text:
መቐጸልታ ናይዛ ግጥሚ፡ እንከለኹ ባዕለይ ከም እትብል እምበር፡ እቲ ካልእ ስዒቡ ዚመጽእ ሓሳብ ይኹን ዜማ ኣይፈልጦን እየ። ምናልባት እዉን እዚ ኣብዛ ዜማ ዚጥቀስ ዘሎ ሓዳር ነቲ ኣብ ኣእምሮይ ዘሎ ሓዳር ፍጹም ኣይመሳሰልን ይኸዉን። ነዛ ኣርእስቲ ዝመረጽኩላ ምኽንያት ግን ኣሎኒ።
እቲ ኣውራ ምኽንያት ነዛ ኣርእስቲ መምረጽየይ፡ እቲ እዛ ኣርእስቲ እተስዕቦ ሕቶ ኣብ ክርትያናዊ ሓዳር(መርዓ) እዩ። ክርስትያናዊ ሓዳር መን ይኣልዮ/ወይ ይሓልዮ? ነዛ ሕቶ ዝተፈላለዩ ሰባት ብዝተፈላለየ መገዲ ኪምልስዋ ይክኣል እዩ። እቶም ቀዳሞት “ክርስትያናዊ ሓዳር ብጐይታ እዩ ዝእለን ዚሕለን” ዝብሉ እዮም፡ እቶም ካልኦት እውን “ክርስትያናዊ ሓዳር ልክዕ ከምቲ ካልኦት ሓዳራት ብፍቕርን ስኒትን እቶም መጻምዲ እዩ ዝእለ” ይብሉ። “ ገለ ካልኦት ድማ “ክርስትያናዊ ሓዳር ብባህልን ልምድን እቲ ሕብረተሰብ እዩ ዝእለ” ዝብሉ ኣይስኣኑን።
ብትዕዝብተይ (ጌጋ ድኣ ይኽልኣለይ እምበር!) ክርስትያናዊ ሓዳር ወይ ድማ መርዓ ኣብ ማሕበር ኤርትራ እቲ ቅኑዕ ቃል ኣምላኻዊ ስፍራኡ ኣይሓዘን። ከም ሳዕቤኑ ኸኣ ብደገ ክትርእዮም ከሎኻ ፍቑራት ዝመስሉ መጻምድቲ፡ ቅርብ ምስ በልካ ግን። ውሽጦም ካብቲ ኣብ ሓድሕዶም ዘሎ ጽልኢ እተላዕለ፡ ዘይከዉን ኰይንዎም እምበር እንተዝፋትሑ ዘይጸልኡ ሰብ ሓዳር ብዙሓት ኣብ ቤተክርስትያን ንጡፋት ምእመናን ኣገልገልትን ኣለዉ። እዞም መጻምዲ ሰብ ከይብሎም እንተዘይኰይኑ ብልቦም ፍቱሓት እዮም። እቲ ኣብ ቃል ኣምላኽ ዘሎ በረኸት ናይ ሓደ ስጋ ምዃን ከኣ ንኣታቶም ከምዘይምልከት ይሓልፍዎ። ብዙሓት እዉን ቅድሚ ነተን ንመርዓ ምውሳኖም ዝነበራ መዓልትታት ይወቕስወን። “ቀደሙ ንሱ(ንሳ) ብዓልቲ ሓዳረይ ክትከዉን ፍቓድ ኣምላኽ ኣይነበረን። ሕጂ ኸኣ እንትርፎ ብመከራ ምንባር ካልእ ኣማራጺ የብለይን” ይብሉ እቶም ዝበዝሑ። ነታ ኣብታ ጊዜ ክነብርዋ ዘለዎም ካብ ምሕሳብ፡ ነቲ ሕሉፍ ነገር ይጥምቱ እሞ ናብ ተስፋ ምቚራጽ ይበጽሑ። ንሓዳሮም ድማ ከም ቃል ኣምላኽ መሰረት ክነብርዎ ኣይተግሁን። በዚ ምኽንያት ንሓድሕዶም ከምቲ ቅድሚ መዓልቲ መርዓኦም እትመስሎም ዝነበረት ኮይና እትጸንሖም ሰብ ሓዳር ሒደት እዮም።
እቲ ጠንቂ ነዞም ኣብ ላዕሊ እተጠቕሱ ሳዕቤናት ናይ ሓዳር ግጉይ ኣረኣእያ ብዛዕባ ሓዳር እዩ። እዞም ጉጉያት ሓሳባት፡ ምስቶም ዝበዝሑ ሓሳባት ተጸንቢሮም ስለ ዝቐርቡ፡ ፈቲልካ ከተውጽኦም ኣሸጋሪ እዩ። ብዙሓት ድማ ከም ሓቕታት ይቕበልዎም። እዞም ጉጉያት ኣረኣእያታት ከይተኣልዩ ግና እቲ ብክርስቶስን ብማሕበሩን ዝምሰል ጥቡቕ ሓድነት ሰብኣይን ሰበይትን ክመጽእ ኣይክእልን እዩ። እዞም ጉጉያት ሓሳባት እዞም ዝስዕቡ እዮም፡-
1. ንእተሓላለኸ ጉዳይ ኣብ ሓዳር፡ መጽሓፍ ቅዱስ ቀሊል ፈውሲ ኣለዎ
እዚ ዘሎናዮ ዘመን ቀሊል ፍታሕ እምበር ቅኑዕ ፍታሕ እነናድየሉ ዘመን ኣይኰነን። “መገዲ ሰላም ዓመት ኪዶ” ዝብል ምስላ ኣቦታት’ውን ኣብዚ ጊዜ ብዙሕ ተመራጺ ኣይኰነን። ስለዚ እዉን ናይ ሓዳር ጉዳይ መፍትሒ “ሓደ…፡ ክልተ…፡ ሰለስተ…” ቅልጡፍ ስጉምትታት ነናዲ።
ሓደ ሰብኣይ ንሰበይቱ እንተ ገንሓ፡ እቲ ብሉይ ናይ ቅድሚ ክርስቶስ ምቕባሉ ዝነበሮ ህይወት ኣይሓደጐን ኢልና ንኹንኖ እሞ ኵሉ እቲ ካብ ክርስቶስ ዝርከብ ሓድሽ ለቢሱ ብፍቕርን ለዉሃትን ክነብር ንምዕዶ። ነዚ ምግባር ምስ ዝጨንቆ ድማ (ሽሕ’ኳ ሓደ ክልተ ሳዕ እንተተዓወተ) ካብ ክርስትና ከም ዝዓለወ ንፈርዶ። ኵሉ እቲ ብድሕሪ እዚ ዝገብሮ ዘይቃልኣምላኻዊ ግብርታት ኸኣ “ኣይበልናንዶ…” ኢልና ከም እተፈጸመ ትንቢት ንወስዶ።
ሓቂ’ዩ፡ ህይወት ክርስትና ብጐደና ምእዛዝ እዩ ዚኽየድ። ንቃል ኣምላኽ ክነብሮ ሓላፍነት ዘይወስድ ሰብ ድማ ንጐይታ ከስምር ኣይክእልን እዩ። (ጐይታየ፡ ምሕላው ቃልካ ግደይ እዩ በልኩ መዝ 119.57) ሓጢኣት ዝብሃል ከኣ ንቓል ኣምላኽ እናፈለጥካዮ ዘይምግባር እዩ።
ግናኸ፡ ንዝዀነ ዓይነት ዘርኢ እተጥፍእ፡ ካብ ሱሩ ምምሓዉ ከም ዘድልየካ፡ ንዘርኢ ሓጢኣት ክተጥፍእ’ውን ሱር እቲ ሓጢኣት ምፍላጡ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ሓጢኣት ፡ ነቶም እንገብሮም ግብርታት ጥራይ ዘይኰነስ ነቶም እንሓስቦም ሓሳባትን እንሓልፎም ሽቶታትን ዝስምዓና ስሚዒታትን ከይተረፈ እዩ ኣርኪስዎም። ስለዚ ነቶም ግጉያት ግብርታት (ዝርኣዩ ሓጢኣት) ጥራይ ኣጥፍእናዮም ማለት፡ ነቲ ሓጢኣት ካባና ኣርሒቕናዮ ማለት ኣይኰነን። ኣብ ሓዳር’ውን “ግበር - ኣይትግበር” ዝብሉ ቀለልቲ ስጉምትታት፡ ግዚያዊ ፈውሲ ቓንዛ’ምበር፡ ሓቀኛ ፈውሲ እቲ ሕማም ኪዀኑና ኣይክእሉን እዮም።
2. እቲ ካብ ሓዳር እንጽበዮ ጉጉይ ምርዳእ ናይ ሓጐስን ዕጋበትን እዩ
ናይዚ ዘመን ግጉይ ኣተሓሳስባ እቲ ኣብዛ ዓለም ዘሎ ዝበለጸ ነገር እቲ ዝያዳ ዜሓጉስ ወይ ዕጋበት ዝህብ እዩ ዝብል እዩ። እዚ ሓሳብ ኸኣ ኣብ ክርስትናና እዉን ሰሊዅ ዝኣተወ ይመስል - ኣብ ሓዳር ኸኣ ብጋህዲ ይርአ። ደድሕሪ እቲ ዘሓጒሰካ ነገር ጥራይ ምስዓብ ብፍላይ ብዋጋ እቲ ንክርስቶስ ዘሓጒሶ ግብሪ ጽድቂ ምስዝኸዉን ኣሉታዊ ሳዕቤን እዩ ዘምጽእ።
ክሕጐስ፡ ክዓግብ ዘይደሊ መን ኣሎ? ሓጐስ ኵሉ ሰብ ዝደልያ ተናፋቒት መቐረት ህይወት እያ። እቲ ስግንጢር ግና ንሓጐስ ብመጠን እቲ ዝደለኻያን ንኽትረኽባ እትጽዕሮን ትጠፍእ ምዃና እዩ። ንሓጐስ ከም ቀዳማይ ሽቶ ናይ ህይወትና ወይ ሓዳርና ምስ እንገብራ፡ ነቶም ሰብ ሓዳር ናይ ሕሉፍ ኣጀንዳታት ኣምጺኣ፡ ሓጐስ የለ ሓዳር የለ ገይራ ትድርብዮም።
ቃል ኣምላኽ “ጽድቂ ፈቶኻ፡ ዓመጻ ጸላእካ፡ ስለዚ ኣምላኽ ሓለፋ ብጾትካ ብዘይቲ ሓጐስ ቀብኣካ” ይብል (እብ 1.9)። እዚ እንታይ ማለት እዩ? ሓጐስናን ዕጋበትናን በቲ ንቓል ኣምላኽ ዘሎና ምእዛዝ (ሽሕኳ ኣይጥዓም!) እምበር፡ ብርእሳ ከም ዘይትመጽእ የረድኣና። ሓጐስ ወይ ዕጋበት ውጽኢት ናይ ምእዛዝ እምበር ንባዕሉ ሽቶ ኣይኮነን። ብኻልእ ኣዘራረባ መገዲ ሓጐስ በቲ “ንሓጐስ ዘብጽሕ መገዲ” እተጻሕፎ ጐደና ዘይኮነስ “ጐደና ምእዛዝ” ብእተመልክት መገዲ እያ።
ምሉእ ዕጋበት ናይ ሓዳር ምስ እንደሊ’ውን፡ ንርእስና ብመንጽር ቃል ኣምላኽ እምበር ብኻልእ መምዘኒታት ክንፍትና ኣይግብኣናን።
3. ንድሌታትና ቀዳምነት ሂብና ንመጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ከም ጽቡቕ ኣማራጺ ንዕዉት ሓዳር ምውሳድና
እዚ ማለት ንድሌታተይ ብኸመይ እመልእ? ንዝብል ሕቶ ንምምላስ ንመጽሓፍ ቅዱስ ከም ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ናይ ህይወት ካብ ምርኣይ ከም ሓደ ካብቶም ዝበለጹ ኣማራጺታት ንወስዶ ማለት እዩ። እዚ ሓሳብ ንሰብ ቀዳማይ ሰሪዑ ንመጽሓፍ ቅዱስ ከኣ ከም መሳርሒ ሓሳባት ሰብ ዝጥቀመሉ ናብ ናይ ሓሶት ስነ ሓሳብ ይመርሓና። ህይወት ክርስትያን ብስልጣን ቃል ኣምላኽ እዩ ዚምራሕ። ጳውሎስ “ንኣይ ህይወተይ ክርስቶስ እዩ” ፊሊ 1.21 ክብል ከሎ ኸኣ ድሌታተይን ሃቐና ልበይን ኵሉ ኣብ ትሕቲ ስልጣኑ ኣግዚአ ንኽብሪ ክርስቶስ እየ ዝነብር ማለቱ እዩ።
እዚ ግጉይ ስነ ሓሳብ ኣብ ሓዳርና ድማ ንክርስቶስ ከም ርእሲ ናይታ ቤት ከየንግሶ ይኽልክለና እሞ ንመጽሓፍ ቅዱስ ብመጠን እቲ ዝእዝዘና ዘይኰነስ ብመጠን ዘድልየና ከነንብቦ ይገብረና። ንኣብነት፡ እቲ፡ “ሰበይቲ ንሰብኣያ ትተኣዘዞ” ዝብል ጽሑፍ ኤፌ 5.2፡ እቶም ሰብኡት ንኣና መታን ክጥዕመና “ሰብኣይ ከኣ ንሰበይቱ ይኣዝዛ” ኢልና ንነቦ። እዚ ግን ኣይተጻሕፈን! እቲ ንሰብኣይ እተጻሕፈ “ሰብኣይ ከኣ ንሰበይቱ የፍቅራ” ኤፌ 5.25 ዝብል እዩ። እተን ኣንስቲ’ውን ከምኡ ነቲ ቃል በቲ ዝጥዕመን እምበር በቲ እተጻሕፈለን ኣይነብኦን። ሽዑ ናይ ረብሓ ባእሲ ይመጽእ።
4. ዘይእኹል ፍልጠት ናይ ዕማም ሰብኣይን ሰበይትን
‘ሰብኣይ ርእሲ ሰበይቱ እዩ’ ንዝብል ሓሳብ መጽሓፍ ቅዱስ ብግጉይ ኣረዳድኣ፡ ሰብኣይ ኣብ ሓዳሩ ሓውሲ ውልቀ መላኺ ምዃኑ ይርድኣና። እቲ ብፍቕሪ ንሓዳርካ ምምራሕ ዝብል ኣምር ግና ኣይንፈልጦን። እታ ሰበይቲ’ውን፡ ‘ሰበይቲ ንሰብኣያ ትተኣዘዞ’ ዚብል ሓሳብ፡ ንሱ ዝበሎ ኵሉ ብዘይ ምቕሉልን ሃናጽን ነቐፌታ - ዋላ’ውን ናብ ሓጢኣት እንተምርሓ ክትቅበሎ ከምዘለዋ ኮይኑ ይርድኣና።
ዝበዝሑ ሕልኽላኻት ናይ ሓዳር እምብኣር ካብዞም ኣብ ላዕሊ እተጠቕሱ ግጉይ ኣተሓሳስባታት ዚበቑሉ እዮም። ነዚ ጽሑፍ ንምንባብ ድሉዉ ካብ ኮንካ እዞም ዝስዕቡ ኣርባዕተ ነጥብታት ከም ቅድመ ኵነት ሓዞም።
ሀ. እዚ ጽሑፍ ንናይ ሓዳርካ ሽግር ቅልጡፍን ቀሊልን ፍታሕ ኸቕርበልካ ውሕስነት ኣይህበካን። መንፈሳዊ ዕቤት ነዊሕን ብዙሕን ብድሆታት ዘለዎ መገዲ እዩ። ስለ ዝዀነ ድማ፡ ነቲ እትብህጐ መንፈሳዊ ዕቤት ምስ ሓጐስ ክትረኽቦ ኣብ ጐይትነትን ጉስነትን የሱስ ክርስቶስ ተወኪልካ ንህይወትካ ኣብ ቃሉ ኣግዚኣካ ምጉዓዝ እምበር ኣቋራጺ መገዲ ወይ ፎርሙላ የለን። እቲ ኣብዚ እትረኽቦ ጽሑፍ ግና ህይወትካ ንጐይታ ዜግዝእ ብርሃን ክህብ ይኽእል እዩ።
ለ. ኣብ ገለ እዋናት ንኣምላኽን ቃሉን ብቕንዕና ምእዛዝ፡ ከቢድን ትርጉም ዘይብሉን ዝመስልን እዩ። ሓደ ሓደ ጊዜ፡ ካብ ንቓል ኣምላኽ ምእዛዝ ንላዕሊ ዝሓሸ ኣማራጺ ይርከብ እዩ። ኣብዚ ጊዜ ግን እቲ ጴጥሮስ ንየሱስ ዝበሎ ቃል ክንዝክር ይግብኣና “ንስኻ ናይ ዘልኣለም ህይወት ቃል ኣሎካ፡ ካባኻ እሞ ናበይ ክንከይድ ኢና?” ዮሃ 6.68። እቶም ኣማራጺታት ወይ ንኣምላኽ ወይ ከኣ ንርእስና ምእዛዝ እዮም።
ሐ. ህይወትካ ብቓል ኣምላኽ መሰረት ምምራሕ፡ ውሑስ መገዲ ንዕዉት ሓዳር ከይከዉን ይኽእል እዩ። እቲ መጻምድቲ ከይሓብረካ ይኽእል እዩ - ምናልባት’ውን ምስቲ ናቱ ሓሳባት ዝያዳ ክትሰምር ክቐስበካ ይክኣል እዩ። ኣብዚ ጊዜ “ንሓዳረይ ብኸመይ የማሓይሾ” ዘይኰነስ “ቃል ኣምላኽ እንታይ ይብለኒ፧” ዝብል ሕቶ ከነቐድም ይግብኣና፡ “ቅድም መንግስቲ ኣምላኽን ጽድቁን ድለዩ …” ማቴ 6.33
መ. ምሉእ ዝዀነ ስእሊ ናይ ሓዳር ነኸነማዕብል፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ እቲ ዝልዓለ ስልጣን ክንህቦ ይግብኣና። ብዙሓት ሰባት እቲ ንሓዳርና ዝመርሕ እንታይ ምዃኑ’ውን ብንጹር ኣይንፈልጥን ኢና። ገሌና ብናይ ፊልም ሆሊ-ውድ መምርሒታት ንኸይድ፡ ብዙሓት ካባታትና ድማ ብናይ ባህልና መዘውር ንዝወር። ቃል ኣምላኽ ልዕሊ ኵሉ ስልጣናትን ባህልታትን ጥበባትን እዩ።
ኣብቲ ዝመጽእ ክፍሊ ብዛዕባ ዕላማ ሓዳር(መርዓ) ክንርኢ ኢና።


c: text/html

text:
“ጽንሰት ዓዋዲ መልእኽቲ Humanae Vitae - ሰብኣዊ ሕይወት ዓዋዲት መልእኽቲ ጳውሎስ ሻድሻይ ብመንጽር ቤተ መዘክር ሃገረ ቫቲካን” ብዝብል ኣርእስቲ ኣባ ጂልፍረዶ ማረንጎ ኣናስር ሰብኣዊ ሕይወት ዓዋዲ መልእኽቲ ዝትንትን ዝደረስዎ መጽሓፍ ኣብ ልዕሊ እቲ ዓዋዲት መልእኽቲ ዝቐርብን ዝንዛሕን ቀድመ ፍርዲ ኵሉ ምሉእ ብምሉ የቃልዕ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ንሓሙሽተ ዓመት ድሕሪ ብዙሕ መጽናዕትን ምርምርን ትንተናን ብፁዕ ጳውሎስ ሻድሻይ ሰብኣዊ ሕይወት ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ ዓዋዲ መልኽቲ ዕለት 29 ሐምለ 1968 ዓ.ም. ንንባብ ዝበቕዔ ኣብቲ እዋን ኰነ ሎሚ እውን ብዙሕ የካትዕን የመያይጥን መዋዕል ሰገር ካብ ምዃን ሓሊፉ ብዙሓት ናይ ዝተፈላለዩ ስነ ምርምራዊ መጽናዕቲ ኣቃልቦ ስሒቡ ብዙሕ ርእይቶን ትንተናን ዝወሃቦ ምዃኑ እንክንገር፡ ነዚ ዘመን ሰገር ዓዋዲ መልእኽቲ ብጋሴ እንታይን ካበይን ምዃኑን ብሓፈሻኡ እንታይነት ኣናስሩ ፈልዮም ዘጽንዑ ኣብ ጳጳሳዊ ዮሓንስ ጳውሎስ ናይ ቲዮሎጊያ ተቕዋም መምህር ፕሮፈሰር ኣባ ጂልፍረዶ ማረንጎ፥ ትውልዲ ዓዋዲ መልእኽቲ፡ ሰብኣዊ ሕይወት ብመንጽር ኣቢያተ መዘክር ሃገረ ቫቲካን ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ መጽሓፍ ንንባብ በቒዑ።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ቅድሚ ሰብዓታት ዝነበሩ ሰነዳት ዝተብሮ ክፍሊ ኣቢያተ መዘክር ሃገረ ቫቲካን ንተመራመርቲ ክፉት ክኸውን ዝሃብዎ ውሳኔ ነዚ ኣባ ማረንጎ ዘካየድዎ መጽናዕቲ ፍሉይ ሓገዝ ከምዝኾነ እውን ባዕሎም ኣባ ማረንጎ ምስ ቫቲካን ራዲዮ ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት የረጋግጹ።
ዛባዕባ እቲ ዓዋዲ መልኽቲ ብዙሕ ተባሂሉን ይበሃልን ብዙሕ ቅድመ ፍርድታት ይንዙሕ እያቶም፡ ስለዚህ ናይቲ ዓዋዲ መልእኽቲ ኣናስር ፈሊኻ ምፍላጥ ነቲ ኣብ ሎዕሊ እቲ ዓዋዲ መልኽቲ ሰብኣዊ ሕይወት ዝቐርብ ቅድመ ፍርዲ ውድቂ ትገብር ምስ በሉ ኣስዒቦም፡
ውጥረት ድህረ ጉባኤ ቫቲካን
እቲ ዓዋዲ መልእኽቲ ተሰኒዱን ተሓቲሙን ንንባብ ምስ በቕዔ፡ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ድሕሪ እቲ ዝተወከሶ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ንዝተፈላለየ ስነ ርእይቶኣውን ትንተናውን ውጥረታ ደሪኹ እያ፡ እቲ ዓዋዲ መልኽቲ ኣብ ምስንዳው ንዝተሓባበሩ እቲ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዘተኣታተዎ ሕዳሴ ዘጉልሖም ለወጥታት ምጻር ቀሊል ኣይነበረን፡ ቅድም ክብል ር.ሊ.ጳ. ፒዮስ ሻብዓይ ብስልጣናዊ ትምህርቲ ፍቑድን ሕጋውን ቢሎም ዘረጋገጽዎ ባህርያዊ ኣገባብ ዝብል ሜላ እዚ ኸኣ ኣብ መንጐ ክርስቲያን ሰብ ሓዳር ሩካቤ ዝመርሕ ውሳኔ ቤተ ክርስቲያን፡ ነዚ መሰረት ብምግባር ንቕድሚት ከኣ ንምስጓም ነቲ ኣብ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዝተዋስአ ትውልዲ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ንገዛእ ርእሱ ሓድሽ ኵነት እዩ ነሩ፡ እቲ ሕዳሴ ንገሊኡ ኣውን ዳርጋ ዘይምቹእን መትከርን ኰይኑ እዩ፡ ብዝገደደ ዓዋዲ መልእኽቲ ሰብኣዊ ሕይወት ነቲ ዘይምቹእነት ኣብኣቶም ኣዛየዶ፡ ንብዙሕ ነቐፌታን ቅድመ ፍርድን ዝተቓልዔ እውን እንተነበረ ኣብ ቀዳማይ ዓስርቱ ዓመታት ድሕረ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካንን ክሳብ ሎሚ እውን ኣሰር ሓዲጋ እያ፡
ንድፊ ሲኖዶሳዊ ምክክር
ቅድሚ እቲ ኣብ 1967 ዓ.ም. ዝተኻየደ ቀዳማይ ናይ ብፁዓን ጳጳሳቲ ሲኖዶስ ንገዛእ ርእሱ ዝኸኣለ ብዛዕባ ምጽናስን ውልደትን ዝዛረብ ንድፍን ሲኖዶሳዊ ምክክርን ምንባሩ ዘመላኽት ሰነድ ኣሎ፡ ስለዚ እዞም ክልተ ንድፍታት ኣብ ኣባይቲ መዘክር ሃገረ ቫቲካን ዝተነብሩ ክኾኑ እንከለዉ፡ እዚ ኸኣ ነቲ ናይ ጳውሎስ ሻድሻይ ዓዋዲ መልእኽቲ ብውድዓውነት ንምቕራብ ይድግፍ፡ ስለዚህ ብዙሕ ጊዜ ጳውሎስ ሻድሻይ ንበይኖም ተነጺሎም ዝደርስዎ ዓዋዲ መልእኽቲ ቅድመ ፍርዲ ውድቂ እዩ። ምስ ብዙሃት ብፁዓን ጳጳሳት ተመኻኺሮም እዮም፡ ብዝነበረ ምጥርጣራትን ዘይንጹር ርእዮትታትን ኣይተሰናበዱን፡ ስለምታይ እቲ ዓዋዲ መልእኽቲ ካብ ርሑቕ ዓመታት ዘጸነስዋ ስለ ዝነበረት፡ ምስ ብዙሓት ክኢላታት ኣባላት ውሉደ ክህነትን ጳጳሳትን ተመያይጦም ስለ ዘቕረብዋ፡ ር.ሊ.ጳ. ሞንቲኒ እቲ በቲ ዓዋዲ መልእኽቲ ኣቢሎን ንዘቕርብዎ ፍርዲ ብብቕዓትን ብዘየማትእ መገዲ ንምቕራብ ክኽእሉ ምስ ናይ ቀረባ ተሓባበርቶም ከምዝመኸሩ ርጉጽ ይኸውን። ይዅን ደኣ እምበር እቶም መማኸርቶም ኣብ ገለ ገለ እዋን ነቲ ናይ ር.ሊ.ጳ. ሞንቲኒ ጠለባት ዘይበረኹ ኵይኖም ይርከቡ ከምዝነበሩ ብዚ ኣጋጣሚ’ዚ ምሕባር ኣገዳሲ እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕት ዛዚሞም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ህዝቢ ኤርትራ ወትሩ ምስ ተገፍዔ,
ኣብ ከባቢ ሸግርኒ ብሐደጋ, ህልቀት መንእሰያት ምስ ሰማዕኩ,
ወየ ወየ ደቀየ እንዳ በልኩ ማንታ ማንታ ነቢዔ,,
ክብረት ዝሐረሞ ኤርትራዊ መንእሰይ
ወተሃደራዊ ማኪና ህግደፍ ረኣዩለይ
ከም ዕንጨይቲ ትንፋስ ከምዘይ ብለይ
ወይሉኡ ዝወለደ እንበር ኣነስ ንገደለይ,
ናይ ጃንዳ ህግደፍ ብደዔ
ሃገር ማዕቢላ እያ ክብሉ ሰሚዔ
ኤርትራዊ መንእሰይ እንዳ ተገፍዔ
ባርነት መሪርዎ ደም እንዳ ነብዔ,
ን27 ዓመት ዘይተጸገነ ጽርግያ
ከምታ ጥልያን ዝሰርሐ እንድያ
መንገዲ ሸግርኒ ከምታ ዝገደፍናያ,
ን27 ዓመት ብዘይ ቅዋም, ኣበይ ኣሎ ምዕባለ
ካብ ማእሰርቲ ናብ ማእሰርቲ ንዓገብ ዝበለ
መንእሰይ ከም ዕንጨይቲ, ክጓረት እንዳ ወዓለ,
ኣነስ ኡይ ይብል ኣለኹ,
ኡይ ኣባህሉኒ ደቂ ኤረ
ትም ኣይንበል
ንታሪኽና ከህስሶ እንዳ ጸዓረ
ኣለና ንበል ብሐደ ነድምጺ ንባራበረ
ምክልኻል ሐይልታት ኒሕ እንተ ገበረ,
ነቶም ዝመቱ ኣምላኽ ኣብ ገነቱ ኣብ ጀና ይቀበሎም,, ንቤተሰብ ግዳይ ዝኾኑ መናእሰይ ጽንዓት ያሃብኩም, ጠሊ ይግደፍልኩም,እንቢ ንምልኪ እወ ንፍትሒ ንብል ዘለና ኤርትራዊያን ,ኣብ ስደት ንርከብ ተኻፈልቲ ሐዘንኩም,,
-------------------------------------------------------------------------------------
ኣቦ ወንበራትን ካድራትን,ተቓውሞ ደንበ,ተሐኤ ግንባር ነበር,እንታይ ትጽበዩ, ብዘይ ህዝቢ እንዳ ተረፈት ሃገር፡፡
ዕዉት ስርሒት ኣብ ሩባ ዓንሰባ
ብግብሪ ኣብዚ ኣሎ ዘረባ
ብበዓል ጥሕሻ
ንብረት ጉሒላ ተሐምሺሻ,
ንመራሕቲ ውድባት
ሐጺር መልእኽቲ
ካብ ላዕሊ ንታሕቲ
ንናእሽቱ ንዓበይቲ,
ህዝብናንሕናኮናሰቡ
ብህግደፍተሰሊቡ,
መሰልና ምስ ተሐደገ
ባይቶናምስተዘረገ
ክንዲንዓዲንደገ,
ሃገርናንሕናኮናሰባ
ጥራይዘረባ
ፋሕይብልኣሎህዝባ,
ብጀካ ቶም ጀጋኑ
ግዳይ ኢሰያስ ዝኾኑ
ህዝቢ ምዕቆቢ ሲኢኑ
ጀጋኑ እንተ ትኾኑ
ዘይትውስኑ,
ተቓውሞ ደንበ, ትእዛዝ ናይ መን ንጽበ, ኣብ ሐቂ ዝተመርኮሰ, ሃናጺ ኮይኑ ዝስመዓኒ,ንዓይ ከም ዝመስለኒ, ብሽም ቶም ጀጋኑ, ትእዛዝ ተቐቢሎም,ዕርዲ ኣፍሪሶም ዝወደቑ,ሽም ረኺብኩም እንበር,ምውሳን ምስ ሰኣንኩም,ጀጋኑ ከምዘይ ኮንኩም, ሎምስ ምዚናኩም፡፡
ህዝቢ እንዳ ጸነተ
ከም ጅግና ዓዋተ
ዘይትብሉ ክተተ,
ድሕሪ ተሐኤ
ብደም ዝጸምኤ
ኤርትራዊ እንዳ ጠፍኤ,
ኣቱም ደቂ ኤረይ ደለይቲ ሰናይ, ንሕቶ ምልሹ,እዞም ኤርትራዊያን ክንደይ ንዕሹ,ዓዶም ገዲፎም ብእግሪ ኣያ ዑቑባይ ምስ ተሰደዱ,,ዝገደደ ብኢዱ እግሪ እግርና ስዒቡ,ስኒት ከሊኡና, እዋሕስ ኣግብእ ምባል ዶ ሕሹ, ገለ ንዝና ዲክታቶር ሽምና ንባላሹ፡፡
ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና, ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝብና,ናይ ቶም ደም ዘንብዕ, ዕንወቶም የርእየና, ኣሜን ኣሚን, ግጥሚ ብዉሽጡ ሑሩር በርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን፡፡


