text:
Published: 05 January 2018
ሎሚ ንኹሉ ህዝቢ ዝኸውን መድሓኒ ንሱ ከኣ ክርስቶስ ጐይታ ተወሊዱልኩም ስለ ዘሎ ተሓጐሱ። ሉቃ 2፣11
መእተዊ፣- ልደትን ቅንያቱን
ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ህዝበ ክርስትያን ንልደት ብዝተፈላለየ ኣገባባት የብዕልዎ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሃገር፣ ንብዓል ልደትን ቅንያቱን ዝግበር ምድላዋት ካብ መዓስ ጀሚሩ ክሳብ መዓስ ይጸንሕ፧ እንታይ’ከ ይግበር፧ ዝብሉ ሕቶታት መልሱ ኣብ ነፍሱ ወከፍ ሃገር ንዝቅመጥ ኣማኒ ንገድፎ።
ንልደት ጐይታና ብርግጽ ነዊሕ ትጽቢትን ሃንቀውታን ተገይሩሉ እዩ። ኣብዚ ቅንያት እዚ ከነንብቦም፣ ክንመሃሮም ከነስተትኖምን ክንነብረሎምን ዘሎና ጽሑፋት ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ብመንጽር እዞም ጽሑፋት እዚኣቶም ድማ ንኣበዓዕላ ቅንያት ልደት እንኽተሎም ኣብነታት ኣንፈት ክህቡና ይኽእሉ እዮም። ኣብ ቅንያት ልደት ካብ ዘጋጠሙ ቀንዲ ፍጻሜታት እስከ ነዞም ዝስዕቡ ኣብነታት ንመልከት፣-
1. ትንቢት ነብያት። 2. ብስራት ገብርኤልን ሕቶ ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያምን። 3. መንፈሳዊ ምስክርነት ኤልሳቤጥን። 4. ሃቀና ዮሴፍን መልሱንን። 5. ትንቢት ካህን ዘካርያስ። 6. ብስራት መልኣኽን ምስጋና መላኣኽትን። 7. ምምጻእ ሰብ ጥበብን ውህበቶምን። 8. ምስጋናን ልመናን ትንቢትን ስምኦን ኣረጋዊ። 9. ምስክርነት ሃና ጓል ፋኑኤል። 10. ብጓሶት እተነግሮም ብስራትን ንሳቶም ዝገበርዎን፡
እዚ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ዝርዝራት ሓደን ቀንድን ማእከላይ ሓሳብ ኣለዎ። እቲ ሓደን ቀንድን ማእከላይ ሓሳብ ከም ቀስቲ ኮይኑ ዘመልክቶ ከኣ “መድሓኒ ክርስቶስ ጐይታ’’ ከም እተወልደልና ንምሕባር እዩ። እቲ ዕዙዝ ሓበሬታ ነቲ ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝመጸ ዘልኣለማዊ ምድሓን ረኺብካዮ’ዶ፧ ነቢርካሉ’ዶ፧ እዩ። ዓለም ብኸመይ ኣብዒላቶ ካብ መዓስ ክሳብ መዓስ እንታይ ጌራ ኣብዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ መን እንታይ ኢሉ ዝብል ትንተና ኣይንኣቱን፡ እቲ ሕቶ ነቲ ብክርስቶስ ዝርክብ ዘልኣለማዊ ሓጐስ ወኒንናዮ’ዶ ኣሎና እዩ ዘገድሰና። ነቲ መድሓኒ ምርካብ ከኣ እዩ፣ ካብ ባህላዊ ሃይማኖታዊ ስያመ ጥራሕ ዝሓዘ ስጋውን ምድራውን ኣበዓዕላ ሓራ ከውጽኣና ዝኽእል። ነፍሲ ወከፍ እቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ዝርዝራት ብልጫን ዕብየትን ናይቲ ብክርስቶስ ዝመጽእ ምድሓን ኣብ ዘዘበኑ ዝነበሩ ሕሩያቱ (ኣሞ 2፣7) ብመንፈሱ ብኸመይ ከም ዝገለጸሎም ዘብርህ እዩ። እዚ ብዙሓት ነብያት ጻድቃንን ክርእይዎን ክሰምዕዎን እተመነዩ ግና’ኸ ዘይሰምዑን ዘይርኣዩን፣ (ሉቃ 10፣23-24) ንሕና’ኸ ንክርስቶስ ብምርካብና ኣብ ከመይ ዝዓይነቱ መንፈሳዊ ኩነታት ኣሎና ክንርኢ ብጣዕሚ ኣገዳሲ እዩ።
ዓለምና ከይተረፈት ካብቲ ልደት ክርስቶስ ጀሚሩ ዝመጸ ምድሓን መቑጸሪኣ ጀሚራ፡ ዓመተ ምሕረት እናበለት ትቆጽር ኣላ። ሎሚ እዚ ልደት እዚ ብክርስቶስ ዘመን ምሕረትካ ዘፍልጠካ ድዩስ፧ ወይስ ዘመን ምሕረትካ ብባህሊ ብፍትወት ስጋን ዕሽሽታን ገና ኣብ ዓይንኻ ተኸዊሉ ኣሎ፧ ሃይማኖት ሰብ ብሃውሪ ብባህሊ ዘስዓበ ደድሕሪ ብዙሓት ምስዓብ ኣይኮነን። ሃይማኖት ብልብኻ እንተ ኣሚንካ ብኣፍካ እንተመስከርካ ብግብሪ’ኸ እንታይ ዝግባእ ግብሪ መልሲ ሂብካ ክምልስ ኢዩ ዘለዎ፣ (ሮሜ 10፣9-11)። ክርስትና ናይ ጃምላ ጉዕዞ ኣይኮነን መዓልቲ ልደት ውን ብልብኻ ዘይትኣምነሉ ኣምላኽካ ዘይከብረሉ ባህሊ ዘምጽኦ ባርያ ናይ ከብድኻን ጎረሮኻን ኮይንካ ምውዓል ኣይኮነን። እዚ ጥራሕ እንተ ድኣ መሊኹካ ኣሎ፣ ገና እቲ ንኹሉ ህዝቢ መድሓኒ ዝኾነ ክርስቶስ ጐይታ ኣይረኸብካዮን ኣሎኻ ማለት እዩ። ክርስቶስ ካብ ሓጢኣት፡ ስጋውን ምድራውን ባህላውን ጸቅጢ ሓራ ከውጽኣና፡ ካብ ጻዕርን ከቢድ ጾርን ከዕርፈና ፡እዩ መጺኡ። (ማቴ 11፣28)። ንልደት ኣመኽኒኻ ዝግበር ጽንብል ትልሂትን፡ ስኽራንን ንስጋዊ ድሌታትካ ንምዕጋብ ዝግበር ገዚፍ ወጻኢታትን ምንጩ ስጋ፣ ዓለም ሰይጣን እምበር ፡ምስ ልደት ብዝኾነ መገዲ ዝተአሳሰር የብሉን። እዚ ጸላኢ ሰናያት ንሰናይና ክብርዝ፡ ነቲ ብክርስቶስ ጐይታና ዝመጸ ድሕነት፡ ብመንፈሳዊ ኣምልኾን ብምስጋናን ከይነብዕሎ ኣብ ማእከል እቲ ስርናይ ዝተዘርእ ክርዳድ እዩ እሞ ንምሓዎ።
ውሉድ ኣምላኽ ዘበልና ኩላትና ኣብ’ዚ ቅንያት ልደት ምእንቲ ክንመሃረሉ ነቲ ኣብ ላዕሊ ካብ 1-10 ተጠቂሱ ዘሎ ገለ ዝርዝራት ሓደ ብሓደ ንመልከት፣-
1. ንነብያት እቲ ብክርስቶስ ጐይታና ዝመጽእ ምድሓን ከም እተገለጸሎም፣-
ኣብዚ ነፍሲ ወከፍ ነብይ ዝተገልጸሉ ትንቢት ኣይንዝርዝርን ካብ ትንቢት ኢሳይያስ እዘን ኣብ ታሕቲ ዘለዋ ሰለስተ ሓሳባት ጥራሕ ንርኣ።
ነቢዩ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ዝሃቦ ትንቢት ናይ ድንግል ምጥናስን ምውላድን ኣብ ኣእምሮ ሳይንስ ከይኣተወ ካብ ኣምላኽ ንእተቐበሎ ትንቢት ብእምነት ተቐቢሉን ተነብዩን ጽሒፉን ካብዛ ዓለም ሓለፈ። ብድንግልና ምጥናስን ምውላድን ካብ ኣእምሮ ሳይንስ ዝወጸ እኳ እንተኾነ፣ ናይ ኣምላኽ ሰባት ብሓቂ ናይ ኣምላኽ ዘብሎምን፣ ብቑዓት ኣገልገልቲ ዝኾኑን ንቃል ኣምላክ ብእምነት ምስ ዝቕበሉዎን እዩ። ነብይ ኣብ ሳይንሳዊ ፍልጠት እንተዝኣቱ ድንግል ከመይ ጌራ ትጠንስ፣ ድንግል ከመይ ጌራ ትወልድ ዝብል ሕቶ ሒዙ ነቲ ካብ ኣምላኽ ዝተዋህቦ ምልክት ክቅበሎ ኣይምኸኣለን። ሳይንስ ኣብ ዓለም ዘሎ ሰባት ዝበጽሕዎ ውሱን ፍልጠት እዩ። ኣምላኽ ግና ልዕሊ እቲ ሰባት ዝበጽሕዎ ፍልጠትን ኣእምሮን ክበጽሖ ዝኽእልን ልዑል ሓይልን ተኣምራትን ይገብር።
ጐይታ ነቲ 38 ዓመት ኣብ ዓራት ዝወደቐ መጻጉዕ፣ ሓጢኣትካ ተሓዲጉልካ ምስ በሎ እዚ ከመይ ጌሩ ሓጢኣት ክሓድግ ይኽእል፧ ኢሎም ብልቦም ተቓወሙ። ጐይታ ድማ ሓጢኣት ከም ዝሓድግ በቲ ዓራትካ ኣልዒልካ ተንስእ ዝብል ቃል ኣርእይዎም። (ሉቃ 5፣24)። ካህን ዘካርያስ በቲ ኣምላኽ ዝሃቦ ክዉን ቃል ከይኣምን ንኹነታት እርግንኡን መዓልቲ ዝሓለፋ በዓልቲ ቤቱን ብምጥማት ነቲ ቃል ኣምላኽ ብእምነት ስለዘይተቐበሎ ኣብ ጸገም ወዲቑ። ኣብ ግዜና ውን እንተኾነ ኣምላኽ ንዝሃበና መልእኽቲ ካብ ኣምላኽ ምዃኑ እንተ ኣረጋጊጽና ወላ ንኣእምሮ ቅቡል ኣይኹን ከምቲ ዝሃበና ንቀበሎ ኣምበር ኣይንንጸጎ፣ ከምቲ እተነግረና ነሕልፎ እምበር ኣይንዕበጦ። ኣምላኽ ንዝሃበና መልእኽቲ ንኣእምሮ ቅቡል ብዝኾነ መገዲ ከነመሓላልፎ ኣይንፈትን። ብኸመይ እፍጸም፣ መዓስ እፍጸም ንኣምላኽ ንግደፎ። ካብ ነብይ ኢሳያስ ንመሃሮ ዓቢ ነገር ነቲ እግዚኣብሄር ብግዚኡ ዝፍጽሞ ትንቢት ከም ዘለዎ ምቕባሉ እዩ። ስለዚ ነቲ መዓሙቅ ኣምላኽ ከይተረፈ ዝምርምር መንፈስ ኣምላኽ ለቢስና ንመልእኽቲ ኣምላክ ንቀበሎ።
እታ ካልኣይቲ ጥቅሲ ካብ ልደት ክርስቶስ ኣትሒዙ ኣምላኽ ካብ ከመይ ኩነታት ከም ዘምጽኣና ተመልክት። “ጸልማትን”፡ “ድነ ሞትን” ከበድትን ዘፍርሃን ቃላት እየን። ኣምላኽ ብምምጻእ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብወንጌሉ ጸልማትን ድነ ሞትን ቀንጢጡ ብርሃን ህይወት ኣልቢሱና። ቃሉ ‘‘ህይወት ኣብኡ ነበረት፣ እታ ህይወት ውን ብርሃን ሰብ ነበረት ብርሃን’ውን ኣብ ጸልማት የብርህ፣ ጸልማት ድማ ነቲ ብርሃን ኣይሓዞን’’ (ዮሓ 1፣4-5)። ‘‘ህይወት ድማ ተገልጸት ነታ ምስ ኣቦ ዝነበረት ንዓና ውን ኣተገልጸት ናይ ዘልኣለም ህይወት ንምስክር ንነግረኩም ውን ኣሎና’’ (1ዮሓ 1፣2) ክብል ይገልጸልና፣፣ ጐይታና ውን ባዕሉ ‘‘ኣነ ብርሃን ዓለም እየ። እቲ ብኣይ ዝኣምን ድማ ብርሃን ህይወት ክረክብ እምበአር ኣይክጠፍእን እዩ’’ ይብለና (ዮሓ 8፣12)። እምበኣርከስ ኣብዚ ናይ ልደት ቅንያት ነቲ ብርሃን ህይወት ዘልብሰካ ጐይታ ዘለካ ተወፋይነትን ፍቅርን ገምጊምካ ህይወትካን ናብራኻን እተሐድሰሉ ግዜ እዩ። ዓመት መጸ ልደት ከም ኩሉ ሰብ ብብልዕን መስተን ክዳንን ጥራሕ ምኽባር ነቲ ብክርስቶስ ዝረኸብካዮ ብርሃን ህይወት ዘፉኹስ እዩ። ‘‘ መንግስቲ ኣምላኽሲ ብመንፈስ ቅዱስ ጽድቅን ሰላምን ሓጐስን እያ እምበር ብብልዕን መስተን ኣይኮነትን እሞ፣ ነቲ ሰናይኩም ኣይተጽርፍዎ’’ (ሮሜ 14፣17) ከም እተባህለ ብቀዳምነት ነቲ ዝረኸብናዮ ብርሃን ህይወት ኩሉ ግዜ ክንዕቅቦ ክንውልዖ ክነሐድሶ እዩ እቲ ዕለት ተሰሪዑ። (ነህ 8፣9-10)
እታ “ህጻን ተወሊዱልና ወዲ ተዋሂቡና” እትብል ሳልሰይቲ ሓሳብ ክርስቶስ እቲ ዝዓበየ ኣምላኽ፣ ዝሃበና ውህበት ኣምላኽ ምዃኑ እያ ተብርሃልና። ክርስቶስ ህጻን ከሎ ኣቦ ዘለኣለም፣ ገዛእን መስፍንን እኳ እንተኾነ ግዝኣቱ ኣብ መንኵብ ሰባት ዘይኮነ ኣብ መንኲቡ ዝሕንግር፣ ግሩም ምኽሪ ዝህብ መስፍን ሰላም እዩ። ሓይሊ ኣምላኽነቱ ከቢድ ኣርዑት ዘስክም ዘይኮነ`ስ ከቢድ ጾርን ኣርዑትን ዝቕንጥጥ እዩ። ብሓቂ ብኡኡ ክንሕጎስን ባህ ክብለናን ይግባእ። ኣምላኽ ቀጻዒ፣ ተቘጣዒ፣ ምሕረት ዘይብሉ ናብ ሲኦል ዝድርቢ ጨካን ኣይኮነን። ብትዕግስቱ፣ ብፍቅሩ፣ ብምሕረቱ ዘሽካዕለለ፣ ግና ድንጋጸ ዘይብሉ ዘለኣለማዊ ፍርዲ ገሃነም እሳት ክወርዶ እዩ። ኣታ ሰብ ንምንታይ ብኣምላኽ ክቡር ከለኻ ትሓስር፧ ሃብታም ከለኻ ብዘይ ምእዛዝ ትደኪ፧ ልቡስ ከለኻ ብሓጢኣት ትዓርቅ፧ ምኽሪ እቲ ግሩም ኣምላኽ ስማዕ። በቲ ብዙሓት ብፍትወቶም ዝጐዓዝዎ መገዲ ጥፍኣት ዘይኮነስ፣ በቲ ውሑዳት ብፍቃድ ኣምላኽ ዝጐዓዝዎ ጸባብ መገዲ ናብ ዘልኣለማዊ ህይወት ክትጐዓዝ እዩ እቲ መድሓኒ ክርስቶስ ጐይታ እተገልጸ። ኣብዚ ቅንያት እዚ ብዛዕባ እዞም ኣብ ታሕቲ ዘለዉ ጽሑፋት እንታይ ትብል።
2. ብስራት ገብርኤል መልኣኽን ሕቶ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያምን (ሉቃ 1፣26-38)
ኣብዚ ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ቃል ገብርኤል መልኣኽን ድንግል ማርያም ዝመለሰቶን ንኣኻትኩም ሓዲግና፣ እቲ እግዚኣብሄር ንምድሓንና ዝሃበና ምልክት ‘ድንግል ከም እትጠንስን፣ ድንግል ከም እትወልድን እዩ’። እዚ ውን ንባዕሉ ምልክት ድኣ እምበር እቲ ቀንዲ ቱክረትሲ እቲ ብድንግልና እተወልደን እተጠንሰን ገባሪ ትኣምራት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ። ሓይሊ ልዑል ኣጽሊሉ፣ መንፈስ ቅዱስ ወሪዱ፣ በዚ መንፈሳዊ መስርሕ ግብሪ ኣምላኽ፣ ብድንግልና እተወልደ ቅዱስ፣ ወዲ ኣምላኽ ንኣና እንኮ ቀዳሲና እዩ። ንዕኡ ብምቅባልን ንስሙ ብምእማን ጥራሕ ድማ ኢና ውሉድ ኣምላኽ ምዃን መሰል እንረኽብ። ሕቶ ኣዴና ቅድስቲ ድንግልን መልሲ ገብርኤል መልኣኽን ነቲ ምልክት ድሕነት ማለት ‘ንሕዝቡ ካብ ሓጢኣቶም ከድሕኖም እዩ እሞ ኢየሱስ ክትሰምዮ ኢኻ’ ዘድምቕ እዩ (ማቴ 1፣21)። ‘ክሳብ ቦኽሪ ወዳ እትወልድ ኣይፈለጣን’ ነቲ ብነብዩ እተነግረ ቃል ትንቢት ክርስቶስ ብድንግልና ተጠኒሱ፣ ብድንግልና ከም እተወልደ፣ ሓቅነት ናይቲ ትንቢት ዘረጋግጽ ፍጻሜ እዩ። እቲ ቀንዲ ቁምነገር፣ ኣብቲ ምልክት ዘይኮነ፣ ኣብቲ እቲ ምልክት ዘመልክቶ መድሓኒ ክርስቶስ ጐይታ ምጥማት እዩ። ነቲ ምልክት ዕሽሽ ኣይንበሎ። እንተኾነ ግን ኣብቲ ምልክት ደው ዝበልና ከይንህሉ ድማ ንጠንቐቕ። ዝያዳ ሓጎስና፣ በቲ ንኹሉ ህዝቢ ዝኾነን ዝኸውን ዘሎን ዓቢ ሓጐስ መድሓኒ ንሱ ከኣ ክርስቶስ ጐይታ ቅድሚ 2000 ዓመት ምውላዱ እዩ። ንሕቶ ድንግል፣ እቲ መስርሕ ናይቲ ዘጨንቆ ዘይብሉ፣ ዘጽልል ሓይሊ ልዑልን፣ ናይቲ ዝወርድ መንፈስ ቅዱስን፣ ምዃኑ ምስ ተነግራ እኔኹ ባርያ እግዚኣብሄር ከም ዘረባኻ ይኹነለነይ በለት። ናታ መደብ፣ ናታ ድሌት ባህግን ዘይኮነ፣ ነቲ ኣምላኽ ቅድሚ ዘመናት ዝመደቦ መድሓኒ ካብኣ ንኽውለድ ብፍቓድ ጐይታ ግዝእትን እዝዝትን ምዃና ገለጸት። ንሕና ድማ ነቲ ኣምላኽ ብወዱ ኢየሱስ ክርስቶስ ንኹሉ ህዝቡ ምድሓን ክኸውን ዝመደቦ፣ ንኻልኦት ብወንጌል ኣፍደገ ምድሓን ክንከፍተሎም ከም ፍቓድ ኣምላኽ ባሮት ንኹን። ንኹሉ ክንረብሕ፣ ንርእስና ባሮት ኣምላኽን ቅዱስ ትእዛዛቱን ንግበራ። ሎሚ እኔኹ ባርያኻ ጐይታይ ክንብለሉ ዝግብኣና ብዙሕ ነገር ኣሎ። ባርያ ኣምላኽን ባርያ ኣሕዋትናን ሰብናን ንምዃን፣ ጽባሕ ምስ ክርስቶስ መድሓኒና ኣብ መንግስተ ሰማያት ንዘልኣለም ክንነግስ ኣፍደጊኡ ክኸፍተልና እዩ። በዚ ቅንያት እዚ ከም ለባማት ውሉድ አምላኽን ከም እዴና ድንግል ማርያምን ንኹሉ ፍቓድ ኣምላኽ፣ እኔኹ ባርያኻ ንበል። ካብ ሎሚ ጀሚርና ባሮት ሓጢኣት ዘይኮነስ ባሮት ጽድቂ ንምዃን ንወስን። መንፈስ ኣምላኽ ድማ ንምድጋፍናን ውሳኔና ንምጽንናዕን እተዳለወ እዩ።
3. መንፈሳዊ ምስክርነት ኤልሳቤጥ (ሉቃ 1፣39-45)
ማርያም ነቲ ኣምላኽ፣ ዝጨንቆ ስለዘይብሉ፣ ብኣዘራርባ ሰብ ኣብታ ንኽትወልድ ዕለታ ዝሓለፈ ውሉድ ከምዝህብ እተዋህበ መረጋገጺ ክትርኢ ተቀላጠፈት። ማርያም ኣብ ቤት ዘካርያስ ድምጺ ሰላምታ ኣብ ዘስምዓትሉ፣ ብቀዳምነት ብዛዕባ እቲ ዝተነግራ ብስራት ‘ኣደ ጐይታ ምዃና መንፈስ ቅዱስ ብዝመልኣት ኤልሳቤጥ ደጊሙ ተረጋገጸላ’። እቲ ቃል ምስክርነት ‘ኣደ ጐይታይ ንስኺ ናባይ ክትመጽኢ’ከ እዚ ካበይ ኮነለይ’ (ሉቃ 1፣43) ዝብል ነበረ። ክብሪ ማርያም ኣደ ጐይታ ብምዃና እዩ። ብጽእናኣ ነቲ ብእግዚኣብሄር እተነግረላ ቃል ብምእማና ምዃኑ መንፈስ ቅዱስ መስከረላ።
ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቅሰ፣ ማርያም ናብ ኤልሳቤጥ ተቀላጢፋ እተላዕለትሉ፣ ነቲ ዝጨንቆ ዘይብሉ ስራሕ ኣምላኽ ኣብ ኤልሳቤጥ ምርኣይ ነበረ። መንፈስ ቅዱስ ውን ሕቶን ትዕዝብትን ማርያም ከይተጸበየ፣ ብልሳን ኤልሳቤጥ ‘እንሆ ድምጺ ሰላምታኺ ምስ ሰማዕኩ ህጻን ብሓጐስ ኣብ ከርሰይ ተሰራሰረ’ (ሉቃ 1፣44) ክብል ገለጸላ። ማርያም ድማ ካብታ መንፈስ ቅዱስ እተመልአት ኤልሳቤጥ፣ ብዛዕባ እቲ ኣብ ገዛእ ርእሳን ኣብ ኤልሳቤጥን እተፈጸመ፣ ዓቢ ግብሪ ኣምላኽ ሰሚዓ ኣብ ምስጋና ኣተወት። ምስጋና ማርያም ብቀዳምነት ንእግዚኣብሄር ኣምላክ ምዕባይን፣ በቲ እግዚኣብሄር ዝፈጸሞ፣ ዝበለቶን ዝርዝር ናይ ነፍሲ ወከፍ ቃል ምስጋና ብግልና ነስተንትኖ። ኣሕዋተየ ከም ናይ ሰብ ሓሳብ ግዜኻ ኣብ ዝሓለፈሉ ዝውለድ ውላድ፣ ንዕኡ ኣብ ትሕቲ ወለዱ ንኽዓቢ ዘለዎ ዕድልን፣ ነቲ ወላዲ ውን ብውላዱ ክድገፎ ዘለዎ ተኽእሎን ጸቢብ እዩ ዝገብሮ። ነፍሲ ወከፍና ንምንታይ ውላድ ከም እንደሊ ነናትና ምኽንያት ክህልወና ይኽእል እዩ። ብዛዕባ ውሉድ ንእስነትን ብዙሓት ውሉድ ምውላድን፣ ፈራይት ሰበይትን ኣብ ቃሉ ዘሎ ሓቅታት ንፈልጦ ኢና (መዝ 127፣4፣ 128፣3-4)። እዞም ካብ ሓቂ ሓሊፎም ንኣምላኽ ዘፍቅሩን እተኣዘዙን ኣቦና ኣብርሃምን፣ ካህን ዘካርያስን ነዚ ትዕድልቲ እንታይ ክንብል ኢና፧ ኣብ ግዜ ንእስነቶም ዘይኮነስ ኣብ ግዜ እርጋኖም፣ ብዙሓት ውሉድ ዘይኮኑስ ሓሓደ ምርካቦም እንታይ እዩ ምስጢሩ፧
ጥበብ ቅዱሳን ንፍቓድ ኣምላኽ ኣብ ምእዛዝን ዝሃበካ ኩሉ ብምምስጋንን ጥራሕ እዩ ዝፍጸም። ኣብ መንፈሳዊ ዓለም ኣብ ‘ስለምንታይ’ ዝብል ሕቶ ዝተመስረተ ህይወት መልሲ ዘይትረኽበሎም ብዙሓት ስለምንታይ ክውለድ ይኽእል እዩ። ኣምላኽ ብምውላድ ይባርኽ። ብዘይ ምውላድ ውን ይባርኽ እዩ። እቲ ከም ኣመንቲ ኣብ ኪዳንናን ሓዳርናን ክንርእዮ ዘለና ነዚ’ውን ከም ፍቓድ ኣምላኽ ክንቅበሎ ከድልየና ኣዩ። ዘይምውላድ እንተ ኣጋጠመ’ውን፣ ናብቲ ዘይምውላድና ዘይኮነስ ናብቲ ንኣምላኽ ዘሐጉስ ህይወትን ንኺዳን ኣምላኽ ብምጽንናዕ ናብ ዝበለጸ ዘልኣለማዊ በረኸት ዘብጽሓና ድኣ ነቕልብ። ‘እቲ ስሉብ ድማ እንሆ ንቑጽ ኦም እየ ኣይበል፣........ ነቶም ሰናብተይ ዝሕልዉ፣ ንዓይ ዝሕጉስ ዝሓርዩ፣ ኪዳነይ ድማ ዘጽንዑ ስሉባት፣ ንዓኣቶም ኣብ ቤተይን ኣብ ውሽጢ ደምበይን ስፍራ፣ ካብ ኣወዳትን ኣዋልድን ዝበልጽ ስም ክህቦም እየ፣ ዘይጠፍእ ዘልኣለማዊ ስም ክህቦ እየ፣ (ኢሳ 56፣4-5) ብምባል ኣብቲ ንሕና እንደልዮ ዘይኮነስ ኣብቲ ንሱ ዝደልዮ ፍቓዱ ዝዓዘዘ በረኸት ኣለዎ።
ሎሚ ብዙሓት ኣብ ክንዲ ምስጋና፣ ኣዋልድ ጥራሕ ኮይነናና፣ ኣወዳት ጥራይ ኮይኖምና፣ ሓንቲ ኮይና ጓልና፣ ሓደ ኮይኑ ወድና፣ ኢልካ ምግሩምራም ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅቡል ኣይኮነን። ኣይወለደትን ኣይወለደን ኢልካ ቃል ኪዳን ምፍራስ መርገም እምበር በረኸት ዘምጽእ ኣይኮነን። እዚ ካብ ፍቓድ ኣምላኽ ዝወጸ ዓለማውነት እምበር ቅዱሳን ኣመንቲ ፈጺሞም ክሓስብዎ ዘይግባእ ጽዩፍ ሓሳብ ኢዩ። እዚ ንፍቓድ ኣምላኽ ዘይኮነ ንፍቓድ ርእስኻ ምንባር፣ ነቲ መደቀሲ ኣሚን ዘርክስ ስለዝኾነ መርገም ኣለዎ (እብ 13፣4)፣ ሰለዚ በቲ ኣምላኽ ዝሃበና ኩሉ ብምስጋናን ከም ፍቃድ ኣምላኽ ብምንባርን እምበር፣ ንቃል ኪዳንና ብዓመጽ ምኽዳንን ነተን ካብ ንእስነትና ይኹን ካብ ዕቤትና ብጾትናን ሰብ ቃልኪዳንናን ኣሓት ከይነጉሂ ከይንጠላለም መንፈስና ንሓሉ (ሚል 2፣13-16)። ኣሕዋተየ ጽድቂ ኣብ ኩሉ መዳይ ህይወትና ኣሎ። ኣዚ ከኣ ኣብ ኩሉ በቲ ኣምላኽ ከሕልፈና ዝፈተወ ብዕላማ፣ ከም ፍቓድ ኣምላኽ ብምግባር እዩ ዝርከብ እምበር፣ ግድን ምምርዓውን ዘይምምርዓውን ምውላድን ዘይምውላድን፣ ጥዕና ምርካብን ዘይምርካብን፣ ምርካብን ምስኣንን፣ ወጻኢ ምኻድን ኣብ ዓድኻ ምንባርን ኣይኮነን። ዕዉት ህይወት ኣብ ኩሉ እትሓልፎ ብፍቓድ ኣምላኽ ምንባር እዩ።
4. ሃቐነ ዮሴፍን መልሱን (ማቴ 1፣18-24)
ዮሴፍ ሕጽይቱ ማርያም ምጥናሳ ምስ ሰምዐ፣ ብሕቡእ ክሓድጋ እምበር ከጋልጻ ኣይፈተወን። ብዛዕባ’ዚ፣ ዝርዝር ሊቃውንቲ ብዙሕ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንዮሴፍ ሕጽይቱ ማርያም ከይተራኸቡ ብምጥናሳ፣ ሕጊ ብሉይ ኪዳን ዘፍቅደሉ ብዙሕ ቀጻዒ ነገራት ከብጽሕ ዘፍቅድ መሳልል ነይርዎ። እንተኾነ ግን ጻድቃን ናብ ከምዚ ኣይህወኹን እዮም። ብስቱር ብሕቡእ ከየዋዓወዐ ክገድፋ ኣብ ሓሳብ ነበረ። እቲ ንጻድቃን ምስጢሩ ዝገልጽ ኣምላኽ ብሕልሚ ‘ዮሴፍ ወዲ ዳዊት እቲ ሕጽይትኻ ማርያም ጠኒሳቶ ዘላ ካብ መንፈስ ቅዱስ እዩ’ሞ ንምውሳዳ ኣይትፍራህ። ወዲ ክትወልድ እያ ንሱ ኸኣ ንህዝቡ ካብ ሓጥያቶም ከድሕኖም ኢዩ’ሞ ስሙ ኢየሱስ ክትሰምዮ ኢኻ’ (ማቴ 1፣20-21)። ካብቲ ብስቱር ክወስዶ ዝሓሰበ መንገዲ መለሶ። ጻድቕ ዮሴፍ ውን ንፍቓድ ጐይትኡን ነቲ እተነግሮ ቃልን ተአዘዘ። ሎሚ ነዚ ነገር እዚ ኣብ ኣእዛንና ክንሰምዖ ከለና፣ ዘይክገርመና ይኽእል ይኽውን። እቶም ፍሉያት ናይ ኣምላኽ ሰባት ኣብ ሓሳብ ስጋ ከይኣተዉ ‘ከመይ ኢሉ ከምዚ ይፍጸም፧ እንታይ ማለት እዩ እዚ፧’ ከይበሉ ብፍቓድ ኣምላኽ ይእዘዙ። ዮሴፍ ነቲ ብእግዚኣብሄር ዝተዋህቦ ዓቢ ምሕጽንታ ተኣዚዙ ነዴናን ንጐይታ ኢየሱስን ኣብ ልደት፣ ኣብ ስደት፣ ካብ ስደት ኣብ ምምላስን ኣብ ምዕባይን ጐይታ ዓቢይ ተራ ነይርዎ (ማቴ 2፣13-23 ሉቃ 2፣41-51)። እግዚኣብሄር ንዝሃቦ ኣገልግሎት ኣሜን ኢሉ ተቀበለ። ሎሚ ኣብ ዘዝመረጽናዮ ኣገልግሎት ንነጥፍ ኢና። ንሕና ንዘይንደልዮ ኣገልግሎት ከይንልኣኽ ከም ዮናስ ዝኣበና’ውን ኣይንስኣንን። ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ፣ እቲ ዝዓበየ ኣገልግሎት፣ ነቲ ኣምላኽ ዚሃበካ ተቐቢልካ ከም ፍቓዱ ምፍጻሙ እዩ።
እስከ ንርእስና ንገምግም፣ ናይ ዮሴፍ ምእዛዝ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ይረኣየካ‘ዶ፧ ጽድቂ ዋጋ የኽፍል እዩ። እዙዛት ኣገልገልቲ ኣምላኽ፣ ዋጋ ክኸፍሉ ድልዋት እዮም። እምበኣርከስ ኣብዚ ቅንያትዚ ኣምላኽ ብዝመረጾ ኣገልጋሊኡ ክትከውን ጥበብ ጻድቃን ተዓጠቕ። ብመንፈስ ኣምላኽ ድማ ጥበበኛን መስተውዓልን ኴንካ ፍቓዱ ከተለሊ ንምርሒት ኣምላኽ እንተ ብሕልሚ እንተ ብቃሉ ንዝብለካ ኩሉ ብጽሞና ተኸታተል። ካብ ጻድቕ ዮሴፍ እንመሃሮ ዓብዩ ነገር ኣምላኽ ንዝሃበኻ መልእኽቲ ተኣዚዝካ ዚሓትተካ ኩሉ ዋጋ ምኽፋል እዩ።
5. ትንቢት ካህን ዘካርያስ (ሉቃ 2፣67-79)
ካህን ዘካርያስ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ፣ ጻድቅ ብኹሉ ትእዛዛትን ሕጋጋትን ኣምላኽ መንቅብ ዘይብሉ ሰብ ምንባሩ ተገሊጹልና ኣሎ። እቲ ብናቱ ግዜ ሰሌዳ፣ ንጸሎት ዝምልስ ኣምላኽ ጸሎቱ ሰሚዑ፣ ውላድ ጥራሕ ዘይኮነ ብዕየቱን ኣገልግሎቱ ባህሪኡን ፍሉይ ኣገልጋሊ ዝኾነ ውሉድ ከም ዝህቦ፣ መልኣኹ ልኢኹ ኣበሰሮ (ሉቃ 1፣17)። ካህን ዘካርያስ ኣብ ኣእምሮ ስለዝኣተወ፡ ነቲ ካብቲ ዚጨንቆ ዘይብሉ ኣምላኽ ዝተላእከ መልኣኽ፣ ‘ኣነ ኣሪገ እየ በዓልቲ ቤተይ ከኣ መዓልታ ሓሊፉ እዩ’ ክብል መለሰሉ። ብሰሪ ዘይምእማኑ ድማ ክሳብ እቲ መልኣኽ እተዛረቦ ሓቂ ዝፍጽም ዓባስ ኮነ። (ሉቃ 1፡19) ኣብ ግዝረት ዮሃንስ መጥመቅ ግና ልሳኑ ተፈቲሑ፣ መንፈስ ቅዱስ ውን መሊእዎ ብዛዕባ እቲ ዝውለድ ክርስቶስ ዓበይቲ ምስጢራት ተነበየ። ኣብ ትንቢቱ ከምዚ ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሩ ዘሎ ብክርስቶስ ኣብ ህይወትና ክንክተሎም ዘለና ዓበይቲ ፍጻሜታት ሓቢሩና ኣሎ።
ብኹሉ ዘመን ህይወትና ንኣምላኽ ከነምልኾ፣ እቲ ካብ ቤት ዳዊት ብክርስቶስ እተረኽበ ቀርኒ (ሓይሊ) ምድሓን ካብ ጸላእትናን ካብ ኢድ ኩሎም ዚጸልኡና (ስጋን ዓለምን ሰይጣንን) ኬድሕነና ክእለት ኣለዎ። ከምኡ’ውን እቲ ‘‘ብዘርእኻ ኩሉ ኣህዛብ ምድሪ ክባረኹ እዮም’’ ዚብል ተስፋ ኣቦና ኣብርሃም (ዘፍ 12፣2 22፣18) በቲ ኣብ ቤት ዳዊት ዝተወልደ ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ዝተፈጸመ መንፈስ ቅዱስ ብኣፍ ካህን ዘካርያስ ገሊጹልና ኣሎሞ ብክርስቶስ ኣእጋርና ናብ መንገዲ ሰላም ነቕንዕ፣ ውሉድ ኣምላኽ ምእንቲ ክንበሃል ብኹሉ ገበርቲ ሰላም ንኹን። ሓንቲ ካብ እታ ክርስቶስ ዝሃበናን ዝሓደገልናን፣ ሰላም እያ እሞ ንሰላም ምስ ኩሉ ሰብ ንውርሳን ነውርሳን (ዮሃ 14፣27)። ሰላም ብምግባርን ብፍቅርን ካብ ኩሉ ጸልማትን ድነ ሞትን ንውጻእ። ብስራት ወንጌሉ ነቶም ገና ኣብ ጸልማትን ስኽራንን ዕብዳንን፣ ርኽሰትን ዝሙትን፣ ጥንቆላን ማእሰርቲ ሰይጣንን ዘለዉ ወገናትናን እሕዋትናን ሓርነት ነውጽእ። ሰይጣን ብዘሳወሮን ዘሳውሮ ዘሎን ጽልእን ቅርሕትን ንሓድሕድና ብምፍልላይን ብምጽላእን ግዳይ ኣይንኹን። ነቲ ኬጥፍኣና ብተንኮልን ብሓሶትን ኣብ መንጎ ኣሕዋት ሓዊ ዚዘርእ ሰይጣን ውዲቱ ኣለሊና፣ ብፍቅርን ብሓቅን ነቒሕና ንቃወሞ።
6. ብስራት መልኣኽን ምስጋና መልኣኽትን፣ (ሉቃ 2፣9-14)
‘‘መልኣኽ እግዚኣብሄር ኣብ ጥቅኦም ደው በለ፣ ክብሪ እግዚኣብሄር ኣብ ዙርያኦም ‘ኣብርሀ፣ ብዙሕ ፍርሃት ከኣ ፈርሁ። እቲ መልኣኽ ድማ እንሆ ሎሚ መድሓኒ ኣብ ዓዲ ዳዊት ተወሊዱልኩም ስለ ዘሎ ንሱ ኸኣ ክርስቶስ ጐይታ እዩ። ንኹሉ ህዝቢ ዝኸውን ዓቢ ሓጐስ ኤበስረኩም ኣለኹ እሞ ኣይትፍርሁ። ...... ብዙሓት ሰራዊት ሰማይ ብድንገት ምስቲ መልኣኽ ተጸንቢሮም ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ላዕሊ፣ ሰላም ድማ ኣብ ምድሪ ኣብ መንጎ እቶም ስምረት ኣምላኽ ዘለዎም ሰባት እናበሉ ንአምላኽ ኣመስገኑ’’ (ሉቃ 2፣9-11፣ 14)።
ጐይታ ኣብ እተወልደሉ፣ እቲ ብዓለም ብዓቢ ትኹረት እተገብረሉ ቈጸራ ህዝቢ ነበረ (ሉቃ 2፣1)። እዚ ትእዛዝ እዚ ኣዝዩ ጽኑዕ ግዲ ነይሩ ብጹሓት ኣዋርሕ’ውን ነቲ ሕጊ ክእዘዛ ተገዲደን። ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ሓንቲ ካብኣተን ክትከውን እያ (ሉቃ 2፣4-7)። እቲ ልዕሊ ምድራውያን ነገስታት ዝኾነ ጐይታ፣ ናብቲ ቅድሚ ነዊሕ ዘበናት ብትንቢት፣ ቦታ ምውላዱ ብነቢይ ሚልክያስ ናብ ዚገለጾ ቤተ ልሄም ምድሪ ኤፍራታ (ሚክ 5፣2) ኣምርሐ።እቲ ብመለኮቱ ሰማይን ምድርን ዝመልእ ሰማያዊ ንጉስ ኣብ መብልዕ ማል ተወልደ (ሉቃ 2፣7)። እዚ ልደት ኣዚ፣ ብመላእኽቲ ግሁድ፣ ንጓሶት እተበሰረ፣ ንሰብ ጥበብ እተገልጸ ዓቢ ምስጢር ነበረ። መላእኽቲ ደለይቲ ምድሓን፣ ንስሓ፣ ዕርቂ ደቂ ሰባት ስለዝኾኑ፣ እንኳን’ዶ ንኹሉ ህዝቢ ዚኸውን ምድሓን ተረኺቡ፣ ብሓደ ዚንሳሕ ሓጥእ ክሳብ ክንደይ ከም ዝሕጎሱ ቃሉ መስኪሩ ኣሎ። (ሉቃ 15፡7) መላእኽቲ ብጉዳይና ንኣምላኽ ካብ ወደሱ፣ በቲ ንኹላትና ህዝቢ ኣምላኽ ክኸውን እተወልደ መድሓኒ ዝኾነ ክርስቶስ ጐይታ ብጉዳይ ድሕነትና ክሳብ ክንደይ ከነመስግን፣ ክንውድስ ክንዕልል ዘይግብኣና! እቲ ቀንዲ ከነተኩረሉ ዝግብኣና፣ ታሪኽ ምትንታን ዘይኮነስ ነቲ ምድሓን ወሪስናዮ’ዶ ነቲ ጐይታ ወኒንናዮ’ዶ፧ ዝብል እዩ። በዛ ቅንያት እዚኣ ንሰብ ምስ ሓው ዘተዓርቑ፣ ንባዕሎም ውን ዝዕረቁ ገበርቲ ሰላም፣ ናይ ብሓቂ ውሉድ ኣምላኽ እዮም። ከምቲ ኣምላኽ ብወዱ እተዓርቀና፣ ንሓና ውን ምስ ኣምላኽን ምስ ብጾትናን ብምትዕራቕ ልኡኻት ሰላም ንኹን። ልደት ስራሕ ኣምላኽ ብግብሪ ክንሰርሕ እዩ ዚምህረና፣፣
7. ምምጻእ ሰብ ጥበብን ውህበቶምን (ማቴ 1፣12)
ሰብ ጥበብ፣ ንጉስ ኣይሁድ ብምውላዱ፣ ንዕኡ ክሰግዱን ገጸበረከት ክህቡን ነዊሕ መገዲ ተጓዒዞም። በቲ ካብ ምብራቕ ኣትሒዙ ዝመርሖም ኮኮብ፣ ክሳብ እታ ክርስቶስ ዘለዋ ቦታ መሪሑ፣ ኣብታ ክርስቶስ ዘለዋ ቦታ ምስ በጽሐ ደው በለ። ኣብታ ደው ዝበላ ነቲ ህጻን ምስ ማርያም ኣዲኡ ምስ ረኸብዎ፣ ኣዝዮም ብዙሕ ታሕጓስ ተሓጐሱ። ንጉስ ተወሊዱ፣ ኮኾብ ተራእዩ ተባሂሉ ብባዕዳውያን ኣብ ግዜ ልደቱ፣ እተሰግደሉ ብታሪኽ ኣይተሰምዐን። ንጉስ ክንሱ ኣብ መብልዕ ማል እተወልደ ውን ኣይተሰምዐን፣ ናይቲ ንጉስ ሰማይን ምድርን ትሕትናን ታሪኽን ኣዝዩ ፍሉይ እዩ። ነዚ ፍሉይ ጐይታ፣ ሰብ ጥበብ ህጻን ክንሱ፣ ኣብ ምድሪ ፍግም ኢሎም ሰገድሉ። ብሓቂ ሰብ ጥበብ ናይ ኣምላኽ እምበር ናይ ሰብ፣ ዘይርኢ ሰማያዊ ጥበብ። ሳጹኖም ከፊቶም ድማ ወርቅን ዕጣንን ከርበን ገጸበረኸ ሃብዎ (ማቴ 2፣1-12)። እዚ ኮኾብ እዚ ከም ቀስቲ ኮይኑ፣ ካብ ምብራቕ ክሳብ እታ ንክርስቶስ ዝረኸብዎ ግዜ፣ ዕላማ ናይቲ ነዊሕ ጉዕዞ፣ ዕላማ ናይቲ ስግደት ናይቲ ብዙሕ ሓጐስን ክርስቶስ ከም ዝነበረ ኣመልከተ። ሎሚ’ኸ ዕላማ ጻዕርና፣ ወንጌልና፣ ስግደትና፣ ህያብና፣ ሓጐስና፣ ማህሌትናን ዝማሬናን ክርስቶስ’ዶ ኮይኑ ኣሎ፧
እዚ ፍቅሪ እዚ ማለት ብክርስቶስ ዝረኸብዎ ድሕነት እናዘከሩ፣ ኣብዛ ፍልይቲ ቅነ እዚኣ ብሕቡእ ቤተ ቤት እናኸዱ ኣብ ድኻታት ኣሕዋቶም ኢዶም ዚዝርግሑ ክንደይ ብጹኣን እዮም! ኣብዛ ቅነ እዚኣ ዝባን ዕሩቃት ኣሕዋቶም ዘልብሱ ኣምላኽ ልብሲ ምድሓን ከልብሶም ብመርግፍ ጽድቂ ውን ኬጐልብቦም ኢዩ እሞ ዕድለኛታት እዮም (ኢሳ 61፣10፣ ማቴ 25፣34-35)። ስለዚ ነቲ ኣምላኽ ብልግሲ ዝሃበና ገንዘብ ብልግሲ መማቐልቲ ብምዃን ነፍሳት ስኡናት ኣሕዋት ንበጆ። ጽድቂ ብዘረባ ኣይኮነን። ጽድቂ ካብ ርህሩህ ልቢ ብዝነቀለ፣ ብግብሪ ብሓጐስ ካብ ዘለካ ነቶም ዘይብሎም ምክፋል እዩ። እዚ ምስ ገበርካ ተሓጒስካ፣ ብዓልካ ኣብዕል፣ ነፍስኻ’ውን በቲ ኣምላኽ ዝሃበካ ጥዕም ብልዕን መስተን ምስ ስድራኻ ባህ ይበላ።
ከም ሄሮድስ ጨካንን ቀናእን ኣይትኹን። እዚ ናብ ዝገደደ በደል ጥራሕ እዩ ዘብጽሕ። ብቅንኢ ዝጀመረ ሕማም ናብ ቅትለትን ደም ንጹሃት ምፍሳስን እዩ ዘብጽሕ። ከም ሊቃውንቲ ካህናት ብሉይ ኪዳን፣ መጽሓፍ ቀሊዕካ ኣብ ቤተልሄም እዩ ዝውለድ ምባል እኹል ኣይኮነን። እቲ ዝገደደ መግደራ ወኪል ኣምላኽ ኴንካ፣ ኣብ መንበር ሙሴ ተቐሚጥካ ንኣምላኽ ሙሴ ኣብ ቤት ኣምላኽ ክትስእኖ ከለኻ እዩ። ኦ ኣገልጋሊ ኣምላኽ፣ ንፍቃድ ሄሮድስ ምንባርን፣ ሄሮድስ ንዝሓቶ መልሲ ንምሃብን ጥራሕ፣ ኣብ ምድራዊ ቤት መቅደስ ከቐምጠካ ይኽእል ይኸውን። ኣብ ሊቃውንቲ ካህናት ኣይሁድ፣ ዘጋጠመ ዑረት መንፈስ፣ ክሳብ ነቲ ዚውከሎም ኣምላኽ ብቅንኣት ሰቐልቱን ቀተልቱን ምዃን የብጽሕ። ታሪኽ ኣባና ከይድገም ኣዚና ክንፈርህን ክንጥንቐቕን፣ እንበር ኣብ ርእሲ ኣይሁድ ክንወራዘ ኣይኮነን ዝግብኣና። ኩሉ ግዜ ስለ ርእስናን ኣገልግሎትናን ብጾምን ብጸሎትን ብመንፈስ ክንምራሕ ወትሩ ኣብ እግሪ እቲ ንኹሉ ሰብ መድሓኒ ኮይኑ እተወልደ ኢየሱስ ክርስቶስ ብትሕትና ክንወድቕ ግድን ከድልየና እዩ። ከምቲ ዘይእዙዛት ደቂ መንግስቲ ንወጻኢ እተደርበዩ፣ ተገውትን ሓጥኣንን ድማ ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ዝቐደሙ፣ ሎሚ ውን እንተኾነ ንፍራህን ኣብ ትሕቲ እታ ጽንዕቲ ኢድ ኣምላኽ ብመንፈስ እናተመላለስና ትሕት ንበል። (1ጴጥ 5:6)
ኣምላኽ ሕጂ’ውን ነቶም ኣብ ዝሙት፣ ዕብዳን ጽልእን ባእስን ዘለዉ ዝያዳ ኩሉ ይደልዮምን ይጽውዖምን ኣሎ። ንሓጥኣን ንንስሓ እምበር ንጻድቃን ክጽውዕ ከምዘይመጸ ኣብ ቃሉ ደጋጊሙ ገሊጹልና ኣሎ። እዚ ከኣ ነቲ ሓጢኣት ስለዝፈትዎ ዘይኮነስ ነቲ ኪንሳሕ፣ ካብ ሓጢኣቱ ውን ክምለስ ዝደሊ ሓጥእ የፍቅሮ፣ ይድንግጸሉን ይምሕሮን እዩ። ሎሚ ካብ ማእሰርቲ ሓጢኣት ተመሊሱ፣ ናብቲ ንኹሉ ህዝቢ ዝኸውን መድሓኒ ክርስቶስ ጐይታ ዝመጸ፣ እዚ ወደይ ጠፊኡ ነይሩ ሕጂ ግና ተረኺቡ። ሞይቱ’ውን ነይሩ ሕጂ ግና ሓውዩ ኢሉ ይሕጎስ፣ በዓል ይገብር (ሉቃ 15፣1-32)። ኣብ ግዜኻ ነቲ ኣምላኽ ዝሃበካ ዕድል ተጠቀመሉ። ኣብ ጉብዝናኻ፣ ጥዕናኻ ሃብትኻን ስልጣንካን ኣይትተኣመን። ናብ ኣምላኽ ብምምላስን፣ ንንስሓ ዝበቕዕ ፍረ ብምፍራይን ጥራሕ መንፈሳዊ ሰላምካን ሰላም ቤትካን ይጸንዕ፣ ኣብ ምድርን ሰማይን ድርብ ረብሓ ይህልወካ። በዚ እትረብሖ ኣምበር እትኸስሮ ክሳራ የብልካን።
8. ምስጋና፣ ልመናን ትንቢትን ስምኦን ኣረጋዊ (ሉቃ 2፣25-35)
ብዛዕባ ስምዖን ኣብ ኣፈ ታሪኽ ብዙሕ እተጻሕፈ ኣሎ። ኣብ ወንጌል ድማ እዚ ሰብኣይ ኣዚ ‘‘ጻድቅ፣ ንኣምላኽ ዝፈርህ፣ ምጽንናዕ እስራኤል ዝጽበ፣ መንፈስ ቅዱስ’ውን ዝነበሮ፣ ነቲ ጻድቅ ከይርኣዮ ድማ ሞት ከምዘይመውት ተገሊጽሉ ነበረ’’ (ሉቃ 2፣25-26)። ንጐይታና ስርዓት ምንጻህ ኪገብርሉ፣ ናብ ቤት መቅደስ ምስ ኣምጽእዎ፣ ስምዖን ድማ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሑ ናብቲ ጐይታ ዝነበሮ ቤት መቅደስ መጸ። ንጐይታ ሓቚፉ ድማ ሓጻርን መልእኽቲ ዝመልኣ መግለጽን ልመናን ከምዚ ክብል ኣቕረበ። ‘‘ዎ ጐይታይ፡ ነቲ ንምብራህ ኣህዛብ ብርሃን፡ ንህዝብኻ እስራኤልውን ክብረት ምእንቲ ኪኸውን፡ ኣብ ቅድሚ ዂሉ ህዝቢ ዘዳሎኻዮ ምድሓንካ ኣዒንተይ ካብ ረኣያስ፡ ሕጂ ኸምቲ ዘረባኻ ንባርያኻ ብሰላም ተፋንዎ ኢኻ፡ በለ’’ (ሉቃ 2፣29-32)።
ስምዖን ነቲ ኣህዛብ ብርሃን ንእስራኤል ድማ ክብረት ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ብምርኣዩ፣ ንነፍሱ ክሳብ ክንደይ ዕድለኛ ጌሩ ከም ዝቖጸራ ንመልከት። ምኽንያቱ ከምቲ ጐይታ ዝበሎ ነቲ ብዙሓት ነብያትን ጻድቃንን ክርእይዎ እተመነዩ ግና’ኸ ዘይርኣዩ፣ ስምዖን ግና ክርእዮ ዕድል ስለዝረኸበ፣ ንኣምላኽ ኣመስጊኑ፣ ሰላማዊ ስንብታ ናብ ኣምላኹ ኣቕረበ። ሎሚ ንሕና ብስራት ወንጌሉን ተበጃውነቱን ዝጠዓምና ክሳብ ክንደይ ንኣምላኽ ከነመስግኖ ዘይግብኣና! ብዙሕ ጊዜ መሪሕነት ሰጋ የደንዝዝ፣ የባዕዝዝ ድማ። ብመንፈኣ ኣምላኽ ምስ እንምራሕ ግና ምስጢር ኣምላኽ ነለልይ’ሞ፣ ብመንፈስ ንምምስጋንን ንምሕጓስን ንኽእል። ከም ስምዖን መሪሕነት መንፈስ ቅዱስ ኣዚና ንድለ። ስምዖን፣ ጐይታ ንኣህዛብ ብርሃን ንእስራኤል ድማ ክብረት ከም ዝኸውን ጥራሕ ኣይኮነን እተገልጸሉ። ሓሳብ ልቢ ብዙሓት ንገለ ብምጽራሮም ንውድቀት ንገሊኦም’ውን ብምቅባሎም ንምትንሳእ ኮይኑ ክሳብ ዝግሃድ ናብ ነፍሲ ድንግል ማርያም ሰይፊ ከም ዝኣቱ እዩ ተራእይዎ።
ክርስቶስ ኣብ ልዕሊኡ ዝወረደ መከራ መስቀል ንእኡ ጥራሕ ዘይኮነ ነዲኡ ማርያም’ውን ሰይፊ ኮይንዋ እዩ። ሎሚ’ውን ነቲ ናይ ሓቂ ወንጌል ቀዳምነት ሂቦም ንዝዓዩ ኣገልገልቲ፣ በቲ ካብ ዓለም ዝወርዶም ተነጽሎ፣ ማእሰርትን ጸለመን፣ ንስድርኦም’ውን ከምኡ ዓይነት ናይ ጓሂ ሰይፊ ክኣትዎምን ክኣትወናን ይኽእል እዩ። ናይ ብሓቂ ሰዓብቲ ክርስቶስ ብምዃና ግና ብምኽንያት ኣብ ወለዲ፣ ወይ ኣሕዋት ዝበጽሕ ጓሂ ሰይፊ ኣገልግሎትናን ዕላማናን ክንቅይር ኣይንኽእልን ኢና።
9. ሃና ጓል ፋኑኤል (ሉቃ 2፣36-37)
እዛ መበለት እዚኣ ድሕሪ ሞት ብዓል ቤታ፣ ካብ ቤት ኣምላኽ ከይወጸት ብጾምን ጸሎትን ንኣምላኽ ተገልግል ከም ዝነበረት ወንጌላዊ መስኪሩላ ኣሎ። ከምዚኣተን ዝኣመሰላ ብተወፋይነት ንኣምላኽ ዘገልግላ ናይ ብሓቂ ደናግል መበለታት፣ ቤት ኣምላኽ ክትኣልየንን ከተኽብረንን ከም ዝግብኣ ጽሑፍ ኣዚዙ ኣሎ። እዚ ነታ ቤት ኣምላኽ ዓቢ ደገፍ እዩ። እግዚኣብሄር ምስጢሩ ኣብ ምግላጽ ናይ ጾታ ኣድልዎ የብሉን። በቲ ጽሑፍ ዝእዝዞ መሰረት ተወፍየን ንኣምላኽ ንዘገልግላ ናይ ብሓቂ መበላሉ፣ ኣምላኽ ብመንፈሱ ምስጢሩ ከምዝገለጸለን ሃና ጓል ፋኑኤል ምስክር እያ። ስለዚ ከኣ ኣምላኽ ነተን ተወፍየን ለይትን መዓልትን ብጾምን ጸሎትን ዘገልግልኦ ድማ ኣገልግሎተን ዝርስዕ ገፋዒ ኣምላኽ ኣይኮነን። ሃና ብምኽንያት ምውላድ ክርስቶስ ንኣምላኽ ኣመስገነቶ ነቶም ንምድሓን እስራኤል ዝጽበዩ ዝነበሩ ድማ እቲ መድሓኒ ክርስቶስ ጐይታ ምዃኑ ተዛረበቶም።
10. ብጓሶት እተነግሮም ብስራትን ንሳቶም ዝገበርዎን (ሉቃ 2፡15-20)
ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንኹሉ ነገር ኣብ ልባ ተዋህልሎ ከም ዝነበረት ወዘተ ክንመሃረሉ እንኽእል ብዙሕ ነጥብታት ኣሎ። ከምቲ ኣቐዲምና ዝበልናዮ ግን ናይዚ ኩሉ ቀንዲ ነጥቢ እቲ እተወልደ ንኹሉ ህዝቢ መድሓኒ ዝኾነ ክርስቶስ ጐይታ እዩ። ስለዚ ናይዚ ትሽዓተ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ መደምደምታ ብክርስቶስ ንእተረኽበ ድሕነት ክትለብሶ ክትነብረሉ ዝዓበየ ውሳኔ ህይወትካ ክትገብሮን ንኻልኦት ኣብቲ ብክርስቶስ እተረኽበ ምድሓንን ህይወትን ተኻፈልቲ ንምዃን ምዕዳም እዩ። ናብዚ ንምብጻሕ፣ በዚ ቅንያት እዚ ነቲ እተወለደ መድሓኒ ማለት ክርስቶስ ጐይታ ዝበቅዕ ህይወት ክትነብር፣ ናይዚ ጽሑፍ ዕላማ እዩ።
እምበኣርከስ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ነቲ ንኹሉ ሰብ መድሓኒ ክኸውን ንወዱ ናብ ዓለም ዝለኣኸልና ምስ ኩላትና ደቂ ሰባት ጉዳይ ኣለዎ። ከምቲ ቀደም ምስ ሰብ ጥበብ ሎሚ ውን ምስ ኩላትና ምሁራትን ሰብ ሞያትን ጉዳይ ኣለዎ። እዚ ምድራዊን ግዝያውን ውሱንን ሞያና፣ ጥበብናን ፍልጠትናን ብፍርሃትን ብፍቅሪ ኣምላኽን ጥራሕ ክስነ ከሎ እዩ ውሕስነት ዘለኣለማዊ ድሕነት ዝኾነና። ኣምላኽ ገንዘብኩምን ህያብኩምን ዘይኮነ ህይወትኩም እዩ ዝደሊ። ነዚ መጺኡ ምእቲ’ዚ ውን ተወሊዱ ኣብዚ ስምረት ኣምላኽ እዚ ክንሰምር ከሎና እዩ እቲ ዝበለጸ ምርጫ። ብውሽጡ ንዝደልየኩም ኣምላኽ ብሓቅን ብልብን ኣጽኒዕኩምን ኣጥቢቅኩምን ድለይዎ። ኣብ መንጐኹምን ኣብ መንጎ ኣምላኽኩምን ጥቡቕ ሕብረት ምስ ተመስረተ እቶም ብምድሓንኩም ዝሕጐሱ ቅዱሳን መላእኽቲ ሕጅን ኩሉሳዕን ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ላዕሊ ዝብል ምስጋንኦም ቀጻሊ ይኸውን። ኣብታ ንሰማይ እትጓዓዙላ ድማ ብእኦም ተዓጂብኩም ነቲ ብክርስቶስ ዝተዳለወልኩም ዘለኣለማዊ ህይወት ትወርሱ። ኣብ ጉስነት ዘለኹም’ውን እዚ መልእኽቲ ብስራት ብቐዳምነት ንዓኹም እዩ ተነጊሩ። እግዚኣብሂር ንዳዊት፣ ንሙሴ፣ ንኻልኦት ዓበይቲ ኣቦታት ኣብ ጉስነት ከለዉ ተገሊጽሎም። ሎሚ’ውን ኣብ በረኻ ንሃሉ ኣብ ገዛ፣ ኣብ ሃገርና ንሃሉ ኣብ ወጻኢ ኣብ ፋብሪካ ንሃሉ ኣብ ንግዲ፣ እግዚኣብሄር ክንድሕነሉ ኣዝዩ ይደሊ። ስለዚ ኸኣ እዩ ነቲ ሓደ ክቡርን ቅዱስን ወዱ ዝለኣኸልና። ነዚ ናይ ክብሪ ዕድመ፣ ሕጂ ብኽብሪ ምቕባል ይሕሸና። ወሓዚ ፍቕሩ፣ ኣባታዊ ሓልዮቱ፣ ካብቲ ዘለኣለማዊ ጥፍኣት ክንመሉቕ ይደልየናን ይጽበየናን ኣሎ። ጓሶት ነፍሳት’ውን ከምቶም ብለይቲ ማሎም ክሕልዉ ነቂሖም ኣብ መሮር ዝሓደሩ እሞ ብስራት እቲ መልኣኽ እተቐበሉ፣ ከምኡ’ውን ምስጋና እቶም ብዙሓት ሰራዊት መላእኽቲ ዝሰምዑ ብለይቲ ምእንቲ መጓሴና ንንቃሕ እምበር ኣይንደቅስ። ነቲ ምሳና ዘሎ መጓሰ ኣምላኽ ኣብነት እናዀንናን ብፍታውና ከም ፍቃድ ኣምላኽ እንተጓሲናዮ፣ እቲ ሓለቃ ጓሶት ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ተገልጸ ዘይጽምሉ ኣኽሊል ክብሪ ክንቅበል ኢና (1ጴጥ 5፡1-4)።
ኣምላኽ ነተን ከም ብዓል ኤልሳቤጥ ዝኣመሰላ፣ ኣብ ገዛ ዝውዕላ ሰብ ሓዳር፣ ነተን ከም ብዓል ሃና ብጾምን ጸሎትን ኣብ ቤት መቅደስ ዘገልግላ ሓዳር ዘይብለን፣ ነተን ኣብ ሓዳር ዘይኣተዋ ከም በዓል ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንጹሃት ደናግል፡ ዝገበረለን ሰናይ ነገር ኩሉ ኣንቢብናዮ ኣሎና። ከም ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ንፍቃድ ኣምላኽ እኔኹ ባርያኻ ከም ዘረባኻ ይኹነለይ ዝበለቶ ንሕና’ውን ንፍቓድ ኣምላኽ ባሮት ንኹን እግዚኣብሄር ነንዘመኑ ዝኸውን ጸጋ ኣለዎ። ስለዚ ኣብ ዘመንና ንፍቓዱ ቀዳምነት ዝሰራዕክን ደቂ ኣንስትዮ እግዚኣብሄር ድማ ኣብቲ መንግስቱ ቀዳምነት ክሰርዓክን እዩ። ኣብ ኣምላኽ ብናይ ጽድቅን ምድሓንን ኣድልዎ ጾታ የለን። ምድሓን ኣምላኽ ንኹሉ ፍጡራቱ ማዕረ እዩ። ስለዚ እቲ ንኹሉ ህዝቢ ዝኸውን ናይ ሓጐስ ብስራት ሕጂ ውን መድሓኒ ንሱ ከኣ ክርስቶስ ጐይታ መጺኡ ተወሊዱ ኢዩ።
ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ሰማይ ኣብ ላዕሊ፡ ሰላም ከኣ ኣብ ምድሪ ምስ እቶም ስምረት ኣምላኽ ዘለዎም ሰባት ይኹን። ኣሜን።
ርሑስ በዓል ልደት ይግበረልና!
ጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ፍቕሪ ኣምላኽን ሕብረት መንፈስ ቅዱስን ምስ ኩላትና ይኹን።
ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ ኤርትራ መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜሪካ


c: text/html

text:
ውጽኢት ኣኼባ ባይቶ ዞባ ማእከል
ወርሒ ለካቲት 25, 2017
ንህዝቢ በብእዋኑ ምንቃሕን ምውዳብን ኣብ ህንጸት ስኒትን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ብቐሊሉ ዘይጥመት ኣስተዋጽኦ ኣለዎ።
ባይቶ ዞባ ማእከል፡ “ሓያል ቁጠባ፡ ብልዑል ኣፍራይነት” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ መበል 16 ስሩዕ ኣኼባኡ ብዓርቢ 17 ጥሪ 2017 ብዓወት ኣቃኒዑ ኣሎ።
እቲ ኣብ ኣዳራሽ ዞባ ማእከል ዝተቓንዐ ኣኼባ ባይቶ ዞባ ማእከል - ኣማሓዳሪ ዞባ፡ ኣቦ መንበር ህግደፍ ዞባ፡ ወኪል ሚኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳር፡ ፈጸምቲ ኣካላት ዞባ፡ ኣማሓደርቲ ንኡሳን ዞባታት፡ ወከልቲ ህዝባውያን ማሕበራት፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ ፖሊስ፡ ጸጥታን ዕድመ ዝተገብረሎም ኣጋይሽን ተሳቲፎምዎ።
ባይቶ ኣብ ፈለማ ንጥፈታት ዓመተ 2016’ዩ ተመልኪቱ። ብመሰረት’ቲ ብኣቦ መንበር ባይቶ ዞባ ኣቶ ኣብርሃም ሰመረ ዝቐረበ ጸብጻብ፡ ባይቶ ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ 2016፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ልሙድ ምምሕዳራዊ ንጥፈታትን ስርሓትን፣ መምርሒታት መንግስቲ ንምትግባር ብርክት ዝበሉ ኣኼባታት፡ ሰሚናራትን ጐስጓሳትን ከም እተሰላሰሉ ኣነጺሩ።
ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ ዞባ፡ ብመሰረት ብሽማግለታትን ህዝቢን ዝርከብ ሓበሬታ ተደሚሩ ከም ዝቐርብ ዝሓበረ ኣቶ ኣብርሃም፡ በብእዋኑ ዝቐርቡ ጠለባት ህዝቢ ኣብ ስሩዕ ኣኼባታት ባይቶ ቀሪቦም መፍትሒ ክጠልቡ ዝጸንሑ ጕዳያት፡ ዝበዝሑ ምላሽ ክረኽቡ ምጽንሖምን ምህላዎምን ኣነጺሩ። ዝተረፉ ድማ ኣብ መስርሕ ተፈጻምነት ከም ዝረኽቡ ኣቶ ኣብርሃም ኣረዲኡ።
- ኣብ ልምዓት ሕርሻዊ ንጥፈታት፡ ምህርቲ እቶት ክብ ናይ ምባል ቀንዲ ዕማም ሚኒስትሪ ሕርሻ እዩ። ከምኡ ስለ ዝዀነ፡ ባይቶ መሬት ሕርሻ ኣብ እዋኑ ምሕራስ፡ ምዝራእን ምእካብ ምህርትን ምእንቲ ክከኣል፡ ንሕርሻዊ ንጥፈታት ዘገልግሉ ናውቲ ትራክተራት፡ ኮምፓይነራት፡ ምሩጽ ዘርኢ፡ ድኹዒን መድሃኒትን ኣብ እዋኑ ምቕራብ ኣገዳሲ ምዃኑ ብምግንዛብ ብዕቱብ ዘትይሉ። ኣብ ጕዳይ መለሳ መሬት ብዝምልከት፡ ባይቶ ንሓዋሩ ውሑስ ምሕደራ መሬት ክተኣታቶ ዝካየድ ዘሎ ምድልዳል መሬት ኣገዳሲ ምዃኑ ብምምልካት፡ ተጠቀምቲ ብዝዓግብሉ መንገዲ ክፍጸም ተራ ምምሕዳራት ክዓዝዝን፡ ሕቶታትን ርእይቶታትን ጠለብቲ ተሰሚዑ ኣብ እዋኑ ግቡእ ምላሽ ክወሃቦም ኣዘኻኺሩ። ቀረብ ዝስተ ጽሩይ ማይ ኣስመራን ከባቢኣን ንነዊሕ እዋን ጸገም ኰይኑ ብምህላዉ፡ ነቲ ሽግር ንምፍታሕ መንግስቲ ዓብዪ ቆላሕታ ሂቡ ይሰርሓሉ ኣሎ። ዝጸንሐ ጸገም ቀረብ ነዳዲን ዋጋ ታሪፍ መጓዕዝያን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ማይ ኣብ ዝዕድላ ቦጣት ማይ ግቡእ ኣገልግሎት ንኽህባ ሓያል ቁጽጽርን ክትትልን ክገብር ከም ዝግባእ ኣተሓሳሲቡ።
- መሬት ጤሳ ሓደ ካብ’ቶም ባይቶ ብዕምቆት ዝዘተየሎም’ዩ። ዜጋታት ብሓፈሻ፡ ንነዊሕ እዋን ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝርከቡ መንእሰያት ድማ ብፍላይ፡ ብሰሪ መንበሪ ገዛ ሓዳርን ናብራን ኣብ ምምስራት ይጽገሙ ብምህላዎም ቅልጡፍ ፍታሕ ክናደ፣ ጎኒ ጎኑ ቀረብ ናውቲ ህንጻን ፍቓድ መስርሒ ኣባይቲ ክዳሎ ባይቶ ይጠልብ። ኣብ መዳይ ቀረብን ጠለብን ጸዓት ብዝምልከት፡ ባይቶ ላምባ፡ ጋዝን ዕትሮን ኣብ’ዚ እዋን ሰሓቦ ጉተቶ ተሪፉ ብመንገዲ ምምሕዳራት ብብሎካት ተወዲቡ ይስርሓሉ ብምህላዉ ከምኡ ድማ፡ ኣብ ህዝቢ ብግቡእ ይባጻሕ ምህላዉ ብምጥቃስ፡ ደረጃ ብደረጃ ኣብ ዝተረፋ ዘይበጽሐን ስድራ ቤታታት ከም ዝበጽሐን ክግበር ዝያዳ ስራሕ ከም ዘድሊ ገምጊሙ። ኣብ መዳይ መስመር ቴለፎን፡ መንግስቲ ኣብ ጕዳይ ዘመናዊ መራኸቢታት ሰፊሕ ሸፈነ ከም ዝህሉ ንምግባር ይስርሓሉ ምህላዉ ባይቶ ይኣምን። እቲ ሓቂ ንሱ ይኹን’ምበር፡ ብዙሓት ናይ ገዛ፡ ኣብያተ ጽሕፈትን ህዝባውያን ወሃብቲ ኣገልግሎት ናይ ጎደናታት ቴለፎናት፡ ሓንሳእ ምብልሻው ምስ ኣጋጠመን ጽገና ከይተገብረለን ንነዊሕ እዋን ስለ ዝጸንሓ ጸገማት ይፍጠር ስለ ዘሎ፡ ዝምልከቶ ኣካል ነዚ ጕዳይ ኣቓልቦ ክህቦ ጸዊዑ።
- ኣብ ጕዳይ ንግዳዊ ንጥፈታት፡ ዘይሕጋዊ ንግዲ ጠንቂ ናህሪ ዋጋታት ኮይኑ ብምህላዉ፡ ንምግትኡ ሕጋዊ ኣገባብ ንግዳዊ ንጥፈታት ክበራበር ተማሕጺኑ። ፍቓድ ዋኒን ዘለወን ትካላት ዓይነት ዋኒናተን ክልውጣን ካብኡ ሓሊፈን ደው ክብላን ይርኣያ ኣለዋ። እዚ ተርእዮ ብዘይካ’ቲ ኣብ ንግዳዊ ንጥፈታት ዘስዕቦ ጽልዋ፡ ንኣታዊታት ግብሪ መንግስቲ’ውን ኣሉታዊ ጽልዋ ስለ ዝገብር መንግስቲ ቆላሕታ ክገብረሉ ባይቶ ኣዘኻኺሩ። ....................
ኣብ`ዚ ታሕቲ ዘሎ መላግቦብብ ሕጥበ-ጽሑፍ ጠዊቕኩም ብሙልኡ ኣምብብዎ።
ብርሃነ ሃብተማርያም

