text:
Tingsryd
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 11 11 2020
ኣብ ሓደ ሂወት ዘለዎ፡ ሰሓቢ ገጠራዊ ግን ከኣ ጥቓ ዓበይቲ ከተማታት ዚርከብ ኮምዩን ክትቅመጥ ትደሊዶ? ከምኡ ካብ ኮነ ቲንግስሪይድ ኮምዩን ንዓኻ ዝኸውን ቦታ እዩ። ቲንግስሪድ፡ ኣብ መንጎ ሰባት ርክባት ነተባብዓሉ ብዙሕ ባህልታት ዘለዎ ቦታ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ12,395
ስፍሓት መሬት1,207 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Växjö 44 ኪሜ
- Karlskrona 68 ኪሜ
- Kristianstad 97 ኪሜ
ኣብዚ፡ ውላድካ ኣብ ምሉእ ውሕስነት ክዓቢ ይኽእል፡ ንስኻ ድማ ከም ወላዲ መጠን ኣብ ሓደ ሃብታም ዝኾነ ማሕበራዊ ህይወትን ንጡፍ ኢንዱስትሪን ንግድን ክትሳተፍ ትኽእል። ኣብ ናይ ብእግሪ ዚኽየዶ ርሕቀት ግሩም ኣብያተ ትምህርቲ፡ ማእከላት ጥዕና፡ ቤት መድሃኒት፡ ባንክታት፡ ሓላል ስጋ ዘለወን ናይ መግቢ ድኳናት፡ ቤት ንባብ፡ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕን ድኳናትን ኣሎ። ብሕልፊ ንዓኻ መዘዋሪ ፍቓድ ዘይብልካ፡ እዚ ኣዚዩ ጠቓሚ እዩ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ቲንግስሪድ ኮምዩን ዳርጋ ኩሉ ሰብ ይፋለጥ እዩ፡ እዚ ድማ ሓደ ዓይነት ውሕስነት ይፈጥር። ዝካረ መንበሪ ገዛ ንምርካብ ምስ ቲንግስርይድቡስቴደር (Tingsrydsbostäder) ምርኻብ ጥራይ እዩ ዘድልየካ። ንሶም ኣብ ምሉእ እዚ ኮሙን ኣማኢት ገዛውቲ ይውንኑ እዮም። ናይ ቤተሰብካ ብዝሒ ብዘየገድስ ሕሱር ዝካረ ገዛውቲ ኣሎ። ኣብቲ ናይ ቲንግስሪይድ ብሕታውያን ወነንቲ ኣባይቲ ክትርኢ እውን ትኽእል ኢኻ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ቲንግስሪድ ብዙሕ ባህላታትን ብሔራትን ዘለዎ ኮምዩን እዩ። ኣብኡ ብዘይካ ሽወደናውያን፡ ሲርያንን ሶማልን ጀርመንን ኣፋኒስታንን ኢራቕያውያንን ሆላንዳውያንን ኢራናውያንን ኣልባናውያንን ሩስያውያንን ሮርቨጃውያንን ደንማካውያንን ሰርብያውያንን ኤሪትራውያንን ታይላንዳውያንን ብሪጣንያውያንን በልጃውያንን ወዘተ. ኣለዉ። እቲ ኮምዩን ካብ ጥንቲ ናይ ጀርመናውያንን ሆላንዳውያንን ደንማርካውያንን ፍቱው ቦታ ኮይኑ ጸኒሑ እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ማሕበራት ምስታፍ ማለት ርክባት ምፍጣርን ብጾት ምጥራይን ማለት እዩ። ናብ ስፖርት፡ ምግፋፍ ዓሳ፡ ሙዚቃ ትግደስ እንተ ኾንካ፡ ወይ ካልኦት ሰባት ንምርካብ ድሌት እንተ ኣሎካ፡ ኣብ ማሕበራት ምስታፍ ግሩም እዩ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ማሕበራት ዝያዳ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ቤትክርስትያን ምኻድ ትደሊ እንተ ኾንካ፡ ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን ሶደርፖርትሺርካን ኣሎካ። ኣብ ቨክሾ መስጊድ ኣሎ፡ ናብኡ ንምኻድ ብኣውቶቡስ ልዕሊ 30 ደቓይቕ ይወስደልካ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ቤትጽሕፈት ዜጋታት
ብዛዕባ ቤትትምህርቲ ወይ ክንክን ጥዕና ሕቶታት ኣሎካዶ፡ ወይ ፎርም ንኽትመልእ ሓገዝ ትደሊዶ? ክንሕግዘካ ኢና! ኣብቲ ኣብ ቲንግስሪድ ኮምዩን ዚርከብ ቤትጽሕፈት ዜጋታት ወይ Medborgarkontoret ነቲ ሕቶታትካ ኪምልሽ ዚኽእል ብቑዕ ሰብ ኣሎ። ኣብኡ ነቲ ካብ ምምዝጋብ ኤስኤፍኢ ጀሚሩ ክሳዕ ምስ ቤትጽሕፈት መድህንን ሚግራሹንቨርከትን ንኽትራኸብ ዚሕግዘካ ናይ መእትዊ ወይ መላላዪ ኣተሓባባሪ ክትረኽቦ ትኽእል።
መራኸቢ ቦታታት
ኣብ ቲንግስሪድ ኮምዩን እተፈላለየ መራኸቢ ቦታታት ኣሎ፤ Torgträffen i Ryd, Träffpunkt Urshult, Träffpunkt Tingsryd ከምኡውንTräffpunkt Konga። ኣብኡ ንህጻናትን ዓበይትን ናይ ቋንቋ ሽወደን ሓገዝ ንገብረሎም። ናብ ኩሉ ጉጅለታትን ዕድመታትን ዝቐንዐ እተፈላለየ ንጥፈታት ኣሎና።
ንግዲ
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ድኳናት፡ መግቢ፡ ክዳውንትን ኣቕሑ ገዛን ክትገዝእ ትኽእል። ኣብ ገሊኡ ድኳናት ከኣ ናይ ሓላል መግቢ ኣሎ። ኣብቲ ከም ናይ ቀዪሕ መስቀል ኩፓን፡ ሶደርፖርትሺርካን ካፈ ሚጎሪ ወይ ላየንስ ሓራጅ ዝመሰለ ድኳናት፡ ሕሱርን ግሩምን ኣቕሑ ገዛን ክዳውንትን ኣቕሑ ክሽነን ክትዕድግ ትኽእል።
ቤት ንባብ
ኣብ ቲንግስሪድን ኡሽሁልትን ሪድን ኣልመቡዳን ሊነሪድን ቨከልሶንግን ኮንጋን ቤትንባብ ኣሎ። ኣብቲ ቦታ ኴንካ ወይ ብናጻ ተለቂሕካ መጻሕፍቲ ወይ ጋዜጣታት ከተንብብ ትኽእል። ኣብቲ ቦታ ዘየልቦ መጻሕፍቲ ክትእዝዝ ትኽእል። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ናይቲ ኮምዩን ቤትንባብ ተወሳኺ ኣንብብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ቲንግስሪድ ኮምዩን መታን ንኣኻን ንደቅኻን ደስ ኪብሎም መደበኛን ናይ ህጻናትን ኣብያትትምህርቲ ኣብ ጥቓኻ ኣሎ። ናይ ቲንግስሪድ ኮምዩን ዕላማ መደበኛን ናይ ህጻናትን ኣብያትትምህርቲ ኣብ ሾውዓተ ክፍልታት ናይቲ ኮምዩን ከም ዚህሉን ኩሉ ደቂ ዘለዎ ወላዲ ድማ ዕጉብን ተሳታፍን ከም ዚኸውን ንምግባር እዩ። መጠየቕታ ምስ ምቕረብካ ድሕሪ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣብቲ ቤትትምህርቲ ህጻናትን/ናይ ዕረፍቲ ቤትን ንውላድካ ቦታ ከም ዚርከቦ ውሕስነት ኣሎካ። ትምህርቲ ናጻ እዩ ውላድካ ድማ መግብን መጎዓዓዝን ብናጻ ይረክብ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ቲንግስሪድ ኡሽሁልትን ሪድን ረቨሞላን ሊነሪድን ቨከልሶንግን ኮንጋን ቫከልሶንግን ሸውዓተ ኮሙናዊ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ኣብኡ እቲ ውላድካ ሽወደንን ካልእ ዓይነት ትምህርትን ኪወስድ ይኽእል፡ ከምኡውን ናይ ኣደኡ ቋንቋ።
ብዘይካ ሸውዓተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ፡ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ተምሃሮ ዚኸውን ኣህጉራዊ ክላስ ዘለዎ ሓደ ኮሙናዊ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ፡ ዋሳስኩላንን ኣሎ። ናይ ምህሮ ጸገም ዘለዎም ተምሃሮ ዚኸውን ከኣ ፍሉይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ቲንግስሪድ ኮምዩን ሓንቲ ካብተን ዝበለጻን ዝማዕበላን ናይቲ ሃገር ናይ ሙዚቃ ኣብያተትምህርቲ AMB (Academy of Music and Business) ኣለዋ። ኣብዚ፡ ነቶም ናይ ሙዚቃ ብርቱዕ ስምዒት ዘለዎም ሰባት ኣብ ምሹእን ሰላማውን ኣከባቢ ኮይኖም ኪምሃሩ ተኽእሎ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ናይ ትንግስርይድ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ ከም ሓድሽ መጻኢ መጠን ኣብ ሓደ ምቹእ ሃዋሁው ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛታት(sfi) ክትምሃር ትኽእል ኢኻ። ) ኣብ ነፍስ ወከፍ ክፍሊ ውሱን ቍጽሪ ተምሃሮ እዩ ዘሎ። እዚ ነታ መምህር ንተምሃሮኣ ዝያዳ ግዜ ትረኽበሎም ማለት እዩ። ኣብ ነፍስ ወከፍ ዓመት ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ኵሉ ባህልታት ንምርኣይ ዝዓለመ ኣህጉራዊ መዓልቲ ይብዓል እዩ። ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ እንግሊዝኛ፡ ቍጽሪ፡ ፊዚክስ፡ ከሚስትሪ ወይ መደብ ትምህርቲ ክንክን ጥዕናን ሓልዮትን ክትምሃር እውን ትኽእል ኢኻ።
ናብ ኮለጅ ክትቅጽል ምስ እትደሊ ኣብቲ ናይ ቨክሾ/ካልማር ሊነ ዩኒቨርሲቲ ወይ ናይ ብለኪንገ ተክኒካል ኮለጅ ክትምሃር ትኽእል።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ቲንግስሪድ ኮምዩን ክልተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፡ ሓንቲ ኣብ ቲንግስሪድ ሓንቲ ከኣ ኣብ ሪድ። ኣብ ቲንግስሪድ ሓዳስ ማእከል ጥዕና ኣላ፡ ኣብኡ መደበኛ ሓኪምን ሓኪም ስንን መሕረሲት ወይ ነርስ ክትረክብ ትኽእል። ናብ ናይ ቲንግስሪድ ወይ ናይ ሪድ ማእከል ጥዕና ንምኻድ ኣየናይ ከም ዝሕሸካ ባዕልኻ ክትመርጽ ትኽእል። ብሕማም ምኽንያት ናብቲ ክሊኒክ ክትከይድ ምስ ዘይትኽእል፡ ሓኪም፡ ነርስ ወይ መሕረሲት ኣብ ገዛ ክትመጽእ ትኽእል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ተርጎምቲ ብዙሕ ኢና እንሰርሕ፡ መብዛሕትኡ እዋን ከኣ ብተለፎን እዩ። ኣብኡ ምስጢርካ ኣይወጽእን እዩ። እቲ እትብሎ ኩሉ ኣብቶም ዚምልከቶም ኣካላት እዩ ዚተርፍ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ Länstrafiken Kronoberg ኩሉ ካብን ናብን ቲንግስሪድ ኮምዩን ዚንቀሳቐስ ጕዕዞታት ትረክብ። ናብ ሮነቢን ካርልስሃምንን ዚኸዳ ኣውቶቡሳትውን ኣለዋ። ናብ ካልማር፡ ማልመ ወይ ስቶክሆልም ብባቡር ንምኻድ ኣብ SJ ተመልከት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ቲንግስሪድ ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብ ናይ ምስናዕ ፋብሪካውን ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣሎ፡ ይኹንምበር ኣብ ናይ ክንክንን ጥዕናን ማሕበራዊ ጉዳያትንውን ስራሕ ኣሎ። ኣብዚ፡ ብኣህጉራዊ ደረጃ ዚፍለጣ ዋኒናት ኣለዋ፤ Nelson Garden, Hammarplast, Börjes, Ryds Båt ከምኡውንLinders aluminiumbåtar። ንክፉት ናይ ስራሕ ቦታ ዚምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተመልከት።
ናይ ቢዚነስ ሰብ ዲኻ፡ ናይ ውልቅኻ ዋኒን ክትጅምርከ ትደሊዶ? እምበኣር ንሕና ንሕልምኻ ንምግሃድ ክንሕግዘካ ኢና።


c: text/html

text:
ሱዳን፣ ነቲ ‘ውዕል አብራሃም’ ተባሂሉ ዝተገለጸን ምስ እስራኤል ዲፕሎማስያዊ ርክብ ናብ ንቡር ንክምለስ ዝጽውዕ ውዕል ብወግዒ ከምዝፈረመትሉ ተገሊጹ።
እቲ ታሪኻዊ ሰነድ፣ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ተጽሪ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ካርቱም ተረኺቦም ዝፈረሙ ሚኒስትር ገንዘብ ኣሜሪካ ስቲቭን ሙይንችን ክኾኑ ከለው፣ ብወገን ሱዳን ድማ ሚኒስትር ፍትሒ ነስረዲን ዓብደልባሪ እዮም።
ሚኒስትር ፍትሒ ሱዳን ነስረዲን ዓብደልባሪ "እስራኤል ምስ ጎረባብታ ሃገራት ዓረብ ምቅርራባ ዘህጉስ እዩ፣ ሱዳን ድማ ነቲ ጽምዶ ኣብ ረብሓኣ ክተውዕሎ እያ" ኢሎም።
ሚኒስትር ገንዘብ ኣሜሪካ ስቲቭን ምዩንችን ብወገኖም "ኣብ ካርቱም ምርካበይ ዓብዪ ክብሪ እዩ፣ እቲ ውዕል ንህዝቢታት ሱዳንን እስራኤልን ዝላዓለ ረብሓ ከርክበሎም’ዩ" ከምዝበሉ እቲ ዜና ሓቢሩ።
'ውዕል ኣብራሃም'፣ ኣሜሪካ ዝመወለቶን እስራኤል ምስ ሕቡራት ዓረብ ኢማረት፣ ባህረይን ሎሚ ድማ ምስ ሱዳንን ዲፕሎማስያዊ ጽምዶ ናብ ንቡር ዝመለሰ እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ምሕደራ ቊጠባ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 31 8 2018
ባንክታት: ሕሳብ ባንክን ካርድ ሕሳብን
ዝበዝሕ ሰብ፡ ናይ ባንኪ ሕሳብን ካርዲ ናይ ባንክን ኣሎዎ። ብካርዲ ናይ ባንኪ ጌርካ፡ ካብ 'ኣውቶማት'፡ ማለት ኣብ ጎደናታት ዝርከባ ኮይነን፡ ካርዲ ተጠቂምካ ካብ ሕሳብካ ገንዘብ እተውጽኣለን ማሺናት፡ ገንዘብ ከተውጽእ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ዝኾነ ድኳናት መሸጣ ወይ ዕዳጋ ድማ፡ በዚ ካርዲ ናይ ባንኪ ጌርካ ዝደለኻዮ ነገር ክትሽምት ትኽእል ማለት'ዩ። ናይ ባንኪ ሕሳብን ናይ ባንኪ ካርድን ከተውጽእ እንተደሊኻ፡ ምስ ባንኪ ክትዘራረብ ኣለካ።
ዝተፈላለየ ዓይነታት ካርዲ ኣሎ:-
- ባንክ ካርድ (Bankkort) – እዚ ካርዲ'ዚ፡ ካብ 'ባንኮማት' ገንዘብ ንኸተውጽእ እትጥቀመሉ ካርዲ እዩ። ነዚ ካርዲ ተጠቒምካ ክትከፍል'ውን ይከኣል'ዩ። እቲ ገንዘብ ከኣ ብቐጥታ ካብ ሕሳብካ ይወጽእ።
- መኽፈሊ ካርድ (Betalkort) – እዚ ካርዲ እዚ ተጠቒምካ ክትከፍል ትኽእል። እቲ ገንዘብ ብቐጥታ ካብ ሕሳብካ ኣይወጽእን'ዩ። ኣብ ክንድኡ ግን መኽፈሊ ወረቐት፡ ሓንሳእ ኣብ ወርሒ ይመጸካ። ግን ከኣ፡ መኽፈሊ ካርዲ፡ ዝበዝሕ እዋን፡ ካብ ባንክ ካርድ ይኸብር።
- ክረዲት ካርድ (Kreditkort) – እዚ ዓይነት ካርዲ እዚ፡ ገንዘብ ክትልቃሕ ዘኽእለካ ዓይነት ካርዲ እዩ። ብክረዲት ካርድ ክትከፍል እንከለኻ፡ ገንዘብ ካብ ባንኪ ትልቃሕ ኣለኻ ማለት'ዩ። ብክረዲት ካርድ ክትልቃሕ እንከለኻ፡ ዝበዝሕ እዋን፡ ልዑል ወለድ ትኸፍል።
ዝበዝሕ ሰብ፡ ገዛ ወይ ማኪና ክገዝእ ኣብ ዝምድበሉ ግዜ፡ ካብ ባንኪ ገንዘብ ይልቃሕ። ካብ ባንኪ ገንዘብ ክትልቃሕ ክትክእል እንተዄንካ ግን፡ ግድን ርጉእ ወይ ውሑስ ኣታዊ ክህልወካ ኣለዎ።
ወጻኢታትካ ብ'ኣውቶጂሮ' ወይ ብኢንተርነት ምኽፋል
ወጻኢታት (ፋክቱራት) ንኽትከፍልን: ብኢንተርነት ኣብ ሕሳብካ ኣቲኻ ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ ከም ዘሎካ ክትፈልጥን፡ ፈለማ ግድን ናብ ባንክኻ ክትከይድ ኣሎካ። ኣብ ባንኪ ኢኻ ከመይ ክትገብር ከም ዘለካ ሓበሬታ እትረክብ።
'ኣውቶጂሮ' ማለት፡ እቲ ዝኽፈል ገንዘብ: ካብ ሕሳብካ ብቐጥታ ይሰሓብ ወይ ይውሰድ ማለት'ዩ።
ምንጪ ሓበሬታ BankID.com
ባንኪ ኣይዲ(BankID)፡ ኤለክትሮኒካዊ መነጸሪ መንነት እዩ። ኣብ ኢንተርነት ብምእታው፡ ብቐሊሉ ውዕል ክትወዓዓሉ፡ ንኽፍሊታት ገንዘብ ብዝምልከት ብኤለክትሮኒካዊ መገዲ ክትፍርሙ የኽእለኩም። ብባንኪ-ኣይዲ ጌርኩም ምስ እትፍርሙ፡ ብሕጋዊ ዓይኒ፡ ልክዕ ከምቲ ብኣካል እትፍርሙዎ እዩ ዝቑጸር። በዚ መገዲ እዚ እትፍርሙሉ ነገር ከኣ፡ ብትሕዝትኡ ቅዩዳት ኢኹም። ባንኪ-ኣይዲ ንኸተውጽኡ፡ ውልቃዊ ማሕበራዊ ቁጽሪ፡ ማለት ፐርሹንኑመር ናይ ሽወደን ክህሉወኩም ኣሎዎ። ንውልቀ ሰባት ባንኪ ኣይዲ ዝህባ ትካላት ድማ፡ ባንክታት እየን።
ምስጢራዊ-ቁጽሪ ወይ ኮድ ናይ ባንኪ-ኣይዲኹም፡ ውልቃዊ እዩ። እዚ ኮድ እዚ ፈጺምኩም ንዝኾነ ሰብ ከይትህቡ ወይ ከይተርእዩ። ብተሌፎን ወይ'ውን ብማሕበራዊ-ሜድያታት፡ ባንኪ-ኣይዲ ጌርኩም እተዉ ዝብል ጠለብ ምስ ዝቐርበልኩም፡ ነቲ ጠለብ ኣሚንኩም ክትኣትዉ የብልኩምን። ናይ ምትላል ሓደጋ ከጋጥመኩም ይኽእል'ዩ።
ኣቑሑ ገዛን ካልእ ንብረትን ንምግዛእ፡ ገንዘብ ተለቅሑ።
ሓደ ኮምዩን፡ ማለት ከባብያዊ ምምሕዳር፡ ንዓኻትኩም ወይ ንቤተሰብኩም፡ ከም ስደተኛታት ተቐቢሉ ገዛ ምስ ዝህበኩም፡ ኣቑሑ ገዛን ካልእ ንብረትን ንምግዛእ፡ ካብ በዓል መዚ ትምህርታዊ ደገፍ (CSN) ክትልቅሑዎ እትኽእሉ ገንዘብ ኣሎ። እዚ ኸኣ፡ "ልቓሕ መግዝኢ ንብረት-ገዛ" (hemutrustningslån) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ክንደይ ዝኸውን ገንዘብ ክትልቅሑ ከም ዝፍቀደኩም፡ ኣብ ቁጽሪ ኣባላት ስድራ ከምኡ'ውን፡ እቲ ገዛ፡ ምስ ንብረቱ ድዩ ወይስ ባዶ ኢኹም ተረኪብኩሞ ዝብል ረቛሒታት ይውስኖ።
ልቓሕ ንመግዝኢ ናውቲ ገዛ ክትሓቱ ምስ እትደልዩ፡ ምስቲ ኣብ ኮምዩንኩም ዘሎ ፈጻሚ-ጒዳይኩም፡ ወይ ከኣ ምስ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ ዘሎ ናይ መትከል-እግሪ፡ ፈጻሚ-ጕዳይኩም(etableringshandläggare) ተዘራረቡ። ብሓባር ኴንኩም ናይ ልቓሕ-ቅጥዒ ብምምላእ፡ ናብ ብዓል መዚ ትምህርታዊ-ደገፍ (CSN) ትልእኹዎ። ኣብታ ኮምዩን ካብ ዝኣተኹምላ ዕለት፡ ኣብ ውሽጢ2 ዓመት ከተመልክቱ ኣለኩም።
ልቓሕ ንመግዝኢ ናውቲ-ገዛ'፡ ስሙ ከም ዘመልክቶ፡ ልቓሕ እዩ። እዚ ማለት ከኣ፡ እቲ እትልቅሑዎ መጠን ገንዘብ፡ ውዒልኩም ሓዲርኩም፡ ምስ ወለዱ ናብቲ ዘለቅሓኩም ትካል ማለት በዓል መዚ ትምህርታዊ-ደገፍ (CSN) ክትመልሱዎ ኣለኩም። ካብ ሽወደን ወጻኢ ዓዲ ምስ እትቕይሩ'ውን ነቲ ገንዘብ ክትከፍሉዎ ኣለኩም።
ትዕዝብቲ ክፍሊት/መዘኻኸሪ(Betalningsanmärkning)
ወጻኢታትኩምን ዕዳታትኩምን ብእዋኑ ምስ ዘይትኸፍሉ፡ ክትከፍሉ ከምዘለኩም ዘዘኻኽር ደብዳበ ይለኣኸልኩም። መዘኻኸሪ ተቐቢልኩም ክነስኹም፡ እንተዘይከፊልኩም፡ እቲ እትኸፍሉዎ ገንዘብ ናብ ትካል 'ኢንካሶ' (inkassoföretag) ይማሓላለፍ። እዛ ትካል እዚኣ'ውን ክፈሉ ዝብል ጠለብ ሰዲዳ ምስ ዘይትኸፍሉዎ፡ ኣብ መወዳእታ እቲ ጒዳይ ናብቲ ክፍሊት ወይ ዕዳ ኣስገዲዱ ዘኽፍል መንግስታዊ ትካል 'ክሮኖፉግደን' (Kronofogden) ይሰጋገር። እቲ ጒዳይ ኣብዚ ምስ ዝበጽሕ ግን፡ ናይ ዘይምኽፋል ጸሊም ነጥቢ ይምዝገበልኩም።
ትዕዝብቲ ክፍሊት፡ ንጒዳይ ክፍሊታትካ ዝምልከት፡ ብዝግባእ ከምዘይኣለኻ ሓደ ምልክት'ዩ። እዚ ድማ ውልቃዊ ሳዕቤን ኣሎዎ። ንኣብነት ልቓሕ ንኽትረክብ፡ ገዛ ክትካረ፡ ስራሕ ወይ ጠለብ ተሌፎን ክትሓትት ከለኻ ክኣብዩኻ ይኽእሉ።
ሓደ ውልቀሰብ፡ ወይ ሓደ ትካል፡ ከመይ ዝበለ ቊጠባ ከም ዘሎዎ ሓበሬታ ኣብ ምሃብ ዝነጥፋ ትካላት ኣለዋ። "ትካላት ሓበሬታ ክረዲት" (kreditupplysningsföretag) ተባሂለን ይጽወዓ። ንኣብነት ሞባይል ተሌፎን በብቚሩብ እናኸፈልካ (avbetalning) ክትገዝእ ምስትደሊ፡ እቲ ዝሸይጥ ትካል ምስ ሓንቲ 'ትካል ሓበሬታ ክረዲት' ርክብ ይገብር። ሽዑ 'ትዕዝብቲ ክፍሊት' ከም ዘሎካ ክሕብሩዎም ይኽእሉ። ትዕዝብቲ ክፍሊት ውልቀሰባት፡ 3 ዓመት ይጸንሕ። ትዕዝብቲ ክፍሊት ዋኒናት ከኣ፡ 5 ዓመት ይጸንሕ።
ትካል 'ክሮኖፎግደን' (Kronofogden)
ትካል "ክሮኖፎግደን" (Kronofogden)፡ ዝበዝሕ እዋን፡ "ክሮኖፎግደን" ጥራይ ተባሂሉ ይፍለጥ'ዩ። "ክሮኖፎግደን"፡ ንዘይተኸፍሉ ዕዳታት ምምሕዳር እዩ ስርሑ። ሓደ ሰብ፡ ዝግባኣኩም ገንዘብ ምስ ዝኣብየኩም፡ እዚ ትካል እዚ፡ ገንዘብኩም ንኽወሃበኩም ይሕግዘኩም። እዚ ትካል'ዚ ብተወሳኺ፡ ኣብ ዕዳታት ምጽራይ (skuldsanering) 'ውን ይሰርሕ'ዩ። እዚ ማለት ከኣ፡ ነቶም ብዙሕ ዕዳ ዘሎዎም፡ ቊጠብኦም ከስተኻኽሉ ይሕግዞም።


text:
ፕረዚደንት ጆ ባይደን፣ ክታበት ቫይረስ ኮሮና ዘይተኸተቡ ኣሜሪካዊያን፣ ንምድሓን ህይወቶምን ህይወት ካልኦትን ኢሎም ንክኽተቡ፣ ደጊሞም መጸዋዕታ የቅርቡ ኣለው። ምምሕዳሮም ክሳብ ሰንበት ዝተኸበረ መዓልቲ ነጻነት ክንከትብ ኢና ኢሉ ዘውጸኦ ትልሚ ሙሉእ ንሙሉእ ኣይተዓወተን።
ባይደን ንመዓልቲ ነጻነት ሃገሮም ምስ በዓልቲ ቤቶምን ሓደ ሽሕ ዕዱማት ኣጋይሽን ኣብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ኣብ ዘኽበርሉ እዋን "ቅድሚ 245 ዓመታት፣ ካብ ናይ ርሑቅ ንጉሳዊያን መግዛእቲ ነጻ ወጺእና። ሎሚ ድማ፣ ካብ’ቲ ዘይምሕር ቫይረስ ንገላገለሉ ጊዜ ንምብጻሕ ተቓሪብና ንርከብ። ከምኡ ክብል ከለኹ ግና፣ ውግእ ኣብ ልዕሊ ኮቪድ 19 ተዛዚሙ ኣሎ ማለተይ ኣይኮንኩን። ገና ብዙሕ ዝዕየ ስራሕ ይጽበየና ኣሎ። ማዕረ ኣብ 1776 ዝኣወጅናዮ ነጻነትና ንተወሳኺ ተግባር ዝዓደመና፣ ሎሚ’ውን ብተመሳሳሊ ተወሳኺ ስራሕ ይጽበየና ኣሎ"ኢሎም::
ፕረዚደንት ባይደን ኣብ ዘረበኦም፣ ኣንጻር ቫይረስ ኮሮና ሎሚ ክንገብሮ ዝግባኣና ሓርበኛዊ ስራሕ ክታበት ምውሳድ እዩ፣ እቲ ቫይረስ ዛጊት ንህይወት 600 ሽሕ ኣሜሪካዊያን መንጢሉና እዩ ኢሎም።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፣ ዴልታ ዝተሰመየ ዓይነት ቫይረስ ኮሮና ተዘርጊሑ ከምዘሎ ሰብ ሞያ ይሕብሩ።
ምምሕዳር ባይደን ብወገኑ፣ ክሳብ ቅድሚ ትማሊ ኣብ ዝነበረ ጊዜ ን70 ሚእታዊ ኣሜሪካዊያን ክታበት ጸረ ኮቪድ 19 ንምልጋስ ወሲኑ ነይሩ። ዛጊድ በዝሒ ዝተኸተቡ ግና 67 ሚእታዊ ጥራሕ ከምዝኾኑ ማእከል ቁጽጽርን ምክልኻልን ኣሜሪካ ኣፍሊጡ ኣሎ።


text:
ኣብ ሽወደን ምስራሕ
ፍቓድ ንምስራሕ
ፍቓድ ናይ ስራሕ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ ብምፍላጥ ጀምር።
ጾታዊ ማዕርነትን ኣድልዎን
ጾታዊ ማዕርነት ኣብ ሽወደን፡ ውሕስነት ኣንጻር ኣድልዎ
መሰላትን ግዴታትን
መስላትን ግዴታታትን ኣብ እቲ ናይ ስራሕ ቦታኻ፡ ከምኡ’ውን ብመንጽር እቲ ወሃብ ስራሕ።
ደሞዝን ረብሓታትን
ምኽሪ ብዛዕባ ምስ ወሃብ ስራሕ ከመይ ጌርካ ናይ ደሞዝን ረብሓታትን ምይይጥ ከም ትገብር።
ናይ ስራሕ ምቝጻር ዓይነታት
ዝተፈላለዩ ናይ ስራሕ ምቝጻር ዓይነታት፡ ናትካ ትካል ምክያድ።
ስርዓተ ውሕስነት ናይ ሽወደን
ዕድሜን ናይ ሂወት ኵነትን ብዘየገድስ ቍጠባዊ ውሕስነት
ቋንቋ ሽወደን ተማሃሩ
(sfi) ኣንብቡ። ቋንቋ ሽወደን ንምምሃር ዝሕግዙኹም መሳለጥያታትን ምዕዶን ምዕዶን።
ናይ ዑቕባ መስሊ እንዳተጸበኻ እንከለኻ ምስራሕ
Jobskills ንወሃብቲ-ስራሕ እንታይ ዓቕሚታት ከምዘለኩም ብምርኣይ፡ ስራሕ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም።


