text:
ቱርኪ 202 ዳያኑን ጠበቓታትን ኣባሪራ።
መቐለ መጋቢት 09/2009(ድወት) ቱርኪ ምስ ኣሸባሪ ጉጅለ ፈቱላህ ርክብ ኣለዎም ዝበለቶም 202 ዳያኑን ጠበቓታትን ኣባሪራ።
ኣብ ወርሒ ሓምለ 2016ዓ.ም.ፈረንጂ ኣብታ ሃገር ዝተኻየደ ዝፈሸለ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ተዛሚዱ ምስቲ ጉጅለ ርክብ ኣለዎም ዝተብሃሉ ክሳብ ሐዚ ልዕሊ 4ሽሕ ዳያኑን ጠበቓታትን ካብ ስርሖም ኣባሪራ እያ ከም ሓበሬታ ላዕለዋይ ቁፅፅር ዳይነት ቱርኪ።
እቲ ሐዚ ወሲዳቶ ዘላ ስጉምቲ’ውን መቐፀልታ እቲ ምኽንያት ሞት 249 ሰባት ዝኾነ ዝፈሸለ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ከምዝኾነ ፀብፃብ ወርልድ ቡለቲን ይገልፅ።
ካብዚ ብዝሰገረ ምስቲ ጉጅለ ርክብ ኣለዎም ዝተብሃሉ ልዕሊ 22ሽሕ ሰልጠንቲ ወታሃደራዊ ስልጠና ካብ ማእኸል ስልጠና ውትድርናን ምክልኻልን ከምዝተባረሩ ሚኒስቴር ምክልኻል ቱርኪ ገሊፁ።
ኣብ ኣሜሪካ ብዝነብር ፈቱላህ ጉለን ዝምራሕ ኣሸባሪ ጉጅለ ፈቱላህ ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ቱርኪ ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ተሓታቲ ከምዝኾነ መንግስቲ ቱርኪ እናገለፀ ፀኒሑ’ዩ።


