text:
ኤርትራ ክትሃንጾ እትደሊ ቍጠባዊ ስርዓት፣ ማሕበራዊ ፍትሒ ዘረጋግጽ ምዃኑ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ።
ኤርትራ ክትሃንጾ እትደሊ ቍጠባዊ ስርዓት፣ ድሌት ዝበዝሐ ህዝቢ ዘርውን መነባብሮኡ ዘመሓይሽን፣ ኣብ መላእ ሃገር ድማ ምዕሩይ ዝርግሐ ዘለዎ፣ ግላዊ ወፍሪን ተበግሶን ውድድርን ዘተባብዕ፣ በዚ መገዲ’ዚ ድማ ተመጣጣኒ ዕቤት ብምፍጣር ማሕበራዊ ፍትሒ ዘረጋግጽ ቍጠባዊ ስርዓት ምዃኑ፣ ነዚ ዕላማ’ዚ ኣብ ግብሪ ዘውዕል ስትራተጂ ከኣ ብቐንዱ ኣብ ርእሰ-ምርኰሳን ሱታፌን ህዝቢ ዝተመስረተ ከምዝኾነ፣ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ።
እቲ “ምርጫና፣ ውሑዳት ዘይብሕትዎ መላእ ህዝቢ ዝሳተፎ ወፍሪ’ዩ” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ሓተታ፣ ብቑዕ ትሕተ-ቅርጺን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ብምውዳድ፣ ውሽጣዊ ሰብኣውን ባህርያውን ዓቕሚ እናበራበርካ ንናይ ውሽጥን ወጻእን ወፍሪን ቍጠባዊ ንጥፈትን ምቹእ ባይታ ምንጻፍ ግደ መንግስቲ ስለዝኾነ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ዓቕሙ፣ ህዝቡን ጸጋታቱን ተመርኲሱ ወሰንቲ ስርሓት የካይድ ከምዘሎ ኣነጺሩ።
“ብሕታዊ ወፍሪ ምስ ዓበይቲ ኩባንያታት ወጻኢ ጥራይ ኣተኣሳኢርካ ዝርአ ኣይኮነን” ዝበለ እቲ ሰሙናዊ ሓተታ፣ ዕቤቱን ኣገዳስነቱን ምስ ዝኾነ ናይ ወጻኢ ወፍርታት ከተነጻጽሮ ዘይከኣል፣ ኣብ ህንጸት ሃገርን ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝቢን ዓቢ ተራ ዝጻወት ከም ምልማዕ ጀራዲን፣ ንኣሽቱ ሸቐጣ-ሸቐጥን ዝኣመሰለ መጠነ ንኡስ ዋኒን’ውን ኣካል ብሕታዊ ወፍሪ ብምዃኑ ዝያዳ ክተባባዕን ክድገፍን ከምዘለዎ ኣብሪሁ።
እቲ ሰሙናዊ ሓተታ ኣብ መወዳእታ፣ ግዳማዊ ወፍሪ ብኣድማዕነት ኣብ ረብሓ ሃገር ክውዕልን ንሓዋሩ መሻርኽቲ ናይ ውሽጢ ወፍሪ ዝኾነሉ ዕድል ንኽፍጠርን፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ጽላታት ቍጠባ ውሽጣዊ ዓቕሚ ምምዕባል ወሳኒ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
******* ኣ.ዜ.ኤ ********
ኤርትራ ክትሃንጾ እትደሊ ቍጠባዊ ስርዓት፣ ማሕበራዊ ፍትሒ ዘረጋግጽ ምዃኑ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ።


c: text/html

text:
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኤርትራ!!!
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፡ ካብ ዓለም መጀመርያ ቤተ ክርትስትያን እያ። ሃዋርያ ማትዮስ፡ ኣብ ምድሪ ሓበሻ ኣጠሚቑ፡ ክምለስ እንከሎ ኣብ ካርቱም ሱዳን ዓረፈ። ከም ኡውን ኣደና ድንግል ማርያም ንጎይታን ዮሱስ ክርስቶስ ካብ ንጉስ ሄረድስ፡ ንኸይቀተሎ፡ ኣብ ከበቢ ደብረሲና፡ (ኣውራጃ ሰንሒት) መጺኣ ነበርት ዝብል ይዝንቶ።( ንሓቅነቱ ንተማራመርቲ ይግደፍ)።መጻሕፍቲ ብራናታት ኣብ ዓበይቲ ዩኒቨርሲታት ዓለም ምስ ክርነቱ ክገልጽ ይኽእል ይኸውን።
እሞ!!!!!ሕጂ ድኣ፡ እንታይ ተረኽበ?
እዛ ቤተ ክርስትያን! እዚኣ፡ ምስ ግዜን ኩነታትን ዓለም ኣይተጓዕዘትን ጸኒሓ።ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ሲነዶስ ኢትዮጵያ፡ እንተ ኾነትውን ብዘበናዊ ዝተማህሩ ሓደ ኣቡን እዩም ፈርዮም። ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ መቃርዮስ እዮም።ኣቡነ መቃርዮስ፡ ኣብ ስደት ምሳና ዝተዓቕቡን፡ ስብከተ ወንገላውነቶም፡ ክስብኩን ክምህሩ ጸኒሖም፡ ብ24 ግንቦት 1991 ኤርትራ ነጻነት ተረኽበ ኢሎምውን ንሃገሮም ተመልሱ። ኣብ ሲነዶስ ምስረታ ዓቢ ግደ ነበሮም። ኣቡነ መቃርዮስ ብ ሸሞንተ ቛንቛ ክባሩኹን ክቕድሱን፡ ብቅዓት ዘለዎም፡ ብኣካዳሚክስን እኹል ትምህርቲ ዝቐሰሙ እዮም። ስለምንታይ ኣብ ሓጺር ግዜ ንዝሓለምዎን፡ ንዝደለይዎን ኣብ ግብሪ ከይኣውዓልዎ ንስደት ተመልሱ? ንምንታይከ? ብጾቶም መነኩሳት ኤርትራ ኣሕሊፎም ሃብዎም?
ህግደፍን ተዋህዶ ርክባቶም!!!!!
03 መርበብ ህግደፍን ምስ ገለገለ ደብተራታትን፡ መነኮሳትን፡ ካህናትን፡ ዕሸላት ዲያቆናትን፡ ብምትሕብባር፡ ኣብ ቤተ ክርስትያን ዘድልን ዘየድልን ፈጠራታት እናተፈጥረ፡ ምስራሕ ከልእዎም። ኣብ ቤተ ክርትያን ሙዚቃ፡ ፒያኖ፡ ታቱላ፡ መናፍሕ… ወዘተ። ኣቡነ መቃርዮስ ናይ መጀመርታ ግዳይ ህግደፍ ክኾኑ ከለዉ፡ ንስደት ኣምርሑ። ምስኦም ይተሓባበሩ ንዝባሃሉ ከም፡ ኣባ ተወልደብርሃን ኣበ ምነት፡ ደብረ መንቀርዮስ ቆላ ሰርየ፡ ማእሰርት መግረፍትን፡ ገጠሞም፡ ኣብ ሓጽር ዕድመ ተቐዝፉ።
ስዒቡ፡ ነቶም ነዊሕ ጠመተ ዝነበሮም፡ ቐሺ ግብረመድህንን ፡ ቐሺ ፍጹምን (ዶክቶር) ኣብ ካርሸሊ ይማስኑ ኣለዉ። ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ፡ ፓትርያርክ ቅዱስ ሲነዶስ፡ “ደቀይ ኣሲርካለይ ፍትሓዮም” ኢሎም ነዚ ገበል ኤርትራ ኢሳያስ ኣትሪሮም ስለ ዝሓተቱ፡ ካብ ስልጣኖም ክወርዱን፡ በይኖም ኣብ ዕጹው ገዛ ይልለዉ ምህልዎም እዩ፡ ዝንገር ዘሎ። ኣቦና ኣንጦንዮስ ሽግርን መከራን ክወርዶም ከሎ ሰሚዕና፡ ኡይ!!!!!!!ዘይበልናሎም፡ እዚ ጸሓፊ፡ ኣቦና ኣብ ዘለዉ ኣልዮም፡ መንፈሶም ኣይፈለየና፡ ብህግደፍ ንዘናፍሶ ሰሚዕና ዘይምክልኻልና ይቕረታ ንኽገብሩልናን፡ ንልምን። ህግደፍ፡ ንኣቦና ኣንጦንዮስ፡ ምስ ጰንጣቆስጠ ኣብ ኣመሪካ ዝርከብ ምስ ቐሺ ገረመድህንን ዶክ ፍጹምን $700, 000 ኣብ ሆስፒታል ዝርከብ ቤተ ክርስትያን ተረኺቡ ዝብል መንፍሕ 003 ገርካ ንህዝቢ ከምዘዔወነ ዝዝከር እዩ።
ሲነዶስ ኤርትራ፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ቤተ ክርስታናትን፡
- ሲኖዶስ ቀዳማይ ስራሖም ስብከተ ወንገል፡ ሃዋርያዊ ተግባራት፡ ስነ ምግባራት፡ ምእመናን ኣፍልጦ እምነቶም ንምዕሟቕ እዩ።
2. ጳጳስ፡ ካህን ይቐብእ፡ ድያቖን ይቐብእ፡ ስነ ምግባር ካህንን ምእምናንን ሃዋርያዊ ተልእኾ ክስስን፡ ይከታተል።
3. ሲነዶስ ወይ ጳጳስ ምስ ዓድታት ርክቦም ከመይ ጸንሔ ክስብ 2017? ነፍስ ወከፍ ዓዲ ከም ዓቅማን፡ ብዝሓን ቤተ ክርስትያን ትሰርሕ። ንሲነዶስ! “ታቦት” ሃቡና ኢላ ምስ ሓተተቶም፡፡ ሕቶ ዓዲ ተራእዩ ይግብኦም ወይስ ይፈቐዶም ምስተባህለ ታቦቶም ሒዞም ንዓዶም ይኸዱሞ! ጽምብል ገሮም የመርቕዎ፡ ጳጳስ መጺኦም አንተባረኹ፡ ይምዕርግን ይኸብርን ይረዝንን።
4. ኣብ ስደት ቤተ ክርስትያናት ክቖማ ከለዋ፡ መጀመርታ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ብብጹእ ኣቡነ መቃርዮስ (ቀደም መጸውዒ ኣባ በጥሮስ) ኣብ ዋሺንግቶን ዲሲ ተመስረተት። ብኣባላታን ብምእምናታትን፡ ብዝግበር ጉባኤ “ሰበኻ ጉባኤ” ይምረጹ ነበሩን፡ ኣሎውን። ቀጺለን በብ ከተማኤን ቤተ ክርስትያናት በዝሓ።
5. ቤተ ክርስትያን፡ ንብረት ናይ እቶም ዘቖሙ ደቂ ማሕበር ምእመናን፡ ሓላፍነት ይውሰዱ ድኣምበር፡ ቤተ ክርስትያና ናይ ኣማናይ እዩ። ዋንነቱ ብኣመንቲ፡ ደቂ ማሕበር፡ ዝመረጽዎም ሰበኻ ጉባኤ ይማሓደር፡ ካህን ይቖጽሩ፡ ካህን ብዝተገብረሉ ውዕል፡ይቕየድ፡ ሰበኻ ጉባኤ! ንብረት ይሕሎ፡ ንኽዓቢ መጽናዕቲ የካይዱ ወይ ምስ ዝኸስር፡ንብረት ቤተ ክርስትያን ዝነበረ፡ ንኣባላት ኣይማቐልዎን! እንታይ ድኣ? ንዝብል ንዘይ ንግዳዊ ማሕበር ይዋሃብ (NGO)። እዩ ዝብል መቐየዲ ሕግታት ምዕራባውያን።
6. ካህን፡ መለኮታዊ ወይ መንፈሳዊ ተልእኾ ይፍጽም። ኣብ ንብረት ቤተ ክርስትያን ከመሓድር፡ ህርድግ ክብል የብሉን።
7. በዚ መሰረት ካህን ስደዱልና፡ ታቦት ይዋሃበና? ዝብል ሕቶታት ይቐርብ ነበረ።ሲነዶስ ድማ ካህንን ታቦትን ይሰዱ ነበሩ።
ሲነዶስ ኤርትራ ሃዋርያዊ ተግባራ ትፍጽምዶ ኣላ? ኣይፋላን እዩ! መልሲ! ከመይ ንዝብል እንሆ።
- መጀመርታ፡ ሃዋርያዊ ተልእኮ ክሳብ ሰማእታትነት! ምዃኑ ዘንጊዓ፡ ኣቦታት፡ኣቡነ መቃርዮስ፡ ስዒቡ ፓትርያርክ ኣቡነ ኣንጦንዮ፡ ቐሺ ገረመድህን፡ ዶክቶር ፍጹም፡ ክድፈሩን ክገሃሱን እንከለዉ ኣጽቂጣ ወይ ኣጽቂጦም።
2. ካህናት ብረት ንኽሕዙ ስቕ ኢሎም ክርእዩ ኣይነበሮም፡ ካህን መስቀልን ካልሽንን ብሓደ ኣይከዱን እዮም።
3. ዲያቆናት፡ መነኮሳትን ኣብ ሸዊት ዕደመኦም ንሳዋ ክግፈፉ ስቒሎም ብምርኣዮም፡ ድንግልናኡ ዘይተዓቀበ ንወልደ ክህነት ስለ ዘይበቅዕ እናፍለጡ
ንሽላ፡ ኣሕሊፎም ሃብዎም።
4. ሓደ፡ ሓደ ካህናት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኣብ ስደት፡ ስነ ምግባሮ፡ ጎደሎ፡ ስንኩፍ፡ ዘንባዕ፡ ንንዋይ ህሩፋት፡ ስጋዊ ስስዕቲ፡ ኣድልዎነት፡ ፍትሒ ምርጋጽ፡ ኣብ መንጎ ኣባልት ምፍልላይን፡ ሻራይ ሻራኻ፡ እናፈጠሩ እናራኣዩ፡ መኤረምታ ዘይምውሳዶም።
5. ካብ ካህን ዘይትጽበዮ ኣብ ዘየድልዮም ፖለቲካዊ ቆምጣዕጣዕ እናበሉ፡ ኣብ ክንዲ ምእራም፡ ሸለልትነት፡ ምእመነን ጉቡእ፡ ክብርን መንፈሳዊ ኣባትነት ተነፊጉና ኢሉ ኣብየት እናበለ፡ መፍትሒ ዘይምርካብ።
6. ኣብ ስደት ንዝቖማ ኣብያተ ቤተክርትያናት፡ ብሕግን ስርዓትን ኣብ ዝነብራሉ ሃገራት ዘግነትን፡ ንብረት ሃገራትን ምዃኑ እናፈልጡ!!! ንሕና ዝበልናኩም ግበሩ። “ካህን ኣቦ መንበር ሰበኻ ጉባኤ እንተዘይኮይኑ፡ ከቢድ መንፈሳዊ መቕጻዕቲ ክወርደኩም እዩ”። በትሪ ከዋጣውጡ ይረኣዩ ብምህላዎም።
7. ንሽዱሽተ ቤተ ክርስትያናት ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከባን፡ ን10 ካህናትን፡ን13 ኣቦ መንበራት ሰበኻ ጉባኤን፡ ሓድሽ ምርጫ ክትገብሩ ክስብ 31 ሓምለ 2017። እንተ ዘይገበርኩም ኣብኣ ትርኽብዋ። ዉግዘት ተቐሪቡ ምህላዉ።
8. ንኣቶ ተኪኤ ስዩም፡ ሲነዶስ ናይ ካድረ፡ ቃላት ክጥቀም፡ ዘልፋ ካብ ወልደ ክህነት ክወጽእ!! ንሓደ ክቡር ሰብ ኣይግባእን። ብ19 ግንቦት 2017 ተኣኪቦም ብምሉእ ድምጺ ኣገግሎት ከይረክብ፡ ይሰጎግ ዝብል ብምውሳኖም።ዓገብ!!!!ዓገብ!!!!ዓገብ!!!
9. ኣብ ሲናን ሰሃራን፡ ኣብ ባሕሪ ንዝጠለቑን፡ ዝጠልቁ ንዘለዉን፡ ህዝብና፡ ብጥምየት ተዓጺፉ ኣብ ገዛኡ፡ እናሞተ፡ ስድራቤታት፡ ፋሕብትን ኣትይዎም፡ ሃገርና በሪሱ እናረኣዩ፡ ካልእስ! ይትረፍ፡ ነዚ ወሪዱ ዘሎ መከራን ሽግርን ጾምን ጾሎትን ክገብሩ ዘይምኽኣሎም።
10. ሓደ ሓደ፡ ካህናት ተዋህዶ ኣብ ስደት፡ ሰዓብቲ፡ ሲነዶስ ኤርትራ ብኣስመራ ዝምርሑ፡ ዓይኖም እናረኤ፡ ሃገርና ጽቡቕ ኣላ እናበሉ ኣብ ሰላምዊ ሰልፍታት፡ ዘይፍትሓዊ፡ ተግባራት ኣጸያፍን፡ ዘይ መንፈሳውን፡ ክግበር ከሎ፡ ስቕ ብምባል ኣፍቀዱ።
11. ኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ 15% ዕሽር ንክኸፍል ይማጎቱ ምህላዎም፡ ዘይ ፍትሓዊ፡ ዘይ ሕጋዊ፡ ኣብ ዘይ ምልከተካ ሃገራት ዜጋ መሰልን፡ መንነትን ምግሃሶም የርኢ።
ኣብ ስደት ዝነብሩ ዜጋታት ኤርትራ ኣመንቲ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን፡ ኣብ ኤርትራ ኮይኖም ሲነዶስ ዝመርሑ ዘለዉ፡ እንተ ብፍላጥ፡ እንተ ተገዲዶም፡ ስራሕ ካድረ ህግደፍ፡ ተግባራት ይፍጽሙ ስለ ዘለዉ፡ ብጽሞና፡ ርኢኹም፡ ተዓዚብኩም፡ መሰልኩም ግደታኹም፡ ፈሊጥኩም፡ እዚ ኣብ ኦርቶዶክስ ዝኽሰት ዘሎ፡ ዘራጊ ፍቕሪ፡ ፈላላዪ ሕውነት፡ እምነተ ጎዶሎ፡ ዘንባዕ ተልእኮ፡ ዘይ ሃዋርያዊ ፍጻሜ፡ ይግበር ኣሎ። “ገንዘብ ጸላኢኻ፡ ትረኽቦ ብኢድ ፈታዊኻ” ከም ዝባሃል። ኣብ ስደት ሰላም ንኸይነብር ዝግበር ተጻብኦ ምዃኑ ክፍለጥ ይግባእ። ካብቶም ብሓደራ ቤተ ክርስትያኖም ክሕልዉ፡ ቃሎም ዘይ ዓጸፉ፡ ክሳብ ሕጂ ምእንቲ ህዝቦም ዝበኽዩ ዝነብዑን ዘለዉ፡ ኣቦና ኣቡነ መቃርዮስ ምስ ምሉእ ጥዕናኦምን፡ ኣፍልጦኦምን፡ ንኽህሉ ኣምላኻ በረከቱ የንብረሎም። ንኣቦና ፓትርያርክ ብጽእ ወቅዱስ ኣንጦንዮ፡ ንእምነቶም፡ ንቤተ ክርስትያኖም፡ ኣብ ሓለዋ ከለዉ ንዝወረዶም፡ ግፍዕን መከራን፡ ብጾቶም ኣሕሊፎም ከም ዝሃብዎም ይዘከር፡ ከም በጥሮስ ጳውሎስ፡ የውሃንስ፡ ንኦርቶዶስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ከድሕኑ ከም ዝተበጀዉ ንኣምን።
ኣምላኽ ንህዝብና ሃገርናን፡ ፍትሕን ሰላም፡ በረከትን፡ ከውርደላ መራሕቲ ሃይማኖት ኣቦታት ሱባኤ ኣትዮም ሃዋርያዊ ተልእኮ ትምህርቲ ክርስቶስ፡ ክምህሩን ክሰብኩን፡ ንጽልየሎም።
ሃይለ ገብረትንሳኤ
ዘብሄረ ሰራየ!!!!
ኢንድያናፖሊስ ኢንድያና 24 ሰነ 2017

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
24 ግንቦት መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ፡ ንሰንሰለታዊ ተወራራሲ ባዕዳዊ መግዛእታዊ ሓይሊ ካብ ገጻት ታሪኽ ኤርትራ ንሓንሳብን ንሓዋሩ ዝመሓወት፤ ንሓድሽ ኤርትራዊ ሃገራውነት መቕድም ምዕራፍ፤ ዋጋ ኣማኢት ኣሽሓት ሰማእታትን ኣካለ-ስንኩላትን ዝተገዝመት፡ ነቲ መሪርን ጽንኩርን ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝደበሰት ናሕሲ ናይ ዓወታትና’ያ፡፡
24 ግንቦት፡ ሕልሚ ወለዶታት ኤርትራ፡ ናብ ጋህዲ ዝቐየረት ነቲ ካብ ካርታ-ዓለም ብዓመጽ ንዝተሓኸከ ህልውና ኤርትራን ኤርትራውነትን ባህርያዊ ቦትኡ ክዓትር ዝገበረት፣ ሉዑላዊ ግዝኣትን ሃገራዊ ክብርታትናን ዘረጋገጽናላ፡ ዳግመ-ውልደት ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝተበሰረሉ ዕለት’ያ፡፡ እዛ ዕለት’ዚኣ ንዓና ንኤርትራውያን፡ ተራ ምቅይያራት ዓውደ-ኣዋርሕ ኮይና ኣብ ዓመት ሓደ እዋን እትኽሰት ዕለት ኣይኮነትን፡፡ ብክንዲቲ ዝተኸፈለላ ሱባኤ ምስ ደምናን ዓጽምናን ዝተዋሰበት ምልኣተ-ህይወት ዘለዋ ብቀጻሊ እትፈርይን እትጸግይን ዕለት’ያ፡፡ ሃገራዊ ርስቲ ናይ ሎምን ጽባሕን ወለዶታት ኤርትራ ብምዃና ድማ ብፍትሕን ማዕርነትን ካብ ጸጋታት እንመቋራሖ ገዝሚ ሰማእታትና ዝኾነት ዕለት’ያ፡፡ ፈ/ቤ/ጽ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ተቓለስቲ ደቑን እንቛዕ ንመበል 24 ዓመት ዝኽሪ ጽንብል መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ኣብጽሓኹም ክብል እንከሎ፡ ምስ ርዝነት ናይዛ ዕለት ዛዳረግ ታሪኻዊ ሕድሪ ከምዘሎና ብምዝኽኻር’ውን እዩ፡፡
ብርግጽ ከኣ ነዛ ሰንደቕ ኤርትራዊ ሃገራውነትና ዝኾነት ክብርቲ ዕለት ክነብዕል እንከሎና፡ ናይ ወትሩ ፍሉይነታት ኣብ ቦትኡ እናሃለወ፡ ሎሚ መበል 24 ዓመት መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ ነብዕለሉ ዘለና ህሞት ግን፡ ኣዝዩ ፍጹም ፍሉይን መሪርን ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ኮይንና ኢና ንጽንብላ ዘለና፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መስርዕ ሰውርኡ ብሓደ ርድኢት ዓሲሉ ክቓለስ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ ኣብታ ብዋጋ መሪር መስዋእቱ ሓራ ዝወጸት ኤርትራ፡ በዓል-ቤት ሉዑላዊ ፖለቲካዊ ስልጣኑ ዝኾነሉ፤ ብዝሑነታዊ ኣካውንኡ ወግዓዊ ኣፍልጦ ረኺቡ ሰብኣውን ደሞክራሲያውን ክብርታቱ ክሕለወሉ፤ ፍትሓውን ምዕሩይን ተሳትፍኡ ብምርግጋጽ፡ ኣብ ምህናጽ ሃገሩ ቀንዲ ተዋሳኣይ ዝኾነሉን፡ ንዝሓለፈ ባዕዳዊ መግዛእታዊ ሓይልን ገጸብ-ኣሰራቱን ብምርሳዕ ዝድበሰሉ ብሩህ መጻኢ ብምምዕዳዉ’ዩ፡፡
ሕማቕ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ዘበርዓነ ሕድሪ ሰማእታትና ዝጠለመ ቶታሊታርያዊ ስርዓት ኢሳያስ፡ ነዛ ናሕሲ ኩሎም ዓወታትና ዝኾነት መዓልቲ ነጻነት ተሞኹልዩ፤ ወራስ ዓራት ደርጊ ኢሰፓ ብምዃን ዝባኑ ቀሊዑ ዙፋን ፖለቲካዊ ስልጣን ብኢደወነኑ ካብ ዝዓትር፡ መሰታ’ዛ ክብርቲ ዕለት ኮይኑ ኣሎ፡፡
ቶታሊታርያዊ ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝሓለፉ ዕድመ ስልጣኑ ብዝተኸተሎም ኣግላልን በሓትን ፖሊስታቱ፡ ሃገር ቑልቑል ዝኣፋ ንሓደጋ ብርሰትን ምብትታን ኣሳጢሑ ኣብ ልዳት ፍሽልቲ ሃገር ክትስራዕ ጌርዋ ኣሎ፡፡ ንኩሉ ሰብዓዊ ዓቕምታት ሃገር ብሽም ግዱድ ዕስክርና ኣብ ወተሃደራዊ መዓስከራትን መሳርዕን ዘሪዑ፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ማእቶታዊ ስራሕ ብምንጻል ብናይ ድኽነትን ድንቑርናን ሓለንጊ ብምቕጻዕ፡ በተኽ ክኸውን ፈሪድዎ ኣሎ፡፡
እዚ ስርዓት’ዚ፡ መሰረታዊ ዕላማታት ሰውራና ብምብርዓን ሕድሪ’ቶም በጃ ዝሓለፉ ብሉጻት ሰማእታትና ብምጥላም ዝመሰሶ ክሕደት ተዓዛዚርዎ፤ ብዕሸል-ዕድመ መንእሰያትና እናተቛመረ መጻኢ ዕድሎም ብምጽልማት፡ ሃገር ተካኢ ወለዶ ሲኢና ክትጸንት ዝገብር፤ ኣረጋውያን ወለዲ ኣብ ኣጋ ዝጥወሩሉ ዕድመ በስገዳድ ዘዓስክር፤ ስድራቤታት ዝበታትን ብመሪር ስቕያቶም ዝፍሳህ፤ ብብርሰቶም ዝስውድ ስርዓት ምዃኑ ተግባራዊ ምንቅስቓሱ ኣግሂድዎ’ዩ፡፡ ኣብ ዓዲ-ቀይሕን ከባቢ ኣስመራን ዜጋታት ሕሉቦምን ንጹፎምን ገፋጊፎም ንዘጥረይዎ ኣባይቲ ብምፍራስ ዝጀመረ፡ ገናውን መዕለቢ ዘይተረክቦ ጨካን ኣረሜናዊ ተግባር ቶታሊታርያዊ ስርዓት ኢሳያስ ናይ’ዚ ጽዑቕ መግለጺኡ’ዩ፡፡
ብሰንኪ’ዚ ገባቲ ፖሊሲኡ፡ መጻኢ ብሩህ ተስፍኦም ዝጸልመቶም ወለዲ ንዝበጽሑ መንእሰያት ደቖም፡ ኣብ ታሪኽ መዋእልና ብዘይተራየ መልኽዑ ዝኽፈል ከፊሎም ናብ ስደት ምውፍናው ከም መዓልታዊ ተርእዮን ብሕታዊ ምርጫን ህዝቢ ኤርትራ ክኸውን ዝገበረ ስርዓት’ዩ፡፡ እዞም ንስደት ዘንቐዱ ዜጋታትና፡ ኣብ መስርሕ ጉዕዞኦም ዝጓንፎም እልቢ ሓደጋ ገጢሞም ምስ ካብ ሓደ ንላዕሊ መልኣከ-ሞት እናተጠማጠሙ ዕሽር ጥራይ ዝሰግሩሉ፤ ዝበዝሑ መላስ ኣውያት ዘይብሎም ኣብ ባሕርን በረኻታትን ብዘሰቅቕ ጅምላዊ ጥፍኣት ዝሃልቑሉ፡ ንዓለም ዘደንጸወ ቐቢጸ ተስፋ ኣብ ኤርትራን መላእ ህዝባን ክነግስ ዝገበረ ስርዓት’ዩ፡፡ እዚ’ዚ ሕላገቱ ቶታሊታርያዊ ስርዓት ኢሳያስ፡ ምንጪ ስደት ኤርትራውያንን ብርሰቶምን ባዕሉ እናሃለወ፡ መራሕ መንገድን ደላላን ኮይኑ ማሕፍዱኡ እናመለአ፤ ኣብ ቅድሚ’ቶም ብቃፍላይ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘዕለቕለቑ ምዕራባውያን ሃገራት “ንብዓት ሓርገጽ እናነበዐ” ብጉዳዮም ተሓላቒ ክመስል ምንጪ ኣታዊኡ ንምግባር ዘይሓንኽ ነውራም ስርዓት ምዃኑ ኣብ ኣደባባይ ጥራይ ዕርቓኑ ኣብ ዝወጻሉ እዋን’ዩ፡፡ መዓስ’ዚ ጥራይ፡፡
ቶታሊታርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብዋጋ ፖለቲካዊ ስልጣኑ ዓይሩ ብዝመስርሖ ማሕበራዊ ምህንድስና፡ ንባዕዳውያን ሓይልታትን መግዛእታዊ ውዲቶምን ንዘምከነ ኤርትራዊ ማሕበራዊ ክብርታት በዊዙ፤ ኢ-ሞራላውን ኢ-ስነምግባራውን ጠባያት ክስዕርሩ ብምግባር፡ ብመዋእል ዝተጠረየ ሃገራዊ ክብርታትናን መቆሚያታትናን ኣብሪስዎ’ዩ፡፡ ብነውርታቱ ዝንየት፣ ብስስዓን ንዓይ ይጥዓመንን ዝልለ፣ ኣብ ልዕሊ ሬሳ ሓዉ ጓይላ ክተክል ቅጭጭ ዘይብሎ፣ ብዋጋ ሰብኣዊ ክብርታቱ ንምልኪ ከሳስይ ዝብጀዉ፣ ንምሞራላውን ዜግነታውን ሓላፍነታቱ ገኒዙ ዝቐበረ ማሕበራዊ ፍጮ ብምፍራይ፡ ሕልሚ ወለዶታት ኤርትራ ቐቲሉዎ’ዩ፡፡ በዚ ሰራም ውዲት’ዚ ኣቢሉ ድማ ኣብ መንጎ’ቲ ቅዱምን ድሑሩን ወለዶታት ኤርትራ መላግቦ ዝኸውን ማሕበራዊ ውርሻታት ብምብታኽ ንጸረ-ህዝቢ ፖለቲካዊ ስልጣኑ ዝጸውር፡ ነቲ ዘይንቡር ከም ንቡር ዝቆጽር፤ ምድራዊ ሲኦል ዝኾነቶ ኤርትራ ከም ኪኖዋይ ዓለም ገነት ጌሩ ዝርእይ፤ ምስ ድኽነትን ዓጸቦን፤ ሞትን ማእሰርትን፤ ግፋን ግዱድ ዕስክርናን፤ ኮታ ኢሰብኣዊ ግፍዕታት’ቲ ስርዓት ዝተላመደ፡ ዝተአዘዞ ዝፍጽም እምበር ዘይሓትት ወለዶ ብምህናጽ፡ መግለጺ ብርሰት ህዝብን ሃገርን ኣካላዊ ጥራሕ ዘይኾነ እንተላይ ስነ-ኣእሙራውን ማሕበራዊ ክብርታቱ ብምብሕጓግ ዝግለጽ ባዶነት ኣብ ምፍጣር ኣብ ዝተጸመደሉ፡ ሓደግኡ ከኣ ብርእዮ ኣብ ዝጋሃደለ ዘሎ መድረኽ ኮይንና ኢና ዝኽሪ 24 ግንቦት ንጽንብል ዘሎና፡፡
ከም ውጽኢት ናይ’ዚ፡ ኣብ ድሮ መበል 24 ዓመት መዓልቲ ነጻነትና፡ ኣስታት 350 ዝበጽሑ ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 800 ኣፍሪቓውያን ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብዘሰቅቕ ጅምላዊ ህልቒት ኣብ ዝሓለፉሉ፤ ብካልእ ሸነክ ከኣ፡ ንነብሱ ከም ብሕታዊ ወኪል ናይ እስላምና ሃይማኖት ምዃኑ ዝኣወጀ ዳዕሽ /ISIS/ ብተግባር ንዝኾነ ይኹን ሃይማኖት ዘይውክል ግብረሽ-በራዊ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ሊብያ ብዘስካሕክሕ ግፍዒ ባድራጋ ጠያይትን ብካራን ኣብ ዝቐንጸለሉ፡ ድርብ መሪር ሓዘን ኮይንና ኢና ነብዕላ ዘሎና፡፡ እዚ ሓዘን’ዚ መሪር ካብ ዝገብሮ ቐንዲ ምኽንያት፡ እታ ፍኖት መጻኢ ብሩህ ተስፋና ክትኸውን እልፊ ኣእላፍ ዘግዘምናያ ነጻነት ኤርትራ፡ ብቶታሊታርያዊ ስርዓት ህግደፍ ምልኣታ ተኾሉፉ፤ ጅምላዊ ህልቒት ዜጋታትና ኣብ ጽባህ ጽባሕ እናደገሰ ዝቐደመ ቑስልና ከይንርስዕ ይገብረና ምህላዉን፤ ዜጋታትና ብህይወት እናሃለዉ ዝተሓረምዎ ንቡር ሰብኣዊ ክብሪ፤ ምስ ሓለፉዉን ስነ-ስርዓት ቐብርን ሓዘንን ክንፈጎም ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፤ ንስድራቤታቶም ዝድብሶም ብዘይምህላዉን ጽባሕ’ውን ካብ ተመሳሳሊ ሓደጋ ውሑስ ዘይምካንናን’ዩ፡፡ ስለዝኾነ ከኣ’ዩ መበል 24 ዓመት መዓልቲ ነጻነትና፡ ኣብ ፍሉይ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ብፍሉይ ኣገባብ እነብዕላ ዘሎና፡፡
መሰረታዊ ትርጉም ናይ’ዚ ጽንብል’ዚ፡ ዕላማታት ሰውራና ኣበርዒኑ መዓልቲ ነጻነትና ብድነ ዓሚቕ ሓዘን ክትድወን ዝገበረ ቶታሊታርያዊ ስርዓት ኢሳያስ ባህሪኡ ዘፍቕደሉ ናይ ጥፍኣትን ህልቒትን ተልእኹኡ እናፈጸመ፡ እዚ ንሓልፎ ዘለና መሪር ህይወት ክንከፍል ዝኾነናሉ ምኽንያት ምጽብጻብ ከቶ ኣይኾነን፡፡ ንሱሞ በብእብረ ኣብ ውሽጢ ማይቤትና ሊሑኹ ኣብ መንኩብና ገጸብ ብምፍጣር ዘሳቕየና ዘሎ፡ ካብ ነጻ ተሞኩሮታትና ዘለለናዮ ሓባራዊ ሃገራዊ ሽግርና’ዩ፡፡ እቲ ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ክማላእ ዝግብኦን ብተወፋይነት ዕዮ ገዛና ንወድደለን ዕማም፡ ከም ህዝብን ሃገርን በዚ ቶታሊታርያዊ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ንብረስዶ? ወስ ኢድን ጓንትን ኮንና እናተመላላእና፡ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ኣብ ምውሓስ ታሪኻዊ ግቡእና ንፈጽም ዝብል ቁልፊ ሕቶ ብምምላስ ነጥበ-መቐይሮ ክንገብር እንጥለበሉ ታሪኻዊ መድረኽ’ዩ፡፡
ብርግጽ ህልው ኩነታትና ካብዚ ንላዕሊ ዝጸውር ብዘይምዃኑ፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ መንእሰያት ድማ ብፍላይ ኣንጻር’ዚ ንህላዌና ዝፈታተን ዘሎ ምንጪ ጥፍኣትናን ብርሰትናን ዝኾነ ቶታሊታርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብዝተበተነን ሓውሲ-ዝተወደበን መልክዑ ተቓውሞ ካብ ምግባር ኣይተቖጠቡን፡፡ ነዚ ህዝባዊ ምልዕዓላት’ዚ ብዝተወደበ ኣድማዕነቱን ውሑስ ዓወታቱን ብዘረጋግጽ መልክዑ ክመርሖ ዝክእል ሓያልን ዝተወሃሃደን ውደባ ዘይምፍጣርና’ዩ፡ ከም ህዝብን ሃገርን ብቓጽዖን ብንጽልን ግዳይ ኣረሜናዊ ተግባራቱ ንኸውን ዘሎና፡፡ ስለዝኾነ ከኣ ቀንዲ ትኹረትና ምልኣተ ሓፋሽ ብዕግበት ኣብ ጎኑ ዘሰልፍ፡ ብህዝቢ እምነት ዝንብረሉን ድሕነት ህዝብን ሃገርን ናይ ቀዳምነታት ቀዳምነቱ ዝሰርዕ፤ ንስሙር ኤርትራዊ ሃገራውነት ከውሕስ ዝክእል ኣሳታፍን ሓቋፍን ብብዝተወሃሃደ ሓባራዊ ርድኢትን ህርመትን ዝስጉም ናይ ለውጢ መሳርሒ ክንሃንጽ ንጥለብ ኣሎና፡፡
ከም እምነት ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት፡ እዚ ዋኒን’ዚ ብቐንዱ ንፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ ዝምልከት ብተግባር ንሶም ዕዮ-ገዝዖም እንተፈጺሞም፡ ነቲ ኣጠቓላሊ መስርሕ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ብኣወንታ ብምጽላው ከም ሃገርን ህዝብን ክንዓሞ ዝግባእ መድረኻዊ ዕዮና ኣብ ምፍጻም ኣወንታዊ ዝላ ከመዝግብ ዘክእለና ዓቕምታት ክንድልብ ከም ንክእል ጽኑዕ እምንትኡ’ዩ፡፡ ስለዝኾነ ድማ’ዩ፡ ንዝሓዞ ቁልፊ ዕዮ ንምዕዋት ኣብ ጽፉም ቅድመ ምድላው ዝተሰረት ዕዉት ሃገራዊ ጉባኤ ንምክያድ፡ ቀጻሊ ዘተን ምምኽኻርን ፖለቲካዊ ውድባት ብምጽዋዕ ኣወንታዊ ፖለቲካዊ መኽሰባት ዘዋህልል ዘሎ፡፡ እዚ መስርሕ’ዚ ብመንጽር ህጹጽነት መድረኻዊ ጠለብ፡ መሊእና እንንየተሉ ደረጃ ዝበጸሐ ብዘይምዃኑ ንዛነየሉ ብፍጹም ኣይኮነን፡፡ እቲ ዝተጀመረ መስርሕ ናብ ቕኑዕ ኣንፈት ዘማእዝነና ብምዃኑ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኣበርቲዑ ክንቕጽለሉ ድልው ምህላዉ ክገልጽ ይፈቱ፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ካብ ኩሎም መሻርኽቲ ኣካላት ኣወንታዊ ምላሽ ብምርካብ፤ ብናይ ሓባር ዕግበት ንኩላትና ዘርውይን ዝሓቑፍን ሃገራዊ ጉባኤ ንምግባእ ዘክእለና ምቹእ ኩነት ንምፍጣር ፖለቲካዊ ድልውነቶም ከይፍለዮ ይጽውዕ፡፡ ብተመሳሳሊ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ደለይቲ ደሞክራሲያዊ ለውጥን፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ሒዝዎ ዘሎ፡ ዕዉት ጉባኤ ምክያድ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ኣብ ምውሓስ ዘለዋ ዓብይ ግደን ትርጉምን ብንቕሓት ብምርኣይ፡ ሙሉእ ዘይጉዱል ደገፎም ከበርክቱን ነጥበ-መቐይሮ ኣብ ምምዝጋብ ታሪኻዊ ኣበርክትኦም ክገብሩን በዚ ኣጋጣሚ ጻውዒቱ የመሓላልፍ፡፡
24 ግንቦት መዓልቲ ነጻነትና ዋጋ ቃልስና’ያ!!
ገዝሚ ሰማእታትና ዝኾነት 24 ግንቦትን ዝገደፉልና ሕድሪን ክንዕቕቦ ኢና!!
ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ሰማእታትና!!
ፈ/ቤ/ጽ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
24 ግንቦት 2015


