text:
Radio Erena: 02 February 2021
ኣብ ክልል ትግራይ ካብ ዝርከባ መዓስከራት ኣስታት 20 ሽሕ ኤርትራውያን፣ ሃለዋቶም ክፍለጥ ከምዘይክኣለ፣ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣረጋጊጹ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ነዚ ዘረጋገጸ፣ ድሕሪ’ቲ ብኮሚሽነር ፊሊፖ ግራንዲ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወኪሉ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ መዓስከር ማይ ዓይኒ ዑደት ምክያዱ’ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ መዓስከር ማይ ዓይኒ፣ ናይ ዝነብሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብተዛማዲ ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ከምዘሎ ነቲ ንኮሚሽነር ላዕለዋይ ወኪል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት እኳ እንተገለጸሉ፣ እቲ ኮሚሽነር ብወገኑ ናብቲ ከቢድ ዕንወት ዝወረዶ መዓስከራት ሽመልባን ሕጻጽን ግና ክበጽሕ ከምዘይክኣለ’ዩ ኣመልኪቱ።
ኣብዘን ክልተ መዓስከራት ዝነበሩ ኣስታት 20 ሽሕ ኤርትራውያን ተበታቲኖም ናበይ ከምዘበሉ ዛጊት ንምርግጋጹ እኳ እንተዘይተኻእለ፣ ገሊኦም ናብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኢትዮጵያን ዝሃሸ ጸጥታ ዝነበረን መዓስከራትን ክዕቆቡ እንከለዉ፣ ብሰራዊት ኤርትራ ተጨውዮም ዝተወስዱ ከምዘለው’ውን ይግለጽ’ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ናብዘን ኣስታት 100 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣዕቝበን ዝጸንሓ፣ ኣብ ትግራይ ዝርከባ መዓስከራት ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ንኸይበጽሕ መሰናኽል ይፈጥር ምህላዩ ይውቀስ።
===================


c: text/html

text:
Radio Erena: 09 February 2021
ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶክ፣ ኣብ ስምምዕ ጁባ ካብ ዝተሳተፉ ተቓወምቲ ወገናት ዝሓቖፈ ሓድሽ ካቢኔ ሚኒስተራት ኣቝሙ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ንዝነበረ ካቢኔ ሚኒስተራት ብ7 ለካቲት ድሕሪ ምብታን’ዩ፣ ብ9 ለካቲት ሓድሽ መንግስቲ መስሪቱ ዘሎ።
ተቓወምቲ ዝርከብዎም 25 ኣባላት ዝሓቖፈ ሓድሽ ካቢኔ ሚኒስተራት ንምቛም፣ ብኹሉ ወገን ኣብ ሓፈሻዊ ምርድዳእ ከምዝተበጽሐ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶክ ገሊጹ።
ሓድሽ ካቢኔ ሚኒስተራት ሱዳን፣ ንመራሒ ዕጡቕ ሓይሊ፣ ምንቅስቓስ ንማዕርነትን ፍትሒን፣ ጂብሪል ኢብራሂም ሚኒስተር ፋይናንስ ክኸውን ኣብዚ ሓድሽ መንግስቲ ከካትቶ እንከሎ፣ ጓሉ ንህቡብ ሱዳናዊ ፖለቲከኛ ሳዲቕ ኣልማህዲ ንዝኾነት ፖለቲከኛ ሚርያም ኣል ማህዲ ድማ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኮይና ተመዚዛ ኣላ።
ሓድሽ ካቢኔ ሚኒስተራት ሱዳን፣ ካብ ተቓወምቲ ውድባት፣ ሰልፍታትን ምንቅስቓሳትን ብዝተወከሉ ሲቪል ክዕብለል እንከሎ፣ ካብቲ ስልጣን ሃገር ሒዙ ዘሎ ወትሃደራዊ ወገን ድማ ክልተ ጥራይ’ዮም ተጸንቢሮሞ።
ን30 ዓመታት ብፕረዚደንት ዑመር ኣልበሺር ዝተመርሐት ሱዳን፣ ድሕሪ ምውዳቕ እቲ መራሒ ነበር፣ ኣብዚ ክልተ ዓመታት ኣብ መስርሕ ምስግጋር ዲሞክራሲ’ያ ትርከብ።
ስልጣን ክብሕቱ ዝደልዩ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት እታ ሃገር ድማ ከም ኣውራ ዕንቅፋት ናይቲ መስርሕ ይርኣዩ ምህላዎም ዝተፈላለዩ ወገናት ይወቕሱ።
==============

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 03 December 2014
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጉዳያት ሃይማኖታት ብሰንኪ ዝቕጽሎ ዘሎ ምትእትታው፣ ኣብ እስራኤል ዝርከባ ክልተ ኣብያተ ክርስትያን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ኤርትራ ንሓድሕደን ኣብ ምውንጃል ተጸሚደን ከምዝርከባ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ቴልኣቪቭ ኣረጋጊጹ።
እተን ኣብያተ ክርስትያን ብሰንኪ ምትእትታው መንግስቲ ኤርትራ ንኣስታት ኣርባዕተ ዓመታት ተተፋኒነን ዝጸንሓ’የን።
ኣመንቲ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኣብ እስራኤል ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ዝጀመረ ክቢድ ባእሲን ፍልልይን ከም ዝጸንሖም ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ካብ “ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ” ዝተላኣከ ምስጢራዊ ደብዳቤ ከም ዝሕብሮ
እታ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምሕደራ መንግስቲ ኤርትራ ምንባራን በዚ ድማ ካብ ኣቕሽሽቲን ዶያቆናትን ክሳብ ቤት ትምህርቲ ሰንበት ናይ ክልቲኡ ቤት ጸሎታት ማለት ቤት ጸሎት እንዳማርያምን እንዳመድሃኒኣለምን ክሳብ ተራ ኣመንቲን ተገልገልቲን ከቢድ ጽልኢን ቅርሕንቲን ከም ዝጸንሖም፡ እቶም ነቲ ምስጢር ዘቃልዑ ግዱሳት ኣመንቲ ኣፍሊጦም።
እቶም ብ “ብጉዳይ ቤተ ክርስትያን ዝሓዘኑ ግዱሳት ደቂ ቤተክርስትያን” ብዝብል ስም ክጽውዑ ዝመረጹ ኣመንቲ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ፣ ነቲ ካብ ኣስመራ ዝተላኣከን ቅዳሕ ንኣምባሳደር ተስፋማርያም ተኸስተ ክወሃቦ ዝሕብርን ክልተ ደብዳቤታት ምስ ኣንበቡ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ኣብ ኣስራኤል ብመንግስቲ ኤርትራ ከም ትመሓደርን ከም ትእለን ድሕሪ ምርግጋጽ ኣብ መንጎ ክልተአን ቤት ጸሎታት ዘሎ ባእስን ውጥርን መፍትሒ ክርከበሉ ዘለዎ ተስፋ ገሊጾም።
እቲ ብዕለታት 16 መስከረምን 3 ሕዳርን ዝተላእከ ክልተ ደብዳቤታት ድሕሪ ምንባብ ከኣ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ሕጂ’ውን ኣብ ኣፍ ተዃሉ ምህላዋ ኣገንዚቦም።
ኣብ መንጎ’ተን ብእንዳማርያምን እንዳመድሃኒኣለምን ዝፍለጣ ኣብያተ ጸሎት ባእስን ጽልእን ምጽንሑ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ብተደጋጋሚ ክግለጽ ዝጸንሐ’ዩ።
እዚ ካብ ኤርትራ ናብ እስራኤል ዝተላእካ ክልተ ደብዳቤታትን ካልእ መርትዖታትን ከምዘረጋግጾ’ውን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መንጎ ካብ ቤተ ክርስትያን መድሃኔ ኣለም ዝኾና ሰበኻ ጉባኤን፡ መንእሰያት ቤት ትምህርቲ ሰንበትን ንዝተፈጥረ ሽግርን ባእሲን ንኽፈትሕ ነቲ ደብዳቤታት ከም ዝለኣኾን ነቲ ዋንነት ስደተኛታት ዝኾነ ብኣሽሓት ዝግመት ገንዘብ ከይተንከፍዎ ክጸንሑ ከም ዘጠንቀቖም ይገልጽ።
ኣብ ኡጋንዳን ካልኦት ሃገራት’ውን ዝርከባ ኣብያተ ክርስትያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ’ውን ብሰንኪ እዚ ምትእትታው ናይ መንግስቲ፣ ኣብ መንጎ ደገፍትን ተቓወምትን ህግደፍ ናይ ምግምማዕ ሓደጋ ጸልዩወን ምህላዉ ዝፍለጥ’ዩ።
===========================================


text:
ኤርትራ ኣብ ግጭት ክልል ትግራይ ምስታፋ ንመጀምሪያ ግዜ ብወግዒ ብምእማን ወታሃደራታ ካብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ንምውፃእ ከም እትጅምር ምስምምዓ ኣፍሊጣ ኣላ።መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ዘፍለጠ ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝለኣኾ ደብዳበ እዩ።
ኤርትራ ኣብቲ ግጭት ምስታፋ ንመጀምሪያ ግዜ ብወግዒ ብምእማን ወታደራታ ካብ ትግራይ ንምውፃእ ከም እትጅምር ምስምምዓ ኣፍሊጣ።እናወሰኸ ብዝኸደ ዓለምለኸ ፀቕጢ ኤርትራ ወታደራታ ከም እተውፅእ ን15 ኣባል ሃገራት ንዝሓቖፈ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ዓርቢ ደብዳበ ብምፅሓፍ እያ ነዚ ዘፍለጠት።እቲ ደብዳበ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ምንስትሪ ሓበሬታ ኤርትራ እውን ወፂኡ ኣሎ።
‘’ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓይልታት ኤርትራ ንምውፃእን ኣብ ተመሳሳሊ እዋን ድማ ወታደራት ኤርትራ ኣብ ዓለምለኸ ዶብ ዳግም ንምውፋርን ብዝለዓለ ደረጃ ተሰማሚዐን ኣለዋ’’ ኢለን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኤርትራ ሶፊያ ተስፋማሪያም ኣብ ዝፀሓፍኦ ደብዳበ።
ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ሕዳር ብዝጀመረ ግጭት ኣንፃር ገዛኢ ፓርቲ ትግራይ ምስ ዝነበረ ህወሓት ንዝዋግኡ ወታደራት ኢትዮጵያ ኣብ ሕጋዝ ይርከብ።ክሳብ ዓርቢ ግን ኤርትራ ሓይልታታ ኣብ ትግራይ ምእታዎም ብተደጋጋሚ ኣሉ ክትብል ፀኒሓ እያ።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ ወታደራቶም ንመራሕቲ ህወሓት ክሕዙ ናብ ትግራይ ክኣትው ኣዚዞም።
መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ብነበርቲ እቲ ከባቢ፣ብዲፕሎማሰኛታትን ገለ ስቪላውን ወታደራውን ሰበስልጣን ኢትዮጵያን ንዝብሉዎም ብምፅራር ተሳትፎ ወታደራት ኤርትራ ብዝምልከት ንኣዋርሕ ክኽሕዱ ፀኒሖም እዮም።
ኣብ መወዳእታ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣብ መጋቢት ሓይልታት ኤርትራ ኣብቲ ክልል ምህላዎም ብምግላፅ ኣብ ቀረባ ክወፁ እዮም ክብሉ ቃል ኣትዮም።እንተኾነ ግን ናይ ሕቡራት መንግስታት ሓላፊ ሰብኣዊ ረድኤት ማርክ ሎውኮክ ወታደራት ኤርትራ ይወፁ ምህላዎም ዋላ ሓደ መርትዖ የለን ክብሉ ዝሓለፈ ሓሙስ ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ገሊፆምሎም።
ኣብዚ ግጭት ኣሽሓት ሰባት ተቐቲሎም፣ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ብፆታዊ ዓመፅ ተደፊረንን ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ህዝቢ ድማ ተመዛቢሉን እዩ።
ብሰንኪ ብርክት ዝበሉ ምኽኒያታት ማለት እውን ኣብ ትግራይ ዝተኸሰተ ህውከት፣ ድርቂ፣ኣብ ወለዶ ብዘጋጥም ኣዚዩ ከቢድ ዕስለ ኣንበጣን ለበዳ ኮሮናቫይረስ ብሰንኪ ዘስዓቦ ማሕበራውን ቁጠባውን ተፅዕኖ ኣብዚ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ 23.5 ሚሊዮን ህዝቢ ሰብኣዊ ሓገዝ ከምዘድልዮም ሕቡራት መንግስታት ይግምት።


text:
ብዘጋጠመ ሕፅረት ምግቢ ኣብ ዞባ ደቡባዊ ኣፍሪካ ዝርከቡ ሚልዮናት ህዝቢ ክጠምዩ እዮም ክብላ ወሃቢት ቃል ዓለምለኸ ፌደረሽን ቀይሕ መስቀል ጀሲካ ሳላባንክ ገሊፀን።’’ጉደለት ኣመጋግባ፣ምድካም፣ናይ ኣካል ምምንማን፣ኣብ ቆልዑ ናይ ከብዲ ምንፋሕ፣ኩሎም እዞም ምልክታት እዚኦም ተራኢዮም ኣለው።’’
ከቢድ ዝናብ፣ምስኣን ፅሩይ ዝስተ ማይን ጉድለት ፅረየትን እቲ ህዝቢ ሕማማት ኮሌራ፣ውፃኢትን ዓሶን ከንፀላልዮ ገይርዎ’ሎ እውን ኢለን ሳላባንክ።
ደቡባዊ ኣፍሪካ መመሊሱ ብዝኽሰት ከቢድ ድርቅን ውሕጅን ይጥቃዕ።
ኣብ ማላዊ ናብ ክልተ ሚሊዮን ዝፅጋዕ ህዝቢ ብዋሕዲ ምግቢ ስለዝተጠቕዐ ህጻናት ምግቢ ይልምኑ ከምዘለውን ኣብ ኣንጎላ እውን ካብ 1.8 ሚሊዮን ህዝቢ ሲሶ ዝኾኑ ህፃውንቲ ኣብ ሓደጋ ኣለው ይብል ፀብፃብ ቀይሕ መስቀል።
ደቡባዊ ኣፍሪካ ካብ ዓለም ብኤች.ኣይ.ቪ/ኤዲስ እቲ ኣዝዩ ዝተጠቕዐ ከባቢ እዩ።ኣብ 2009 ኣ/ፈ ብዝወፀ ኣሃዝ 34 ሚእታዊ ተሸከምቲ እቲ ቫይረስ ኣብ 10 ሃገራት ደቡባዊ ኣፍሪካ ይርከቡ።


text:
ሎሚ ዘመን ንምምጻእ ጽቡቕ ኽራማት ተኸቲሎም፡ ዝካየዱ ሕርሻዊ ንጥፈታት፡ ኣብ ኩሎም ቦታታት ኤርትራ ክሰላሰሉ ጸኒሖም ኣለው ትብል ሰናይት ሃብቱ ካብ ኣስመራ። ብደረጃ ሃገር 455 ሺሕ ሄክታር መሬት ከም ዝተሓርሰን፡ ካብ ዝሓለፉ ዓመታት ኣዚዩ ዝሓሸ እቶት ከምዝጽበን ምንስትሪ ሕርሻ ይገልጽ።
ኣብ`ዚ እዋን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኤርትራ ዝርከባ ዲጋታትን ራህያታትን መሊአን ከምዝርከባን፡ ኣብ ልዕሊአንን ትሕቲአንን ዘሎ መሬት ብዘመናዊ መስኖኣዊ ኣገባብ ንምልምዑ ዝወጸ መደብ ብዕቱብ ይስርሓሉ ከምዘሎ`ውን ይግለጽ ኣሎ።
ብጽልዋ`ዚ ድማ ኣብ`ዚ ቕንያት`ዚ ዋጋ መሰረታውያን ኣእካል ክሳብ ብፍርቂ ክንኪ ይርአ`ሎ። ንኣብነት መሸላ ንኹንታል ክሳብ 3500 ናቕፋ በጺሑ ዝነበረ፡ ሕጂ ናብ 1700 ናቕፋ ክጎድል ክኢሉ`ሎ። ስርናይ`ውን ናብ 1800 ወሪዱ`ሎ። ካልኦት ኣእካል`ውን ወሪዶም ኣለዉ፡ እቲ ኣዝመራ መሊኡ ምስኣተወ ድማ እቲ ምጉዳል ዋጋ እኽሊ ዝያዳ ከምዝወርድ ይእመን ትብል ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ካብ ኣስመራ።
ንምሉእ ትሕዝትኡ ንምልክት ድምጺ ብምኽፋት ምስማዕ ይከኣል።


text:
ለስሊ ሪድ ሃገረን ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት 774 ሚሊዮን ዶላር ከምዝሓገዘት ድማ ሓቢረን።
ዩናይትድ ስቴትስ ዝሓለፈ ዓርቢ ወግዓዊ ዝገበረቶ ተወሳኺ ሓገዝ ናይ በልጊ ዝናብ ገምጊሙ ስዒቡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን መንግስትን መሻርኽቱን ዝተመሓየሸ ሰነድ ካብ ዘውፅኡ እዚ ናይ መጀመርያ ሓገዝ እዩ።
እቲ ሓገዝ ክሳብ ወርሒ ታሕሳስ ዝሽፍን ናይ 600 ሚሊዮን ዶላር ተወሳኺ ገንዘብ ከምዘድሊ አብ ዝሓለፈ ቅነ ዝወፀ ሓድሽ ሰነድ ይሕብር።
ዳይሬክተር USAID አብ ኢትዮጵያ ለስሊ ሪድ ”ዩናይትድ ስቴትስ ተወሳኺ 35 ሚሊዮን ዶላር ምልጋሳ በዚ አጋጣሚ ክገልጸልኩም እደልይ። ምስ መሻርክቱን ምስ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ምስ ናይ ሕቡራት መንግስታት አተሓባባሪ ሰብኣዊ ረድኤት ካልኦትን ብምዃን ህፁፅ ድልየት ኢትዮጵያዊያን ንምምላእ ይሰርሕ ኣሎ እዚ እውን ነዚ ዝውዕል እዩ “ ኢለን።
እዚ ናይ ሎሚ ሓገዝ ሓዊሱ ዩናይትስ ስቴትስ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ኣስታት 774 ሚሊዮን ዶላር ንህዝቢ ኢትዮጵያ ከዝለገሰት ለስሊ ሪድ ብተወሳኺ ሓቢረን።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 03 January 2021
ብምኽኒያት ኮቪድ 19 ተደናጉዩ ዝጸንሐ ኣፍሪቃዊ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ብወግዒ ተኣዊጁ።
እዚ ንኤርትራ ጥራይ ዘይጸምበረ ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ዝሓቖፈ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ፣ ድሕሪ ምምስራት ማእከል ንግዲ ዓለም (World Trade Center) እቲ ዝዓበየ ናይ ንግዲ ዞባ እዩ።
ብዓርቢ ባሕቲ ጥሪ ብወግዒ ዝተኣወጀ ኣፍሪቃዊ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ፣ ን1.3 ቢልዮን ህዝቢ ኣፍሪቃ ዝሓቖፈ ክኸውን እንከሎ፣ ልዕሊ 3.4 ትሪልዮን ዶላር ንግዳዊ ምንቅስቓስ ክህልዎ እዩ።
እዚ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ከምቲ ዝተመደበሉ እንተሰሪሑ፣ ኣብ 2035 ብሚልዮናት ዝቑጸር ህዝቢ ኣፍሪቃ ካብ ድኽነት ክናገፍ ምዃኑ፣ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ኣመታቱ ይህብ።
ዓበይቲ ንግዳዊ ንጥፈታት ናብ ጎረባብቲ ዘካዪዳ ከም ናይጀሪያ ዝኣመሰላ ሃገራት ቁጠባዊ ረብሓታተን ከመይ ከምዝጽሎ ንምርግጋጽ ኣብቲ ዞባ ድሒረን እየን ተጸምቢረን። ኤርትራ ግና፣ መጽናዕቲ ንገብረሉ ኣለና ካብ ምባል ሓሊፋ ኣብቲ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ዘይተጸምበረትሉ ምኽኒያት ኣገለጸትን።
ሃገራት ኣፍሪቃ ዘለወን ጸገም ውሽጣዊ ምሕደራ፣ ኲናት ሓድሕድ፣ ዘይብቑዕ ትሕተ ቅርጺ ዝኣመሰሉ መሰናኽላት፣ ናጻ ናይ ንግዲ ዞባ ንምምስራት ዘኽእለን ብቕዓት ገና ኣየጥረያን ዝብል ጥርጣረታት ብሓያሎ ወገናት ይስማዕ እኳ እንተሎ፣ እዚ ተበጺሑ ዘሎ ደረጃ መበገሲ ኮይኑ ብሕጂ ክዕመም ዘለዎ ስራሕ ብዙሕ ምዃኑ ሰበስልጣን’ቲ ምትእኽኻብ ንማዕከናት ዜና ሓቢሮም።
===============


text:
ህዝቢ ኤርትራ ነታ ህይወት ብሉጻት ደቁ ከፊሉ ዝጨበጣ ናጽነቱ ኣብ ወርሒ ግንቦት ኣብዝጠዓሞ ቦታ ኮይኑ ንዘለኣለም ከኸብራ ከም ዝነበር ነጋሪ ዘድልዮ ኣይኮነን።
ምዕራፍ ኣርባዕተ
ከም’ቲ ኣብ 2ይ ክፋል ዝገለጽክዎ ናብ’ቲ ስኑድ መዛግብቲ ባዕሉ ንኽዛረብ ኣቐዲመ ገለ ክብል ምኽንያቱ ኢትዮጵያ ነዚ ሕጂ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንኽካየድ ዘአንገደቶ ዋዕላ ቅድሚ ምወላ ምክያዳ ካብ 1991 ዝሓለፈቶ ናይ በይና ናይ ውድባትን ውልቀ ሰባትን ምቁጽጻር ሹኩ-ሹኳ መድርኽ ነይሩ ኢዩ
እቲ ንኽነቅፍ መሰል ዘለዎ። ንኽሕግዝ ከኣ ልቢ ኣለዎ፣ ስለ ዝኾነ
ከይወዓሉ ይወዓዓሉ። ከይተኣማመኑ ኸኣ ይመሓሓሉ፣
ኣብ ምስሪ፡ ኣብ ሓውሲ ደሴት ሲናይ ኣብ እትርከብ ከተማ፡ ሓያለ ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 70 ስደተኛታት ብነጋዶ-ሰብ ኣብ ትሕቲ-መሬት ብሰንሰለት ተኣሲሮም ከም ጅሆ ተታሒዞም ድሕሪ ምቕናይ፡ “5 ሽሕ ዶላር ኣረክቡ ወይ ድማ ህይወትኩም ክትስእኑ ኢኹም” ተባሂሎም፡ ብኤለትሪክ ክፍልታት ኣካላቶም እናነደደ ይሳቐይዩ ከምዘለዉ፡ ዛጊት 10 ካብኣቶም ብኣሰቃቒ መንገዲ ከምዝተቐትሉ፡ እቶም ዝተረፉ ኸኣ ህይወቶም ኣብ ከቢድ ሓደጋ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ኖርወይ እትቕመጡ 16 ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ኣዕሩኽ ኣሰና ብምምስራት ብዝተወደበ መንገዲ 13800 ክሮነር ቅጽበታዊ ሓገዝ ከወፍዩ ከለዉ ዓመታዊ ነፍሲ ወከፎም £132 ብድምር £2112 ከበርክቱ ተመባጺዖም። ካልኦት ግዱሳት ተቐማጦ ነርወይ ክተሓባበሩዎም ከኣ ጸዊዖም። ድምጺ ኣሰና፡ ንኣዕሩኽ ኣሰና ኣብ ነርወይ ብስም ተኸታተልታ ብፍላይ ድማ ብስምቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ድምጹ ተዓቢሱ ዘሎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ልዑል ምስጋናኣ ተመሓላልፈሎም።
ውልቀ መላኺ ኩሉ ናይ ውልቀ ሰባት ሕጋዊ ንግዲ ፍቓድ ስለዝኸልከለን፡ እቲ ሕጋዊ ፍቓድ ዘለዎ እውን እንተኾነ፡ ስማዊ ድኣ እምበር ብግቡእ ስለዘይሰርሕን ናይ መንግስቲ ማሕለኻታት ስለዝበዝሖን፡ 90 ሚእታዊት ንኤርትራ ዝኣቱ እቕሑትን፡ እቲ ዝርካቡ ካብ ኤርትራ ዝወጽእ ሰደድን ኮንትሮባንዳ ኮይኑ ከምዘሎ እቶም ምንጭትት የርድኡ።
ኣብዛ ሓንቲ ዓለም ክልተ ህይወት ኣሎ። ኣብዚ ከም ስደተኛታት እንነብረሉ ዘለና ምዕራባዊ ኩርናዕ፡ ሰባት ኣመና ሰቢሖም፡ ከሲዖም ክሞቱ ምርኣይ ልሙድ እዩ። እዚ ንሳቶም ክሰዐ (Obesity) ዝብሉዎ መግቢ ካብ ምግፋጥ ዝኽሰት፡ ዓቐኑ ዝሓለፈ ክብደት ኣስዒቡ ንሰባት ዘልምስ፡ ኣብ መወዳእታ ኸኣ ዝቐትል ተረእዮ፡ ከም ኣዝዩ ሓደገኛ ማሕበራዊ ጥዕናዊ ጸገም መበል 21 ክፍለዘመን ጠሚቶም ሰበልጣን ናይዘን ሃገራት ከም ዕዙዝ ፖለቲካዊ ጉዳይ ጎስጓሳት የካየደሉ። በንጻሩ ኣብ ሃገርና ሰብ ብኽቱር ጥምየት ይመወት ኣሎ። ቃል ንቓሉ ሰብ ብጥምየት ይመውት ኣሎ።
ስርዓት ህግደፍ ደቆም ባዕሉ ዝረሸነሎም ስድራቤታት፡ ናይ ዝተቐትሉ ደቆም መቕጻዕቲ ገንዘብ ክኸፍሉ ናብ ምምሕዳር ዓዲዃላ ጸዊዑዎም ከምዘሎ፡ እዚ ስግንጢራዊ ስራሕ ናይቲ ባዕሉ ገበነኛ ክንሱ ንግዳያት ዘዐዲ ስርዓት ንህዝቢ ኣርሚሙዎም ከምዘሎ እቶም ምንጭታት ብኣንክሮ ገሊጾም።
ኩነታት መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ናብ ኣዝዩ ዝኸፍአ ደረጃ የንቆልቍል ኣሎ።


text:
Radio Erena: 30 November 2015
ኣብ ዞባ ከሰላ ካብ ዝርከብ ኣማኢት ሚልዮናት ናቕፋ፣ ንገለ ክፋሉ በዚ ሓድሽ ናቕፋ ንምቕያሩ ኣብ መንጎ እቲ ዞባን መንግስቲ ኤርትራን ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ።
እዚ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ዝግለጽ ዘሎ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ 22 ክሳብ 23 ሕዳር ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ዑደት ዘካየዱ ሰበ ስልጣን ዞባ ከሰላ ምስ ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ ዝበጽሕዎ ስምምዕ’ዩ።
ብመሰረት እቲ ተበጺሑ ዘሎ ስምምዕ መሰረት ከኣ፣ ናይ ኤርትራ መንነት ወረቐት ዘለዎም ነበርቲ ዞባ ከሰላ፣ ኣብ ከባቢታት ተሰነይ ኣብ ዝርከብ ጨንፈር ንግዳዊ ባንክ ክቕይሩ ተፈቒዱሎም ኣሎ።
ኣብ ከሰላ ኣብ ኢድ ሱዳናውያንን ኤርትራውያን ነበርቲ እቲ ዞባን ዝርከብ ኣማኢት ሚልዮናት ናቕፋ፣ ብሕጋዊ መንገዲ ንምቕያሩ፣ ሰበ ስልጣን እቲ ዞባ ተደጋጋሚ እዋን ናብ ኤርትራ ሕቶ ከቕርቡ ምጽንሖ ይፍለጥ።
እንተኾነ እቲ ክቕየር ተፈቒዱ ዘሎ መጠን ገንዘብ ኣይተሓበረን።
ምቕያር ባጤራ ናቕፋ ድሕሪ ምእዋጁ፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ዞባ ከሰላ ዝርከብ ኣማኢት ሚልዮናት ናቕፋ ዞባ ከሰላን መንግስቲ ኤርትራ ክስሓሓቡ ጸኒሖምዮም።
ምቕያር ናቕፋ ኣብ 18 ሕዳር ክጅምር ምዃኑ ድሕሪ ምእዋጁ፣ ምክትል ፕረዚደንት ሱዳን ጀነራል በክሪ ሓሰን ሳልሕ ንቀዳማይ ጸሓፊ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን ኣቶ ኢብራሂም እድሪስ ብ13 ሕዳር ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብምጽዋዕ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ከምዘዘራረቡ ይዝከር።
ድሕሪ’ዚ እዋን’ዚ’ውን ኣመሓዳሪ ዞባ ከሰላ ኣደም ጃማ ኣደም ምስ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ሱዳን ድሕሪ ምምይያጥ ናብ ኤርትራ ከምርሕ ምዃኑ ተሃቢሩ ኔሩ’ዩ።
ኣብ ዶብ ሱዳንን ኤርትራን ዘይሕጋዊ ንግዲ ከምኡ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰብ ሳዕሪሩ ኣብ ዘለወሉ እዋን፣ መንግስቲ ኤርትራ ንባጤራ ናቕፋ ሃንደበት ክቕይሮ ምውሳኑ፣ ነቲ ካብን ናብን ከሰላ – ተሰነይ ብናይ ክልቲኤን ሃገራት ባጤራ ክግበር ዝጸንሐ ፍኑው ንግዲ ኣብ ሻቕሎት ኣውዲቕዎ ይርከብ።
ምቕያር ባጤራ ናቕፋ ክሳብ 30 ታሕሳስ ጥራይ ዝካየድ ምዃኑ’ዩ ተሓቢሩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ነቲ ባጤራ ኣብ ባንክታት ንምቕያሩ ዘሎ ሪጋን መሳርዕን ካብ ዓቐን ንላዕሊ ኮይኑ ስለዘሎ፣ ነቲ ዕልቕልቕ ንምእላይ ኣብ ምምሕዳራትን ኣብያተ ጽሕፈት ህግደፍን’ውን ምቕያር ከምዝከኣል መንግስቲ ገሊጹ ኣሎ።
እንተኾነ፣ እዚ’ውን ንህዝቢ ካብ ሪጋን መሳርዕን ከድሕኖ ኣይከኣለን።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ መንጎ እቲ ናይ ቀደምን ሓድሽ ዝቕየር ዘሎ ናቕፋን ብዙሕ ፍልላይ ዘይብሉ ብምዃኑ፣ ንህዝቢ ኣብ ምድንጋር የእትዩ ኣሎ።
ናቕፋ ኣብ 1997 ኣብ ዝተሓትመሉ ብሕብርን ዓቐንን ስለዝተመሳሰለ ህዝቢ ኣየደናግርን ዶ ኣብ ዝተባህለሉ እዋን፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ “ንናቕፋ ኣይኮነን ዶ ሰብ ህበይ’ውን ከተላልዮ ትኽእል’ያ” ምባሉ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ፣ ድሕሩ፣ ህዝቢ የደናግር ኣሎ ብዝብል፣ ናይ ሕብርን ዓቐንን ንምሕያሽ ተጌርሉ እናተገብረሉ ናብ ዕዳጋ ተዘርጊሑ’ዩ።
ኣብዚ ሕጂ’ውን ዘምይርግጋእ ዕዳጋን ካልእ ተወሳኺ ጸገማትን ፈጢሩ ዘሎ፣ ካብ ባንክታት ወጻኢ ፋሉል ንዝኸደ ብዝሒ ባጤራ ናቕፋ ብባንክታት ንምቁጽጻሩ ዝግበር ዘሎ ናይ ምቕያር መስርሕ’ውን፣ ተመሳሳሊ ጸገም የስዕብ ምህላዉ ይግለጽ።
==========================================