c: text/html

text:
ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝሓለፈ ማዕቀብ ንመንግስቲ'ምበር ንህዝቢ ኣይሃስን'ውን ተባሂሉ
ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ክኣቱ ከምዝኽእል ሓደ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ኢትዮዽያ ኣፋፍኖት ሂቦም።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎ ማዕቀብ፣ነቲ መንግስቲ‘ምበር ንህዝቢ ከምዘይሃሲ ጠቂሶም።
ምክትል ምንስቲር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ብርሃነ ገ/ክርስቶስ ሎሚ ምሸት ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ፣ትኹረት ዝሃብሉ ኢትዮዽያን ጎረባብቲ ሃገራትን ብሕልፊ መንግስቲ ኤርትራ ይፍፅሞ ኣሎ ንዝበልዎ ተግባር ህውከትን ከምኡ‘ውን መልሰ-ግብሪ ጎረባብቲ ሃገራትን ቤት ምኽሪ ፀጥታን‘ዩ።
ኣምባሳደር ብርሃነ ኣብ ዘረበኦም፣መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ዞባ ይህውኽ ከምዘሎ ካብ‘ቲ ቃፊር ሕ/መ ኣብ‘ዚ ቀረባ ዘቅረቦ ልዕሊ 4 ሚእቲ ገፅ ዝሓዘ ሪፖርት ክፍለጥ ተኻኢሉ‘ዩ ኢሎም።
ቃፊር ሕ/መ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ክውሰድ ኣለዎም ዝበሎም ስጉምቲታት ከምዝሓቆፈ‘ውን ጠቂሶም’ዮም ኣምባሳደር ብርሃነ ገ/ክርስቶስ።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎ ማዕቀብ ቁጠባ፣ኣፅዋርን ምንቅስቃስ ፖለቲካዊ መራሕቲን ኣብ መፅናዕቲ ዝተመርኮሰ‘ዩ ኢሎም።
እቲ ማዕቀብ ንህዝቢ ኤርትራ ኣይሃስን‘ውን ይብሉ ኣቶ ብርሃነ።
ኣምባሳደር ብርሃነ ገ/ክርስቶስ ዝተዛረቡሉ ካልእ ኣርእስቲ ጉዳይ ሶማልያ‘ዩ። ሶማልያ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ዝተሓላለኸ ፀገም ዘለዋ ሃገር‘ያ፣ግን ምምሕያሽ ኣሎ፣ኣል-ሸባብ ግና ይዳኸም‘ሎ ይብሉ ንሶም።ኣብ‘ዚ ቀረባ መራሕቲ ኢጋድ ንዘሕለፍዎ ውሳነ‘ውን ኣዘኻኺሮም።
ኢትዮዽያ እምንቲ ኣባል ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን‘ያ ዝበሉ ምንስቲር ድኤታ ኢትዮዽያ ኣቶ ብርሃነ ገ/ክርስቶስ ዓቅማ ክንዲ ዘፍቀደ ሓገዝ ክትገብር ምኻና ጠቂሶም።እንተኾነ ዓይነት‘ቲ ኢትዮዽያ ትልግሶ ሓገዝ ምስ ኢጋድ፣ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃን መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማልያን ይምከረሉ‘ሎ ኣሎ ኢሎም።
ኣስዒቦም ”ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ንክኣቱ እንተኾይኑ እቲ ዕድመ ክንኣቱ ኢና።ኣቲና ግና ነዊሕ ኣይንፀንሕን” ኢሎም።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብሕ/መ ዝሓለፈ ማዕቀብ ብፅኑዕ ከምዘውገዞ ዝዝከር‘ዩ።እቲ ስጉምቲ ንኩነታት‘ቲ ዞባ ኣብ ክንዲ ዘማሓይሽ ከምዘጋድዶ‘ውን ኣጠንቂቁ‘ዩ ይብል መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኤርትራዉያን ኣብ ዓይጋ ፎርም እንታይ ይብሉ ኣለዉ?
ተወሳኺ መወከሲታት፡-
http://www.aigaforum.com/
1.http://aigaforum.com/interviews/Interview-Ethio-and-Eritreans-part1.mp3
2.http://aigaforum.com/interviews/Interview-Ethio-and-Eritreans-part2.mp3
3.http://aigaforum.com/interviews/Interview-with-Eritreans-and-Ethiopian_part1.mp3
4.http://aigaforum.com/interviews/Interview-with-Eritreans-and-Ethiopian_part2.mp3
5.http://aigaforum.com/interviews/Ethiopia-and-Eritrea-discussion-101617-part1.mp3
6.http://aigaforum.com/interviews/Ethiopia-and-Eritrea-discussion-101617-part2.mp3
7.https://www.youtube.com/watch?time_continue=495&v=XjaL-9elWXk
8.https://www.youtube.com/watch?time_continue=8&v=SJShU5ZFixo
ታሪኽ ወያናይ ኣቶ የማነ ኪዳነ(ጀማይካ) ፥ ምኣስ ናብ ህግሓኤ ከምዝተሰልፈን፥ ከመይሉ ናብ ወየንቲ ከምዝተጸንበረን ተዘንቱ ቪድዮ ምዃና ኢዩ።
ታሪኽ ወያናይ ኣቶ የማነ ኪዳነ(ጀማይካ) ፥ ምኣስ ናብ ህግሓኤ ከምዝተሰልፈን፥ ከመይሉ ናብ ወየንቲ ከምዝተጸንበረን ተዘንቱ ቪድዮ ምዃና ኢዩ።
ቅድሚ ኣብ ቃለ-ምልልስ ጀማይካ ርእይቶ ክህብ ምፍታነይ ኣብ ጉዳይ ኤርትራዉነትን ኤርትራዊ ዜግነትን ርእይቶይን እምነተይን ከነጽር ይደሊ። ኣነ ብዉልቂ ይኹን ብምንቅስቓስ ከምዚ ዝስዕብ ፡-
1. ኤርትራ ናይ ዜጋታት ሃገር (civic nation-state) ሙኻና ይኣምን።
2. ፖሎቲካዊ ዜግነት ምስ ናይ ዜጋታት ሃገርነት ብቀጥታ ስለዝታኣሳሰር፡ ኣብ ኤርትራ ዜግነት ብሕጊ፡ ብ ናይ ሕጋዊ ወይ ርትዓዊ ስልጣን (rational form of legitimacy)ክዉሰን ኣለዎ ይብል።
3. ዜግነት ኣብ ሃይማኖት፡ ደም፡ ሕብሪ…ወ.ዘ.ተ ዝተሞርከሰ ክኸዉን የብሉን ይብል።
4. ኤርትራዊ ሃገርነትን ኤርትራዊ መንነትን ካብ ናይ ዜጋታት ሃገርነት ትሕዝቶን መልክዕን ወጻኢ ቁምነገር ከምዘይብሉ ይመዝን።
ስለዚ ንሓደ ሰብ ብደሙ፡ ብሃይሞኖቱ፡ ብሞቦቆሉ…ወ.ዘ.ተ ዘይኮንኩ ዝመዝኖ፡ ብመርትዖ ዘለዎ ብዝፈጸሞ ገበናቱ ጥራይ እየ ዝኸሶ። እምነተይ ከምዚ ኮይኑ፡ ብኣሕዋትና ተጋሩ ከም ብዓል ስብሓት ነጋ፡ ነፍስሔር መለስ ዜናዊ፡ ካልኦት ኢትዮጵያዉያን ይኹን ኤርትራዉያን ብልጭ ብልጭ ዝብል ክስታት፡ ጥቆማታትን ሓቤሬታትን ዘረባታት ጸኒሑ እዩ። ንሱ ድማ ኣብ ክልቲኡ ስርዓታት ዘለዉ ላዕለዎት ሰበስልጣን ደማዉን መቦቆላዉን ዝምድናታት ከምዘለዎም ዘተንብህ እዩ። ሕጂ ድማ ኣቶ የማነ ኪዳነ(ጀማይካ) ጸቂጡን ኣነጺሩን ገሊጽዎ ኣሎ። ስለዚ እዞም ኣህዛብ ንኣህዛብ ኣብ ሽግር ዘሳጡሑ ዘለዉ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስርዓታት ወያኔን ህ.ግ.ደ.ፍን ብደም ቤተሰብ ሙኻኖም ኣነጺርካ ምፍላጥ ከድሊ እዩ። ኩሎም ድዮም እንተተባሂሉ ኩሎም ኣይኮንኩን ግን እቶም ኣብ ወሰንት ቦታን ጽፍሕን ሒዞም ዘለዉ ክብሃል ይክኣል።
ነቲ ኣቀዲሙ ከም ወረታት ዝዝርጋሕ ዝነበረ፡ ሕጂ ንምርግጋጹ እንታይ ስለዝተረኽበ፡ ስለዝተደልየ’ዩ ፡ ኣቶ የማነ ኪዳነ (ጀማይካ) ነቲ ቃለ-ምልልስ ኣካይድዎ? እዚ ናይ ሎሚ ቃለ-ምልልሱ ካብቶም ካልኦት ዉጥም ቅልቅል ዘብሉ ዝነበሩ ብዝተነጸረ ንሙቕራቡ ዝፈጠሮ ቀንዲ ድርኺቱ (motivation) ዕላማን እንታይ ሙኻኑ ብኣእሙሮና ዘይንግምትን ዘይንፈልጥን እንተኼና እቲ ዕላል ወይ ዘረባ እዉን ክርድኣና ኣይክእልን ስለዝኾነ፡ ናይ ገዛእ-ርእስና ግምታት ኣቀዲምና ክህልወና ኣለዎ።
ብዝኾነ ታሪኽ ኣቶ የማነ ኪዳነ (ጀማይካ) ናይ ሓደ ዓቢ ተቃላሳይ ታሪኽ ካብ ዓለምለኻዊ ተቃላሳይ (ካብ ሰፊሕ) ናብ ናይ ብሔራዊ ተቃላሳት (ኣዝዩ ጸቢብ) ዝተሸምቀቀ እኳ እንተኾነ፡ ኣምሳል (ወካሊት) ነቲ ኣብቲ እዋንቲ ታሪኹን ታሪኽ መዘናታቱ ዝነበሩ እትገልጽ እዉን እዩ። መንእስያት 1960 ታት 1970 ታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራዉያን፡ ተጋሩ፡ ኦሮሞ…ወ.ዘ.ተ ልክዕ ከምዚ ናይ ኣቶ የማነ ኣታሓሳስባታትን ተቦግሶታትን ዝነበሮምን ዝነበረናን ኢና። ካብዛ ቃለ ምልልስ እዚ’ኣ ንናይ ምቅላስ መንፈስ ናይቲ ወለዶ’ቲ ኣብሪሃ ትገልጽ። ኣንካይዶ ኣብ ኤርትራ ኢትዮጵያ ናብ ሞዛምቢክ ከይዱ ንክቃለስ እዉን ይሓስብ ከምዝነበረ ብንጹር ገሊጽዎ ዘሎ እዩ።
እቲ ካልኣይ ብንጹር ዘይተባህለ የግዳስ ኣብ መንጎ ክልተ መስመራት ረቂቅ ዘብርሆ ነገር እንተሃሊዩ፡ ኣቀድም ኣቢሉ ኣብ ጊዝየ ቃልሲ፡ ቀጺሉ እዚ ሕጂ ኣብ መንጎ ፖሎቲካዊ ስርዓት ወያኔን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘሎ ምትእስሳራትን ግርጭታት፡ ኣብቲ ነንሕድሕዶም ዝነበሮም ምትሕግጋዛትን ናይ ሓባር ጥሙሓትን ዝተሞርከሰ ሙኻኑ እዩ። እቲ ምትሕግጋዛቶም ካብ ናይ ቅርቢ ኣፍልጦን ቅድመሱሩት- ዝምድናታቶም ከምዝኾነ እዉን ብንጹር ኣቀሚጥዎ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ንመሰል ርእሰ ዉሳኔ፡ ሓርነቱን ናጽነቱን ዘሳላስል ፍትሓዊ ቃልሲ ከም ሃገራዉያንን ዓለምለኻዊ ተቃለስቲ ኮይኖም ብምጽጋዕን ብምስታፍን፡ ከም ቀንዲ ወሰንቲ መራሕትን ናይዘን ክልተ ሃገራት(ናይ ኢትዮጽያን ኤርትራን )፡ ናይ ፖሎቲካ ጨለታ (political elite) ንክኾኑ በቂዖም ኣለዉ። ኣብ መንጎ ህዝቢ ኢትዮጵያን ህዝቢ ኤርትራን ዝተፈላለየ ዛዕባታት ከም፡ ናይ ዶብ ሕቶ፡ ናይ መንነት ሕቶ፡ ናይ ምጣኔ-ሃብቲ ሕቶ …ወ.ዘ.ተ እንዳልዓሉ ብምትፍናንን ኪናት ብምእዋጅን የታሃናኩትዎ ኣለዉ፡፡ ኣብ መንጎ ናይ ተጋሩ መቦቆል ዘለዎም ቤተሰብ ማለት ብቅድመሱሩት-ዝምድናታቶም (primordial relation) ዝተኣስሳሰሩ፡ ኣብ ትግራይ ወይ ኣብ ኤርትራን ዝዓበዩን ናይ ኢትዮጵያ ወይ ናይ ኤርትራ ዜግነት ዘለዎም ኮይኖም፡ መን ዓብለለ ወይ ድማ መን መርሔ ናይ ዝብል ደርባዉን ፖሎቲካዊ ዉድድር ሙኻኑ እዩ። ነዚ ዘራጋግጽ ኣብ ዉሽጢ ወያኔን ህ.ግ.ደ.ፍን ብዙሕ ጭብጥታትን ዝርዝራትን እኳ እንተሃለወ መታን ካይገፍሓኒ ንጊዚኡ ከወንዝፎ እየ።
ሕቡራትን ኣዝዮም ፖሎቲካዊ ስልጣን ዝፈልጡ በላሕትን ስለዝነበሩ፡ ብመንጽሩ ኣዝዩ ኣማኒን ገርሄኛ ህዝቢ ስለዝረኸቡ ነንሕድሕድና ኣታሃናኪቶም እዮም። ንፖሎቲካ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምዝተሓላለኽ ብምግባር ኣንፈትና ኣጥፌና ተስፋ ቆሪጽና ናብ ኣላሽ ንብለሉ ክዉንነት ብምዉዳቕን ብምዕንዛርን ሲዒሮሙና እዮም። ሕጂ ስዕረትና ተቀቢልና ነቲ ዘሎ ኩነታት ናብ ንቡር ኩነት ኩነታት (Status Quo) ክንቕይሮ ክንቃለስ እንተድኣ ኼና፡ ብልክዕ ገዛእትና ክንፈልጥ ኣሎና። 99% ዝኣክል ሕብረተሰብ ብ1% ዘይኣኽሉ ጉጂለ ቁንጣሮ-ሰባት ኣይምለኽን ማሃነኑ ጠፊኢዎ ኣይባታተንን እዩ። ነዚ በጺሖሞ ዘለዉ ደረጃ ንክበጽሑ ተቃሊሶም ዝበጽሕዎ ሙኻኑ እዉን ክንፈልጥ ኣሎና። ሕጂ ብስንፍናኻን ብዕንዝርናኻን ዝወረደካ ምዓት “ተጋሩ” ስለዝኾኑ እዮም፡ ከምዚ ዝገብሩና ዘለዉ ኢልካ ምምራርን ነቲ ቃልሲ ደማዊ ወይ ኤትኒካዊን ሕሉፍ ሃገርነታዊ ትሕዝቶ ምትሓዙ’ዉን መፍትሒ ኣይኮነን። እቲ ምንታይስ ከምቲ ተዋድደሎም ንሳቶም እዉን ኣዋዲደሙልና ከምዘለዉ ናብታ ኣዋዲዶሙልና ዘለዉ መጻወድያ ካይንኣቱ ክንጥንቀቅ ኣሎና። ብሓቂ እዉን እምብኣር ከምኡ ስለዝኾኑ እዮም፡ ኣብ ከምዚ ኩነታት ኣሳጢሖሙና ብምባል ንማራር እንተኼና፡ እቶም 99% ኤርትራዊ ደም ዘለዎም ኣብ ዝላዓለ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዘለዉ ከ እንታይ ኮይኖም እዮም ትም ኢሎም ዝዕዘቡ፡ ዝብል ሕቶ ተላዒሉ ኣዕጋቢ መልሲ ዘይርከቦ እዩ። ስለዚ ስንፍናናን ዕንዝርናናን ኣለሊና፡ ንሳቶም እንታዎት ሙኻኖም ፡ምትእስሳራቶሙን ዝምድናታቶሙን፡ ዝጥቀሙሉ ኣጋባባት ምፍላጦም ኣገዳሲ እዩ። ንገዛእቲኻን ዝጥቀሙሉ ሜላታት ብልክዕ እንተፈሊጥካ ብኸመይ ትስዕሮም እዉን ክትፈልጥ ኢኻ። ኣብ መወዳእታ ናይ ሓሳበይ ብትሪ ክመኽሮ ዝደልዮ ቁምነገር እንተሃሊዩ፡ ቃልስና ካብ ደም፡ ሃይማኖት፡ መቦቆል፡ ዓሌትነት፡ ጽበትን ጸግዕተኛነት ኣርሒቅና ርትዓዉነትን ፍትሓዉነትን ዘለዎ ቃልሲ ክንቃለስ ኣማራጺ ዘይብሉ እዩ። ነዚ ኣቀዲመ ዝጣሕመስክዎ ብግቡእ ስለዝተረዳእኩን ዝመመኹን እየ ድማ፡ ናይ ዜጋታት ሃገራዉነት ዝኣምንን፡ ኣብ ሲቪክ ዲምክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ተወዲበ ዝቃለስ ዘለኹ።
ወድሓንኩም!!!
መርእድ ዘርኡ
18/02/2017
Open Aid Data
- State of Eritrea http://www.openaiddata.org/purpose/271/121/top/
- RELEASE ERITREA http://opencharities.org/charities/1136627
- Freedom Friday Project & Human Rights Program http://www.ned.org/region/africa/eritrea-2016/
EPDP Recording of EFND DC Conference, 23-25 October 2014
ናይ ሕመቕ ጹቡቕ ኣብነት!
Documentary the Tragedy of The Eritrean Refugees In Sudan & human trafficking
1. https://www.youtube.com/watch?list=PLZdT7tXpX_-qyjsYFjvQUqTfs47H40Nbw&v=phvTE0gIBLQ
2. https://www.youtube.com/watch?v=pg8en3TAF74&index=2&list=PLZdT7tXpX_-qyjsYFjvQUqTfs47H40Nbw
3. https://www.youtube.com/watch?v=4idLrgaMgmk&index=1&list=PLZdT7tXpX_-qyjsYFjvQUqTfs47H40Nbw
Zwart geld: De toekomst komt uit Afrika
http://embed.vpro.nl/popout/?id=VPWON_1169289&profile=tegenlicht&paused=0&volume=0.9&muted=0&
streaming=0¤ttime=34.08
ንቅዋም ኣመልኪቱ ዝተዘርበ እኩብ ዶኮሜንተርይ
“ኣብ መቓን ናይ ሃገራዊ ህንጸት ዕማማትና፡ ፖለቲካዊ ህንጸት ከም መብጽሒ (ወሲላ) ኣገዳሲ እጃም ስለዘለዎ፡ ምስናይ’ቲ ጉዕዞና ንምስንኻል ኪካየድ ዝጸንሐን ዘሎን
ተጻባኢ ግዳማዊ ሓንካሪ ህቀናታት፣ ብዙሕ ተማሂርናን ተመኲርናን ስለዘለና፣ ንመጻኢ መንግስታዊ ስርዓት መርሓ ፖለቲካዊ ጐደና ዝቕይስ ቅዋም ምንዳፍ ክጅምር
ምዃኑ፣ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ከፍልጥ እፈቱ።”
ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዞሪቁ ዝተረኽበ ተባሂሉ፡ውጥን ዲፕሎማሲ ምትላል ውሽጣዊ ሰነዳት ወያነ እንታይ ይብሉ? ተባሂሉ ኣብ መራኸቢ ቡዙሓን ተዘርጊሑ ዘሎ ሰነድ፡
መዛኻኸሪ ንኩሉ ኣንባቢ፡-እዚ ሰነድ እዚ ብመንግስት ኤርትራ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝዞረቐ ሰነድ ተባሂሉ ብኩሉ መራኸቢታት ቡዙሓቱ መንግስቲ ኤርትራ ዝተዘርግሔ ሰነድ እዩ። መቦቆል እቲ ጽሑፍ ብቛንቛ ኣምሓርኛ ዝተጻሕፈ እዩ፡ ብመን ከምተተርጎመ ዝገልጽ መግለጺ የብሉን። እዚ ሰነድ እዚ ዝተመየነ ድዩ ወይስ ሓቐኛ ምኻኑ እዉን ንምርግጋጹ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ እዩ ክራጋገጽ ዝክኣል የግዳስ መንግስቲ ኢትዮጵያ እወ ሓቂ እዩ፡ እዚ ሰነድ እዚ ሓቐኛ ናትና እዩ ክብሉ እዉን ቡዙሕ ትጽቢት ዝግበሮ ከምዘይኮነ ክፍለጥ ይግባእ።
ኣብ ልዕሊ ኤርትራ “እገዳ” ንምውሳን ብወያነን ኣሳሰይቱን ዝተፈጸመ ዓሎቕ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዕርቃኑ እናወጸን እናተበለለን ክመጽእ ጸኒሑ ኣሎ። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ኣብ ርእይቶ ዝተፈላለዩ ወገናት፡ “እገዳ” ናይ ምልዓል ቃና እናለዓለ ይኸይድ ኣሎ። እዚ ምዕባለታት’ዚ፡ ኣብ ልዕሊ’ቶም ብዲፕሎማሲ ሓሶትን ምትላልን፡ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ዘይፍትሓዊን ዘይቅኑዕን ውሳነ ኬሕልፍ ዝደረኹ ወያነን ኣሳሰይቱን ክፈጥሮ ዝኽእል ሻቕሎት ርዱእ እዩ። ኣብ ክፍላ ለካቲት፡ ካብ ቤት ጽሕፈት ሚኒስተር ዲኤታ ኣህጉራዊ ጉዳያት ወያነ፡ ናብ ኩሎም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ሚሺናት ዝተላእከ ዘዋሪ መልእኽቲን ናይ ስራሕ መምርሒን፡ ነዚ ተርባጽ’ዚ፡ ከምኡ’ውን ወያነ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ዲፕሎማሲያዊን ዜናዊን ዘመተ ዝኽተሎ ናይ ምትላል ጸወታ ኣጉሊሑ ዜርኢ እዩ።
ሚኒስትሪ ዜና፡ ተዓዘብቲ ምሉእ ስእሊ ምእንቲ ክወስዱ፡ ቀጥታዊ ትርጉም ናይቲ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ዝተጻሕፈ ውሽጣዊ ሰነዳት ወያነ እንሆ ከምዘለዎ የቕርቦ፦
ሰነድ 1.
ለካቲት 13 – 2006
መዘኻኸሪ
ናብ፡- ኤምባሲ ኢፌድሪ/ቀዋሚ ልኡኽ/ ኣብያተ ጽሕፈት ቆንስላ፡ ኩሎም ጀነራል ዳይሬክተራት፡ ኣብያተ
ጽሕፈት፡ ማእከል፡
ካብ፡- ቤትጽሕፈት ክቡር ሚኒስተር ዲኤታ
(ኣህጉራዊ መዳይ)
ርእሰነገር፦ ኤርትራ ካብ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዝተመሓላለፈላ ውሳነታት እገዳ ንኽልዓለላ እተካይዶ ዘላ ጻዕሪ ንምብርዓንን እገዳታት ብዝግባእ ኩነታት ተፈጸምቲ ንክኾኑ ኪግበር ዘለዎ ምንቅስቓስ ብዝምልከት ካብ ላዕለዋይ መሪሕነት ዝተውሃበ መምርሒ
ኣብዚ እዋን’ዚ መንግስቲ ኤርትራ ብባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዝተበየነሉ ውሳነታት እገዳ ከምዝልዓሉ ንምግባር ዝተፈላለየ ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ኣብ ምክያድ ይርከብ። ኤርትራ ውሳነታት እገዳ ኣብ ልዕሊኣ ካብ ዝሓልፍ ጀሚራ፡ ኣብ ክልልና ኣብ ዘለዋ ሃገራት ንዝንቀሳቐሱ ጸረ-ሰላም ግብረ-ሽበራውያንን ዘይሕጋውያን ውድባትን ብዝተፈላለየ ኣገባብ ደገፍ ብምሃብ፡ ነቲ ተነቢሩላ ዘሎ እገዳ ትጥሕስ ኣብ ርእሲ ምህላዋ፡ ካብዚ ተግባራታ’ዚ ከይተቘጠበት፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ግዜ፡ እቲ ኣብ ልዕሊኣ ዝተመሓላለፈ እገዳ ንኽልዓለላ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ብምንቅስቓስ፡ እቲ እገዳ ቅኑዕ ከምዘይኮነ ከተእምን ትፍትን ከምዘላ ሓበሬታታት ይእምቱ። እዚ ምንቅስቓሳት’ዚ ብቐጻሊ እናሓየለ ከምዝኸይድ ይግመት።
በዚ ምኽንያት፡ ኣብ ቀንዲ ቤትጽሕፈት ዘለዉ ክፍልታት ስራሕን ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤምባሲታትናን ብውጥን ዝተደገፈ ዲፕሎማስያዊ ስርሓት ብምክያድ፡ ንዕላማታት ኤርትራ ከበርዕኑ ስለዝግባእ፡ ነዚ ክሕግዝ ዝኽእል ዝተፈላለየ ምድላዋት ክካየዱ ጸኒሖም ኣለው። ኩሎም ዳይረክተር ጀነራላትን ኣምባሳደራትን ዕላማ ዲፕሎማስያዊ ዘመተታትና ንምዕዋት፡ ነቲ ኣቐዲሙ ዝተዳለወ ውጥን መሰረት ብምግባር፡ ዳይሬክተር ጀነራላት ንዝምልከቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ኤምባሲታት ወጻኢን ኣህጉራዊ ዉድባትን፣ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤምባሲታትና ድማ ኣብ ዝርከብሉ ሃገር፡ ብፍሉይ ንቤትጽሕፈት ዝምድናታት ወጻኢን ካልኦት እቲ ጉዳይ ዝምልከቶም ኣካላትን ብምልላይ፡ እቶም ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተወስዱ ውሳነታት እገዳ ንኸይልዓሉን ብዝግባእ ተፈጸምቲ ዝኾንሉ ኩነታት ንምፍጣርን ናይ ምእማን ስራሕ ከካይዱ ትጽቢት ይግበር።
ንግብራውነት ናይዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ዝሕግዙ ሰነዳት፡-
1. Concept Note
2. Aide Memorie
3. Action Plan
4. Talking Points
5. ናይ Un monitoring Group July 2013 ጸብጻብ Excerpt ምስቶም ማዕቀባት ዝተኣሳሰሩ ውሳነታት ሕቡራት ሃገራት፡ ኢጋድን ሕብረት ኣፍሪቃን፣
ብኢመይል ዝተላእከልኩም ክኸውን እንከሎ፡ ዳይሬክተር ጀነራላትን ኤምባሲታትን ምስዚ ጽሑፍ’ዚ ከም ጥብቆ ቀሪቡ ዘሎ ውጥን መበገሲ ብምግባር፡ ናይ ነፍሲ-ወከፎም ዝርዝር ውጥንን መደብን ብምውጻእ፡ ብመሰረት’ቲ ውጥን ናይ ዝተሰላሰሉ ተግባራት ቅዳሕ፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ክልተ ቕነ (ኣብ መፋርቕን መወዳእታን ወርሒ) ናብ ቤት ጽሕፈት ክቡር ሚኒስትር ዲኤታ ፖለቲካዊ ጉዳያትን ናብ ዝምልከቶም ዳይሬክተር ጀነራላትን፡ ኤምባሲታት ድማ ናብ ዝምልከቶም ዳይሬክተር ጀነራላት፡ ናብ ቤትጽሕፈት ክቡር ሚኒስትር ዲኤታን ዳይሬክተር ጀነራል ኣህጉራዊ ውድባትን ክልእኩ፡ ብክቡር ሚኒስትር ዲኤታ መምርሒ ተዋሂቡ ከምዘሎ ነፍልጥ።
ጥብቆታት፡- ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ
ቅዳሕ፡- ንቤትጽሕፈት ክቡር ሚኒስተር
ንክቡራን ሚኒስትራት ዲኤታታት
ሰነድ 2
ንኣተገባብራን ቀጻልነትን ናይቶም ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎም ብይናት እገዳ ብዝምልከት፣ ምስ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ንምዝርራብ ክሕግዝ ዝተዳለወ መበገሲ ጽሑፍ (Concept Note)
መእተዊ
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎም ናይ እገዳ ብይናት (ውሳኔታት) ብዝግባእ ኣብ ግብሪ ክውዕሉን፣ ንመጻኢ ዝያዳ ጸኒዖም ክቕጽሉን ምእንቲ፣ ንቀወምትን ተተካእትን ኣባላት ናይቲ ባይቶ ብሓድሽ ኣቀራርባ (New Approach) ብምቕራብ ዲፕሎማስያዊ ምንቅስቓስ ምክያድ ኣድላዪ ኮይኑ ተረኺቡ ኣሎ። ባይቶ ጸጥታ ዘሕለፎም ውሳኔታት ብትኽክል ንምትግባሮም ኣባል ሃገራት ወሳኒ ተራ ከምዘለወን ይፍለጥ። ኣባላት ባይቶ ጸጥታ እውን ነቶም ውሳኔታት ካብ ምትግባር ሓሊፎም፡ ተጠናኺሮም ከምዝቕጽሉ ኣብ ምግባር፡ መተካእታ ዘይብሉ ኣስተዋጽኦ’ዩ ዘለዎም።
ቅድሚ ሕጂ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብሩ እገዳታት ኣብ ግብሪ ክውዕሉ ዝኸኣሉ ብኣውራኡ ኤርትራ ብእትኽተሎ ዝነበረት ዕላዊ ጽልኢ ናይ ምጽሕታር ኣካይዳ – ኣብ ኢጋድ ብዝተፈጥረ ውሽጣዊ ሓድነት ምንባሩ ኣይርሳዕን። ኣብ መስርሕ ምድላውን ምጽዳቕን ብይን (Resolution) ቁጽሪ 1907፣ ኡጋንዳ፣ ጂቡትን ሶማልን ዝተጻወትኦ ተራ፡ ኣብ ብይን (Resolution) ቁጽሪ 2023 እውን ኣብ ርእሲ’ቲ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ጂቡትን ኬንያን ተሳትፎ ጉሉሕ እዩ ነይሩ።
ኣብ ርእሲ ናይ ኢጋድ ሓድነት፣ ተቛጻጻሪ ጉጅለ (ሞኒተሪንግ ግሩፕ) በብግዜኡ ዘቕርቦም ዝነበሩ’ሞ፣ ብብዙሓት ተቐባልነት ዝረኸቡ፣ ኣብ ጭቡጥ መርትዖ ዝተመርኮሱ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ እገዳ ክትግበር ዝጠልቡ ጸብጻባት ዝተጻወትዎ ተራ’ውን ቁልፊ ምንባሩ ኣይዝንጋዕን። ውሳኔ ቁጽሪ 2023 (2011) ድሕሪ ምሕላፉ’ውን፣ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ናይ ምቁጽጻር ስርሑ ዝቐጸለ ክኸውን ከሎ፣ ኣብ ሓምለ 2012ን ሓምለ 2013ን ዝርዝራዊ ጸብጻብ ምቕራቡ ይዝከር።
ኣብ ሓምለ 2013 ዓ.ም. ዝወጸ ጸብጻብ፣ መንግስቲ ኤርትራ ንኣልሸባብ ዝህቦ ዝነበረ ቅሉዕ ደገፍ እኳ እንተነከዮ፡ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ከምዝቐጸሎ፡ ኣብቲ ከባቢ ንዝርከቡ ኣዕነውቲ ሓይልታት ዝህቦ ኩሉ መዳያዊ ሓገዝ ከምዘየቋረጸ ዘንጽር’ዩ ዝነበረ። እቲ ጸብጻብ ኣብ ርእሲ’ዚ፣ መንግስቲ ኤርትራ ዝጥቀመሉ ሜላ ኮንትሮባንድ ኣቃሊዑ እዩ። እዚ ከኣ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ታክቲክ ለውጢ እምበር ናይ ስትራተጂ ለውጢ ከምዘይገበረ ዘርኢ ምዃኑ ኣብቲ ጸብጻብ በሪሁ። ይኹን’ምበር፣ ካብ ፈደረሽን ሩስያ (እንተላይ ካብ ፓኪስታን) “እቲ ጸብጻብ ሚዛናዊ ኣይኮነን” ዝብል ነቐፌታ ከምዝቐረበሉ፣ ካልኦት ኣብቲ ሪፖርት ኣስማትና ብዘይ ኣገባብ ተጠቒሱ ኣሎ ዝበላ ሃገራት ኢጣልያ፣ ኖርወይ፣ ኬንያን ሶማልን እውን ቅሬታአን ምግላጸን ይዝከር።
ስለዝኾነ፣ ብወገን ኤርትራ ዝኾነ ናይ ፖሊሲን ባህርይን ለውጢ ኣብ ዘይመጻሉ ኩነታት፣ እገዳ ንምዝላቕ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓሳት ንምዕጋትን፣ ነቲ እገዳ ተፈጻሚ ንምግባርን ውሁድ ምንቅስቓስ ምክያድ ልዑል ትዅረት ዘድልዮ ዕማም እዩ።
1. ብወገን ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ምንቅስቓስ
ኣብዚ ግዜ’ዚ ብገለ ወገናት፣ መንግስቲ ኤርትራ ደኺሙ እዩ – ናይ ምልምላም ኩነታት እውን የርኢ ኣሎ፣ ብኻልእ ወገን ድማ ንኤርትራ ካብ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ምግላል ንህዝቢ ይጎድእ ስለዘሎ – ባይቶ ጸጥታ ኣተሓሕዛኡ ልስልስ እንተዝብል ዝብል ሓሳብ ይመጽእ ኣሎ። ብዛዕባ’ዚ፡ ናይ ኣመሪካ ናይ ጉዳያት ኣፍሪቃ ተሓጋጋዚ ሚኒስተር ብዝነበረ ሚስተር ሄርማን ኮሀን ዝተጻሕፈ ጽሑፍ ምጥቃስ ይከኣል። ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንጉዳያት ኣፍሪቃ ካብ ዝከታተሉ ኣካላት እውን፣ ኤርትራ ብቑጠባውን ፖለቲካውን ምኽንያታት መርገጺኣ እና’ልዘበት ስለዝኾነት፣ ምስኡ ዝዳረግ ምላሽ የድሊ ኣሎ ዝብሉ ርእይቶታት ከስምዑ ጀሚሮም ኣለዉ። ኣብ ከባቢ ኮንግረስን ባይቶ ዝምድናታት ወጻእን ኣመሪካ ኣብ ዝኣመሰሉ ትካላት’ውን ነዚ ዝመስል ርእይቶ ይቀላቐል ኣሎ። ክሳብ ሕጂ ንትግባረ ናይቲ እገዳ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ (ኣቐድም ኣቢለን – ኡጋንዳ ብይን 1907፡ ጋቦን ድማ ብይን 2023 ኣብ ምጽዳቕ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ከኣ ሞሮኮ ንኣተገባብራኡ ብዝምልከት እዋናዊ ሓበሬታ ኣብ ምሃብ) ምሉእ ደገፍ ዝሃባና ሃገራት ምዃነን ኣይርሳዕን። ካልእ ኣተኩሮ ዘድልዮ ጉዳይ፣ ኤርትራ ብእተርእዮ መታለሊ ዲፕሎማስያዊ መጥቃዕቲ (Deceptive Charm Offensive) እቲ ኣብ ውሽጢ ኢጋድ ንኤርትራ ብዝምልከት ዝነበረ ሓድነት፡ ናብ ኬንያን ሱዳንን ብዝተኻየዱ ምብጽጻሓት፡ (ኣብ ናይሮቢ ምስ ፕረዚደንት ሳልቫኬርን ናይ ታንዛንያን ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎን ፕረዚደንታትን ብዝተገብረ ምዝርራብ) ከይጉዳእ ስግኣት ኣሕዲሩ ምህላዉ እዩ።
ብወገን ኤርትራ – ካብቲ ዘሎ ተነጽሎ ንምውጻእ ልዑል ምንቅስቓስ ይገበር ምህላው ብግልጺ ዝረአ ዘሎ እዩ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብዚ ቀረባ እዋን ናብ ኬንያን ሱዳንን ዝገበርዎ ምብጻሕ፡ ንሓለፍቲ ዝተፈላለዩ ኣካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት (UNDP፣ OCHA) ኣስመራ ከምዝበጽሑ’ሞ – ኤርትራ ተለዊጣ እያ ዝብል መልእኽቲ ንምሕላፍ ዝግበር ምንቅስቓሳት፡ ኣቶ የማነ ገብርኣብ ኣብ ፓሪስ ዝፈጸምዎ ምብጻሕ ብኣብነት ክጥቀሱ ይኽእሉ። ሰበስልጣን ኤርትራ ምስ ተቖጻጻሪ ጉጅለን ምስ ኣቦ-መንበር ኮሜቴ እገዳ (ኣምባሳደር ኮርያ)ን ኣብ ታሕሳስ 6/7 ኣብ ፓሪስ ዝገበርዎ ዝርርብ ኣካል ናይዚ ይመስል። እዚ ምንቅስቓሳት’ዚ፣ ምስ ማሕበረሰብ ዓለም ናብ ዘለዎም ርክብ ዝዓለመ እኳ እንተኾነ፣ ቀንዲ ዕላማኡ ግን ናይ እገዳ ጉዳይ ምዃኑስ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብወገን ውድብ ሕቡራት ሃገራት እውን ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዝተፈልየ መልክዕ – ብወገን ኤርትራ (እንተላይ ኣብ ፖለቲካ) ናይ ምትሕግጋዝ ድሌት ከምእተራእየ ዝገልጹ ሓበሬታታት ኣለዉ።
ብኣጠቓላሊ፣ ንእገዳ ብዝምልከት ዘሎ ኣሉታዊ ኣመለኻኽታ – ብፍላይ ድማ ኣብ ከባቢ’ተን ኣብ ምልማዕ ዝርከባ ሃገራት፣ ምቹእ ሃዋሁው ከይፈጠረ ከምዘይተርፍ ምግማት ይከኣል። ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ጀነቫ ኣብ ዝተገብረ ናይ ኤርትራ UPR፣ እታ ሃገር ዝረኸበቶ ደገፍ ቀሊል ግምት ዝወሃቦ ኣይኮነን። ሽዑ ከም ኡጋንዳ ዝኣመሰሉ፡ ንኤርትራ ብምድጋፍ ዘስምዕዎ መደረ ኣተኩሮ ክወሃቦ ዝግባእ’ዩ።
2. ንኢጋድ ብዝምልከት
ኣቐዲሙ ከምእተጠቕሰ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ኣብ ምውሳንን ምጥንኻርን (ካብ ሕብረት ኣፍሪቃ ክሳብ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝነበረ መስርሕ) ኣብ ውሽጢ ኢጋድ ዝነበረ ሓድነት ወሳኒ ኮይኑ ጸኒሑ እዩ። እዚ ተፋሒቑ – እንተደኣ እቲ ጉዳይ ከም ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ጉዳይ ጥራይ ጌርካ ተወሲዱ፣ ሃገራት ናብቲ ናይ ኤርትራ – “ምንጪ ኩሎም ሽግራት ናይ ዶብ ሽግር እዩ” ዝብል ኣሰልቻዊ (Narrative) ዝኾነ ኣበሃህላ ገጾም ክኸዱ ዝገብር ዕድል ሰፊሕ እዩ። ስለዚ፣ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ሓድነት ኢጋድ ንምድልዳል ብሕልፊ ምስ ጂቡትን ኬንያን ብቐረባ ምስራሕ ኣማራጺ የብሉን። ሓድነት ኢጋድ ምድልዳል – ነዚ ድማ ብወገን ኤርትራ ብዛዕባ ዝግበር ዘሎ ኣዕናዊ ምንቅስቓሳት ቅኑዕ መረዳእታ ከምዝህሉ ኣብ ምግባር፡ ትካላት ጸጥታን ድሕነትን ኢትዮጵያ ብሓባር ክሰርሑ ጽቡቕ እዩ።
3. ንተቖጻጻሪ ጉጅለ ብዝምልከት
ኣቐዲሙ ከምእተጠቕሰ፣ እቶም ብተቖጻጻሪ ጉጅለ ዝቐርቡ ዝነበሩ ጸብጻባት፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብሩ እገዳታት ከሪሮም ንክቕጽሉ ወሳኒ ተራ ነይሩዎም እዩ። ኮይኑ ግን፣ ናይ ሓምለ 2013 ጸብጻብ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ኣብ ዝቐረበሉ፣ ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት – ብሕልፊ ካብ ኤርትራ ተሪር ተቓውሞ ገጢምዎ እዩ። እቲ ጉጅለ ብተደጋጋሚ ኣብ ዝዘርግሖም ጸብጻባት፣ መንግስቲ ሶማል ኣብ ብልሽውና ከምእተሸመን ኣባላት ሰራዊት ኬንያ ኣብ ኪስማዮ ኣብ ንግዲ ፍሓም ብሰፊሑ ከምእተዋፈሩን ምግላጹ ይዝከር። በዚ ድማ፡ መንግስቲ ሶማል፡ መራሒ ናይቲ ጉጅለ ክእለ (ክለዓል) ዝሓትት ደብዳበ ናብ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ልኢኹ እዩ። ብወገን ኬንያ እውን ተመሳሳሊ ተቓውሞን ደብዳበን ናይ (Persona non Grata) መፈራርሒ ምቕራቡ ይፍለጥ። ምስዚ ብዝተኣሳሰር፣ ሓደ ብዜግነት እንግሊዛዊ – ብትውልዲ ድማ ናይጀርያዊ ዝኾነ ኣባል ናይቲ ጉጅለ ናብ ናይሮቢ ከይኣቱ ዝተኸልከለ ክኸውን ከሎ፣ መንግስቲ ኬንያ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ንዝቐረበሉ ናይ ቪዛ ሕቶ እምቢታ ሂብሉ እዩ።
እዚ ኩነታት’ዚ፣ ምስቲ ኤርትራ – እቲ ጉጅለ ካብ ሻርነት ሓራ (Neutral) ኣይኮነን እናበለት እትጉስጉሰሉ ኩነታት ተደሚሩ፣ ንተኣማንነት ናይቲ ጉጅለ ከይጎድኦ ስግኣት ኣሎ። እገዳ በቲ ባይቶ ዝህልዎ ደገፍ (ብሕልፊ ብተን ቀወምቲ ዘይኮና ኣባላት) ኣብ ጸብጻብ ናይቲ ጉጅለ ዝምርኮስ ብምዃኑ፣ ተኣማንነት ናይቲ ጉጀለ እንተደኣ ተተንኪፉ ኣብ ልዕሊ እገዳ ዘሎ ደገፍ ብኡ መጠን ከይጉዳእ ዘስግእ እዩ።
ከምዝፍለጥ – ናይቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ውህደትን (Integrity) ተኣማንነት ንሱ ዘቕርቦም ጸብጻባትን ነቲ እገዳ ዓንዲ ሕቖኡ እዮም። ኣብዚ ግዜ’ዚ (ንሶማልን ኬንያን ሓዊስካ) ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ኣብ ልዕሊ’ቲ ጉጅለ ዝውርወር ዘሎ ወቐሳታት፡ ምስቲ ኤርትራ – እቲ ጉጅለ ናይ ኣመሪካን ኢትዮጵያን መሳርሒ እዩ
እናበለት እተካይዶ ወፍሪ ተደሚሩ ንተኣማንነቱ ኣብ ሓደጋ ከየእትዎ ዘየስግእ ኣይኮነን። ናይቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ክብሪ ከይጉዳእ እምበኣር፣ ምስቲ ጉጅለ ተቐራሪብካ ምስራሕ፡ እቲ ጉጅለ ምስ መንግስታት ኬንያን ሶማልን ንዘለዎ ዘይምርድዳእ ንምፍታሕ ናይ ምርድዳእ ስርሓት ምክያድ ከድሊ እዩ። ኣብ ውሽጢ ኢጋድ እንፈጥሮ ምቅርራብን ናይ ሓባር ኣመለኻኽታን እውን፣ ነቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ዝህቦ ደገፍ ከትርሮ ይኽእል እዩ።
4. ንኣባላት ባይቶ ጸጥታ ብዝምልከት
I. ንሓሙሽቲአን ቀወምቲ ኣባላት ብዝምልከት፣-
ኣመሪካ
ኣመሪካ – ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብሩ ውሳኔታት እገዳ ቁጽሪ (1907/2009) ከምኡ’ውን (2023/2011) ብተኸታታሊ ክሓልፉ ሓያል ምንቅስቓስ ገይራ እያ። ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ኣብ እዋኑ ቀዋሚ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝነበረት ኣምባሳደር ሱዛን ራይስ – ነቶም ውሳኔታት ኣብ ምሕላፍን ባህርያቱ ኣጸቢቓ እትፈልጦ መንግስቲ ሻዕብያ ኣብ ከባቢና ዝፍጽሞ ሕማቕ ተግባራት ኣብ ምቅላዕን ዝፈጸመቶ ኣስተዋጽኦ ኣዝዩ ልዑል’ዩ ክበሃል ይከኣል። መንግስቲ ኣመሪካ፣ ንኤርትራ ብዝምልከት ብዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይኹን ብተቖጻጻሪ ጉጅለ ጸብጻባት ኣብ ዝቐርበሉ እዋን፣ ኤርትራ፡ ኣብ ሶማልን ኣብዚ ከባቢን ንእትፍጽሞ ኣዕናዊ ስርሓት ብምኹናን – ካብዚ እከይ ተግባራት’ዚ ክትቁጠብ ብተደጋጋሚ ኣተሓሳሲቡ እዩ። ብተወሳኺ፣ ኤርትራ ካብ ምልምላምን ብስልቲ ደረጅ ካብ ምልዋጥን ሓሊፋ፣ ሓቀኛ (Genuine) ከምኡ’ውን ዝጭበጥ ለውጢ ከምዘየምጽአት ብመንግስቲ ኣመሪካ ዝፍለጥ ምዃኑ፣ ካብ ሓደ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ዲፕሎማት ብተዘዋዋሪ ንምርዳእ ክኢልና ኣለና።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ቀዋሚ ልኡኽ ኣመሪካ ኮይኖም ዘለዉ ኣምባሳደር ሳማንታ ፓወር፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ልክዕ ከም ኣምባሳደር ሱዛን ራይስ ተሪር መርገጺ ዘይክህልዎም ይኽእል እዩ ኢልካ ክግመት ዝከኣል እኳ እንተኾነ፣ ከም ወኪል መንግስቲ ኣመሪካ መጠን፡ ነታ ሃገር ብዝምልከት ዝተፈልየ ወይ ዝለዘበ መርገጺ ከሕዙ ይኽእሉ እዮም ክበሃል ግን ኣይክእልን። ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ከም ሓደ እወታዊ ጎድኒ ዝረአ – ኣምባሳደር ሱዛን ራይስ ናይ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣማኻሪ ሃገራዊ ድሕነት ስለዝኾነት፣ ኣመሪካ ከም ሃገር ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እትኽተሎ ፖሊሲ ኣብ ዝመጽእ ግዜ ክልወጥ ኢልካ ምሕሳብ የጸግም እዩ።
ኮይኑ ግን – ኤርትራ ካብ ቀረባ ግዜ ጀሚራ እትኽተሎ ዘላ ማሕበረሰብ ዓለም ናይ ምኽሳብ ኣካዪዳ ብዕቱብ እንተደኣ ቀጺሉን ናይ ሓደ ሓደ ሃገራት (ቻይናን ሩስያን) ቀልቢ እንተደኣ ስሒቡን ንቀወምቲ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ናይ ምግምማዕ ዕድል ክትረክብ ትኽእል እያ። ስለዝኾነ፣ ኣመሪካ በቲ ሒዛቶ ዘላ መርገጺ ንኽትቅጽልን – ነቲ ውሳኔታት ግብራዊ ክትገብርን ምእንቲ – ኤርትራ ጭቡጥ ናይ ባህርይ ለውጢ
ከምዘየምጽአት ስርሐይ ኢልካ ምርዳእ፣ ካብ ጽላት ዕደና (Mine Sector) እትረኽቦ ኣታዊ ምቁጽጻር ምእንቲ ክከኣል፣ ክዳሎ ዝግብኦ መርሓ ሕንጻጻት (Due Diligence Guidelines) ተጻፊፉ ኣብ ግብሪ ክውዕል ምእማን ከድሊ እዩ።
እንግሊዝ
እንግሊዝ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንዘሕለፎም ክልተ ብይናት እገዳ ዝደገፈት ኮይና፣ ነታ ሃገር ኣብ ዝምልከት ምስ ኣመሪካ ተመሳሳሊ መርገጺ ከምዘለዋ ፍሉጥ እዩ። እንግሊዝ ነቲ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎ ናይ ኣጽዋር እገዳ ተኸቲላ – The Export Control Order 2011 (S1 2011/1296) ዝበሃል ሕጊ ዘውጽአት ክትከውን ከላ፣ በቲ ሕጊ’ቲ – ኤውሮጳዊ ሕብረት ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎ ናይ ኣጽዋር እገዳ ብመገዲ እንግሊዝ ከምዝፈጽሞ ንምግባር ምእንቲ ክከኣል እዩ።
ስለዝኾነ፣ እንግሊዝ ንውሳነታት ባይቶ ጸጥታ ይኹን ንተቖጻጻሪ ጉጅለ እትህቦ ደገፍ ኣብ ሓጺር ግዜ ክቕየር’ዩ ኢልካ ምግማት ከምዘይከኣል፣ ኣብ ኒዮርክ ምስ ናይ እንግሊዝ ቀዋሚ ልኡኽ ዝተገብረ ዝርርብ ይሕብር። ብተወሳኺ፣ እቶም እገዳታት ጸኒዖም ክቕጽሉን ብኸምቲ ዝድለ ግብራውያን ክኾኑን፣ ከምኡ’ውን እቲ ነዊሕ ግዜ ወሲዱ ዘሎ ምጽፋፍ ናይ መርሓ ሕንጻጻት (Due Diligence Guidelines) ተወዲኡ ኣብ ስራሕ ከምዝውዕል ንምግባርን ኤርትራ ሓቀኛ ናይ ባህርይ ለውጢ ከምዘየምጽአት ንምርዳእን፣ ምስ እንግሊዝ ሓቢርካ ምስራሕ ከገድስ እዩ።
ፈረንሳ
ፈረንሳ፣ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎም ክልተ ብይናት እገዳ ክጸድቁ ከለዉ፣ ምሉእ ደገፋ ከምዝሃበትሉ ይዝከር። ነዚ ናይ ፈረንሳ መርገጺ ቀንዲ ምኽንያቱ፣ እቲ ኤርትራ ኣብቲ ከባቢ እተካይዶ ዘላ ጸረ ሰላም ምንቅስቓሳትን ንጸረ ሰላም ሓይልታት እትህቦ ደገፍን እኳ እንተኾነ፣ እታ ሃገር ኣብ 2008 ዶብ ጂቡቲ ጥሒሳ ወራር ምፍጻማን ክሳብ ሕጂ ምሩኻት ወተሃደራት ዘይምምላሳን፣ ነቲ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ርክብ ጽቡቕ ከምዘይከይድ ገይርዎ እዩ።
ብመሰረት’ቲ ኣብ መንጎ ቀወምቲ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ዘሎ ኣሰላልፋ፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣህጉራዊ ናይ ጸጥታን ሰላምን ጉዳያት (እንተላይ ናይ ኤርትራ)፣ ኣመሪካ፣ እንግሊዝን ፈረንሳን ኣብ መብዛሕትኡ ተመሳሳሊ መርገጺ ከምዘለወን ይፍለጥ። ክሳብ ሕጂ ብዘሎ ኩነታት እውን ፈረንሳ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንዝተነብሩ እገዳታትን ነቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለን ደገፋ ትህብ ከምዘላን ኣብ መጻኢ እውን ከምእትቕጽሎን፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ምስ ቀዋሚ ልኡኽ ፈረንሳ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተገብረ ዝርርብ ኣረጋጊጽዎ ኣሎ። ምድላው መርሓ ሕንጻጻት (Due Diligence Guidelines) ተጻፊፉ ኣብ ስራሕ ምእንቲ ክውዕል እምበኣር፡ ናይ ፈረንሳ ደገፍ ንምርካብ ምንቅስቓስ ኣገዳሲ እዩ።
ፈደረሽን ሩስያ
ሩስያ – ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ብይን 1907/2009 ኣብ ዘሕለፈሉ እዋን ደገፋ ዝሃበት ሃገር እኳ እንተኾነት፣ ኣብቲ ካልኣይ ብይን ናይ 2023/2011 ግን ናይ ድምጺ ዕቃበ ገይራ እያ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ፣ ሩስያ፣ ምስ ደቡብ ኣፍሪቃን ቻይናን ብምዃን ንትሕዝቶ ናይቲ ውሳኔ ብምጅላሕ ሓይሊ ከምዘይህልዎ (water down ) ገይራቶ እያ። እዚ መርገጺ’ዚ ካብቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ርክብ ዝብገስ ኣይኮነን፣ እንተላይ ካልኦት ኣባል ሃገራት ናይቲ ባይቶ (ኣይቮሪኮስትን ሊብያን) ፍሉይ መርገጺ ወሲደን እየን። ኢትዮጵያ ብመንጽር’ቲ ምስ ሩስያ (ቀደም’ውን ምስ ሕብረት ሶቭየት) ዘለዋ ንዘበናት ዝቐጸለ ዝምድና፣ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘንበሮም እገዳታት ክለዓሉ ከምዘይትድግፍ ይግመት። ኮይኑ ግን፣ በቲ ሕጂ ኣብ መንጎ ኣባላት ናይቲ ባይቶ ዘሎ ናይ መን ልዕልና ሓዘ ውድድር፣ ብወገን P3 (ኣመሪካ፣ እንግሊዝን ፈረንሳን) ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተሪር መርገጺ ምስዝተሓዝ’ሞ፣ እታ ሃገር እገዳታት ክለዓለላ ጀሚራቶ ብዘላ ጎስጓስ ናይ ሩስያ እወታዊ ምላሽ እንተረኺባ፣ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብሩ እገዳታት ብትኽክል ክትግበሩን ዝያዳ ክኸሩን ሓሲባቶ ዘላ ዲፕሎማስያዊ ምንቅስቓስ ፈተነ ክገጥሞ ይኽእል እዩ። ኮይኑ ግን፣ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ኒዮርክ ዝርከብ ልኡኽና ኣብኡ ንዝርከብ ናይ ሩስያ ኣምባሳደር ረኺቡ ኣብ ዘዘራረበሉ ኣጋጣሚ፣ ሃገሩ ንኢትዮጵያ ክትድግፍ ድሉውቲ ምዃና፣ ኢትዮጵያ ምስ ኤርትራ ከምዘየወዳድርዋ፣ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ብዝሓየለ መልክዑ ንምቕጻል፡ ሩስያ ኩሉ ግዜ ድሉውቲ ምዃና ገሊጽሉ ኣሎ። ስለዝኾነ፣ ነዚ ዝያዳ ንምድራዕ፣ ኤርትራ ሓቀኛ ናይ ባህርይ ለውጢ ከምዘየምጸአት ምጉስጓስ – ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘንበሮ እገዳታት ከምቲ ዝድለ ክትግበርን ዝያዳ ከሪሩ ክቕጽልን ኣብ ምግባር፣ ከምኡ’ውን እቲ ግዜ ወሲዱ ዘሎ Due Diligence Guidelines ኣብ ዝቐልጠፈ ተጻፊፉ ኣብ ስራሕ ክውዕል ምእንቲ፣ ሩስያ ደገፋ ክትህብ ኣጥቢቕካ ምዝኽኻር ኣገዳሲ እዩ።
ቻይና
ቻይና፡ ብመትከል፡ ኣብ ልዕሊ ሃገራት ዝኾነ ዓይነት እገዳ ክመሓላለፍ የብሉን ዝብል መርገጺ ከም እትኽተል ዝፍለጥ’ዩ። እዚ ከምዚ ዓይነት ምስ ቻርተራት ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ዘይሳነን ካብ ሓንቲ ኣባል ባይቶ ጸጥታ ዝኾነት ሃገር ዘይትጽበዮን መርገጺ፡ ንኤርትራ ጠቒምዋ’ዩ። ነዚ ዘረጋግጽ ድማ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ክልተ ውሳነታት እገዳ (1907 ን 2023) ክመሓላለፍ ከሎ ቻይና ዕቃበታት ምርኣያን ምስ ሩስያ ብምዃን እቲ ካልኣይ ውሳነ ንክጅላሕ (water down ንክኸውን) ተሪር መርገጺ ምሓዛን’ዩ።
እዚ መርገጺ ቻይና ብመንጽር መትከል (principle) ጥራይ ክርአ የብሉን። ከም ዝፍለጥ ቻይና ምስ ኤርትራ ቁጠባውን ካልእን ርክባት ዘለዋ ብምዃና ንኤርትራ ከተቐይማ ኣይትደልን’ያ። ብኻልእ መዳይ፡ ኣብ መንጎ ቀወምቲ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ዘሎ ምክፍፋልን ላዕለዋይ ኢድ ንምሓዝ ዝግበር ጻዕርን ከም በዓል ኤርትራ ንዝኣመሰላ ዘይሕጋውያን ሃገራት ጠቒምወን’ዩ። ነዚ መረጋገጺ ዝኸውን ድማ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ጭብጢታት፡ ምንቅስቓስ ፖለቲካውን ወተሃደራውን መራሕቲ ኤርትራ ምእጋድን፡ ኣብታ ሃገር ወፍሪ ንዘካይዳ ኩባንያታት ብዝምልከት ፋይናንሳዊ ምቁጽጻርን ምክትታልን ምግባርን ኣብ ዝብል ሓሳብ፡ ቻይና ብተደጋጋሚ ተቓውሞ ምርኣያ’ዩ። ዋላ’ኳ ቻይና እዚ ኣካይዳ’ዚ ነቲ ህዝቢ ዝጎድእ’ዩ ዝብል ምኽንያት እንተሃበት ነቲ ጉዳይ ክንዮ’ዚ ምርኣዩ ግቡእን ጠቓምን’ዩ።
ክንዲ ዝኾነ፡ ኤርትራ እቲ እገዳታት ንኽለዓል ዝጀመረቶ ጻዕሪ ብወገን ቻይና ተቐባልነት ንኸይረክብ፡ ኤርትራ ከምዘይተለወጠት፡ ከምኡ’ውን ጉዳይ እገዳ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ጥራይ ከምዘይኮነ፡ ኣዕናዊ ፖሊሲ ኤርትራ ምስ ጉዳይ ዶብ ፈጺሙ ዘራኽብ ከምዘይብሉ ጸቒጥካ ምርዳእ ከድሊ እዩ።
II. ኣብ 2014 ኣባል ባይቶ ጸጥታ ንዝኾና ሃገራት ብዝምልከት
ናይጀርያ
ናይጀርያ፡ መንግስቲ ኤርትራ፡ ሰላም ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምዝራግ ብዝኽተሎ ፖሊሲ ምኽንያት፡ ባይቶ ጸጥታ ንካልኣይ ግዜ ውሳነ ቁጠባዊ እገዳ (2023/2011) ኣብ ዘመሓላለፎ እዋን ምስ ጋቦን ብምዃን co-sponsor ብምግባር ከም ኣባል ናይቲ ባይቶ መጠን ልዑል ተራ ተጻዊታ’ያ። ከምዝዝከር ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ከመሓላልፍ ከሎ ሊብያ ነቲ ናይ መጀመርታ ውሳነ ክትቃወም ከላ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ ድማ ካልኣይ ውሳነ ክመሓላለፍ ከሎ ዋላ’ኳ ኣብ መወዳእታ እንተደገፈት ጸገም ፈጢራ ነይራ እያ።
ሃገርና ምስ ናይጀርያ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻትን ተቐራሪባ ኣብ ምስራሕ ትርከብ። እታ ሃገር ብመገዲ ሪጂናል መካኒዝም ምዕራብ ኣፍሪቃ (ECOMOG) ብሓፈሻ፡ ኣብቲ ዞባ ሰላምን ጸጥታን ኣብ ምርግጋጽ ድማ ብፍላይ፡ መሪሕ ተራ ሒዛ ትነጥፍ ዘላ ኮይና፡ ኣብ ዳርፉር ዓቃብ ሰላም፡ ከምኡ ድማ ኣብ ሶማል ዉሑድ ቁጽሪ ዘለዎ ሓይሊ ፖሊስ ኣዋፊራ ዘላ እያ።
ሃገርና፡ እቶም ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተመሓላለፉ ብይናት እገዳ፡ ግብራውነቶም ንምርግጋጽን ዝያዳ ከሪሮም ንኽቕጽሉን ኣብ እትገብሮ ጻዕሪ፡ ናይጀርያ ብዝሓሸ ኩነታት ክትተሓባበርን መርገጺና ክትድግፍን እንጽበዮ ኮይኑ፡ ምስታ ሃገር ብመገዲ’ቲ ኣብ ኒውዮርክ ዝርከብ ኤምባሲና ዝያዳ ተቐራሪብካ ምስራሕ ኣገዳሲ’ዩ።
ጫድ
ጫድ ካብ ዝሓለፈ ቀረባ ግዜ ጀሚራ፡ ኣብ ማሊን ሪፓብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃን ጉሉሕ ተራ ትጻወት ዘላ ሃገር’ያ። ብእትጻወቶ ዘላ ጉሉሕ ተራ ድማ፡ ክትፍለጥ ጀሚራ ኣላ። እታ ሃገር ንኣባልነት ባይቶ ጸጥታ ካብ እትምረጽ ንደሓር፡ ነቲ ኣብ ኒውዮርክ ዝርከብ ልኡኻ ብሓይሊ ሰብ ናይ ምድልዳልን ቅድሚ ሕጂ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ዘገልገለ ኣምባሳደራ ናይ ምምዳብ ስራሓትን ስለዝዓመመት፡ ምስ ናይጀርያን ርዋንዳን ብምዃን ኣብቲ ባይቶ ዝሓሸ ምንቅስቓስ ከተርኢ ትጽቢት ይግበረላ።
ጫድ ንተቐናቐንቲ ሪፓብሊክ ማእከላይ ኣፍሪቃ (Seleka) ደገፍ ከምእትህብ ብማዕከናት ዜና ዓለም ብተደጋጋሚ ዝተነግረ ክኸውን ከሎ፡ እቶም ተቐናቀንቲ ኣብ ማዝያ 2013 ኣብ ቤተ-መንግስቲ እንጃሜና ኣብ ዘካየድዎ ናይ መወዳእታ መጥቃዕቲ ካብ ኤርትራ ዝተዓደገ ኣጽዋር ከምእተጠቕሙ ተገሊጹ ነይሩ። ኣቐድም ኣቢሉ እውን፡ ፕረዚደንት ኤርትራ ብ12 ጥሪ 2011 ኣብ ዝተጸንበለ በዓል ነጻነት ጫድ ተሳቲፉ ነይሩ እዩ። ይኹን’ምበር፡ ጫድ ካብዚ ተበጊሳ፡ ኤርትራ፡ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊኣ ዘንበሮ እገዳ ንኽልዓለላ እተካይዶ ጻዕሪ ምሉእ ደገፋ ክትህብ’ያ ምባል ኣጸጋሚ’ዩ። ብወገንና ንሪኮመንዴሽናት ኢጋድን ሕብረት ኣፍሪቃን መሰረት ብምግባር፡ ንጫድ ጭቡጥ ባህርያት ኤርትራ ናይ ምግላጽ፡ ከምኡ ድማ እቲ እገዳታት ዝያዳ ሓዪሉ ክቕጽል ከምዘለዎ ናይ ምእማና ስራሓት ከነሰላስል ኣለና።
ኣብ ባይቶ ጸጥታ ናይ ሓንቲ ኣፍሪቃዊት ሃገር ደገፍ ምርካብ ንኤርትራ ዓቢ ዕድል ክኸውን ከሎ፡ ንመስርሕ’ቲ እገዳ ዓቢ ሃስያ’ዩ። ክንዲ ዝኾነ፡ ኣብቲ ቀንዲ ቤትጽሕፈት’ውን ብመንገዲ ናይ ኒዮርክ ኣምባሳደርና ኣብ ልዕሊ ጫድ ኣድህቦ ጌርካ ምንቅስቓስ ኣገዳሲ’ዩ።
ልትዌንያ
ልትዌንያ ኣባል ባይቶ ጸጥታ ክትከውን ፋልማያ’ዩ። ልትዌንያ ምስ ኣመሪካ ጽቡቕ ርክብ ዘለዋ ሃገር ክትከውን ከላ፡ ከም ኣባል ሕብረት ኣውሮጳ መጠን ንመትከላት ናይቲ ሕብረት ክትክተል ትርአ’ያ። እዚ ናይ ወጻኢ ፖሊሲኣ ኣብ ኤርትራ ዝተመሓላለፈ እገዳታት ብዝግባእ ግብራዊ ንኽኸውንን ብዝያዳ ሓዪሉ ንኽቕጽልን ኣብ እነካይዶ ጻዕሪ ሓጋዚ ክኸውን ከምዝኽእል ይእመት።
ብ26 ሕዳር 2013 ምክትል ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ልትዌንያ ምስ ኣምባሳደር ብርሃነ ገብረክርስቶስ ተራኺቦም ኣብ ዘካየድዎ ዘተ፡ ልትዌንያ ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ንምሕያል ጽኑዕ ድሌት ከምዘለዋ ገሊጾም’ዮም። ካብዚ ብምብጋስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተመሓላለፈ እገዳታት ንኽትግበርን ዝያዳ ሓዪሉ ንኽቕጽልን ኣብ እነካይዶ ጻዕሪ፡ እታ ሃገር ዋላ’ኳ ኣዝያ ሓያል ደጋፊት እንተዘይኮነት ንሃገርና ዝሃሲ ተግባር ክትፍጽም ትኽእል’ያ ኢልካ ምሕሳብ ኣይክኣልን።
ስለዝኾነ ኣብ ቀጻሊ፡ ንልትዌንያ ብምቕራብን ንሓቀኛ ባህርይ ኤርትራ ብምርዳእን እቲ እገዳታት ብዝግባእ ንኽትግበርን ንመጻኢ ድማ ዝያዳ ሓዪሉ ንኽቕጽልን ኣብቲ ጉዳይ ዝግባእ መረዳእታ ከምትጭብጥ ምግባር ኣገዳሲ’ዩ።
ቺለ
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ብዝተራእየ ኣንፈት (trend)፡ ካብ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ዝነበራ ሃገራት መብዛሕትአን ምስ ሃገራት ምዕራብ ተገራጫዊ ክበሃል ዝኽእል መርገጺ’የን ክኽተላ ተራእየን። ብካልእ መዳይ ካብቲ ዞባ ናብ ባይቶ ጸጥታ ዝተጸንበራ ሃገራት ማለት (ጓቲማላ፡ ኮሎምቢያን ኣርጀንቲናን) ንኣፍሪቃ ኣብ ዝምልከት ጉዳያት ንጡፍ ሱታፌ ኣይጸንሐንን። ሃገራት ላቲን ኣሜሪካ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ብኣባልነት ኣብ ዝጸንሓሉ ግዜ፡ ኣድህቦአን ዝያዳ ኣብ ጉዳያት ናይቲ ዝውክልኦ ዞባ ከምዝኾነ ምርዳእ ተኻኢሉ’ሎ።
ቺለ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመታት፡ ካብ 2002 ክሳብ 2004 ኣብ ዝነበረ እዋን ኣባል ባይቶ ጸጥታ ነይራ እያ። ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ ጉዳያት ናይቲ ባይቶ ብፍላይ ድማ ንኣፍሪቃ ኣብ ዝምልከት ጉዳያት ትርጉም ዘለዎ ተሳትፎ ነይርዋ ክበሃል ኣይከኣልን። ይኹን’ምበር፡ ኣብቲ ባይቶ ኣብ ዝጸንሓትሉ እዋናት፡ ብዛዕባ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣጀንዳ ዘተ ኪካየድ እንከሎ፡ እቲ ኩነታት ብመንጽር ዓለምለኻዊ ሕጊ ክርአ ከሎ፡ ኤርትራ ዝሓሸ ምኽንያት (cause) ከምዘለዋ ዝገለጸትሉ እዋን ነይሩ። ብኻልእ ወገን ካብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን ንደሓር ቺለ ምስ ኢትዮጵያ ንምቅርራብ ድልየት ዘርኣየት ክትከውን ከላ፡ እዚ ከኣ፡ ሃገርና ቤትጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝርከበላ ሃገር ስለዝኾነትን ቺለ ድማ ቤትጽሕፈት ውድብ ሃገራት ላቲን ኣሜሪካ ኣብ ርእሰ-ከተማኣ ስለዝርከብ፡ እዚ ምምስሳል’ዚ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝሓሸ ርክብ ንኽህሉ ምኽንያት ክኸውን ከምዝኽእል ብምሕሳብ እዩ።
ቺለ፡ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ብእዋናዊ ኣባልነታ ጸግዒ ኤርትራ ሒዛ ንረብሓ ኢትዮጵያ ዝሃሲ መርገጺ ክትሕዝ ትኽእል’ያ ኢልካ ምሉእ ብምሉእ ምግማት ኣይከኣልን። ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ እዋን ምስ ቀዋሚ ልኡኽ ቺለ ኣብ ኒዮርክ ኣብ ዝተገብረ ዘተ፡ ነዚ ምርግጋጽ ተኻኢሉ ኣሎ። ብወገን ሃገርና ናይ ቀረባ engagement ፈጢርካ ቺለ መርገጺና ከምትፈልጦ ምግባርን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተመሓላለፈ እገዳታት ግብራውነቱ ክረጋገጽን ዝያዳ ከሪሩ ክቕጽልን ከምዘለዎ ከነረድኣ ኣገዳሲ’ዩ።
ዮርዳኖስ
ዮርዳኖስ ቅያር ኣባል ባይቶ ጸጥታ ዝኾነት፡ ስዑዲ-ዓረብ ንኣባልነት ድሕሪ ምምራጻ ስለዘንሰሓበት (wth drew) እዩ። ዮርዳኖስ ምስ ኤርትራ ዘለዋ ዝምድና ንምድልዳል ብ30 ሕዳር 2013 ኣብ የመን ዝርከብ ኣምባሳደራ ሚስተር ሱሌማን ጉዌይሪ (Mr. Suleiman Ghweiri) ኣብ ኤርትራ ተንቀሳቓሲ ኣምባሳደር (non resident ambassador) ገይራ መዚዛቶ። ዝምድና ክልቲአን ሃገራት ዝድልድለሉ መዳያት ድማ ጥዕናን ትምህርትን ከምዝኾነ ንምፍላጥ ተኻኢሉ።
ዮርዳኖስ ናይ ጥሪ 2014፡ ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ እያ ነይራ። ኣብ ውሽጢ’ቲ ወርሒ፡ ኣብ ጉዳያት ማእከላይ ምብራቕ፡ ሶርያን የመንን ክፉት ኣኼባ (open sessions) ኣዳልያ ብኣቦመንበርነት መሪሓ’ያ። እዚ፡ ዮርዳኖስ ኣድህቦ እትገብረሉ ዓለምለኸ ጉዳያት እንታይ ከምዝኾነ ዘመልክት ኮይኑ፡ ንኤርትራ ብዝምልከት ተንቀሳቓሲ ኣምባሳደር (non resident ambassador) ምምዛዛ ምስታ ሃገር ዘለዋ ዝምድና ንምድልዳል ከምዝወሰነት ዝእምት’ዩ።
ስለዝኾነ ብወገንና ንዮርዳኖስ ብምቕራብ፡ ነቲ ኤርትራ ኣብ ዞባና እተካይዶ ኣዕናዊ ተልእኾ ከምዘየቋረጸቶ ብምሕባር፡ ብባይቶ ጸጥታ ዝተነብረ ውሳነታት እገዳ ተፈጻምነቱ ብዝግባእ ክረጋገጽን ዝያዳ ሓዪሉ ክቕጽልን መረዳእታ ከምዝህሉ ምግባር ኣገዳሲ ይኸውን።
III. ኣብ ባይቶ ጸጥታ ብኣባልነት ንሓደ ዓመት ዝጸንሓ ሃገራት ብዝምልከት
ርዋንዳ፡ ደቡብ ኮርያ፡ ኣርጀንቲና፡ ሉክሰምበርግን ኣውስትራልያን ኣብ ባይቶ ጸጥታ ከም ተወሳኺ ቅያር ኣባላት ኮይነን ንሓደ ዓመት (2014) ክጸንሓ’የን። ኣብ ኒዮርክ ዘሎ ኤምባሲና ኣብዚ ቀረባ ግዜ ንወከልቲ ናይተን ሃገራት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ርእይቶ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ደቡብ ኮርያን ኣውስትራልያን ምስ ናይ ኣመሪካ ዝመሳሰል መርገጺ ከምዘለወን፡ ብኣንጻሩ ኣርጀንቲናን ሉክሰምበርግን ትርጉም ዘለዎ ኣስተዋጽኦ ኮነ ተሳትፎ ከምዘይብለን እዩ ገሊጹ። ርዋንዳ’ውን ምስ ልኡኽና፡ ብዝተፈላለየ ደረጃ፡ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ዘተ እንተካየደት’ኳ ንኤርትራ ብዝምልከት ቅርብቲ (forthcoming) ብምዃን ዝረብሕ ሓበሬታ ክትህብ ከምዘይከኣለት እዩ ዝገልጽ። እቲ ጉዳይ ከምዚ ኮይኑ እናሃለወ ናይ ኒዮርክ ኤምባሲና ነተን ሃገራት ኣመልኪቱ ቀዳማይ ኢድ (first-hand) ሓበሬታ ስለዘለዎ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተመሓላለፈ ውሳነታት-እገዳ ብዝግባእ ክትግበርን ዝይዳ ክኸርርን ኣብ እንገብሮ ዘለና ጻዕሪ፡ ምስቲ ኤምባሲ ብምምይያጥ ንጥፈታት ምክያድ ኣገዳሲ ይኸውን።
4 መደምደምታ
ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተመሓላለፈ ውሳነታት እገዳ ኣብ ጸገም ወዲቑ ኣሎ ዝበሃል’ኳ እንተዘይኮነ፡ ኣብ በዳሂ ኩነታት ከምዘሎ ዝሕብሩ ሓያሎ ምልክታት ኣለዉ። ርግጽ እዩ፡ እቲ እገዳ ብቐሊሉ ክልዓል ዝኽእል ኣይኮነን። ዘይሩ ዘይሩ ነቲ ርሳስ (Pen) ሒዛቶ ዘላ ሃገር ኣመሪካ መርገጺኣ ክሳብ ዘይቀየረት፡ እቲ ዝተመሓላለፈ ውሳነ እገዳ ክለዓል ይኽእል’ዩ ኢልካ ኣይሕሰብን። ይኹን’ምበር፡ እቲ ጉዳይ ጓህማም (ስኒ ዘይብሉ) ኪኸውንን በብቑሩብ እናተሸርሸረ ኪኸይድን ዘሎ ዕድል ዕጽው ኣይኮነን። ነዚ ኩነታት’ዚ ንምግታእ ድማ’ዩ፡ ብወገንና ልዑል ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ከነካይድ ዝግብኣና። ናይዚ መዘኻኸሪ ቀንዲ ዕላማ’ውን ንሱ’ዩ። ኣብ ባይታ ብወገን ኤርትራ ዝግበር ምንቅስቓሳት ከይተቐየረ፡ ኤርትራ ብሸፈጥ ጥራይ
ነቲ ኣብ ልዕሊኣ ዝተመሓላለፈ ውሳነ እገዳ ጓህማም ንምግባሩ እተካይዶ ዘላ ሓደገኛ ምንቅስቓስ፡ እንተተዓዊታትሉ ሳዕቤኑ ከቢድ ክኸውን ይኽእል። እቲ እገዳ፡ ብመጠኑ እውን እንተኾነ ንኤርትራ ከምእትጓነ (marginalize) ኣብ ምግባር ከምዝሓገዘ ብዙሕ ሕቶ ዘድልዮ ኣይኮነን። ከምኡ ክንዲ ዝኾነ’ዩ ድማ ብወገን ኤርትራ ዝለዓለ ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ዝካየድ ዘሎ። ናትና ብድሆ (challenge) ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝካየድ ምንቅስቓሳት፡ ናይ ኢትዮጵያ ዘይኮነ ናይ ኢጋድ ከምዝኾነ ጸቒጥካ ኣብ ምግላጽ’ዩ። እዚ ቀዳምነት ዝወሃቦ ሸቶ ኮይኑ፡ ክንረባረበሉ ይግባእ።
http://www.madote.com/2014/03/secret-ethiopian-government-documents.html