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ ሚያዝያ – 17.2018
ዮሓ.6:30-39
ሽዑ ንሳቶም “ርኢና ኽንኣምነካስ እንታይ ትእምርቲ ትገብር፧ እቲ እትገብሮኸ እንታይ እዩ፧ ከምቲ ‘ኪበል ዑ ኻብ ሰማይ እንጌራ ሃቦም” ዚብል ተጻሒፉ ዘሎ አቦታትና አብ በረካ መና በልዑ” በልዎ። ኢየሱስ ከአ “ ነቲ ናይ ሓቂ እንጌራ ኻብ ሰማይ አቦይ እዩ ዝሃበኩም እምበር ነቲ እንጌራ እቲ ኻብ ሰማይ ዝሃበኩምሲ ሙሴ ኸም ዘይኮነ ብሓቂ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። ምኽኒያቱ እቲ ኻብ ሰማይ ዚወርድ ንዓለምውን ሕይወት ዚህብ ናይ አምላኽ እንጌራ እዩ” በሎም። ሽዑ ንሳቶም “ ጎይታ፥ ነቲ እንጌራ እቲ እንዶ ኩሉ ሳዕ ሃበና፧ በልዎ። ኢየሱስ ከአ ከምዚ በሎም፦ “ናይ ሕይወት እንጌራ አነ እየ፥ እቲ ናባይ ዚመጽእ አይኪጠምን፥ እቲ ብአይ ዚአምን ድማ ከቶ አይክጸምእን እዩ። ግናኸ ከምቲ ዝበልኩኹም እዩ፥ ርኢኹምኒ ግና አይ አመንኩምንን። እቲ አቦይ ዚህበኒ ዘበለ ናባይ ኪመጽእ እዩ፥ ነቲ ናባይ ዝመጽእ ከአ ንወፃኢ ኸቶ አይክድርብዮን እየ። ምኽኒያቱ አነ ፍቃድ እቲ ዝለአኸኒ እምበር ፍቃደይ ምእንቲ ኽገብር አይኮንኩን ካብ ሰማይ ወሪደ ዘለኹ። ካብቶም ንሱ ዝሃበኒ ዘበሉ በታ ዳኅረይቲ መዓልቲ ኸተሥኦም እየ እምበር ሓደ እካ አይኪጠፍ እን እዩ፤ እዚ እቲ ፍቃድ እቲ ዝለአኸኒ እዩ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 21. 2018
ሉቃ. 1:39-45
በቲ ጊዜ እቲ ማሪያም ንመገሸኣ ተበገሰት፥ ቀልጢፋ ድማ ንዝባን ይሁድ ናብ ሓንቲ ዓዲ ደየበት። ናብ ቤት ዘካሪያስ አትያ ኸአ ንኤልሳቤጥ ሰላም በለታ።
ኤልሳቤጥ ቃል ሰላምታ ማሪያም ምስ ስምዐት፥ እቲ ሕፃን አብ ከርሣ ተሰራሰረ፤ ንኤልሳቤጥ ድማ መንፈስ ቅዱስ መልአ። ብዓቢይ ድምፂውን ዓው ኢላ “ ንስኺ ኻብ አንስቲ ዝተባረኺኪ ኢኺ፥ እቲ ኻባኺ ዚውለድ ሕፃንውን ዝተባረኸ እዩ። አደ ጎይታይ ናባይ ክትመጺኺ እዚ ኻበይ ኮነለይ፧ እንሆ ድምፂ ሰላምታኺ ምስ ሰማዕኩ እቲ ሕፃን አብ ከርሠይ ብሓጎስ ተሰራሰረ። እቲ ካብ እግዚአብሔር ዝተነግረኪ ቓል ከም ዚፍጸም ስለ ዝአመንኪ ብፅዕቲ ኢኹ” በለት።
- አስተንትኖ
“ማርያም ድማ “እኔኹ ኣነ ባርያ እግዚኣብሔር እየ፥ ከም ዝበልካለይ ይኹነለይ”። እናበለት ኣብ ጉዕዞ ሕይወታ ንፍቃድ እግዚኣብሔር ኣብ ብምልኣት ብምፍጻም፡ ኣብ ናይ ወዳ ስራሕ ድሕነት ሰሚራ፡ ንኹሉ ናይ መንፈስ ቁዱስ ሕሹኽታ ብምቕባል፣ ድንግል ማሪያም ንቤተኽርስቲያን ናይ እምነትን ኣፍቕሮትን ኣብነት ኮይና ተረኽበት። በዚ ምኽንያት እዚ ኸኣ ናይ ቤተኽርስቲያን ፍጽምቲ ኣምሳል ትብሃል። ብፍሉይ ዝኾነ መገዲ፣ ብተኣዝዞኣን እምነታን ተስፈኣን፣ በቲ ዘቓጽል ኣፍቅሮታን>፡ ንነፍሳት መልእልተ-ባሕሪያዊ ሕይወት ንምሃብ ኣብ ዝግበር ስራሕ መድሃኔ ዓለም ተሓባባሪት ኮነት። በዚ ምኽንያት ንነፍሲ ወከፍና ኣዴና ትኸውን። ቅዱስ ኢረንዩስ …. ተኣዛዚት ብምኻና ንርእሳን ንመላዕ ዓሌት-ሰብን ምኽንያት ድሕነት ኮነት። ኣዚ ኩሉ ጸጋታት ህያባት ናይ ማርያም ካብቲ ናይ ክርስቶስ ምልኣተ ጸጋ ዝፈሰሰ፣ እዩ።
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ማሪያም ንኤልሳቤጥ ከም ዝበጽሓታ የዘንትወልና። በቲ ጊዜ እቲ ማሪያም ንመገሸኣ ተበገሰት፥ ቀልጢፋ ድማ ንዝባን ይሁድ ናብ ሓንቲ ዓዲ ደየበት። ናብ ቤት ዘካሪያስ አትያ ኸአ ንኤልሳቤጥ ሰላም በለታ። አብዚ ነፍሲ ወከፍና ነቲ ናይ ማሪያም አብነት ብምኽታል አብ መዓልታዊ ሕይወትና ብሓቂ ደቂ ማሪያም እንተኾይና ነሕዋትና ካብ ምብጻሕን ምግልጋሊን ክንቁጠብ የብልናን። ብዛዕባ ገዛእ ርእስና ጥራይ ዘይኮነ ብዛዕባ አኅዋትና አኃትናን ክንሓስብ የተሓሳስበና። አብ መዓልታዊ ሕይወታን ከም ማሪያም ንኽርስቶስ ሕዝና አብዚ ምድራዊ ጉዑዞን ክንጎዪ፡ ቃል አምላክ ነሕዋትና ክንእውጅ፡ ንዕደም። ቅድስቲ ኤልሳቤጥ ጽላሎት ማሪያም ናብኣ ምስ መጸ፡ እቲ ኣብ ማኃጸና ዝነበረ ሕጻን ኣብ ከርሳ ተሰራሰረ፡ መንፈስ ቅዱስ መሊኡዋ ድማ፡ ብዓቢይ ድምጺ፡   እናበለት ክትምስክረላ ተረኽበትበ።   ትብላ። ሉቃ።1.41-44
አብ ቅዱስ ወንጌል ሓንቲ ሰበይቲ ብስራሕ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብምግራም “ ንዓኻ ዝጥበዋ አጥባትን ንዓኻ ዝተሸከመት ማሕጸንን ብፁዓን እየ” ሚስ በለቶ “ ብፁዓትስ እባ እቶም ንቃል አምላክ ዚሰምዑ እዮም” እናበለ ይምልሰላ፡ እዚ ማለት ድንግል ማሪያም ብጽዕቲ ዝግብራ ንቓል አምላኽ ብዘይ መኸላእታ ብምቕባላ ምኻኑ ንምግላጽ ኢዩ። ከመይ ብእምነታ ብጽዕቲ ምኻና ዝተመስከረላ ቅድስቲ አደ ኢያ። ስለዚ ንሕናውን ከም ደቂ ማሪያም ንቃል አምላኽ አብ ምስማዕ ክንተግህ የድሊ። ቃል አምላኽ አብ ሕይወትና መኻን ኮይኑ ከይርከብ አብነት ቅድስቲ ማሪያም ክንስዕብ የድሊ። እቲ ብእምነት ብትሕትና ንቓል አምላክ ዚሰመዕ፡
ማርያም ክርስቶስ ጎይታ ንቤተክርስትያን ዝሃባ ዓባይ ህያብ’ያ፣ ከም ኣደ ኩሉ ኮይና ከኣ ንኣመንቲ ደቃ ተገልግል፣ ንሳ ኣዴና ኢና – እዚ ከኣ ካብ ጥንቲ እግዚኣብሔር ኣደ ክትኮነና ስለ ዝመደባን ብወገና ከኣ ሕራይ ኢላ ስለ ዝተቐበለትን እያ። ስለዚ ኢያ ቅድስቲ ኤሊሳቤጥ እቲ ካብ እግዚኣብሔር ዝተነግረኪ ቃል ከም ዚፍጸም ስለ ዝኣመንኪ ብጽዕቲ ኢኺ> ትብላ። ኣብ መደብ ድሕነት ሕራይ ማርያም ወሳኒ እዩ ነይሩ – ተጠይቓ ሕራይ ምስ በለት ወዳ’ውን ካብአ ተወሊዱ ከድሕነና ሕራይ በለ። ብሓቂ ደቂ እግዚኣብሔር ደቂ ማርያምን ክንከውን ከኣ ነቲ ምስጢ ድሕነት ክርስቶስ “ሕራይ” ክንብል ኣሎና።
ዝኸበርኩ አኅዋትን አኃትን ሎሚ ነዚ ቃል እዚ ክነስተንት ከለና መጀመርታ አብ ሕይወትና ክብሪ እኖና ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ክነኽብርን ንዓለም ማለት ነኅዋትና ቅድስናአ ክንምስክሪን ንዕደም። እቲ አብአ ዝነበረ እምነት ትሕትና አባና ቀንጸባርቕ መዓልታዊ ክንጽ ዕር የድሊ። ንኩሉ ጉዕዛዊ ሕይወትና ምስቲ ናይ ማሪያም ሕይወት ክነማሳስሎ ንጽዓር። አብነት ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ብምስዓብ፡ ሎሚውን ንሕና ከምቲ ዘማራይ “ቃልካ ንእግረይ መብራህቲ ንመንገደይ ብርሃን ኢዩ” እናበለን አብ ቃሉ እሙንታ ኮይና ክንጎ ዓዝ ቅድስቲ ማሪአም አማልድነታ አይፈለየና።


text:
Radio Erena: 23 December 2015
ኤርትራ ኣባል እቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ እስላማዊ ኪዳን ኣንጻር ግብረ ሽበራ ምዃና ብወግዒ ኣፍሊጣ።
ኤርትራ ነዚ ተፍልጥ ዘላ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዑደት ብምክያድ ምስ ንጉስ ሳልማንን ካልኦት ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ድሕሪ ዘካየዶ ዝርርብ’ዩ።
እስላማዊ ኪዳን ኣንጻር ግብረ ሽበራ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ብስዑዲ ዓረብ ብወግዒ ኣብ ዝተኣወጀሉ 34 ሃገራት ከምዝተጸንበርኦ ክግለጽ እንከሎ፣ ኤርትራ ከኣ ኣብ መወዳእታ ኣባሉ ምዃና ኣረጋጊጻ ኣላ።
እዚ ኣንጻር ግብረ ሽበራ ንምምካት ዝቖመ’ዩ ዝብሃል ዘሎ እስላማዊ ምትእኽኻብ፣ እስላማዊ መንግስቲ ዘይብለን ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት’ውን ተጸንቢረንኦ ኣለዋ።
22 ኣባላት እዚ እስላማዊ ኪዳን ኣንጻር ግብረ ሽበራ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ክኾና እንከለዋ፣ ኣርባዕተ ካብ ርሑቕ ምብራቕ ኤስያ ሸሞንተ ካብ ማእከላይ ምብራቕ፣ ሓንቲ ሃገር ድማ ኣብ መንጎ ኤውሮጳን ኤስያን እትርከብ’ያ።
ኣባላት እስላማዊ ኪዳን፣- ኤርትራ፣ ጅቡቲ፣ ሱዳን፣ ሶማልያ፣ ቻድ፣ ግብጺ፣ ሊብያ፣ ማሊ፣ ቱኒዝያ፣ ኒጀር፣ ናይጀርያ፣ ኣይቮሪኮስ፣ ቤኒን፣ ጊኒ፣ ጋቦን፣ ቶጎ፣ ሰራልዮን፣ ሰኔጋል፣ ሞሮኮ፣ ኮሞሮስ፣ ሞሪታንያን ማልዲቪስን ካብ ኣፍሪቃ ክኾና እንከለዋ ባንግላድሽ፣ ፍልስጤም፣ ፓኪስታንን ማሊዥያን ኣርባዕተ ሃገራት ከኣ ካብ ርሑቕ ምብራቕ’የን።
ስዑዲ ዓረብ ዝመራሒተን ቐጠር፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ የመን፣ ኩዌት፣ ባሕሬን፣ ዮርዳኖስ፣ ሊባኖስ ቀንዲ ኣባላት እቲ ኪዳን ‘የን።
ንኤስያን ኤውሮጳን ዘተኣሳሰራት ቱርክሊ’ውን ኣባል እዚ ብስዑዲ ዓረብ ተመሪሑ ዝቐመ እስላማዊ ኪዳን ኣንጻር ግብረ ሽበራ’ያ።
እዚ ኪዳን ዝበዝሓ ኣባላቱ ሃገራት ኣፍሪቃ ምስ ምዃነን፣ ካብቲ ኣብ ኣህጉራዊ ቃልሲ ኣንጻር ሽበራ ዘበርክትኦ ንላዕሊ፣ ካብ ሃገራት ዓረብ ዝልገስ ቢልዮናት ዶላራት ዘቛምታ ምዃነን ሓያሎ ተንተንቲ ይጠቕሱ።
ኤርትራ ምስቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ወትሃደራዊ ኪዳን ሃገራት ዓረብ ብምትሕግጋዝ፣ መራኽብ ኵናት ኢማራት ዓረብ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ክጽግዓን ኣብ ርእሲ ምፍቃዳ፣ ሰራዊት ናይቲ ብሃገራት ዓረብ ዝድገፍ መንግስቲ የመን ከኣ ኣብ ምስልጣን ከምእትርከብ ይፍለጥ።
ብስዑዲ ዝተመርሐ ወትሃደራዊ ኪዳን ሃገራት ዓረብ ኣብ የመን ደብዳብ ኣብ ዝጀመረሉ፣ መንግስቲ ኤርትራ ከምዚ ዝዓይነቱ ምትእኽኻብ ከምዘይድግፍ ብወግዒ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ድሕሪ’ቲ ንጉስ ሳልማን ዝገበረሉ ዕድመ ናብ ሪያድ ዑደት ምክያዱ ቃንኡ ብምቕያር ብግሁድ ምስቲ ኪዳን ከምዝተጸንበረ ይዝከር።
ሕጂ ድማ እቲ ፕረዚደንት ንኻልኣይ እዋኑ ናብ ሪያድ ድሕሪ ምብጽሑ፣ ኤርትራ ኣባል እስላማዊ ኪዳን ኣንጻር ግብረ ሽበራ ምዃና ብወግዒ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ይኹን’ምበር ኤርትራ ከም’ቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝቐርበላ ዘሎ ጠለብ፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ሰራዊታ ናብ የመን ከምዘይልኣኸት ዝተፈላለዩ ምንጭታት የረጋግጹ።
ስዑዲ ዓረብ ኣብ የመን ኣብ እተካይዶ ዘላ ኵናት ካብ ሱዳን፣ ጅቡቲ፣ ኤርትራ፣ ግብጺ፣ ሰኔጋልን ካልኦት ሃገራትን፣ ናይ ድጋፍ ሰራዊት ክልኣኻ ብተደጋጋሚ ከምዝሓተተ ዘመልክቱ እቶም ምንጭታት፣ ነዚ ናይ ስዒዲ ዓረብ ጠለብ ዘማልኣሃገራት ሱዳንን ግብጽን ጥራይ ምዃነን የረድኡ።
ሱዳን ኣምሳያ ናይቲ ናብ የመን ዘዋፈረቶ ሰራዊት ካብ ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ኣስታት 2 ቢልዮን ዶላር ሓገዝ ክብርከተላ’ዩ።
ብስዑዲ ዓረብ ዝተመርሐ ወትሃደራዊ ኪዳን ሃገራት ዓረብ፣ ኣብ የመን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ዝዋፈር እኹል ኣጋር ሰራዊት ክህልዎ ብዘይምኽእሉ፣ ካብ ኮሎምብያን ካልኦት ሃገራትን ዕሱባት ወትሃደራት ኣዋፊሩ ምህላዉ ይፍለጥ።
ምስ ምቋም እስላማዊ ኪዳን ኣንጻር ግብረ ሽበራ ከኣ፣ ሓያሎ ሃገራት ምስቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ወትሃአራዊ ሓይሊ ንምጽንባር ሰራዊተን ከዋፍራ ከምዝኽእላ ይግለጽ።
ኣምሳይኡ ከኣ ካብ ሃገራት ዓረብ ዝተዋጽአ ሚልዮናት ዶላራት ሓገዝ ክብርከተለን’ዩ።
ኤርትራ ኣባል እቲ ብምምሕዳር ቡሽ ኣብ 2001 ዝቖመን ብኣመሪካ ዝተመርሐን ኣህጉራዊ ኪዳን ኣንጻር ግብረ ሽበራ ካብ ዝኾና ቀዳሞት ሃገራት ምንባራ’ውን ኣይርሳዕን።
=============================


text:
ዓለም ኣብ ናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ኣብ ዘቕለበትሉ ኣብ ሕዚ እዋን ካሊእ ኣገዳሲ ምርጫ እሞ ድማ ንቀንዲ ሓላፍነት መላእ ኣፍሪካ ምስሕሓብ ኣብ ምፍጣር ይርከብ።ቻዳዊ ፖለቲከኛ ሙሳ ፋቂ መሓማት ብዘይ ተቓዋሚ ንዳግመ ምርጫ ኣቦ ወንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ይወዳደሩ ኣለው። ነቐፍቲ እቲ ውድድር ዴሞክራሲያዊ ኣይኮነን ብዝብል ሕፁይ ንምዃን ዝተቐመጠ ገደብ መዓልቲ ካብ ሕዳር ክናዋሕ ይፅውዑ ኣለው።
ኣቦ ወንበር ሕብረት ኣፍሪካ ሙሳ ፋቂ ማሓማት ብዘይተነሓናሒ ንዳግመ ምርጫ ይወዳደሩ ኣለው።
ብዘይተነሓናሒ ዝካየድ ውድድር ንተዓዘብቲ 55 ኣባል ሃገራት ዘለዎ ሕብረት ኣፍሪካ ኣጉሂዩ ኣሎ። ድልየት 1.3 ቢሊዮን ህዝቢ ክውክል ኣይክኣለን ይብሉ እዞም ተዓዘብቲ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝመድብሩ ውዳበ ዝሰርሑ ክኢላታት ተወሰኽቲ ሕፁያት ንክቐርቡ እቲ ምርጫ እንተወሓደ ብሽዱስተ ኣዋርሕ ክናዋሕ ሎቢ የካይዱ ኣለው።
ብጥምረት ደገፍቲ ሕብረት ኣፍሪካ ንዝቐረበ ጥርዓን ዝፅሓፈ ሳርፎ ኣበብረስ ሕብረት ኣፍሪካ ከምኡ ክኸውን ዝገበረ ሰለስተ ሕፁያት ጥራሕ ኣብ ዝቐረቡሉ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ከምዝነበረ ይሕብር።
ንሱ ‘’ከመይ ገይሩ እዩ ድሕሪ ኣርባዕተ ዓመት፣ኣብዚ እዋን እዚ ሓደ ተወዳዳራይ ጥራሕ ክህልወና ዝኽእል?’’ ምስ በለ ‘’ሰለስተ እኹላት ኣይነበሩን ንብል እንተነትርና ሓደ በይኑ ከመይ እኹል ክኸውን ይኽእል?’’ ክብል ወሲኹ ይሓትት።
ኣብ መፅናዕትታት ፀጥታ ተንታኒት ዝኾነት ሊየስል ሉ-ቫድራን ብህዝቢ ከይኮነስ ብመራሕቲ ኣፍሪካ ዝካየድ እዚ ምርጫ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ ትብል።
ኣቦ ወንበር ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ መድረኽ ዓለም ነታ ክፍለ ዓለም ክውክል ኣለዎ ዝበለት ንሳ ‘’ኣፍሪካ ምስ ዩናይትድ ስቴትስ፣ ምስ ሕብረት ኣውሮፓ፣ምስ ቻይና፣ምስ ሕቡራት መንግስታት ዘለዋ ርክብ ዝውክል እዩ።ብዙሕ ሓላፍነት እዩ ዘለዎ’’ በለት።
ነዚ እውን እዩ ነታ ክፍለ ዓለም ብሓቂ ዝውክል መራሒ የድልያ ዝብሃል ዘሎ ይብል ናይ ፓን ኣፍሪካን ኣክቲቪስት ዳኒየል ዋምቦኑ።እቲ ምርጫ ንክናዋሕ ዝፅውዕ ፐትሽን እውን ይድግፍ።
ኣብቲ ውድብን ንኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ምምራሕን ዓብይ ናይ ብቕዓት ጉድለት ኣርእዮም እዮም ክብል ብምግላፅ ኣፍሪካዊ መቦቀል ዘለዎም ሰባት ኣብ ዙሪያ ዓለም የጋጥሞም ንዘሎ ፀገማት እውን ክፈትሑ ኣይክኣሉን ኢሉ።’’ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ሰፊሕ ዝኾነ ምጥፍፋእ ፣ብልሽውና፣ ወገናውነት፣ይስምዑ እዮም።ሕብረት ኣፍሪካ ዝተመስረተሉ ዕላማታት ኣብ ምዕዋት ምፍሻሉ ንዓመታት ክንዕዘቦ ዝፀናሕና እዩ ምጥፍፋእ’’ ኢሉ።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኣማባሳደር ሕብረት ኣፍሪካ ዝነበራ ዝምባባዊት ዲፕሎማት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ስልጣነን ክግለላ ምግዳደን እውን ነቐፍቲ ይዛረቡ።
እዞም ነቐፍቲ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ተፅዕኖ ብፈረንሳይ ይግዝኣ ዝነበራ ሃገራት ከምዝወደቐ ይዛረቡ።ካብ 2002 ኣ\ፈ ጀሚሩ ካብ ሓሙሽተ ኣቦ ወንበራት ሕብረት ኣፍሪካ ኣርባዕቲኦም ካብ ሃገራት ፍራንኮፎን ዝመፁ እዮም።
‘’ድሕሪ ምብራር ማዳም ኣሪካና ቺሆምቦሪ ኳኦ ፋቂ ማሓማት ፍሹል ምዃኖም ኣነን ትካለይን ክንዛረብ ፀኒሕና ኢና።ንካሊእ ዙር ኣርባዕተ ዓመት ንሕብረት ኣፍሪካ ክመርሕ የብሉን።ለውጢ ንደሊ ኢና።ማዳም ኣሪካና ነዚ ሓላፍነት ንምድዳር ኣመልኪተን ነይረን። ይኹን እምበር እቲ ዘመልከትኦ ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪካ ጠፊኡ ኣሎ’’ ይብል ሳርፎ ኣበብረስ።
ብሰንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረ ሕብረት ኣፍሪካ ብኣካል ክራኸብ ኣይክኣለን።ምርጫ ክናዋሕ 16,000 ፍሪማ ረኺቡ ኣሎ ይብል ኣበብረስ።እንተድኣ ተፈቒዱ እቲ ምርጫ ናብ ፈለማ 2021 ኣ\ፈ ክናዋሕ እዩ።


text:
ኪዳነ አበው
ንሥነ ፍጥረት በቲ ሓንሳእ ዚሠርዖ ብኺዳኑ ዘጽንዕ እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ብፍላይ ነቶም ናብኡ ዚምለሱ፡ ፍቓዱ ዚመልኡን ብሕጉን ኣምልኾኡን ዚጸንዑ ሰባት ትግሃቶምን ተጋድሎኦምን ተመልኪቱ ቃል ኪዳን ይኣትወሎም እዩ።
* ናይ መጀመርታ ሰብ ኣዳም ሕጊ ጥሒሱ፡ ትእዛዝ ኣፍሪሱ፡ ምስ ወደቐ፡-“አልቦቱ ካልእ ሕሊና ዘእንበለ ብካይ ላዕለ ኃጢአቱ/ ብኃጢኣቱ ምብካይ እንተዘይኮይኑ ካልእ ሓሳብ ኣይነበሮን” ከምዝብል ብኡ ንብኡ ብንብዓት፡ ንስሓ እዩ ዝተንሥአ። ተወካፌ ንስሓ፡ ርኅሩኅ ኣምላኽ ድማ ንስሓኡ ተቐቢሉ ቃል ኪዳን ኣተወሉ። ሐዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ መልእኽቱ፡-“ ምልኣት ዘመን ምስ በጽሐ ግና፡ ነቶም ትሕቲ ሕጊ ተሻይጡ ምእንቲ ኸውፅኦም ንሕና’ውን ውልድነት ምእንቲ ክንረክብሲ ኣምላኽ ነዚ ካብ ሰበይቲ ዝተወልደ ትሕቲ ሕጊ’ውን ዝኾነ ወዱ ለኣኾ።” (ገላ. 4፥4) ኢሉ ከምዘረጋገጾ፡ ነቲ ዚኣተወሉ ኪዳን ኣብ ጊዜኡ ፈጸመሉ።
* ኣብ ዘመኑ ካብቶም ዝነበሩ ሰባት ዝመስሎ ዘይብሉ፡ ብፍቓድ እግዚአብሔር ዚመላለስ ዝነበረ ጻድቕ ኣቦና ኖኅ እዩ ነይሩ። ብሰንኪ ኽፍኣትን ዓመፅን ደቂ ሰባት፡ ዓለም ብማይ ኣይኂ ኣብ ዝተቐጽዓትሉ እዋን፡ ኣቦና ኖኅ ካብ መርከብ ወፂኡ መሥዋዕቲ ኣቕረበ። እግዚአብሔር ድማ መሥዋዕቱ ተቐቢሉ፡ “ድኅሪ ደጊም ሕይወት ዘለዎ ዘበለ ዅሉ ብማይ ኣይኂ ኣይኪጠፍእን እዩ። ንምድሪ ዘጥፍእ ማይ ኣይኂ ድማ መሊሱ ኣይከውንን እዩ። እንሆ ኪዳነይ ምሳኻትኩም አቕውም ኣሎኹ። . . . ቀስተይ ኣብ ደመና አንብር ኣሎኹ። ንሱ ድማ ነቲ ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎ ምድርን ዘሎ ኪዳን ምልክት ኪኸውን እዩ።” (ዘፍ. 9፥11-17) ኢሉ ቃል ኪዳን ኣተወሉ።
* ኪዳነ ኣብርሃም’ውን ሓደ ካብቶም ዓበይቲ እግዚአብሔር ንኣበው ዝኣተዎ ኪዳን እዩ። ኣቐዲሙ ናይ በረኸት ቃል ኪዳን (ዘፍ. 12፥2) ዝተዋህበ ኣቦና ኣብርሃም፡ ምልክት ኪዳን ዝኾነ“ግዝረት” እዩ ዝተቐበለ። (ዘፍ. 17፥7-10) ኪዳነ ኣብርሃም በዚ ኣየብቕዐን፡ ኣቦና ኣብርሃም ክሳዕ ነቲ ሓደ ወዱ መሥዋዕቲ ምቕራብ ስለ ዝተኣዘዘ፡ እግዚአብሔር “ ኣዝየ ክባርኸካ እየ፡ ንዘርእኻ ድማ ከም ከዋኽብቲ ሰማይን ከምቲ ኣብ ገምገም ባሕሪ ዘሎ ሑፃን ኣዝየ ከብዝኆ እየ፡ ሕዝብታት ኵላ ምድሪ ብዘርእኻ ኪባረኹ እዮም” ኢሉ መሓለሉ። (ዘፍ. 22፥16-18)። ብድኅሪኡ ውን ንይስሓቅን (ዘፍ. 26፥1-5)፣ ንያዕቆብን (ዘፍ. 28፥10-15) ቃሉ ከይለወጠ ኪዳን ኣትዩሎም እዩ።
* ከምዞም ዚቐደሙ ኣቦታት ፍቓዱ ምስ ዚፍጽም ንንጉሥ ዳዊት ውን “. . . ዘርእኻ ንዘለዓለም ኪጸንዕ ዝፋንካ’ውን ንውሉድ ወለዶ ኪሓንፅ እየ” (መዝ. 89፥3-4) ኢሉ ቃል ኪዳን ኣተወ።
ኪዳነ ምሕረት
ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ብኪዳነ ኣዳም፡ ኪዳነ ኖኅ፡ ኪዳነ ኣብርሃም፡ ኪዳነ ዳዊትን ብተወካልነት ነቢይ ሙሴ ዝተዋህበ ትእዛዛትን ሥርዓታትን. . . ወዘይመስሎ ዝተመሥረተ ብሉይ ኪዳን ጊዜያዊ ተስፋ ዝነበሮ፡ ፍጹም ምሕረት ዘይህብ እዩ ነይሩ። በዚ ኸኣ ነዚ ምሳሌያዊ ቃል ኪዳን ፍጹም ዚገብርን፡ ዚትርጕምን ኪዳን የድሊ ነበረ። “ኣምላኽ ብዛዕባና ዝኃይሽ ስለዝሓለየ፡ ብዘይካና ናብ ፍጻሜ ምእንቲ ከይበጽሑስ እዚኣቶም ኵላቶም ብእምነት እኳ ተመስኪርሎም እንተኾነ ነታ ተስፋ ኣይረኸብዋን” (ዕብ. 11፥39-40) ተባሂሉ ከምዝተጻሕፈ ፍጹም ድኅነት ዚህብ ኣማናዊ ኪዳን ተዋህበ። እዚ ቃል ኪዳን እዚ “ኪዳነ ምሕረት” ይበሃል። ንቀደምት ኣበው “እስመ ትቤ ለዓለም አሐንፅ ምሕረተ፡ በሰማይ ጸንዐ ጽድቅከ፡ ኪዳነ ተካየድኩ ምስለ ኅሩያንየ።” (መዝ. 88፥2-3) ተባሂሉ ዝተዋህበ ተስፋ፡ ፍጻሜኡ እዚ ብኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተገልጸ፣ ብክቡር ደሙ ዝተመሥረተ (ማቴ. 26፥27-28) ናይ ምሕረት ሓድሽ ቃል ኪዳን እዩ።
ኣብ ዘመነ ሓዲስ “ኪዳነ ምሕረት” ቅጽል ስም ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም እዩ። ምኽንያቱ ኣምላኽ ወዲ ኣምላኽ ነቲ ኣቐዲሙ ንአበው ብኅብረ ምሳሌ፡ ንነቢያት ብኅብረ ትንቢት ኪገልጾን ከተስፍዎን ዝጸንሐ ነገረ ድኅነት ካብኣ ተወሊዱ ስለ ዝፈጸሞ እዩ፡፡ ከምኡ’ውን ካብኡ ንኃጥኣን ለሚና ፍጹም ምሕረት ተውህበሉ ኪዳን ስለዝተቐበለት እዩ።
ቅድስት ድንግል ማርያም ድኅሪ ትንሣኤኡ ናብ መቓብሩ እናኸደት ትጽሊ ነበረት። ጸላኤ ሠናያት ዝኃደሮም እኩያን ኣይሁድ ብዳርባ እምኒ ኪቐትልዋ መዲቦም ነቲ መቓብር ብወተሃደራት ኪሕሎ ብሥዉር መኺሮም ከብቅዑ፡ ንሳ ግና ብረድኤት ወዳ ተኸሊላ ናብቲ ቦታ እናኸደት ትጽሊ ነበረት። እንሆ ድማ ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ ዕለት 16 የካቲት ከም ልማዳ እናነብዐት ክትጽሊ ከላ ፍቁር ወዳ እልፍ ኣእላፋት መላእክት ኣኸቲሉ ብግርማ መለኮቱ ምስ ተገልጸላ፡-“ዝኽረይ ዚገብር፣ ብስመይ ቤተ ክርስቲያን ዚሐንፅ፣ ብስመይ ንዚዓረቐ ዚኸድን፣ ንዝጠመየ ዜብልዕ፣ ንዝጸምአ ዜስቲን ከምኡ ውን ንዝኃዘነ ዜጸናንዕ፡ ምስጋናይ ዚጽሕፍ፥ ብስመይ ውሉዱ ዚሰሚ፣ ኣብ ዕለት በዓለይ ምስጋናይ ዘብጽሕ፡ ኦ! ጐይታ፡ ዓይኒ ዘይረኣዮ፡ እዝኒ ዘይሰምዖ፡ ልቢ ሰብ’ውን ዘይሓሰቦ፡ ብዙኅ ዓስቢ ሃቦ።” እናበለት ለመነቶ። ፍቁር ወዳ ድማ ጸሎታ ሰሚዑ፥”ስምኪ ዚጸውዐ፤ ብስምኪ ቤተ ክርስቲያን ዚሓነፀ፤ ብስምኪ ሽጉር ዚረድአን ኅዙን ዜጸናንዐን፤ ውዳሴኺ ዚጸሓፈን ዜጽሓፈን፤ ንውላዱ ብስምኪ ዚሰመየ፤ ኪምሕረልኪ እየ. . .ኵሉ ዚደለኽዮ ኪፍጽመልኪ፡ ዚለመንኪዮ ኪህበኪ እየ። ነዚ ኪዳን እዚ ንኸየፍርስ ድማ ብስመይ ምሒለልኪ ኣሎኹ።” ብምባል ቃል ኪዳን ምሕረት ኣተወላ።
ኪዳነ ምሕረት ዝተቐበለትሉ ድኅሪ ዕርገት ክርስቶስ ኣብ 16 የካቲት ብምዃኑ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ወወርኁ ኾነ ኣብ ኣዓመቱ በዚ ቃል ኪዳን እዚ እናተማኅፀነት ብምዕሩግ መንፈሳዊ በዓል ተኽብሮ።“ብኪ ድኅነ ዓለም ወበወልድኪ ኮነ ሰላም/ ዓለም ብኣኺ ደኃነ፡ ብወድኺ’ውን ሰላም ኮነ።” ፤“ኪዳንኪ ኀይልነ ወጸወንነ/ ዝኣተወልኪ ኪዳን ኃይልናንን ጸግዕናን እዩ/. . .” እናበልና ነመስግንን፣ ድንግል ማርያም ወላዲተ ኣምላኽ እያ እሞ፡ እግዚአብሔር ኣምላኽ ንዝፍጽሞ ኵሉ መንፈሳዊ ሥራሕ ምኽንያት ከምዝኾነት ብዘይሕሶ ቃል ንምስክርን።
* ንሳ: ናይቶም ተምሳልን ጽላሎትን ዝኾኑ ቐዳሞት ኪዳናት መፈጸምታ ኣማናዊ ኪዳን ብምዃና፡- “ኖኅ ካብ ክፉእ ማይ ኣይኂ ዝደኃነላ መርከብ ቅድስት ድንግል ማርያም እያ።” (ቅዳሴ ማርያም ቍ. 31)፣ ኣብ መርከብ ኖኅ ዝነበሩ ጥራይ ከምዝደኃኑ፡ ከምኡ ድማ ብሰንኪ ኃጢኣት ዓለም ካብ ዝዘንም መዓት ማይ ኣይኅን ብዕልቕልቕ ኣስጢሙ ናብ ሲኦል፡ ገሃነመ እሳት ካብ ዚወስድ ማይ ጥፍኣትን እተድኅነና መርከብ ኪዳነ ምሕረት፡ ንሳ እያ።
* ኣብሣሪት ሰላም ርግቢት’ውን ምሳሌ ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። መሊኡ ዝነበረ ማይ ኃጢኣት፡ ‘ካባይ ካብ ዝተወልደ መድኃኔዓለም ክርስቶስ ብስቕለቱ ጐደለ’ እናበለት ንኃጥኣን ሰላምን ምሕረትን እተበሥር፡ ብኣማላድነታ ሓጐስን በረኸትን እትእውጅ ንሳ እያ። ቀስተ ደመና ካብ ሰማይ ናብ ምድሪ ተዘርጊሑ ከምዝርአ፡ ኵሉ ትውልዲ ኣብ ዘመነ ብሉይ ካብ ኣዳም ጀሚሩ ብምሳሌን ትንቢትን፣ ኣብ ዘመነ ሓዲስ ድማ ካብ ሰማያዊ መልኣኽ ቅዱስ ገብርኤል ክሳዕ ምድራዊት ቅድስት ኤልሳቤጥ ዝተዘርግሐ ውዳሴኣ፡ እናደገሙ ምልክት ድኅነቶም ከምዝገብርዋ ዘረድእ እዩ።
* ቅድስት ድንግል ማርያም ኣደ ዅሉ ብምዃና ኣቐድም ኣቢሉ ክቡር ዳዊት “እምነ፡ ጽዮን ይብል ሰብእ ወብእሲ ተወልደ በውስቴታ ወውእቱ ልዑል ሣረራ” (መዝ. 86፥5) ብምባል ከምዝተነበየላ ኵሉ ሰብ “ኣዴና፡ ጀማሪት ድኅነትና፡ መሠረት ንጽሕናናን ኣኽሊል ትምክሕትናን” ዝብላ ንኪዳነ ምሕረት ድንግል ማርያም እዩ።
* ኣዴና ቅድስት ድንግል ካብ ፍቁር ወዳ ዝተቐበለቶ ናይ ኪዳን ምሕረትን ተራዳእነታን ኣብ ሓደ ዘመን ተፈጺሙ ጠጠው ዝብል ዘይኮነሲ ከምቲ ምስጋናኣን ውዳሴኣን ክሳዕ ኅልቀተ ዓለም ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተሳገረ ዝቕጽል እዩ። ሓንሳእ ብእግዚአብሔር ኣምላኽ ዝተዋህባ ቃል ኪዳን ከም ምዃኑ ድማ ነቶም ኣብዚ ሰማያዊ ኪዳን ተኣሚኖምን ኣጽሊሎምን ዚነብሩ ዘይዕጸፍን ጽኑዕን ኪዳን ምዃኑ ድማ ከነስተውዕል ኣሎና፡፡
“ ወካዕበ ተማኅፀነ በማርያም እምከ እንተ ይእቲ እግዝእትነ ወመድኃኒትነ ወትምክሕተ ዘመድነ በወሊዶተ ዚአከ፡ እስመ አንተ ትቤላ ዘገብረ ተዝካረኪ ወዘጸውዐ ስመኪ ቦ ሕይወት ዘለዓለም የሐዩ / ደጊምና ኸኣ ንኣኻ ብምውላድ እመቤትናን መድኃኒትናን ናይ ባህርይና መመክሒትን እያ እሞ ብኣዴኻ ማርያም ንምኅፀን ኣሎና። ከመይ! ንስኻ ‘ስምኪ ዝጸውዐን ዝኽርኺ ዝገበረን ናይ ዘለዓለም ሕይወት ኣለዎ’ ኢልካያ ኢኻ።” ቅ. ያዕቆብ ዘሥሩግ ቍ. 86
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!


