text:
“ተረፍ — እኩብ ሓጺር-ዛንታታት”፣ ብኣኸደር ኣሕመዲን፣ ኣስመራ፡ ኤርትራ፤ ቤት ማሕተም ናለት፡ 2014፣ ገጻት፡ 206።
ሓፈሻዊ መእተዊ
“ተረፍ” ብመጋቢት 2014 ንማሕተም ዝበቕዐት ናይ ሓጸርቲ ዛንታታት እካብ እያ። ደራሲኣ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስነ-ጽሑፋዊ ስራሓት ኤርትራ ክነጥፍ ጸኒሑ ዘሎ ኣኸደር ኣሕመዲን፡ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ንዓወት ዝበቕዑ ሓጸርቲ ዛንታት ምጽሓፉን ኣብ 2011 ጽንብል መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ዝተመድረኸት ሓንቲ ዓባይ ተዋስኦ ምትርጓሙን ይፍለጥ። እተን ኣዝየን ተዘከርቲ ዝዀና ሓጸርቲ ዛንታታቱ “መልሲ ኣብ ጐደና” ከምኡ’ውን “ዓራዪ ሰዓት” እየን።
ኣኸደር፡ ብምህንድስና ኤሌክትሪክ ብዲግሪ ካብ ዩኒቨርሲት ኣስመራ ዝተመረቐ ኰይኑ፡ ኣብ ርእሲ ንጡፍ መንግስታዊ ስራሑ ኣቦ-መንበር መማዪት ሽማግለ ፊልም ኤርትራ ምዃኑ ይፍለጥ። ቅድሚ ሞያ ምህንድስና ምጽሓፍ ዝጀመረ ኣኸደር፡ ኣብዛ “ተረፍ” ዝሰመያ መጽሓፉ 11 ሓጸርቲ ዛንታታት ኣብ ዝርዝር ትሕዝቶ’ኳ እንተ ኣቐመጠ፡ ንኸባቢ 15 ገጻት ዝተዘርዘረ “ሀ ሁ. . . መእተዊ ዛንታ” ዝበሎ ክፋል ንባዕሉ ሓደ መሬት ዘይወድቕ ዓሚቝ ዝተሕዝቶኡ ዛንታ እዩ። ስለዚ እዛ መጽሓፍ ደርዘን ሓጸርቲ ዛንታታት ሒዛ ቀሪባ ኣላ እንተ ተባህለ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይዀነን።
መጐት ኣሰራርዓ ትሕዝቶ’ዛ መጽሓፍ ብንጽህና ቍልዕነት ጀሚራ፡ ብዘይብሱል ፍልጠትን ንእስነትን ኣቢላ ናብ ብጽሕና መንእሰይን ፈተነንታትን (ፍቕርን ኲናትን) ተሳጊራ፡ ኣብ ዓመቝቲ ኣስተንትኖታት ህይወት ትውድእ። ጸሓፊ፡ ኣብ መቕድሙ እዚ ዝስዕብ ኣስፊሩ ይርከብ፤ “እዚ ምስ ግዙፍ ሓይልታት (ማለት፡ ፍልስፍናታት፡ ፍልጠታት፡ ሕብረተሰባዊ ሕቶታት፡ ውልቃዊ ኣስተንትኖታትን ዕንደራዊ ሓሳባትን ወዘተ.) ዝዛመድን ዝማጐትን ስነ-ጽሑፍስ ገና-ገና ኣብ ባህግታተይ ዝርከብ ጥራይ እዩ። እዚ ዛንታታት’ዚ ነጸብራቕ ስምዒታተይ ደኣ’ምበር፡ ውጽኢት ጥልቀት-ሓሳብን መጐተን ኣይኰነን።” እዚ ምቕሉልነት ዝመስል ኣባህላ’ዚ፡ ንዝስመዓካ ክትገልጽ ምኽኣል ካብ ንሓሳብካን መጐተኻን ምግላጽ ዝቐልል ምዃኑ ዘስምዕ ይመስል። እንተዀነ፡ ስምዒታት ካብ ሓሳባትን ምጕታትን ወይ’ውን ብተዘዋውሪ ካብ ሕድ-ሕድ ክነቕሉ ከም ዝኽእሉ ምስ ኣንግንዘብ፡ እዚ ኣበሃህላ ትርጕም ዝህብ ኣይመስልን። ዓመቝቲ ስምዒታት ክትገልጽ ምኽኣል’ውን ብቕዓት ዝሓትት ምዃኑ እንተ ተገንዚብና፡ ኣኸደር ኣብ’ዞም ሓጸርቲ ዛንታታት ዝተዓወት ይመስል።
ኣርእስቲ መጽሓፍ ኰይና እትርከብ ሓጻር ዛንታ ኣልዒልካ ኣብዚ ምዝታይ ዝግባእ’ኳ እንተ ነበረ፡ ኣብ ኢደይ ዝበጽሐት ቅዳሕ እዛ መጽሓፍ ካብታ “ተረፍ” እትብል ሓጻር ዛንታ ክልተ ገጻት ጐዲሉዋ ስለ ዝርከብ ንርእይቶ ከጸግም ስለ ዝኽእል፡ ሓንቲ ካብ’ተን ካልኦት ክመርጽ ተገዲደ ኣለኹ። ከም ዝፍለጥ ግን፡ ትሕዝቶ እዚ ርእይቶ ንምሉእ መጽሓፍ ዝመልከት ኣይኰነን፣ ምኽንያቱ ነፍሲ-ወከፍ ሓጻር ዛንታ ናይ ባዕላ ጠባይ እትሕዝ ስራሕ’ያ ዝብል እምነት ስለ ዘሎኒ፡ ንብምሉአን ኣሕፊሸ ርእይቶ ኣይክህበለንን እየ።
ርእይቶ ክህበላ ዝመረጽኩዋ መበል ራብዓይቲ ተሰሪዓ እትርከብ “ዝፈለሰ ፍቕሪ” እትብል ዛንታ እያ። ከም ኵለን ኣብ’ዛ መጽሓፍ ዝርከባ ዛንታታት፡ መንጽረ ዛንታኣ ቀዳማይ ኣካል ኰይኑ፡ ብመገዲ ዕላላት ዮኣብ ዝበሃል ቀንዲ ጠባይ ድማ ዝርዝራት ዛንታ ንኣዘንታዊ እናተነግሮ ትዝንቶ። እቶም ካብ ቍልዕነቶም ኣትሒዞም ኣዕሩኹ ዝዀኑ ኣዘንታዊን ዮኣብን፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት እናፈጸሙ ድሕሪ ናይ ሓደ ዓመት ምፍልላይ ኣብ ተሰነይ ይራኸቡ። ዮኣብ ንኣዘንታዊ ጋሻኡ ብምቕባል ብዙሕ ዘዕልሎ ነገራት ምህላዎም ድሕሪ ምንጋር ናብ ሓንቲ ኣብ ሕለት ኩናማ ዝበሃል ገዛውቲ ከተማ ተሰነይ እትርከብ ቤት መስተ ዳጋ ይወስዶ። ዮኣብ ኣብ መዓስከር ሳዋ ናይ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ስልጠና ኣናወሰደ ምስ ዝተፋለጣ ራህዋ እተበሃል ኣባል ሓሙሻይ ዙር ጓለ-ኣንስተይቲ ክምስርቶ ብዛዕባ ዝሃቀነ ርክብ ምረት ብዝሓዘለ ቃና የዕልሎ።
ራህዋ ህድእትን መልክዐኛን ምዃናን ካብ ብዙሓት ደቂ-ተባዕትዮ ሕቶ ፍቕሪ ቀሪቡላ፡ ንብምልኦም ከም ዘቕበጸትን እትጽበዮ ኣፍቃሪ ከም ዝነበራን ብመገዲ ዕላላት ዮኣብ ንፈልጥ። እቲ ስሙ ዘይጥቀስ ኣዘንታዊ ብዘይካ ንዕላላት ዮኣብ ምጽብጻብን ገለ መግለጺታት እታ ቤት መስተን ዓማዊላን ምቕራብን ንድሕረ-ባይታ ዮኣብ’ውን ሓሓሊፉ ብምግላጽ ነቲ ጠባይ ንምርድኡ ይሕግዝ። ገለ ካብኡ፡ ንዮኣብ ሓዉ ብርሃን ድሕሪ ኲናት ኤርትራን ኢትዮጵያን (1998-2000) ደሃይ ከም ዘይነበሮ፡ ክልተኦም ኣሕዋት (ኣብ ባህሪኦም ብዙሕ ምምስሳል ዝነበሮም) ኣቦኦም ድሕሪ ምማቱ ኣደኦም ከም ዘዕበየቶም፡ ዮኣብ ዝንባለ ስነ-ጥበብ ከም ዝነበሮን ካልእን ይዝንቶ። ዮኣብ ብተደጋጋሚ ንራህዋ ኣግሂዱ ንፍቕሪ’ኳ ሓቲቱዋ እንተ ነበረ፡ መንጸጊኣ ከይነገረት ነዊሕ ተጸብዮ። ብዙሕ ምስ ተዃቶዃ ግን፡ ዮኣብ ነቲ ንሳ እተፍቅሮ ክመስል ከም ዝፍትንን ግን ከም ዝየበቐዖን ትሕብሮ። እዚ ምስቲ መጀመርያ ኣዘንታዊን ዮኣብን ምስ ተራኸቡ፡ ኣዘንታዊ ንዮኣብ “እንታይ ደኣ እዚ ጭሕምኻ ንብዓል ቶልስቶይ ዲኻ ክትመስል ደሊኻ፧” ምስ በሎ ዝምልሶ ይሳነ። ዋላ’ኳ ክመስል እተፈተነ ንዝዀነ ሰብ (ብፍላይ’ኳ ንብርሃን ሓዉ) ክትክእ ዘይክእል ምዃኑ ዮኣብ ይሕብር። መወዳእታ’ውን ራህዋ እትብሎ ድሒሩ ምስጢሩ ንኽልቲኦም ይገሃደሎም፤ ራህዋ እትጽበዮ ኣፍቃሪኣ እቲ ኣዘንታዊን ዮኣብን ደሃይ ብምጥፋኡ ተሰዊኡ ምዃኑ ርጉጽ ገይሮሞዎ ዝነበሩ ብርሃን ሓው ዮኣብ’ዩ ነይሩ። እዚ ዝኸውን ብዘይ ኣፍልጦ ናይ ክልተኦም ኣፍቀርቲ እዩ ነይሩ።
ዮኣብ ንዝገጠሞ ንምዝንታው ሰማዒ እዝኒ ንምርካብ ኣዝዩ ብሂጉ ብምጽናሕ፡ ምረቱ ሓዊሱ ኣዘንትዩ ክዛዝም እነከሎ ድርብ ማህሰይቱ ብዓውታ የቃልሕ። ንኣፍቃሪት ስዉእ ሓዉ ምፍቃሩ፡ ነቲ ዝሰኣኖ ሓዉ ብወግዒ ከይሓዘነሉ ምኽዳዕ ስለ ዝመስል ዝስመዖ ዝነበረ ጭንቀት ኣብ ጭሕሙኳ እንተ ኣግሃዶ ዓው ኢሉ ክዛረበሉስ ኣይከኣለን ነይሩ። እዚ ሰማዒ እዝኒ ዝጠለበ ስምዒቱ፡ ምስ ናይ ቸኮቭ “ዘ ሚዘሪ” (ብዓል ካሮሳ ብዛዕባ ሞት ውላዱ ተዛሪቡ ዝግደሰሉ ዓሚል ምስ ሰኣነ ንፈረሱ ኣዕሊሉ ዘፍ ዝብል) ዘመሳስል ዓሚቝን ነውናዊን ስምዒት ይረኣዮ።
ንእተፍቅሮ ብመስዋእቲ ምስኣን ንብዙሓት ስድራቤታት ኤርትራ ዘንጸለን ነቲ ናይ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመታታ ሃዋሁ ኲናት ዝተመኰረ ወለዶ በሰላ ዝገደፈን ፍጻሜ እዩ። ከምዚ ናይ ዮኣብ እተፍቅሮ ሓው ስኢንካ ፍቕሪ ድማ ክትምንዛዕ ግን፡ ዝዓበየ ስእሊ ናይቲ ኣብ ልዕሊ’ቲ ወለዶ ዝወረደ ሃስያ የርኢ። ብዙሓት ብዘይ ሓድጊን ሓልፋይን ምቕልን ዝጸነታ ስድራ-ቤታት ኣቦታአን እናሃለዋ፡ እቶም ካብ መስዋኣቲ ዝተረፉ ንቡር ህይወት ንኸየሕልፉ ግዳያት ኲናት ኰይኖም ምትራፎም የርእየና።
እቲ ንስነ-ጥባባዊ ፍርያት ጽቡቕ መበገሲ ዝነበሮ መንእሰይ ምዃኑ እንፈልጦ ዮኣብ፡ ዝረኸቦ ጽሑፋት ናይ ምንባብ ባህሪኡ ገዲፉ ንኣዘንታዊ ናብ ቤት መስተ መሪሑዋ ብምኻድ፡ እተን ቢሮ ዝዓትራ ዝነበራ ኣጻብዑ ምስ ሽጋራ ተመሓዝየን ስነ-ጥበባዊ ስራሕ ትዝታ ኰይኑ’ዩ ተሪፉዎ። እዚ ናይ ኲናት ወለዶ፡ ብዮኣብ ብጽቡቕ ተወኪሉ ንዕዘብ ኣብዚ። እቲ ሃገር ንምድሓን ዘርኣዮ ሞያ’ኳ ዝቃለል ኣይዅን እምብር፡ እቲ ወለዶ ህይወቱ ዝመርሓሉን ንምዕባለ ሕብረተ-ሰቡን ሃገሩን ደፋኢ ተራ ዝነበሮ ሞያ ብሰንኪ ኲናት ዝፈጠሮ ኩነታት ስኢኑዎ ምትራፉ የመልክት።
ኣብ ኣገባባት ኣጸሓሕፋ ምስ እንምልከት፡ ብዙሓት ካብ ቀንዲ ዛንታ ወጻኢ ዝመስሉ ኣርእስታት ኣብ’ቲ ትረኻ ይለዓሉ እምበር፡ ኣብ ድምር ውጽኢት እታ ስራሕ ግን ልዑል ተራ ይጻወቱ። ኣዘንታዊን ዮኣብን ኣብ’ታ ቤት መስተ ምስ ኣተዉ፡ ትዕዝብቲ ኣዘንታዊ ኣብ መናድቕ እታ ጸባብ ገዛ ዓሊቦም ክልተ ፖስተራት ካሴት ናይ ደርፍታት ይዕዘብ። እታ ሓንቲ ‘ሰብ ጠፊኣትኒ’ ክትብል እንከላ እታ ካልኣይቲ ድማ ‘ረስዓኒ’ ዝብላ ኰይነን፡ ንትሕዝቶ ዛንታ ኣመትቲ እየን። ልዒሉ ዝተጠቕስ ምጭሓም ዮኣብን ምምሳል ትርጕም ዘይብሉ ምዃኑ ዝብል ኣባህላ ዮኣብን ኣብ መጨረሻ ሓፊስ መልእኽቲ ይፈጥር። ኣብ ማእከል ዕላሎም ድማ፡ ንጋንታ ቀይሕ ባሕሪ (ኤልፓ) ዝምልከት ዝርርብ ኣንፈት ዛንታ ዘስሕት ይመስል’ሞ፡ ተራኺ ብኣዝዩ ረቂቕ መገዲ ንዕምቈት ጠባይ ዮኣብ ኣገደስቲ ዝዀኑ ነጥብታት ኣብ ምሕላፍ ሓጋዚ ኰይኑ ንረኽቦ።
ንመስዋእቲ ብርሃን ኣመልኪቱ ኣዘንታዊ ንስምዒት ዮኣብ ንምህዳእ ብምባል ለካ (ክሊሸ) ብዝዀነ ኣበሃህላ ተጠቒሙ ንወላዲቶም ሓብን ምዃኑ ዝዛርቦ፡ ካብ ዮኣብ እዚ መልሲ ይረክብ፤ “‘እቲ ሓበን ገለ’ሞ ይጽናሕ ርዱእ እንድዩ፡ ምጕዳሉ ግን. . . እንድያሞ ጥራይ መተዓብይቲ!. . . መዓት ናይ ባዕሉ ሓቂታት ኣለዎ. . . ከሕዝን ምዃኑ ግድን’ዩ. . .’” እዚ ናይ ዮኣብ መልሲ፡ ነቲ ሓቀኛን ደሓር ዝግለጽን ስምዒት ዝእምት (ፎርሻደው) ካብ ዝገብሩ ብዙሓት ነጥብታት ኰይኑ ንረኽቦ።
ኣገላልጻታትን ቋንቋን እዛ ዛንታ ንኣንባቢ ስእለ-ኣእምሮ ዝፈጥሩን መሰጥትን እዮም። እታ ኣብ ተሰነይ ሕለት ኩናማ ኣብ ዝበሃል ገዛውቲ እትርከብ ቤት መስተ፡ ንዓይ ናይ ባረንቱ ጃምብኩር ኣብ ዝበሃል ገዛውቲ ዝርከባ ኣብያተ መስተ’ያ ኣብ ኣእምሮይ ስኢላትለይ። ገለ ካብ ኣገላልጻታት ንምጥቃስ ድማ፤ “ኣልበም ዝጸበቦ ኣሳእል ዓጽመ ስጋ ከኣ፡ ምስ ዶሮናን ዓለባ ሳሬትን እናተቓለሰ፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ኵርናዕ ናይቲ ገዛ ተቐርቂሩ ይረአ ነበረ።” ምስ ዮኣብ ንዝገብሮ ዝነብረ ዝርርብ ኣመልኪቱ ድማ፡ ኣዘንታዊ ከም’ዚ ይብል፡ “እቲ ካብ ኣፉ ዝወጽእ ዝነበረ ትኪ ምስ ቃላቱ እናተቐዳደመ ይመጻኒ ነበረ።”
እዛ ስራሕ’ዚኣ፡ ሓንቲ ካብ’ተን ሽዱሽተ ንፍቕሪ፡ ኲናትን መስዋእትን ዘማእከላ ዛንታታት ብምዃና ንትሕዝቶ’ዛ መጽሓፍ ገለ ስእሊ ክትህብ ትኽእል ትኸውን። ምረት ኲናት ኣብ ቦታኡ ሃልዩ፡ ድሕሪኡ ዝስዕብ’ውን ካብኡ ብዘይፍለ ኣሰቃቕን ንምሉእ ህይወት ወለዶታት ዝቕይር ምዃኑን እተተንብህ ስራሕ እያ። ደራሲ ኣኸደር ኣብ ወፈያ መጽሓፉ “ብተመሳሳሊ ተመኵሮ ንዝሓለፉ ኵሎም መዛኖይ ትኹነለይ” ከም ዝበሎ፡ “ተረፍ” ነቲ ብተመኵሮ ኲናትን ድሕረ-ኲናትን ኣብ ምሕላፍ ዝርከብ ወለዶ ኤርትራ እትበቅዕ ዓባይ መዘክር እትኸውን ህያብ’ያ ምባል ይከኣል። ስእሊ ገበር እዛ መጽሓፍ ብቐባኢ ቢንያም ተኽለ ወቂቡ ንረኽቡ፡ ምናልባት እዚኣ ሒደት ካብ’ተን ገበረን ብኸምኡ ዘቕረባ መጽሓፍቲ ክትከውን ትኽእልያ። ናይ ሳሙኤል መንግስትኣብ “ሰብ ዘይረኸበት ሰብ” እውን ብቐባኢ ኤርምያስ ዕቝበ ናይ ገበር ስእሊ ተሳኢሉላ ምንባሩ ይፍለጥ።
ከም ጕድለት ከይተጠቕሰ ክሕለፍ ዘይብሉ ኰይኑ ዝስመዓኒ ትሕዝቶ’ዛ መጽሓፍ፡ ኣብ መቕድም ዝተጠቕሰ ቅዲ ኣጸሓሓፉ ንምግላጽ ደራሲ ኣስፊሩዎ ዝርከብ ዝርዝራት ቅዲ ኣጸሓሕፋ ሓጺር ዛንታ እዩ። ድራሲ ናይ ምምሃር ስራሕ ተሓንጊጡ ወይ’ውን ብዛዕባ ስራሑ ከም’ዚ ዓይነት መግለጺ ምሃብ ኣድላይነቱ ኣይረኣየካን። ብኻልእ ወገን ድማ፡ ንኣንባቢ ትሑት ግምት ምሃብ ይመስል። ዝተሰርሐ ስራሕ ኣቕሪብካ፡ ኣንበብቲ በዚ ቀያዲ ዝመስል መብርሂ ንኽየጽለዉን ናይ ባዕሎም ትንተናን ኣረዳድኣን ምእንቲ ክህልዎም ባይታ ክወሃብ ምተገበአ።


c: text/html

text:
ሓደ ካብ ዘድንቖም ስነ-ጥበበኛታት ኤርትራ`ዩ፣ ኩለንትናኡ ስነ-ጥበብ እዩ !! ንደንደን እስማዒል @Denden Harmony ግለጾ እንተዝበሃል ሰፊሕ ዝርእይን ዓቢ ዝሓልምን ስነ-ጥበበኛ`ዩ ምበልኩ። ንሱ ብዙሓት ብሉጻት ናይ ደርፊ ግጥሚታት ዝሓደመ ከምኡ ውን ብዙሓት ብሉጻት ዜማታት ዝዘየመ`ዩ። ኣብ ድራማን ዳይረክቲንን ውን ሰናፍ ኣይኮነን፣ ብዙሓት መሳርሒ ሙዚቃ ይፍትን`ኳ እንተኾነ ኣብ ጊታር ልዑል ምልከት ኣለዎ።
ንስነ-ጥበብ ካብ ግዜ ህጻንነቱ ብቤት ትምህርቲ
ኣቢሉ`ዩ ተለልይዎ፣ ቀጺሉ ድማ ምስ ጉጅለ ባህሊ ኣሰር ተጸምቢሩ። ንዓመታት ድማ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሙዚቃ ኣስመራ ኣብ ኤርትራ
ዝለዓለ ናይ ደረጃ ናይ ስነ-ጥበብ ትምህርቲ ቀሲሙ። ክሳብ ሕጂ ምስ ዳኒ ሬጌ፣ ብስራት ኣረጋይ፣ ኣብርሃም ኣቢ፣ ኣሌክሳንደር ካሕሳይ፣
ኢሳቕ ዑቕባይን ካልኦት ስነ-ጥበበኛታትን ንዓመታት ሰሪሑን ብዙሕ ኣበርኪቱን። ብባህላዊ መሳሪሒታት እትጻወት ጉጅለ ባህሊ ቦባ ዝመስረተን ብዙሕ ሙዚቃዊ ስርሓት ዘወሃሀደን እዩ። ብዘይካዚ ምስ ጉጅለባ ባህሊ ቦባ ብምዃን ንባህላዊ ሙዚቃናን ዜማታትና ምዕቡል ሙዚቃዊ ውህደት/ኣሬንጅሜንት ንክህልዎምን ከተኣታትወሎም
ዝጸዓረን ኣብ ዓወት ዝበጽሐ ጻዕራም መንእሰይ`ዩ።
ሕልሚ ደንደን ኤርትራዊ ሙዚቃ ንምፍጠር`ዩ።
እዚ ማለት ከም ሬጌ ናይ ጀማይካ፣ ካንትሪ ሚውዚክ ናይ ኣመሪካን …ወዘተን ማለት`ዩ። ኣብ ኤርትራ ልዕሊ 50 ዝበጽሑ ባህላዊ መሳርሒታት
ሙዚቃ ከምዘለዉ ይፍለጥ፣ ኩሎም ብግቡእ ክጽንዑን ክምለኹን ኣለዎም በሃላይ ድማ`ዩ። ከይጠፍኡ ከኣ ብኣኦም ተጠቒምካ ብሉጽ ስነ-ጥበባዊ
ስራሕ ክስራሕ ከምዘለዎ ውን ቀጻሊ ዝብሎ ዘረባ ጥራይ ዘይኮነስ ብዓቕሙ ውን ሓርኮት ዝብል መንእሰይ`ዩ።
ከምዚኦም ዓይነት ሰባት ክህይሱን ብዛዕባ ስነ-ጥበብ
እንተተዛረቡን የጥዕመሎም ጥራይ ዘይኮነ፣ እቲ ከምዚ ከማና ብዙሕ ፍልጠት ናይ ስነ-ጥበብ ዘይብሉ ዓቢ ትምህርቲ`ዩ። ሎሚ ዘለዉ
ብዙሕ ዘይበሰሉ ሃየስቲ ግን ወልሓንቲ ዘይፈልጡን ዘፍረይዎ ነገር ዘይብሎም ክነሶም፣ ኣብ ሓፋሽ ወጺኦም ብውልቂ ንስነ-ጥበበኛታት
ክዝንጥሉን ከጥቅዑ ንርእይ ኣሎና። ዓገብ ዘብል ነገር ከኣ`ዩ…
ዝኾነ መንእሰይ ስነ-ጥበበኛ ኤርትራ ንደንደን
ዘይፈልጦ የሎን። ምኽንያቱ ኣብ ብሉጻት ስራሓት ምፍራይ ወትሩ ተኣልዩ ኣይፈልጥን`ዩ። እዚ ፍሽኽታ ዝኣመሉ መንእሰይ ኣብ ዓበይቲ
ስነ-ጥበበኛት ዘለዎ ኣክብሮት ኣዝዩ ዘገርም`ዩ። ንሱ ብቓላቱ `ከይትትክንይዎም` በሃይ`ዩ። ምኽንያቱ ክንዳኦም ከይሰራሓና ብዛዕባኦም
ክንዛረብ ግቡእ ኣይኮነን ኢሉ ስለ ዝኣምን`ዩ። ንሱ ጥራይ ዘይኮነ ውን ነዞም ነኣሽቱን ሓደስቲን ስነ-ጥበበኛታት ምትብባዕን ምእላይን`ዩ
ዘድልዮም እምበር ብኣልማማ ብጸርፊን ኣሉታውነትን ምጥቃዕ ግን ንገስጋስ ስነ-ጥበብ ሃገርና ዕንወት`ዩ ይብል።
ኣብ መወዳእታ ድማ እዞም ሃየስቲ ኢና በሃልቲ
ተጋጊኹም ሰብ ተጋግዩ ከይትህልዎ ነብስኹም ፈትሹ።
ሓውና ደንደን፣ ካባኻ ብዙሕ ክንጽበ ኢና !!
ብዛዕባ ናይ ሄለን መለስ ከመይ ኢለ እትብል ደርፊ ብዑምቀት ሃይስዋ ኣሎ`ሞ ኣብዛ ሊንክ ኣላትኩም

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ክቡር ኣንባቢ በዚ ኣርእስቲ እዚ ገይረ ብዙሕ ንኡስ ኣርእስቲ ክጽሕፍ ስለ ዝኾንኩ ንጽሑፈይ ብጽሞና ክትከታተሉ ይላቦ ::
ክቡር ኣንባቢ በዚ ኣርእስቲ እዚ ገይረ ብዙሕ ንኡስ ኣርእስቲ ክጽሕፍ ስለ ዝኾንኩ ንጽሑፈይ ብጽሞና ክትከታተሉ ይላቦ ::
ኣብ ነዘርላንድ ዝርከብ በርጌሳዊ ማሕበር ንጉዳያት ምስናይ ጭብንጥታቶም ብምትእስሳር ኣስዒብና ምስ ምሉእ ስእሎምን መንነቶምን ኣሰኒና “እዞም ሰባት መን ኢዮም?’’ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዓምዲ ጽሑፍና መቕድም ሂብና ደቂቕ ዝርዝር ኩነታቶም ናብ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ብፍላይ ከኣ ናብ ነባሪ ተቐማጢ ሆላንድ ከነቕርብ እንከለና እቲ ናብ መንግስቲ ሆላንድን ትካላቱ ዝኾኑ ፖሊስን ጸጥታን ትካል ኣታዊ ውሽጢ ሃገር “ብላስቲን ደኒስትን” ብቐንዱ ኸኣ ናብ ክፍሊ ኢመግረሽን IND ዝቐንዐ ፍልይ ዝበለ ዝርዝራዊ ሓበሬታ ኣቕሪብና
ንስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ከም ወኪል ሓደ ዓሌት ወይ ኣውራጃ ወይ ሃይሞኖት ገይርካ ክትውስኖ ምፍታን፡ ንስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ በደሉ ምሕባእ፡ ንሕዝቢ ኤርትራ ድማ ሕሰሙ ምቕባር ኢዩ ዘስምዕ።
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ባዕዳዊ መግዛእቲ ስደት ካብ ዝጅምር ፍርቂ ዘመን ሓሊፉ ኣሎ። እቲ ነቦሓጎታትና ዝቐዘፈ ወፍሪ ትሩቡሊ ኣብ ጸብጻብ እንተ ኣእቲናዮ ድማ ዳርጋ ናብ ሓደ ዘመን ይጽጋዕ። ስደት መሪር ምዃኑ ንማንም ሰብ ብሩህ ስለ ዝኾነ ብዛዕባኡ ብዙሕ እንተ ተዛረብኩ መደረ’ዩ ክኸውን። ስለዚ፣ ብቐጥታ ናብቲ ዘገድሰኒ ጉዳይ ክኣቱ’የ።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
እዚ ሕጂ ዝስዕብ ጹሑፍ፡ ብቐጥታ መቐጸልታ ናይቲ ዝቐደመ ተኸታታሊ ጽሑፍ ‘ኳ እንተዘይኮነ ከም ሳዕቤን ናይቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ክውንነት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ዝተኸስቱ ሓደሽቲ ምዕባሌታትን ንዝተፈጥሩ ተቛውሞታት ኣንጻር ምጕሓፍ መርዛም ሓተላን ከትሪ ሽፍትነት ባሕርን ኣብ ውሽጢ ሰበ ስልጣን አርትራ ዝተወልዐ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ቁርቁስን ምዕባሌታቱን ከተኩር ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ፡፡
እዚ ሕጂ ዝስዕብ ጹሑፍ፡ ብቐጥታ መቐጸልታ ናይቲ ዝቐደመ ተኸታታሊ ጽሑፍ ‘ኳ እንተዘይኮነ ከም ሳዕቤን ናይቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ክውንነት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ዝተኸስቱ ሓደሽቲ ምዕባሌታትን ንዝተፈጥሩ ተቛውሞታት ኣንጻር ምጕሓፍ መርዛም ሓተላን ከትሪ ሽፍትነት ባሕርን ኣብ ውሽጢ ሰበ ስልጣን አርትራ ዝተወልዐ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ቁርቁስን ምዕባሌታቱን ከተኩር ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ፡፡
ኣልማዝ፡ (ምዕጉርታ ብንብዓት ጠልቅዩ፡ ንዘረባ ‘ውን ሓይሊ ስኢና)፡ ‘ ይኣክል በጃኻ ኤፍሬም ሓወይ! (ትብል ብድኹም ድምጺ)
ኤፍሬም፡ ናተይስ ድኻ መውጋእቲ እያ፡ ታሪኽ የብላን። ድሕሪ ኩነታት እንዳ ቐረምና ከለና እንዳኣላ ሓንቲ ኣብ ኣፍ ሞት ዝነበረት ዘማች መንሺራ ገዲፋትኒ፡
ኤፍሬም፡ (ንበይኑ የስተንትን) ብናይ ገዛእ-ነብሰይ ንእስነትን ከርተትን ደንጊጸ ኣይፈልጥን ‘የ ‘ሞ፡ ነዞም ዕሸላት እዚኣቶምስ ‘ባ እዛ መሬት ልቢ የዕብያ ንናጽነት ዓቝራቶም ትህሉ! ኣብ ክንዲ ዶክተር፡ መምህር ሲ፡ ካን ክሳብ ሕጂ “ተጋዳላይ” ጥራይ ኮይኑ ‘ቲ ሞያ።
“ እዞም ንኣእሙሮ ንእስነተይ ሓቅን ቅንዕናን፡ ተወፋይነትን ጅግንነትን ዘዕጠቑዎ ብጾት፡ ከመይ ኢሎም ዝናርካ ፍታሕ ይብሉኒ ኣለዉ? ኣነ ክውዛዕ፡ ክጋደል፡ ኣብ ልዕሊ መሬት ይኹን ትሕቲ መሬት ብጻይ ተጋዳላይ ኮይነ ቅያ ክሰርሕ ‘ምበር፡ ከመይ ኢለ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዛንታ ተጋዳላይ ከድንቕ እነብር…! መልክዐይ መስዋእቲ፡ መስትያተይ ታሪኽ እዩ። ጽባቐይ ከኣ ካልኦት ‘ምበር ኣነ ክርእዮ ህርፋን የብለይን!”
መን ኣመገልጋሊ መን መውደልደሊ? (መኸተ ለንደን)
ኤፍሬም፡ (ሃንደበት ስምብድ ኢሉ ሰገጥ ይብል። ክልቲኡ ኣእዳዉ ንድሕሪት ናብኣቶም ዘርጊሑ) እስከ፡ እስከ ኩሎኹም በጥ በሉ (ኢሉ የብሩኽ።) እዚኣ ደኣ ባንዴራ ኢትዮጵያ እንድያ! (ፍርሕን ስምባደን ሕርቃንን ተሓዋዊሱዎ) እቲ ኣብ ኩሎም ተዋህሊሉ ዝጸንሀ ተስፋ ብኡ ንብኡ ክበንን ይረአ።
ኣሕመድ፡ ሕጂ ሞ ናበይ ‘ዩ ክምለስ ኤፍሬም፡ ብቕድሚት ምድረበዳ ብድሕሪት ምድረበዳ
ወዲ መሓመድ ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ተሓቢኦምሉ ዘለዉ ከውሒ ኮይኑ፡ ሃንደበት ስምብድ ኢሉ፡ “ እስከ እስከ ወዲ ሕድሩ ጢን በል ደረባ ይሰሚዐይ” ብየማናይ ኢዱ ንወዲ ሕድሩ እናተንከፈ በቲ ሓደ ጉምቦ ኢዱ ኣእዛኑ ደጊፉ ዝያዳ ንኽሰምዕ ጽን ይብል።
ጉሒላነት ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስትና ብቐጥታ ጥራይ ኣይኮነን ንህዝብና ኣረኻኺቡሉ። እቲ ዕንደራ ኣመና ሓሊፉስ ንህዝብና ዕላማ ርእሰሓያል ጌርካ ኣብ ሰብኣዊ ቅልውላው ምእታው ድማ ይመስል እዚ ናይ ሕጂ ስትራቴጂ።
ርግኣት፡- ስማዕ ስከ ኣንታ ኣለም ንዓይ ኳ ጉዳይ በዓል ኤፍሬም ጽውጽዋይ ኢዩ ኮይኑኒ ብሓቂ ከዲዖም ማለት ዲዩ?
ኤፍሬም፡
ክዳውንተይ ከሪጺት ፊኖ
መዓስከረይ መሬት ልማኖ፡
ኣነ ብጸሓይ ነብሰይ መጊጉ፡
መተዓብይተይ ይረጋረጉ
ቶኽሲ ሰሚዐ ከሊኡኒ ድቃስ
ዕርዲ ጀጋኑ ናይ ሜዳ ንፋስ
ምስ መን ኮን ኣላ ‘ታ ካላሽነይ
ክንዲ ዝዓትራ ተኣሲረ ኢደይ፡…….
ንገለ ዘይናቱ እንክምጥዎ፡
ንገለ እታ ዘላቶ ይምንጥሎ፡
መንዩ እንተበሉኹም መን ትብለዎ፡
ሚርያም፡ ኣየ ገባር፡ ናጽነት ኮ ናይ መግዛእቲ መወዳእታ ምበር ናይ ቃልሲ መወዳእታ ኣይኮነትን። ከምዚ ሕጂ ናጽነት ዝናር ዝዓጠቑ ተጋደልቲ ዘድልዩዋ፡ ሽዑ ኸኣ፡ ምበር ምእንቲ ምዕባለ ኣእምሮኦም ፈልጠት ዝዓጠቐ ሃነጽቲ ከድልዩዋ ኢዮም ‘ዛ ሃገር።
ኤፍሬም፡- ደሓን ግን ፊተ-ዓይነይ፡ ካብዛ ማእሰርቲ ጥራይ ንፈታሕ እምበር፡ ግርም ምኽሪ መኪረ ኣለኹ። ወዲ መሓመድ ኢደይ እንተኣሰረ ኣእምሮይ ኣይተኣሰረን።
ምራቕ ንእስነተይ ዝሰተኺ ጎርዞ
መን ኣጋግዩኪ ልቢ ከይኣዘዞ
ግደይስ ሂበኪ ግዴኺ ተሪፉ
ጣዕሳ የብለይን እንቋዕ ኣይበደልኩ
ኣልማዝ፡- መሰለ፡ ልብኻ ዝደልዮ ካልእ ኣፍካ ዝብሎ ካልእ፡ እንታይ ገደሰካ ብልብኻ እናፈተኻ ብኣፍካ ትጸልእ ወደይ፡ ኣብታ ናይ ጸልማት ጉጅምጅም ስ ባ ኸኣ ንስኻ ትገድድ። መኪና ሻዕቢያ! ።
ብሓቂ ዕድለኛያ ኤርትራ ክበሃል ይከኣል፣ ሕፉራት ሰባት ንዕኦም ኮሪዕም ንዓዶም ዘኹርዑ ደቂ ከተፍሪ ብምኽኣላ። ሰብ ወዲ ሰብ ዘኹርዖ እንታይ እንተ ኢልና፣ ብዙሕ ክበሃል ይከኣል ኢዩ። ብዓቢኡ ግን ብወገን
ኤፍሬም ፡ ኣብ ጥራዝ ዘይኮነ፡ ኣብ ሜዳ “ብጾት ተጋደልቲ” ክንከውን ንደሊ ‘ለና። ንሕና ኢና ብጾት ተጋደልቲ! (ይብል ብነድርን ዓውታን)
መበል 15 ትርኢት
ኤፍሬም፡- “እምባእ! እዚ ኮ ርኡይ ኣንጻርነት ኢዩ” (ናብ መታርፍቱ ኣሕመድ ቁሊሕ ኢሉ) ዓይኒ ንዓይኒ ኣድልዎ ! ኣሕ! (ነቲ ኩነታት ፍጹም ምእማን ይስእኖ፡ ሕርቃን ኣብ ገጹ እናተነበ ይፍክር፡ ኣስናኑ ይሕርቅም።) ደሓን ክንረአአ ኢና ናይ ኣንጻርነት ሲ (ርእሱ ይንቕንቕ።)
መነን፡- ልብኺ ፍርቀ-ፍርቂ ኮይኑ ደኣ ኣየስተብሃልክን ምበር ዘይኩልና ካብ ሓደ ተኽሊ ኢና ሰሊዕናዮ። ውልዶ ዘይትሰልዒ ዝነበርኪ፡ እንኪ’ስኪ ካብዚ ናተይ፡ (ሰው ተብለላ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና።….. (ሰናይ ንባብ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
7ይ ትርኢት፡ (ተዘክሮኣዊ ትርኢት/ ፍላሽ ባክ) ጉዕዞ ምዝላቕ (1978)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
ኤፍሬም፡- ያ ወዲ መሓመድ ያኣኸ፡ ጸላኢ ሳሕል በጺሑ፡ ንሕና ድማ ኣብ ክንዲ ሻምብቆ ብረት ዝነቐጸ ተኽሊ ሻምብቆ ሒዝና ንሃድም ኣለና። (….ኣብ ጎኑ ዝነበረ ጥማር ሻምብቆ እናጠፍጠፈ።) ምሽ ተጋዳላይ ይሃጅም ምበር ኣይሃድምን ኢኻ ትብለና። (ንድር ኢሉ ይዛረብ)
..ኤረየ ንዒ’ንዶ ተሎ ኤሬየ ኩሕሎ፡ ኤሬየ ንዒ’ንዶ ተሎ ኤሬና ቦኽሪ ገዛና…” ሰናይ ንባብ
ኪዳን ምስ መን? – ኣብ ሓቀኛ ታሪኻዊ ፍጻሜታት ዝተመርኮሰት ንፊልም ተባሂላ ዝተነድፈት ዛንታ እያ። ግዜ ተሓባቢሩዋ ፊልም ምዃን ክሳብ ዝሰምረላ ግን እንሀትልኩም። በብትርኢት ተኸፋፊላ ክትቀርብ እያ። ንመዘከርታ ተባሂሉ፡ ኣስማት ጠባያታ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ናይ ዝተሰውኡ ብጾት ኣስማት እዩ። ሰናይ ንባብ።


