text:
ኤመርሰን ሙናንጋግዋ ሓድሽ ፕረዚደንት ኮይኖም ቃለ መሓላ ክፍጽሙ’ዮም ክብል ፓርላማ ዚምባብወ ኣፍሊጡ።
ኢመርሰን ማናንጋግዋ ንዝሓለፉ 37 ዓመታት የማናይ ኢድን እሙን ተሓባባሪ ፕረዝደንት ሮበርት ሙጋበ እዮም ኔሮም።
ንሶም ኣብ መጀመርታ እዚ ዓመት’ዚ ኣብ ማእከላይ ዚምባብወ ንዝተአኸቡ ዜጋታት እታ ሃገር “ ዛኑ ፒ ኤፍ ዘይድፈር ፓርቲ እዩ። ገዛኢ ፓርቲ ኮይኑ ድማ ክቕጽል እዩ። እቶም ዝነብሩ ምንብሆም ክቕጽሉ እዮም ፡ ዛኑ ፒ ኤፍ ድማ መሪሕነቱ ክቕጽል እዩ። ምስ ሙጋበ ንቕድሚት፡ ዛኑ ፒ ኤፍ ንቅድሚት” ዝብል መደረ ኣስሚዖም።
ድሕሪ ቁሩብ ኣዋርሕ ግን እቲ ክውንነት ካብዚ መደረ ኣዝዩ ዝረሓቐ እዩ።
እቶም ኣብ ቃልሲ ንነጻነት ዚምባብወ ብዝኽተልዎ ናይ ደባይ ታክቲክ “ሓርገጽ” ዝብል ቅጽል ስም ዝረኸቡ ኢመርሰን ሙናንጋግዋ ካብቶም ፕረዝደንት ሮበርት ሙጋበ ካብ መዝነቶም ክለቑ ዝሓቱ ቀንዲ አካላት እዮም ኔሮም። ፕረዝደንት ሙጋበ ግን መዝነቶም ክለቑ ፍቓደኛ ኣይነበሩን ስለዝኾነ ድማ ፓርላማ እታ ሃገር ነቶም ፕረዝደንት ብክሲ ንምእላይ ትማሊ ሶሉስ ዝተአኸቡ።
ኣብዚ ህሞት ወሃቢ ቃል ፓርላማ ፕረዝደንት ሮበርት ሙጋበ ካብ መዝነቶም ምልቃቆም ዝገልጽ ደብዳበ ንኣባላት ፓርላማ ኣንቢቦም። አባላት ፓርላማ ሓጎሶም ብጣቕዒትን ዋዕዋዕታን ህዝቢ ድማ ናብ ጎደናታት ብምውጻእ ገሊጾም።
ፓርቲ ዛኑ ፒ ኤፍ ነቶም ኣቐዲሞም ብሰንኪ ምስ በዓልቲ ቤት ሮበርት ሙጋበ ዝተላዕለ ዘይምስምማዕ ካብ መዝነት ምክትል ፕረዝደንት ዝተአልዩ ሙናንጋግዋ መራሒ እታ ሃገር ከምዝኾኑ ኣፍሊጡ። ኣብ ዝመጽእ 48 ሰዓታት ቃለ መሓላ ከምዝፍጽሙ’ውን ተሓቢሩ’ሎ።
ሙናንጋግዋ ካብ 1980 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ ዝተፈላለዩ ጽፍሕታት ካቢኔ እታ ሃገር ከገልግሉ ዝጸንሑ ኮይኖም ኣብ 2014 ድማ ምክትል ፕረዝደንት ኮይኖም ተሸይሞም።
ምሻም ሙናንጋግዋ ነቲ ኣብ መንጎ ገዳይም ተጋደልቲን ነቶም ድሒሮም ዝተወልዱ ኣብ ፖለቲካ ዝነጥፉ ብጉጅለ 40 ዝፍለጡ ዘሎ ፍልልይ ዘጽብብ ተስፋ ዝተነብረሉ እዩ ኔሩ።
ይኹን ደአ እምበር ሙናንጋግዋ ምስ መራሒት እታ ነቲ ዳሕረዋይ ጉጅለን በዓልቲ ቤት ሮበርት ሙጋበን ኣይተሰማምዑን። ግሬስ ሙጋበ ንበዓል ቤተን ተኺአን ነታ ሃገር ክመርሓ ብዝነብረን ድልየት ኣብ መጀምርያ እዚ ወርሒ እዚ ሙናንጋግዋ ካብ መዝነቶም ተባሪሮም። ኣብ ወርሒ ነሓሰ,2017 እውን ናይ ምምራዝ ፈተነ ተኻይዱሎም ከምዝነበረ ይግለጽ፡ ብዙሓት እዚ ፍጻሜ ኢድ ግሬስ ሙጋበ ኣለው ይብሉ።
ሙናንጋግዋ ድሕሪ ካብ መዝነሮም ምብራሮም ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝሃደሙ ኮይኖም ሎሚ ረቡዕ ናብ ሃገሮም ከምዝምለሱን ድሕሪ ጽባሕ ዓርቢ ድማ መራሒ ዚምባብወ ኮይኖም ቃለ መሓለ ከምዝፍጽሙ ተፈሊጡ’ሎ።


c: text/html

text:
ኣመሪካ ምስ ጂቡቲ ዘለዋ ዝምድና ዝያዳ ከተሐይሎ ከምእትደሊ ገሊጻ
Radio Erena: 11 March 2018
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ምስ ጂቡቲ ዘለዋ ዝምድና ዝያዳ ከተሐይሎ ከምእትደሊ ተገሊጹ።
ነዚ ዝገለጸ፣ ጸሓፊ ጉዳያት ኣመሪካ ረክስ ተለርሰን ብ9 መጋቢት ምስ ፕረዚደንት ጂቡቲ ኢስማዒል ዑመር ገለ ኣብ ዝገበሮ ርክብ ምዃኑ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ቻይና ኣብ ጂቡቲ ዝኸፈተቶ ወተሃደራዊ መዓስከርን ህላወኣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምስፋሕ እተካዪዶ ዘላ ጻዕሪ፣ ንኣመሪካ ሻቕሎት ፈጢሩላ ምህላዉ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ፣ ወኪል መንግስቲ ኣመሪካ ናብ ጂቡቲ ዑደት ዘካየደ።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ቻይና ኣብ ጂቡቲ እትገብሮ ዘላ ወተሃደራዊን ቁጠባዊን ምስፍሕፋሕ ንረብሓታት ኣመሪካ ስግኣት እዩ ክብል ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ እዚ ኣፍሪቃ ጀነራል ቶማስ ዋልድሁሰር ንባይቶ ኣመሪካ ምግላጹ ተሓቢሩ’ዩ።
ኣብዚ ናይ ዕለት 9 መጋቢት ክልቲኦም ወገናት ኣብ ዘካየዱዎ ርክብ፣ ሰክረታሪ ተለርሰን ጂቡቲ ምስ ኣመሪካ ዘርኣየቶ ናይ ጸጥታዊ ጉዳያት ምትሕብባር ድሕሪ ምምስጋን፣ ሃገሩ ኣብ ዞባዊ ፖለቲካዊ ጉዳያት፣ ምዕባለን ጸጥታዊ ብድሆታትን ብዝምልከት ምስ ጂቡቲ ብዝያዳ ክትሰርሕ ከምእትደሊ ኣፍሊጡ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ጂቡቲ ንወጻእተኛታት ኣውፈርቲ ሰሓቢት ክትከውን ኣመሪካ ሓገዝ ክትገብረላ ምዃና ገሊጹ።