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ንባባት፡ 2ጢሜ 1፡1-10፥ ያዕ 4፡1-11፥ ግ.ሓ. 24፡1-21፥ ማቴ 9፡1-9 ስብከት፡እግዚአብሔር ይረድኦ ውስተ ዓራተ ሕማሙ፥ ወይመይጥ ሎቱ ኵሎ ምስካቢሁ እምደዌሁ፤ አንሰ እቤ እግዚኦ ተሣሃለኒ፥ “ ሓሚሙ ምስ ደቀሰ እግዚአብሔር ይድግፎ፥ ካብ ሕማሙ ድማ የሕውዮ። አነኸአ ኦ ጎይታይ በዲለካ እየ እሞ ምሓረኒ ካብ ሕማመይ ከአ አሕውየኒ” መዝ. 41፡3~4።
መዝሙር: “ንአዳም አምላኹ ሰንበት ንዕረፍቲ ሰርዐ አይሁድ ንኢየሱስ ብናይ መን ስልጣን ኢኻ እዚ እትገብር ዘሎኻ በልዎ፥ ንሱ ኸአ አነ እገብር አሎኹ ንስኹም ከአ ብግብረይ እመኑ፥ አነ ጎይታ ሰንበት እየ፥ ንምሕረት ከአ አብአ እየ ንአይ አብ ምድሪ ሓጢአት ክሓድግ ተፈቒዱለይ እዩ። ናጽነት ክሰብኽ ንዕዉራት አዒንቶም ከብርሃሎም ከአ አቦይ ልኢኹኒ እዩ፟“ ዝብል እዩ።
ሰንበት ዘመጻጉዕ፦ መዝሙርን ንባባትን ዘተኩርዎ ኢየሱስ መን ምኳኑ አብ ምፍልጥ፥ እምነት ገርና አብ አምላኽ እንተ ቐረብና ሕድገት ኃጢአት ከም እንረክብ፥ ኢየሱስ ነጻነት ክሰብኽን ንዕዉራት አዒንቶም ክብርህን ከም ዝመጽአ ገሊጾም ይነግሩና። በቢ ሰንበቱ ዝዝመሩ መዛሙር ፍሉይ መልእኽቲ ንአስተንትኖን ክንገብሮ ዘሎና ዝሓዙ እዮም። ሰንበት ዘመጻጉዕ ስሙ ከም ዝሕብሮ ብዛዕባ ሕማም መጻጉዕ እዩ ዝነግር ቀንዲ መልእኽቱ ኸአ ነቲ ንነፍስና ዝቐትልን ዘሳቕን መንፈሳዊ መጻጉዕ ኃጢአትና እዩ ዘመልክት። ሕማም መጻጉዕ ዝሓመመ ካብ ሰብ ይፍለ ከምኡ ብአምላኽ ብሰንኪ ኃጢአቱ ከም ዝተቐጽዐ እዩ ዝርአ፥ ምስ ዝኸነ ሰብ ክዋሰብ አይፍቀዶን እዩ እንትርፎ ከምኡ ዝሓመሙ እንተ ዘይ ኮይንኖም፥ ብሓጺሩ እዚ ሕማም ንሰብ ብአካላውን መንፈሳውን ሞራላውን ሕብረተሰብአውን ብኹሉ ዘሳቒ ክፉእ ሕማም እዩ። ኃጢአት ክንገብር እንከሎና ምስ አምላኽን ምስ ከማና ዝበሉ ሰባት ከምኡ ምስ ርእስና ዘሎና ርክብ ይዝረግ እሞ አብ መንፈሳውን ስጋውን ስቓይ ንነብር። እዚ እንጉዓዞ ዘሎና ዘመነ ጾም እምብአር ካብ ዝኾነ ንነፍስና ዘሳቒ ኃጢአት ንአሽቶይ ይኹን ዓቢ ክነጽሕ ዕድል ዝኸፍተልና ቅዱስ እዋን እዩ።
ክትነጽሕ ክትምሓር ቀዳማይ መበገሲ እምነት እዩ። አምላኽ ከም ዝምሕረና ክንአምን ምስ ጀመርና ሽዑ ጉዕዞ ንስሓ ንተሓሓዞ። ዝኾነ ካብ አምላኽ ዝተፈለ ሰብ አብ ልቡ ተመሊሱ ምስ አምላኽ ተፈልዩ ከም ዘሎ አሚኑ እሞ ክምለስ እንተ ጀመረ አምላኽ ብማዕዶ ከም ዝቕበሎ አብቲ ናይ በታኒ ወዲ ታሪኽ (ሉቃ 15) ክንርእዮ ንኽእል። አብዚ ጊዜ ጾም እምብአር ንጉዕዞ ንስሓ ክንተሓሓዞ እሞ አብ ትንሣኤ ምስ ጎይታ ክንትንስእ ዘበራትዐና ቅዱስ እዋን እዩ። እምነት ስንቂ ጉዕዞና ገርና ንንስሓን ዕርቂ ምስ አምላኽን ሰብን ደፊርና ንእተዎ ሽዑ ዝጸበየካ/ኪ ወደይ ጓለይ እናበለ ክቕበለና እዩ።
ጉዕዞ ምንጻሕ ቀሊል አይ ኮነን ሓገዝ የድልየና። ናይ ሎሚ ወንጌል ብዛዕባ ሓደ ልሙስ ኢየሱስ ዘሕወዮ ይነግረና። ቅ. ማርቆስ (2፡1-12) እምነት ናይ እቶም ዝተሰከሙን እቲ ሕሙምን ክነግረና እንከሎ እቲ ልሙስ አብቲ ኢየሱስ ዝነበሮ ቤት ክአቱ ስለ ዘይተኻእለ ንዝባን ናሕሲ አፍሪሶም አብ ቅድሚ ኢየሱስ ከም ዘወርድዎ ይነግረና። ማቴዎስ ብዝያዳ አብቲ ኢየሱስ ዝበሎን ዝገበሮን እዩ ዘተኩር እምበር አብ ዝርዝር ነገራት አይአቱን እዩ። አብ ክልቲኦም ወንጌላውያን ናይ እቶም ጸሮሙ ዝመጽኡ እምነት ዝያዳ አቕልቦ ኢየሱስ ከም ዝረኸበ ይነግሩና። አብ ክልቲኡ ወንጌል እቲ ፍጻሜ አብ ሓደ ቤት ኩሉ ጊዜ ናይ ምዃኑ ዘይንገር እዩ ተፈጺሙ። እዚ ኸአ አምሳል ቤት ክርስትያን ክርስቶስ እዩ። አብ ቤተ ክርስትያን ኩሉ ምስጢራት አምላኽ ንዕደል አምላኽ ብርእሱ አብኡ አሎ ስለዚ እዚ ስሙ ዘይንገር ቤት ቤት አምላኽ እዩ።
ሰባት ነቲ ልሙስ ሰብ አብ ዓራት ጸሮም አብ ኢየሱስ አምጺኦሞ። አብዚ ናይ ኩሎም እምነት ክኸውን ይኽእል ወይ ከአ ናይ ሓዲኦም። ብዝኾነ እቶም ሰባት አብ ቅድሚ ኢየሱስ አቕሪቦሞ። አብዚ ኢና ሎሚ ነፍሲ ወከፍና ንሰባት አብ አምላኽ አብ ዕርቅን ሕድገትን፥ ካብ ዝኾነ ጸገም ክወጽኡ ክንሕግዝ ከም ዘሎና ክንሓስብ ዘሎና። ትርጉም ጾም አብዚ እዩ ዝግለጸ ንከማና ዝበሉ አሕዋትና አብ መገዲ አምላኽ እንተ መለስና፥ ንዝተባእሱ እንተ ዓረቕና፥ ንዝጠመዩ እንተ ዓንገልና፥ ንዝሓዘኑ እንተ አጸናናዕና አብ አምላኽ ነቕርቦም አሎና ማለት እዩ። ንሓደ ሓውና ወይ ሓፍትና አብ ኢየሱስ ክነቕርብ እንተ ኸአልና ዓወት እዩ።
አምላኽ አብኡ ክንምለስ ክንቀርብ በብእዋኑ ልኡኻት ይሰደልና እዩ ክንሰምዖም እንተ ኸአልና ንርእስና ኢና እንረብሕ፥ ነዚ አብነት ዝኾነና አብ ትንቢት ዮናስ ነብይ 3፡1-10 ዘሎ እንተ ረአና ሰብ ንነዌ ዮናስ ነብይ አብዘን 40 መዓልታት እንተ ዘይተነስሕኩም ክትጠፍኡ ኢኹም ኢሉ ክሰብኽ ምስ ጀመረ ንመልእኽቲ አምላኽ ተቐቢሎም ከም ዝተማሕሩ ነንብብ። ንልኡኽ አምላኽ ምስማዕ ምስ አምላኽ ዕርቂ እዩ ዘውርደልና። አብ ኤር 18፡7-8 ዘሎ እንተ አንበብና አምላኽ ኩሉ ጊዜ ከም ምሕረቱ እምበር ከም በደልና ከምዘይከደና ክገልጽ እንከሎ፥ ንሓንቲ ሃገር ወይ መንግስቲ ክምንቍሳን ከፍርሳን ከጥፍአን እየ ኢለ እንተ ተዛረብኩ እሞ እታ ሃገር እቲአ ኻብ እከያ እንተ ተመልሰት አነ ነቲ ክገብሮ እየ ኢለ ዝተዛረብክዎ አይ ክገብሮን እየ፥ እናበለ አምላኽ ንዝተነስሑ ክምሕር ኩሉ ጊዜ ድላዩ ከምዝኾነ ንርኢ። ሎሚ እውን አፍደገ ምሕረቱ ዕጹው አይ ኮነን ሓንትስ አብኡ ክንምለስ ፍቓደኛታት ጥራሕ ንኹን። አብ አምላኽ ንዘቕርቡና ከይንነጽጎም ክንጥንቀቕ አሎና። አምላኽ ብልኡኻቱ ገሩ እዩ ዝሕግዘና።
ኢየሱስ ብእምነት እቶም ሰባት ተላዒሉ ነቲ ልሙስ አጆኻ እዚ ወደይ ኃጢአትካ ተኃዲጉልካ እዩ በሎ። ካብ መልበስቱ ክሓዊ ዝመጸ ኃጢአቱ ተሓዲግሉ። አብዚ ኢየሱስ መን ምዃኑ ገሊጹ የርኢ፥ ካልአይ ኃጢአትና አብ ግዙፍ አካልና እውን ሳዕቤን ከምዘለዎ ንርኢ። መንፈሳዊ ልምሰት ንስጋዊ ልምሰት መቕድሙ ኮይኑ ንረኽቦ። ካብ ኃጢአቱ ምስ ነጽሐ መልበስቱ ሓዲግዎ። ምስቲረ ንስሓ ንመንፈሳዎ ልምሰት ዘሕዊ ምስጢር እዩ።
ካብ መልመስትና ክንሃዊ ናይ ኩልና ምትሕብባር የድሊ። አብ ሓደ ቍምስና ወይ ዓዲ ምትሕብባር ናይ ሕብረተሰብ ንብዙሓት አብ ምሕዋይ መንፈሳውን ሥጋውን ጸገማት ከብጽሕ ይኽእል። ናይ ምሕረት ስራሕ ካብ ውልቀሰባት ጀሚሩ ክሳብ ብቍምስና ብዓዲ ደረጃ ክኸውን እንከሎ ዘዕግብ ውጽኢት አልኦ ብዝያዳ ዘመነ ጾም ብፍሉይ አብ ከምዚ ዝበለ ሰናይ ተእልኮ ክንወፍር ይሕግዘና። ዘመና እዚ መንፈስ ጎዲልዎ ሰብ አብ ግላዊ ረብሓን ጥቕምን ጥራሕ ክጓዩ ንርኢ። አብ ገለስ ንሓዎም እንተ ዓመጹ ዝተዓወቱ ዝመስሎም ስቓይ ሓዎምን ሓፍቶምን ዘይግድሶም አብ ውልቃዊ ረብሓ ጥራሕ ተሓዚኦም ንአይ ይጥዓመኒ እናበሉ ዝጕዓዙ ናይ ዘመና ናይ ዓውት ምልክት ኮይኑ ብብዙሓት ዝርአ አምር እዩ። እንተ ኾነ እዚ ብቀትሩ ሸፊኑና ዘሎ ጸልማት ክንቅንጥጥ ናይ ነፍሲ ወከፍና ንስሓ የድልየና።
እቲ ልሙስ ኢየሱስ ግላዊ ኃጢአቱ አብ ቅድሚ ሰባት ተሓዲጉልካ እዩ ክብሎ አይተጸበየን ይኸውን፥ ንእኡ ዝግድሶ ዝነበረ መልበስቱ ክሓዊ እዩ። ገለ ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ዘረባ ኢየሱስ ጸርፊ ንአምላኽ ገሮም ወሲዶሞ። እቲ መልእክቲ ግን ግሉጽ እዩ ነሩ።
ኢየሱስ ዝሓስብዎ ዘለዉ ብምልኡ ስለ ዝተረድኦ አየናይ ይቐልል ኃጢአትካ ተሓዲጉልካ ምባልዶ ወይስ ተንሥእ እሞ ኺድ ምባል እናበለ ንሰማዕቱ ሓቲትዎም። ብርግጽ ኃጢአትካ ተኃዲጉላክ እዩ እሞ ኪድ ዝብል ይቐልል። ግን እዚ ከም ዝኸውን ብምንታይ ክንፈልጥ ንኽእል። ኢየሱስ ቀጺሉ ወዲ ሰብ አብ ምድሪ ኃጢአት ክኃድግ ሥልጣን ከም ዘለዎ ምእንቲ ክትፈልጡ ኢሉ ነቲ ልሙስ ተንሥእ ዓራትካ አልዒልካውን ናብ ቤትካ ኪድ በሎ። ተንሢኡ ድማ መንጸፉ አልዒሉ ካብቲ ቤት ናብ ቤቱ ኸደ።
እቲ ዝዕዘብ ዝነበረ ህዝቢ ከምዚ ዝአመሰለ ክእለት ንሰብ ዝሃበ አምላኽ አመስጊኑ ይብል እዚ ኸአ ጌና ኢየሱስ መን ምዃኑ ስለ ዘይተረድእዎ እዩ። ንሶም ዝተረድእዎ እቲ ኢየሱስ ዝገበሮ አብ ቅድሚ ዓይኖም ዝርአይዎ ስራሕ አምላኽ ከም ዝኾነ እዩ።
ኢየሱስ ነቲ ልሙስ ኃጢአትካ ተሓዲጉልካ ክብሎ እንከሎ አብቲ ቀንዲ መሰረት ጸገም ሕይወቱ ክአቱ ስለ ዝደለ እዩ። አብዚ እንርእዮ ኃጢአት በዚ ወይ በቲ መሰረት ናይ ዝጓነፈና ጸገም ክኸውን ከም ዝኽእል እዩ። ኃጢአት ክንፍጽም እንከሎና ሰለስተ ዓበይቲ ጸገማት ኢና እንፍጽም።
ምስ አምላኽ ዘሎና ርክብ ነቋርጽ። አብ መንጎናን አምላኽን ብናትና ምርጫ ዓቢ ፍልልይ ንፈጥር። ብዘይ አምላኽ ዝምራሕ ሕይወት ንነብር። ሓ/ት/ክ አብ ቍ 1487 ብሰንኪ እንገብሮ ኃጢአት አብ መንጎናን አብ መንጎ አምላኽን ዝፍጠር ርክብ ክገልጽ እንከሎ ኃጢአተኛ ንናይ እግዚአብሔር ክብርን ፍቕርን ይብድል፥ ከም መጠን ሰብ ውሉድ አምላኽ ንምዃን ንዝተጸውዓሉ ሰብአዊ ክብሩ የዋርድ፥ ንነፍሲ ወከፍ ክርስትያን ሕያው እምኒ ኮይኑ ንዚሓነጸ ንናይ ቤተ ክርስትያን መንፈሳዊት ቤት ጥዕናአ ኪጎድእ ይርከብ ይብል።
ምስ ሰብ ዘሎና ርክብ ይጽሎ። ኃጢአት ነቲ አብ መንጎና ዝርከብ ፍቕርን ምትሕግጋዝን ሱታፌ ቅዱሳን እንብሎ ይጎድኦ (ሓ/ት/ክ 953)። ኃጢአት ንሓድነት ቤተ ክርስትያን ይበታትንን። ኃጢአት አብ ዓለም ምስ አተወ ምብትታን አትዩ።
ንርእስና ንጎድእ። ሰብ ኃጢአት ብምግባር እቲ መልክዕ አምላኽ ዝኾነ ተፈጥርኡ የበላሹ፥ ተጻይ እቲ አብ ልዕለና ዝፈሰሰ ፍቕሪ አምላኽ ብምዃኑ ንልብና ካብኡ የርሕቖ። አፍደገ ሰማይ ይዓጽወልና። መንፈስና ለሚሱ ጽቡቕ ካብ ምግባር ንደክም ብቐሊል አብ ዝገደደ ኃጢአት ንወድቕ። ማኅደር መንፈስ ቅዱስ ዝኾነ ልብና ናይ ሰይጣንን ስምዒትናን ቦታ ንገብሮ በዚ ካብ አምላኽ ተፈሊና ንነብር።
ኢየሱስ ነቲ ልሙስ ኃጢአትካ ተሓዲጉልካ እዩ መንጸፍካ አልዒልካ ኪድ ኢልዎ። አብ መንበረ ንስሓ ዝቐርብ ካህን ኃጢአቱ ብስም ስለሴን በቲ ዝተዋህቦ ስልጣን እናፈትሖ ብሰላም ኪድ ይብሎ። አብ ቅድሚ አምላኽ ዝቐረበ እሞ ምሕረት ዝሓተተ እዚ እዩ ዝረክብ።
ቅ. ጳውሎስ አብ ፪ቆሮ 6፡2-14 መጀመርያ ገለ ካብ ሰብ ቆሮንጦስ ዘቕረብዎ ወቐሳ መልሲ ይህበሉ። ካልአይ ዝኾነ ተኸታሊ ክርስቶስ አብ ሕይወቱ ክኽተሎ ዝግብኦ ነገር ብፍላይ ዝገጥሞ ብዘየገድስ ክጸንዕ ከምዘለዎ ይነግር። ሰባት ዝብልዎ ብዘየገድስ ንሓቅን ንእምነትና ኩሉ ጊዜ ለቢስና እሙናት አርድእት ክርስቶስ ኮና ንክነብር ይነግረና።
ቅ. ጳውሎስ ንሰብ ቆሮንጦስ ልብኹም አይትሕብኡልና ይብሎም። ልቡ ዝሓብእ ሰብ ብኽልተ መገዲ እዩ ዝጉዓዝ። ኢየሱስ ንሰብን ንአምላኽን ክተገልግሉ አይትኽእሉን ኢኹም ኢሉና እዩ። ስለዚ ንሓዲኡ ክንመርጽ አሎና። ብዝርአ ክርስትያን ብውሽጥና ግን ካልእ ክንከውን አይግባእን። ሕጂ እውን ቤተ ክርስትያን ልብኹም ንአምላኽ ክፈቱ ትብለና አላ።
ቀጺሉ ጳውሎስ ምስ ዘይአምኑ መንፈስ አምላኽ ምስ ዝርሓቖም አይትቆሮኑ ይብል። ሓውና ሓፍትና ዓርክና መሓዛና ክጸልወና ስለ ዝኽእል ንሓቂ አብ ዕዳጋ ከይነውድቓ ምጥንቃቕ የድሊ። እዚ መንፈስ ክንዕወተሉ እዋኑ እዩ። ሓቂ ልዕሊ ዝኾነ ክፍአት ሰሪዕና መገዲ አምላኽ ክንሕዝ ንበገስ።
እምብአር በዚ ብሩኽ ሰንበት ዘመጻጉዕ ካብ ለሚስናዮ ዘሎና ናብቲ ፈዋሲ አበሳ ዝኾነ አምላኽና ጉዕዞ ንስሕን ሕድገት ኃጢአትና ክንትሓሓዞ ንሕተት አሎና። አብ መንበረ ንስሓ ቀሪብና ስሬት ኃጢአትና ንሕተት። አምላኽ ይጽበየና አሎ። አብ ቤቱ መጺእና ምሓረኒ ንበሎ። ወደይ ጓለይ ኃጢአትኩም ተሓዲግልኩም እዩ ብሰላም ኪዱ ዝብል ቅሳነት ሰላምን ሓጎስን ዝህብ ቃሉ ክንሰምእ ኢና። ነዚ የብቅዓና።
ብሩኽ ጉዕዞ ጾም ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ንባባት፡ 1ቆሮ 15፡1-41፥ ፩ጴጥ:1:3-9፥ ግ.ሓ. 2:42-47፥ ዮሓ 20፡19-31። ስብከት፡ ወተንሥአ እግዚአብሔር ከመ ዘንቃሕ እምንዋም ወከመ ኃያል ውኅዳገ ወይን፥ ወቀተለ ጸሮ በድኅሬሁ፥። “ሽዑ እግዚአብሔር ከምቲ ኻብ ድቃሱ ዝትንሥእ ሰብ ተንሥአ፥ ከምቲ ነቢት ሰትዩ ዚዕንድር ጀግና ኾይኑ ተንሥኤ” መዝ። 78፡65-66።
ሓደ እዋን አብ ሓደ ከተማ ሓደ ንፉዕ ክርስትያን ዳኛ ክኸውን ተመሪጹ። ሓደ መዓልቲ ዳኛ አብ መጋበየአ ምስ አተወ አብ ቅድሚኡ ካብ ንእስነቱ ምስኡ ብርቱዕ ዕርከነት ዝነበሮ ብዝገበሮ ከቢድ ገበን ክፍረድ ቀሪቡ። እቶም ዕርክነቶም ዝፈልጡ ዝነበሩ ዳኛ ዓርኩ ስለ ዝኾነ የቃልለሉ ይኸውን ኢሎም ይሓስቡ ነሮም እንተ ኾነ ከቢድ መቕጻዕቲ ገንዘብ ክኸፍል ከም ዝተፈርደ ምስ ሰምዑ ብዙሕ ተገሪሞም። እንተ ኾነ እቲ ዳኛ አብቲ ገንዘብ ዝኽፈሎ ከይዱ ካብ ገንዘቡ ነቲ መቕጻዕቱ ክኸፍለሉ ምስ ረአዩ ኸአ ብሓቂ ተገሪሞም። ከም ዳኛ ግቡኡ ገሩ ንሕጊ እንዳባ አኽቢሩ ንዓርኩ ኸአ ፍቕሩን ዕርክነቱን አይጠለሞን። ከምቲ አምላኽ ምስ ነፍሲ ወከፍና ዘርእዮ ንዓርኩ መቕጻዕቱ ምስ ከፈለልዩ ናይ ምሕረት ስራሕ አርእዩ። እቲ ሕጊ ዘፍረሰ ዓርኪ አብዚ ልቡ ተተንኪፉ አብ ንስሓ አትዩ ይኸውን እዩ።
ኢየሱስ ገዛእ ርእሱ ሂቡካ/ኪ እዩ ንስኻ/ኺኸ ሂብካዮ/ክዮ ዘሎኺ። ናይ ሎሚ ሰንበት ቀንዲ መልእኽቲ ልብና ንኢየሱስ ሂብና ክንክእል ዘዘኻኽሩና እዮም። ሕይወትና ዝመናጥሉ ዝመልኦ ስለ ዝኾነ ምስ መን አሎኹ ኢልና ከባቢና ሕይወትና ክንርኢ የድሊ። ምስ ዝነፈሰ እና ተጎዓዝና እንከሎና ብዘይ ጣዕሚ ፍረ ትንሣኤ ከይንነብር ምስትውዓል ከድልየና እዩ። ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ደጋጊሙ ተራእይዎም ከጸናንዖም ብእምነት ክድልድሉ ኢሉ አብ ኩሉ ዝመጽኦም መአዲ ቅ. ቍርባን ሰርዓሎም መገዲ ሓቅን ተልእክኦምን አነጺሩ ምሂርዎም በዚ ምሰረት ብኹሉ ተቐይሮም ንዓለሞም ቀይሮማ እዚ እዩ ናይ ኩልና ጸዋዕታን ድላይ አምላኽን ክንገብሮ ዝድለ ዘሎ።
አብ ዘይ ጓይላኻ ምኹዳድ ጣዕሚ የብሉን ክርስትያናዊ ሕይወትና ዘይናቱ መልክዕ አልቢስና ክነብር መልክዑ አይ ኮነን። ብዝነፍስ ወረ ከይሰንበድና እምነት አብ ዝተንሥአ ክርስቶስ ገርና ጽኑዓት አርድእት ክንከውን ሕይወትና ንመርምር።
ዳግማይ ትንሣኤ አብ ሥርዓት ሃገርና ልክዕ ከም ትንሣኤ እዩ ዝብዓል። ኩሉ ንባባትን ሥርዓታትን አብ ምስጢረ ትንሣኤ ከነስተንትንን ምስ ርእስና ክነወሃህዶ ዝዕድም እዩ። አብ ዳግማይ ትንሣኤ ዝንበብ ወንጌል ዳርጋ ኩሉ ጊዜ ካብ ዮሓ ኮይኑ ሓደ እዩ። ዮሓንስ ኢየሱስ ንሓዋርያቱ አብ መዓልቲ ትንሣኤ ከም ዝተራእዮም ቀጺሉ ኸአ ንቶማስ ምስኦም ስለ ዘይነበረ አብ ሶሙኑ ምስኦም እንከሎ ከምዝተራእዮም ይነግረና።
አብዚ ክርአዮም እንከሎ ፍሉይ ትምህርቲ ክህቦም ስለ ዝደለ ንቶማስ ምጥርጣር ዘይምእማን ካብኡ ክአሊ ነጊርዎ ብእኡ አቢሉ ኸአ ንነፍሲ ወከፍና እምነትና ከመይ ዝበለ ክኸውን ከም ዘለዎ ከምህረና ኢሉ ነዚ ግልጸት ገርዎ። ሓዋርያት ብሓንሳብ አብ ሓደ ቦታ እንከለዉ እዩ ተራእይዎም እዚ እውን ብሓንሳብ ብኹሉ ብሓንሳብ ክንከውን እንከሎና ኢየሱስ አብኡ ይመጸና፥ ብፍላይ አብ ጸሎትን አብ ሰናይ ግብሪ እንተ ወፈርና ምሳና አሎ፥ ብፍላይ አብ መአዲ ቅ. ቍርባን አብ ዝተአከብናሉ።
ካልእ ነዚ ናይ ሎሚ ሰንበት (ዳግማይ ትንሣኤ) ፍሉይ ዝገብሮ ካብ 2000 ዓ.ም. ጀመሮም ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማይ “ሰንበት መለኮታዊ ምሕረት” ተባሂላ አብ ምሉእ ዓለም ክብዓል አዊጆም። እዚ ኸአ አብቲ ታሪኽ ቅ. ፋውስቲና እዩ መሰረቱ። ጎ.ኢ.ክ. ንቅ. ፋውስቲና ብ1930 ዓ.ም. ደጋጊሙ ተራእይዋ መለኮታዊ ምሕረቱ ንኹሎም ብምሉእ ኃጢአቶም ዝንስሑ ክበዱን ዕብየቱን ብዝየገድስ ከም ዘውርድ ንዝኾነት ነፍሲ ከምዘይ ነጽግ ድማ ገሊጹላ። እዚ ግላዊ ግልጸት ቅ. ፋውስቲና ካብ ኢየሱስ ዝተቐበለቶ ብአጋጣሚ ዝኾነ አይ ኮነን። ኢየሱስ ደጋጊሙ ሓደ ብዓል ንመለኮታዊ ምሕረት ክውሰን ከም ዝደሊ ገሊጹላ እዚ ኸአ ድሕሪ ትንሣኤ ዘላ ሰንበት ክኸውን ነጊርዋ። ስለዚ ብ30 ሚያዝያ 2000 ዓ.ም. ቅ. ዮውሓንስ ጳውሎስ ፪ይ ጓል ዓዶም ዝኾነት አብ መዓልቲ ብዕሊ ምእዋጅ ቅድስንአ ከምዚ ኢሎም ነቲ አብ ዳግማይ ትንሣኤ ዝመጽአና መልእኽቲ ካብ ቃል አምላኽ ብምልኡ ክንቅበሎ አሎና፥ ካብ ሕጂ ንድኃር አብ ኩላ ቤተ ክርስትያን እዚ ሰንበት “ሰንበት መለኮታዊ ምሕረት” ተባሂሉ ክብዓል አዊጆም። ብሓጺሩ እዚ ሰንበት አብ ምሕረት አምላኽ ክነስተንትን ከም ዘሎና ዝነግር እዩ። እዚ መለኮታዊ ምሕረት አምላኽ ብጭቡጥ አብ ምስጢረ ኑዛዜን፥ ብዘይ ሓደ አበርክቶና ዝውሃበና ጸጋ አምላኽ ካብ ፍቕርን ምሕረቱን ተበጊሱ ከም ዝኾነ ርኢና ክንርኢ እሞ አብ እምነትን ንስሓን ትጉሃት ክንከውን የዘኻኽረና።
ስለዚ ዳግማይ ትንሣኤ ብዓል ምስጢረ ንስሓ ክንብሎ ንኽእል። አብ ናይ ሎሚ ወንጌል ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ናይ ኃጢአት ምኅዳግ ስልጣን ክህቦም እንከሎ መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ ኃጢአቶም ዝኃደግክምሎም ኪኃደገሎም ንዘይኃደግክምሎም ግና አይክኅደገሎምን እዩ በሎም። እዚ እዩ እቲ መለኮታዊ ሥልጣን ንሓዋርያት ዝተዋህበ ብቤተ ክርስትያኑ አብ ኩሎም ካህናት ዝተመሓላለፈ። አብዚ ክንዝንግዖ ዘይብልና አምላኽ ጥራሕ እዩ ምሕረትን ሰላምን ዝህብ። ካህን እቲ ቦታ ሓዋርያት ኢየሱስ ወሲዱ ብስም ቤተ ክርስትያን ፍትሓት ዝህብ ንተነሳሒ ካብ በደሉን/በደላን ክስን ነጻ ይገብሮም። እዚ አገባብ ሎሚ እውን ኩሎም ካህናት አብ መንበረ ንስሓ ኮይኖም አብ ልዕሊ ተንሳሒ ይፍጽምዎ። ክልተ ሉጢርግያዊ ስርዓታት ንምስጢረ ንስሓ ዝርኢ አለዉና ግን ሓደ ዓይነት ጸጋ ዘልኦም እዮም። ምስራቓው ላቲናዊ ስርዓት። አብ ክልቲኡ ተነሳሕ አብ አበነፍሱ ቀሪቡ ብምሉእ ጸጸት ምሕረት አምላኽ ይሓትት እሞ ፍትሓት ይውሃቦ።
አብ ላቲናዊ ስርዓት ካህን ንተነሳሒ ከምዚ እናበለ ይፈትሖ፡
እግዚአብሔር አቦ ምሕረት፥ ብሞትን ትንሣኤን ወዱ ንዓለም ምስኡ ከም እትዕረቕ ዝገበረን፥ መንፈስ ቅዱስ ልኢኹ ምእንቲ ኅድገት ኃጢአት አብ መንጎና ዝኃደረ፥ ብተልእኮ ቤተ ክርስትያን አምላኽ ሕድገትን ሰላም ይሃብካ/ኪ፥ አነኸአ ካብ ኃጢአትካ ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እፈትሓካ/ኪ አሎኹ ብሰላም ኪድ/ዲ እናበለ ይፈትሖም።
አብ ስርዓት ሃገርና ኸአ፡ ብስም ጎይታናን መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብትስብእቱን ብልደቱን ብጥምቀቱን ብሕማሙን ብስቕለቱን ብሞቱን ብትንሣኤኡን ብዕርገቱን፥ ብሥጋኡን ብደሙን ፍቱሕን ንጹሕን ንመንግስተ ሰማያት ብቑዕ ይግበርካ/ኪ፥ ብአፍ አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ብአፈይን ፍቱሕን/ፍትሕትን ንጹሕን/ንጽሕትን ንመንግስተ ሰማይ ብቝዕን/ትን ይግበርካ/ኪ እናበለ ይፈትሖም።
እዚ አብ ምስጢረ ኑዛዜ እንረኽቦ ዝበለጸ ዕድል ጸጋ እዩ። ብዝርአ ምልክት ነቲ ዘይርአ ምሕረት አምላኽ ዝህበና ፍሉይ ምስጢር እዩ። አብዚ ብዓል እምብአር ብፍሉይ አብ መንበረ ንስሓ ቀሪብና ኃጢአትና ብንጹርን ጽቡቕ ኑዛዜ ክንገብር ከምዘሎና ክንፈልጥ አድላዪ እዩ። ኑዛዜና ግሉጽን ንጹርን ክኸውን እሞ ንስሓ ሽዑ መለኮታዊ ምሕረት አምላኽ ክነስተማቕር ፍቓደኛታት ንኹን።
ኢየሱስ ክርስቶስ አብታ መጀመርያ መዓልቲ ትንሣኤኡ እዩ ነቶም ብፍርሃት ተዋሒጦም አብ ዕጹው ማዕጾ ብሽጉሩ እንከሎ ንሓዋርያቱ እተራእዮም። አብዚ ክንዝክሮ ከም እንኽአ አብ ወንጌል ዮሓንስ መጀመርያ ንማርያም መግደላዊት ብንግሆ አብታ መጀመርያ መዓልቲ ናይ ሶምን ከም ዝተራእያ እውን ይነግረና። እዚ ናይ ኢየሱስ ተርእዮ ወይ ግልጸት ነቲ ዝነበሮም ፍርሒ ክቕንጥጠሎም ወይ ከህድኦም፥ ነቲ ተጠራጣራይ አእምርኦም ክቕይረሎም፥ አብ ትንሣኤእ ዘልኦም እምነት ናይ እቲ ዝተሳቐየን አብ መስቀል ዝሞተ ከበራትዕ እዩ።
ዮሓንስ ፍሉይ ርድኢት ክህልወና ኢሉ፥ ክርአዮም እንከሎ ድሕሪ ሰላም ንአኻትኩም ይኹን ምባል አቝሳል ጎድኑን አእዳዉን አርአዮም እናበለ አብ ተልእኮኦም ንስሓን ኅድገት ኃጢአትን ክሰብኩ ከም ዝልአኾም አትሪሩ ይነግረና። ድሕሪዚ ኡፍ በለሎም እሞ መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ ይብለና። እዚ ክልተ ዓረፍተ ነገር ንምትንባሁ አጸጋሚ እዩ ግን ብሓቂ ክንርእዮ ከሎና ናይ ቤተ ክርስትያን ምጅማር እዩ። አብ ግ.ሓ. ጰራቅሊጦስ አብ ልዕሊ ሓዋርያት አብ መዓልቲ ትንሣኤ ከም ዝወረደን ከምይ ኢሉ ከም ዝወረደን ገሊጹ ይነግረና። ቅ. ዮሓንስ ከአ አብ ናይ ሎሚ ንባብ ብናቱ አገባብን ርእድኢትን ፍልይ ብዘበለ ይነግረና። ሓደ ካብቲ ዘገርም ንቅ. ዮሓንስ ትንሣኤ ክርስቶስን ምውራድ መንፈ ቅዱስን ፈላልዩ አይርእዮን እዩ። ሉቃስ አብ ግ.ሓ. ትሣኤን ጰራቅሊጦን ዝብሎ ንዮሓስን ሓደ ፍጻሜ እዩ። መንፈስ ቅዱስ ምስተ ቐበልና ንዝተንሥአ ጎይታ ምስኡ ሓደ ንኸውን።
ነቶም ንፍርሓት ተዋሒጦም ዝነበሩ ሓዋርያት ከጸናንዕን ነቲ ንሱ ዝጀመሮ ተልእኮ ክቕጽሉ ምእቲ ዝተንሥኤ ጎይታ ከም ብሓዲስ ድሕሪ ሾመንተ መዓልቲ ተራእይዎም። አብ ማእከሎም ደው ኢሉ እንደገና ሰላም ንአኻትኩም ይኹን ኢልዎም። አብዚ እውን እቲ ንጎይታ ርኢናዮ ምስ በልዎ ምእማን ዝአበየ አጻብዐይ አብቲ ዝተወግአ ጎድኑ እንተ ዘይኣእትየ አይአምንን ኢሉ ዝነበረ ምስኦም ነሩ። ሽዑ ኢየሱስ ንቶማስ አጻብዕካ አብዚ አምጽእ እሞ ናብ ጎድነይ አእትዎ አማኒ እምበር ዘይአማኒ አይትኹን በሎ። ቶማስ እናርዓደ ጎይታይን አምላኸይን እናበለ ዝለዓለ እምነት ገሊጹ።ኢየሱስ ከአ ስለ ዝረአኻኒ ኢኻ ዝአመንካ እቶም ከይረአዩ ዝአምኑ ብፁዓን እዮም በሎ። እዚ ንአና እውን ዝምልከት እዩ ከይርአና ክንአምን ከምዘሎና።
ናይ ሎሚ ወንጌል እምብአር መለኮታዊ ምሕረት ክነስተንትንን ንጥርጣሬታትና አልጊስና እምነትና ሕያው ክንገብር ዝነግር እዩ። ኢየሱስ ድሕሪ ሰላምታ ምሃቡ ንሓዋርያቱ ስለምንታይ ዝቖሰለ አእዳዉን ጎድኑን ከም ዘርአዮም ትፈልጥዶ? ጽሩይ ወይ ብአርቲፊሻዊ ቅዲ ዝተዳለወ መስቀል ንብምሉእ ታሪኽ አይነግርን እዩ። ጽሩይ መስቀል ጽቡቕ ተዘክሮ አይህብን እዩ ይብሃል። በዚ ምኽንያቱ እዩ ዝመስል ኢየሱስ ነቝሳል አብቲ ዝተንሥአ ሰውነቱ ሒዝዎ ዘሎ። ምናልባት እቲ ዝተንሥአ ሰውነት ምሉእን ሓንቲ ጸገም ዘይ ብሉን ክኸውን ትጽበ ትኸውን እንተ ኾነ ሓዋርያት ክዝክሩን ከለልዩን አቝሳሉ አድላዪ እዩ ነሩ።
ዮሓስን አብ መወዳእታ ኩሉ እቲ ትእምርትታት ክርስቶስ ወዲ አምላኽ ከም ዝኾነ ክንአምን ከም ዝተገብረ ይገልጸልና። ብርግጽ ምስጢር ትንሣኤ ተገንዚብና አብ ምሉእ ሓጎስ ትንሣኤ ክንአቱ ኢየሱስ ብሓቂ እቲ ክርስቶስን ወዲ አምላኽ ከም ዝኾነ ክንአምን የድሊ። ንሱ ናይ ኩሎም እቶም ምስጢረ ትንሣኤ ዝተገንዘቡ ጎይታን አምላኽን እዩ።
ግ.ሓ. 2፡42-47 ንሎሚ ዝተነበ ናይ ቀዳሞት ክርስትያን ሕይወት ሽዑ ሽዑ ድሕሪ ትንሣኤ ኢየሱስ ከመይ ከም ዝነበረን ናይ መንፈስ ቅዱስ ምምጻእን ትምህርቲ ሓዋርያት፥ ብዛዕባ ሓደስቲ አመንቲ፥ አብ ምቝራስ ህብስትን ጸሎትን ዘተኮረ እዩ። ኩሎም አመንቲ ኩሉ ንብረቶም ብሓባር እዩ ነሩ ናተይ ናትካ ዝብሃል አይነበሮምን። ኩሎም አብ ነነድሕዶም ይፋቐሩን ይመሓሓሩን ነበሩ። እዛ ንእሽቶይ ማሕበር ብገርህነትን ፍቕርን እትነብር ዝነበረት አብ ቅድሚ ብዙሓት አድንቖትን አትሪፋ ዕለት ዕለት ከአ ሓደስቲ አባላት ይውሰኽዋ ነሮም።
እንነብሮ ሕይወት ንእምነትና ኽገልጽ እንከሎ ብዙሕ ጊዜ ተቐባልነት አለዎ። ቀዳሞት ክርስትያን አብ መንግኦም ዝነበረ ብፍላይ ፍቕርን ሓልዮትን ንብዙሓት ማሪኹ አብ እምነት ክርስትና ከም ዝአትዉ ገሩ። ሎሚ ነዚ መንፈስ ክንሕድሶ የድሊ ብስም ጥራሕ ክርስትያን ግብርና ግን ካልእ ክኸውን አይብግባእን። እምነትና ክንሓፍረሉ ወይ ዘሰክፍ የብልናን፥ አብ ኩሉ ክንገልጾ ይግባእ። ስማዊ ክርስትና ንመንፈስና አድስኪሉ ንኹሉ ሕይወትና በኪልዎ ዓለምና ምአዝና አጥፊአ መፍቶ ሰይጣን ኮይና ንርእያ ዘሎና ሓቂ እዩ። ክርስትያን ክበራበር አለዎ ዓለምና ክትቅየር።
አብ ካልአይቲ ንባባና ካብ ፩ጴጥ 1፡3-9 ቅ. ጴጥሮስ ንኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሞት ብምትንሥኡ ሕያው ተስፋ ዝሃበና ብብዝኂ ምሕረቱ ብሓዲሽ ልደት ውሉድ ዝገበረና አምላኽ አቦ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይመስገን እናበለ ናይ መጻኢ ውርሻ (ዘለዓለማዊ ሕይወት) ነቶም ከም ብሓዲሽ ከም ክርስትያን ዝውለዱ ዝተረጋገጸ ምዃኑ ይገልጽ። ሕጂ ክርስቶስ ካብ ሞት ስለ ዝተንሥአ ኩሎም ሰዓብቱ ሓጎስ መሊኦም አለዉ። ግን ብብዙኅ ዝዓይነቱ ፈተና ክሓልፉ ግዲ ከም ዝኾነ ከአ ክዝግንዑ የብሎምን። እዚ ኸኹሉ ዝኸውን አብ ጊዜ ፈተናን ጸበባን ብእምነት ጸኒዖም ክቕጽሉ ከምዘለዎም ንምግላጽ እዩ። ፈተና ብስም ገጠመ ካብ እምነት ምዝንባል ከይህሉ የጠንቅቖም። በዚ ርድኢት ዝጉዓዝ አመንቲ ካብቲ ብሓዊ ዝሓለፈ ወርቂ ዝበለጸ እዩ። እዚ እዩ እቶም ቀዳሞት ሰማዕታት አብ ከም ከውሒ ዝተመስረት ንእምነቶም ዝገለጽዎ።
እምብአር ሎሚ ኩልና መለኮታዊ ምሕረት አምላኽ እናአስተንተና ሓጎስ አብ ልባትና መሊኡ “ኦ እግዚአብሔር ብዛዕባ ምሕረትካ ንዘለዓለም ክዝምር እየ” (መዝ 89፡1) እናበልና ብዓልና ነብዕል። ነቲ አብ ላዕለዋይ ደርቢ ምስተራእዮም ዝበሎ ንዝክር፥ ማለት ኢየሱስ ንቤተ ክርስትያኑ አብቲ ብሕድገት ዝመጽእ ሰላም ከም ዝመስረታ ምዝካር እዩ። በዚ ምኽንያት እዩ ምሒረኩም ጥራሕ ዘይበሎም ንተልእክኡ ክቕጽሉ ማለት ሕድገት ኃጢአትን ምሕረትን አብ ዓለም ክሰብኩ እዩ ጸዋዕትኦም።
መጀመርያ ህያብ ትንሥኤ ፍቕሪ ክኸውን እንከሎ ካብኡ ዘይፍለ ካልአዩ ሰላም እዩ። ዝኾነ ነገር ተጻይ ሓጎስን ሰላምን አብ ሕይወትና ዝመጽእ ንአና ጽቡቕ አይ ኮነን። ሓደ ሰብ ንሓዉ ወይ ሓፍቱ ክምሕር ዘይክእል ወይ ዘይትኽእል ከም ክርስትያን ክርስትያናዊ መንነቱ ጥራሕ አይኮነን ዘጥፍ ካብ ርእሱ ሰላም የጥፍእ። ከምኡ ብተመሳሳሊ መገዲ ሓደ ወይ ሓንቲ እምነቱ/ታ ዝጠራጠር ናይ አእምሮን ምሉእ ሕይወቱ ሰላም የጥፍእ። ከም አምሳደራት መጠን ወከልቲ ኢየሱስ ኮና ዘራእቲ ሰላም ክንከውን አሎና። እቲ ክርስቶስ ዝጀመሮ ሰላም ሎሚ እውን አብ ልቢ ነፍሲ ወከፍና ሓዲሩ ዘራእቲ ሰላምን ሕውነትን ክንከውን ዝክሪ ትንሣኤ ይነግረና አሎ።
አነ አብ ልቢ ሰባት እንታይ እዘርእ ክንብል ግቡእ እዩ። ሰላም ብባህጊ አይትመጽእን እያ ነቲ ግጉይ ስምዒትናን ድለትናን ቀቢርና አብ ሓቅን ምምሓርን ክንአቱ ከሎና እያ እትርከብ ስለዚ ንሰላም አብ ቤትና፥ አብ ሓዳርና፥ አብ ቤተ ክርስትያናን ዓድናን ዓለምናን ክንደልያ እሞ አብ ናይ ሰላም መአዲ ክንጽመድ ሎሚ ቍርጽ ፍቓድ ንግበር።
ብርሃን ትንሣኤ አብ ልባትና አእቲና ንሓቂ ንፍትሕን ሰላምን ኩሉ ጊዜ ደው ንበል ሽዑ ፍረ ጸጋ ትንሣኤ ብዳግም አብ መንጎና ሰላም ንአኻትኩም ይኹን ክብለና።
ብሩኽ ትንሣኤ ይግበረልና ።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ትምህርቲ 6
ምዉታት እንታይ ተስፋ ኣለዎም፧
1. ብዛዕባ ምዉታት ዚገልጽ ብስራት እንታይ እዩ፧
የሱስ ኣብታ ኣብ ጥቓ የሩሳሌም እትርከብ ቢታንያ እትብሃል ዓዲ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፡ ፈታዊኡ ኣልኣዛር ካብ ዚመውት ኣርባዕተ መዓልቲ ገይሩ ነበረ። ምስተን ማርታን ማርያምን ዝስመን ኣሓት እቲ መዋቲ ድማ፡ ናብ መቓብር ኣልኣዛር ከደ። ብዙሓት ሰባት ከኣ ተኣከቡ። የሱስ ንኣልኣዛር ካብ ምዉታት ምስ ኣተንስኦ፡ ማርታን ማርያምን ክሳዕ ክንደይ ከም እተሓጐሳ እሞ ሕሰብ!
ማርታ ነቲ ብዛዕባ ምዉታት ዚገልጽ ብስራት ኣቐዲማ ትፈልጦ ነይራ እያ። የሆዋ ንምዉታት ኣተንሲኡ እንደገና ኣብ ምድሪ ኸም ዜንብሮም ትፈልጥ ነይራ እያ።
2. ምዉታት ኣብ ከመይ ዝበለ ዅነታት እዮም ዘለዉ፧
ካብ ሓመድ ምድሪ ኢና ተፈጢርና። (ዘፍጥረት 2:7፣ 3:19) ይኹን እምበር፡ ስጋ ዝለበስና መንፈስ ኣይኰንናን። ኣካል ዘሎና ፍጡራት ስለ ዝዀንና፡ ካብ ሞት እተምልጥ ነፍሲ የብልናን። ምስ ሞትና፡ ሓንጎልና ስለ ዚመውት፡ ሃቐናና ወይ ሓሳባትና ይጠፍእ እዩ። ኣልኣዛር ሞይቱ ኸሎ ብዛዕባ ዘጋጠሞ ዅነታት ዋላ ሓንቲ ኣይተዛረበን፣ እዚ ኸኣ፡ ምዉታት ገለ እኳ ኸም ዘይፈልጡ ዚሕብር እዩ።
ኣምላኽ ንሰባት ድሕሪ ሞት ብሓዊ የሳቕዮም ድዩ፧ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ምዉታት ገለ እኳ ኸም ዘይፈልጡ ስለ ዚነግረና፡ ገሃነም እሳት ንኣምላኽ ዜካፍእ ናይ ሓሶት ትምህርቲ ምዃኑ ንጹር እዩ። እቲ ንሰባት ብሓዊ ምስቓይ ዚብልዎ ሓሳብ፡ ንኣምላኽ የስገድግዶ እዩ።
3. ምዉታት ኪዛረቡና ይኽእሉዶ፧
ምዉታት ኪዛረቡ ዀነ ኺሰምዑ ኣይክእሉን እዮም። (መዝሙር 115:17) ኰይኑ ግና፡ ገሊኦም እኩያት መላእኽቲ፡ ምዉታት ሰባት መሲሎም ብምዝራብ፡ ኬታልሉ ይኽእሉ እዮም። (2 ጴጥሮስ 2:4) የሆዋ ንምዉታት ምሕታት ከልኪሉ እዩ።
4. መን እዮም ዚትንስኡ፧
ኣብ መቓብር ዘለዉ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት፡ ኣብ ምድሪ ንኺነብሩ ኺትንስኡ እዮም። ንኣምላኽ ብዘይምፍላጦም ክፉእ ተግባር ዚገብሩ ዝነበሩ ገሊኦም ሰባት እውን ከይተረፈ ኺትንስኡ እዮም።
እቶም ካብ ምዉታት ዚትንስኡ ሰባት ብዛዕባ ኣምላኽ እቲ ሓቂ ኺመሃሩ፡ ንየሱስ እዙዛት ብምዃን ድማ እምነቶም ኬርእዩ እዮም። (ራእይ 20:11-13) እቶም ትንሳኤ ዚረኽቡን ሰናይ ዚገብሩን ሰባት ኣብ ምድሪ ንዘለኣለም ኪነብሩ እዮም።
5. ትንሳኤ ብዛዕባ የሆዋ እንታይ ይምህረና፧
ኣምላኽ ንወዱ ኣብ ክንዳና ንኺመውት ብምልኣኽ፡ ብዛዕባ ምዉታት ተስፋ ኸም ዚህሉ ገበረ። ስለዚ፡ ትንሳኤ ብዛዕባ ፍቕሪ የሆዋን ጸጋኡን ይምህረና እዩ። ምዉታት ኪትንስኡ ኸለዉ ብፍላይ ንመን ክትረኽቦ ምደለኻ፧


