text:
እዞም ቀንዲ ልኡኻት ባዕዳውያን “ኤሊት” ህግደፍ እዚኣቶም፣ ብብጊሓቱ ነብሶምን መንነቶምን ሸይጦም ግዳይ ቶዃሉ ጽዮናውያን ዝኾኑ ክናናን ምናናን እዮም። ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም፣ ተጋዳላይ ብገርሁ ከሎ፣ መደብ ጽዮናውያን ተኾልኲሎም፣ ንህዝቢ ኣግኣዝያን ንኸጥፍኡ ዝተመልመሉ ካብ ኣሜሪካን ኢትዮጵያን ተላኢኾም ንሜዳ ዝተላእኩ ወይጦታት እዮም። ገናውን፣ ተልኡኽኦም ክሳብ መወዳእታ ነቲ ከባቢ ንባዕዳውያን ንኸረክቡ ተዓጢቖም ዝጕዓዙ ዘለው ቀንዲ ዕሱባት ጽዮናውያንን ግንከኣ ዋናታት ትካል ማፍያ ህግደፍ እዮም።
እዛ ንነብረላ ዘሎና ዓለም ዋናታታ እቶም መሃንድሳት ጽዮናውያንን ሃጸያውያን ዝኾኑ፣ “ኤሊት“ ዝብሃሉ ስዉራት ሓይልታት እዮም። ንጭፍራ ህግደፍ ከም ትሑታት ደርቢ “ኤሊት“ ሊኢኾም ግና፣ ብፍላይ ነቲ ኣካል ህዝቢ ኣግኣዝያን ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብሓፈሻ ድማ ንህዝቢ ትግራይ ታሪኹ ንኽሓኩ ገልዳሕ ይብሉ ኣለዉ።
እቲ ቀንዲ ዓላማ “ኤሊት“ ድማ ብረቂቕ ውዲት፣ ማለት ብሓንጎል ተጠቒሞም፣ ንኣእምሮን ቀልብን ዋናታት ባህርያዊ ጸጋ (ሪሰዎርስ) ዝኾኑ ደቀባት ሓንቲ ትንኣስ ትዕበ በዘየገድስ፣ ጥራይ ባህርያዊ ጸጋ ዝተዓደለት ትኹን እምበር፣ ነታ ሃገር ተቛጻጺርካ፣ ነቲ ባህርያዊ ሃብታ ንምዝማት ጥራይ እዩ። ሃገርና ኤርትራ እምብኣር በቶም ነፋጣት ጭፍራ ህግደፍ ዘይኮነስ፣ እቶም ላዕለዎት “ኤሊት“ ጽዮናውያን ጎይቶቶም ን“ኤሊት“ ጭፍራ ህግደፍ ከቲቦም ዝልኣኹዎምን እያ ትግዛእ ዘላን ህዝባ ድማ ዝጸንት ዘሎን። እወ ህዝቢ ኣግኣዝያን ግዳይ መንነቱን እምነቱን ጅግንነቱን ሃይማኖቱን ኮይኑ፣ በቶም ዓበይቲ “ኤሊት“ ዝብሃሉ ስዉራት ሓይልታት ቾፕላ ተባሂሎም ዝተዋፈሩ ማፍያ ህግደፍ እዩ ዝዋረድ ዘሎ።
እቲ ዋና ውዲታዊ ፕሮጀክት እዞም “ኤሊት“ ዝብሃሉ ስዉራት ሓይልታት እምብኣር፣ ነዞም ኣብ ኤርትራ ዝገዝኡ ዘለው ንኣሽቱ ወኻሩ ግንከኣ ብ”ኤሊት” ዝፍለጡ፣ ከቲቦምን፣ ነቲ ፕሮጀክት ጥፍኣት ብድሕሪ መጋረጃ ኰይኖም ይከታተሉዎ ኣለው። ብኾፎም ከለው ድማ ወርቅናን ካልእ ባህርያዊ ሃብትናን ካብ ገዛእ ግራትናን መሬትናን ጓሕጒሖም ይየዘምቱዎ ኣለው። ውሃብቲ ፍቓድን ዓደልቲ ንብረትን ድማ እቶም ደቀባት ዘይኮኑ፣ ግንከኣ ብጽዮናውያን ዝተመልመሉ ማፍያ ከብዲ ዓዲ እዮም።
እቶም ቀንዲ ልኡኻት ባዕዳውያን ኤሊት ህግደፍ ትፈልጡዎምዶ??
-
እቶም ንዓለም ክቆጻጸሩዋ ዝደልዩ፣ ዘለው መሃንድሳት ጽዮናውያንን ሃጸያውያንን፣ ኣብ ኤርትራ ክመርሕ ዝግብኦ ልቀ-ሰብ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም መልሚሎም ዝጠፍጠፍዎ ጥራይ ከኸውን ከሎዎ። እወ፣ ብመንነቱ ድማ ጽሩይ ወደባት ሰራየን፣ ሓማሴንን ኣከለጉዛይን፣ ሰኒሒትን፣ሳሕልን፣ባርካን፣ሰምሃርን፣ደንከልን ክኸውን ብፍጹም የብሉን። መኽንያቱ እቲ ወደባት ንህዝቢ ስለዝሓሊ ንህዝቡን ንሃገሩን ንባዓዳውያን ኣሕሊፉ ከኣ ከምዘይህብ፣ ኣብ ታሪኽን መንነትን እቲ ህዝቢ ተመርኲሶም፣ ብመጽናዕትን ምርምርን ዝለዝበጽሑዎ፣ ግድነት እዮም ወይ በዲኡ ወይ በብኡ ካብ ካልእ ዝተወልደ ወይ ድዓላ መልሚሎም ኣብ ስልጣን ከብጽሑዎ።
ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብታ ብባሕርን ኣፍላጋትን ዝተማእከለት፣ ግንከኣ ብባህርያዊ ጸጋ ዝበልጸገት ንእሽቶ ሃገር ከምዝነብርን፣ ንዘመናት ዝኣክል ድማ ብባዓዳውያን ከይተደፍረ ዝጸንሐ ህዝቢ ከምዝኾነን፣ ካብ ኣምሆ ዘመን ማለት ካብ ቅድሚ 200 ዓመታት እዮም ኣለልዮሞ ነይሮም። ድሕርቲ ክንደይ ውግእን ኲናትን ግና፣ ሎሚ ዛጊት እቶም ንርስቶምን ባሕሮምን መንነቶምን፣ ባህሎምን ፣ ሃይማኖቶምን ካብ ወራር ባዕዳውያን ተኻላኺሎም ንመዋል ዓቂቦም ዝጸንሑ ጀጋኑ ስለዘጥፍኡ፣ ነዞም፣ ኣብታሕቲ ተጠቒሶም ዘለው ማሕበር ሰይጣን መልሚሎም፣ ነዚ ፈሪሃ እግዚኣብሔር ዘለዎ ጭዋን ህዝቢ ኣግኣዝያን ደይመደይ ኢሎም፣ ንኸጥፍኡዎ ኣዋፊሮምልና ኣለው። ገረብ ብሓኽላ!!!
በዚ መኽንያት እዚ ድማ፣ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ካብ ትግራይ ዝተወልዱ ልኡኻቶም ሓለውቲ ሕዛእቲ ጥራይ እዮም ኣላሽ ከብሉዎ ዝኽእሉ ካብ ዝብል መጽናዕትን ምርምርን ተበጊሶም፣ ነዞም ቅልውላው ወለዶ ዘማሰኖም ካብ ትግራይ ዝተወልዱ ግንከኣ ንህዝቢ ትግራይ ዘይውክሉ ማፍያ ኣዋፊሮም፣ ነቲ ህዝቢ ትኣምኖ ልኢኽካስ ኣይትጠራጠር ከምዝብሃል፣ እሙናት ኮራኹር ሰለይቲ ልኢኾም፣ እንሆ ንህዝቢ ኤርትራ ሰጥለበጥ ኣቢሎም ምግዛእ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ወለድኡ ከይተረፈ ከጽንቱዎ ገልዳሕ ይብሉ ኣለው። እወ፣ እቶም ምዕራባውያን ንህዝቢ ኣግኣዝያን ኣብ ኲናት ዶጋሊን ዓድዋን ስለዝፈተኑዎ፣ ብኣካል እንተድኣ ወሪሮሞ ንህይወቶም ስለዝሰግኡ፣ ነዞም መንነት ኣልቦ ዝኾኑ ክናናን ምናናን ቾፕላ እንዳበሉ ይምንቁሱዎ ኣለው።
እቶም ቀንዲ ሎሚ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከም ባልዕ ባርኖሳይ ኮይኖም፣ ብዘይ ንሕስያ ንህዝቢ ኤርትራ ንኸጽንቱዎ ምስ ባዕዳውያን መብጽዓ ኣትዮም ዕንክሊል ዝብሉ ዘለው፣ እዞም ዝስዕቡ ብስለላ መርበብ ጽዮናውያን ዝሰልጠኑ ካብ ብኣእምሮኦም ብሕምብርቶም ጽሓስቡ፣ ንብረት ባዕዳውያን እዮም።
-
ወለዶን መበቆልን ሰላዪ ኢሰያስ ኣፈወርቂ
-
ወለዶን መበቆልን ኢሰያስ ኣፈወርቂ ካብ እንዳ ንጉስ የውሃንስ 4ይ እዩ። ምዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ክሳብ ሎሚ ብስም የውሃንስ 4ይ ይጽዋዕ ኣሎ። እሞ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ካብ ዘርኢ ትግራይ ስለዝኾነስ ንህዝቢ ትግራይ ረብሓ ማለት ድዩ። ኢሰያስ ትግራዋይ ስለዝኾነ፣ ህዝቢ ትግራይ ካብ መግዝእቲ ኢሰያስ ዝረብሖ እንታይ እዩ? ደጃዝማች ምርጫ ወልደኪዳን: ንጉስ የውሃንስ ምርጫ ወልደኪዳን፤ ንደጃዝማች ማሩ ምርጫ ወልደኪዳን: ኣብርሃ ሓጎስ ምርጫ: ንደጃዝማች ሰለሙን ኣብርሃ: ንመኮንን ኣብርሃ ሓጎስ: ንኣፈወርቂ ኣብርሃ ሓጎስ:ንሓጎስ ኣብርሃ ሓጎስ ወለደ:: ኣፈወርቂ ኣብርሃ ሓጎስ ዝወለዶም ድማ: ኣማረ ኣፈወርቂ ኣብርሃ: ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ: ኣማኑአል ኣፈወርቂ ኣብርሃ: ብሰንኪ ኢሰያስ ከምዝሞተ እዩ ዝፍለጥ። ኤርምያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ: ጽገረዳ ኣፈወርቂ ኣብርሃ
እቲ ውዲት ጽዮናውያን፣ ንኢሰያስ ትግራዋይ መልሚሎም ከምጽኡዎ ከለው፣ ንህዝቢ ኣግኣዝያን፣ ትግራይን አርትራን ኣጻሊእካ፣ ቅድም ንህዝቢ አርትራ ኣጽኒትካ ብቐጻሊ ድማ፣ ነቲ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ኣሕዋት ዝኾነ ብጅግነቱን ብመንነቱን፣ ብሃይማነቱን ባህሉን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ መዘና ዘይብሉ ህዝቢ ኣግኣዝያን ኣጥፊእካ፣ ነቲ ዞባ ተቛጻጺርካ ባህርያዊ ጸግኡ ንምዝማት ጥራይ እዩ። ጸኒሓካ ድማ ህዝቢ ትግራይ ንምጥፋእ እዩ፣ ንምምንቋስ እዩ እምበር ንህዝቢ ትግራይ ረብሓ ኣይኮነን።.
ንመረዳእታ፣ ከምዚ ዝዓይነቶም መደብ ዕዮታት እዮም በቶም ዓሰብቱ መሃንድሳት ጽዮናውያን ንቢግ ብራዘር ኢሰያስ ዝውሃቡዎ። ኣብ ሜዳን ኣብ ውሽጢ ሃገርን ምሁራትን ለባማትን ደቀባት ተጋደልቲ ቀንጽሎም እሰሮም፣ ብስሚ ሰሚምካ ቅጠሎም። ነስመራ ምስኣቶኻ ስም ህዝባዊ ግንባር ብህግደፍ ተክኣዮ፣ ንሰራዊት ኣጣይሶ፣ ኣደስክሎ፤ ጸልጽሎ፣ ኣስማት ኣውራጃታት ደምስሶ፣ ኩናት ምስ ውያኔ ወልዕ፣ ውደባት ኤርትራ ንሃገራት ኣዕራብ ኣካርዮ፣ ሳዋ ወፍሪ ባርነት ገርካ ንመንእሰያት መሮር ኣስፍሮም፣ ንስኻ ብዘይ ተቓውሞ መታን ክትገዝእ፣ እቲ ህዝቢ ጸላኢኡ ምዃንካ ከለልየካ እንተድኣ ፈቲኑ ከኣ፣ ኣብያተ ማእሰርቲታት ሰሪሕካ ኣብኡ ዳጉኖ፣ ስራሕን ገንዘብን ድማ ሃግሮ። ማይ ሉቸ ከምዝስኣን ግበሮ። ወርቂ ብሻን ሃይኮታን ድማ እቲ ሽያጡ ጥረገንዘብ ኣብቲ ባንክታትና (BIS ኢንተርናሽናክል ባንክ ኦፍ ሰትለመንት ስዊዘርላንድ) ክመሓላለፍ ፈሪም ኢኻ። ወግዓዊ መንግስትነትን ከኣ ከይትገብር። ወዘተ. . . . . ።
-
ካብ 1969 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሩ፣ ሰላዪ ኣሜሪካን እንግሊዝን እስራኤልን ኮይኑ፣ ነቲ ብራእዪ ህዝቢ ኤርትራ ዝተተለመ፣ ግንከኣ ጸኒሑ ካብ ህዝቢ ብረቂቕ ውዲት ባዕዳውያን ተመንዚዑ፣ ትካል ባዕዳውያን ዝኾነ፣ “ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ” ንኽመርሕ ብስለላ መርበብ ሲ.ኣይ.ኤን ሞሳድን ተመልሚሉን ተዓሊሙን ንሜዳ ኤርትራ “የኛ ሰው በደማስቆ” ኮይኑ ዝተላእከ ሰላዪ እዩ። ንኢሰያስ ስድርኡ ትግራዎት እዮም። ኣቡኡ ተንቤን ኣዲኡ ድማ ጓል ዓድዋ እዮም። ንመስኪን ህዝቢ ትግራይ ንኽሕግዝ ኣይኮነን ግና ንሜዳ ወፊሩ፣ ወይ ክሳብ ሎሚ ዝኽድም ዘሎ። እኳድኣ ንህዝቢ ትግራይን ኤርትራን ብፍላይ ነዚ ክልተ ጥንታዊ ሓላው ወሰን (ጅግና ኲናት ደጓሊ፣ ኲናት ዓድዋ፣ ኲናት መተማ፤ ኲናት ግብጺ፣ ወዘት…) ዝኾነ ህዝቢ ኣግኣዝያን ንኸጽንት ዝተኸትበ መንነተ-ኣልቦ ሰላዪ እዩ። ገርሀኛ ህዝቢ ሓማሴን ንምዕንጃል ከኣ ከም ሓማሴናይ ኣምሲሎም ንሜዳ ልኢኾሞ። እንሆድማ ዛጊት ወለዶ ህዝቢ ሓማሴን የጽትንቶ ኣሎ። ካብ ሚእቲ እቶት ሚእቲ ሓሶት እናገበረ ግና ድሓን ጽባሕ ክወግሕ እዩ እንተዘይመትኩም ጥዕና ኣሎኩም እንዳበል የታልሎ ኣሎ።
-
ብዘይካ ሞትን ስደትን ጥሜትን ምዝመዛን ካልእ ኣዎንታዊ ረብሓ ግና ከቶ ዝገበረሉ የልቦን። እቶም መሃንድሳት ጥፍኣት ድማ ረቂቕ ፕሮፓጋንዳ እናኣካየዱ፣ ንርብሓኦም ክብሉ ኣብ ግዜ ሰውራ ምስይቲ ኩሉ ክፍኣቱን ስለላዊ ተግባሩን ስሙ ሰማይ ሰቒሎሞ። ሎሚ ከኣ ህዝቢ እንዳጥፍኤ ማሕበር ሕቡራት ኤውሮጳ ከይተረፉ፣ ንኢሰያስ ረዲኤት ይተኽዅቡሉ ኣለው። መኽንያቱ ድማ ኢሰያስ ኤውሮጳውያን ዝረብሕሉ ትካል ይሕሉ ስለዘሎ። ንመረዳእታ ፣ ዕደና ወርቂ ቢሻን ሃይኮታን ካምፓኒታት መጀመርያ ክትከል ከሎ ብፍቍድ ዓባይ ብሪጣንያ እዩ ተተኺሉ። እተን ዝተኸልኦ ካንፓኒታት ድማ ካብ ጀርመን እተን ዓበያ ብዓል ክሩብን ቲሶንን እየን ሰሪሐንኦ። እተን ወርቂ ዘማላልሳ ምዓበይቲ ናይጽዕነት ማካይን ድማ፣ እታ ዝዓበየት ወርቂ እትነግድ ደጉሳ እትባህል ካምፓኒ ዋና ቤት ጽሕፈታ ኣብ ሙኒክ እትርከብ እያ ትውንነን። እቲ ወቂ ምስተሸጠ ዝበዝሐ ዝግብቱዎ ድማ ኣብ ከናዳን ኒውዮርክን ለንደንን ዘለው ዝዮናውያን ርእሰማላውያን እዮም።
-
“ኩሉ ዓዲ ዘይብሉ ሓምሴን፣ ኣከለጉዛይ ወይ ሰራየ ይብል” ከምዝብሃል፣ እዚ ሰላዪ እዚ ድማ ከም “ወዲ ሓማሴን ወዲ ጸሎት ወረዳ ስሓርቲ” እንዳተባህለ ሰለይ ክብል ጸኒሑ። ካብ ኣምሆ ዘመን (ካብ 1969 ዓ.ም.ፈ.) ጀሚሩ ግና፣ ሓማሴናይ ተመሲሉ በቲ ባዕዳውያን ዘውጽኡሉ ውዲታዊ መደብ ዕዮ ተመሪሑ ንረብሓ ባዕዳውያን ብደም ህዝቢ ሓማሴን ክኽድም ሓግዩን ከሪሙን። አረ ሎምስ ስለላን ኮለላን ዲጂታላይዝድ ዝኾነሉ እዋን ኣርኪብና ስለዘሎና፣ ብቐሊሉ ካብቶም ኣብ ኣስመራ ዘለው ምዕራባውያን ኢንባስታት ክርከብ ከሎ፣ ካብ ፔንታጎን እንተርሓቖ ድማ ኣብ ቀጠር ገዛ ቀዪሮም ስለዘለው ንቀጠር ያ ኢሉ እዩ ብቀጥታ ውዲታዊ ሓበሬቲ ዝረክብ። ዋላ ኣብ ዕዲ ሃሎ ይኾብልል ወይ ኣብ ኣፍዓበት ብዘይ ጸገም እዩ እቲ ትእዛዛት ጎይተቱ ዝመጾ።
እቶም ማሕበር ሰይጣን ዝኾኑ መሃንድሳት ጽዮንነት፣ ነዚ ሰብዚ ብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም ክምልምሉዎ ከለው፣ ንዝንባሌ ገርሀኛ ግንከኣ ጅግና ህዝቢኤርትራ ብፍላይ እኳድኣ ንህዝቢ ሓማሴን ስለዘለለዩ፣ ብዘርኡን መበቆሉን፣ ውሽጣዊ ጸገማቱን ኣጽኒዖምን መርሚሮምን እዮም ኣሰልጢኖም ኣፋንየሞ። እዚ መንነተ-ኣልቦ ድያብሎስ ሰብዚ እምብኣር፣ ብብጊሓቱ መንነቱን መበቆሉን ዝሓኸኸ፣ ግንከኣ መንነት ጽዮናውያን ለቢሱ ንህዝቢ ኤርትራ ኣጽኒቱ፣ ንባዕሉ ግና ግዳይ ማፍያ ጽዮናውያን ኮይኑ ዘሎ ዘደንግጽ ሰብ እዩ። መንነትካ ብገንዘብ ሸጥካ መሳርሒ ባዓዳውያን ምዃን እሞ ብደም ህዝቢ ንረብሓ ባዕዳውያን ምኽዳም፣ ካብዚኣ ትኸፍእ ህፍረትን ሕንከትን የልቦን። ዘርኢ መርገም ክእንተድኣ ኮይኑ ግና ንኸብዱ ክብል ነብሱውን ይሽይጥ እዩ።
እዚ ድማ ማንም ወዲ ኤርትራ ኣይፍጽሞን እዩ ነዚ ስለዘለለዩ ድማ እዮም ጽዮናውያን፣ ሓማሴናይ ዘይኮነ ስለዝኾነ ብዘይ ተጉላብ ንኸገልግሎም መልሚሎም ዝኸተቡዎ። እዚ ሰብዚ ህዝብና ብገርሁ ከሎ ተመልሚሉ ንሜዳ ተላኢኹ። መሃንድሳት ስለላ ጽዮናውያን፣ ዝኣዘዙዎ ክፍጽም ማሕላ ስለ ዝመሓለ፣ ንህይወቱ ዋሕስነት ኢንሹራንስ ኣትዮምሉ እዮም። ካብቲ ተዋሂቡዎ ዘሎ ፕሮጀክት ህልቀት ህዝቢ ኤርትራ ምዒይ እንተድኣ ኢሉ ግና ከም ዝቕንጽሉዎ ኣፍሊጦሞ እዮም። ስለዚ እቲ ኩሉ ሰለላዊን ኮለላዊ ውደባ ባዕሎም እቶም መሃንድሳት ስለላ መርበብ ሲኣይኤን ሞሳድን እዮም ዘካይድዎ። ነፋጥ ኢሰያስ ድኣ ተውሳኺቱ ደይ ከም ሪሞት ኮንትሮል ኮይኑ እዩ ነቲ ፕሮጀክት ዝመርሖ ዘሎ። ዋላ ኣብ ዓዲ ሃሎ ይንበር ወይ ኣብ ናቕፋ ድማ ፣ ሎሚ ኣብ ዓለም እቲ ሓበሬታ ዲጂታላይዝድ ስለዝኾነ፣ ንኢሰያስ እቲ ሓበሬታ ካብ ጎይቶቱ ብቐሊሉ እዩ ብሳተላይት ዝመሓላለፈሉ። እቲ ገርሀኛ ህዝቢ ድማ ኢሰያስ ከም ሓደ መሎኮታዊ ብዓል ስልጣን ገሩ ይርእዮ ኣሎ። ካብ ኢሰያስ የድሕንኩም፣ ኢሰያስ በቶም መሃንድሳት ስለላ መርበብ ኣሜሪካን እስራኤልን ክሎንድ ኮይኑ እዩ። መሃንድሳት ሞሳድ ኣብ ቆርበቱ ከይተረፈ ቺፕስ ኣልጊቦምሉ እዮም። ከምዚ ኢልካ ክዝረብ ከሎ ግና ቡዙሕ ሰብ ጽውጽዋይ ገሩ እዩ ዝርእዮ። እዚ ሰብዚ እምባኣር ነዚ ፈሊጡ እዩ ገና ዘሽካዕሊል ዘሎ። እቶም ተዋፊሮም ዘለው ወይጦታት ብዓል ፎሮ ሓጎስ ፓይሎት ወዘተ . . . ድማ፣ ክሳብ ሎሚ ብዝዕባ ብድሕሪ መጋረጃ ኮይኖም ንኢሰያስ ቾፕላ ዝብሉዎ ዘለው ውዲታውያን ጽዮናውያን ብጭቕ ኢሎም ተዛሪቦም ኣይፈልጡን እዮም። መኽንያቱ ድማ ኣዋፈርቶም ብተዘዋዋሪ ሜላ ንሶም ስለዝልኣኹዎ እዮም። እቲ ህዝቢ ነቶም ማሕበር ሰይጣን ከየለለየ ኣብ ኢሰያስ ጥራይ ከምልኽ እሞ፣ ብኢሰያስ ኣሚኑ ድማ ዓሕ እናበለ ክሳብቶም ማሕበር ሰይጣን ጽባሕ ብባጽዕን ዓሰብን ኣቢሎም ዝወርዎ፣ ከይፈለጦም መታን ክጸንሕ እዩ እቲ ቀንዲ ውዲት።
-
የማነ ገብረ-መስቀል ክሳብ ኤርትራ በዞም ልኡኻት ሳጥናአል ህግደፍ፣ ካብ ሰራዊት ግዝያዊ ወተሃደራዊ ደርግ ነጻ ዘውጽኡላ ኣዋን፣ ኣብ ሃገር ኣንግሊዝ ደቂ ኣንስትዮ ንሎርድስ እንዳ ኣቃጠረ ድራር ዕለቱ ዝእቱ ዝነበረ ወዲኒ ሰብዩ። ኣብ ሃገር እንግሊዝ ክነብር ድሕሪ ምጽናሕ፣ ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ንኤርትራ ዝኣተወ፣ ብስለላ መርበብ ሃገር እንግሊዝ ኤም.ኣይ.6. ተመልሚሉ እዩ። እዚ ንብረት ሃገር እንግሊዝ ዝኾነ ሰብዚ፣ ኣብቲ ዝልዓለ ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ተወጢሑ፣ ንሃገር እንግሊዝ ጸብጻቡ ዘምሓላልፍ እዩ። እዚ ሰላዪ እንግሊዝ ሰብዚ እዚ፣ እውን ብመደብ እዮም ባዕዳውያን መልሚሎሞ። ኣዲኡ ካብ ኣውራጃ ዓጋመ ክትከውን ከላ፣ ኣብኡ ድማ ካብቲ ብህግደፍ ሎሚ ዞባ ደቡብ ተጠሚቑ ዘሎ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ፣ ኣብ ስመጃና እትርከብ፣ ሓንቲ ንእሽቶ ዳሽም እትብሃል ዓዲ እዩ መበቆሉ ይብሃል።
-
የማነ ገብረ-ኣብ ካብ ሰብዓታት ጀሚሩ፣ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ እዩ ክነብር ጸኒሑ። ብኢንጂነሪንግ ትምህርቱ ድሕሪ ምውዳኣ ኣብ ከተማ ስያተል ኣሜሪካ ኣባል ጴንጠ ኮይኑ ኣምላኽ ይባረኽ ክብል ክሳብ 1986 ዓ.ም.ፈ. ድሕሪ ምጽናሕ፣ ታዕሊም ስለላን ኮለላን ሲኣይኤ ኣጠናቒቑ ተዓለመ። ነቲ ስለላ መርበብ ኣዳልዮም ዝቐረብሉ ፕሮግራም ህግደፍ ተኾልኲሉ ድማ ብትእዛዝ ማእከላይ ስለላ መርበብ ኣሜሪካ ንሜዳ ኣተወ። ካብኡ ነታ ትካል ሲ.ኣይ.ኤይ. ዝኾነት ሰልፊ ህግደፍ መስሪተ። ማንኪ ሰላዪ ኣሜሪካን እንግሊዝን እስራኤን ኮይኑ ዝልዓለ ኣብ ትሕቲ ጎይትኡ ኮይኑ ንመንግስቲ ህግደፍ ዝውንን፣ ግንከኣ ጸብጻቡ ነተን ስለላ መርበባት በብእዋኑ ዘመሓላልፍ ከዳሚ ጽዮናውያን እዩ። እዚ ሰላዪ ሰብዚ ኣድኡ ወይዘሮ ገብሪኤላ ግጓል ዓድዋ ትግራወይቲ ኮይነን ኣብ ገጅረት እንዳስዋ ዝነበረን ነበራ። ነዚ ድቋላ ሰብዚ ካበይ ከምዝወለድኦ ንሰን ባዕለን ጥራይ እየን ዝፈልጥኦ። ወዲ ሓማሴን ንኽብሃለለን ግና፣ ንኣቶ ገብርኣብ ዝብሃሉ፣ ኣብቲ እንዳስዋ ዝቀላቐሉ ዝነበሩ፣ ብትውልዶም ዓዲ ሰጕዶ ዝኾነኑ፣ ምቕማጦም ግና ሽከቲ ዝኾነ ወደባት ሓማሴናይ ኣልጊባትሉ። እዚ ሰብዚ ንህበይ ምዓልዲ እንተዘይኮኑ፣ ንኣቶ ገብረኣብ ኹን ንደቂ ኣቶ ገብርኣብ ፈጺሙ ዘይመሳሰል፣ ብመንነት ቅልውላው ዝጠስጠ፣ ሎሚ ግና ጎብለል ኮይኑ ንወለዶ ህዝቢ ኤርትራ ዘጽንት ዘሎ ፣ ወገኑን ዓሌቱን ስለላ መርበብ ባዕዳውያን እምበር ባዕሉ ዘይፈልጦ ግንከኣ መንነተ ኣልቦ ዝኾነ ድያብሎስ እዩ።
ሓጎስ ገብረ-ህየት (ክሻ) ብኣዲኡን ኣቡኡን ካብ ኣውራጃ ተንቤን እዩ። እዚ ሰብዚ ኣብ ሰብዓታት ኣብ ሰንዓፈ ዝነበራ ሕትንኡ ብዓልቲ ስዋ ኣብቲ ሰተይቲ ስዋ ኮፍ ዝብሉሉ ጣውላ እንዳደቀሰ ክነብር ድሕሪ ምጽናሕ፣ ስዉኣ ሓዲሽ ወልደገርጊሽ ምስኡ ነስመራ ወሲዱ ገዛ ተኻርዩ ዘናብሮ ዝነበረ ምጻእተኛ እዩ።
-
ሓጐስ ገብሪሂወት ክሻ፣ ካብ መሸጣ ቆሎን ዋርድያ ማካይንን እብ ሚንስተር ቁጠባ
-
ሓጐስ ገብሪሂወት ክሻ ግን ጅግና ስዉእ ሓዲሽ ወልደጊዮርጊስ ንመቐለ ብስራሕ ምስ ከደ፣ ኣብ እንዳስዋ ኮማሪት ሓትንኡ፣ ኣብ ኮፍ መንበሊ ጣውላ ትዓምጺጹ ክሕድር ከሎ ስለዘደንገጾ፣ ክፉእ ርእዩ ተማሊእዎ ንኣስመራ መጺኡ።
ንእሽቶይ እንከሎ ድማ ኣብ ኣስመራ ሃያ ቆሎ! እንዳበለ ድራር እለቱ ይእክብ ነይሩ። ጸኒሑ ግና ዝሓለፈሉ ድሙስ ገብረማርያም ስሙ ከምዝብሃል፣ ንኣሜሪካ ኣተወ። ኣብ ዋሺንግቶን ዲሲ ርእሲ ከተማ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ከኣ፣ ኣብ ሓፋሽ ውድባት ተሰሪዑ፣ ንማሕበር ተማሃሮ ሰሜን ኣሜሪካ ዝበታተነ ኣርዮስ ሰላዪ ነበረ። እቲ ካብ ኩሉ ዘስደምም ድማ ንፍላስፋ መንግስትኣብ ኢስቕ፣ መራሒ ማሕበር ተማሃሮ ሰሜን ኣሜሪካ ዝነበረ፣ ካብ 5ይ ደርቢ ብፍኒስታራ ኣጽዲፉ ዝቐንጸለ፣ ገበነኛ ቀንጻሊን ሰላዪ ሲኣይኤን ተንቤናይ እዩ። እወ ከምኡ እንዳፈጸመ ግና፣ ማካይን ብለይቲ ዋርድያ ኮይኑ እንዳሓለወ እዩ ሳናቲም ብምእራይ ድራር ዕለቱ ዝረክብ ነይሩ። ከምኡ ኢሉ እንዳሰርሐ ግና ኣብ ሻዕብያ ብስለላን ኮለላን ተዓሲቡ የገልግል ነበረ። ቅድሚ መራሕቲ ኤናሳኣ ጴጥሮስ ዝበሃል ሓደ በሊሕ እንጂነር ምሁር ኤርትራዊ፣ ንሜዳ ኣትዩ ነቲ ከዳዕ መሪሕነት ኢሰያስ ከጽንዕን ክዕዘብን፣ብክሻን ማንክን ግርማይ ኣስመሮምን ተሰንዩ ንሜዳ ምስኣተው፣ ኣብ ሜዳ ሓደ ወርሒ ምስ ጸንሐ፣ ብውዲት ብማኪና ሓደጋ ሞይቱ ተባሂሉ ተወርዩሉ። እቶም ቀንዲ ቀንጸልቱ ግና ክሻን ማንክን ግርማይ ኣስመሮምን እዮም ዝነበሩ።ነብሰ ሄር ውሩይ ህገራዊ ህቡብ ስነ ጥበባዊ ሕያ “ከዳዕ ኢያ ዘበንየ ዘዕበኻያ ድሙዶ ተምጽኣልካ ተመንየ” ኢሉ ክደርፍ ከሎ፣ ነዚን ከምዚ ዝኣመሰለ እከይ ነገራት ሻዕብያ ስለዘስተብሃለ እዩ።
-
ኣብ ተስዓታት ድማ እዚ ዝተጠቕሰ ሞያ ስለዝነበሮ፣ ብማእከላይ ስለላ መርባብ ኣሜሪካ ተመዚዙ ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ነስመራ መጺኡ ሓላፊ ቍጠባ መንግስቲ ህግደፍ ኮይኑ ብምኽሪ ስለላ መርበብ ኣሜሪካ ተሾመ። ጸኒሑ ኢናብሲ ተሸሙ ንዋሺንግቶን ተመዚዙ፣ ድሕሪ ቁሩብ እዋን ግና እቶም ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ ዘለው ኤርትራውያን ተቓውሞ ስለዘርኣዩ፣ ነስመራ ተሳሒቡ ሓላፊ ቁጠባን ዕደና ወርቂ ብሻን ሃይኮታን ኮይኑ እንዳነበረ፣ ጸብጻቡ ንስለላ መርበብ ሲ.ኣይ.ኤይ. እንዳማሕላለፈ ከኣ ክሳብ ሎሚ ኣብ ስልጣን ኣሎ። ክሻ ኣሜሪካዊ ዜግነት እዩ ዘለዎ። ኩሉ ግዜ ምርጫ ፕረሲደንት ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ ክካየድ ከሎ ኣብቲ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ኢናብሲ ኣሜሪካ ከከይዶም ድምጾም ክምዝህቡ እቶም ኣብ ኢናባሲ ኣሜሪካ ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ደጋጊሞም ዝሓበሩዎ ሓበሬታ እዩ።
-
ክሻ ገና ህዝብን ሰራዊትን ሓፋሽ ውድባትን ከየለለዩዎ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰላዪ ባዕድውያን እዩ። እወ፣ ሎሚ እሞከኣ ስልጣናት ስለላ ወሲኹ፣ ሰላዪ ኣሜሪካን እንግሊዝን እስራኤልን ኮይኑ እዩ ንጽዮናውያን ዘገልግል ዘሎ። ካብቶም ድሕሪ ኢሰያስ ጽባሕ ብጊሓት ንባህርያዊ ጸጋ ህዝቢ አርትራ ከም ዕደና ወርቅን ካልእ ክቡር ማዕድናትን ኤርትራ ኣሕሊፉ ንባዕዳውያን ብምዕዳል ተኸሲሱ ከምዝቐርብ ዘየጣራጥር ሓቂ እዩ። ኣብኡ ጥራይ የብጽሓና። ክሻ ኣብ ባንክታት ስዊዘርላንድን ዱባይን ብስሙ ማእለያ ዘይብሉ ሚልዮናት ዶላራት ዘኻዕበተ ሰላዩ እዩ። እምብኣር እዞም ሰለስተ ልኡኻት ሳጥናኤል (ደማሙ ጎዱፍ ማይበላ) ህዝብና ዝናበዮምን ዘዕበዮምን፣ ሎሚ ብባዕዳውያን ተኸቲቦም፣ ንህዝብና የጽንትዎ ኣለው። መሲሉዎም ድኣእምበር ንረብሓ ባዕዳውያን ክብሉ እኳ እንተከደሙ፣ ጽባሕ ብጊሓት ደም ክሰትዩ እዮም። ብገንዘብን ብብልሽውናን ስለዝጠስጠሱ፣ ንባዕዳውያን ገና ኣይፈለጡዎምን ኣለዉ። ኣብ መወዳእታ ምስ ጉሓፉዎም ግና ነቲ ጠምጠም ኢሎም ዝሰትዩዎ ዝጸንሑ ደም እንደገና ክተፍኡዎ እዮም። ህዝቢ የጽንቱ ኣለው እምበር፣ ኣብ መወዳእታስ ታሪኾም ከምቲ ኣቦታትና ክምስሉ ከለው፣ ” ብማይ ጨሎት ዝዓበየ ቈልዓስ፣ ውሕጅ ወዲ ሓፍተይ ኢላ ትወስዶ“ ከምዝኸውን፣ ኣየጠራጥርን እዩ።
-
ኣስተብህል፣ እዞም ዝተጠቕሱ ሰለልቲ ማፍያ፣ ግንከኣ መሳርሒ ጽዮናውያን ኮይኖም፣ ኣብ ምጽናት ህዝቢ ኤርትራን ትግራይ ዝልዓለ ተራ ዘለዎም ከደምቲ ባዕዳውያን፣ መበቆሎም እኳ ትግራዎት እንተኾኑ፣ ንህዝቢ ትግራይ ግና ሓንቲ ነገር ኣይዓብስሉን እዮም። ርግጽዩ ቲ ኣሕዋት ዝኾነ ውጹዕ ህዝቢ ትግራይን ሕዝቢ ኤርትራን፣ ነዚኦም ምውላዱ ይሓዝን እዩ። ብመንነቱ ዝኾርዕ ህዝቢ ክነሱ፣ በዞም ደቓሉ እዚኦም ግና ይሓስር ምህላዉ ዘጕሂ እዩ። ውዲታውያን ጽዮናውያን ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም፣ ብኸምዝን ዝኸምዝን ረቂቕ ውዲት ገሮም ንህዝቢ ኣግኣዝያን ንኸጻልኡዎ ዝኣለምዎ ማእለማ እዩ።
ንህዝቢ ኣግኣዝያን ግና፣ ሰንኪ እዞም ልኡኻት ባዕዳውያን መመክኺ ባዕዳውያን ከይከውን፣ ኣምላኽ ኣብቲ ቅድሚ 19 ክፍለዘመን ዝነበሮ ዘመነ ኩርዓትን ጅግንነትን ንኽምለስ ይሓግዞ!
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቅባት-ኣግኣዝያን
8 ጥሪ 2016 ዓ.ም.ፈ.