ኣብ ጂቡቲ ዝርከብ ወተሃደራዊ መዓስከራት ብምዕራባውያን ሃገራት ተባሒቱ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ቻይናን ጃፓንን እውን ናብዛ ድሑር ምሕደራን ድኹም ቁጠባን እትውንን ጂቡቲ ጠመተአን ከዕዝዛ ጀሚረን እየን።
===================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 17 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 23 September 2017
ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)ኣብ 2ይ መዓልቱ፡
2ይ ውድባዊ ጉባኤ ኣብ 2ይ መዓልቱ፡
ኣብቲ ብክብ ዝበለ ድምቀትን ዓጀባን ትማሊ መዓልቲ ካብ ናይ ዕጡቓት ናይ ፕሮፖጋንዳን ምንቕቓሕን ኣሃዱታትን ኣባላት መሪሕነትን መሰረታትን ውድብ፡ ካብ ህዝብና ድማ ካብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ዝመጹን፡ ካብ መሓዙት ውድባትን፡ ሰልፍታትን ማሕበራትን ሓለፍትን ተወከልትን ኣሳቲፉ ብምዕሩግ ኣገባብ ዝተኸፍተ ካልኣይ ጉባኤ ደግሓኤ ሎሚ ድማ 21 መስከረም 2017 ንካልኣይ መዓልቱ ካብ ሰዓት 9 ቅ. ቀ. ብሕኑን መንፈስ ተጀሚሩ።
ኣብ ምሉእ ዓለም ካብ ዝርከቡ ዞባታትን ጨንፈራትን ኣካላት ውድብ ኣብ ጉባኤ ብኣካል ተረኺቦም ብተኸታታሊ ነናይ 3ተ ዓመት ጽማቝ ጸብጻቶምን፡ ጉባኤ ናይ ምዕዋት ዘለዎም ግብራዊ ተሳትፎን ምስ ሰናይ ድሌትን ናይ ደገፍ መግለጽታትን ከቕርቡ ውዒሎም።
ካብ ዞባታትን ጨንፈራትን ብኣካል ዝተረኽቡን፡ ብኣካል ዘይተረኽቡንጽሑፎም ዘቕረቡንንምጥቃስ ዝኣክል፡
- ዞባ ኢትዮጵያ፡ ዝተፈላለያ ጨናፍር ዘጠቓለለ
- ዞባ መዓከራት ስደተኛታት ኢትዮጵያ
- ዞባ ሱዳን፡ ዝተፈላለያ ጨናፍር ዘጠቓለለ
- ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ
- ዞባ ካናዳ
- ጨንፈር ጀርመን
- ጨንፈር ስካንድናቭያን
- ዞባታት ኣወስትራልያ፡ ዞባ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ (ብመልእኽቲ)
ቀጺሉ ከኣ ናይ ኩለን ቤት-ጽሕፈታት ፈጻሚ-ኣካልን ኦዲት ኮሚሽንን ደግሓኤ ደቂቕን ሰፊሕን ዝርዝር ጻብጻብ ናይ 3ተ ዓመት ቀሪቡ። ካልኣይ መዓልቲ፡ ጉባኤ ቁም ነገር ብዝመልኦም ዓለማውን ሃገራውን ዞባዊን ውድባውን ጸብጻባት ዝቐረብሉን ኣብ ጸብጻባት ምይይጥን ገምጋማትን ዝተኻየደሉን ኮይኑ እዩ ውዒሉ ዘሎ። ዝቐረቡ ጸብጻባት ብምሉእ ድምጺ ኣባላት ጉባኤ እንዳ ጸዲቑ ኢዮም ዝከናወኑ ዘለዉ።ኣብ መዛዘሚ ናይ 2ይ መዓልቲ፡ ንጉባኤ እትመርሕ ሰክረታርያ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ተመሪጻን መደባ ሰሪዓን። ጉባኤ ንጽባሕ ክቕጽል እዩ ።
ውድቀት ንጸረ-ህዝቢ ስርዓት ህግደፍ!
ዓወት ንካልኣይ ውድባዊ ጉባኤና!
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልስና!
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንጀጋኑ ስዉኣትና!
ብክፍሊ ዜናን ሓበሬታን ካብ ቦታ ሰሚናር
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ/ደግሓኤ/
21መስከረም 2017
2ይ ውድባዊ ጉባኤ፡ 2ይ መዓልቱ
2ይመዓልቲውድባዊጉባኤደግሓኤ 21 መስከረም 2017፡ ሰዓት 9 ናይንግሆብድምቀት ተጀሚሩ
ናይ ደገፍ መግለጺታት
ካብ ውሽጢ ኤርትራን ካብ ዲስፖራን ናይ ሰናይ ምንዮትን ናይ ቃልሲ ፍናንን ክውሕዙ ይርኣዩ ኣለዉ !
ኣብዚ ቅንያት ናይ ደግሓኤ ምጅማር ውድባዊ ሰሚናርን ጉባኤን ብዝተፈላለዩ ናይ መድያ ማዕከናት ኣቢሎም ንሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘተባብዑን ፍናን ዝህቡን መልእኽትታትን ዕምባባታትን ስእላዊ ምልክታትን መግለጽታትን ክውሕዙ ንዕዘብ ኣሎና። ዓቢ ናይ ክብሪ ቦታ ከኣ ኣለዎም።
- ኣጆኹም ኣብ ጎንኹም ኣለና !
- ኣብ ህዝባዊ ሰሚናርን ጉባኤን ትሳተፉ ዘለኹም ደቂ-ህዝቢ ዓወትን ኣሳልጦን ንምነየልኩም !
- I am proud of this organization !
- ኣብዚ እንርእዮ ዘለና ጉባኤ ብልጫ ዘለዎ ተሳትፎ ሓርነታዊ ቃልሲ ከም ምዃኑ ዘገናዝብ ካብ ኩሎም ኣካላት ሕብረተ-ሰብና ምስታፎም ኢዩ። ንሓረስታይ ኣካል ሕብረተ-ሰብና እውን ዘጠቓለለ ኢዩ !
- ኣውሊዔ ኣውሊዔ፡ መመሊስኪ ጠጥዒየ (ኣብ ከተማታት ኤርትራ ካብ ዝስምዑ ዘሎዉ ደርፊታት) !
- ኣውሊዔ ኣውሊዔ፡ ደንጕኽኒ ንዒየ (ኣብ ከተማታት ኤርትራ ካብ ዝስምዑ ዘሎዉ ደርፊታት) !
- መርዓተይ ኩሕሎ፡ ህዝብኺ ይጽበየኪ ሎ (ኣብ ከተማታት ኤርትራ ካብ ዝስምዑ ዘሎዉ ደርፊታት) !
- ዕዉት ሰሚናርን ጉባኤን ይግበሮ !
