text:
ኣብቲ ውዕውዕ ዘመን ድሕሪ ናጽነት ኣብ ወርሒ 12/1991 ኣብ ኣፍደገ ማርያም ግምቢ ተንጠልዪሉ ዝነበረ ሓደ ግጥሚ ዝስዕብ ትሕዝቶ ነበሮ፡፡
“ኣየ ማርያም ግምቢ!!
ክንደይ ጀጋኑ ኣጨኒቕኪ
ብዙሓት ደቂኣንስትዮ ኣምኪንኪ
ብሉጻት ኤርትራውያን ኣዘኽቲምኪ
ሰብ በላሕቲ ኣእምሮ ኣረሺንኪ፡፡
ደም ንጹሃት ንሰማይ ዓሪጉ
ጓሓሉ ማርያም ግምቢ ካብ ተሰጉ
ኣዕጽምቲ ስውኣትና ኣመስኪሩ ሓድጉ፡፡
እስኪ ተመስገን ንበሎ ንፈጣሪና
ስውኣትና ኣመስኪሮም ኣብ ልዕሌና
ንዓወት ዝረኣና ኣይኮነን ከሲብና
ሓርበኛታት እዮም ርቡሓት ካብ ኩልና
ይተዓለለሎም ይዘመረሎም ንስውኣትና ፡፡
እወ! እታ ክብርቲ ሀይወቶም ሰዊኦም
ሓመድ ኣዳም ዘልብሶም ሲኢኖም
ምእንቲ ሓፋሽ ህዝቦም
ስኽፍ ኣይበሎም እስኪ ይቕሰን መቓብሮም፡፡
ኣኺሉኪ እዩ ሕጂ በጺሑኪ
ንጽበ ኢና ኔርና ክዕጾ መቓብር ጋህስኺ
መጽኦም ደቂ መሬት ኣረክቢ መፍቱሑኺ፡፡
በሊ ተሓጎሲ ኣዶ ሓየት ጅግና
ተሓጎስ ከኣ ኣቦ ሓየት ፋና
ክብሪ ይሰማዕኹም ደቂ ስውኣትና
ሓበን ሃገር ዋልታ ጀጋኑና
ባንዴራና ተተኺላ ኣብ ሃገርና
ወጊሑ ደጊም ሓሊፉልና
ነቕንዕ ክሳድና ትኽ ይበል ሑቖና
ነማዕብል ዓድና ንህነጽ ሃገርና
ዕድመ ንህግሓኤ ውድብና፡፡
ዘለኣለማዊ ክብሪ ንስውኣትና!!
ዓወት ንሓፋሽ! ” ይብል፡፡
ክቡራት ኣንበብቲ ከመይ ኣለኹም!!
ብዝተፈላለዩ ውልቃዊን ስድራቤታዊን ጸገማት ዋላ ምሉእ ብምሉእ ካብ ቃልሲ እንተዘይተፈለኹ ኣብ መርበባት ፌስቡክን ዌብሳይትን ዝነበረኒ ተሳትፎ ካብ ዘቋርጽ ዛጊት ኣዋርሕ ኣቑጺረ ኣለኹ፡፡ ኣብ ኩሉንትናዊ ቃልሲ ንሓርነት እንካይዶ ምንቅስቓስ ንዓና ንኤርትራውያን መርበባት ኢንተርኔት ዘለወን ኣበርክቶ ኣዚዩ ዓቢ ምኻኑ ርዱእ’ዩ፡፡ ዝርዝር ምኽንያቱ ብዘየግድስ ንኣዋርሕ ኣቋሪጸዮ ዝነበርኩ ስራሕ ካብ ሎሚ ጀሚረ ክቕጽሎ ምኻነይ እሕብር፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ንንህላውነተይ ተገዲስኩም ካብ መላእ ዓለም ደሃይ ዝገበርኩም ግዱሳት ኣሕዋተይን ኣሓተይን ከምኡ’ውን ፊናንሳዊ ሓገዝ ዝገበርኩምለይ ግዱሳት ዜጋታት የመስግን፡፡
ፔጅ ሳክቲዝም ካብ ሎሚ ጀሚራ ብልዑል ምድላው ሰሙናዊን ዕለታዊን መደባት ሓንጺጻ ክትዓዬ ‘ያ፡፡ ደጊም ሓበሬታን ሚስጢራትን ኣባጓይላ ዕለታዊ ክፍኑ ኢየ፡፡
ከምቲ ዝተዓዝብኩምዎ ብ1991 እቲ ብዙሓት ኤርትራውያን ዝተቀዘፍሉ ቤት ማእሰርቲ ማርያም ግምቢ ምስተዓጸወ ኣብ መእተዊኡ ብዝተንጠልጠለ ሓደ ግጥሚ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ፈሊመ ኣለኹ፡፡ በቲ እዋን ዘርከበ ዜጋ ንኽዝክሮን እቶም ሓደስቲ ወለዶታት ምእንተ ክፈልጥዎ ብሓጺሩ ቤት ማእሰርቲ ማርያም ግምቢ፡ ኣብ እዋን መግዛእቲ ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ ኣብ እዋን ደርግ ብ“ሰሜን ማእከላዊ ምርመራ መምሪያ” ዝፍለጥ ብዙሓት ዜጋታትና ዘሕቀቐ ኣዚዩ ዘስካሕኽሕ ቤት ማእሰርቲ ነይሩ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ብውቅብ ቃላት፡
“ንጽበ ኢና ኔርና ክዕጾ መቓብር ጋህስኺ
መጽኦም ደቂ መሬት ኣረክቢ መፍቱሑኺ፡፡” ዝተብሃለላ ቤት ማእሰርቲ ማርያም ግምቢ ካልኦት መፋቱሕ ወሲኻ፡ እንሆ ርብዒ ዘመን ሓሊፉ ሓጂ እውን ጸሓይ ናጽነት ከይበረቐትልና ኣሻሓት ቤት ማሕቡሳት ወሊዳ ሃገር ብሃገራ ናብ መቓብር ተለዊጣ ሃገርና ኤርትራ State Prison ተሰሚያ ኣላ፡፡ ትማል ኣብ ጋህስታት ማርያም ግምቢ ብዙሓት ምዑታት ኤርትራውያን ዘጽነቱ በዓል ዘለቀ ውቤን ኣሻግሬ ደሳለን ብበዓል የማነ ኣፈወርቂን ካሕሳይ በየነን ዓይነት ደቂ ሃገር ተተኪኦም እንሆ ታሪኽ ኤርትራን ኤርትራውነትን ካብ ዝድወን 26 ዓመታት ኣቑጺርና፡፡
እምበኣር ነዛ ኣብ ግብሪ ብዘይወዓሉ ቃላት ዝወቀበት ግጥሚ ብምውካስ ካብሎሚ ጀሚረ ብተኸታታሊ ብዛዕባ መዓሙቕ ትሕቲ ምድሪን ልዕሊ ምድርን ቤት ማእሰርታት ስርዓት ህግደፍ ዝምልከት ሓበሬታ “መቓልሕ ድምጺ ኣልቦ ነብሳት” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ብተኸታታሊ ክፍኑ ኢየ፡፡ ናይዚ ሓበሬታ ቀዳማይ ክፋል ከም ኣካል “ብዛንታ ስርሒት ፎርቶ” ብክፋላት ዝፈነኹዎ ጽሑፍ ኮይኑ፡ ናይ ገለ ተሳተፍቲ እቲ ስርሒት ህልው ኩነታት ወሲኸ ክገልጸልኩም እየ፡፡ ንስርሒት ፎርቶ ኣመልኪተ ዝጀመርኩዎ ጽሑፍ ዘይቀጸልኩሉ ቀንዲ ምኽንያት እቶም ዝተረፉ ሓበሬታታት፡ ኣዚዮም ተኣፈፍትን ንብዙሓት ዜጋታት ኣብ ሓደጋ ዘውድቑን ብምኻኖም እዩ፡፡ ምቹእ ኩነታት ምስተፈጥረ ሓደ መዓልቲ ሳልሳይን ናይ መወዳእታን ክፍል “ዛንታ ስርሒት ፎርቶ” ክፍንወልኩም ኢየ፡፡ ሕጂ ናብቲ ንሎሚ ዘዳለኹዎ ጽሑፍ ከብለኩም፡፡
ኣብ ሃገርና ብዛዕባ ዝተደኮና ናይ ልዕልን ትሕትን ምድሪ ቤት ማእሰርታት ብዙሓት ጺሒፎምሉን ተዛሪቦምሉን እዮም፡፡ ብፍላይ ኣብ መርበባት ኢንተርኔት ኣዳላዊኡ ዘይተፈልጠ ሓደ ጽሑፍ ኣብ ኤርትራ ልዕሊ 350 ቤት ማእሰርታት ከምዘለዋ ብዝርዝር ብምርቋሕ ብዙሓት ክፈልጡ ጌሩ’ዩ፡፡ ብወገነይ ዝርዝር ቤት ማእሰርታት ምግላጹ ዋላ አገዳሲ እንተኾነ፡ እቲ ዝበለጸ ግን ኣብ ሕድሕድ ቤት ማሕዩር ዝካየድ ግፍዒን ፈጸምቱን ህዝቢ ክፈልጦም ምግባር ይመስለኒ፡፡ እምበኣር ሎሚ ኣብ ማእከል ኣስመራ ካብ ዝርከባ ቤት ማእሰርታት ሓደ ዝኾነ ንቤት ማእሰርቲ ካርሸሊ ኣመልኪተ ዘዳለኹዎ ጽሑፍ ክፍንወልኩም፡፡
ብመሰረት መምርሒታት ኣባጓይላ ጥፍኣት ኢሳይያስ፡ ኣብ ሃገርና ብሓፈሻ ሰለስተ ዓይነት ቤት ማሕዩራት ኣለዋ፡፡ እዚኣተን ከኣ ብሓጺሩ፡ ቅርጺ ኣልቦ ማሕዩራት፡ ሓውሲ ቅርጺ ዘለወን ቤት ማእሰርታትን ወትሃደራዊ ተሃድሶታትን እየን፡፡ እተን ስማዊ ቅርጺ ዘለወን ቤት ማእሰርታት ድማ ኣብ ማሕበራዊ ጉዳያት ኣድሂበን ክነጥፋ ዝተመደባ ኮይነን ኣብ ትሕቲ ኮሚሽን ፖሊስን “ኣገልግሎት ቤት ማእሰርትን ተሃድሶ”ን ዝመሓደራ እየን፡፡ ብኮሎኔል መሓሪ ጸጋይ ዝምራሕ ኮሚሽን ፖሊስ ብሓፈሻ 59 መደበራትን ናቑጣታትን ይሕዝ፡፡ ኣብ ትሕቲ ብር/ጀነራል ግርማይ መሓሪ ዝመሓደር “ኣገልግሎት ቤት ማእሰርትን ተሃድሶን” ዝብል ሓበራዊ መጸውዒ ተዓዲልዎን ዝነጥፋ 14 ድጓናታት ከኣ ኣብ ኩለን ዞባታት ኣለዋ፡፡ ብተወሳኺ ብወትሃደራዊ ተሃድሶ ዝጽዋዕ ካብ ማእከላይ ቤ/ጽ በለዛ ክሳብ ኣብ መላእ ሃገር ዝርከባ ክፍላተ ሰራዊት ዝተዘርገሓ ማእለያ ዘይብለን ቤት ተሃድሶታት ኣለዋ፡፡ ብዛዕባ እዘን “ሓውሲ ቅርጽን ኣወዳድባን” ዘለወን ቤት ማእሰርታትን ድጓናታትን ዝምልከት ሓበሬታ ቀስብቐስ ኣብ ቀጻሊ ክቐርብ ‘ዩ፡፡
እተን ብቐንዱ ብኢሳይያስን እሙናት ኣገልገልቱን ጥራይ ዝምርሓ ዘሰካሕኽሕ ግፍዒታት ዘእንግዳ ቅርጺ ኣልቦ ቤት ማእሰርታት ድማ ብቤ/ጽሕፈት ፕረሲዳንት፡ ወኪል ሃገራዊ ድሕነትን ብቤ/ጽ ጀነራል (ፍሊጶስ) ዝእለያ’የን፡፡ ቤት ማእሰርቲ ካርሸሊ ከኣ ኣብ ትሕቲ’ዚ ቅርጺ ኣልቦ መስርሕ ትጥርነፍ ኣሰቃቒት ቤት ማሕዩር እያ፡፡ ኣቐዲሙ ብ “ወንጀል መርምራ” ዝፍለጥ ቤት ማእሰርቲ ካርሸሊ፡ ኣብ ባዕዳዊን “ሃገራዊን” መግዛእቲ ኤርትራ ብዙሓት ዜጋታትና ዝተሳቐዩላን ዝሃለቑላን ብዘበነ መግዛእቲ ኢጣሊያ ዝተሃንጸት ምድራዊት ሲኦል’ያ፡፡ ኣብ ዘመነ ህግደፍ ’ውን እቲ ኩቡር ወዲ ኣዳም ክብረት ስኢኑ ዝናሸወላ፡ ዝሓስረላ፡ ዝዋረደላን ብዘይሰማዒ ዝጠፍኣላ ገሃንም ’ያ፡፡ ቅዩድ ብዘይገበን፡ ብዘይፍርዳዊ መስርሕ ተቐይዱ ካብ ተፈጥራዊ ዑደት ተሓይሩ፡ ዝርንዛሕ እንዳነብዐ፡ ክሳብ ጫፍ ዓለም እንዳ ኣእወየ፡ ብሕማማት ዝሳቐየሉ፡ ብቀዝሒ ዝስንክለሉ፡ ብጸልማት ኣዕይንቱ ዝሓረሉ፡ ብሓፈሻ እቲ ክቡር ወዲ ሰብ ናብ እንስሳ ዝቕየረሉ ኣሰቃቒ ቤት ማእሰርቲ’ዩ፡፡
ንዓና ንኤርትራውያን ኣብ ሕድሕድ ቤት ማሕቡስ በቶም ሕድሪ ሰማእታት ዝጠለሙ ዝፍጸም ኢ-ሰብኣዊ ፍጻመታትን፡ ባርባራዊ ገበናትን ኣይክሕድሰናን፡፡ እቲ ዘግድስ ጽባሕ ኣብታ ንትምነያ ዲሞክራሳዊት ኤርትራ ተሓተቲ ዝኾኑ ሰተይቲ ደም ንጹሃን ዜጋታት ብኣግኡ ፈሊና ምስናድ’ዩ፡፡ ኣጸቢቑ ንዘስተብሃለሉ ሰብ፡ እታ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ትርከብ ቤት ማእሰርቲ ካርሸሊ፡ ካብ ጎዳጉዲ ዒራዒሮ ቀጺላ፡ መእለይት ውሽጣዊ ፍርሒን ራዕድን ኢሳይያስ ምኻና ይርዳእ፡፡ ብምስምስ “ፖለቲካ” ኣብ ካርሸሊ ዝእሰሩ ሰባት መብዛሕትኦም ከምቶም ኣባላት ጉጅለ -15 ንናይ ን”መንበር ፕረሲዳንት ዘቋምቱ”ን ንብልሽው ባህሪያት ኢሳይያስ ዝርድኡ ሰባት እዮም፡፡ ብመሰረት’ዚ ከኣ ኢሳይያስ ኣዚዩ ዝተሓላለኸ ውዳቤታት ፈጢሩ፡ ቤት ማእሰርቲ ካርሸሊ ሒደት ዕሱባቱ ዝከታተሉዋ፡ ከምታ ዒራዒሮ ደሴት መቕዘፍቲ ደቂ ኣዳም ጌሩዋ ኣሎ፡፡ ብሓፈሻ ወይ ኣብ ከይዲ ቃልሲ ንሓርነት ዝጠፍኡ ወይ ከኣ ኣብ እዋን ሓርነት ዝሕተቱ ንቤት ማእሰርቲ ካርሸሊን ዝጸረቶም ክውል ገበናትን ኣንዳዕዲኦም ዝፈልጡን ዝፍጽሙን እቶም ቀንዲ በላዕቲ ሰብን ሰተይቲ ደም ዝስዕቡ’ዮም፡
1. ኢሳይያስ ኣፈወርቂ (ፕረሲዳንት)
2. ጀነራል ፍሊጶስ ወልደየውሃንስ (ሓለቓ ስታፍ ሓ/ም/ኤርትራ)
3. ብር/ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል (ኣዛዚ ሃገራዊ ሓይልታት ፖሊስን ጸጥታን)
4. ብር/ጀነራል ኣብርሃ ካሳ (ሓላፊ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት)
5. ብር/ጀነራል ተኽለ ክፍላይ -ማንጁስ (ኣዛዚ ሰሜን እዚ፡ ህዝባዊ ሰራዊትን ምክትታል ዶባትን ነበር ኣብዚ እዋን ኣዛዚ ምዕራባዊ እዚ)
6. ብር/ጀነራል ጠዓመ ጎይቶኦም -መቐለ (ኣብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ሓላፊ ክፍሊ ምውህሃድ ተቓወምቲ ጉጅለታት ምብራቕ ኣፍሪቃ)
7. ኮ/ል ተስፋልደት ሃብተስላሰ (ወኪል ጸጥታ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት)
8. ኮ/ል ጋይም ተስፋንኪኤል (ሓለፊ ወጻኢ ስለያ)
9. ኮ/ል ወልደዝጊ ባህታ (ሓላፊ ክፍሊ ውሽጣዊ ጸጥታ)
10. ኮ/ል የማነ ኣፍወርቂ (ሓላፊ ኣካል ግብረሽበራን ምክትታል ጉጅለ ዓፈናን ስጉምትን)
11. ኮ/ል ዮናስ ብጹእ ኣምላክ (ሓላፊ ክፍሊ ስለያ ምክትታል ዶባት)
12. ሜጀር ካሕሳይ በየነ (ሓላፊ ኣካል መርመራን ምጽራይ ሃ/ሓ/ፖ/ጸጥታን) …እዮም፡፡
ብተመሳሳሊ ናይዞም ላዕለዎት ሓለፍቲ ትእዛዛት ተቐቢሎም ኣብተን መሳፍሒ ኣልቦ ውሻጠታት ካርሸሊ ዜጋታት ዘሳቕዩን ዘሕቕቑን ማእከለዎት ሓለፍቲ ድማ
• ሜጀር ኣቶብርሃን ገብረሃንስ፡- (ሳጓ፡ ሰካሕ ዓዲ፡- እምባደርሆ መንበሪ፡- ካምቦ ፖሊስ ማይተመናይ) ንዓመታት ሓላፊ ቤት ማእሰርቲ ካርሸሊ ብምኻን ዘገልገለን ኣብ ኩሎም ገበናት ኢድ ዘለዎ ዘይውግዓዊ እሙን ኣባል ፖሊስ፡ ሃገራዊ ድሕነትን ቤ/ጽ ፕረሲዳንትን ‘ዩ፡፡
• ሜጀር ጸጋይ ገብረሂወት (ዓዲ፡- ኮኾባይ መንበሪ፡- ሓዝሓዝ) ንዓመታት ከም ምኽትልን መርማሪ ኮይኑ ዘገልገለ ገዲም ተጋዳላይ’ዩ፡፡
ኣብ ትሕቲ ዞም ክልተ ሓለፍቲ ብግዴታ ይኹን ብወለንታ ዝዓዩ መርመርቲ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ድማ ዝስዕቡ ‘ዮም፡፡
1. የማነ ተስፊት (ኣስመራ)
2. ገዛኢ ኤልያስ (ሕምብርቲ)
3. ተኽለ ባራኺ (ኣስመራ)
4. ብርጣንያ (ኣስመራ) ዝተብሃሉ እዮም፡፡ እዞም ኣባላት ዕለታዊ ምርግጋጽ ህላወ እሱራትን፡ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ካርሸሊ ዝፍጸሙ ተርእዮታት ተኸታቲሎም ኣጻሪዮም ጸብጻብ ዘቕርቡ እዮም፡፡ ንሜጀር ኣቶብርሃን ሓዊሱ ምስዞም 6 ኣባላት ዝተሓጋገዙ ዳዊት በኹረጽዮንን ኢለንን ዝተብሃሉ ጸሓፍቲ ኣለው፡፡
እታ ንብዙሕ ዓመታት ንጹሃት ኤርትራውያን ዝሓቐቑላ፡ መሬታዊ ሲኦል ካርሸሊ፡ ኣብዚ እዋን ብሰለስተ ሽፍቲ ዝተወዝዑ፡ ብ74 ኣባላት ዕለታዊ ዕቱብ ሓለዋ ይግበረላ’ሎ፡፡ ብፍላይ ኣብ ቀረባ እዋን ላሑኺ ተኣፈፍቲ ሚስጢራት ምስ ኣጋጠመ፡ እቶም ኣባላት ነንባዕሎም ከይተኣማመኑ ዝገብር ፍሉይ ገምጋማዊ ተኽሊጥ ብምክያድ ሓድሽ ዓይነት ሓለዋ ይካየድ ኣሎ፡ ብመሰረት ሓድሽ ተኽሊጥ እቶም እሙናት ተባሂሎም ዝተመመዩ መራሕቲ ሽፍቲ ሓለዋ ዝስዕቡ’ዮም፡-
1. ሰርጌንቲ ግርማይ ኣርአያ (ነባሪ ሓዝሓዝ ኣዛዚ 1ይ ሽፍቲ)
2. ሃብተማርያም የውሃንስ (ነባሪ ካምቦ ፖሊስ ሰምበል ኣዛዚ 2ይ ሽፍቲ)
3. ሰርጌንቲ ዓምራ ኢብራሂም (ነባሪ ራዲዮመሪና ኣዛዚ 3ይ ሽፍቲ) እዮም፡፡
ድሕሪ ምህዳም ኣባል ሓ/ኣየር ነበር ካፒተን ዓንደሕሸል፡ ዳርጋ ንኹሎም ኣባላት ጽዑቕ መርመራን ምክትታል ዝተገብረሎም ኮይኑ ኣብ ምንቅስቓስ ሓለዋ፡ ኣብ ኣተኣላሊያ መካይን፡ ኣብ ምጽፋፍ ዕጥቂን ኣብ ስርዓተ ኣመጋግባ እሱራት ዝተፈላለዩ ለውጥታት ተገይሮም ኢዮም፡፡ ብፍላይ እቶም ኣውቲስቲ ብወኪል ሃገራዊ ድሕነት ብርቱዕ መርመራ ምስተገብረሎም ክልቲኦም ክቕጽሉ ተገይሮም፡፡ ኣብ ምምልላስ ቅዩዳት ዚያዳ ዝእመኑ መራሕቲ መካይን፡
1. ፍጹም ዓንደብርሃን (ዓዱ ሓጋዝ መንበሪኡ ከረን)
2. ሹም ባሕሪ ፍስሃየ ( ዓዱ ሰረጀቓ መንበሪኡ ኣስመራ) እዮም፡፡ (ዓንደሕሸል ካብ ካርሸሊ ክሃድም እንከሎ ናይዚ ሹም ባሕሪ ዝመርሓ መኪና ምጥቃሙ ይዝከር)
ኣብ ቤት ማእስርቲ ካርሸሊ ዝፍጸሙ ኣሰቀቕቲ ግፍዒታት ንምኽዋል ኢሳይያስ ብፍላይ ካብ 2014 ንደሓር ገለ ኣባላት ፖሊስ ተኣፈፍቲ ኣብ ዘይኮኑ ውስናት ስርሓት ክሳተፉ ጌሩ ‘ዩ፡፡ እዚ መስርሕ፡ ኢሳይያስ ኣብ እዋን ሓለዋ ሰውራ እውን ዝጥቀመሉ ዝነበረ ክውል መናውራ ምኻኑ ይዝከር፡፡ ከም ሓድሽ መናውራ ድማ ንገለ እሱራት (ቅዩዳት) ድሕሪ መርመራ ምስ ኣባላት ፖሊስ ብምትእስሳር ናብ ጸጻራትን ካልኦት ቤት ማእሰርታትን ንክዛወሩ መምርሒታት ከውርድ ጸኒሑ እዩ፡፡ ብቤት ጽሕፈት ፕረሲዳንትን ሃገራዊ ድሕነትን ተመርሚሮም ካብ ካርሸሊ ናብ ማይሱርዋ፡ ጸጸራት፡ ዓዲኣቤቶን ካልኦት ቤትማእሰርታትን ንኽዛወሩ “ዕድል ዝገብሩ” እሱራት ኣብ ምቅይያር ክሳተፍ ዝተሓረየ ሓላፊ ድማ ኮ/ል ባሻይ ወልዳይ ዝተብሃለ ኣባል ኮሚሽን ፖሊስ’ዩ፡፡
ብኣንጻሩ ብሓላፊ ኣካል መርመራን ምጽራይን ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ሜጀር ካህሳይ በየነ (ወዲ በየነ) ዝካየድ መርመራን ቅዝፈትን ድማ ክከታልን ክኣልን ካብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ዝተመዘ እሙን ኪኢላ መርመራ “ፍሉይ ገበናት” ራሻይዳ ዝተብሃለ ሰብ’ዩ፡፡ (ብዛዕባ ራሻይዳን ተግባራቱን ዝምልከት ዝርዝር ሓበሬታ ሓደ መዓልቲ ከቕርበልኩም ኢየ፡፡) ራሻይዳ፡ ወዲ በየነን ፍስሃጽዮንን ካብቶም ድሕሪ ናጽነት ንብዙሓት መሳኪን ዜጋታት ከሳቕዩ ዝተሓረዩ ሓድጊ ኢሳይያስ ‘ዮም፡፡
ምድራዊት ሲኦል ካርሸሊ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ንወለዶታት መምሃሪ ዝኸውን ታሪኽ ክስነደላ ዝግባእ ቤት መቕዘፍቲ ‘ያ፡፡ ኣብዛ ቤት ማእሰርቲ ኣትዩ ብህይወት ዝወጽእ ዳርጋ የለን፡፡ እቶም “ተፈቲሖም” ተባሂሎም ናብ ስድርኦም ዝፋነዉ ገለ እሱራት’ውን ብዘይፍወስ ሕማም ምስተጠቕዑን ምሟቶም ከምዘይተርፍ ዝተረጋገጹ ጥራይ ‘ዮም፡፡ ገለ “ኢድን እግሪ ዘይብሎም ኣብ ኣፍ ሞት ዝርከከቡ” እሱራት ተባሂሎም በዓል ወዲ በየነ ምስ ወሰኑሎም፡ ዝኾነ ዓይነት ሓበሬታ ከየምልቑ ብምፍርራሕ፡ ወረቐት ዓዲሉ ዘፋኑዎም ኣባል ውሽጣዊ ጸጥታ ሜጀር ሚናሰ ስምረት (ወዲ ስምረት) ዝተብሃለ ተወላዲ ሕምብርቲ ዝኾነ ተጋዳላይ እዩ፡፡ ንኣብነት ብነሓሰ 18/2017 ዝተሰውአ ተጋደላይ ሰለሞን ሃብቶምን ካልኦትን ኣብ እዋን መስዋእቶም/ሞቶም ኣስከሬን ንስድራቤት ዝዕድል እዚ ውልቀ ሰብ እዩ፡፡ ብተወሳኺ ዕድል ጌሮም ምናልባሽ ዓይኖም ዓዊሮም ክፋነው ዝተወሰነሎም ከም በዓል ሓጂ መሓመድ ሑሴን ኣላህሙዲ ዓይነት እሱራት ወረቐት ዓዲሉ ዘፋኑን ዘፈራርሕን ኣባል ውሽጣዊ ጸጥታ ‘ውን ወዲ ስምረት ‘ዩ፡፡
ኣብ ታሪኽ “ህግደፋዊት” ኤርትራ ‘ቶም ንውሻጠ ቤት ማእሰርቲ ንምግላጽ እንጥቀመሎም ልሙዳት ቃላት “ካሜራን ሸላን” ዝብሉ ኣስማት ‘ዮም፡፡ ብዓይኒ ሓቂ ግን እቲ ውሽጣዊ ትሕዝቶን ኣብዞም ጎዳጉዲ ብኽውል ዝፍጸም ግፍዕን፡ ገበናትን፡ ብዕምቆት ንዝተረድኦ ሰብ ብቓላት ተሓንጢጡ ዘይውዳእ ኣዚዩ ሕሱም ክውንነት እዩ ዝረአ፡፡ ብሓፈሻ ኣብ ጎዳጉዲ ካርሸሊ ተሰኪዖም በቢዕለቱ ዘስካሕክሕ ፍጻመታት እንዳሕለፉ ንሞቶም ዝጽበዩ ዘለው ዜጋታት መብዛሕትኦም እቶም ህጉም ጥሒሶም መሬታዊ ናጽነት ዘረከቡ ተጋደልቲ እዮም፡፡ ብምስምስ “ትሕቲ ሃገራዊነትን ፖለቲካዊ ገበናትን” ተቐይዶም ኣብ ሸላታት ካርሸሊ ዝሓቀቑ ብዙሓት ደቂ ሃገር፡ ንታሪኽ ሓዲግና ሕጂ ‘ውን ምእንተ ሓቅን ርትዕን ፍትሕን ራህዋን ኢሎም ኣብ ኢድ ኣባጓይላ ዝሓቁ ዘለው ቅኑዓት ሰብ መትከል ዜጋታት ኣለው፡፡ እቶም ንዓመታት ንሃልኪ ኣደንቋሪ ፖለቲካዊ ፕሮፖጋንዳ ጥራይ፡ ኣስማቶም እንረቑሖም ሕጂ ‘ውን ኣብ ኣፍ ሞት ኮይኖም “ተኣምራታዊ ፍታሕ” ይጽበዩ ኣለው፡፡ እስከ ሎሚ ካብ ምኒን ዝብል ፕሮጋንዳዊ ኣተሓሳስባ ወጺእና፡ ንካልኢት እኳ ህይወት ናይ’ዞም ካብ መትከሎም ነቕ ከይበሉ ኣብ ድቕድቕ ጸልማት 29 ካሜራታት ካርሸሊ ተጓሒፎም ዘለው ግሩሃት ዜጋታት ንሕሰብ፡፡
ሀ) ብምስምስ “ትሕቲ ሃገራዊነትን ፖለቲካን” ዝተኣሰሩ
1. ብር/ጀነራል ቢትወደድ ኣብርሃ (ካሜራ 02)
2. ብር/ጀነራል ሃብተጽዮን ሓድጉ (ካሜራ 25)
3. ኮ/ል ተስፋልደት ስዩም ( ካሜራ 17)
4. ተጋዳሊት ኣስቴር ዮውሃንስ (ካሜራ 06 ሸላ ቁጽሪ 31)
5. ተጋዳሊት ሰናይት ደበሳይ (ካሜራ 06 ሸላ ቁጽሪ 06)
6. ተጋዳላይ እርምያስ ደበሳይ -ፓፓዮ (ካሜራ 03) ይርከብዎም፡፡ እዞም ትማል ምእንቲ ናጽነት ብዙሕ ዝኸርተቱ ምዑታት ዜጋታት ሓዊሱ ካልኦት ብዙሓት ቅዩዳት ሕጂ ‘ውን ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት እንዳእወዩ ናብ መቓብር የምርሑ ኣለው፡፡
ክቡራት ኣንበብቲ!
ናይዚ ጽሑፍ ቀንዲ ዕላማ ንኹሎም ቅዩዳት ምርቋሕ ስለ ዘይኮነ ካብ”ቶም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ ብተወሳኺ ንመወከሲ ክኾነኩም ንገለ ብህይወት ዘለው ቅዩዳት ጥራይ ክውስኽ፡
• ኣምባሳደር ተወልደብርሃን፡ ኣብታ ደጀን ዓንደሕሸል ተኣሲሩላ ዝነበረ ካሜራ ቁጽሪ 03 ምስ ሱዳናዊ ነስረዲንን እርሚያስ ፓፓዮን ብሓባር ኣሎ፡፡
• ዮውሃንስ ገብረመስቀል (ወዲጓላ) መርማሪ ዓዲኣቤቶን ማይሱርዋን ዝነበረ (ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 11)
• ኣቦ “ሚኒስተር” ዓሊ ዓብዱ ኣቦይ ዓብዱ ኣሕመድ የኑስ ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 04 ምስ ካልኦት 11 ቅዩዳት ኣብ ሕማቕ ጥዕናዊን ኣካላዊን ኩነታት ይርከቡ፡፡ ኣብዛ ካሜራ ዝነበረ ሜጀር እዮብ ዝተብሃለ ብሳጉኡ ጸጸራት ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣባል ኢሜግረሽን ተኣሊዩ ኣሎ፡፡
ለ) ብምስምስ “መንፈስን ጥሩፍነትን” ዝተቐየዱ
ብምስምስ ጀሃድ፡ እስላማዊ ጥሩፍነት፡ መንፈሳውያንን ምልዓል ሃይማታዊ ናዕቢን፡ ካብ ኩሎም ሃይማኖታዊ ትካላት ዝተቐየዱ ብሓፈሻ ልዕሊ 40 ኣመንቲ ዝነበሩ ኮይኖም ብሕማምን ብመርሸንትን በቢሓደ እንዳጸነቱ ኣብዚ እዋን ኣስታት 17 ጥራይ ብህይወት ተሪፎም ኣለው፡፡ ካብዚኣቶም እቶም ብህዝቢ ዝፍለጡ ህልዋት ዝስዕቡ እዮም፡
1. ዶ/ር ፍጹም ገብረንጉስ ካብ ፕሮቲስታንት ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 23 ምስ 8 ካልኦት ዜጋታት ኣሎ፡፡ ምስ ዶ/ር ፍጹም ገብረንጉስ ብሓባር ተኣሲሮም ዝርከቡ ኣመንቲ ፕሮቲስታንት ዶ/ር ክፍሉ ገብረመስቀል፡ ሃይለ ናይዝጊ፡ ፓስተር ኪዳነ ወልዱ ኮይኖም ብሰንኪ ሕማቕ ኣተሓሕዛን ስእነት ሕክምናን ግዳይ ዝተፈላለዩ ሕማማት’ዮም፡፡
2. ቀሺ ገብረመድህን ገብረገርግስ፡ ዶ/ር ተኽለኣብ መንግስትኣብ፡ ካብ ኣመንቲ ኦርቶደክስ (ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 23) ሙሴ እዛዝ፡ ሙሴ ገብረስላሰ ዝበሃሉ እሱራት ብሓባር ኣለው፡፡ ከምኡ’ውን ብጉዳይ ኣቡነ ኣንጠንዮስ ዝተቐየዱ ቀሺ ይትባረኽ በርሀ ድማ ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 05 ምስ ካልኦት 03 እሱራት ተቐይዶም ይርከቡ፡፡
ሐ) ብምስምስ “ብልሽውናን ዝተፋለለዩ ስኑዕ ምኽንያታት” ዝተቐየዱ
እዞም እሱራት ብትእዛዝ ሓለፍቲ ወኪል ሃገራዊ ድሕነትን ቤ/ጽ ፕረሲዳትን ዝተቐየዱ ኮይኖም፡ ቀንዲ መእሰሪ ምኽንያቶም ኣይፍለጥን፡፡ እንተኾነ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ካብ ዝለኣኹ ገለ ጸብጻባት ግን እቶም እሱራት “ንፕረሲዳንት ሓሚዮም፡ ስሙ ኣጸሊሞም፡ ምንጩ ዘይተፈልጠ ዘይተኣደነ ማል ኣጥሪዮም፡ ተደናገጽቲ ጉጅለ 15 እዮም፡ ኣብ ልዕሊ ፕረሲዳንት ፈተነ ቅትለት ሓሲቦም፡ ኣባላት ጅብሃ ነይሮም” ወዘተ ብዝብሉ ክሲታት ዝተቐየዱ ምኻኖም ይገልጽ፡፡ ክሳብ ዕለት 15/08/2017 በዞም ዝተሰንዑ መበገሲታት ኣብ ካርሸሊ ዝርከቡ ብዝሒ እሱራት ዝስዕቡ ‘ዮም፡
• ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 01 ሰለስተ እሱራት (ምስ ብር/ጀነራል ቢትወደድ)
• ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 03 ሸሞንተ እሱራት (ምስ እርሚያስ ፓፓዮ)
• ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 04 ዓሰርተው ክልተ እሱራት (ምስ ኣቦ ዓሊ ዓብዱ)
• ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 05 ኣርባዕተ እሱራት (ምስ ቀሺ ይትባረኽን ባኒ ኣንቶኒዮ ሉሉ ዝተብሃለ ኣባል ብሄር ኩናማን)
• ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 07 ሽዱሽተ እሱራት ( ምስ ካብ ከሰላ ዝተጨውየ ዑሞር ዝተብሃለ ሱዳናዊ)
• ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 08 ብጀነራል ፍሊጶስ “ብሓደራ” ዝተቐዱ 3 እሱራት
• ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 09 ትሽዓተ እሱራት
• ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 10 ኣሰጋገርቲ ተባሂሎም ዝተቐየዱ 12 እሱራት ኣለው፡፡ ኣብዛ ካሜራ ሃይለስላሰ ዝተብሃለ ኣብ ሓይሊ ባሕሪ ክፍሊ ዕድጊ ዝሰርሕ ዝነበረ ንዓመታት ተኣሲሩ ነይሩ፡፡ ብተወሳኺ ኣብ 2006/07 ምስ በዓል ባህር ስነ-ጥበባዊ እድሪስ መሓመድ ዓሊ ብወዲ በየነ መርመራ ካብ ዝተገብረሎም ሓደ ብሕሱም ማህረምቲ ኣብ ዝነበረላ ሸላ ዝተቐዝፈ ሮባት ኣልሓሰን ዝተብሃለ ስፖርታዊ (ወዲ ከረን) ቅድሚ ናብ ካሜራ ቁጽሪ 19 ምቕያሩ ዝጸንሓላ ካሜራ እያ፡፡ መንእሰይ ሮባት ኣልሓሰን ምስ ሳልሕ ሑሴኖ ዝተብሃለ ብ”ጀሃድ” ተጠርጢሩ ካብ ከባቢ ጾሮና ተዓፊኑ ዝመጸ ዜጋ ኣብ መርመራ ብዝወረዶም ሕሱም ማህረምቲ ኣብ መወዳእታ ወርሒ 6/2007 ኣብ ጉዋ መገዲ ደቂምሓረ (ጥቓ ዓዲርዓዳ) ብኣባለት ጉጅለ ዓፈናን ስጉምት ብለይቲ ዝተቐብሩ’ዮም፡፡
• ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 12 ብሓላፊ ምክትታል ዶባት ኮ/ል ዮናስ ብጹእ ኣምላክ ካብ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ተዓፊኖም ዝኣተው 11 እሱራት ኣለው፡፡
• ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 23 ሸሞንተ ኣባላት ጉጅለ ተቓውምቲ ኢትዮጵያ ብትእዛዝ ብ/ጀነራል ጠዓመ ጎይቶኦም (መቐለ) ዝተቐየዱ ኣለው፡፡ ከምኡ ‘ውን
• ኣብ ካሜራታት ቁጽሪ 25፡ 26፡ 27፡ 28ን 30ን ነብሰወከፈን ሐሓደ እሱር ተዳጊኖምለን ኣለዋ፡፡
• ኣብ ውሽጢ ካርሸሊ እተን ብኣዚዩ ልዑል ጥንቃቐ ዝተሓዛን ብፍሉያት ኣባላት ጉጅለ ዓፈናን ስጉምትን ዝሕለዋ ካሜራታት ቁጽሪ 17ን 19ን እየን፡፡ እዘን ካሜራታት ነጋዳይ ፍቕረ ዝተቐዘፈላ ሸላን ከምኡ’ውን በዓል ስነ-ጥበባዊ እድሪስ መሓመድ ዓሊን ብጾቱን ቅድሚ ምርሻኖም ዝጸንሑለን ሸላታት ዝሓዛ እየን፡፡ ኣብ ካሜራ 17 ጥቓ ኮ/ል ተስፋልደት ስዩም ሳልሕን ኣቦቡክርን ዝተብሃሉ ክልተ ቅዩዳት ኣለው፡፡
ክቡራት ኣንበብቲ!!
ንቤት ማእሰርቲ ካርሸሊ ኣመልኪተ ነዚ ጽሑፍ ኣብ ምድላው ኣብ ዝነበርኩሉ ኣብዚ እዋን ከምቲ ልሙድ ሓደ ካብቶም ምቹእ ናብራ ግዳም ጠንጢኖም ስለ ናጽነት ኤርትራ ንሙሉእ ዕድሚኦም ተቓሊሶም፡ ኢድ ጠላም ኢሳይያስ ኣርኪብዎም ኣብ ጎድጊዲ ካርሸሊ ን14 ዓመታት ዝተሳቔዩ እሱራት ዝነበረ ገዲም ተጋዳላይ ሰለሞን ሃብቶም ብነሓሰ 18/2017 ተሰዊኡ ኣሎ፡፡ ተጋዳላይ ሰለሞን ምስ ሓርበኛ ተጋዳላይ ዕቑበ ኣብርሃ ብዘለዎ ዝምድና “ተደናጋጺ ጉጅለ 15” ተሰሚዩ ንኣስታት 14 ዓመታት ኣብ ካርሸሊ ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 15 ዋላ ሓንቲ ጥዕናዊ ሓገዝ ከይተገብረሉ ብዝተፈላለዩ ሕማማት ተጠቒዑ ዝተሰውአ ዜጋ እዩ፡፡ ስውእ ሰለሞን ምስ 3 ኣሕዋቱ ንሜዳ ወጺኡ ክልተ ኣሕዋቱ ንናጽነት ዘወፈየ ተባዕ ተቓላሳይ ነይሩ፡፡ ንምግላጹ ብዘጸግም ኩነታት ከየዕረፈ ናብ መቓብር ብዘምረሐ ተጋ/ ሰለሞን ኣሰቃቒ ሓዘን ዝወረደኩም ስድራቤቱን መላእ ፈተውቱን ጽንዓት ይሃብኩም እብል፡፡
ከምትፈልጥዎ ኣብ ብዙሓት ጽሑፋተይ ንኢሳይያስ ክገልጾ እንከለኹ ምስ “ጸሓይ ዝዓረበቶ ዝኣረገ ዝብኢ” ከመሳስሎ እመርጽ፡፡ እወ! ሕጂ’ውን ከምቲ ዝኣረገ ዝብኢ ንገዛእ ዝቖሰለ ስግኡ ዝምንጭት ጠላም ኣባጓይላ ኢሳይያስ ከኣ ኣብ ኣጋ ዕርበቱ ትማል መሳርሕቱ ዝነበሩ ሓለፍቲ በቢሓደ ይምንጭቶም ኣሎ፡፡ ኣሰቃቒት ቤት ማእሰርቲ ካርሸሊ ድማ ከምታ “ደርጋዊት ቤት ማእሰርቲ ማርያም ግምቢ” ኣብ ኣጋ ዕርበቱ መቕዘፊት ላዕለዎት ሓለፍቲ ኮይና ኣላ፡፡ ኣብታ ኣዚዩ ዝተሰናበደላ “ስርሒት ፈርቶ” ዝተሳተፉ ገለ ግሩሃት ‘ውን ብኸውሊ ኣብ ካርሸሊ ካብ ዝሰፍሩ ዛጊት ዓመታት ኣቑጺሮም ኣለው፡፡ እምበኣር ብርዱእ ምኽንያታት ብዝርዝር ንምጽሓፍ ካብ ዘይመረጽኩዎ ፍጻመታት “ዛንታ ስርሒት ፎርቶ”፡ ኣብ ካርሸሊ ተጓሒፎም ዝርከቡ ተሳተፍቲ እቲ “ስርሒት” ዝምልከት ሓበሬታ ናይ ገሊኦም ቆንጭለ ብሃሳሰለባም ገለ ክብለኩም፡፡
ብሓፈሻ ብምኽንያት “ስርሒት ፎርቶ” ኣብ ቀይዲ ዝኣተው ብኣማኢት ዝቑጸሩ ዜጋታት ነይሮም፡፡ ካብ መወዳእታ ወርሒ 01/2013 ጀሚሩ ኣብ ላዕላይ ደንጎሎ መርመራ ክካየደሎም ጸኒሑ፡፡ ድሕሪ ደቂቕ መርመራን መግረፍትን እቶም ኣባላት “ወጠንቲ” “ወደብቲ”፡ “ተሳተፍቲ”ን “ተደናገጽት”ን ተባሂሎም ናብ 4 ጉጅለታት ተፈሊዮም፡፡ ብመሰረት መጽናዕታት ወኪል ሃገራዊ ድሕነት፡ ጨንፈር ወትሃደራዊ ጠለፋን ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ድማ ኣብ 3 ዝተፈላለዩ ቤት ማእሰርታት ክቕየዱ ተገይሮም፡፡ ሎሚ ንካልእ ዝርዝራት ሓዲገ እቶም ኣብ ካርሸሊ ዝተዳጎኑ “ቀንዲ ወጠንቲ” ስርሒት ፎርቶ ተባሂሎም ዝተፈልዩ ሓለፍቲ ክገልጸልኩም፡፡
1. ሜጀር ጀነራል ዑመር ሓሰን ሑሞድ ጠዊል (ኣዛዚ ማእከላይ እዚ ነበር) ድሕሪ ፍጻመ ፎርቶ ኣብ መንበሪ ገዝኡ ንክልተ ወርሑ ብሓለዋ ተሓይሩ ጸኒሑ እዩ፡፡ ንነዊሕ ዓመታት ብጀሃድ ተጠርጢሩ ኣብ 2015 ዝሞተ ተወላዲ ብሄር ዓፋር ዝነበረላ ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 01 ንበይኑ ኣብ ጸልማት ተኣሲሩ ኣሎ፡፡ ካብ ወርሒ ሕዳር 2016 ጀሚሩ ኣዒንቱ ዓዊሩ ብዝተፋለዩ ብሕማማት ይሳቐ ኣሎ፡፡
2. ዓብዳላ መሓመድ ማሕሙድ ጃብር (ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህግደፍ ነበር) ኣብ ከባቢ ጸጸራት ካብ ዝርከብ መንበሪኡ ብኣባላት ስጉምትን ዓፈናን ወኪል ሃ/ድሕነት ብዕለት 21 ጥሪ 2013 ተታሒዙ ኣብ ላዕላይ ደንጎሎ መርመራ ተገይርሉ፡፡ ድሕሪ ኣዋርሕ ናብ ካርሸሊ ግዒዙ ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 02 ኣብ ጥቓ ጀነራል ቢትወደድ ኣብርሃ ካብ ዘለዋ ሸላታት ኣብ ሓንቲ ጸልማት ሸላ ተኣሲሩ ኣሎ፡፡
3. ኣሕመድ ሓጂ ዓሊ (ሚኒስተር ጸዓትን ማዕድንን ነበር) ኣብ ማእከላይ ቤ/ጽ ሚኒስትሪ ጸዓትን መዓድንን ኣብ ውሽጢ ቤ/ጽሕፈቱ ብኣባላት ስጉምትን ዓፈናን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሉ ድሕሪ መርመራ ኣብታ ኣዚዩ ጽኑዕ ሓለዋ ዝግበረላ ካሜራ ቁጽሪ 19 ተዳጊኑ፡፡ ልዕሊ ዝኾነ ተሳታፊ ስርሒት ፎርቶ ኣብ ኣዚዩ ጥንኩር ሓለዋ ይርከብ፡፡
4. ኮ/ል ሳልሕ ዑስማን በኺት (ኣዛዚ ክ/ሰ 17 ነበር) ድሕሪ ፍጻመ ፎርቶ ካብ ዓዲንኣምን ንሸነኽ ምብራቕ (ከባቢ ዓዲብዴንን ሕረኳዜንን) ካልኣይ ርእሱ ምስተተሓዘ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ብብ/ጀነራል ኣብርሃ ካሳ፡ ብ/ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል፡ ብ/ጀ ስምኦን ዕቕቡ (ርእሲ ምራኽ) ን ብ/ጀ ተኽለ ክፍላይ (ተኽለ ማንጁስ)ን ተዓጂቡ ኣብ ን/ዞባ ማይ ዓይኒ ከባቢ ሰርዐ ንዝእዝዞም ኣባላት ክ/ሰ 17 ብዛዕባ እቲ ስርሒት ክናዘዝ ኣገዲዶምዎ፡፡ ድሕሪ መርመራ ድማ ናብ ካርሸሊ ኣብ ካሜራ 27 ኣብ ትርከብ ሓንቲ ፊኒስትራ ዘይብላ ሸላ ተዳጊኑ፡፡ ኣብዚ እዋን ብሕማም ሳምቡእ (Phenumonia) ይሳቐ ኣሎ፡፡
5. ሌ/ኮ ኣለም መንግስትኣብ – ግዝዋ (ኣዛዚሜካናይዝድ ክ/ሰ 42 2ይ ብርጌድ ነበር) ምስ ኮ/ል ሳልሕ ዑስማን ኣብ ከባቢ ዓዲንኣምን ምስተተሓዘ ድሕሪ ከቢድ መርመራ ኣብ መወዳእታ ናብ ካርሸሊ ካሜራ ቁጽሪ 19 ንሸነኽ ደቡባዊ ምብራቕ ኣብ ዘላ ጸላም መሳፍሒ ኣልቦ ሸላ ተኣሲሩ ይርከብ፡፡
6. ሌ/ኮ ኣብርሃም ገብረሚካኤል – ግላዋ (ኣዘዚ ሜካናይዝድ ክ/ሰ 49 2ይ ብርጌድ ነበር) ኣብ ጥቓ ኣለም ግዝዋ ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 19 ኣብ ሓንቲ ጸላምን ጸባብን ሸላ ተቐይዱ ኣሎ፡፡
7. ዓብዱ መሓመድ ዓብዱ በክሪ ሄጂ (ጋዜጠኛን ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ፓኪስታ ነበር ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 07 ተቐይዱ ብሕማማት ይሳቐ ኣሎ)
ክቡራት ኣንበብቲ!!
ብምኽንያት ስርሒት ፎርቶ ካብ መላእ ሃገር ተኣርዮም ዝተኣሰሩ ዜጋታት ኣስታት 110 ኔሮም፡፡ እዞም ክብ ኢሎም ዝተገለጹ ቀንዲ “ወጠንትን ሃንደስትን” ተባሂሎም ዝተፈለዩ እዮም፡፡ ካብ ላሕኺ ተኣፈፍቲ ሓበሬታት፡ “ዒራዒሮ” ተሞኩሮ ብምውሳድ፡ ኣብ ቀረባ ርሕቐት ዝምለከቶም ኣባላት ጸጥታ ብኣዚዩ ጥንኩር ኣገባብ ኣብ ካርሸሊ ክተሓዙ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ዝወሰነሎም እዮም፡፡ ብፍላይ ሚኒስተር ጸዓትን ማዕድንን ነበር ኣሕመድ ሓጂ ዓሊን እቶም ነተን ድሩዓት ታንክታት ዘበገሱን ዝኣለዩን ኣለም ግዝዋን ኣብርሃም ግላዋን ኣብታ ብወኪል ሃገራዊ ድሕነት/ውሽጣዊ ጸጥታ ፍሉይ ጠመተ ዝግበረላ ካሜራ ቁጽሪ 19 ተፈሊዮም ን24 ሰዓታት ኣብ ጸልማት ሸላታት ክእሰሩ ተገይሮም ኣለው፡፡ እዞም ቅዩዳት ብፍሉይ ክተሓዙ ዝተደለየሉ ምኽንያት ደረጃ ዕድሜኦምን ምስ ስውእ ኮ/ል ስዒድ ዓሊ ሕጃይ (ወዲ ዓሊ) ዝነበሮም ጥቡቕ ቅርበት ኣብ ግምት ብምእታው ‘ዩ፡፡ ብመንጽር ወትሃደራዊ ኣሃዱታት ክረአ እንከሎ ኣብ ታሪኽ ቅድመን ድሕረን ናጽነት ንህዝባዊ ግንባር ዝፍታተኑ፡ ብዘይዝኾነ ስክፍታ ብድፍረት በዳህቲ ሕቶታት ዘንቅዱ ኣባላት ሜካናይዝድ ምንባሮም ይዝከር፡፡
ብ1993 ኣብ ዝነበረ “ኣድማ ተጋደልቲ” እውን ኣባላት ከቢድ ብረት ዝለዓለ እጃም ከምዝነበሮም ዝርሳዕ ኣይኮነን፡፡ ብተመሳሳሊ ኣብ ታሪኽ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ዓውደ ውግእ ኣዚዩ ኣድማዒን ቀላስን ኣበርክቶ ዝነበሮ ኣሃዱ ሜካናይዝድ ብምንባሩ ኢሳይያስ ኣድማዕነት ኣሃዱታት ሜካ ኣጸቢቑ ስለዝፈልጦ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ብተኽሊጥን ካልኦት መናውራታትን ከገለባብጦ ጸኒሑ እዩ፡፡ ኣብ ስርሒት ፎርቶ ውን ነቲ ስጉምቲ ክወስዱ ዝተሓረዩ ኣባላት ሜካ ብምንባሮም ኣብ ልዕሊ ሜካ ዝነበሮ ሕዱር ስግኣት በሪኹ ከይወዓለ ከይሓደረ መደባት ተኽሊጥ ኣካይዱ እዩ፡፡
በዚ ምኽንያት ምስ ወዲ ዓሊ ዚያዳ ምቅርራብ ዝነበሮም መራሕቲ ሜካ ኣብ ካርሸሊ እውን ብሕሱም ኣገባብ ክተሓዙ ኣዚዙ፡፡ ንሳቶም ዝተቐየዱለን ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 19 ኣብ ዝርከባ ሸላታት ተሓይሩ ብህይወት ዝጸንሐ ወይ ዝወጸ እሱር የልቦን፡፡ ብሞትን ብመርሸንትን ዝተኣለዩ በዓል ባህር ስነ-ጥበባዊ እድሪስ መሓመድ ዓሊ፡ ኣደም ሽልሸል፡ ኣልኣሚን ጀላኒ፡ ካፒተን ኣሕመድ መሓመድ (ጅኑብ)፡ ሮባት ኣልሓሰን ተኣሲሮምለን ዝነበራ ሸላታት ውን ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 19 ዝርከባ እየን፡፡
ካሜራ ቁጽሪ 19 ብቐጥታ ንቤ/ጽ ፕረሲዳንትን ሃገራዊ ድሕነትን ዝተፈለየት ኮይና ኣብዚ እዋን ብደቂቕ መጽናዕቲ ዝተፈለዩ ኣዚዮም “እሙናት” መጋቦን ኣበጻጻሕትን ተመዲቦምላ ኣለው፡፡ እዞም ሰባት ካሜራ ቁጽሪ 19 ዝጸረቶ ጉድን ኣበርጉድን ዝፈልጡ፡ ጽባሕ ምስ ወግሐልና ህልዋት መሰኻኽር “ጸሊም ዘመን” ስለዝኾኑ ኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ብኣግኡ ንከለልዮም ብዝርዝር ክጠቕሶም መሪጸ ኣለኹ፡፡
1. ሽፋ ዓብደላ፡- (ተወላዲ ብሄር ሳሆ ት/ዓዱ፡- ደምሒና መንበሪኡ፡- ኣስመራ) ከም ሓላፊ እቶም መጋቦ ኮይኑ ብቀትርን ለይትን ብበዓል ወዲ በየንን ራሻይዳን ዝምርመሩን ዝቕጥቀጡን እሱራት ካብ ሸለኦም ጸሊም ማስኬራ ሸፊኑ ዘመላልስ ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎት እዩ፡፡
2. መድሃንየ ግርማይ፡- (ት/ዓዲ፡ ሰንዓፈ መንበሪ ኣስመራ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት) መጋብን ተለኣኣኺን፡፡
3. ዓንዳይ ተኽላይ ፡- (ትውልዱ ዓዲ ከባቢ ጋሽባርካ ኣባል 9ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት መንበሪ ኣስመራ) መጋብን ተለኣኣኺን፡፡
4. ተስፎም ተኽለ -ኣምቸ (መንበሪ ኣስመራ ኣባል 10ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት) መጋቢን ተለኣኣኺን
5. ተስፋይ ሃብተኣብ ፡ (ት/ዓዱ ማይድማ መንበሪ ኣስመራ ኣባል 9ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት) እዮም፡፡
ቅዋም ኣብ ዘይብሉ ሃገር፡ ፍትሕን ርትዒን ኣብ ዘይሕሰበሉ ህሞት፡ ወዲ ሰብን ሰብኣዊነትን ብናይ ጫካ ሕጊ ኣብ ዝምርሑላ ሃገርና፡ ሕጂ ውን ኢሳይያሳውያን ከም ካርሸሊ ዓይነት ምድራውያን ሲኦላት ልዕሊን ትሕትን ምድሪ እንዳሃነጹ ዜጋታትና የህልቑ ኣለው፡፡ “ዘዝጸንሐ ናብ ሞት፡ ዘዝተወልደ ናብ ስደት”፡ ኣብ ዘምርሓላ ሃገር ኮይና ሚዲያታት ክነማሙቕ ነንባዕልና ክንናቖት ነሕልፎ ግዜ ደጊም ክህልዎ ኣይግባእን፡፡ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ተግባራዊ ስጉምታት ምውሳድ እዋናዊን ሕቶ ኤርትራዊ ህላውነትን እዩ፡፡ ደጊመ ንስድራ ግዳይ ካርሸሊ ስውእ ተጋዳላይ ሰለሞን ሃብቶም ጽንዓት ይሃብኩም እብል፡፡
ምንጪ፡ Sacttism