text:
ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፒዮ ኣብ ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘካይድዎ ዑደት ኣብ ቀዳመ ሰንበት ብሰኔጋል ክጅምሩ እዮም።እታ ናይ ምዕራብ ኣፍሪቃ ሃገር ኣብቲ ዓብዪ ዘይምርግጋእ የጋጥመሎ ዘሎ ዞባ ውሕስቲ ኮይና ቀፂላ’ላ።ፖምፒዮ ንናይታ ሃገር ውርሻታት ምርግጋእን ዲሞክራስን ክንእዱ ትፅቢት ይግበሩ።
ኣሜሪካን ምዕራብ ኣፍሪቃን ኣብ ንግዲ፣ኢሚግሬሽንን ዲሞክራስን ነዊሕ ዝፀንሐ ርክብ ከስተማቕራ ፀኒሐን እየን።ኣብ ፀጥታ ዘለወን ሽርክነት ድማ ቀንዲ ዛዕባ ኮይኑ ፀኒሑ’ሎ።
ብመሰረት ጉጅለ መፅናዕቲ ሚንስትሪ ምክልኻል ኣሜሪካ እስላማዊ ጥሩፍ ጉጅለታት ኣብ ሃገራት ሳሕል ኣፍሪቃ ዝፍፅምዎ መጥቓዕትታት ካብ 2016 ጀሚሩ ብዕፅፊ ወሲኹ’ሎ።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ምስዞም መጥቓዕታት ዝተኣሳሰር ሞት ከምዝወሰኸን ኣብ መንጎ ማሕበረሰባት ዝፍጠር ግጭት ወሲኹ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሰኔጋል ግን ኣብ ውሽጢ ግዝኣታ ሰላማ ዘውሓሰት ምዕራብ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኮይና ቀፂላ’ላ።ብመሰረት ላዕለዋይ በዓልስልጣን ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ እታ ሃገር ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ኣብነታዊት ብምዃና ናእድኦም ክልግሱላ ትፅቢት ይግበር ።
ኣሜሪካ ወታሃደራታ ካብቲ ዞባ ክተውፅእ እያ ብዛዕባ ዝብል ፀብፃብ ነቐፌታ ኣስዒቡ’ሎ።
ኣብ ዋሽንግተን ናይ ዝመደብሩ ማእኸል ዊልሰን ዝተባህለ ናይ ወጻኢ ሃገራት ፖሊሲ ጉጅለ ክኢላታት አባል ዝኾነት ሃና ኣህኩዊቦ እቲ ዑደት ንመርገፂ ኣሜሪካ ከነፅር ተስፋ ኣለዎ ትብል።
“ኣብ ኣፍሪቃ ብዛዕባ ዘለው ወታሃደራት ምንካይ ብዝምልከት ዝተሓዋወሱ መልእኽትታት ተዋሂቦም።ብኻልእ ወገን ድማ ፖምፒዮ ጠመተ ጥምረት ፀረ ዳዕሽ ናብ ምዕራብ ኣፍሪቃን ሳሕልን ምዛሩ ዝተውሃበ መግለፂ ሓቢሮም ዝኸዱ መልእኽትታት ኣይኮኑን።”
ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ሰኔጋልን ጊኒ ቢሳዎን ቱሊናቦ ሙሺንጊ ኣሜሪካ ንድሕነት ምዕራብ ኣፍሪቃ ዘለዋ ደገፍ ገሊፆም ኣለው።
ንሶም ወሲኾም ኣሜርካ ንናይ ሰኔጋል ተበግሶታት ፀጥታ ብዓሰርተታት ሚሊዮን ዶላር ዝቑጸር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከምዝሃበት ይግለፁ።
“ሓይልታት ፀጥታ ሰኔጋል ንሃገሮም ክከላኸሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ንናይቲ ዞባ ሰላምን ምርግጋእን ኣበርኽቶ ክገብሩ ዘኽእሎም ብቕዓት ክህልዎም ኢና ንፍትን ዘለና።ኣብ ሳሕል ሃገራት ኣፍሪቃ ፅምዶ ኣሜሪካ ከምዝቕፅል እየ ከረጋግፅ ዝደሊ፤ኣብዚ ክንፀንሕ ኢና።”
ፖምፒዮ ኣብ ሰኔጋል ንግድን ኢንቨስትመንትን ንምስፋሕ ምስ መራሕቲ ማሕበረሰብ ንግዲ ክራኸቡ ትፅቢት ይግብር።
17 ለካቲት 2020 ኣብ ኣንጎላ፣ካብ 17 ክሳብ 19 ለካቲት 2020 ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ ከካይዱ እዮም።


text:
ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ብወገኖም ርክብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ንሃገራት’ቲ ከባቢ አብነት ክኸውን ይኽእል’ዩ ብምባል እተን ሃገራት’ቲ ከባቢ ብቅልጡፍ ውህደት ክፈጥራ ተላብዮም።
ክልቲኦም መራሕቲ ኣብቲ ናይ ትማሊ መግለጺኦም አብ ሓባራዊ ከባቢያዊን ርክባቶምን ትኹረት ሂቦም ኣብ ሓባራዊ ርኽቦም ብንግዲ ንምትእሳሰር ስምምዕ ከምዝተፈራረሙን ብመንገዲ ቴሌኮሚኬሽን፡ ቀረብ ጸዓትን ምዝርጋሕን መስመርን ዝአመሰሉ ዝተጀመሩ ስርሓት ዝተሓንጸጸ ውጥናት ዘርዚሮም።
ብኻልእ ወገን ብሚኒስተር ወጻእን ፕረዝደንታዊ አማኻሪን ዝተመርሓ ጉጅለ ልኡኻን ኤርትራ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ደቡብ ሱዳን ምብጻሕ ጌሩ’ሎ።
ብሚኒስተር ወጻኢ ኤርትራ ዑስማን ሳልሕን አማኻሪ ፕረዝደንት የማነ ገብረአብ ዝምራሕ ጉጅለ ልኡኻን ኤርትራ አብ ጁባ ደቡብ ሱዳን ምስ ፕረዚደንት ሳልቫኬር ብሶኑይ ከምዝተራኸቡ ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ሓቢሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Author: Admin
ፕረዚደንት ዚምባብዌ ነበር ሮበርት ሙጋበ፣ ዝውንኖ ዘመናዊ ናውቲ ሕርሻ ናብ ጨረታ ይወርድ
Radio Erena: 17 May 2019 ንዚምባብዌ ን37 ዓመታት ዝመርሐ፣ ሮበርት ሙጋበ ዝውንኖ ዘመናዊ ናውቲ ሕርሻ ብጨረታ ይሽየጥ ከምዘሎ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን። እቲ ሚልዮናት ዝተገመተ፣ ትራክተራት፣ ዘራእቲ፣ [...]
ምምሕዳር ተሰነይ፣ ኣብ መናድቕ ቤቱ ጽሑፍ ዝተረኽቦ ወናኒ ክቕጻዕ ምዃኑ የጠንቅቕ
Radio Erena: 16 May 2019 ኣብ ተሰነይ፣ ኣብ መናድቕ ቤቱ፣ ጽሑፍ ዝተረኽቦ ወናኒ ክሳብ 5 ሽሕ ናቕፋ ክቕጻዕ ምዃኑ ምምሕዳር ናይቲ ንኡስ ዞባ ከምዘጠንቐቐ ነበርቲ እቲ ከባቢ ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም። እቲ ምምሕ [...]
ሑቲ፣ ሻምብቆታት ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ ኣጥቒዑ
Radio Erena: 16 May 2019 ሑቲ ናይ የመን፣ ኣብ ልዕሊ ሻምብቆታት ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ መጥቃዕቲ ምክያዱ ተገሊጹ። ሑቲ፣ ነቲ ብሰሉስ 14 ግንቦት ዘካየዶ መጥቃዕቲ፣ ብሸውዓተ ሰብ ኣልቦ በርርቲ (ድሮን) ከምዘካየዶ ኣፍሊጡ [...]
ኣዲስ ኣበባ፣ ኣብ ትሽዓተ ኣዋርሕ 10 ሽሕ ፈኮስቲ ብረት ተታሒዙ
Radio Erena: 16 May 2019 ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ትሽዓተ ኣዋርሕ፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ክዘዋወር ዝጸንሐ ልዕሊ 10 ሽሕ ፈኮስቲ ብረት ከምዝተታሕዘ ንኮሚሽን ፖሊስ 'ታ ከተማ ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ቻይና፣ ሺንሁዋ [...]
ኤርትራ፣ ንውሱናት ሓለፍቲን ካድራትን እንተዘይኮይኑ፣ ኣገልግሎታት ኢንተርነት ደው ኢሉ
Radio Erena: 15 May 2019 ኣብ ኤርትራ፣ ንውሱናት ሓለፍቲ መንግስትን ካድራት ህግደፍን እንተዘይኮይኑ፣ ኣገልግሎታት ኢንተርነት ደው ኢሉ ከምዘሎ ተሓቢሩ። ብፍላይ ከም ፌስቡክ፣ ቲዊተር፣ ቫይበር፣ ዋትስኣፕ ዝመሰ [...]
ስልጣን ዝሓዘሉ መበል 20 ዓመቱ ዝጸንበለ ፕረዚደንት ጅቡቲ፣ ብምንዋሕ ዕድመ ስልጣን ኣብ ቅድሚት ምስ ዝምደቡ መራሕቲ ምብራቕ ኣፍሪቃ ተሰሪዑ
Radio Erena: 15 May 2019 ኣብ ግንቦት 1999 ካብ ኣኩኡ ሐሰን ጉለድ ኦፕቲዶን ስልጣን ዝተረከበ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ፕረዚደንት ጅቡቲ ዝኾነሉ መበል 20 ዓመቱ ጸንቢሉ። እቲ ፕረዚደንት፣ መበል 20 ዓመት ስ [...]
ሱዳን፣ ሰራሕተኛታት በዓል መዚ ኤሌክትሪክ፣ ንዘጋጥም ዘሎ ተደጋጋሚ ምቁራጽ ኤሌክትሪክ ብምቅዋም ይእድሙ
Radio Erena: 15 May 2019 ሰራሕተኛታት ናይቲ፣ ኣብ ሱዳን ከተማ ካርቱም ናይ ዝርከብ፣ በዓል መዚ ኤሌክትሪክ፣ ኣብታ ከተማ ንዘጋጥም ዘሎ ተደጋጋሚ ምቑራጽ ኤሌክትሪክ ዘለዎም ተቓውሞ ንምግላጽ ኣድማ የካይዱ ከምዘለዉ [...]
ኣል ሸባብ፣ ኣብ ከባቢ ቤተ መንግስቲ ሶማል ብዘካየዶ መጥቃዕቲ ኣርባዕተ ሰባት ተቐቲሎም
Radio Erena: 15 May 2019 እስላማዊ ጥሩፍ ጉጅለ ኣል ሸባብ፣ ኣብ ከባቢ ቤት መንግስቲ ሶማልያ ብዘካየዶ መጥቃዕቲ ብውሕዱ ኣርባዕተ ሰባት ከምዝተቐትሉ ፖሊስ እታ ሃገር ኣመልኪቱ። እቲ ብሰሉስ 14 ግንቦት፣ ኣብ [...]
ገዳርፍ፣ ብዝተጎሃሃረ ግጭት ብውሕዱ ሸውዓተ ሰባት ተቐቲሎም
Radio Erena: 14 May 2019 ምብራቕ ሱዳን፣ ዞባ ገዳርፍ ብዝተጎሃሃረ ግጭት ብውሕዱ ሸውዓተ ሰባት ተቐቲሎም። ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ንሓላፊ ጸጥታ እቲ ዞባ፣ ብርጋዴር ጀነራል ሳልሕ ያሕያ ኣበከር ብምጥቃስ ኣብ ዘ [...]
ፕረዚደንት ሶማልን መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድ እትርከበን ዞባታትን፣ ኣብ ሓድነት ብምትካር ዘካየድዎ ዘተ ብዘይ ፍረ ከምዝተዛዘመ ተሓቢሩ
Radio Erena: 14 May 2019 ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ፣ ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድ ምስ ዝርከቦም መራሕቲ ሓሙሽተ ዞባታት፣ ዘካየዶ ኣብ ሓድነት ዘተኮረ ዘተ ብዘይፍረ ከምዝተዛዘመ ተገሊጹ። [...]


text:
1ይ ቆሮንቶስ ምዕራፍ 15:55
ዎ ሞት፡ ኣበይ ኣሎ ብልሕኻ፧ ኣታ ሲኦልከ፡ ኣበይ ኣሎ ዓወትካ፧
መርድእ
ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ወኪል ኣብ ኤውሮጳ፡ ኮይኖም ክሰርሑ ዝጸንሑ ኣቡነ ማርቆስ፡ ኣብ ዕለተ-ሆሳእና፡ ማለት ብ 1 ሚያዝያ 2009 ግዕዝ (09-04-2017 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ ሃገር እንግሊዝ ብሞት ካብ እዛ ዓለም ከም ዝተፈልዩ፡ ካብ ዝበጽሓና ዜና ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
እዚ ዜና’ዚ ምስ በጻሓና፡ ኣብ ቤተ ክርስትያን ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም ኣምስተልፌንኣምስተልላንድ፡ ኣብ ጊዜ በዓል ሆሳእና፡ ካህናትን ዲያቆናትን፡ ምስ ተረኺቦም ዝነበሩ ምእመናን ሓቢሮም፡ ጸሎት ኣብጺሖም። ኣባላት ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም፡ ንነፍስሄር ኣቡነ ማርቆስ፡ ኣምላኽ ኣብ መንግስተሰማይ ብክልተ ኢዱ ክቕበሎም፡ ንቤተሰብን መሳርሕቶም ጳጳሳትን ከኣ፡ ጽንዓት ይሃብ ብምባል ሓዘኖም ይገልጹ።
ራእይ ዮሐንስ ምዕራፍ 14:13
ካብ ሰማይ ከኣ፡ ጽሐፍ፡ እቶም ካብ ሕጂ ብጐይታ ዚሞቱ ምዉታት ብጹኣን እዮም። እወ፡ ግብሮም ኪስዕቦም እዩ እሞ፡ ካብ ጻዕሮም ኪዐርፉ እዮም፡ ይብል መንፈስ፡ ዚብለኒ ድምጺ ሰማዕኩ።
ናይ ሓዘን መግለጺ።
በቲ ኣብ መዓልቲ ሆሳእና፡ ናብ ኣምላኾም ጸሎት ኣብ ዘብጽሑ ዝነበሩ፡ ኣሕዋት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ግብጻውያን፡ ብግብረ ሽበራ ዝወረደ ግፍዒ፡ ኩልና ኣባላት ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም፡ ልብና ዝተነኻእና ምዃንናን፡ ናይ ሓዘኖም ተኻፈልቲ እውን ከም ዝኾንናን ንገልጽ።
እዞም ንጹሃት ሰባት፡ ብደሓን ካብ ገዝኦም ወጺኦም፡ ምስ ኣምላኾም ብጸሎት ክራኸቡ፡ ብሰላም ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስትያኖም እንከለዉ፡ እዚ ዘይተሓስበ ሰይጣናዊ ግፍዒ ክወርዶም እንከሎ፡ ንዓለም ዝስደመመ ኣርሜንነት ምዃኑ ዓለም ኣስሚራትሉ ኣላ። እብ’ዚ ዝመንና፡ እዚ ፋይዳ ዘይብሉ ኣረሜናዊ ቅትለት እዚ፡ መዋዳድርቲ ዘይብሉ ኢ-ሰባዊ ግህሰት ኢዩ። ኣብ ብዓል ሆሳእና፡ እዚ ናይ ሓዘን ዜና ምስ በጻሓና፡ ካህናትን ምእመናንን ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም ሓቢሮም፡ ጸሎት ናብ ኣምላኽ ኣብጺሖም ኢዮም። ቀጺልና እውን፡ ናብ ክቡር ጳጳስ ኣርሰኒ ኣብ ሃገር ሆላንድ፡ ደብዳቤ ብምልኣኽ ናይ ሓዘኖም ተኻፈልቲ ምዃንና ገሊጽናሎም ኣሎና። ነቶም ካብ ገዝኦም ምስ ወጹ ከይተመልሱ፡ በዚ ግፍዒ እዚ ዝሓለፉ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ህዝበ ክርስትያን፡ ኣብ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም፡ ኣምላኽ ብክልተ ኢዱ ይቀበሎም። እግዚኣብሔር ኣምላኽ ከኣ ነቶም ስድራቤቶም ጽንዓት ይሃቦም።
እግዚኣብሔር ገበርቲ እከይ የርሕቐልና፥ ካብ ክፉእ ዘበለ ይሰውረና።
ሰበኻ ጉባኤ ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም


text:
Radio Erena: 01 March 2018
ኣብ ኢትዮጵያ ተዓቒቦም ዝጸንሑ 88 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ከምዝተጣየሱ ሺንሁዋ ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሩ።
እቶም ብሰኑይ 26 ለካቲት ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝተፋነዉ ኤርትራውያን፣ ኣካል ናይቲ ብመንግስቲ ኢጣልያ ተወሲዱ ዘሎ ኣስታት 500 ስደተኛታት ካብ መዓስከራት ስደተኛታት ናይ ምጥያስ ተበግሶ’ዩ።
ብዘይካ እቶም ኤርትራውያን፣ 22 ዜጋታት ደቡብ ሱዳንን ሰለስተ ሶማላውያንን ኣብ ተመሳሳሊ ዕለት ናብ ኢጣልያ ከምዝተዋፋንው ዝሓበረ ትካል ስደተኛታት ኢትዮጵያ፣ እቲ ናይ ኢጣልያ ተበግሶ ንስደተኛታት ተስፋ ዝህብ’ዩ ክብል ገሊጽዎ።
ኢጣልያ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ናይ 2017፣ 25 ዜጋታት ኤርትራ፣ ሶማልን ደቡብ ሱዳንን ብተመሳሳሊ መስርሕ ካብ መዓስከራት ኢትዮጵያ ከምዘጣየሰት ይዝከር።
ኢጣልያ፣ ካብ መዓስከራት ኢትዮጵያ ስደተኛታት ንምጥያስ ተበግሶ ትወስድ ዘላ፣ ብሰሃራን ማእከላይ ባሕርን ዝካየድ ዘሎ ሓደገኛ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ካብ ዝሓንጸጸቶ ዕላማታት ሓደ ንምትግባር ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ኢትዮጵያ በብእዋኑ ዝኣተዉ ኣስታት 110 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኣርባዕተ መዓስከራት ተዓቝቦም እኳ እንተጸንሑ፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ዝካየድ መስርሕ ምጥያስ ብምድንጓዩ ግና፣ ብዙሓት ካብኣቶም ናብ ሱዳን ተመሊሶም ብመንገዲ ሰሃራን ማእከላይ ባሕርን ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ከምዝሳገሙ ይፍለጥ።
=================


text:
Radio Erena: 13 November 2020
ሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ካብ ዘካየዶ ዘሎ ኵናት ናይ ዝሃደሙ ብዝሒ ኢትዮጵያውያን ልዕሊ 11 ሽሕ ከምዝበጽሐ፣ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ካብ ሱዳን ሓቢሩ።
ኣብ ሱዳን ዝመደበሩ ወኪል እቲ ኣህጉራዊ ትካል፣ ብመንገዲ ትዊተር ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ ዋሕዚ ኢትዮጵያውያን ሓተቲ ዑቕባ ብኣሽሓት ይቕጽል ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ካብቶም ናብ ሱዳን ዝሃድሙ ዘለዉ ኢትዮጵያውያን፣ ዕጡቓት ከምዝርከብዎም ተፈሊጡ ኣሎ።
ምብራቕ ሱዳን፣ ድሮ ልዕሊ 100 ሽሕ ኤርትራውያን ኣዕቁቡ ከምዘሎ ዘመልከተ እቲ መግለጺ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ብሰንኪ’ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ልዕሊ 200 ሽሕ ኢትዮጵያውያን ክጽንበርዎ ከምዝኽእሉ ኣሚቱ።
ኣህጉራዊ ማሕበር ሰብ፣ ነዚ ብወገን ኢትዮጵያ ዘጋጥም ሰብኣዊ ቅልውላው፣ ህጹጽ ሓገዛት ከበርክት ድማ ጻውዒት ቀሪቡ።
ናብ ትግራይ ዘእቱ መስመራት፣ ብሰንኪ ‘ቲ ኵናት ተዓጽዩ ብምህላዉ፣ ህዝቢ እቲ ከባቢ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብቲ ክልል፣ ኣብ ዝርከብ መዓስከራት ተዓቝቦም ዘለው ኣስታት 110 ሽሕ ኤርትራውያን፣ ብኸቢድ ክጽልዉ ምዃኖም ሕቡራት ሃገራት ኣጠንቂቑ።
ኣብ መንጎ ሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ብዘይካ’ቲ ፈጢርዎ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው፣ ከቢድ ናይ ሰብ ክሳራታት የስዕብ ከምዘሎ’ውን ይጥቀስ እኳ እንተሎ፣ ካብ ክልትኡ ወገን ናይ ዝሞቱን ዝቖሰሉን ብዝሒ ብልክዕ ክፍለጥ ኣይተኻእለን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ዘካይዶ ዘሎ ኵናትን ናይ ፕሮፖጋንዳ ዘመተን፣ ኩሎም ኣብ ስልጣን ዘለዉን ሰበ ስልጣን ነበርን ከምኡ ድማ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ተወላዶ ትግራይ ክእሰሩ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ ኣሎ።
ኣብ ትግራይ ዝካየድ ኵናት፣ ኣብ ዝሓጸረ ክዛዘም ምዃኑ ዝገልጹ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብወገኖም፣ ብዙሕ ከባቢታት ትግራይ ከምዝተቖጻጸሩ ጸጸኒሖም ይሕብሩ እኳ እንተለዉ፣ ሓቕነቱ ግና ክረጋገጽ ኣይከኣለን።
ብወገን ትግራይ፣ ኣገልግሎታት ኢንተርነትን ቴሌፎንን ተቛሪጹ ምስ ምህላዉ፣ ሓበሬታ ንምርካብ ኣጸጋሚ ኮይኑ እኳ እንተሎ፣ ካብ ወጻኢ ሃገራት ዝመሓላለፋ ማዕከናት ዜና ትግራይ ግና ኣሽሓት ሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተቐትሉን ከምዝተማረኹ ይጠቕሳ ኣለዋ።
================


text:
Radio Erena: 17 February 2016
ኣብ ግብጺ፣ ከተማ ሸርምሸኽ ን20 ለካቲት ክካየድ ተመዲቡ ዝነበረ ዋዕላ ወፍሪ ኣፍሪቃ ብሰንኪ ጸጥታዊ ምኽንያት ከምዝተሰረዘ ተገሊጹ።
እቲ ብውሕዱ 21 መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ልዕሊ 90 ሚኒስተራትን ኣስታት 800 ወነንቲን ኣካየድትን ዝተፈላለዩ ኩባንያታት ክሳተፍዎ ትጽቢት ተነቢርሉ ዝነበረ ዋዕላ፣ ኣውፈርቲ ኣብቲ ዋዕላ ዝነበሮም ተገዳስነት ስለዘጥፍኡ፣ ክስረዝ ከምዝተገደደ ቁጠባዊ ዋዕላ ዓለም እኳ እንተጠቀስ፣ እቲ ኣውራ ምኽንያት ግና ጸጥታ ምዃኑ’ዩ ዝንግረ ዘሎ።
ዝተፈላለዩ ምንጭታት ካብ ግብጺ ብዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ፣ ኣብ ግብጺ ዝርአ ዘሎ ምዕባለታት ንኣውፈርቲ ከምዘሻቐሎም ብምርግጋጽ፣ ምስራዝ ናይቲ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ተወጢኑ ዝነበረ ዋዕላ’ውን ምስኡ ዝተሓሓዝ ምዃኑ ኣረዲኦም።
ኣብዚ ቀዳም 20 ለካቲት ክካየድ ተወጢኑ ዝነበረ ዋዕላ ክሳተፉ ምዃኖም ኣረጋጊጾም ካብ ዝነበሩ መራሕቲ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይክለማርያም ደሳለኝ፣ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽርን ይርከብዎም።
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ፣ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብዚ ዋዕላ’ዚ ንኽሳተፍ ዕድመ ከምዘቕረበሉ ኣብ 19 ጥትሪ ብሬድዮ ኤረና ምቅልሑ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብዚ ዋዕላ’ዚ ከምዘይሳተፍን ኣብ ክንድኡ ድማ ብሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ልኡኽ ክሰድድን ተኽእሎ ምህላዉ ትንታነ ምቕራቡ ይዝከር።
ዋዕላ ሻርም ሸኽ ድሕሪ ምስራዙ’ውን፣ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ናይ ግብጺ ዑደቱ ከምዘይሰረዘን፣ ኣብ ክንድኡ ከኣ ካብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝተላእከ ደብዳብ ናብ ፕረዚደንት ኣልሲሲ ከምዘረከብን’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ኣብቲ ብሰኑይ 15 ለካቲት ኣብ ካይሮ ዝተኻየደ ርክብ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራን ፕረዚደንት ኣልሲሲን ካልኦት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝተላዕሉ ነጥብታት፣ ኣብ የመን ዘሎ ጸጥታዊ፣ ፖለቲካውን ወትሃደራውይን ምዕባለታት፣ ወሓዚ ኣባይን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን በጺሕዎ ዘሎ መድረኽን ይርከቦ።
================================