text:
ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ብሰንኪ ዘይዲሞክራስያዊ ምሕደራ፥ ብልሽውና መራሕቲ ፥ ዓሌታዊን ቀቢላውን ኣድልዎ፥ ኮረሻ ስልጣን ንዘይምግዳፍ ዝግበር ምውጣጥ ዳርጋ ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ። ሎሚ ሎሚ እዚ ተርእዮ ኣብ ኣፍሪቃ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ገለ ሃገራት ኣስያ እውን ክልሕም ጀሚሩ ኣሎ።ህዝቢ ናይዘን ሃገራት ድማ ብሰንኪ ህርፋን ስልጣን ናይቶም መራሕቲ ግዳይ ኮይኑ ይነብር።
ህዝቢ ኤርትራ ከም ካልኦት ብዘይዴሞክራስያዊ ስርዓት፥ ብብልሽውና መራሕቲ፤ ብወገናዊ ኣድልዎ ዝሳቐ ህዝቢ ኮይኑ ዳርጋ ን25 ዓመት ብዝወደቐ ምሕደራ ክደሃኽ ጸኒሑ ኣሎ። ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ካልኦት ህዝብታት ኣፍሪቃ ኣብ ዝሓሰመ ኩነት ኣሎ ዘብሎ ግን ካልእ ዓቢ ረቋሒ ኢዩ።
ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሰ ህዝብታት ኣፍሪቃ ኣብ ስልጣን ነዊሕ ዝጸንሑ መራሕቱ፤ ስልጣን ምግዳፍ ኣብዮም ይገዝእዎ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ሱዳን ዘሎ ፕረዚደንት ጀነራል ዑመር ኣልበሺር ንኣስታት 28 ዓመት ፖለቲካዊ ስልጣን ጨቢጡ ኣሎ። ንሱ ህዝቢ ኣብ ስልጣኑ ክሳብ ዘይመጾ፤ ህዝቡ ከም ድላዩ ክንቀሳቐስ፥ ክሰርሕን ክነግድን ክሓርስን፥ ናብ ዝደለዮ ሃገር ኪኸይድ፤ ናብ ዝደለዮ ቤት ትምህርቲ ክመሃር፤ ናብ ዝደለዮ እምነት ከምልኽ፥ ዓቕሚ ተረኺቡ ቤቱ ክሃንጽ ገፊሕ ዕድል ኢዩ ዝኸፍተሉ። እቲ ፕረዚደንት ወተሃደራዊ መላኺ ውን እንዳተባህለ ኣብ ኣጋጣሚታት እሱራት ክፈትሕ፥ ማእሰርቲ ፍትሓዊ መስርሕ ክሕዝ፥ፍርዳዊ ትካላት ኣገልግሎቱ ክህብ፥ ምስቶም ብሓሳብ ዝፈላለይዎ ሰልፍታት ናይ ዕርቅን ክትዕን ጉባኤታት ክጽውዕ ይረአ፤ ብዓቢኡ ድማ ንህዝቡ መባእታዊ ሓርነት ሂቡ ኢዩ።
ናይ ኤርትራ ሕሰም ፍሉይ ዝገብሮ እምበኣር እዚ ኢዩ። ህዝቢ መራሕቱ ክመርጽን ከውርድን ጥራይ ኣይኮነን ተኸሊኡ። ንሱስ ምግያጽ ሓሲቡ ካብ ዘይጥምቶ ነዊሕ ጌሩዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብዓቢኡ ምህላዉ ኢዩ ተኸሊኡ ዘሎ ሰላምን ቅሳነትን ዘለዎ ምህላው። ህዝቢ ክመሃር ክገይሽ ክሓርስ ክነግድ ኣይፍቀደሉን። ከምቶም ካልኦት ናይ ኣፍሪቃ መንግስታት ኣብ ስልጣነይ ጥራይ ኣይምጻኣኒ እምበር ካልእ ድልየቱ ከማላኣሉ ኢየ ዝብል ስርዓት ኣይኮነን መንግስቲ ኤርትራ።
ብኣንጻሩ ምሉእ ለይቲ ነዚ ህዝቢ እዚ እንታይ ተገበርኩ ኢየ መዓንጥኡ ኣሕርር ዘብሎ ኢሉ ኮፍ ኢሉ ዝሓድር ኢዩ ዝመስል። ምኽንያቱ ንህዝቢ ኤርትራ ነብሲ ወከፍ መዓልቲ ካብታ ዝሓለፈት መዓልቲ ዝያዳ ከም እትመሮን፥ እትሓስሞን ክገብር ሕጊግ ይብል ኣሎ።
ህዝቢ ብሻቕሎት ድቃስ መታን ክስእን ብረት ዓዲሉ ኣረጋውያንን ሕሙማትን ከይተረፉ ናብ ታዕሊም ክወርዱን ኪከላበቱን ይገብር። ህዝቢ ማይ መታን ክስእን፤ ዲጋታት ምስ ማየን ቱቦታት ምስ ዓቕሚ ማይ ከምዝዕጾ ጌሩ ህዝቢ ኣብ ሬጋታት ማይን ቦጣትን ተስጡሑ ምስ ፊስቶን በርሚልን ጀሪካንን ክዛረብ ከምዝውዕል ይገብር። ብኡ መጠን ድማ ፈቐዶ ዝሓሰሞ ህዝቢ ዘንጸርጸረ መንእሰይ ረኣየ ባህታ ይስመዖ። ውሽጡ ሕጉስ ይብል።
ሳዲዝም ሕማም ስለዝኾነ፤ እቲ ህዝቢ ከርፋሕፋሕ ክብል፥ ቆልዑት ክእሰሩ፥ መንእሰያት ክሃድሙ፥ ኣዴታት ጸላም ተጎልቢበን ክልምና ዝገበሮ ስራሕ እኹል ኮይኑ ኣይስመዖን። ኮይኑ ድማ ህዝቢ ቁሩብ ክሽምት፤ ክገዝእ፤ ክሓልፈሉ እንተርእዩ ደጊሙ ሕጂኸ እንታይ ጌረ ከሕርቖ ኣለኒ ኢሉ ከየደቀሰ ይሓድር።
ህዝቢ ዘጠራቕሞ ዘሎ ገንዘብ መስተርሆት ከይፈጥረሉ ገንዘቡ ይኣስረሉ፤ ገንዘቡ ተኣሲሩ ተዘይጉህዩ ድማ ንዕኡ ደጊሙ ይኣስሮ። ካብታ ዝርካቡ ዓቕሙ ጌሩ ህዝቢ ነቶም ዝርካቦም መንእሰያት ደቁ የመራዕው ኣሎ፤ ብኣበባ ደቁ ድማ ይሑገስ ኣሎ ተሰሚዑ፤ ሓጎስ ህዝቢ ንዕኡ ምረት ስለዝፈጥረሉ ህዝቢ መርዓታቱ ደው ከብል እንታይ ክገብር ኣሎኒ ኢሉ ከይደቀሰ ይሓድር።መንእሰያት ከይመራዓዉ ዝዕንቅፍ ሓድሽ ሕጊ ድማ ይእውጅ።
ማእሰርታት መሊኡ ህዝቢ ዝእሰረሉ ቦታ ተሳኢኑ እንተይሎ’ሞ ዘይተኣስረ ሰብ መታን ከይበዝሕ ወላ ኣብ ክልተ እብረ በብሳልስቲ እሰርዎም ኢሉ ይእዝዝ። ዕድመ ዝደፍኡ እሱራት ኣለዉ እንተኢሎሞ ሓንጎሎም ክሳብ ዝስሕቱ ኣጽንሕዎም እንተወጹ እውን ዝንቀሳቐሱ ሬሳ መታን ኪኸዱ ይብል። እቲ ሕሱም ትእዛዝ ምስ ኣህለፈ ድማ ዘፍ ኢሉ ይድቅስ፤ ምኽንያቱ ምሉእ ለይቲ ንህዝቢ ኤርትራ እንታይ ኢዩ ዘሕርቖ ኢሉ ክሓስብ ዝሓድር መንግስቲ ስለዝኾነ።
ህዝቢ እኽሊ ደሓን ስለዘእተወ ይጸግብ ኣሎ እንተሰሚዑ፤ከምስርዓት ጉህዩ ይሓድር፤ ስለዚ ድማ እኽሊ ብኩባንያ ቀይሕ ባሕሪ ክእከብ፤ ህዝቢ ድማ ብሞቕነን ክዕደል ይእዝዝ። ከምኡ እንተገይርካዮ ጥራይ ኢዩ ህዝቢ ኣብ ልዕሊኡ ዝደለዮ ኪገብር ዝኽእል መንግስቲ ከምዘሎ ዝዝክር ኢሉ ስለዝኣምን ድማ ንግሆ ንግሆ ሰብ ዋና ህይወቱ ከምዘይኮነ ዘዘኻኽሮ ኣዋጃት የውጽእ።
ህዝቢ መጽለሊዝኾኖ ናሕሲ ኣብ ልዕሊ ቅርቅረኡ ዶኪኑስ ደቂሱ ክሓድር እንተሰሚዑ፤ በቲ ቅሳነት ናይ ህዝቢ ከይደቀሰ ይሓድር፥ ንግሆ ተሲኡ ድማ በተን ክሃንጻ ዝተሰርሓ ዶዘራቱ ጌሩ ኣባይቲ የፍርስ። ህዝቢ በታ ዝርካቡ ቤቱ እንዳ ኣካረየን እንዳተኻረየን ይነብር ኣሎ ተሰሚዑ፤ ቅሳነት ህዝቢ ስለዘሻቕሎ ህዝቢ መታን ከይደቀሰ ክሓድር ከመይ ጌረየ ነዛ ናይ ኣባይቲ ቅሳነት ዝዘርጋ ኢሉ ክሓስብ ይሓድር። ኮይኑ ድማ ኣካራዩ ተኻራዩ ዘናቑት ኣዋጃት የውጽእ።መንእሰይ ኣብ ከተማታት ዘወን ክብል እንተርእዩ እዚ መንእሰይ ኣይውዳእን ዲዩ ኢሉ ጉህዩ ስለዝሓድር ንጽባሒቱ ኣልማማ ግፋ ይእውጅ።ካብኡ ክሃድሙ ኣብ ባሕሪ ዝጥሕሉ መንእሰያት እንተርእዩ ድማ ፌስትኡ ይእውጅ። እዚ ሕማ ድሮ ናብቶም ደገፍቱ ዝበሃሉ ሓሊፉ ምህላዉ ድማ ዘሻቕል ይገብሮ።
ህዝቢ ኤርትራ ብዙሓት ገዛእቲ ርእዩ ኢዩ። እቶም ገዛእቲ ስልጣኖም ንምሕላው መግዛእቶም ንምስፋን ደኣ ኢዮም ዘሳቕይዎ ዝነበሩ እምበር፤ ባህታ ክስመዖም ወይ ብስቅያቱ ስለዝድሰቱ ኢዮም ዝብል ታሪኽ የለን። እንተነይሮም ድማ ዝከፍኡ ገዛእቲ ኢዮም።
እዚ ሕጂ ዘሳቕዮም ዘሎ ስርዓት ግን ብስቅያቶም ደስታ ስለዝስመዖ ኢዩ። ደስትኡ ክውስኽ ድማ መዓልታዊ ስቅያት ህዝቢ ዝውስኽ ሜላታት ክኣልም ይሓድር ኣሎ። ኣምላኽ ባዕሉ መዋጽኦ ይፍጠረሉ ንህዝቢ ኤርትራ!


text:
ክብረ በዓል ክቡር መስቀል 10 መጋቢት ተኸቢሩ!
10 መጋቢት ዓመት መጽአ ክብረ በዓል ክቡር መስቀል ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። እዚ በዓል እዚ ዝብእለሉ ምኽንያት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምእንናታ ኣብ ዕፀ መስቀል ድኅሪ ምስቓሉ ፡ መስቀል ክርስቶስ ብዙኅ ዓበይቲ ተኣምራት ይገብር ብምንባሩ ኣይሁድ ብቕንዓት ነቲ መስቀል ቀቢሮም ጸላእቲ ክርስቶስ ዘበሉ ዅሎም ጕሓፍ ክጕሕፉሉ ኣዚዞም ብኸምዚ ንኣስታት 300 ዓመታት ተጐሒፍዎ። ብድኅር እዚ ክብሩ ዝግለጸሉ ሰዓት ምስ ኣኸለ ጐይታ ብምኽንያት እሌኒ ንግሥት መስቀሉ ካብ ዝተቐብረሉ ቦታ ኣብ መስከረም ዕለት 17 ኵዕታ ተጀሚሩ ዕለት 10 መጋቢት ድኅሪ ብዙኅ ጻዕሪ ወፅአ፡ እዚ መዓልቲ እዚ እቲ ክቡር መስቀሉ ዝተረኽበሉ ብምዃኑ ኣብ ምሉእ ዓለም ብዘለዉ ክርስቲያን ብድምቐት ይኽበር።ተውሳክ ፡ . . .ክብረ በዓል ክቡር መስቀል መጋቢት 10 ተኸቢሩ ውዒሉ!


text:
7 ኣገረምቲ ናይ ጥንታዊ ዓለምና ክንብል እንኮለና እንታይ ማለትና ኢዩ? ንምንታይ ‘ከኒ 7?
7 ናይ ዓለምና ኣገረምቲ ነገራት ክንብል እንኮለና 7 ብወዲ ሰብን ተፈጥሮን ዝተፈጥሩ ኣዝዮም ዝምስጡ ስራሓት ወይ መዋቕራት ናይ ዓለምና ማለትና ኢዩ። ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ወዲ ሰብ እተፋላለየ ናይ ዝድነቚ ነገራት በብጊዚኡ ዝርዝር ብምድላው እተፋላለዩ ጥምራታት 7 ከቕርብ ጸኒሑ ኢዩ። ይኹን እምበር 7 ኣደነቕቲ ነገራት እቲ መሰረታዊን ቀንድን ኣብ ዓለምና ዝፍለጥ እቲ ብጥንታውያን ግሪኻውያን (ኣብ ቀዳምይን ካልኣይን ዘመን ቅድሚ ልምዳዊ ኣቆጻጽራ) ዝተሰናድኤ ዝርዝር 7 መዝገብ ኢዩ። በዚ መሰረት ግሪኻውያን ከዳልውዎ እንከለዎ ነቶም ካብ ሃገር ወጺኦም ንክዛወሩ ዝሓለኑ ደቂ ሃገሮም ከም መምርሒ መጽሓፍ ንክኾኖም ኢሎም ኢዮም ኣዳልዮሞ። ስለዚ በዚ ምኽንያት’ዚ እቲ ዝጥቀስ መሳጢ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ትካላት ኩሉ ኣብቲ ከባቢ ግሪኽ ዘሎ ማለት ኣብ ሜዲተራንያንን ማእከላይ ምብራቕን ከባቢታት ጥራይ ዘሎ ዘጠቓልል ኮይኑ ንረኽቦ ምኽንያቱ እቲ ስጋብ ሽዑ ግዝኣቶም ብምስፍሕፋሕ ዝበጽሕዎን ዝፈልጥዎን ከባቢታት ወይ ክፋላት ዓለም ንሱ ጥራይ ስለነበረ። ግሪኻውያን ቊጽሪ 7 ምምራጾም ምኽንያት ድማ 7 ማለት ርሑስ ቁጽሪ ምልክት ፍጹምነትን ብዙሕነትን (ኣኺሉ ዝተርፍ – ሽሻይ) ማለት ስለዝነበረ በቲ ናይ ሽዑ ባህሎም ኢዩ። ብተወሳኺ በቲ ናይ ሽዑ ዝነበረ መረዳእታ 7 ድምር 5 ፕላነታትን ጸሓይን ወርሒን ስለዝነበረ ኢዩ።
ኣብዚ ግሪኻውያን ኣብቲ መጀመርያ ክገልጹ እንከለዉ ኣክንዲ 7 ኣገረምቲ ክንዲ ዝብሉ 7 ‘ምርኢታት’ ኢሎም ኢዮም ዝገልጽዎ ኔሮም። መጀመርያ ነዚ (ናይ 7 ኣደነቕቲ ነገራት) ዝነገሩ ጥንታዊ ታሪኸኛ ወይ ጥንታዊ ተማራማሪ ታሪኽ ሄሮደተስን (484 ክሳብ 425 ዓ/ም ቅ.ል.ኣ.) ካሊማከስን (ካብ ሳይሪን) (305 ክሳብ 240 ዓ/ም ቅ.ል.ኣ.) ኮይኖም እቲ ጹሑፋቶም ግን ስለዝጠፍኤ ብተዘዋዋሪ ብኻልኦት ግሪኻውያን ተጠቒሶም ንረኽቦም። ብንጹር ብግጥምን ጽሑፋትን ነዚ ነገር’ዚ ዝገለጹ ግን ኣንቲፓተርን (ካብ ሳይዶን) ፊሎን (ካብ ባይዛንትየም) ኢዮም። ብዝኾነ ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ናይ’ዚ ኩሉ እዚ ኾይኑ ናብቶም ኣቐዲምና ዝጠቕስናዮም 7 ኣገረምቲ ነገራት ተባሂሎም ዝጽዉዑ መዋቕራት ንኺድ።
1) ዓቢ ፒራሚድ ናይ ጊዛ (ካልኣይ መጸዊዑዑ ፒራሚድ ወይ ሃረም ናይ ኹፉ – ፈርኦን ኹፉ ንመቕበሪ ከምዝሰርሖ ስለዝእመን) – እዚ እቲ ኣብ ዓለምና ዋላ ኣብ’ዚ ሕጂ ዘሎናዮ ዘመናዊ እዋን ኣዝዩ ኣደናቒ መዋቕር ወይ ቅርጺ ትካል ኢዩ። ብዕድመ ካብቶም 7 እቲ ዝነውሐ ዕድመ (ከባቢ 5000 ዓመታት) ዘለዎ ኮይኑ ኩሎም ካልኦት 6 እንክፈርሱ፡ እቲ ክሳብ ሕጂ ዘይፈረሰ (- ዘይፈረሰ ጥራይ ዘይኮነ ምስ ኩሉ ምንቅጥቃጣት መሬት ዝሓለፎ ብዙሕ ከይተባላሸወ) ዘሎ ትካል ኢዩ። እዚ ካብቲ ኣብቲ ከባቢ ዘለዉ ምስኡ ሓዊስካ 3 ፒራሚዳት (ሃረማት) እቲ ዝዓበየ ኢዩ። ዝርከበሉ ቦታ ኣብ ኣልጊዛ ጥቓ ካይሮ፡ ግብጺ።
2) ዘንጠልጥሉ ጀራዲን ናይ ባቢሎን – እዚ ብንጉስ ነቡካድነጻር ካልኣይ ኣብ ከባቢ 600 ዓ/ም ቅ.ል.ኣ. ከም እተሃንጸ ዝንገረሉ ብህንደሳዊ ውሕልነት ንመናድቕ ህንጻ ብጀራዲናት ኣልቢሱ ብዘደንቕ ዝርጋሔ ኣብቲ ኩሉ ግዳማዊ ክፍልታት እቲ ህንጻ ደረጃ ብደርጃ ካብ ላዕሊ ንታሕቲ እንዳተንጠልጠለ ዝወርድ ተፈላላዪ ንዓይኑ ዘደስቱ ሓምላያት ከም ኣትክልቲ ወይኒ፡ ኣግራብ፡ ሓረግ፡ ቆጥቋጥ፡ ፊዮሪ ወዘተ ተወቂቡ ዝተሸፈነ ቦታ ኢዩ። ኣፈ-ታሪኽ ከምዝብሎ ንጉስ ነቡካድነጻር ካልኣይ ንሰበይቱ ንግስቲ ኣማየትስ ጓል ሃገር ሚድያ (ኢራን) ነቲ ናይ ዓዳ ቀጠልያ ኣግራብ እተሸፈነ ኣኽራናትን ስንጭሮን ስለዝናፈቐት ንዓዓ ከደስት ኢሉ’ዩ ሰሪሑዎ ይበሃል። እንተኾነ ናይ በሓቂ ኣብ ታሪኽ ዋላ እቲ ቦታ (ኣብ ባቢሎን – ማእከል ዒራቕ) ምንባሩን ዘይምንባሩን ጭቡጥ መርትዖን ኣርኪኦሎጂካዊ ሓበሬታን የለን። ገሊኦም እውን እቲ ቦታ ኣብ ባቢሎን ዘይኮነ ኣብ ጥቓ ነነዌ (ከባቢ ናይ ሕጂ ሞሱል – ዒራቕ) ብንጉስ ናይ ኣሶራውያን (ንጉስ ሰናክሬብ – ቅድሚ 2,700 ዓመታት) ኢዩ ተሰሪሑ ዝብሉ ኣለዉ።
3) ሓወልቲ ናይ ‘ዝዩስ’ ኣብ ኦሊምፕያ – እዚ ኣብ ውሽጢ ቤተ-መቕደስ ንኽብሪን ምስሊን ናይ ግሪኽ ኣምላኽ ንኸንጸባርቕ ተባሂሉ ብፊዲያስ ዝተባህለ ግሪኻዊ ወቓሪ ዝተወቕረ ምስሊ ሓወልቲ ዝዩስ ቁመቱ 13 ሜትሮ ዝኾነ ኣዝዩ ግዙፍ ብወርቅን ስኒ ሓርማዝን ተሰኒዑ ብ 435 ዓ/ም ቅ.ል.ኣ. ኣብ ኦሊምፕያ (ግሪኽ) ዝተሰርሔ ሓወልቲ ኢዩ። (ዝዩስ ናይ ሰማያትን ናይ ነጎዳን ኣምላኽ ኮይኑ ንጉስ ናይ ኩሎም’ቶም ንኡሳን ኣምላኻት’ውን ኢዩ) ሓወልቲ ዝዩስ ኣብቲ ውሽጢ ቤተ-መቕደስ ኣብ ብተሪር ካብ ‘ቄድሮስ’ ዕንጨይቲ ዝተሰርሔ ወምበር ዙፋን ኮፍ ኢሉ፡እቲ ወምበር ድማ ብስኒ ሓርማዝ፡ ብዝበን ብክቡራት አአማንን ዝወቀበ ነበረ። ይኹን እምበር፡ ብሓሙሻይ ዘመን ልምዳዊ ኣቆጻጽራ ሓወልቲ ዝዩስ ዓነወን በረሰን።
4) ቤተ-መቕደስ ኣርጤምስ – እዚ ዝርከቦ ቦታ ኣብ ኤፌሶን (ናይ ሕጂ ቱርኪ) ኮይኑ ግሪኻዊ ቤተ-መቕደስ ኣርጤምስ ንኽብሪ ነታ ኣንስተይቲ (ኣደ) ኣምላኾም ኣርጤምስ (ዳያና) ተባሂሉ (ተወፍዩ) ዝተሰርሔ ህንጻ ኢዩ። እንተኾነ በብጊዚኡ ብምኽንያት መጀመርያ ማይ ኣይሂ ወይ ዉሑጅ፡ ካልኣይ፡ ብተንኮል ዝተገብረ ባርዕ ሓዊ፡ ሳልሳይ ድማ ብናይ ጀርመናውያን ወራር ስለዝዓነወ ምንም’ኳ ከም ብሓድሽ 3 ጊዜ ሙሉእ ብሙሉእ ደጋጊሞም እንተሃነጹዎ፡ ኣብ መጨረሻ ግና ናይ ምዕናው ዕጭኡ ግድን ስለዘይተረፎ ብ401 ዓ/ም ል.ኣ. በረሰ።
5) ሞሶልየም ሃሊካርናሱስ – ሞሶልየም (mausoleum) ትርጉሙ መቓብር ቤት (ስድራ ዝቕበሩሉ መቓብር ወይ ልዕሊ ጽፍሒ መሬት ዝተሃንጸ ህንጻ መቓብር) ኮይኑ መበቆሉ ናይዚ ቓል ካብቲ ናይ ፋርስ (ናይ ሎሚ ኢራን) ኢምበራጦርያዊ ክፋል ግዝኣት ዘመሓድር ዝነበረ ማውሶሉስ ዝስሙ ፋርሳዊ ምስሌነ ስም ዝመጸ ኢዩ። እዚ ናይ መቓብር ህንጻ ካብ 353 ክሳብ 350 ዓ/ም ቅ.ል.ኣ. ዘሎ ጊዜ መራሒ ማውሶሉስ ኣብታ ዘማሓድራ ግዝኣት ዓዲ ሃሊካርናሱስ እትበሃል (ሕጂ ኣብ ቱርኪ እትርከብ) ንዑዕን ንሓፍቱ-ሰበይቱ ኣርቲዝሚያን (ሓፍቱ ኮይና ሰበይቱ እዉን) ንመቓብሮም ተባሂሉ ዘህነጾ ህንጻ ኮይኑ በቲ ናይቲ ሽዑ ጊዜ ኣለዉ ዝተባሃሉ ግሪኻውያን ናይ ህንጻ ኪኢላታት ሳቲሮስን ፒትየስን (ካብ ፕሪን ዓዲ) ዝተባሃሉ ኪኢላታ ተነዲፉ ዝተሃንጸ ኢዩ። እንተኾነ እዚ 45 ሜትሮ ዝንውሓቱ ዘገርም ህንጻ ከምዝነበረ ዝንገረሉ ትካል፡ ብተኻታትሊ ካብ 12 ክሳብ 15 ል.ኣ. ዘሎ ዘመናት ቀጻሊ ብዝወረዶ ምንቅጥቃጥ መሬት ምኽንያት ዓኒዉ በረሰ።
6) ግዙፍ ሓወልቲ ናይ ሮድስ – እዚ ኣዝዩ ግዙፍ ዝኾነ ምስሊ ሓወልቲ ምእንቲ ክብሪ ናይ’ቲ ግሪኻውያን ናይ ጸሓይ ኣምላኽ ኢሎም ዝኣምንዎ ‘ሂልዮስ’ ተባሂሉ ኣብ ደሴታዊት ከተማ ሮድስ ብኪኢላ ወቓሪ ካረዝ (ካብ ሊንዶስ ዓዲ) ብ280 ዓ/ም ቅ.ል.ኣ. ካብ ነሓስ ዝተሰርሔ ሓወልቲ እዩ። ነዚ ግዙፍ 30 ሜትሮ ዝቚመቱ ሓወልቲ – ዳርጋ ክንዲ ናይ ኑ-ዮርክ ኣሜሪካ ‘ሓወልቲ ሓርነት’ ዝቚመቱ – መስሪሒኦም ምኽንያት ነበርቲ ደሴት ሮድስ ኣብ ልዕሊ’ቲ ክወርር ኢሉ ዝመጸን ዓመት መመላእታ ንዓዶም ኣብ ከበባ ዘእተወን መራሒ ናይ ቆጵሮስ (ንጉስ ኣንቲጎነስ ቀዳማይ – ብዓል ሓደ ዓይኒ) ብኲናት ተዋጊኦም ስለእተዓውቱ ሓጎሶም ንምግላጽ ተባሂሉ ኢዩ። እንተኾነ እዚ ግዙፍ ሓወልቶም ዋላ’ቲ ናይ ጸሓይ ኣምላኾም (ሂልዮስ) የለኻን ኢኻ ግዲ ኢሉዎ’ዩ መስለኒ ንሱ’ውን ብ226 ዓ/ም ቅ.ል.ኣ. ብምንቅጥቃጥ መሬት ሃደሽደሽ ኢሉ ዓነወ።
7) ፋና-ቤት ናይ እስክንድርያ – እዚ ካብ 120 ክሳብ 137 ሜትሮ ቁመት ዘለዎ ኣብ ከባቢ ደንደስ ባሕሪ ዝቖመ ንመራኽብ ወይ ንባሕረኛታት ብፋና ብርሃን ዝመርሕ ትካል ህንጻ፡ ኣብ ትሕቲ ንግስነት ጦለሚ ኣብቲ ካብ 280 ክሳብ 247 ዓ/ም ቅ.ል.ኣ. ዘሎ ጊዜ ዝተሃንጸ ትካል ኢዩ። እቲ ፋና-ቤት ብቐትሪ ናይ ጸሓይ ብርሃን ብመስትያት ጌሩ ኣንጸባሪቑ መራሒ ምልክት ክህብ እንከሎ፡ ብለይቲ ድማ ቃልቃል ዝብሉ ዕንጨይቲ እንዳንደደ ብተማሳሳሊ መስትያት ብምጥቃም ኣንጸባሪቑ መራሒ ምልክት ይህብ ነበረ። ከምዝበሃሎ እንተኾይኑ ድማ ክሳብ ካብ 56 ኪ.ሜ. ራሕቂ ማዕዶ ይርአ ነበረ። እቲ ተሰሪሑ ቆይሙዎ ዝነብረ ቦታ ድማ ኣብቲ እምነ-ኖራዊ (እምኑ እምነ-ኖራ ዝኾነ) ደሴት ፌሮስ ፊት ከተማ እስክንድርያ፡ ግብጺ ነበረ። እዚ ናይ’ቲ ጊዜ’ቲ ኣብ ዓለምና ዝነውሐ ወዲ ሰብ ዝሰርሖ ትካል ህንጻ ከም ዝነበረ ዝንገረሉ ትካል’ዚ ዋላ’ኳ ንሓያለ ዘመናት ከይፈረሰ እንተጸንሔ፡ ሰለስተ ጊዜ ካብ 956 ክሳብ 1323 ዓ/ም ል.ኣ. ዘሎ ጊዜ ብምንቅጥቃጥ መሬት ተወቒዑ ከቢድ ብልሽት ስለዘጋጠሞ ናብ ዑና ተቐዪሩ ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ኮነ። ብዕድመ ግን ካብቶም 7 ጥንታውያን ኣገረምቲ ብሳልሳይ ደረጃ ንዝነውሐ እዋን ከይፈረሰ ዝጸንሔ ህንጻ ኢዩ (እቶም 2 ብዕድመ ቀዲሞሙዎ ዝርከቡ ሓደ እቲ ክሳብ ሕጂ ቆይሙ ዘሎ ፒራሚድ ናይ ጊዛ ኮይኑ እቲ ካልኣይ ድማ ሞሶልየም ሃሊካርናሱስ ኢዩ)።