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ግዝረት አመ ፮ ለጥር
ሓደ ካብተን ትሽዓተ ንኡሳን በዓላት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በዓለ ግዝረት’ዩ። ሠራዔ ሕግ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘይካ በይና ኃጢኣት ፡ ሕጊ መጽሓፋዊ ፈጺሙ’ዩ። ሓደ ካብ ሕጊ መጽሓፋዊ ድማ ‘ግዝረት’ እዩ። በዚ መሠረት ከኣ ከምቲ ሕጊ ኦሪት ዝእዝዞ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንኺግዘር፡ ካብ ዚውለድ ኣብ 8ይ መዓልቱ እግዝእትነ ማርያም ንኣረጋዊ ዮሴፍ ‘ዝገዝር ጥበበኛ ኣምጽእ’ በለቶ። እቲ ዝገዝር ሰብኣይ መጺኡ እንከይገዘሮ፡ ናውቲ ግዝረቱ መኸኸ። ከምቲ ጐይታ ልደቱ ብኅቱም ድንግልና ዝኾነ፡ ግዝረቱ ኸኣ ኢድ ሰብ ከይቀረቦ ብኣምላኻዊ ምሥጢር ተፈጸመ።
ብሓፈሻ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ግዝረት ክልተ ትርጕም ኣለዎ፦
1. ሥጋ ዕልቦ ምቝራጽ ግዝረት እዩ። እዚ ዓይነት ግዝረት እዚ ምልክት ኪዳን ኮይኑ ብእግዚእብሔር ንኣቦና ኣብርሃም ዝተዋህበ’ዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ድማ ንኣብርሃም ‘እቲ ነቲ ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎኹምን ዘሎ ኪዳን ምልክት ኪኸውን’ዩ፡ ኣባኻትኩም 8ተ መዓልቲ ዝገበረ እቲ ዅሉ ወዲ ተባዕታይ ዘበለ ይገዘር። . . . ዘይተገዝረ ተባዕታይ ማለት ሥጋ ዕልቦኡ ዘይተገዝረ ዅሉ፡ ኪዳነይ ኣፍሪሱ እዩ’ሞ ካብ ሕዝቡ ይፈለ’ በሎ። (ዘፍ. 17፡11-14)
2. ከምኡ’ውን ካብ ግብሪ ኃጢአት ምፍላይ ግዝረት ይብሃል’ዩ። ነቢይ ኤርምያስ ግዝረት ማለት ካብ ልቢ ዘሎ ኃጢኣት ምርሓቕ ምዃኑ ኪገልጽ ከሎ፦ ‘. . . ብሰሪ ኽፍኣት ግብርኹም ቍጥዓይ ከም ሓዊ ኸይነድድ እሞ ሓደ እኳ ኬጥፍኦ ከም ዘይኽእል ኮይኑ ሃል ሃል ከይብልሲ ነቲ ምሳይ ዝኣቶኹምዎ ቓል ኪዳን ሓልዉ፡ ንኣይ ንእግዚኣብሔር ሕይወትኩም ወፍዩ፡ ልብኹም ግዘሩ” ይብል። (ኤር. 4፡4)
ግዝረት ኣብ ብሉይ ምልክት ኪዳን ደኣ ይኹን እምበር ኣብ ሓዲስ ኪዳን ዝህቦ መንፈሳዊ ጥቕምን ሃይማኖታዊ ትርጕምን የብሉን። ምኽንያቱ ኣብ ቦታ መሥዋዕተ እንስሳ ሥጋኡን ደሙን ከምዝኣተወ፣ ግዝረት ድማ ብጥምቀት ተተኪኡ’ዩ። እንተኾነ ግና ከምቲ ኣቐዲሞም ቅዱሳን ሓዋርያት ኣብ ጉባኤኦም ፡ “ ንሕና ዘይኣዘዝናዮም ገለ ካባና ወፂኦም ኽትግዘሩን ሕጊ ኽትሕልዉን ኢሎም ብቓሎም ከም ዝሃወኹኹም ንልብኹም ከም ዘዕገርገሩን ሰሚዕና ኣሎና። (ግብ. 15፡24)” ዝበልዎ ሎሚ’ውን ገለ ገለ ሰባት ጥምቀት እንበለ ግዝረት (ጥምቀት ብዘይ ግዝረት) ብነፍሲ ኣይጠቅምን’ዩ እንተበሉ እዚ ካብ መንፈሳዊ መንገድን ካብ ትምህርተ ቤተ ክርስቲያንን ወፃኢ’ዩ። ነዚ ኺገልጽ ከሎ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ‘ትእዛዛት ኣምላኽ ምሕላው እዩ ዝጠቅም እምበር ግዝረት ፍረ የብሉን፡ ዘይግዝረት’ውን ፍረ የብሉን። (1ይ ቆሮ. 7፡19) ከምኡ’ውን ‘ ኣብ ክርስቶስ ኢየሱስ እንተ ደኣ ኣሊና፡ እታ ብፍቕሪ እትሠርሕ እምነት እምበር ግዝረት ኮነ ዘይግዝረት ጥቕሚ የብሉን።’ ይብል። (ገላ. 5፡6)
ሰላም ለግዝረትከ በመዋዕል ሰሙን፣
ከመ ትፈጽም ለሊከ ሥርዐተ ኪዳን፣
እንተ ወሀብከ እግዚኦ እምቀዳሚ ዘመን፣
ግዝረተ መጥባሕት ለወልደ ታራ ምእመን፣
ወበእብነ እዝኅ ለአውሴ መስፍን።(ስንክሳር 6 ጥር)
ስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
“ምስ ኩሉ ሰላም ግበር
“ገበርቲ ሰላም፡ ውሉድ አምላኽ ኪበሃሉ እዮም እሞ፡ ብጹዓን እዮም።” ማቴ.5:9
ኣብ ሕይወትና ምስ ክሉ ብሰላም ንኽነብር ኣብ መዓልታዊ ሕይወትና ሓደ ጥዑይ ዝኾነ ርክብ ምስ ኣኅዋትናን ኣኅትናን ክንምስርት ይግበኣና። ኣብ ሕይወትና ሓደ ሰብ በዲሉኒ፡ ጎዲኡኒ ንብል እንታይ ማለትና ኢዩ፧ እዚ ነገር እዚ ምሕረት – አይግብኦን ኢዩ አይገብረሉን ኢየውን ንብል እንታይ ማለትና ኢዩ፧ ስለምንታይከ ዝግደሰሉ፧ በዲሉኒ ጥራይ ምባል ጥቕሚ የብሉን፧ እኹልውን አይኮነን። ምሉእ ብምሉእ ክንርድኦን መፍትሒ ክንረኽበሉን ነቲ ስለምታይ ዝብል ሕቶ ክንምልስ ይግበአና። ንአብነት፦ አብ መንገዲ ሓደ ሰብ ክኸትረካ ከሎ ወይ አኽብሮት ከጉድለልካ ከሎ ተሓርቕዶ፧ ትሓዝንዶ፧ ስለምንታይ፧ ስለዘኽበረካ ወይ ስለዝከተረካ ወላሓንቲ ሳዕቤን አብ ሕይወትካ የብሉን።