text:
ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ስደተኛታት ኩነታትና ካብ ዕለት ናብ ዕለት ይኽፍእ'ሎ ዛጊድ ኸአ ረዳኢ አይረኸብናን ክብሉ ተዛሪቦ።
ኣብ ቤንጋዚ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ገምገም ባሕሪ ዝርከብ ኸአ ናብ ግብፂ ክንወስደኩም ዝብል ኣማራፂ ትርጉም የብሉን ግብፂ ንባዕላ ኣብ ፀገም'ያ ዘላ ኢሎም።
ኣብ ቤንጋዚ ዘሎ ኩነታት ገና ንህይወትና ሓደገኛ'ዩ ክብሉ ኣብኡ ዘለው ስደተኛታት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ገሊፆም።
እቶም ገለ ዘልዕለና እንተረኸብና ብምባል ንዝሓለፉ መዓልታት ኣብ ወሰን ገምገም ባሕሪ'ታ ኸተማ ኣብ ደገ ዝድቅሱ ዘለው ስደትኛታት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ካብኡ ኣብ ውሽጢ 2-መዓልታት ልቀቁ ተባሂልና ክብሉ'ውን ተዛሪቦም።
እቲ ኣብ ሊብያ ዘሎ ኩነታት ካብ ትሕቲ ሳሃራ ንዝኾኑ ስደተኛታት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ሓዊሱ ገና ኣዝዩ ክፉእ ከም ዘሎ ይግለፅ'ሎ።
መንግስታት ንዜጋታተን ካብ ሊብያ ኣብ ዘውፅአሉ እዋን ነዞም ዘውፅእኦም ነፈርቲ ኾነ መራኽብ ዘይብሎም ሰደተኛታት ክሓስብኦም ላዕለዋይ ኮሚሽነር ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ኣንቶንዮ ጉተራስ ኣብዚ ሰሙን'ዚ ተማሕፂኖም'ዮም።
እንተኾነ ዛጊድ ክወስድ'የ ኢላ ዝመፀት ሃገር ከምዘየላ ወሃቢት ቃል'ቲ ትካል ስቢላ ውልክስ ካብ ጄኔቫ ዝገልፃ።
ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ስቢላ ወልክስ ከምዝበለኦ ብዙሓት ስደተኛታት ትሕቲ ሳሃራ አፍሪቃ ክአትውን ክወፁን ከምዘይከአሉን ከም ዕሱባት ወታሃደራት ተራእዮም መጥቃዕቲ ይወርዶም ከምዘሎ ገሊፆምልና 'ለው ኩነታቶም ነቃላሓሎም አለና ክብላ ክብላ ምግላፀን ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 18 April 2016
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ከባቢ ዓሰብ ሓድሽ ወደብ ትሃንጽ ምህላዋ መርበባት ሓበሬታ ይገልጻ።
እቲ ብሳትላይት ካብ ዝተላዕለ ኣሳእል ተሰንዩ ቀሪቡ ኣብ ዘሎ ሓበሬታ፣ ኣብ 2013 ዝኾነ ናይ ህንጻ ንጥፈታት ከምዘይነበሮ ብምርግጋጽ፣ ድሕሪ’ቲ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ስዑዲን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ዝኣተዎ ናይ ምትሕግጋዝ ኪዳን፣ ካብ መስከረም 2015 ንደሓር ግና ሓድሽ ህንጻዊ ንጥፈታት ጎሊሑ ይርአ ምህላዉ የረድእ።
እቲ መዓስከር ክኸውን ከምዝኽእል ዝተገመተ ህንጻ፣ ንሕቡራት ኢማራት ዓረብን መሻርኽታን ን ወትሃደራዊ መዓላ ዘገልግል ወደብ ምዃኑ’ዩ ወትሃደራውያን ተንተንቲ ይጠቕሱ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ናብ የመን ዝቐንዐ ሎጂስቲካዊ መሳለጥያታት ብመንገዲ ወደብ ዓሰብ ትረክብ ምህላዉ ይፍለጥ።
ሬድዮ ኤረና ኣብ 13 ሚያዝያ ኣብ ዘቕረበቶ ዜና’ውን፣ ወትሃደራውያን መራኽብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዘን ኣብ ወደብ ዓሰብ ተጸጊዐን ምህላወን ንወትሃደራውያን ምንጭታት ብምውካስ ከተረጋግጽ ክኢላ’ያ።
መንግስቲ ኤርትራ’ውን ነቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝተበገሰ ወትሃደራዊ ምትእትታው ሃገራት ዓረብ ኣብ የመን ብምድጋፍ፣ ንሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ወደብ ዓሰብ ሎጂስቲካዊ መሳለጥያታት የበርክት ምህላዉ ብመንገዲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣቢሉ ምግላጹ ይዝከር።
========================


text:
ብ ፖለምፕልዋ ዝኽፈል ናይ መምርሒ መኪና ፍቃድ ዕድል ብኽመይ ከም ዝርከብ
እንታይ ኢዩ?
እቲ ብ ፖለምፕልዋ ዝስላዕ ክፍሊት፣ ነቲ ስልተና ንን ትምህርቲ ወይ ኮርስን ፈተናን ናይ ምዝዋር መኪና (catégorie B). ብከመይ ከም እትኸስብሉን ዝምልከት እዩ።
ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብ እዚ ናይ ፍረንች ኣንፎ i : la fiche Réfugiés.info "Passer le permis de conduire avec une auto-école" ብምጥዋቕ ክትርእዩ ትኽእሉ ኢኹም።
እቲ ሓገ ን ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣብ ፖለምፕልዋ እንተወሓደ 6 ኣዋርሕ ዝተለዝገቡ ክኾኑ ይግባእ። . ከምኡ እውን እንተደኣ ስራሕኩም ን ስራሕኩም ኣገዳሲ ኮይኑ ተረኾኑን ክኸውን ኣለዎ።
i ምፍላጡ ዘገድስ! እቲ መዝገባ ናይ ናይ ስራሕ ጠቐስ ዝካየድ፣ እንተደኣ ኣብ ውሽጢ ናይ ስራሕ ኮንትራት ዘለኩም ኮይኑ እሞ፣ እንተወሓደ ናይ 3 mois ናይ ስራሕ ኮንትራት ዘለዎን (እሞ እቲ ክትቁጸርዎ እትሓስቡ ዘለኹም ስራሕ ድማ፣ (CDD), ግዝያዊን ወይ እውን (CDI),ቀዋሚ ክኸውን ይኽእል እዩ።
እቲ ዓቐን ናይቲ ሓገዝ ድማ ካብ 1 200 እንተበዝሐ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ነዚ ን ምኽሳብ ተኽሎ እንተሎ ንምፍላጥ ፈትኑ
Configurez votre étape
እዞም ዝስዕቡ እዮም እዮም ረቛሒታት
- ናብ ፖለምፕልዋ ጸሓፉ (catégories A, B, D " ዘለዉ ስልጠናታት " "ስልጠና ናይ " (CSP) ወይ ሓ ሓገዝ "contrat aidé") ልዕሊ 6 ተመዝጋቦ ናይ ዝኸውን ምስ ስራሕ ዝተተሓሓዝ ስልጠና ።
- ኣብ ሾማጅ እኝተለኹም OU ወይ እውን ብ (ARE)ወይ እውን (ASP) ብፍለጥ ኣከፋፍላ ተኸፈልቲ ኣንተኲይንኩም ፣ ወይ እውን እንተወሓደ 29,56 € / ኣብ መዓልቲ ፣ እኝተኾይኑ ሾማጅኩም ወይ እውን (RSA,(ASS), (ATA)...) እንተለኹም
- እንተድደኣ ናይ መምርሒ ፍቃድ ዘይብልኩም ኮይኑ፣
- እንተደኣ ካልእ ሓገዝ ዘይብልኩም ኲይንኩም ንኣብነት ካብ (ማሕበራት ትካላት ወዘተ …).
ናይ ፖለምፕልዋ ኣማኻሪኹ ተወከሱ
Configurez votre étape
ቅድሚ ሓንቲ መምርሒ ትምህርቲ ምሕታትኩም ፈለማ ኣብ ሓንቲ ን ናይ ፖለምፕልዋ ኣማኻሪኹም ሕተቱ፣ንሱ ድማ ናብቲ መሰል ናይ ንሱ ድማ ነቲ መሰል ዝግብኣኩምን ወይ ኣይፋል ኣኣረጋጊጹ ኣጣሊሉ ይነግረኩም
ቅድሚ ንዕኡ ወይ ንዓኣ ምሕታትኩም ድማ፣ ነዚ ከተማልኡ ይግብኣኩም
- ኣብቲ እትነብርሉ ኣከባቢ ህዝባዊ መጓዓዝየ ኣሎ ዶ ኣይፋልን,
- ናይ ስራሕ ሰዓታትs (ናኣብነት ለይቲ ትሰርሑ ምስ እትኾኑ),
- ስራሕኩም ምስ ምዝዋር መኪና ዝተሓሓዝ እንተኾይኑ፣( ን ኣብነት ደሊቨሪ ወይ ንብረት ኣብጽሓይ ). ምስ እትኾኑ
ኣገደስቲ ዶክሜንታት ምብጻሕ
Configurez votre étape
ኣንተደኣ ሓገዝ ክትሓቱ ደሊኹም። , ሓደ መሕተት ቅጥዒ ምልኡ ፣ እዞም ዝስዕቡ ድማ ኣመልኡs :
- ገምጋማዊ ዋጋ ናይ መምሃሪ ዋጋ
- ናይ ባንኪ (RIB) ናይ እቲ እትመሃርሉ ትምህርቲ
i ክፍለጥ ዘለዎ ! እቲ መምሃሪ ትካል ክትመርጹ ትኽእሉ ኢኹም፣ እንተኾነ ግን Pôle emploi ንጠለብኩም ከረጋግጽ ይግባእ። .እቲ መምሃሪ ትካል ድማ ጥቓ መንበሪኹም ክኸውን ይግባእ (ብዘይካ ኣብ ገለ ኩነታት).
ኣብ ትምህርቲ ንምምዝጋብ
Configurez votre étape
ምስ ኣረጋገጽኩም ፣ እባ l’auto-école.ተመዝገቡ
ክፍሊት ፖለምፕልዋ ክቕበል ዝኽል ትምህርቲ
Configurez votre étape
እቲ እእተለዓለ ዋጋ 1200 € ሓገዝ ኣብ ውሽጢ 3 እውን በብ(3x400€) ዝኽፈል። ቅድሚ እቲ ትምህርቲ ምጅማርኩም ፣ ብግቡእ መዓስን ክንደይን ከም ዝኽፈል ብንጹር ዝሰፈረ ።
ነቲ ትምህርትቤት ዝኽፈል ቀዳማይ እብረ
መረጋገጺታት ናይ : ኣብ ናይ መምርሒ ፍቓድ ትምህርቲ ከም ዝተመዝገብኩም ዘርኢ ወረቐት ምህላው፣ ምስ ተረጋገጸ
መዓስ : ምስ ተረጋገጸ ድሕሪ ሓደ 1 ወርሒ.
ካልኣይ ክፍሊት
ድማ : ናይ መርመራ መዝገባ ከም ዝሓለፍኩም መረጋገጺ ምስ ኣቕረብኩም
ማዓስ : እንተበዝሐ ድሕሪ 5 ኣዋርሕ ድሕሪ ቀዳማይ መዝገባ
ሳልሳይ ክፍሊት
መረጋገጺ : እ ቲ ናይ 30 ሰዓታት ወይ ካልኣይ ኣብረ ናይ መርመራ ከም እትገብሩ ምስ ተረጋገጸ
i ንምፍላጡ ዘገድስ! : እንተደኣ ክትወዳደሪ ዘይክኢልኩም ፣ እቲ ክፍሊት እውገድ
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ተዓወቱ
ን ኽትዕወቱ les résultats en ligne sur le site de la Sécurité routière 48ቅድሚ መርመራ ብምቕዋቕ ተለማመዱ። .
- እንተወዲቕኩም ማለት "insuffisant" (ትሕቲ 20 ነጥብታት ጥራይ ኣለኩም),ካልኣይ ሻዕ ፈትኑ።
- እንተደኣ ተዓዊትኩም። "favorable" (20እንተወሓደ ኣመዝጊብኩም), ተዓወቱ ! ብራቮታት !ነቲ (CEPC). ዝበሃል ምዕዋትኩም ዝሕር ስርቲፊኬት ፣ ዳውንሎድ ግበርዎ።
i ምፍላጡ ዝገድስ! : እቲ ሰርቲፊኬት፣ ን 4 ኣዋርሕ ፣ ድሕሪ እቲ መርመራ ከዘውረኩም ይኽእል እዩ።
ድሕሪኡ ብ ኸመይ ቀዋሚ ናይ መምርሒ ፍቓድ ንከም እትውንኑ ን ትምህርቲቤትኩም ተወከሱ፣ !
ኣቲ ናይ መምርሒ ፍቓድ ሓገዝ ሓንሳብ ጥራይ እዩዝክፈል ፣ እንተደኣ ኣብቲ መዝገባ ዘይተዓዊትኩም ፣እቲ ዝቕጽል ፈተና ባዕልኹም ኢኹም እትኸፍልዎ
i ምፍላጡ ዘገድስ :Le permis Bዝፍለጥ መምርሒ ፍቓድ፣ ን 15 ዓመታት እዩ ዘገልግል። . ን ምሕዳሱ፣ ናይ ምምሕዳራዊ መርርሕ ሕደሳ ጥራይ ብምሕታት ፣ክፍጸም ይከኣል።


text:
ሃገራዊ ክሕደት ጉጅለ ኢሰያስን ክወሃብ ዝነበሮ ግብረ- መልስን
ሃገራዊ ክሕደት ጉጅለ ኢሰያስን ክወሃብ ዝነበሮ ግብረ- መልስን
ኤርትራ ድሕሪ ናይ ሳላሳ ዓመት ጉዕዞ ከቢድ መስዋእቲ ነጻ ዝኾነት ሃገር ኢያ። እዚ ጥራይውን ኣይኮነን ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ጉጅለ ህግደፍ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ከም ዝሕለቅ መሲሉ ንዘቅርቦ ዝነበረ ምኽንያታት ተጻዊሩ ብትዕግስቲ ዳግም ን29 ዓመታት ከይተሓለለ ንለውጢ ዘማዕደወ ውን ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ንጉጅለ ህግደፍ ንነዊሕ ዓመታት ተጻዊርዎ ኣብታ ናይ መወዳእታ ከመኻንየሉ ዘይክእል ኣፍደገ ልዳት ምስ ኣብጾሖ በቲ ጸሊም ድሕረ-ባይትኡ ስለዘይተኣማመነ ናብቲ ሓቀኛ መንነቱ ዝኾነት ክሕደቱ ጥራይ ኢዩ ጥሒሉ ዝተረፈ። ነቲ ኣብ ተመኩሮ ሃገራት ዓለምና ዘይተራእየ ሃገራዊ ክሕደቱ ደጊምስ ኤርትራዊ መንነት ተዳኺሙ ዩ ኣብ ዝበለሉ ኢዩ ከግህዶ ዝተራእየ።
ሓደ ውልቀ ባእታ ዘሕመቆ ንህዝብን መንነትን ኤርትራ ዘይመስል ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ድሙቅ መለለዪ መንነት ኤርትራን ህዝባን ዝኾነ ሕሉፍ ጅግንነታዊ ታሪኽ ቃልሲ ሰውራን ኣብ ውሽጢ ኣጀንዳ ተደላይነት ምህናጽ ምዕብልቲ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ኣበየ መድረኹ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት እናተሓበአ ድሕሪ ምጽናሕ ንሃገርን መንነትን ሰሪቁ ናብ ጸሊም ዕዳጋ ከምሪሕ ናይ ዝተራእየሉ ክሕደት ብዘየወላውል ንኹሉ ተነጺሩ በሪሁ ኢዩ። ክሕደት ጉጅለ ህግደፍ ብመጠን ቲ ዝተራእየሉ ክብደቱ ዘደንጹ ኣብ ልዕሊ መንነት ኤርትራ ዘለዎ ንዕቀት ዘብርህ ንሃገርን ህዝብን ናይ ምስራቅ ፈተነ ኢዩ ነሩ።
ዝኾነ ግብሪ እንተስ ብኣወንታ ወይ ብኣሉታ ዝልለ ንዑኡ ዝመጣጠን ግብረ- መልሲ ክህልዎ ውሁብ ኩሉ ዝርዶኦ ሓቂዩ። ስለዝኾነ ድማ ንክሕደት ጉጅለ ህግደፍ ኣመልኪቱ ትርጉም ሃገር ንክስሞዖ ዘኽእል ጥዑይ ህዋሳት ዘለዎ ኩሉ ኤርትራዊ ግብረ- መልሲ ሂቡ ኢዩ። ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ናይ ዓለም ዝርከብ ኤርትራዊ ውድብ ሰልፊ ማሕበረ-ሰብ ውልቀ ባእታ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ንክሕደት ህግደፍ ኰኒኑ ኢዩ። ብመጠን እቲ ክሕደት ክወሃብ ዝነበሮ መልሲ ግን ክንዮ ቲ ዝተራእየ ግብረ-መልሲ ክኸውን ይግቦኦ ከም ዝነበረ ንማንም ርዱእ ኢዩ።
ሰራቂ ኣብ ገዛ ሓደ ስድራ-ቤት ወይ ዓዲ( village) ኣቲዩ ክዘምት ኣብ ዝረኣየሉ። ኩሉ ኣባል ታ ስድራ ዓዲ ነቲ ዘማቲ በየናይ ኣገባብ ንሓዞ ብከመይ መደብ ብምንታይ ንህረሞ መዓስ:ኣበይ:………ወዘተ ኢሎም ኣይማጎቱ ኣይመኻኸሩን ኢዮም። የግዳስ ሴፍ ዘለዎ ሴፉ በዓል ጭማራ ጭማርኡ በዓል በትሪ በትሩ ኣልዒሉ በዓል ጠበንጃ ጠበንጅኡ ለጉኦሙ ደድሕሪ ቲ ሰራቂ ኣርክብ ኣርክብ ከየምልጥ ጥራይ ኢዩ ዝኸውን እቲ ዕማም እሞ ነቲ ዘማቲ ሒዞም ናብ ፍትሒ የቅርብዎ።
በጻብዕቲ ዝቁጸሩ ቁንጣሮ ጉጅለ ህግደፍ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ሃገር ተወጢሖም ዘህለቅዎ ኤርትራዊ ሂወት ዝሞቁሕዎ ዜጋ ዘባኸንዎ ሃገራዊ ጸጋታት ዝደወንዎ ኤርትራዊ ክብርታት ዝገሃስዎ ሰብኣዊ መሰላት ከይኣኽሎም ኣብታ ዕርበቶም ኣነ ብድሕረይ ከኣ ውሕጅ ብዝብል መርሆ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘሚቶም ከጥፍኡ ኢዮም ፈቲኖም ። ኣምላኽ ግን ሕያዋይ ኢዩ። ኣይሰለጦምን። ዘይሰለጠሎም ምኽንያት ብኤርትራዊ ግብረ መልሲ ከም ዘይኮነ ኩሉ ዝርዶኦ ክውንነት ኢዩ። ገለ ክፋል ኤርትራዊ ደጋፊ ተቃዋሚ ተባሂሉ ክጸራረፍ ጸኒሑን ኣሎን። ውድባት ኣብ ፕሮግራም ብዛዕባ ሓድነት ጽላልዶ ወይስ ፍጹም ሓድነት ኣብቲ ዝቀውም ሓድነት ብኽንደይ ይኹን ውክልና……….ወዘተ ኣብ ዝብል ቀዳምነት ሂበን ክማጎታ ትርጉም ደሞክራስያ ትርጉም ዕልማናውነት ግዝኣተ ሕጊ ብዝተፈላለዩ ቛንቛታትን ስነ-ቃልን ኣብየት ኣብየት ኣብየት ክትንትኖኦ ጸኒሐንን ኣለዋን። ይኹን እምበር ተመስገን ንፈጣሪ ከዳዕ ኢሰያስን ጉጅሊኡን እቲ ንህዝብን ሃገርን ከጥፈኣሉ ዝመደብዎ ዕዳጋ ንባዕሉ ኣብ ሕንፍሽፍሽ ኣቲይዎ ኣይሰለጦምን። በቲ ዘጋጠሞ ፍሽለት ዝተኸስአ መራሕ ጉጅለ ህግደፍ ገና ክሳብ ዝጥዕሞ ዲጋ ጋሕተላይ ዶ ወሕስነት መግቢ ንምኽዕባት ሃብቲ ዓሳ ዶ ወያነ ወያነ ወያነ ዶ ክብል ፖሊቲካዊ ጽላለ ኣድሂብሉ ይርከብ ኣሎ።
ሎሚ ኤርትራዊ እዚ ህልዉ ኩነታት ከየምልጦ ከምተን ናይ ቀደም ስድራቤታት ወይ ዓድታት ኤርትራ ሓው ተመሲሉ ኣብ መንጎኦም ንዝተራእየ ናይ ኣደባባይ መንድሊ ዕድል ከይሃቡ ብሓባር በተግ ኢሎም ዝሕዝዎ ዝነበሩ ንከዳዕ ኢሰያስ ውን ሓቢርና ናብ ፍትሒ ብምቅራብ ነዞም ኣብ ዘይእዋኖም እንትንትኖም ዘለና መዳያት ኣብ ዑና ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ሃገርና እንዝትየሎም ምዃኖም ምልላይ የድሊ ኣሎ።
ኣቡ ያረድ


text:
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ንኣርባዕተ ኣዋርሕ ብዘይክሲ ተኣሲሩ ዝጸንሐ ጋዜጠኛ ኣሚር ኣማን ኪያሮ፣ ብዋሕስ ንክፍታሕ ቤት ፍርዲ’ታ ሃገር በይኑ።
ጋዜጠኛ አሶሴትድ ፕረስ ኣሚር አማን፣ ብኣዋጅ ህጹጽ እዋን ዝሓለፈ ሕዳር ከምዝተኣሰረ ዝዝከር እዩ።
ዓቃቢ ሕጊ ኢትዮጵያ እቲ ጋዜጠኛ ዝተኣሰረ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጉጅለ ፈጠራ ራዕዲ ናይ ዝበሎ ኣካል መራሒ ቃለ ምልልስ ስለዝገበረ እዩ ከምዝብል’ውን እቲ ዜና ይሕብር። ንናይ ውሽጢ ሃገር ሚድያ ዝሰርሕ ጋዜጠኛ ቶማስ እንግዳ’ውን ምስ ኣሚር ኣብ ተመሳሳሊ ጊዜ ተኣሲሩ፣ ተመሳሳሊ ክሲ ከምዝቀረቦ ዝረኸብናዮ ዜና ጠቂሱ ኣሎ።
ክልቲኦም ጋዜጠኛታት ብኣዋጅ ህጹጽ እዋን ገበነኛታት እንተተባሂሎም ካብ 7 ክሳብ 15 ዓመት ማእሰርቲ ክብየኖም ከምዝኽእል ፖሊስ ተስፋዬ ኦላኒ ምግላጾም መሓውራት ዜና’ታ ሃገር ሓቢሮም ኣለው።
ኤዲተር ኣሶሴትድ ፕረስ ጁሊይ ፔስ ‘ኣሚር ስለዝተፈትሐ ተሓጒስና ኣለና’ ከምዝበለት’ውን ዝረኸብናዮ ዜና ይጠቅስ።
ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ኣዳም ሺፍን ሜርይ ጋይ ሳንሎንን፣ ጋዜጠኛ ኣሚር ኣማን ንክፍታሕ ምስ ተሓለቅቲ ጋዜጠኛታት ሓቢሮም መጸዋዕታ ከምዘቅረቡ ዝዝከር እዩ።


text:
መንግስቲ ኣሜሪካ ናብታ ሃገር ኣትዮም ክሰርሑን ክነብሩን ንዝደልዩ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም ዝመፁ ሰባት ዲቪ ሎተሪ ይህብ።ናይ 2018 ዓ.ም. ዕድል ብምጥቃም ናብ ኣሜሪካ ንምእታው ዝደልዩ ሰባት ናይ መመልከቲ እዋን ዝዛዘም 8 ሕዳር 2016 ዓ.ም ወይ 28 ጥቅምቲ 2009 ዓ.ም እዩ።
ብዛዕባ’ዚ መብርሂ ዝሃቡ ኣብ ኤምባሲ ዩናይትድ ስቴትስ ምኽትል ሓላፊ ቆንስል ማይክል ላሲክ ኣመልከቲ ከማልኡዎም ብዛዕባ ዘለዎም’ውን ሓበሬታ ሂቦም ኣለው።
“ኣመልኸቲ ብትምህርቲ ወይ ድማ ብልምዲ ስራሕ ሓዲኡ ከማልኡ ኣለዎም።ብትምህርቲ እንተወሓደ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ዝወድኡ ክኾኑ ኣለዎም።ካብ ኮሌጅን ዩኒቨርስትን ዝተመረቑ እንተኾይኖም ድማ ዝበለፀ ዕድል ይሕልዎም።ንመዐቀኒ ትምህርቲ ዘይማልኡ እንተኾይኖም ኣብቶም ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ተኸታታሊ ናይ ክልተ ዓመት ስራሕ ልምዲ ክሕዙ ኣለዎም “ ኢሎም።
ሰባት ግዳይ ምጭብርባር ከይኾኑ ክጥንቀቑ ከምዘለዎምን ሓደ ሰብ ምስኣመልከተ ንሱ በይኑ ዝፈልጣ ቁፅሪ ስለዝውሃቦ ነታ ቁፅሪ ብጥንቃቐ ሒዙ ካብ ግንቦት 2017 ወይ 13 ግንቦት 2009 ዓ/ም ጀሚሩ እታ ቑፅሪ ሒዙ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ከረጋግፅ ከምዝኽእል ይዛረቡ።መንግስቲ ዩናይትድ ስቴትስ ዝኾነ ይኹን ክፍሊት ከምዘይኽፍል’ውን ሓቢሮም።
መንግስቲ ዩናይትድ ስቴትስ ብዘይካ ዝተወሰና ሃገራት ኣብ ዓለም ንዝርከባ ኩለን ሃገራት በብዓመቱ 50 ሽሕ ናይ ቪዛ ዕድላት ከምዘዳልው ተገሊጹ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ተቓወምቲ ውድባት መድረኽን ሰማያዊ ፓርትን ካብ መንግስቲ ሕቶ ልዝብ ከምዝቐረበሎምን ልዝብ ንምጅማር ድልዋት ምዃኖምን ኣፍሊጦም።እቲ ልዝብ ገለልተኛ ናይ ውሽጢ ሃገር መንጎኛ ክህልዎ እዩ ተባሂሉ’ሎ። ኣቦ ወንበር ኦፌኮ ዶ/ር መረራ ጉዲና ኣብዝሃብዎ መግለፂ መድረኽ ሓድሽ ፃውዒት ቀሪቡሉ’ሎ ኢሎም።
“ዝሕባእ ነገር የለን።ንልዝብ ሓቲቱና’ሎ።መድረኽ ኣብ ዝሓፀረ እዋን ንልዝብ ዝቐርብ ይመስለኒ።ምምስራት ሃገራዊ ናይ ሓድነት መንግስቲ ንልዝብ ክነቐርቦ ኢና።ሓቃዊ ሰላማዊ ስግግር ኣብዛ ሃገር ንክመፅእ ናብ ኢህወዴግ ንኸይድ ባዶ ኢድና ከይኮነስ እዚ ትሪኦ ዘለኻ ሰነድ ኣዳሊና ንልዝብ ክነቕርቦ ኢና።”
ካብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ተመሳሳሊ ፃውዒት ከምዝቐረበሎም ዝገለፁ ኣቦ ወንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ እውን ከምዚ ኢሎም።
“መንግስቲ ዝተፈላለዩ ነገራት ከዕሪ ንምልዛብ ድልው ስለዝኾነ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ልዝብ ነይርኹን ገዲፍኩምዎ ወፅኢኹም ኢኹም።ሕጂ ግን ክትምለሱን ክንዘራረብን ንሓተኩም ኣለና ዝብል እዩ።”
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ብዝተፈላለየ መንገድ ዝቃለሱ ኩሎም ክፍጠር እዩ ኣብ ዝበሉዎ ፖለቲካዊ ሃውህው ኣትዮም ክሕግዙ ምፅውዖም ይዝከር።