text:
July 2, 2018
እንተተዓቆርካስ ትሰምዕ ድኣ
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ክቡራት ኣሕዋተይ፡ ኣሓተይ፡ ደቀይ ደቂ ደቀይ፡
ከምይ ኢልኩም ቀኒኹም፡ ከምይ ኢልክን ቀኒኽን፡ እነ እግዚኣብሄር ይመስግን ጽቡቅ ኣለኹ። እምባኣር ሎሚ እንተተዓቆርካስ ትሰምዕ ድኣ ዝብል ኣርእስቲ ሒዘ እንሆ ቀሪበ ኣሎኹ። ኣብዚ ዘለናዮ እዋን፡ ብመሪሕነት ዶክቶር ኣብይ ኣሕምድ ኣብ ኢትዮጵያ ዝግበር ዘሎ ለውጥታትን፡ ብፕረዚደንት ኢሳይስ ኣፈወርቂ ንናይ ሰላም ጻዊዒት ዝሃቦ መልስን፡ ዝገብሮ ዘሎ ነገራትን ኩሉ ቆላሕታና ወሲዱ፡ ነገር ኣብ ምንታይ ይኸይድ ከም ዘሎ ነናትና ገምጋማት እናሃብና ንጽበ ዘለና ኮይኑ እስማዓኒ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ክልተ መዓልቲ ኣቢሉ ይገብር፡ ኣብ ኢንተርነት ብደምቤታት ኤርትውያን ሸፈፍ ኢለ ክሓልፍ ከለኹ፡ ኣብ ቅድሚት ታክሲ ተሰሪዔን፡ ሰብ ዘወር ዘውር እናበለ ክማሓላለፍ ዝርኣየሉ ቪድዮ ናይ ካተድራልን ምስኡ ዝኸይድ ድምጽታት፡ “መራሕቲ ናይ ክልቴኤን ሀገራት ዶክቶር ኣብይ ኣሕመድን ኢሳያስ ኣፈወርቅን ደላይቲ ሰላም’ዮም ንሰላም ድማ ይሰርሑ ኣለው፡ ደጊም ሰላም ተረኽቢያ” ዝዓይነቱ ይስማዕ ነይሩ። ንሱ ጥራይ መኣስ ኮይኑ፡ ሓደ ሰብ ከም ዝነገረኒ፡ ኣብ ሶሻል ሚድያ፡ ሓደ ኤርትራዊ “ደጊም ሰላም መጺኣ እየ፡ ሓደ ጎደና ኣስመራ ብስም ዶክቶር ኣብይ፡ ሓደ ጎደና ኣዲስ ኣበባ ድማ ብስም ኢሳያስ አፈወርቂ“ እንተተስምየ ጽብቅ’ዩ” ኢሉ። ሓደ ካብቲ እንተተዓቆርካስ ትሰምዕ ድኣ ዘበለኒ እምብኣር እዚ’ዩ።
ዶክተር ኣብይ “ናይ ኣልጀሪስ ውዕል ከም ዘለዎ ተቀቢልናዮ ኣለና፡ ምስ ኩለን ጎረባብትና ሰላም ንደሊ ኢና፡ ሽግር እንተሎ ድሕሪ ሕጂ ብምዝራርብ ድኣምበር ብምቅታታል ክኽውን የብሉን፡ ናይ ጠበንጃ ጊዜ ደጊም ኣብቂዑ’ዩ፡” ኢሉ። ኣብ ሓደ ካብቲ ናይ ፓርላማ ኣኼባታት ድማ፡ ሓደ ካብቲ ንዝቀረበሉ ሕቶታት መልሲ ክህበ ከሎ፡ “ሽብር ማለት እንታይ ማለት’ዩ ኣሸባሪ’ኸ መን’ዩ ኢልና እንተሓቲትና፡ ሽብር ማለት ስልጣን ሒዝካ፡ ኣብ ስልጣን ክትጸንሕ ኢልካ ብ ኢ-ሕገ-መንግስታዊ ዝኾነ ኣገባብ ሓይሊ ከይተረፈ ምጥቃም የጣቃልል። ሕጊ መንግስቲ ካብ ናይ ፓርቲ ጠቅሚ ይኹን፡ ካልእ ጠቅምታት ነጻ ዝኾነ ንኹሉ ዘግልግል ሕጊ’ዩ። ሕገ-መንግስቲ ንእሱር ቀጥቅጦ፡ ኣብ ጸልማት ግበሮ ኣይብልን’ዩ። ንሕና ከም መንግስቲ ከምኡ ምስ ንገበር ንባዕልና ኣሸበርቲ ኢና” ኢሉ። ዶክቶር ኣብይ ዓለም ብዝተደነቀሉ መንገዲ ናይ ሰላም ድልየቱን፡ ሰላም ናይ ምስፋን ክእለቱን ብግብሪ ኣርእዩ። እሱራት ፈቲሑ፡ ኣብ ደገ ኮይኖም ኣንጻር መንግስቲ ዝቃለሱ ዝነበሩ፡ “ዓድኹም ስለ ትፈትዉ ኢኹም ትቃለሱ ዘለኹም፡ ዓድኹም ኣቲኹም ተቃለሱ፡” ኢሉ። ኣብ ኩለን ጠቅላይ ግዝኣታት ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ዘይሩ ድልየቱን፡ ኣብ ሰላም ዘለዎ ነቅ ዘይብል እምነቱን፡ ጎረባብቲ ሀገራት ተኻባቢረን፡ ሓቢረን ምስ ዝሰርሓ፡ ጠቅሚ ኣፍሪቃን ኣፍሪቃውያን ከም ዝኾነ ገሊጹ። “ሓደ ኢትዮጵያዊ ተኣሲሩ ማለት ምልእቲ ኢትዮጵያ ተኣሲራ ማለት’ዩ “ ኢሉ ኣብ ስዑዲ ተኣሲሩ ዝነበረ ሓደ ኢትዮጵያዊ ኣፍቲሑ። “ድሕሪ ሕጂ ምስጢር ዝብሃል የለን፡ መንግስቲ ዝገብሮ ግልጺ ክኸውን ኣለዎ፡ መንግስቲ ንህዝቢ ከግልግል ድኣ’ዩ ዝግባእ እምበር፡ ህዝቢ ንመንግስቲ ከገልግል ኣይግባእን” ድማ ኢሉ። ሰብ ብቤቱ’ዩ ዝጅመር ኣብቲ ናይ መጀመርታ ኣብ ፓርላማ ዝሃቦ ዘረባ፡ ንዘዕበየቶ ወላዲቱን፡ ንበዓልቲ ቤቱን ኣሚስጊኑ፡ ሽም ኣምላኽ ድማ ጸዊዑ። ከምኡ’ውን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኣዋሳ ዕግርግር ተላዒሉ ገለ ሰባት ቤቶም ገዲፎም ኣብ ቤተክርስትን ዝተዓቁቡ ክርእዮም ከይዱ፡ ኩነታቶም ኣሕዚንዎ መድያ እናርኣዮ ነቢዑ።
ክቡር ህዝቤ ኤርትራ፡ ሰላም ንደሊ ኢና ኣብ ዝብለሉ እዋን፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ በቲ ድንቁርና ዝዓብለሎ፡ ዝንቡዕ ኣትሓሳስብኡ ንኢትዮጵያ ኣብ ክልተ ከፊልዋ። ክፍላተ ሀገር ትግራይ፡ እቲ ጸላኢ መላእ ኢትዮጵያ ዝኸነ ደርግ ካብ ኮረሻ ስልጣን ምእላይ ህይወት ደቁ ዝኸፈለ፡ ከም ኣካል ኢትዮጵያ ኣይረኣያን። ተጺኒዑ ብሕጊ ዝጸደቀ ቅዋም ፕረዚደንት ኣየድልን’ዩ ኢሉ። ነቲ ዝተሰርቀ ናጽነቱን ዝተገፈ ክብሩን ንምምላስ 30 ዓመታት ተዋጊኡ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈለ ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብ ኩናት ከዕርፍ ዝግብኦ፡ ምስ ሕወህት - ወያኔ - ተሃላሊኹ “ከርእየን’የ” ኢሉ ኣብ ውጉእ ኣእትዩና፡ ብኽልቲኡ ወገን ማእለያ ዘይብሉ ህዝቢ ሀሊቁ። ዶብና ክንሕሉ ኣለና እናበለ ንዕኡ ጥራይ ዝገልግል ሰይጣንዊ ስርዓት ሚህዙ፡ ብጥቅሚ ዝእስሩ መጋበርያ ሰባት ዝንዕቆም ኣዋፊሩ፡ ሓንቲ ዩኒቨርስቲ ዓጽዩ፡ ን16 ዓመታት ዝኣክል መንእሰይ ብዘይ ትምህርቲ፡ ብዘይ ፍቅርን መሪሕነትን ወለዱን፡ ምሕብሓብ ህብረተሱብን፡ ብዘይ ጥዑይ መግቢ ኣብ በረኻ ሓውሲ ባሮትን፡ ግደ ድንቁርናን፡ ሕማምን፡ ማእሰርትን፡ ስድተን፡ ክፉእ ኣማውታ ሞትን ገይሩ። ኣብ ርእሲ’ዚ ዝጸብጸብክዎ ሓሳረ መከራን ህልቂትን ተወሳኺ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ፡ ተማሂረን፡ ኣብ ምህናጽ ሃገርን፡ ምምሕዳር ህዝብን ክዋስኣ ዝኽእላ፡ ተመርዕየን ወሊደን ናይ ጽባሕ ንግሆ ተካእቲ ሀገር ዘዕብያ፡ ከምዚ ኹሉ ክብረን ተጋሂሱ መጻወቲ፡ ኣባሓጎታተንን፡ ኣቦታተንን፡ ኣያታተን ዝኾኑ ኤርትራውያን ጀነራላትን፡ ኮልነላትን፡ በዲዊንን ኮይነን፡ ማዕረ ክሳብ ግብኣተ ሜሬተን ከሰንየን ዝኽእል በሰላ ተሰኪመን ከም ዝኸዳ ገይሩ። ብዕድመ ዝደፍኡ ኤርትራውያን ወለዲ፡ ወላድ መኻን ኮይኖም ዝቅበርሉ ጉድጓድ ዝኹዕተሎም ከም ዝስእኑ ጌይሩ። መንእሰይ ኣልቦ ዝኾነት ኤርትራ መሬታ ዝካናኸኖ ተሳኢኑ፡ ሐውሲ ምድረበዳ ኮይኑ፡ ኣብ ክንዲ እኽሊ ተዘሪኡ፡ ዝስዉት ንላዕሊ ዝመልመል፡ ዶሮና ዘራጊቶ ኮይኑ ንሰማይ ክድይብ ክህንፈፍ ከም ዝርኤ ገይሩ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ብጠቅላይ ሚንስተር ዶክቶር ኣብይ ኣሕመድ እትምራሕ ኢትዮጵያ ናይ ምስ ኤርትራ ሰላም ድልየታ ብጭብጢ ምስ ገለጸት፡ ኣታሓናጽጻ ዶብ ከመይ ይኹን፡ መጀመርታ ንራኻበሉ ቦታን ጊዜን ንፍለ፡ መዛረቢ ነጥብታትና ንቀርብ ኣብ ክንዲ ምባል ወዮ ሀገር ዘጥፍኤ ናይ ዶብ ጉዳይ ተረሲዑ ንናይ ኢትዮጵያ ምርግጋእ ቀዳምነት ሂቡ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ እምብኣር እዚ ኹሉ ሰብ ክጾሮ ምኽኣሉ ዘይእመን ናይ 16 ዓመታት ስቃያት፡ እዚ ኹሉ ጥፍኣት፡ እዚ ማዕረ ሃገር ከም ሀገር ደው ምባል ዘስግእ ዝኾነ ፍጻሜታት ናይ ከንቱ ከንቱ’ዩ ኔይሩ። ቅድሚ ሕጂ ፍሉጥ”ዃ እንተነበረ፡ ገለ ሰባት ምስቲ ዝነበረ ናይ ህግደፍ ፕሮፓጋንዳ - ሓሶታት - ልዕልነታዊ ሃገር ንምዕቃብ’ዩ ኢሎም ይኾኑ፡ ሕጂ ግን፡ ሓደ ሰብ ብዘይዕሸወሉ መንገዲ እቲ ሓቂ ተረጋጊጹ! እቲ ዝነውሔ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ኣፍሪቃ ናይ ኤርትራ እዩ። እቲ መተካእታ ዘይብሎ ናይ ህይወትን፡ ንብረትን ጥፍኣት ድማ ኣኽቲሉ’ዩ፡ ናይ 28 ዓመታት ብመራሕቲ ዝተገብረ ጥልመት ድማ እዚ ዘላናዮ ገሀነመ እሳት’ዩ። ዶክትሮ ኣብይ በዚ ክሳብ ሕጂ ዘርኣዮ ሰላም ዝደሊ ሰብ’ዩ። ሰላም ዝተዘርበሉ ቦታ ቅዱስ’ዩ ። ህበይ ካብ ገረብ ናይ ገረብ እናዘለለትያ ትነብር፡ የማነ ገብርኣብ ድማ ከምቲ መድሎ ረኺቡ፡ መሊቁ ሰብ ክምስል ልብሲ ካህን ለቢሱ መስቀል ሒዙ ቤተክርስትያን ዘርከሰ ህበይ ጥራይ ጌርካ ኢኻ ትወስዶ። ከይስወቱ ዝሓረሩ እሽሓት ስዋእትና፡ ኣብ ከተማታትን ገጠራትን ናይ ገድሊ ናይ ምስጢር ኣባላት ኮይኖም ተኣሲሮም ኣብ ፈቀዶ ቤትማእሰርታት ጸላኢ ዝረሸኖም ስውኣትና። እዚ ኹሉ ሰላምን ራሕዋን ቅሳነትን ዘኽትል ነጻነት ከምጽእ ኢሉ፡ ናብርኡ ጠንጢኑ፡ ርእሱ ረሲዑ ብብዙሕ ዓይነት መገዲ ዝቆሰለ’ሞ ነገር ክጥምዘዝ ምስ ርኣየ፡ ግደ ጓህን ሕማማን፡ ሞትን ዝኾነ፡ እዘን ኩለን ኣዴታት፡ ስድርኤንን ገድለንን ክሕብሕባ ኣሕሊፈንኦ፡ ሕጂ ድማ ደቂ ሳዋ ዝኸዱ ደቀን ከዕብያ ማዕረ ኣብ ልሞና ኣትየን፡ እርጋን መጺኡ፡ ድኽነትን ሕሰምን ተወሲኽዎ በብሓደ ዓዲ እግዚኣብሄረን ዝኸዳ። እዚ ኣቀዲመ ዝጠቀስክዎ ክብረን ብምግሃስ ደቂ ኣንስትዮ ዝረኽብኦ ዘለዋ ብቀሊል ዘይሃስስ ስቃይ፡ ፍጹም ዋጋ ከይተዋህቦ ተረሲዑ ማልት’ድዩ? ታሪኽ ከይርስዖ ብወርቂ ቀለም ተጻሒፉ ክነብር ድኣ እምበር፡ ንዕኡ ክትርስዕ ኢልካ ምጽዓርሲ ገበን ጥራዪ ዘይኮነ፡ ናይ ገበን ገበን እውን እዩ፡ እንተተዕድቆርካስ ትስምዕ ድኣ፡ ዘብለኒ እዚ’ዩ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ እዚ ቅንያት’ዚ ገለ ኢትዮጵያውያን “ሰላም ዘይፈውትዉ ፈላልዮሙና ነይሮም ሕጂ ግን ሰላም መጺኡ ሓደ ኮይና” ይብሉ ኣለው። ንሕና ምስ ኢትዮጵያውያን ኣሕዋትናን፡ ጎረባብትናን ብሰላም ክንነብር ንድሊ ኢና። ግን ኤርትራውያን እምበር ኢትዮጵያውያን ኣይኮናንን። ገዛእቲ ስምና ይለዋውጥዮ ይኾኑ፡ ንሕና ግን ንኣማኢት ዓመታት ባህልናን ስርዓትናን ፍሉጥ፡ ኮይኑ እተፋላለያ ኣውራጃታትና፡ ዝተፋላለየ ቋንቋናን፡ ሃይማኖትናን ካልእ ዘይኮነስ፡ ስልማትና፡ ኮይኑ ሓድነትና ብደምና ዘራጋገጽና ህዝቢ ኢና። ኢሳያስን ከም ብዓል የማነ ገብርኣብ ዝኣመሰሉ ጨፍጨፍቲ ህዝቡ ሐቁፉ ንህዝቢ ኤርትራ ክውክል ኣይክእልንዩ፡ ፈጺሙ መሰል የብሉን። ክብረትና ሒዝና ህድእ ኢልና’ሞ ንሕሰብ፡ ይዕበ ይንኣስ ጉዳይ ኤርትራ፡ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ዋንኡ። እወ ናይ ጎርቤትካ ህውክትን ሰላምን ንዓኻ ኣዝዩ ይጸልወካ እዩ፡ ዋናታት ጉዳይና ግን ንሕና ባዕልና ህዝቢ ኢና። ንኸምዚ ዝኣመሰል ጉዳይ ንዉሉድ ወለዶ ዝትንክፍ ናይ ሰላምን ራህዋን ቅሳነትን መስመር ከትሕዙ ዝኽእሉ፡ እቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ህዝቢ ዝመረጾም ተገልግለቲ ዘይኮኑስ መገልገልቲ ህዝቢ ጥራይ እዮም።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ኩነታት ዝፈጠሮ፡ ዘይነበረ ጽልእን፡ ምክሕሓድን፡ ጨካን ተግባራትን፡ ትዕቢትን፡ ኣንነትን፡ ዘይምክብባርን ምጽርራፍን፡ ኣጥቂዑና እዩ። ሓደ ዓቢ ነገር ድማ፡ ከምዚ ሕጂ ትራምፕ ታእማንነቱ ንጠቅላላ ህዝቢ ኣመሪካ ክንዲ ዝኸውን ነቶም ብዘረብኡ ተሳሒቦም ዝመረጽዎ ኮይኑ ዘሎ፡ ንሕና ድማ፡ እቲ ተጋድሎ ሓርነት ጀሚሩ ዘማዕበሎ ቃልሲ፡ ህዝባዊ ግንባር ይዛዝሞ እምበረ፡ እቲ ቃልሲ ንህዝቢ ኤርትራ’ዩ ነይሩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ድማ’ዩ ተዓዊቱ፡ እንተኾነ እቲ ኣብ 1991 ከድምደም ዝነበረ ፍልልያት ኣድቂቅካ እንተጠመትካዮ ኣብቲ ውሽጢ ሰባት ዘሎ’ዩ ዝመስል። ናይ ሕጂ ወለዶ መሰረታዊ ታሪኹን፡ ታሪኽ ገድሉን፡ ህዝቢ ዝኸፈሎ ዋጋ ኣይፈልጦን’ዩ። ሓቃቶም ድማ ከመይ ጌይሮም ክፈልጡ፡ ንሳቶም ኣብ ሓሳረ መከራ፡ ዓቢ ድማ ክሳብ ሕጂ ኣብ ሰንፈላል ኣሎ። እቲ ናይ ብሓቂ ቅሳነት ዝብሃል ኣይተረኽበን። እዚ’ኳ ሰላም ዝፈቱ ኳዕናን ህዝቢ፡ ሰረቱ ዘይገደፎ ኮይኑ እምበር፡ ሳዕቤን ናይ 30 ዓመታት ውግእን ናይ 28 ዓመታት ጥልመት ዘኽተሎ ስቃይን ቀሊል ኣይኮነን።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ስራሕ ኣዝዩ ከቢድ’ዩ። ቅርኒብ ዓይኒ ተጠንቂቅካ ብወረጦ ኢኻ ተውጽኦ፡ ቁስሊ ክተሕዊ፡ ሙግሉ ክተንትዕ፡ ደም ከይትልኽም ብኻራ ዘይኮነስ ብመርፍእ ኢካ ትነቅሶ። ንሕና ከም ናይ ካልኦት ዓድታት ናይ ኤኮነሚ ጸገም ጥራይ ኣይኮነን ዘለና። ብዙሕ ሽግራታ’ዩ ዘለና። ገለ ካብኡ፡ እዚ ማእለያ ዘይብሉ መከረኛ ስደተኛ መንእሰይ ንቡር ዝብሃል ዘይረኸበ፡ መብዛሕትኡ ናይ ሓንጎል ጭንቀት ዘለዎ ከምይ ጌርካ ኢኻ ኣራጋጊእካ፡ ኣብ ትምህርተን ስራሓን ትጸምዶ? ኢሳያስ መሬት ህዝቢ፡ መሬት ዓደቦ ከም ድላዩ ዓዲልዎን ሸይጥዎን’ዩ፡ ዓቢ ጥንቃቀ ዘድልዮ እዩ። ናይ ቁርባት ሰባት ጥራይ ዘይኮነ ናይ ጠቅላላ ህዝቢ ኤኮነምያዊ ምዕባለ፡ ፍትሒ ዘለዎ ምምሕዳርን፡ ሕልናን’ዩ ዘድልዮ። ሕልንኡ ዝዳኝኡ ሰብ፡ ምርኩሱ፡ ሓቅን፡ ፍቅርን’ዩ። ሕልና ዘለዎ ሰብ ፍትሒ ክብል ከሎ፡ ፍትሒ ንፈታዊኡ ጥራይ ዘይኮነስ ኣንጻሩ ደው ንዝብል እውን እዩ። ንሕና ከም ህዝቢ መጠን ነብሲ ወከፍና እቲ ኣብ ካልእ ሰብ ንደልዮ ለውጢ ብርእስና እንተ ጀሚርናዮ፡ እንተድኣ ድኣ ይዕበ ይንኣስ ኣብ ክንዲ ናይ ብሕታዊ ዓዋት ናይ ሓባርዊ ዓውት መሪጽና፡ ከምኡ’ውን ናይ ብጻይና ዓቢ ጉድለት እንተእናኣኣስና፡ ናይ ብጻይና ንእሽቶ ዝገበራ ጽብቅ ኣታዓባቢና፡ ስጋይ ስጋኻ እንተኢልና፡ ሕድገታት እንተ ጌርና፡ ካብ ሓንቲ መኣዲ ክንበልዕ ንኽእል ህዝቢ ኢና፡ ናይ 28 ዓመታት ዕንወት ኣብ ነዊሕ ዘይኮነ ጊዜ ክፍወስ ይከኣል’ዩ ዝብል እምነት ኣሎኒ። ኣብዚ ቀረባ ጊዜ ኣብ ሓንቲ ጽሕፍቲ you can be angry, but you do not have to be bitter, you can be angry, but you do not have to cease loving - ክትሓርቅ ትኽእል ኢኻ ግን ሒኒን ኣይትበል፡ ክትሓርቅ ትኽእል ኢኻ ግን ፈቃር ኩን ዝብል ኣንቢበ። ዝዋሓጥ ዘረባ’ዩ።
ክቡር ህዝቤ ኤርትራ፡ ብዙሓት ሰባት ኣካቢ፡ጠርኒፊ’ኳ ዘይብልና ይብሉ፡ ከምኡ ክንገብር ንጋደል። ቁምነገር ዘለዎ ዘረባ ኣብ ዘዘልናዮ ምስ ዘዘለናዮ፡ ብዉሕድ ይኹን ብብዝሒ ንዛራረብ። ልቦናን ርእሰ-ለውጥን ጥራይ ንግበር። እዚ ዘሎ ኣሬማናዊ ስርዓት ንህዝቢ ኤርትራ ወኪሉ ዘይፈልጥ ብሰላም ይቀንጠጠልና፡ ከምኡ’ውን ካልኦት ቆርበት በጊዕ ዝተኾድኑ፡ ቶዃሉ ገና ኣብ ጠበንጃ ዝኣምኑ፡ ንሕና ኢና ክንመርሕ ዝግባኣና እናበሉ ርኡዩ ህርፋን ስልጣን ዘለዎም ትዕቢተኛታት ከይመጹ ዓይንና ንኽፈት እምበር ተጸኒዑ ዝጸደቀ ቅዋም ኣሎና። ኣብ ስትራተጂካዊ ቦታ ኢና ዘለና፡ በዓል ጪና በዓል ኣመሪካ፡ ሀገራት የዕራብ ወዘተ ከም ወትሮ ንረብሕኤን ይጓየያ ኣለዋ፡ ዝጠፍእ ጊዜ የብልናን። ፕራይም ሚኒስተር ኣብይ ብሓቂ ሰላም ይደሊ ኣሎ፡ ምስ ከንያ ዝግበር ሰላምን ምስ ኤርትራ ዝግበርን ግን ኣዝዩ ዝተፋላለየ እዩ። ብግርህነት ዘይኮነስ ብልቦና ብዑምቀት፡ ብንሕጂ ጽገናዊ ሰላም ዘይኮነስ ብንኹሉ ጊዜ ኣብቲ ከባቢና ሰላም ዘምጽእ ክኸውን ኣለዎ። ዋና ነገር ድማ ጉዳይ ኤርትራ ዋንኡ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ከም ዝኾነ ፈጺምካ ዘይምርሳዕ’ዩ።
እምባኣር ናይ ሎሚ ዘረባይ ኣብዚ ክዓጹ’የ። ሰላም ኣብ ሃገርና፡ ሰላም ምስ ጎረባብትና፡ ሰላም ኣብ ኣፍሪቃን ዓለምን ይንገስ፡ ዘለኣለማዊ ክብርን ምስጋናን ንዕኡ ንልዑል ኣምላኽና ይኹን። ኣሜን።
የቀንየለይ
አበባ


text:
ዝሓለፈ ዓርቢ ንሓደ ስዓት ዝፀንሐ ከቢድ ዝናብን ሓያል ንፋስን ኣብ ከተማ ጁባ ወቒዑ ከቢድ ጉድኣት ኣብፂሑ’ሎ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ዳይረክተር እቲ ትካል ዝኾና ወንዲ ቶይበር ብጨርቅን ሻንባቆን ንዝተሰርሑ መዕቖቢታት ዘይረን ምስ ተዓዘባ ኣብ ዝሃብኦ ቃል ኣብ ውሽጢ ሓደ ስዓት ብዝወቕዐ ንፋስ ዝተሓወሶ ከቢድ ዝናብ 646 መፅለሊታት ዓንዮም ኢለን።እቲ ካምፕ 23 ሽሕ ሰባት ዝነብርሉ እዩ ምስ በላ ኣስዒበን ‘’ናይ ሓደ ስዓት ዝናብ ከምዚ ዝበለ ዕንወት እንድሕር ኣውሪዱ ኣማእቲ መፅለሊታቶም ክስእኑ ናይ ግዜ ጉዳይ እዩ’’ኢለን።
እቶም ዝተመዛበሉ ናብ ብርኽ ዝበለ ቦታ ክንቀሳቐሱ ዓለምለኸ ኮሚቴ ኣድሕን ሓደጋን ካልኦት ትካላትን የተባብዕዎም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ከተማ ኣስመራ ቅድሚ ሎሚ ኣጋጢሙ ዘይፈልጥ ከቢድ ዝናብን ክሳብ ሓደ ሜትሮ ዝኸውን በረድን ከምዝወቕዐ ተፈሊጡ።ጎዳንናታት እታ ከተማ ከቢድ ውሕጅን ናይ በረድ ኩምራን ስለዘጋጠሞም ትራፊክ ክንቀሳቐስ ኣይክኣለን።
ቴሌቪዥን ኤርትራ እቲ ማዕበል ን90 ደቓይቕ ከምዝወቕዐን ኽፋል እታ ከተማ ብበረድ ከምዝተዓፀወን ፀብፂባ።ላ።ውሕጅ ኣብ ጎደናታት ክውሕዝን መኻይን እውን በቲ በረድ ተዋሒጠን ኣርእያ’ላ ቴሌቪዥን ኤርትራ።
እዋኑ ኣብ ከተማ ኣስመራ በረድ ዝወቕዐሉ’ዃ እተኾነ እዚ ናይ ሎሚ ግን ብፃዕቑን ክብደቱን ንነበርቲ ከተማ ኣስመራ ኣግሪሙሎም ኣሎ።


text:
ኣባ መኰንን ኣማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ንትማሊ ዝቐረበ ካብ ወንጌል ማርቆስ ኮይኑ ኢየሱስ ናብ ትውልዲ ዓዲ ናዝሬት ምስ ተመልሰ ኣብ ቤተመቅደስ ኣትዩ ክምህር ከምዝጀመረ ዝገልጽ ነበረ፣ ኣብ ንቡር ኩነታት እዚ ፍጻሜ እዚ ዓቢ ዓወትን ሕውነትን ክፈጥር ነርዎ ኮይኑ ግን ክሳብ ካልእ ተኣምር ናይ ምግባር ድሌቱ ዝዓጽውን ካብኡ ንክኸይድን ዝደፋፍእ ዘይምእማን ምስ ኣጋጠሞ ‘ነቢይ ብዘይካ ኣብ ገዛእ ዓዱን ማእከል ኣዝማዱ ቤቱን ኣይሓስርን እዩ’ እንክብል እንትርፎ ቊሩባት ንእግረመንገዱ ክሓልፍ እንከሎ ኢዱ ዘንበረሎም እሞ ዝተፈወሱ ሕሙማት ሓንቲ ከይገብረ ገደፎም ዝብል እዩ፣
ቅድመ ኩነታዊ ፍርዲ ደቂ ዓዲ ኢየሱስ
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቤተመቅደስ ክምህር ምስ ጀመረ ማዕረ ማዕረኡ ንቃላቱ ክጠራጠሩን ዝገደደ ከኣ ክዕንቐፉን ጀመሩ፣ እዝስ ወዲ እቲ ጸራብን ወዲ ማርያምንዶ ኣይኮነን ክብሉ ጀመሩ፣ ቅዱስነቶም ነዚ ኩነታት ደቂ ዓዲ ብኣግራሞት እንክትንትኑ ‘ከመይ ኢሎም እዮም እዞም ደቂዓዱ ንኢየሱስ ካብ ኣግራሞት ናብ ምጥርጣር ንሓቂ ልብኻ ከፊትካ ካብ ምቕባል ኣብ ምዕንቃፍ ይበጽሑ ኢሎም ይሓቱ እሞ ከምዚ ክብሉ ይምልሹ።
እግዚአብሔር ወትሩ ብሃንደበት ምስ መጸና እዩ! ልብና ክንከፍተሉ የድሊ!
እቲ ኢየሱስ ሒዝዎ ዝመጸ ንነገራት ዝገማጥል ኣተሓሳስባከስ ነቶም ናይ ትማልን ናይ ሎምን ሓዋርያቱ ብኣካልስ ይኹን ከም ማሕበረሰብ መምዘኒ ኮይኖም ሎሚ እውን እንተኾነ ብዙሕ ቅድመ ኩነታዊ ፍርድታት ነቲ ኩነት ንከይንቅበል ክዕንቅፉና ይኽእሉ፣ ኮይኑ ግን ጸጋ እግዚብሔር ክረኽበና ዝመጸሎም ኣገባባት ምስ ኣተሓሳስበና ብዙሕ ጊዜ ኣይሰማማዕን፣ ቅዱስነቶም ነዚ ኣብነት ክትኮነና እትኽእል ቅድስት ማዘር ተረዛ ዘካልኩታ ምዃና ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
እምነት ማለትከስ ንኢየሱስን ንወንጌሉን ምእዛዛ እዩ!
ቅዱስነቶም ቀጺልዎም ዝሓትዎ ነቲ ክረኽበና ኢሉ ካብ ሰማየ ሰማያት ዝመጽእ መለኮታዊ ዕድመ ንምቅባል ‘ልብናን ኣእምሮናን ክንከፍት ይግባእ’ ኢሎም።
እምነት ክህልወና ኣለዎ! እምነት ክሰኣን እንከሎ ንጸጋ እግዚብሔር ዓንቃፊ እዩ፣ ብዙሓት ዝተጠምቁ ክርስቶስ ከምዘየለ ኮይኖም ይነብሩ፣ ንምልክታትን ወስታታትን እምነት ይደጋግምዎ ኮይኑ ግን ኣብቲ ሓቀኛ ተኣዝዞ ንኢየሱስን ወንጌሉን ኣይኣቱን፣ ነፍሲ ወከፍ ክርስትያን ንሕና ኩልና ነፍሲወከፍና ኣብዚ መሠረታዊ ማሕበር እዚ ብዕምቈት ክነብር ምስኡ ዝሰማማዕ ሕይወት ኣልዩና ብግብሪ ክንምስክር እናተቃለስና በቲ ቀንዲ መጋበሪኡ ዝኾነ ናይ ፍቅሪ ስራሕ ክንገልጾ ኣሎና፣
ቅዱስነቶም ኣብ መወዳእታ እኖና ድንግል ማርያም ብኣማልድነታ ንድርቅና ልብታት ክነለስልስን ንጽበት ኣእምሮና ክነሰፍሕን ንጸጋ እግዚብሔር ክንክፈትን ትሓግዘና ምስ በሉ ጸሎተ መልአከ እግዚኣብሔር ደጊሞም፣
ዝኽሪ ዕለት ከተማ ባሪ!
ቅዱስነቶም ድሕሪ ጸሎተ መልአከ እግዚብሔር ነታ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ከተማ ባሪ ምስ ብፁዓንን ቅዱሳንን ፓትርያርክታት ማእከላይ ምብራቅ ስለሰላም እቲ ዞና ዝጸልይዎ ፍሉይ ዕለት ዘኪሮም፣
ንባሕረኛታት እውን እዝክሮም ኣሎኹ!
ቅዱስነቶም ኣብ መወዳእታ ነታ ‘ሰንበት ናይ ባሕሪ’ ብዝብል ዝኽሪ ንባሕረኛታትን ገፈፍቲ ዓሣን ዝተወፈየት ዕለት ብምዝካር ስለኦምን ስለ ሥድራቤታቶምን ከምዝጽልዩ ሓቢሮም፣ ነቶም ንባሕሪ ካብ ብከላ ክከላኸሉ ለይትን መዓልትን ዝቃለሱ እውን ዘኪሮም፣


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ዋሽንግተን ዲሲ፣ ንተጻብኦታት ብንቕሓት
መኪቶም ንዓወት መደባት ልምዓት ኣበርቲዖም ከምዝሰርሑ ኣረጋጊጾም።
ኤርትራውያን ተቐማጦ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን – ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ጥሙር መደባት ልምዓትን መኸተን ንምዕንቃጽ ንዝካየድ ዘሎ ተጻብኦታት ብምዅናን፣ ሰላምን ምዕባለን ንምርግጋጽ ብህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ንምዕዋት ካብኣቶም ዝሕተት ኩሉ ከማልኡ ቅሩባት ምዃኖም ኣረጋጊጾም።
እቶም ዜጋታት ብ24 ለካቲት ኣብ ዘቃንዕዎ ህዝባዊ ሰሚናር፣ ምስሊ ኤርትራ ንምድዋንን ሕንፍሽፍሽ ንምፍጣርን ብጸላእትን ተጻባእትን ዝካየድ ሕሱር ዘመተታትን ናይ ህዝባዊ ርክባት ሃልኪን ዕምሩ ሓጺር ምዃኑ ብምጥቃስ፣ “ሎሚ’ውን ከም ወትሩ፣ ኣብ ጎኒ’ቲ ጸኒዑ ዘጽንዐ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ብምዃኑ፣ ንኹሉ ዝመጽእ ተጻብኦታት ብንቕሓት ክንገጥም ድልዋት ኣለና” ኢሎም።
እቶም ዜጋታት ኣስዒቦም፣ ኣንጻር ኩሉ ሸርሕታት – ብመትከል ርእሰ-ምርኰሳ ተበጺሑ ንዘሎ ደረጃ ምዕባለ ዘለዎም ኣድናቖት ብምግላጽ፣ ዘላቒ ቍጠባዊ ዕቤት ንምጭባጥን ናብ ርህው መድረኽ ንምስግጋርን ኣበርክቶኦም ከምዘዕዝዙ ገሊጾም።
ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣቶ ብርሃነ ገብርሂወት ንተሳተፍቲ ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ ንህልው ኩነታትን ምዕባለታቱን፤ ከምኡ’ውን መድረኻዊ ሓላፍነት ዝምልከት መብርሂ ከምዝሃበ፣ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
ኤርትራውያን ተቐማጦ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ መወዳእታ፣ መንግስቲ ኤርትራ ዞባዊ ሰላምን ጸጥታን ኣብ ምውሓስን ሰናይ ጉርብትናን ሓድሕድ ምትሕግጋዝን ንምርግጋጽን ንዝጻወቶ ዘሎ ተራ ብምምጓስ፣ ትግባረ ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክረጋገጽ፤ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተበዪኑ ዘሎ ዘይሕጋውን ዘይሓላፍነታውን እገዳ ብዘይ ቅድመ-ኩነት ንኽለዓል፣ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓላፍነቱ ክስከም ጸዊዖም።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ኣብ ሽወደን ካብ ዝነብር መጻምድትኹም ቈልዓ ምስዝህልወኩም ወይ ጥንሲ ምስእተትርፉ
Om du har eller väntar barn med någon i Sverige – tigrinska
ናይ ሽወደን ዜግነት ዝወሰደ ወይ ኣብ ሽወደን ክነብር ፍቓድ ዝተዋህቦ ውላድ ምስዝህልወኩም፡ ከም ኵነታቱ፡ ብምኽንያት እቲ ምስ’ዚ ህጻን ዘለኩም ዝምድና ጥራይ፡ ካብ ሽወደን ከይወጻእኩም መንበሪ ፍቓድ ኪወሃበኩም ተኽእሎ ኣሎ።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ከም ንቡር፡ ዝዀነ ይኹን - ኣብ ሽወደን ምስ ዝነብር ኣባል ስድራ-ቤቱ ተጸንቢሩ ክነብር ዝደሊ ሰብ፡ ኣብ ሃገረ-መበቆሎም ድዩስ ኣብ ካልእ መንበሪ ፍቓድ ዝረኸቡሉ ሃገር ናብ ዝርከብ ኢምባሲ ወይ ቤት-ጽሕፈት ጠቕላሊ ቆንስል ሃገረ-ሽወደን ብምቕራብ፡ መመልከቲ ከቕርቡ የድልዮም። መንበሪ ፍቓድ ከይተዋህበ እቲ ዝምልከቶ ሰብ ናብ ሽወደን ኪጐዓዝ ኣይግባእን።
ብዛዕባ ቅድመ-ኵነታት ናይ’ቲ ቀረባ ቤተ-ሰቦም ኣብ ሽወደን ንዘለውዎም ሰባት ዝወሃብ መንበሪ ፍቓድ ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ – ኣብ’ዚ ክፈቱ (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ካብሽወደንከይወጻእካናይመንበሪፍቓድመመልከቲምቕራብ
ሕቶ ዕቝባ ምስእተቕርቡ’ሞ ኣብ ሽወደን ካብ ዝነብር መጻምድትኹም ቈልዓ ድዩስ ጥንሲ ምስዝህልወኩም፡ ኣብ ገሊኡ እዋን፡ ካብ ሽወደን ከይወጻእኩም መንበሪ ፍቓድ ኪወሃበኩም ተኽእሎ ኣሎ። እዚ ዝዀነሉ፡ ናይ ሽወደን ዜግነት ዝወሰደ ወይ ኣብ ሽወደን ክነብር ፍቓድ ዝተዋህቦ ውላድ ምስዝህልወኩም፡ ወይ ድማ ዜጋ ሽወደን ካብ ዝዀነ ድዩስ ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ናይ’ዛ ሃገር ካብ ዘለዎም መጻምድትኹም ጥንሲ ምስእተትርፉ እዩ።
ካብ ውላድኩም ንኸይትፍለዩ ተባሂሉ ኣብ ሽወደን ክትጸንሑ ግድነታዊ ምስዝኸውን፡ ንትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ብዛዕባ ኵነታት ስድራ-ቤትኩም ከተፍልጥዎ ይግባእ። ነቲ ንዝተወልደ ይኹን ዘይተወልደ ውላድኩም ዝጸሉ ኵነታትኩም ዘብርህ ደብዳቤ ጽሓፉ። ስለምንታይ ናብ ናይ መበቆል ሃገርኩም ተመሊስኩም ዳግማይ ከተመልክቱ ምእንቲ ምስ ውላድኩም ክትፈላለዩ ከምዘይብልኩም፡ ኣብ ደብዳቤኹም ኣብርህዎ። ምስኡ ድማ ንናይ ወላዲ ዝምድናኹም ድዩስ ንጥንሲ ዘረጋግጹ ሰነዳት ኣተሓሒዝኩም ስደዱ። ብዘይካ’ዚ፡ ‘መመልከቲ ናይ’ቲ ኣብ ሽወደን ንምቕማጥ ዘኽእል መንበሪ ፍቓድ - ቅጥዒ ቍጽሪ 160011’ መሊእኩም ልኣኹ ኢኹም።
መመልከቲ ናይ’ቲ ኣብ ሽወደን ንምቕማጥ ዘኽእል መንበሪ ፍቓድ – ቅጥዒ ቍጽሪ 160011 (ብቛንቛ ሽወደን)
መመልከቲ ናይ’ቲ ኣብ ሽወደን ንምቕማጥ ዘኽእል መንበሪ ፍቓድ – ቅጥዒ ቍጽሪ 161011 (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ቈልዓኹም ምውላዱን ዘይምውላዱን ወይ ናብ ንትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ድዩስ ናብ ቤት-ፍርዲ ስደተኛታት መመልከቲ ምቕራብኩምን ዘይምቕራብኩምን ብዘየገድስ – ኣብ ሽወደን ክሳብ ዝሃለኹም ንትካል ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ብዛዕባ ኵነታት ስድራ-ቤትኩም ከተፍልጥዎ ትኽእሉ ኢኹም።
ናብ ሽወደን ካብ ምእታው ዝኽልክል ድዩስ ካብ’ዛ ሃገር ንምውጻእ ዝምልከት ይግባይ ዘይበሃሎ ውሳኔ ምስዝወሃበኩም’ሞ ብምኽንያት ምስ ውላድኩም ዘለኩም ዝምድና ኣብ ሽወደን ክትጸንሑ ምስእትደልዩ እንታይ ክትገብሩ ከምዝግባእ ዝያዳ ንምፍላጥ – ኣብ’ዚ ክፈቱ