ካብቲ ናይ ምንባርካ ዘለካ መሰል ወላሓንቲ አየጉደለልካን፧ ግና የገድሰካ፡ የጨንቐካ፡ ስለምንታይ፧ አንነት – ፍርሃት – አኽብሮት – ቁጣዓ- ምውጣን ወዘተ እዚአቶም ብኸመይከ ነንሕድሕዶም ይራኸቡ፧ አብዚ እዞም ቃላት እዚአቶም አብቲ መዓልታዊ ሕይወትና ብኸመይ ንገዛእ ርእስና ከምእንርኢ ብኸመይ ምስ ዓለም አብ እንዋሳአሉ ይጸልዉና ምርዳእ የድሊ።
አብ ሕይወትና ሕጉሳት ንኽንከውንን ሓደ ሕጉስን ሱቡቕን ዝኾነ ዝምድና ክንምስርትን፣ ሚዛናዊ ዝኾነ ሰነ አእመራዊ አተሓሳስባ ንኽህልወና፡ ብዛዕባ ገዛእ ርእስና ጹቡቕ ስሚዒት ክህልወና አለዎ። እዚ ማለት ንገዛእ ርእስና ክነፍቕር አለና። ገዛእ ርእስኻ ምፍቃር ማለት ከአ አብ ገዛእ ርእስኻ እትተአማመን ሰብ ኢኻ ማለት ኢዩ። ርእሰ ተአማንነት እምበአር ውጺኢት ናይቲ ሕይወትካ ብኸመይ ትነብሮ ኢዩ። እዚ ከአ ገዛእ ርእስኻ ብምኽባር ኢኻ ትረኽቦ። ምኽኒያቱ ንገዛእ ርእስኻ ዘይተኽብር እንተኮይንካ ንገዛእ ርእስኻ ክተፍቅር አይትኽእል ኢኻ። ንገዛእ ርእስኻ ዘይተፍቅር ከአ ንኻልኦት ክተፍቅር አይትኽእልን ኢኻ።
ሰባት ከመይ ጌሮም ኢዮም ናይ ገዛእ ርእሶም ኽብሪ ዝሕልዉ ወይ ገዛእ ርእሶም ዘኽብሩ፧
ነፍሲ ወከፍና አብ መዓልታዊ ሕይወትና ውሳኔታት ንገቢር ኢና። ክንውስን ከለና ኸአ እቲ ንውስኖ ቅኑዑ ኢዩ ኢልና ኢና እንአምን። በዚ ውሳኔ እዚ ከአ ንሕጎስ። እዚ ውሳኔ እዚ ጌጋ ምኻኑ ምስ ተረዳእና ግና ንሓዝን። እዚ ነቲ አብ ገዛእ ርእስና ዘለና ተአማንነት አኽብሮት ይጎድል፤ ተስፋ ንቖርጽ ማለት ኢዩ። ስለዚ አብ ሕይወትና ጽቡቅ ንኽስመዓና ጽቡቅ፡ ሰናይ ተግባራት ክነዘውትር – ክንገቢር ይግበአና። አብዚ ሰናይ ተግባራት መንፈሳዊ ዕጋበት ጥራይ ዘይኮነ ስጋዊ ዕግበትን ዕረፍትን አለና፣ ካብቲ ሰናይ ተግባራትና። ሓላፍነት ዝመልኦ ስራሕ ክንሰርሕ ከለና አኽብሮት ንረክብ በዚ ከአ ርእሰ ተአማንነት ነጥሪ።
ስለዚ ጽቡቕ ምግባር ነቲ ናትና አእምሮ፡ መንፈስ ይምግቦ፡ የዕግቦ፡ ሰላም ይህቦ። ርእሰ አኽብሮትን ርእሰ ተአማንነትን ተጥሪ ማለት ኢዩ። አብዚ ከአ ርእሰ አኽብሮት ገዛ እርእስካ ምቁስጻርን ይራኸቡ። ንገዛእ ርእስና ዘይነኽብር እንተኮይና፡ ሓቀኛ ፍቕሪ ርእስና ክህልወና አይክእልን ኢዩ፡ ከም ውጽኢቱ ነቲ ጎዲሉና ዘሎ ንምምላእ ፍቕሪ ካብ ካልኦት ንደሊያ፡ ማለት ካባና ወጻኢ ንደሊያ። ኢዚ ዓይነት ፍቕሪ ዘድሊየና ካብ አኽብሮት ኢዩ ዝመጻና። ካልኦት ሰባት አኽብሮት እንተሃቡና አብ ውሽጥና ገዛእ ርእስና ንኽነፍቅር ይሕግዘናን ይገብረናን። ርእሰ ተአማንነትን መሰረቶም አብ ክብረት ርእስኻ ኢዮም። ካብ ገለ ክንረኽቦም አለና። ስለዚ አብ ገዛእ ርእስና እንተ ዘይረኺብናዮም ካብ ካልኦት ክንረኽቦ ንጽዕር ወይ ንደሊ። ንገዛእ ርእስና ዘይነኽብር እንተኮይና፡ ሓቀኛ ፍቕሪ ርእስና ክህልወና አይክእልን ኢዩ። ስለዚ ፍቕሪ ካብ ካልኦት ክንረኽባ ንጽዕር” ኢልና ነርና። ካልኦት ክብረት ክህቡና እንተ ኪኢሎም ርእስና ክነኽብር ከምዘለና ይስመዓና፡ እዚ ስምዒት እዚ ከአ ንገዛእ ርእስና ከም እነፍቅር ይገብረና። ርእሰ ተአማንነት ዝለዚ ገዛእ ርእስኻ ካብ ምፍታውን ካብ ክብሪ ርእስካ ኢዮም ዝነቕሉ።
እቲ ክፋል ሕይወትና ናይ ገዛእ ርእስና ክብረት ካብ ካልኦት ዝደሊ ወይ ሓሰስ ዝብል፡ እዚ ዓይነት ባሕሪ ፈታዊ ርእሱ፤ አነ በሃልይ ሰብ ኢዩ። እዚ ባህሪ እዚ ሰባት ከመይ ጌሮም ክርእዩና ከምዘለዎም እንውጥኖ፡ እንደልዮ ወይ ሃረር እንብሎ ኢዩ። አብዚ ሰባት ብዛዕባና ዘለዎም ርእይቶ አውንታዊ እንተኮይኑ ንሕጎስ፡ አብ ገዛእ ርእስና ተአማንነት ነሕድር ንገዛእ ርእስና ክነፈቅር ንጅምር። አሉታዊ ኮይኑ ከአ ሕማቅ ይስመዓና። አብ ገዛእ ርእስና ዘለና አክብሮት ይጎድል፡ ንገዛእ ርእስና ክነፍቅር ከአ የጸግመና። አብዚ ከአ ጠባይና ረቂቕ ይኸውን። ኣብ ውሽጥና ፍርሂ ንፈጥር ስለዚ ሰብ ክሓርቕ እንተረአናዮ ዝለዝፈርህ ጥራይ ኢዩ። እቲ ፍርሁ እዚ ካበይ እዩ ዝመጽእ እንተበልና፡ እቲ ናይ ምቕፅፃር ሓይሉ ደኺሙ አሎ ማለት ኢዩ።
ስለምንታይ እዩ ቁጠዓ ስምዒታዊ መልሲ ክኸውን ዝኸአለ፧
ቁጠዓ ናይዚ ኩሉ ውጽኢት ወይ መልሲ ኢዩ። መሰረት ናይ ሕርቃንን ቁጣዓን ይኸውን። ካብ ካልኦት ክብረት አቃልቦ እንተዘይረኺብና፡ ንሓርቅን ንቁጣዕን። ምኽኒያቱ ንገዛእ ርእስና ንምርአይ ዘለና ድልየትን ሃረርታን ይጎድእ። እቲ መግቢ ንአእምሮናን መንፈስናን ክምግብ ዘለዎ የቃርጸና ስለዘሎ። እዚ ሓይሊ እዚ ነቲ ናይ ገዛእ ርእስና ምቁጽጻር ዘለና ክእለት ይዘርገልና። እቲ ነዚ ድኽመት (ገዛእ ርእስና ምቁጽጻር) እዚ እንህቦ ስምዒታዊ መልሲ ከአ ፍርሂ ይኸውን። ነቲ ፍርሂ ከአ አካላትና ወይ ኢቲ አንነትና ብቁጥዓ ክክሕሶ ይፍትን። ማለት ስነ ኣእምራዊ ነቲ ርእስኻ ንምቁጹጻር ኣጢፊኢካዮ ዘለኻ ክእለት ወይ ዓቕሚ ንምትካእ ዝግበር ፈተነ ኢዩ። ብቁጠዓ ወይ ሕርቃን ክትኽሕሶ ወይ ክተዕግሶ ትጽዕር ወይ ትፍትን።