text:
"ብፍላይ ኣብዚ ሕጂ እዋን ሕብረተሰብ ደቁ ናብ ሕክምና ናይ ምውሳድ ልምዱ ይዓብይ ብምህላዉ ቁፅሪ ግዳያት ይውስኽ ከምዘሎ ንርዳእ ኣለና" ኢሎም።
ፀገም ልቢ ህፃናት ብኽልተ መንገዲ ከምዝፍጠር ዶክተር ኣባዲ ይገልፁ፤ ሓደ ካብ ኣፈጣጥረኦም ዝመፅእ ፀገም ኽኸውን ኸሎ እቲ ካልኣይን ኣዝዩ ከቢድ ኰይኑ ዘሎን ድማ ቆልዑ ምስ ዓበዩ ሰኣን ቀልጢፍካ ምሕካም ብሰንኪ ሕማም ሓናት ዝፍጠር ሕማም ልቢ እዩ።
"ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ሓደ ሽሕ ህዝቢ ካብ 0.6 ክሳብ 1.4 ሚእታዊት ሕማም ልቢ ይረአ፤ እዚ ማለት ድማ ብሚልዮናት ዝቑፀሩ ህፃናት በቲ ሕማም ተጠቒዖም ኣለዉ ማለት እዩ" ኢሎም ዶክተር ኣባዲ።
ኣብ መንጐ ዝማዕበላን ኣብ ምምዕባል ዘለዋ ሃገራትን ዘሎ ለውጢ ክረአ ኸሎ እቲ ዝሰፈሐ ኣፈላላይ ኣብ ሕክምና ልቢ ከምዘሎ ተገሊፁ'ሎ። ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ኣብ ዝርከባ ሃገራት ብዘይመጥባሕቲ ብቐሊሉ ክዕረይ ብዝኽእል ፀገማት ልቢ ብዙሓት ህፃውንቲ ይሞቱ ምህላዉ ግሁድ ኰይኑ'ሎ።
ሓደ ካብቶም ግዳያት ህፃውንቲ ጓል 5 ወርሒ ኣብሳላት ተመስገን ትበሃል። ህፃን ኣብሳላት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከቡ ላዕለዎት ሕክምና ሆስፒታል ቅዱስ ጳውሎስን ጥቁር ኣምበሳን ከምኡ’ውን ኣብ ዓይደር ምርመራ ተኻይዱላ እዩ። ኣብ ዓይደር ነታ ህጻን ዝመርመሩ ዶክተር ኣባዲ ከምዝብልዎ ኣብ ኣብሳላት ዝረአ ዘሎ ፀገም ካብ ኣፈጣጥራኣ ዝመፀአ ኰይኑ እሞ ድማ ክብድ ዝበለ እዩ፤ ክኢላታት ካብ ሃገርና ወፃኢ ናብዚ መፂኦም ክሰርሕዎ ዘይኽእሉ ክልተ ሰለስተ ጊዜ መጥባሕቲ ዘድልዮ ፀገም እዩ ይብሉ።
ወላዲኣ ኣይተ ተመስገን ብርሃነ ቦኽሪ ጓሉ ኣብሳላት ከሀክም ምስ በዓልቲ ቤቱ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ሕክምና ከርተት ከምዝበለ ብምግላፅ ኣብ መወዳእታ ካብ ሃገር ወፃኢ ከይዳ ክትሕከም ሕክምናዊ ቦርድ ዓይደር ከምዝወሰነን መረጋገፂ መረዳእታ ከምዝተወሃቦን ይገልፅ።
ጓሎም ካብ ሃገር ወፃኢ ወሲዶም ከሕክሙ ገንዘባዊ ዓቕሚ ስለዘይብሎም አእዳዎም ናብ ህዝቢ ከምዝዘርግሑ ይዛረቡ፤ ካብዚ ወፃኢ ግና ወላ ሓንቲ መፍትሒ ከምዘይብሎም ልባዊ ሓዘኖም ይገልፁ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ ጂሮንድ ቦርዶ ንሕግዝ ወይ ነሳሊ ኢና፣
ምስ ኣኢኤር "AIR" ዝበሃል ዞባዊ መደብ፣
እንታይ ኢዩ?
ኣኢኤር "AIR" ዝበሃል ዞባዊ መደብ፣እትእንገዱሉ ቦታ ንኽትረኽቡ ይሕግዘኩም፣ ኣብ ከተማ ቦርዶ ኣብ ማሕበራዊ ሞያ ምርካብን ሓበሬታን ሓገዝን ።
! ክፍለጥ ዝግብ ኦ፣
ከም ስደተኛ ናይ ቀዳማይን ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃታት ወይ ናይ ፍልሰተኛታት ሰብ ኣዊ ፣ መሰልን ውሕስነትን ዑቕባን፣ ወይ ናይ ምህላው፣
! እንወስዶም ስጉምትታታት፥
• ኣብ ናይ ማሕበራውን ጥዕናውን ጉዳይ ን ኣብነት ኣሹራንስ ማላዲ "assurance maladie" ፣ ሰኤስኤስ"CSS"፣ ኤረሳ"RSA"፣ ካፍ"CAF"፣ ኣምፖ"Impôts" ግብሪ ን ካልእ ነዚቶም ዝኣመሰሉ ነገራትን እዮም፣
• ግዝያዊ መጸግዒን መጽለሊ ቤትን፣ መንበሪ ገዛ ደሊኻ ምርካብን፣
• ሓገዝ ምስላይ ኣብ ናይ ቤት ፍርዲ ጉዳይ፣ግዝያዊ መንቀሳቕሲ ወረቐት፣ ምትእኽኻብ ናይ ስድራ ቤትን፣ ምትእኽኻብ ናይ ቤተሰብ፣ምፍልላይ፣
• ምጽንባር ናይ ሞያዊ ሂወት፣ ስራሕን ናይ ሞያ ስልጠና ትምህርቲ ምርካብን፣
• ናይ ኢንተርኔት ኣገልግሎትን ማለት ኑሜሪክ ወይ ብቋንቋ ኢንግሊዝ ዲጂታል ኣገልግሎት ዝበሃል ፣ ምስ ማሕበራውን ዜግነታውን ዝተኣሳሰር ኣገልግሎት ምርካብ ፣
• ስልጠናታት ቋንቋ ፈረንሳይ ክንመሃረሉ እንኽእል ሓገዝ ምርካብ፣
• ምስ ናይ ቤተሰብን፣ ምዱብን፣ ካብ ምዱብ ወጻ ኢ ዝኾነ ትምህርቲን ኣብ መንግስታዊ ጉዳያትን ምትእስሳር ዘለዎ ጉዳይት ሓገዝ ምርካብ፣
• ናብ ናይ ባህልን ስፖርት መዘናግዕን ናይ ምንጣፍ ኣፍደገታት ምርካብ፣
ንመን ኢዩ ፧
ኣብ መደብ ሃገራዊ መአንገዲ ናይ ስደተኛታት ማሕበራት ካዳ "CADA" ሰፐኣሽ" CPH" ሁዳ"HUDA" ዘይምዃን፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ኣብ መደብ ሃገራዊ መአንገዲ ናይ ስደተኛታት ማሕበራት ካዳ "CADA" ሰፐኣሽ" CPH" ሁዳ"HUDA" ዘይምዃን፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣብ ናይ ሓባር መሰላት መሰል ንምርካብ ርሑው ኣፍደጌን ሓገዝን ምርካብ፣
ማሕበራዊ ወይ መንግስታዊ ሓገዝ ንምርካብ ዝግበር ናይ መጀመርያ ምሕታትን ድሕሪ ኡ ድማ ኣብ ግዚ ኡ ምሕዳሱን፣
ኣብ ቤት ጽሕፈት ደለይቲ ስራሕን ፖል ኣምፕልዋ"Pol emploi" ከም ደላዪ ስራሕ ምምዝጋብን፣ ወርሓዊ ምሕዳስን ወይ ዴክላረ"declarer" ዝበሃል ማለት እዩ ፣
ናይ ኤረሳ"RSA" ሓገዝ ንምርካብ ዝግበር ናይ መጀመርያ ምሕታትን ድሕሪኡ ድማ ኣብ ግዚኡ ምሕዳሱን፣
ናይ ሰኤምዩ "CMU" ናይ ሕክምና መሰላት ሓገዝ ንምርካብ ዝግበር ናይ መጀመርያ ምሕታትን ድሕሪ ኡ ድማ ኣብ ግዚ ኡ ምሕዳሱን፣
ምእዋጅ ኣታዊታትካ ወይ መሃያኻ ኣብ ቤት ጽሕፈት መንግስታዊ ግብሪ ኣምፖ "Impôts"፣
ምክትታል ጉዳያትካ ኣብ ቤት ጽሕፈት ውሕስነት ጥዕና ማለት ኣሹራንስ ማላዲ"assurance maladie" ኣብ ኣመሊ"AMELI" ማለት መርበብ ሓበሬታ ናይ ኣሹራንስ ማላዲ እዩ፣
ምትእስሳር ምስቶም ቀንዲ ረቋሒታት ናይ ሓባር መሰላት ንምቅናዕ ዝነጥፉ ማሕበራት ከም፥ ሰሰኣኤስ"CCAS"፥ ኤምደኤስኢ"MDSI"፥ ፖል ኣምፕልዋ"Pôle Emploi"፣ ከም ኡውን ምስ ክልኦት ነዚኦም ዝኣመስሉ ማሕበራትን ማለት እዩ።
ኣብቲ ናብ ሞያዊ ዓለም ዝጽምበረሉ እዋን ሓገዝ ምርካብ፣
ስራሕ ወይ ስልጠና ማለት ፎርማስዮን ናብ ዝረኽበሉን ኣንፈት ንምኻድ ሓገዝ ምርካብ፥
ቋንቋ ፈረንሳይ ዘማዕብለሉ ልምምድ ወይ ስልጠና ምርካብ፣
ድሕረ ባይታ ናይ ማሕበር ሰኢኤር"CIR" ብግቡእ ምጽናዕን፣ ምስቲ ማሕበር ምጽምባርን ምውህሃድን ፥
ሓገዝ ኣብ ምምዝጋብ ናይ ምምራሕ መኪና፣
ምትእስሳር ምስቶም ቀንዲ ኣገደስቲ ማሕበራት ናይ ሃገረ ፈረንሳይ፥ ናይ ስልጠና ማሕበራት፥ ምጽምባር ኣብ ቁጠባዊ ንጥፈታት ዝነጥፋ መዋቕራት ወይ ውድባት፤ ምስ ትካላት ፤ ማሕበረሰባት፥ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህርትታት፥ ዝተፈላለዩ ማሕበራትን፥ ከምኡውን ምስ ክልኦት ነዚኦም ዝኣመስሉ ማሕበራትን ማለት እዩ።
ምምዕባል ምስ ሰባት ዘለኒ ርክብን፥ ርእሰ ተኣማንነተይን ብዘይ ናይ ማንም ሰብ ሓገዝ ነብሰይ ክኢለ ዝንቀሳቐስ ምዃነይን ምርኣይን።
ናይ መጓዓዝያ መስመራት ብግቡእ ንምፍላጦምን ሓገዝ ምርካብ፥
ኣብ ሞያውን ማሕበራዊ ርክባትን ንምምዕባል ሓገዝ ምርካብ፥
መሰላተይ ምፍላጥን ነዚ ዝሕግዛኒ ማሕበራት ምልላየንን፥
ብመሰረት እቲ ንዓይ የድልየኒ እዩ ኢለ ዘለለኽዎን ዝጠልቦን ዘለኹ ነገራት፥ ክሕግዛኒ ናይ ዝኽእላ ማሕበራት ግቡእ ኣፍልጦ ክህልወኒ ምጽዓርን ናባታተን እውን ምምራሕን፥ ንኣብነት ከም ስፖርት፥ ማሕበራዊ ምትእስሳር፥ ባህሊ፥ ስልጠናታት ቋንቋ ፈረንሳይን፥ ህዝባውያን ጸሓፍትን ከምኡውን ምስ ክልኦት ነዚኦም ዝኣመስሉ ማሕበራትን ምልላይን ምትእስሳርን ማለት እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ናብቲ ቦታ ብኣካል እኸይድ፥
ክሕግዘኒ ምስ ዝኽእል ሶሻል ቆጸራ ንምሓዝ፥ ኣብዚ ኣድራሻ እኸይድ፥
እቲ ኣድራሻ ብፈረንሳይ:-
74 rue Georges Bonnac
Terrasses tour n°6
1er étage
33000 Bordeaux
እቲ ኣድራሻ ብትግርኛ
ጎደና ጆርጅ ቦናክ ቁጽሪ 74 ፣
ተራሶ ቱር ቁጽሪ ሽዱሽተ 6
1 ቀዳማይ ደረጃ
33000 ቦርዶ
በዚ ቁጽሪ ቴሌፎን ደዊለ ቆጸራ እሕዝ፥
05 57 81 25 90


text:
መንግስቲ ኣብ ቀረባ ንመምሃራን ዝገበሮ ወሰኽ ብርኪ መሃያ እኹል ኣይኮነን ብዝብል ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣብ ካልኦት ናይ ክልል ከተማታትን ዝተኻየደ ናይ መምህራን ስራሕ ጠጠው ናይ ምባል ኣድማ ኣብቂዑ ካብ ዝሓለፈ ሰኒ ጀሚሮም ናብ ናይ ምስትምሃር ስርሖም ተመሊሶም ኣለው።ሕቶና ከይተመለሰ ኣብ ልዕሌና ይፍፀም ኣሎ ብዝበልዎ ፅዕንቶ ስራሕ ንኽንጅምር ተገዲድና፡እንተኾነ ሕቶታትና ብውልቅን ብማሕበርን ክነቕርብ ኢና ኢሎም ገለ መምህራን።
ዝተገበረ ወሰኽ ደመወዝ ኣዝዩ ንእሽተይ እናሃለወ ብቴሌቪዥን መግለፂ ዝሃቡ ሰበስልጣን መንግስቲ ኣዝዮም ኣጋኒኖም ኣቕሪቦምዎ ክብሉ ነይሮም እቶም መምህራን ነቲ ኣድማ ዝጀመርዎ።
በዚ ምኽንያት መምህራን ቀዳማይ፡ካልኣይን ናይ ቅድመ ምድላውን ኣብያተ ትምህርቲ ካብ 13 መጋቢት 2004 ዓ/ም ጀሚሮም ዝተወሰነ ናይ ስራሕ ጠጠው ናይ ምባል ኣድማ ኣካይዶም ነይሮም።
ናይ መብዛሕቲኦም ኣብያተ ትምህርቲ ኣድማ ንሒደት ማዕልታት ዝፀንሐ ነይሩ።ናይ ኮኮቤ ጽባህ ካልኣይን ናይ ቅድመ ምድላውን ኣብያተ ትምህርትን ግን ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ዝኣክል ትምህርቲ ኣይነበረን።ትምህርቲ ብዝግባእ ዝጀመረ ካብ ዝሓለፈ ሰኒ ጀሚሩ ምዃኑ ገለ ዘዘራረብናዮም ተምሃሮ ኣረጋጊፆም ኣለው።
ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ካልኣይ ደረጃ ዝምህሩ ሓደ መምህር ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ስራሕ ጠጠው ኣቢሎም ዝነበሩ መምህራን ናብ ስርሖም ዝተመለሱ ብከምዚኦም ዝብሉ ፅዕንቶታት ምኽንያት እዩ ኢሎም።
ብኻሊእ ዜና ድማ ኣብ ገለ ገለ ወረዳታት ክልል ኣምሓራ ብፍላይ ድማ ኣብ ዞባ ሰሜን ጎንደር ደምቢያ ወረዳ ኣብዝርከቡ ሽዱሽተ ኣብያተ ትምህርቲ ንማዕልታት ዝፀንሐ ስራሕ ጠጠው ናይ ምባል ኣድማ ተኻይዱ ነይሩ።ሽዱሽተ መምህራን’ውን ካብ ስርሖም ከምዝተኣገዱ ተፈሊጡ’ሎ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ቈልዑን ጥዕናን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 6 10 2021
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ጥዕና ቈልዑ እዩ። ውሉድካ ክዓቢ ከሎ ንስኻን ውሉድካን ብዛዕባ ክትበጽሕዎም ዝኾንኩም ክሊኒካት ከተንብብ ክትክእል ኢኻ። ከምኡ’ውን ውሉድካ እንተ ሓሚሙ ወይ ካልእ ዓይነት ሓገዝ ኣድልይዎ ምስ መን ከም ትራኸብ ክትፈልጥ ክትክእል ኢኻ።
ብዛዕባ ኣእምሮኣዊ ሕማም ከተንብብን፡ ብዛዕባ ሓደጋታት ድሮጋን ብገንዘብ ምጥላዕን ከምኡ’ውን ውሉድካ ወልፊ እንተ ሒዝዎ እንታይ ክትገብር ከም እትኽእልን ክትፈልጥ ክትክእል ኢኻ።
-
ናይ ቈልዑ መሰል ንጽቡቕ ጥዕና
ኵሎም ቈልዑ ብዝተኻእለ ዝበለጸ ኣካላ’ውን ኣእምሮኣ’ውን ጥዕና ክህልዎም መሰል ኣለዎም። ቈልዑ ብሉጽ ኣገልግሎት ጥዕናን ሕክምናን ክረኽቡ እውን መሰል ኣለዎም።
ጽቡቕ ጥዕና ክህልወካ ማለት ጥዑይን ጽቡቕ ዝስምዓካን ምዃን ማለት እዩ። መንግስቲ ንዅሎም እቶም ኣብ ሕብረተ ሰብ ዘለዉ ሰባት ዘድልዮም ኣገልግሎት ጥዕናን ሕክምናን ንምርካብ ናይ ክጽዕር ግዴታ ኣለዎ። ቈልዑ ካብ ኵሉ ዓይነት ምዝመዛን መጥቃዕትን መከላኸሊ ክረኽቡ ኣለዎም።
ጥዕና ቈልዑ
ጥዕና ቈልዑ ኣገዳሲ እዩ። ኵሎም ቈልዑ መሰል ምርካብ ምግቢ፡ ሓልዮትን ብዝተኻእለ ዝበለጸ ጥዕናን ኣለዎም።
ከም ወላዲ መጠን ንናይ ውላድካ ኣፋፍኖት ከተስተብህለሎምን ክትሰምዖን የድልየካ እዩ። ቈልዑ ፍቕርን ሓልዮትን ጥራይ ዘይኰነስ መኣዛታት ዘለዎ ምግብን ድቃስን እውን የድልዮም እዩ። ከም ወላዲ መጠን ኵሉ ግዜ ንውሉድካ ካብ ሓደጋታት ክትከላኸለሉን እቲ ቈልዓ ሕክምና ዘድልዮ እንተ ኾይኑ ምስ ሕክምና ክትራኸብን ኣለካ። ሓደ ሓደ ቈልዑ መድሃኒት ወይ ተወሳኺ ናውቲ ሓገዝ ከም ዓረብያ ስንኩላን ወይ ናይ መስምዒ መሳርሒ (hörapparat) የድልዮም እዩ። ኣብ ሽወደን ኵሎም ቈልዑን መንእሰያትን ክንክን ጥዕና ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎም። ከም ወላዲ መጠን ንመዓልታዊ ህይወትካ ምስቲ ውሉድካ ዘድልዮ ነገራት ከተሰማምዖ ኣለካ።
ክሊኒክ ኣዴታት፡ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑን ክፍሊ ጥዕና ተምሃራይን
መብዛሕትኦም ወለዲ እቲ ቈልዓ ቅድሚ ምውላዱ ምስ ክሊኒክ ኣዴታት (BMM)፡ ክሳብ ናይ ትምህርቲ ዕድሚኡ ዝኣክል ድማ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ (BVC) ጽዑቕ ርክብ ኣለዎም። ኣብ ክሊኒክ ኣዴታት (BMM) ከምኡ'ውን ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑን (BVC)፡ ምሁራት መሕረስቲ፡ ኣለይቲ ሕሙማትን ሓካይምን ይሰርሑ። ናብ ኣብ ክሊኒክ ኣዴታት (BMM) ከምኡ'ውን ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑን (BVC) ምብጻሕ ኣይክፈሎን እዩ።
-
ክሊኒክ ኣዴታት (Barnmorskemottagning, BMM)
ውላድ ኣብ ምጽባይ ዘለዉ ወለዲ ኣብ እዋን ጥንሲ እቲ ህጻንን እታ ነፍሰ ጾርን ጽቡቕ ከም ዘለዉ ንምምርማር ናብ ክሊኒክ ኣዴታት ይኸዱ። ክልቲኦም ወለዲ ናብ ክሊኒክ ኣዴታት ክበጽሑ ቅቡላት እዮም። ቈልዓ ትጽበዩ ከም ዘለኹም ምስ ፈለጥኩም ምስ ክሊኒክ ኣዴታት ርክብ ግበሩ።
ኣብ ክሊኒክ ኣዴታት እታ መሕረሲት ነታ ነፍሰ ጾር ክብደታ ትመዝና፡ ንኸብዳ ትልክዖ፡ ብዛዕባ ጥንሲን ሕርስን ትዛረብ ከምኡ'ውን እቶም ውላድ ኣብ ምጽባይ ዘለዉ ወለዲ ንኽህልዎም ዝኽእል ሕቶታት ትምልስ። ክሊኒክ ኣዴታት መብዛሕትኡ ግዜ ምስቶም ንመጀመርታ ግዜ ወለዲ ክዀኑ ዝጽበዩ ዘለዉ ወለዲ ብሓባር ኣኼባታት የዳልዋ እየን። ኣብቲ ኣኼባታት እቶም ውላድ ኣብ ምጽባይ ዘለዉ ወለዲ ብዛዕባ ጥንሲ፡ ሕርሲ፡ ምጥባውን ካልእን ሓበሬታ ክረኽቡ ይኽእሉ። ኣብ ምብጻሕን ኣብቲ ኣኼባታትን ክልቲኦም ወለዲ ክሳተፉ ልሙድ እዩ። ኣብ እዋን ሕሪሲ እቲ ካልኣይ ወላዲ እውን ክሳተፍ ልሙድ እዩ።
-
ማእከላት ክንክን ጥዕና ቈልዑ (Barnavårdscentraler, BVC)
ኣገልግሎት ጥዕና ቈልዑ፡ እቲ ቈልዓ ካብ ዝውለድ ኣትሒዙ ክሳብ ቅድመ-ትምህርቲ ዝጅምር ጥዕንኡ ከመይ ከም ዘሎ፡ከመይ ይዓብን ይምዕብልን ከም ዘሎ ይከታተል። ኣብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ወለዲ ንውሉዶም ብኸመይ ብዝበለጸ መገዲ ከም ዝከናኸንዎ ንኣብነት ብዛዕባ ምጥባው፡ ድቃስን ሕማማትን ዝምልከት ምኽርን ደገፍን ክረኽቡ ይኽእሉ እዮም። ነቲ ናይ መጀመርታ ናይ ርክብ ግዜ ንምውሳን እቶም ወለዲ ባዕሎም ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ርክብ ክገብሩ ኣለዎም። እቲ ናይ መጀመርታ ርክብ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ቤትኩም እዩ ዝግበር። ሽዑ እታ ኣላዪት ሕሙማት ብዛዕባ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ትሕብርን እቲ ቈልዓ ጽቡቕ ምህላዉ ትምርምሮን።
እቲ ቈልዓ ኣብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ነቲ ቈልዓ ዝምርምሮ ሓኪም እውን ክረክብ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ናይ መጀመርታ ርክብ ምስ ሓኪም ኣብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ እቲ ቈልዓ ወዲ ኣርባዕተ ሰሙን ምስ ኮነ እዩ ዝግበር። እታ ኣብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ዘላ ኣላዪት ሕሙማት እቲ ቈልዓ ክሳብ ክፍሊ ቅድመ-ትምህርቲ ዝጅምር ንብዙሕ ናይ ጥዕና መርመራ ምግባር ክትዕድመኩም እያ።
ሓደ ሓደ ግዜ ወለዲ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ንፉዓት ወለዲ ምዃኖምን ዘይምዃኖምን ንከይግምግሞም ይሻቐሉ እዮም። ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ግን ከምዚ ዓይነት ስራሕ የብሎምን። ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ንሓደሽቲ ወለዲ ንኽድግፍ ተባሂሉ ዘሎ እዩ።
-
ጥዕና ተምሃራይ
እቲ ቈልዓ ኣብ ክፍሊ ቅድመ-ትምህርቲ ምስ ጀመረ እቲ ሓፈሻዊ መርመራ ጥዕናን ናይ ቤት ትምህርቲ ቅድመ ሕማም ዝወሃብ ኣገልግሎት ጥዕናን ተምሃራይ ሓላፍነት ናብ ክፍሊ ጥዕና ተምሃራይ (elevhälsan) ይመሓላለፍ። ክፍሊ ጥዕና ተምሃራይ (elevhälsan)፡ ሓኪም ቤት ትምህርቲ፡ ኣላዪት ሕሙማት ቤት ትምህርትን ኣማኻሪትን ዝሓቘፈ እዩ።
ኵሎም ተመሃሮ ኣብ መባእታዊ ቤት ትምህርቲ ከለዉ ሰለስተ ግዜ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ድማ ሓንሳብ ናይ ምብጻሕ ንናይ ጥዕና መርመራ መሰል ኣለዎም። ኣብ ምብጻሕ ንናይ ጥዕና መርመራ ሓንቲ ናይ ቤት ትምህርቲ ኣላዪት ሕሙማት ምስቲ ቈልዓ ብዛዕባ ጥዕና ትዛራረብ። እቲ ቈልዓ ክብደቱ ይምዘንን ቁመቱ ይልካዕን ከምኡ'ውን ናይ ምርኣይ ክእለቱን ዓንዲ ሕቑሑን ይምርመር።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ምህላው ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ስለምንታይ እዩ ኣገዳሲ?
ንፉዕ ወላዲ ምዃኑን ዘይምዃኑን ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ንከይግምግምዎ ንዝሻቐል ሰብ እንታይ ክትብሎ ትኽእል?
ተሓድሶ ቈልዑ
ተሓድሶ ቈልዑ ከቢድን ንዕምሪ ምሉእ ዝጸንሕን ስንክልና ዘሎዎም ቈልዑን መንእሰያትን ይቕበል።
ናይ ተሓድሶ ተግባራት፡ ምኽሪ፣ ሓገዝን ፍወሳን ከምኡ'ውን ምእዛዝን ምፍታንን ናይ ናውቲ ሓገዝ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ክታበት ናይ ቈልዑ
ኵሎም ወለዲ ንደቆም ከኽትብዎም ዕድል ይወሃቦም እዩ። ኣብ ሽወደን ኣንጻር ዓሰርተው ሓደ እተፈላለየ ሕማማት ናይ ክታበት መደብ ኣሎ፣ ቪሩስ ሮታ፡ ፖልዮ፡ ትኽትኽታ፡ ዲፍተርያ፡ ቴታኑስ፡ ሄሞፊለስ ኢንፍሉወንዛ ዓይነት ቢ (HIB)፡ ንዮሞከከር፡ ቪሩስ ሁማንት ፓፒሎም (HPV)፡ ንፍዮ፡ ጽግዕን ሩቤላን። ኣድላዪ ምስ ዝኸውን ናይ ብደም ዝመሓላለፍ ሕማም ወይቦን ዓባይ ሰዓልን ክታበት ንምውሳድ ዕድል ይወሃብ እዩ። ነዞም ክታበታት ትህብ እታ ኣብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ወይ ኣብ ክፍሊ ጥዕና ተማሃራይ ትሰርሕ ኣላዪት ሕሙማት እያ። እዞም ክታበታት ንቘልዑ ካብቲ ሕማም መከላከሊ ንኽረኽቡን እቲ ለብዒ ኣብ ሕብረተ ሰብ ንኸይዝርግሑን ተባሂሎም ዝወሃቡ እዮም።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ኢንተርነት ብዛዕባ ሓደጋታት መደብ ክታበት ግጉይ ሓበሬታ ይዝርጋሕ እዩ። ኣብነት ናይ ከምዚ ዓይነት ሓበሬታታት ርኢኻ ትፈልጥ'ዶ?
ንሓደ ሓበሬታ ክትኣምኖን ከይትኣምኖን ንኽትፈልጥ ክትህቦም ትኽእል ኣየኖት ምኽርታ ኣለዉኻ?
ግዴታ ምዕቃብ ምስጢርን መሰል ንተርጓሚን
ኵሎም ሰራሕተኛታት ኣገልግሎት ጥዕና ምስጢር ናይ ምዕቃብ ግዴታ ኣለዎም። ንስኻ ከም ወላዲ መጠን ፍቓድካ ከይሃብካ ብዛዕባ ውሉድካ ሓበሬታ ክህቡ ኣይፍቀደሎምን እዩ። እዚ ንክሊኒክ ኣዴታትን ንማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑን እውን ይምልከት እዩ።
ተርጓሚ ክግበረልካ መሰል ኣለካ። ተርጓሚ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ ቅድሚ ናይ ምብጻሕ ግዜኺ ሓብር። ቈልዑን ኣዝማድን ተርጐምቲ ክኾኑልካ የብሎምን። እቲ ተርጓሚ እውን ምስጢር ናይ ምዕቃብ ግዴታ ኣለዎ።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ሰራሕተኛታት ኣገልግሎት ሕክምና ተርጓምን ምስጢር ናይ ምዕቃብ ግዴታ ኣለዎም እንታይ ማለት እዩ?
ስለምንታይ እዩ እዚ ኣገዳሲ ዝኾነ?
ውሉድካ እንተ ሓሚሙ ወይ ካልእ ደገፍ ኣድልይዎ
ውሉድካ እንተ ሓሚሙ ብቐዳምነት ናብ ሓበሬታ ሕክምና 1177 ወይ ናብ ናትካ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትድውል ኣለካ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ www.1177.se ብዙሕ ሓበሬታ ብዛዕባ እተፈላለየ ሕማምን ጸገማትን እውን ኣሎ።
-
ማእከል ክንክን ጥዕና
ኣብ ማእከል ክንክን ጥዕና ውሉድካ ናይቶም ልሙዳት ሕማማትን ጸገማትን ሓገዝ ክረክብ ይኽእል እዩ። እቲ ሓኪም ውሉድካ ክንክን ናይ ክኢላ የድልዮ እዩ ኢሉ እንተ ገምጊሙ፡ እቲ ሓኪም ናብ ሓደ ክኢላ ሓኪም ንኣብነት ናብ ሆስፒታል ውከሳ (መተሓላላፊ) ይጽሕፍ። ድሕሪኡ ንስኻን ውሉድካን ኣብ ካልእ እዋን ናብ ክኢላ ሓኪም ክትጽውዑ ኢኹም።
ኣብ ሽወደን ውሉድካ ዝርኣየሉ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ። ምርጫ እንተ ዘይጌርካ ውሉድካ ኣብ ጥቓ እቲ እትነብረሉ ከባቢ ኣብ ዝርከብ ማእከል ክንክን ጥዕና ክርኣ ክምደብ እዩ። ናብቲ ማእከል ጥዕና ንመጀመርታ ግዜ ምስ ከድካ፡ ኣብቲ ናይ ማእከል ክንክን ጥዕና ንኽትምዝገብ ሓገዝ ክትረክብ ኢኻ።
-
ሆስፒታል ቈልዑ
ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ንቘልዑን ንመንእሰያትን ዝኸውን ፍሉይ ሆስፒታላት ክህሉ ይኽእል እዩ። ኣብ ናኣኣሽቱ ከተማታት ንካብ 0 ክሳብ 16 ዓመት ዝዕድሚኦም ቈልዑን መንእሰያትን ሓደ ፍሉይ ክሊኒክ ኣሎ።
-
ናይ ቈልዑን መንእሰያትን ሕክምናዊ ክሊኒክ (BUM)
ናይ ቈልዑን መንእሰያትን ሕክምናዊ ክሊኒክ (BUM)፡ ክሳብ 17 ዓመት ንዝዕድሚኦም ቈልዑን መንእሰያትን ዝኸውን ፍሉይ ክእለት ዘለዎ ክሊኒክ እዩ። ናብ ናይ ቈልዑን መንእሰያትን ሕክምናዊ ክሊኒክ (BUM) ንምብጻሕ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ ንኣብነት ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ፡ ኣገልግሎት ጥዕና ተምሃራይ ወይ ካልእ ሕክምናዊ ክሊኒክ መወከሲ ይሓትት እዩ።
-
መድሕን ቈልዑ
መብዛሕትኦም ወለዲ ንደቆም መድሕን ቈልዑ ክኣትውሎም ይመርጹ እዮም። መድሕን ቈልዑ ንኣብነት ኣብ እዋን ሕማም፡ ሓደጋታት፡ ስንክልናን ከምኡ'ውን ናይ ስራሕ ዓቕሚ ምጕዳል ካሕሳ ክህብ ይኽእል እዩ። መብዛሕትኦም መድሕን ቈልዑ ፖሊሲታት እቲ ቈልዓ ክሳብ 25 ዓመት ዝገብር የገልግል። እቲ ኣብ ናይ ቈልዑ መድሕን ፖሊሲ እንታይ ከም ዝኣቱ ይፈላለ እዩ። ስለዚ ነቲ መድሕን ቅድሚ ምእታውካ ትሕዝቶ ናይ'ቲ ውዕል ከተንብቦ ኣገዳሲ እዩ።
-
ኣእምሮኣዊ ሕማም
ውሉድካ ንኣእምሮኣዊ ሕማም ሓገዝን ደገፍን ዘድልዮ እንተ ኾይኑ ፈለማ ኣብ ቤት ትምህርቲ ውሉድካ ምስ ዝርከብ ጥዕና ተምሃራይ ወይ ምስ ሓደ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ። ኣድላዪ እንተ ኾይኑ ውሉድካ ናይ ክኢላ ክንክን ክግበረሉ ይኽእል እዩ። እቲ ቈልዓ ክሳብ ወዲ ሽዱሽተ ዓመት እንተ ኾይኑ ንምኽሪ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ። እቲ ቈልዓ እውን ካብ ወዲ 13 ዓመት ምዃኑ ንደሓር ባዕሉ ምስ ክሊኒክ መንእሰያት ክራኸብ ይኽእል እዩ።
ኣእምሮኣዊ ሕማም ንፈኾስቲ ኣእምሮኣዊ ጸገማትን ካብኦም ዝኸበዱ ኣእምሮኣዊ ሕማማትን ዘጠቓልል ጥርኑፍ ኣምር እዩ።
ቅዛነት ከከም ዕድሜኻ ብእተፈላለየ መንገዲ ይርኣ። ቅዛነት ዘለዎም ቈልዑን መንእሰያትን ኵሉ ግዜ ኣይኮኑን ብርኡይ ሕዙናት ዝኾኑ። ኣብ ክንድኡ መብዛሕትኡ ግዜ ንኣብነት ቀጨውጨው ይብሉን ይሓርቁን።
-
ክሊኒክ መንእሰያት
ክሊኒክ መንእሰያት፡ ኣብ ክሊ ዕድመ ከባቢ 12-13 ክሳብ 25 ዓመት ንዘለዉ መንእሰያት እዩ። ናብኡ ምብጻሕ ኣይክፈሎን እዩ።
ኣብቲ ክሊኒክ መንእሰያት ነቲ ሕማቕ ዝስምዖ ዘሎን ዘዘራርቦ ሰብ ዘድልዮን፡ ናይ ብዝርርብ ዝወሃብ ደገፍ ምርካብ ዕድል ኣሎ። ብዛዕባ ኣካላት ወይ ብዛዕባ ጾታውነትን መከላኸሊ ጥንሲን ዝምልከት ሕቶታት እውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ብዛዕባ ኣካላት፡ ጾታዊ ርክብን ጥዕናን ብብዙሕ እተፈላለየ ቋንቋታት ሓበሬታ ዝሓዘ Youmo.seዝብሃል መርበብ ሓበሬታ ኣሎ። Yuomo.se ንካብ 13 ክሳብ 20 ዓመት ዝዕድሚኦም መንእሰያት እዩ። ኣብ youmo.se ናይ ኵለን ኣብ ሽወደን ዝርከባ ናይ መንእሰያት ክሊኒካታት ናይ ርክብ ሓበሬታ እውን ኣሎ።
-
ሕክምና ስነ ኣእምሮ ቈልዑትን መንእሰያትን (BUP)
ሕክምና ስነ ኣእምሮ ቈልዑትን መንእሰያትን (BUP)፡ ነቶም ዝበዝሓ ናይ ስነ-ኣእምሮ ሕክምና ደገፍ ወይ ክንክን ዘድልዮም ቈልዑን መንእሰያትን ይከናኸን። ሕክምና ስነ ኣእምሮ ቈልዑትን መንእሰያትን (BUP) ክሳዕ 18 ዝዕድሚኦም መንእሰያት ይቕበል። ወዲ 18 ዓመት ምስ ኮንካ ስነ ኣእምሮኣዊ ሓገዝ እንተ ደሊኻ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ወይ ምስ ሕክምና ስነ ኣእምሮ ዓበይቲ ክትራኸብ ኣለካ።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
እቲ ንዓኻ ዝቐረበ ማእከል ክንክን ጥዕና ኣበይ ኣሎ?
ደገፍ ዘድልዮ ቈልዑ እቲ ዘድልዮም ቅኑዕ ደገፍ እንተ ዘይረኺቦም እንታይ ዓይነት ሓደጋታት ከጋጥም ይኽእል?
ወለዲ ውላዶም ክምርመር እንተ ዘይደልዮም እንታይ ዓይነት ሓደጋታት ከጋጥም ይኽእል?
ክንክን ስኒ
ኣብ ሽወደን ህዝባውን ብሕታውን ሕክምና ስኒ ኣሎ። እቲ ህዝባዊ ክንክን ስኒ ፎልክታንድቮርደን (Folktandvården) ይበሃል። ናብ ህዝባዊ ክንክን ስኒ ዲኻ ወይስ ናብ ናይ ብሕቲ ሓኪም ስኒ ክትከይድ ትደሊ፡ ባዕልኻ ኢካ ትመርጽ።
ክሳዕ እታ 23 ዓመት ዝመላእካላ ዓመት ናብ ክንክን ስኒ ምኻድ ኣይክፈሎን እዩ። እንተዀነ ግን ካብ 1 ጥሪ እታ 24 ዓመት ዝገበርካላ ዓመት ኣትሒዝካ ባዕልኻ ኽትከፍል ኣለካ።
ንዕቝባ ሓተትቲ ቈልዑን መንእሰያትን ክሳብ 18 ዓመት ዝመልኡ ክንክን ስኒ ብናጹ እዩ።
ትምባኾ፡ ኣልኮላዊ መስተ፡ ናርኮቲካን ብገንዘብ ምጥላዕን
ትምባኾ፡ ፍርያት ኒኮቲን፡ ኣልኮላዊ መስተን ናርኮቲካን ኣብነት ናይ ድሮጋ እዮም። ድሮጋ ንኣካላትካ ጐዳኢ እዩ፣ ንጥዕናኻ ድማ ይጸልዎ እዩ። ወልፊ እውን ክሕዘካ ይኽእል እዩ።
ኣልኮላዊ መስተ፡ ትምባኾን ፍርያት ኒኮቲንን ሕጋዊ እኳ እንተኾነ ኣብ ኵሉ ቦታ ክዕደግ ይኹን ኵሉ ሰብ ክዕደጎ ኣይከኣልን እዩ። ኣልኮላዊ መስተ ኣብ ሲስተምቡላገት ዝብሃል ፍሉያት ድኳናት እዩ ዝሽየጥ። ካብ ሲስተምቡላገት ክትዕድግ ናይ ግድን ወዲ 20 ዓመት ክትከውን ኣለካ። ሽጋራ፡ ስንቀን (ስኑስ) ከምኡ'ውን ካልኦት ትሕዝቶ ኒኮቲን ዘለዎም ፍርያት ንምዕዳግ ናይ ግድን ወዲ 18 ዓመት ክትከውን ኣለካ። እዚ ቈልዑን መንእሰያትን ኣልኮላዊ መስተ፡ ትምባኾን ፍርያት ኒኮቲን ንኸይጥቀሙ ንምክልኻል እዩ።
ኣብ ሽወደን ኵሉ ሰብ ናርኮቲካ ክጥቀም፡ ክዕድግ፡ ክሸይጥ፡ ናብ ሃገር ከኣቱ፡ ከፍሪ ወይ ምስኡ ክሕዝ ክልኩል እዩ። ከም ካናቢስ፡ ጫት፡ ሄሮይን፡ ኣምፈታሚን፡ ኮከይንን ኤክስታሲ ዝብሃሉ እተፈላለዩ ዓይነት ናርኮቲካ ኣለዉ። ሓደ ሓደ ግዜ ናርኮቲካ ድሮጋ ተባሂሉ ይጽዋዕ እዩ።
ንኣብነት ከም ሎተሪ፡ ቢንጎ፡ ስፖርት፡ ካዚኖ ጠላዕን ፖከርን ዝኣመሰለ ብገንዘብ ምጽዋት እውን ውሉፍ ከም እትኸውን ክገብረካ ይኽእል እዩ። ብገንዘብ ምጥላዕ ነቶም ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ሰባት ዘይሕጋዊ እዩ።
ንዓኻ ከም ወላዲ ወይ ካልእ መቕርብ ዝኾንካ ዓቢ ሰብ
መንእሰያት ብዛዕባ ብገንዘብ ምጥላዕ፡ ኣልኮላዊ መስተን ናርኮቲካን ክፈልጡ ክህንጠዩን ክፍትኑ ክደልዩን ልሙድ እዩ። ስለዚ ከም ወላዲ ወይ ካልእ መቕርብ ዝኾንካ ዓቢ ሰብ መጠን ብዛዕባ ድሮጋ ምጥቃምን ብገንዘብ ምጥላዕን ከስዕቦ ዝኽእል ሓደጋታትን ኣየኖት ሳዕቤናት ክህልዎ ከም ዝኽእል ክትዛረብ ኣገዳሲ እዩ። ኣየኖት ሕግታትን መምርሒታትን ከም ዘለዉ እውን ንገር ኢኻ።
ኣብዚ ብናጻ ዝወሃብ ደገፍን ሓገዝን ኣሎ
ናይ ምጥላዕ፡ ኣልኮላዊ መስተ ወይ ናርኮቲካ ጸገን ዘለዎም መንእሰያት ሓገዝ የድልዮም እዩ። ከም ወላዲ መጠን ብዛዕባ ውሉድካ ትሻቀል እንተ ዄንካ፡ እንታይ ክትገብር ከም እትኽእል ግን ርግጸኛ እንተ ዘይኴንካ ደገፍን ሓገዝን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ክትድውለሉን ምኽሪ ክትሓተሉን እትኽእል መስመራት ተሌፎናት ኣሎ።
ስሉታ ሮካ-ሊንየን (ምትካኽ ደው ኣብል- ተሌፎን፡ Sluta Röka-linjen)፦ 020-84 00 00
ኣልኮሆልሊንየን (ተሌፎን ኣልኮላዊ መስተ፡ Alkohollinjen)፦ 020-84 44 48
ድሮግየልፐን (ሓገዝ ድሮጋ፡ Droghjälpen)፦ 020 – 91 91 91
ስቶድሊንየን (ተሌፎን ደገፍ፡ Stödlinjen)፦ 020-81 91 00 (ንጸገም ምጥላዕ)
ኣዝማድን መንእሰያትን ናብዚ ቍጽርታት ተሌፎን እዚ ባዕሎም ክድውሉ ይኽእሉ እዮም። እቲ ደዋሊ ስም-ኣልቦ ክኸውን ይኽእል እዩ። ስም- ኣልቦ ምዃን መን ምዃንካ ምንጋር ኣየድልየካን ማለት እዩ። እቲ ትዛረቦ ዘለኻ ሰብ መንነትካ ክፈልጥ ክፍትን ኣይፍቀዶን እዩ።
ሓገዝን ደገፍን እንተ ደሊኻ ኵሉ ግዜ ናብ 1177 ቮርድጋይደን እውን ክትድውል ትኽእል ኢኻ። ንሳም ክመኽሩካን ዝያዳ ሓበሬታ ክህቡኻን ይኽእሉ እዮም። ኣብ መርበብ ሓበሬታ 1177 ቮርድጋይደን እውን ሓበሬታ ኣሎ።
ማእከላይ ማሕበር ብዛዕባ ናይ ኣልኮላዊ መስተን ናርኮቲካን ሓበሬታ Drugsmart ዝብሃል መርበብ ሓበሬታ ኣለዎ። ናብ መንእሰያትን ዝሻቐሉ ወለድን ዘድሃበ እዩ። ኣብቲ መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣልኮላዊ መስተ፡ ናርኮቲካ፡ ሓይሊ ዝህብ ዘይሕጋዊ መድሃኒትን ትምባኾን ሓበሬታ ኣሎ። ብዛዕባ ካብ 13 ክሳብ 19 ዓመት ዝዕድሚኦም መንእሰያት ዝምልከት ብኢ-መይል ሕቶታት ክትሓትት እውን ይከኣል እዩ። መንእሰያትን ወለድን ሕቶታት ክሓትቱ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ገሊአን ኮሙናት ማሪያሙታግኒንጋር (Mariamottagningar) ዝብሃል ክሊኒካት ኣሎ። ኣብ ናይ መንእሰያት ኣልኮላዊ መስተን ናርኮቲካንን ጸገማት ፍሉይ ክእለት ዘለዎም እዮም። ኣብ umo.se እውን ብዛዕባ ትምባኾ፡ ኣልኮላዊ መስተን ናርኮቲካን ሓበሬታ ኣሎ።