text:
ከተለያዩ ዩኒቨርሲቲዎች የዘር ጥቃት ሸሽተው ህይወታቸውን ለማትረፍ በኢትዮ-ቻይና ኮሌጅ ግቢ ተጠልለው የነበሩ የትግራይ ተማሪዎች በፖሊስ ተገደው እንዲወጡ መደረጋቸው የሚታወቅ ነው።
እንደ ሳሙኤል ክፍሌ ያሉ የትምህርት ሚኒስቴር ሀላፊዎች "ወደየመጣችሁበት ዩኒቨርሲቲ ተመልሳችሁ ሂዱ" ነው የሚሉት።
ተማሪዎቹ "የፀጥታ ስጋት አለብን፤ ህይወታችን ላይ አደጋዎች ተቃጥተውብናል፤ ህይወታችንን ለማትረፍ ሸሽተን ወደመጣንባቸው ዩኒቨርሲቲዎች ተመልሰን ብንሄድ ለህይወታችን አስጊ ሁኔታ ውስጥ ነው የምንገባው፤ ተመልሰን ብንሄድ ለሚደርስብን ጉዳትን ማን ነው ዋስትናው የሚወስድ?" የሚል አስተያየትና ጥያቄ ቢያቀርቡም የነ ሳሙኤል መልስ "የራሳችሁ ጉዳይ" ዐይነት መንፈስ የተላበሰ ነበር- "በቃ ተመልሳችሁ፤ እዚያው ሂዳችሁ የምትሆኑትን ሁኑ" ነው ያሉት።
ለነሳሙኤል እስካሁን በትግራይ ተወላጅ ተማሪዎች ላይ የደረሰ ሞት፣ የአካል ጉዳት፣ የሞራል ጉዳት ወዘተ በቂ አልሆነ ይሆን? ትንሽ ቢሰማቸውማ ቢያንስ ዩኒቨርሲቲዎቹ እስኪረጋጉ፣ ትምህርት ለማስጀመር ዝግጁ እስኪሆኑ ድረስ በዚህ ቦታ ተጠልለው እንዲቆዩ መፍቀድ፣ ሁኔታዎች ማመቻቸት ይችሉ ነበር፤ ግን አልሆነም።
ኮተቤ ሚትሮፖሊታን ዩኒቨርሲቲ ውስጥ ተጠልለው የነበሩ በኦሮሚያና አማራ ክልል ከሚገኙ ዩኒቨርሲቲዎች የተፈናቀሉ የትግራይ ተወላጅ ተማሪዎች ደግሞ ትምህርት ሚኒስቴር "ሂዳችሁ የምትሆኑትን ሁኑ" ከማለት የዘለለ መልስ ሊሰጣቸው ስላልቻለና አንዳች ተስፋ የሚሰጥ ሁኔታ ስላጡ ዛሬው ዕለት ወደ ትግራይ ወላጆቻቸው ዘንድ ሔደዋል።
ከሳምንት በፊት ጨለንቆ ላይ 8 የመከላካያ አባላትና ከ15 በላይ ሰላማዊ ዜጎችና የኦሮሚያ ልዩ ሀይል አባላት ከተገደሉበት የጨለንቆ መጥፎ ክስተት በኋላ አቶ ለማ በ04/04/2010 አንድ ነገር ተናግረው ነበር "የኦሮምያ ክልላዊ መንግስት ህዝብ ሲጎዳ ዝም ብሎ አያይም። የክልሉ የሰላም ሃይል ከየትኛዉም ግዜ ይልቅ ከህዝቡ ጎን ሊቆም ይገባል።”
ይህንን በተናገሩ በጥቂት ቀናት ውስጥ በምዕራብ ሐረርጌ በድሮሎቢ ወረዳ በጋድሌ ቀበሌ ለደህንነታቸው ሲባል በአካባቢው በአቅራቢያ በሚገኝ ፖሊስ ጣቢያ ተጠልለው በነበሩ የኢትዮጵያ ሶማሌ ተወላጆች የጅምላ ግድያ ተፈፀመባቸው፤ እስካሁንም ከ60 በላይ ወገኖች በግፍ ተጨፍጭፈው መገደላቸው እርግጥ ሆነ።
በዚህ ሁሉ እልቂት ውስጥ አቶ ለማ "የሰላም ሀይላችን" ያሉት የክልሉ ልዩ ሀይል፣ ቄሮዎች፣ ፉሊዎች አሉ።
ለዚህ ፍጅት ተጠያቂዎች የሆኑ ሰዎች ወደ ሕግ ሊቀርቡ ይገባል። የኢትዮጵያ ፍርድ-ቤቶች የዚህን ዐይነት ፍጅት እቅድ አውጪዎች፣ ፈፃሚዎች፣ አስፈፃሚዎች ላይ ፍርድ የመስጠት ወኔ ባይኖረው ደግሞ ጉዳዩን የዐለም-አቀፉ የሄግ ፍርድ-ቤት እንዲመልከተው ልናደርግ ይገባል።
እንደነዚህ ዐይነት ክስተቶችን በዝምታ ማለፍ በልባቸው ጥፋትና ፍጅት ለሚያልሙ ፀላኤ-ሰናዮችን የሚያበረታታና ያንጃበበው የጥፋት ዳመና እውን የመሆን እድሉ የሚያሰፋ ነው። ይህ እንዲሆን ፈፅሞ መፍቀድ የለብንም።
የሟቾች ነፍስ በገነት ያኑር፤
ለቤተሰብ፣ ለወዳጅ ለዘመድ፣ ለመላው የሱማሌ ክልል ህዝብ፣ ለመላው የኢትዮጵያ ሕዝብ መፅናናትን እመኛለሁ፤
ሁላችን ከሳሪ ወደምንሆንበት ሁኔታ( a lose-lose situation) እየመሩን ላሉ ሰዎች ደግሞ ልቦና ይስጣቸው እላለሁ።
ብላታ ሃይለማረያም ረዳ:
“ተጋሩ ስረ ምዕጣቕ ንኽእል ኢና፤ ቂም መቛፅሪ ግን የብልናን፡፡ ከምዙይ ስለዝኾነ እውን እዩ ውዒሉ እንተሓደረ እውን ደቅና ንፀላእትና ዝሰዓሩ፡፡ “
መምህር ገብረኺዳን፤
“ትግራዋይ ናይ ተቓሊስካ ምዕዋት እምበር ናይቲ ዓወት ፍረ ምሕፋስ ልምዲ የብሉን፤ ይስዕር እሞ ካብኡ ብቲ ዓወቱ ዓጊቡ ይህረስ፣ ይዓይም፤ ካብኡ ናይቲ ዓወት ፍረ ካልኦት ይሽምጥጡዎ፤ ትማሊ ተቓሊሱ ደምዩ እዩ፣ ንእሽቶይ ንትኮበሉ እኳ ኣይብሉን፤ እቲ ፍረ ንበይኖም ይሓፍሱዎ፣ ይግህጥጡዎ ጥራሕ ዘይኮነስ ብቲ ንሱ ዘዕጠቖም ስረ፣ ንሱ ዝሃቦም ሃፍቲ፣ ብቲ ንሱ ዝሃቦም በትሪ ገይሮም ይዘብጡዎ፡፡ እዚ ናይ ትማሊ ታሪኽና እዩ፤ ሐዚ እውን ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይደግም ኣሎ፡፡ ሎሚ ዝግበር፣ ዝኸውን ዘሎ ኹሉ ምስቲ ትማሊ ዝነበረ፣ ዝተገበረ ኩሉ ቐጣታዊ ምትእስሳር ኣለዎ፤ ብዛዕባ ትማሊ ምፍላጥ፣ ትማሊ ዝተገበረ ንድሕሪት ቆላሕ ምባል ፅባሕ እንታይ ከምዝመፅ ክትግምት ከኽእለካ ኣለዎ፡፡ እቲ ዘሕዝን ግን ትግራዋይ ኣዝዩ ረሳዒ እዩ፤ ካብ ትማሊ ዘይመሃር፣ ናይ ትማሊ ጌጋ ምድጋም ባህሊ ዝገበረ ህዝቢ እዩ፡፡ እዚ ብዙሕ ዋጋ ክኸፍል ገይሩዎ እዩ፤ ሕዚ እውን ዋጋ የኽፍሎ ኣሎ፤ እንተዘይለቢሙ ንቕድሚት እውን ብዙሕ ዋጋ ከኽፍሎ እዩ፤ ለብሙ ደቀይ"
ገረብ ዓረና ወያነ ትግራይ 1933- 1939 ዓ.ም
ታሪክ ብኣፍ ብዓል ዋና እንትዝንቶ ኣታ ኽንደይ ይጥዕም!
“መን የርድእ ዝቐበረ፤ መን ይዛረብ ዝነበረ” እዩሞ ውላድ መራሒ ቐዳማይ ወያነ ኣቦና ብላታ ሃይለማረያም ረዳ ዝኾኑ ኣይተ ካሳ ሃይለማርያም ረዳ ሓርበኛ ኣቦና ብላታ ሃይለማርያም ረዳ ዝሰነዱዎም ፅሑፋት ጠሚሮም፤ ንብላታ ሃይለማርያም ኣዝዩ ሰፊሕ ቃለ-መሕትት ገይሮም፤ ምሽጥራዊ ሰነዳት መንግስቲ ኢትዮጵያን እንግሊዝን ብደቂቑ ፈቲሾም ንውልድ ወለዶ ዝሓልፍ ኣዝዩ ዓብዪ ናይ ታሪኽ መዝገብ ኣዳልዮም ትማሊ ብዕሊ ኣመሪቖም፡፡ ኣብ ኣኽሱም ሆቴል (ኣዲስ ኣበባ) ዝተሳለጠን ብዙሓት ግዱሳት ተጋሩ ዝተረኸቡሉን ደሙቕ መድረኽ ምረቓ ብብዙሕ መልክዑ ኣዝዩ ዕዉትን ታሪኻዊን ነይሩ፡፡
ቅድሚ ምጅማር ፕሮግራም ምረቓ መፅሓፍ ገረብ ዓረና ወያነ ትግራይ ኣብ ዝነበሩ ዝተወሰኑ ደቓይቕ ዝተወሰንና መናእሰይ እክብ ኢልና ምስ ኣቦና መምህር ገብረኺዳን ደስታ እውን ሓፂርን ጥዑምን ወግዒ ገይርና ነይርና፡፡
መምህር ገብረኺዳን ከምዚ ኢሎምና፤
“ትግራዋይ ናይ ተቓሊስካ ምዕዋት እምበር ናይቲ ዓወት ፍረ ምሕፋስ ልምዲ የብሉን፤ ይስዕር እሞ ካብኡ ብቲ ዓወቱ ዓጊቡ ይህረስ፣ ይዓይም፤ ካብኡ ናይቲ ዓወት ፍረ ካልኦት ይሽምጥጡዎ፤ ትማሊ ተቓሊሱ ደምዩ እዩ፣ ንእሽቶይ ንትኮበሉ እኳ ኣይብሉን፤ እቲ ፍረ ንበይኖም ይሓፍሱዎ፣ ይግህጥጡዎ ጥራሕ ዘይኮነስ ብቲ ንሱ ዘዕጠቖም ስረ፣ ንሱ ዝሃቦም ሃፍቲ፣ ብቲ ንሱ ዝሃቦም በትሪ ገይሮም ይዘብጡዎ፡፡ እዚ ናይ ትማሊ ታሪኽና እዩ፤ ሐዚ እውን ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይደግም ኣሎ፡፡ ሎሚ ዝግበር፣ ዝኸውን ዘሎ ኹሉ ምስቲ ትማሊ ዝነበረ፣ ዝተገበረ ኩሉ ቐጠጣዊ ምትእስሳር ኣለዎ፤ ብዛዕባ ትማሊ ምፍላጥ፣ ትማሊ ዝተገበረ ንድሕሪት ቆላሕ ምባል ፅባሕ እንታይ ከምዝመፅ ክትግምት ከኽእለካ ኣለዎ፡፡ እቲ ዘሕዝን ግን ትግራዋይ ኣዝዩ ረሳዒ እዩ፤ ካብ ትማሊ ዘይመሃር፣ ናይ ትማሊ ጌጋ ምድጋም ባህሊ ዝገበረ ህዝቢ እዩ፡፡ እዚ ብዙሕ ዋጋ ክኸፍል ገይሩዎ እዩ፤ ሕዚ እውን ዋጋ የኽፍሎ ኣሎ፤ እንተዘይለቢሙ ንቕድት እውን ብዙሕ ዋጋ ከኽፍሎ እዩ፤ ለብሙ ደቀ”ይ ኢሎምና፡፡
መምህር ገብረኺዳን ቀፂሎም “ናይ ትግራዋይ ክብረት ኣብ ዓዱ እዩ፤ ትግራዋይ ካብ ዓዱ ክወፅእ፣ ካብ ሱሩ ክመሓው የብሉን፤ ከምቲ እትሪኡዎ ዘለኹም ትግራዋይ ካብ ዓዱ ወፂኡ ኣብ ዓድማቱ ናይቲ ፌደራል ስርዓት ፖለቲካዊ ክቱር (political hostage) ኮይኑ ኣሎ፤ ትግራይ ኣይኮነን ንሓሙሽተ ሽዱሽተ ሚልዮን ንኻልኦት እውን ዝኣክል ሃፍቲ ኣብ ከርሳ ኣለዋ፤ ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ክሳብ ሐዚ ህዝቢ ብግቡእ መሪሑ፣ ኣብ መሬት ትግራይ ዘሎ ሃፍቲ ብኣግባቡ ኣዋዲዱ ንኹሉ ትግራዋይ መሊኣ እትተርፍ ትግራይ ዝፈጥር መራሒ ኣይረኸብናን፡፡ ምናልባሽ እቲ ሐዚ መፂኡ ዘሎ መሪሕነት ካብ ናይ ትማሊ ጌጋ ተማሂሩ ሕይሽ ዝበለ ስራሕ ዶ ይሰርሕ ቀፂልና ንሪኦ ይኸውን፤ ኣነ ብውልቀይ ግን ትስፉወ እየ፡፡ ዝኾነ ኮይኑ ደቀይ ለብሙ፣ ኣብ ኩሉ መዳይ በሊፅኩም ውፁ፤ ኣንብቡ፤ ብፍላይ ታሪኽኩም ፍለጡ፤ ነገራት ስቕ ኢሎም ሃንደበት (ካብ ባዶ) ኣይለዓሉን፤ ካብ ትማሊ ተማሂርኩም ናይ ሎሚ መንገድኹም ኣዕርዩ፣ ኣንፈት ናይ ፅባሕ ጉዕዞኹም ቀይሱ” ኢሎምና፡፡
ካብቲ ፕሮግራም ምረቓ መፅሓፍ ምስ ወፃእና ድማ ዝተወሰንና መናእሰይ ትግራዋይ ብሰንኪ ኣብዚን ኣብቲን ፋሕ ብትን ምባሉ ዘለዎ ልዑል መጠን ተጋላፅነት፣ ዝበፅሖ ዘሎ በደላት፤ መፍትሒኡ ብዙሕ ብዙሕ ዘቲና፡፡ ኩሉ ኣዝዩ ደስ ዝብል ነይሩ፤ ርሕስቲ ቀዳም!
ናብቲ ምረቓ መጽሓፍ እንትንምለስ ኩሉ ነገር ውቑብን ምዕሩግን ነይሩ፡፡ ሓንቲ ርኢቶ ሃብ እንተዝብሃል ግን- ዝኾነ መፅሓፍ እንትምረቑ ንዶ/ር ኣደሃነ ሃይለ ፈፂምና ርኢቶ ወሃቢ (review ገባሪ )እንተዘይንገብሮም እብል- ንምንታይሲ ፅዋ ናይ ምንዋሕ(ምጉታት) ልምዲ (ተሓዚ) ስለዘለዎም፡፡
ትማሊ ነቲ 502 ገፃት ዘለዎ ታሪኻዊ መፅሓፍ ክንዲ ዝኸኣልኩዎ ከንብብ ፈቲነ፡፡ ኣብ ኢድ ሕድሕድ ትግራዋይ ክርከብ ዘለዎ ኣዝዩ ኣዝዩ ጠቓሚ፣ መምሀሪ፣ ዓይኒ ከፋቲ፣ መሐረኒ፣ መለበሚ መፅሓፍ ንምዃኑ ብዓሰርተ ኣፃብዕተይ እፍርም!
ቁሩብ ቃላት ካብ ኣንደበት ሓርበኛ ኣቦና ብላታ ሃይለማርያም፤
“እቲ እትፈልጦ ታሪኽ ህዝብናን ትግራይን ኣዋግዐኒ ክትብሉኒ እንተለኹም፤ ብሓደ ገፅ ታሪኽ መከራ፣ ግፍዒ፣ ብርሰትን ስቓይን መቕተልትን እንትኸውን ብሓደ ገፅ ድማ ታሪኽ ሓቦን ሓበንን፣ ታሪኽ ጅግንነትን ወያነን፣ ሰብ ፅኑዕ ሃይማኖት፣ ፃዕረኛ፣ ሓቅን እምነትን እዩ፡፡ “
“..………ንዛ ዓዲ ናታቶም ናይ በይንቶም ናይ ውልቆም ገይሮም ይሪኡዋ፤ ኣፎም መሊኦም ከዳዓት ይብሉና፡፡ ወዮ ካብ መናብርቶም ነዛ ሃገር እናኸድዑ፣ እናቖርመሙ እናሸጡ እናለወጡ ዝነበሩን፤ ሐዚ እውን ሸፍጢመናብርቶም ዝኾነን ሕማቓት እሳቶም እዮም፡፡ ንጥልያን ኣሕሊፎም ናይ ዝሃቡና፣ ናይ ዝተጨፍጨፍናን ዕርድና ምስዓትዐትና ናይ ዝወደቕናን ከዳዓት “ክሓሱና” ኢሎም ስጋና ወዲኦም ኣዕፅምትና ገሃፁዎ፡፡ ንኹሉ ዓድታ ኣንደዱዎ፣ ኣስሩና፣ ቀተሉና፣ ኣሳደዱና፡፡ ብስረና ካብ ጥልያን መንዚዕና ንዝዓጠቕናዮ ብረት ንኣታቶም ኣረኪብና ፈፂምና ክንንብርከኽን መሊኦም ከጥፍኡናን ኩሉ ሓይሎም ኣዋዲዶም ደድሕሪ መሪር ተጋድሎ ዘበን ወራር ጥልያን ተተኪኦም ኣብ ልዕሌና ወፈሩ፡፡ ቆልዓ ሰበይቲ ኣረጋውያን ሕሙማት እንተይፈለዩ ዝደለዩዎ ኩሉ ገበሩ፡፡”
“………በዚሑ ሕደጉና ኣይተጋፍዑና ኢና ዝበልና፡፡ እምበር ኣብ ታሪኽና ኮነ ታሪኽ ቀዳሞት ወለድኹም ትግራዋይ ዕቡይ ኮይኑ ንኻሊእ ህዝቢ ብጋዶ ወፊሩ ዘጋፍዖ ታሪኽ የለን፡፡ ተጋሩስ ዓዲማቶም ወሪሮም ኣጋፊዖም ዝብል ነበረያ-ነበረ’ኳ የለን፡፡ ታሪኽ ትግራዋይ ከምቲ ንመንነቱ ዘኽበራ ንመንነት ካልኦት ህዝብታት እውን ማዕረ እዩ ዘኽብር፡፡ ኩሉ ግፍዒ ኣብ ልዕሊኡ ኣብ መረበቱ እዩ ተፈፂሙዎ እምበር ዓድማቱ ከይዱ ኣይነበረን፡፡ መፂኦምና እምበር ኣይከድናዮምን፡፡ ኣብ ዓድና ኣብ መረበትና ግፍዒ መቕተልቲ ብኸምዙይ ምስበዝሐ ግና እወ፣ ድሕሪ ደጊም እንታይ ከይተርፈና ይኣክል ንበሎም ዝበልና፡፡ ኣብ ዋዕላ ዳልጌና እውን ነይሩ ብዕሊ ዳኝነትና ኣብ ገረብና፣ ዓረና ቀንጪ ኮይንና “ጠንጠነልና ወይንና ኣለና!” ዝበልና፡፡”
“…………ተጋሩ ስረ ምዕጣቕ ንኽእል ኢና፤ ቂም መቛፅሪ ግን የብልናን፡፡ ከምዙይ ስለዝኾነ እውን እዩ ውዒሉ እንተሓደረ እውን ደቅና ንፀላእትና ዝሰዓሩ፡፡ “ (ኣቦና መምህር ገብረኺዳን ደስታ ዝበሉዎ እውን ንሱ ነይሩ)
ዝተረፈ- ኣብቲ መፅሓፍ ኣለኩም ኣንብቡዎ፡፡
ከም ኩሉ ግዘ፤ ናብቲ ምረቓ ታሪኻዊ መፅሓፍ ዝተዓደሙ መራሕቲ ህወሓት ዳርጋ ኩሎም ተሪፎም፡፡ ኣየ እዳ ህወሓት!
ሐዚ እውን እብል፤ ኩሉ ትግራዋይ ንዛ መፅሓፍ ገዚኡ የንብባ፣ ካልኦት ከንብቡ እውን ይግበር፡፡
ፅቡቕ ንባብ፤
ገረብ ዓረና ወያነ ትግራይ 1933- 1939 ዓ.ም