text:
Radio Erena: 04 March 2018
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ሎሚ ሰንበት 4 መጋቢት፣ ንደገፍቲ ህግደፍ ኣብ ከተማ ለንደን፣ ኣብ ካምደን ኣዳራሽ ከካይዶ ዝወጠነ ሰሚናር ተሰሪዙ።
እቲ ብኣምባሳደር እስቲፋኖስ ሃብተማርያም፣ ኣብ ካምደን ኣዳራሽ ክካየድ ተወጢኑ ዝነበረ ኣኼባ ዝተሰረዘሉ ምኽንያት፣ ዴምክራስዊ ለውጢ ዝጠልቡ ኤርትራውያን ድሕሪ ዘቕረብዎ ናይ ተቓውሞ ጥርዓን ብምምሕዳር እታ ከተማ ከምዝተሰረዘ’ዩ ተሓቢሩ።
ኤምባሲ ኤርትራ፣ እቲ ኣኼባ ናብ ካልእ ከምዝተሰጋገረ እንተዘይኮይኑ፣ ዝተሰረዘሉ ምኽንያት ኣይሓበረን።
እንተኾነ እቲ ኤምባሲ ብተብተብ ናይ ሆቴል ኣዳራሽ ብምክራይ ነቲ ሰሚናር ከካይዶ ከምዝኸኣለ ምንጭታት ካብ ለንደን የመልክቱ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣብ ሆላንድ ክካየድ ዝተወጠነ ፌስቲቫል መንእሰያት ህግደፍ፣ ብተመሳሳሊ ምኽንያት ድሕሪ ምስራዙ፣ ብሕቡእ ኣብ ካልእ ኣዳርሽ ከምዝተኻየደ ኣይርሳዕን።
ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዝርከባ ኤምባሲታት መንግስቲ ኤርትራ፣ ከም ምእካብ 2% ግብሪ ዝኣመሰለ ዘይሕጋዊ ተግባራት ይፍጽማ ኣለዋ ዝብል ተደጋጋሚ ክስን ጥርዓንን ይቐርበለን ብምህላዉ፣ ኣብ ምክትታልን ጸቕጥን ከምዝርከባ’ዩ ዝንገር።
======================


text:
መዘክር ንተካፈልቲ ጉባኤ ኤርትራዊ ዲሞክራሳዊ ኪዳን
ዝኸበርኩም ክቡራትን ክቡራንን መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሳዊ ኪዳን ተካፈልቲ ጉባኤን፡– ቅድሚ ኩሉን ልEሊ ኩሉን ልባዊ ሰላምታና ይብጻሕኩም፡ ከምU Eውን Aብ ስራሕኩም Aሳልጦን ዓወትን ብምምናይ፡ ግቡE ፍታሕን ንኹሉ ተስፋ ዝህብን ብተወሳኺ’ዉን ናይ’ዚ ዘሎ ውጡር ኩነታት ኤርትራ Aፈታትሓ ዝEንፍት ስራሕ ክትሰርሑ ተስፋ ንገብር። Eዚ Aብ ስራሕኩም ሓጋዚ ኮይኑ ዝርAየና መዘክር ከነቕርበልኩም ደስ ይብለና። Aባላት ናይ ዝተፈላለያ ውድባትን፡ ስቪካዉያን ማሕበራትን፡ ውልቀሰባትን በዚ ንህዝቢ ኤርትራ ብጸቢብ ሒዙዎ ዘሎ ስርዓት ንህዝብና ዝወርዶ ዘሎ ከቢድ፡ ሽግር ምኽንያት ብምግባር ከምዚ Aብዚ ሲIቡ ዝግለጽ ከም መፍትሒ ናይ’ዚ ዘሎ ህልው ኩነታት ሃገርና ኤርትራ ጌርና Aብ ግምት ዘEተናዮ ሓሳባት ንልEከልኩም፡ ምስቲ Aብ መደብ AEቲኹሞ ዝመጻEኩም ዘይጋጮ ኮይኑ Aብ ስራሕኩም ሓጋዚ ክኸውን ዝብል ተስፋ Eናገበርና Iና። Eዛ ምሉE Eድሜና ቃልሲ ተኻይዱላ Aብ ዝኾነ ይኹን ምEባለ ዘይበጽሔትን ጌና’ውን ዝናAሰ ድዩ ዝዓበየ Aብ ከቢድ ሽግር ተሸሚሙ ላሕ ዝብለላ ዘሎ ሃገርና ኤርትራ ሎሚ መወዳEታ ሽግራ ንኽኸውን ብስም ኪዳን ተAኪብኩም ዘለኹም ድዩ ካብዚ Aኼባ ወጻI ዝርከብ ህዝቢ ብምልU ነቲ ክሳE ሕጂ ክካየድ ዝጸንሐ ሽግራት Aብ ምዓርፎU ንምብጻሕ ብሓባር ኮይኑ ክስርሓሉ ዝኽEልን ኩሉ ዝቕበሎን መደብ Eዮ ሒዝኩም ኽትወጹን፡ ሓደን ዝፈርሓላ ሓደን ዝተብዓላ ዘይኮነት ንኹልና ብሓባር ትሓቊፍ ኤርትራ ዝገብር ደሞክራሲያዊ ስርዓት Aብ ምትካልን ምድልዳልን ተዋፊርና ብናይ ሓባር ተሳትፎ ማለት ብሓባር ኩሉ ሰሪሑ መላE ህዝብና Aብ ቅሳነት ዝበጽሓሉ መገድታት ክርከበሉ ዝኽEል ምስ ትEወጁ ኩሉ ሓንጎፋይ Iሉ ዝቕበሎ ስራሕ ንኽትሰርሑ፡ Eዘን ዝስEባ ነጥብታት ሓደን ክልተን Iልና ከም ለበዋ ነቕርበልኩም። 1)
ጥርናፈ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን (ኪዳን) ውድባት ሓቢረን ንምልካዊ ሰርዓት ንምውዳቕ ተባሂሉ ክንድ ዝሕጸር፡ ኣብ ፖለቲካውን ሰልፋውን ብዙሕነት ዝተሰረተ፡ መሰልን ማEረነትን ናይ ኩሉ ኤሪትራዊ ዘኽብርን፡ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንምታክልን፡ ስልጣን ንህዝቢ ምርካብን ቀኒዲ EላምU ክኸውን ኣለዎ በሃልቲ’ና። ስለዚ ካብ’ዚ ብምብጋስ ጉባኤኛ ኣብ ፖለቲካዊ ቻርተሩ ዝመዝገቦም ጉዳያት ብህዝባዊ ፓርላማ ኤርትራ ክውሰኑ ዝግብOም ክኣልዮ ንላቦ። 2)
3)
ኣብ ደምበ ተቓውሞ: ከም ሰላማዊ ሰልፊ ፡ ህዝባዊ ኣኼባ፡ ሕዝባዊ ብዓላትን ዝኣመሰሉ ኣብ ገለ ቦታታት ተዓዊቶም Eዮም Eዃ ክብሃል EንተተኻEለ ኣብ ብዙሕ ቦታታት ቦዀሮም ይርከቡ። Eዚ ከኣ ብEቱብ ከስርሕ ዝኽEል ውደባ ስለ ዘየለ Iዩ ክብሃል ይከኣል። Eዚ ካብ ኮነ ኣብ ጉባኤኹም ምስቶም ካብ ኪዳን ወጻI ዘልው ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን ከምUውን ደለይቲ ሎውጢ ዝኾኑ ኤርትራዉያንን ብሓባር ከስርሕ ዘኽEል ባይታ ንምፍጣር ዘተባብE ውሳኔ ሒዝኩም ክትወጹ ንላቦ:: ንEደመ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምሕጻር ሕብረት ተቃዉሞ ደንበ Eቲ Eንኮን ኣማራጺ ዘይብሉን ኣገባብ ቃልሲ Iዩ Iልና ስለ Eንኣምን፡ ኣብ‘ዚ ጉባኤ Eዚ ንኩሉ ደላይ ለዉጢ ዝኮነ ኣብ ስደት ዝረክብ ኤርትራዊ ዘካፍል ዋEላ ንኽካየድ ዘኽEል ውሳነ
1
ክትዉስኑ ንላቦ፡፡ ኣብ
‘ዚ ከነብርሆ Eንደሊ ሓላፍነት Eታ ንዋEላ EትወጽE ኮሚተ ይኹን ኪዳን ኣብ ምቅርራባትን ምEዳምን ንዋEላ ጥራይ ክድረት ኣለዎ። ብተወሳኺ ስልጣንን Eማማትን ናይታ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዘውጻEኩምዋ ፡ ኮሚተ ሃገራዊ ዋEላ ክንጸረልና ብትሕትና ንሓትት፡፡ 4)
መራሕቲ ኪዳንን ኣባልቱን ናብ ህዝቢ ሓቢሮም ዝቐርብሉ ኣገባብ Eዚ ጉባኤ ዉሳነታት ከሕልፍ ንላቦ፡፡ ህዝባዊ ድልየትን ድሕነትን ቅድሚ ዉድባዉ‘ን ዉልቃዉ‘ን ድሌታትኩም ክትሰርEዎ ንምሕጸነኩም፡፡ 5)
ኣብ ዉሽጢ ኪዳን ቀይዲ በተኽትነት (anarchism) ስለ ዝነበረን ይርA ስለ ዘሎን፡ ንመጻI ሓንቲ ንሕግታት ኪዳን ብኣባላቱ ክም ዝትገበርን ዝኽበርን Eትቆጻር፡ ከም‘ዉን ኣድላዪ ኮይኑ ኣብ ዝረኸበቶ ብዘይ ነሓፍነት ንዝተፈጸሙ ጌጋታት ናብ ህዝቢ EተቃልE ኮሚተ ከተቑሙ ንምሕጸነኩም። 6)
ኣብ ዝተሓተ ነጥቢ ተሰማሚEና ኪዳን መስሪትናዮ Iና ተባሂሉ ክንሱስ፡ ኣብቲ ብዝተሓተ ነጥብታት መሰረት ብምግባር ዝተነደፈ ቅዋም ኪዳን፡ Eቃበታት ምፍቃድ ንኪዳን ኣልሚስዎ ስለ ዘሎ ዳግማይ ሪIቶ ንኽትገርሉ ንላቦ፡፡ ብተወሳኺ‘ዉን ህዝቢ ኤርትራ ካብ‘ዚ ጒሒላን ኣረሜናዊን ሕጊ ኣልቦ ስርዓት ህግደፍ ንምንጋፍ፡ ዝጠልቦ ዘሎ ለዉጢ፡ መሰረታዊ ለዉጢ ስለዝኮነ Eቲ ዝተሓተ መሰማምI ነጥቢ ኪዳን ንመሰርታዊ ለዉጢ ዘምጽEን ዘዉሕስ ክኸዉን ይግባE፡፡ 7)
ግደ ኪዳን ኣብ ምምስራትን ምህናጽን ሰራዊት ሃገረ–ኤርትራ ኣንታይ ምዃኑ ክበርህ ንላቦ፡፡ ኪዳን ብኣብ ብዝሒ ሰልፍታትን (multi-party) ፖለቲካዊ ብዙሕነትን (political diversity) ዝኣምና ዉድባት ዝቘመ ሕብረት ካብ ኮነ፡ ነፍጠኛታት (warlords) መታን ከይፍጠሩ፡ ኣብ ኤርትራ ፖለቲካዉን ሰልፋዉን ብዙሕነት ዝተሰረተ ዲሞክራሳዊ ስርዓት ንምትካል ብሓደ ወተሃደራዊ ሓይሊ ዝብል መምርሒ ተከቲሉ ክቃለስን ከቃልስን ዘኽEል ዉሳኔ ንኸተሕልፉ ንላቦ፡፡ ነዚ ዉጺት ናይ ኣርባ
ኣብ መደምደምታ ጉባኤኹም፡
ሰላምን ፍትሕን ንህዝቢ ኤርትራ
Eተ ምEልትታት (ጥሪ 4ን, 9ን, 11ን 16ን, 2007) ዝተኻየደ ምምይያጥ ዝዀነ ለበወታትና ብመልክE ብሕቶታት Eዃ Eንተ ዘይEቕረብናዮ: ተቐባልነቱ መታን ክንፈልጥ ብጽሑፍ መለሲ ንኽወሃበና ብትሕትና ንሓትት። ብተወሳኺ Eዚ መዘክር ናብ ናይ ኤርትራዉያን ዜና ማEከናት ክንሰዶ ምዃና ንሕብር። Eዉት፡ ንሕብረት ናይ ተቃዉሞ ሓይልታት ደንበ ዘቃላጥፍ፡ ንስቅያት ህዝብና ዘሕጽር ውሳኔታትን ከሕልፍ፡ ከምEዉን ስኒት ዝሰፈኖን ክዀነልኩም ንምነ፡፡ ! ዘልኣለማዊ ኽብርን መጐስን ንሰማ
Eታትና! ካብ ኤርትራውያን
ሓሙስ
Aባላት ናይ ዝተፈላለያ ውድባትን፡ ስቪካዉያን ማሕበራትን፡ ውልቀሰባትን፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ፓልቶክ (Paltak), ኣብ ኣዳራሽ “Eritrean Patriots for Freedom and Liberty House” ብዛEባ ጉዳይ ሃገርናን ህዝብናን Eንመያየጥን Eንዝትን ሓርበኛታት ዜጋታት፡፡ , ጥሪ 18, 2007
ብምቕጻል
ንሕና ኤርትራውያን
ዝኸበርኩም ተካፈልቲ ጉባኤ ኤርትራዊ ዲሞክራሳዊ ኪዳን፡
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2587


text:
Radio Erena: 05 May 2019
ተቓውሞ ህዝቢ ሱዳን፣ ኣብ እዋን ጾመ ሮሞዳን እውን እንተኾነ ክቕጽል ሙዃኑ ተገሊጹ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ነቲ ተቓውሞ ዝመርሕ ዘሎ ማሕበር ሞያውያን፣ ብዓርቢ 3 ግንቦት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣብ ሱዳን ሲቪላዊ መንግስቲ ስልጣን ክሳብ ዝሕዝ፣ ህዝቢ ጀሚሩዎ ዘሎ ተቓውሞ ከቋርጽ ከምዘይኮነ ገሊጹ።
ወሃብ ቃል’ቲ ማሕበር ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ጽባሕ ሰኑይ ክኣቱ ትጽቢት ዝግበረሉ ጾመ ሮሞዳን፣ ነቲ ተጀሚሩ ዘሎ ተቓውሞ ክዕንቅፎ ከምዘይኮነ ኣፍሊጡ።
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ንጉዳይ ሱዳን ብዝምልከት ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ግዚያዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ቆንስል ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ክሰጋገር ናይ ክልተ ኣዋርሕ ግዜ ሂቡዎ ኣሎ።
ወተሃደራዊ ቆንስል ሱዳን ኣብቲ ዝምስረት ሓድሽ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ዝዓበየ ቦታ ክወሃቦ ክጠልብ እንከሎ፣ ሓይሊ ንናጽነትን ለውጥን ከኣ ብኣንጻሩ፣ ስልጣን ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ክርከብ እዩ ዝጠልብ ዘሎ።
እዚ ኣብ እዋን ጾመ ሮሞዳን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ተቓውሞ ህዝቢ ሱዳን፣ ኣብ ዓበይቲ ጎደናታትን መንግስታውያን ቤት ጽሕፈታትን ኮፍ ኢልካ መንገድታት ብምዕጻው ክቕጽል ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።


text:
ብዕለት 08 ግንቦት 2011 ንጉዳይ ስደተኛታት ዝምልከት ዕውት ክልትኣዊ ርክባት ኣብ ካርቱም ሱዳን ተኻይዱ።ብወገን ሱዳን ዝተረኽቡ፡ ካብ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣምባሳደር መሓመድ ሓምድ፣ ኣብ ወጻኢ ጉዳያት ሓላፊ ቐርኒ ኣፍሪቓን ሃገራት ኣዕራብን ወ/ሮ ሳልማ ሓሰን ሓላፊት ስድተኛትት ቐርኒ ኣፍሪቓን
ኤርትራውያን ካናዳውያን ተቐማጦ ቶረንቶን ከባቢኣን ሎሚ መዓልቲ ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ባይቶ ኦንታርዮ ብምስላፍ፡ ጉዳይ ናይቶም ብ22 መጋቢት ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ 400 ኤርትራውያን ክጽናዕ ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ድሕሪ’ቲ ዝተዋህቦ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ ስደተኛ መንበሪ ወረቐት ምሓዙ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ብሕታዊ መሰለይ ብምግሃስ ኣብ ውሽጢ ሃገረ ኤርትራ ከንብረኒ ስለ ዘይከኣለ ኢሉ ንዘቕረቦ ናይ ማሓላ ቓል ብምኽሓድ ምስ ስርዓት ኣስመራ ብምትሕብባር
ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ድሕሪ’ቲ ዝተዋህቦ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ ስደተኛ መንበሪ ወረቐት ምሓዙ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ብሕታዊ መሰለይ ብምግሃስ ኣብ ውሽጢ ሃገረ ኤርትራ ከንብረኒ ስለ ዘይከኣለ ኢሉ ንዘቕረቦ ናይ ማሓላ ቓል ብምኽሓድ ምስ ስርዓት ኣስመራ ብምትሕብባር
ብምኽትል ኣቦ መንበር ኣሰናዳኢት ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ (ኣ.ሽ.ሃ.ዋ.) ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮን፣ ብኣቶ ጎይትኦም ኩፍሎም፣ ኣባል ኣ.ሽ.ሃ.ዋ. ክፍሊ ሰነዳትን፣ ዝመርሕዎ ህዝባዊ ኣኼባ፣ ንተቐማጦን ሓደስቲ ስደተኛታትን ኤርትራውያን ኣብ ሃገረ ስዊስ ተካይዱ።
ግዱሳት ኤርትራውያን ካናዳውያን ምስ ኣባል ባይቶ ሰልፊ ሊበራል ሚስተር ጀራርድ ከነዲ ብ29 መጋቢት ብምርኻብ ንኩነታት ኤርትራን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ዝምልከት ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንጥሩፋት እስላማውያን ተቓወምቲ ሶማል እትህቦ ደገፍ ብምቕጻላ፡ ኣብ ልዕሊ መንግስትን ሰራዊትን ኤርትራ ናይ ኣጽዋር መሸጣን መገሻን እገዳ፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረትን ጸጋታትን ዘጠቓለለ ንድፊ – እገዳ ኣርቂቑ ንውሳኔ ኣዋዲዱዎ ከምዘሎ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣፍሊጡ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ናይታ ብበይንኣዊ መንገዲ ሃገርነት ዝኣወጀት ሶማሊ-ላንድ፡ ኤርትራ ንጉዳይ ስርዓቱ ብዝምልከት ንዝዘርግሓቶ ጋዜጣዊ መግለጺ ብጣልቃነት ብምቅዋም፡ ተሪር ወቒሳ ዝሓዘ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣውጺኡ።
ብመጀመርታ ነዞም ናይ ነዊሕ ዓመታት መማህርተይን ኣዕሩኽተይን ሰመረ ከሰተን ተስፋልደት በላይን ድሕሪ ነዊሕ ግዜ ሃለዋትኩም ይረክብ ስለዘለኹ ኣብ ተዛማዲ ሰላም ምህላውኩም ክሰምዕ ኣዝዩ ደስ ይብለኒ፡፡ ብምቕጻል ኣብዚ ዝሓለፈ ሳምንታት ካባኹም ዘይተጸበኽዎ ኣድላዩ ኮይኑ ዘይተሰመዓኒ ጽሑፋት ስለዘንበብኩ ናይ ኣይፋልኩምን መልእኽተይ ከመሓላልፍ ተገዲደ፡፡
ዝቐደመን ዝደሓረን ጉዳይ ዶብ፣ ብሰላማዊ መንገዲ ጥራይ ክፍታሕ ንጽዉዕ፣ – ብማሕበር ኤርትራውያን ንሰላምን ደሞክራስን ኣብ ስዊስ


text:
Radio Erena: 18 July 2018
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ መንጎ ብሄራት ኦሮሞን ሶማልን ጎነጽን ምትፍናንን ይጎሃሃር ከምዘሎ ምንጭታት ዜና ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም።
በቲ ግጭት ሓያሎ ሰባት ከምዝተቐትሉን ከምዝቖሰለን ክግለጽ እንከሎ፣ ኣብ ጥሪትን ንብረትን’ውን ከቢድ ጉድኣትን ዕንወትን ወሪዱ ኣሎ።
እቲ ጸጸኒሑ ዝጎሃሀር ዘሎ ግጭትን ሰፊኑ ዘሎ ምትፍናንን፣ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ተወሲዱ ዘሎ ናይ ለውጢ ተበግሶታት፣ ንህዝብታት ኣምሓራን ኦሮሞን ጥራይ ዘማእከለ’ዩ ዝብል ስምዒታት ኣብ መላእ እታ ሃገር ነጊስሉ ኣብ ዘሎ እዋን’ዩ።
ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን፣ ኣብቲ ካብ 12 ሓምለ ኣትሒዙ ዝተጎሃሃረ ግጭት፣ ብረት ዝዓተቑ ተወላዶ ኦሮሞ ብውሕዱ ን50 ኣባላት ብሄረ ሶማል ከምዝቐተሉ ይወቕስ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ይኹን ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሞ፣ ነቲ ግጭት ንምህድኡ ቅልጡፍ ስጉምቲ ከምዘይወሰዱ እቲ ንናጽነት ኦጋዴን ዝቓለስ ኦብነግ ብተወሳኺ ነቒፉ።
ብዝሒ ግዳያት ናይቲ ግጭት ብናጻ ኣካል ኣይተረጋገጸን።
ቀ/ሚኒስተር ኢትዮጵያ ንፕረዚደንት ኤርትራ ካብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምፍናዉ፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኮይኑ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ነቲ ግጭት ንምርግግኡ ንሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ትእዛዝ ምሃቡ እንተዘይኮይኑ፣ ብዛዕባ ኣብ ሰብን ንብረትን ዝወረደ ጉድኣት ኣየነጸረን።
ኣብ ኤርትራ ዝመደበሮም ዕጡቓት ኦሮሞን ኣምሓራን ነዚ ብቀ/ሚ ኢትዮጵያ ተወሲዱ ዘሎ ናይ ሰላምን ደሞክራስን ጻውዒት ብምድጋፍ፣ ወኪላቶም ናብ ኣዲስ ኣበባ ከእትዉ እንከለዉ፣ ዕጡቓት ክልል ሶማልን ግና ነቲ መስርሕ ገና ይከታተልዎ ከምዘለዉ’ዮም ዝገልጹ።
ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝነብሩ ኣስታት 300 ኣባላት ኦብነግ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ኣስመራ ኣኼባ ከምዘካየዱ ይፍለጥ።
=====================


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ፣ ሕማቕ ኣብነት መራሕቲ ኣፍሪቃ’ዩ ክትብል ጋዜጣ ሊበራስዮን ገሊጻቶ።
እታ ጋዜጣ፣ ካብ ህዝባዊ ጅግና ናብ ዕሉል ውልቀ መላኺ ዝተሰጋገረ መራሒ ኣፍሪቃዊት ሃገር ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ እቲ ፕረዚንደት፣ ሓደ እዋን ከም ሞዴል መራሕቲ ኣፍሪቃ ክኸውን’ዩ ዝብል ትጽቢት ብዙሓት ምንባሩ ኣረዲኣ።
እንተኾነ ኤርትራ 20 ዓመት ናጽነታ ኣብ ዝጸንበለትሉ፣ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብቶም ብሕማቕ ኣብነት ዝጥቐሱ ኣብዚ እዋን’ዚ ንሃገራት ኣፍሪቃ ንልዕሊ 20 ዓመት ዘመሓድሩ ዘለዎ መራሕቲ፣ እቲ ዝበኣሰ ኮይኑ ምህላዉ ኣገንዚባ።
ንኤርትራ ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን ተነጽሎ ሸሚሙ፣ ሰሜን ኮርያ ናይ ኣፍሪቃ ከምእትኸውን ዝገበረ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ስልጣን ናይ ምስግጋር ኮነ ምርጫ ናይ ምክያድ ዝኾነ መደብ ከምዘይብሉ’ዩ ዝገልጽ።
ምስ ኣልጀዚራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ’ውን፣ ምርጫ ከምዘየካየድ ብወግዒ ዝሓበረ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነታ ቅድሚ 10 ዓመት ጽቡቕ ገስጋስ ተርኢ ዝነበረት ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ዝተሓተ ደረጅኣ ኣውሪዱዋ ምህላዉ’ዩ ዝንገረሉ።
ብሰንኪ ምምሕዳር ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ድማ ኤርትራ እቲ ኣውራ ዝተሃስየቶ ጉዳይ፣ ዋሕዚ ብቑዕን ሞያውን ዓቕሚ ሰብ ናብ ስደት ምዃኑ ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 22 September 2021
ኣብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ንህወሓት ብኵናት ምስዓር ዝከኣል ኣይመስለንን’ዩ ክብል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረሽ ገሊጹ።
እቲ ዋና ጸሓፊ፣ ብኣጋጣሚ’ቲ ብ21 መስከረም ዝተኸፍተ፣ መበል 76 ሓፈሻዊ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት፣ ምስ መደበር ቴሌቪዥን ኣልጀዚራ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ፣ ንህወሓት ብኵናት ምስዓር ዘይክኣለሉ ምኽንያት፣ ምስ ህዝቢ ዝተወሃሃደን ኣዝዩ ልዑል ናይ ውግእ ብቕዓት ከምዝውንን ንጹር ስለዝኾነን’ዩ ክብል ኣስሚርሉ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ህወሓት’ውን ከምቲ ቅድሚ ዝሓለፈ ዓመታት ተመሊሱ ንኢትዮጵያ ክቖጻጸር ስለዘይክእል፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት፣ ብዘተ ጥራይ እንተዘይኮይኑ ብኵናት ክፍታሕ ኣይክእልን’ዩ ክብል ደምዲሙ።
እቲ ሓቂ እዚ ስለዝኾነ፣ ኩሎም ወገናት ስምምዕ ምቑራጽ ተዅሲ ብምኽታም ናብ ፖለቲካዊ ዘተ ክቐርቡ ተማሕጺኑ።
ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ኣትዩ ብዙሕ ግፍዕታት እናፈጸመ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ግና ኣብቲ ፈለማ ሰራዊት ኤርትራ የለን ክብል ገሊጹልካ፣ በዚ ሕማቕ ዶ ተሰሚዑካ ንዝብል ሕቶ ኣብ ዝመለሰሉ ድማ፣ ብሓፈሻ ኣብ ኢትዮጵያ ብዘሎ ኩነታት ኣዝዩ ሕማቕ ተሰሚዑኒ ክብል ገሊጹ።
============


text:
ሓርነትን ልዕላውነትን ቤተ እምነት ሓደ ኣካል ሓርነትን ልዕላውነትን ሃገር እዩ። ቤተ-እምነት ምስ ዝድፈር ልእላውነት ኣመንቲ ይድፈር። ልእላውነት ኣመንቲ ተደፊቱ ማለት ከኣ ሓርነት ውልቀ-ሰባት ክኽበር ኣይከኣልን። በዚ ስነ-መጎት ድማ ኣብ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣንጸላልዩ ዘሎ ናይ ጥፍኣት መንገዲ ኣብ ምዕቃብ ልዕላውነትን ናጽነትን ኤርትራ ኣዝዩ ሓደገኛ ብምዃኑ ኣመንት ሊቃውንትን መራሕትን ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ካብዚ ናይ ጥፍኣት መንገዲንኽወጹ ዝምሕጸን ሓፈሻዊ ፖለቲካዊ ነጥብታት ኣልዒለ ክዘራረብ ፈቲነ ኣለኹ።
ኣብዚ ካልኣይ ክፋል ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዝርከባ 22 ጥንታውያን ገዳማት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ኤርትራን ኣገዳስነትን ዝድህስስ ከምኡ ውን ከመይ ጌርና ልዕላውነተን ንሕልወለን ኣብ ዝብክ ዛዕባ ኣቶኪረ ሓሳባተይ ኣካፊለ ኣለኹ።
ብተወሳኺ ውን ብዛዕባ ካልኦት ቤተ-እምነታት ብፍላይ እስልምና ዘተኮረ ምስ ጥንታውነቱን ኣገዳስነቱን ኣተኣሳሲረ ተዛማዲ ስነ-መጎት ከቕርብ ፈቲነ ኣለኹ።
ንዝያዳ ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዛ video ተኸታተኡ።


text:
20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብቲ ናብ እስራኤል ዘእቱ ሓጹር ተጋሪዶም ንሽዱሽተ መዓልታት ብዘይመግብን ማይን ከምዘለዉ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቶም ኤርትራውያን በረኻ ሲናይ ኣቋሪጾም ናብ ዶብ እስራኤል ኣብ ዘሎ 240 ኪሎሜተር ዝዝርጋሕ ሓጹር ድሕሪ ምጽግዖም፣ ወትሃደርታ እስራኤል ስለዝኸልከልዎም’ዮም ኣብቲ ናይ ሓጹር ቦታ ረዳኢ ስኢኖም ዘለዉ።
ብማይ ጽምእን ተሰኒፎም ዝርከቡ እቶም ሓደ ወዲ 14 ዓመት ቆልዓን ነፍሰ ጾርን ዝርከብዎም 20 ኤርትራውያን፣ ካብቶም ወትሃደራት ሓገዝ እኳ እንተሓተቱ፣ ኣብ ሓለዋ ዘለው ወትሃደራት እስራኤል ግና ብዘይካ ቁርብ ዝስተ ነገር ዝኾን ካልእ ፍታሕ ከምዘይገበሩሎም ጸብጻብ ታይምስ ኦፍ እስራኤል የመልክት።
ዘ ጋርድያን ናይ ዓዲ እንግሊዝ ብወገና ንምንጭታት እስራኤል ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ነፍሰ ጾር ምዃና ዝተገልጸት ሓንቲ ካብቶም ኤርትራውያን፣ ብሰንኪ እቲ ኩነታት ምንጻል ጥንሲ ከምዘጋጠማ እንተኾነ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ዝኾነ ሓገዝ ከምዘይተገብረላ ኣፍሊጣ።
ነዚ ዝተዓዘቡ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ትካላት ግብረ ሰናይን፣ መንግስቲ እስራኤል ህይወት እቶም 20 ሰባት ንምድሓን ርህራሄ ክገብር ከምዝጸውዑ ዘ ጋርድያን ብተወሳኺ ኣመልኪታ።
ወትሃደራት እስራኤል፣ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ከምዚ ዓይነት ኩነታት ኣብ ሰለማውያን ሰባት ክበጽሕ እናተዓዘቡ ዘጽቐጡ፣ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ኤሊ የህሻይ፣ ንኣርሚ ሬድዮ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ካብ ሎሚ ንደሓር ዶባት እስራኤል ዝሰግሮ ስደተኛት የለን ድሕሪ ምባሉ’ዩ።
እቲ ሚኒስተት ብተወሳኺ፣ እዚ ሓጹርን ሓለዋ ዶባትን እንተዘይህልዉ፣ ናብ እስራኤል ዝመጹ ስደተኛታት በሽሓት ዘይኮኑ ብሚልዮናት ምበጽሑ ክብል’ውን ነዚ ኣብ ልዕሊ 20 ኤርትራውያን ኣጋጢሙ ዘሎ ኩነታት ኣቕሊሉ ርእይዎ ኣሎ።
እቶም ኣብ ዶብ እስራኤል ኣብ ሓጹር ተጋሪዶም ዘለዉ ኤርትራውያን፣ ኣብቲ ቦታ ብዘሎ ዋዕን ጽምእን ማይን ተሰኒፎም ስለዝርከቡ ናብ ዝኾነ ቦታ ክንቐሳቐሱ’ውን ዓቕሚ ከምዝሓጽሮ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ናብ ሲናይ ግብጺ ከይምለሱ’ውን፣ ምስቲ ኣብቲ ቦታ ዘሎ ሓደገኛ ናይ በዳዌንን ካልእን ፍጻሜታት ስለዘፍረሖም ኩነታቶም ሕማቕ ምህላዉ ትካላት ግብረ ሰናይ የመልክታ።


text:
ቤተሰብ ስነ-ጥበባዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ፣ ኣብ ኣምቦ ንዝርከብ ትካል ህጻናትን ኣረጋዊያንን ከምኡውን ኣብ’ታ ከተማ ንዝርከቡ ልዕሊ 200 ቆልዑ ከምዝሓገዘ ተፈሊጡ።
በዓልቲ ቤት ሃጫሉ ወ/ሮ ፋንቱ ደምሰው "ሃጫሉ ንሰባት ንምሕጋዝ ዝነበሮ ትምኒት ከዕውት ግዴታይ እዩ" ድሕሪ ምባል "ደጊም ኣይነብዕን፣ ዝነብዕ፣ ሕልምታቱ ከዕውት እንተዘይኪኢለ ጥራሕ እዩ" ከምዝበለት’ውን ተሓቢሩ'ሎ።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ መበል ሓደ ዓመት ዝኽሪ ሞት ስነ-ጥበባዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ሎሚ ኣብ ዝተኸበረሉ መድረኽ ናይ’ቲ ስነ-ጥበባዊ ሳልሳይቲ ኣልበም ከምዝተመረቀ ዝረኸብናዮ ዜና ገሊጹ።
ብምኽንያት ቀዳማይ ዓመት ሞት ሃጫሉ መግለጺ ዝሃበት ኣብ ዓለምለኸ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች ዳይሬክተር ክፍሊ ቀርኒ ኣፍሪቃ ለሊታ በድር ብወገና "ሞት ሃጫሉ፣ ቀራን መገዲ ከምዘጀመረ፣ ዘበነ ወጽዓን ህውከትን ኣብ ኢትዮጵያ ከምዘበገሰ" ሓቢራ።


text:
ንሰን ምስ ሹመት ፈለማየቲ ጓል ኣስንተይቲ ምንስቴር ወፃኢ እታ ሃገር ኣብ ዝተገጣጠመ ናይ ሞቓድሾ ዑደትን እየን ነዚ ዝገለፃ።
ኣምባሳደር ሸርማን ምስ ናይ ሱማሊያ ፕሬዝዳንት ሓሳን ሸኽ መሓመድን ካልኦት ላዕለዎት ሰበስልጣንን እታ ሃገር ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ ሞቓድሾ ዝተራኸባ ሳልሰይቲ ላዕለወይቲ ብዓልቲስልጣን ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ እየን።
ኣብ ውሽጢ 20 ዓመታት ኣብ ሱማሊያ ዑደት ዝፈፀማ ፈላመይቲ ዝለዓላ ብዓልቲ ስልጣን እውን እየን።
ናይሮቢ ኣብዝርከብ ዩኒቨርስቲ ኬንያታ ሎማዕንቲ ሰኒ ንተምሃሮን ንጋዜጠኛታትን እንትዛረባ ብሓድሽ ፓርላማ ኬንያ ዝተሰርሑ ብምምጓስ እታ ሃገር ምቑራፅ ተስፋ ከይኮነስ ኣብ ቅድሚኣ ብሩህ ተስፋ ኣሎ ኢለን።
ፓርላማ እታ ሃገር ኣኼብኡ ኣብ ናይ መኪና ደው መበሊ ይካየድ ህላዎም ኣዝዩ ዘደንቕ እዩ ኢለን ንሰን።ናይ ሱማሊያ ናይ ፓርላማ ህንፃ ንዓመታት ብዝተኻየደ ኵናት ሕድ ሕድ እዩ ዓንዩ።
ሸርማን ኣብ ዘውፅእኦ መገልፂ ናይቲ ሓድሽ ካቢኔት ቀዳማይ ምንስቴር ፈላመይቲ ጓል ኣንስተይቲ ምንስቴር ወፃኢ ገይሮም ምሕራዮም እውን ንኢደን።
ካብ ፑንትላንድ ዝመፃን ኣብ ሓደ እዋን ንፕሬዝዳንትነት ተወዳዲረን ዘይሰለጠን ፋውዚያ የሱፍ ሓጂ ኣዳም ንሱማሊያዊያን ደቂ ኣንስቶ ሓድሽ ዘበን ናይ ዝኾነ ካብኔት ኣካል ምዃነይ ክርዓትን ክብርን ይስምዐኒ ክብላ ንቪኦኤ ገሊፀን።
ብኹናት ሕድሕድ ዝተበላሸወ ምስሊ ሱማሊያ ኣብ ምቕያር ጊድአን ከምዝፃወታ’ውን ሓቢረን ኣለዋ።
እቲ 10 ኣባላት ዘለዎ ካብኔት ካልእቲ ጓል ኣንስተይቲ ኣባል እውን ኣለዎ።ምንስቴር ማሕበራዊ ጉዳያት ሜሪያን ቓሲም ኣሕመድ።