text:
Trosa
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 23 12 2020
ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ፡ ኣብቲ ኣብቲ ኣብ ጎደና ዕብየት ዝሕንበብ ዘሎ ኣውራጃ ዝርከብ፡ ትሑት መጠን ሽቕለት-ኣልቦነት ዘለዎ ምምሕዳር ከተማ እዩ። እቲ ብደሴታትን ባህላዊ ጸጋን ዝልለ ምምሕዳር ከተማ ቅርበቱ ካብ ከተማ ስቶክሆልም ወሲኽካ፡ ሓደ ካብቲ ንብዙሓት ናቲ ዞባ ንኽውሕዙ ዝስሕብ ዘሎ ቀድኒ ረቋሒታት እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ14,031
ስፍሓት መሬት664 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Södertälje 38 ኪሜ
- Nyköping 47 ኪሜ
- Stockholm 68 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ምምሕዳር ትሮሳ ምስ ድልየታት ናይ ነባሮ ዝሳነ ነኣሽቱን ወይ ውን ዓበይቲ ኣብ ከተማ ወይ ውን ኣብ ምሕድግ ዝበለ ከባቢታት ዝካረ-ገዛውቲ ከዋድድ ቀጻሊ ዝከኣሎ ኣብ ምግባር ይረከብ።
ክራይ-ኣባይቲ
ኣብ ትሮሳ ብትሩቡ ዝፍለጥ ብምምሕዳር ወረዳ ዝውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ኣሎ። እዚ ትካል'ዚ፡ ኣብ ትሮሳን ቫገንሄራድን ዝርከብ ኣስታት 600 ዝካረ-ኣባይቲ ይውንን።
ብተመሳሳሊ ትካል ክራይ-ኣባይቲ ሆኤስቢ ኣስታት 400 ከምኡ ውን ትካል።
ፋስቲግሄት ቢሊ ጊስታፍሶን 180 ዝካረ-ኣባይቲ ኣብ ትሮሳን ቫገንሄራድን ይውንኑ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ፡ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት፡ ዓረበኛ፡ ዳሪ፡ ትግርኛ፡ እንሊዘኛ፡ ሊትዋየስካ፡ ራሻ፡ ቋንቋታት ቦስንያን ፊንላድን፡ ይርከብዎም። ብዜካ'ዚ ካልእ ኣብቲ ቦታ ዝዝረቡ ነኣሽቱ ቋንቋታት ኣለዉ ውን ኣለዉ እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ ካብ ዝርከባ ማሕበራት፡ ማሕበር ፊንላድዋያንን ማሕበር ቦስንያ-ሀርዞጎቪንያ ኣብ ትሮሳን-ቫገንሀራድን ክጥቀሳ ይኽእላ። ኣብ መዝገብ-ማሕበራት ምምሕዳር ዞባ ዝርዝር ካልኦት ማሕበራትን ንጥፈታተንን ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ ብስፍሓቱ ንእሽቶይ እኳ እንተኾነ፡ ብፍላይ መዳይ ኣገልግሎት ኣዝዩ ሓያል ንግዳዊ ምንቕስቓስ ኣለዎ። እዚ ዞባ'ዚ፡ ከም ዙረት ኣብ ኣዋራጃ ሶደርማንላድ፡ ብጽሖት ኣብ ግምብታት ናይቲ ዞባ፡ ዑደት ኣብ ደሴታቱ፡ ወይ ውን ጉዕዞ በታ ንእሽቶይ ሰማያዊት-ባቡር ገለ ካብቲ ነቲ ዞባ ዓመት ምሉእ ዘይዝሕትል ንጥፈታት ክህልዎ ዝገብሩ ጸጋታት እዮም። ብዜካ'ዚ፡ እቲ ዞባ ባዕሉ ዝወንኖ ዓቐበት መንሸራተቲ-በረድ ኣለዎ።
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ፡ ኣብ ትሮሳን ቫገንሀራድን ዝርከባ ክልተ ኣብያተ-ንባብ ኣለዋ። ክልቲአን ኣብያተ-ንባብ ንነባሮ ናይቲ ዘተማ ዝተፈላላየ ናይ ምንባብ፡ ሓበሬታን ባህላዊ ተረኽቦታትን ሃዋሃብ ኣብ ምውዳድ ይዋስኣ።
ኣብ ትሮሳ፡ ብሕሱር ዋጋ ዘገልገለ-ንብረት ዝሸጣ 2 ድኳናት ኣለዋ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ንኩሎም 3 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ኣብ ሰሙን 15 ሰዓታት (525 ሰዓታት ኣብ ዕእመት) ነጻ ናይ መውዓሊ-ህጻናት ኣገልግሎት ክንክን ይወሃቦም። እዚ መደብ እዚ ነቶም 3 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ጥራይ ዝምልከት ኮይኑ፡ ዓመት ዓመት ካብ ወርሒ ጥቕምቲ ጀሚሩ ክሳብ እቶም ህጻናት ኣዚለ ክፍሊ ዝጅምሩ ኣብኡ ክጸንሑ ይፍቐዶም።
ሓፈሻዊ ትምህርቲ ወይ መውዓሊ-ህጻናት ፍሉይ ትምርህቲ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ ነቶም 3 ዓመት ዝመልኡ ህጻናት ትምህርታዊ ሸውሃቶም ንምድላውን ሓባራዊ ህወት ተለማሚዶም ንኽጸንሑ ንምግባር ዝዓለመ እዩ። እዚ ኣገልግሎት'ዚ ብነጻ ዝወሃብ ኮይኑ፡ ስሩዕ ክፍላታት ትምህርቲ ይኽተል።
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ እትነብሩ ወለዲ ንደቕኹም ብዝምልከት መንግስታዊ ቤት-ትምርህቲ ወይ ውን ካልእ ግላዊ ቤት-ትምርህቲ ክትመርጹሎም መሰል ኣለኩም። ግላዊ ክንብል እንከለና፡ ካብቲ ብመንግስቲ ዝመሓደ ቤት-ትምርህቲ ወጻኢ ማለትና ኮይኑ፡ ብካልእ ትካል ዝውነን ወይ ውን ብማሕበር-ወለዲ ዝእለ ቤት-ትምህርቲ ክኸውን ይኽእል። እተን ብግሊ ዝመሓደራ ኣብያተ-ትምህርታት ወይ መውዓሊ-ህጻናት ውን እንተኾነ ህጻናት ከአንግዳ መታን ልክዕ ከምተን ናይ መንግስቲ ማዕረ ገንዘባዊ ሓገዝ ይወሃበን።
መውዓሊ-ህጻናት
መውዓሊ-ህጻናት፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ናይ መውዓልን ትምህርታዊ ክንክንንን ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ይነጥፋ። ኣብ ምምሕዳር ዞባ ትሮሳ 9 መንግስታዊ 2 ድማ ናይ ግሊ ናይ መውዓሊ-ህጻናት ማእከላት ይርከባ:
- ኣብ ትሮሳ ዝርከባ መውዓሊ-ህጻናት፡ ብዮርክባከን፡ ቶምታሂል፡ ቱምታሉንድ፡ ቱምታክሊንት፡ ታልባከን፡ ናግኖ ቦርን።
- ኣብ ቫገንሀራድ ዝርከባ መውዓሊ-ህጻናት፡ ሄሰልባከን፡ ፋገርሁልት፡ ፋገርኤንግ፡ ቬስቢ።
- ኣብ ቬስተርልዩንግ ዝርከባ መውዓሊ-ህጻናት፡ ብዮርከ፡ ዳልቢስቱጋን
ግዝያዊ መጽንሒ ህጻናት
ግዝያዊ መጽንሒ ህጻናት፡ ነቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 6 ክሳብ 13 ዓመት ዘለዉ ህጻናት ዝዓለመ እዩ። ኩለን ኣብ ምምሕዳር ዞባ ዝርከባ ማእከላት መጽንሒ ህጻናት ምስተና ኣብቲ ዞባ ዝርከባ ናይ መባእታዊ ደረጃ ኣብያተ-ትምርህርታት ዝተተሓሓዛ እየን። ዋላ ውን እታ ብግሊ እትውነን ቤት-ትምርህቲ ሌንጎ ውን እንተኾነ ናታ ግዝያዊ ማእከል መጽንሒ ህጻናት ኣለዋ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ትምርህቲ ብቀዳምነት ዝስራዕ ሕብረተ-ሰብኣዊ ጽላት እዩ። ኩሎም ህጻናትን መንእሰያትን ብቁዕን ርጉእን ናይ ትምርህቲ ዕድላት ንኽዋደደሎም፡ እቲ ምምሕዳር ዘይሕለል ጻዕርታት ካብ ምግባር ኣየዕርፍን እዩ። ወለዲ ንደቆም ተምህርቲ ናይ ምምራጽ መሰል ኣለዎም። ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ 5 መንግስታዊ ኣብያተ-ትምህርታት ኣለዋ። ካብቲ ከተማ ወጻኢ ዝርከባ ኣብያተ-ትምህርታት ምምራጽ ውን ይከኣል'ዩ።
መባእታ ቤት ትምህርቲ
ኣብ ኩለን ኣብቲ ዞባ ዝርከባ መባእታዊ ኣብያተ-ትምህርታት (ቱምታክሊንት-ስኩላን ከምኡ ውን ሀደቢ-ስኩላን ገዲፍካ) ናይ ኣዚለ ክፍሊን ግዝያዊ ማእከል መጽንሒ ህጻናትን ኣለወን:
- ኣብ ትሮሳ ዝርከባ ቤት-ትምርህርታት፡ ዃርሎግስ-ስኩላን (ካብ ኣዚለ ክሳብ 6ይ ክፍሊ) ቪታሊ-ስኩላን (ካብ ኣዚለ ክሳብ 6ይ ክፍሊ)፡ ቱምታክሊንት-ስኩላን (ካብ 7ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ)
- ኣብ ቫገንሀራድ ዝርከባ ቤት-ትምህርታት፡ ፎርንቢ-ስኩላን (ካብ ኣዚለ ክሳብ 5ይ ክፍሊ)፡ ሀደቢ-ስኩላን (ካብ 6ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ)
- ኣብ ቬስተርልዩንግ ዝርከባ ቤት-ትምህርታት፡ ሺርክ-ስኩላን (ካብ ኣዚለ ክሳብ 6ይ ክፍሊ)
ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ
ምምሕዳር ከባቢ ትሮሳ፡ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ሽወደን ዝርከቡ ኣብ ኣስታት 50 ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምርህቲ ዝመሃሩ ተመሃሮ ኣለዉዎ። ከም ነባሮ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ኣብ ዝደለኹሞ ናይ ካልኣይ ደርጃ ትምህርቲ ክትመሃሩ ትኽእሉ እኳ እንተኾንኩም፡ እቲ ምምሕዳር ግን ምስተን ዝተፈላልየ ሃገራዊ መደባት ትምህርቲ ካልኣይ-ደረጃ ዘአንግዳ ከተማታት ኒሾፒን፡ ሶደርተልየ፡ ሮኒንገ (ምምሕዳር ሳሌም) ዝኸተሞ ስምምዓት ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ኣብ ሰዓታት ቅድሚ-ቐትሪ ስሩዕ ሰሙናዊ ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ኣሎ። እዚ ናይ ትምርህቲ ቋንቋ'ዚ፡ ካብ ደረጃታት B ክሳብ D ይወሃብ። ደረጃ A ናይ ቋንቋ ሽወደን፡ ናብ ከተማ ኒሾፒንግ ወይ ውን ሶደርተልየ ብምኻድ ክትመሃሩ ኣለኩም። ብዜካ'ዚ፡ ኣብ ትሮሳ ነቶም ትምርህቲ ክቕጽሉ ዝደልዩ፡ መባእታዊ ደረጃ ትምርህቲ ንዓበይቲ ውን ኣሎ።
ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ይኹን መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ ኣብቲ ኣብ ቫገንሄራድ ዝርከብ ሀደቢ-ስኩላን ዝተስመየ ቤት-ትምህርቲ ይካየድ።
ካልእ ትምርህቲ ንዓበይቲ ብዝምልከት ብመንገዲ ናይቲ ኣብ ኣብ ከተማ ኒሾፒን ዝርከብ ካምፓስ-ኒሾፒንግ ዝተሰምየ ትምህርታዊ ምእከል ኣቢልኩም ክትሓቱን ትመሃሩሉ ከተማ ክትመርጹ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል-ጥዕና ትሮሳ፡ ምስ ዶክቶር፡ ዞባዊ ሓኪም፡ ሓካይም ኣካላት፡ ሓካይም ስራሕን ምምዕባል ኣካላዊ ብቕዓትን፡ ሓካይም ስነ-ኣእምሮን ኣማኸርቲ ጥዕናዊ ጸገማትን ክትረኽቡ ትኽእሉ። ብዜካ'ዚ፡ ንሕሙማት ሽኮርያ፡ ኣዝማ፡ ሕማማት-ልቢ ካልእን ንምእላይ ዝዓለመ ፍሉይ ኣገልግሎት ክንክን ውን ኣብቲ ጥዕናዊ-ማእከል ይክርብ። ብተወሳኺ፡ ኣብዚ ማእከል'ዚ፡ ፍሉይ ክፍሊ ሕክምናታት ህጻናትን ኣዴታት ው ይርከብ።
ንክንክን ስኒ ዝምልከት ኣብ ትሮሳ መንግስታውን ናይ ግሊ ክሊኒካት ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኣብያተ-ትምርህቲ፡ ምምሕዳራዊ ኣብያተ-ጽሕፈታት ከምኡ ውን ኣብ ሕክምና ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል እዩ። ኣብ መብዛሕትኡ ኣጋጣሚታት ተርጓሚ ብተሌፎን እዩ ዝቍጸር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ ነቲ ብኢፊራ ዝፍለጥ ዓቢ ጽርግያን መስመር ባቡርን ተጎዝጊጒዙ ዝርከብ ብምዃኑ፡ ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታት ኣለዎ። ኣብ ቫገንሀራድ ዸው እትብል ባቡርን ኣብቲ ዞባ ዝንቀሳቐሳ ስሩዓት ኣውቶቡሳትን ንመጎዓዝያ ካብን ናብን እቲ ዞባ ኣብ ምቕላል ዓቢ ተራ ይጻወታ። ማእከል መጎዓዝያ ናይቲ ዞባ ኣብ ቫገንሀራድ ኮይኑ መንሃሪን መዕረፍን ኣውቶቡሳትን ባቡራትን እዩ። ኣብዚ ቦታ'ዚ፡ ነቶም ኣብቲ ከባቢ ዝሰርሑን ዝመላለሱን ነባሮ ምምሕዳር ትሮሳ ዘገልግል፡ ሰፊሕ መካይን ናይ መገረሺ ቦታታት ኣሎ።
ካብ ቫገንሀራድ ናብ ሶደርተልየ ዘሎ ርሕቀት፡ 3 ማይል ክኸውን እንከሎ ናብ ስቶክሆልም 7 ናብ ኒሾፒን ከኣ 4 ማይል እዩ። ኣስታት 50% ነባሮ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ ናብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ብኣውቶቡስ፡ ባቡር ከምኡ ውን ብመኪና እንዳ ተመላለሱ ይሰርሑ። ንተወሳኺ ዝርዝር ብዛዕባ'ዚ ዝተጠቕሰ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ተወከሱ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ትሮሳ፡ እቶም 2 ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ምምሕዳር ከተማን ካሚል ፋር ዝተባህለ ትካል እዮም። መብዛሕትኦም ነባሮ ትሮሳ ኣብተን ኣብ ሶደርተልየ ዝርከባ ትካላት ስካንያን ኣስትራን ከምኡ ውን ኣብ ሆስፒታል ሶደርተልየ መዓልታዉ እንዳ ተመላለሱ ይሰርሑ።


text:
ንተኸታተልቲ ዓመታት ኩነትታ ዝናብ ስለዝተዛብዐ ንሓደጋ ድርቂ ከምዘቃልዖም ተሓገዝቲ ሓረስቶት ተዛሪቦም።መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ዓለምለኸ ትካል ልምዓት ዩናይትድ ስቴትስ ዩ.ኤስ.ኤ.ኣይ.ዲን ካልኦት ኣጋር ትካላትን ብምዃን ናይ ምግቢ ረድኤት የከፋፍሉ ኣለው።
ኣብ ዞባ ምዕራብ ኣሩሲ ማእኸል ወረዳ የሻላ ኣብዝኾነት ከተማ ኣጄ ካብ ከባቢኣ ዝርከቡ ጣቢያታት ዝመፁ ናይ ድርቂ ተሓገዝቲ ሓረስቶት ተኣኻኺቦም ይርአዩ።
እቶም ተሓገዝቲ ኣብዚ ዝተረኸቡ ብምትሕብባር ዓለምለኸ ትካል ልምዓት ዩናይትድ ስቴትስ USAID፡ብናይ ካቶሊክ ትካል ረድኤትን መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝካየድ ዘሎ ምክፍፋል ፕሮግራም ህፁፅ ረድኤት ምግቢ ረድኤት ንምቕባል እዩ።
USAID ዝብል ፅሑፍ ዝተለጠፈሎም ኸረፂታት ዝተዓሸጉ ጥረ ምረን USA ዝብል ፅሑፍ ዝተፅሓፈሎም ናይ ዘይቲ ቆርቆሮን ኣብ መኽዘን ተደርዲሮም ይረአዩ።ክዕደሉ እንተለው’ውን ይርአዩ።
ንመንግስታዊ ቢሮ ምክልኻል ሓደጋ ብምውካል እቲ ምክፍፋል ተተሓባብር ዘላ ጫልቱ ታደሰ ናይ ክልቲኦም ትካላት ረድኤት ታራ ብኸምዚ ትገልፅ።’’ሲ.ኣር.ሲ ማለት እውን ካቶሊክ ሪሊፍ ሰርቪስ ዝበሃል ትካል ኣሎ።እቲ ረዲኤት ብኦም እዩ ዝመፅእ።USAID ድማ እቲ ረድኤት ዝህብ ትካል ማለት እዩ።’’ትብል።
ካብ ጣቢያ ሃራጎሌ ዝመፁ ሓረስታይ ሸካቶ ቀሹር ካብኦም ሓደ እዮም።ንሶም እቲ ዝናብ ካብ ዓሚ ጀሚሩ ከምዝጠፍአን ኩለን ከፍቲ ብጥምየት ከምዝተወድኣን ዘርኢ’ውን ዝናብ እዋኑ ሓሊዩ ስለዘይወቕዐ ዝብላዕ እኽሊ ከምዝጠፍአን ይዛረቡ።
ከብቶም ሸይጦም ንኸይምገቡ እውን ካብ ዝነበርኦም 28 ከፍቲ እተን 26 ከምዝሞትኦም ዝገለፁ እቶም ገባር ካብ 2001 ዓ/ም ጀሚሩ ዝሐሸ ዝናብ ከምዘይረኸቡ ይዛረቡ።
ኣብዚ ከባቢ ዝነብር ብዓል ሓዳር መንእሰይን ኣቦ ሰለስተ ቆልዑን ከዲር ቡሽራ ብምኽንያት ሽግር ዝናብ ዝበፅሐ ዘራእቲ የለን ይብል።ቅድሚ ሕዚ ምሸላ ባሕሪ ወይ’ውን ዕፉን ኣብ ሓምለን ነሓሰን ይብፅሕ ከምዝነበረን ኣብዚ ሕዚ እዋን ግን ዝናብ ስለዝዘንግዐ ክበፅሕ ኣይክኣለን ይብል።
እቲ ድርቂ ንቶም ሓረስቶት ካብ መንበሪኦም እንተ ዘየፈናቐሎም’ውን ካብ መንበሪኦም እናተመላለሱ ንኽርድኡ ኣገዲዱዎም ኣሎ።ናይ ሕዚ ኩነታት ዝናብ ብምርኣይ ግን ኩነታት ኣብ ሓፂር ኣዋርሕ ምልዋጥ ከምዝጅምር ተስፋ ገይሮም ኣለው።