text:
“ነቲ ድኻ ዝያዳ ምድካይ” – መንግስቲ ኤርትራ ሓምሊ እንክሸይጥ
ብተወልደብርሃን ገብረ
ንህዝቢ ንምብዳል እንተ ዘይኮይኑ ራህዋ ብምግባት ኣይረጋገጽን ኢዩ። ብዙሕ ጊዜ ከም ዝበልኩዎ መንግስቲ ኤርትራ ንህዝቢ ኢዱን እግሩን ኣሲሩ ባዕለይ ከርህወልካ’የ ዝብል ፍልስፍና ኣይሰርሐን ክሰርሕ’ውን ኣይኮነን። ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ዝኾነት ትኹን ቃለ-መሕትት ከይተንከፈን ዘይሓልፍ ክልተ ጉዳያት ኣለዋ። ንሳተን ካኣ፡-
- ብዛዕባ ዕብለላ ምዕራባዊ ካፒታሊስታዊ ዓለም ክዛረብ እንከሎ “ነቲ ድኻ ዝያዳ ምድካይ” በዚ ድማ ንህዝብታት ዓለም ጂሆ ሒዝካ ጸጋታቱ ወይ ሃብቱ ምምዝማዝ ኢዩ ዕላምኦም ይብል። ልክዕ ኢዩ። ኣይተጋገየን። ይኹን እምበር ሓደ ሰብ ብተደጋጋሚ ዝብሎ ካብ ተመኩሩኡ ኢዩ ዝብገስ። ስለዚ እቲ ፕረዚደንት ይብለና ኣሎ። ንህዝቢ ድኻ ከይገበርካ ክትገዝኦን ከተንበርክኾን ኣይትኽእልን ኢኻ ኢዩ ዝብለና ዘሎ። እወ ንህዝቢ ከየድከኻ ክትጭቁኖ ዝከኣል ኣይኮነን። በቲ ቀዳማይ ሪኢቶ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ዓለማዊ መድረኽ ንሰማማዕ እንተ ኾይና፡ በቲ ካላኣይ ናተይ ትዕዝብቲ ካኣ ክንርዕም ኣሎና ማለት ኢዩ። ብሪኢቶይ እንተ ዘይተሳማማዕኩም ግና ብሪኢቶ ፕረዚደንት ኢሳያስ ክትሳማምዑ ኣይትኽእሉን ኢኹም። ስለዚ ህልውና ስርዓት ፕረዚደንት ኢሳያስ ብቐጥታት ምስ ድኽነት ህዝቢ ኤርትራ ዝተኣሳሰረ ኢዩ።
- ካላኣይቲ ብፕረዚደንት ኢሳያስ ትደጋገም ቃል ዝምበዐ (distortion) ትብል ቃል ኢያ። እዛ ቃል ሕጂውን ካብ ኤርትራ ወጻኢ ንዘሎ ኣህጉራዊ ወይ ዓለማዊ ዝንበዐ ንምግላጽ ዝጥቀመላ ቃል ኢያ። ብፍላይ ናይ ታሪኽ ዝንበዐ እንዳ በለ ዝጥቀመላ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ናይ ታሪኽ ዝንበዐ/ፍልልያት ንምስትኽኻል ኢና ተቓሊስና ኢዩ ዝብል። ንእግሪ መንገደይ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት እምበር ታሪኽ ኢትዮጵያ ንምዕራይ ኣይተቃለሰን። ኮይኑ ግን ነዛ ቃል ፕረዚደንት ኢሳያስ ዘልዓልኩሉ ምኽንያት ኣሎኒ። ዝንበዐ ወይ ምዝንባዕ ዕዳጋታት ኤርትራ ብመንግስቲ ኮነ ኢልካ ከም ዝግበር ህዝቢ ብሓፈሻ እቶም ግዳይ ዝኾኑ ዜጋታት ድማ ብፍላይ ዝፈልጥዎን ን26 ዓመታት ዝረብረበሉን ኩነተ-ህልውና ህዝብና ኢዩ።
መበገሲየይ ብ10 ሚያዝያ 2017 ዝተፈነወ ዜና ኤሪ-ቲቪ ኢዩ። ምሉእ ትሕዝቶ እቲ ዜና ንምስማዕ ኣብዚ ጠውቕ። እቲ ዜና ይብል፡-
“ከም ኣካል ናይቲ ውሕስነት መግቢ ንምርግጋጽ ተባሂሉ ዝካየድ ዘሎ ከቢድ ዕማም ኮርፖረሽን ዘራእትን ጥሪትን ኤርትራ ፍርያቱ ብርትዓዊ ዋጋ ንህዝቢ የቅርብ ኣሎ። እዚ ተበጊሱ ዘሎ መደብ ብመንጽር ብልጫታቱ እቲ መደብ ቀጻልነቱ ክዋሓስ ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ ድማ እቲ ትካል ኣብ ሓያል ስራሕ ይርከብ።”
ማዕከናት ዜና ኤርትራ ዝጥቀማላሉ ቋንቋ ንባዕሉ ዘገርም ኢዩ። ፍርያት ሕርሻ መደሃኒት ኣይኮነን። ከም ኮርፖረሽን ጥረታትን ጥሪትን ኤርትራ ዝኣመሰለ ሓደ ንግዳዊ ትካል ንነጻ ጉልበት ዜጋታትን ብሑሱር ንዝረኸቦ ጸረ-ባልዕ መድሃኒት፡ ድዂዒ፡ ናውቲ ሕርሻን ካልእን ተጠቂሙ ነቶም እዚ ብልጫታት ዘይብሎም ሓረስቶት ስለ ዘዳኸሞም “ብርትዓዊ ዋጋ ንህዝቢ የቅርብ ኣሎ” ኢልካ ዜና ክትሰርሓሉ ዘሕፍር ኢዩ። እቲ ካልእ ከምቲ ሊዒሉ ዝተጠቅሰ “እዚ ተበጊሱ ዘሎ መደብ ብመንጽር ብልጫታቱ እቲ መደብ ቀጻልነቱ ክዋሓስ ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ ድማ እቲ ትካል ኣብ ሓያል ስራሕ ይርከብ” ይብል። ቅድም ቀዳድም እዚ መደብ እዚ ሓዱሽ ኣይኮነን። እቲ ብሕርሻ ኣፍ ሂምቦል ተበጊሱ ዝነበረ ሎሚ ኣበይ ኣሎ? ሕርሻ ኣፍ ሂምቦል ብነጻ ጉልበትን ኣንጡራ ሃብቲ ኤርትራን ዝፈረየ ኮሚደረ ካብ 2003 ጀሚሩ ድኳናት ከፊቱ ኮሚድረ፡ ባናናን ሓምልን ካልእን ክሽይጥ ይውዕል ነይሩ። ቀጺሉ? ኣይቀጸለን ምኽንያቱ ብስርቅን ሌብነትን ዝቅጽል ልምዓት የሎን። ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባዚ ጺሒፈ ኔረ። መንግስቲ ኣብ ዕዳጋ ወሪዱ ብኪሎ ኮሚደረ ብዕትርቲ ድማ ሓምሊ ክሸይጥ ኣብ ዓለም ኣይተገብረን። ድኳናት ሕርሻ ኣፍ ሂምቦል ኣብ ኣስመራ 100 ኩንታል ኣብ ዕዳጋ ወሪዱ 20 ኩንታል ከይተባላሸወ ተባላሹ ተባሂሉ ንኣፍረይቲ ደርሆ ተሸይጡ ብተዘዋዋሪ ኣብ ዕዳጋታት ኣሕምልቲ ኣስመራ ይሽየጥ ከም ዝነበረ መን ይዝንግዖ? ሕጂ’ኸ?
ብወገነይ እዚ ጉዳይ’ዚ ንኣናእሽቱ ኣፍረይቲ ብኸቢድ ዝጎድእ ንህዝቢ ድማ ውሕስነትን ቀጻልነትን ዘይብሉ ኣገልግሎት ዝፈጥር ገባቲ ባህርያት ኢዩ። ዋጋታት መሰረታውያን ጠለባት ህዝቢ ዝንህር ቀረብ ስለ ዘየሎን እቶም ኣፍረይቲ ድማ ግቡእ ኣገልግሎት ሕርሻዊ ማእቶታዊ (ንጥረ ነገራት) ስለ ዘይረኽቡን ኢዩ። ንሸየጥቲ ዋጋ ወሲኽኩም ኢልካ ግዳይ ምግባር ተራ ፕሮፖጋንዳ ምዃኑ ህዝቢ ይፈልጥ ኢዩ። እቲ ነዚ ዝንበዐ (distortion) ዝፈጥር ዘሎ መንግስቲ’ውን ህዝቢ ከም ዝፈልጥ ይፈልጥ ኢዩ። ግን እታ ፍልስፍና ናብ ነጋዶ ጥራሕ ዘይኮነስ “ነቲ ድኻ ዝያዳ ምድካይ” ትብል ስለ ዝኾነት ህዝቢ ዝበለ ይበል “ዝያዳ ምድካዩን ምርማሱን” ኢያ። ብሓቂ ዝሕዝን ስራሕ ኢዩ።
ሎሚ ኮርፖረሽን ጥረታትን ጥሪትን ኤርትራ ንሓደ ወርሒ እሞ ካኣ ብኣዚዩ ዉሱን ዓቐን ኮሚደረ ይኹን ሓምሊ ንኸተማ ኣስመራ ስለ ዘቅረበ ሽግር ናህሪ ዋጋታት እዞም ባእታታት ተኣልዩ ማለት ኣይኮነንን። ውሕስነት መግቢ ከረጋግጽ ዘኽእል ኣገባብ እውን ኣይኮነን። ከምኡ ዝመስለና እንተ ሃሊና ተጋጊና። ልምዓት ይኹን ራህዋ ብራህዋ ህዝቢ ዘይሕጎስ ስርዓት ኣይረጋገጽን ኢዩ። ብራህዋ ህዝቢ ዝሕጎስ መንግስቲ እንተ ዝህልወና ህዝቢ ንዘለዎ ዕቑር ዓቅሚ ባይታ መድሚዱ ኣብ ቁጠባዊ መስርሕ ብማዕረ ክሳተፍ መኽኣሎ ኔሩ። ንዝተበገሰ ሓረሳታይ ይኹን ነጋዳይ ካብ ዕዳጋ ይኹን ፍርያት ዋጋታት እንዳ ኣዘንባዕካ ምብራሩ ግን እቲ መንግስቲ ኢየ ዝብል ኣካል ክሓፍረሉ ኢዩ ዝግባእ።
ህዝቢ እንተ ራሃዎ መንግስቲ እንታይ ኢዩ ዘፍርሖ። ብሓቂ ህዝባዊ መንግስቲ እንተ ኾይኑ ንምንታይ ኢዩ ንህዝቢ ኩሉ ቁጠባዊ ዕድላት ዝዓጹ? እቲ ሓቂ “ነቲ ድኻ ዝያዳ ምድካይ” ዝብል ፍልስፍና ኢዩ። ነዚ ንምቅባሉ ዘሽግረና ዜጋታት ክንህሉ ንኽእል ኢና። ግን ጊዜ መምህር ኢዩ።


text:
ሓተታ
ኣስመራ-ኦንላይን
ኣብ ናይ 24 ታሕሳስ 2016 ፈነው ኢሪ-ቲቪ መንግስቲ ኤርትራ “ገስጋስ 2016ን መጻኢ ኣመቱን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ሓተታኡ ንምዕባለታት 2016 ብምዝርዛር ኢዩ ጀሚሩዎ። ነቶም ፖለቲካዊ መኽሰባት 2016 ዝበሎም ገዲፍካ እቶም ንቑጠባዊ መኽሰባት ዝምልከቱ ኣመዝጊበዮም ዝበሎም ንምጥቃስ፡-
- ብምቕያር ባጤራ ናቕፋ ዝተጀመረ ቅርጻዊ ቁጠባዊ ምትዕርራይ
- ማክሮ-ቁጠባዊ ርግኣት ንምርግጋጽን ሕጋዊ ኣሰራርሓ ንምትእትታውን ብዛዕባ ዝተገብረ ስራሕ
- ምትእትታው ደረጃ ብደረጃ ወሰኽ ሰራሕተኛታት
- ብዛዕባ ኣብ ሕርሻ፡ ትሕተ-ቅርጺ ሕርሻን ዝግበረሉ ዘሎ ተወሳኺ ወፍርታትን
- ምዕባይ ቀረብ ጻዓት ናብ ዝበረኸ ድረጃ ዘሰጋግር ከም ዝኾነ
- ምፍጣር ሰፊሕ ባይታ ንሰብ-ኣዊ ዓቕሚ ንምምዕባል ኣብ ኣካዳሚያውን ሞያውን
ክንዮ’ዚ እቲ መንግስታዊ ሓተታ ቁጠባ ኤርትራ ዕቤት ከመዝግበሉ ናብ ዝኽእል መድረኽ ይሰጋገር ከም ዘሎ ሓቲቱ። እቲ ሓተታ “ንኹሉ ተጻብኦታት ብምስጋር ሱር-በተኽ ቁጠባዊ ለውጢ ከምጽእ ዝኽእል ስትራተጂያዊ ወፍርታትን መደባት ልምዓትን ክንትግብር ኪኢልና ኣሎና” ድሕሪ ምባል “ዓመተ-2017 እምባኣር ብቑልጡፍ ገስጊስና ናብ ኣብ ቀረባ ርሕቐት ነማዕድዎ ዘለና ብሩህ መጻኢ ንምብጻሕ ጻዕርናን ናህርናን እነዛይደላ ዓመተ-ስራሕን ጉያን ክትከውን ይግባእ።” እቲ ሓተታ ክልተ ወሰንቲ ረቛሕታት ንዕቤት ኢሉ ዝጠቐሶም-“ኣፍራይነት ዜጋታትን ትካላዊ ብቕዓትን” ኢዮም ይብል።
ብምቕጻል “ክንዲ ዝኾነ ኣብዚ ትስፉው መድረኽ ንዘብጻሓና ጻዕርን ተወፋይነትን ዝመለለዩኡ ሃገራዊ ክብሪ ዓቂብና ኣፍራይነት ዝዕምር ኣብ መንእሰያት ልዑል ሞያን ክእለትን ዝኹስኩስ ኣሳታፍን ኣተባባዕን ናይ ስራሕ ባይታ ምፍጣር፣ ምሕደራ ጸጋታትን ዓቕሚ-ሰብን ዝያዳ ምውርጻጽ ከድልየና ኢዩ” ብምባል ሓተትኡ ይዛዝም።
ኣስመራ-ኦንላይን ንትሕዝቶ’ዚ መንግስታዊ ሓተታ በዞም ዝስዕቡ ምኽንያታት ብሓጎስ ይቕበሎ፡-
- ብትሕዝትኡ ካብቶም ዝሓለፉ ሓተታታት ፍልይ ስለ ዝብል፣
- ቁጠባዊ ለውጢ ንምምጻእ ስለ ዝእምት፣
- ኣገዳስነት ፍራይነት ዜጋታትን ትካላዊ ብቕዓትን ብምግንዛቡ፣
- ማክሮ-ቁጠባዊ ርግኣት ንምርግጋጽን ሕጋዊ ኣሰራርሓ ምትእትታዉ፣
- መንእሰያት ልዑል ሞያን ክእለትን ዝኹስኩስ ኣሳታፍን ኣተባባዕን ናይ ስራሕ ባይታ ምፍጣር ብምጥቃሱን
- ምሕደራ ጸጋታትን ዓቕሚ-ሰብን ዝያዳ ምውርጻጽ ከም ዘድሊ ብምሕታቱን።
ይኹን’ምበር ኣስመራ-ኦንላይን ክንዮ እዚ መንግስታዊ ሓተታ መንግስቲ ኤርትራ ብግብሪ ነዞም ዝቕጽሉ ምኽሪ ትልግስ፡-
- ቁጠባዊ-ዕቤት ብዘይ ተሳታፍነት ብሕታዊ ወፍሪ ስጉሚ ክኸይድ ስለ ዘይክእል ተራ ብሕታዊ ጽላት ብግልጺ ክእመን ይግባእ።
- ተራ ብሕታዊ ጽላት ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዓቢዪ ኢዩ። እዚ ታሪኽ’ዚ ክድገም ይግባእ ነይሩ። ሕጂውን ኣሎ እቲ ዕድል።
- ክንዮ ሓተታት ብጊዜ ዝልካዕ ዝጭበጥ ውጽኢት ብካርታ (ሮድ-ማፕ) ዝምራሕ ስርዓተ ቁጠባን ካልእን ክህልወና ይግባእ። እንተ ዘይ ኮይኑ ካብ ታሓታትነት ንምህዳም ብዘይ ጭበት ሓተታ ንድሕሪት ከም ምህዳም ኢዩ ዝቑጸር። ብመሰረቱ ሓተታ ፖሊችይ እምበር ውጥን ወይ ካርታ ኣይኮነን።
- ክሳብ ሕጂ ዘሎ ኣሰራርሓ እዚ መንግስታዊ ሓተታውን ከም ዝኣመነሉ ዘይሕጋዊ ኣሰራርሓ ኢዩ ጸኒሑን ዘሎን። ብቐንዱ ደድሕሪ ዝተቐልቀሉ ምዕባለታት ዝኸይድ ኣሰራርሓ’ምበር ብመደብ/ውጥን ዝኸይድ መንግስታዊ ኣሰራርሓ ብፍላይ ድማ ኣብ ቁጠባዊ መርሆ ኣይጸንሐን። እዚ ክእረምን ንግዳዊ ፖሊሲን ንግዳዊ ሕግን ብዘፍቅዶ መርሆ ክቅለስ ኣለዎ ንብል።
- መንግስቲ ህዝቢ ኤርትራ ብተስፋ ዝዕንገል ህዝቢ ከም ዘይኮነ ፈሊጡ ሓርካፍ ኣካየድኡ ክእርም ጊዜ ኣለዎ።
ብዝተረፈ ንመንግስትን ህዝብን ኤርትራ ጽቡቅ ዕድል ንምነየሎም።
ሩሑስ ሓዱሽ ዓመት 2017!!


text:
ተነዲፉ ድዩ፧
ኣብ ሃዋይ ዚርከብ ቦብተይል ስኲድ ዜመንጭዎ ብርሃን
እ ቲ ኣብ ሃዋይ ዚርከብ ቦብተይል ስኲድ፡ ብለይቲ ምግቡ ኺሃድን ከሎ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ብርሃን የመንጭው እዩ፣ ከምኡ ዚገብር ግና፡ ብኻልኦት ንኺርአ ኢሉ ዘይኰነስ፡ ምእንቲ ኪኽወል ከምኡ እውን ምስቲ ኣብ ዙርያኡ ዘሎ ብርሃን ወርሕን ከዋኽብትን ምእንቲ ኺመሳሰል ኢሉ እዩ። ምስጢር እዚ እንስሳ እዚ፡ ኣብቲ ምስቶም ብርሃን ዜመንጭዉ ባክተርያ ዘለዎ ርክብ እተመስረተ እዩ። እዚ ርክብ እዚ፡ ብቐጥታ ዘይኰነስ፡ ብተዘዋዋሪ መገዲ ንዓና እውን ኣብ ጥዕናና ኺጠቕመና ይኽእል እዩ።
ነዚ ዚስዕብ ሕሰበሉ፦ እቲ ኣብ ሃዋይ ዚርከብ ቦብተይል ስኲድ፡ ኣብቲ ኣብ ገማግም ደሴታት ሃዋይ ዚርከብ ሓቒቕ ዚመስል ማይ እዩ ዚነብር። ካብ ወርሕን ከዋኽብትን ዚመጽእ ብርሃን፡ ጽላሎት እቲ ስኲድ በቶም ኣብ ትሕቲኡ ዘለዉ ዚሃድኑ እንስሳታት ብንጹር ከም ዚርአ እዩ ዚገብር። ይኹን እምበር፡ እቲ ቦብተይል ስኲድ፡ ብጻዕቁ ዀነ ብሞገዱ ምስቲ ኣብ ዙርያኡ ዘሎ ዚመሳሰል ብርሃን ካብ ከባቢ ኸብዱ የመንጭው እዩ። በዚ ኸምዚ፡ ካብ ትርኢት ይኽወል፣ ጽላሎቱ እውን ኣይርአን እዩ። እዚ ስኲድ እዚ “ኣዝዩ ዝማዕበለ” ብርሃን ኬመንጭው ዚኽእል፡ ሳላ እቲ ባክተርያ ዝሓዘ ኣካሉ እዩ፣ እቶም ባክተርያ ድማ፡ ነቲ ስኲድ ምስ ከባቢኡ ብልክዕ ኬመሳስሎ ዚኽእል መጠን ብርሃን የመንጭዉ እዮም።
እቶም ባክተርያ ነቲ እቲ ስኲድ ዚድቅሰሉን ዚትንስኣሉን እዋን እውን ይቈጻጸርዎ እዮም። እዚ ኸኣ ኣቓልቦ ተመራመርቲ ስሒቡ እዩ፣ ከመይሲ፡ ኣብ መንጎ ባክተርያን ኣብ መንጎ እቲ ሰብነት ግዜኡ ሓልዩ ዚገብሮ ንጥፈታትን ዘሎ ርክብ፡ ኣብቲ ስኲድ ጥራይ ኣይኰነን ዚርአ ማለት እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ መጥበውቲ፡ እቶም ኣብ ምሕቃቕ ምግቢ ግደ ዘለዎም ባክተርያ፡ ምስቲ ሰብነት ግዜኡ ሓልዩ ዚገብሮ ንጥፈታት እውን ይተሓሓዙ እዮም። እቲ ንጥፈታት ብገለ ነገር እንተ ተመዛቢሉ፡ ጭንቀትን ሽኮርያን ኣመና ምርጓድን ምስ ድቃስ ዚተሓሓዝ ሕማምን ኬስዕብ ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ብዛዕባ እቶም ኣብ ውሽጢ እቲ ስኲድ ዘለዉ ባክተርያ መጽናዕቲ እንተ ተገይሩ፡ ምስ ጥዕና ደቂ ሰብ ዚተሓሓዝ ሓድሽ ፍልጠት ኪርከብ ይከኣል ይኸውን።
እንታይ ይመስለካ፧ ኣብ ሃዋይ ዚርከብ ቦብተይል ስኲድ ዜመንጭዎ ብርሃን፡ ብፍልቀት ድዩ መጺኡ፡ ወይስ ተነዲፉ እዩ፧


text:
%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
ኣብ ጉዳይ ከበድቲ ምስጢራት’ምበኣር ካብ ብዙሓት ድግምጋማት፣ ሓንቲ ንእሽቶ ቁልዒ ኣብ እትረኽበሉ ግዜ፣ ንሓያሎ ዝረኣኻዮን ዝሰማዕካዮን እናኣጋጣጠምካ ናብ መደምደምታ ምብጻሕ ኣብ ዓለምና ብዙሕ ግዜ ተራእዩ ኢዩ።
ምስጢራት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንምጽሓፍ ግን፣ ዘሽግር ነገር የብሉን። እቶም ኣብ ጉዕዞ ዘዋህለልናዮም ምስጢራቱ ከክንዲ ቁልዒ ጥራይ ዘይኮኑስ፤ ከክንዲ ያሒት ኢዮም። ካብ ጽፍሪ እግሩ ክሳብ ጸጉሪ ርእሱ ብዓበይቲ ናይ እከይ ምስጢራት ዝመልአ ኢሳይያስ፣ ታሪኹ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ብጠቃር ቀለም ዝተጻሕፈ ኢዩ። እዚ ዘቕርቦ ዘለኹ ጥማዕ ካብ ምስጢራቱ ኢዩ’ሞ፤ ኣነ ኣቕራቢን ዘርዛሪን ዘይኮንኩስ ጀማሪ ጥራይ ምዃነይ ንዜጋታት ኤርትራ ክሕብር እደሊ።
ኢሳይያስ ጨካን፣ ሓራዲ፣ ውልቀ-ምልካዊ፣ ስሱዕ፣ በዓል ሕቡእ ኣጀንዳ፣ ወናኒ ሰፍ ዘይብል ቅቡር ምስጢራት ወ.ዘ.ተ… ኢለ ኣብዚ ናይ ኣፈና ግዜ ብጭቡጥ ዝጽሕፈሉ ዘለኹ ተኸታታሊ ምስጢራቱ፣ ኣብ ገበን መሻርኽቱን ጫሌዳ ሰልፉ ህግደፍን፤ ዝፈልጦ ዘበልኩ ናቱን ናይ መሻርኽቱን ክገልጽ እየ። ንሕስያ ይኣክል! ሎሚ ናይ ኢሳይያስን ናይቶም ምስኡ ዝወዓሉ ሰብ ፈረቕኡን ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝተገብረ በደል፣ ይጽናሕ ምባል መመሊስካ ካልኦት ምስጢራት ንምድጓል ዝግበር ዘሎ ናይ ዕበጦ-ዕበጦ ቅድድም ኢዩ። ኣብ ገበናት መሻርኽቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ውሽጢ ይሃልዉ ኣብ ደገ፤ ሎሚ ደገፍቱ ይኹኑ ተቓወምቱ ብዘየገድስ ክግንጸል ኣለዎ። ይጽንሓለይ ንመዓስ’ዩ! ንዮም ኣልቕያማ?
ኣይፋል! ከምኡ ኣይኮነን ኢሉ ብጽሑፍ ተንቲኑ ‘ቅንዕና’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንህዝቢ ኤርትራ ነጥቢ ብነጥቢ ዝትንትን ሰብ እንተሎ ከኣ፣ ብድሆ እብሎ ኣለኹ። ይኣክል ግርህናን ክቱር እምነትን! ሎሚ ኢሳይያስን ሰልፊ ህግደፍን ዕርቃኖም ዝወጽኡሉ መድረኽ ኢዩ። ግዜ ኣኺሉ ኢዩ! ይኣክል ክሳውዲ ጀጋኑ ንዝኾልሰሰ ናእዳ…ህዝቢ ንዘባደመ ጣቕዒት…ክሳብ መዓስ!
ይቕሬታ! እቲ ኣብ ወዲ ሰብ ጥራይ ዝዝውተር ልቢ መረስረሲ ተርእዮ፤ ብምንም ተኣምር ንኢሳይያስ ኣይግበኦን ኢዩ። ሎሚ ኢሳይያስ መጥሓን ተሰኪሙ’ውን ንህዝቢ ኤርትራ ዝድብሰሉ ቃላት የለን። ሎሚ እቲ ንዓና ንህዝቢ ኤርትራ ምስኡ ዘራኽበና ዝነበረ ገመድ ከኣ ብቱኽ ኢዩ። እቶም ኣብቲ ሓልቃም ሔሮ ምስኡ ጠልጠል ኢሎም ዝነበሩ ሰብ ሰንኮፍ ልብታት’ውን ሎሚ ብቱኻት ኢዮም።
“… ለካስ ስም ይመርሕ ጥዋፍ የብርህ፣ ኢብራሂም ዓፋ’ውን ኢዱ ተነጺፉ ኣብ ጸፋር ኣኻውሕ ዓጋመት ገንሸል ኮይኑ ራዕ ኢሉ። ኢብራሂም ድሕሬኻ ኣብ ኣፍዓበት፣ ሽዕብ፣ ባጽዕ ጸላኢ ህልቂት ፈጺሙ። እቶም ዝሰዓቡኻ ስዉኣት ነጊሮሙኻ ይኾኑ፤ ንጋሕያት፣ ቦንሮስፒሮ፣ ኣምሁር፣ ደቀምሓረ ሕንጫላት ከይተረፉ ከፊልና ሰጊርናዮ … ኣብ መወዳእታ ድማ ሓደ ስጉሚ፣ ሓደ ቋንቋ፣ ሓደ ላህጃ፣ ሓደ ልቢ ኮይንና፤ ሓሳብ ልብኻ ሰሚሩልካ ንሰብ ደምካ ኢዶም መሊስናሎም። ከምቲ ክኣትዉ ዝነበርዎ ቀራናት ዘይኮኑስ ጓዕማማት ኮይኖም ኢዮም ወጺኦም። ንሕና ድማ፣ እንቋዕ ጓኖትካ ኣይኮንና’ ኢልና ብሓበን ተምባእ ኢልና…!”
ኣብ ጋዜጣ ‘ሓዳስ ኤርትራ’ ጥሪ 15 1994 ዓምዲ ‘መስዋእቲ ዋጋ ሓርነት፤’ በቲ ብናይ ብርዒ ስም ‘ጽገሬዳ’ ዝብል ዝጽሕፍ ዝነበረ ዓሊ ዓብዱ ዝተጻሕፈት፣ ብኢሳይያስ ድማ ምኩሕሓል ዝተገብረላን ጽሕፍቲ፤ እዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ናይ ኣምሰሉ ቁንጫል ሕጥቦ-ጽሑፍ ተጻሒፉ ነበረ። በዓል ደም ኢብራሂም ዓፋ ግን ናይ ጸላኢ ኣሃዱ ስለያ ዘይኮነስ፣ ባዕሉ እዚ ኮሓሓሊ ናይታ ጽሕፍቲ ዝኾነ ኢሳይያስ ምዃኑ ካብ እንፈልጥ ሓያለይ ዓመታት’ኳ እንተሓለፈ፣ ብሰንኪ ውሕስነት ህይወት ንነዊሕ ዓመታት ተጠኒሱ ድሕሪ ምጽናሕ ሎሚ ንምጽሓፍ በቒዑ።
ንሰባት ከም መለኮት ኣብ ዝኣመንካሉ ግዜ፣ እዚን ከምዚን ዝኣመሰለ ናይ ታሪኽ ሓተላ እናሰተኻ ኢኻ እትነብር። እቲ ዘገርም ኣቀታትላ ወዲ ዓፋ ረቂቕ ብዘይኮነ ስልቲ ተቐቲሉ ክነሱ፣ ካብ ትሒም-ትሒም ሓሊፉ ሃህ ኢሉ ዝተዛረበ ሰብ ዘይምንባሩ ኢዩ። ኣቀማምጣ ግንባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል ንዝፈልጥ ከኣ’ሞ እቲ ኢሳይያስ ኢብራሂም ዓፋ ንምጥፋእ ዝወሰዶ ኣዕናዊ ስጉምቲ ንምርዳእ ናይ ምምርማር ሀ…ሁ ዘድልዮ ጉዳይ ኣነበረን። ጎቦ ዓጋመት ሰራዊት ጸላኢ ኣብቲ ዝጸንከረ ወራራትን ብዙሕን ሓያልን ዓቕሚ ዝነበረሉን ግዜ ሓሙሻይን ሻድሻይን ወራራት’ኳ ኣይደየቦን።
ኣቀማምጥኡ ብወገን ምብራቕ ኣዝዩ ጸዳፍ ዝኾነ ጎቦ ዓጋመት፣ ካብ ጎቦ ደብረ-እበን ንወገን ሰሜን ኣዝዩ ዝረሓቐ ኢዩ። ኣብ እዋን ሓያል ግጥማት እቲ ግንባራት ሓዊ ዝተፍኣሉ ዝነበረ ግዜ፣ ካብ ታባ ዎድጋን ክሳብ ሩባ ሽግለት /ኣልጌን፣ ታብ ወዲ ገብሩ፣ ባዶ እኩብ፣ ማይ ክላሽን፣ ጉዋ፣ ታባ ፍረወይኒ፣ ማሕበርነት፣ ቀጠር፣ ደብረ-እበን/ ጥራይ ኢዩ ዝነበረ እቲ ሓያል ውግኣት።
እሞ ከኣ ኣብ 1985 ብድሕሪ’ቲ ጀነራል ሑሴን ኣሕመድ ዋና ኣዛዚ ‘ካልኣይ ኣብዮታዊ ሰራዊት’ ዝመርሖ ዝነበረ ዝተደምሰሰ፤ ግንባር ‘ውቃው እዝ’ ስለያ ጸላኢ ክድይቦ ዘይሕሰብ ኢዩ። ግንባር ሰ.ም.ሳሕል ኣብቲ ርሱን ዝነበረሉ ዓመታት፣ እቲ ንተጋደልቲ ተኸኽ ኣቢሉዎም ዝነበረ ስለያ ‘23ኛ ክፍለጦር’ ይኹን ካብ ግንባር ሓል-ሓል ናብቲ ግንባር ተቐይሩ ዝነበረ ኣየር ወለድ ሰራዊት’ውን ናብ ከባቢ ዓጋመት ናይ ምድያብ ፈተነ ገይሮም ኣይፈልጡን ኢዮም።
ኣብ ኣሰራርሓ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ብድሕሪ’ቲ ሓያል ተወፋይነት ሰራዊትን ህዝቢን ዓቢ ተራ ዝነበሮ ስለያ /ክፍሊ 72/፤ ኣይሽንኳይዶ ካብ ማህሚመት ናብ ዓጋመት /ኣስታት 40-50 ኪ.ሜ./ ዝተበገሰት ጋንታ ስለያ ጸላኢ፣ ሓንቲ ኣሃዱ ካብ ኣስመራ ክትብገስ እንከላ ኢያ ትፍለጥ ዝነበረት።
ኣብ ጠለፋ ዝለዓለ ክእለት ዝነበሮ ክፍሊ 72፣ ነቲ ብቕልል ዝበለ ኮዳት ጥራይ ዘይኮነስ፤ ነቶም ብሞርስ ኮዳት /ብኣዝዩ ዝተሓላለኸ ማዕበል/ ዝመሓላለፉ ዝነበሩ መልእኽቲን ብድሕሪ ምድምሳስ ግንባር ናቕፋ ዝተማረኸ ብዝለዓለ ተክኖሎጂ ዝተሰርሐ ኣር.ዲ.ኤፍ. /RDF/ ዝተባህለ ስርሓት ሩስያ ዝኾነ መራኸቢታት’ውን ኣብ ጥቕሙ ኣውዒሉዎ ኢዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ነፈርቲ ኲናት ከም ዝብገሳን፣ ኣበየናይ ከባቢታት ክድብድባ ምዃነንን ይፍለጥ ነይሩ ኢዩ። ደርግ ነቲ ኣብ ግንባር ሓልሓልዝኸፈቶ ወራር ‘ባሕሪ ነጋሽ’ ጸቕጢ ንምግባር ጥራይ ብማህሚመት ዝተቐልቀለ ውሑድ ቁጽሩ ሰራዊት፣ ኣብቲ ብረሾ 12 ጦር-ሰራዊት ንሓደ ተጋዳላይ ዝብጽሖ ዝነበረ እዋን፣ ሓያል ዝነበረሉ ግዜ’ኳ ዘይደየቦ ጎቦ ዓጋመት፤ ደይቡ ንኢብራሂም ዓፋ ቀቲሉዋ ክበሃል፤ እንታይ ዓይነት ስራይ ከም ዝተገብረሉ ንተጋዳላይ እንድዒ!
ደሓር ቀሰይ ኢልካ ኣብ ትትንትነሉ ግዜ፣ “ናይ ጸላኢ ስለያ ኣብ ዓጋመት ደይቡ ንወዲ ዓፋ ቀቲሉዎ። ግን ካብቲ ንስለያ ዝወፈረ ሓይሊ ወላ ሓደ ሰብ’ውን ኣይተመልሰን። ኩላቶም ተቐቲሎም ኢዮም!” ዝብል ጥበብ ከኣ ተማሂዙ። ሽዑ ኣብ ታባ ዓጋመት ምስ ወዲ ዓፋ ዝተቐትለ መብራህቱ ተወልደመድህን ዝተባህለ ተጋዳላይ ነይሩ’ዩ። ሓደ ካብ ኣባላት ክፍሊ ታዕሊም ከኣ ነቲ ዝተገብረ ርኡይ ቅንጸላ ምስ ተዓዘበ፣ ደድሕሪ ወዲ ዓፋን መብራህቱን ጥይት ናብኡ ከም እትቐንዕ ስለዘይሰሓቶ፤ ኣብ ወጋሕታ ከም ኢራብ በሪሩ ምስ ጠፍአ ኣይተረኽበን። ስለዚ ንኢሳይያስን ደቀ-መዛሙርቱን ኣዝዩ ዘሻቕሎም ጉዳይ ኮነ።
መብራህቱ ኣብ ስርዓት ኢትዮጵያ ሻምበል ዝነበረ፣ ምስ በዓል ሻለቃ ነጋሽ ተስፋጼን /ሎሚ ብሪጋደር ጀነራል/ ዝተሰለፈ፤ ምኩር ወተሃደር ኢዩ ዝነበረ። ሻምበል ኣብ ስርዓት ኢትዮጵያ ዓላሚ ክቡር ዘብዐኛ ዝነበረ፣ ዝለዓለ ወተሃደራዊ ጥበብ ዝነበሮ፣ ኣብ ዓራግ /ሳሕል/ ድማ ነቶም ኢብራሂም ዓፋ ዝመስረቶም ቀዳሞት ኮማንዶ ህዝባዊ ግንባር ዝዓለመ ምኩር ወተሃደር ኢዩ ነይሩ። ሽዑ ምስቶም ናብ ታባ ዓጋመት ዝደየቡ ኣባላት ክፍሊ ታዕሊም፣ ደይቡ ነይሩ።
እቲ መደንጾ ጉዳይ ከኣ ህዝባዊ ግንባር ካብ ጸላኢ ዝሰለቦ ንብረት ከም ብረት፣ ቦምባ፣ ብራሾ ወ.ዘ.ተ…ኣድቂቑ ዝጸባጸብ ውድብ ክነሱ፣ ጫማ ይኹን ቀጠልያ ክዳን ጦር-ሰራዊት ኣይተራእየን። ህዝባዊ ግንባር ኣብ ተመኩሮኡ ንዝሞቱ ወተሃደራት ጸላኢ ቀቢሩ ኣይፈልጥን ኢዩ። ኣብ ዝባን ዓጋመት ሰባት ምስ ደየቡ ግን ወላ ሓደ ናይ ጸላኢ ሬሳ ወይ ደም ዝተጸየቐት እምኒ ኣይረኣዩን። እቲ ፊልም ኣዝዩ ነዊሕ ኢዩ። ኣባላት ክፍሊ ታዕሊም በዓል ወዲ በላይን ፣ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዊና ተክኒካዊ ትምህርቲ ዝመሃሩ ዝነበሩ ተጋደልቲን፣ ወጋሕታ ሰዓት ኣርባዕተ ኣብ ጥርዚ ዓጋመት ኣድራጋ ጠያይት ምስ ተተኮሰ፤ ንረዳት ደይቦም ኢዮም።
ግን ካብቲ ጥቓ ቦታ ፍጻሜ “ተመለሱ” ተባሂሎም ከም ዝተመልሱ ህሉዋት ሰባት ዝገልጽዎ ሓቂ ኢዩ። ሓደ ኣብቲ ከባቢ ካብ ዝነበሩ ተጋደልቲ ጉርጃ ዝተባህለ፣ መምህር ተመሃሮ ዊና፤ ብዙሕ ምትእስሳራት ተዓዚቡ ነይሩ ኢዩ። ጉርጃ ዓው ኢሉ ዝዛረብ ግሩህ ተጋዳላይ ምንባሩ ዘይፈልጥ ተጋዳላይ የለን። እቲ ዘገርም ከኣ ተጋዳላይ ጉርጃ ኣብ ፈለማ ዓመታት ናጽነት ‘ሃንደበታዊ መስዋእቲ’ ብዝተባህለ መርድእ ኣብ ኣስመራ ተሰዊኡን ተቐቢሩን። ኣብ ኤሮውሮጳ ንነዊሕ ዓመታት ኣባል ሓፋሽ ውድብ ዝነበረ ሓዉ ንጉርጃ ከኣ ኣብ ኣስመራ ተኣኢሩ ነይሩ’ዩ። ማእሰርቱ ምስ ጉዳይ ሓዉ ምትእስሳር ነይሩዎ’ዶ ኣይነበሮን ግን ዝፈለጥኩዎ ነገር ኣይነበረን።
እቲ ዘጥቅዐ ስለያ ብሙሉኡ ተቐቲሉ ኢዩ ተባሂሉ፣ ምኽንያቱ ሃዲሙ እንተተባሂሉ ድማ ስለምንታይ ደኣ ደርግ ዘይዛረበሉ ከይበሃል። ኣብ ግዜ ለይቲ ዝንቀሳቐስ ሰላሕታ ኣሃዱ ስለያ፣ መሬት ከይወግሐ ናብ ደጀኑ ክምለስ ስለዝግብኦ፣ ኣብቲ ግዜ’ቲ ጥርዚ ዓጋመት ንምብጻሕ ነቲ በብስጉምቲ ክኸይድ ዝነበሮ ኣሃዱ ስለያ ዝበሉዎ በዓል ኢሳይያስ፤ ካብ ጎላጉል ኣውገት ብቐትሪ ክብገስ ነይሩዎ። ጸላኢ ንምክትታል ኣብ ጠረዚት እቲ ግንባር ዝነበረ ናይ ህዝባዊ ግንባር ቢኒኮሎታትን /ክሻፋታት/ ኣብ ጫፍ ታባ ቀጠር ዝነበረ ፍሉይ መቆጻጸሪ ክሻፋን /ተለስኮፕ/ ነቲ ዝተበገሰ ስለያ ዘይርእያ እንተድኣ ነይረን እንታይ ኢየን ዝሕልዋ ነይረን? ኣብቲ ዓይኒ እንከለና ዕዉራት፣ እዝኒ እንከለና ድማ ጸማማት ዝነበርናሉ ሰዓት ብምሒር እምነት ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንከምዚ ዝኣመሰለ ቀሊል ተዋስኦ’ውን ክንዕዘቦ ኣይከኣልናን።
ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፣ ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር ድማ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዝነበሮ እምነትን ኣምልኾን ኣሽካዕላል ተፈድዩ። ብሰንኪ ፋሉላዊ ኣከያይድኡ ናብ ህዝብናን ሃገርናን ዝወረደ መሰክሕ ኣረመንነትን ስደትን ድማ ዕረ እናጠዓመና ኣስተማቒርናዮ። እቶም ብዙሓት ኣቐዲሞም ዝፈለጥዎ በላሕቲ ዜጋታትና ኣደራዕ ማእሰርቲን መስዋእቲን ኮኑ። ሎሚ ግን ኣይከም ትማሊን፣ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣለልዩዎ ስለዘሎ ጸወታ ቃርሳ ብጀጋኑ የለን።
እምበኣርከስ ኢሳይያስ ኣንጻር ምንቅስቓስ ተስፋምህረት ህጹጽ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ንክውሰድ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ፣ “ኣብ ረርብዒ ሰዓት ቀልጥፉ…ቀልጥፉ! ተስፋምህረት ከየምልጠኩም…ተጠንቀቑ! ዝኾነ ዋጋ ክፈሉ…ቀልጥፉ…” እናበለ ነቲ ውግእ ይመርሕ ንዝነበረ ብርሃነ ይህውጸሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ፤ ምስ ተስፋምህረት ገለ ሚስጢራት ስለዝነበረ ኢዩ። እቲ ግዜ ኣብ ምቕንጻል ኢብራሂም ዓፋ ኣብ ዓጋመት ወጋሕታ ከም ኢራብ ሃዲሙ ዝበረረ ኣባል ክፍሊ ታዕሊም ተጋዳላይ፣ ብሱዳን ገይሩ ናብ ተስፋምህረት ተጸንቢሩ ከም ዝነበረ ወረ ተናፊሱ ነይሩ።
ንሱ ንኩሉ ኣቀታትላ ኢብራሂም ዓፋን ሻምበል መብራህቱ ተወልደመድህንን ምስ ተስፋምህረት ኮይኑ ሰኒዱዎ ነይሩ ኢዩ። ግን ከኣ ዕድል ኣይገበረን፣ ኣብቲ ኣብ ከባቢ ሓፊር /ሱዳን/ ምስ ካልኦት ጉጅለታት ዝተገብረ ሓድሕዳዊ ወተሃደራዊ ግጥም ዓሪፉ ዝብል ሓበሬታ’ውን ስዒቡ። ስለዚ ኢሳይያስ ነቲ ካብ ዓጋመት ዝሃደመ ተጋዳላይ ከምቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝነበረ ተስፋንኪኤል ጆርጆ ብሪሞት ኮንትሮል ይቆጻጸረሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ፤ ንሱ ከም ዝሞተ፣ ሰነድ ግን ኣብ ኢድ ተስፋምህረት ከም ዝነበረ ጸብጻብ በጺሕዎ ነይሩ። ብዛዕባ ኣቀታትላ ኢብራሂም ዓፋ ዝምልከት ኣገዳሲ ሰነድ ኣብ ኢድ ተስፋምህረት ከም ዝተራእየ ምስ ሰምዐ ኢዩ’ምበኣር ዕሉም ኢሳይያስ ንተኪአ /ሽፍታ/ ድርብ ተልእኾ /Double Agent/ ሂቡ ናብቲ ውድብ ከም ዝኸድዐ ኣምሲሉ ዘፋነዎ።
“ምስጢር ዝፈልጥ ሰብ ብሂወቱ ኣሎ” እትብል ወረ ንኢሳይያስ ፈጺማ ዘይተደቅሶ ወረ ኢያ።
እቶም ኣብ ሓያሎይ ገበናት ምስ ኢሳይያስ ዝወዓሉን፣ እቶም ‘ሓንቲ ምስጢር እንተኣምሊቑኩም ኣብኣ ትረኽቡዋ’ ዝተባህሉን ሰባት፤ ሕቡእ ምስጢራት ኢሳይያስ ክነግሩና ዝሕሰብ ኣይኮነን። ንሕና እዞም ኢሳይያስ ሞይቶም ይኾኑ’ዮም ዝበለና፣ ግን ከኣ ዘለና ኤርትራውያን ካብ ሓደ ዝጎደለ ካልእ እናመልአ ሰማእታት ዘሰከሙና ሕድሪ ናብ ወለዶና ከነስግሮ ኢና። ኤርትራ ግምጃ ታሪኻ ብመስተንክራት ዝመልአ ክነሱ፤ ሎሚ ኢሳይያስ ነቲ ታሪኽ ህዝብና ማዕረ ገበናቱ ገይሩ ኣብ ሓደ መቓብር ንምድፋኑ ክሰርሕ ጸኒሑ። ግን ምዃን ኣብዩዎ፣ ሎሚ ንሕና ነቶም ብኢሳይያስ ብቓጻ ዝተመንከሉ ዜጋታትና ምንም እንተጸሓፍናን እንተጸለናን ክንመልሶም ኣይንኽእልን ኢና። ሓደ ክንመሃረሉ ዝግባኣና ነገር ግን ኣሎ። ኢሳይያስ መን’ዩ? ስለምንታይ’ከ ክንድዚ ቅንጸላታት?
ስለምንታይ ኢዩ ክሳብ ክንድዚ ኣንጻር ኤርትራውያን ጨኪኑ? ስልጣን ንምብሓት ድዩ? ንኣርብዓ ዓመታት ሓላፊ ኮይኑ ኣብ ዝተጓዕዘሉ መን’ዶ ተጫራታይ ነይሩዎ’ዩ! ናብ ሕቡእ ኣጀንዳ ንምብጻሕ ግድን ከምኡ ዝግበር እንተኣ ኮይኑ ድማ በብቑሩብ ንኩሉ ኤርትራዊ ክሳብ ዝጭርስ እንታይ ኢና ክንገብር? ምኽንያቱ ኣብ ቅድሚ ዋና፣ ንዘይ ንብረትካ ዋጋ ዕዳጋ ክትገብር ስለዘይከኣል፣ ኤርትራ ሓደ ሰብ ክሳብ ዝተርፋ ነንዝጠመቶ ክቕርድድ ኢዩ። ስለዚ ትም’ዶ ንበል ስለ ሃገርን ህዝቢን ኣንጻሩ ንምከር? ተደጋጊሙ ከም ዝተጻሕፈ ካብ ሰብዓታት ክሳብ 2001 ነቶም ክዕንቅፉኒ ይኽእሉ’ዮም ዝበሎም ደቀባት ኤርትራውያን ኣጥፊእዎም ኢዩ። ገለ ካብ እዞም ካብ ቀደም ክሳብ ሎሚ ኣብ ጎድኑ ዘለዉ ዝለዓሉ ጀነራላትን ሰበ-ስልጣናትን ከኣ ኣብ ምቕንጻል በዓል ወዲ ዓፋን /ትያትሮ ዓጋመት/ ካልኦትን ተለኣኣኽቱን ፈጸምቲ ገበናትን ዝነበሩ ስለዝኾኑ፤ መንገዶም ብሓደ ኢዩ።
ኢብራሂም ዓፋ ቅድሚ ምስውኡ ብዛዕባ ወተሃደራዊ ቅሩብነት ብዝምልከት ምስ ኣባላቱ ኣኼባ ሒዙ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፣ ህድኣት ኣምለሶም (ጓል ኣርባዕተ) ምስቲ ሳጢር ብዝብል ሳጓ ዝጽዋዕ፣ ክልቲኦም ኦፐረተራት ካብቲ ቦታ ኣኼባ ፍንትት ኢሎም መልእኽቲ ካብ ስምኦን ገብረድንግል ይቕበሉ ነይሮም። ብድሮኡ ከኣ ወዲ ዓፋ ምስቲ ብጽርግያ ብድሆ /ዓምበርቦብ-ሓሊበት/ ዘንቆልቆለ ተጋዳላይ መስፍን ሓጎስ ተራኺቡ ነይሩ ኢዩ። መስፍንን ኢብራሂምን ኣብ ዓራግ ብሓደ ንምሕዳር መዲቦም ምስ ተረዳድኡ፣ መስፍን ሓጎስ “…ፊሊጶስ ናይ ግድን ምሳይ ሕደር ስለዝበለኒ፣ ምስኡ ክሓድር እየ” ኢሉ ሽዑ ለይቲ ምስ ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ከም ዝሓደረ ጭብጢ ሰነድ ኣሎ።
ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ከኣ ቅድሚ ቅንጸላ ኢብራሂም ዓፋ ፍሉይ ድምጺ ዘይብሉ ጠበናጁ /ሳይለንሰር/ ዝዓጠቑ ሓሙሽተ ሰባት ናብ መደበር ክፍሊ ታዕሊም ሓላፊ ጋንታ ዝነበረ ድራር ዝተባህለ ብሕድሪ ንክጸንሑሉ ኣረኪቡዎ ነበሩ ኢዩ። እቲ ሳይለንሰር ጠበናጁ ባዕሉ ኢብራሂም ምስ ምቛም ኣሃዱ ኮማንዶ ናብ ደገ ከይዱ መሪጹ ዘምጽኦ ብረት ኢዩ። ብድሕሪ መርዕኡ ምስ ኑራ መሓመድ ኣብ 1980 ካርቱም፤ ናብ ደገ ምስ ተላእከ ድማ ኣብቲ ኣብ ምስሪ /እስክንድርያ/ ዝነበረሉ ግዜ ኢዩ ነቲ ብረት ኣእትዩዎ።
እቶም ሳይለንሰር ዝዓጠቑ ተጋደልቲ፣ ልክዕ ሰዓት ሓሙሽተ ድ.ቀ. ናብ ታባ ዓጋመት ክድይቡ እንከለዉ ዝረኣዮም ናይ ዓይኒ ምስክር /ጽባሕ ንግሆ ብኣካል ዝምስክር/ ኣሎ። ሻቡ ኢብራሂም ነታ ሰዓት ኣርባዕተ ድ.ቀ. ዝጀመራ ቡን ኣስታት ሰዓት ሽዱሽተ ወዳዲኡ፣ ምስ ክልተ ኦፐረተራቱን ሓደ መኻይድቱን ሒዙ ሰዓት ሽዱሽተ ንምዕራባዊ ጎቦ ዓጋመት ተተሓሓዞ። ከምቲ ኣብ ላዕሊ ገሊጸዮ ዘለኹ፣ ኣብ ምቕንጻል ወዲ ዓፋ ኢሳይያስ ንበይኑ ጥራይ ክፍጽሞ ኣይክእልን ኢዩ። ስለዚ ናብታ መዓልቲ እቲኣ ንምብጻሕ ብዙሓት ምስጢራውያን ኣኼባታት ምስ ሓያሎይ ሰባት ይገብር ከም ዝነበረ ፍሉጥ ኢዩ።
ሽዑ ምሸት ኢብራሂም ገንሸል መስዋእቲ ንምግባር ኩላቶም ተዋሳእቲ ወዛሕዛሕ ዝብልሉ ዝነበሩ ምሸት ኢዩ። መስፍን ሓጎስ ምስ ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ድሕሪ ምሕዳሩ ናብ ዓራግ ላዕላይ፣ ፊሊጶስን ኢዮብ ሓሊባይን ናብ ታባ ደብረ-እበን፤ ኣላዪ መድረኽ እቲ ዓቢ ስርሒት ኢሳይያስ ከኣ ንኦፐረተሩ “ርክብኪ ምስ ወዲ ዓፋ ኣብ ሰሰዓት ኢዩ። ንዕኡ ምስ ረኸብኪ ከኣ ብቐጥታ ናባይ መልእኽቲ ስደዲ” ዝብል መምርሒ ስራሕ ድሕሪ ምሃቡ፤ ምስ ጊላይ መራሕ መኪንኡ ጉዕዞ ናብ ፖርት-ሱዳን።
ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ጽሑፈይ ኢሳይያስ ካብ ካርቱም ናብ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ዝነበረ ሮሞዳን መሓመድ ኑር ናብ ደማስቆ /ሶርያ/ ዝሰደዶ መርድእ ወዲ ዓፋን፣ ህሉው ምክፍፋል ጀነራላት ህግደፍን ከቕርብ ምዃነይ ተዛሪበ ነይረ፣ ግን እቲ ታሪኽ መመሊሱ ይነውሕ ስለዘሎ፣ ኣብ ሓደ ክፋል ክጠቓለል ዝከኣል ኣይኮነን።
ኣብ ዝመጽእ ክፋል ቅንጸላ ኢብራሂም ዓፋ፣ ዝምድንኡ ምስ ኢሳይያስ ካብ ግዜ ሰብዓታት፣ ብፍላይ ከኣ ኣብ ዞባ ደቡብ ቦጦሎኒታት 4 ን 5 ን /ኣሃዱታት ናይ ወዲ ዓፋን ናይ ወልደንኪኤል ሃይለን/ ዓበይቲ ዓወታት ይገብራሉ ኣብ ዝነበራ ግዜ፤ ኢብራሂም ምስቲ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣዛዚ ናይቲ ግንባር ዝነበረ ተጋዳላይ መስፍን ሓጎስ፤ ዝነበረ ስሉሳዊ ዝምድናታቶምን ርክቦም ምስ ኢሳይያስ እንታይ ይመስል ከም ዝነበረን፤ ከምኡ’ውን ኢብራሂም ዓፋ ኣብ ጉዳይ ስምረት፣ ኣብ ጉዳይ ምዝላቕን ጉዳይ ዝርርብ ሰላም ምብራቕ ጀርመንን ምስ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝነበሮ ናይ ኣረኣእያ ፍልልያትን ዝቕልቀሉ ዝነበሩ ሰበባትን ክንርኢ ኢና።
ክሳብ ሽዑ ግን ነዚ ታሪኽ’ዚ ክውስኹሉ ዝደልዩ ሰባት እንደኣ ሃልዮም ኣዝዩ ምጸበቐ። ንዓይ ዝወሃብ ሓበሬታ፣ ርእይቶን ነቐፌታን እንተሎ ድማ ሓንጎፋይ ኢለ እቕበሎ።
ክሳብ ሽዑ ከኣ ሰናይ ቅነ
ሞት ክናና ኢኢሳይያስ!
ይቕጽል…