ናይዚ ኩሉ መሰረታዊ አሉታዊ ስምዒት፤ ማለት ቅንኢ፡ ህርፋን፤ ቁጠዐ ወዘተ ፍርሂ ኢዩ። መሰረት ናይ ፍርሂ ኸአ ትሑት ዝኾነ ርእሰ ተአማንነት ኢዩ። ዝለዚ ኢና እቶም እንቁጣዕ ሰባት ትሑት ተአማንነት ገዛእ ርእስና ዘለና። ስለዚ ተኻታዕቲ፡ ነቓጻት ኮይና ንነብር። ንሰባት ንምምሓር የጽግመና። ቁጠዓ ሓያላት ኮይና ከም ዝስመዓና ይገብር። ነጻ፡ ነብስና እንቆሳጸር ዝኾነ ስምዒትን ሕልምን የሕድረልና፡ በንጻሩ ግና ካብ ገዛእ ርእስና ወጺና ርእስና አብ ዘይንቃጻጸረሉ ኩነታት ኢልና ዘለና። እዞም ሰባት እዚአቶም እምበአር ናይ ገዛእ ርእሶም አኽብሮት ንምርካብ፡ እታ መጀመርታ ዝገብሩዋ እንታይ ኢያ ሰባት ምውንጃን፡ አብ ምፍራድ ይተግሁ። አብ አሕዋቶም አውንታዊ ነገራት አይረአዮምን። እዚ ብምግባር ከአ መሊሶም ክብረቶም የጥፍኡ። አብዚ ክንርድኦ ዘለና ግና ብሓቂ ነሕዋትና አኃትና አብ መዓልታዊ ሕይወትና ክነውድቅ እናጸዓርና ካብ ሰባት ክብሪ ክንረክብ ሓጎስ ክነርክብ ኢልና አይንሕሰብ። ዝያዳ እካ ደአ ካብ አኅዋትና አኃትና ተነጽሎ የጋጥመና። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ገዛእ ርእስና ከም እንጸልእውን ይገብረና። ስለዚ ካብ አኃዋትናን አኃትናን ክብሪ እንረክብ ሰናይ ተግባራት ብምግባር ኢዩ። አብ ሕይወትና ብዙሕ ጽልእን ዘይምስምማዕን ክንኣሊ ንኽእል ኢና። ኣብቲ ናትና ምስ ሰባት ዘለና ኣቀራርባ ይውሰን። ኣብ ሕይወትና ንነገራት ወይ ጸገማት ካብ መጀመርትኦም ክንኣሊዮም ክንጽዕር ይግበኣና። ሓደ ጸገም ወይ ኩነት ቅድሚ ምጅማሮም አተሓሕዛ እንተ አሰቢቕናሎም ቅድሚ ጸግም ቅድሚ ምልዓሉ ክንዓጽዎን ንኽእል ኢና ማለት ኢዩ።
ዝኸበርኩም አኅዋት አኃት ኣብዚ ክንርድኦ ዘለና ዝምድና ወይ ጥዑይ ርክብ ሰላም ዝምስረት ኣብ እምነት፡ ሓቅነት/ ቅንዕና፡ ክብሪ ወዲሰብ ብምሕላውን ኢዩ። እግዚአብሔር አምላኽ፡ እግዚአብሔር አምላኽ እንዳበልካ አይኮነን። እንታይ ፍቓድ እግዚአብሔር እናፈጸምካ።
አብ ዝኾነ ኩነታት ሕይወት ሃሉ ምስ ገዛእ ርእስካን ምስ አኅዋትካን ብሰላም ንኽትነብር ካብ ባእስን ክርክርን ክትርሕቅ አለካ። ነቶም ዘጋኑፉኻ ጸጋማት ከይ ወዓልካ ከይ ሓደርካ ክትፈትሖም ጸዓር። “ኣብ ክራኹም ጸሓይ ኣይ ዕረብኩም” ውልቃዊ ጠባያትካ አብ ሓጺር ግዜ ፍትሓዮም፡ ብኸመይ እንታይ መገዲ ንጠቀም፡ ሓደ መምህር ነይሮም – ሰባትሲ ይንዕቑኒ አነ ከምዝንዕቖም ግና ዘይፈልጡ። እቲ ዘሕዝነኒ ኸአ እዚ “አነ ከም ዝንዕቖም ዘይምፍላጦም ኢዩ ይብሉ ኔሮም።
ሓፈሻዊ መምርሒ ክኾኑና ዝኽእሉ እዞም ዝስዕቦ ክንርኢ ንኽእል። ንአብነት ሰባት ብዘይ ዝኾነ ምኽኒያት ክጸልኡኻ ክርከቡ ይኽእሉ ኢዮም። እዚ ግና ክንፈልጦ ዘለና ዝለ ዘይደለዩኻ ወይ ስለ ዝጸልኡኻ አይኮኑን፡ ንገዛእ ርእሶም ከምቲ ዝግባእ ስለ ዘይፈተዉ ዝለዘየፍቅሩን ጥራይ ኢዩም። ሓደ ሰብ ዕቡይ፡ ምኩሕ፡ ዘይእሩም፡ ንሰባት አኽብሮት ዘይብሉ፤ ከም ሓቂ ንገዛእ ርእሱ ክብርን ፍቕሪን ዘይብሉ ሰብ ኢዩ። እቲ ንኻልኦት ክብረት ዘይህብ ወይ ዘይብሉ ንገዛእ ርእሱ ዘየኽብር ጥራይ ኢዩ። እቲ ንኻልኦት ሰላም ዝኸልእ ንገዛእ ርእሱ ሰላም ዘይብሉ ጥራይ ኢዩ። ውሽጣዊ ሰላም ሓደ ካብቶም ኣብ መዓልታዊ ሕይወትና ክንውንኖም ክንጽዕር ዘለና ኣድለይቲ ህያብ እግዚኣብሔር ኢዩ።
እዚ ሕያብ እዚ ብምርካብ ኢና ንሕና ኣብቲ ሓቀና ፍቕሪ ርእስናን ኃውናን ክነብር እንኽእል። በዚ ጥራይ ኢና ነቲ ትእዛዝ ኣምላኽናን ጎይታናን ኣብ ግብሪ ክነውዕሎ እንኽእል። ሰላም አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ሓጎስ፡ ቡራኬ፡ ኢዩ። ኢየሱስውን እንተኾነ እታ ቀዳመይቲ ካብ ሞት ምስ ተንሥአ እታ ቀዳመይቲ ቃል ንሓዋሪያቱ ዘስምዖም “ ሰላም ንዓኻትኩም ይኹን”። ዝለዚ ምንጪ ሰላምና ሓጎስናን እንታይ ኢዩ እመነትና ኢዩ። እቲ ጎይታና አምላኽና ምንጪ ሰላምና ኢዩ። ሰላም አብ መንጎ አሕዛብ ንምትካል ከአ ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ አብ መንጎና ሓዲሩ ሰላም ገበረ። “አምላኽ በቲ ወዱ አብ መስቀሉ ዘፍሰሶ ደም ገይሩ ሰላም ገበረ፥ ነቲ አብ ምድሪ ዘሎን አብ ሰማያት ዘሎን ዘበለ ኹሉ ኸአ ምስ ገዛእ ርእሱ ዓረቖ”። ቆላ.1:20
ጎይታይ ናይ ሰላምካ መሳሪሒ ግበረኒ ይብል ቅዱስ ፍራንቸስኮ። ብዙሕ ግዜ ሰባት በዲሎሙና ኢልና ብዙሕ ንሓዝን ንጭነቕ፡ ሰባት ኢና ስለምንታይ ኢልና ንገዛእ ርእስና ንሓትት መልሲውን ንስእነሉ ግዜ አሎ። ግና እቲ በዳሊና ካባና ንላዒ ከም ዝጭነቕ ምርዳእ የድሊ። ካባና ንላዕሊ ድቃስ ከም ዝስእን ምርዳእ የድሊ።አይድቅስን ኢዩ፡ ውሽጣዊ ቅልውላው አለዎ። ከምውጽኢት አብ ዕግርግር ይነብር። ስለዚ ንሕና አብ ቅድሚ እዚ ሰብ እዚ ሞራላዊ ሓላፍነት አለና ክንሕግዞ። ከመይ ነዚ አንበሳ ዝስምዖ ዘሎ ሓውና ወይ ሓፍትና ናብ ሓደ በጊዕ ክንቅይሮ ንኽእል ኢና። ብተግባራትንን ብምስክርነትና። ሸለል ብምባልና። ሓደ ሰብ ንገዛእ ርእሱ ዘይፈቱ እንተኮይኑ፡ ፍቕሪ ገዛእ ርእሱ ይኹን አበ ገዛእ ርእሱ ተአማንነት ክህልዎ አይክእልን ኢዩ። ስለዚ ኩሉ ግዜ ብስክፍታ ይነብር። ሰላም ናይ ካልኦት ክዘርግ ይነብር። ፈቲዩ አይኮነን አብ ውሽጡ ሰላም የብሉን። ውሽጣዊ ሰላም የድሊዮ።ፍርሂ እምበኣር መሰረት ናይ ሕርቃንን ቁጣዓን ውጺኢት ኢዩ። ነቲ ፍርህና መልሲ ኸአ ቁጠዓ ኢዩ።