text:
ዝኸበርኩም መራሕትን መሰረታትን ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን
ዝኸበርኩም ኣዳለወቲ እዚ ጽንብል
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ዕዱማት ኣጋይሽ
20/07/18
ኣብዚ ዓመታዊ ጽንብል ምሳኹም ተሳተፍቲ ኮይንና ክንውዕል ዝገብርኩሙልና ዕድመ እናኣመስገንኩ፡ እብዚ ኣቲናዮ ዘለና መድረኽ ካብቲ ዝሓለፍናዮ ናይ ዕስራ ዓመታት ኩነታት ኤርትራ ሃገርናን ከባቢናን፡ ናብ ፍልይ ዝበለ ፖለቲካዊ ኩነታት ተሰጋጊርና ስለ ዘለና፡ እዚ በዓል እዚ ካብ ተራ ዓመታዊ ጽንብል ምዃን ሓሊፉ፡ ኣቲናዮ ዘለና ኩነታት ገምጊምና ይሓይሽ እንብሎ መድረኻውን መጻኢ ዕማማትናን ኣዋሃሂድና ንወጸሉ መድረኽ ክኸውን ዘለኒ እምነት ክገልጸልኩም እደሊ።
ኣብ ዝሓለፉ ናይ ልዕሊ ዕስራ ዓመታት ናይ ተቓውሞ ዘመንና ደንበ ተቓውሞ ብጃምላ እንታይ እንታይ ጉድለታት ኣርኢና፡ ኣንታይ`ከ ኔሮም እቶም ሓያል ጎድንታትና ዝብሉ ዚዕባታት ካብ ዝግበኦም ንላዕሊ ፍጊዕ ክሳብ ዝብሉና ኣጋማዲሕና ርኢናዮም ኢና። ግን ከኣ ክሳብ ሕጂ ደፊርና ዘይኣተናዮም እቶም በብውልቀ ይኹን በብውድብ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መድረኽ ናይ ዝነበሩና ጉድለታት ሓላፍነት ምውሳድ እዩ። ምኽንያቱ ካብ ነብስና ክንፍትሽ ንኻለኦት ከነነኣእስ ዝቐለና፡ ካብ ነብሰ-ነቔፌታ ንኻለኦት ክንነቅፍ ዝቐለና ኮይንና ስለ ዝጸናሕና`ዩ።
ብኻልእ መንገዲ ድማ እቶም ነንሕድሕድና ንተሓማመ መራሕቲ ውድባት እቲ ሕሜታን ነቐፌታን ከምኡ ኢሉ ናብ መሰረታት ክወርድ ክንገብር ስለ ዝጸናሕና መራሕቲ ውድባት በብምኽንያቶም መብዚሕትኡ ድማ ብሕመቖም ክበኣሱ ከለዉ ንኣባላቶም ምስኦም ክሕንግዱ ክገብሩ ጸንሖም እዮም። ካብዚ ከምዚ ዝበለ ሕመቕ ደፊሩ ነጻ እየ ክብል ዝኽእል መራሕ ውድብ የለን። ኣብ ካልእ ዘዋጥጥ ወይ ዕሙቕ ዝበለ ነገር ከይኣተኹ ሓደ ኩሉ ክርደኦ ዝኽእል ኣብነት ክጠቅስ እኽእልየ። እቶም ክቀራረቡ ዝፍትኑ ውድባት መንዮም እንተበልና እቶም። መራሕቶም እናሰሓቑ ከዕልሉ ምስ ጀመሩ እዮም። እምበር ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ፖሊሲታት ሓደ ውድብ ዓጂቡኒ ኣሎሞ ብኣካል ዘይንፋለጥ እኳ እንተኾንና ብመትከል ዝፈላሊ የብልናን ኢሉ ናይ ሓድነት ተበግሶ ዝወስድ እንተልዩ ብጣዕሚ ውሑድዩ። ዕርክነት ናይ መራሕቲ እንተኣስሚሩና ድማ ክበኣሱ ከለዉ እቲ ሓድነት ውድብ ምስ ዕርክነቶም እዩ ዝውዳእ።
ካብዚ ዕንክሊል ክንወጽእ እንተኾንና ውድባት ንኽሰምሩ ናይ ሙሉእ መሰረታቶም ተሳትፎ ንኸይፈርስ ድማ ናይ ሙሉኣት ኣባላቶም ሓለዋ የድልዮ። ከምዚ ዝበለ ሕመቕ ዘይተንከፈና ሰባት ስለ ዘይንህሉ ዝሓለፈ ሓሊፉ ንድሕሪ ሕጂ ግን ኩሎም ኣባላት ውድባት ንመሪሕነታቶም ተሓተትቲ ክኾኑ ዝኽእሉሉ መድረኽ ከነመቻችእ ክህልወና እዩ። እዚ ኣቲናዮ ዘለና መድረኽ ንዕኡ እዩ ዝጠልብ። ሎሚ ንሱናሚ ዝመስል ሓያል ናይ ምድማር ማዕበል ኣጋጢሙና ኣሎ። ምጉዳል እውን ኣለዎ ይብሉና ኣለዉ። ግን ከኣ እቶም ብቐንዱ ክድመሩ ዝግበኦም በዚ ሓያል ማዕበል ተገፊዖም ክጎድሉ ከለዉ ሰጋእ ዘብል ተርእዮ ምኳኑ ኣይተርፍን።
ንሕና ኤርትራውያን ድሕሪ ነጻነት ምስ ኩሎም ጎረባብትና ተኸባቢርናን ተሓጋጊዝናን ክንነብር እዩ ዕላማና ዝነበረ። ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ብህግደፍ ዘይሰንበደ ጎረቤት የብልናን። እምበር ምስ ትግራይ ምስ ኦሮሞ ይኹን ምስ ኣምሓራ ተሰማሚዕና ክንነበር ጸገም የብልናን። እቲ ባእሲ ፈቲንና ዝመነናዮ እዩ ኔሩ። ናፊቕናዮ ዝነበርና ፍቕርን ሰላምን እዩ። ዘላቒ ፍቕርን ሰላምን ክርከብ ድማ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ብቐዳምነት ኣብ ውሽጠን ሰላም ከስፍና እንተኺኢለን ጥራሕ`ዩ። ኤርትራ ሃገርና ካብተን ሰላም ዘይተዓደላ ሃገራት ሓንቲ`ያ። ሕጂውን እዚ ሰላምን ፍቕርን ምድማርን ንዘለኣለም ህያው ኮይኑ ክቕጽል እንተኾይኑ ክልቲኤ ሃገራት ነናተን ዘየማለአኦ ዕዩ ገዚ ከምዘለወን ምርዳእ ይከኣል እዩ። ንዓና ንደንበ ተቓውሞ ድማ ብጣዕሚ ኣገዳሲ ነገር እዩ። ኣብ ሃገርና ኤርትራ ስልጣን ሒዘ ዘሎ ኣካል ዕዮ ገዚኡ ክገብርሲ ይትረፍ ዕዮ ገዚ ዝህቦ ትምህርቲ ዝጀመረ እውን ኣይኮነን። ኢሰያስ ኣብ ውሽጣ ሰላም ዘይብላ ኤርትራ ሒዘ ምስ ጎረቤት ሰላም ክብል ከሎ እቲ ሰላም ዘይጽላኣ እኳ እንተኾነ ኣብ ልዕሊ ሕሙም ኣካላት ሓዲሽ ክዳን ከም ምኽዳን ክቑጸር ይከኣል`ዩ።
ስርዓት ኤርትራ ውሽጡ ክሓዊ እሞ ሰላም ክረክብ እንተኮይኑ መሰረታዊ ሰብኣውን ደሞክራሲያውን መሰላት ዛጋታቱ ከኽብር ኣለዎ። ቅዋም ክጸድቕ-ክትግበር፡ ናይ ጭቖና መሓውራት ፈሪሶም ብደሞክራሲያዊ ትካላት ክትክኡ። ሕብረ-ሰልፋዊ ስርዓት ክምስረት፡ ናይ ፖለቲካን ናይ እምነትን እሱራት ክፍትሑ። ነጻ ፕረስ ተግባራዊ ክኸውን፡ ብሽፋን ሃገራዊ ኣገልግሎት ሃገራዊ ባርነት ደው ክብል፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይ ሸለብ ገለብ ኣብ ዝደለዮ ዓውደ ስራሕ ተዋፊሩ ብሰላም ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ክመላለስ መሰሉ ሕሉው ክኸውን ይግባእ። ድሕርዚ ምስ ኦሮሞን ኣምሓራን`ሲ ይትረፍ ምስ ኲኖኦም ዘለዉ ብሄራት እውን እንተተዚመድና የርብሓና`ምበር ጸገም ኣይፈጥረልናን። ኣብ ስርዓት ኤርትራ ነዚ ዝጸውር ደሞክራሲያዊ ኣረኣእያ ኣሎዶ እንተኢልና ግን መልሱ ኩሉ ኣሉታ እዩ።
ኢሰያስ እዚ ዝረአ ሰሎ ድራማ ፈትዩ ኣይፈትዩ ክዋሰኦ ዝነበሮ ድራማ እዩ። ኣብ ፖለቲካ ክሳብ ዝሃለና እዚ ንሪኦ ዘለና መስርሕ ብድሌት ናይ ክልተ መራሕቲ ጥራሕ ዝመጸ እዩ እንተኢልና የዋህነት እዩ። ግን ከኣ ኣብ ሕድሕድ ህዝቦም ቅቡል ምኽንያት ኮይኑ መታን ክቐርብ ወያነ ሕሩድ ኮይኑ ክቐርብ ኮይኑ ኣሎ። ብርግጽ ወያነ ካብቲ ባዕሉ ተጋጊና-ተባላሺና ኢና ጸኒሕና ዝበሎ ንላዕሊ ደኣ ክንብሎ ኣይንኽእልን ኢና`ምበር፡ እዚ ሕጂ ዶክቶር ኣቢይ ኣሕመድ ወሲድዎ ዘሎ ስጉምቲ ባዕሎም እንተዝወስድዎ ኔሮም ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ትግራይን እቲ ውዒሉ ሓዲሩ ዘይተርፍ ልሙጽን ሰላማውን ዝምድና ምተቐላጠፈ ኔሩ። ሕጂ ግን ናይ ዶክቶር ኣቢይ ኣሕመድ ቅልጡፍ ናይ ምድማርን `ምጉዳልን` ሕሳባት ቀዲምዎም ኣሎ። ውጽኢቱ ድማ ብሰሜን ብህግደፍ ብደቡብ ድማ በቲ ሓዲሽ ሱናሚ ዝመስል ለውጢ ዕላማ/ታርጌት ክኾኑ ኮይኖም ኣለዉ።
ንዓና ንኤርትራውያን ግን ሰላም ክበሃል ከሎ ምስ ሙሉእ ህዝቢ ኢትዮጵያ እምበር ኣብ ምፍልላይ መሰረት ዝገበረ ሰላም ክንገብር ኣይግባእን -ዘላቕነት እውን የብሉን። ንሰላም ቅድም ምስ መን ዝብል ቅደም ተኸተል ክንገብረሉ እንተልዩና ግን ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ቅድሚ ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ዓፋርን ዝስራዕ ህዝቢ ክህልወና ኣይክእልን። ኣብ ሕማቕና ኣብ ሕማቖም፡ ኣብ ጽቡቕና ኣብ ጽቡቖም ናይ ቀረባን ናይ ሓባርን ተቛደስቲ ኢና። ኣብ ህዝቢ ትግራይ ናይ ጽልኢ ደሴት ፈጢርካ ኣብ ስግር ማዕዶ ምስ ኣምሓራን ምስ ኦሮሞን ሰላምን ምድማርን ግን እቲ ሰላም ብጣዕሚ ደለይቱ እኳ እንተኾንና፡ ናይ ቀዳመ ሰንበት መሻራሸሪ እምበር ናይ ሰኑየ ሰሉስ ንቡርን ዘላቕን ዝምድና ክፈጥር ዝኽእል ኣይኮነን።
ናይ ክልቲኦም መንግስታት ጉዳይ ንግዚኡ ደው ኣቢልና። ብዚዕባ ጉዳይናን ናይዚ ኣቲናዮ ዘለና መድረኽ ኣገጣጥምኡን ገለ ክንብል። ንሕና ከም ደንበ ተቓውሞ ኣብ ዝኾነ ምእንቲ ሰላም ዝግበር ተበግሶታት ደለይቱ እምበር ዓንቀፍቱ ክንከውን ኣይግበኣናን። ስለዚ እዚ ተጀሚሩ ዘሎ ሰላም ዝጎደሎ ክንምልእ እምበር ንድሕሪት ክንመልስ ዕላማ ይኹን ተግባር ከምዘይብልና ብተግባር ከነርኢ ይግባኣና። ንሕና ናይ ሰላምን ፍትሕን ተጣበቕቲ ከም ምዃንና መጠን፡ ብቐዳምነት ናይ ኤርትራ ሰላምን ቅሳነትን የገድሰና። ስለዚ እቲ ብኻላኣይ ደረጃ ተሰሪዑ ጸኒሑ ዘሎ ውሽጣዊ ጉዳይ ሃገርና ናብ ቀዳማይ መስርዕ ክሰጋገረሉ ዝኽእል ኩነታት ክንፈጥር የድልየና።
ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ወጻኢ ዝነብር ህዝብና በቲ መደናገሪ ኣካይዳ ህግደፍ ብጸላእቲ ተኸቢቡ ከምዘሎ ክርዳእን ብረት ካብ እንግድዕኡ ከየውርድን ኮይኑ ጸንሑ ስለ ዘሎ ሕጂውን ንወያነን ንህዝቢ ትግራይን ኣሰይጢኑ ገና ጸላእቲ ኣለዉና እናበለ ብረት ከየውርድ ክገብሮ ስለ ዝኽእል ካብ ሕጂ ነቒሑሉ ክጸንሕ ምግባር ኣዝዩ ኣገዳሲ ስራሕ ጌርና ክንሕዝ ይግባእ። ንሕና እውን እንተኾነ ካብቲ ከም ባህሊ ሒዝናዮ ዝጸናሕና ሕድሕድ ምውጣጥ ወጺእና ኣገደስቲ መድረኻውያን ዕማማት ኣነጺርና ዝተፈላለዩ ሓይሊ ዕማም (Task Forces) መዚዝና ናብ ስራሕ ክንዋፈር ከድልየና እዩ። ነዚ ንምግባር ናይ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ሕገ ህንጻን ውህደት ይኹን ናይ ግንባራት ምምስራት ግድን ኣድላዩ ዝኾነሉ ምኽንያት የለን። ንሱ ቀስ ኢልካ ክግበር ዝከኣል`ዩ። ምስ መድረኽ ዝሰማማዕ ህጹጽ ምምዕርራያት ናይ ኣተሓሳስባን ተግባራን ምትዕጽጻፍ እንተዘይጌርና ብሓዲሽ ፖለቲካዊ ማዕበላት እናተገፋዕና ካብ ጸወታ ወጻኢ ንኾነሉ እምበር ባዕላትና ሓዲሽ ፖለቲካዊ ማዕበላት ፈጢርና ኣብ ሃገርና ለውጢ ነምጽኣሉ ዕድል ኣይክህሉን እዩ።
ሕድሕድ ተዋሃሂድና እንተሓዪልና ከኣ መንግስታት ክበኣሱ ከለዉ ንሓዲኦም መጻልኢ ክንኮኖም ክፈትዉና፡ ክፋተዉ ከለዉ ድማ ሕድሕዶም ምእንቲ ከይጻልኡ ንዓና ከርሕቑና ኣይክእሉን እዮም። ልዕሊ ኩሉ ግን ኣብ ናይ ደገ ሓይልታት ከይተሞርከስና ሙሉእ ሓይልና ኣብቲ ወትሩ ናይ መትከል ፈታዊና ዝኾነ ህዝብና እንተጌርና ዓወትና ናይ ግድን እዩ።
ኣብ ሃገርና ፍትሕን ደሞክራስን ክሳብ ዘይሃለወ ንስለ ፍትሕን ደሞክራስን ቃልሲ ቀጻሊ እዩ።
ዝኽርን ክብርን ንስዉኣትና
ክንዕወት ኢና
ዮሃንስ ኣስመላሽ
ኣቦ መንበር ኤስደለ


text:
ልዕሊ ሚእቲ ወትሃደራት ትማሊ ንጉሆ ናብ ቤት ዕዮ ምንስቴር ዜና ብምእታው፣ብሓደ ሰራሕተኛ ኣቢሎም ፖለቲካዊ እሱራት ንክፍትሑን ናይ 1997 ሕገ-መንግስቲ ክትግበር‘ዩ ዝብል መግለፂ ንከንብብ ከምዝገበሩ እቲ ዜና ይሕብር።
እቲ ምስሕሓብ ከመይ ከምዝተፈትሐ ንፁር ኣይኮነን።እቶም ዝዓመፁ ኣባላት ሰራዊት ግና ካብ ህንፃ ምንስቴር ዜና ወፂኦም‘ለው።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ሓላፊ ፕረዚደንት‘ታ ሃገር ኣቶ የማነ ገ/መስቀል ኩነታት ከምዝነበሮ ህዱእ‘ዩ ዘሎ ኢሎም ይብል ኣብ ትዊተር ዝተዘርገሐ ሓበሬታ።
መርበብ ሓበሬታ ተቃወምቲ ዓወተ ዳት ኮም፣ እቲ ተቃውሞ ብሳልሕ ዖስማን ዝተባሃለ ኣዛዚ ሰራዊት ከምዝተመርሐን፣ ህዳሴ መስርሕ ዴሞክራሲ‘ታ ሃገር ንክጅምር ከምዝዓለሙ እቲ ዜና ይገልፅ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ንፕረዚደንት ንዝተቃወሙ ጋዜጠኛታትን ሰበ-ስልጣንን ሓዊሱ ኣብ‘ታ ሃገር ኣሻሓት ፖለቲካዊ እሱራት ሒዙ ከምዘሎ ዝረኸብናዮ ዜና ይሕብር።
ቢሮ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ብወገኑ፣ሽዱሽተ ሚልዮን ኣብ ዝህዝባ ኤርትራ ካብ ፭ ክሳብ ፲ ሽሕ ፖለቲካዊ እሱራት ኣለው ይብል።
ነዚ ኩነታት ብዝምልከት ዝፈልጦ ሓበሬታ ንኸካፍለና ፒተር ሃይንላይን ንፊሪላንስ ጋዜጠኛ ሊኣናርዶ ቪንሰንት አዘራሪብዎ'ሎ። ብኸምዚ ዝስዕብ ቀሪቡ'ሎ።
ንምስምዑ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ፕሬዚደንት ትራምፕ ንኣባላት ሰልፊ ዴሞክራት ናይ ሰላም ዕንባባ ኣቕሪቡሎም
መራሒ ሰልፊ ሪፓብሊካን ፕሬዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ንባይቶ ናይ መጀመርታ መንግስታዊ ሕብረት መደርኡ ኣብዘቕረበሉ ብዛዕባ "ሓድሽ ህሞት ኣሜሪካውያን" ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ዝበዝሐ ተዓዛቢ ዜና ዝከታተለሉ ስዓት ዝሃቦ መደረ፡ ፕሬዚደንት ትራምፕ ንኣባላት ሰልፊ ዴሞክራት ምስ ምምሕዳሩ ብሓባር ክሰርሑ "አእዳው ዘርጊሕሎም"።
መደርኡ ብምቕጻል፡ ፕሬዚደንት ትራምፕ፡ ነቲ ፕሬዚደንት-ነበር ኦባማ ክዕጾ ዝወሰኖ ቤት ማእሰርቲ ጉዋንታናማ ብምስራዝ እቲ ቤት ማእሰርቲ ንኸይዕጾ ኣዚዙ።
ቁጠባ ኣሜሪካ ዕብየት ከርኢ ከሎ ናይ ፕሬዚደንት ተቐባልነት ግና በንጻሩ የንቆልቁል ኣሎ።
ፕሬዚደንት ትራምፕ ኣብ ዝሃቦ መደረ ምምሕዳሩ "ውሕስትን ሓያልን ሕብንትን ኣሜሪካ ይሃንጽ" ከምዘሎ ገሊጹ።
ዳርጋ ኣስታት 40 ሚልዮን ኣሜሪካውያን ንመደረ ፕሬዚደንት ትራምፕ ክከታተሉ ትጽቢት ኣብ ዝተገብረሉ ህሞት፡ ፕሬዚደንት ትራምፕ ኣሜሪካውያን "ከም ሓንቲ ጋንታ፡ ሓደ ህዝብን ከም ሓደ ኣሜሪካዊ ቤተሰብን" ክሓብሩ ተማሕጺኑ።
ንናይ ወጻኢ ፖሊሲ ኣመልኪቱ'ከ እንታይ ኢሉ?
ፕሬዚደንት ትራምፕ ነቲ "ዘራጊ" ዝበሎ፡ መንግስቲ ሰሜን ኮርያ ኮኒኑ።
ፕሬዚደንት ትራምፕ፡ ነቲ ንኣሜሪካ ኣብ ቀረባ ስግኣት ክኸውን ዝኽእል ሓላፍነት ዝጎደሎ ናይ መንግስቲ ሰሜን ኮርያ ኒዮክለራዊ ተወንጫፊ ናይ ምህናጻ መደብ ድማ ኮኒኑ።
"ነቲ ስግኣት ንምውጋድ ድማ ሓያል ዝኾነ ጸቕጢ ኣብቲ መንግስቲ ንምፍጣር፡ ልዑል ጎስጓስ ነካይድ ኣሎና" ድማ ኢሉ።
ነቲ ሽዑ ኣብ ባይቶ መደረ ትራምፕ ዝከታተል ዝነበረ ብምርኩስ ካብ ሰሜን ኮርያ ዝሃደመ ስንኩል፡ ጂ ሲዮንግ-ሆ ድማ ኣሞጊሱዎ።
ኣብ መደርኡ፡ ፕሬዚደንት ትራምፕ ኩለን እተን ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ [ኢስላሚክ ስቴት - ኣይኤስ] ዝነበራ ግዝኣታት ሶርያን ዒራቕን ከምዝተታሕዛ ድማ ገሊጹ።
"ስጋብ ኣይኤስ ዝስዓር ድማ ቃልስና ክቕጽል ኢዩ" ኢሉ ትራምፕ።
ምላሽ ኣባላት ሰልፊ ዴሞክራት'ከ ከመይ ነይሩ?
ኣባል ባይቶ ማሳሹቴስ፡ ጆሴፍ ኬኔዲ ፡ ወዲ ሓው ንፕሬዚደንት ኬኔዲ፡ ናይ ሰልፊ ዴምክራት ተቓውሞ ንመደረ ትራምፕ ኣቕሪቡ።
ጆሴፍ ብምኽንያት ኣብ ዝገበሮ መደረ "ነቶም ተረሲዕናን ተጠንጢናን ኢሎም ዝሓስቡ ኣሜሪካውያን" ወኪሉ ከምዝዛረብ ብምምሳል ንናይ ፕሬዚደንት ትራምፕ በትረ ስልጣን ክዓትር ፈቲኑ።
እቲ ወዲ 37 ዓመት ኬኔዲ ብምስቁርቋር ብዛዕባ እታ "ዝነቕዐት ሃገር" ክዛረብ እንከሎ ፕሬዚደንትነት ትራምፕ ከም ሓደ "ዕግርግር" ዝመልኦ ምምሕዳር ገሊጽዎ። "ዝሓለፈ ዓመት ብዙሓት ብሻቕሎትን ሕርቃንን ኢዮም ኣሕሊፎም" ድማ ኢሉ።
ካልእ'ከ እንታይ ኢሉ ፕሬዚደንት ትራምፕ?
ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዘይነበረ ጽምደ-ሰልፋዊ ምትሕብባር ክምስረት ድማ ተማሕጺኑ።
እቲ ንኣባላት ሰልፊ ዴሞክራት ዘነደረ፡ ነቶም ቆልዑ ኮይኖም ንኣሜሪካ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዝኣተው ስደተኛታት ዝውሃብ ዝነበረ ሓለዋ ምስሓቡ፡ ንኣስታት 1.8 ሚልዮን ስደተኛታት ዜግነት ክህብ እየ ድሕሪ ምባሉ፡ ናይ ሰላም ምልክት ቆጽሊ ኣውሊዕ ኣቕሪብሎም።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንላዕለዎትን ማእከሎትን ኣዘዝቲ ሰራዊት ናይ ማዕረግ ወሰኽ ጌሩ
Radio Erena: 01 September, 2014
መንግስቲ ኤርትራ፣ ድሕሪ ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንመጀመርያ እዋኑ ንላዕለዎትን ማእከሎትን ኣዘዝቲ ሰራዊት ብእኩብ ናይ ማዕረግ ወሰኽ ከምዝገበረ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብመሰረት እቲ ናይ ማዕረግ ወሰኽ፣ ኣቐዲሞም ናይ ሜጀረ ጀነራል ማዕረግ ዝነበሮም ኣርባዕተ ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ናይ ሌተናትን ምሉእ ናይ ጀነራል ማዕረግን ክወሃቦም እንከሎ፣ ሓሙሽተ ብርጋዴር ጀነራላት ድማ ናብ ደረጃ ሜጀር ጀነራል ደይቦም ኣለዉ።
ዓርቢ ሓርነት፣ 'ስደት መፍትሒ'ድዩ? ተለዓል' ዝብል ዝተጻሕፎ ባጤራ ናቕፋ ኣብ ኣስመራ ዘርጊሑ
Radio Erena: 29 August, 2014
ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከቡ ኣባላት ዓርቢ ሓርነት ህዝቢ ኣንጽር ምልኪ ሓቢሩ ንኽልዓል ዝጽውዕ ጭርሖ ዝተጻሕፎ ሓሙሽተ ሽሕ ናቕፋ ኣብ ኣስመራ ከምዝዘርግሑ፣ ኣካያድቲ ኣብ ስደት ንዝርከባ መደብ ንማዕከናት ዜና ኤርትራ ኣብ ዝልኣኽዎ ሓበሬታ ኣፍሊጦም።
ዝበዝሐ ክፋል ናይዚ ገንዘብ ኣብቲ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ኣስመራ፣ ቀጽሪ ኤክስፖ ዝተዛዘመ ፈስቲቫል ኤርትራ ዝተዘርግሐ ክኸውን ከሎ፡ ገለ‘ውን በተን ኣብ ውሽጢ ከተማ ኣስመራ ዝርከባ ዝተፈላለያ ናይ ንግዲ ትካላት ኣቢሉ ኣብ ዕዳጋ ይዘውር ከም ዘሎ ነቲ ስራሕ ዝፈጸሙ ኣባላት ዓርቢ ሓርነት ካብ ኣስመራ ምግላጾም፣ እቶም ኣወሃሃድቲ ጠቒሶም።
'ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ኣብ ፕሮጀክታት ዕደና ኣብ ግዱድ ናይ ጉልበት ስራሕ ይዋፈሩ ኣለዉ።' ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ
Radio Erena: 29 August, 2014
መንግስቲ ኤርትራ፣ ብሃገራዊ ኣገልግልሎት ሒዝዎም ንዘሎ መንእሰያት፣ ኣብ ፕሮጀክታት ዕደና ኣብ ግዱድ ናይ ጉልበት ስራሕ የዋፍሮም ህላዉ፣ ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ወቒሱ።
እቲ መንግስቲ፣ ንኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ኣብ ቢሻን ካልኦት ኩባንያታት ዕደናን፣ ምስቲ ናይ ዕደና ፕሮጀክታት ብዘይመጣተን ዳርጋ ብናጻ ክፍሊት ኣብ ግዱድ ናይ ጉልበት ስራሕ ጸሚድዎም ከምዘሎ ብተደግግግጋጋሚ እዋን ክውቀስ ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ኣብዚ እዋን'ዚ ድማ ኣብ ከባቢ ገላዕሎ ኣብ ዝርከብ ሶሉሊ ኣብ ዝተባሃል ቦታ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዕደና ፖታሽ፣ ብተመሳሳሊ መንእሰያት ኣብ ግዱድ ናይ ጉልበት ስራሕ ጸሚዱ፣ ከምዘሎ እቲ ኣብ ለንደን ዝመደበሪ ትካል ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣፍሊጡ።
መንገዲ ኣየር ግብጺ፣ ናብ ኣስመራ መዓልታዊ በረራ ከካይድ ጠለብ ኣቕሪቡ
Radio Erena: 28 August, 2014
መንገዲ ኣየር ግብጽ፣ ናብ ኤርትራ መዓልታዊ በረራታት ንምክያድ ጠለብ ኣቕሪቡ ከምዘሎ፣ ኣብ መዓልታዊ ንጥፈታት መንገዲ ኣየር ሓበሬታ ዝዝርግሕ ኣና ኤሮ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ኣፍሊጡ።
ኣብ ሰሙን ክልተ መዓልታት ጥራይ ካብን ናብን ኣስመራ-ካይሮ በረራታት ዘካይድ ዘሎ መንገዲ ኣየር ግብጺ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ መዓልታዊ ንኽገብሮ ጠለብ ዘቕርበሉ ምኽንያት ኣይተጠቕሰን።
መንገዲ ኣየር የመን’ውን፣ ነቲ ኣብ ሰሙን ክልተ መዓልታት ዘሎ ናይ ኣስመራ -ሰንዓ በርረራታቱ፣ ናብ ኣርባዕተ መዓልታት ክብ ከብሎ ከምዝኽእል እቲ ማዕከን ዜና ኣመልኪቱ።
ኢትዮጵያ፣ ኬንያን ጋናን ዋንጫ ኣፍሪቃ 2017 ንምእንጋድ ጠለብ ኣቕሪበን
Radio Erena: 28 August, 2014
ኢትዮጵያ፣ ኬንያን ጋናን ዋንጫ ኣፍሪቃ 2017 ከእንግዳ ከምዝደልያ ኣፍሊጠን።
ኣብ 1962, 1968 ከምኡ ድማ 1976 ሰለስተ እዋናት፣ ግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ ዘእንገደት ኢትዮጵያ፣ ነዚ ናይ 2017 ንምእንጋድ ዓቕሚ ከምዘሎ ብምግላጽ፣ ጠለባ ኣቕሪባ ኣላ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባን ባህርዳርን ክልተ ድሉው ስታድዮም ከምዘለዋ ንቢቢሲ ዝገለጸ ፕረዚደንት ፈርደረሽ እታ ሃገር ጁነዲን ባሻ፣ ዝህነጽ ዘሎ ተወሳኺ ስታድዮም ንምቕልጣፍን ኣድላዩ ምድላዋት ንምክያድ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅሩብ ከምዘሎ ጠቒሱ።


text:
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ናይ ትማሊ ሰሉስ 14 ሕዳር ኣኼባኡ፡ ነቲ ኣብ 2009 ኣብ ኤርትራን ሶማልያን ዘንበሮ ናይ ኣጽዋር እገዳ እንደገና ክሳብ 15 ታሕሳስ 2018 ክናዋሕ ወሲኑ።
“እቲ ብመሰረት ዓንቀጻት 5ን 6ን ወሳነ 1907 (2009) ኣብ ለዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ ናይ ኣጽዋር እገዳ ክቕጽል” ወሲኑ ይብል እዚ ሓድሽ ወሳነ እቲ ባይቶ።
ኣብቲ ዝተገብረ ድምጺ ነቲ ‘ወሳነ 2385 (2017)’ 11 ኣባላት ሃገራት እቲ ባይቶ ክደግፈኦ እንከለዋ ኣርባዕተ ሃገራት ማለት (ቦሊቭያ፡ ቻይና፡ ግብጽን ራሻን) ግና ድምጸን ስለ ዝዓቀባ፡ እቲ ወሳነ ብቐሊሉ ክሓልፍ ኪኢሉ።
ብተመሳሳሊ፡ እቲ ነቲ እገዳ ክቆጻጸር ዝቖመ ናይ ሶማልያን ኤርትራን ተቖጻጻሪ ጉጀለ ክሳብ 15 ሕዳር 2018 በቲ ዝነበሮ ክቕጽል እቲ ናይ ትማል ኣኼባ ወሲኑ። እቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለ፡ ዝሓለፈ ሰሙን ነቲ ባይቶ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ ኤርትራ ንጉጅለ ኣልሸባብ ከም እትሕግዝ ዝተረኽበ ጭብጢ ብዘይምህለዉ፡ እቲ ናይ ክልቲአን ሃገራት ተነጻጺሉ ክረአ ነቲ ባይቶ ለበዋ ኣቕሪቡ ነይሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ ብመገዲ ናይ ወጻኢ ጉዳያት ሚኒስተሩ ኣብ ዝሃቦ ግብረ-መልሲ፡ “ባይቶ ጸጥታ ነቲ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ዝወሰዶ ምጥሓስ ከስተኻኽሎን፡ ንጸጥታ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ክገብሮ ዝኽእል ዝነበረ ኣበርክቶን ዕድልን ከሲርዎ” ብምባል ተቓውሞኡ ገሊጹ።
እቲ ናይ ኣጸዋር እገዳ ብምልኡ ንማእከላይ መንግስቲ ሶማል ከም ዘይምልከትን፡ ከፊላዊ ከም ዝኾነን’ውን እቲ ወሳነ የረድእ።
እቲ ባይቶ፡ ብተወሳኺ፡ ኤርትራ ነቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ኣድላዪ ምትሕግጋዝ ክትገብረሉን፡ ናብ ኤርትራ ኣትዩ ናይ ምጽራይ ስርሑ ከሳልጥን ጸዊዑ።
ኣብ መንጎ ጂቡቲን ኤርትራን ዘሎ ወጥሪ ድማ፡ ክልቲአን ሃገራት ተላዚበን ከህደአኦን፡ ኤርትራ ድማ ብዛዕባ እቶም ደሃዮም ዘይተረኽበ ተባሂሎም ዝጥቀሱ ወተሃደራት ጂቡቲ ዘለዋ ሓበሬታ ክትህብ እቲ ባይቶ ተላብዩ።
እቲ እገዳ ኣብ 2009 ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተነብረ ኾይኑ፡ ብሰንኪ ኤርትራ ንሶማላዊ ጉጅለ ትሕግዝያ ዝብል ክስን ምስ ምርግጋእ ጎረባብቲ ሃገራትን ዝተኣሰሰር ምኻኑ ሰነዳት እቲ ባይቶን ተቖጻጻሪ ጉጅለን ይገልጽ።
https://www.bbc.com/tigrinya/news-41997812


text:
ልኡኻት ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም ርክባትን ዑደትን ይቕጽሉ ኣለዉ!
ሰኑይ 25 መስከረም 2010 ዓ.ም.ግ. ልኡኻት ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም ምስ ቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ከምኡ’ውን ምስ ወከልቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራን ምስ ወኪል ኣንጄሊካን ሉተራዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራን ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ጉባኤ ኣቃኒዑ።
ልኡኻት ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም ካብ ዝመሰጦም ሓደ፦ ኣብ ኤርትራ ኣብ መንጎ ብስም ክርስቲያን ዝጽውዓ ኣብያተ ክርስቲያን ዘሎ ሓድሕዳዊ ምክብባር ምዃኑ ገሊጾም።
ብድኅር እዚ ልኡኻት ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ናብ ቤት ማኅተም ኮከበ ጽባሕ ማኅበረ ሓዋርያት ዑደት ኣካይዶም። ካብ 1947 ዓ.ም. ካብ ዝምሥረት ጀሚሩ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ሥራሕ ከም ዝርከብ ብዛዕባ ታሪኽን ህልው ኵነታትን ናይዚ ቤተ ማኅተም መግለጺ እናተዋህቦም ተዓዚቦም።
ቀጺሎም ልኡኻት ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ናብ ደብረ ደናግል ቅድስት ዲምያና ብምብጻሕ ምስተን ነዚ ገዳም ዝመሥረታ መነኮሳያት ብምርኻብ ንጥፈታት ናይዚ ገዳም ተዓዚቦም።
ኣብ መወዳእታ ልኡኻት ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን፡ ኣብ ኣሥመራ ዝርከቡ ኣርት ዴኮ ሕንፃታት ዑደት ምስ ገበሩ ናይቲ ዕለት መርሐ ግብር ብሓጐስ ዛዚሞም።


text:
ታንዛንያዊ ሰባኺ ብዝፈፀሞ ተግባር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሉ
ንበዓሉ 'ነብዪ' ኢሉ ዝሰየመ ሰባኺ ብጠራሙዝ ቢራ ተኸቢቡ እንትስዕስዕን 'ቅዱስ መፅሓፍ መስተ ምስታይ ኮነ ዝሙት ከምዝፈቅድ እንትእውጅን ዘርእይ ቪድዮ ምስተፈነወ እዩ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፖሊስ ውዒሉ ።
ነብዪ ቲቶ ተባሂሉ ዝፍለጥ ወዲ 44 ዓመት ኦኔስሞ ማቺብያ ፀገም ጥዕና ኣእምሮ ከምዘለዎ ብመረዳእታ ሕክምና ከምዝተረጋገፀ ኣዛዚ ፖሊስ ጊለስ ሙሮቶ ተዛሪቦም።
ማቺብያ ይኹን ወኪሉ ግና ክሳብ ሕዚ ዝሃብዎ ርእይቶ የለን።
እቲ ዝተፈነወ ቪድዮ እናሳዕስዐ ንበዓልቲ ገዝኡን ሰራሕተኝኡን እንትስዕመን ዘርእይ እንትኸውን፤ ምስ ሰራሕተኛ ገዛኻ ምድቃስ ነውሪ ከምዘይብሉ'ውን ይዛረብ።
ናብ ዝተፈላለዩ መዘናግዒ ቦታታትን እንዳ መስተን ብምኻድ በረርቲ ፅሑፋት ይብትንን፤ ንባህልን ስነ-ምግባርን ታንዛንያ ዝፃረር እምነታት የተባብዕን ምንባሩ ፖሊስ ገሊፁ'ሎ።


text:
ሱዳን ምስ ካልኦት ካልኦት ሓሙሽተ ሃገራት ማለት ምስ ሶርያ ሊብያ ሶማል ኢራንን የመንን ኣብ ዝርዝር መዝገብ እገዳ በጻሕቲ ሃገራት እስላም ምምሕዳር ትራምፕ ኣትያ ድሕሪ ምጽናሕ: ትማሊ ሰንበት ኣብ ዝወጸ ሓድሽ ዝርዝር ግን ካብቲ መዝገብ ከምዝወጸት ተሓቢሩ።
ቀንዲ ምኽን ያት መልዓሊ ሱዳን ብወግዒኳ እንተዘይተገልጸ እቲ መዝገብ ንካልኦት ሰለስተ ሃገራት ማለት ቨንዝወላ ሰሜን ኮርያን ኣፍሪቃዊት ሃገር ጫድን ሓዊሱ ከምዝወጸ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ዛህራ ቢሉ ዝተባህለት ቆንስል ርክባት ኣመሪካውያን እስላም እዚ ሓድሽ ዝወጸ እገዳ ካብቲ ኣቐዲሙ ዝወጸ ዝሓይሽ ከምዘይኮነ እያ ትገልጽ።
እዚ እገዳዚ ብዝተፈላለየ ፍርዳዊ ውሳነታት ክናዋሕን ክጓተትን ድሕሪ ምጽናሕ ንሰለስተ ወርሒ ዝተኣወጀ ግዝያዊ እገዳ ኣብ ዘብቅዓሉ እዚ ሓድሽ እገዳ ተግባራዊ ክኸውን ዩ ተመሓላሊፉ።
እዚ ሓድሽ እገዳዚ ንኽንደይ ከምዝጸንሐ ኣይገልጽን እዩ።


text:
በዝሒ ማሕበርሰብ ኢትዮጵያዊያን ኣብ ኣሜሪካ ካብ 80ታታ ዓ/ም ጀሚሩ ብናህሪ ይዓቢ ኣሎ። ኣብ ሰሜን ምዕራብ ክፍለ ግዝኣት ዩናይትድ ስቴትስ ትርከብ ዋሽንግተን እቲ ማሕበረሰብ ብበዝሒ ይርከበላ።ካብ ሃገሮም ሪሒቖም እንተነበሩ’ውን እዞም ስደተኛታት በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ፖለቲካ ይፅለዉ።
ኣብ ማእኸል ከተማ ሲያትል ዝርከብ መዘናግዒ ስፍራ ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ዶሚኖስ ይፃወቱ።እዚ ማእኸል ማሕበረሰብ ስደተኛታት ተጋሩ እዩ።ብዙሓት ሰባት ክዘናግዑ ኢሎም ናብዚ ይመፁ።ምቹእ ቦታ መዘናግዒ እዩ።
ማሕበረሰብ ኢትዮጵያዊያን ዋሽንግተን ሲያትል ውዑይ ምንቅስቓስ ዝገብሩን በዝሖም እውን እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎን እዩ።ካብ 10 ክሳብ 40 ሽሕ ይግመት።መብዛሕቲኦም ኣብ ቆፀራ ህዝቢ ስለዘይሕቆፉ ወይ’ውን መበቆሎም ስለዘይገልፁ ግና ትኽክለኛ በዝሖም ዝፈልጥ ሰብ የለን።ኣብ ሃገሮም ብዘሎ ብሄር፡ቛንቛን ሃይማኖትን ዝተኸፋፈሉ እዮም።
‘’ሓሓሊፉ እዞም ማሕበራዊ ፍልልያት ናብ ፖለቲካዊ ፍልሊያት ተቐይሮም ትዕዘብ።ምኽንያቱ ኣባል ሓደ ብሄር እንተኾይንኻ ናይ ሓደ ፖለቲካዊ እምነት ወይድማ ጉጅለ ደጋፊ ኢኻ ተባሂልካ ኢኻ ትምደብ’’ ይብል ብቆልዕኡ ካብ ኢትዮጵያ ዝተሰደደ ሸክስፒር ፍይሳ። ሸክስፒር ሎሚ ኣብ ሲያትል ዝነብር በዓል ሙያ ሕጊ እዩ።ኣብ መንጎ ኢትዮጵያዊያን ዘሎ ዓሌታውን ፖለቲካውን ኣፈላላያት ናብ ኢኮኖሚያ መግለልቲ ተቐይሩ ምርኣይ ዘጉሂ እዩ ይብል።
እቲ ምክፍፋል ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝድግፉ ሰባት እውን ፀልዩ እዩ።መኮነን ካሳ ሓላፊ ኣብ ሲያትል ዝርከብ ኩባንያ ማይክሮሶፍት’ዩ።ንሱ ኣብ ናይ ዕረፍቲ ስዓቱ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝድግፍ ማሕበር ይመርሕ።ፖለቲካዊ ተሳትፉኡ ሳዕቤን ኣለዎ ይብል።ሓደ እዋን ኣብ ቤት ምግቢ እናሃለወ ንሱ ዘይፈልጦ ሰብ መኮነን ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ስለዝድግፍ ስሱዕ ኢሉ ፀሪፉዎ።
ኣቶ መኮነን ‘’ሽዑ ሓሪቐ።ኣብ ውሽጢ ውዑይ ጎይቂ ኣቲና።ዳርጋ ብጉስጢት ክንዋቓዕ ቁሩብ እዩ ተሪፉና ይብል።