text:
Published: 25 August 2017
ኣብ መበል 19 ጉባኤ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ (ቀዳም 22 ሓምለ 2017) ዝተዋህበ ስብከት።
መሪሕ ጥቕስና ኣመልኪቱና ከም ዘሎ፡ እግዚኣብሄር ብዛዕባና ዚሓስቦ ሓሳባት፡ ኲሉ ጊዜ ስናይን ንደሓናን ዚኸውን ምዃኑ እዩ። ኣብዛ ኣብ ምድሪ እዚኣ ኣብ እነሕልፎ ሓጺር ዕድመና፡ ብብዙሕ ዝዓይነቱን ኣንጻራውን ኲነታት ኢና እንሓልፍ። ኣብቲ ዚሰማምዓና ዂነታት ክንህልዉ ከሎና ብዛዕባ ሓሳብ ኣምላኽ ዚህልወና ስምዒታትን ርድኢትን በኣንጻሩ ኣብቲ ዘይንፈትዎ ዂነታት ክንህሉ ከሎና ብዛዕባ ኣምላኽን ዕላማታቱን ዚህልወና ስምዒትን ርድኢትን፡ ምብራቕ ካብ ምዕራብ ከም ዚርሕቕ ዝተረሓሓቐ እዩ።
እቲ ዂነታት ርኡይ ሳዕቤናቱን ድኣ ኣዝዩ ይፈላለይ እምበር፡ እቲ ኣምላኽ ነቲ ዂነታት ኪኽሰት ዝገበረሉ ዕላማን ሓሳባትን ግና ሓደን ዘይልወጥን እዩ። እግዚኣብሄር ምሉእ ጥዕና ዘለዎም ሰባት ኪገብሩና ኸሎና፡ ብብዙሕን ብኸቢድን ሕማማት ክንጥቃዕ ከሎና ዘለዎ ዕላማን ሓሳባትን ሓደን ዘይልወጥን እዩ። እግዚኣብሄር ምሉእ ጥዕና ዘለዎም ሰባት ኪገብረና ኸሎን፡ ብብዙሕን ብኸቢድን ሕማማት ክንጥቃዕ ከሎና ዘለዏ ዕላማን ሓሳባትን ሓደን ዘይለዋወጥን እዩ። ንሕንና ግና ከም ሰባት መጠን፡ኲነታትና ኪለዋወጥ ከሎ ብዛዕባ እቲ እንሓልፎ ዘሎና ዂነታት ይኹን ብዛዕባ እቲ ንዂነታትና ዜልውጥን ኣምላኽ ዘሎና ኣረኣእያ ማዕረ ዂነታትና ዚለዋወጥን ዚገላበጥን እዩ። ስለዚ ድማ ሓሳባትናን ሓሳባት ኣምላኽን ሓንቲ መዓልቲ እኳ ከይተጋጠመ፡ ዕድመናን ምሉእ ሕቘን ከብድን ኰይኑ እዩ ዚነብር። እቲ ዜሕዝን ከኣ፡ ሓሳባትና ምስ ሓሳብ ኣምላኽ ዘይሰማማዕ ኣብቲ ንሕና “ ሕማቕ” እንብሎ ዂነታት ጥራይ ዘይኰነስ ዋላ ኣብቲ እንፈትዎን “ ጥዑም” እንብሎን ኲነታት ከይተረፈ ምዃኑ እዩ። እቲ ንኸምዚ ዝበለ ዜሕዝን ወጽዓ ኣሕሊፉ ዚህበና ዘሎ ድኻምና ግን እንታይ እዩ፧ ዝዂነ እንተ ዂነ፡ ጠንቂ ናይዚ ወጽዓና ኣባና እምበር ኣብ ኣምላኽ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ። ነዚ ኣዕናዊ ጠንቂ’ዚ ከየወገድና፡ ኣብ ዝሓለፍናዮ ዂነታት ንሕና ኽንሕጐስ፡ ኣምላኽውን ብኣና ኺሕጐስ ኣይክእልን እዩ። እግዚኣብሄር በቲ ሰናይ ሓሳባቱን ተግባሩን ወርትግ ሕጉስ እኳ እንተ ዀነ፡ ንሕና ነቲ ሰናይ ሓሳቡ ኸይተረዳእናሉ ኽንተርፍ፡ ካብኡ ሓሊፍናውን ኣብ ልዕሊ እቲ ሰናይ ሓሳቡን ኽንሓጥእ ኪርእየና ኸሎ እቲ ሓጐሱ ምሉእ ከም ዘይከውን ዘየጠራጥር ሓቂ እዩ። እምበኣር ንምንጪ ሓጢኣትና ምእንቲ ኸነድርቕ ኣብ ልዕሊ እቲ ሰናይ ሓሳብ ምእንቲ ኸይንሓጥእ፡ ሓጐስናን ሓጐስ ኣምላኽን ካብ ምዂላፍ ምእንቲ ኽንድሕን ብዛዕባ ሓሳብ ኣምላኽ ቅኑዕን ቀዋምን ምርዳእ ክህልወና ይግባእ ማለት እዩ።
እቲ ንጹብቕና ተሓሲቡ ዝተዋህበና ዂነታት ንጒድኣትና እንልወጦ ዘሎና፡ ነቲ ዂነታት ጥራይ እምበር ነቲ ንዂነታትና ዝደረኸ ሓሳባትን ዕላማን ናይ ኣምላኽ ስለ ዘይንጥምት እዩ። ኣብ ውሽጢ እዛ ሓጻር ዕድመና ክንሓልፎም እንኽእል ኲነታት ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። ብኸብደቶም ድማ ብዙሕ ፍልልያት ዘለዎም እዮም። ንነፍሲ ወከፎም በብሓደ እናተንተንካ ኽትርድኦም፡ ምስ ሓሳብ ኣምላክ ድማ ከተዛምዶም ቀሊል ስራሕ ኣይኰነን። እቶም እንሓልፎም ኲነታት ኣብ ልዕሊ ኣተሓሳስባና ከቢድ ተጽዕኖ ስለ ዜሕድሩ፡ እቲ ናይ ምትንታንን ናይ ምድርዳእን ዓቕምና ኣዝዩ እዩ ዚልወጥ። ናብ ኣዝዩ ዜሐጒስ ኲነታት እንተ ኣቲና፡ እቲ ሽዑ ዘሎና ፈንጠዝያዊ ወይ ሃሴታዊ (euphoric) ስምዒት ነቲ ኣእምሮና ስለ ዚዕብልኾ፡ ይትረፍ ነቲ ረቂቕ ሓሳባት፡ ንጒሉሕ ፍጻመታት እኳ ከነቕልበሉ የጸግመና እዩ። ምኽንያቱ ሓድሓደ ጊዜ ልዑል ሓጐስ ካብ ብርቱዕ መስተ ንላዕሊ የስክር እዩ። ናብ ከቢድ ሓዘን ኣብ እንጥሕለሉ እዋን ድማ፡ ኲነታት ኣተሓሳስብና ፈጺሙ እዩ ዚድፈን። ስለዚ ደድሕሪ ዂነታትና ኽንወርድን ክንድይብን ዘይኰነ ርድእ ዝኰነ ልባዊ ዕረፍቲ ዝመልኦ ናብራ ኸነሕልፍ እንተ ዀንና፡ ከም ዂነታትና ሕልፍ ኢልና ናይ ምርኣይን ሓሳብ ኣምላኽ ናይ ምርዳእ ዓቕሚ ኸነማዕብል የድልየና እዩ።
ቃል እግዚኣብሄር ኣነጺሩ ኸም ዚገልጸልና፡ ሓሳባት እግዚኣብሄር ካብ ሓሳባትና ኣዝዩ ዝተፈለየን ዝረቐቐን እዩ። ነብዩ ኢሳይያስ፡
“ሓሳባተይ ሓሳባትኩም ኣይኰነን፡ መገድታትኩም ከኣ መገድታተይ ኣይኰነን፡ ይብል እግዚኣብሄር።ከምቲ ሰማይ ካብ ምድሪ ልዕል ዚብል፡ መገድታተይ ካብ መገድታትኩም፡ ሓሳባተይ ከኣ ካብ ሓሳባትኩም ልዕል ዝበለ እዩ።” ብምባል ነቲ ሓቂ ገሊጹልና ኣሎ (ኢሳ 55፡8,9)። ቅዱስ ዳዊት ነቲ ናይ ኣምላኽ ሓሳብ ኪርዳኦን ኪበጽሖን ምስ ኣጸገሞ፡ “ እዚ ፍልጠት እዚ ኣዝዩ ይገርመኒ፡ ልዑል እዩ፡ ከርክቦ ኣይክእልን (እየ)።” ክሳዕ ምባል በጽሐ ( መዝ 139፡6)። ዕምቀት ሓሳባት ኣምላኽ ኪብጻሕ ዘይከኣል ምዃኑ ሰፈር ናዕማዊ፡ ንቕዱስ እዮብ፡
“ናይ ጥበብ ምስጢራት ካብቲ ዘሎ ዕጽፊ ምዃኑ እንተ ዚገልጸልካ፡ ንገሊኡ ኣበሳኻ ኸም ዚርስዖ፡ መስተብሀልካ ኔርካ ንመዓሙቚ ኣምላኽዶ ኸተቚሮ፡ንምልኣት እቲ ዂሉ ዚኽእልሲ ኸተቚሮ ትኽእል ኢኻ: ካብ ሰማይ ልዕል ይብል፡ እንታይ ክትገብር ኢኻ ካብ ሲኦል ይዐምቚ፡ እንታይ ክትፈልጥ ኢኻ : ስፍሩ ኻብ ምድሪ ይነውሕ፡ ካብ ባሕሪውን ይሰፍሕ እዩ።” ኢሉ ተዛረበ (እዮ 11፡6-9)። ቅዱስ እዮብውን ወገኑ ፡ ሓያሎ መንፈሳዊ ሓቅታት ድሕሪ ምግላጹን፡
“ካብቲ መገዱስ እንሆ፡ እዚ ሓደ ጫፍ ጥራይ እዩ፡ እቲ ብዛዕባኡ እንሰምዖ ሕሽዂሽዂስ ክንደይ ቅሩብ እዩ፡ ነቲ ነጒዲ ስልጣኑኸ መን እዩ ኼስተውዕሎ ዚኽእል።” ብምባል ብኣስተንክሮ ተዛሪቡ ኣሎ ( እዮ 26፡14)።ኣብ ሓድሽ ኪዳን እንተ ረኣናውን፡ ሃዋርያ ቅዱድ ጳውሎስ ፡ ንዕብየት ሓሳባት ኣምላኽ፡
“ወዳጄ፡ መዓሙቚ ሃብቲ ኣምላኽን ጥበቡን ፍልጠቱን፡ ክንደይ ዘይምርመር ኰታ እዩ ፍርዱ፡ ክንደይ ብኣሰረ ኣሰር ዘይርከብከ እዩ መገዱ። ሓሳብ እግዚኣብሄር ዚፈልጥ መን እዩ ወይስ መን እዩ፧ ዘማኽሮ፡ መንከ እዩ ቐደም ገለ ዝሀቦ እሞ ዚፍደዮ፧”
ብምባል ብኣድናቖት ገሊጽዎ ይርከብ ( ሮሜ 11፡33-35)። እምበኣር ሓሳብ ኣምላኽ ክሳዕ ክንድዚ ረቂቕን ኪብጻሕ ዝይክእልን እንተ ዀይኑ ንኽትርድኦ ቀሊል ኣይኰነን ማለት እዩ። ነቲ ዓሚቝስ ሰፊሕን ዓብይን ሓሳባት ኣምላኽ፡ ኣብዚ ንእሽቶ ኣእምሮና ኸነእትዎ፡ ኽንርድኦ ኸነቝሮ እንተ ፈተንና፡ ንብዘሎ ማያት ዓለም፡ ናብ ሓንቲ ንእሽቶ ብኬሪ ወይ ዋንጫ ( ምለሊኽ) ኸተዕቍሮ ከም ምፍታን ዝዓነቱ ዕሽነት ኪዀነና እዩ። እምበኣር፡ነቲ ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ እንሓልፎ ዂነታት፡ ኣምላኽ ዘለዎ ሓሳብ ክንፈልጦ ክንበጽሖን ዘይንኽእል ካብ ኰንና፡ ብኸመይ ደኣ ኢና ነቲ ዕላማ ኣምላኽ ክንርድኦ እንኽእል፧ ስለዚ ካብቲ ዝርዝር ሓሳብቱ ሕልፍ ኢልና፥ ናብቲ ንሓሳባቱ ዘማእዝነሉ ባህርዩ ከነድህብ ይግብኣና ማለት እዩ። ሓደ ካብቶም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ጐሊሖም ዝተገልጹን ዝተራኡን ባህርያት ናይ እግዚኣብሄር ፡ ሰናይነቱ እዩ። (God is good, all the time)። እግዚኣብሄር ሰናይ ኣምላኽ እዩ። ቅዱስ ዳዊት ካብቶም ንሰናይ ባህርይ ናይ እግዚኣብሄር ኣጒሊሖም ካብ ዝገለጽዎን ዝዘመሩሉን ቅዱሳን ኣቦታት ሓደ እዩ። ሰለዚ ድማ፡
“ እግዚኣብሄር ሰናይን ቅኑዕን እዩ. . . እግዚኣብሄር ሰናይ ምዃኑ ጥዓሙን ርኣዩን፡ ኣብኡ ዚውከል ሰብ ብጹእ እዩ።. . . እግዚኣብሄር ሰናይ እዩ እሞ፡ ጸጋኡ ንዘለኣለም፡ እምነቱ ( እሙንነቱ) ኸኣ ንውሉድ ወለዶ ይነብር።” ብምባል ደጋጊሙ ገሊጽዎ ኣሎ ( መዝ 25፡8፡ 34፡8 ፣ 100፡5 ፣ 106፡1 ፣ 107፡1 ፣ 135 ፡3)። እግዚኣብሄር ብባህርዩ ሰናይ ስለ ዝዀነ፡ ካብኡ ዚወጽእ ሓሳባት፡ ቃላት ይኹን ተግባራት ዘበለ ዂሉ ድማ ሰናይ ጥራይ እዩ ዝኸውን። መሪሕ ጥቕስና፡ ሓሳባት ናይ ኣምላኽ ሰናይ ምዃኑ ኣረጋጊጹልና ኣሎ። ቃላቱ ( ሕግታቱ) ሰናይ ምዃኑ ቅዱስ ዳዊትን ሃዋርያ ጳውሎስን ደጋጊሞም ኣረጋጊጾምልና ኣለዉ ( መዝ 119፡39: ሮሜ 7፡12 እብ 6፡5 )። “ ንስኻ ሰናይ ኢኻ እሞ፡ ሰናይ ተብር ኣሎኻ።” ብምባል ቅዱስ ዳዊት ግብርታት እግዚኣብሄር ሰናይ ምዃኑ ኣረጋጊጹልና ኣሎ ( መዝ 119፡ 69, 65)። ባዕሉ እግዚኣብሄር’ውን ብኣፍ ባርያኡ ነብዩ ኤርምያስ፡ ብዛዕባ እቶም ላሕ ዘበልዎ ህዝቢ እስራኤል፡ “ ሓጐሰይሲ ሰናይ ክገብረሎም እዩ” ብምባል ኣረጋጊጹልና ኣሎ ( ኤር 32፡41 ። ነብዩ ኢሳይያስ እንተ ዀነውን፡
“ ኣነ ኸምቲ እግዚኣብሄር ዝገበረላና ዂሉ ሰናይ ግብርን፡ ከምቲ ንቤት እስራኤል ዝገበረላ ዓብዩ ግብርን፡ ከም መጠን፡ ምሕረቱን ዕብየት ልውሃቱን እናዘከርሉ፡ ሰናይ ግብሪ እግዚኣብሄርን ውዳሴኡን ክነግር እየ።”ብምባል ሰናይነት ናይ ግብርታት እግዚኣብሄር ኣረጋጊጹልና ኣሎ ( ኢሳ 63፡7)። ግብርታቱ ቃላቱ ዀነ ሓሳባቱ ሰናይ ኪኸውን ዝኽኣለ እምበር፡ እግዚኣብሄር ብባህርዩ ሰናይ ስለ ዝዀነ እዩ። እዚ ሰናይነቱ እዚ በቲ ዚፍጽሞ ዓይነት ግብራት፡ በቲ ዝዛረቦ ዓይነት ቃላት፡ በቲ ዚሓስቦ ዓይነት ሓሳባትን ኣይጽለዉን እዩ። እግዚኣብሄር እንተ ቐተለ ሰናይ እዩ። እንተ መሓረ’ውን ሰናይ እዩ። እንተ ሃበን እንተ ኸልኣን ፡ እንተ ኣሕመመን እንተ ኣጥዓየን፡ ብሓፈሻ ዋላ ኣዝዩ ተጻራሮ ተግባራት እንተ ገበረ ዂሉ ጊዜ ብሰናይ ዕላማን ሃቐናን ጥራይ እዩ ዚገብሮ። እቲ ሰናይነቱ ዓይነት ናይቲ ንሱ ዚብሎን ዚገብሮን ጥራይ ዘይኰነ፡ ዓይነት ናይቲ ንሱ ሰናይ ዚገብረሉ ሰብን ህዝብን’ውን ፡ ኣይጸልዎን እዩ። ንዂሉ ሰብ ኲሉ ዓይነት ሰናይ ብምግባር ዚፍለጥ ኣምላኽ እዩ። ስለዚ ድማ ቅዱስ ዳዊት
“ እግዚኣብሄር ንዂ (ሰብ) ሰናይ እዩ። ርሕራሔኡ ኸኣ ኣብ ዂሉ ግብራታቱ እዩ (ዚግለጽ)። . . . እግዚኣብሄር ብዂሉ መገዱ ጻድቕ እዩ፡ ብዂሉ ግብሩውን ሕያዋይ እዩ።”
ብምባል ንኣምላኹ ኣድነቐ ( መዝ 145፡9,17)። እግዚኣብሄር ዝሓስበልናን ዝተዛረበናን ዝገበረልናን ግና ንሕና ኸይንረድኦ ኸይንቕበሎን ከይንሕጐሰሉን ይከኣል እዩ። ንዓና ዘይጽቡቕ ተሰሚዑና ማለት ግና እግዚኣብሄር ሕማቕ ከም ዝገበረ፡ ሰናይነቱ ድማ ከም ዘጥፍኦ ኣየስምዕን እዩ። ምኽንያቱ እግዚኣብሄር ንዂሉ ሰብ ( ንሓጥኣንን ንጻድቕን) ሰናይ እዩ።ንዂሉ ሰብ ( ንሓጥእንን ንጻድቕን) ሰናይ እዩ፡ ብዂሉ ግብራታት ድማ፡ ንስጋና ጥዑም ይኹን ኣይኹን፡ ሰናይን ጻድቕን ሓያዋይን እዩ። እዚ ሓቂ እዚ ካብ ቅድሚ ምስራት ዓለም ጀሚሩ፡ ድሕሪ ሕልፈት ሰማይን ምድርን ከይተረፈ ኸይተለወጠ ዚነበረ ዘለኣለማዊ ሓቂ እዩ። ናትና ምርዳእ ዘይርዳእ፡ ምቕባል ዘይምቕባል ኣብ ልዕሊ እዚ ዘለኣለማዊ ሓቂ እዚ ዚፈጥሮ ዝዀነ ዓይነት ተጽዕኖን ለውጥን የልቦን። እዚ ሓቂ እዚ ኻብቲ ቀዳማይ መጽሓፍን ምዕራፍን ጥቕስን ናይ መጽሓፍ ቅዱስና ጀሚሩ ክሳዕ እቲ ናይ መወዳኣታ ምዕራፍን ጥቕስን ተደጋጊሙ ዝተረጋገጸ ሓቂ እዩ።
እግዚኣብሄር ንሰብ ድንቅን መስተንክርን ገይሩ ኣብታ ፍጽምቲ ገነት ኤድን ኬቐምቶ ኸሎ ሰናይ ግብሪ እዩ ዝገበረ። ኣዳምን ሄዋንን ምስ ሰይጣን ተሓባቢሮም ኣብ ልዕሊ ኣምላኽነቱ ብዓመዳ ተላዒሎም ኣበሳ ምስ ፈጸሙ ካብ ገነት ኤድን ከም ዘውጽኡን ካብታ ኦም ህይወት ምስ ሓጢኣቶም ከለዉ ከይበልዑ እሞ ከም ሰይጣን ንዘልኣለም ህያዋንን ሓጥኣንን ኰይኖም ከይነብሩ ምግባሩ ድማ ብሰናይ ዕላማ እዩ ዝገበሮ። ንምድሪ ብማይ ኣይሂ ኼጥፍእ፡ ንኣብርሃም ንዓሰርተታት ዓመታት ብዘይ ውላድ ኬጻብይ፡ ንዘርኡ 400 ዓመታት ባሮት ኰይዶም ኪነብሩ ዝገበረ ብሰናይ ዕላማ እዩ። ንቕዱስ ባርያኡ ዮሴፍ ብባርነትን ብማሰርትን ኬሕልፎ፡ ንሙሴ ብቤተ መንግስትን፡ ብጒስነት ኣባጊዕ ኣብ ምድረ ባዳን ኬሕልፎ ዝገበረሉ ሰናይን ቅዱስን ዕላማ ነይርዎ እዩ።ካብ ምድሪ ግብጺ ናብ ምድሪ ኸንኣንን ቀጥ ኢልካ እንተ ኼድካያ መገዲ 40 መዓልታት ክነሳ፡ ንሱ ግና ብመገዲ 40 ዓመት ኪመርሖም ዝመረጸሉ ዕላማ ኬድክሞምን ብጻሓይ ምድረበዳ ኬቓጽሎም ኢሉ ዘይኰነስ ብቕዱሳን ሰናይን ዕላማ እዩ ( ዘጸ 13፡17-18)። ነብዩ ሙሴ፡ እግዚኣብሄር ንህዝቡ በቲ ጽንኩር ኲነታት ዘሕላፈሉ ምኽንያት፡ ነቲ ህዝቢ ኣኪቡ።
“እግዚኣብሄር ኣምላኽካ. . . ፡ ትእዛዛቱ እትሕሉ እንተ ዀንካ ወይ ዘይትሕሉ፡ ኣብ ልብኻ ዘሎ ኹሉ እንቲ ኽፈልጥ ኪፍትነካ ኢሉ ኸም ዘዋረደካ ዘክር።
“ሰብ ካብ ኣፍ እግዚኣብሄር ብዚወጽእ ኩሉ ነገር ደአ እምበር፡ ብእንጌራ ጥራይ ከም ዘይነብር፡ ምእንቲ ኼፍልጠካ፡ ንሱ ኣዋረደካ፡ ኣጥመየካ፡ . . . በሊዕካ ምስ ጸገብካን ጽቡቓት ኣባይቲ ሰሪሕካ ምስ ተቐመጥካየንን፡ ኣሓኻን ኣባጊዕካን ምስ ሰሰና፡ ብሩርን ወርቅን ከኣ ምስ በዝሓልካ፡ . . . ሽዑ ልብኻ ከይዕበ እሞ ነቲ ኻብ ምድሪ ግብጺ ኻብ ቤት በርነት ዘውጽአካ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ኸይትርስዕ፡ በቲ ዚነዱ ኣትማንን ዕንቅርቢታትን ዘለዎም፡ ማይ ብዜብሉ ኣጻምእ ገፊሕን ዚፍርህን በረኻ ዝመርሓካ፡ ካብ ጽኑዕ ከውሒ ማይ ዘውጽኣልካ፡ ኣብ በረኻ ኣቦታትካ ዘይፈለጥዎ ማና ዘብልዓካ፡ እዚ ኸአ ምእንቲ ኼዋርደካን ኪፍትነካን ኣብ መወዳእታውን ኬጸብቐልካ ኢሉ እዩ።ብልብኻ ሓይለይን ጽንዓት ኢደይን እዚ ኹሉ ሃብቲ ደለበለይ፡ ከይትብል እዩ።” ብምባል ገለጸሎም ( ዘዳ 8፡2,3, 12-17)። እስራኤላውያን ግና ነቲ ናይ ኣምላኽ ሰናይ ሃሳብን ዕላማን ፈጺሞም ምስ ዘይተረድእዎ ኣብ ልዕሊ እቲ ሰናይ ኣምላኽ ከቢድ ምጒርምራምን በደል ኣድማን ፈጸሙ። እግዚኣብሄር ግና ነቲ እዋናዊ በደሎም ሰናይ ብዝዀነ ተመጣጣኒ ቕጽዓት ድኣ ቐጽዖም እምበር፡ ነቲ ብሰናይ ባህርዩ ዝገተኦ ሰናይ ሓሳቡ ኣይደርበዮን። ደርብይዎን ሓዲግዎን እንተ ዚኸውንን ብድኻም ሰብ ዚሰዓር ሰናይነት ንዘለዎ ኣምላኽ “ ሰናይ” ኢልና ኽንጽውዕን ክንእመኖን ኣይምኻኣልናን ኔርና። ዘለኣለማውን ዘይልወጥን ባህርይ ዘይብሉ እንተ ዚኸውን “ ኣምላኽ” ኪበሃል’ውን ኣይምበቕዐን ነይሩ። ሰባት ነቲ ሰናይ ሓሳባቱን ተግባራቱን እንተ ዘይተረድእዎ ካብ ዘይርድኣ ሓሊፎም ኣንጻሩ እንተ ተዓጥቍ እኳ በቲ ብዘይፍልጠት ዝገበርዎ ተግባሮም ነቲ ሰናይ ምኽሩ ኬጸልምትዎ ኣይክእሉን እዮም ( እዮ 42፡3)።
ቅዱስ ዳዊት ኣብ ዘመን ህይወቱ ብኣዝዩ ከቢድን መሪርን ኲነታት ሓሊፉ ነበረ። ብዙሕ ውርደት’ውን ጥዒሙ እዩ። እንተ ዀነ “ ዝኸም ልበይ” ክሳዕ ዚበሃል ሓሳብ ኣምላኽ ዚሓስብ ሰብ ስለ ዝነበረ፡ ንጊዚኡ እቲ ዂነታት እንተ ዘይተረድኦ፡ እግዚኣብሄር ሓሳብ ልቡ ኽሳብ ልቡ ኽሳዕ ዚገብር ተዓጊሱ ይጽበዮ ነበረ። ደሓር ነቲ ናይ ሓሳብ ልቡ ኽሳዕ ዚገብር ተዓጊሱ ይጽበዮ ነበረ። ድሓር ነቲ ናይ ሓሳብ ኣምላኽ መወዳእታ ምስ ተዐዘበ፡ እቲ ዂሉ መሪር ኲነታት ንምንታይ ከም ዝሰርዓሉ ድሕሪ ምርድኡ ንእግዚኣብሄር፡
“ጐይታየ፡ ፍርድኻ ጽድቂ ምዃኑ፡ ብሓቅኻውን ከም ዘዋረድካኒ እፈልጥ ኣለኹ።. . . ስርዓታትካ ምእንቲ ኽመሃር ውረደተይ ሰናይ ኰነለይ።” ብምባል ኣመስገነይ ( መዝ 119፡75,71)። መንእሰይ ዮሴፍ ብጽልኢ ኣሕዋቱን ብፍትወት እመቤቱን ናብ ከቢድ ባርነትን ማእሰርትን ምእታው እግዚኣብሄር ንምንታይ ናብዚ ዂነታት እዚ ኸም ዘእተዎ! ኣብቲ ዓመታት እቲ ፈጺሙ ኸም ዘይተረደኦ ፍሉጥ እዩ። ቐዳማይ ሚኒስተር ናይታ ዜግነታ እኳ ዘይነበሮ ናይቲ ዘመን እቲ ልዕለ ሓያል ዝነበረት መንግስቲ ግብጺ ምስ ኰነ እሞ፡ ኣሕዋቱ እኽሊ ኺስምቱ ምስ መጹ እቲ ሓሳብ ኣምላኽ ተረድኦ። መንነቱ ንኣሕዋቱ ደሕሪ ምግላጹ ድማ ፡ እቲ ክፍኣት ናታቶም ዘይኰነስ እቲ ኣብ ውሽጢ እቲ ኽፋእ ሓሳባቶም ተሰዊሩ ዝነበሩ ኣብ መዓልቱ ኸኣ ዝተገልጸሉ ሰናይ ሓሳብ ናይ ኣምላኹ፡
“ዮሴፍ ከኣ ነሕዋቱ፡ በጃኹም ናባይ ቅረቡ በሎም። ቀረቡ ድማ። በለ ኸኣ፡ ኣነ ናብ ግብጺ ዝሸጥኩምኒ ዮሴፍ ሓውኩም እየ። ኣምላኽ እዩ ህይወት ንምድሓን ቀቅድሜኹም ዝለኣኸኒ እሞ፡ ሕጂ ድማ ናብዚ ስለ ዝሸጥኩምኒ ኣይትጉሀይ ኣይትጨነቑ። ኣምላኽ ግና ኣብ ምድሪ ተረፍ ምእንቲ ኼትርፈኩም ብዓብዩ ምድሓን ድማ ህይወትኩም ክትድሕን፡ ቀቅድሜኹም ለኣኸኒ። ሕጂ ኸኣ ኣምላኽ እዩ እምበር፡ ንስኻትኩም ኣይኮንኩምን ናብዚ ዝለኣኽኩምኒ። ንሱ ንፈርኡንን ኣቡኡን ጐይታ ኹላ ቤቱን ገዛእ ኩላ ሃገር ግብጽን
ገብረኒ።” ብምባል ነቶም ኣሕዋቱ ገለጸሎም ( ዘፍ 45፡4-8)። እግዚኣብሄር ከኣል ኲሉ ኣምላኽ ስለ ዝዀነ፡ ብጽቡቕ ኲነታት’ውን ነቲ ሰናይ ሓሳቡን ተግባሩን ኪገልጾ ይኽእል እዩ። ካብ በላዒ ብልዒ ኻብ ውርደት ክብሪ፡ ካብ ክፋእ ድማ ጽቡቕ ኬውጽእ ዚኽእል ኣምላኽ እዩ።
ጐይታና ኢየሱስ፡ ኣልኣዛር ፈታዊኡ ከም ዘሓመመ ዚነግር መልእኽተኛ ምስ መጸ፡ ንደቂ መዛሙርቱ፡ “ እዚ ሕማም እዚ ወዲ ኣምላኽ ብእኡ ምእንቲ ኪኸብር፡ ንኽብሪ ኣምላኽ እዩ እምበር ንሞት ኣይኰነን።” በሎም ( ዮሃ 11፡4)። ኣፈ ርክቡ ብህጹጽ ከመጽእ ተጻዊዑ ኼብቅዕ ግና ክልተ መዓልቲ ኸይተበገሰ ደንጐየ። ሙማቱ ምስ ፈለጠ ድማ፡ “ ኣልኣዛር ፈታዊና ደቂሱ (ሞይቱ) ኣሎ፡ ኣነ ግና ካብ ድቃሱ ምእንቲ ኸተንስኦ ክኸይድ እየ’” በሎም። ካብ ገሊላ ናብ ቢታንያ ክሳዕ ዚበጽሕ ድማ ሞይቱ ኣርባዕተ መዓልቲ ገይሩ በስቢሱ ጸንሖ። ናይ ትንሳኤ ንጉስ እዩ እሞ፡ በቲ ህያው ቃሉ ኣዚዙ ህይወት ሂቡ ኣተንስኦ። ስለዚ እቲ ሕማምን ሞትን ኣብ ገዛእ ፈታዊኡ ይፈጸም ዝሓደገሉ ዕላማ ፡ ሰናይ ዕላማን ሓሳብን እዩ ዝነበረ። ኣልኣዛርን እንተ ክልተ ፍቕሪ ጐይታ ዝጠኦኣማ ኣሓቱን ግና፡ እዚ ሰናይ ሓሳብ እዚ ፈጸሙ ኣይተረድኦምን፡ ጐይታ ምስ መጸውን ካብ ክልቲኣን ፈተውቱ ዘይተጻበዮ ናይ ዘይምእማን መልሲ ግብሪ ተቐበለ። እንተ ዀነ ነቲ ብሕማምን ሞትን ናይ ኣልኣዛር ገይሩ ኪገልጾ ዝደለየ ሰናይ ሓሳቡ ግን ኣይገደፎን።ንሱ ዂሉ ጊዜ፡ ኣብ ኲሉ ዂነታትን ንዂሉ ሰብን ሰናይ እዩ።
ሃውርያ ጳውሎስ፡ ክሳዕ ሳልሳይ ሰማይ ተነጢቝ፡ ሰብ ኽርእዮን ኪዛረበሉን ዓበይቲ ሰማያዊ ምስጢራት ድሕሪ ምርኣዩ፡ ሰይጣን ብትዕቢት ጠሊፉ ኬውድቖ ውዲት ኣጻዊዱሉ ኸም ዘሎ ጐይታ ረኣየ። ከምቲ ነቲ ማእለያ ዘይብሉ መከራ ብዓወት ዝሰገሮ፡ ነዛ ረቃቕን ስውርትን ንፍጹማት መላእኽቲ እኳ ዘውደቐት ኣበሳ ግን ጳውሎስ ብቐሊል ኺሰግራ ከም ዘይክእል ስለ ዝተረድኣ፡ ካብዛ መጻወድያ ኣዚኣ ንባርያኡ ዜድሕነሉ ሰናይ ሓሳብ ሓሰበ። እታ ሓሳብ ድማ ግራጭ (ሕማም) ኣብ ስግኡ ምግባር ኰነት።፡ ትዕቢት ኣብ ዝተፈታተኖ እዋን፡ እታ ግራጭ ሽቕ ኣቢላ ብምውጋእ ድኹም ሰብ ምዃኑ ከተዘክሮ ዝተዋህበቶ እያ። ሃዋርያ ጳውሎስ ብረድኤት ኣምላኽ ንቡዛሓት ሰባት ካብ ከቢድ ሕማማት ዘፈወሰ ከም ምዃኑ መጠን ነዛ ግራጭ እዚኣ ኣይተቐበለን። ንሳ ኽትእለየሉ ድማ በቲ ብዙሕ ዘስለጦ ጸሎቱ ስለስተ ሳዕ ናብ ኣምላኽ ለመነ። ጐይታ ግና ንባርያኡ ኬሳቕይ ደልዩ ዘይኰነስ፡ ብሰናይ ዕላማ ዝሃቦ ብልጽቲ ውህበት ስለ ዝዀነት ከስምዖን ኪኣልየሉን ኣይፈተወን። ብኣንጻሩ ነቲ ኸምኡ ኺገብር ዝደረኾ ሰናይ ሓሳቡ ኪገልጸሉ መረጸ። ስለዚ ድማ፡ “ ሓይለይ ብድኻም እዩ ዚፍጸም እሞ፡ ጸጋይ ይእኽለካ” በሎ። ሃዋርያ ጳውሎስ ድማ ድሮ ብዛዕባ’ቲ ሰናይ ባህርያትን ሓሳባትን ግብርታትን ናይ ጐይታ ልዑል ብስለትን ምትእማንን ኣጥርዩ ስለ ዝነበረ፡
“ብምኽንያት እቲ ኣዝዩ ብሉጽ ራእይ እምብዛ ምእንቲ ኸይዕበ ኸኣ፡ ኣብ ስጋይ ግራጭ ተዋህበኒ፡ እምብዛ ምእንቲ ኸይዕበ፡ መልኣኽ ሰይጣን ኪስቅየኒ ተዋህበኒ።. . . ስለዚ ሓይሊ ክርስቶስ ኣብ ልዕለይ ምእንቲ ኺሐድር፡ብብዙሕ ታሕጓስ ብድኻመይ (ብግራጨይ) ክምካሕ እየ።እምብኣርከ (ብስጋ) ምስ ዝደክም፡ ሽዑ እየ (ብመንፈስ) ዝብርትዕ እሞ፡ ምእንቲ ክርስቶስ ኢለ ብድኻም (ስጋይ)፡ ብጸርፊ፡ ብሓሳር፡ ብምስጓጒ፡ ብጸበባ እሕጐስ እየ።” ብምባል፡ ነቲ ሰናይ ሓሳብ ጐይታ ኽብሪ ሃበ፡ ንኣና ድማ መስተንክር ዘይሃስስን ሃዋርያዊ ኣራኣያ ሓደገልና (2ቈረ 12፡7-10)።
እምበኣር እቲ ሰናይ ሓሳብን ግብርን ናይ እግዚኣብሄር ኰነ፡ እቶም ቅዱሳን ነቲ ሰናይ ሓሳብ ናይ ጐይታኦም ዝነበሮም መልሲ ግብሪ ነዚ እዩ ዚመስል። ናይዚ ኣርእስትና መራሕ ጥቕሲ፡ ነቶም ኣብ ምርኮን ባርነትን ናይ ባቢሎን ዝነበሩ እስራኤላውያን ዝተዘርበ እዩ። ስለዚ እግዚኣብሄር ብኣፍ ነብዩ ኤርምያስ ከምኡ ኺብሎም ከሎ፡ ብዓይኒ ሰብ ሰናይ ኰይኑ ኪረኣይ ኣብ ዘይክእል ናይ ባርነትን ውርደትን ኲነታት ዝነበሩ እዮም። እዚ ቕጽዓት እዚ፡ ብሰሪ እቲ ካብ ነገስታቶም ጀሚርካ ኽሳዕ ተራ ህዝቢ ዝፈጸምዎ በደልን ክሕደትን ዝወረዶም እዩ። ከምቲ ንሳቶም ዝገበርዎ ዓይነት ኣበሳ ዝገበሩ ብዙሓት ኣህዛብ ነይሮም እዮም፡ እንተ ዀነ ከምዚ ንእስራኤላውያን ዝገበረሎም ንኣታቶም ኣይገበረሎምን። ኪብደሉ ኸለዉ ብነብያቱ ተመለሱ ዚብሉ ምሩጻት ነብያት ለኣኻሎም፡ ምስ ኣበዩ ድማ ብልክዕ ከም ዝቐጽዖም ኣምበር ከይቀጽዐ ከም ዘይሓደጎም ፡መን ከም ዝማርኾም ክሳዕ ደቂ ደቁ ከም ዝገዝኦም፡ ናይ ምርኮ ዘመኖም ሰብዓ ዓመታት ከም ዚኸውን ንዂሉ ብግልጺ ነገሮም እዩ። ነዚ ዂሉ ድማ ብሰናይ ሓሳብ እዩ ዝገበሮ። ኣብቲ ናይ ቅጽዓት ዘመኖምውን ንበይኖም ኣይሓደጎምን። ካብ ማእከሎም ነብያት ኣተንስኣሎም፡ ካብ ኢየሩሳሌም ብነብዩ ኤርምያስ ብደብዳቤ መልእኽቲ እናለኣኸውን ፡ ኣብ ሃገር ባቢሎን ኪዀንዎን ኪገብርዎን ዚግባእ ይነግሮም ነበረ። እምበኣርሲ እቲ ሰናይ ኣምላኽ ነዚ ዂሉ ብሰናይ ዕላማ እዩ ዝገበሮ። እቶም ኣብ ሃገር ጓና በዚ ናይ ምርኮን ባርነት ኩነታት ዚሓልፍ ዝነበሩ ህዝቢ ግና ነቲ ሰናይ ሓሳብ ናይ ኣምላኽ ኪርእይዎን ክረድእዎን ኣይከኣሉን። ከምቲ ኣብ ምድሪ ይሁዳ ዘይተኣዘዝዎ፡ ኣብ ምድሪ ባቢሎን’ውን ኣይተኣዛዝዎን። ንዘይተረዳእካዮን ንዘይተቐበልካዮን ሓሳብ ክትነብሮ ድማ ኣጸጋሚ እዩ። እግዚኣብሄር ግና እቲ ህዝቢ ነቲ ሰናይ ሓሳቡ ስለ ዘይተረዳኣሉን ዘይተቐበለሉን ኣኳ፡ ንሳ ግና ነቲ ሰናይ ባህርዩ ኪሓድግ ስለ ዘይኰነሉ ነቲ ምኽሩ ፈጸም እምበር ኣይተጣዕሰሉን። ስለዚ ድማ ብኣፍ ነብዩ ኤርምያስ፡
“ብደሓን ርእሶምን ብድሕሪኦም ከኣ ንደሓን ደቆምን ኪኸውንሲ፡ ንሓዋሩ ምእንቲ ኺፈርሁኒ፡ ሓደ ልብን ሓደ መገድን ክህቦም እየ። ንኣታቶም ሰናይ ካን ምግባር ከይዘሐጥሲ፡ ናይ ዘለኣለም ኪዳን ክአትወሎም፡ ካባይ ከይዘብሉ ኸኣ፡ ፍርሃተይ ኣብ ልቦም ከሕድር እየ። ሓጐሰይሲ ሰናይ ክገብረሎም እዩ። ብዂሉ ልበይን ብዂሉ ነፍሰይን ብሓቂ ኣብዛ ሃገር እዚኣ ኽተኽሎም እየ። እግዚኣብሄር ከምዚ ይብል ኣሎ፡ ከምቲ ዂሉ እዚ ዓብዪ ሕሰም ኣብዚ ህዝቢ እዚ ዘውረድክዎ፡ ከምኡ ድማ ኲሉ እቲ ዘተስፈኽዎም ሰናይ ከውርደሎም እየ።” ብምባል ነቲ ሰናይ ባህርዩን ሓሳቡን ኣጒሊሑ ኣርኣዮም ( ኤር 32፡39-42)።
ክሳብ ሕጂ ከም መርኣያ ሰናይ ባህርይን ሓሳብን ናይ ኣምላኽ ኣዕሪና ዝረኣናዮ እቶም ክንሓልፎም ዚኸብዱናን ዚመሩናን ሓማቕ ዚመስሉ ኲነታት እዮም። እንተ ዀነ ዋላ እቶም ጽቡቕ ዚመስሉና ፡ እግዚኣብሄር ብሰናይ ሓሳብ ብኣታቶም ዜሕልፈና ኲነታትውን ንሕና ከምቲ ሓሳቡ ሰናይ ብዝዀነ መገዲ ኣይንነብሮምን ኢና። ብምድራዊ በረኸት ተባሪኽካ ሃብታም ጥዑይ ውላድ ሓያል፡ ምሁር ፡ ስልጡን ( በዓል ስልጣን) ምዃን’ውን እንተ ዀነ እግዚኣብሄር ብሰናይ ሓሳብ እዩ ዚህበና። ሃዋርያ ጳውሎስ ገሊጹልና ኸም ዘሎ እግዚኣብሄር ንሓደ ሰብ ሃብታም፡ ኪኸውን ዚምድበሉ፡ ለጋስን መማቐልን ብምዃን ብሰናይ ግብሪ ኣዝዩ ክህብትም እሞ፡ ካብ ሲኦልን ገሃነምን ድሒኑ ናብ ገነትን መንግስተ ሰማያትን ዚኣትወሉ፡ ነቲ ዚመጽእ ዘሎ ዘለኣለማዊ ህይወት ንርእሱ ጽቡቕ መሰረት ምእንቲ ኼንጽፍ ኢሉ እዩ ( 1ጢሞ 6፡17-19)። እቲ ኣብቲ ዝተዋህቦ ሃብቲ ዘሎ ናይ እግዚኣብሄር ሰናይ ሓሳብ ዘይተረድኦ ሰብ ግና፡ ብኣንጻሩ ብሰናይ ግብሪ ዘይኰነ፡ ብግብሪ ዓመጻ ብብቂ ብጭካነ ብስሰዐ ይህብትም እሞ፡ ከምቲ ጐይታ “ ሃብታም ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ዚኣቱስ ገመል ብዓይነ መርፍእ ክትሓልፍ ይቐልል” ዝበሎ ነቲ ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ናይ ምእታው ዕድሉ ከም ዓይኒ ዕንቍ ንምጽባብ ይጥቀመሉ ማለት እዩ ( ማቴ 19፡23-24)። ሰማያውን ዘላኣለማውን ረብሓ ኪረኽበሉ ይኽእል ንዝነበረ ዕድል ብኸንቱ ኣባኺኑ፡ ምድራውን ጊዝያውን ረብሓ ጥራይ ገበሮ። ከም ንጉስ ሰላምን ገይሩ ሃብትን ክብረትን ጥበብን ዘስተማቕረ ሰብ ኣይነበረን። ንዂሉ ኣስተማቒሩ ምስ ወድኣ ግና ንድሕሪት ምልስ ኢሉ ንህይወቱ ብምስትውዓል መርመረ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ፡
“ኣዒንተይ ዝደለያኦ ኹሉ ኣይከልከልክወንን፡ ሓጎስ ዘበለ ንልበይ ኣይከላእክዎን።ልበይ ብኹሉ ጻዕረይ ይሕጎስ ነይሩ እዩ እሞ፡ ጻማ ኹሉ ጻዕረይ እዚ ኾነ። ሽዑ ነቲ ኣእዳወይ ዝገበራኦ ኹሉ ዕዮን ነቲ እናዐየኹ ዝጸዐርኩሉ ጻዕርን ተመልከትክዎ፡ እንሆ ኸአ፡ እዚ ኹሉ ኸንቱነትን ደድሕሪ ንፋስ ምጉያይን እዩ፡ ኣብ ትሕቲ ጸሓይሲ ረብሓ የልቦን።. . . ኩኡ ኸንቱነትን ደድሕሪ ንፋስ ምጉያይን ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ዚግበር ዘበለ ተግባር ከፊኡኒ
እዩ እሞ፡ ህይወት ጸላእኩ።ነቲ ብድሕረይ ዚመጽእ ሰብ ክሐድገሉ እየ እሞ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ዝዐየኽዎ ኹሉ ዕዮይ ጸላእክዎ።. . . ስለዚ ምልስ ኢለ ብዛዕባ እቲ ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ዝጸዐርኩሉ ዘበለ ጻዕረይ ንልበይ ተስፋ ኣቖረጽክዎ።” ኢሉ ደምደመ ( መክ 2፡10—11,17-18,20)። ንጉስ ሰለሞን፡ እቲ ንህይወት ብዝለዓለ ምልኣታን ክብረታን ዝረኣያ ከምዚ ክሳዕ ምባል እንተ በጺሑ ፡ መን እዩ፡ በቲ ዝረኸቦ ሃብትን ጥበብን፡ ስልጣንን ተድላን ንዓለምን ኣብ ትሕቲ ጻሓይ ንዚርከብ ረብሓን ከም ሓደ ዓብይ ነገር ገይሩ ኪቖጽሮ ዚኽእል፧ ልዕሊ ጻሓይ እምበር ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ረብሓ የልቦን። እቶም ልዕሊ ጻሓይ ረብሓ ዘረኽቡ ድማ ነቲ ኣብ ሕማቕ ይኹን ኣብ ጽቡቕ ኲኒታቶም ዘሎ ሓሳብ ኣምላኽ ዘርድእዎን ዚቕበልዎን ዜተግብርዎን ጥራይ እዮም። እቶም ኣብ ህይወት ይኹን ሞት፡ ኣብ ጥዕና ይኹን ሕማም፡ ኣብ ርኽባት ይኹን ስእነት፡ ኣብ ሃገር ይኹን ስደት፡ ኣብ ሰላም ይኹን ህውከት፡ ኣብ ፍትሒ ይኹን ዓመጽ፡ ኣብ ቤተ ክርስትያን ይኹን ኣብ ዓለም፡ ኣብ ውሽጢ ቤት ይኹን ኣብ ወጻኢ ንዜጋጥሞምን ንዚሓልፍዎን ኲነታት፡ ልክዕ ምስቲ ሰናይ ሓሳብን ፍቓድን ኣሳማሚዖም ዚነብሩ ብልህታት፡ ኣብ ልዕልን ትሕትን ጽሓይ ዚረብሑ፡ ንውጽዓ እኳ ናብ ረብሓ፡ ንውርደትውን ናብ ክብረት ኬልውጡ ዚኽእሉ ብቝዓት እዮም። “ ንሓሳባተይ ንምርጫይን ኣሕሊፍካ ኣይትሃበኒ፡ ኣብ ርድኢተይን ምስትውዓለይን ተመርኲሰ ኽነብር ኣይትሕደገኒ፡ ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ይኹን ኲነታት፡ ኲሉ ጊዜ እታ ሰናይ ሓሳብካ ትግዝኣንን ትምለኸንን” ዚብል ጸሎት ወትርግ ክንጽልዮ ዚግብኣና እዩ።
ምኽንያቱ ንዓና ብመሰረቱ ንሓሳብ ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ኸነገልግል ብኣርኣያ ቅድስቲ ስላሴ ዝተፈጠርና፡ ምድረ ሰማያውያን ፍጡራት ኢና። እቲ ሓመድ ምድራዊ ዝተካፈልናዮ ስጋዊ ተፈጥሮናኣብዛ ምድሪ እዚኣ ናይ ምንባር ቡቕዓት ኬውሕሰልና ኸሎ፡ እቲ ኻብ ኣምላክ ዝተኻፈልናዮ መለኮታዊ እስትንፋስ ድማ ህያው ነፍሲ ክትህልወና፡ ነቲ መለኮታዊ ሓሳብ ናይ ኣምላኽ ብመገዲ እቲ ለጊስናዮ ዘለና ስጋ ጌርና ከነተግብሮን ክንነብሮን ዜኽእለና ብቕዓት ዜልብሰና እዩ። ኣብ ትንቤት ኢሳይያስ ብንጹር ተገሊጹልና ኸም ዘሎ ድማ ንሓና ሰባት ንኽብሪ ኣምላኽ ኢና ተፈጢርናን ተደኲንናን ( ኢሳ 43፡6-7, 21)። ቅዱስ ጳውሎስ’ውን “ ኣቕሓ ኽብሪ” ክንከውን ከም ዝተጸዋዕና ገሊጹልና እዩ ( 2ጢሞ 2፡20,22)። እንተ ዀነ፡ ዘርኢ ኣዳም ካብ ንድሕነቱ ኣቕሓ ኽብሪ ዚኸውን፡ ንጥፍኣቱ ኣቕሓ ውርደት ኪኸውን ምስ መረጸ፡ እግዚኣብሄር ንዘለኣለም ከም ምርጫኡ ኺፈድዮ ኣይመረጸን። ብኣንጻሩ ኣብታ ዝወደቐላ ዕለት “ ዘርኢ እታ ሰበይቲ” ዀይኑ ተወሊዱ ኸም ዜድሕኖ ኣበሰሮ ( ዘፍ 3፡15)። እግዚኣብሄር ንኣዝዩ ልዑል ክብሪ ከምዝፈጠሮ፡ ካብ ኪፈጥሮ ኸሎ ኬድሕኖ ኸሎ ብዝያዳ ኣጒሊሑ ኣግሃዶ፡ “ ካብ ፍጥረትስ ምስጢረ ድሕነት ይዓብይ” እንብለሉ ምኽንያት ድማ ንሱ እዩ። ንኺፈጥረና እግዚኣብሄር ዝኸፈሎ ዋጋ የልቦን። ንኼድሕነና ግና እግዚኣብሄር ኣቦ፡ ነቲ ሓደን እንኮን ወዱ ንሞት ኣሕሊፉ ኺህብ ሓቲትዎ እዩ። እቲ ፍጹም መለኮት ዝዀነ ጐይታ ስጋ ኺለብስ፡ ብዙሕ ውረደትን መከራን ኪቕበል፡ ኣብ መወዳእታ ድማ እቲ ነዛ ንዓይኑ ሓጢኣኣት ኪርእይ እኳ ዘይኰነሉ ጻድቕን ቅድስን ኣምላኽ፡ ሓጢኣት ኪርእይ እኳ ዘይኰነሉ ጻድቕን ቅዱስን ኣምላኽ፡ ሓጢኣት ኲሉ ዓለም ኣብ ዝባኑ ጸይሩ፡ ኣብ መስቀል ተሰቒሉ፡ ነቲ መዳርግቲ ዘይብሉ ኽቡር ደሙ ኼፍስስን፡ ነቲ ዘይግብኦ መሪር ሞት ኪጥዕም ገበሮ። ስለዚ ነቲ ዘጥፋእናዮ ኽብሪ ምእንቲ ኺመልሰልና፡ ርእሱ ብምሕሳር መዳርግቲ ኣልቦ ዋጋ ኸፈለ። ሃዋርያ ጴጥሮስ ንኽብርን ክብደትን ናይ ክርስቶስ ዝኸፈሎ ዋጋ ብኸምዚ ዚስዕብ ገሊጽዎ ኣሎ።
“ካብቲ ኻብ ኣቦታትኩም እተቐበልኩምዎ ኸንቱ ንብረትኩም፡ ከም ብደም እቲ ኣበርን ርኽሰትን ዜብሉ ገንሸል፡ብኽቡር ደም ክርስቶስ እምበር፡ ብጠፋኢ ነገር፡ ብብሩር ወይ ወርቂ፡ ከም ዘይደሐንኩም፡ ትፈልጡ ኢኹም።. . ብህያውን ንዘለኣለም ብዚነብርን ቃል ኣምላኽ ካብ ዘይጠፍእ ዘርኢ እምበር፡ ካብ ጠፋኢ ዘርኢ ኣይኰንኩምን ከም ብሓድሽ እተወለድኩም፡. . . ፡” (1ጴጥ 1፡18-19,22-23)። እምበኣር፡ ንኽንድሕን ዘለኣለማዊ ህይወት ምእንቲ ኽንረክብን፡ ክንድዚ ዚኣኣክል ክቡር ዋጋ ካብ ተካፈልና፡ ሓሳብ ኣምላኽ ኣብ ልዕሌና ኣዝዩ ሰናይን ክቡርን ምዃኑ ክንርዳእ ይግባእ። ቅዱስ ዳዊት ነቲ ኣምላኽ ብዛዕብኡ ዝነበሮ ክቡርን ሰናይን ሓሳብ ምስ ተረድኣ፡
“ጐይታይ፣ ኣምላኸየ፣ ተኣምራትካን ንኣና ዝሐሰብካዮ ሓሳባትካን ብዙሕ እዩ፣ ንኣኻ ዚመስል ከቶ የልቦን። ክነግረሉን ክዛረበሉን እንተ ደሌኹስ፣ ምቝጻሩ ዘይከአል ብዙሕ እዩ።. . . ዎ ኣምላኽ፡ ሓሳባትካ ንኣይ ክንደይ ክቡር እዩ፡ቊጽሩስ ክንደይ ዓብዪ እዩ። እንተ ቘጸርክዎ፡ ካብ ሑጻ ይበጽሕ፡ እንተ ነቓሕኩ፡ ገና ምሳኻ እየ (ዘለኹ)።” ብምባል ኣመስገነ (መዝ 40፡5 ፥ 139፡17-18)።ንሕና’ውን ልክዕ ከምኡ ዝበለ ምርዳኣ ኪህልወና ይግባኣ። ምኽንያቱ ንዘይተረዳእካዮ ነገር ክትገብሮን ክትነብሮን ኣይከኣኣልን እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ፡ ነቲ ቕዱስን ሰናይን ጽውዓ ኣምላኽ ዚበቅዕ ህይወት ምእንቲ ኽንነብር ፡ ዕላማ ጽውዓና እንታይ ከም ዝዀነ፡ በቲ ናብ ሰብ ተሰሎንቄ መልእኽቲ፡
“ከም መጠን ጸጋ ኣምላኽናን ጐይታና የሱስ ክርስቶስን፡ ስም ጐይታና ኢየሱስ ኣባኻትኩም ምእንቲ ኪኸብር፡ ንስኻትኩምውን ብእኡ (ብእኡ) ኽትከብሩ፡ ኣምላኽና ነዛ ጽውዓ እዚኣ ብቑዓት ምእንቲ ኪቘጽረኩም፡ ብሓይሊውን ኲሉ ሰናይ ስምረትን ግብሪ እምነትን ኪፍጸም፡ ብዛዕባኹም ኲሉ ሳዕ ንልምን ኣሎና።” ብምባል ገሊጹልና ኣሎ (2ተሰ 1፡ 12)። ስለዚ ኣብዚ ኣብ ትሕቲ ጻሓይ እንነብሮ ናብራ፡ እዘን ክልተ ገጻት ናይ ክርስትናዊ ህይወት ምፍጻመን ርግጸኛታት ክንከውን የድልየና። ቅድም ንሕና ንእኡ ከነኽብሮ፡ ብድሕሪኡ ድማ ንሱ ኬኽብረና፡ ቅድም ተኸተሉ ሓልዩ ኣብ ህይወትና ኪፍጸም ይግባእ።
ናብ ኲሉ ነገር ጀማሪ እግዚኣብሄር ባዕሉ እዩ። ስለዚ እቲ ኽብሪ’ውን ብእኡ ከም ዝተጀመረ ርዱእ እዩ። መጀመርታ ብገዛእ ኣእዳውን ብገዛእ ኣምሳሉን ብምፍጣር እቲ ዝዓበየ ኽብሪ ኣጐናጸፈና። ነቲ ኽብሪ እቲ ደርቢና ብፍቓድና ውርደት ምስ መረጽና ድማ፡ ነቲ ኪሩቤልን ሱራፌልን ኲሎም ሰራዊት መላእኽትን ብምኽንያት ክብሩ ዜንቀጥቅጡሉ እንኮ ወዱ ንስጋ ምልባስን ንሞት ኣሕሊፉ ብምሃብ፡ ብኽቡር ደም ወዱ ብምዕዳግ ነቲ ዘጥፍእናዮ ክብርና መለሰና። እዚ ሓንሳእን ንዂሉ ዘርኢ ሰብን ዝተፈጸመ ተግባር እዩ። ብድሕርዚ፡ ማለት እዚ ናይ ክብሪ ድሕሪ ባይታ እዚ ድሕሪ ምንጻፍ። ብድሕሪኡ ኪኸብር ወይ ዘይኺከብር፡ ናይቲ ውልቀ ሰብ ምርጫ እዩ ዚኸውን። እቲ ኣብዛ ምድራዊት ህይወቱ ንኣምላክ ዘኽበረ፡ ካብቲ ኣምላክ ኣብ ምድሪ ዝሃቦ ኽብሪ፡ ናብቲ ሰማያውን ዘለኣለማውን ክብሪ ኺሰግር እዩ። እቲ ኣብ ስግኡ ንኣምላኽ ኬኽብር ዘይፈተወ ግና፡ ነቲ ኣምላኽ ብኽቡር ደም ወዱ ዝሃቦ ኽብሪ ዳግማይ ስለ ዝደርበዮ፡ ካብ ኣምላኽ ዚጽበዮ ዘለኣለማዊ ኽብሪ ኣይህልዎን እዩ። ብኣንጻሩ፡ ዓቕሚ ኣእምሮኡ ኺርድኦን ኪግምቶን እኳ ዘይክእል ውርደትን ስቓይን ኪጐናጸፍ እዩ። እቶም ኣብዛ ናይ ትሕቲ ጸሓይ ሓጻርን መራርን ዕድሚኦም፡ ብዂሉ ተግባራቶምን ቃላቶምን ሓሳባቶምን ዘኽበርዎ ግና፡ ዘይሓልፍን ዘይረኽስን ዘይጽምልውን ክብሪ ተዳልዩልም ኣሎ። ነቲ ከይረኣይዎ ዘፍቀርዎ፡ ሕጂውን ከይረኣይዎ ብእኡ ዚኣምኒ ዘለዉ፡ መደምደምታ እምነቶምን ምድሓን ነፍሶምን ዝዀነ ክርስቶስ ምስ ረኸብዎ፡ ኪንገርን ኪግለጽን ብዘይክእል ክቡር ሓጐስ ኪሕጐሱ እዮም ( 1ጴጥ 1፡3-9)።
እቶም ነቲ ኣምላኽ ሓሲቡሎም ዘሎ ሰናይ ሓሳብ ዝተረድኡ ብልህታት፡ ነቲ ኽቡር ሓሳብ ኣምላኽ ዚዳረግ ክቡር ህይወት እዮም ዚነብሩ። ነቲ ንኽብሪ ኣምላኾምን ንኽብሪ ርእሶምን ዜሕስር ሓጢኣት ይጽየፍዎን የርሕቕዎን። ከምቲ ንቓኤል ዝተባህለሉ፡ ነቲ ወርትግ ዘቃጸዎም ሓጢኣት ይገዝእዎ እምበር ኣይግዝእዎን እዮም። ነቲ ብኽቡር ደም ክርስቶስ ዝተዓደገ፡ ማሕበር መንፈስ ቅዱስ፡ ቤት መቕደስ ናይቲ ልዑል ኣምላኽ ኪኸውን ዝተሓርየ ስጋኦም ( ሰብነቶም)፡ ኣጽዋር ጽድቂ ንኣምላኽ ኪኸውን ደኣ ይውፈይዎ እምበር ኣጽዋር ዓመጻ ንሓጢኣት ኣይገብርዎን እዮም (ሮሜ 6፡12-23)።ብምሕዳስ ሓሳቦም ተለዊጦም፡ ንኣእምሮኦም ካብቲ ርኹስ ዓላማዊ ኣተሓሳስባ ድሕሪ ምንጻህ፡ ነቲ ሰናይን ባህ ዜብልላ ምሉእን ፍቓድ ኣምላኽ ምእንቲ ኺፈልጥን ከግዝእን፡ ንስጋኦም ህያው ቅዱስን ንኣምላኽ ባህ ዜብልን መስዋእቲ ጌሮም ንኣምላኽ እዮም ዚውፍይዎ ( ሮሜ 12፡1-2)።ኣተሃሳስባኦም ከም ናይ ጐይታኦም ክቡርን ሰናይን ስለ ዝዀነ፡ እቲ ብደም ክርስቶስ ዝኸበረ ስብነቶም፡ ብሓጢኣት ኪረክስን ኪማስንን ኪሓስርን ኣይፈቕዱን እዮም። ስጋኦም ንኽብሪ ኣምላኽ ከም ዝተፈጥረን ክቡር ዋጋ ተከፊልዎ ኸም ዝድሓነ ኣነጺሮም ስለ ዚፈልጡ፡ “ ስጋ እንድየ ለቢሰ” ብዚብል ኣጒል ምስምስ ንሰብነቶም ንጥፍኣት ኣሕሊፎም ኣይህቡን እዮም። ሰብ ምዃኑ ስጋ ምልባስ፡ ግድነታዊ ናይ ምሕጣእ ረቛሒ እንተ ዚኸውን፡ ክርስቶስ’ውን ምሓጥኣ ነይሩ። ጐይታ ግና ይትረፍ ነቲ ንእኡውን ዝተፈታተኖ ሓጢኣት፡ ነቲ ናትና ሓጢኣት ከይተረፈ ብስጋኡ ኸም ዝሰዓሮ ሃዋርያ ጳውሎስ ገሊጹልና እዩ ( ኤፌ 2፡14-16)። ብዙሓት ከምዚ ኸማና ስጋ ዝለበሱ ቅዱሳን ነዚ ንጹር ኣርኣያ ክርስቶስ ብምስዓብ፡ ብስጋኦም ንኣምላኽ ኣኽበሩ እምበር ፡ በቲ ኣምላክ ዘልበሶም ስጋ ንሓጢኣትን ንሰይጣንን ኣየገልገሉን ንኣምላኾም ኣየሕሰሩሉን። በቲ ኣምላኽ ዘልበሰካ ስጋ ተመሊስካ ንኣምላኽ ተሕስረሉ እንተሊኻ፡ “ ገረብ ብሓኽላ” ዝዓይነቱ ግፍዒ ትፍጽም ከም ዝሎኻ ምፍላጥ ጽቡቕ እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ ፡
“ ንኣይ ህይወተይ ክርስቶስ እዩ፡ ሙማት’ውን ረብሓይ እዩ፡ እሞ፡. . . ከምቲ ዂሉሳዕ ሕጂውን ብትብዓት፡ እንተ ብህይወት እንተ በሞት ፡ ክርስቶስ ብስጋይ ኪኸብር እዩ።” ብምባል ከም ናይ ክርስቶስ ኣርኣያ ዝሓደጎ ቅዱስ ሃዋርያ እዩ ( ፊሊ 1፡20-21)። ስለዚ ድማ፡ ነቶም ባዕሉ ሰቢኹ ክርስትያን ዝገበሮም ምእመናን ቘረንቶስ ንኣናን፡
“ብዋጋ ተዐዲግኩም ኢኹም እሞ፡ ስጋኹም ቤተ መቕደስ እቲ ኣባኻትኩም ዘሎ፡ ካብ ኣምላኽ እተቐበልኩምዎ መንፈስ ቅዱስ ምዃኑ፡ ናይ ርእስኹምውን ከም ዘይኰንኩምዶ፡ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧ ስለዚ ብስጋኹም ንኣምላኽ ኣኽብርዎ።” ብምባል ፡ ስጋና ነቲ ሰናይ ሓሳብ ናይ ኣምላኽ ኬገልግልን ኬኽብርን እምበር ፡ መጋበርያን ኣጽዋን ናይ ሓጢኣት ኪኸውን ከም ዘይግብኦ ኣመልኪቱና ኣሎ (1ቄረ 6፡19-20)።
እዚ ኣብ ትሕቲ ጸሓይ እነሕልፎ ናብራ፡ ብዓይነቱን ብኽብደቱን ኣዝዩ ብዙሕ ገጻትን ምዕራፋትን ዘለዎ እዩ። ገጻት ህይወትናን ናብራናን ዝደለዮ መልክዕ ይሃልዎ ብዘየገድስ፡ ናይ ህይወት ተልእኾና ነቲ ሰናይ ሓሳብ ኣምላኽ ብስጋና ምግልጋልን ምኽባርን እዩ። እዚ ተልእኾ እዚ ምስቲ ንሓልፎ ዘሎና ዂነታትን ስምዒታትን ዘይለዋወጥን ቀዋምን እዩ። እዚ ናይ ኣምላኽ ሰናይ ሓሳብ ናይ ምግልጋል ተልእኾና፡ ብቦታን ብጊዜን’ውን ዘይለዋወጥ እዩ። ስለዚ እቲ ንሓልፎ ዘሎና ዂነታት ንምንታይ፡ ክሳዕ መዓስ ምዃኑ ዘይክንፈልጥ ንኽእል ኢና። ምኽንያቱን ንውሓቱን ክንዲ ዝደለየ ይኹን ፡ ሰናይነት ናይ ኣምላኽ ምርዳእናን ፡ ነዚ ቕዱስ ባህርይ ናይ ኣምላኽ ናይ ምኽባር ተልእኾናን፡ ኣብ ውሽጢ እዛ ሓጻርን ምድራውን ዕድመና ኸም ዝተፈጸመ ኸንረጋግጽ ርግጸኛታት ንኹን። ከምዚ እንተ ገበርና ነቲ ሰናይ ኣምላኽ ከንኽብሮ፡ ካብኡ ሓሊፍና’ውን ነቲ ሰናይ ባህርዩ ኽንወርሶን ኢና። ከመይሲ እቲ ሰናዩ ባህርዩ ተወራሲ እዩ። እቲ ንሰናይ ሓሳብ ከም ዚግባእ ዝተረድኦ ሰብ፡ ከም ኣምላኹ ሰናይ ኪኸውን ዜኽእሎ ጽቡቕ መሰረት ዝሰረተ ዕውት ሰብ እዩ። እግዚኣብሄር ብባህርዩ ሰናይ ስለ ዝዀነ፡ኲሉ ጊዜ ሰናይ ከምዚሓስብ፡ ሰናይ ከም ዚዛረብ ፡ ሰናይውን ከም ዚገብር ኣቐዲማና ጠቒስና ኣሎና። ነቲ ስናይ ሓሳቡ ከምዝተረዳእናዮ፡ ነቲ ሰናይ ባህርዩ ድማ ከም ዝወረስናዮ እንፈልጥ ድማ፡ ኣብ ሓሳባትናን ቃላትናን ተግባራትናን፡ ሰናይነትና ኪረኣይን ኪዓዝዝን ከሎ ጥራይ እዩ።፡ ኣምላኽ ሰናይ ምዃኑ ተረዲእናዮን ኣድኒቕካዮን ከተብቅዕ፡ ነቲ ሰናይ ባህርዩ እንተ ዘይተካፈልካዮ፡ ዕዳ ድኣ ተሰኪምካ እምበር ዝረባሕካዮ ዋላ ሓንቲ ነገር የብልካን ማለት እዩ። እግዚኣብሄር በቲ ሰናይ ምኽሩ ፡ ብድኽነት፡ ብሕማም፡ ብሓዘን፡ ብምኽነት (መኻንነት) ከምኡ’ውን ብብዙሕ ካልእ ፈታኒ ዂነታትን ኽትሓልፍ እንተ ፈቐደሞ ንስኻ ድማ ኣብ ውሽጢ እቲ ዂነታት ዀንካ ብዛዕባ ኣቲ ትሓልፎ ዘሎኻ መሪር ጥዑም (bitter sweet) ኲነታት ሰናይ ክትሓስብን ክትዛረብን ክትገብርን እንተ ዘይክኢልካ ፡ ሽዑ ልብኻ ተጠቢሩ ኸም ዘሎ ኣይትጠራጠር፡ እግዚኣብሄር በዚ ዘይጥዑም ኲነታት ክትሓልፍ ዘፈቀደልካ፡ ተማቓሊ ናይቲ ኣምላኻዊ ሰናይ ባህርዩ ምእንቲ ኽትካፈል ኪሕግዘካ ኢሉ እዩ።
ብኣንጻሩ ብዂሉ እቲ ሰብ “ ጽቡቕ ፡ ጥዑም” ዚብሎ ብሃብትን ጣዕምን፡ ብሓይልን ስልጣንን፡ ብኣሳልጦን ክብረትን ኬሕልፈካ ኸሎ ድማ ፡ ብእኡ ኪድልለካን ኬፈንጥረካን ኢሉ ዘይኰነስ፡ ነቲ ሰናይ ባህርዩ እንትካፈለሉን እትምኮረሉን ደገ ምእንቲ ኪኸፈተልካ ኢሉ እዩ። በቲ ሰናይ ውህብቶኡ፡ ካብቲ ሰናይ ባህርዩ ምክፋል ሓዲግካ ብግብረ እከይ ትውሕልለሉ እንት ዀንካ ግና፡ ነቲ ሰናይ ሓሳብ ኣምላኽ ኣይተረዳእካዮን ጥራይ ዘይኰነ፡ ኣንጻሩ ዝዓጠቕካ ዓቀይታይ ኰንካ ኣሎኻ ማለት እዩ። እምበኣር ህይወት ተልኾ እያ፡ ምርጫ ድማ እያ። ኣብ ጒዕዞ ህይወትካ ዜጋጥመካ ኲነታት ይዕበይ ይንኣስ፡ ይንዋሕ ይሕጸር፡ ይኽፋእ ይጸብቕ ብዘየገድስ፡ ምርጫ ኽትገብር ኬገድደካ እዩ። ነቲ ናይ ኣምላኽ ሰናይ ተልእኾ እንተ መሪጽካ፡ ነቲ ሰናይ ሓሳብ ኣምላኽ ኽትርድኦን ከተገልግሎን፡ ስለዚ ድማ ነቲ ሰናይ ባህርዩ ክትወርሶ ኢኻ። ብኣንጻሩ ነቲ ኽፋእ ምርጫ እንተ ኣልዒልካ ግና፡ ዋላ ወዳ መዝሙርን ሃዋርያን ክሳዕ ምዃን ዓቢኻ ክነስኻ እኳ፡ ከም ይሁዳ ክሳዕ ንጐይታኻ ምሻጥ ከም እትወድቕ ኣይትጠራጠር ኢኻ።
“ ዳዊት ብዘመኑ ንፍቓድ ኣምላኽ ምስ ኣገልገለ፡ ዓረፈ።”
ጸጋ ጐይታና ኢየሱስን ፍቕሪ ኣምላኽን ሕብረት መንፈስ ቅዱስን ምስ ኲላትና ይኹን፡ ኣሜን!!