text:
ሓንቲ ጾታዊ ማዕርነትን ፍትሕን ዘለዋ ሃገር
ኣብ ሽወደን ደቂንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ማዕረ መሰላት፡ ግዴታታትን ዕድላትን ክህልዎም ኣለዎም። ከምኡ’ውን እቲ ሕብረተሰብ ካብ ኣድልዎ ናጻ ክኸውን ኣለዎ።
እወ! ንጾታዊ ማዕርነት
ሽወደን ኣብ ኵሉ ናይ ሂወት ሸነኻት ንጾታዊ ማዕርነት እያ ትጽዕር። ናብ ጾታዊ ማዕርነት ንምብጻሕ፡ እቲ ዕላማ ንዅሉ እቲ ደቂንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ዝገብርዎ ማዕረ ክብረት ምሃቡ እዩ።
እዚ ሕብረተሰብ ናይ ሽወደን ብዝያዳ ጾታዊ ማዕርነት ዘለዎ ንኽኸውን ባይቶ (ሪክስዳገን) ወሲኑ እዩ። እዚ፡ ካብ ብዙሕ ውሑድ እዚ ዝስዕብ ማለት እዩ፡
- ደቂንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ንፖለቲካዊ ውሳኔ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ክጸልውዎ ይኽእሉ
- ደቂንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ንናይ ሂወት ምሉእ ቍጠባዊ ሓርነት ዝህብ፡ ብማዕረ ኣገባብ ክምሃሩን ገንዘብ ከእትዉን ይኽእሉ
- ደቂንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ንውላዶም ክኣልዩን ናይቲ ደሞዝ ዘይክፈሎ ኣብ ገዛ ክግበር ዘድልዮ ስራሕ ሓላፍነት ክማቐልዎን ማዕረ ዕድል ክህልዎም ኣሎዎ።
- ናይ ደቂ ተባዕትዮ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂንስትዮ ደው ይብል
- ኣንስትን ሰብኡትን፡ ኣዋልድን ኣወዳትን፡ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም ኣካላት ክውስኑ ማዕረ መሰል ክህልዎም ኣሎዎ።
ብዓል መዚ ጾታዊ ማዕርነት - ብዛዕባ ናይ ሽወደን ናይ ጾታዊ ማዕርነት ስራሕ
ኣይፋል! ንኣድልዎ
ኣብ ሽወደን ኣንጻር ኣድልዎ ሓደ ውሕስነት ኣሎ። ኣድልዎ፡ ሓደ ሰብ ካብ ካልኦት ሰባት ብዝሓመቐ ይትሓዝ ማለት እዩ።
እዚ፡ ብምኽንያት እዚ ዝስዕብ እንተ ኾይኑ ክልኩል እዩ፡
- ጾታ
- ጾታዊ መንነት ወይ ጾታዊ መግለጺ
- ዓሌትነት
- ሃይማኖት ወይ ካልእ እምነት
- ስንክልና
- ጾታዊ ዝንባለ
- ዕድመ።
ኵሎም ናይ ስራሕ ቦታታትን ኣብያተ ትምህርትን ኣንጻር ኣድልዎ ናይ ግድን ሓደ ውጥን ክህልዎም ኣሎዎ። ነቲ ኣድልዎ ዝገብር ናብ ናይ ኣድልዎ ተሓላቕ ፍትሒ (diskrimineringsombudsmannen (DO)) ክትከሶ ትኽእል ኢኻ።


text:
Radio Erena: 11 February 2016
ስዑዲ ዓረብ ኣጋር ሰራዊታ ናብ ሶርያ ክትልእኽ ድልውቲ ምህላዋ ኣፍሊጣ።
ኣፈኛ ሰራዊት ስዑዲ ዓረብ ብርጋዴር ጀነራል ኣሕመድ ኣሲሪ ንኣሶሸትድ ፕረስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ስዑዲ ዓረብ ካብ መስከረም 2014 ኣትሒዛ ኣብ ጎኒ ኣመሪካ ብምስላፍ፣ ኣብ ሶርያ ኣንጻር ዳዒሽ ናይ ነፍርቲ ደብዳብ ከተካይድ ከምዝጸንሐት’ውን ኣረጋጊጹ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ እታ ሃገር ኣጋር ሰራዊት ናብ ሶርያ ንምልኣኽ ድልውቲ ምህላዋ ሓቢሩ።
እንተኾነ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ናብ ሶርያ ናይ እትልእኮ ብዝሒ ሰራዊት ኣይፈለጠትን።
ኣመሪካ፣ ኣብዚ ቀረባ ኣኼባ ሚኒስተራት ምክልኻል ናይተን ኣንጻር ዳዒሽ መጥቃዕቲ ዘካይዳ ዘለዋ ሃገራት ንምክያድ ውጥን ከምዘላዋ ኣብ ዝዝረበሉ ዘሎ እዋን’ያ ስዑዲ ዓረብ ኣጋር ሰራዊታ ናብ ሶርያ ንምውፋር ድልውቲ ምህላዋ ትሕብር ዘላ።
መራሒት ናይቲ ኤርትራ ዝኣባሉ እስላማዊ ኪዳን ኣንጻር ግብረ ሽበራ ዝኾነት ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ የመን እተካይዶ ዘላ መጥቃዕቲ ኣብ ሓደ ምዕራፍ ከየብጽሐት ኣብ ሶርያ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ክትኣቱ ምውሳና ሓደገኛ ጽልዋ ክህልዎ ከምዝኽእል ወትሃደራውያን ተንተንቲ ብኣግኡ የጠንቕቑ።
እታ ሃገር ኣብ የመን ኣብ እተካይዶ ዘላ ኵናት እኹል ብዝሒ ኣጋር ሰራዊት ከተዋፍር ብዘይምኽኣላ፣ ካብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ሱዳን፣ ግብጽን ካልኦት ሃገራትን ወትሃደራት ክትኣኻኽብ እንከላ፣ በጻር’ዚ ከኣ ኣብ ሶርያ ኣጋር ሰራዊት ንምልኣኽ ድልውቲ ምዃና ምሕባራ፣ ነቲ ብኣመሪካ ዝምራሕ ናይ ልፍንቲ ሰራዊት ኣብ ሶርያ ንምድጋፍ እንተዘይኮይኑ ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ ዓቕሚ ስለዘለዋ ከምዘይኮነ እቶም ተንተንቲ የረድኡ።
ኣመሪካን ስዑዲ ዓረብን፣ ኣብ ሶርያ፣ ጎኒ ጎኒ’ቲ ኣንጻር ዳዒሽ ዘካይድኦ ዘለዋ ዘመተ፣ ፕረዚደንት ኣሳድ’ውን ካብ ስልጣን ክእለ’የን ዝድግፋ።
======================


text:
ብምኽንያት መዓልቲ ስማእታት ዝቐረበ መግለጺ ኤርትራዊ ሃግራዊ ግንባር (ኤሃግ)
20 ሰነ ሰማእታትና አኽቢርና እንዝክረላ ክብርቲ ዕለት እያ። ሰማእታትና ምዝካርን ምኽባርን ማለት ነቲ ምእንቲ ልኡላውነት ሃገርናን ሰባአዊ ክብርናን ደሞክራስያዊ መሰላትናን ቁጠባውን ማሕበራውን፡ ብዓቢኡ ከኣ ምእንቲ ሰላም ዝተኸፍለን ዝኸፈል ዘሎን ከቢድ መስዋእቲ፡ ከም መስትያት አብ ቅድመና ኣምጺና ናይ ሕሳብ
ምውርራድ እንገብረላ ዕለት እያ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እቲ ኩሉ መዳያዊ ከቢድ መስዋእቲ ከፊልና ንፋሽሽቲዊ ስርዓት ደርጊ ምስ አወገድና፡ ህዝብና ቁሩብ መስተርሆ ከይረኸበ፡ ብቐጥታ ከይተፈልጦ አብ’ቲ ብድሕሪኡ ን30 ዓመት ዝአክል ዝቕጽል ዘሎ ናይ ርእሰ ፋሽሽቲ ኢሰያስን ስርዓቱን ዝሐሰመ መገዛእቲ’ዩ ተሳጋገሩ። እቲ ዝተአተወ መብጽዓታትን ብኹሉ ተጠሊሙ። ባህግታት ህዝብታትና ከም ንፋስ በኒኖም ተሪፎም። ህዝብና ኮነ
ተባሂሉ አብ ቀጻሊ ራዕድን ሽበራን ቀጻሊ ኩናትን ተማእዚኑ ክንብር ተገይሩ፡ ካብ ኩሉ ንነብሱ ፈሊጡ ንረብሕኡ ነጻ ኮይኑ ከይሓይስብ ጅሆ ተታሒዙ። ሃገርና ንህዝብታታ ናይ መሬት ሰኦል ኮይናቶም፡ ሃጽ ኢሎም ክጠፍኡ አብ ምሉእ ዓለም ተሰዲድና ፍሕ ኢልና ንርከብ አሎና። አብ ሃገርና እቲ መባእታዊ ሰባአዊ መሰላትን ክብሪታትን ተሓሪሙና፡ ተሰዲድና አብ ዓዲ ሃገር ሰብአዊ ክብርና ከም እንደገና ክንላለዮን ክኽበረልናን ንግንዘብ አሎና። ብአጋጣሚ እውን 20 ሰነ ዝኽሪ መዓልቲ ስደተኛታት ዓለም ዝኽብረሉ ዕለት’ዩ። ስለ ዝኾነት ብኽሪ
ክንዝክራን ክነኽብራን ይግባእ። ስደት ከም ጊዝያዊ መዕቆቢ እምበር ከም መሰረታዊ መፍትሒ ኮይኑ ከይውሰድ ነማሕጽን።
አብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ህዚቢ ንዓለም ከቢድ ጾር ወይ ዕዳ ኮይንዋ ከምዘሎ፡ ጋህድ ኮይኑ ዘሎ ሓቂ’ዩ። እዚ
ተረኽቦ’ዚ ናይ ፋሽሽቲዊ ስርዓት እሰያስ (ህግደፍ) ዘፍረዮ ፍርያት እኳ ይኹን እምበር፡ ንሕና እውን ከም ህዝቢ
ብእኩብ፡ ከም ዜጋታት ድማ ብውልቀ፡ አብ ምንታይ ዓይነት ሕመቕ ተሸኺልና ከም ዝጸናሕናን ከም ዘሎናን
ብልክዕ ዘርኢ ስእሊ’ዩ። አብ ከም’ዚ ናይ ሎሚ ክቡር ማዓልቲ ሰማእታትና ብንጹር ከየናሕሰና አስሚርናሉ
ክንሓልፍ ዝግባእ ሃገራውን ሰባአውን ግደታና እዩ፡ ዝብል ጽኑዕ ናይ ግንባርና ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር (ኤሃግ)
እምነትና እዩ። እዚ ክንብል ከሎና ግን ነቲ ከም ቁልዒ ብልጭ ክብል ዝጸንሐን ዘሎን ናይ ፖሎቲካዊ ቃልሲ
ምልክታትን እዚ ብሕጂ ብናህሪ ዝምዕብል ዘሎ ህዝብዊ ምልዕዓላትን አወንታዊ ምዕባለን ተቛናጺቡ ክርኤ
ማለትና ከምዘይኮነ፡ ንአንባቢና ብግቡእ ክርድአና ነተሓሳስብ። ሕራነናን ቁጠዐናን ግን ነቲ ብፋሽሽትዊ ስርዓት
ኢስያስ (ህገደፍ) ዘውርደልና ዘሎ ሕስመ መከራን ዝመጣጠን ብቑዕን ዝተዋሃሃደን ኣብ ጊዚኡ መልሰ ተግባር
ዝህብ፡ ንጸላኢና ከሕሞ ብዝኽእል መጥቃዕቲ ዘዕርፍ ብተግባር ዝተሰነየ ቃልሲ ብቕኑዕ አንፈትን ንጽር ዕላማን
ተማእዚኑ ዝኸይድ ሃገራዊ ሓይሊ ስጋብ ሕጂ ዘይምፍጣርና’ዩ።
ስለዚ ካብ ዘሎናዮ ኩነታት ዘውጽእ መፍትሒ ከም መተካእታ ከነቕምጥ፡ ሓሳብን ግብርን ዝራኸብሉ ናይ ቃልሲ
ባይታ ብምፍጣር አቢልና፡ አብ ዝተነጸረ ዕላማ ሪዕምና፡ ንንቡር ሰባአዊ ክብርናን መሰላትናን አብ ቦትኡ
ክንመልስ፡ ንሃገርና ድማ ከምቲ ንቡር ናይ ሃገር ምስሊ ሒዛ፡ ዜጋታታ ክብርታቶም ተዓቂቡ፡ ብሃገራዊ ቅዋም
ክትማሓደር አብዝግበር ዘሎ ህዝባዊ ቃልሲ ተቢዕናን ተወፊናን ክንቃለስ፡ እንደገና ሓሪናን ነቲ ቃልሲ አብ
ዝበረኸ ደረጃ ከነሳጋግሮ ቃልኪዳን ኣቲና ንምዕዋቱ ክንረባረብ ምሕጽታና ነቕርብ።
ሰማእታትና ነቲ ንሶም አብ ጊዚኦም ብዓቕሞም ክገብርዎ ዝግባእ ገይሮም ብጅግንነት ሐሊፎም እዮም። ዓመት
ከደ ዓመት መጸ ስም ሰማእታትና እናጸዋዕናን እናቆዘምናን አብ ፈቖዶ ጎደናታት ወጺእና ዓንገረር እንተበልና
እንመልሶ ነገር የለን፡፡ የግዳስ እቶም ሎሚ ብሂወት እንነብር ዘሎና ህዝባታታ፡ አብ ምንታይን አብ ከመይ
ኩነታትን ንርከብ አሎና? ስለምንታይ ከም ህዝቢ ክንጃጁ፡ ከም ሃገር ክንለምስ ተገይሩ? ንኹነታትና ንምቕያር
እንታይ ንገብር እሎና? ኢልና እንተ ሓሲብናን ተማራሚርናን እቲ መልሲ ርሑቕ ከይከድና፡ አብ ኢድና ከም
ዘሎ ከርእየና እዩ። ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ድማ አብ ከመይ ዝበለ ጽንኩር ኩነታትን ንዝኸፍኤ ሓደጋ
ተሳጢሕና ከም ዘሎና ባዕሉ ፈጢጡ ወጺኡ ዘሎ ነገር’ዩ። ስለዚ ንሕና ባዕላትና ከም ህዝቢ ሓላፍነት ተሰሚዑና፡
ነቲ ንዓመታት አብ እንግድዓና ተወጢሑ፡ ዘጽንተናን ዘልምስናን ታሪኽና ዝድውን ዘሎ ርእሰ ፋሽሽታዊ
ኢስያስን ስርዓቱን ንምውጋድ ከም ቀንዲ ዕዮ ገዛና ወሲዲና ምዑት ቃልሲ ከነካይድ ይግባና። እታ ንደልያ ሃገር
ከምቲ ህዝብታታ ዝድልይዎ ጌርና ክንሰርሓን ምዑት ምርብራብ ክንገብርን ዳግም መስዋእቲ ክንከፍልን ሕጂ
እውን ቁሩባት ኮና ክንርከብ ይህልወና። ስለዚ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ዝላዓለ ቀዳማይ ጸላኢና ኣነጺርና፡ ንምልጋሱ ከም
ቀዳማይ ዕላማና ሰሪዕና፡ ንዕኡ ዘትግብር ግብራዊ ስርሒት አብ ምፍጻም ኢና ክንወፍር ዘሎና። አበይን? ብናይ
መን ደገፍን? ምስመን ኮና? ዝብሉ ካልአዊ ነገራት ብቕድም መጺኦም ዕንቅፋት ክገብሩልና አይግባእን
አይምሕረልናን እውን። ከም ተልመደን ናይ ቃልሲ፡ አብ ዕንክሊል ናይ ጸላኢና ክንዘውር ካብ ምንባር ወጺእና፡
ተባዕ ስጉምቲ ብምውሳድ አብ ሓድሽ ናይ ድሕነትና ምዕራፍ ክንሰጋገር፡ ግዚኡ ሕጂ እዩ። ስለዚ ዕዮ ገዛና
ባዕላትና ብጽፈትን ብስሉጥን ከነተግብር ስለ በቒዕና እንተ ዘይኮይኑ፡ ዓለም ካብ ትጽብየና ነሕ እዋን ሓሊፉ እዩ።
ነብሱ ዝፈለጠ ሕብረተሰብ ረብሕኡ ብግብእ ስለ ዝፈልጥ፡ ብኡ መጠን ከአ ምስ ዓለም ክህልወናን ክንረኽቦን
ዝግባና ሐገዝን ክንሓትት የጸብቕልና እምበር አይኽፍእን። ዓለም ድጋፋ እትገብር ነቲ ኩናታትና ባዕላትና
ብኸመይ ተታሒዝናዮ ከም ዘሎና ምስ ትዕዘብ ጥራሕ እዩ።
ስለዚ ጸላኢና ውልቀ መላኺ ኢስያስን ስርዓትቱን (ህግደፍ) ካብ ፋሽሽታውን ጸረ ህዝብታትን ባህሪኦም
ተበጊሶም፡ ናይ ዓለም ሕጊ ጥሒሶም፡ አብ ልዕሊ ጭቁናት ህዝብታት ኢትዮጵያ ብሐፍሻ፡ አብ ልዕሊ ሐውን
እሙን መሐዛን ህዝቢ ትግራይ ድማ ብፍላይ፡ ብኹሉ ዝካአሎ ዓቕሙ ተጠቒሙ ሰራዊቱ አሰሊፉ ወራር አካይዱ
ኣሎ። አብዚ ናይ 8 ወርሐት ኩናት ዝካይድ ዘሎ ዘስካሕሕ ተግባራትን ናይ ኩናት ገበናትን ንማሕብረ ሰብ
ዓለም ኣስደሚሙን ኣገሪሙን ዘሎ ፍጻመ ኮይኑ ተረኺቡ አሎ። ንዓና ከም ህዝቢ ኤርትራ ከአ አብ ልዕሊ እቲ
ዝጸናሓና መሊሱ ተወሲኹና ጋዶ ረኽቢና፡ ነቲ አብ ሕሉፍ ታሪኽና ምእንቲ ሃገራዊ ነጻነትና ዝተኻየደ ቃልሲ
ምሳና ተሰሊፉ ዝተዋደቐ ብዕላምኡ ጽኑዕ ዝኾነ፡ ጅግና ህዝቢ ትግራይ ክጭፍጨፍን ክጸንትን አብ ትሕቲ ዝኾነ
ይኹን ምኽንያት ዘይንቕበሎ እዩ። ብአንጻሩ ምስ ውጹዕ ህዝቢ ትግራይ ተሰሊፍና ከምታ ናይ ቀድምና አንጻር
ናይ ሓባር ጸላኢና ፋሽሽታዊ ስርዓት ክንስለፍ ዝገብር ኩነታት ተፈጢሩ ከም ዘሎ ፈሊጥና፡ ነዚ መድርኽ
ዝጠልቦ ናይ አሰላልፋ ሓይልታት ምምዕራይ ክገብር ንህዝብናን ንተቃልስቲ ሐይልታትቱን ንጽውዕ። ነቶም ነዚ
መድርኽ’ዚ ብጉቡእ ተረዲኦም፡ ንህዝብና ነዚ መድርኽ ዝበቅዕ አሰላልፋ ክሕዝ አብ ቃልዕ ወጺኦም ብቐጻሊ
ዝጉስጉሱ ዘለው ህዝባዊ ምልዕዓላትን ናይ መድያ ትካላትን አብ መድያ ዝነጥፉ ባእታትን ንትባዓቶም እና
አሞግስና፡ ኣጆኾም ነቲ ሒዝክሞ ዘለኹም መንገዲ ብቕድምን ብድሕሪትን ኮይኑ ዘሰንዮ ሰፊሕ ህዝቢ ዝድግፎ
ከም ዘሎ፡ ግንባርና ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር (ኤሃግ) በዚ ኩቡር መዓልቲ ሰማእታትና ከነረጋግጸልኩም ንፈቱ፡።
ነቶም አብ ደምበ ተቓውሞ ኮንኩም ምስ ሰራዊትና እትብሉ ፖሎቲካዊ ውድባትን ውልቀ ባእታትን ከአ ናይ
መን ሰራዊት ነቶም ፋሽሽታዊ ኢሰያስ ዝለኻም ዝፍጽሙ፡ አብ ልዕሊ ውጹዕ ህዝቢ፡ ንሲቪል፡ ቆልዓ፡ ሰብይቲ
ብዝስካሕክሕ ክጭፍጭፉ ዝውዕሉስ ህዝብዊ ሰራዊት ክትብሉና፡ ክልተ ጊዜ ሕሰብሉ ንብለኩም። ጽባሕ ንግሆ
ኣብቲ ክልቲኡ ህዛብታት ዝፍጠር ቅርንሕንቲ መዘዙ ከቢድ ምዃኑ አቐዲምና ክንሕብረኩም ንፈቱ።
እንቶ ርእሰ ፋሽሽቲ እስያስ ጉጅልኡ ግን በቲ ዘካይድዎ ዘልው ናይ ኩናት ገበንን ጥሕሰት ሰብአዊ መስላትን
አብ ቤት ፍርዲ ማሕብረሰብ ዓለም ምቕራም ዘይተርፍ’ዩ። ናይ ሞቶም ጽላሎት ባዕሎም አብ ቅድሚኦ
ይርእይዋ ከም ዘሎው አጸቢቖም ይፈልጡ እዮም። ብቐንዱ ምስ መን ገጢሞም ከም ዘልው ስለ ዝፈልጡ አብ
ናይ መወዳእታ ጫፍ ናይቲ ጸድፊ ኮይኖም፡ ናይ ድሎ ከይትዕሎ ኩናት የካዱ ከምዘለው ነብሶም ነጊርዎም
አሎ። ስዕረቶምን ውድቀቶምን አብ ቀረባ ምዃኑ ዘይሰሐት’ዩ። ስለዚ ሕጂ እውን ከም ህዝቢ ከም ቀድምና እቲ
ዝድለ መስዋእቲ ከፊልና ናይ ዓወት ታሪኽ አብ መቐባር ርእሰ ፋሽሽቲ ኢሰያስን ስርዓቱን ክንደግም ንተዓጠቕ።
ዝኽሪን ክብሪን ሰማእታትና በዞም ሎሚ ብሂወት እንነብር ሰባት ጥራይ በይኑ ፈሊኻ ክዕበርን ክምዘንን ዘይካል’ዩ፡
እንታይ ድአ እቲ ቃልሲ ከመይ ኢሉ ጀሚሩ፡ አብቲ እዋንቲ ዝነብረ ኩነታትን ምስ ተጀመረ እውን እቲ ቃልሲ
ዘጋጥሞ ዝነበረ ፈተነታትን ስጋብዚ ሕጂ ዝቃላቐል ዘሎ፡ አብ ናይ ውድቀት ዓውዲ ጠንቀላዕላዕ ክንብል
ዝፈታተነና ምልክታትን ደሚርካ ክርአ ዘለዎ እዩ። ስለዚ ነቲ ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነት እታ ንሐንቲ ጊዜ
እትዕደል ህይወት ከይብቐቐ/ት ዝኸፍለትን ንእስነታ ዝገበረትን ስጋብ ሕጂ ሒጊግ እትብል ዘላ ወገንና፡ በዚ
ፋሽሽታዊ ስርዓት ኢሰያስ ን30 ዓመት ከባሳብሰና ዝጸንሐን ከምዚ ሎሚ ጠቕሊሉ ክዕሉቖና ዝገብሮ ዘሎ
ምዕልባጥን ቁንጭል አቢልኻ ሪኢኻ፡ ዝግለጽ ጉዳይ ከም ዘይኮነ ክፍለጥ ይግባእ። ኩቡር ታሪኽናን፡ ታሪኽ
ሰማእታትናን፡ አብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ጊዜ አብ ዋጋ ዕዳጋ ዘይአቱ፡ እንሕብነሉ ቅርሲ ንዩ። እቲ
መስተንክራዊን ናይ ሓርባኛነትን ጅግንነትን ታሪኽና ዓቂብና፡ እቲ ሕመቕና ድማ ሕማቕ ምዃኑ ፈሊጥና፡
ዝእረም አሪምና ተማሂርናሉ ንሐልፍ ኮይኑ፡ ንቕድም ዝጠመተ ናይ ምዕባለ ኣንፈት ተኸቲልና ናይ ወሎዶታት
ምቅብባል ተራ ከይዘንጋዕና ምስ እንዋጻእ ጥራሕ እዩ። እዚ ናይ ሎሚ ወለዶ ከአ እታ ብጽሒቱ ታሪኻዊ
ሓላፍነቱ ክዋጻእ ንጽውዕ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር (ኤሃግ) በዚ አጋጣሚ ነዚ ክቡር ዕለት መዓልቲ ሰማእታትንና ብኽብሪ እናዝከርና፡ ነቲ
ብሕጂ ዝጽበየና ዘሎ መስዋእቲ አንጻር ውልቀ መላኺ ኢሰያስን ስርዓቱ (ህግድፍ) ኩሉ ዝድለ ዋጋ ክኽፍል
ቅርብነቱ የረጋግጸ፡ በዚ አጋጣሚ ክቡር ዕለት’ዚ ንህዝቢ ኤርትራን ንፖሎቲካዊ ሕይልታቱን እንቛዕ
ኣብጽሓኩምን አብጻሐናን ይብል።
ውድቀት ንፋሽሽታዊ ስርዓት ኢሰያስ ( ህግድፍን) !
ሐድነትና ምስጢር ናይ ዓወትና !
ክብርን ዝኽሪን ንሰማእታትና !
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር (ኤሃግ)
ሰነ 20.2021


text:
ፓርቲ ናይ ኢትዮጵያ መላእ ሓድነትን ፓርትን መድረኽ ፈደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሓድነትን ቀዳም አብ አዲስ አበባ ንቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድ ደገፍ ንምሃብ ኣብ ዝተጸወዓ ሰልፊ ዝተኻየደ ናይ ቦምብ መጥቓዕቲ አውጊዞም።
መኢአድ እዛ ዕለት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት መዓልቲ እቶም ዝሞቱን ዕለት ሓድነትን ኮይና ክትዝከር’ያ ክብል ጻውዒት ኣቕሪቡ’ሎ።
ሰማያዊ ፓርቲ ብወገኑ ሉአላዊነት ኢትዮጵያን ምፍቃድ ህዝባን ብድልዱል ትካላት ምምስራት የድልይ’ዩ ኢሉ’ሎ።
ክልቲኦም ፓርቲታት ነዚ ዝገለጹ ሎሚ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ኮይኑ እቲ ተግባር አካይዳ ናይቶም ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ዘይጠዓሞም ወገናት ኣለው እቲ ዝተፈጸመ ተግባር’ውን ወልፊ ግብረ ሽበራ ዝሓዞም አካላት’ዮም ክብል’ውን መኢአድ አትሪሩ ብምንቃፍ ናብ መንግስቲ ሕቶታት አቕሪቡ’ሎ። አቶ ይልቃል ደሳለኝ ናይቲ ውድብ ሓላፊ ጉዳይ መንእሰያት’ዮም።
“እቲ ጸገም ቅድሚ ምፍጣሩ ስርሖም ብዝግባእ ዘይፈጸሙን ብሸለልትነቶም ንዝተፈጥረ ጸገም ጸጥታ ምክንያት ዝኾኑ ሓለፍቲ ጸጥታ መንግስቲ ዝጀመሮ ምርመራ አሓይሉ ክቅጽል ንሓትት።”
ብካልእ ወገን ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት እውን ተመሳሳሊ መግለጺ አውጺኡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መግለጺ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ምርጫ ማላዊ
ዋሽንግተን —  ማላዊ ድሕሪ ን 13 ኣዋርሕ ዝጸንሐ ከይዲ መረጻ ኣብ መወዳእታ ሓዱሽ ፕረዝዳንት ሸይማ። ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ ብዝተኻየደ ዳግመ መረጻ'ዩ መራሒ ተቃ፟ዋሚ ፓርቲ ዝኾኑ ላዛረስ ቻክዌራ ኣብ ስልጣን ንዝነበሩ ፕረዚደንት ፒተር ሙታሪካ ብ58 ሚእታዊ ዝሰዓርዎም።    እቲ ናይ መጀመርታ መረጻ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጉንበት 2019 ዝተኻየደ እንተነበረ ፤ፕረዝደንት ሙታሪካ ብዝጸበበ ድምጺ ከምዝተዓወቱ ብምግላጽ ቻክዌራ ድማ ካልኣይ ተባሂሎም እዮም ። እንተኾነ ግና ቻክዌራ በቲ ውጽኢት ብዘይምስምመዖም ናብ ሕገ መንግስታዊ ቤትፍርዲ ማላዊ ወሲዶሞ 'ዮም ። እቲ ቤት ፍርዲ ድማ ኣብ እዋን መረጽ ዘይሕጋዊ ኣካይዳታት ከምዝነበሩ ድሕሪ ምርግጋጽ ኣብ 2020 ወርሒ ለካቲት ክካየድ ወሲኑ እዩ።    ማላዊ ኣብ ኣፍሪካ ስሸፈጥ መረጻ ተተሓሒዙ ዳግመ መረጻ ፕረዝዳንት ዘካየደት ።ኣብ 2017 ኣብ ኬንያ ከምዝተኻየደ እቲ ርእሰዓንቀጽ የዘኻኽር።እቲ ኣብማላዊ ዝተኻየደ ዳግመ መረጻ ተገዛእነት ሕግን ትግባረ ዴሞክራሲን ዘርኣየ ክብሉ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ዩናይትድ ስቴትስ ማይክ ፓምፓዮ ኣድኒቆሞ'ዮም።    ''ህዝቢ ማላዊ ንላዛረስ ቻክዌራ ፕረዚዳንቱ ክኾኑ መሪጽዎም እዩ ።ኣብ ኣፍሪካ ዝተሸፈጠ መረጻ ብፍርድቤት ክስረዝን ኣብ ዳግመ መረጻ ተቃ፟ዋሚ ፓርቲ ከሸንፍን ንኻልኣይ ግዘ እዩ።እዚ ኣዚዩ ታሪኻዊ ለውጢ እዩ ንህዝቢ ማላዊ ኢሎም ።    ፕረዚደንት ቻክዌራ ቃለ መሓላ እንትፍጽሙ ከምዝበልዎ እዚ መረጻ ፍትሕን ዴሞክራስን ዝተረጋገጸሉ ክብሉ ገሊጾሞ እዮ። ወሲኾም ንባዕሎም ልዕሊ ሕጊ ከምዘየቀ፟ምጡን መርኣይኡ ድማ በቢ ዓመቱ ዘለዎም መጠን ውልቀ ሃፍቶም ንህዝቦም ዕላዊ ከምዝገብሩ፣ ኣብ ፓርላማ ሃገሮም ቀሪቦም ብዛዕባ ኣካይዳ ምምሕዳሮም ክሕተቱ ዝገብርን ከምኡውን ስልጣን ፕረዝዳንት ተቀኒሱ ዝተፈላለዩ    ትካላት ንፓርላማን ቢሮ ጸረግዕዝይናን ሓዊሱ ብዘይ ጸቅ፟ጢ ንክሰርሑ ባይታ ክተዓራረ ክሓትት እየ ኢሎም።    እቲ ረሰዓንቀጽ ኣብ መወዳእታ እዚ ማላዊ ናብ ዘሐሸ ዕብየት፤ተሓታትነት መንግስትን ነጻነትን ከተምርሕ ባይታ ዘመዓራረየ እዩ ኢሉ።


text:
መልእኽቲ ኣቦ መንበር ፈ/ሽ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲ ለውጢ ኣቶ ተስፋሚኪኤል ዮሃንስ
መልእኽቲ ኣቦ መንበር ፈ/ሽ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲ ለውጢ ኣቶ ተስፋሚኪኤል ዮሃንስ
ኣቦ መንበር ፈ/ሽ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብኣባልት ውሓዲለ ኣቢሉ ብዕለት 17 መጋቢት 2020 ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዘመሓላለፎ መልእክቲ ቃል ብቃሉ ከም’ዚ ዝስዕብ ነበረ።
ዝኸበርኩም ኣሓትን፡ ኣሕዋትን ኣባላት ውሓዲለ፡
ብሰንኪ ኣዝዩ ንዓለምና ኣብ ሻቅሎትን ዘሸግርን ኣእቲዋ ዝርክበ ብከላ ተመሓላልፊ ሕማም ኮሮና ቫይረስ፡ ኩላትና ኣብ ኣዝዩ ዘፍርሕ ኩነታት ከም ዘሎና’ዩ። ስለዚ ነዛ ሓጽር መልእኽቲ ክሰድድ ዘበገሰኒ፡ ዋላ ካልእ ክንገብሮ ዝካኣል እንተዘይ ሃልዩ፡ ድሃይ ሓድሕድ፡ሓልዮት ሓድሕድ ክንገብር ኣሎና ብሃላይ’የ። ኩሉ ብክኢላታት ዓለም ዝዋሃብ ዘሎ መምርሒ ከኣ፡ ንምክልኻል ሕማም ኮሮና ቫይረስ፡ ክንትክተል ናይ ግድን ይኸውን። ሂወትናን፡ ሂወት ስ/ቤትናን፡ ንሓድሕድና ኩሉ ዝካኣል ምትሕግጋዝ ክንገብር ይግባእ ኣሎና እብል። ካልእ ምርጫ’ውን የብልናን።
ኩልኻትኩም ብሰላም ክትህልዉ፡ከኣ ተስፋ እገብር።
ሓውኹም፡
ተስፋሚካኤል የሃንስ
እዛ ኣብ ላዕሊ ዘላ ሓጻር መልእክቲ ግን ከኣ ዓብይ ቁም ነገር ዘለዋ፡ ስሓቢትን ሓላፍነትውን መልእክቲ፡ ንዙሓት ኣባላት ውድብ፡ ካብኡ ሓሊፉ ንስድራ ቤት፡ ንፈተውትን መሓዙንትን ከባቢ ኣባላት ውድብ፡ ቀጺሉ ከኣ ገደብ ኣልቦ ንመላእ ሕብረተ ሰብ፡ ስድራ ቤት ኤርትራውያን ዝልሕም ብሓቂ እዋናዊ ሰብኣውን ሕልና ዘለዋ ልቦናዊ መልእኽቲ ምንባሩ ዘመክት ንኣባላት ዝተላእከት’ያ። ይኹን’ምበር ንሰናይ ሓሳብ ምስ ህዝብና ንምክፋል፡ ብኡ መሰረት ከኣ ኤርትራውያን ኣብ ዝሃልው ይሃልዉ ብዝተፈላልየ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ምስ ኣሕዋቶም ስድራ ቤቶም፡ ፈተወቶም መሓዙቶም መቃልስቶም ክራኸቡ ዝገበረ ምንጪ ሓሳብ’ዩ።
ምእንቲ’ዚ ከኣ ኣብ መላእ ዓለም ንዘሎ ህዝብና፡ ተኻፋሊ ናይ’ዚ ሰናይ ሓሳብ ክኸውን፡ ብግደኡ’ውን፡ ነቲ ድሮ ብዓብዩ ብኤርትራዊ ሓልዮት ኣብ መላእ ዓለም ተታሒዝዎ ተበግሶ ወሲዱ ዝዝርጋሕ ዘሎ ሓበሬታታት፡ እዚ’ውን ኣካሉ ንምዃን፡ ህዝብና ደሃይ ሓድሕዱ ክገብርን ምኽሪን ክረከብ፡ ምኽሪ ክህብን ክተባባዕን፡ዘክእል ምኳኑ ብምሕሳብ ንህዝብና ከነካፍሎ መሪጽና።
በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ከም’ቲ ሎሚ እቶም ሞያውያን፡ መራሕቲ ሃገራት ዝብልዎን ዝሕብርዎን ዝመኽርዎን ዘለዉ፡ ኩሉ ካብ ገዝኡ ጀሚሩ ኣብ መዓልታዊ ስርሑ፡ ርክቡ ማሕበራዊ ዝምድናታቱ ንዝገብሮ ጥንቃቐ ረብሓ ኩሉን፡ ካብ’ዚ ኩነታት ወጺኡን ድሒኑን ጥዑይ ሕብረተ ሰብ ቀጻልነት ክህልዎ ንምርግጋጽ ዝግበር ጻዕሪ ብምዃኑ፡ ኩልና ኣብ ዓዘቕቲ ኮሮና ቫይሩስ ጥሒልና ኣብ ጭንቀት ኣብ ዝነበርናሉ እዋን ኣቦ መንበር ፈ/ሽ ዘምጽኦ ሓሳብን ንዘርኣዮ ሓልዮት ንዝገበረልና ምኽርን ምትብባዕ ምኽሪ ሓድሕድ ሓልዮት ክምስገን ክምጎስን ከኣ ዘይግባእ ኣይኮነን።
ዜናን ሓበሬታን ውሓዲል
22 መጋቢት 2020