text:
ንባባት፡ ዕብ 7፡1-5፥ ይሁዳ 1፡11-17፥ ግ.ሓ. 5፡17-26፥ ማቴ 25፡31-ፍ።
ከም ስርዓት ልጡርግያና 3 ጳጕሜን ብዓል ቅዱስ ሩፋኤል እዩ። በዚ ዕለት ብፍሉይ ምሕረት አምላኽ ዘድልዮም ብፍሉይ አደታት አቦታት ነቲ አብ መጽሓፍ ጦቢት ዘሎ መሰረት ብምግባር የብዕሎ። እንተ ኾነ አብኡ ጥራሕ ዝሕዛእ አይኮነን ኩልና ነዚ ብዓል ሩፋኤል መልአኽ ክንዝክር ከሎና ፍሉይ ተዘክሮ ተራ መላእኽቲ አብ መዓልታዊ ሕይወትና ክንርኢ ጽቡቕ እዩ።
መልኣኽ ዝብል ቃል ከምዘሎ ክንርእዮ ከሎና ልኡኽ ማለት እዩ። መላእኽቲ እንብሎም ረቀቕቲ ፍጥረት ብእግዚአብሔር ዝተፈጥሩ፥ ንድላዩ ዝልአኹ እዮም። አብ ገለ እዋናት እዚ መልአኽ ዝብል ንደቂ ሰብ ተራ ልኡኽ ዝጻወቱ እውን የስምዕዩ አብ (ኢሳ 18፡2፥ 33፡7) እንተ ረኤና ንደቂ ሰብ ከስምዕ ንረኽቦ።
መላእኽቲ ረቀቕቲ ፍጥረት እምበር ግዙፍ ሥጋ ዝሓዙ ከምዘይኮኑ ሓደ ካብቲ እምነትና ዝገልጾ እዩ። (መዝ 9፡11፥ ማቴ 18፡10)። አብ ብሉይ ኪዳን ንመላእኽቲ ዝርኢ ብብዝሒ ተጠቒሱ ንረክብ። አብ ሓዲስ ኪድና አብ ነፍሲ ወከፍ መጽሓፍ መላእኽቲ ብሓቂ ህልዋት ከም ዝኾኑን አብ ሕይወትና ብቐጻሊ ከም ዝሕግዙን ይነግር። አብ ሓዲስ ትምህርቲ ክርስቶስ ከም እንረኽቦ ካብ ጥንቲ አብ ትውፊት ቤተ ክርስትያን ከምዘሎን ዝነበርን ንርኢ (ሓ.ት.ክ. 328-36)። አብ እምነት አይሁድ ካብ ጥንቲ አብ ህላዌ መላእኽቲ ከም ዝአምኑ ንርኢ (ሰዱቓውያን ዝብሃሉ ጥራሕ አይአምኑን ነሮም ግ.ሓ 23፡8)። አብ ኅላዌ ረቀቕቲ ፍጥረት፥ ግዙፍ ነገራት ዘይ ኮኑ ቅ. መጽሓፍ ብዙሕ ጊዜ መላእኽቲ ዝብሎም እምብአር ሓቂ እምነት እዩ።
ቅዱስ አጎስጢኖስ ብዛዕባ ባህርይ መላእኽቲ ክገልጽ እንከሎ መልአኽ ዝብል ስርሖም እዩ ዝገልጽ እምበር ባህሪኦም አይኮነን ዝገልጽ ይብል። ሽም ናይ ባህሪኦም ዝገልጽ እንተ ደለኻ ንሳቶም መንፈስ ረቀቕቲ ፍጥረት እዮም፥ ስርሖም ክትፈልጥ እንተ ደለኻ ኸአ ልኡኻት እዮም ይብል።
ሓ/ት/ክ ቍ 329-330 ዘሎ እንተ ረአና ነዚ ናይ ቅ. አጎስጢኖስ ትምህርቲ መሰረት ገሩ ከምዚ ይብል መልአኽ ዝብል ስም ተልእኮኦም እምበር ባሕሪኦም ዚገልጽ አይ ኮነን። ንባሕሪኦም ዚርኢ ስም እንተ ደሊኻ መንፈስ እዩ፥ ናይ ተልእኮኦም (ስርሖም) መግለጺ እንተ ደሊኻ ከአ መልአኽ። ስለዚ ካብቲ እንታይነቶም (መንነቶም) መንፈስ ካብቲ ተግባራቶም (ተልእኮኦም) ከአ መልአኽ ዚብል ትረክብ። መላእኽቲ ብኹሉ ህላዌኦም ናይ እግዚአብሔር አገልገልትን ተለአኽትን እዮም። ኩልሳዕ ገጽ እቲ አብ ሰማያት ዘሎ አቦይ ይርእዩ ስለ ዝኾኑ ንሳቶም ንቓሉ ዚሰምዑ ንትእዛዙ ዚፍጽሙ ኃያላትን ብርቱዓትን እዮም (ቍ 329) ይብለና።
መላእኽቲ ፍጹም መንፈሳውያን (ረቀቕቲ) ፍጡራን ኮይኖም ድላይን አእምሮን ዝተዓደሉ እዮም። አካልዊ ህላዌ (personal) ዘለዎም ዘይሞቱ ፍጡራትን፥ እቲ ርኡይ ዝኾነ ናይ ክብሮም ነጸብራቕ ከም ዝምስክሮ ከአ ንኹሉ ዚርአ ዘበለ ፍጡር ብፍጽምንኦም ጸብለል ዚብልዎ እዮም’ (ቍ 330)።
መላእኽቲ አብ እምነት ክርስትና እምብአር ረቀቕቲ ፍጥረት ብአምላኽ ንአገልግሎቱ ዝተፈጥሩ እዮም። ብመልክዕ ሰብ ይርአዩ ምሳና ከአ ይዋስኡ እንተ ኾነ እቲ ግዙፍ ሰውነት ግዝያዊ ኮይኑ ምስ ሰብ ተዋስእኦም ምስ ወድኡ የብቅዕ። ከም ፍጹም ረቀቕቲ ፍጥረት መላእኽቲ DNA የብሎምን እቲ ዝለብስዎ ሰውነት ዝትሓዝ ይመስል ግን ክፍሊ ናይ እቲ መልአኻዊ ባህሪ አይኮነን በዚ ኸአ ርክቦሞ ምስ ፈጸሙ ይጠፍእ ምኽንያቱ ከማና ግዙፋዊ አካል አየድልዮምን እዩ። ግን ከም ፍጡራት መጠን ከማና አብ ጊዜ እዩ ህላዌኦም አምላኽ እንተ ዘይገሊጽሎም መጻኢ ነገራት አይፈልጡን እዮም።
ቅዱስ መጽሓፍን፥ አብ ታሪኽ ዘየቋረጸ ትውፊት ቤተ ክርስትያን ክልተ ዓበይቲ መነንት መላእክቲ ዝገልጽ ነገራት ንረክብ። መጀመርያ መላእኽቲ አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዝቖሙ ፍጡራት እዮም (ራእ 8፡2)። ተፈጥርኦም ባህሪኦም ብምልኡ አብ እግዚአብሔር ዝጠመተ እዩ። ቅዱስ መጽሓፍ ክልቲኡ ሓዲስን ብሉይን ኪዳን አብ ብዙሕ ክፍልታቱ ብዛዕባ መላእኽቲ ምስ አምላኽ ዝቐረበ ርክብ ከምዘለዎም ይነግረና። ካልአይ መንነት መላእኽቲ ልኡኻት አምላኽ እዮም፥ ንአምላኽ አብ ሰባት የምጽእዎ፥ ንሰብ ከአ ናብ አምላኽ የብጽሕዎ። አብ ወንጌል ዮሓንስ ከም ዝምስክሮ ንሓቂ አብ ምድሪ የምጽእዋ።
ዓመታዊ ዝኽሪ ብዓል ቅ. ሩፋኤል መልአኽ ፍሉይ መልእኽቲ አልኦ። ሩፋኤል ብዕብራይስጢ እግዚአብሔር የሕዊ ማለት እዩ። አብ መጽሓፈ ጦቢት ብዙሕ ብዛዕብኡ ዝንገሮ መልአኽ እዩ። ንሱ ንጦቢያ መሪሑ ዝወሰዶ (ጦቢት 5፡12)። ንመርዓ ጦብያን ሳርን ዝሓገዘ ፥ ንሳራ ብሰንኪ ጋኒን ምስ ካልኦት ከይትምርዖ ጸጊምዋ ዝነበረ ብሓገዝ ሩፋኤል ከም እትሓዊ ዝገበረ። ንጦቢት ካብ ዑሮቱ ከምዝሓዊ ዝገበረ ሓደ ካብቶም ሊቃነ መላእኽቲ እዩ። አብ መጽሓፈ ጦቢት 12፡15 ከም እነንብቦ አነ ኻብቶም ጸሎት ቅዱሳን ዜዕርጉ አብ ቅድሚ ግርማ እግዚአብሔር ኬገልግሉ ደው ዚብሉን ሾውዓተ ቅዱሳን መላእኽቲ ሓደ ዝኾንኩ ሩፋኤል መልአኽ እየ እናበለ ንሱ መን ምዃኑን ስርሑን ገሊጹ። አብ ሓዲስ ኪዳን ተጠቒሱ አይንረኽቦን በቲ አብ ባህሊ አይሁድን አብ ብሉይ ኪዳን ብእንረኽቦ ሩፋኤል መልአኽ ዘሕውን ካብ አጋንንቲ ነጻ ዝገብር ምዃኑ ይንገረሉ። ንሱ ሓደ ካብቶም መላእኽቲ ብቤተ ክርስትያን ዝኸብር እዩ ምስ ሚካኤልን ገብርኤልን ይዝከር። ፍሉይ መፍለጢኡ ካብ አምላኽ ምሕረት ዘምጽእ ምዃኑ እዩ። አብ ባህሊ አይሁድ ሓደ ካብቶም ንአብርሃም ቅድሚ ጥፍአት ሰዶምን ገሞራን ዝበጽሑ ሰለስተ መላእኽቲ እዩ ይብሉ (ዘፍጥ 18፡2)።
ሩፋኤል መልአኽ ሎሚ ክንዝክሮ ከሎና እምብአር ከምቲ ንጦቢትን ጦብያን ሳራን አብ ሕይወቶም ዝሓገዞም ሎሚ እውን ክሕግዘና አብ ሕይወትና ዝገጥመና ፈተና ክንስዕር ከሰንየና እሞ ድለት አምላኽ ክገልጸልና ዝኽእል ዓብይ መልአኽ እዩ። እግዚአብሔር መላእኽቱ ሰዲዱ ሎሚ እውን አብ መንጎናን አብ ዓለምናን ድላይ አምላኽ ክነግስ ክሕግዘና ይኽአል እዩ።
ሩፋኤል ከም ኩሎም መላእኽቲ አብ መንጎ አምላኽን ሰብን ክልአኽ ዝተመዘዘ ሓጋዚና መልአኽ እዩ። አብ መልእኽቲ ዕብራውያን 1፡14 ኵላቶም መላእኽቲ ነቶም ኪድኅኑ ዘለዎም ኪኅግዙ ዚልአኹ አብ አገልግሎት እግዚአብሔር ዘለዉ መናፍስቲ እዮም እናበለ ተራ ቅ. ሩፋኤል ይገልጸልና። ሩፋኤል መልአኽ ልኡኽ ጥራሕ አይኮነን ሓላዊ እውን እዩ። አብ መዝ. 91፡11 ነዚ ሓለዋ መላእኽቲ ክገልጽ እንከሎ አብ እትኸዶ ኹሉ ኺሕልዉኻ እግዚአብሔር ንመላእኽቱ ኺእልከልካ እዩ ይብል።
አብዛ እንነብራ ዓለም አብ ቅድስና ክንበጽሕ አብ እንገብሮ ቃልሲ አንጻር ኃጢአትን፥ ክፍአትን ንበይንና አይኮናን ሰራዊት ሰማይ ምሳና ኮይኖም ይዋግኡልና እዮም፥ እቲ ጸገም ንሕና ኢና አብ ገለ እዋን አይንአምንን አብ ገለ እዋን ከአ አብ ርእስና ተአማሚና ንሓገዝ መልእኽቲ ንነጽግ። ሎሚ እምብአር ንመላእክቲ ጽን ክንብል እሞ አምላኽ ዝደልዮ ክንገብር ፍቓደኛታት ንኹን።
አብዚ ሓዲስ ዓመት አብ እንአትወሉ እዋን ሓገዝ ልኡኻት አምላኽ ዝኾኑ መላእክቲ የድልየና እዩ፥ አማልድነቶም ሓገዞም ዕለት ዕለት የድልየና እዩ። ገለ ክርስትያን ኢና ብሃልቲ ግን ንእምነትን ትውፊትን ቤተ ክርስትያን ብናቶም ርድኢትን ድለትን ዝለወጡ አማልድነት መላእክቲ ኮነ አማልድነት ማርያምን ቅዱሳንን አየድልየናን ዝብሉ አለዉ እዚ ግን ካብ ሓቅን ካብቲ ብዓሉ ባህርና ዝሕብሮ ዝርሓቐ እዩ። አብ ቅዱስ መጽሓፍን ትውፊት ቤተ ክርስትያን እንተ ረአና ካብ ጥንቲ ተራ መላእኽቲ ግሉጽ እዩ። ሎሚ እውን ሓለዋኦም የድልየና እዩ ጸልዩልና ንበሎም።
ከምቲ ሩፋኤል መልአኽ ንጦብያ ዝመርሖን ንሳራ ሰበይቱ ካብ አጋንንቲ ነጻ ዘውጽአ ሎሚ ንነፍሲ ወከፍና ካብ ዘሎን ዕውረትን ስቓያት ሕማማትን ክልምነልና ከድሕነና ይኽእል እዩ ሓንትስ እምነት ገርና ንጸሊ። ከምቲ ንጦቢት አጆኻ እግዚአብሔር ክፍውሰካ እዩ ዝበሎ ሎሚ ንአይን ንአኻትኩም ኃጢአትና ብምልኡ ተነሲሕና ዓመትና እንተ ጀመርና አጆኹም እግዚአብሔር ክፍውሰኩም ክምሕረኩም እዩ ክብለና እዩ።
ሩፋኤል መልአኽ አታትዩ ዝኽእል ዓቃል መልአኽ እዩ፥ ጸገማት ሰባት ዝርዳእ ንመልእኽቲ አምላኽ ገሊጹ ዝነግር አብ ኩሉ ምሳና ክጉዓዝ ዝኽእል ስለ ዝኾነ ብልቢ መልእኽቱ ክንቅበል ጽን ንበሎ፥ ከምኡ ከሰንየና ጸገማትና ክሰምዓና ንንገሮ። እግዚአብሔር ካብ ነፍሲ ወከፍና ክሰምዕ ይደሊ እዩ ብፍላይ አብ መአዲ ቅ. ቍርባን ኮና ክንጽሊ ከሎና ክሰምዓና ድላዩ እዩ። ከም ምሕረትካ እምበር ከም በደልና አይትኽደና እናበልና አብኡ ንቕረብ።
ዓመትና አብ እንዛዝመሉ ዘሎና አብ ዋዜማ ሓዲስ ዓመት አብ ዘሎናዮ ህሞት ፍሉይን ዓቢይ ጉዳይ ድሕነትና ክንሓስብ አሎና። ንዝሓልፍ ዘሎ ዓመት ምስ ዕዳ ከይንዓጽዎ ከምኡ ንሓዲስ ዓመት ምስ ዘይተኸፍለ ዕዳ ከይንጅምሮ ሓደራ። አብ መንበረ ንስሓ አቲና ነፍሳትና ንሕጸብ ሓደስቲ ፍጥረት ኾና ብጸሎትን ቅድስናን ፍጹም ቍርጺ ፍቓድን ዓመትና ንጀመር።
ኦ ሩፋኤል መልአኽ አብ ቅድሚ እቲ ልዑል እትቐውም ኢኻ እሞ ጸሎትና ከም መስዋዕቲ አዕርገልና ነቲ መሓርን ፈቃርን አምላኽና ለምነልና ንበሎ።
ብሩኽ ብዓል ቅ. ሩፋኤል መልአክ ከምኡ ብሩኽ ሓዲሽ ዓመት ናይ ሰላምን ፍቕርን ዓመት ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ብዛዕባ ጀርመን ብሓጺሩ
Handbook Germany >ን ሓደስቲ ናብ ጀርመን ንዝመጹ ስደተኛታት ዝርዝራዊ ሓበሬታ ንምሃብ ዝተመስረተ መድረኽ እዩ። ዕላምኡ ድማ ንሓደስቲ ስደተኛታት ብናይ ገዛእ ርእሶም ቋንቋ፡ ብኸመይ ኣብ ዝተፈልየ ሕብረተሰብ ሓድሽ ሂወት ትጅምር ቅልጡፍ ሓበሬታ ይህብ።Handbook Germany (ሃንድቡክ ጀርመን) ን ኣብ ውሽጢ ጀርመን ዘለዉ ስደተኛታት ዝርዝራዊ ሓበሬታ ክህብ እንከሎ፡ ካብ ጀርመን ወጻኢ ዘለዉን ን ጀርመን ክመጽኡ መደብ ዝሓዙን ድማ Rumours about Germany – Facts for Migrants > (ሓቅታት ብዛዕባ ሃገረ ጀርመን) ኣብ ዝብል ሊንክ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ምርካብ ይኽእሉ። ሞያውያን ስደተኛታት ድማ “make it in Germany ” (ኣብ ጀርመን ብኸመይ ትብገስ ወይ ትዕወት) ኣብ ዝብል ሊንክ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ምርካብ ይከኣል። >ኣብዚ ግዜ’ዚ መርበብ ሓበሬታ Handbook Germany, ንኣብ ጀርመን ዝርከቡ ስደተኛታት ንመዓልታዊ ሂወቶም ዝጠቅም ቅኑዕ ሓበሬታን ውሳነታትን ኣብ ምሃብ ዓቢ ተራ ኣብ ምጽዋት ይረክብ።
ሓደስቲ ንጀርመን ዝኣትዉ ስደተኛታት ብዙሕ ሕቶታት ክህልዎም ይኽእል ዩ። ንኣብነት፡ ናይ ጥዕና ጸገም ምስ ዘጋጥመኒ ንመን ክውከስ ይኽእል? ስራሕ ብኸመይ ክረክብ ይኽእል? ቋንቋ ጀርመን ኣበይ ክመሃር ይኽእል? ደቀይ ንከምህር ኣየናይ ኢንስትዩት ክሕግዘኒ ይኽእል? እዞም ዝተጠቅሱ ሕቶታት ንዝኾነ ካብ ኩናት፡ ግፍዒን፡ ማእሰርትን፡ ግብረሽበራን ሃዲሙ ዝመጸ ስደተኛ ተወሳኺ ጭንቀትን ተጽዕኖን ክፈጥሩ ይረኣዩ።
መርበብ ሓበሬታ Handbook Germany (ሃንድቡክ ጀርመኒ), ነዞም ዝተጠቅሱ ሕቶታትን ካልእን ንምምላስ ርትዓውን ሓቀኛን ሓበሬታ ይቅርብ። ዋና ኣቅራብን ኤዲተርን መርበብ ሓበሬታ (ዌብሳይት) Handbook Germany ዝኾነ “ሞስጅካን እህራሪ” ዝተባህለ ውልቀሰብ ኣነባብራን ባህልን ሕብረተሰብ ጀርመን ምስ እትፈልጥ፡ ብዘይ ጸገም ነብስኻ ክኢልካን ካብ ጽግዕተኝነት ተገላጊልካን ዕዉት ዝኾነ ሂወት ክትጅምር ከም ትኽእል ይገልጽ።
ካብ እሙናት ጋዜጠኛታት ዝተዋህበ ምስክርነትን ርእይቶታትን ንርአ።
ኣብዚ መርበብ ዝርከብ ኩሉ ሓበሬታ ብ ቋንቋ ናይቶም ብቁጽሪ ዝበዝሑ ስደተኛታት ኣብ ጀርመን ማለት ዓረብ፡ ፋርስ፡ ፍሬንች፡ ፓሽቶ፡ ቱርኪሽ ከምኡ ዉን ብቋንቋ ጀርመንን እንግሊሽን ይውሃብ። ሞስጅካን እህራሪ፡ “ዌብሳይትና ቅኑዕን ርትዓውን ሓበሬታ ብምቅራብ ንሰባት ካብ ጌጋ ሓበሬታን ውሳነታትን ንምግልጋል ኢና ንሰርሕ፡” ይብል። እዚ ፕሮጀክት ኣብ መፋርቅ ዓመተ 2017 ብሰንኪ ቅልውላው፡ ብዙሕ ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ጀርመን ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ከም ዝጀመረ ይፍለጥ። ዝበዝሑ ካብቶም ስደተኛታት ተንቀሳቃሲ ቴለፎናት ዝውንኑን ዋይ ፋይ ዝጥቀሙን እኮ እንተነበሩ፡ ብገዛእ ቋንቋኦም ሓቀኛ ሓበሬታ ብዛዕባ መዓልታዊ ሂወት ኣብ ጀርመን ንምርካብ ይጽገሙ ከም ዝነበሩ ይፍለጥ። ዋና ኣሰናዳእን ኤዲተርን ናይዚ ዌብሳይት ዝኾነ ሞስጅካን እህራሪ፡ ክሳብ’ዚ ግዜ’ዚ ብ ኦንላይን ብፍላይ ብ ፈይስቡክ ዝዝርጋሕ ዘይተረጋገጸ፡ ናብ ጌጋ ዝመርሕን ናይ ሓሶት ሓበሬታታት ከም ዘሎ ይገልጽ። ኤዲተራት ናይ መርበብ ሓበሬታ Handbook Germany, ተጠቀምቲ መርበባቶም ብዝኾኑ ስደተኛታት ልዑል እምነትን ክብርን ዩ ዝወሃቦም። ናይዚ ምኽንያት ድማ ብዘለዎም ልዑል ናይ ጋዜጠኝነት ተመኩሮን ንባዕሎም መብዛሕትኦም ብስደት ዝሓለፉ ምዃኖምን ዩ። ሞስጅካን እህራሪ፡ ኣባላቱ ተመሳሳሊ ናይ ስደት ተመኩሮ ብምሕላፍ ሕጂ ስጡምን ውሁድን ናብራ ኣብ ሕብረተሰብ ጀርመን ክምስርቱ ከም ዝበቅዑን፡ ሃገረ ጀርመን ከም ገዝኦም ከም ዝርእይዋን ይዛረብ።
ቀዳማይ ብስደተኛታት ዝህሉ ምጥርጣር፡ ኣብ ጀርመን ናይ ምጽናሕ መሰል
ምስ ግዜ ተገዳስነትን ጉዳይን ስደተኛታት እናተቀያየረ ምምጽኡ ይፍለጥ። ኣብዚ ግዜ ዚ መብዛሕቶም ምስ ኤዲተራትን ኣዳለውትን Handbook Germany ዝሳተፉ ተጠቀምቲ፡ ኣብዞም ዝስዕቡ ኣርእስትታት ተገዳስነቶም እናወሰኸ ይመጽእ ኣሎ። መርዓን ፍትሕን፡ ፕሮፈሽናል ዝኾነ ናይ መምዘኒ ብቅዓት ፕሮግራማት፡ ሓደ ሰብ ፕሮፌሽናል ዝኾነ መምዘኒ እንተጠሊቡ ኸ እንታይ የጋጥም፡ ኣብ ጀርመን ናይ ምጽናሕ ተኽእሎ ወይ መሰል ከ ከመይ ዩ? ዝብሉን ካልእ ተመሳሳሊ ሕቶታትን ብብዝሒ ብተጠቀምቲ ዝቀርቡ ጉዳያት ዮም።
ኣብዚ ግዜ’ዚ ጉጅለ Handbook Germany 12 ምዱባትን፡ ዝተወሰኑ ግዜያውያን ሰራሕተኛታትን የጠቃልል። ንዝተወሰነ ጉጅለ ድማ ዘድልዮ ኣዝዩ ምሩጽ ትሕዝቶ ይቅርብ። እዚ ብብዙሕ ቋንቋ ዝቀርብ መርበብ ሓበሬታ ድማ ዝርጋሐኡ እንወሰኸ ይመጽእ ከም ዘሎ ይፍለጥ። ነፍሲ ወከፍ ዓመት ክሳብ 1.5 ሚልዮን ዝበጽሑ ሰባት ሓበሬታ ንምርካብ ነዚ ዌብሳይት ይጥቀሙ። ብተወሳኺ 190,000 ዝበጽሑ ተጠቀምቲ ብመገዲ ፈይስቡክ ስሩዕ ሓበሬታ ይረኽቡ። ሞስጅካም እህራሪ ከም ዝገልጾ ርትዓውን ቅልጥፉን ሓበሬታ ናብ ዝምልከቶም ጉጅለ ኣብ ምትሕልላፍ ፈይስቡክ እቲ ቀንዲ መርበብ ሓበሬታ እዩ። እዚ ብ ፈይስቡክ ዝዝርጋሕ ሓበሬታ ብምቅጻል ናብ ዌብሳይት ብቅልጡፍን ብጻዕቅን ይዝርጋሕ።
እዞም ዝተጠቅሱ ክልተ መርበብ ሓበሬታ ማለት Rumours about Germany – Facts for Migrants ን፡ Handbook Germany ቀንዲ ዕላምኦም ንስደተኛታትን ተመዛበልትን ቅድሚ ናብ ጀርመን ምብጋሶም፡ ኣብ ግዜ ጉዕዞ፡ ከምኡ ዉን ኣብ ጀርመን ምስ በጽሑ ርትዓውን ቅኑዕን ሓበሬታ ኣብ ምሃብ የተኩር። ሞስጅካም እህራሪ ከም ዝገልጾ በዚ ፕሮጀክት እዚ ገና ንመጻኢ ዉን ብዙሓት ስደተኛታትን ተመዛበልትን ትኽክለኛ ሓበሬታ ክረኽቡ ምዃኖም ይገልጽ።


text:
ላዕለዋይ ባይቶ ኢጣልያ ጽኑዕ ሕጊ ኢምግሬሽን ድሕሪ ምሕላፉ ሓደ መዓልቲ 40 ስደተኛታት ዝጸዓነት ጀልባ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሲሲሊ ምዕራፋ ተገሊጹ።
እታ ንእሽተይ ናይ ገፈርቲ ዓሳ ጀልባ ነቶም ስደተኛታት ጽዒና ብሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ከይተራእየት ኣብ ገማግም ባሕሪ ፑንታ ቢናንካ ኣግጀንቶ ምብጽሓ ተገሊጹ’ሎ።
ስደተኛታት ዝጸዓኑ ካብ ቱኒዝያ ተበጊሶም ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ከይተራእዩ ኢጣልያ ዝበጽሑ ነአሽቱ ጀላቡ ሓሓሊፉ ዘጋጥም ተርእዮ እንተኾነ እዚ ናይ ሎሚ ፍሉይ ዝገብሮ ግን ስደተኛታት ካብ ጀልባ ወሪዶም ናብቲ ገማግም ክበጽሑ ብቪድዮ ብምስናዱ’ዩ።
ላዕለዋይ ባይቶ ኢጣልያ ዘሕለፎ ሓድሽ ሕጊ ብዘይ ፍቓድ ኢጣልያ ናብ ማያት ኢጣልያ ዝኣትዋ መራኽብ ክሳብ 1 ሚልዮን ዩሮ ናይ ገንዘብ መቕጻዕቲ ወሲኑ’ሎ። ብተወሳኺ ካፕተን እተን መራኽብ ንትእዛዝ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ እንተዘይቐቢሎም ክሳብ ማእሰርቲ ዝበጽሕ መቕጻዕቲ ከምዝፍረዱን መራኽቦም ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ክኣትዋ ወሲኑ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ብስፔን እትውንነን ኦፕን ኣርምስ ዝተባህለት ናይ ህይወት ኣድሕን መርከብ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዘድሓነቶም 120 ስደተኛታት ጽዒና ንራብዓይ መዓልቲ ኣብ ባሕሪ ከምዘላ ይግለጽ ኣሎ።
አባላት ሓገዝ ወሃቢ ጉጅለ’ታ መርከብ መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ብብዙሕ ጎነጽ ዝሓለፉ ምዃኖም ይሕብሩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን እታ መርከብ ኣብ ዓለምለኸ ማያት ጥቓ ደሴት ላምፓዱሳ ደው ኢላ ከምዘላ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
አባላት’ታ መርከብ ኢጣልያ እታ መርከብ ናብ ማያት ኢጣልያ እንተኣትያ 50 ሽሕ ዩሮ መቕጻዕቲ ከምትኸፍል ውሳነ ከምዘሕልፉ ምሕባሮም ይገልጹ።
ሰበ ስልጣን ኢጣልያ ካብዞም ብዓርቢ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ 123 ስደተኛታት ክልተ ነብሰ ጾራት ካብታ መርከብ ምልዓሎም ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ነበርቲ ከተማ መቐለ ሎማዓንቲ ንጉሆ ኣብ ከተማ መቐለ ሓወልቲ ሰማእት ትግራይ ሰነ 15 ማዓልቲ ሰማእት ትግራይ ኣኽቢሮም፡፡ ንክብሪ ስውኣት ኣብ ገደና ሓወልቲ ሰማእት ፈልሲ ተኽሊም፡፡
ብሄራዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ድማ ነቲ ባዓል ምኽንያት ብምግባር ኣብ ቤት ህንፀት ትግራይ ዝነበሩ ፅቡቕ ስነምግባሮም ዝተመስከረሎምን ብዝተፈላለዩ ዓይነታት ሞያ ዝሰልጠኑን 1038 ታሃነፅቲ ብይቕረታ ፈቲሑዎም’ሎ፡፡
ኣብቲ ባዓል ዝተረኸቡ ርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ኣብ ዘስመዕዎ ዘረባ “ዓወት ተረኺቡ ፅቡቕ ስራሕቲ ተጀሚሩ እናሃለወ ነዚ ዝፀልኡ ብውልቂ ጥቕሞም ሪኦም ክሽርሽርዎ ሒዅ ዝብሉ ኣብ ጓጓና ኣለዉ እዮም፡፡ ትማሊ ገሊኦም አማራርሓ ነይሮም ሐዚ ብውልቂ ጥቕሞም ምስቶም ዝሳዓርናዮም ተረፍ መረፍ ፀላእቲ ታሓባቢሮም ነቲ ብህዝቢ ትግራይን ብስውኣትናን ዝተረኸበ ክቡር ዓወት ክሽርሽሩ ይፅዕሩ ኣለዉ፡፡ ነዚኦም በብዘለናዮ ክንቃለሶም ኣለና፤ መቓብር ስውኣትን ሓወልቶምን ከፍርሱ እንትህቅኑ ሱቕ ኢልና ክንርእዮም የብልናን” ኢሎም፡፡
ነቲ ባዓል ምኽንያት ብምግባር ኣብ ከተማ መቐለ ምርኢት ንግዲ ተኸፊቱ’ሎ፡፡


text:
ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ – ገዲም ተጋዳላይ ኮሎኔል ዓሊ ሽፋ ማሕሙድ ዓሊ፡ ትማሊ 20 ሓምለ ኣብ መበል 70 ዓመት ዕድመኡ፡ ኣብ ዓሰብ ብሕማም ተሰዊኡ።
ኣብ ወርሒ ግንቦት 1968 ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተሰለፈን፡ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 1974 ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ዝተጸንበረን ተጋዳላይ ዓሊ ሽፋ፡ ክሳብ ወርሒ ሕዳር 1988 ኣብ ባሕሪያ ከም መራሒ ጃልባ፣ ካብ ወርሒ ታሕሳስ 1988 ክሳብ ወርሒ ታሕሳስ 1991 ድማ ከም ወኪል ህዝባዊ ግንባር ኣብ የመን ኰይኑ ንህዝቡን ሃገሩን ብተወፋይነት ዘገልገለ ሓርበኛ እዩ።
ድሕሪ ናጽነት እውን፡ ኮሎኔል ዓሊ ሽፋ፡ ክሳብ 2007 ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ ኣብ ዝተፈላለየ ኣሃዱታት፣ ካብ ወርሒ ታሕሳስ 2007 ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ድማ ከም ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ ኣገልጊሉ።
ስዉእ ገዲም ተጋዳላይ ኮሎኔል ዓሊ ሽፋ፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ 4 ደቂን እዩ።
ስነ-ስርዓት ቀብሩ፡ ትማሊ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ዓሰብ ተፈጺሙ።
ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪን ምምሕዳር ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪን፡ ብመስዋእቲ ገዲም ተጋዳላይ ኮሎኔል ዓሊ ሽፋ ማሕሙድ ዓሊ ዝተሰመዖም ሓዘን እናገለጹ፡ ንስድራቤቱ፡ መቓልስቱን መሳርሕቱን ጽንዓት ተመንዮም።


text:
ምኽትል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ንሰብኣዊ ጉዳይን ምትሕብባር ደርኤትን ማርክ ሎውኮክ ኣብ ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ከምዘሻቐሎ ገሊጹ።
ቅድሚ'ዚ ግጭት ምጅማሩ'ውን ኣብ ክልል ትግራይ ኣስታት ሓደ ሚልዮን ዝኾኑ ኣብቲ ኸባቢኡ'ውን ካልኦት ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰብኣዊ ሓገዝ ዝደልዩሉ ሰባት ዝነብርሉ እዋን'ዩ ዝበለ ማርክ ሎውኮክ፥ እቲ ግጭት ነቲ ኩነታት ኣብ ልዕሊ ምብእኣሱ ሰራሕተኛታት ረድኤት'ውን ንስርሖም የተዓናቕፎ'ሎ ኢሉ።
ሕቡራት ሃገራት ቅልጡፍ ሰብኣዊ ረድኤት ዝበጽሓሉ መስመራት ንምኽፋት ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝምልከቶም ኣካላትን ኣብ ጽምዶ ከምዘሎ'ውን ጠቒሱ።
ኣብ ክልል ትግራይ ካብ ዘሎ ኩናት ናብ ሱዳን ዝሃደሙ ልዕሊ 30 ሺሕ ከምዝበጽሑን፥ንመዓልቲ ልዕሊ ኣርባዕተ ሺሕ ከምዝውሰኹን ወሃቢ ቓል ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ባባር ባሎች ኣፍሊጡ።
ባባር ባሎች ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ እቲ ኩነታት ምሉእ ሰብኣዊ ቅልውላው ምዃኑን ኩሎም ወገናት ተጻብኦታት ደው ኣቢሎም ሲቪላት ናብ ዓዶም ዝምለስሉ ኩነታት ክፈጥሩን ጸዊዑ።