text:
ባህሊ ስራሕ ኣብ ኢትዮጵያ ክልወጥ ኣለዎ'ውን ይብሉ
ኣብ ሑመራ ጥቓ ሩባ ተከዘ ዝነብሩ ኣቦይ ግደይ ገብረሊባኖስ (ግደይ ጀርዲን) ኣብ ትግራይ ንነዊሕ ዓማውቲ ኣብ ልምዓት መስኖ ወፊሮም ፅቡቕ ውፅኢት ብምምዝጋብ ይፍለጡ::
ግደይ ጀርዲን ኣብ እዋን እዚ ልዕሊ 6 ሽሕን 5 ሚኢትን ዓይነታት ተኽሊ ፍራምረ የፍርዩ ኣለዉ::በዚ ኣብነታዊ ውፅኢት ስረሖም ድማ ሓርበኛ ልምዓት ዝብል ማዕረግ ረኺቦምን ሎምዘበን መተባብዒ ሽልማት ተዋሂቦምን እዮም:: ካብ ሩባ ተከዘ ማይ ስሒቦም እውን ይጥቀሙ:: ንተከዘ ድማ ‘ኣምለጠ’ ዝብል ሽም ጠሚቖሞ ኣለዉ::
ግዳስ መንግስቲ ትግራይ ሄልኮፕተር እዩ ክሽልመኒ ነይሩዎ እዮም ዝብሉ:: ነዚ ምኽንያት ኢሎም ዘቕርብዎ ኻዓ ዝበዝሕ ህዝቢ ኢትዮጲያ ባህሊ ስራሕ ስለዘይብሉስ ህዝቢ ነናብ ዘለዎ ከይደ ከምህሮ ስለዝደሊ እዬ ይብሉ:: ሰንበት ጥራሕ እናኽበረ ኣብ ኩሎም ካልኦት ማዓልታት ክስራሕ ሃይማኖታዊ ትእዛዝ ይፈቅድ እዩ ብምባል ይምዕዱ::
ህዝቢ ኢትዮጲያ ብዋሓዝቲ ሩባታት ዝሃፍተመት መሬት ሒዙ ክስደድን ክርዳእን ኣይምተገበአን እንትብሉ ብምሒር ምቁጫጭ ይዛረቡ::
“ኣነ ኣብ ኢትዮጲያ ጌይሶ፣ሓሽሽ፣ጫትን ትምባኾን ክትከል ኣይደልን” ኢሎም ግደይ ጀርዲን::