c: text/html

text:
Radio Erena: 16 January 2020
ካብ ሱዳን ናብ ግብጺ ክሰግሩ ብሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ዝተታሕዙ፣ 7 ደቂንስትዮን 3 ደቂተባዕትዮ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቅባ፣ ናብ ኤርትራ ከይጥረዙ ጻዕርታት ይቕጽል ኣሎ።
እቶም ካብ 18 ክሳብ 30 ዓመት ዝዕድሚኦምን ኤርትራውያን፣ ናብ ግብጺ ንምስጋር ኣብ ዝፈተንሉ፣ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ዓጥበራ ኣብ እትበሃል ንእሽቶ ከተማ ድሕሪ ምትሓኦም ናብ ካርቱም ተሰጋጊሮም ኣብ ማእሰርቲ’ዮም ጸኒሖም።
ቤት ፍርዲ ሱዳን ነቶም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ከምዝኣተዉ ዝገለጾም ኤርትራይውን ናብ ዓዶም ክምለሱ እኳ እንተወሰነ፣ ንሳቶም ግና ብመንገዲ ጠበቓኦም ኣቢሎም ዑቕባ ክሃቱ ከምዝደልዩ ስለዝገለጹ፣ ኣብ ካንዲ ናብ ኤርትራ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ ክሰጋገሩ ተስፋ ከምዘሎ ምንጭታት ኤረና ካብ ካርቱም ኣሚቶም።
እቶም ኤርትራውያን፣ ሰሚራ መሓመድ ኼር፣ ጀምዒያ ሙሳ፣ ካድራ ሙሳ፣ ሳዕድያ ዑመር፣ ሓሊማ ዑመር፣ ሰዓዳ ሓሰን፣ ዛህራ ኢብራሂም፣ ኣሕመድ ኢብራሂም፣ ጀማል መሓመድን ኣማን ኤልያስን ከምዝበሃሉ እቶም ምንጭታት ኣብ ዝልኣኽዎ ሓበሬታ ጠቒሶም።
ስእሊ፣- ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=============

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 04 July 2019
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ልዕሊ ትካላት ጥዕና ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ዝወስዶ ዘሎ ጎነጽ ዝተሓወሶ ናይ ምዕጻው ስጉምቲ፣ ሓያል ቁጠዐ ፈጢሩ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
እቲ መንግስቲ፣ ብፍላይ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዛግር ኣብ ልዕሊ እትርከብ፣ ብቅድስቲ ኣና እትፍለጥ ክሊኒክ ዝወሰዶ ንብረት ናይ ምፍንቃልን ነቲ ትካል ናይ ምዕጻውን ስጉምቲ፣ ብኣሳእል ተሰንዩ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያታት ድሕሪ ምዝርግሑ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ ኤርትራውያን ቁጠዐኦም ብነድሪ ክገልጹ ይስምዑ ኣለዉ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ነዘን፣ መንግስቲ ክበጽሖ ኣብ ዘይክኣለ ርሑቕ ገጠራት፣ ንኣስታት 30 ዓመታትን ልዕሊኡን ንድኻ ህዝቢ ከገልግላ ዝጸንሓ ትካላት ጥዕና፣ ብጎነጽ ዝዓጽወሉ ዘሎ ምኽኝያት ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበሉን።
እንተኾነ ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ወገናት ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ ህግደፍ፣ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ንምግምማዕን ምክፍፋልን ዝተጠቕመሉ ሜላ፣ ኣብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን’ውን፣ ብኣውራጃውነትን ካልእን እናወንጀለ ክሰርሓሉ እኳ እንተፈተነ ክዕወት ብዘይምኽእሉ’ዩ፣ ብጎነጽ ናብ ምዕጻው ትካላት ዝጓየ ዘሎ ዝብል ትንታነታት ይህብሉ።
ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ፣ ነዚ መንግስቲ ኤርትራ ዝወስዶ ዘሎ ጎነጻዊ ስጉምቲ ዝኹንን ወግዓዊ መግለጺ ከምዝዘርግሑ ይዝከር።


text: “ሳዋ፡ ዕቱብ ምርጫ ንውሑስ መጻኢ” ኣብ ዝሓለፈ 25 ዓመታት፡ ኣስታት 500,000 መንእሰያት፡ ካብኦም ልዕሊ 170,000 ደቀንስትዮ፡ ካብ ኩሉ ክፋላትን ከባቢታት ሃገር፡ በዚ ማእከል’ዚ ሓሊፎም፡ ወተሃደራዊ፡ ኣካዳሚያዊን ሞያዊን ስልጠናታት ቀሲሞም ምውጽኦም፡ ንኣበርክቶ ናይ’ዛ መዲና መንእሰያት ዝኾነት ሳዋ፡ ብመጠኑ ክገልጾ ይኽእል እዩ። ካብ ብዝሒ ንላዕሊ ግን፡ እቲ ረቂቕ ኣበርክቶ መደብ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ዝያዳ ሚዛን ዝወሃቦ እዩ። ናይ ድሕሪ ናጽነት መንእሰያት ኤርትራ፡ ብሳዋ ምሕላፎም፡ ወተሃደራዊ፡ ወይ ኣካዳሚያውን ሞያዊን ስልጠና ጥራይ ኣይኮኑን ቀሲሞም። ዕላማ ሃገራዊ ኣገልግሎት እውን ንሱ ጥራይ ኣይኮነን። ብመሰረት ኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት ቁጽሪ 82/1994፡ መደብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ ስልጠና ንላዕሊ ዝኸይድ ረቂቕ ፖለቲካዊን ልምዓታዊን፡ ማሕበራዊን ባህላዊን ዕላማታት ዘለዎ’ዩ። ዕላማታት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብዚ ዝተጠቕሰ ነጥቢታት ጸሚቚካ ክግለጽ ይከኣል፦ - ህላወን ቀጻልነትን ናጻን ልኡላዊነትን ሃገር ንምውሓስ ዘኽእል ህዝባዊ ሰረት ዘለዎ ድልድል ሓይሊ ምክልኻል ምቛም - ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ነዊሕ ሰሪቱ ዝጸንሐ ኮነ፡ ኣብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሓባራዊ ስራሕን መስዋእቲን ዝዀስኰሶ ታሪኽ፡ ባህልን ክብርታትን ተሞኩሮን ዓቂብካ ንተረካቢ ወለዶ ምውራስ - ኣብ መንእሰያት ሃገራዊ ሓድነትን ውህደትን ብምኹስኳስ ስልጠና ሃገራዊ ባህሊ ምዕንባብ - ንህንጸት ሃገር ዝበቅዕ ፈታው ስራሕ፡ ፍልጠትን ሞያን ዝዓጠቐ፡ ብዲስፕሊን ዝተሃንጸ ሓድሽ ትውልዲ ምህናጽ ኢዩ፡፡ ኣብ ኩሉ ምምሕዳራዊን ማሕበራዊን ኣገልግሎታት፡ ብዝተማህርዎ ዓውዲን ብዝቐሰምዎ ሞያን፡ ንህዝቦም ዘገልግሉ ዘለዉ እውን ንሳቶም እዮም። ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ፡ ኣበርክቶ ሳዋ ብብዝሒ ዘሰልጠነቶም መንእሰያት ጥራይ ኣይኮነን ዝምዘን። እቲ ብዝያዳ ሚዛን ዝወሃቦ፡ እቲ ኣብ መንእሰያት ዘስረጸቶ፡ ንኹሉ ድሕረታት ዝሰገረ ሰፊሕን ምዕቡልን ሃገራዊ ኣተሓሳስባ ኮይኑ፡ እዚ ረቂቕ ሓይሊ’ዚ፡ መጠኑ ብኣሃዝ ዝልካዕ ኣይኮነን።


text:
Radio Erena: 08 September 2015
ቀጠር ነቲ ኣብ ልዕሊ ሑቲ ወትሃደራዊ ስጉምቲ ክወስድ ብስዑዲ ዓረብ ዝተመርሐ ልፍንታዊ ወትሃደራዊ ሓይሊ ካብ ዝድግፋ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ እኳ እንተኾነት፣ ኣጋር ሰራዊት ናብ የመን ክትልእኽ ግና ንፈለማ እዋና’ዩ።
እቲ ናብ የመን ወፊሩ ዘሎ ሰራዊት ቀጠር ብ200 ታንክታትን ድሩዓት መካይንን ከምኡ ድማ 30 ኣፓቺ ዝዓይነተን ሄሊኮፕተራት ኵናትን ዝተሰነ’የ’ዩ።
ሓይሊ ኣየር ቀጠር ኣብ ወትሃደራዊ ወፍሪ የመን ክሳተፍ ከምዝጸንሐ’ውን ይጥቐስ።
ኣቐዲመን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ባሕሬይንን ብታንክታትን ድሩዓትን ዝተሰነየ ኣማኢት ሰራዊት ናብ የመን ከምዝልኣኻ ይፍለጥ።
ኣብዚ ናይ የመን ወትሃደራዊ ምትእትታው ኤርትራን ሱዳንን’ውን እጃመን ኣብ ምብርካት ከምዝርከባ ሓያሎ ወትሃደራውያን ተንተንቲ ይገልጹ እኳ እንተለዉ፣ ካብዘን ሃገራት ዝወጸ ወግዓዊ ሓበሬታ ግና የለን።
ኤርትራ፣ ምስ ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ብምርድዳእ ብመንገዲ ወደብ ዓሰብ ሎጂስቲክስን ኣባላት ሰራዊትን ክዋፈር ከምዝፈቐደት’ውን ብተደጋጋሚ እዋን ክጥቐስ ጸኒሑ’ዩ።
እዚ ናብ የመን ዝተዋፈረ ኣስታት ሓደ ሽሕ ሰራዊት ቀጠር ኣብ ዶብ ስዑዲ ዓረብን የመንን ዓሪዱ ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና የረድኡ።
ሓያሎ ኣባላት ካቢንንነ ሚኒስተራት የመን’ውን ካብ ስዑዲ ዓረብ ብመንገዲ ዓሰብ ኣቢሎም ናብ ዓደን ከምዝተመልሱ ኣይርሳዕን።
ሱዳን’ውን ብተመሳሳሊ ኣብ ጉዳይ የመን ኣበርክቶ ትገብር ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ዓረብ ይጠቕሳ።
ኣብ ስደት ኣብ ሪያድ ዝርከብ ፕረዚደንት የመን ዓብደረቦ መንሱ ሓዲ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ሱዳን ዑደት ብምክያድ ምስ ፕረዚደንት ልበሽር ኣብ ዝተራኸበሉ፣ ሱዳን ንእትግበሮ ዘላ ደገፍ ኣመስጊኑ’ዩ።
ከተማታት ሖዴይዳን ሰንዓን ከምኡ’ውን ካልኦት ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ስትራቴጅያዊ ከባቢታት የመን ካብ ሑቲ ንምምንዛዕ ኣብ ዝግብር ዘሎ ወትሃደራዊ መጥቃዕታት፣ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ እቲ ዝሓሸ ወትሃደራዊ ኣማራጺ ምዃኑ ወትሃደራውያን ተንተንቲ ይሰማምዕሉ።
==========================


text:
ህንድን ቻይናን ኣብ ጉዳይ ትሑት ዝብቕዓቱ ናውቲ መመርመሪ ቫይረስ ኮሮና 19 ኣብ ምስሕሓብ ኣትየን
ህንዲ ብቕዓቱ ዘየማልአ ናውቲ መመርመሪ ቫይረስ ኮሮና 19 ናይ ቻይና ብምሕሳማ፡ ኣብ ልዕሊ ቻይና ቁጥዐ ፈጢሩ። ኣምባሳደር ቻይና ኣብ ህንዲ ውሳነ ምሕሳም ህንዲ ንናውቲ መመርመሪ ቫይረስ ኮሮና 19 "ዘይፍትሓውን ዘይሓላፍነታውን" ክብል ኮኒንዎ ኣሎ።
መንግስታዊ በዓል ስልጣን ሕክምናዊ መርመራ ህንዲ፤ ንመኸተ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ኣብታ ሃገር ሓላፍነት ወሲዱ ዝሰርሕ ዘሎ በዓል መዚታ ሃገር ክኸውን እንከሎ: ኩሉቲ ማለት ብመገዲ ክልተ ትካላት ቻይና ተሺሚቱ ናብ ህንዲ ዝኣተወ መመርመሪ ቫይረስ ኮሮና 19: ብዘርእዮ ዘሎ ናይ ብቕዓት ምጉዳል ምልክታት ተሳሒቡ ናብ ቻይና ክምለስ መደብ ኣውጺኡ ይሰርሓሉ ምህላው ኣፍሊጡ።
ሰብ ሞያ ጥዕና ህንዲውን እንተኾኑ: ካብ ቻይና ንዝተዓደገን ኣብ ኢዶም ንዝርከብን ናውቲ መመርመሪ ቫይረስ ኮሮና ከይጥቀሙሉ መተሓሳሰቢ ከምዝቐረበሎም ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ኣቐዲሙ ሓደ ትካል ቻይና ንስጳኛ ዝሸጦ ብኣሽሓት ዝቑጸር ትሑት ዝብቕዓቱ መመርመሪ ቫይረስ ኮሮና ክመልሶ ከምዝተሰማምዐ ይዝከር። እቲ ቻይናዊ ትካል ነቲ ንስጳኛ ዝሸጦ ትሑት ዝብቕዓቱ መመርመሪ ቫይረስ ኮሮና ስሒቡ ብሓድሽ ክትክኦ ዝተሰማምዕ: ሰበ ስልጣን ጥዕና ስጳኛ ኣብ ጉዳይ ብቕዓት ናይቲ ካብ ቻይና ዝሸመትዎ ናውቲ መመርመሪ ቫይረስ ኮሮና ዘይዕግበቶም ድሕሪ ምግላጾም እዩ።