text:
ምኽትል ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ነበር፣ ነጋሽ ኣፈወርቂ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሑዎ።
ምኽትል ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝነበረ፣ ኣቶ ነጋሽ ኣፈወርቂ፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ንስርዓት ህግደፍ ብወግዒ ራሕሪሑ ኣብ ነርወይ ፖለትካዊ ዑቕባ ሓቲቱ ከምዘሎ ተረጋጊጹ። ንልዕሊ 15 ዓመታት ኣብ ልዑል ጽፍሒ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝሰርሐ ኣቶ ነጋሽ፣ ድሕሪ ሓጎስ
ምኽትል ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝነበረ፣ ኣቶ ነጋሽ ኣፈወርቂ፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ንስርዓት ህግደፍ ብወግዒ ራሕሪሑ ኣብ ነርወይ ፖለትካዊ ዑቕባ ሓቲቱ ከምዘሎ ተረጋጊጹ።
ንልዕሊ 15 ዓመታት ኣብ ልዑል ጽፍሒ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝሰርሐ ኣቶ ነጋሽ፣ ድሕሪ ሓጎስ ክሻ ዝለዓለ ተኣማንነት ከምዝዝነበሮ ይፍለጥ።
በቲ ነጋሽ ዝወሰዶ ስጉምቲ ዝሰንበደ ሓጎስ ክሻ ብተደጋጋሚ ልኡኻት ብምስዳድ ናብ ኣስመራ ንኽምለስ ጻዕሪ ከምዝገበረ፣ ሓደ ካብቶም ልኡኻት ሓላፊ ባንክ ኣባይቲ (Housing Bank) ከምዝኾነ ‘ውን ተፈሊጡ ‘ሎ።
ኣቶ ነጋሽ ናይ Commercial School ምሩቕ ኮይኑ ኣብ ግዜ ስርዓት ኢትዮጵያ ኣብ ወደብ ዓሰብ ከም ብዓል ሞያ ሕሳብ (Accountant) መጻረዪ ነዳዲ ኮይኑ ዘገልገለ እዩ። ይኹን’ምበር ካብ ስርዓት ደርግ ኣምሊጡ ህይወቱ ብምድሓን መጀመርያ ኣብ ሊብያ፣ ቀጺሉ ኣብ ኦክላንድ፣ ካሊፎርንያ ተሰዲዱ ክነብር ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ 1992 ናይ መጀመርያ ኣማሓዳሪ ስራሕ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኣመሪካ ኮይኑ ሰሪሑ።
ክሳብ’ዛ ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዝራሕርሓላ ዕለት ከኣ ኣብ ጎኒ ሓጎስ ክሻ ብእምነትን ምስጢራውነትን ከገልግል ጸኒሑ።
እቲ ብሓጎስ ክሻ ዝምራሕ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ፣ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ብኣምልኾ ኢሳይያስ ዝምእዘዙ፣ ንብልሽውና ዝተቓልዑ ተሓታትነት ዘይብሎም፣ ንሃገርና ናብ ዕንወት ዘምርሑዋ ዘለዉ ትካላት ህግደፍ እዩ። ገለ ካብቶም ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ብልሹው ኣእዳው ዘእተወሎም ናይዚ ቀረባ ዓመታት ምስጢራውያን ንጥፈታት፣ ዕደና ወርቂ ቢሻ፣ ንግዲ ዱባይን ሃገራት ኣፍሪቃን፣ ሕቡእ ናይ ቻይና ሕሳባትን ንግድ ኣጽዋርን ከም ኣብነት ክጥቀሱ ይከኣሉ።


text:
ናይ ዮሃና መልእኽቲ፡ ብኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር ብኣጋጣሚ ኣብ ጽምብል መበል 24 ዓመት ምስረታ ደምሓኩኤ
ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ካብ ህዝብታት ዓለም ኣንጻር ኩሎም ሰንሰለታውያን ባዕዳውን ዜበታውን ጭቆና ዝተቓለሰን ገና’ውን ዝቃለስ ዘሎን እዩ። ከም’ቲ ስነ-ፍልጠታዊ ሓቂ ዝምስክሮ ከኣ፡ ዝተጨቆነ ህዝቢ ክቃለስ ባህርያዊ እዩ። በዚ ከኣ ኣንጻር ኩሉ መልክዓት ጭቆና ዝካየድ ቃልሲ ፍትሓዊ ይኸውን።
ኣብ’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ባዕዳዊ መግዛእቲ ብሓባር ተቓሊሱ፡ ንናጽነቱን ልዑላዉነቱን ብዝኸፈሎ ረዚን መስዋእቲ ዘረጋገጾ ዓወት፡ ሎሚ ግን ከም’ቲ ዝግበኦ ሞሳ ናይ’ዚ ክረክብ ኣይበቕዐን። ኣብ’ዚ ናይ 27 ድሕሪ ናጽነት ዓመታት፡ እቲ ብዘይ ፍቓድ ህዝቢ በትረ ስልጣን ዓቲሩ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ፡ ነቲ ብሓይሊ ብረት ገቢትዎ ዘሎ ስልጣን ከም ናይ ብሕቲ ጥሪቱ ወኒኑ፡ ዙፋን ምልኪ ካብ ዝስቀል ኣትሒዙ፡ ምስ ነፍሲ-ወከፍ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ እዉጅ ኩናት ከፊቱ ይርከብ።
እዚ ጉጅለ’ዚ፡ ነቲ ብሒትዎ ዘሎ ፖለቲካዊ ስልጣን ንምውሓስ ሓደ ካብ’ቲ ዝተጠቕመሉ ጥበብ፡ ነቲ ክልተ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቅታት ምኽሓድ እዩ ነይሩ። እቲ ቀዳማይ፡ ኤርትራ ብዙሕነት ዝመለለይኣ፡ መበቆል ብዙሓት ብሄራትን፡ ሃማኖታትን ቋንቋታትን ምኽሓድ እዩ። ነዚ ክውን ንምግባር ከኣ፡ ኣብ ጽባሕ ናጽነት መሪሕነት ህግደፍ ብዘይ ሕንከት ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ጎስዩ፡ ኣብ ኤርትራ ናይ ቋንቋ ጉጅለታት እምበር ብሄራት ዝበሃል የሎን ክብል’ዩ ተሰሚዑ።
ብዘይካ’ዚ’ውን ኣብ ልዕሊ ኩሎም ብሄራት እዉጅ ኩናት ብምኽፋት፡ ህላውነቶም ከህስስ፡ ጸጋታቶም ክምንጥል፡ ብመስርሕ ማሕበራዊ ምህንስድና ኣቢሉ ኩለንተንኦም ደምሲሱ ኣብ ሓደ ቁራዕ ጠጢቑ ሓዱሽ ህግደፋዊ ሕብረተ-ሰብ ክስንዕ፡ ክሰርሕ ጸኒሑን ኣሎን።
እምበኣር፡ ሓደ ካብ ግዳያት ህግደፍ ዝኾነ ህዝቢ፡ ህዝቢ ብሄረ ኩናማ እዩ።
እቲ ጭቆናን ሰፍ ዘይብል በደላትን ህግደፍ ዝበጽሖ ህዝቢ ኩናማ፡ ካብ’ቲ ዝወርዶ ግፍዕታት ክናገፍ ንህላውነቱን ቀጻልነቱን ከውሕስ፡ ባህሉን ክብርታቱን ከረጋግጽ ክቃለስ ግድን ሰለዝኾነ፡ ልክዕ ከም’ዚ ሎሚ ቅድሚ 24 ዓመታት፡ ነቲ ዝወርዶ ዓመጽ ንምቕንጣጥን ብሄራዊ መሰሉን፡ ክብረቱን ማዕርነቱን ንምርግጋጽ ውዳበ ሃኒጹ ክቃለስ ዝወሰነ። በዚ መሰረት ከኣ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ ከም መሪሕ ውድብ ናይ ህዝቢ ብሄረ ኩናማ ብምዃን፡ ኣብ መሳርዕ ቃልሲ ተጸሚዱ ይርከብ።
ታሪኻዊ ሰነዳት ከምዝሕብሮ፡ እቲ መሰልን ክብረትን ህዝቢ ብሄረ ኩናማ ንምርጋግጽ፡ ወጽዓ እቲ ብሄር ዝወለዶ ቃልስን ውዳበን፡ ገና ኣብ’ቲ ዕሸል ዕድሚኡ እንከሎ ንምቑጻይ፡ ብዙሓት ቆጺርካ ዘይውድኡ ናይ ውሽጥን ግዳምን ብድሆታትን ፍተነታትን ክገጥሞ ምጽንሑ ኩልና ንምስክሮ ሓቂ እዩ። ይኹን ደኣ እምበር እቲ ብሕኑን ቁጥዐ ዝተወልዐ ቃልሲ ጭቁናት፡ ነቲ ኩሉ መስገደልን ናይ ጥፍኣት ሓደጋን ብዘይሕለል ተጋድሎ ሰጊሩ፡ ከም ወርቂ ተፈቲኑ ንኹሉ ጽንኩር መድረኻት ጥሒሱ መሰስ ብምባል፡ ብዙሓት ዓበይቲ ዓወታት ክሓፍስ ጸኒሑን ኣሎን።
ሎሚ ዝበዝሐ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝቢ ኩናማ፡ ኣብ ጽላል መሪሕ ውድቡ ደምሓኩኤ ተሰሊፉ፡ ንኹለንተናዊ ህላውነቱን፡ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ነቲ ብህግደፍ ዝተኣወጆ ናይ ምጽናት ሓደጋ ንምፍሻል ኣብ ሕኑን ቃልሲ ተጸሚዱ ይርከብ።
ኣብ’ዚ ናይ 24 ዓመታት ዘካየዶ ተጋድሎን ክኸፍሎ ዝጸንሐን ዘሎን ኩሉ ዓይነት ናይ ሂወትን ኣካልን መስዋእቲ፡ ከም ብሄር ኩለንተናዊ ንቕሓቱን ውዳቢኡን ብዘተኣማምን ንምውሓስ፡ ንኹሎም ሰብ ብርኪ ኤርትራ ትኸውን ፍትሓዊት፡ ንብዙሑነት ትእንግድ፡ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ንምህናጽ ክቃለስ ዝጸንሐን ዘሎን እዩ።
ዝተወጽዐ ክንቃለስ ግድን እዩ። ከምኡ ክንዲ ዝኾነ ከኣ ህዝቢ ብሄረ ኩናማ፡ እቲ ህግደፍ ኣብ ዝባኑ ኣንቢርዎ ዘሎ ጾርን ኩሉ ዓይነት ጭቆናን ንምልጋስ፡ ንዝሓለፈ 24 ዓመታት መመላእታ ክቃለስ ይርከብ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)፡ ኣብ’ዚ ንመበል 24 ዓመት ዝኽሪ ምስረታ ደምሓኩኤ ዘሕልፎ ቀዳማይ መልእኽቲ እምበኣር፡ ዮውሃና ነቲ ከይተሓለለ ንኽብረቱን ማዕርነቱን ህላውነቱን ዝቃለስ ዘሎ ህዝቢ ብሄረ ኩናማ እዩ። ህዝቢ ብሄረ ኩናማ፡ ኣርዑት ህግደፋዊ ባርነት ሰቢሩ፡ ንኹሉ’ቲ ከቢድ መድረኻት ሰጊሩ፡ ብዓይነቱ ፍሉይ ዝኾነ ውዳቤ ኣውሒሱ፡ ዝገጥምዎ ተፈናታት ኣፍሺሉ፡ ኩሉንተናዊ ዓወታት እንዳመዝገበ ዝመጸ ህዝቢ እዩ። በዚ’ውን ነቲ ዘይነጽፍ ተጋድሎኡ፡ ዘይዕጸፍ ጽንዓቱ ኣብ’ዚ ፍሉይ ዝኽሪ ዕለት ምስረታ መሪሕ ውድቡ ድምሓኩኤ እንቋዕ ሓጎሰካ ክንብሎ ንፈቱ።
ከም’ቲ ባይታ ኤርትራ ዝምስክሮ ሓቂ፡ ህግደፍ ኣንጻር ኩሎም ነባሮ ናይ ምጽናትን ምብትታንን ቅሉዕ ኲናት ካብ ዝኸፍት እንሆ 27 ዓመታት ኮይኑ ኣሎ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፡ እቲ ናይ ምጽናትን ምብራስን ጉዳይ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ብሄር ኣንጸላልዩ ዘሎ ጉዳይ ኢዩ። ልዕሊ ኩሉ ከኣ፡ እቶም ውሑዳት ዝኾኑ ብቑጽሪ ናይ ምጽናት ሓደግኦም ልዑል እዩ። ሓደ ካብ’ቶም ናይ ምጽናት ሓደጋ ዘንጸላልዎም ዘሎ ብሄር ከኣ፡ ብሄረ ኩናማ እዩ። በዚ መሰረት እምበኣር ቃልሲ ህዝቢ ኩናማ ንድሕንነቱን ቀጻልነቱ ዘካይዶ ዘሎ ብምዃኑ ፍትሓዊ ቃልሲ እዩ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር፡ ብሄረ ኩናማ ይኹን ካልእ ብሄር ህላውነቱ ክውሓስ፡ ባህሉን ክብርታቱን ቋንቁኡን ክዕቅብ፡ ኣብ ዝነብረሉ ከባቢ ባዕሉ ንባዕሉ ክመሓደር ዘይሕከኽ መሰሉ ምዃኑ ዘስምረሉ ጉዳይ እዩ። ከም እምነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር፡ ናይ ኤርትራ መሰረታዊ ጸገም ህግደፍ ዝተኸተሎ ግጉይ ኣካይዳ፡ ብቐንዱ ከኣ ኩሉ መዳያዊ ብዙሕነትና ክጻወርን ዘይምኽኣሉን፡ ንብዙሕነት ዘእንግድ ባይታ ዘይምጥጥሑን እዩ። ሕጂ’ውን እቲ መሰረታዊ መፍትሒ፡ ኣብ ኤርትራ ነቲ ተፈጥሮኣዊ ብዙሕነት ዘእንግድ፡ ዲሞክራሲያዊ ሓድነት ዘውሕስ ኣሳታፊ ፖለቲካዊ ባይታ ምስ ዝፍጠር ጥራይ እዩ።
ጭቆና ኩሉም ብሄራት ኤርትራ ብእነካይዶ ፍትሓዊ ዲሞክራሲያዊ ቃልሲ ክዕወት ኢዩ። ሓደ ካብ’ዚ ዝኾነ እቲ ብሄረ ኩናማ ምስ መሪሕ ውድቡ ድምሓኩኤ ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ይንዋሕ ይሕጸር ክዕወት እዩ። ማዕርነትን ክብረትን ኩሎም ብሄራት ኤርትራ ብሕጊ ዝረጋገጸላ ኤርትራ ህያው ክትከውን እያ።
ደጊምና የውሃና!
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!
ብዙሕነታዊ ሓድነትና፡ ንድሕነት ሃገርና!
ዜና ንባህልን ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር(ኤሃግ)
01 ሚያዝያ 2019 ዓ.ም.


text:
ናይ ግሊ ጉዳይ ሓለዋ ፖሊሲ ናይ ግሊ ጉዳይ ሓለዋ ፖሊሲ
መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ሕድሕድ ግለሰብ ግላዊ መረዳእታ ናይ ምኽባር ሓላፍነት ኣለዎ፡፡ ንሕናውን ግዴታና ዝኾነ ምሕላው ድሕንነት ኣድለይቲ መረዳእታታት ንምርግጋፅ ንጥቀመሉ ሜላታት ኣተዓቓቕባ መረዳእታ ኣብ መርበብ ሓበሬታና ዝገልፅ ዓንቀፅ ኣካቲትና ኣለና፡፡
ኣብ ከይዲ ኤሌክትሮኒክስ ተጠቒምካ መረዳእታ ምድላይ ይኹን ኣብ ከይዲ ንግዳዊ ስራሕቲ ምስ መንግስቲን ናይ ተገልገልትና ናይ ግሊ መረዳእታታት ብዝግባእ ንዕቅብ ኢና፡፡
ናይ መረዳእታ መርበብ ሓበሬታ ምእካብን ምጥቃምን
ተገልገልቲ ድሕረ ገፅታትና(ዌብሳይትና) እናጎብነዩ ከለው ቅድሚ ዝደለዩዎ ኣቕሓ ንምውሳድ ምጥያቖም ግላዊ መረዳእታኦም ኣይንወስድን፡፡ ብክሬዲት ካርድ ዝተሓገዘ ልውውጥ ንምክያድ ዘተኣማምን ዘመን ዝጠልቦም ናይ መረዳእታ ደሕንነት ደንብታት ንጥቀም፡፡
IP Address ምእካብ
ተገልገልቲ ገፅታትና(ዌብሳይትና) ክጉብንዩ ከለው ሰርቨር(server) ኮምፒዩተርና ኣይ.ፒ ኣድረሶም(IP Address) ይእክብ እዩ:: (ኣይ.ፒ ኣድሬስ(IP Address) ምስ ኢንተርኔት ንዝተተሓሓዙ ኮምፒዩተራት ዝወሃብ ፍሉይ መፍለይ ስም እዩ፡፡) እዞም ኣይ.ፒ ኣድረሳት(IP Address) ምስ ሰርቨርና(server) ዝተተሓሓዙ ፀገማት ንምፍታሕን ቁፅሪ ጎብነይቲ ንምፍላጥን ይጠቕመና::
ኩኪስ(COOKIES)ምጥቃም
ዝተወሰነ ናይ ኢትዮጵያ መንግስታዊ መርበብ ሓበሬታታት ኩኪስ(cookies) ይጥቀማ:: ኩኪስ(cookies) ተጠቀምቲ መርበብ ሓበሬታ ዘእትውዎም ሚስጥራዊ ቁልፍታት ንምዝካርን ካልኦትን ናይ ተጠቀምቲ መረዳእታታት ንምሓዝ የክእሉና::መንግስቲ ዝጥቀመሎም ኩኪስ(cookies) ካብ ናይ መንግስቲ ዲፓርትመንትታት ወፃኢ ካሊእ ሰብ ክጥቀመሉ ናብ ዘይክእለሉ ፎርማት ተቐይሮም እዮም ዝቕመጡ፡፡
ናይ ግሊ መረዳእታታት ምዕቓብ
ናይ ግለሰባት መረዳእታ ንቲ መረዳእታ ካብ ዘድልዮም ናይ መንግስቲ ሰራሕተኛታት ወፃኢ ካሊእ ክረኽቦ ኣይኽእልን፡፡ ብዘይ ናይቲ ግለሰብ ፍቓድ ግላዊ መረዳእትኡ ንካሊእ ሳልሳይ ወገን ኣሕሊፍካ ኣይወሃብን፡፡ካልኦት ናይ ሳይት ሓበሬታ ኣይከፋፈልን፣ኣይሽወጥን ከምኡ እውን ብዘይካ ናይኻቱም ፍቓድ ካሊእ ሳልሳይ ወገን ኣይመሓላለፍን፡፡
ጠቓሚ ምልክታ
ኣብ ዌብሳይትና ዝርከቡ ዝተወሰኑ ናብ ህዝባዊ ወይድማ ናይ ግሊ ሴክተር ቢሮታት ድሕረ ገፅታት(ዌብሳይታት) ዝወስዱ መተሓሐዝቲ(ሊንክታት) መረዳእታ ንምሃብን ንተጠቃሚ ንምሕጋዝን ጥራሕ ዝተገበሩ እዮም፡፡ ንዞም መተሓሐዝቲ(ሊንክታት) ተጠቒምና እቶም ሳይታት ክንጉብኒ ከለና ካብ ናይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕረ ገፅታት(ዌብሳይታት) ንወፅእ ከለና እቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ ናይ መረዳእታ ምምሕዳር ከም ዘይሰርሕ ክንሕብር ንፈቱ፡፡


text:
ደንገይ Fever ብመንከስቲ ጣንጡ ዝመሓላለፍ ሕማም እዩ። ኣብ ኤርትራ ዌልካም ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ኮይኑ ምስ ሕማም ዓሶ ከምዝመሳስል ይእመነሉ።ሰናይት ብዛዕባዚ ንሓደ ዶክተር ካብ አስመራ ኣዘራሪባ ዝለኣኸቶ ፀብፃብ ን፣
ኣብ ከተማ መቐለ ዝተኸፈተ ፈላማይ ቤተ “ሞሪንጋ” ተኽሊ ሞሪንጋ ምስ ዝተፈላለየ ምግብን መስተን ሓዊሱ ብምሻጥ ፅቡቕ ተቐባልነት ይረክብ’ሎ፡ ዝብል ኸአ ካብ መቀለ ግርማይ ገብሩ ናይ ሎሚ መደብ ጥዕና'ዩ።
ኣብ ከተማ መቐለ ወይዘሮ ኣበባ ኣያሌው ዝኸፈተኦ ፈላሚ ቤተ “ሞሪንጋ” ሞሪንጋ ዝተባሃለ ተኽሊ ምስ ዝተፈላለዩ ዓይነታት መስተን ምግብን ሓዊሰን ንተጠቀምቲ ብምቕራብ ፅቡቕ ተቐባልነት ይረኽባ ኣለዋ፡፡
ወይዘሮ ኣበባ ቅድሚ ኹሉ ሞሪንጋ ባዕለን ተጠቒመን ኣብ ጥዕናአን ርኡይ ለውጢ ድሕሪ ምርካበን ንኣጋይሸን ከላልያ ከምዝመረፃ ይዛረባ፡፡
መምህር ኣልማዝ ኣብርሃ ብፍላይ ኣብ ኣጠቓቕምኡ ካብ ወይዘሮ ኣበባ ብዝረኸበኦ ሓበሬታ ኣቢለን ምስ ምሉእ ስድረአን ሞሪንጋ ኣብ ፈሳስን ኣብ ፀብሕን ሓዊሰን ክምዝጠቀማን ልዑል ጥዕናዊ ረብሓ ክምዝረኸባሉን ይገልፃ፡፡
ኣይተ ለገሰ በርሀ ተኽሊ ሞሪንጋ ተጠቒሞም ድፍኢት ደምን ምስ ኩሊት ዝተታሓሓዘ ዝነበሮም ጥዕናዊ ፀገምን ክቕረፍ ምኽኣሉ እዮም ዝዛረቡ፡፡
ኣይተ በርሀ መናሰቦ ብወገኖም ሞሪንጋ ስርዓት ድቃስ ከም ዘስተኻኽልን ተወሳኺ ሓይሊ እውን ከምዝህብን ምስክርነቶም ይህቡ፡፡
ወናኒት ቤተ “ሞሪንጋ” ኣብ ከተማ መቐለ ወይዘሮ ኣበባ ኣያሌው ንቐፃሊ ምስ መንግስቲ ብምትሕብባር ሞሪንጋ ብሰፊሑ ንምልላይን ረብሕኡ ናብ ዝላዓለ ብርኪ ከሰጋግረኦ ድቃስ ስኢነን ይሓስባሉ ምህላወን ገሊፀን ኣለዋ፡፡
ሞሪንጋ ዝተባሃለ ተኽሊ ንልዕሊ 300 ዓይነታት ሕማም ከምዝፍውስ ብመፅናዕቲ ከምዝተረጋገፀ ይዝረብ፡፡
ሙሉእ ፀብፃብ ክልቲኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ኣብታ ብገዛእ ርእሳ ናጽነት ዝኣወጀት ሶማሊላንድ ንሳልሳይ ግዜ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ይካየድ ኣሎ።
ወኪል ጋዜጠኛ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ቋንቋ ሶማል ድምጾም ዝህቡ ሰባት ካብ ሰዓታት ወጋሕታ ሰዓት 3፡00 ጀሚሮም ኣብ መድመጺ ኑቕጣታት ተሰሪዖም ከምዝተራእዩ ሓቢሩ።
ኮሚሽን ምርጫ ሶማሊላንድ ንጽጉማትን ብዕድመ ዝደፍኡ ቀዳምነት ክወሃቦም ጻውዒት ኣቕሪቡ’ሎ።ኣስታት 1,642 መድመጺ ኑቕጣታት ከምዝተዳለው’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ይኹን ደአ እምበር ልዑል ጸጥታ ከምዘሎን ሓይልታት ጸጥታ ብወገኖም ህዝቢ ኣብ ምውሃብ ድምጺ ጥራይ ከተኹር የተባብዑ ኣለው።
ሓላፊ ሰራዊት ሶማሊላንድ ጀነራል ኑህ ኢስማዒል ታኒ “ኣብ ውሽጢ ኾነ ኣብ ደገ ዘሎ ጸጥታ ልዑል ምኳኑ ንህዝቢ ከነፍልጥ ንደልይ፡ ብሰላም ክድቕሱ፡ ናብርኦም ክገብሩን ህይወቶም ብሰላም ከካይዱ ንላበው፡ ሓላፍነትና ብዝግባእ ከንሰርሕ ኢና” ኢሎም።
ካብ 27 ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ኣውሮጳ፡ኤስያ፡ኣሜሪካን ካናዳን ዝተዋጽኡ ኣስታት 60 አባላት ዘለውዎ ዓለምለኸ ጉጅለ ንምኽትታትል እቲ ምርጫ ናብ ሶማሊላንድ ኣትዮም ኣለው።
ሓላፊ እታ ጉጅለ ሚቸል ዎልስ “ እቲ ምርጫ ብሰላም ክዛዘም ተስፋ ንገብር’ ኢለን።
ኣስታት 700,000 ሰባት ድምጾም ክህቡ ዝተመዝገቡ ክኾኑ ከለው ኣብ 1991 ዓ.ም ካብ ሶማል ንዝተነጸለት ሶማሊላንድ መበል ሓሙሻይ ፕረዝደንት ኮይኖም ንምምራሕ ሰለስተ ተወዳደርቲ ቀሪቦም ኣለው። ኮማንደር ተቓወምቲ ነበር ድሒሮም ሚንስትር ውሽጣዊ ጉዳያት ሶማሊላንድ ዝኾኑ ሙሳ ቢሂ ፡ ወሃቢ ቃል ፓርላማ ሶማሊላንድ ዓብዲራህማን መሃመድ ዓብዱላሂን ገዲም መራሒ ተቓዋምቲ ፋይሳ ዓሊ ዋርባ እቶም ቀንዲ ተወዳደርቲ መበል ሳልሳይ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ሶማሊላንድ እዮም።
ሰበ ስልጣን ሶማሊላንድ መድመጺ ኑቕጣ ድሕሪ ምዕጻዎም ሰዓት 6፡00 ድሕሪ ቐትሪ ንማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ከምዝዓጽው እዚ ድማ ናይ ሓሶት ሓበሬታ ካብ ምዝርጋሕ ንምኽልካል ምኳኑ ብምግላጽ ምዕጻው እዘን መራኸቢታት ካብ ኣርባዕተ ክሳብ ሽዱሽተ መዓልታት ክቕጽል ከምዝኽእል ሓቢሮም ኣለው።
መበል ሳልሳይ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ሶማል ኣብ 2015 ዓ.ም ክካየድ ተወጢኑ እንተነበረ ብሰንኪ ደርቂን ፖለቲካዊን ቁጠባዊ እንቕፋታት ክመሓላለፍ ምጽንሑ ይዝከር።


text:
Radio Erena : 07 October 2015
ኣብ እስራኤል ብኣቦጊዳ እትፍለጥ ናይ መባእታ ቤት ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ኤርትራውያን ናይ ዓመተ 2014-2015 ኣካዳምያዊ ትምህርታ ዛዚማ።
ኣብዚ ንኣስታት 9 ወርሒ ክካየድ ዝጸንሐ ስሩዕ ትምህርቲ፡ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ናይ ባእታ ደረጃ ትምህርቶም ዝተኸታተሉ 38 ቆልዑ፣ ወለዲን ግዱሳትን ኣብ ዝተረኸቡሉ ወግዓዊ ናይ መዘዛሚ ስነ ስርዓት ተኻይዱ።
ኣብቲ ብሰኑይ 5 ጥቅምቲ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ፣ ኣብ ተልኣቪቭ ሃሃገና ጎደና ክሂላት ኒውዮርክ ዝተኻየደ ስነ ስርዓት ምዝዛም፡ ወለዲን ግዱሳት ኤርትራውያንን ተረኺቦም ነቲ ስራሕ ዘለዎም ኣድናቖት ከምዝገለጹ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
እቲ ስነ ስርዓት፡ ብሃገራዊ መዝሙርን ካልእ ብተምሃሮ ዝቐረበ ድራማታትን ተሰንዩ ዝተኻየደ ኮይኑ፣ ኣብ መሪር ናብራ ስደት እስራኤል ንዝነብሩ ዘለዉ ኤርትራውያን ወለዲ ልዑል ተስፋ ዘሕደረ ምንባሩ’ውን እቲ ወኪል ትዕዝብቱ ገሊጹ።
ትምህርቶም ብስሩዕ ንዝዛዘሙ ቆልዑ ምስክር ወረቐት ክዕደሎም እንከሎ፣ ከካብ ክፍሎም ጸብለል ንዝበሉ ኸኣ መተባብዒ ሽልማት ተዋሂብዎም።
ብንጥፈታት እታ ቤት ትምህርቲ ዕጋበቱ ዝገለጸ ኣቶ ሚኬለ ፍትዊ ዝተባህለ ኤርትራዊ መንእሰይ’ውን፡ ንብምሉኦም ተማሃሮ እታ ቤት ትምህርቲ ዘገልግል ምሉእ መምሃሪ ጥራውዝትን ቢሮን ከወፊ እንከሎ ኣብ ስፖርታዊ ንጥፈታት ንምድሃብ’ውን ሰለስተ ኮዓሳሱ ኣበርኪቱ።
እታ ሰለስተ ክፍልታት ዘለዋ ቤት ትምህርቲ ኣቡጊዳ፣ ብዘይ ናይ ዝኾነ ትካል ሓገዝ፣ ብወለዲ እትካየድ’ያ።
ድሕሪ ናይ ክልተ ወርሒ ዓመታዊ ዕረፍቲ’ውን ናይ ራብዓይ ክፍሊ ደረጃ ትምህርቶም ንዝቕጽሉ ተማህሮ ንምትእንጋድ ትዳሎ ከምዘላ ኣካየድታ ይጠቕሱ።
ተወሰኽቲ ተማሃሮ ንምትእንጋድን መደባታ ንምስፋሕን ጻዕርታት ትብር እኳ እንተላ፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ቀዋሚ ቦታ ክትረከብ ብዘይምኽኣላ ዓቢ መሰናኽል ኮይኑዋ ምህላዉ’ውን እቶም ኣካየድቲ የመልክቱ።
=============================