c: text/html

text:
ናይ ሊብያ መራሒ መዓመር ገዳፊ ኣንፃር ተቃወምቲን ዓለም-ለኸ ሓይልታትን ኣብ ዘካየድዎ ውግእ ክዕወት'ዩ ክብሉ ድሕሪ ምዝራቦም ድሕሪ ሰዓታት ሎሚ ወጋሕታ ነተጉቲን ፀረ-ነፈርቲን ተኩሲ ኣብ ርእሰ-ከተማ ሊብያ ትሪፖሊ ተሰሚዑ።
ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ንፈለማ ጊዜ ናብ ህዝቢ ዝቀረቡ ሚስተር ገዳፊ ኣብ ትሪፖሊ ኣብ ውሽጢ ቀፅሮም ንደገፍቶም ከም ዝበልዎ ይንዋሕ ይሕፀር'ታ ሃገር ድሮ ኣብ ኹናት'ያ ዘላ ኢሎም።
ገዳፊ ኣብዚ ዘረበኦም" እዚ ኹናት መስቀላውያን ኣንፃር እስልምና'ዩ፡ እስልምና ኣብ ኹሉ ንዘልአለም ይንበር፡ ኹሉ ሙስሊም ኣብቲ ኹናት ይካፈል፡ ኣብ ኹሉ ቦታታት ተቃውሞ ሰልፍታት የካይድ" ኢሎም።
ሓይልታት ጥምረት ስሪሒቶም ኣብ ዝቀፀልሉ ሓይልታት ደገፍቲ ገዳፊ ኸአ ኣብ ልዕሊ'ተን ተቃወምቲ ዝተቆፃፀርወን ከተማታት ምስራታን ዚንታን መጥቃዕታቶም ኣፅዒቆም'ለዉ።
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ሓይልታት ደገፍቲ መንግስቲ ሊብያ ካብ ምስራታን ካልኦት ከተማታትን ንድሕሪት ክምለሱ ጠሊቦም'ለው።
ዓለም-ለኸ ጥምረት ፈለማ ንቤንጋዚ ካብ በረራ አየር ናፃ ንምግባር'ካ እንተነበረ ሓሳቡ ደሓር ግን ናብ ትሪፖሊ ገፅ ናብ ምዕራብ አሽሓት ኪሎ ሜትራት ንምግፋሕ'ዩ ወሲኑ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መልእኽቲ ቆሞስ መስከረምን – ጥቅምትን 2016
እቲ ዓቢ ፍቕሪ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቀልን ቁዱስ ቁርባንን ተገሊጹ ይርከብ
ብምኽንያት እቲ አብ መስቀል ዝገለጸልና ፍቕሩ ስጋብ ክንደይ ኢዩ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብኣና ፍጡራቱ ክፍቐር ዝግብኦ?
ቅድስና፡ ምልአት ፍጽምናን ፍቕርን ናይ ሓንቲ ነብሲ ዝኸበርኩም ም እመናን አብቲ ጎይታና አምላኽናን ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘለና ፍቕሪ ዝተወሰነ ኢዩ። ንስኻትኩም አነ ኻብ አምላኽ ከም ዘወጻእኩ ስለ ዝአመንኩም ዘፍቀርኩምንን አቦ ባዕሉ የፍቅረኩም ኢዩ። ዮሓ.16፡27ዮሓ.16፡27
ቅድስና አብቲ ንእግዚአብሔር ብምሉእ ልብካ አፍቅር ዝብል ትእዛዝ ኢዩ ዝርከብ። ቅ.ጳውሎስ ብዛዕባ እዚ ናብ ቆላሲያስ ክጽሕፍ ከሎ፤ እምበአር አምላኽ ከም ዝኃረዮም ቅዱሳንን ፍቁራትን ሕዝቢ ኮንኩም ምሕረት፤ ለውሃት፤ ትሕትና፤ ሕያውነት፡ ትዕግስቲ፤ ልበሱ። ንሓድሕድኩም ተጸዋወሩ፡ አብ መንጎኹም ቅር ዜብል ገር እንተሎ ይቅረ ተበሃሃሉ። አብ ልዕሊ እዚ ኹሉ ግና ንኹለን አሲራ አብ ፍጻሜ እተብጽሐን ፍቅሪ እያ እሞ ልበስዋ። ቆላ.3:12-14
ፍቅሪ እታ ንኹለን ሰናይ ተግባራት አሲራ እትርከብ ንወዲ ሰብ ከአ አብ ምልአት እተብጽሖ እንኮ መሳሪሒ ቅድስና ኢያ፡: ስለዚ ኢዩ ቅዱስ አጎስጢኖስ “ አፍቅር ድላይካ ግበር እንዳበለ ዝዛረብ። ምኽንያቱ እታ ንእግዚአብሔር እተፍቅር ነብሲ፤ እታ ፍቅሪ እቲአ አብ ህይወትካ ሕማቅ ከይትገብር ትምህረካ። ብአንጻሩ ናብቲ ኩሉ ጹቡቅን ሰናይን ዘበለ መገዲ ትመርሓካ ።ስለዚ ሕዋተይ ንእግዚአብሔር ብምሉእ ልብናዶ ክነፍቅሮ አይግበአናን? ምኽንያቱ ንሱ ካብ ምፍጣር ዓለም ጀሚሩ ምስአፍቀረና ኢዩ። ኦ ሕዝቢ እስራኤል፡ ኩሉ ጊዜ ምስ አፍቀርኩኹም እየ፡ ስለዚ ቀጺለ ዘለዓለማዊ ምሕረተይ እገልጸልኩም አለኹ። ስለዚ አግዚአብሔር ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ከምዘፍቀረና … ካብ ገዛእ ርእሱ አብሊጹ ከም ዘፍቀረና ይዛረብ።ስለዚ ሕዋተይ ንእግዚአብሔር ብምሉእ ልብናዶ ክነፍቅሮ አይግበአናን? ምኽንያቱ ንሱ ካብ ምፍጣር ዓለም ጀሚሩ ምስአፍቀረና ኢዩ። ኦ ሕዝቢ እስራኤል፡ ኩሉ ጊዜ ምስ አፍቀርኩኹም እየ፡ ስለዚ ቀጺለ ዘለዓለማዊ ምሕረተይ እገልጸልኩም አለኹ። ስለዚ አግዚአብሔር ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ከምዘፍቀረና … ካብ ገዛእ ርእሱ አብሊጹ ከም ዘፍቀረና ይዛረብ።
ደቂ ሰባት ብርሕራሔ አምላኽ ተሳሒቦም ተማሪኾምን፤ እግዚአብሔር ብኅያባቱ ናብቲ ፍቕሩ ክስሕቦም ደለየ። አነ ብርራኅን ብፍቕርን ናባይ ሰሓብክዎም፥ ነቲ አርዑት ካብ ክሳዶም አልዓልኩሎም፥ ደኒነ ድማ መገብኩዎም ይግብል ቃል ኣምላኽ።
እግዚአብሔር ንደቂ ሰባት ናብ ፍቕሩ ክስሕብና ደለየ። ድሕሪ ነብስን ስጋን ሂቡ ብናቱ አምሳል ድሕሪ ፈጢሩና፤ ሰማይ ምድርን ካልኦትን ብፍቕሪ ፈጠረ። ኩሉ ዓይነት ፍጥረታት ንአገልግሎት ደቂ ሰባት ተፈጥረ።
ሰማይን ምድርን ኩሉ ነገራት አብዚ ዓለም ዘለዉ ንዓኻ ንኸፍቅር ይምህሩኒ ወይ ይእዘዙኒ ይብል ቁዱስ አጎስጢኖስ። ቀጺሉ ኦ እግዚአብሔር ኩሉ ነገር አብዚ መሬትን አብ ልዕሊ እዚ መሬትን እዚን ዝሕዞን ዝጭብጦን፥ ኩሎም ንዓኻ ንኸፍቅር ይሕብሩኒ። ምኽንያቱ ኩሎም እዞም ዝፈጠርካዮም ምእንቲ ፍቕረይ ከምዝፈጠረካዮም የረድኡኒ ይብል። እግዚአብሔር ነዚ ኩሉ ነገር ብምፍጣር ፍቅሩ እካ እንተገለጸልና፡ ንኹሉ ነዚ ናይ ዓለም ነገር ንኽንስዕርን ዝያዳ ፍቕሩ ንምግላጽን ግና ካብዚ ሓሊፉ እታ እንኮ ዘፍቅራ ሕይወቱውን አወፈየልና።“በቲ ሓደ ወዱ ዝአመነ ዘበለ ኹሉ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኺረክብ እምበር ከይጠፍእሲ፥ አምላኽ ንወዱ በጃ ኽሳብ ዚህብ ክሳብ ክንድዚ ንዓለም አፍቀራ። ዮሓ.3፡16
እግዚአብሔር ብተግባራትና ምውታት ኮይና ምስ ረአየና፥ እንታይ ኢዩ ዝገበረ፧ ከምቲ ቁዱስ ጳውሎስ ዝብሎ፤ በቲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቕሩ ተደሪኹ ነቲ ሓደ ዘፍቅሮ ወዱ ለአኸልና፤ ምስ አቦ ምእንቲ ከተዓርቀናን ናብቲ ናይ መጀመሪያ ክብርና ንኽመልሰና። « ግናኸ እቲ ብምሕረት ሃብታም ዝኾነ አምላኽ ምእንቲ እታ ብእአ ገይሩ ዘፍቀረና ዓባይ ፍቕሩ፥ ንአና፥ ብበደልና ምውታት እካ እንተ ነበርና ምስ ክርስቶስ ሕያዋን ገበረና »፡ኤፌ.2፡4-5 እቲ ዘፍቅሮ ወዱ ሃበና፤ ምስኡ ኩሉ ጸጋታቱ ዓደለና። « እቲ ንወዱ እካ ምእንቲ ኹላትና አኅሊፉ ዝሃቦ እምበር ዘይነሓፎ፥ ከመይ ደአኸ ምስኡ ኹሉ ዘይህበና» ሮሜ.8፡32 ስለዚ ወልድ ምስ ኩሉ ድኻምነቱ ብፍቕሪ ጸይሩና፡ ኩሉንተናኡውን አወፊዩልና። « ደጊም ክርስቶስ እዩ አባይ ዝነብር ዘሎ እምበር፥ አነ አይኮንኩን ዝነብር ዘለኹ። እዚ ሕጂ ብስጋ ዝነብሮ ዘለኹ ድማ፥ በቲ ዘፍቀረኒ፥ ምእንታይ ከአ ንርእሱ በጃ ዝሃበ ወዲ አምላኽ ብምእማን እየ ዝነብሮ ዘለኹ» ገላ.2:20
ካብቲ ናይ መወዳእታ ሞት ንምድሓን፤ ነቲ ብድኻምነትና ዘጥፋእናዮ ጸጋ እንደገና ንምዕዳል ሰብ ኮነ፥ ከማና ስጋ ለበሰ። « ኢቲ ቓል ሰብ ኮነ፥ ጸጋን ሓቅን መሊእዎ ኸአ ምሳና ነበረ» ዮሓ. 1፡14 « ንርእሱ ትሕት ብምባል ክሳብ ሞት፥ አረ እካ ደአ ክሳብ አብ መስቀል ሙማት፥ ተአዘዘ።» ፊሊ.2፡8 ግና ስለምንታይ ወዲ አምላኽ በዚ ዓይነት ሞት ክመውት መሪጹ? ብኻሊእ መገዲ ከድሕነና አይከልን ዲዩ ነሩ? ስጋብ ክንደይ ከምዘፍቅረና ንኸረየና። እቲ መሰረት ፍቕሪ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አባና፡ አብ ደቂ ሰባት ዘርአዮ፡ እቲ አብ እግዚአብሔር አብ ዘለዎ ፍቕሪ ኢዩ። ስለዚ ኢዩ ከአ አብቲ ናይ መጨረሻ ድራር፤ ከምዚ ክብል ዝተዛረበ « እንተኾነ አነ ነቦ ከም ዘፍቅሮ ዓለም ምእንቲ ኽትፈልጥ፥ ከምቲ አቦ ዝአዘዘኒ እፍጽም አለኹ።» ዮሓ. 14፡31
ብካልኣይ ደረጃ እነስተንትኖ’፥ “ብምክንያት እቲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቕሩ፤ ምስጢረ መንበረታቦት ብምስርዑ፡ ስጋብ ክንደይ ኢዩ ጎታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብነፍሲ ወከፍና ክፍቀር ዝግብኦ?”
ኢየሱስ ቅድሚ በዓለ ፋሲካ ካብዛ ዓለም እዚአ ናብ አቡኡ ዚኸደላ ሰዓት ከም ዝበጽሐት ፈሊጡ፡ ነቶም ዘፍቅሮም አብዛ ዓለም እዚአ ዘለዉ ናቱ፡ ክሳዕ መወዳእታ አፍቀሮም ይብለና የውሓንስ ወንጌላዊ። ዮሓ.13፡1 ማለት ካብዚ ዓለም እዚ ዝፋነወሉ ግዜን ሰዓትን ስለዝአኸለ እቲ ዝዓበ ናይ ፍቕሩ ምልክት ክገድፈልና ደለየ። እዚ ከአ ምስጢረ ቁዱስ ቁርባን ኢዩ።
ቅድስቲ በርናርዲኒ ነቲ ዘፍቅሩና ኣዕሩኽትና ኣዝማድና ወለድና ኣብ ግዜ ሞቶም ዝገድፉልና ህያባት ወይ ምልክት ናይ ፍቕሪ ብጽቡቕ ንሕዞን ንዕቕቦን ትብል። መድኅኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ግና ቅድሚ ካብዚ ዓለም እዚ ምሕላፉ ሓደ ክቡር ነገር ኢዩ ገዲፉልና ትብል። ቃለቤት ወይ ወርቂ ኣይገደፈልናን። ስጋኡን፡ ደሙን፡ መለኮቱን፡ ክሉንትናኡ ኣወፊዩልና ሓሊፉ ትብል። ቅዱስ ጳውሎስው አብ ቀዳማይ መልአኽቱ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ክጽሕፍ ከሎ ነዚ ሓቂ እዚ ይምስክር።
“አቲ ንአኻትኩም ዘመሓላለፍኩልኩም ነቲ ኻብ ጎይታ ዝተቐበልክዎ እየ-፡ ጎይታና ኢየሱስ በታ ዝተታኅዘላ ለይቲ እንጌራ አልዓለ። አመስጊኑ ቆረሰ እሞ-፡“ውሰዱ-፡ ብልዑ-፡ እዚ ምንታኻትኩም ዝውሃብ ሥጋይ እዩ-፡ እዚ ንመዘከርታይ ግበርዎ’’ በለ። ከምኡ ኸአ ድኅሪ ድራር ነቲ ጽዋዕ አልዓለ እሞ “ እዚ ጽዋዕ እዚ ብደመይ ዚኸውን ሓድሽ ኪዳን እዩ። ብትሰትይዎ ግዜ ኹሉ ንመዘከርታይ ግበርዎ-፡” በለ። 1ቆሮ.11፡23-25
ስለዚ እዩ ቅዱስ ቶማስ ንምስጢረ ቅዱስ ቁርባን “ናይ ፍቕሪ ምሥጢር” ኢሉ ዝጽውዖ። ምኽንያቱ ፍቕሪ ጥራይ ኢዩ ንመድኅኒና ኢየሱስስ ክርስቶ ስግኡን ደሙን ክንበልዕን ክንሰትን ከፍቅድ ዝተረኽበ። ናይ ፍቕሪ ፍቕሪ ኢላ ትጽውዖ ቅ. በርናርዲና ምኽንያቱ ኩሉ እቲ ዘደንቕ ናይ ፍቕሪ ስራሕ ኣምላኽ ኣብዚ ህያብ እዚ ስለዝፈጸሞ።
ነቢ ኢሰያስ ዓለም ብሙልአ እቲ ፍቕሪ ዝመልኦ ሓገዝ እግዚአብሔር ፍቕሪን አምላኽ ክትርኢ ከምዘለዋን፡ በታ መዓልቲ ኢቲአ ሰባት ከምዚ ዝሰዕብ ኢሎም ኪዝምሩ ኢዮም ይብል ፥ “ ንእግዚአብሔር አመስግንዎ፥ ኪረድአኩም ስሙ ጸውዑ። ንኹሎም አሕዛብ ግብሩ አፍልጥዎም፥ ስሙ ልዑል ከም ዝኾነ ንገሩ። ኢሳ 12፡4 ክርስቶስ ሰብ ኮይኑ አብ መንጎና ተረኺቡ ….. አብ መጨረሻ ከአ ስጋኡን ደሙን ክንምገብ ሓደገልና። እዚስ ጽላለዶ አይኮነን? ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ምስጢረ ቁርባን ክሓድገሎም ምስገለጸሎምን ነገሮምን፤ ገሊኦም ካብ ሓዋሪያት ክአምንዎ አይከአሉን።
“ እዝስ ሥጋኡ ኽንበልዕ ከመይ ገይሩ ኺህበና ይከአሎ፧” እንናበሉ ንሓድሕዶም ተኸታዑ። ዮሓ.6፡52 ብዙሓት ካብ ደቂ መዛሙርቱ ነዚ ሰሚዖም “ እዚ ዘረባ እዝስ፥ ዕጹብ እዩ፥ መን ክስዕቦ ይኽእል፧ በሉ። ግና እቲ ወዲ ሰብ ክሓስቦን ክርድኦን ዘይኽእል ዓቢ ዘደንቕ ተግባር አምላኽ ክፍጸም ተረኽበ። ውሰዱ ብልዑ፤ ኢሉዎም ንሓዋሪያቱ፣ ብመንገዶም ከአ ንኹሉና ነቶም አብ ፍቕሩን አምላኽነቱን እነአምን ነዚ ሰማያዊ መግቢ እዚ ክንምገብ ይዕደመና።
ዝኸበርኩም ምእመናን ደብረ መድሃኔ ዓለም “ንዑ፥ እንጌራይ ብልዑ፥ ዝዘለልክዎ ወይነይ ስተዩ። ብሕይወት ክትነብሩስ ዕሽነት ኅደጉ፥ ብመገዲ ምስትውዓል ከአ ተመላለሱ ምሳ 9፡5 ይብለና ኣሎ ቃል ኣምላኽ እሞ፡ ሎሚ እዚ ቃል እዚ ኣብ ኣእዛናን ልባትና ቦታ ክረክብ ክንሰምዖ ይገበኣና። ምስ ክርስቶስ ጎይታና ብሕብረት ምእንቲ ክነብር ካብ ዕሽነት እዛ ዓለም ክንወጽእ፡ በቲ ቅኑዕ ሕግታት ኣምላክ ተመሪሕናን ተኣዚዝናን ክንከይድ ሎሚ ንዕደም። ብፍሉይ መገዲ ነዚ ዝመጽእ ዘሎ ሓድሽ ዓመት በዚ መንፈስ እዚ ክንቀባበሎ የድሊ፡፡
እግዚኣብሔር ኣብዚ ዓመት እዚ ንዝሓለፉ ኣቦታት ኣዴታት ኣሓት ኣሕዋት ኣብ መንግስቱ ይዘከረልና ፡
ርሑስ ሓድሽ ዓመት፡ ዓመተ ሰላምን ቅሳነትን ይግበረልና! ኣሜን።
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
Aba Hagos Tesfagbir


text:
እቲ ኮምዩን ኣብ
biosfärsområdeምስቲ ናይ ቨነር እኩባት ደሴትን ኪነኩለን ኣብ ናይ UNESCO ሕዙእ ቦታታት እቱው እዩ። ኣብ ዮተነ 1,400 ዋኒናትን ብዙሓት ዓበይቲ ናይ ስራሕ ቦታታትን ኣሎ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮምዩን ሓያሎ
ኣብያተጽሕፈት ኪራይ ኣባይቲ ኣለዋ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ኪራይ ኣባያቲ፡
ዮተነቡስተደር፡ ካብ ኩሉ ዝዓበየ እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ካብቶም ኣብቲ ኮምዩን ዚዝረቡ ቋንቋታት እዞም ዚስዕቡ እዮም፤ ዓረብ፡ ዳሪ፡ ፋርሲ፡ ካረን፡ ፓሽቶ፡ ፋርስ፡ ሶማሊን ስፓኛን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ዮተነ ኮምዩን
ኣስታት 190 ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብኡ ባህላዊ ማሕበራት፡ ናይ መርከብ ክላባት፡ ናይ ስፖርት ክላባት፡ ናይ ጥሮተኛታት ማሕበራት፡ ስካውት፡ ማሕበር ስንኩላን፡ ፖለቲካውያን ማሕበራት ወዘተ. ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ዮተነ ሰንተር እዘን ዚስዕባ ይርከባ፤ ቤትጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት፡ ፋርማሲ፡ ሲነማ፡ መሐምበሲ፡ ኣብያተክርስትያን፡ ኣርቲፊሻል ሳዕሪ ዘለዎ መጻወቲ ኵዕሶ፡ ጂም፡ ካፈን ኣብያተመግብን። ኣብ ዮተነ ሰንትሩም ዝበዝሕ ግዜ ኣብቲ
ናትና ቡቲክ እዩ ዚዕድግ። ኣቕሑ ገዛን ክዳውንትን ኣቕሑ ክሽነን ዘለዎ ናይ
ሰከንድሃንድ ቡቲክ ኣሎ። ምስ
ቤትጽሕፈት መድህን ቆጸራ ብምምዝጋብ ኣብ ዮተነ ኪመጹኻ ይኽእሉ። ንሳቶም ኣብ ሊድሾፒንግ ቤትጽሕፈት ኣለዎም። ምስ
ቤትጽሕፈት ዕዮ ብኮምፕዩተር ኪዝረብ ይከኣል። ቤትጽሕፈቶም ድማ ኣብ ስካራ ይርከብ። እቲ ኮምዩን ነቶም ስራሕ ዘይብሎምን ደገፍ ዚህብ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣሃዱ ከምኡውን ናይ
ስደተኛታት መቐበሊ ኣለዎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ዮተነ፡ ሀለኪ፡ ሉንድብሩንን ሸልቢን
ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብኡ ናይ
ስድራቤት መዕረፊ ገዛንናጻ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ኣሎ። ኣብ ዮተነ ሰንትሩም እቲ
ማእከል ስድራቤት እተባህለ ናጻ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ዮተነ ነቶም ኣብ መንጎ 6-15 ዝዕድመኦም ህጻናት ዝኸውን
መደበኛ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብ ሀለኪስን ሸልቢን ሉንድስብሩንን ነቶም ኣብ መንጎ 6-15 ዝዕድመኦም ህጻናት ዝኸውን ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ኣብተን ናይ ከባቢ ከተማታት ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ዝበዝሑ ተመሃሮ ንካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ናብ
ሊድሾፒን ወይ
ስካራ ይኸዱ።
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ ዮተነ ኮምዩን ንሽወደን ንስደተኛታት፡ ኤስኤፍኢ፡ ወይ ንትምህርቲ ንዓበይቲ ብዚምልከት ምስ ሊድሾፒን ኮምዩን ይተሓባበር። ነቲ ኮለጅ ትምህርቲ ዘቕርብ
ሊድሾፒን ካምፓስ ይካፈሉዎ። እቲ ዝቐረበ
ኮለጅ ኣብ ኾቭደ ይርከብ።¨
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ናይ ዮተነ ሰንተርሁሰት
ክልተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፡ ነርሀልሳንስ ማእከል ጥዕናን
ኪነኩለ ሀልሳንስ ማእከል ጥዕናን። ኣብኡ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ናይ ስኒ ሓኪምን ኣለዉ። ሆስፒታል ወይ ህጹጽ ረድኤት ኣብ
ኾቭደን ሊድሾፒን ይርከቡ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ብኹሉ ቋንቋታት ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣሎ። ሓበሬታ ብዛዕባ
ቤትጽሕፈት ትርጉም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ ዮተነ ኮምዩን ኣብ E 20 ኣብ መንጎ ማሪስታድን ስካራን ይርከብ። እቲ ሪክስቨግ 44 ካብ ዮተነ ናብ ሊድሾፒን ይወስደካ ቀጺሉውን ናብ ኡደቫላ።
ኪነኩለቶገት ኣብ ሸልቢን ሀለኪስን ደው ይብል። ካብኡ ክሳዕ የተቦሪን ስቶክሆልምን ምኻድ ይከኣል። ኣውቶቡሳት ብዮተነ ሸልቢን ሉንድስብሩን ገይረን ናብ ሊድሾፒን፡ ስካራን ማሪስታድን ይኸዳ፡ ካብኡ ካልእ ኣውቶቡስ ወይ ባቡር ብምልዋጥ ጕዕዞ ክትቅጽል ይከኣል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን
ሓያሎ ዓበይቲ ናይ ዕዮ ቦታታት ኣሎ። ዮተነ ጥቓተን ናይ ዕዮ ቦታ ዘለወን ከተማታት እያ እትርከብ።


text:
መንግስቲ ሱዳን ሓሙሽተ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወ ገሊጹ
Radio Erena: 06 May 2018
መንግስቲ ሱዳን ሓሙሽተ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ዝበሎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወ ገሊጹ።
ሱዳናዊ በዓል ስልጣን ጉዳይ ስደተኛታት ሓማድ ኣል ጊዙሊ ኣብ ከተማ ካርቱም ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቶም ሓሙሽተ ኣሰጋገርቲ 70 ስደተኛታት ሒዞም ዶብ ሱዳን ቆሪጾም ናብ ሊብያ ኣብ ዝኣትዉሉ ዝነበሩ እዋን ከምዝተታሕዙ ሓቢሩ።
31 ካብቶም 70 ስደተኛታት ኤርትራውያን ምዃኖም ዝሓበረ እቲ በዓል ስልጣን፣ እቶም ዝተረፉ 39 ሱዳናውያን ምንባሮም የመልክት።
እዚ ብዕለት 4 ግንቦት ዝወጸ መግለጺ ከምዘመልክቶ፣ እቶም 31 ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት፣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝርከቡ፣ ዝኾነ ስጉምቲ ቅድሚ ምውሳዶም ከኣ በብውልቂ ይሕተቱ ከምዘለዉ ገሊጹ።
እቶም ሓሙሽተ ኣሰጋገርቲ ዝተባህሉ ብወገኖም ኣብ ደቡባዊ ክፋል ሱዳን እትርከብ ከተማ ኣል-ፋሺር ሕጋዊ መስርሕ ፍርዲ ይጽበዮም ከምዘሎ እቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክት።
ወኪል ተጸዋዒ ስደተኛታት ኖሪኮ ዮሺዳ ብወገና ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ ሱዳን ካብ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ ሶርያን ሶማልያን ዝኣመሰላ ሃገራት ንዝመጹ ስደተኛታት ቀንዲ መተሓላለፊት ስለዝኾነት፣ ኣቓልቦ ሃገራት ኤውሮጳ ከምዘድልያ ኣብሪሃ።
ሕብረት ኤውሮጳ ኮነ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ምስ ስደተኛታት ብዝተሓሓዝ ብኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት ንሱዳን ፋይናንስያዊ ሓገዝ ከምዝገብራ ይፍለጥ።
===============


text:
ነበርቲ ከተማ ኣክሱም ንዘበናት መፍትሒ ብዝሳኣንሉ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ንሳቐ ኣለና እንትብሉ ጥርዓን የስምዑ። ንድምፂ ኣሜርካ ርኢቶኦም ዝሃቡ ሰባት ከምዝብልዎ ብሰንኪ ስእነት ጽሩይ ዝስተ ማይ ብዙሓት ንሕማም ኩሊት ይቃልዑ ኣለዉ።
በኩረ ትጉሃን ኣምሳሉ ስቡሕ “ህዝቢ ኣክሱም ንዘበናት ዝኣክል ማይ ካብ ማይ ሹም ይረክብ ነይሩ። ማይ ሹም ምስ ተዘርገ ድማ ጎዳጉዲ ማይ ወላ እንተተኹዓቱ እቲ ማይ ጨውነት ስለዘለዎ ሰባት ብሕማም ኩሊት ይሳቐዩ ኣለዉ’’ ኢሎም።
ከንቲባ እታ ከተማ ድማ መንግስቲ እቲ ፀገም ምህላዉ ብዝግባእ ስለዝኣምን ብዘላቕነት ንምፍታሕ ኣብ ፃዕሪ ከምዝርከብ ይገልፅ። ከንቲባ ሓጎስ ”ነቲ ፀገም ንምቅላል መንግስቲ ብ55 ሚልዮን ቕርሺ ካብ ዓድዋ ናብ ኣክሱም 24 ኪሎ ሜትሮ መስመር ሻምባቆ ማይ ዘርጊሑ ማይ ካብ ግድብ ዓድዋ ክሳሓብ ይገብር ኣሎ። ኣብ ቀረባ እዋን ግልጋሎት ምሃብ ክጅምር እዩ’’ ኢሎም።