text:
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ዓቢይ ጾም (ኣርብዓ ጾም)
ጾም ማለት ንዝተወሰነ ግዜ ካብ መብልዕን ካብ መስተን ምኽልካል እዩ። እዚ ኮይኑ ከምቲ ቅዱስ ያሬድ ገሊጽዎ ዘሎ ጾም ኣብ እንጸመሉ ጊዜን ዕለትን ዓይንና፣ እዝንና፡ ኣእዳውና፡ ኣፍና፡ ኮታስ መላእ ኣካላትና ሓጢኣት ካብ ምስራሕ ምስ እንቑጠብ ምስቲ ዘይምብላዕን ዘይምስታይን ሓቢሩ ዝፆምናዮ ጾም ሓቀኛ ጾም የብሎ።
ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቅድስት ቤተ ክርስቲያና ሾብዓተ ናይ ኣዋጽ ኣጽዋማት ኣለዉ። ሓደ ካብኦም ከኣ ዓቢይ ጾም እዩ።
ጾም ኣርብዓ ጎይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድሕሪ ናብ ሩባ ዮርዳኖስ ከይዱ ብዮሓንስ ምጥማቑ ከይወዓለ ከይሓደረ ኣብ ገዳመ ቆሮንጦስ ብምኻድ ዝጸሞ ጾም እዩ (ማቴ 4፣2)። ዓቢይ ጾም መበሊኡ፡ካብ ኩሎም ኣጽዋማት እቲ ዝዓበየ፡ ባዕሉ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝጸሞ ጾም ብምዃኑ፡ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝጾመን መዓልታት ኣርብዓ ብምዃነን ድማ ካብዚ ተበጊሳ ቅድስት ቤተክርስቲያን ነዚ ጎይታናን ኣምላኽናን ኢየስሱስ ክርስቶስ ዝጾሞ ጸሞ “ዓቢይ ጾም ወይ ድማ ኣርብዓ ጾም” እንዳ በለት ትጽውዖ።
ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ጾምን ፈተንኡን(ማቴ 4፣1-12 )
ብድሕርዚ መንፈስ ቅዱስ ንጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዲያብሎስ ክፍተን ናብ በረኻ ወሰዶ።
መንፈስ ናብ በረኻ ወሰዶ ክብል ከሎ ቅዱስ ወንጌላዊ ማቴዎስ ብግዴታ ከይዱ ንምባል ዘይኮነስ እንተኾነ ግን ሓሳቡ ፍቓዱ እዩ። ንኣብነት ጸሙን ፈተንኡን ምስ ፈጸመ “ጎይታ ኢየሱስ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ናብ ገሊላ ተመልሰ” ከም ዝበለ ሉቃስ ወንጌላዊ (ሉቃ 4፣14)። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክፍተን ኢሉ ናብ ገዳመ ቆሮንጦስ ኣይከደን እንተኾነ ኣብቲ ቦታ ከይዱ ምስ ጾመ ምፍታኑ ስለዘይተረፎን ስለ ዝተፈተነን ቅዱስ ማቴዎስ ወንጌላዊ ክጽሕፍ ከሎ፦ “ብዲያብሎስ ክፍተን” ኢሉ ጸሓፈ። ናብ ገዳም ምኻዱ’ኸ ስለምንታይ እዩ እንተበልና ድማ ኣብ ገዳም ጾም ንወጣንያን ዝቐለለ እዩ። ንፍጹማን ግና ዝበርትዐ እዩ። ስለዚ ንኹሉ ኣብነት ክኸውን ኢሉ ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ገዳም ከይዱ ጾመ፡ ከምቲ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝጸሓፎ ድማ ንዓና ኣርኣያ ኮነና፡ በቲ ዝኸዶን ዝሓለፎን ክንሓልፍ ከኣ ናትና ግዴታ እዩ(1ጴጥ 2፡21)።
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ፈተና ደልይዎ ኣይከደን፡ “ነቲ ፈታኒ ሓይሉ ከጥፍእ ደልዩ እምበር ክፈተን ደልዩ ኣይኮነን’’ ከም ዝበለ ቅዱስ ሳዊሮስ ዘኣንጾኪያ ኣብ (ሃይማኖት ኣበው 85፡25)።
ብፍቓዱ እውን ነቲ ፈተና ኣለዓዒሉ ኣየምጽኦን፡ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ፈተነታት ኣብ ልዕሊኡ ክፍጸሙ ብፍቓዱ ኣየለዓዓሎምን፡ ብታህዋኾም ድኣ ብሓይሊ እቲ ምስ ስጋ ዝተወሃሃደ ቃል ጠፍኡ ከም ዝበለ ቅድስ ሳዊሮስ ዘኣንጾኪያ ኣብ (ሃይ.ኣብው 85፡14)።
ኣርብዓ መዓልትን ኣርብዓ ለይትን ከኣ ጾመ፦ ጎይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣርብዓ መዓልትን ኣርብዓ ለይትን ዝጾመሉ፡ ትሕት ኢሉ ናብ ሰላሳ ልዕል ኢሉ ካኣ ኣርብዓን ሓሙሽተን ዘይጾመን እንተተባህለ በዚ ቀጺልና እንርእዮ መረዳእታ እዩ።
1) ኣቦና ኣዳም ኣብ ኣርብዓ መዓልቱ ዝተዋህበቶ ክብሪ ስለዘጥፍአ ክብሪ ኣዳም ንምምላስ እዩ። እዚ ከኣ መለኮታዊ ቃል ሰብ ዝኾነሉ ቀንዲ ምስጢር እምበኣር እቲ ብምኽሪ ዲያብሎስ ካብ’ቲ ዝነበሮ ክብሪ ናብ ምድሪ ብስደት ዝመጸ ኣብ እግሪ ኣጋንንቲ ዝርገጽ ዝነበረ ኣዳም ካብ ዝወደቖ ንኸተንስእ፡ ንሞቱ ብሞቱ ንኽስዕር ስለ ዝኾነ፡ በዚ ዕለት እዚ ከኣ እታ ብኣርባዓ መዓልቲ ዝረኸብካያ ውልድነት ክመልሰልካ መጺአ ኣለኹ ንኽብል ብዘይምርመር ጥበቡ ዝገበሮ እዩ።
2) ሊቀ ነቢያት ዝተሰምየ ቅዱስ ሙሴ ንእስራኤላውያን መሪሑ ካብቲ መሪር ባርነት ናይ ንጉስ ፎርኦን ባሕሪ ኤርትራ ኣሳጊሩ ኣብ ሲና ምስ በጽሐ ቅዱስ እግዚኣብሔር ንነቢይ ሙሴ ዓሰርተ ትእዛዛት ክቕበል ናብቲ ጎቦ ክወጽእ ኣብ ዝኣዘዞ ግዜ ነቢይ ሙሴ ኣብቲ ጎቦ ናይ ሲና ኣርብዓ መዓልትን ኣርብዓ ለይትን መግቢ ከይበልዐ ማይ ክሰተየ ተቐመጠ። ኣርብዓ መዓልትን ኣርብዓ ለይትን ጾይሙ ሕጊ
ኦሪት ማለት ዓሰርተ ትእዛዛት ኦሪት ተቐበለ (ዘጸ 24፡12-18, 31፡18, ዘዳ 10፡9)። ክርስቶስ ኣምላኻና ከኣ ኣርብዓ መዓልትን ኣርብዓ ለይትን ጾይሙ ሕጊ ወንጌል ሰርዓልና።
3. ነቢይ ሙሴ ዝለኣኾም 12 ሰለይቲ ምድረ ርስቲ ሰልዮም ኣብ ኣርብዓ መዓልቶም ተመልሱ (ዘሁ 13፡25)። ክርስቶስ ድማ ናይ መንግስተ ሰማያት መራሒ ስለ ዝኾነ፣ ኣርባዓ ለይትን ኣርብዓ መዓልትን ጾመ። ስርሑ ብጾም ጀመረ፡ ከመይ ብልዒ ናይ ተግባር ሓጢኣት መሰረት ከምዝኾነ፡ ጾም ድማ ናይ ሰናይ ተግባር መሰረት ኢዩ። “እስመ ጾም እማ ለጸሎት ወእሕታ ለኣርምሞ ወነቅዐ ለኣንብዕ ወጥንተ ኩሉ ገድል ሰናይት” ይብል መጽሓፈ መነኮሳት።
ብድሕሪዚ ጠመየ
ጠመየ ማለቱ ፍጹም ሰብ ከምዝኾነ፡ ባህሪ ሰብ ከም ዝተወሃሃደ ንምግላጽ እዩ፡ ከምኡ ከኣ እቲ ፈታኒ (ዲያብሎስ) መገዲ ንምሃብ እዩ። ብድሕርዚ እምበኣር እቲ ፈታኒ ናብ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቀሪቡ ነዘን ቀጺልና እንርእየን ሰለስተ ዓበይቲ ሓጢኣት (ኣርእስተ ሓጣውእ) ፈተኖ። ዝፈተኖ ፈተናን ዝተዋህቦ ኣምላኻዊ ምላሽን እዚ ዝስዕብ ኢዩ፦
1) ወዲ እግዚኣብሔር እንተኾንካስ እዘን ኣእማን እንጌራ ይኹና በል በሎ
(ማቴ 4፣፡3, ሉቃ 4፡3)።
ኣብ ግዜ ጥምቀት ናይ ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ባህሪ ኣብኡ(እግዚኣብሔር ኣቦ) ንሱ ብተዋህዶ ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ምዃኑ መስኪርሉ እዩ። ከመይ ብህልውንኡ ምስ ናይ ባህርይ ኣብኡ ኣብ ምስ ባህርይ ሕይወቱ መንፈስ ቅዱስ ህሉው ኮይኑ ዝነብር ወልደ እግዚኣብሔር፡ ንሱ እቲ ሰብ ዝኾነ ኣምላኽ፣ ስጉው ቃል ኢየሱስ ክርስቶስ ድኣ እምበር ካልእ ኣይኮነን። እቲ ኣቐዲሙ
ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ቂሳርያ “ንስኻ ወዲ ህያው እግዚኣብሔር ኢኻ”(ማቴ 16፡15) ኢሉ ዝመስከረሉ፡ ደጊሙ ባዕሉ እግዚኣብሔር ኣቦ ኣብ ሩባ ዮርዳኖስ “ብእኡ ዝሰመርኩ ፍትዊ ወደይ እዚ እዩ” ክብል ዝሰምዐ ሰይጣን እምበኣር “ወዲ ኣምላኽ እንተ ኴንካስ እዘን ኣእማን እንጌራ ይኹና በል”። ከምቲ ንኣዳም ብብልዒ ምኽንያት ዘስሓቶ፡ ጠምዩ ኣሎ እሞ ሕብስቲ ርእዩ እንተሰሓተ ብምባል እዩ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ግና “ሰብ ካብ ኣፍ ኣምላኽ ብዝወጽእ ቃል ኩሉ ድኣ እምበር ብእንጌራ ጥራሕ ኣይነብርን እዩ ዝብል ጽሑፍ ኣሎ ኢሉ” መለሰሉ(ማቴ 4፡4, ዘዳ 8፣3) ንሰብ እንስሳዊ ባህርን፡ መንፈሳዊ ባህርን ኣለዎ። እንስሳዊ ባህርኡ፡ ካብ መግቢ እንተ ተኸልከለ ኣብ ሞት ይበጽሕ። መንፈሳዊ ባህርኡ ድማ ካብ ቃል እግዚኣብሔር እንተ ተኸልከለ ናብ ሞተ ነፍሲ ይበጽሕ፣ ከመይ ቃል እግዚኣብሔር መንፈሳዊ መግቢ እዩ።
2)ድሕርዚ ዲያብሎስ ናብታ ቅድስቲ ከተማ ወሰዶ እሞ ኣብ ገምገም ቤተ መቅደስ ደው ኣበሎ “ብሓቂ ወዲ እግዚኣብሔር እንተ ኾንካስ ካብዚ ዘሊልካ ንታሕቲ ተወርወር (ጽደፍ)” በሎ። ዲያብሎስ ዘሊልካ ጽደፍ ዝበሎ ሓይሉ ንምግምጋም እዩ። ድኹም ሰብ እንተኾይኑ ክስበር እዩ፡ ሓያል ሰብ እንተኾይኑ ካኣ ኣይስበርን እዩ ካብ ዝብል ሓሳብ ተበጊሱ እዩ ከምኡ ክብል ዝተራእየ። መሊሱ ዲያብሎስ ንዘረብኡ መራብሒ ወይ ድማ መራጎዲ ዝኾኖ “ምኽንያቱ ኣብ ኩሉ መገድኻ ክሕልዉኻ እግርኻ ብእምኒ ከይትዕንቀፍ’ውን በእዳዎም ከልዕሉኻ ንመላእኽቱ ክእዝዘልካ እዩ” ዝብል ጽሑፍ ኣሎ ክብል እዩ ተዛሪቡ (ማቴ 4፡5-6, ሉቃ 4፡9-11, መዝ 90፡11-12)። ብድሕርዚ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ንእግዚኣብሔር ኣምላኽካ ኣይትፈታትኖ” ዝብል ጽሑፍ ኣሎ በሎ (ማቴ 4፡7, ሉቃ 4፡12, ዘዳ 6፡16)።
3. ዲያብሎስ ከም ብሓድሽ ናብ ኣዝዩ ነዊሕ እምባ ወሰዶ፡ መንግስታት ኩሉ ዓለምን ኩሉ ንብረቱን ድማ ኣርኣዮ።
ኣብዚ ክንርድኦ ዘለና ሓደ ነገር ኣሎ ንሱ ከኣ ዲያብሎስ ድኣ ንባዕሉ መሰሎ እምበር ጎይታስ ኩሉ ተለዊጡ መሲሉ ኣይረኣዮን።
ሰይጣን ደፋር ስለ ዝኾነ “ተደፊእካ እንተ ሰገድካለይ ኢድ እውን እንተ ነሲእካለይ እዚ ኩሉ ክህበካ እየ” በሎ። ድሕር’ዚ እቲ ሓያል ኣምላኽ ከምዚ እንዳ በለ ተዛረቦ፣ “ንእግዚኣብሔር ኣምላኽካ ስገድ ንዕኡ ንበይኑ ድማ ኣምልኽ ዝብል ጽሑፍ ኣሎ’ሞ ኪድ ሰይጣን ካባይ ርሓቕ” በሎ።
ሰይጣን “እንተ ሰገድካለይ” ስለ ዝበሎ “ኪድ ካባይ ርሓቕ” በሎ፣ “ደድሕረይ ካብ ዝስዕቡ ምእመናን ርሓቕ ንምባል እውን እዩ “ኪድ ሰይጣን ካባይ ርሓቕ” ዝበለ።
ኣብዚ ክንርእዮ ዝጸናሕና፣ ወንጌላወያን ድማ ዝጸሓፍዎ፣ “ናብ ኣዝዩ ነዊሕእምባ ወሰዶ” ዝብል ቃል፡ ሓሳብ ሰይጣን ንምርኣይ እዩ እምበር እቲ ንኹሉ ዘቕውም ሓያል ኣምላኽ ተገዲዱ ኣይኮነን።
ሰለስተ ኣርእስተ ሓጣውእ ዝበሃሉ እምበኣር፦
1. ስስዐ፣ ዘይተዋህበካ ምድላይ እዩ።
2. ትዕቢት፣ኣምላኽነት ምድላይ እዩ።
3. ፍቕሪ ገንዘብ፣ ይኣኽለኒ ዘይምባል እዩ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በዚ ሰለስተ ኣርስተ ሓጣውእ ተፈቲኑ ንጸላኢና ዲያብሎስ ስዒሩልና እዩ።
ሀ. መነኮሳት ዝደለይዎ ስለ ዘይረኸቡ፡ ጸሮም(ስምዒት) ስስዐ እዩ። ኣብ ገዳም (በረኻ )፡ ዲያብሎስ ብስስዕቲ እንተመጸ ብትዕግስቲ ስዒርሎም እዩ።
ለ. ካህናት ኣእምሮና ዓሚቊ ረቂቕ፣ ማዕርግና ልዑል ምጡቕ’ዩ ብምባል ስለ ዝዕበዩ ጸሮም ትዕቢት እዩ። ኣብ ቤተ መቅደስ ብትዕቢት እንተፈተኖ ብሕትና ስዒርሎም እዩ።
ሐ. ነገስታት ጸሮም ፍቕሪ ገንዘብን ስልጣንን እዩ። ስለ ዝኾነ ኣብ እምባ ብፍቕሪ ገንዘብ እንተ ፈተኖ፣ ገንዘብ ብምጽላእ ስዒርሎም እዩ። “እዛ ምትላል እዚ’ኣ ንኣዳም ናብ መሬት ከም ዝምለስ ዝገበረቶ እያ፡ ናብ ኣምላኽ ናብቲ ንኹሉ ወሃቢ ሲሳይ ምስ በጽሐ ግና ሰይጣን ሓፊሩን ተሳዒሩን ተመልሰ ይብል ሳዊሮስ ዘኣንጾኪያ (ሃይ.ኣበው 85፡35)።
4. ድሕሪዚ ዲያብሎስ ሓደጎ
ሉቃስ ወንጌላዊ ግና “ሽዑ ዲያብሎስ ፈተንኡ ዘበለ ምስ ወድአ ንጊዚኡ ሓደጎ” (ሉቃ 4፡13) ኢሉ ጽሒፉ ኣሎ። እዚ ማለቱ ዳሕራይ ኣብ ልቢ ይሁዳን ኣይሁድን ሓዲሩ ክሳዕ ዘስቅሎ ንጊዜኡ ሓደጎ በለ።
5.እንሆ ድማ መላእኽቲ መጺኦም ኣገልገልዎ
ነዚ ቃል እዚ ዝረኣየን ዘንበበን ሰብ ኣምላኽ ወዲ ኣምላኽ’ዶ ኣይኮነን፡ ቅድሚኡ’ኸ መላእኽቲ ኣየገልግልዎን ድዮም ነይሮም ክብል ይኽእል ይኸውን። እዚ ግን እቶም ፍጡራቱ ዝኾኑ ቅዱሳን መላእኽቱ ቅድሚኡ ዘይገልግልዎ ነይሮም ዘይኮነስ፡ መላእኽቲ መጺኦም ኣገልገልዎ ምባሉ፦
1. “ሓይሊ ምስጋና ይግባኣካ እዩ” ክብሉ እዮም እምበር ኣይገልግልዎን ነሮም ዘስምዕ ኣይኮነን።
2. በቲ ሓደ ወገን ከኣ መላእኽቲ መጺኦም ኣገልገልዎ ማለቱ ዲያብሎስ ምስ መላእኽቱ ኮይኑ ስዒሩኒ እምበር ኣይምሰዓረንን ንኸይብል እዩ።
ምሳሌ ሓደ ዓቢይ ንጉስን ንእሽቶ ንጉስን
ሓደ ዓቢይን ንእሽቶን ንጉስ ንዂናት ተሰለፉ። እቲ ዓቢይ ንጉስ ነቲ ካብኡ ዝትሕት ንጉስ “ህዝቢ ካብ ዝሓልቕ ንሓድሕድና ንግጠም” በሎ እሞ ገጠሙ። ዓቢይ ንጉስ ነቲ ንእሽተይ ንጉስ ሰዓሮ። ኩሉ ንብረቱ እውን ማረኾ። ድሕሪ’ዚ ዓቢይ ንጉስ ስዒሩ ክምለስ ከሎ፣ ሰራዊቱ ብሓጎስን ብዕልልታን ተቐበልዎ ይብል ቅዱስ ኤጲፋንዮስ (ሃይ.ኣበው 55፡13) ስለዚ ክርስቶስ በይኑ ንዲያብሎስ ስለ ዝሰዓሮ እንሆ መላእኽቲ መጺኦም ኣገልገልዎ በለ።
3. ንስኻትኩም’ውን ብትዕግስቲ እንተ ሰዓርኩም መላእኽቲ ክግለጽልኩም እዮም ንምባል ንኣብነት እዩ።
ታሪኽ፥ ሓደ ባሕታዊ ካብ በዓቱ ከይወጽእ መብጽዓ ነበሮ። ኣብ በዓቱ ክነብር ከሎ ሰይጣን መጺኡ ንጉስ ይጽውዓካ ኣሎ በሎ “ንሱ ድማ ብዘይካ ጎይታይ ኢየሱስ ክርስቶስ ንጉስ የብለይን” በሎ እሞ እቲ ሰይጣን ኣብ ዓለም ተቐሚጥካስ ንጉስ የብለይን ትብል ኢሉ ብዝሓዞ በትሪ ቀጥቂጥዎ ከደ። ብድሕር’ዚ መልኣከ ዑቃቤ/ሓላዊ መልኣኽ ተገልጸሉ እሞ መን ኢኻ በሎ። ንሱ ድማ ኣነ ሓላዊኻ መልኣኽ እየ፣ ክሳዕ ሕጂ ድኣ ኣበይ ኔርካ እንተበሎ፡ ሕጂ እውን ስለ ዝተዓገስካ’የ ዝተገለጽኩልካ በሎ።
ጾመ ሕርቃል
ጾም ግዚኡን ንውሓቱን ይፈላለ እምበር እግዚኣብሔር ዝሰርዓልና ቅዱሳን ኣቦታት እንዳ ፈጸምዎን እንዳ ኣርኣዩናን ዝሓለፉን ዘለዉን፡ ምስ ኣምላኽ ዘሎና ፍቕሪ መግለጺ፡ ንሓጢኣትና መደምሲ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ መጻርርትና ዝኾነ ዲያብሎስ ድማ ዓወት እንረኽበሉ ሓደ ካብቲ ብዙሕ ኣጽዋር ኣምላኽ እዩ። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ ቅድስት ቤተክርስቲያና፣ ኩሉ ግዜ ብዘይ ምቁራጽ ክንጸሞሎም ዘሎና ግዝያት ብፍላይ ከኣ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት እትሕብረና። ሓደ ካብቲ ብኣዋጅ ዝንገረና ቀዳማይ ሰሙን ናይ ጾም ኣርብዓ ዝኾነ ከኣ ጾመሕርቃል ኢልና እንጾሞ ጾም እዩ። ናይ ውልቂ ኮነ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ከምቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝነግረናን፡ ቤተክርስቲያን እትምህረናን ንኽንጸድቕ ኢልና ኢና እንጸሞም። እዚ ጾመ ሕርቃል ድማ ክንዮ መንፈሳዊ ጸጋን ጽድቅን፣ ከምቲ ሰባት ካብ ዘይምስትውዓል ዝብልዎ ፡“ንጉስ ዝጾሞ እዩ” እና ተባህለ ብሸለልትነት ዝሕለፍ ዘይኮነስ ብስጋን ብነፍስን ዘርብሓናን ቤተክርስቲያና እትእዝዞን ምዃኑ ፈሊጥና ብፍጹም ትሕትና ክንጸውም፣ ብጾም ዝርከብ ጸጋ ተኻፈልቲ መታን ክንከውን ሃረር ክንብል ይግባኣና። ታሪኽ ቤተክርስቲያን ከምዝሕብረና፡ ቅዱስ መስቀል ናይ ጎይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣቐዲሙ ብጸረ መስቀል ዝኾኑ ኣይሁድ ንልዕሊ 200 ዓመታት ዝኸውን ተቀቢሩ ከምዝነበረ ይዝከር። እንተኾነ “ቤተክርስቲያን ይተዓጾ ቤት ጣዖታት ይከፈቱ” ዝብል ዝነበረ ናይ ዓላውያን ነገስታት ኣዋጅ ሓሊፉ፡ ብኣንጻሩ “ቤት ጣዖታት ይተዓጸዉ፡ ቤተክርስቲያን ይከፈቱ” ዝብል ኣዋጅ ዝሓዘ ሰላማዊ ንጉስ ቆስጠንጢኖስ መጸ። በዚ ግዜ እዚ እዩ ከኣ እቲ ንብዙሕ ግዜ ተቐቢሩ ዝነበረ ቅዱስ መስቀል ብመሪሕነት ንግስቲ ኢሌኒ ካብቲ ተቐቢርዎ ዝነበረ ተዃዒቱ ዝወጸ ብድሕሪዚ ግን መቐጸልታ ናይቲ ብዙሕ ግዜ ንኢዮሩሳሌም እና ወረሩ ዘዕንውዋ ዝነበሩ ነገስታት ፋርስ፡ ከም ልማዶም፡ ከስሮኤስ ዝተባህለ ንጉስ ፋርስ ንግብጺ ወሪሩ ክምለስ ከሎ ናብ ኢዮሩሳሌም ኣትዮ ብዙሕ ሃብትን ንብረትን፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባትን ማሪኹ ናብ ዓዱ ናብ ፋርስ ከደ። ምስቲ ማሪኽዎ ዝኸደ ብሩርን ወርቅን ከኣ ነቲ ቅዱስ መስቀል ናብ ቤት መቕደስ ኣትዩ፣ ዝፈርስ ኣፍሪሱ ዝስበር ሰቢሩ፡ ሒዝዎ ከደ። ብናጽነት ክነብሩ ዝጸንሑ ህዝቢ ኢዮሩሳሌምን ከባቢኣን፡ ቅዱስ መስቀል፡ ኣቐዲሙ ካብ ዝተቐበሮ ብምውጽኡ ክሕጎሱ እኳ እንተጸንሑ መጠን እቲ ዝተሓጎስዎ ድማ ኣዝዮም ጓሃዩ። ቅዱስ መስቀል ኣብ ፋርሳውያን ብምውዳቑ ድማ ልቦም ብጓሂ መልአ፡ ኣምሪሮም ከኣ ናብቲ ልዑል ኣምላኽ ጸለዩ። ኣብዚ ሰዓት እዚ እዩ ከኣ ንንጉስ ሕርቃል ዘነቓቅሖ ንጉስ ሕርቃል መስቀል ከም ዝተማረኸ ምስ ሰምዐ ንኹሎም ክርስቲያን መልእኽቲ ልኢኹ ብጸሎት ክሕግዝዎ፡ ጾም ኣወጀ። ነቲ ቅዱስ መስቀል ካብ ምርኮ ንምምላስ ከኣ ሱባኤ ኣተወ። ንእግዚኣብሔር ብጾምን ጸሎትን ተማዕቊቡ ድማ መገዱ ናብ ፋርስ ጀመረ። ከምቲ እግዚኣብሔር ንእስራኤላውያን ተዋጊኡ ካብ ጸላእቶም ዘናገፎምን ዓወት ዝሃቦምን ንንጉስ ሕርቃል’ውን ኣብ ልዕሊ ፋርሳውያን ዓወት ሃቦ፡ ብሰላም ካብ ኲናት ተመለሰ ነቲ ቅዱስ መስቀል ከኣ ካብቲ ተማሪኽሉ ዝነበረ ሃገር መለሶ።
ሎሚ ኣብ ቅድስት ቤተርክርስቲያን ዝጽወም ጾም እምበኣር ንንጉስ ሕርቃል ዓወት ዝሃበ፡ ንጸረ መስቀል ዝኾኑ ሰባት ዝሰዓረሉ፣ ሎሚ’ውን እቶም ኩሉ ግዜ ጸረ መስቀል ኮይኖም ንጥፍኣትና ዝጽዕቱ ዘለዉ ኣጋንንቲ ካብ ዙርያና ከርሕቐልና፡ ሓይሊ ክህበና ኢልና ንእግዚኣብሔር እና ለመና እንጾሞ ጾም ኢዩ። ብኻልእ መገዲ ድማ እዘን ምስ ኣርብዓ ጾም ሓቢረን ዝጽወማ 15 መዓልታት ድምር ናይዘን ኣብ ኣርብዓ ጾም ዘለዋ ቀዳምን ሰንበትን እየን። ኣብ ውሽጢ እዚ ዓቢይ ጾም ሸሞንተ ቀዳምን ሸውዓተ ሰንበትን ኣለዋ። ቤተክርስቲያና ቅዳሴ ሰሪዓ ክሳዕ ናይ ምሸት(ሰርክ) እትጾመን 40መዓልታት እየን። እዚ ስለዝኾነ ከኣ ነዘን ኣርብዓ መዓልታት ንኽመልኣ ነተን 15 መዓልታት ናይ ቀዳምን ሰንበት ክውሰኻ ዝገበረት።
ሰናብቲ ዕቢይ ጾም
ኣብ ውሽጢ እዘን 55 ናይ ጾም መዓልታት ብጠቕላላ 8 ሰናብቲ ኣለዋ። ንሳተን ከኣ ነናተን ኣስማት ዝሓዛ ኮይነን እዘን ዝስዕባ እየን፥
1. ቀዳመይቲ ሰንበት-ዘወረደ
2. ካልኣይቲ ሰንበት – ቅድስት
3. ሣልሰይቲ ሰንበት – ምኵራብ
4. ራብዓይቲ ሰንበት – መጻጉዕ
5. ሓሙሸይቲ ሰንበት – ደብረዘይቲ (ፍርቂ ጾም)
6. ሻድሸይቲ ሰንበት – ገብርኄር
7. ሻብዓይቲ ሰንበት – ኒቆዲሞስ
8. ሻሙነይቲ ሰንበት – ሆሳዕና ይበሃሉ።
1. ዘወረደ
በዚ ዕለት እዚ ኣካላዊ ቃል፡ እግዚኣብሔር ወልድ ካብ ልዑል መንበሩ (ካብ ልዕልንኡ) ምውራዱን ስጋ ምልባሱን፡ ሰብ ምዃኑ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ቀራንዮ ኣደባባይ ስለ ፍቕርና፡ ስለ ድሕነትና ክብል ምማቱን ምትንስኡን ምዕራጉን ብዓይነ ልቦና እንዝክረሉ መዓልቲ እዩ። ነዚ ኣመልኪቱ ቅዱስ ሐዋርያ ዮሐንስ፡ ነቲ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ብጀካ እቲ ካብ ሰማይ ዝወረደ ኣብ ሰማይ’ውን ዘሎ ወዲ ሰብ(ወልደ እጓለ እመ ሕያው ክርስቶስ) ሓደ እኳ ናብ ሰማይ ዝዓረገ የለን”ይብል (ዮሓ 5፡3-6)። ካብ ሰማይ ዝወረደ ኣካላዊ ቃል እዩ። “ካብ ሰማይ ዝወረደ ወዲ ሰብ” ምባሉ ድማ ናይ ሰብ ባህርን ኣካልን ተዋሃሂዱን ለቢሱን፡ ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ስለ ዝኾነ እዩ(ዮሓ 6፡62,ማቴ 3፡17,ዮሓ 17፡5-24, ራእ 2፡8, ማር 14፡60-62) “ዚኣሁ ለስጋ ኮነ ለቃል ወእንቲኣሁ ለቃል ኮነ ለስጋ” ከም ዝበለ ቅዱስ ቄርሎስ።
ናይ ዕለቱ ኣርእስቲ መዝሙር
ተቀነዩ ለእግዚኣብሔር
ንባባት እብ 13፡7-17 ያዕ 4፡6-መፈ
ግ.ሓዋ 25፡13-መፈ
ዮሓ3፣10-25
ምስባኽ
ተቀነዩ ለእግዚኣብሔር በፍርሃት፡ ወተሐሰዩ ሎቱ በረዓድ
ኣጽንዕዋ ለጥበብ ከመኢይተመዐድ እግዚኣብሔር
ትርጉሙ-ንእግዚኣብሔር ብፍርሃት ተገዝእዎ
ብረዓድ ድማ ተሓጎሱ ጎይታ መታን ከይቁጣዕ ተግሳጹ ተቐበሉ።
ንእግዚኣብሔር ኣገልግልዎ ብረዓድ ከኣ ስገድሉ ክብል ከሎ ከምቲ ኣቦና ኣዳም ድሕሪ ምብዳሉ ዝፈርሆ ፍርሃት፡ ዝተሰምዖ ራዕዲ ኣይኮነን(ዘፍ 3፡7-10) እንታይ ድኣ እንተተባህለ፡ ከምቲ ኣቦና ኣዳምን ኣዴና ሄዋንን ቅድሚ ሕጊ ምፍራሶም፡ በደል ምፍጻሞም፡ ኣብ እግዚኣብሔር ዝነበሮም ኣኽብሮትን ፍርሓትን ክኸውን ከሎ እዩ። እዚ ከኣ ኣብ እግዚኣብሔር ዘሎካ ፍቕሪን ኣኽብሮትን መግለጺ እዩ። ነዚ እዩ ኸኣ ጥበበኛ ሰሎሞን “ቀዳመይቲ ጥበብ ንእግዚኣብሔር ምፍራህ እዩ”(ምሳሌ9፣10) እንዳበለ ዝጸሓፈ። ልቢ ኣምላኽ ዝተሰምየ ቅዱስ ዳዊት’ውን ነዚ ኣመልኪቱ ክዛረብ ከሎ፡ “እግዚኣብሔር ነቲ ንዕኡ ዝፈርህ ሰብ፣ በታ ንሱ ዝሓረያ መገዲ ክኸይድ ይመርሖ እዩ” ክብል ተዛሪቡ ኣሎ(መዝ 25፣1)። ንእግዚኣብሔር ምፍራሕን ብራዕዲ ምግልጋልን እምበኣር ዝወዓለልና ውዕለት ከይዘንጋዕና፡ ብቕዱስ ቃሉ ኣሚንና ንትእዛዛቱ እናተግበርና፡ ካብ ርኽሰትን ሓጢኣትን ተፈሊና ምስ እንነብር እዩ። እንተዘይኮነስ ውጽኢት ዘይምፍራሕ ሞት እዩ ዘስዕብ። ኣቦና ኣዳም ነታ ቐዳመይቲ ኣካይድኡ ስለ ዝገደፋ እዩ ካብ እግዚኣብሔር ዝኣክል ጎይታ፣ ካብ ገነት ዝኣክል ቦታ ናብዚ ምድሪ ዝተሰጎገ።ሰለዚ ኣብዚ ጾም እዚ ኩሉ ምግባረ ትሩፋት እናገበረና ብጸሎትን ብጾምን ክንተግህ ኣምላክ ይሓግዘና።
ሰናብቲ ዓቢይ ጾም ይቕጽል…………..Leave a comment


text:
ቅዱስ ወንጌል
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ዝማሃሮ ናይ ምስላ ትምህርቲ፡ ብዛዕባ ሓደ፣ ነቡኡ ግደ ርስቱ ክህቦ ዝሓተቶ ውሉድ ይምህረና። እቲ ወዲ ነቲ ገንዘብ ምስ ኣባኸኖን፣ ዝበልዖ ሲኢኑ ውን ምስ ተሸገረን ናብ ቤቱ ኣቡኡ ተመልሰ፣ ኣቦኡ ድማ ብሓጎስ ተቐበሎ ። ልክዕ ከምቲ እቲ ወዲ ካብ ኣቦኡ እተፈልየ፡ ንሕና እውን ብሰንኪ ሓጢኣትና ካብ እግዚኣብሄር ንፍለ ። ኣብ ህይወትካ ሓጢኣት ስለ ዝገበርካ ካብ ኣምላኽ ዝረሓቕካ ዀይኑዶ ይስምዓካ?
ንዓኻን ንዓይን ዝኸዉን ዓቢ ብስራት ኣሎ፣ ኣምላኽ ፍቕሪ ስለ ዝዀነ ናብኡ ንኽንምለስን ምስኡ ዝነበረና ርክብ ክመዓራረን መገዲ ፈጢሩልና ኣሎ። ኣብ ሮሜ 5:8 ከምዚ ይብል
“ግናኸ ንሕና ገና ሓጥኣን ከሎና፡ ክርስቶስ ኣብ ክንዳና ሞይቱ እዩ እሞ፡ ኣምላኽ እታ ፍቕሩ ንኣና በዚ የርኢ ኣሎ።”
ክርስቶስ ክሳብ፣ ከመይ ጌርና ሓጢኣት ምግባር ከም እነቋርጽ ወይ ብኸመይ ንፍቕሩ ብቁዓት ንኸዉን እንፈልጥ ኣይጽበየናን እዩ። ንሱ፣ ሓጢኣትና ወሲዱ ኣብ ክንዳ ብሙማቱ ዕዳና ኸፈለ ። ኣምላኽ ልክዕ ከምቲ ኣብቲ ምሳሌ ተጠቂሱ ዘሎ ኣቦ እዩ፡ ብሓጐስ ክቕበለካን ናይ ዘለኣለም ህይወት ውህበት ክህበካን ድሉው ኢዩ። እስኻ’ኸ ናብኡ ኽትምለስ ድሉው ዲኻ ?
ብጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣቢልካ ናብ ኣምላኽ ብዛዕባ ምምላስ፡ ምስ ሓደ ሰብ ክትዘራረብ ትደሊዶ ?
ብዛዕባ እዚ ዛንታ ዝያዳ ከተንብብን መጽሓፍ ቅዱስ ኽትረክብን ትደሊዶ ?
ኢየሱስ ከምዚ ኢሉ፣ “ መገድን ሓቅን ህይወትን ኣነ እየ። ብዘይ ብኣይ ሓደ እኳ ናብ ኣቦ ዚመጽእ የልቦን።” ዮሐንስ ወንጌል 14:6
ነዚ ኣካፍል


text:
ንባባት፡ ቲቶ፡3፡1-15፥ 1ጴጥሮ 4፡6-12፥ ግ.ሓ. 28፡1-17፥ ማቴ. 14፡22-ፍ። ምስባክ፡ የዐርግ ደመናት እም አጽናፈ ምድር። ወገብረ መብረቀ ለጊዜ ዝናም፥ ዘያወጽኦሙ ለነፋሳት እመዛግብቲሆሙ። “ንግመ ኻብ ወሰን ምድሪ ኸም ዝልዓል ይገብሮ፥ ብጊዜ ዝናማት መብረቕ ይገብር፥ ንንፋስ ካብ መዝገቡ የውፅኦ” መዝ.135፡7።
ዕለተ ሰንበት ከምኡ እዋናት ክረምቲ ሓልዮት አምላኽ ንፍጡር ብዝያዳ ዘርአየሉ ምዃኑ ዝገልጽ መዝሙር ኢና ዘሚርና። አብዚ ዓለም እንከሎ ኢየሱስ ንደቂ ሰብ ብዝገብሮ ዝነበረ ተአምራታት ፍቕሩ ሓልዮቱ ከምኡ ክንጉዓዞ ዘሎና ጉዕዞ ነጊሩና። ሰንበት አኽብሩ እናበለ ንመዓልቲ ሰንበት መዓልቲ አምላኽ ክንገብራ ይደልየና። አብ መዓልታዊ ሕይወትና ነቲ አምላኽ ዝህበና ወይ ዘርእየና ምልክት ፍቕሩ አላሊና ክንክእል እሞ አብ ፍቕሩ ጸኒዕና ክነብር ይደልየና አሎ። መብጽዓ ሕይወትና ንቅድስና እዩ፥ ፍቕሪ ክንሰብኽ፥ ነቲ አምላኽ ዝደልዮ አብ ዓለም ክነንግስ ናይ ነፍሲ ወከፍና ጸዋዕታ እዩ።
ናይ ማቴዎስ ወንጌል ብዛዕባ ኢየሱስ ብማየ ማይ ከም ዝከደ ይነግረና እዚ አብ ማርቆስ 6:45-ፍ ከምኡ አብ ዮሓ 6፡15-21 ንረኽቦ። አብዚ ንሓዋርያቱ አብ ስግር ባሕሪ ክጸንሕዎ ንሱ አብ እምባ ክጽሊ ከም ዝኸደ ነንብብ። አብ እምባ ምኻድ ቦታ ጽምዋ ከምኡ እምባ ቦታ አምላኽ እዩ፥ ንሙሴ አብ እምባ ትእዛዛት ሂብዎ ንኤልያስ አብ እምባ ተራእይዎ፥ አብ ደብረ ታቦር ራእይ ኢየሱስ ተቐይሩ ስለዚ እምባ ቦታ አምላኽ እዩ። አብ እምባ ደየበ ክብለና እንከሎ ምስ ሰማያዊ አብኡ ክራኸብ አብ ጽሙና ከይዱ ማለት እዩ። ነዚ መሰረት ገሮም ቀዳሞት ክርስትያን ሃገርና ዳርጋ መብዝሕትኦም ገዳማት አብ እምባታት እዮም ተደኲኖም ዝርከቡ። አብኡ ጸጥታ አሎ አብኡ ናይ ባህሪ ጽባቐ አሎ አብኡ ንአምላኽ ክትዝክር ዝሕግዝ ብዙሕ አልኦ ስለዚ እምባ ተመራጺ ቦታ እዩ። አብ ሃገርና ቤተ ክርስትያን ካብዚ ብምብጋስ አብ ሓፍ ዝበለ ቦት ይሰርሕዎ።
ሓዋርያት ብጃልባ እናተጓዕዙ ማዕበል ተጓኒፍዎም። በቲ ዝነበረ ማዕበል ብጣዕሚ ፈሪሖም እንከለዉ ኢየሱስ አብ ወጋሕታ ብጥቓኦም ክሓልፍ ምስ ረአይዎ ምትሃት መሲልዎም አእወዩ። አብዚ ብዙሕ ንምሃር፥
- መጀመርያ እቲ ባሕሪ አምሳል ዓለም እዩ፥ ብዙሕ ጭንቅን ህውከትን ዝመልኦ፥ ንሕና ደቂ ሰብ አብ መንጎ እዚ ማዕበል ዝኾነ ዓለም ኢና እንነብር። ዓለምና ሎሚ እውን እንተ ረኤናያ ብግፍዒ ብዓመጽ አድሕድ እያ እትፍለጥ፥ ሰባት ክጠላለሙን ክቃተሉን ኢና እንርኢ ዘሎና። አብ ከምዚ ዝአመሰለ ዓለም ብእምነት ጸኒዕካ እንተ ዘይነበርካ ቀሊል አይኮነን። አብ ሕይወት ሰንከልከል ይበዝሕ። ምንዋጽ ምህዋኽ ግድን እዩ ሽዑ ንኢየሱስ ክንዝክር ይግብአና።
- እታ መርከብ አምሳል ቤተ ክርስትያን ኢያ። ብዙሓት አበው ቤተ ክርስትያንን ሕይወት ቤተ ክርስትያን እንክገልጹ አብዚ ህውከትን ጭንቅን ዝመልኦ ዓለም መድህን ኮይና ቤተ ክርስትያን ንደቂ ሰብ ካብ ምጥሓል ካብ ጥፍአት ከምዝድሕኑ ትገብር። በቲ ክርስቶስ ዝሃባ መጋበሪ ድሕነት ዝኾኑ ምስጢራት ገራ ካብ ዓዝቕቲ ጥፍአት ተድሕነና። አብ ገሊኡ ነዚአ መርከብ ብአምሳል ማርያም ዝትርግምዋ እውን አለዉ። ማርያም መርሶ ድኅነት እያ ንብላ።
- ኢየሱስ ብጥቕኦም ክሓልፍ ደልዩ። አብ ሕይወትና አምላኽ አብ ጥቓና ከምዘሎ ምሳና ከምዘሎ ንዝንግዕ፥ አይነስተውዕለሉን። ብፍላይ አብ ጽንኩር እዋን አለሊና ክንክእል ይደልየና። ሓዋርያት ምትሃት መሲልዎም ንሕና እውን ነቲ ዝጓነፈና ከም መቕጻዕቲ ከም መርገም ገርና ከይረኤና በቲ ዝጓነፈና መልእኽቲ አምላኽ አለሊና ክንክእል የድሊ።
- አጆኹም አነ እየ። ሓዋርያት አብቲ እውን ጭንቂ አነ እየ ክብሎም ከሎ ዝተሰምዖም ሓጎስ ክንግምቶ ንኽእል። አጆኻ/ኺ ክብለና አብ ጥቓና አሎ። ክሕግዘና ካብቲ እንነብሮ ዓዘቕቲ ኃጢአት ከውጽአና ይደሊ እዩ። ግን አብኡ እምነት ክህልወና ሕይወትና ክንቅይር የድሊ። ክንሕደስ ክንከዶ ዝግብአና ጽኑዕ መገዲ አሎ። ሎሚ እውን አጆኹም እናበለ አብዛ መከራ ዝበዝሓ ዓለምና አብኡ ክንምለስ ይሓተና አሎ።
- አብታ ንሶም ዝነበርዋ ጃልባ አተወ ንፋስ ድማ ሃድኤ። አብ ቤትና አብ ሓዳርና አብ ዓድና ንኢየሱስ ክነእትዎ። ሎሚ አብ ገዛይ ንኢየሱስ ከእትዎ እየ ኢልና ክንሓስብ። ንሱ አብ ልብና አብ ሕይወትና አብ መነባብሮና እንተሎ ህድአት ሰላም ፍቕሪ ቅሳነት ዕረፍቲ ኩሉ አሎ። ንፋሳት ክእዘዝዎ እንከለዉ ነቲ ናይ ኢየሱስ ስልጣን እዮም ዝገልጹ።
- ልቦም ተደፊኑ ስለ ዝነበረ አየስተውዓሉን። ኢየሱስ አብ ቅድሚ ሓዋርያት ብዙሕ ተአምራት አምላኽ ምዃኑ ዘረድእ ገሩ ነሩ እንተ ኾነ ልቦም ስለ ዘይተኸፍተ ክርእይዎ ክርድእዎ አይከአሉን። ልብና ምስተዓጽወ ጸገም እዩ። ብቐትሩ ጸልማት እዩ ዝጉልብበና። ዝኾነ ክፉእ ክንገብር አየጸግመናን እዩ፥ ከምኡ ንሓቂ ንሰላም ክንሰርሕ ይኸብደና፥ ብኻልእ አዘራርባ አምላኽ ካብ ልብና ነውጽኦ። ሎሚ ሰንበት ልብና ክንከፍት እሞ አብኡ ክንምለስ ይደልየና።
- እቶም ህዝቢ ንኢየሱስ አለልይዎ. . . ዘፈር ክዳኑ ተንኪፎም ብዙሓት ይሓውዩ ነበሩ። እቶም ገርሄኛታት ህዝቢ ንኢየሱስ አምላኽ ምዃኑ አለልዮሞ። ዘፈር ክዳኑ ተንኪፎም ይሓውዩ ነሮም። ብኃጢአቶም ይንስሑ አብኡ ይአምኑ ሽዑ ይሓውዩ ነሮም። ሎሚ ንሕና ካብ ዘሎናዮ ኃጢአት ክንሓዊ አብ ኢየሱስ እምነት ገርና ንቕረብ ብኃጢአትና አብ መንበረ ንስሓ አቲና ንነሳሕ። ካብ ዘሎናዮ ስቓይ መንፈስ ክንሓዊ አብኡ ንቕረብ ቤቱ ገዛና ንግበሮ። አብ መአዲ ቅዱስ ቍርባን ስጋኡን ደሙን ብምቅባል ክንሓዊ ነጺሕና ንቀበሎ ከሕውየና እዩ።
አብዚ ምድራዊ ሕይወትና ክንጉዓዞ ዝግብአና መገዲ ብዙሕ ፈተና ከምኡ ዝተሓባለኸ መነባብሮ አብ ገለ እዋን ከቢድ ዝኾነ ከም እነሕልፍ ኩልና እንርእዮ እዩ። ንአምላኽ ማእከል ሕይወትና ገርና እንተ ተጎዓዝና ዝኾነ ከምዘየሸንፈና ርጉጽ እዩ። እዛ ዝተፈላለየ ማዕበል ዘልአ ዓለምና ሓንቢስና ክንክእል እሞ ክንዕወት አብታ ጃልባ ዝኾነት ቤተ ክርስትያን ንጸጋዕ። ካብ ዝጓነፈና ግዝያዊ ማዕበል ፈሪሕና እምነትና ሰንከልከል አይነብል። አብ ኢየሱስ አምላኽና ቋሕ ነብል እሞ አጆኹም ምሳኹም አሎኹ ክብለና እዩ።
ቃል ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ቲቶ ዝተጻሕፈት ሎሚ ንአና እውን ትምልከት እያ። ንቃል አምላኽ ክንምሃር ክነብሮ አብ ሕይወትና ክርኤ ይምዕደና። ንሰናይ ግብሪ ስንድዋት ክንከውን ነነድሕድና አፍደገ ምሕረት ክንከፍት ይምዕደና። ሠናይ ግብሪ ንምግባር ምእንቲ ኺተግሁ በዚ አጸቢቕካ ክተረድኦም እደሊ አሎኹ፥ እዚ ጽቡቕን ንሰብ ዚጠቅምን እዩ እናበለ አማናይ ክርስቶስ አብ ሰናይ ግራት ክወፍር ይዕደም አሎ። ሰላማውያንን ምቕሉላትን ምስ ኩሉ ሰብ ብትሕትና ዚነብሩ ኪኾኑ አዘኻኽሮም ይብል። ሰላም መለለዪ ክርስትያን እዩ። ሰላም ግን ካብ ሰማይ ኮፍ ኢልካ ኮሎኻ አይኮነትን እትመጽእ፥ ደም እናጠዓመና መስቀል ተሰኪምና ኢና ክነምጽአ ዝግባእ። ጥዒሙና እንከሎ ሰላም ክነምጽእ ከቢድ እዩ። ሰብ ሎሚ ንሰላም አማዕድዩ እዩ ዝርእያ ዘሎ እሞ አሕዋተይ ነፍስወከፍና ንሰላም ክንዘርኣ አብ መንጎና ክነንግሳ ድላይ አምላኽ እዩ። ኢየሱስ ሰላመይ እህበኩም አሎኹ እናበለ ሰላም ክንቅበል ይደልየና።
ካብ ዕሽነትን ክርክርን ካብ ወለዶታት ምጽብጻብን. . . . ርሓቕ ልቡና ገርካ ንዘይጠቅም ነገራት ምእላይ ንሰብ ሰብ ይገብሮ። አብ መንጎ ሰባት ፍልልይ ናይ ወገን ዓለት ሃይማኖት ክርኤ እንከሎ አብ ሕልንኦም ሰይጣን ተዓዊትሎም አሎ ማለት እዩ። ኩልና ደቃ ሓደ ክርስቶስ ስለ ዝኾና ሓድነት ፍቕሪ መለለይና ክንከውን ድላይ ሰማያዊ አቦና እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ በዚ መከራ ስለ ዝጸገበ ነቶም ጸቢብ አተሓሳስባ ገሮም አብ ዓለትን ወገንን ዝአምኑ ከርሕቆም ንቲቶ ይምዕዶ እዚ መንፈስ አምላኽ አይኮነን። ወገነይ ምባል አይኮነን እቲ ኃጢአት ንወገንካ ኢልካ ነቲ ካልእ ወገን ክትገፍዕ ፍቕሪ ሓልዮት ክተጉድል እንከሎኻ እዩ። እምበር ወገነይ ዘይብል አይወልድ ይብሃል ሓቂ እዩ ፍቕሪ ወገና አብ ዝዓበየ ፍቕሪ ሕብረተ ሰብና የብጽሓና። ንስድራና ንወገና ዘይነፍቅር ዘይነኽብር እንተ ኾና ንኻልኦት ክነኽብር ቀሊል አይኮነን። ስለዚ እቲ ሓቀኛ ትርጉም ሒዝና ክንጉዓዝ እሞ ንሕመቕ አሊና አብቲ ብርሃን ክርስቶስ አባና በሪሁ ዝርአየሉ ሰናይ ግብሪ ክንወፍር ሓደራ።
በዚ ብሩኽ ሰንበት እምብአር ንአምላኽ አብ ሕይወትና ቦታ ሂብና ክንሕደስ እሞ አብ ቅድስና ክነብር ንሰባት አብ አምላኽ ዝቐርቡሉ መገዲ ክንሕብር አምላኽ ይሓተና አሎ። አምላኽ ተለአኹኒ አብ ድሕነት አሕዋትኩም እጃምኩም ክተበርክቱ ድላየይ እዩ እሞ ተአ ኹኒ ይብለና አሎ። ንአምላኽ ክንሰምዖ ንኹሉ ካብ አምላኽ ዝፈልየና ነገራት ክንጥንቀቐሉ ይግባእ። ክአልኩሉ አምላኽ አጆኹም ምሳኹም አሎኹ ይብለና ስለ ዘሎ ንሓቂ ንፍቅሪ ናትና ገርና ንቅድስና ንሓዛ።
አምላኽ ጠለት በረኸቱ አብዚሑ ርሑስ ክራማት ገሩ ብሩኽ መስቀል ይብረቐልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ።