text:
ጸሓፊ ዳኒኤል ዘሚካኤል
ንዓይንኻ ብርሑቕ ኣማዕዲኻ እውን ሕልው ትብል ታክሲ የላን። ምዃኑስ ካብ ጅቡቲ ዝመፅእ ነዳዲ ዘየድልዮ እግረኝነት ተለሚዱ እንዶ ጥዒኻ ብእግርኻ ሓሚምካ ብእግርኻ እዩ ኾይኑ። እተን ታክሲ እንተተረኺበን እውን ኣይምሕራን ካብ ርሑቕ ተሳፈርካ ካብ ቀረባ እዛ 10 ቅርሽኻ እዮም ዝቑንዱዱኻ።
ዓሰርተ ቕርሺ ሎሚ ኸዓ ጓል በይዛ እኖ እያ ኮይና፣ ዘላ ብሃበ ተረኽበ ኣይትግነን። በዚ ምኽንያት ታክሲ ሃለወት ኣይሃለወት “ታክሲ የለን” ምባል ልሙድ እዩ። ቆፀሮ ኔሩካ ሰዓት ኣሕሊፉ ዝመፀ ሰብ እንታይ ኮይንካ እንተኢልካዮ “ታክሲ የለን” ይብለካ። ሰብና ስኩፍ እንድዩ ኣጥብቕ ኣቢልካ እንተሓቲትካዮ ከዓ ነታ ቀዲሙ ዝመለሰልካ “ናይ” ትብል ቃል ይውስኸላ እሞ “ናይ ታክሲ የለን” ኢሉ እናሓነኸ ይምልሰልካ።
27 መስከረም 2014 ዓ.ም ግእዝ ሰብ ብጒሓቱ የማነ ፀጋም ይመላለስ ኣሎ። ዝበዝሕ ፃዕዳ ነፀላ ዝተኸደነ ቤተክርስትያን ተሳሊሙ ዝምለስ እዩ። ዕዳጋ ዓዲሓ ዘይብርጭቕ ካልእ ፍረምረ ኣይርከብን።
ጉዳይ ኣስቤዛ እሞ ዘረባ የብሉን። ቀንጠብጠብ ክብል ሽጉርቲ ጠይቐ ሓንቲ ቁኖ ሓራስ ዝመስል ዝተሸብለለት ኣዶ “ንኪሎ 150 ቅርሺ” ምስ በለትኒ ገፀይ መሊሰ ንድሕሪት ከይጠመትኩ እየ ዝሃደምኩ። ካብ 13 ቅርሺ ናብ 150። እንታይ ክሰምዐሉ ኢለ ካሊእ ክሓትት ኣይደፈርኩን። እዝኒ ግን ስርሓ ኣይትገድፍን ብርሑቕ “ኮሚደረ ክንደይ” ንዝብል ሕቶ ቅጥን ዝበለ ላዛ ዘለወን ሰበይቲ “60 ቅርሺ” ዝብል ምላሽ ሰምዐት።
ልዕሊኡ ቀልበይ ዝስሕብ ነገር ስለዝተዓዘብኩ ዝረኣኽዎ ምእማን ክሳብ ዝኣብየኒ ደንፅዩኒ ብኣንክሮ እቐርብ ኣለኹ። ሓሙሽተ ዝኾኑ ኣብ ክሊ ዕድመ 12-15 ዝመስሉ ሰገናት ካብቲ ጓሓፍ ዝመልአ ትርሽዋ ኢዶም እናሰደዱ ይእልሹ ኣለው። እቲ ሓደ ቀይሕ ፀጉሩ ጭፍርር ዝበለ ቀጢን ሰገን ሓይሊ ሓይሊ ኣቡኡ ፀንቂቑ ነቲ ትርሽዋ ክሳብ ፍርቁ ዝበፅሕ ኢዱ ሰዲዱ የሕብሮ ኣሎ። ግን ጥራሕ ኢዱ እዩ ዝወፀ።
ናብታ ኻልአይቲ ትርሽዋ ሰጊሩ ነቲ ዝቖርፈጨ እጅግኡ ስብስብ ስብስብ ኣቢሉ በታ ፀጋመይቲ ኢዱ ነቲ ትርሽዋ ዓትዒቱ ሒዙ ብየማናይ ኢዱ ሃሰስ ይብል። ሐዚ ከብዲ ኢዱ መሊኡስ እቲ ሕልፊ ናብ መሬት ክሳብ ዝነጥር ዓትዒቱ ኢዱ ሰሓበ። ከም ዓሻ ደው ኢለ እዚ ኩሉ እንትገብሩ ምዕዛበይ ሰብ ከይሪአኒ ንላዕልን ንታሕትን እናማዕደኹ እንተለኹ ሃንደበት እዞም ሰገናት ነንባዕሎም እናተዳፍኡ ኢዶም ናብ መሬት እንትሰዱ ኣብ ዓይነይ ኣተው።
እቶም ብጥብቂ ዝከታተልዎ ዝነበሩ ቆልዑ ነቲ ኣብ መሬት ዝወደቐ ዝበስነዐ ሎሚን እዮም ዝመናጠልሉ ዘለው። እቲ ኢዶም ሰዲዶም ዝዳፍእሉ ዘለው ኮብልስቶን ከ ክስረት ተዃዒቱ ዝተቛረፀ ዝኣገለ ማይ ካብ ዝኣከበ ብቖርቆሮ ዝተሓፀረ ሰረት ገዛ ዝፈስስ ረሳሕ ማይ ፀረር ይብሎ ነበረ። ሎሚ ሃፍተምካ ደኸኻ ከመይ ጌርካ ገዛ ክስራሕ? መገዛእ ገንዘብካ ኣብ ባንኪ ተዓሺግካ ከይትተሓጋገዝ መብራህቲ፣ ስልኪ፣ ኢንተርኔት ተሃርሂርካ ገዛ እሞ ይትረፍ ከብዲ ደቅኻ ምዕንጋል እውን ከቢድ ነገር እዩ።
እዚታት እንተስተንትን ሓንቲ ቅድሚ ሓሙሽተ ሽዱሽተ ዓመታት ኣብ ቤት ፅባቐ ተባዕትዮ ዓሚለይ ዝነበረት ንእስቲ መትሐዚ ኣስቤዛ ኣንጠልጢላ ፊት ንፊተይ እንትመፅእ ኣበይ እየ ዝፈልጣ ኢለ እኳ ንእሽተይ እንተማታእኹ ክሳብ ትቐርበኒ ድሕሪ ናይ ሰከንድታት ፃዕሪ ንሳ ምዃና ፈሊጠ።
ሰላም ዶ እኳ ሃልዩ ዋ ንቡር ከይንገድፍ ሰላምታ ተለዋዊጥና “በል ንዕያል ክንኣላልሽ” ኢላትኒ የማነይቲ እግራ ኣምሪሓ ስድር ክተብል “ዓይልኪ ዲኺ” ምስበልኩዋ ገፃ ምልስ ኣቢላ “እወ ከምቲ ቀደም ብፅፍርኻ ዝንበረሉ እዋን መሲሉናስ ክልተ በፂሕና” ኢላትኒ ናብቲ እንዳ ኣስቤዛ ገፅ ኣምረሐት።
ሰለስቲኦም ሰገናት ካብቲ መሬት ሓንቲ ሓንቲ ሒዞም እቲ ካብ ትርሽዋ ዝእልሽ ዝነበረ ድማ ኣርባዕተ ዝኸውን ሎሚን ሒዙ ነታ ሓንቲ ቆርበታ ከይቀረፈ ናብ ኣፉ እናፀግዐ ነቲ ኣብ መሬት ተዳፊኡ ዘይቀንዖ ጥራሕ ኢዱ ዝተመለሰ ሰገን “እንካ” ኢሉ ምስ ሸንደወሉ ክቆልባ ከሎ ኣብ ኢዱ ለምበጥ ምስ በለት ካብ ምፅያር ዓዲ ኣይወዓለን ግን ከብዲ ሓያል ይሓኽያ ዳኣ ኣሎ።
ሽዑ ጁባይ ፈንፊነያ እዚ ኹሉ ዘመን ዘይከፈአኪ ኣብ ሎሚ በፂሕኺ ነዞም ሰገናት ንባኒ ትኸውን 5 ቅርሺ ስኢንኪ ካሕዳም ኢኺ ኢለ ምስ ሕልናይ እናተበኣስኩ እንተለኹ እዛ ቅድሚ ደቓይቕ ሰላም ዝበልኩዋ ደኒና ብኢዳ ሃሰሰስ ክትብል እዕዘባ። ኣስቤዛ ትገዝእ ኣላ ከይብል ኣብ ቅድሚኣ ሸያጢ ወይ ሸያጢት የለውን ኢለ ምትኳር ኣብዚሕኻ ከይበሃል ገፀይ ምልስ ኣቢለ ዝብሎ ጠፊኡኒ ስድር ስድር እናበልኩ ናብታ ዝነበረትላ እንተማዕደኹ ኣሻባ ናበይ ከም ዝተፀርገፈት የላን።
ንቕድሚተይ ስጉም ስጉም እንተብል ካብዚ መፁ ዘይብሎም ዕስለ ሰገናት እናተዳፍኡ ነቲ ሓደ ኣብ ሓምሳታት ዕድመ ዝርከብ ሽፈር በሊዑ ካብ ናይ ኣይሱዚ ጋቤና ብፀጋማይ ኢዱ ምስ ሸንደዎ ኣብ ሰለስተ ኣርባዕተ ዝተፈገአ ቅራፍ ብርጭቕ ይመናጠሉ ኣለው። ብፍላይ እቲ ናባይ ገፁ ዝኒሆ ከደረታይ ዕግው ዝበለ ቱታ ዝገበረ ሰገን ብዓይነይ እናረኣኹ እቲ ላዕለዋይ ቅርፊት እንተይተረፈ ይበልዖ ኣሎ።
እንታይ ኢና ንኸውን ዘለና ኢለ ኣታ ሰብ ዶ የለን ዝዓይነቱ ዙርያ ምላሽ ዘሎ ሰብ እንትጥምት እዛ ቅድም ኢላ ተርእያ ድሕር ዝበለት መሊሰ ረኺበያ። እቲ ዝሪኦ ዘለኹ ነገር ሓቂ እንተዘይኾን ኢለ ተመንየ ግን በቃ እዛ ሰብ ትንፋስ ደቃ ክተቐፅል ምስቲ ቅራፍ ሽጉርቲ ዝተጉሓፈ ሓደ ሓደ ፍረ ሽጉርቲ እንተረኸበት እያ ኣብ ሃሰስታ ዘላ። ሕልፍ እንተኢልካስ ሕልፍ ዝበለ ነገር ኣሎ።
ብዓዲ ሽምድሑን ኣቢለ ናብ ማእኸል ከተማ ገፅ እንትኸድ በቢመንገዱ ገሊአን ህፃናት ሒዘን ገሊአን ድማ ዕብይ ዝበሉ ሰገናት ሒዘን ዝልምና ኣዴታት ብበዝሒ ምርኣይ ልሙድ ኮይኑ እዩ። ኣብታ ጥቓ ባንኪ ዘላ መጥወይት ዝረኸብኩወን ኣብ ኣርብዓታት ዕድመ ዝርከባ ሓደ ክልተ ዓመት ዘይመልኦ ህፃን ዝሓዛ ኣዶ እየን።
ዝውትፈለን ዘይብለይስ ከዛርበን ዶ ክሓድጎ እናማታእኹ “ማማ እንታይ ጉዱ” ምስ በልኩወን እቲ ቀልቢ ንምስሓብ ሕጭል ሕጭል ዘብልኦ ዝነበራ ሳናቲም ሰለስተ ቅርሺ ዕግት ኣቢለን “ለሚ ዘመን እሞ ክንደይ ጉድ ኢልና ክንፀውየሉ ወደዋ” ኢለን ገፀይ ሓንቲ ግዜ ጥምት ኣቢለን ድንን በላ። ኣስዕብ ኣቢለን “እተን ኣብ ጥዑይ ግዜ ዘዋህለልኩወን ዘይረብሓ ቅርሺ ነዛ ግዜስ መሕለፋና ዋ ከዓ ሕጊ ዘይገዝኦም ኣብዚ ገዛ ሓኒቖምወን” በላኒ ናብቲ ብሕቖአን ብድሕሪት ዘሎ ባንኪ ብፀጋማይ ኢደን እናመላኸታ።
“ክንደይ ዝኾን ነይሩክን” ኢለየን “ታ’ሞ ክዓየለይ ደቀይ ብልጠመዩ እምበ ሓደ ኣርባዕተ ሽሕ ድኾን ኔሩ” ኢለን ነቲ ሒዘንኦ ዝመፃ ህፃን ቆልዓ ርእሱ እናደራረዛ። “ብቐዳማይ ኣብዚ ባንኪ ካ ሃፍታም ዝተኣከበ ሸሽሕ ቅርሺ ንበኩም ወረፋ ሓዙ ብሎም እልፊ ሰብ ተራግፁ ግን ኣይበፀሐናይ ተወድኡ” ዝብል ምስ ኣስዐባ ፎቶ ከልዕለን ምስ ሓተትኩወን “ሕደግ ደኣ ወደዋ ዛ ግዘ እንተሓሊፍናያስ ድዚ ወደይ ኣይድንቅይ” ኢለናኒ ጉዕዞይ ቀፀልኩ።
ዕዳጋ ኣባጊዕ ካብ ወትሩ ፍልይ ብዝበለ መልክዑ እቶም ብዝሕ ዝበላ ጤለ-በጊዕ ዝሓዙ ነጋዶ ጥራሕ ከይኮኑስ ሓንቲ ክልተ ጤለ-በጊዕ ዝሓዙ ሓረስቶት እውን ይበራኸቱ ኣለው። ናብ ሓደ ኣብ ስሳታት ዕድመ ዝበፅሑ ስይበት ንፅግ ዘበሉ ወላዲ ፅግዕ ኢለ “ክንደይ ይበሃላ ኣለዋ ኣባጊዕ” ኢለ ናብተን ዝሓዙወን ክልተ በጊዕ እናጠመትኩ።
እታ ንኽልቲአን ኣባጊዕ ኣጋጢሞም ዝኣሰሩላ ፍሕሶ ናብ የማናይ ኢዶም እናጠቕለሉ “መን ብድጠየቐና ‘ሞ ህንድዚ ንብል” ኢሎምኒ ገዛኢ ከምዘይኮንኩ ዝተረደኦም ይመስል። “ተረፍ ሻዕብያ የአን ድዛ ቀጣን ወቕቲ ደቅና ሸሚትና ንሓልፋ ኢልና ኢና መፅና እሞ ድገዝእ የለይ” ይብሉኒ ዝርያ ምላሽ እቲ ዕዳጋ ብዓይኖም እናተቛመቱ።
ሕልፍ ሕልፍ ኢሉ ዝመፅእ ገዛኢ ካብ 1500 ክሳብ 2800 ቅርሺ ይሽየጣ ምህላወን ነጊሮምኒ። “ድኣይ ማ ክሳብ እዛ ረፍዲ ድጠየቐኒ የለይ ዋ ሽሕስ ይኹን ኣዕዝረ መሕለፊ መዓልቲ ድደቀይ ክሽምት ድነበርኹ” ይብሉ። ሓረስታይ ትግራይ ኣብ ከቢድ ህይወት ደቁ ናይ ምድሓንን ዘይምድሓንን ፈተና ከምዘሎ ካብ ዘረባ እዞም ወላዲን ኣብ ከባቢኦም ዝነበሩ ካልኦት ሸየጥትን ተዓዚበ። ትግራይ ዘፍረየቶ ስርናይ ስገም፣ ጣፍ ዳጉሻ፣ ምሸላ ሰሊጥ ዝጥቀም እግረኝነት እውን ሃፍታን ንብረታን ገሓሒጦም ምስ ጎነኹዎን ኣቃፀልዎን ሎሚ ታሕናግ ምስተጣበቐት ብርኪ ጠሊማ ህይወት ኣብ ሓደጋ ኣትያ።
ዝመላለስ ሰብ ዕሙር ዳስ ኣምሲልዎ በሪ ሆስፒታል ዓይደር ተጨናኒቑ ኣሎ። ኣብ ምእታው እቲ ሆስፒታል ዝርከብ ማእኸል ድንገተኛ ሕክምና ክፍልታቱ እሞ ይትረፍ እቲ ብራንዳታት መሊኡ ብተሓካማይ ኣዕለቕሊቑ ኣሎ። ካብ መእተዊ ንፀጋም ገፅ ተዓፂፈ ዓራት ይኹን ፍርናሽ ዘይብሎም ኣብ መሬት ናብ ዝረኸብኩዎም ሰብኣይ ተፀጊዐ ኩነታቶም ሓተትኩዎም።
ኣይተ ገብረሚካኤል ምሩፅ ካብ ወርሒ ሕዳር ኣትሒዙ ምትዕፅፃፍ/ምትሕልላፍ መዓንጣ ኣጋጢምዎም ንኻልኣይ ግዜ እዮም ካብ ቆላ ተምቤን ክሕከሙ መፂኦም። ካብቲ ፈላማይ ግልጋሎት ሕክምና ዝረኸብሉ እዋን ድሕሪ ሰለስተ ወርሒ ኣብ ወርሒ ለካቲት ክምለሱ እኳ ሕክምናዊ ቆፀሮ እንተነበሮም “ፀላኢ ስለዝኣተወ ንህይወተይ ሰጊአ መንገዲ እውን ስለዝዓፀዎ ብእዋኑ ክመፅእ ኣይከኣልኩን” ይብሉ።
ከባቢኦም ሓራ ምስኮነ እዮም ናብ ዓይደር መፂኦም። “ዝሕከመሉ እዋን ምስሓለፈ ብምምፀአይ ክምለሰለይ ኣይከኣለን ክሳዕ ሐዚ ይሳቐይ ኣለኹ” ብምባል ኩነታቶም ይገልፁ። በዚ እውን ግቡእ ሕክምና ክረኽቡ ብዘይምኽኣሎም ገዲድዎም ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ከምዘለው ይዛረቡ። እዞም ኣብ ክሊ ስሳታት ዕድመ ዝርከቡ ተሓካማይ እቲ ሆስፒታል መሊኡ ስለዝፀነሖም ኣብቲ ኮሪደር መሕደሪ ዝኸውን ፍርናሽ እውን ክረኽቡ ኣይከኣሉን።
ኣብ ክፍሊ ድንገተኛ ሕክምና ዝሰርሕ ነርስ ሙሉብርሃን ተስፋይ ኣብ መብዛሕትኡ ከባብታት ትግራይ ዝነበራ ትካላት ጥዕና ብወረርቲ ብምዕናወን ብዙሕ ተሓካማይ ናብ ዓይደር ምውሓዙ እቲ ሆስፒታል ልዕሊ ዓቕሙ ክስከም ከምዘገደዶ ይዛረብ። ካብዚ ብተወሳኺ እውን “መንገድታት ተዓፅዩ ስለዝነበረ እዚ ከባቢ ሓራ ምስወፀ እቲ ህዝቢ ሕክምናን መድሓኒትን ዝረኽበሉ ቦታ ምዃኑ ብምሕሳብ ናብዚ ስለዝውሕዝ ዘሎ እዩ” ይብል።
ልዕሊኡ ግልጋሎት ሕክምና ሆስፒታል ዓይደር ኣብ ሓደጋ ክኣቱ ዝገብር ዘሎ ድማ “ብሰንኪ ዕፅዋ ዝጋደድ ዘሎ ሰብ-ሰራሕ ጥሜትን ዓፀቦን እዩ” ብምባል ነርስ ሙሉብርሃን ተስፋይ ይሕብር። ተሓከምቲ እዋናዊ ግልጋሎት ረኺቦም ድሒኖም ከይምለሱ “ጥሜት እውን ካሊእ ሕማም ኮይንዎም ስለዝመፁ ከይዲ ሕክምና ነዊሕ እዋን ክወስደሎም ይግደዱ” ምህላዎም ይጠቅስ።
ሙሉብርሃን ወሲኹ እውን እቲ ሐዚ ዝፍጠር ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ቅልጡፍ መፍትሒ ምንዳይ እንተዘይተኻኢሉ “እቲ ሆስፒታል ስርሑ ጠጠው ምባል ክሳብ ዝበፅሕ ከበድቲ ፈተናታት ሕፅረት ኦክስጅን፣ መድሓኒትን መለዋወጢ ኣቑሑ ናውቲ ሕክምናን መዓልታዊ ተጓንፎ ኮይኑ ኣሎ” ይብል።
እቲ ዝሓሸ ተበፃሕነት ዘለዎ መቐለ ናብ ከምዚ ዓይነት ከቢድ ኩነታት እንተወሪዱ ኣብ ካልኦት ከባብታት ትግራይ ከ እቲ ህዝቢ ኣብ ከመይ ዓይነት ህይወት እዩ ዘሎ? ነርስ ሙሉብርሃን ተስፋይ ኣብ መዓልታዊ ስርሑ ብዝሪኦም ከበድቲ ፀገማት “ሰኣን ኦክስጅን ዓይንና እናረኣየ ሰብ ይመውት ኣሎ ኣብ ከቢድ ስነ-ልቦናዊ ፀቕጢ ኢና ዘለና” ብምባል ገፁ እስር ኣቢሉ ይዛረብ።
እንታይ እዩ እቲ መፍትሒ? ብውሽጥን ብደገን ሰሚርና ተግባርና፣ ቅልፅምናን ድምፅናን ኣዋዲድና ዕፅዋ ብምብርዓን ብቕልጡፍ ናብ ህይወት ኣድሕን ስራሕቲ ምውፋር። ኩሎም መንገድታት ብምጥቃም ህልውና ህዝብና ናይ ምውሓስ ግቡእና ምፍፃም ግዜ ኣይህብን። እቲ ዕፅዋ ኩለመዳይ ብምዃኑ እዛ ዘለናያ ህሞት ብጥሜትን ብሕማምን ህይወት ክንደይ ኣሓትናን ወለድናን ትወስድ ከምዘላ ኣይንፈልጥን።
ካብ ዓድዋ መፂኦም ወዶም እናሐከሙ ዝረኸብናዮም ኣይተ ወልደኪዳን ገብረመድህን “ማሕበረሰብ ዓለም በዚ ዕፅዋ እዚ ነፂትና ምስ ጠፋእና ከይድገም ኢሉ ታሪኽ እንተፀሓፈ ጠቓሚ ኣይኮነን። ሰብ ሰኣን ገንዘብ፣ ምግብን መድሓኒትን ይመውት ኣሎ” ኢሎም።
ሎሚ ኣብ ትግራይ ህይወትን ሞትን ብካልኢታን ሰከንድን ይቀዳደማ ኣለዋ። ንሕና ኸ እታ ናይ ሞት ካልኢታ ኣሕፂርና ህላወ ህይወት ተጋሩ ብሰከንድታት ንምንዋሕ እንታይ ንገብር ኣለና?
ሕቶ እዩ፣ ንተጋሩን ፈተውቶምን?


text:
ፈ/ሽ ውድብ ሓድነት ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ኣኼባ ኣካይዱ ፡ 2 ጥቅምቲ 2020
ፈጻሚት ሽማግለ ውድብ ሓድነት ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ኣኼባ ኣካይዱ
2 ጥቅምቲ 2020
ዕለት 2 ጥቅምቲ 2020 ፈጻሚት ሽማግለ ውሓደለ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣብ መእተዊ ኣኼባ ኣቦ መንበር ፈ/ሽ ሓው ተስፋሚካኤል ዮሃንስ ሓፈሻዊ ህሉው ኩነታት ሃገርና ብፍላይ ከኣ ነቲ ኣብ ትሕቲ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዝግረፍ ዘሎ ህዝብናን ዝሓልፎ ዘሎ መሪር ናብራን ብተርእዮ ለበዳ ሕማም ኮቪድ 19 ዝወርዶ ዘሎ ተወሳኺ ኣደራዕ ገሊጹ።
ኣብ’ቲ ዝቀጸለ ኣጀንዳታቱ፡ ብመጀመሪያ ነቲ ኣብ 26-27 መስከረም ዝተኻየደ ዓመታዊ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ፡ ዝቀረበ ጸብጻባት ፈ/ሽ ኣብ ውሽጢ ዓመት ንዝተዓመመ ስርሓት ብግቡእ ዘቅረበ ምንባሩ ሓቢሩ።
ይኹን’ምበር ኣብ’ቲ ዝቀረበ ጸብጻባት ብዝያዳ ክስርሓሉ ዝግባእ ንስለ ዘለዎ፡ ኣብ’ዚ ን2020-2021 ዝሰፍር መደብ ዕዮ ቤት ጽሕፈታት ልዑል ግምት ተገይርሉ ብኣትኵሮ ብምልኣት ክኸውን ሓያል ቃልስን ተወፋይነት ከም ዘድልዮ ዘትይሉ። በዚ መሰረት ኣብያተ ጽሕፈታት ፈጻሚት ሽማግለ ቦርድ ክሕይላን ኣበርትዔን ክሰርሓ ጥራሕ ዘይኮነ ኣዓቕምን ክእለትን ንዘለዎም ኣባላት ውድብ ኣብ’ቲ ከፍርይሉ ዝኽእሉ መደብ ክነጥፉ ኣብ’ቲ ዝተበገሰ ዕላማ ህዝባዊ ቃልሲ ውሓደለ ልሉይ ግደ ክህልዎ ከም ዝኽእል ዘትዩ።
ፈ/ሽ ክሳብ ሕጂ ኣብ ውድብ ክዕመም ዝጸንሐ ስርሓት፡ መላእ ኣባላት ውድባት ንዝተዋህቦም ምቅሊት ስርሓት ኣብ ምፍጻም ከካይድዎ ዝጸንሑ ስርሓትን፡ ንዘቅርብዎ ርእይቶን ሓሳባትን፡ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ዓብይ ኣስተዋጽኦ ከም ዝነበሮን ዘለዎን ርእዩ። ምእንቲ’ዚ ኣብ’ቲ መላእ ኣባላት ዝተሳተፍዎ ኣኼባ ይኹን ዓመታዊ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ንዝቀረቡ ኣገደስቲ ሓሳባት ርእይቶን ለበዋታትን ክሰርሓሉ ከም ዝግባእ ተሰማሚዑ።
ብፍላይ እዋናዊ ጠለብ ህዝብና ንምምላእን ዘተኣማምን ሓያል ደምበ ፍትሒ ብምውናን ንቀጻሊ መኸተ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ድሉው ክኸውን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዓብይ ሃገራዊ ጉዳይ መስርሕ ሓድነት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ብማዕር ክስጉምን፡ ብዝከኣሎ ዓቕሚ ክሳተፍ ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ስውኣትና
ዜናን ሓበሬታን ውሓደለ
2 ጥቅምቲ 2020


text:
Radio Erena: 15 February 2016
ንኣስታት 15 ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንዝርከቡ፣ ጋዜጠኛ ስዮም ጸሃየን ብጾቱን ክፍትሑ ብ’ዋን ደይ ስዮም’ እትጉስጉስ ዘላ ኤርትራዊት ሽወደናዊት መንእሰይ ቫኔሳ በርሀ፣ ንስልማት ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽ ተረቑሓ።
እቲ ኣብ ስነ ጥበብ፣ ጎስጓስ፣ ዲጂታል ጥብቕናን ጋዜጠኝነት ፍሉይ ኣበርክቶ ንዝገበሩ ዓመታዊ ዝወሃብ Freedom of Expression Awards፣ ኣብዚ ናይ ዓመተ 2016 400 ሕጹያት እኳ እንተቕረበ፣ ኣብ መወዳእታ ግና ነቲ ስልማት ክዕወቱ ዝልዓለ ቆላሕታ ንዝተገብረሎም፣ ካብ ኣርባዕቲኡ ዓውድታት ሓሓሙሽተ ሑጽያት ብድምር፣ 20 ጥራይ’ዩ ናብ ናይ መወዳእታ ደረጃ ብምሕላፍ ከም ርቁሓት ኣቕሪብዎም።
ናይ 2016 ተዓወቲ ስልማት ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽ ኣብ 13 ለካቲት ኣብ ከተማ ለንደን ኣብ ዝካየድ ስነ ስርዓት ብወግዒ ክፍለጡ’ዮም።
19 ዓመት ዝዕድሚኣ ኤርትራዊት ሽወደናዊት ቫኔሳ በርሀ፣ ኣብ ዓውዲ ጎስጓስ (Campaigning) ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ዝርከብ ተጣባቂን ጎስጓስን ሰብኣዊ መሰላት ዶክተር ዓብዱል መጂድ ኣል ሲንጋስ፣ ብደቂንስትዮ ፓኪስታን ዝውነን ንመሰል ደቂ ሰብ ዝጉስጉስ – ቦሎ ባሂ፣ ዚምባብያዊ ጸሓፊን ተጣባቂ ንኮሲላቲ ኢማኑኤል ሞዮን፣ ንመሰል ናይቲ ብመንግስቲ ቻይና ከቢድ ጸቕጢ ዝግበረሉ ስነ ጥባባዊ ኣይ ወይ ወይ ዝጣበቕን ዝጉስጉስን ፑ ዚክያንግ ብምዃን’ያ ንስልማት ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽ ተረቑሓ ዘላ።
ቫኔሳ በርሀ፣ ጓል ሓንቱ ንተጋዳላይ ሰኣላይ፣ ጋዜጠኛ ስዮም ጸሃየ ኮይና፣ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት’ያ ‘ዋን ደይ ስዮም’ ብዝብል መሪሕ ፣ ን15 ዓመታት ብዘይሕግን ፍርድን ኣብ ኤርትራ ተኣሲሮም ዝርከቡ ስዮምን ብጾቱን ክፍትሑ ብደረጃ ዓለም ጎስጓስ ንምክያድ ዝጀመረት።
==============