text:
ፈስቲቫል ድርዒ ክብርታትና
ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ምስጢር ናይ ትማልን ሎምን ቅያታት ህዝቢ ኤርትራ፡ እቲ ኣብ ነዊሕ መስርሕ እተሃንጸ ሓባራዊ ባህጊን መረዳእታን ኣብኡ ዝሰረተ ሓያል ሃገራዊ ስኒትን እዩ። ኣብ ቃልሲ ስለ ናጽነትን ምውሓስ ልኡላውነትን ተኣምር ዝሰርሐ፡ ሃገራዊ ጥምረትናን ስኒትናን እዩ። ናይ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ዕማም መኸተን ህንጸት ሃገርን ብዓወት ክንከዶ ዘኽኣለና እውን ንሱ እዩ። ነዚ ረቂቕ ሓይሊ’ዚ ዝዀስኰሱ ብዙሓት ረቛሒታት ኣብ እንጽብጽበሉ ድማ፡ ግደ ሃገራዊ ፈስቲቫላትና ጎሊሑ ኣብ መዝገብ ዝሰፍር እዩ።
ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ፡ ኣብ ሜዳን ኣብ ወጻኢን ዝካየድ ዝነበረ ሃገራዊ ፈስቲቫላት፡ ናህሪ ብረታዊ ተጋድሎ ብምስላጥ፡ ዕምሪ መግዛእቲ ኣብ ምሕጻር ዝተጻወቶ ተራ ብቐሊል ዝግመት ኣይነበረን። ፈስቲቫል መንእሰያት ኮነ ካልኦት ባህላዊ ፈስቲቫላት መድረኽ ናጽነት ድማ፡ ሓባራዊ ራእይ ብምድማቕ፡ ኩለንተናዊ ህንጸት ሃገር ኣብ ምድራኽን ግዳማዊ ተጻብኦታትን ሸርሒታትን ኣብ ምምካትን ኣበርክቶኦም ልዑል እዩ ነይሩ። ሃገራዊ ፈስቲቫላትና ንባህላውን ታሪኻውን ቅርስታት ሃገርና ዘንጸባርቕ፥ ጽባቐ ባህላዊ ብዙሕነትና ኣጉሊሑ፡ ረብሓ ሓድሕዳዊ ምጽዉዋርን ጣዕሚ ሃገራዊ ስኒትን ዝምህር፥ ንዜጋታት ምስ ባህልን ኣነባብራን መላእ ሕብረተሰብ ዘላሊ፤ ሃገራዊ ስኒትና ዘንጸባርቕ፥ ወራሲን ኣውራሲን ወለዶታት ኣራኺቡ፡ ታሪኽን ክብርታትን ዘሰጋግር፥ ሓሳባትን ምህዞታትን ዘበራብር፥ ኮታ ምስሊ ህርኩትን ስሙርን ህዝቢ ዝዂልዕ መድረኽ እዩ።
ኣብ’ዚ ዘለናዮ ዘመነ ዓውለማ፡ ኣብ ብዙሓት ሕብረተሰባት ዝርከቡ ሓደስቲ ወለዶታት ዘጋጥሞም ዘሎ ባህላዊ ቅልውላው ቀሊል ኣይኮነን። ንመን ይመስሉ? ኣበየናይ ባህላዊ ባይታ ኮይኖም ኣንፈቶም የነጽሩን ጉዕዞኦም ይቕልሱን ዓቢ ግድል ዝኾኖም መንእሰያት ውሑዳት ኣይኮኑን። ብኣንጻሩ፡ ኤርትራ፡ ብመንነቶም፡ ታሪኾም፡ ባህሎምን ቋንቋኦምን ምሒር ዝሕበኑን ዝዀርዑን መንእሰያት እትውንን ሃገር ምዃና፡ ዓቢ ጸጋን ውሕስነት መጻኢኣን እዩ። ፈስቲቫልና ድማ፡ መንእሰያት ካብ ዓይኒ-ማይ ባህሎም ከይርሕቑ ማእከል ስሕበት ኮይኑ ዘገልግል ዘሎ ኣገዳሲ መድረኽ ምትእኽኻብ ኮይኑ ኣብቲ ስሙር ኣመለኻኽታ ተወሳኺ ድርዒ እዩ።


text:
ንምዕባለ ቋንቋ ሽወደን ውላደይ
ንምዕባለ ቋንቋ ሽወደን ውላደይ:
ብኸመይ ክድግፎ እኽእል?
እቲ ጽቡቕ መሰረት መማዕበሊ ቋንቋ ሽወደን ናይ ሓደ ቈልዓ፡ ጽቡቕ ምትሕብባር ኣብ መንጎ ቅድመ-ትምህርትን ቤት-ትምህርትን ወለድን'ዩ። ቅድመ-ትምህርትን ቤት-ትምህርትን ኣብ ናይቲ ቈልዓ ምምዕባል ቋንቋ ሽወደን ዓቢ ሓላፍነት ኣሎዎ። ስድራቤት’ውን ብዝተፈላለየ መንገዲ፡ ብዝያዳ ኸኣ ኣብ ናይ’ቲ ቈልዓ ስራሕ ትምህርቲ፡ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ብምትብባዕ፡ ኪሕግዙ ይኽእሉ። ዋላ እቶም ወለዲ ቋንቋ ሽወደን ብዙሕ ዘይክእሉ እንተዀኑ’ውን፣ ኣብ ናይ’ቲ ተመሃራይ ዕዮ-ቤት ኪሕግዙ ይኽእሉ።
ብዙሓት ወለዲ፡ ደቆም ምስኣቶም ዚጻወቱ ሽወደናውያን መሓዙት እንተዘይብሎም ከመይ ገይሮም ቋንቋ ሽወደን ኪምሃሩ ይኽእሉ ዚብል ሕቶ ኣሎዎም። ወለዲ ኪሓስቡለን ዘሎዎም ብውሑድ ክልተ ነጥብታት ኣለዋ። እታ ቀዳመይቲ፡ እቲ ቈልዓ ብዝተፈላለየ መንገዲ ሽወደን ዚዛረቡ ሰባት ኪረኽበሉ ዚኽእል ዕድላት ኪርከበሉ፤ እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ከኣ፡ እቲ ቈልዓ ምስ ካልኦት መሓዙትን ዓበይትን - ቋንቋኦም ሽወደን ይኹን ኣይኹን ብዘየገድስ - ቋንቋ ሽወደን ኪጥቀመሉ ዚኽእል ዕድላት ኪረክብ ኢዩ። ንኣብነት ወለዲ እቲ ቈልዓ፡ ሽወደን ዚዛረቡ ቈልዑ ኣብ ዚርከቡዎ ምንቅስቓሳት ከም ኵዕሶ እግሪ፡ መዝሙር፡ ሳዕስዒት ወዘተ… ኪካፈል ኬተባብዑዎ የድሊ።
እታ ካልኣይቲ፡ ነቲ ቈልዓ፡ ኣየናይ ቅድመ-ትምህርትን ቤት-ትምህርትን ከም ዚሰማምዖ ኣብ ግምት ምእታው ኢዩ። እቶም ወለዲ፡ እቶም ኣብ ቅድመ-ትምህርትን ቤት-ትምህርትን ዘለዉ መምህራን፡ ሰፊሕ ፍልጠትን ንቕሓትን ናይ ምዕባለ ድርብ ቋንቋ፡ ትምህርቲ ካልኣይ ቋንቋን ቈልዑ ንኻልኣይ ቋንቋ ከመይ ከም ዚምሃሩን ዚፈልጡ ኪዀኑ ኪጠልቡ መሰል ኣሎዎም። ከምኡ’ውን ወለዲ፡ መምህራን ንናይ ደቆም ቋንቋ ኣደን ሽወ ደንን ብዜማዕብል መንገዲ ዚሰርሑ ኪዀኑ ኪጠልቡ መሰል ኣሎዎም።


text:
ዓለም-ለኸ ክስተት ኤል-ኒኞ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዓለም ድርቅን ከቢድ ውሕጅን እናስዓበን ከቢድ ጥፍኣት እናውረደን ይርከብ።ብፍላይ ድማ ቀርኒ ኣፍሪካ ብሰንኪ ኤል-ኒኞ ንከቢድ ድርቂ ዝተቓልዐ ብሚሊዮናት ዝቁጸሩ ሰባት ተፀበይቲ ህፁፅ ረድኤት ይኾኑ ኣለው፤እንስሳት እውን እናሞታ ይርከባ።
ኣብ ፓሪስ ፈረንሳይ ዝተኣከቡ መራሕቲ ዓለም ኣብ ለውጢ ኩነታት ኣየር ኣሳሪ ኣብ ዝኾነ ስምምዕ ክበፅሑ እዮም ዝብል እምነት ኣለዎም ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ተሓባባሪት ፕሮፌሰር ዶ/ር ሳራ ተወልደብርሃን ገብረእግዛብሄርን ኣብ ክፍለግዝኣት ሜሪላንድ ዝርከብ ዩኒቨርስቲ ታውሰን መምህር ዝኾነ ዶ/ር ፅጋቡ ኣስመላሽ ገብረህይወት።
ዓለም ሓደ ነገር ክሳብ ትገብር ግን ግዳይ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዝኾና ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ህዝበን ንምምጋብ ናይ መስኖ ኣገባብ ሕርሻ ክጥቀማን ዝተቓፀለ ኣየር ዝስሕብ ደኒ ክተኽላን ኣለወን'ውን ይብሉ እዞም ዘዘራረብናዮም ምሁራት።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ትማሊ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ነቲ ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ግጽው ተዘኪሩ ዝወዓለ በዓለ ቅድስት ሥላሴ ኣመልኪቶም ‘በዓለ ቅዱስት ሥላሴ ነቲ ብዘይምቊራጽ ወትሩ ዝፈጥር ወትሩ ዘድሕን ወትሩ እናቀደሰ ስለፍቅርን ብፍቅርን ንዝቅበሎ ዘበለ ነፍሲ ወከፍ ፍጡር ነጸብራቅ ጽባቄኡን ሕያውነቱን ሓቁን ንከስተንትን ጸጋ ይዕድሎ’ እንክብሉ ምስ ኣስተምሃሩ ጸሎተ መልኣከ እግዚብሔር ብኃባር ምስ ምእመናን ደጊሞም፣
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ድሕሪ በዓለ ጰራቅሊጦስ ዘላ ናይ ሎሚ ሰንበት በዓለ ቅድስት ሥላሴ እነኽብረሉ ዕለት እዩ፣ እዚ በዓል እዚ ነቲ ምስ ሠለስተ ኣካላት እግዝብሔር ኣቦን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ዝኾነ ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣምላኽ ምሥጢር ንክነስተንትንን ንክንውድስን ዝሕግዘና በዓል እዩ፣ ነቲ ንሕይወቱ ብነጻ ዝህበናን ናብ መላእ ዓለም ክነባጽሓ ሓደራ ዝብለናን ፍቅሪ ንዝኾነ እግዚአብሔር ወትሩ ብሓዲስ ኣድናቆት ክነብዕል የኽእለና፣ ኣብ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ንባብ ኦሪት ዘዳግም 4.39 ‘እምበኣር ኣብ ላዕሊ ኣብ ሰማይ ኣብ ታሕቲ ኸኣ ኣብ ምድሪ፡ እግዚኣብሔር፡ ንሱ ኣምላኽ ከም ዝዀነ ካልእ ከምዜልቦ፡ ሎሚ ፍለጥ፡ ኣብ ልብኻውን ሕሰቦ።’ ከምዝበሎ እግዚብሔር ኣብ ኩሉ ቦታ ከምዝርከብ ምሳና ከምዘሎ ወትሩ ከምዘሰንየና ካብቶም ናኣሽቱን ጽጉማትን ጀሚሩ ንነፍሲወከፍና ይሓልየልና ኣብ ታሪኽ ነፍሲወከፍና ኣትዩ ይመርሖ! የፍቅረና ቀረባና እዩ። ስለዝኾነ ንሕና እነምልኾ ኣምላኽ ካባና ርሑቅ ኣይኮነን ዘይግድሶ ሸለል ዝብል ኣይኮነን እኳ ደኣ በንጻሩ ብፍቅሩ ንዓለም ፈጠረ ሓደ ሕዝቢ ወለደ ሰብ ከማና ኮነ ምእንታና መይቱ ካብ ሞት ስለና ተንሢኡ ከም መንፈስ ቅዱስ ንኩሉ ለዊጡ ኣብ ምልኣት የብጽሖ።
ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሮማውያን ኣብ ዝጸሓፋ መልእኽቱ ‘ከመይ እቶም ብመንፈስ እግዚብሔር ዚምርሑ ዘበሉ ኵሎም ደቂ እግዚአብሔር እዮም። ንስኻትኩምከስ ነቲ ብእኡ ‘ኣባ’ ኣቦ፡ ኢልኩም እትጽውዑ ናይ ደቂ እግዚብሔር መንፈስ ኢኹም ተቐቢልኩም ዘሎኹም እምበር፡ ነቲ ናብ ፍርሓት ዝመልሰኩም ናይ ባርነት መንፈስ ኣይተቐበልኩምን፡ መንፈስ እግዚአብሔር ባዕሉ ምስ መንፈስና ኮይኑ ደቂ እግዚብሔር ምዃንና ይምስክረልና እዩ፣ ውሉድ እግዚብሔር እንተደኣ ኰይንና ወረስቲ’ውን ኢና፣ ንእግዚብሔር ወረስት ንክርስቶስ ከኣ መዋርስቱ ኢና፣ ኣብቲ ናይ ክርስቶስ ስቓይን መከራን እንተደኣ ተኻፊልና ኣብ ክፍብሩ’ውን ክንካፈል ኢና’ (8.14-17) እንክብል ነቲ ፍቅሪ ብዝኾነ እግዚብሔር ዝተፈጸመ ለውጢ ንሱ ንባዕሉ ብኣካል ከምዘስተማቀሮን እግዚብሔር ኣቦ ኢልና ክንጽውዖ ከም ናይ ሕጻናት ከኣ ብምሉእ ምትእምማን ኣብኡ ክንውከል ይዕድመና፣ መንፈስ ቅዱስ ከኣ ኢየሱስ ናይ ታሪኽ ሰብ ዘይኮነስ ኣብ ጥቃና ምሳና ወትሩ ከምዘሰንየና ብምግባር ወትሩ ፍቁራት ደቂ እግዚብሔር ምዃና የረጋግጸልና፣ ኣብ መወዳእታ እቲ ካብ ሙታን ዝተሠኤ ክርስቶስ ‘እነሆ ኣነ ክሳብ መወዳእታ ዓለም ምሳኹም እየ’ ማቴ 28.20 እንክብል በቲ ዘይዕጸፍ ቃሉ የረጋግጸልና፣ ስለዝኾነ ከኣ እዚ ናይ ክርስቶስ ምሳና ምህላውን ሓይሊ መንፈስ ቅዱስን ተቀኒትና ነቲ ንሱ ዝህበና ተልእኮ ስብከተወንጌል ተኣማሚና ክነተግብሮ ንኽእል። ኣየናይ እዩ እዚ ተልእኾ እዚ እንተበልና ንወንጌሉ ምምስካርን ንኩሎም ምብሳርን ኮይኑ በዚ ከኣ ነቲ ምሳኡ ዝግበር ሕብረትን ካብኡ ንዝርከብ ታሕጓስን ነስፍሕ፣ እግዚብሔር ምሳና እናተጓዕዘ ብሓጐስ ይመልኣና እዚ ሓጐስ እዚ ከኣ ናይ ክርስትና ቀዳማይ ቋንቋ እዩ፣
ስለዚኸስ በዓለ ቅዱስት ሥላሴ ነቲ ብዘይምቊራጽ ወትሩ ዝፈጥር ወትሩ ዘድሕን ወትሩ እናቀደሰ ስለፍቅርን ብፍቅርን ንዝቅበሎ ዘበለ ነፍሲ ወከፍ ፍጡር ነጸብራቅ ጽባቄኡን ሕያውነቱን ሓቁን ንከስተንትን ጸጋ ይዕድሎ። እግዚብሔር ወትሩ ምስ ደቂ ሰባት ክጐዓዝን ንኩሉ ዘመደኣዳም ናይ ኩሉ ዓድታትን ንሓደ ከየግለለ ንነፍሲወከፍ ሰብ ንበረኸት ዝኸውን ሕዝቢ እውን ሓረየ፣ ክርስትያን ዘቦኡ ኩሉ ንጹል ኣይኮነን ናይዚ ብእግዚኣብሔር ንበረኸት ዝቆመ ሕዝቢ ክፍሊ እዩ፣ ብዘይካ እዚ ሕብረትን ክፍሊ ምዃንን ክርስትያን ክኽወን ኣይከኣልን፣ እዚ ንበረኸት ዝቆመ ሕዝቢ እዚ ንሕና ኢና፣ ንሕና ሕዝበ እግዚብሔር ኢና፣ ድንግል ማርያም ነዚ ጽምኢ ፍቅሪ ዘሳቅዮ ዘሎ ንዓለም ክነወፍዮ ዘሎና ናይ ምስክርነት ተልእኾ ብታሕጓስ ንክንፍጽሞ ትርድኣና፣ እዚ ከኣ ጭቡጥ ናይ እግዚአብሔር ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን ኮይኑ ንሕየት ትርጉም ዝህብ መወዳእታ ኣልቦ ፍቅሩ እዩ፣ እንክብሉ ምስ ኣስተምሃሩ ጸሎተ መልኣከ እግዚብሔር ደጊሞም፣
ድሕሪ ጸሎተ መልኣከ እግዚብሔር ነታ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ፕያቸንሳ ዝበሃል ከተማ ዓዲጣልያን ብፅዕና ንዝተኣወጀ ኣባል ልኡኻት ደናግል ናይ ኮንሳላታ ኣባል ዝነበራን ኣብ ሶማልያ ብ2006 ብሰማዕትነት ዝሞታን እናቴ ለዮነላ እስጎርባቲ ብፅዕናኣ ዝተኣወጀ ዘኪሮም፣ ‘እታ ንስብከተወንጌልን ኣገልግሎት ድኻታትን ዝተወፈየት ሕይወታን ብሰማዕትነት ዝሃበቶ ምስክርነትን ንኣፍሪቃን ንመላእ ዓለምን ጩራ ተስፋ እዮም፣ ስለሰላም ናይ ኣፍሪቃ ብሓባር ንጸሊ ሰላም ንኣኺ ኦ ማርያም ብምድጋም ኦ ንግሥቲ ኣፍሪቃ ለምንልና ኢሎም፣


text:
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣብ ዕለት 19 ሓምለ 2016 ንጻዕቂ መርድእ ኣብ ኤርትራ ብዝምልከት ኣኼባ ኣካይዱ። ትሕዝቶ ናይቲ ኣኼባ ዝዓበየ ክፋሉ እዚ ህዝቢ ሓዘን ተረኺቡ እናተባህለ ካብ ናብ ዝንቀሳቐሶ ዘሎ ንምዕጋት እንታይ ይገበር ኣብ ዝብል ዛዕባ ነበረ።
በዚ መሰረት ናይ መርድእ ምልክታ ኣብ ናይ ምልክታ ሰሌዳታት ይኹን ጐደናታት ንኸይልጠፍ ዝእግድ መምርሒ ሰነድ ቊጽሪ 56 ኣዋጅ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። እዚሰነድ ቊጽሪ 56 ኣዋጅ ኣብ ግብሪ ንኽውዕል ብምምሕዳር ዞባ ማእከል ጀሚሩዎ ኣሎ። ብኡ መሰረት ድማ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ናብ ኩለን ናይቲ ከባቢታት ምምሕዳርን ንኡስ ዞባታትን ተላኢኹ እቲ ሰነድ ከምዘለዎ ክግለጸለን ድሕሪ ምግባር፣ ነዚ መምርሒ’ዚ ዝጠሓሰ ዜጋ ድማ 5000 ናቕፋ ናብ ክፍሊ ሕሳብ ውሽጢ ሃገር ኣታዊ ንኽገብር ጽኑዕ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ ኣሎ።
ስለዚ ነፍሲ-ወከፍ ዞባ ትኹን ንኡሳን ዞባታት ኣብ ትሕቲ ምምሕዳረን ዝርከቡ ነባሮ ህዝቢ ክሕብራን መጠንቀቕታ ክህባን ይግባእ እናበለ ሓዘን ንኸይግበርውን ጽዑቕ ምክትታል ይገብር ከምዘሎ እቲ ዝመጸና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ስለምንታይከ ተኣዊጁ፣
- ህዝቢ ኤርትራ ደቁን ደቂ ደቁን ኣብ ፈቐዶ ቤት-ማእሰርትን፡ ምድረ-በዳን ሰሃራን፡ ባሕርን ዝጠፍእ ዘሎ እታ እንኮ ሓበሬታ ዝረኽበላ ኣብ ናይ ምልክታ ሰሌዳታትን ኣብ ጐደና ዝልጠፉ እዮም። ንነዊሕ ዓመታት ደሃይ ደቆም ዝተሰወሮምውን ወደይ/ጓለይ ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ ዝብል ምልክታውን ኣብኡ እዩ ዝርከብ።
- ኣብ ኤርትራ ናይ መርድእ ኩነታት ካብ መጠን ንላዕሊ ስለ ዝበዝሐ፣ ወግሐ ጸብሐ ነቲ ምልክታታት ዘንብቡ ሰባት ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ኩርናዕ ናይ ምልክታ ሰሌዳ ወይ ኣብ ጐደናታት ዝተለጠፈ ወረቐት ብዕስለ ጉጅለ ተኸቢቡ ስለ ዝርአ ሓደ ዘይተጸበዮ ሃንደበታዊ ናዕቢ ንኸይለዓል ስግኣት ስለዘለዎ ብዓይኒ ህ.ግ.ደ.ፍ. ነዚ ብጀካ ምእጋድ ካልእ ኣማራጺ የብለይን፡ ብምባል ብኣዋጅ ከዓግቶ ወሲኑ ኣሎ።
- ነቶም ዝልጠፉ ምልክታታት ቀሊጦም ዝጒሕፉ ሰራሕተኛታትውን ደሞዞም ኣብ ክንዲ ካብቲ ስርዓት ዝኸውን ካብቲ ህዝቢ ብመልከዕ መቕጻዕቲ ንምኽፋልን ብኡ ኣቢልካውን ምንጪ እቶት ንምርካብ ዝመሃዞ እዩ።
- ሎሚ ኣብ ኤርትራ፡ ምዉት ቀባሪ ስኢኑ፡ ሬሳ ኣብ ክንዲ ኣብቲ ዝኣምነሉ መቓብር ዝቕበር ኣብ ሕጓ ገዝኡ ንኽቕበር ዝግደደሉ ኩነታት በጺሑ ከምዘሎ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣጸቢቑ ይፈልጥ እዩ። ስለዚ ከምዚ ናይ ሎሚ ኣዋጅ ብጋህዲ ዘይተነግረ’ምበር ሬሳ ከፊልካ ናይ ዝቕበረሉ ኣገባብ፣ ሬሳ ምስ ሞተ ኣብ ገዛ ክቕመጥ የብሉን ናብ ዝብል ኣንፈት የምርሕ ከምዘሎ ንዕዘብ ኣለና።
ኣብ መደምደምታ ድማ ኩሉ ናይ ቀብሪ ስነ-ስርዓት ባዕሉ ማለት መንግስቲ ክገብሮ እዩ ዝብል ኣዋጅ ከይመጸ ኣይተርፍን’ዩ ዝብል እምነት ኣለና። ናይ ህዝቢ ባህልን ልምድን ክብርን ሓደ ብሓደ ክሰብሮም ጸኒሑ እዩ። እቲ ክኸዶ ዝጸንሐ መስርሕ ናብዚ ዝዓለመ ምዃኑ ግልጺ እናኾነ መጺኡ ኣሎ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ.ኣብ ናይ ህዝቢ ሓዘን ይኹን ሬሳ ኢዱ ዘእትወሉ ምኽንያት ኣይነበሮን። ሕማቕ መንግስቲ ምስ ቈልዓ ሰበይቲ ይበኣስ ከም ዝበሃል ግን ኣብ ውሽጢ መነባብሮ ስድራቤት ኣትዩ ዝበልዕዎን፡ ዝሰትይዎን ክቕይሰሎም ንርእዮን ንሰምዖን ኣለና።
ናብቲ ቀንዲ ጉዳይና ምልስ ኢልና ብዛዕባ መርድእ ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብና ከመይ ይሰርሕ ከምዝነበረ ብሕጽር ዝበለ ክንጠቅስ ንፈቱ ። ከም ባህልን ልምድን ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ሓዘንተኛ ስድራ-ቤት ከም መቃልሒ ሓዘኑ ዝጥቀመሎም ኣገባብ መራኸቢ ሰለስተ ዓይነት እዮም።
- ኣብ ገጠራት ኤርትራ ዝቕመጥ ሕብረተ-ሰብና ብመን ዕዉት ወለንተኛታት ተዳልዮም ብሓፈሻ ናብ ከባቢ ዓድታት ብፍላይ ድማ ዓጽመ ስጋ ዝርከብሉ ርሕቕ ዝበለ ወረዳታትን ኣውራጃታትን ዘማልአ ብንጥፈት ዚንቀሳቐሱ ኣጓብዝ ይለኣኹ። ሓመድ ድበ እንተኾነውን እቲ መርድእ ዝበጽሖ ኣካል ዝነበሮ መደብ ኣቋሪጹ ኣብቲ መዓልቲ ቀብሪ ይርከብ።
- ዓቕሚ ዘለዎ ስድራ-ቤት መዋቲ ብመንገዲ ፈነወ ሬድዮን ጋዜጣን ተጠቒሙ የርድእ፣ ከምኡውን ብተሌፎን ክርከቡ ዝኽእሉ ደዋዊሉ እቲ መርድእ ኣብ ውሽጢ ዉሱን ሰዓታት ኣብ ኩሉ ከምዝበጽሕ ይግበር ነይሩ። እዚ ኣገባብዚ ግን ብናይ ገንዘብ ዓቕሚ ዝትመን ኢዩ።
- ኣብ መብዛሕትኡ ኣብ ከተማታት ዝርከብ ሕብረተ-ስብና ካብ ኩሉ ተምሳል ዝተኣከቦ ስለዝኾነ ኣብ ቊጽሪ 2 ተጠቒሱ ዘሎ ምጥቃም ቀዳማይ ኣማራጺ ክኸውን ከሎ ዓቕሚ ምስ ዘይፈቅድውን እቲ ዝተሓተ ኣገባብ ናይ መዋቲ ስእልን ሓበሬታን ዝሓዘ ጽሑፍ ኣብ ናይ ምልክታ ሰሌዳታትን መናድቕን እናተለጠፈ እቲ ህዝቢ ናይ ሓዘን ተኻፋሊ ዝኾነሉ ልሙድ ኣገባብ መራኸቢ ነይርዎ። ከምኡ’ውን ገንዘብ ከፊልካ ኣብ ኣደባባያትን ናይ ከተማ ኲርንዓትን ብኣካል እናተንቀሳቐሱ ዘእዉዩን ይግበር ነይሩ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ነዚ ባህሊ’ዚ ብዝዓበየ ክድምስስ ከምኡ’ውን እተን ይውሓዳ ይብዝሓ ኣብ መዓልቲ ሓዘን ዝግበራ ቍንጣሮ ወጻኢታት ናብ ጅብኡ ንምእታው ዝገብሮ ዘሎ ስስዐ እዩ።
ስለዚ ነዚ ኣብ ላዕሊ ብዝርዝር ዝተጠቕሰ ኣገባብ መራኸቢታት ሓዘን ቀስ ብቐስ እናደኸመ ክቕጽል ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ መደምደምታ ድማ እንሆ ብኣዋጅ ከምዝእገድ ገይሩ።
ባህልን፣ ስሙር ደሞክርሲያዊ ግንባር ኤርትራ www.EriFront.com E-mail: uedf2012@gmail.com


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
''ህሉው ኩነታት ንምምካት-ምውዳን መደባት ከነካይድ ኢና''፣ ህግደፍ
ብግዳማውን ውሽጣውን ጸቕጥታት ኣብ ወጥሪ ዝርከብ መንስቲ ኤርትራ ዘቖመ ህግደፍ፣ ህሉው ኩነታት ንምምካት-ምውዳን መደባት ከነካይድ ኢና ዝብል ጎስጓስ የካይድ ምህላዉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ተቓውሞን ጽልዋን ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ መንእሰያት እናዓበየ ይመጽእ ብምህላዉ፣ ህግደፍ ነዚ ንምምካት ከም መቐጸልታ ናይቲ ብመንእሰያት ህግደፍ ዝፍለጡ ደገፍቲ ምዅስኳስ፣ ኣብ ውሽጢ ዓዲ’ውን ነቶም ኣብ ትሕቲ ሃማመተኤ ዝተሓቝፉ ‘ሕመረት’ ዝተሰምዩ መንእሰያት ምሕያልን ምትብባዕን ክድፍኣሉ ምዃኑ ምስ ጸልውቲ’ዮም ዝበሎም መንእሰያት ብስቱር ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ኣኼባታት ይግለጽ ኣሎ።
ፕ.ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ንሕክምና ናብ ስዑዲ ዓረብ ከይዱ
ሓሚሙ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ እዋን ክግለጽ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ንሕክምና ናብ ስዑዲ ዓረብ ከምዝኸደ ንመንግስታዊ ማዕከን ዜና ብምጥቃስ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
እቲ ማዕከን ዜና ኣቕሪብዎ ብዘሎ ጸብጻብ፣ ኣልበሽር ሕክምናዊ መርመራ ድሕሪ ምክያዱ ምስ ንጉስ ስዑዲ ዓረብ ዓብዱላሂ ቢን ዓብዱል ዓዚዝ ኣል ሳዑድ ክዘራረብ’ዩ።
ኤርትራውያን መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ኣብ ዶብ ኬንያ ተዓጊቶም
መንግስቲ ኬንያ፣ ናብ ሃገሩ ንዝገሹ ኤርትራውያን መእተዊ ቪዛ ንኽጥቐሙ ዘገድድ ሓድሽ ውሳኔ ድሕሪ ምሕላፉ፣ ኣብቲ ዞባ ካብን ናብን ጎረባብቲ ሃገራት ዝንቐሳቐሱ ዝነበሩ ኣማኢት ኤርትራውያን መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ኣብ ዶብ ኬንያ ተዓጊቶም ምህላዎም ኢንዴፕዝ ኣፍሪካ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ካብ ናይሮቢ ሓቢሩ።
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ግራት ብውሕዱ 14 እሱራት ሞይቶም
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ኣብ ዓዲ ግራት ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ብምፍራሱ ብውሕዱ 14 እሱራት ከምዝሞቱን 35 ድማ ብኸቢድ ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ተዓቝቦም ከምዘለዉን ዘ ሪፖርተር ኣረጋጊጹ።
ሓድ-ሓደ ከባቢታት ኣስመራ ፍታሕ ዝስተ ማይ ረኺቡ
ኣብ ኣስመራ ንኣስታት ሓደ ዓመት ኣጋጢሙ ዝጸንሐ ጸገም ዝስተ ማይ፣ ኣብ ሓደ ሓደ ከባቢታት ፍታሕ ከምዝተረኽቦ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጾም።
እቲ ብመስመራት ሻምብቖ ነናብ ገዛ ዝኣቱ ዝነበረ ማይ፣ ካብ ዘቛርጽ ኣዋርሕ ድሕሪ ምቝጽሩ፣ ዝስተ ማይ ብቦጣት ንምብጻሕ ዝተኻየደ ፈተነታት’ውን ህዝቢ ከከላብት’ዩ ጸኒሑ።
እቲ ኣውራ ብማይ ተጸጊሙ ዝጸንሐ ከባቢታት ኣስመራ ብፍላይ ከባቢ መደሽቶ ኣኽርያ፣ ገዛ ከኒሻ፣ ገለ ክፋል ማይ ጭሆት፣ ድሕሪ ኣስታት ሓደ ዓመት ንመጀርያ እዋኑ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ብሻምብቖታት ማይ ክረክብ ምኽኣሉ’ውን ተፈሊጡ።


text:
ግብፂ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ክትፍንዎ ካብ ትኽእል ቀጥታዊ ወታደራዊ ወራር ብዝበለፀ ‘’ብነጭለባሽ’’ ክተብፅሖ ዝኽእል ሓደጋ ዝበለፀ እዩ ክብሉ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ገሊፆም።ኣብዚ ሰሙን ሽበራን ዓመፅን ብምውዳድ ውዲት እናትኣለመ’ዩ ዝበሉ እቶም ቀ/ሚ ኩሎም ተሳተፍቲ’ቲ ክላዓል ዝኽእል ህውከት ዋጋ ክከፍሉሉ'ዮም ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ነዚ ዝገለፁ ሎሚ ሰሉስ ናይ መንግስቶም ናይ ሸሞንተ ኣዋርሕ ናይ ስራሕ ፀብፃብ ንቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኣብዘቕረብሉ እዋን እዩ።ድሕሪ እቲ ሪፖርት ሒደት ሕቶታት ቀሪቦም ነይሮም።
ኣቶ መለስ ደጋጊሞም ከምዝበልዎ መንግስታት ግብፂ ንዝስዕቦም ፍሉጣት ሰለስተ ስትራተጂታት ንምፍሻል ምድላው ኣድላይ እዩ።
እቲ ቀዳማይ ስትራተጂ ገዚፍ ሰራዊት ብምቕማጥ ምፍርራሕ እዩ።ነዚ ብዝምልከት ክንኽተሎ ዝግባእ ስትራተጂ ድማ ዘይምፍራሕ እዩ።ዘይምፍራሕ ክብሃል እንተሎ ፈኸራ ምድርዳር ምድቃስ ከይኮነስ ብጭቡጥ ኣብ ልዕሊ ሃገርና ክፍፀም ዝኽእል ወራር ክሳብ ክንደይ እዩ ኢልካ ሳይንሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ምፍታሽ ማለት እዩ ኢሎም።
እቲ ካልኣይን ቀንድን ሓደጋ ግብፃዊያን ብቐጥታ ብዝፍፅምዎ ወራር ከይኮነስ "ብነጭለባሻት" ዝፍፅምዎ ሓደጋ እዩ።ንሱ እዩ እቲ ዝዓበየ ሓደጋ።እዚ ዓይነት ሓደጋ ቅድሚ ሕዚ ዝነበረ እዩ ሕዚ’ውን ብሰፊሑ ይደፍኡሉ ኣለው።ንነገሩ ናይ ግብፂ መምርሒ ከይተውሃቦም እውን መንግስቲ ኤርትራ ሓዊሱ ብናይ ባዕሎም ተበግሶ ክሰርሑ ዝኽእሉ ነጭለባሻት ኣለው ይብሉ።
እቲ ሳልሳይ ናይ ግብፂ ስትራተጂ ኢትዮጵያ ኣብ ሩባ ኣባይ ዲጋ ከይትሃንፅ ናይ ወፃኢ ናይ ገንዘብ ልቓሕን ሓገዝን ምኽልካል ከምዝኾነ ዝገለፁ ኣቶ መለስ እዚ’ውን ዘይክኣል ምዃኑ ንምርኣይ ኢትዮጵያ ብዘይዝኾነ ይኹን ሓገዝ ባዕላ ንምህናፅ ምውሳና ኣረዲኦም።
ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ "ንኣባላት መድረኽ ብፍላይ ድማ ንኣባላት ሓድነት ሓደ መልእኽቲ ከሕልፍ እደሊ።መንግስቲ ኢትዮጵያ ምርኣይን ምስማዕን ዝኣበዮ መንግስቲ ኣይኮነን።ምርኣይን ምስማዕን ዝኽእል መንግስቲ እዩ።ኣብዚ ሰሙን ሽብርን ዓመፅን ብምውዳድ እናተኣለመ ኣብዘሎ ውዲት ዝሳተፍ ኩሉ ሰብ ዋጋ ክኸፍል እዩ" ኢሎም ኣጠንቂቆም።
ፀብፃብ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብ ኢኮኖሚ ንግድን ጉዳይ ግብርን ካልኦት ጉዳያትን ዘጠቓለሉ እንትኸውን ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዝወፀ ሓድሽ ፖሊሲ ከም ናይ ቀደም ንመጥቓዕቲ ምክልኻል ጥራሕ ከይኮነስ ዓለም ለኸ ሕጊ መሰረት ብምግባር ተመሳሳሊ ናይ መልሰ ግብሪ ስጉምቲታት ምውሳድ ከምዝኸውን ኣቶ መለስ ኣረጋጊፆም።


text:
ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ስታዲዮም ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተዳለወ ስነስርዓት ዝተረኽቡ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብቶም ዝሓለፉ 25 ዓመታት ብርክት ዝበሉ ዓወታት ተመዝጊቦም ኣለው ኢሎም።እዚ በዓል እዚ ንድሕሪት ቁሊሕ ኢልካ ንምርኣይ ከምዝሕግዝ ዝገለፁ ንሶም ቅድሚ 1983 ዓ/ም ዝነበረት ኢትዮጵያ ሓዳሽ ምስ ዝበሉዋ ናይ ሎሚ ኢትዮጵያ ብምንፅፃር ኣብዝተፈላለዩ ዓውድታት ምክባር ሕገ መንግስቲን ለውጥታት ተረኺቦም ኣለው ኢሎም።
ፌደራላዊ ስርዓት ተግባራዊ ዝገበረ ሕገመንግስቲ ኢፌዴሪ ናይ ህዝብታት ናይ ዘመናት ሕቶ መንነት ምሉእ ብምሉእ ካብ ምምላሱ ንላዕሊ ሰብኣውን ዴሞክራሲያውን መሰል ዜጋታት ከይተሸራረፉ ንኽበሩ ኣፍልጦን ሓለዋን ሂቡ እዩ እዮም ይብሉ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ።
ብምቕፃል ኣብታ ሃገር ዘተኣማምን ሰላም ንክሰፍን፣ውሕስነት ዘለዎ ስርዓተ ብዙሕነትን ፓርቲ ዴሞክራሲያዎ ስርዓትን ንክዓስል፣ከምኡ’ውን ስሉጥ፣ዘላቕን ንኩሉ ዝረብሕ ፍትሓዊ ዕብየትን ንኽረጋገፅ ምችእ ሃዋህው ፈጢሩ’ሎ ኢሎም።
ኢትዮጵያ ንድሕሪት ክምለስ ኣብዘይኽእል ናይ ዕብየትን ለውጥን ሃዋህው ኣትያ’ላ ክብሉ እውን ገሊፆም ኣለው ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ።
ኣባል ተቓዋሚ ፓርቲ ዝኾኑ ኣቶ ልደቱ ኣያሌው 25 ዓመት ዘመነ ኢህወዴግ ሕውስዋስ ውፅኢት ዝተመዝገበሉ እዩ ይብሉ።
ተቓወምቲ ፓርትታት ብወገኖም ብፍላይ ፖለቲካዊ ምምሕያሽ የለን፤ኢህወዴግ ካብ ልቡ ዴሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ኣብዛ ሃገር ክኽበር ድልየት ዘለዎ መንግስቲ ኣይኮነን ክብሉ ቅሬታኦም ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኣምሓራ ምርጋግእ ምህላው መንግስቲ እቲ ክልልን መኢኣድን ገሊፆም።
ብኻሊእ ወገን ድማ ካብ ከተማ ዮሃንስ ናብ ሱዳን ብኡ ኣቢሎም ናብ ሑመራ ዝኣተው ተመዛበልቲ ካብ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ 3 ሽሕ ብር እናተውሃቦም ነናብ ከባቢ ትውልዶም ክኸዱ ከምዝተነግሮም ገሊፆም።
ካብ ቅድሚ ትማሊ ጀሚሩ ኣብ ባህር ዳር ውሱን ምርግጋእ ከምዝነበረ፣ዱኳናት ከምዝተኸፍቱን ትራንስፖርት እውን ከምዝነበረን ናይቲ ክልል መንግስትን ምኽትል ፕሬዝዳንት መኢኣድ ኣቶ ሙሉጌታ ኣበበን ገሊፆም።
ኣብ ከተማታት ምዕራብ ጎጃም እውን ውሱን ምርግጋእ ይርኣዮምከምዘሎ ኣቶ ሙሉጌታ ተዛሪቦም።
‘’ኣብ ከተማ መተማ ዝተፈጥረ ፀገም ኣብ ዘርኢ ዘተኮረ ከምዘይነበረ ኢና ኣፃሪና፤ነቲ ሓደጋ ዘውረደ ኣካል መን ምዃኑ ግን ኣይፈለጥናን ናይ ተወለድቲ ትግራይን ኣምሓራን ግጭት ኣይኮነን’’ ኢሎም።
ብኻልእወገን ድማ ከተማ መተማ ናብ ምርግጋእ ከምዝተመልሰት ከንቲባ ከተማ መተማ ዮሃንስ ኣቶ እሸቴ መልኬ ገሊፆም።
ዝሓለፈ ሰሙን 25 ነሓሰ 2008 ዓ/ም ኣብታ ከተማ መናእሰይ ዝተወሰነ ሽግር ክፈጥሩ ጀሚሮም ከምዝነበሩን ሓይልታት ፀጥታ ከምዝተኸላኸሉዎን ገሊፆም ኣለው ኣቶ እሸቴ።
ንሶም: ’’ኣብ ልዕሊ ሓሙሽተ ሰባት ናይ ሞት ሓደጋ ኣጋጢሙ’ሎ።ኣስታት ሸውዓተ ሰባት ድማ ናይ ምቑሳል ሓደጋኣጋጢሙዎም ኣሎ’’ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ 84 ናይ ንግዲ ትካላት ጉድኣት ከምዝበፅሐን እቲ ሕብረተሰብ ስልዝተረባረበ ግን ዝተቓፀለን ዝዓነወን ንብረት ብዙሕ ከምዘይኮነ ኣቶ እሸቴ ተዛሪቦም።
ንሶም: ‘’ጉድኣት ዝበፅሖም ሰብ ንብረት ብሽሞም ዝፍለጡ እንተኾኑ እውን ብሄሮም እንታይ ከምዝኾነ ንምፍላጥ እቲ ሓበሬታ ተወዲኡ ኣይመፀን’’ኢሎም።
ካብ ከተማ መተማ ዮሃንስ ናብ ሱዳን ከተማ ገላባት ካብኡ ድማ ናብ ሑመራ ዝኣተወ ታደሰ ሕሉፍ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ መደቀሲ ዓራት ከምዝተኻረየሎም ይገልፅ።ልዕሊ ሸውዓተ ሽሕ ቕርሺ ከፊሉ ናብ ሑመራ ከምዝኣተው ዝገለፀ ንሱ ህዝቢ ሱዳን ዝገበረሎም ደገፍ ይንእድ።
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ሰሰለስተ ሽሕ ቕርሺ እናሃበ ነናብ ከባቢኦም ንክኸዱ ይነግሮም ከምዘሎ ዝገለፀ ንሱ እዚ እኹል ስለዘይኮነ ሓገዝ ፀዊዑ’ሎ።