text:
ኣብ ዚምባብወ ኣንጻር ፕረዚደንት ሙጋቤ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ካብ ፖሊስ’ታ ሃገር ሓያል ጎነጽ ኣጋጢሙዎ።
ሰልፈኛታት ‘ሙጋቤ ካብ ስልጣን ክእለ፣ ከምኡ’ውን ነቲ ኣብ 2018 ዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ቅጥዕታቱ ክቕየር ዝጠልብ ጭርሖታት ብምልዓል እዮም ኣብ ጎደናታት ከተማ ሃራሬ ወጺኦም።
እንተኾነ ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን መንግስቲ፣ ነቶም ሰልፈኛታት ብጎነጽ ክብትንዎም ኣብ ዝፈተኑሉ፣ ሓያሎ ሰባት ብከቢድን ፎኪስን ከምዝቖሰሉ፣ ቢቢሲ ካብታ ከተማ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ገሊጹ።
ወዲ 92 ፕረዚደንት ሙጋቤ ሕጂ’ውን ክወዳደር ምዃኑ’ዩ ዝገልጽ። ነዚ መራሕቲ 18 ውድባት ዝጸዉዑዎ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ’ታ ሃገር ፍቓድ ሂቡ ክነሱ፣ ቤት ጽሕፈት ፖሊስ ግና እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዘይሕጋዊ’ዩ ብምባል ብሓይሊ በቲኑዎ።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ዚምባብወ ንማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ንሓድነት ህዝቢ ዚምባብወ ንምብታን ብናይ ወጻኢ ሓይልታት ዝተሃንደሰ’ዩ ክብል ገሊጹዎ።
መራሒ ተቓዋሚ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ሞርጋን ዝቫንጊራይ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ ህዝቢ ብዘየወላውል መንገዲ ድሌቱ ገሊጹ ኣሎ፣ ድሌታት ህዝቢ ዘየማልእ መንግስቲ ከኣ ክቕየር እዩ ዘለዎ ድሕሪ ምባል፣ ነቲ ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት ዝወሰዱዎ ጎነጻዊ ስጉምቲ ኮኒኑ።
ብቁጠባዊን ፖለቲካዊን ቅልውላው ተሓሚሱ ዘሎ መንግስቲ ዚምባብወ፣ ደሞዝ ሰራሕተኛታት ክኸፍለሉ ኣብ ዘይክእል ደረጃ ወዲቑ ከምዘሎ ተንተንቲ የመልክቱ።


text:
ንኩነታት ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ስደተኛታት መፍትሒ ንምንዳይ ዝካየድ ዘሎ ጻዕርታት ንምሕያል ተሪር መርገጺ ከምዘለወን ሓላፊት ጉዳያት ወጻኢ ሕብረት ኣውሮጳ ፈረደሪካ ሞርገንኒን ኮሚሽነር ማሕበራዊ ጉዳያት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣሚራ ኢል ፋዲል ገሊጸን።
ሓላፊት ጉዳያት ወጻኢ ሕብረት ኣውሮጳ ፈረደሪካ ሞርገንኒን ነዚ ዝገለጻ ኣብ ከተማ ብራስለስ ቤልጁም ዝኻየድ ዘሎ አኼባ ዓማሚ ሓይሊ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ሕብረት ኣውሮጳን ሕቡራት ሃገራት እዩ።
ንሰን ብተወሳኺ ቀንዲ ዕላማ እቲ ዓማሚ ሓይሊ ኣብ ሊብያ ዝርከቡ መዳጎኒ ማእከላት ስደተኛታት ንምዕጻው ምዃኑ ገሊጸን።
ቅድሚ ክልተ ዓመት ዘጋጠመ ቀውሲ ዋሕዚ ስደተኛታት ዜጋታት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ናብ ኣውሮጳ፡ ንሃገራት ኣውሮጳ ኣብ ክልተ ዝኸፈለ ምንባሩ ይዝከር። አባል ሕብረት ኣውሮጳ ዝኾና ሃገራት ብዛዕባ’ቲ ጾር ሓተቲ ዑቕባ ምክፋል ዝብል ሓሳብ ገና ኣብ ስምምዕ ከምዘይበጽሑ’ውን ይፍለጥ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ቀንዲ መንገዲ ስደተኛታት ናብ ኣውሮጳ ብሊብያ ኣቢሉ ማእከላይ ባሕሪ ምቁራጽ’ዩ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ድማ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ነዚ ሓደገኛ ጉዕዞ የኻይዱ፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ድማ ኣብቲ ጉዕዞ ህይወቶም ይስእኑ። ነዚ ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ኣውሮጳ ንምግታእ ዝተወስደ ጻዕርታት ነቲ ቁጽሪ ናብ ኣውሮጳ ዝበጽሑ ስደተኛታት እንተጉድለ ትካላት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ግን ንኩነታት ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት አጋዲዱ’ዩ ይብሉ።
ብተወሳኺ ኣብ ወርሒ ሕዳር ብመደበር ቴሌቭዥን ሲኤንኤን ዝቐረበ መደበ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ስደተኛታት ብጊልያነት ክሸጡ የርእይ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣስታት 2,500 ዝኾኑ ካብ ዝተፈላለየ ቦታ ዝተአኻከቡ ነበርቲ ከተማ ብራስልስ ቅድሚ እቲ ኣኼባ ዓማሚ ሓይሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ምክያዶም ተፈሊጡ።
እቲ ተቓውሞ መንግስታት ሃገራት ኣውሮጳን ዝተፈላለዩ ትካላት ሕቡራት ሃገራት ንዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ጥራይ ዘይኮነ ሰባት ነቲ ሓደገኛ ጉዕዞ ከይፍጽሙ መፍትሒ ከናድዩ ኣለዎም ዝብል እዩ ኔሩ።
ምስ እዚ ብዝተሓሓዝ ትማሊ ረቡዕ ኣስታት 100 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ምድሓኖም ተገሊጹ።
እቶም ስደተኛታት ኣብ ከባቢ ከተማ ትሪፖሊ ትርከብ ጋርቡሊ ዝተባህለ ቦታ ዝደሓኑ ክኾኑ ከለው ነቶም ስደተኛታት ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ዝሃበ ትካል ዓለምለኸ ኮርፐረሽን ሕክምና እቶም ስደተኛታት ድሕሪ ዝተዋህቦም ናይ ሕክምና ሓገዝ ናብ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ከተማ ትሪፖሊ ከምተወስዱ ሓቢሩ’ሎ።


text:
ሎማዕንቲ 12 ሰነ ብናይ ኣውሮፓዊያን ኣቆፃፅራ ‘’ዓለምለኸ መዓልቲ ፀረ-ጉልበት ቆልዓ’’ ተዘኪሩ ይውዕል።ኣብ ምምዕባል ኣብ ዝርከባ ሃገራት ትሕቲ 18 ዓመት ቆልዑ ንቤተሰቦም ወይ ንባዕሎም ንምዕንጋል ክሰርሑ ኣለዎም።ሓንቲ ኣብነት ኢትዮጵያ እያ። ልዕሊ 60 ሚእታዊ ህፃናት ኣብ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ናይ ጉልበት ስራሕ ተዋፊዎም ይርከቡ።
ቆልዑ ኣብ ስራሕ ክዋፈሩ ሎሚ እውን ኣብ ብዙሓት ኽፋላት ዓለም ልሙድ እዩ።ኣብ ኢትዮጵያ ካብ 12 ክሳብ 16 ዝዕድሚኦም ብዙሓት ቆልዑ ኣብ ሕርሻ ወይ ኣብ ጎደናታት ገለ ነገራት ብምሻጥን ጫማ ብምውልዋልን ንወለዶም ይሕግዙ።
ኣብ ኢትዮጵያ ‘’Young Lives’’ /ናብራ መናእሰይ/ ናይ ዝተብሃለ ትካል ሃገራዊ ዳይረክተር ዝኾኑ ኣሉላ ፓንክረስት ኣብ ጉዳይ ጉልበት ህፃውንቲ ወይ ስራሕ ብዙሕ መፅናዕቲ ዘካይዱ እዮም።ኢትዮጵያዊያን ህፃውንቲ ንስድራታቶም ክድግፉ ባህላዊ ቅቡልነት ከምዘለዎ ብምግላፅ ‘’ቆልዑ ኣብ ገዛውቶም ብዘለዎም ድኽነት ክሰርሑ ይግደዱ።እዚ ጥራሕ ከይኮነስ ነቲ ስድራ ዝዕንግል ኣባል ቤተሰብ ክሞት ከሎ እውን እዩ’’ይብሉ።
"Forum on Sustainable Child Empowerment." ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ከባቢያዊ ትካል እዩ።ብኣመንዝራነት ንዝናበራ ትሕቲ ዕድመ ኣዋልድ ይሕግዝ።
ከምቶም ጫማ ብምፅራግ ዝናበሩ ብዙሕ ኣይርኣያን።ንስድርኦም ንምሕጋዝ ካብ ዝሰርሑ ህፃውንቲ እውን ብዝዓበየ ንሽግር ዝተቓልዓ እየን።
ካብ ገጠር መፂኣ ብግርድና ትሰርሕ ዝነበረት 17 ዝዕድሚኣ በላይነሽ ቆፀርታ ብሕማቕ ስለዝሕዙዋ ስራሓ ብምግዳፍ ኣብ ስራሕ ኣመንዝራነት ከምዝተዋፈርት ትዛረብ።
"Forum on Sustainable Child Empowerment." እተን ኣዋልድ ግቡእ ክንክንን ትምህርትን ይረኸባ ምህላወን የረጋግፅ።ሙያ እውን ይምሃራ።ጓል 18 ዓመት እንዳለኝ ደገፋው ናይ ስልጠና ወረቐት ምስክር ረኺባ ኣብ ምቕምቃል ጨጉሪ ትሰርሕ ኣላ።ኣብ ጎደናታት ትረኽቦ ካብ ዝነበረ ዳርጋ ብሲሶ ዝወሓደ’ዃ እንተኾነ ናብቲ ቅድሚ ሎሚ ትሰርሖ ዝነበረት ፈፂማ ከምዘይትምለስ ትገልፅ።
‘’ቅድሚ ሎሚ ይሰርሖ ከምዝነበርኩ ዓይነት ስራሕ ብዙሕ ገንዘብ ክርከብ ይኽእል’የ፤ጥዕና ዘለዎ ግን ኣይኮነን’’ዝበለት ንሳ ኣስዒባ ‘’ሎሚ ሒደት ገንዘብ ዝረክብ’ዃ እንተኾንኩ ናይ ሕዚ ናብራይ ይሓይሽ።ቅድሚ ሎሚ ተዋፊሮዮ ናብ ዝነበርኩ ስራሕ ክምለስ ኣይደልን እየ’’ይብል።
ብዙሓት ናይ ኢትዮጵያ ትካላት ግን ኢትዮጵያ ኣብ 209 ኣ/ፈ ብምኽንያት ዘፅደቐቶ ሕጊ ስቪል ማሕበረሰባት ኣብ ጉዳያት መሰላት ዝሰርሑዎም ስራሕቲ ዝተደረተ እዩ ይብሉ።ኣብ ጉልበት ስራሕቲ ናይ ዝተዋፈሩ ህፃናት ኩነታት ንምምሕያሽ እቲ ሕጊ ተወሳኺ ፀገም እዩ ክብሉ ይዛረቡ።


text:
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ዘቕረቦም ሓደሽቲ ኣባላት ካቢኔ ተሸይሞም2021-10-07 16:38:50 Written by ቢቢሲ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 94 times
- font size decrease font size increase font size
6 ጥቅምቲ 2021
ካብ ሞንጎ ኣባላት ካቢኔ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድ
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዪ ኣሕመድ ኣባላት ካቢኔ ንቤት ምክሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኣቕሪቡ ክሽየሙ ገይሩ።
ብመሰረት ሕገ-መንግስቲ እታ ሃገር፡ ኣብ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኣብዝሓ ድምጺ ዝረኸበ ፖለቲካዊ ውድብ፡ ፈጸምቲ ሕጊ ይውድብን ይመርሕን ክብል ፖለቲካዊ ስልጣን ይህብ።
በዚ መሰረት፡ ሰልፊ ብልጽግና ንቀዳማይ ሚኒስትርነት ተሓጽዩ ብኣባላት ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ዝተሾመ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣባላት ካቢኒኡ ናብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኣቕሪቡ ክሽየሙ ገይሩ።
ሻድሻይ ቀዳማይ ዓመት ፍሉይ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ድማ ነቶም ዝቐረቡ ሹመታት ተቐቢሉ ኣጽዲቑ ኣሎ።
ኣብቲ ሎሚ ዘጣየሶ ካቢነ፡ ሰለስተ ኣባላት ተቓወምቲ ውድባት ሚኒሰተራት ኮይኖም ከገልግሉ ብምሕራይ ሽመቶም ኣብ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኣጽዲቑ፡፡
እቶም ዝተመረጹ ኣባላት ተቓወምቲ ውድባት፡ መራሒ ናይ ኢትዮጵያ ዜጋታት ንማሕበራዊ ፍትሒ (ኢዜማ) ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ፣ ኣቦ መንበር ብሄራዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራ (ኣብን) ኣቶ በለጠ ሞላን ምክትል ኣቦ መንበር ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (ኦነግ) ኣቶ ቀጀላ መርዳሳን እዮም፡፡
ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ (ጸጋም)L ኣቶ በለጠ ሞላ (ማእከል): ኣቶ ቀጀላ መርዳሳ (የማን)
በዚ መሰረት ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ ሚኒስተር ትምህርቲ፣ ኣቶ በለጠ ሞላ ሚኒስተር ኢኖቬሽንን ቴክኖሎጅን ከምኡ ድማ ቀጀላ መርዳሳ ሚኒስተር ባህልን ስፖርትን ኮይኖም ተሸይሞም ኣለዉ፡፡
ካብቶም በቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝቀረቡ ኣባላት ካቢነን ሓላፍነቶምን እዞም ዝስዕቡ እዮም።
ኣባላት ካቢኔ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብዪ ኣሕመድን ዝተዋህቦም ሓላፍነትን
1. ደመቀ መኮንን - ምኽትል ቀዳማይ ሚንስተርን ሚኒስትር ጉዳያት ወጻእን
2. ኣብርሃም በላይ (ዶ/ር) - ሚኒስትር ምክልኻል ሃገር
3. ኣሕመድ ሽዴ - ሚኒስትር ገንዘብ
4. ሙፈሪያት ካሚል - ሚኒስትር ስራሕን ክእለትን
5. ዑመር ሁሴን ኦባ - ሚንስትር ሕርሻ
6. ኣይሻ መሓመድ (ኢንጂነር) - ሚኒስትር መስኖን ከባቢታት ቆላን
7. ሃብታሙ ኢተፋ ገለታ (ኢንጂነር) - ሚኒስትር ማይን ኢነርጅን
8. ብርሃኑ ነጋ ቦንገር - ሚኒስቴር ትምህርቲ
9. ዳግማዊት ሞገስ በቀለ - ሚኒስትር መጓዓዝያን ሎጀስቲክስን
10. ገ/መስቀል ጫላ ሞጣሎ - ሚኒስትር ንግድን ዞባዊ ምትሕብባርን
11.መላኩ አለበል - ሚኒስትር ኢንዳስትሪ
12. ብናልፍ አንዱዓለም - ሚኒስትር ሰላም
13. ጌዲዮን ጢሞቲዮስ (ዶ/ር) - ሚኒስትር ፍትሒ
14.ዶ/ር ሊያ ታደሰ ገ/መድህን - ሚኒስትር ጥዕና
15. በለጠ ሞላ ጌታሁን - ሚኒስትር ኢኖቬሽንን ቴክኖሎጅን
16. ኣምባሳደር ናሲሴ ጫሊ - ሚኒስትር ቱሪዝም
17. ላቀ አያሌው አንተነህ - ሚኒስትር እቶት
18. ጫልቱ ሳኒ ኢብራሂም - ሚኒስትር ልምዓት ከተማ
19. ታከለ ኡማ በንቲ - ሚኒስትር መዓድን
20.ፍጹም ኣሰፋ ኣዴላ (ዶ/ር) - ሚኒስትር ልምዓት ፕላን
21. ኤርጎጌ ተስፋዬ - ሚኒስትር ደቂ ኣንስትዮን ማሕበራዊ ጉዳይን
22. ቀጀላ መርዳሳ ቱሉ - ሚኒስትር ባህልን ስፖርትን
በዚ መሰረት ኣቦ መንበር ናይ ኢትዮጵያ ዜጋታት ንማሕበራዊ ፍትሒ [ኢዜማ] ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ፣ ኣቦ መንበር ምንቅስቓስ ብሄረ ኣምሓራ ኣቶ በለጠ ሞላን ምኽትል ኣቦ መንበር ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣቶ ቀጀላ መርዳሳን ተሸይሞም።
ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ ሚኒስትሪ ትምህርቲ፣ ኣቶ በለጠ ሞላ ሚኒስቴር ኢኖቬሽን ቴክኖሎጂ፣ ኣቶ ቀጀላ መርዳሳ ድማ ሚኒስትር ባህልን ቱሪዝምን ኮይኖም ኣብቲ ካቢኔ እቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣትዮም ኣለው።
ብተመሳሳሊ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ከንቲባ ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣበቤ ዘለውዋ 26 ኣባላት ካቢኔ ኣቕሪባ ክተሽይም እንከላ ክልተ ኣመራርሓ ሰልፊ ተቃውሞ ክካተቱ ገይራ እያ።
ኣባል ኢዜማ ዝኾነ ኣቶ ግርማ ሰይፉ ሓላፊ ቢሮ ኢንቨስትመንት ኮይኑ ክሽየም እንከሎ ምኽትል ኣቦ መንበር ኣብን ዮሱፍ ኢብራሂም በዓል መዚ ምምሕዳር ንብረት መንግስቲ ኮይኑ ተሸይሙ።
መንግስቲ ክልል ኦሮሚያ'ውን ኣቦ መንበር ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣቶ ኣራርሳ ቢቂላ ሓላፊ ቢሮ ሰራሕተኛን ማሕባራዊ ጉዳይን ኮይኑ ክልል ኣምሓራ'ውን ንኽልተ ኣባላት ተቓወምቲ ሰልፊታት ኣብንን ምንቅስቓስ ዴሞክራሲያዊ ሓይሊ ኣምሓራን ሹመት ሂቡ'ዩ።


text:
-->
ኣብ ተሃድሶ ጽቡቅ ብጻያዊ ዕርክነት ጀሚርና ሳልሳይና ሓደ ተጋዳላይ ነይሩና:
እዚ ሳልሳይና ተጋዳላይ ኣብ 1995ኣብ ኣስመራ ብጠጠውና ንሓጺር ግዜ ተራኺብና ከምዚ ክኣ በለኒ ፣መርሃዊ እቲ መነጸር (ኡክያለ )ዝገብር ዓርክና ትዝክሮ ዶ ??
እወ ይዝክሮ ይብሎ:
እሞ ኣብ ክፍሊ ዜና ብትእዛዝ ሓላፋ ዜና ኣሕመድ ኣልቀይሲ ቀቲሎምዎ እዚ ዝነግረካ ዘለኹ ንዓኻ ሓዞ ቀተልቱ እገሌን እገሌን ኢዮም ኢሉና:
ብምቅታሉ ዝያዳ ኩሉ ዘልቀሰትን ዝሓዘነትን እዛ ሕጂ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዒራዔሮ ተኣሲራ ትበሊ ዘላ ተ/ሊት ሚርያም ሓጎስ ኢያ:ኣረ ልጁ ገደሉት እንዳበለት ኣልቂሳትሉ:
ኣብዛ ጉዳይ እንታይ ትብል ኣሕመድ ቀይሲ።
2 ኣቦይ ጸጋይ ዝተባህሉ ተጋዳላይ ኣብ60 ታት ኣባል ሓረካ ዝነበሩ ብፖለቲካ ኣብ መጀመርያ 60 ታት ዝተኣስሩ ኣብ 1975 ጀብሃ ካብ ቤት ማእሰርቲ ዘውጽኣቶም ምስ ሻዕብያ ዝተጋደሉ ምስዞም ሰብኣይ ሌላና ኣብ እንዳ ክፍሊ ዜና ኢዩ:ኣብ መንጎ ዕላልና ዓርኰምን መታኣስርቶምን ኣባል ሓረካ ዝነበሩ መራሕ ጋንታይ ስውእ ኣቦይ ተስፋይ በየነ ከምዝዀኑ ሓቢሮምኒ ንሓጺር ግዜ ጽቡቅን ጥቡቅን ዕላላት ጀሚርና ኔርና :
ኣሕመድ ቀይሲ ንስኻን ግሩፖኻን ትገብርዎ ዝነበርኩም ብዕልግና ኣብ ኣፍካ ኣብ ቅድሚ እዚ ኩሉ ተጋዳላይ እዚ ገድሊ እንዳ ሸርሙጣኹም ቀይርክምዎ ሕሉፍ ሓሊፍኩም ነቶም ኣብ ቅድመ ግንባራት ዘለው ተጋደልቲ ኣንስቶም ተባዕልጉሎም ኣለኹም ኢሎም ተዛሪቦም ንስኻን ግሩፖኻን ኣብ ኣኼባ ድሂልኩምዎም ድሕሪ ኣኼባ ቡንብኦም ፈጂሮም ተሰዊኦም እዚኸ ትዝክሮዶ??
ኣብዚ ጉዳይ እንታይ ትብል ኣሕመድ ቀይሲ?
3. ኢትዮጵያ ስማ ተጋዳሊት (ሓርነት ) እዛ ተጋዳሊት ካብ ዓራርብ ናብ ሃገር እንዳድምጺ ሓፋሽ ክትበጽሕ ደይባ ምስዛ ሕጂ ኤንባሲ ጅዳ ዘላ ወይኒ ገብረዝግኣብሄር ነብሰን ክሕጸባ ኣብ ቀላይ ምስ ከዳ ተሰዊኣ ትብሃል ኣሰዋውኣኣ ብቀረባ ከተብርሆ እታ ዝጠለቀትላ ማይ ዕቋር ኢያ :
ኣብዚ ጉዳይ እንታይ ትብል ኣሕመድ ቀይሲ??
ኣነ ምስ ኢትዮጵያ(ሓርነት) ሌላና ኣብ እንዳክፍሊ ዜና ኢዩ።
ኣባላት ክፍሊ ዜና ዳርጋ ብጃምላ ናብ ሓለዋ ሰውራ ካብ ዝልኣኽካዮም ተጋደልቲ ስንኩላት ሓደ ስኣላይ ናይ ቅብኣ ተ/ይ ስንኩል ረመጭ :ረመጭ ኣብ ሓደ ክፍሊ ኢና ተኣሲርና እቲ ኣብ እንዳዜና ኰይኑ ዝሰርሖ ስእልታት ብሙሉኡ ተዋሂብዎ ኣብ ውሽጢ ቤት ማእሰርቲ ይሰርሖ ነይሩ::
እቲ ኣብ ውግእ ባጽዕ 1977 ኣብ ሰሊና ዝሰንከለ ተጋዳላይ ፍስሃየ ኣብ ሓለዋ ሰውራ ተደጊፉ ኣትዩ :ኣብ ሓጺር ግዜ ብስትረቼር ተጸይሩ ወጺኡ:
ስንኩል መርሃዊ (ፕሮፈሰር)ድሓር ዝረሸንክምዎ ::
ኣውቲስታኻ ፍስሃየ:ምስዚኦም ኣብ ትሃድሶ ብሓደ ኔርና :እንታይ ስለዝበደሉ ኢኻ ሓፍስካ ብጃምላ ንማእሰርቲ ዝላኣኽካዮም??
ንስኻን ብዓል ሻፍትን ካልኦትን ንዓኹም ዝመስሉ እቲ ቦታ ገድሊ ክለብ መካንቦ ቀይርክምዎ ዘድልያኹም ደቂ ኣንስትዮ ተእትውን ተባዕልጉን ኔርኩም ንዓና ብማሕዮታትኩም ካብቲ ከባባ ትሰጉና ኔርኩም ተጋደልቲ ነዚ ጽያፍኩም ክጸርዎ ኣይክኣሉን ፍኑው ተቃውሞ ይገብሩ ነይሮም።
እቲ ኣብ ሩስያ ዝተመረቀ ሙሁር ወዲ ካርነሽም ባዕልኻ ንሓለዋ ሰውራ ሰዲድካዮ ኣብኡ ሓቂቁ ዝጠፍኤ ስሙ ረሲዕካዮ ሙኻን ክንደይ ዝቀተልክምዎምን ዘቅተልክምዎምን ክትዝክር እንበር ተጋዳላይ ማሓሪ ግርማጽየን ናይ ፖለቲካ ኰምሽነር ኣብ ክፍሊ ታዕሊም ኢዩ ነይሩ።
እቲ ኩሉ ሓጥያት ንትግርኛ ከተሰክም ምፍታንካ ከየግረመለይ ኣይተረፈን ባዕልኹም ከሰስትን ኣጻረይትን ፈረድትን ኰሚተ ኬንኩም ብዙሕ ሰብ ዘጥፋእኩም ሕጂ ሓጥያትኩም ክትጉሕፉልና ዓገብ።
እዚ ዲክታቶራዊ ስርዓት ኣብታ ሕብእቲ ሰልፍኹም ኰስኪስኩም ተኻናኺንኩም ንኹሉ ናይ ምእራም ተቃውሞታት እንዳጨፍለቅኩም ፈጢርኩምዎ ፍረ ጻዕርኹም ኢዩ እዚ ሕጂ ዘሎ ምብትታን።
ከዘክረካ ኣነ ንሓጺር ግዜ ኣብ እንዳ ክፍሊ ዜና ተመዲበ ነይረ ንዓይ ብዘይካ ጽቡቅ ምኽሪ ሕማቅ ኣይገበርካንን ኣነ ግን ሕልናይ ክዓርፈለይ እቲ ጉዳይ ናባኻን ናብ ህዝብን የብሎ ኣለኹ ።
ኢዮብ (ጎጀላ)በይን ኣስፍሃ!!
ዘልኣለማዊ ክብርን መጎስን ንጀጋኑ ስውኣትና!!


text:
Radio Erena: 17 December 2018
ኤርትራ፣ ጋዜጠኛታት ብምእሳር ኣብ ትሕተ-ሰሃራ ካብ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ቀዳማይ ቦታ ሒዛ ከምዘላ ኣብ ኒውዮርክ ዝመደበሩ ኮሚተ ምጥባቕ ጋዜጠኛታታት ኣብ ዝዘርግሖ ዓመታዊ ጸብጻብ ኣፍሊጡ።
ኣብዛ ዓመት እዚ’ኣ ብድምር 30 ጋዜጠኛታት ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ኣብ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝርከቡ ዝሓበረ እቲ ጸብጻብ፣ እቶም 16 ካብዚኣቶም ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምዃኖም ኣስሚርሉ።
ንኤርትራ ተኸቲላ ዝበዝሑ ጋዜጠኛታት ኣሲራ እትርከብ ኣፍሪቃዊት ሃገር ካሜሩን ኮይኑ፣ ኣብዛ እትዛዘም ዘላ ዓመት ሸውዓታ ጋዜጠኛታት እታ ሃገር ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣትዮም።
ኣብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ድማ፣ ኣብ ርዋንዳ ኣርባዕተ፣ ኣብ ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ ክልተ ኣብ ሶማል ድማ ሓደ ጋዜጠኛታት ኣብ ቀይዲ ውዒሎም።
ኣብ ዓመተ 2018፣ ብደረጃ ዓለም ልዕሊ 251 ጋዜጠኛታት’ዮም ተኣሲሮም።
ጋዜጠኛታተን ብምእሳር ብደረጃ ዓለም ቀዳሞት ዝኾና ሃገራት ቱርኪ፣ ቻይና፣ ግብጽን ስዑዲ ዓረብ ክኾና እንከለዋ፣ ልዕሊ ፍርቂ ካብቶም ብደረጃ ዓለም ዝተኣስርቱ ጋዜጠኛታት ኣብዘን ሃገርት’ዮም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ 2001 ኣትሒዙ ን17 ዓመታት ብዘይፍርድን ሕጋዊ መስርሕን ደሃዮም ኣጥፊእዎም ዘሎ ኣስታት 15 ጋዜጠኛታት ጥራይ ዘይኮነ፣ በብእዋኑ ጋዜጠኛታት ብጅምላ ብምእሳር’ውን ግኑን ስም ከምዘለዎ ይፍለጥ።
ብናጽነት ፕረስን ሓሳብካ ብናጻ ናይ ምግላጽ መሰለን ምስተን ዝተሓታ ሃገራት እትርከብ ኤርትራ፣ ነዚ ሕማቕ ምስሊ’ዚ ንሓያሎ ዓመታት’ያ ብሒታቶ ዘላ።
ኣብ ውሽጢ ኤርትራ፣ ብዘይካ’ተን ብመንግስቲ ዝውነና ሬድዮ፣ ቲቪን ጋዜጣን ካልእ ናይ ብሕቲ ማዕከን ዜና ከምዘየለ ይፍለጥ።
======================


text:
ብሪጣንያ፥ ክታበት ኣስትራዚንካ ሎሚ ክትጥቀመሉ ጀሚራ`ላ። ሰብ-ስልጣን ብሪጣንያ፥ ፍርቂ ሚልየን ዓቐን ፍርያት ኣስትራዚንካ ዝኾነ ጸረ-ኮሮናቫይረስ ክታበት ተዳልዩ`ሎ ይብሉ`ለዉ።
ክታበት ኣስትራዚንካ ካብ ክታበት ፋይዘርን ባዮን ተክን ዝሓሰረን ኣብ ኣዝዩ ዝሑል ኩነተ ዛሕሊ ክትሕዞ ግድን ብዘይምዃኑ ብቐሊሉ ክተገዓዕዞ ዝክኣል ምዃኑን`ውን ይግለጽ ኣሎ።
ብኻልእ ወገን ህንዲ ነቲ ብሪጣንያ ሎሚ ክትጥቀመሉ ዝጀመረት ኣስትራዚንካ ንኽትጥቀመሉ ኣጽዲቓቶ`ላ።
ሽሕ`ኳ ገለ ክኢላታት ነቲ ዘቤታዊ ክታበት ኣብ ምጥቃም ተሃዊኻ እንተበሉ ህንዲ ባዕላ ዘማዕበለቶ ክታበት ንህጹጽ ኩነታት ክትጥቀመሉ ኣጽዲቓላ።
ኣብ ሩስያ ድማ፥ ልዕሊ 800 ሺሕ ሰባት ኣብታ ሃገር ዝፈረየ ስፑትኒክ ቪ ዝተባህለ ክታበት ከምዝተኸትቡን፥ ናብ ምልእቲ`ታ ሃገር ድማ 1.5 ሚልየን ዓቐን ክታበት ከምዝተኸፋፈለ ሚኒስትር ጥዕና ሩስያ ሚካኤል ሙራሽኮ ኣፍሊጡ`ሎ።
ሩስያ ንዝርግሐ ኮሮናቫይረስ ኣብ ምቅላስ፡ ጃምላዊ ክታበት`ምበር ጃምላዊ እገዳ ኣይመረጸትን።
ሳልሰይቲ ብኮሮናቫይረስ ዝተጠቕዐት ሃገር ብራዚል ድማ ኣብ ቀረባ ወፍሪ ክታበት ጸረ ኮሮና ከምትጅምር ኣፍሊጣ`ላ።
ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ድማ፥ ካብ ዝመጽእ ወርሒ ለካቲት ጀሚሩ ንህዝቢ ጸረ-ኮሮና ምኽታብ ከምዝጅመር ሰበ-ስልጣን ተስፋ ይገብሩ`ለዉ።
ብመሰረት ጸብጻብ ጆንስ ሃብኪንስ ኮሮና ቫይረስ ልክዕ ቅድሚ ሓደ ዓመት ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2019 ኣብ ቻይና ካብ ዝርኣይ ጀሚሩ ኣብ ምሉእ ዓለም ልዕሊ 1.8 ሚልየን ቀቲሉ`ሎ።


text:
ምንስቴር ወፃኢ ኤርትራ፣ኣብ ኣኼባ ኢጋድ ዘሕዝን ባህርይ ኢትዮዽያ ኣብ ትሕቲ ዝብል ዘውፀኦ መግለፂ፣ሓይልታት ፀጥታ ኢትዮዽያ ነቲ ኣብ መበል ኣርባዓ ፍሉይ ኣኼባ ኢጋድ ክሳተፍ ዝኣተወ ዲፕሎማታ ካብ መአከቢ ኣዳራሽ ምውፀኦም ኣውጊዙ።
እቲ መግለፂ ወሲኹ፣ነቲ ኤርትራዊ ልኡኽ ኣጨኒቆምሉ፣ናይ ቃላት ጥቅዓት ኣውሪዶምሉ፣ንዲፕሎማስያዊ ደረጅኡ ዝጣሓሰ ምፍርራሕ ሓይልታት ፀጥታ ኢትዮዽያ በፂሕዎ፣ናብ‘ቲ መአከቢ ኣዳራሽ ንከይኣትው ኣካላዊ እገዳን ኣበያን‘ውን ኣጋጢምዎ ኢሉ ይኸስስ።
ኣባልነት ኤርትራ ናብ ኢጋድ ብኢትዮዽያ ክኹለፍ ኣይኽእልን ዝብል መግለፂ ምንስቴር ወፃኢ ኤርትራ፣ቻርተር ኢጋድ እንተኾነ ንምእታውን ንሓድሽ ኣባልነትን ኣይጠቅስን ይብል።
ዋና ፀሓፊ ኢጋድ ማሕቡብ ማዓሊም ትማሊ ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ፣ንልኡኽ ኤርትራ ካብ‘ቲ ኣዳራሽ ንክወፅእ ዝኣዘዝኩ ባዕለይ‘የ፣ኤርትራ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ናይ ኢጋድ ኣባልነታ ብወነና ዘደስከለት ሃገር ስለዝኾነት፣ልኡኻ ናብ‘ቲ ኣኼባ ክትልእኽ ኣይምተገባኣን ነይሩ ከምዝበሉ ዝዝከር‘ዩ።
ኣብ‘ዚ ጉዳይ‘ዚ ምስ ዝምልከቶ ባዓል-ስልጣን ኤርትራ ካልእ መዓልቲ ሰፊሕ ቃለ-ምልልስ ንምቅራብ ክንፍትን ኢና።
ኤርትራ ንተግባር ኢትዮጵያ ዝበለቶ ተጛንፎ ኣብ ዋዕላ ኢጋድ ኣውጊዛቶ
ምንስቴር ወፃኢ ኤርትራ፣ኣብ ኣኼባ ኢጋድ ዘሕዝን ባህርይ ኢትዮዽያ ኣብ ትሕቲ ዝብል ዘውፀኦ መግለፂ፣ሓይልታት ፀጥታ ኢትዮዽያ ነቲ ኣብ መበል ኣርባዓ ፍሉይ ኣኼባ ኢጋድ ክሳተፍ ዝኣተወ ዲፕሎማታ ካብ መአከቢ ኣዳራሽ ምውፀኦም ኣውጊዙ።


text:
Radio Erena: 19 March 2018
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ቁጠባ ሱዳን ንምብርባር 1.4 ቢልዮን ኣብ ማእከላይ ባንክ እታ ሃገር ከምዘቐመጠት ተሓቢሩ።
ሱዳን ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውጽኣቶ መግለጺ፣ ኣብ መንጎ ክልቲኦም መንግስታት ድሕሪ ዝተበጽሐ ምርድዳእ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ነቲ ገንዘብ ናብ ካርቱም ከተሰጋግሮ ከምዝወሰነት ኣፍሊጡ።
ኣቐዲመን’ውን ስዑዲ ዓረብ፣ ቀጠርን ባሕሬይን ነቲ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናንቆልቆለ ዝመጽእ ዘሎ ቁጠባ ሱዳን ንምብርባር ተመሳሳሊ ስጉምታት ከምዝወሰዳ ይዝከር።
ሱዳን፣ ምስ ምእዋጅ ናጽነት ደቡብ ሱዳን ኣብ 2011ካብ ነዳዲ ትርኽቦ ዝነበረት ኣታዊታት ድሕሪ ምስኣና፣ ብሰንኪ ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራታት ቁጠባኣ ናብ ውድቀት የምርሕ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ብፍላይ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣዋርሕ፣ መንግስቲ ሱዳን ናይ ወጻኢ ባጤራ ንምቁጣብ ኣብ ነዳዲን መግብታትን ዝገብሮ ዝነበረ ድጎማ ድሕሪ ምልዓሉ ምልዓሉ፣ ብዝተፈጥረ ናህሪ ዋጋታት ሃለኽቲ ነገራት ተቓውሞ ኣለዓዒሉ’ዩ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ኣውስትራልያ ኣብ ባንክ ሱዳን 11 ቢልዮን ዶላር ንምቅማጥ ከምዝሓተተት ሚኒስተር ማዕድን ሱዳን ሓሺም ዓሊ ሳሊም ሓቢሩ።
እቲ ሚኒስተር ብዝሃቦ መግለጺ መሰረት፣ ኩባንያታት ኣውስትርልያ ኣብ ዕደና ወርቂ ሱዳን ክሳተፋ እንተኽኢለን፣ መንግስቲ ኣውስትራልያ፣ ኣርባዕተ ቢልዮን ንዕደና 7 ቢልዮን ከኣ ትሕጃ ኣብ ሃገራዊ ባንክ ሱዳን ንምቕማጥ ድሉው ከምዘሎ ኣገንዚቡ።
ብመሰረት እቲ ናይቲ ሚኒስተር ሓበሬታ፣ሓሙሽተ ዓበይቲ ኩባንያታት ኣውስትራልያ ኣብ ዕደና ወርቂ ሱዳን ንኽዋፈራ ተገዳስነት ኣሕዲረን ኣለዋ።
ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣጽኒዓቶ ዝጽንሐት እገዳ ድሕሪ ምልዓላ፣ ሃገራት ምዕራብ ኣብ ዕደና እዛ ሃገር ንምውፋር ተበግሶታት ክወስዳ ጀሚረን ከምዘለዋ ይግለጽ።
ሓንቲ ካብተን ብብዝሒ ዕደና ወርቂ ኣብ ቅድሚት ዝስራዓ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝኾነት ሱዳን
=================