text:
Published: 22 September 2017
እዚ ሰሙን (ካብ መስከረም 9 ክሳዕ መስከረም 15 ግእዝ) ዘመነ ፍረ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እቲ ምስባኽን ወንጌላትን ድማ ምስ ፍረ ዝተኣሳሰር ምንባባት እዩ ዘለዎ። ንሎሚ እምበኣር ነቲ ኣብ ወንጌል ማርቆስ ተጠቒሱ ዘሎ ምስላ ጐይታ ብዛዕባ እቲ ናብ ብጹሕ ስርናይ ዝበጽሐ ዘርኢ ዝመሃረሉ ምስላ ወሲድና ክንርእዮ ኢና።
እዚ ምስላ እዚ እቲ ካልእ መንግስቲ ኣምላኽ ዝተመሰለትሉ ምስላ እዩ። ብፍላይ ድማ ግደ ናይቲ ዘርኢ ይገልጸልና። ኣብቲ ኣቐዲምና ዝተመሃርናሉ ምስላ ዘርእን ዘራእን ግደ ናይቲ መሬት እዩ ብዝያዳ ጐሊሒ ዝረኣይ። ኣብ ሓደ ናይ ሕርሻ ኩነታት ሰለስተ መሰረታውያን ኣካላት ኣለዉ። ንሳቶም ድማ ዘራኢ፡ ዘርኢን ግራትን። እዞም ኣካላት ድማ ነናቶም ግደ ኣለዎም። እቲ ሓረስታይ ሓሪሱ፡ ዘሪኡ፡ ሓልዩ፡ ጽህዩን ማይ ኣስትዩን ኪነብር ናቱ ግደ እዩ። እታ ምድሪ ከኣ ጽቡቕ ወይ ልሙዕ መሬት ክትከውን፡ ከምኡ ድማ ካብ እምኒ (ከውሒ) እሾኽን ጥቓ መገዲ ካብ ምዃንን ክትሕሎ ግዴኣ እዩ። እቲ ዘርኢ ከኣ ነቲ ዝተዋህቦ ማይን ማዕድንን ተጠቒሙ መጀመርታ ክመውት፡ ድሕሪኡ ከኣ ክበቁልን ክዓብን ክፈርይን ናይቲ ዘርኢ ግደ እዩ (ኢሳ 5፡1-4)። ስለዚ ብፍላይ እዛ ምስላ ግደ ናይቲ ዘርኢ ትነግረና። እዚ ማለት እቲ ዘርኢ፡ ካብ ዘርኢ ክሳብ ብጹሕ እኽሊ ክሳብ ዝበጽሕ ዝሓልፎ ኵነታትን ደረጃታትን የተዅር።
“እቲ ዘራኢ ለይትን መዓልትን ይድቅስን ይትንስእን” ዚብሎ ጊዜ ይሓልፍ ከም ዘሎ ንኽሕብር እምበር “ሓረስታይ ዘሪኡ ይድቅስ፡ ዋላ ሓንቲ ዝገብሮ ነገር የለን” ንምባል ኣይኰነን። ማለት እቲ ዘርኢ ክሳዕ ዝፈሪ መዓልታት ይሓልፍ ከም ዘሎ እዩ ዝገልጸልና ዘሎ። “ንሱ ከይፈለጠ ይበቁል፡ ይዓቢውን” ዝብለና ዘርኡ ከም ዝበቖለ ኣይፈልጥን እዩ ዘይኰነስ፡ እቲ ዘርኢ ኣብ ውሽጡ ዝካየድ ኩነታት ወይ ከኣ መስርሕ (PROCESS) እቲ ዘራኢ ኣይፈልጦን እዩ። ናይቲ መስርሕ ውጽኢት ግን ኣዝዩ እዩ ዝከታተሎ።
ከምቲ ዝተጠቕሰ፡ እቲ ናይ መጀመርታ ናይቲ ዘርኢ ተራ ሙማት እዩ። እዚ ማለት እቲ ዘርኢ ዝዀነ ብጹሕ ተኽሊ ስርናይ ናይ ምዃን ተስፋ ክህልዎ እንተ ኰይኑ ክመውት ናይ ግድነት እዩ። ጐይታና ነዚ ኣመልኪቱ ንጹር ትምህርቲ ምሂሩ ኣሎ። “ፍረ ስርናይ ናብ ምድሪ እንተ ዘይወደቐትን ዘይሞተትን፡ በይና እያ እትነብር። እንተ ሞተት ግና፡ ብዙሕ ፍረ ኸም እትፈሪ፡ ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ።”( ዮሃ 14:24)። ሃዋርያትውን ብተመሳሰሊ ነዚ ሓቂ ምሂሮምና እዮም። ናብቲ ኣምላኽ ካባና ዝጽበዮ ብጹሕ ፍረ ክንበጽሕ፡ እቲ ብመጀመርታ ክንሓልፎ ዘሎና ደረጃ ናይ ሙማት ደረጃ እዩ። እዚ ሞት እዚ፡ እቲ ንርእስናን ንስጋናን እንሞቶ ሞት እዩ። ብካልእ ቛንቛ ርእስካ ምክሓድ፡ ርእስካ ምቅባጽ፡ ንስጋካን ኣንነትካን ምቕታል ተባሂሉ ተጠቒሱ ኣሎ። ከምቲ ክርስቶስ ንሓጢኣትና ሞይቱ ንጽድቕና ዝተንስአ፡ ንሕና ድማ ኣብ ናይ ክርስቶስ ሞትን ትንሳኤን እንተ ተሳቲፍና ጥራይ ኢና እቲ ናይ ክርስቶስ ህይወት ኣባና ዝዓዪ፡ ካብኡ ድማ እቲ ናይ ክርስቶስ ህይወት ዝፈርዮ ፍረ ዝርከበና።
መደብ ኣምላኽ ንዓና፡ ብዙሕን ነባርን ዝዀነ ፍረ ክንፈሪ ምዃኑ ተገሊጹልና ኣሎ (ዮሃ 15: 8, 16)። እቲ መደብን ፍረን ድማ ንክርስቶስ ዝመስል ህይወት እዩ (ሮሜ 8:29)። ሃዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ዕላማ ኣምላኽ ኩሉ ሰብ ናብ ልክዕ ምልኣት ብጽሕና ክርስቶስ ክንበጽሕ ከም ዝዀነ ከምዚ ብምባል ሚሂሩና ኣሎ፥ “ኵላትና ናብ ሕብረት እምነት፡ ናብ ፍልጠት ወዲ ኣምላኽ፡ ናብ እኹል ሰብኣይ፡ ናብ ልክዕ ምልኣት ብጽሕና ክርስቶስ ክሳዕ እንበጽሕ፡…” (ኤፌ 4፡13)። እዚ ንክርስቶስ ዝመስል ህይወት ግና ብዘይ እቲ ናይ ክርስቶስ ህይወት ዝሕሰብውን ኣይኰነን። ነዚ ድማ እዩ ሃዋርያ ከምዚ ዝበለ፥ “ህይወት ኢየሱስ ኣብ ስጋና ምእንቲ ኽትግሃድውን ኵሉ ሳዕ ሞት ኢየሱስ ኣብ ስጋና ንጸውር አሎና። ማለት፥ እታ ህይወት ኢየሱስ ኣብቲ መዋቲ ስጋና ምእንቲ ኽትግሃድሲ፡ ንሕና ብህይወት ዘሎና ምእንቲ ኢየሱስ ኢልና ዅሉ ሳዕ ናብ ሞት የሕልፉና ኣለዉ። እምብኣርሲ ሞት ኣባና ይዓዪ፡ ህይወት ግና ኣባኻትኩም ትዓዪ ኣላ።” (2ቁረ 4፡10-12)። ስለዚ እታ ንክርስቶስ ክንመስሎ እትረድኣና ህይወት ኣብ ስጋና እትገሃደሉ መገዲ ሞት ክርስቶስ ኣብ ስጋና ብምጻር እያ እትፍጸም። ደጊሙ ድማ ነዚ ሕጊ ህይወት ክገልጾ ከሎ ከምዚ ይብል “ኣታ ዓሻ፡ እቲ ንስኻ እትዘርኦ ኸይሞተ ህይወት ኣይረክብን እዩ።” (1ቈረ 15፡36)።
ኣብ ሞት ክርስቶስ ከይተሳተፍና፡ ማለት ሞት ክርስቶስ ኣብ ስጋና ከይጾርና፡ ህይወት ክርስቶስ ኣባና ክትገሃድ ከም ዘይትኽእል ርኢና ኣሎና። እቲ ክንጾሮ ዘሎና ሞት ክርስቶስ ግና እንታይ እዩ፧ ዝብል ሕቶ ክንምልሶ ናይ ግድነት እዩ። ሃዋርያ ቅዱስ ጴጥሮስ ነዚ ሓሳባት ክገልጾ ከሎ ከምዚ ይብለና “ደጊም ክርስቶስ ምእንታና ሓሳረ መከራ ካብ ጸገበስ፡ ብስጋኡ መከራ ዚጸግብ፡ ንሱ ንሓጢኣት ሒዲግዎ እዩ እሞ፡ እቲ ብስጋ ዝተረፈ ዘመን ንፍቓድ ኣምላኽ እምበር፡ ንፍትወት ሰብ ምእንቲ ኸይትነብሩ፡ ንስኻትኩምውን ነዚ ሓሳብ እዚ ኸም ኣጽዋር ጌርኩም ሐዝዎ።” (1ጴጥ 1፡1-2)። ሞት ክርስቶስ ምጻር ማለት እምበኣር ሓጢኣት ንኸይንገብር ንእንሃልፎ ኵሉ ዓይነት መከራ እዩ ዘመልክት። ሓደ ሰብ ከም ክርስትያን ኰይኑ መከራ ዝጸግብ፡ ሓጢኣት ንኽገብር ፍቓደኛ ስለ ዘይከውን እዩ። እንተ ዘይኰነስ ዓለም ነቲ ናታ ትፈትዎ እያ እሞ ምፈተወቶ። ነዚ ኣብ ሞንጎ መከራን ሓጢኣትን ዘሎ ምርጫ ዘመልኽት ሓሳብ፡ ኣብቲ ኤሊሁ ንእዮብ ዝተዛረቦ ቃልት ንረኽቦ ኢና። ንሱ ከምዚ ይብሎ፥ “ካብ መከራ ንሓጢኣት መሪጽካ ኢኻ እሞ፡ ናብኡ ኸይትምለስ ተጠንቀቕ ደኣ።” (ኢዮ 36፡21)። እዚ ጽሑፍ እዚ ነቲ መከራን ሓጢኣትን ዝቅመጥልይ ክልተ ዘይራከብ ጫፋት ዘብርህ መግለጺ እዩ። ንሓጢኣት ክሓድግ ዝመርጽ መከራ ኣለዎ። እንተዀነ (እቶም ኣዕሩኽቱ ደኣ ብግቡእ ኣይተረድእዎን እምበር) እዮብሲ ‘ብመከራ ድኣ እሓልፍ እምበር ሓጢኣትሲ ኣይገብርን’ ብምባል ነቲ ጻድቕ ምዃኑ ቀጥ ኣቢሉ ክሕዞ መሪጹ ነበረ (ኢዮ 27፡5)።
ኣብዚ ምስላ እዚ ከም እንርእዮ፡ እቲ ዘርኢ ናብ ፍረ ንምብጻሕ ዝሕለፍ ደረጃታትከም ዘለዎ እዩ። ዝዀነ ዝተዘርአ ዘርኢ ንዕለቱ ናብ ፍረ ኣይበጽሕን እዩ። ጊዜ ዝሓትት ነገር እዩ። እቲ እንጾሮ ሞት (መከራ) ትዕግስቲ ከም ዝምህረና ድማ ርዱእ ነገር እዩ። እግዚኣብሄር ብቐሊል ይኹን ከቢድ መከራ ክንሓልፍ ዚፈቕደሉን ንኸምኡ ዝበለ ኵነታት ኣሕሊፉ ዚህበሉን ዕላማ፡ ክንሳቐይ ኪርእየና ከሎ ባህ ስለ ዚብሎ ኣይኰነን። እንታይ ደኣ፡ ብዘይካ ኣብ ጸበባ ኣብ ካልእ ኵነታት ኪግለጹ ዘይክእሉ ባህርያቱ ምእንቲ ኸነጥርይ እዩ። ዓቕምኻን ዓቕልካን ዚፈታተን ኵነታት እንተ ዘየጋጠሙኻ፡ ነታ ንነፍስኻ እተጥርይን እተድሕንን ትዕግስቲ እተጥርየሉ ዕድል ክህልወካ ኣይክእልን እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ ነዚ ኣመልኪቱ ከምዚ ይብለና፥ “ግናኸ ብጸበባ ድማ ንመካሕ እምበር፡ እቲ ጸበባስ ትዕግስቲ ኸም ዜምጽእ ስለ ዝፈለጥና፡ በዚ ጥራይ ኣይኰነን። ትዕግስቲ ድማ ምፍታን፡ እቲ ምፍታንውን ተስፋ፡” (ሮሜ 5፡3-4)። ትዕግስቲ ውጽኢት ጸበባ ምዃና ርዱእ ነገር እዩ። ምኽንያቱ መከራን ጸበባብ ኣብ ዘይብሉ ትዕግስቲ ከም ኣመርውን ክፍለጠሉ ዝኽእል ዕድል የብሉን። ዀይኑ ድማ፡ እዛ ውጺት ናይ ጸበባ ዝዀነት ትዕግስቲ ብወገና፡ ናይ ኵሉ ናይ ጽድቂ ፍረ መብቖሊት ባይታ እያ። እቲ ጽሑፍ ብከምዚ ይገልጾ፥ “ቅጽዓት ዘበለስ ንጊዜኡ ንጓሂ እምበር፡ ንሓጐስ ከም ዚኸውን ኣይመስልን እዩ፡ ንዳሕራዩ ግና ነቶም ዝለመድዎ ናይ ሰላም ፍረ ጽድቂ እዩ ዚፈሪ።” (እብ 12፡11)። ነዚ ድማ እዩ ኣብቲ ዝተነበልና ክፍሊ ናይ መልእኽቲ ያእቆብ “እንሆ፡ ነቶም እተዐገሱ ብጹኣን እዮም ንብሎም አሎና።” ዝብል ተጻሒፉልና ዘሎ (ያእ 5:11)። እቲ መከራ ንሓጢኣት ሞይትና ናይ ጽድቂ ፍረ ንኽንፈሪ እዩ ዕድል ዝፈጥረልና። እቶም ብትዕግስቲ ዝቕበልዎ ድማ፡ ተማቐልቲ እቲ ኣምላኻዊ ባይህርይ (ቅድስና ኣምላኽ) ይዀኑ። ካብዚ ዝዓቢ ብጽእና ድማ የልቦን።
ከምቲ እቲ ሓረስታይ ምህርቱ ክሳብ ዚሓፍስ ብትዕግስቲ ክጽበ ዝግብኦ፡ ንሕናውን ነቲ ኣባና ዝተዘረአ ዘርኢ ባህሪ ኣምላኽ፡ ኣባና ዓብዩ ክሳብ ዝበጽሕ ትዕግስቲ ክንዕተቕ ናይ ግድነት እዩ። ኣብቲ ምስላ ከም እንርእዩ መጠን ናይቲ ዝሓለፈ ግዜ፡ ንመጠን ዕቤት እቲ ተኽሊ መለኽዒ ከም ዝነበረ እዩ። እቲ ዘርኢ ስርናይ በስቢሱ ምስ ሞት፡ ሓዲሽ ህይወት ዘለዎ ተኽሊ ይወጽእ። እዛ ደረጃ እዚኣ ነቲ ውልዶ ህይወት ሓደ ክርስትያን እያ እትውኽል። እዛ ውልዶ ህይወት ክርስትያ ግና ካብዚ ናይ ጮማ ቡቕሊ ደረጃ ናብ ሰዊት ካብኡ ቀጺሉ ድማ ናብ ብጹሕ ተኽሊ ስርናይ ክትዓቢ ትጽቢት ይግበረላ እዩ። እቲ ዘራኢ ከኣ ለይትን መዓልትን እናተንስኤን እናደቀሰን ነዚ ደረጃታት ዕቤት እናተኻታተለ ንቐውዑ ይጽበ። እቲ ስርናይ ብጹሕ ምስ ኰነ ቀውዒ ኣትዩ እዩ እሞ ብድሕርዚ እቲ ሓረስታይ ኢዱን ማዕጺዱን ልኢኹ ፍሪኡ ይእክብ (ማቴ 9፡37፣ ዮሃ 4፡35፣ ራእ 14፡15)። ኣብቲ ምስላ ዘራኢ ከም ዝተመልከትትናዮ እቲ ዘራኢ እቲ ወዲ ሰብ ዝኹነ ጐይታናን መድሃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ንሱ ነቲ ኣባና ዝዘርኦ ንዕኡ ናብ ምምሳል ዘዕብየና ቃሉ ክሳብ ዝፈሪ ይጽበየና ኣሎ። እቲ ቀውዒ ድማ ምጽኣት ወዲ ኣምላኽ እዩ። ነቲ ዝበጽሐ እክሉ ዝእክበሉ መዓልቲ! እቲ ዝመጽእ ክመጽእ ኣይክድንጉን ድማ እዩ። ከምቲ ንገሊኣቶም ዝመስሎ ጐይታ ንተስፍኡ ኣየደንጉዮን እዩ። ጐይታ ዝድንጐይሉ ዘሎ ግና ኩሉ ሰብ ብንስሓ ናብኡ ተመሊሱ፡ ንክርስቶስ ዝመስል ናይ ጽድቂ ህይወት ምእንቲ ክፈሪ እዩ። እታ መዓልቲ ዓጺድ፡ ንስርናዩ ኰነ ንኽርዳዱ ብማዕረ እያ ክትመጾም። እቲ ቁም ነገር እምበኣር ኣብታ መዓልቲ ዓጺድ ስርናይ ኰንካ ምርካብ እዩ። ስርናይ ኰንካ ናይ ምርካብ ምስጢር ድማ ካብ ናይ ስርናይ ዘርኢ ዝበቖልካ ተኽሊ ኣብ ምዃን እዩ ዘሎ። መጽሓፍ ቅዱስ ነዚ ዘርኢ እዚ፡ ዘርኢ ኣምላኽ፡ ወይ ባህሪ ኣምላኽ ኢሉ ይጽውዖ (1ዮሃ 3፡9፣ 2ጴጥ 1፡4)። ካብ ኣምላኽ ዝተወልደ ዘርኢ ኣምላኽ ኣብኡ ይነብር። ገበርቲ ሰላም ድማ እዮም። ነዞም ገበርቲ ሰላም ዝኹኑ ውሉድ ኣምላኽ ድማ እቲ ፍረ ጽድቂ ተዘሪእዎም ከም ዘሎ ቃሉ ይነግረና (ማቴ 5፡9፣ ያእ 3:18)። ስለዚ ንርእስና መርምር እሞ ናብ ክርስቶስ ይዓቢ ኣለኹዶ ንሕተትን፡ ብእኡ ንንበርን (1ዮሃ 2፡28)።
ብጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ፍቕሪ ኣምላኽን ሕብረት መንፈስ ቅዱስን ምስ ኩላትና ይኹን።
ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ ኤርትራ መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜሪካ


text:
ብሰንክ’ቲ ንኽልተ ተኸታተልቲ ዓመታት ዘጋጠመ ናይ ዝናም ሕጽረት፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝርከብ 20 ሚልዮን ዝኸውን ኣህዛብ ናይ መግቢ ረዲኤት ከድሊ’ዩ ክብል፡ ፕሮጋም መግቢ ዓለም (WFP) ዝተባህለ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ገሊጹ።
ስርዓት ኣስመራ ንሕጽረታት መግቢ ከጋጥም ይኽእል እዩ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝብል ጸብጻባትን ተገንዝቦታት ማሕበረሰብ ዓለም ብኣሉታ መሊስሉ። መልሱ ድማ ብዝርዝር ኣብ ርእሰ-ዓንቀጽ ክንበብ ይክኣል እዩ። ነባቢ ኣቀዲሙ ክፈልጦ ዝግብኦ ሓቕታት ስለዘሎ ብሕጽር ዝበለ መገድታት ክገልጾ ክህቕን እየ።
[1] ኣብ ኤርትራ ዉሕስነት መግቢ ወይ ዓመታዊ ቀለብ ተራጋጊጹ ክብሃል፡ ኤርትራ ዓመታዊ 500,000 ቶን ምህርት ክትሓፍስ ኣለዋ። ዛጊት ኣብ ህጡር ክራማት ኤርትራ ክትሓፍሶ ኪኢላ ዘላ ግን ካብ 18%-37% ናይዚ ኣጣቓላሊ ብዝሒ ጥራይ እዩ።
[2] ኣብ ኤርትራ ተኻታታሊ ሕጽረታት ዝናብን ድርቕን ጸኒሑ እዩ። ሎሚ ዓመት ህጡር ክራማት እኳ እንተነበረ ኣዝመራ ግን ኣይነበረን ክብሃል ይክኣል። ስሕወት ኣዝመራ ከስዕቡ ዝኽእል ዋሕዲ እቶት ምህርት ኣብ ግምት ምእታዉ ከድሊ እዩ። ኣብ ኣዝመራ ቦቂሎም ኣብ ክራማት ቀለብ ሓሮስቶት ክኾኑ ዝግብኦም ሰዊታት፡ ኣሕምልቲ…ወ.ዘ.ተ ኣይነበሩን ክባሃል ይክኣል።
[3] ንሓረስቶት ከስርሕን ከታባብዕን ዘይክእል ፖሊሲታት ስርዓት ኣስመራን ፡ እቲ ምህርቲ ከፍሪ ዝኽእል ዓቕሚ ሰብኣዊ ጉልበት እቲ ሕብረተሰብ ኣብ ዉትህድርናን ህድማ ንስደት ተጸሚዱ ከምዘሎ ኣብ ግምት ብምእታዉ፡ ኣብዚ ስቡሕ ክራማት ክዝራእን ክፈርን ዝግብኦ መሬት ኤርትራ ተሓሪሱን ተሓሚሱን ዶ ንዝብል ሕቶ ብዘለና ኣፍልጦን ሓቤሬታትን ብምጥሕማስ ነብስ ወከፍ ናቱ ሚዛናት ከቐምጥ ይክኣል እዩ።
[4] ኤርትራ “ኣብ ኣይኩናት ኣይሰላም” ኩነታት እንኮላ፡ ዋላ እዉን ህጡር ክራማት እንተነበረ ቀለብ ዓመታ ከተራጋግጽ ዶ ትኽእል እያ? ኣዝዩ ድሑር ኣጣቃቕማ ማሕረስን ኣጣቃቕማ ማይን ካብ ጥብ ዝበለት ዝናብ ክራማት ተጸቢኻ ኸ ቀለብ ዓመት ሓደ ሃገርን ህዝብን ክራጋገጽ ይኽእል ድዩ? ዝብል ሕቶ እዉን ብብቕዓት ክምለስ ዝግብኦ ሕቶታት እዩ።
መደምደምታ፡ እቲ ኣብ ኤርትራ ክካየድ ዝግብኦ ዘይናጻጸልን ዘየቛርጽን ቅልስ ሰለስተ መሰረታዉያን ሕቶታት እየን [ሀ] ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነት። [ለ] ምህናጽ ልዕላዉነት ግዝኣተ-ሕግን ሰላምን ምርግጋእን፡ [ሐ] ምርግጋጽ ዓመታዊ ዝስተ ጹሩይ ማይን ዝብላዕ እኽልን እየን። ነዘን ሰለስተ መሰረታዉያን ሕቶታት ብሓባር ንምርግጋጸን እንተዘይተቃሊስና ሓንቲ ካብኣተን ንበይና ብተናጸል ከነራጋግጽን ክነዕዉትን ከምዘይንኽእል ክንፈልጥ ይግብኣና። ስርዓተ ኣስመራ ኣብ ጽሑፉ በቲ ሓደ ወገን ድርቂ ቀሊል ስምብራት ከምዝሓደገ ይዛራብ በቲ ኻልእ ወገን ድማ ንዉሕስነት መግቢ ንምርግጋጽ ባብ ዝኸፍት መድረኽ ከምዝኸፈተ የተንብህ። ብኸምዚ ዝስዕብ ድማ ይገልጾ “ከም ውጽኢት ናይዚ ጥሙር ጻዕሪ ህዝቢን መንግስቲን፥ ኤርትራ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተኸስተ ሓደጋ ጥሜት ብዝወሓደ ስምብራት ሰጊራ፥ ሎም ዘመን ዝተረኽበ ዝናብ ብዝግባእ ኣብ ጥቕሚ ብምውዓል። ንሓዋሩ ኣብ ትጽቢተ ዝናብ ካብ ዝምርኰስ ሕርሻ ንምግልጋል ዘኽእል ባብ ከተርሑ በቒዓ እያ” ይብል። ኣብዚ እዉን ስርዓት ኣስመራ ዉሕስነት ዓመታዊ ቀለብ ህዝቢ ኣራጋጊጽና ፈጺሙ ኣይብልን እዩ። እሞ ከምኡ ካብኾነ ድኣ ስለምንታይ እዩ ስርዓት ኣስመራ ነዚ ርእሰ-ዓንቀጽ ክጽሕፍ ተገዲዱ ዝብል ሕቶ ክልዓል ከምዝኽእል ዘየጣራጥር ጉዳይ እዩ። ስርዓት ኣስመራ ዝብሎ ዘሎ ዉሕስነት መግቢ ይራጋገጽ ኣይራጋገጽ ብዘየገድስ ገዚፍ ጻዕርታት ከምዘካየድኩ ፍሎጥለይ እዩ ዝብል ዘሎ። ንጻዕርታት ሓደ ፖሎቲካዊ ስርዓት ክትዕይር ዉጽኢት ናይ ጻዕርታቱ ብጊዝየን ዝሕፈስ ምህርት ጥራይ እዩ ዝግምገም። ኣብ ዉሽጢ እዚ 18 ዓመታት ፖሎቲካዊ ስልጣኑ 50% ናይ ዘድሊ ቀለብ ዓመት ከራጋግጽ ስለዘይክኣለ ናእዳ ወይ ምስጋና ዝሓተሉ ምኽንያት ፈጺሙ የሎን። ብኣንጻሩ ስርዓት ኣስመራ ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነት፡ ምህናጽ ልዕላዉነት ግዝኣተ-ሕግን ሰላምን ምርግጋእን ምርግጋጽ ዓመታዊ ዝስተ ጹሩይ ማይን ዝብላዕ እኽልን ካይራጋገጽ ኣዝዩ ገዚፍ ዕንቕፋት እዩ ኮይኑ ዘሎ።
ወድሓንኩም!
ያፌት
26/09/2009
ሓዳስ ኤርትራ 24 መስከረም 2009
ነዳይ ናይ ልቡ ይሓልም
ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ጭብጢን ወድዓዊ ዕያርን ዘይተመርኰሰ ዝምቡዕን ግጉይን ሓበሬታን ኣሃዛትን ናይ ምዝርጋሕ ጸኒሕ ልምዲ፥ ሎም ዘመን ኣብ ሰፊሕ ቀርኒ ኣፍሪቃ እንተላይ ኤርትራ ብዘጋጠመ ደርቂን ዘይእኹል ዝናብን፥ ከቢድ ሓደጋ ጥሜት ኣንጸላልዩ ከምዘሎ ዝገልጽ ጸብጻባት። ብገለ ኣህጉራውያን ውድባት ክቃላሕ ይስማዕ ኣሎ፣ እዚ ጸብጻብ። ኣብቲ ንኤርትራ ዝምልከት ሸነኹ መሰረት ዘይብሉ ዝምቡዕ ሓበሬታ ዝወሰኸ እዩ፣ ንኤርትራ ኣብቲ መስርዕ ምጽንባሩ ከኣ። “ነዳይ ናይ ልቡ ይሓልም” ዝዓይነቱ። ንባህጊን ትጽቢትን በሃልቱ ዘንጸባርቕ ላኼማ እዩ፣
ኣብ ባይታ ዘሎ ክውን ሓቂ ብጭብጢ ከምዘረጋግጾ። ምስ ካልእ ከባቢታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብምንጽጻር። ኣብ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ኣመና ዘሰከፍ ዋሕዲ መግቢ ኣይጸንሐን፣ ብኣንጻር’ቲ ቀሪቡ ዘሎ ሓበሬታ ድማ። ክራማት 2009 ኣብ ኤርትራ ብተዛማዲ ዝሓሸ እዩ ነይሩ፣ ኣብ ርእሲ’ዚ። መንግስቲ ኤርትራ። ብዓንተቦኡ። ሃገር ኣብ ትሕቲ ምሕረት ምጽወታ ዘየንብር መስመር ብምኽታል። ውሕስነት መግቢ ናይ ምርግጋጽ ሰፊሕ ሃገራዊ ወፍሪ ከተግብር ብምጽንሑ። ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ሃገር ክህነጽ ዝኸኣለ ከዘንቲ ማይ ትሕተ-ቅርጺታት። ማይ ናይ ምውህላል ዓቕሚ ብምዕባይ። ዝናብ ክራማት ብዝበለጸ ኣብ ጥቕሚ ንምውዓሉ ዘኽእል ኣተባባዒ ባይታ ፈጢሩ ይርከብ፣ ክንዲ ዝኾነ ዓቕሚ ሕርሻዊ ኣፍራይነት ኤርትራ። ካብ ዓመት ንዓመት ክብ እናበለ ይኸይድ ኣሎ፣ ብተዓጻጻፊ ከምዝዓቢ ንምግባሩ ድማ። መንግስቲ ኣብተን ስልጡናት ዝበሃላ ሃገራት ዝርከብ ዘመናዊ ቴክኖሎጂን ዝተራቐቐ ማሺነሪታት ሕርሻን ንምትእትታው ኣዝዩ ገዚፍ ወፍሪ ክገብር ጸኒሑ ኣሎ፣
ከም ውጽኢት ናይዚ ጥሙር ጻዕሪ ህዝቢን መንግስቲን፥ ኤርትራ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተኸስተ ሓደጋ ጥሜት ብዝወሓደ ስምብራት ሰጊራ፥ ሎም ዘመን ዝተረኽበ ዝናብ ብዝግባእ ኣብ ጥቕሚ ብምውዓል። ንሓዋሩ ኣብ ትጽቢተ ዝናብ ካብ ዝምርኰስ ሕርሻ ንምግልጋል ዘኽእል ባብ ከተርሑ
በቒዓ እያ፣ እቲ ሓቂ እዚ እናኾነ። ምስ ካልእ ለኻኺምካ። ንጻዕሪ ህዝቢን መንግስቲን
ኤርትራን ኣብነታዊ ገስጋሱን ዋጋ ዝኸልእ ጸብጻባት ምምሕልላፍ። መቐጸልታ ናይቲ ምስሊ ኤርትራ ንምድዋን ክካየድ ዝጸንሐ ፖለቲካዊ ጸለመታት እምበር ሓልዮት ዘበገሶ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ፣ ብኸምዚ ዓይነት ጭብጢን ውድዓውነትን ዘይብሉ ሓበሬታታት ንማሕበረሰብ ዓለም ምድንጋር ግን።
ንዘርጋሕቱ ዘሕትት ተግባር ምዃኑ ክፍለጥ ይግብኦ፣ ሓደ ካብቶም ከምዚ ዝዓይነቱ መሰረት ኣልቦ ሓበሬታታት ዘቃልሑ። መደበር ቴለቪዥን ቢቢሲ ቋንቋ ዓረብ እዩ፣ ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ። መሰል ናይ ምላሽ ክወሃቦ ኣብ ዝሓተተሉ። “መልስኹም ምስቲ ዝዘርጋሕናዮ ሓበሬታ ዝሰማማዕ እንተኾይኑ ጥራይ ኢና ዕድል ንህበኩም ምባሉ” እቲ መደበር ኣንጻር ኤርትራ ከካይዶ ዝጸንሐ ዘመተ ስኣን ፍላጥ ወይ ጉድለት ሓበሬታ ዘይኮነ። ደይ መደይ ኢልካ ምዃኑ ዘነጽር እዩ፣ ኣብ እዋን ክራማትን ኣብ ትሕቲ ጻዕዳን ጸሊምን ዝናባት ኤርትራን “ሙቐት ኣየር ኣስመራ 44 ዲግሪ ሴንቲግሬድ ኣሎ” ክብል ዘይሓነኸ መደበር ቴለቪዥን ቢቢሲ እምበኣር። ከምዚ ዝዓይነቱ ጸለመ ክዝርግሕ እንተተሰምዐ
ከገርም ኣይክእልን፣


text:
እረማ መለማመዲ ምምማይ ጽሑፍ ቍ.4
እቲ ኣብ ዝሓለፈ እታው (8 ሚያዝያ 2017) ዝቐረበ ዝምመ ጽሑፍ ብዘይ መሰረታዊ ምቅይያር ምዕሩይ ኣጽሓሕፋኡ ብኽልተ ዝተፈላለዩ ሕ.ጽ. ኣብ ታሕቲ ይቐርብ። ማዕረ-ብማዕረ ምስ እቲ ዝተኣረመ ንምወድዳር፡ እቲ ምንጪ ጥቕሲ እውን ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ኣሎ።
እረማ፤
(ሀ) ብዓልቤት ም.ሓ. “ጽሓፍቲ/ጽሓፊ” ተወሲዱ፤
ካብ መበል ዓሰርተው ሸሞንተ ክፍለ-ዘመን ክሳዕ መበል ፍርቂ ዓሰርተው ትሽዓተ ክፍለ-ዘመን፡ ብትግርኛ መጻሕፍቲ ዝጸሓፉ ምሁራት ብዙሓት ኣይኮኑን።፡ ብ 1895 ዓ.ም.ፈ. ዚጸሓፉ፡ ሃለቃ ፍስሃ ጊዮርጊስ፡ ብዓል የሓ፡ ግን ንረክብ። ንሶም፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኤውሮጳ ዝፈጸምዎ መገሻ ዚገልጽ ዛንታ ብትግርኛ ጽሒፎም። ብእዚ ምኽንያት ከኣ ኣብ ስነ-ጽሑፍ ትግርኛ ዓብይ ስም ሒዞም ይነብሩ ኣለዉ።
(ለ) ብዓልቤት ም.ሓ. “መጽሓፍ” ተወሲዱ፤
ካብ መበል ዓሰርተው ሸሞንተ ክፍለ ዘመን ክሳዕ መበል ፍርቂ ዓሰርተው ትሽዓተ ክፍለ ዘመን፡ ብትግርኛ ዝተጸሓፉ መጻሕፍቲ ብዙሓት ኣይኮኑን።፡ ብ 1895 ዓ.ም.ፈ. ፡ ብሃለቃ ፍስሃ ጊዮርጊስ፡ ብዓል የሓ፡ ዚተጻሕፈት ግን ንረክብ። እዛ መጽሓፍ፡ ንሶም፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኤውሮጳ ዝፈጸምዎ መገሻ እትገልጽ ዛንታ እያ። ብእዚ ምኽንያት ከኣ ኣብ ስነ-ጽሑፍ ትግርኛ ዓብይ ስም ሒዛ ትርከብ።
ምንጪ
ካብ መበል ዓሰርተ ሾሞንተ ክፍለ ዘመን ክሳዕ ፍርቂ ዓሰርተ ትሽዓተ ክፍለ ዘመን፡ ብቋንቋ ትግርኛ መጻሕፍቲ ዝጸሓፉ ምሁራት ብዙሓት’ኳ እንተ ዘይረኸብና፡ ብ 1895 ዓ.ም.ፈ. ሓለቃ ፍስሃ ጊዮርጊስ በዓል የሓ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኤውሮጳ ዝፈጸምዎ መገሻ ዚገልጽ ዛንታ ዝሓዘ መጽሓፍ ብቋንቋ ትግርኛ ከዳልዉ ብምኽኣሎም፡ ኣብ ስነ ጽሑፍ ቋንቋ ትግርኛ ዓቢይ ስም ሒዞም ኪነብሩ ክኢሎም ኣለዉ። (ኣብርሃ ገብረህይወት “ስነ-ጽሑፍ ብቛንቋ ትግርኛ” ገጽ 30፡ 1ይ ሕ.ጽ. ብምልኡ)
ኣብ ዝቕጽል እታው “መለማመዲ ምምማይ ጽሑፍ ቍ.5” … ይቐርብ።
መተሓሳሰቢ፤
ካብ ቍ.4 ንደሓር ዝቐርቡ “መለማመዲ ምምማይ ጽሑፋት” … ብዘይትንትና (ንግዱሳት ከም መዘናግዒን ይግደፉ) ይቐርቡ።
ኣርኣያ ካሳ
22 ሚያዝያ 2017