text:
ብዳንኤል ትካቦ /This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it./
መሰረታዊ ዕብየት ወድሰብ ተፈጥሮኣዊ እታወታት ዓለም ካብ ምዃኑ ንላዕሊ ከም ተወሳኺ መሳለጢ ዕብየትን መፍረይ ፍልፍል ፍልጠትና ዝኾነ መሃዛይነትና እዉን እንገልፀሉ ብኡኡ ልክዕ ዓቕምና ኣዉፂእና ዘለና ፍሉይ ከእለት እነንፀባርቐሉ ባይታ እዉን እዩ ዓዉዲ ትምህርቲ።
ኸይዲ ትምህርቲ ከባቢና፣ ማሕበረሰብና፣ ባህልናን ልምድታትናን ኣለሊና ክንፈልጥ ከምኡ ድማ ዝጠቕመናን ዝጎድአናን ካብ ጥቅሚ ዉልቀ ሰብነት ዘሊልና ዜግነታዊ እታወትና እነንፀባርቐሉ ከይዲ ለዉጢ ኣመለኻክታን ባህርን /Behavioral and Attitudinal Change/ እነምፀአሉ ሃዲድ እዩ ትምህርትን ኣብያተ ትምህርትን።
እዚ ከም መንደርደሪ መረዳድኢ ሓሳብ ሒዝና ኣብ ክልልና ልክዕ ከም ካልኦት ክልላት ሃገርና ዘይስሩዕ ቐረብ ትምህርቲ ወይ ድማ ልማዳዊ ፈላሚ እንዳ ትምህርቲ ቤተሰብን ኣብያተ ክርስትያናት ምዃነን ከምዘሎ ኾይኑ መሰረታዊ ስሩዕ ትምህር ካብ መዉዐሊ ህፃናት ይጅምር። ። ፅሬት ከይዲ ስሩዕ /ዘበናዊ/ ትምህርትና ከመይ ይመስል? ወለዲ ደቆም ናብ ስሩዕ ትምህርቲ እንተእትዉሎም መሰረታዊ ከይዲ ክትትሎም እንታይ ይመስል? መዓልታዊ ዉዕሎ ደቆምን ለዉጢ ኣተሓሳስብኦምን ካብ መምህራኖም ንላዕሊ ከስተዉዕሉሉ ዝኽእሉ ምችዉ ባይታ ዘርጊሖም ዶ? ብፍላይ ድማልዕሊ ካልኣይ ብርኪ ኣብ ዘለዉ መደባትን ዓዉድታትን ትምህርቲ “ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ደቅና እንታይ ይመሃሩ ኣለዉ?” ኢሎም ምስ ኣብያተ ትምህርቲ እኹል ረክቢ ልዉዉጥ ሓበሬታ ዶ ይገብሩ? ኢልና እንተሓቲትና እንረክቦ መልሲ “ክንድትዝድለ ኣይኮነን።” ዝብል እዩ። መንግስታዉን ዘይመንግስታዉን ኣብያተ ትምህትታትና ዋላ’ኳ ወ.መ.ሕ /ወለድን መምህራንን ሕብረት/ ኢለን
ዘጣየሽኦ ጉጅለ ክትትልን ረኽብን እንተሃለወ ክንድትዝድለ ብርትዐ ሒዙ ብተደጋጋሚን ኣድማዒ ዝኮነ ዉፅኢት መምፅኣይን ኮይኑ ኣይተረከበን። እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብያተ ትምህርትታትና ብከመይ ዝበሉ ናይ ምሕደራ ሰባት ይምሕደራ ኣለዋ? ከመይ ዝበሉ መምህራን ከ ይምደቡለንን ይቆፅራን ኣለዋ? ዝብል ሕቶ እንተልዒልና ብዘይ ኣዝየን ብኣፃብዕቲ ዝቑፀራን ሒደት ብዓዉዲ ስነ-ትምህርትን ስርዓት ምምህርናን ብቑዕ ልምዲ ኣብ መስመር ብሉፅ መምህርነት ዝፅርሑን ሓዲግና ካሊእ ብሓፈሻ ንቲ ቅድም ከብል ዝተገለፀ ልሕሉሕ ቁፅፅርን ክትትል ወለዲ ናብ ዝገደደ መስግኢ ብርኪ ይወስዶ።
ብኸምዚ ዓይነት ቁፅፅርን ክትትልን ዝወሓዶ ከይዲ ትምህርቲ ሓሊፎም እንተኽኢሎም ናብ ናይ መንግስታዊ ላዕለዋይ ትካል ትምህርቲ /ኮሌጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ/ እንተዘይኮነ ድማ ናብ ናይ ዉልቀ ላዕለዋይ ትካል ትምህርቲ /ኮሌጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ/ ይኣትዉ እንድሕር ሃልዮም ኣብኡ ክኾንዎን ከምፅእዎን ዝኽእሉ ለዉጢ ኣመለኻክታን ባህርን /Behavioral and Attitudinal Change/ ማዕረ ክንድምንታይ ንእሽተይ ከምዝከዉን ንምግማቱ ንኹለና ዘማትእ ኣይኮነን።
እዚ ፅሑፍ ናብ ዓይኒ መንበብቲ ከቕርቦ ካብ ዘገደዱኒ መሰረታዊ ኩነት ብወገነይ ኣብ ካልኣይን ሳልሳይን ብርክታት ትምህርቲ ኣብ ዝተፈላለዩ መደባት ስራሕ ተዋፊረ ኣብ ዝፀናሕኹሎም ናይ 8 ዓመታት ልምዲ ምምሃርን ምስትምሃርን ትዕዝብትታተይን ቑንጥር ኣቢለ እንተገለፅኩ ኢለ ‘ምበር ዘለዉ ርኡያት ኽፍታታት ኣተገባብራ ከይዲ ትምህርቲን ኣብ ፅርየት ትምህርቲ ዘስዕብዎ ዓበይቲ ሃገራዉን ክልላዊ ፈተናታትን ብናታትኩም ብናይ መንበብቲ ልምድን ተሞክሮን እንተዝዉኾ እዉን ኣብዚ ዘይሰፈረ ብዙሕ ምተብሃለ ይብል። እዚ ከምዚ ዝመሰለ ፀጋም-ዘመም ከይዲ ትምህርቲ እዚ ሰፍ ዘይብል መፃኢ ስግኣት ፈጣሪን ንቲ ሐዚ ብሃገር ብርኪ ሒዝናዮ ዘለና ዉሑድ በዝሒ ክልላዊ ተምሃራይ ኣብ ርእሲ ምዉሓዱ ፅርየት ዝጎደሎ ትምህርቲ ተመጋቢ ብምግባር ንህንፀት ልምዓት ሃገር ክህልዎ ዝግባእ ኣበርክቶ ንጎኒ ብምግዳፍ ናብ ዘይተደለየ ሃገራዊ ብልሽት ዘእትዉዎን ምዃኑ ግልፂ እዩ።
ኣብ ከተማ መቐለ ንኣብነት ካብ ዘለዋ ኣፍልጦ ተዋሂብወን ኣብ ስራሕ ከይዲ ምምሃርን ምስትምሃርን ዘለዋ ናይ ዉልቀ ይኹና መንግስታዊ ትካላት ታሕተዋይ ማእኸላይን ላዕለዋይን ብርኪ ትካላት ትምህርቲ ክንደየኒአን እየን ብቁዕ ናይ ምምሃርን ትምህርታዊ ምሕደራን ዘለዎ ሓይሊ ሰብ፣ ንምምሃርን ምስትምሃርን ዝበቅዐ ሞያዊ ስነ-ምግባር ዝተላበሰ መምህርን ተምሃራይን፣ ዘምህሮ ዓይነት ትምህርቲ ኣዝዩ ዝመለኸን ከባቢያዊ ሃፍትታትን ፀጋታትን ከም ኣወንታዊ እታወት ትምህርቲ ገይሩ ንሓበራዊ ናይ ሃገር ለዉጢ ብቁዕ ናይ ፍልጠት መጋቢ ዝኸዉን መምህር ዝሓዛ፣ ኣብ ጎና ጎኒ ምምሃር ምስትምሃር ናይ ማሕበረሰባዊ ግልጋሎትን ናይ ምርምርን ፅንዕትን ስራሕቲ ዘማዕብል ዉፉይ ናይ ኣብያተ ትምህርቲ ሰራሕተኛ ዝሓቖፋ ትካላት ትምሀርቲ ክንደየናይ ቁፅሪ ዝሓዛ እየን? ትግራይ ካብ ዘለዋ ናብ ኣስታት 5ን ፈረቓን ሚልዮን ዝፅጋዕ በዝሒ ህዝቢ እቲ 1 ሚልዮን ጥራሕ ኣብ ትምህርቲ ተሳታፋይ ምዃኑ መረዳእታታት ዳታ ኤጀንሲ ስታቲስቲክስ ሃገርና የርኢ። እዚ ምስ እቲ ሃገርና ሒዛቶ ዘላ ግዙፍ በዝሒ ምስ ካልኦት ክልላት እንተነነፃፅሮ እቲ ዝወሓደ ኾይኑ ድማ ንረኽቦ። እዚ ሐዚ ኣብ ኣእምሮ ኩሉ ግዱስ ትግራዋይ ኾይኑ ከሕስበናን ከጨንቐናን ዝግበኦ ነገር እንተሃለወ ኣብ ርእሲ እቲ ዘለና ዋሕዲ በዝሒ ተሳታፋይ ትምህርቲን ከይዲ ምርግጋ ፅርየት ትምህርቲ እታ ክልልን ብኡኡ ልክዕ ድማ ክህልዋ ዝግበኦ መጠን ብፅርየት ተማሂሩ ዝወፅእ ብቑዕን ስልጡንን ቑፅሪ ተመሃራይ ክመጣጠን ኣብ ዝክእለሉ ብርኪ ክበፅሕ ከምዘለዎ ካብ ምርድዳእ ብዝዘለለ ናብ ተግባራዉነቱ ብህፁፅ ክእተወሉ ዝግባእ ሓያል ዋኒን ምዃኑ ምፍላጥ እዩ።
ብፍላይ ብፍላይ ኣብ ላዕለዎት ናይ ዉለቀ ትካላት ትምህርቲ ክስርሑ ዝግበኦም ናይ ቁፅፅርን ክትትልን ሜላታት ኣዝዮም ዝበልሑን ዝጠንከሩን ክኾኑ ናይ መንግስቲ ኢድ ኣእታዉነት ዝለዓለ ዋላ እኳ እንተኾነ ህዝቢ ከም ህዝቢ ድማ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ክነዉርሶ ኣብ ዝግበአና መጠንን ዓይነትን ፅርየት ትምህርቲ ናይ “የእትወና እዩ!” ስምዒት ጎሊሁ ብምዉፃእ ሓጋዝን የማናይ ኢድ መንግስቲ ክኸዉንን ይግበኦ።
ከም ዉልቃዊ ትዕዝብተይ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሃገርና ፅርየት ትምህርቲ ንምቁፅፃር ኣብ ትሕቲኡ ኣብ ዘጣየሾ “Higher Education Relevance and Quality Control Agency / ዝበሃል ኤጀንሲ ኣግባብነትን ምርግጋፅ ፅርየትን ትምህርቲ ክንደየናይ እዩ እዚ በቢግዚኡ ኣብ ምዉዳቅ ዝርከብ ብቕዓትን ፅርየትን ትምህርቲ ብግቡእን ብዉነን ዝከታተሎ? ንዚ ናይ ትምህርቲ ፅርየት ኣብ ዉሽጢ ሕቶ ምልክት ዘእትዉ ዘለዉ ኣካላት መንግስትን ዉልቀ ወነንቲ ትካላት ትምህርትን ከ ብኸመይ መንገዲ ነናይ ኢዶም ብምሃብ ናብ የማን ይመርሖም ኣሎ? ዝብሉ ሕቶታት ናብ ኣእምሮና እንተመላሊስና ኣዚና ክንሓዝንን ተመሊስና ክንሃንፆ ናብ ዘሸግር ወለዶ እናኣተናን ምዃንና ግልፂ መርኣይ እዩ። ካብ ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ እንትጅምር ክንደይ ዝኣኽሉ መምህራን ብሜላ ኣመሃህራን ኣበቃቅዓን ተመሃሮ፣ ብሜላ ተኸታታሊ ምዘናን ፍተሻን ስልጠና ረኺቦም ንምምሃር ምስትምሃር ዝበቅዑ መመህራን ይምደቡ ኢልና እንተልዒልና ኣብዚ እተዉ ዝበሃል ቑፅሪ ኣይንረክብን። ስለዚ ሜላታት ፍተሻን ምዘናን፣ ሜላታት ምምሃርን ምስትምሃርን ካብ ዓዉዲ ኽፍሊ ስነ-ትምህርቲ ላዕለዎት ትካላት ተማሂሩ ብዘይወፀ መምህር ዝመሃሩ ተምሃሮ ክንደየናይ ግቡእ ሚዛናዊ ኣመዛዝና ረኺቦምን ኣዕጋቢ ፍልጠት ሒዞምን ክወፁ ይክእሉ ኢልና ንሓስብ? ዋላ ብዓይኒ ስነ-ምግባር ተምሃሮን በቢዓመቱ ዘምፅእዎ ዕብየት ለዉጢ ኣተሓሳስባን ብሰብ ሞያ ስነ-ምምህርና ዝተምሃሩ መምህራን ኣብ መንጎ ዝምሃሩን ብዲፕሎማ ኮነ ቀዳማይ ዲግሪ ዝኾነ ዓይነት ትምህርቲ ተማሂሩ ዝተመደበ መምህር ኣብ ዘምህሮም ተምሃሮ ዘሎ ለዉጢ ገፊሕ እዩ።
ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዜጋታት በቒዖም ኣብ ዓዉዲ መፍረያይ ስራሕን መሃዛይነትን ክነጥፉ ተደልዮም ብብርኪ ቀዳማይ ዲግሪ ካብ ዝመሃሩ ተምሃሮ ብሞያ መምህርነት ማለት እዉን /ባችለር ኦቭ ኢጁኬሽን/ ወዲኦም ዝወፁን ብ/ባቸለር ኦቭ ኣርትስ ወይ ሳይንስ/ ጥራሕ ተመሪቖም ዝወፁን ዜጋታት ብማዕረ ኣብ ታሕተዎት ብርክታት ኣብያተ ትምሀርቲ ኾኑ ኣብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ብሞያ መምህርነት እንትምደቡ ምሉእ ብምሉእ ሚዛናዊን ዕዉትን ኸይዲ ምምሃር ምስትምሃር ክህልዉ እዩ ኢልካ ምሕሳብ ግጉይ ኾይኑ ይርኣይ። እዚ ብግልፂ ቋንቋ እንትነቕምጦ እቲ ዘለና በዝሒ መምህር ኣብ ላዕለዎት ትካላት ብሞያ መምህርነት እኹል ትምህርቲ ዝረኸበ ስለዘይኾነ እዩ ኢልካ ምሕሳብ ዋላ’ኳ እንተተኽኣለ ንቶም ካብ ዓዉዲ ስነ-ምምህርና ወፃኢ ወዲኦም ናብ ሓላፍነት ከይዲ ምመሃርን ምስትምሃርን ዝኣትዉ ተወሰኽቲ መምህራን እኹልን ብቅዓቱ ዝሓለወን ናይ ሞያ መዕበይን ዓቅሚ ሃናፂን ትምህርትታት ክወሃብ ይግበር እዩ። ሐዚ እዉን ግን እኹል ዉፅኢት እናመፀ ከምዘየለ ዉፅኢታት ካልኣይ ብርኪ ተምሃሮናን ብቕዓት ተመረቕቲ ላዕለዎት ትካላት ትምህርትና ኣጉሊሁ የርእየና ምህላዉ ንግንዘቦቒ እዩ። ሞያ መምህርነት ኣብ ርእሲ ዘለዎ ትሑት ተደላይነትን ጠለብ ደላይ-ስራሕን ብዝበለፀ ኹነታት ናይ ስርዓተ-ትምህርቲ ከይዲ ክፀርይን ክፀፍፍን እንተዘይኽኢሉ እቲ ኣሉታዊ ጎኑ እናበርትዐ መፃኢ ወለዶ ኣሽምባይ ዶ ፅሩይ ቐረብ ትምህርቲ ክረክብስ ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ዘኽይድ ሸዉሃት እንተረኺቡ እዉን ጋዶ እዩ። ዝተወሰኑ ሕቶታት እስኪ ነልዕል። ኽንደይ ዝኣኽሉ ተምሃሮ እዮም ብቲ ሐዚ ዘሎ ኸይዲ ምምሃርን ምስትምሃርን ዕጉባት? ኽንደይ ዝኣኽሉ መምህራን ኸ እዮም ሞያዊ ብቕዓቶም ብምዕባይ ሞያዊ ስነ-ምግባሮምን ተወፋይነቶምን ወሲኾም ዜጋታት ኣብ ምህናፅ ዝተዋፈሩ? ኽንደይ ዝኣኽሉ መምህራን እዮም በቢእዋኑ ዉፅኢትን ዕብየት ለዉጢ ባዕሎምን ተምሃሮኦምን ዝፍትሹ? እዚኦምን ካልኦት ከምዚ ዝበሉን ሕቶታት ምስ እነልዕል እንረኽቦም መልስታት ኣዝዮም ተስፋ መቑረፅቲ እዮም። ሕሉፍ ሓሊፉ ብዙሓት ንምዝራቦም ዘሰክፉ ተግባራት ብግልፂ እናተተግበሩ ኣብ ዝርከቡለን ካልኣይን ላዕለዎትን ትካላት ትምህርቲ ዝረአዩ ግድፈታት ጥራሕ ምስትዉዓል እኹል መልሲ ኾይኖም ክቐርቡ ይኽእሉ ‘ዮም ክበሃል ይኽእል።
ንኩለና ከረዳድአና ዝክእል ሓደ ሓቂ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሃገር ዝቐርፆም ስርዓተ ትመህርትታት ንመንግስታዉን ዘይመንግስታዊ ትካላት ላዕለዎት ብርኪ ትምህርቲ ብሓደ ዓይኒን ሚዛናዊን መምርሒ ብምዉራድ ተበፃሕነት ትምህርቲ ክረጋገፅ ይሰርሕ ዘሎ ምኳኑ እዩ። ብድሕሪ እዚ ድማ ስዒቡ ኩለን እተን ትካላት ትምህርቲ ጉጀለታትን መዋቅራዊ ስርዓት ምርግጋፅ ብቅዓትን ፅሬትን ቐረብ ትምህርቲ ክህልወን እቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ /HERQA/ ዝበሃለ ኤጀንሲ ኣጣይሹ። ይኹን ‘ምበር እቲ ዘጣየሾ ኤጀንሲ ንሚኒስትሪ ትምህርቲ ሃገር ብዝድግፍ መልክዑ ዶ ኽትትልን ቑፅፅርን ይገብር ኣሎ? እንተይልና ኣይፋልን ዝብል መልሲ ንምሃብ እኹል ምኽንያታት ምድርዳር ይከኣል እዩ። ንኣብነት ኣብ ትግራይ ኣብ ዘለዋ ዘይመንግስታዊ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ከምህርኦ ዝተፈቐደለን ዓይነታት ትምህርትን በዝሒ ቑፅሪ ተምሃሮን ከምኡ ድማ ገደብ ግዘ ኣፍልጦን ብኸመይ እናተኸታተለ እዩ ዝብል ሓደ ሕቶ ጥራሕ እንተልዒልና እቲ ንምርግጋፅ ብቅዓትን ፅሬት ትምህርትን ደዉ ዝበለ ኤጀንሲ ንተቓራኒ ተግባር ደዉ ምባሉ ግልፂ መርአያ እዩ። ሓደ ትካል ትምህርቲ እንትጣየሽ ንግልጋሎትን ፅርየትን ትምህርቲ ዝሕግዙ ክህልዉዎ ካብ ዝግብኡ መሰረታዊ እታወታት ብቁዕ መምሀሪ ቦታ፣ ፅፉፍ መምሀሪ ክፍልታት፣ እኹል ቑፅሪ ኮፍ መበልን መፅዓፊን ወናብር፣ እኹልን ግዘኦም ዝሓለዉ መፃሕፍቲ ዝሓዘ ቤተ ንባብ ብቑዕ ናይ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ሽቓቕ፣ እኹልን ፅፉፍን ቤተ ፈተነታት፣ ፅፈት ዘለዎም መዕረፊ ተምሃሮን ግልጋሎት ሓበሬታ መለዋወጢ ኢንተርኔትን እኳስ ብዉሑዱ እንተፀሪሕና ካብዚኦም ሰለስተ ጥራሕ ዘማልእ ንምርካብ እዉን ዓቐብ እዩ።
ብወገን ሓይሊ ሰብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ እኹል ሰራሕተኛታት ዘማልኣ ኣብ ርእሲ ዘይምዃነን ንዘለዉ ሒደት ሰራሕተኛታት እዉን ብዉሑድ ወርሓዊ መሃያን በቢዘይሞይኦምን ግልፂ ብዘይኮነን ኸይዲ ኣቆፃፅራ ከምዝቖፅሩ ርኡይ ሓቂ እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ ግን እቲ ኣዝዩ ዓብይን ትኹረት ዝሰኣነን ዋኒን ኣብ ከይዲ ቕበላን ምዝገባን ተምሃሮ ዘሎ ዘይሕጋዉነት እዩ። ሚኒስትሪ ትምህርቲ ሃገር ብዝሓቶ ረቛሒ መሰረት ተኸቲሎም ዝተኣናገዱ በዝሒ ተምሃሮ ኣዝዩ ዉሑድ እዩ። ካሊእ ይትረፍ ገደብ ግዘ ምዝገባ ዘይብሉ ምዃኑ ተምሃሮ ክሳብ ንመወዳእታ ሰሚስተር ፈተና ክኣትዉ ሰሙናት ኣብ ዝተርፎም ግዘ እዉን እንከይተረፈ ምዝገባ ዝካየደለን ኣብያተ ትምህርቲ እናሃለዋ ፅሬት ትምህርቲ ኣልዒልካ ምዝራብ ክንድምንታይ ከምዝኸብድ ምግማት ይከኣል እዩ። ብፍላይ ኣብ ኣብዝሓ ዉልቀ ትካላት ላዕለዎት ትምህርቲ ዝርአ ትኹረት ኣብ ገንዘብ ኣታዊ ጥራሕ ዝተሞርከሰ ምዃኑ ንምፍላጥ ኣብ ሓዲአን ኣቲኻ ኣብኡ ንዝርከቡ ተምሃሮ ጥራሕ ዘይኮነስ ሰራሕተኛታት እዉን ምሕታት ብቀሊሉ መልሲ እትረኽበሉ መንገዲ እዩ።
ኣብ እዋን ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ንኣብነት እንተልዒልና ኣብ ሓደ ክፍሊ ክቕመጡ ዝግበኦም በዝሒ ተምሃሮ ንፍተሻን ምዘናን ርድኢቶም ተባሂሉ ብስሩዕ መዓልታዊ ንዝመሃሩ ካብ 50 ንከይበልፁ ብምሸታዊ ትምህርቲ ዝከታተሉ ድማ ካብ 40 ንከይበዝሑ ተገይሮም ክመሃሩ እናተገብአ ኣብ ኣዝየን ፀበብቲ ክፍልታት እሞ ድማ እኹል ፅሩይ ኣየርን ብርሃንን ኣብ ዘየእትዋ ንምሸታዊ ትምህርቲ ድማ እኸል ናይ መብራህቲ ቐረብን ብተለዋዋጥነት ድማ መብራህቲ ኣብ ዝጠፍአሉ እዋን ጀነሬተር ዝርከበሉ ኣቅርቦት ኣብ ዘይብሉ ከምኡ ድማ እኹል ኮፍ መበሊ ወናብር ኣብ ዘየማልኣ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ዝመሃሩ ወገናትና ኾኑ ወነንቲን ኣመሓደርቲን እዘን ትካላት ኣብ ፅርየት ትምህርቲ እጃመን እናወፈያ እንተይኮናስ ኣብ ብርሰት ወለዶን ግዕዝይናን እጃሞም የወፍዩ ምህላዎም ክርአ ይግባእ።
መምህራን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ካብ ዘምሀርዎም ቑፅሪ ተምሃሮ ክልተን ሰለስተን ዕፅፊ ተምሃሮ ክፍተኑ እናተገበረ ፅርየት ትምህርቲ ከመይ ኣቢሉ ይመፅእ? እዚ በዝሒ ተምሃራይ ዝተሸከሙ መምህራን ብግቡእ ከይዲ ምዘናን ፍተሻን ተምሃሮኦም ብከመይ ይመምዩ? ንኸምዚ ዓይነት ልክዕ ዝሰሓተ ቑፅሪ ተምሃራይ ኸ ከመይ ዝበለ ሜላ ኣመሃህራ ይጥቀሙ ይኾኑ? ኢልና ምሕታት እንተቐፂልና መፃኢ ወለዶና ከመይ ዝበለ ከምዝኸዉን ብዘይ ሰጋእ መጋእ ንምጥርጣር ኣይዕቅበናን።
ተምሃሮ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ትምህርቶም ወዲኦም ናብ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣብ ዝቐርብሉ እዋን ዉፅኢቶም ይብዛሕ ወይ ይዉሓድ ብዘየገድስ ናብ ፈተና ኣትዮም ተወዳዲሮም ተጠለብቲ ዝኾኑሉ ዕድል ብጣዕሚ ፀቢብ እዩ። እዚ እዉን ብተግባርን ብጋህድን እናረአናዮን ዘለና ዓብይ ኣጋጣሚ እዩ። እሞ እዚን ወድዝን እናተረኣየ ኣብ ዝኸደላ ክልል ኮፍ ኢልና እቲ ዓንተዎ ዝተገለፀ ዋሕዲ በዝሒ ህዝብናን ኣብ መሶብ ትምህርቲ ቐሪቡ ፍልጠት ዝምገብ ወለዶ ድማ ብኡኡ ልክዕ ዝነኣሰ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ወነንቲ ኾኑ ኣመሓደርቲ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ሓፋሽ ህዝብን ተገልገልቲ ተምሃሮን ኣብዚ ነገር እዚ እንታይ ርኢቶ ይህልዎም? ከምዚ ዓይነት ዓይኑ ዘፍጠጠ ሸፈጥን ግዕዝይና ትምህርትን ሓደግኡ ኣዝዩ ዝኸፍአ ካብ ምዃኑ ንላዕሊ ፅባሕ ዓዲ ንዝርከብ መፃኢ ወለዶ ናብ ከመይ ዝበለ ዓዘቅቲ ኢና እነእትዎ ዘለና ይብሉ?


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ሞያሌ ዝተፈፀመ ቕትለት ብጌጋ ተፈፂሙ ዝብል እምነት ከምዘይብሉ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ፍትሒ ክልል ኦሮሚያ ገሊፁ።ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብወገኑ ዓለም ነዚ ከውግዞ ይግባእ ኢሉ’ሎ።
ናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት ኮሚሽን ብወገኑ ቅድሚ ሎሚ ዝተፈፀሙ ጉዳያት ሪፖርት ኣዋዲዱ ከምዘዳለወ ብምግላፅ ተፀዋዕነቱ ንፓርላማ ስለዝኾነ ንምቕራብ ይፅበ ከምዘሎን ብዛዕባ’ዚ ናይ ሎሚ እውን ምፅራይ ከምዝካየድን ገሊፁ’ሎ።
ቀዳም 1 መጋቢት 2010 ዓ.ም ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ቦረና ወረዳ ሞያሌ ከተማ ሸዋበር ኣብ ዝተባህለ ቀበሌ ብኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ 10 ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 11 ሰባት ድማ ምቑሳሎም ይዝከር።
ኮማንድ ፖስት ኣዋጅ ህፁፅ እዋን ብጌጋ ሓበሬታ ነቲ መቕተልቲ ከምዝፈፀሞ ገሊፁ’ዩ።
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ቤት ጽሕፈት ፍትሒ ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ታዪ ደንዳኦ ነዚ ኣይተቐበሉዎን።
“ብእምነት ቢሮና እዚ ጌጋ እዩ ኢልና ኣይንኣምንን።ምኽንያቱ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ሰባት ዘይትዓጥቁ እዮም፤ቀትሪ እውን እዩ፤ለይቲ ኣይኮነን።መን እንታይ ከምዝሓዘ ብግልፂ ምርኣይ ይክኣል ነይሩ።…ኣብ ልዕሊ ዘይትዓጥቑ ሰባት ስቕ ኢልካ ምትዃስ ፈፂሙ ጌጋ ክኸውን ኣይክእልን።…ገሊኦም ምስ ወደቑ ብሰለስተ ጥይት ዝተቐትሉ እውን ኣለው።እዚ ኮነ ተባሂሉ ዝተፈፀመ እምበር ፈፂሙ ጌጋ እዩ ኢልና ኣንኣምንን።”
ንሶም ብተወሳኺ ኣብታ ከተማ ዝኾነ ይኹን ዕግርግር ኣይነበረን እውን ኢሎም።
ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት ንመንግስታዊ መራኸቢ ብዙሃን መግለፂ ዝሃቡ ተወካሊ ሰክረታሪያት ኮማንድ ፖስት ሌተናል ጀነራል ሓሰን ኢብራሂም ናብ ኢትዮጵያ ሰሊኹ ይኣትው ነይሩ ንዝተባህለ ናይ ኦነግ ሓይሊ ንምጥቓዕ ብዝብል ብዝተጋገየ መረዳእታ ነቲ ተግባር ዝፈፀሙ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ክሕተቱ እዮም ኢሎም።
ሰራዊት ኣብ ከምዚ ዝበለ ዕግርግር ተልእኹኡ ዝፍፅመሉ መምርሒ ከምዘሎን ነዚ ዘይተኸተለ ስጉምቲ ከምዝተወስደን ኣብዚ ዝተሳተፉ ኣዛዚ ሰራዊት ሓዊሱ ካብ ሓሙሽተ ዘይበዝሑ ኣባላት ሰራዊት ዕጥቂ ብምፍታሕ ኣብ ቁፅፅር ውዒሎም ምርመራ ምጅማሩን ገሊፆም።
“ኣብ ሰራዊትና ከምዚ ዝኣመሰለ ጌጋ ክፍፀም ከሎ ናይ ዲሲፕልን ወይ ወታደራዊ ዝኾኑ ገበናት ክፍፀም ከሎ ዝፃረየሉ መስርሕ ኣሎ።ድሕሪ ምርመራ ኣብ ወታደራዊ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ፍርዲ ዝረኽብሉ ኩነታት እውን ኣሎ።ስለዚ እቲ ጉዳይ ዝፃረን ተፃሪዩ ስጉምቲ ዝውሰድን እዩ ክኸውን።”
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚንኬሽን ቤት ጽሕፈት ፍትሒ ኣቶ ታየ ግን ገበን ዝፈፀሙ ጥራሕ ዘይኮኑስ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ብሕጊ ክሕተቱ ከምዘለዎምን ብጌጋ እዩ ተባሂሉ ዝተወሃበ መግለፂ እውን ዘሕዝን ስለዝኾነ ይቕሬታ ክሕተት ኣለዎ ኢሎም።
ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ንጉዳይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝከታተሉ ኣቶ ፍስሃ ተክሌ እቲ መቕተልቲ ብጌጋ እዩ ተፈፂሙ ዝብል ተቐባልነት የብሉን ይብሉ።
“እዞም ዝተቐትሉ ሰባት ዕጥቒ ዝሓዙ ኣይነበሩን።ምስ ሓይልታት ፀጥታን ወታደራትን ብዝኾነ ይኹን መለክዒ ኣብ ስሓቦ ጉተቶ ዝኣተው ኣይነበሩን።ብጌጋ እውን እንተኾነ ስለምንታይ ይቕተሉ?እዞም ሰባት እዚኦም ኣብ ፈቐዶ መንገዲ እዮም ተቐቲሎም።”
ብተወሳኺ ኣቶ ፍስሃ ኣባላት ኦነግ ዋላ እንተኾኑ እውን ስቕ ኢልካ ኣይቕተልን ኢሎም ።
ናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት ኮሚሽን ናይ ኢንፎርመሽንን ኮሚኬሽንን ዳይረክተር ኣቶ ደምሰው በንቲ ቤት ፅሕፈቶም ናይ ቅድሚ ሎሚ ጉዳያት ኣፃሪዩ፣ፀብፃብ ኣዳሊዩ ከምዝርከብን ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኣቕርብ ኣብ ዝብለሉ እዋን ከምዘቕርብን ገሊፆም።እዚ ናይ ሎሚ እውን ከምዘፃረ ወሲኾም ገሊፆም ኣለው።


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍርናቸስኮስ ትማሊ ዕለት 12 ሰነ 2017ዓምፈ ወጋሕታ ኣብ ቤት ጸሎት ቅድስት ማርታ ዘዕረግዎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ‘ምጽንናዕ ናይ እግዚአብሔር ትዕድልቲ እዩ ንካልኦት ንክተገልግለሉ ከኣ እዩ ዝወሃብ፣ ማንም ሰብ ንገዛእ ርእሱ ባዕሉ ከጸናንዕ ኣይክእልን እንተዘየሎ ከም ኣብ መስትያት ገጽካ ምርኣይ እዩ ክኸውን፣ ንምጽንናዕ ከተስተማቅሮን ከተካፍሎንከስ ናይቶም ዘይፍትሓውያን ዕጽው ልቢ ዘይኮነስ ከምቲ ጐይታ ኣብ ወንጌሉ ብጹዓን ናይ ዝብሎም ብመንፈስ ድኻታት ዝኾኑ ክፉት ልቢ ክህልወና የድሊ’ እንክብሉ ሰቢኾም፣
ኣብ ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ግጻዌ ናይ ትማሊ ቀዳመይቲ ንባብ ካብ ካልኣይቲ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ 1.1-7 ዝተስወስደ ኮይኑ ካብ ኊልቊ 3-7 እዛ ምጽንናዕ ትብል ቃል 7 ግዜ ተደጋጊማ ንረኽባ፣ ካብዚ ብምብጋስ ከኣ እዩ ቅዱስነቶም እዛ ምጽንናዕ እዚኣ ርእሰ ምርኰሳ ወይ ስጋውን ስነኣእምሮኣውን ምርጋግእን ርእሰይ ክኢለ ምባልን ከይከውን ብመሰረቱ መንፈሳዊ ጉዳይ ምዃኑ ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
‘ተመኲሮ ናይዚ መንፈሳዊ ምስትማቅር ዝኾነ ምጽንናዕ ምሉእ ንክኸውን ኩሉ ግዜ ካልእ ኣካል ክውሰኾ ኣለዎ ከመይ ባዕሉ ንባዕሉ ንገዛእ ርእሱ ከጸናንዕ ዝኽእል ፈጺምካ ስለዘየሎ፣ ምናልባት ነዚ ክገብር ዝፍትን እንተሎ ከኣ ከም ኣብ መስትያት ግጽካ ምርኣይ ኮይኑ ንርእሱ የታልል፣ ዘይኮነ ክመስል ከኣ ሒዂ ይብል፣ እዚ ዓይነት ምጽንናዕዚ ኣብ ገዛእ ርእስና ተዓጺና ከምእንተርፍ ገሩ ኣብ እምነት ካብ ምዕባይ ዓዲ የውዕለና፣ ከምዚ ዓይነት ባዕልኻ ንባዕልኻ ምጽንናዕን ዘይኰንካዮ ኮንካ ንካልኦት ገዛእ ርእስኻ ምቅራብን ኣብ ወንጌል ብዛዕባ እቶም ናይ ሕጊ ምሁራት ወይውን ታሪኽ ድኻ ኣልኣዛርን እቲ ብኩሉ ኩሉ እተጸናነዔን ዝመስሎ ዝነበረ ሃብታም ሰብኣይን ከምኡውን ናይቲ ኣብ ቅድሚ መንበረ ታቦት ተጠሊዑ ከም ካልኦት ዘይገበርካኒ ኣመስግነካ ኣሎኹ እናበለ ዝጽሊ ዝነበረ ፈሪሳዊ ተጠቂሱ ንዘሎ ምምልካት ይከኣል፣ እዚኦም ኩሎም ዳርጋ ኣብቲ ባዕሎም ዘጸባበቅዋ ነፍሶም ኣብ መስትያት ከም ምርኣይ እዩ፣ ነዚኦም ከምዚ ዓይነት ሰባት ከኣ ክርስቶስ ፈጺሞም ናብ ምልኣት ሕይወት ወንጌል ከምዘይበጽሑን ኣብቲ ባዕሎም ዝፈጥርዎ ውዳሴ ከንቱ ጥሒሎም ከምዝተርፉን ኣዳዕዲዑ ይገልጽ፣ ስለዚኸስ ምጽንናዕ ውህበትን ኣገልግሎትን ምዃኑ ተረዲእና ወትሩ ንካልኦት ከነገልግል ማለት ክነጸናንዕ በዚ ከኣ እግዚአብሔር ብጊዲኡ ንዓና ከምዘጸናንዕ ምርዳእ የድሊ፣ በዚ ከኣ ምጽንናዕ ካብ ደረጃ እትቅበሎ ውህበት ናብ ዝወሃብ ኣገልግሎት ይልወጥ፣ ሓቀኛ ምጽንናዕከስ ክልተ ነገራት ሒዙ ይጐዓዝ ውህበት ወይ ጸጋ ከምኡ ከኣ ኣገልግሎት፣ ብቀዳምነት ምጽንናዕ ኣምላኽ ከምዘድልየኒ ክርዳእ በዚ ከኣ ክልምን ጐይታ ከኣ የጸናንዓኒ ንከጸናንዕ ከኣ ውፈር ይብለኒ፣ በዚ መንገዲ እዚ ጥራይ እዩ እግዚአብሔር ንከጸናናዓና ዝመጽእ።’ እንክብሉ ትርጉም ምጽንናዕ ኣድላይነቱ ተረዲእካ እግዚኣብሔር ክህበካ ብክፉት ልቢ ክትጽበዮን ንካልኦት ክተጸናንዕ ስንድው ምዃንን ከምዘድሊ ኣዘኻኺሮም፣
ናይ ዕለቱ ወንጌል ከኣ ካብ ናይ ማቴዎስ 5 ዝተወስደ ኮይኑ ብዛዕባ ብፅዕና ዝዛረብ ነበረ፣ ቅዱስነቶም ከኣ መን እዮም እዞም ብፁዓን ሕጉሳት ዕውታት ዝበሃሉ ኢሎም ይሓቱ እሞ፣ ብመንፈስ ድኻታት ኢሎም ይምልሹ፣
‘ልቢ ድኻታት ብመንፈስ ድኽነት ይኽፈት፣ እዚኦም ምንባዕ ምብካይ ዝኽእሉ ትሑታት ትሑት ልቢ ዝውንኑ ጽምኢ ፍትሒ ሃልይዎም ስለ ፍትርሒ ዝጋደሉ መሓርቲ ኮይኖም ንካልኦት ዝምሕሩ። ንጹሕ ልቢ ዝውንኑን ሰላም ዝገብሩን ስለ ፍትሕን ፍቅሪ ፍትሕን ዝሰደዱን እዮም፣ በዚ ከምዚ እዩ ልብና ንጐይታ ዝኽፈት ሽዑ ጐይታ ምስ ውህበት ምጽንናዕን ተልእኮ ምጽንናዕን ደበኽ ይብል፣ በንጻር ናይዚ እቶም ዕጽው ልቢ ዝውንኑ ግን ብመንፈስ ሃብታማት ኮይኑ ዝስምዖም ርእስና ክኢልና ኢና ዝብሉ ንርእሶም ቅኑዓትን ፍተሓኛታትን ገሮም ስለዝግምቱ ብኽያትን ሓዘንን ኣይእንታዮምን እዩ፣ ኮታስ ተጻይ ናይቶም ብፁዓን ዝበልናዮ ኢፍትሓውያን ኮይኖም ክዕምጹ ጥራይ ዝነብሩ ምሕረት ዘይብሎም ናይ ውግእ ሃንደስቲ ልቦም ሰላም ዘይብሉ ብደም ዝጨቀወ ማንም ተጋጊኹም ዘይብሎም ማንም ዘየሳድዶም ልቦም ዝዓጸው እዮም፣ እዚኦም ሽሕኳ ሕጉሳት ኮይኖም ክረኣዩ ሒዂ እንተበሎ ሓጐስን ናይ ጐይታ ምጽንናዕን ጥቃኦም ስለዘየሎ ወቱር ሕዙናት ኦም ዘይብሉ ክህብ ስለዘይክእል ከኣ ካብዚኦም ምጽንናዕ ክትጸበ ዘይሕሰብ እዩ፣
ስለዚ ልብና ንክፈት ንምጽንናዕ ጐይታ ንቀበል ነሕዋትና ከኣ ነጸናንዕ፣ ጐይታ ዝሓተና ሓንቲ ነገር ከኣ እዚኣ እያ ‘ልብና ክፉት ክኸውን ይደልየና ወላ ቊሩብ ጥራይ ፍንቅቅ ነብላ እሞ ንሱ ድፍእ ኣቢሉ ክኣቱን ንኩሉ ባዕሉ ከሳልጦን እዩ` ክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣


text:
ብዳይረክተር ስርዓተ ጥዕና ኣብ ኣፍሪቃ ዶክተር ደላንዮ ዶቭሎ ዝተመርሕ ጉጅለ ካብ 12-16 ለካቲት 2018 ኣብ ኤርትራ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ጉጅለ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሓሉ ኣብ ሰለስተ ዞባታትን ትካላት ጥዕናን ተዘዋዊሩ ከምዝተዓዘበን ብደረጃ ዓለም ክሳብ 2030 ዓ.ም ክትግበር ተወጢኑ ዘሎ ሸቶታት ነባሪ ምዕባለን ኣተገባብርኡን ኣመልኪቱ ምስ ዝተፈላላዩ ሚኒስትራትን ሓለፍቲ ኣህጉራውያን ትካላትን ተራኺቡ ከምዝተዘራረበን ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ሓላፊ ክፍሊ ፖሊሲን ውጥንን ምምዕባል ዓቕሚ ሰብን ዶክተር ብርሃነ ደብሩ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ገሊጹ።
ሚኒስትሪ ጥዕና ኤርትራ ሸፈነ ጥዕና ንምስፋሕ ካብ 2017-2021 ከተግብሮ ወጢንዎ ኣብ ዘሎ ናይ ሓሙሽተ ዓመታት መርሓ ስራሕ ንምግምጋም ዝዓለመ ዓውደ ዘተ ተኻይዱሉን ሃናጺ ሓሳባት ከምዝተዋህበን ዶክተር ብርሃነ ደብሩ ኣረዲኡ።
ኣብ መወዳእታ እታ ጉጅለ ሸቶታት ነባሪ ምዕባል ክዕወት ኩለን ዝምልከተን መንግስታውያንን ኣህጉራውያን ትካላት ብሓባር ክሰርሓ ከምዝግባእ ኣስሚራትሉ።


text:
ኣብ ወሰና ወሰን ክልላት ኦሮሚያን ሶማሊያን ከምኡ እውን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ዘጋጠሙ ዕግርግራትን ህውከትን ከምዘተሓሳሰቦም ኣብ ኢትዮጵያ ሓድሽ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ማይክል ሬይነር ገሊፆም።
ንሶም ምስ ሰበስልጣን እታ ሃገር ይዘራረቡ ከምዘለው ብምግላጽ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሕጊ ፀረ ግብረሽበራ ይጥቀመሉ ዘሎ ኣገባብ ናሜሪካ ከምዝተሓሳሰባን ሓሳቦም ብሰላማዊ መንገዲ ስለዝገለፁ ብዛዕባ ዝተኣሰሩ ሰባት ክርአ ከምዘለዎን ገሊፆም።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ማይክል ሬይነር ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስራሕ ካብ ዝጅመሩ ኣብ ዝሃብዎ ፈላማይ ቃለ መጠይቅ ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ንዝቐረቡሎም ሕቶታት መልሲ ሂቦም።
ቅድም ክብል ኣብ ዶብ ክልላት ሶማሊያን ኦሮሚያን ዝጀመሩን ኣብ ካልኦት ከባቢታት ዝተፈጥሩ ግጭትታት የተሓሳስቡና እዮም ኢሎም።ኣብ ኢትዮጵያ ብርክት ዝበሉ ኣፀገምቲ እዋናት ከምዝነበሩ ብምዝኽኻር እዚ ናይ ሕዚ እዋን ካብቶም ኣፀገምቲ እዋናት ሓደ ምዃኑ ይሰማማዕ እየ ኢሎም።
“ብፍላይ ድማ ኣብ ወሰና ወሰን ክልላት ኦሮሚያን ሶማሊያን ዘጋጠሙ ዘይምርግጋኣትን ዕግርግርን፣ኣብቶም ዝሓለፉ ብርክት ዝበሉ ሰሙናት ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝተኸሰቱ ግጭታት የተሓሳስቡና እዮም።ፖለቲካዊ እምነት ብሰላማዊ መንገዲ ምግላፅ ኣዚና ኢና ንድግፎ።ሰላማዊ ዝኾኑ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ምክያድን መንግስቲ ሰላማዊ ሰልፊ ክካየዱ ናይ ምፍቃድ ኩነታት እውን ይሓውስ እዩ።ክልቲኦም ወገናት እዚ ንክገብሩ ምትብባዕና ክቕፅል እዩ እዮም።”
ኣምባሳደር ረይነር ብዛዕባ እዋናዊ ኩነታት ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ይዘራርብሉ ከምዘለውን ከምዝቕጽልሉን ገሊፆም ኣለው ።
ኣብ ወፍሪ ፀረ ግብረ ሽበራ መሻርኽቲ ኣሜሪካ ዝኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሕጊ ፀረ ግብረሽብራ ዝጥቀመሉ ኣገባብ ብዓለምለኸ ትካላት ሰብኣዊ መሰላትን መራሕቲ ፖለቲካን ነቐፌታ ክቐርቦ ፀኒሑ እዩ።
እቲ ሕጊ ንመዐፈኒ ተቓውሞን ነፃ ሓሳብን ይጥቀመሉ ኣሎ ይብሉ።ኣምባሳደር ማይክል ረይነር እውን ነዚ ሓሳብ ኣንፀባሪቖም ኣለው።
“ንሕና እውን ናይዞም ሓሳባት ተኻፈልቲ ኢና።ቓልሲ ፀረ ግብረሽብራን ነዚ ቓልሲ ዝሕግዝ ሕጊ ግቡእ ተራ ከምዘለዎም ይርኣየና።ብተመሳሳሊ ድማ ኣብ መንጎ ግብረሽበራን ፖለቲካዊ ቓልስን ወይም ፖለቲካዊ ሓሳብ ምግላፅ ፍልልይ ምግባር ኣዚዩ ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ።ብሰላማውን ሃናፅን ኣገባብ ሓሳቦም ዝገልፁ ሰባት ኣሸበርቲ ዘይምዃኖም ይርኣየና።ስለዝኾነ ሕጊ ፀረ ግብረሽብራ ንዕኦም ዝምልከት ክኸውን ኣይምተገብአን እዮም።”
ፖለቲካዊ መሰሎም ተጠቒሞም ብሰላም ሓሳቦም ምስ ምግላፆም ተኣሳሲሩ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ሰባት ጉዳዮም ብዝግባእ ምርኣይ ኣድላዩ እዩ፤መንግስቲ ኢትዮጵያ እውን ንፀረ-ግብረሽብራ ሕጉ ፖለቲካዊ ምንቅስቓሳት ንምድራት ዝዓለመ ዝመስል ክምርምሮ ብወግዓውን ውልቃዊን ርክባትና ነተባብዖም ኢና ኢሎም።
ብሰንኪ ቓልሲ ፀረ ግብረሽብራ ሃገራዊ ናይ ፀጥታ ረብሕኣ ንምሕላው እተሰርሕ ኣሜሪካ ንናይ ኢትዮጵያ ንጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት ዕሽሽ ትብሎ’ላ ክብሉ ዝተፈላለዩ ወገናት ይሕብሩ።
ኣምባሳደር ረይነር ንምምሕያሽ ዕድል ከጋጥም ከሎ ምስራሕ ከምዘለና ንርዳእ ኢና ኣፈላላያት ክህልው ከለው ድማ እቶም ኣፈላላያት ምንፃርን ናይ ሓባር ዝኾነ ነገር ክንደሊ ይግባእ ነገር ግን ኣብ ሓደ ጉዳይ ዘይምስምማዕ ማለት ኣብ ካልእ ጉዳይ ምምሕያሻት ንክመፅእ ኣይንሰርሕን ማለት ኣይኮነን ኢሎም።
ኣብ መንጎ ተቓወምትን ገዛኢ ፓርትን ይካየድ ዘሎ ልዝብ ዝቐፀለ ክኸውን ከሎ ናይ ተቓወምቲ ምትእኽኻብ ዝኾነ መድረኽን ሰማያዊ ፓርትን ኣብቲ ድርድር ኣይሳተፉን ዘለው።እቲ ድርድር ሰናይ እዩ ዝበሉ እቶም ኣምባሳደር ግን ብዝበለፀ ኣሳታፊ ክኸውን ኣለዎ ኢሎም።ኢትዮጵያዊያን እዚ እዋን ከም ፅቡቕ ዕድል ክጥቀምሉ ኣለዎም ኢሎም።
“ብዙሓት ሰባት ኣፀጋምን ኣጨናቕን እዩ ኢሎም ዝገልፁዎ ከምዚ ናይ ሎሚ እዋን ፅቡቕ ኣጋጣሚ እውን እዩ።ሰባት ካብዚ መስርሕ ክርከብ ዝኽእል ኣወንታዊ ነገር ምስ ምድላው እንተድኣ ሪእዮምዎ ፖለቲካዊ ሃውህው ዝሰፍሐሉ መንገድታት ኣብ ምንዳይን ፖለቲካዊ ኣመለኻኽታ ብሰላማዊ መንገዲ ምግላፅ ግብራዊ ዝኾነሉ መንገድታት ንምርኣይ እውን የኽእል እዩ።እዚ ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕፅሉ እዋናት ብዝበለፀ ሓይላ ንኽትወፅእ ዓብዪ ኣጋጣሚ እዩ እዮም።”
ኣብቲ ቃለ ምልልስ ኣብ ምትሕብባራት ቁጠባን ልምዓትን ኣብ ሰብኣዊ ረድኤትን ካልኦት ጉዳያትን ተላዒሎም ኣለው።


text:
ዕሱብ “ሙሴ ዮሃንስ (ወዲ- ጣባ)” ፣ እቲ ቀንዲ ስሙ ኣማኒኤል ገ/ብርሃን (ቴኖ) እዩ።
ዕሱብ ሙሴ ዮሃንስ “ወዱ-ጣባ”: ምስ ሓቂ እናተለተመ ክጋሃጽ ከሎ
ራብዒይ ክፋል፡-
ክቡራት ኣንበብቲ ዕዙዝ ሰለምታይ ብድሕሪ ምቕራብ፡
እቲ ሓቀኛ ስሙን ማእለያ ዘይብለ ታሪኻዊ ገበናቱን ሓቢኡ ንነብሱ ብሙሴ ዮውሃስ ወዲ-ጣባ ከሊሉ ዜጸንሐ፡ ንገሇ መተዒብይቱ ብድሕሪ ምሕታት፡ ኣማኒኤል ገ/ብርሃን /ቴኖ/ ዜበሃል ምዃኑ ከረጋግጽ ይፈቱ። ኣብ ኣ/ኣበባ፡ ኣባልነት ሰዯግኤ ክወስድ ድሕሪ ምሕታቱ፡ ብምኽንያት እቲ ኣብ ቀዲማይ ክፋል ጽሑፈይ ዜተገሇጸ ማሇት፡-
1. ዕሱብ ፋሽስታዊ ስርዒት ደርጊ ኮይኑ ዝልዓለ ካድር ኢስፓ ብምንባሩ። 2. ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ክዓስቦ ከም ዝኽእል ኣብ ግምት ብምእታው፣ ። 3. ኣብ ሕቶ ብሄርን መፍትሒኡንንጹር ፖሎቲካዊ ፍልልይ ብምፍጣሩ።
ሕቶ ኣባልነቱ ኣብ ሰደግኤ ተቐባልነት ምስ ሰኣነ፡ ኣብ ተሓኤ ሰ/ባይቶ ተጸንቢሩ፡ ኣብ ፈነወ-ሬድዮ ተመዱቡ ይሰርሕ ምንባሩ ይፍለጥ። ብዓልቲ ቤቱ ኤልሳ ትበሃል ምዃና ይሕብር። ወ/ሮ ኤልሳ በዒልቲ ቤቱ ምዃና ንምሕባር እንተዘይኮይኑ ምስኣ ዘተኣሳሰር ዝኾነ ይኹን ጉዳይ ከም ዘይብለይ የረጋግጽ። ስለዚ ካብ ሕጂ ንድሓር፡ ብዕሱብ ሙሴ ዮሃንስ ወ/ጣባ ዘይኮነስ፡ ሕቶ ኣባልነቱ ኣብ ሰዯግኤ ተቐባልነት ምስ ሰኣነ፡ ኣብ ተሓኤ ሰ/ባይቶ ተጸንቢሩ፡ ኣብ ፈነወ ሬድዮ ተመዱቡ ይሰርሕ ምንባሩ ይፍሇጥ። ብዒልቲ ቤቱ ኤልሳ ትበሃል ምዃና ይሕብር። ወ/ሮ ኤልሳ በዒልቲ ቤቱ ምዃና ንምሕባር እንተዘይኮይኑ ምስኣ ዜተኣሳሰር ዜኾነ ይኹን ጉዲይ ከም ዘይብለይ የረጋግጽ። ስሇዙ ካብ ሕጂ ንዯሓር፡ ብዕሱብ ሙሴ ዮሃንስ ወ/ጣባ ዘይኮነስ፡ በቲ ሓቀኛ ስሙ፡ ዕሱብ ኣማንኤል ገ/ብርሃን /ቴኖ/ ብምባል ክጽውዖን ክገልጾን ምዃነይ ይሕብር። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ነቶም ሓቀኛ ስሙን ኣተዒባብይኡን ዕዋላዊ ባህርያቱን ብንጽህና ዝሓበሩኒ መተዒብይቱ ድማ ብልቢ ልኡል ምስጋናይ የቕርብ። ብምባል ክጽውዖን ክገልጾን ምዃነይ ይሕብር። በዙ ኣጋጣሚ’ዙ ነቶም ሓቀኛ ስሙን ኣተኣባብይኡን ዕዋላዊ ባህርያቱን ብንጽህና ዝሓበሩኒ መተዓብይቱ ድማ ብልቢ ልኡል ምስጋናይ የቕርብ።
ክቡራት ኣንበብቲ፡ -ኣብ ዜመጽእ ክፋላት ሙለእ ሓበሬታ ዕሱብ ኣማንኤል ገ/ብርሃን(ቴኖ)
ሙሴ ዮሃንስወ/ጣባ ማለት መበቆለ፡ ኣተዒባብይኡን ታሪኻዊ ገበናቱን ብዜምልከት ንጹር ሓበሬታ ከቕርበልኩም ትጽቢት ከም ትገብሩ ኣይጠራጠርን እየ። ብወገነይ’ውን ኣብ ጉዕዞ ምህላወይ ይሕብር።
ክሳብ ብሓምሻይ ክፋል ንራኸብ ሰሊም ቅነ
ነፀረኣብ ኣስመሊሽ
01 ታሕሳስ 2017


text:
ዓለም ለኸ ኮንፈረንስ ኢንተርኔት ኣብ ከተማ ዉዝሀን።
07/03/2010 እዚ ብብርኪ ዓለም ንራብዓይ ግዘ ዝኽበር ዓለም ለኸ ኮንፈረንስ ኤንተርኔት ኣብ ምብራቓዊ ክፋል ሃገረ ቻይና ከተማ ውዝሀን ካብ 3 ታሕሳስ ክሳብ 5 ታሕሳስ ብኣቆፃፅራ ፈረንጂ ብድምቀት ክካየድ እዩ።
እቲ ኮንፈረንስ ክሳለጥ እንከሎ ካብ ሓሙሽተ ዓበይቲ ሃገራት 1 ሽሕን 500 ሰብ ሞያ እቲ ዓውዲ ክሳተፉ እዮም።
ካብቶም ኣብ ዓለም ለኸ ኮንፈረንስ ኤንተርኔት ዝሳተፉ ኣካላት ትካል ቁጠባውን ማሕበራውን ጉዳያት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ፣ ሰብ ሞያ ንግዲ ኤንተርኔት ፣ ኣብ ኦንላይን ፍሉጣትን ሰባትን ምሁራንን ይርከብዎም ክብሉ ምኽትል ዳሬክተር ሳይበር ስፔስ ቻይና ረን ዥያንሊያንግ ገሊፆም ኣለው።
እዚ ንራብዓይ እዋን ኣብ ከተማ ውዝሀን ንክኽበር መደብ ተታሒዝሉ ዘሎ ኮንፈረንስ ኤንተርኔት ንምድማቕ ተባሂሉ ንሓደ ዓመት ዝኣክል መሰረተ ልምዓት ዲጂታል ኣብታ ከተማ ክዝርጋሕ ከም ዝፀንሐ ውን ተገሊፁ ኣሎ።
ኣብቲ ዝካየድ ኮንፈረንስ ብዛዕባ ዕቤት ኤንተርኔት ቻይናን ዕቤት ኤንተርኔት ዓለምን ኣብ 2017 ዓመተ ፈረንጂ እንታይ ይመስል ንዝብል ክልተ ሰመያዊ መፅሓፍቲ ክዝርግሑ እዮም ተባሂሉ ኣሎ።
እዋናዊ ዕቤት ኤንተርኔት ብብርኪ ዓለም እንታይ ከም ዝመስል ንምድህሳስ ተባሂሉ ውን ናይ ዝተወሰና ሃገራት ንድፊ ሓሳብ ክቐርብ ትፅቢት ይግበር።
ፍልፍል ሓበሬታ cgtn.com


text:
መተሓባበሪ ሓደ ማእኸል ክ/ከተማ ቀዳማይ ወያነ ኣይተ ባህልቢ ገ/መድህን
ሃገርና እትኽተሎ ፖሊሲ ቁጠባ ነፃ ዕዳጋ ተግባራዊ ንምግባር፣ ነጋዳይ ሕብረተሰብ ካብ ዘይግቡእ ወድድርን ኣድለይቲ ዘይኮኑ ተግባራት ዕዳጋ ከምኡ እውን ንሸማታይ ሕብረተሰብ ናብ ዘይኮነ ኣንፈት ዝመርሑ ኩነታት ዕዳጋ ንምክልኻል ኣዋጅ 813/2006 ዓ/ም ኣውፂኡ እዩ። እዚ ኣዋጅ ክወፅእ ዝኸኣለ ንውድድር ነፃ ዕዳጋ ምችው ስርዓት ምስፋን ኣድላዪ ኮይኑ ስለዝተረኸበ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሸማታይ ደረጅኦም ዝሓለዉ ኣቑሑት ንግድን ፅፉፍ ግልጋሎትን ዝረኽበሉ ኩነታት ንምርግጋፅ ኣብ ግምት ዘእተወ እዩ።
ኣብቲ ኣዋጅ ዓዳጋይ ሕብረተሰብ ዝተፈላለዩ መሰላት ከምዘለውዎ ተደንጊጉ ይርከብ።ንኣብነት ኣብ ዓንቀፅ 14 ንኡስ ዓንቀፅ ሓደ ክሳብ ኣርባዕተ ዝተቐመጡ ድንጋገታት ዓዳጋይ ሕብረተሰብ ፅርየትን ዓይነትን ዝዕድጎ ኣቕሓን ዝረኽቦ ኣገልግሎትን እኹልን ሓቐኛን ሓበሬታ ናይ ምርካብ፣ ዝደለዮ ኣቕሓ ኣማሪፁ ንክዕድግ ዝኽእለሉ መሰል ከም ዘለዎ ብግልፂ ኣቐሚጥዎ ኣሎ። ብተወሳኺ ድማ እቲ ዓዳጋይ ግቡእ ግልጋሎት ክረክብ፣ ዓንቀፅ 20 ንኡስ ዓንቀፅ ክልተ “ለ” ሸማታይ ዝዓደጎ ንብረት ጉድለት ፅርየት እንተሃልይዎ ኣብ ውሽጢ 15 መዓልቲ ናብ በዓል ዋና ክምልሶ ከም ዝኽእል፣ ንዝዓደጎ ንብረት ሕጋዊ ቅብሊት ናይ ምርካብ መሰል ከምዘለዎን ካልኦትን ድንጋገታት ዝሓዘ እዩ። በዚ መሰረት እቶም ዝወፁ መምርሕታት መሰል ሓለዋ ሸማቶ ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ብተግባር ክሳብ ክንደየናይ ይስረሐሉ ምህላዉ ክንድህስስ።
ኣብ ከተማ መቐለ ካብ ዝነብር ልዕሊ 350 ሽሕ ህዝቢ እቲ 36 ሽሕ ህዝቢ ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ዝነብር ኮይኑ ካብኣቶም እቶም ትሸዓተ ሽሕ ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ንግዲ ዝተዋፈሩ ነጋዶ እዮም።ብመሰረት እዚ ኣብታ ክፍለ ከተማ ዝነብር ህዝቢ ድማ ኣብ ዝተፈላለየ ንግዲ ካብ ዝተዋፈሩ ነጋዶ እታ ክፍለ ከተማ ዝዕድግዎም ኣቑሑት ክህሉ ግድን እዩ። ናይቶም ዝዕድግዎም ኣቑሑት ፅርየቶም፣ ዋግኦም፣ ግልጋሎቶምን ዝኣመሳሰሉ ብዝግባእ ኣገላቢጦም ብምርኣይ ዝዕድግሉ፣ እንተዘይደልዮም ድማ እቲ ኣቕሓ ካብ ዝዓደግሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ውሽጢ 15 መዓልትታት ናብ በዓል ዋና ንብረት ዝምልስሉን ካልኦትን መሰል እናሃለዎ ተግባራውነቱ ግን እዚ ዝበሃል ኣይኮነን። ምኽንያቱ እውን እቲ ሕብረተሰብ በዚ መዳይ እኹል ዝኾነ ግንዛበ ክረክብ ብዘይምኽኣሉ እዩ።
ንኣዋጅ መሰል ሓለዋ ሸማቶ ክከታተል ሓላፍነት ዝተውሃቦ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ከተማ፣ ንግድን ኢንዱስትርን እታ ክፍለ ከተማ እዩ። ይኹን እምበር ነቲ ኣዋጅ ዝከታተልን ዝድግፍን ከምኡ እውን ግንዛበ ናይ ምዕባይ ስራሕቲ ዝሰርሕ ዓርሱ ዝኸኣለ ክኢላ ክምደብ ኣይከኣለን። ናይዚ ምኽንያት ምላሽ እንታ ከምዝኾና ንምፍላ ድማ መተሓባበሪ ሓደ ማእኸል ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ንዝኾኑ ንኣይተ ባህልቢ ገብረመድህን ሓቲትናዮም ነይርና። ንሶም ዝሃቡና ምላሽ ንዕኡ ዝኸውን ክኢላ ንምምዳብ ሕፅረት ሓይሊ ሰብን መሓውር ስራሕን ብምህላዉ ተደሪቡ ዘሎ ስራሕ ምዃኑ እዩ። ብተወሳኺ ነቲ ዝወፀ መምርሒ መተግበሪ ሕጊ ክወፀሉ ብዘይምኽኣሉ ዛጊድ ኣብ መሰል ሓለዋ ሸማቶ ለውጢ ዘምፅእ ስራሕ ክስራሕ ከም ዘይተኽኣለ እዮም ኣይተ ባህልቢ ዝሕብሩ።
እዚ ዝፈጠሮ ኣሉታዊ ፅልዋ ድማ ኣብታ ክፍለ ከተማ ኣብ መኽዝን ሸቐጣት እናሃለዉ ናብ ሕብረተሰብ ዘይምቕራብን ኣብ ዉሱናት ነጋዶ በብእዋኑ ናይ ዋጋ ወሰኽ ምርኣይን ኣሎ። ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ/ም ናይ ሓደ ኩንታል እኽሊ መጥሓኒ 50 ብር ዝነበረ ናብ 70 ብር ብምዕባይ 20 ብር ወሰኽ ክግበረሉ ክኢሉ እዩ። ብዘይካ እዚ መንግስቲ መሰረታዊ ሸቐጣት ማለት እውን ዘይቲ፣ ሽኮርን ካልኦትን ዕዳጋ ንምርግጋእ ብባዕሉ እናደጎመ ናብ ህዝቢ ክከፋፈል እንትፅዕር ሓደ፣ ሓደ ነጋዶ ብኣቋራጭ ንምህፍታም እቶም ሸቐጣት ኣብ መኻዚኖ እናዓጎሩን ዘይሕጋዊ ወሰኽ እናገበሩን ኣብ ሕብረተሰብ ፀገም እናፈጠሩ ዝርኣይሉ ኩነታት ይርአ እዩ። እዚ ድማ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዘሎ ግንዛበ ትሑት ምዃኑ እዩ ዘመላኽት። ነዚ ከም ኣብነት ደኣ ኣቕረብና እምበር በቢግዚኡ መሰል ሓለዋ ሸማቶ ዝዳፍኡ ዘይሕጋዊ ተግባራት ብርክት ዝበሉ እዮም። እዚ ክፍጠር ዝኸኣለሉ ምኽንያት ድማ ነዚ ክፍፅሙ ዝተቐመጡ ኣመራርሓ መንግስቲ ትኹረት ሂቦም ዝወፁ ኣዋጃት መተግበሪ ትልሚ ወፂሎም ህዝቢ ክጥቀመሉን ክግልገለሉን ክሰርሕሉ ብዘይምኽኣሎም እዩ።
ንእስቲ ሸዊት ገብረህይወት ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ኣብ ዘፈር ፅሕፈት መሳርሒ እትነጥፍ ነጋዲት እያ። ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ስራሕ ከም ዝጀመረት እትገልፅ ሸዊት ዘድልያ ኣቕሑት ንምዕዳግ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ነጋዶ ትራኸብ እያ። ይኹን እምበር እቲ ዝዓደገቶ ኣቕሓ ዋላ ኣብ ሓደ መዓልቲ ውሽጢ ዝኾነ ፀገም እንተሃልይዎ ንምምላስ ከም ትፅገም እያ ትገልፅ። ምኽንያቱ መሰል ከምዘለዋ ግንዛበ ስለዘይብላ “ዝተበላሸወ ኣቕሓ ሂብካኒ ኢላ” ናብቲ ነጋዳይ እንትትምለስ ትርፉ ጎንፅን ጭቕጭቕን ስለዝኾነ መልሰለይ ኢላ ከምዘይትፈልጥ እታ ንእስቲ ተረድእ፡፡
ብሓፈሻ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ሸማቶ ዝበፅሕ ዘይሕጋዊ ኣሰራርሓ ንምንካይ በቢእዋኑ ኣዋጃት እናውፀአ ስርዓት ዘለዎ ዕዳጋ ክህልዉ እናገበረ ይርከብ። ኣብ 2006 ዓ/ም ተመሓይሹ ዝቐረበ ኣዋጅ መሰል ሓለዋ ሸማቶ እውን ናይዚ መርኣዪ እዩ። ይኹን እምበር ኣብቶም ዝወፁ መምርሒታት ወይ መሰላት ግንዛበ ኣብ ክንዲ ምፍጣር ዝተውሃበካ ስራሕን ሓላፍነትን ዘይምውፃእ ብሰፊሕ ዝረኣየሉ ኩነታት እዩ ዝርአ። ስለዝኾነ ድማ ኣዋጅ መሰል ሓለዋ ሸማቶ ብዝግባእ ኣብ ተግባር ዝውዕለሉ መስርሕ ኣተኣታትዮም ክፍፅምዎን ኣብ ሕብረተሰብ በቢግዚኡ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበ ክስርሑን ይግባእ። እቲ ዓዳጋይ ድማ ንመሰሉ ተሓላቓይ ብምዃን ኣንፃር ዘይሕጋዊ ኣሰራርሓ ክስለፍን ግንዛበ ከዕብን ኣለዎ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ፍቕሪ ቤተ ክርስቲያን
ዝኸበርኩም ሕፃናት “ቤተ ክርስቲያን” ዝብል ቃል እንታይ ማለት ምዃኑ ትፈልጡ`ዶ፧ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንና ከም እትምህረና። “ቤተ ክርስቲያን” ዝብል ቃል ንሠለስተ ነገራት የመልክት፣
1. ቀዳማይ፦ ንሕንፃ ቤተ ክርስቲያን፥
2. ካልኣይ፦ ንብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ዝተኣከቡ ጉባኤ ምእመናን፥
3. እቲ ሣልሳይ፦ ከኣ ንሕና ነፍሲ ወከፍና(ገዛእ ርእስና) ቤተ ክርስቲያን ከም እንበሃል ቤተ ክርስቲያንና አስፊሓ ትምህረና።
ዝኸበርኩም ሕፃናት (ኣንበብቲ)! ሕጂ ኣብ’ዚ ኣርእስትና እንመሃሮ ትምህርቲ ብዛዕባ ፍቕሪ ምስ ሕንፃ ቤተ ክርስቲያንና ከመይ ኪኽውን ከም ዘለዎ እዩ፣
እግዚአብሔር ኣምላኽ ንነቢያት። ንሓዋርያት። ንጻድቃን። ንሰማዕታት ምሥጢሩ ዚገለጸ፥ ንኣና ድማ ምስትውዓልን ጥበብን የሃበና፥ ምሥጢሩ ድማ ይግለጸልና፣ ቅድሚ ናብ ኣርእስትና ምእታውና ግና ዝተፈቶኹም ሕፃናት ሓንቲ ሕቶ ክንሓተኩም ኢና፣ እዛ ሕቶ እዚኣ ግና ናይ ግድን ኣንቢብኩም ወይ ሓቲትኩም ክትምልስዋ ኣሎኩም፣ ሕራይ`ዶ፧ ንሱ ድማ ከም’ዚ እያ ትብል፥ ኣብ ጥቓ ቤትኩም ዘሎ ቤተ ክርስቲያን ኬድኩም`ዶ ትፈልጡ፨ መልስኹም።   እንተኾይኑ። ቤትኩምን (ማለት ምስ ስድራኹምን ኣኅዋትኩምን እትነብርሉ ቤት) ከምኡ ድማ እታ ኣብ ከባቢኹም ዘላ ቤተ ክርስቲያንን እንታይ ፍልልይ ረኺብኩምለን፨ ከይትርስዕዋ ክትምልስዋ ፈትኑ፣
ናብ ኣርእስትና ክንምለስ፥ ዝኸበርኩም ሕፃናት! ፍቕሪ ቤተ ክርስቲያን ኪበሃል ከሎ ብዙኅ ነገራት እዩ ዘጠቓልል፣ ካብኡ ግና ሓደ ሓደ ነጥብታት ክንርኢ ኢና፣ ንቤተ ክርስቲያን ምፍቃር ማለት ንእግዚአብሔር ምፍቃር ማለት እዩ፥ ምኽንያቱ ቤተ ክርስቲያን ቤት ናይ እግዚአብሔር ስለ ዝኾነት፣ እግዚአብሔር ኣምላኽ ነቶም ዘፍቅርዎ፡ ዝለመንዎ ኪህቦም ኪዳን ኣትይሎም እዩ፣ ኪዳን ኣትይሎም ማለት መብጽዓ ኣትይሎም ማለት እዩ፣ ሓደ ካብ’ቲ መብጽዓ ንኣብነት፦ “ሽግር እንተ ረኸበኩም፥ ጥሜት፥ መከራ፥ ጽምኢ፥ ወዘተርፈ እንተወረደኩም። እሞ እንተ ለሚንኩምኒ ኣነ ድማ ክሰምዓኩም እየ” ዝብል ሓደ ካብ’ቲ ብዙኅ እዩ፣ ስለዚ እግዚአብሔር ነቶም ንእኡ እነፍቅሮ ዝለመንናዮ ዘበለ ይህበና እዩ፣ ክንልምኖ(ብጸሎት ክንጽውዖ) ከሎና ኸኣ ዝያዳ ኣብ’ታ ዘለዓለማዊ ኪዳን ዝኣተወላ ቤተ ክርስቲያን መጺእና ክንልምኖ ከም ዝግብኣና ይምህረና እዩ፣ ነዚ ከብርሃልና ነዚ ዝስዕብ ታሪኽ ንርአ።
ሊቀ ነቢያት ሙሴ። መጀመርታ ደብተራ ኦሪት (ናይ ሽዑ ቤተ ክርስቲያን) ኪሠርሕ ከሎ። ከም’ዚ ሎሚ እንርእያ ሕንፃ ኣይነበረትን፥ እንታይ ደአ ብቴንዳ ገይሩ፥ ናብ ዝቐየርዎ ዓዲ ከምእትንቀሳቐስ ገይሩ እዩ ሠሪሕዋ፣ ደኃር ብኸምኡ ንብዙኅ ወለዶታት ድኅሪ ምጽናሕ ኣብ ዘመን መንግሥቲ ዳዊት ምስ በጽሐት። ልቢ ኣምላኽ ዘማራይ ዳዊት ቤቱን ሕንፃ ቤተ ክርስቲያንን ድኅሪ ምውድዳር ከም’ዚ እናበለ ኪሓስብ ጀመረ፥ “እዋእ … ኣነ … ኣብ ጽቡቕ ርሻን እነብር ኣሎኹ፤ ቤት መቕደስ ልዑል ኣምላኽ ግና ኣብ ቴንዳ፤ ታቦት ኣምላኽናስ ኣብ ቴንዳ …. እዝስ ኣይከውንን እዩ” ኢሉ ሓሰበ፣ ብድኅሪኡ እግዚአብሔር ተገለጸሉ፣ ስለምንታይ እግዚአብሔር ንዳዊት ተገሊጽሉ፧ እወ፤ ንቤተ ክርስቲያን ንጉሥ ዳዊት ኣዝዩ የፍቅራ ስለ ዝነበረ እዩ፣ ሽዑ እግዚአብሔር ከም’ዚ በሎ፦ “እዛ ቕድስቲ ቤተይ ክትሓንፃ ምሕሳብካ ጽቡቕ እዩ፥ እንተኾነ ግና ብዙኅ ደም ስለ ዘፍሰስካ። ብወድኻ ሰሎሞን እያ እትሕነፅ” በሎ፣ እዋእ! ሽዑ ዳዊት መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዝነግረና ኣዝዩ ኣዝዩ ተሓጐሰ፥ ካብ ሓጐሱ ዝተላዕለ ኸኣ ንእግዚአብሔር ኣመስገኖ፣ ምኽንያቱ እታ ኣዝዩ ዘፍቅራ ቤተ እግዚአብሔር ክትሕነፅ ስለ ዝተፈቐደሉ፣ ሰሎሞን ወዲ ዳዊት ምስ ጐበዘ። ንግሥነት እስራኤል ድማ ምስ ኃዘ፥ ልክዕ ከም ኣቦኡ ዳዊት ንቤተ እግዚአብሔር ኣዝዩ የፍቅራ ስለ ዝነበረ። ኣዝያ ኣዝያ ጽብቕቲ ገይሩ ሓነፃ። ሽዑ እግዚአብሔር ሰሎሞን ጽቡቕ ጌሩ ከም ዝሓነፃ ምስ ረኣየ። ኣዝዩ ተሓጐሰ እሞ። ከም’ዚ ዚስዕብ እናበለ ንዅሎም እስራኤላውያን ተዛረቦም፣ “ንሰማይ ዝናም ከየውርድ እንተዓፀኽዎ፥ ንኣበጣ`ውን ንምድሪ ኪበልዓ እንተ ኣዘዝክዎ፥ ወይ ኣብ መንጎ ሕዝበይ ፌራ እንተ ሰደድኩ፥ እዚ ብስመይ ዚተሰምየ ሕዝቢ ኸአ ትሕት እንተ በለ፥ እንተለመነ ገጸይውን እንተደለየ፥ ካብ ክፉእ መንገዱ ድማ እንተ ተመልሰ። ሽዑ ኣነ ካብ ሰማይ ክሰምዖ እየ … ሕጂ ኸአ ኣብ’ዛ ቦታ እዚኣ ንዚጽለ ጸሎት ኣዕይንተይ ኪኽፈታ፥ ኣእዛነይውን ጽን ኪብላ እየን፥ ሕጂ ድማ ነዛ ቤት እዚኣ ሕዝበይ ንዘለዓለም ኣብኣ ከምልኹኒ . . ኃርየያን ቀዲሰያን ኣሎኹ …” (2ይ ዜና መዋዕል 7፦14-15)
ኢሂ ሕፃናት! ኣዝዩ’ዶ ባህ ክብለካ እዚ ኺዳን ናይ እግዚአብሔር ኣምላኽና፡ “ኣብ’ዛ ቦታ እዚኣ ንዚጽለ ጸሎት” እስኪ ነዛ ቓል መመሊስኩም ደጋግምዋ፥ እወ ወትሩ ኣዕይንቲ እግዚአብሔር ኣብ ቤተ ክርስቲያን ነቶም ኣብኣ መጺኦም ዚጽልዩ። ዚሰግዱን ዚሳለሙን እየን ዚጥምታ፣ እሞ እስኪ ሕጂ ነዛ እግዚአብሔር ኪዳን ዝኣተወላ ቤት ማዕረ ክንደይ ኢና ነፍቅራ፨
ቤተ ክርስቲያን ብምፍቃርና እንረኽቦም ረብሓታት
1. እግዚአብሔር ዝለመንናዮ ይህበና፤
ምኽንያቱ ንቤተ ክርስቲያን ምፍቃር ማለት እንታይ ማለት እዩ ኢልናዮ ኣቐዲምና፨ እወ፤ ንእግዚአብሔር ምፍቃር ማለት ስለ ዝኾነ። ዝለመንናዮን ዝጸለናዮን እግዚአብሔር ኣምላኽና ይሰምዓና፣
2. መንግሥተ ሰማያት ንወርስ፤
ክገርመኩም ንሕና ዘይነስተውዕሎ ኮይንና እምበር። ኣብ ቤተ ክርስቲያን መጺእና ኣቲና ብፍርሃት ሰጊድና ክንጽሊ ከሎና። መን ይቕበለና እስኪ፡ እግዚአብሔር ምስ ወላዲቱ ቅድስት ድንግል ማርያምን ኣእላፍ መላእኽቱን ቅዱሳኑን ይቕበሉና፣ ብሠናይ ሥነ ምግባር ኣብ ቤቱ ምስ እንነብር፤ ትእዛዛቱ እናሓሎና፤ ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን እናተቐበልና ኣብ ቤቱ ምስ እንነብር። እግዚአብሔር ከኣ ንሕና እኳ ክንርእዮ እንተ ዘይከኣልና ጸጋን በረኸትን ይህበና እዩ፣ ብዓቢኡ ኸአ መንግሥተ ሰማያት የውርሰና።
እዚ ክንብል ከሎና ግና እግዚአብሔር ስቕ ኢሉ ኣይኮነን ጥራይ ዚህብ፥ ካባና ድማ ብዙኅ ነገር ይደሊ እዩ፣ እዞም እግዚአብሔር ካባና ዝደልዮም ነገራት መጽሓፍ ቅዱስ።   ኢሉ እዩ ዚጽውዖም፣ መጀመርታ ካባና ዚደልዮ ነገር ፍርሃት እግዚአብሔር እዩ፣ ዚኸበርኩም ሕፃናት! ንሕና ዅሉ ጊዜ ንእግዚአብሔር ክንፈርህ ትሑታን ክንከውን ይግብኣና፣ ትእዛዛቱ ክንሕሉ፥ ኵሉ ጊዜ ናብ ቤተ ክርስቲያን እናመጻእና ከነመስግኖ፥ ኣብ ቤት ትምህርትና ኾነ ኣብ ካልእ ሥነ ሥርዓት ክህልወና፥ ወለድና ኣዚና እነኽብር፥ ዘይንጻረፍ፥ ዘይንበኣስ ክንከውን ይግብኣና፣
ስለዚ ሕፃናት ንቤተ ክርስቲያን ተፍቅርዋ ዲኹም፡ እወ`ዶ ኢልኩም፡ ጽቡቕ፥ እምበኣር ንቤተ ክርስቲያን ተፍቅርዋ እንተ ደኣ ኮይንኩም። ኵሉ ጊዜ ናብኣ እናኸድኩም ክትሳለሙ፥ ክትጽልዩ፥ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰንበት ኬድኩም ክትመሃሩ፥ ብፍላይ ከኣ ብመዓልቲ ሰንበት ክትሳተፉ፥ ንድኻታት ክትኅግዙ ይግባእ፣ እዝን እቲ ኣብ ላዕሊ ፍረ መንፈስ ቅዱስ ኢልና ገሊጽናዮ ዘሎና ሥነ ምግባራትን ምስ
እንገብር ኢና ብሓቂ ቤተ ክርስቲያን ኣፍቂርና ዝበሃል እሞ፥ ቤተ ክርስቲያኑ ኣፍቂርና ተኻፈልቲ ጸጋ መንግሥተ ሰማያት ክንከውን መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ይሓግዘና፣
ስብሐት ለእግዚአብሔር