text:
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ምስ ጋንታ ቦስትዋና ቅድሚ ትማሊንቀዳማይ ዙር ግጥም መጻረይ ዋንጫ ዓለም አብ ዘካየደቶ ግጥም 2ብ0 ተሳዒራ።
እታ ጋንታ አብ ወጻኢ ሃገራት ዝጻወቱ ፕሮፌሽናል ተጻወቲ ሒዛ’ያ ተሰሊፋ። እዞም ተጻወቲ ውልቃዊ ብቕዓት ከምዘለዎም ካብቲ ዘርአይዎ ቅዲን ሜላን አጸዋውታ ንምልላይ ከቢድ እንተዘይነበረ ተሰለፍቲ’ታ ጋንታ ግን ትጽቢት ተመልከቲ ከርውዩ ኣይከአሉን። ናይ ምርድዳእ ሓቢርካ ምጽዋት ጸገም ነይሩዎም።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ትማሊ አብ ስታድዩም አዲስ አበባ ካልአይ ግጥም ዘካየደት ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ንመጋጥምታ ጋንታ ሳኦ ቶም ፕሪንችፐ 3ብ 0 ስዒራ’ላ። ብውሕሉል ውጽኢት 3 ብ 1 ናብ ቀጻሊ ዙር መጻረይ ምህላፋ አረጋጊጻላ። እታ ጋንታ ብቀዳማይ ግጥም 1ብ0 ተሳዒራ ምንባራ ይዝከር።
ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ አብ’ቲ ናይ ትማሊ ሰንበት ግጥም ቀዳመይቲ ሸቶ ዘመዝገበት አብ መበል 47 ሰኮንድ’ዩ። አብ ታሪኽ’ታ ጋንታ ካብ ዝተመዝገበ ሸቶታት ፈጣን ሸቶ ተባሂላ’ውን ተመዝጊባላ። ቀጻሊ ግጥም ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ምስ ኮንጎ ብራዛቪል ክኾውን’ዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ሚ/ጉ/ወ ስዑዲ ዓረብ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ድሕሪ ምዝርራብ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣምሪሑ
Radio Erena: 09 August 2018
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ዓድል ኣል ጁቤር፣ ምስ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኣስመራ ድሕሪ ምዝታይ፣ ሎሚ ሓሙስ 9 ነሓሰ ናብ ኢትዮጵያ ኣትዩ።
እቲ ሚኒስተር ብ 5 ነሓሰ ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፣ ኣብ ጅዳ ኣብ ዝርከብ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ከምዘዘራረበ ይዝከር።
ንሱ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝጸንሓሉ ምስ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነ ገበየሁ ዝርከብዎም ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ሓድሽ ምዕባለታት ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምኡ ድማ ህሉው ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ብዝምልከት ክዘራረብ'ዩ።
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ብወራስ ዓራት ኣቡዳቢ፣ ናይ ክብሪ መዳልያ ኣብ ዝተሸለምሉ፣ ኣቐዲሙ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ምስ መራሕቲ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ርያድ ከምዝተዘራረበ ይዝከር።
ክልቲኦም መራሕቲ ዘተ ንስምምዕ ሰላም ቅድሚ ምእዋጆም፣ በብወገኖም ምስ ወራስ ዓራት ኣቡ ዳቢ፣ ሸኽ ኣልናህያን ከምዝተራኸቡ'ውን ይፍለጥ።
መስርሕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሕቡራት ኢማራት ዓረብን ስዑዲ ዓረብን እናተማእከለ ይኸይድ ከምዘሎ'ዩ ዝግለጽ።
ኣብ መንጎ ጅቡትን ኤርትራን ንዘሎ ምስሕሓብ ንምሽምጋል'ውን ተበግሶ ክወስዳ ከምዝኽእላ ዝተፈላለዩ ዲፕሎማሰኛታት ይእንፍቱ።
እዘን ክልተ ሃገራት ንምትእትታው ቀጠር ካብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ንምእላይ ኣብ ጽዑቕ ዲፕሎማስያውን ውትሃደራውን ንጥፈታት ተዋፊረን ከምዘለዋ በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ'ዩ።
========================


text:
ሕማም ደሓር ዘርእስቱ ኣብ tig tv ዝሓልፍ ተኸታታሊ ድራማ
ደራሲ መንእሰይ ሃፍቶም ስልጣን ዝተፀሓፈ ንባህልን ልምድን ህዝቢ ትግራይ ብፍላይ ድማ ህዝቢ ማእኸላይ ዞባ ከባብታት ገጠር ዓድዋ ኣጉሊሁ ዘርኢ ናይ ገጠር ድራማ እዩ።
ኣብቲ ቅድሚ ውሱን መዓልትታት ኣብ ከተማ መቐለ ዝተካየደ መድረክ እዩ እምብኣር ውህብቶ ናይ ሞራል ድጋፍን ረኺቡ ዘሎ። ህያብ ኣይንዓቕን፡ ንሞራል ክኾን ጥራይ ከይኮነስ ምሃብ ምስ ሕሊና ይተሓዝ ዝብል እምነት ዘለዎም ነባርነቱ ኣብ አውስትራልያ ዝኾነ ኣይተ ለገሰ ዘነበ ነቲ ደራሲ ብር 5000 ኣበርኪትሉ ኣሎ።
ብዝተተሓዘ ዜና እቲ ገባሪ ሰናይ ወገን
7 in one ብዝብል ኣብ ሸውዓቲአን ዞበታት ትግራይ ዝርከቡ ደቂ ስወኣትን ጉድኣት ኣካልን ኮይኖም ፅጉማት 45 ተምሃሮ 93 000 ብር ከምኡ ድማ 3 laptop ሓጊዙ።
እዚ ወገን ዝገብሮ ሓገዝ ካብ ጅብኡ እዩ። ካልኦት ዓቕሚ ዘለዎም ሰባት ክኽተልዎ እውን ፃውዒቱ ኣቕሪቡ ኣሎ።
እዚ ንቋንቋን መንነትን ትግራይ ዝሕለቕ ወናም ትግራዋይ ኣፍቲ ዝነብረሉ ዓዲ እውን ብተበግሶ ትግርኛ ንደቂ ተጋሩን ኤርትራን የምህር።
ነዛ ድራማ ድማ ብ YouTube ይከታተላ ብጣዕሚ ዘድንቃን እያ ዝበለ ኣይተ ለገሰ “ካብ ምዕዳግ ሊዝ ንክሕገዝ ዘለዎ ምሕጋዝ”
ግዕዝ ሚዲያ
ንቐዳምነት ንሰርሕ


text:
ፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ጃኮብ ዙማ፡ ካብ ስልጣን ንክወርዱ ዝግበር ድፍኢት ወሲኹ
ንፕረዚደንት ደቡብ ኣፍሪቃ ጃኮብ ዙማ ካብ ስልጣኖም ንምውራድ ዝግበር ፀቕጢ እናሓየለ መፂኡ። ላዕለዎት ኣባላት ሰልፊ ኤኤንሲ
ድማ ትማሊ ሰንበት ምስ ጃኮብ ዙማ ዘትዮም።
ዝርዝር ሓበሬታ እቲ ዘተ'ኳ ብወግዒ እንተዘይተገልጸ፡ መራሕቲ እቲ ሰልፊ ግን ሎሚ ሰኑይ ህፁፅ ኣኼባ ከካይዱ እዮም።
ብተደጋጋሚ ብብልሽውና ዝኽሰሱ ዘለዉ ጃኮብ ዙማ ኣብ ወርሒ ሕዳር ካብ መሪሕነት ሰልፎም ብሲሪል ራማፎሳ ተተኪኦም እዮም።
ተንተንቲ ከምዝብልዎ፡ ኣብ መራሕቲ ሰልፊ ኤኤንሲ ብሰንኪ ውድድር ስልጣን ዝተኸስተ ምፍልላይ ቅድሚ'ቲ ኣብ ዝመፅእ ዓመት ዝካየድ መረፃ ክፈትሕዎ ድልየት ኣለዎም።
ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ነቓዕ ከኣ ንፕረዚደንት ዙማ ብዘተን ምርድዳእን ብምእላይ ወይ ድማ ኣብ ባይቶ መዛተይ ረቂቕ ሓሳብ ብምቕራብ ከፈፅምዎ እዮም።
ሽድሽተ ላዕለዎት ኣመራርሓ ሰልፊ ኤኤንሲ ትማሊ ሰንበት ሓደ ብሓደ ኣብ ፕሪቶርያ ናብ ዝርከብ መንበሪ ገዛ ፕረዚደንት ዙማ ከምዝበጽሑ ተገሊፁ።
ጁሊየስ ማሌማ ዝተብሃሉ መራሒ ተቓዋሚ ሰልፍን ኣባል ኤኤንሲ ነበርን ኣብ ትዊተር ገፆም ከምዝፀሓፍዎ ዙማ ካብ ስልጣኖም ንምውራድ ድሉው ኣይኮኑን።
ዙማ ቅድሚ'ቲ ኣብ 2019 ዝካየድ መረፃ ካብ ስልጣኖም ኣይወርዱን። ኮይኑ ግን ሰልፎም ብሰንኪ ምድኻም ቁጠባን ክስታት ብልሽውናን ዝነበሮ ተቐባልነት እናጎደለ መፂኡ'ሎ።
እንተኾነ እቶም ብተደጋጋሚ ብብልሽውና ዝኽሰሱ ዘለዉ ፕረዚደንት ዋላ ሓደ ተግባር ከምዘይፈፀሙ ብምግላፅ ነቲ ክሲ ክነጽግዎ ፀኒሖም እዮም።
ኣብ 2019 ኣብ ዝካየድ መረፃ ክዕወቱ ዝለዓለ ትፅቢት ዝግበረሎም ሓድሽ መራሒ ሰልፊ ኤኤንሲ ራማፎሳ ንሓድነት ሰልፎም ፀዊዖም።
ዙማ ካብ ስልጣኖም ክወርዱ ቅሩብ እንተዘይኮይኖም ግን ምስ ካልኦት ሰዓብቶም ኮይኖም ኣንፃሮም ከምዝስለፉ ግምታት ኣሎ።


text:
ኣብ ኣስመራ ከባቢ ማይተመናይ ኣብ ዝነበረ ዕዳጋ ጠለ-በጊዕን ከብትን፡ ማእከላይ ዋጋ በጊዕ 800 ናቕፋ፡ ዋጋ ከብቲ ድማ ካብ 3 ሺሕ ካሳብ 8 ሺሕ ከምዝበጽሓ ወኪል ቪኦኤ ዘዘራረቦም ሸማቶን ነጋዶን ሓቢሮም።
ዋጋ ደርሆ ካብ 130-230 ክኸውን ከሎ፡ ዋጋ ኣንቋቁሖ ድማ ካብ 3.50 ክሳብ 5 ናቕፋ ይሽየጥ ኔሩ ይብሉ። ናይ ነገር ዕዳጋ ግን ጽባሕ ቀዳም- ድሮ ፋሲካ ክቀያየር ከምዝኽእል ይግለጽ።
ኣብ ከተማ መቐለ ዋጋ ዕዳጋ ብዝበለፀ ፅባሕ እኳ ዝፍለጥ እንተዀነ ብፍላይ ዋጋ ደርሁ፣ ጤለበጊዕን ኣብዑርን ግን ካብቲ ዝነበረ እንትርፊ ክውስኽ ክንክይ ኣይከኣለን ይብሉ ወሃብቲ ርእይቶ።
ኰይኑ ግና ህዝቢ ዓቕሙ መሰረት ገይሩ በዓለ ፋሲካ ምስ ስድርኡ ኣኽቢሩ ክውዕል ኣብ ደፋእፋእ ከምዝቐነየ ምርዳእ ይከኣል ይብል ግርማይ ገብሩ ኣብ ፀብፃቡ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ፡ ዋጋ በጊዕ ካብ 2ተ ክሳብ 4ተ ሺሕ ብር ምዃኑ ወኪል ቪኦኤ ካብ`ቲ ቦታ ልኢኹ፡ ካብ ዝሓለፈ በዓል ልደት ግን ይሓይሽ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣባላት ተቃውሞ ፓርቲ ነቲ መድረኽ ክትዕ ረጊፆም ድሕሪ ምውፃኦም፣እቲ ኬንያ ካብ ኣባልነት ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ንክትወፅእ ዝፅውዕ ኣጀንዳ ብቀሊሉ‘ዩ ሓሊፉ።
እቲ ውሳነ ዝሓለፈ ድማ፣ፕረዚደንትን ምክትሎምን ኣብ ዘ-ሄግ ዝመደብሩ ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ክሶም ክስማዕ ኣብ ዝጀመረሉ ጊዜ‘ዩ።
ኣብ‘ቲ ፓርላማ ኣብዛሓ መንበር ናይ ዝሓዘ ፓርቲ ኣቦ-መንበር ኣደን ዱዋሌ፣ኬንያ ካብ ኣባልነት ቤት ፍርዲ ገበን ንክትወፅእ ውሳነ ምሕላፉ ዝተሰመዖም ክገልፁ ከለው ”ክቡር ኣፈጉባኤ፣ከምመጠን ሃገር፣ሎሚ ዘሕለፍናዮ ውሳነ፣ንሃገራውነትና ዘንፀባርቅ መግለፂ ሉኣላዊነት‘ዩ” ኢሎም።
ምክትል ፕረዚደንት ዊልያም ሩቶን ጋዜጠኛ ጃሽዋ ኣራፕ ሳንግን፣ክሶም ሰሉስ ክጅምር‘ዩ።ሙግት ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ ድማ፣ዝመፅእ ሕዳር።
ሰለስቲኦም ብጠንቂ‘ቲ ቅድሚ ሽዱሽተ ዓመት ድሕረ-ምርጫ ዝተወለዐ ህውከት፣ህይወት ልዕሊ ሓደ ሽሕ ጠፊኡ ተባሂሎም ብምልዕዓል‘ዮም ተኸሲሶም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣እቲ መስርሕ ሙግት ንሉኣላዊነት ኬንያ ከምዘይደፍር ወሃቢ-ቃል ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ፋዲ ኣል ዓብደላ ገሊፁ፥
”ኩለን ኣባላት ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን፣ንኬንያ ሓዊስካ፣ሉኣላዊነተን ብናፅነት ዘረጋግፃ‘የን።ህዝቢ ኬንያ‘ውን ከምኡ ዴሞክራሲያዊ መሰላቱ ኣብ እዋን ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣረጋጊፁ‘ዩ።መስርሕ ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ መስርሕ ፍትሒ‘ምበር፣ፖለቲካዊ ኣይኮነን” ኢሎም።
ዊልያም ሩቶን ኡሁሩ ኬንያታን ቅድሚ‘ቲ ህውከት ዘስዐበ ምርጫ ተፃባእቲ ነይሮም።ኣብ‘ዚ ናይ ዳሕረዋይ ምርጫ ግና ግንባር ፈጢሮም።ወፍሪ ምርጫ ድማ፣ንዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኬንያ ጣልቃ ይኣቱ ከምዘሎ ኣምሲልዎ።ዋና ዓቃቢ-ሕጊ‘ቲ ቤት ፍርዲ ፋቱ ቤንሶዳ ግና ነቲ ነቀፌታ ትነፅጎ። ”ፓርላማ ኬንያ፣ፍሉይ መርማሪ ኮምሽን ንክቀውም ዘሕግዝ ሕጊ ከሕልፍ ኣይካኣለን።ካብኡ ኣስዒቡ መንግስቲ ኬንያ፣ነቶም ሰለስተ ዝተኸሰሱ ውልቀ ሰባት፣ይምርምሮምን ክኸሶም እንተኾይኑን ንቤት ፍርዲ ዓለም ኣይሓበረን” በለት።
ኬንያ ካብ ኣባልነት ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ምውፃኣ ሳዕቤኑ ብዙሕ‘ዩ ይብል ኣብ ለንደን ንክፍሊ መፅናዕቲ ርሑቅ ምብራቅን ኣፍሪቃን ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበንን ዝከታተል ፊል ክለርክ።
”እዚ ማለት፣እቲ ቤት ፍርዲ ኣብ ባይታ ከካይዶ ንዝደልዮ መስርሕ ምፅራይ ኬንያ ኣይትተሓባበርን ማለት‘ዩ።መሰኻኽር ምርካብ ኣይካኣልን ማለት‘ዩ።ብዝዓዘዘ ጎኑ ድማ፣ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ፣ንኣሰር ኬንያ ስዒበን ንሕና‘ውን ካብ ኣባልነት‘ቲ ቤት-ፍርዲ ክንወፅእ ኢና ክብላ ይኽእላ“ ኢሉ።
ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ብምኽንያት ዘርኢ ጥራሕ ንኣፍሪቃውያን ይሃድኖም‘ሎ ክብል ሕብረት ኣፍሪቃ ከምዝኸሰሰ ይዝከር።እቲ ቤት ፍርዲ ግና ነዚ ነቀፌታ‘ዚ ኣበርቲዑ ነፂግዎ‘ዩ።ፊል ክላርክ ግና፣እዚ ኣተሓሳስባ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ሰፊሕ ተቀባልነት ይረክብ ኣሎ ይብል።
ኬንያ ካብ ኣባልነት ቤት ፍርዲ ዓለም ንምውፃኣ ክሳብ ሓደ ዓመት ክወስደላ‘ዩ።ካብ ፓርላማ ሓሊፉ፣መንግስቲ ኬንያ ነቲ ውሳነ ተቀቢሉ፣ንዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ከፍልጥ ይግባእ።


text:
ኣብ ትግራይ ኣብ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ዝፈሪ ቡን ኣብ ዕዳጋ ፅቡቕ ተጠላቢ ይኸውን ኣሎ። ኣብቲ ወረዳ ጣብያ ወረባየ ኣብ ምፍራይ ቡን ዝወፈሩ ሓረስቶት ፅቡቕ ዕዳጋ ይረኽቡ ከምዘለዉ እንተኾነ ሕፅረት ማይ የጓንፎም ከምዘሎ ሓቢሮም።
ኣብ ወረዳ ወረባየ ዝርከቡ ሓረስቶት ዝበዝሑ ጫት ከፍርዩ ቡን ቦታ ስኢኑ ይብሉ። ኣብ ውሽጢ እቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ግና መንግስቲ ንኣፍረይቲ ቡን ጠመተ ሂቡ ስለዘተባበዐ ፅቡቕ ለውጢ ከምዝተረኸበ ይገልፁ።
“ቡን ልክዕ ከም ነፍሰፁር ሰበይቲ ፍሉይ ክንክን ይሕትት። ማይ ብቐረባ ክረክብ ኣለዎ። ኮይኑ ግና እኹል ማይ ኣይረኸብናን። ኣብ ክልተ ሰሙን ሓደ ግዜ ክረክብ እናተገበኦ ዳርጋ ኣብ ዓመት እዩ ዝረክብ ዘሎ” ይብሉ ሓረስታይ ሞላ ኣርጋነ።
እቶም ሓረስቶት ዘፍረዩዎ ቡን ሒዞም ናብ ከተማ መቐለ ብምምፃእ ንህዝቢ ኣረእዮም እዮም። ነቲ ኣብ ትግራይ ንፈለማ እዋን ዝተኻየደ ምርኢት ቡን ትግራይ ብናቲ ስራሕቲ ሌላን ምዝንጋዕን ከምኡ እውን ብተኸስተ ትካል ስራሕቲ ምልላይ ዝተሰናደአ እዩ ነይሩ።


text:
መንግስቲ ንመምህራን ዝገበሮ ናይ ደመወዝ ስኬል መመሓየሺ እምበር ወሰኽ መህያ ኣይኮነን ክብል ምንስቴር ትምህርቲ ኣፍሊጡ።ብዛዕባ እቲ ጉዳይ እናቐረቡ ካብዘለው ፀብፃባት እውን ክእረሙ ዘለዎም ነጥብታት ኣለው ክብሉ ሓደ ሓላፊ እቲ ምንስቴር ገሊፆም ኣለው።
ዳይረክተር ኮምኒኬሽን ምንስቴር ትምህርቲ ዝኾኑ ኣቶ ጴጥሮስ ወልደጊዮርጊስ ኣብቲ ዘሰሓሕብ ዘሎ ጉዳይ ክእረም ዘለዎ ኣብሃህላ ኣሎ ዝበልዎ ሕዚ ዝተገበረ ወሰኽ መሃያ ከይኮነስ ናይ ደመወዝ ስኬል መመሓየሺ እዩ ምስበሉ ደመወዝ ዝምልከት ናብ 39 ሚእታዊ ዝኸውን ወሰኽ ዓሚ ተገይሩ እዩ ኢሎም።
እቲ ናይ ሎሚ ስርዓት ስኬል መመሓየሺ መሃያ ንምትግባር ትምህርቲ ምንስቴርን ማሕበር ምምህራንን ምስ ስቪል ሰርቪስ ብምዃን ዘካየድዎ መፅናዕትን ዝተረኸበ ውፅኢትን ንምትግባር ዝተወሰደ ስጉምቲ እዩ ኢሎም ብምስዓብ።
መንግስቲ ንሙያ መምህርነት ዓብዪ ክብሪ ሂቡ ዝሓዞ ጉዳይ ስለዝኾነ ምምህራን ካብ ካልኦት ሰራሕተኛታት መንግስቲ ብዝሐሸ ከምዝተትሓዙ እውን ኣቶ ጲጥሮስ ይገልፁ።
ሕዚ ዝተወሰደ ናይ ስኬል መመሓየሺ ከም ወሰኽ መሃያ ገይሮም ስለዝተረድእዎ መምህራን ቅሬታ ክስምዖም ከምዝኽእል ዝተዛረቡ ግልፂ ዘይኮኑ ነገራት እንተሃሊዮም እውን ነዚኦም ንምርዳእ ከምቶም ተጀሚሮም ዘለው ምይይጣት ተቐራሪብካ ምዝርራብን መፍትሒታት ምሃብን ከምዝክኣል ኣቶ ጴጥሮስ ወልደጊዮርጊስ ሓቢሮም።


text:
እዞም የመናዊያን ስደተኛታት ብዙሕ ምርጫ የብሎምን። መብዛሕትኦም ነቲ ነዊሕን ሓደገኛን ጉዕዞ ናብ ኣውሮጳ ንምፍጻም ንዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ዝኽፈል ገንዘብ የብሎምን። እቲ ጉዕዞ ንውሽመጥ ኣደን ብምስጋር ካብኡ ብመሬት ናብ ግብጺ ካብኡ ድማ ንማእከላይ ባሕሪ ብምስጋር ይፍጸም። እዚ ኮይኑ ብዙሓት ብደሓን ሶማል ንምብጻሕ ዘይከአሉ፡ ሶማል ብጽቡቕ ዘይተቐበለቶም’ውን ኣለዎ። ድኽነት፡ ሽቅለት ኣልቦነት ልዑል’ዩ። ብመሰረት ጸብጻብ ሕ/ሃ ትካል ስደተኛታት ካብ 10,000 ሶማሊላንድ ዝኣተው ስደተኛታት 1,900 ዜጋታት የመን’ዮም ይብል።
ኣብ ሶማሊላንድ መዓስከር ስደተኛታት የለን ፡ መንግስቲ ነቲ ሓሳብ ዝድግፍ’ኳ እንተኾነ ሕ/ሃ ግን እቲ ቁጽሪ ስደተኛታት ነቲ መመዘኒ መዓስከር ዘማልእ ኣይኮነን ይብል።
ኣብ 1991 ዓ.ም.ፈ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ዓመታት ኩናት ካብ ሶማል ዝተነጸለት ሶማሊላንድ ብዙሓት ካብ ህዝባ ተሞክሮ ስደት ዘለዎም እንተኾኑ’ኳ ዘሎ ዓቕሚ ንምሕጋዝ እዞም ስደተኛታት ግን ውሱን’ዩ።
ብዛዕባ'ቲ ኩነታት ከምዚ ይብሉ።
‘ ኩነታት እቶም ስደተኛታት ከም ኩነታት ዜጋታት ሶማል’ዩ ምክንያቱ ሶማልያዊያን’ውን እኩል ናይ ስራሕ ዕድል ኣይረኽቡን ። እቶም ክእለት ኣልይዎም ኣብ የመን ሰሪሖም ክነብሩ ዝኽእሉ ዝነበሩ ኣብዚ’ውን ሰሪሖም ክነብሩ ይክእሉ’ዮም ግን ክንሕግዞም’ውን ንፍትን ኣለና።’
እዞም ስደተኛታት ሶማሊላንድ ኣብ ዝኣተውሉ ናይ መግቢ፡ ሕክምናን ናይ ገንዘብ ሓገዝ ( $100) ካብ ሕ/ሃ ይወሃቦም ፡ ናብ ዝኾነ ክፋል ሶማል ንምኻድ’ውን ናይ መጉዓዝያ ሓገዝ ይግበረሎም እንተኾነ ግን እዚ እኹል ኣይኮነን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኢጣልያ፣ 800 ስደተኛታት ካብ ምጥሓል ድሒኖም
Radio Erena: 29 January 2018
ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝተበገሱ ኣስታት 800 ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ብቀዳም 27 ጥሪ ብሓይሊ ባሕሪ ባሕሪ ኢጣልያ ድሒኖም።
ካብቶም ብሓሙሽተ ጀላቡ ዝተበገሱ ኣማኢት ስደተኛታት፣ ናይ ክልተ ሰባት ሬሳ ክርከብ እንከሎ ኣብ ሳናቡኦም ማይ ዝኣተዎም ሸውዓተ ቆልዑ ከኣ ብሄሊኮፕተር ናብ ዝቀረበ ሆስፒታል ናይ ቱኒዝያ ከምዝተወስዱ ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያ ኣፍሊጡ።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፣ ኣብ የመን ካብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ናብ ጅቡቲ ንምህዳም ዝሓለኑ 30 ዜጋታት ኢትዮጵያን ሶማልን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ከምዝጠሓሉ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ዝሓለፈ ሰሙን 152 ዜጋታት ሶማልን ኢትዮጵያን ካብቲ ኣብ የመን ዘሎ ኩነታት ንምህዳም፣ ብጃልባ ካብ ገማግም ባሕሪ ዓደን ናብ ጅቡቲ ከምዝተበገሱ ድሕሪ ምምልካት፣ ኣብ መንጎ'ቶም ዘሰጋግርዎም ዝነበሩ ዕጡቃት ብዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ፣ ቶኽሲ ከምዝተኻየደ ሓቢሩ።
ብሰንኪ'ዚ ድማ እታ ጃልባ ክትጥሕል ከምዝኸኣለት እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ ኣገንዚቡ።
ኣብዛ ዝሓለፈት ዓመት ጥራይ፣ መብዛሕቶም ዜጋታት ሶማልን ኢትዮጵያን ዝኾኑ 87 ሽሕ ስደተኛታት ናብ የመን ከምዝኣተዉ'ዩ ጸብጻብ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት ዘመልክት።
ይኹን'ምበር መብዛሕቶም እቶም ናብ ስዑዲ ዓረብን ካልኦት ሃገራት ወሽመጥን ንምስጋር ሓሊኖም ናብ የመን ዝሰግሩ ዘለዉ ዜጋታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣብ መንጎ ኵናት ተቐርቂሮም ኣብ ከበዲ ሕሰም ከምዘለዉ እቲ ትካል የተሓሳስብ።
ኣብ የመን ቁጽሮም ብልክዕ ዘይተፈልጠ ዜጋታት ኤርትራ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዘለው'ውን ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ'ዩ።
=======================


text:
ሓድ-ሓደ ከባቢታት ኣስመራ ፍታሕ ዝስተ ማይ ረኺቡ
ኣብ ኣስመራ ንኣስታት ሓደ ዓመት ኣጋጢሙ ዝጸንሐ ጸገም ዝስተ ማይ፣ ኣብ ሓደ ሓደ ከባቢታት ፍታሕ ከምዝተረኽቦ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጾም።
እቲ ብመስመራት ሻምብቖ ነናብ ገዛ ዝኣቱ ዝነበረ ማይ፣ ካብ ዘቛርጽ ኣዋርሕ ድሕሪ ምቝጽሩ፣ ዝስተ ማይ ብቦጣት ንምብጻሕ ዝተኻየደ ፈተነታት’ውን ህዝቢ ከከላብት’ዩ ጸኒሑ።
እቲ ኣውራ ብማይ ተጸጊሙ ዝጸንሐ ከባቢታት ኣስመራ ብፍላይ ከባቢ መደሽቶ ኣኽርያ፣ ገዛ ከኒሻ፣ ገለ ክፋል ማይ ጭሆት፣ ድሕሪ ኣስታት ሓደ ዓመት ንመጀርያ እዋኑ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ብሻምብቖታት ማይ ክረክብ ምኽኣሉ’ውን ተፈሊጡ።
ኣብዚ ከባቢታት ንኣስታት ሓደ ዓመት ኣብ ዝጸንሐ ጸገም ዝስተ ማይ፣ ከም ፍታሕ ተባሂሉ ንሓንቲ ፊስቶ ማይ ኣብ ሰሙን ብ20 ናቕፋ ብቦጣት ክበጽሖ ከምዝጸንሐ፣ እንተኾነ ነታ ሓንቲ ፊስቶ ማይ ንምርካብ ህዝቢ ኣብ መሳርዕ ክሓድር ይግደድ ምንባሩ ብሬድዮ ኤረና ተቓሊሑ’ዩ።
ሳላ ዝነበረ ጥሉል ክራማት፣ ሓጽብታትን ዲጋታትን እኹል ማይ ከዕቝራ እኳ እንተኸኣላ፣ ጠንቂ’ዚ ንህዝቢ ኣዋጢሩ ዝጸንሐ ጸገም ዝስተ ማይ ሓንሳእ ምብልሻው ሻምቦቕታት ሓንሳእ ድማ ማይ ዝጭንጕዓ ጀነሬተራት ብዘጋጥመን ዘሎ ተደጋጋሚ ምብልሻውን ስእነት ነዳዲን’ዩ እናተባህለ ክውረ ጸኒሑ’ዩ።
እዚ ሕጂ ብመስመራት ሻምብቖ ጀሚሩ ዘሎ ማይ ንህዝቢ እቲ ተጸጊሙ ዝጸንሐ ከባቢታት ተዛማዲ ሩፍታ ሂብዎ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ናብ ዝነበሮ ጸገም ከይምለስ ግና ከቢድ ሻቕሎት ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ይሕብሩ።


text:
እቶም ስደተኛታት ኣብ ወደባይት ከተማ ፓዘሎ ኣብ ዝበጽሕሉ እዋን ብመሰረት ካብኣቶም ዝተረኽበ ቃል ምስክርነት ሓሙሽተ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ይነጥፉ ኔሮም ዝተባህሉ ጥርጡራት ውልቀሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ 85 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ካብ ገማግም ባሕሪ ከተማ ትሪፖሊ ቀዳም ሓምለ 8,2017 ምድሓኖም ሓቢሮም።
ካብቶም ብህይወት ዝደሓኑ ሸውዓተ ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ምኳኖምን ነፍሰጾር አዴታትን ደቂ ኣንስትዮ’ውን ከምዝርኸብዎም ተገሊጹ።
እቶም ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ተጻዒኖምላ ዝነበረት ጀልባ ኣብ ገማግም ከተማ ጋርቡሊ ዝተረኽበት ኽትኸውን ከላ እታ ከተማ ንብዙሓት ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን መበገሲ ቦታ ምኳና’ውን ሓለዋ ባሕሪሊ ሊብያ ይገልጹ።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ልዕሊ 85,000 ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ጣልያን በጺሖም’ዮም። ካብዚኦም ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጡ 2,150 ኣብቲ ጉዕዞ ህይወቶም ምስ ኣኖም ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ዓለም ይገልጽ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ
ሓፂር ታሪኽ ሕይወት መምህር ኣካለ ወልድ ቀሺ መሓሪ ገብረ
ሓደ ካብቶም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ እትሕበነሎም ብሊቅነቶም ዝፍለጡ፣ ብመምህርነቶም ዘብርሁ፡ ብመንፈሳውነቶም ኣርኣያ ዝኾኑ መምህር ኣካለ ወልድ እዮም። መምህር ኣካለ ወልድ ካብ ኣቦኦም ቀሺ መሓሪ ገብረን ኣደኦም ወ/ሮ ቅዱሳን ተማኑን፡ ብዕለት ፲፮ የካቲት ፲፰፺፯ ዓ.ም./ 24 የካቲት 1905 ኣብ ዞባ ማእከል ሎጎ ጭዋ ፍሉይ ስሙ ዓዲ ኸፈለት ተወልዱ። ጸጋ ጥምቀት ክብረ ውሉድነት ተቐቢሎም ብጸጋን ብቑመትን ዓበዩ። ኣብ ጊዜ ሕፃንነቶም ንኣቦኦምን ኣደኦምን ከገልግሉ ድኅሪ ምጽናሕ ኣብ 10 ዓመት ዕድሜኦም ደብረ ድማኅ ገዳም ኣቡነ መርቆሬዎስ ኣትዮም ኣብ እግሪ መምህር ገብረ እግዚኣብሔር በረከተኣብ ተቐሚጦም ፊደል ብምቝጻር ዘሎ ትምህርቲ ግብረ ዲቁናን ግብረ ክህነትን ብግቡእ ኣጠናቐቑ። ‘ቃላትካ እምብዛ ጥዑም እዩ ንኣፈይ ካብ መዓር ዝበለጸ ይምቅራ።’ (መዝ. 119፥103) ከምዝብል ንቃለ እግዚኣብሔር ኣዝዮም ስለ ዘስተማቐርዎ ናብ ኣብ ዞባ ደቡብ ዝርከብ ደብረ ኮል ገዳም አቡነ ቡሩክ ኣምላክ (መራጕዝ) ኣትዮም ካብ መምህር ዘመንፈስ ቅዱስ መዝገበ ቅዳሴ ምስ ኣመሉ ኣጽፊፎም ተማህሩ።
በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ከይተሓጽሩ ዝለዓለን ተወሳኽን መንፈሳዊ ትምህርቲ ናብ ኢትዮጵያ ከይዶም ኣብ ዝተፈላለዩ መምህራን ተማህሩ። ብፍላይ ግና ኣብ ጎንደር ካብ የኔታ ይትባረክ ምዕራፍን፤ ጾመ ድጓን፤ ኣቋቋምን ተማሂሮም ርእሶም ዝኽኣሉ ወደ መዝሙር ኮኑ።
ቀጺሎም ካብ መምህር ልዑለ ቃል ትርጓሜ መጻሕፍትን፤ቅኔን ምስ ኣገባቡ ብዕምቈት ተማህሩ። እግዚኣብሔር፡ ነቲ ጽንዓት እምነቶምን ሥፍሓት ኣእምሮኦምን ተመልኪቱ ብርሃን ዓለም ክኾኑ ስለዝጸውዖም ብእኡ ተመሪሖም ኣብቶም ብዙኃት ሊቃውንቲ ዘፍረዩ መምህር ክፍሌ በዓል እንድርታ ኣቋቋም ምስ ይትበሃሉ ኣጠናቒቖም ብመምህርነት ተመረቑ። በዚ ከይተወሰኑ ኣብ ዙርኣባ ኣቡነ ኣረጋዊ ዝማሬን መዋሥእትን ተማሂሮም ኣመስከሩ። መምህር ኣካለ ወልድ ከም እሙን ኣገልጋሊ መኽሊቶም ንኸርብሁ፡ እቲ ዅሉ ዝቐሰምዎ ትምህርቲ መንበር ዘርጊሖም ንኽምህሩ ኣብ ጎንደር ወረዳ ሰቀልት ብፍሉይ ስሙ ገንደዋ ገብርኤል ኣብ ዝተባህለት ዓዲ ን22 ዓመት ዝኣክል ብመምህርነት ኣገልገሉ። ብዙኃት ሊቃውንት ድማ ኣፍረዩ።
ብድኅርዚ ኣብ 1952 ዓ.ም.ግ ናብ ዝተወልድሉ ዓዶም ዓዲ ኸፈለት ተመልሱ። መንበሮም ዘርጊሖም ነቲ ዝተዋሃቦም ሃብተ መምህርነት ብዝለዓለን ብዝበለጸን ኣገባብ ን44 ዓመት ኣገልገሉ። ካብ መንበሮም ከይተንሥኡ ምስ ዝመጽኣ ተማሃራይ ኵሉ፡ ኵሉ እናኾኑ ብዓቕልን ፍቕርን ምሉእ መዓልቲ ነዊኅ ሰዓታት ይምህሩ ነበሩ። በዚ ኸኣ ብዝኆም ክንድዚ እዮም ኢልካ ንምቝጻር እኳ ዘሸግር እንተ ኾነ ብዙኃት መምህራን፣ ካህናትን፣ ዲያቆናትን ኣፍርዮም’ዮም። ብኣቋቋም፡ ብዝማሬወ መዋሥእት ብቅዳሴ ብሓፈሻ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ዝተመሃሩ ብዙኃት እዮም። ካብቶም ዝመሃርዎም ብቐረባ ኣስማቶም ዝተፈልጡ ልዕሊ 300 ዝኾኑ ሊቃውንት ኣፍርዮም እዮም። መምህር ኣካለ ወልድ ኣብ ጎንደር 22 ካብ ዓዶም ዓዲ ከፈለት ድማ 44 ብድምር 66 ዓመት ብመምህርነት ኣገልጊሎም።
መምህር ኣካለ ወልድ ብጠባዮም ምስጉን፡ ብትሕትናኦም ፍሉጥ ምስ ካህናት ኮነ ምስ ምእመናን ገጽ ቍጠዐ ከየርኣዩ ብዓቕልን ብትዕግሥትን ይነብሩ ነበሩ። ኣብ ደብረ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን ዝተለምደ ቀለም ከየቋረጹ፡ ጸሎተ ዜማ- ውዳሴ ማርያም ምስታ ናይ ሠርክ ዝጥዕምዋ መግቦም ዘይትተርፍ ነበረት። ድኅሪ መንበር ትምህርቲ ድማ ኵሉ ጊዜ ቅዱስ መጽሓፍን ገድለ ቅዱሳንን ዜና ኣበውን ብዘይ ምቍራጽ ዕለታዊ መግቦም ነበረ።
መምህር ኣካለ ወልድ ምሉእ ሕይወቶም ከም መላእኽቲ ኾይኑ ብንጽሕናን ብድንግልናን ከም በዓል ኤልያስ፡ ዮሓንስ፡ ጳውሎስን ካልኦት ኣበውን ተወሲኖም ዝነበሩ ንጹሕ መምህር እዮም ነይሮም።
መምህር ኣካለ ወልድ ከምቲ “ንስኻትኩም ናይ ዓለም ኣይኮንኩምን” ዮሓ. 15፥19-20 ዝበሎ ኣምላኻዊ ቓል ዕድሚኦም ምሉእ ንእግዚኣብሔር ዘገልገሉ ብቑዕ ኣቦ እዮም። ከምኡ ውን “ንስኻትኩም ንዓለም ብርሃኑ ኢኹም” ማቴ.5፥14-16 ብዝበሎ መሠረት ንቤተ ክርስቲያንና ብትምህርቶም መምህራንን ሊቃውንትን ብምፍራይ ኣብሪሆምዋ እዮም።
ከምቲ ነቢየ እግዚኣብሔር ዳዊት “ጻድቅሰ ከመ በቀልት ይፈሪ ወይበዝኅ ከመ ዘግባ ዘሊባኖስ ትኩላን እሙንቱ ውስተ ቤተ እግዚኣብሔር ወይበቍሉ ውስተ ዐጸዱ ለአምላክነ/ ጻድቃን ከም ስየ ይልምልሙ ከም ጽሕዲ ሊባኖስ ይዓብዩ ንሳቶም ኣብ ቤት እግዚኣብሔር ዝተተኽሉ እዮም ኣብ ዓጸድ ኣምላኽና ውን ይለምዑ።” (መዝ. ፺፩/92፥12) ዝበሎ፡ መምህር ኣካለ ወልድ ቀሺ መሓሪ ድማ ምሉእ ዕድሜኦም ኣብ ቤተ እግዚኣብሔር ተተኺሎም፡ ኣብ ኣጸደ ቤተ እግዚኣብሔር ብዙኃት መምህራን ዝፈረዩ እዮም።
እምበኣር ኣብ መወዳእታ ኣቦና መምህር ኣካለ ወልድ ሠናይ ገድሊ ተጋዲሎም ጕያኦም ወዲኦም ሃይማኖቶም ኣጽኒዖም ብ፫ ግንቦት ፲፱፺፰ ዓ.ም./ 11 ግንቦት 2006 ኣብ መበል 101 ዕድሜኦም ብሰላም ዓሪፎም። ሥነ ሥርዓት ቀብሮም ድማ ብኸምቲ ንሊቅነቶምን ሞያኦምን ዝግባእ ስብሓታት በጺሑ፡ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትን ሊቃውንትን ካህናትን ዲያቆናትን ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ጊዜ ኣብ ዓዶም ዓዲ ከፈለት ሓመድ ኣዳም ለበሱ።
ቅኔ ሥላሴ ዘጥዑመ ልሳን
አመ ሐፀ ወአመ ነትገ ባሕረ ተዋሕዶ አካለ ወልድ፡
እምዋዕየ ፀሐይኅልፈት ዘሔዋ እንተ ኢይትከሀል ሞቁ ።
ቀለማት ዓሣተ ቀላይ በዋሕድ ኀልቁ።
እስመ በዐይነ ማይ ዘባሕር አካለ ወልዱ አብ ልኅቁ።
ወለመቃብር ማየ ዕመቁ።
አእጋረ ካህናት ኵሎሙ መኃልይ ተጠምቁ።
ይኩንዎ ሰማዕተ ለጽድቁ።
በረኸቶም ኣይፈለየና!