text:
ገበር | ድሕሪ ሞት ህይወት ኣሎ ድዩ፧
ምዉታት ተስፋ ኣለዎምዶ፧
ምዉታት ክትንስኡ ይኽእሉ ድዮም፧
መልሲ መጽሓፍ ቅዱስ፦ ‘ኣብ መቓብር ዘለዉ ዅላቶም ድምጹ [ድምጺ የሱስ] ዚሰምዑላ ሰዓት ክትመጽእ እያ።’—ዮሃንስ 5:28, 29።
የሱስ፡ ኣብ መጻኢ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት መንግስቱ፡ ኵሉ መቓብራት ጥራሑ ኸም ዚኸውን ብትንቢት ተዛሪቡ ነበረ። ኣብታ ቕድሚ እዚኣ ዘላ ዓንቀጽ እተጠቕሰ ፈርናንዶ፡ “ንዮሃንስ 5:28, 29 ንመጀመርታ ግዜ ምስ ኣንበብክዋ ኣዝየ እየ ተገሪመ። ናይ ሓቂ ተስፋ እያ ሂባትኒ፣ ብዛዕባ መጻኢ ብኣወንታዊ መገዲ ኽሓስብ እውን ጀመርኩ” በለ።
ኣብ ግዜ ጥንቲ፡ እቲ እሙን ዝነበረ እዮብ ድሕሪ ሞቱ ኣምላኽ ከም ዜተንስኦ ትጽቢት ነበሮ። እዮብ፡ “ሰብ ድሕሪ ሞይቱ መሊሱዶ ህያው ኪኸውን እዩ፧” ኢሉ ሓተተ። ባዕሉ ነዚ ኺምልሶ ኸሎ ድማ ብምትእምማን፡ “ምብራየይ ክሳዕ ዚመጽእ፡ ዘመን ሰልፈይ ኵሉ ምተጸቤኹ። ንስኻ ምጸዋዕካኒ፡ ኣነውን ምመለስኩልካ ነይረ፡ ነቲ ተግባር ኢድካ ምናፈቕካዮ ኔርካ” በለ።—እዮብ 14:14, 15።
ተስፋ ትንሳኤ ንማርታ ሓብቲ ኣልኣዛር ሓድሽ ነገር ኣይነበረን። ኣልኣዛር ምስ ሞተ፡ የሱስ ንማርታ፡ “ሓውኪ ኺትንስእ እዩ” በላ። ማርታ ኸኣ፡ “በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ ብትንሳኤ ኸም ዚትንስእሲ፡ እፈልጥ እየ” ኢላ መለሰትሉ። የሱስ ድማ፡ “ትንሳኤን ህይወትን ኣነ እየ። እቲ ብኣይ ዚኣምን፡ እንተ ሞተ እኳ፡ ህያው ኪኸውን እዩ” በላ። (ዮሃንስ 11:23-25) ብድሕሪኡ የሱስ ንኣልኣዛር ኣተንስኦ። እዚ ዜደንቕ ጸብጻብ እዚ፡ ነቲ ኣብ መጻኢ ብሰፊሑ ዚፍጸም ነገራት ዜርኢ እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ትንሳኤታት ብደረጃ ዓለምለኸ ኺፍጸም ከሎ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ!
ገሊኦም ናብ ሰማይ ድዮም ኪትንስኡ፧
መልሲ መጽሓፍ ቅዱስ፦ ቃል ኣምላኽ፡ ትንሳኤ የሱስ ካብ ትንሳኤ እቶም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሶም ዚርከቡ ኻልኦት ሸሞንተ ሰባት እተፈልየ ምዃኑ እዩ ዚገልጸልና። እዞም ሸሞንተ ሰባት እዚኦም ኣብ ምድሪ እዮም ተንሲኦም። ብዛዕባ ትንሳኤ የሱስ ግና ከምዚ ዚብል ኢና እነንብብ፦ “የሱስ ክርስቶስ . . . ናብ ሰማይ ከይዱ፡ ኣብ የማን ኣምላኽ ኣሎ።” (1 ጴጥሮስ 3:21, 22) እሞኸ፡ ሰማያዊ ትንሳኤ ዝረኸበ የሱስ ጥራይ ድዩ፧ የሱስ ንሃዋርያቱ፡ “ከይደ ቦታ ዘዳልወልኩም ካብ ኰንኩ፡ ኣብቲ ኣነ ዘለኽዎ፡ ንስኻትኩም እውን ምእንቲ ኽትኰኑ፡ ተመሊሰ ኽመጽእን ናባይ ክወስደኩምን እየ” ብምባል ኣቐዲሙ ነጊርዎም ነበረ።—ዮሃንስ 14:3።
ክርስቶስ ናብ ሰማይ ብምኻድ ንገሊኦም ደቀ መዛሙርቱ ዚኸውን ስፍራ ኣዳለወ። ቍጽሪ እቶም ናብ ሰማይ ዚትንስኡ 144,000 እዩ። (ራእይ 14:1, 3) እዞም ናይ ቀረባ ሰዓብቲ የሱስ እዚኦም፡ ኣብ ሰማይ እንታይ እዮም ኪገብሩ፧
ብዙሕ ስራሕ ኣለዎም። ቅዱሳት ጽሑፋት፡ “ኣብቲ ቐዳማይ ትንሳኤ ግደ ዘለዎ ዘበለ ሕጉስን ቅዱስን እዩ፣ ናይ ኣምላኽን ናይ ክርስቶስን ካህናት ኪዀኑ፡ ምስኡ እውን 1,000 ዓመት ኪነግሱ እዮም እምበር፡ እቲ ኻልኣይ ሞትሲ ኣብዚኣቶም ስልጣን የብሉን” ይብለና። (ራእይ 20:6) እቶም ናብ ሰማይ ዚትንስኡ፡ ነገስታትን ካህናትን ኰይኖም ምስ የሱስ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ኺገዝኡ እዮም።
ብድሕሪ እቶም 144,000 ዚትንስኡ መን እዮም፧
መልሲ መጽሓፍ ቅዱስ፦ ሃዋርያ ጳውሎስ፡ ኣብቲ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ ቕዱሳት ጽሑፋት፡ “ንጻድቃንን ንሓጥኣንን ትንሳኤ ኸም ዚኸውን፡ ኣነ እውን ከማታቶም ኣብ ኣምላኽ ተስፋ ኣሎኒ” ኸም ዝበለ ተመዝጊቡ ይርከብ።—ግብሪ ሃዋርያት 24:15።
ኣብቲ ጳውሎስ “ጻድቃን” ኢሉ ዝጠቐሶም ጕጅለ ዚጠቓለሉ መን እዮም፧ ሓደ ኣብነት እስከ ንርአ። እቲ እሙን ዝነበረ ዳንኤል ኣብ ኣጋ መወዳእታ ህይወቱ፡ “ክትዐርፍ፡ በቲ መወዳእታ መዓልትታት ከኣ ናብ ግዴኻ ኽትትንስእ ኢኻ” ተባሂሉ ተነግሮ። (ዳንኤል 12:13) ዳንኤል ካብቲ ናይ ሞት ድቃስ፡ ኣበይ እዩ ኺትንስእ፧ መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ጻድቃን ንምድሪ ኺወርስዋ፡ ኣብኣውን ንዘለኣለም ኪነብሩ እዮም” ይብል። (መዝሙር 37:29፡ NW) የሱስ ድማ፡ “ልኡማት ንምድሪ ኺወርስዋ እዮም እሞ፡ ሕጉሳት እዮም” ኢሉ ተነበየ። (ማቴዎስ 5:5) ዳንኤልን ካልኦት እሙናት ዝዀኑ ሰብኡትን ኣንስትን ንዘለኣለም ኣብ ምድሪ ንኺነብሩ ኺትንስኡ እዮም።
ኣብቲ ጳውሎስ “ሓጥኣን” ኢሉ ዝጠቐሶም ጕጅለ፡ እቱዋት ዝዀኑ መን እዮም፧ እዚኣቶም ብቢልዮናት ዚቝጸሩ ብህይወት ዝነበሩ ግናኸ ዝሞቱ ዀይኖም፡ ንናይ መጽሓፍ ቅዱስ ሓቅታት ኪርድኡን ኣብ ግብሪ ኼውዕሉን ኣጋጣሚ ዘይረኸቡ ሰባት እዮም። ድሕሪ ትንሳኤኦም፡ ንየሆዋን * ንየሱስን ኪፈልጥዎምን ንዓታቶም ዘለዎም ሞሳ ኺገልጹን ኣጋጣሚ ኺረኽቡ እዮም። (ዮሃንስ 17:3) ኵሎም እቶም ንኣምላኽ ኬገልግሉ ዚመርጹ ሰባት፡ ከምቲ የሆዋ ንዘለኣለም ዚነብር፡ ንዘለኣለም ናይ ምንባር ተስፋ ኣለዎም።
ኵሎም እቶም ንኣምላኽ ኬገልግሉ ዚመርጹ ሰባት፡ ምሉእ ጥዕናን ሓጐስን ረኺቦም ንዘለኣለም ናይ ምንባር ተስፋ ኣለዎም
ኣብ ምድሪ እንታይ ዓይነት ኵነታት እዩ ኺህሉ፧
መልሲ መጽሓፍ ቅዱስ፦ ኣምላኽ “ንብዘሎ ንብዓት ካብ ኣዒንቶም ኪደርዝ እዩ፣ ደጊም ሞት ኣይኪኸውንን፡ ደጊም እውን ሓዘን ወይ ኣውያት ወይ ስቓይ ኣይኪኸውንን እዩ።” (ራእይ 21:4) “ኣባይቲ ኺሰርሑን ኪነብሩለንን እዮም፡ ኣታኽልቲ ወይኒ ኺተኽሉ፡ ፍሬኡውን ኪበልዑ እዮም።”—ኢሳይያስ 65:21።
ምስቶም ዝተንስኡ እተፍቅሮም ሰባት ኴንካ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዅነታት ክትነብርሲ ሕስብ እሞ ኣብሎ! ትንሳኤ ኸም ዚፍጸም ርግጸኛ ኽትከውን እትኽእል ግና ብኸመይ ኢኻ፧


text:
መንግስቲ ኤርትራን ሕጋውነቱን-መደብ ሓቅን ብጋህድን ካብ ስደት ቍ. 16
ብቀለታ ኪዳነ (ኣወሃሃድን ኣቕራብን)
(ብኦዲዮ ንምስማዕ ኣብዚ ጽቐጥ)
ኣብ ወርሒ ግንቦት 1993 ብመሰረት ካብ ሃገራዊ ባይቶ ዝተረከቦ ስልጣን ናይ ምስግጋር ሓላፍነት ክሳብ ናብ ቅዋማዊ መንግስቲ ምስግጋር ዝግበር ነቲ ሽዑ ዝቖመ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ተጋዳላይ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ዋና ጻሓፊ ሕግሓኤ ግዚያዊ ፕረዚደንት ኮይኑ ክመርሖ ኢዩ ተመዚዙ። ነቲ ጉዳይ ምምራጽ ፕረዚደንት ቀዳማይ ዕማሙ ገይሩ ኣብ ኣዳራሽ ሃገራዊ ቤተ መዘክር ኤርትራ ዝተኻየደ ፈላሚ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ብስቱር ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ከኣ ካብ 104 ድምጽታት 99 ድምጺ ብምርካብዩ ጊዜዊ ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ኮይኑ ዝተመርጸ። እዚ ውጽኢት ምርጫ እዚ ኣብ ዝተኣወጀሉ ዕለት ፕረዚደንት ኢሳያስ ንዘስምዖ መደረ ኣብ ሎሚ ኮንካ ክትሰምዖ ከሎኻ ግን ምስ’ዚ ናይ ሕጂ ቅዋማዊ ስርዓት ዘለዋ ሃገር ከይትምስረትን ንዑኡ ዝትክእ ሰብ ከይርከብን ዝገብሮ ዘሎ ምኽንያታት ምዝኽኻር ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ። እቲ ሽዑ ዝሃቦ መግለጺ ንጠቅስ “መጻኢ ዕድል ሃገርና ዘተኣማምን ምእንቲ ክኸውን፣ ሕጊ ከም ዝነግስ ምግባር፣ ቅዋማዊ መንግስቲ ምምስራት፣ ንደሞክራሲን ደሞክራስያዊ ትካላትን ውሕስነት ስለዝኾነ፣ ልዕሊ ዝኾነ ካልእ ጉዳይ እንሰርሓሉ ሕቶ ኢዩ። ኣብ ሓዳስን ናጻን ሃገር፣ ቅዋማዊ መንግስቲ ምምስራትን ከምኡ ድማ ደሞክራሲ ምርግጋጽ፣ ብዓቢ ዝላ ክፍጸም ስለዘይከኣል ኣብ ኣዋጅ ቁጽሪ 37 ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ከም ዝተረጋገጸ፣ መሰጋገሪ እዋን ክህሉ ተወሲኑ ኣሎ” ክብል መደረ ሂቡ ነይሩ።
ቀጺሉ ፕረዚደንት ኢሳያስ “ብመሰረት እቲ ኣዋጅ ነቲ ኣብ ውሽጢ 4 ዓመታት ክዕመም ዘለዎ መስርሕ ዝሕሉ መንግስታዊ ስርዓት ብዝተኻእለ መጠን ኣሳታፊ ክኸውንን ካብ ሓጋጊን ፈጻሚን ኣካላት ክቐውምን ኣገዳሲ ስለዝኾነ ከኣ እነሆ ሎሚ ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ንመጀመርያ ግዜ ይእከብ ኣሎ። ከም ዋና ጊዚያዊ ፕረዚደንት ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ካኣ ነቲ ዝመጽእ ናይ መሰጋገሪ እዋን ዝለዓለ ናይ ምሕጋዝ ሓላፍነት ዝስከም ባይቶ ስልጣን ከሰጋግር ኣፍቂዱለይ” ብምባል መደረኡ ይቅጽል።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝሰማዕኩሞ ወይ ዘንበብኩሞ ቃል ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ድሮ ወግዓዊ ምእዋጅ ናጽነት ኤርትራ ካብ ዘስመዖ መደረ ኢዩ። ሎሚ ድሕሪ 26ን ዓመታት ፕረዚደንት ኢሳያስ ብዛዕባ ቅዋም ኮነ ምትግባር ሃገራዊ ምርጫ ንዝቐርበሉ ሕቶ ዝህቦ መልሲ ግና ብኣንጻሩ ምዃኑ ነቲ ኣብ 2011 ዝገበሮ ቃለ መሕትት ደጊምካ ምውካስን ምግንዛብን የድሊ።
“ብዘይ ሃገራዊ ምርጫን ብህዝቢ ዝተመርጸ ሃገራዊ ባይቶን ህዝቢ መራሒኡ መን ክኸውን ከም ዝደሊ ብኸመይ ክፍለጥ ይኽእል?” ተባሂሉ ምስ ተሓተተ ብኸምዚ ዝስዕብ መሊሱዎ፡-
“ንዓይ ብኩንትራት ዝቖጸረኒ ሰብ የለን፣ ብደሞዝ ዘስርሓኒ ሰብ እውን የብለይን። እዚ ሓድሽ ሕጂ ዝመጽእ ዘሎ ኣርእስቲ ዘይኮነ፣ 20 ዓመት ኣይኮነን ምሉእ ህይወተይ ሰሪሐን ኣገልጊለን ኢየ። ናይ ኤርትራ ኩነታት፣ እንታይ ይመስል፣ እንታይ ኣይመስልን፣ ናይ ደሞክራሲ፣ ናይ ሕብረ ሰልፊ፣ ናይ ምርጫታት ዝበሃል፣ እዚ ንርእዮ ዘሎና ተዋስኦታት፣ ድራማታት ናይ ዓለም፣ ከምኡ ክንገብር ኣይንደልን። እቲ ፖለቲካ እንታይ ኢዩ? መጋበርያ ኢዩ፣ ሚንስ (Means) ኢዩ። እቲ ዕላማ ናይ ህዝቢ መነባብሮ፣ ናይ ህዝቢ ህይወት፣ ዓይነት ህይወት ህዝቢ ምቕያር ማለት ኢዩ። እቲ ካልእ ዝኾነ ኣሰራርዓ፣ ዝኾነ ስርዓት፣ ንጉሳዊ ይኹን፣ ኤሚራዊ ይኹን፣ ሪፑብሊካዊ ይኹን፣ ዝተፈላለየ ካልእ ስም ይወሃቦ፣ ናብቲ ትደልዮ ክትበጽሕ ምእንቲ መገልገሊ ኢዩ” ክብል ኢዩ መልሲ ሂቡሉ።
እሞኸ ኣብዚ ዝሓለፈ 26ን ዓመታት ዲሞክራስያን ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትንሲ ይትረፍ ናብራ ህዝብናኸ ተመሓይሹዶ ኢልካ ሕቶ ምልዓሉ ዘይተርፍ ኢዩ። ኩልና ከም እንፈልጦ ሕሰም ናብራ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ታሪኽ ተራእዩ ብዘይፈልጥ መንገዲ ኣንቆልቍሉ ይርከብ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ብ20 ሚያዝያ 1993 ምስ ናይ ወጻኢ ጋዜጠኛታት ኣብ ዘካየዶ ቃለ መሕትት፣ ንፖለቲካዊ ህንጸት ኤርትራ ብዝምልከት ከምዚ ዝስዕብ ኢሉ ነይሩ፦ “ህዝባዊ ግንባር ኣብዚ ሃገር’ዚ ደሞክራሲ ንኸስፍን ባይታ ኣብ ምምድማድን ንሕብረ ሰልፋዊ ስርዓት ዝምችእ ሃዋህሁ ኣብ ምፍጣርን ሓጋዚ ተራ ክጻወት ኢዩ። እዚ ክንዲ ምንታይ ግዜ ይወስድ ወይ ብኸመይ ይትግበር ዝብል ሕቶ ቴክኒካዊ ጉዳይ ኢዩ” ንዝበሎ ረሲዑ ኣብ 22 ግንቦት 2008 ንተሌቪዥን ኣልጀዚራ፡-
“ኣብ 2001 ክካየድ ተሓሲቡ ዝነበረ ምርጫ ኣይተተግበረን። መዓስ ኢዩ ኣብ ኤርትራ ምርጫታት ክካየድ?” ተባሂሉ ምስ ትሓተተ ድማ “ሰላሳ–ኣርብዓ ዓመታት ክንጽበ ንኽእል ንኸውን፣ ምናልባት እውን ልዕሊኡ” ብምባል ድሕሪ ሎሚ ከይትሓቱኒ ዝዓይነቱ መቕበጺ መልሲ ክህብ ኢዩ ተሰሚዑ።
ዝዀነ ይኹን ናይ ሓንቲ ሃገር ህዝቢ ዝተፈላለየ ርእይቶታትን ዕላማታትን ድሌታትን ክህልዎ ናይ ግድን ኢዩ። ድሌት ህዝቢ ክትብል ከሎኻ እምበኣር ናይቲ ዝበዝሕ ቍጽሪ ማለት ኢዩ። እሞ እቲ ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ ዝደልዮን ነቲ መንግስቲ ዝሓቶን ዘሎ ይኣኽለካ ውረደልና ኣይንደልየካን ድዩ? ወይሲ ቅዋምን ምርጫን መንግስታዊ ኣሰራርሓን ፍትሕን የድልየና ኣሎ ኢዩ? ብርእይቶና ኵሉ እኳ ዘድልን ክግበር ዝግብኦን እንተዀነ እቲ ዝበዝሕ ህዝቢ ዝደልዮን ዝጠልቦን ዘሎ ግን ሕግን ስርዓትን ክህልዎ፡ ብፍትሕን ብኽብረትን ክነብር፡ ነብሱ ኮነ ደቁ ከምኡ’ውን ንብረቱ ክውንን ካብ ፍርሕን ራዕድን ወጺኡ ብሰላምን ብቕሳነትን ክሓድር፡ ኣብ ዝደልዮ ሰሪሑን ነጊዱን ንብረቱ ኮነ ገንዘቡ ከም ዝደለዮ ከመሓድር ክኽእል ኢዩ። ብኣንጻሩ ግን እቲ ፖሊሲ መንግስቲ ኤርትራ ህዝቢ እንድሕሪ ቀሲኑን ደቂሱ ሓዲሩን ንመንግስቲ ሰላምን ቅሳነትን ኣይክህብን ኢዩ ካብ ዝብል ዝብገስ ኰይኑ ቀንዲ ዕላማኡ ህዝቢ ከይቀስንን ከይድቅስን ምክልባቱ ምዃኑ ካብ ኣሰራርሓኡ ንምርዳእ ስለ ዝከኣል ሕቶ ኮነ መግለጺ ዘድልዮ ኣይኮነን።
ህዝቢ ኤርትራ ናብራ ስለ ዝሓሰሞን ፍትሒ ስለዝሰኣነን እዚ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ዝበዝሕ ብተስፋን ብጽባሕ መንግስትና ክመሓየሽን ክሓልፈልና ኢዩ ምባልንዩ ሓሊፉዎን ዝሓልፎ ዘሎን። ገለ ገለ ኣቐዲሞም ዝፈለጡዎን ዝገምገሙዎን ደቂ ሃገር ግን እዚ መሪሕነት’ዚ ከይዱ ከይዱ ከምዚ ሎሚ ዘለዎ ዕሉል ዓማጽን ገባትን ከም ዝኸውን ብምርዳእ ካብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ጀሚሮም ኢዮም ክቃወሙዎ ወይ ክእርሙዎ ፈቲኖም። ንርእሶም ድኣ ጠፊኦምን ሓቒቆምን እምበር እቲ ዝበዝሕ ድሓን ንጸበ ኣቐዲምና ነቲ ባዕዳዊ መግዛእቲ ነልግስ ዝብል ስለዝዓብለለ ግን ክዕወቱ ኣይከኣሉን።
ኣብዚ ዝሓለፈ ናይ ወርሒ ጥሪ መወዳእታ 2017 ፕረሲደንት ኢሳያስ ዝሃቦ ቃለ ምሕትት ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ከም ወትሩ ተኸታቲልዎን ሕውስዋስ ስምዒት ፈጢሩሉን ኢዩ። ገሊኡ ንለውጥን ብሩህ ተስፋን ዝኣንፈተ ሓድሽ ነገር እንተሰምዐ ብምባል፣ ገሊኡ ድማ ነቲ ዘይቀጥታውን ኣብ ጓል መገዲ ዘድህብን ብዀለል ጀሚሩ ብዀለል ዝውድእ መልስታት ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንምስማዕን ሎሚ’ኸ እንታይ ኮን ይብል ይኸውን ብዝብል ነናቱ መበገሲ ሒዙ ከም ዝተኸታተሎ፣ ኣብ እዋኑ ብማሕበራዊ መራኸብታት ዝተዋህበ ግብረ መልስታት ግሉጽ ምስክር ኢዩ። ንሕናውን ብዓቕምና ቅድሚ ሎሚ ርእይቶና ሂብናሉ ኢና።
ኣብዚ ቃለ መጠይቕ’ዚ እታ ብፍላይ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ንእንነብር ደለይቲ ለውጢ ኤርትራውያን ዘቃለብናላ ሕቶ ፕረዚደንት ኢሳያስ ግን ኣብዚ ሓድሽ ዓመት ክግበር ትሓሲቡ ዘሎ ለውጥን መደባትን እንተሎ ትብል ሕቶ ኢያ።
ዋላኳ እቲ ንክሓቱዎ ነቶም ጋዜጠኛታት ተጻሒፉ ዝተዋህቦም ሕቶታት ህዝቢ ንምህውታት ባዕሉ ዘበገሶ ምዃኑ ዝግመት እንተዀነ ጭቡጥን ንሱ ንባዕሉ ዝኣምነሉን ለውጢ ክግበር መደብ ስለ ዘይብሉ ግን ኣብ መልሱ ብዙሕ ክሽገር ተራእዩ ኢዩ። ብውልቂ ኮነ ብእኩብ፣ ብግሁድ ኮነ ብስቱር ነቲ ኣሰራርሓን ኣከያይዳን መንግስቲ ዘይንሰማምዓሉ ደቂ ሃገር ጥራሕ ዘይኮነ ዳርጋ ብምሉኡ ህዝቢ ኤርትራ እንተዀነ እውን ንሃገርን ህዝብን ሰላም ዘምጽእ ንሓድነትን ሓይሊ ሃገርናን ቍጠባናን ዘተባብዕ ሓደ መራሒ ክህቦ ዝግባእ መልሲ ክረክብ ዝተጸበየ ግን ኣዝዩ ውሑድ ክኸውን ከም ዝኽእል ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብፍላይ እቲ ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዘሎ ሰፊሕ ህዝቢ ኤርትራ ንቃለ-ምሕትት ፕረዚደንት ኢሳያስ ትርጉም ሂቡ ካብ ዘይከታተሎ 10ተታት ዓመታት ኮይኑ ኣሎ።
ምእንቲ እዛ በብቁሩብ ትጥሕል ዘላ መርከብ ትመስል ኤርትራ ኣብ ሃገርና ደሞክራስያዊ ለውጢ ብህጹጽ ክተኣታቶ እንደልን እንቃለስን ወገናት ናይ ለውጢ ሃረርታና ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ክኸይድ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ብድሕሪ ኵናት ባድመን ምእሳር ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ዝነበሩ ማለት ጂ-15ን ፕረሲደንት ኢሳያስ ክኽተሎም ዝጀመረ ኣገባብ ኣሰራርሓን ወሰን ኢልካ ማእሰርቲ ደቂ ሃገርን ንህዝቢ ኣብ ተስፋ ምቝራጽ ጥራሕ ዘይኮነ ተቓውሞኡን ጽልኡን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ብግሉጽ ዝርኤን ዝስማዕን ዘሎ ኢዩ። እዚ ሓቂ እዚ እቶም ኣብ ሃገር በጺሖም ዝምለሱ ዘሎዉ ዜጋታት ብዘይ ኣፈላላይ ዝምስክርዎ ሓቂ ኢዩ።
ሎሚ ኣብ ምሉእ ሃገርና ብፍላይ ከኣ ኣብቲ ሕሱም ናብራ ወዲቑ ዘሎ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ህዝብና ንመንግስቲ ክጻረፍን ክራገምን ዘይውዕል ዳርጋ የልቦን ዝብሉ ሓበሬታታት ካብቶም ዓዲ በጺሖም ዝምለሱ ዜጋታት ዝስማዕ ዘሎ ሓቂ ኢዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ግን እቲ ኣብ ኤርትራ ካብ ፖለቲካ ህዝባዊ ግንባር ወጻኢ ዝሕሰብ ካልእ ፖለቲካ የለን ዝብል ተደጋጋሚ መግለጺ ፕረዚደንት ኢሳያስ ክትዝክር ከሎኻ “ኣይትብከ እንድ’ዩ ዘብክየኒ ዘሎ” ዘብል ኢዩ።
ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ ቃል ፕረዚደንት ኢሳያስ፣ ንጊዜኡ ከም ዋዛ ወይ ቀሊል ዝርኣናዮ ክንከውን ንኽእል ኢና። እቲ ዝያዳ ዝገርም ግን ነቲ ቅድሚ ገለ ዓመታት ዝሃቦ መግለጺ ወይ መቕበጺ ረሲዕና ካልእ ብድሌቱ ምዕቡል ለውጥን ፍትሕን ዲሞክራስን ከምጽኣልና ንጽበ ምህላውና ኢዩ። ካብቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ከም ጊዚያዊ ፕረዚደንት ዝተመረጸሉ ጊዜ ንድሕሪት ምልስ ኢልና መዛግብቲ ምስ እንግንጽል ግና ነዚ ሎሚ ዝዛረቦን ዝህቦን ዘሎ መግለጺታት ዘራጕድን ዘዘኻኽርን መልእኽቱ ኢና ንረክብ። ን ኣብነት ኣብ ብ1994 ኣብቲ “ርክብ ህዝብን ፕረዚደንትን” ብዝብል ዝፍኖ ዝነበረ መደባቶም እዚ ዝስዕብ ይርከቦ፡-
“ኣብዚ ሃገር መንግስቲ እንድሕር ኣሎ ፈቲና ጸሊእና ህዝባዊ ግንባር ኢዩ። ኣብዚ ሃገር እዚ፣ ውሕስነት ናይዚ ሃገር እንድሕር ኣሎ፣ ህዝባዊ ግንባር ኢዩ። ዝኾነ ይኹን ካልእ ዋሕስ፣ ካልእ ዋልታ ናይዚ ሃገር የለን። ህዝባዊ ግምባር ናይ ምልኪ መገዲ ምምራጽ ዝደሊ ነይሩ እንተዝኸውን፣ ከኣ ዝሓንኽ ውድብ ኣይኮነን። ንሓደ ፈሪሑ ንሓደ ሓፊሩ ጥውይውይ ዝብል ውድብ እውን ኣይኮነን፣ ሓደ ምልካዊ ስርዓት ምምጻእ ዝደሊ ነይሩ እንተዝኸውን ከኣ ኣብ ቅድሚኡ ዝኽልክሎ ሓይሊ ኣይምሃለወን” ከም ዝበለ ይዝከር።
ብልክዕ ከኣ ከምቲ ሽዑ ዝበሎ ነዚ ኣብ ሃገርና ፈጢሩዎ ዘሎ ውድቀትን ጽንተት ህዝብን መንእሰያትን ጠጠው ከብሎ ዝኽእል ሓይሊ ኣይተረኽበን። ሓቂ ንምዝራብ እንተዀይኑ ግን ኣብዚ ኣውዲቑና ዘሎ ንሱ ባዕሉን ምምሕዳሩን እምበር ህዝባዊ ግምባር ኣይኮነን።
ንምዃኑ እቲ ህዝባዊ ግምባር ዝበሃል መንዩ? ድሕሪ ምውጻእ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ካብ ሜዳ ኤርትራ ኣብ ሰማንያታትከ ብዘይካ ህዝባዊ ግምባር ካልእ ውድብ ወይ ሰልፊ ነይሩ ድዩ? ህዝባዊ ግምባር ዝበሃልከ እቲ ኵሉ ኣብ ትሕቲ እቲ ውድብ ተጠርኒፉ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኮነ ኣብ ወጻኢ ዝሰርሕን ንናጽነት ሃገሩ ዝቃለስን ዝነበረ ኵሉ ህዝቢ ኣይኮነን ድዩ? እሞ መንዩ እዚ ሎሚ ህዝባዊ ግምባር ዝበሃል ዘሎ? ህዝባዊ ግምባር ከም ውድብ መጠን’ከ ኣሎ ድዩ? መግለጺ ስርዓት ኤርትራ ወይ ካድራቱ ንሓደ ክልተ ጥራሕ ዘይኮነ ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ንምግጋይን ንምጥባርን ህዝባዊ ግምባር እናበልካ ዝግበር ሸፈጥ ከኣ ኣይፋልኩምን ህዝባዊ ግምባርሲ ኣይ ብኢድና ኣይብኣፍና ይብለኩም ኣሎ ክንብሎም ንፈቱ።
ብሕልፊ ከኣ እቲ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብዚ ሃገር ብዘይ ናይ ህዝባዊ ግንባር ፖለቲካ ካልእ ፖለቲካ ኣሎ ዝብል ሰብ እንድሕር ኣሎ ኮይኑ ካልእ ንሕና ዘይንፈልጣ ኤርትራ ኣላ ማለት ኢዩ። “ሕጂ ፋሽን ኮይኑ ደሞክራሲ ዘይደሞክራሲ ብዙሕነት ናይ ሰልፍታት ከምኡታት ዝብሃል ምህውታት ኣብዚ ሃገር ክመጽእ ኢዩ ኢሉ ዝሓስብ እንድሕር ኣሎ ኮይኑ ኣብ ካልእ ዓለም ወይ ኣብ ወርሒ ከይዱ ክሓስብ ክኽእል ኣለዎ” ክብል ንዝተዛረቦ ክትዝክር ከሎኻ ከኣ ድሕሪ ሕጂ ለውጢ ዝበሃል ከይተስምዑኒ ማለቱ ስለዝዀነ እቶም ንጋገ ዘሎና ንሕና እቶም ካብኡ ለውጢ ንጽበ እምበር እቲ መንግስቲ ወይ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣይኮነን።
ስርዓት ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ስልጣን ክሳብ ዘሎ ኣብ ኤርትራ ብድሌቱ ናብ ቅዋማዊ ስርዓት ምስግጋር ዘይሕሰብ ምዃኑ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናትን ኣጋጣሚታትን ከይ ሓፈረ ክድርጎሖ ጸኒሑን ኣሎን። እቲ ኣብ 1994 ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ፣ ህላወ ሕብረ ሰልፋዊ ስርዓት ከም ዘረጋግጽ ቃል ብምእታው፣ ኣብ መሪሕነት ይኹን ኣብ ፖለቲካ፣ መተካእታ ዘይብሉ ሰብ ከም ዘየለ ዝመስከረ ፕረዚደንት ኢሳያስ፣ ሎሚ ንሱ ባዕሉ ክትካእን ዝትከኦ ዝኽእል ሰብ ከም ዘይተፈጥረን ከረጋግጽ ከሎ ንዓናን ንብቐረባ ዝዕዘቡ መንግስታትን ኣህዛብን ዘደንጹ ናይ ታሪኽ ሓተላ ኢዩ።
ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ብዝተፈላለየ ምኽንያታት፣ ኣብ ዝተፈላልየ ጽፍሕታት ብተወፋይነትን ጀግንነትን ንሃገሮም ክሰርሑ ዝጸንሑን ዘለዉን ሃገራውያን ኣለዉ ኢዮም። እዞም ሰባት ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ጌጋታት ፈጺሞም ክኾኑ ይኽእሉ ኢዮም። ነዚ ሕጂ ብብልሽዉናን ዓመጽን ንዛረበሉ ዘሎና ፕረዚደንት ተኪኦም ሃገርን ህዝብን ዘይመርሑሉ ምኽንያት ግን የሎን። ሓደ ነገር ኣጸቢቕና ክንፈልጦን ክንርድኦን ዝግብኣና ግን ኣብ ሃገርና ኮነ ኣብ ካልኦት ሃገራት መተካእታ ክርከበሉ ዘይክእል ሰብ ኮነ መንግስቲ ዘይምህላዉ ኢዩ። ሰብ ይመውት ሰብ ይትካእ። መንግስቲ ይሓልፍ መንግስቲ ይትካእ። ህዝቢ ናቱ ናይ ገዛእ ርእሱ መራሕቲ፣ ናቱ ናይ ገዛእ ርእሱ ኣለይቲ፣ ናቱ ናይ ገዛእ ርእሱ መንግስቲ ክፈጥር ስለዝኽእል ከኣ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ናይ ምግባትን ኣነነትን ጠባያት ክቕልቀሉ ኣብ ዝጅምሩሉ ግዜ ህዝቢ ክከላኸልን ከይተጐብኤን ፈጺሙ ከይተመልከን ከሎ ክቃለስን ክስዋእን ግቡእ ኣለዎ።
ብ22 ግንቦት 2008 ተሌቪዥን ኣልጀዚራ፡-
“ኣብ 2001 ክካየድ ተሓሲቡ ዝነበረ ምርጫ ኣይተተግበረን። መዓስ ኢዩ ኣብ ኤርትራ ምርጫታት ክካየድ?” ንዘቅረበትሉ ሕቶ ክምልስ ከሎ “ሰላሳ–ኣርብዓ ዓመታት ክንጽበ ንኽእል ንኸውን፣ ምናልባት እውን ልዕሊኡ” ብምባል ድሕሪ ሎሚ ናይ ስልጣነይ ዕድመ ዝምልከት ከይትሓቱኒ ዘስምዕ መቕበጺ መልሲ’ዩ ሂቡ ። ከምቲ ዝወለደን ዝዘርኤን ኣይቀብጽን ኢዩ ዝበሃል ጥራሕ ዘይኮነ ካልእ ምርጫ እውን ስለዘይረኸበስ ህዝቢ ኤርትራ ግን ዋላ ብድሕሪ እዚ ቅበጹ ዝብል መግለጺኡ እውን ቍሊሕ ምባል ኣይገደፈን።
ኣብዚ ዓለም ብዛዕባ ኣድላይነት ምርግጋጽ ፍትሕን ደሞክራስን ክዝረብ ከሎ ኣብ ክንዲ ነቶም ንመትከላት ፍትሕን ደሞክራስን ብግብሪ ዝትርጉምዎ፣ ምስሉይ መንጠሊና ደሞክራሲ ለቢሶም ብኣፎም ጥራይ ዝዝምርዎ እውን መሊኦም ኢዮም። በዚ ምኽንያት ከኣ ኢዮም ኣብዚ ዓለም ዝተመርጹ መራሕቲ (Elected Leaders) ጥራሕ ዘይኮኑ ዝተመርጹ መለኽቲ (Elected Dictators) እውን ዘለዉ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ግን ንኽልቲኡ ኣይደልዮን ኢዩ። ከምቶም ሰብኣዊ መሰል ዜጋታቶም ኣኽቢሮም ብቅዋማዊ ስርዓት ሃገራት ዘመሓድሩ መራሕቲ ክኸውን ኣይደልን ኢዩ። ከምቶም ብጉልባብ ቅዋማውን ሕብረ ሰልፋውን ስርዓት ምልኪ ሓደ ሰልፊ፣ ካብኡ ናብኡ ድማ ምልኪ ሓደ ሰብ ኣንጊሶም ዝነብሩ መራሕቲ ክኸውን ዝመረጸ ክነሱ ብቓላቱ ግን ንዕኡ እውን ኣይኣምነሉን ኣይቅበሎን ኢዩ። ከምኡ ምግባር ትርጉም ዘይብሉ ሃልኪ ህዝባዊ ርክባት ኢዩ ዝብሎ። ነዚ ብዝምልከት ኣብ 2011 ብኣገልግሎት ቴሌቪዥን ኤርትራ ንዝቐረበሉ ”ይትረፍ ሓደ ግዜ ዓሰርተ ግዜ እውን ሃገራዊ ምርጫ እንተዝካየድ፣ ንህዝባዊ ግንባር ዝስዕር ሰልፊ ከም ዘየለ ተጻባእቲ እውን ኣረጋጊጾም ዝፈልጥዎ ኢዩ። ስለዚ መንግስቲ ኤርትራ ዋላ እውን ኣድላይነቱ ኣይረኣዮ ነቶም ንኤርትራ ንምውንጃል ከም ምስምስ ዝጥቀምሉ ዕድል ንምኽላእ፣ ምርጫታት ዘይካየድ ዝብል ርእይቶ ኣሎ። መልስኻ እንታዩ?” ንዝብል ሕቶ ብኸምዚ ዝስዕብ መልሲ ሂቡሉ፡-
“ኣነ እዚ ዝሓለፈ ኣስታት 14 ዓመታት፣ ኣብ ልዕሊ እዛ ሃገር ዝተኣወጀ ኲናት ብዝተፈላለየ መልክዓት፣ ኣብ ናይ ኲናት ኩነታት ኢና ዘሎና።ኣነ እዚ ጉዳያት ምርጫታት’ዶ ከምዚ’ዶ ከምዚ ዝበሃል፣ ንሕና ኣብ መኣዲ ዕላቓት ዓማ ወይ ፓብሊክ ሪሌሽንስ ወይ ከኣ ኣብ መኣዲ ናይ ካልኦት ክንኣቱ፣ ክዛረበሉ እውን ኣይደልን ኢየ” ክብል ትርጉም ዘይብሉ መልሲ ብምሃብ ኢዩ ሓሊፍዎ።
ካብ መንጎ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ምስ ዳርጋ ኩሎም መንግስታት ጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ግጭት ዝኣተወ መንግስቲ ኤርትራ ዝኽተሎ ናይ ወጻኢ ፖሊሲ ካብቲ ኣብ ውሽጣዊ ፖለቲካኡ ዝኽተሎ ኣካይዳ ኢዩ ዝምንጩ። ምኽንያቱ ንህዝቡ እሙን ዘይኮነን ንጠለባት ህዝቡ ብጎነጽን ብማእሰርትን ማሕነቕትን ዝምልስን ስርዓት ኪኖ’ቲ ንሱ ዝቆጻጸሮ ዶብ ምስ ዘለዉ ስርዓታት ሰላማዊ ዝምድናታት ክህልዎ ትጽቢት ኣይግበርን ኢዩ። ብውሽጣዊ ባህርያቱ ኣዝዩ ትሃስዩ ስለ ዘሎ ከኣ ናይ ግዳም ዝምድናታቱ ክንዲ ምንታይ ተነጽሎን ኩነኔን ከም ዘስዓበሉ ዘይርድኦ ኣይኮነን። ብርግጽ ተነጽሎ ከም ዘጋጠሞ ኣይክሕዶን ኢዩ። እንታይ ድኣ እቲ ተነጽሎ ብሰንኪ ተጻብኦ ኣሜሪካን ሰዓብታን እምበር ብናቱ ሽግር ዝመጸ ከም ዘይኮነ ኢዩ ከረድእ ዝጽዕር። እዚ ኵሉ ግን ብዘይካ ንነብሱ ምዕሻውን ንሃገሩን ህዝቡን ለኪሙ ምውዳቕን እንተዘይኮይኑ ክሳብ ሎሚ ዘምጽኣሉ ዓወት የለን።
ብዘይካ’ዚ ዓለም ትጭክነለይ ኣላ ዝዓይነቱ መግለጺታት ካብ ምሃብ ኣዕሪፉ ኣይፈልጥን። ስለዚ ድማ ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝተወሰነ እገዳታት ቅኑዕ ኣይኮነን ብምባል ክለዓለሉ ብመገዲ ወኪላቱ ኣብ ዓለማዊ መድረኻት ብተደጋጋሚ ክማጎት ይስማዕ። ኮይኑ ግና ንግዝኣተ ሕጊ ዘይምእዘዝ ስርዓት ብቋንቋ ሕጊ ነብሱ ክከላኸል ኣየምሕረሉን ኢዩ።
ነዚ ሓቂ’ዚ ክርዳእ ስለ ዘይደለየ ከኣ ኢዩ በቲ ኣጋጢምዎ ዘሎ ተነጽሎን ኩነኔን ኣብ ክንዲ ክልተ ግዜ ሓሲቡ ነብሱ ዝእርም፣ ልቡ እንደገና ኣትሪሩ ዝመጸ እንተመጸ ካብ መስመረይ ወይ’ከ ፈልከት ክብል ዝስማዕ። እሞ ከምዚ ኢልካ ደኣ ክሳብ መዓስ ኢዩ? ምሳና ምስቶም ናትኩም ኢየ ዝብለና ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ እንተ ዝዕረቕን ሰላም እንተ ዝገብርን ምስቲ ናይ ግዳም ዓለም እውን ብሰላም ዘናብሮ ጥበብ ኣይምሰኣነን። ዓለም ብምልእታ ከም ህዝቢ ኤርትራ ጸላኢቱ ኮይና ስለ ትርኣዮ ግና ዝርገጽ ረጊጹ ክዕንትርን ክሳብ ዘሎ ክገዝእን እንተዘይኮይኑ ከኣ ኣብ ዘቤታዊ ፖለቲካኡ ዝኾነ ይኹን ለውጢ ክገብር ቅሩብ ኣይኮነን። መቸም ዝበሎ ደኣ ኣይዝክርን ኢዩ እምበር፣ ኣብ ፍትሕን ደሞክራስን ዘይተሃንጹ ስርዓታት ዕምሮም ሓጺር ምዃኑ ባዕሉ ኣብ ሜዳ ኣስተምህሮ ሂቡሉ ከም ዝነበረ ብዙሓት ዝሰምዑዎን ዝፈልጡዎን ዘዘንትዉዎን ኢዩ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ እዋን ብረታዊ ተጋድሎ ምስ ማዕከናት ዜና ህዝባዊ ግንባር ኣብ ዘካየዶ ቃለ መሕትት፣ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ተደጋጊሙ ዝበሃል ሓደ መሰረታዊ ሓቂ ኣግሂዱ ነይሩ። ንሱ ከኣ ኣብ ፍትሒን ደሞክራሲን ዘይተመስረተን ሕጋውነት ዘይብሉን ስርዓት ውዒሉ ሓዲሩ ወዳቒ ምዃኑ ኢዩ። እቲ ፍትሓውን ደሞክራስያዉን ሕጋውን ቃልሲ ዘካይድ ወገን ድማ ውዒሉ ሓዲሩ ተዓዋቲ ምዃኑ ነዚ ምጉት’ዚ ምርኩስ ጌርና ክንሓስብ እንተ ኮይና መንግስቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ በዚ ሕጂ ዝጓዓዘሉ ዘሎ ኣንፈት ናበይ ገጹ ኢዩ ዘምርሕ ዘሎ ኢልካ ክሕተት ይከኣል ኢዩ።
ቅድሚ ናብቲ መደምደምታ ምኻድና ኣብ ሜዳ እንከሎ እንታይ ኢሉ ከም ዝነበረ ከነዘኻኽሮ ንፈቱ። ንሱ ማለት ናይ ሎሚ ፕረዚደንት ኢሳያስ ከምዚ ይብል፡-
“ሓንቲ ነቲ ኣተሓሳስባ እትጸልዎ፣ እዚ ስርዓት’ዚ (ስርዓት መንግስቱ ሃይለማሪያም ማለቱ ኢዩ) ኣብ ፍትሒን ኣብ ደሞክራሲን ዝተመስረተ ዘይኮነ፣ ዘይሕጋዊ ስርዓት ብምዃኑ ውዒሉ ሓዲሩ ምውዳቑ ኣይተርፎን ኢዩ። ናይ ሃይለስላሰ ስርዓት ከም ዝወደቐ ወላ እዚ ሕጂ ዘሎ ስርዓት ደርጊ እውን ኣብ ሓንቲ እዋን ሓንቲ መዓልቲ ክወድቕ ምዃኑ ነፍስ ወከፍ ሰብ ኣብ ሓንጎሉ ክገብራ ይግባእ። ክወድቕ ኢዩ። ምናልባት ብናትና ዓቕሚ፣ ብናትና ወተሃደራዊ ግዝፊ፣ ብናትና ምውንጫፍ ንቕድሚት ጥራይ ድዩ ዝወድቕ ወይስ ካልኦት ረቛሒታት ኣለዉ? ብዙሓት ምኽንያታት ክጥቀሱ ይኽእሉ ኢዮም። ቅድሚ ኹሉ ግን ንሕና ናትና ረቛሒታት ንፈልጥ ኢና። ንሕና ፍትሓዊ፣ ደሞክራስያዊ፣ ሕጋዊ ዝኾነ ቃልሲ ኣሎና። እዚ ቃልሲ’ዚ ብሓይሊ ክዳኸም ይኽእል እምበር ብፍልስፍና ክዳኸም ኣይክእልን ኢዩ። ምኽንያቱ ደሞክራሲን ፍትሕን፣ ሰብኣዊ መሰልን ንጹግ ክኸውን ክዳኸም ኣለዎ ማለት ኢዩ። እዚ ክሳብ ዘሎ ምድኻም ናይ ሓይልታት ክህሉ ይኽእል ይኸውን። ግን ሰውራ ክጠፍእ ኣይክእልን ኢዩ። እቲ ስርዓት ከኣ ምውዳቑ ኣይተርፎን ኢዩ” ክብል ተዛሪቡ ነይሩ። ካብ ልቡ ዝበሎ ነገር ኮይኑ እንተ ነይሩ እቲ ሓቂ መንግስቲ ፕረሲደንት ኢሳያስ እውን ብርግጽ ክወድቕ ኢዩ።
“ዘይወግሕ መሲሉዋ ኣብ ባኹራ ትጽሕጽሕ” ከም ዝባሃል “ስርዓትናን መሪሕነቱን ኣብ ዓለም መዳርግቲ ዘይብሎም ክነሱ” ሕሰም ህዝቦምን ሃገሮምን ዘይዓጦም ወገናት ክትዕዘብ እንከሎኻ ኢዩ። ኣብ ዓዲ ዘሎ ህዝብና ጉዳዩ ምስ ስርዓት ኢሳያስ ጥራሕ ኣይኮነን። ምስቲ ንሕሰሙ ዘጋድድን ዘናውሕን ዘሎ ብሽም ‘በለስ’ ዝጽውዑዎ በጻሒ ዜጋ እውን ኢዩ። ኣብ ክንዲ ዓገብ ጽቡቕ ኣለኻ ኣብ ክንዲ ተጋጊኻ ኣይተጋገኻን ምባል “ንሱ ንሕና ንሕና ንሱ” ብማለት ምስቲ ንህዝብን ሃገርን ጂሆ ሒዙ ንሃገርና ዝሓመሰን ንመንእሰያትና ዝሰጎጎ ስርዓት ብምውጋን ከቢድ ሞራላዊ ይፍጽሙሉ ከም ዘለዉ ካብ ምዝራብ ኣየቋረጸን። ኣብ ዉሽጢ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ንስርዓት ኢሳያስ ነዚ ኣብ ደገ ዘሎ ብበለስ ዝጽውዖ በጻሒ ዜጋ ከም ዝኽዕቦ ማንም ዝኽሕዶ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ታሪኻዊ ጌጋ ስለ ዝኾነ።
ዘለዓለማዊ ክብርን ዝኽርን ነቶም በጃ ሃገሮምን ህዝቦምን ዝሓለፉ ጀጋኑ
ሰላም ቅነ