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና እቲ ሪፖርት ንዒቅካ ዝሕለፍ'ዩይብል
ኣብ ኢትዮጵያ ዓሚ ካብ ሞንጎ ዝተፈፀሙ መግሃስቲታት ሓደ ከየፃረኻ ምቅታል፣ መግረፍቲ፣መውቃዕቲን ንኣባላት ተቃወምቲ ምንክልባትን ምእሳርን ይርከቦ።ብሕልፊ ፍሉይ ሓይሊ ፖሊስን ምልሻታትን መጥቃዕቲን ሕነ ምፍዳይን ፈፂሞም።ሕማቅ ኩነታት ኣብያተ-ማእሰርቲ ኣብ ልዕሊ ደገፍቲ ተቃወምቲ እዮም ተባሂሎም ዝጥርጠሩ ዜጋታት ዝተፈፀመ ጥቅዓት ተጠቂሱ‘ሎ።
ከይተኸሰስካ ተኣሲርካ ምቅናይ፣ናይ ዜጋታት መሰላት ምግሃስ፣ዘይሕጋዊ ተፍታሽ መንበሪ ገዛ፣ኣብ ውግእ ኣንፃር ደባይ ተዋጋእቲ ዘይተመጣጣኒ ሓይሊ ምጥቃም፣መሰል ምዝራብን ሚድያን ምድራት፣ማእሰርቲን ምውራድን ጋዜጠኛታት፣ብገዛኢ ፓርቲ ዝፍፀም ምፍርራሕ፣ኣብ እዋን ምርጫ ህውከት ምፍጣር ተኸሲቱ‘ሎ።
ፖሊስ፣ኣማሓደርቲን ኣብ ዘፈር ፍትሒ ዝኽሰት ፀገም ጉቦ፣ንማሕበራት ሰብኣዊ መሰላት ምፍርራሕ፣ዓመፅን በደልን ኣንፃር ደቂ-ኣነስትዮን ህፃናትን፣ግዝረት ደቂ-ኣነስትዮ፣ህፃናት ንቁጠባዊን ፆታዊ ብህጎን ምምዝማዝ፣ናይ ሰባት ምዝውዋር፣ኣብ ልዕሊ ስንኩላን፣ውሑዳት ሃይማኖታትን ዓሌትን ዝፍፀም ግፍዒ፣ኣስገዳድ ሸቅሊ ናይ ህፃናት ሸቅልን፣ናይ መንግስቲ ኣብ ተግባራት ማሕበራት ሰራሕተኛታት ጣልቃ ምእታው ተራእዩ‘ዩ ዓሚ።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ኢትዮጵያ ከምቲ ንክልተ ዓመታት ትገብሮ ዝነበረት ሎም-ዘበን ንዓመታዊ ሪፖርት ሰብኣዊ መሰላት ዩ-ስ፣ መልሲ ከምዘይትህብ ኣፍሊጣ።ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮጵያ ከምዝሓበሮ ኢትዮጵያ ነቶም ክስታት መልሲ ናይምሃብ ውጥን የብላን ይብል።
ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ እቲ ዝወፀ ናይ ዩ-ስ ሪፖርት ንመልሲ ዘይበቅዕን ንዒቅካ ክግደፍ ዘለዎን’ዩ ኢሎም።
“ንዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ብዛዕባ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ምስ ሰበ ስልጣን ዩናይትድ ስቴትስ ተደጋጋሚ ኣኼባታት ብምክያድ ተዘራሪብና ኢና።ኣብ መብዛሕተኦም ጉዳያት ዝተረዳዳእና መሲሉና ነይሩ።እቲ ዝገበርናዮ ምይይጥ ኣብ ግምት ዘይኣቱ እንተድኣ ኮይኑ ከም ሓደ ክሕግዘና ዝኽእል ሪፖርት ምቕባል ኣየድልን ማለት’ዩ። ስለዚ ነቲ ሪፖርት ምሉእ ብምሉእ ነፂግናዮ’ለና”ኢሎም።
እቲ ሪፖርት ነቲ ኣብ መንጎ ኣዲስ ኣበባን ዋሽንግተንን ዘሎ ፅቡቕ ርክብ ከምዘይጎድኦ’ውን ሓቢሮም።ነቲ ሪፖርት እምበር ንዩናይትድ ስቴትስ ኣይነፀግናን ይብሉ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ።


text:
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ኣብ ድሮ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤኡ
ኣብ ዝተፈላለዩ ኣርእስታት ፖለቲካዊ ሰሚናር የካይድ ኣሎ።
ሬሳ ናይ ክልተ ኣባላት ስለያ ህግደፍ ኣብ ከባቢ ኣዲባራ ከም ዝተረኽበ ተገሊጹ።
ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ ኣብ ጅቡቲ ንዝርከቡ ምሩኻት ኲናት ቆላሕታ ክገብር ጻውዒት ቀሪቡ።
ውድባዊ ሰሚናር ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡ ኣብ ኣረኣእያን ተግባርን ዝተሰረተ ዘላቒ ሓድነት ንምርግጋጽ ንቃለስ! ሓደን ዝሰመረን ናይ ኩሎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ሃገራዊ ግንባር ክረጋገጽ ንቃለስ! ምሕዝነት ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ይደልድል! ሰሚናር ፖለቲካዊ ውድባት ካልኣይ ጉባኤ ሃገራዊ ባይቶ ንምዕዋት ንረባረብ! ብዝብሉን ካልኦት እዋናውያን ጭርሖታትን ብ16 መስከረም 2017 ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ ብዝኽሪ ሰማእታት ተኸፊቱ ብልዙብ ኣገባብ ይካይድ ኣሎ።
ውድባዊ ሰሚናር ደግሓኤ ንሕጂ ኣንጻር ህግደፍ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቃልስን፡ ብስትራተጂ ደረጃ ክተሓዝ ዘለዎ ንጹር ፖለቲካዊ ኣንፈትን መሰረት ኣብ ዝገበሩ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ኣብ ዝኸፈቶ መድረኽ ከመያየጥ ውዒሉ፡ ብ17 መስከረም 2017 ድማ ክቕጽል ምዃኑ ወኪል ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ካብ ቦታ ሰሚናር ሓቢሩ።Loading...You are here: Home > Tigrigna > Current Article
ሬሳ ናይ ክልተ ኣባላት ስለያ ህግደፍ ኣብ ከባቢ ኣዲባራ ከም ዝተረኽበ ተገሊጹ።
ሌ/ኮነረል ጸጋዛኣብ ባርያ ጋብር ኣምለሶም (ኩሑል) ን ተለንተ ሰመረ ጉዑሽ ኣፈወርቂ ዝተባህሉ ኣባላት ስለያ ኮይኖም ከገልግሉ ዝጸንሑ ሰባት መቕተሊኦም ምኽንያትን ቀታሊኦምን ዛጊት ብልክዕ ብዘይተፈልጠ ብጠያይቲ ዝተበሳሰዐ ሬሳኦም ብ3 መስከረም 2017 ኣብ ከባቢ ኣዲባራ ተደርቢዩ ከም ዝተረኽበ እሪ መድረኽ ብ13 መስከረም 2017 ሓቢራ።
ቅድሚ ሰሙን ምስኦም ዝነበረ ዶክዩመንት ሒዞም ተሰዊሮም ስለዘለዉ ተኸታተሉ ዝብል ሴርኩላር ካብ ምክልኻል ናብ ኩለን ኣሃዱታት ስለያ ተመሓላሊፉ ምንባሩ፡ ብ 7 መስከረም 2017 ስድራ-ቤት እዞም ግዳያት ካብ ማይድማን ዓዲ ያቆብን ተወሲዶም ኣብ ተሰነይ ኣብ ዝርከብ ቤትማእሰርቲ ተሓይሮም ምህላዎም፣ ምኽንያት መእሰሪኦም ሰነዳት ሓቢእኩም ኣለኹም ዝብል ምዃኑን ገሊጻ።
ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ ኣብ ጅቡቲ ንዝርከቡ ምሩኻት ኲናት ቆላሕታ ክገብር ጻውዒት ቀሪቡ።
ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ኣመት ናይ’ቶም ካብ ሰነ 2008 ኣትሒዞም ኣብ ጅቡቲ ዝርከቡ 19 ምሩዃት ኵናት ኤርትራ ክገብር ኣብ ለንደን ዝመደበሩ ኤርትራዊ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰል ብ13 መስከረም 2017 ናብ ኣህጉራዊ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ናይ ጻውዒት ደብዳቤ ከም ዝለኣኸ ረዲዮ ኤረና ብ14 መስከረም 2017 ኣቃሊሓ።
እቲ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰል ኣብ መላኽቱ፣ መንግስቲ ጅቡቲ ነዞም ምሩኻት ኲናት ንሸሞንተ ዓመት ካብ ዝጸንሕሉ ነገድ ዝተባህለ ቤት ማእሰርቲ ኣብ መወዳእታ ናይ 2016 ብምሕረት ፈቲሑ ንማሕበር ቀይሕ መስቀል’ኳ ኣረኪብዎም እንተነበረ፡ መሊሱ ናብ ሳልሳይ ሃገር ክሳብ ዝወጽኡ ብዝብል ምስምስ ናብ’ቲ ዝነበርዎ ቤት ማእሰርቲ ወሲዱ ዳጒንዎም ምህላውን ኣረጋጊጹ።
ብካልእ ዜና ፋብሪካ ጸባ ኣስመራ፡ ብሰንኪ ሕጽረት መዕሸጊ ብላስቲክ ብግቡእ ዘይተታሕዘ ጸባ ይሸይጥ ከም ዘሎ፡ ብሰበቡ ድማ ብፍላይ ህጻናት ብዝተፈላለዩ ሕማማት ይጥቅዑ ምህላዎምን ረዲዮ ኤረና ወሲኻ ጸብጺባ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 16-09-2017


text:
ንጽሙማን ዕላማ ዝገበረ መደብ ተጀሚሩ!
ጽሙማን ምእመናንን ምእመናትን መንፈሳዊ ኣገልግሎትን ስብከተ ወንጌልን ንኽረኽቡ፡ ቅዱስ ሲኖዶስ ብዝሃቦ መምርሒ መሠረት፡ ካብ መንፈሳውያን ክፍልታት ዘመንበረ ፓትርያርክ ኮሚተ ቆይሙ፡ ንሰበኽቲ ወንጌልን ኣመኃደርትን ናይ ኣብያተ ክርስቲያን ሃገረ ስብከት ኣሥመራ መግለጺ ድኅሪ ምውሃቡ ከም መጀመሪ ብዕለት 1 ታኅሣሥ 2010 ዓ.ም. ኣብ ኣዳራሽ ፍኖተ ብርሃን ንጽሙማን ዕላማ ዝገበረ ጉባኤ ተኻይዱ።
"ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረኣየ" (ማቴ. 4፡16) ብዝብል መሪሕ ቃል፡ ኣብ ኣሥመራ ዝርከቡ ጽሙማንን ካልኦትን ዝተሳተፍዎ ጉባኤ፡ ካብ ሰዓት 4፡00 ድ.ቀ. ጀሚሩ ክሳዕ ሰዓት 6፡00 ድ.ቀ. ብምልክት ቋንቋ ጽሙማን እናተተርጐመ ጸሎትን ስብከትን መዝሙርን ዘጠቓልል መደብ ነይሩ።
እቲ ጉባኤ ብጸሎት ተጀሚሩ ናይ ዕለቱ ወንጌል ምስ ተነበ፡ ፈውሰ ሥጋ መግበ ነፍስ ዝኾነ ቃለ እግዚአብሔር "ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ወፀሎም" ብዝብል ኣርእስቲ ትምህርቲ ተዋሂቡ። ቀጺሎም መዘምራን ቤት ትምህርቲ ሰንበት ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ድንግል ማርያም ቤተ ክርስቲያን ንሕልና ሰማይ ዝምስጥ ሠለስተ መዛሙር ከቕርቡ ከለዉ እቶም ጽሙማን ድማ ብምልክት ቋንቋ ጽሙማን እናተረድኡ ብምልክትን ጣቕዒትን ይዝምሩ ነበሩ።
ኣብ መወዳእታ ድማ ጸሎተ ምህላ ተገይሩ፡ ብጸሎትን ቡራኬን ተዛዚሙ።
እዚ ንጽሙማን ዕላማ ዝገበረ ጉባኤ’ዚ ንጽሙማን ደቂ ቤተ ክርስቲያን ብርሃን ዝወፀሎም ዕለት ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ኵሎም ጽሙማን ዓቢይ ቆላሕታ ተገይርሎም በብክልል ሰበኸኦምን ሃገረ ስብከቶምን ተጠርኒፎም ብምልክት ቋንቋ ጽሙማን እናተተርጐመሎም ትምህርተ ሃይማኖት ክመሃሩ ከምኡ’ውን ብዙኅ ክእለት ኢደ ጥበባት ዘለዎም ብምዃኖም ኣብ ልምዓታዊ መደባት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ክሳተፉ ይግባእ። ከምዝፍለጥ፡ ብዙኃት ጽሙማን ደቂ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ሰኣን ምሂሩ ዘጽንዖምን ዝጓስዮምን ካብ ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን ተነጺሎም ብሕሊናን ብኣካልን ካብ ሃይማኖቶም ርኂቖም ጸኒሖም እዮም።


text:
ኣብ ዝተፈለየ ኩርንዓት ዓለም ብዝርከባ ሃገራዊን ኤርትራዊያን ማሕበረ ኮማት ዝተውደበን ንምውዳቡ ሓጺር ግዜ ዝወሰደን ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቁጸሩ
ኤርትራዊያን ህጻናት መንእሰያት ወለድን ዘሳተፈ ሰፈሕ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ኣፈደገ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ጀኔቫ ይካየድ ኣሎ።
ተሳተፈቲ፤ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ ዘይፈትሓዊ ማዕቀብ ይልዓል ብሂማን ራይት ራፖርተር ዝቀረበ ጽብጻብ ንኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን እርከብ ኤርትራዊያን ዝውክል ኣይኮነን ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ሕዝብን መንግስትን ዝካየድ ተጻብኦታት ኩሉ ብዘይ ቅድመ ኩነት ደው ይበል ብመሰረት ውሳነ ኮምሽን ዶብ ኢትዬጲይያ ብዘይ ቅድመ ኩነት ካብ መሬት ኤርትራ ክትወጽእ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓላፉነቱ ይሰከም ዝብሉ ጭርሖታት ብሓያል ድስፕሊን ተሰነዬም ንየቃልሑ ምሕላዎምን ኣባል ምስንዳእ ኣዳል ድምጺ ኤርትራዊያን ካብ ጀኔቫ ቦታ ሰልፈ ሓቢሩ።
እዞም ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቁጸሩ ካብ ዝተፈላለ ኩርንዓት ዓለም ዝተኣካከቡ ኣምባሳድራት ኤርትራ ካብ ትማሊ ሰነ ኢዬም ስርሖም ትምህርቶም ዕለታዊ መነባብርኦም ሕክምናዊን መገሻውን መደባቶም ኣቋሪጾም ኣብ ከተማ ጀኔባ ክኣትው ጀሚሮም።
ሙሉእ ጸብጻብ ምስ በጽሓና ከነቅርበልኩም ውን እንተኮና ግዝያዊ ንዝበጽሓና ሓበሬታት ብቀጻሊ ክንዝርግሓልኩም ኢና።


text:
ሚያዝያ 22 መዓልቲ መሬት ተባሂሉ ዓመታዊ ዝክበር መዓልቲ ኾይኑ ሎሚ ዓመት ድማ ሓደ ቢልዮን ሰባት ብዝተፈላለዩ ንኣከባቢ ሓለዋን ክንክን ዘተባብዕ ንጥፈታት ተከቢሩ ምውዓሉ ተፈሊጡ’ሎ።
እዚ መዓልቲ ብደረጃ ዓለም መራሕቲ ሃገራት ኣብ ዋና ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ኒውዮርክ ብምርኻብ ንስምምዕ ክሊማ ፓሪስ ብምክታም ከክብርዎ’ዮም። ምክትል ፕረዝደንት እቲ መርበብ መዓልቲ መሬት ሱሳን ባዝ ተሓለቕቲ ኣከባቢ ነዚ መዓልቲ ኣብ ኣስታት 200 ሃገራት ከምዝኽብርዎ ሓቢረን ኣለዋ። ንሰን በተወሳኺ እዚ መዓልቲ ካብቲ መጀመርያ ዝተከብረሉ 1970 ዓ.ም.ፈ ብዙሕ ፍልልይ ከምዘለዎ ይሕብራ። መዓልቲ መሬት ድሕሪ ኣብ 1969 ኣብ ካሊፎርንያ ሳንታ ባርባራ ዘጋጠመ ምፍሳስ ነዳዲ ዘይቲ ብሓደ ሰነተር ኣሜሪካ ዝተጀመረ’ዩ።
ኣብ 1970 ይብላ ባዝ ብክለት ኣከባቢ ኣብ ኩሉ ይረአ ከም ዝነበረ እንተኾነ ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ትኩረት ኣብ ለውጢ ክሊማ ሓደ ካብቲ ኣዘራራቢ ጉዳይ ኽከውን ክኢሉ’ዩ። ይኹን ደአ እንበር ገና ብዙሕ ዝተርፍ ከምዘሎ’ውን ኣይሓብኣን ሱዛን ባዝ።
ብካልእ ወገን ማሕበር ሓረስቶት ኦሮምያ ናይ 2016 ዓ.ም.ፈ ናይ ኢኮተርያል ኣዋርድስ ሽልማት ተዓዋቲ ኮይኑ’ሎ። እቲ ማህበር ነዚ ሽልማት ካብ ናይ ሕ/ሃ ናይ ምዕባለ ፕሮግራም (UNDP) እዩ ተቀቢሉ።
እቲ ማህበር ተዓዋቲ እዚ ሽልማት ምኳኑ ኣብቲ ዋዕላ ለውጢ ክሊማ ፓሪስ ዝተፈለጠ ኮይኑ እዚ ሽልማት ሎሚ ዝተዋህበሉ ብምክንያት ሎሚ ዝኽበር ዘሎ መዓልቲ መሬት’ዩ።
እቲ ሽልማት ነቲ ማህበር ኣብ ከተማ ናይሮቢ ኬንያ ዝተዋህበ ኮይኑ ነቲ ሽልማት ዝሃቡ ኣብ ተወካሊ ናይ ሕ/ሃ ናይ ምዕባለ ፕሮግራም ማይክል ባሊማ’ዮም። ንሶም ኣብቲ ኣጋጣሚ ንስርሓት’ቲ ማህበር ብምምስጋን ከምዚ ኢሎም።
‘ብመጀመርታ ንኣዳለውትን ደገፍትን እዚ ተበግሶ እንኳዕ ሓጎሰኩም። እቲ ተዓዋቲ ማህበር መቦቆላዊን ባህላዊ ማህበረሰባት መሬቶምን ግዝኣቶምን ከመሓድሩ ምስ ዝጅምሩ እንታይ ከምዝኸአል ዘመስከረ ክኸውን ከሎ ብተወሳኺ መሰላት ምውናን መሬት ብመቦቀላዊ ማህበረሰብ ንክብጻሕ ዝድለይ ምዕባለ ኣገዳሲ ምኳኑ’ውን ዘርእይ’ዩ።’
ሚስተር ባሊማ ብተወሳኪ ኣብ መንጎ ሰሜን ኬንያን ደቡብ ኢትዮጵያን ንዘለዎ ሓረስቶት ንምሕጋዝ ናይ ሕ/ሃ ናይ ምዕባለ ፕሮግራም (UNDP) ልዕሊ 12 ዶላር ሚሊዮን ወጻኢ ምግባሩ ሓቢሮም ክብል ዳዊት ገልሞ ካብ ናይሮቢ ሓቢሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ፓርላማ ኢትዮዽያ ነቲ ንግብፅን ሱዳንን ብሉፅ እጀታ ዝፈቀደመግዛእታዊ ውዕል ዝትክእ ኣሳሓሓቢ ውዕል ኣሕሊፍዎ።
እቲ ቤት ምኽሪ፣ብ547 ሙሉእ ድምፂ’ዩ ሎሚ ሓሙስ ነቲ ውዕል ተቀቢሉዘፅደቀ፣ ኢትዮዽያ፣ ብምኽንያት ገዚፍ ግድብ ህዳሴ ምስ ግብፂ ኣብ ትሳሓሓባሉ እዋን’ዩ።
እቲ ናይ ሎሚ ውሳነ፣ኢትዮዽያ ሻድሸይቲ ንውዕል ምትሕግጋዝ ናይል ዝተቀበለት ከምዝገበራን፣ እቲ ውዕል፣ኣባል ሃገራት ንፕሮጀክታት ናይል ዝከታተል ሓደ ኮምሽን ንክቀውም ይፅውዕ።
ዛጊድ ሩዋንዳ፣ቡሩንዲ፣ኬንያ፣ታንዛንያን ኡጋንዳን ንውዕል ምትሕግጋዝ ናይል ፈሪመን ተቀቢለን‘የን።ግብፂ፣ኮንጎ፣ደቡብ ሱዳንን ሱዳንን ገና ኣይተቀበለኦን ዘለዋ።
ዝበዝሕ ማይ ናይል ካብ ኢትዮዽያ‘ዩ ዝምንጩ።ብመሰረት ባዕዳዊት ገዛኢት ዝነበረት እንግሊዝ ዝተዳለወ ውዕል ግና፣ግብፅን ሱዳንን‘የን ክጠቀማሉ ተፈቂዱለን።እቲ ነባር ውዕል ግብፂ 87 ሚእታዊ ብፅሒት ናይል ክትጥቀመሉ ፈቂዱላ‘ዩ።


text:
ፈረንሳይ ወጥሪ ወሽመጥ ዓረብ ክፍታሕ ፃዕሪ ክትገብር እያ…
መቐለ ሓምለ 09/2009(ድወት) ፈረንሳይ ኣብ መንጐ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ኣጋጢሙ ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ወጥሪ ብዘተ ክፍታሕ ፃዕሪ ከምትገብር ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ፈረንሳይ ጂያን ይቫስ ሊ ዲርያን ገሊፆም።
እቶም ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ነዚ ዝገለፁ ምስ መዘንኦም ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኳታር ሼኽ መሓመድ ቢን ዓብዱል ራሕማን ኣልታኒ ኣብ ዶሃ ተራኺቦም ኣብዚ ጉዳይ ምስ ተዛተዩ እዩ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ፈረንሳይ ሊ ዲርያን ኣብቲ እዋን ንጋዜጠኛታት ከምዝበልዎ ኣብ መንጐ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ዝተፈጠረ ዘይምቅድዳው ብዘተን ዲፕሎማስያዊ መንገድን ንምፍታሕ ብወገን ኩዌት ዝተጀመረ ፃዕሪ ፈረንሳይ ትገብሮ ሓገዝ ልዑል እዩ።
ፓሪስ ብኩዌት ዝተጀመረ ፃዕሪ ሽምግልና ዘድሊ ሓገዝ ትገብር እያ ዝበሉ እቶም ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ሃገሮም ኣብ መንጐ እተን ሃገራት ዝተፈጠረ ግዝያዊ ዘይምርድዳእ የተሓሳስባ ከምዘሎ ገሊፆም።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ፈረንሳይ ዲያን ይቫስ ሊ ዲርያን ካብ ኳታር ቐፂሎም ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ ንምዝታይ ናብ ሃገራት ስዑዲ ዓረቢያን ሕቡራት ዓረብ ኤምሬትስን ብምኻድ ምስ መራሕቲ እተን ሃገራት ከምዝዝትዩ ተገሊፁ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምኽንያ ዕለት 1 ጥሪ 2018 ዓ.ም. ናብ ፐሩ ዝፍጽምዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ምኽንያት ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ናይ ሃገረ ፐሩ ርእሰ ከተማ ሊማ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲና ኹዋን ልዊስ ቺፕሪያኒ ቶመ ዕለት 7 ነሐሰ 2017 ዓ.ም. ወግዓዊ መግለጺ ከምዝሃቡ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሰርጆ ቸንቶፋንቲ ኣፍሊጦም።
ንውህደት ብሓባር ምዕያይ፥ ዝብል ምዕዶ ዘማእከለ ቅዱስነቶም ንክርስቲያን ምእመናን ፐሩ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ኣብ ፐሩ ሓዋርያዊ ዑደት ንኽፍጽሙ ዘለዎም ውዕዉዕ ድላይ ገሊጾም፡ ሃብቲ ሕዝቢ ፐሩ ቅዱሳት ኣያቶም። ሓንቲ ሃገር ክህልውዋ ሃረር እትብሎ ሃብቲ ቅዱስና እዩ። እዚ ሃብቲ ቅድስና’ዚ ድማ ፐሩ ዝተዓደለቶ ጸጋ እዩ። እቶም ቅዱሳት ድማ ካብ ምብትታን ናብ ሓድነት ዝተጓዕዙ ንናይ ሃገረ ፐሩ ውህደት ዘገልገሉ እያቶም ስለዚህ ኢየሱስ ካብ ምብትታን ናብ ውህደት ዘብጽሐ መገዲ እዩ። ክርስቲያን ነዚ ናይ ኢየሱስ መገዲ ክስዕብ ኣለዎ።
ሕዝቢ ፐሩ ምስ ቅዱሳኑ ሓቢሩ ኣብ ጐዳና ሓድነት ክጓዓዝን ስለ ሓድነት ተጊሁ ክዓይን ዘተሓሳሰቡ ቅዱስ ኣቦና፥ “ምእንቲ ሓድነት ዝዓዪ ንቕድሚት ዝጥምት እዩ። ክርስቲያን ተስፋ እናማዕደወ ዝጓዓዝ ብምዃኑ ኣብዚ ጐደና’ዚ ብምጥርጣርን ብምረት ምጉዓዝ ክህሉ ኣይግባእን። ምጥርጣርን ምረትን ጉዕዞ ክርስትና ኣይኰነን። ምእንቲ’ዚ ስለ ሓድነት ትግሁ ከምዝበሉ ናይ ብፁዕ ካርዲናል ቺፕሪያኒ ቶመ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝጠቐሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ቸንቶፋንቲ ኣስዒቦም፥ ቅዱስ ኣቦና ካብ ዕለት 15 ጥሪ ክሳብ ዕለት 21 ጥሪ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ማለት ሃገረ ቺለን ፐሩን ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ከካይዱ ምዃኖም የዘኻኽሩ።