text:
ካብ 11 ጥቅምቲ 2005 ዓ/ም ጀሚሩ ንዓሰርተ ማዕልትታ ዕፁው ኣኼባ ከካይድ ዝፀንሐ ቅዱስ ሲኖዶስ እታ ቤተ ክርስቲያን ሎማዕንቲ ረቡዕ ንጉሆ 17 ነጥብታት ዝሓዘ መግለፂ ኣውፂኡ’ሎ።
ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ዓቃቢ መንበረ ፓትሪያሪክን ናይ ኣርሲ ሃገረ ስብከት ሊቀ-ጳጳስን ኣባ ናትናኤል እቲ ሲኖዶስ ካብ ኣብያተ ፅሕፈት ሃገረ ስብከታት ዝቐረበሉ ሪፖርት ምስ ሰምዐ ኣድላይ መምርሒ ምሃቡ ገሊፆም።
ናይ ኣዲስ ኣበባ ሃገረ ስብከት ንኣፈፃፅማ መንፈሳውን ማሕበራዊን ኣገልግሎት ብዝጥዕም ኣብ ምብራቕ፣ምዕራብ፣ኣብ ሰሜንን ደቡብን ብድምር ኣብ ኣርባዕተ ኣህጉረ ስብከት ንኽትምቀል ምውሳኑ’ውን ኣባ ናትናኤል ገሊፆም።ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ሻድሻይ ፓትሪያርክ መረፃ ብዝምልከት ክሳብ 30 ሕዳር 2005 ዓ/ም ናይ ፓትሪያሪክ ምርጫ ሕጊ ንኽዳለው ኮሚቴ ከምዝተጣየሸን 30 ሕዳር 2005 ዓ/ም ኣብዝካየድ ናይ ቅዱስ ሲኖዶስ ምልኣተ ጉባኤ እቲ ሕጊ ተመርሚሩ ንኽፀድቕን ከይዲ እቲ ምርጫ ንክቕፅልን ኣብ ስምም ምብፅሑ ሓቢሮም።
ንባዕሉ ሕጋዊ ስደተኛ ቅዱስ ሲኖዶስ ኢሉ ምስ ዝፅውዕን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ምስ ዝርከብን ኣካል ቅድም ኢሉ ዝተጀመረ ጉዳይ ድርድር ዕርቀ-ሰላም ሕዚ’ውን ተጠናኺሩ ንኽቕፅል እቲ ሲኖዶስ ወሲኑ’ሎ።


text:
Radio Erena: 23 August 2021
ክፍሊ ሃብቲ ሃገር ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ (US Treasury)፣ ኣብ ልዕሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ ናይ ቁጠባ ማዕቀብ ኣንቢሩ።
እቲ ማዕከን ሎሚ 23 ነሓሰ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ኣንቢሩዎ ዘሎ ቁጠባዊ ማዕቀብ፣ ምስቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ብዝተኣሳሰር ምዃኑ ገሊጹ።
ጀነራል ፍሊጶስ፣ ኣዛዚ ናይቲ ኣብ ትግራይ ዝተፈላለዩ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝፈጸመ ሰራዊት ኤርትራ ብምዃኑ፣ ብገበን የሕትቶ’ዩ ክብል እቲ መግለጺ ጠቒሱ።
ብመሰረት እቲ ቁጠባዊ ማዕቀብ፣ ኣብ ኣመሪካ ዝርከብ ይኹን ኣብ ካልኦት ሃገራት ኮይኑ ብመንግስቲ ኣመሪካ ኣብ ዝውነና ትካላት፣ በቲ ጀነራል ዝውነን ንብረት ሪፖርት ክግበርን ክድስክል እዩ።
ዝኾነ ትካል ኮነ ኣመሪካዊ ውልቀሰብ፣ ምስ ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ንግዳዊ ስምምዓትን ምስ ንብረት ዝተሓሓዝ ውዕላትን ንኸይግበር እውን እቲ ቁጠባዊ ማዕቀብ የስገድድ።
ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራ ፈጺሙዎም ዝበሃል ከም ዝምታ፣ ቅትለት ሰላማውያን ሰባት፣ ጾታዊ ዓመጽ ዝርከቦም ዝተፈላለዩ ገበናት፣ ተሓተትቲ ንዝኾኑ ውልቀሰባት ዝግበር መቕጻዕቲ ክቕጽል እዩ ብምባል ኣብ ክፍሊ ሃብቲ ሃገር ዳይረክተር ምቁጽጻር ሃብቲ ወጻኢ ኣንድሪያ ጋስኪ ገሊጻ።
ንሳ ኣብ መግለጺኣ፣ ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ ዝተወስደ ቁጠባዊ ማዕቀብ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኲናት፣ ብቀረባ ትከታተሎ ከምዘላን፣ ገበን ንዝፈጸሙ ከኣ ብሸለልትነት ክትሓልፎ ከምዘይኮነትን ዘርእይ እዩ ኢላ።
ኣብ ኲናት ትግራይ ክሳተፍ ዝጸንሐ ሰራዊት ኤርትራ፣ ብሓለቓ ስታፍ’ቲ ሰራዊት ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ክምራሕ ከምዝጸንሐ ዝገልጽ ክፍሊ ሃብቲ ኣመሪካ (US Treasury) ፣ እቲ ሰራዊት ብቕጽበትን ንሓዋሩን ካብ ኢትዮጵያ ክወጽእ ጸዊዑ።
===============


text:
መንግስቲ ኡጋንዳ ንኣልበሽር ካብ ስልጣኑ ንምዕላው ይሰርሕ ኣሎ ክብል ብካርቱም ንዝቐረበ ክሲ ኡጋንዳ ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂባትሉ።
ኣፈኛ ሃገራዊ ባይቶ ሱዳን ኣሕመድ ኢብራህም ኣል ጣህር ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኡጋንዳ ንተቓወምቲ ሱዳን ብምስልጣን ንመንግስቲ ሱዳን ካብ ስልጣኑ ንምእላይ ይሰርሕ ኣሎ ክብል’ዩ ከሲሱ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኡጋንዳ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ ድማ፣ ኡጋንዳ ንኣልበሽር ካብ ስልጣኑ ንምእላይ ዝኾነ ዕላማ ከምዘይብላን፣ ሱዳን እተቕርቦ ዘላ ክሲ ባዕላዊ ትንታነታት ምዃኑን ኣስሚርሉ።
ተቓወምቲ ሱዳን ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ካምፓላ ስምምዕ ብምክያድ ልፍንታዊ ግንባር ድሕሪ ምቛሞም’ውን መንግስቲ ሱዳን ናብ ሕብረት ኣፍሪቃን ካልኦት ማሕበራት እዚ ዞባን ወግዓዊ ክሲ ከምዘቕረበ ኣይርሳዕን።
እቲ ብዕጡቓት ዳርፉንርን ካልኦት ኣብ ሰሜን እታ ሃገር ዝንቀሳቐሱን ጉጅለታትን ዝቖመ ልፍንታዊ ተቓዋሚ ሓይሊ፣ ድሕሪ’ቲ ናይ ካምፓላ ስምምዕ ሰውራዊ ግንባር ሱዳን እናተባህለ ይጽዋዕ ምህላው ይፍለጥ።
ሰውራዊ ግንባር ሱዳን ካብ ዝቐውም ድሮ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ሱዳን ሓያሎ መጠቓዕታት ከምዘካየደ ይንገረሉ።
ኡጋንዳ ንተቓወምቲ ሱዳን ከምትሕብሕብ ክጥቐስ እንከሎ፣ መንግስቲ ኣልበሽር ድማ ነቲ ብLords Resistance Army- LRA ዝፍለጥ ተቓዋሚ ጉጅለ ኡጋንዳ ከምዝድግፍ ብሰፊሑ ይንገረሉ።


text:
ኣብ ገጠራት ዓድና ኣጋ ጊዜ ዀይኑ ጸልማት ዓይኒ ምስ ሓዘ ሓደሓደ እዋን ሰባት ኣብ በሪኽ ወጺኦም 'ዝረኤ ዝረኤ ኣድጊ ዝረኤ'፡ 'ብዕራይ ዝረኤ' ወዘተ ኢሎም ብዓውታ የድህዩ እሞ ዝረኣየ እንተሎ ይሕብሮም። ሓበሬታ እንተ ዘይረኸቡ ኸኣ ናብቲñ ጥሪቶም ክጓሰዩሉ ዝወዓሉ መሮራት ከይዶም ነቲ ዝጠፍኤ ብኣራዊት ከይተበልዐ ክደልዩዎ ይጓየዩ።
ሎሚ ካብ ካልእ ጊዜ ንላዕሊ ህዝብና ነቲ ናይ ሓቂ ብርሃን ወንጌል ክበጽሖ ኣብ ዝሓሸ ዕድል እዩ ዘሎ። ነቲ ዝፈጠሮ ኣምላኽን ዝሞተሉ መድሓኒን ከይፈልጥ ንኣእምሮኡ ብዝተፈላለየ መገዲ ሒዝዎ ዝነበረ ሎሚ እናተኣልየ ይመጽእ ኣሎ። ህዝብና ጥራይ ዘይኰነ ብዘሎ ሕዝቢ ዓለም'ውን በቲ ኣብ ዓለም ተፈጢሩ ዘሎ ዘየቕስንን እናሓደረ ዘስግእን ኵነታት ካብ ርእሱ ወጺኡ በበቲ ዝርድኦ መጸግዒ ደልዩ ናብ ፈጣሪኡ ክምለስ ሃሰው ዝብለሉ እዋን እዩ። ብሓጺሩ ከምቲ ጐይታ የሱስ ዝበሎ እቲ እኽሊ ንዓጺድ ጻዕድዩ እዩ።
ግን እቲ ሕቶ፡ እታ ማሕበር ክርስቶስ ነዚ ዕድል እዚ ክትጥቀመሉ ብኸመይ ኰን ተዳልያ ትህሉ? ልዕሊ ዅሉ ዘድልያ ነገርከ እንታይ ኰን ይኸውን? መልሱ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ተሓቢሩ ዘሎ ጥበብ እዩ፡ ኣምላኻዊ ጥበብ።
ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ጥበብ ኣምላኽን ሓይሊ ኣምላኽን እዩ። ብጥበብ ዓብዩ፡ ብጥበብ ተመላሊሱ፡ ብጥበብ ከኣ እዩ ኣገልጊሉ። „ኣብ ልዕሊኡ ድማ መንፈስ እግዚኣብሄር፡ መንፈስ ጥበብን እእምሮን፡ መንፈስ ምኽርን ሓይልን፡ መንፈስ ፍልጠት እግዚኣብሄርን ፍርሃቱን ክዓርፍ እዩ። ታሕጓሱ ኣብ ፍርሃት እግዚኣብሄር እዩ...“ ይብል ኢሳ 11፡2-3። ነቶም ሰዓብቱ ኸኣ ጠቢባን ክዀኑ እዩ ተዛሪብዎም(ማቴ 10፡16)።
ሎሚ ልዕሊ ዅሉ፡ እታ ማሕበር ክርስቶስ፡ ተልእኾኣ ብግቡእ ንኸተብጽሕ ኣምላኻዊ ጥበብ ክትልምን ይግባእ። ግድንዶ ከምቲñ ኣብ ወጻኢ ዝግበር ብቪድዮን ብጽሑፋትን ከኣ ዝበጽሓና ኣገባባትን ኣቐራርባን ጌርና ኢና ነዚ ወንጌል ኣብ ምድርና ከነብጽሖ ዘሎና? ንቐድሕ እንተዀንናኸ እቲñ ሞዴል ናይ ጐይታናን ሃዋርያትን ዘይንቐድሕ? እምበኣር ንኽትመርሕ፡ ንኽትእክብ፡ ንኽትምዕድ፡ ንኸተገልግል፡ ንኽትዋጋእ ንኸተስልጥ ጥበብ ወሳኒ እዩ። ጥበብ ከይሓዝካ ጉያ ትርፉ ወድቀት እዩ። ስለዚ መራሕቲ ኣብያተ ክርስትያን ከምቲ ንጉስ ሰሎሞን እንታይ ከም ዝህበካ ለምን ምስ በሎ፡ 'ጥበብን ፍልጠትን' ዝበለ ከምኡ ክብሉ ይግብኦም። ሽዑኡ ንርእሶምን ነቶም ዝሰምዕዎምን ከድሕኑ እዮም(1ጢሞ 4፡16)።
ዘለናዮ ዘበን ብዙሓት መንፈሳውያን መራሕቲ፡ እግዚኣብሄር ኣተንሲእዎም ከብቅዕ ሰኣን ጥበብ ዝወደቑሉን ዝተናዕቁሉን እዋን እዩ። ጥበብ መፍትሕ እያ። ንዓያሹ ጥበብ ናይ ፈራሃት እያ ትመስሎም፡ ግን ኣይፋልን። እታ ናይ ላዕሊ ጥበብሲ ፍርሃት እግዚኣብሄር እዩ ዘለዋ። ብዙሓት ግን ጥበብ ስለ ዘይሓዙ፡ ፍርሃት እግዚኣብሄር ጐዲልዎም ተረኺቦም፡ ንእግዚኣብሄር ከኣ ክብሩ ሰሪቖም ደፊሮምዎ፡ ንሱ ኸኣ ንዒቕዎም ደርብዩዎም ከኣ።
ብኻልእ ሸነኽ እቶም ሰዓብቲ ዘበልና ንመን ንስዕብ ከም ዘሎና ክንፈልጥ ጥበብን ምስትውዓልን ክንልምን ይግብኣና። ምናልባሽ ዕዉራት መራሕቲ ይመርሑና ከይህልዉ፡ ሓደ ጊዜ ዝርእዩ ዝነበሩ፡ እግዚኣብሄር ምስ ኣዕበዮም ግን ብትዕቢትን ብዓመጽን ዝዓወሩ! ምናልባሽ እግዚኣብሄር ዝገደፎም ሰባት ይመርሑና ከይህልዉ! ጥበብ ሕጂውን „ኣቱም ዓያሱ ኣእምሮ ተመሃሩ፡ ኣቱም ደናቝርቲ ኸኣ ለብሙ“ እናበለት ተድሂ ኣላ።
ዝረኤ ዝረኤ ጥበብ .....ዝረአ !
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 400 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ
ትማሊ ክልተ ንግዚኡ ስሞም ክንዕቅቦ ዝመረጽና ኣሕዋት ካብ እስራኤል ደዊሎም እዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ሂቦምና።
በቲ ኣብ ናይ መወዳእታ ደረጃ በጺሑ ዘሎ ውዱቕ ውሽጣዊ ፖለቲካውን ቁጠባውን ኩነታቱን ሙሽሙሽ ስርዓቱን፡ ከምኡ ‘ውን ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ብዝቕጽል ዘሎ ውዕዉዕ ህዝባዊ ተቓውሞታት ተጨኒቑ፡ ኣብ ኤርትራ ‘ውን ህዝባዊ ተቓውሞ ከይለዓል ክቱር ስግኣት ሓዲሩዎ ዘሎ ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኣስመራ ኣርባዕተ ክፍላተ ሰራዊት ኣኪቡ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ27 ጥሪ ናብ ቐጠር ምስ ከደ ክሳብ ሎሚ 11 ለካቲት ናብ ኤርትራ ከምዘይተመልሰ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣሰና ‘ውን ነቲ ኩነታት ኣረጋጊጻቶ ኣላ።
ውልቀመላኺ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞታት ፈጺሙ ከይቃላሕ ንሚኒስትሪ ዜና ተሪር ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ።
ብቀዳምነት ኣሕዋት ኤርትራውያን እንቛዕ ናብ ሓዲሽ ዓመት 2011 ኣብጽሓኩም ክብል እፈቱ። ዘመነ ሰላምን ምሕረትን ይግበረልና።
ብቀዳምነት ኣሕዋት ኤርትራውያን እንቛዕ ናብ ሓዲሽ ዓመት 2011 ኣብጽሓኩም ክብል እፈቱ። ዘመነ ሰላምን ምሕረትን ይግበረልና።
ያቆብ ኣፈወርቂ ዝተባህለ ነርወይ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ፡ ናብ ኤርትራ ምስከደ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ምስ ተኣስረ ሃለዋቱ ጠፊኡ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ያቆብ ኣፈወርቂ ዝተባህለ ነርወይ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ፡ ናብ ኤርትራ ምስከደ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ምስ ተኣስረ ሃለዋቱ ጠፊኡ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ካልእይ መወዳእታ ክፋል
መንግስቲ ፈልስጢን ኣየድልን እዩ። መንግስቲ እንተደለዩ ከኣ ምስ ህዝቢ የርዳኖስ ሓደ ኮይኑ መንግስቲ መስሪቶም ክቅጽሉ ይግባእ ኢሉ ኢሰያስ ኣፈውርቂ። ጕዳም ዘረባ። ጽቡቕ ንባብ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ኣፍቶን ብላደት ዝተባህለ ጋዜጣ ልኡኽ ናብ ኣስመራ ኸይዱ፡ እቲ ጋዜጠኛ ካብ ሽወደን ክብገስ እንከሎ ንሰበ ስልጣን መላኺ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክዘራረብ ብፍላይ ምስ ፕረሲደንት ቃል መሕተት ከካይድ ከም ዝዀነ ተፈሊጡ ቆጸራ ተታሒዙ ምስ መሳርሕቱ ተበጊሱ።
ስርዓት ህግደፍ ዓቕሉ ስለዝጸበቦ፡ ነብሱ ንምድሓን ኣብ ሸበድበድ ኣትዩ፡ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስጢራዊ ርክባትን ዘተን ከካይድ ጀሚሩ ከምዘሎ ይንገር።
ስርዓት ህግደፍ ዓቕሉ ስለዝጸበቦ፡ ነብሱ ንምድሓን ኣብ ሸበድበድ ኣትዩ፡ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስጢራዊ ርክባትን ዘተን ከካይድ ጀሚሩ ከምዘሎ ይንገር።
እዚ ጽሑፍ ብዘይካ መእተውን ኣብ መደምደምታ ዘሎ ጽሑፍ ብሙሉእ ቅዳሕ ጋዜጣ ብርሃን ምዃኑ ክሕብር እፈቱ።
ናይ ቀረባ ፈለጥቱ ገለ ካብ ኣባላት ማሕበረ ኮም ሚላኖ ዓዲ ጥልያን ከምዝሕብርዎ፡ ሰለሙን ብህጹጽ ዝተጸውዓሉ ሓደ ካብ ዝዓበየ ምኽንያት፡ ናይ ዞባ-ሎምባርዲያ ሓላፊ ዝነበረ ኢጣልያዊ ዜጋ ጂያን ፒየር ፕሮስፐሪኒ፡ ኣብ ጥልያን ዝገበሮ ዘይሕጋዊ ተግባር ምጥፍፋእ/ Corruption/ ጥራይ ዘይኮነ፡ ምስ ናይ ኤርትራ ጉዳያትን ካልእ ምኽንያትን ተኸሲሱ ምስተኣስረ፡ ጉዳይ ኤርትራ ሚስ ፕሮስፐሪኒ ዝነበረ ምትእስሳርን ዘይሕጋዊ ተግባራትን መታን ከይቓላዕ፡ ኩሉ ሚስጥራት መታን ክሽፈን፡ ሰለሙን ክንፈ ብፕረሲደንት ኢሰያስ ብህጹጽ ተጸዊዑ፡ ብዘይ ውዓል ሕደር ስርሑ ብጉቡእ ከየረከበ ብተብተብ ኣስመራ ከምዝኣተወ ገለ ኣባላት ማሕበረ-ኮም ሚላኖ ኣረጋጊጾምዎ ኣለዉ።
ቅድሚ ክልተ ሰሙን ኢሳይያስ ንዓሊ ዓብዱ ብጥርሙዝ ቢራ ገጹ ስለዝጨደዶ፡ ንኽልተ ሰሙን ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሉ ቀንዩ። ክሳብ ‘ዚ እንዋን’ዚ ኸኣ ኣብ ዝኾነ ቦታ ኣይተራእየን። ኢሳይያስ ስለምንታይ ንዓሊ ከምዝሃረሞ ዛጊት እቲ ምኽንያት ንጹር ኣይኮነን። ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ ቀጻሊ ክስዕብ እዩ።
‘ድምጺ ወጋሕታ’ “ ኣብ ኣስመራ ዝርከቡ ምንጭታት ..ወዱ ንሚኒስተር መዓድን ኣቶ ተስፋይ ገብረስላሰ ኣብ ኣስመራ እንዳ ኮርያ ኣብ ዝርከብ ቤትምህርቱ፡ መንነቶም ብዘይተፈልጡ ሰባት ብኻራ ተቀቒዑ ንሞት ተቓሊዑ ‘ሎ” ክትብል ዘመሓላለፈቶ ሓበሬታ ቅኑዕ ከምዘይኮነ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጾም።
እቲ ታሪኽ ናይ ሎሚ ዓሰርተ ዓመት ካብ ወርሒ መስከረም ስጋብ ወርሒ ጥቅምቲ 1999 ዓ.መ.ፈ ኣብ ርእሲ ከተማ ኣስመራ እዩ ተፈጺሙ። ኣሰናዳእትን ወከልትን መብዛሕትኤን ብሕታዉያን ጋዜጣታት ኤርትራ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ቤት ጽሕፈት ሳንሱር ኣቶ ኢሳቕ ያሬድ ተኣከብና።
ስርዓት ህግደፍ ኣማኑኤል መሓሪ (ወዲ መሓሪ) ንዝተባህለ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ብፊዝክስ ዝተመረቐ መንእሰይ ኣብ ዶብ ሱዳን ብተመልከትለይ ተኵሶም ከምዝቐተሉዎ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ሓቢሮም።
ኣማኑኤል መሓሪ፡ ብ2001 ዓመተ ምህረት ካብ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ድሕሪ ምምራቑ፡ ኣብ Eritel ዝተባህለ ትካል ከም ናይ ኢንተርነት ቴክኖሎጂ ክኢላ ንሸውዓተ ዓመታት ኣገልጊሉ።
‘ፕረዚደንት’ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ናይ ቦታን ስልጣንን ምቅይያራት ገይሩ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም ።
እታ ንብረት ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝኾነት፡ ኣብ ምጽዋዕ ዝመደበራ ‘ናስ ኣየር’ ተባሂላ እትፍለጥ ነፋሪት፡ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ተዋፊራ ከምዘላ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
113 ኤርትራውያን መሃንድሳትን ጆመትራታትን ቀየስትን “ግብሪ ብግቡእ ኣይከፈልኩምን“ ዝብል ክሲ ተመስሪቱሎም ጉዳዮም ን2 ዓመት ዝኣክል ተንጠልጢሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ብሰኑይ 6 ሚያዝያ 2009 ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝውዓለ መጋበእያ ፍሉይ ቤት ፍርዲ፡ ንኹሎም ክሱሳት ጸዊዑ ኣብ ዘመሓላለፎ ጃምላዊ ፍርዲ ንነብሲ ወከፎም ካብ 10 ሽሕ ክሳብ 130 ሽሕ ዝበጽሕ ገንዘባዊ መቕጻዕቲ ሽዑ ንሽዑ ክኽፍሉ ከምዝበየነሎም ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ እቶም ሽዑ ዝኸፈሉ 86 ሞያውያን ብዋሕስ ክፍትሑ ከለው፡ እቶም ዝተረፉ ደቀንስትዮን ኣደ ቆልዑን ስንኩላንን ዝርከብዎም 27 ድማ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተዳጕኖም ኣለው።
ኣብዚ ሰሙን ‘ዚ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቶም ሕሱም ጥምየት ምኽኣል ስኢኖም ካብ ዓዲ ናብ ኣስመራ ኣትዮም ኣብ ፈቖዶ ኣብያተ ክርስትያናትን ጎደናታትን ዝልምኑ ዝነበሩ መሳኪን ግዳያት ጥምየት፡ ኡይ እናበሉ ንጉሆ ንጉሆ ገፊፉ ምስ ደቆም ናብ ጋሽባርካ ከግዕም ቀንዩ።
ብመጀመርያ ሰላምታይ ተቐበሉ። ቀጺለ ክዛረበሉ ደልየ ዘለኹ ጉዳይ፡ ነዚ ሎሚ ቕነ ኣብ ኣስመራ ፐራዲዞ ዝርከብ ብ ‘ቁጠባ’ ዝፍለጥ ናይ መንግስቲ መንበሪ ኣባይቲ ብዝምልከት ብስርዓት ህግደፍ ዝውሰድ ዘሎ ኣዝዩ ኣሻቓሊ ስጉምቲ እዩ። እዚ ገዛውቲ ብግዜ ደርግ ንህዝቢ ተባሂሉ ዝተሰርሐ ናይ ክራይ ገዛውቲ እዩ። ክልተ ዓይነት ገዛውቲ እዩ፡ እቲ ሓደ ናይ 60 ዝብሃል 3 ክብልን ሽቓቕን ክሽነን ዘለዎ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ናይ 40 ዝብሃል 2 ክፍልን ሽቓቕን ክሽነን ዘለዎ እዩ። ህዝቢ ክሳብ 1995 ብሰላም ይነብር ነይሩ። ብድሕሪኡ ግን ሰላም ዝብሃል የልቦን። ብ1996-1997 ስርዓት ህግደፍ ትካል ኣለኩም መኪና ኣለኩም እናበለ ብዙሓት ካብቲ መንበሪ ኣስገዲዱ ብምልቃቕ፡ ኣብ ክንድኦም ኣብ ስልጣን ዘለዉ ሓለፍትን ኮለኔላትን ኣትዮሞ ይርከቡ።
ትማሊ ሓደ ካብቶም “እስዝ ሓሶት እንተዝኸውን ክንደይ ጽቡቕ ነይሩ” እናበልና ንብዓትን ቀለምን ሓዊስና እንጽሕፎም ዜናታት ካብ ምንጭታት በጺሑና። “ፍስሃ ወልደዳዊት ብትእዛዝ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ተቐቲሉ” ዝብል ዜና።
ኣብቲ ፕረዚደንት በሽር ኣስመራ ዝበጽሓሉ መዓልቲ፡ ማለት ሰኑይ 23 መጋቢት ኩሎም ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ኣስመራ ትምህርቶም ኣቋሪጾም፡ ስነስርዓት ኣቀባብላ በሽር ንምድማቕ፡ ተገዲዶም፡ ጸሓይ ቀራዕ ክብሉ ከምዝወዓሉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ከም ውጽኢት ናይዚ ስጉምቲ ‘ዚ፡ እቲ ስርዓት ሰራዊት ኣዋፊሩ ንኹለን ናይ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፡ ማለት ኮድ 4 ናእሽቱን ዓበይትን መካይን ድሮ ኣኪቡወን ከምዘሎ እቲ ሓበሬታ የረድእ። ካብዚ ቐጺሉ ነተን ብኮድ 3 ዝንቀሳቐሳ፡ ናይ ትካላት ተሽከርከርቲ ኣብ መፈተሺ ንቝጣታት ደው ብምባል ክእክብን ጀሚሩ ምህላዉ ተፈሊጡ።
ብ 10 መጋቢት ኣብ ኣስመራ ኣብ ሓደ ቤትማእሰርቲ ሓደ እሱር ካብ ዋርድያ ብረት መንዚዑ ብዝፈነዎ ኣድራጋ ቶኽሲ: ነቲ ተረኛ ዝነበረ ዋርድያ፡ ካልኦት 3 እሱራት፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ንነብሱ፡ ብድምር 5 ትንፋስ ከምዘሕለፈ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ቆጸራ ህዝቢ ብዝብል ምስምስ ኣብ ኣስመራ ገዛ ገዛ እናኣተወ ወግዓዊ ተፍትሽ የካይድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ፕረሲደንት ኢሰያስ ንህዝቢ ኤርትራ ወሰን ኢልካ ናይ ምጽናት መደብ ዝተተሓሓዞ ይመስል።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ 16 ኣምባሳዶራት ካብ ስርሖም ክድስክሉ ትእዛዝ ከም ዘመሓላለፈን እቲ ጉዳይ ኣብ ውሽጢ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዓቢ ምፍሕፋሕ ፈጢሩ ከምዘሎን ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እቶም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ኣስመራ ድሕሪ ምጽውዖም ብ20 ለካቲት ኢሳይያስ ናይ መዛዘሚ ኣኼባ ዘካየደሎም ኣምባሳደራት፡ ኣብቲ ኣኼባ በዳህቲ ሕቶታት ከምዘቕረቡሉ ኣብቲ ዘተ ዝተሳተፉ ምንጭታት ኣፍሊጦም።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ማይ ነፍሒ ብፍላይ ከኣ መንእሰያት ቅድድም ብሽግለታ ክሮኖሜተር ንምዕዛብ ኣብ መስመር ማይነፍሒ ብ25 ታሕሳስ 2008 ኣብ ዝተዘርግሑሉ መስመር ንመንእሰያት ዘለዓዕል ጽሑፋት ተዘርጊሑ ከምዝሓደረ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም::


text:
“ዝሞተ ነይክሰስ ኣብ ሰማይ ነይሕረስ” እኳ እንተኾነ፣ ስቕ ዘየብል ክትዕዘብ እንከለኻ ስቕታ ኣይትመርጽን። “ኣዲኣ ገዲፋስ ሓትንኣ ትናፍቕ” ከምዝብሃል ብምኽንያት ሞት ንግስቲ ዓባይ ብርጣንያ ልዕልቲ ኤልሳቤጥ፣ መንግስቲ ኬንያ ናይ ሰለስተ መዓልታት ሃገራዊ ሓዘን ኣዊጁ ክትስምዕ ዘደንጹው እዩ።
መቸም ብሰንኪ ምስፍሕፋሕን ጎበጣን ንግስነት ዓባይ ብርጣንያ ኣብ ሃገራትን ኣህዛብን ዓለምና ዝፈጠሮን ዝፈጥሮን ዘሎ ነውጺ ሩኡይ እንተኾነ፣ ብፍሉይ ድማ ንኣፍሪቃውያን ናይ ሰነ-ኣእምሮኣውን ስነ-ልቦናውን ነውጺ ብምሕዳር፣ ንኣህጉርና ኣብ ሽግር ሸሚሙዋ የርከብ። ውጺኢት እዚ ገባቲ ነግስነት ዓባይ ብርጣንያን ካልኦት ተስፋሕፋሕቲ ሓይሊታት ድማ ንኣህጉርና ኣፍሪቃ ካብ ባርነትን ድኽነትን ንኸይትናገፍ ሓሊኹ ሒዙዋ ይርከብ። ብሓጺሩ ጠንቂ ንግስነት ዓባይ ብርጣንያ ኣብ ኣህዛብ ኣፍሪቃ ጽሓይ ዝወቕዖ ሓቂ እዩ።
እሞ እዚ ኣርዑት መግዛእቲ ዓባይ ብርጣንያ ኣብ ኬንያን ካልኦትን ሃገራት ኣፍሪቃ ሂወት እንዳበልዐ፣ ብምኽንያት ሞት ንግስቲ ዓባይ ብርጣንያና ኣብ ኬንያ ዳስ ገቲርካ ናይ ሰለስተ መዓልታት ሓዘን ምእዋጅ ምስ ምንታይ ይቑጸር?
መቐረት፣ ክቡርን ርዝነትን ናጽነት ነቶም ንናጽነት ሰፍ ዘይብል ዋጋ ከፊሎም ዝጨበጥዎ ኣህዛብ ንክርዱዎ ቐሊሊ እኳ እንተኾነ፣ ነቶም ብሰንክ መግዛእቲ ኣብ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኣርዑድ ዝተኣስሩን ባርነት ንክርዕምዎ ዝተፈርዱ ጭቁናት ኣህዛብ ደቡባዊ ዓለም ግን ተሓሩማቶ ተርከብ። እቲመንታይሲ ናጽነት ረዚኒ ዋጋ ትሓትት፣ ምቕረቲ፣ ክቡርቲን ረዛን ምዃኑ ስለዘይበጽሕዎ።
ከምቲ ኣመሪካዊ ጸሓፍይን ማሕበራዊ ኣነቓቓሕን ዝነበረ ፍረድሪክ ዶጉላስ (Frederick Douglass) ኣብ ጽሑፋቱ ዘስፈሮ፣ ባርነት ከምዝራዓምን ዝልመድን እዩ ዝሕብረና። ካብ ጥቕስታቱ ድማ ብዛዕባ ባራዩ ሞሮር (Field negros) ከምኡውን ባራዩ ቤት(House Negros) ዝጽሓፎ ጽሑፍ ነዚ ዘድመቐ ኮይኑ ርኺበዮ።
ከምቲ ንሱ ጽሒፍዎ ዘሎ ኣብ ኣሜሪካ ክልተ የሕዋት፣ ሓደ ወድን ሓንቲ ጓልን፣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ባርነት ኣብ ዝነበሩሉ ግዜ፣ እታ ጓል ካብ ናይ ሞሮር ባርነት ናብ ቤት ባርነት ተሳሒባ ትመጽእ እሞ ዓቢ ፍታሕ ከምዝረኸበት ስለ ዝወሰደቶ ድማ ኣዝያ ትሕጎስ። እንተኾነ ግን ወንጮ እንተገምጠልካዮ ወንጮ ከምዝብሃል፣ እቶም ጎይቶት ባራዩ ነተን ኣብ ቤቶም ንኸገልግልኦም ዝመረጽወን ደቂ ኣንስትዮ ከም መርዊሒ ስጋዊ ርክብ ከይተረፈ ዝጥቐሙለን ከም ድላዮም ዝጻወቱሎም ተንቀሳቓሲ ኣቕሑ ቀይሮመን ከምዝነበሩን እዩ ዝሕብረና።
እንተኾነ ግን እቶም ተሳሒቦም ባራዩ ናይ ቤት ኽኾኑ ዝሕረዩ ዝነበሩ ባራዩ ዝሓሸን ዝማዕበለን ናብራ ከምዝረኸቡ ይስምዖም ብምንባሩ፣ እዛጓል ነቲ ባርነታ ቤት ሪዒማቶ ጥራይ ከይኮነስ ንሓዋ እውን ካብ ናይ ባሪያ ሞሮር ናብ ባሪያ ቤት ክተቀይሮ ጽዒራ፣ ተዓዊታ ድማ። ሓዋ ግን ንባርነት ኣትሪሩ ዝጽየፍን ዘይረዓሞን ብምንባሩ ካብ ናይ ባሪያ ሞሮር ናብ ባሪያ ቤት ምስ ተቐየረ ሞሊቑ ንካናዳ ከምዝሃደመ ይንገር።
ንባርነት ከም ንቡር ወሲዳ ዝራዓመት ሓፍቱ ድማ ብናይ ሓዋ ምህዳም ካብ መጠን ንላዕሊ ብሓዘን ተዋሕጠት። ምክንያት ሓዘና ግን ሓዋ ስለዝሰዓነት ዘይኮነስ፣ እቲ ብጎይታኣ ዝተገብረሉ ለውጢ ጠሊሙ ዝሃደመ ሓዋ ጎይቶኦም ኣብ ሕርቓን ስለዘእተዎ ምንባሩ ፍረድሪክ ዶጉላስ ኣብ ጽሑፉ ኣስፊርዋ ይርከብ። እዚ ድማ ባርነት እውን እንተሪዕምካዮ ይልመድ ምዃኑ እዩ ዝሕብረና።
ሓደ ሓደ ግዜ ከም ሰብ ኣብ ኢድካ ዘሎ ገዲፍካ ካልእ ናይ ምጥማት ከጋጥም ይኽእል ይኸውን። ከምዚ ዓይነት ኣጋጣሚታት ክፍጠር እንከሎ ግና ኣብ ውሽጥኻ ዘሎ ሃብትን ጽባቐን ንክትዕዘብ ትግደድ። ልክዕ ከም ኣብ ዓውዲ ቀላሲ ብዕራይ ከምዘድሊ፣ ንደቂ ሰባት እውን መራሒ ኮይኑ ንህዝቡ ዝኣሊይ፣ ዘንቕሕን ዝውደብ ሓቐኛ መሪሕነት ዘድሊዮም። እዚ ትዕድልቲ እዚ ድማ ንሕና ኤርትራውያን ኣብ ኢድና ስለዘለና ዕድለኛታት ኢና ኢለ ብድፍረት ክዛርብ ይፈቱ።
እቶም መራሒ ዝሰኣኑን መራሒ ዘይተዓደሉን ኣህዛብ ዋላኳ ንዘይምልከቶም ሓዘን ዳስ ኣይነተክልን ኢሎም ክቃወሙ እንተፈተኑ፣ መራሕቶ ግን ምሕጽንታ ህዝቢ ዕሽሽ ብምባል ኣብ ዘይምከቶም ሓዘን ባንዴራ ሃገሮም ንሰለስተ መዓልታት ካብ ንቡር ወሪዳ ከትስቐል ኣዊጆም።
ኣፍሪቃ ክንደይ ዓበይቲ መራሕታን ታሪኽ ዝፈጸሙ ደቃን ተስፋ ህዝቦምን ሃገሮመን ክኾኑ እንዳተጸበየቶም፣ ኣብ ንኡስ ዕድሚኦም ብምዕራባውያን ተቐንጺሎም ክኹለፉ ከለዉ፣ ዝግቦም ሓዘንን ዝኽርን ንጎኒ ተገዲፉ ብኣንጻሩ ዘይምስሎምን ዘይተግባራቶም ከምዝልከዩ እዮ ተገይሩ።
ኣብ መወዳእታ ንሕና ኣፍሪቃውያን ንግስነት ዓባይ ብርጣንያ ኣብ ኣህጉርና ዝገደፎ ሕላገት ብኸመይ ከምንዝክሮ ኣጸቢቕና ንፈልጥ ኢና። ኣብ ዘይናትና ዳስ ምኹዳዱ ንክንገድፎ ድማ ቀጻሊ ንህዝብና ምንቕቓሕን ምጎስጓስን ከድልየና እዩ።