text:
ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ሱዳን ዋላ’ዃ ወከልቶም ምስ መሰጋገሪ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ልዝብ እንተቐጸሉ ጠለቦም ክሳብ ዝማላእ ኮፍ ናይ ምባል አድማ ከምዝቕጽልዎ ሎሚ ሶኑይ ኣፍሊጦም።
ኣብ መንጎ ተወከልቲ ተቓወምቲን መሰጋገሪ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ዝካየድ ልዝብ ንዝሓለፈ ሰለስተ መዓልታት ደው ምባሉን ብሰልፈኛታት ኣብ ጎደናታት ዋና ከተማ ካርቱም ዝተነብሩ ዕንቕፋታት እንተተላዕሉ’ውን ሰልፈኛታት ግን ካብ ትማሊ ሰንበት ጀሚሮም ነቲ ኮፍ ናይ ምባል አድማ ቀጺሎሞ ኣለው።
ኣዋጅ ሓይልታት ናጽነትን ለውጢን ዝተባህለ ሕብረት ተቓወምቲ ወታሃደራዊ መሪሕነት’ታ ሃገር ኣብ ሲቪላዊ መሪሕነት’ታ ሃገር “ዝተወሰነ መዝነት ክህልዎ ኣለው” ብምባሎም ምስ ወታሃደራዊ መሰጋገሪ ቤት ምኽሪ’ታ ሃገር ኣብ ስምምዕ ክበጽሑ ዘይምኽኣሎም ይፍለጥ።
ሓደ ካብ ሰልፈኛታት መሃነድ ሑሴን ህዝቢ ንናይ 30 ዓመታት መሪሕነት ዑመር ኣልበሽርን ዝሰዓበ ናይ ተቓውሞ ኣዋርሕ “ብትዕግስቲ” ሓሊፉ’ዩ ስለዚ ዕላም ክሳብ ዝወቕዕ ተቓውምኡ ክቕጽል’ዩ ኢሉ።
ካልእ ኣሕመድ ዮሱፍ ዝተባህለ ሰልፈኣ ድማ ዋላ ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ነቲ ልዝብ “እንተናውሐ’ኳ” ጠለቦም ከምዘይቕየር ይገልጽ።


text:
Radio Erena: 07 October 2021
ሓይልታት ጸጥታ ሊብያ፣ ኣብ ምዕራባዊ ሸነኽ እታ ሃገር ኣብ ዘካይድዎ ዘለዉ ግፋ፣ ናይ ዝሓዝዎም ብዝሒ ስደተኛታት ልዕሊ 5 ሽሕ በጺሑ።
እቶም ሓይልታት ጸጥታ፣ ነቶም ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብዎም ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ዝገፍሉን ዝሕዝዎም ዘለዉ ኣገባብን፣ ሰብኣውነትን ርህራሄን ዝጎደሎ ምዃኑ ሕቡራት ሃገራት ተቓውምኡ ገሊጹ።
ሕቡራት ሃገራት ኣብ መግለጺኡ፣ ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ግፋ፣ ብውሕዱ ሓደ ሰብ ክቕተል እንከሎ፣ 15 ድማ ብኸቢድን ፈኵሲን ቆሲሎም ምህላዎም ሓቢሩ።
ካብቶም ተገፊፎም ኣብ ሕማቕ ቦታ ተዳጕኖም ዘለዉ ኣሽሓት ስደተኛታት እቶም 215 ቆልዑ’ዮም።
ብሓይልታት ጸጥታ ሊብያ ተታሒዘን ካብ ዘለዋ 540 ደቂንስትዮ ድማ እተን 30 ነፍሰጾራት’የን።
እቶም ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ ኣትሒዞም፣ ጋርገርሽ ካብ ዝተባህለ ከባቢ ትሪፖሊ ዝተገፈፉ፣ ሕጋዊ ሰነደ ዘለዎም ዝርከብዎም ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን፣ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ሻርዕ ኣል ዛውያን ኣል ማባኒን’ዮ ተዳጕኖም ዝርከቡ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፣ ኣምነስት ኢንተርናሽናል፣ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታትን ካልኦት መሰል ደቂ ሰብ ዝጣበቓ ትካላትን ነዚ ሓይልታት ጸጥታ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝፍጸምዎ ዘለዉ ግፍዕታት ኮኒኖም።
ስእሊ፦ ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
======================


text:
ኣንቶኒ ስካራሙቺ ዝተባህለ ሓድሽ ዳይረክተር ርክባት ዋይት ሃይውስ ካብ ስራሕ ተሰናቢቱ።
ስካራሙቺ ኢጣልያዊ ሞቦቆል ዘለዎ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ኣብ ዝመደበሩ ፋይናንስያዊ ትካላት ዝሰርሐ ክኸውን እንከሎ፡ ናብዚ ናይ ዋይት ሃውስ መዝነት ሓምለ 21'ዩ ተመዚዙ።
ንሱ ኣብዚ ከም ዳይረክተር ርክባት ዋይት ሃውስ ኮይኑ ዝተመዘዘሉ ጽፍሒ ን 11 መዓልታት ጥራይ እዩ ኣገልጊሉ።
"ዘ ሙች" ብዝብል ሳጓ ዝፍለጥ ኣንቶኒ ስካራሙቺ: ኣብ ታሪኽ ንዝሓጸረ ግዜ ከም ዳይረክተር ርክባት ዋይት ሃውስ ኮይኑ ዘገልገለ ተባሂሉ ክግለጽ ጀሚሩ ኣሎ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ: ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ዋይት ሃውስ ሕንፍሽፍሽ የለን ክብሉ በቲ ልሙድ ናይ ትዊተር መልእኽቶም ኣመሓላሊፎም ኣለው።
ስንብታ ስካራሙቺ ምስ ምምዛዝ ሓድሽ ሓለቓ ስታፍ ዋይት ሃውስ ጀነራል ጆን ኬሊ ተቐናቢሩ ኣሎ።
ጀነራል ጆን ኬሊ ሓላፊ ሃገራዊ ጸጥታ ኮይኖም ከገልግሉ ዝጸንሑ ወተሃደራዊ ኣዛዚ እዮም።


text:
ብ ግርማይ የማነ (ርያድ ሱዑዲ ዓረብ),
ሰባት ንአብከባቢኦምን ንህይወቶም ንመነባብርኦምን ዝጸሉ ኩነታት ኩሉ ግዜ እንዳልዓሉ ክዘራረብሉን ብወድዕነት ክመዝኑ ጉቡኦም እዩ። እዚ ድማ ብፍላይ ንከም ሃገርና ኤርትራ ብዙሑነት ሃይማኖትን ሕብረተሰብኣዊ ጉጅለታት ዘለዎ ብቕኑዕ መንፈስን ብሓላፍነትን ምስ ዝኸውን ንኹሉ ብማዕረ ዝብጽሖ መሰል እዩ። ብፍላይ ብዝሑነት ሃይማኖታት ኣሎ ክንብል እንከለና ኣብ ሞንጎ ሰባትን ሃገርን ሃይማኖትን ዘሎ ዝምድና በቲ ቅዋም ወይ ሕጊ ዘፍቅዶ ከምዚ ናትና ሰኩላር ስርዓታት “ሃይማኖት ናይ ግሊ እዩ፡ ሃገር ድማ ናይ ሓባር እያ” ካብ ዝብል መንፈስ ተበጊስና ግደ ሃይማኖታዊ ትካላት ካብ መንግስታዊ ኣሰራርሓ ነንበይኑ ምዃኑ እዩ ዝሕብር።
ምስ ኩሉ ኣኽብሮት ይትረፍ ንዓበይቲ ናይ ሃይማኖት መራሕቲ ንኻባኻ ዝንእስ’ውን ንዝገብሮ ጌጋ ብኣኽብሮት ክትእርምን ክትነቕፎን ጉቡእ እዩ። ላዕለዎት ሓለፍቲ ካተሊካዊት ቤተ ክርስትያን ነቲ ብቫቲካንን ካልኦት ናይ ኤሮጳን ኣሜሪካን ሃገራት ኣብ ልዕሊ ሃገርና ኤርትራ ዝኽተልኦ ዘለዋ ጸለመን ምዝላፍን ብድዔን ብምስዓብ ነቲ ቅዋምና ወይ ሕግና ዘፍቅዶ መምርሒ ጢሒሶም ንመንፈሳውን ሃይማኖታውን ተልእኾ ሲሒቶም ከም ሓደ ፖለቲካዊ ፓርቲ ብዘምስል ንልዕሊ ሓምሳ ዓመታት ሰውራናን ህ.ግንባርን ዘዐዎቶ ክብርታትን ስርሓትን ብምስትንዓቕን ሓውሲ ንዑ ተላዓሉ ዝመስል ናይ ምንዕዓብ መልእኽቲ ኣማሓላሊፎም ኣለዉ።
ብርግጽ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ዂናት ዝፈጠሮ ምዝንባላትን ሃጸያዊ ሽርሒታትን ተንኮላትን ኣብ ልዕሊ ሃገርና ዝወረደ ኣደራዕ ኣብ ገለ ገለ ኣሰራርሓ መንግስቲ ሩኡይ ገጋታትን ጉድለትን ከምዘሎ ዘይሳሓት እዩ። ብኣንጻሩ ድማ ንልዕሊ 50 ዓመታት ኣብ ቃልሲ ዘጥረናዮ ክብርታት፡ ምጽውዋር ምክብባር ጽንዓት ተወፋይነት ማሃዝነትን ክብሪ ስራሕን ዲስፕሊንን ክሳብ ሕጂ የገልጉሉናን ይስራሓሉን ከምዘሎ ርዱእ እዩ።
እዞም መራሕቲ ሃይማኖት ኣብ ጽሑፎም መሪጸሞ ዘለዉ ኣርእስቲ “እዋናዊ መከተ፡ ሕጂ’ውን ብድሆ ንኩሉና ኤርትራውያን!” ዝብል እዩ። እዚ ኣዊጆሞ ዘለዉ መኸተ ኣንጻር መን እዩ? ሃይማኖታዊ መራሒ መንፈሳዊ ምኽሪ ክህብ እምበር ናይ ምትኹታኽ ምንዕዓብን ኣስተምህሮ ክህብ ይግባእ ዲ ዩ?
መን እዩ እቲ ኣቤል መን እዩ ኸ እቲ ቃኤል? እዞም መራሕቲ ሃይማኖት ብህዝቦም ዝሓዝኑን ዝግደሱን እንተዝኾኑ ናይ ላምፓዶስያ ፍጻሜ ምስ ኣጋጠመ ንምንታይ ክሳብ ሕጂ በቲ ዘለዎም ጽልዋን ዝምድናን ምስ መንግስቲ ቫቲካንን መንግስቲ ጥልያንን ሬሳ መንእሰያትና ናብ ሃገሮም ንክምለስ ሓዘን ስድራቤታት ንክዕጾ ዘይጸዓሩ ዘይመከቱ። ርእሰ ሊቀነጳጳሳት ፍራንቸስኮ ከም ዝበልዎ ካብ ቀዳማዩ ዳሕራዩ ዝኸፍእ ንረሳታት ጅሆ ምሓዝ ኣብ ስልጡን ዝበሃል ዓለም ዝተፈጸመ ዘሕንኽ ተግባር እዚ እዩ’ሞ ግዴኹም ግበሩ። ስለዚ ነዚ ዘሕዝን ተረኽቦ ንፖለቲካዊ ሸቀጥ ክትጥቀመሉ ምፍታን ብሃይማኖታዊ ዓይኒ ሓጢኣት ብፖለቲካዊ መዳይ ድማ ገበን እዩ።
ኣብ ሃገርና ወሪዱ ዘሎ ኣደራዕ ኣብ መነባብሮ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ካብ መራሕ ሃገር ክሳብ ዝኾነ ውልቀሰብ ዝጸሉ ዘሎ እዩ። መራሕ ሃገርን መሳርሕቱን ስድራቤቶምን ከምቲ መዛንኦም ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝረኽብዎ ሓለፋታት ይረኽቡ ኣለዉ ድዮም? ወዲ መን ወይ ጓል መን መራሒ ኣብ ከምዚ ናትና ሳዋ ከይዶም ክማሃሩ ይትረፍ ኣብ ዓዶም ዘሎ ቤት ትምህርትታት ኣይጥቀምሉን እዮም። እቲ ዝርዝር ብዙሕ እዩ ኣብዚ ነዚ ኣብዚ ይኣኽለና። ሃገርና ጽቡቕ ንክትረክብ ንሓደን ክልተን ዝምልከት ዘይኮነስ ንኹሉ ኤርትራዊ መርሆ ዘውርድ ጀሚርናዮ ዘለና ጉዕዞ ማሕበራዊ ፍትሒ ብዓወት ክንውድኦ ሓያል ጻዕሪ ዘድሊ እምበር ብጓል ዘረባ ዝፍታሕ ኣይኮነን።
እዞም መራሕቲ ሃይማኖት ኣብ ቀዳማይ ሕጡብ ጽሕፎም ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሩ ዘሎ ዓበይቲ ክብርታት ሰውራና ኣብ ሃዋህው ከምዘለዉ ግደ መንግስቲ ኣብ ዲስፕሊንን ጸጥታን ከምዘየለ ዘምስል ሰብ ብናቱ መንፈስ ጥራሕ ይጓዓዝ ከምዘሎ ዝገልጽ ዝንቡዕ ትንታኔ ኣቅሪቦም ኣለዉ። ግደ ሓቂ ሰውራና ንሃገራዊ ውህደትን ስኒትን ልዕሊ ዝኮነ ኣካል ከምዝሰርሓሉን ከምዝተዓወተሉን ርግጽ እዩ። ሓይሊ ሰውራን መንግስትን እንተዘይነብር ኩሉ ነናቱ ድልየት ከተግብር ከም’ቲ ኣብ ብዙሕ ኩርንዓት ዓለም ዝርኤ ዘሎ ጸገማት ንክገሃድ ኣብ ኤርትራ ዝቀለለ ምኮነ ፡ ኮይኑ ግን ስላ ኣብ ሰውራና ዝተፈጥረ ውህደት ብደምን ኣዕጽምትን ኣብ ማሕላ ስውኣትና ዝተሰረተ ስለዝኾነ እዚ ሃገርናን ህዝብናን እነስተማቅሮ ዘለና ሰላምን ቅሳነትን ክሰፍን ከምዝኸኣለ ኩሉ ክግንዘቦ ይግባእ። ህ.ግንባር እንተዘይህሉ እዞም መራሕቲ ዝብልዎ ዘለዉ እዚ ሕጂ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ሃገራት ዝዋደድ ዘሎ ሽርሒታት ነዚ ናይ ቃልሲ ክብርታትና ዝድምስስ ናይ ምብትታንን ምፍልላይን መደባት ይጫጫሕ ከም ዘሎ ዝተረድእዎ ኣይመስሉን።
ብምቅጻል ኣብ ቀዳማይ ሑጡብ ጽሑፎም “… ንቅድሚት ንምስጓም ዝሕግዝ በብዓይነቱ ናይ ሕንጸት መደባትን ገለ ጻዕርታት’ዃ እንተተፈተነ …” ዝብል ኣምር ምስ ምንታይ ይቁጸር። እዚ ብመንግስትን ህዝብን ኤርትራን ኣብ ትሕተ ቅርጻን ትምህርትን ሕክምናንን ካልኦት መዳያት ዝተፈጸሙ ስርሓት ኮነ ኢልካ ንምንእኣስ ተባሂሉ ንስውር ዕላማኦም መንጸፍ ንምግባር ዝዓለመ ምዃኑ ርዱእ እዩ።
ስደት ኣብ ታሪኽ ሕብረተሰብ ሓዲሽ ተርእዮ ኣይኮነን። ሰብ ካብ ዝፍጠር ክሳብ ሕጂ ካብን ናብን እናተጓዕዘ መነባብርኡ ንምምሕያሽ፡ ጸጥታዊ ውሕስነት ዘረጋግጸሉ ኩነታት ንምፍጣር እቲ ጉዕዞ ክሳብ ሕጂ ቀጻሊ ኣሎ። ጠንቅታት ናይዚ እኩብ ስደት ኲናት፡ ባህርያዊ ሓደጋታት፡ ኣድልዎ፡ ስእነትን ድኽነትን ሳዕሪ ብላዕን ከምዝኾነ ታሪኽ ይሕብረና። ብፍላይ ክፍለ-ዓለም ኣሜሪካ ህላውነቱ ምስ ተፈልጠ ኣብ መንጎ 1850-1950 ብምልዮናት ዝቑጸሩ ኤሮጳውያንን ኣፍሪቃውያንን ናብ ኣሜሪካ ተሰዲዶም ነዘን ሕጂ ሃገራት ኣሜሪካ እንብለን መስሪቶመን። እዚ ኩሉ ቁጽሪ ተሰዲዱ ሃገራት ግን ባዲመን ኣይተረፋን። ብርግጽ ስደት ሃስያ የብሉን ማለተይ ኣይኮነን። ሕብረተሰብ ግን ፈራይን ኣፍራይን ስለዝኾነ ብዘገምታ ነቲ ሃጓፍ እንዳመልኦ እዩ ዝኸይድ።
ስለዚ ሃገርና ኤርትራ ካብ’ዚ እዋናት ዘሎ ስደት ብዙሕ ተሃስያ ከምዘላ ርዱእ እዩ። ሂወት ግን ቀጻልን ተመላላእን ስለዝኾነ፡ ሕብረተሰብ ዓለም ንኣህጉራዊ ሕጊ ዘኽብር እንተኾይኑ፡ ህላዌ ኤርትራ ኩሉ ግዜ ኣብ ዘተኣማምን እዩ ክነብር።
መራሕቲ ሃይማኖትና ገለ ጠንቂ ስደት ኣብ ጽሑፎም ዘርዚሮሞ ኣለዉ። ካብተን ብመልክዕ ምልክት ሕቶ ጠቂሶመን ዘለዉ ጠንቂ ስደት “ኣይ ሰላም ኣይኵናት” እትብል ሓሳብ ግን ብዕምቆት ዝረኣይዎ ኣይመስሉን። ኣብ ጽሑፎም “..ነዚ ኩነት’ዚ ንምልዋጥ ድልየት ወይ ዓቅሚ የልቦን ድዩ?…. ፈውስኻ ኣብ ርእስኻ ስለዝኾነ፡ ሕብረተሰብ ዓለም’ኳ ጉቡኡ እንተዘይፈጸመ ፡ እቲ ግዳይ ዝኾነ ወገን ግን ተበላሒቱ ግድል ንምፍታሕ ክጽዕር ረብሑ ዝጠልቦ እዩ።” ዝብል ኣብ’ቲ ፍታሕ ከም ሰብ ጉዳይ እንታይ ክኸውን ከምዘለዎ ብንጹር ኣይገለጽዎን ወይ ዝተሓብኤ ክገልጽዎ ዘይደለዩ ነገር ኣሎ ማለት እዩ።
ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሕጋዊ መዳይ ዝተወድኤ ስለዝኾነ እቲ ፍታሕ ሰለስተ ምርጫታት ጥራሕ እዩ ዘለዎ።
1- ሕብረተሰብ ዓለምን መንግስቲ ኢትዮጵያን ንሕጊ ዓለም ክቅበሉን ከኽብሩን ንዝተዋህበ ውሳኔ ንከተግብሩ ሒዝናዮ ዘለና ናይ ሰላም ጻዕሪ ምቕጻል።
2- እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ፍረ ዝርከቦ ኣይኮነን ዝብሃል እንተኾይኑ ንልዕላውነትና ዘለና ሓይሊ ተጠቂምና ልዕላውነትና ምርግጋጽ።
3- ተስፋ ዝቆረጸን ሕልና ዘይብሉን ነቲ ኩሉ ዝኸፈልናዮ መስዋእቲ ረሲዕካ፡ ሕጊ ዝሃበካ ፍትሒ ደርቢኻ ኣብ እግሪ ወያነ ምምብርካኽ እዩ።
ስለዚ መራሕቲ ሃይማኖትና ኣየናይ እዩ ፍታሕ ዝብልዎ። ብርግጽ ናብ ኲናት ንኺድ ዝብል እቲ ካልኣይ ምርጫ ክመርጹ ኣይጽበን። ነቲ ሒዝናዮ ዘለና ምርጫ ካብ ዘይዓገብሉ ምርጭኦም እቲ ሳልሳይ እዩ ዝመስል። ከምኡ እንተዝይከውን ነቲ መሰረታዊ ጠንቂ ረሲዖም ነዚ ኩሉ ደርዲሮም ኣቕሪቦሞ ዘለዉ ክስታት ኣይምጻሓፉን። ንነገራት መሰረታዊ ጠንቁ ከተለሊ እንተዘይኪኢልካ ንጎናዊ ሳዕቤናትን ጠንቅታትን ምኩምሳዕ መፍትሒ ኣየምጽእን እዩ።
መንግስቲ ንጉዳይ ስደት ኣመልኪቱ ንመንእሰያት ኣብ ጉዕዘኦም ከጓንፎም ዝኽእል ጸገማት ብመንገዲ መራኸቢ ብዙሃንን ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣምታትን ብዝተፈላየ ኣገባብ ብዝተሰነደ ፊልምታት ኣብ መደባቱ ብምዝርጋሕን ካልእ ኣስተምህሮታትን መ ቕጻዕትን ንስደት ክገትኡ ዝኽእሉ ፍታሕ ከካይድ ጸኒሑ ኣሎ።
መንፈሳዊ ቃል ወይ ምኽሪ ሓንሳብ ኣብ ዓሰርተ ዓመት ዝወሃብ ኣይኮነን። ግደ እዞም መንፈሳውያን መራሕቲ ኣብዚ ዝሓለፈ ልዕሊ ዓሰተ ዓመታት ብዛዕባዚ ጉዳይ ኣመልኪቲቶም ኣብ ህዝቢ ዝገበርዎ ጎስጓስ እንታይ ነይሩ? ብሓቂ ስደት ንከይህሉ ድዮም ክጽዕሩ ጸኒሖም ወይሲ ይውሓድ ይብዛሕ ምስቶም ብሕጋውን ዘይሕጋውን መንገዲ ናብ ስደት ሰብ ከጓዓዕዙ ዝጸንሑ ክተሓባበሩ ድ’ዮም ጸኒሖም? እቲ መልሲ ንግዜ እገድፎ።
ኣብ መደምደምታ ከም’ቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስክዎ ኣብ ብዙሕ ትካላዊ ኣሰራርሓ ድኽመታትን ጉድለታትን ከም ዘሎ ርዱእ እዩ። እዚ ግን ቁጠባና ከየሕወና ዋላ ሽሕ ግዜ ዲሞክራሲ ንጨርሕ፡ ገለ ገለ ዝርኤ ብልሽውናን ኣድልዎን ድኽመት ኣብ ስራሕን ክውገድ ኣይካኣልን እዩ።
ከም’ዚ እዞም መራሕቲ ሃገርና ዝብልዎ ዘለዉ ሃገርና ባዲማ ኣይተረፈትን ኣይክተርፍን ድማ እያ። ብዝያዳ’ኳ ድኣ ሳላ ጻዕሪ መንግስትን ህዝብን መሬት ይለምዕ ኣሎ፡ ቁጠባዊ መንጸፍ ዝኾኑ ማዕድናዊ ስርሓት ይካየዱ ኣለዉ። ሰብ ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ንክበጽሕ ዝያዳ ምስዝጽዕር ስደት ወጊድ ምስዝብል ማዓሩ ባዓሉ በርቢሩ ክበልዕ ይኽእል እዩ’ሞ ብሓያል ጻዕርን ትዕግስንትን መንፈሳዊ እምነትን ሃድነትን ሃገርና ኣምላኽ ይባርኸልና።
ይቅጽል…
– – – – – – – –
The views expressed in this article are the author’s own and can be contacted through [email protected]
– – – – – – – –


text:
ቅዱስነትኩም፥ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ክቡር ሰላምታይ አቕርበልኩም
ቅዱስ ኣቦና
ብስም እታ ብመስዋዕትነትን ብተስፋን ህላዌኣ ዘረጋገጸት ሃገር ቅኑዕ ሰላታ አቕርበልኩም
ብቐዳምነት ናብቶም ኣብ መልክኣ ምድረ ዓለም እዚዮም ትሑታትን ናብ ዝዀነ እትብሉ ብምዃንኩም፡ እብዚ ምሳና ምህላውኩም የቐንየለይ ኢለን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ካብ ነዊሕ እዋን ኣብ ዝኽሪ መበል 100 ቅዋሜ ሃገር ምኽንያት ሃረር እንብሎ ዝነበርና ምብጻሕኩም ስለ ዝተዓደልና ንዓና ደስ ዘብል ዓቢይ ህያብ እዩ።
ካብ ዝክረ በዓላት ኣዚዩ ዘገድስኵም ህዝቢ ምዃኑ ንፈልጥ ኢና፡ ይዅን ደኣ እምበር እዚ ንዓና ንህዝቢ ሊትዋንያ ክቡር ዝኾነ ዝኽሪ መበል 100 ዓመት ናጽነት ቅድስቲ መንበር ካብ ጥንቲ ጀሚራ እትድግፎ ዝነበረት ጉዳይ ብምዃኑ ምሳኡ ምስቲ ነጻነት ሊትዋንያ ዘይብተኽ ምትእስሳር ስለ ዘለዎ ንገዛእ ርእሱ ኣገዳሲ እዩ።
ሊትዋንያ ዝኽሪ በዓል ናጽነት ክተብዕል ሓደ ዓመት ኣቢሉ ይኸውን ኣብቲ እዋን በነዲክቶስ መበል 16 መዓልቲ ልትዋንያ እንክብሉ ኣዋጅ ኣመሓላሊፎም መላእ ካቶሊክ ምእመናን ዓለም ብጸሎት ምስ ሊትዋኒያ ክሓብሩ ከምዝገበሩ እውን ዘኪረን፡ ቅድስቲ መንበር ካብቶም ናጽነት ሊትዋንያን ኣፍልጦ ብምሃብን ዝተባብዓን ብዙሓት ሃገራት ቀዳመይቲ እያ፡ … ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ናይ ሩሲያ ሓይሊ ምክልኻል ካብ ሊትዋኒያ ድሕሪ ዝወጻሉ ንሽዑ ኣብ ሃገረ ሊትዋንያ ምብጻሕ ኣካይዶም ናይታ ሃገር ኣስተንፍሶ ናጽነት ኣብ ኵሉ ሃገር ክቃላሕ ገይሮም እዮም …
ሊትዋንያ ኣብቲ ጽንኩር በዳሂ እዋን ብዙሓት ዜጋታታ ንስደትን ንምንጻልን ንቤት ማሕቡስን ብዙሓት ኣብ ገድሊ ዕርድታትን ጐዳጉድን ፋሕ ኢሎም ብዝኸፈልዎ መስዋዕትነት እምነቶም ከድሕኑ በቒዖም እዮም። ልዕሊ ን 17 ዓመት ህዝቢ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዜና መዋዕን ብሕቡእ ከሕተምን ክዝርጋሕን ገይሩ እዩ። ሊትዋንያ ስቓያታ ኣብ ምትራኽ ጥራሕ ከይተሓጽረት መጻኢ ብዓቢይ ተስፋ ዘማዕደወት ሃገር እያ፡ ኣብዚ ሕርኩት ትስፍው ጻዕር’ዚ ብፍላይ ንመንእሰያት ኣብ ጮራ ናጽነት ንዝተወልዱን ንዝዓበዩን ዝጠመተ እዩ ነሩ።
ብሓባር ምስቲ ብሩህ ሰብኣውነት ዝዓሰሎ ዓለም ንምርግጋጽ ዝብል ቃለ ምዕዳንኩም ምስ እነበርክቶ ኣስተዋጽዖ ኣጣሚርና ክሳብ እቲ ናይ ምሕረት በሪ ጋህ ኢሉ ዝኽፈት ከነእንግድ ቅሩባት ኢና።
ዕለት 23 መስከረም ዝኽሪ ሕልቂት ሊትዋናውያን ሰዓብቲ ሃይማኖቶ ኣይሁድ ዝበዓለሉ ዕለት እዩ፡ ስለዚህ እቲ ካብዞም ኣሕዋትና ዝተመሃርናዮ ጐዳና ምሕረት ክንዝክር ኢና። ግፍዒ ስርዓት ናዚን ስታሊናውን እንዝክረሉን ብዙሓት ከኣ ንብዙሓት ደቂ ሃገሮም ኣይሁዳውያን ንሰብኣውነት ዓቢይ ክብሪ ብምሃብ ካብ ሕልቂት ዘድሓኑሉ ሰናይ ተግባሮም እንዝክረሉ ዕለት እውን እዩ።
ስለዚህ እዚ ዅሉ ኣብ እንዝክረሉ እዋን ናትኩም ኣብዚ ምርኻብ ዓቢይ ትእምሪ እዩ። እምነትና ዘሕይልን ሓድሽ ውሽጣዊ ሓይሊ ዘበራብርን እዩ፡ ኣብ ውዕዉዕ ልብን ሞሳን ሊትዋናውያን ህልው ኢኹም።
ዓበይቲ ብድሆታት ንኽስገሩን ንቤተ ክርስቲያንን ንነፈሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጡር ቀረባ ንኽንከው ንዘበገስኩምዎ ሰውራ ነመስግነኩም።
ቃልኩም ኣብ ዝዀነ ይኹም ዓይነት መሬት ተስፋ ዘፍርይ ክኸው እምነይ።
ቅዱስነትኩም ኣብ ጉዕዞኹም ጽንዓትን ጥዕናን ብርታዔን እብል!