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎሚ 1500 እሱራት ካብ ምብራቃዊ ክፋል’ታ ሃገር ዝኾነ ክልል ሶማሌ ከምዝፈትሐ ተገሊጹ።
ንምፍታሕ’ቶም እሱራት ብዝምልከት ናይቲ ክልል ፕረዚደንት አማኻሪ ጉዳያት ሚድያን መንእሰያትን ቤት ጽሕፈት አቶ መሃመድ ቢላ ሓሰን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣረጋጊጾም ኣለው።
መንግስቲ ንተቃውሞ ንምግታእ ክብል አዋጅ ህጹጽ አዋጅ ድሕሪ ምእዋጅ ድሕሪ መዓልታት’ዩ እዞም እሱራት ዝተፈትሑ፡ እቶም 1500 እሱራት ትማሊ ዝተፈትሑ ፕረዚደንት’ቲ ክልል ሶማሌ ዓብዲ መሓመድ ዑመር ብዝሃብዎ ምሕረት Mኳኑ’ውን ተሓቢሩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኣብ መንግስቲ ኢህወዲግን ሰራዊት መከላኸሊን ርኡይ ቦታ ዝነበሮም መኮንናት ሎሚ ብተመሳሳሊ ካብ ቤት ማእሰርቲ ቃሊቲ ከምዝተፈትሑ ተፈሊጡ’ሎ።
ንልዕሊ ሸሞንተ ዓመታት ተአሲሮም ዝጸንሑ ሎሚ ካብ መንጎ ዝተፈትሑ ጀነራል ተፈራ ማሞ፡ጀነራል አሳምነው ጽጌ፡ በዓል ሞያ ምህንድስና መንግስቱ አበበ፡ ኮሎኔል ደምሰው አንተነህ፡ኮለኔል አበረ አሰፋ፡ ኮለኔል ሰሎሞን አሻግሬ፡ ሻለቃ መኮነን ወርቁ፡ ሻለቃ ምስክር ካሳ፡ ሻለቃ ምስጋናው ተሰማ፡ ኤንስፔክተር አመራር በያዙ፡ የሽዋስ መንገሻ፡ ዋና ሳጅን ጎበና በላይ፡ ሳጅን ይበልጣል ብርሃኑን ካልኦት ይርከብዎም።


text:
መገድና (ጸሎት) The Path (Prayer)
Artist: Congress MusicFactory
Produced By: Congress MusicFactory
Album: ትግርኛ We Worship You
ከምኡውን ክትሰምዑ ኢኹም ከምዚ ኢሉ፥ ብድሕሬኹም ከምዚ ዝብል ድምጺ “እዚኣ እያ እታ መገዲ፡ ብእኣ ተመላለሱ”። እዚ ድምጺ እዚ ኣብ ኣባይትናን ኣብ ሓዳርናን ይኹን። ኩሎም ኣሰብኡት ነዚ ድምጺ ክሰምዕዎ እደሊ እየ። ድምጺ ብድሕሬኹም ከምዚ እንዳበለ ዝመርሓኩም “እዚኣ እያ እታ መገዲ፡ ብእኣ ተመላለሱ”
ነዚ ድምጺ እዚ እስምዓዮ ኣብ ህይወተይ ኣብ ኩሉ ኣንጎሎታትን ኣብ ምንዳይን ናባኻ እንዳመጻእኩ ከለኹ። ንዝኾነ ሰብ ምርሒት ኣብ ዘየለወሉ “እዚኣ እያ እታ መገዲ፡ ብእኣ ተመላለሱ”። ንጹር ድምጺ ኣምላኽ ንሰምዕ ኢና፣ ንጹር፣ ትኽክለኛ፣ ብርሃን ኣብ ዘለዎ ወቕቲ። ከምዚ ድማ ንብል ዎ ኣምላኽ ኣዝዩ ትኩር ይኹን ኣብ ልብና ድማ ንጹር ይኹን። ብንጹርን ብሓይልን ከነለሊ ክእለት ሃበና፤ ኣብ መንጎ እቲ ናይ እግዚኣብሄር ዝኾነን ናይ እግዚኣብሄር ዘይኮነን ክንፈሊ፣ ነቲ ጽድቂ ዝኾነ ካብቲ ጽዩፍን ዘይቅዱስን ዝኾነ፡ ነቲ ካብ ሓቂ ዝኾነ ነቲ ካብ ሓሶት ዝኾነ ክንፈሊ። ብድሕሬና ኮይኑ ከምዚ ዝብል ድምጺ ክንሰምዕ ደርኸና “እዚኣ እያ እታ መገዲ፡ ብእኣ ተመላለሱ”።
ካብ ሰማይ ሓባሪ ኣንፈት ሃበና ንጹር መለኮታዊ ምርሒት ካብቲ ልዑል ናይ ስልጣን ቦታ ሃበና። ካብቲ ኣብዚ ፕላነት ዘሎ ድንግርግር ልዒሉ ዝበረኸ፡ ካብቲ ሓሶቱን ፍልስፍናኡን ልዒሉ ዝበረኸ፡ ካብቲ ጽያፍን ርኽሰትን ልዒሉ ዝበረኸ፡ “እዚኣ እያ እታ መገዲ፡ ብእኣ ተመላለሱ” ካብዚ ህሞት እዚ ተበጊሱ ክሳብ ፍጻመ ግዜ፡ ኣብ ኩሉ ኩነታት በቲ ብርቱዕ ሓይልኻ ከተምጽእ በቲ ምዱብ ሓይልኻ ናብ ምድሪ ከተምጽእ ኢኻ። ኣብ ማእከል እዚ ግና፡ ብቐጥታ ናብ ዙፋንካ ኣቢሉ ዝመርሕ ዘንጸባርቕ መገዲ ጽረገልና።
ኣብ ልብና ነዚ ድምጺ ኣብ ንሰምዓሉ ግዜ ኣእጋርና ኣብኡ ክንረግጽ እምነት ሃበና። “እዚኣ እያ እታ መገዲ፡ ብእኣ ተመላለሱ” ብእኣ ተመላለሱ፡ ብእኣ ተመላለሱ”


text:
ቅዱስነቶም ካብ ስኰፒየ ናብ ሮማ ኣብ ዝነቐሉላ ነፋሪት፡ ብሓቂ ኣብ ሰሜን መቀዶኒያ ናይ እናቴ ቅድስቲ ተረዛ ለወሃትን ርህራሄን ሓልዮትን ብተግባር ከምዝረአዩን፡ ደናግል ደቂ እናቴ ተረዛ ንዝተናዕቁን ድኻታትን ኣብ ምግልጋል ዝነብርኦ ልዕሉል ክብሪን፡ ዝተራኸብዎም ናይ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርካት ብሓቂ ናይ እግዚኣብሔር ሰባት ምዃኖምን ብዛዕባ ኣዋጅ ቅድስትና ካርዲናል ብፁዕ ስተፒናክ ዝምልከትን ዛዕባ ማዕርገ ድቁና ንደቀንስትዮም ዝብል ሓሳብ ዘጽንዕ ዘሎ ድርገት ዕዮታቱን ዝምልከት ካብ ጋዜጠይናታት ንዝቐረበሎም ሕቶ መልሲ ከምዝሃቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ርእሰ ዓንቀጽ ኣሰናዳኢ ኣድረያ ቶርኒየሊ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅድሱነቶም ድሕሪ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ግዚያዊ ሓላፊ ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ነቶም ጋዜጠይናታት ሕቶኦም ንቐቕርቡ ምስ ዓደሙ፡ ናይ ሰሜን መቀዶኒያ ኤም ኣር ቲ ናይ እተሰምየ ተለቪዥን ጣቢያ ጋዜጠይና ቢጋና ዝሀረቭስካ፥ ኣብ ቡልጋርያን ሰሜን መቀዶኒያ ዘካየድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ዓቢይ ጦብላሕታ ዝፈጠረሎም እንታይ እዩ እንክብላ ንዘቕረባሎም ሕቶ፥ ቡልጋርያ ናይ ኣሽሓት ዓመታት ታሪኽ ዘለዋ ሃገር እያ፡ ሰሜን መቀዶኒያ እውን ከም ምቛም ሃገር እውን እንተዘይኰነ ከም ሕዝቢ ናይ ኣሸሓት ዓመታት ታሪኽ ዘለዋ ሃገር እያ፡ ሰሜን መቀዶኒያ ንባህሊ ክርስትና ዓቢይ ኣፍልጦ እትህብ ጳውሎስ ዝሓለፈላ ሃገር እያ፡ … ቡልጋርያ ከም ሃገር ኣብ 1877 ዓ.ም. ብርቱዕ ቃልሲ ዘሕለፈት ክሳብ 200 ሺሕ ዝግመቱ ወትሃደራት ሩሲያ ዝሓለቕሉ፡ ካብ መንግስቲ ኦታማን ናጻ ወጺኣን ናጻ ሃገር ኰይና ከምዝቖመትን፡ መንነትና ንምርግጋጽ ዝሓልቕ ሕይወት ሰብን ዝፈስስ ደምን ዘኪሮም፡ ኣብ ቡልጋሪያ ኰነ ኣብ ሰሜን መቀዶኒያ ኦርቶዶክሳውያን ካቶሊካዋን ናይ ካልኦት ኣቢያተ ክርስቲያን ማሕበረሰብን ቤተ እስላምን ኣይሁድን፡ ኩሎም ብሰላም ተሰማሚዖም ክነብሩ ምርኣይ ክንደይ ደስ የብል። ሰዓቢ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብላጺ ዝዀነለን ሃገራት እውን ይኹና እቲ ውሑድ ካቶሊካውን ቤተ እስላምን ብሰላም ዝነብረለን ማሕበራዊ ስኒት ዝረኣየለን ሃገራት እያተን። ኣቲ ምክብባርን ብዘይ ኣድልዎ ናይ ኩሉ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክኽበር ክትርእይ ደስ ዘብል እዩ፡
ናይ ቡልጋርያ ኤን ቲቪ ጋዜጠይና ፐታስ ናነይ፡ ከም ሰብ እትረኽብዎ ሓይሊ ካብ ኣካል ድዩ መንፈስ? ንዝብል ሕቶ ክምልሰኡ እንከለዉ፡ ኩሉ ሓዲገ ኣብታ ዝርከበላ ሃገር ክርከብን ኣብ ውሽጣ ምእታውን እዩ ባህ ዝብለኒ፡ ዝረኽቦ ሓይለይ ካብ እግዚኣብሔር እዩ….
ኣብ መንጐ ካቶሊካዊት ኦርቶዶክሳዊትን ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ርክብ ሰናይ እዩ፡ ኩሎም ፓትሪያርክ ብሓቂ ናይ እግዚኣብሔር ሰባት እያቶም፡ ብርጠለመዎስ ቀዳማውን ኪሪል ካልኦት እውን ንምጥቃስ ይከኣል፡ ኣብ ቡልጋሪያ ዝተረኸብዎም ብፁዕ ወቅዱስ ነኦፊትን ኣብ መቀዶኒያ ኤሊያ ዳግማውን… ኩላትና ካባይ ጀሚርኩም ይብሉ ቅዱስነቶም ግድፈታት ኣሎና፡ … ኣብ መንጐ ቤተ ክርስቲያን ቀዳማይ ምግምማዕ ዝተበገሰ ኣብ መቀዶኒያ እዩ ስለዚህ ናይ ሮማ ጳጳስ ነዚ ክዕርይ ናብ መቀዶኒያ መጸ ክበሃል ይከኣል፡ ቅድስቲ ስላሴ ንጽልይ እንተድኣ ኰይንና ሰላም ከይተበሃሃልና ክንጽልዮ ብሓቂ ዝከኣል ኣይመስለንን፡ …. ነቲ ብዛዕባ ካርዲናል ስተፒናክ ዝምልከት ጉዳይ ምስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ሓባር ድርገት ክቐውም ከምዝገበሩን፡ ቅድስና ንኽእወጀሎም ዝቐረበ ሓሳብ ዘይዓሞቐ ጉዳይ ስለ ዝነበረ ክጸንሕ ከምዝሓተቱ እውን ሓቢሮም፡ እቲ ዘገድስ ሓቒ ምፍላጥ እዩ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና፡ እቲ ዘፍሓኒ ሓቂ ዘይኰነ ፍርዲ እግዚኣብሔር እዩ ኢሎም።
ኣብ ቡልጋርያ እቲ ጥንታዊ ባህሊ ዝዓቀበት ንሱ ኸኣ ደቀንስትዮ ዱቁና ምስ እትህብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ከምእተራኸቡን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ መሰረት ዝገበረ ድቁና ንደቀንስትዮ ኣብ ካቶሊካዊት ቤተ ርክስትያን ክህሉ ትደልዩ ዶ? ንዝብል ሕቶ እንክምልሱ፡ ነዚ ጉዳይ ዘጽንዕ ፍልዩ ድርገት ከምዘቖሙን እቲ ጉዳይ እውን ይጽናዕ ከምዘሎ ሓቢሮም።
ቅዱስ ኣቦና ካብቶም ጋዜጠይናታት ቅድሚ ምስንባቶም፥ ኣብ ቡልጋርያን ሰሜን መቀዶኒያን ዘካየድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ምልስ ቢሎም ብምሕሳብ፡ እቲ ኣዚዩ ልቦም ዝተንከፎም ቤተ መዘክር እናቴ ተረዛን፡ ህልው ዝካረኤን ምዃኑ ሓቢሮም፡ ብዘይ ውናኔን በዓል ቤታውነትን ንድኻታትን ንዝተናዕቁን ብደቂ እናቴ ተረዛ ክእለዩ ምርኣይ፡ እትህቦ እውን ኣይለኻ ቀርቢባ ሓልዮትካ ምግላጽ እውን ዓቢይ ጸጋ ከምዝዀነ ተስተውዕል፡ ኩሉ ክጸራረፍን፡ ናይ ፖለቲካ ኣካላት ጐረባብትን ኣብ ውሽጢ ኣባይቲ ስድራ ኩሉ ክጸራረፍ ትርእይ፡ እዚ ተጻራፋይ ባህሊ ብሰቂለ ሕልናውነት እዩ ዝስገር፡ ቤተ ክርስቲያን ኣደ ከምዝዀነት ምምስካርን ምንባርን የድሊ፡ ሰሜን መቀዶኒያ ዘደንቕ ውርሻ እናተ ተረዛ ዘለዋ ሃገር እያ ኢሎም።
ኣብ ቡልጋርያ ናይ መጀመርታ ቅዱስ ቁርባን ዝሰርዑሎም ሕጻናት ነታ ናይ መጀመሪያ ቅዱስ ቁርባን ዝተቐበሉላ ዕለት 8 ጥቅምቲ 1944 ዓ.ም. ክዝክሩ ከምዝገበሮም ድማ ገሊጾም፡ ኣብቶም 245 ናይ መጀመሪያ ቅዱስ ቁርባን ዝሰራዕኩሎም ሕጻናት ናይ ቤተ ክርስቲያን መጻኢ ከማዕድዉ ከምዝገበሮም ሓቢሮም።
(Andrea Tornielli)


text:
ወሃቢ ቃል ትካል ቀይሕ ወርሒ ሊብያ መሃመድ ኣል ሚስራቲ ትማሊ ሶኑይ ንግሆ ኣብ ገማግም ከተማ ሳዊያ ዝተሰባበረት ጀልባ ከምዝረኸቡ ብምሕባር ቁጽሪ ዝሞቱ ሰባት ክውስኽ ከምዝኽእል ይሕብር።
ንሶም ብተወሳኺ ሬሳ እቶም ስደተኛታት ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ዝርኸብ መንነቶም ንዘይተፈልጠ ሰባት ዝቕበርሉ መቓብር ከምዝተወስደ ሓቢሮም።
ሰበ ስልጣን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ብወገኖም ኣብ ዝሓለፈ ዓርብን ቀዳምን ልዕሊ 500 ስደተኛታት ኣብ ገማግም ባሕሪ ሳዊያ ከምዝደሓኑ ይገልጹ።
ናይ ኣውሮጳ ገማግም ባሕሪን ዶብ ኤጄንሲ ዝተባህለ ትካል ዳይሬክተር ፋብሪስ ለገሪ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ተበጊሶም ናብ ኣውሮጳ ማእከላይ ባሕሪ ብምቁጻር ኣብ ጉዕዞ ካብ ዝነበሩ ስደተኛታት 4,579 ምሟቶም ይገልጽ።
ብተወሳኺ ኣብ ሊብያ ዝርኸቡ ዕጡቓትን ኣባላት መንግስትን ካብቲ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ይጥቐሙ ኣለው። ትካላት ተማጓቲ ሰብኣዊ መሰላት ብወገኖም ኣብታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ስቕያት፡ ጾታዊ ዓመጽን ግዱድ ስራሕን ከምዝፍጸም ጭብጢ ከምዘለዎም ይገልጹ።
ሊብያ ድሕሪ ኣብ 2011 ዓ.ም ዝተላዕለ ኹናት ሓድሕድን ምቕታል ናይ ነዊሕ እዋን መራሒኣ መሃመድ ጋዳፊ ኣብታ ሃገር ብሰፊሑ ስርዓት ኣልቦነት ከምዝረኣ ይ’ውን ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ሓለዋ ባሕሪ ጣልያን ኣስታት 630 ዝኾኑ ስደተኛታት ሎሚ ሶሉስ ካብ ማያት ማእኸላይ ባሕሪ ምድሓኑ ሓቢሩ።
እቶም ስደተኛታት ብክልተ ጀላቡ ይጉዓዙ ከምዝነበሩ ዝሓበረ ሓለዋ ባሕሪ ታልያን ብዛዕባ ዝርዝር መንነት እቶም ስደተኛታት ሓበሬታ ኣይሓበን።


text:
ሚንስትር ሓበሬታ ደቡብ ሱዳን ማይክል ማኩዊ ኣሜሪካ፣ብሪጣንያን ኖርዌይን ንመስርሕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ተቖፃፂረነኦ ክብሉ ኸሲሶም።
ንሶም ትማሊ ረቡዕ ኣብ ጁባ ኣብዘስምዕዎ መደረ ወግዓዊ ሽማግለ ናይቲ ከይዲ ልዝብ ዝኾነ ኢጋድ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝተኻየደ ዝለዓለ መድረኽ ኣይመርሖን ዘሎ ኢሎም።
እቲ ኣጀንዳ ሃገራት ትሮይካን ብዝብል ዝፅውዓ ብኣሜሪካ፣ብሪጣንያን ኖርወይን ይዕብለል ኣሎ ኢሎም ኣለው።ብዛዕባ እዚ ካብ ሰበስልጣን ኢጋድ ርእይቶ ኣይተረኽበን።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪርን ጉጅለታት ዓመፅትን ኣብ ታሕሳስ 2013 ዓ.ም ግጭት ካብ ዝለዓል ኣስታት ኣርባዕተ ሚሊዮን ሰባት ተመዛቢሎምን ዝዓበየ ኽፋል እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ ህፁፅ ሰብኣዊ ቅልውላው ከምዝወደቐን ይፍለጥ።
ኢጋድ ኣብ ናይ ሽግግር መንግስቲ ኣርባዕተ ምኽትል ፕረዝደንትታት ክህልውን ገሊኦም መንግስታዊ መሓውራት ፈሪሶም ሓደሽቲ ከጣይሹን ኢጋድ ንዘቕርቦ ንድፊ መንግስቲ ኪር ኣይቕበሎም ኢሎም ኣለው።


text:
ኤርትራ ናይ ኩሎም ሃገራውያን ብሕገ መንግስታ ዝምእዝዘዙን ዝመሓደሩን ዝቕየዱን፡ ባህሊ ሕብረተሰብ ዘኽብሩን ዝዕቅቡን፡ ሓድነት ህዝባ ዘውሕሱን ተፋቒሮም ዝነብሩን፡ንህንጸታ ዝዕጠቑን ብተግባር ዝዋስኡን፡ ልዕሊ ኩሉ ንልዕላውነታ ዝከላኸሉን መስዋእቲ ዝኸፍሉን እያ። ሃገር ከም ሓደ ፍጥረት ንኽነብር ብዙሓት ህዋሳት ዘለዉዎ ክትምሰል ይከኣል። ካብዞም ህዋሳት ሓደ ምስ ዝሓምም ብመድሃኒት ትፍዉሶ። እንተ ሰሪሑሉ ሓውዩ ኣብ ንቡር ስርሑ ይምለስ፡፡ እንተዘይኮይነ ግን ንኻልኦት ህዋሳት ከይልክም ብመጥባሕቲ ይእለ። ሃገር ከኣ ልክዕ ኮምኡ እያ። ካብቶም ኣብኣ እንነብር ሰባት ንጥዕናኣን ሓድነታትን ልዕላውነታን ዘሕምም ምስ ዝርከብ እቲ ቀዳማይ መድሃኒት ካብ ዝንቡዕ ኣተሓሳስባ ምውጻእ (ምዕዶ፡ መጠንቀቕታ ተሓድሶ) ምሃብ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ግን ምርሓቑ'ዩ ናብ ካልኦት ከይተላብዔ።
ኣብዚ ቴክኖሎጂ ማዕቢሉሉ ዘሎ ዘመን ብኡ መልክዕ ስድነት (ፋሉልነት) ብብዝሒ ይርኤ። ቀይዲ ዘይብለን መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ውልቃዊ ረብሓን ጽልእን ዝተመስትረታ፡ ምስሊ ሃገራት ንምድዋን ዝተዋፈራ ቁጽረን ውሑድ ኣይኮናን። ኩልና ከም እንፈልጦ ሃገርና ኤርትራ ብኸምዚኤን ረብሕኤን ንምቕዳም ናይ ጸላእትና ዕሱባት ኮይነን ዝሰርሓ ፋሉላውያን መራኸቢ ብዙሃን ኣለዋ። እቶም ንዔን ዘካይዱ/ዳ ብውሑድ ክፊሊት ዶላራት ወይ ኢሮ ሃገር ሕንፍሽፍሽ ኣትዩዋ ክትርመስ ዘይግድሶም/ን፡ ንጅግንነት ኤርትራውያን ንምንእኣስ ምስ ቀተልቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝመጻደቓ ሙትሩሳት ኮይነን፡ እቲ ዝገርም ግን ኣብ ሜዳ ኤርትራ ምእንቲ ፍትሒ ህዝቢ ዝተቓለሱ/ሳ፡ ወለዶም ኣብ ፍትሓዊ ቃልሲ ኤርትራ ዝተሰውኡ፡ ዝሰንከሉ፡ ዝደኸሙ ከለዉ ኣንጻር ባዕላቶምን/ን፡ ዎለዶምን/ን ዝተቓለስሉ ዓላማን ተገቲርካ ናይዘን ወሽላኻት መርበብ ሓበሬታታት መሳሪሒ ምዃን ዘሕዝን እዩ። ኣብ ክንዲ ቃላት ሓርበኛታት ሰውራ ኤርትራ ምውራይን ምድናቕን፡ ቃላት ሕብሪ ዓይኒ ኤርትራውያን ኣይተበራሃናን በሃልቲ ምምጓስ። ኣብ ክንዲ ምስ ህዝብኻ ኣብ ህንጸት ሃገር ምስታፍ፡ ምስዛ ሬሳ ጸሓያ ዓሪቡ
ዘልኣለማዊ ጸልማት ዝተሸፈነት ህወሓት ናብ መቓብር ምጉዓዝ ምርጫ ሃሱሳት እንተኾይኑ፡ መቓብርኪን ኣይጽበብክን ንብል።
ኤርትራ ግን ናይቶም/እተን ምእንታኣ ዝስየፉን ዝከላኸሉን ዘልምዑን ሃገር እያ። ጫውጫውታ ከድዓትን ሃሱሳትን ኣብታ ክትኮነልና እንደልያ ኤርትራ ዘሕድሮ ስምብራት ባዶ (zero) ምኹኑ ምሕባር ኣገዳሲ እዩ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ንሃርና ክብትኑ ዝኽእሉ ኣመለኻኽታታት ክወገዱ ኣለዎም ክብሉ ዘስምዕዎ ጥንክር ዝበለ መደረን መተሓሳሰቢን ልሙድ ዝብሃል ኣይኮነን።ኣብ ቋንቋ ዝተመስረተ ፌደራሊዝምን ናይ ክልላት ኣመዳድባን ካብ ዝነቕፉ ወገናት ከምዚ ዓይነት ሪኢይቶ ክስማዕ ፀኒሑ እዩ።
ብደረጃ ሃገር-ለኸ ምስ ዝተፈላለዩ ኽፋላት ማሕበረሰብ ብዛዕባ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር እንትዛረቡ ናይ ዜጋታት ተዘዋዊሮም ናይ ምስራሕ መሰሎም ዘይኽበሩሎም ቦታታት ኣለው ኢሎም።
‘’ኣብ ገለ ገሊኡ ቦታታት ናይ ካሊእ ብሄር ተወላዲ ከም ፀላኢ ዝርኣየሉ፣ከም ንምምዝማዝ ዝመፀ ኣራዊት ዝርኣየሉ’’ዝበሉ ንሶም ብምስዓብ ‘’ኣብ ገለ ገሊኡ ቦታ ድማ ኣነ ጥራሕ እየ ክሰርሕ ዝኽእል ካሊእ ዋጋ የብሉን ዝብሉ ኣዕናዊ ኣመለኻኽታታት ክውገዱ ኣለዎ’’ኢሎም።
ፀቢብነት ኢሎም ኣብ ዝፀውዑዎምን ኣብ ካልኦት ሽግራትን ሃገራዊ ምርድዳእ ምፍጣር ከምዘድሊ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ሓቢሮም።ኣብ ሕገመንግስቲ ከምኡ እውን ኣብ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚ ምርድዳእ የድሊ እዩ ዝበሉ ንሶም እዚ ምርድዳእ እዚ ከይፍጠር ዕንቅፋት ንዝኾኑ ንምቅላስ እውን ኣብ ምርድዳእ ክነብፅሕ ኣለና ኢሎም።
ናይ ኪራይ ኣካቢነት ወኪላት ዝኾኑ ኣተሓሳስባታት ቀዳማይ ፀቢብነት፤ካልኣይ ትምክሕቲ ሳልሳይ ድማ ብሽፋን ሃይማኖት ዝካየድ ኣኽራሪነት እዮም።እዚኦም ንሃገርና ዝብትኑ ኣዕነውቲ ኣመለኻኽታት እዮም ኣብ ዝብል ምርድዳእ ክንፈጥ ኣለና ኢሎም።ንዝርዝሩ ይስምዑ።


text:
ኣብ ደቡብ ክልል ዞባ ኮንሶ ፍሉይ ወረዳ ኣሌን ብዝተፈጥረ ግጭት ካብ መንበሪኦምን ዝተመዛበሉ 20 ሽሕ ሰባት ሰብኣዊ ሓገዝ ክግበረሎም ሓቲቶም።
ሽሞም ከይግለፅ ዝሓተቱ እዞም ዜጋታት ኣብ ፀገምን ስቓይን ምውዳቖም ብምግላፅ ሓገዝ ክግበረሎም ሓቲቶም።ካብ መንበሪኦም ዝተመዛበሉ ነበርቲ ዞባ ኮንሶ ሩባ ሰጊሮም ኣብ ዞባ ደቡብ ኦሞ ወይጦ ኣብ ዝተባህለት ከተማ ኣዕቒቦም ከምዝርከቡ ገሊፆም።
በቲ ግጭት ብዝሒዝተመዛበሉ ሰባት ኣስታት 20,000 ከምዝበጽሕን ናይቲ ዞባ ናይ ሰላምን ፀጥታን ሓላፊ ኣቶ ሓሰን ገሊፆም።
ናይ ደቡብ ክልል ኮሚሽነር ስግኣት ሓደጋን ስራሕ ኣመራርሓ ኣቶ ጋንታ ጋሩማ ግጭት ንምርግጋእ ይስራሕ ከምዘሎን ሓገዝ ንምግባር ዝወረደ ጉድኣት ዘፅንዕ ሓደ ግብረ ሓይሊ ናብቲ ከባቢ ከምዝተልኣኸ ገሊፆም።
ኣብ መንጎ ዞባ ኮንሶን ፍሉይ ወረዳ ኣሌን ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ብሰንኪ ዘቑፀረ ግጭት ካብ ብክልቲኡ ወገን 16 ሰባት ከምዝሞቱ ሓለፍቲ ምምሕዳር ናይቶም ከባቢታት ገሊፆም ።
ብካልእ ወገን ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ዝተፈላለዩ ጣቢያታት ወረዳ ጉባ ዕጡቓት ነበርቲ እቲ ከባቢ ብቅድሚ ትማሊ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ኣምሓራብዝፈፀሙዎ መጥቓዕቲ ህይወት 14 ስቪላት ምጥፍኡን ካልኦት 6 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉን ዳይሬክተር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊመንግስቲ ኣምሓራ አቶ ግዛቸው ሙሉነህንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
እቶም ግዳያት ናይቲ መጥቓዕቲ ዓሌት ዒላማ ዝገበረ እዩ ኢሎም ኣለው።
ምኽትል ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት ፀጥታን ምምሕዳርን ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ ኣቶ ዓብዱልዓዚዝ መሓመድ ግን እቲ መጥቓዕቲ ብሄር መሰረት ዝገበረ ዘይኮነስ ምምላእ ዓብይ ግድብ ህዳሴ ተዛዚሙ ንዝተረኸበ ዓወት ዝዕንቅፉ ተለኣኣኽቲ ግብፅን ህወሓትን ዝፈፀምዎ መጥቓዕቲ እዩ ኢሎም ኣለው።


text:
ቻይና ወታደራት ቐጠር ገዲፎምዎ ናብ ዝወፁ ንኤርትራን ጅቡቲን ናብ ዘሰሓሕበን ዶብ ዓቀብቲ ሰላም ወታደራት ንምልኣኽ ድልየት ከምዘለዋ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ላዕለዋይ ዴፕሎማት ቻይና ኩዋንግ ወይሊን ሎማዕንቲ ዓርቢ ገሊፆም።ወታደራዊ ተራ ቻይና ኣብ ወፃኢ ሃገራት እናዓበየ ይኸይድ ኣሎ።
ንሶም ንአሶሴይትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ቻይና እንተድኣ ተሓቲታ ኣብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘሎ ምስሕሓብ ክትዓርቕ እያ ክብሉ ገሊፆም።
ቻይና ኣባላት ሰራዊታ ኣብዚ ወርሒ እዚ ናብ ጅቡቲ ልኢኻ’ላ።እዚ ኣብ ወፃኢ ሃገር ንፈለማ ግዜ ወታደራዊ መደብር ዝኸፈተትሉ ፍፃመ ኮይኑ’ሎ።
ኤርትራን ጅቡትን ኣብ 2010 ዓ.ም. ቶኽሲ ደው ንምባል ድሕሪ ምስምምዐን ቐጠር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ 450 ዓቀብቲ ሰላም ወታደራታ ካብ ኣሰሓሓቢ ከባቢ ጎቦ ዱመሪያ ስሒባ።
ኩዋንግ ወይሊን ብተወሳኺ ቻይና ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ጅቡቲን ብሰላም ክፍታሕ ተስፋ ኣለዋ ኢሎም ኣለው ።
ኣብታ ንእሸተይ ግን ስትራተጂያዊት ሃገረ ጅቡቲ ኣሜሪካ፣ፈረንሳ፣ብሪጣንያ፣ጃፓንን ካልኦትን ሃገራትን ወታደራዊ መደበር ኣለወን።ቻይና እዚ ናይ ጅቡቲ መደብራ ናይ ምክልኻል ተኽእሎታት ዘይብሉ ንሎጂስቲካዊ ዕላማ ጥራሕ ዝዓለመ ምኳኑ ክትገልጽ ምጽንሓ ይፍለጥ።


text:
Infographics
ሰኑይ 25 ጥቅምቲ 2021
-
-
ነሓሰ 25, 2021
Landing in Limbo 'Health' Final - Rough Cut
-
መጋቢት 15, 2021
ኢትዮጵያ: ትማሊ ሰንበት ክታበት ቫይረስ ኮሮና ምሃብ ጀሚራ
-
መስከረም 29, 2020
ኣብ ዙርያ ዓለም በዝሒ ሞት ኮቪድ-19 1 ሚልዮን በጺሑ
-
መጋቢት 15, 2020
ቀረብ ኣዋጅ ተሃድሶ ክፍሊ 508
-
ታሕሳስ 04, 2019
መንግስቲ ሱዳን ኣብቲ ትማሊ ሶሉስ ኣብ ፋብሪካ ማቶኔላ ዘጋጠመን 23 ሰባት ዝሞትሉ ባርዕ ሓዊ ዘበገሰ ነትጊ ንምጽራይ ምርመራ ክካየድ አዚዙ’ሎ
ብመሰረት ዝተረኽበ ፈላማይ ጸብጻብ ናይ ጋዝ ታንክ ተተኹሲ ነቲ ባርዕ ምፍጣሩ ተሓቢሩ’ሎ። ሓደ ካብ ሰራሕተኛታት’ቲ ትካል መሃመድ ከሃር “ እቲ ባርዕ ኣብ ዘጋጠመሉ እዋን ኣብ ጥቃ እቲ ፋብሪካ ኔርና። ንቁርሲ ወጺና ምንቕጥቓጥ መሬት ዝመስል ነገር ሰሚዕና። ሽዑ ናብቲ ፋብሪካ ክን ኣትው ፈቲና እንተኾነ ግን ኣይከ አልናን” ኢሎም። ሓደ አባል ፖሊስ ብወገኑ ነዳዲ ዝጸዓነት መኪና ኣቑሑት ኣብ ተራግፈሉ ዝነበረት እዋን ናይ ቴክኒክ ጸገም ከምዘጋጠመ ሓቢሮም ኣለው።
-
-
-
-
-