text:
ትርጉም ካብ ቋንቋ ሽወደን ወኪል ሓርነት ኦርግ ኣብ ሽወደን።
ሽወደናዊ ረድዮ ካሊበር: ካብ ኤርትራ ተሰዲዶም ንዝመጹ መንእሰያት: ኣብ ሽወደን ብዘላ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ንእትገብሮ ምንቅስቓስ ”ውህደት ብዝብል ፕሮጀክት” ብመንግስታዊ ትካል ንኣመንቲ ሃይማኖታት ኣብ ሽወደን ሓገዝ ከም ዝግበረሉ ኣቃሊዑ።
እቲ ረድዮ እዛ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ምስቲ ምልካዊ መንግስቲ ኤርትራ ምትእስሳር ከምዘለዋ ዝፍለጥ ክነሱ ዝግበር ገንዘባዊ ሓገዝ ምዃኑ ኣብሪሁ። እዛ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት-ክርስትያን ኣብ ሽወደን ንውህደት መንእሰያት ስደተኛታት ኣመኽንያ'ያ ሓገዝ ክትወስድ ጸኒሓ ዘላ።
ስደተኛታት ኤርትራውያን ተቛወምቲ ምልካውነት ኣብ ኤርትራ እዛ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ኣብ ሽወደን ነዊሕ ኢድ ምልካዊ ስርዓት መንግስቲ ኤርትራ ኮይና: እትገብሮ ምንቅስቓስ ናይቲ ምልካዊ ስርዓት ናይ ፕሮፕጋንዳን ምቊጽጻርን ሽወደናውያን ኤርትራውያን ኣብ ሽወደን ከምዝኾነ ገይሮም'ዮም ዝገልጽዋ።
መንግስታዊ ሓገዝ ንስደተኛታት ”ምንቅስቓሱ” ንደሞክራስያዊ ሓሳባትን ክብሪ ሰብኣዊ መሰላትን ንዝገብር ጥራዩ ክወሃብ ዝግብኦ። ማክስ ስቶክማን ሓላፊ ንናይ እምነት ማሕበራት ገንዘባዊ ሓገዝ ዝገብር መንግስታዊ ትካል ሽወደን: ሓላፊ እዛ ቤተ- ክርስትያን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ንመንግስቲ ኤርትራ ዘስምዖ ደገፍ ዝተቐድሐ ሪኮርድ ሰሚዕናዮ ሰለ ዘለና፣ ክንገብሮ ዝጸናሕና ሓገዝ ደጊምና ክርእዮ ኢና ኢሉ ኣሎ።
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብዛ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት-ክርስትያን ኤርትራ ኣብ ሽወደን: ኢድን ጽልዋን ከምዘይብሉዩ ዝኽሕድ: ሓላፊ ፕሮጀክት ውህደት ስደተኛታት መንእሰያት ኤርትራውያን ኣማን ርእሶም ግን: ነቲ ክሲ እኳ እንተኸሓዶ ኣብ መንጎ ቤት-ክርስታያኑን መንግስቲ ኤርትራን ሓድሕዳዊ ምክብባር ከምዘሎ ኣሚኑ ኣሎ።
ዜናዊ ጽሑፍ ሃገራዊ ተለቭጅን ሽወደን 11 መስከረም 2017።


text:
Published: 28 October 2017
ብካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን, ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ
ነገራት ካብ ሥሩዕ መንገዲ ወጺኦም ክበላሸዉ ከለዉ፥ ኅብረተ-ሰብና ዝጥቀመሉ ሓደ ኣበሃህላ ኣሎ። ንሱ ድማ ነቲ ንሕጊ ኣኽብሮት ዘይብሉ ወገን፥ ሥርዓት ንምትሓዝ ክድለ ከሎ “-ዝባን-ሕጊ-” ዝብል ኣበሃህላ ክጥቀም፥ ኅብረተ-ሰብና ክሠርሓሉ ዝጸንሐ ባህልና’ዩ። ስለዚ’ውን እቲ “-ዝባን-ሕጊ-” ዝብል ቃል፥ ከም ታቦት ዝፍራህን ዝኸብርን ቃል ስለ-ዝነበረ፥ ብምንም ተኣምር ረጊጽካዮን ጥሒስካዮን ክኽየድ ይከኣል ከም-ዘይነበረ፥ እቲ ነባር ባህልና ሕያው ምስክር’ዩ።
ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ቤተ-ክርስቲያን-ተዋሕዶ ድማ፥ ነገራት ካብ ዝበላሸዉ ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። ንምዕራዮም ወይ ሥርዓት ንምትሓዞም ተባሂሉ፥ ዝተገብረ ጻዕርን ድኻምን’ኳ ብዙሕ እንተኾነ፥ ዛጊት ዘምጽኦ ለውጢ ግና ኣሎ ኣይበሃልን። ስለዚ ድማ እዛ ብቕድስና ዝፍለጥ ታሪኽ ዘለዋ ጥንታዊት ቤተ-ክርስቲያን እዚኣ፥ ንህልውናኣ ኣብ ዝፈታተን ቀራና-መንገዲ ትርከብ ምህላዋ፥ ዘይፈልጥ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን።
ስለዚ ድማ’ያ ኣብ ታሪኻ ርእያቶ ዘይትፈልጥ ኣደራዕ ክትቅበል ትርከብ ዘላ። ስለዚ ድማ’ያ በብግዚኡ ተሸይሞም ብዝተላእኩላ ፓትርያርክታት፥ ክትምራሕ ዝጸንሐትን ሕጂ’ውን ዘላን። ክሳብ ሕጂ ግና ባዕላ ይደልዎ ኢላ ዝመረጸቶ ፓትርያርክ የብላን። ብሕጊ ዝቖመን ንሕጊ ዝግዛእን ሲኖዶስ ከይሃለወ ‘ውን፥ ሲኖዶስ ወሲኑዎ እናተባህለ፥ መወዳእታ ዘይብሉ ዕንወት ክፍጸም ጸኒሑ’ዩ። ንእምነትን ረብሓን ቤተ-ክርስቲያን ዝውክል ሲኖዶስ ግና፥ ትማሊ ኣይነበረን ሎሚ’ውን ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን።
ካብዚ ዝሓለፈ ርብዒ ክፍለ-ዘመን ጀሚራ ድማ፥ እታ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ፖለቲካ ተታሒዛ እናሃለወት፥ ነፃ’ያ ተባሂላ ክንገረላ ጸኒሑ’ዩ። ነፃ ግና ኣይነበረትን፥ ነፃ ኮይና’ውን ኣይትፈልጥን። የግዳስ ዝተኣዘዘቶ ክትፍጽምን ዝተጻሕፈላ ከተንብብን ከም-ዝጸንሐት’ዩ እቲ ታሪኻ ዝዛረብ። ከም-ዝፍለጥ ብስማ ብዙሕ ተባሂሉ ብዙሕ’ውን ተገይሩ’ዩ። ብዛዕባ’ቲ ዝበሃልን ዝግበርን ግና፥ እታ ብጳጳሳታ ዝተጠልመት ቤተ-ክርስቲያን፥ ምንም ትፈልጦ ነገር የብላን።
ይኹን እምበር እቲ ኣብ ልዕሊ’ዛ ቤተ-ክርስቲያን’ዚኣ፥ ክፍጸም ዝጸንሐ ግህሰተ-ሕጊ፥ ምስ ማእሰርቲ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ዘተሓሕዙዎ ኣለዉ። እዚኣቶም ግና እቶም ንጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ብርሑቕ ዝፈልጥዎ ጥራይ’ዮም ክኾኑ ዝኽእሉ። ከመይሲ ቅድሚ’ቶም ፓትርያርክ ምእሳሮም፥ ኣብ ዝነበረ ግዜ ክልተ ፓትርያርክ ነይሮም’ዮም። ንሳቶም ግና ብሽመት ዝመጹ እምበር፥ ብመንገዲ ቀኖና ክምረጹ ዝኸኣሉ’ዮም ነይሮም ዝበሃል ታሪኽ የልቦን።ማለት ኣብ መንጎ ሽመትን ምርጫን ዘሎ ፍልልይ ምርዳእ ኣገዳሲ’ዩ። ክሳብ ራብዓይ-ፓትርያርክ ድማ፥ ብሽመት እምበር ብምርጫ ዝመጸ ፓትርያርክ፥ ኣሎ ዝበሃል ታሪኽ ከምዘየሎ፥ ግልጺ ዝኾነ ሓቂ’ዩ። እንድሕሪ ነገር ክጅመር ከሎ፥ ካብ ሱሩ መሠረቱ ነፃ ዘይነበረት ድማ፥ ነፃ ኮይና ፓትርያርክ መሪጻ ክንብል ኣይንኽእልን ኢና።
ስለዚ እቲ መንበረ-ፓትርያርክ ብመጀመርታ፥ “ሀ” ኢሉ ክቐውም ከሎ፥ ኣብ መሠረት ሕጊ ረጊጹ ክቐውም ዕድል ኣይረኸበን። ኣብቲ እዋን’ቲ እቶም ሓደ ክልተ ንቕሓት ነይሩዎም ዝበሃሉ ዉሉደ-ክህነትና፥ እቲ ዘይሕጋዊ ኣከያይዳ ከኸትሎ ዝኽእል ሳዕቤን ኣጸቢቑ ይርድኦም’ኳ እንተነበረ፥ እቲ ኣብ ማኅበረ-ምእመናን ተዋሕዶና ዝነበረ ንቕሓት ግና፥ ኣብ ማእከል ቤተ-ክርስቲያን እንታይ ይግበር ከም-ዝነበረ፥ ክፈልጥ ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ ንቕሓት ዝበጽሐ ስለ-ዘይነበረ፥ ዝበልካ ኣንተበልካ’ውን ክግበር ዝከኣል ነገር ኣይነበረን። ከመይሲ እቲ ዋና ቤተ-ክርስቲያን ዝኾነ ሕዝቢ፥ እቲ ዝፍጸም ዝነበረ ግህሰተ-ሕጊ ተረዲኡዎ ክልዓል እንተ-ዘይክኢሉ፥ ውሉደ-ክህነት ንበይኑ ክግበሮ ዝኽእል ኣይነበረን።
ስለዚ’ውን ነዚ ዝተባህለ ድኽመት ከም ምኽንያት ብምጥቃም፥ እቲ ፖለቲካዊ-ኃይሊ ኣብ ውሽጢ ቤተ-ክርስቲያን ኢዱ ክመልስን፥ ንኽቈጻጸራ ዘኽእሎ’ውን ምቹእ-ባይታ ስለ-ዝፈጠረ፥ እታ ቤተ-ክርስቲያን ከም ሓንቲ መንግሥታዊት-ትካል ተቘጺራ፥ እቲ ብቅድስና ዝፍለጥ ታሪኻ ክሳብ እትስእን ታሕቲ ወሪዳ፥ ዝበሉዋ ክትከውን ወይ ዝኣዘዙዋ ክትፍጽም ምጽንሓ ዝፍለጥ’ዩ። ብግዳም ንዝርኢ ግና፥ ሲኖዶስን ፓትርያርክን ዘለዉዋ፥ ነፃ ቤተ-ከስቲያን መሲላ’ያ ክትርአ ጸኒሓ። እቲ ኣብ ውሽጢ ዝነበረ ሓቂ ግና ብኣንጻሩ ካልእ’ዩ ነይሩ።
ነዚ ሕጊ ዝረግጸ ኣከያይዳ’ዚ፥ በብግዚኡ ክቃወሙ ዝጸንሑ ኣቦታት ነይሮም’ዮም። እቲ ክበጽሖም ዝጸንሐ ዕጫ ግና ተነጽሎን ማእሰርትን ስደትን እዩ። ከም መቐጸልታ’ዚ ኩሉ ከኣ’ዩ፥ እቶም ተስፋ ቤተ-ክርስቲያን ክኾኑ’ዮም ተባሂሉ ብብዙሕ ትጽቢት ክግበረሎም ዝጸንሑ፥ ሠለስተ-ካህናት መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለም፥ ካብ ዝሓለፈ 13-ዓመት ጀሚሮም፥ ኣብ ትሕቲ መቑሕ ኣትዮም ዝርከቡ ዘለዉ። ኣብዚ ፍጻሜ’ዚ ድማ ብኣውርኡ እቲ ብዮፍታሔን ሃብቶም ርእሶምን ክዝወር ዝጸንሐ መንበረ-ፓትርያርክ፥ ዋና ከሳስን ተዋሳእን ኮይኑ ምርካቡ፥ እታ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ከመይ ዝበለ መጻብቦ ኣትያ ከም-ዝጸንሐትን ከምዘላን፥ ንምርድኡ ዝጽግም ኣይኮነን።
ብመንጽር’ዚ ኣበሃህላ’ዚ ክርአ ከሎ፥ እቲ ደምበ-ተዋሕዶና ዋና ነይሩዎ ክበሃል፥ ምስቲ ኣብ ባይታ ዝነበረ ሓቂ ክሳነየልና ዝኽእል ኣይኮነን። ስለዚ ድማ’ዩ እቲ ዝኾነ ሞያ ነይሩዎ ዘይበሃል ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ፥ መሳልል-ፖለቲካ ተጠቒሙ ኣብ መንበረ-ፓትርያርክ እግሩ ከዕርፍ ዝኸኣለ፥ እቲ “-ዋና-ጸሓፊ-” ዝብል ዝነበረ መደብ ሥርሑ፥ ናብ “-ዋና-ኣማሓዳሪ ቤተ-ክርስቲያን-” ብምቕያር ድማ፥ ነታ ዋና ዝሰኣነት ቤተ-ክርስቲያን፥ ንልዕሊ 13-ዓመት ዝኸውን ከም-ዘይሓልፍ ክፍርሳን ከዕንዋን ምጽንሑ ዝፍለጥ’ዩ።
መወዳእታኡ ግና እቲ ደምበ-ተዋሕዶና፥ ነቲ ኩሉ ኣፍራሲ-ተልእኮ ዮፍታሔ ተጻዊሩዎ ክኸይድ ዝኽእል ኮይኑ ስለ-ዘይተረኽበ። ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን ዝመርሑዎ ኃያል ተቓውሞ፥ ከልዕል ከም-ዝኸኣለ ዝፍለጥ’ዩ። በዚ ተቓውሞ ‘ዚ ድማ፥ እቶም ክልተ ብዕድልን ገንዘብን ቤተ-ክርስቲያን ከላግጹ ዝጸንሑ፥ እኩያን ተባሂሎም’ውን ክግለጹ ዝኽእሉ፥ ማለት ዮፍታሔ ዲሜጥሮስን ሃብቶም ርእሶምን፥ እቲ ተቓውሞ ብዘልዓሎ ማዕበል፥ ካብ ደምበ መንበረ-ፓትርያርክ ተሓግሒጎም ክወጹ ከም-ዝተገብረ፥ ኩሉ ዝፈልጦ ናይ ትማሊ ታሪኽ እዩ።
ይኹን እምበር እቲ መንበረ-ፓትርያርክ ግና፥ ጸርዩ ክጸሪ ዝኽእል ኮይኑ ኣይተረኽበን። ስለዚ ድማ ብድሕሪ ዮፍታሔን ሃብቶምን’ውን፥ ኣባ-ሉቃስ ነታ ቤተ-ክርስቲያን ሰላም ክህቡዋ ዝደልዩ ኮይኖም ኣይተረኽቡን። ኣብ ዓዲ ጥራይ ዘይኮነ፥ ካብ ኤውሮጳ ክሳብ ኣሜሪካ ዝርከብ ሰበኻታት፥ ሰላም ከም-ዘይርከብ ንምግባር ብቐጻሊ ሓዊ ክመልሱሉ’ዮም ዝተላዕሉ። እቲ ካብ ኣፎም ክወጽእ ዝስማዕ ዘሎ ቃላት፥ ካብ ሓደ ናይ ፖለቲካ ካድረ እምበር፥ ካብ ኣፍ ሓደ ኣብ መዓርገ-ጵጵስና ዝርከብ ጳጳስ ክወጽእ፥ ዝኾነ ሰብ ክጽበዮ ዝኽእል ኣይነበረን። ንሶም ግና በቲ ጥዑም ክዛረብ ዘይተዓደለ ልሣኖም ኣቢሎም፥ ነታ ቤተ-ክርስቲያን ከናውጹዋ ዋና ሥርሐይ ኢሎም ተታሓሒዞሞ ይርከቡ ኣለዉ።
እቲ ምስ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ዕርቂ ተገይሩ ብምባል፥ ዝጀመሩዎ ናይ ሸፈጥ-ጸወታ ከኣ፥ ገና ከይተበገሰ ከሎ’ኳ ምፍሻሉ እንተ-ተረጋገጸ፥ ንሶም ኣባ-ሉቃስ ግና ሕጂ’ውን ዓሪፎም ክቕመጡ ዝደልዩ ኮይኖም ኣይረኣዩን ዘለዉ። እቲ ብመሪሕነቶም ኣብ ልዕሊ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ጸቕጢ ብምግባር፥ ክትግበር ዝተደልየ እኩይ ፈተነ’ውን፥ ሓንሳዕ ጥራይ ዘይኮነ ተደጋጋሚ ፍሽለት’ዩ ከጋጥሞ ዝተራእየ። ንሶም እዞም ጸረ ቤተ-ክርስቲያን ዝኾነ ኣቕዋም ሒዞም ዝንቀሳቐሱ ዘለዉ ጳጳስ እዚኦም ግና፥ ሕጂ’ውን ካብቲ ቤተ-ክርስቲያን ንምንዋጽ ዝተበገሱሉ እኩይ ሓቐነ፥ ንድሕሪት ክምለሱ ዝደልዩ መሲሎም ይረኣዩ የለዉን። እኳ ደኣ ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ሰላምን ምርግጋእን ከም-ዘይርከብ ንምግባር፥ ኣበርቲዖም ይንቀሳቐሱ ምህላዎም፥ ክንደይ ዘጉሂ ክንደይ ከኣ ዘሕዝን’ዩ። ንሕና ግና እግዚኣብሔር ይቕረ ይበለሎም ምባልና ክንቅጽል ኢና።
እምበኣር ነዚ ኩሉ’ዚ ክዕዘቡ ድሕሪ ምጽናሕ’ዮም፥ እቶም ኩሉ ግዜ ሓበን ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ዝኾኑ ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን፥ ኣንጻር ኣባ-ሉቃስ ሕጂ’ውን ተቓውሞ ኣልዒሎም ዝረከቡ ዘለዉ። ርግጽ’ዩ ኣባ-ሉቃስ በዓል-ግዜ ከም ምዃኖም መጠን፥ ነቶም ገዳማውያን ኣቦታት ኣብ ሞቁሕ ከእትዉዎምን፥ ናዅራ ከም-ዝሰፍሩ ክገብሩዎምን ይኽእሉ እዮም። ግዳስ ኣንድዒ ደኣ ንዕኦም ዘይርኣዮም ከይከውን እምበር፥ ኣብቲ ደምበ-ተዋሕዶናስ ብማእሰርትን ሞቑሕን ዝፍታሕ ዕጥቂ ከም-ዘየልቦ ክርድኡ ምተገብኦም ነይሩ’ዩ።
ከመይሲ ባዕሎም ኣባ-ሉቃስ ንመቑሕ ኣሕሊፎም ዝሃቡዎም፥ ካብ ዝሓለፈ 13-ዓመት ጀሚሮም ተሞቒሖም ዝርከቡ ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ዉሑዳት ኣይኮኑን። እንተኾነ “-እስመ በእንቲኣከ ይቀትሉነ ኩሎ ኣሚረ። ወኮነ ከመ ኣባግዕ ዘይጠብሁ። ንቃህ እግዚኦ ለምንት ትነውም-” እናበሉ ደኣ፥ እታ እግዚኣብሔር መልሲ ዝህበላ መዓልቲ ይጽበዩ ኣለዉ እምበር፥ ዕጥቁ ፈቲሑ ንድሌት በዓል ኣባ-ሉቃስ ዝምብርከኽሲ፥ ዛጊት ተረኺቡ ዝበሃል ታሪኽ ኣይተሰምዐን። እዚ ከኣ ኣባ-ሉቃስ ኣዐርዮም ይፈልጡዎ እዮም።ስ
ብዝተረፈ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ, ቀሲስ-ገብረ-መድኅን ገብረ-ጊዮርጊስ, ቀሲስ-ፉጹምብርሃን ገብረ-ንጉሥ, ቀሲስ-ተኽለ-ኣብ መንግሥተ-ኣብ, መሪ-ጌታ ይትባረክ በርሀ፥ በደልኩም ኣሚንኩም ይቕሬታ ሓቲትኩም ድሕሪ ምፍራም፥ ክትወጹ ትኽእሉ ኢኹም ዝብል ብመዓር ዝተሸፈነ ዕረ ቀሪቡሎም ከም-ዝነበረ ዝፍለጥ እዩ።
ንሳቶም እቶም ምእንቲ ቅድስናን ክብርን ቤተ-ክርስቲያን ክብሉ፥ ኣብ መቑሕ ዝበልዩ ዘለዉ ኣቦታት ግና፥ ኣብቲ ዝተዳለወሎም መጻወድያ ሕራይ ኢሎም ዝኣትዉ ኮይኖም ኣይተረኽቡን። እዚ ኩሉ’ዚ ከኣ ነቶም ሕማም ርእሲ ቤተ-ክርስቲያን ኮይኖም ዝንቀሳቕሱ ዘለዉ ኣባ-ሉቃስ፥ ይጠፍኦም’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን።
ብዝተረፈ ኣብቲ 2 መስከረም 2010 ዓ/ም (2017) ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን ዘሕለፉዎ ቃለ-ውግዘት፥ ንኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልዮስን “-ሕዝበ ክርስቲያን ዘፋልስን፥ ቤተ-ክርስቲያን ዘፍርስን-” ተግባር ኣብ ምፍጻም ይርከቡ ኣለዉ ብምባል፥ ነቲ ተግባሮም ኣውጊዞሞ ኣለዉ። ግዚኡን ሰዓቱን ሓልዩ ዝተወስደ ቃለ-ውግዘት ብምዃኑ ድማ፥ ምሉእ ማኅበረ-ምእመናን ተዋሕዶ ዝደገፎን ዝተሰማማዓሉን ውሳኔ ኮይኑ’ዩ ዝርከብ ዘሎ። እዚ ውግዘት’ዚ ከኣ ብምንም ዓይነት ጥሒስካዮ ክሕለፍ ዝግባእ ኣይነበረን። እቶም ጳጳስ ክትብሎም ዘጸግሙ ኮይኖም ዝርከቡ ዘለዉ ኣባ-ሉቃስ ግና፥ ሕጂ’ውን ጌግኦም ክእርሙን ኣብ ልቦም ክምለሱን ዝደልዩ መሲሎም ኣይረኣዩን ዘለዉ።
ናቶም ከይኣክል ግና፥ እቶም ብቅዉም-ነገር ዝፍለጥ ታሪኽ ኣለዎም ዘይበሃሉ ኣባ-ቄርሎስ፥ ነቲ ሲኖዶስ እውክል’የ ብምባል ጠበቓ ኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልዮስን ኮይኖም ክርከቡ ምድላዮም’ዩ። ግዳስ ወዮ ደኣ ንሶም ዝፈልጡዎ ነገር ዘይብሎም ኮይኖም እምበር፥ ፓትርያርክ ዘይብሉ ሲኖዶስ፥ ሲኖዶስ ክበሃል ከም-ዘይከኣል፥ በየናይ ቋንቋ እንተ-ዝንገሮም ኮን ክርድኦም ምኸኣለ ይኸውን-?! ንሶም ኣባ-ቄርሎስ ግና፥ ምስ ቤተ-ክርስቲያን ተረሓሒቖም ማዕዶ ተቐሚጦም ይርከቡ ስለ-ዘለዉ፥ ዘይተጻሕፈ ከንብቡ እንተ ተራእዩ ዘገርም ኣይኮነን።
ብዝተረፈ እንኳንዶ ንኻልኦት፥ ንርእሶም ክውክሉኳ ዘይክእሉ ክነሶም፥ ጠበቓ ካልኦት ኮይነ ክርከብ’የ እንተበሉ፥ እቲ ስበት ደኣ ምስሓቡ ከይ-ጨንቆም እምበር፥እኽእል’የ በሃሊ እንተደኣ ኮይኖምሲ፥ እንሆ ፈረስ እንሆ ሜዳ ካብ ምባል ሓሊፍና፥ ክንብሎም እንደሊ ካልእ ዘረባ የልቦን። ከመይሲ ኣባ-ቄርሎስ ኢሎም ኣይሎም ከምጽኡዎ ዝኽእሉ ለውጢ ስለ-ዘየሎ’ዩ።
ንመንነት ኣባ-ቄርሎስ ካብ ዝገልጽ ሓደ’ውን፥ እቲ ቤተ-መቕደስ ኣምላኽ መሕብኢ ብረት ክኸውን ብምፍቃዶም ምኽንያት፥ ሰርቲፊኬት ክቕበሉ ኣብ መራኸቢ ብዙኃን ዝቐረቡሉ ግዜ፥ ኣርበኛ ተባሂለ ኢሎም ኩርዕርዕ ኢሎም ክርኣዩ ምድላዮም፥ ብዙሓት ብዕድል’ታ ዘይተዓደለት ቤተ-ክርስቲያን ክሓዝኑ ከለዉ፥ በቲ ታሕቲ ዝወረደ ዘሕፍር ተግባርም ድማ፥ ዝሓፈሩ ዉሑዳት ኣይነበሩን። ካብ ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ ታሕቲ ወሪዶም መዓርጎም ዘዋረዱ ጳጳሳት ከኣ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ እትጽበዮ ተስፋ የብላን።
ብዝኾነ ኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን፥ ኣንጻር ኣባ-ሉቃስን ኣባ-ባስልዮስን ዘሕለፉዎ ውግዘት፥ ዝበልካ እንተበልካ ንድሕሪት ዝምለስ ኣይኮነን። ስለዚ እዚ ውግዘት’ዚ ንኸይፍጸም በዓል ኣባ-ሉቃስ ክፈጥሩዎ ኣብ ዝኽእሉ፥ ኣድማን ሕልኽልኽን ተሳታፊ ኮንካ ምርካብ፥ ኣንጻር ቤተ-ክርስቲያን ምስላፍ ምዃኑ ምርዳእ የድሊ። ብዝተረፈ እዚ ውግዘት’ዚ፥ ኣቕሊልካ ክርአ ስለ-ዘይግባእ፥ እቶም ዘራያት በዓል ኣባ-ሉቃስ ኮይኖም ክለዓሉ ዝኽእሉ ወገናት፥ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ኢዶም መሊሶም ከይርከቡ፥ ተዓገሱልና ኢልካ ምጥንቃቖም ኣገዳሲ ኮይኑ ይስመዓና።
ከመይሲ ንሕቶ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ኣይሰምዕን’የ ምባል፥ ፈኸም እናበለ ከኸትሎ ዝኽእል ሳዕቤን ከይሃለዎ ስለ-ዘይተርፍ፥ ነዚ ጉዳይ’ዚ ብናይ ትማሊ ዓይኒ ክትርእዮ ምፍታን፥ ዘይተደልየ ጸገም እምበር ፍታሕ ከምጽእ ዝኽእል ኣይኮነን። ከመይሲ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ሕጂ፥ ከምቲ ቅድሚ ዕሥራ-ዓመት ዝነበሮ፥ማንም መጺኡ ክዕንድረሉ ዝኽእል መድረኽ ከም-ዘይኮነ ክፍለጥ ይግባእ። ማለት ሕጂ ዋናታት ዘለዉዎ መድረኽ ክኸውን በቒዑ’ዩ። ስለዚ እቲ ብከም በዓል ኣባ-ሉቃስ ኣቢልካ ክግበር ዝድለ ናይ ፖለቲካ ጸወታ ክብቅዕ ኣለዎ በሃልቲ ኢና።
ስለዚ ነዚ ብኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን ኣቢሉ ዝቐርብ ዘሎ ተቓውሞ፥ ብጐነጽ ወይ ብማእሰርቲ ኣቢልካ ፍታሕ ክርከበሉ ኢልካ ምሕሳብ፥ ብልቦና ዝተጠመተ ኣሠራርሓ’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን። የግዳስ እቶም ሰብ-ፖለቲካ፥ ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ክውክሉ ዘይክእሉ፥ ምስ ከም በዓል ኣባ-ሉቃስ ክሠርሑ ካብ ምድላይ፥ ንሕዝቢ ተዋሕዶ ክውክሉ ምስ-ዝኽእሉ ኣቦታት ርክብ ብምግባር፥ እቲ ጸገም ክታሕ ክረኽበሉ ዝኽእል መንገዲ ክርከብ ምተኻእለ።
ይኹን እምበር ንዝኾነ ዝቐርብ ሕቶ ኣይሰምዕን ኢልካ፥ ከምኡ’ውን ንፓትርያርክ-እንጦንዮስን ንካህናት መካነ-ሕይወት መድኃኔ-ዓለምን ኣብ ትሕቲ መቑሕ ሒዝካ ግና፥ ክመጽእ ዝኽእል ዝኾነ ፍታሕ ክህሉ ይኽእል’ዩ ዝብል እምነት የብልናን። ስለ’ዚ እቲ ንበዓል ኣባ-ሉቃስ ከም መጋበሪ ብምጥቃም፥ ክግበር ዝድለ ጸወታ ኣብዚ’ዩ ከብቅዕ ዘለዎ። ድሕሪ ደጊም ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻርና ጌርና ክንሕዛ ኢና ምባል፥ ኣብ ድቃስ ኮንካ ዝሕለም ሕልሚ እንተ-ዘይኮይኑ፥ ክትግበር ይኽእል’ዩ ክንብል ኣይንኽእልን።
ከመይሲ ትማሊ ዋና ኣይነበራን። ሎሚ ግና ክብሪ ንዕኡ ንመድኃኔ-ዓለም ይኹን፥ ንዝኾነ መድረኽ ክገጥሙ ዝኽእሉ ምሁራን ወሊዳ’ያ። ስለ’ዚ እቲ ክሳብ ሕጂ ክግበር ዝጸንሐ ናይ ፖለቲካ-ጸወታ፥ ድሕሪ ደጊም ክድገም ከም-ዘይከኣል ምፍላጡ ኣገዳሲ’ዩ። ስለዚ ድማ ኢና እቲ ብኣቦታት ገዳም ደብረ-ቢዘን ዝተመሓላለፈ ውግዘት ሕጋዊ ስለ-ዝኾነ፥ ነቲ ብኃይሊ ንምዕጋቱ ክግበር ዝርአ ዘሎ ፖለቲካዊ-ምትእትታው፥ ኣሉታዊ ሳዕቤን ክህልዎ ስለ-ዝኽእል፥ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ንሕዝቢ-ተዋሕዶ ዝግደፍ ዕዮ ገዛ ደኣምበር፥ ሰብ-ፖለቲካ ዝጭነቑሉ ጉዳይ ክኸውን ኣይግባእን ንብል ዘሎና።
ካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን
ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ


text:
ዕለት 12 ሚያዝያ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቅርዓት ቅድስ ጴጥሮስ ኣብ ዋዜማ ሰሙነ ሕማማት ካብ ወጻእን ውሽጥን ንዝመጹ በሸሓት ንዝቝጸሩ ምእመናን “ናይ ዓለም ተስፋን ናይ መስቀል ተስፋን “ ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣምሪሖም ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ከምዝገልገሱ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ተስፋ ካብ መስቀል ይውለድ
ቅዱስ ኣቦና ክርስቲያናዊ ተስፋ እንታይ ማለት ምዃኑ እንከረድኡ፥ “ክርስቲያናዊ ተስፋ ካብ መስቀል ዝውለድ እዩ” ቢሎም እዚ ተስፋ’ዚ ካብቶም ዝወድቁ ዝኣርጉን ዝዓንውን ምድራውያን ተስፋታት ዝተፈልየ ንሱቑል ኢየሱስ ዝጥምት “ክሳብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ነባሪ ዝዀነ ተስፋ” እዩ። “ሓድሽ ተስፋ” ከምቲ ሞይቱ ብዙሕ ፍረ ዝህብ ንእሽተይ ፍረ ስርናይ እዩ። ልክዕ ከምቲ ኢየሱስ ኣብ ፋሲካ ዝገበሮ። ኣብ ፋሲካ ሕይወቱ ኣሕሊፉ ብምሃብ “ሓጢኣትና ብምሕረት ሞትና ብትሳኤ ፍርሓትናን ራዕድንና ብኣመኔታ ለወጠ” በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ
“ኣብ መስቀል ተስፋና ይውለድን ዳግም ይውለድን። በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ኵሉ ጸላም ሕይወትና ናብ ብርሃን ኵሉ ስዕረትናን ፍሽለትናን ብዓወት ይልውጦ፡ ናይ ኢየሱስ ተስፋ ምስ እንሓርይ ቀስ እናበልና ናይ ሰዓሪ ሕይወት ኣነባብራን ኣገባብን ንፈልጥ። ንሱ ኸኣ ልክዕ ከምቲ ንእሽተይ ዘርኢ ትሑት ፍቕሪ እዩ።”
“ንኽፍኣት ንምስዓርን ኣብ ልዕሊ ክፍኣት ንምውዕዋትን ንዓለም ተስፋ ካብ ምሃብ ካልእይ መገዲ የሎን። ብርግጽ ናይ ተሳዓርነት ኣመክዮን ወይ ከኣ ናይ ስዕረት ዋቔዕ እዩ ክትብሉ ትኽእሉ። ዘፍቐረ ሃይለ ስልጣኑ እዩ ዘጥፍእ። ነዚ ጉዳይ’ዚ ሓሲብኩምሉን ኣስተዒልክምዎንዶ ትፈልጡ? ዘፍቅር ሓይሉ እዩ ዘጥፍእ። ዘፍቅር ኵሉ ይህብ። ዝህልዎ ድማ ፍቕሪ ጥራሕ ይኸውን፡ ኣሎኒ ዝብሎ ፍቕሪ ጥራሕ ይኸውን፡ ምፍቃር፥ ብምሃብ ካብቲ ዘሎካ ኩሉ ምቕንጣጥ ማለት እዩ። ምፍቃር ጸጋ እዩ” ይብሉ።
ይኣኽለኒ ዝየብል ወናኒ ኩሉ ናይ ምኻን ጽምኢ ጠሪሹ ዘይረውይ እዩ
ብርግጽ ናይቲ ተቐቢሩ ዝመውት ንእሽተይ ዘርኢ ኣመክንዮ (logic) ናይ ትሑት ፍቕሪ ዋቔዕ (logic) ናይ እግዚኣብሔር መገዲ እዩ፥
“እዚ ናይ ዋንነት ህርፋን ወትሩ ዝደፍኣና ሓደ ነገር ምስ እትርከብ መመሊሱ ዝደፍእ ካልእ ምርካብ ናብ ዝብል ዝንውንው ዘይዓግብ ድላይ። ኣብ ገዛእ ርእስና እነስተውዕሎን እንርእዮን ሓቂ ድማ እዩ። ፈጺሙ ዘይረውይ ድላይ - ጽምኢ እዩ። ምስ እትረክብ ደጊምካ ናብ ምርካብ ዝደፍእ ይኣኽለኒ ዘይብል፡ ብሓቂ። ሃርጎፍጎፍ ምባልን ሃርጓፍነትን ጠሪሹ ዘይዓግብን ዘይረውይን እዩ። ኢየሱስ ኣነጺሩ፥ ‘እቲ ንሕይወቱ ዚፈትዋ ኬጥፍኣ እዩ። እቲ ንሕይወቱ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ዚጸልኣ ግና ንዘለዓለም ሕይወት ኪሕልዋ እዩ …’(ዮሓ. 12,25) ከምዝብሎ እዩ። ንስኻ ሃርጓፍ ዲኻ። ይኣኽለኒ ዘይትብል ዲኻ….ኩሉ በራሲ እዩ። እቲ ናቱ ዝዀነ ዝኣከቦ ዘፍቅርን ስለ እቲ ዝኣከቦ ዝነብርን ብገዛእ ርእሱ ዝሕበን ይኸውንን ኩሉ ድማ ይስእን።”
ሓቀይና ፍቅሪ ብመስቅል ዝሓልፍ እዩ፡ ናይ መስቀል ሸቶ ከኣ ዓወት እዩ
“እቲ ብኣግባብ እግዚኣብሔርን ብእግዚኣብሔር ዚነብር ሰዓሪ እዩ ገዛእ ርእሱን ካልኦት የድሕን ንዓለም ናይ ተስፋ ዘርኢ ድማ ይኸውን። ርግጽ እዩ እዚ ሓቀይና ፍቕሪ’ዚ በቲ ሸቶኡ ክብርን ዓወትን ብዝዀነ ከም ኢየሱስ ብመስቀልን ተጋድሎን ዝሓልፍ እዩ። መስቀል ግድን ዝሕለፍ መገዲ እቲ ብኢየሱስ ኣብ ፋሲካ ዝተገልጸ ናይ ዓወት ፍጻሜኡን ሸቶኡን ግና ግድን ኣይኰነን።”
ናይ ኣደ ፍቕሪ
ቅዱስነቶም ደጋጊሞም “ምፍቃር ማለት ሕይወትካ ኣሕሊፍካ ምሃብ ማለት እምበር ሕይወትና ምብቃቕ (ምውናን) ማለት ኣይኰነን። እዚ እዩ ኣዴታት ብግብሪ ዘርእየኦ። ሕይወት ይህባ። ይሳቐያ ደሓር ግና ሕይወት ምስ ወለዳ ብሓጐስ ይምልኣ። ካልእ ሕይወት ስለ ዝሃባ ይሕጐሳ። ፍቕሪ ሕይወት ይወልድን ንስቓይ እውን ትርጉም ይህብ። ፍቕሪ ተስፋና ንቕድሚት ክብል ዝድርኽ ኣንቀሳቓሲ መትኒ እዩ።”
ስቝል ኢየሱስ ምስትንታን
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ኣብ ሰሙነ ሕማማት ስቑል ኢየሱስ ንኸነስተንትን ድማ እክላበዉ፥
“ስቑል ኢየሱስ ናይ ተስፋ ፍልፋሊ ዓይነ ማይ እዩ። ቀስ እናበልና እቲ ኣብ ኢየሱስ ተስፋ ምግባርና ገና ብዓንትውኡ ናይታ ንእሽተይ እትመውት ዘርኢ እትህቦ ብዙሕ ፍረ ከነማዕድው ይብቅዓና። ኣብ መስቀል ፋሲካ ኣብ ሞት ሕይወት ብምስትውዓልን ብምእማንን ከነማዕድው ይብቅዓና፡ ኣብ ቅድሚ ስቑል ኢየሱስ ደው ቢልና ኩላትና ኣብ ቤትና ዘሎ ምስሊ ስቑል ኢየሱስ ብምጥማት፥ ምሳኻ ዝስእኖ ሓደ’ኳ የብለይን ምሳኻ ወትሩ ትስፍው ይኸውን። ንስኻ ተስፋይ ኢኻ ንበሎ”
እንክብሉ ዝለገስዎ ሓፈሻዊ ናይ ዕለተ ረቡዕ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ኣጠቓሊሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ እቶም ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ንኽዕደሉ ዝተረኽቡ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተዋጽኡ ምእመናን ነቲ ቅዱስነቶም ብዛዕባ ተስፋን መስቀል ሞትን ትንሳኤን ዘማእከለ ኣስተህሮኦም ኣብ ሕይወቶም ፋሲካ ዓወት ፍቕሪ ኣብ ልዕሊ ጽልእን ጽልእ ናብ ፍቕሪ ዝልውጥ ምዃኑ ዘረጋግጸሎም ከምዝዀነ ድሕሪ እቲ ኣስተምህሮ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ብዘካይድዎ ቃለ መሕትት ከምዘረጋገጹ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ማሪና ታማሮ ገሊጸን።
ኣብ ጸልማትን ደልሃመትን ክትርከብ እንከለኻን ኩሉ ድንግርግር ክብለካን ንመስቀል ምስ እትጥምት ነቲ ድሕሪ እቲ መስቀል ዘሎ ትንሳኤ ድሕሪ እቲ ስቓይ ዘሎ ሕውየት ተማዕድው እሞ ብተስፋ ትነቓቕሕ፡ መስቀል ምስ እተስተንትን ካብ መስቀል ድማ ፍቕሪ ተማሂርካ ፍቕሪ ተካፍል ትኸውን ዝበሉ ከምዝነበሩን ገሊኣቶ ምእመናን ድማ ተስፋ ምግባር ማለት ካብቲ ትርጉም ዘይብሉ ኩሉ ክትርሕቕን ኣብ ሕይወትካ እቲ ክቡርን ልዑልን ዝዀነ ኢየሱስ ደሊኻን ንኣኡ ተራኺብካ ካብኡ ናይ ፍቕሪ ሓይሊ ገሊልካ ፍቕሪ እተካፍልን ፍቕሪ ምንባር ማለት እዩ ከምዝበሉ ታማሮ ሓቢረን።
ከምኡ እውን ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ከምዘመልከቶ ቅዱስነቶም በቲ ኣብቲ ትዊተር እተሰምየ ማሕበራዊ መርበት ብዘሎ ብትሽዓተ ቋንቋታት ተተርጒሙ ዝመሓላለፍ @Pontifex ፖንተፊክስ ብእተሰምየ ኣድራሻኦም ኣቢሎም ኣብ ዋዜማ ሰሙነ ሕማማት ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልኽቶም፥ “እቲ ናይ ክፍኣት ምስጢር ክሳብ ክንድዚ መርአያ ዘይብሉ ደልሃመት እውን እንተዀነ ግና እቲ በዚ ደልሃመት’ዚ ዝሓለፈን ነቲ ደልሃመት ዝሰዓረ ጭቡጥ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ኢትኣላው እዩ” ከምዝበሉ ሓቢሩ ኣተሓሒዙ ድማ ዕለት 22 ሚያዝያ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ኣብቲ ብቅዱስ ኤጂዲዮ ካቶሊካዊ ምንቅስቃስ ዘዳለዎ ምእንቲ ኵሎም ናይ እምነት ሰማዕታት ብፍላይ ናይ ዕስራን ናይ ዕስራን ሓደን ክፍለ ዘመን ሰማእታት ኣብ ዘተኰረ ናይ ጸሎትን ኣስተንትኖን ስነ ስርዓት ክሳተፉ ምዃኖምን እቲ ናይ ጸሎትን ኣስተንትኖን ስነ ስርዓት ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ስዓት 10 ናይ ለይቲ ሮማ ኣብ ቲበሪና ኣብ ዝርከብ ቅዱስ በርጠለመዎስ ባዚሊካ ዝፍጸም ምዃኑ ኣፍሊጡ።


text:
ሳልሳይ ክፋል
ብሰንኪ ምዝባዕ ኣየር ኣብ ዓለም ዝተፈጠሩ ሓደጋታት፣ ኣብ ኢትዮጵያ እውን ብሰፊሑ ተራእዮም። ካብቶም ሓደጋታት ሓደ ድርቂ እዩ። ሓደጋ ድርቂ ኣብ እዋን ስርዓት ሃይለስላሰን ስርዓት ደርግን ብተደጋጋሚ ተፈጢሩ ነይሩ። ካብቶም ኣብ እዋን
ንከተማ ድሬዳዋ ዘዕለቕለቐ ውሕጅ
ሳልሳይ ክፋል
ብሰንኪ ምዝባዕ ኣየር ኣብ ዓለም ዝተፈጠሩ ሓደጋታት፣ ኣብ ኢትዮጵያ እውን ብሰፊሑ ተራእዮም። ካብቶም ሓደጋታት ሓደ ድርቂ እዩ። ሓደጋ ድርቂ ኣብ እዋን ስርዓት ሃይለስላሰን ስርዓት ደርግን ብተደጋጋሚ ተፈጢሩ ነይሩ። ካብቶም ኣብ እዋን ስርዓት ደርግ ዘጋጠሙ ሓደጋታት፣ ድርቂ 1977 ዓ.ም እቲ ኣዝዩ ዝኸፍአ እዩ። ኣብ ትግራይ ዘጋጠመ ጥራሕ እኳ እንተሪእና ኣንፃር ስርዓት ደርግ ይካየድ ንዝነበረ ቃልሲ እንተይተረፈ ኣዐርዩ ተፈታቲንዎ ነይሩ። ህወሓት ነቲ ኣዐርዩ ዝገደደ ፀገም ዝበፅሖ ህዝቢ ናብ ሱዳን ክሰግር ብምግባር ሓገዝ ዝረኽበሉ ዕድል እንተዘይትፈጥር ብኣማኢት ኣሸሓት ዝቑፀር ህዝቢ ምሃለቐ።
ድሕሪ ውድቀት ደርግ እውን እንተኾነ ድርቂ ኣብ ኢትዮጰያ ኣየቋረፀን። መፅሄት ኣዲስ ራእይ ኣብ ናይ ሕዳር 2008 ዓ.ም ሕታማ ሒዛቶ ዝወፅአት ዝርዝር ትንታነ ዝሓዘ ፅሑፍ ከም ዘረድኦ፣ ሃገርና ብ1986 ዓ.ም፣ 1990 ዓ.ም ከምኡ እውን 1994 ዓ.ምን 2003 ዓ.ምን ምስ “ኤልኒኖ” ዝተዛመደ ድርቂ ኣጋጢሙዋ ነይሩ እዩ። ብርግፅ ኣብ እዋን ስርዓት ኢህወደግ ዘጋጠመ ድርቂ ከምቶም ኣብ ሕሉፋት ስርዓታት ንህዝቢ ናብ ሞትን ስደትን ኣየብፀሐን። እንስሳት ኣብ ዝወፈርኦን ዝዕመይኦን ረጊፈን ክተርፋ ኣይገበረን። እዚ ክኸውን ካብ ዝገበሩ ምኽንያታት፣ ድርቂ ዘቐንሱ ስራሕቲ ምድሓን ሃፍቲ ተፈጥሮ ብሰፊሑ ብምስረሖምን ዘጋጠመ ድርቂ ንዜጋታትን ማሕበረሰብ ዓለምን ብእዋኑን ብግልፂን እናፍለጥካ ምትሕግጋዝ ክህሉ ስለዝተገበረን እዩ። ብድምር መንግሰቲ ኣብ ገጠር ኮነ ከተማ ዝተፀንዐን መዋፅኣይን ፖሊሲ ሓንፂፁ ኣብ ምቕናስ ድኽነት ብምርብራቡን እዚ ፖሊሲ ድማ ሃገርና ኣብ ቅልጡፍ ኢኮኖምያዊ ዕብየት ከመርሻ ብምኽኣሉን ድርቂ እንትፍጠር ሞትን ስደትን እንተየጋጠመ ናብ ዝምከተሉ ብርኪ ተሰጋጊርና ኢና።
ብ2007/8 ዓ.ም ብምኽንያት ኤልኒኖ ዘጋጠመ ድርቂ እውን ኣዝዩ ከቢድን ምስ ኣብ እዋን ሕሉፋት ስርዓታት ኣጋጢሞም ዝነበሩ ተመሳሰልቲ ሓደጋታት እንትነፃፀር ሰፊሕ ከባቢ ኢትዮጵያ ዝሸፈነን እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር እቲ ምዝባዕ ኣየር ዝፈጠሮ ድርቂ፣ መንግስትን ህዝብን እናወነንዎ ብዝመፅኡ ድርቂ ናይ ምፅዋር ዓቕምን ምስ ዓለም ለኸ ትካላት ምግባረ ሰናይ ዝግባር ምትሕግጋዝን ዜጋታት እንተይተፈናቐሉ፣ ንሞት እንተይተቓልዑን ጥሪቶም እንተይሞተኦምን ክሕለፍ ተኻኢሉ እዩ።
ብሰንኪ ዓለም ለኸ ምዝባዕ ኣየር ኣብ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ሓደጋ ድርቂ ጥራሕ ኣይኮነን። ሓደጋ ውሑጅ እውን ብተደጋጋሚ ስዒቡ እዩ። ኣብዚ ቅድሚ 10 ዓመት ኣብ ከተማ ድሬዳዋ ከቢድ ሓደጋ ዘስዐበ ውሑጅ ከም ኣብነት ምጥቃስ ይከኣል። እቲ ሓደጋ ከቢድ ብምንባሩ ንቢቢሲ ሓዊሱ ሚድያታት ዓለም እውን ዝተቐባበልኦ ዛዕባ እዩ። ብምኽንያት እቲ ሓደጋ ውሕጅ ልዕሊ 300 ነበርቲ ድሬዳዋ ንሕልፈተ ህይወት ዝተቓልዑ እንትኾኑ ብርክት ዝበሉ ኣባይትን ትካላት ንግድን እውን ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ኮይኖም እዮም። ብድምር ብሰንኪ ዓለም ለኸ ምዝባዕ ኣየር ኣብ ሃገርና ዝበፅሑ ሳዕቤናት ከበድቲ እዮም። ስለዝኾነ ኢትዮጵያ ንምክልኻል ምዝባዕ ኣየር ዓብዪ ምርብራብ እትገብር ዘላ ሓደግኡ ኣፀቢቓ ስለ እትፈልጦ እዩ። ካብዚ ብምብጋስ ኣብ ምክልኻል ምዝባዕ ኣየር ዝሓዘቶ ፖሊሲ ሓምለዋይ ልምዓት ነዚኦምን ካልኦትን ንሓደጋታት ብዘላቕነት ፍታሕ ክህብ ተባሂሉ ይእመነሉ። ስትራቴጂ ሓምለዋይ ልምዓት ኢትዮጵያ፣ ኣብ 2025 ዓ.ም ካብ ብኽለት ኣየር ነፃ ዝኾነ ኢኮኖሚ ናይ ምፍጣር ሸቶ ዝሓዘ እዩ። ነዚ እውን ናብቲ ብርኪ ዘብፅሕዋ ዝተፈላለዩ ዝተፀንዑ ንጥፈታት እናፈፀመት እያ እቲ ሸቶ ሒዛቶ ዘላ።
ንኣብነት ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ዳግመ ግረባን ካብ ፅባሕ ምድምሳስ ደርግ ኣትሒዛ እናሰርሐትሉ ዝመፅአት እዩ። ሕዚ እውን ብዓርሰ ድልየት መላእ ህዝቢ ትግራይ እቲ ወፍሪ ተጠናኺሩ ቀፂሉ እዩ። በዚ ድማ ጥራሕ ዝባኖም ወፂኦም ዝነበሩ ጎቦታት ሓምለዋይ ልምዓት ብምልባስ ቅድሚ 1983 ዓ.ም ናብ ሰለስተ ምኢታዊ ወሪዱ ዝነበረ ሽፋን ደኒ ሎሚ ናብ ልዕሊ 19 ምኢታዊ በፂሑ ኣሎ። ኣብ መላእ ኢትዮጵያ እውን ተጠናኺሩ እናተሰርሐሉ ይርከብ። እቲ ካሊእ ድማ ምጥቃምን ምስፍሕፋሕን ተሓዳሲ ሓይሊ እዩ። ኢትዮጵያ ኣብ ስትራቴጂ ሓምለዋይ ልምዓት ክትፍፅሞም ካብ ዝሓዘቶም ቁልፊ ንጥፈታት እትጥቀመሉ ሓይሊ ተሓደሲ ምግባር ኮይኑ እዚ ንክኸውን ድማ ኣብ ምስፍሕፋሕ ተሓደስቲ ሓይልታት ብሰፊሑ ትረባረብ ኣላ። ዛጊድ ዝሰርሐቶምን እትሰርሖም ዘላን ተሓደስቲ ሓይልታት ምስ ዝህብዎ ኩለመዳይ ረብሓ ኣብ ዝቕፅሉ መደባትና ክንርእዮ ኢና።


text:
እዚ መላኺ ጉጅለ፡ ነቲ ዕጡቕ ክፍልታት ከም መልሕቑ ተጠቒሙ’ዩ ኣለኹ ዝብል ዘሎ።
ግደ ዕጡቕ ሓይሊ ወይ ሰራዊት ኣብ ሓንቲ ሃገር ብከመይ ክቐውም ከም ዘለዎ፡ እንታይ ክመስል ከም ዝግባእ፡ ደረጃ ፖለቲካዊ ንቕሓቱን ህዝባውነቱን ንባህሪያት ናይ’ቲ ዘቑሞ ዘሎ ፖለቲካዊ ሓይሊ’ዩ ዝመስል። ተልእኾኡ’ውን ንውሳኔታት ናይ’ቲ ስርዓት ምሕላውን ምትግባርን’ዩ። ብርግጽ ፖለቲካዊ ንቕሓቱ ዝማዕበለ፡ ብመሰረት ሃገራዊ ቅዋም ዘፍቅዶ መሰሉን ግቡኡን ብዝተነጸረ ተቐሚጥሉ ዝተጣየሰ ወተሃደራዊ ትካል፡ ካብ ፖለቲካዊ ንቕሓቱ ዝደኸመ፡ ብሃገራዊ ቅዋም መሰረት ዘይተጣየሰ ሰራዊት ምልኪ ይፍለዩ። ብዘይቅዋም ተልእኾኡ ብዘይተነጸረ ተገፊፉ ዓጢቑ፡ ገፊፉ ዘዕጥቕ ናተይ ዝብሎ ፖለቲካዊ ሩሕ ካብዘይብሉ እኩብ ሰራዊት፡ ብሓቂ ብተግባር ደሞክራስያውያን ይኹኑ ኣይኹኑ፡ ብሕገ መንግስቲ መሰረት ፖለቲካዊ ስልጣን ዝተረከቡ መንግስታት ዘቑምዎ ሰራዊት ብተነጻጻሪ ናብ ህዝቢ ከም ዝቐርብን ከም ዝምረጽን ዘካትዕ ኣይኮነን፡፡
እቲ ሃገራዊ ሰራዊት፡ ሃገር ናይ ምክልኻልን ሕገ መንግስቲ ናይ ምኽባርን ግዴታ ኣለዎ። ናብ ዝኾነ ፖለቲካዊ ሓይሊ ክውግን የብሉን። ፖለቲካዊ ውድባት ክንዲ ዝኾነ ፍልልይ ይሃልዎም ነቲ ቅዋም ማእከል ገይሩ ክሰርሕ ኣለዎ ዝብል ግን ሓፈሻዊ መትከላት ደኣምበር ኣብ ግብሪ መጺእካስ ከምኡ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ሰራዊት ብስም ምኽባር ጸጥታን ሰላምን ንህዝቢ ዝጉድእ ዘየርብሕ፡ ንቅዋም ዝጻባእ ዘይከላኸል ናብ’ቲ ዘቖሞ ሓይሊ ዘንቢሉ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ስጉምቲ ክወስድ ምርኣይ ሓድሽ ኣይኮነን። እቲ ብመሰረት ሃገራዊ ቅዋም፡ ንጹር መዕቀኒታት ወጺእሉ፡ ኣብ ሰናይ ድሌቱ ነቲ መዕቀኒታት ኣማሊኡ ዝሓልፍ ሰራዊት ምልኪ እንታይ ከም ዝመስልን ዝገብርን ከኣ ንምርዳኡ ኣየጸግምን።
ርሑቕ ምኻድ ኣየድልን። ታሪኽ ክትውከስ መጻሕፍቲ ምግልባጥ’ውን ግድን ኣይኮነን። ንባህርን ተግባርን ጉጅለ ህግደፍን ኣቋውማ ናይ’ቲ ከም መከላኸሊ ዕርዲ ሃገር ዘይኮነ፡ ዕርዲ ስልጣኑ ዝጥቀመሉ ዘሎ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፣ ሃገራዊ ድሕነት፣ ፖሊስ እናበለ ዘላግጸሉ ዘሎ ክፍልታት ምርኣይን ምግምጋምን ሓጋዚ’ዩ። ህግደፍ ጸረ-ህዝቢ’ዩ ጸላኢ ደሞክራሲ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ቅዋምን ቅዋማዊ ምሕደራን የለን። ወተሃደራዊ ክፍሊ ከም ኩሉ ዓውድታት ድሌትን መስፈርን ዝሓትት ሞያ ከም ምዃኑ መጠን፡ ኣብ ኤርትራ ኣሎ ዝበሃል ሰራዊት ህዝቢ ዝምረሓሉ ሃገራዊ ቅዋም ስለዘየለ፡ ብቅዋም መሰረት ዝቖመ ወተሃደራዊ ትካል የለን። ፍቓዱ ተሓቲቱ፡ ሰናይ ፍቓዱ ኮይኑ፡ ዝተቐመጠ መምዘኒታት ሓሊፉ ወይ ኣማሊኡ ዝኣተዎ ዜጋ ዝዓሰሎ ሰራዊት ኣይኮነን። ተገዲዱ ተገፊፉ ዝኣቱ ደኣምበር፡ ስርዓተ ደሞዙ፣ ኩነታት ጥዕናኡ፣ ጉዳይ ስድራ ቤቱ፣ ምድያብን ምውራድን መዝነት፣ ሕቶ ጥሮታ፣ ኮታ ከም ሰብን ከም ኣባል ሰራዊት ክረኽቦ ዝግባእ ሰብኣውን ደሞክራስያውን ክብረት ዝተማልኣሉ ኣይኮነን።
ኮይኑ ግን ብውዲ ድዩ ብግዲ ከም ትካል፡ መሪሕነታዊ ጉጅለ ህግደፍ ዝተኣማመነሉ፡ ከም መልሕቕ ናይ ፖለቲካዊ ስልጣኑ ዝጥቀመሉ መሰሉ ከየኽበረ፡ መሰል ህዝቢ ንምኽባር ይሰርሕ ከም ዘሎ፡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ህዝባዊ ሰራዊት እናተባህለ ጽዑቕ ፕሮፖጋንዳዊ ጎስጓስ ዝግበረሉ እኩብ በዓል ብረት’ዩ። እዚ እኩብ በዓል ብረት ብዘይካ ዝተወሰኑ ሰብ ፍሉይ ረብሓ፡ እቲ ዝበዝሕ ኣብ ህላወ እቲ ጉጅላዊ ስርዓት ከምዘይተረብሐን ንቕድሚት’ውን ከምዘይርባሕን ይፈልጥ’ዩ። ቅድሚ 1991 ድሕሪ 1991 ኣብ መሳርዕ እዚዝበሃል ዘሎ ሰራዊት ዝኸርተቱ ሓርበኛታት፡ ኣይኮነን ዋጋ ድኻሞም ዝኾነ ግቡእ ረብሓ ክረኽቡ ነዛ ዕረፍቲ’ውን ኣይረኸቡን። ንሳቶም ብጉልባብ ሓይልታት ምክልኻል ድዩ ሃገራዊ ድሕነት፡ ንድሕነት ስልጣን ኢሳያስን ጉጅለኡ ከርተት ይብሉ። ደቆም ድማ ዝብላዕ ዝኽደንን ሓርቢትዎም ብኣነን ንዕድለይን እግሮም ናብ ዝመርሖም ይኸዱ። ገለ ናብ ተነጻጸሪ ደሓን ይበጽሑ። ገለ ከኣ መተካእታ ዘይብላ ህይወቶም ይስእኑ ኣለው። ደቆምን ወለዶምን ኣልቦ ኣላይን ጠባርን ኣብ ስቓይ እናነበሩ፡ ንሳቶም ደሞዝ ዘይኽፈልሉ እንስሳ ጀነራል ክጓስዩ፡ ሕርሻዊ ማእቶት ከካይዱ፡ ኣበይቲ ክሃንጹ ኮታ ዝተባህልዎ ከም ጊላ ኮይኖም ዘገልግሉ ዘለው ዕላማ ኣልቦ እኩባት ሰብ ብረት’ዮም።
ስለዚ እዞም ተገዲዶም ዕድሚኦም ዝበልዑ ዘለው ወገናት፡ ቅድሚ ካልእ ነቲ ህግደፍ ብዓጽመ ስጋኦም ደው ኢሊሉ ዘሎ ፖለቲካዊ መልሕቕ ክሰብርዎ ኣለዎም። ንስኻ ኣይናትና ንሕና ኣይናትካ ኢሎም ከጥሕልዎ ኣለዎም። እቲ ወሳኒ መንግስታዊ ጉጅለ፡ ቀረባ ቤተ ሰብን ተቛደስቲ ናይ’ቲ ካብ ህዝብታት ኤርትራ ዝሕለብ ዘሎ ሃብቲ ዝኾኑ መጋበርያታትን ብደመ ረሃጾም ፊዕ ክብሉ እንከለው፡ ስድራ ቤቶም ዝቕመስ ዝለሓስ እንጀራ ክሕርብቶም፡ ንሳቶም ድማ ድሕሪ ዓመት ክልተ ዓመት ንናይ ቀረባ ሓለፍቶም ተመሳሲሎም ንዝረኽብዋ ናይ ሓጺር መዓልቲ ዕረፍቲ፡ ናብ ጥሙያትን ዕሩቓትን ስድራ ቤተሰበይ ጥራሕ ኢደይ ከመይ ኢለ ክኣቱ ኢሎም ዝሽገርሉ ዘለው ሃለዋት፡ መድሓኒቱ እምቢ ኣይንግዛእን መሰልና ይከበር፡ ሕሱም ገዛኢና ደኣምበር መንግስትና ኣይኮንካን ኢልካ ኣንጻሩ ደው ምባል’ዩ።
ካብ ግኡዝ መሬት ሰብ’ዩ ዝኸብር። “ባዕላ መውጽኢት ደርፊ ባዕላ መጥፍኢት ደርፊ” ከም ዝበሃል እዚ ባዕሉ ጽልእን ኲናት ወሊዑ፡ ሓያልታት ምክልኻል ኤርትራ ነጻነት ኣብ ምውሓስን ልኡላውነት ኣብ ምኽባርን ተጸሚዱ ኣሎ እናበለ ከላግጽ ፈጺሙ ክፍቀደሉ የብሉን። ካብ’ቲ መሪሕነታዊ ጉጅለ እቲ ውጹዕ ሰራዊት ይሕይል። ብዝሒ ኣለዎ። ተተኳሲ ኣለዎ። ይኹን ግን ከም’ቲ “ገረብ ብሓኽላ” ዝበሃል ምስላ፡ መሪሕነታዊ ጉጅለ ፍሉይ ክእለቱ ነቲ ውጹዕ ሰራዊት በቲ ከምኡ ውጹዕ ሰራዊት ገይሩ፡ ምትእምማን ኣጥፊኡ ይገዝኦ ይረግጾ ምህላው’ዩ። ነዚ ድማ ፖለቲካዊ ንቕሓትን ውሽጣዊ ምቖትን ፈጢሩ ብዝረቐቐ ስልቲ ክገጥሞ ኣለዎን ይግበኦን።
ብከም’ዚ ዘለዎ ክቕጽል እንተደኣ ወሲኑ ግን፡ ሕራይ ኢሉ ብባርነት ከገልግል ፍቃደኛ ኮይኑ ኣሎ ማለት’ዩ። መጀመርያ ንገዛእ ርእሱ ቀጺሉ፡ ንህዝቡ ይሃሲ ከም ዘለዎ ክርዳእ ይግባእ። ሃገራዊ ሰራዊት ዝብል ስም ተጠሚቕካ፡ ሰብኣዊ ክብረት ዘይትረኽበሉ ነገራዊ ረብሓታት ትንፈገሉ ስርዓት ናተይ ስርዓተይ ክትብሎ ፖለቲካዊ ጸቕቲ ዘይኮነ ኣምልኾ’ዩ ዘመልክት። ብባህርን ብግብርን ንህግደፍ ዝመስሉ ሕሉፋት ስርዓታት፡ ንግደን መስዋእትን’ቲ ሰራዊት ኣብ ናይ ውልቃዊ ዝናን ረብሓን ክግልገልሉ ጸኒሖም’ዮም። ንኹሉ መፍትሒኡን መንገዲ ክብረት ዘረጋግጽን ግን፡ መላኺ መንግስታዊ ጉጅለ ደው ኢልሉ ዘሎ መልሕቕ ምስባር’ዩ። ካልእ ፈታሕ የለን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 08-12-2017