text:
ሰበስልጣን ኣመሪካ፥ ካብ 100 ሺሕ ክሳብ 240 ሺሕ ዝበጽሑ ሰባት ብኮሮናቫይረስ ክሞቱ ከምዝኽእሉ ብምጥንቃቕ፥ ንምንካዩ ማሕበራዊ ምፍንታት ክትግበር ይጸቕጥሉ ኣለዉ።
ኣብዚ እዋን`ዚ ቀንዲ ዓውደ-ውግእ`ቲ ቫይረስ ኮይነን ዘለዋ ሃገራት ፥ ኣመሪካ፡ ጣልያንን ስጳኛን`የን- ጀርመን ድማ ሎሚ 5,500 ሓደሽቲ በቲ ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ድሕሪ ምምዝጋባ ንቻይና ክትሓልፋ ትቀራረብ ኣላ።
ዶ/ር ኣንቶኒ ፋውቺ፥ ዳይሬክተር ተላገብቲ ሕማማት ኣመሪካ፥ እቲ ቁጽሪ ክንድኡ ንኸይድይብ ተስፋ እገብር ግን ሰባት ንኸምኡ ዓይነት ክውንነት ክቕረቡ ኣለዎም ኢሉ። " ሰባት ይሳቐዩ ኣለዉ ሰባት ይሞቱ ኣለዉ፥ ኣብ ማሕበራዊን ኤኮኖሚያውን ህይወትና ዓቢይ ተጽዕኖ ፈጢሩልና`ሎ” ድሕሪ ምባል ፥ ኣብዘን ዝቕጽላ 30 መዓልታት ብኹሉ ሓይሊና ነቲ ዝርግሐ ቫይረስ ንምክልኻል ብጻዕቂ ክንሰርሕ ጥራሕ`ዩ ዝግባኣና ኢሉ`ሎ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ናይ ትማሊ ጋዜጣዊ መግለጺኡ፥ ሃገርና ቅድሚ ሎሚ ተፈቲናቶ ኣብ ዘይትፈልጥ ሃገራዊ ፈተና ተሸሚማ ትርከብ ኣላ ኢሉ።
ሰበ-ስልጣን ጥዕና ኣመሪካ እቲ ላዕላዋይ ጥርዚ`ቲ ሕማም ኣብ ዝቕጽላ ክልተ ወይ ሰለስተ ሰሙናት ከምዝኸውን ይገልጹ`ለዉ ።
ዶ/ር ፋውቺ፥ እቲ ናይ 100 ሺሕን ልዕሊኡን ክኸውን ይኽእል`ዩ ዝበልናዮ ቑጽሪ ሞት፥ ብኣግኡ ንእምቶ`ዩ`ምበር ዘይተርፍ`ዩ ኢልና ክንወስዶ የብልናን ኢሉ።
ኣወሃሃዲት ሓይሊ ዕማም ምክልኻል ኮሮናቫይረስ ዋይት ሃዋስ ዶ/ር ዲቦራ ብርክስ ብወገና፥ማሕበራዊ ኣካይዳና ምቕያር`ምበር እቲ ሓማም ተላገብ ርጉጽ መድሃኒት ወይ መሕወዪ የብሉን ኢላ።
ኣብ ኣመሪካ ዛጊት ኮሮናቫይረስ ዝተረኽቦም፥ ልዕሊ 187 ሺሕ በጺሖም ኣለዉ- ካብኦም ዝሓውዩን ዝሞቱን ኣለዉ። ዝሞቱ ናብ 4,000 ገጾም ይጽግዑ ኣለዉ። ካብ`ቶም ኣብ ቻይና ዝሞቱ ዝለዓሉ ኮይኖም ኣለው። ከምኡ`ውን ካብቶም ኣብ ሽበራዊ መጥቃዕቲ መስከረም 11 2001 ዝሞቱ ዛይዶም። ሓደ ርብዒ ናቶም ከኣ ኣብ ኒው ዮርክ`ዮም።
ኣመሓዳሪ ግዝኣት ኒው ዮርክ አንድሩ ኮሞ፥ ንሆስፒታላት ዝኸውን እኹል መሳርሕታት ሕክምና ከምዘድሊ`ዩ ዝጣራዕ ዘሎ፥ ካብ ቻይና ንሓንቲ ብዋጋ 25 ሺሕ ዶላር 17 ሺሕ ቨንቲለይተራት ማለት ኦክስጂን መተንፈሲ መሳርሕታት ከምዝኣዘዘ`ውን ኣፍሊጡ`ሎ- ።
ፕረ.ትራምፕ ድማ ኣብ ዝተፈላለያ ግዝእታት ከጋጥም ንዝኽእል ብዝሒ ተጠቃሚ ዘገልግል፡ 10 ሺሕ ኣብ መኽዘን ክንሕዞ ኣለና ኢሉ ከምዝሓዞ ኣፍሊጡ`ሎ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ብኻልእ ወገን ኣብ ናይ ትማሊ መግለጺኡ ኣብ`ዚ እዋን`ዚ ሰባት ናብ ስራሕ ወይ ናብ ትምሕርቲ እንተተመሊሶም ዝኸፍአ ኩነታት ከጋጥም ከምዝኽእልን ብሚሊዮን ዝቑጸር ህዝቢ ክመውት ከም ዝኽእልን ኣፈራሪሑ`ሎ።
ብኻልእ ወገን ኣብ ዙርያ ዓለም ዘለዋ ሃገራት፥ንዝርግሐ`ቲ ቫይረስ ንምግታእ ከተማታተንን ዞባታተንን ምዕጻው ቀጺለን ኣለዋ- ። ካብ መንጎ ዳሕረዎት ሓንቲ ቬትናም ኮይና`ላ።
ኒውዚላንድ ድማ ቁጽሪ ብኮሮናቫይረስ ዝተተሕዝዋ ናብ 708 ድሕሪ ምድያቦም ኩሉ ኣብያተ ጽሕፈታት፥ ኣብያተ ትምህርትን ኣብያተ መግብን ከምዝዕጾ ጌራ`ላ።
ኣብ ደቡብ ኮርያ ዝካየድ ጃምላዊ መርመራታት ፥ንምድያብ ቁጽሪ ምትሕልላፍ፥ ናብ ጎልጎል እንተውረዶ`ኳ ፥ሎሚ ረቡዕ ፥101 ሓደሽቲ ግዳያት ተረኺቦም ኣለዉ።
ነቲ ለበዳ ዝመርሐት ቻይና ሎሚ ተስፋ ረኺባ ኣብ ገሊኡ`ውን እቲ ምዕጻው ቀስ እናበለት ክተፍኩሶ ጀሚራ`ላ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፥ ዋና-ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ፥ ኣብ ዓለም ዘሎ ግጭታት በዚ ምኽንያት ለበዳ ጠጠው ክብል ንኹሎም ወገናት ዘቕረቦ ምሕጽንታ መሰረት ብምግባር ባይቶ ጸጥታ ትማሊ ሰሉስ ተቐናቐንቲ ኣፍጋኒስታን ምቁራጽ ተኹሲ ክእውጁ ኣተሓሳሲብዎም ኣሎ።


text:
Radio Erena: 12 August 2018
ቁጽሪ ናይቶም ንከተማ ድሬዳዋን ከባቢኣን ገዲፎም ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ዘለዉ ጂቡታውያን በብዕለቱ ይውስኽ ከምዘሎ፣ ዘ ሪፖርተር ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሩ።
ምንጭታት ዜና ካብ ቆንስል ጂቡቲ ኣብ ድሬዳዋ ከምዝሓበርዎ፣ ዛጊት 2 ሽሕ ጂቡታውያን ናብ ሃገሮም ክምለሱ እንከለዉ፣ ገና ብቑጽሪ ሓያሎ ሰባት ከኣ ብቕጽበት ንክምለሱ ሓቲቶም ከምዘለዉ የመልክቱ።
ዝሓለፉ መዓልታት ኣብታ ከተማ ብዝተላዕለ ናዕቢን ሕንፍሽፍሽን፣ ሽዱሽተ ጂቡታውያን ክሞቱ እንከለዉ 15 ከኣ ከምዝቖሰሉ ይንገር። ካብቶም ሽዱሽተ ህይወቶም ዝሰኣኑ እቶም ሰለስተ ህጻናት ኮይኖም፣ ዝነበሩዎ ገዛ መንነቶም ብዘይተፈልጠ ሰባት ሓዊ ብምቅጻሉ እዮም ሞይቶም።
ካብ 2 ነሓሰ ጀሚሩ ዝተጎሃሃረ ናዕቢ ድሬዳዋ፣ ፈደራል ፖሊስ’ታ ሃገርን፣ ሰራዊትን ብሓባር ብዘካዪዱዎ ዘለዉ ጸጥታ ናይ ምኽባር መስርሕ፣ እታ ከተማ ኣብ ተዛማዲ ሰላም ትርከብ።
ብካልእ ወገን፣ ኣብ ጂቡቲ ዝነበሩ ሽዱሽተ ኢትዮጵያውያን መንነቶም ካብ ዘይተፈልጡ ሰባት ብዝወረዶም መጥቃዕቲ፣ ህይወቶም ከምዝሰኣኑ፣ ኢትዮጵያ ኦብዘርቨር ኣመልኪቱ።
እቲ ፍጻሜ ሕነ ናይቶም ኣብ ኢትዮጵያ ዝሞቱ ሽዱሽተ ጂቡታውያን ንምዃኑ፣ ወይ’ውን ክልቲኡ ፍጻሜታት ብቐጥታ ዝተኣሳሰር ንምዃኑ ካብ ክልቲኦም መንግስታት ዝተዋህበ መግለጺ የለን።
ሓያሎ ኣብ ዞባ ሶማሊ ናይ ጂቡቲ ዝነበሩ ኢትዮጵያውያን ንህይወቶም ብምስጋእ፣ ኣብቲ ብብዝሒ ዓፋር ዝነብሩሉ ዞባ ጂቡቲ ይዕቆቡ ከምዘለዉ ይንገር።
==================


text:
ተወላዶ ኦሮሞ ዓመታዊ ባህላዊ በዓል ኢሬቻ ንምኽባር ይዳለው ኣብ ዘለውሉ ሕጂ እዋን ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥንቃቐ ክገብር ይፅውዕ ኣሎ።
ሁማን ራይትስ ዎች ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ 33 ገፅ ዝሓዘ ፀብፃቡ ሓይልታት ፀጥታ ኣብ እዋን እቲ በዓል ንተቓውሞ ፀረ መንግስቲ ዝሃብዎ መልሲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክምርምሮ ፀዊዑ’ሎ።ሓይልታት ፀጥታ ዘንብዕ ጋዝን ጠያይቲ ብምትዃሶምን ብሰንኪ ዝተፈጥረ ፅቕጥቅጥ ዓሰርተታት ሰባት ምሟቶም መሰኻኽር ንሁማን ራይትስ ዎች ገሊፆም እዮም ይብል።መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣስታት 55 ሰባት ምሟቶም ክገልፅ ከሎ ተቓወምቲ ጉጅለታት ግን እቲ ኣሃዝ ናብ ክሳብ 700 ከምዝበጽሕ ይገልጹ።
ኣብ 1 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም ኣብ ቢሾፍቱ ኣብዝኽበር በዓል ተመሳሳሊ ሓደጋ ከይፍጠር ሓይልታት ፀጥታ ክዕቀቡን መንግስቲ እውን ምድላዋት ክገብርን እቲ ትካል ወሲኹ ፀዊዑ’ሎ።


text:
‘ሰብኣዊ ኩነታት ኣብ ትግራይ ኣዝዩ ኣሻቃሊ እዩ፣ ቀይሕ መስቀል ብወገኑ ብስንኪ ሕማቅ ኩነታት ጸጥታ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ትግራይ ክበጽሕ ኣይካኣለን ዘሎ’ ትብል ወሃቢት ቃል ዞባዊ ቤት ጽሕፈት ዓለም ለኸ ማሕበር ቀይሕ መስቀል።
ኣልዮና ስየንኮ፣ ኣስታት 60 ሽሕ ሰባት ናብ ጎረቤት ሱዳን ተሰዲዶም ከምዘለው፣ ኣብ ውሽጢ ትግራይ’ውን ኣሻሓት ዝተመዛበልሉ ኩነታት ከምዘሎን መብዛሕተኦም ምንጪ ኣታዊኦም ከምዝሳኣኑ፣ ሓረስቶት ቅድሚ ናይ ሕርሻ ወቅቲ ካብ ከባቢኦም ከምዝተፈናቀሉን ሕጽረት መግቢ ከምዘጋጠሞምን'ውን’ ጠቂሳ።
ዓለም ለኸ ማሕበር ቀይሕ መስቀል ካብ ኩለን ከተማታት ትግራይ ኣብ መቀለ፣ ዓዲግራት፣ ኣክሱምን ሽረን ጥራይ ይነጥፍ ከምዘሎ ኣረጋጊጻትልና ኣላ። እተን ዝተረፋ ከተማታትን ገጸራትን ግና ብሰንኪ ስግኣት ጸጥታ ክንኣትው ኣይካኣልናን፣ ምንጪ ሻቅሎት ኮይኑና’ውን ኣሎ’ ኢላ።
‘ዝተሰርቁን ጥርሖም ዝተረፉን ትካላት ጥዕና ተዓዚብና አለና። እዚ ድማ ንዓና ከቢድ ስክፍታ ፈጢሩልና እዩ። ምኽንያቱ፣ እዚ ጸገም’ዚ ኣብ ልዕሊ’ቶም ኣገልግሎት ይልግሱ ዘለው ሆስፒታላት ተወሳኺ ጸቅጢ እዩ ዝፈጥር’ውን’ ኢላ።
ኩነታት ኣብ ትግራይ ዝሰፈሩ ኣሻሓት ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣመልኪታ ክትገልጽ ከላ ‘ኣብ ትግራይ 4 መዓስከራት ኣለዋ፣ ኣስታት 50 ሽሕ ስደተኛታት ኣለው፣ ኩነታቶም ብዝምልከት ግና፣ ብርክት ዝበሉ ምፍንቃላት ስለዝተፈጥረ፣ ሃለዋት ስደተኛታት ንጹር ኣይኮነን ዘሎ’ ኢላ።


text:
ሰባት ኣብ ምድሪ ካብ ዝፍጠሩ ንነገራት ንምልላይ። ምፍላይን ምግላጽን ስም ይጥቀሙ፣ ስም ዝኾንካዮ ወይ ክትኮኖ እትደልዮ ስለዘመልክት ድማ ኣብ ኣወሃህባ ኣስማት ኣዚና ጥንቁቓት ንኸውን፣ መጽሓፍ ቅዱስ ንስም ጽቡቕ ሚዛን ስለዝህቦ እግዚኣብሄር ነቲ መጀመርያ ዝፈጠሮ ሰብ ባዕሉ ስም ከምዘውጽኣሉን (ኣዳምን ሄዋንን ከምዝበሎም) ነቶም ዝተረፉ እንስሳታት ከኣ ሰብ ባዕሉ ኣስማት ከውጽኣሎም ሓላፍነት ከምዘሰከሞን ነንብብ፣ ስም ኣብ ሰባት ኣዝዩ ኣገዳሲ ተራ ስለዘለዎ እግዚኣብሄር ትርጉም ዘለዎ ኣስማት ከምዝህብን ንብዙሓት ህይወቶም ዝለወጦም ሰባት ድማ ኣስማቶምውን ከምዝለወጠሎምን ንርኢ፣ ንኣብነት ካብ ኣብራም ናብ ኣብርሃም። ካብ ሳራይ ናብ ሳራ። ካብ ያእቆብ ናብ እስራኤል። ካብ ስምኦን ናብ ጴጥሮስ። ካብ ሳውል ናብ ጳውሎስ ወዘተ . . . ብዙሓት ክንጠቅስ ንኽእል፣
ኣብ ህይወት ናይ ኩሎም እዞም ሰባት እንተርኢና እግዚኣብሄር ኣስማቶም ቅድሚ ምልዋጡ ህይወቶም እዩ ለዊጡ፣ ንኣብነት ኣብ ህይወት ኣብርሃም። ነቲ ኣብራም (ዕዙዝ ኣቦ) ዝነበረ ሰብኣይ ብዘርኡ ዓሌታት ኩላ ምድሪ ከምዝባረኹ ምስ ኣተስፈዎን እቲ ተስፋ ብናይ ግዝረት ኪዳን ከጽንዓሉ ከሎን ስሙ ናብ ኣብርሃም (ኣቦ ብዙሓት) ለዊጥዎ፣ ህይወት ደቂ ያእቆብ እንተርኢናውን ኣዴታቶም መምስ ህሉው ኩነታተን ዝኸይድ ኣስማት የውጽኣሎም ከምዝነበራ ነንብብ፣ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣምላኽ ከምዚ ጌሩለይ እዩ እሞ ስሙ ከምዚ ክብሎ እየ ዝብል ብዙሕ ጥቕስታት ነንብብ፣ ገለ ሕማቕ ኣስማት ዝነበሮም ሰባትውን ብቐደሙውን ስሙ እገለ እዩ ይበሃሉ ምንባሮም ነንብብ፣ ኣብ ባህልናውን ‘ስም ይመርሕ ጥዋፍ የብርህ’ ዝብል ምስላ ካብ ዘየለ ዝተመሰለ ኣይኮነን፣ ስለዚ ድማ እዩ ኣብ ኣወሃህባ ኣስማት ኣዚና ጥንቁቓትን ገለ ዘይንፈልጦ ሓድሽ ስም ክንሰምዕ ከሎና ትርጉሙ ወይ ምንጩ ምሕታት ዘገድሰናን፣ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሰዓብቲ ኣምላኽ ንዝነበሩን ንእግዚኣብሄር ከምቲ ዝግባእ ንዝፈለጥዎን ሰባት ኣምላኽ ክውለዱ ከለዉ እዩ ኣስማት ዝሓርየሎም ኔሩ፣ ነቶም ምስ ዓበዩ ህይወቶም ክመርሕ ዝፈቐድሉን ቅድም ብታህዋኽ ባዕላቶም ዝመረጽዎ ስም ዘውጽኡን ድማ ኣብ ህይወቶም ክሰርሕ ምስ ፈቐዱሉ ህይወቶም ለዊጡ ኣስማቶምውን ይልውጥ ኔሩ፣ ኣብዚ ኣርእስትና ኣብ ሓደ ካብቶም ምስ ዓበዩ ህይወቶምን ስሞምን ዝተለወጡ ሰባት ከነተኩር ኢና፣ ኣብ መብዝሕትኦም እንርእዮ ነገር እንተሎ ህይወቶም ቅድሚ ምልዋጡ ኩነታቶምን ህሉው ኣስማቶምን ይሕተቱ ምንባሮም እዩ፣ ናይዚ ምኽንያት እግዚኣብሄር ካብ ህሉው ኩነታትካ እምበር ካብ ዝመስለካ ወይ ካብ ትምነዮ ኩነታት ተበጊሱ ስለዘይሰርሕ እዩ፣
ብዙሕ ጊዜ እንታይ ክንከውን ከምዘሎና ምስፈለጥና ተቐዳዲምና ክንገብሮ እንደሊ ኣስማትና ምቕያር እዩ፣ እንተኾነ ግን ከምቲ ኣብ ዝኾነ ኣነባብራና ነገራት ብኣገባብ ዝኸይድን ነናቱ ሕጊ ዘለዎን ከምኡ ከኣ ኣምላኽ ዝሰርሓሉ ኣገባብ ኣለዎ፣ ኣብቲ ዘሎኻዮ ኩነታት መጺኡ ስምካ ይሓተካ። ኩነታትካ ይልውጥ። ኣብ መወዳእታ ምስቲ ንሱ ዘጸበቖ ኩነታትካ ዝሰማማዕ ስም ይቕይረልካ፣ ስለዚ እቲ ንሕና ክንገብሮ ዝግብኣና ስምና ከምቲ ዝኾኖ ምንጋሩ እዩ፣ ሓደ ክንስሕቶ ዘይብልና ነገር እግዚኣብሄር ስምና ዝሓተና ስለዝጠፍኦ ኣይኮነን፣ ከመይ ንሱሲ ከይተማህረ ኩሉ ዝፈልጥ። ከይተራእየ ኣብ ኩሉ ዝነብርን። ከይተዓበየ ኩሉ ዝኽእልን እዩ፣ ንኣዳም ኣበይ ከምዘሎ ዝሓተቶ ኣዳም ኣበይ ከምዘሎ ጠፊእዎ ዘይኮነስ ኩነታቱ ንኸረድኦ እዩ፣ ንያእቆብ። ጴጥሮስ ወዘተ . . . ኣስማቶም ዝሓተቶምውን ንገዛእ ርእሶም ባዕላቶም ክገልጽዋ ስለዝደለዮም እምበር ኣስማቶም ጠፊእዎ ኣይኮነን፣ ኣብዚ ኣብ ኣርእስትና ጠቒስናዮ ዘሎና ጥቕሲ ከምዘሎ እግዚኣብሄር ንያእቆብ ስሙ ዝሓተቶ ቅድሚኡ መንዩ ስምካ ምስተባህለ ዝመለሶ መልሲ ስለዝፈልጥ እዩ፣ ያእቆብ ምርቓ ናይ ምውሳድ ክቱር ድሌት ስለዝነበሮ ምርቓ ክወስድ ዝኾነ ዋጋ ክኸፍል ፍቓደኛ ኔሩ፣ ስለዚ ድማ መጀመርያ ብቀይሕ ጸብሒ ብኹርነት ካብ ሓዉ ገዚኡ፣ ብድሕሪኡ ድማ ንኣቡኡ ይስሃቕ ብምትላል ምርቓ ኤሳው ሓዉ ወሲዱ፣ ምርቓ ክወስድ ከሎ ኣቡኡ ኣዝዩ ኣሪጉ ስለዝነበረ “ኣነ ኤሳው በኹርኻ እየ” ዘፍ.27።19 ኢሉ ብምትላል እዩ ምርቓ ናይ በኹሪ ወሲዱ፣ ይስሃቕ ኣዝዩ ኣሪጉ። ኣዒንቱ ጽልግልግ ኢለን ምርኣይ ስኢኑ ስለዝነበረ ብምስማዕ። ምሽታትን። ምርምሳስን (ምድህሳስ) ጥራይ እዩ ሰባት ከለሊ ዝኽእል ኔሩ፣ ያእቆብ ከኣ ብኹርና ናይ ምውሳድ መደብ ስለዝነበሮ ክዳን ኤሳው ተኸዲኑ። ኤሳው ሓዉ ጸጓር ሰብኣይ ስለዝነበረ ድማ ኣብቲ ክዳን ዘይሸፈኖ ኣካላቱ ጸጉሪ መሓስእ ጠምጢሙ። ንኣቡኡ ንምድንጋር ኣትዩ፣ ኣቡኡ ይስሃቕ ብምሽታትን ምድህሳስን ኤሳው ምዃኑ ደምዲሙ። ድምጹ ግን ድምጺ ያእቆብ ስለዝነበረ “ድምጽስ ድምጺ ያእቆብ እዩ። ኣእዳው ግና ኣእዳው ኤሳው። በለ፣” ዘፍ.27።22 ስለዘየለለዮ ከኣ መረቖ፣ ያእቆብ ክሳብ ሽዑ መደቡ ጽቡቕ ይኸይደሉ ከምዘሎ እዩ ዝግምግም ኔሩ፣ ኤሳው ሓዉ ምስ ፈለጦን ክቐትሎ ምስ ደለየን ግን እቲ ዘቕረቦ ዝመሰሎ ተስፋኡ ክርሕቕ ከሎ ርእዩ፣ ነቲ ኩሉ ብዘይ መገዱ ዝኸዶ ጉዕዞ ከዐሪ ከኣ ነዊሕ ዓመታት ከምዝወሰደሉ ነንብብ፣
እግዚኣብሄር እምበኣር ነዚ ብኸምዚ ኩነታት ዝሓለፈን ያእቆብ ክነሱ ረብሓ ንኽረክብ ኤሳው ዝኸውን ሰብኣይ እዩ ስሙ ሓቲትዎ፣ ያዕቆብውን ብብዙሕ ናይ ህይወት መስገድላት ምስ ሓለፈ ስለዝተሓተተ ስመይ ያእቆብ ማለት መታለሊ ወይ ጠባሪ እዩ ኢሉ መሊሱ፣ ስመይ ያእቆብ እዩ ብምባሉ። ንስኻ ኩሉ ስለ ትፈልጥ ህይወተይ ክትልውጦ ትኽእል ኢኻ እዩ ዝብል ኔሩ፣ እግዚኣብሄር ከም ይስሃቕ ከምዘይኮነን ኣዒንቱ ጽሩያት እምበር ድኹማት ከምዘይኮናን ፈሊጡ። ስለዚ ድማ ንኣምላኽ ኤሳው እየ ምባል ትርፉ ድኻምን መርገምን ጥራይ ምዃኑ ተገንዚቡ፣ በዚ ድማ ንምጥዓይ ከምቲ ዝኾንካዮ ምቕራብ ይሓይሽ ናብ ዝብል መደምደምታ ዝበጽሐ ይመስል፣
ንሕናኸ ስምና እንተንሕተት?
ኣብዚ ዘመን ዘለና ሰዓብቲ ክርስቶስ ኣብ ከምቲ ያእቆብ ብኹርና ዘሳድደሉ ዝነበረ ዘመን ንነብር ዘሎና ንመስል፣ ብዙሕ ቃል ኣምላኻዊ ዝኾነ ተስፋታት እኳ ተዋሂቡና እንተኾነ ከምቲ ያእቆብ ዝገበሮ ብዘይ ቃል ኣምላኻዊ መንገዲ ስለንደልዮ። ነቲ ዝተዋህበና ተስፋ ብዝቀረብናዮ መጠን ይርሕቀና፣ ከምቲ እቶም ኣብ ስፍራ መቀዳደሚ ዝቀዳደሙ ከምቲ ሕጉ ጌሮም እንተዘይተቐዳዲሞም ኣኽሊል ዓወት ዘይጭብጡ ከምኡ ከኣ ነቲ ተስፋ ኣምላኽ በቲ ኣምላኽ ዝበሎ መንገዲ እንተዘይደሊኻዮ ኣይትረኽቦን ኢኻ፣ ብዙሓት ካባና ክርስትያናት ክነስና ካብቲ ኣምላኽ ነቶም ዝሕግዝዎ’ዩ ዝሕግዝ ዝብል ዘይኣምላኻዊ ብሂል ስለዘይተገላገልና ነቲ ኣምላኽ ዝበለና ተስፋ ንምፍጻም ብርእስና ብዙሕ ጻዕሪ ንገብር፣ ኣብ መስርሕ ናይዚ ንተስፋ ኣምላኽ ብጻዕርኻ ናይ ምፍጻም ስራሕ ከኣ ሓደ ሓደ ጊዜ ያእቆብ ክነስኻ ኤሳው ክትከውን ዝሓትት ኩነታት የጋጥም እዩ፣ ኣብዚ ብርእስኻ እትኸዶ መንገዲ እግዚኣብሄር ክሳብ ኣይከኣልኩን ኢልካ ኢድካ ትህብ ካብ ክተሓበበረካ ጸግዑ ሒዙ ክዕዘብ ስለዝመርጽ እቲ ስምካ ምስ ተሓተትካ እትምልሶ መልሲ ‘ኤሳው’ እየ ዝብል እዩ፣ ብጉርሒን ብምትላልን ዝገበርካዮ ነገር ንሰብ ኣምላኽ ዘገባገበልካ (ዘፍ.27።20) እኳ ክመስሎ ዝኽእል እንተኾነ ንኣምላኽ ግን ዘይክዳንካ ተኸዲንካን ቆርበት ማሕስእ ተጠምጢምካን ከምዝመጻእካ ኣይስወሮን እዩ፣ ከም ያእቆብ ኣዚኻ ዝጠበብካን ዝጎራሕካን እንተመሲሉካ እግዚኣብሄር ኣብ ርእስኻ ምውካል ክሳብ ተቋርጽ ካባኻ ዝጎርሑን ዝበልሑን ሰባት ይሰደልካ እዩ፣
ክንደይ ካባና ኢና ዘይንጽሊ ክነስና ጸለይቲ። ዘይዕጉሳት ክነስና ዕጉሳት። ዘይቅኑዓት ክነስና ቅኑዓት። ዘይንሕና መሲልና ንቀርብ፣ ከም ናይ ያእቆብ ዓይነት ኣካይዳ ንሰብ ከተታልል የኽእለካ እዩ። ከይተፈለጥካውን ዓመታት ክትገብር ትኽእል ኢኻ፣ ከምቲ ኣብ ትንቢት ኤርምያስ ዝብሎ ግን ኣብ ርእስኻ ብምውካልካን መገዲ ገዛእ ርእስኻ ብምምራጽካን ኣብቲ ሓደኳ ዘይነብሮ ምድሪ ጨው ትነብር እምበር ጥዑም ምስ መጸስ ኣይትርእዮን ኢኻ (ኤር.17።6)፣ ስለዚ ኣምላኽ መን ኢኻ ስምካ ኢሉ ክሓተካ ከሎ ኣነ ያእቆብ እቲ መታለሊ። እቲ ብቀይሕ ጸብሒ ብኹርና ካብ ሓዉ ዝገዝአ ዘፍ.25።31-33። እቲ ነቦኡ ብምትላል ምርቓ ዝወሰደ ዘፍ.27።14-29። እቲ ምስ ኣምላኽ ናይ ንግዲ ዓይነት ዝምድና ክገብር ዝደለየ ዘፍ.28።20-22 ወዘተ . . . ኢልካ ምቕራብ የድሊ፣
ብዙሕ ጊዜ እቲ ሱር ናይ ሽግርና ከይፈለጥና ላዕለ ላዕሊኡ ጥራይ ብምዕራይ ነገራት ዝዕረ ይመስለና እዩ፣ ኣምላኽ መንገድኻ ክሳብ ተዐሪ ንራሄል ተመርዒኻ ከሎኻ ሊያ ክህቡኻ ከለዉ ስቕ ኢሉ ክርኢ ይኽእል እዩ፣ ክሳብ መገድኻ ዝርድኣካን ናብ ጎይታ እትምለስን ከኣ ዓስብኻ ዓሰርተ ሳዕ ክለዋውጡልካ ከለዉ ጣልቃ ኣይኣቱን እዩ፣ ህይወት ካብ መግቢ ስጋውን ካብ ክዳን ከምዝዓቢ (ሉቃ.12።22-23) ክሳብ እትፈልጥ እግዚኣብሄር ተዓዛባይ ጥራይ እዩ ዝኸውን፣ ብገዛእ ርእስኻ ንስራሕ ኣምላኽ ክትሰርሕ ከሎኻ ሓይልኻ ክሳብ ትውድእን ፈጺምካ ክሳብ ትደክምን ስቕ ኢሉ ይርእየካ እሞ ኩሉ እቲ ናይ ተዋስኦ መንነትካ ምስ ኣውጻእካዮ ሽዑ ኣባኻን ብኣኻን ክሰርሕ ይጅምር፣ ዝበዝሐ ካብቲ ኣብ ጉዕዞ ህይወትና ዝገጥመና ንሰይጣን ነሳብበሉ ዕንቅፋታት ብሰሪ ቅኑዓት ዘይምዃንናን ያእቆብ ክነስና ኤሳው እየ ብምባልናን ዝመጽኣና እዩ፣ ሰይጣን ጸላኢ ስለዝኾነ ብዘይካ ክቐትል። ክሓርድን ከጥፍእን ንኻልእ ኣይመጽእን እዩ ዮሃ.10።10 ኣብ ኩሉ ንምውዳቕናን ምጥፋእናን ዝእለም ውዲት ከምዝህሉ ክንስሕቶ የብልናን። ኩሉ ዝገጥመና ዘይጽቡቕ ኩነታት ንእኡ እናላገብናሉ ግን ካብ ብቕንዕና ምምልላስ ክንበኩር ኣይግብኣናን እዩ፣ ስምካ ምስ ተሓተትካ ሰይጣን ሕሹኽ ኢሉ ‘ኤሳው እየ በል’ ክብለካ ይኽእል እዩ። ሓቀኛ ስምካ ናይ ምንጋር ውሳኔ ግን ናትካ እዩ፣ ኤሳው ቦኽሪን ምርቓ ዝግብኦን ስለዝነበረ ኤሳው ክትከውን ምድላይ ጌጋ የብሉን፣ ያእቆብ ከሎኻ ኤሳው እየ ምባል ግን ሓሶትን ንእግዚኣብሄር ምብዳልን እዩ። እግዚኣብሄር ከኣ ንበዳሊ ከም ንጹህ ስለዘይርእዮ ዘጸ.34።7 እንተ ዘይተመለስካ ዋጋ ትኸፍል ኢኻ፣
ኣብ ሃገርና ናይ ቤት ትምህርቲ። ናይ ገዛ። ናይ ክርስትና (ብልምዲ ሽም ቀሺ ዝበሃል) ኣስማት ኣሎና፣ እዚ ኣብ ጊዜ ንእስነትና እኳ ብዙሕ ሽግር እንተዘይብሉ እናዓበና ምስ ከድና ግን ስም ካብ ካልኦት እንፍለየሉ መለለይና ስለዝኾነ ናይ ገለ ፊደላት ምዝንባልውን ክሳብ ክንደይ ኣሸጋሪ ከምዝኾነ ኣይስሕቶን ኢና፣ ካብዚ ብዝበልጽ ከኣ እቲ ሓቀኛ መንነትና ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፣ ስለዚ እቲ ኩሉ ዝኽእል ዓቢ ኣምላኽ እግዚኣብሄር መን ወይ እንታይ እዩ ስምካ ይብል ኣሎ እሞ እቲ ንምልሰሉ መልሲ ከምቲ ሓቀኛ መንነትና ይኹን፣ ኣምላኽ ስምካ ዝሓትት ንዝሓይሽን ንዝበልጽን ንኽብሪ እምበር ንኸነኣእስ ወይ ከዋርድ ስለዘይኮነ ከምቲ ዘሎናዮ ንምጽኣዮ፣ ካብቲ ዝገደፍናዮ ዝመሰለና ግናኸ ገና ተኸዲንናዮ ዘሎና ካባ ሃይማኖታውነት ንውጻእ እሞ ነዚ ህይወት ዘይኮነና ስርዓታውነት። ምምሳል እምበር ምዃን ዘይብሉ ባዶነት። ከርተትካ ዘብዝሕ እምበር ናብ ራህዋ ዘየብጽሕ ኮለል። ኣብ መወዳእታ ድማ ኣይፈልጠኩምን’የ ዘብል ናይ ስምዒት ምምልላስ ከምዘይንደልዮ በቲ ዝርድኣና መንገዲ ንንገሮ፣ ሓቀኛ መንነትና ንጎይታ ምስ ነገርናዮ ከኣ ንሱ ካብቲ ዝነበርናዮ ‘ናብ ከምዚዶ ክብጻሕ ይከኣል እዩ’ እንብለሉ ክንሓስቦን ክንግምቶን ዘይንኽእል ክብሪ ከምዘብጽሓና ቃሉ ይነግረና ኤፌ.3።20-21፣ እዚ ክሳብ ዘይገበርና ግን ኣስማትና ናብ እስራኤል ክልወጥ ስለዘይክእል ወይ ያእቆብ ኮይንካ እስራኤል ምዃን ወይ ድማ ኤሳው እየ እናበልካ ልብኻን ግብርኻን ግን ያእቆብ ምዃን ናይ ነፍሲ ወከፍና ምርጫ እዩ፣
ጎይታ ይደግፈና
"እንታይ እዩ ስምካ" ዘፍ.32።27
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ባህላዊ ንጥፈት ካርድ ንምስታፍ ክፍሊት ብነጻ ንምርካብ
እንታይ ኢዩ?
እቲ "pass culture" ሓደ ኣፕሊኬሽን ኮይኑ ን መንእሰያት ካብ ደቂ 15 ክሳብ 18 ዓመታት ናይ ባህላዊ ንጥፈታት ንኽድህስሱ ዝሕግዝ ቼክ ናይ 380 €ዩሮ እዩ።
- ናብ ሲነማ ምኻድ ፣ ሙዝየማት ምድህሳስ
- መጽሓፍቲን ፣መጋዚናት ምግዛእ
- ኣብ ዎርክሾፓት ምስታፍ
- ሙዚቃል ፊልምታትን ዳውንሎድ ንምግባር
i ምፍላጡ ኣገዳሲ :ኣብ ባህላዊ መድደባት ንምስታፍ፣ ኣብ ፈረንሳ ልዕሊ ሓደ ዓመት ዝጸንሐ ልኸውን ኣለዎ። እቲ ቲኬት ምናልባት ክሳብ 19 ዕድመ ከገልግል ይኽእል እዩ ምኽንያቱ ን ድሕሪ ምዝገባ ክልተ ዓመታት ስለ ዝጸንሕ።
እቲ ዋጋ ከከምዕድመኦም ይፈለለ እናወሰከ ይኸይድ እዩ ፣እቶም መንእሰያት ግን ይስርሑ ኣይስርሑ ዝወሃቦም ክፍሊት እዩ።
- 20 ዩሮ፣ ንደቂ 15 ዓመት
- 30 ዩሮ፣ ን ደቂ 16 ዓመት
- 30 ዩሮ፣ ን ደቆ 17 ዓመት
- 300 ድማ ንደቂ ዓመት 18
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ኣፕሊኬሽን ሳድን ሎድ ግበርዎ
Configurez votre étape
ኣብ Google Play ብምኻድ l'App Store ብምጥዋቕ ናይቲ መድደብ ሓበሬታ ዝያዳ ምፍላይ ይከኣል እዩ።
ተመዝገቡ
Configurez votre étape
ንምምዝጋብ ፣ iእዚ ዝስዕብ ዶክሜንታት ብ ስካን ስደድድዎ።
- ተሴራኹም
- ናይ መንበሪ ገዛ ሰርቲፊኬት ፣ (,እንተደኣ ምስ ሰብ ኴንኩም እትነብሩ፣ ናይቲ ዋና ገዛ ፌርማ ዘለዎ )ክኸውን ይግባእ።.
ነቲ ቲኬት ክንጥቀመሉ ምእንቲ
Configurez votre étape
ምስ ተመዝገብኩም፣ ባህላዊ ንጥፈታት ከም እኒ (ሲነማ ፣ ሙዝየም። ስታጅ ...) ክትሓዝኡ ትኽእኩ ኢኹም።፣ ከምኡ እውን (መጽሓፍቲ ፣ ፊልም፣ ሙዚቃ ...) ብሳላ እቲ ኣፕሊኬሽን በቲ 380€. ተጠቒምኩም ክትዕድጉ ትኽእሉ ኢኹም።
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
እቲ ቲኬትኩም ምጥቃም ኣይትረስዑ !
ናብ ትያትር ምኻድን ሲነማ ክትርእዩ ምስ እትደልዩ፣ ? ናይ ስእሊ ኮርሳት ክትሳተፉ ምስ ትደልዩ፣? ልብወለድ ከተንብቡ ምስ እትደልዩ፣ ,ሓደ መደብ ናይ ሞንጋ፣ , መገዚን ክትገዝኡን ኣብ ኦን ላይን ሙዚቃ ክትሰምዑ ምስ እትደልዩ፣ ? ዝተፈላለዩ ባህላዊ ንጥፈታት ምስታፍ ምስ እትደልዩ። ደስ ዝበለኩም ምረጹ።
እቲ 300 ኣብ 2 ዓመታት ምጥቃም ኣይትረስዑ፣ ከይተጠቐምኩምሉ ኣይትሕለፉ !