text:
Date: Sunday, 01 November 2020
ሓተታ: ምድልዳል ዞባዊ ሰላምን ምሕዝነትን
ቀዳም 31 ጥቅምቲ 2020
==================
ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብሰሪ መስሕብ ሓያላን ስትራተጂያውነቱ፡ ካብ ምብቃዕ ኤውሮጳዊ መግዛእቲ (መፋርቕ 20 ክፍለ-ዘመን) ጀሚሩ፡ ብኣዝዩ ኣዕናዊ ተሞኩሮ እዩ ሓሊፉ። ንስለ ግሎባዊ ስትራተጂ ርእሰ ሓያላን ተባሂሉ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተፈጸመ ዘይሕጋዊ ጎበጣን ዘስዓቦ ነዊሕ ሓርነታዊ ኲናትን፣ ናይ ዝሑል ኲናት ውጽኢት ውግእ ሶማልን ኢትዮጵያን፣ ግጭት ሰሜንን ደቡብን ሱዳን፥ ኲናት ሓድሕድን ሕንፍሽፍሽን ሶማል፣ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ንጃንዳ ወያነ ብምልኣኽ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝተሃቀነ ድፍረት፥ መርዛም ዓሌታዊ ፖለቲካ ወያነ፡ ዘስዓቦ ውሽጣዊ ምትፍናንን ህዝብታት ኢትዮጵያን ዘኸተሎ ዕጥቃዊን ፖለቲካዊን ተቓውሞ፣ ግብረ-ሸበራዊ መጥቃዕቲታት፣ ገለ ካብቲ ንልዕሊ ፍርቂ ዘመን ሰላምን ቅሳነትን ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓሚሱ፡ ወርቃዊ ግዜን ዕድላትን ህዝብታት’ዚ ዞባ ዘባኸነ ጉሉሕ ክስተታት እዩ።
ድሕሪ’ዚ ዘሕዝን ተሞኩሮን ከቢድ ስምብራቱን፡ ሎሚ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝመጸ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ተኣሳሲሩ፡ ናብ ሓድሽን ፍልይ ዝበለን ምዕራፍ ኣብ ምስግጋር ይርከብ። ሓደ ካብ ዓበይቲ መርኣያታት ናይዚ ሓድሽ ምዕራፍ’ዚ፡ ን20 ዓመታት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ኩነተ-ውግእን ተጻብኦን ኣኽቲሙ፡ ክልቲአን ሃገራት ናብ ሓድሽ ናይ ሰላምን ምሕዝነትን መድረኽ ክሰጋገራ ምብቅዐን እዩ። ዕዙዝነት ናይዚ ምዕባለ’ዚ፡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ኣብቲ ብባድመ ተመኽንዩ ዝተወልዐ ናይ 1998-2000 ኣዕናዊ ኲናት ዝደመይዎን ዝኸስርዎን ከይኣክል፡ እቲ ጉዳይ ኣብ መጋባኣያ ፍርዲ ቀሪቡ፡ ሕጋዊ መዕለቢ ምስ ተገብረሉ እውን፡ ካብ ሕጊ ንምህዳም፡ ጉጅለ ወያነ ብደገፍን ምትብባዕን ኣሸቀልቱ ዝቐጸሎ፡ ናይ ነዊሕ ዓመታት ተጻብኦን ሰንፈላል ግዜን ሰጊርካ ዝተበጽሐ ብምዃኑ እዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ድሕሪ’ቲ ብ9 ሓምለ 2018 ኣብ ኣስመራ ዝተኸተመ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት፡ እዚ ዕድል ወለዶታት ዘኽሰረ ብድሆታት ዞባና፡ ብቐንዱ ኣብ ዘመነ ዝሑል ኲናትን ድሕሪኡን፡ ብመገዲ መጋበርያ ስርዓታት ከባቢና ዝተሰርሓሉ ግሎባዊ ስትራተጂ ርእሰ ሓያላን ምዃኑ ጠቒሱ፡ ድሕሪ ነዊሕን ዘሕዘንን ምዕራፋት ታሪኽ፡ ዞባና ናብ ሓድሽ መድረኽ ዝሰጋገር ዘሎ፡ ብቐንዱ ሱር ናይቲ ሽግር ብፍሽለት ስለዘብቅዐን ኣብቶም ግዳይ ናይዚ ፖሊሲ’ዚ ዝኾኑ ህዝብታት ኩዂስኰስ ዝጸንሐ ንቕሓት እናበረኸ ስለዝመጸን ምዃኑ ሰፊሕ መረዳእታ ሂቡሉ ነይሩ።
ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ዝጸንሐ ኩነተ-ተጻብኦ ከኽትም ጥራይ ዘይኮነ፡ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ኩሉ መዳያት ዕብየት፡ ብሽርክነትን ተመላላእነትን ክሰርሓ፣ ዞባዊን ኣህጉራዊን ሰላምን ጸጥታን ንምውሓስ ብሓባር ክጽዕታ ምንቃደን ዘበሰረ’ዩ ነይሩ። እቲ ስምምዕ፡ ካብ ክልቲአን ሃገራት ሓሊፉ ዞባዊ ጽልዋኡ ቀሊል ኣይኮነን። ድሕሪ’ዚ ክልተኣዊ ስምምዕ’ዚ፡ መራሕቲ ሃገራት ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ኣብ ኣስመራ ተራኺቦም፡ ንኣጠቓላሊ ዞባዊ ምትሕብባር ስሉሳዊ ኣዋጅ ምኽታሞም ዝዝከር እዩ። እዚ ተበግሶ’ዚ፡ ኣብ ሰለስቲአን ሃገራት ከይተሓጽረ ንካልኦት ሃገራት ዞባና ክጽንብር ድማ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት፡ ኣብ መንጎ መራሕቲ መንግስታት እዚ ዞባ፡ ቀጻሊ ርክባትን ዕቱብ ምይይጥን ክካየደሉ ጸኒሑ ኣሎ።
ምስናይ ከቢድን መሪርን በሰላታት ዝሓለፈ ታሪኽ፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ረጊጽዎ ዘሎ ድርኩዂት ሓድሽ ምዕራፍ፡ ንህዝብታት ዞባና ክኸፍቶ ዝኽእል ዕድላት ሰፊሕ እዩ። እዚ ሸቶ’ዚ ክሰምር ድማ፡ ብዓቕልን ትዕግስቲን፡ ብሃናጺ ጽምዶን ስራሕን ክእለዩ ዝግብኦም ብድሆታት ከምዘለዉ ካብ ማንም ዝተኸወለ ኣይኮነን። ምኽንያቱ፡ እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ምዕባለ፡ “ንረብሓና ኣየገልግልን’ዩ” ብዝብል ቅማረ ዝተሰናበዱ ናይ ርሑቕ ሓይልታት፡ ቅድሚ ሕጂ ብዙሕ ሃሊኾም ከዐውትዎ ዘይክኣሉ ፍሹል ፖሊሲታት ዝፈጠሮ ጭንቀት ተደሚሩዎ፡ ናይ ምሕንኳል ተግባራቶም መጠኑ ነክዩ እምበር መሊኡ ኣየኽተመን። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት፡ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ገለ ውልቀ ሃገራትን ከም ሆላንድን ሽወደንን፡ በጭቕ ክብል ዝተሰምዐ ሒቕታት ሓደ ካብ ምልክትታቱ እዩ። ኣብ ውሽጢ ዞባና እውን እንተኾነ፡ በዚ ሓድሽ ለውጢ፡ Game-over! ተባሂሉ ዝወደቐ ጉጅለ ወያነ፡ “ዓሻስ ገበጣ ክሳብ ዝውዳእ ይጻወት” ከምዝበሃል፡ ክልል ትግራይ፡ ተቛዳሲት ናይዚ ተኸሲቱ ዘሎ ዞባዊ ለውጢን ምዕባለን ከይትኸውን ጅሆ ብምሓዝ፡ ግዳይ ንምግባራ፡ ኣብ ጸወታ ንድየት ምጽንሑ ርኡይ እዩ። እዚ ናይ ጻዕረ-ሞት ቁዘማን ምዕልባጥን ግን መንኰርኰር ታሪኽ ንድሕሪት ክመልስ ከምዘይክእል ብሩህ’ዩ።
ኣብ ከምዚ ዓይነት ናይ ምስግጋር መድረኽ፡ ህዝብታት ዞባና ዘለዎም መተካእታ ዘይርከቦ ምርጫ፡ ኣቓልቦኦም ናብ ትርኪ-ምርኪ ጉዳያት ከይተገዝዐ፡ ናብቲ ዝዓበየን ኣርባሒን ዕላማ ብምቁማት፡ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሓድሽ ናይ ሰላምን ምሕዝነትን ሃዋህው ብኹሉ መዳይ ምድልዳልን ምድንፋዕን ጥራይ እዩ። እዚ ዘሎ ምዕባለታት፡ በቲ ሒዙዎ ዘሎ ቅኑዕ ኣንፈት ዝያዳ ገስጊሱ፡ ራእይን ድሌትን ህዝብታት ዞባና ከስምር፡ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሰላማዊ ዝምድና ምሕያልን ምዕዛዝን ናይ ኩሎም መንግስታት ዞባና መድረኻዊ ተልእኾ እዩ። ሓቀኛ ባህጊ ህዝብታት ዞባና ክዕወትን ውሕስነት ክህልዎን፡ ብሓባራዊ ጻዕሪን ሜላን፡ ትርፍራፍ ውዱቕ ፖለቲካ እናቐረምና፡ ንዞባና ካብ ናይ ግጭትን ተጻብኦን ዞባ ናብ ዞባ ሰላምን ምትሕግጋዝን ናይ ምቕያር ዕማም፡ ብዝለዓለ ምትሕብባርን ትግሃትን ክንዋሳኣሉ የድሊ። ሃናጺ ጽምዶ ንድልዳለ ዞባዊ ሰላምን ምሕዝነትን!


text:
Category: ኣህጉራዊ ዜና
ገደብ ዕድመ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ናዕቢ ይፈጥር
Radio Erena: 26 September 2017 ኣብ ኡጋንዳ፣ ገደብ ዕድመ ፕረዚደንት ከዘራርብ ድሕሪ ምጽንሑ፣ ብዛዕባ'ቲ ጉዳይ ንምዝታይ ኣብ መንጎ ዝተኣከቡ ኣባላት ፓርላማ ባእስን ዕግርግርን ፈጢሩ። ኣባላት ፓርላማ ኡጋንዳ ብሰሉስ 26 [...]
ስዑዲ ዓረብ ደቂንስትዮ መኪና ክመርሓ ዝፈቅድ ሓድሽ ሕጊ ኣውጺኣ
Radio Erena: 28 September 2017 ስዑዲ ዓረብ ደቂንስትዮ መኪና ክመርሓ ዝፈቅድ ሓድሽ ሕጊ ኣውጺኣ። ብመሰረት እቲ ብትእዛዝ ንጉስ ሳልማን ዝወጸ ሓድሽ ኣዋጅ፣ ካብ ዝመጽእ ዘሎ ዓመት፣ ካብ ወርሒ ሰነ 2018 ኣትሒዙ፣ ደቂን [...]
ስዑዲ ዓረብ፣ ዝተሰነዐ ስእሊ ንጉስ ፈይሰል ዘለዎ ናይ ታሪኽ መምሃሪ መጻሕፍቲ የዛርብ
Radio Erena: 26 September 2017 ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዘዳለወቶ ናይ ታሪኽ መምሃሪ መጻሕፍቲ፣ ንጉስ ፈይሰል ምስ ሓደ ካብ ገጸ ባህሪ ፊልም ስታር ዎርስ ዝኾነ "ዮዳ" ኮፍ ኢሉ ዘርኢ ስእሊ ብጌጋ ምዝርግሑ ኣብታ ሃገር የዛርብ [...]
ሱዳን ንኢትዮጵያዊ ጀነራል ናይ ወተሃደራዊ ዓወት መዓርግ ሽልማት ሂባ
Radio Erena: 24 September 2017 መንግስቲ ሱዳን ንኢትዮጵያዊ ጀነራል ሳሞራ መሓመድ የኑስ፣ ናይ ላዕለዋይ ወተሃደራዊ ዓወት መዓርግ ሽልማት ከምዝሃበት ተገሊጹ። ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጀነራል ሳሞራ መሓመድ የኑስ ነቲ [...]
ሚኒስተር ፋይናንስ ዚምባብወ፣ ብዛዕባ ቤተሰብ ፕረዚደንት ሙጋቤ ዝገዝኡዎ ክቡር ንብረት ዝፈልጦ የብለይን ይብል
Radio Erena: 24 September 2017 ሚኒስተር ፋይናንስ ዚምባብወ፣ ብዛዕባ ቤተሰብ ፕረዚደንት ሙጋቤ ዝገዝኡዎ ክቡር ንብረት ዝፈልጦ ከምዘይብሉ ገሊጹ። እቲ ሚኒስተር ነዚ ዝገለጸ፣ በዓልቲ ቤት ሙጋቤ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝገዝኣቶ [...]
ኡጋንዳ፣ ምምሕያሽ ዕድመ ፕረዚደንት ኣብ ዘካትዓሉ ዘሎ እዋን፣ ፖሊስ ኣንጻሩ ንዝተወደበ ሰለማዊ ሰልፊ ኣጊዱ
Radio Erena: 22 September 2017 ፖለቲከኛታት ኡጋንዳ፣ ኣብ ቅዋም እታ ሃገር ሰፊሩ ንዘሎ ዕድመ ፕረዚደንት ምምሕያሽ ክግበረሉ ኣብ ዝብል ነጥቢ ይካታዓሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ፖሊስ እታ ሃገር ኣንጻር እቲ መደብ ክካየድ ዝተወ [...]
ሶማላውያን ስደተኛታት ካብ የመን ናብ ዓዶም ናይ ምምላስ መስርሕ ተጀሚሩ
Radio Erena: 21 September 2017 ኣብ የመን ዝርከቡ ሶማላውያን ስደተኛታት ናብ ዓዶም ናይ ምምላስ መስርሕ ከምዝተጀመረ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት - UNHCR ኣፍሊጡ። ብኵናት ኣብ እትሕመስ ዘላ የመን ልዕ [...]
ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ሃራረ፣ ስሙ ናብ ሮበርት ሙጋቤ ክቕየር’ዩ
Radio Erena: 21 September 2017 ኣብ ዚምባብዌ ብዕብየቱ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ሃራረ፣ ስሙ ናብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ሮበርት ሙጋበ ክቕየር ምዃኑ በዓል መዚ ኣቭየሽን እታ ሃገር ኣፍሊጡ። [...]
ቀጠር ካብ ብሪጣንያ 24 ነፈርቲ ውግኣት ንምሽማት ትሰማማዕ
Radio Erena: 19 September 2017 ምስ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ምትፍናን እትርከብ ቀጠር ካብ ብሪጣንያ 'ዮሮ ታይፉን' ዝዓይነተን 24 ነፈርቲ ውግእ ንምሽማት ስምምዕ ከምዝኸተመት ተሓቢሩ። ብሪጣንያ ኣቐዲማ'ውን ኣስ [...]
ደ.ሱዳን ንናጻ ምንቅስቓስ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ነጺጋቶ
Radio Erena: 17 September 2017 ህዝብታት ኣባል ሃገራት ኢጋድ፣ ብዘይቪዛ ክንቀሳቐሱ ዘፍቅድ እማመ፣ ደቡብ ሱዳን ከምዝነጸገቶ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ። በይናዊ በዓል ስልጣን ንምዕባለ ማለት ኢጋድ፣ ንጽላታት [...]


text:
Radio Erena: 14 July 2020
የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ኣብ ኤርትራ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝጸንሑሉ እዋን፣ ከም ሰለይቲ ወተሃደራት ከምዝረኣዩ፣ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ገሊጾም።
እቶም ኣብዚ ቀረባ እዋን ናብ ዓዶም ዝተፋነዉ ገፈፍቲ ዓሳ ምስ ማዕከናት ዜና ሃገሮም ኣብ ዘካየዱዎ ቃለመጠይቕ፣ ሓለዋ ባሕሪ ኤርትራ ብሓይሊ ብረት ኮብኪቦም ናብ ቤት ማእሰርቲ ድሕሪ ምድጓኖም፣ ከም ሰለይቲ ወተሃደራት መርመራ ከምዘካየዱሎም ገሊጾም።
መንግስቲ ኤርትራ ክሊ ማይ ጥሒሶም ምብባል፣ በብእዋኑ ዝሕዞም የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ፣ ንኣዋርሕ ድሕሪ ምድጓን፣ ንብረቶም ሃጊሩ ናብ ሃገሮም ከምሰዶም ክሕበር ጸኒሑ’ዩ።
ዶባት ክሊ ማያት ኤርትራን የመንን ብኣህጉራዊ ሕጊ ዝተዳነየ እኳ እንተኾነ፣ ገለ ባህላውያን ገፈፍቲ ዓሳ ንጹር ስእሊ ከምዘይብሎም እቶም ካልኦት ከኣ፣ ኣብ ኣህጉራዊ ክሊ ማይ እንከለዉ፣ ብሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ከምዝተታሕዙ እዮም ዝኸሱ።
እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ፣ ንገዛእ ዜጋታቱ እኳ ኣብ ገማግም ባሕሪ ዓሳ ክገፉ ከልኪሉ ከምዘሎ ብኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ክሕበር ጸኒሑ ኣሎ።
ብፍላይ እቲ ዕለታዊ መነባብሮኡ ብምግፋፍ ዓሳ ዝነባበር ህዝቢ ኤርትራ፣ ብሰንኪ’ዚ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ህዝቡ ኣጽኒዑዎ ዘሎ ዘይተኣወጀ ሕጊ፣ ህዝቢ’ቲ ከባቢ ንጥሜት ተቓሊዑ ከምዘሎ በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።


text:
Radio Erena: 25 April 2018
ህንዲን ኤርትራን ኣብ ዲፕሎማስያዊ መደያት ዘለወን ርክባት ንምዕባዩ ዘኽእለን መዘክር ከምዝኸተማ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ነቲ ስምምዕ፣ ብወገን ህንዲ፣ ጸሓፊ ቁጠባዊ ዝምድናታት ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ቲ.ኤስ. ቲሩሙርትን ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ህንዲ ኣቶ ኣለም ጸሃየን ‘ዮም ብ20 ሚያዝያ፣ ኣብ ከተማ ደልሂ ከቲሞም።
መግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ህንዲ ከምዝሕብሮ፣ ህንዲ ንኤርትራ ኣብ ትምህርቲ፣ ንግዲ፣ ሕርሻ፣ ናይ መግቢ ረድኤትን ካልእ ሓገዛትን ከተበርክት ጸኒሓ’ያ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ዲፕሎማስያዊ ርክባት እዘን ክልተ ሃገራት ንምዕባዩ፣ ህንዲ ናብ ኤርትራ ቀዋሚ ኣምባሳደር ንምልኣኽ ትዳሎ ኣላ።
ህንዲ፣ ኤርትራ ኣብ እትርከበን 18 ሃገራት ኣፍሪቃ ኤምባሲታት ንኽፋት መደብ ከምዘለዋ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ህንዲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ምግላጹ ይዝከር።
እታ ሃገር፣ ብድምር ኣብ 44 ሃገራት ኣፍሪቃ ኤምባሲታት ክህልዋ ትሰርሓሉ ዘላ ምኽንያት፣ ነቲ ቻይና ኣስፋሕፊሓትሉ ዘላ ቁጠባዊ ሕዛእቲ ኣፍሪቃ ንምሽማው ምዃኑ ይግለጽ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ቀዋሚ ኣምባሳደር ህንዲ ኣብ ሱዳንን ተንቀሳቐሳ ኣምባሳደር ህንዲ ኣብ ኤርትራን ራቪንድራ ጀይስዋል ሃገሩ ምስ ሱዳን ዘለዋ ቁጠባዊ ዝምድናታት ንምዕባይ ብዛዕባ ዘሎ ተኽእሎ ብዝምልከት ምስ ሚኒስትር ኢንዱስቱሪ ሱዳን ዶ/ር ሙሳ መሓመድ ካራማ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ከምዝተዘራረበ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ህንዲ ይጠቕስ።
=======================


text:
Radio Erena: 05 September 2017
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ሓደስቲ ደርፍታት ንዝሓዘት ሓዳስ ኣልቡም ናይቲ ብቴዲ ኣፍሮ ዝፍለጥ ህቡብ ድምጻዊ እታ ሃገር ቴድሮስ ካሳሁን ብወግዒ ከይዝርጋሕ ከምዝኸልከሎ ቢቢሲ ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሩ።
እታ 15 ደርፍታት ዝሓዘት ሓዳስ ኣልቡም ቴዲ ኣፍሮ ናብ ዕዳጋ ንኽትዝርጋሕ ወግዓዊ መመረቕታ ንኽግበረላ ኣብ ሓደ ሆቴል ምቅርራባት ምስ ተወድአ፣ ፖሊስ ኢትዮጵያ ኣቐዲሞም ብምምጻእ ነቲ መደብ ከምዝሰረዝዎ ወኪል ቢቢሲ ካብታ ሃገር ገሊጹ።
ኣካያዲ ስራሕ ቴዲ ኣፍሮ፣ ንቢቢሲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብዛዕባ ምስራዝ እቲ መደብ ይኹን ምኽልካል እታ ኣልቡም ብዝምልከት ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተዋህቦም ወግዓዊ መግለጺ ከምዘየለ ኣፍሊጡ።
እታ ኣልቡም ኣብ ወርሒ ግንቦት ናብ ዕዳጋ ድሕሪ ምቕልቃላ፣ ኣብቲ ብብዝሒ ዝተሸጠሉ ቁጽሪ ብደረጃ ዓለም ዝወሃቦ መስርዕ ቢልቦርድ፣ (Billboard World Albums chart ) ንኣስታት ሓደ ሰሙን ዝኸውን ቀዳማይ ቦታ ሒዛ ምንባራ ይዝከር።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት እታ ሃገር ኣብ 11 መስከረም ክካየድ ተወጢኑ ንዝነበረ ምርኢት ቴዲ ኣፍሮ’ውን ሰሪዝዎ ከምዘሎ ጸብጻብ ቢቢሲ ብተወሳኺ የመልክት።
======================


text:
ኣብ ዝኽሪ ቀዳማይ ዓመት እቲ ሰብኣዊ ሕውነት ዘርእስቱ ብር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ብናይ ምስሪ መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ኣል ጣይብ ኣብ ዳቢ ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ተኸቲሙ ወግዓዊ ዝዀነ ናይ ሓባር ሰነድ ምኽንያት ካቶሊካዊ ስልጣነ እተሰምየ ናይ ኢየሱሳውያን ማሕበር ክልተ ሰሙናዊ መጽሔት ነታ ናይታ ሰነድ ቅዉም ሓሳብ መሰረት ዝገበረ ኣብቲ ናይቲ መጽሔት ድር ገጽ ናይ ገዛእ ርእሱ ዝኸኣለ ፍሉይ ኣተኵሮ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘውጽኦ ጽሑፍ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ሚገል ኣንገል እይሶ ጕይክሶት ዝደረስዎ መቕድም ዘሳዀዐ ጽሑፍ ንንባብ ከምዘብቀዔ ክፍለጥ እንከሎ፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ኣብ ኣቡ ዳቢ ዝተፈረመ ሰነድ ነቲ እንነብረሉ ዘሎና ዝተመሰቓቐለ ዳርጋ ኣቡቀለምሲስ ክትብሎ እውን ዝክኣል እዋን ንምብዳህ ዘብቅዕ ጭቡጥን ብብርቱዕን ኪደት እዩ ዝብል ጽሑፍ ሰፊሩ ከምዘሎን፡ እቲ ሰነድ ዘመላኽቶ ሕውነት ዘይጭበጥ መጸናንዒ ኣብ ዝዀነ ረቒቕ ሓሳብ ኣስተንፍሶ ዝገበረ ዘይኰነስ፡ ንናይ ሓባር ናብራ ምቹእ ባይታ ዝፈጥር ትግቡር ክገብሮ ዝኽእል መምዘኒ እዩ፡ ስለዚህ ብህጹጽ ፖለቲካዊ መምዘኒ ክኽውን ይሓትት፡ ነዚ ሓሙሽተ ክፍልታት ዘለዎ ኣብቲ ናይ ኢየሱሳውያን መጽሔት ድረ ገጽ ፍሉይ ኣተኵሮ ክግበረሎም ዝግባእ ቃላት ኣብ ዝብል ገጽ ናይ መቕድም ጽሑፍ ዘንበሩ ካርዲናል እዩሶ ጉይክሶት እቲ ሰነድ ዘንብሮም ክብርታት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ናይ ዝዓይን ዘነቓቕሕን ዓለም ሓቆፍ ሽማግለ ሰብኣዊ ሕውነት ኣቦ መንበር ከምዝዀኑ ዝዝከር ኰይኑ፥
ናይ ቤተ ክርስቲያን ህርኩት ጻዕሪ ንዘተ ኣናስራዊ ተልእዀ እዩ
ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ኣብ ናይ ሓባር ዘተ ጉዕዞ ኣቡ ዳቢ ፍሉይ ቦታ ዝሓዘ እዩ፡ ነቲ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዝካየድ ናይ ሓባር ዘተ ጥልቃውነት ክህልዎ ዝድርኽ መስተማዕዶት ዘርእይ ሓድሽ መስኰት ዝኸፈተ እዩ፡ እዚ ኸኣ ናይ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ውሳኔታት ካብ ዝዀነ Nostra Aetate - ዘለናዮ ዘመንን Dignitatis Humanae - ሰብኣዊ ክብሪ ኣብ ዘርእስቱ ውሳኔታት ዘመልክትዎ ቅዉም ሓሳብ ዝቖመን በቶም ውሳኔታት መሰረት ኣብ ዝተበገሱ ዓለም ሓቆፍ ምእንቲ ሰላምን ፍትሕን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር መዓልቲ ጸሎት ኣብ ኣሲዚን ዝጸንዔ ምዃኑ ኣብሪሆም፡ ዝተፈላለያ ኵለን ሃይማኖታት ናይ ሓቂ መንፍሳውያን ነጋድያን ናይ ሰላም ነጋድያን ከምዝዀና ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዘበገስዎን በነዲክቶስ መበል 16 ዘቐጸልዎን ሎሚ እውን ብር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝቕጽል ዘሎ ናይ ኣሲዚ መንፈስ ኣሰር ዝገበረ ሰነድ እዩ እንክብሉ ኣብቲ ዝደረስዎ መቕድም የመላኽቱ።
ብሓባር ሓድሽ መጻኢ ንምሕናጽ ተኸኣሊ እዩ
እቲ ሰነድ ካብ ካቶሊካውን ሃይማኖት ምስልምናን ዓውዲ ኣስተንትኖ ዝተወልደ እውን እንተዀነ ዘቃልሖም ክብርታት ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ኵለን ሃይማኖታት ናይ ሓባር ርቛሒ እዩ፡ … ንምትግባሩ ናይ ኵለን ሃይማኖታትን ሰዓብትን ሰብ ጽቡቕ ድላይን ህርኵት ጻዕሪ ይሓትት።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብቲ ካብ ዕለት 19 ክሳብ ዕለት 26 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ኣብ ታይላንድን ጃፓንን ኣብ ዘካየድዎ መበል 32 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻ ኣብ ታይላንድ ንናይ ቡድሃ ሃይማኖት መንፈሳዊ ልዑል ፓትሪያርክ ኣብ ቤተ መቕደስ ዋት ራትቻቦፊት ሳቲት ማሓ ሲማራን ተረኺቦም ነቲ ሰነድ ከም ገጸ በረኸት ዘቕረቡሎም ብዘይ ምኽንያት ኣይነበረን፡ ኵለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ብሓባር ኣብቲ ኣዚዩ ዝተገማምዔ ዓለም ናይ ሕውነትን ምርድዳእን ናይ ምርኻብን ባህሊ ንምቛ ኣብ ዝግበር ናይ ሓባር ጉዕዞ ግደአን ከበርክታ ዝምዕድ እዩ፡ ኣብ ጃፓን ኣብ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ እውን ናይ ርህራሀ ባህሊ ክተባባዕ እንክብሉ ጻውዒት ከምዘቕረቡን ብፁዕነቶም ዘኪሮም፡ እቲ ሰነድ ንዅለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዝምልከት እዩ ኢሎም።
ካርዲናል ጉይክሶት ዝደረስዎ መቕድም፥ እቲ ናይቲ ናይ ውሳኔ ሰነድ ጽሑፍ፡ እቲ ኣብ መንጐ ሰዓብቲ ክርስትናን ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልማን ዘሎ ርክብ ክንየው ንዅሎም ኣብ መንጐ እቶም እግዚኣብሔር ፈጣሪ ኵሉ ቢሎም ንዝኣምኑን ሓድ ሕዳዊ ሌላን ኣብ መንጐኦም ምትሕብባርን ዝፋቐሩ ኣሕዋት ኰይኖም ንኽነብሩ ዘተባብዕ እዩ እንክብሉ ይዛዝሙ።


text:
ጀርመን፡ ካብ ሩስያ ብቐጥታ ባህርያዊ ጋዝ ንምዕዳግ ኣብ እትሰርሖ ዘላ ነዊሕ መስመር “ኣብ መንጎ ክልተ ኣዕሩኽ ዘሎ” ፍልልይ ክብሉ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ኣብቲ ምስ መዛንኦም ቀዳመይቲ ሚንስተር ጀርመን ኣንገላ ማርከል ዝገበሩዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ተዛሪቦም።
ጀርመን፡ ካብ ሩስያ ባህርያዊ ጋዛ ብምዕዳግ፡ ኣስታት 11 ቢልዮን ዶላር ዝወደአ ቱቦ ንምስራሕ ኣብ ኣጋ-ምምዛም ትርከብ። እዚ መደብ’ዚ ድሕሪ ምፍጻሙ፡ ዩክሬን ትረኽቦ ዝነበረት ናይ መሰጋገሪ ግብሪ ክተርፍ ብምዃኑ፡ ኣብ ቁጠባ’ታ ሃገር ከቢድ ሃስያ ከየውርድ ስግኣት ኣሎ። እታ መሓዛ ኣሜሪካን ምዕራብን ዝዀነት ዩክረይን ኣምሳያኣ ከይትህሰ ብወገን ምዕራብ ከቢድ ሻቕሎት ደኣ ይሃሉ እምበር፡ ጀርመን ግን ናይ ረብሓ ርክብ ደኣ’ምበር ንሩስያ መሓዛኣ ከም ዘይትርእያን መስመር ዝምድና ከም ዘይትልውጥን ትገልጽ ኣላ።
ምስ ጀርመን ኣብ ዝተሓሓዝ ካልእ ዜና፡ ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ’ታ ሃገር ብዘጋጠመ ብርቱዕ ዝናብ፡ 100 ሰባት ክሞቱ ከለዉ፡ ካልኦት 1,300 ድማ ገና ደሃዮም ከም ዘይተረኽበ፡ ኣገልግሎት ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ። ሰብ-መዚ ሜትሮሎጂ ጀርመን፡ ኣብ ገሊኡ ቦታታት፡ ንዝሓለፈ 100 ዓመት ተራእዩ ዘይፈልጥ መጠን ዝናብ ምህራሙ ገሊጾም።


text:
እቲ 215 ኪሎ ሜተር ርሕቐት ዝሸፈነ ካብ ግሪፐል ናብ ኣንገር ዝተጓዕዘ ሳልሳይ መድረኽ ዙር ፈረንሳ ብዓወት ኣባል ኣፍሪቃዊት ክለብ ዳይመንሽን ዳታ ማርክ ካቨንዲሽ ተዛዚሙ።
ካቨንዲሽ ኣብቲ ኣዝዩ ህልኽ ዝመልኦ ዝተኻየደ ቮላታ ብኣዝዩ ጸቢብ ፍልልይ ንጀርመናዊ ኣባል ክለብ ሎቶ ኣንድረ ግሪፐልን ፈረንሳዊ ኣባል ክለብ ዳይረክ ኤነርጂ ብርያን ኮኾርድ መሪሑ ዳግማይ ዓወት ኣብ ዙር ፈረንሳ 2016 ተጎናጺፉ።
እዚ ኣብ ቅጽበታዊ ውድድር ኣዝዩ ጸቢብ ፍልልይ ስለዝነበሮ: ደያኑ ፎቶ ፊኒሽ (Photo Finish) ዝተባህለ መሳርሒ ተጠቒሞም እዮም ዕውት ከለልዩ ክኢሎም። ኣቐዲሙ ካልኣይ ኮይኑ ዝተዓወት ጀርመናዊ ኣንድረ ግሪፐል ዝተዓወተ መሲልዎ ጽምብል ኣካይዱ ነይሩ። እንተኾነ እቲ ንመስመር ፍጻመ መን ቀዲሙ ረገጸ ብደቂቕ ዘርኢ ተክኖሎጂ ፎቶ ፊኒሽ ፡ ዓወት ካቨንዲሽ ምዃኑ ንደያኑ ብምርግጋጹ: ሓጎስ ግሪፐል ነዊሕ ኣይቀጸለን።
ኣፍሪቃዊት ክለብ ዳይመንሽን ዳታ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ዳንኤል ተኽለሃይማኖትን ናትናኤል ብርሃነን ዝርከብዎ ክትኸውን እንከላ፤ ካቨንዲሽ ድሕሪቲ ዘመዝገቦ ዓወት ኣብ ዝ ሃቦ ሓበሬታ እቲ ውጽኢት ናይ ሓባር ስራሕ ዝደረኾ ምንባሩ ገሊጹ።
እዚ ካቨንዲሽ ሎሚ ዘመዝገቦ ዓወት ብሓፈሻ ንመበል 28 ግዜ ዝሓፈሶ ኮይኑዩ ተጠቒሱ።
ኣብ ውህሉል ነጥቢ ስሎቫክያዊ ፒተር ሳጋን ይመርሕ ኣሎ። በዚ ድማ ክሳብ ሕጂ ብጫ ማልያ ካብ ዝባኑ ከይወረደት: ኣብ ዝቕጽል ውድድር ምስኡ ክትጎዓዝያ።