text:
ቑጠባ ኢትዮጵያ ብ8.3ሚኢታዊ ክዓቢ እዩ ባንኪ ዓለም…
መቐለ ግንቦት 29/2009(ድወት)
ቑጠባ ኢትዮጵያ 2017ዓ.ም.ፈረንጂ ኣብ ኣፍሪካ እቲ ዝዓበየ ቑጠባዊ ዕብየት ከምዝኸውን ባንኪ ዓለም ገሊፁ።
ሃገራት ታንዛኒያ፣ ኮትዲቭዋርን ሴኔጋልን ከምዝስዕብኣ ድማ ኣቐሚጡ።
ኢትዮጵያ ኣብዚ ዓመት 8.3ሚኢታዊ ቑጠባዊ ዕብየት ከምእተመዝግብ ዝገለፀ እቲ ባንኪ ታንዛኒያ ብ7.2ሚኢታዊ፣ ኮትዲቭዋር ብ6.8፣ ሴኔጋል ድማ ብ6.7ሚኢታዊ ክዓብያ እየን።
እዘን ሃብቲ ነዳዲ ዘይብለን ይዓብያ ዘለዋ ሃገራት ቑጠባዊ ዕብየተን ዘላቒ ኾይኑ ክቕፅል ዝገብሩ ስራሕቲ መሰረተ-ልምዓት፣ ኢንቨስትመንት ብኽለት ከባቢ ዝከላኸሉ ግንባራትን መፍረያይነት ሕርሻን ዝለዓለ ብፅሒት ከምዝሕዙ ሓቢሩ።
ሓፈሻዊ ቑጠባዊ ዕብየት እዚ ዓመት 2.6ሚኢታዊ፤ ኣብ 2018 ድማ 3.2ሚኢታዊ ከምዝኸውን ድማ ተንብዩ።
ይኹን’ምበር ኣብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ብተደጋጋሚ የጋጥም ዘሎ ድርቂ ኣብ ምህርቲ ሕርሻ፣ ዋጋን ውሕስና ምግብን ፀገም ይፈጥር ምህላዩ ስዒቡ አብ ቑጠባዊ ዕብየተን ስግኣት ዝፈጥሩ ፀገማት’ዮም ክብል ገሊፁ ኣሎ።
ካብ 2015ዓ.ም.ፈረንጂ ናብዚ ብ10.8ሚኢታዊ ትዓቢ ዘላ ኢትዮጵያ ብኬንያ ተታሒዙ ዝነበረ መሪሕነት ቑጠባዊ ዕብየት ቀጠና ምብራቕ ኣፍሪካ ከምዝመንዘዐት ይገልፅ ፀብፃብ ባንኪ ዓለም።
ብምዃኑ ድማ ኢትዮጵያ ኣብዚ ዓመት ካብ ኣፍሪካ እቲ ዝዓበየ ቑጠባዊ ዕብየት እተመዝግብ ምብራቕ ኣፍሪካዊት ሃገር ክትኸውን’ያ ክብል ባንኪ ዓለም ተንብዩ ኣሎ። (ኣፍሪካ ኒውስ)


text:
ገበር
ህይወትካ ዜመሓይሽ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት
ክርስቲና ኣዝዩ ብዙሕ ገንዘብ ዝሓዘ ጸሊም ቦርሳ ምስ ረኸበት ተደመመት። ከመይሲ፡ እቲ ገንዘብ ማዕረ እቲ ንልዕሊ 20 ዓመት ሰሪሓ ኽትረኽቦ እትኽእል ደሞዛ እዩ ነይሩ። ዋና እቲ ቦርሳ መን ምዃኑ ትፈልጥ ነይራ እያ። እሞኸ፡ እንታይ እያ ኽትገብር ነይርዋ። ንስኻ እንተ ትኸውን እንታይ ምገበርካ፧ እቲ እትህቦ መልሲ ነቲ ብዛዕባ ቕንዕና ዘሎካ ርእይቶን ንምትግባሩ እትገብሮ ጻዕርን ዜንጸባርቕ እዩ።
ስነ ምግባራዊ ስርዓታት እንታይ እዩ፧ እዚ፡ ከም ጽቡቕን ኣገዳስን ጌርና እንርእዮ ስርዓታት እዩ። ይቕረ ምባልን ቅንዕናን ልግስን ፍቕርን ኣኽብሮት ህይወትን ርእሰ ግትኣትን ድማ ኬጠቓልል ይኽእል እዩ። ስለዚ፡ ስነ ምግባራዊ ስርዓታትና ንባህርይና፡ ቀዳምነት ንእንህቦ ነገራት፡ ንሰብኣዊ ርክብና፡ ከምኡውን ነቲ ንደቅና እንህቦም ስነ ምግባራዊ መምርሒ ኺጸልዎ ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር፡ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት ኣገዳሲ እኳ እንተ ዀነ፡ የንቈልቍል እዩ ዘሎ።
ምንቍልቋል ስነ ምግባራዊ ስርዓታት
ብ2008፡ ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ዚነብሩ ተመራመርቲ ብኣማእታት ንዚቝጸሩ መንእሰያት ብዛዕባ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት እንታይ ርእይቶ ኸም ዘለዎም ቃለ መጠይቕ ገበረሎም። ዴቪድ ብሩክስ ኣብ መጽሔት ኒው ዮርክ ታይምስ፡ እቶም መንእሰያት፡ “ብዛዕባ ስነ ምግባራዊ ጕዳያት ክሳዕ ክንድቲ ዘይሓስቡን ዘይዛረቡን ምዃኖም የጕሂ እዩ” በለ። መብዛሕትኦም፡ ብጾታዊ ርክብ ምዕማጽን ቅትለትን ጌጋ ምዃኑ ዚስምዖም እኳ እንተ ዀነ፡ “ብዘይ እዚ ኣዝዩ ኸቢድ ጕዳይ እዚ፡ ብዛዕባ ኻልእ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት ኣይሓሰቡን እዮም፣ ሕሉፍ ሓሊፎም ብዛዕባ ሰቲኻ ምዝዋር፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ብዛዕባ ምቕዳሕ ወይ ንብጻይካ ብዛዕባ ምትላል ምስ ተላዕለ እኳ ኣኽቢዶም ኣይረኣይዎን እዮም” በለ። ሓንቲ መንእሰይ፡ “ብዛዕባ ቕኑዕን ጌጋን ክሳዕ ክንድቲ ኣይጭነቕን እየ” በለት። ሓያሎ ኻባታቶም ብዛዕባ እቲ ጕዳይ፡ ‘ቅኑዕ ኰይኑ እንተ ተራእዩካ፡ ግበሮ። ልብኻ ዝበለካ ግበር’ ዚብል ርእይቶ እዩ ዘለዎም። እዚ ኣተሓሳስባ እዝስ ጥበባዊ ድዩ፧
ልቢ ወዲ ሰብ፡ ፍቕርን ርሕራሐን ኬመንጭው ተኽእሎ እኳ እንተለዎ፡ “ጐራሕን ኣዝዩ ሕሱምን” እውን ኪኸውን ይኽእል እዩ። (ኤርምያስ 17:9) እዚ ዜጕሂ ዅነታት እዚ፡ ኣብዚ በብግዜኡ ዚለዋወጥ ዘሎ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት ዓለም ይንጸባረቕ ኣሎ። እዚ ኸም ዜጋጥም፡ መጽሓፍ ቅዱስ ነዊሕ ዓመታት ኣቐዲሙ ‘ኣብተን ዳሕሮት መዓልትታት ዚነብሩ ሰባት ፈተውቲ ርእሶም፡ ፈተውቲ ገንዘብ፡ ተጀሃርቲ፡ ዕቡያት፡ ሰናይ ዘይፈትዉ፡ ኣሕሊፎም ዚህቡ፡ ካብ ንኣምላኽ ምፍቃርሲ ብዝያዳ ተድላ ዚፈትዉ’ ኸም ዝዀኑ ተነብዩ ነይሩ እዩ።—2 ጢሞቴዎስ 3:1-5።
እዚ ነገራት እዚ፡ ንልብና እውን ከይተረፈ ኽንምርምሮ ደኣ እምበር፡ ብዓይኒ ዕሙተይ ከይንኣምኖ ኺድርኸና ይግባእ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ብልቡ ዚእመን ዓሻ እዩ፡ ብጥበብ ዚመላለስ ግና የምልጥ” ብምባል ኣግሂዱ ይገልጸልና እዩ። (ምሳሌ 28:26) ልክዕ ከምቲ ንሓደ ኮምፓስ ከነቃንዖ ዜድልየና፡ ልብና እውን ብግቡእ ምእንቲ ኼገልግለና ብጥዑይ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት ከነቃንዖ የድልየና እዩ። ነዚ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት እዚ ኣበይ ኢና ኽንረኽቦ እንኽእል፧ መጽሓፍ ቅዱስ ጥበብን ግሉጽነትን ዘለዎ መጽሓፍ ብምዃኑ፡ ሓያሎ ሰባት ይተኣማመኑሉ እዮም።
ዜተኣማምን ስነ ምግባራዊ ስርዓታት
ስነ ምግባራዊ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ንደቂ ሰብ ከም እተዳለወ ዚሕብር መርትዖ ይህበና እዩ። ነዚ ዚገልጽ ሒደት ኣብነት፡ ማለት ፍቕርን ለውሃትን ልግስን ቅንዕናን ንርአ።
ፍቕሪ።
ኢንጂነሪንግ ሃፒነስ—ኤ ኒው ኣፕሮች ፎር ብዩልዲንግ ኤ ጆይፉል ላይፍ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ “ንኻልኦት ከተፍቅር እንተ ተማሂርካ፡ ሓጐስ ኣብ ማዕጾኻ ኽትኵሕኵሕ እያ” በለ። ከም ደቂ ሰብ መጠን፡ ፍቕሪ ተድልየና እያ። ብዘይ ፍቕሪ፡ ክንሕጐስ ኣይንኽእልን ኢና።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧ “ፍቕሪ ፍጽምቲ ማእሰር ሓድነት እያ እሞ፡ ልበስዋ።” (ቈሎሴ 3:14) እቲ ኸምኡ ዝበለ ጸሓፊ፡ “ፍቕሪ . . . እንተ ዘይብለይ፡ ከንቱ ምዀንኩ” እውን በለ።—1 ቈረንቶስ 13:2።
እዛ ዓይነት ፍቕሪ እዚኣ፡ ብመሰረታዊ ስርዓት እትምራሕ ደኣ እምበር፡ ብጾታዊ ስምዒት እትለዓዓል ወይ ምሉእ ብምሉእ ስምዒታዊት ኣይኰነትን። ንሓደ ኣብ ሽግር ዝወደቐ ዘይንፈልጦ ሰብ፡ ዓስቢ ኸይተጸበና ንኽንሕግዞ እትድርኸና ዓይነት ፍቕሪ እያ። ቀዳማይ ቈረንቶስ 13:4-7፡ “ፍቕሪ ዓቃልን ለዋህን እያ። ፍቕሪ ኣይትቐንእን፡ ኣይትጀሃርን፡ ኣይትንፋሕን፡ ስዲ ኣይኰነትን፡ ጥቕሚ ርእሳ ኣይትደልን፡ ኣይትቝጣዕን፡ ኣይትቕየምን። ብሓቂ ትሕጐስ እምበር፡ ብዓመጻ ኣይትሕጐስን። ኵሉ ኽኢላ ትነብር፡ . . . ኵሉ ትጻወር” ትብል።
እዛ ፍቕሪ እዚኣ፡ ኣብ ስድራ ቤት እንተ ዘየልያ፡ ኵሎም ብፍላይ ከኣ ቈልዑ ይጕድኡ እዮም። ሞኒካ ዝስማ ሰበይቲ፡ ኣብ ግዜ ቝልዕነታ ኣደዳ ኣካላውን ስምዒታውን ጾታውን መጥቃዕቲ ኸም ዝነበረት ጸሓፈት። “ብዘይ ፍቕርን ብዘይ ተስፋን እየ ነይረ” ድማ በለት። ድሕሪኡ፡ ጓል 15 ዓመት ምስ ኰነት፡ ምስቶም ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝነበሩ እኖሓጎኣን ኣቦሓጎኣን ክትነብር ጀመረት።
ሞኒካ፡ “ኣብተን ምሳታቶም ዝነበርኩለን ክልተ ዓመታት፡ ነዛ ሓፋር ዝነበርኩ ጓል ሕውስትን ፈቃርን ሓላይትን ክኸውን መሃሩኒ። ኣኽብሮት ዘለዋ ጐርዞ ክኸውን ሓገዙኒ” በለት። እዛ ሕጂ ሕጕስቲ ብዓልቲ ሓዳር ኰይና ዘላ ሞኒካ፡ ምስ ሰብኣያን ሰለስተ ደቃን ኰይና፡ ንሰባት መልእኽቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብምንጋር ፍቕራ ትገልጸሎም ኣላ።
ረቂቕ ጸላእ ፍቕሪ ግና ኣሎ። ንሱ ኸኣ ፍቕረ ንዋይ እዩ። ፍቕረ ንዋይ ኪብሃል ከሎ፡ ስጋዊ ምሾትን ተድላን ካብ ኵሉ ንላዕሊ ኽብ ዝበለ ስነ ምግባራዊ ስርዓት ከም ዝዀነ ጌርካ ምእማን ማለት እዩ። ይኹን እምበር፡ ዝያዳ ሃብቲ፡ ዝያዳ ሓጐስ ከም ዘየምጽእ፣ ብኣንጻሩ እኳ ደኣ፡ ሰባት ንኺሕጐሱ ሒደት ገንዘብ ጥራይ ከም ዜድልዮም ዓለማዊ መጽናዕትታት ብተደጋጋሚ ይሕብር እዩ። ንፍቕረ ንዋይ ከም ኣገዳሲ ስነ ምግባራዊ ስርዓት ገይሮም ዚርእይዎ ሰባት፡ ሓጐስ ዘይኰነስ፡ ጓሂ ኼጥርዩ ይኽእሉ እዮም። መጽሓፍ ቅዱስ እውን ኣብ መክብብ 5:10፡ “ብሩር ዚፈቱ ብብሩር ኣይጸግብን። ሃብቲ ዚፈቱ ኸኣ ኣይረብሕን፡ እዚውን ከንቱነት እዩ” ብምባል ነዚ ሓሳብ እዚ የራጕዶ እዩ። ብዘይካዚ፡ “ናብራኹም ብዘይ ፍቕሪ ገንዘብ ይኹን” ብምባል እውን ይምዕድ እዩ።—እብራውያን 13:5።
ለውሃትን ልግስን።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ካሊፎርንያ፡ በርክለይ፡ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ብዚርከብ ዘ ግሬተር ጉድ ሳይንስ ሰንተር (ማእከል ዝዓበየ ጽቡቕ ስነ ፍልጠት) እተዳለወት ሓንቲ ዓንቀጽ፡ “ኣብ ሓደ መኽዘን ኬድካ ንዕድሜኻ ምልኡ ዚኸውን ሓጐስ እንተ ትዕድግሲ ኣዝዩ ባህ ዜብልዶ ኣይኰነን፧ እትዕድጎ ዘበለ፡ ንኻልእ ሰብ ኢልካ እንተ ዓዲግካዮ፣ እዚ ሕልማዊ ዚመስል ሓሳብ ሕልማዊ ዀይኑ ኣይተርፍን” በለት። እዛ ዓንቀጽ እዚኣ፡ ‘ካብ ምቕባል፡ ምሃብ ዝያዳ የሐጕስ’ ዚብል መልእኽቲ እያ እተመሓላልፍ።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧ “ካብ ምቕባል፡ ምሃብ የሐጕስ።”—ግብሪ ሃዋርያት 20:35።
መብዛሕትኡ ግዜ፡ እቲ ዝበለጸን ዝያዳ ዓስቢ ዘለዎን ምሃብ፡ ገዛእ ርእስና፡ ማለት ግዜናን ጕልበትናን ምሃብ እዩ። ንኣብነት፡ ካረን ዝስማ ሰበይቲ፡ ሰለስተ ኣንስቲ—ኣደ ምስ ክልተ ደቃ—ኣብ ሓንቲ መኽደን ሞተራ ተኸፊቱ ዝነበረት ማኪና ዀፍ ኢለን ረኣየት። እታ ኣደን ሓንቲ ኻብተን ኣዋልድን ንሓንቲ ነፋሪት ኬርክባ መደብ ነበረን። ግናኸ፡ ማኪናአን ክትንቀሳቐስ ኣይትኽልን እያ ነይራ፣ ብዓል ታኽሲ ድማ ደንጕዩወን ነበረ። ሽሕ እኳ እቲ መዓርፎ ነፈርቲ ኻብቲ ቦታ 45 ደቒቕ ርሒቑ እንተ ነበረ፡ ካረን ከተብጽሐን ሓተተተን። ንሳተን እውን ፍቓደኛታት ኰና። ካረን ክትምለስ ከላ ንሓንቲ ኻብተን ኣዋልድ ኣብታ ማኪና ዀፍ ኢላ ኽትጽበ ረኣየታ።
እታ ሰበይቲ፡ “ሰብኣየይ ይመጽእ ኣሎ” በለታ።
ካረን ከኣ፡ “እንቋዕ ጥራይ ደሓን ኰንኪ፡ ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ፡ ወይ ኣብ ቤተ ክርስትያነይ ኣብ ዚርከብ ኣታኽልቲ ኽዓዪ እየ ዝኸይድ ዘለኹ” በለታ።
እታ ሰበይቲ ድማ፡ “ናይ የሆዋ ምስክር ዲኺ፧” በለታ።
ካረን “እወ” ኢላ መለሰት፣ እዚ ናብ ሓጺር ምይይጥ መርሐ።
ድሕሪ ሒደት ሰሙናት፡ ካረን ደብደባ ተቐበለት። ገለ ኽፋል እታ ደብዳበ ኸምዚ ትብል፦ “ኣነን ኣደይን ነቲ ዝገበርክልና ጽቡቕ ነገር ኣይረሳዕናዮን። ሳላኺ፡ ነፋሪት ኣርኪብና ኣብቲ ዝሓሰብናዮ በጺሕና ኢና። ሓፍተይ ናይ የሆዋ ምስክር ምዃንኪ ምስ ነገረትና፡ ስለምንታይ ከም ዝለዋህክልና ተረዲኡና እዩ። ኣደይ ናይ የሆዋ ምስክር እያ፣ ኣነ ግና ዘይንጥፍቲ እየ። ኰይኑ ግና፡ ቀልጢፈ ስጕምቲ ኽወስድ እየ።” ካረን፡ ንኽልተ ኣመንቲ ዝዀና ብጾታ ኽትሕግዝ ብምኽኣላ ኣዝያ ተሓጐሰት። “በኽየ እየ” ድማ በለት።
ቻርለስ ዳድለይ ዎርነር ዚብሃል ደራሲ፡ “ሓደ ሰብ ንኻልእ ኪሕግዝ ከሎ ንርእሱ እውን ዚሕግዝ ምዃኑ፡ ሓደ ኻብቲ ኣብ ህይወትና እንከሓሰሉ ብሉጽ መገድታት እዩ” በለ። እዚ ዚዀነሉ ምኽንያት ድማ፡ ኣምላኽ ንሰባት ፈተውቲ ርእሶም ከም ዚዀኑ ገይሩ ዘይኰነስ፡ ነቲ ተፈታዊ ባህርያቱ ኸም ዜንጸባርቑ ገይሩ ስለ ዝፈጠሮም እዩ።—ዘፍጥረት 1:27።
ቅንዕና።
እዚ ስነ ምግባራዊ ስርዓት እዚ፡ ኣብ ዝዀነ ይኹን ምዕቡል ሕብረተ ሰብ ኪንጸባረቕ ዜድልዮ መሰረታዊ ስርዓት እዩ። ዘይቅኑዕ ምዃን፡ ፍርህን ስግኣትን ማሕበራዊ ብልሽውናን እዩ ዜምጽእ።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧ “ዎ እግዚኣብሄር፡ ኣብ ድንኳንካ ዚሐድር መን እዩ፧ . . . እቲ ብቕንዕና ዚመላለስን ጽድቂ ዚገብርን ብልቡ ሓቂ ዚዛረብን።” (መዝሙር 15:1, 2) እወ፡ ናይ ሓቂ ቕንዕና፡ ልክዕ ከምቲ ኣቐዲምና ዝረአናዮ ኻልእ ባህርያት፡ ሰባት ኬማዕብልዎ ዚግባእ ባህርይ ደኣ እምበር፡ ብዅነታት ዚጽሎ፡ ወይ ኪጥዕመካ ኸሎ ጥራይ ዚትግበር ኣይኰነን።
ነታ ገንዘብ ዝመልአት ቦርሳ ዝረኸበታ ክርስቲና እሞ ንርአ። ንኣምላኽ ከተሐጕስ ደኣ እምበር፡ ሃብቲ ኽትድልብ ኣይኰነትን እትደሊ። ስለዚ፡ እቲ ተጨኒቑ ዝነበረ ዋና እታ ቦርሳ ምስ ተመልሰ፡ ገንዘቡ ኸም እተረኸበ ነገረቶ። ብቕንዕናኣ ድማ ተገረመ። ንሱ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣስራሒኣ እውን ተገሪሙ እዩ፣ ከመይሲ ጸኒሑ ንክርስቲና፡ ናብ ተቘጻጻሪት መኽዘን ክብ ኣበላ። እቲ ቦታ፡ ዝያዳ ሓላፍነት ዚሓትት ዕዮ እዩ ነይሩ። እተን ኣብ 1 ጴጥሮስ 3:10 ዚርከባ፡ ‘እቲ ህይወት ዚፈቱን ጽቡቕ መዓልትታት ኪርኢ ዚደልን፡ ከናፍሩ ተንኰል ከይዛረባ ይኸልክል’ ዚብላ ቓላትሲ ኣየ ኽንደይ ሓቂ ዀን እየን!
“ኣብታ መገዲ ሰናያት ተመላለስ”
እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት፡ ነታ ዓማቝ ፍቕሪ ፈጣሪና እዩ ዜንጸባርቕ። ከመይሲ፡ እዚ ባህርያት እዚ፡ ‘ኣብታ መገዲ ሰናያት ንኽንመላለስ’ ይድግፈና እዩ። (ምሳሌ 2:20, 21፣ ኢሳይያስ 48:17-19) ነዚ መምርሒ እዚ እንተ ስዒብናዮ፡ ንኣምላኽ ዘሎና ፍቕሪ ነርኢ፡ ብዙሕ በረኸት ድማ ክንዓጽድ ኢና። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ንእግዚኣብሄር ተጸበዮ መገዱውን ሐሉ፡ ንሃገር ምእንቲ ኽትወርሳ ልዕል ኬብለካ እዩ፡ ረሲኣን ኪጸንቱ ኸለዉ ኽትርኢ ኢኻ” ብምባል ይመባጻዕ።—መዝሙር 37:34።
እወ፡ ነቶም ንስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ዚስዕቡ ሰባት ብዙሕ በረኸት እዩ ዚጽበዮም ዘሎ። እዚ ኸኣ ኣብ ሓንቲ እከይ ዚብሃል ዘይብላ ሰላማዊት ምድሪ ምንባር እዩ። ነቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት ምምርማርና እምበኣር፡ ብሓቂ ኣገዳሲ እዩ።


text:
በዓቲ ሰማያዊ በረኸት
በዓቲ ሰማያዊ በረኸት
ኣእጋር ጎርዞ ዘይከም ቀደሙ ኣካይድኡ ክጽይቕ ዝተዓዘቡ ወለዲ፣ቅድሚ ሰብ ኣኪባ ምሕራሳ፣ከብዳ ምስ ተነፍሔ ቅድሚ ምኽሳሳ ፣ዓውዓው ከይተባህለ ብኣግኡ ስለ ቆብ ዘብልዋ ካብ በትሪ ዝኸፍእ ኣዒንቶም እና ወርወሩ እዮም ፣ “ዝኾነ ከይኮነ ካብ መን ኢኺ ?”ብምባል ዓቕላ ዘጽበቡላ ፣፣እዋእ ኣይውረድ ፣ኣደ ብርካ እና ጠፍጠፈት “ዋይ…….ዋይ’’ ክትብል ፣ኣቦ እውን ርእሱ እና ሓዘ ፣ “ኣሕ …” ክብል ዝረኣያ ኣዒንቲ ጎርዞ ፣ዝፈለጣ ክትነግር ንብዓት ኣዒንታ ጀረብረብ እና በለ ፣ “እ…….እ…..ኣባ….ኣባ መቃርዮስ” እናበለት ድምጻ ዘስምዔት፣፣
እቲ “ዓለም ንዓይ ምውቲ ከምዝኾነት ኣነ እውን ንዓለም ምዉት እየ”ብምባል ስጋኡ ንማሕበር፣ነፍሱ ከኣ ንእግዚኣብሄር ወፍዩ ብተጋድሎ ይነብር ኣሎ” ዝተባህለሉ መነኮስ ፣ከምኡ ፈጺሙ ምስ ተባህለ ፣ስድራን ፈተውትን ናይታ ጓል ፣ዝሕዝዎን ዝጭብጥዎን ጠፍኦም ፣፣ኣብ ልቦም ዝኾነ ምጥርጣር ከእትዉ ኣይደለዩን፣፣እቲ ኩሉ ጽድቁ ሰናይን መንፈሳዊ ተግባራቱን ከኣ ምስ ኣምሰሉታትን መዳናገርትን ክጽብጽብዎ ደፋፍኦም፣፣ሕነ ጓሎም ንምፍዳይ ካኣ ኣባትር ሒዞም ነቲ እግዚኣብሄርን ቅዱሳንን እምበር ኣብ ጥቕኡ ዘዘሪ ሓውን ሓፍትን ዘይብሉ ኣባ መቃርዮስ እስትንፋሱ ክትወጽእ ክሳዕ እትቐርብ ገሪፎም፣ካብ ሕጂ(ሽዑ) ንደሓር ወርሓዊ ቀለብ ክገረሩላ ነጊሮም መልእኽቶምን ሕርቃኖምን ኣራጊፎም ንዓዶም ተመልሱ፣፣
መቸም “ንድኻ ደርሆ ትጸድፎ” ከም ዝበሃል ፣ “ሓጢኣት ፈጺምካ ኣለኻ ምስ እግዚኣብሔር ተፈላሊኻ” ምባል ከይኣኽሎ ፣ነተን ቁ`ሩብ ቁራቦ ንመቑነን ንተማሃሮ ዝሽፍና ዝነበራ ካብ ዕዮ ኣእዳዉ ዝረኽበን ዝነበረ ገንዘብ’ውን ነቲ “ናብ ዓለም ክመጽእ እዩ” ዝብሃል ኣብ ማህጸን ኣሎ ዝበልዎ ዕሸል ኣባ መቃርዮስ እና መደቡ ፣ወርሓዊ ቀለብ ክቕልብ ዝጀመረ፣፣
ኣባ መቃርዮስ ቁስሊ ስጋኡ ከየሕወየ፣ነቶም መገዲ እግዚኣብሔር ዝምህሮም ደቁ ምስቲ ንዕኡ ድዩ ክመስል ወይስ ንኻልእ ዘይተፈልጠ ዕሸል ፣ብማዕረ ካብ ዋጋ ሽያጥ ተንኮበቱ ክቕልብ በቲ ካልእ ካኣ ነፍሱ ብጓሂ ስጋ ተሰኒፋ ፣ምስ እግዚኣብሄር ዝነበራ ድልዱል ርክብ ከይተጉድል እና ሓለወ፣ጸሓይ ወጋሕታ ፣ብረፍዲ ፣ብዕራርቦ፣ብለይቲ እና ተተክአት ኣዋርሕ ክቑጸር ጀመረ፣፣
ነቲ ብተመስገን እምበር ብኻልእ ዘይስዓር ኣምላኽ፣ኣዒንቱ ኣንቃዕሪሩ ናብኡ እና ጠመተ ዝገበሮ ጸሎት ሰላሙ ዘዕቢ ፣ድነ ካብ ገጹ ዝኣሊ ብምኻኑ ሓዚኑ ኢሉ ቀጸናንዕ ዝተረኽበ ኣይነበረን፣፣እኳ ድኣ ከም ቀደሙ ነቶም ናይ መንፈስ ደቁ (ኣርድእቲ) “ዓንዲ ገዳምኩም ካብ ምሓዝ ኢድኩም ኣይትሕደጉ” እና በሉ ቃለ እግዚኣብሔር ካብ ምምጋብ ኣይተቖጠበን፣፣ከምዚ እና ገበረ ከሎ ድማ በቲ ወርሓዊ ናብታ ጎርዞ ቀለብ ዘብጽሓላ ዝነበረ ረድኡ ኩነታት ይፈልጥ ብምንባራ ብብሩህ ገጹ በሪሁ ዝምለስ እምበር ከጸናንዕ ዝሓስብ እውን ኣይተረኽበን፣፣ ግዜ እውን ንባዕሉ ከጸናንዖ ከይፈተነ እዩ ነታ ጎርዞ ድሮ መዓልታት ጥንሳ ተወድኣ፣፣ ትሽዓተ ወርሒ ግዜ ሕርሳ ጓል ዝበጽሓ ኣደ ጓል፣ ጨርቂ፣ መእሰሪ መዳሕንቲ ዝኸውን ፈትሊ……እና ኣከበት ክትጽበ ጓላ ቃንዛ ሕማም ሕርሲ ኣሕሊፋ፣ ብድምጺ ቆልዓ እናተሻባሸበት ከላ እዩ ብርቱዕ ሕማም ሕርሲ ክለዓላ ዝጅምር፣፣
እቲ ጸሓይ ምስ ምብራቓ ዝጀመረ ሕማም ሕርሲ ብግምት ሰባት ፣ሎምስ ክትሓርስ ትኸውን ዝብለ ተስውፋ እና ኣሰነዮ፣ለይትን ቀትርን ተታኻኺኦም መዓልታት ተቖጽረ፣፣
“እግዚኣብሔር ኣይጎይን እዩ፣ኣይቅደምን እዩ ከኣ” ዝብል ቃል ትዝ ዝበላ ኣደ ኣንቲ ጓለይ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ዝገበርክዮ ሕማቕ ነገርዶ ኣሎ እዩ፧”ክትብላ ጀመረት፣፣ ከምቲ ደም ንጹህ ኣቤል ናብ እግዚኣሔር ዝጠርዔ፣ጸሎት ኣባ መቃርዮስ’ውን ድልድል ክኸውን ይኽእል እዩ ኢላ ስለ ዝሓሰበት ደጋጊማ ክትሓታ ጀመረት፣ ግና ንብዓታ እናዛረየ፣ “……ኣባ…….ኣባ…………ኣባ መቃርዮስ እዩ!!!” ዝበላ ከናፍራ፣ “ዓይኒ ከዳዕ ነባዕ”ከምዝባሃል ኮይኑ ፣ ሓቂ ንኽነግር ወታእታእ ዝበለ ልሳንን ዝነብዐ ዓይንን ኣይተራኸበን፣፣
እንታይ እሞ “ዝፈሰሰ ነይሕፈስ፣ዝተኻዕወ ነይምለስ”ኮይኑ እምበር ፣እቶም ኣብ ማህራምን ምውራድን ኣባ መቃርዮስ ዝነበሩ ሰባት ጸሊም ክዳን ተኸዲኖም፣”አይ አይ” እና በሉ ክበኽዩ ኣይጸልኡን ፣፣”ኦ! ኣቦ ዝገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ ይቕረ በለሎም”ዝብል ተስፋ ስርየት ብምዝካር ግና ይቕረታ ክሓቱ በቲ ቀለብ ዘብጽሕ ዝነበረ ረድእ መዓልቲ ቆጸራ ለኣኹ፣፣
ኣባ መቃርዮስ ፣ነታ መልእኽቲ ብእዝኑ ምስ ሰምዐ፣ ከም ቅዱስ ጳውሎስ ነቲ ካብ ሓሳባት ሰባት ዝተፈልየ ሓሳባት እግዚኣብሔር ዝወነነ ኣቦ ብምንባሩ “ይቕረታ ክሕተት ኣይግብኣንን እዩ፣ዓስበይስ ካብ እግዚኣብሔር ድኣ፣”ብምባል ካብታ ንብዙሕ ዓመታት ዝተቐመጠላ ገዳሙ ናብ ካልእ ርሕቕ ዝበለ ገዓዘ፣፣ ኣባ መቃርዮስ ካብ ድንኳን ምድራዊ ሃብቲ ሃዲሙ ኣብ በዓቲ ሰማያዊ በረኸት ኣጽሊሉ ክነብር ወሰነ፣፣ ምኽንያቱ ዋጋ ትዕግስቱን ጽንዓቱን ውርደቱን ዝያዳ ካዕቢቱ ኣብ ሰማያት ካብቲ ዘይደኪ ሃብታም ፣ዘይበቅቕ ለጋስ እግዚኣብሔር ክኽፈሎ ድኣ እምበር ፣ካብታ ሂቡ ዝኸልእ ሰብ ኣብዛ እሾኽን ተኾርባን ዘይፍለያ ምድሪ ክረኽቦ ኣይደለየን፣፣
ጸለቱን በረኸቱ ምስ ኩልና ይኹን። ኣሜን !!!
ምንጪ-ማዕዶት 2ይ ዓመት ቁ` 3 2003/2009 -ት/ሰ/ደ/ግ/መድሃኔኣለም( ገዛ ባንዳ ኣስመራ)
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር። ኣሜን!!!