text:
ኣብ መንጎ እስራኤልን ፍልስጤምን ዝተፈጥረ ሓድሽ ውጥረት ንምፍታሕ እስራኤል ነቲ ኣብ ናይ ኣይሁዳዊያንን ኣመንቲ እስልምናን ቅዱስ ቦታ አል አቅሳ ዝተኸለቶ ሓጺን ዘለልይ መሳርያ ምልዓላ እንተአፍለጠት፡ ፍልስጤማዊያን ግን ምልዓል እቲ መሳርሒ ንበይኑ እኹል ኣይኮነን ይብሉ።
እስራኤል ኣብ አል አቅሳ ዘተኸለቶ ሓጺን ዘለልይ መሳርሒ ድሕሪ ምልዓላ ሓደ መዓልቲ ብሓጹርን ካሜራን ተኪአቶ አላ፡ ፍልስጤማዊያን እዚ ናይ ሕጂ ናይ ጸጥታ ስጉምቲ አድላይ ኣይኮነን ክብሉ ተቓውሞኦም ቀጺሎም አለው።
ኢብራሂም ዘይድ ዝተባህለ ነባሪ የሩሳሌም ከምዚ ይብል።
“ ብፍጹም ጸጥታ ኣይክህልወን እዩ። ብሰላም ክነብር ዘይንደልይ ኮይና ዘይኮነ ጸገማት ንሶም እዮም ዝፈጥሩ ዘለው። ሓደ እዋን ንማዕጾታት አል አቅሳ ዓጽዮም ኣብኡ ክንጽልይ አይፈቐዱልና፡ በብእዋኑ ዝተፈልየ ሓድሽ ታሪክ እዮም ዝሰርሑ ዘለው። ንደቅና ኣብ ጎደናታት ይኸታተልዎም ንመነባብሮና ኣብ ግምት ኣየእትውን መወዳእታ እንታይ ከምዝኸውን ጠፊኡና አሎ።”
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ልዑክ ሰላም ሕ/ሃ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ንሰላም እቲ ዞባ ይጽውዕ፡ ኣምባሳደር ፍልስጤም ኣብ ሕ/ሃ ወገኑ ድማ መጠንቐቕታ የመሓላልፍ።
ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙን ሓደ ውልቀሰብ ንክልተ ፖሊስ እስራኤል ኣብቲ ናይ ኣይሁዳዊያን ናይ ጸሎት ቦታ ድሕሪ ምቅታሉን፡ እስራኤል ኣብቲ ቦታ ሓጺን ዘለልይ መሳርሒ ምትኻላ ስዒቡ ንመዓልታት ተቓውሞ ምልዓሉ ይዝከር።
አባል ካቢነ ሚንስተራት እስራኤል ዩቫል ስቲንትዝ “እስራኤል ሕድገት እንተገበረት’ኳ ሰበ ስልጣን ፍልስጤም ህድኣት ናብቲ ቦታ ክምለስ ኣይደልዩን እዮም፡ ፍልስጤማዊያን ኣብ መንጎ ኣመንቲ እስልምናን ኣይሁድን ሃይማኖታዊ ኩናት ምልዕዓል’ዮም ዝፍትኑ ዘለው” ይብሉ።


text:
ብ9 ሕዳር ዝፈለመ ሻውዓይ ውድድር ሻምፕዮን ቅድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ፣ ሎሚ 13 ሕዳር ብዓወት ኤርትራ ተዛዚሙ።
ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ 14 ሃገራት ዝተሳተፍኦን ኣስታት 146 ኪሎ-ሜተር ዝሸፈነን ውድድር፣ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ናትናኢል ብርሃነን ተስፋይ ኣብርሃን ቀዳማይን ካልኣይን ብምውጻእ ድሙቕ ዓወት ተጓናጺፎም።
ኣብ’ቲ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ኣፍቀርቲ ስፖርት ኣብ ጐደናታት ብምውጻእ ዝተዓዘብዎ ውድድር፣ ኤርትራውያን ተቀዳደምቲ ካብ ሓያላት ተቐዳደምቲ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ሞሮኮን ኣልጀርያን ዝተፈነወሎም ዕረፍቲ ዘይህብ መጥቃዕቲታት ክሳብ መጨረሽታ ዙርያ ድሕሪ ምምካት፣ ኣብ ዝተኻየደ ናይ መወዳእታ ቅጽበታዊ ውድድር ወርቂን ብሩርን መዳልያታት ዓቲሮም። ደቡብ ኣፍሪቃዊ ቫን ረንስበርግ ድማ ሳልሳይ ደረጃ ሒዙ ነሓስ ሜዳልያ ተሸሊሙ።
በዚ መሰረት፣ ኤርትራ ኣብ ናይ ዓበይትን ናይ ትሕቲ 23 ዓመትን ብናትናኤልን ተስፋይን ከክልተ ወርቅን ብሩርን መዳልያታት ሓፊሳ።
ኣብ ውድድር ደቀንስትዮ ድማ፣ ደቡብ ኣፍሪቃውያን ቀዳመይትን ካልኣይትን፤ ጓል ማውሪሸስ ድማ ሳልሰይቲ ክወጻ ከለዋ፣ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ወሓዚት ኪዳነን ሰናይት ኣርኣያን ድማ ናይ ሓሙሻይን ሻድሻይን ደረጃ ሒዘን ውድድረን ዛዚመን።
ኣቐዲሙ ብረቡዕ 9 ሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ናይ ጋንታ ናይ ክሮኖ ሜተር ውድድር፣ ኤርትራ ወርቂ መዳልያ ክትሽለም እንከላ፤ ብዓርቢ 11 ሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ናይ ውልቂ ውድድር ክሮኖሜተር ድማ ብዳንኤል ተኽለሃይማኖት ኣቢላ ተሸላሚት ወርቂ መዳልያ ምዃና ይፍለጥ።
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
ኤርትራ ነቲ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ አገልግሎት ደው ከምዘበለት ትገልጽ። አብዚ ቀረባ ጊዜ አውሮጳ ዝበጽሑ ዜጋታት እታ ሃገር ግን እዚ ሓቂ ዘይምኳኑን የረድኡ። ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ሎሚ ረቡዕ አብ ዘውጽኦ ሪፖርት ኤርትራዊያን ስደተኛታት ዝፈልሱ ዘለው ብጉዳይ ቁጠባ ከምዝይኾኑ ይገልጽ።
አብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ንጉዳይ ኤርትራ ተጽንዕ ክለር ቤስቶን ነቲ ሪፖርት እቲ ትካል፡ ብዛዕባ ኩነታት እታ ሃገርን ስደተኛታታን ብዝምልከት ከምዚ ትብል።
‘ አብ ዝሓለፈ ዓመታት አብ ኤርትራ ዝተቀየረ ነገር የለን። ገና ሕጂ’ውን ልዑል ጸቕጢ ፖለቲካ አሎ። ተቃወምቲ ፓርቲታት፡ ነጻ መራኸቢ ብዙሃን፡ ሲቪካዊ ማህበረሰብ የለን። ብአሽሓት ዝቁጸሩ ሰባት ተአሲሮም አለዉ።
ብኻልእ ዜና፡ ቤት ምኽሪ ኣህጉራዊ ውድብ ኢምግረሽን (IOM): ኤርትራ ኣባል`ቲ ውድብ ክትከውን ብምሉእ ድምጺ ኣጽዲቑ። ኣብ`ቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ መበል 106 ዋዕላ'ቲ ውድብ ተረኺቡ መደረ ዘስምዐ ቀዋሚ ወኪል ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮም፡ እቲ ቤት-ምኽሪ ነቲ ኤርትራ ዘቕረበቶ ሕቶ-ኣባልነት ብምቕባሉ ኣመስጊኑ፡ ሃገሩ ብዕቱብ ከምትዋሳእ`ውን ኣፍሊጡ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ካብ ሊብያ ዝወፁ ሓበሬታታት ይሕብርዎ ከምዘለው ብመንግስቲ ዝተሓገዘ ይካየድ ዘሎ ጭፍለቓ ኣንፃር ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ከምዝተጋደደ ይገልፁ ኣለው።ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ነቲ ምዕባለ እናተኸታተልዎ እዮም።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ ሊቢያዊያን ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ዝውሰድ ዘሎ ስጉምቲ ብምኹናን ብህፁፅ ጠጠው ንኽብል ፀዊዑ።
ምንስትሪ ወፃኢ ጣልያን ፍራንኮ ፍራቲኒ ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣብ ሮም ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ መንግስቲ ሊብያ ይፍፅሞ ብዘሎ ተቓወምቲ ናይ ምጭፍላቕ ስጉምቲ ሓደ ሽሕ ሰባት ከምዝተቐተሉ ዝሕብሩ እሙናት ፀብፃባት ኣለው ይብሉ።
ፀረ መንግስቲ ሰልፈኛታት ከም ባይዳን ቤንጋዝን ዝበላ ገለ ከተማታት ሊብያ ኣብ ቁፅፅሮም ከምዘእተውወን ፀብፃባት ይሕብሩ።
ዓረብ ሊግ ሕቡራት መንግስታት ምንስትሪ ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ሂላሪ ክልንቴንን ካልኦትን መራሒ ሊብያ ሞኣመር ጋዳፊ ንሰልፈኛታት ካብ ምጭፍላቕ ንኽእደቡ ፀዊዖም።
ኣብ ምርምር ማእኸላይ ምብራቕ ላዕለዋይ ክኢላ ዝኾኑ ኤሊዮት ኣብራምስ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል ሚስተር ጋዳፊ ኣብስልጣን ክፀንሑ እንተኽኢሎም ከምዝድነቑ ይገልፁ።
ሞኣመር ጋዳፊ ደገፍ ናይቲ ድኹምን ዝተኸፋፈለን ኣካል እቲ ሰራዊ ጥራሕ ከምዘለዎምን እቲ ሰራዊት ብክልልን ዓሌትን ዝተኸፋፈለ ምዃኑን ይዛረቡ።
ኣማኸርቲ ፕሬዝዳንት ኦባማ ብዛዕባ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ካብ ኣማኻሪ ሃገራዊ ፀጥታ ቶም ዳኒሎን ስሩዕ መብርሂ እናተውሃቦም እዩ።
ሂላሪ ክልንቴን ‘’ኣብ ሊብያ ይፍፀም ዘሎ ህውከት ብትሪ ኣብ ምኹናን ምስ ማሕበረሰብ ዓለም ተፀንቢርና ኣለና።ምስ ፖሊስታትና እምነትናን ሕግታትናን ብዝሰማማዕ ግቡእ ስጉምትታት ክንወስድ ኢና።’’ብምባል ገሊፀን።
ቤትምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ኣብታ ሰሜናዊ ኣፍሪካዊት ሃገር ሊብያ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ይውሰድ ዘሎ ናይ ምጭፍላቕ ስጉምቲ ትማሊ ሰሉስ ብትሪ ብምኹናን እቲ ህውከት ብህፁፅ ጠጠው ንኽብል ፀዊዑ።
መራሒ ሊብያ ሞኣማራ ጋዳፊ ትማሊ ሰሉስ ኣብዘስምዕዎ ዘረባ ክሳብ ናይ መወዳእታ ናይ ደም ጠብታ ብምውጋእ ኣብ ሃገሮም ከምሰማእት ከምዝሓልፉ ገሊፆም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ሎሚዘበን ንሓምሻይ ጊዜ ኣብ ዝካየድ ሃገራዊ መረፃ 61 ፖለቲካዎ ውድባት ኣብ መረፃ ንምስታፍ ድልየቶም ገሊፃም እኳ እንተነበሩ እቶም ብጭቡጥ ዝተመዝገቡ ግና 58 ምዃኖም ሃገራዊ ቦርድ መረፃ ብዕሊ ገሊፁ’ሎ።
ካብቶም ተናሓናሕቲ ሰለስተ ዝለዓለ ቁፅሪ ዝሓዙ ብቕደም ሰዓብ ኢህወደግ 501 መድረኽ 270 ከምኡ ድማ ሰማያዊ ፓርቲ 139 ንሃገራዊ ባይቶ ዝነሓንሑ ሕፁያት ተመረፅቲ ኣመዝጊቦም ኣለዉ። ብመሰረት ሕጊ መረፃ ኢትዮጵያ ኣብ ሓደ ክልል መረፃ ዝለዓለ ቁፅሪ 12 ውድባት ጥራሕ እዮም ክህልዉ ዝግባእ፤ ካብዚ እንተዛይዶም ናብ ዕጫ ምውዳቕ ይእቶ።
መንግስታዊ ሃፍቲ ተጠቒምካ ጎስጓስ ምክያድ ሕጋዊ ከምዘይኰነ ይገልፅ ቦርድ መረፃ። ብኻልእ ገፁ ነቲ ተሓናሕቲ ውድባት ገዛኢ ውድብ ሃፍቲ መንግስቲ ይጥቀም’ሎ ንዝብል ጥርዓን ዘይፀረየ ነገር ምህላዉ ድማ ይገልፅ። ንኣብነት መንግስቲ ንዝሃነፆም ትካላት ሕክምናን ፅርግያን ኣብ ዘመርቐሉ እዋን ጠጠው ክነብሎ ይሓቱና እዮም ኰይኑ ግና ነዚ ንምቁፅፃር ኣፀጋሚ እዩ መሰልና እውን ኣይኰነን ይብሉ ኣቦ ወንበር ሃገራዊ ቦርድ መረፃ ኢትዮጵያ ፕሮፌሰር መርጋ በቃና።
ሎሚ ዓመት 36.8 ሚልየን ህዝቢ ወከልቱ ንምምራፅ ተመዝጊቡ’ሎ፤ እዚ ድማ ካብቲ ዝሓለፈ መረፃ 4 ሚልየን ሕልፊ ኣለዎ።


text:
ንናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ውድብ ላዕለዋይ ናይ ስደተይናታት ጉዳይ ሓልዮ ድርገት ጨንፈር ኢጣሊያ ወሃቢት ቃል ካሮሎታ ሳሚ፥ ናብ ኢጣሊያ ዝኣትዉ ስደተይናታት መብዛሕቲኦም ብሊቢያ በራት ባሕሪ ኣቢሎም ዝስደዱ ከምዝዀኑን፡ ካብቶም ዝስደዱ ውሽጢ እተን ስደተይናታት ደቀንስትዮ ብጠቕላላ ዳርጋ 80 ሚእታዊ ዝሽፍና ኣብ ሊቢያ ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣዳዳ ከምዝዀናን ብዙሓት መንእሰያ ደቂ ተባዕትዮ እውን ንዝተፈለየ ዓመጽን መግረፍትን ዝኣመሰሉ ኢሰብኣዊ ተባራት ከምዝቃልዑ ኣፍሊጠን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እታ ብሰሓቢት መርከብ ቮስ ታላሳ ካብ ምጥሓል ሓደጋ ዝደሓነት ኣብ መዲትራኒያን ባሕሪ 67 ስደተይናታት ኣሳፊራ ነው ነጀው ትብል ድሕሪ መርከብ ብዙሕ መከራ ናብታ ዲቺኦቲ ናብ እተሰምየት ናይ ኢጣሊያ ወሰናስን ባሕሪ ሓለዋ ጸጥታ መርከብ ሓገዝ ረኺባ እቶም ስደተይናታት ናብታ ናይ ኢጣሊያ ሓለዋ ባሕሪ ርከብ ከምእተረከቡን፡ እታ ዝርከቡላ መርከብ ገና መዓርፎ ከምዘይረኸበትን እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ካብቶም 67 ስደተይናታት ነቶም ናይ ታላሳ ሰሓቢት መርከብ ባሕረይናታት ክንቀተልኵም ኢና ዝብል ምፍርራሕ ቀሪቦም ከምዝነበረ ዝበሃል ዘሎ ስግኣት ሓቂ እንተድኣ ኰይኑ እታ መርከብ ናብ ወደብ ኢጣሊያ ክትኣቱ ፍቓድ እንተድኣ ረኺባ እቶም ክልተ ተሓትቲ ዝበሃሉ ስደተይናታት ንፍርዲ ክቐርቡ ኣለዎም ዝብል ፖለቲካዊ ርእይቶ ይቐርብ ከምዘሎ ይንገር።
ብዛዕባ እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ናይ ስደተይናታት ጸገም ኣመልኪቶም ናይ ስካላብሪኒያን ማሕበር ልኡካን ዘመሓድሮ ናይቲ ማሕበር ዓለም ሓቆፍ ናይ ስደተይናታት ሓልዮ ተቕዋም ኣመሓዳሪ ኣባ ኣልዶ ስኮዳ ምስ ቫቲካን ረዲዮ ብስልኪ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ስደተይናታት ዘሳተፈረት መርከብ ናብ ዝዀነ ይኹን ወደብ ንኸይትኣቱ ገርካ ኣብ ነው ነጀው ክትብል ምሕዳግ ብሓቂ ዘሕዝንን ኢሰባኣዊ ተግባር እውን እዩ፡ ብዛዕባ ስደተይናታት ዝንዛሕ ንሱ ኸኣኣ ስደተይና ኣብ ማሕበራዊ ሕይወት ምኽንያኣት ጽልእ እዩ ቢልካ ምፍራድ መሰረት ዘይብሉን ስዒቡ እውን ስደተይና ንምእንጋድ ኰነ ንምእላይ ዘድሊ ሰብኣዊ ምትሕብባር ከይህሉ ዝድርኽ ኣሎ ኢሎም።


text:
መብዛሕትኦም ሶማልያዊያን ዝኾኑ ኣስታት 100 ስደተኛታት ካብ መዳጎኒ ማእከል ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ከተማ ታዚርቡ ሃዲሞም ናብ ከተማ ኩፍራ ምብጽሖም ተገሊጹ።
ዝበዝሑ ካብቶም ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ምዃነን ናብ መዳጎኒ ማእከል ከተማ ኩፍራ ከምዝተወስዱ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሓደ ካብቶም ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ዓብደልካዲር ኣብርሃም ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ሓደ ጊዜ ጥራይ ይምገቡ ከምዝነበሩን ዓለምለኸ ትካላት፡ መንግስቲ ሊብያን ትካላት ሕቡራት ሃገራት ነዞም ስደተኛታት ክሕግዙ ይጽውዕ።
ናይታ ከተማ ኣገልግሎት ጥዕና ሓላፊ ዶ/ር ኢስማዒል ኣል ሃይዲ ብወገኑ እታ ከተማ ብዋሕዚ ስደተኛታት ተዕለቕልቕ ከምዘላን ተወሳኺ ሓገዝ ከምዘድልይ ይገልጹ።
“ኣብዛ ከተማ ኣስታት 60,000 ነበርቲ ኣለውዋ። ብተወሳኺ ቁጽሪ ስደተኛታት ይውስኽ ኣሎ። ኩላትና ሓደ ሆስፒታል ኢና ንጥቀም ዘለና” ይብል።
ሓላፊ ኣብ ከተማ ኩፍራ ዘሎ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ሌተናል መሓመድ ኣል ፋዲል እቶም ስደተኛታት ብሕጽረት ዘተመጣጠነ መግቢ፡ ሕማማትን ኣነሚያን ክሳቀዩ ምጽንሖም ይሕብር።
ሊብያ ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ኣውሮጳ ንምብጻሕ ዝጉዓዙ ስደተኛታት ቀንዲ መሰጋገሪ ቦታ ኮይና ምጽንሓ እውን ይፍለጥ።


text:
መበል 29 ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ...............
- Details
- Created: Friday, 07 July 2017 12:42
- Last Updated: Friday, 07 July 2017 12:42
ዝተፈጥረ ሃጓፍ ብምምላመበል 29 ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኣብ መንጎ ሃገረ ጅቡትን ስርዓት ህግደፍን ዝደገሰ ግርጭት ኣመልኪቱ ከም ዝተዘራረበን ውሳነ ድማ ከም ዘሕለፈን ተገሊጹ።
እቲ ግጭት ብሃላሊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ 2008 ከምዝተጀመረ፡ ንግስነት ቀጠር ካብ 2010 450 ዓቀብቲ ሰላም ወተሃደራት ኣዋፊሩ፡ ብመነጎኝነት ክሽምግሎ ምጽንሑ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ንግስነት ቀጠር መስርሕ ሽምግልና ኣቍሪጹ ወተሃደራቱ ምስ ሰሓበ፡ ህግደፍ መሊሱ መሬት ጅቡቲ ከም ዝወረረ፡ መንግስቲ ጅቡቲ ብዘቕረቦ ናይ ተወሪረ ጥርዓን መሰረት ድማ፡ ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት፡ ኮሚሽን ሰላምን ጸጥታን እቲ ሕብረት ነቲ


text:
ሳዋ እንታይ ኣፍረየት? ካልኣይ ክፋል፡
ሳዋን ጠንቅታት ሳዋን -
ብኹሉ መዳያት ሕብረትሰብ ኣብ ቁጠባ ይኹን ኣብ ማሕበራውን ስነ-ኣእምራውን መዳያት ሳዕቤን ሳዋ ብዓይንና ንርእዮ ብእዝንና ንሰምዖ፣ መብዛሕትናውን ብተምክሮ ንፈልጦ ስለዝኾነ ፣ ዉጥን ሳዋ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውረዶ ኣደራዕ ኩሉ መዳያዊ ዕንወት ኣዘንቲኻን ጽሒፍካን ዝውዳእ እኳ እንተዘይኮነ፣ ገለ ካብ ሳዕቤናት ሳዋ ኣሕጽር ኣቢለ ወስ ክብል ክፍትን እየ፣-
ምንጻግ ጉዱድ ዕስክርና፡
ልዕሊ ተስዓ ሚእታዊት መንእሰይ ኤርትራ፣ ተገፊፉን ተገዲዱን'ዩ ናብ ሳዋ ዝኸይድ።ካብ ግፋ ናይ ዓቅሊ ጽበት ኣብ ኣርማድዮ፡ ኣብ ትሕቲ ዓራት፡ ኣብ እንዳቤተሰብ ወይ የዕሩኽቲ ወይ ኣብ ቖፎን ካልእን ዝሕባእ ካኣ ዳርጋ ኩሉ ኢዩ። ንጀነራላት ጉጅለ ህግደፍ ጉቦ ሂቡ ወረቀት ፍቃድ ዝዕድግ ብዙሕ ኢዩ። ገሊኤን ደቂ ኣንስትዮ ናብ ሳዋ ንኸይከዳ ስድረአን የመርዕዉወን ወይ ናይ ሓሶት መርዓ ምስ ኣዝማደን ወይ ፈለጥተን ንስለ ወረቀት ይገብራ። እዚ ካብቲ ኣብ መጀመርያ ሰብ ናብ ሳዋ ንኸይከይድ ዝገብሮ ኢዩ።ካብዚ ቀጺልና ድሕሪ እዛ ሓጻር ዕላል፣ ናብ ሳዋ ምስ ከዱ መንእሰያት ንምንጻግ ጉዱድ ዕስክርና ዝጥቀሙሉ ሜላታትን ዘጋጥሞም ጸገማትን ክንሪኢ ኢና።
ዕላል፡-
ሓደ እዋን ኣብ ኣስመራ እንከለና፣Mp ህግደፍ መንእሰያት ይገፉ ነበሩ።ንሕና ካኣ ኣብ ጥቃ ገዛና ኣብ እትርከብ ዱኳን እንዳ ሃብተ ኮፍ ኢልና ነዕልል ኣብ ዝነበርናሉ፣ ሓደ ካባና "ስምዑ ክነግረኩም፡ ኣቦይ እዛ እግረይ ይሕንክስ ንሙዃነይ ኣዝዩ ኢዩ ዝሓዝን ነይሩ፣ ሕጂ ግን እንዳሓደረ የሐጉሶ'ሎ። ከመይሲ ሳዋ ምኻድ ስለ ዘይምልከተኒ" ክብል ኣስሓቀና።
ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራ፣መንእሰይ ኤርትራ ካብቲ ብዘይ ድሌት ዝኣትዎ መወዳእታ ዘይብሉ ጉዱድ ዕስክርና ንክፋኖ፣ ማለት ኣገልጋሊ (ጊላ) ናይ መሪሕነት ጉጅለ ህግደፍ ንሙሉእ ዕድሚኡ፣ ንክትኸዉን ትፍረደሉ፣ ኣራዪ ዕንጨይቲ፥ ዋርድያ፥ ኣካቢ ኣእማን፤ ዋርድያ ስልጣን ተሰካሚ ጠበንጃ ወዘተን፣ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ዝኣጎዶ ኣሽሓት ህይወት ዝወስድ ኲናት ንክትሳተፍ ትመሃረሉን (ትዕለመሉ)፥ መንፈስካ ትስበረሉ እታ እንኮ ናጽነትካ ተረክበሉ ናይ መጀመርያ ባይታ ስለዝኾነ ካብዚ መዓት'ዚ ንኽገላገል፥ እቲ መንእሰይ ዘይኣልሞን ዘይምህዞን ምኽንያታት ኣሎ ክብሃል ኣይከኣልን። ሙዃን ምስዝኣብየካ'ሞ ክትሃድም ፈቲንካ ምስትተሓዝ ድማ ሳዕቤኑ ኣዝዩ ከቢድ ኢዩ። እስከ ንሎሚ ካብቲ መብዛሕትና ኣብኣዕረኽቱናንን ኣሕዋትናን ከጋጥም እንርእዮን ወይ ዉን ብዕላል ንሰምዖን፣ ዝተፈላለየ ዘይንቡር፥ ገለ ካብ መንእሰያት ንምንጻግ ጉዱድ ዕስክርና ዝጥቀሙሉ ሜላታት ከዕልለኩም ኣፍቁዱለይ፦
ኣውቆ ኣበድ (ብፍላጥ ዝተጸለለ)
ሓደ ሰብ ኢዪ ተገፊፉ ካብ ኣስመራ ናብ ሳዋ ምስኸደ፥ ኣብኡ እዚ እንተገይረ ክፋኖ ይኽእል'የ ኢሉ ዝሓሰቦ ሓሳብ ክገብር ጀመረ። እቲ ዝተጠቀመሉ ሜላ ኣውቖ ኣበድ ማለት (ብፍላጥ ዝተጸለለ) ኢዩ። መቸም ድሕሪ ብዙሕ መጽናዕቲን ናብሕክምና ምምልላስን፣ እዚስ ተጸሊሉ'ዩ ክፋኖ ኣለዎ ተባሂሉ፣ ምስ ተኣመነሉ ካኣ ናብ ስድሩኡ ክኸይድ ተፈቂዱሉ። ናብኣስመራ ምስ ከደ፣ ናብ ሓሊበት እንዳ ተመላለሰ ዘይጽሉል ክነሱ፥ ጥዕና ንኽረክብ ሕክምናኡ የካይድን፣ ዝተኣዘዘሉ መድሃኒታት ክወስድ ድማ ይግደድን። ኣብቕድሚ ኣዕሩኹቱን ፈለጥቱን ዉን እንተኾነ ዘይንሱ ክመስል መዓልታዊ ስርሐይ ኢሉ ኢዩ ዝተተሓሓዞ። እቲ ምንታይ ጡዑይ ሙዃኑ ምስዝፍለጥ ገለ ካብፈለጥቱ፣ ናይ እዝኒ ምስ ህግደፍ ዝደናገጹ እንተኾኑ፣ ክጥቁሙዎ ከምዝኽእሉ ስለዝፈርህ። ንብከምዚ ጉዳዮም ዝሰለጦም፣ቖልዑ ተጸሊሉ ኢሎም ኣእማን ሹር ዝብሉዎምን፣ ነዓታቶም ክርእዩ ከለዉ ፈሪሖም መንገዲ ዝቅዩሩ ዝሃድሙን ብዙሓት ኢዮም።
ኣብ ህዝባዊ ግንባር/ህግደፍ ሓሚመ ኢሉ ንዘመኽነየ ዩኹን፣ ንበሓቂ ካብ ቅድም ዩኹን ኣብ ሳዋ ምስ ከደ ዝሓመመ፣ ኣሚኖም ብቀሊል ንገዛኻ ዝሰዱ ሸፋቱ ኣይኮኑን።ዋላ ውን እንተኣመኑ፣ዕድል እንተ ዘይገበርካ ክሳብ ኣዚኻ ብሕማም ትስነፍን ክሳብ ዋላ ትመዉትን ዘይክትስደድ ይከኣል ኢዩ። እስከ ሕጂ ካኣ ሓንቲ ካልእ፣ ከም ዋዛ ዓይነት ዝሰማዕኩዋ ሓጻር ዕላል ጆባእ ክብለኩም፦
ዕላል፥
"ሓደ መዓልቲ ሓንቲ ዓይኑ ዘይተርእዮ ሰብ፣ ናብ ዝምልከቶ ኣካል ብምዃድ፣ "ኣነ እዛ ሓንቲ ዓይነይ ከም ዘይትሪኢ ትፈልጥ ኢኻ። ሕጂ ካኣ ነዛ ካልኣይቲ ዓይነይ ከይለከመታ ንሳ ዉን ትዳኸም ስለዘላ፣ ካብዚ ሳዋ ዝገላገለሉ መሰነይታ ወረቀት ሃበኒ" ምስ በሎ፣ ከምዚ ክብል " ስማዕ ስማዕ ንወትሃደር ሓንቲ ዓይኒ ትኣኽሎ ኢያ።ክልተ ኣዒንቲ መጋየጺ'ዩ" ኢሉ መለሰሉ ይብሃል።
ኣዝዩ ዘስደምም ንኽትኣምኖ ዘጸግም'ዩ። ኣብዛ ሳዋ ኢሎም ብምዕራብ ዝፈጠሩዋ ጋህነብ ዝትግበር፣ "ዘይተነግረ እንበር ዘይተገብረ ነገር የለን" እትብል ምስላ ብትኽክል ኢያ ትገልጾ።
ጸማም፦
ሓንቲ መንእሰይ ዉን ካብዚ ዘይዉዳእ ግዱድ ዕስክርና ንክትገላገል ኢላ፣ ከም ድምጺ ዘይትሰምዕ (ጸማም) ኮይና ዝመሃዘቶ ትያትሮ፣ ሓላፊኣ ኣብ ቤትጽሕፈቱ ኣጸዊዑ ንሕክምና ንክትከይድ ፍቃድ ድሕሪ ምሃቡ፥ ቻው ኢሉ ብኢዱ ሰላም ድሕሪ ምባል፣ ካብቲ ቤትጽሕፈት ዉጽእ ምስበለት፣ ዓው ኢሉ "ማዕጾ ሰሓብዮ'ባ" ምስበላ፣ ጸማም ሙዃና ዝረሳዓቶ ሓፍትና ተመሊሳ ማዕጾ ስለዝዓጸወቶ ተረኪሳ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን፣መንእሰይ ኤርትራ ካብ ሳዋ ንኸምልጥ ዝጥቀመሎም ሜላታት ቅሩብ እሞ ሕስብ ኣብልዎ። እቲ መንእሰይ ኤርትራ ክቱር ጽልኢ ብዘይ ድልየት ዝኣትዎ ጉዱድ ዕስክርና ከም ዘለዎ ዘርኢ ኢዩ። መግዛእቲ ህግደፍ ዝመረሮ ሰብ፣ ብዝተፈላለየ ሕማማት ኣመኽንዩ እንተ ዘይሰሊጡዎ፣ ንህዝበይን ሃገረይን የገልግል ኣሎኹ ኢሉ ጊላ ጉጅለ ህግደፍ ኮይኑ ክቕጽል ሕሉኑኡ ይቅበሎ'ዶ? ካብ መጀመርያስ ንህዝቡን ሃገሩን ዘገልግል ዘሎ ኮይኑ ዝስመዖ ነይሩ እንተዝኸዉን'ከ ከምዚኢታት ምፈተነ'ዶ? እቲ መልሱ ናባኹም ይገድፎ።
እቲ ዝገርም እዞም ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ዝኣገዶ ሓዊ ብኣስገዳድን ዝጥበሱ፣ መጻኢ ዕድሎም ዝጸልመተ ጩኩናት፣ ቃልሲ ዉላድ ጭኮና እኳ እንተኾነ፣ ኣንጻር እቲ ኣገዲዱ ዘዐስከሮም ጉጅለ፣ ሓቢሮም ክቃለሱ፣ እምብለይ ንጉዱድ ዕስክርና ኢሎም፣ ብሓባር ኮይኖም ክሳብ ሕጂ ዘስምዕዎ ዝኾነ ዩኹን ናይ ተቓዉሞ ድምጺ የልቦን። ካብ ሓሚመ ጸሚመ ተጸሊለ ወይ ዉን ምኹብላል ሓሊፎም፣ እግረይ ኣውጺኢኒ ኢሎም ኣርሒቆም ንስደት ምህዳም'ዩ፣ እቲ ዝኸፈአ ካኣ ኣብ ብዙሓት ዘጋጥም ባዕልኻ ነብስኻ ምቅታል ኣሎ፣ ካልእ የለን።
ኣብ መወዳእታ ከይጠቀስኩዎ ክሓልፍ ዘይደሊ ካልእ እንተሎ መንእሰይ ኤርትራ ንምንጻግ ጉዱድ ዕስክርና ኣማራጺ ኢዩ ኢሉ ካብ ዝወስዶ ምርጫ ኢዩ። ንሱ ካኣ ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ፣ ኣሽሓት ዶላራት ከፊልካ ዝኽየድ፣ ናብ ስደት ጉዕዞን ብሰናይ ድሌትን ፍቃድን ናይ ካሎኦት ኣህዛብ ኣብእንዳማትካ ሃገር ስደተኛ ኾንካ ምንባርን ኢዩ። ዋሕዚ ስደት ካኣ ግዳይ ሰረቅትን ዓመጽትን ግዳይ ባሕርን ሳህራን ገይሩና ኣሎ። ብበዳዊንን ካሎኦትን ንጭወ ንእሰር ንግረፍ ኣካላትና ተኸታቲፉ ኣብ ዕዳጋ ይሽየጥን፣ ኣብምድረ በዳ ሳህራ ብሑጻ ንድፈን፣ ኣብ ባሕሪ ብተደጋጋሚ ብጃምላ ንጥሕልን ኣለና። ስደት ካኣ ስደት ኢዩ። ዓዲ ጓና ዓዲ ክኾነና ኣይኽእልን። ሃገርና ኻኣ ብዘይ መንእሰያት ትተርፍ ትባድን እያ ዘላ።
ዜጋታት ጉዱድ ዕስክርና ሳዋ ክውድእ ኢዩ እሞ ፣ ብድሕሪኡ ዝጥምቶን ዝጭብጦን ኣለኒ ክብሉ ዘይምኽኣሎም ጸገም ፈጢሩ ኣሎ። እዚ ብጀካ ንዉሑዳት ንህዝብን ሃገርን ዘይጠቅም ምፍራይ ጊላታት፣ ምፍራይ ዋርድያ ስልጣን ኢሰያስን ጉጁሉኡን ደው ንምባል'ከ እንታይ ክግበር ዘይምተኻእለ? ብጉልባብ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ መንእሰያት ደቂ እዚ ህዝቢ፣ ንእስነቶም ክምንዙዑ ክትሪኢ ከለኻ፣ እዚ ኣብ ዉሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝቢስ ከመይስ ከመይ ኣቢሉ ይቅበሎን ተጻዊሩዎን ኣሎ?
ብዘይ ድሌትካ ብሓይሊ ኣገዲዱ ከስርሕ ዝፍትን፣ ኣብ ዓስቢ ዘይብሉ ዕዮ ዘውፋርን ዝጸምድን እኮ ባርነት ኢዩ።ንዜጋታት ብሓይሊ ዓመጽ ኣገዲዱ ኣብ ኲናትን ጥፍኣትን ዝሽምም እዚ ቅትለት ኢዩ።እቲ ኩሉ ኣብ ሳዋ ብጉጅለ ህግደፍ ዝግበር እንበኣር ኩሉ ጸረ ሓርነት ኢዩ።ኩሉ ዉጹእ ባርነት ኢዩ።ስለዚ ሳዋ ደው ክብል ኣለዎ።ከሙኡ ዉን ኩሉ ዝተሰደ ንክምለስን ሳዋ ደው ንኽብልን ፣ ህግደፍን ኣተሓሳስቡኡን ሓንሳብን ንሓዋሩን ካብ ሱሩ መሰረቱ ከም ግዝኣት ቱርኪ ካብ ኤርትራ ክጠፍእ ኣለዎ።
ኣብ ዓለም ግን ምሽዶ ከም ህግደፍ ብህዝቢ ተጸሊኡን ዳርጋ ዝበዘሐ ህዝቢ ምረቱን ጽልኣቱን ብዓውታ ክገልጸሉ ጀሚሩ፣ ሓይሉ ተዳኺሙ ናይ ዉሽጥን ወጻእን ደጋፊ ወይ ዉን እንተ ተጋሕፈ ዝድንግጸሉ ዘይብሉ ስርዓት፣ እቲ ብሙሉእ ሓይሊኻ ዝኣመንካሉ ስርዓት ወይ መንግስቲ ዉን እንተኾነ መወዳእታ ኣለዎ። ህግደፍ ዉን እንተኾነ ክጠፍእ ኢዩ። የግዳስ ዕድሚኡ ኣብ ምሕጻር ኩልና ኣብ ምሉእ ዓለም ዘለና ኤርትራውያን ብዓወት ከይተጠራጠርና ክንቃለስን ብዓቅምና ዝከኣለና ከነበርክትን ይላበወኩምን ይምሕጸነኩም።
ሓርነትና ናይግድን እዩ።
ሳልሳይ ክፋል ይቕጽል
ኣማኑኤል ስዩም


text:
ሕማም ምርሳዕ ሱር ደም ከም ዝጎድእ ተገሊፁ መፅናዕቲ።
12/07/2010(ድወት) እዚ መፅናዕቲ ኣብ ኣሜሪካ ብዩኒቨርስቲ ኣለባማ በርሚንግሃም ዝተኻየደ እንትኸውን ሕማም ምርሳዕ ማለት ውን ኣልዛይመር ነቶም ፀቕጢ ደም ንኸይፍጠር ዝቆፃፀሩ ኣናእሽቱ ሱራት ደምና ብምህሳይ ንዝተፈላለዩ ሕማማት ክንቃላዕ ከም ዝገብር እዩ ተረጋጊፁ ዘሎ። ኣብ ሃገረ ስፔን ተመራመርቲ ጥዕና ዩኒቨርስቲ ኒሮ ሳይንስ ኣውቶኖማ ደ ባርሶሎና ኣብ ዙርያ ሕማም ምርሳዕን ሱር ደምን ብተወሳኺ ዘካየድዎ መፅናዕቲ ከም ዝገለፆ እቲ ማህሰይቲ ሱር ደም ኣብ ደቂ ኣነስትዮ ከም ዝብእስ ገሊፆም ኣለው።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣለባማ በርሚንግሃም ዳሬክተር ሜዲካል ሳይኮሎጂ ዝኾናን ነዚ መፅናዕቲ ዝመርሓን ዶክተር ሊድያ ጊመነዝ ከም ዝሓበርኦ ሕማም ምርሳዕ ንኣናእሽቱ ሱር ደም ብቕልጡፍ ብምህሳይ ፀቕጢ ደም ክኽሰት ከም ዝገብር እየን ገሊፀን። ምኽንያቱ ኣናእሽቱ ሱር ደም ፀቕጢ ደም ንኸይፍጠር ወይ ድማ ስሩዕ ዝውውር ደም ንኽህሉ ስለ ዝሕግዙ እዮም ኢለን ኣለዋ። እዚ ዝፍጠር ፀገም ዋላ ደኣ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ይግደድ እምበር ኣብ ደቂ ተባዕትዮ ውን ከጋጥም ከም ዝኽእል ኣብቲ መፅናዕቲ ተረጋጊፁ እዩ።
እዚ መፅናዕቲ ከም ዘመላኽቶ እንተኾይኑ ድማ ሕማም ምርሳዕ ንኸየጋጥም ዝግበር ቅድመ ምክልኻል ኣብ ጥዕናና ክልተ ሰለስተ ረብሓ ክህልዎ ከም ዝኽእል ተሓቢሩ ኣሎ።
ፍልፍል medicalxpress.com
ድምፂ ወያነ ትግራይ
ምንጪ ፅፁይ ሓበሬታ!