text:
ኣብቲ ሚኒስትሪ ብእኩብ ከይወጹ ተታሒዞም ካብ ዘለዉ ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና፣ ኣብዚ ቀረባ ናብቲ ትካል ዝተመደበት ጓል ንፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኤልሳ ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ከምእትርከቦም’ውን ተረጋጊጹ ኣሎ።
ንጋዜጠኛ ኣስመላሽ ኣብርሃ ድማ ብሓይሊ ብረት ብምግዳድ፣ ናይ ፖለቲካን ናይ ስግረ ዶብ እሱራትን ክፍትሑ ምዃኖም ቅዋም ድማ ክትግብር ምዃኑን ዝገልጽ ሓጺር መልእኽቲ ብቴሌቪዥን ከምዘመሓላልፍ ድሕሪ ምግባር’ዩ ፈነወ ቴሌቪዥን ኤርትራ ናብ ውስጢ ዓዲ ደው ኢሉ ዘሎ።
እቲ ኩነታት ንጹር እኳ እንተዘይኮነ፣ ሓያሎ ኣባላት እቲ ሚኒስትሪ ዜና ግና ፈተነ ዕልዋ’ዩ ዝብል ግምታት ሂቦም ኣለዉ።
ነቲ ስርሒት መን ይመርሖ ከምዘሎ እኳ እንተዘይነተነጸር፣ ሽጉጥ ዝዓጠቑን ሬድዮ ርክባት ዝሓዙን ኣርባዕተ ዝኾኑ ኣዘዝቲ ሰራዊት ግና ካብን ናብን እቲ ቀጽሪ ክንቀሳቐሱ ተራእዮም።
ኣብ ካልእ ክፋል ኣስመራ ግና ዝኾነ ዘይንቡር ንጥፈታት ዛጊት ከምዘይተራእየን ዝበዝሐ ክፋል ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ እዚ ኩነታት ኣይፈለተን ዘሎ።
እቶም ብክልተ ወይ ሰለስተ ታንክታት ዝተዓጀቡ ኣስትት 100 ዝኾኑ ኣባላት ሰራዊት ምስ ምሉእ ዕጥቖም፣ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ከባቢ 10 ቅድሚ ቀትሪ ኣብ ፎርቶ ንዝርከብ እንዳ ዜና ሃንደበት ድሕሪ ምኽባብ ከምእተቖጻጸርዎ ኣብቲ ሰዓት እቲ ብሬድዮ ኤረና ተቓሊሑ’ዩ።
ክቡራት ሰማዕትና ነቲ ኩነታት እናተከታተልና ዝርዝሩ ኣብ ዝቕጽል


text:
Radio Erena: 22 July 2016
ርእሰ ምምሕዳር ፍልስጤምን ሱዳንን፣ ኣንጻር ጽልዋታት እስራኤል ኣብ ኣፍሪቃ ክሰርሓ ምዃነን ንመግለጺ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ርእሰ ምምሕዳር ርያድ ኣል ማሊኪ ብምጥቃስ ጋዜጣ ዮርሳሌም ፖስት ሓቢራ።
እቲ ሚኒስተር ነዚ ከምዝገለጸ ዝሕበር ዘሎ፣ ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ፍልስጤም ማሕሙድ ዓባስን ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽርን፣ ኣኣብ ኣጋጣሚ’ቲ ኣብ ሩዋንዳ ኣብ ዝተጋብአ መበል 27 ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ተራኺቦም ድሕሪ ምዝታዮም’ዮ።
ፕረዚደንት ዓባስ፣ ኣብ መበል 27 ስሩዕ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ተረኺቡ መደረ ከምዘስምዐ’ውን እታ ጋዜጣ ጠቒሳ ኣላ።
ድሕሪ ናይ ሩዋንዳ ዑደት’ውን እቲ ፕረዚደንት ናብ ካርቱም ብምምራሕ ምስ ፕረዚደንት ኣልበሽር ዝተፈላለየ ስምምዓት ምኽታሙ ተሓቢሩ።
ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ቅድሚ ምጅማሩ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል በንያሚን ናታንያሁ ናብ ኡጋንዳ፣ ሩዋንዳ፣ ኬንያን ኢትዮጵያን ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከምዝፈጸመ ዝዝከር’ዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ምስ ሸውዓተ መራሕቲ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ካምፓላ ብምርኻብ ኣብ ዝተፈላለየ ጉዳያት’ውን ተመያይጡ’ዩ።
ኣብቲ ምይይጥ ዘይተረኽቡ መራሕቲ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ናይ ኤርትራ፣ ሱዳንን ጅቡቲን ጥራይ’ዮም።
ሱዳንን ጅቡትን ምስ እስራኤል ዝኾነ ዓይነት ዝምድና ዘይብለንን ንእስራኤል’ውን ከም ሃገር ዘይተቐበልኣን ክኾና እንከለዋ፣ ኤርትራ ኣብቲ ናይ ካምፓላ ርክብ ዘይተሳተፈትሉ ምኽንያት ግና ኣይተፈልጠን።
ሃገራት ዓረብ፣ ጽልዋ እስራኤልን ኢራንን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ንምድኻም ብዝዓለ ከምዝሰርሓሉ ይፍለጥ።
ሱዳንን ርእሰ ምምሕዳር ፍልስጤምን’ውን ንጽልዋ እስራኤል ኣብ ኣፍሪቃ ንምግታእ ክሰርሓ ምዃነን፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ርእሰ ምምሕዳር ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየዶ ጋዜጣዊ ዋዕላ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
===========================


text:
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ምስ መንገዲ ኣየር ሱዳን ብሓባር ንምስራሕ ዘኽእሎም ስምምዕ ከምዝኸተሙ ተገሊጹ።
ኣፍሪካን ኣቭየሽን ትሪቡን ዝተባሀለ ማዕከን ዜና ብዘቕረቦ ጸብጻብ መሰረት፣ በዚ ክልቲኦም ወገናት ከቲሞሞ ዘለዉ ስምምዕ፣ መንገዲ ኣየር ሱዳን ኣብዚ እዋን’ዚ በረራታቱ ይድስክል ብምህላዉ፣ እቲ ኣቐዲሙ ሒዝዎ ዝጸንሐ መስመራት መንገዲ ኣየር ኤርትራ ብስም መንገዲ ኣየር ሱዳን ክቕጽሎ ዝፈቕድ’ዩ።
ብእገዳ ዝተዳኸመ መንገዲ ኣየር ሱዳን፣ ነተን ኤርባይስ ዝዓየንተን ነፈርቱ ብምጽጋን ናብ ስራሕ ከየውዕለን መቐያየሪ ኣቝሑ ክሽምት ስለዘይክኣለ ምዃኑ ዝጠቐሰ እቲ ሓበሬታ፣ ብሰንኩ ድማ ነቲ ናብ ጁባ፣ ሻርጃ፣ ዱባይን ኣቡዳቢን ዘካይዶ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት መገዲ ኣየር ኤርትራ ክትክኦ ዝተሰማምዐ።
ብተመሳሳሊ ምኽንያታት ዝሳቐ ዘሎ መንገዲ ኣየር ኤርትራ’ውን፣ ኣብ በረራ ዝጸንሐት ዓባይ ነፋሪት ብሰንኪ ጽገና ካብ ስራሕ ደው ድሕሪ ምባላ፣ ብኽራይ ብዝመጸት ነፋሪትን ምስ ብሃብታም ግብጻዊ ከምእትውነን ዝንገረላ ናስ ኣየርን ብምትሕህባር’ውን ናብ ካርቱም፣ ጁባ፣ ኬንያን ኢማራ ዓረብን በረራታቱ ክቕጽል ጸኒሑ።
መንገዲ ኣየር ሱዳን ብሰንኪ ጉድለት ውሕስነት ንገያሾ፣ ኤርትራ እትርከበን ናብ ውሱናት ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን እንተዘይኮይኑ፣ ናብ ካልእ ክፍሊ ዓለም በረራታት ከየካይድ ካብ ዝእገድ ዓመታት ኣቝጺሩ ኣሎ።
ገና ኣብ ሰንከልከል ዝርከብ መንገዲ ኣየር ኤርትራ’ውን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናብ ጀርመን ፍራንክፈርት በረራ ጀሚሩ እኳ እንተነበረ፣ ብሰንኪ ጉድለት ውሕስነት፣ በረራታቱ ክስርዝ ከምእተገብረ’ዩ ዝግለጽ።
ኮሚሽን ኤውሮጳ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ’ውን መንገዲ ኣየር ኤርትራ ምስተን ናብ ኤውሮጳ በረራታት ከየካይዳ ዝተኣገዳ መንገድታት ኣየር ከምእተጸንበረ’ዩ ዝሕበር።
እንተኾነ እቲ ሓንቲ ነፋሪት ጥራይ ዝውንን መንገዲ ኣየር ኤርትራ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ናብ ኢጣልያ በረራ የካይድ ምህላዉ ይፍለጥ።


text:
ሰራዊት ጽዒና፡ ካብ ተሰነይ ተበጊሳ ናብ ኣስመራ ትጓዓዝ ዝነበረት ዓባይ መኪና ኣብ ሓጋዝ ብነታጕ ድሕሪ ምቅጻላ ኣብኣ ካብ ዝነበሩ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል 30 ክሞቱ ከለዉ፡ ብርክት ዝበሉ ከምዝቖሰሉ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ብመንግስቲ ሱዳን ተኣሲሮም ዘለዉ ኣማኢት ኤርትራውያን ናብ ኤርትራ ከይምለሱ ጻዕርታት ይካየድ ከምዘሎ ኣቶ ሓጅ ዓብደል ኑር ካብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ ገሊጹ።
ኣመሪካ ኣንጻር’ቲ “ናይ ኤርትራ ናይ ውክልና ኢድ ኣለዎ” ኢሎም መራሕቲ ፑንትላንድ ዝዛረቡሉ ዘለዉ ናይ ፑንትላንድ ኩነታት ስጉምቲ ክትወስድ ትሸባሸብ ከምዘላ ጂስካ ኣፍሪቃ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣፍሊጡ።
ኢትዮጵያ፡ ነታ ቀንዲ ሰበብ ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኮይና ዝጸንሐት ባድመ ንኤርትራ ክትሓድገላ ከምዝተሰማመዐት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝሓበረ ካብ ኣሾሸይትድ ፕረስ ዝተባህለ ኣገልግሎት ዜና ዝረኸብናዮ ዜና ኣፍሊጡ።
ኣብ ምስሪ ዝርከቡ ኤርትራውያን: ምስሪ ናብ እስራኤል ክሰግሩ ዝሓዘቶም 12 ኤርትራውያን ናብ ኤርትራ በስገዳድ ብምምላሳ ቁጠዐኦም ብምግላጽ፡ ኣህጉራውያንን ሃገራውያንን ማሕበራት ተጣበቕቲ መሰላት ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ምስሪ ዕቱብ ኣቓልቦ ክገብሩሉ ጸዊዖም።


text:
ኣሕመድ ጣህር ባዱሪ
450.00 kr
Slut i lager
Recensioner
Det finns inga produktrecensioner än.
Endast inloggade kunder som köpt den här produkten får lämna en recension.
Du gillar kanske också…
ኣሕመድ ጣህር ባዱሪ
… ቅዲ ኣጸሓሕፋኻ ኣዝዩ ዝድነቕ እዩ። ትሕዝቶ መጻሕፍትኻ ሓደ ተመራማሪ ወይ ጸሓፊ ታሪኽ ዘዳለዎ እዩ ዝመስል፤ ኣብ ዋሕዚ ኣዝዩ መሳጢ ስለዝኾነ ግን ፍሉይነት ትርእየሉ። ኣብነት፥ ኣብዛ ናይ ሕጂ መጽሓፍካ፡ ንኸም በዓል ባህታ ሓጎስ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ሰብ ታሪኽ፡ ክስሕቁ፡ ክሓርቁ ትርእዮም። ልክዕ ከምኡ ጌርካ ኸኣ ኣብ ኣእምሮኻ ትቐርጾም።
… ዕሙቕ ዝበለ መጽናዕቲ ኣብ ምግባር ዝተመርኰሰ ኣጸሓሕፋኡን ፍጻመታት ናይ ምትእስሳር ክእለቱን ኣዝየ አድንቕ።
…
ምንጪ: Qedie manche


text:
ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣብዚ ሰሙን እዚ ኣብዘውፅኦ ጋዜጣዊ መግለፂ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰላም ንምፍጣር ብሓዱሽን ዘይወገናዊን ኣካል ክላዘብ ከምዝደልይ ገሊፁ።
ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣብ ዝተፈላለዩ ዞባታት ክልል ኦሮሚያ ሞትን ዕንወትን ይፈጥር ኣሎ ክብሉ ይኸሱ።
ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ብወገኑ ዕጡቓቱ ምስ ሰራዊት ኢትዮጵያ ክፅንበሩ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኣተዎ መፅብዓ ኣየኽበረን ክብል ይኸስስ።ብሰንኪ እዚ ድማ ምትእምማን ከምዝጠፍአ ወሃቢ ቃል ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣቶ ቶሌራ ኣደባ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ወሃቢ ቃል ገዛኢ ፓርቲ ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ታየ ደንድኣ ብወገኖም ብቕዓት ዘለዎም ኣባላት ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ምስ ፖሊስ ክልል ኦሮሚያ ምፅንባሮም ክእለት ዘይብሎም ድማ እግሪ መትከሊ ተዋሂቡዎም ምስቲ ሕብረተሰብ ክፅንበሩ ተገይሮምን እዮም ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።
ሰማዕትና ድምጺ ኣሜሪካ ንኽልቲኦም ብሓባር ዓዲሙ ዘካየዶ ዘተ ኣብ ዝቕፅል መደብና ክነቕርቦ ኢና።


text:
ኣብ ዝተፈላለዩ ዞባታት ናይ ኤርትራ ብዝወቅዕ ዘሎ ብርቱዕ ዝናብ ሩባታት ልዕሊ ዓቐን ብምምልኦም ዝሰዓበ ውሕጅን ምዕልቅላቕን ኣብ ንብረት፡ሕርሻዊ ትሕተ ቅርጽን እንስሳታትን ከቢድ ጉድኣት ከምዘውረደ ኣገልግሎት ዜና ኤርትራ ጸብጸቡ።በት ሓደጋ 266 ዒላታት፡176 ሞተረታት ማይን ብርክት ዝበለ መንበረ ኣባይቲ ከምዝዓነዉ ተገሊጹ። እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ብሰንኪ ምምላእ ሩባታት ኣብ ወሰናስን ሩባታት ዝተደኮና ዓድታትን ከተማታትን ስግኣት ከምዘሕደረ ተገሊጹ’ሎ።
ብካልእ ዜና መበል 11 ኮርስ ን 33 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዝሓለፈ ቀዳም ተመሪቆም።ኣብ’ቲ ናይ መመረቅታ ስነ-ስርዓት መደረ ዘስመዐ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡”ሸቶናን ዕላማናን ኣብዚ ፈታኒ እዋን ኮሮና ቫይረስን ካልኦት ለበዳታትን ምሉእ ብምሉእ ንምቁጽጻር፡ኩሉ ጎናዊ ዓቕምናን ብቕዓትናን ናብ ኣዝዩ ዘተኣማምን ጽፍሒ ሓፍ ምባል’ዩ” ኢሉ።


text:
ሓጻር መገሻ ተርኽቦ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ ከተማ ዮቶቦሪ ሽወደን ወርሒ ጥቅምቲ 1998! 2ይ መወዳእታ ክፋል
ሓጻር መገሻ ተርኽቦ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ ከተማ ዮቶቦሪ ሽወደን ወርሒ ጥቅምቲ 1998
ካልኣይ መወዳእታ ክፋል
”ሓድነት ህዝቢ ሰናይ ጥዑም መቐረት ሂወት ዘለዎ’ዩ”
ኣብ’ቲ መጀመሪያ ጉዕዞ ክንብገስ ከለና ዝሓተትክዎ ሕቶ ክምለሰለይ ምኳኑ ዝነገረኒ መኻይደይ ኤርትራዊ፡ ቁርሱ እንዳበልዐ፡ እዘን 13 ኣውቶቡሳት ብማሕበረ ኮም ኢራናውያን ኣብ ሽወደን ከም ዝተዳለዋን፡ እቲ ኩሉ ንገያሾ ዝተቀረበ መግቢ ከኣ፡ በቶም ንቀብሪ ክገሹ ግዜ ዘይረኸቡ ኢራናውያን ዝተወፈየ ምንባሩ ክገልጸለይ ጀመረ። ገረመኒ፡ ኣመስገንኩን።
ኣብ’ቲ ቦታ ካብ ንመጽእ ኣብ ውሽጢ 20 ደቓይቕ ዘይመልእ ቁጽሩ ኣስታት 1300 ዝኸውን ገያሻይ ቦትኡ ሒዙ ክብገስ ዝተገብረ መደብ ጥርኑፍን ውሕልሉን ምንባሩ ተዓዘብኩ።እዚ 63 መንእሰያት ግዳያት ሓደጋ ባርዕ ሓዊ ግዳያት ዝኾኑ ቀብሪ ዘዳለወ ማሕበር ኢራናውያን ኣብ ሽወደን ምንባሩ ኣጸቢቐ ፈለጥኩን ተረዳእኩን።
ኣብ ጉዕዞ መደባት ሓደብ ብሓደ ክገልጹ እንከለዉ፡ ኣብ’ዚ ጉዕዞ ሓሙሽተ ሰዓታት፡ ንዕርፈሉ ቦታታት ክህልወና ዝኽእል ግዜ ዕረፍቲ ነፍሲ ወከፍ ሓላፍነት ወሲዱ ንዝተዋህቦ ግዜ ብግቡእ ክጥቀመሉ፡ ልዕሊ ኩሉ ነቲ ዝተበገስናሉ መደብ ከነዕውት ኣብ ግዜ ክንበጽሕ ዝሕብር ነበረ። እዚ ሓበሬታ ንኩሉ ኣብ ዝግለጸሉ ዝነበረ ግዜ፡ ካብ’ቲ ብልግስና ኢራናውያን ዝተዋህበ ኣብ ኣውቶቡስ ዝነበረ ጽዕነት መግቢ ዕረፍቲ ዘይብሉ ይዕደል ነበረ። ድሕሪ ጉዕዞ ክልተ ሰዓት ኩለን ኣውቶቡሳት ኣብ ሓደ ቦታ ክዕርፋ ተገብረ’ሞ፡ ንገለ 30 ደቓይቕ ዕረፍቲ ከምኡ ከኣ ውዑይ ነገር ቡን ሻሂን ዝስተየሉ ቦታ በጻሕና። ካብ ኣብ’ቲ ብለይቲ ዝተበገስናሉ ጸልማት ግዜ ከኣ፡ ኣብ ወጋሕታ ቁም ነገር ዕብየት መደብ’ቲ ጉዕዞ ክርእዮ ከኣልኩ።
ድሕሪ ነዊሕ ጉዕዞ ሰዓት 530 ኣቢሉ ይኸውንኣጋወጋሕታ ከተማ ዮቶቦሪ ኣቶና። ኣብ’ቲ ተዳልዩልና ዝነበረ ኣዳራሽ ሃማር-ኩለ ክንኣቱ ከለና ልክዕ ሰዓት 600 am ቅድሚ ቀትሪ ነበረ።ነዘን 13 ኣውቶቡሳት ብሓልፍነት ዝተመዘዙ ሰባት ድኻሞም ከይጸብጸቡ፡ ካብ ከተማ ስቶክሆልም ተጻዒኑ ኣብ ኣውቶቡሳት ዝመጸ ተወሳኺ ፍሉይ ነቲ ሓዘን መቀበሊ ኣጋይሽ ዝተባህለ ባኮቶታት ናብ’ቲ ኣዳራሽ ክጓረትዎ ጀመሩ። ብቅልጥፉን ስልጡን ከኣ ብምትሕብባር ኩሎም ገያሾ ተሳለጠ።ክሳብ ቁርሲ ዝዳሎ ኣብ’ቲ ኣደራሻት መጉልሒ ድምጺ ተዳልዩ ነበረ’ሞ ንስድራ ቤታት መጸናንዒ መደረ ቀረበ። ነቶም ኤርትራውያን ብፍላይ ተተመላሊሶም ኩነታትና ክፈልጡብዝገብርዎ ጻዕሪ ክብረት ተሰመዓና። ካብ’ቶም ማሕበር ኢራናውያን ንላዕሊ ከኣ ብኣና ተሻቀሉ ተሸገሩን።
ካብ’ቲ ኣብ ከትማ ዮቶቦሪ ዝበጸናሕሉ ግዜ ማለት ሰዓት 600 ዝትወሃብና ሓበሬታ፡ ድሕሪ ቀብሪ ሰዓት 900 ኣብ ቦታ መዕረፊ ኣውቶቡሳት ክንርከብ’ዩ። ነዚ ከኣ ደጋጊምም ይሕብሩ ነበሩ። እንተኾነ ምስ’ቲ ዝነበረ ኩነታት ስምዒታት ገንፊሉ ሓዘን ተወሲኽዎ ኩሉ ከም’ቲ ዝተመደበ ኣይከደን። እቶም ሽማገለታት ከኣ ሙሉእ ለይቲ ንገያሾ ክኣልዩ ከብልዑ ክስትዩ ከም ዘይሓደሩ ደጊም ሕጂ ከኣ ከጸናንዑ ንዝተበገስናሉ መገሻ ፋሕፋሕ ከይብል ብርቱዕ ጻዕሪ ኣካየዱ።
ኣብ’ዚ እዋን ሓደ ሕቶ ተላዕለ፡ እቶም ኣብ ኣውቶቡስ ቁ 9, ዝነበሩ ትሽዓተ ኣብ ቁ3 ዝነበረ ሓደ ኤርትራውያን፡ ንደቆም ክቀብሩ ንቤተ ሰብ ከጸናንዑ ግድነት እዩ ኢሎም ስለ ዝሓሰቡ፡ ኣውቶቡስ ቁ9 ንባይና ተፈሊያ ኣብ’ቲ ፍትሓት ዝግበረሉ ዝነበረ ቤተ ክርስትያን ንኤርትራውያን ከተብጽሖም ግደነት ኮነ። ኩሎም ዜጋታት ኢራን ከኣ ምሳና ተበግሱ’ሞ ኣዕጂቦምና ኣብቲ ቤተ ክርስትያን ኣተዉ ፍትሓት ቅዳሴ ምሳና ተኻፈሉን፡ካብ’ቲ ኣብ ኣውቶቡስ ዝነበረ ብፍሉ ዝተኣዘዘ ዕምበታታት ንኤርሚያስን ንራሄልን ኣንበርሎም። ነቢዖም ኣንብዑና ክመ ሕሱም ከኣ በኸና ሓዘናን።ዝገርም’ዩ። ንኤርትራውያን ስድራ ቤታቶም ከኣ ጽንዓት ይሃብኩም በልዎም። ብፍላይ እተን ደቂ ኣንስትዮ ከኣ ካብ ኣሓተይ ፈልየ ዘርእየሉ ግዜ ነበረ።
ኢራናውያን ንቀብሪ መንእሰያቶም ከርክቡ ንስለ ዝተገደዱ ንዓና ኣብ ቤተ ክርስትያን ገዲፎምና ስቕ’ሎም ኣይከዱን። እንታይ ደኣ ንሓደ ሰብ ካባና ጸዊዖም ቁጽሪ ስልኪ፡ ቦታን ኣድራሻን ገዲፎም ንግዜኡ ተፋነውና። ከም’ቲ ኣብ ሓዘና ፍትሓትና ዝተረኽብሉ፡ ዕምበባ ዘውደቁሉናን ንሕና ከኣ ኣብ’ቲ ንመንእሰያት ኢራን ዝተገብረ ስነ ስርዓት ቀብሪ ፍትሓት ክንኸይድ ድሌት’ኳ እንተነበረ ግዜ ኣይፈቐደን። ብዝኾነ ግዜ ሓጺሩ ምስ’ቲ ዝነበረ ክቱር ኣስሓይታን ቁርን ብሓልዮቶምን ብተስፋታቶምን ማሞቕና። ንጉዕዞና ዝምልከት እንተተኻኢሉ’ውን ኣብ ዘለናዮ ቦታ መጽዮም ክወስዱና ምዃኖም ከይንሽገር ተወሳኺ ቃል ኣተውልና።
ይኹን’ምበር ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ፓትሪያርክ ኦርቶዶክስ ኤርትራ ኣብ ኤውሮጳ ዑደት ኣብ ዝገብርሉ ዝነበሩ ግዜ ኣብ’ታ ከተማ ብምንባሩ ንሳቶም ምሳና ኣብ’ቲ ፍትሓት ተሳቲፎም ብምንባሮም ፍሉይ ክብሪ ኣንጸባረቀሉ። ምስኡ ብዝተተሓዘ እቲ ቅዳሴ ፍትሓት ቅሩብ ስለ ዝነውሐ ምስ’ቲ መደባት መገሻና ኣይተቃደወን። ንሕናው’ን ነቶም ኢራውናውያን ጽንዓት ይሃብኩም ክንብሎም ዝግብኣና እንተነበረ፡ግዜ ብኡ ንብኡ ድሌትና ክማላእ ኣይከኣለን።
ድሕሪ ቀብሪ ኣብ’ቲ ኣደራሽ ተመለስና፡ ምስጋና ይብጻሓዮም ብማሕበረ ኮም ኤርትራውያን ዮቶቦሪ፡ ብዘዳለዉዎ ንኩሉ ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጸ ቀባራይ ተዓንገለ፡ ከምኡ’ውን በቶም ካብ ሃገር ኤርትራ ዝመጹ መራሕቲ ሃይማኖት ኣጋጣሚ ሓጺር ስብክተን ባርኾት፡ ተገብረ።
ግዜ ሓሊፉ ንቅሎ ንስቶክሆልም ኣኸለ፡ ኣውቶቡስ ቁ.9 ቁ3 ተበገሳ። እንተኾነ ናብ’ቲ ዝነበርናዮ ቦታ ክመጻ ምስ’ቲ ዝነበረ ዋሕዚ ማካይን ግዜ ክወስደለን ግምት ስለ ዝተገብረ፡ እቶም ካብ ስቶክሆልም ዘይ ገለ ክፍሊት ጸይሮም ንዮቶቦሪ ዘምጽኡና ማሕበር ደጊም ሕጂ’ውን ዝክፈላ ታክሲ ሰዲዶም ከካብ ዝነበርናዮ ኣደራሻት ኣኻኸቡና። ኣይገርምን ዶ ?
ብታክሲ ከኣ ኣብ’ቲ ዝተባህለና ቦታ በጻሕና። ኣውቶቡስ ቁ9 ከም ቀደማ ኣብ ቅድሚት ጸንሓትና። ተሰቒልና ቦታ ሓዝና። ብሰላም ከኣ ንብ’ቲ ዝተብገስናሉ ከተማ ስቶክሆልም በጻሕና። እዞም ብቁጽርና 10 ንበጽሕ ኤርትራውያን ዝኽፈልናዮ ሓንቲ ቀያሕ ሳንቲም ኣይነበረን። ግን ከኣ ዕዉታት ተዓዊቶም ኣዕዊቶምና። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ንማሕበረ ኮም ኢራናውያን ሽወደን ዘርሳዕ ምስጋና ክበጽሖም እፈቱ።
ሞት ንኤርትራውያን ሓድሽ ኣይኮነን። ካብኡ ብዝኸፍአ ጭከነ ዝምልኦ፡ ኣሰቃቒ ነፍስኻ ዘጽልእ ሞት ርኢና ንኸውን። ሽዑ ኣይነባዕናን፡ ሽዑ ግን ኣብ ልዕሊ ሬሳታት መንእሰያት ጓኖት ክነብዑ ምስ ረኣና ሓቢርና ንብዓትና፡ ክንዲ ኩሉ ዝሓለፈ ስቕያትን ሞትን ወሲኽና ነባዕና። ህዝብና ግን ርህሩህ ለጋስ ተደናጋጺ’ዩ።
ሞት ኣይትምንዮን ኢኻ። ግን ደሊኻዮ ኣይደሊኻዮ ኩሉ ግዜ ምሳኻ’ዩ። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ ንሕማቑን ጽቡቑን ምስ’ቶም ሙሉእ ዘይጉዱል ክብሪ ዝሃቡና ዜጋታት ኢራናውያን፡ ምስ ኤርትራውያን ጥራሕ ነይሩ እንተዝኸውን ብዝያዳ ክብርን መዓርግን ምሃለዎ ኢለ ከም’ቲ ኣብ መእተዊ ዝጠቐስክዎ ባህጊ ድሌት ሃረርታ ደቂ ዓደይ’ዩ።
ኣብ ህልም ዝበለ ጸልማት ንጣር ቁልዒ ሓዊ ከም ጸሓይ ከም ተብርህ መጠን። ኣብ ሓዘን ከኣ ዋላ ሓደ ይኹን ረዳኢ ዝኾነ ሓውኻ መጸናንዕን ተስፋን ካብ ኮነ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ማሕበራዊ ኮማት ነዚ ዝመስል ስርሓት ከካይድ ይግባእ።
ብፍልይ ዝበለ ነዚ ተምሳል ዘለዎ ኣብ ዝሓለፈ ካልኣይ ዓመቱ ቀሪቡ፡ ብሃንደበት ሞት ንኡስ ሓወይ ኣብ ሃገር ካናዳ ከተማ ቶረንቶ ኤርትራውያን ዝገበርዎ ዘይርሳዕ ሓገዝን ደግፋትን ከይዘከርክዎ ክሓልፍ ኣይደልን። ኣብ ከተማ ቶሮንቶ ንዘጓንፍ ሞት ሓዘን ከኣ ከም ልምዲ ተወሲዱ ብዘይወገን ዓሌት ሃይማኖት ብኩሉም ነበርቲ ዝግበርን ዝካየድ ሓገዝ ምዃኑ ፈሊጠ።
ሓድነት ህዝብና ይደልድል
20 ግንቦት 2020


text:
ንምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን ልዕልና ሕግን ከምኡ`ውን ኩሉ-ሓቆፍ ደሞክራሲ ዝጠልብ ረቂቕ ውሳነ፡ ድሕሪ ናይ ዓመታት ውረድ-ደይብ ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ ባይቶ ኣመሪካ ጸዲቑ`ሎ። እቲ ውሳነ ንክጸድቕ ምስ ኣባላት ባይቶ ብውህደት ካብ መንጎ ዝሰርሑ ኢትዮጵያውያን ሓደ ዲያቆን ዮሴፍ ተፈሪ፡ “ ኣብ ዝሓለፈ 3 ወይ 4 ዓመታት ብዝተላዕለ ናይ ህዝቢ ተቓውሞ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝፈጸሞ ጉድኣት ናይ ሕቡራት ሃገራት መርማሪ ኣካ ኣትዩ ምሉእ መርመራ ክገብር ክፍቀደሉ ዝሓትት ውሳነ`ዩ “ ይብል።
ኣስገዳዲ ኣይኮነን ማለት ሓይሊ የብሉን ወይ መቆጻጸሪ የብሉን ማለት ኣይኮነን ዝበለ ድያቆን ዮሴፍ፡ “ ህጹጽ ኣዋጅ ዘየልዕሉ እንተኾይኖም፡ መርማሪ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት ኢትዮጵያ ንኸይኣቱ ዝኽልክሉ እንተኾይኖም፡ ንተቓምቲ ዕድል ዘይህቡ እንተኾይኖም፡- ከም ሚንስትሪ ወጻእን ኣህጉራዊ ልምዓት ኣመሪካን ዝበሉ ኣካላት ምምሕዳር፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዎም ፖሊሲ ክግምግሙ ክግደዱ`ዮም” ይብል። “ኮንግረስ ዘየጽደቖ ገንዘብ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ክውሃብ ኣይክእልን`ዩ”
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ ኣብ ዘስምዖ ምላሽ ፡ ኢትዮጵያ ኣብ መስርሕ ለውጢ ዘላ ሃገር ከም ምዃና መጠን፡ ውሳነ 128 ምሕላፍ ግዚኡ ዝሓለወ ኣይኮነን ኢሉ`ሎ።
ተዓዘብቲ ከም ውሳነ 128 ዝበሉ ብባይቶ ዝሓልፉ ውሳነታት፡ ናይ ፕረሲደንት ፊርማ ዘየድልዮም ቅልጡፋት ናይ መቆጻጸሪ ስልትታት`ዮም ይብሉ ።


text:
Radio Erena: 18 July 2018
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ፣ ብዛዕባ’ቲ ተጀሚሩ ዘሎ ዝርርብ ሰላም ክልትኤን ሃገራት ጽባሕ ሓሙስ 19 ሓምለ ንምምይያጥ ናብ ሱዳን ከምርሕ ምዃኑ ተሓቢሩ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብ ወርሒ መጋቢት ብ ዝተኻየደ ምርጫ ደጊሙ ካብ ዝዕወት፣ እዚ ናይ ሱዳን ፈላሚ ኣህጉራዊ መገሽኡ ክኸውን’ዩ።
ፕረዚደንት ግብጺ ናብ ካርቱም ናይ ክልተ መዓልታት ምብጻሕ ከካይድ ምዃኑ ዘረጋገጸ ኣምባሳደር ሱዳን ካብ ካይሮ ዓብደል ማሕሙድ ዓብደል ዓለም፣ ምስ ፕረዚደንት ኣል በሽር ብምርኻብ ዛጊት ንዝተኻየደ ርክባትን ውጽኢቶም ክግምግሙ’ዮም።
ብዘይካ’ዚ እቶም መራሕቲ፣ ነቶም ገና መዕለቢ ዘይተረኽበሎም ዶባዊ ምስሕሓብ ኣብ ዞባ ሓላይብን ኣጠቓቕማ ናይልን ክዝትዩ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።
በዚ ጉዳያት እዚ ንሓያሎ ዓመታት ክሰሓሓባ ዝጸንሓ ሱዳንን ግብጽን፣ ኣብ መንጎ ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ብዝተፈጥረ ፖለቲካዊ ምክፍፋል፣ ብዝበኣሰ ተተፋኒነን’የን ጸኒሐን።
ምስ ቀጠር ጸግዒ ከምዝሃዘ ዝንገረሉ ፕረዚደንት ቱርኪ ጣይብ ኤርዶዋን፣ ናብ ሱዳን ታሪኻዊ ዑደት ምክያዱን ብምወላ ቀጠር ወደብ ስዋኪን ንምብርባሩ ኣብ ስምምዕ ብምጽሑን፣ ምትፍናን እዘን ሃገራት ኣብ ጥርዙ በጺሑ፣ ሱዳን ኣብ ካይሮ ዝነበራ ኣምባሳደር ክሳብ ምስሓብ በጺሓ ኔራ።
ይኹን’ምበር ክልትኤን ሃገራት ድሕሪ ዘካየድኦ ዘተ፣ ዲፕሎማስያዊ ርክባተን ብምሕዳስ፣ ነቲ ተሪፉ ዘሎ ጉዳያት ብምምይያጥን ክልትኣዊ ምርድዳእን ንምፍታሕ ኣብ መስርሕ ይርከባ።
==================