text:
ኣብ ከተማ መቐለ ብ2002 ዓ.ም ዕላዊ ስርሑ ዝመሰሰ ማርያም ሰባ ዝተሰየመ ትካል ዝበለጸ መማረጺ ኮይኑ ዝቐረበ እናተሓጸበ ንሓደ ዓመት ዘገልግል መቐበሊ ወርሓዊ ጽግያት (Reusable Sanitary Pads) ኣፍርዩ ናብ መሸጣ የቕርብ’ሎ፡፡ወናኒት እቲ ትካል ወይዘሮ ፍረወይኒ መብራህቱ ነዚ ሓዱሽ ምህዞአን ካብ ትካል ሳይንስን ቴክኖለጅን ኢትዮጵያ መረጋገጺ መሰል ዋንነት ሂብወን እዩ፡
ኣብ ኢትዮጵያ መቐበሊ ወርሓዊ ጽግያት ክጥቀማ ዝግበአን ኣዋልድ 18 ሚልዮን ምዃነን ዝገልጻ ወይዘሮ ፍረወይኒ እተን 2 ሚልዮን ጥራሕ እየን ተጠቀምቲ፤ ካብዚአን እውን እተን 98 ሚኢታዊ ኣብ ከተማታት እየን ዝርከባ ይብላ፡፡
ሐዚ ተመሓይሹን ብወይዘሮ ፍረወይኒ ተማሂዙን ተሰሪሑ ዘሎ እናተሓጸበ ዘገልግል መቐበሊ ወርሓዊ ጽግያት ሙሉእ ብምሉእ ካብ ጡጥ ዝተሰርሐ ራሕሲ ዘየሕልፍ፣ ንኣጠቓቕማ ምቑሉል፣ገንዘብ ዝቑጥብ፣ከባቢ ዘየርስሕ ምዃኑ ይገልጻ ተፈሊጡ’ሎ፡፡
ኣብዚ ሐዚ እዋን ደቀንስትዮ ንኣርባዕተ ፍረ ብ35 ቕርሺ ዓዲገን እናሓጸባ ዓመት መመላእታ ይጥቀማሉ ኣለዋ፡፡ ኣብ መቐለ ኣብ ዝተፈላለዩ መዐደሊ ማእኸላት ንመሸጣ ቀሪቡ’ሎ፡፡
ማርያም ሰባ ፋብሪካ መፍረዪ እናተሓጸበ ዘገልግል መቐበሊ ወርሓዊ ጽግያት ኣብ ዓመት 100 ሽሕ መቐበሊ ወርሓዊ ጽግያት ጨርቂ የፍሪ’ሎ፡፡
ንምስምዑ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
እቶም ዝተጨወዩ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታን ብሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ነጻ ምውጽኦም ተገሊጹ’ሎ። ብመሰረት ሓበሬታ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ብኣሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራዊያን መዓልታዊ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ሱዳን ከምዝአትው ይገልጹ።
መብዛሕትኦም ንመዓልታት ካልኦት ድማ ንሰሙናት ብእግሮም ተጓዒዞም’ዮም ሱዳን ዝመጽሁ፡ ብተወሳኺ መብዛሕትኦም ካብ ኤርትራ ዘሎ ንዓመታት ዝጸንሕ ግዱድ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንምሕዳም ካብታ ሃገር ከምዝወጹ ይገልጹ።
ሓላፊ ፖሊስ ከሰላ የህያ ሱሌማን ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ይብሉ።
“ ዶብ ኤርትራን ሱዳንን ነዊሕን ዝተሓላለኸን’ዩ። ሱዳን ዋላ’ኳ ንዘለዋ ኩሉ መሳርሒ እንተተጠቒማ ንበይና ነዚ ዶብ ክትቆጻጸሮ ኣይኸአልን እዩ።ዓለምለኸ ሓገዝ የድልይ’ዩ።”
ሰብ ሞያ ብወገኖም ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ብሚሊዮናት ዶላር ዝቑጸር አታዊ ዘለዎ ንግዲ ኮይኑ’ሎ። ገለ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ክሳብ ሓደ ሽሕ ዶላር ናብ ሱዳን ንምስጋር ከምዝኸፈሉ ይገልጹ።
ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ሱዳን ዝርኸቡ ኤርትራዊያን ኣብ ቀጻሊ ፍርሒ ከምዝነብሩ ይገልጹ ፡ መብዛሕትኦም ህልሞም ኣውሮጳ ንምብጻሕ ክኸውን ኸሎ ናብ ሃገሮም ምምላስ ድማ እቲ ብጣዕሚ ዘስግኦም ጉዳይ’ዩ።


text:
ርክባት
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 6 10 2021
ብዛዕባ ናይ መርበብ ሓበሬታ Informationsverige.se ዚምልከት ሕቶታት ምስ ዝህልወካ ናይ ርክብ ሓበሬታ ኣብዚ ትረክብ።
እዛ መርበብ ሓበሬታ ናብ ሽወደን ሓድሽ መጻኢ ንዝኾንካ ብቕልል ዝበለ መገዲ ሓበሬታ ንኽትረክብ ዝተዳለወት እያ። ሽወደን ከም ሃገር ከመይ ከም ትሰርሕ ወይ ንኣብነት ዑቕባ ከመይ ጌርካ ከም ትሓትት ሕቶታት ምስ ዝህልዉኻ ንዝምልከቶ ብዓል መዚ ክትሓትት ይግባእ።
ንሕቶታተይ መን ይምልሰለይ?
ንጉዳይ ዑቕባ፣ ፍልሰት፣ ናይ ስራሕ ፍቓድ፣ ናይ መንበሪ ፍቓድን ካልእን ዝምልከቱ ሕቶታት ንሚግራሹንስቫርከት ክሕተቱ ይግባእ። ኣብ ሽወደን ንኽነብሩ ዘመልክቱ፣ ንኽበጽሑ ዝመጹ፣ ካብ ሃድን ኣምሊጦም ዑቕባ ዝሓቱን ንሽወደናዊ ዜግነት ዘመልክቱን፣ ሚግራሹንስቫርከት ነዞም ዝተጠቕሱ ጉዳያት ዝምርምር መንግስታዊ ትካል እዩ።
ብዛዕባ ስራሕ ምንዳይ፣ ንጥፈታት ምትካል እግርን ካልእን ሕቶታት ምስ ዝህልወካ ንቤት ጽሕፈት ዕዮ ተወከሶም።
ብዛዕባ ሌላ ሕብረተሰብ ንሓደስቲ መጻእቲ ስደተኛታት ወይ ከኣ ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛታት ተወሳኺ ሓበሬታ እንተደሊኻ ንናትካ ምምሕዳር ተወከስ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ክፍሊት መትከል እግሪን ገንዘብ ዝመጻሉ ዕለትን እንተደሊኻ ንካሳ ውሕስነት ተወከስ።
ንመለለዪ መንነት ቁጽሪ ዝምልከት ሕቶ እንተለካኣ፣ ናይ ውልቂ መረጋገጺ ሰነድ ወይ ከኣ ናይ ነባርነት መዝገብ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ተወከስ።
ንትሕዝቶ ናይዞም መርበብ ሓበሬታታት ዝምልከት ሕቶታት ወይ ሓሳብት እንተ'ለካ ኾይኑ ወይ ኣብዚ መርበብ ሓበሬታ ተክኒካዊ ጸገማት እንተ ኣጋጢሙካ ምሳና ኣብ Informationsverige.se ርክብ ግበር። መይል ብቋንቋ እንግሊዘኛን ሽወደንን ጥራሕ ኢና ንምልስ።


text:
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፥ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ቅድሚ ምዕራጐም፡ ሰላምን ብልጽግናን ንመላእ ዘርኢ ሰብ ተመንዮም፡ ኩሉ ካብ ቤቱን ስድራ ቤቱን ጀሚሩ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ 2019 ዓ.ም. ናይ ሰላም ኣንጠረይና ክኸውን ሓደራ ቢሎም፡ ንናይ ረፓብሊካዊት ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ሰርጆ ማታረላ፡ ንዘመሓላለፉሎም ናይ ርሑስ በዓለ ልደትን ዝተባርከ ሓድሽ ዓመትን ምንዮት መግለጺ መልእክቲ ጠቒሶም ምስጋናኦም ኣቕሪቦም ንርእሰ ብሔርነቶምን ንሃገርን ሕዝብን ኢጣልያ ሰላምን ምልጽግናን ተመንዮ።
ምንቅስቓስ ቅዱስ ኤጂዲዮን ተበግሶታቱን
ቅዱስነቶም ንዅሎም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ብሓድሽ ዓመት ምኽንያት ንዝተረኽቡ ተቐመጥቲ ሮማን ካብ ውሽጥን ወጻእን ንዝመጹ ኵሎም ምዉቕ ሰላምታኦም ኣቕሪቦም፡ ኣብቲ ሰላም ንመላእ መሬት ዓለም ብዝብል ጭርሖ ምንቅስቓስ ቅዱስ ኤጂዲዮ ኣብ ዘሰናደዎ ናይ ሰላም ናይ እግሪ ጉዕዞ ንዝተሳፉን እቲ ናይ እግሪ ጉዕዝ ኣብ ዝዛዘመሉ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ንዝመጹ ኵሎም ተጓዓዝያን ሰላም ሰላምታኦም ኣቕሪቦም፡
ብምኽንያታ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ሰላም ነቶም ኩሎም ዝተፈላለዩ ናይ ጸሎትን መደባት መጋበርያ ሰላምን ኣብ መላእ ክፍለ ዓለም ብመክብባዊ ቤተ ክርስቲያን ዘነቓቕሑን ብፍላይ እቲ ኣብ ማተራ ኣብ ዝተሰናደው ንዝተሳተፉ ኵሎም ቅርበተይን ኣድናቖተን እገልጽ፡
ቢሎም ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔ ደጊሞም ንኹሉ ብሩኽ ሓድሽ ዓመት ተመንዮም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም።


text:
መደምደምታ ዘይብሉ ጉዳይ የለን’ሞ፣ እዚ መበል 20 ክፋል ጽሑፍ’ዚ መደምደምታ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ክኸውን ኢዩ። ምስ እዋናዊ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን ጉያ ኣብ ዘድልየሉ ዘሎ ወሳኒ ናይ ለውጢ ግዜ፣ ዝቕጽሉ ጽሑፋት ኣለና፦ “ዋዜማ፣ ዘመነ- ቅብጸት ኢሳይያስ!” ብዝብል ኣርእስቲ ክትክኡ ኢዮም።
ሰላም ኣብ ዘዘለኹሞ ክቡራት ደቂ ኤርትራ! ብፍላይ ድማ ብምኽንያት 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ፣ ንኹለን ኤርትራውያን ደቀንስትዮና ናይ ቃልሲን ጽንዓትን ሰላምታ ይብጻሕክን።
“ኣነ ቲፋኖስ፣ ንሱ ድጉል መንካዕ”
በታ እንምነያን እንቃለሰላን ዘለና ኣዝያ ጥዕምቲ ቃል ክፍልም። ሰላም! ክቡራት ተኸታተልቲ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ናትና ግብረ-መልሲ ዝጽበ ሰናይ ዘመን ይመጽእ ኣሎ’ሞ ቆጽሊ ሰተሰምሃር ክንንስንስ፣ ክንሕበን ከም ቀደምና ክንተሓዋወስ…ቆፎና ክንመልእ መዓርና ክንብርብርን ለጋዕና ክንሓልብን ቀሪብና ኢና!
ኣለና ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ መንፈስ ዘለዎ ከባቢታት ዓለም። ኣለና ኣብ ዱሮ ዕሰሌ ኤርትራ! ኣለና ኣብ ዱሮ “ገዓት ሓምሊ ውጻእ ገዓት ጠስሚ እቶ” ኣብ ዝበሃለሉ ቅነ ጽንዓትን ጋማን!
ሰላም ክቡራት ተኸታተልቲ፤ ኣለና! ክሳብ እታ ኣብ መቓብር ኢሳይያስ እትቦቅል ተኽሊ ሰላምን ዲሞክራሲን እንርኢ…ክሳብ ምስ ገበነኛታትን ድርብ ገጻት ህግደፍን ኣብ ቅሉዕ መጋባእያ ቤት ፍርዲ እንራኸብን ድማ ክንህሉ ኢና። እቲ ምንታይ ሎሚ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ድርኩኺት ዓወት፤ ኢሳይያስን ቃፍላይ ህግደፍን ከኣ ናብ ኣፈፌት መቓብር ስለዘለዉ። ሎሚ መርድእ ኢሳይያስ ንክንሰምዕ ለይቲን መዓልቲን ኣእዛንና ኮኲዕና ጽን ንክንብል ደወልን ሃገራዊ ነጋሪትን ይሃርም ኣሎ። ሎሚ ኢሳይያስ ኣይኮነን ምውዳቕ ኣብዩ ዘሎ፤ እንታይ ደኣ ንሕና ኢና ብሰንኪ እቶም ህግደፍ ዘዋፈሮም ሳተላይታት ከም ኣሳትያ ኣኽላባት ኮይኑ ድምጽና።
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ጨፍጫፊ ስታሊናዊ ሜላ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ንበይኑ ኣብ ውሻጠ ገዝኡ’ምበር ኣብ ጽርግያ ኮይኑ ዓው ኢሉ ንክዛረብ ኣይተዓደለን።
ብ 1991 ጋማ ናጽነት ክትኣስር፣ ኣኽሊል ሓርነት ክትጉምጎም ዝተጸበናያ ኤርትራ፣ ብሰንኪ ሕዱር ሕማም ውልቀ-መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ን20 ዓመታት ክርዳድ ፈርያ። ህዝቢ ኤርትራ ንዕስራ ዓመታት ብከንቱ መብጽዓታት ንከንባሁቕ ተገዲዱ።
ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንነዊሕ ዓመታት ኣንጻር ኤርትራውያን ቀጭ-ሕርሙ ኣነጻጺሩ፣ ጎበዝ ሃገር ዝወድአ ሕሱም ሰብ ኢዩ።
ኣብ ሓሙሻይ ክፋል ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ ኣትየዮ ብዝነበርኩ መብጽዓ፣ ቅንጸላ ተጋዳላይ ኢብራሂም ዓፋ ብዓቕመይ ክትርኽ እየ።
እዛ ሓሙሸይቲ ክፋል ናብ መርበብ ኢንተርነት ክሳብ ዝሰደላ ዝነበርኩ ሰዓት፣ ካብ ሙሉእ ዓለም እንኮላይ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ብዙሕ ናይ መተባብዒ ጽሑፋት ተቐቢለ።
ሕቡእ ታሪኽ ውልቀ-መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምጅማሩ’ምበር ኣብዚ ግዜ’ዚ ምውድኡ ዝከኣል ኣይኮነን። እቶም ክሳብ ሎሚ ሰሚዕናዮም ዘለና ጉዳያቱ ከኣ ካብ ግምጃ እከይ ተግባራቱ ሓደ ዕሽር ጥራይ ኢዮም፣ ትሽዓተ ዕስሪት (9/10) ድማ ተሪፎሙና ኣለዉ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን።
ኢሳይያስ ንዝገበቶ በትረ-ስልጣን ብሰላማዊ መንገዲ ናብ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ክንቅይሮ ኢና ኢልካ ምሕሳብ፤ ድግምጋም ዕሽነት ኤርትራውያን ጥራይ ኢዩ።
ስርናይ ዝተተለመት ጽግኢ፣ ስርናይ ኢያ እትፈሪ። ክርዳድ ዝተተለመት ቃድራ ድማ ከም ትልማ ክርዳድ። እነሆ’ምበኣር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ቅድሚ 40 ዓመታት ብዝተለሞ ዘርኢ ክርዳድ ንሕና ኤርትራውያን ክርዳድ ፈሪና።
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኢንተርነት ሎሚ ንመጀመርያ ግዜ እጽሕፍ ኣለኹ። ነቲ ብግዱሳት ዜጋታት ኤርትራ ወትሩ ዝጸሓፍ ዝነበረ ሃገራዊ ትሕዝቶ ዝነበሮን ዘለዎን ጽሑፋት ግን ከየንበብኩዎ ኣይሓለፍኩን። ሎሚ ካብ ምንጋጋ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዘምለጥኩሉ ግዜ ከም ህዝበይ ዝከኣለኒ ኣበርክቶ ንክገብር ድማ እጅገይ ሰብሲበ ኣለኹ።


text:
እቶም ብ13 ሰነ ብህግደፍ ካብ ኣባይቶም ተለቒሞም ዝተኣስሩ ሽማግለታት ኣቦታት ሓሰን ኬክያን ዓብዱ ዮኑስን ድሕሪ ናይ ሓደ ወርሒ ማእሰርቲ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተፈትሑ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብቐዳም 13 ሰነ ብህግደፍ ካብ ኣባይቶም ተለቒሞም ዝተኣስሩ ሽማግለታት ኣቦታት ሓሰን ኬክያን ዓብዱ ዮኑስን ኣብ ኣስመራ፡ ሓሙሻይ መደበር ፖሊስ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ኣፍሊጦም።
መብዛሕትኦም ኣብ ከረን ዝዓዩ ዝነበሩ ልዕሊ 20 መማህራን ኣብ ባርካ ሂምቦል ኣብ ዝብሃል ቦታ ሓደ መሰጋገሪ ተመሲሉ ዝተዋስአ መጋበርያ ኣብ ኢድ ህግደፍ ከምዝውዕሉ ድሕሪ ምግባሩ፡ ንሱዳን ክትከዱ ሓሲብኩም ብዝብል ክሲ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ምንጭታት ይሕብሩ።
ምስቶም ዝሓለፈ ሳምንቲ ብምልካዊ ህግደፍ ዝተኣሰሩ ዓሰርተታት ኣባላት ራድዮ ባናን ሰራሕተኛታት መንግስትን ፡ ሰናይት ሃብቱን ይርግኣለም ፍስሃን ዝበሃላ መማህራን ደቀንስትዮ ከምዘለዋ ድሒሩ ዝመጽኣና ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ብመንግስቲ ኤርትራ ተኣሲሮም ንልዕሊ ክልተ ዓመት ብዘይፍርዲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ ሰለስተ ሓለፍቲ ማሕበር ሰራሕተኛታት ኤርትራ፡ ኣቶ ተወልደ ገብረመድህን፡ ምናሰ ዓንደጼን ከምኡ ‘ውን ሃብቶም ወልደሚካኤል ከምዝተፈትሑ ካብ መርበብ ሓበሬታ IUF ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ብመንግስቲ ሱዳን ተኣሲሮም ዘለዉ ኣማኢት ኤርትራውያን ናብ ኤርትራ ከይምለሱ ጻዕርታት ይካየድ ከምዘሎ ኣቶ ሓጅ ዓብደል ኑር ካብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ ገሊጹ።


text:
ክቡር ሕዝበ እግዚኣብሔር፣
ቅድሚ ኲሉ ምስ ቅዱስ ጴጥሮስ ሊቀ ሓዋርያት ኮይነ፣“በቲ ቀዳሲ ዝኾነ ስራሕ መንፈስ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣቦ ዝኃረየኩም ጸጋን ሰላምን ኣባኻትኩም ይብዛኅ”(1ጴጥ 1:2) እናበልኩ ልባዊ ናይ ሓዲስ ዓመት ቅዱስ ማርቆስ ወንጌላዊ ምንዮተይ እገልጸልኩም። እግዚኣብሔር ዝሃቦ እዩ ‘ዓመት ንዓመት የድግመና’! እናበለ ነዚ ጸጋ እዚ ዝቕበሎ እሞ፣ ሎምዘመን ከኣ እቲ ነዚ ዕድል’ዚ ዝሃበና ኲሉ ዝኽእል ጉይታ ዝተመስገነ ይኹን።
መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቶም ዝሰምዕዎ ዝነበሩ ሕዝቢ ኣነጺሩ፣ “እምበኣርከስ ብፍሬኦም ክትፈልጡዎም ኢኹም። ፍቓድ እቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ ኣቦይ ዚገብር ደኣ እምበር፣ ጐይታይ ጐይታይ ዝብለኒ ኩሉ ናብ መንግሥተ ሰማያት ኣይኣቱን እዩ” (ማቴ 7:20-21) በሎም። እዚ ማለት ከኣ ተኣምኖተ-ሃይማኖት፣ ብተኣዝዞተ-ሃይማኖት ዘይተሰነየን ዘይተደገፈን እንተኮይኑ ትርጉም የብሉን። ተኣምኖተ-ሃይማኖት ማለት ብኣፍካ እምነትካ ምግላጽ፣ ምምስካር የስምዕ። ተኣዝዞተ-ሃይማኖት ከኣ ነቲ እትኣምኖ ኣብ ግብሪ ምውዓል ማለት እዩ። ኣብ ወንጌል ሉቃስውን፣ ሓደ ምሁር ናይ ዘለዓለም ሕይወት ክወርስ እንታይ ክገብር ይግብኣኒ ኢሉ ምስ ሓተቶ፣ ኢየሱስ ብወገኑ፣ “ኣብ ሕጊ ሙሴ እንታይ ጽሑፍ ኣሎ? እንታይከ ተንብብ? ኢሉ ብካልእ ሕቶ ይቕበሎ እሞ፣ እቲ ምሁር ከኣ “ንእግዚኣብሔር ኣምላኽካ ብምሉእ ልብኻ፣ ብኲሉ ነፍስኻን ብኲሉ ኃይልኻን ብኲሉ ኣእምሮኻን ኣፍቅሮ፣ ንብጻይካ ድማ ከም ነፍስኻ ኣፍቅር፣’ ኢሉ መለሰሉ። ኢየሱስ ከኣ ‘ጽቡቕ መሊስካ፣ ከምኡ ግበር እሞ ብሕይወት ክትነብር ኢኻ’ በሎ”(ሉቃ 10:26-28)። “ንሱ ግና ንርእሱ ከመጻድቕ ደልዩ፣ ብጻየይከ መን እዩ?” (ሉቃ 10:29) ኢሉ ምስ ሓተቶ፣ ኢየሱስ፣ ዛንታ ናይ’ቲ ሰረቕቲ ኣብ መገዲ ዝኸተርዎ እሞ ከትኪቶም ዝኃደግዎ ሰብኣይ ይትርኸሉ። እቲ ካህን ኮነ እቲ ሌዋዊ ደጋዊ ንጽሕና ምእንቲ ክሕልዉ ኢሎም ካብ ምሕጋዙ ክቚጠቡ ከለው፣ እቲ ጓናን ሕያዋይን ሳምራዊ ግን ደንጊጹ ብርኅራኄ ከምዝሓገዞ ድሕሪ ምግላጽ፣ ኢየሱስ እንደገና ነቲ ምሁር፣ “ነቲ ኣብ ኢድ ከተርቲ ዝወደቐስ ካብዞም ሠለስተ ብጻይ ዝኾኖ ኣየናዮም ይመስለካ?” (ሉቃ 10:36) ኢሉ ይሓቶ፣ ንሱ ከኣ “እቲ ሠናይ ዝገበረሉ” ኢሉ መለሰ። “ኢየሱስ ከኣ ‘እምበኣር ኪድ ንስኻውን ከምኡ ግበር’ በሎ” (ሉቃ 10:37)። ካብዚ ዝንጽር ትምህርቲ የልቦን።
ቅዱስ ያዕቆብ ሓዋርያውን ኣብ መልእኽቱ፣ ኣብዚ ከምዚ ዝበለ ንጹር ትምህርቲ ኢየሱስ ተመርኲሱ እዩ፣“ኣኅዋተይ፣ ሓደ ሰብ እምነት ኣላትኒ እንተበለ፣ ምግባር ግና ካብ ዘይትህልዎ እንታይ ትጠቕሞ? እዛ እምነት እዚኣዶ ከተድኅኖ ትኽእል እያ? ኃው ወይ ኃውቲ እንተ ዓረቑ፣ ናይ ዕለት ምግቢውን እንተ ሰኣኑ፣ እሞ ሓደ ካባኻትኩም ንሥጋኦም ዘድሊ ከይሃበ፣ ‘ብሰላም ኪዱ፣ ሙቑ፣ ጽገቡ’ እንተበሎም፣ እንታይ ይጠቅም? ከምኡ ከኣ እምነት ምግባር እንተ ዘይብላ፣ ንርእሳ ምውቲ እያ” (ያዕ 2:1417) ዝበለ። ብሓቂ ከኣ እምነትና ምስ ዕለታዊ ተግባርና እንተዘይተጋጠመት ሓቀይና እምነት ኣላትና ክንብል እይንኽእልን ኢና። ቅዱስ ያዕቆብ ቀጺሉ፣ “ሓደ ግና ‘ንስኻ እምነት ኣላትካ፣ ኣነ ከኣ ግብሪ ኣሎኒ’ ይብል ይኸውን። እምበኣር እምነትካ ብዘይግብሪ ኣርእየኒ፣ ኣነውን ብግብረይ ገቢረ እምነተይ ከርእየካ” (ያዕ 2:18) ብምባል ነቲ ብኣፉ ጥራይ ኣማኒ እየ ዝብል ግን ብተግባር ዘይፍጽሞ ሰብ ክብድሆ ንረኽቦ። ብሓቂ ከኣ፣ “ሥጋ ብዘይ መንፈስ ምውቲ ከምዝኾነት፣ እምነትውን ብዘይ ግብሪ ምውቲ እያ” (ያዕ 2:26)። እኖና ቅድስቲ ቤተክርስትያን እውን ኣብቲ ብርሃን ኣሕዛብ ዝተባህለ ዓብይ ሰነዳ፣ ነዚ ወንጌላዊ ማዕዳ እያ እትደግመልና። ስለዝተጠመቕና ብቃል ጥራይ ክርስትያን እየ እናበልና እንተተጀሃርና ሓንቲ ጠቕሚ የብሉን። ብሓቂ ከኣ፣ “ሓደ ሰብ ኣባል ናይዛ ቤተክርስትያን ኮይኑ እንከብቅዕ፣ ኣብ ፍቕሪ እንተዘይጸኒዑ ክድኅን ኣይክእልን እዩ። እዚ ሰብ እዚ ኣብ ሕጽኒ ቤተክርስትያን ደኣ ይሃሉ እምበር፣ ብልቢ እንተዘይኮይኑ፣ ብኣፍኣዊ ህላዌ ብኣካል ጥራይ እዩ ዝነብር ዘሎ ማለት እዩ። ኣብዚ ኩላቶም ደቂ ቤተክርስትያን ክዝክርዎ ዝግባእ ጉዳይ እንተሎ፣ እዚ ሓለፋ ኣባልነት እዚ ብሞያኦም ዘይኮነስ ብጸጋ ክርስቶስ ዝረኸብዎ ምዃኑ እዩ። ነዚ ጸጋ’ዚ ድማ ብሓሳቦምን፣ ብቃሎምን፣ ብግብሮምን ሞሳ እንተዘይመሊሶም ኣይክድኅኑን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ብቚጥዓ እኳ ክፍረዱ እዮም” (ብርሃን ኣሕዛብ ቊ.14)።
ቅዱስ ያዕቆብ ብሕጽር ዝበለ፣ ግን ከኣ ኣዝዩ ንጹር ኣገባብ፣ “ሃይማኖት እንበለ ግብር ምውቲ ይእቲ” ሃይማኖት (እምነት) ብዘይግብሪ ምውቲ እያ እናበለ ዓብይ መዘኻኸርን መጠንቀቕታን ይህበና ኣሎ። ስለዚ ኣብዚ እንኣትዎ ዘሎና ሓዲስ ዓመት ዘመነ ማርቆስ እምነትና ከመይ ከምዘላ ክንፍትሽ ንጽዋዕ ኣሎና። ገለ ጽቡቕ እንተገበርና እውን ምናልባት ከምቲ፣“ኦ ኣምላኽ ፣ ከምቶም ካልኦት ሰባት ከተርቲ፣ ዓመጽቲ፣ ዘመውቲ፣ ወይ ከምዚ ተቐባል ቀረጽ እዚ ስለዘይኮንኩ ኣመስግነካ ኣሎኹ። ኣብ ሰሙን ክለተ መዓልቲ እጸውም፣ ካብ ኩሉ ገንዘበይ ከኣ ዕሽር አውጽእ” ሉቃ 18:11-12) እናበለ ዝጸለየ ፈሪሳዊ፣ ከይንከውን ክንጥንቀቕ የድሊ። ዝኾነ እንገብሮ ጽቡቕ ስራሕ እውን ምእንቲ ሰብ ክርእየልናን ክሰምዓልናን ኢልና ዘይኮነ፣ ምእንቲ ጐይታ ኢልና፣ ብቅንዕናን ብትሕትናን ክንፍጽሞ ከሎና እዩ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ፍረ ዘለዎ ዝኸውን። ከምቲ ቅዱስ ዮሓንስ እውን ዝብሎ እውነተይና እምነት ክርስትና ብግብሪ እዩ ዝግለጽ። “ዝኾነ ይኹን ጥሪት እዛ ዓለም እዚኣ ዘለዎ እሞ ኃዉ ተሸጊሩ ከሎ እናረኣዮ እንተዘይደንገጸሉ፣ ከመይ ኢሉ ደኣ ንኣምላኽ ኣፍቅሮ እየ ኪብል ይኽእል?”(1ዮሓ 3:17)። ሰዓብቲ ክርስቶስ ምስ ቅዱስ ዮሓንስ ኮይኖም፣“ብግብርን ብሓቅን እምበር፣ ብቃልን ብልሳንን ኣይንፋቐር”(1ዮሓ 3:18) እናበሉ እዮም ንእምነቶም ኣብ ግብሪ ዘውዕሉ። እዚ ከኣ ቀሊል እዩ ማለት ኣይኮነን። በዚ ምኽንያት እዩ ቅዱስ ጳውሎስ እውን፣“መንግሥቲ ኣምላኽ ብኃይሊ እምበር ብዘረባ ኣይኮነትን”(1ቆሮ 4: 20) ዝብለና። ሓቀይና ናይ ምሕረት ኮነ ናይ ፍቕሪ ስራሕ ከኣ፣ ኩሉ ጊዜ ኣብ ገዛና ክጅምር ኣለዎ። ዝኾነ ሠናይ ግብሪ ወይ ናይ ምሕረት ስራሕ፣ ከምቲ ባዕሉ እግዚኣብሔር ዝበሎ፣ ካብቶም ምሳና ዝነብሩን ዝጐዓዙን ክብገስ ከሎ ሓቅነት ፍቕርናን ልግስናን ይርአ ማለት እዩ። በዚ እዩ እግዚኣብሔር፣ ቀደም ንደቂ እስራኤል፣ ሎሚ ድማ ንኣና፣ “ድኻታት ኣብ ማእከል ሃገር ኣይሰኣኑን እዮም እሞ፣ ነቲ ኣብ ሃገርኩም ዘሎ እስራኤላዊ ኅዉኹምን ሽጉርኩምን ብልግሲ ሃብዎ፣ ኢለ እእዝዘኩም ኣሎኹ”(ዘዳ 15:11) ዝብለና።
ኣብቲ ዘገርም መጽሓፍ ጦቢት እውን ብዛዕባ ኣወሃህባ ምጽዋት ንጹር መምርሒ ንረክብ። “ክትምጽውት ከሎኻ ድማ ብንፍገት ኣይትሃብ። እግዚኣብሔር ገጹ ከይከልኣካ ንድኻ ገጽ ኣይትኽልኣዮ። ወደየ ክትምጽውት ከሎኻ፣ ከም ብዝኂ ሀብትኻ ሃብ። ብዙኅ ሃብቲ እንተ ኣሎካ፣ ክትምጽውት ከሎኻ ኣብዚኅካ መጽውት። ሀብትኻ ቊሩብ እንተ ኮይኑ ከኣ ካብቲ ዘሎካ ሃብ። ካብ ምምጽዋት ግና ዓዲ ኣይትውዓል። እዚ ከም ዝተዓቚረ ገንዘብ ኮይኑ ክጠቕመካ እዩ። ብጊዜ ጸበባ ከኣ ዓስቢ ክትረክብ ኢኻ። ንድኻታት ምጽዋት ምሃብ፣ ካብቲ ጸልማት ዝኾነ ዓዲ ምውታት የድኅነካ። እቶም ምጽዋት ዚህቡ፣ ንልዑል እግዚኣብሔር ዜሓጐስ ብቚዕ መባእ የቕርቡ” (ጦቢ 4:7-11)። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከኣ ብግልጺ፣ “ጥሪትኩም ሸጥኩም ምጽዋት ሃቡ። ሠራቒ ኣብ ዘይረኽቦ, ነቐዝ ኣብ ዘየበላሽዎ፣ ዘይበሊ ማህፉዳን ዘይጐድል ሀብትን ኣብ ሰማይ ዕቖሩ”(ሉቃ 12:33) ይብለና። ነዚ ትምህርቲ ጐይታ ብምሉእ ልባ ዝተቐበለት ኣብ ከተማ ኢዮጴ እትነብር ዝነበረት ጣቢታ እትበሃል ኣማኒት ወትሩ “ሠናይ ምግባርን፣ ምጽዋት ምሃብን እተዘውትር ነበረት” (ግ.ሓ 9:36)። እዚ ኩሉ ከኣ ኣብቲ ኢየሱስ ብቃሉ ዝመሃሮ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣውራ እኳ ኣብቲ ብግብሪ ኣብ ሕይወቱ ዘርኣየና ኣብነት ዝተመስረተ እዩ። “ጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ትፈልጡ ኢኹም፣ ንስኻትኩም በቲ ድኽነቱ ምእንቲ ክትህብትሙ፣ ሀብታም ከሎ ምእንታኻትኩም ደኸየ”(2ቆሮ 8:9)። “ክርስቶስ ንሕይወቱ ኣብ ክንዳና ስለዘኅለፈ፣ ንፍቕሪ በዚ ኢና እንፈልጣ። ንሕናውን ኣብ ክንዲ ኣኅዋትና ሕይወትና ከነኅልፍ ይግብኣና እዩ” (1ዮሓ 2:16)። ተኣምኖተ-ሃይማኖትን ተኣዝዞተ-እምነትን ክልተ ገጽ ናይ ሓንቲ ሓቀይና ክርስትያናዊት ሕይወት እየን ክኾና ዝግባእ። ኣጸላልያና ንእምነትና ክገልጽ፣ ሕይወትና ድማ ንእምነትና ብተግባር ከርኢ ኣለዎ። በዚ እዮም እቶ ቀዳሞት ኣበው ቤተክርስትያን “ሕጊ ጸሎት ሕጊ እምነት እዩ፣ ሕጊ ሕይወት ከኣ እዩ”፣ እናበሉ ዝምህሩን ዝጽሕፉን ዝነበሩ።
ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ዝብሎ፣ ብሓቂ “ኣብ ክርስቶስ ኢየሱስ እንተ ደኣ ኣሊና፣ እታ ብፍቕሪ እትሰርሕ እምነት እምበር ግዝረት ኮነ ዘይግዝረት ጥቕሚ የብሉን”(ገላ 5:6)። ንኣና ንኣመንቲ ኣኅዋት ዝገብረና፣ ወይ ኅብረት ዝህበና፣ “ሓደ ጐይታ፣ ሓንቲ እምነት፣ ሓንቲ ጥምቀት” (ኤፈ 4:5) ደኣ እምበር፣ ካልእ ዝኾነ ዓለማዊ ዕርክነት፣ ሥጋዊ ዝምድና ወይ ጊዚያዊ ጠቕሚ ኣይኮነን። “እምበኣርሲ ጊዜ ከሎና ንኩሉ ሰብ ምናዳ ነቶም ብእምነት ኣኅዋትና ዝኾኑ፣ ሠናይ ንግበረሎም”(ገላ 6:10)። ከመይ ንሕና “ደቂ መዓልቲ ስለ ዝኾንና፣ እምነትን ፍቕርን ከም ድርዒ ለቢስና፣ ናይ ድኅነት ተስፋ ከኣ ከም ቊራዕ ርእሲ ደፊእና ገዛእ ርእስና ብምግታእ” (1ተሰ 5:8)፣ በቲ ኃይሊ ዝህበና መድኃኒና ጉይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ምድራዊ ጉዕዞና ክንዕወት ንኽእል ኢና። ስለዚ ነፍስ ወከፍና ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ኮይኑ “በቲ ኃይሊ ዝህበኒ ክርስቶስ ንኲሉ እኽእሎ እየ” (ፊል 4:13) ክብል ይደፍር። ብፍላይ እቶም ንሕዝበ እግዚኣብሔር እንጓስን እንመርሕን ከኣ ከም ቅዱስ ጳውሎስ፣ “ነዚ ብምሕሳብ ኣምላኽና ንጽዋዓኡ ብቑዓት ምእንቲ ኪገብረኩም፣ ብኃይሉ ከኣ ነቲ ሠናይ ቊርጺ ፍቓድን ናይ እምነትኩም ተግባርን ኩሉ ምእንቲ ክፍጽመልኩም ከየብኰርና ምእንታኹም ንጽሊ ኣሎና”(2ተሰ 1:11) እናበልና ንምእመናንና ነተባብዓዮም። “ነቶም ኣመንቲ ብቃል በካይዳ፣ ብፍቕሪ ብእምነት ብንጽሕናውን ኣርኣያ ኩኖም” (1ጢሞ 4:12) ከምዝተባህለ ንሕና ከኣ ነዚ ክንገብር በቲ ሊቀ ካህናትን ሕያዋይ ጓሳን ዝኾነ ክርስቶስ መዝነት ተቐቢልና ኢና እሞ ቅድሚ ብቃል ምስባኽና ብግብርና ንሕዝብና ኣብነት ክንኮኖም ከምዝተለኣኽና ወትሩ ክንዝክር ኣገዳሲ እዩ። መዓልቲ መጸ “ብሠናይ ግብሪ ዘበለ ኩሉ ፍረ እናፈረኹም፣ ብፍልጠት ኣምላኽ እናዓበኹም፣ ንእኡ ዝበቅዕ ሕይወት እናነበርኩም፣ ንጐይታ ብኩሉ ምእንቲ ከተሓጉስዎ ንጽሊ ኣሎና”(ቆላ 1:10) እናበልና ንዓበይትን ንናእሽቱን ኣብ እምነቶም ክድልድሉ ንሓግዞም።
ኣብዚ እንጅምሮ ዘሎና ሓዲስ ዓመት እምበኣር ኣብ ዕለታዊ ጉዕዞና ንምኽሪ ቅዱስ ጴጥሮስ ጽን ኢልና ምስማዕ ጥራይ ዘይኮነ በብሓደ ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ እውን ንተዓጠቕ።“ስለዚ ብኩሉ ትግሃት እናተጋደልኩም ኣብ እምነትኩም ሕያውነት ወስኹ፣ ኣብ ሕያውነትውን ፍልጠት፣ ኣብ ፍልጠት ከኣ ምግታእ ርእስኻ፣ ኣብ ምግታእ ርእስኻ ድማ ዓቕሊ፣ ኣብ ዓቕሊውን መንፈሳውነት፣ ኣብ መንፈሳውነት ከኣ ኅውነት፣ ኣብ ኅውነት ድማ ፍቕሪ ወስኹ። እዚ ነገር እዚ እንተ ኣሎኩም፣ እናማዕበለውን እንተ ከደ፣ ንጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከፍልጠኩም እዩ። ሃካያትን ዘየፍርዩንውን ኣይክትኮኑን ኢኹም” (2ጴጥ 1:5-8)። እዚ ይጽንሓለይ ዘይበሃል ኣገዳሲ ተግባራዊ መምርሒ ክኾነና ይግባእ። እምነት ብዘይግብሪ ምውቲ ስለዝኾነት፣ ነዚ ግሩም ትምህርቲ ቅዱስ ጳውሎስውን ብምስትውዓል ተረዲእና ኣብ ግብሪ ከነውዕሎ ንጽዓር።“ብዘተረፈ ኣኅዋተይ ሓቂ ዘበለ፣ ርዝነት ዘለዎ ኩሉ፣ ቅኑዕ ዘበለ፣ ንጹሕ ዘበለ፣ ተፈታዊ ዘበለ፣ ሠናይ ዜና ዘለዎ ኩሉ፣ ብሉጽ ወይ ምስጉን ነገር እንተ ኣልዩ፣ ብዛዕባ እዚ ነገርዚ ሕሰቡ። ነቲ ካባይ ዝተመሃርኩምዎን፣ ዝተቐበልኩምዎን፣ ዝሰማዕኩምዎን፣ ኣባይ እውን ዝረኣኹምዎን ነገር ኩሉ ግበርዎ፣ ኣምላኽ ሰላም ከኣ ምሳኻትኩም ኪኸውን እዩ” (ፊል 4:8-9)። ኣብ መወዳእታኡ ከኣ፣ ናይቲ ንሕያዋንን ንሙታንን ክፈርድ ብክብሪ ዝመጽእ መዽኃኔ ዓለም ጥዑም ድምጺ ክንሰምዕ ኢና። እታ ናይ መጨረስታ መምዘኒ ክርስትያናዊ ሕይወትና ግብራዊት እምነትና እያ ክትከውን እሞ፣ ዕለት ዕለት ብዝከኣለና መጠን፣ ነቲ ክርስቶስ ዝሃበና ሓዲስ ትእዛዝ፣-ብፍቕሪ እግዚኣብሔርን፣ ብፍቕሪ ብጻይን-ንነብር እንተኮይንና፣ “ሽዑ እቲ ንጉሥ በየማኑ ንዘለው፣ ‘ኣቱም ናይ ኣቦይ ብሩኻት’ እቲ ዓለም ክፍጠር ከሎ ዝተዳለወልኩም መንግሥቲ ክትወርሱ ንዑ። ምኽንያቱ ከኣ ጠምየ ኣብላዕኩምኒ፣ ጸሚአ ኣስተኹምኒ፣ ጋሻ ኮይነ መጺአ ተቐበልኩምኒ፣ ዓሪቐ ከደንኩምኒ፣ ሓሚመ በጻሕኩምኒ፣ ተኣሲረ ኣጽናናዕኩምኒ----እቲ ንሓደ ካብዞም ዝነኣሱ ኣኃዋተይ ዝገበርኩምዎ ንኣይ ከምዝገበርኩምዎ፣ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ”(ማቴ 25:34-36) ክብለና ከሎ ዓብይ ሓጐስ ክስምዓና እዩ።
ንኩልና ብሩኽ ሓንሰ-መስቀለ ይግበረልና። ነዚ ሓዲስ ዓመት ከኣ፣ ዓመት ራህዋን ጽጋብን፣ ዓመት ፍትሕን ሰላምን፣ ይግበረልና።
ኣቡነ መንግሥተኣብ ተስፋማርያም
ሊቀ ጳጳሳት ዘመንበረ ኣሥመራ