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ደሳለኛ ኣብ ግብጺ ዑደት ንምፍጻም ዝሓዝዎ ትልሚ ከምዝቕፅል ሚንስትር ወፃኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ኣብ ፓርላማ ግብጺ መደረ ከየስምዑ ሓደ ሓደ ኣባላት ፓርላማ ወፍሪ የካይዱ ምህላዎም ዝተሓተቱ ወሃቢ ቃል ሚንስትር ወፃኢ ጉዳያት ኣቶ መለስ ኣለም ናይዚኦም ምንቅስቓስ ነቲ ዑደት ኣየሰናኽሎን እዩ ኢሎም።
ኣስታት 19 ዝኾኑ ኣባላት ፓርላማ ግብፂ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ኣብ ፓርላማ መደረ ንኸስምዑ ፊርማ የተኣኻኽቡ ከምዘለው ንፍለጥ ኢና ግን 596 ኣባላት ፓርላማ ካብ ዝሓዘ ከምዚ ምምፅኡ ከገርመና ይብሉን ኢሎም።
“ግብፂ 596 ኣባላት ፓርላማ እዩ ዘለዋ።ካብዚኦም ኣስታት 18 ዝኾኑ ናይ ውልቂ ተወዳደርቲን ሓደ ጥራሕ ንፓርቲ ዝወከለን እዩ።ክንድዚኦም ዝኾኑ ኣባላት ፓርላማ ሕቶ ምልዓሎም ከም ተኣምር ኣይወሰድናዮን ምኽንያቱ ሓደ ዓይነት ኣተሓሳስባ ክህልው ትፅቢት ስለዘይግበር እዮም።”
ንሶም ብተወሳኺ እቲ ምትኽኻብ ፊርማ ዘምፅኦ ለውጢ እውን የለን ኢሎም።ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለፂ ካብ ስዑዲ ዓረብ ይምለሱ ብዛዕባ ዘለው ኢትዮጵያዊያን ክዛርቡ ከለው ናይ ምምላስ ፃዕሪ ይካየድ ኣሎ ክቕፅል እውን እዩ ኢሎም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክሊ ኦሮምያ መጋቢት ካብ ዝኣቱ ንነዘ ኦነግ ኣብ ኤርትራን ኬንያን ዝዓለሞም እዮም ተባሂሎም ዝተጠርጥሩ 121 ሰባት ብትእዛዝ ቤት ፍርዲ ከምዝተኣሰሩ መንነቶም ክጥቀስ ዘይመረፁ መንግስታዊ ባዓል ስልጣን ኣፍሊጦም።
እቶም ንቪኦኤ ቃለ-ምልልስ ዝሃቡ ባዓል ስልጣን፣ፖሊስ ፈደራል ነቶም ዝተኣስሩ ውልቀ-ሰባት ካብ መጋቢት ጀሚሩ ይከታተሎም ከምዝፀንሐን፣ትእዛዝ ቤት-ፍርዲ ድሕሪ ምርካቡ ነቲ ስጉምቲ ምውሳዱን ሓቢሮም።
ንሶም ወሲኾም፣እቶም እሱራት ኣብ ኤርትራን ኬንያን ብኦነግ ታዕሊም ከምዝረኸቡን፣ኣብ ውሽጢ ኢትዮዽያ ናይ ኦነግ ጉጅለታት ጥፍኣት ንምፍጣር ይሰርሑ ነይሮም ይብሉ።
ባዓል ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ወሲኾም ሃገራዊ ኮንግረስ ኦሮሞ፣ዝተኣሰሩ ኣባላቱ ምኻኖም ንክገልፅ ተሓቲቱ፣ናይ 12 ሰባት ዝርዝር ኣቅሪቡ‘ሎ።እንተኾነ እቶም ክልተ ዱር ምስ ምጭፍጫፍ ብዝተታሓሓዘ ተኸሲሶም ገበነኛ ተባሂሎም ዝተኣሰሩ፣እቶም 10 ድማ ምልምላት ኦነግ ኮይኖም ከምዝተረኽቡ ሓቢሮም።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ንመርበብ ኦነግ ንምብታኽ ብመሰረት ዝወሰዶ ስጉምቲ ኣባላት ኦነግን ኦብኮን ኮይኖም ዝተረኽቡ 121 ሰባት ከምዝተኣሰሩን፣መስርሕ ምርመራ ምስ ተዛዘመ ናብ ቤት-ፍርዲ ከምዝቀርቡን እቶም ባዓል ስልጣን ኣፍሊጦም።
ብካልእ ወገን፣64 ኣባላት ፌደራላዊ ዴሞክራስያዊ ምንቅስቃስ ኦሮሞን ህዝባዊ ኮንግረስ ኦሮሞን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝተኣሰሩ ኣቦ መንበር ኦፍዴን ኣቶ በቀለ ገርባ ገሊፆም።ተኣሰርቲ ቁፅሪ ሰሌዳ ብዘይብለን ማካይን ካብ ጂማ፣ነቀምቴ፣ቡራዩ፣ሆለታን ሰበታን ከምዝተወሰዱ እቲ ዜና ይሕብር።
እቶም ኣብ ማእከላዊ ዝተኣሰሩ ተማሃሮ፣መማህራንን ሕፁያት ፓርላማ ዝነበሩን ምኻኖምን ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ መሰል ጠበቃ ከይረኽቡን ምስ ካልእ ሰብ ክራኸቡ ከምዘይተፈቀደሎምን ጋዜጣ ብሉምበርግ ሓቢራ።
ኢትዮጵያ ን121 ጥርጡራት ኦነግ ዝተባሃሉ ከምዝኣሰረት ኣፍሊጣ
- በትረ ስልጣን
እሱራት መሰል ጠበቃ ተኸልኪሎም ኢሎም ይወቅሱ ተቃወምቲ
ኣብ ኢትዮጵያ ክሊ ኦሮምያ መጋቢት ካብ ዝኣቱ ንነዘ ኦነግ ኣብ ኤርትራን ኬንያን ዝዓለሞም እዮም ተባሂሎም ዝተጠርጥሩ 121 ሰባት ብትእዛዝ ቤት ፍርዲ ከምዝተኣሰሩ መንነቶም ክጥቀስ ዘይመረፁ መንግስታዊ ባዓል ስልጣን ኣፍሊጦም።


text:
ኢትዮዽያ ዝሓለፈ ቅነ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝፈፀመቶ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ፣ነቲ ንዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ይካየድ ዝነበረ ኢድ-ኣዙር ውግእ ሓድሽ መኣዝን ኣትሒዝዎ‘ሎ።ፒተር ሃይንለይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝላኣኾ ሪፖርት፣ሎሚ እቲ ብዙሕ ዘይፍለጥን ኣብ ዶብ ሰገር መጥቃዕቲ ተሳቲፉ ዝባሃልን ጉጅለ ደባይ ተዋጋእቲ ትኹረት ተዋሂቡዎ‘ሎ ይብል።
ሰራዊት ኢትዮዽያ ዝሓለፈ ሰሙን፣ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣትዩ ንወትሃደራዊ ካምፕታት ድሕሪ ምውቅዑ፣ኣብ ዶብ ኢትዮዽያን ኤርትራን ውጥረት ንሂሩ‘ሎ።
ወሃቢ-ቃል መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣቶ ሽመልስ ከማል፣እቲ መጥቃዕቲ ሕነ እቶም ቅድሚ ክልተ ወርሒ ኣብ ክልል ዓፋር ዝተቀትሉን ዝተጨወዩን ስለዝኾነ ምኽኑይ‘ዩ ይብሉ፣
”እቶም ዝተወቅዑ ካምፕታት፣መንግስቲ ኤርትራ ነቶም ካምፕታት፣ጉጅለታት ግብረ-እከይ ዝዕልመሎምን ዘዋፍረሉን ስፍራታት‘ዮም ነይሮም።
እዚ ዶብ ሰገር መጥቃዕቲ፣ድሕሪ ክልተ ዓመት ዝዘለቀ ዳሕረዋይ ኲናት ክልቲኤን ሃገራት ዝተኸሰተ ቀዳማይ ስርሒት‘ዩ ይብሉ ተንተንቲ።ኣብ‘ቲ ጃላ ኮይኑ ዝተዛዘመ ኲናት፣ክሳብ ሰማንያ ሽሕ ሰባት ከምዝሞቱ ይዝከር።
እቲ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ፣ብኣፍልጦን ፈቃድን ኤርትራ ግብረ-ሸበራዊ መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ዝፈፀሙ ጉጅለታት ተመጣጣኒ‘ዩ ትብል ኢትዮዽያ።
ወሃቢ-ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ብወገኖም፣ ኤርትራ ብዘይፍለጥ ጉጅለ ደባይ ተዋጋእቲ ተጎልቢባ ኢድ-ኣዙር ኲናት ኣብ ልዕሊ ኢትዮዽያ‘ያ ፈንያ ኢሎም ከሲሶም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኢትዮዽያ ዝሓለፈ ሰሙን ነቲ መጥቃዕቲ ዝፈነወት፣ ትኲረት ካብ‘ቲ ኣብ ሉኣላዊነት ኤርትራ ፈፂማቶ ትብሎ ጎበጣ ናብ ካልእ ንምቅያር ዝዓለመ ውፁእ ወረራ‘ዩ ኢላ ኣውጊዛቶ‘ላ።
ኤርትራ ኣብ መግለፂኣ፣ምስ’ታ ኣዝያ ትዓብያ ጎረቤታ ናብ ኲናት ከምዘይትፅመድ ኣፍሊጣ‘ላ።
ንኣርዱፍ ዕጡቅ ሓይሊ ዓፋር ደገፍ ኣፅዋርን ገንዘብን ትገብር ኤርትራ‘ያ ትብል ኢትዮዽያ።ኤርትራ ብወገና፣ኢትዮዽያ ንኣርዱፍ ከምሰበብ ተጠቂማ ወረራ‘ያ ትፍፅም ዘላ ትብል።
ንኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝከታተሉን ዝትንትኑን ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮዽያ ዝነበሩ ዴቪድ ሽን፣ኣርዱፍ ዝባሃል ሓይሊ ዝተማህዘ ይኹን ንኢድ-ኣዙር ኲናት ዝጥቀሙሉ ገና ኣይተፈልጠን ዘሎ ይብሉ።
ዴቪድ ሽን ኣብ ዘረበኦም፣ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ዝሓለፈ ሚያዝያ ንፓርላማ ሃገሮም ኣብ ዘቅረብዎ ፀብፃብ፣መንግስቶም ንፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ክዓሉ ንዝወጠነ ሓይሊ ክድግፍ‘ዩ ከምዝበሉ ኣዘኻኺሮም።ኣቶ መለስ ነቲ ሪኢቶ ዝሃቡ፣ኤርትራ ኣብ እዋን ዋዕላ መራሕቲ ኣፍሪቃ ኣብ ኣዲስ ኣበባ መጥቃዕቲ ቦምብ ንክትፍፅም ኣዋዲዳ‘ያ ኢሎም ድሕሪ ምኽሳሶም‘ዩ። ኤርትራ ነቲ ክሲ ከምዝነፀገቶ ይዝከር።
ውግእ ውክልና ኢትዮጵያን ኤርትራን ድሕሪ 10 ዓመት ካልእ መኣዝን ሒዙ
ኣብ'ዚ ዳሕራዋይ ምስሕሓብ 'ኣርዱፍ' ጠንቂ ዶብ ሰገር መጥቃዕቲ ኮይኑ
ኢትዮዽያ ዝሓለፈ ቅነ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝፈፀመቶ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ፣ነቲ ንዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ይካየድ ዝነበረ ኢድ-ኣዙር ውግእ ሓድሽ መኣዝን ኣትሒዝዎ‘ሎ።ፒተር ሃይንለይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝላኣኾ ሪፖርት፣ሎሚ እቲ ብዙሕ ዘይፍለጥን ኣብ ዶብ ሰገር መጥቃዕቲ ተሳቲፉ ዝባሃልን ጉጅለ ደባይ ተዋጋእቲ ትኹረት ተዋሂቡዎ‘ሎ ይብል።


text:
‘አብዘን ዝሓለፋ ኣስታት ክልተ ኣዋርሕ ኣብ ትግራይ ዝተካየደ ውግእ ዘስዓቦ ናይ ህይወትን ንብረትን ጥፍኣትን ውድመትን እንታይ ከምዝመስል ብንጹር ክግምገም ኣለዎ’ ባሃላይ እዮም ኢንጂነር ግደይ ዘረአጽየን። ዶ/ር ገላዴዎስ ኣርኣያ ግና ‘መርተዖታትን ጭብታትንስ መሊኡ’ ይብሉ።
ክልቲኦም ኣጋይሽ ብዛዕባ ናይ’ቲ ሽግር አንፈት ኣፈታትሕኣ ክዛረቡ ከለው፣ ዶ/ር ገላዴዎስ ‘መሪሕነት ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ ለባም ኣማኻርቲ ኣለዎ እንተኾይኑ፣ ኣነ ባዕለይ ኣማኻሪኦም እንተዝኾን ነይረ ‘ንህወሓት ዝሓወሰ ምስ ኩሎም ሰብ እጀታ ናብ ልዝብን ዕርቂን እንተዝአትው ምመረጽኩ ነይረ’ ኢሎም።
ኢንጂነር ግደይ ብተረኦም ‘ምስ ዶ/ር ገላዴዎስ ዘቅረብዎ ዝዓዘዘ ኣንፈት ኣፈታትሓ ከምዝሰማምዕሉ፣ ህወሓት ኣካል እቲ ፍታሕ ንክኾን ናብ መኣዲ ልዝብ ይተሓወስ ንዝብል ሪኢቶ ግና ከምዝቃወሙ’ ጠቂሶም።
ኣብ ትግራይ ዝተወለዐ ውግእ ልዕሊ ክልተ ወርሒ ኮይንዎ ኣሎ። ዶ/ር ገላዴዎስ አርአያ 'ኣብ'ቲ ውግእ ንሰላማዊያን ሰባት ኮነ ኢልካ መጥቃዕቲ ብሰብ ኣልቦ ነፈርቲ (ድሮን) ብተወንጫፊን ከምዝተፈጸመ፣ ዘረፋ ዓበይቲን ናእሽቱን ትካላት ብሰራዊት ኤርትራ ከይተረፈ ከምዝተፈጸመ' ገሊጾም።
ኢንጂነር ግደይ ዘረአጽየን ብወገኖም 'ሰራዊት ኤርትራ ኣብ'ቲ ውግእ ከምዝተሳተፈን ከምዝድግፍዎን፣ ጠንቂ እቲ ውግእ ህወሓት ዝመርሖ መንግስቲ ትግራይ፣ ንኤርትራ፣ ማእከላይ መንግስቲን ክልል ኣምሓራን ከምጸላኢ ገይሩ ዝገለጾም ስለዝኾነ፣ እዞም ሓይልታት ኣብ'ቲ ውግእ ምስታፎም ዘግርም ኣይኮነን' ምባሎም ዝዝከር እዩ።


text:
መርድእ
ወ/ት ንግሥቲ ጴጥሮስ ድቡስ እንካብ ክቡራት ወልድታ ኣቶ ጴጥሮስ ዱቡስ በዓል ደግራ ልብዔ እኖኣ ወ/ሮ ምሕረታ ኣስፍሃ ዘርአ በዓልቲ ሓዲሽ- ዓዲ/ሓደግቲ ብ 1964 ዓ.ም.ፈ ኣብ ደግራ ተውሊዳ ትምህርታ ብግቡእ ኣሰላሲላን ንወለድታ ኣብ ዕለታዊ መነባብርኦም ጠዊራን
ወ/ት ንግሥቲ ጴጥሮስ ድቡስ እንካብ ክቡራት ወልድታ ኣቶ ጴጥሮስ ዱቡስ በዓል ደግራ ልብዔ እኖኣ ወ/ሮ ምሕረታ ኣስፍሃ ዘርአ በዓልቲ ሓዲሽ- ዓዲ/ሓደግቲ ብ 1964 ዓ.ም.ፈ ኣብ ደግራ ተውሊዳ ትምህርታ ብግቡእ ኣሰላሲላን ንወለድታ ኣብ ዕለታዊ መነባብርኦም ጠዊራን ዓቕመ ሄዋን ምስ ኣኸለት ከኣ ከም ሕዝባ ናብ ስደት ኣምርሓ ኣብ ሃገር ኔዘርላንድ/ ሆላንድ ንሓጺር እዋን ተቐሚጣ ብኡ ንብኡ ከይደንጎየት ንሃገር ኣሜሪካ ኣትያ ክሳብ ሕጂ ኣብኡ ትነብር ነበረት።ብዝሓደራ ሕማም ኣብ ሆስፒታል ተዓቊባ ክትሕከም ድሕሪ ምጽናሕ ከኣ ዝሓለፈ ሰሙን ሓሙስ መዓልቲ ዕለት 04.10. 2018 ዓ.ም.ፈ ኣብ መበል 54 ዓመት ዕድሜኣ ኣብ ኣሜሪካ ከተማ ቦስቶን ብሠላም ዓረፈት። ሬስኣ ናብታ ዕትብቲ መዳሕንታ ዝተቐበረሉ ትውልዲ ዓዳ ተላኢኹ ኣብ ሞንጎ ነፍሰ -ኄራት ኣሕዋታ ኪዳነን ሃብቶምን ከምኡ`ውን ነፍሰ-ኄር ወላዲኣን ኣብ መቓብር ቀጽሪ ደብረ ቅዱስ እስቲፋኖስ ሓመድ ኣዳም ክለብስ ኢዩ።
“ ኦ ! እግዚኣብሔር ኣምላኽና ነዛ ኣፍቂርናን ኣኽቢርናን ዘይመነናያ ንእሽቶ ሓብትና
ኣብቲ ናይ ዘልዓለም ብርሃንካ ዕረፍቲ ኣንብረልና። “
ንመላእ ሥድራቤት ጽንዓት ይሃብ !
ደበሳ እዮብ ይደብሰና !
መልቀስ
ዎየ ! ዎየ ! ዎየ ! ከልቅሰልኪ ንግሥቲ ሓፍተየ
ከም ስምኪ ብሓቂ ንግሥቲ
ውጹዕ ድኻ ከይበልኪ ሃብታም መኳንንቲ
ብሓደ ዓይኒ ትርእይዮ ንዂሉ በብሓንቲ
ከማኽስ ኣይተራእየን ወይ ሎሚ ወይ ጥንቲ።
ሓላል ኢኺ እዱብ ዝመልሳ
ዕግስቲ ኢኺ ቀላይ ዝኸርሳ
ንዂሉ ከከም ገጹ ክኢልኪ ትሓድሪ ወርቂ መተርእስ ዝትርኣሳ
ንብዓትኪ ንውሽጢ እቲ ኲሉ ቃንዛኺ ጾርኪ ንሞሳ።
ዎየ ! ዎየ ! ዎየ !
ኣንታ እዛ ሥድራቤት እምበር ተዘሚታ
ኣደይ ዓባይ ምሕረታ ምስ ወዳ ኣባ ሚካኤልን ተወልደን ተዘሚታ
ኣዴና ጸጋ ኣስፍሃ ምስ ሓዋ መምህር ዓንደማርያም ተዘሚታ
ኣሕዋትኪ ኲሎም ኣብ ኣውሮጳ ካናዳ ኣሜሪካ ኲላ ተዘሚታ
ደግራ መሬቶ ሰገነይቲ ጸንዓድግለ ሃገር ብሃገራ ተዘሚታ
ከይተሰማዕኺ ምልቊ ኢልኪ ኬድኪ ብሃታሃታ።
ኣባ ጅጎ ኣይፋል ኣብዚኣስ ተጋጊኻ
ዕድመ ዝጸገባ ኣዲኣን ሓትኖታታን ከለዋኻ
ነዛ ዕሸል ዓለም ዘይጸገበት ቆልዓ ምሕራይካ
ኣይግድን እንታይ እሞ ክንብል ኣብ ውሳነ ፍቓድካ።
ዎየ ! ዎየ ! ዎየ
ኪድዮም ኪድዮም ኮይኑ ኣንታ እንታዩ ነገሩ
ፍቆት ዝዓዘዞ ሠላምታና ንዂሎም ወለድትናን ኣሕዋትናን ኣብጽሕልና ንሓዋሩ
ነቦይ ተስፋማርያም፡ ነቦይ ኣብርሃ ፡ንኣባ መጋቢ ፡ ነደይ ንእሽቱ
ነዴና በረኸተላ ነቦና ብርሃነ፡ ነደ ዓባያትና ክልቲኤን ረጋቢት ወለተሥላሴቱ
ንስውኣትና ፍስሃየ፡ ተስፋንኪኤል፡ ፍቕረማርያም፡ ንሃይለሚኪኤል፡ ምሕረትኣብ ወዘቱ …
ዎየ ! ዎየ ! ዎየ !
ፍቅርቲ ሓብተይ ንግሥቲ ! ዘይትምለስሉ መገሻ ካብ ተጓዓዝኪ
ንፍቓድ ኣምላሞኽ እንታይ ኢየ ክብለኪ
መላእኽቲ ተቐቢሎም ኣብ ኢዶም የጽልሉኺ
ዘልዓለማዊ ዕረፍቲ ይሃብኪ።
ኣሰናዳኢ ፡ ኣንገሦም ገ/ዮውሓንስ
ጀርመን


text:
. ጥቕሚ፡ ጉድኣትን ሳዕቤንን መስተ / • ክርስትናን መስተን /• ኣገባብ ኣፈዋውሳ ወልፊ መስተ /• መደምደምታ
እዚ ኣርእስቲ ኣዝዩ ሰፊሕን ብዙሕ መጽናዕትን ዝሓትት´ኳ እንተኾነ፡ ጽሑፈይ ሓፈሻዊ መግለጽን መረዳእታን ኮይኑ፡ ዝያዳ ኩሉ ድማ ብዛዕባ እቲ ኣብ ዓለምና ሂወት ብዙሓት ዘበላሹን ዝቐዝፍን ዘሎ ጎዳኢ ዓይነታት መስተን ኣገባብ ኣፈዋውሱኡን ከተኩር እዩ። መስተ ዝብል ከም ናይ ኢንግሊዘኛ ድራግ (Drug) ዝብል ቃል ኮይኑ፡ ብተወሳኺ ገለ ገለ ቃላትን ሓረጋትን ናይ ትግርኛ ትርጉም ክትረኽበሎም ከበድቲ ስለ ዝኾኑ እቲ ስነፍልጠታዊ ናይ ኢንግሊዝኛ ትርጉም ተጠቒመ ምህላወይ ነንበብቲ ክሕብር ይፈቱ።
1. መስተ እንታይ እዩ፧
መስተ ዝብል ቃል ንብዙሓት ንጥረ ነገራት (chemicals) ዘካተተ ኮይኑ፡ ምስ እንወስዶ ድማ ኣብ ኣካላዊ፡ ስነ ኣእምራዊን፡ ሰብነታዊን ኩነታትና ወይ ንጥፈታትና ለውጥን ጽልዋን ኣለዎ። ንኣብነት ሓደ ሰብ መድሃኒት ፈውሲ ኮሶ እንተወሲዱ፡ እቲ ንኮሶ ክቐትልን ነቲ ሰብ ድማ ካብ ሕማሙ ክፍውሶ ኢሉ ዝተቓመመ መድሃኒት፡ ንግዚኡ ሓይሉ የድክሞ ኣብ መወዳእታ ግን ነቶም ደቀቕቲ ታህዋስያን ቀቲሉ ነቲ ሰብ ካብ ሕማሙ ይፍውሶ። ብተመሳሳሊ ድማ ኣልኮላዊ መስተ እንተሰቲና፡ ካብ ንቡር ንላዕሊ ምውቕ ይብለና፡ ናይ ምሕፋርን ሰብ ከይብለንን ስምዒታትና ንግዚኡ ይቕንጠጥ፡ ዘጨንቑናን ዝርብሹናን ሓሳባት ንግዚኡ ካብ ምስትውዓልና ከልግሱ ይኽእሉ፡ ወዘተ።
እቲ ኣዝዩ ክፉእ ባህሪ ናይ ጎዳእቲ ዓይነታት መስተ ከኣ ንብዙሕ ግዜ እንተወሲድናዮ ናብ ወልፊ ተሰጋጊሩ ንምግዳፉ ዘሎ ተኽእሎ ይውሕድ። ወልፊ ማለት ድማ ሰባት ስሩዕ መዓልታዊ ንጥፈታቶም ንክሰርሑ እቲ ዝለመድዎ ንጥረ ነገር ይደልዩ: እዚ ማለት ኣካላውን ስነኣእምራውን ትውክልቲ ኣብቲ ንጥረ ነገር የስዕብ።
1. መቦቆላዊ ኣመጻጽኣ
ካብ ነዊሕ እዋን ደቂ ሰባት ንዝተፈላለየ ዕላማታት መስተ ከምዝጥቀሙ መዛግብቲ ታሪኽ ነንብብ። ኣብነታት ንምጥቃስ ከም መዘናግዒ፡ ባህላዊ ፍወሳ፡ ካብኡ ሓሊፉ'ውን ኣብ ዘመናዊ ሕክምና ሰባት ካብ ሕማም ንኽፍወሱ መስተ (መድሃኒት- ካብ ንጥረ ነገራት ዝተቓመመ) ይጥቀሙ።
ኣብ መጀመርታ ገጻት መጽሓፍ ቅዱስ እንተንበብና´ኳ፡ "ኖህ ድማ ሓረስታይ ምድሪ ክኸውን ጀመረ፡ ወይኒ ከኣ ተኸለ።ካብ ወይኒ ሰትዩ ድማ ሰኸረ . . . (ዘፍ 9፡20)" ይብለና። ኣብ ዝተፈላለዩ ሕብረተሰባት፡ ሕብረተሰብ ኤርትራ ሓዊስካ፡ ብልምዲ ዓቐኑን ዉጺኢቱን ብዘየገድስ መስተ ከም መድሃኒት ይጥቀምሉ ከምዝነበሩን ሕጂ'ውን ይቕጽሉ ኣለዉ። ኣብ ገለ ክፋል ሃገርና ቆጽሊ ወይባ ዝተባህለ ገረብ ከም ፈውሲ ወይቦ፡ መዘጉፍን ዕረን ድማ ከም ፈውሲ ዓሶ ክጥቀምሉ ንርኢ። ኣብ ርሑቕ ምብራቕ ከም ህንድን ቻይናን ናይ ጠንቆልትን ኣስማተኛታት ስራሓት ዝበዝሖ ዞባ ካብ ነዊሕ እዋን ጀሚሮም ሱሮምርን ኣቕጽልትን ከም መድሃኒት ይጥቀሙ። ኣብ ሃገርና’ውን ዋላ´ኳ ከምዞም ዝተጠቅሱ ሃገራት ኣዝዩ ግኑን ኣይኹን እቲ ተርእዮ ክሳብ ሕጂ ኣሎ።
ባህሊ ክንብል ከሎና ኣዝዩ ሰፊሕን ዓሚቑን ኣምር ኾይኑ ሰባት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳማዕበልዎን እንዳጥረይዎን ዝመጹ ምስ ከባቢኦምን መነባብርኦምን ዝሳነ ልምድታት፡ ቋንቋ፡ ኣተሓሳስባ፡ ሜላታት ሂወት፡ ኣገባብ ኣፈዋውሳን ካልእን ዘጠቓለለ እዩ። ዘመናዊ ትምህርቲ'ውን ክፋል ባህሊ ሕብረተሰባት እዩ። ሓደ ነገር ክሳብ ብልምዲ ወይ ብሃሳሰ ለባም ዝተጠርየ ወይ ዝተገብረ ግን ድኹምን ሓያልን ጎድንታት ክህልዎ ግድን እዩ። ብዙሓት ልምዳውያን ኣገባባት ኣፈዋውሳ ጎዳእትን ሂወት ብዙሓት ሰባት ኣብ ሓደጋ ከውድቑን ንረኽቦም። ብኣንጻሩ ገለ ገለ ከኣ ጽቡቕ መሰረት ንዘመናዊ ሕክምና ምዃኖም ዘይከሓድ ሓቂ እዩ። ንኣብነት ኮኬይን ካብ ቖጽሊ ናይ ኤሪትሮዛይሉም ኮካ ዝተባህለ ገረብ ንረክቦ። እዚ ገረብ ብብዝሒ ኣብ ሃገራት ደቡብ ኣሜሪካ (ቦሊቪያ፡ ፔሩ፡ ኤኳደርን ቺለን) ይቦቁል። ካብ ባህላዊ ኣጠቓቕማ ሓሊፉ ኣብ ዘመናዊ ሕክምና ኣብ ግዜ መጥባሕቲ ከም መደንዘዚ ኣብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ብካርል ኩለር ዝተባህለ ናይ ስነ ቀመም ሊቅ (ሳይንቲስት) ንመጀመርታ ግዜ ተኣታትዩ።
2. ዓይነታት መስተ
ኣብ ዓለምና ኣዝዮም ብዙሓት ጎዳእቲ ዓይነታት መስተ ኣለዉ። ብዝያዳ ከኣ ኣብቲ ምዕቡል ምዕራባዊ ክፋል ናይ ዓለምና ጠንቂ ማሕበራዊን ቁጠባውን ዘይምርግጋእ (ነውጺ)ን ቅልውላውን ኮይኖም ንረኽቦም። ዋላ´ኳ ብመጽናዕቲ ኣይደገፍ፡ ከም ትዕዝብተይ፡ ኣብ ሃገርና መብዛሕቲኦም ኣብ ታሕቲ ዝጠቕሶም ክሳብ ሕጂ ዘይፍለጡን ብዙሕ ዘሰክፉን´ኳ እንተዘይኾኑ፦ (1) ጽልዋ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ መንእሰያት ንኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነብሩ መዘነኦም፡ (2) ልዑል ናይ ኣልኮላዊ መስተ ምውሳድ ዝንባለን ድልየትን ናይ ብዙሕ ክፋል ሕብረተሰብና ግን ኣተኩሮ ዘድልዮም ጉዳያት ኮይኖም ይስምዑኒ።
ንምርድኦም ምእንቲ ክቐለልና እምብኣር፡ ዓይነታት መስተ በብጉጅለ ክንሪኦም ክንፍትን ኢና። ብዙሓት ኣገባባት ኣመዳድባ ዓይነታት መስተ ኣለዉ። ገለ ገለ ንምጥቃስ፡ ባህላዊን ዘመናዊን፡ ፎኮስቲን ተረርቲን፡ ወልፊ ዝኾኑን ወልፊ ዘይኮኑን፡ ኣዝዮም ጎዳእቲን ብመጠኑ ጎዳእቲን፡ ሕጋውያን ዘይሕጋውያን ወዘተ እንዳተባህሉ ይምደቡ። እቲ ዝያዳ ቅቡል ኣገባብ ኣመዳድባ ግና ብዓይነት መስተ ኣብ ኣእምሮ ዘምጽኦ ውጽኢት (effect) እዩ። ንሳቶም ድማ፦
ሀ. ኣነቓቓሕቲ (stimulants) ፦ እዚኣቶም ንንጥፈታት ኣእምሮ ዘፋጥኑ ወይ ዘቀላጥፉ (increase) እዮም። ኣልካይል ኒትራይትስ (Alkyl Nitrites): ኣምፐታሚነስ (Amphetamines): ኣናቦሊክ ስቴሮይድስ (Anabolic Steroids): ኮኬይንን ክራክን (Cocaine & Crack): ካፌይን (Caffeine): ኤክስታሲ (Ecstasy): ትምባኾ ከም ኣብነት ክጥቀሱ ይኽእሉ።
ለ. ጸቐጥቲ (depressants) ፦ ንንጥፈታት ኣእምሮ ዘዛሕትሉ (reduce) ዓይነታት መስተ ድማ ጸቐጥቲ ተባሂሎም ይምደቡ። ኣብነታት ንምጥቃስ ኣልኮል (Alcohol): ባርቢቱሬትስ (Barbiturates): ቤንዞዲያዘፒነስ (Benzodiazepines): ሄሮይን (Heroin): ሶልቬንትስ (Solvents) እዮም።
ሐ. ሃሉሲኖጀንስ (Hallucinogens) ፦ እዚኣቶም ንኽውንነት ኣጣሚሞም ቀይሮም የርእዩ: ከም ውጽኢት ዘይንቡር ሃሎሲኔሽን (hallucination) ዝተባህለ ባህሪ የስዕብ። ዲምቲ (DMT): ኤልሲዲ (LSD): ካናቢስን (Cannabis) ሜጅክ ቃንጥሻ`(Magic Mushrooms) ኣብነታት እዮም። ሃሎሲኔሽን ማለት ናይ ኣእምሮ ኩነት ኮይኑ ሰባት ዝረኤ ወይ ዝስማዕ ቁሳዊ ነገር ኣብ ዘይብሉ ከም ዝሰምዑ ወይ ዝራኣዩ ኮዩኑ ዝመስሎም ወይ ዝስመዐም ዘይንቡር ተርእዮ እዩ።
መ. ናርኮቲክስ (Narcotics) ፦ ኦፒዮም (Opium) ፡ ኮዴይን (Codeine) ፡ ሞርፒነን (Morphine) ፡ ገለ ገለ እዋን'ውን ሄሮይን (Heroin) ምስ ናርኮቲክስ ይምደብ እዩ።
ረ. ማሪዋና (Marijuana) ዝብል ቃል ብክልተ ክፍልታት ናይ ካናቢስ ዝተባህለ ኣትክልቲ ዝቖመ እዩ። ንሳቶም ድማ ቖጽልን ላዕለዋይ ክፍሊ ናይቲ ዕምበባን እዮም። ነዚኦም ኣንቂጾም እቲ ማሪዋና ዝባሃል መስተ ንትምባኾ ዝመስል የዳልውዎ። ማሪዋና ዘይሕጋዊ መስተ ኮይኑ፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ብብዝሒ ተጠቀምቲ፡ ካብ ዘይሕጋውያን መስተታት ቀዳማይ ቦታ ሒዙ ንረኽቦ። ካብ ንኣእምሮ ሰባት ዝጠውዩ መስተ ሓደ ኮይኑ ከም ውጽኢት ድማ ተጠቀምቲ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ሓጺር ባህታን ንኽውንነት ዝንቡዕ ኣመለኻኽታ ከም ዝህልዎም ይገብር።
ካብ ተኽሊ ካናቢስ ማሪዋና ጥራይ ዘይኮነ፡ ሓሽሽ ዝተባህለ መስተ'ውን ንረክብ። እዚ ሓሽሽ ዝበሃል እቲ ብርቱዕ ዝበሃል ማሪዋና ኮይኑ ልዑል ትሕዝቶ ናይ ቲኤችሲ (THC) ዝተባህለ ክፋል ናይ ካናቢስ ኣለዎ።
ኣብ ሃገርና እዞም ኣ
ብ ላዕሊ ዝራኣናዮም መብዛሕትኦም ዳርጋ ኣይፍለጡን እዮም። እቶም ዝውቱራት ጎዳእቲ ዓይነታት መስተ ኣብ ዓድና ድኣ ኣየኖት እዮም፧ ካብዚ ብምቕጻል፡ ዋላ´ኳ ብመጽናዕቲ ኣይደገፍ እምበር ገለ ዉሑዳት ክጠቅስ እየ።
ሀ. ኣልኮላዊ፦ እቲ ዝውቱር ዓይነት መስተ ኣልኮላዊ መስተ እዩ። ኣብ ክልተ ምድብ: ባህላዊን ዘመናዊን ክፋፊልና ክንሪኦ ኢና።
ባህላዊ ፦ ብልምዲ ብዘይዉሱን (ዘይምጡን) ኣልኮላዊ ዓቐን ዝዳለዉ ኮይኖም ኣብ ዉራያትን በዓላትን ዝውቱራት ዝኾኑ መስተታት ከም ኣብነት ስዋ፡ ሜስ፡ ብርዚን ካቲካላን ክጥቀሱ ይኽእሉ። ብዘይካ ስዋ እቶም ስዒቦም ዝተጠቕሱ ኣልኮላዊ ትሕዝቶኦም ልዑል ኮይኑ ኣብ ጥዕና ብዙሕ ሃስያ ኣለዎም።
ዘመናዊ ፦ ምስ ምትእትታው ቴክኖሎጂን ምዕራባዊ ጽልዋታትን ከም ኣብነት ቢራ፡ ኣረቂ፡ ጅን፡ ኮኛክን ዊስኪን ኣብ ዕዳጋታት ሃገርና ክውሕዙ ጀሚሮም። ምስ ምሕሳር ዋጋታት ይኹን ካልእ ምኽንያታት እቶም ልዑል ትሕዝቶ ኣልኮል ዘለዎም ከም ኣረቂ፡ ጅንን ኮኛክን ብዙሕ ክፋል ናይ ሕብረተሰብና ክወስዶም ንዕዘብ። ኣልኮል ብብዝሒ ኣብ ዘለዎ መስተ ድማ ሳዕቤኑን ጉድኣቱን ንምግማቱ ኣየሸግረናን እዩ። ኣብ ጋዜጣን ሬድዮን ብዙሕ እዋን ብትራፊክ ፖሊስ ኤርትራ ከም ዝቃላሕ መብዛሕትኦም ጠንቂ ሓደጋታት ተሽከርከርቲ ምስ መስተ ሰቲኻ መኪና ምምራሕ ዝተታሓሓዙ እዮም።
ቁጠባዊ ትሕዝቶ እንተዘይደሪትዎ፡ ብዙሕ ክፋል ናይ ሕብረትሰብና ብፍላይ ደቂ ተባዕትዮ ናይ ምስታይ ዝንባሌ ኣለዎም። ንኣብነት ኣብ በዓላት ከም ንግደት ብዙሕ ስኽራን ንዕዘብ። ኣልኮላዊ መስተ ዘዘውትር ሰብ፡ ኣብ ብዙሕ ምንቅስቃሳቱን ውሳኔታቱን ልዙብን ኣድማዕን ክኸውን ኣይንጽበን። ኣልኮላዊ መስተ ኣብ ምድብ ጸቐጥቲ ከም ዝኾነ ኣቐዲምና ሪኢና ኔርና። እዚ ማለት ሓደ ሰብ ኣልኮላዊ መስተ ምስ ዝወስድ ንጥፈታት ኣእምሮ ካብ ንቡር ንላዕሊ ይድንዝዝ: ናይ ብግቡእ ምሕሳብን ምግንዛብን ዓቕሙ ይደክም: ከም ውጽኢት ድማ ብዙሕ ጌጋታት ይፍጽም። መጽናዕትታት ከም ዝሕብርዎ ኣልኮላዊ መስተ ናይ ምውሳድ ዝንባሌ ምስ ዘይተደልየ ጥንስን ብሕማማት መውስቦ ናይ ምጥቃዕ ተኽእሎን ልዑል ምትሕሓዝ ኣለዎ። ወይኒ መላገጺ እዩ፡ ዜስክር መስተ ከኣ ሃዋኺ እዩ፡ በዚ ሰንከልከል ዚብል ዘበለስ ጥበበኛ ኣይከውንን (ምሳ.20፡1)።
ለ. ትምባኾን ሽጋራን፦ ሽጋራ ካብ ትምባኾ ስለዝስራሕ ብዛዕባ ሽጋራ ፈሊና ምዝራብ ኣየድልየናን እዩ። ትምባኾ ሓደ ካብ ኣነቓቓሕቲ ዓይነታት መስተ እዩ። ሽጋራ ምትካኽ ወይ ትምባኾ ምጥቃም ብፍላይ ኣብ ሃገርና ኣብ ደቂ ተባዕትዮ እምበር ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ግኑን ተርእዮ ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብ 2004 ዝተገብረ ዳህሳሳዊ መጽናዕቲ ሚኒስትሪ ጥዕና ከም ዝሕብሮ: ካብ 2342 ንመጽናዕቲ ዝተሓርዩ ልዕሊ 40% ደቂ ተባዕትዮ ትምባኾ ዝጥቀሙ ክኾኑ ከለዉ: ቁጽሪ ተጠቀምቲ ደቂ ኣንስትዮ ግን 0. 9% ጥራይ እዩ።እዚ ኣሃዝ ድማ ነዚ መጽናዕቲ ዝተሓርዩ ንኣብ ክሊ ዕድመ 24 – 54 ዘለዉ እዩ ዝውክል።
ሐ. ጫት፦ ኣብ ጎረባብትና ኢትዮጵያን የመንን ድኣ´ምበር ኣብ ሃገርና ዝውቱር ኣይኮነን። ኣብ ዉሱን ከባቢ ዓሰብ ዝነብሩ ገለ ሰባት ግን ይጥቀሙ እዮም። እዚ ጫት ዝበሃል ቖጽሊ ኾይኑ እቶም ዝወስድዎ ብሽኾር ወይ በይኑ ይሕይኽዎ፡ ነቲ መረቑ ድማ ይውሕጥዎ። ንብዙሕ ሰዓታት (ምሉእ ለይቲ) ከኣ ኮፍ ኢሎም እንዳዕለሉ፡ ተማሃሮ'ውን እንዳጽንዑ ይወስድዎ። ኣብ ኮሌጃትን ዩኒቨርሲታትን ኢትዮጵያ ገለ ገለ ሃካያት ተማሃሮ ግዜኦም ብጉቡእ ምጥቃም ተሪፉ፡ ኣብ መወዳእታ ስዓት ብተብተብ ምሉእ ሰሙን ጫት እናወሰዱ ድቃስ ዘይብሎም ከንብቡ ይቕንዩ። ኣድማዕን ፍረ ዘለዎ ስራሕን ግን ኣይኮነን፡ እቲ ዘንበብዎ ነቲ ፈተና ድኣምበር ነባሪ ፍልጠት ኣይኮነን። ከም ትዕዝብተይን ገለ ገለ መጽናዕትታት ከም ዝሕብርዎ ጫት ዝወስዱ ሰባት ሽውሃቶም ይቅንስ፡ ዝኸፈአ ድማ ናይ ስራሕ ፍቕሪ የጥፍእ።
ይቅጽል !!!
መስተ (Drug) Part 1
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
Radio Erena: 28 May 2020
ፕረዚደንት ርዋንዳ ፖል ካጋመ፣ ኢቫን ካጋመ ንዝተባህለ ቦኽሪ ወዱ፣ ኣባል ቦርድ ልምዓት እታ ሃገር ክኸውን ሸይምዎ።
እቲ ወዲ 30 ዓመት መንእሰይ፣ ናብዚ ሓደ ካብ ወሰንቲ ረቛሒታት ምዕባለ እታ ሃገር ዝኾነ ጽፍሒ ዝተረቁሐ፣ ካቢነ ሚኒስተራት እታ ሃገር ብ18 ግንቦት ድሕሪ ዘካየዶ ኣኼባ’ዩ።
ትሽዓተ ኣባላት ዘለዎ፣ ኣብ 2008 ዝቖመ ቦርድ ምዕባለ ርዋንዳ፣ ብኹለን ትካላት መንግስቲ ንዝቐርብ መደባት ዝከታተልን ንወፍርን ልምዓትን ዝምልከት ኣዋጃት ዝሕንጽጽን ዘተግብርን ላዕለዋይ ጽፍሒ መንግስቲ’ዩ።
እዚ ኣብ ወፍሪን ንግዲን ተዋፊሩ ከምዝጸንሐ ዝግለጽ ወዱ ንፕረዚደንት ርዋንዳ፣ ናብዚ ዝልዓለ ጽፍሒ መንግስቲ ምርቁሑ፣ ንመጻኢ ስልጣን ኣቡኡ ንኽርከብ፣ ከም መለማመዲ ባይታ ይጣጠሓሉ ከምዘሎ ሓያሎ ፖለቲከኛታት እታ ሃገር ይነቕፉ።
ድሕሪ ህልቂት ርዋንዳ፣ ንተቓዋሚ ሰራዊት መሪሑ ኣብ 1994 ናብ ስልጣን ዝመጸ ፕረዚደንት ፓል ካጋመ፣ ነታ ሃገር ናብ ዕርቂን ሰላምን ከምዘሰጋገራ’ዩ ዝንግረሉ።
እንተኾነ፣ ንሱ’ውን ኣብዚ 26 ዓመታት፣ ውሑስን ዴሞክራስያውን ምስግጋር ስልጣን ከተግብር ኣይከኣለን።
ዝተፈላለያ መርበባት ዜና ሩዋንዳ ብወገነን፣ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከቡ መራሕቲ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ስልጣኖም ናብ ደቆም ንምስግጋር፣ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት እናሃቡ ከምዘለማምድዎም ናይ ጎረቤቶም ኡጋንዳ ከም ኣብነት እናቕረባ፣ ንናይ ፕረዚደንት ካጋመ ውሳኔ ይነቕፋ ኣለዋ።
ን34 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከብ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ዩዌሪ ሚሴቬኒ፣ ሙሆዚ ካነሩጉባ ንዝተባህለ ወዲ 46 ዓመት ወዱ፣ ናይ ሌተናንት ጀነራል ማዕረግ ብምሃብ፣ ዝልዓለ ኣዛዚ ሰራዊት እታ ሃገር ገይሩ ሸይምዎ ኣሎ።
ኣብ ርእሲ’ዚ በዓልቲ ቤቱ ንሙሴቬኒ፣ ጃነት’ውን ሚኒስተር ትምህርቲ ብምዃና፣ ሰለስተ ኣባላት ስድራቤት ኣብ ዝልዓለ ጽፍሒ መንግስቲ ይርከቡ።
ብዙሓት መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ንደቆም፣ ናይ ቀረባ ኣዝማዶም፣ ካብኡ ሓሊፍኡ ድማ ንደቂ ቀቢላታቶምን ኣውራጃታቶምን ወሰንቲ ጽፍሕታት መንግስቲ እናሃቡ ዕድመ ስልጣኖም ከናውሑ ከምዝርኣዩ ሰነዳት የረጋግጽ።