text:
ኣብ ዓዲ-ቐይሕ ዝርከባ ኮለጅ ጥበባትን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን ከምኡ’ውን ኮለጅ ንግድን ስነ-ቊጠባን፡ ብዝተፈላለየ ዓውድታት፡ ብመዓርግ – ማስትሬት ዲግሪ፡ ቀዳማይ ዲግሪ፡ ዲፕሎማን ሰርቲፊኬትን ዘምሃራኦም 521 ተመሃሮ፡ ብ8 መስከረም ብሓባር ኣብ ዘካየድኦ ስነ-ስርዓት ኣመሪቐን።
ኮለጅ ጥበባትን ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን፡ ብዓውድታት ጂኦግራፍ፡ ስነ-ሰብን ስነጥንትን፡ ቋንቋ እንግሊዝ፡ ኤርትራዊ ቋንቋታትን ስነ-ጽሑፍን፡ ታሪኽ፡ ሕጊ፡ ፖለቲካዊ ስነ-ፍልጠትን ኣህጉራዊ ዝምድናታትን፡ ማሕበራዊ ስነ-ፍልጠትን ማሕበራዊ ዕዮን፡ ጋዜጠኝነትን መራኸቢ ብዙሓንን፡ ከምኡ’ውን ረቂቕ ጥበባት ዘምሃረቶም፡ 12 ብማስትሬት ዲግሪ፡ 164 ብቐዳማይ ዲግሪ፡ 40 ብዲፕሎማ፡ 22 ድማ ብሰርቲፊኬት፡ ብጠቕላላ 238 ኣመሪቓ።
ኮሌጅ ንግድን ስነ-ቊጠባን ድማ፡ ብዓውድታት – ፋይናንስ፡ ምሕደራ ዋኒን፡ ምሕደራ ህዝቢ፡ ሕሳብ፡ ስነ-ቊጠባ፡ ቱሪዝምን ምሕደራ ሆቴልን ካብ ክልተ ክሳብ ኣርባዕተ ዓመታት ዘምሃረቶም፡ 131 ብዲግሪ፡ 152 ብዲፕሎማ፡ ብጠቕላላ 283 ተመሃሮ ንመመረቕታ ኣብቂዓ።
ሚኒስተር ቱሪዝም ወይዘሮ ኣስካሉ መንቀርዮስ፡ ኣብ ትስፉው መድረኽ ሰላም ዝሰላሰል ዘሎ መመረቕታ፡ ንዕብየትን ብልጽግናን ሃገር ዝረዘነ ሓላፍነት ከምዘሰክም ኣገንዚባ።
ዲን ኮለጅ ጥበባትን ማሕበራዊ ስነፍልጠትን ዶክተር ወልደትንሳኤ ተወልደ ብወገኑ፡ እቲ ኮለጅ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ 1710 ተመሃሮ የምህር ከምዘሎ፡ ብምትሕብባር ዝተፈላለያ ኣካላት መንግስትን ግንባርን፡ ከምኡ’ውን ምስ ዝተፈላለያ ኣህጉራውያን ትካላት ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ብዝፈጠሮ ዝምድናታት ከኣ፡ ዓቕምታቱ እናበረኸ ይመጽእ ምህላዉ ገሊጹ።
ዲን ኮለጅ ንግድን ስነ-ቊጠባን ዶክተር እስቲፋኖስ ሃይለማርያም ብግደኡ፡ ናጻ ኣቕርቦት ትምህርቲ ንኹሉ፡ ኣብ ኤርትራ መሰረት ናይ’ቲ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምንጋስ ዝካየድ ጻዕሪ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ተመረቕቲ ነዚ ብግቡእ ተገንዚቦም፡ ንስልጣነ ህዝቦምን ዘላቒ ዕብየት ሃገሮምን ብልዑል ተወፋይነት ክሰርሑ ትጽቢት ከምዝግበረሎም ኣዘኻኺሩ።
ክልቲአን ኮለጃት፡ ሎሚ ዓመት ንመበል 11 ግዜአን እየን ኣመሪቐን።


text:
ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኣቶ ወርቅነህ ገበየሁ ትማሊ ሰንበት ኣብ ካርቱም ሱዳን ወግዓዊ ምብጻሕ ብምክያድ ምስ ናይ ሱዳን መዘነኦም ኢብራሂም ጋንዱር ተራኺቦም ምዝርራቦም ተገሊጹ።
ክልቲኦም ሰበ ስልጣን ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ካርቱም ዝሃብዎ ሓባራዊ ጋዜጣዊ መግለጺ ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ሱዳን ኢብራሂም ጋንዱር “ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ጉዳይ ስግኣት ሃገር ኣይተዘራረብናን ግን ንጸጥታ ሃገርና ዘስግኡ ወገናት ከምዘለው ሓበሬታ ኣለና” ዝበሉ ክኮኑ ከለው ናይ ኢትዮጵያ ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣቶ ወርቅነህ ገበየሁ ብወገኖም ብዛዕባ ምብጻሕ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ናብ ግብጺ ከምዚ ኢሎም።
“ እቲ ምብጻሕ ቀዳማይ ሚንስትር ክልቲኣዊ ዝምድና ንምቅጻል ዝዓለመ እዩ። ብዙሕ ክልቲኣዊ ጉዳያት ኣለና። ቁጠባዊ፡ፖለቲካዊን ማሕበራዊ ጉዳያትን ስለዚ ቀዳማይ ሚንስትር ነዞም ክልቲኣዊ ዝምድና ንምምሕያሽ እዮም እዮም ናብኡ ከይዶም ምስዚ ድማ ዝተሓሓዝ ኣይኮነን” ኢሎም።
ግብጺ ኣብ ኢትዮጵያ ዝህነጽ ዘሎ ዓብይ ናይ ህዳሴ ግድብ ናብ ግብጺ ዝፍስስ ትሕዝቶ ማይ ፈለግ ኒል የጉልድ እዩ ክትብል ከላ ኢትዮጵያ ግን ነዚ ትነጽግ።
እዞም ሰበ ስልጣን ክልቲኦም ሃገራት ኣብ ማእከል ዘንቆልቁል ዘሎ ዝምድና ክልቲኣን ሃገራት ምስ ግብጺ ከምዝተራኸቡ ይግለጽ ኣሎ።


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ ግንቦት – 25.2018
ማር.10:1-12
ኢየሱስ ካብኡ ተላዒሉ ናብ ሃገረ ይሁዳ ናብ ማዕዶ ዮርዳኖስ ከደ። ከም ብሓድሽ ከአ ብዙኅ ሕዝቢ ናብ ኡ ተአከበ፥ ከም ልማዱውን መሃሮም። ፈሪሳውያን ድማ ምእንቲ ኺፍትንዎ መጺኦም “ሰብአይ ንሰበይቱ ኺፍትሓዶ ግቡእ እዩ፧” ኢሎም ሓተትዎ። ኢየሱስ ድማ “ሙሴ እንታይ አዘዘኩም፧” ኢሉ መለሰሎም። ንሳቶም ከአ “ሙሴስ መፍትሕአ ጽሑፍ ጽሒፍና ክንፈትሓ ፈቒዱልና እዩ” በልዎ።
ኢየሱስ ከአ ኸምዚ በሎም፦ “ሙሴስ ብትሪ ልብኹም እዩ እዚ ትእዛዝ እዚ ዝጸሓፈልኩም። ካብ መጀመርታ ፍጥረት ግና አምላኽ ሰብ አይን ሰበይትን ገይሩ እዩ ዝፈጠሮም። ስለዚ ሰብ አይ አብኡን አዲኡን ኃዲጉ ምስ ሰበይቱ ይወሃሃድ። ክልቲኦም ድማ ሓደ አካል ይኾኑ፤ ስለዚ ድማ ሓደ አካል እዮም እምበር ክልተ አይኮኑን። እምበአርከስ ነቲ አምላኽ ሓደ ዝገበሮ ሰብ አይፍለዮ።” አብ ቤት ከአ ደቂ መዛሙርቱ ብዛዕባ እዚ ነገር እዚ ኻል አይ ጊዜ ሓተትዎ። ንሱ ድማ “እቲ ሰበይቱ ፈቲሑ ኻልእ ዜእቱ፥ አብ ልዕሊአ ይዝሙ። እታ ሰብ አያ ፈቲሓ ኻሊእ እተእቱ ድማ ትዝሙ” በሎም።


text:
ቅዱስ ጴጥሮስ
ጴጥሮስ ማለት ከውሒ፣ መሰረት፣ ሻፎ እምኒ፣ ከቢብ እምኒ ማለት እዩ።
ነገዱ ካብ ሮቤል ሀገረ ስብከቱ ሮሜ፣ ዕረፍቱ ድማ ሓምለ 5 64 ዓ.ም እዩ።
እንዳመስገ ነ ኣብ ሮምያ ክቕመጥ እንከሎ አሕዛብ ናብ ዘለዎ እናመጹ ብስም ኢየሱስ
ክርስቶስ ይአምኑ ነበሩ። ጽንዓት ሃይማኖቶም ምስ ረአየ ከአ አቡኡን አዲኡን ሰበይቱን
ደቁን ዘይኃደገ ንዓይ አይበቅዕን እዩ ኢሉ ከስተምህር ከሎ ዝሰምዓ 4 አንስቲ ዝ ነበረን
ሥጋዊ ተግባረን ገዲፈን ምስ ሰዓብኦ ብኻልእ ነገር ዝፈልጠን ዝ ነበረ አክርጶስ( ናይታ
ሃገር መኮ ነን) ክምለሳኦ ልኡኻት ሰደደለን እንተኾ ነ ዕርፊ ኂዙ ንድኅሪት ዝምለስ
የልቦን ዚብል ቃል ወንጌል ኂዘን ንድኅሪት ግልጽ ከይበላ፡ ደድኅሪ እግሪ ጴጥሮስ
ስለዝሰጎማ እቲ መኮንን እኩይ ድሌቱ ካብ ምፍጻም ኢዱ አጣቂዑ ተረፈ።
2. ከምኡ እዉን ቃል ቅዱስ ጴጥሮስ ዝማረኸን ሰበይቲ ዓርኩ ንአክርጶስ(ሰበይቲ
አልታብዮስ) ንስብአያ ኅዲጋ ብእም ነት ኢየሱስ ናዝራዊ ንጴጥሮስ ሰዓበቶ። ሰብአያ
ድማ ሰበይቱ ከምዝጠለመቶ ስለዝሰምዐ፡ ሎምስ ከአ ሰበይቲ ካብ ሰብአያ ዝፈላሊ ሰብ
መጺኡና ወይጉድ፡ ሎምስ ከአ ሰበይቲ ካብ ሰብአያ ዝፈልዩ አለዉ ክብሉ ንሰምዕ ኔርና
ሕጂ ከአ ናብ ነፍስና በጺሑ እንዳበለ ናብ ገዛእ ሃገር ከይዱ ምስዚ ጴጥሮስ ዝበሃል
ክርስቲያናዊ ዳንየኒ፡ እንተድአ ዘዳ ነኻኒ ግን ባዕለይ ክፈርድ እየ ዝብል ጥርዓን
ኣቕረበሉ።
3. አከርጶስ ድማ እዚ ሕማም እዝስ ናብ በይንኻ ጥራይ ዘይኮ ነ ነዓና እዉን ከይተረፈ
ካብ ድሌትትና ፈላልዩና አሎ በሎ፡፡ አልታብዮስ ከአ እንታይ ደአ ትጽበየሉ አሎኻ ኂዝካ
ክትቀትሎ እንድዩ ዝግብአካ እዚ ሰብ እዚ እዃ መሠርዩ እዩ። እንተ ደአ ቀልጢፍካ
ከምዚ እንብሎ ዘሎና ጌርና እሞ አንስትና ክ ነምልስ ንክእል ኢና። ድሎትና ክንገብር
እዉን ሥልጣን አሎና በሎግን ። እዚ ነገር እዚ ድማ ናብ አክስትያና (ሰብይቲ አቤት
ብሃሊ) ስለዝብጽሐ ናብ ቅዱስ ጵጥሮስ ልኢኻ ሎሚምሸት ካብዛ ዓዲ ግዒዝካ እንተዘይ
ኅዲርካ ተሓሲቡካ ዘሎ ናብ ጸላኢኻ ይዐል ኢላ ለአኸትሉ። (2ቆረ.11፡32)
4. ቅዱስ ጴጥሮስ ድማ ነገራ ተቐቢሉ መታን ብኽዳኑ ከይፈልጡዎ ነቲ ተኸዲኑዎ ዝ ነበረ
ክዳዉንቲ አዉጺኡ መጠምጠሚኡ ከይተረፈ ለዊጡ ካብቲ ዓዲ ከወጽእ ከሊ ከሎ
ጐይታ በቲ ጴጥሮስ ዝፈልጦ መልክዑ ተራእይዎ፡ ናበይ ደአ ትኸይድ አሎኻ? ኢሉ
ጴጥሮስ ንጐይታ ስለ ዝተወሶ ጐይታ ክስቀል ንሮምያ ገጸይ እኸይድ አሎኹ በሎ።
ጴጥሮስ ከአ ትስቀልኑ ዳግመ እግዚእየ ጐይታይ ካለይዶ ክትስቀል ደሊኻ? በሎ። ቅዱስ
ጴጥሮስ ግን ጐይታ ኪዓርግ ከሎ ንስኻ ግዳ ሰዓበኒ ኢሉዎ ዝ ነበረ ትዝ ስለዝበሎ፡ ንሮማ
ተመሊሱ እቲ ኩሉ ዝግአጠሞ ነገራት ንፈተውቱ ገለጸሎም። (ዮሓ.21፡18-22)
5. እቶም ምእመናን ድማ ክፈለየና ጊዲ እዩ ኢሎም ስለ ዝሠግኡ ንሱ ቃል ሃይማኖት
እንዳመሃሮም ምስኦም ክቕመጥ ብዙኅ ለመንዎ። ንሱ ግን ብሕይወት እንተጸንሔ
ፍቓዱ እዩ፡ ብሞት እንተወሰደኒ ከአ ምስኡ ንምንባር ስለ ዝኾ ነስ ደስ እዩ ዝብለኒ
በሎም። አብ መንጉኡ አክርጶስ ወታሓደራቱ ልኢኹ፡ ንጴጥሮስ ከምጽእሉ አዘዘ። ምስ
አምጽእሉ ድማ እቶም ሰዓብቲ ጵጥሮስ ምንተ እኩየ ገብረ ዝብእሲ እዚ ሰብ እዚ
እንታይካ ክፍአት ገበረ? ካብ አፉኽ እንታይ ሕማቕ ቃል ወጸቶ እስኪ ንገረና እንትደአ
ዘይ ነጊርካና ቅድሚ ንስኻ ንጴጥሮስ ምቕታልካ ነዛ ዓዲ እዚአ ብሓዊ ከ ነንድዳ ኢና፡
እንዳበሉ ንአክርጶስ ዓይኑ ከንቁሩዎ ደለዩ።
6. ቅዱስ ጴጥሮስ ድማ ነቶም ሰዓብቱ ትብዓቶምን ፅንዓት ሃይማኖቶምን ርእዩ እዚ


text:
ከተማ መቐለ ካብቲ ዝነበረቶ ብዕፅፍታት ሰፊሓ ብጣዕሚ ብዙሓት ኣባይቲ ዋላ እንተተሃነፁ ሐዚ’ውን ግና ጸገም ኣባይቲ ዝኸፈአ ምዃኑ ይረአ ‘ሎ፡፡
ቅድሚ 7 ዓማውቲ ብሕጋዊ መንገዲን ብሓገዝ መንግስቲ ዝተጣየሹ 24 ሽሕ ኣባላት ስድራ ዝርከብዎም 261 ማሕበራት ህንጸት ኣባይቲ ብመሰረት 2003 ዓ.ም ዝወጸ ኣዋጅ ኢንቨስትመንት መሬት ኣይዋሃበኩምን ተባሂልና እንትብሉ ይጠርዑ፡፡
ኣቦ ወምበር ጥምረት ማሕበር ስራሕ ኣባይቲ ኣይተ ጎይትኦም ገብረመድህን እቲ ዝወጸ ሕጊ ብድሕሪ ምጥያሽና ስለዝወፀ ናዓና ኣይምልከትን ኢልና ብተደጋጋሚ ካብ ማዘጋጃ ቤት ክሳብ ቤት ጽሕፈት ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ጠሪዕና ቅኑዕ ምላሽ ኣይረኸብናን ይብሉ፡፡
ከንቲባ ከተማ መቐለ ንጉሰ ገብረ ብወገኖም ጸገም ኣባይቲ ከተማ መቐለ ንምቅላል ማይን ልችን ዘይተዘርገሐሉ ከባብታት ከይተረፈ ንልዕሊ 140 ማሕበራት መስርሒ ኣባይቲ መሬት ሂብና ኢና፡፡ ሓበራዊ መንበሪ (ኮንደሚንየም) ኣባይቲ ሃኒፅና ብ1999 ዓ.ም 1516 ኣባይቲ ሃኒጽና ንህዝቢ ኣረኪብና ኢና፤ብ2000 ዓ.ም ዝተጀመረ ድማ 1800 ኣባይቲ ሃኒጽና ሐዚ ንተጠቀምቲ ክነረክብ ኢና ኢሎም፡፡
ብዛዕባ እቲ ሕጊ ናዓና ኣይምልከትን ዝተብሃለ “ሪጋ ምሓዝ ጥራሕ ሕጋዊ ሕቶ ኣየልዕልን፤ ዕልባት ረኺቡ ዝተወሰነ ጉዳይ ተዝኸውን ነይሩ ሓቆም ተዘየለ ናይቶም ማሕበራት ጉዳይ ተንጠልጢሉ ዝጸነሐ እዩ፡፡ ኣብ መንጉኡ መንግስቲ ኣብ ኣጠቓቕማ መሬት ለውጢ እንትገብር እተን ማሕበራት ጥራሕ እውን እንተይኮነስ ምሉእ መሬት ዝጽበ ዝነበረ ህዝቢ ብሕጊ እዩ ክግዛእ ዘለዎ” ይብሉ እቶም ከንቲባ፡፡
ነቶም ብማሕበር ተጣይሾም ብፍላይ ንሓረስቶት ዝኽፈል ካሕሳ ኣዋጺኦም ዝሓገዙ ማሕበራት መንግስቲ ሰለስተ ኣማራጺ ቀሪቡሎም ኣሎ ኢሎም ኣለዉ ከንቲባ ንጉሰ፡፡
ካብቶም ታሃኒፆም ዘለዉ ሓበራዊ ኣባይቲ ዝተወሰነ ቁጽሪ ንተን ማሕበራት ምፍቃድ፣ ካልኣይ መንግስቲ 60 ሚኢታዊ ልቓሕ ሓጊዙ 40 ሚኢታዊ ማሕበራት ባዕለን ክኢለን ሓበራዊ ኣባይቲ ክሃንፃ መሬት ምሃብ፣ ሳልሳይ ድማ እንተኣብየን እቲ ዘዋህለለኦ ገንዘብ ምስ ወለዱ ምምላስ ዝብል እዩ፡፡
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ኣብ ግዜ ምምሕዲር ክሊንተን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዩስ ዝነበሩ ደቪድ ሺን፡ እቲ ረስኒ ካብቲ ዝሓለፈ ዝዘሓለ`ዩ፡ ኸምኡ ዓይነት ናዕቢ`ውን ክንጽበ ኣይንኽእልን ይብሉ።"ኸምቲ ናይ ዝሓለፈ ዓይነት ዝድገም ኣይመስለንን። ሽሕ`ኳ ሓሓሊፉ ቕትለታት ክርኣይ ጀሚሩ እንተሃለወ ፡ ብኽሊቲኦም ወገናት ዘሎ ውድድር ኻብቲ ናይ 2005 ዝተሓተ`ዩ። ኾይኑ ግን እዚ ሓሓሊፉ ዝርኣይ ዘሎ ቕትለታት`ውን ጽቡቕ ምልክት ኣይኮነን” ኢሎም።
ኣምባሳደር ደቪድ ሺን ብዛዕባ ንምርጫ ዘሎ ፖሊቲካዊ ሃዋህው ኢትዮጵያ ክዛረቡ ኸለዉ፡ ተቓወምቲ ኣብ ምጥቃም ሚድያን ገንዘብን ዕድሎም ድሩት ምዃኑ ይገልጹ። “ ንተቓወቲ ተዋሂብዎም ዘሎ ዕድል ብተዛማዲ ዝተደረተ`ዩ። ስለዚ ኣብ`ዚ ምርጫ ርኡይ ውጽኢት ከመዝግቡ ንባዕላቶም`ውን ትጽቢት ዝገብሩ ኣይመስለንን ዝብሉ ኣምባሳዶር ሺን፡ ንመንግስታዊ ምድያ ናይ ምጥቃም ዘለዎም ዕድል ትሑት ምዃኑን ንጎስጓስ ምርጫ ዝውሃቦም ግንዘብ`ውን ኸምዘውሕድሎም`ዩ ይዛረቡ። እዚ ከምዚ ዝበለ ፖሊቲካዊ ኩነታት ሃንደበት`ዶ ኾይንኩም ዝብል ሕቶ ቐሪብሎም፡ ኣይፋሉን ኢሎም።"እዚ ሕጂ ዝርኣይ ዘሎ ፖሊቲካዊ ኩነታት ንዓይ ኣየገረመለይን። ድሕሪ`ቲ ዝሓለፈ ናይ 2005 ምርጫ፡ መንግስቲ ክፉት ክኸውን`ዩ ዝብል ትጽቢት ኣይጸነሓንን። ኣነ ዲርጋ ከም ናይ 1995 ወይ ኣብ 2000 ዝነበረ ዓይነት ክኸውን`ይ ዝብል ትጽቢት`ዩ ጸኒሑኒ። ሕጂ ክርእዮ ኸለኹ ግን ካብ ናይ 2000 ዝሓሸ ኻብ 2005 ግን ብዝተሓተ ደረጃ ፖሊቲካዊ ባይታ ዝጸበበሉ`ዩ ኩነታት`ዩ ዘሎ። ኸምኡ ኾይኑ ግን ተቓወምቲ ገለ ወናብር ናይ ምስዓር ዕድል ክህልዎም`ዩ።"ኢሎም።
ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት፡ ተቓወምቲ ለሽ ኢሎም`ዶ ክገድፍዎ`ለዎም ወይስ ኣብዘለውዎ ነኺሶም ንቕድሚት ዝስጉምሉ ጩራ ይራኣየኩም ዝብል ሕቶ ኣቕሪበሎም ኣምባሳደር ዲቪድ ሺን “ኣይፋሉን ክቕጽሉ`ዩ ዘለዎም” ይብሉ።
"ኣብ`ዚ ምርጫ ወናብር ዝተዓወቱ ኣባላት ተቓወምቲ፡ ንዝረኸብወን ወናብር ክሕዙ ኣለዎም። ነተን ዝረኸብወን ተጠቒሞም ኣብ ልዕሊኡ ሓዪሊ እናደርዑ እንተኸዱ ዝሓይሽ ይመስለኒ። ብእኡ ኣቢሎም`ውን ናይ ፖሊሲ ሓሳባቶም ክሃንጹ ይኽእሉ። እኳ ድኣ ኣብዚ እዋን`ዚ ምስ ኢህወደግ ዘለዎም ናይ ፖሊሲ ኣፈላላይ ኣብ ምንጻር ርኡይ ስራሕ ዝሰርሑ ዘለዉ ይመስለኒ።"
ኣብ ቀረባ ኣብ ኢትዮጵያ ኸም ፖሊቲካዊ ኣማኻሪት ኾይና ዝሰርሐት ፕሮፈሰር ኣህጉራዊ መጽናዕቲ ኮለጅ Oberlin- Eve Sandberg፡ ግና፡ እቶም ተቓወምቲ ዲርጋ ጠፊኦም`ዮም ትብል።
“መራሕቲ ተቓወምቲ: ወይ ተኣሲሮም ወይ ናብ ስደት ኣምሪሖም ወይ ድማ ንቕድሚት ክስጉምሉ ዝኽእልሉ መንገዱ ስለዘይተራእዮም ገዱፎሞ`ዮም። ኸም ተቓወምቲ እንተቐሪቦም ብዙሓት ኻብኦም ይቕተሉ ወይ ይእሰሩ ወይ ይንከላበቱ”
ናይ ሎሚ ዘመን ምርጫ ፍልይ ካብ ዘብሎ ሓደ፡ ኣብቲ ፅኑዕ ደጀን ሕወሓት ዝብሃል ክሊ ትግራይ፡ ካልእ ተነሓናሒ ውድብ ምፍጣሩ`ዩ- ዓረና ትግራይ።ኣብ`ታ ቐዲማይ ሚኒስተር መለስ ዝወዳደሩላ ከተማ ዓድዋ፡ ኣንጻሮም ገጢመን ዘለዋ`ውን ናይ ቀደም ብጸይቶም ወ/ሮ ኣረጋሽ ኣዲነ`የን። ገለ ብቪኦኤ ዝተሓተቱ ነበርቲ`ውን ንመን ከምዝመርጹ ንምንጋር ፍቓደኛታት ኣይኮኑን። ተንታኒ ቀርኒ ኣፍሪቃ ደቪድ ሺን ብዛዕባ`ዚ`ውን ርኢቶኦም ሓቲተዮም ነይረ።"ካብ ዝሓለፈ ሰሙናት ጀሚረ ከምኡ ዓይነት ነገር ይሰምዕ ኣለኹ። ኣብ ትግራይ ዝርአ ዘሎ ብጣዕሚ ኣገዲሲ`ይ።ብርግጽ`ውን ተቓወምቲ ኣብ ትግራይ እንተዝስዕሩ ብጣዕሚ ምገረመኒ። ኣብ ትግራይ ገለ መናብር እንተተሳዒሩ ንተቓወምቲ ደራኺ ሓይሊ ክኸውን`ዩ" ኢሎም።
እቲ ዘሎ ጸገም ደረጃን ቕልጣፈን`ዩ`ምበር ዱሞክራሲ ክስጉም ይኽእል`ዩ ዝበሉ ደቪድ ሺን፡ ኩላትና ኣብ መጻኢት ኢትዮጵያ ንግደስ ወገናት እቲ መስርሕ ዱሞክራሲ ብስሉጥን ብዘይዕንቅፋትን ክቕጽል ኢና ንደሊ፡ ኢሎም። ኣተሓሒዞም፡ እዚ ናይ ሎሚ ዘመን ምርጫ ብርግጽ ብመዲይ ንተቓወምቲ ዝተዋህበ ዕድል ዝጸበበን፡ ካብቲ ናይ 2005 ንድሕሪት ዝተመልሰ`ኳ እንተኾነ፡ቀስ እናበለ ግን ክስጉም`ዩ ኢሎም፡ ኣስዒቦም፡
"ውጽኢት ምርጫ ብዘየገድስ ኢህወደግ ዝያዲ ፖሊትካዊ ባይታ ምኽፋት ከድልዮ`ዩ። ፡ ድልየት ህዝቢ ዝውሰነሉ ናጻን ርትዓውን ምርጫ ምግባር ከድሊ`ዩ። እዚ ድማ ሓደ መዓልቲ ዝኸውን ይመስለኒ፡ መዓስ? እንድዒ።
ኢህወደግ ድጋፍ ህዝቢ ስለዘይብሉ፡ ኣብዚ ምርጫ ተዓዊተ እንተበለ ተኣማንነት ክህልዎ ኣይክእልንዩ-ይብሉ ተቓወምቲ፡።ኢህወደግ ብወገኑ ዘርኣኽዎ ኢኮኖሚያዊ ዓወት`ዩ ንኽስዕር ዘኽእለኒ ይብል። ድሕሪ ምርጫ እንታይ ኸጋጥም ይኽእል ዝብል ሕቶ ይምልሱ ኣምባሳደር ደቪድ ሺን
"ብርግጽ ኣብዚ ኣብ ዋሺንግቶን ኾይነ ብዛዕባ ጽባሕ እንታይ ከምዝኸውን ክዛረብ የጸግመለይ`ዩ። ብዙሓት ነገራት ኣብ ውጽኢት`ቲ ምርጫ ዝምርኮሱ ክኾኑ`ዮም"፡


text:
ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ክረኽብዎ ዝግባእ ረብሓታት ክሕለወሎም ተወሲኑ።
ማእከላይ ኮሚቴ ኦህዴድ ኣብዚ ቅነ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ዝነበሩ ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ክረኽብዎም ዝግብኦም ዝተፈላለዩ ጠቕምታት ክሕለወሎም ወሲኑ።
ዶክተር ነጋሶ፡ ካብ 1987 ጀሚሮም ንሸሞንተ ዓመታት ቀዳማይ ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ኮይኖም ኣብ ስልጣን ፀኒሖም።
ካብ ስልጣን ምስወረዱ ከም መጠን ፕረዚደንት ነበር ክረኽብዎ ዝግባእ ጥቕምታት ንኣርባዕተ ዓመታት ጥራሕ ረኺቦም። ብውልቆም ተወዳዲሮም ኣባል ፓርላማ ካብ ዝኾኑ ንደሓር ድማ እቲ ዝግብኦም ተቛሪፁ።
መጠኑ ዘይገለፅዎ ገንዘብ ንክወሃቦም ኣብቲ ዝተኻየደ ኣኼባ ከምዝተወሰነ ዶክተር ነጋሶ ንቢቢሲ ተዛሪቦም።
ብዘይካ'ዚ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ኣገልግሎት ሕክምና ከምዝወሃቦምን መኪና ከምዝዕድገሎምን ኦህዴድ ቃል ከምዝተኣተወሎም ገሊፆም።
"ዋላ'ኳ ድሕሪ ዓሰርተ ሰለስተ ዓመታት እንተኾነ፡ ሕጂ እውን ይኹን ወጽዓይ ተረዲኡዎም መሰለይ ከኽብሩለይ ስለዝወሰኑ ንመሪሕነትን ኣባላትን ኦህዴድ የመስግን። ጉዳየይ ግን ናይ ኦህዴድ ጥራሕ ኣይኮነን" ኢሎም።
ከም መጠን ፕረዚደንት ነበር መሰሎም ክሕለወሎም ዝሓቱ ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ፡ ነዚ ክገብር ዝግብኦ መንግስቲ ፌደራል ከምዝኾነ ሓቢሮም።
ዶክተር ነጋሶ ብ2295 ብር ናይ ጡረታ ገንዘብ እዮም ንዓመታት ክናበሩ ጸኒሖም።
"ዝተቐፃዕኩሉ ሕጊ ተመሓይሹ'ዩ ስለዝኾነ ድማ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኮነ መንግስቲ ፌደራል ነቲ ጉዳይ መሊሶም ክርእይዎ ይግባእ" ክብሉ ተዛሪቦም።


text:
ንዓና ኤርትራውያን እዛ መርማሪት ኮሚሽን ዘውጽኣቶ ጸብጻብ ብኣካል ዘጋጥመና ዝነበረን ዘሎን ብምዃኑ ሓድሽ ዜና ኣይኮነን። የግዳስ ብዓለምለኻዊ ውድብ ዝተመዘዘ ኣካል ዝተዳለወ ናይ መጀመርያ ጸብጻብ ብምዃኑ ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ።
እዚ ተዳልዩ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ድማ ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም ብዝበለጸ ኣቃልቦ ክረክብ ዕዙዝ ተራ ስለዝጻወት ብውልቂ ይኹን ብማሕበር ኩሉ ኤርትራዊ ክሳተፎ ዓቕሙ ዘፍቅዶ ክገብር ኤምዲሰመ ብትሕትና ይምሕጸን።
ልዕሊ ኹሉ ድማ ኤርትራውያን ነቲ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምምጻእ ዝግበር ቃልሲ ናህሪን ድርኺትን ዝውስኽ ጽቡቕ ዕድል እዚ ተጠቒሞም ብዝበለጸ ክጥርነፉን ክውደቡን ይጽውዕ። ማሕበረሰብ ዓለም ደጋፊ ተራ ጥራሕ እዩ ክጻወት ዝኽእል፡ ኣብ ኤርትራ ለውጢ ምምጻእ ግና ሓላፍነት ኤርትራውያን እዩ። ስለዚ ነዚ ተገንዚቦም ኤርትራውያን ደረኽቲ ለውጢ ክኾኑ ዜግነታዊ ሓላፍነቶም ክስከሙ ኤምዲሰመ ጻውዒቱ የቅርብ።
19 ሰነ 2015
ፕሪቶርያ - ደቡብ ኣፍሪቃ
ንተወሳኺ ሓበሬታ ብኢመይል This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it. ተወከሱ


text:
አባ መኰንን ኣማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ነቲ ቅድሚ ወርሒ ሓምለ ጀሚሮሞ ዝነበሩ ብዛዕባ ትእዛዛት እግዚብሔር ዚምልከት ትምህርቶም ብምቅጻል `ኣምላኽ ንዘይኮነ ከም ኣምላኽ ምርኣይ ወይ ኣምልኾ ምቅራብ ቀጻሊ ናይ እምነት ፈተና ኰይኑ እዚ ነቲ ኣረማውያን ዘቅርብዎ ኣምልኾ ጥራይ ዝምልከት ዘይኮነስ ኣባና እውን ኣብ ሓደ ነገር ጥራይ ኣተኲርና በቲ ነገር እቲ ክንማረኽ እንከሎና ምስ እነርእዮ ኣመለኻኽታት እውን ይተኣሳሰር እዩ` እንክብሉ ብሰፊሑ ብዛዕባ ጣዖት ገሊጾም፣
ጣዖታት ንሕይወት ይሰርቑ!
ኣምልኾ ጣዖት ኣብ ቀዳማይ ገጹ ንኩሉ ኣተኲሮ እንክስሕብ ኣብ ካልኣይ ገጹ ኸኣ ናይ ዕንወት ገጹ እዩ ዘምርሕ፣ እዚ ከኣ ናብ ኣምልኾን መሥዋዕትን ገጹ ስለዘምርሕ ንዘሎካ ኩሉ መሥዋዕቲ ናብኦም ንክተቅርብ ትግደድ።
ኩሎም ጣዖታት ንሰባት ኣብ ባርነት የውድቑ!
ሳልሳይ ደረጃ ናይ ኣምልኾ ጣዖት እቲ ዝኸፍኤ ኮይኑ ባርነት እዩ።
ብሓቂ እነፍቅረሉኸስ ካብ ጣዖታት ሓራ ምስ ኰና እዩ!
ቅዱስነቶም ኣብ ምዝዛም ትምህርቶም ኩልና ነናብ ገዛእ ሕልናና ተመሊስና ክነስተንትንን ዘሎና ናይ ኣምልኾ ጣዖት ክንፈልጥ ብምዝኽኻር እዚ ከኣ መጀመርያ ጸጋ ምዃኑን በዚ ከኣ ንመንገዲ ፍቅሪ ከምዝኸፍተልና ገሊጾም፣
እንክብሉ ድሕሪ ኣስተምሂሮም ሎሚ በዓል ቅድስ ኣልፎንሶ ዘሊግዎሪ ምዃኑ ብምዝኽኻር እዚ ቅዱስ እዚ ‘ቀናእ ጓሳ ብትሕትና ብየውሃትን ንልቢ ሕዝቡ ዝማረኸ እዩ፣ ኣብነቱ እምነትና ኣብ ናኣሽቱ ነገራት ዕለትዕለት ብታሕጓስ ክነብሮ ይሓግዘና’ ኢሎም።