text:
ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ-ስልጣን ብሪጣንያ ተራኺቡ፣
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ። ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ-ስልጣንን ብሕታውያን ኣውፈርትን ብሪጣንያ ተራኺቡ፣
እቲ ልኡኽ። ምስ ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ሚስተር ሄንሪ በሊንግሃም ኣብ ዘካየዶ ርክብ። ኣብ ምምዕባል ክልተኣዊ ዝምድናታት። ዞባዊ ሰላምን እወታዊ ተራ ኤርትራን። ኣብ ኤርትራ ዝምዝገብ ዘሎ ልምዓታዊ ምዕባለታትን ዘሎ ዕድላት ንግድን ወፍርን። ክምኡ’ውን ካልእ ጉዳያት ብሰፊሑ ድሕሪ ምምይያጥ። ዝምድናታት ኤርትራን ብሪጣንያን ንምድንፋዕ። ዝምዕብል ዘሎ ርክባትን ጽምዶታትን ክቕጽል ኣብ ምርድዳእ በጺሖም፣
ሚስተር ሄንሪ በሊንግሃም ብተወሳኺ። ሓደ ናይ ንግዲ ልኡኽ ሒዙ ናብ ኤርትራ ኪበጽሕ ዘለዎ ድሌት ገሊጹ፣
ብዘይካ’ዚ። ሓለፍትን ወከልትን ኣብ ኤርትራ ዝነጥፋ ዘለዋን ተገዳስነት ዘርኣያ ሓደስቲ ኩባንያታትን ኣብ ዝተሳተፉሉ ርክብ። ሓላፊ ፖለቲካዊ ኡዳያት ህግደፍ ኣቶ የማነ ገብርኣብ። ኣብ ኤርትራ ብዛዕባ ዝሳለጥ ዘሎ ልምዓታዊ ምዕባሌታት። ናይ ወፍሪ ዕድላት። ከምኡ’ውን ኩባንያታት ብሪጣንያ ኣብ ኤርትራ ብምውፋር ዝህልወን ረብሓታት ዝምልከት ሰፊሕ መብርሂ ኣቕሪቡ፣
ኣብ’ቲ ርክብ። ብዙሓት ኩባንያታት ኣብ ኤርትራ ዘለወን ተገዳስነት ከምዘንጸባረቓ። ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣመልኪቱ፣
ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ብተወሳኺ። ምስ ጸሓፊ ኣህጉራዊ ልምዓት ብሪጣንያ ሚስተር ኣንድሩ ሚሸልን ናይ ፖሊሲ ኪኢላታትን ኣብ ዘካየዶ ርክብ። ኤርትራ ነብሳ ንምኽኣልን ቍጠባዊ ዕቤት ንምርግጋጽን ብእተካይዶ ዘላ ጻዕሪ ካብ ረዲኤት ንምልቓቕ ዘኽእላ መሰረት ኣንቢራ ምህላዋ ጠቒሱ። ናይ ልምዓት ኣተኵሮኣ ኣብ ሽርክነትን ንግድን ወፍርን ከምዝቐንዐ ኣብሪሁ፣
ኣብቲ ርክብ ሚስተር ኣንድሩ ሚሸል። ምስ ኤርትራ ልምዓታዊ ምትሕግጋዝ ንምግባር ድሌት መንግስቲ ብሪጣንያ ምዃኑ ገሊጹ፣
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ። ላዕለዋይ ልኡኽ ኤርትራ። ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ብሪጣንያ ንዝነብሩ ኤርትራውያን ሰሚናር ምክያዱ ይፍለጥ፣
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
Menu
ዘኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ መድሃኔ ኣለም ቤ/ክ ማኀበረ ማርያም እስራኤል
፲፭/15 ግንቦት ዕረፍቱ ለናትናኤል ሓዋርያ
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ናትናኤል ማለት ቀናኢ ለሕገ ኣምላኩ፡ ተንኮል ዘይብሉ ማለት እዩ። ቅዱስ ሃዋርያ ናትናኤል ቁጽሩ ካብ 12 ሃዋርያት ኮይኑ ስምዖን ተባሂሉ’ውን ይጽዋዕ እዩ።
ሃዋርያ ናትናኤል ወዲ ኣውራጃ ገሊላ ብዓል ቃና እዩ። ኦሪትን ነቢያትን ተማሂሩ ስለዝ ዝዓበየ ከኣ መንፈሳዊ ቅንኢ ነበሮ ስለዚ ከኣ ቀናኢ ተብሂሉ ይጽዋዕ እዩ።
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ገሊላ እንዳ ከደ እንከሎ ንፊሊጶስ “ስዓበኒ” በሎ ንሱ ድማ ናብ ናትናኤል ተመሊሱ “እቲ ሙሴ ኣብ ሕጊ፡ ነቢያት’ውን ብዛዕንኡ ዝጸሓፉ ኢየሱስ ብዓል ናዝሬት ረኪብናዮ” በሎ። ናትናኤል ድማ “ካብ ናዝሬት ዶ ገለ ሰናይ ክርክርብ ይከኣል እዩ፧”በሎ። ፊልጶስ’ውን ንዓ ርአ በሎ። ኢየሱስ ንናትናኤል ናብኡ ክመጽእ ከሎ ምስ ረኣዮ ” እንሆ ክፍኣት ዘይብሉ እስራኤላዊ “በለ። ናትናኤል ከኣ “ኣበይ ትፈልጠኒ” በሎ። ኢየሱስ ድማ “ፊሊጶስ ከይጸውዓካ ኣብ ትሕቲ ኦም በለስ ከለኻ ርእየካ” ኢሉ መለሰሉ። ናትናኤል ድማ “መምህር ንስኻ ወዲ ኣምላኽ ኢኻ፡ ንስኻ ንጉስ እስራኤል ኢኻ ” ኢሉ መለሰሉ። ኢየሱስ ድማ “ኣብ ትሕቲ ኦም በለስ ርእየካ ስለዝበልኩኻዶ ኣሚንካ፧ ካብዚ ዝዓቢ ክትርኢ ኢኻ” ኢሉ መለሰሉ። ኣስዒቡ ከኣ ካብ ሕጂ ሰማይ ተኸፊቱ መላእኽቲ ኣምላኽ’ውን ኣብ ልዕሊ ወዲ ሰብ ክድይቡን ክወርዱን ከምትርእዩ፡ ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ” በሎ።
ጎይታ ኣብ ትሕቲ ኦም በለስ ከለኻ እፈልጠካ ዝበሎ፥
1,ቅዱስ ሃዋርያ ናትናኤል ንእሽቶ እንከሎ ምስ ሓደ ካብ ወገን ኣህዝብ ዝኾነ ጎበዝ ተባእሰ እሞ ብሓቲ ህራም ሃሪሙ ቀተሎ፡ ሰብ ከይርኣዮ ኣብ ቀጽሪ ቤቱ ኣብ ዝነበረ ኣታኽልቲ ድማ ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ኦም በለስ ቀበሮ።
2,ሄሮድስ ህጻናት ኣብ ዘህለቐሉ ግዜ፡ ኣዲኡ ንዕኡ ኣብ ኣገልግል የእትያ ኣብ ልዕሊ ኦም በልሰ ትሰቕሎ፡ ምስ ጸልመተ ኣውሪዳ ኣጥብያ ኣብ ልዕሊ ኦም በለስ ተቐምጦ ነበረት። ከምዚ እናገበረት ክሳብ እቲ ክፉእ ግዜ ዝሓልፍ ኣብ ኦም በለስ ሓቢኣቶ ነበረት።
ስለዚ ቅዱስ ሓዋርያ ናትናኤል ጎይታ ነቲ ሕቡእ ምስጢር ምስ ነገሮ ብሓቂ ኣምላክ ምኳኑ ኣሚኑ ስዓቦ፡ ምስቶም 12 ሃዋርያት ድማ ተቖጽረ። ቅዱስ ሃዋርያ ናትናኤል መንፈስ ቅዱስ ተቐቢሎ ናብ ሃገረ ስብከቱ ማለት ናብ ኩርጅ ዝተባህለት ሃገር ኣብ ከተማ እልብጅህ ኣትዩ ነቶም ኣብኡ ዝነበሩ ከሓድያን ወንጌል ሰበኸሎም ። ብዙሓት ድማ ብስብከቱ ናብ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ተመልሱ። ካብዚ ሓሊፉ’ውን ናብ ካልእ ኣህዛብ ዝነብሩላ ናብ በራንጥያ ዝተብህለት ደሴት ከይዱ ወንጌል ሰበኸሎም። ንሳቶም ግና ሓድሽ ትምህርቲ ኣምጺኡልና ኢሎም ሒዞም ኣሳቐይዎ፡ እግዚኣብሔር ግን ሓይልን ብረትዐን ስለዝሃቦ፡ ምውታት የተንስእ ፡ ሕሙማት ይፍውስ ነበረ። ብድሕሪ እዚ እቶም ከሓድያን ናብ ንጉስ ወሰድዎ እሞ ቅዱስ ሓዋርያ ናትናኤል ድማ “ይእዜሰ እፈቕድ እክዓው ደምየ በእንተ ስሙ ለኢየሱስ” ‘ሎሚ ብስም ኢየሱስ ደመይ ከፍስስ እየ’በለ። እቲ ጨካን ንጉስ ከኣ “ካብ ቅድመይ ወሲድኩም ገሪፍኩም ስቀልዎ” ኢሉ ንወታሃደራቱ ኣዘዞም፡ ንሳቶም ድማ ከምቲ ዝተኣዘዝዎ ገሪፎም ሰቐልዎ። በዚ ከኣ ሰማእትነት ተቐበለ።
በረከቱን ረድኤቱን ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን !!
ምንጪ፥ ስንክሳር 15 ግንቦት
Share this:
TwitterFacebook13
Related
ስብከት
ሰሙነሕማማት (ዓርቢ)
In “ስብከት”
፰/8 ግንቦት ጥንተ ዕርገቱ ለእግዚእነ ወመድኃኒነ ኢየሱስ ክርስቶስ
In “ነገረ ክርስቶስ”
May 23, 20142 Replies
« Previous
Next »
Leave a Reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Name *
Email *
Website
Comment
Notify me of new comments via email.
Kesete Semere on July 10, 2014 at 2:30 am
ሰላም
እቶም 12 ሃዋርያት መነ መን አዮም
ይቐንየለይ ኣምላኽ ምሳኩም
Reply
ትምህርቲ ሰንበት ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተ ክርስቲያን መድኃኔኣለም ኣብ ቅድስት ሃገር እስራኤል on August 6, 2014 at 1:16 pm
ሰላም ኣምላኽ ምሳኻ ይኹን ከሰተ ሓውና፡ እቶም 12 ሓዋርያት ኣን ወንጌለ ማቴዎስ ምዕራፍ 10፡ 2-4 ተጠቂሶም ኣለዉ ኣንብቦም ከምኡ ውን እቲ ኣብክንዲ እቲ ዘትሓዞ ይሁዳ ከኣ ማትያስ ይበሃል ኣብ ግብረሃዋርያት ምዕራፍ 1፡12 ኣሎ ከምፍቃድ እግዚኣብሄር ኣንብቦ ኢኻ። ስለቲ ተሳትፎኻ ኣዚና ነመስግን እግዚኣብሔር ኣምላኽ ምሳኽእ ይኩን ኣሜን!
Reply
Recent Posts
፳፮/26 ሓምለ ዕረፍቱ ለኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን/26th july the death of st.Aba Selama Kesatiebrhan August 2, 2014
፳፭/25 ዕረፍቱ ለሓዋርያ ይሁዳ July 2, 2014
፲፯/17 ዕለተ ዝክሩ ለኣባገሪማ/ 17th June The Commemoration Day of Aba Gerima June 24, 2014
፳፭/25 ግንቦት ዕረፍታ ለቅድስት ሰሎሜ June 2, 2014
ዕርገት እግዚእነ ወመድኃኒነ ኢየሱስ ክርስቶ (ቀዳማይ ክፋል) May 28, 2014
ዓውደ ኣዋርኅ
MAY 2014
M T W T F S S
« Apr Jun »
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
Archives
August 2014
July 2014
June 2014
May 2014
April 2014
March 2014
February 2014
January 2014
December 2013
November 2013
October 2013
September 2013
August 2013
July 2013
June 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
Categories
ስብከት
ትምህርቲ ሃይማኖት
ነገረ ማርያም
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ክርስቶስ
ኪነ-ጥበብ
Uncategorized
View Full Site
Blog at WordPress.com.
Now Available! Download WordPress for Android


text:
Menu
ዘኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ መድሃኔ ኣለም ቤ/ክ ማኀበረ ማርያም እስራኤል
ነገረ ማርያም
ነገረ ማርያም.
ታቦተ–ጽዮን
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣኃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ዓመት መጸ በዚ ወርሒ እዚ ካብ እተብዕሎም በዓላት ሓደ “ሕዳር ጽዮን” ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ እመብርሃን ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኢዩ።
ንድሕሪት ምልስ ኢልና ታሪኹ ምስ እንምልከት ቅዱስ እግዚኣብሔር ነቶም ህዝቡ ዝሰመዮም እስራኤላውያን ኣቐዲሙ ኪዳን ኣትይሎም ኢዩ። እዚ ከኣ ነቲ ኣቦ ብዙሐን ዝተሰምየ ጻድቕ ኣብርሃም ኢዩ።
እግዚኣብሔር ንኣቦና ኣብርሃም ካብ ቤት ኣብኡ ካብ ካራን ናብታ መዓርን ጸባን እተፈልፍል ከንኣን ከውጽኦ ከሎ ብኾንቱ ኣይነበረን። እንተኾነ ግና ካብ ቤት ኣቡኡ ኣውጺኡ ናብታ ተስፋዊት ሃገር ዝኾነት ከንኣን ከእትዎ ኣቦ ብዙሐን ተባሂሉ ክጽዋዕ፡ ብዘርኡ ድማ ዓለም ብምልእታ ከም እትባረኽን ነጊሩ በዚ ተስፋ እዚ ኣውጽኦ። ኣቦና ኣብርሃም ኣምላኽ ዝበሎ ቃል ተቐቢሉ ካብ ዓሌቱን ቤተ ሰቡን ወጺኡ ኣብ ከንኣን ተቐመጠ። ኣብ እርግንኡ ንይስሓቕ ወለደ፡ ይስሓቕ’ውን ነቲ እስራኤል ተባሂሉ ዝተጸውዐ ያዕቆብ ወለደ። ያዕቆብ ን12 ነገድ ወለደ። ሓደ ካብዞም 12 ነገድ ዮሴፍ ኢዩ።
ዮሴፍ ኣሕዋቱ ስለ ዝቐንእሉ ናብ ግብጺ ሸጥዎ። ንሳቶም ብቕንኣት እግዚኣብሔር ግና ብጥበቡ ገበሮ። ዮሴፍ ኣብ ጶጢፋር ጸኒሑ ድማ ኣብ ትሕቲ ንጉስ ፎርዖን ንግብጻውያን እንዳ ኣመሓደረ ንነዊሕ ግዜ ጸንሐ። እስራኤላውያን ስድራቤቱ ድማ በቲ ኣጋጢሙ ዝነበረ ጥሜት ናብ ግብጺ ወሪዶም ተቐመጡ። ከምዚ ኢሎም ኣብ ግብጺ ብስደት ተቐመጡ። ግብጻውያን ግና ካብ ዕለት ናብ ዕለት መከራን ሽግርን ኣኽበድሎም። እስራኤላውያን ኣእዳዎም ናብ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣልዓሉ። ንብዓቶም ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር በጽሐ። ነቲ ኣቐዲሙ ብመገዲ ኣብርሃም ኣቢሉ ዝተዛረቦ ተስፋ ከይተፈጸመ ስለ ዘይተርፍ ናብታ ንኣብርሃም ዘተስፈዎ ሃገር ምእንቲ ከእትዎም ንቅዱስ ሙሴ ኣተንስኣሎም። ብሓያል ኢዱ ድንቂ ዝኾኑ ተኣምራት እንዳ ገበረ ድማ ናብ ምድረ በዳ ሲና ኣብጽሖም።
እስራኤላውያን ብዙሕ ግዜ ነቲ ንባሕሪ ከፊሉ ብሕይወት ናብ ንቑጽ ምድሪ ዘስገሮም ኣምላኽ ክኽሕድዎ ጀመሩ። ካብ ፍቓዱ ብዙሕ ግዜ ዓለዉ። እግዚኣብሔር ግና ብናይ ምሕረት ዓይኑ እንዳ ጠመተ ብትዕግስቲ ይጥምቶም ነበረ። እንተኾነ ካብቲ ዝኸድዎ ዝነበሩ ሕገ ልቦና እንዳ ዓለው ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝገደደ ይኸዱ ስለ ዝነበሩ ንቅዱስ ሙሴ ናብ እምባ ሲና ኣደይቡ ሕገ ጽሑፍ ሆቦ። እስራኤላውያን ካብ ሕገ ልቦና ናብ ሕጊ ጽሑፍ ተሰጋገሩ። ኣብ ልዕሊኡ’ውን እግዚኣብሔር ከም ዝፈቐደሉ መጠን ሊቀ ነቢያት ሙሴ ብዙሕ ሕግታት ኣውጽኣሎም።
እግዚኣብሔር ዝምለኸሉ ጸሎቶም ዘቕርብሉ ዓሰርተ ቃላት ዝሓዘ ጽላት፡ ንዕኡ መሕደሪ ዝኸውን ታቦት ባዕሉ ብፍቓዱ ብኢድ ነቢይ ሙሴ ገይሩ ሃቦም። ነቲ ዝሃቦም ጽላትን ታቦትን ብሓባር ኣብ ቤት መቕደስ ክቕመጥ ከም ዘለዎ’ውን ኣዘዞ። በቲ ዝተዋህቦም ሕጊ እና ተኣዘዙ፡ ብታቦት ኪዳን ሓይሊ ጉዕዝኦም ጀመሩ። ጉዕዞ ምድረ በዳ ሲና ዛዚሞም ንባሕሪ ዮርዳኖስ ብናይ ታቦት ሓይሊ ኣብ ክልተ ከፊሎም ተሳገሩ። ኣብ ቅድሚኦም ንዝጸንሕዎም ጸላእቶም እንዳ ሰዓሩ፡ ንግምቢ ኢያሪኮ ከም ዘይነበረ ኮይኑሎም ብሰላም ናብታ ተስፋዊት ሃገር ከንኣን ኣተዉ።
እስራኤላውያን ድሕሪ ናይ 430 ዓመታት ስደት ናብታ እግዚኣብሔር ዘተስፈዎም ከንኣን ኣእተዎም በታ ዝሃቦም ታቦት ሓይሊ እንዳ ገበረ ብዙሕ ግዜ ኣብ ቅድሚ ጸላእቶም ዓወት ከም ዝረኽቡ ገበሮም(ዘፍ12፡
ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣቐዲሙ ኣብ ሲና ብኢድ ሊቀ ነቢያት ሙሴ ኣቢሉ ብዝሃቦም ትእዛዝን ታቦተ ሕጉን መሰረት ዝተፈላለዩ መራሕቲ እንዳ ኣተንስአ ብቅዱስ ፍቓዱ ንብዙሓት ዘመናት መርሖም። ንሳቶም እኳ ብተግባሮም ካብ ፍቓዱ እንተወጹ ንሱ ግና ረዲኤቱ ኣብ ልዕሊኦም ካብ ምፍሳስ ኣየቋረጸን።
ኣብ ታሪኽ መጽሓፍ ቅዱስ ከም እንምልከቶ እስራኤላውያን ጸላእቶም’ውን ከይተረፉ ኣብ ልዕሊኦም ኣብ ዝትንስእሉ ግዜ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ብዙሕ ተኣምራት ዝገበረ ታቦት ናይ እግዚኣብሔር ኣምሪሖም ናብ ዓውደ ኲናት ይኸዱ ነበሩ፡ እግዚኣብሔር ድማ ኣብ ታቦቱ ሓዲሩ፡ ንጸላእቶም ስዒሮም ብዓወት ናብ ገዝኦም ከም ዝምለሱ፡ ሰላም ዘለዎ ሕይወት ከም ዝነብሩ ይገብሮም ነበረ። እንተኾነ ኣብ ዘመነ ካህን ኢሊ ሓደ ዘሕዝን ነገረ ተፈጸመ። ንሱ ከኣ እስራኤላውያን ከም ኩሉ ዝሓለፉ ዓመታት፡ ኣብ ግዜ ካህን ኤሊ’ውን ኣንጻር ፍልስጤማውያን ኲናት ክገጥሙ ናብ ግንባራት ከዱ። ከምቲ ዝተግልጸ ታቦት ኣምሪሖም ኣብ ዝንቀሳቐስሉ ግዜ ዓወት ረኺቦም ይምለሱ ነበሩ። ኣብዚ ናይ ካህን ኤሊ ዘመን ግና እስራኤላውያን መገዲ ጽድቂ ገዲፎም ኣንጻር ቅድስናን ንጽህናን፡ ኣንጻር ሕጊ ኣምላኽ ክንቀሳቐሱ፡ ስለ ፍትወት ርእሶም ክነብሩ፡ በቲ ናይ ክፍኣትን ርኽሰትን በዓል ቤት ዝኾነ ዲያብሎስ ክግዝኡን ተራእዩ። እቶም ብክህነት ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ከገልግሉ ዝተመርጹ ደቂ ካህን ኤሊ(ኦፍኒንን ፊንሃስን) ኣብ ርኽሰት ወዲቖም ተረኽቡ፡ ንእግዚኣብሔር ምስቲ ዝመርሕዎ ሕዝቢ ኮይኖም ኣሕዘንዎ፡ ብፍጹም ብዝተዓጻጸፈ መልክዑ ከኣ ኣብ ጸጽባሕ ሓጢኣት ኣብ ልዕሊ ሓጢኣት ወሰኹ። ከምዚ ኢሎም ከለዉ እምበኣር ነቲ ወትሩ ኣብ ቅድሚ ጸላእቶም ዓወት ዘጓናጽፎም፡ ንባሕሪ ዮርዳኖስ ኣብ ክልተ ዝኽፈ፡ ንግምቢ ኢያሪኮ ከም ዝስበር ዝገበረ ታቦት ሒዞም ናብ ኲናት ኣንጻር ፍልስጤማውያን ክገጥሙ ወጹ። እንተኾነ ካብ ርኽሰቶም ዝተላዕለ ብዙሓት ካብ መንጉኦም ሞቱ፡ እቶም ክልተ ደቂ ኤሊ- ኦፍኒንን ፊንሃስን’ውን ኣብቲ ውግእ ሞቱ። ሓይሎምን ክብረቶምን ዝኾነት ታቦት ከኣ ኣብ ኢድ እቶም መምለኽቲ ጣዖት ዝነበሩ ፍልስጤማውያን ወዓለት፡ ማሪኾም ናብ ዓዶም ኣብ ቅድሚ ዳጎን ኣቐመጥዋ። ምምራኽ ታቦት ኣምላኽ ዝሰምዐ ካህን ኤሊ ካብቲ ዝነበሮ ወንበር ብስንባደ ወዲቑ ሞተ፡ ጥንስቲ ዝነበረት ሰይቲ ወዱ(ሰበይቲ ፊንሃስ) ሕማም ሕርሲ ተታሕዘት፡ “ታቦት ኣምላኽ ተማሪኹ ኢዩ’ሞ ክብረት ካብ እስራኤል ረሓቐ” ኢላ ነቲ ዝወልደቶ ውላድ “ኢካቦድ” ክትብል ሰመየቶ።
ፍልስጤማውያን ንታቦት ኣብ ቅድሚ ደጎን ኣቐመጥዎ፡ እንተኾነ ግና ነቲ ከም ኣምላኽ ቆጺሮም ፍግም ኢሎም ዝሰግድሉ ዝነበሩ ዳጎን ተሰባቢሩ ኣብ ቅድሚ ታቦት ወደቐ።
ፍልስጤማውያን በቲ ዝኾነ ነገር ተሸበሩ፡ ሽግሮም ካብ ዕለት ናብ ዕለት በዝሐ። ኣብ መወዳታ ድማ ድሕሪ እቲ ብታቦት ዝወረዶም ሽግርን መከራን ናብ ኢየሩሳሌም ክመልስዋ ግዲ ኮኖም። ቅዱስ እግዚኣብሔር ክድንግጸሎም ኣብ ሰረገላ ጽዒኖም ብክልተ ሓራሳት ኣሓ እንዳ ሰሓባ ካብ ዓዶም ናብ እስራኤል ሰደድዎ። እስራኤላውያን ተቐቢሎም ኣብ ቤት ኣሚናዳብ 20 ዓመት፡ ኣብ ቤት ዖቤድ-ኤዶም 3 ወርሒ ኣቐመጥዎ። ጸኒሑ ግና ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ናብ ከተምኡ ናብ ጽዮን ኣእተዎ(1ሳሙ4፡1-መፈ፣ 1ሳሙ5፡1-መፈ፡ 1ሳሙ6፡1-መፈ፡ 2ሳሙ6፡1-መፈ)።
ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እዚ ዕለት እዚ ማርያም ጽዮን እና ተባህለ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ይኽበር ኢዩ። እዚ ከኣ እዚ ወርሒ እዚ ታቦት ካብ ምርኮ ዝተመልሰትሉ ኢዩ። እንተኾነ ግን ኣብ መንጎ ታቦትን ቅድስት ድንግል ማርያምን ዓቢይ ናይ ሃይማኖት ምስጢር ስለ ዘሎ ቅድሚ እቲ በዓል ክነብዕል ኢልና ምብጋስና ነዚ ክንፈልጥ ይግብኣና ኢዩ። ታቦት ብፍቓድ ኣምላኽ ዝመጸ ቅዱስ እግዚኣብሔር ዝግለጸሉ እግዚኣብሔር ብጸጋ ዝሓድረሉ፡ ክብሪ እግዚኣብሔር ዝግለጸሉ(ዘጽ25፣22,ዘሌ16፣12, ዘሁ7፣89, ሕዝ9፣3) ናይ ስሙ መሕደሪ (ዘዳ26፣2,1ነገ8፣20,44.ዘዳ3፣2,5፣5,ኤር7፣10-11) ኢዩ። ቅድስት ድንግል ማርያም ግና ብጸጋ ዘይኮነ ንመለኮታዊ ቃል-ወልደ እግዚኣብሔር ብፍሉይ ኣካሉ መሕደሪ ክትከውን ዝበቕዐት ቅድስት ኣደ ኢያ፡ “እግዚኣብሔር ንጽዮን ሓረያ፡ መሕደሪኡ ክትከውን ድማ በሃጋ፡ እዚኣ ንሓዋሩ መዕረፊተይ እያ፡ ብሂገያ እየ እሞ ኣብዚኣ ክነብር እየ”(መዝ132፡13-14)ከም ዝበለ።
ቅዱስ ኤፍሬም ነዚ ኣመልኪቱ ክዛረብ ከሎ “ኮንኪ ታቦቶ ለፈጣሬ ሰማያት ወምድር ፆርኪዮ በከርሥኪ ተስዓተ አውራኃ ኣንቲ ማእምንት ለዘኢያገምርዎ ሰማይት ወምድር—– ነቲ ሰማይን ምድርን ዝፈጠረ መሕደሪ ኮንኪ ትሽዓተ ወርሒ ኣብ ከርስኺ ጸርኪዮ። ኮንኪ ታቦቶ እንተበልኩ፡ ወታቦት ለንጉሥ ከም ዝተባህለ ኣይኮነን፡ ትሽዓተ ወርሕን ሓሙሽተ መዓልትን ኣብ ከርሥኺ ዝጸርክዮ። ሰማይትን ምድርን ክውስንዎ ዘይክእሉ ንምውሳን ዝተኣመንኪ ኢኺ”(ውዳሴ ማርያም ዘዓርብ)። ከምኡ’ውን “ታቦት በወርቅ ልቡጥ እምኲለሄ ዘግቡር እምዕጽ ዘኢይነቅዝ—–ካብ ዘይነቅዝ ዕንጸይቲ ዝተጸርበ ብግዳምን ብውሽጥን ብወርቂ ዝተለበጠ ታቦት”(ውዳሴ ዘሰንበት)። ጎይታ ንሙሴ ካብ ዘይነቅዝ ዕንጸይቲ ታቦት ቅረጽ ምንውሑ ክልተ እመትን ስድርን ግበሮ፡ ብግዳምን ብውሽጡን ወርቂ ለብጦ፡ ኣርባዕተ ቀለቤት ወርቂ ግበረሉ፡ ክልተ መጽረዩ ከኣ ግበረሉ፡ መኽደኒ ድማ ምንውሑ ክልተ እመትን ስድርን፡ ስፍሓቱ ከኣ እመትን ስድርን ግበሮ በሎ። ክልተ ስእሊ ኪሩቤል ድማ ኣኽናፎም ዘርጊሖም ኣብ ወሰኑ ግበረሉ በሎ(ዘጽ25፡10-22)። እዚ ታቦት ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ምሳሌ ኢዩ። እቲ ክልተ እመትን ስድርን ንውሓቱ፡ ካብ ኣዳም ክሳዕ ኖህ ዘሎ ዘመን ኢዩ፡ ክልተ ሽሕን ክልተ ሚእትን ሓምሳን ሸሞንተን (2258) ዓመት ኢዩ። በዚ ዘመን እዚ ኣርኣያ ድንግል ሐመረ ኖህ ተረኺባ ኢያ። ሓደ እመትን ስድርን ቁመቱ ካብ ኖህ ክሳዕ ሙሴ ዘሎ ዘመን ኢዩ፡ እዚ ድማ ሽሕን ሽዱሽተ ሚእትን(1600) ዓመት ኢዩ። በዚ ዘመን እዚ ኣርኣያ ድንግል ማርያም ዝኾነት ታቦተ ሙሴ ተረኺባ ኢያ። ሓደ እመትን ስድርን ስፍሓቱ ካብ ሙሴ ክሳዕ ቅድስት ድንግል ማርያም ዘሎ ዘመን ኢዩ። እዚ ከኣ ሓደ ሽሕን ሽዱሽተ ሚእትን(1600) ዓመት ኢዩ፡ በዚ ዘመን እዚ ሐመረ ኖህን ታቦተ ሙሴን ምሳሌኣ ዝኾኑ ኣማናዊት ድንግል ተረኺባ ኢያ። ኣርባዕተ ቀለቤት ካብ ርእይ፡ ሰሚዕ፡ ገሢሥ፡ አጼንዎ፡ እግዝእትነ በዚ ኩሉ ንጽሕቲ ኢያ። ክልተ መጽረዪ ናይ ፍቕሪ እግዚኣብሔርን ፍቕሪ ብጻይን ምሳሌ ኢዩ። ወሰኑ ክቡ ናይ ሓናን ናይ ኢያቄምን፡ ማእከሉ ከኣ ናታ ምሳሌ ኢዩ፡ እቶም ክልተ ኪሩቤል ናይ መልኣከ ዑቃቤኣን ኣብሣሪኣን ምሳሌ ኢዮም። ሊቀ ካህናት ኣትዩ ካብቶም ክልተ ኪሩቤል ድምጺ ሰሚዑ ይወጽእ ነበረ። ቅድስት ድንግል ማርያም ከኣ ብመልኣከ ዕቃቤ ተሓልያ ካብ መልኣከ መበሥር ድምጺ ሰሚዓ ንኢየሱስ ክርስቶስ ጠኒሳ ተረኺባ ኢያ።
ሊቀ ነቢያት ሙሴ ነቲ ካብ ዘይነቅዝ ገረብ ዘዳለዎ ታቦት ብውሽጡን ብደግኡን ብወርቂ ክልብጦ ብእግዚኣብሔር ተኣዚዙ ነይሩ፡ ከምቲ ዝተኣዘዞ ከኣ ገበረ። እዚ ቅድስት ድንግል ማርያም ናይ ነፍስን ስጋን ፍጹም ዝኾነ ቅድስና ወናኒት ናይ ምዃና ምሳሌ ኢዩ። ኣካላዊ ቃል ኣብ ማሕጸና ንምጻር ዝበቖዐት ብኹሉንትንኣ ንጽሕትን ቅድስትን ዝኾነት ኣመናዊት ታቦት ቅድስት ድንግል ማርያም ኢያ።
ወስብሃት ለእግዚኣኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን።
ናይ ሕዳር ጽዮን ዋዜማን ዚቅን ካብዚ ቀጺልኩም ተኸታተሉ
ዋዜማ
ኢሃደጋ ለምድር እምቅድመ ኣለም
ወእስከለኣለም
እንበለ ካህናት ወዲያቆናት
ዘካርያስ ካህን ወሰማእት
ዘርእየ ታቅዋመ ማህቶት
ምልጠን
ዘካርያስ ካህን ነቢይ ወሰማእት
ዘርእየ ተቅዋም ማህቶት(2)
ዘሐምስቱ
ካህን ወነቢይ ወሰማእት ሊቀካህናት
ካህን ወነቢይ
እግዚኣብሔር ነግሰ
ዘካርያስ ርእየ ተቅዋመ ማህቶት
ኩለንተሃ ወርቅ ኣረፋቲሃ ዘእንቅ
ወመሰረታ ዘጽድቅ ለቅድስት ቤተ ክርስቲያን
ዘሐምስቱ
እጸ ጳጦስ ይእቲ እንተ በኣማን
ይብልዋ ቅድስተ ቅዱሳን
እጸ ጳጦስ ይእቲ እንተ በኣማን
ይትባረክ
ኣሰምእ ሰብኣ መሃልምናነ ኣርያሃ ለዘካርያስሃ
ወልደ በራክዪ
ሰለስቱ
እዝራኒ ርእያ በርእየተ ብእሲት
እምነ ይእቲ ቤተ ክርስቲያን ዘካርያስ ርእየ
ተቋመ ማህቶት
ሰላም
ሃሌ ሉያ ሃሌ ሉያ
ዘካርያስ ርእየ ተቋመ ማህቶት
ኩለንትሃ ወርቅ ኣረፍቲሃ ዘእንቅ
ሰብኣቱ ማህትዊሃ ወሰብኣቱ መሳውር
ዘድቤሃ እዝራኒ ርእያ ለጽዮን ቅድስት ሰለማዊት
ሰላም ለኩልያትኩሙ
ሰላም ለኩልያትኩሙ እለ ዕሩያን ብኣካል
ዐለመኩሙ ስላሴ ኣመ ሃወጸ በሳህል
እምኔኩሙ ኣሃዱ እግዚኣብሔር ቃል
ተፈጸመ ተስፋ ኣበው በማርያም ድንግል
ወበቀራንዮ ተተክለ መድሃኒት መስቀል
ዚቅ
ሃሌ ሉያ ለኣብ፡ ሃሌ ሉያ ለወልድ ሃሌ ሃሌ ሉያ ለመንፈስ ቅዱስ
ዕዝራኒ ርእያ ለጽዮን ቅድስት፡ እንዘ ትበኪ ከመ ብእሲት።
ነግስ
ነብያተ ፳ኤል፡ ጸሓፉ በመጽሓፎሙ እሙነ
ነገረ ሰቆቃው ወላህ በዘመኖሙ ዘኮነ
ለባቢሎን ውስተ ኣፍላጋ ኣመ በጺዋዌ ነበርነ
ውስተ ኲሃቲሃ ዕንዚራቲነ ሰቀልነ፡ ሶበ ተዘከርናሃ ለጽዮን እምነ።
ዚቅ
ሶበ ተዘከርናሃ ለጽዮን
ወሶበ ኢረሳዕናሃ ለኢዮሩሳሌም
ሰላም ለዝ……..
ሰላም ለዝክረ ስምኪ ሃዋዝ
እምነ ከልቤኔ ወቁስጥ ወእምነ
ሰንበልት ምዑዝ፡ ማርያም ድንግል
ለባሲተ ዓቢ ትእዛዝ፡ ይስቅየኒ ለለጽባሑ ወይነ ፍቅርኪ ዐዚዝ
ከም ይስቅዮ ውሒዝ፡ ለሰናይ ኣርዝ።
ዚቅ
ኣንሶሱ ማዕከለ መርህብኪ፡ ይቤ ቅዱሰ እስራኤል ተንስኢ(2) ጽዮን
ልበሲ ሃይለኪ ጽዮንሃ ስመኪ።
ሰላም ለኣስናንኪ
ሰላም ለኣስናንኪ ሓሊበ ዕጒልት ዘተዛዋጋ
ወመራእየ ቅሩጻተ እለ እም ሕጻብ ዐርጋ
ማርያም ድንግል ለደብተራ ስምዕ ታቦተ ሕጋ
ኣፍቅርኒ እንበለ ንትጋ ለብእሴ ደም ወስጋ
ዘየዓቢ እምዝ ኢየሃስስ ጸጋ።
ዚቅ
ታቦተ ሕጉ ለእግዚኣብሔር፡ በካህናት ሕጽርት
ወበመንፈስ ቅዱስ ክልልት፡ ንጉስኪ ጽዮን ኢትመዋዕ ለፀር
ወኢየሃድጋ ለሃገር።
ሰላም ለከርስኪ
ሰላም ለከርስኪ ዘኣፈድፈደ ተበጽዖ፡ እምታቦተ ሙሴ ነቢይ ለጽሌ ትእዛዝ ዘየሃብኦ፡ ማርያም ድንግል ጊዜ ጸዋዕኩኪ በኣስተብቁዖ፡ ለጸርየ ብእሴ ዐመፃ ሃይለዚኣኪ ይጽብዖ፡ እስከነ ያስቀቁ ጥቀ ድሕሪተ ገቢኦ።
ዚቅ
ጽላት ዘሙሴ ዕፀ ጳጦስ ዘሲና፡ ጸናጽል ዘውስተ ልብሱ
ለኣሮን ካህን።
ሰላም ለመክየድኪ
ሰላም ለመክየድኪ እለ ረከቦን መከራ፡ እም ፍርሃተ ቀተልት ሓራ፡እንበለ ኣሳእን ኣመ ሖራ፡ ማርያም ጽዮን ታቦተ ቃለ ጽድቅ መንፈቀ ዕስራ፡ ዕጎለት እምእጎሊሆን ከመ ኪያኪ ኣፍቀራ፡ ኣፍቀርኩኪ ኣፍቅርኒ እም እዜ ለግሙራ።
ዚቅ
ታቦት ታቦት እንተ ውስቴታ፡ ኦሪት ዉቱረ
ይከድንዋ በወርቅ።
በዝንቱ ቃለ ማህሌት
በዝንቱ ቃለ ማህሌት ወበዝንቱ ይባቤ፡ ለዘይ ስእልኪ ብእሲ ጊዜ ረከቦ ምንዳቤ፡ ብጽሒ ፍጡነ ትሰጠውዮ ዘይቤ፡ ማርያም እንቊየ ክርስቲሎቤ፡
ወምዕዝተ ምግባር እምከርቤ፡ ዘጸገየ ማሕጸንኪ ኣፈወ ነባቤ።
ዚቅ
ኣብርሂ ኣብርሂ ጽዮን፡ ዕንቊ ዘጳዝዮን፡ ዘሃረየኪ ሰሎሞን።
ምልጣን
ኣይ ይእቲ ዛቲ፡ እንተ ታስተርኢ እምርሑቅ፡
ከመ ማህቶት ብርህት፡ ከመ ፀሓይ ሙሴኒ ርእያ፡ ሃገር ቅድስት ዕዝራኒ ተናገራ፡ ዳዊት ዘመራ።
እስመ ለኣለም
ይቤ ዳዊት በመዝሙር ወሰብህዮ ለኣምላክኪ ጽዮን፡
ነቢይኒ ይቤ እግዚኦ ሰማዕኩ ድምፀከ ወፈራህኩ፡
ወእትመረጎዝ በዕፀ መስቀልከ ስማዕ ጸሎቶ ለኩሉ ዘስጋ ዘመጽኣ ሃቤከ።
Share this:
TwitterFacebook111
Related
ነገረ ማርያም
ነገረ ማርያም
ዮም ፍስሃ ኮነ በእንተልደታ ለማርያም
In “ነገረ ማርያም”
November 29, 2013Leave a reply
« Previous
Next »
Leave a Reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Name *
Email *
Website
Comment
Notify me of new comments via email.
Recent Posts
፳፮/26 ሓምለ ዕረፍቱ ለኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን/26th july the death of st.Aba Selama Kesatiebrhan August 2, 2014
፳፭/25 ዕረፍቱ ለሓዋርያ ይሁዳ July 2, 2014
፲፯/17 ዕለተ ዝክሩ ለኣባገሪማ/ 17th June The Commemoration Day of Aba Gerima June 24, 2014
፳፭/25 ግንቦት ዕረፍታ ለቅድስት ሰሎሜ June 2, 2014
ዕርገት እግዚእነ ወመድኃኒነ ኢየሱስ ክርስቶ (ቀዳማይ ክፋል) May 28, 2014
ዓውደ ኣዋርኅ
NOVEMBER 2013
M T W T F S S
« Oct Dec »
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30
Archives
August 2014
July 2014
June 2014
May 2014
April 2014
March 2014
February 2014
January 2014
December 2013
November 2013
October 2013
September 2013
August 2013
July 2013
June 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
Categories
ስብከት
ትምህርቲ ሃይማኖት
ነገረ ማርያም
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ክርስቶስ
ኪነ-ጥበብ
Uncategorized
View Full Site
Blog at WordPress.com.
Now Available! Download WordPress for Android