text:
Förskola
ካብታ ደቅኻ ሓደ ዓመት ዚመልኡላ ክሳዕ ትምህርቲ ዚጅመር ቦታ መዋእለ-ህጻናት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
መዋእለ-ህጻናት ዘዛኒ፡ ዘተኣማምንን መሃርን ቦታ’ዩ። ኣብ መዋእለ-ህጻናት፡ ደቅኻ ከከም ስጕምቶምን ከከም ጠለባቶምን ይምዕብሉ። ኣብ መዋእለ-ህጻናት፡ ቋንቋ፡ ክእለት ሕሳብ፡ ክእለት ምንቅስቓስን ማሕበራዊ ብቕዓትን ንዕለም። ጸወታ፡ ሙዚቃን መሃዝነትን መሰረት ንጥፈትና’ዩ።
ኣብ ሰተር ኮሙን፡ ኣብ ማእከል ሰተር፡ ኣብ ’ጉስታፍስን’ ኣብ ‘ስቱራ ሸድቪን’ ብጠቕላላ ዓሰርተ መዋእለ-ህጻናት ኣለዋ።
መዋእለ-ህጻናት፡ ካብ ሰኑይ ክሳዕ ዓርቢ፡ ካብ ሰዓት 06:30 – 18:00 ክፉት’ዩ።
ኣብ ሰተር ኮሙን፡ ብሕታዊ መዋእለ-ህጻናት የለን።
ቦታ መዋእለ-ህጻናት ንምርካብ፡ ክትመሃር ወይ ክትሰርሕ ኣለካ። ደላይ ስራሕ ወይ ብስም ካልእ ውላድካ ዕረፍቲ ወላዲ ዝወሰድካ እንተ ኾይንካ፡ እቲ ቈልዓ ኣብ ሰሙን ን15 ሰዓታት መሰል ቦታ መዋእለ-ህጻናት ኣሎዎ።
ኣብ መዋእለ-ህጻናት ቦታ ንምርካብ፡ ወይ ብኣገልግሎት ኤለክትሮኒክና (e-tjänst)ወይ ቅጥዒ ብምምላእ ጠለብ ከተእቱ ኣለካ። ጠለብ፡ እንተ ተኻእለ፡ ብኣገልግሎት ኤለክትሮኒክና (e-tjänst)ከተእቱ ንመርጽ።
ህዝባዊ መዋእለ-ህጻናት
ህዝባዊ መዋእለ-ህጻናት፡ ፍሉይ ዝዓይነቱ መዋእለ-ህጻናት ኣይኮነን። ”ህዝባዊ” ኪበሃል ከሎ፡ ክፉት ዕድል ምዃኑ የመልክት – ኵላቶም ቈልዑ ካብታ ሰለስተ ዓመት ዚመልኡላ ዓመት ዘላ መንፈቅ ቀውዒ ኣትሒዞም ቦታ መዋእለ-ህጻናት ኪረኽቡ መሰል ኣሎዎም።
ህዝባዊ መዋእለ-ህጻናት ካብ ክፍሊት ናጻ’ዩ። ኣብ ዓመት ከኣ 525 ሰዓታት ይጥርንፍ። ምደባ ግዜ ሓድሽ ዓመት ንጥፈት ኪቐርብ ከሎ ይውሰን። ሓደ ቈልዓ፡ 5 ሰዓታት ንመዓልቲ ማለት፡ ካብ ሰኑይ ክሳዕ ሓሙስ ካብ ሰዓት 09:00-14:00 ኣብ መዋእለ-ህጻናት ይውዕል።
ኣብ ስነ-ትምህርታዊ ክንክን (ፋሚልየዳግሄም)ዕድል ህዝባዊ መዋእለ-ህጻናት የለን።
ዓመተ-ንጥፈት ህዝባዊ መዋእለ-ህጻናት 2017-2018
እተእትዎ ጠለብ ህዝባዊ መዋእለ-ህጻናት፡ ብቐጥታ ኣብ ኣገልግሎት ኤለክትሮኒክና (e-tjänst) ግበሮ (እቲ ጠለብ ንህዝባዊ መዋእለ-ህጻናት ዚምልከት ከም ዝኾነ፡ ኣብ ገጽ 5 ዘሎ ናይ ጽሑፍ ሳጹን ሓብር።)
ጠለብ ህዝባዊ መዋእለ-ህጻናት – ቅጥዒ
ካልእ ስነ ትምህርታዊ ንጥፈት፡ ስነ ትምህርታዊ ክንክን
ኣብ ጉስታቭስን ኣብ ማእከል ሰተርን ዕድል ስነ-ትምህታዊ ክንክን ኣሎ፤ ብኮሙን ብዝተቘጽሩ ኣለይቲ ቈልዑ ቀትሪ ከኣ ይካየድ።
ኣብ ማእከል ሰተር ክልተ ኣለይቲ ቈልዑ ቀትሪ፡ ኣብ ገዛ ናይ ሓዲኦም ኮይኖም ብሓባር ይሰርሑ። ኣብ ጉስታቭስ፡ ሰለስተ ኣለይቲ ቈልዑ ቀትሪ ይተሓባበሩ፤ እቲ ንጥፈት ከኣ ንገለ መዓልታት ኣብ ሰሙን ኣብ መዋእለ-ህጻናት ኮቫልየንስ (Konvaljens förskola)ይካየድ።
ስነ-ትምህታዊ ክንክንን ካብ መዋእለ-ህጻናት ብምንታይ ይፍለ፧
ኣብ ስነ-ትምህታዊ ክንክንን ኣብ መዋእለ-ህጻናትን ዘሎ ፍልልይ፡ መዋእለ-ህጻናት ሓደ ኣገባብ ትምህርቲ ኮይኑ፡ ብናቱ መርሃ-ትምህርቲ ዚምራሕ ስለ ዝኾነ’ዩ። ወኪል ትምህርቲ ሽወደን (ስኩልቨርከት)፡ ንጥፈት ብኸመይ ኪካየድ ከም ዘለዎ ንስነ-ትምህታዊ ክንክን ሓፈሻዊ መምርሒኡ ሂቡዎ’ዩ።
ሓደ ካልእ ፍልልይ እንተሎ፡ እቶም ኣብ መዋእለ-ህጻናት ዚምህሩ ፡ ምስክር ወረቐት ምምህርና ቅድመ-ትምህርቲ ዘሎዎም ኪኾኑ ጠለብ ኣሎ።


text:
ብኮረንቲ (ገብረጊዮርግስ ንጉሰ)
መበገሲ ሓሳብ እዚ ፅሑፍ ኣብ ሕሉፍ ሕታም ዉራይና ቁፅሪ ብጋዜጠኛ ኣቤል ጉዕሽ ትግራይዶ ትሕረስ ብዝብል ርእሲ ኣብ ሓደ ኣኼባ ተረኺቦም “ትግራይ ክትሕረስ የብላን”ኢሎም ይሙግቱ ንዝነበሩ ገፀባህሪ ይጥምት። ናይ’ ዙ ፅሑፍ ቅዋም ን’ቲ ትግራይ ክትሕረስ ኣለዋ ይብል ዝነበረ መራሒ መድረኽ ተወሳኺ ድጋፍ እዩ።
እዞም ገፀባህሪ ኣብ ፈተውትን ፀላእትን ትግራይ ብዘይፍላጥን ብፍላጥን መሳ ንመሳ (respectively) ዝንፀባረቕ ፣ ትግራይ ሃፍቲ ተፈጥሮኣ ዝተመናመነ፣ ምድረበዳ፣ ዘሪእኻላ ዘይተቡቅል ሞቕሎሓጭን ፣ ኮኽሒ፣ ወዘተርፈ ዝፍልፍል እዩ። ናይ’ዛ ዓዲ እዚኣ መበቆል ሕርሻ፣ ንግዲ፣ ክትምናን ስርዓተመንግስትን ምንባራን ምህላዋን ምእማን ናይዘፀግመሎም ፀላእትን እዙ ዝተዘርዘረ እማን ናይ ዝመስሎም ተቖርቆርቲን ፈተውትን ዓዶም ሙኻኑ እዩ። እሞ ትግራይሲ ካብ ከም ሃገራ ኣብ ዘይዓቕማን ኣብዘየዋፅኣን ኣብ ሕርሻ ካብ እተተኩርሲ ኮንደኾን ኣብ ዘፈራትቱሪዝም፣ ኢንዱስትሪን ግልጋሎትን ምሓሻ ካብ ዝብል ሰናይ ድሌት ፈታዊ ዓዱ ዝብገስ ይመስል።
ኣድላይነት ምሕራስ ትግራይ ዝጥምት ወግዒ ድማ እነሆ።
እቶም ጥንታዊ ስልጣነ ዓለም እንትቦቅል ኣብየሓ፣ ኣኽሱምን መነበይትን ዘብቆሉ ተጋሩ ትግራይ ንሕርሻ፣ ንንግዲን ንመነባብሮን ዝምችው ጂኦግራፊያዊ ኣቀማምጣ (Geopolitical importance) ዝወነነት ምንባራን ምህላዋን ዘመላኽት ነገራት ዝበዝሕ ይመስል።
ዝኾነ ኾይኑ ንሎሚ ኣድላይነት ምሕራስ ትግራይ ነውግዕ።
ትግራይት ተሓረስ። ትግራይ ዘይተሓረሰኸ መን ይሕረስ? ትግራይ ክትሕረስ ከም ዘለዋ
ብመፍረያይነት፦
መሸላ ዓዲ ኣርባዕተ፣
ተኾርኒዑለይ ሞተ።
ደጊም ምሸላ ዓዲ ኣርባዕተ ካብ ተኾርነ ዐክንደይ ከም ዝሕፈስ ልቢ በሉ።
ብሸርፊ ወፃእን ብርክት ዝበሉ ሰብ ውልቀ ሃፍትን ትካላትን ኣብ ምፍጣርን
ረሲዕኽዮ ዲኺ ቱ ሰሊጠይ፣
ንዕና ንዶ ንሑመራ ምቕማጠይ፣
ዝተብሃለሉ ሰፊሕን ልሙዕን ሜዳታት ምዕራብ ትግራይ ከመይ ዘይሕረስ?
ሎሚ ምህላዉን ዘይምህላዉን ደኣ እንድዒ እምበር ኣብ ሬዲዮ ድምፂ ወያነ ዓምዲ መደብ ሕርሻ...ሕርሻ...ሕርሻ ምስ በለ ስዒቡ ይስማዕ ዝነበረ ዕንድር ፋፃን ዓሕ ዕምባሕ በጋይት ከፍትን (ከም መሰጋገሪ ሙዚቃ ስምዑዋታ)
ረሲዕኽዮ ዲኺ ፀባ ጅቦ፣
ንዕናይ ማይጨው ራያ ንዓዘቦ፣
ዘድረፈ ንኻልኦት ውን ዝተርፍ ጥንቅሽ ዘራእትን ጥንቅሽ ዓሳዱታትን ዘፍረየ ምድረ ገነት፣ ዓዲ ብዓዳ ክምግብ ዝኽእል ሰፋሕቲ ሜዳታት ጎላጉል ራያ ኸ ይተሓረስ ዶ ኣይተሓረስ? ፣
ዘራእታ ምስ ዝሕዝዎ ንፁር ኣካል ምስ መድሓኒትነት፣
ቱ ስዋኽን ስዋ ደምሃይ ዩ፣
ዝሓመመ ዘሕዩ፣
ቱ ስዋኽን ስዋ መማህርየ፣
ዝሓመመ ይምሕርየ።
ክሳብ ዝበሃል (ስዋ ደምሃይ ብዋንጫ ዘይኮነስ ብቢልቃጥ ኣጭንው ኣቢሎም ኣምዑግ ምስ ኣበሉዎም ካብ ዝደቀሱሉ ስትሬቸር በርደግ ኢሎም ግሉኮሶም ነቓቒሎም ብእግረይ ኣውፅእኒ ጉያ ካብ ኣሰቪዳለ ኣምሊጦም ናብ ሓደ ጥሉል እንዳ ስዋ ዝምርሹ ስብኣይ ይረኣዩኻ)።
ካብ ምግብነትን መስተነትን ሕሉፍ ሓሊፉ ዘጀግን፦
ስዋ ዳጉሻ ፅራየ፣
ጀጋኑ ወሊዳ ትግራየ፣
ጅግንነትን ስዋ ዳጉሻን ክሳብ ዝዛመዱ፣
መልክዑ ፅባቕኡ ካብ ምፅባቕ ሓሊፉ መግለፂ ፅባቐ ዝኾነ፦
ከንፈር ጣይታ ብነየ (ብነ እንጀርኡ ቸኮሌት ዝመስል ዓይነት ጣፍ ራያ)፦
ከንፈር ጣይታ ብነየ፣
ፅወይኒ ምሳኺ ዝቐነየየ፣
ክኹሪ እምበ ክዋቓዕ ዶ ኾይነየ፣
ደረት ፅፁይ ብርሽንየ፣
ኣቦኺይ እነኺይ ዝበሉ ይበሉ፣
ቅልቅልዶ በልኒይ መጋሉዋ መጋሉ፣
ብመንጎ መሻሉ መጋሉዋ፣ ክሳብ ዝበሃል፣
መቐረቱ ዓዲ ዘዛረበ ኣብ ማእኸል ሃገር ኣትዩ ሽሮ ትግራይ ዘበለ ሽንብራን ዓተራትን ትግራይከ?
ትግራይ ዓድና ሩባ ሩባ፣
ዓዲ መዓር ፀባ፣
ትግራይ ዓድኺ ሰውሓ ሰውሒ፣
ኣይትፍርሒ ኣዮኺ።
ንመድሓኒትነትን ንምግብነትን ዝጥለብ መዓርን ዘራእቲ ቅመማ ቕመምን (ሽንፋእ፣ ድቁስኣቭዓኸ፣ ቅንፍር፣ ጅንጅብል፣ ኮራሪማ፣ ሰናፍጨ፣ ሓምሊኣድሪ )ትግራይ ወዘተ፣ ትግራይ እንተዘይተሓሪሳ ካበይ ይርከብ?
ዓዲ ሃገር ንኣዝርእቶም ዝኸውን ዓመታዊ መጠን ዝናብ ልሙዕ መሬትን ኣብ ዘይብሉ ኣብ ኮባኹሕ ሃገሮም መስሕባት ቱሪዝም፣ ኢዱስትሪን ግልጋሎትን እንከይነኣሶም ሓመድ ዓዲጎምዶ ኣጉዒዞምዶ ምሩፅ ኣዝርእትን ፍራምረን ኣምሪቶም ውሕስና ምግቢ ህዝቦም ጥራሕ ዘይኮነስ ውሕስና ዝተመጣጠነ ምግቢ ኣረጋጊፆም ንዓና እውን እንትተኹቡልና ትግራይ ኣብ ትተሓረስ ዶ ኣይትተሓረስ ነውግዕ ኣለና።
ትግራይ ጥር ትብል ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ሕርሻ እንተይሓወስካ እኳ ክንደይ ጠወረ።
ብ ኣቦይዝገየ ኣንጎድጉዱ፣
ንዓመታይ’ማ ብጎዳዱ።
እሓርስ አለኹ፣
ደበናይ እናመዓደኹ፣ ደበናየ።
ኽላኒ እማ ኽላኒ ኽላ ንዓናየ፣
ከይተርክበና ማየ።
ብጭላይ ንዓ ሆኒ ፊፅ ፊፅ እናበልካ ብዕባራ ብዕራይ ልፍንቲ፣ ቅድሚ ኣሽሓት ዘመናት ብዝተፈልሰፈ ናውቲ ሕርሻ (ቀራቕሮ፣ ኣርዑት፣ መምረን፣ ነዊት፣ ዕርፊ፣ ዱግሪ ፣ማሕረሻ፣ ኸርፈስ፣ ቅተርቲ፣ ውሻል ወዘተ) ሓሪስካ፣ ማይ እንኪ ሰማይ ተፀቢኻ፣ ሸውዓተን ሸሞንተን እናወለድካ፣ ዓበይትን ተኸታተልትን ድግሳት (ውራያት) ፍሰስ ተፋሰስ ኩስሚ (ዓመቱ)፣ መርዓ ፣ገለቭ፣ ክርስትና፣ ቁስቁስ፣ መስመያ፣ ግብረሰላም፣ ተስካርን ካልኦትን እናገበርካ ዝንበረላ ምትሓታዊትን ተኣምረኛን መሬት እያ።
ትግራይስ ትተሓረስ ደኣ። ኣይኮነንዶ ብዘመናዊስ ዋላ ብፅምዲ ብዕራይ። ስበትካ ዝህበካ መን ይህበካ?
ኣይበል እምበር ትግራይሲ ብቱሪዝም ኢንዳስትሪ ኣቢላ እያ እትዓቢ ዝብል ኣንፈትን ፖሊሲን እንተዝነብረና
ሎምዘበን ኣብ ሓደ ሓደ ቦታታት ብዘጋጠመ ዕግርግር ዓበይቲ ዓድታት “ዜጋታትና ናብ ኢትዮጵያ ከይትኸዱ” ኢለን ብዓፀበን ቀለለን እንትእውጃ ተገሲምና ኔርና ማለት ዶ ኣይኮነን? ገሲም ክፉእ ካብ ኩሉ በለ ዝብኢ።
ኣሸምባይ ዶ ማእኸላይ ዓመታዊ መጠን ዝናብ ፣ ልሙዕ መሬት፣ ፃዕራም ህዝቢ ፣ ሰፊሕ ዝሕረስ መሬት ሃልዩካስ እንተዝውሕድ እውን ኣብ ዓድና ቀዳማይ ጠመተ ንሕርሻ ምሃብ ዝመስሉዎ የለን።
ኣብ ዝኾነ ይኹን ደረጃ ምዕባለ ዘሎ ሰብ ምስ ሕርሻ ወይ ውን ውፅኢት ሕርሻ ዘለዎ ርክብ ተፈጥሮኣዊን መሰረታዊን እዩ። ካልእ ኩሉ ስዒቡ ዝመፅእ ምዕባለ ወለድን ካልአዋይን እዩ።
ሰነድ ታሪኽ ሓወልትን ሞዛይምን ምስራሕ ጠቓሚ እዩ መሰረታዊ ግን ኣይኮነን። ኩሉ ታሪኽ ረብሕኡ ጥጡሕን ውሑስን ሎሚ ኢሉ እውን ፅባሕ ምብጃው እዩ። ካብዚ እንተወፂኡ ታሪኽ ብነብሱ ህይወት የብሉን ምዉት እዩ። ሓንቲ ዓዲ ብመኪና ንመስላ እንተዝበሃል ብፅሒት ታሪኽ ስፖክዮ እዩ።
ኣብ ሕሉፍ ታሪኽ ኣያታቱን ዓዱን ኬርና እንተጥሒሉ ናይ ባዕሉ ናይሎሚ ታሪኽ ከ መን ክሰርሐሉ? ታሪኽ ብፍላይ ንዓና ሓደ ትውልዲ ብዛዕባ እቲ ዝሓለፈ እናመዓደወ ዝምሰጠሉን ዝቑዝመሉን ሎሚኡ ዘምክን መደንዘዚ ዘይኮነስ ኣያታቱ ምእንትኡ ስለኡ ኢሎም ዝወደቑሉን ዘይወደቑሉን ሜዳታት ጎቦታትን ሩባታትን ሓምለዋይ ጌሩ (ኣብ ልዕሊ መቓብር ኣያታቱ ተደማሪ ታሪኽ ዝውግን) ሓሪሱንህዝቡ ካብ ልመና ስርናይ፣ ፋፋን ዘይትን ዘናግፈሉ ዕርቡን እዩ። ኢንዳስትሪታት ቱሪዝም ፣ ኣርት፣ መዘናግዒ (ስፖርት) ስዒቦም ብግዘኦም ዝዓብዩ ጠቐምቲ ዘፈራት ደኣ እምበር ማዕረ ማዕረ ሕርሻን ሃፍቲ ተፈጥሮን ክረኣዩን ክዳረጉን ዝህቅኑ መሲሃን ኣምሲልካ ክሰኣሉ ኣይድንቅን። ብሕሱም ድኽነት ዝተወጠረ ህዝብን መዘናግዒ ኢንዱስተሪን ዝምድነኦም ክሳዕ ኽንደይ እዩ? ዓቢና ኢና ካብ መን ንንእስ ኢልካ ንምውንጣሕ እንተዘይኮይኑ።
ንዝለል ኢልና እንተዘይጨሪሕና ካብ ሕርሻ ናብ ኢንዱስትሪ ግልጋሎት፣ ፋብሪካ፣ ቱሪዝምን መዘናግዕን (ስፖርት) እንሰጋገረሉ ስንቂ የብልናን። እቱይ ምንታይ ትግራይ ውሕስና ምግቢ ኣረጋጊፅካ ንእታወት ኢንዳስትሪ ብዘፍሪ መልክዕ ገና ስለዘይተሓረሰት።
ስለዚ ትግራይ ከምዚ ሐዚ ብጭላይ ናዓሆኒ፣ ብኣቦይዝገየ ኣንጎድጉዱ ተሓሪሳ እኳ ይሕመቕ ይፀብቕ ከተምኡን ገጠሩን ዝተሸከመትስ ብዘመናዊ (mechanized agriculture)፣ ዘለዋ ሃፍቲ ማይ ብመስኖ ተጠቒምካ እንተትሕረስከ? ትግራይስትተሓረስደኣ።