text:
Radio Erena: 17 June, 2014
እዋኑ እዋን ዋንጫ ዓለም እዩ። ዓለም ብዓለማ ድማ፡ ኣተኩሮኣ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ብራዚል ገይራ ኣላ። ሃገርና ኤርትራ’ውን ዋላ’ኳ ኣብ ዋንጫ ዓለም ክትሳተፍ ኣይትብቓዕ፡ ምስ ዋንጫ ዓለም ዘተኣሳስር ሒደት ታሪኽ ኣለዋ። ሓደ ካብኡ ድማ ጉዳይ ዳንነት እዩ። ነፍስሄር ስዩም ታረቀ ኣብ ዋንጫ ዓለም 1970 ንግጥም ሽወደንን እስራኤልን ዝዳነየ ክኸውን ከሎ፡ ንግጥም ፍጻመ ዋንጫ ኣፍሪቃ 1970 ሓዊስካ ሓያለ ግጥማት ዋንጫ ኣፍሪቃ ዝመርሐ ኣቶ ተስፋይ ገብረየሱስ ከኣ፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም 19780 ኣብ መንጎ ፔሩን ስኮትላንድን ንዝተኻየደ ግጥም ከም መስመር ዳኛ ኣልይዎ። ካልእ ዋንጫ ዓለም ሂወት ኤርትራውያን ሓቲቱ እዩ።
ኣብ 1990 ንግጥም ዋንጫ ዓለም ክከታተሉ ኣምስዮም ናብ ገዝኦም ዘምርሑ ዝነበሩ፡ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ጋንታ ኣዱሊስ ዝነበረ ክብሮም ሃይለ ዝርከቦም ልዕሊ 30 መንእሰያት ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ብወትሃደራት ደርግ ተቐቲሎም እዮም። ኣብ 2010 ዓመት ምህረት’ውን ኣብ ከተማ ካምፓላ ኡጋንዳ ንግጥም ፍጻመ ስጳኛን ሆላንድን ዝዕዘቡ ዝነበሩ 7 ኤርትራውያን ዝርከብዎም 74 ሰባት ግብረሽበራዊ ዕጡቕ ሓይሊ ኣልሸባብ ኣብ ክልተ ቦታታት ብዝጻወዶ ነታጒ ሂወቶም ስኢኖም እዮም።
ኣብ’ቲ ዓመት’ቲ ማለት 2010፡ እታ ኩለን ሃገራት ንዓኣኣ ንምውናን ዝረባረባላ ዋንጫ ዓለም፡ ውድድር ቅድሚ ምጅማሩ፡ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዑደት ኣብ ተካይደሉ ዝነበረት እዋን፡ ኣብ ኣህጉራዊ መዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ናይ ሒደት ሰዓታት ጻንሖት ገይራ ነይራ እያ።
*** ኣብ ዋንጫ ዓለም ብራዚል ምስ ተለቪዥን ፈረንሳ ከም ኮመንታተር ኮይኑ ዝሰርሕ ዘሎ፡ ኣሰልጣኒ ኣርሰናል ኣርሰን ቨንገር፡ ብልቓሕ ምስ ግሪኻዊት ክለብ ኦሎምፒያኮስ ንዝጸንሐን፡ ምስ ኮስታሪኮ ኮይኑ ድማ፡ ኣብ ልዕሊ ኡራጋይ ጽብቕቲ ሸቶ ንዘመዝገበን ጆል ካምበል፡ ካብ’ዚ ዓመት’ዚ ጀሚሩ ምስ ኣርሰናል ኮይኑ ከምዝጻወት ሓቢሩ። ኣርሰናል ንካምበል ኣብ 2011 ዝዓደገቶ ክትከውን ከላ፡ ዝያዳ ናይ ምስላፍ ዕድል ክረክብ ግን፡ ብልቓሕ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት፡ ናብ ክለባት ሎሬንት፡ ሪያል ቤትስን ኦሎምፒያኮስን ሰዲዳቶ ጸኒሓ። እዚ ወዲ 21 ዓመት ኣብ ግጥም ሻምፕዮንስ ሊግ ኤውሮጳ’ውን ኣንጻር ማንቸስተር ዩናይትድ ጎል ከምዘመዝገበ ይዝከር።
*** ኣከፋፋሊ ቦስንያ ሃሪስ ሜዱንጃኒን ኣርጀንቲና ብጎል ናይ መሲ ተሓጊዛ ንሃገሩ ምስ ሰዓረታ፡ “ኣንጻር መሲ ክትጻወት ከቢድ እዩ፡ ንሜሲ፡ ሜሲ ባዕሉ ጥራይ እዩ ደው ክብሎ ዝኽእል” ብምባል ኣብ ልዕሊ እቲ ተጻዋታይ ዘለዎ ኣድናቖት ገሊጹ። ንሱ ብተወሳኺ፡ “ሜሲ ክሳብ ሕጂ ዘይተዓወተላ ዋንጫ፡ ዋንጫ ዓለም እያ። ነዛ ዋንጫ ከኣ ሎሚ ዓመት ክዕወተላ ተስፋ ይገብር” ኢሉ።
*** ኣጥቓዓይ ብራዚል ሃልክ፡ ኣብ ጸጋማይ እግሩ ብዘጋጠሞ ናይ ጭዋዳ ቓንዛ ሎሚ ምሸት ምስ ሜክሲኮ ኣብ ዝግበር ጸወታ ምስላፉ ኣጠራጣሪ እዩ ተባሂሉ። ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፡ ሓለቓ ጋንታ ካሜሩን ሳሙኤል ኤቶ ኣብ ብርኩ ብዘወረዶ ማህሰይቲ፡ ጽባሕ ሮቡዕ ሃገሩ ምስ ክሮሽያ ኣብ እተካይዶ ግጥም ከምዘይስለፍ ብመንገዲ ማሕበራዊ መራኸቢ ትዊተር ሓቢሩ።
*** ብቅድሚ ትማሊ ሰንበት፡ ሃገራዊት ፈረንሳን ሆንዱራስን ጸወታ ቅድሚ ምጅማረን ስርዓተ ድምጺ ናይ’ቲ ስታድዩም ብምብልሻዉ ሃገራዊ መዝሙር ከይዘመራ ክጻወታ ተገዲደን። ዝኾነ ይኹን ኣብ መንጎ ሃገራት ዝግበር ኣህጉራዊ ግጥም ብሃገራዊ መዝሙር ተጋጠምቲ ጋንታታት ክኽፈት ከምዘለዎ ዝፍለጥ እዩ።
*** እንግሊዝን ኢጣልያን ዝተጻወታሉ ኣብ ከተማ ማኑዋስ ዝርከብ ሜዳ ኣሬና ዲ ኣማዞንያ፡ ሳዕሩ ዘመናዊ ድዂዒ ስለዝበዝሖ፡ እቲ ሜዳ ብዙሕ ክፋላቱ ተሃስዩ ሓመዱ ክሳብ ዝረአ ኮይኑ እዩ ቀንዩ። እዋን ውድድር ስለዝኣተወ ድማ፡ ዳግማይ ንምሕዳሱ ኣይተኻእለን። ናይ’ቲ ሜዳ ኣካየደቲ ዝገበርዎ ፍታሕ እንተነይሩ ግን፡ ነቲ ዝተሃስየ ክፋል ሜዳ ቀጠልያ ሕብሪ ምልካይ እዩ። ይኹን እምበር፡ ፊፋ ነዚ ተግባር’ዚ ኣይወዓልክዎን ኢሉ ነጺግዎ ኣሎ። ጋዜጠኛታት ብወገኖም ሰራሕተኛታት ናይ’ቲ ስታድዩም ነቲ ሜዳ ሕብሪ እናስተይዎ ከለዉ ዝተላዕለ ስእሊ ዘርጊሖም።
*** ብራዚል ኣብዚ እዋን ኣብ ናይ ሃሩር ወቕጢ ስለዘላ፡ ኩነታት ኣየር ልዕሊ 32 ዲግሪ ሰንቲ ግሬድ ኣብ ዝበጽሓለን ከተማታት ዝጻወታ ጋንታታት፡ ንመስተዪ ማይ ዝኸውን ተወሳኺ ዕረፍቲ ክወሃበን ምዃኑ ፊፋ ሓቢሩ ኣሎ። እዚ ድማ፡ ኣብ መበል 30 ደቒቕን ኣብ መበል 75 ደቒቕን ናይ’ቲ ጸወታ ዝወሃብ እዩ። እዚ ዕረፍቲ ን 3 ደቓይቕ ዝጸንሕ ኮይኑ፡ መተካእትኡ ድማ፡ ቀዳማይን ካልኣይን እብረ ክዛዘም ከሎ ነፍሲ ወከፍ ተወሳኺ 3 ደቓይቕ ክድመረሉ እዩ። እዚ መተካእታ ዝወሃብ ግዜ፡ ነቲ ክስርሓሉ ዝጸንሐ ናይ ዝጠፍአ ሰዓት መተካእታ ተወሳኺ ግዜ ኣየጠቓልልን እዩ።
*** ብዙሓት ኣፍቀርቲ ስፖርት፡ ዋላ’ኳ ተለቪዥን ኣብ መንበሪ ገዝኦም ትሃልዎም፡ ንግጥም ኩዕሶ እግሪ ኣብ ጎደናታት ኣብ ዝዝርጋሕ ዓበይቲ ስክሪናት፡ ሲነማታትን ባራትን ኮይኖም እዮም ክዕዘብዎ ዝመርጹ። ይኹን እምበር፡ ነቲ ጸወታ ከኣ ብምቾት ኣብ ሶፋ (ቡፌ ሳሎን) ክርእይዎ ይደልዩ። ኣብ መንጎ ገዛን ኣብ መንጎ ደገን ከኣ ይቕርቐሩ። ዩኒዮን በርሊን ዝተባህለት ጀርመናዊት ጋንታ ግን ነዚ ጸገም መፍትሒ ረኺባትሉ ኣላ። እዛ ጋንታ 750 ዓበይቲ ሶፋታት ኣምጺኣ ኣብ ማእከል ሜዳ ብምቕማጥ፡ ደገፍታ ኣብ’ቲ ሜዳ ኮይኖም ዋንጫ ዓለም ንኽዕዘብዎ ዓዲማ ኣላ።
***ዋንጫ ዓለም ብራዚል 2014 ኣብ ዝተኸፍተሉ እዋን፡ 3 ህጻናት ምልክት ሰላም ዝኾና 3 ጸዓዱ ረጋቢት ሒዞም፡ ጸወታ ቅድሚ ምጅማሩ ናብ ሰማይ ከምዘብረረወን ተዓዚብና ኣለና። እዘን ረጋቢት ግን፡ ካብ ኢድ ደቂ ሰባት ነጻ’ኳ እንተወጻ ዕድል ኣይገበራን። ክልተ ካብ’ተን 3 ረጋቢት ምስ መንደቕ ናይ’ቲ ስታድዩም ተጋጭየን ክሞታ ከለዋ፡ እታ ሓንቲ ግን ብሰላም ጋዜጠኛታት ናብ ዝነበርዎ ክፋል እቲ ስታድዩም ዓሊባ።
*** ተጻወትቲ ክሮሽያ ኣብ እዋን ዋንጫ ዓለም ንዝኾነ ይኹን ጋዜጠኛ ሓበሬታ ከምዘይህቡ ገሊጾም። እቲ ምኽንያት ድማ፡ ዕርቃኖም ወጽዮም ነብሶም እናተሓጸቡ ከለው ጋዜጠኛታት ብሕቡእ ስኢሎም ኣብ መራሐቢ ብዙሓን ስለዝዘርግሕዎ እዩ። ኣሰልጣኒ እታ ጋንታ ኒኮ ኮቫች ንስጉምቲ ናይቶም ተጻወትቲ ደጊፍዎ ኣሎ።
***ንግጥም ብራዚልን ክሮሽያን ዝዳነየ ጃፓናዊ ዳኛ ኒሺሙራ፡ ንብራዚል ዘይትግባእ ፍጹም ቅላዕ መቕጻዕቲ ብምሃቡን ንነይማር ከኣ ኣብ ክንዲ ቀይሕ ካርድ ቢጫ ካርድ ብምሃቡ ሓያል ነቐፌታታት ክወርዶ ከምዝቐነየ ዝፍለጥ እዩ። እዚ ዳኛ እዚ፡ ኣብ 2010 ኣብ ኤማራት ኣብ መንጎ ኢጣልያዊት ክለብ ኢንተር-ሚላንን ናይ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎ ክለብ ቲፒ ማዜምበ ዝተኻየደ ግጥም ፍጻመ ዋንጫ ክለባት ዓለም ዳንዩ ነይሩ። ኣብ’ቲ ግጥም ንኢንተር 21 ቅላዕ መቕጻዕቲ ንቲፒ ማዜምበ ከኣ 9 ቅላዕ መቕጻዕቲ ዝሃበ ኒሺሙራ፡ ደገፍቲ ክለብ ቲፒ ማዜምበ ዓሚጹና በሃልቲ እዮም። በዚ ተቖጢዖም ድማ፡ ዓንጾ ዓንጾ ንማዕጾ ብቻይናውያን ንዝውነን ዱኳናት ተሳሂሎሞ። ተረካቢ ይዓድዮ ከምዝበሃል ኒሺሙራ ጃፓናዊ ከሎ፡ ብሽም ጠፍናቓት ቻይናውያን ዋጋ ከፊሎሙሉ።
*** ካብ 23 ኣባላት ሃገራዊት ጋንታ ግሪኽ፡ እቶም 19 ኣስማቶም ብፊደል ኤስ ይውድእ፡ ተጻወትቲ ሄርዞጎቪና ከኣ ብተመሳሳሊ ብጀካ ናይ 4 ናይ ኩሎም ስም ብፊደል ሲ (ክድመጽ ከሎ ግን ች እዩ ዝድመጽ) ይውድእ።
*** ኢጣልያ ምስ እንግሊዝ ኣብ ዘካየደቶ ጸወታ፡ ካብ ዝገበረቶ 602 ምቅብባል ኩዕሶ እቲ 93.2 ሚእታዊት ናብ ዝተዓለመሉ ሰብ ብምብጽሑ፡ ድሕሪ ዋንጫ ዓለም 1966 እቲ ዝጸፈፈ ቅብብል ኮይኑ ተረኺቡ። ካብ’ዚ ኣንድርያ ፒርሎ 103 ኩዓሳሱ ዘቐበለ ክኸውን ከሎ፡ እዚ ናይ ሎሚ ዘመን ውድድር ካብ ዝጅመር እቲ ዝበዝሐ ማለት እዩ።
*** ንግጥም ጃፓንን ኣይቮሪኮስትን ኣብ ሜዳ ኣሬና ፔርናምቡኮ ተረኺቦም ዝተኸታተሉ ጃፓናውያን፡ ኣብ እዋን ጸወታ ንዘጋዕዘይዎ ኮፍ ኢሉሙሉ ዝነበሮ ቦታ፡ ጸወታ ምስ ተወድአ ከምዘጽረይዎን ንኹሉ ግዕዘይ ምዕዘይ ኣብ ፈስታል ኣኪቦም ናብ መጉሓፊ ቦታ ከምዝጓረትወን ተፈሊጡ። በዚ ምኽንያት ድማ ኣብነታውያን ዜጋታት ተባሂሎም። ይኹን እምበር፡ ገለ ኣፍቀርቲ ስፖርት፡ ንግጥም ብራዚልን ክሮሽያን ዝመርሐ ዳኛ ብምዝካር፡ ጃፓናውያን ኣብ ብዙሕ መዳያት ኣብነት ክኸውን ዝኽእል ባህሊ’ኳ እንተለዎም፡ ንዳንነት ግን ኣየብቕዑን እዮም ክብሉ ሓጪጮም።
** ተዓዋቲት ዋንጫ ዓለም 2010 ሃገራዊት ጋንታ ስጳኛ ዝሓለፈ ዓርቢ 13 ሰነ ብሆላንድ 5 ብ 1 ከምዝተሳዕረት ዝዝከር እዩ። ስጳኛ 5 ሸቶታት ኣብ ሓደ እዋን ክምዝገባ፡ እዚ ናይ ዓርቢ ድሕሪ 1963 ዓመተ ምህረት ንመጀመርያ ግዜ እዩ። ካብ’ቲ ዘገርም እዚ ናይ 1963 ዓመተ ምህረት ፍጻመ ከኣ ኣብ ተመሳሳሊ ዕለት ማለት ሰነ 13 ምኽሳቱ እዩ። ኣብቲ እዋን ኣብ ዝተገብረ ምሕዝነታዊ ግጥም ስኮትላንድ ንስጳኛ 6 ብ 2 ስዒራታ።
*** ኣሰልጣኒ ኤቨርተን ስጳኛዊ ሮበርቶ ማርቲነዝ ምስታ ጋንታ ዝጸንሖ ውዕል ብምሕዳስ ክሳብ 2019 ዓመተ ምህረት ክጸንሕ ተሰማሚዑ። በዚ ሓድሽ ውዕል መሰረት ማርቲነስ ንዓመት 3 ሚልዮን ፓውንድ ክኽፈሎ እዩ። ማርቲነዝ፡ ኣብዚ ዝተዛዘመ ዓመተ ስፖርት ንኤቨርተን 72 ነጥቢ ንኽተዋህልል ዝሓገዛ ክኸወን ከሎ፡ እዚ ነጥቢ’ዚ ድማ እታ ጋንታ ኣብ ታሪኻ ርእያቶ ዘይትፈልጥ ነጥቢ እዩ።
***ሓለቓ ጋንታ ኣርሰናል ቶማስ ቨርማለን ምስ ክለብ ማንቸስተር ዩናይትድ ክጽንበር ናይ ቃል ስምምዕ ከምዝገበረ ጋዜጣ ደይሊ ተለግራፍ ገሊጻ። እታ ጋዜጣ፡ ቨርማለን ኣብ ኣርሰናል ንሰሙን 70 ሽሕ ፓውንድ ከምዝኽፈሎ ምስ ማን ዩናይትድ ግን፡ ንሰሙን 100 ሽሕ ፓውንድ ንክኽፈል ከምዝተሰማምዐ ብተወሳኺ ሓቢራ። እንተኾነ ግን፡ ናይ ኣርሰና መርገጺ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ እንታይ ምዃኑ ኣይገለጸትን። ቨርማለን ምስ ኣርሰናል ዘለዎ ውዕል ንኽዛዘም ሓደ ዓመት ተሪፍዎ ከምዘሎ ይፍለጥ።
***************************************************************************************
ኣብ ዓለምና ኣብ ውሽጢ 4 ዓመታት ብዙሕ ለውጢ ኣሎ። ንዋንጫ ዓለም ዝግበር ትጽቢት ግን፡ ወትሩ ኣብ ቦትኡ ኣሎ። እንሆ ድማ፡ መላእ ኣፍቐርቲ ስፖርት ፕላኔትና ንነዊሕ እዋን ክጽበይዎ ዝጸንሑ መበል 20 ውድድር ዋንጫ ዓለም ዝሓለፈ ሓሙስ ኣብ ብራዚል፡ ብግጥም የአንጋዲት ሃገርን ክሮሽያን ተኸፊቱ ኣሎ። ዋንጫ ዓለም ግን፡ ብዛዕባ ዓወት፡ ስዕረትን፡ ጎል፡ ቴክኒክ፡ ታክቲክን ብሉጻት ተጻወትትን ጥራይ ድዩ? ዋንጫ ዓለም ኣብ 1930 ካብ ዝጅመር ኣትሒዙ፡ ካብ’ዞም ዝተጠቐስናዮም ወጻኢ ኣብ ከርሱ ብዙሕ ታሪኽ ዝሓቖፈ እዩ። ገለ ካብ’ዚ ታሪኽ’ዚ ንኽትኣምኖ’ውን ዘጸግም እዩ። ንሎሚ ካብ’ዞም ኣገረምቲ ፍጸመታት ብመጠኑ ናባኹም ከነብሎ፦
*** ኣብ ቦኽሪ ዋንጫ ዓለም 1930 ንሃገራዊት ጋንታ ሩማንያ ወኪሎም ዝተሳተፉ ተጻወትቲ ብምሉኦም፡ ብኩዕሶ እግሪ ዕቡድ ብዝነበረ ንጉስ ናይ’ታ ሃገር፡ ማለት ንጉስ ካሮል ካልኣይ እዮም ተሓርዮም። ሩማንያ ኣብ’ዚ ውድድር’ዚ ሓንሳብ ተዓዊታ ሓንሳብ ከኣ ተሳዒራ፡ ካብ ምድባ ናብ ዝቕጽል መድረኽ ከይሓለፈት፡ ብዘይ ገለ ታሪኽ ብኣግኡ’ኳ ካብ’ቲ ውድድር እንተተሰናበተት፡ ተጻወትታ ብንጉስ ዝመረጸት ሃገራዊት ጋንታ ተባሂላ ግን፡ ክሳብ ሕጂ ትዝከር ኣላ።
*** ዋንጫ ዓለም 1930 ንምዕታር ናብ ፍጸመ ዝበጽሓ ጋንታታት ኡራጋይን ኣርጀንቲናን እየን። ኡራጋይ ድማ 4 ብ 2 ስዒራ ናይ ፈለማ ተዓዋቲት ዋንጫ ዓለም ኮይና። እዚ እሞ እንታይ ዘገርም ኣለዎ’ዶ ኢልኩም? እቲ ዘገርም ግን፡ ካልእ እዩ። ነዚ ግጥም ዝመርሐ ዳኛ ለቢስዎ ናብ ሜዳ ዝኣተወ ክዳን፡ ምሉእ ጁባን ስረን (ባድላ) ምስ ካራባትኡ እዩ። ዳኛ ግን ኣብ ጫማ በጺሑ መሊኡ ኣይጸደቐን!! መሳንይቲ ናይ’ዚ ክዳን ኮዮ ዘይኮነስ ናይ ስፖርት ጫማ (ዳ ጆኮ) እዩ ወድዩ።
***ኣብ’ዚ እዋን ንነፍስ-ወከፍ ግጥም ዋንጫ ዓለም፡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ደገፍቲ፡ ኣብ ሜዳ ተረኺቦም ክዕዘብዎ ንርእይ ኢና። ኣብ ዋንጫ ዓለም 1930 ንግጥም ሩማንያን ፔሩን ግን፡ 300 ደገፍቲ ጥራይ እዮም ኣብ ስታድዩም ተረኺቦም ተኸታቲሎሞ።
*** ዝሓለፈ ቀዳም ኢጣልያን እንግሊዝን ኣብ ዝገጥማሉ ዝነበራ እዋን፡ እንዝግሊዝ ብመንገዲ ስቱሪጅ ምስ ኢጣልያ እተማዓራርያ ጎል ምስ ኣእተወት፡ ሓኪም ጋንታ እንግሊዝ ነዛ ጎል እናዘለለ ክጽንብል ክብል፡ እግሩ ኣብ መስተዪ ጎማ ብምዕላቡ፡ ግዳይ ምምዝባል ዓንካር ዓንካሪቶ ኮይኑ ካብ ሜዳ ብቃሬዛ ተጸይሩ ከምዝወጸ ርኢና ንኸውን ኢና። እዚ ግን ናይ መጀመርያ ፍጸመ ኣይኮነን። ሕጂ’ውን ኣብ ቦኽሪ ዋንጫ ዓለም 1930፡ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ተጻዋታይ ይጉዳእ እሞ፡ ሓኪም ንኽረድኦ ናብ ሜዳ እናጎየየ ክኣትው ይጅምር። ይኹን እምበር፡ ናብ’ቲ ረድኤት ዝደሊ ተጻዋታይ ከይበጽሐ ይወድቕ። ክወድቕ ከሎ ድማ፡ ምስኡ ዝነበረት መደንዘዚ ዝሓዘት ጥርሙዝ ትስበር። ሓኪም ድማ፡ ንቡር ናይ ሂወት መስርሐ ኮይኑዎ እናስተንፈሰ ከሎ፡ ካብ’ዚ መደንዘዚ፡ ብመልክዕ ኣየር ብብዝሒ ስሒቡ ናብ ሳንብኡ የእትው። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ሃለዋቱ ይስሕት። ኣብ መወዳእታ ከኣ፡ ወዮ ሓኪም ክረድእ ዝኸደ ረዳኢ ደልዩ፡ ብቓሬዛ ተጸይሩ ካብ ሜዳ ናብ ሕክምና ኣቢሉ።
***ኣብ ዋንጫ ዓለም 1950 ሃገራዊት ጋንታ ህንዲ ተጻወትተይ ብዘይ ጫማ ጥራይ እግሮም እንተዘይኮይኑ ጫማ ወድዮም ኣይጻወቱን እዮም ስለዝበለት ካብ’ቲ ውድድር ስሒባ። ነዚ ወርቃዊ ዕድል ዝኸሰረት ህንዱ፡ ክሳብ ለይተ ሎሚ ናብ ዋንጫ ዓለም ክትሓልፍ ኣይከኣለትን ኣላ። ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ኣብ ዋንጫ ዓለም ዝተሳተፈት ሃገራዊት ጋንታ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ድማ፡ ከም ሓላው ማዕጾ ዝተጠቕመትሉ፡ ኣብ’ቲ ጊዜ’ቲ ተጻዋታይ በይዝ ቦል ንዝነበረ ፍራንክ ቦርጊ እያ። እዚ ሓላው ማዕጾ ኩዕሶ ብእግሩ ሃሪሙ ናብ ግቡእ ዕላማኣ የብጽሓ ስለዘይነበረ፡ ነቲ ጸወታ ኩዕሶ ብኢዱ እናሰደደ እዩ ኣካይድዎ። ብኢዱ ዝሰደን ዝነበራ ኩዓሳሱ ግን፡ ዝወጸን ዘይነበረን ብቀጥታ ኣብ ቁጽጽር ደቂ ጋንትኡ ይኣትዋ ነይረን።
*** ብራዚል ዋንጫ ዓለም 1958 ኣብ ዝተዓወተትሉ እዋን፡ ኣካየድቲ እታ ጋንታ ተጻወትቶም ምእንታን ቀንጠብጠብ ከይብሉ፡ ን28 ደቂ ኣንስትዮ ሰርሕተኛታት ናይ’ቲ የዕሪፎሙሉ ዝነበሩ ሆቴል ብምሉአን ብደቂ ተባዕትዮ ከምዝቕየራ ገይሮም።
*** ብራዚል ዋንጫ ዓለም ሽወደን 1958 ተዓዊታ ናብ ዋንጫ ዓለም ቺለ 1962 ኣብ ዘምረሐትሉ እዋን፡ ጽቡቕ ፋል ምእንቲ ክኾና፡ በታ ናብ ሽወደን ዝበረረትላ ነፋሪትን ኣብራሪኣን እያ ተጓዒዛ። ቀኒዕዋ ድማ፡ ኣከታቲላ ንካልኣይ ግዜ ዋንጫ ጨቢጣ።
***ኣብ 1966 መራሒ ጋንታ እንግሊዝ፡ ሰነድ ናይ ተጻወትቱ ኣብ መዕረፊ ሆቴል ረሲዕዎ ናብ ሜዳ ብምምጽኡ፡ ጸወታ ክጅመረሉ ዝግብኦ ግዜ ብፍርቂ ሰዓት ተደናጉዩ ተጀሚሩ። ብተመሳሳሊ ኣካየድቲ ውድድር ዋንጫ ዓለም 1974 መኽፈቲ ጽምብል ንምክያድ ንዘልዓልዎም ተተከልቲ ባንዴራ ኩርናዕ፡ ናብ ቦትኦም ከይመለሱ ስለስረስዕዎ፡ ግጥም ብራዚልን ዩጎዝላቭያን ብ10 ደቓይቕ ተደናጉዩ።
*** ብራዚላዊ ማርዮ ዛጋሎ ከም ተጻዋታይ 2 ግዜ፡ ከም ኣሰልጣኒ 1 ግዜ፡ ከም ተሓጋጋዚ ኣሰልጣኒ ከኣ ሓንሳብ፡ ብሓፈሻ 4 ግዜ ዋንጫ ዓለም ተዓዊቱ ኣሎ። ኣብ’ታ ከም ኣሰልጣኒ ኮይኑ ዝተዓወተላ ውድድር ዋንጫ ዓለም 1970፡ ንመዝነት ኣሰልጣኒ ኣብ ኣፍን ዕርበትን ምጅማር እቲ ውድድር እዩ ተረኪብዎ። እቲ ምኽንያት ድማ፡ ወትሃደራዊ መራሒ ብራዚል ዝነበረ ጀነራል መዲቺ፡ ኣሰልጣኒ ንዝነበረ ጆው ሳልዳና፡ “ንዝፈትዎ ተጻዋታይ ዳርዮ ኣይመረጽካዮን” ብዝብል ሰበብ ስለዝሰጎጎ እዩ።
***ሃገራዊት ጋንታ ዛየር፡ ናይ ሎሚ ዲሞክራስያዊት ሪፑብሊክ ኮንጎ፡ ናብ ዋንጫ ዓለም ጀርመን 1974 ቅድሚ ምብጋሳ፡ መራሒ እታ ሃገር ዝነበረ ሞቦቱ ሰሴሴኮ፡ “እዞም ተጻወትቲ ብጫ ማልያ መሊሶም ክጻወቱ ከለዉ፡ 11 ፔለ መሲሎም ይረኣዩ ስለዘለው፡ ሕብሪ ማልይኦም ከም ናይ ነብሪ ሕብሪ ክኸውን ኣለዎ። ከም ነብሪ ድማ ይጎዩ” ብምባል፡ ንሕብሪ ማልያ ናይ’ታ ሃገር ካብ ውጹእ ብጫ ናብ ሕብሪ ነብሪ ዝመስል ሕብሪ ቀይርዎ። ሞቡቱ ሰሴሴኮ ንገዛእ ርእሱ፡ ከም ናይ ነብሪ ሕብሪ ክዳንን ቆቢዕን የዘውትር ከምዝነበረ ይዝከር።
*** ተኸላኻላይ ኮሎምብያ ኣንድርያስ ኤስኮቦር ኣብ ዋንጫ ዓለም 1994 ሃገሩ ምስ ኣሜሪካ ኣብ ትገጥመሉ ዝነበረት እዋን ናብ ገዛእ ልዳቱ ሸቶ ብምምዝጋቡ ሃገሩ 2 ብ 1 ተሳዒራ። ናብ ሃገሩ ምስ ተመልሰ ድማ፡ “ብስዕረት ኮሎምብያ ብዙሕ ገንዘብ ተበሊዕና” ካብ ዝብሉ ቁማርተኛታት ብዝተተኮሰሉ 6 ጠያይት ሂወቱ ስኢኑ።
*** ዓለምና ካብ ዝረኣየቶም ብሉጻት ተጻወትቲ ሓደ ዝኾነ ዘይነዲን ዚዳን፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም ፈረንሳ 1998፡ ሃገሩ ንብራዚል 3 ብ 0 ስዒራ ዋንጫ ክትጭብጥ ከላ፡ ክልተ ጎላት ብርእሱ ከምዘቑጸረ ዝዝከር እዩ። እቲ ዘገርም ዚዳን ቅድሚ’ዚ ዕለት’ዚ ዝኾነት ትኹን ጎል ብርእሱ ኣመዝጊቡ ኣየፈለጥን እዩ።
*** ኣብ እዋን ዋንጫ ዓለም 2002፡ ኢጣልያዊት ክለብ ጀነዋ ኣብ መስመር ምክፍፋል ንዝጻወት ደቡብ ኮርያዊ ኣህን ጁንግ ህዋን ዳግማይ ምስኣ ንኸይጻወት ኣባሪራቶ። እንታይ በዲሉ ኢልካ እንተሓተትካስ፡ ናብ ርብዒ ፍጻመ ዋንጫ ዓለም ንምስጋር ኣብ ዝተግብረ ግጥም ደቡብ ኮርያን ኢጣልያን ወሳኒት ጎል ኣመዝጊቡ ንሃገሩ ከሕልፋ ከሎ፡ ብኣንጻሩ ከኣ ንኢጣልያ ስለዘትረፋ እዩ።
*** ኣብ ታሪኽ ዋንጫ ዓለም ዝበዝሐ ሸቶታት ኣመዝጊቡ ክብረ ወሰን ሒዙ ዘሎ ብራዚልዊ ሮናልዶ፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም 2002 ዘዘውተሮ ቅዲ ጸጉሪ ርእሲ መቸም ኣብ’ቲ እዋን ነቲ ውድድር ብመስኮት ተለቪዥን ትከታተልዎ ዝነበርኩም ኣፍቀርቲ ስፖርት ኣይትርስዕዎን ትኾኑ። ንሱ፡ ንኩሉ ጸጉሪ ርእሱ መላጥ ገይሩ፡ ኣብ ጫፍ ርእሱ ግን ዕብይ ዝበለት ቁንጮ ቁንጮ ኣትሪፉ ነይሩ። እዚ ዝገበረሉ ምኽንያት ድማ፡ ህጻን ዝነበረ ወዱ ንሮናልዶ፡ ነቲ ውድድር ብተለቪዥን ክከታተሎ ከሎ፡ ንወላዲኡን ንሮበርቶ ካርሎስን ምፍላዮም ይስእን ስለዝነበረ እዩ። ምኽንያቱ ክልቲኦም መላጣት እዮም ነይሮም።
*** ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል ንኣስታት 64 ዓመታት ዝለበሰቶ ማልያ ሕብሩ ምሉእ ብምሉእ ቢጫ ኮይኑ፡ ኣብ ጫፍ ኣእዳዉ ክሳዱን ቀጠልያ እዩ። ነዚ ማልያ’ዚ ዝነደፈ ወዲ 19 ዓመት ኣልዲር ጋርሽያ ስችሊ ዝተባህለ ተወላዲ ኡራጋይ እዩ። ብራዚል ቅድሚ’ዚ ካብ ባንዴራኣ ንላዕሊ መለለይኣ ኮይኑ ዘሎ ቢጫ ማልያኣ፡ ጻዕዳ ሕብሩ ማልያ እያ ትኽደን ነይራ። ይኹን እምበር፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ 1950 ኣብ ሃገራ ዘአንገደቶን ኩሎም ብራዚላውያን ክዝክርዎ ከለዉ ሕማም መርዘን ዘላዕለሎም ብኡራጋይ 2 ብ 1 ተሳዒራ ዋንጫ ዝሰኣነትሉ ውድድር ዋንጫ ዓለም፡ ነዚ ጻዕዳ ማልያ ቶባ ኢላቶ። ኣብቲ እዋን ድማ፡ ነዛ ቢጫ ማልያ ንምትካእ ውድድር ዲዛይን ናይ ማልያ ብመንገዲ ጋዜጣ ጸዊዓ። ሕጂ ወዲ 80 ዓመት ኮይኑ ዘሎ ስችሊ ድማ ተዓዊቱ። ኣብ ዘመነ ሂወቱ ከም ጋዜጠኛ ኮይኑ ዝሰርሐ ስችሊ፡ ኣብ እዋን ወትሃደራዊ ስርዓት ብራዚል ብሰንኪ ስርሑ ብዙሕ ግዜ ተኣሲሩን ተፈቲሑን እዩ። ስችሊ ዋላ’ኳ ዝበዝሕ ዕድሚኡ ኣብ ብራዚል እንተኣሕለፎን ብራዚል ድማ ንሱ ዝነደፎ ማልያ ትለብስ እንተኾነት፡ ኣብ እዋን ዋንጫ ዓለም ነታ ዝተወልደላ ሃገር ኡራጋይ እዩ ደገፉ ዝህብ።
*** እንግሊዛዊ ዳኛ ግራሃም ፖል፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም 2006 ንግጥም ክሮሽያን ኣውስትራልያን ኣብ ዝመርሓሉ ዝነበረ እዋን፡ ንተጻዋታይ ክሮሽያ ጁሲፕ ሲሙኒች 3 ግዜ ቢጫ ካርድ ብምሃቡ መስሓቒ ዓለም ኮይኑ።
*** ፖል ዘ ኦክቶፐስ ዝበሃል ናይ ባሕሪ ፍጥረት፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም 2010፡ ሃገራዊት ጋንታ ጀርመን ንዘካየደቶ 7 ግጥማትን ስጳኛ ምስ ሆላንድ ዝገበርኦ ናይ ፍጻመ ግጥምን ውጽኢቱ ከይተጋገየ ቅድሚ ጸወታ ብምግማቱ ዓለም ምሉእ ኣዛሪቡ ነይሩ። እንስሳ ደኣ ከመይ ገይሩ ይግምት ዶ ኢልኩም? ሓዙ በሉ፦ ጀርመናውያን ወነንቲ እቲ እንስሳ፡ ክልተ ናይ ፕላስቲክ ሳንዱቕ ማይ ዝመልኣ ኣብ ውሽጡ ድማ መግቢ ዘለዎ የቐምጡ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሳንዱቕ ድማ፡ ናይተን ተጋጠምቲ ሃገራት ባንዴራ ይገብሩለን። ፖል ካብ’ዘን ክልተ ሳንዱቕ ኣብ ሓንቲ ኣትዩ ነቲ መግቢ ምስ ዝበልዖ፡ ናይ’ታ ዝተበልዐት ሳንዱቕ ባንዴራ ዘላታ ሃገር ተዓዋቲት ትኸውን። በዚ ከም’ዚ ኣገባብ ድማ፡ ን8 ጸወታታት ውጽኢቱ ፈሊጥዎ። ኣብ’ቲ እዋን እዚ መስርሕ ግምት ኤን.ቲ.ኤ. ብዝተባህለት መደበር ተለቪዥን ጀርመን ብቀጥታ ይመሓላለፍ ነይሩ። ኣብ ግጥም ፍርቂ ፍጻመ፡ ፖል ጀርመን ብሃገራዊት ጋንታ ስጳኛ ክትስዓር ምዃና ምስ ገመተ፡ እቲ ውጽኢት ከኣ ከም ግምቱ ምስ ኮነ፡ ብዙሓት ጀርመናውያን ፖል ተቐልዩ ንኽብላዕ ጸዊዖም ነይሮም። ብኣንጻሩ ንጉስ ስጳኛ ሆሴ ዛፓቴሮ፡ ፖል ግቡእ ሓለዋ ክግበረሉ ጸዊዑ ነይሩ። ፖል ዋንጫ ዓለም 2010 ድሕሪ ምዝዛሙ 3 ኣዋርሕ ጸኒሑ ዓሪፉ።
ማትዊት
=====================================================