text:
ኣብ ሓንቲ ማሕበር ናይ ወለንታዊ ወይ ናይ ግብረ ሰናይ ስራሕ "bénévole" ኣባል ምዃን ወይ ምስታፍ።
ምስ France Bénevolat ፍራንስ ወለንታውያን ማሕበር ወይ ናይ ግብረ ሰናይ ማሕበር።
እንታይ ኢዩ?
ፍራንስ ወለንታውያን ማሕበር፣ ሓደ ንኽልተ ማለት ሓገዝ ንዝደልዩ ሽጉራት ሰባትን፣ ክንሕግዝ ንኽእል ኢና፣ ንዝብሉ ሰባትን ዘራኽብ ማእከላይ ኣካል ኮይኑ፣ክልተ ዓይነት ናይ ስራሕ ተልእኾታትን ግዝያትን ኣለዎ፣ንሱ ድማ "ponctuelles" ግዜኡ ዝሓለወ ተልእኾን ማለት ንሓንሳብ ጥራይ ዝግበር ኣገልግሎት ኮይኑ፣እቲ ኻልኣይ ድማ ተደጋጋሚ "régulières" ኣገልግሎት ወዩ ተልእኾ ይበሃል እዚ ድማ (ንኣብነት ነፍስ ወከፍ ሰሙን ዝደጋገም ዓይነት) ከም ማለት እዩ፣
ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ብዙሕ ነገራት ከሳልጣን ክሕግዛን ዝኽእላ ኣዝየን ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ፣ምዕዳል መግቢ፣ ክዳውንቲን ንዝተሸገሩ ሰባትን ፣ ኣብ ገዝኦም ዕዮ ገዛ ክገብሩ ንዝደልዩ ቆልዑት ምሕጋዝ፣ ዝተፈላልዩ ንጥፈታት ብምድላውን፣ ናይ ቋንቋ ትምህርትታትን ስልጠናታትን ብምሃብ፣ ሞያ ወይ ስራሕ ኣብ ምርካብ ንዝተሽገሩ ምሕጋዝን ካልኦት ነዚ ኣቶም ዝኣመሰሉ ነገራትን ዝጠቓለሉ ሓገዛትን ኣብ ምሃብ ይሳተፋ ማለት እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ንሓደ ሰዓት ጥራይ ወይ ንሓዋሩ፣
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ንሓደ ሰዓት ጥራይ ወይ ንሓዋሩ፣
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ነቲ ብወለንታኻ ንምሕጋዝ ዝጀመርካዮ ዕዮ፣ ዝኣተኻዮ ቃል ብምጽንዕ ኣባልነትካ ብናይ ወለንታውያን ፓስፖርት ዝበሃል ምርግጋጽን ምድልዳልን፣
- በዚ ናይ ወለንታውያን ፓስፖርት ዝበሃል እምበኣር፣ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ናይ ስራሕ ልምድታት፣ ኣብዚ ብናይ ወለንታውያን ተሳትፎ ክብሪ ይህብ እዩ፣
- እዚ ናይ ወለንታውያን ፓስፖርት ዝበሃል እምበኣር፤ ኣብዘን ስዕባ ኣዝየን ኣገደስቲን ኣበይቲን ትካላት ፍሉጥን ቅቡልን እዩ፥
- ብመጀመርያ ኣብ ኣፍፓ፣ ኣፍፓ"AFPA" ማለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝዓበየ ናይ ሞያ ትምህርቲ ትካል ብናይ ዓድና መምዘኒ ከም ተግባረ እድ ዓይነት፣
- ከምኡውን ኣብ ቤት ጽሕፈት ደለይቲ ስራሕ ማለት ፖል ኣምፕልዋ"Pol Emploi" ብድሕሪ ኡ ድማ ኣብ ሃገራዊ ናይ ትምህርቲ ዓውዲ ወይ ብናይ ዓድና ሚኒስትሪ ትምህርቲ"Education nationale" እንብሎ ማለት እዩ፣ ቨ ኣ አ "VAE"ንዘለዎ ናይ ስራሕን ልምድታትን ሚዛንን ክብርን ዝህብ እዩ፣
ቋንቋ ፈረንሳይ ብምምሕያሽ፣ ኣብ ሕብረተሰብ ፈረንሳይ ባህሉን ልምዱን ኣነባብራኡን ቦታ ረኺብካ ከም ናታቶም ናብራ ናይ ምንባር ዕድል ምጥጣሕ፣
እዘን ማሕበራት ንተጠቀምቲ ናይዚ ኣገልግሎታት ዝራኸባሉ ፍሉይ ቦታ ኣለወን፣ ኣነባብራ ሕብረተሰብ ፈረንሳይ፣ ብግቡእ ኣብ ምርዳእ ዝሕግዝ፣ ብሓባር ናይ ምዝታይን፣ እዚ ሓሳብ ንሓሳብ ምልውዋጥን ናይ ምዝርራብን ናይ ምይይጥን ግዜ ኣጋጣሚ ብምጥቃም ድማ ክእለት ቋንቋ ፈረንሳይ ኣብ ምምሕያሽን ምምዕባልን ንጥቀመሉ ኢና ማለት እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ኣብዚ ናይ ፍራንስ ናይ ወለንታውያን ማሕበር ናይ መርብብ ሓበሬታ ኣድራሻ፣ እትደልይዎ ተልእኾ ወይ ኣገልግሎት ርኸቡ፣
ኣብዚ ናይ ፍራንስ ናይ ወለንታውያን ማሕበር ናይ መርብብ ሓበሬታ ኣድራሻ site de France Bénévolat, ኣብቲ እትነብሩሉ ከባቢ ዘለዋ ናይ ወለንታውያን ማሕበር ኣድራሻ ክትረኽቡን፣ ክትምዝገቡን ንሳቶም ድማ ክድውሉልኩምን ክረኽቡኹምን ድማ እዮም።


text:
መንእሰይ ኤርትራ ንባዕልኻ ከም መንነት ክውን ግበር!!
መንእሰይ ኤርትራ ንባዕልኻ ከም መንነት ክውን ግበር!!
መንእሰይ እቲ ኣገዳሲ ናይ ለውጢ ዳይናሚካዊ ሓይሊ ክፋል ሕብረተ-ሰብ ኢዩ። ኣብ ሂወቱ ኩሉ መዳያዊ ለውጢ ክርኢ ዝህንጠ ንጭቆናን ዓመጽን ዝነጽግ ናይ ሓሳብን ጉልበትን ዓቅሚ ይውንን። ኣተሓሳስባ መንእሰይ ኣብ ቅድሚኡ ንዝርእዮ በደል ግፍዒ መግዛእቲ ጥልመት ትምክሕቲ ብቀጥታ ዘይቅበል ብንጹህ ሓዲሽ ባህርን መንፈስን ዝልለ ኢዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ንተፈጥራዊ ክውንነት ኩሉ ሳዕ ብኣወንታ ትጽቢት ስለዘንብረሉን ሕማቅ ክርኢ ክሰምዕ ከሎ ድማ ካብ ንቅድሚት ዘማዕድዎ ሓያል ሃረርትኡ ወጻኢ ስለዝኾነ ኢዩ። ከም ውጽኢቱ ኸኣ ዩ መንእሰይ ወትሩ ደላይ ለውጥን ናይ ኣወንታዊ ምዕባለ ቀንዲ ረቛሕን ተባሂሉ ዝግለጽ። ቛንቛ መንእሰይ ካብ ምዝራብ ንላዕሊ ብግብሪ ምስራሕ ኢዩ። ስለዚ ኸኣ ዩ ካብ ማንም ንላዕሊ ነብሰ-ምትእምማንን ተወፋይነትን ዝውንን። ኣብ ሕሉፍ ህያውነት ብዘይምንባሩን ቅድሚኡ ጸሓይ ርኢዩ ንዝጸኖሖ ወለዶ ናይ ምኽባር መንፈስ ስለዘሕድርን ግን ከከም ቲ ዘውረሶ ጸኒሕ ትውልዲ እንተስ ብኣሉታ ወይ ብኣወንታ ክጽሎ ተኽእሎታት ኣሎ። ብሰንኪ ዛ ናይ ሓንቲ ባህርያዊት ክፍቲ ሕጽረት ኸኣ ዩ ተመኩሮ ይጎድሎ ዝበሃልን ንዝተፈላልዩ ብከላታት ዝሳጣሕን እምበር ካልእ ኣበር ዝበሃል በፍጹም የብሉን። መለኽቲ ገዛእቲ ስርዓታት ልዕሊ ኩሉ ከም ሕሱም ዘስግኦምን ዝፍሮሖምን ክፋል ሕብረተ- ሰብ መንእሰይ ኢዩ። መብዛሕትኡ ኣስተዋጽኦታት ሂወት ወዲ ወዲ ሰብውን ኣብ ዕድመ ንእስነት ዩ ዝረጋገጽ።
ታሪኽ ምዕባለ ደቂ-ሰባት ከም ዝሕብሮ ዝኾነ ሕብረተ-ሰብ ንባዕሉ ዝልለየሉ ኩሉ መዳያዊ ክብርታት ኣለዎ። ገለ ውሑድ ኣብነታት ንምጥቃስ ድማ ኣብ መንነቱን ሃገራውነቱን ከም ህዝብን ሃገርን ኣብ ዘፍልጦ ጂኦግራፊካዊ ክልን ስነ-ኣእሙራዊ ኣተሓሳስባን ሓባራዊ ተሪር ዕግበት ይውንን። ነዚ ሓባራዊ ዕግበት ዝውንነሉ ብሃገር ንዝፍለጥ ዝዓዘዘ ክውንነት ብከመይ ኣብ ሂወቱ ከም ዝግልገለሉ ወትሩ ብዝሕደስ ናይ ሓሳብን ስራሕን ማሕበራዊ ፖሊቲካዊ ምስ ካልኦት ኣብ ዝህልዎ ዝምድናታት (ዲፕሎማሲ) ኤኮኖምያዊ ባህላዊ……ወዘተ ኮታ ኩሉ መዳያዊ ክብርታት የጥሪ። በዚ መዳያት ዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝንበር ሚዛን ምስቲ ኩሉ ብሰንሰለታውያን ገዛእቲ ክሓልፎ ዝጸነሐ ሂወት ፈለማ ኣብ ባዕሉ ቀጺሉ ምስ ከባቢኡ ዝሰማማዕን ዝመሳሰልን ኣወንታዊ ክብርታት ጸኒሕዎ እንተተባህለ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ገለ ካብ ኣገደስቲ ዝርዝር ክብርታት ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ኣብ ባዕሉን ምስ ከባቢኡን ብፍቅርን ስኒትን ናይ ምንባር ክብርታት ዝጸኖሖ ሰላማዊ ህዝቢ ከም ምዃኑ ሕሉፍ ናይ ቅድሚ ዘመነ ህግደፍ ታሪኹ ዝምስክረሉ ሓቂ ኢዩ። ሎሚ እዚ ብሂል ዚ ዘይወሓጠሎም እንተስ ካብ ዘይፍላጥ ወይ ዘይመደይ ኢሎም ዝብገሱ ንኤርትራውነት ዘሰይጥኑ ቦታውያን ዞናውያን ኣህጉራዉያን ጎሊሆም ዝረኣዩ ጥርጡራት ክልታት ኣለዉ። ቀደም ኤትራዊ ወለዶ ኣብ ኣብ ብኩራት ናይ ባዕሉ መንግስቲ ኣብ ትሕቲ ዝተፈላለዩ ተኸታተልቲ ጨፍጨፍቲ ናይ ምሕረትን ሰላምን ስልጣኔ ዘየስፍኑ ዘይምህሩ ስርዓታት እናተገዝአ ከሎ ኳ ኣብ ዘይቃደውሉ ሁመት “ዝባን ሕጊ እንዳባ ዝባን ኣሕዋት ካብ ድሕረይ ከይትተርፍ እወሓስ ኣግብእ ገዚተካ ኣሎኹ” ተባሃሂሎም ፍልልያቶም ብሰላም ይፈትሑን የመሓድሩን ነሮም። ከምቲ ኣበየ ኩርንዓት ዓለም ዝረአ ሃይማኖታዊ ዓለታዊ ወይ ናይ ካልእ ምኽንያታት ምቅትታል ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ምስ ጎረባብቲ ኣህዛብ ኣይነበረን። ገለ ውሑድ ዝተራእየውን ወረርቲ ንቀጻልነት ግዝኣቶም መቃቂልካ ግዛእ ካብ ዝብል ዘሳውርዎ ኢዩ ነሩ እምበር ካብ ዘይሰላማዊ ባህርን መለለይን ኤርትራውነት ዝነቅል ኣይነበረን።
ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ኢትዮጽያዊ መግዛእቲ ብረታዊ ገድሉ ድሕሪ ምእዋጁ ኣብ መንጎ ፖሊቲካውያን ውድባቱ ዝተራእየ ምጽላማትን ምቅንጻላትን ናይ ኲናት ሕድሕድ ተረኽቦውን እንተኾነ ዋላ ኳ ገለ ኤርትራዊ መምዘኒታትን መለለዪታትን ፈጺሙ ኣይነበሮን እንተዘይተባህለ ሎሚ ኣጸቢቁ ተነጺሩ ከምዘርከብ ከምቲ ናይ ድሕሪ ካልኣይ ኲናት ዓለም ጠፋጢፎም ጠፋጢፎም ባሕሪ ዘለዋ እስትራተጂካዊት መሓዛ ልዕሊ ሓያላን ሃገራት ዓለምና ዝኾነት ዓባይ ኢትዮጽያ ንምምስራት ዝተፈተነ ህዝቢ ኤርትራ ግን ኣይፋሉን ሃገርን መንነትን ኢየ ኢሉ ስለዝመከተ ዳግም ዝቀጸለ ንኤርትራውነት ንምጥፋእ ዝሰዓበ ኣዚዩ ሓደገኛ ውዲት ውን ነርዎ ኢዩ። ስለዝኾነ ከኣ ዩ ኤርትራዊ ኣብ ናይ ነንሕድሕዱ ናይ ምቅትታል ኲናት ውዒሉ ገሪምዎ እንታይ ኢና ዀና ደቂ ሓንቲ ኤርትራዊት ማህጸን ንቀታተል ዘሎና እምበርዶ ንሕና ኢና እናበለ ዝጭነቅን ዝድንጾን ዝነበረ። ብርግጽ ከኣ ሓያል ብኹሉ መዳያት ዝተጠናነገ ንኤርትራዊ ክብርታት ዕላማ ዝገበረ ካብቲ እዋን ቲ ኣብ ዝተናወሐ ንናይ ሎሚ መድረኽ ንሰንሰለት ወለዶ ኤርትራ ንምብታኽ ዝተሰርሐ ዘሕዝንን ዘጨንቅን ተመኩሮ ኢዩ ነሩ።
ድሕሪ ነጻነት መሬትን ልኡላውነትን ሃገረ ኤርትራን ኤርትራዊ ከም ኩሉ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብታ መጻኢት ኤርትራ እናበለ ዝስወኣላ ዝነበረ ሃገሩ ኣብ ባዕሉን ምስ ከባቢኡን ኣብ ሰላምን ምዕባለን ኣብ ናይ ሕድሕድ ምክብባርን ክነብር ዩ ይምነ ነሩ። ይኹን እምበር ንሕና ዝበልናዮም ረጊጾም ከም ድላዮም ክኸዱ ኣይፋሉን ዝበሉ ቅርሕንቶም ካብ ዝሓለፈ ክፍለ-ዘመን ንእስታት 70 ዓመታት ዝደኰኑ ሰብ ርኹስ መንፈስን ኣምሰሉታት ልኡኻቶን ንሳልይ መዋእል ሸርሕታቶም ቀጺሎም።
ናይ ሃገራዊ ሓርነታዊ ብረታዊ ቃልሲ ቁስሊ ህዝቢ ኤርትራ ከይሓወየ ኸኣ ኣቃልቡኡ ብመስኰት ንምህውታት ብ1993 ዓ-ም ኣብ ጋሽ ባርካ ኣብ ዔሽንኪት ዝተባህለ ቦታ ሱዳን ደቂ ሞሮኮ ዝርከብዎ ግብረሽበራዊ ኣሃዱ ብምልኣኽ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ መጥቃዕቲ ኣካይዶም ዝብል ዘሰንብድ መግለጺ ተኣዊጁ። ከም ውጽኢቱ ዕጡቅት ሰራዊት ደቡብ ሱዳን (SPLA) ተዓዲሙ ምስቲ ከፊኡና ከሎ ጽላል ዝኮነና ሓው ህዝቢ ሱዳን ኣብ ቶጋን ኣቡገንል ሓፊር ዓጊግ ቶከር…..ወዘተ ናይ ምድማይ ውግኣት ተኻዪዱ።
ካብቲ ግዜቲ ጀሚሩ መንእሰይ ኤርትራ ንለውጥን ምዕባለን ከየማዕደወ ኣብ ዘይውዳእ ሻቅሎት ዝነብረሉ መደበር ታዕሊም ሳዋ ተመስሪቱ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት የመን ጅቡቲ ኢትዮጽያ ኲናት ተሳዊሩ ሃገር ኣብ ሓደጋ ከላ ፍትሓዊ ስርዓት ኣይከኣልን ተባሂሉ እቲ ዝተራእየ ተራኢዩ ዝተረኽበ ኸኣ ተፈጺሙ።
ክቡራት ኤርትራውያን መንእሰያት ደቅና
ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ብቀጥታ ኣብ ትምህርቲ ዕዮ ህንጸት ሃገር ክትዋፈሩ እሞ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ብምርግጋጽ ክትነግዱ ክትውንኑ ክትወልዱ ክትዝምዱ ክትድሰቱ ኮታ ኩሉ ናይ ምቾት ሂወት ከተስተማቅሩ ዩ ዝግበኣካ ነሩ።
ከዳዕ ኢሰያስን ጉጅሊኡን መንእሰይ ሰላም እንተረኺብካ ብዛዕባ መሰላካ ክትሓቶ ከም እትክእል እሞ ዝዓግተካ ሓይሊ ከምዘይብሎም ስለዝፈልጥ ዩ ነቲ ኩሉ ናይ ምጥፋእካ ሸርሕታት ዝኣጉዱልካ። ብሰሪ ዚ ገለ ገለ ኣካልካ ዝኾኑ መንእሰያት ኣያታትና ተቃሊሶም እንታይ ረኺቦም ክብሉ ይስምዑ ዮም። እዚ ግን ግጉይ ተረዶኦ ዩ። ኤርትራውያን ስለዝተቃለስና ኣይኮናን ኣብዚ ናይ ሎሚ ሽግር ወዲቅና። የግዳስ ሓድነት ስለዘየረጋገጽና ካብ ነዊሕ እዋን ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ንዝኾነ ኢሰያስ ኣንጊህና ስለዘይተቆጻጸርናን ዘይፈለጥናን ኢና ናብዚ ናይ ሎሚ ሓደጋ ወዲቅና።
ሕጅውን ንከዳዕ ኢሰያስ ጀግና እናበሉ ዝቅጽሉ ብምህላዎም ዮም ገና ንህዝብናን ሃገርናን ዝኸውን ብቁዕ ፍታሕ ከየረጋገጽና ኣብ ጸገም ንቅጽል ዘለና። ጅግንነት ብጭካነ ተታዂስካ ብብረት ሰብ ምቅታል ብድፍረት ንኣሸሓት ዜጋታት ምእሳር ከይሰጋእካ ርኹስ ውሳኔታት ምውሳን ማለት ኣይኮነንን። ሽፍታውን ንትሕዝቶ ካልኦት ንምዝማት ሂወት ንምጽናት ብጭካኔ ይዋጋእ ብድፍረት ይውስን ይቀትል ኢዩ። ጅግና ግን ኣይኮነን።
ጅግንነት ምእንቲ ፍትሕን ሓቀኛን ዕላማ ህዝብኻ ኣብ ኲናት ሂወትካ ኣወፊኻ ምውጋእ ክኸውን ከሎ ብካልእ ሸነኽውን ኣብ ኲናት ዘይህልወሉ ሰላም ምእንቲ ፍትሓውን ሓቀኛን ጉዳይ ህዝብኻ ዓው ኢልካ ምጥባቕ ማለት ኢዩ።
ኣሕዋቱ ዝቀትል ዝኣስር ደቁ ንስደት ዘሳጥሕ ንሉኡላውነት ህዝቡን ሃገሩን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ ጀግና ኣብይ ተራኢዩን ተሰሚዑን ይፈልጥ?ጀጋኑ ሓሊፎም ኢዮም። ከዳዕ ኢሰያስ ዓይኒ ዘንቑር ካብ ጽላሎቱ ከይተረፈ ሰጊኡ ቀደመኒ ብማለት ዝቀትል ሕማቅ ጸላኢ እንበር ጀግና ኣይኮነን።
ከዳዕ ኢሰያስ ንዓኻ ንመንእሰይ ከም ናይ ለውጢ ሓይሊ መጠን ከም እስሓይታ ፈሪሑኳ ዩ ከይደቀሰ ዝተፈላለዩ ውዲታት ፍሒሱ በታቲኑኳ።ጎረባብትኻ መንእሰያት ሱዳን ኢትዮጽያ ብከመይ ንሃገሮም ብኣወንታ ይቅሩ ኣለዉ ረአዮም።
ሎሚ ከዳዕ ኢሰያስ ከቢድ ዋጋ ክትከፍል ዝሓተካ ኣይኮነን። ሓድነትካ ኣረጋጊጽካ ዒሒህ ምስ እትብሎ ዝብርግግ ብዋጋ ጀጋኑ ኣባሓጎታትካ ኣቦታትካ ኣያታትካ ዝተጠፍጠፈ ናይ ሓሶት መካኒካዊ ስረሓት ዝኾነ ጸላኢ ኢዩ። ብሃይማኖት ኣውራጃ ቛንቛ ጾታ ዓሌት ሕሉፍ ታሪኽ ውድባት ኣብ ፍልልይ ምንባር መግለጺኻን መለለዪኻን ኣይኮነን። ናትካ ሓዲሽ ታሪኽ ብምስራሕ ንባዕልኻ ክውን ግበር!!
ኣቡ ያረድ


text:
ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት ስነደቅ ንዝተብሃለት ሰሙናዊ ጋዜጣ ኣብ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘለው ተቓወምቲ ፓርትታት ብዝሃብዎ ሪኢቶ እዩ መንቀሊ እቲ ምስሕሓብ።እቲ ሪኢቶ ንኻልኦት ፓርትታት ኣፍልጦን ክብርን ዝመንጠለ እዩ ይብሉ ኣባላት ጥምረት 33 ፖለቲካዊ ፓርትታት።
በዚ ምኽንያት ሰማያዊ ፓርቲ ካብቲ ምትእኽኻብ ንኽወፅእ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብዝተፀውዐ ህፁፅ ኣኼባ ከምዝተወሰነ ኣባል እቶም ፓርትታት ናይ ዘጣየሽዎ ኮሚቴን ዋና ፀሓፊ መኢኣድን ኣቶ ተስፋየ ታሪኩ ሓቢሮም።
ኣብዛ ሃገር ካሊእ ናይ ፖለቲካ ፓርቲ ከምዘየለ፣ካብኦም ወፃኢ ናይዛ ሃገር ፀገም ክፈትሕ ዝኽእል ከምዘየለ እዮም ብግልፂ ተዛሪቦም ምስ በሉ ኣቶ ተስፋየ ‘’እቲ ገዛኢ ፓርትን ምርጫ ቦርድን ዝሃበና ኣፍልጦ ኣቶ ይልቃል ክሳብ ምምንጣል በፂሖም።እቲ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ፖለቲካዊ ፓርትታት እምነት ከይህልዎ እውን ዝለዓለ ውዲት ፈፂሞም።’’
ካብ ተግባሮም ንኽእደቡ ዝትወሃቦም ናይ ግዜ ገደብ ኣይተጠቐምሉን ኢሎም ኣቶ ተስፋየ ብምውሳኽ።
ናይዛ ሃገር ሽግር ብሓደን ክልተን ፓርትታት ከምዘይፍታሕ ብምእማን ብሓባር ንምስራሕ ፈሪሙ ንዝተቐበሎ ዝፃረር ንኻልኦት ፖለቲካዊ ፓርትታት ምንእኣስን ከምዘየለው ገይርኻ ነቲ ሕብረተሰብ ምግላፅን ግቡእ ስለዘይኮነ ካብቲ ምትእኽኻብ ክሰናበት ከምዝተገበረ ሓቢሮም።
ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት ግን ብዛዕባ እቲ ውሳነ ከምዘይፈልጡን እቲ ምትእኽኻብ ዘሰናብተሉ ኣሰራርሓ ድማ ከምዘይብሉን ተዛሪቦም።እቲ ዝሃብዎ ሪኢቶ እውን ናይ ውድቦም እምነት ምዃኑ ሓቢሮም።’’ናይ ዝሓለፈ ሸውዓተ፣ሸሞንተ ዓመታት ከይዲ ምስ ገምገምና ዝበፃሕናሉ ደምዳም ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ብዘሎ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ንናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ቓልሲ ብዝምጥን ናይ ፖለቲካ ሓይልን ኣሰላልፋን ኣይኮኑን ኢልና ኢና ንኣምን።’’
ሰማያዊ ፓርቲ ኣብ ዘራኽቡ ነጥብታት ሓቢርካ ካብ ምስራሕ ወፃኢ ምስ ዘለው ፓርትታ ግንባር፣ውህደትን ጥምረትን ንምፍጣር ፍቓደኛታት ኣይኮናን ክብሉ ንውድቀት ቅንጅት፣ኣብ መንጎ መድረኽን ፓርቲ ሓድነትን ኣሎ ዝበልዎ ምስሕሓብን ኣብ ውሽጢ መኢኣድ ዘሎ ዘይምቅድዳውን ብምጥቃስ ኣብተን ጋዜጣታት ምግላፆም ሓቢሮም።እዚ ድማ ሓቂ እዩ ክብሉ ደጊሞ ተዛሪቦም።