text:
Etableringen på AF
ኣብ ቤት ጽሕፈት ኢሳ (ISA-kontor) ነቶም ሓደስቲ ተቐመጥቲ ስደተኛታት ኣብ ናይ ኢታብለሪን (Etableringen på Arbetsförmedlingen) ግዚኦም ትምህርቲ ንኽጅምሩ ሓገዝ ይህብ። ነቶም ምስ ስደተኛታት ዝሰርሑ ኬኢላታት ብምጥርናፍ የካይዶ።
ናይ ምምሕዳራዊ ክፍሊ ሓለፍትን (Handläggare) ማሕበራዊ ሰራሕተኛታት (Socialsekreterare) ኣማኸርትን (Konsulenter) ኣብ ናይ መራኸቢ ስራሕ ይሰርሑ።
ቤት ጽሕፈት ኢሳ (ISA-kontoret) ምሕላው ናይ ህዝቢ መሰላት ኣብ ሕብረተሰብ ምፍላጥ እዩ።
ኣብዚ ነቶም ስደተኛታት ሓገዝ ዝረኽብሉ ስቬንስካ ንስደተኛታት ኣብ ኤስፊ (SFI) ዝመሃሩ እዩ።
ኣብዚ ንኩሉ ሰብ መሰረታዊ ሓፈሻዊ ፍልጠት ንምርካብ ክምዝገቡ ይዕድም ። ኣብዚ ክጠቓለል ዝኽእል ከም ምእላይ ህጻናት፡ ቤት ትምህርቲ፡ ናይ ሓገዝ ገንዘብ ከመይ ጌርካ ተመልክት ፡ ናይ ገዛ መሰረታዊ ልቓሕን መድሕንን ወይ ከመይ ጌርካ ውሑስ ዝኮነ ክንክን ጥዕና ትረክብ እዩ።
ኣብዚ ከም ተወሳኪ እቶም ስደተናታት ኣብ ምቕያር ካብ ናይ ዓዶም ዘምጽዎ ናይ ትምህርቲ ምስክር ናብ ስቬንስካ ንምቕያር ውን ሓገዝ ይረኽቡን በቲ ብቕዓቶም ወይ ዝሰርሑሉ ክእለት ኣብ ስራሕ ዓለም ናይ ፈተነ ቦታ ስራሕ ይወሃቦም።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
Tigrigna / ትግርኛ
ተልእኾ ቤት ጽሕፈት ደረጃታት ዕዮ ስያትል ንደረጃታት ዕዮ ብዝረቐቐ ናይ ማሕበረ-ሰብን ንግድን ምትሕግጋዝ፣ ብስትራተጂካዊ ኣተገባብራን መሃዚ መምርሒ ብምምዕባልን ንዓሌትን ማሕበራዊ ፍትሕን ቆላሕታ ከም ዝገብር ጌርካ ንምምሕያሽ እዩ።
ሕጋጋት ቤት ጽሕፈት ዕዮ ስያትል 2016
2016 Seattle Labor Standards Ordinances
እዘን ሕጋጋት ናይቶም ሰራሕተኛታት ናይ ኢሚግረሽን ኩነታት ይኹን ናይቲ ዘስርሖም ቦታ ብዘየገድስ ንኩሎም ኣብ ክሊ ከተማ ስያትል ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ይሽፍና።
ዝኽፈሎ ናይ ሕማምን ድሕነትን ግዜ (SMC 14.16)
Paid Sick and Safe Time (SMC 14.16)
ንሕክምና ወይ ድሕነት ኩነታት ዝጥቀመሉ ግዜ ክኽፈል ይጠልብv
ርትዓዊ ዕድላት ስራሕ ምርካብ (SMC 14.17)
Fair Chance Employment (SMC 14.17)
ይ ገበን ክሲን ታሪኽ ማእሰርትን ኣጠቓቕማ ይድርት
ዝተሓተ ደሞዝ (SMC 14.19)
Minimum Wage (SMC 14.19)
ንሰራሕተኛታት ዝተሓተ ደሞዝ ወሰን ይገብር
ቅጥፈት ደሞዝ (SMC 14.20)
Wage Theft (SMC 14.20)
ናይ ደሞዝ ቅጥፈት ከየጋጥም መከላኸሊ ይገብር
ናይ ስያትል ምምሕዳራዊ ናይ ደሞዝ ስርቂ ሕጊ (SMC 14.20)
Seattle Administrative Wage Theft Ordinance (SMC 14.20)
ናይ ስያትል ሰራሕተኛታት ካብ ስርቂ ደሞዝ ዝሕሉ ተወሳኺ መከላኸሊ ኣሎዎም።
ካብ 1 ሚያዝያ 2015 ጀሚሩ እቲ ሓዲሽ ናይ ደሞዝ ስርቂ ሕጊ ኣብ ስያትል ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ንዘሎዉዎም ኣስራሕቲ ኩሉ’ቲ ክረኽቡዎ ዝግባእ ደሞዝን መቝሽሽን ክወሃቦም፣ ኣብ ዝቝጸሩሉ፡ ስራሕ ኣብ ዝቕየረሉን ነፍሲ ወከፍ ደሞዝን መቕሽሽን ዝኽፈለሉን እዋን ናይ ስራሕ ሓበሬታ ክህቡዎም፣ ከምኡ’ውን ንስርቂ ደሞዝ ዝምልከት ናይ ሰራሕተኛ መሰል ዝሕብር ጽሑፍ ክህቡዎም ይእዝዝ።
እቲ ጽሑፍ ሓበሬታ ብቋንቋታት እንግሊዝን ስፓኒሽን ካልእ ኣብቲ ናይ ስራሕ ቦታ ሰራሕተኛታት ብልማድ ዝዛረቡሎም ቋንቋታትን ክቐርብ ኣሎዎ።
ብተወሳኺ እቲ ሕጊ ነቲ ኣብ ውሽጢ ቤት ጽሕፈት ሰብኣዊ መሰላት ዝርከብ ሓዲሽ ክፍሊ ናይ ምምሕዳር ከተማ ቤት ጽሕፈት ደራጃታት ዕዮ ደሞዝን መቝሽሽን ናይ ዘይተኸፍሎም ምምሕዳራዊ መጽናዕቲ ክገብር ይፈቅድ።
ስርቂ ደሞዝ ህጂውን ብመሰረት SMC 12A.08.060 ከም ገበን ይቝጸር።
ካብ ግብረ-መልሳዊ ስጉምቲ መከላኸሊ
ኣስራሕቲ ኣንጻር ዝዀነ ሰራሕተኛ ሕጊ ዝፈቕደሉ መሰል ስለ ዝተጠቕመ ጐዳኢ ስጉምቲ (ንኣብነት ካብ ስራሕ ምውጻእ፡ ደረጃ ዕብየቱ ምጕዳል፡ ብናይ ኢሚግረሽን ክሉነታቱ ምፍርራህ) ከይወስዱ ብሕጊ ክልኩላት እዮም።


text:
Category: Uncategorized
|
by
Staff
|
መስርሕ ህንጻ ትካል ጥዕና ምምሕዳር ከባቢ ባዳ – ንኡስ ዞባ ገልዓሎ ክቀላጠፍ ነበርቲ ጸዊዖም። እቶም ዜጋታት፡ ኣብ ከባቢኦም መሰረታዊ ኣገልግሎታት ማይ፡ ጥዕና፡ ትምህርትን ካልእን ክረኽቡ ብምብቅዖም ኣብ መነባብሮ ለውጢ ከምዘምጽኡ ድሕሪ ምሕባር፡ ኣገልግሎት ክትህቦም ዝጸንሐት ትካል ጥዕና ኣብ ዝሓለፈ ሒደት…
|
by
Staff
|
ፖሊስ ኤርትራ፡ ናይ 2017 ስራሓቱ – ብ9ን 10ን ጥሪ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባታት ገምጊሙ። ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ኮሎኔል መሓሪ ጸጋይ፡ ኣብ ምክልኻልን መርመራን ገበን፡ ምሕደራን ኣገልግሎታትን፡ ቊጽጽርን ኣገልግሎት ሕጊን፡ ውጥንን መጽናዕትን፡ ኣብ ዜናዊን ጐስጓሳዊን ንጥፈታት ናይ ዝተሰላሰሉ መደባት ጸብጻብ ኣቕሪቡ። ኣብ’ቲ…
|
by
Staff
|
ነበርቲ ንኡስ ዞባ ሓመልማሎ፡ ካብ 2008 ኣትሒዞም ብዘካይድዎ ዘለዉ ዘመተ ጽርየት ኣከባቢ፡ ኣብ ጥዕና ደቆምን ከባቢኦምን ጽቡቕ ውጽኢት ከምዝረኸቡሉ ገሊጾም። እቶም ነበርቲ፡ ሳላ ዝተጠርነፉ መሰረታዊ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ከምእተዋደደሎም ብምጥቃስ፡ ብዝወስድዎ ዘለዉ ተበግሶታት ምዕቃብ ጽርየት ከባቢ ድማ ተርእዮ ሕማማት ኣዝዩ ከምዝነከየ…
|
by
Staff
|
ዋሕዲ ዝስተ ማይ ሓውሲ ከተማ ዓዲ-ተከሌዛን ንምፍታሕን ቀጻልነቱ ንምውሓስን ብዞባ ደረጃ ዝወጸ መደብ ንምትግባር፡ ነበርቲ ስሩዕ ወፈራዊ ስራሓት የካይዱ ከምዘለዉ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ። እቶም ነበርቲ – ንሻምብቆታት ዝኸውን ጐዳጒዲ ኣብ ምዂዓትን፡ መኸዘኒ ማይ ኣብ ምስራሕን ልዑል ተሳትፎ የርእዩ ከምዘለዉ፡ ኣመሓዳሪ…


text:
ሓይልታት ትምክሕቲ ዝናፍቕዎ መቓብር ዝወረደ ስርዓት ዳግም ካብ መቓብር ንምምላስ ሕቶ መንነት ህዝቢ ወልቃይት ጉልባብ ገይሮም ህዝቢ ንምድንጋር ማይ ዝዓኾተ ወፍሪ እናካየዱ ይርከቡ። ይኹን እምበር ህዝቢ ወልቃይት ካብ ማሕበረ ኢኮኖምያውን ፖለቲካውን ሓድነቱን እምነቱን፣ ካብ ዓፅመ ደሙን ህይወትን ዝገበረሉ መንነት ብተወሳኺ ንነዊሕ ዘመናት ዝፀንሑ፣ ሰፊሕ ታሪኻዊ ትንታነ ዘለዎምን ባህሪ ትግራዋይነት ዝምስክሩን ቦታታትን ጣብያታትን ስያመኦም ብበዝሒ ብቋንቋ ትግርኛ ምዃኑ ትፈልጡ ዶ?
ዝርዝር ጣብያታት ወረዳ ወልቃይት
1. ማይ ጋባ
2. ቤት ሙሉ
3. ማይ ጨዓ
4. በለሳ ቆቛሕ
5. ማይ ጥምቀት
6. ላዕላይ ማይ ሑመር
7. ዓዲ ፍልሖ
8. ፀብሪ
9. ቃሌማ
10. መጉእ
11. ዓዲ ረመፅ
12. ወፍ ኣርግፍ
13. ዓዲ ጋባ
14. ኩሊታ
15. ደጀና
16. ሽሬላ
17. ምድረ ወይዘሮ
18. ብላምባ ሚካኤል
19. ብላምባ ቅርሺ
20. ደብረ ማርያም
21. ወለል
22. ሽቑዳ
23. ኣውራ
24. ዓወርቂ
25. ሰላሳ ዓይና
26. እንዳቦ
27. ሰላም
28. ክሳድ ደልሳ
29. ጀሙስ
30. ሩባ ለሚን
ኣብ ውሽጢ እዘን ጣብያታት ዘለዋ ቁሸታት እውን ብኣብዘሓ ስያመአን ብቋንቋ ትግርኛ ኮይኑ ታሪኻዊ ትንታነአን ድማ መንነት ትግራዋይነት ዘጉልህ እዩ። እቲ ሓቂ እዚ እናሃለወ ህዝቢ ወልቃይት ከም ህዝቢ ትግራይ ብሕሱም መስዋእቲ ዘምፀኦ ሰላም፣ ልምዓትን ዴሞክራስን ንምዝራግ ዝግስግሱ ሓይልታት ነቲ ንቡር ሓድነትን ፅንዓትን ትግራዋይነት ተጠቒምና ክፈጥርዎ ንዝሓስቡ ነቓዕን ቅልውላው መንነትን ሓቢርና ክንምክቶ ይግባእ።


text:
Editor's Choice
እዛ መጽሓፍ እዚኣ ኣመንቲ ብዛዕባ ኣልኮላዊ መስተ ዘለዎም ርድኢት፡ ቃል ኣምላኻዊ ምህሮ... See More
ምዕራፍ 1 ንስሓ ካብ ምዉት ግብሪ ምዕራፍ 2 እምነት ብኣምላኽ ምዕራፍ 3 ትምህርቲ ጥምቀት ምዕራፍ 4 ምንባር ኣእዳው ምዕራፍ 5 ትንሳኤ ምውታት ምዕራፍ 6 ዘልኣለማዊ ፍርዲ ምስጢር ጸሎት... See More
0 Comments
961 Views
0 Shared
መእተዊ ምዕራፍ 1 ብድሕሪ እቲ ስርዓት ዘሎ ሓሳብ ምዕራፍ 2 ካብ ኣምላክ እናረሓቐ ዝኸይድ ዝንባለ ምዕራፍ 3 ኣብ ትሕቲ ማይ ዘላ ዓለም ምዕራፍ 4 ንዓይ እተሰቕለት ምዕራፍ 5 እትፍለየሉ መለለዪ ምዕራፍ 6 ብርሃናት ዓለም ምዕራፍ 7 ርእስኻ ምእርናብ ምዕራፍ... See More
0 Comments
748 Views
0 Shared
ምዕራፍ 1 ምስትውዓል ዘለዎም ኣገልገልቲ ምዕራፍ 2 ዘመን መንፈሳዊ ተሓድሶ ምዕራፍ 3 ምግላጽ ደቂ ኣምላኽ ምዕራፍ 4 ዕላማ ዘመን ምግላጽ ደቂ ኣምላኽ ምዕራፍ 5 ዕላማ እግዚኣብሄር ኣብ ቤቱ ምዕራፍ 6 ካልኣይ ዘሩባቤል ምዕራፍ 7 ዕብይ ናይ መወዳእታ ምንፈሳዊ... See More
0 Comments
552 Views
0 Shared
ዘለናዮ ሃዋህውን፣ ምጽኣት ጐይታ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝቐረበ ብንጹር እትገልጽ መጽሓፍ።... See More
Posted by:
Goitomuzit Asher Ashriel Ashley
Nov 08, 2014
0 Comments
932 Views
0 Shared
ዕውት ዝዀነ ህይወት 2... See More
0 Comments
642 Views
0 Shared
ዕውት ዝዀነ ህይወት 1... See More
0 Comments
643 Views
0 Shared


text:
እቲ ሰላሳ ዓመታት ዝወሰደ ብረታዊ ቃልስና ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ትሕቲ ተኸታታሊ ኣርዑት መግዛእታዊ ሓይልታት ይጥቅዑ ካብ ዝነበርሉ ነጻ ንክኾኑ ኣኽኢሉ’ዩ። ነጻ ክበሃል እንከሎ እቲ ህዝቢ ወናን ሃገሩ ክኸውን በቒዑ ማለት እዩ። በቲ ካልእ ሸነኽ እቲ ልኡላውነት መሬት ተረጋጊጹ ዝተረፈ እንተልዩ ልኡላውነት ህዝቢ እዩ። እዚ ከኣ ውሕሉል፡ ንቑሕን ፍትሓውን ዝኾነ ሕብረተሰብ ብምህናጽ ብመስርሕ ዝብጻሕ እምበር ብቅጽበት ተላዒሉ ዝፍጸም ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኩርኳሓትን ዓቐበቁልቁለትን ስለ ዘለዎ።
ኣብ ግዜ በረታዊ ቃልስና ዝነበረ ህዝብን ሰራዊትን ሓደ ኢድ ኮይኑ ናብቲ ዝድለ ዝነበረ ቀንዲ ፍታሕ ብሓባር ከይሰልከየ ኣንጻር ጎባጢ ስርዓት ተረባሪቡ እዩ። ኤርትራ ሃገርና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ነጻ ድሕሪ ምውጽኣ እውን ከይተረፈ እቲ ንዓመታት ከርተት ዝበለ ሰራዊት ነታ ሃገር ክሕሉ እዚ ዘይበሃል ስቓይን መከራን ተጻዊሩ ኣብ ጥራሕ ከብዱ መሰላት ተሓሪምዎ ኣብ ጐዳጉዲ ሰፊሩ ይርከብ። ናይቲ ስርዓት ሰበስልጣንን ሓለፍትን ግና በዚ “ሚኒስተር ሕጊ ንትምህርቲ ብዝምልከት ዘውጽኦ ኣካይዳ ዘይተኸተላ ናይ ኮቶሊክን እስልምናን ኣብያተ-ትምህርቲ ከም ዝተዓጽዋ ተፈሊጡ ኣሎ”ዝብል ብስም “ሃገራዊ ድሕነት” ናይ ፈስ-ቡክ መጸዊዒ ኣብ ዕለት 10-11-2017 ኣብ መስከረም ዝተጠቀዐ ጽሑፍ ኣሽካዕላል ንሰራዊት ምክልኻል ሃገር ብዝምልከት ከኣ ከምዚ ይብል።
“ሰራዊት ኤርትራ ደሞዝ ከይተጀመረሉ እንከሎ ንሓያሎ ዓመታት ስኑ ነኺሱ ዝኸደ ናይ ስድራ ቤትን ደቅን ሽግር ስለዘይብሉዶ ይመስለኩም? ንሕና ንዕረፍቲ ክንመጽእ እንከለና ብዙሓት ኣባላትና ደሓን እዚአ ንሰበይተይ ተማለኣላይ ብምባል ዝልእኹና ዝነበሩ ውሕዳት ኣይኮነን ኔሮም። ከምኡ ዝገብሩ ከኣ ባባ እዚኣ ግዝኣለይ ካብ ዝብሉ ቆልዑት ንምድሓን እዩ ኔሩ፡” ዓጀብ! እስኪ ኣስተውዕል ሰራዊት ምክልኻል ሃገር፥ እቶም ንስኻ ነተን ቁሩብቁራቦ ንሰበይተይ ሃበለይ ኢልካ እትልእኮም ተመሊሶም ከኣ ባባ እዚኣ ግዝኣለይ ተባሂልካ ብደቅኻ ከይትሕተት ኣብ ጎዳጉዲ ተዳጒንካ ከም ዘለኻ ንዕረፍቲ ዝኸዱ ሰባት ዝገልጹ መንእዮም። እዚ እቲ ስርዓት ንኣኻ ንምስዳዕ ዘዋፍሮም ወይጦታት ከም ዘለዉ እዩ ዝሕብር።
እቶም ከም ድላዮም ኣመሳሚሶም ንዕረፍቲ ዝኸዱ ተረባሕቲ ወይ ከኣ ሓለፋታት ዝወሃቦም ምዃኖም ዝከሓድ ኣይኮነን። እቲ ስቅያትካ ግን ሎሚ ምስ ህዝብኻ ኰንካ ነዚ ጅሆ ሒዙካ ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ንራህዋኻን ንሰላምካን ዝሓስብ ከምዘይኮነ ልዕሊ ማንም ንስኻ ትርድኦ ኢኻ። እዚ ጨቋኒ ስርዓት ካብ ህዝቢ ክፈልየካን፥ ኣብ ጐኒ ህዝቢ ደው ከይትብልን ዝምህዞ ፍሕሶታት፡ ሽጣራታትን ሽርሒታትን ደጊም ክትከታተሎ ኣሎካ። እዚ ጨቋኒ ስርዓት እዚ በትሪ ስልጣኑ እናተሸምቀቐ ክኸይድ እምበር ክድልድል ኣይክእልን እዩ። በትሪ-ስልጣኑ ከደልድል እንተኾይኑ ከኣ ንኣኻ ንሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኣብ ጎድኒ ህዝብኻ ደው ንኸይትብል ምስ ዝጥብረካ ጥራሕ እዩ። ምኽንያቱ ህዝቢ ምስ ሰራዊት ሓደ ኢድ ኣብ ዝኾነሉ እዋን እታ ምልኪ ትበሃል እትመሓወሉ መሰራታዊ ነጥቢ እዩ። እቲ ምንታይሲ ውጹዓት ክሓብሩ እንከለዉ ወጻዒ ዝውግዱሉን ተመሊሶም ከይውጽዑ ዘኸትሙ ብምዃኖም።
ዝኾነይኹን ጨቋኒ ስርዓት እታ እንኮ ተስግኦ ነጥቢ ሰራዊት ምስ ህዝቢ ክሓብርን ሓቢሩ ድማ እምቢ ንምልኪ ከይብልን እዩ። እወ! ህዝቢ ምስ ሰራዊት ከበሃል እንከሎ፥ እቲ ህዝብን ሰራዊትን ኣብ ነንሓድሕዱ ዘለዎ ርክብን ዝምድናን ንፍትሒ፡ ሰላም፡ ብልጽግናን ቅሳነትን ዘራጉድ እምበር ንምልኪ ዘጣጥሕ ኣይከውንን። ብተወሳኺ እቲ ተጨቊኑ ዘሎ ህዝቢ ንሰራዊት ፈሪሑ ነቲ ምልኪ ንኸይግዛእን ንፍርሒ ክቕንጥጥን ይሕግዝ። ከምኡ እውን እቲ ህዝቢ ተመሊሱ ቁማር ከይበሃል ካብቲ ዝሓለፈ ተመኲሩ ወጽዓ ንሓዋሩ ዝመሓወሉ መንገዲ ክሕዝ ውሕስነት ይረክብ።
ስለዚ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር እቶም ምእንቲ ረብሓኦም ምስቲ ስርዓት ዝወገኑ ሓይልታት ከየታልሉኻን ከይትግራህን ሓደራ። እቲ ብሕጂ እውን ዝካየድ ሰላማዊ ሰልፊ ክሳብ ንሓድነት ህዝቢ ዘይተጓደአን ዘይተፈታተነን ኣብ ጎድኒ ህዝብኻ ኰንካን ምእንቲ ሰላም፡ ፍትሒ፡ ብልጽግናን ሰናይ ምሕደራን ነዛ ሃገርን ህዝብን ንኣኻን ክትብል መሰል ንዝሓትት ህዝቢ ብዝኾነ ይኹን መልክዕ ኣይትኹለፎፎ። ብፍላይ ከኣ በቲ እቲ ስርዓት ውህደት ሰራዊት ምስ ህዝቢ ክዘርግ ዝውንጭፎ መናፍሓት ከይሰዳዕካ በኣንጻሩ መላእ ህዝቢ ሃይማኖቱ፥ ኣውራጃኡ፥ ቀቢላኡ፥ ኮነ ሕብሪ ቈርበቱ ብዘየገድስ ሓድነቱ ከደልድል ከም ዘለዎ ገርካ ክትሕልዎ ደጊምና መጸዋዕታና ነቕርበልካ። ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ብስንክቶም ኣብ ውሽጥኻ ዘለዉ ውሑዳት ተረባሕቲ ኣገልጋሊ እቲ ጨቋኒ ስርዓት እኳ እንተተበሃልካ ነዚ ክኢልካ ንህዝብኻ እምበር ነቲ ጨቋኒ ስርዓት ከምዘይተገልግል ብግብሪ ክተርኢ ንላበወካ።