text:
ሰለሞን ኣባዲ
መእተዊ
ኣብ እዋናዊ ኩነታት ሃገርናን ክልልናን ተደሪኹ ንውሕ ዝበለ መዓልትታት ወሲዱ ገምጋም ዘካየደ ኣመራርሓ ህ.ወ.ሓ.ት እቲ ዘካየዶ ኣኼባን ገምጋምን ካብቶም ቕድም ኢሎም ዝካየዱ ዝነበሩ ብመሰረቱ ፍልይ ዝበለ ምንባሩ እናተገለፀ እዩ፡፡ ነዚሲዒቡውን ኣብ ሕብረተሰብ ዝተፈላለዩ ስምዒታት እንዳተንፀባረቑ እዮም፡፡ ገሊኡ ስምዒት ተስፋ ዝፅሕትር፣ ገሊኡ ፅልምትምት ዝበለ፣ ገሊኡ ድማ ላንጋ ላንጋ ዝኾነ እዩ፡፡ እዚ ንምንታይ ተኸሲቱ እንተተባሂሉ ሕብረተሰብ ብጭቡጥ ልክዕን መልክዕን ዘለዎ ሓበሬታ ብዘይምርካቡን ካብዚ ብዝሰገረ ቤላ-ቤለው ዘረባታትን ገርጨውጨዋትን እናተጋፍሑ ስለዘለዉ እዪ፡፡ እዚ ከምዘሎ ኾይኑ ኣብ ቐረባ እዋን በቲ ውድብ ዝተውሃበ መግለፂን መብርሂ መራሕትን እንተሃለወኳ ሕዝውን ካብ ዕንይኒ ዝበለ ሓሳብ ዘይወፀን እዚኣ እያ እታ ትኽክለኛ ኩነታት እትገልፅ ኢሉ ናብ መደምደምታ ክቐርብ ዘይኸኣለ ብዙሕ እዩ፡፡ ስለዚ? ሕዝውን ሕብረተሰብ ጡሉልን፣ንፁርን ሓበሬታ ይደሊሎ ማለት እዩ፡፡
ዕላማ መፅናዕቲ እንታይ እዩ?
ብዛዕባ መፅናዕቲ ዝተፈላለዩ ሙሁራት ብዙሕ መብሪሂታት ሂቦምዮም ሓደ ኣብነት ኢልና እንተሐቲትና፡-
- The Purpose of research is to discover answers to questions through the application of scientific procedures.
- The main aim of research is to find out the truth which is hidden and which has not been discovered as yet.
- To gain familiarity with a phenomenon or to achieve new insights into it.
- To portray accurately the characteristics of a particular individual, situation or a group.
- To determine the frequency with which something occurs or with which it is associated with something else. ኮትሃሪ (2004) ኢሉ ዘቐመጦ ምውሳድ ንኽእል፡፡
ስለዚ መፅናዕቲ ንዘይተመለሱ ሕቶታት ምላሽ ንምርካብ ብሳይንሳዊ ኣገባብ ዝካየድ፣ ቀንዲ ዕላማኡ ተሓቢኦም ዝነበሩ ወይ ዘይተቐልዑ ሓቅታት ፈሊኻ ምውፃእ፣ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ክስተት ዝመሳሰል ወይ ሓደሽቲ ተርእዮታት ምውሳኽ፣ ብፉሉይ ባህርያት ውልቀሰባት፣ ኩነታት ወይ ጉጁለ ነቒስካ ምርኣይ፣ተደጋጋምነት እቲ ዝተፈጠረ ኩነታት ንምውሳን ወይ ምስምንታይ ከምዝተኣሰሰር ንምርኣይ እዩ፡፡ ዕላማ መፅናዕቲ ከምቲ ዝተገለፀ ካብ ኮነ እቲ ብፈፃሚት ስራሕ ህ.ወ.ሓ.ት ዝተኻየደ ገምጋምከ? ነዚ መበሊየይ ኣቦ-መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ደብረፅዮን ገ/ሚኪኤል/ዶ.ር/ እቲ ዝተኻየደ ገምጋም ኣብ መፅናዕቲ ዝተደረኸ እዩ ኢሉ ገሊፁ ስለዝነበረ ገለ ነጥብታት ወስ ከብል ደልየ፡፡
ምስ መፅናዕቲ ዘተኣሳሰረ ገምጋም
እቲ “በታ ዝነበረት ኣይንኸይድን፣ዓዲ ክነፍርስ ኢና እንድሕር ዘይዓሪና” ዝበለ ፈፃሚት ኮሚቴ ህ.ወ.ሓ.ት እቲዘካየዶ ኣኼባን ገምጋምን ካብቲ ሕሉፍ ዝተፈለየ ከምዝነበረ ኣቦ መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ደብረፅዮን ገብረሚኪኤል (ዶ/ር) ብመፅሄት ውራይና ኣቢሉ ገሊፁሉና እዩ፡፡ ከም ኣገላልፃ ደብረፅዮን እንተኾይኑ “ ኣብቲ ናይ ሕዚ ብዝርዝር ኢና ሪኢና፡፡ ቅድሚ ሐዚ ጥቑሉል ዝነበረ ዘርዚርናዮ፡፡ መፅናዕታዊ ፅሑፍ እዩ ከም መበገሲ ቀሪቡ ”(ውራይና፡፡ ታሕሳስ 2010 ዓ.ም)፡፡ ኣብዚ ካብቶም ነቲ ውድብ ዝመርሑ ዝነበሩን ዘለውን ብዙሕ ጊዜ ዘይስማዕ ዝነበረ፣ ካብቲ ልሙድ ኣገላልፃ ዉፅእ ዝበለ እቲ ገምጋም መፅናዕቲ መሰረት ገይሩ ከምዝተኻየደ እዩ ተሓቢሩ ዘሎ፡፡ መፅናዕቲ መሰረት ገይርኻ ንኹነታት ምግምጋም ብዓርሱ እወንታ ስለዝኾነ ብፅቡቕ ጎኑ ይውሰድ፡፡እንተኾነ ግና እቶም መፅናዕቲ መሰረት ገይሮም ተነቒሶም ወፂኦም ዝብሃሉ ፀገማት ገሊኦም ኣብ 1993ዓ.ም ዘጋጠመ ምግምማዕ ማእከላዊ ኮሚቴ ህ.ወ.ሕ.ት ጀሚሮም እናተዘረበሎም ዝመፁ እንትኾኑ ገሊኦም ድማ ድሕሪ ጉባኤ 2008 ዓ.ም ብዕሊ ዝተገለፁ እዮም፡፡ ስለዚ እቲ ሕዚኣብ መፅናዕቲ ተደሪኹ ተነቒሱ ዝብሃል ዘሎ ፀገማት ካብቶም ሕሉፋት ብምንታይ ይፍለ? እንታይ ሐደሽቲ ኣገደስቲ ፍፃመታት ተወሲኾምዎ? ወይለ ነቶም ኣቐዲሞም ተፈሊጦም ዝነበሩ ፀገማት ነፍሲወከፎም እዮም ብዕምቆት ተራእዮም? ዝብሉን ዝመሳሰለሉን ሕቶታት ክልዓሉ ይገብርሎ፡፡ እቲ ተባሂሉ ዘሎ ብርግፅን ብሓቅን እንተኾይኑ መቸስ ብመፅናዕቲ ዝምራሕን ዝመርሕን፣ብመፅናዕቲ ዝኣምንን ዘአምንን መሪሕነት ግዲ ክፍጠር እዩ ኢልካ ሃንጠው ክትብል ዝዕድም ይመስል፣ግና እቲ ትማሊ ዓንቃፊ ዝነበረ መሪሕነት ንመፅናዕቲ ቑሩብ ድዩ? እንትርፊ ውሑዳት እቲ ኣብዝሓ መሪሕነት ኣብ መፅናዕቲ ፍልጠትን እምነትን ኣለዎዶ? ነቲ ዝቐርብን ዝተረኸበ ውፅኢት መፅናዕትንኸ ሓንጎፋይ ኢሉ ተቐቢሉ ዝካታዕን ዘእምንን ግብረ-መልሲ ዝህብ ድዩ?ዝብሉን ዝመሳሰሉን ብስፍሓት ዝለዓሉ እዮም፡፡ብኣውራኡ ግን መፅናዕቲ፡-
The struggle to obtain what is personally desirable, socially good, or intellectually true is usually a matter of searching again and again (Walker, 1984)ዝበሎ ኣብ ባይታ ዘለው ፀገማት ንምፍታሕ ጠንካራን ተደጋጋሚን መፅናዕቲ ክዝንጋዕ የብሉን፡፡ ንውራይና መብርሂ ዝሃበ ኣቦ- መንበር ህ.ወ.ሕ.ት ደብረፅዮን ገ/ሚኪኤል(ዶ/ር) “ እቲ መበገሲ ፅሑፍ ዝተዳለወ እውን ካብቲ ዘሎ ስራሕ ፈፃሚ ኣብ ቤት ፅሕፈት ህ.ወ.ህ.ት ብዘሎ እዩ ቐሪቡ (ገፅ-5 )ኢሉና፡፡ ምስ እዚ ባዕሉ ቤት-ፅሕፈት ህ.ወ.ሕ.ት ኣብ መፅናዕቲ ተደሪኸ እየ ገምጋመይ ኣካይደ ኢሉ፡፡ ግን እቲ ሕቶ ፡-
- ብዛዕባ ስትራተጂካዊ መሪሕነት ዘይምሃብ
- ተሳትፎ ህዝቢ፣መናእሰይን፣ሙሁራንን ዘይምርግጋፅ
- ፀረ-ዴሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ምህለው
- ሰናይ ምምሕዳር ዘይምንጋስ
- ብግዕዝይና ምጭምላቕን ምጉጅጃል
- ምሕዝነት ህዝብታትትን ውድባትን ከይጠናኸር ወዘተ...
ጠልቂየ እየ ዝበለ ወይ ዝተተናኸፍኩ እየ እናበለ ከመይ ገይሩ እዩ ነቲ መፅናዕቲ ዘድልዩ መረዳእታትት ናፃ ኾይኑ ዝእክቦም? ብተወሳኺ ንዓመታት ፀብፃብ ሓሶት ዘቐብልን ዝቕበልን ዝነበረ ኣካል ሕዚ ናብ ብመፅናዕቲ ዝተደገፈ ጉዕዞ ብሓደ ጊዜ ሰጊሩ እዩ ኢልካ ምእማን ኣፀጋሚ እዩ ዝመስል ዝብሉውን ኣለው ነዚ ከም መርትዖ ዘቕርብዎ፡-
“Researching has probably already played an important part in determining what you think and what you do. The skill with which you conduct research in the future can have a significant impact on the quality of your life, influencing how you perceive the world and what choices you make” ኢሉ ዎከር ዝተብሃለ ሙሁር ዘቐመጦ ሐሳብ አዩ፡፡ ስለዚ እቲ ብመፅናዕቲ ዝተሰነየ ገምጋም እዩ ዝተብሃለ ክንዲ ምንታይ እቲ ፀገም ነቒሱ ብዘውፅእ ኣገባብ ተቓንዩን ቃልሲ ተገይርዎን ንዝብሉ ሕቶታት መሊሱ ክሓልፍ ኣለዎ፣ ምኽንያቱ መፅናዕቲ፡-
- ብቐሊሉ ትንክፍ ትንክፍ ተብሎ ስለዘይኮነ
- ሜላታት ኣተኣኻኽባ ሓበሬታት፣ትንታን ስለዝጠልብ
- ሓያል ፃዕርን ውፍይነትን ስለዘድልዮ፡፡
እሞኽ እቲ ንገምጋም ተባሂሉ ዝተዳለወ ፅሑፍ መሰረታዊ መትከላትን ኣንፈታትን መፅናዕቲ መሰረት ገይሩ ድዩ ተሰናዲኡ ወይለ ብጥቑሉል ካብዝተኣከቡ ሪኢቶታትን ሐበሬታትን? ሓደ መፅናዕቲ ዝካየድ ኣብ ባይታ ንዘለዉ ፀገማት መምዩ መፍቲሒኦም ንምሕባር እዩ፡፡ እዚ እንትብሃል ኣብቲ ፈፃሚት፣ ኣብ ማእከላዊ ኮሚቴ፣ ካብ ማእከላዊ ኮሚቴ ንታሕቲ ኣብ ዘለዉኸ? ቢሮታትትን ኣብያተ ዕዮን ኣብ ዝመርሑኸ? እንተኢልና እቲ መፅናዕቲ ዝተፈላለየ መለክዕን ውፅኢትን እዩ ክህበና ወይ ከርእየና፡፡ ንኣብነት ግዕዝይና ከም መግለፂ ሓደጋ ስርዓት ተገይሩ እንተተወስዱ፣ መግለፂ ሓደጋ ንስርዓት ዝኾነሉ ጭብጥታት፣እቲ ግዕዝይና ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ዝግለፀሎም ኣገባባት ኩሎም ሓደ ክኾኑ ዘይኽእልሉ ኣጋጣሚታት ኣሎ፡፡ምስ ምሕደራ መሬት ዝተኣሳሰረን፣ምስ ገንዘባዊ ልቓሕ ርክብ ዘለዎም ኣብያተ ዕዮታት፣ኣብ ላዕሊ ብፈፃሚት ዝመርሕን ኣብ ማእኸልን ታሕትን ኣብ ዘይነዓቕ ቦታ ዘለውን ብግዕዝይና ክጥልቅዩ ይኽእሉ እዚ ብመፅናዕቲ እንተተደጊፉ ግና እቶም ጉዕዝያት ዝጠልቀይሉ ኣገባብ፣ነቲ ኩነታት ዘመቻቸዎሎም ኣካል፣ ኣብ መንጎ ዘመቻቸወን ዝተመቻቸወሉን ኣካላት ዘሎ ርክብን ኩነታትን፣ዘብፅሕዎ ሓደጋን ነናይ ባዕሉ መልክዕን ውፅኢትን እዩ ከርእየና፡፡ ስለዚ ከምቲ “The first step in good research is gathering the available facts.” ዝተብሃለ ነቲ ገምጋም ዝጠቕሙን ከም ግብኣት ኮይኖም ከገልግሉ ዝኽእሉ ሓቅታት ብዝግባእ እንድሕር ዘይተኣኪቦምን ዘይተወዲቦምን ናብቲ ዝድለ ብርኪ ክብፃሕ ዘኽእል ኣይኮነን፡፡ ምስዚ“Researching has probably already played an important part in determining what you think and what you do. The skill with which you conduct research in the future can have a significant impact on the quality of your life, influencing how you perceive the world and what choices you make” (Walker, 1984). ዝብል ቁም-ነገር ፈፂሙ ክዝንጋዕ ስለዘይብሉ፡፡
እቲ ኻልእ ጉዳይ “ እቲ ቕድሚ ሐዚ ብጥቕልሉ ዝልዓል ዝነበረ ምጉጅጃልን ኔትወርክን ኣሎ ንብሎ ዝነበርና ሐዚ ናብ ሰብ ኣጣቢቕና ፈቲሽናያ፣ ረኺብናያ፣ በጢስናያምበር ካልእ ጉጅለ ንምፍጣር ኣይኮንን ወይ ንምጥቃዕ ኣይኮነን”(ውራይና፣ገፅ-4) ኢሉ ደብረፅዮን ገ/ሚኪኤል (ዶ/ር) ዘቐመጦ ነጥቢውን እንተኾነ ዝተፈላለዩ ሕቶታት እናልዓለ እዩ፣ እቲ ንገምጋም መበገሲ ዝኾነ መፅናዕቲ ጥረ ሓቅታቱ ብመን ተኣኪቡ? እቲ ዝኣከበ ሓይሊኸ ክንዲምንታይ ሙያዊ ስነ-ምግባር ዝተላበሰ እዩ? ብሱሩኸ ካብ ዝተፈላለዩ ፅዕንቶታት ናፃ ድዩ? ዝብሉ ገሊኦም ኮይኖም እቲ ምስ ሰብ ኣጣቢቕካ ምርኣይ ተፅቢት ዝግበረሉን ዝግባእንኳ እንተኾነ እገለ ኣብዚ መዳይ፣ እገለ ኣብዚ ጉዳይ ፀገማት ነይሩዎም ክብሃል እንተኾይኑ እቲ ውፅኢት መፅናዕቲ እዩ ክናገር ዘለዎ፡፡ ስለዚ እቶም ጥቑሉላት ፀገማት ናብ ነፍሲ ወከፍ ክጣበቑ እንተኾይኖም ምስ ውልቀ ሰባት ከመይ ገይሮም ከምዝላገቡ ውፅኢት መፅናዕቲ እዩ መሰረት ክኸውን ዘለዎ፡፡ እሞኸ እቲ ከይዲ ሰብ ምቅይያር ከይዲ ባዕሉ ዘምፀኦ እዩ ምስዝብልን፣ ኣብ መፅናዕቲ ዘተደረኸ ገምጋም ኢና ኣካይድና ዝብልን ብኸመይ እዩ ክቃደው? ውልቀሰባት ከቕየሩ ይኹን ስጉምቲ ክውሰዶም እንተኾይኑ እቲ መፅናዕቲ ዘመላኽቶ መደምደምታ መሰረት ገይርኻ ዝካየድ እዩ ክኽውን ዝግብኦ፣ ነፍስወከፍ ገምጋም ናብ ውልቀሰባት ክጣበቕ ተሎ እቲ መበገሲ ዝተገበረ መፅናዕቲን ውፅኢቱንውን ሓቢሩ ክረኣይ ይግባእ፡፡ ካብ መፅናዕቲ ዘይለዓል ዝኾነ ዓይነት መደምደምታ ቡዙሕ ሃጓፋት ስለዝርከብዎ፡፡
ካልእ ኣቦ-መንበር ህ.ወሓ.ት ንውራይና (ገፅ-5) “ ብዙሓት ይውፅኡ ዝተብሃሉ ነይሮም እዮም ብታ ውሳነ ግን መወዳእትኡ ንሓደ ኢና ክወፅእ፣ ክእገድ ወስና ብድምፂ መሰረት” ኢሉ ገሊፁ፡፡ ኣብዚ እቲ ድምፂ መሰረት ምግባር ከም መስርሕ ሓደ ነገር ኮይኑ እቲ ውሳነ ካብ ምንታይ እዩ ተላዒሉ? ካብቲ ብመፅናዕቲ ዝተረኸበ ውፅኢት ድዩ ወይስ ካብ ፍንው ገምግም? ዝብሉ ክልዓሉ ዝዓደመ እዩ፣ ምስዚ እቲ ንባዕለይ ፀገም ነይሩኒ ኢሉ ከም ኣካል ሕመቑ ዝተቐበለ ኣሎ ዝተብሃለኸ ሕመቑ ዝተቐበለሉ ኣገባብ መፅናዕቲ መሰረት ዝገበረ ድዩ? ወይለ ልሙድ መድረኽ ነቐፌታ፣ ዓርሰ ነቐፌታ ዝደፍኦ? መልሲ ዘድልዮ ጉዳይ እዩ፡፡ ካልእ ኣብ ስራሕቲ መንግስቲን ውድብን ዘሎ ምትሕሙዛቐ ተጠቃሲ እዩ፡፡ ( ኣብቲ ገምጋም ተላዒሉ ይኸውን) ግና እዚ ዝኣክል ዓቢይ ፀገም እንድሕር ተዘትይሉ ንምንታይ ኣብቲ ዝቐረበ ውድባዊ መግለፂ ዘይተነገረ? ኢሎም ብዙሓት ካብ ዘልዕልዎም ሕቶታት ሓደ እዩ፡፡ ብኻልእ ኣገላልፃ ኣብ መንጎ ስራሕቲ ውድብን መንግስቲን ዘሎ ሓሙዞቕዞቓት ቀሊል ስለ ዘይኾነ ግቡእ መፅናዕቲ ዘድልዮ እዩ ማለት እዩ፡፡
መጠቓለሊ
ከምቲ “ ብዝበለፀውን ብመፅናዕቲታት ንርኣዮ ንፈትሾ እሞ ንፍትሓዮ፣ እዙይ በቲ ዘለናዮ ኣይወስደናን ፍልጠት መሰረት ገይርና ናይ ደገ ተሞክሮታት ቀሚርና ኣብዚውን ዝሐሸ ፍልጠት ዘለዎም ሙሁራት በቢዘፈሩ ዘለው ኣሳቲፍና ንቐይሮ፡፡” ኢሉ ኣቦ-መንበር ህ.ወ.ሓ.ት ደብረፅዮን ገ/ሚኪኤል (ዶ/ር) ዝገለፆ መፅናዕቲ ንመሰረታዊ ለውጢ ክሳብ ዝኾነ መፅናዕቲ ኣብ ባዕላዊ ዘይኮነስ ኣብ ወድዓዊ ኩነታት ተደሪኹ ክካየድ ኣለዎ፡፡ ስለዝኾነ እቲ ንህዝቢ ከምህዝቢ ኣቕሒሩ ዘሎ፣ ሃገረ ከም ሃገር ናብ ሕምስምስ ክትኣትው ኣሉታዊ ባይታ ዘንፅፍ ዘሎ፣ ፀገማት ካብ ሱሮም ከይመሓው ኣብ ጓል መንገዲ ዕንይኒ ዝብል ዘሎ ተመምዩ መሰረታዊ መፍትሒ ክመፅእ እንተኾይኑ ወድዓዊነት ዝተላበሰ መፅናዕቲ በቢደረጅኡ ምክያድ ኣድላይን ቐፃልነት ዘለዎን ክኸውን ይግባእ፡፡ እንተዘየለ ገሊኡ ወድዓዊ ዝመስል ግና ባዕላዊነት ዝዓብለሎ ገምጋም እናገበረ ዝቕፅል እንተኾይኑ ነቲ ዘድለ ዘሎ ሓዱሽ ፍልጠት፣ሓዱሽ ኣወዳድባ፣ሓዱሽ ኣካይዳን ኣሰራርሓን፣ቴክኒዮሎጂን ሳይንስን ኣብ ምትእትታው መልክዕን ልክዕን ዘይብሉ ከይኸውን ንወድዓዊ መፅናዕቲ ትኹረት ምግባር ግድን ይኸውን! ሰላም!


text:
ምንስቴር ወፃኢ ሩዋንዳ ሕብረት ኣፈሪካ እታ ኣህጉር ኣጋጢምዋ ንዘሎ ዘይምርግጋ ፍታሕን መሪሕነትን ክህብ ኣይክኣለን ክብላ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተኻየደ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ሰላምን ፀጥታን ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ዘስምዕኦ መደረ ነቒፈን።
ምንስቴር ወፃኢ ሩዋንዳ ሊዊዝ ሙሺኪዋቦ ንመዘንአን ኣፍሪካዊያን ምንስቴራት ኣብዘስምዕኦ መደረ የጋጥሙ ዘለዉ ቅልውላዋት ኣብምፍታሕን ካልኦት ድማ ንከይፍጠሩ ምክልኻል ኣብ ዝከኣለሉን ግልፂ ዝርርብ ምክያድ እዋኑ ሕዚ እዩ ኢለን።
ንሰን ብምቕፃል ‘’ኣብ ቱኒዝያ፣ግብፂን፣ሊብያን ቅልውላዋት ምስ ኣጋጠሙ፣ኣብ ኮት ዲቫር ምርጫ ስዒቡ ዝተልዓለ ቅልውላው፣ኣብ ቀረባ ድማ ኣብ ቡርኪና ፋሶን ዩጋንዳን ዓመፅ እናረአና ንሰላምን ፀጥታን ሕብረት ኣፍሪካ ብዛዕባ ዘስግእ ሓድሽ ሓደጋ ምዝርራብ ካብዚ ሕዚ እዋን ዝበለፀ ግዜ የለን።’’ኢለን።
ሙሺኪዋቦ ኣፍሪካ ዘጋጥሙዋ ዘለው ዓመፃት ካብዝግባእ ንላዕሊ ንስእሊ እታ ኣህጉር እናጎድአ ከምዝርከብ ሓቢረን።ነቐፍቲ ንጉዳይ ሊብያ ብምጥቃስ ሕብረት ኣፍሪካ ንመትከላት ሰናይ ምሕደራ ጠጠው ኣይብልን ኢሎም ከምዝነቕፉ እውን ተዛሪበን።
እተን ምንስቴር ወፃኢ ሩዋንዳ ቅልውላው ሊብያ መራሕቲ ኣፍሪካ ኣንፃር ናይ ባዕሎም መራሒ ስጉምቲ ናይምውሳድ ድልየት ወይ ተኽእሎ ዘለዎም ምዃኖምን ዘይምዃኖም ኣብ ሕቶ ከምእተዎ ብምውሳኽ ሓቢረን።
ኮምሽነር ሰላምን ፀጥታን ሕብረት ኣፈሪካ ራምታነ ላማምራ’ውን ሕቡራት መንግስታት ካብ በረራ ነፃ ዝኾነ ዞባ ምጥያሹን ኔቶ ኣንፃር ደገፍቲ ሓይልታት ጋዳፊ ደብዳብ ነፈርቲ ምክያዱን ነቲ ቅልውላው መፍትሒ ኣየምፅአን ክብሉ ነቒፎምዎ።
ምንስቴር ወፃኢ ሊብያ ዓብደላቲ ኦበይዲ ነቲ ኣኼባ ካብ መንጎ ዝተኸታተሉ ምንስቴራት ሓደ ነይሮም።ሊብያ ኣብሽግር እንተሃለወት እውን ናይ ሕብረት ኣፍሪካን ናይ ሰላምን ፀጥታን ቤት ምኽሪ ኣባልነታ ኣብፅቡቕ ደረጃ ይርከብ።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ መሽን ኣብ ኢትዮጵያ
ኣብ ሕዚ እዋን ኣብ ሃገርናን ክልልና ዝተኣታተው ዘሎ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ናይ’ዚ ዘመንና ዝለዓለ ብርኪ ዝወነነ ሓድሽ ውፅኢት ቴክኖሎጂ እዩ። እዚ መሳርሒ ኣብ ፈላማ ብዋናነት ንግዲ ትካላት ናይ ንግዲ ትካሎም ዕለታዊ ጠቕላላ መሸጣ ብቐሊሉን ዝተሳለጠን ርትዓዊ ብዝኾነ መንግድን ንምፍላጥ፣ ንምቑፅፃርን ንምክትታልን ተባሂሉ ብውልቀ ህርኩት ነጋዳይ ዝተመሃዘ መሳርሒ ‘ዩ ነይሩ።
ይኹን እንበር እዚ መሳርሒ ብዝህቦ ረብሓ ብምርኣይ ኣከብቲ ግብሪ ኮላይ ልምዓታዊ መንግሰትና ኣብ ሓቓዊ መረደእታ ዝተደረኸ ግብርን ታክስን ካብ ከፈልቲ ግብሪ ንምእካብ እዚ ውፅኢት ሓድሽቴክኖሎጂ ዝኾነ መሳርሒ ምጥቃም መማረፂ ዘይብሉ ምዃኑ ብምርዳእ ክተኣታተው ተገይሩ ኣሎ።
ስለዚ እዚ መሳርሒ ብሓቀኛታት/ልምዓታውያን/ ነጋዶ ኣዝዩ ተመራፂ ከምዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኸውንን። ምኽንያቱ ድማ ካብ ግምታዊ ፍርዲ ኣብዚሒኻ ወይ ነኪኻ ዝውሰን ዘይፍትሓዊ ግብርን ታክስን ኣናጊፉ ኣብ ዘተኣማምንን ርትዓዊ ዝኾነን መረዳእታ ዝተደረኸ ግብርን ታክስን ንምእካብን ከምኡ’ውን ብገለ ገለ ነጋዶ ብጎሓሉ ሰራሓታኛታቶም ዝስረቖም ዝነበረ ገንዘብ ንምዕጋት ተባሂሉ ሕዚ ኣብ ክልልና ብሰፊሑ ይተኣታተው ኣሎ።
ስለዚ እቶም ካብ ዝእክብዎን ዝረኽቡዎን ትክክለኛ ኣታዊ ግብርን ታክስን ንምኽፍል ባህግን ድልየትን ንዘለዎም ልምዓታዊን ነጋዶ እዚ መሳርሒ ተመራፂ እንትኸውን ካብዚኦም ወፃኢ ንዘለዎ መጭበርበርን ዘይልምዓታውያን ነጋዶ ግን እዚ ማሽን ተኣታትዩ ኣብ ጥቕሚ ክውዕል ኣይደልዩን። ምኽንያቱ ከጭበርብሩ እንተኾይኖም ትክክለኛ መረዳእታ ዘቕርብ ማሽን ምጥቓም ዘዋፅኦም ስለዘይኮነ።
በዚ መሰረት መንግስቲ ዝተፈላለየ ረብሓታትን ዋኒናት ዝውንን ዝሓዞ መረዳእታ ካብ ምጥፋኣን ምድላዝን ዝከላኸል መጠራቐሚ መረዳእታ (Fiscal Memory) ዝተገጠመሉ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ከፈልቲ ግብሪ ዓዲጎም ክጥቐሙ ብምግዳድ ኣብ ጭቡጥ መረዳእታ ዝተመስረተ ግብሪ ክኸፍሉ እዚ መሳርሒ ኣታኣትዎ ኣሎ፡፡
ብመሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክጥቀሙ ዝግደዱ ከፈልቲ ግብሪ እንመን እዮም ?
ብመሰረት ደንቢ መመርሕን ኣጠቓቕማ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ደንቢ ቑፅሪ 139/1999 ዓንቀፅ 3ን መምርሒ ቑፅሪ 46/1999 ዓንቀፅ 4ን ድንጋገታት መሰረት በዓል መዚ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ናይ ምጥቃም ግቡእ ዘለዎም ከፈልቲ ግብሪ በቢ ምድቦም መሳርሒ ምጥቃም ዝጅምርሉ ግዘ ሰሌዳ ብናይ ህዝቢ ዘውፅኦ ምልክታ /ጊዜ ሰሌዳ/ መሰረት ዓዲጎም ክጥቀሙ ፃውዒት ኣብ ዝቐረበሉ እዋን ክጥቀሙ ይድንግግ፡፡
በዚ መሰረትበዓል መዚ ክልልና ካብ መፈለምታ ወርሒ ነሓሰ 2003 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ከተማ መቐለ /VAT/ተመዝገብቲ ኣብ ዝኾኑ ከፈልቲ ግብሪ በቲ መሳርሒ ክጥቀሙ ፃውዒት ኣቕሪቡ ዝጀመረ እንትኸውን ካብ ወርሒ ግንቦት 2004 ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ኮላይ ኣብ ከተማ መቐለ ሓዊሱ ብሮድ ባንድ ኣብዘለወን ኩለን ዓበይቲ ከተማታት ሒሳብ መዝገብ ክሕዙ/ ቅብሊት ክጥቀሙ ዝግደዱ/ ከፈልቲ ግብሪ በዚ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክጥቀሙ ዝግደዱ ከፈልቲ ግብሪ ምዃኖም ክፈልጡ ብመረኸቢ ሓፋሽ ክጋዋሕ ተገይሩ እዩ፡፡
በዚ መሰረት ክልል በዓል መዚ ልምዓት እቶት ምስ ጨንፈር ሰሜን ፊደራል እቶትን ጉምሩክን ብምዃን ከምዝስዕብ ግዘ ሰሌዳ ኣውፂኡ ንተግበራውነቱ ይንቐሳቓስ ኣሎ ፦
ካብ ሓምለ 2003 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ መቐለ ዝርከቡ ተመዝገብቲ ተወሳኺ እሴት ታክስ ዝኾኑ
- ካብግንቦት 2004 ዓ/ምጀሚሩድማኣብኩለንዓበይቲከተማታትንኮላይ ኣብወረዳቓፍታሑመራዝርከቡኩሎምሒሳብመዝገብክሕዙዝግብኦምከፈልቲግብሪ
- ካብ ሓምለ 2004 ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ኣፍተን ዝተረፋ ከተማታትን ወረዳታትን ትግራይ ዝርከቡ ኩሎም ሒሳብ መዝገብ ክሕዙ ዝግብኦም ከፈልቲ ግብሪ በዚ መሳርሒ ተጠቒሞም መሸጠኦም ከካይዱ ዝግደዱ ኣካላት ምዃኖም ብትልሙ ኣቐሚጡ ምንቅስቓስ ጀሚሩ ኣሎ።
ንጊዚኡ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክጥቐሙ ዘይግደዱ ከፈልቲ ግበሪ
ናይ መንግሰቲ ኣብያቲ ዕዮ፣ባንኪታት፣ ትካላት ኢንሹራንስ፣ ናይ ህዝብን ፅዕነትን መጓዓዝያ ግለጋሎት ወሃብቲ ትካላት
- ናይ ነዳዲ መዐደልታት፣
- ናይ ኢንሹራንስ መሸጣ ወኪላት፣
- ናይ ውለቐ ሰብ መካረይቲ፣
- ካብ መከላኸሊ ብረታ ብረት ኢንጀነሪንግ ኮርፕሬሽን ንጊዚኡ ሰራሕ ዘይብሎም ተባሂሎም ዝርዝሮም ዝተመሓላለፈ ኣብ ኮንስትራክሽን ስራሕ ዝተሰማረዩ ከፈልቲ ግበሪ፣
- ኣብ ደቀቅትን ኣንኣሸተይን ኢንተርፕራይዝ ተወዲቦም ዝርከቡ ትካላት
መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክጥቀሙ ዝግደዱ ከፈልቲ ግብሪ እቲ መሳርሒ ኻበይ ይገዝእዎ?
መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ካብ ዝኾነ ሹቕ ገዚኢኻ ዝጥቀም መሳርሒ ኣይኮነን። ስለዚ እቲ መሳርሒ ከቕርቡ ብበዓል መዚ ፍቓድን ኣፍልጦን ካብ ዝረኸቡን ዝተመዝገቡን መቕረብቲ ጥራሕ እዩ ክግዛእ ዘለዎ። በዚ መሰረት ካፍቶም ብበዓል መዚ እቶትን ጉምሩክን ፍቓድን ኣፍልጦን ዝተወሃቦም ኣብ ክልልና መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ከቕርቡን ግልጋሎት ቴክኒክ ክህቡን ፍቓደኛታት ዝኾኑ ትካላት ንምጥቓስ፦
- ጉና ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ማሕበር ምስ/MIT/ ካርቫን የመረጃ ኮሚዩኒኬሽን ምህንድስናንን ቴክኖሎጂ ሓ/ዝተ/ው/ማሕበር ማእኸል ቴክኒክ ግልጋሎት ብምትሕብባር
- ኣይ-ፖስ ኢንተርናሽናል ትሬዲንግ ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ማሕበር
- ኦሜዳድ ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ማሕበር እንትኾኑ ኣብ ቐፃሊ ዝውሰኹ መቕረብትን ግልጋሎት ቴክኒክ ወሃብቲ እንተሃልዮም ካብ በዓል መዚ ሓቲትካ ምርካብ ይከኣል ‘ዩ።
- ኣፍልጦ ዝተወሃቦም መቅረብቲ ካብ ፊደራል ድሕረ ገፅ www.mor.gov.et ምርኣይ ይካኣል እዩ
- ብተወሳኺ ኣፍልጦ ዝተወሃቦም መቅረብቲ ናብ በዓል መዚ ደዊልካ ምሕታት ይካኣል ‘ዩ
መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ዓዲግካ ንምጥቃም ዘድልዩ ረቋሓታት
- ዝተሓደሰ ንግዲፍቓድ
- መለለይ ቑፅሪ ከፋሊ ግብሪን /TIN/ ናይ ምዝገባ ምስክር ወረቐትን /ተወሳኺ እሴት ታክስ ተመዝጋቢ እንተኾይኑ ድማ /VAT/ ሰርተፍኬት
- ዋና ምዝገባ ንግዲ /ተወሳኽቲ ጨንፈር ንግዲ ቦታት እንትሃልዩ ብግልፂ ክግልፅ ኣሎዎ
- ወኪል እንተኾይኖም ናይ ውክልና ደብዳቤን መለለይ ካርድን
- ናይቲ ትካል ማሕተም ኣብ ላዕሊ ዝተገለፁ መረዳእታት ኦርጁናል ምስ ፎቶ ኮፒ ሒዞም ኣፍቲ ከባቢ ከቕርቡ ፍቓድ ዝተወሃቦም መቅርብቲ ከይድካም ምዕዳግ ይካኣል’ዩ።
መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ዓዲካ ብዘይምጥቓም ዝስዕብ ቕፅዓታት
- ብመሰረት በዓል መዚ ዘውፅኦ ግዜ ሰሌዳ መሰረት መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ዓዲጎም ክጥቀሙ ዝግብኦም ከፈልቲ ግብሪ ብናይ ሕጊ ድንጋገታት መሰረት ኣፍልጦ ዝተውሃቦም መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ብምጥቃም ቅብሊት መሸጣ ኣዳሊዮም ንተጠቃሚ ናይ ምሃብ ግቡእ ኣለዎም
- እዚ ብምምሕልላፍ ማለት መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክጥቀም ዝግበኦ ከፋሊ ግብሪ ከይተጠቐመ ዝተረኸበ ወይ በቲ መሳርሒ ተጠቒሙ ዝኾነ ይኹን ምጭብርባር ተግባር ዝፈፀመ ኣግባብነት ብዘለዎ ናይ ግብሪ ሕጊ መሰረት ብገበን ተሓታቲ ከምዝኸውንን ብተወሳኺ ድማ ፍቓዱ ንግዲ ክስረዝ እዚ በዓል መዚ ንዝምልከቶ ኣካል ከምዝእዝዝ ኣብ ደንቢ ቑፅሪ 139/1999 ዓንቀፅ 20 ተቐሚጡ እዩ
- ብተወሳኺ ብሕጋዊ መንገዲ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ኣብዘይጥቀሙ ከፈልቲ ግብሪ ዝስዕብ ዝርዝር መቕፃዕታት /ምምሕዳራዊን ናይ ገበን መቕፃዕቲታት/ ተግባራዊ ክግበር ኣብ ገቢ ግብሪ ኣዋጅ 608/2001 ን ተ.እ.ታ ኣዋጅ 609/2001 ወይ ናይ ትግራይ ኣታዊ ግብሪ ንምምሕያሽ ዝወፀ ኣዋጅ ቁፅሪ 180/2002ን ተሓጊጉ ይርከብ
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
We have 56 guests and no members online


text:
ኣብ የመን ዋና ከተማ ሰንዓ ናይ ስቪል ኽዳን ዝተኸደኑ ዕጡቓት ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ልዕሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፈኛታት ቶኽሲ ብምኽፋት እንተወሓደ ንሓሙሽተ ሰባት ቐቲሎም።ናይ የመን ፕሬዝዳንት ዓሊ ዓብደላ ሳሊሕ ስልጣን ንምርካብ ትማሊ ረቡዕ እንተፈረሙ’ውን ህውከት ተላዒሉ’ሎ።
መስኻኽር ከምዝገልፅዎ ባህልዊ ኽዳን ዝተኸደኑ ዕጡቓት መብዛሕቲኦም መናእሰይ ኣብ ልዕሊ ዝኾኑ ሰልፈኛታት ቶኽሲ ኸፊቶምሎም።
ናይ ዓረብ ሳተላይት ቻነላት ከምዝፀብፀብኦ እቶም ተቓወምቲ ናብ ኣንፈት ፕሬዝዳንታዊ ቤተ መንግስቲ እናተጉዓዙ እናሃለው መጥቓዕቲ ከምዝፈነዎም ሓቢረን።
ተለቪዥን ኣል-ኣረብያ ናይቶም ሓሙሽተ ዝተቐተሉ ሬሳታትን ዝቖሰሉ ሰልፈኛታት ሒዘን ናብ ሆስፒታል ይኸዳ ዝነበራ ኣንቡላንሳትን ኣርእያ’ላ።
ስልጣኖም ንምኽትል ፕሬዝዳንቶም ንምርካብን ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ንኽካየድን ምስ ናይ ገልፍ ቤት ምኽሪ ምትሕብባር ትማሊ ረቡዕ ስምምዕ ዝፈረሙ ፕሬዝዳንት የመን ዓሊ ዓብደላ ሳሊሕ ነቲ ቕትለት ብምኹናን ምርመራ ንኽግበር ፀዊዖም ኣለው።
ዋና ኣሰናዳኢ ጋዜጣ የመን ፖስት ዝኾነ ሓኪም ኣልማስማሪ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈፀምዎ ደገፍቲ ፕሬዝዳንት ሳሊሕ እዮም ይብል።
ሓደ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ምንስቴር ውሽጢ ሃገር መንግስቲ እዩ ፈፂሙዎ ንዝብል ኽሲ ነፂጎምዎ ኣለው።
ሓኪም ኣልማስማሪ ዋላ’ዃ እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ እንተተፈረመ’ውን ወዶምን ወዲ ሓዎምን ንቶም ፕሬዝዳንት ንናይታ ሃገር ወታደራዊ ስልጣን ሕዚ’ውን ይቆፃፀርዎ ከምዘለው ይገልፅ።