text:
ጥምረት ሓይልታት መሰል ዓርሰ ውሳነ ንምውጋድ ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ሕብረ ብሄራዊ ቃልሲ ፀዊዑ፡፡
ብስም ሕብር ዝተወደቡ ጥምረት ሓይልታት መሰል ዓርሰ ውሳነ፤ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ካብ ስልጣን ንምውጋድ ኩሎም ብሄራት ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ንመሰሎም ደው ክብሉን፤ ኣንፃር ፋሽት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ቀላፅሞም ከልዕሉን ፃውዒት ኣቕሪቡ፡፡
ልዕሊ 30 ሓይልታት መሰል ዓርሰ ውሳነ ብሓባር ዝሓቖፈ ሕብር ጥምረት ሓይልታት ኢትዮጵያ፤ ብሰንኪ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ዘሎ ሉኣላዊነት ሃገር ክዕቀብን መሰል ዓርሰ ውሳነ ንኽረጋገፅን ኩሎም ሓይልታት ንመሰል ዓርሰ ውሳነ ቃልሶም ከጠናኽሩ ፃውዒት ኣቕሪቡ፡፡
ምስ ዕሱብ ሰራዊት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣ ገበቲ ሓይልታት ኣምሓራን ካልኦት ምስ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ዝተሓባበሩ ሃገራትን ተሓባቢርካ ህዝቢኻ ምውጋእ ገበን እዩ ዝበሉ ኣባላት እቲ ጥምረት፤ ትካላት ሃይማኖትን ካልኦት ክብሪ ክወሃቦም ዝፀንሑ ትካላትን ሃገሮም ንምጥፋእ ክገብርዎ ዝፀንሑ ጎስጓስ ኣብ ታሪኽ ዘሕትት ምዃኑ ገሊፆም፡፡
ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ፤ ሃገሩን ህዝቡን ኣጥፊኡ መሬት ኢትዮጵያ ንዝተፈላለዩ ትካላትን ሃገራትን ንምሻጥ ዝፅዕር ዘሎ ድለላ ምዃኑ ዝገለፁ ኣብቲ ጥምረት ወኪል ብሄረ ኦሮሞ ዳኒኤል ዳፋ፤ ኣብ መንጎ ብሄራትን ብሄረሰባትን ኢትዮጵያ ጎንፂ ብምፍጣር ኣብ ጎንፂ ተሓቢኡ ክነብር ዝደሊ ምዃኑ ገሊፆም፡፡
ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብምዕዳም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ #ትግራይ ዝፈፀሞ ጀኖሳይድ፤ ኣብዚ እዋን ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኦሮሞ ይደግሞ ኣሎ ዝበሉ ዳኒኤል ዳፋ፤ ናይዚ ኩሉ መርኣያ ድማ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ባንዳን መፈፀሚ ድሌት ካልኦት ሃገራትን መራሕቲን እንበር ንረብሓ ህዝቡ ደው ክብል ከምዘይኽእል መረጋገፂ እዩ አሎም፡፡
ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተፈፀመ ጀኖሳይድ ከምቲ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድን ዘራያቱን ዘውፅእዎ ትልሚ ኣይተሳኸዐሎምን ዝበሉ ተወካሊ ብሄረ ሲዳማ ኣይተ ኣብርሃም ብግዲኦም፤ ጉጅለ ፋሽስትን ዘራያቱን ህዝቢ ትግራይ ንምምብርካኽ ዝገብሮ ዘሎ ዝተዋደደ ፃዕሪ ብትሉም ይመርሖ ምህላዉን፤ ዕላምኡ ንምስኻዕ ኩርኳሕ ዝኾንዎ ካልኦት ብሄራት ንምጥፋእ ዝገብሮ ዘሎ ወፍሪ ብዝተዋደደ ቀላፅም ሓይልታት መሰል ዓርሰ ውሳነ ክብርዕን ይግባእ ኢሎም፡፡
ንባዕሉ ብሽም ብልፅግና ሰይሙ ሃገር ከም ሃገር ኣብ ዕግርግር ዘእተወ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ፤ ሃገር ኣብ ቀልቀል ፀድፊ ኣብፂሕዋ ኣሎ ዝበለ ጥምረት ሓይልታት ሕብር መሰል ዓርሰ ውሳነ ብሄራት ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ንምርግጋፅ ኩሎም ብሄራት ተወዲቦም ኣንፃር ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ተሰሊፎም ክቃለሱ ፀዊዑ፡፡
ንትግራይ ወኪላ ኣብቲ ጥምረት መልእኽቲ ዘሕለፈት ኤደን ገብረስላሴ ብግዲኣ፤ ሓይልታት መሰል ዓርሰ-ውሳነ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ንናይባዕሎም ኣጀንዳ ሒዞም ይቃለሱ ምህላዎም ዝገለፀት ኮይና፤ ብደረጃ ዓለም ተደመፅቲ ንምዃንን ኣብ ልዕሊ እቲ ጉጅለ ፋሽስትን መሻርክቱን ፅዕንቶ ንምፍጣርን ብዝተወደበ መልክዕ ክንቀሳቐሱ ፃውዒት ኣቕሪባ፡፡
ብገ/እግዚኣብሄር ሃይሉ


text:
ንሕናን ሃለዋት ከባቢናን2021-11-02 14:16:38 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 758 times
- font size decrease font size increase font size
ንዓና ኤርትራውያን ቀደም ኮነ ኣብዚ እዋንዚ ቀዳማይ ዋኒንና እንታይ ምንባሩን ምዃኑን ንጹር እዩ። ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ እንከለና፡ ቀዳምነትና ናጻነት ሃገርና ምውሓስ ነይሩ ኣረጋጊጽናዮ ከኣ። ንናጽነት ክንቃለስ እንከለና ቀዳማይ ደረጃ ደኣ ኣይነትሕዞ እምበር፣ ብዛዕባ ድሕሪ ናጽነት ኣይንሓስብን ኔርና ማለት ኣይኮነን። ናይ ድሕሪ ናጽነት ቃልስና ከኣ ኣብ ዙርያ “ወያ ነጻ ሃገረ ኤርትራ ብኸመይ እንተተመሓደረት እያ ረብሓ ህዝባ ዝሕሎ” ብዝብል ዝግለጽ ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ማለት ከኣ ንምርግጋጽ ሕገ-መንግስታዊት፡ ብዙሕነታዊትን ዲሞክራስያዊትን ሃገር ዝካየድ ቃልሲ እዩ ነይሩ። እነሆ ከኣ ክሳብ ሕጂ ኣብዚ መስመር ቃልሲዚ ጸኒዕና ንቕጽል ኣለና።
እዚ ናይ ለውጢ ቃልሲ ከምቲ ምእንቲ ናጽነት ዝተኻየደ ብኤርትራውያን ንኤርትራውያን ዝካየድ እዩ። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ብናይ ርሑቕን ከባብን ምዕባለታት ዝጽለው እምበር፡ ኣፍደገ ዓጺኻ ዝካየድ ማለት ኣይኮነን። እዚ ምጽልላው ሎሚ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ምእንቲ ናጽነት ዘካየድናዮ ቃልሲ እውን በቲ ሹዑ ዝነበረ ናይ ዝሑል ውግእ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ይጽሎ ከም ዝነበረ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። ምስዚ ኹሉ ግና ነቲ ከባብያዊ ጽልዋ እውን በኸመይ ንኤርትራን ህዝባን የርብሖም ኣብ ግምት ኣእቲኻ ዝውሰድ ወይ ዝንጸግ እዩ። እቶም ከባብያዊ ሓይልታት እውን ንኤርትራዊ ጉዳይ ብኸምኡ፡ ረብሓኦም ብዘውሕስ ቀጥዒ ከም ዝሕዝዎ ርዱእ እዩ።
ከምቲ “እንተ ክትድቅ ጐረቤትካ ይደቅስ” ዝበሃል፡ ኣብ ከባቢኻ ዘጋጥም ምዕባለ ኣሉታዊ ይኹን ኣውንታዊ ብጥበብን ውሕልነትን እተመሓድሮ እምበር፡ መንደቕ ነዲቕካ ከይጸልወካ እትዓግቶ ኣይኮነን። ከባቢና ዞባ ቀይሕ ባሕርን ቀርኒ ኣፍሪቃን ብሓፈሻ ዘይቅሱን ምዃኑ ርዱእ እዩ። እዚ ዘይቅሳነቱ ካብ ናይ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ጠቕምታት፡ ስሰዐን ዓብላልነትን ዝነቅል እዩ። ኣብዚ ከባቢና ዘለዉ ከም ህግደፍ ዝኣመሰሉ ስርዓታት “ካብ ህውከትን ጣልቃ ኣታውነትን ዝድረሩ” ምዃኖም ከኣ ነቲ ተሃዋስነት ዝያዳ የጋድዶ። ከባቢ ብሰንኪ ዘይምቕሳኑ፡ ብዝሰዓበ ድሕረት ብድኽነት ተሃስዩ፡ ኢድ ናይ ርሑቕ ሓያላትን ሃብታማትን ዝጽበ ምዃኑ እውን ነቲ ህውከት ዕግርግር ዝውስኽሉ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ጉዳይ ኤርትራ እውን ከም ጉዳይ ካለኦት ምስ ከባቢኡ ተመጋጋቢ እዩ። ብመንጽር እዚ ኣብ ኤርትራዊ ኣጀንዳና እንኽተሎ ሜላን እንሕዞ እስትራተጅን፡ ንከባቢና ከም ዝጸልዎ፡ ኣብ ምዕባለ ከባቢና እንሕዞ መርገጽ ድማ ንዘቤታዊ ጉዳይና ይጸልዎ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያን ትግራይን ዝሓዝናዮ መርገጻት ክሳብ ክንደይ ንኤርትራዊ ኣጀንዳና ይጸልዎን ናብ ደውታ የእትዎን ከም ዘሎ ከኣ ከም ኣብነት ዝውሰድ እዩ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ኣብ ኢትዮጵያ እዚ ሕጂ ናይ ብዙሓት ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ ውግእ ጐረቤትና ኢትዮጵያ፡ ኣብዚ ንዕዘቦ ዘለና ኣስጋኢ ደረጃ ከይበጸሓ፡ ድሕሪ ምጅማሩ ወርሒ ኣብ ዘይመልአ ግዜ ካብ 21 ሕዳር 2020 ጀሚሩ ክከታተሎን ብዝተፈላለዩ ጽፍሕታቱ መፍትሒ ውሳነታ ከመሓላልፈሉን ጸኒሑ። ካብ መጀመርታኡ ጠንቁ ሕገመንግስታውን ፖለቲካውን ፍልልያት ዘንቀሎ ምዃኑ ተረዲኡ። ካብዚ ተረድእኡ ነቒሉ ድማ መፍትሒኡ፡ ሰብኣዊ መሰል ኩሎም ወገናት ብዝሕሉ፡ ኣብቲ ውግእ ዘጋጠመ ኩሉ ዓይነት ግህሰት ተጻርዩ ፈጸምቱ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ዝሕተትሉ፡ መሰረታዊ ረዲአት ናብ ዝምልከቶም ዝበጽሓሉ ኩነታት ብዘውሕስ ዘተ ጥራይ ዝፍታሕ ምዃኑ ኣነጺሩ እዩ። ምስዚ ብዝተተሓዘ ናይ ኤርትራ ኢድ ኣእታውነት ኣብቲ ውግእን ዘኸትሎ ሳዕቤንን ሓደገኛ ከም ዝኸውን እውን ብዓንተቦ ኣመልኪቱ እዩ።
ሰዲህኤ ነቲ ኩነታት ብዕቱብ ሒዙ፡ ነዚ ዝተጠቕሰ መፍትሒ ሓሳብ ዘቕረበ፡ ንህዝቢ ኢትዮጵያን ትግራይን ንምጥቃም ጥራይ ዘይኮነ፡ “ንድሕነት ኤርትራን ህዝባን እውን ንሱ እዩ እቲ መዋጽኦ” ካብ ዝብል ሚዛን ምንባሩ ምስትብሃል የድሊ። ነዚ ሚዛን ሰዲህኤ ኣብ ጉዳይ ውግእ ኢትዮጵያ ምናልባት ናይ ቅርጽን ዕምቆትን ፍልልያት እንተዘይኮይኑ ኩሎም ይምልከተና ኢሎም መፍትሒ ሓሳብ ዘቕርቡ ዘለዉ ናይ ርሑቕን ቀረባን ኣካላት ከቃልሕዎ ዝጸንሑን ዘለዉን እዩ። እንተኾነ እቶም ብቐጥታ ዝምልከቶምን ዝዳመዩን ዘለዉ ሰብ ዋኒን ስለ ዘይተቐበልዎ እቲ ምትህልላቕ ይቕጽል ኣሎ። ሰዲህኤ ሕጂ እውን ብዘይካቲ ቅድም ዝሓዞ መርገጽ ካልእ መተካእታ የለን ኢሉ ስለ ዝኣምን ንዓኡ ተቐቢሎም ተኹሲ ኣቋሪጾም ናብ ዘተ ክኣትዉ ጸዋዒቱ የሕድስ። ናይዚ ምትህልላቕ ደረጃ መመሊሱ ክድይብ እንከሎ ከም ከባብያዊ ተርእዮ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዘይ ኣፍልጦን ረብሓን ህዝብና ብሃላሊ ኣካይዳ ህግደፍ መንእሰያትና ግዳያትዚ ውግእ ጐረቤት ክኾኑ ዝተገደድሉ ስለ ዝኾነ፡ ሓደጋኡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ ኩነታትና ኣዝዩ ከቢድ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ብዘይካዚ ናብ ደማዊ ውግእ ዓሪጉ ዘሎ ናይ ኢትዮጵያ ጉዳይ፡ ምስሕሓብ ዓብይ ሓጽቢ ኣባይ፡ ወጥሪ ኣብ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን፡ ኣብ ሱዳን ተስፋ ተነቢርሉ ዝነበረ ፖለቲካዊ መስርሕ ምስግጋር ንድሕሪት ምምላሱ፡ ኩነታት ሶማልያ፡ ስግር ኢልካ ከኣ ሃለዋት የመን ክውሰኾ እንከሎ፡ “ኣብ ርእሲ ዘላታስ ተወሰኸታ” ከም ዝበሃል፡ ይገድድ እዩ ዘሎ። እቲ ዝያዳ ዘጋድዶ ከኣ ነናቶም ሕሳብ ዘለዎም ናይዞም ኩሎም ተዋሳእቲ ዘራያት ገለን ብስዉር ገለን ከኣ ብግሁድ ናብ ከባቢና ይወፍሩ ምህላዎም እዩ። ነዚ ብመንጽር ኤርትራዊ ጉዳይና ክንርእዮ እንከለና፡ ኤርትራዊ ኣጀንዳና ስርዓት ኢሰያስ ብዝገበሮ ምትእትታው ካብቲ ክኾኖ ዝግበኦ ንላዕሊ ብከባቢያዊ ምዕባለ ተጸልዩ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያን ትግራይን ዝተፈላለዩ ጫፋት ሒዝና ንተሓማመ ኣለና። እዚ ምውጣጥና ጽባሕ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ከይድገም እውን ውሕስነት የለን።
ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ፡ ከባብያዊ ጽልዋ መንደቕ ሰሪሕና ከይኣትወና እንኽልክሎ ኣይኮነን። ክንገብሮ ዝግበና ብመዕቀኒ ረብሓ ኤርትራን ህዝባን መዚንካ ምሓዙ ጥራይ እዩ። ንከምዚ ዓይነት ኣተሓሕዛን ኣገጣጥማን ከባብያዊ ጽልዋ ክንበቅዕ ከነማልኦም ካብ ዝግበኣና መሰረታዊ ቅድመ ኩነታት ከኣ፣ እንተኾነ ንፋስ ዘየእቱ ሓድነት ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ሓይልታት ምርግጋጽ፡ እንተዘይኮነ ከኣ፡ ኣብቲ ዘሰማምዓና፣ ኣብ ሓባራዊ ስራሕ ክንጽመድ ንጽባሕ ዘይባሃል እዩ። ኣብዚ ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ሓይልታት ክንብል እንከለና፡ ንሓይልታት ለውጢ ማለትና እምበር፡ ህግደፍስ ካብ ጽልዋ ሓሊፉ ናይቲ ብኤርትራዊ ረብሓ ዘይተመዝነ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ጓይላ ተኻልን ተዋሳእን እዩ።


text:
Radio Erena: 18 September 2018
18 መስከረም ምእሳር ላዕለዎት ሰበስልጣንን ጋዜጠኛታትን ኤርትራ፣ ኣብ ወጻኢ ብዝርከቡ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ትዝከር ኣላ።
ሚኒስተራትን ላዕለዎት ሓለፍትን መንግስቲ ኤርትራ፣ ፕረዚደንት ኢሰያስ ንዘቕረቡሉ እማመ ብልዝብ ክፈትሖ ብዘይምድላዩ፣ ንኣባላት ህግደፍን ባይቶን ኣብ ዝዘርግሑዎ ቅሉዕ ደብዳበ፣ ማእከላይ ባይቶ ውሽጣዊ ሕግታት ከምዘይሓንጸጸ፣ ኣኼባታት ፈጻሚ ቤትጽሕፈትን ማእከላይ ባይቶን ከምዝቦኾረ፣ ብዝርዝር ድሕሪ ምግላጽ ኣቦ ወንበር ባዕሉ ፕረዚደንት ኢሰያስ ብምዃኑ ከም ጠንቁ ከኣ ኲናት ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ምጅማር በይናዊ ውሳኔ ምግባሩ ብዝርዝር ኣቕሪቦም።
ነዝን ካልእን ጠለብ ዘቕረቡ ፖለቲከኛታትን ድምጾምን ድምጺ ህዝቦምን ኣብ ምስናድ ዝነጠፉ ጋዜጠኛታትን ሰራሕተኛታት ሜድያን፣ ከካብ ዝተረኽቡሉ ተኣርዮም ኣብ መሓዩር ካብ ዝኣተዉላ ዕለት ጀሚሩ፣ ብዘይዝኾነ ደሃይ ምስዋሮም፣ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ጸሊም ነጥቢ ዝገደፈ ፍጻሜ ኮይኑ ይርከብ።
ኣብ ዝተፈላለየ ከተማታት ዝርከቡ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ፣ ናይ 17 ደቓይቕ ናይ ጸጥታ ግዜ ንዕለት 18 መስከረም ብምጽዋዕ፣ ንዝኽሮም ደው ከምዝብሉ ከካብ ቦትኡ ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
ብመሰረት ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት፣ ፕረዚደንት ኢሰያስ ሓደ ካብ ረገጽቲ ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ ተባሂሉ ኣብ ጸሊም መዝገብ ሰብኣዊ መሰላት ካብ ዝሰፍር 17 ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ። ኤርትራ’ውን ንሰሜን ኮርያ ተኸቲላ ብናጽነት ፕረስ ካብ ሃገራት ዓለም ኣብ መወዳእታ ተሰሪዓ ትርከብ።
እዞም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ፣ ወርሒ መስከረም እናክትመጽእ፣ ኤርትራ ኩሉ ዓይነት መሰላት ዝኽበረላ፣ ሰብ ብቅሳነት ወፊሩ ዝኣትወላ፣ ቅዋማዊትን ብስርዓተ ሕግን እትመሓደር ክሳብ እትኸውን ቃልሶም ከምዝቕጽሉ፣ መብጽዓኦም ዘሐድሱላ ወርሒ ኮይና ትርከብ።


text:
መበል 1443 ዓመተ ሂጅራ ፆመ ረመዳን ካብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ብዝተፈለየ ብዕፅዋን ክባን ይፅገሙ ንዘለው ወገናትና እኹል ምትሕግጋዝ ብምግባር ክንፆም ይግባእ ክብል ቤት ፍርዲ ቃዲ ሸሪዓ ትግራይ ኣፍሊጡ።
ናይ ሎሚ ዘበን ፆመ ረመዳን ኣብ ዕፅዋን ክባን ኮይና እንቅበሎ ዘለና እዩ ዝበሉ ሽኽ ሙሓመድ ኣሚን ብምኻኑ ድማ ካብ ዘየድሊ ብኽነት ተዓቂብና ዝርካብና ምስ ፅጉማት፣ የቲማትን ከምኡ እውን ጠወርቶም ናብ ምግዳልን ካልኦት ንጥፈታትን ዝኸድዎም ዝተፀገሙ ወገናት ብሓፈሻ ድማ ኣብ ዕፅዋን ክባን ንዝርከብ ኩሉ ክፋል ሕብረተሰብ ትግራይ ብምክፋል ክንፆም ይግባእ ክብሉ ሚዒዶም።
ፀሓፊ ሓፈሻዊ ቤት ምኽሪ ጉዳያት እስልምና ትግራይ ሓጂ ሙሓመድ ካሕሳይ ብወገኖም ኣብ ትግራይ ተነቢሩ ንዘሎ ዕፅዋን ክባን ስዒቡ ካብ ዝተፈላልዩ ከባብታት ትግራይ ብርክት ዝበሉ ዝተፀገሙ ወገናት /ሙሳፊራት/ ናብ ከተማ መቐለ ዝኣትውሉ ኣጋጣሚ ብምህላው ነዞም ወገናት ኣብ ሓደ ማእኸል ንምፍጣር ዝተትሓዘ ምድላው ኩሉ ብዝኸኣሎ ክድግፍ ፀዊዖም። መበል 1443 ዓመተ ሂጅራ ፆም ረመዳን ቀዳም 24 መጋቢት 2014 ዓ/ም ክጅምር እዩ።
ብሙስጦፋ ጡሃ
ምጅማር ፆመ ረመዳን
መበል 1443 ዓመተ ሂጅራ ፆመ ረመዳን ካብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ብዝተፈለየ ብዕፅዋን ክባን ይፅገሙ ንዘለው ወገናትና እኹል ምትሕግጋዝ ብምግባር ክንፆም ይግባእ ክብል ቤት ፍርዲ ቃዲ ሸሪዓ ትግራይ ኣፍሊጡ።


text:
ኣብይ ኣሕመድ ስልጣን ኣብ ዝሓዘሉ 4 ዓመታት ኢትዮጵያ ናብ ሓደጋ ምብትታን ኣትያ ምህላዋን፤ ኣብይ ናይዛ ሃገር ናይ መወዳእታ መራሒ ክኸውን ከም ዝኽእልን ፖለቲከኛ ልደቱ ኣያሌው ገሊፁ፡፡
ጉጅለ ፋሽስቲ ኣብይ ኣሕመድ ንስልጣን ክብል ንህዝቢ ዝሕሱን ዘታልልን ምዃኑ ዝገለፀ ኣይተ ልደቱ ኣያሌው፤ ኣብ ዘመነ ኢህወዴግ ዝነበረ ሕቶ ዴሞክራሲ፣ ቁጠባዊ ዕቤትን ዕምቆት ሰብኣዊ መሰላትን ኣብዚ እዋን ከም ሕቶ ዘይለዓሉን ቀንዲ ሕቶ እዚ እዋን ጉዳይ ምንባርን ዘይምንባርን ኮይኑ ምህላዉ ጠቒሱ፡፡
ብሽም ለውጢ ጣቕዒትን ሆይሆይታን ተጠቒሙ ስልጣን ዝጨበጠ ጉጅለ ፋሽስቲ ኣብይ ኣሕመድ፤ ኣብዚ እዋን ልዕሊ ፍርቂ ግዝኣት ኢትዮጵያ ካብ ቁፅፅሩ ወፃኢ ምዃኑ መፃኢ ዕድል ኢትዮጵያ ንምትንባይ ኣየፀግምን ዝበለ ልደቱ ኣያሌው፤ ኣብይ ኣሕመድ ነዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምኽሓድ ካብ ኣራት ኪሎ ክሳብ ሚሌኔም ኣዳራሽ ዘሎ ከባቢ ሰላም እንተኾይኑ ካሊእ ጉዳየይ ኣይኮነን ዝብል ቅዋም ዘለዎ ምዃኑ ሓቢሩ፡፡
ጉጅለ ፋሽስቲ ኣብይ ኣሕመድ፤ ኣብ ሕገ መንግስቲ ዝተቐመጠሉ ስራሕን ሓላፍነትን ኣንቢቡ ዘይርዳእ፤ ድሕንነት ዜጋታት ናይ ምሕላው ሓላፍነቱ ብኻሊእ ሓይሊ ዝተመንጠለ ድኹም ምዃኑ ዝጠቐሰ ኣይተ ልደቱ፤ ሉኣላዊነት ሃገር ንሰራዊት ውልቀመላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣሕሊፉ ዝሃበ፣ ንዝሓለፉ 27 ዓመታት ዝተሃነፁ ቁልፊ ሃገራዊ ፕሮጅክትታት ንፖለቲካዊ ቁማር ከም ዝተጠቐመሉን ሎሚ ዶ ፅባሕ ይሓልፈለይ እናበለ ክፅበ ዝፀንሐ ዜጋ ንሓደጋ ኣቃሊዕዎ ኣሎ ክብል ተዛሪቡ፡፡
ደቂ ኣነስትዮ ብሰብኡት ምዕማፀን ነውሪ የብሉን፤ ለሚነ ዘምፃእኹዎ ገንዘብ ሚኒስቴር ገንዘብን ባይቶ ወከልቲ ህዝቢን ከይፈለጥዎ መዛናግዒ ቦታታት ክሃንፀሉ ምኽኣለይ ኣየሕትተንን ዝብል መሪሕነት ኣበይናይ ቁመና መሪሕነት ከምዘሎ እኹላት መርኣያታት ምዃኖም ዝገለፀ ፖለቲከኛ ልደቱ ኣያሌው፤ ኢትዮጵያ እዙይ ዝኣክል ውርደት ተሸኪማ ኣይትፈልጥን ክብል በቲ ጉጅለ ተስፋ ምቑራፁ ሓቢሩ፡፡
ንዝሓለፉ 27 ዓመታት ፖለቲካ ፓርቲታትን ህዝቢታትን ኢትዮጵያ ክምነይዎምን ክቃለሱሎምን ዝፀንሑ ምዕሟቕ ዴሞክራሲ፣ ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን፣ ፍትሓዊ ቁጠባዊ ተጠቃሚነትን ምስ ስልጣን ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ተተሓሒዞም ተረሲዖም ኣለዉ ዝበለ ፖለቲከኛ ልዴቱ ኣያሌው፤ እዞም ሕቶታት ኣብዚ ሕዚ እዋን ገይፂ ኮይኖም ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ምንባርን ዘይምንባርን ተሸሚሙ ምህላዉ ሓቢሩ፡፡
ኣብዚ እዋን መሰረታዊ ሕቶ ዜጋታት ኢትዮጵያ ጉዳይ ህልውናን ምቕፃልን ዘይምቕፃልን ሃገር ኮይኑ ኣሎ፡፡ ሃገር ይመርሕ ኣለኹ ዝብል ዘሎ ጉጅለ ፋሽስቲ ኣብይ ኣሕመድ ታይ ዓይነት ቁጠባዊን ፖለቲካዊን መስመር ከም ዘለዎ ይትረፍ፤ ሃገር ኣብ ምንታይ ብርኪ ከምዘላ ዝርደኦ ኣይኮነን ዝበለ ኣይተ ልደቱ፤ ብቐፃልነት ዕድል እዛ ሃገር ክውስኑ ዝግበኦም ሓይሊታት ተኣኪቦም ክዝትዩ እንተዘይክኢሎም ተስፋ ኢትዮጵያ ምምኻኑ ኣረጋጊፁ፡፡
ዝሓለፉ 4 ዓመታት ኩለመዳያዊ ጉዕዞ ኢትዮጵያ ምፍሻሉ ዝሓበረ ፖለቲከኛ ልደቱ ኣያሌው፤ ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ዕድል እዛ ሃገር ኣብ ኢድ ሓደ ወልቀሰብ ብምውዳቑን፤ ኣብዙርያ እዚ ወልቀሰብ ዘሎ ጉጅለ ድማ ዝኾነ ዓይነት ኣሰራርሓ ይኹን ኣወዳድባ ዘይብሉ ፋሉል ብምዃኑን ጉዳይ ሃገር ገዲፉ ኣብ ዙርያ ኣራት ኪሎ ጥራሕ ተንጠልጢሉ ብምትራፉን ምዃኑ ሓቢሩ፡፡


text:
ናይ ኢትርዮጵያ ናይ ሰለስተ ማዕልታት ዑደቶም እንትዛዝሙ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ማእኸል እፅዋት ጉለሌ ተረኺቦም መደረ ዘስምዑ ጆን ኬሪ ብዛዕባ ተስፋን ስግኣትን ኣፍሪካ ዘርዚሮም።
መብዛሕቲኦም መናእሰይ ኣብዝተረኸብሉ ዝተዛረቡ ኬሪ እታ ኣህጉር እትጉዓዘሉ ዘላ ኣንፈት ኣብ ኢድኩም እዩ፤ኣሜሪካ ድማ ኣጋርኩም ክትኸውን እያ ኢሎም።
ሃገራት ንዓርሰን ክኢለን ብኽልተ እግረን ጠጠው ንክብላ ክንሕግዘን ከለና ናይ ዓወተን ተኻፈልቲ እውን ኢና ዝበሉ ጆን ኬሪ ኣስዒቦም ‘’ምሳና ዝለዓለ ርክብ ንግዲ ካብዘለወን ናይ መጀመሪያ 15 ሃገራት እተን 11 ቅድም ኢለን ተረባሕቲ ረድኤ ኣሜሪካ ዝነበራ ሃገራት እየን።ሎሚ ግን ሓገዝቲ ሃገራት ኮይነን ኣለዋ።ከምዚ ዝበለ ለውጢ ክመፅእ ኢና ንደልዮ’’ኢሎም።
ኣፍሪካ ኣብ ምምዕባል ከምእትርከብን ብቐፃልነት ንምዕባይ እውን ዕድላት ከምዘለውዋን ዝሓበሩ ኬሪ እቲ እዋን ግን ናይ ዕድል ጥራሕ ከይኮነስ ናይ ውሳነ እውን እዩ ኢሎም።ናይታ ኣህጉር ቀንዲ ዓቕሚ ዜጋታት ምዃኖም ምርዳእ ከምዘድሊ ብምሕባር።
ናይ ኣፍሪካ ዓቕሚ ዝፍልፍል ዜጋታት ሓሳቦም ናይ ምግላፅ ነፃነት ክህልዎም ከሎ ኣብ ዙሪያ ዓለም ዝርከባ ሃገራት ብዝበለፀ ዱልዱላት ይኾና።ብኡ ኣቢሉ ድምፂ ዜጋታት ኣካል ሰፊሕ ፖለቲካዊ መስርሕ ይኸውን ኢሎም።
ኣብ ዝቕፅሉ ሰለስተ ዓመታት ጥራሕ ካብ 54 ሃገራት ኣፍሪካ ውሽጢ ኣብተን 37 ሃገራዊ ምርጫ ክካየድ እዩ ብመሰረት ጆን ኬሪ።ካብዚአን 15 ሃገራት ፕሬዝዳንታዊ ምርጫታት ክካየደለን እዩ ወሲኾም ከምዝሓበርዎ።
ብሚሊዮናት ዝቑፀሩ ኣፍሪካዊያን መራሕቶም ንምምራፅ ናብ መውሀቢ ድምፂ ከቕንዑ እዮም ዝበሉ እቶም ምንስቴር ወፃኢ ምርጫ ምክያድ በይኑ ግን እኹል ኣይኮነን ኢሎም።
እዞም ምርጫታት እዚኦም ኣዝዮም ኣገደስቲ ምዃኖም ክነግረኩም እደሊ ምስ በሉ ‘’ዜጋታት መፃኢ ዕድሎም ዝውስንሉ ግን ምርጫታት ጥራሕ ኣይኮኑን’’ኢሎም።ኣብ ናይ ድምፂ መውሃቢ ዕለት ጥራሕ ከይኮነስ ብብማዕልቱ ዜጋታት ምስ መንግስቶም ክዘራረቡ እንተኾይኖም፣ምስ ካልኦት ወገናቶም ፖለቲካዊ ምይይጥን ክትዓትን ዘካይዱ እንተኾይኖም እውን እዩ ኢሎም።
ንናይ ኣፍሪካ ኢኮኖሚያዊ ዕብየትን ማሕበራዊ ልምዓትን ዕንቅፋት ዝኾኑ ግጭታት ንምፍትሒ ምምሕዳር ኦባማ ንመራሕቲ እታ ኣህጉር ንምሕጋዝ ድልዊ ምዃኑ ጆን ኬሪ ኣብቲ ናይ ፖሊሲ መደርኦም ሓቢሮም።
ኣሜሪካ ንግዕዝይና ኣብ ምግጣም ምስ መራሕቲ ኣፍሪካ ሓቢራ እናሰርሐት እያ ኢሎም።ዘይሕጋዊ ናይ ገንዘብ ዝውውር ደው ንምባል ንዝግበር ፃዕሪ እውን ከምዝድግፉ ገሊፆም።