text:
እዝጊ ይምሓርካ ዘይበሃል ሕማም!
ካልኣይ ክፋል
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/ 11 መስከረም 2016 ቶሮንቶ
ርሑስ በዓል ቅዱስ ዮሓንስ ንኤርትራውያን ኣመንቲ ክርስትና
ቀዳማይ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ሰላምን ራህዋን ክረክብ እንተኾይኑ ድማ፡ እዚ ስርዓት እዚ ካብ ሰራውሩ ክብርቆቕ ኣለዎ። ከምቲ ወሓለ ሰበይቲ፣ ‘ኣይቡቕለይ ኣይግለተይ’ ትብሎ፤ እዚ ስርዓት እዚ ከኣ ንህዝቢ ኤርትራን ንሰውራ ኤርትራን፤ ኣይቡቕሉ ኣይግለቱ ኢዩ። ብካልእ ኣዘራርባ፡ እዚ ስርዓት እዚ ንህዝቢ ኤርትራ ትግርኛ ዚዛረብ ጓና ኢዩ። ከምዚ ገርካ ፈላሊኻ ዘይምርኣይ፡ ንደምበ ተቓውሞ ናብ ግብ ዝበለ ጸልማት መንገዲ ሸሚሙዎ ይርከብ ኣሎ። ጉዕዞ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ፍልም 60ታት፡ 70ታት፡ 80ታትን ተስዓታትን ክሳብ ሎሚን ነናቱ ፋይላት ኣለዎ።
ነዚ ፋይላት እዚ ብግቡእ ምግንጻልን ምንባብን ድማ፡ ውሕልነት ይሓትት። ንዘመነ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ ንታሪኽ ህዝባዊ ግንባርን ነቲ ኣብ 1994 ዝተፈጥረ ህግደፍን ኣብ ሓደ መልወሲ ኣእቲኻ ከተዳውሶ ምፍታን፡ ዝዓበየ ጌጋ ኢዩ። ብዙሓት ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዘለዉ ዓበይትን ንኣሽቱን ተቓለስቲ፡ ከምዚ ዓይነት ብወዛ ስለዝገበሩ፡ ከምቲ ደቂ እስራኤል ሕግታት እግዚኣብሄር ስለዘይተኸተሉ ን40 ዓመታት ዕንክሊል ዝበሉዎ፡ ደምበ ተቓውሞ’ውን ንሕግታት ታሪኽ ስለዝሰሓቱ፣ ን30 ዓመታት ኣብ ሓደ ዓውዲ ዕንክሊል ክብሉ ይነብሩ ኣለዉ። ስርዓት ኢሳይያስ ጸዊኻ ዘይውዳእ፡ ብቶናት ገበናት ዝመልአ መሕደር ገበነኛታት ኢዩ። ንገበናት ስርዓት ህግደፍ ክከላኸል ዝኽእል ሰብ ድማ የለን።
መቐጸልታ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘይብሱል ኣከያይዳ ድማ፡ ነዞም ሎሚ እንርእዮም ዘለና መናፍቓን ክወልድ ክኢሉ። ዘሕዝን ኢዩ! ኣብዘን ዝሓለፋ መዓልታት፡ ብዛዕባ ኣብ ሚድያታት ዝግበር ዘሎ ኣዕናዊ ጎስጓሳት ኣብ ገጻት ፈይስ-ቡክ ጽሒፈ እየ። እዚ ከኣ ናተይ ውልቃዊ ርእይቶ ኢዩ። ቀንዲ ጉዳይ ጽሑፈይ ድማ፡ ነቶም ኮነ ኢሎም ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ዘመራስሑ ዘለዉ ኣዝዮም ውሑዳት ልኡኻት ዘተኮረ ኢዩ። እዚ ጎስጓስ እዚ ምስ ግዜ ዝመጸ፡ ዕላማ ዘለዎ ስራሕ ኢዩ። ግዜ በሊዑ ከኣ፡ ከም ብላይ ጨርቂ ክድርበ ኢዩ። ነዚ ኣዕናዊ ወፍሪ እዚ መን ኢዩ ዚዝውሮ፡ ግዜ ከብርሆ ኢዩ። ግን ከኣ እዚ ርእሰ ማል ዝኽፈሎ ዘሎ ወፍሪ ኢዩ። መን ኢዩ ኣበጊስዎ፡ በዓል መን ይከታተልዎ ኣለዉ፡ ከመይ ዝበለ ወፍሪ ኢዩ? ብመዓልቱ ክበርህ ኢዩ። ወላ’ኳ ብዙሓት ኣብ ሰንኮፍ ዝጸንሑን ተስፋ ዝቖረጹን ዘዳምቕዎ እንተሃለዉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ክብርታቱ ዘለዎ ጥቡቕ ዝምድናን ኣብ ስዉኣቱ ዘለዎ ኣኽብሮትን ብምንጽጻር፡ ዘውቅዮ ነገር የለን። እቲ ምንታይ ህዝቢ ኤርትራ ሕላገቱ ዝጠፍኦ ህዝቢ ኣይኮነን። እዚ ፕሮጀክት እዚ፡ ከም ውሕጅ ጎላጉል ንነዊሕ ዓመታት ዘገም እናበለ ክመጽእ ዝጸንሐ፡ ዋናታት ካብ ማዕዶ ብሪሞት ኮንትሮል ዝቆጻጸርዎ ብካሪክለም ዝተሓንጸጸ ፕሮጀክት ኢዩ። ሎሚ ከኣ ብጋህዲን ዓው ብዝበለ ድምጺን ናብ ኣእዛንና ይቃላሕ ኣሎ። ወላ’ኳ ክብሪን መንነትን ህዝቢ ኤርትራ ንምርኳን ዝተበገሰ ውጥን እንተኾነ፡ ነጠብጣብ ማይ ኣብ ውቅያኖስ ኢዩ። መራሕቱ ኣዝዮም ውሑዳት ኢዮም። ካብቲ ሰውራ ዝተጓዕዘሉ መዋእል ንዝነበሩ ጉድለታት ከም ቡኮ ተጠቒሞም፡ ብጅምላ ንሰውራ ኤርትራ ምጽላምን ምቕንጻልን የካይዱ ኣለዉ።
እዞም ሰባት፡ ብዝኾነ ተኣምር ካብ መንገዶም ዝምለሱ ኣይመስሉን ኢዮም። እዚ ከኣ ናይ ገዛእ ርእሶም ውሳኔን ዕላማን ኢዩ። ሒዞሞ ዘለዉ መንገዲ ኣዝዩ ዘይሃገራዊ ኢዩ። ንተጋዳላይ ከም ሽፍታ፡ ንስንኩልን ስዉእን ዝኽሕድ ግናይ ፍልስፍና ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ወላ’ኳ ሎሚ ኣብ ትሕቲ ሕሱም ጭኮና ህግደፍ እንተሃለወ፡ ሓደ መዓልቲ ክርህዎ ኢዩ። እዚ ከም ነጠብጣብ ዝናብ ኣብ ውቅያኖስ ዝወርድ ዘሎ ጸለመ ከኣ ብመዓልቱ ከኽትም ኢዩ። እዚ ኣዕናዊ ፍልስፍና እዚ፡ ንዝኾነ ክፋል ሕብረተሰብ ኤርትራ ዘይውክል ኢዩ። ገበናት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ግዜ ገድሊ ምጽብጻብን ብኡ እህህ ምባልን፡ ንዕኡ ከም መለለዪ ወሲድካ “ፎእ ገድሊ ኤርትራ” ምባል ናይ ነገር ጣቋ ኣይመስለንን። ብድሕሪ ናጽነት፡ ብፍላይ ከኣ ብድሕሪ ምቛም ህግደፍ ዝተፈጸሙ ገበናት’ከ ብከመይ ይጸብጸቡ? ብዓቢኡ ዒራዒሮ ዝወሓጠቶም ደቀባት ክንደይ ኢዮም? ክንደይ መራሕቲ ሃይማኖትን ንጹሃትን ኢዮም ኣብ ግዜ ህግደፍ ጠፊኦም ዘለዉ? ካልኦት’ከ ክንደይ ኣብያተ ማእሰርቲ ኣለዋ? ጸሓይ ምስ በረቐት’ከ ክንደይ ህዝቢ ኢዩ ተረሽኑ? ኣብ ግዜ ኲናት ምስ ወያነ፡ ክንደይ መንእሰይ ኢዩ ብተመልከተለይ ዝተረሸነ? ውድብ ህዝባዊ ሓይልታት /ደሓር ህዝባዊ ግንባር/ ኢሳይያስ ማዕረ ቁመቱ ገይሩ ዝሰርሖ ክዳን ኢዩ። ካብታ ናብ ዓላ ዝተጸንበረላ መዓልቲ ክሳብ ሎሚ ከኣ፡ ደም ኤርትራውያን እናሰተየ ዝነብር ዘሎ ሕሱም ኣራዊት ኢዩ ። ብዛዕባ ጉዕዞ ሰውራ ኤርትራ /1961-1991/ ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ከኣ ብዛዕባ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ቅንጸላ ብዙሓት ኣብቲ ውድብ ዝነበርናን ዝነበሩን /ኣስማት ከይዘርዘርኩ/ ገሊጽናዮ ኢና። ብሰንኪ ንቑጽ ይነድድ ርሑስ ከም ዝበሃል፡ ብሰንኪ ኢሳይያስን መጫፍርቱን ዝገበርዎ ገበን፡ ንኩሉ ተጋዳላይ ግዳይ ምግባሩ ዘወጻጽእ ኣይኮነን። ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፈይ ዝገለጽኩዎ፡ ኣብቲ ንሰላሳ ዓመታት ዝተኻየደ ርሱን ቃልሲ፡ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ተጋዳላይ ኢዩ ነይሩ። በዚ ከኣ ’ዞም ሰባት ንሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ሽፍታ ኢልናዮ ኣለና እንተ ደኣ ኢሎም፡ ምርጫኹም ኢዩ ክብሎም እደሊ። ነዚ ብዝምልከት ብዙሕ ተዘሪቡን ተተንቲኑን ኢዩ’ኮ። ታሪኽ እኩብ ድምር ፍጻሜታት ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ፡ ፈተውቱ ጥራይ ዘይኮኑስ ጸላእቱ’ውን ዝምስክርዎ፤ ዓለም ዝፈልጦን ዝምስክሮን ታሪኽ ዘለዎ ህዝቢ ኢዩ። ብዙሕ ግዜ ከም ዝተዘርበን ዝተጻሕፈን፡ ኣብ ውሽጢ ሰውራ ኤርትራ ተሓቢኦም ዝነበሩ ቫይረስ፡ ንኩሉ መልክዓት ታሪኽና በሪዞሞ ኢዮም። /ነዚ ሓቂ እዚ ንምፍላጥ ኣቀዋውማ ህግደፍ 1994 ተመልከት።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና! ሞት ክናና ንኢሳይያስ!!
ይቕጽል …


text:
Radio Erena: 01 September 2017
ባሕቲ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ በበይኑ ኩርናዓት ዓለም ብዝርከቡ ኤርትራውያን ትዝከር ኣላ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ’ቶም በብእብረ ዝጸቐጡዎ ገዛእቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ናጽነት ንምርካብ ዝጀመሮ ብረታዊ ቃልሲ፣ ከቢድ ዋጋ ከፊሉሉ’ኳ እንተኾነ፣ ሃገሩ ዳግማይ ንክውንን ቦኽሪ ብረታዊ ገድሊ ዝጀመረላ ዕለት ብምዃና ባሕቲ መስከረም ኣብ ዓውደዋርሕ ኤርትራ ብክብሪ እትዝከር መዓልቲ’ያ።
ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓያሎ ደምበታት ተመቓቒሉ ኣብ ዝርከበሉ ዘሎ እዋን፣ ብረታዊ ቃልሲ መሬት ኤርትራ እምበር ህዝቢ ኤርትራ ሓርነቱ ስለዘየረጋገጸ፣ እቲ ቃልሲ ገና ይቕጽል’ዩ ዘሎ ዝብል ብሓደ ወገን፣ እቲ ዝተኻየደ ብረታዊ ቃልሲ ናጽነት ኤርትራ ንምርግጋጽ ስለዝነበረ ብዓወት ተዛዚሙ’ዩ፣ ዝብል በቲ ካልእ ወገን ብዝተፈላለየ ኣረኣእያታት ንባሕቲ መስከረም ይዝክር ኣሎ።
ብሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ዝጀመረ ፈላሚ ብረታዊ ገድሊ፣ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓለፎ መስገደል ዝዝክረላ ዕለት ደኣ ትኹን እምበር፣ ባሕቲ መስከረም፣ ነቲ ገና ብግቡእ ዘይተሰነደ ታሪኹን ቅያታቱን ኣብ ግቡእ መዝገብ ከስፍረሉ ዝጽበዮ ዘሎ ከቢድ ዕማም’ውን ዝዝክረላ ዕለት ክትከውን ይግባእ ክብሉ ፖለቲከኛታት ኤርትራ የዘኻኽሩ።
ናይዚ ዕማም’ዚ መሪሕ ተራ ሒዙ ክዋሳእ ዝግብኦ መንግስቲ ኤርትራ’ኳ እንተኾነ፣ ኣጋጢሙዎ ብዘሎ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊ፣ ዲፕሎማስያዊን ማሕበራዊን ቅልውላው ቀዳምነት ሂቡ ዝሰርሓሉ ዘሎ ምድልዳል ዕድመ ስልጣኑ ስለዝኾነ፣ ኩሉ ዜጋ በብወገኑ ኣበርክቶ ክገብር ካብ ሓያሎ ፖለቲከኛታት ኤርትራ ዝቐርብ ምሕጽንታ’ዩ።
=========================


text:
ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ሓድሽ ካብኔኦም ናብ ፓርላማ ብምቕራብ ኣሺሞም።ካብ ዝተሸሙ 26 ሚኒስትራት መብዛሕቲኦም ሒዞምዎ ኣብዝነበሩ ስልጣን ዝቕፅሉ እዮም።ተቓወምቲ ፓርትትታ ዝተጣየሸ ሓድሽ ካብኔ ሓድሽ ነገር ዘይብሉን ንሽግራት ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘይፈትሕን እዩ ክብሉ ነቲ ሽመት ነቒፎምዎ ኣለው።
ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ካብ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ጀሚሩ ንዝተፈላለዩ ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ዝመርሑ ኣባላት ካብኒኦም ሎማዕንቲ ሰሉስ ናብ ፓርላማ ብምቕራብ ኣፅዲቖም ኣለው።
ቀንዲ ሰበስልጣን ሒዞምዎ ኣብዝፀንሕሉ ሓልፍነት ቀፂሎም ኣለው።ንዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ዝነበሩ ኣቶ ደመቀ መኮነን ዳግም ተሸይሞም ኣለው።ብማዕረግ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ኣተሓባባሪ ዘፈር ቁጠባ ከምኡ እውን ምንስቴር መራኸብን ኢንፎርመሽን ቴክኖሎጂን ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል እውን ኣብዝነበሩዎ ሓላፍነት ቀፂሎም።
ብማዕረግ ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ኣተሓባባሪት ዘፈር ሰናይ ምሕደራን ምንስቴር ፓብሊክ ሰርቪስን ልምዓት ሰብሃፍትን ወ/ሮ ኣስቴር ማሞ ኣብዝነበርኦ ክቕፅላ ተሸይመን ኣለዋ።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም፣ምንስቴር ምክልኻል ሲራጅ ፌጌሳን ምንስቴር ፍትሒ ኣቶ ጌታቸው እምባየን ኣብ ዝፀንሕሉ ስልጣን ካብ መንጎ ዝቐፀሉ እዮም።
ምርጫ ሹመኛታት ንካላኣይ ዘመን ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን ብብቕዓት ምስ ምምራሕ ዝተተሓዘ እዩ ኢሎም ኣለው ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም።
ኣብቲ ሹመት ሪኢቱኦም ዝሃቡ መራሒ ተቓወምቲ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ናይ 2007 ዓ/ም ሃገራዊ ምርጫ ንሕግን ሕገመንግስትን ብዝጠሓሰ ኣገባብ ዝተኻየደ ስለዝኾነ ዝተጣየሸ መንግስቲ ንናይ ኢትዮጵያ ሽግራት ፍታሕ ዘምፅእ ኣይኮነን ኢሎም።ውድቦም መግለፂ ንምውፃእ እናደላወ ምዃኑ እውን ኣፍሊጦም ኣለው።
ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት እቲ ሹመት ሓድሽ ነገር ከምዘይርኣይሉ ብምሕባር ኢህወዴግ ምእቲ ካብ ምእቲ ዝስዓረሉ ብምዃኑ ስርዓት መድበለ ፓርቲ ኣብ ሕቶ ወዲቑ’ሎ ኢሎም።
ምበር ናይ ኢትዮጵያ ህዝቢ ልምዓትን ዴሞክራስን ናይ ሰላም ፃምእን ንምርዋይ ኣይኮነን ኢሎም ብውምሳኽ።ዝርዝሩ ይስምዑ።


text:
ዝምድና ኤርትራን ሽወደንን
ሰነዳት
ቀዳማይ ክፋል
ዝምድና ኤርትራን ሽወደን ንልዕሊ 150 ዓመታት ኣቢሉ ይኸውን ዕድመ ዘለዎ’ዩ። እቲ ቅድም ዝነበረን ሕጂ ዘሎን ከከም ግዜኡ እንዳተቐያየረ ዝተፈላልየ ትሕዝቶ ዝምድናታት ሒዙ ክመጽእ ጸኒሑ።
ይኹን’ምበር ሽወደናውያን ምስክር ነባር ህላውነቶም ኣብ ኤርትራ ዘይበርስ እዩ። ብፍላይ ከኣ ኣብ 40ታትን 50ታትን ዝነበሩ ዜጋታት ህዝቢ ሽወደን ምስ ህዝቢ ኤርትራን መሬታን ልዑል ፍቕሪ ከም ዝነበሮም ክገልጹ እልቢ ዘይብሉ መጽሓፍቲ ተጻሒፉ’ዩ።
ሽወደናውያን ብዛዕባ ክቡር ባህሊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ንባዕሉ ምስ’ቲ ትጽቢት ዜጋታት ሽወደን ክዓቢ ምኽኣሉ ኣድናቆት ዘለዎ’ዩ። ሽወደናውያን ንህዝቢ ኤርትራ ክገልጹ እንከርለዉ ርህሩህ፡ ደንጋጺ፡ ተሓጋጋዝን ተወፋይን ምዃኑ ይገልጽዎ።
ኣብ’ታ ብ1957 መንፈሳዊ ግድነት ዝኣርእስታ መጽሓፍ ሰፊሩ ዘሎ፡ ንሽወደናውያን ዘገድስ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣብ ግዜ ኣካሒዳ፡ ግዜ መግዛእቲ ጣልያን ወራር ኢትዮጵያውን ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ሂወትን ናብራ ከም ዝነበሮ ብሰፊሑ ሰፊሩ ይርከብ።
ሽወደናውያን ብውሑድ ትሕዝቶ ብውሕልነት እንዳተጠቐሙ፡ ካብ ስቶክሆልም ንእምክሉ ክበጽሑ ካብ 4 ክሳብ 5 ኣዋርሕ ይወስደሎም ነበረ። ምእንቲ’ዚ ንመገዶም፡ ስንቆም ጸይሮም ይኸዱ ነበሩ። ኣብ’ቲ እዋን እቲ ካብ ኤውሮጳ ናብ ካልእ ክፍለ ዓለም ንምጋሽ ኣጸጋሚ ዝነበረሉ እዋን፡ ምስ’ቲ ዝነበረ ዘይምዕሩይ ትሕተ ቅርጻ፡ ምስ ብርቱዕ ክረምቲ ጭቃን፡ በረድን ክደይ ጸገም ከም ዝነበሮ ንምርዳእ ዘሸግር ኣይኮነን።
እቲ ዓቢ ጸጋታቶም፡ ቀዳምነት መጋየሺ ሰነድ ወይ ፓስፖርት ዝበሃል ኣይነበረን። ምእንቲ’ዚ ቪዛ ኣይሕተትን ነበረ። ምስ ዝረኸብካያ ብፈረስ ዝስሓብ ሰረገላታት ተሰቂልካ ምጋሽ ጥራሕ’ዩ። ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ገና ባቡራት ኣብ ኩሉ ከተማታት ዝተዘርግሐ መስመር’ውን ስለ ዘየነበረን ነቲ ገያሻይ ኣጸጋሚ’ዩ ዝነበረ።
ሽወደናውያን ንኤርትራ ንኽበጽሑ ኣብ ክልተ ቦታ ኣብ ልክዕ ግዜ ክበጽሑ ኣለዎም። እተን ቦታታት ከኣ ኣብ ዓዲ ጣልያን ሲቺሊያ፡ ኣብ ግብጺ ኣለክሳንድሪያ እየን። ብዝመጹ መጺኦም ኣብ ግዜኦም እንተዘይረኽቡ ምስ’ቲ ዝነበረ ሕጽረት መራኸቢ ትጽበ መርከብ ኣይነበረትን። ምእንቲ’ዚ ሓንቲ ግዜ መርከብ ሓዲጋቶም እንተነቐለት፡ ካብ ጣልያን ንግብጺ በጺሓ ክሳብ ትምለስ፡ ኣብ’ቲ ወደብ ንክልተ ሰለተ ወርሒ ክጽበዩ ይግደዱ ነበሩ። ከምኡ’ውን ካብ ግብጺ ንኤርትራ ባጽዕ ተመሳሳሊ ናይ ጉዕዞ ምድንጓያት የጋጥሞም ነበረ። እንተዀነ እቲ እዋኑ ጽቡቕ ስለ ዝነበረ የሕዱርና ኢሎም ዝኸልኦም ኣይነበረን። ሓደ ሓደ ግዜ ከኣ በቲ ዘለዎም ገንዘብ ኣብ ገዛ ተኻርዮም ይጽበዩ።
ሽወደናውያን ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ግብጻውያን እንዳተመሓደረት እነከላ’ዮም ንባጽዕ ኣትዮም። ኣብ እምክሉ ከኣ ንሓያሎ ዓመታት ጸኒሖም። ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ሙዚንገር ምስ ግብጻውያን ዝተሓባበር ዝነብረ ስዊዘርላንዳዊ ዜጋ፡ ነቶም ኣጋይሽ ሽወደናውያን ብመጠን ይተሓባበሮም ብምንባሩ፡ እቶም ሽወደናውያን ብመጠኑ ሰላም ይነበሩ ነበሩ። እቶም ንመጀመሪያ ግዜ ዝመጹ ሓደ ካርል ዝተባህለ ሓኪም ምስ ሰበይቱ ካልኦት ናይ ልኡኽ ኣባላት ዝነበሩ’ዮም። ኣብ እምኩሉ ኣብ ዝጸንሕሉ ግዜ በቲ ሓደ ኵናት፡ በቲ ሓደ ኣጸባ ኣትዩ፡ ብዝሓት ሰባት ብፍላይ ካብ ከበሳታት ኤርትራ ንባሕሪ ወሪዶም ምስ’ዞም ሽወደናውያን ተራኸቡ። ሽወደናውያን ብዛዕባ ህዝቢ ኤርትራ ቀሪቦም ክፈልጡን ክምሃሩን ገበሮም። እንተዀነ ብግዜ ኵናት ተማሪዀም ዝመጹ፡ ከምኡ ኣቦን ኣደን ዘይብሎም ህጻናት ኣብ’ቲ ቦታ ዝጸንሑ ኢትዮጵያውያን ኣብ ትሕቲ ዕቍባ ሽወደናውያን ኣተዉ። እቶም ኢትዮጵያውያን ቋንቋ ኣምሓርኛ ስለ ዝዛረቡ ብኡ መሰረት እቶም ኢትዮጵያውያን ቋንቋ ኣምሓርኛ ክመሃሩ ጀመሩ’ሞ። ነቶም ኣብኡ ዝነበሩ ኤርትራውያን ይኹኑ ኢትዮጵያውያን ከምህሩ ጀመሩ።
ካርል ካብ’ተ ምስኡ ዝነበራ መሳርሕቱ ሕጽይቱ፡ ተመራዕዮም ሓደ ቆልዓ ወለዱ’ሞ፡ ኣብ እምኩሉ ዝነበረ ብርቱዕ ሃሩር ክጻወርዎ ብዘይምኽኣሎም፡ ካልእ ዝሕል ዝበለ ቦታ ከበሳ ከም ዘሎ ሰምዑ’ሞ፡ ካብ’ቶም ተመሃሮ ሒዞም ብበቕሊ ንከበሳታት ደየቡ፡ ኣብ ቦታታት መንሳዕ ከኣ ኣተዉ። ድሕሪ ገለ ዓመታት ኣምሓርኛ ቋንቋ ኤርትራውያን ከም ዘይኮነ ምስ ፈለጡ፡ ነቲ ኩሉ ዝህብዎ ዝነበሩ ኣስተምህሮ ብትግርኛ ብትግረ ክትርጎም ከም ዘለዎ ተረዱኡ በዚ መሰረት ከኣ እቲ ጉዳይ ብእዋኑ ክቅየር ገበርዎ። ነቲ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ተርጓሚ ኮይኑ ዝሰርሕ ዝነበረ ከኣ ብጽቡቕ ንዓዱ ኣፋንዮም ወኪሎም ገበርዎ።
ሽወደናውያን እቲ ኣብ ከበሳዊ ክሊማት፡ ቁንጭን ትዃንን ገዲፍካ ስለ ዝፈተውዎ ነቲ ህዝቢ ብዝያዳ ክቀርብዎን፡ ካብ ዘለዎም ፍልጠት ከኣ ነቲ ህዝቢ ከካፍልዎ፡ ኣብ ሕክምናዊ መዳይ ብነጻ እንዳሓከሙ፡ ቤት ትምህርቲታት ወዲቦም እንዳመሃሩ፡ ከም’ቲ ህዝቢ ቅጫን ጸባን እንዳተመገቡ፡ ማእሲ ተነጺፎም ኣብ ንእዲ እንዳደቐሱ ኣብ ውሽጢ ልቢ ህዝቢ ኣተዉ።
ካብ ዓድታት መንሳዕ ሓሊፎም ንኸበሳታት ክሳብ ኳዜን ዓዜን፡ ሽማንጉስ፡ ዓደኮሎም፡ በለዛን፡ ጸዓዘጋ፡ ኣስመራ በጽሑ። ከምኡ’ውን ኣብ’ቲ ግዜ ዘመን ኣኻሒዳ ዝተፋለጥዎም ህዝቢ ብወገን ጽልማ ከም ሓድሽ ተራኺቦም ዝምድናታቶም ቀጸሉ።
ጣልያን ንባጽዕ ኣብ ዝኣተወሉ ኣብ እምኩሉ ሽወደናውያን ብምርኣዮም ኣዝዩ ገሪምዎም’ዩ። ሽወደናውያን ከኣ ንወታሃደራት ጣልያን ስለ ዝተሓባበርዎም ሓጎሶም ወሰን ኣይነበሮን። ብፍላይ እቶም ሓለፍቲ ጽቡቕ ሕክምናን ካልእ ኣብ ግዜ ዕረፍቶም ምስ’ቶም ሽወደናውያን ዝሕልፍዎ ዝነበሩ ግዜ ይፈትውዎ ነበሩ። ደሓር ግን ላዕለዎ ሓለፍቲ ሰራዊት ጣልያን ጉዳይ ሽወደናውያን ምንቅስቓሳቶምን ምስ ፈለጡ ካብ’ቲ ቦታ ክወጹ ከም ዘለዎም ገበሩ።
ሽወደናውያን ብሰለስተ መዳይ ተቐርቀሩ፡ ሓደ ጣልያን፡ ካልኣይ ኢትዮጵያ፡ ሳልሳይ ሓርበኛታት ኤርትራ ነበሩ። ግዝኣት ጣልያን፡ ሽወደናውያን ኣብ’ቲ ቦታ ክህሉዉ የብሎም ይብል፡ በቲ ሓደ ሸነኽ ራእሲ ኣሉላ እቲ ኣብ ምንጎ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውን ዝካየድ ዝነበረ ኵናት ዝተጎድኡ ሰራዊቶም ክሕክምሎም ተጽዕኖ ይገብርሎም ነበሩ’ሞ ተገዲዶም፡ ምስ’ቲ ድሩት ትሕዝትኦም ዝተባህሎም ይገብሩ ነበሩ።
ነዚ ዝሰምዑ ደግያት ክፍለየሱስ ጎፋር ነቲ ሓኪም ካርል ካብ ከበሳ ንእምኩሉ ክኸይድ እንከሎ ኣብ መንገዲ ኣድብዮም ብምጽናሕ ኣሰርዎ። ካርል ተኣሲሩ ተባሂሉ ወረ ኣብ ራእሲ ኣሉላ በጽሐ’ሞ፡ ደግያት ካፍል ጎፋር ንካርል እንተዘይፈቲሖምዎ ንብረቱ እንተዘይመሊሶምሉን፡ ንስድራ ቤት ካፍል ጎፋር ወይለኹም ተባሂሉ፡ ምእንቲ ስድራ ቤት ክብሉ ንካርል ፈቲሖም ሰድድዎ።
ሽወደናውያን በዚ ኩሉ ኣይተሰናበዱን፡ ቀስ እንዳበሉ ስርሖም ቀጸሉ። ነቲ ህዝቢ ኣዝዮም ፈተውዎ፡ ናይ’ቲ ቦታታት ቋንቋ ከኣ ብተገዳስነት ተጋዲሊም ትግረን ትግርኛን መሊዀም ካብ ተርጓማይ ምልማን ሓራ ወጺኦም። ኮይኑ ግን ኣብ ዝኸድዎ ዓዲ ዝገብርዎ ስርሓት ምስ ዓበይቲ ዓድን ሽማግለታት ብምምኽካርን ብምርድዳእን’ዮም ዝሰርሕዎ ዝነበሩ። እዚ ኩሉ ክገብሩ እነከለዉ ግን ንሕክምና፡ ንትምህርቲ፡ ካብ ህዝቢ ሓንቲ ዝወሰድዎ ገንዘብ ይኹን ንብረት ኣይነበረን። ነቲ ዕለታዊ መግቦም’ውን ብገንዘቦም እንዳሸመቱን እዮም ዝካየዱ ዝነበሩ። እቲ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ወንጌላዊ ቤት ትምህርቲ ፡ ህንጻታቱን ተሰሪሕሉ ዘሎ መሬት ካብ ደቂ ዓዲ ብገንዘቦም ገዚኦም ዘስርሕዎን ባዕላቶም ዘምሓድርዎን፡ ንክንደይ ህጻናት ኤርትራውያን ከኣ ኣብ ትምህርቲ ዓለም መኣዲ ፍልጠት ዝቀሰምሉ ቦታ’ዩ።
ሓንቲ ክርስቲና ትበሃል ሽወደናዊት ዜጋ ኣብ 1996/97 ዓ.ም ነጸላ ዘርእስታ መጽሓፍ ብቋንቋ ሽወደን ጽሒፋ፡ ክርስቲና ካብ ስቶክሆልም ኣስታት 850 ኪሎ ሜተር ርሒቓ ትርከብ ቨነስ እትባሃል ከተማ እያ ትቕመጥ ኣብ 1997 ኣብ’ቲ ትቕመጦ ዓዲ ከይደ ረኺበያ፡ ብሓቂ ብጽሑፍ ጥራሕ ዘይኮነ ንኤርትራ ምምልላስ ካብ ሓንጎላ ዘይበሊ ዘይጠፍእ ምዃኑ ብቃላ ሓቢራትኒ። እዚ ከኣ ካብ’ቲ ነቲ ህዝብን ሃገረን ዘለዋ ፍትወት’ዩ።
ወ/ሮ ክርስቲና ምስ እቶም ቀዳሞት ንኤርትራ ዝኣተው ብዕድመ ከተወዳድራ ራብዓይ ወይ ሓሙሻይ ወለዶ’ያ። ምስ’ቲ እዚ ፍቕሪ እዞም ህዝቢ፡ ኣብ ኤርትራ ገና ዘይበለየ’ዩ። ወ/ሮ ክርስቲና ካብ’ቲ ንሳ ዝጸሓፈቶ ንላዕሊ ዝፈልጡ ኣቶ ኢንግቫር ፔርሶን ኣብ ቫንኺቫ ዝተባህለ ደቡብ ሽወደን ዝቕመጡ ክሓትት ሓገዘትኒ። ናብ ኣቶ ኢንግቫር ብቴሌፎን ድሕሪ ምርኻብ ከኣ ኣብ’ዚ ቦታ ብቋንቋ ሽወደን ዝሕተም ልዕሊ 3000 ሰሙናዊ ጋዜጣ ኤርትራ ከም ዝነበሮም ሓቢሮምኒ። ኣቶ ኢንግቫር፡ በቲ ዝሐተትክዎም መሰረት ይጠቕሞ’ዩ ዝበልዎ ኣስታት 300 ሚእቲ ዝኸውን ጋዜጣታት፡ ካብ 1910 ክሳብ 1953 ዝተሓተመ ብወጻኢ ናቶም ሰዲዶምለይ።
ካርል ንኤርትራ ካብ ዝኣቱ ንዕረፍቲ ንግብጺ ሓደ ግዜ ከኣ ንበይሩትን እስራኤልን ደኣ በጽሑ’ምበር፡ ሽወደን ከይረኣይዋ ብዘጋጠሞም ሕማም ኣብ ኤርትራ ሞይቶም፡ ኣብ በለዛ ከኣ ብዓብይ ክብሪ ተቐቢሮም። ንሶም ጥራሕ መዓስ ኮይኖም እቶም ብድሕሪኦም ዝሞቱ ኣባላት ስድራ ቤቶም’ውን ኣብኡ ተቐቢሮም ኣለዉ። ኣብ ሽወደን ሞይቶም ከይተረፉ ንዓደይ ውሰዱኒ ኢሎም ኣብ በለዛ ዝተቐበሩ ኣቦና ዶ/ር ሎንግስትሮም ሊንክቪስት ዘይፈልጥ ሰብ የልቦን።
ዶ/ር ሎንግስትሮም ብጣልያን ካብ ኤርትራ ካብ ዝስጎጕ ኣትሒዞም ንኤርትራ ሬሶኦም ተመሊሱ። ዝበዝሕ ስደቶም ከኣ ኣብ ህንድን ኣብ ደቡብ ኣሜሪካ ኣብ መወዳእታ ከም ናይ ኤርትራ ክሊማ ዘለዋ ሃገር ኢሎም ዝገልጽዋ ሁንድራስ ነዊሕ ተቐሚጦም። እዚ ከም’ቲ ንዓይ ብኣካል ዘዕለሉን ንኩሉ ኤርትራዊ ተቐማጣይ ስቶክሆልም ዘዕልልዎ ዝነበሩ’ዮም።
ሓርበኛ ኣቦና ወልደኣብ ወለደማርያም ኣብ ስቶክሆልም ኣብ ዝመጽሉ እዋን ኣቦይ ሎንግስትሮም ከም ማንም ኤርትራዊ ኣብ ኣኼባ ተሳቲፎም ክነብዑ ርእየዮም። ኣብ ብዙሕ ኣኼባታት ብፍላይ ላዕለዎ ሃለፍቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ክመጹ እንከለዉ ክሳብ ዕለተ ሞቶም ኣዘውቲሮም ይሳተፉ ነበሩ። ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብ ዝመጻሉ ከም ጋሻ ዝቕበልዎን ዝፈትዎን ነበሩ። ንሱ ግን ብዛዕብኦም ብዙሕ ከም ዘይግደስ ኣብ’ቲ ቤት ጽሕፈት ዝሰርሑ ዝነበሩ ኣባላት ህ.ግ.ሓ.ኤ ክዛረቡ ሰሚዔ።
ኣቦና ሎንግስትሮም ኣብ ሓደ እንዳ ሻሂ’የ ተፋሊጠዮም። እቲ ምሳይ ዝነበረ ኣቀዲሙ ምስ ረኣዮም፡ ሰብኣይ ዘረባ ኣይተሙሉቕ ኣብ ጥቓና ሰብ ኣሎ ይብለኒ። ዮውሃንስ ሚኪኤል ይባሃል ዓርከይን መተዓብተይን’ዩ። ኣብ’ቲ ከባቢና ኤርትራዊ ስለ ዘይረኣኹ ብዙሕ ኣይተጨቕኩን። ሻሂ ሒዝና ኣብ’ቲ ጥቓኦም ዝነበረ ኩርሲ ኮፍ በልና፡ ናባና ገጾም ገቢሮም በቲ ጥዑም ላዛን ክብርን ዘለዎ ብትግርኛ ደቂ ዓድና ዲኹም በሉና፡ ኣነ ትግርኛ ደኣ ሰማዕኹ’ምበር ካብ ናይ መን ኣፍ ከም ዝወጽእ ዝነበረ ምእማን ስኢነ ኣዝዩ ደንጸወኒ። እወ ኣብ በለዛ ጥራሕ ተወሊዶም ዝዓበዩ ኣቦ ፍቕሪ ሃገርናን ህዝብናን ክሳብ መወዳእታ ኣብ ልቦም ሒዞሞ ከይዶም።
ይቕጽል
4 ሰነ 2009
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1319