text:
ዕለት 5 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን እቲ ዛዕባ መንእሰይ ወለዶ ዝመክር ዘሎ መበል 15 መደበይና ጠቕላሊ ጉባኤ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ሳልሳይ ዓውደ ጉባኤ፡ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ዘካየዶ ራብዓይ ውዕሎ፡ ካብ መድረኽ ሲኖዶስ ኣብቲ ዛዕባ ቀዳማይ ክፍሊ ናይ ሲኖዶስ ናይ ዕዮ መጋበርያ ሰነድ ዘተኰረ ካብ ዕስራ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ዝቐረበ ሓሳብ ኣሞርኪዙ ከምእተመያየጠን ኣስዒቡ እውን ካብቶም ብመሰል ሰማዕነትን ብፍሉያት ተዓዘብነት መሰል ካብ ዝሳተፉ ውሽጢ ንሾመንተ ተጋባእያን ሓሳቦም ንኸቕርቡ ዕድል ዝተወሀብሉ ውዕሎ ከምዝነበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ቀረባ እዋን ቤተ ክርስቲያን ቅድስና እትእውጀሎም ር.ሊ.ጳ. ብፁዕ ጳውሎስ ሻድሻይ፥ “ሎሚ ብዙሓት ብዛዕባ መንእሰያት ክዛረቡ እንከለዉ፡ እቶም ንመንእሰያት ዝዛረቡ ግና ውሑዳት እያቶም” እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ፡ ብቐጥታ እቲ ኣብ ምስማዕ ኣማእኪሉ ንዝዘተየ ራብዓይ ውዕሎ ብፁዓን ጳጳሳት ኣበው ሲኖዶስ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ከምዝገለጾን፡ ምስማዕ ኣዚዩ ኣገዳሲ ክኸውን እንከሎ፡ ነቲ ናይ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቐ ዕደ ጥበባዊ ዓለም ዜጋ ዝዀነ መንእሰይ ኣብቲ ሕልሚ ዘዕብር፡ ኢሓበሬታ ምስ ሓበሬታ ምዕሩይ ኰይኑ ሓበሬታ ካብ ኢሓበሬታ ክትፍለየሉ ኣብ ዘጸግም እዋን ዘሎ መንእሰይ Info Obesi - ከራሽ ሓበሬታ ኰይኑ ኣብ ዘለሉ እዋን፡ ኣብ ሕንጸት መንእሰይ ምውሳእ ከቢድን ብዙሕ ጻዕርን ምቅርራባትን ይሓትት። ናይቲ ዓቢይ ምሕዝነትን ምትሕብባርን ወለንተይናውነትን ሓቅነት ኣብ ምስክርነትን ኣብ ማሕበረሰብ ስሙር ሕይወት ዝሓትትን ሕጉስትን ውንግልትን ወጌላዊትን ቤተ ክርስቲያን ቢሉ ዝሓትትን ዝብሉን ካልኦትን መንፈሳውን ሰብኣውን ሃብቲ ማዕቅፍ ናይ ዝዀነ መንእሰይ እወታዊ ወጅሂ ምርአዩ የድሊ።
ሓናጺ ምንጽጻር ምስ በጽሒ ትውልዲ
መንእሰይ ጽን ዝብሎን ዝሰምዖን በጽሒ ትውልዲ ሃሰስ ይብል፡ ግዜ ዝህቦን ዝስምዖን፡ ዝዀኖ ዝኸውን እንገዳን ኣኽብሮቶን ዘቕርበሉን፡ ኣብ ልልያ ዝፈርዶ ዘይኰነስ ዘሰንዮም ይደሊ፡ ኣብ ጸውዋዕታ እውን ከምኡ። ኣብዚ እዋን’ዚ በጽሒ ትውልዲ ንእሰነታውነት ዘጥቅዖ ብምዃኑን መንእሰይ ኰይኑ ኣብ ምንባር ዝገብሮን ዘርእዮን ተግባራትን በጽሒ ትውልዲ ዝብል ሓቃዊ ምዃኑ ሓኺኹ ናብ መንደላይነት ክትክእ ኣብ ዝመጣጠረሉ እዋን፡ ዘሎ መእሰይ ወለዶ ብዓቢይ ሃንቀውታ ሃረር ዝብሎን ዘለዎ ጽምኢ ሰማዕን ኣዚዩ ዓሚዩቕ ምዃኑ ተስተውዕል። እዚ ንገዛእ ርእሱ መንእሰይ ወለዶ ከም ኣብነት ዝውከሶ ኣካል ክምዝሰኣነን ኢምስሩቕ ኰይኑ ከምዘሎ የመላኽት፡
ኣገዳስነት ሊጡርጊያን ቅዱሳት ምስጢራትን
ብፁዓን ኣበው ሲኖዶ፡ ኣስዒቦም ኣገዳስነት መስዋዕተ ቅዳሴን መዓልታዊ ጸሎትን፡ ቅዱሳት ምስጢራትን መንእሰይ ዝማራኽ ክኸውን ብዝተሓደሰ መንፈስን ናይ ሕይወት ክፍሊ ኵለንተናውነት ከምዝዀነ ብዘነጽር መልክዕ ዳግመ - ህዩው ምግባር ከምዘድልን፡ ኣብዚ ኸኣ መንእሰይ ኣብ ሕይወት ቤተ ክርስቲያን ንጡፍ ተዋሳኢ ክኸውን ድጋፍ ዝደሊ ምዃኑ ብምምልካት ዘቕረብዎ ሓሳብ እዩ። ኣብ እዋን ስርዓት ሊጡርጊያ ኣጠቓቕማ መዝሙራትን ስርዓት ሊጡርጊያ ምትንታንን፡ ከምኡ እውን ዝቐርብ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስን ስብከታትን ሽምደዳን ጸሎታት ከም ኣሃዛዊ ቀመር ተጸኒዖም ዝንብነቡ ክዀኑ የብሎምን፡ ስብከት መንፈስ ፍስሃ ዝዓሰሎ ኣስተንፍሶ ክኸውን ዝኽእል ኰይኑ ክቐርብ ኣገዳሲ እዩ፡ ካብ ጸሎት ዝምንጭው፡ ካብ ርእሲ ናብ ልቢ ዝኣትው ክኸውን ኣለዎ፡ መንእሰይ በዚ ዓይነት ኣገባብ ምስ ዝሕነጽ ንብጾቱ ናይቲ ብኣእምሮኡ ዝተረደኦን ብልቡ ዝኣመኖን መስካሪ ሓዋርያ ይኸውን፡ ዓለም ዝልውጥ ይኸውን፡ ስለዚህ መንእሰይ ቤተ ክርስቲያን እትልለየሉ ስፍራ ቲዮሎጊያ እዩ።
ፍድፋደ ብሕትውና
ጓሶት መንእሰይ ናብ ቁምስና ክመጾም ዝጽበዩን ኣብ ምጽባዩ ተወሲኖም ክተርፉ ከምዘይብሎም ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ኣተሓሳሲቦም ስለዚህ እቲ ዓቢይ ብድሆ መንእሰይ ኣብ ዘለሉ ስፍራ እትበጽሕ፡ ኣብቲ ዘለሉ ኩነትን ቦታን ተረኺባ እትረኽቦ ናብ እትብልን እትወጽእን ቤተ ክርስቲያን ምዃን ዝብል እዩ። ናይ እዋንና መንእሰይ ብዙሓት ምናባውያን (virtual) አዕሩኽ ዘለዎ፡ እውነተይና ልባዊ ብጻይ ዘይብሉ ብምዃኑ እዚ ኩነት’ዚ ኸኣ ኣብ ፍድፋድ ብሕትውና ክመላለስ ይድርዀ ኣሎ፡ ነዚ ኩነት’ዚ ቤተ ክርስቲያን ጭቡጥ መልሲ ንኽትህበሉ ዝተጸውዔት እያ፡ ኣብ መዳይ ሕንጸት እውን ከምኡ፥ እቲ ናይ ቤተ ክርስቲያን ጠመቓዊ ትምህርቲ ሕብረተሰብ መንእሰይ ወለዶ ኣብ ናይ ሕይወት ምርጫን ከምኡ እውን ነቲ ካቶሊካውያን ኣቢያተ ትምህርቲ ብሉጽ ናይ ሕንጸት ዓውዲ ኣብ ምዃን ዝመርሕን ንመንእሰይ ኣብ ቤተ ክስቲያናዊ ሕይወት ኣዋሳኢ ክኸውን ዘመስርቕ ቡሶል ምዃኑ የብርሁ።
ቃል ኪዳን ኣብ መንጐ ቤተ ክርስቲያንን ስድራ ቤትን
ካብቲ ጉባኤ ሲኖዶስ፡ ንስደተይናታትን ተመዛበልትን ምእንጋድ ዝብል ጻውዒት ቀሪቡ፡ ብዙሕ እዋን እቲ ሰብኣዊ ክብሩ ዝዕመጽ መንእሰይ ወለዶ ንስደት ሓደጋ ዝቃላዕ እዩ፡ ነዚ ዝስደድ መንእሰይ’ዚ ምእንጋድ ኣገዳሲ እዩ፡ ናይዚ መፍትሕ ከኣ፡ መንእሰይ ስደተይና ቅቡልን እንጉድን ውሁድን ኰይኑ ክስምዖ ዝገብር ምትሕብባር ዝብል ተግባር ምዃኑ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ኣብሪሆም እቲ ዝበለጸ ከኣ ሕዝብታት ንስደትን ምዝብልናን ዝዳርግ ኩነት ከይህሉ ኣብ ገዛእ ሃገሩን መሬቱን ክነብር ኣብ ዘተባብዕ መዳይ ምዕያዩ ኣዚዩ ኣገዳስነት ዘለዎ ተግባር ምዃኑ የረጋጹ።
ናይ ምስማዕ ኣገልግሎት
ኣብቲ ሲኖዶስ ፍሉይ ዕዱማት ካብ ዝዀኑ ናይ ታይዘ ማሕበረሰብ ኣበ ምንየት ሓው ኣሎይስ፥ ናይ ምስማዕ ኣገልግሎት ዘለዎ ዓቢይ ኣገዳስነት ኣማእኪሎም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፡ ንመንእሰይ ጽን ምባልን ናይ ምስማዕን ኣገልግሎት ንጓሶት ጥራሕ ዝተዓቀበ ካብ ምዃን ሓሊፉ ንዓለማውያን ምእመና ዘዋስእ እውን ክኸውን ዘለዎ ኣገዳስነት ኣብሪሆም፡ ናይ ታይዘ ማሕበረሰብ መስራቲ ሓው ሮጀር፥ ቤተክርስቲያን ሰማዒትን ጽን በሃሊትን ክትከውን እንከላ፡ እቲ ናይ ፍቕሪ ሱታፌ ምዃና ኰይና ትነብር” እንክብሉ ዝሃብዎ ትምህርቲ ጠቒሶም፡ እንከብርሁ፡ ስዒቦም ካብቶም ብሰማዕነት መሰል ንኽሳፉ ካብ ዝተዓደሙ ካብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዓለም ዝተዋጽኡ 49 መንእሰያት ውሽጢ ሸሞንተ መንእሰያት ዘረባ ከምዘስምዑን፥ መንእሰይ ወለዶ ብስነ ኣሓዝ ዝግለጽ መደብ ጭብጥታት ዘይኰነስ፡ ንእዋናዊ ጸገማት ናይ መፍትሒ ኣካል ክኸውን ከምዝደሊ ሓቢሮም፡ ዓለም ብዝንጽሉ ዝተፈላለዩ ማዕርነትን ፍትሕን ብዘየነቓቕሑ ስርዓት ዝተጠቕዔ ክፍሊ ሕብረተሰብ ሓለፋ ክብል ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ መንእሰይ ወለዶ ኣብዚ እዋን’ዚ ልክዕ ከምቶም ናይ እዋንና ድኻታት ክፍሊ ሕብረተሰብን ዝተነጸሉን ዝተሓረጉን በቲ ሰብ ከም ውዳቕ ዝሓስብ ኣሉታዊ ባህሊ ዝተጥወቕዑ እዚ ኩሉ ተደንቂርዎ ይርከብ፡ ነዚ ኵለ መዳያዊ ስግኣት ክብድህ መታን ክስማዕን ብጭቡጥ ኣገባብ ክድገፍን ከምዘለዎ የተሓሳስቡ።
ውሉዳን ተቐያየርቲ (ፈሰሳውያን መንእሰያት-ኣልቦ ጽኑዕነት)
ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ርጉጽ ዝዀነ ነገር እንተሎ ዘይርጉጽነት እዩ፡ ዘይርጉጽነት ርጉጽ ኣብ ዝዀነሉ እዋን ዘሎ መንእሰይ ወለዶ ፈሰሳዊ ኰይኑ እዩ ዝውለድ፡ እዚ ማለት ከኣ ብቐሊሉ ክቀያየር ዝኽእል ተሸያጥን፡ ተነቃፍን ኣብ ዘይርግጸይናነት ዝነብር ኰይኑ፡ ናይ ፖለቲካ ዓለም ከም መጋበርያ ዝጥቀመሉን ኣብ ኣልቦ መጻእነት ዝነብር ኰይኑ ኣሎ፡ እዚ ከኣ ፈሰሳዊ መንእሰይ ብዝብል ቃል ዝግለጽ እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር መንእሰይ ኣብ ቅድሚ እዚ ኵሉ ብድሆ’ዚ ዘዋህዶን ናይ ታሪኽ ተዋስኢ ክኸውን ዝድርዀን ናይ ኣገልግሎት እምበር ናይ ተገልጋልነት ኩነት ክሃንጽ ዘይደሊ ምዃኑ ኣፍልጦ ሂቡ ዝርድኦ ይደልይ፡ ምዃኑን እቶም መእሰያት ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ህጻናትን መንእሰያን ዝፍጸም ናይ ወሲብ ዓመጽ ክውገድ ጽኑዕን ግልጽን ቤተ ክርስቲያን ተኣማኒት ዘብላውሳኤ ክረጋገጽን፡ ደቀንስትዮ ብነጻነት ኣብ ኢየሱስ ኣብ ዘለዋ እምነት ክትዓብይ መታን ግዴኣ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ግቡእ ክብሪ ክወሃቦን ጻውዒት ከምዘቕረቡ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፡ ዕለት 5 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትርን ከምኡ እውን ዕለት 6 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ብፁዕ ኣበው ሲኖዶስ በንኣሽቱ ጉጅለታት ተወዳዲቦም ናይ ዕይዞ ዝተ ከምዘካየዱ ኣፍሊጡ።


text:
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንናይ ሰለስተ መዓልታት ዑደት ሎሚ ቀዳም ኣብ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ ኣዲስ ኣበባ ኣትዮም፤ ኣብ ቤተ መንግስቲ ድሕሪ ዝተገብረሎም ናይ ምሳሕ እንግዶት ድማ ናብ ዋና ከተማ ደቡብ ክልል ዝኾነት ከተማ ሃዋሳ ምብጻሕ አካይዶም።
ኣብቲ ኣብ ቤተ መንግስቲ ዝተካየደ ናይ ምሳሕ እንግዶት ፕረዚደንት ኢሳያስ "ድሕሪ ደጊም ንህዝቢ ክልቲኣን ሃገራት ክልቲ ህዝቢ'ዩ ኢሉ ዝሓሰብ ሓቂ ዘይፈልጥ ጥራይ'ዩ" ድሕሪ ምባል ንህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን እንዃዕ ሓጎሰኩም ኢሎም።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድን ከምኡ እውን ላዕለዎት ሰበስልጣን ክልቲአን ሃገራት ሎሚ ኣብ ከተማ ሃዋሳ ኣብዝኣተውሉ እዋን ብዝሒ ዘለዎ ነባሪ’ታ ከተማ ድሙቕ ኣቀባብላ ገይሩሎም።ንናይ ሃዋሳ ኢንዱትሪያዊ ፓርክ ከምዝርኣዩ እውን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስተር ኣቶ ፍፁም ኣረጋ ኣብ ናይ ቲዊተር ገፆም ሓቢሮም።
ቀ/ሚ አብይ አሕመድ ኣብቲ ናይ ሃዋሳ ዑደት አርማ መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ ብባንዴራ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘጌጸ ገመል ንፕረዚደንት ኢሳያስ ህያብ ኣበርኪቶምሉ።
ብፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ልኡኽ ሓያሎ ሚንስትራት ካልኦት ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ዝሓቖፈ ምዃኑ ሚንስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ናይ ቲዊተር መልእኽቶም ገሊፆም።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝኣተውሉ ኣቀባብላ ካብ መንጎ ዝገበሩሎም ምኽትል ዋና ኣማሓዳሪ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ኣቦ ወንበር ህውሓትን ዝኾኑ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ክኾኑ ከለው ኣማሓዳሪ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ኣቶ ለማ መገርሳ ድማ ፕረዚደንት ኢሳያስ ብናይ ኦሮሞ ባህሊ ዝለዓለ ክብርን ትርጉምን ዘለዎ ፈረስን ዋልታን ብህያብ አበርኪቶምሎም።
ኣብቲ ቦታ ዝተረኽበ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ፕረዝዳንት ኢሳያስ ኣብ መዕረፎ ነፈርቲ ክበፅሑ ከለው ካብ ሰበስልጣን መንግስቲ ብተወሳኺ መራሕቲ ሃይማኖት፣ኪነ ጥበባዊያን ፍሉጣት ሰባትን ከምተቐበልዎም ይገልጽ።
ንሱ ብዙሕ ልሙድ ብዘይኮነ ኣገባብ ንክብሪ ፕረዚዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ መድፍዕ ከምዝተተኾሰ’ውን ይሕብር።ካብ መዕረፎ ነፈርቲ ወፂኦም ናብ ቤት መንግስቲ ኣብዘምርሕሉ እዋን ንዕኦም ክቕበል ዝወፀ ብዙሕ ህዝቢ ፈቐዶ መንገዲ ድምፁ ዓው ኣቢሉ ተቐቢሉዎም።
ሓለዋ ፀጥታ ካብ ትማሊ ጀሚሩ ዝለዓለ ምንባሩን ፈቐዶ ቦታ ሰባት ይፍተሹ ከምዝነበሩን ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብ ኣዲስ ኣበባ ገሊጹ’ሎ።
ብፕረ. ኢሳያስ ዝምራሕ ልኡኽ ካብ ኣስመራ ኣብ ዝተበገሰሉ እዋን ሚንስተራትን ሰበ ስልጣን መንግስቲን ከምዘፋነውዎ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብ ኣስመራ ሓቢሩ።
ብፕረ.ኢሳያስ ዝምራሕ ልኡኽ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሰለስተ መዓልታ ዑደት ዘካይድ ዘሎ ቀ/ሚ አብይ ዝሓለፈ ሰሙን ኣስመራ ኣብ ዝበጽሕሉ እዋን ብዝገበርሎም ዕድመ'ዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ዴሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ/ዴምህት/ ድሕሪ ናይ 17 ዓመታት ዕጥቓዊ ቓልሲ ደው ምባሉ ንመግለፂ ማእኸላይ ኮሚቴ ናይቲ ውድብ ብምጥቓስ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፐሬት ገሊጹ።
ኣብ ኢትዮጵያ ተኣዊጁ ዝነበረ ህፁፅ ኣዋጅ ምልዓሉ፣ፖለቲካዊ እሱራት ይፍትሑ ምህላዎምን ዴሞክራሲያዊ ሃዋህው እናሰፍሐ ምምጽኡን ን20 ዓመታት መዕልቦ ከይረኸበ ዝፀንሐ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን መዕለቢ ዝርከበሉ ዕድል ምፍጣሩ ነቲ ውሳነ ምሕላፍ ምክንያት መግለፂ ናይቲ ውድብ ሓቢሩ’ሎ።
ኣባላቱ ካብ ዝኾነ ይኹን ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ክዕቀቡ እውን ደምህት ፀዊዑ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ይካየድ ዘሎ ለውጢ ብዴሞክራሲያዊ ኣገባብ ሰላማዊ ቓልሲ ንምክያድ ዘኽእል ከምዝኾነ ብዘለዎ እምነት ዕጥቓዊ ቓልሲ ደው ምባሉ ገሊፁ’ሎ።


text:
ሕግን ሥርዓትን ዓደቦ ምድረ-ባሕሪ ሎሚ ኤርትራስ ትፈልጡዎዶ? እስከ ነቶም ብሕጊ ኣልቦ ህግደፍ ጥራይ እትኣምኑ ሰባት ምስ ሕጊ ዓደቦኹም ከነላልየኩም።
እዛ ሎሚ ሕጊ እንዳባ ተሓሪሙዋ ዘሎ ግንከኣብሕገ ኣልቦ ማፍያ ገደና ህግደፍ በሽካዕላል ትግዛእ ዘላ፣ ካብ ጥንቲ ሃገር ምድረባሕሪ እትብሃል፣ ኣምሆ ዘመን ከኣ ኮሎንያል ጣልያን “ኤርትራ” ኢሉ ዝሰየማ፣ ሎሚ ድማ ብህግደፍ “ሓዳስ ኤርትራ” ተባሂላ ብሰንዓ ትጽዋዕ ዘላ፣ ህዝባ ካብ ቅድሚ ልደተ ክርስቶ ጀሚሩ፣ እኳድኣ ኤውሮጳውያን ዝቐንእሉ ጭዋ ስርዓተ ሕጊ ነይሩዋ እዩ። እስከ ክሳብ ብሰፊሑ እነቕርቦ ከም መእተዊ መጠን፣ ካብ ኣውራጃታት ምድረ ባሕሪ ሎሚ ከኣ ሓዳስ ኤርትራ ዝነበሩ ሕጊን ሥርዓትን ዓደቦ ብመጠኑ ብሕጽር ዝበለ ከም መእተዊ ጥራይ ብኸፊል ከነላልየኩም።
ሥርዓተ ኣድግና ተገልባ፣ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ
ሕጊ ማለት፣ ንጉሥ ንመኳንንቲ ንህዝቢ ምስ እግዚኣብሔር ዘሰማምዕ፣ ንህዝቢ መሓለዊ ብሰላም መናበሪ ዓቢይ ረዲኤት ዝትሕዝቶኡ መምርሒ ማለት እዩ። ሕጊ ኣድግና ተገልባ፣ ከካብ ወረዳታቶም ብምርጫ ህዝቢ ወረድኦም ተሓርዮም ዝመጹ ወራዙት ዓደቦ ዝተሓንጸጸ እዩ። ውሉድ ተተሓሓዝቱ ወለዲ እዮም። ዓቕመ ኣዳም ክሳብ ዝበጽሕ፣ ዘምጽኦ ገንዘብ ንወለዱ እዩ። ከምኡ ከኣ ዘምጽኦ ዕዳ ተሓተትን ሓለፍትን ወለዱ እዮም። ዓቕመ ኣዳም ምስ ኣኸለ ግና ወለዱ ተማእዚዞም ዘገልግሉ ውሉድ ወለዶም ኣስተምሂሮም የሕጽዩዎ የመርዑውዎ።
ብኣደለውቲ መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ዝተወሰኸ ተወሳኺ ሓሳብ፣ሎሚ ግና ኩሎም መንእሰያት ኣውራጃታት ኤርትራ ወለዶም ዘይኮኑስ፣ ንብረት ህግደፍ ኮይኖም ግዳይ ስደትን መከራን ኮይኖም ብስቓይን ይጠፍኡ ኣለው። እቲ ካብ ኩሉ ዘስደምም ድማ፣ ኢሰያስ ንህዝቢ ኤርትራ ሕግን ስርዓትን ከምዝነበሮ ረሲዑ ዘይኮነስ፣ በቲ ጎይቶቱ ዝሃቡዎ ውዲታዊ መደብ ዕዮ ክጉዓዝ ስለዝተኣዘዘ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ሕጊ ከምዘይፈልጥ ገሩ ብባርባራዊ መግዛእቲ ዝገዝኦ ዘሎ ኢሰያስ ዝምሃዞ ዘይኮነስ መሃንድሳት ጽዮናውያን ዝኣለምዎን ዝሓንጸጽዎን መደብ ዕዮ እዩ።
ሥርዓተ ኣድከመ ምልጋእ፣ኣውራጃ ሰራየ
ኣብ ዓዲ ወግሪ ብ1936 ዓ.ም.ፈ. ዝተሓደሰ። ንሕና ኣከለ ምልጋእ ኩልና ነዞም ዝስዕቡ ዓበይቲ መኳንንቲ ብብዙሕ ሓልዮቶም ነቲ እንምነዮ ዝነበርና፣ ሕግን ሥርዓትን ኣቦሓጎታትና፣ ክጽሓፈልና በቒዑ ስለዝተሓትመ ምሉእ ምስጋናን ነቕርበሎም ኣሎና። ክቡራት ዓደቦ ኣከለ ምልጋእ ሥርዓትን ሕግን ኣድከመ ምልጋእ ብቓል ጥራይ ዝነበረ ከይመስለኩም፣ ኣቦሓጎታትና ከምዝተረኹልና፣ ኣብ ሰነድ ዝተሰነደ ጽሑፍ እዩ ዝነበረ። ምቕማጡ ድማ ኣብ ደብረ ኣቡነ ዮናስ እዩ ዝነበረ። ብኲናትን ህውክውትን ግና ጠፊኡ ይብሃል ነይሩ። ስርዓት ኣከለ ምልጋእ ብዝሓለፉ ኩሎም ነገስታት እዝዩ ምስጉን እዩ ዝነበረ።
ጥንታዊ ሥርዓተ ኣውራጃ ሓማሴን ለጎጭዋን ከበሳ ጭዋን፣
እዚ ኣውራጃዚ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ኣካል ኣውራጃ ሓማሴን ዝነበረ ክነሱ፣ ግንከኣ ኣብቲ ጸረ ወራር ኮሎንያል ጣልያን ዝነበረ ኵናት ደጓሊ፣ እቶም ብ27.01. 1887 ዓ.ም.ፈ. ብመብዛሕትኦም ጀጋኑ፣ “ወዲ ማይ ጓይላ” ኢሎም እንዳዝመሩን ፈከሩን ንሰራዊት ኮሎንያል ጣልያን ዝበድሁዎ ጀጋኑ፣ 75 % ካብ ኣውራጃ ለጎጭዋን ከበሳ ጭዋን ከምዝነበሩ ስለዘረጋገጸ፣በቲ ፈላሊኽ ግዛእ ዝብል ውዲታዊ መደብ ኮሎንያል ጣልያን፣ እዚ ታሪኻዊ ኣውራጃዚ ምስ ኣውራጃ ሰራየ ሓዊሱ “ጽልማ” ተባሂሉ ከምዝጽዋዕ ገበረ።
ኣስተብህል፤
ሎሚ ድማ እቲ መቐጸልታ ኮሎንያል ጣልያን ኮይኑ፣ ብስም “ዓወት ንሓፋሽ” ዝብል ውዲታዊ ጉልባብ መንነትን ባህልን ሃይማኖትን ንኸጥፍእ ብጽዮናውያን ዝተላእከ፣ ወኪል ጽዮናውያን ህግደፍ፣ ነቲ ዝነበረ ጥንታዊ ኣስማት ኣውራጃታት ኤርትራ ደምሲሱ፣ ብዞባታት ቀዪሩዎ ይርከብ ኣሎ።
ካህናትን መኳንንትን ዓደቦ እናተኻታተሉ ብ1484 ዓ.ም.ፈ. ዘቕምዎ፣ 1935 ዓ.ም.ፈ ድማ ዘሓደሱዎ እዩ። ንሕና እንዳቦ ለጎጭዋ፣ ነቲ ሥርዓትናን ሕግናን፣ ንዘልኣለም ክጸንዓልና፣ ብስም እቲ ዅሉ ዝኽእል ኣግዚኣብሔር ኣምላኽና፣ ተጸጊዕና ንጅምሮን ንፍጽሞን ኣሎና። ስለዚ ነቲ ብስም እግዚኣብሔር ብ1484 ዓ.ም.ፈ. ዝቖመ፣ ሎሚ ብ7 ሰነ1935 ዓ.ም.ፈ. መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ንሕግና ክንእርሞን ከነብልጾን፣ ምሉእ ፍቓድ ስለዝሃበና፣ እናኣመስገና ክንሰርሕ ጀመርና።
ካብቲ ዓንቀጻት ሕጊ ለጎጭዋ ብዛዕባ ሃይማኖት ዝገልጽ ሓደ ንምጥቃስ፤ዓንቀጽ §85፣”ሃይማኖት ብፍታውን ብእምነትን፣ዝቐውም እዩምበር፣ብግድነትን ሓይልን ወሲኽካ ዝቐውም ኣይኮነን። ብስጋዊ ነገር እንተ ተመልከትና፣ ክርስትያን ኮነ ኣስላም፣ ኣሕዋት ኢና፣ ሕውነት ዝምስክረልና፣ብመልክዕ ብጠባይ ሓደ ኢና። ስለዚ ብስጋ ሓደ ካብ ኮና፣ ብመንፈስ ከኣ ዋንኡ ሓደ እግዚኣብሔር እዩ። ብፍቕሪ ብስምረት ክነብር ንኣምላኽና ብጸሎት፣ ንንጉስና ድማ ብሓቀኛ ኣገልግሎት ክንልምን ግቡእና እዩ”ይብል።
ሥርዓት 7 ድንበዛን፣ወረዳ ድንበዛን ሓማሴን
ብስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላኽ ሥርዓት 7 ድንበዛን ኣብ ገሽናሽም ሎሚ ኩሎም ዓበይቲ ዓዲ ከካብ ዓበይቲ ዓድን ኣቝሻትን ተኣኻኺብና ንሕግግ ኣሎና። ካብቲ ሕጊንዳባ ዝሓገግሉ ኣዋን ጀሚሮም፣ ብኣዋን ኲናት እናተረዳድኡ፣ብኣዋን ሓጎስ እናተዓዳደሙ፣ ክርስታያኖምን ኣስላሞም፣ክሳብ ሎሚ ብስርዓትን ሕግን ይናበሩ ኣለው።
ሥርዓት 7 ዓንሰባ ዘማት ታሕታይ ኣብ ኣውራጃ ሓማሴን
ሥርዓት 7 ዓንሰባ ዘማት ታሕታይ ካብቲ ጥንታዊ ተሰኒዱ ዝነበረ ቃልንቓል ቀዲሕና ሎሚ ኣብ ዓውዲ ብርሃኑ ብወርሒ ታሕሳ 1900 ዘመነ የውሃንስ ወንጌላዊ ንሕግግ ኣሎና።
ሥርዓት ክልኤ መንሳዕ=ሕጊ ክልተ መንሳዕ፣
ዳግም ወፍትሕ ወዓዶታት ምን ኣውሉ እብ ሂጋ ትግሬ፣ ኣብ 1890 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ገለብ ምድሪ መንሳዕ ተሓጊጉ። ብቋንቋ ትግሪኛ፣ ዳግማዊ ፍትሒ ዓድታት መንሳዕ፣ ብቋንቋ ትግረ ብ1890 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ገለብ ቤት ኣብርሀ ምድሪ መንሳዕ ተሓጊጉ ይብል። ኣብ ዝቕጽል ብቋንቋ ትግሪኛ ካብቲ ሕግታት ክልተ መንሳዕ ሕልፍ ሕልፍ ኢልና ተርጒምና ከነቕርበልኩም ኢና።
መብርሂ፤ ሕጊ ክልተ መንሳዕ፣ ክልተ መንሳዕ ማለት ከኣ ትርጉሙ፣ ስም እቶም ክልተ ኣሕዋት ደቂ ምሓሪ ወይ ደቂ ሃይገት ኣዲኦም፣ ቤት ኣብርሀን ቤት ሻሕቀንን ማለት እዩ ። ቤት ኣብርሀ ኣብ ምሕላብ ክነብሩ ከለው፣ ቤት ሻሕቀን ድማ ኣብ ምሕላብን ኢራ ታሕታይን ወዘተ……ይነብሩ ።
መተሓሳሰቢ፤
ክቡራት ተኻታተልቲ፣እዚ ሎሚ ንቕርቦ ዘሎና ጽሑፍ፣ ካብቲ ሓደ ውቅያኖስ ብማንካ ፈንጪልካ ማይ ምቕዳሕ እዩ። ኣብ ዝቕጽል ግና ብኹሉ ዘይኮነስ ብመጠኑ ካብ ኩለን ኣውራጃታት ኤርትራ ሓሓሊፍና ኣድለይቲ ዝኾኑ ዓንቀጻት ከነቕርብ ክምዝኾና ቃል ንኣቱ።
ስርዕት ካርነሽም፣
ኣብ ሕርም ዛግር ኮይምኖም እዮም ዓበይቲ ዓዲ ዝሰርዑዎን ዝሕገግዎን። ስርዓት ይነብር ተዛዊሩ። ሕጊ ይነብር ተተኺሉ። ስርዓት ዳኛ ንእዋኑ፣ ከም እተገልጸሉ ዝሰርሕ እዩ። እቲ ተጻሒፉ ዝተሓገገ ሕጊ ዓደቦ ካርነሽም፣ ቆይሙ ዝነብር እዩ። ካብቲ ሕግታት ካርነሽም 7ይ §ዓንቀጽ ከምዚ ይብል ኣሕዋት በዚሖም ውሒዶም፣ ገገዝኦም aንተሃነጹ፣ እሞ እቲ ሕሳስ ልደ ገዛ ከይሰርሐ እንተጸንሐ፣ ቤት እቡኡ ይወርስ። ወለዲ ከለው ቤት ክማሳሕ እንተበለ ኣይፍቀደሉን እዩ። ገዛ ኣብኦም ኩሎም እንተድኣ ሰሪሖሞ ግና፣ ኣቡኦም እንተድኣ ብካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ ንኹሎም ይምቀል።
ኣስተብህል፣
ዋላኳ ኣብ ግዜ ሰውራ ምሉእ ህዝቢ ካርነሽም ሃገራዊ እጃሙ ድኣ የበርክት እምበር፣ ሎሚ ህግደፍ ስልጣን ምስ ሓዘ ግና፣ ነቲ ሕጊ ካርነሽም፣ “ነቲ ስርዓት ይነብር ተዛዊሩ። ሕጊ ከኣ ይነብር ተተኺሉ ዝብል”፣ መሰረታዊ ዝኾነ ዓንቀጽ ደምሲሱ፣ ብኢደወነኑ ንኹሉ መሬት ህዝቢ ካርነሽም ወኒኑዎ ኣሎ። ህዝቢ ካርነሽም ከኣ ዘመን ገበል ዝሃበካ ተቈበል ኢሉ ክሳብ ጭፍራ ህግደፍ ዝጠፍኡሉ ብተስፋ ይጽበ ኣሎ።
ኣዳለውቲ መርበብ ሓበሬታ ደቀባት-ኣግኣዝያ
30:01.2017 ዓ.ም.ፈ.


text:
ብምኽንያት እቲ ብዛዕባ መንእሰያት ዝዝትይ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ሓደ ውጥን ሓደ መጽሓፍን ኩነትን ምስ ቅዱስ ኣቦናን
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዓለም ለኻዊ ውጥን ንሓድሽ ቃል ኪዳን ኣብ መንጐ ትውልዲ፥ ናይ ክውን ግዜ ልቦና ብዝብል ኣርእስቲ ቅዱስ ኣቦና ትንታኔ ዝህቡሉ ዝተፈላለዩ ትርዀት ሕይወት ዘዘንትው ሓደ ቃላዊ መጽሓፍ ኣማእኪሉ ሮማ ኣብ ዝርከብ ተቕዋም ኣጐስቲኒያኑም ዕለት 23 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም መንእሰያትን ብዕድመ ዝደፍኡ ኣረጋውያንን ብሓባር ምስ ቅዱስ ኣቦና ዝዝትይሉ መደብ እቲ ኣብ መንእሰያት ኣማእኪሉ ዝካየድ ዘሎ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ምኽንያት ገይሩ ከምእተዳለወ ተሓቢሩ። “ናብ መጻኢ ምጉዓዝ፡ ስጉምትን ናብ ጥልቂ መበቆላዊ ሱርን፡ ተዘክሮን፡ ትብዓትን ቅኑዕ ጦብያን ኣገዳሲ እዩ”፡ እቲ ዝደልዮን ዝምነዮን ዓለም ይብሉ ቅዱስ ኣቦና፥ ኣብ መንጐ መንእሰያትን ኣረጋውያንን ምትሕቁቓፍ ዝነብረሉ ሓድሽ ዓለም” እዩ ይብሉ።
መንእሰያትን ኣረጋውያንን መላእ ዓለም ዘተ ምስ ቅዱስ ኣቦና
ኣብቲ ዕለት 23 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተዋጽኡ መንእሰያትን ኣረጋውያንን ኣብ ዙሪያ ቅዱስ ኣቦና ተኣኪቦም ዘካይድዎ ናይ ሓባር ዘተ፡ ናይታ ኣብ 2019 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ መንእሰያት እተንእንግድ ሃገረ ፓናማ ርእሰ ከተማ ሊቀ ጳጳሳትን ናይቲ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት 2019 ዓ.ም. ኣሰናዳኢት ኮምቴ ኣቦ መንበርን ብፁዕ ኣቡነ ኾሰ ዶሚንጎ ኡያኦ መንዲየታን፡ ናይ መጽሔት ካቶሊካዊ ስልጣኔ ዋና ኣሰናዳኢ ኢየሱሳዊ ካህን ኣባ ኣንቶኒዮ ስፓዳሮ እውን ዝሳተፉ ምዃኖም ክንገረ እንከሎ፡ እዚ ኸኣ እቲ ቅዱስ ኣቦና ደጋጊሞም ኣብ መንጐ ትውልዲ ሰናይ ርክብ ክህሉን ናይ ሓባር ጉዕዞ ምስንዳውን እንክብሉ ዘቕርብዎ ምዕዳን ዘማእከለ ኰይኑ፡ Unbound-ገደብ ኣልቦ እተሰምየ ዘይመኽሰባዊ ማሕበር ዘሰናድዎ ኰይኑ ካብ 30 ሃገራት ዝተዋጽኡ 250 ቃለ መሕትት ዘጠቓለለን ብምትሕብባር ናይ ላቲን ኣመሪካ ሎዮላ ቤት ማሕተም ዝወጠኖ መደብ እውን ከምዝዀነ ተመልኪቱ ኣሎ።
ብሰለተ ቋንቋታት ተሓቲሙ ንንባብ ዝበቅዕ መጽሓፍ
እዚ ቅዱስ ኣቦና ትንታኔ ዝህብሉ ታሪኽ ሕይወት ብኣባ ኣንቶኒዮ ስፓዳሮ ኣሰናዳእነት ንሕትመት ዝበቅዕ መጽሓፍ ከይኑ ኣብ ኢጣሊያ ብቤት ማሕተም ማርሲሊዮ ተሓቲሙ ንንባብ ከምዝበቕዕን ብሰለስተ ቋንቋታት ዝሕተም ኰይኑ ኣብ ኢጣሊያን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኣብ ሓደ መዓልቲ ንንባብ ዝቐርብ ምዃኑ ተሓቢሩ።