text:
ኣብ ኣሜሪካ ዝበጽሕሉ ዘለው ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ሎሚ ዓርቢ ምስ ምክትል ፕረዚደንት ኣሜሪካ ማይክ ፔንስ ተራኺቦም: ምዝርራቦም ቤት ጽሕፈት ምክትል ፕረዚደንት ካብ ዋይት ሃውስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ርክብ ምክትል ፕረዚደንት ማይክ ፔንስ ኣሜሪካ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንነዊሕ ዝጸንሓ አጋርነት ዳግማይ ብምርግጋጽ: ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣብ ምምሕያሽ ሰብኣዊ መሰላት: ናይ ንግዲ ሃዋህው: ከምኡ'ውን ምስ ኤርትራ ዝተበጸሓ ስምምዕ ሰላም ዝርኸብዎም ጉዳያት ንዘካይድዎ ዘለው ጻዕርታት ንታሪኻዊ ለውጢ ንዒዶም።
እቶም ምክትል ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘለው ግጭታት ንምፍታሕ ትጻወቶ ተራ መሪሕነትን ምስ ኣሜሪካ ዘለዋ ዝምድና ወፍሪ ክትቅጽል'ውን ኣተባቢዖም።
ኣብ መወዳእታ ክልቲኦም መራሕቲ ንናይ ሃገራቶም ናይ ሓባር ክብርታት ብምስማር አጋርነቶም ከምዘሓየሉ አረጋጊጾም።


text:
ኣብ ምዕራባዊ ዞባ ትግራይ፣ሓረስቶት ቁሸት እንዳ ኣውነ-ሽናሽ፣ዓዲ ዳዕሮ፣ግራትና ብዘይፈልጠናዮም ሰባት ይኳዓት‘ሎ ኢሎም ጥርዓን የቅርቡ‘ለው።መንግስቲ ግና ፈቃድ ዝተዋሃቦም ኪኢላታት መፅናዕቲ ዕደና’ዮም ይብል።
ኣማሓዳሪ’ቲ ወረዳ ኣቶ ልዑል ኣበራ፣እቲ ዝዝረበሉ ዘሎ ምግሓጥ ሓመድ ንመፅናዕቲ ዝውዕል ውሱን ዝመጠኑ ሓመድ‘ዩ።እቶም ግራቶም ዝተኻዕቶም ሓረስቶት ድማ ካሕሳ ይኽፈሎም‘ሎ።ዛጊድ ግና ዘማርር ሓረስታይ ኣይገጠመንን ኢሎም።
በቲ ኳዕቲ ተለኪምና ዝብል ሓረስታይ ግና፣ፈቃድና ከይረኸቡ ንገዳናናን ንግራውትናን ዝኹዕቱ ሰባት መፂኦምና።ኣርክቡልና ኢልና ናብ ወረዳን ዞባን እንተጠራዕና ድማ፣ከይትትንክፍዎም፣እንተዓንቂፍኩም ምስ ገንዘባዊ መቅፃዕቱ ክትእሰሩ ኢኹም እናበሉ የፈራርሑና‘ለው ይብሉ።
ሓረስቶት እንዳ ኣውነሽናሽ ሓመድና ይውሰድ ኣሎ ይብሉ
- በትረ ስልጣን
ምምሕዳር ግና ፈቃድ ዝረኸቡ ኪኢላታት ዕደና'ዮም ባሃላይ'ዩ
ኣብ ምዕራባዊ ዞባ ትግራይ፣ሓረስቶት ቁሸት እንዳ ኣውነ-ሽናሽ፣ዓዲ ዳዕሮ፣ግራትና ብዘይፈልጠናዮም ሰባት ይኳዓት‘ሎ ኢሎም ጥርዓን የቅርቡ‘ለው።መንግስቲ ግና ፈቃድ ዝተዋሃቦም ኪኢላታት መፅናዕቲ ዕደና’ዮም ይብል።


text:
ግብረ ሰዶም ማለት:
ሓደ ወዲ ንሓደ ወዲ ከፍቅሮ ከሎ
ወይ ድማ ሓንቲ ጓል ምስ ካልእ ጓል ፍቕሪ ክሕዛ ከሎ ማለት እዩ።
እዚ ማለት ብናይ ክልቲኦም ድሌት ነንሓድሕዶም ስጋዊ ርክብ ክፍጽሙ ከለዉ እውን እዩ።
ሰባት፡ ሽቩል ንወዲ ለስቢሽ ድማ ን ጓል እንዳበሉ የሰምይዎም።
ከምዚ ዓይነት ነገር ከይፈተኻ እንተ ጌርካ፡
ናይ ስጋዊ ርክብ ዓመጽ ጌሮም ማለት እዩ።
እዚ ኩልኩል እዮ። ዓበይቲ ንትሕቲ ዕድመ ከምዚ ንኸምዚ ተግባር ምስ ዝግድድዎም ብኸቢድ ገበን ይፍርዱ።
ሓንቲ ንእተይ ታሪኽ ክንነግረካ:
ኣብ ሓንቲ ገረብ ደዪብካ ኣብ ሕንቲ ጨንፈር ኮፍ ትብል።
ሃንደበት ሓደ ሰብ ናብቲ ገረብ ደዪቡ ካብቲ ጨንፈር ደፊኡ የውድቐካ።
ወዲቕካ ቃንዛ ትመውት።
ምውዳቕካ ናትካ ጉድለት ኣይኮነን ነይሩ።
ሓደ ሰብኣይ ኢዩ ደፊኡካ።
ናብቲ ገረብ መሊስካ ምስ ደየብካ ዋላ ሓደ ሰብ የለን።
ከም እንደገና ግን ኣይትወድቕን ኢኻ።
ተደሊኻ ኣብኡ ኮፍ ትብል ተደሊኻ ኣብ ካልእ ጨናፍር ትኸይድ።
ስለ ዝተደፋእካ ኢኻ እምበር፡ ኩሉ ግዜ ካብ ገረብ ትወድቕ ማለት ኣይኮነን።
እዚ ማለት: ሰብ ብስጋዊ ርክብ ስለ ዝዓመጸካ ግብረ ሰዶማዊ ኢኻ ማለት ኣይኮነን።
ግብረ ሰዶም ዲኻ ትፈቱ ወይ ኣይኮንካን ባዕልኻ ቀስ ኢልካ ክትፈልጥ ኢኻ።
ምስ ካልእ ወዲ ፍቕሪ ክሕዘካ ከሎ እዩ ዝፍለጠካ።


text:
ዓለምለኸ መዓልቲ ሰብኣዊነት ምኽንያት ብምግባር ሎሚ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተኻየደ ስነርዓት ኣብ ኢትዮጵያ ሓላፊት ኣዋሃሃዲ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት ሚስስ ጁሊያን ሜልሶፕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ንዝተጎድኡ ብሚሊዮናት ዝቑጸሩ ዜጋታት ንምሕጋዝ ይቓለስ ምህላው ሓቢረን።
ብውሕጅን ካልኦት ናይ ተፈጥሮ ሓደጋታት ንዝተጠቕዑን ኣብ መንጎ ማሕበረሰባት ብሰንኪ ዝፍጠሩ ግጭታት ካብ መነባብርኦም ንዝተመዛበሉ ንምሕጋዝ መንግስቲ ከቢድ ስራሕ ይሰርሕ ምህላው ብምግላፅ ነዚ ፃዕሪ ንምሕጋዝን ካብ መሰረቱ ንምፍታሕን ፀዊዐን።
“ኣብ ምሉእ ኢትዮጵያ በብመዓልቱ ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ሃገራዊን ዓለምለኻውን ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ሓገዝ ምስ መንግስቲ ብምትሕብባር ስራሓት ህይወት ኣድሕን እናሰርሑ ይርከቡ።….. ኣብ ቅድሜኹም ደው ኢለ ዘቕርበልኩም ፃውዒት ድልየት ህፁፅ ሰብኣዊ ሓገዝ ብዝግባእን ውፅኢታዊ ብዝኾነ ኣገባብ ንምምላእ ኣብቲ ስራሕ ዝተዋፈርና ድልውነትና ሓፍ ክነብል ይግባእ።ብተወሳኺ እውን እቲ ፀገም ካብ ምንጩ ንምጥፋእ ክንሰርሕ ኣለና።ኩሉ ሰብ ብነፃነት፣ብዘይስግኣትን ብኽብርን ክነብር ኣለዎ።”
ኣብቲ ስነስርዓት ዝተረኸቡ ዕዱማት ደም ለጊሶም ኣለው።ጂሊያን ሜልሶፕ ሓደ ሰብ ንኻልእ ሰብ ካብ ዝልግሶ ዓብዪ ህያብ ልግሲ ደም ሓደ እዩ ክብላ ኣብቲ ቦታ ንዝነበሩ ኣተባቢዐን ኣለዋ።
ኣብ ኢትዮጵያ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ብሰንኪ ዝልዓሉ ግጭታት ካብ መንበሪኦም ዝተመዛበሉ ሰባት ቁጽሪ ልዕሊ 2.8 ሚሊዮን በፂሑ’ሎ።


text:
ኣዋልድን ኣወዳትን ከምኡ ድማ ሰብኡትን ኣንስትን ምሕንባስ ብዙሕ የዘውትሩ።
ኩነታት ኣየር ጽቡቕ ምስ ዝኸውን ድማ ኣብ ቀላያት ይኸዱ።
ኣብቲ ሳዕሪ ኮንካ ድማ ተዕርፍን ጸሓይ ትጽለውን።
መጻወቲ ቦታ ድማ ፍሉይ ተወሳኺ ኣለዎ።
ሕማቕ ኣየር ምስ ዝኸውን ደማ ኣብ ዕፉን መሐንበሲ ቦታ ይኸዱ።
ኣብዚ ድሕሪ ምሕንባስ ከተዕርፍ ትኽእል ኢኻ።
ኩሉ ሰብ ድማ መሐንበሲ ክዳይ ይኽደን።
ሰብ ወይ ክሕንብስ፡ ከዕርፍ ወይ ክዘናጋዕ እዩ ዝመጽእ።
ዝኾነ ይኹን ሰብ ክጥመት ወይ ክትንከፍ ኢሉ ዝመጽእ የለን።
ኣብ ኤውሮፓ ኣብ መሐንበሲ ቦታ ቁሩብ ጥራይ ኢዮም ዝኽደኑ።
እዚ ድማ ዝጠልቀየ ቀልጢፉ ስለ ዝነቅጽ እዩ።
ኣዋልድን ኣንስትን ምጥማት ኣብኡ ኣዝዩ ኣጸያፊ ነገር እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እተን ደቀንስትዮ ብዙሕ ምስ ዝጥመጣ ብጣዕሚ የሕርቐን እዩ።
ክትጥምት እንተ ደሊኻ ኣሕጽር ኣቢልካ ጠምት።
ክትትንክፋ ወይ ክትለኽፋ ግን ኣይፍቀድን እዩ። ኮምኡ ምስ ትገብር ኣብዘይሽግርካ ክትኣቱ ትኽእል ኢኻ።
ኣዋልድን ኣንስትን ምትንኻፍ ኩልኩል እዩ።
ጓል ክትላለ እንተደሊኻ ብስነስርዓት ክትሓታ ትኽእል ኢኻ።
ከምዚ ኢልካ ሕተታ፡ ጀላቶ ክጋብዘኪ ይፍቀድ ድዩ፧
ወይ ማሳይ ፒንግ ፖንግ ክትጻወቲ ትደልዪ ዶ፧
ኣገዳሲ ነገር፡ ምሕንባስ ኣቐዲምካ ክትመሃር ኣለካ ኣብ ማይ ከይትጥሕል።


text:
ትእዛዝ ሓለፍቲ ህግዲፍ፡ ብኣዘዝቲ ሰራዊት ተነጺጉ2020-06-20 14:54:32 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 8387 times
- font size decrease font size increase font size
ኣርባዕተ ናይ ኮለነል መዓርግ ዘለዎም ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብዘይድሌቶም ከም ዝተጣየሱን ካብኣቶም እቶም ክልተ ኣብ ዓሰብ ካብ ዘሎ ሰራዊት ምዃኖምን ምንጭታት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ሓቢሮም። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግዲፍ ኣብ ዓሰብ ዘሎ ሰራዊት በዘይካ ፖሊስ ኩሉ ኪሎ 37 ኣብ ዝተባህለ ቦታ ክእከብ ትእዛዝ ኣመሓላሊፎም። ኣብ ርእሲ እዚ ኣብ ዓሰብ ዝርከብ ኣብያተ-ጽሕፈት ክፍለ ሰራዊት ወተሃደራዊ መደበራትን ክዕጾ እውን ተኣዚዚ። እንተኾነ ኣዘዝቲ ናይቲ ሰራዊት ነቲ ብሓለፍቲ ህግዲፍ ዝተዋህበ ትእዛዝ ከም ዝነጸግዎ ተፈሊጡ’ሎ።
ብኻልእ ወገን ከኣ ቤት ጽሕፈት ኤሚግረሽን ኤርትራ፡ ናብ ኩሉ ኣካላቱ ኣብ ዘመሓላለፎ ዘዋሪ መልእኽቲ ኩሎም ብስም ሕክምና፡ ንግድን ካልእ ተመሳሳሊ ምኽንያታትን ናብ ሱዳን ዝመላለሱ ፈቓድ ከይወሃቦም ዝብል ተሪር ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። ብፍላይ ከኣ ኣብ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኣመሓደርቲ ዝተፈላለያ ትካላትን ጥቡቕ ምቁጽጻር ክግበር ኣብቲ ዘዋሪ መልእኽቲ ከም ዝሰፈረ እቲ ምንጪ ጠቒሱ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ናብ ኩለን ብሎኮታት ኤርትራ፡ ንካብን ናብን ምንቅስቓስ ህዝቢ ብዝምልከት መምርሒ ተመሓላሊፉ ። በቲ መምርሒ መሰረት ሓደ መራሕ መኪና ኣብቲ ዝብገሰሉ ቦታ ምስ ጸዓነ ኣብቲ መወዳእታ ጉዕዘኡ ክሳብ ዝበጽሕ፡ ኣብ መንጎ ክሳፍር ወይ ከውርድ ኣይክእልን እዩ። እተን ህዝቢ ዘጓዕዛ መካይን ብኣፍልጦ ሃገራዊ ድሕነት ዝቐርባ ኮይነን፡ ኩሉቲ መስርሕ ምጉዕዓዝን ኣብቲ መስርሕ ዝሳተፉ ኣካላትን ከኣ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ድሕነት ይኾኑ። ነዚ መምርሒ ዝጠሓሰ መራሒ መኪና ከኣ ኣብ ቅድሚ ሃገራዊ ድሕነት ተሓታቲ ክኸውን ከም ዝተወሰነ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።


text:
ናብ ቤተ ክርስቲያን ኬድካ ምጽላይ ግቡእ እዩ፣ ምኽንያቱ ቤተ ክርስቲያን ቤተ ጸሎት እያ። (ማቴ. 21፡13)፣ ነዚ ቅዱስ ሥርዓት እዚ እግዚአብሔር ኣብ ነቢያቱ ኃዲሩ ተዛሪቡና እዩ፤ አምላከ ነቢያት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብሥጋ ኣብ ዚተገልጸሉ ጊዜውን ብቓልን ብግብርን ነቲ ትምህርቲ ምሂሩና እዩ።
እግዚአብሔር ምሉእ በኵሉሄ (ኣብ ኵሉ ሥፍራ ምሉእ) እዩ፣ ስለዚ ድማ ዚኾነ ይኹን ሰብ ኣብ ዚኾነ ቦታ ኮይኑ እንተ ጸልዩ ይሰምዖ እዩ፣ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኮይንካ እትጽልዮ ጸሎት ግና ካብ ኵሉ ዚበለጸን ኣድማዕን እዩ፣ ምኽንያቱ፦
ሀ. በቶም። “አማን አማን እብለክሙ ዘአሰርክሙ በምድር ይከውን እሱረ በሰማያት፤ ወዘፈታሕክሙ በምድር ይከውን ፍቱሐ በሰማያት፦ ኣብ ምድሪ ዚኣሰርክምዎ ዅሉ ኣብ ሰማያት እሱር ኪኸውን እዩ፤ ኣብ ምድሪ ዝፈታሕክምዎ ዅሉ ድማ ኣብ ሰማያት ፍቱሕ ከምዝኸውን ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ። ሓደውን፦ ካብ ምድራውያን ነገሥታት፡ ካብ ሌዋውያን ካህናት እትፍለዩሉ ናይ ምእሳርን ምፍታሕን ሥልጣን ተዋሂቡኩም ኣሎ፣” ኢሉ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኪዳን ዚኣተወሎም፡ ጓሶት ነፍሳትና ዚኾኑ፡ ስለ ድኅነት ነፍስና ዚጽልዩ፡ ዘማልዱልናን ዚባርኹናን ካህናት ስለዝምራሕ።
ለ. ቤተ ክርስቲያን፡ መሥዋዕተ ኣቤል፡ ኖኅ፡ ኣብርሃም፡ ያዕቆብን ካልኦት አበውን ዚተቐበለ ኣምላኽ፡ ነቲ ኅብስት ኣኽቢሩ ናብ አማናዊ ሥጋኡ፡ ነቲ ወይኒ ድማ ኣኽቢሩ ናብ አማናዊ ደሙ ቀይሩ፡ ንምእመናን ንኅድገት ኃጢኣት፡ ንዘለዓለማዊ ሕይወት ኪኸውን ዚወሃበሉ፡ ታቦተ ኪዳን ዘለዎ ቅዱስ ቦታ እዩ። ብሓቂ ኣብ’ዚ ቅዱስ ሥፍራ እዚ ተረኺብካ፡ ኃጢኣትካ ይቕረ ክብለልካ ምልማን ዓቢይ ዕድል እዩ።
ሐ. ብኅብረት ስለዚጽለ፣ ጥበበኛ ሰሎሞን “ካብ ሓደስ ክልተ ምዃን ይሓይሽ” (መክ. 5፡10) ከም ዝበለ። በይንኻ ኮይንካ ካብ ምጽላይ ብኃባር ኮይንካ ምጽላይ ይሓይሽ፣ ምኽንያቱ ሓደ ክደክም ከሎ፡ እቲ ካልእ “ጸሎት ጻድቕ ብግብራ ብዙኅ ተሥልጥ” ኢያ እሞ፡ ብእምነት ጸልዩ በረኸት፡ ረድኤት ከምጽእ ይኽእል። ኣቦታትና ሐዋርያት መንፈስ ቅዱስ ክሳዕ ዚወርዶም ብሓደ ኮይኖም ይጽልዩ ነበሩ። (ግብ. 1፡14)፣ ስለዚ ኣብ ቤትና ኮነ ኣብ ካልእ ቦታታት በይንና ኣብ ልዕሊ ምጽላይና፡ ካባና ዚሓሸ ቅድስናን ትሕትናን ዘለዎም አበው ካህናትን ምእመናንን ክርከቡሉ ኣብ ዝኽእእሉ ቤተ ክርስቲያን፡ ካህናትን ምእመናንን ኣብ ዝኽእሉ ቤተ ክርስቲያን ተረኺብና ጸሎትና ከነብጽሕ ይግብኣና።
መ. ቤተ ክርስቲያን፡ “ኣብ’ዛ ቦታ እዚኣ ንዚጽለ ጸሎት፡ ኣዕይንተይ ኪኽፈታ ኣእዛነይውን ጽን ኪብላ እየን” (2 ዜና. 7፡15)፤ ተባሂሉ ዘለዓለማዊ ቃል ኪዳን ዚተኣትወላ ስለዝኾነት። ኣብኣ ኬድና ተኻፈልቲ እዚ ቃል ኪዳን እዚ ክንከውን ይግብኣና።
* ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣቲና እንታይ ዓይነት ጸሎት ንጽሊ።
ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣቲና ድኅሪ ምስጋድና፡ ንእግዚአብሔር ካብ ኵሉ ሕማቕ ነገራት ዓቂቡ ስለ ዘጽንሓና፡ ኃጢኣትና ከይጸብጸበ፡ ናብ ቤቱ ክንኣቱ ስለዘፍቀደልናን ስሙ ስለ ዘፍለጠናና ብሓፈሻ ስለ’ቲ ዘይንገር ውዕለቱ ናይ ምስጋና ሕልናዊ ጸሎት ነብጽሓሉ፣ ብድኅሪ’ዚ ናይ ኣቦታት ጸሎት ማለት ጸሎት ዘወትር፡ ናይ ዕለት ውዳሴ ማርያም፡ ናይ ዕለት ዳዊትን ካልኦት ጸሎታትን ከከም ዓቕምና፡ ደረጃ መንፈሳዊ ሕይወትናን መንፈሳዊ ግዴታናን ክንጽሊ ንኽእል። እዚ ጸሎት እዚ ናይ ውልቅኻ ጸሎት ስለዝኾነ፡ ቅድሚ ናይ ኃባር ጸሎታት (ጸሎተ ማኅበር) ኪፍጸም ኣለዎ።
ብዘይካ’ዚ ናይ ኃባር ጸሎታት ኣሎ፣ እዚኣቶም ድማ ከም ሰዓታት፡ ማኅሌት፡ ኪዳን፡ ስብሐተ ፍቁርን ቅዳሴን ዝኣመሰሉ ጸሎታት እዮም። ንሎሚ እንርእዮ ግና ሥርዐተ ቅዳሴ እዩ ኪኸውን።
* ሥርዐተ ቅዳሴ
ሥርዐተ ቅዳሴ ማለት ናይ ምስጋና መርሐ ግብር (ናይ ምስጋና ሥርዓት) ማለት እዩ። ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ኪግበር ዚግብኦ ሥርዓት ንርአ፦
1. ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ክንጥንቀቐሎም ዝግብኣና ነገራት
ሀ. ጸሎተ ቅዳሴ ምስ ተጀመረ። ዲያቆን። “እትው በሰላም፦ ብሰላም ነናብ ቤትኩም እተው” ኢሉ ከየፋነወካ። ካብ ደገ ንውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ኮነ ካብ ውሽጢ ናብ ደገ ምኻድ ኣይግባእን እዩ፣ (ፍት. መን. ዐን. 23 በስ. 103)፣ ስለዚ ድማ እዩ ኣብ መጀመርታ ቅዳሴ።
“እመቦ ብእሲ እምእመናን ዘቦአ ቤተ ክርስቲያን በጊዜ ቅዳሴ ወኢሰምዐ መጻሕፍተ ቅዱሳተ፡ ወኢተዐገሠ እስከ ይፌጽሙ ጸሎተ ቅዳሴ፡ ወኢተመጠወ እም ቍርባን ይሰደድ እም ቤተ ክርስቲያን እስመ አማሰነ ሕገ እግዚአብሔር ወአስተሐቀረ ቁመተ ቅድመ ንጉሥ ሰማያዊ ንጉሠ ሥጋ ወመንፈስ ከመ ዝ መሀሩነ ሐዋርያት በአብጥሊሶሙ፦ ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ካብ ምእመናን ናብ ቤተ ክርስቲያን ዚኣተወ እንተሎ። ቅዱሳት መጻሕፍቲ እንተዘይሰምዐ። ጸሎት ቅዳሴ ክሳዕ ዚፍጸም ከኣ እንተዘይተዓገሠ። ካብ ቍርባንውን እንተዘይተቐበለ። ሕጊ እግዚአብሔር ኣፍሪሱ እዩ እሞ። ኣብ ቅድሚ እቲ ንጉሥ ሥጋን መንፈስን ዚኾነ ሰማያዊ ንጉሥ ምቛሙ ኣቃሊሉ እዩ፡ ሐዋርያት ከኣ ብሲኖዶሶም ከም’ዚ ኢሎም ስለ ዚመሃሩና። ‘ካብ ቤተ ክርስቲያን ይፈለ’ ዚብል መጠንቀቕታን ትምህርትን ዚመኃላለፈልና።
ለ. ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ምራቕ ጺቕ ምባል ኣይፍቀድን እዩ። (ፍት. መን. ዐን. 23፡ 476)፣ ብተወሳኺውን ዘስዕልን ዓኽታ ዘለዎን ንኻልኦት ኣቐደስቲ ዘሰናኽል ሕማም ዘለዎ ሰብ፡ ብዝተኻእለ መጠን በይኑ ብሕት ኢሉ ዘቐድሰሉ ቦታ ኪመርጽ ኣለዎ እምበር። ናብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ክኣቱ ኢሉ ኪከራኸር ኣይግባእን። “ካብ’ዞም ብኣይ ዝኣምኑ ናእሽቱ ንሓደ ዘስሕት ግና። መጥሓን ኣድጊ ኣብ ክሳዱ ተኣሲሩ ኣብ ዓሚቝ ባሕሪ ኺጥሕል ምሓሾ” (ማቴ. 18፦6) ስለ ዚተባህለ።
ሐ. ጸሎተ ቅዳሴ ምስ ተጀመረ፡ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ኮይንካ፡ መጽሓፍ ዘርጊሕካ ወይ ብቓልካ ናይ ውልቅኻ ጸሎት ምብጻሕ ክልኩል እዩ። ከምኡ ምግባር ካብ’ቲ ብኅብረት ዝጽለ ጸሎት፡ ካብ’ቲ ዚሥዋዕ መሥዋዕት ናተይ ጸሎት ይበልጽ ኢልካ ምሕሳብ እዩ። ከም’ዚ ዚበለ ሰብ ኣብ ጊዜ ፀሓይ ሽምዓ ኣብሪሁ ዚኸይድ ሰብ ይመስል። እንተኾነ ግና ካብ ኣቦታት ዚተወርሰ ናይ ጸሎት ልምዲ፡ ኣቐዲሙ ተጀሚሩ ዘይተወድአ ጸሎት እንተሎ፡ ድርገት ምስ ወረደ፡ ቈረብቲ እናቘረቡ ከለዉ፡ ድምፂ ከየስማዕካ ብህድኣት ክትጽሊ ትኽእል ኢኻ፣ እዚ ግና ሥርዋፅ እዩ፣ ሥርዋፅ ማለት ድማ ንዝቐነነ መቕንዒ፡ ንዚጐደለ መመልኢ ዚኸውን ሓሳባት (ርእይቶ) መምህራን እዩ። ሥርዓተ ቅዳሴ ቅድሚ ምጅማሩ ናይ ውልቂ ጸሎትካ ምፍጻምን ምጽፋፍን ግና ዝመስልዎ የልቦን።
መ. ዋዛ ፈዛዛ ኣይግባእን። ክፉኣት ሰባት ካብ’ቲ ክፉእ መዝገብ ልቦም ክፉእ ነገር ኣውፂኦም ይዛረቡ። (ማቴ. 12፦35)፣ ነዚ ክፉእ ጠባይ እዚ ንምእራም ከም ልበ አምላክ ዳዊት፡ “ግበር ዐቃቤ ለአፉየ፦ ጐይታየ ንኣፈይ ቀፈር ግበረሉ፤ ደገ ኸናፍረይ ሓሉ” (መዝ. 141፦3) ኢልካ ምልማን ካልእ ኣማራጺ ዘይርከቦ መፍትሒ እዩ። ብፍላይ ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ምውዛይ፡ ምዝራብ፡ ምስሓቕ ክልኩል እዩ። እቲ ዚሰሓቐ ካህን እንተኾይኑ፡ ንሓደ ሱባኤ (ሾብዓተ መዓልታት) ብቀኖና፡ ብጾም፡ ብጸሎት፡ ብስግደት ይቕጻዕ። ምእመን እንተኾይኑ ግና፡ ሽዑ ንሽዑ ካብ ቤተ ክርስቲያን ይወፅእ። በታ ዕለት እቲኣ ከ ቅዱስ ቍርባን ኣይቅበልን። (ፍት. መን. ዐን. 23 ። ድስቅ.23) ኣብ ጊዜ ቅዳሴ፡ ኣብ እግረ መስቀሉ ከምዝቘምና ዘንጊዕና ዘይረብሕ ዘረባ እንተተዛረብና፡ ነቲ ብዕለተ ዓርቢ ንዚረኸቦ ዓቢይ ዕድል ከየስተውዓለ ክላገጽ ዚወዓለ ፈያታዊ ዘጸጋምን (ኣብ ጸጋማይ ወገን ጐይታና ዚተሰቕለ ሽፍታን) ነቶም ኣራእሶም እናነቕነቑ ዚጻረፉ ዚነበሩ ኣይሁድን ንመስል። (ማቴ. 26፦39-49)፣ “ኣነ ግና፡ ብዘረባኻ ኢኻ እትጸድቕ፡ ብዘረባኻውን ኢኻ እትዅነን እሞ፡ ሰባት ዚዛረብዎ ዘበለ ዘይጠቅም ኵሉ ቓል ብመዓልቲ ፍርዲ ጸብጻብ ኪህቡሉ እዮም፤ እብለኩም ኣሎኹ” (ማቴ. 12፡37)
ሠ. ኣብ ጊዜ ጸሎተ ቅዳሴ ዚበሰለ እኽሊ፡ ማይ ወይ ከኣ ዚኾነ ዓይነት መግቢ ኂዝካ ናብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ምእታው ክልኩል እዩ።
ረ. ቂምን በቐልን ኂዝካ ምቕዳስ ኢክርስቲያናዊ ተግባር እዩ። ቂም ማለት ናይ ዚበደለካ በደል ኣብ ውሽጥኻ ምኃዝ ማለት እዩ። በቐል ማለት ድማ ሕነ ናይ ምፍዳይ ስምዒት እዩ። ብሓፈሻ ኣብ ኵሉ ሕይወትና ብፍላይ ድማ ኣብ ጊዜ ቅዳሴ፡ ዚተቐየመ ወይ ዘቐየመ ሰብ። “ይቕረ በሉለይ፤ መሓሩኒ” ክብል ይግብኦ።
ምሕረትን ይቕረ ምባልን ከይፈለጥና ምሕረትን ይቕሬታን እግዚአብሔር ምልማንና። “እንካ ዘይፈልጥስ፡ ሃባ መን ኣልመዶ።” ከይኮነና። ስለዚ ድማ እዩ። “እቲ ካህን ኣብ መጀመርታ ቅዳሴ ነቶም ምስኡ ዘለዉ ኣገልገልቲ እናዞረ፡ ‘ይቕረ በሉለይ፤ መሓሩኒ ይበል፥ ብድኅሪኡ ናብ ሕዝቢ ተመሊሱ ድማ ይበል’ ኢሉ ሥርዐተ ቅዳሴ ዚኣዘዞ፡ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ‘እምበኣርከ መባእካ ናብ መሠውዒ እንተ ኣምጻእካ፡ ኃውኻ ኃዚኑልካ ምህላው ኸኣ ኣብኡ እንተ ሓሰብካ፡ ነቲ መባእካ ኣብኡ ኣብ ቅድሚ መሠውዒ ኅደጎ፡ ኪድ፡ ቅድም ምስ’ቲ ኃውኻ ተዓረቕ፥ ድኃር ድማ ተመሊስካ መባእካ ኣቕርብ” ኢሉ ምሂሩና እዩ። (ማቴ. 5፦23-24)
ሰ. ሥርዓተ ቅዳሴ ቅድሚ ምጅማሩ፡ ተንቀሳቓሲ ቴሌፎን ምዕፃው ዘይምርሳዕ። ምኽንያቱ፡ “ንኽልተ ጐይቶት ኪግዛእ ዚኽእል ኣገልጋሊ የልቦን”
ሸ. ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ወይ ኪዳን እንተኸፍአ ድማ ቅዱስ ወንጌል ኣብ ዚንበበሉ ሰዓት ብፍላይ ግና ኪሳለሙን ናብ መቕደስ ክኣት’ን ከለዉ ካህናትውን ካባኦምን መጠምጠምያኦምን ከውርዱ ኣለዎም። እዚ ቅዱስ ሥርዓት እዚ መበገሢኡ ካብ’ቲ፡ ኣብ (ራእ. 4፦11) ተገሊጹ ዘሎ ሰማያዊ ሥርዓት ዚተወስደ እዩ። እቶም ዕሥራን ኣርባዕተን ካህናተ ሰማይ ኣኽሊላቶም ኣንቢሮም ኣብ ቅድሚ ዙፋን እግዚአብሔር ከገልግሉ ከለዉ። ደቂ ተባዕትዮ ርእሶም ተሸፊኖም ኪጽልዩ ክልኩል እዩ። ብኣንጻሩ ግና ኣዴታትናን ኣኃትናን ተሸፊነን ኪጽልያ ተኣዚዙ እዩ። (1 ቆሮ. 11፦7-15)
ቀ. ኣብ ጸሎተ ቅዳሴ ኃላፍ ዘላፍ ድምፅታት ከይፍጠር ንሓድሕድካ እና ተሰማማዕካ ምዝያምን ምድጋምን ይግባእ።
በ. ኣብ ሥርዐተ ቅዳሴ፡ “ንፉዕ ኣቐዳሲ እዩ፡ ፈላጥ እዩ፡ ጽቡቕ ገይሩ እዩ ተሠጥዎ ዚቕበል” ክንብሃል ብልብና ዚመጽኣና ፈተና ከነርኅቖ ምእንቲ፡ ካብ መጠኑ ዚኃለፈ ድምፅን ምዝንጋዕ ዘምጽእ ምምጣጥ ዜማን ከነወግድ ይግብኣና። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ “ከም ኣሕዛብ ከንቱ ዘረባ ኣይተብዝኁ” ከምዝበለ ናይ ኣኅዋትናን ኣኃትናን ኣቐደስቲ ኵነታት ብምርኣይ። “ካባይ ይበልጹ እዮም” ኢልካ ምሕሳብ ግቡእ እዩ። እዚ ድማ ካብ’ቲ ሰማያዊ ዓስቢ ዘኽልእ ውዳሴ ከንቱ የድኅነካ። ስለዚ ኣብ ቅዳሴ ዚቕድሱ ካህናት፡ ዲያቆናት፡ ምእመናንን ምእመናትን ነገረ መስቀል ክርስቶስ ብምስትንታን፡ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ምቛሞም ብዘይምዝንጋዕ ይቐድሱ፡ የመስግኑ እምበር ዜማ ካብ ልክዑ ኣኅሊፎም ኣየዚሙ። (ፍት. መን. ዐን. 23 ። በስ. 110)
2. ኣብ ሥርዐተ ቅዳሴ ካባና ካብ ዝድለዩ መንፈሳዊ ተሣትፎታት ብኸፊል
ኣብ ጊዜ ቅዳሴ ኵሉ ሰብ በብማዕርጉ። ብፍጹም ትሕትናን ፍርሃትን፡ ህድኣትን ንቕሓትን፡ ብንጽሕና ልቡና ምሕረት እግዚአብሔር እናዘከረ፡ ኣእጋሩ ከየስፈለን ከይሓላለኸን ሰጥ ኢሉ ክቐውም ኣለዎ። ምኽንያቱ ብኽልተ ኣእጋርካ ሰጥ ኢልካ ምቛም ጸሎተ ቅዳሴ ከምቲ ዚግባእ ጌርካ ክትከታተል ይኅግዘካ እዩ። (ፍት. መን. ዐን. 25፦529)፣ እዚ ማለት ከኣ ከም አባ ሕርያቆስ። “ወእቀውም ዮም በትሕትና ወበፍቅር ቅድመ ዝንቱ ምሥጢር፦ ሎሚ ኣብ ቅድሚ እዚ ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ብትሕትናን ብፍቕርን እቐውም ኣሎኹ” (ቅዳሴ ማርያም) ብምባል። ኵሉ ዓቕሚ ዘለዎ ሰብ ቆይሙ ከቐድስ ኣለዎ ማለት እዩ። ስለዚ “ንእግዚአብሔር ምፍራህ መጀመርታ ጥበብ እዩ” እሞ፡ ኵሉ ሰብ ንእግዚአብሔር ብምፍራህ ኃጢኣትን ትዕቢትን ገዲፉ ትእዛዛቱ ብትሕትና ክፍጽም ይግብኦ። (ዘፍጥ. 12፦12)
እምበኣርከስ “ንዚጸልኡና ክንጸልእ፤ ንዘዋረዱና ከነዋርድ” ከይበልና። ከም ቅዱስ አባ ሕርያቆስ መሠረትን ጠፈርን መንፈሳዊ ቤት ንዚኾና፦ ፍቅረ እግዚአብሔርን ፍቅረ ቢጽን። ፍጹም ትሕትናን ፍርሃተ እግዚአብሔርን ክንውንነን ይግብኣና። ሊቀ ሐዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስውን ነዚ እዩ። “ንስኻትኩምውን ከም ሕያዋን ኣእማን ኴንኩም። ነቲ ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ እግዚአብሔር ቅቡል ዚኾነ መንፈሳዊ መሥዋዕቲ ከተቕርቡ ንቅዱስ ክህነት ዚኸውን መንፈሳዊ ቤት ተሓነፁ” (1 ጴጥ. 2፦5) ኢሉ ዚመዓደና።
ልዑለ ባህርይ እግዚአብሔር ኣምላኽና ሥርዓቱ ሓሊና ከነሥምሮ ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና።
ይትባረክ እግዚአብሔር አምላከ አበዊነ።