text:
፳፩/21 ነሓሰ ዕረፍቱ ለአቡነ አብራንዮስ (ኣቦና)/ 21 August the Death Of St.Abranious(ABONA) (1ይ ክፋል)
፳፩/21 ነሓሰ ዕረፍቱ ለአቡነ አብራንዮስ (ኣቦና) /21 August the Death Of St.Abranious(ABONA) (1ይ ክፋል)
ታሪኽ ኣቡነ ኣብራንዮስ
ኣብራንዮስ ማለት ‘አብራ’ ማለት ኣብርሃ(ብርሃን) ማለት ክኸውን ከሎ፡ ‘ዮስ’ ማለት ከኣ ፀሓይ ማለት እዩ። ስለዚ ትርጉም ስሞም ብርሃን ፀሓይ – ብርሃን ዓለም ማለት እዩ። ኣቡነ ኣብራንዮስ ካብ ፈሪሃ እግዚአብሔር ዝነበሮም፡ ብሃይማኖቶም ጽኑዓት ካብ ዝነበሩን ስድራ እዮም ተወሊዶም። ኣቦኦም ወልደ ክርስቶስ ኣዴኦም ከኣ ወለተ ትንሳኤ ይበሃሉ። እዞም ስድራ ገለ ካብቲ ሰናይ ግብርታቶም ከኣ ንዝጠመዩ ምብላዕ፡ ንዝዓረቑ ምኽዳን ንድኻታት ምምጽዋት ምንባሩ ብፍሉይ ይግለጽ። ትውልዶም ኣብ ሃገረ ኢትዮጵያ ምብራቕ ጎጃም ከባቢ እነብሴ (ካናት) ኣብ ዝተባህለ ዓዲ እዩ። “ወሀሎ አሐዱ ብእሲ ውስተ ሃገረ ጐጃም እምአድያመ ‘እነብሴ’ እንተ ይብልዎ ካናት ዘስሙ ወልደ ክርስቶስ፡ ወስሙ ብእሲቱ ወለተ ትንሳኤ” ከምዝብል እቲ ገድሎም።
ወለዲ ኣቡነ ኣብራንዮስ ዋላ እኳ ብፍቕርን ብሃብትን ዝተጸገዉን፡ እግዚአብሔር ክልተ ኣዋልድ ባሪኹ ዝሃቦምን እኳ እንተነበረ፡ ምስቲ ኵሉ ሃብቶም’ውን ካብኡ ንላዕሊ ክወልዱ ይብህጉ እንተነበሩ ውላድ ግና ክረኽቡ ኣይከኣሉን። ስለዚ ኸኣ ነተን ክልተ ኣዋልድ ደቆም ኃው ዝኾነን ፈቓድ እግዚአብሔር ዝፍጽም ውላድ ክህቦም ናብ ፈቖዶ ገዳማት ብምኻድ ናብ እግዚአብሔር ይጽልዩን ንነዳያን ከኣ ይምጽውቱን ነበሩ።ብዝያዳ ኸኣ ኣዲኦም ወለተ ትንሳኤ ናብ ገዳማትን ኣረጋውያን መነኮሳትን እናኸዳ ጸሎቶም ይምኅጸና ነበራ እሞ፡ ብቝዓት ባሕታውያን ወዲ ከምዝወልዳ ይነግርወን ነበሩ። እቲ ዝለመንካዮ ዘይከልእ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ከኣ ንቅዱስ ሚካኤል ልኢኹ ንእግዚኣብሔር ዘስምር ወዲ ከም ዝወልዳ ኣበሰረን። ወላዲት ኣቦና ዝኾና ወለተትንሣኤ’ውን ከምቲ ዝተበሰረኦ ንኣቦና ጸኒሰን። ይኹን ደኣ እምበር ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ንሰማዒኡ ይኹን ንነጋሪኡ ዕፁብ ዝኾነ ሓደ ፍሉይ ተኣምራት ክፍጸም ጀመረ። እዚ ኸኣ እቲ ልሙድ ወርሓት ጥንሲ እኳ እንተሓለፈ ኣቦና ካብ ማኅፀን ኣዲኦም ክወጹ(ክውለዱ) ፈቓዶም ስለዘይነበረ ካብቲ ንቡር ጊዜ ኣዝዮም ኣብ ማኅፀን ኣዴኦም ከለዉ ደንጒዮም። ሓደ ክልተ ሠለስተ … ዓመት እናበለ ኸኣ እቲ መዋዕል ጥንሶም ዓመታት ክፍቐድ ጀመረ። ኣብቲ ዘመን እቲ ሓጸይ ሱስንዮስ ዝተባህለ ንጉስ ኣብ ዘመን ወራር መሓመድ ግራኝ ንኣቦኡ ክሕግዙ ንዝመጹ ወተሃደራት ፓርቱጋል ተጸጊዖም ምስ ዝኣተዉ ‘ሰበኽቲ’ ካቶሊካውያን ተመሓዝዩ ስለ ብዙኅ ‘ረብሓታት’ ሃይማኖቱ ናብ ካቶሊኽ ዝቐየረሉን ንሕዝብ’ውን እምነቱን ስርዓቱን ክቕይር የግድድ ዝነበረሉ ዘመን ኸኣ ነበረ። ነዚ ከተግብር ኸኣ ግዱድ ኣዋጃት ኣወጀ። ብዙኃን በብወገኖም ብፍላይ ከኣ ብካህናትን መነኮሳትን ዝተመርሑ ገባራት ሓረስቶስ ወልድ ዋሕድ እትብል ጥንታዊ ሃይማኖት ኣቦታትና ኣይንልውጥን ብምባል ትእዛዙ ስለዝነጸግዎ መከራ ኣጽኒዑሎም። ምኽሪ ዓበይቲ ምስማዕ ኣብዩ ኸኣ ብዙኃን ስለ ሃይማኖቶም ዝተሰዱሉን ሰማእትነት ዝተቐበሉሉን እዩ ነይሩ።
እዚ ንስጥሮስ ዝዘርኦ፡ ሊዮን ዘብቖሎ ብናይ ቅዱስ ዲዮስቆሮስ ናይ ውግዘት ሰይፊ ዶብ ዝተገብረሉ ፍልልይ ኣብ ዘይቦትኡ ኣብ ሱስንዮስ ክፍሪ እኳ ጀሚሩ እንተነበረ ብመርገም አበው፡ ብናይ እግዚአብሔር መቓጻዕቲ ቅድሚ ምምላሱ ብዙኅ ዕንወት እዩ ኣኸቲሉ ነይሩ። ኣብቲ እዋን እቲ እዩ እምበኣር “ኣብ ዘመን እዚ ከሓዲ ንጉስ ኣይውለድን” ብምባል እቶም ካብ ማሕጸን ኣዲኦም ጀሚሮም ዝተኃርዩ ኣቦና፡ ክሳብ ስሱንዮስ ዝመውት፡ ዘመን ክሕደት ኣየርእየኒ ብምባል ን 7 ዓመትን 6 ወርሕን ዝኣልክል ኣብ ማህጸን ወላዲቶም ጸንሑ።
ኣቦኦም ወልደ ክርስቶስ ግና እዚ ጒዳይ ስለዘተሓሳሰቦም፡ ንበዓልቲ ቃል ኪዳኖም ወለተ ትንሳኤ “እዚ ነገር’ዚ እንታይ እዩ ነገሩ” በልወን። ንሰን ግና “እግዚአብሔር ዝፈቐዶ ይግበር፡ ኵሉ ዝከኣሎ ንሱ እዩ ግና ባዕሉ ዝገብሮ ጥበብ ክሳዕ እንርኢ ብእምነት ልብና ነጽንዕ” በለኦም። ንሶም’ውን “እቲ ኣሚንክዮ ዘሎኺ ንሱ ኣየሕፍርኪ ዋጋኺውን ኣየጥፍኣልኪ” ድኅሪ ምባል ነቲ ዝገብርኦ ዝነበራ ምጽዋት ከይጕድላ ተላበውወን።
እዚ ተኣምር’ዚ መዛረቢ ጐረባብትን ዓድን ምዃኑ ኸኣ ኣይተረፈን። ክሳብ መዓስ እዩ እዚ ሕጻን ዘይውለድ ብምባል ኸኣ ንኵሉ ኣስተንኪርዎ ነበረ። ጽንሲ ድዩ ሕማም ዝብል ዘረባ’ውን ኣብ ኵሉ ይስማዕ ነበረ። በዚ ነገር ዝተገረማ ሓዊ ክልምና ዝመጻ ጐረቤት “እግዝእትየ ዐቢይ ወግሩም ወልድ ሀሎ ውስተ ከርስኪ” (እምበይተይ ግሩምን ዓቢይን ወዲ ኣብ ከርስኺ ኣሎ) ክብላ ተዛረባ። ኣቡነ ኣብራንዮስ ኸኣ ኣብ ከርሲ ኣዲኦም ከለዉ ዘረባ እታ ጐረቤት ምስ ሰምዑባህ ኣየበሎምን፤ ኣፍ ኣውጺኦም ከኣ “ምንት ብየ ምስሌኪ ኦ ብእሲቶ መፍትው ለኪ ትንስኢ እሳተኪ ወትሑሪ ኀበ ግብርኪ” (ኣቲ ሰበይቲ ምሳይ እንታይ ኣሎኺ፧ ሓውኺ ለሚንኪ ናብ ስራሕኪ ዘይትኸዲ) ብምባል ነታ ሰበይቲ ዘምጽኣ ጌራ ክትኸይድ እምበር ነቲ እግዚአብሔር ዝገበሮ መንክራት ከይትምርምር ገሰጽዋ። እታ ሰበይቲ በቲ ዝኾነ ነገር እናተገረመት “ኣብ ከብዲ ኣዲኡ ከሎስ ክንድ’ዚ ይዛረብ፡ እዝስ ኣብኡ ከሎ ኣሪጉ እዩ” ብምባል እዚኦምሲ “አቦና” እዮም በለቶም። እዚ ስም ኸኣ ካልኣይ መጸውዒ ገዳም አብራንዮስ ኮይኑ የገልግል ኣሎ። ዝበዘኀ ሕዝቢ’ውን ብዝያዳ ‘እንዳቦና’ ብዝብል ስም እዩ ነቲ ገዳም ዝፈልጦ። ብድሕሪ’ዚ ማለት እቲ ከሓዲ ንጉስ ድኅሪ ናይ 7 ዓመትን 6 ወርሕን ጽንሰቶም ምስ ሞተ ኣቦና ተወልዱ። ወለዶምን ኣዝማዶምን ከኣ ኣዝዮም ተሓጐሱ። ድኅሪ 40 መዓልቲ ናብ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ጊዮርጊስ ወሲዶም ኣጠመቕዎም። አብራንዮስ ዝብል ስም ከኣ ሃብዎ።
ምንኵስናን መንፈሳዊ ተጋድሎን
ንወለዶም ብትሕትናን ብስነ ስርዓትን እናተኣዘዙ ኸኣ ዓበዩ። ኣቦኦም ከኣ መጽሓፍ ክመሃሩሎም ወዲ 7 ዓመት ምስ ኮኑ ናብ መምህር ወሰድዎም። ኵሉ ጥበብን ተግሳጽን ንባብ ቅዱሳት መጻሕፍትን ትርጓሜኦምን ኸኣ ተምሃሩ። ገና ተምሃራይ እንከለዉ ድማ ነቲ መግቦም ንካልኦት ተምሃሮ እናሃቡ ብሕቡእ ይጾሙ ነበሩ። ወዲ 12 ዓመት ምስ ኮኑ ድማ ንስድራኦም ገዲፎም ቦታ ጽድቂ ዝኾነ ገዳም ጥንታዊ ገዳም መርጡለ ማርያም(ጐጃም)ብምኻድ ድማ ብርድእና ብትግሃት ኣገልገሉ። ነቲ ትግሃቶም ዝረኣዩ አበምኔት ደብረ ሳን ዝነበሩ አባ ገብረኢየሱስ ድማኣብ መበል ፲፪ ዓመቶም ኣስኬማ ምንኩስና ኣልበስዎም።
ካብቲ ዝመንኮሱሉ ሰዓት ኣትሒዞም ገጽ ኣዝማዶም ከይረኣዩ ካብ ናብ ገዳም እናኸዱ ወንጌል ይሰብኩ ነበሩ። ንስጋኦም ኸኣ ብጾምን ብጸሎትን ኣድከምዎ። ብፍጹም ትሕትናን ፍቕርን ምስ ዓበይቲ ኣረጋውያንን ንኣሽቱ ሕጻናትን ይነብሩ ኸኣ ነበሩ።
ኣባ ገብረኢየሱስ ንኵሉ እቲ መንፈሳዊ ግብሮም ምስ ረኣዩ ዲቁና ክቕበሉ ነገርዎም። ንሶም ግና ኣይግባእንን በሉ። ኵሎም ማሕበር ከኣ ግድን በልዎም፤ ጸሎት ድማ ገበሩሎምን መረቕዎምን። መዓርገ ዲቁና ኸኣ ካብ ኣቡነ ሚካኤል ዝተባህሉ ጳጳስ ተቐበሉ። ቅድስናኦም ልዑል ስለዝነበረ ክቕድሱ ከለዉ ነቲ ሕብስቲ ብ‘ከዊነ ሕጻን’ ክሳብ ምርኣይ በጺሖም ነበሩ። ትሩፋቶምን ቅድስንኦምን ርእዮም እቶም ኣበውን ካልኦት መነኮሳትን የኽብርዎንም የፍቕርዎምን ነበሩ። ብትሕትናኦምን ርድእንኦምን ኣዝዮም ይሕጐሱሎም ነበሩ። እቶም ኣቦ’ውን ንዘለዎም ጸጋ ርእዮም ንስኻ ቤተ ክርስቲያን ጥራይ ኣገልግል ናብ ካልእ ስራሕ ከም ምውራድ ማይ፡ ዕንጨይቲ … ኣይትኺድ ከኣ በልዎም። ሽዑ እቶም ኣብኡ ዝነበሩ ኣሕዋት ብቅንኣት “ንምንታይ ከማና ማይን ዕንጨይትን ዘየምጽእ” ኢሎም ኣዕዘምዘሙ። ንሶም ኸኣ ደሓን ኣቦይ ከምኣታቶም እናተለኣኽኩ ቤተ ክርስቲያን ከገልግል እየ ኢሎም ንክልቲኡ ተልእኾ ይፍጽሙ ነበረ። ዕንጨይቲ ተሰኪሞም ክኸዱ ከለዉ እቲ ዕንጨይቲ ሽዱሽተ እመትን ስድርን (ዳርጋ 3 ሜትሮ ዝኣክል) ልዕሊ ርእሶም ክብ ኢሉ ማዕሪኦም ይኸይድ ነበረ። ንሶም’ውን ክልተ እመት ካብ መሬት ይለዓሉ ነበሩ። ማይ’ውን እንተኾነ ንብዙሕ መዓልትታት ከም ሰለል እናበለ ካብ ምድሪ ተላዒሉ ይኸይድ ነበረ፤ ማለት መሬት ከይተንከፈ ይኸይድ ነበረ። ንሶም ኸኣ እቲ ጾር ፈጺሙ ከይተሰምዖም ብኢዶም እናጣቕዑ ብእግሮም’ውን እናስረገጹ ብኣፎም መዝመረ ዳዊት እናዘመሩ ይኸዱ ነበሩ። ብድኅሪኡ እቶም ብማኅበር ሓድነት ዝናበሩ አባ ተጠምቀ መድኅን ዜና ኣቦና ምስ ሰምዑ፡ ረኸብዎምን ተሓጒሶም ኣብ ገዳም ቱፋላ ብፍቕርን ብሰላምን ክነብሩ ኸኣ ተረዳድኡ። ድኅሪ ነዊሕ ጊዜ ኵሎም እቶም ኣሕዋት ንኣባ ተጠምቀ መድሕን እዚ ዘሎናዮ ቦታ ጥቃ ዓድታት ስለ ዝኾነ ከምቲ ሕጊ ምንኵስና ካብ ኣዝማድና ርሒቕና ገጽ ኣንስቲ ኣብ ዘይብሉ ቦታ ከይድና ገዳም ንገድም በሉዎም፤ ከምኡ ድማ ገበሩ። ኣቦና አቡነ አብራንዮስ ኸኣ ኣብታ ገዳም ብርድእናን ብመጋቢነትን ብትግሃት የገልግሉ ነበሩ። ከም ኣብነት ዝስተ ማይ ዘመጽኡሉ ቦታ ግና ኣዝዩ ርሑቕን ዓቐበን ስለዝነበረ እቶም ካልኦት ኣኅዋት ክልተ ጊዜ ጥራይ ከምጽኡ ከለዉ ኣቡነ ኣብራንዮስ ግን ሸውዓተ ጊዜ የምጽኡ ነበሩ።
ድኅሪ ነዊሕ ተጋድሎ ድማ ብፍቓድ ኣምላኽ ክህነት ካብ ኣቡነ ክርስቶዶሉ ተቐበሉ። ንኣገልግሎት ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝኣተዉሉ ኣዴና ቅድስት ድንግል ልብሰ ተክህኖ ዘአሮን ተልብሶም እሞ ናብ ከዊነ እሳት ይልወጡ ነበሩ። ኣብ ሞንጎ ቅዳሴኦም’ውን ሰማይ ተኸፊቱ መንበረ ስላሴ ይረኣዮም ነበረ። ሕብስት ናብ ፍጹም ስጋ መለኮት ወይኒ’ውን ናብ ፍጹም ደም ወልደ እግዚአብሔር ክልወጥ ይርእዩ ነበረ። ሓደ ሓደ ጊዜ’ውን ብኣምሳለ በጊዕ ብኣምሳለ ሕጻን ይረኣዮም ነበረ። ብጀካ እተን ክልተ መዓልትታት (ሰናብቲ) ኵሉ ጊዜ ይጾሙ ነበሩ። ኣብተን ክልተ መዓልትታት እንተኾነውን ብኢዶ ዓቂኖም ንእሽቶይ ብመጠን ይበልዑ ነበሩ። ማይ’ውን ብመጠን ዘየርውይ ገይሮም ይሰትዩ ነበሩ። ከም ዓንዲ ተተኺሎም ይጽልዩ፡ ስግደት ከም መላእኽቲ ክቑጸር ብዘይከኣል ይሰግዱ፡ ረሃጽ ከም ፈልፋሊ ማይ ይውሕዝ ነበረ፤ ኣብ ትሕቲ ክዳኖም’ውን ብሓጺን ዝተሰርሐ ዝባላዕ ጨጓር ማቕ ይኽደኑ እሞ ኣይድቅሱን ነበሩ። ብደበና ተጻዒኖም ክሳብ 7ይ ሰማይ ይበጽሑ (ጽርሐ አርያም) እሞ ኣብ ቅድሚ አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ከኣ ይሰግዱ፡ ምስቶም 24 ካህናተ ሰማይ ኮይኖም ሓቢሮም ማዕጠንት ሒዞም ክሳብ ምዕጣን በቒዖም ነይሮም።
ይትባረክ ኣምላክ ኣበዊነ!!!
ናብ 2ይ ክፋል ይቕጽል…….


text:
ሓወይ ምሳይን ኣባይን`ሎ!
ሓወይ ምሳይን ኣባይን`ሎ!
ሓበሬታ ስነኣጠቓቅምኡ ንዝፈልጥ ሓይሊዩ። ብርቱዕ ሓይሊ! ክሳብ ዕዳጋ ኣለዎ ይሽየጥ ይልወጥንዩ። ፈትዩ ብጥርሑ ሓበሬታ ዝህብ የሎን። ሓበሬታ ንግዲዩ። እቲ ዕዳጋ ግን፡ ከም ዝኾነ ዕዳጋ፡ ቡዙሕ ድንግርግር ኣሎዎ። ንኹሉ ተጠንቂቕካ ክትመዝን ይነብረካ። ካብ`ቲ ፈትዩ ነጻ ሓበሬታ ዝህብ ከኣ ብዙሕ ክትጥንቀቕ ኣሎካ። ሓደ ዓይነት ጸወታ’ዩ’ውን እቲ ዕዳጋ። ኣሪጉ ዝመሽመሸ ሓበሬታ መጽዊቱ ንዕኡ ኣገዳሲ ሰብ ምዃንካ ከርእየካ ዝደሊ ሸቃጢ ኣሎ። ወይ ነቲ ሓበሬታ ንዕኡ ብዘገልግል ጠምዚዙ ከዋፍረካ ዝደሊ ጎረሕ’ውን። ኣብ ልዕሊ ተጻረርቱ ኣሉታዊ ቅድመ ፍርዲ ክትሰርሕ ዘታልል’ውን ኣሎ። ክትዕድግ ኬድካ ንባዕልኻ ተሼጥካ ትምለሰሉ ዕዳጋ’ውን ኣሎ። ዳንኤል ተስፋይ።
ግዝኣተን ዘነጸራ ኩለን ዴሞክራስያውያን ይኹና ዘይ ዴሞክራስያውያን ሃገራት፡ ድሕነት ህዝበን ክሕልዋን ረብሓታተን ክከላኸላን ሕጋዊ መሰል ኣለወን። ነዚ ሕጋዊ መሰል ንምትግባር ዝሕግዙ ረቛሒታት ብዙሓት እኳ እንተኾኑ፡ ገዛእ ጸጥታዊ ርግኣት ሃገር ግን ብቐዳምነት ዝስራዕ ዕማም`ዩ። እብ`ዛ ናብ ቁሸት ዝጸበበት ዓለም ብዘይ ምትሕግጋዝን ምምልላእን ናይ ካልኦት ሃገራት በይና ሓንቲ ሃገር ክትምዕብል ዘይሕሰብ`ዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ሓንቲ ሃገር ኣብ ልዕሊ`ቲ ናይገዛእ ርእሳ ትካላዊ ዓቕምን ጸጋን ብዛዕባ ካልኦት ሃገር ዝሕለንን ዝውጠንን ነገራት እንተፈሊጣ ጉዳያ ከተጻፍፍን ሓይላ ከተደልድልን ይሕግዛ። ነዞም ብኻልእ ዝውጠኑ ነገራት ንምፍላጥ ዝሕግዝ መስርሕ ስለያዊ (intelligence) ዓቕማ ግን ሓያል ምስ`ዝኸውን`ዩ።
ስለያ ክብሃል እንከሎ ብሕልፊ CIA, MI16,MOSSAD, ዝብሉ መጸውዒታት ኣብ ኣእምሮ ቡዙሓት ዝፈጠርዎ መረዳእታ ሰለዘሎ፡ satellite, advanced computer, smart phones ዝብሉ ኣምራት ምስተሓወስዎም ንዓና ገባሮ ወይ ተጣየስቲ ኣዚዩ ፍሉይ ነገር ዝገብሩ ይመስለና`ዩ። ኣብ መወዳእትኡ እንተድኣ ሪኢናዮ ግን ስለያ ሓበሬታ ምእካብን ሓበሬታ ምዝርጋሕን`ዩ ስርሑ። ክንዪኡ ዝኸይድ ካልእ ዋኒን የብሉን። እቲ ዝእከብ ሓበሬታ ግን ከከም ኣድላይነቱ ንጽቡቕን ሕማቕን ይጥቀሙሉ።
ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ዓመታት ብዛዕባ ኤርትራ እንታይ ጽቡቕን ሕማቕን ሓበሬታ ተሓቢሩ ንኽፈልጥ ክረኽቦ ዝኽእል ዘበለ ሓበሬታ ኣብ ምንዳይ ብዙሕ ግዜ በሊዐ። ቃለ-ምሕትት ናይ ኣብ ዝተፈላለየ ወተሃደራውን ሲቪላውን ጽፍሕታት ሃገርና ዝነበሩን ኔርና ዝብሉን ውልቀ ሰባት ዝሕብርዎ፡ ተጣበቕቲ መሰል ደቂ ሰባት ኢና ዝብላ ትካላት ዝሕብርኦ፡ ቡዙሓት ናይ ኤርትራውያንን ዘይኤርትራውያንን ናይ ኢንተርነት መርበባት ብዛዕባ ኤርትራ ዝሕብርኦ ተኽታቲለ። ኩሎም ሓበርቲ ከም ዋልታ ዝጥቀሙሉን ንጽህንኦም ከመስክሩሉ ዝፍትኑን ስነ ሞጎት ከኣ ”መንግስቲ ኤርትራን ደገፍቱን ንዓና ተለኣኣኽቲ CIAን ዕሱባት ወያነን`ዮም ዝብሉና” ዝብል`ዩ። ብርግጽ ዑሱባትን ተለኣኣኽትን ድዮም ባዕሎም ይፈልጡዎ፡፡ ዝፈልጥዎ ዘበለ ናይ ሃገርና ቁጠባውን ወታሃደራውን ምስጢራት ንዝሓተተን ዘይሓተተን ”ብናጻ” ንኹሉ እንዳሓበሩ፡ ዑሱባትን ተለኣኣኽትን ዘይሙዃኖምከ እንታይ መረጋገጺ ኣሎና? ኩሉ ሓባሪ ዑሱብ`ዩ ዝብል ደረቕ ኣተሓሳስባ የብለይን። ኩሉ ሓባሪ ደላይ ጽቡቕን ኣራምን`ዩ ዝብል የዋህ`ውን ኣይኮንኩን። ደቂ ሰባት ምስ ክዉኑነት ምስዘይቃደዉ ግን ንህይወቶም ክብሉ ንህላወኦም ዝህብዎ ክብሪ ኣብ ኣቃውምኦም የንጸባረቕ`ዩ።
እቲ ጽቡቕ ግን፡ መብዛሕትኡ ሰብ ህላወኡ ትርጉም ከምዘለዎን ህይወቱ ክብርቲ ምዃናን’ዩ ዝኣምን። ትርጉም ዘለዎ ህላወ ግን ከብዲ ጸጊቡ ብሰላም ምድቃስን ምትሳእን ጥራሕ ኣይኮነን፡፡ ከምኡ እንተዝኸውን ቡዙሓት ብምጽወታ ዝናበሩ ዘለዉ ምዓገቡ ኔሮም። ትርጉም ዘለዎ ህላወ ንዘሎና ሰብኣዊ ዓቕሚ ወይ እውን ተፈጥሮኣዊ ጸጋታትና ተጠቂምና፡ ባህግታትናን ራኢታትናን ብዘይ ገለ
ገዛኻ ኣንዲዱ ኣብ ገዝኡ ዘዕቁበካ ድዩ ዝሓልየልካ? ወይስ ብረሃጽካ ገዛኻ ስራሕ! ዝብል። ሞጎጎኻ ኣፍሪሱ እንጀራ ዝቶኾበልካ ለጋስ ድዩ? ንስድራኻ ብዘይ ንሕስያ ሓሪዱ ኣይትብከ እንዳበለ ንብዓትካ እንተደረዘ ለዋህ ድዩ? ብሓቂ ዘለናዮ እዋን ነዚ መልሱ ከም ትሑዝ ወሲድካ ከም ሕቶ ከተቕርቦ ዘይግባእ ሕቶታት ከም እትሓትት’ዩ ዝገብረካ። ኣብ`ዛ ንኹሉ ፍጡር ዘዐንግል ወሓዚ ማና እተፍልፍል መሬት ጠምዩ ዝሓድር ፍጥረት ፈጺሙ ክርከባ ኣይምተገበአን፡ ካብ ንመንበሪናን ንቀለብናን ሓሊፉ ንመጋየጺ ዝኾነና ጸጋ’ውን ዘይበቐቐትልና ክነሳ፡ ቦታ ከምዝተሳእነ ናይ ካልእ መሬት ዘቋምት ክህሉ ኣይምተገብእን። ስስዐ መሰረት ኩሉ ጸገም ኮይኑ ተበለጽቲ ስለ ዝወለደ ግን ዓለምና ተበጽቢጻ። ተበላጺ ወትሩ ሓላይኻ እንዳመሰለ ስለ ዝቐርበካ፡ ግርህ እንተልካ፡ ደምካ ሰትዩ፡ ኣንጉዕካ መጺዩ፡ ዘየድልዮ ነገር እንተ ተረፈካ፡ ንቡር ከይሃበ ናብ ዝብኢ ስጋብ ዝስንድወካ ሓላይ’ኻ እዩ ዝመስለካ። ”ውሕጅ እንዳኣስሓቐ ይወስድ” ከምዝተባህለ፡ ኣወሳስዳ ውሕጅ ከም ስልቲ ዝጥቀመሉ ገባቲ’ሎ!! እቶም ብዓይኒ መርፍእ ከይሓለፍካ ዝርከርብ ዘላቒ ራህዋ ከምዘየለ ዝፈልጡ ንቑሓትን ተባዓትን ግን፡ ንተበላጺ ምብዳህ ሓንትን ዝበለጸትን ምርጫ ምዃና ስለዝፈልጡ፡ ብሓያል ተጻብኦ ከይረዓዱ፣ ብነውራም ጸለመ ከይተሰከፉ ፣ ብደም ዝሰኽረ መልኣከ ሞት እንዳሃደኖም ፣ እንዳተጸመሙ ይጽመሙ። ጽባሕ ዝበለጸት ንኽትከውን ድማ ሎሚ ብትብዓት ይቃለሱ።
ህይወት ብኽልተ ተጻረርቲ ሓይልታት ማለት ሕማቕን ጽቡቕን ስለ ዝቖመት ግን፡ ክም’ቲ ጅግናን ተባዕን ዘሎ፡ ስሱዕን ጃጃውን እውን’ሎ። ስለዚ’ዩ ድማ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ታሪኻዊ ምዕራፍ ዓለም ተወኪስና ብጽቡቕን ብሕማቕን ዝዝከሩ እዋናት ይኹኑ ውልቀ ሰባት ንረክብ። ኣብ’ዚ ዘሎናዮ ዘመን እውን እንተኾነ ገሊኦም ንረብሓ ሃገርን ንስለ ዉጹዕ ህዝብን ክብሉ ነቲ ንቡርን መሰረታውን ጠለባት ናይ ወዲ ሰብ ተሓሪሞም እንዳተቓለሱ፡ ብኣንጻሩ ድማ ካልኦት ስሱዕ ሸውሃቶም ንምርዋይ ብዋጋ ሃገርን ድኻ ህዝብን ክጣልዑ ንርእይ ዘሎና። እዚ ማለት ግን ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ሓድሽ ነገር ስለ ዘየለ እዚ`ውን ክሓልፍ`ዩ እንዳበልና ንዝኾነ ዘጋጠመና ዘበለ ከም ጽሕፍቶና ተቐቢልና ትም ንበል ማለተይ ከምዘይኮነ ትስሕትዋ ኣይብልን። ኣንጻር ዓመጽን ስሰዐን ግድን ክንቃለስ ኣሎና! እቲ ቐዳማይ ኩሉ ህዝብና ክሰማማዓሉ ዘለዎ፡ ቃልስና ክሓጽርን ኣድማዒ ክኸውንን ግን ነቲ ዓማጺ ምልላይ`ዩ። ብንጹር ክግለጽ መታን ቀዳማይ ጸላኢ ኤርትራ ይኹን ጸገም ናይ እዛ እንነብረላ ዘለና ዓለም ሕጂ`ውን ኣሜሪካን እቶም ንናይ ኣሜሪካ ስሱዕ ስነሓሳብ ንምስፍሕፋሕ ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ዝጽዕሩ ዘለዉ ተለኣኣኽቲ ኣሜሪካን እዮም። ኣብ`ዚ ነጥቢ ተረዳዲእናን ኣንጻር እዚ ስሱዕ ስነሓሳብ ብግብሪ እንተዘይተቓሊስናን ጸገምና ኣይክውዳእን`ዪ እንተበልኩ ሕማቕ ትምኒት ዘይኮነስ፡ እቲ ዝኸውን ጥራሕ`የ ዝእምት ዘለኹ።
ሙሴ ተኸስተ


text:
Published: 23 August 2009
ፍጥረት ወዲ-ሰብ
ትሕዝቶ ስነ-ጽሑፍ
ፍጥረት ወዲ-ሰብ
ወዲ-ሰብ (ሰብ) ማለት እንታይ ማለት እዩ? ሰብ ክንብል ኰለና ብዛዕባ ነፍሲ ጥራይ ዲና ንዛረብ ዘለና? ብዛዕባ ሰብነትናን ህዋሳቱን ኦርቶዶክሳዊ ኣረኣእያ ከመይ ይመስል? ሰብ እምነቱ ኣብ ምሕላው: ኣእምሮኡ እንታይ ተራ ኣለዎ? ኣምላኽ ንሰብ ብኸመይ ይርእዮ? ስራሕ እግዚኣብሔር ኣብ ምድሓን ሰብከ ከመይ ይመስል?
ሰብ ክንብል ኰለና እቲ ብምስሊ ኣምላኽ ዝተፈጥረ ልዑል ፍጥረት ማለትና እዩ። ሰብ ብስጋ ዝተሸፈነ ነፍሲ ጥራይ ዝሓዘ ዘይኮነስ ምሉእን ህያውን ፍጥረት እዩ። ንሱ: ዘይፈላለዩ ሰለስተ ነገራት ማለት፣ ኣካል፣ ኣእምሮ፣ ነፍሲ (soul, body & mind) ዝሓቖፈ ፍጥረት እዩ።
1. ኣካል:- እቲ ንውሽጣዊ ነገራትና ሸፊኑ ሒዝዎ ዘሎ ነገር እዩ። ህይወት ንዘለዎም ነገራት ኩሎም ደጋዊ መልክዖም፣ ጥዕናኦም፣ ደመ-ትርኢቶም ዝውክል እዩ። ኣብነታት ኣካልና: ርእሲ፣ ክሳድ፣ ኣእዳውን ካልኦትን ምጥቃስ ይከኣል።
2. ኣእምሮ:- እቲ ዝሓስብ፣ ዝመራመር፣ ዘስተንትን ክፋል ሰብነትና እዩ። ስምዒት፣ ተዘክሮ፣ ፍቓድ፣ ፍቕሪ፣ ፍርሂ ወዘተ ካብኡ ይበቁል። ልቦና ወይ ኣተሓሳስባ ንኣእምሮ ወኪሉ ኣብ ብዙሕ ነገራት ይጥቀስ እዩ (ያእ 1.7-8)። ንልቢ ወዲ ሰብ እቲ ዋንኡ ወይ እቲ ዝፈጠሮ ኣምላኽ እንተዘይኮይኑ ካልእ ዝፈልጦ የለን (ኤር 17፡9) ።
3. ነፍሲ:- እዚ እቲ መንፈሳዊ (መንፈስ) ክፋል ሓደ-ሰብ እዩ። ብኣርኣእያ ስነ መለኮት: ነፍሲ ዘለኣለማዊ (ዘይመውት) እዩ። እናሻዕ ንነፍሲ መንፈስ ወይ ህይወት ብዝብሉ ቃላት ንገልጾ ኢና። እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ሰለስተ ነገራት እዚኣቶም ኣብ ዝፈላለይሉ እዋን ድማ ሞት ናይ ሓደ-ሰብ ይኽሰት። ሰለስቲኦም (መንፈስ + ኣካል + ኣእምሮ) ሓደ ምሉእ ሰብ ይውክሉ፣ ሓደ ስራሕ፣ ሓደ ምርጫ፣ ሓደ ዓስቢ ድማ ይቕበል። ሰብ ምስ ነፍሱን ስጋኡን ዘለኣለማዊ ህይወት ወይድማ ዘለኣለማዊ ጥፍኣት ክረክብ ይኽእል። ክርስቶስ ስጋ-ሰብ ለቢሱ ክንብል ኮለና እምበኣር ነዞም ዝተገልጹ ነገራት ለቢስዎም ማለትና እዩ።
እቲ ስጋ ዝለበሰ ቃል [ክርስቶስ] ካብ ማህጸን ቅ.ድ.ማርያም ኣካል ወሲዱ ሰብ ኮይኑ እዩ። ነፍሲ ድማ ኣለዎ። ክርስቶስ ምእንቲ ክቕድሶ ኢሉ ንፍጥረት ሰብ ከምዘለዎ ብምልኡ ለቢስዎ። "መለኮቱ ከምዘይተለወጠ እናኣመንና፣ ነፍሲ ዘለዎ፣ ከመዛዝን ዝኽእል ስጋ ምስ መለኮቱ ደሚሩ ፍጹም ሰብ ከምዝኾነ ንኣምን"ይብል ሶርያዊ ቅ. ሰቨርዮስ።
ኦርቶዶክሳዊ ኣረኣእያ ብዛዕባ ሰብነትናን ህዋሳቱን
ከም ኣተሓሳስባን ርድኢትን ናስቲክስ (Gnostics) "ስጋናን ኩሉ ህዋሳቱን ሰናይ ነገር የብሉን"። ኣቦታት ቤተ ክርስቲያን (ኦርቶዶክሳዊ ኣረኣእያ) ግና ነዚ ሓሳብ እዚ ብምሉኡ ይነጽግዎ። ንኣብነት፣ “ብኣምላኽ ዝተፈጥረ ኩሉ ነገር ንጽሁን ሰናይን እዩ። ኣምላኽ ዘይጠቅም ወይ ዝድርበ ነገር ፈጺሙ ኣይፈጠረን ምኽንያቱ ወዲ-ሰብ ውሉድ ኣምላኽ እዩ” (ግብ 17፣28; 1 ጢሞ4:4-5) ይብል ግብጻዊ ቅ. ኣትናቴዎስ። እቲ ሃዋርያ-ኣምላኽ ድማ "…ኣብ ማእከል እቶም ዚድሕኑን እቶም ዚጠፍኡን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ መኣዛ ክርስቶስ ኢና" (2 ቆሮ 2.15) ይብል። ግብጻዊ ቅ. ኣትናቴዎስ እንደገና “ኣካል ወዲ ሰብ ከምታ ብኽኢላ ዝተሰርሐት ናይ ሙዚቃ መሳርሒት እያ” ምስ በለ፣ ኣስዒቡ ድማ “ከምታ ብግቡእ ዝተቓነየት ናይ ሙዚቃ መሳርሒት ኣዝዩ ጥዑም ድምጺ እትህብ፣ ብሰናይ ህይወት ዝተደገፈት ኣካል ወዲ ሰብ ድማ ጥዑም ድምጺ (ብኣምላኽ ዝበሃግ ጽቡቕ ነገር) ናብ ኣምላኽ ከተቕርብ ተኽእሎ ኣለዋ” ይብል።
ተራ ኣእምሮ ሰብ ኣብ ምሕላው እምነቱ
ሰብ እምነቱ ኣብ ምሕላው: ኣእምሮኡ ዓቢ ተራ ኣለዎ። ኣምላኽ ንሰብ ዝሓስብን ነገራት ዘመዛዝንን ፍጥረት ገይሩ ፈጢርዎ። ሰብ ነዚ ናይ ምሕሳብን ምምዛንን ክእለት ተጠቒሙ ድማ ምስ ኣምላኽ ይዘራረብ፣ ይራኸብ፣ ይላዘብን የስተንትንን። ኣእምሮ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ ምኽንያቱ ዝኾነ ነገር መጀመርያ ኣብ ኣእምሮና እዩ ብሓሳብ ዝጅምር። ኣብ ኣእምሮ-ሰብ ከይተሓስበ (ከይተጠንሰ) ብግብሪ ዝተተግበረ ዝኾነ ነገር ፈጺሙ የሎን። ንኣብነት: ሓደ ሰብ መገሻ ቅድሚ ምፍጻሙ ኣብ ኣእምርኡ መገሻ ክኸይድ የድልየኒ ኣሎ ኢሉ የሓስብ። ኣስዒቡ ድማ ነዚ ብሓሳብ ዝጀመረ መገሻ ብግብሪ የተግብሮ። ዝተቐደሰ ኣእምሮ ሰናይ ሓሳብ የውሕዝ ንነፍሲ ድማ ናብ ኣምላኽ ገጻ ክጥምትን ክትቀርብን ይሕግዛ። ብጸጋ ዝተመልአ ኣእምሮ ነቲ ብኣእምሮ-ስጋ (human intelligence & logic) ክብጻሕ ዘይከኣል ሰማያዊ ምስጢራት ናይ ምሕሳብን ምርኣይን ተኽእሎ ኣለዎ። ኣምላኽ ዓቢይን ልዕሊ ኹሉን ስለዝኾነ፣ ብሓሳብ ስጋ ጥራይ ኣይብጻሕን'ዩ። ብጸጋ ዝተመልአ ሰብ ግና ንኣምላኽ ክረኽቦ ይኽእል'ዩ (ሉቃስ 8:10)። ሙሴ "እቲ ቓል፡ ምእንቲ ኽትገብሮስ፡ ኣብ ኣፍካን ኣብ ልብኻን ኣዝዩ ቐረባኻ እዩ" (ዘዳ 30፣14) ክብል ጽሒፉ። ክርስቶስ ድማ ነዚ ሓሳብ'ዚ "ፈሪሳውያን፡ መንግስቲ ኣምላኽ መኣዝ ትመጽእ፧ ኢሎም ምስ ሐተትዎ፡ ንሱ፡ መንግስቲ ኣምላኽ እንሃ፡ ኣብ ውሽጥኹም ኣላ" (ሉቃ17፣21) ክብል ነቲ ሙሴ ዝበሎ ነገር ኣሰሚሩሉ።
ከም ውጽኢቱ: ነቲ ንጉስ ኩላ ምድሪ፣ ዘለኣለማዊ መንግስቱ ኮነ ናይ ምድሓን ሓይሉ ክንርድኦ ንኽእል። እዚ ድማ በቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍና ዘሎ ምስትውዓልን ነፍስን እዩ ዚኸውን። ስለዚ ሰብ፣ ኣካል፣ ነፍሲ፣ ኣእምሮ እኳ እንተለዎ ግና ሓደ ምሉእ ሰብ እዩ። ኣካል፣ ነፍሲ፣ ኣእምሮ፣ ህዋሳቱ፣ ልቡ፣ እተሓሳስብኡን ስምዒቱን ኩሉ ኣይፈላለን እዩ። ኣምላኽ ንሰብ ከምዘለዎ ብምልኡ እዩ ኣፍቂርዎ። ንብዘሎ ፍጥረቱ ኣካሉ፣ ነፍሱ፣ ኣእምሮኡ፣ ህዋሳቱ፣ ልቡ እተሓሳስብኡን ስምዒቱን ኩሉ ከይፈላለዩ ድማ ቀዲስዎን ኣንጺህዎን። ነዚ ሓድሽ ህይወት'ዚ ምስ ተቐበልናዮ ምስ እግዚኣብሔር ሕብረት ይህልወና፣ ምስ እግዚኣብሔርን ምስ ገዛእ ርእስናን ድማ ብሰላም ንነብር። እዚኣቶም ኩሎም ምስ ነፍስን ኣእምሮን ብሕብረት ዝዓዩ ብስም እታ ኣብ ውሽጢ ሰብ እትርከብ መንግስቲ ኣምላኽ እናሰርሑ ዝነብሩ መሓውራት-ጽድቂ እዮም። ኣብነት፣ ሃዋርያ ጳውሎስ ነታ ቤተ ክርስቲያን ከሳድዳ ኰሎ ንዝነበሮ ሓይሊ ምስ ኣመነ'ውን ነቲ ዝነበሮ ሓይሊ ብዝተዓጻጽፈ መንገዱ ኣብ ምህናጽ ቤተ ክርስቲያን ክርስቶስ ኣውዒልዎ እዩ (ግብ 9: 15)። ኣብ መወዳእታ ድማ ስለ ወንጌል ክርስቶስ ነታ እንኮ ህይወቱ ሂቡ ብሰላም ከምዝዓረፈ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያንን ታሪኽ ዓለምን መዝጊቦሞ ኣለዉ።
ይቕጽል
1ይ ክፋል ስነ-ጽሑፍ | 2ይ ክፋል ስነ-ጽሑፍ | 3ይ ክፋል ስነ-ጽሑፍ | 4ይ ክፋል ስነ-ጽሑፍ |