text:
አቶ ጥሩነህ ነዚ ዝበሉ ብዛዕባ’ቲ ትማሊ ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ሃይለማርያ ደሳለኝ እቲ አዋጅ ኣመልኪቶም ንፓርላማ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ እቲ ኣዋጅ ክናዋህ ይኽእል’ዩ ንዝበልዎ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ’ዩ።
ነቲ 82 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ነቲ አዋጅ ዝድግፍ’ዩ ክብሉ እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ዝተዛረብዎ ብዝምልከት እቶም አባል ፈጻሚ ኮሚቴ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ከምዚ ክብሉ መልሲ ሂቦም።
“ ርእይቶ ህዝቢ ክበሃል ከሎ ግልጽን ወግዓዊ ዝኾነን ክኸውን ኣለዎ። እዚ ርእይቶ ህዝቢ ብኸመይ ከምዝተአኸበ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዝተገልጸሉ ነገር የለን፡ ዝተዋህበ መብርሂ’ውን የለን። ስለዚ ናይ ባዕሎም ምክንያት ክደልይሉ እንተዘይኾነ ርእይቶ ህዝቢ ዝተአኸበሉ ህዝቢ ኸአ ህገ መንግስታዊ ዝኾነ መሰለይ ኣይተከበረን ኢሉ ርእይትኡ ዝህበሉ ምክንያት ንዓይ ትርጉም ኣይህበንን።”
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብድኽመት መሪሕነት ዝተፈጥሩ ሓደጋታትን ስግኣታትን ንምቕራፍ ዘኽእል ምርድዳእን ስምምዕነትን ብምንባር ገምጋሙ ከምዝዛዘመ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ገሊፁ።ኣብ ብዙሓት ከባቢታት እታ ሃገር ሰላምን ምርግጋእን ጠፊኡ ሞት ዜጋታት መዓልታዊ ፍፃመ ይኸውን ከምዘሎ’ውን ሓቢሩ’ሎ።
ድሕሪ ናይ 17 መዕእልታት ገምጋም ዝወፀ መግለፂ ስራሕ ፈፃሚ ኢህወዴግ ስእነት ዴሞክራሲ በብደረጅኡ ሱር ምስዳዱን ብሰንኪ እዚ ኣብ ውሽጢ መሪሕነት ናይ ኣመለኻኽታን ናይ ተግባር ሓድነትን ከይፍጥር ዕንቅፋት ምዃኑ ሓቢሩ’ሎ።
ግቡእ ኣብዘይኮኑ ረብሓታት ዝተመስረቱ ጉጅለኣዊ ምትእስሳራት ውድባውን ልምዓታውን ተልእኾታት ብብቕዓት ከይፍፀሙ ዝለዓሉ ዕንቅፋታት ምፍጣሮም ይገልፅ።
ካብ ቀረባ ግዜ ጀሚሩ ኣብ ክፋላት እታ ሃገር ናይ ሰላምን ምርግጋእን ስእነት ከምኡ እውን ናይ ዜጋታት ሞት መዓልታዊ ፍፃመ ምዃኑ ብምሕባር ብሰንኪ እዚ ሃገራዊ ህልውና ኣብ ሓደጋ ዘውደቐን ንሓደጋ መጥቓዕቲ ወፃኢ ዘቃልዕን ኩነታት ከምዝተፈጥረ እውን ኣብሪሁ።
ስለዝኾነ ድማ ናይታ ሃገር ሰላም ኣብ ዝሓፀረ እዋን ናብ ንቡርን ዘተኣማምን ኩነታት ክምለስ ወሲኑ’ሎ።
ብሄረሰባውን ሃገራዊ መንነትን ኣተኣሳሲሩ ኣብ ምህናፅ ጉድለት ከምዝነበረን ብዘተኣማምን ክፍታሕ ከምዘለዎን ሓቢሩ’ሎ።
ዝተፈጥሩ ፀገማት ብዋናነት ኣብቲ ላዕለዋይ መሪሕነት ውድብን መንግስትን ምዃኑን ብምግላፅ ሓላፍነት ከምዝስከም ሓቢሩ።ዝተሰምዖ ዓሚቕ ጣዕሳ ብምግላፅ መላእ ህዝቢ እታ ሃገር ከምኡ እውን ኣባላትን ደገፍትን እቲ ውድብ ካብ ልቢ ዝነቐለ ይቕሬታ ሓቲቱ’ሎ።
ፈፃሚ ስራሕ ኣብ ዘሕለፎ ውሳነ በዓል ሸሞንተ ነጥቢ ንናይቲ ህዝቢ ሰላም ዝዘርግ ዝኾነ ይኹን ተግባር ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ንምውዓል መንግስቲ ምሉእ ሓላፍነት ከምዝወስድ ኣረዲኡ’ሎ።ናይ ዜጋታት ናይ ምንቅስቓስ መሰላት ዝህውኹ ናይ ጉጅለን ናይ ውልቅን ምንቅስቓሳት እውን ከምዝቆፃፀር ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣብ ተዳወብቲ ከባቢታት ክልላት ኦሮሚያን ሶማልያን ዝወረደ ሞትን ምኽልባት ዜጋታት ከምኡ እውን ምዝባል ብኣማኢቲ ኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ብቕልጡፍ ተገቲኡ ስሩዕ ህይወቶም ዝመርሕሉ ኩነታት ንምድላው ኣብቶም ከባቢታት ዘለው ዘይሕጋዊ ምንቅስቓሳት ንምቑጽፃርን ወሲኑ’ሎ።
ኣብ ሕድሕድ ኣርባዕቲአን ኣባላት ውድብ ኢህወዴግ ኣብ ዝለዓለ ኣመራርሓ ዝርአ ድኽመት ብዕሙቀት ገምጊሙ ናይ መስተኻኸሊን መእረምታን ስጉምቲ ክወስዳ ምውሳኑ እውን ሓቢሩ።
ናይ ህዝቢ ተኣማንነት መሊሱ ንምርካብን ህዝቢ ዝስምዐሉን ወሳንነቱ ዝረጋግፀሉን ዕድል ክሰፍሕን ናይ መናእሰይ ሕቶ ብዝግባእ ንምምላስን ተሳትፍኦም ንምርግጋፅን ተኸታተልቲ ስራሓት ንክስርሑ እውን ወሲኑ’ሎ።
ህንፅነት ስርዓት ፖለቲካዊ ብዙህነት ንምርግጋፅ ምስ ኩሎም ተቓወምቲ ውድባትን ምስ ህዝቢን ብሓባር ንምፍታሕ እውን ወሲኑ’ሎ።ምሁራንን ስቪክ ማሕበራትን ግቡእ ኣበኽቶ ዝህብሉ ምቹእ ሃዋህው ክፍጠር ወሲኑ’ሎ።ኣብቲ ኣኼባ ካብ 36 ኣባላት ፈፃሚት ስራሕ ብተወሳኺ ናይቲ ውድብ ነባር ኣባላት ኣመራርሓ እውን ምስታፎም ተፈሊጡ’ሎ።


text:
By Viviana Amanuel June 22, 2012
ሓደ እዋን ሓንቲ ሰብኣያ ዝሞታ ሰበይቲ፣ ናብ ጉንዲ እዝነይ ቅርብ ኢላ፣ “ሓደ ሚስጥር ከካፍለኻ’የ እዚ ሕጂ ዘካፍለኻ ሚስጥር፣ ንሓደ’ኳ ኣካፊለዮ ኣይፈልጥን’የ። ምኽንያቱ ዝርደኣለይ የልቦን ዝብል ገምጋም ስለዘሎኒ፣ ምናልባት ግና ንስኻ እንተተረዳእካለይ ከካፍለካ’የ፣ ሓደራኻ ግን፣ ንዝኾነ ኣይትንገረለይ።”
“ሕራይ’እንታይ’ዩ?” ኢለ ድማ ንክትነግረኒ ኣተባባዕክዋ።
“ሰብኣየይ ምስ ሞተ፣ ጥምየት እስምዓኒ፣ እጽምወኒ፣ ሰባት እንታይ ይሓስቡ ፣ እንታይ’ኸ ይብሉኒ እንተበላዕኹ? ኩሉ ስድራ ነቒሑ ኔሩ፣ ብተዛማዲ ኣዕሩኽ ወን ምሳና ኣብ ቤትና ሓቢሮም ኔሮም ግን ብሓቒ’የ ዝብለካ ጠምየ።”
“ድሕሪ፣ ነዊሕ ምጽዋር… ዝበሉ ይበሉ ኢለ፣ ኣብቲ ጸላም ክሽነና ከይደ በሊዐ። ብርግጽ ግን እንታይ’የ ኾይነ?” ኢላ ደጊማ ሓተተትኒ።
ድሕሪ ኣስተውዒለ ምሕሳብ፣ “እዚ ቀሊል ሕቶ’ዩ፣ እትምንታይ’ሲ፣ እቲ ተፍቕርዮ ብዓል ቤትኪ ሞይቱ ኣብ ሕቑፎኡ ክትማሙቒ ዝግብኣኪ ስኢንክዮ ክንዲ ዝኾነ ባዶነት ተሰሚዑኪ፣ ባዶነትኪ ንምምላእ ድማ ገለ ክተብሪ ኔሩኪ፣ ክትበልዒ ድማ ግዲ ይኾነኪ።” በልክዋ።
ቆልዓ ተወሊዱ ፣ ኣዲኡ ተፍቕሮ እንተኾይና እቲ ቆልዓ፣ ብዙሕ ጸባ ምስታይ ኣየድልዮን። ምኽንያቱ፣ ይፈልጦ’ዩ። ብዛዕባ ዝፈልቶ ድማ ግዳሰ ኣይገብርን። እትምንታይ’ሲ ኣብ ዘድልዮ ግዞአ ኣዲኡ ንክትህቦ ቅርብቲ ምዃና ስለዝፈልጥ ዘተሓሳስብ የብሉን። ብኣንጻሩ ግን ኣዲኡ ትግረም፣ ዘይበልዐ ኢላ ድማ ሸቐልቐል ትብል። “ኣይበልዐ፣ ኣይሰተየ፣ ኣይበኸየ፣ ግና’ኸ እዚ ቆልዓ ኩሉ ይርድኦ። ተፍቕሮ፣ ፍቕሪ እትምግቦ ወላዲት ስለዘላቶ ግን ኣይሽገርን። በንጻሩ ዘይተፍቕሮ እንተደኣ ኾይና ግን፣ መጻኢኡ ኣዝዩ የፍርሃካ፣ ፍቕሪ ኣብዘይህልወሉ ፣ ልባዊ ርድኢት ስለዘየለ፣ ኩሉ ሳዕ ጉኑፍ በላዒ ይኸውን።
ዝኾነ ኾይኑ፣ ግቡእ ፍቕሪ ሓልዮት፣ ዘይረኸበ በላዒ ይኸውን፣ ምኽንይቱ ጎደሎ ንምምላእ ኪጥቀመሉ። ብ ኣንጻሩ ፍቅሪ ዘለዎ ብልዒ’ሞ እንታይ ኪዓብሰሉ’ዩ ክህንጠዮ።
ናይ መጀመርያ ተመክሮ መግብን ፍቕርን ካብ ጡብ ኣደ’ዩ ዝርከብ። ንደቕና ፣ፍቕሪ ንመግቦም፣ ከመይ ገይሮም ንኻልኦት ከም ዝልግስሉ ድማ ንምሃሮም።
እኹል ፍቕሪ ዘለዎ ሰብ…. ምዕሩይ ስለዝኾነ።
By Viviana Amanuel June 22, 2012
ሓደ እዋን ሓደ፣ ሰብኣይ ፣ ካብ መገሻ ናብ ቤቱ እናተመልሰ፣ ኣብ ሓንቲ ገረብ ኣጽለለ። ኣብቲ ጽላል ገረብ ድማ. ካብ ላዕሊ ዝነጠበ’ሞ ግዳ ዘይተሰብረ’ እንቛቕሖ ረኸበ። ናይ ምንታይ እንቛቕሖ ሙዃኑ’ዃ ብትኽኽል እንተዘየለለዮ፣ ናይ ኣዕዋፍ ሙዃኑ’ስ ኣይሰሓቶን። ድሕሪ ዕረፍቱ ድማ’ ነቲ ዝረኽበቦ እንቛቕሖ ተማሊኡ ናብ ቤቱ ኣተወ። ሻቡ፣ ምስተን ኣብቲ ቤት ዝነበራ እንቛቕሖ ናይ ደርሆ ሓውሹ’ ኣንጫጭሖ።
ዝኾነ ኾይኑ፣ እንታ ዝተረኽበት’ እንቛቕሖ’ ተንጫጭሓ ናብዛ ዓለም ተቐልቐለት። ከም ኹሎም ደርሁ ድማ ዓኾኸት። ድሕሪ ግዜ ግን፣ ነቶም መዋልድታ፣ ደርሁ(ጨቓዊት…..ኣነ’ስ ንፈሪ ንፈሪ ዝብል ወኒ ኣብ ውሽጠይ ኾይኑ ይንውንወኒ ግዳ፣…………..” ኢላ ዘረባኣ ከይዛዘመት ተቓርጽ’ ። ኣሕዋታ ድማ፣ ወትሩ ከምኡ ምባላ፣ ስለዘይተዋሕጠሎም፣ “ ከም ዋዛ ኣምሲሎም፣ ዘልልኪ ድማ ናብ ባይታኺ” ኢሎም የባጭዉላ ነበሩ።
ዝኾነ ኾይኑ፣ ኩሉ መዓልቱ ምስ ኣኸለ፣ እንድዩ ዝኽሰት፣ ድሕሪ እዚ ኣሰልቻዊ ወንኻ ዝደረኸኻ ካብ ምግባር ዘጎናድብ ሕብረተሰባ…ተፈልያ’ ኣብ ሓደ ጸድፊ ድሕሪ ምሕዃር፣ ንቑልቑል ደኣ ተነቑተት። ኮነ ድማ’ ኣብቲ ህዋ….እቲ ተዓጺፉ ዝነበረ፣ መንገብገባ ተዘርግሓ’ ኣብ ኣየር ድማ ከተንሳፍፍ ከኣለት።
ኩሉ ሰብ ኣብ ውሽጢ፣ ናይ ባዕሉ ዓለም ኣለዎ። ዓለሙ ኣብ ምግሃድ ግዳ ፈራሕ ይኸውን። እዚ ድማ ጽልዋ መሓዙት( ሕብረተሰብ) ሃይማኖት፣ ቁጠባዊ ትሕዞ ክጸልዎ ። ይኽእል እኳ እንተኾነ፣ ነቲ ድሒርኻ እተስተማቕሮ ጥዑም ህይወት፣ ሕጂ ኣብ መንጎ ተጻብኦ ተቐርቒርካ እትውስኖ ውሳነ’የ መስረቱ።
ምናልባት ሕብረተሰብ ፣ ነቲ ግበር ግበር ዝብል ወንና፣ ኣብ ምልላይ ክሕግዘና ይኽእል ይኸውን ። እንትምንታይ’ሲ ናይ መጀመርያ ቤት ምህሮና ( ስድራቤት) ማሕበረሰብና ክሻዕ ዝኾነ’ የግዳ ነቲ ኣብ ውሽጥና ኾይኑ’ ዝንውንወና’ ናይ ምግባር ወኒ ግዳ ከተባቡዕና ዘይሕሰብ’ዩ። ብ ኣንጻሩ’ኳ ደኣ ብእንተታት ተስፋ ከም እንቖርጽ ኪገብሩና ይኽእሉ። ኾይኑ ግን፣ ነቲ ኩሉ ተጻብኦ ፣ ምቁንጻብ ስዒርና እነስተማቕሮ ህይወት ዝያዳ ንምኹልዑ ፣ መጀመርያ ናህና ተበግሶ’ዩ ኣገዳሲ። ተበግሶ’ ነቲ ኣብ ውሽጥኻ ኾይኑ ዝንውንወካ’ ሓቐኛ ወንኻ’ ኣብ ባይታ ምፍታን።
By Viviana Amanuel April 30, 2012
ርእሰ ምትእምማን ፣ ኣብ ገዛእ ርእስና ኣብ ዘሎና ርጉጽነት ዘተኩር ኾይኑ፣ክንፍጽሞ ንዘሎና ነገር ብኸምቲ ዝወጠንናዮ ከም እንፍጽሞ ኣብ ርእስና ምሉእ እምነት ምሕዳር ማለት እዩ።
ብተወሳኺ፣ ርእሰ ምትእምማን ኣብ ገዛእ ርእስና ኣብ ዘሎና ኣጠማምታ ዝምርኮስ ኾይኑ፣ ምስ ኩነታት ዝቀያየይ ጠባይ’ዩ። ንኣብነት፣ ኣብ ስፖርት ምሉእ ርእሰ ምትእምማን ዘለዎ ሰብ ‘ መደረ ኣብ ምቕራብ ይኹን ሓሳባት ኣብ ምግላጽ ርእሰ ምትእምማን ክጎድሎ ይኽእል’ዩ።እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ፣ እቲ ሰብ ንገዛእ ርእሱ ክዛረብ ወይ’ወን መድረ ከስምዕ ከም ዘይክእል ገይሩ’ዩ ዘእምና። እዚ ካብ ገዛእ ርእሱ ኣሉታዊ ኣመለኻኽታ ዝነቐለ ከኣ’ዩ።
ርእሰ ምትእምማን ዝጎደሎ ሰብ ሓያሎ ምልክታት’ዩ ዘርኢ ። ዘረባ ክቆራረጾ፣ ክርህጽ፣ ክፈርሕ…ወዘተ ይረአ። ጠንቕታት ጉድለት ርእሰ ምትእምማን ብዙሕ’ኳ እንተኾነ፣ እቲ ቀንዲ ግን ናይ ዝሓለፈ ውድቐት ወይ ድኹም ውጽኢት’ዩ።
ዝኾነ ሰብ ዝጽዕር ኣብ መወዳእትኡ ዓወት ክዓትር’ዩ። ድሕሪ ዓወት ዝመጽእ ከኣ ሓጎስ’ዩ።ስለዚ ፣ጻዕሪን ዓወትን ሓጎስን ዘይፈላለዩ መሳንይቲ ተግባራት’ዮም። ነዞም ስለስተ ተግባራት’ዚኣም ብግቡእ ከነሰላስሎም ምእንቲ ኣብ ገዛእ ርእስና ምሉእ ርእሰ ተኣማንነት ክህልወና ይግባእ። ርእሰ ምትእምማን ምሳና ዝውለድ ዘይኮነ፣ ምስ ግዜ፣ ተመክሮን ትምህርትን (ፍለጠትን) ዝድለብ’ዩ። ርእሰ ምትእምማን ከነማዕብል ‘ምበኣር:-
እዞም ዝተጠቕሱ ነጥብታት፣ ርእሰ ተኣማንነት ኣብ ምምዕባል ልዑል ተራ ኣለዎም። ክንዲ ዝኾነ ኣብ ዕለታዊ ንጥፈታትና’ ብተግባር ፣ ከነከናውኖም ይግባእ። ….ክልሰ ሓሳብ ብዘይ ግብሪ፣ ህይወት ስለዘይብሉ።
By Vivana Amanuel February 19, 2012
ሓደ ሓረስታይ ፣ ካብ ግራቱ ንዝኣከቦ ምህርቲ ንምሕላው ብዕንጸይቲን ካርቶንን፣ ኻይላን ዝቖመ (ባንቡላ) ናይ ሓሶት ሰብ ኣቖመ። “ ምህርትኻ ንምሕላው ሰብ ኣየድልየካን እዩ።”
ብጻዕዳ ካርቶን ዝወቕበ ክልተ ኣእዳው ዘለዎ (ባንቡላ) ብለይቲ ንዝተዓዘቦ እንስሳ ንምፍራሕ እኹል’ዩ።
ኸሊል ጂብራን፣ “ ክሓተካ’ዶ? ንስኻ ናይ ሓሶት ሰብ( ባንቡላ ኢኻ ። እዚ ሓረስታይ ንዓኻ ምፍጣሩ እንታይ እዩ ትርጉሙ ንቑሕ ኣይኮንካን ብቀትሪ ንዝረኣየካ ድማ ባንቡላ ኢኻ። ኣብ ግዜ ዝናብ ፣ ኣብ ግዜ ጸሓይ፣ ኮታ ኣብ ዝወዓየን ዝዘሓለን ወቕቲ ኣብዚ ድሉው ኣሎኻ ስለምንታይ?” ኢሉ ሓተቶ።
እቲ ባንቡላ( ናይ ሓሶት ሰብ) “ ዕግበተይ ኣይፈለጥካዮን። ናተይ ዕግበት ንድኹማት ምፍራሕ እዩ። ዋጋ ናይዚ ኣብ ግዜ ጸሓይን ኣብ ግዜ ዝናብን፣ ኮታ ኣብዚ ምስቓየይ ንዕኦም ካብ ምፍራሕ ዝርከብ ዕግበት ንምርካብ እዩ። ብርግጽ ኣብ ውሽጠይ ዋላ ሓንቲ የበለይን ብዛዕብኡ ግን ዘገድሰኒ ኣይኮነን። ንዓይ ዝገድሰኒ’ እቶም ድኹማት ብምፍርሖም ዝርከብ ዕጋበት’ዩ ዘገድሰኒ” ኢሉ መለሸሉ።
ንስኻትኩም’ከ ከምዚ ባንቡላ ክትኾኑ ትደልዩ ‘ዶ - ውሽጥኹም ጥርሑ ክነሱ’ ንሰባት ከተፍርሑ ንሰባት ክተሕጉሱ፣ ንሰባት ክብሪ ክትህቡ ንሰባት ከተዋርዱ ከተሕንኹ ብሓፈሻ ምእንቲ ሰባት ክትነብሩ ትደልዩ’ዶ?
ንመን ኢኹም እትነብሩ?
ውሽጥናን ደጌናን ብማዕረ ክዓቢ ይግባእ። ደጌና ጥራይ ንበይኑ እንተደኣ ዓብዩ ዕግበት ክህብና ዝኽእል ኣይኮነን።
ኣብ ከባቢና ዝርከብ ኣግራብ’ሞ ንተዓዘቦም-ኣጉናዶም ኣቑጽልቶም ዓብዩ ብመንጽሩ ሰራውሮም እንተዘይዓብዩ ብንፋስ ዓነው ክብሉ ዘሎ ተኽእሎ ዓቢ እዩ።
ዝበዝሑ ሰባት ከምዚ ናይዚ ባንቡላ ዓይነት ኣካይዳን ርድኢትን ዘለዎም ፣ ብዛዕባኻ ዋላ ሓንቲ ዘይፈልጡ ክነሶም ከም ዝፈልጡኻ ኾይኖም ነቲ ንሳቶም ዝኣምንሉ ብዛዕባ ደጌካ ጥራይ ወግሐ ጸብሐ ከመጉስኻን “ ክነቕፉኻን ሒኽ ይብሉ። ምንባር ማለት ንዕኦም ኣብ ቅድሚ ካልኦት ወቂብካ ምር ኣይ ማለት’ዩ። ውሽጦም ከይዓገቡ ይጉዓዙ። ከምዚ ዓይነት ባህሪ ዘለዎ ቤተሰበይ ኣሎ። ሳላ ልሳኑ ከም ዝበለጸ ኾይኑ ዝስምዖ። ኩሉ ግዜ ኣብ እተልዕሎ ኣርእስቲ ድማ ከም ፈላጥ ምኽሪ ይልግስ። በቓ ንሱ እዩ ዕግበቱ። ሻቡ ብእኡ ሰጊድካ ካብ ኣመለኻኽታካ ናብኡ እንተደኣ ርዒምካ ጊላ ናቱ ኾይንካ ምንባር እዩ እቲ ዕጫ።
ንመን ኢኻ ትነበር?
ብዛዕባ ካልኦት ከይተገደስካ ንመን ትነብር ፈሊጥካ ንውሽጥኻ እንተደኣ ተኣዚዝካዮ ኣብ ምሉእ ዕምር ጉዕዞ ህይወትካ ዕግበት ዘለዎ ህይወት ትነብር። ሓቐኛ ዕጋበት’ ምንባር’ ኣብ ውሽጥካን ደጌካን ምብልጻግ ስለዝርኸብ።
Fikre (Thursday, 13 September 2012 22:29)
Hi Vivian,
I really enjoyed your article on self confidence. What you advice makes sense to me. It made me to pause and ask myself "who really am I?". I am pondering over to answer the question.
Keep doing the good work.
BTW -I like your comande of Tigrigna language
kidnos (Thursday, 13 September 2012 22:29)
hi vivviviana amanuel nay bhaki mehari xuhufat asfirki nsebat hiwetom bixubuk kimerhuwa bimihghazki keyemesghenkuki kihalif ayidelin you toughut to through easy way about life and for who ishould have to live keep giong god bless u
tedros (Friday, 12 October 2012 12:21)
vavina naybhaki bsull aamro aleki kab tshufki bzuh temahire bzi agtami key amesgenkuki khalf aydeln eye keslyo