text:
ብሰለስተ ሚልዮን ንዝወሰኸ ቁጽሪ ተሓገዝቲ ጉዱኣት ደርቂ ኢትዮጵያዊያን ዘድልይ ረድኤት ህጹጽ ምኳኑን ብቅልጡፍ ክመጽእ ከምዘለዎ ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ጽሕፈት ኣተሓባበሪ ሰብኣዊ ረድኤት ኣፍሊጡ።
ኣብ ቐረባ ዝወጸ ሰነድ ሕቶ ረድኤት HRD ከምዘርኣዮ ቁጽሪ ብሰንኪ ደርቂ ህጹጽ ረድኤት መግቢ ዘድልዮም ኢትዮጵያዊያን ብዝለዓለ መጠን ወሲኹ’ሎ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት አተሓባባሪ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት ወሃቢ ቃል ቤት ጽሕፈት ኢትዮጵያ ቾይዝ አኮሮ ነዚ ብአጽዕኖት ይገልጻ።
“ንርእዮ ዘለና ቁጽሪ ደለይቲ ረድኤት ብልዕሊ ሰለስተ ሚልዮን ምውሳኹ፡ ንገምጋም ፍርቂ ዓመት መበገሲ ብምግባር ንዝተረፋ 2017 ዓ.ም ወግዓዊ ዝተገብረ ቁጽሪ’ዩ። ኣብ ጥሪ 2017 ዓ.ም ዝነበረ ቁጽሪ 5.6 ሚልዮን ኔሩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ግን 8.5 ሚልዮን’ዩ በጺሑ ዘሎ ትኹረት ዘድልዮም ዝነበሩ ከም ጉድለት አመጋግባ ህጻናትን ብርቱዕ ውጽኣት ዝአመሰሉ ሕማማትን ከምዘለዎ፡ ጉዳይ መግቢ’ውን ኣዝዩ አሰካፊ ምኳኑ ቀጺሉ’ሎ። እቲ እቲ ቀንዲ ጉዳይ መግቢ’ዩ። ቁጽሪ ተሓገዝቲ ወሲኹ’ሎ ምላሽ ንምሃብ ዘድሊ መጠን ገንዘብ’ውን ብኡ መጠን ወሲኹ’ሎ ኢለን።”
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሰልሲ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰደህኤ) ናብ ወጻኢ ጉዳይ ሚንስተራት ኢውሮጳ ኣብ ዝለኣኾ ተደጋጋሚ መዘክራት፡ መንግስታት ኤውሮጳ ኣብ 2016-2017 ነቲ ፓርላማ፡ ቤት ምኽሪ ሚንሲተራትን ናይ ፍርዲ ኣካላትን ሆላንድ ክወስድዎ ዝጸንሑ መርገጻትን ናይ 14 ማዝያ 2017 ውሳነ ከንቲባ ከተማ ቨልደሆቨን ንምእጋድ ኮንፈርንስ ደገፍቲ ጸረ-ህዝቢ መንግስቲ ኤርትራ እንተላይ እቶም ኤሪ-ደም ዝብል መለልይ ዝለጠፉ መንእሰያት እገዳ ኣስዒቡ እዩ። እዚ ኮንፈረንስ ብላዕለዋይ ኣማኻሪ ዲክታቶር ኢሳይያስን ካብቶም ብተደጋጋሚ ሰብኣዊ መሰል ብምግሃስ ብሕቡራት መንግስታት ብገበን ካብ ዝኽሰሱ ሓደ ከም ዝኾነ ዝግመትን የማነ ገብረኣብ ክምራሕ ዝተመደበ እዩ ነይሩ።
ሰደህኤ ናይ ኩሉ መዘክራቱ ቅዳሕ ናብ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ሆላንድ ብርት ኮየንደርስ ካብ ምስዳድ ሓሊፉ፡ ንኹሎም ብዘይምስልካይ ንወጻዒ ተግባራት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሃገሮም መሳርሒ ህግደፍ ዝኾነ ክንፊ መንእሰይ ህግደፍን ክቃወሙ ንዝጸንሑ ናይታ ሃገር ላዕለዎት ሓለፍቲ ኣመስጊኑ።
“ብኽብረትኩም ንኣካላት ወጻዒ ኣካል ኤርትራ ኣብ ሃገራትኩም ዕድል ኣይትሃቡ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ዝተዳለወ፡ መዘክራት ሰደህኤ፡ ናብ እዞም ዝስዕቡ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተራት ኤውሮጳ ተላኢኹ እዩ። ወ/ሮ ዋርጎት ዋልስትሮየም ናይ ሽወደን፡ ሲግማር ጋብርኤል ናይ ጀርመን፡ ቦሪስ ጆንሶን ናይ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ላዩረንት ፋቡይስ ናይ ፈረንሳ፡ ኣንጀሊኖ ኣልፋኖ ናይ ጣልያን፡ ዲዴር ረይንደርስ ናይ በልጅም፡ ቦርጅ ብረንደ ናይ ኖርወ፡ ኣንድረስ ሳሙየልሰን ናይ ደንማርክን ዲዴር ቡርካልተር ናይ ስዊዘርላንድ።
ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት እዚ መሳርሒ ህግደፍ ዝኾነ ኤሪ-ደም እናተባህለ ዝጽዋዕ ኣካል ኮንፈረንሳት ከካይድ ክፍቀደሉ ዝጸንሐ ዕድላት ብዝምልከት፡ ሰደህኤ ኣብ መዘክራቱ እዚ መደብዚ ኣተሓሳስባ ኤርትራ ዝመበቆሎም ኤውሮጳውያን መንእሰያትን ስደተኛታትን ንምብልሻውን ንምምራዝን፡ ከምኡ እውን ብዛዕባቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ወጻዒ ጉጅለ ግጉይ መልእኽቲ ንምትሕልላፍ ምዃኑ ከመልክት ጸኒሑ እዩ።
ኣብ ክንፊ መንእሰይ ህግደፍ ጉጅለታት ኤሪ-ደም ወርትግ ንህውከት ቅሩባት እዮም
ከምቲ ኩሉ ናይ ቅድሚኡ ዝነበረ፡ እዚ ናይዚ ቀረባ ግዜ ናይ ሆላንድ ፈስቲቫል መንእሰያት ህግደፍ ብኤርትራውያን ተሓለቕቲ ደሞክራሲ ተቓውሞ ከጋጥሞ ጸኒሑ እዩ። ደገፍቲ ህግደፍ ኩሉ ግዜ ንዕግርግርን ህውከትን ዝተሰለፉ ምዃኖም ብምርዳእ፡ ደገፍቲ ደሞክራሲ ብኣንጻሩ ወትሩ ሰላማዊ ኣገባብ ተቓውሞ እዮም ዝመርጹ። እቲ መዘክራት ናይ ኤርትራውያን ተሓለቕቲ ደሞክራሲ ኣብ ኤውሮጳ፡ ኣብዚ እዋንዚ በቲ ብንግስነት ሆላንድ ዝተወስደ ስጉምቲ ብኸምዚ ዝስዕብ ብዙሕ ምኽንያታት ዝተባብዕ እዩ።
- ተስፋ ዝህብ መርገጽ መሪሕ ሰልፍታት ሆላንድ ኣብ ፓርላማ ኣብ ወርሒ ሰነ 2016 ኣብ ልዕሊ ዘይሕጋዊ ተግባራት ኤምባሲ ኤርትራን ከም ክንፊ መንእሰያት ዝኣመሰሉ መሳርሕታቱን ስጉምቲ ክውሰድ ምጽውዖም።
- ቤት ፍርዲ ሆላንድ ኣንጻርቶም እዝንን ዓይንን ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ወጻዕን ጸረ-ህዝብን ጉጅለ ኮይኖም፡ ኣብ ልዕሊ ምእንት ሲቪላዊ መሰል ዝተሕለቑ ሆላንዳውያንን ኤርትራዊ ስደተኛታትን ብዝፈጠርዎ ስግኣት ኣብ ልዕሊኦም ዝወሰዶ ስጉምቲ።
- ኣገዳሲ ተዓቅቦ ብቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ሆላንድ ብዛዕባ ምክያድ ኮንፈረንስ መንእሰያት ህግደፍ 2017ን ብሓፈሻ ብላዕለዎት ሓለፍቲ እታ ሃገር ዝተዋህበ መፍትሒ ክሳብ ናብ ምዕጻው ኤምባሲ ኤርትራ ዝመጣጠር መጠንቀቕታን። እዚ ዝተጋህደ ድማ ኣባላት እቲ ኤምባሲ ካብ ዘይሕጋዊ ተግባራትን ዘይምኽኑይ ምውጻእ ገንዘብ ካብ መበቆል ኤርትራን ስለ ዘየቋረጽዎን እዩ።
- ናይ 14 ማዝያ 2017 ውሳነ ከንቲባ ቨልድሆቨንን እዚ ውሳነኡ ብናይ ሆላንድ ናይ ፍትሒ ቤት ፍርዲ ደገፍ ምርካቡን።
መልእኽቲ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰደህኤ) ኣብ መዛዘሚ፡ መንግስታት ኤውሮጳ ንምንቅስቓስ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሃገራተን ብተገዳስነት ክከታተላን ንኤርትራውያን ተሓለቕቲ ደሞክራሲ ክሕግዛን ኣትሪሩ ጸዊዑ። ኣተሓሒዙ ድማ ንጉጅለ ህግደፍን ናይ ህውከትን ጽልእን ኣካላቱን ኣብ ኤውሮጳ ናይ ምግባእ ዕድል ከይረኽቡ ጸዊዑ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ልግሲ ደም ንምስላጥን ዝተለገሰ ደም ጥዕንኡ ንምርግጋጽን መድሃኒትነት ዘለዎም ተዋጽኦ ደም ንምውዳድ ተወሳኺ ዓቕሚ ዝፈጥር’ዩ ዝተባህለሉ ሓድሽ ማእከል ደም ህንጸት ክጅመር’ዩ።
እዚ ሓድሽ ማእከል ን26 ሚሊዮን ኢትዮጵያዊያን ኣገልግሎት ዝህብ’ዩ ተባሂሉ’ሎ።
ወጻኢ’ቲ ዝህነጽ ማእኸል ደም ብተራድኦ ስግር ባሕሪ ኣሜሪካ (USAID) ዝሽፈን ምኳኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሎሚ ረፍዲ ኣብ ቀጽሪ ሚኒስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት እቲ ዝህነጽ ሃገራዊ ማእከል ደም ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ሚኒስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያ ምኳኑን እዚ ቤት ዕዮ ህይወት ኣድሕን ንዝኾኑ ደምን ውጽኢት ምርመራ ደምን ንምዝርጋሕ ዘክእሎ ተወሳኺ ዓቅሚ ከምዝፈጥር ትጽቢት ተጌሩሉ’ሎ።
ኣብ ምጅማር ህንጸት’ቲ ማእከል ኣብቲ ቦታ ዝተረኽቡ ሚኒስትር ጥዕና ኢትዮጵያ ዶ/ር ከሰተብርሃን ኣድማሱ እቲ ሓድሽ ህንጻ ብዙሕ ረብሓ ከምዘለዎ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ጉዳይ ህንጸት ናይ ህዳሴ ግድብ ኣብ መንጎ ግብጽን ኢትዮጵያን ዝተፈጥረ ውጥረት ንምፍታሕ ዓለምለኸ ባንክ ጣልቃ ክኣትው ግብጺ ጻውዒት ኣቕሪባ።
ግብጺ ነዚ ጻውዒት ዘቕረበት ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት እታ ሃገር ሳማሕ ሻኩረይ ምስ ናይ ኢትዮጵያ መዘነኦም ወርቅነህ ገበያሁ ትማሊ ሶሉስ ኣብ አዲስ ኣበባ ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን’ዩ።
እዚ ትማሊ ሶሉስ ዝተኻየደ ርክብ ሰበ ስልጣን ክልቲኣን ሃገራት ድሕሪ ናይ 10 ኣዋርሕ ልዝብ ምኳኑ ኮይኑ ኣብቲ ኣቐዲሙ ክኻየድ ዝጸንሓ ልዝብ ሱዳን’ውን ከምዝተሳተፈት ይፍለጥ።
ኢትዮጵያ ምህናጽ ናይ ህዳሴ ግድብ ነቲ ናብ ግብጺ ዝፈስስ ትሕዝቶ ፈለግ ኒል ከምዘየጉድል ትገልጽ።
ብተወሳኺ ህንጸት እቲ ግድብ ኣድላይ ምዃኑን ንኣስታት 60 ሚልዮን ኣገልግሎት ኤሌትሪክ ዘይረኽብ ዝነበረ ህዝቢ ኣገልግሎት ኤሌትሪክ ዝህብ ምዃኑ ኢትዮጵያ ትሕብር።
ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ አቶ ወርቅነህ ገበየሁ ኢትዮጵያ ንጻውዒት ግብጺ ከምትሓስበሉ ብምግላጽ ህንጸት እቲ ግድብ ግን ኣብ ልዕሊ ግብጺ ኣሉታዊ ጽልዋ ከምዘይህልዎ ሓቢሮም።
ምህናጽ ናይ ህዳሴ ግድብ ልዕሊ 63 ሚእታዊት ምዝዛሙ’ውን ተገሊጹ’ሎ።


text:
ኣብ ከተማ ሃረር ብልዕሊ 300 ሚሊዮን ብር ህንፀት ማእከላት ዕዳጋ ይሳለጥ ምህላው ቢሮ ልምዓት ከተማን ኮንስትራክሽን እታ ከተማ ኣፍሊጡ፡፡
- Last Updated on 09 August 2017
- Hits: 198
ህንፀት ናይቲ ማእከል ዕዳጋ ዝሳለጥ ዘሎ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ብምኽንያት ባርዕ ሓዊ ንብረቶም ዝዓነዎም ነጋዶ ንመንግስቲ እቲ ክልል ብዘቕረብዎ ጠለብ ፣13 ብዓል 8 ደብሪ ህንፃታት ኮይኖም ብሓፈሻ ልዕሊ ክልተ ሽሕን 6 ሚኢትን ድኳናት ንግዲ ዝውንኑ 60 ሚኢታዊ ስራሕቲ ተዛዚሙ ኣብ 2010 ኣገልግሎት ከም ዝጀመሩ ምክትል ሓላፊ እቲ ቢሮ ኣይተ ዓብድልከሪም ዓብድል ማሊክ ሓቢሮም፡፡ ኣብ ከይዲ እቲ ህንፀት ንልዕሊ 100 ሰባት ግዝያዊን ቀዋሚን ዕድል ስራሕ ዝፈጠሩ ምዃኖም ኣይተ ዓብድል ከሪም ወሲኾም ሓቢሮም፡፡ ኣብ ከተማ ሃረር ካብ 2003 ክሳዕ 2006 ዓ/ም ብዝበፅሓ ባርዕ ሓዊ ዕዳጋ ልዕሊ 15 ሚሊዮን ዝግመት ንብረት ምዕናው ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ኣዘኻኺሩ፡፡


text:
ኣብ ከባቢ ኩርሙድ ሞያዊ ትምህርቲ ክወሃቡ ዝጸንሑ 160 ዝኮኑ ተማሃሮ መበል 29ዙር በስገዳድ ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ኪኾኑ ድሕሪ ምእዛዞም ልዕሊ 70 % ካብኦም ኣብየኦም ገሊጾም።
እቶም ተመሃሮ ንሞያዊ ትምህርቲ ተባሂሎም ኣብ ከባቢ ኩርሙድ ከምዝመጹ ዝሓበሩ ምንጭታትና ክሳብ እታ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ኣቶ ኣብረሃም ካሳ ብዕለት 30 ጥሪ ኣኪቡ ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ኢኹም ዝብሎም ኣፍልጦ ከምዘይነበሮም ሓቢሮም። ኣቶ ኣብረሃም ነቶም ኣባላት መበል 29 ዙርያ ካብዛ ዕለት እዚኣ ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ብሙኻንኩም ንነብስኹም ንዓቢ ክብርን ምስጢራዊ ስራሕን ከተዳልውዋ ይግባእ ክብል ከምዝገለጸሎም ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ እቶም ተመሃሮ ብዘይ ድሌትና ከመይ ኣቢልኩም ኣባላት ስለያ ክንከውን ትምድቡና፥ ናይ ምስጢር ስራሕ ክንሰርሕ ድሌት የብልናን ክብሉ መሊሶምሉ። እቶም ኣባላት 29 ዙርያ ናይ ሞያ ትምህርቲ ኣለኩም ተባሂልና ተሓሪና መጺና ክንስና መንዩ ኣብ ዘይንደልዮ ስራሕ ከእትወና ወሲኑ ዝብልን ካልእ ሃገራዊ ህልው ኩነታት ዝምልከት ከበድቲ ሕቶታትን ድሕሪ ምልዓሎም ብዘይካ 43 ሰባት እቶም ካልኦት 117 ነቲ ስራሕ ፍቓደኛኘቶም ከምዘይፍርሙ ገሊጾም።
ኣቶ ኣብረሃም ካሳ እዚ ምደባ እዚ ንዓኹም ዝዓበየ ዕድል ኢዩ ዝኾነ ሃገራዊ ኣገልግሎት ድማ ኣብቲ መንግስቲ ዝመደቦ ስራሕ ተቀቢሉ ክሰርሕ ሓላፍነትን ግዴታን ኣለዎ ድሕሪ ምባል ነዚ ዝተመደብኩምሉ ስራሕ ምእባይ ከም ኣድማ ኣንጻር ሃገራዊ ድሕነት ኢዩ ዝረአ፤ ክብል መጠንቀቕታ ኣመሓላሊፉሎም።እዞም ምፍራም ኣቢኹም ዘለኹም ግዴታ ሙኻኑ ፈሊጥኩም ክትፍርሙ ማዕዳይ ይህበኩም ኣለኹ ብምባል መጠንቀቅታ እንዳሃበ ድማ ነቲ ኣኼባ ኣቋሪጹ ገዲፍዎም ከምዝኸደ ተሓቢሩ።
ንጽባሒቱ 31 ጥሪ እቶም 117 ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ሙኻን ዝኣበዩ ልዕሊ 9 ሰዓታት ኣድካሚ ናይ እግሪ ጉዕዞ ክገብሩ ብምእዛዝ መቕጻዕቲ ናይቲ ዘይራእይዎ ኣብያ ከምዝወረዶም እቶም ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ኪኾኑ ዝፈረሙ 43 ግን ካብቲ ኣድካሚ ጉዕዞ ነጻ ከም እተባህሉ ተሓቢሩ።
ኣብዚ እዋን እዚ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ መንእሰያት ዓበይቲ ተጋደልቲ ስንኩላን ኣዴታት ወዘተ ኣብ ስራሓት ሃገራዊ ድሕነት ብፍላይ ድማ ምምእራር ሓበሬታ ኣብ ነንሕድሕድ ተዋፊሮም ምህላዎም ይሕበር። ኣብ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ብፍላይ ምምሕዳራት ዞባ፤ ኣብ ሚኒስትሪ ሕርሻ፤ ኣብ ኮሚሽን ባህልን ስፖርትን፤ ሓይሊ ባሕሪ፤ ሚኒስትሪ ዜና ብርክት ዝበሉ ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ዘወሃህድዎም ሰለይቲ ተዋፊሮም ምህላዎም ይሕበር።
ኣብ ሃገራት ወጻኢ እውን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብዙሓት ተጋደልቲ ዝነበሩ ኣብ ዘለዉዎ ዓዲ ኣብ ሓበሬታ ምምሕልላፍ፥ ኣባላት ስድራን ዓርከ መሓዛ ፤ ከምኡ ውን ኣባላት ቤተክርስትያንን እምነታትን ተመሲልካን ሓበሬታ ምእካብ፥ ብመንገዲ ኤምባሲታትን ቆንስላትን ሓበሬታ ምምሕልላፍ፥ ብብዝሒ ይረአ ምህላዉ ተሓቢሩ። ከምዚ ዓይነት ስራሕ ኣብ ለንደን፥ ዋሺንግተን፥ ስቶክሆልም፥ ላስቬጋስ፤ ኦክላንድ፥ ፍራንክፈርት፥ ጁባ፥ ዱበይ፥ ብብዝሒ ንጥፈታት ይረአ ምህላዉ ተሓቢሩ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ግብጽን ደቡብ ሱዳንን ናይ ምትሕግጋዝ ውዕላት ከቲመን
Radio Erena: 22 January 2018
ግብጽን ደቡብ ሱዳንን ኣብ ሓያሎ ጽላታት ዘተኮረ ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዕ ከምዝኸተማ ማዕከናት ዜና ካብ ካይሮ ሓቢረን።
እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ስምምዕ፣ ብምክትል ከንቲባ ከተማ ጁባ ፍራንሲስ ሚካኤልን ሓያሎ ሚኒስተራትን ዝተወከለ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ናብ ግብጺ ብምብጻሕ ምስ ፕረዚደንት ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲን ካልኦት ሰበ ስልጣንን እታ ሃገር ኣብ ዝተዘራረብሉ እዋን'ዩ።
ልኡኽ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣብ ናይ ግብጺ ዑደቱ ብፍላይ ምስ ሚኒስተሪታት ምክልኻል፣ ጥዕናን ንግድን ብምርኻብ ኣብዚ መዳያት እዚ ክህሉ ዝኽእል ናይ መትሕግጋዝ መደባት ብሰፊሑ ተመያይጡ።
ሓያሎ ሰበስልጣን ጸጥታን ፖሊስን መንግስቲ ሱዳን ኣብ ምስግጋር ደቂሰብ ምውፋር ገና ይቕጽሉዎ ከምዘለዉ ተገሊጹ
Radio Erena: 21 January 2018
ሓያሎ ሰበስልጣን ጸጥታን ፖሊስን መንግስቲ ሱዳን ኣብ ምስግጋር ደቂሰብ ምውፋር ገና ይቕጽሉዎ ከምዘለዉ ተገሊጹ።
ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ዝነጥፉ ሱዳናውያን ማሕበራት ኣብ ዝገበሩዎ መጽናዕቲ፣ ኣብ ዞባ ከሰላ ሓላፊ መርመራ ገበን ዝነበረ ኮሎኔል ዓዋድ ሙፍታሕ ዝርከቦም ሓያሎ ኣባላት ጸጥታን ፖሊስን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ እኳ እንተኣተዉ፣ እቲ ኣብ ምስግጋር ደቂሰብ ተዘርጊሑ ዘሎ መርበብ ግና፣ ሕጂ’ውን ይቕጽል ከምዘሎ ኣመልኪቶም።
መንግስቲ ሱዳን ካብ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሶማልያን ንኤውሮጳ ንምስጋር ዝሕልኑ ስደተኛታት ንምግታእ ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ብዝገበሮ ስምምዕ መሰረት ብኣማኢት ሚልዮናት ዩሮ ሓገዝ ከምዝተቐበለ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣመሪካ ኣብ ሶማልያ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ከምዘካየደት ተሓቢሩ
Radio Erena: 21 January 2018
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ሶማልያ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ከምዘካየደት፣ ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብቲ 50 ኪሎሜተር ካብ ወደባዊት ከተማ ኪስማዮ ዝተኻየደ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ፣ ምስ ሰራዊት ዓቃብ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ብምውህሃድ ዝተኻየደ ወተሃደራዊ ስርሒት ምዃኑ ኣፍሪኮም ገሊጹ።
እንተኾነ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ኣብቲ ብሓሙስ ዕለት 18 ጥሪ ኣብ ልዕሊ ኣልሸባብ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፣ ወተሃደራት ኣመሪካ፣ ምኽሪን ሓበሬታን ኣብ ምሃብ ደኣምበር ብቐጥታ ኣብቲ መጥቃዕቲ ከምዘይተሳተፉ ሓቢሮም።
ካብ ፐንታጎን ዝወጸ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ እታ ኤም.ዲ.500 ዝተሰምየት ሄሊኮፕተን ዋንነታ ናይ ኬንያ ምዃኑ ይገልጽ። ጋዜጣታት ሶማልያ ኣብ ዝሃብኦ ሓበሬታ ብኣንጻሩ፣ ሓያሎ ወተሃደራት ኣመሪካ ምስ ሰራዊት ሶማልያ ተጸምቢሮም ኣብቲ መጥቃዕቲ ከምዝተሳተፉ ኣመልኪተን።
ጀርመን፣ ኣብ የመን ኲናት ንዘካዪዱ ዘለዉ ወገናት ትሸጦ ዝነበረት ኣጽዋር ደው ከምዘበለቶ ገሊጻ
Radio Erena: 21 January 2018
ጀርመን፣ ኣብ የመን ኲናት ንዘካዪዱ ዘለዉ ኩሎም ወገናት ትሸጦ ዝነበረት ኣጽዋር ደው ከምዘበለቶ ገሊጻ።
ወሃብ ቃል ቻንስለር ጀርመን ኣንገላ መርከል ብዓርቢ 19 ጥሪ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ጀርመን ብሓፈሻ ምስ መትከላት ክርስቲያን ደሞክራትን፣ ሶሻል ደሞክራትን ዝተባህሉ ውድባት’ታ ሃገር ዘይሰማምዑ ወገናት ብፍላይ ከኣ ንስዑዲ ዓረብ ክትሸጠላ ዝጸንሐት ኣጽዋር ኲናት ደው ከምዘበለቶ ሓቢሩ።
ጀርመን ንስዑዲ ዓረብ ክትሸጠላ ዝጸንሐት ኣጽዋር ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብሓሙሽተ ዕጽፊ ክብ ከምዘበለቶ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ስጣን ዘሎ መንግስቲ ጀርመን ንስዑዲ ዓረብን ቐጠርን ከውሕዞ ዝጸንሐ ኣጽዋር ኲናት በርሊን ካብ ዝርከቡ ተቓወምቲ ሰልፍታት ሓያል ተቓውሞ ክገጥሞ ጸኒሑ’ዩ።
ብሪጣንያን ፈረንሳን፣ ብዶባተን ዝካየድ ምስግጋር ስደተኛታት ንምግታእ ተወሳኺ ውዕላት ኣጽዲቐን
Radio Erena: 19 January 2018
ካብ ፈረንሳ ብመንገዲ ካሌ ናብ ብሪጣንያ ንዝሰግሩ ስደተኛታት ንምግታእ፣ መንግስታት እዘን ክልተ ሃገራት ተወሳኺ ስምምዕ ከምዘጽደቑ ተሓቢሩ።
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን፣ ናብቲ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝርከብዎም ኣማኢት ስደተኛታት ኣጽሊሎምሉ ዘለዉ ከባቢ ወደብ ካሌ ድሕሪ ምብጽሑ፣ ብመንገዲ'ዚ ወደብ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ዝካየድ ፈተነ ዘብቅዓሉ ሓድሽ ኣማራጺ ከምዘድሊ ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ ምስ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረሳ መይ ብምርኻብ ሓድሽ ስምምዕ ከካይድ ከምዝደሊ ኣብ ዝገለጸላ፣ እታ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብወገና ነቲ ሓድሽ ስምምዕ ቅርብቲ ከምዘላ ኣፍሊጣ።


text:
ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት (Outer net) ዓለምለኸ መረዳእታ ትምህርትን ካልኦት ተዛመድቲ ሃፍቲ ሓበሬታ እንረኽበሉ ዓይነት ቴክኖሎጂ ድጅታል ላይብረሪ ኮይኑ ካብ ፍሉጣት ዩኒቨርሲቲታት ለገስቲ መፃሕፍቲ ብቴክኖሎጂ ኣውተርኔትን ኣቢሉ ትምህርታዊ መፃሕፍቲ፣ ምስልታትን መፅሓፈ ድምፅን ምርኻብ የኽእል። ማሕበር ልምዓት ትግራይ ድማ እዚ መሳርሒ ቴክኖሎጂ ኣብ ክልልና ናብ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ንምትእትታው ዝዓለመ መደብ ሓንፂፃ ኣብ ምንቅስቓስ እትርከብ ኮይና ዝሓለፈ ቀዳም 13 ጥሪ 2009 ዓ/ም ኣካላት ኣመራርሓ ማልትን ቢሮ ትምህርቲ ክልል ትግራይን፣ ሰብ ሞያ ኣይሲቲን መምህራንን ዪኒቨርሲቲታት መቐለ፣ ኣክሱም፣ ዓዲግራት፣ ማሕበረሰብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖን ተሳተፍቲ መዓልቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝኾኑ ተምሃሮን ኣብ ዝተረኸብሉ ናይ ሓደ መዓልቲ ዘተ ኣቃኒዓ።
ኣብቲ ዕለት ተመኩሮ ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ኣብ ዓለምና ዘድሃበ መዛተይ ፅሑፍ ዘቕረቡ ኣብ ኢትየዽያ ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ክጋፋሕ ዝሰርሑ ዘለው ወናኒ ኣይሲቲ ሶልሽንስ ኢትዮዽያ ኣይተ ግርማ ተገኔ ከም ዝበልዎ ፍልጠት ንኹሉ ዝብል ዕላማ ሒዞም ብቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ኣቢሎም ዜጋታት ዓለም ካብ ከም እኒ ካህን ኣካዳሚ፣ ዊክፒድያ፣ፕሮጀክት ጋትበን ቢክስን ኣብ መዓልቲ ሓደ ጂቢ ዳታ ትምህርታዊ መፃሕፍቲ፣ መፅሓፈ ድምፅን ምስልን ምርካብ ዘኽእልን ኣብ ምምሕያሽ ፅፈት ትምህርቲ ዝለዓለ ኣበርክቶን ከምዝህልዎን ቴክኖሎጂ ምዃኑ ኣረዲኦም።
ኣይተ ግርማ ወሲኾም እንትገልፁ ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ኣብ ዓለምና ብዝተማለአ መልክዑ እንተተጋፊሑ ናይ ምጥቃም ተኽእሎኡ እንተዓብዩን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፣ ቀዳማይን ካልኣይን ብርኪ ኣብያተ ትምህርትን፣ ትካላት ጥዕና፣ ማዕኸናት ሓበሬታ፣ ኣብያተ ንባብን ተረባሕቲ ዝገብር እዩ ድማ ኢሎም።
ፈፃሚ ዳይሬክተር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዶክተር ታደለ ሓጎስ ብወገኖም እዚ ምዕቡልን ወፃኢ ቆጣባይን ኣብ ዝሓፀረ እዋን ኣብ ኣብያተ ትምህርትና ዘሎ ሕፅረት ቀረብ መፃሕፍቲ ዝቐርፍን ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ብብርኪ ዓለም ተወዳዳራይ ዝኾነ ዜጋ ንምፍጣር ካብ ዘኽእሉና መንገድታት ሓደ ብምዃኑ ኣብ ሓፂር ግዘ ክትኣታቶን ናብ ረብሓ ክውዕልን ዝለዓለ ትኹረት ተዋሂቡ ክስርሐሉ እዩ ኢሎም።
ማልት ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ክልልና ንምትእትታው እንትትልም ኣብ ክልልና ዝርከባ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ስሙር ግንባር ፈጢርካ ምስራሕ እቲ ቁልፊ ምዃኑ ኣሚኑ ብዝተዋደደ መልክዑ ይንቀሳቐስ ከም ዘሎ ፈፃሚ ዳይሬክተር እታ ማሕበር ዶክተር ታደለ ሓጎስ ወሲኾም ገሊፆም።
ብኣስታት 20 ሽሕ ብር ዝወድኡ ናውቲ ኣቢሉ ብዝተኣታቶ ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ኣቢሉ ኣብ ዓለምና በብመዓልቱ ዝተወዝዑ ልዕሊ 1000 ትምህርታዊ መፃሕፍቲ፣ ትምህርታዊ ምስልታትን መፅሓፈ ድምፅን ንምርካብ ከምዝክኣል ዝገለፁልና ድማ ብዓል ሞያ ምሕደራ ኔትዎርክ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣይተ ተስፋሁን ሞጎስ እዮም።
ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ግሎቫል ዲጂታል ረሲቨር፣ ዲሽ፣ ብምግጣም ኔት ዎርክ ኣብ ዘይብሉ ከባቢ መፅሓፍ ዳውንሎድ ምግባር ዘኽእል ብምዃኑ ኣብያተ ትምህርትና ብንእሽተይ ወፃኢ ብዝሓሸ ቀረብ ቴክኖሎጂ ክህልወን ዝገብር ‘ውን እዩ ይብሉ ኣይተ ተስፋሁን ሞጎስ።
ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት (Outer net) ዓለምለኸ መረዳእታ ትምህርትን ካልኦት ተዛመድቲ ሃፍቲ ሓበሬታ ኮይኑ ካብ ፍሉጣት ዩኒቨርሲቲታት ለገስቲ መፃሕፍቲ ብቴክኖሎጂ ኣውተርኔትን ኣቢሉ ትምህርታዊ መፃሕፍቲ፣ ምስልታትን መፅሓፈ ድምፅን ምርኻብ የኽእል።
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ድማ እዚ መሳርሒ ቴክኖሎጂ ኣብ ክልልና ናብ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ንምትእትታው ዝዓለመ መደብ ሓንፂፃ ኣብ ምንቅስቓስ እትርከብ ኮይና ዝሓለፈ ቀዳም 13 ጥሪ 2009 ዓ/ም ኣካላት ኣመራርሓ ማልትን ቢሮ ትምህርቲ ክልል ትግራይን፣ ሰብ ሞያ ኣይሲቲን መምህራንን ዪኒቨርሲቲታት መቐለ፣ ኣክሱም፣ ዓዲግራት፣ ማሕበረሰብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖን ተሳተፍቲ መዓልቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝኾኑ ተምሃሮን ኣብ ዝተረኸብሉ ናይ ሓደ መዓልቲ ዘተ ኣቃኒዓ።
ኣብቲ ዕለት ተመኩሮ ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ኣብ ዓለምና ዘድሃበ መዛተይ ፅሑፍ ዘቕረቡ ኣብ ኢትየዽያ ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ክጋፋሕ ዝሰርሑ ዘለው ወናኒ ኣይሲቲ ሶልሽንስ ኢትዮዽያ ኣይተ ግርማ ተገኔ ከም ዝበልዎ ፍልጠት ንኹሉ ዝብል ዕላማ ሒዞም ብቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ኣቢሎም ዜጋታት ዓለም ካብ ከም እኒ ካህን ኣካዳሚ፣ ዊክፒድያ፣ፕሮጀክት ጋትበን ቢክስን ኣብ መዓልቲ ሓደ ጂቢ ዳታ ትምህርታዊ መፃሕፍቲ፣ መፅሓፈ ድምፅን ምስልን ምርካብ ዘኽእልን ኣብ ምምሕያሽ ፅፈት ትምህርቲ ዝለዓለ ኣበርክቶን ከምዝህልዎን ቴክኖሎጂ ምዃኑ ኣረዲኦም።
ኣይተ ግርማ ወሲኾም እንትገልፁ ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ኣብ ዓለምና ብዝተማለአ መልክዑ እንተተጋፊሑ ናይ ምጥቃም ተኽእሎኡ እንተዓብዩን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፣ ቀዳማይን ካልኣይን ብርኪ ኣብያተ ትምህርትን፣ ትካላት ጥዕና፣ ማዕኸናት ሓበሬታ፣ ኣብያተ ንባብን ተረባሕቲ ዝገብር እዩ ድማ ኢሎም።
ፈፃሚ ዳይሬክተር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዶክተር ታደለ ሓጎስ ብወገኖም እዚ ምዕቡልን ወፃኢ ቆጣባይን ኣብ ዝሓፀረ እዋን ኣብ ኣብያተ ትምህርትና ዘሎ ሕፅረት ቀረብ መፃሕፍቲ ዝቐርፍን ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ብብርኪ ዓለም ተወዳዳራይ ዝኾነ ዜጋ ንምፍጣር ካብ ዘኽእሉና መንገድታት ሓደ ብምዃኑ ኣብ ሓፂር ግዘ ክትኣታቶን ናብ ረብሓ ክውዕልን ዝለዓለ ትኹረት ተዋሂቡ ክስርሐሉ እዩ ኢሎም።
ማልት ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ክልልና ንምትእትታው እንትትልም ኣብ ክልልና ዝርከባ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ስሙር ግንባር ፈጢርካ ምስራሕ እቲ ቁልፊ ምዃኑ ኣሚኑ ብዝተዋደደ መልክዑ ይንቀሳቐስ ከም ዘሎ ፈፃሚ ዳይሬክተር እታ ማሕበር ዶክተር ታደለ ሓጎስ ወሲኾም ገሊፆም።
ብኣስታት 20 ሽሕ ብር ዝወድኡ ናውቲ ኣቢሉ ብዝተኣታቶ ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ኣቢሉ ኣብ ዓለምና በብመዓልቱ ዝተወዝዑ ልዕሊ 1000 ትምህርታዊ መፃሕፍቲ፣ ትምህርታዊ ምስልታትን መፅሓፈ ድምፅን ንምርካብ ከምዝክኣል ዝገለፁልና ድማ ብዓል ሞያ ምሕደራ ኔትዎርክ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣይተ ተስፋሁን ሞጎስ እዮም።
ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ግሎቫል ዲጂታል ረሲቨር፣ ዲሽ፣ ብምግጣም ኔት ዎርክ ኣብ ዘይብሉ ከባቢ መፅሓፍ ዳውንሎድ ምግባር ዘኽእል ብምዃኑ ኣብያተ ትምህርትና ብንእሽተይ ወፃኢ ብዝሓሸ ቀረብ ቴክኖሎጂ ክህልወን ዝገብር ‘ውን እዩ ይብሉ ኣይተ ተስፋሁን ሞጎስ።