text:
ኣብ መፈሳዊ ዕርቂ ኣይንሓውስ ጸይቂ
መግለጺ ኣህጉረ ስብከታት ብዛዕባ ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ
3ይ ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ ናብ ቦታኦም ክምለሱ ናይ ዕርቂ መስርሕ ከምዝጀመረ ቅድሚ ሰሙናት እኳ እንተ ሰማዕና መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜርካ ግና ብህድኣት ክከታተሎ ጸኒሑን ኣሎን። በዚ መሰረት፥ ዓርቢ 5 ነሓሰ 2016 (፳፱ ሓምለ ፳፻፰) ዓ.ም ካብ ኣቦታት መነኮሳት፡ ሊቃውንቲ ካህናትን ልኡኻት መንግሥትን ብድምር ከባቢ 18 ዝኾኑ ሰባት ንቅዱስ እንጦንዮስ 3ይ ፓትርያርክ ሃገረ ኤርትራ ኣብቲ ተሓይሮሙሉ ዘለዉ ቦታ ከይዶም ብጉዳይ ዕርቂ ከም ዘዘራረብዎም ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ይገልጽ። መቐጸልታ ናይዚ ሓፈሻዊ ዘተ-ዕርቂ ድማ ሰኑይ 8 ነሓሰ 2016 (፪ ነሓሰ ፳፻፰) ዓ.ም ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ኣስመራ ቀጺሉ ውዒሉ።
ሓቀኛ ዕርቂ ምስ ኣምላኽን ሰብን ምግባር ዘሐጉስ ብሥራት እምበር ዘሕፍር ስዕረት ኣይኮነን። ኣህጉረ ስብከታት ንልዕሊ 10 ዓመታት ዝደኸመሉን ዝጸለየሉን ነገር ስለዝኾነ ሕጂውን ብሓጉስ ዝቕበሎ ብስራት እዩ። ኣብ ርትዕን ሕግን ዘይተሰረተ መንፈሳዊ ዕርቂ ግና ናብ ፍቕርን ጽድቅን ዘየብጽሕ ኣምላኽ ኮነ ሰባት ዘይሕጎሰሉ ዘይቅዱስ ተግባር እዩ።
ብቀኖናዊ ሕጊ ቤተ ክርስቲያን መሰረት: ፓትርያርክ ካብ መዓርጉ ዝወርድ በዘን ዝስዕባ ሰለስተ ነገራት ጥራይ እዩ።
1) ብዝሙት
2) እምነት ብምጉዳል
3) ኣካላዊ ይኹን ኣእምሮኣዊ ስንክልና ምስ ዘጋጥሞ
ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ ግና ዋላ ሓንቲ ካብዘን ዝተጠቕሳ ጉድለታት ኣይፈጸሙን። ካብ መዓርጎም ዘውርድ ዝኾነ ጌጋውን ኣይገበሩን። እኳ ድኣ ስለ ሕጊ ቤተ ክርስቲያን ንልዕሊ 10 ዓመታት ግፍዕን ማእሰርትን እዩ ኣጋጢምዎም። ሕጂ ኸኣ እቶም ዝጠለምዎምን ብኢዶም ዝተሾሙ ጳጳሳትን ልባዊ ይቕሬታ ክሓትዎም ዝግባእ ክነሱ ኮር ተገልበጥ ፓትርያርክ እንጦንዮስ “…ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ ዝገበርክዎ ጌጋ ምዃኑ እናገለጽኩ ንቅድስት ቤተ ክርስቲያንን ንቅዱስ ሲኖዶስን ብልቢ ይቕሬታ እሓተሉ ኢሎም ”ዝብል መግለጺ ተዘርጊሑ ኣሎ። ይቕሬታ ሓቲቶም ተመሊሶም ዝብል ግና ውጹእ ሓሶት ምዃኑ ንህዝቢ ንሕብር። ኣብ ነጻ ቦታን 3ይ ኣካል ተዓዛቢ ኣብ ዘይብሉን ዝወሃብ ዕርቂ ኮነ ፍርዲ’ውን ተቐባልነት የብሉን። ኮይኑ ግን፥ ሲኖዶስ ብመንግስቲ ተደጊፉ: ባዕሉ ከሳሲ፥ ባዕሉ ፈራዲ፥ ባዕሉ ኣተዓራቒ ባዕሉ ድማ ኣዋጅ ክህብ ኣይግብኦን እዩ።
ሕጂ ኸኣ ሓቀኛ ዕርቂ ክበሃል እንተኾይኑ፥ ብ3ይ ናጻ ኣካል ዝተረጋገጸ ብዘይ ዝኾነ ተጽዕኖ ኣብ ናጻ ቦታ ዕርቂ ክግበር፥ ኣቡነ እንጦንዮስ ድማ ቃሎም ክህቡ፥ ኣብ ልዕሊ ጳጳሳት ዘንበርዎ ውግዘት ብኣዋጅ ከልዕልዎ ንጽውዕ። ብተወሳኺ፥ መንግሥቲ ካብ ምምሕዳር ቤተ ክርስቲያን ኢዱ ከወጽእ፥ ሕጊ እግዚኣብሔርን ሕጊ ሃገርን ክፈላለ፥ ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ብነጻ እምነቱን ሰብኣዊ ክብረቱን ክሕሎ፥ ኣብ ወሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ክፈልጦን ክርድኦን ንጽውዕ።
ስምረት ገዳማት፥ ጉባኤ ሊቃውንትን ካልኦት ዕርቂ ክግበር ዝጽዕሩ ዘለዉን ነቲ ዝጀመርዎ ሰናይ ሓሳብ ናብ ምሉእ ዕርቂ ከብጽሕዎ እግዚኣብሔር ክድግፎም ኣብዚ ናይ ሱባኤ እዋን ብጸሎት ንዝክሮም።
ገበርቲ ሠላም፥ ውሉድ ኣምላኽ ክበሃሉ እዮም እሞ ብፁዓን እዮም። ማቴ 5፡9።
ኣህጉረ ስብከታት መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜሪካ፥ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን
9 ነሓሰ 2016 (፪ ነሓሰ ፳፻፰ ግእዝ)


text:
ልኡኽ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞሲያዊ ለውጢ ምስ ናይ ኣመሪካ ወጻኢ ጉዳያት ተራኺቡ
መግለጺ ንጥፈታት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
ብኣቶ ተወልደ ሃብተሚካኤል፡ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለን፡ ብሓጂ ጀሚል ኣማንን ኣቶ ክፍለዝጊ ገብረመድህንን፡ ኣባላት ባይቶ፡ ዝምራሕ ልኡኽ ብሚያዝያ 16, 2012 ምስ ናይ መንግስቲ ኣመሪካ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሰበ-ስልጣናት ኣብ ዋሽንግቶን ዲሲ ተራኺቦም ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም። ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶን ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታትን ኣስፊሖም ዘትዮም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ግፍዓውን ጨካንን ጉጅለ ህግደፍ ዘሕልፎ ዘሎ ሓሳርን መከራን ዝመልኦ ናብራ ብዝርዝር ኣብሪሆም።
ክምኡ ድማ መንግስቲ ኣመሪካ ነቲ ብባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመሓላለፈ ማዕቀብ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ግብሪ ክትርጎም ከም ዘለዎን ከምኡ ‘ውን ነቲ ህግደፍ ካብ ኣብ ኣመሪካ ዝነብሩ ኤርትራውያን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ዝእክቦ ግብሪ (2%) ደው ክብል ከምዘለዎ ኣጥቢቖም ሓቢሮም።
ብተወሳኺ፡ ብዛዕባ ኣቃውማ ሃገራዊ ባይቶን ዕላምኡን ከምኡውን እዚ ባይቶ ዳርጋ ናይ ኩለን ተቓወምቲ ውድባትን፡ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮን፡ መንእሰያትን ከምኡ ‘ውን ሲቪካውያን ማሕበራትን ወካሊ ምዃኑ ኣብሪሆም።
ሃገራዊ ባይቶ ካብቲ ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታትን፡ ምስ ዝተፋላለያ መንግስታትንን ዓለም-ለኻውያንን ዞባውያን ውድባት ዘካይዶ ዘሎ ዝምድናታት ኣብሪሆም። እዚ ዝምድናታት ‘ዚ ድማ ኣብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ዝተመርኮሰ ኮይኑ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናማዕበለ ዝኸደሉ ኩነታት ኽልቲኦም ወገን ዘትዮሙሉ።


text:
ምረት ዝወለዶ ውሽጣዊ ተቓውሞ መታን ከይብርዕን፡
ካብ ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ስሙር ግብራዊ ደገፍ ክረክብ ኣለዎ።
ሳእን ብቑዕ ቀላሲ፡ ግዝያዊ ነገራዊ ረብሓ ምቕዳምን ፖለቲካዊ ድሕረትን ኣብ ዕንክሊል ዝነብር ዘሎ ባዕላዊ ኩነታት እንተዘይኮይኑ፡ ውድዓዊ ኩነታት ንለውጢ ምቹእ ኮይኑ ካብ ዝበስል ነዊሕ ግዜ ኣቑጺሩ’ዩ። እንተኾነ ባዕላዊ ኩነታት ተማሊኡ ውድዓዊ ኩነታት እንተዘይበሲሉ ወይ ወድዓዊ ኩነታት በሲሉ ባዕላዊ ኩነታት እንተዘይተማሊኡ፡ ቃልሲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ በቲ ዝድለ ቅልጣፈ ክምርሽ ከምዘይኽእል ርዱእ ነገር’ዩ። ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ባዕላውን ወድዓውን ፖለቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ኣይተመዓራረየን ዘሎ። እቲ ሓደ በሲሉ ግን ዋና ስኢኑ ፈቲሩ ኣሎ። እቲ ካልእ ከኣ ጽሮትን ቀላስን ስእኑ ኣብ ዙርያ መሪሕነታዊ ዓንኬላት ጋም ማን ይብል ኣሎ።
ባዕላዊ ኩነታት፡ ኣብ ደምበ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ክማላእ ዝግበኦ ፖለቲካዊ ንቅሓት፡ ናይ ኣመራርሓ ብቕዓት፡ ህዝቢ ናይ ምንቃሕ ምውዳብ፡ ኣብ መንጎኦም ዘሎ ፍልልያት ናይ ምጽባብን ምምሕዳርን፣ ነቲ ቃልሲ መሳለጢ ዝኸውን ገንዘባውን ነገራውን ቀረባት ምውናን፡ ዲፕሎማስያዊ ተፈላጥነት ምስፋሕን ምሕያልን’ዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ኣብ ውሽጢ’ዚ ልዕሊ ርብዒ ዘመን ገለ ፈተነታት ተገይሩ’ዩ። እቲ ብተናጸል ፖለቲካዊ ውድባት ብጽሑፋት፣ ብማዕከናት ዜና፣ ብኣኼባን ሰሚናራት መልክዕን ዝተኻየደ ጎስጓሳትን ክልተኣዊ ምሕዝነታውን ሓድነታውን ባይታ ንምፍጣር ዝተገብረ ጻዕሪታትን ከይሓወስና፡ ካብ ክልተ ንላዕሊ ውድባት ዝተሳተፍሉ፡ ኣብ 1992 ዝተፈተነ ኤርትራዊ ምሕዝነት ንሃገራዊ ቻርተር (ኤምሃቻ) ኣብ 1999 ዝተበገሰ ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ፣ ንዕኡ ቀጺሉ ዝመጸ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን፡ ንኤርትራዊ ብዙሕነታዊ ጸጋታት የንጸባርቕን ዝተበታተነ ዓቕሚታት ኣኪቡ የቃልስን ተባሂሉ ኣብ 2011 ዝተመስረተ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጥን ከም ኣብነት ንምውሳድ ይከኣል። እዚ ጅማሮ ወይ ፈተነ’ዩ። እቲ ጅማሮ ወይ ፈተነ ግን ዛጊት ኣድማዒ ፍረ ኣይሃበን። ዋኒንን ውዕሎን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ክንዲ ናብ ቀዳማይ ጸላኢ ዘነጻጽር ኣብ ሕድሕድ ውድባት መን ንመን ሰዓረ፡ ዜና ምዕብላልን ምብትታንን ካብ መሪሕነታዊ ዓንኬላቱ ንምስማዕ ክጽበ ተኣሲሩ ይርከብ።
ወድዓዊ ኩነታት በሲሉ ዝበሃል፡ ውጹዕ ተወጺዑ ከም ዘሎ ምስ ዝፈልጥ’ዩ። ጸላእን ፈታውን ምስ ዝንጸር’ዩ። ዝበዝሕ ህዝቢ መሰሉ ንምርግጋጽ ኣንጻር ገዛኢ ስርዓት ክቃለስን ተቓሊሱ ናይ ስርዓት ለውጢ ከረጋግጽ ድልውነቱ ምስ ዘርእን’ዩ። ከም ተወሳኺ ከኣ ብዞባውን ዓለማውን ኩነታት ነቲ ህዝባዊ ሕቶን ህዝባዊ ቃልስን ዝድግፍ ኩነታት ምስ ዝህሉ’ዩ። ኣብ 1993 ብደሞዝ የገበረልና ወተሃደራት ህግደፍ ክሳብ ንውልቀ መላኺ ኢሳያስ ሒዞም ዝገበርዎ ናዕቢ፣ ኣብ 1994 ኣብ ማይ ሓባር ዝቐመጡ ዝነበሩ ጀጋኑ ውጉኣት ሓርነት ዘልዓልዎ ማሕበራዊ ሕቶ መሰረት ዝገበረ ተቓውሞ፣ ኣብ 2001 ኣብ መንጎ መሪሕነታዊ ኣካላት ህግደፍ ዝተፈጥረ ርኡይ ነቓዕ፣ ተመሃሮ ዩኒቨሪሲቲ ዝገበርዎ ኣድማ፣ብ21 ጥሪ 2013 ጅግና ስዒድ ዓሊ ሕጃይ ዝተሰወኣሉ ገለ ኣባላት ሰራዊት ዘርኣይዎ ቅሉዕ ምንቅስቓስ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ኣብያተ ማእሰሪ ዝተፈተነ ተቓውሞ፣ ሃይማኖታዊ ትካላት ንኢድ ምትእትታው ናይ መንግስቲ ኣብ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ብምቅዋም ዘስምዕዎ ድምጺ ….ወዘተ፡ ነዚ ኩሉ ተቓውሞታት በቲ መሪሕነታዊ ጃንዳ ዝተዋህበ ኢ-ሰብኣዊ ግብረ መልስን ገለ ከም ኣብነት ክውሰድ ዝከኣል’ዩ። እዚ ብሰንኪ ሕጽረትን ዘይብቕዓትን በዓል ቤታዊ ኩነታት ከቢድ ናይ ህይወት ዋጋ ዝተኸፍሎ መርኣያ ብሱል ወድዓዊ ኩነታት ክንሱ፡ ግቡእ ፍረ ዘይተሓፍሰሉ ተረኽቦታት’ዩ። ኣብ ደገ ምስ ዞባዊ ምህዋኽ ሰላምን ጸጥታን ጥሕሰት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ተኣሳሲሩ ኣብ ልዕሊ ወሰንቲ ጃንዳዊ ውዲታዊ መሪሕነት ህግደፍ ዝተመሓላለፈ ናይ እግዳ ውሳነን፡ ብደላዪ ሰላም ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝተገብረ ኩነኔ፣ ሓፋሽ ብመልክዕ ሰላማዊ ሰልፊን መዘክራትን ዘስመዖ ተቓውሞን ንለውጢ ዘርኣዮ ድልውነትን’ውን ኣካል ናይ’ቲ ብሱል ወድዓዊ ኩነታት ጌርካ ዝውሰድ’ዩ። እንተኾነ፡ ከም’ቲ “ ብዙሓት ዕንጸይቲ መጥመሪአን ልሕጺ” ዝበሃል ነዚ ዕድላት’ዚ ብግቡእ ተኸታቲሉ መሪሑ ናብ ረብሓ ናይ ለውጢ ሓይልታት ከውዕሎ ዝኽእል ፖለቲካዊ መሪሕነት ኣይተረኽበን።
እነሆ ድማ ኣብ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ሰሙን፡ ብካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያንን ምስልምናን ዝእለያ ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ፡ መንግስታዊ ጉጅለ ከም ኣመሉ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያተን ብዝገበሮ ኢድ ምትእትታው ቅሉዕ ተቓውሞ ከም ዝተላዕለ ይቃላሕ ኣሎ። መራሕትን ኣመሓደርትን ናይ’ተን ቤት ትምህርቲ በቲ መንግስታዊ ጉጅለ ንዝወረደሎም ዘይቅቡል ዓማጺ መምርሒ ብሰንጠቕ ብቕሉዕ ብምቅዋሞም ኣቐዲሞም ብትካላት ጸጥታ ከም ዝተኣስሩ፡ ነዚ መሰረት ዝገበረ ማለት ቤት ትምህርትና ካብ ንቡር ኣሰራርሓኡ ወጻኢ ኣይሰርሕን ዝብል ብፍላይ ብተመሃሮ ዲያእ ኣል እስላሚያ ተቓውሞ ተላዒሉ በቶም ስለምንታይ ዘይፈልጡ ሰራዊት ከም ዝተበተነ፡ ገለ ከም ዝተኣስሩ፡ ዝቖሰሉን ዝመቱን ከም ዘለው፡ እቲ ስምዒታት ግን ገና ከምዘይደቀሰን ምንጭታት ብድምጽን ምስልን ኣደጊፎም ይሕብሩ ኣለው።
ናይ ስርዓት ለውጢ ንምምጻእ ውሽጣዊ ተቓውሞ መሰረታዊ ረቛሒ’ዩ። እዚ ድማ ካብ’ቲ ብውሽጡ ምቅዋም ሓሊፉስ እነሆ ኣብ ጎደና ወጺኡ ቅሉዕ ተቓውሞታት ይረአን ብማእሰርቲ ኣካላዊ ማህሰይትን ሞትን ዋጋ ይኸፈል ኣሎ። እቲ ብደገ ዘሎ ናይ ለውጢ ሓይልታት’ከ? እቲ ንምልኪ ተኪኡ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ክተክል ትጽቢት ዝግበረሉ ፖለቲካዊ ውድባት’ከ? እቶም ኣብ ውዑይ ዕድመ ዝርከቡ መንእሰያት’ከ? እቶም ኣንፈት ፖለቲካዊ ደሞክራሲ፣ ልዕልና ግዝኣተ ሕግን ልምዓት ከትሕዙ ትጽቢት ዝገበረሎም ደሞክራስያውያን ምሁራት’ከ? ኣበይ ኣለው? እንታይ ይገብሩ ኣለው? ሃለዋቶም ክሕብሩ፡ ናብ’ዚ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝረአ ዘሎ ኣበያ ህዝቢ ግቡእ ትኹረት ክገብሩ፡ ምስኡ ተኣሳሲሮም ክሰርሑ ዘኽእሎም ኣብ ውሽጦም ዘሎ “ቀምሺ ኣደይ ዓንቂፉኒ” ዓይነት ዘይመሰረታውን ዘይምኽንያታውን ድኽመታትን ፍልልያትን ኣመሓዲሮም፡ ተላፊኖም ብሓደ ኣንፈት ክወፍሩ ድልውነቶም ከርእዩን ይግባእ። ምረት ዝወለዶ ውሽጣዊ ተቓውሞ መታን ብዘይፍረ ከይብርዕን፡ ካብ ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ስሙር ግብራዊ ደገፍ ክረክብ ኣለዎ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 03-11-2017