ስነ ኣእምራዊ ነቲ ርእስኻ ናይ ምቁጹጻር ኣጢፊኢካዮ ዘለኻ ክእለት ወይ ዓቕሚ ንምትካእ ዝግበር ፈተነ ኢዩ። ብቁጠዓ ወይ ሕርቃን ክትኽሕሶ ወይ ክተዕግሶ ትጽዕር ወይ ትፍትን። ስለዚ ሕይወት ወዲ ሰብ ከምዚ ከም ዝኾነ እንተ ተረዲኢና ክንሕግዞ ጥራይ ኢዩ ዘለና። ዝኾነ ሰብ ገዛእ ርእሱ ጽቡቕ ንኽስምዖ፡ ናጽነት ክስምዖ ወይ ክህልዎ ኣለዎ። እዚ ገዛእ ርእስኻ ዘይምቁጽጻር እምበኣር ንሰብ እቲ ናጽነቱ እቲ ናይ ምቁጻጻር ክእለቱን ይሰርቆ። ከምውጽኢት ከኣ ጽግዕተኛን ፈራህን ይገብሮ። “እምበአር ብእምነት ካብ ጸደቕና፥ ብጎይታና ብኢየሱስ ክርስቶስ ምስ አምላኽ ሰላም አሎና። ብእኡ ኸአ ናብዚ ሕጂ ዘለናዮ ጸጋ ብእምነት አቶና፥ ብተስፋ ተኻፈልቲ ኽብሪ አምላኽ ስለ ዝኾናውን ንምካሕ አለና”። ሮሜ.5፡ 1-2
ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ ሰላም ክንዛረብ ከለና፡ ሰላም አብ መንጎ አሕዛብ፡ ሃገራት፡ አብ መንጎ ሃይማኖታት ወዘተ ኢና ንሓስብ። ቃል አምላኽ ግና እቲ ቀዳማይ መሰረታውን ሰላም ክንዛረበሉን ክንሓስበሉን ዘለና ብዛዕባ ሰላም አብ መንጎ ሰማይ ምድርን፤ አብ መነጎ እግዚአብሔር ደቂ ሰባትን ዘሎ ርክብን ሰላምን ክንሓስብ ይጽወዓና።
ሎሚ ኸአ ነዚ ክነስተንትን ኢና ንዕደም ዘለና። ካሊእ ኩሉ ካብኡ ኢዩ ዝምንጩ። አብዚ ታሪኽ አዳምን ሔዋንን ክንርኢ ንኽእል። ስጋብ አብ ትሕቲ እግዚአብሔር ተአዚዞም ዝነበሩ ሰላምን ቅሳነትን ነበሮም። ንትእዛዝ እግዚአብሔር ሸለል ኢሎም ክጎዓዙ ምስ ጀመሩ ግና ሰላሞም ይዝረግ። ምስ እግዚአብሔር ዝነበሮም ሓሊዮትን ርክብን የጥፍኡ፡ አብ መንጎኦም ክካሰሱ ይጅምሩ። ሓው አብ ሊዕሊ ኃው መቕተልቲ ንርኢ። ሰላም ብመድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተዋህበና ህያብ አምላክ ኢዩ።
እግዚአብሔር አብ ቅድሚ እምቢይታ ወይ ዘይምእዛዝ ናይ ደቂ ሰባት ንፍጡራቱ ክድርቢዮም አይርከብን። እንታይ ደአ ምስ ፈጣሪኦም ንኸዓርቆም መገዲ ይፈጥር። ሓደ ምሳሌ እሞ ንውሰድ፦ Navigatore እሞ ንውሰድ ናብቲ እንደሊዮ ቦታ ንኽንበጽሕ አድራሻ ንህባ፡ በዚ አድራሻ ከአ ንጸጋም ንየማን እንዳበለት ትመርሓና። ንየማን እንዳበለትና ንጸጋም ምስ እንኸይድ። ንተፍእ። ግና ካብቲ ዝጠፋ እናዮ ጀሚራ እንደገና ንጸጋም ንየማን እንዳበለት አብቲ ቦታና ተብጸሓና። ልክዕ እግዚብሔር አምላኽናውን ከም ኡ ኢዩ። አነ መንገዲን ሓቅን ሕይወትን ኢየ ኢሉና ኢዩ። ግና ደቂ ሰባት ድኹማት ስለዝኾና ነዚ መገዲ እዚ ንስሕት። አምላኽና ግና ብዝተፈላለየ መገዲ እንደገና ናብቲ ቅኑዕ መንገዲ ንኽንምለስ ይመርሓና። እግዚአብሔርውን ወዲ ሰብ አብ ኃጢአት ምስ ወደቀ ነቲ ሓደ ወዱ ብምልአኽ ናይ ድሕነት መአዲ ሰርዓልና።
ክርስቶስ “ገበርቲ ሰላም፡ ውሉድ አምላኽ ኪበሃሉ እዮም እሞ፡ ብጹዓን እዮም።” ገበርቲ ሰላም፡ ንኽንከዊን ጥራይ አይመዓደናን፡ አይጸወዓናን። እንታይ ደአ ብሕይወቱ ቃላቱንውን ብከመይ ገበርቲ ሰላም ንከውንውን ከም ዘለናውን ምሂሩና ኢዩ።
ንሓዋሪያቱ ከምዚ በሎም “ሰላም እኃድገልኩም አሎኹ፥ ሰላመይውን እህበኩም አሎኹ። እቲ አነ ዝህበኩም ዘሎኹስ ከምቲ ዓለም እትህቦ አይኮነን፤ አይትሸበሩ፥ አይትፍርሁ”። ዮሓ.14፡27 ሰላም ክርስቶስ ልዕሊ ኩሉ ኢዩ። ዕርቂ ምስ ኣምላኽን ምስ ኣኅዋትን ኢዩ። ሓደ ካብቶም ፍረ መንፈስ ቅዱስ ኢዩ። ህድአት ናይ ሓንጎልና ኢዩ። ዕርፍቲ ነፍስና ኢዩ። ፍቕሪ፡ የውሃነት ናይ ልቢ፡ ሕብረት ኢዩ። “ንሱ ነቲ አብ መንጎ ዝነበረ፥ ናይ ጽልኢ ከልካሊ መንደቕ ብሥጋኡ ብምፍራስ፥ ነቶም ክልተ ሓደ ዝገበረ ፥ ሰላምና ኢዩ”። ኤፌ.2:14 ዝለዚ ከምቲ አቀዲማን ዝበልናዮ ንሱ ሰላምና ኢዩ። ክርስቶስ አብዚ መገዲ ሰላም ይምህረና። እቲ ናቱ ሰላም ውጽኢት ዓወት ኢዩ ነሩ። ወታሃደራዊ ዓወት ዘይኮነ መንፈሳዊ ዓወት፣ እቲ ንሱ ዝምህሮ መገዲ ሰላም እምበአር ዓወት አብ ርእሲ ገዛእ ርእስና ደአምበር ዓወት አብ ርእሲ ካልኦት አይኮነን። ንገዛእ ርእስና ምምላኽ ኢዩ። “አብ መስቀል ተሰቒሉ ብሙማት ነቲ ጽልኢ ደምሰሶ፥ ንኽልቲኦም ድማ ሓደ ብምግባር ከአ ብመስቀሉ ምስ አምላኽ አተዓረቖም። ኤፌ. 2፡16