text:
Published: 30 July 2017
መግለጺ ብዛዕባ ቅዱስ እንጦንዮስ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት 3ይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ኤርትራ።
ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ ካብታ ንልዕሊ ዓሰርተ ሓደ ዓመታት ዝተመቁሕላ ቦታ ወጺኦም ገጽ ዝናፍቕዎን ዝናፍቖምን ህዝቢ ንምርኣይ ብምብቅዖም፥ ንጹህ ኣየር ከተንፍሱ ብምኽኣሎም መንበረ ጵጵስና ኣኅጉረ ስብከታት ንኣምላኽ ልዑል ምስጋና የቕርብ። እዚ ክውን ክኸውን ዝገበረ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ። ከምኡውን ነቶም ዝጸዓሩን ዝደኸሙን ኦርቶዶክሳዊት ገዳማውያን ኣቦታትና ንዘካየድዎ ጻዕርን ሓልዮትን የመስግን።
ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ፥ ካብ ማእሰርቲ ሥጋ ምፍታሖም፥ ዘሕጉስ እዩ። እቲ ዝዓበየ ዘይተፈትሐ ጉዳይ ግን ኣቦና ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ ኣብ መንበሮም ኣይተመልሱን። እምበኣር ብዘይዝኾነ ምስምስ ናብ መንበሮም ክምለሱ እዋኑ ሕጂ እዩ። ብተወሳኺ፥ ነቲ ንሶም ኣብ ቤተ ክርስቲያን ብስም ኣቦን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ዘንበርዎ ውግዘት፥ ከምቲ ቀኖና ቤተ ክርስቲያን ዝእዝዞ፥ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ብጸሎት ዝተሰነየ ስርየት ክህቡን ከልዕልዎን ኣለዎም።
ምሉዕ ዕርቂ ክኸውን፥ እቶም ስለ እምነቶም ተኣሲሮም ዘለዉ ካህናት፥ መነኮሳት፥ ዲያቆናትን ምእመናን ቤተ ክርስቲያንን ካብ ማእሰርቲ ክፍትሑውን ደጊምና ንጽውዕ።
ኣህጉረ ስብከታት ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመት ብመትከል ዝሓተቶ ቀኖናዊ መርገጺኡ ንሱ ምንባሩ ሕጂውን ንመስርሕ ዕርቂ ብመትከል (ብሓጎስ) ከምዝተቐበሎ ብንጹር ገሊጹ እዩ። ካብዚ ወጻኢ: “ኣብ ሱባኤ ጸኒሖም” እናበልካ ዝግበር ዘሎ ሓድሽ መዝሙር ግና ምስሉይነትን ንኻልእ ረብሓ እንተዘይኮይኑ ፋይዳ ኣልቦ እዩ። ዕርቂ ዝበሃል ነቶም ዝበደሉ ጳጳሳት ከም ንጹሃት፥ ንፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ ድማ ከም ገበነኛ ጌርካ ንምቕራብ እንተኾይኑ እቲ ዝግበር ዘሎ ነገር፥ ንቤተ ክርስቲያን ኮነ ንህዝቢ ዘየርብሕ፥ ኣብ ቤተ እግዚኣብሔር ክበሃል ዘይግብኦ ተግባር እዩ። ሓቀኛ ዕርቂውን ክበሃል ኣይክእልን እዩ።
መንበረ ጵጵስና ኣኅጉረ ስብከታት
23 ሓምለ 2017
ቻርሎት ኖርዝ ካሮላይና
ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካ


text:
Published: 12 August 2014
ከምቲ ዝተለምደ ኩሉ ኣብዚ ዓመት‘ዚ እውን፥ ዓመታዊ-ጉባኤ ኣብያተ-ክርስቲያናት ሰሜን-ኣሜሪካ፥ ኣብ ዋሺንግቶን-ዲሲ ተጋቢኡ ዊዒሉ። እዚ ዝተባህለ ጉባኤ ዝተቓንዐ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ደብረ-ሰላም መድኃኔ-ዓለም ኮይኑ፥ ኣቐዲሙ ብዝወጸ መርሓ-ግብር መሠረት‘ውን፥ እቲ መደብ ዝተጀመረ ኣብ እዋን ንግሆ ሰዓት-9,00 እዩ። ከምቲ ተሠሪዑ ዝነበረ መደብ‘ውን ብጸሎት ዝኸፈቱዎ እቶም ዓቢይን ክቡርን ኣቦና ብፁዕ ኣቡነ-መቃርዮስ እዮም።
እቲ ጉባኤ ብወግዒ ዝተኽፍተ ሓሙስ 17-ሓምለ 2006 ዓ/ም(24.07.2014) ኮይኑ፥ ኣቐዲሙ ጸሎተ-ነግህ ከምዝበጽሕ ድሕሪ ምግባር፥ ብናይቲ ደብሪ-ሓላፊ መልኣከ-ሰላም ወልደ-ትንሣኤ ብርሃነ ናይ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም ቃል-ሰላምታን መንፈሳዊ-ምዕዳንን ተኸፊቱ። ካብዚ ብምቕጻል እቲ ተጋባኢ ዝነበረ-ሕዝቢ ናይ ሓባር መዝሙር ብምዝማር፥ ንእግዚኣብሔር ክብርን ምስጋናን ከቕርብ ከሎ፥ እቶም ኣቦታት ድማ ብወገኖም “እለ በእንቲኣሁ መጠዉ ነፍሶሙ፥ መንግሥተ ክብር ይደልዎሙ“ ዝብል ያሬዳዊ ጣዕመ-ዜማ ብምውራብ፥ ነቲ ጉባኤ ድምቀት ክህቡዎ ክኢሎም።
ብድሕሪ‘ዚ ኣወሃሃዲ-መደብ ዝነበሩ ቀሲስ-ዶክተር ቴድሮስ ተስፋይ፥ ስብከተ-ወንጌል ከስምዑ ብማለት ንካህን-ዶክተር ተስፎም ገዛኢ ናብ መድረኽ ክቐርቡ ዓዲሞሞም። ንሶም ድማ “ ከምቲ ኣነ ዘፍቀርኩኹም፥ ከምኡ ጌርኩም ከኣ ንሓድሕድኩም ክትፍቐሩ፥ ሓድሽ-ትእዛዝ እህበኩም ኣሎኹ“ ዝብል ኣርእስቲ መበገሲ ብምግባር፥ እቲ ሕዝቢ ከም ክርስቲያን መጠን፥ ብፍቕሪ ካብ ምንባር ዝሓይሽ ካልእ ኣማራጺ ከምዘይብሉ፥ ኣብ ልቢ ሰማዕቲ ክኣቱ ብዝኽእል ኣገባብ፥ ሓናጺ ዝኾነ ትሕዝቶ ዝነበሮ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም። (ዮሓ.13.34)
ድሕሪ ምሳሕ ኣብ ዝቐጸለ ግዜ‘ውን፥እቲ ኣገልግሎት በቲ ሥሩዕ-መደብ እናተመርሐ‘ዩ ክቕጽል ኣምስዩ። ስለ-ዝኾነ‘ውን ቅድም ኢሎም ዶክተር ተስፋይ ገብረመድኅን “ግደ-ምሁራን፥ ኣብ ትንሣኤን ዕቤትን ቤተ-ክርስቲያን“ ብዝብል ኣርእስቲ፥ ሰፊሕን መሃርን ዝኾነ ትሕዝቶ ዝነበሮ መልእኽቲ ኣስሚዖም። ካብዚ ብምቕጻል በዓል-ተራ ኮይኖም ኣብ መድረኽ ዝደየቡ፥ ቆሞስ-ተከስተ ገብረሚካኤል ኮይኖም “ነዚ ኢኹም እተጸዋዕኩም‘ሞ፥ ክርስቶስ ከኣ ምእንቲ ኣስኣሰሩ ክትስዕቡ፥ ኣርኣያ ሓዲጉልኩም ምእንታኹም መከራ ጸገበ“ ዝብል ትሕዝቶ ዝነበሮ ሓናጺ-መልእኽቲ ብምትሕልላፍ፥ ብኹሉ መገድናን ኣከያይዳናን ናይ እግዚኣብሔር ወገን ኮንና ክንርከብ፥ ክርስቲያናዊ ግዴታና ምዃኑ ብምትሕስሳብ‘ዮም መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም (1ይ-ጴጥ.2.21)
ካብዚ ብምቕጻል መልእኽቲ ከመሓላልፉ ናብ መድረኽ ዝመጹ፥ ካህን-ዶክተር ቴድሮስ ተስፋይ እዮም። ሒዞሞ ዝቐረቡ ኣርእስቲ “ንሓቂ ክትፈልጡዋ ኢኹም፥ እታ ሓቂ ድማ ሓራ ከተውጻኣኩም እያ“ ዝብል ኮይኑ፥ እቲ ክርስቲያናዊ-ሕይወት ኣብ መሠረት ሓቂ ጸኒዑ ክርከብ ከሎ‘ዩ፥ እቲ ሃይማኖት ወይ እምነት ትርጉም ክህልዎ ዝኽእል ብምባል ዝሃቡዎ መልእኽቲ፥ ነቲ ኣብዚ ግዜ‘ዚ ኣብ ሕዝብና ዝርአ ዘሎ ህልው ኵነታት ኣብ ግምት ዘእተወ ብምንባሩ፥ እዋናዊ‘ዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል ።(ዮሓ.8.32) ብዝተረፈ እቲ ጠቕላላ መደብ ብያሬዳዊ ወረባትን መዛሙርን ዝተሰነየ ስለ-ዝነበረ፥ ንመንፈስ ሰማዕቲ ዝሕድስ ኮይኑ ምርካቡ ብዙሓት ዓጊቦሙሉ እዮም።
ከምዚ‘ሉ ድማ እቲ ንሠለስተ-መዓልቲ ዝቐጸለ ጉባኤ፥ ንብዙሓት ምሁራን ዘሳተፈ ስለ-ዝነበረ፥ እቲ ኣብቲ ጉባኤ ክመሓላለፍ ዝቐነየ ወንጌል-ማእከል ዝገብረ መልእኽቲ፥ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ናብ ሓደ ትስፍው ዝኾነ መጻኢ ትጐዓዝ ከምዘላ ዘመላኽት ምንባሩ ኣይከሓድን። ዝኾነ ኮይኑ ካብዚ ቀጺሎም በዓል-ተራ ኮይኖም ናብቲ መድረኽ ዝቐረቡ ዲያቆን-ዶክተር ብርሃነ ሥዩም እዮም። ንሶም ሂዞሞ ዝቐረቡ ኣርእስቲ “እታ መደምደምታ ትእዛዝ ግና፥ ፍቕሪ ካብ ንጹህ-ልቢ፥ ካብ ሠናይ-ሕሊና፥ ካብ ልግሚ ዘይብላ እምነት እያ“ ብምባል፥ እቲ ክርስቲያናዊ ሕይወት ብዘይ ፍቕሪ ትርጉም ክህልዎ ስለ ዘይክእል፥ ከምቲ እግዚኣብሔር ንዓና ዘፍቀረና፥ ንሕና‘ውን ኣብ ነንሓድሕድና ክንፋቐር ይግብኣና‘ዩ ብምባል፥ ግሩም ዝኾነ ትሕዝቶ ዝነበሮ መልእኽቲ ከስምዑ ክኢሎም። (1 ጢሞ.1,5)
ብምቕጻል ከኣ ቀሲስ ብርሃነ በየነ“ ካብ ፍቕሪ-ክርስቶስ ክፈልየና ዝኽእል መን‘ዩ፥ ካብታ ኣብ ክርስቶስ ስዘላትና ፍቕሪ፥ ከቶ ክፈልየና ዝኽእል የልቦን“ ዝብል ኣርእስቲ መበገሲ ብምግባር፥ ዝኾነ ዓይነት ፈተና‘ውን እንተኾነ ንዓና ንክርስቲያን፥ ካብ እምነትን ፍቕርን ጎይታና ክፈልየና ዝኽእል ክህሉ ኣይግባእን፥ ብምባል‘ዮም ሰቢኾም። ብሓፈሻ እቲ ኣብቲ ጉባኤ ተሳታፊ ዝነበረ-ሕዝቢ፥ በቲ ተኸታቲሉ ክቐርብ ዝርአ ዝነበረ ስብከተ-ወንጌል ዕግበት ስለ-ዝተሰምዖ፥ ናይ ምድኻም ምልክት ነይሩ ክበሃል ኣይከኣልን። እዚ ከኣ ኣብ ሕዝብና ብእወንታ ዝግምገም ምንቕቓሕ ይምዕብል ከምዘሎ ዘረድእ እዩ። (ሮሜ.8.37)
ብምቕጻል ኣብ መድረኽ ዝቐረቡ ሊቀ-ካህናት ገብረሚካኤል ዮሓንስ ኮይኖም። ሒዞሞ ዝቐረቡ ኣርእስቲ ድማ “ግደ ደቀንስትዮ፥ ኣብ ትንሣኤን ዕቤትን ቤተ-ክርስቲያን“ ዝብል እዩ። ነቲ ኣርእስቲ ክትንትኑዎ ከለዉ ድማ፥ ኣብ ዕቤት ቤተ-ክርስቲያን ተሳትፎ ደቀንስትዮ ኣዚዩ ኣገዳሲ ስለ-ዝኾነ፥ ንሳተን ክሳተፋሉ ዝኽእላ ባይታ ምጥጣሕ፥ ብዕቱብ ክሥርሓሉ ዘለዎ ነጥቢ ምዃኑ‘ዮም ኣረዲኦም። ብርግጽ‘ውን ብዘይ ተሳትፎ ደቀንስትዮ ክብጻሕ ዝኽእል ዓወት ኣሎ ክበሃል ስለ-ዘይከኣል፥ ኣብ ትምህርቲ-ሰንበት ንደቀንስትዮ ዘሳትፍ መድረኽ ምኽፋት ከምዘድሊ፥ ንጽባሕ ተባሂሉ ክውንዘፍ ዝግብኦ ከምዘይኮነ ‘ዮም ሊቀ-ካህናት ኣረዲኦም።
ካብዚ ብምቕጻል‘ውን ቀሲስ-ዲበኩሉ ገብረወልድ‘ዮም በዓል-ተራ ኮይኖም ኣብ መድረኽ ዝወጹ። ዝሓዙዎ ኣርእስቲ “ፍቕሪ ብዘይ ግብዝና ትኹን። ንክፍኣት ፈንፍኑዎ ኣብ ሠናይ ልገቡ“ ዝብል ኮይኑ። ኣብቲ ኣብዚ እዋን‘ዚ ፍቕሪ ውሒድዎ‘ሎ ተባሂሉ፥ ብግልጺ ዝዝረበሉ ማኅበራዊ-ሕይወት ሕዝብና ብምትኳር፥ መሠረት ፍቕሪ ክናወጽ ከሎ ብሰላም ምንባር ስለ-ዘይከኣል፥ ከምቲ እግዚኣብሔር ክንከውን ዝደልየና ኮንና ክንርከብ፥ ብመገዲ ፍቕሪ ምምልላስ ከም-ዘድሊ ብምምሃር‘ዮም መልእኽቶም ኣመሓላሊፎም።
ቀጺሎም ከኣ ቀሲስ-ሓለፎም ዓምደ-ማርያም “እቲ ሕንፃ ብጎይታ እናተኣሳሰረ ይዓቢ እዩ። ንስኻትኩም ድማ ኣብኡ ማሕደር-ኣምላኽ ብመንፈስ ክትኮኑ፥ ሓቢርኩም ትሕነጹ ኣለኹም“ ዝብል ኣርእስቲ መበገሲ ብምግባር፥ ኩልና ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ናይቲ ክርስቶስ ዝመሠረቱ ሕንፃ፥ ኣካላት ምዃንና ፈሊጥና ነዚ ክብሪ‘ዚ ንምዕቃብ ብቑዓት ኮንና ክንርከብ ከምዝግብኣና ብምትሕስሳብ‘ዮም መልእኽቶም ደምዲሞም (ኤፌ.2,21-22)
ብድሕሪ‘ዚ ሊቀ-ካህናት ተክለማርያም ምርካጽዮን፥ “ኣብቲ ናይ ትማሊ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን፥ መንእሰያት ዝነበሮም ግደ“ ብዝብል ኣርእስቲ፥ ነቲ ዝሓለፈ ታሪኽ እወንታውን ኣሉታውን ጐድኑ ብምግምጋም፥ እቲ ኣብ ኣተሓሕዛ መንእሰያት ዝጸንሓና ድኽመት፥ ንቤተ-ክርስቲያና ናይ ወላዲት መኻን ገይሩ ከም-ዘትረፋ ድሕሪ ምግላጽ፥ ሕጂ ከም ሕጂ መጠን ግን በቲ ሒዝናዮ ዝጸናሕና መንገዲ፥ ቀጺልና ክንጐዓዝ ንረብሓ ቤተ-ክርስቲያንና ከምዘይኮነ ፈሊጥና፥ ነቲ ክትከኣና ዘለዎ መንእሰይ-ትውልዲ ማእከል ዝገበረ መደብ-ኣሠራርሓ ክተኣታቶ፥ ብምትሕስሳብ መልእኽቶም ኣስሚዖም።
ከምኡ‘ውን መልኣከ-ሰላም ወልደ-ትንሣኤ “ብፍቕሪ ንሓቂ እናሰዓብና፥ ናብቲ ርእሲ ዝኾነ ክርስቶስ ንዕበ“ ዝብል ኣርእስቲ መበገሲ ብምግባር፥ እቲ ሕዝቢ ኣብ ፍቕሪ ዘለዎ ርድኢት ክዓብን ክሰፍሕን ከምዝግባእ ናብ ዝብል ሓሳብ ብምትኳር፥ ፍቕሪ ብዘይ ግብዝና ትኹን ብምባል፥ ፍቕሪ ዘይብሉ ሕይወት መቐረት ኮነ ትርጉም ክህልዎ ከምዘይክእል‘ዮም ዝሰበኹ። ካብዚ ብምቕጻል ንቅዱስ-ፓትርያርክ ኣቡነ-እንጦንዮስን፥ ንኹሎም እቶም ንልዕሊ ዓሠርተ-ዓመት ኣብ ትሕቲ-መቝሕ ተታሒዞም ዝርከቡ ዘለዉ ክቡራን ውሉደ-ክህነትናን፥ ነቲ ብዘይ ዝኾነ ናይ ሕጊ መሥርሕ ኣብ ልዕሊኦም እናተፈጸመ ዝርከብ ዘሎ መከራን ስቓይን ንምዝካር፥ ብብፁዕ ኣቦና ኣቡነ-መቃርዮስ ዝተመርሐ ጸሎተ-ምህልላ ተኻይዱ። ነፍስ-ወከፍ ተሳታፊ እቲ ጉባኤ‘ውን ጥዋፍ ብምብራህ፥ ነቲ ሥነ-ሥርዓት ብዓቢይ ናይ ሕልና-ተመስጦ ክሳተፎ ክኢሉ።
ኣብ ምዝዛም እቲ እቲ ሠለስተ-መዓልቲ ዝተኻየደ ጉባኤ ድማ፥ እቲ ላዕለዋይ-ቦርድ ሃገረ-ስብከት ሰሜን-ኣሜሪካ፥ ብዲያቆን ሳሙኤል ኣቢሉ ሓፈሻዊ-ጸብጻብ ከቕርብ ክኢሉ። ማለት ብጠቕላላ እቲ ክግበር ዝጸንሐ ንጥፈታት‘ኳ ውጽኢታዊ‘ዩ ተባሂሉ ብእወንታ ዝግምገም እንተኾነ፥ ምስቲ ቤተ-ክርስቲያንና ኣብ ትሕቲ ጸቕጢ-ፖለቲካ ትርከብ ምህላዋ ግን፥ እቲ ዝጽበየና ዘሎ ዕማም ቀሊል ተባሂሉ ክግምገም ከም-ዘይከኣልዩ እቲ ጉባኤ ገምጊሙ። ስለ-ዝኾነ‘ውን ነቲ ናይ ጽባሕ መድረኽ ኣብ ረብሓ ቤተ-ክርስቲያን ምውዓሉ ምእንቲ ክከኣል፥ “ሓደ ማእከልነት“ ክቐውም ኣብ ዝከኣለሉ ራእይ ኣቢልካ ምጥማት ከምዘድሊ‘ዩ እቲ ጉባኤ ተሰማሚዑ።
ኣብ መወዳእታ ድማ ብፁዕ ኣቡነ-መቃርዮስ፥ ካብ ምእመናን-ደቆም ንዝቐረበሎም ዝተፈላለየ ሕቶታት፥ በቲ ዝተፈልጠ ሊቅነቶም ብስፍሓትን ብምልኣትን መልሲ ክህቡሎም ኣብ ርእሲ ምኽኣሎም፥ ነቲ ቤተ-ክርስቲያንና ኣብ ትሕቲ ምቍጽጻር ጌርካ፥ ንምድኻማ ዝግበር ዘሎ ፖለቲካዊ-ጸቕጢ፥ ሕዝቢ-ተዋሕዶ ክነቕሓሉ ከምዝግባእ ብትሕስሳብ፥ ብፁዕነቶም ሰፊሕ ትሕዝቶ ዝነበሮ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም። ብዝተረፈ ሰበኻ-ጉባኤ ደብረ-ሰላም መድኃኔ-ዓለም ዋሺንግቶን-ዲሲ፥ ምእመናኖም ብምትሕብባር ኣጋይሾም ንምቕባል ዘርኣዩዎ እዚ ተረፎ ዘይብሃል-ዕጥቂ፥ ቤት በረኸት ይግበርኩም ብምባል እቲ ኣብቲ ጉባኤ ተሳታፊ ኮይኑ ዝቐነየ ሕዝቢ፥ መሪቑዎምን ኣመስጊኑዎምን እዩ። እቲ ንሠለስተ-መዓልቲ ክካየድ ዝጸንሐ ጉባኤ ከኣ ብዓወት ክዛዘም ክኢሉ።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር ልዑል፥ ወለወላዲቱ-ድንግል፥ ወለመስቀሉ-ክቡር
ዘኣንበሳ - ማርቆስ


text:
ኣብ መወዳእታ ሰሙን ዓመተ 2017 ኢና ዘለና ክቡራትን ፍቱዋትን ሰማዕትና፡ ንምዃኑ 2017 ኣብ ታሪኽ ሃገርና እንታይ ፍጻሜታት ኣአንጊዳ፡ ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ’ከ እንታይ መልእኽቲ ኣሕሊፉ ንሕና’ኸ እንታይ ተማሂርና፡ እንታይስ ክንገብር ትጽቢት ይግበረልና? ንሎሚ ኣብ ትንታኔ ዜናና ናባኹም ክነብል ኢና
ፍጡራት ኣብዛ ዓለም ክሳብ ዘለዉ ሓደሽቲ ፍጻመታት ቅልቅል ኢሎም ምሕላፎም ዘይተርፍ ምዃኑ ተመራመርቲ ታሪኽ ይገልጹ፡፡
ብፍላይ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ነፍሲ ወከፍ ዕለት ናይ ገዛእ ርእሳ ታሪኽ ኣመዝጊባ ትሓልፍ ዘላ ኮይና፡ እቲ ፍጻመ ብፍላይ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ኣሉታዊነቱ ዝዛይድ ብምዃኑ ንነድሪ ህዝቢ ሰማይ እናዕረጎ ከምዝርከብ የነጽሩ፡፡
ኣብ ኤርትራ ዝፍጸሙ ዘለዉ ሕሰማት ምብዝሖም ከይኣክል መመሊሶም እናተደገሙ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊት ስድራ ቤትምብጽሖም ተሓዊሱዎ ኣብ መንጎ ህዝብን ጉጅለ ህግደፍን ዝጸንሐ ሃጓፍ ኣዝዩ ክሰፍሕ ምኽንያት ኮይኑ’ሎ፡፡
ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ዝፍጽሞም ኣካይዳታት ኩሎም ብኣሉታዊነቶም ዝግለጹ ምዃኖም ካብ ዜጋታት ሓሊፉ ዓለም ብዓለማ ፈሊጣቶም ከምዘላ፡ መዓልታዊ ካብ እንሰምዖ ብርክት ዝበሉ ኤርትራውያን ብዘይፈጸሙዎ ገበን ተኣሲሮም፡ ክንድ’ዚ ዝኣኽሉ ኣባይቲ ብዶዘራት ህግደፍ ፈሪሶም፡ ክንድዚ ዝኣኽሉ ንግዳውያን ትካላት ተዓሺጎም ወዘተ ዝብሉ ካብ ቅርዓት ኤርትራ ዝወጹ ሓበሬታት ዓበይቲ ምስክራት’ዮም፡፡
ሎሚ ሎሚ ግን ንፍርሒ በጢሶም ፊትንፊት ጉጅለ ህግደፍ ብትብዓት ናይዝገጥሙ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዝነብሩ ዜጋታትና ቁጽሪ ይበራኸት ከምዘሎ’ዮም ኩነታት ሃገርና ዘገድሶም ወገናት ዝገልጹ፡፡
እቲ ኣንጻር ህግደፍ ብትብዓት ናይ ምቅዋም ተርእዮ ብፍላይ ካብ ዓመተ 2001 ከም ዝጅምር ብምጥቃስ ድማ እቶም ወገናት ቀስብቀስ እናማዕበለ መጺኡ ክሳብ 31 ጥቅምቲ 2017 ናብ ዓይኑ ዘንቆሐ ህዝባዊ ናዕቢ ተቐይሩ’ዩ፡፡
ኣብ መዛዘሚ ወርሒ መስከረም’ዉን ብኣባላት 29 ዙርያ ኣብ ዓዲ ሃሎ ዝተፈጸመ ውድብ ተቓውሞ ንጉጅለ ህግደፍ ኣብ ዲቕ ዝበለ ስግኣት ክሽከል ኣገዲዱዎ ከምዘሎ’ዮም እቶም ወገናት ዝሕብሩ፡፡
ብመሰረት መግለጺ እቶም ንኩነታት ሃገርና ብዕቱብ ዝከታተሉ ወገናት ዋላ’ኳ እቶም ኣንጻር ህግደፍ ዝለዓሉ ዘለዉ ዘቤታዊ ተቓውሞታት ቀጻልነት ዘይብሎም ወልዕ ኢሎም ዝጠፍኡ ዝመስሉ እንተኾኑ፡ ምስቲ ቅድም ክብል ኤርትራ ብፍርሒ እትመሓደር ሃገር ክበሃለላ ዝጸነሐ መጸውዒ ክነጻጸሩ ከለዉ ግን ንኢሳይያስን መሓውራቱን እዞም ቅድም ኢሎም ዝተገልጹ ፍጻሜታት ዓቢ ስምባደ ፈጢሮም’ዮም፡፡
ኣባላት 29 ዙርያ ኣብ ዓዲ ሃሎ ዘልዓሉዎ ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥ ተቓውሞ ንህግደፍ ካብ ትጽቢቱ ንላዕሊ ስለዝኾኖ ነቲ ኩነታት ብዝረገአ መንፈስ ክፈትሖ ክንዲ ዝፍትን ነቶም ኣባላት ሓፊሱ ብምውሳድ ኣብ በረኻታት ሳሕል ብጥሜትን ወቕቱ ዘይሓለወ ታዕሊምን ሓመድ ድፋጨኦም እንዳስተየ ጸረ ዲሞክራሲ ምዃኑ ብተግባር የርኢ’ሎ፡፡
ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ዝተፈጸመ ሽርሒ እቲ ምልካዊ ጉጅለ ብትብዓት ዝተመልኦ ውሳነ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ 3ይ ፓትሪያሪክ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራን ከምኡ’ዉን ኣብ 31 ጥቅምቲ 2017 ዝተፈጸመ ንኢሳይያስ ኣብ ራዕዲ ዘእተወ ተቓውሞን ’ዉን ካልኦት ንቀጻሊ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ተስፋ ዘስነቑ’ዮም፡፡
ኣብ ልዕሊ 3ይ ፓትሪያሪክ ኣቡነ እንጠንዮስ ዝተሰርሐ ድራማ ዕርቂ፡ ብጽንዓት እቶም ኣባ ምፍሻሉ ዘይተዋሕጠሉ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ካህናትን ዲያቆናትን እታ ቤተክርስትያን ናይ ምግፋፍን ምዕጣቕን ዘመተ ከካይድ’ዩ ተራእዩ፡፡ ከምሳዕቤኑ ድማ ውሑዳት ዘይበሃላ ኣብያተ ክርስትያን ብዘይ ኣገልጋሊ ስለዝተረፋ ንምዕጻው ዝተገደዳ ከምዘለዋ ይንገረለን፡፡
ኣነ እፈልጠልኩም፡ ዝበልኹም ግበሩ ካብ ምባል ሓሊፉ ንዓይ ኣምልኹ ናብ ዝመስል ትዕቢታዊ ሓደገኛ ደረጃ ዝተሰጋገረ ምልካዊ ህግደፍ ኣብ ሃይማኖታት ዝገብሮ ኢድ ኣእታውነት ብሰፊሑ’ዩ ክደፍኣሉ ተራእዩ፡፡ ብማሕበረሰብ ሙስሊም እትመሓደር ቤት ትምህርቲ ዲያእ ኣልእስላምያ ድማ ሓንቲ ካብ ግዳያት ህግደፍ ዝኾና ኣብያተ ትምህርቲ’ያ ፡፡
እቲ ጉጅለ ብምስምስ ኣኽራርነት ነታ ቤት ትምህርቲ ክህግራ ልኡኻቱ ኣብ ዝሰደደሉ እዋን ብፕረዚደንታ ሓጂሙሳ መሓመድ ነቲ ዝተዋህበ ተባዕ ግብረመልሲን ብህዝቢ ዝረኸቦ ደገፍን’ዉን ሓደ ካብ ፍጻሜታት 2017’ዩ፡፡
ብመልሲ ሓጂ ሙሳ ዝተቓጸለ ህግደፍ ነቶም ኣቦን መሳርሕቶምን ናብ ማእሰርቲ ክዳጎኑ ምግባሩ ስዒቡ ብማሕበረሰብ እታ ቤት ት/ቲ ዝተገብረ ናዕቢ’ዉን ካልእ ንህግደፍ ቅሳነት ዝኸልአ ታሪኻዊ ፍጻመ’ዩ፡፡ ኩነታት ናብ ዝኸፈአ ጫፉ ይዓቢ ምህላዉ ዝተረደኦ ህግደፍ ብመራሒኡ ኢሳይያስ ኣቢሉ ሓጂ ሙሳ ካብ ቤትማእሰርቲ ብዋሕስ ክፍትሑ መምርሒ ከምዘውረደ ዝሰምዑ ሓጂ ሙሳ ወይ ኩልና ንውጻእ፡ ኣይፋል ዝበሃል እንተኾይኑ ግን ሬሳይ እምበር ብህይወተይ በይነይ ኣይወጽእን ዝብል መትከል ብምሓዞም ካልእ ሕማም ርእሲ ህግደፍ ኮይኑ’ሎ፡፡
በቲ በለ በዚ 2017 ነዚኦምን ካልኦትን ፍጻሜታት ኣአንጊዳ ሓሊፋ’ላ፡ ህዝቢ’ዉን ኣፍ ኣውጺኡ ተቓውምኡ ንህግደፍ ክገልጽ ጀሚሩ’ሎ፡፡ ንግዝኡ ኩነታት ዝሕል ስለዝበለ ግን ንህግደፍ ቅሳነት ይፈጥረሉ’ዶ ይኸውን ህዝቢ’ኸ ንዝጀመሮ ንምልኪ ናይ ምእላይ ተባዕ ምንቅስቓስ ናብ ሽቶኡ ከብጽሖ ምድልዋቱ ኣብ ምንታይ ደረጃ ይርከብ ንኩሉ ዝሕደግ ሕቶ’ዩ፡፡