text:
ቃለ-መጠይቕ ምስ ኣብራር ዑስማን“ሰብ ግደ ሰብ ክመልእ ኣይክእልን’ዩ ናይ ባዕሉ ቦታ ጥራሕ’ዩ ዝመልእ” ድምጻዊ ኣብራር ዑስማን
28/11/09
ናይ ሎሚ ዕዱምና ህቡብ ድምጻዊ ኣብራር ዑስማን’ዩ። ኣብራር ብርቀት ዜማታቱን ሓያል መልእኽቲ ግጥምታቱን ዝልለ ንስነ-ጥበብ ሃገርና ሓደ ደረጃ ንቕድሚት ዘሰጎመ ንሕበነሉ ድምጻዊ’ዩ። ኣብ ሓንቲ ደርፊ ካብ ኣርባዕተ ዘይውሕድ ዜማታት ሰዂዑ ደርፍታቱ ብዘይምስልቻው ከምንሰምዕ ዝገበረ፣ ብሉጽ ፍርያቱ ኣብ 2000 ዓ/ም ናይ ራይሞክ ሽልማት ዝወሰደ። ስነ-ጥበባውያን ሃገርና ቅዱስ ቅንኢ ሓዲርዎም ፍሉይ መሃዝነት ከርእዩ ዝቐሰበ ምቑሉል ኣቦ ስነ-ጥበብ ሃገርና’ዩ። ኣብራር ኣብ 1975 ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ ንሃገርና ናጽነት ንምጉንጻፍ ናብ ተ.ሓ.ኤ. ተሰሊፉ። ኣብኡ ዕቑር ዓቕምታቱ ዘማዕብለሉ ምቹእ ናይ ስነ-ጥበብ ባይታ ረኺቡ፡ ከም ደራፋይ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ህቡብነቱ እናዓዘዘ መጺኡ። ክሳብ ሕጂ ኣስታት 28 ደርፍታት ደሪፉ ኣሎ። ገለ ኣብ ሜዳ ዝደረፎ ደርፍታት ውን ጌና ንማሕተም ዘይበቕዐ ኣለዎ። ሕጂ ኣብ ሃገር ጀርመን እናተቐመጠ፡ ንሞያ ስነ-ጥበብ ኣብ ትርፊ ግዚኡ እናሰርሐ ከማዕብሎ ይህቅን ኣሎ። ብኣጋጣሚ ሓድሽ ዓመት 2009 ኣብ ካናዳ ዑደት ክገብር ምስ መጽአ፡ ነቲ ዘለዎ ሃብታም ስነ-ጥበባዊ ተሞክሮ ከካፍለና ቃለ-መጠይቕ ኣካይድናሉ ኔርና። ንስለቲ ዝገበረልና ልዑል ምትሕብባር ብስም ኣንበብቲ እናመስገና ናብ ጽማቕ ትሕዝቶ ናይቲ ቃለ-መጠይቕ ነሕልፈኩም።
መፍትሕ፡- መጀመርታ ኣብ ሙዚቃ ዓለም ንክትኣቱ ዝደረኸካ ነገር እንታይ ኔሩ ትብል?
ኣብራር፡- ኣብ ገዛውትና፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ብገለ ገለ ምኽንያት ናይ ሙዚቃ ስምዒት ሓዲርኒ ኔሩ። ኣብ ሜዳ ምስ ወጻእኩ ከምኡ ዓይነት ህይወት ክህሉ’ዩ ዝብል እምነት ኣይነበረንን። ኣጋጣሚ ግን እቲ መድረኽ ንኩሉ ስነ-ጥበባዊ ዝዕድም ስለዝነበረ፡ ሓያሎ መማህራን፡ ተጻወቲ ኩዕሶ፡ ሞያ ዘለዎም ሰባት ይወጽኡ ስለዝነበሩ፡ እቲ ሞያ ስነ-ጥበብ ኣብ ሜዳ ምዕንባብ ቀጺሉ። ነቲ ዝነበረኒ ሕልሚ ድማ ጋህዲ ከምዝኸውን ጌርዎ። ክሳብ ሕጂ ከኣ ይቕጽሎ ኣለኹ።
መፍትሕ፡- ግጥሚን ዜማን ደርፍታትካ መን ይደርሶ?
ኣብራር፡- ዝበዝሕ ግዜ ባዕለይ’የ ዘዳልዎ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ካብ ካልኦት ብጾት ይወስድ’የ።
ኣነ ንበይነይ ስለዝነብር ባዕለይ ክገብሮ ይግደድ’ምበር ናይ ሓባር ክኸውን ደስ’ዩ ዝብለኒ። ስነ-ጥበብ ናይ ሓባር ስራሕ’ዩ። ኣብቲ ሞያ ብፍሉይ (በብሞይኦም) ክሰርሑ ዝኽእሉ ዝያዳ ኣትኩሮ ዘለዎም ክሰርሕሉ ኣለዎም። ከምኡ እንተዘይኮይኑ ካብ ተውህቦታት ስለዝሰርቕ፡ እምብዛ እንተዘይተገዲድካ ክትኣትዎ ጽቡቕ ኮይኑ ኣይስምዓንን። ሓደ ንተራ፡ ካልኣይ ድማ ንሓያልነት መልእኽቱ።
መፍትሕ፡- ኣብ 2000 ዓ/ም ናይ ራይሞክ ሽልማት ወሲድካ ኔርካ። እዚ ንዕቤት ሞያኻ ክሳብ ክንደይ ሓጊዝዎ ትብል?
ኣብራር፡- ብርግጽ እዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕለይ ዘለዎ ደረጃ ሙቐት መዐቀኒ ኮይኑኒ’ዩ። ብዝያዳ ካብኡ ዝዓበየ ንክሰርሕ ኣተባቢዕኒ። ንዕኡ ከም ዓቢ ሓላፍነት ስለዝወሰድክዎ፡ እንታይ ክገብረሉ ከምዝኽእል ኩሉ ግዜ የጨንቐኒ’ዩ። ስለዚ ብጣዕሚ ዓቢ ነገር’ዩ ኔሩ።
መፍትሕ፡- ክሳብ ሕጂ ካብ ዝደረፍካየን ደርፍታት ብዝያዳ ኣብሊጽካ ትርእያ ደርፊ ኣየነይቲ’ያ?
ኣብራር፡- ብርግጽ እዚ ካብዚ ክብለካ ኣይደልን። ልክዕ ከምቲ ሰብ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ምስ ናይ ባዕሉ እዋን ዝጥምቶ፡ ኣነ ውን ከምኡ ናይ ሙዚቃ ውህደት ወይ ገለ እንተዘይኮይኑ፡ ንኩሉ ቂንን ኢለ ስለዝሰራሕክዎ ልክዕ ከምቲ ኣደ ንውላዳ 9 ኣዋርሕ ትጾሮ፡ ከምኡ ኣብ ሓንጎለይ ንዓመታት ጼረዮ’የ። ስለዚስ ንውላደይ ብማዕረ ክሪኦም’የ ዝፍትን።
መፍትሕ፡- ካብ ስነ-ጥበባውያን ሃገርና ተድንቖ ሰብ መን’ዩ?
ኣብራር፡- ኩሉ ግዜ ኣብዚ ናትና ክውንነት ንሞያውያን ድኹምን ሓያልን ጎድንታት ኣለዎም። ኩሎም ኣሰራርሕኦም ሓደ ኣይኮነን። ኩሎም ሓደ ዓይነት መልእኽቲ የብሎምን። ከምዚ ስለዝኾነ ብዙሓት ስነ-ጥበባውያን’የ ዘድንቕ። ስለዚ እዝን እትን ክብለካ የሸግረኒ’ዩ። ንምንታይሲ ታሪኻውያን ከም በዓል ወድ ኣሚር፡ ኣቶ ኣቶብርሃን፡ ፡ ማትኣ፡ ንሕና መቐጸልታ ናይቶም ዝነበሩ’ምበር ናይ ባዕልና ኣይኮናን። በዓል ነፍስሄር የማነ ገብረሚካኤል፡ ኣብርሃም ኣፍወርቂ ከይዘከርክዎም ክሓልፍ ኣይደልን። ናቶም ብኩራት ንዓና ኣብ ህይወት ሳሕዊ ጌርልና’ዩ። ሰብ ግደ ሰብ ክመልእ ኣይክእልን’ዩ ናይ ባዕሉ ቦታ ጥራሕ’ዩ ዝመልእ። ናቶም ምብኳር ንሞያና ሓያል ጸቕጢ ከምዝኾነ’ዩ ዝኣምን። ስለዚ እዝን እትን ክብለካ የሸግረኒ’ዩ። መፍትሕ፡- ቀንዲ ብድሆታት ወይ ብልጫታት ናይ ኣብ ስደት ዘለዉ ስነ-ጥበባውያን ብከመይ ምገለጽካዮ?
ኣብራር፡- ብሓቂ ኩሉ ስነ-ጥበብ ኣብ ስደት ዓዲ ውዒሉ’የ ዝብል። ንምንታይ መጀመርታ መቖሚታት የብሉን፣ ከም ሞያ ፍሉጥ ስራሕ ኣይኮነን፣ ኣብ መዓልታዊ ህይወት ተባላሓትነት ዝረክብ ኣይኮነን። ኣብ ገለ ገለ እዋን ውን ከም ምንጪ ናይ እቶት ወይ ከም ተወሳኺ ዝርአ’ዩ። ኣብኡ ዝግበር ፋሕተርተር ኣዝዩ ውሑድ’ዩ። ስለዚ ኣብ ስደት ዘሎ ስነ-ጥበብ ክንቀፍ ዝግብኦ’ዩ። እቶም ኣብ ትምህርቲ ኣለዉ ዝባሃሉ ኤርትራውያን ብዝለዓለ ኣገባብ ነቲ ባህሊ፡ ያታ ናይቲ ህዝቢ ናብ ካልእ መድረኽ ከሰጋግርዎ ብዙሓት ከምዝጽበዩ ካብ ኤርትራ ዝመጽኡ ስነ-ጥበባውያን ይነግሩኒ’ዮም። እዚ ግን ጨሪሱ ቦትኡ ከምዘይረኸበ’የ ዝኣምን።
ካልኣይ ድማ ብማሕበር ደረጃ ፖለቲዛይዝድ’ዩ (ፖለቲካዊ መልክዕ ዝሓዘ’ዩ)። ዝተመልከ፡ ዘይህዝባዊ ኣገባብ ዘለዎ’ዩ። ብርግጽ እቲ ንሕና ንዛረቦ ህዝባዊ ቋንቋ’ዩ፡ ያታ ናይቲ ህዝቢ’ዩ። ግን ንባዕልና ምስቲ ህዝብን ነቲ ህዝብን ንድሌቱ ዝምእዘዝ ስራሕ ክንሰርሕ ኣይበቓዕናን። ንዕኡ ከነተግብር ኣብ ንፍትነሉ እዋን ድማ ብዙሕ ጸገማት የጋጥመና’ዩ።
መፍትሕ፡- ገለ ኣብነት ዶ ምገለጽካ
ኣብራር፡- ከም ውጽኢት ናይ ቃልሲ (ስነ-ጥበብ) ተወዲቡ ክኸይድ ዝጸንሐ ናይ ፖለቲካዊ ውድባት ስራሕ’ዩ። ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ኣይኮነን። ፖለቲካ ምእንቲ ህዝቢ ብዙሕ’ዩ ዝዛረብ፡ ግብሩ ግን ውሑድ’ዩ። ንስልጣንን ካልእ ስርሓትን’ዩ። ስለዚ ድሌት ህዝብና ብርግጽ ኣብ ስነ-ጥበብ ክምርኮስ ኣለዎ’የ ዝብል። እምነተይ ከምኡ’ዩ። ኣብቲ ሓፈሻዊ ስራሕ ኩላህና ሓደ ኢና። እቲ ቁጠባዊ ህይወትና ነቲ ፖለቲካዊ ህይወትና ይጸልዎ’ዩ። ኩሉ እቲ ማሕበራዊ ህይወት ተዋሃሂዱ ክሰርሕ ኣይክኣለን። ስነ-ጥበብ ምስ ህዝቢ ተሓቛቒፉ ዝኸይድ ነገር’ዩ። ነቲ ካልእ ጎድንታት ክነቅፍን ክንእድን ዝኽእል ኮይኑ ክርከብ ኣለዎ። ብዙሓት ምናልባት ኣነ ዝወሰድክዎ (ኣካይዳ) ነቶም ናይ መንግስቲ ወይ ካልኦት ፖለቲካውያን ሓይልታት እቲ መርገጺ ብሩህ ኣይኮነን። ‘ኣብራርሲ ኣብቲ ህይወት ናይ ምብላጽ’ መደብ ዘሎ ዝመስሎም ኣለዉ። ግን እቲ ሓቂ ንሱ ኣይኮነን። እቲ ሓቂ ንዝተረዳኣኒ ርኡይ’ዩ። ፖለቲካውያን ነንሓድሕድኩም ኢኹም ትወዳደቡ። ሓደ ናይ እገለ እቲ ሓደ ናይ እገለ፡ ንሕና (ስነ-ጥበባውያን) ግን ናይ ኩሉ ምዃና’የ ዝኣምን። ከምቲ ትማሊ ዝራኣኻዮ (ኣብ ቶረንቶ ዝተወደበ ምርኢት) መን’ዩ ካበይ ዝመጽአ’ዩ ዝፈልጥ የለን። እቲ መልእኽቲ ካብ ህዝቢ ናብ ህዝቢ ዝኣመተ’ዩ ኔሩ። ብመልክዕ ፖለቲካ (ዝተወደበ) ኣይኮነን።
መፍትሕ፡- እቲ ኣብ ስደት ዘሎ ብልጫታት ከምቲ ዝድለ ክንጥቀመሉ ንኽእል ኣለና ዶ?
ኣብራር፡- መጀመርያ ንሕና ኣብ ዝተፈራረሰ፡ ዘይውሁድ ኮምኒቲ ስለንነበር ንባዕሉ ሞያና ቅቡል ኣይኮነን። ካበይ መጺእና ናበይ ንኸይድ’ዩ ዝሕተት’ምበር፡ ንሕና ነቕርቦ እጃም ኣይሕተትን’ዩ። ንኣብነት ትማሊ ‘መን’ዩ ኣምጺእዎም ዝብል ዘረባ ካብቶም ዘምሰዩ ሕቶታት’ዩ’። ንዓይ ሓቂ ይሓይሽ ኣይገርመንን’ዩ ብነዊሕ ግድል ስለዝመጻእኩ። ከምኡ ኢሉ ዝቕጽል ነገር ከምዘየለ ውን ይኣምን’የ። ለይቲ ትኹን’ምበር ዘይትወግሕ የላን። ናይ ኤርትራ ምዃነይ’የ ዝኣምን። ኤርትራዊ ምዃነይ’የ ዝኣምን። ሓለፍኦም ኣይትብጻሓኒ ሓለፋይ ኣይትብጽሖም።
ስለዚ ነቲ ዝሃቡኒ’የ ዝመልስ ዘለኹ’ምበር ናይ ባዕለይ ኣየምጻእኩን። ፖለቲካዊ ህይወት ናይ ውድባት ወይ ናይ ገለ ሒዘ ኣይኮንኩን ዝመጽእ ዘለኹ። ናይ ባዕለይ መልእኽቲ ኣለኒ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓድነቱ፡ ያትኡ፡ መንነቱ ጸኒዑ ክነብር። ኣብ ታሪኽ ዘለዎ ተጻዋርነት ከዐሙቕ። ምስ ንፋስ ከይጓዓዝ። መሰታ ትማሊ’ምበር መሰታ ሎሚ ከምዘይኮነ (ክሕብር)። ከምኡ እንተዘይከውን እዚ ሃገር’ዚ ኣይምጸንሐን። ያታ ኣይምሃለዎን፡ ክብሪ፡ ፍቕሪ ኣይምሃለዎን። እዚ ሎሚ ዝርእይዎ ንፋስ ምናልባት ካልእ’ዩ። ናይ ሎሚ ንፋስ ድማ ኣዝዩ እኩይ ንፋስ ምዃኑ ክርድኡ ኣለዎም። እዚ ስነ-ጥበብ ድማ ህዝቢ ኣብ ኩሉ እንተዘይመኺሩ ኣብ ሸቱኡ ክበጽሕ ኣይክእልን’ዩ። እዚ እንተዘይብሉ ጓይላ ኣይዕምርን’ዩ። ንሕና ብምርኢትና ብዙሕ ግዜ ነርእዮ ኢና። ፖለቲከኛታት ግን ጌና ኣይበጽሕዎን። ተስፋ ንገብር ከኣ ክበጽሕዎ። ስነ-ጥበባውያን ዓቃላት፡ ለባማት እንተኮይኖም፡ ነዚ ጉዳይ’ዚ ክበጽሕዎ’ዮም። ኣብ ክንዲ ንኩሉ ሃንጎፋይ ኢልካ ብውዳስ ምጥቓዕ፡ ምስ ህዝቢ ተራኺብካ፡ ካብ ህዝቢ ተማሂርካ፡ ስምዒት ናይቲ ህዝቢ ክትነግሮም’ዩ ዝግባእ። ናትና ስምዒት ክንውስኸሉ ኣየድልን’ዩ። ምስ ሕሙም ዝውዕል ቃንዛ ክፈልጥ ግድን’ዩ።
መፍትሕ፡- ክሳብ ሕጂ ኣብ ክንደይ ሃገራት ዑደት ጌርካ ኣለኻ?
ኣብራር፡- ብዙሕ ግዜ ኣብ ስራሕ ትሑዝ’ዩ። ሽዱሽተ መዓልታት ኣብ ሰሙን’የ ዝሰርሕ። ብዙሕ ንምንቅስቓስ ኣይጥዕመንን’ዩ። ህዝባዊ በዓላት ክህሉ ከሎ ግን ይንቀሳቐስ’የ።
መፍትሕ፡- ስለዚ ህይወትካ ብሞያ ስነ-ጥበብ ጥራሕ ኣይኮንካን ትመርሕ ማለት’ዩ . . .?
ኣብራር፡- ብርግጽ ኣብ መጀመርታ ናብ ኤውሮጳ ክመጽእ ከለኹ እቲ ዕላማ ከምኡ’ዩ ኔሩ። ህዝብና ኣብ ዘለዎ፡ ትንኣስ ትዕበ ነዚ ሞያ’ዚ ክሰርሕ’የ ናብ ኤውሮጳ ተሰዲደ። ብጥሜት ተሰዲደ ኣይፈልጥን’የ። ግን መሰናኽላት ምስ ኣጋጠመ ናብ ካልእ ህይወት ኣምሪሑ። እቶም መሰናኽላት ዝፈጠሩ (ኣካላት) ጠጠው ዘበሉና ይመስሎም ይኸውን፡ ግን ጠጠው ዝበለ ነገር የለን። ስራሕ ኣዝዩ ጠቓሚን የኽብረካን ብምዃኑ ብምስርሐይ ብልቢ ሕጉስ’የ። መሳርያ ወይ ናውቲ ፖለቲከኛታት ክኸውን ብዘይምብቅዐይ፣ ‘እዚ ናትና’ዩ እቲ ናይቲኦም’ዩ’ እናበልካ ፈቖዶ ምርኢት ምዕንቃፍ ኔሩ። ከም ኤርትራዊ ናይ ስነ-ጥበብ ሰብ ዋላ’ኳ ሃንጎፋይ ኢሎም ዝቕበሉና እንተነበሩ ሓይሊ ኣይነበሮምን፡ ድላዮም ከኣ ክረኽቡ ኣይጸንሑን። በዚ ምኽንያት ከይንጠሚ ፈሪሕና ኣይኮናን። እቲ ምርጫ ከምኡ እንተኮይኑ፡ ከይትዕገት ካልእ መንገዲ ከተናዲ ናይ ግድን’ዩ። ንስኻ ናይ ብሕቲ ዋንነት ናይቶም ዘስርሑኻ፡ ህይወትካ ኣብኦም ዝምርኮስ ዝመስሎም ከምዘይከውን ከረድእ’የ ነዚ ሞያ ዝሰርሖ ዘለኹ።
መፍትሕ፡- ስለዚ ኪኖ ገንዘብ ዝኸይድ ንምምዕባል ስነ-ጥበብ ዘተኮረ ዕላማ ኢኻ ሒዝካ ትኸይድ ዘለኻ?
ኣብራር፡- ቀላዓለም ዘይብሉ፡ ንሱ ኔሩ እንተዘኸው ሞ ብኩሉ መዳይ ኣብዚ ጉዳይ ብልበይ ኣይምኣተኹን። ስነ-ጥበብ መስትያት ናይ ህዝቢ ምዃኑ ይኣምን። ንፍቕርን ሰላምን ፍትሕን ናይ ህይወት መሳልል ኣቕሪቡ ዘርኢ መስትያት ምዃኑ’የ ዝኣምን። ብስምዒተይ የ ዝሰርሕ። እንተረኸብኩ ንሞያዊ ወጻኢታተይ ዝሕግዝ’ምበር ክሳብ ግዚኡ ዘፍቅዶ ንከምኡ ዕላማ ዝሰርሕ ኣይኮንኩን።
መፍትሕ፡- ምስጢር ዕቤትካ ንሱ ዶ ክኸውን ይኽእል?
ኣብራር፡- ተስፋ ይገብር ንሱ ክኸውን። ንምንታይሲ ካብ ልቢ ናብ ልቢ መልእኽቲ ኣለዎ። ‘እምንቶኻ ኣሚነ ፍቕርኻ ተቐኒተ፡ ናትካ’የ ህዝቢ ናትኪ’የ ኤርትራ’የ’ ዝብል። ርትዒ ንዘለዎ፡ ንማንም ዝርታዕ’የ። ርትዒ ንዘይብሉ ክርታዕ ኣይተፈጠርኩን። ኣካልካ ክኸውን ርትዓኒ። ዘዕግበኒ፡ ዘየዕግበኒ ነገር ሃሰውሰው ክብል የብለይን። ንዓይ ህዝቢ’ዩ ዘዕግበኒ። ምስጢሩ’ዚ’ዩ። ህዝቢ ዝጽበዮ፡ ጽባሕ ድማ የሻቕለኒ። ፍቕሪ ሞይቱ ኮንቱ ኣይከውንን’ዩ።
መፍትሕ፡- ስነ-ጥበባውያና ብዓይኒ ገንዘብ ክረብሑ ይኽእሉ’ዮም ዶ ንብል? ንስኻ ነብስኻ ከመይ ትግምግማ?
ኣብራር፡- ኣነ ብነብሰይ ዝረባሕክዎ ነገር ኣሎ እንተኢለካ ክሕሱ’የ። ኣነ ኣብ ስራሕ ዓለም ክኣቱ ከለኹ ብማእገር ተሰኪመ ክሰርሕ ከምዝኽእል ኣብ ዝኣመንክሉ ግዜ ንዝኾነ ድኽመታተይ ክሽፍን ከምዝኽእል ስለዝኣመንኩ’የ። ጎድናዊ ጥራሕ ኣይኮነን። ገዛ ክራይ ጥራሕ ክትከፍለሉ ኣይኮነን። ክትሰርሕ እንተኪእልካ ምስኡ ብዙሕ ነገር ከተማልኦ ትኽእል ስለዘሎ፡ ሞያይ ከኣ ንከይቆርር ካብቶም ዘሙቑኒ ነገራት ምዃኑ ስለዝኣመንኩ’የ።
መፍትሕ፡- ብዛዕባ መሰል ኣሕታሚ (ኮፒ ራይት) ዘለካ ኣረኣእያ ዶ ምገለጽካለይ?
ኣብራር፡- ብዛዕባ ኮፒ ራይት ክሓስብ ግዜ ኣይረኸብኩን’የ ዝብል። ጌና እዋኑ ኣይበጽሐን’የ ዝብል። ካብኡ ዝናኣሰ ኤለመንታሪ ነገራት ኣይተገብረን። ንናትካ ሞያውያን ዝግባእ ኣመላኻኽታ ክህልወካ፡ ጻዕሮም ክትፈልጥ፣ ከምኡ ኣይተራእየን፡ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ውን ዝርአ ኣይመስለንን። ብዝኾነ ንህዝብና ናብዚ ደረጃ ኣተሓሳስባ ከነምጽኦ ኩላህና ክንጽዕር ኣለና። ካብኡ ሓሊፉ ግን ኣብ ዘየለ ባይታ ዝትግበር የለን። ንስምዒትና ብዘይምትሕስሳብ ብፍቕሪ ክንሰርሕ ጥራሕ’ዩ ዘዋጽእ። ምትሕስሳብ ዘድልዮ መድረኽ ኣይኮነን።
መፍትሕ፡- ግን ዓቕሚ ስነ-ጥበባውያና የዳኽም ስለዘሎ ነዞም መሰል ኣሕታሚ ዘይሕልዉ ሰባት እንታይ ዓይነት ምኽሪ ምሃብካዮም?
ኣብራር፡- ናይ ሕልና ሕቶ’ዩ። ኣብዚ ምዕራባዊ ዓለም ዝነብር ሰብ ነዚ ህይወት’ዚ ዘይርዳእ ሰብ የለን። ግን ኩሉ እቲ ዝግበር ምቕዳሕ ካብ ናይ ክፋእ ድሌት ከምዘይኮነ በቲ ሓደ ሸነኽ ይርድኣኒ’ዩ። ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ምስ ድምጺ መሰልና ደሊና ቃለ-መጠይቕ ጌረ ኔረ፡ ከምዚ ዓይነት ሕቶ ሓቲቶምኒ ኔሮም። ሓደ ንሕና ኣብ ስደት ኣብ ዘየለናዮ ቦታ የለን። ናይ ምዝርጋሕ ዓቕምና ድማ ውሱን፡ ዘይጥርኑፍ ስለዝኾነ፡ ዘይውዱብ ስለዝኾነ ዘይበጽሖም ዝበዝሑ’ዮም። ስለዚ ነቲ ዝፈትዎ ቀዲሑ ነቲ ኮፒ ናብ ካልኦት ክሰዶ ይርአ። ካብ ዓዲ ናብ ዓዲ ከምኡ ዓይነት ምልግጋስ ኣሎ። ብሓደ ሸነኽ ኣስተዋጽኦ ስነ-ጥበባውያን ኣብ ሓደ ሸነኽ ጥራሕ ተደሪቱ ንከይተርፍ ዝሕግዝ ስለዝኾነ ነቶም ዓቕሊ-ጽበት ዘለዎም ተመንዮም ከምኡ ዝገብሩ ይርድኣኒ’ዩ። ኮነ ኢሎም ዘባኽኑ እንተለዉ ግን እቲ ተዕንውዎ ዘለኹም ባህልኹም ምዃኑ ክትፈልጡ ኣለኩም። ዋጋ መንነትኩምን ባህልኹም እንተትርድኡ ዝሓሸ’ዩ ይብል።
መፍትሕ፡- ግጥሚ ወይ ዜማ ከተውጽእ ከለኻ፡ ኣብ ከመይ ኩነታት ብዝያዳ እቲ ዋሕዚ ይመጻልካ?
ኣብራር፡- ኣብ ናተይ ኩነታት ኣብዚ ክብለካ ኣይክእልን። ኣብ ሕማቕን ጽቡቕን ይመጽእ። እታ ህሞትና ብመንፈስ ምስ ሃገር ስለንነብር ሓደ መዓልቲ ጽቡቕ ተሰሚዕኒ ኢለ ክኣምን የሸግረኒ። ምናልባት ተኸዲነ ንዝራኣየኒ ከምኡ ይመስሎ ይኸውን። ግን እቲ ልብና ዝነግሮ ኢና ንነብር። እታ ጭንቀትን ህይወትን ድማ ኩሉ ግዜ ናታ ቦታ ኣለዋ ብከምኡ’የ ከኣ ግጥሚ ዝፈጥር። ምቹእ ነገር ተሰሚዕኒ ኣይፈልጥን፡ ኣብ ህይወትና ከምኡ የለን። ተስፋ ይገብር ብሕጂ ክመጽእ። ስነ-ጥበብ መኣዝኑ ንረኽበሉ ቦታ ይህሉ ይኸውን።
መፍትሕ፡- እንታይ ዓይነት ናይ ሙዚቃ መሳርያ ትጻወት?
ኣብራር፡- እቲ ምጽዋት ብትርጉም ናይ ሙዚቃ ካልእ ስለዝኾነ፡ ይኽእል’የ ክብለካ ኣይደፍርን’የ። ብዝኾነ ግን ንመትሓዚ ዜማታት ዝፈታትኖ መሳርያታት ኣሎ። ክራር፡ ጊታር።
መፍትሕ፡- ብክንደይ ቋንቋታት ትደርፍ? ክንደይ ቋንቋታት ከ ትዛረብ?
ኣብራር፡- መቸም ክሳብ ሕጂ ብሰለስተ ቋንቋታት’የ ዝደርፍ። ኣብ ማልቲካልቸራል ሕብረተሰብ ስለንነብር እቲ መልክዕ ሃገራዊ ባህልና ድማ ኩሎም ኤርትራውያን ክስቆሮም ስለዘለዎ፡ ግርማና ዋላ ዓቕሚ እንተዘይብለይ ነቶም ዝመጽኡ ሰባት ብልቢ ከሐጉሶም’የ ዝፍትን። ምኽንያቱ ኩሉ ግዜ ብዝተኻእለ መጠን ዓቕሚ እንተዘይሃለወኒ ክገጥሞን ክደርፎን ይፍትን’የ። ሳሆ፡ ትግርኛ፡ ትግረ ይደርፍን ይዛረብን። ብዛዕብኡ ቆርጠምጠም ክብል ይኽእል’የ።
መፍትሕ፡- ጀርመን፡ ዓረብ ከ?
ኣብራር፡- ኖእ፡ ኣይፋለይን። ክትደርፎ ጽቡቕ’ዩ ዝያዳ ሃብቲ። ንካልኦት ሕብረተሰብ ኮምኒከይት ዝገብር ሃብታም’ዩ። እቲ ምድራፍ ቀሊል ኣይኮነን፡ እቲ ካልኦት ዘየማዕድውዎ ምምዕዳው ዓቢ ነገር’ዩ። ሰብ ምስ ልቢ ሰብ ምርኻብ ቀሊል’ዩ፡ ምናልባት ንገለ ስነ-ጥበባውያን ከምኡ ኣይርድኦምን፡ ንዓይ ግን ከምኡ’ዩ ዝርድኣኒ ምስታ ሃገር፡ መሬት፡ ባህሪ፡ ህይወት ዝራዳዳእ ዘለኹ ኮይኑ’ዩ ዝስማዓኒ።
መፍትሕ፡- ኣብ ህይወትካ ትሕበነሉ ወይ ትጣዓሰሉ ነገር እንታይ ኣሎ?
ኣብራር፡- ዝሕጎሰሉ ነገር፡ ኣካል ናይዚ ህዝቢ ኮይነ ኣብ ስነ-ጥበብ ነዚ ህዝቢ’ዚ ክገልጾን ክፍቅሮን ካብቲ ዘሐብነኒ ነገር’ዩ። ንኩሉን ካብ ኩሉን ምዃነይ ብጣዕሚ የሐብነኒ። ዝሓልሞን ዝሓስቦን ንሱ’ዩ።
ንዓይ ዘጣዕሰኒ ነገር እንተሎ ህይወት ቤት ትምህርቲ ምዃኑ ይርድኣኒ’ዩ። ዋላ እቲ ሓሲብካ ዝኣተኻዮ ከምቲ ዝሓሰብካዮ ኣይጸንሓካን’ዩ። ኣብ ህይወት እቶም ቤት ትምህርቲ ዝባሃሉ እቲ ኣወንታን ኣሉታን’ዩ። ስለዚ ካብዞም ክልተ ተርእዮታት ክማሃር ይኽእል’የ ይብል። ካብ ዘሎ ዝመጽእ ይበዝሕ ስለዝብል። ዝተበደለ ነገር እንተሎ ብወገነይ ዝፈልጦ የብለይን፡ ኣነ ግን ካብ መዓልታዊ ስጉምተይ ክመሃር ከምዘለኒ’የ ዝኣምን። ዘጣዕስ ዘሎ ኣይመስለንን። ዝኾነ ይኹን ጉድለት ድማ ኣካል ናይቶም ዝኣምነሎም ስለዝኾንኩ፡ መስትያተይ ንስኻን ኩሉኹምን ስለዝኾንኩም እቲ ዝወሃበኒ ምኽሪ ብኣኽብሮት እናተቐበልክዎ’የ ዝኸይድ።
መፍትሕ፡- ካብ ሰማዕቲ እንታይ ዓይነት ግብረ-መልሲ ትረክብ?
ኣብራር፡- ብሓቂ ምቕሉላት፡ ሕያዎት፡ ለባማት ሰባት የጋጥሙኒ። ኣብቲ ሞያ ብቑዕ’የ ዝብል ተሪር መርገጺ የብለይን። ከም ኩሉ ኣብ ህይወት ተማሃራይ ምዃነይ’የ ዝኣምን። እዞም ነዚ ዝርድኡ ሰባት ዝመጽኡኒ ድማ ዋላ ዝራኣይዎ ጌጋ ይሃሉ ንምትብብዐይ ይርእዩ ይኾኑ ኩሉ ግዜ የተባብዑኒ። ‘ንምንታይ ደንጒኻ’ ንምንታይ ሲዲ ዘይተሕትም ይብሉኒ። ኣነ ይቃለስ ኣለኹ ይብል።
መፍትሕ፡- መጻኢ መደባትካ እንታይ’ዩ?
ኣብራር፡- ኣብዛ ሞያ ምቕጻል’ዩ። እንተተኻኢሉ ምዕባይ፡ ምምሃር፡ ምውሳኽ’ዩ። ንባዕሉ ንጥፈት መምህር’ዩ። እቲ ቲዮሪ (ክልሰ-ሓሳብ) ካብቲ ንጥፈት ስለዝወጽእ፡ ይሰርሓሉ ኣለኹ ካብኡ ከኣ ክመሃር’የ። እቲ ሎሚ ዝራኣየኒ ጽባሕ ብከምዚ ከምዘይርእየኒ ክፈልጥ ኣለዎ።
መፍትሕ፡- መዓስ’ያ ትቕጽል ኣልቡምካ ክትወጽእ?
ኣብራር፡- ኣብ ዝመጽእ ዓመት ክትኮነለይ ይጽበ ኣለኹ። ክሉ ግዜ ናይ ሓባር ስራሕ ስለዝኣመንኩ፣ እቶም መሳርሕቲ ድማ ጥርኑፍ ህይወት ስለዘየለ፣ ከም ሓደ ባንድ ከም ሰባት ኣብ ፋሕ ዝበለ ቦታ ስለንርከብ፡ እቲ ንደልዮ ነገራት ብቀሊሉ ኣይነተግብሮን ኢና። እቲ ብኣይ ዝውዳእ ኩሉ ግዜ ኣብኡ ስለዘለኹ ጸገም ኣይኮነን። ብዓቕመይ ንእሽተይ እናማዕራረኹ ይኸይድ ኣለኹ። ኣብ ዘይትኽእሉ ምምጥጣር ካብቲ ሞያኻ ዓቕምን ግዜን ስለዝሰርቁ፡ ኣብ ሓደ ሸነኽ ድኽመት ስለዝፈጥር ነቶም ዝኽእሉ ሰባት መማህራን ክኾኑ ኣለዎም ዝብሎ ስለዘቕልብ፡ ንሳቶም ከኣ ምስ ኩነታቶም ስለዘይሰማማዕ ክሰልጥ ኣይክኣለን። ተስፋ ይገብር ሕጂ በዚ ኮይኑ በቲ ክሰልጥ።
መፍትሕ፡- ተመርዒኻ ዶ? ክንደይ ቆልዑ ኣለውኻ?
ኣብራር፡- ክልተ ቆልዑ ኣለውኒ። ምዉቕ’የ።
መፍትሕ፡- ሞያኻ ክወርሱ ይደናደኑ ዶ?
ኣብራር፡- ብርግጽ ካብዚ ሞያ’ዚ ዝፍጠር ቆልዓ ናብኡ ገጹ’ዩ። ሓደ ሓደ ግዜ ተተባብዖ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ብዙሕ ጸገማት የጋጥመካ’ዩ። እቲ ወሳኒ ግን ምርጭኡ ስለዝኾነ ኣብቲ ንሱ ዝሓሸ ዝብሎ ክኣቱ’የ ዝምነ።
መፍትሕ፡- ንስኻ ኸ ኣብቲ ሞያ ክኣትዉ ትደልዮም ዶ?
ኣብራር፡- ናይ ባዕሉ ተበግሶ ዘይብሉ ነገር ኣይዓብን’ዩ። ስለዚ ንሱ ብነብሰ-ምትእምማን ክብገስ ኣለዎ። ኣቦኡ ኣብዚ ሞያ’ዚ ስለዝሰርሕ ናይዚ ሞያ’ዚ ሰብ ክኸውን ኣለዎ ኣይብልን’የ። ተፈጥሮ ከምኡ ኣይብልን’ዩ። በበይኑ’ዩ። እዘን ሓሙሽተ ኣጻብዕትና በበይነን’የን። እንተድኣ ብተፈጥሮ ህያብ ኣለዎ ኮይኑ፡ ዋላ ከልኪለዮ ውን ስለዘይክልከል፡ ክዓቢ ምዃኑ’የ ዝኣምን።
መፍትሕ፡- ክትብሎ ትደሊ?
ኣብራር፡- የቐንየለይ፡ ክብረት ይሃበለይ። ሞያና ሓደ’ዩ። ኣብ ሓደ ምዕራፍ ኣብ ሓደ ባይታ ስለዝኾነ። ኣብ ምርኢት መጺእካ ሓውኻን ብጻይካን ኣተባቢዕካ ፡ ብጣዕሚ ዓቢ ክብሪ ይስማዓኒ። ከምዚ ዘለኻዮ ክትቅጽል ኩሉ ግዜ ምኽሪ ዘድልዮ ስራሕ ስለዝኾነ፡ ኣብ ተሞክሮ ከምዝተማህርናዮ 99 ካብ 100 ዘራኽበና ነጥቢ ገዲፍና ኣብ ሓንቲ ነጥቢ ኮለል ንብል ስለዝኾና ኩሉ ተሪፉ ኣብ ዝዓበየ ህይወታዊ ነገራት ተራኺብካ ነተን 99 ነጥቢ ዘራኽበኻ ምልማዕ ይሓይሽ ኣብ ዝበሃለሉ እዋን ከምዘለና ክትሕብረለይ እፈቱ። ብውህደት ንስኹምን ንሕናን ካልኦት ስነ-ጥበባውያን ክሰርሑ የተባብዖም። ሓው ሃብቶምን (ድምጻዊ) ሓው ኢፍሬምን (ሙዚቀኛ) ከመስግኖም ይፈቱ። ንኩሎም ኣብ ካናዳ ዝነብሩ ኤርትራውያን ምስጋናይ ኣብጽሓለይ። ብዘይምትብባዕኩም ዝዓቢ ነገር ስለዘየለ፡ ኣብ ሕማቕን ጽቡቕን ከተተባብዑና ደስ ይብለኒ። ሕማቕ እንተዘይኣሪምካዮ ኣይዓብን’ዩ። እንተዘይህሉ ግን ሕማቕ ኣይምበልናዮን። ስለዚ ኩሉ ግዜ ኣብ ጎድንና ክንርእየኩም ተስፋ ይገብር።
የቐንየልና!


text:
ቅድሚ ሕጂ መንግሥቲ ኤርትራን ውሑዳት ጳጳሳትን ንሕጊ ቤተ ክርስቲያን ግሂሶም፡ ንኣቡን ዲዮስቆሮስ 4ይ ፓትርያርክ ኢሎም ምሻሞም ይፍለጥ። እንሆ ሕጂ’ውን ዳግም ዘይሕጋዊ ፓትርያርክ ንምሻም ይሸባሸቡ ኣለዉ።
ቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ንልዕሊ 11 ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርትን ጽምዋን ክሳቐዩ ጸኒሖም፥ ሎሚ ድማ ኣብ ከቢድ ሕማም እንከለዉ፥ ዘይሕጋዊ መንበር ፓትርያርክ ንምድያብ፥ ከም ኣባ ሉቃስን ከምኡውን ኣባ ባስልዮስን ዝያዳ ዝጓየዩሉ ዘለዉ ናይ ሥልጣን ቅድድም ንኹሉ ዘሕዝንን ዘጉህን እዩ። ብፍላይ ኣባ ሉቃስ ንረብሓ ፖለቲካ እምበር ንረብሓ ሃይማኖት ዘየገልግሉ፥ ንቃል ኣምላኽ ርኹስ ዝበሉ፥ ንፓትርያርክ እንጦንዮስ ኣብ ምውራድ የማናይ ኢድ ናይቲ ብፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ተመዚዙ ዝመጸ ዮፍታሀ ቀሺ ዲመጥሮስን ሰዓብቱን ኮይኖም ሕማቕ ታሪኽ ዝፈጸሙ ሰብ ኢዮም። እዚ ማለት፥ ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ናብዚ ሕጂ በጺሓቶ ዘላ ከቢድ ኩነታት ንኽትወድቕ ዝገበሩ እዮም።
መንግሥቲ ኤርትራ: ንቤተክርስቲያን ተዋሕዶ ከም ሓንቲ ትካል መንግስቲ ገይሩ ጅሆ ብምሓዝ ንፓትርያርክ እንጦንዮስ ብዘይ ሓደ ገበን ን11 ዓመታት ኣብ ማሕዩር ከሳቕዮም ጸኒሑ እዩ። ሕጂ ድማ ኣብ ከቢድ ሕማምን ስቓይን ወዲቖም ይርከቡ። እዚ ዱበላ ሕማም ፓትርያርክ እንጦንዮስ ድማ፥ ኣብ መላእ ሕዝቢ ኤርትራ ካልእ ተደራቢ ሕቶ ከልዕል ናይ ግድን እዩ።
ኣባ ሉቃስ “ዋና ጸሓፊ ሲኖዶስ” ብዝብል ጉልባብ ንልዕሊ ሓደ ዓመት ኣብ ውሽጥን ወጻእን፡ ብቴሌቪጅንን ሬድዮን ሓንሳብ ዋና ጸሓፊ ካልእ ጊዜውን ዘይመዓርጎም ክነሱ ብፁዕ ወቅዱስ (His Holiness) ዝብል ዘይግብኦምን ቅጽል ኣስማት ክወሃቦም ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ቅጽል ኣስማትዚ እምበኣር ብሃውሪ ዝተዋህበ ኣይኮነን። እዚ ብቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ዝተነብረ ውግዘት ከይተላዕለ፥ ንኣባ ሉቃስ ይኹኑ ንካልእ ጳጳስ ዝወሃብ ሽመት ኦርቶዶክሳዊ ሕጋውነት ይኹን መንፈሳዊ ተቐባልነትውን የብሉን።
ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ መንፈሳዊ መሰል ተነፊግዋ፥ ሕጋዊ ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ ኣብ ማሕዩር ይሳቐዩ፥ ካህናትን መነኮሳትን ኣብ ማእሰርቲ ይበልዩ፥ ምእመናን ኣብ ክልተ ተኸፋፊሎም ይስደዱን ይሳቐዩን፥ ጥንታዊ ገዳማትና ይዓንዉ፥ ቤተ ክርስቲያን ውሽጣዊ ምብትታንን ደጋዊ ተነጽሎን ኣጋጢምዋ ኣብ ዓዘቕቲ ፈተና ወዲቓትሉ ኣብ ዘላ እዋን፥ ዕርቅን ፍትሕን ጌርካ ኣብ ንቡር ኣብ ክንዲ ምምላስ፥ ንጊዜያዊ ሥልጣን፥ ምጉያይ ሓደገኛ መገዲ እዩ።
ስለዚ ከምቲ ን3ይ ፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ ካብ መዓርግ ኣውሪዱ: ዘይሕጋዊ 4ይ ፓትርያርክ ክሸይም ከሎ ብኣዋጅ ዝተቓወምናዮ፥ ሕጂውን ሕጊ ረጊጽካ ንዝግበር ሽመት-ፓትርያርክ ብትሪ ንቃወሞ ኣሎና። ምሉእ ሕዝቢ ኤርትራ ዓገብ! ኢሉ ክኹንኖ’ውን ብመንፈሳዊ ኣኽብሮት ነዘኻኽር።
- ንፓትርያርክ ቅዱስ እንጦንዮስ፥ ልኡኽ ቀይሕ መስቀል ክበጽሖምን ግቡእ ሕክምና ክግበረሎምን ንሓትት ኣሎና።
- ብጉልባብ ኣብ ውሽቲ ቤተ ክርስቲያን ተጸፊኹም ገበን እትፍጽሙ ዘለኹም ሰባት፥ ካብ ቤተ ክርስቲያን ኢድኩም ከተልዕሉ ብስም ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንሓትት።
- ቅዱስ እንጦንዮስ ኣብ መንበሮም ክምለሱን ውግዘት ክልዓልን ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ጉዕዞኻ ክትቅጽል ክፍቀዳ ንሓትት።
- ኣኅጉረ ስብከታት ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ፥ ሕጂውን ከም ትማሊ: ፓትርያርክ እንጦንዮስ ብህወት እንከለዉ፥ ሓቀኛ ዕርቅን ሥርየትን ክግበር ንጽውዕ።
“እቲ ናብ ደምበ ኣባጊዕ ብኣፍ ደገ ዘይኣቱ፡ ብኻልእ ወገን ዚሐኵር፡ ንሱ ሰራቕን ጕሒላን ከም ዝዀነ፡ ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ።” ወንጌል ዮሓንስ 10፡1።
መንበረ ጵጵስና ኣኅጉረ ስብከታት።
18 ግንቦት 2017 (፲ግንቦት ፳፻፱ ዓ.ም ግእዝ)


text:
ክቡራት አስናዳእቲ ሽማገለን አባላት ኤርትራዊ ደሞክርስያዊ ማሕበር ጀርመን! ክቡራት መራሕቲን አባላትን ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ! ክቡራት ዕዱማት አጋይሽ!
አቀዲምና አብዚ ዓመታዊ ባዕልኩም ክንሳተፍ ዝገበርኩምልና ዕድመ ብስም ውድብና ሰውራዊ ደሞክርስያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰደግኤ) ከነመስግነኩም ንፈቱ። ቀጺልና ድማ ባዓልኩም ከምቲ ብስሙ ዝሕብሮ ናይ ኩልና ተቓልስቲ ኤርትራውያን ባዓል ኮይኑ፡ ብድሙቕ ናይ ቃልሲ ወኒ ተሰነ'ዩ ክውጽእ ዘሎና ሰናይ ትምኒት ጥራይ ዘይኮነ፡ ብአካል አብዚ ምስኹም ተራኺብና ንቃልሲ ክሕግዝ ዝኽእል አስተዋጽኦ ክንገብር ከም ሃገራዊ ግደታና ገርና ከም እንውስዶ፡ በዚ አጋጣሚ ከነረጋግጸልኩም ንፈቱ።
ኣቶ ክብራኣብ ምስግና
ኩቡራትን ኩቡራንን ተቓለስቲ ሰልፊ ደሞክራስያ ህዝቢ ኤርትራ! ከምኡ ድማ ተቓላሳይ ህዝቢ ኤርትራን ፖሎትካዊ ውድባቱን! ኩነታት ህዝብናን ሃገናን ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ካብ ሕማቕ ናብ ዝሐመቐ ብናህሪ የንቆልቅል ከም ዘሎ ምንጋር ዘይድልዮ ብሩህ ነገር'ዩ። ብኸም'ዚ ዝኸዶ ዘሎ ቅልጣፈ እንተ ደአ ቀጺሉ ከአ ካብ ዛሕዛሕ ዝበለ ህዝብን ካብ ንፍሽለት ዝተቓልዔት ሃገርን ምህላው ሐሉፉ ካልእ ክትርኢ ኢልካ ምጽባይ ተራ የዋህነት ካብ ምዃን ሐሊፉ ካልእ ክባህል አይከአልን። አንጻላልዩና ዘሎ ከቢድ ሐደጋ ናብ ህዝብናን ሃገርናን ዝቐንዔ ስለ ዝኾነ፡ ናይዚ ሐደጋ መጥቃዕቲ ሰለባ ስለ ዝኾና ከአ ኣብ ወጥሪ ተጸሚድና ንርከብ አሎና። ነዚ ሐደጋ'ዚ ዝዓጽፍ ብንጹር ራእይን ውሕሉል ጥብበብን ዝተሰነየ ቃልሲ እንተ ዘይአካይድና ከአ ብለበዳ ረመጽ ፋሽሽታዊ ስርዓት ህገደፍ ተለብሊብና በቢተራ ውድቀትናን ሕለፈተ ሞትናን ካብ ምቕባልን ምጽባይን ካልእ መማረጺ የብልናን። እዚ ስለ ዝኾነ ከአ መፍቲሒ ናይ ሽግርና ቃልሲ ምዃኑ ፈልጥና አሚናን ከነብቅዕ፡ ቃልሲና ግን አንጻር ጸላኢና ክንድቲ ክንከዶ ዝግባእ ርሕቀት ክንከይድ ወይ ድማ ከነፍሪ ከም ዘይ ከኣልናን ብግብሪ፡ አብ ገገዛና ወይ አአብ ፖሎቲካዊ ውድባትና ሕሪሕራይ ገርና ተሞኪርና አሎና። ቀንዲ ጸላኢና ርእሰ ፋሽሽቲ ኢሰያስን ጉጅለ ህግደፍን ኮይኖም፡ እዚኦም እቕረ ዘይብሃሎም ጸረ ህዝባዊ ባህርያቶም ባዕሉ ዝነግረሎም'ዩ። ብዛዕባዚኦም ምምራር ጊዚኡ ሐሊፉ እዩ። ከፊኡና ዘሎ ካብ'ዚ ውርድ ኢልካ ዝረአ ኣብ ውሽጥና ንመዋእል ተሰኪምናዮ ክንከይድ ዝጸናሕና ድሑር አታሓሳስባ፡ ትምክሕትን ጽበትን ዚሰረቱ፡ ንቕድም ገጽና ፍሕት ከይንብል ዓጊቱ ሒዙና ከም ዘሎ፡ ብጭቡጥ ኣብ ባይታ ጎሊሑ ዝረኤ ዘሎ ክኽወል ዘይክእል ኩነታትና'ዩ። ነዚ አብነት ኮይኑ ክቐርብ ዝግብኦ ኣታሃላልዋ ደንበ ተቓውሞ'ዩ። አብ ውሽጢ ነብሲ ወከፍ ውድባትና አትዩ ዘሎ ናይ ምፍልላይ ሕማም ከም ብጉልሐይ ዝተለኽፋ ከብቲ ኮና አብ ፈቐድኡ ንሰሐግ አሎና። ናይ እዚ ለበዳ'ዚ መበገሲኡን ወይ ድማ ዋንኡ መን ምዃኑን ንምጽራይ አኣብ ገዛና እነካይዶ ምዑት ውሽጣዊ ቃልሲ ዝግበር ሐደ ነገር ኮይኑ፡ መፍትሒኡን ኣታሓሕዝኡን ድማ ንቃልሲ ብዘገልግል ሕድሕዳዊ ምትእምማን ትንፋስ ዝመልስ ገርና ምምላሱን ምሓዙን ከድልየና'ዩ። እዚ ምግባር ማለት ንህዝቢ አብ ቃልሲ ተአማሚኑ ተርኡ ክጻውት ዝዕድምን ዘተባብዕን ምዃኑ ተገንዚብና ህጹጽ ፍታሕ ክንገብረሉ ከአ የድሊ። ብኸም'ዚ ዘለናዮ ምቕጻል ግን ይአክል ክባሃል ኣሎዎ።
ውድብና ሰደግኤ ብለካቲት17-21. 2017 አብ ናይ 7ይ ውድባዊ ጉባኤኡ ዘሕሎፎም ውሳነታት ሐደ፡ አድላይነትን ህጹጽነትን ምምስራት ሰፊሕ ሕብረ ብሔራዊ ግንባር ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ጸረ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዘቕነዐ፡ ህዝብታትና ተሳትፎኦም ዝስሕብን እምነት ዘንብረሎም ዝኽእልን ኢሉ ዝአምኖም፡ ብዝርዝር አውጁ'ዩ። ነዚ ዓቢ ጉዳይ'ዚ ውራየይ ኢሉ ተዓጢቕሉን ክዛተን ከአ አብ ምድላው ተዋፊሩ ይርከብ ከምዘሎ ደጊምና ክንሕብር ንፈቱ።
መልእኽትና ነዚ ኩቡር ባዓል'ዚ ዘዳለኹም አባላት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ውድብኩም ኪኖ'ዚ ባዓል'ዚ ከይዱ ንናይ ሐባር ስርሓት አመልኪቱ አውጽእዎ ዘሎ እማመ በዚ ጀሚርዎ ዘሎ ትብዓት ጸኒዑ ምስ ተቓውምቲ ውድባት አብ ዘተ ልዝብን አትዩ፡ ሐባራዊ ፍታሕ ንምርካብ ክራባረብ ግዜ ከይውሰደ ብተግባር ክሰርሕን ምጅምር ወሳኒ እዩ ባህልቲ እና። ከም ተብግሶ ክተባባዕ ክአ ይግባእ። ልዕሊ'ዚ ተቢዑ ከአ አብ ደምበ ተቓውሞ ናይ ሓባር ጽላል ንምህላው ዝግበር ዘሎ ናይ ቃልሲ ጥምጥም ተሳትፍኡ አረጋጊጹ አውንታዊ ተርኡ ክጻወት ትጽቢት ይግብረሉ። ካልኦት እቶም ተወዲብና ንቃለስ ዘሎና ሐይልታትን ከአ ከምኡ አብዚ መዳይ'ዚ እጃምና ከነልዕል ሃገራዊ ግድታና'ዩ። አብ መብዛሕትኡ ደምበ ተቓውሞ አብ ጉዳይ ሐድነት ዘሎ ዝጸንሐን ግጉይ አረዳድአ፡ ብፕሮግራም ዝፈላለያ ውድባት ክሐብራ ከም ዘይክእላ ፈልጥና፡ ግን ድማ ህዝቢ ብስፍሓት ኣብ ቃልሲ ተሳቲፉ ቅልጽሙ አታሓባቢሩ ንቃልሱ ከሕይል ዝኽእል ቅኑዕ አንፈት ክሕዝ ምግባር ውድባት ክተሓባበራን ሐቢረን ክሰርሓን ይግባእ። ስለዚ ህዝቢ ማእከል ዝገበረ ናይ ሐድነት አንፈት ምኽታል ማለት ሕቶታት ህዝቢ ብግብእ ምምላስ የድሊ፡፡
ውድባት ካብ ህዝበን ወጻኢ ክነብራ ስለ ዘይኽእላን። ህይወት ናይ ተቓለስትን ራእይታቶም ዘይነጽፍ ፈልግ ኮይኑ ዝነብርን ዝቕጽልን ከኣ አብ ህዝቦም ዘሎዎም ጽኑዕ እምነትን ፍቕርን ዝገልጽ ስራሓት ብግብሪ ምስ ዝትግበሩን ብቕድመ ግንባር ምስ ዝመርሕዎን ጥራሕ እዮም። ውድባትና ነዚ ብግቡእ ዝተገንዘበን ብኑጹር ቃልሲ ዝተሰነየ፡ ብቐጻሊ ከይተሓለሉ ናይ ምሕዳስ ተገባራት ምስ ዘዝውትሩ እዮም ሐይሊ ትንፋስን ዝረኽቡ። ስለዚ እቲ ኩልና እንምነዮ ሐድነትን ህዝብታትና ዳአ እምብር ሐደነት ውድባትና ክኽውን አይግባእን። ህዝብና እንታይ እንተ ገብርና'ዩ፡ ናብ ሐደ መእዝን ገጹ ክምጽእ ዝኽእል ኢልና ክንሓስብን ክንምህዝን ይግባአና። ነዚ ዘጣዓዕም መልክዕ ውደባ ክንቀርጽ ከአ ግዜ ዘይህብ ብአፈርክቡ ዝግለጽ መዋእል ከምዘሎና ምፍላጥ አገዳሲ ኮይኑ ይስማዓና። ሰለዚ ሰፊሕ ባዓል ኤርትራ ነዚ ጉዳይ መድርኽ ከፊቱ ዘካትዕን ምቹእ ባይታ ብዝፈጥር መንገዲ ተወዲቡ ክቕጽልን ንመጻኢ'ውን ሓጋዚ ተራ ስለ ዝህልዎን ብዝበለጸ ክሕሰበሉን ምድላው ክግበረሉን ዝብል ለበዋ ነቕርበልኩም። ብዝተረፈ እንደገና ባዓልኩም ብዓውት ክዛዘም ንምነይርልኩም። የቐንየልና።
ዓወት ንቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ!
ውድቀት ንባሓቲ ስርዓት ህግደፍ!
ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ ዞባ ኤውሮጳ!