text:
“ተንሥእ እግዚኦ ውስተ ዕረፍትከ፤ አንተ ወታቦተ መቅደስከ” (መዝ ፻፴፩፥፰/መዝ 132፥8)
“ተንሥእ እግዚኦ ውስተ ዕረፍትከ፤ አንተ ወታቦተ መቅደስከ” (መዝ ፻፴፩፥፰/መዝ 132፥8)
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።
1, ታሪኽ “ሞት ብጥሪ፡ ብነሓሰ ቀብሪ ከመይ ገይሩ፧
ኣብ ቅድስት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያና ከም ታሪኽ ዝንገር ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ዕረፍቲ ኣብ ዝኾነሉ ዕለት ሓዋርያት ንናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣስከሬን ንኸዕርፉ ናብ ጌቴ ሰማኒ መካነ ዕረፍቲ ሒዞማ ክኸዱ ከለዉ ኣይሁድ ብኽፍኣት መንፈስ ተላዒሎም “ኣቐዲሙ ንወዳ ብሳልሳይ መዓልቲ ካብ ምዉታን ተንሲኡ በርብዓ መዓልቱ ናብ ሰማይ ዓረገ ዳሕራይ’ውን ነዛ ዓለም ንምሕላፍ ክመጽእ ኢዩ እናበሉ ብምምሃር ነቲ ህዝቢ ፈጺሞም ወሲደሞ ኢዮም። ሕጂ ከኣ ስቕ ኢልና እንተገደፍናያ ንዓኣ’ውን ከም ወዳ ተንሲኣ ዓሪጋ እናበሉ ብምምሃር ክህውኹናዶ ኣይኮኑን፧ ንዑተ ኣከቡ እሞ ብሓዊ ነቃጽላ” ኢሎም ተማኺሮም መጺኦም ኣብ መንጉኦም ታውፈንያ ዝተባህለ ኣይሁዳዊ ጎበዝ ተመሪጹ ከይዱ ናይ ኣዴና ኣስከሬን ዝተሰከመሉ ዓራት ሓዘ። ነቲ ዓራት ምስ ሓዘ ናይ እግዚኣብሔር መልኣኽ ብናይ ሓዊ ሰይፊ ንኽልቲኤን ኣእዳዉ ስለ ዝቖረጸን ምስቲ ዓራት ጠልጠል ኢለን ተረፋ። ይኹን እምበር ተውፋንያ ብዝፈጸሞ ድፍረት ናብኣ ስለ ዝተማሕጸነ ብሕቡእ ተኣምር ነተን ዝተቖርጻ ኣእዳዉ ከም ቀደመን ጌይራ ፈዊሳቶ ኢያ።
ሽዑ መልኣከ እግዚኣብሔር ንናይ ኣዴና ኣስከሬን ምስ ሓዋርያ ዮሓንስ ወሲዱ ኣብ ገነት ኣብ ትሕቲ ዕጸ ሕይወት ኣቐመጦ። ቅዱስ ዮሓንስ’ውን ድሕሪ ቅሩብ ግዜ ናብ ሓዋርያት ምስ ተመልሰ ናይ ኣዴና ኣስከሬን ኣብገነት ምህላዉ ነገሮም፡፡ ሓዋርያት’ውን ንናይ ኣዴና ኣስከሬን ረኺቦም ንምቕባር ካብ ዝነበሮም ድልየት ዝተላዕለ ባሕቲ ነሓሰ ሱባኤ ጀሚሮም ክጾሙን ክጽልዩን ድሕሪ ምቕናይ ኣብ መበል ዓሰርተ ኣርባዕተ መዓልቲ/መወዳእታ ካልኣይ ሱባኤ/ ጎይታና ንናይ ኣዴና ሓድሽ ኣስከሬን ገይሩ ስለ ዝሃበም ብዓቢ ዝማሬን ብውዳሴን ብጽኑዕ ምህልላን ወሲዶም ኣቐዲሙ ኣብ ዝተዳለወ መካነ ዕረፍቲ ኣብ ጌተኤሴማኒ ቀበርዋ።
ናይ ኣዴና ስነ ስርዓት ቀብሪ ኣብ ዝተፈጸመሉ እዋን ካብቶም ዓሰርተ ክልተ ሓዋርያት ሓደ ዝኾነ ቅዱስ ቶማስ ኣይነበረን እሞ ካብ ሃገረ ስብከቱ ብደመና ተጻዒኑ ናብ ኢየሩሳሌም ክመጽእ ከሎ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብዝተቐብረት ኣብ ሳልሳይ መዓልታ ከም ትንሳኤ ወዳ ተንሲኣ ክትዓርግ ከላ ረኸባ። በዚ ግዜ እዚ ትንሳኤኣ ካልኦት ሓዋርያት ርእዮም ንሱ ጥራይ ዝተረፈ መሲልዎ ተበሳጭዩ “ወፈቀደ ይደቅ እም ደበናሁ” ይብሎ ማለት ቅድም ናይ ወድኺ ትንሳኤ ሕጂ ከኣ ናትኪ ትንሳኤ ከይ ረኣኹ ተሪፈ ኢሉ ካብ ምሕዛኑ ዝተላዕለ ካብቲ ተጻዒንዎ ዝነበረ ደመና ክወድቕ ደለየ። በዚ ግዜ እዚ ኣዴና ብዘይካኡ ካልኦት ሓዋርያት ንትንሳኤኣ ከም ዘይረኣዩ ነጊራ ንቅዱስ ቶማስ ኣጸናኒዓቶ። ከይዱ እውን ንኣሕዋቱ ሓዋርያት እቲ ዝኾነ ኩሉ ክነግሮም ኣዚዛ፡ ንምልክት ምእንቲ ምስክር ክኾኖ መግነዛ ሂባቶ ፈጺማ ናብ ሰማይ ዓሪጋ ኢያ።
ቅዱስ ቶማስ’ውን ሓዋርያት ናብ ዘለውዎ ኢየሩሳሌም ምስ በጽሐ “ንኣዴና ቀቢርናያ ኢሎም ነገርዎ። ንሱ’ውን ፈሊጡ ነቲ ምስጢር ሓቢኡ “ሞት ብጥሪ ብነሃሰ ቀብሪ ከመይ ገይሩ ይኸውን” ንስኻ ብቐደሙ’ውን ንናይ ጎይታ ትንሳኤ ተጠራጢርካ ሕጂ እውን ኣይትኣምንን ኢኻ” ኢሎም ብቕዱስ ጴጥሮስ መሪሕነት ናብ መቓብር ኣዴና ሒዘምዎ ከዱ። ከርእይዎ መቓብር እንተኸፈቱ ናይ ኣዴና ሬሳ ሰኣንዎ በዚ ከኣ ሰንበዱ። በዚ ግዜ እዚ ድማ ቅዱስ ቶሞስ “ኣይትኣምኑን ኢኹም ኢለ ኢየ እምበር ኣዴናስ ተንሲኣ ዓሪጋ ኢያ ” ኢሉ ንዝኾነ ዘበለ ኩሉ ምስ ነገሮም ንመረጋገጺ ምልክት ንኽኸውን ንዝሃበቶ መግነዛ ኣርኣዮም ንበረኸት ንኽኸውን ከኣ ቆራሪጾም ተማቒሎም ነናብ ሃገረ ስብከቶም ከዱ። ኣብ ዓመቱ “ንትንሳኤኺ ቶማስ ርእዩ ንሕና ንምንታይ ይተርፈና ኣሎ ኢሎም” ባሕቲ ነሓሰ ሱባኤ ኣትዮም በቲ መወዳእታ ሱባኤ ዓሰርተ ሽዱስተ ነሓሰ ጎይታ ንዝለመንዎ ልመና ተቐቢሉ ንቅድስት ድንግል ማርያም መንበር፡ ንቅዱስ ጴጥሮስ ንፍቅ ካህን ፡ ንቅዱስ እስጢፋኖስ ገባሬ ሰናይ ዲያቆን ገይሩ ቀዲሱ ንኹሎም ድሕሪ ምቑራቡ ንናይ ኣዴና ዕርገት ንምርኣይ ኣብቅዒዎም ኢዩ።
ካብቲ ግዜ`ቲ ጀሚሩ ሓዋርያዊት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያና ስርዓት ሰሪዓ ካብተን ሸውዓተ ኣጽዋማት ከም ሓደ ጌይራ ነዚ ዓቢ ናይ በረኸትን ምስጢርን መግለጺ ዝኾነ ጾመ ፍልሰታ ትጸውም። ብጽኑዕ ንዝደልይዎ ዝወሃብን ንዝግብኦም’ውን ኣኺሉ ተሪፉ ዝወሃብ ጸጋን በረኸትን እግዚኣብሔር ንምርካብን፡ ሓዋርያት ንዝረኣይዎ ዘደንቕ ምስጢር ትንሳኤን ዕርገትን ኣዴና ንምርኣይን፡ ካብ ሓዋርያት በረኸት ንምስታፍን፡ ጎይታና “ደቂቅየ” ደቀይ ይብሎም ብዝነበሩ ሓዋርያት ኣብነት ህጻናትን መንእሰያትን፡ ኣወዳትን ኣዋልድን፡ ከምኡ’ውን ኣረጋውያንን፡ ናይ ጾም ፍልሰታ ምምጻእ ብናፍቖት እና ተጸበዩ በብዓመቱ ብጾምን ብጸሎትን የሕልፍዎ። ኣብዚ እዋን እዚ መዘከርታ ትንሳኤን ዕርገትን ኣዴና /ጾም ፍልሰታ/ ብዙሓት ካብ ቤቶም ተፈልዮም፡ ብሱባኤ ተወሲኖም፡ ዓራትን መንጸፍን ገዲፎም ኣብ መሬት ደቂሶም፡ ጥረምረን ማይን እና ጠዓሙ፡ ብጾምን ብጸሎትን ብምትጋህ ብዓቢ ተጋድሎ ክጸምዎ ይቕንዩ።
2, “ተንሥእ እግዚኦ ውስተ ዕረፍትከ፤ አንተ ወታቦተ መቅደስከ (መዝ ፻፴፩፡፰/ መዝ 132፡8) ዝተባህለ ንመን እዩ፧
እዚ ቃል እዚ ቅዱስ ዳዊት ዳኅራይ ንዝፍጸም ነገር ኣቐዲሙ እግዚአብሔር ኣምላኽ ብዝገለጸሉ፡ ዝተዛረቦ ትንቢት ኮይኑ ኣብ ውሽጡ ስፍሕ ዝበለ ምሥጢር ሓቚፉ ይርከብ። ሓደ ካብኡ ኸኣ ከመ ትንስኤ ወልዳ (ከም ትንሣኤ ወዳ) ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም’ውን ንዕኡ ኣብነት ገይራ ከም ዝትንስእ ዘመልክት እዩ። ንባባዊ ትርጒሙ ከኣ “ኦ ጐይታ ናብ ናይ ዕረፍቲ ቦታኻ ተንስእ፤ ንስኻን ታቦት መቕደስካን” ዝብል እዩ። ብመስርዕ ግዜ’ውን እንተረኣናዮ ቅዱስ ዳዊት ኣቐዲሙ ጐይታ ከምዝትንስእ፤ ንዕኡ ኣብነት ዝገበረት ኣዲኡ ቅድስት ድንግል ድማ ብድኅሪኡ (ድኅሪ ዓመታት) ከም ዝትንስእ ክገልጽ ከሎ እዩ ‘ንስኻን – ታቦት መቕደስካን’ እዩ ዝበለ።
ኦ ጐይታ – ተንሥእ
‘ኦ ጐይታ’ ዝብል ቃል ነቲ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተወልደን ኣብ የማን ኣቦ ንዝተቐመጠን ክርስቶስ ኣምላኽና ዘመልክት እዩ። (ማቴ ፳፪፥፵፩-፵፮ መዝ ፻፱፥፩/ማቴ 22፥41-46 መዝ 110፥1)። ከምኡውን ነቢይ ዳዊት ‘ናብ ናይ ዕረፍቲ ቦታኻ ተንስእ’ ማለቱ ምእመናን ናብ እተዕርፈሉን እተእትወሉን መንግስተ ሰማያት ነዓ፡ ተንስእ ማለቱ እዩ። ምኽንያቱ ክርስቶስ ኣምላኽና ናይ ምእመናን መከራን ስደትን ናቱ መከራን ስደትን ገይሩ ስለዝቖጽሮ፡ ምእመናን ገድሎም ፈጺሞም ኣብ መንግስተ ሰማያት ምርካቦምን ምእታዎምን ከኣ ናቱ ዕረፍቲ ስለዝኾነ’ዩ ነቢይ ዳዊት ናይ ምእመናን ዕረፍቲ ከም ናይ ክርስቶስ ዕረፍቲ ገይሩ ዝገለጾ። (ሓዋ ፱፥፬-፭/ሓዋ 9፥4-5) እዚ ኸኣ ንምእመናን ወሃቢ ዘለዓለማዊ ዕረፍቲን ዋና መንግስተ ሰማያትን ክርስቶስ ባዕሉ እዩ። ኣብ መንግስተ ሰማያት ፍጹም ዕረፍቲ ስለዘሎ መካነ ዕረፍቲ ዝተባህለ መንግስተ ሰማያት ምዃኑ ኣብ ዝገለጸሉ ድማ ቅዱስ ጳውሎስ ነዚ ኣበሃህላ ብዝያዳ ከነጽሮ ከሎ ከምዚ ይብለና “ንሕና እንኣምን’ሲ ናብ ዕረፍቱ ንኣቱ ኢና”። (ዕብ ፬፥፫/ዕብ 4፥3) ጐይታና’ውን ንንስሓ ኣብ ዝጽውዓሉ ከምዚ ኢሉና ኣሎ። “ኣቱም ኵሉኹም እትጽዕሩን ጾር ዝኸበደኩምን ኣነ ከዕርፈኩም ናባይ ንዑ” (ማቴ ፲፩፥፳፰/ማቴ 11፥28)። ስለዚ ተንስእ ዝተባህለ ፈጣሬ ዓለማት ክርስቶስ ምዃኑ ርዱእ ካብ ኮነ “ታቦት መቕደስካ ትትንስእ ዝተባህለላ ደኣ መን እያ፧ እንታይ ማለት ኸኣ እዩ፧ ዝብል ሕቶ ምልዓል ዝግባእ እዩ።
ታቦት – መቕደስካ
ታቦት ማለት ናይ ጽላተ ሕጉ ማኅደር፡ መኅደሪት እግዚአብሔርን ናይ ክብሩን ጐይትነቱን መግለጽን መፍለጥን እያ። መቅደስ ከኣ እግዚአብሔር ዝምስገነላ መንበሪ ታቦቱ እያ። (ዕብ ፱፥፫-፬/ዕብ 9፥3-4) ኣብ ምድሪ ዘላ ቤት መቅደስን ታቦቱን፡ ምሳሌን ስርዓትን ናይታ ኣብ ሰማይ ዘላ ቤት መቅደስን ታቦትን እያ። “ከምቲ ኣነ ዘርእየካ ምስሊ እቲ ማኅደርን ምስሊ ኵሉ ኣቝሑቱን ከምኡ ግበርዎ” (ዘፀ ፳፭፥፲፱/ዘፀ 25፥19) ከምኡ ኸኣ ኣብ ራእየ ዮሓንስ “እታ ኣብ ሰማይ ዘላ መቅደስ ከኣ ተኸፍተት፤ ኣብታ መቅደስ’ውን ታቦት ኪዳኑ ተራእየ” ይብል (ራእ ፲፩፥፲፱/ራእ 11፥19)።
በዚ መሰረት ታቦት መቅደስካ ተባሂሉ ዝተነግረላ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። ንሱ መለኮት፡ ንሳ ኸኣ ማኅደረ መለኮት እያ። 9 ወርሕን 5 መዓልትን ንማኅፀና ዙፋኑ ከተማ ገይሩ ዝተቐመጠላን ደኃር’ውን ብኢዳ ዝተሓቝፈን ካብ ኣጥባዋ ዝሰተየን ኣብ ዝባና ዝተሓዝለን ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ቃልን ስጋን ዝተወሓሓደ ንሱ ሓደ እዩ። ብሓድነት ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ኮይኑ ዝተገልጸ (ስግው ቃል) ናይ ክርስቶስ ሰብነት ብቤት መቅደስ ተመሲሉ እዩ። ኣዲኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ብታቦት ተመሲላ እያ። “ንሱ ግና ብዛዕባ ቤተ መቅደስ ሰብነቱ እዩ ዝተዛረበ” (ዮሐ ፪፥፲፱-፳፩/ዮሐ 2፥19-21) ብምባል ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሐንስ ዝጸሓፎን ዝተርጐሞን ከኣ እዩ። እዚ ኸኣ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ‘ነዚ ቤተ መቅደስ’ዚ ኣፍርስዎ ኣነ ከኣ ብሳልሳይ መዓልቲ ከልዕሎ እየ ኢሉ’ ንኣይሁድ ምስ ተዛረቦም፤ ኣይሁድ ግና “እዚ ቤተ መቅደስ’ዚ ብ፵፮/46 ዓመት እዩ ዝተሓንጸ፤ ንስኻ’ዶ ብሰለስተ መዓልቲ ከተልዕሎ ኢኻ” ምስ በሉ ንሱ ግና ብዛዕባ ቤተ መቕደስ ስጋኡ እዩ ዝተዛረበ ክብል ዘብርሆ እዩ። እዚ ድማ ነቲ ቤተ መቅደስ ዝተባህለ ሰብነተይ ክትቐትሉኒ ኢኹም፤ ብሞት’ውን ነፍሰይ ኣብ ስጋይ ከም እትፍለ ክተገብሩ ኢኹም። ኣብ ሳልስቲ ግና ነፍሰይ ምስ ስጋይ ኣወሃሂደ ብስልጣነይ ክትንስእ እየ ማለቱ እዩ።
ናይ መቅደስካ ታቦት ትተንስእ ማለቱ እምበኣር መኅደሪትካ ዝኾነት ቅድስት ድንግል ማርያም ንዓኻ በዅሪ ትንሳኤ ገይራ ትተንስእ ማለቱ’ዩ። ስለዚ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ከም ካልኦት ጻድቃን ትንሳኤ ኣይትጽበን እያ። ከም ወዳ ተንሲኣ ዓሪጋ እያ። ሎሚ ኣብ የማን ወዳ ትርከብ ኣላ። “ወትቀውም ንግሥት በየማንከ” ከም ዝበሎ ቅዱስ ዳዊት ማለት እዩ (መዝ ፵፬/መዝ 45፡9) ።
ብኣጠቓላሊ ኣብ ሰሙነ ፍልሰታ ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ኩነታት እቲ ህዝቢ ከኣ ንእሽቶ ዓቢይ ከይበለ ዘርእዮ ሃይማኖታዊ ንጥፈታት ናይ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ምእመናን ንኣዴና ዘለዎም ጽኑዕን ዓሚቑን ፍቕሪ ዘረጋግጽ ኢዩ።
በረኸትን ጸጋን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ኩላትና ይኹን ኣሜን!!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
“መጻሕፍቲ ኮነ ሕጊ ኣምላኽ ብዘይ ምፍላጥ ትጋገዩ ኣለኹም” (ማቴ 22፡29)
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
“መጻሕፍቲ ኮነ ሕጊ ኣምላኽ ብዘይ ምፍላጥ ትጋገዩ ኣለኹም” (ማቴ 22፡29)
ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ምድሪ እዚ ኣብ ዝነበረለን ዓመታት ክሳዕ ዕለተ ዕርገቱ ዝነበረ ዘመን ብጠቕላላ ብቑጽሪ ኣዝዩ ብዙሕ ዝዓይነቱ ትእምርትን ተኣምራትን ፈጺሙ ኢዩ። በቲ ዝረኣይዎ ኣዝዩ ድንቂ ዝኾነ ስራሕ ኣምላኽ ልቦም ኣብ ትሕቲ ኣምላኽ ኣግዚኦም ብመንገዱ ዝተጓዕዙ ብዙሓት ኢዮም። መቐረት ፍቕሩ ዝጠዓሙ ነገረ ድሕነቱ ዘስተብሃሉ ድማ ክሳዕ ፍጻሜ ዘመኖም ኣብ እምነቶም ጸኒዖም፡ ንብዙሓት እውን ኣብ እምነት ኣምጺኦም ኢዮም። ብኣንጻሩ ግና ንትምህርተ ክርስቶስ ብኽፍኣት ዝጠመቱ፡ ክብሪ ርእሶም ጥራሕ ዘገድሶም ዝነበሩ ብዙሓት ፈሪሳውያንን ሰዱቃውያንን ግና ካብ በረኸቱ ተፈልዮም ካብ ፍቕሩ ኮብሊሎም ኣብ ምፍታኑ ዘመኖም ኣብቂዑ ኢዩ። ገለ ካብቲ ብዙሕ ንሳቶም ነቲ ዘይምርመር ሓያል፡ ብርቱዕን ጥበበኛን ዝኾነ ስጉው ቃል(ኢየሱስ ክርስቶስ) ክፍትንዎ ኢሎም ዘቕረብዎ ሕቶን ዝተመለሰሎም ሕይወት ዝህብ መልስን ከም ፍቓድ ኣምላኽ ክንርኢ ኢና።
ቅዱሳን ወንጌላውያን ኣብ ጽሑፎም ከም ዘስፈርዎ፡ ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ ትንሳኤ ምዉታን የልቦን እንዳ በሉ ዝኣምኑን ዝምህሩን ሰዱቃውያን፡ ኣብ ኣእዳዎም ዝነበረ ቅዱስ መጽሓፍ ገንጺሎም ኣብ ክንዲ ምንባብ፡ ንዝሓለፉ ቅዱሳን ኣቦታትን ትምህርቶም ኣብ ክንዲ ምስትብሃል፡ ኣብ ልዕሊ ትንሳኤ ምዉታን ዘለዎም ዘይመጽሓፍ ቅዱሳዊ እምነት ምሓዞም ጥራሕ ከይኣክል፡ ብኽፍኣት ዝተባዕጠ ሕቶ ብምሓዝ ክፍትንዎ ናብኡ መጹ።
“መምህር ሙሴ ‘ሓደ ሰብ ውሉድ ዘይብሉ እንተ ሞተ እቲ ሓዉ ነታ ሰበይቲ ሓዉ ይውረሳ፡ ንሓዉ ድማ ውሉድ የቑመሉ ኢሉ ኣሎ። እምበኣር ኣባና ሸውዓተ ኣሕዋት ነበሩ። እቲ ዓቢይ ሰበይቲ ኣእትዩ ከይወለደ ሞተ። እታ ሰበይቱ ድማ ንሓው ሓደጋ። ከምኡ ድማ እቲ ካልኣይን ሳልሳይን ክሳዕ ሸውዓቲኦም። ድሕሪ ኩሎም ድማ እታ ሰበይቲ ሞተት። ኩሎም ኣእትዮማ ነይሮም እዮም እሞ፡ ብግዜ ትንሳኤ ምዉታን ካብ ሸውዓቲኦም ሰበይቲ መኖም ክትከውን ኢያ፧ሰዱቃውያን ትንሳኤ ምዉታን የልቦን ዝብሉ ኢዮም። ፈሪሳውያን ግና ትንሳኤ ምዉታን ኣሎ ይብሉ ነበሩ(ማቴ፳፪፡፳፫/22፡23, ግ.ሓዋ፳፪፡፰-፱/22፡8-9)። እንተኾነ እዚ ዓይነት እምነት እንዳ ሃለዎም ድኣ ስለምንታይ ብዛዕባ እታ በብግዚኦም ሸውዓተ ኣሕዋት ዘእተውዋ ሰበይቲ ክሓቱ ተራእዩ እንተተባህለ ነዚ ኣቐዲሞም ዘልዓልዎ ሕቶ ኣብ ዝሓትሉ ግዜ “ሰበይቲ ኩሎም ክትከውን ኢያ እንተበልዎም፡ እምበኣር እታ ሓዳስ ዓለም ናይ ዝሙት ዓለም ኢያ ይብልዎም። ሰበይቲ እቲ ቀዳማይ ትኸውን እንተ በልዎም ከኣ፡ እምበኣር እታ ሓዳስ ዓለም ናይ ኣድልዎ ዓለም ኢያ ይብልዎም” ከምኡ ኮይኑ ስለ ዝመሰሎም ከኣ ናብ መድሃኒዓለም ክርስቶስ ሕትኦም ሒዞም ቀረቡ። ጎይታናን መድሃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ከምዚ እንዳ በለ መለሰሎም “ስሕትክሙ በኢያእምሮ መጻሕፍት ወኢኃይለ እግዚኣብሔር አመሰ የሐይዉ ምዉታን ኢያወስቡ ወኢይትዋሰቡ አላ ከመ መላእክት፦ መጻሕፍቲ ኮነ ሓይሊ ኣምላኽ ብዘይምፍላጥ ትጋገዩ ኣለኹም። ኣብ ግዜ ትንሳኤስ፡ ኣብ ሰማያት ከም መላእኽቲ ኣምላኽ ኢዮም እምበር ኣይምርዓዉ ኣየመረዓዉ”(ማቴ፳፪፡፳፱/22፡29)። ትንሳኤ ምዉታን ከም ዘሎ ዝነግሩ መጻሕፍትን ሓይሊ ኣምላኽ ማለት አለማትነቱ ከሃልነቱ ንዘየሎ ናብ ህላዌ ዝጽውዕ፡ ንዝሞተ ዘተንስእ(ሮሜ፬፡፲፯/4፡17) ምዃኑ ብዘይምፍላጥኩም ትጋገዩ ኣለኹም” በሎም። ቀጺሉ ድማ “ምዉታት ከም ዝትንስኡ ግና እቲ ካብ እግዚኣብሔር ኣነ ኣምላኽ ኣብርሃም፡ ኣምላኽ ይስሓቅ፡ ኣምላኽ ያዕቆብ ኢየ ዝተባህለልኩምዶ ኣየንበብኩምን፧ እምበኣር ንሱ ኣምላኽ ሕያዋን እምበር ኣምላኽ ምዉታት ኣይኮነን” ክብል ኣስዒቡ ስለ ናይ ትንሳኤ ምዉታን ነገር ገለጸሎም። ኣብዚ ጽሑፍ እዚ እግዚኣብሔር ኣምላኽ “ኣነ ኣምላኽ ኣብርሃም፡ ኣምላኽ ይስሓቅ፡ ኣምላኽ ያዕቆብ ኢየ ማለቱ ብኣካለ ነፍስ ሕያዋን ስለ ዝኾኑ፡ ብመዓልቲ ትንሳኤ ዘተንስኦም ስለ ዝኾነ ኢዩ። ንሱ ኣምላኽ ሕያዋን እምበር ኣምላኽ ምዉታት ኣይኮነን ማለቱ ድማ፦
ቀዳማይ፦እዛ ዓለም እዚኣ ሎሚ ብሸውዓተ ዕለታት ኢያ ትምገብ(ትመሓደር) ዘላ፡ ንዳሕራይከ ከመይ ኢዩ፧ እንተበልና፡ ዳሕራይስ መዓልትን ለይትን፡ ክረምትን ሓጋይን፡ ብርሃንን ጸልማትን የለን፡ ከም መላእኽቲ ኮንካ ምንባር ኢዩ በሎም።
ካልኣይ፦ሎሚ ኣብዚ ዓለም ስጋን ነፍስን እንዳ ተሰሓሓባ ይነብራ ኣለዋ። ዳሕራይከ ከመይ ኢዩ፧ እንተበልና ዳሕራይሲ ምስሕሓብ የለን። እታ እትመጽእ ዓለም ዓለመ ነፍሲ ኢያ።
ሳልሳይ፦ ሎሚ ኣብዚ ዓለም ስጋዊ ምምሕዳር ካብ ንጉስ ክሳዕ ኳደረ፡ ኣብ መንፈሳዊ ምምሕዳር ድማ ካብ ሊቀ ጳጳስ ክሳዕ ዓጻዌ ኆኅት ብዘሎ ማዕርጋት ይመሓደር ኣሎ። ዳሕራይከ እንተበልና ዳሕራይስ ገዛእን ተገዛእን የልቦን። “ሄኖክ ነቲ ንኣባጊዕ ዝተዋህበ ሰይፊ (ስልጣን) ክሳዕ ዘቐምጥዎ ረኣኹ። ናብ ቤቱ መለስዎ”፡ ከም ዝበሎ ንሱ ጎይታ ባዕሉ ጥራይ ኢዩ (ሄኖ፴፬፡፳፫/34፡23)
ንትምህርቱ ዝሰምዑ ዝነበሩ ህዝቢ ከኣ ሰሚዖም ብትምህርቱ ተገረሙ። ክርስቶስ ኣምላኽና ክብሪ ንዕኡ ይኹን ብኣምላኻዊ ቃሉ ጽምኣት ብዙሓት ሰባት ኣርውዩ ኢዩ። ንምፍታኑ እምበር ንቓሉ ሰሚዖም ድሕነት ንምርካብ፡ ሰላምን ዕረፍትን ንምጉንጻፍ ዘይተበገሱ ሰባት ግና ብሰንኪ ንቓሉ ዘይምስምዖምን ኣብ ቃሉ ዘይምጽንዖምን ንሕይወቶም ጥራሕ ዘይኮነስ ሕይወት ካልኦት ሰባት’ውን ኣጥፊኦም ኢዩም። ኣብ ጌጋ ሓሳብን መንገድን ስለ ዝነብሩ ዝነበሩ ምስትውዓል እውን ካብኣቶም ስለ ዝረሓቐት ንድሕነት ኩሉ ዓለም፡ ብተዋህዶ ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ኮይኑ ዝተገልጸ ኣምላኽ መን ምኳኑ ኣይፈለጡን፡ ናይ ኣምላኽነቱ ሓይሊ፡ ናይ ፍርዱ ስልጣን ኣየስተውዓሉን። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ መገዶም ጥፍኣት ኮነ።
ሎሚኸ፧
ኣብዚ እንነብረሉ ዘለና ዘመንን ግዜ’ውን እንተኾነ ዓለም ከምቲ ክትፈልጦ ዘለዋ ንክርስቶስ ክትፈልጦ ኣይከኣለትን። ኣብ ቅድሚኡ ብፍርሓትን ብራዕድን ኣይቆመትን። እኳ ድኣ ኣብ ጸጽባሕ ኣንጻር ትእዛዛቱን ስርዓቱን ትኸይድ ኣላ። ብዙሓት ኣብ ትሕቲ ናይቲ ናይ ጥንቲ ጸላኢና ዝኾነ ዲያብሎስ ዝተቖሮኑ ሰባት ናይቲ ቅዱስ መጽሓፍ ምስጢር ካብ ዘይምርዳእ፡ ናይ ክርስቶስ መንነት ካብ ዘይምፍላጥ ዝተላዕለ ንኣምላኽነቱ ዘንጊዖም “ተራ ሰብ፡ ፍጡር፡ መልኣኽ(ሎቱ ስብሓት). . . . . . ክብሉ ይረኣዩ ኣለዉ። እቶም ዝኣመናዮ እውን እንተኾነ ኣብ ቀራንዮ ዝተገበረልና ውዕለት ዘንጊዕና ዘመና ምሉእ ኣብ ሓጢኣት ንነብር ኣለና።
ሰዱቃውያን ዘይምፍላጦም ከይኣክል ንክርስቶስ ክፍትንዎ ኢዮም ተረኺቦም። ብዝተዋህቦም ምላሽ እውን ኣፎም ድኣ ሓዙ እምበር ክምለሱስ ኣይተራእዩን። እቲ ካብ ገጽ ኣምላኽ ዘርሕቖም ክፉእ ተግባራቶም’ውን ኣይሓደግዎን። ዘለናዮ ዘመን’ውን ኣብ ክሕደት ዝነብሩ ሰባት ኮነ እቶም ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እንነብር፡ ብ፵/፹(40/80) መዓልቲ ዝተጠምቕና እውን እንተኾነ ኣብ ርኽሰት፡ ኣብ ክፍኣት፡ ጽባሕ ናብ ገሃንም እሳት ዘደርብየና ተግባራት እንዳ ገበርና ምንባርና ነገረ ድሕነቱ፡ ምሕረቱን ልውሃቱን ብምዝንጋዕና፡ ናይቲ ቅዱስ ቃል ሓይሊ፡ ብሓይሊ ኣምላኽነቱ ብቕጽበት ተንሲእና ከም መጠን ግብርና ከም እንፍረድ ብዘይምስትውዓልና ሕይወትና ክዕረ ኣይተኻእለን። ዘይውዳእ ምሕረቱ በቲ ሓደ ድማ ኣምላኻዊ ፍርዱ ዘስተውዓሉ፡ ብዓይኒ መንፈስ ዝምርምሩ ሰባት ግና ካብ ኩሉ ክሕደትን ናይዚ ዓለም ርኽሰትን ተሓልዮም ነታ ዓባይን እተፍርሕን መዓልቲ ጎይታ ይጽበዩ ኣለዉ።
ንዓና’ውን ነቶም ድኹማት ብሰናይ ግብሪ ተኸሊልና፡ ኣብ እምነትና ክንጸንዕ፡ ነቶም ካብ እምነት ዝዘነበሉ ድማ ናብታ ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ሃይማኖት ክምለሱ ናቱ ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና። ኣሜን!!!
ትንሳኤ ከም ዘለና ኣስተውዒልና ብንጽሕና ክንሕሎ፡ ነቶም ናይቲ ቅዱስ ቃል ምስጢር ተሰዊርዎም ዘሎ ሰባት’ውን ኣምላኽ ከም ዝረድኣና መጠን ክነርድኦም፡ ኣብታ ብርሃናዊት መንግስቲ ብሰላም ክንነብር ብዘይ ተስፋ ምቑራጽ ጻዕርን ድኻምን ይሓትት ኢዩ። ሰዱቃውያን ናይ ትንሳኤ ምዉታን ምስጢር፡ ናይ ኣምላኽና ከሃልነት ከስተውዕሉ ዘይከኣሉ መጻሕፍቲ ኣብ ኢዶም ስለ ዘይነበሩ ኣይኮነን። ብዛዕባ ትንሳኤ ምዉታን ዝገልጹ መጻሕፍትስ ኣብ ኣእዳዎም ኣብ ከባቢኦም ኣብ ዙርይኦም ነይሮም ኢዮም። እንተኾነ ንምስትውዓል ልቦም ኣይከፈቱን ክምሃሩ እውን ፍቓደኛታት ኣይነበሩን። እዚ ስለ ዝኾኑ ኢዮም ከኣ ብጌጋ ኣካይዳን ኣነባብራን ክጓዓዙ ዝተራእዩ።
ሎሚ’ውን ነዚ ዓቢ ምስጢር፡ ነገረ ትንሳኤ ምዉታን ክንፈልጥን ክነስትውዕልን ይግባኣና ኢዩ። ከመይ ናይ ትንሳኤ ምዉታን ነገር ብኣእምሮ ተረዲእና እንተዘይተጓዒዝና ካብ ርኽሰትን ክፍኣትን ክንሕሎ ኣይከኣልን ኢዩ። ብኣንጻሩ ተስፋና ሰማያዊ ምዃኑ ምስ እነስተውዕል ግና ብሰናይ ጎደና እንዳ ተጓዓዝና ሕይወትና ንመዓልቲ ትንሳኤ ምዉታን ድልውቲ ኮይና ትጸንሕ፡ ከም ቃል ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ኣብ ሰማይ ከም መላእኽቲ ኮይና ንነብር። ብሞቱ ንሞትና ዝደምሰሰ፡ ብትንሳኤኡ ተስፋ ትንሳኤ ዝሃበና ጎይታናን ኣምላኽናን መድሃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ይኽበር ይመስገን። ኣሜን!!!
ስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!
ካብ ብቤ/ት/ስ/ቅ/ሚካኤል ኣሽዱድ እስራኤል እትዳሎ መጽሔት ነገረ ቅዱሳን ቁ.2 ዝተወስደ


text:
ቻይና፣ ኣብ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ናይ ስለያ መሳርሒ ከምዘይተኸለት ትገልጽ
Radio Erena: 31 January 2018
ቻይና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ናይ ስለያ መሳርሒ ተኺላትሉ ንዝብል ሓበሬታ ናይ ኣሉታ ምልሻ ሂባትሉ።
እታ ሃገር ነዚ ምላሽ ትህብ ዘላ፣ ኣብ ፈረንሳ እትሕተም ጋዜጣ ለ ሞንድ፣ ቻይና ኣብቲ ባዕላ መዊላ ባዕላ ዝሃነጸቶ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ናይ መጸናጸኒ መሳርሒታት ብምትካል፣ ንኩሉ ጉዳያት እቲ ሕብረት ክትከታተሎ ከምዝጸንሐት ዝገልጽ ዜና ድሕሪ ምቕራባ'ዩ።
ኣምባሳደር ቻይና ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኩዋንግ ዌሊን ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ቻይና ነቲ ተግባር ከምዘይወዓለቶ ብምጥቃስ፣ ሓበሬታ'ታ ናይ ፈረንሳ ጋዜጣ ንዝምድና ቻይናን ሕብረት ኣፍሪቃን ኣብ ጥርጣረ ከእትዎ ከምዝኽእል ኣመልኪቱ።
200 ሚልዮን ዶላር ወጻኢ ተጌርሉ ኣብ 2012 ዝተዛዘመ ሓድሽ ህንጻ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ቻይና ከም መዘከርታ ናይቲ ምስ ኣፍሪቃ ጀሚራቶ ዘላ ናይ ወፍርን ንግድን ተበግሶታት ክኸውን'ያ ንሕብረት ኣፍሪቃ ብህያብ ኣበርኪታቶ።
ብመሰረት ጋዜጣ ለ ሞንድ ዘቕረበቶ ሓበሬታ፣ ሕብረት ኣፍሪቃ ናብዚ ብቻይና ዝተለገሰ ህንጻ ድሕሪ ምግዓዙ ካብ 2012 ኣትሒዙ ክሳብ እዚ እዋን'ዚ ዘካይዶ ዘሎ ንጥፈታት፣ ብቀጥታ ናብ ቤት መንግስቲ ቤጂንግ ይመሓላለፍ ኣሎ።
ቻይና ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ወፍሪ፣ ህንጻዊ ስርሓትን ንግድን ተጸሚዳ ከምዘላ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ፕረዚደንት እታ ሃገር ኣብ 2015 ኣብ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ተረኺቡ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ቻይና ንሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ምህናጽ ወደባት፣ መንገድታት ሓዲዳትን ንምህናጽ ናይ 60 ቢልዮን ዶላር ሓገዝን ወፍርን መብጽዓ ከምዝኣተወ ኣይርሳዕን።
==================================


text:
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ኣብ ክልል ኦሮሚያ ብሰንኪ ዝተፈጥረ ዕግርግር ትምህርቲ ክሰናኸል ፀኒሑ’ዩ።መንነት መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ይፍፀመና’ሎ ብዝብል ተወልደቲ ትግራይ ካብ ዩኒቨርሲቲታት ወፂኦም ገሊኦም ናብ ስድርኦም ገሊኦም ድማ ናብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ከምዝተጉዓዙ ይገልፁ።
ሓደ ሽሙ ክግለፀሉ ዘይደለየን ኣብ ዩኒቨርስቲ ቡሌ ሆራ ዝተረፈን ተማሃራይ ካልኣይ ዓመት ውሑዳት ተምሃሮ ከምዝተረፉ ምስ ገለፀ ኣብዚ ስዓት ትምህርቲ ከምዝተጀመረ ይሕብር።
"ኣብ ውሽጢ እቲ ዩኒቨርስቲ ልዕሊ 420 ተጋሩ ተማሃሮ ነይሮም፤ሕዚ ግን ከባቢ 110 ኢና ተሪፍና ዘለና’’ይብል።
ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ፀርፍን ካልኦት መጥቓዕትታትን ከምዝፍፀም ብምግላፅ ንሱ ምስ ካልኦት ተማሃሮ እናተጉዓዘ ከሎ ናይ ክሳድ ካቴና በጢሶም ከምዝወሰዱዎን ምስኡ ዝነበረት ካልኣይቲ ተማሃሪት ድማ ሞባይል ስልካ ከምዝመንጠሉዋ ሓቢሩ።
ንደሕንነትና ንሰግእ ኢና ክብሉ ካብቲ ዩኒቨርስቲ ብለይቲ ካብ መንጎ ዝወፁ ልዕሊ ሓደ ሚእቲ ተማሃሮ ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምጉዓዝ ሚንስትሪ ትምህርቲ ኣብ ካልእ ዩኒቨርስቲ ክምድቦም ከምዝሓተቱን ይኹን እምበር ናብቲ ዩኒቨርስቲ ክምለሱ ከምዝተገለፆም ሽማ ክግለፀላ ዘይትደሊ ተማሃሪት ካብ ከተማ መቐለ ገሊፃ።መብዛሕቲኦም ናብ ስድርኦም ከምዝተበታተኑ ምስ ሓብረት 64 ተማሃሮ ግና ናብ ትግራይ ብምጉዓዝ ኣብ ከተማ መቐለ ጥርዓን ከምዘቕረቡ ሓቢራ።
ኣብቲ እዋን ናይቲ ዩኒቨርስቲ ፕሬዝዳንት ዝነበሩ ዶ/ር ዓብዱል ቃዲር ሑሴን ግን ኣብ ውሽጢ እቲ ዩኒቨርስቲ ዝኾነ ይኹን ብሄር መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ኣይነበረን ክብሉ ነቲ ብተማሃሮ ዝቐረበ ክሲ ነፂጎምዎ ኣለው።
ልዕሊ ሽዲሽተ ሚእቲ ሽሕ ተወላዶ ኦሮሞ ካብ ክልል ሶማሊያ ምስ ምምዝባሎም ብዝተኣሳሰረ በደለኛታት ክሕተቱ፣ኣብ ክልል ሶማሊያ ዝተመደቡ ተማሃሮ ድማ ካብኡ ወፂኦም ኣብ ካልእ ክምደቡ ዝሓትት ኣብ ውሽጢ እቲ ዩኒቨርሲቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከምዝነበረ ይግለፁ።
ኣብ ውሽጢ እቲ እቲ ዩኒቨርስቲ ብዝነበረ ሰልፊ ስግኣት ዝተሰምዖም ካብቲ ቐፅሪ ይወፁ ዝነበሩ ተማሃሮ ተወለድቲ ትግራይ ጥራሕ ኣይነበሩን።ካልኦት እውን ኩነታት ምስ ተረጋገአ ክንምለስ ኢና ኢሎም ክሳብ ኣዋሳ፣ዲላ፤ዝወፁ ካልኦት ተምሃሮ እውን ነይሮም ኢሎም።
ዶ/ር ዓብዲልቃዲር ሑሴን ካብ ፕሬዝዳንትነት ቡሌ ሆራ ብገዛእ ፍቓዶም ካብ ሓላፍነቶም ምውራዶም ገሊፆም ኣለው።
ብኻልእ ወገን ኣብ ዩኒቨርስቲ መቱ ክሰናኽል ዝፀንሐ ትምህርቲ ከምዝጀመረን ካብ ዩኒቨርስቲ መቱ ናብ ጋምቤላ ከይዶም ዝነበሩ ኣስታት 120 ተማሃሮ ተወለድቲ ትግራይ ተመሊሶም ትምህርቶም ከምዝጀመሩን ዘዘራረብናዮም ተማሃሮ ገሊፆምልና ኣለው።


text:
ባ.ጸጥታ ኣብ ደቡብ ሱዳን ጸኒዑ ንዘሎ ማዕቀብ ብሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ
Radio Erena: 13 May 2018
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ደቡብ ሱዳን ጸኒዑ ንዘሎ ማዕቀብ ብሓደ ዓመት ክናዋሕ ብምሉእ ድምጺ ኣጽዲቑ።
ባይቶ ጸጥታ ብሰሉስ ሸሞንተ ግንቦት ኣብ ዝገበሮ ዋዕላ፣ ‘ንሰላም ኣስጋእቲ’ ዝበሎም ውልቀ ሰባትን ትካላትን ደቡብ ሱዳን፣ ምድራት ምንቅስቓስን፣ ምእጋድ ንብረትን፣ ዝኣመሰሉ ማዕቀብ ከምዘለዎ ንሓደ ዓመት ክቕጽል ተሰማሚዑ።
ሰበስልጣን ደቡብ ሱዳን፣ ኣብታ ሃገር ሰላም ንምስፋን ዝኾነ ድሌት ከምዘይብሎም ዝጠቐሰ ባይቶ ጸጥታ፣ ማሕበረሰብ ዓለም ተወሳኺ ጸቕጥታት ክገብር ተማሕጺኑ።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ 2015 ኣብ ዝገበሮ ዋዕላ፣ ብገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት፣ ገበናት ኲናትን ካልእን ክስታት ብምቕራብ ኣብ ልዕሊ ሽዱሽተ ወተሃደራውያን መራሕቲ ደቡብ ሱዳን ማዕቀብ ምንባሩ ይዝከር።
እቶም ማዕቀብ ተነቢሩሎም ዘሎ ወተሃደራውያን ሰበስልጣን ኩሎም ጀነራላት ኮይኖም ካብ ወገን መንግስትን ተቓወምቲ ሓይልታትን ምዃኖም ይፍለጥ።
ኣምባሳደር መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣኩወይ ቦና ማልዋል ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፣ ነቲ መጽናዕቲ ዘካየደ ጉጅለ ኣብ ናይሮቢን ካምፓላን ንዝርከቡ ውልቀሰባት ቃለመጠይቕ ብምግባር ጥራይ ስለዝኾነ፣ ምሉእ መጽናዕቲ ኣብ ርእሲ ዘይምዃኑ፣ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ንምጥቃን ዝዓለመ’ዩ ክብል ነቲ ውሳኔ ነጺጉዎ።
========================