text:
መራሕቲ ኣባል ውድባት ኢህወዴግን ኣጋር ውድባትን ትማሊ ሰንበት ስምምዕ ተፈራሪሞም።ብዘይካ ናይ ክልል ትግራይ መራሒ ፓርቲ ህውሓት፣ናይ ኩለን ክልላት መራሕቲ ፓርቲታት ነቲ ስምምዕ ፈሪሞም ኣለው።
ነቲ ስምምዕ ዝፈረሙ መራሕቲ ሸሞንተ ፓርታት ንዝፈረሙዎ ሰነድ ንህዝቢ ወግዓዊ ገይሮም ኣለው።
ኣብቲ ስነስዓት መደረ ዘስምዑ ኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ኦሮሞን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ‘ንፅባሕ ንጠራጠር እንተድኣ ኮይንና እቲ ለይቲ እውን ኣይወግሕን’ ኢሎም።ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ወሲኾም ብዙሓት ንፓርቲ ብልፅግና ዝፀልኡዎ ንስርቂ ስለዝፅየፍ እዩ እውን ኢሎም ።
“መብዛሕቲኦም ንብልጽግና ዝቃወምዎን ዝፀልኡዎን ብግልፂ ቋንቋ ሌብነት ፀያፍ እዩ፤ዘይሰርሕ፣ዘይተግህ፣ሰነፍ ምሳና ክቕፅል ኣይክእልን ዝብል ብፅሑፍ ዝተቐመጡ ሓሳባትና ንሰነፋት ዘፍርሕን ዘባህርርን እንተኾነ እውን ብምትጋህ፣ብምስራሕ ክዓብዩ ንዝደልዩ ግን ተስፋ ዝህብ ውድብ እዩ።”
ኣብቲ ስነስርዓት ፊርማ ዘይተረኸቡ ኣቦ መንበር ገዛኢ ፓርቲ ክልል ትግራይ ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ይካየድ ዘሎ ውህደት ዘይኮነስ ምስረታ ሓዱሽ ፓርቲ እዩ፤እቲ መስርሕ እውን ሕጋዊ ኣይኮነን ምባሎም ይዝከር።
ናይ ኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ምኽትል ኣቦ ወንበር ኣቶ ለማ መገርሳ’ውን ነቲ ውህደት ከምዘይቕበልዎ ሓቢሮም ኣለው።ንሶም ”እቲ ውህደት ጌጋ እዩ፤ትኽክል እንተዝኸውን እውን እዋኑ ሕጂ ኣይኮነን” ኢሎም።ንናይ ምድማር ፍልስፍና ከምይዘይቕበሉዎ ዝገለፁ ኣቶ ለማ መንግስታዊ ስልጣኖም ብምሓዝ ንልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምምራሕ ሎሚ ሶኑይ ዋሽንግተን ኣቲዮም ኣለው።


text:
ሕድሪ
ሕድሪ እብለኩም ንኹሉኹም ተቓወምቲ ውድባት፡
ሕድሪ እብለኩም ንኹሉኹም በርገሳውያን ማሕበራት፡
ሕድሪ ምእንቲ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ቁኑዕ ሕሰቡ፡
ሕድሪ ምእንቲ ስንኩላት ሓርነት ተሰማምዑ፡
ሕድሪ ምእንቲ ኣብ ዓባይ ናዅራ ኤርትራ ዝርከቡ እሱራት ሕበሩ፡
ሕድሪ ምእንቲ ኣብ ስደት ዝሳቐ ዘሎ ዝሓይሽ ምኸሩ፡፡
ኪዳን ድሕነት ህዝቢ ኤርትራ ንኽትኮኑ ዘልኣለማዊ ዘይርሳዕ ታሪኽ ክትገድፉ ሕድሪ እብለኩም ፍልልያትኩም ኣጽብቡ፡፡
ኣቦ መንበር ኪዳን ሑሰን ከሊፋ ዝሀቦ ቃለመጠይቕ፡ ሀገራዊ ዋዕላ፡ ኩለን ውድባትን በርገሳውያን ማሕበራትን ካህናትን ዓበይቲ ዓድን ወዘተ…. ዝካፈልዎ ከም ዝኸውን ምግላጹ ዓቢ ተስፋ ዝህብ ኮይኑ ረኺበዮ፡፡ ወዲ ሰብ በተስፋ እዩ ዝነብር፡ ከምቲ ዝሃብዎ ኣብ ግብሪ እንተድኣ ውዒሉ ብሓቂ ተስፋ ዝህብ እዩ፡ እምባአር ተስፋ ኮይኑ ከይተርፍ ኣብ ሓጺር ግዜ ከም ዝፍጸም ግበሩ፡፡ ኣብዚ እዋንዚ ኣባናን ከባቢናን ኣብ ጥርዙ በጺሑ ዘሎ ናይ ውግእ ቅልውላው ንህዝብና ራዕዲ ፈጢሩሉ ኣሎ፡ ስለዚ ቅርሕንትን ህርፋን ስልጣንን ደምስስዎ፡ ሕድሪ ቅኑዕ ክትሓስቡ፡ ፈልልያትኩም ኣጽቢብኩም ስመሩ፡፡ ኪዳን ጉባኤኹም ኣብዚ ወርሒ ታሕሳስ ክተካይዱ ኢኹም ይስማዕ፡ ሕድርኹም ኪዳን ልብኹም ኣንጺሕኩም፡ ጉባኤኹም ኣካይዱ፡ መሰረታትኩምን ህዝብኹምን ዝሕጐሰሉ ዕዉት ጉባኤ ክገብረልኩም እምነየልኩም፡፡
መሰረታት ናይ ኩለን ውድባት ንመሪሕነታትኩም፡ ቅርሕንቶምን ህርፋን ስልጣንን ወጊደን ጠርናፍን ኣድማዕን ሓያል ናይ ሓባር ግንባር ንኽኾና፡ ብርቱዕ ተጽዕኖ ክንገብረሎም ሕድሪ እብል፡፡ እቲ ጉድለት ንመሪሕነታት ጥራይ ምሃብ ገዲፍና፡ ንሕና መሰረታት ቀዳምነት ነቲ ህዝብና ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ዘሕልፎ ዘሎ ሕሉፍ ስቓይ ንምድሓን እንታይ ገርና፡፡ መሪሕነትኮ ንመሰረታተ ከይሓዘ መሪሕነት ክኸውን ኣይክእልን እዩ፡ ንሕና መሰረታት ንዝመረጽናዮም መሪሕነት ንጉድለታቶም መሚና በቅንዕናን ትብዓትን ንኣርሞም፡ ነቲ እንደልዮ ኣብ ግብሪ ከውዕልዎ ነገድዶም፡ ንንቀፎም፡፡ ልቢ ምዕባይን ዕርክነትን ሕውነትን ክንሕሉ ክንብል ነቲ ቃልሲ ነድክሞ ኣሎና፡፡ ኣዕሩኽትናን ፈተውትናን ስለ ዝኾኑ ዝፍጽምዎ ጌጋታት ብዐይንና እንዳረኤና ብእዝንና እንዳሰማዕና ከይብሉኒ ብምባል ኣፍና ክንሕዝ ከሎና ነዚ ዝካየድ ዘሎ ድኹም ቃልሲ መሊሰና ነድኩሞ ኣሎና፡ ጌጋ እንዳረኤኻ ሱቕ ምባል፡ ብሓሶት ምምስካር እዩሞ ሓጢኣት እዩ፡፡ ስለዚ ንሕና መሰረታት ሕልናና ንመርምር፡፡
ኣቱም ኣብ ኪዳን ዘየለኹም ኣብ ክንዲ ሓምሻይ ሻዱሻይ ርእስኹም ኮንኩም ውድብ ኢና እንዳበልኩም ንህዝቢ እንዳኣደናገርኩም ንኣብ ኪዳን ዘለዋ ውድባት ክትሓምዩን ክትዘልፉን ንህዝቢ ተስፋ ዘቕርጽ ቃላት ብጽሑፍ ይኹን ብቓል ክትጥቀሙ ምውዓል፡ ነንሕድሕድኩም ተማኺርኩም እንተ ትጥርነፉ፡ ሓደ ሓያል ውድብ ምኾንኩም፡፡ እቲ ዘገርም መብዛሕትኹም ዝላዓለ ደረጃ ትምህርቲ ዝበጻሕኩም ኢኹም፡፡ ፋሕ ኣቢሉኩም ዘሎ ኣንነት፡ ኣነዶ ምስዚኦም ዝብል እዩ፡፡ ብዙሓት ከማኹም ሙሁራት ስድራበቶምን ናብርኦም ዛሕዚሖም ይቃለሱ ኣለዉ፡ ንስኻትኩም ካኣ ትሕትና ግዝኡ፡፡ እዚ ክሳብ ዘይገበርኩም ምሳርሒ ህግደፍ ኢኹም፡፡ ጌጋታት ናይ ውድባት ይኹን ናይ በርገሳውያን ማሕበራት ብኣገባብ ነቐፈታትኩምን ሃናጺ ሓሳባትኩምን ክተቕርቡ መሰልኩምን ሓላፍነትኩምን እዩ፡፡
ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና
ፍስሓጽዮን ደስታ
03.12.06
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2497


text:
ካብ ታሕሳስ 2019 ጀሚሩ ኣብ ዓለም ሓደ ሓድሽ ቫይራስ ኮረና ይዝርጋሕ ኣሎ።
ንመብዛሕትኡ ቀሊል ሕማም ይገብረሉ
ንመብዛሕተኦም ሰባት ሰዓልን ረስንን ዘለዎ ባዕሉ ዝጠፍእ ቀሊል ሕማም ዝገብረሎም ኮይኑ ንገሊኦም ግና ጸገማት ምስትንፋስን ነድሪ ሳምቡእን (ኒሞንያን) ዘለዎ ብርቱዕ ሕማም ይገብረሎም።
እቲ ቫይረስ ምስ ዝሓመመ ሰብ ቀረባ ምርኻባት ምስ ዝህሉ ወይ ብነጠብጠብታዊ ለብዒ ማለት እቲ ዝሓመመ ሰብ ምስዝስዕል ወይ ሕንጥሸው ምስዝብል ይመሓላለፍ።
እቲ ምልክት ሕማም መብዛሕትኡ ግዜ ቀሊልን ሓደ ሰብ ምስተለኽፈ ድማ ድሕሪ ኣስታት 5 መዓልትታት ይረአ።
እቶም ምልክታት ሕማም ግን ቅድሚ ወይ ድሕሪ ሓሙሽተ መዓልትታት’ውን ክረአዩ ይኽእሉ እዮም።
ኮቪድ-19 ሓፈሻዊ ስምዒት ሕማም ዝፈጥር ሓደ ወይ ዝያዳ ካብ’ዞም ዝስዕቡ ምልክታት ሕማም ኣለዎ:
• ምስዓል
• ረስኒ
• ናይ ምስትንፋስ ጸገማት
• ነድሪ ኣፍንጫ
• ቃንዛ ጒረሮ
• ሕማም ርእሲ
• ቃንዛ ጭዋዳን ቃንዛ መላግቦ ዓጽምን
• ዕግርግር(ቅልሽልሽ)
ንኣረገውቲ ከቢድ ሕማም ክገብረሎም ይኽእል እዩ
ንገሊኦም ግን እቲ ሕማም ጽንኩር ስለ ዝኸውን ጸገማት ምስትንፋስን ነድሪ-ሳንቡእን(ኒሞንያን) ይገብረሎም።
እቶም ጽንኩር ሕማም ዝገብረሎም ሰባት መብዛሕተኦም ኣረገውትን ልዕሊ 80 ዕድመ ኣለዎም። ወላ’ውን ሓዳሪ ሕማም ልብን ሓዳሪ ሕማም ሳምቡእን ወይ መንሽሮ ዘለዎም ሰባት ጽንኩር ዝኾነ ሕማም ይገብረሎም እዩ።
ነብስኻን ኻልኦትን ንምክልኻል ዝኾና ሸውዓተ ቀለልቲ ምዕዶታት:
1. እንተ ሓሚምካ ወይ ቀሊል ምልክት ሕማም ከም ቃንዛ ጐረሮ፡ ምስዓል ወይ ነድሪ ኣፍጫ(ዓፍ-ዓፍታ) እንተለካ ኣብ ገዛኻ ኩን። ምስ ሓወኻ’ውን እንተኾነ ብውሑድ 48 ሰዓታት ኣብ ገዛኻ ጽናሕ።
2. ኣእዳውካ ሳምናን ውዑይ ማይን ገይርካ እንተወሓደ ን20 ካልኢት(ሰከንድ) ምሕጻብ ኣዘውትር።
3. ኣእዳውካ ክትሕጸብ ተኽእሎ እንተዘየለ፡ ናይ ኢድ ኣልኮሆል ተጠቐም።.
4. ካብ ጥቓ ዝሓመሙ ሰባት ምዃን ተቖጠብ።
5. ኣዒንትኻን ኣፍንጫኻን ኣፍካን ካብ ምሓዝ ተቖጠብ።
6. ክትስዕል ወይ ሕንጥሸው ክትብል ከለኻ ቅድሚት ጒንቦ ኢድካ ወይ ወረቐታዊ መንዲል(ቲሹ) ተጠቀም።
7. እንተ ሓሚምካ ወይ ምልክት ሕማም እንተለካ፡ ኣረገውቲ ካብ ምብጻሕ ተቖጠብ።
ኣገደስቲ ቊጽሪ ተሌፎናት
• ብዛዕባ ኮቪድ-19 ሓፈሻውያን ሕቶታት እንተለካ 113 13 ደውል።
• ኣብ ገዛኻ ኮይንካ ጽሬትካ ክትከናኸን እንተ ዘይኪኢልካ ንሕክምናውን ክንክናውን ምኽሪ 1177 ደውል (ሽወደንኛን እንግሊዝኛን)።
• ሰጋእታ ሕይወት ኣብ ዝህልወሉ ኲነታት 112 ደውል።
እዋናዊ ሓበሬታ መልሲ ናይ ዝውቱራት ሕቶታት ኣብ’ዚ ተመልከት www.folkhalsomyndigheten.se/ covid-19


text:
ብዋሕዲ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ኣብ ከቢድ መዋጥር ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ዜጋታት መንበርን ናይ ትካላት ኣባይትን ብምህናጽ ክሸጠሎም መዲቡ ከምዘሎ ጎስጓስ የካይድ ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣቐዲሙ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ዜጋታት ብቦንድን ካልእ መልክዓትን ንዝዓደግዎ መሬት፣ ኣባይቲ ንክሰርሓሎም ዝወሰዶ ኩንትራት ከይዛዘመ ልዕሊ 10 ዓመታት ኣቝጺሩ ክነሱ፣ እንደገና ናይ ወጻኢ ሸርፊ ንምውህላል ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ደገፍቲ መንግስቲ ኣባይቲ ሃኒጹ ክሸጠሎም ምዃኑ ይገልጽ።
እንተኾነ ብሰንኪ እቲ ኣቐዲሙ ዝነበረ ንብዙሓይ ዘጉሃየ መስርሕ ምዕዳግን ምህናጽን ኣባይትን በሰልኡ ከሓወየ፣ መንግስቲ እንደገና ብህግደፍ ብዝውነና ኩበንያታት ህንጻ ኣባይቲ ሰሪሐ ክሸጠልኩም’የ ምባሉ ጥርጣረታት ፈጢሩ ይርከብ።
ድሕሪ እገዳ ባይቶ ጸጥታ፣ ኤምባሲታት መንግስቲ ኤርትራ ክልተ ካብ ሚእቲ ምእካብ ከቛርጽዎ መንግስታት ሃገራት ምዕራብ ጸቕጢ ድሕሪ ምግባሮም፣ ደገፍቲ ህግደፍ ናብ ኤርትራ ኣብ ዝኸድሉ ክልተ ካብ ሚእቲ ክኸፍሉ’ዩ መምርሒ ዝመሓላለፈሎም ዘሎ።
ነዚ ሓድሽ ክስራሕ ምዃኑ ዝግልጸ ዘሎ ኣባይቲ ክዕድግ ዝደሊ ደጋፊ ህግደፍ ድማ ክልተ ካብ ሚእቲ ከምዝኸፈል ዘረጋግጽ ሰነዳት ብምቕራብ 25 ሚእታዊት ዋጋ እቲ ዝስራሕ ገዛ ብምኽፋልን ምዝገብ ከምዝክእል’ዩ ብመንገዲ ኤምባሲታት ዝሕበር ዘሎ።
ኣቐዲሙ ንተጋደልቲ ተባሂሉ ኣብ ማይ ሕጹ ዝተጀመረ ምስራሕ ኣባይቲ ከይተዛዘመ 10 ዓመቱ ኣቑጺሩ ክነሱ፣ ብሃንደበት ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ደገፍቲ ህግደፍ ኣባይቲ ክሰርሓሎም ምውሳኑ፣ መንግስቲ ኤርትራ ጸገም መንበሪ ኣባይቲ ከቓልል ዘይኮነ፣ ገጢምዎ ዘሎ ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ሰርፊ ንምምላእ ጥራይ ምዃኑ’ዮም ሓያሎ ወገናት ዝገልጹ።
ነቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነብር ህዝቢ ጸገም እቲ ከቢድ ጾር ኮይንዎ ዘሎ ክራይ ኣባይቲ ንምፍታሕ ዝኾነ ፖሊሲን ውጥንን ዘይብሉ መንግስቲ ኤርትራ፣ ጸገም መንበሪ ኣባይቲ ንምቕላል ነቶም ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ደገፍቲ ህግደፍ መንበሪ ኣብይቲ ክሃንጽ’የ ምባሉ ኣሽኻዕላል ምዃኑ’ዮም ሓያሎ ኤርትራውያን ኣብ ማሕበራዊ ሜድያትት ዝገልጹ።
መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ሕጂ ንደገፍቱ ኣብ ከባቢታት ኣስመራ ክሰርሓሎምየ ዝብሎ ዘሎ ኣባይቲ ብናጻ ጉልበት ሃገራዊ ኣገልግሎት ከካይዱ ብምውጣኑ’ውን ካልእ ዘተሓሳስብ ጉዳይ’ዩ።


text:
ኣብ ጀርመን ኣብ ሓደ ስደተኛታት ዝዕቆቡሉ መዓስከር ብዝተላዕለ ባርዕ ሓዊ፣ ብውሑዱ 19 ሰባት ከምዝቖሰሉ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
እቲ ኣብ ከባቢ መዓርፎ ነፈርቲ ከተማ ካስል ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት 120 ዝኾኑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ዝነብሩሉ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ማዕከን ሓበሬታ ቢልድ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ መብዛሕትኦም ካብቶም 19 ሰባት ብብከላ ትኪ ክጥቅዑ እንከለዉ 5 ካብኣቶም ኣብ ሆስፒታል ተዓቚቦም ከምዘለዉ ሓቢሩ።
ጠንቂ’ቲ ባርዕ ሓዊ ገና ኣብ ምጽራይ’ኳ እንተሎ፣ ፖሊስ ከተማ ካስል ኣብ ዝሃቦ ኣፈናዊ ገምጋም፣ ሓደ ኤርትራዊ ምስ ካልኣዩ ሶማላዊ ኣብ ዝቕመጡላ ክፍሊ ዝተላዕለ ምዃኑ’ዩ ዘመልክት።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ስደተኛታት ክቱር ጽልኢ ዘለዎም ሕሉፋት የማናውያን ተኸታታሊ መጥቃዕታት ከካዪዱ ጸኒሖም’ዮም። ኣብ ዓመተ 2016 ጥራይ ልዕሊ ሚእቲ መጥቃዕታት ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ከምዝተኻየደ ጸብጻባት’ታ ሃገር የመልክቱ።
እንተኾነ ናይዚ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዝተላዕለ ባርዕ ሓዊ፣ ኢድ ናይ’ዞም ኣብ ስደተኛታት ክቱር ጽልኢ ዘለዎም ጀርመናውያን ከምዘይብሉ ፖሊስ ከተማ ካስል ኣፍሊጡ’ሎ።
ካብ ሃገራት ኤውሮጳ ጀርመን ዝበዝሐ ቁጽሪ ስደተኛታት ዝተቐበለት ሃገር እያ። እንተኾነ ሕሉፍ የማናዊ መርገጺ ዘለዎም ፖለቲካውያን ውድባት’ታ ሃገር ንጉዳይ ስደተኛታት ከም ቀንዲ መሳርሒ ብምጥቃም ኣብ ደገፍቶም ጽልኢ ክዘርኡ ምጽንሖም ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።