ቀጺሉ ኸአ “ንአኻትኩም ነቶም ርሑቓት ዝነበርኩም ሰላም አበሰረኩም፥ ነቶም ቀረባ ዝነበሩ ኸአ ሰላም አበ ሠሮም”። ኤፌ.2:17 ብዙሕ ግዜ ምስቶም አቀረባና ዘለዉ ሰላም ንምግባር እቲ ዝበርተዓ ኢዩ ካብቶም ዝረሓቁ። ብኸመይ ኢና እምበአር ንሕና ከም ክርስቶሳውያን መሳርሕቲ ሰላም እንኸውን፡ አየናይ አብነት ንከተል፧ “እቶም ዝአምኑ ኹላቶም ሓደ ልብን ሓደ ሓሳብን ነበሩ” 4፡32 አብዚ ግና ሓገዝ መንፈስ ቅዱስ ይድሊየና።
ቅዱስኣጎስጢኖስ፡ ካብዚ ቃል አምላኽ ተበጊሱ ከምዚ እናበለ ይምህር፦ ዘፍ.11,3-4ግ.ሓ.2:11 አብ ዓለም ክልተ ከተማ አለዋ ይብል፦ ሓደ ባቢሎን ተባሂላ እትጽዋዕ ናይ ሰይጣን ከተማ፡ እታ ካልኤይቲ ድማ ኢየሩሳሌ ተባሂላ እትጽዋዕ ናይ እግዚአብሔር ከተማ። እታ ቀዳመይቲ አብ ፍቕሪ ርእሲ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ዝተሃንጸት፡ ስጋብ ንእግዚአብሔር ምንዓቕ ዝበጽሐት ክትከውን ከላ፡ እታ ካልኤይቲ ግና አብ ፍቕሪ እግዚአብሔር ዝተሃንጸት ኮይና ስጋብ ገዛእ ርእስካ መስዋዕቲ እትሓትት ኢያ። እዘን ክልተ ከተማታት ስጋብ ምጽአት ዓለም ንነፍሲ ወክፍና ክፉታት ኢየን፡ ነፍሲ ወከፍና ከአ አየነይቲ ተቐቢሉ ሕይወቱ ከምዝመርሕ ናቱ ምርጫ ይከውን።
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ወኪል ባይቶ ኣመሪካ ናብ ሱዳን ይበጽሕ
Radio Erena: 01 May 2018
ወከል ባይቶ ኣመሪካ ኣብ ሱዳን ምብጻሕ ከምዘካየደ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቲ ብሉዊ ቪሰንት ጉተረዝ ዝተመርሐ ወኪል ባይቶ ኣመሪካ፣ ናይ ሰለስተ መዓልታት ምብጻሕ ንምፍጻም ብሰንበት 29 ሚያዝያ ናብ ካርቱም ድሕሪ ምእታው ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር በክሪ ሓሰን ሳልሕ፣ ካልኦት ሰበ ስልጣንን ተቓወምቲ ወገናትን እታ ሃገር ተዘራሪቡ።
ወኪል ባይቶ ኣመሪካ ናብ ካርቱም ዝበጽሕ ዘሎ፣ ድሕሪ'ቲ ኣመሪካ ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዘንበረቶ እገዳ ምልዓላ ንፈለማ እዋን'ዩ።
ዕላማ ዑደት እቲ ወኪል፣ ኣብ መንጎ ዋሽንግቶንን ካርቱምን ንዘሎ ልሕሉሕ ዝምድና ብዝሓሸ ክጽገነሉ ዝኽእል ዕድላት ንምንዳይ ምዃኑ ተገሊጹ።
እቲ ልኡኽ ብዕድመ መንግስቲ ሱዳን'ዩ ናብ ካርቱም በጺሑ።
ኣፈኛ ባይቶ ሱዳን ኢብራሂም ኣሕመድ ዑመር ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሱዳን ንልኡኽ ኣመሪካ ዝዓደመትሉ ምኽንያት፣ ንዘሎ ምዕባለታት ሱዳን ብኣካል ንኽዕዘብ ምዃኑ ጠቒሱ።
ምስ ወኪልቲ ባይቶ ኣመሪካ ናብ ሱዳን ዝበጽሐ ተሓጋጋዚ ጸሓፊ ክፍሊ ትሬዠሪ፣ ማርሻል ብሊንግስሊያ፣ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኣመሪካን ናይ ባንክታት ስምምዕ ንኸይካየድ ዝኽልክል ዝኾነ እገዳታት ከምዘየለ ኣብቲ ኣጋጣሚ ገሊጹ።
======================


text:
እዚ ዝለናዮ እዋን ቅንያት ልደት ኰይኑ ንበዓል ልደት ብኽብ ዝበል ኣበዓዕላ ንምኽባር ድማ ንሸባሸብ ኣሎና። በዓል ልደት ክንዮ ምብላዕን ምስታይን እንተ ዘይሓሊፉ ዕሙቀታዊ ናይ ህይወት ትርጉም ከም ዘለዎ እንተ ዘይተረዲኢና ግና ኣዚና ነሕዝን ሰባት ክንከውን ኢና። ኣብ ቕንያት ልደት እንዝክሮም ሰባት ኣዚዮም ብዙሓት እዮም ንሎሚ ብዛዕባ ሰብ ጥበብ ክንርኢ ኢና። ምድሓን ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ንኹሉ ምኻኑ ቃል ኣምላኽና ይነግረና። ነዚ ስለ ዝዀነ ኸኣ ነቶም ካብ ወገን እስራኤል ዘይነበሩ ሰብ ጥበብ ብዛዕባ ልደት እቲ ተስፋ ዓለም ዝዀነ መድሓኒ ክግለጸሎም ከሎ ንርኢ።
እዞም ካብ ርሑቕ ምብራቕ ዝመጹ ሰብ ጥበብ ንመድሓኒ ንምርኣይ ወይ ምውላዱ ንምብዓል ጥራይ ዘይኰነ መጽዮም ሓለፍኡ ዝዝኸይድ ንመድሓኒ ኣምልኾን ስግደትን ክህብሞ እዮም መጽኦም ነዚ እዩ እቲ ጹሑፍ “የሱስ ብዘመን ንጉስ ሄሮድስ ኣብ ቤት-ልሄም ናይ ይሁዳ ምስ ተወልደ፡ እንሆ፡ ሰብ ጥበብ፡ እቲ እተወልደ ንጉስ ኣይሁድ ኣበይ ኣሎ፧ ኰዀብ ኣብ ምብራቕ ርኢና እሞ፡ ክንሰግደሉ መጺእና፡ እናበሉ ኻብ ምብራቕ ናብ የሩሳሌም መጹ።” ነዚ ክርእይዎ መጽእዮም ዘለዉ መድሓኒ ልዕሊኦም ምኻኑ ክስገደሉን ክምለኽን ከም ዘለዎ ኣሚኖም። ምግለጺ እምነቶም ድማ ህያባቶም ሂቦሞ “ናብ ቤት ኣትዮም፡ ነቲ ሕጻን ምስ ማርያም ኣዲኡ ረኣይዎ፡ ፍግም ኢሎም ድማ ሰገዱሉ። ሳጹኖም ከፊቶም ከኣ ወርቅን ዕጣንን ከርበን ገጽ በረኸተ ሀብዎ።” ይብለና እቲ ቓል። ኣብዚ ንግስነትን ክህነትን መድሓኒ ብምልኡ ልቦም ተቐቢሎም ገዛእ ርእሶም ብኣምልኾ ነቲ ሕጻን ወፈዩ። ሎሚ ቅንያት ልደት ዘማሓላልፎ መልእኽቲ እዚ እዩ። ንመን ነመልኽ ኣሎና?