text:
Radio Erena: 08 April 2021
ሰራዊት ኤርትራ፣ ንሰራዊት መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምድጋፍ፣ ኣብ ክልል ኦሮምያ ተዋፊሩ ኣሎ ክብል ግንባር ሓርነት ኦሮሞ መግለጺ ኣውጺኡ።
እቲ ዕጡቕ ሓይሊ፣ ብ5 ሚያዝያ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ከባቢታት ቦሮና፣ ጉጂ፣ ምዕራብ ወለጋ፣ ምብራቕ ወለጋ፣ ቀለም ወለጋን ሆሮ ጉዱሩን ኣብ ዝተባህለ ከባቢታት ከምዝኣተወ ኣመልኪቱ።
ካብ 30 መጋቢት ኣትሒዙ፣ ሰራዊት መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ቀለመ ወለጋ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ፣ መጥቃዕቲ ብምክያድ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሞትን ካልእ ጉድኣትን ከምዘብጽሑ’ውን ኦነግ ወቒሱ።
ሰራዊት ኤርትራ፣ ከምቲ ኣብ ትግራይ ዝፈጸሞ ዕንወትን ካልእ ገበናትን፣ ኣብ ክልል ኦሮሞ ክደግሞ ኣይንፈቅድን ዝበለ ኦነግ፣ ውሕስነት ህዝቢ እቲ ክልል ምሕላው ዘድሊ ስጉምታት ክወስድ ምዃኑ ኣጠንቂቑ።
ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ፣ ናብቲ ድሮ ተኣፋፊ ኮይኑ ዘሎ ክልል ኦሮምያ ተዋፊሩ ኣሎ ንዝበሎ ሰራዊት ኤርትራ ኣቓልቦ ክገብረሉ ድማ ተላብዩ።
ኦነግ፣ ኣብ ሓያሎ ዞባታት ክልል ኦሮምያ የስፋሕፍሕ ከምዘሎ’ዩ ዝንገረሉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ፣ ናይቲ ኣብቲ ክልል ብተደጋጋሚ ዝካየድ ዘሎ ንተወላዶ ኣምሓራ ዒላማ ዝገበረ መጥቃዕታት ተሓታቲ እቲ ብኦነግ-ሸነ ዝፍለጥ ሓይሊ ምዃኑ’ዩ ዝወቅስ።
ኦነግ ድማ ብኣንጻሩ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮነ ባዕሉ ዝፍጽሞ ዘሎ ገበናት ምዃኑ ይጠቅስ።
===================


text:
“ቤት ምኽሪ እቲ ቤት ፍርዲ ደቡብ ኣፍሪቃ ፕረዝደንት ዑመር ኣል በሽር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዘይምእታዋ ንትእዛዝን ጠለብን እቲ ቤት ፍርዲ ምጥሓስ’ዩ” ክብሉ ዳኛ ኩኖ ትራስፋሰር ገሊጾም።
ቤት ፍርዲ ነዚ ጉዳይ ናብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣየመሓላለፎን።
ቤት ፍርድታት እታ ሃገር መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ንፕረዝደንት ዑመር ኣል በሽር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዘይምእታው ምንቃፎም ዝዝከር ኮይኑ ነቲ ጉዳይ ናብ ሕቡራት ሃገራት ምትሕልላፋ ብዙሕ ውጽኢት ከምዘይህልዎ’ውን ይገልጽ።
ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ግን እቲ ውሳኔ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ፕረዝደንት ዑመር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ካብ ምእታው ዝከላከሎም አካል ዘይምህላዉን ካልኦት ሃገራት’ውን ነቲ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብነት ካብ ምክታል ዝከላኸል’ዩ ይብል።
ኣብቲ ትካል ዳይሬክተር ክፍሊ ምርምር ኣፍሪቃ ናጽነት በላይ “ሰበ ስልጣን ደቡብ ኣፍሪቃ ንውሳኔ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ዘይምትግባሮም ግዳያት ፍትሒ ናይ ምርካብ ዕድሎም ምምንዛዕ’ዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ኣገዳሲ ጉዳይ እዚ ዘሕፍር ኣጋጣሚ ዳግማይ ከይድገም’ዩ” ይብሉ።
ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ፕረዝደንት ኣል በሽር ብክስታት ምጥፋእ ዘርኢ፡ ብገበን ኩናትን ገበን አንጻር ሰብኣዊነት ብምኽሳስ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ክኣትው ኣዚዙ’ሎ ንሶም ግን ነቲ ክስታት ይነጽጉ።


text:
Radio Erena: 26 April 2021
ኣብ ኤርትራ፣ ከም ስርቂ፣ ባእሲን ካልእን ዝኣመሰለ ፍኵስ ዝበለ ሲቪላዊ ገበናት ፈጺሞም ኣብ ማእሰርቲ ዝጸንሑ ናይ ገበን እሱራት፣ ናብ ወትሃደራዊ ታዕሊም ይወርዱ ከምዘለዉ ተሓቢሩ።
እዞም ካብ ዝተፈላለየ ኣብያተ ማእሰርቲ፣ ናብ ከባቢ ዊዓ ከምዝወረዱ ዝተሓበረ ኣማኢት እሱራት፣ ካብ ሽዱሽተ ወርሒ ክሳብ 5 ዓመታት ዝተፈርዱ ከምዝርከብዎም እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
እዞም ካብ መፋርቕ ወርሒ መጋቢት ኣትሒዞም ናብ ወትሃደራዊ ታዕሊም ወሪዶም ዘለዉ እሱራት፣ ደቀንስትዮ’ውን ከምዝርከብኦም ተፈሊጡ ኣሎ።
ገሊኦም ካብዞም ናብ ታዕሊም ወሪዶም ዘለዉ እሱራት፣ ኣቐዲሞም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝነበሩ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ።
እዞም ካብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ኤርትራ ተገፊፎም ኣብ ዊዓ ኣብ ታዕሊም ምስ ዝርከቡ ብሓባር ተጸንቢሮም፣ ዘለዉ እሱራት፣ ወትሃደራዊ ሰልፊ ዝወሓዶ፣ ኣብ ስርሒት ዘድሃበ ታዕሊም ይወሃቦም ከምዘሎ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ብተወሳኺ ይጠቅስ።
================


text:
Category: ሃገራዊ ዜና
ኣማኢት ወትሃደራት ኤርትራ፣ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ግዒዞም
Radio Erena: 22 October 2021 ኣማኢት ወትሃደራት ኤርትራ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝገዓዙ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ሓቢሮም። ካብ ሓሙስ 16 መስከረም ክሳብ ሰሉስ 20 [...]
ሽወደን፣ ቤተክርስትያን ፊላደልፍያ፣ ኣዳራሻ ንሰሚናር ህግደፍ ምክራያ ከምዘጣዓሳ ገሊጻ
Radio Erena: 22 October 2021 ኣብ ሽወደን ከተማ ስቶኮልም እትርከብ ናይ ኣመንቲ ጴንጠቖስጣል ቤተክርስትያን ፊላደልፍያ፣ ኣዳራሻ፣ ሰበ ስልጣን ህግደፍን ሰዓብቶምን ንዘካየድዎ ሰሚናር ምክራያ ከምዘጠዓሳ ከምዝገለጸ [...]
ሆላንድ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ንዝኽሰስ ኤርትራዊ፣ ኣብ መዝገብ ብዝልዓለ ገበን ዝህደኑ ኣስፊራቶ
Radio Erena: 21 October 2021 ኣኽባር ሕጊ ሆላንድ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ግኑን ስም ንዘለዎ፣ ኪዳነ ዘካርያስ ሃብተማርያም ዝተባህለ ኤርትራዊ፣ ኣብ መዝገብ ብዝልዓለ ገበን ዝህደኑ ሰባት ኣስፊርዎ። [...]
ኤርትራ መበቆል ዘለዋ ነርስ ኣብ ብሪጣንያ፣ ህይወት ንምድሓን ብዝገበረቶ ቃልሲ ዝልዓለ ክብሪ ሞያ ጥዕና ተሸሊማ
Radio Erena: 21 October 2021 ኤርትራ ዝመበቆላ፣ ምብራቕ ገብረህይወት፣ ኣብ ብሪጣንያ ብእትሰርሓሉ ሞያ ነርስ፣ ህይወት ንምድሓን ብዝገበረቶ ሓያል ጻዕሪ፣ ዝልዓለ ክብሪ ሞያ ጥዕና፣ ካብ ኢድ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ቦ [...]
ኦሎምፒካዊ ኣትሌት ህዝቅኤል ተወልደ፣ ክብረወሰን ማራቶን ኤርትራ ሰይሩ
Radio Erena: 19 October 2021 ህዝቅኤል ተወልደ፣ ብኤርትራውያን ኣትለታት ተታሒዙ ንዝጸንሐ ክብረወሰን ማራቶን ሰይሩ። እቲ ኦሎምፒካዊ ኣትሌት፣ ንክብረወሰን ማራቶን ኤርትራ ክሰርብ ዝኸኣለ፣ ብሰንበት 17 ጥቅ [...]
ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከተማ መቐለ ደብዳብ ከምዘካየዳ ተገሊጹ
Radio Erena: 18 October 2021 ነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ከተማ መቐለ ተደጋጋሚ ደብዳብ ከምዘካየዳ ዝተፋለለያ ማዕከናት ዜና ገሊጸን። ብሚሊሻታት ዝተፈላለያ ክልላት ተደጊፉ ምስ ሓይልታት ትግራይ ኣብ ኵናት [...]
ድምጺ ውጹዓት ኤርትራውያን ንምዃን ዝካየድ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፍታት ይቕጽል
Radio Erena: 17 October 2021 ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ነቶም ኣብ ሊብያ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡ ዜጋታቶም ድምጺ ንምዃን ዘካይዱዎ ዘለዉ ሰላማዊ ሰልፍታት ይቕጽል ኣሎ። እዞም ኣብ ሃገራ [...]
ኤርትራ ኣባል ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮይና ክትቅጽል ዳግማይ ተመሪጻ
Radio Erena: 17 October 2021 ኤርትራ ኣባል ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮይና ክትቅጽል ዳግማይ ተመሪጻ። ኣብ ጀኔቫ ዝመደበሩ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ብዕለት 14 ጥቅምቲ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ኤርትራ እ [...]
Ethiopia: No Peace at Hand
Radio Erena: 15 October 2021 The rapidly deteriorating humanitarian crisis in Northern Ethiopia and the repeated international calls for urgent [...]
ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ኣስታት 25 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ረዳኢ ዝሰኣኑ ግዳያት ጥሜትን ካልእ ሕሰምን ኮይኖም ምህላዎም ተገሊጹ
Radio Erena: 15 October 2021 ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ኣስታት 25 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ረዳኢ ዝሰኣኑ ግዳያት ጥሜትን ካልእ ሕሰምን ኮይኖም ምህላዎም፣ ካብቲ መዓስከራት ሃዲሞም ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝኣተዉ ወገ [...]


text:
ቲኽ ቲኽ ተባራበር ህዝበይ
ዝኸበርኩም/ክን ክቡራት ኤርትራውያን ዘጋታተይ መጀመርያ ቅድሚ ናብ ዋና ሕመረት ሓሳበይን ቁጣዔይን ምግላጽ ሰላምን ራህዋን ቅሳነትን ፍትሕን የውርደልና እናበልኩ ሉዕል ሃገራዊ ሰላምታ ይብጻህኩም።
ኩቡራት ዜጋታተይ ብደይ ጾታ ፍልልይ ንሕና ከም ኢርትራውያን መጠን ካብ ዓለምና ፍሉይ ቑንጭልን ኣቢሉ ዝፈልየና መለለይ ሕላገትና ኣብ ህዝብናን ሃገርናን ዘለና ኣኽብሮትን ሓልዮትን ዝያዳዩ ዝያድነት ዘለና ምዃና ድማ ንሃገርናን ህዝብናን ንሙሉእ ናጽነት ካልእ መተካኣታ የቡሉን ዝብል ደምና ዘፍሰስናሉን ብኣሻሓት መስዋእትን ስንክልናን እዚ ዘይባሃል ሃላኽ ጉልበትን ርሃጽን ዝተኸፍሎ ቓልሲ ከም መርትዖ ፍረ ውጽኢቱ ነቲ ብዓቐኑ ዘይ ተኣደነ ብዕጥቂ ኣጽዋሩ መዋዳድርቲ ዘይቡሉ ትምክሕተኛ ስርዓት ደርጊ ደምሲሱ ናጻ ሃገሩ ዘራጋገጸ ጂግና ህዝብና እዚ ሎሚ ግፍዒ ኣብ ርእሲ ህዝብና ዝፍጸም ዘሎ ብስርዓት ኣድሓርሃሪ ህ.ግ.ደ.ፍ በኮንቱ መስዋእትነትን በኮንቱ ስንክልናን ኴና ተሪፍና ማለት ድዩ ዓሕ ዓሕ ድርብ መልቀስ ንሕሰብ ኩልና
ካብኡ ሓሊፉ ድማ ወያነ ነቲ ንውዕል ኣልጀርስ ዝተሳማማዓሉ ጥሒሱ ነቲ ወሳንን ቀያድን ብይን ኮምሽን ዶብ ጥሒሱ ኣብዚ ግዜዚ ሰራዊቱ ኣብ ዶብ ኤርትራ ዘይ ኮነስ ኣብ ውሽጢ መርየት ኤርትራ ኣትዩ ልምምድ ወታሃደራዊ ወፍሩ ብምክያዱ ንዕቀት ናይ ህግደፍ ዘይኮነስ ንዕቀት ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ኩለን ተቓወምቲ ውድባት ምስ ኢትዮጵያ ብግዳይ ዶብ ንዝምልከት ኩንዮ ዶብ ሓሊፍካ ዝግበር ወታሃደራዊ ምንቅስቓሳት ኣብ ርእሲ ኢትዮጵያ ኑጹር ኤርትራዊ ውሳኔ ምስ ዘይ የሕልፋ ኩሉ ግዜ ብህዝቢ ተቀባልነት ኣይ ክረኽባን እየን።
ነዚ ደመኛ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ርእሲ ተቓውሞ ደምበ ዘቅርቦ ዘሎ ካብ ህዝቢ ንምንጻል ዝዓይነቱ ክስታት ይስመረካ ከይከውን ሕጂውን ነዚ ናብ ህዝቢ እነቕርቦ ኩቡር ዕዳጋታትና ንመርገጽ ኢትዮጵያ ብኣብያ ናይ ዶብ ኮምሽን ውዕል ካብ ዘይ ተቐየድኪ ኣብ ልዑልነት ሃገርና ደይ ምእማን ጥራሕ ምኳኑ ኢዩ ተረዶኦና ነዚ ውዕል ናይ ዶብ እንተዘይ ተቐቢልኪዮ ዋላውን ስርዓት ህግደፍ ይፍረስ ንሕናውን ውሳንየ ናይ ዶብ ብይን ኮምሽን ኢና ዶው ክንብል ስለዚ በዚ ካብ ዘይ ኣመንኪ ዊዒሉ ሓዲሩ ውን ንሕናን ንስኹምን ውግእ ኣይክተርፍን ኢዩ ኢልካ ዲብሎማስያዊ ዝምድና ብኣዋጅ ምሕካክ ንህዝብኻ ምሕባር ዝግበር መርገጽ እስዩ ናብ ህዝቢ ከም ዕዳጋ ዝወርድ።
ህዝቢ ኽኣ ኣየናይ ዕዳጋ የርብሖ እቲ ናይ ጸለመ ክሲ ኢሳያስ
ድዩ ክሽምት ዋላ እቲ ቁኑዕ ሃገራዊ መርገጽ ተቃውሞ ደንበ ብግዳይ ሃገሩን ዶቡን ተሓሊቑ ንመርገጽ ወያነ ኮኒኑ ኣብ ውሳንን ቀያድን ብይን ናይ ዶብ ኮምሽን ደው ኢሉ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ምስ ወያነ ዝበተኸ ህዝቢ ነቲ ዘርብሖ የልዕል።
ተጻኢ ጽላኢ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምስስቲ ሑሱር ዕዳጉኡ ተቓወምቲ ኩቡር ዕዳጎኦም ከዋዳድሩ ኣቲ ጉዳይ መን ከሰረ መን ረብሔ
ስለ ዝኾነ፣ ንኢሳያስ ዘውድቅ ዕዳጋ ምቕራብ መድረኻዊ እዋናዊ ኮይኑ እኖሆ ኣብ ቅድሜና ኩድጭ ኢሉ ይጽበየና ኣሎ።
ደመኛ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ስርዓት ኢሳያስ እንተ ኽሃድም እንተ ክቕተል እንተ ክግምጠል ኮታስ ብዝተፋላለየ መልክዕ ኣብ ስልጣኑ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይ የጽኑሖ ንባዕሉ ኢሳያስ እውን እንተኾነ ፈሊጡስ እተን መረርቲ ከይ ኣርክቦኦ ከለዋ ናይ ምህዳም ምርጩኡ ቐዳምነት ሰሪዑ ዝኣክል ደላር ኣሕሊፉን ኣኪቡን ከም ዘሎ ዓው ኢሉ ህዝቢ ዝዛረበሉ ዘሎዩ ዝፈርሔ እንተዘይ ኮይኑ።
ናቱ ንውሱን መድረኽ ገዲፍና ጉዳይ ደብ ናይ ውሉድ ዎሎዶ ምዓርፎ ሰላም ስለ ዝኾነ ናብዚ ስነ ሞጎት እዚ ስጋብ ምዓሉቡኡ ዝግቦሮ ዋላውን ኤርትራ ዘየካትዕ መርየታ ከሲራ ስለዘላ ግን ፍርድኻ ዝሃበካ ተቐበል ስለዝኾነ መርየትና ከሲርና ነቲ ፍርድና ተበየነልና ብይን
ንዑ ደው ክንብለሉን ክንካላኸለሉን ግን ሃገራዊ ግዴታና እዩ ውያነ ውን ኣብዚ ደው ከም ንብል ቡሩህ ክኾነሉ ኣለዋ ብኣዋጅ።
ዝምድናና ኣብዚ ዝተመርኮሰ ኩኾውን ኣለዎ ስለምንታይ ምስ ወያነ ዝምድና ይግበር ኣይኮንኩን ዝብል ዘለኩ ዝምድናና ብኣዋጅ ምስዚ ሕጂ
ኢትዮጵያ ትወስዶ ዘላ ምንቅስቓስ ዶብ ሓሊፍካ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ወታሃደራዊ ልምምድ ትገብር ዘላ ደረት ዝሓለፈት ሃገር ኣብ ርእሲኣ ውሳኔና እንታዩ???
ተባራበር ህዝበይ ስርዓት ኢሳያስ ሓላፍነት ዘይ ስሞዖ መንግስቲ ዝምስርቶ ክሲ ጸለመ ንሃገራውያን በታኒ፥ ዊስኪ ጀሊጡ ዘሕልፎ ናይ ኲናት ትእዛዛት ኣህላቒ፥ ብጉዑዙይ ብልሸዋ ምሕደራ ንህዝቢ ኣሰቃቒ፥ ጸጋታት ናይ ሃገር ንርብሑኡ ዘራፊ፥ ብመስዋእቲ ተረኽበት ሃገር ተስፉኣ ኮሊፉ፥ ነገር ወላዓይ ሓሓሊፉ፥ ነዚ ስርዓት እዚ ኢደኢደይ ኢልካ ሓቢርካ ንምጉሓፉ እንተዘይ ሓቢርካ ህዝበይ ክራኣየካ ኣለዎ መገዲ ጥፋትካ ንህላውዌኻ ተቓለስ።
መራሕቲ ውድባት ሓድነትኩም ኣውሒስኩም
ወይ ምርሑ ወይ ተመርሑ ሃድነትኩም ብዘይ ምህላው ህዝቢ ተሃስዩ
ሓድነት እንተትህሉ ህዝብና ድፍእ ምበለ ኣብ ጎንና ከመይሲ ብህግደፍ ምረት ምሕደሮኦም ሓምት ሓርማዝ ኮይኑዎም ከም ዘሎ ብኹሉ ክርንዓት ኣዩ ዝስማዕ ውላውን እቶም እሙናት ናይ ህግደፍ ዝነበሩ ሓድነት ብሓደ መሪሕነት ተጓዒዝካ ህዝባዊ መንግስቲ ኣውጅካ ብግዳይ ሃገር ዝምልከት ዝርርብ ህግደፍ ከምዘይ ምልከቶ እዕላንካን ኣዋጃትካን ንዓለም ምፍላት ዝኾነ ይኹን ዲብሎማስያዊ ርኽክብን ዝርርብን ንህግደፍ ክንምንጥሎ እንተዘይ በቒና ታራ ምምራሕ ንኻሎኦት ኣፈቱኑ
እዚ ምግባር ትኽስርዎ ነገር የሎን ስለዚ ምስ ሕልናኹም ካብ ክልተ ሓንቲ ምርጹ።
1. ወይ ሓድነትኩም ኣደልዲልኩም ብሓደ መሪሕነት ሙርሑና
2. ኣብ ሓድነታዊ ግዕዞ ምስ ዘይ ሰልጠኩም ንኸስልጡ ዝኽእሉ ቦታ ጉደፉ እብልቓ
ምምስራት ኪዳን ሓደ ስድሪ ንቅድሚት ድኣ እምበር ኣኻሊ ኣይኮነን ኣብ ኪዳን ብፕሮግራማተን ዝቃራረባ ውድባት ህዝቢ ይሓምየናሎ ኣብ ሓደ ውድብ ዘይ መጽኣሉ ምኽንያት እንታዩ ሕጂውን ኪዳን ንነብሱ ኣብ ሰለስተ ውድብ ከይ ተጠርነፈ ኩስጉም እዩ ማለት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኢሳያስ ብሰላም ስልጣን ክርከብ ኢልካ ኣጉል ምጻይ ማለት ኢዩ ።
ስለዚ ግዚናን ህዝብናን ኣይንህሰ ንዓወትና ዘሳልጥ መገዲ እንተ መረጽና ዝሓሸ ኢዩ እናበልኩ ምረተይን ምረት ህዝበይን እገልጽ።
ኩቡራት ነበብቲ ነዚ ዘናኣእስን ዘቃናጽብን ግን ምስ ሪኢቱኡን
ድልየቱን ኮለል ክብል ኣይመርጽን ምስ ሪኢቶይን ሪኢቶ ህዝበይን ግን ኮለል ክብል ሑቡን ኢየ።
ክብርን ዝኽርን ንስዉኣት
ውድቀት ንስርዓት ህግደፍ
ዓወት ንፍትሓዊ ተቓዉሞ
ምእንቲ ህዝብና ክጥዕሞ
ካብ ገብሪሂይወት (ኣቡ ዓሸራ)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2198


text:
ብዛዕባ’ዚ ኣርእስቲ’ዚ ብ2005 ኣብ መርበብ ሓበሬታታት ብስፍሕ ዝበለ ጺሒፈ ኔረ’የ እሞ፡ ሕጂ’ውን ኣድላዪ ኮይኑ ስለ ዝተራእየኒ ብሕጽር ዝበለ ክደግሞ ክፍትን’የ።
ስነ-ጥበብ ማለት እንታይ ማለይ’ዩ? ስነ-ጥበብ ክሃል ከሎ በራኣእያይ ክራር፡ ጊታር፡ ኪቦርድ ወይ ካልእ መሳርሒ (instrument) ስለ ዝተጻወትካን፡ መጉልሕ ድምጺ (microphone) ሒዝካ ኣብ መድረኽ ወጺእካ ናይ ዝደረፍካን ኣይኮነን።
ኣብ ቅድሚ ካሜራ ተገቲርካ ፊልም ይሰርሕ ኣለኹ ናይ ዝበልካን፡ ካልእ ፍሉይ ተውህቦ (talent) ኣለኒ ናይ ዝበልካን’ውን ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ስነ-ጥበብ ክበሃል ከሎ፡ ጎደሎ ዘይብሉ “ሙሉእ” (full package) ዝኾነ ተውህቦ’ዩ።
ቀንዲ መለለዪ ናይ ስነ ጥበባውያን እንታይ’ዩ? ሓቀኛታት ስነ-ጥበባውያን ኣብ ርእሲቲ ዘለዎም ፍሉይ ተውህቦ፡ እቲ ቀንዲ መለለይይኦም “ንፍትሕን ንሰብኣውነትን” (for justice and humanity) ደው ምባል’ዩ።
ኣብ ሓደ ሃገር ኣብ ልዕሊ ሓደ ህዝቢ ወጽዓ ክካየድ ከሎ፡ ስነ-ጥበባውያን እቶም መጀመርታ ተንሲኦም ዓገብ ዝብሉን፡ እቲ ነገር እንተቐጺሉ ድማ ምስ ህዝቦም ደው ዝብሉን፡ ንህዝቦም ኣንጻር ወጽዓ ደው ንኽብል ብጥበቦም ዘነቓቕሑን ዘለዓዕሉን በጃ ዝሓልፉን ንሶም’ዮም። ከም ኣብነት ኣብ ግዜ ቃልሲ ብስ-ነጥበባውያን ኤርትራውያን ዝነበረ ኣበርክቶ ክጥቀስ ይከኣል።
ብኻልእ ሸነኽ ኣብ ሃገሮም ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ካልኦት ሃገራት ንዘጋጥም ናይ ውግእ ኮነ ናይ ተፈጥሮ ሓደጋ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ንዘስዓቦ ሽግር፡ ንስነ-ጥበቦም ተጠቒሞም ዘበርክትዎ ሓገዛት ኣዝዩ ዓቢ’ዩ። እዚኣቶም ጥራይ ከኣ’ዮም ስነ-ጥበባውያን ተባሂሎም ክጽውዑ ዝግብኦም።
እቶም ንህዝቦም ከዲዖም ምስ ዓማጺ ስርዓት ዝወገኑ ኩሎም፡ ምስ በለጽን ድንቁርናን እምበር፡ ምስ ስነ-ጥበብን ፍልጠትን ዘተሓሕዝ ነገር ፈጺሙ የብሎምን። ነዚኦም ስነ ጥበባውያን ኢልካ ምጽዋዕ’ሞ፡ ነቲ ሞያን ተውህቦን ምንሻው ጥራሕ’ዩ። ብኣጻሩ እኳ ድኣ እዚኣቶም ኣብ ክንዲ ስነ-ጥበባውያን፡ “ሃዋርያት ስነ ድንቁርና” ተባሂሎም እንተ ዝስመዩ ምሓሸ።
እዚ ክብል ከለኹ ግን፡ ሓቀኛታት ስነ-ጥበባውያን ኤርትራውያን የለዉን ማለት ኣይኮነን። ምስ ህዝቦም ደው ዝበሉ ብዙሓት ኣለዉ። ካብኣቶም ብዙሓት ከም ኣብነት ምጠቐስኩ። ንኹሎም ምጥቃስ ኣድላዪ ስለ ዘይኮነ ግን፡ ሓደ ህቡብ ስነ-ጥበባዊ ካብኣቶም ክጠቅስ ፍቐዱለይ።
ዮውሃንስ ወዲ ትኳቦ ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ህቡባት ስነ-ጥበባውያን ኤርትራውያን’ዩ። እንተዝደሊ ኔሩ ምስ ስርዓት ህግደፍ ተመሳሲሉ ጎይታ ኮይኑ ዓድን-ወጻእን እንዳበለ ክነብር ምኽኣለ ኔሩ። ወዲ ህዝብን ሓቀኛ ስነ-ጥበባውን ስለ ዝኾነ ግን፡ ኣብ ክንዲ ሓሶት ሓቂ፡ ኣብ ክንዲ ረሳሕ ሽም ጽሩይ ሽም፡ ኣብ ክንዲ ሕማቕ ታሪኽ ጽቡቕ ታሪኽ ስለ ዝመረጸ፡ ዕድል ምስ ረኸበ ምስ ህዝቡ ወጊኑ። እምበኣር እዚ’ዩ እቲ ቅኑዕን ሓቀኛን ስነ-ጥበብ!!
ብወልድኣብ ፍስሓጽየን!


text:
Radio Erena: 12 February 2021
ፕረዚደንት ጂቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ኣብ ፈረንሳ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ብ10 ለካቲት ናብ ከተማ ፓሪስ ድሕሪ ምእታው፣ ምስ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮንን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ዘተ ምክያዱ ተሓቢሩ።
ዑደት ፕረዚደንት ጂቡቲ ናብ ፈረንሳ፣ ዝጸንሐ ወትህደራዊ ምትሕግጋዛት ንምሕዳስን ብዝያዳ ንምዕባይን ዘንቀደ ምዃኑ’ዩ ተመልኪቱ።
ብመሰረት እቲ ጂቡቲን ፈረንሳን ካብ ኣብ 1971 ከምኡ ድማ ኣብ 2011 ዝኸተምኦ ናይ ሞግዚትነትን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝን ስምምዓት፣ ፈረንሳ ኣብታ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ገምገም ቀይሕ ባሕሪን እትርከብ ስትራቴጃዊ ኣገዳስነት ዘለዋ ንእሽቶ ሃገር፣ ሰራዊታ ብቐዋምነት ኣስፊራ ትርከብ።
ፈረንሳ፣ ከም ሞሳ ናይዚ ድማ ዓመታዊ ልዕሊ 40 ሚልዮን ኤውሮ ንጂቡቲ ክትህብ እንከላ፣ ኣብ ስለያ፣ ስልጠናን ወታህደራዊ ንዋትን’ውን ብሓገዝ ተበርክተላ’ያ።
ይኹን’ምበር ካብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣትሒዙ፣ ጂቡቲ ጠመትኣ ናብ ቻይና እናሓየለ ብምምጽኡን፣ ቻይና ድማ ወትሃደራዊ መዓስከር ክትፍት ምኽኣላን፣ ንፈረንሳን ኣመሪካን ኣሻቒሉ’ዩ ጸኒሑ።
ከም ግብረ መልሲ ናይዚ ኣመሪካ፣ ኣብ ጂቡቲ ዝርከብ ወትሃደራዊ መዓስከራ ንምስፋሕ ዝተፈላለ መደባት ክትውጥን እንከላ፣ ፈረንሳ ብወገና፣ ዝሑሉ ዝጸንሐ ዝምድና ዳግም ከተማሙቖ ትርአ ኣላ።
ኣብ መጋቢት 2019፣ ፕረዚደንት ፈረንሳ፣ ኢማኑኤል ማክሮን ናብታ ሃገር ምብጻሕ ከካይድ እንከሎ፣ ሎሚ ድማ ፕረዚደንት ጂቡቲ፣ እስማዒል ዑመር ገለ ናብ ፈረንሳ ይበጽሕ ኣሎ።
===============


text:
ሓደ መዓልቲ ፊልጶስ፣ እግዚኣብሄር ብዝመርሖ መገዲ፣ ናብ ጋዛ ኣቢሉ ይኸይድ ነበረ። ሓደ ናብ የሩሳሌም ኪሰግድ መጺኡ ዝነበረ ኢትዮጵያዊ ስሉብ ሰብኣይ ከኣ፣ በቲ መገዲ ይምለስ ነበረ - ንኢትዮጵያ ገጹ። ኣብ ሰረገላኡ ተቐሚጡ ኸኣ ካብ መጽሓፍ ነብዩ ኢሳያስ የንብብ ነበረ። ግናኸ የንብቦ ደኣ እምበር፣ ነቲ ዜንብቦስ የስተውዕሎ ኣይነበረን።
ናይ ሱር ሕማም
ንስኻ ክትጽሊ ኸሎኻ፣ ናብ ቤትካ እቶ፣ ማዕጾኻ ዕጾ፣ ነቲ ብሕቡእ ዘሎ ኣቦካ ለምኖ፣...(ማቴ. 6፣6)
ባህግኹም " ንኣምላኽ ምሕጓስ" ይኹን
መን እዩ ስምካ?
ሰባት ኣብ ምድሪ ካብ ዝፍጠሩ ንነገራት ንምልላይ። ምፍላይን ምግላጽን ስም ይጥቀሙ፣ ስም ዝኾንካዮ ወይ ክትኮኖ እትደልዮ ስለዘመልክት ድማ ኣብ ኣወሃህባ ኣስማት ኣዚና ጥንቁቓት ንኸውን፣ መጽሓፍ ቅዱስ ንስም ጽቡቕ ሚዛን ስለዝህቦ እግዚኣብሄር ነቲ መጀመርያ ዝፈጠሮ ሰብ ባዕሉ ስም ከምዘውጽኣሉን (ኣዳምን
መለኮታዊ ሕቶታት ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? (ቀዳማይ ክፋል)
1. ዘፍ4*9፡ Ï"እግዚኣብሄር ከኣ ንቃየል፡ ኣቤል ሓውካ፡ ኣበይ ኣሎ? በሎ።÷" ክቡር ክርስትያን ነዚ ጽሑፍ እዚ ከመይ ገይርካ ኢኻ እተንብቦ ዘለኻ? ቀደም ንቃየል ከምእተባህለ ጥራይ ዶ? ቃል ኣምላኽ ህያው እዩ፡ እብ4*12
ስምብራታት ህይወት
ቅድሚ ሒደት ዓመታት። ኣብ ሓደ ምውቕ ናይ ሓጋይ ቀትሪ ኣብ ፍሎሪዳ ሓደ ንእሽቶ ቆልዓ ኣብ ድሕሪ ገዝኡ ኣብ ዝርከብ ቀላይ ክሕንብስ ወሰነ፣ ብታህዋኽ ኩሉ ክዳዉንቱ። ሳእኑን ካልሱን ኣዉጺኡ ድማ ዘሊሉ ናብቲ ዝሑል ማይ ኣተወ፣ ሓርገጽ ናብኡ ገጹ ይመጽእ ከምዘሎ ከየስተውዓለ ድማ ናብ ማእከል እቲ


text:
ብብዙሕ ኣሽሓት ዝቑፀሩ ሙስሊማት ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ ሎሚ ንጉሆ ቅድም ኢሎም ነይሮም ናብ ስታዲዮም ኣዲስ ኣበባ ክውሕዙ ዝጀመሩ።
ሓጂ ሞሓጂር ዲኖ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ጠቕላሊ ቤት ምኽሪ ጉዳያት ምስልምና ናይቲ በዓል ኣተሓባባሪ እዮም።ናይ ኣራዳ ክፍለ ከተማ ናይ ኣህሌትን ወልጀማን ፀሓፊ’ውን እዮም።
ንሶም ናይ ዒድ ኣል-ኣድሓ ወይ’ውን ዓረፋ ታሪኽ ኣመፃፅኣ ብምግላፅ ኣብ ስታድዮም ኣዲስ ኣበባ ብስግዳንን ብፀሎትን ከምዝተኸበረን ኣብቲ ስነስርዓት ልዕሊ 30 ሽሕ ምእመናን ከምዝተረኸቡን ሓጂ ሞሓጂር ገሊፆም።
ኣብቲ ንሶም ዝነበርሉ ዝኾነ ይኹን ተቓውሞ ከምዘይሰምዑን ምእመናን ሞንዙማ እናስምዑ ብስላም ናብ ገዝኦም ከምዝተመለሱን ሓቢሮም።
ምሉእ ሽመይ ኣይፀራሕ ዝበሉ ሑሴን ዝተብሃሉ ነባሪ ኣዲስ ኣበባ ግን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ስነ ስርዓት ካብቲ ዝተለመደ ፍሉይ ዝገብሮ ህዝቢ ህውከት ክልዓ እዩ ኢሉ ስለ ዝሰግአ ቅድም ኢሉ ኣብቲ ቦታ ብምርካቡ እዩ ምስበለ ካብ መጀምሪያ ኣትሒዙ ማሕበረሰብ ሙስሊም ብምሉኡ ናይ ተቓውሞ ድምፁ ከስምዕ ውዒሉ ኢሎም።መንግስቲ ድምፅና ይስማዕ፣ዝተሳሩ ኣባላት ኮሚቴ ይፈትሑ ከምዝበለ’ውን ገሊፆም።
ካብ ከተማታት ደሴን ከሚሴን እውን ምእመንና ተቓውሞ ከምዘስምዑ ገሊፆም ኣለው።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ሽመልስ ከማል ቅድሚ ሕዚ ንዝተፈላለዩ መራኸቢ ብዙሃን ኣብዝሃብዎም መገልፅታት ‘’ንናይ ምስልምና ተቓማት ንምቁፅፃር ዝንቀሳቐስ ዘሎ ኣኽራሪ ጉጅለ ከምዝብሎ ከይኮነስ መንግስቲ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ሙስሊም ማሕበረሰብ ዝኣተወሉ እዋን ፈፂሙ የለን ‘’ኢሎም።
ሓዱሽ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ እውን ኣብ ቐረባ እንትዛረቡ መንግስቲ ናይ ሃይማኖት ነፃነት የኽብር እዩ፤እንተኾነ ግን ፅንፈኛ ጉጅለታት ህውከት ንምፍጣር እናኣለሙ ስልዝኾኑ ፖሊስ ኣድላይ ስጉምቲ ክወስድ እዩ ክብሉ ኣጠንቂቖም ኣለው።