ነቲ ንምድሓና ዝተወለደ ቅድሚ 2000 ዓመት ዝተገልጸ መድሓኒ ክሳብ ክንደይ ብምልኣት ነምልኾን ነኽብሮን ኣሎና። ከም እዞም ዝስገዱ ሰብ ጥበብ ኣምላኽነቱን ንግስነቱን ኣሚኖም ህያቦም ዝሃቡ ሰብ ምብራቕ ንሕናኸ ገዛእ ርእስና ትሕት ኣቢልና ዶ ዀን ንዕኡ ነግዝእ? ንኣምላኽ ምምላኽ ማለት ከምቲ ጐይታና መድሓኒና የሱስ ክርስቶስ “ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ብምሉእ ልብኻን ብዂሉ ነፍስኻን ብዂሉ ሓይልኻን ብዂሉ ሓሳብካን ኣፍቅሮ” ዝበልና ምስ እንገብር እዩ ሓቐኛ ኣምልኾ ዘሎና። ኣብ ቅንያት ልደት እቲ ንህይወትና ክንሓቶ ዘሎና ዓቢ ሕቶ ንኣምላኽ ክሳብ ክንደይ ሓቐኛ ኣምልኾን ስግደትን ይህቦ ኣለኹ ዝብል ኽኸውን ኣለዎ። ኣብ እዋን ልደት እዚ እንተ ዘይተረድኢና እንብዕሎ በዓል ከንቱ ትርጉም ዘይብሉ ምኻኑ ክንዝንግዕ የብልናን። ካልእ ክንፈልጦ ዘሎና ሰብ ጥበብ ከኣ ዝመሃሩና ሓቒ እንትርፎ መድሓኒ ካልእ ክምለኽን ክስገደሉን ዝግባእ ማንም ይኹን ምንም የሎን። ሎሚ ተወሳኺ መድሓኒን ካልእ ዝመለኽ ኣካል ስለ ዘየሎ ነዚ ከምዚ ትገብሩ ሰባት ኣብ ጉጉይ መንገዲ ከም ዘለኹም ክንሕበርኩም ንፈቱ። ኣምልኾ ነቲ ሓቐኛ በይኑ ኣምላኽ ጥራይ። ኣምላኽነት የሱስ ፈሊጥና ንሱ በይኑ ክመልከና ገዛእ ርእስና ንዕኡ ንወፊ ኣምላኽ ብድሕር እዚ ክባርኸና እዩ።
ካልእ ካብ እዞም ሰብ ጥበብ እንመሃሮ ዓቢ ቅምነገር ምእዛዝ እዩ። ስበ ጥበብ ዝነበሮም ጽምኢ ሓደ እዩ ንመድሓኒ ንምፍላጥ ነዚ እዮም ብዛዕባ እቲ መሲሒ ምስ ተገልጸሎም ነቲ ዝተገልጸሎም ሓቒ ብዘይዋዓል ሕደር ብእምነት ንምቕባሉ ንምእዛዝ ድሕር ዘይበሉ ብዛዕባ እቲ ዘጋጠሞም ክዛረቡ ከለዉ ድማ “ንሳቶም ከኣ ካብ ንጉስ ሰሚዖም ከዱ። እንሆ፡ እቲ ኣብ ምብራቕ ዝረኣይዎ ኰዀብ ኣብ ልዕሊ እታ እቲ ሕጻን ዘለዋ ቦታ መጺኡ ደው ክሳዕ ዚብል መርሖም። 1ነቲ ኰዀብ ምስ ረኣይዎ፡ ኣዝዩ ብዙሕ ሓጐስ ተሐጐሱ። 11- ናብ ቤት ኣትዮም፡ ነቲ ሕጻን ምስ ማርያም ኣዲኡ ረኣይዎ፡ ፍግም ኢሎም ድማ ሰገዱሉ። ሳጹኖም ከፊቶም ከኣ ወርቅን ዕጣንን ከርበን ገጽ በረኸተ ሀብዎ። 12- ናብ ሄሮድስ ከይምለሱ፡ ብሕልሚ ምስ ተራእዮም ድማ፡ ብኻልእ መገዲ ናብ ሃገሮም ተመልሱ።” ሎሚ ነቲ ኣምላኽ ዝገለጸልካ ሓቒ ምቕባል ጥራይ እዩ ሓቐኛ ዝዀነ ሓጐስን ምጽንናዕን ከምጻልካ ዝኽእል። እዞም ሰብ ጥበብ እዚኣቶም ብዛዕባ መድሓኒ ምስ ተገልጸሎም ዝተኸፍለ መስዋእቲ ይከፈል ብዘየገድስ ንኽረኽብዎ እዮም ተጋዮም። ኣብዚ ዘመን እዚ መድሓኒ ዝገበሮ ግብሪ ምድሓን ዝተሓላለኸን ብርቱዑን ዘይኰነስ ንኹሉ ብማዕረ ዝተገልጸ ሓቂ እዩ። ነዚ ሓቂ ንምቕባል ግና እቲ ግደ ናትና እዩ። ነቶም ዝተቐበሎዎ ብስሙ ዝኣምኑ ግና ዉሉድ ኣምላኽ ክዀኑ መሰል ሃቦም ዝብል ጹሑፍ ኣሎ። ሎሚ ንልደት ክንሓስብ ከሎና የሱስ ክርስቶስ ናቱ ዀይና መሰል ውልደነት መታን ክህበና ንኽንቕበሎ ፍቓደኛታት ንምኻን ክኸውን ኣለዎ።
ካልእ ኣብዚ ዘገርም ነገር ዝተፈጸመ ኣሎ። እዞም ሰብ ጥበብ ብዛዕባ ምውላድ እቲ ህጻን ርግጸኛታት ኰይኖም ንንጉስ ሄርዶስ ብትብዓት ቀሪቦም። እዚ ጉዳይ እዚ ንሄርዶስን ንብዘሎ ህዝብን ዘሰንበደ ፍጻሜ እዩ ኔሩ። ሄርዶስ ብዛዕባ እቲ ዝተወልደ ህጻን ኣርጊጹ ፈሊጡ እዩ ምኽንያቱ እቲ ቓል “ንጉስ ሄሮድስ ሰሚዑ ሰምበደ፡ ኲላ የሩሳሌምውን ምስኡ። 4- ንሱ ድማ ንዂሎም ሊቃውንቲ ኻህናትን ጸሓፍቲ ህዝብን ኣኪቡ፡ ክርስቶስ ኣበይ እዩ ዚውለድ፧ ኢሉ ሐተቶም። 5፡6- ንሳቶም ከኣ፡ ኣቲ ቤት-ልሄም ምድሪ ይሁዳ፡ ንህዝበይ እስራኤል ዚሕሉ ሹም ካባኸ ኺወጽእ እዩ እሞ፡ ካብ ሹማምቲ ይሁዳ ከቶ ኣይትንእስን ኢኺ፡ ጽሑፍ እዩ እሞ፡ ኣብ ቤት-ልሄም ናይ ይሁዳ እዩ፡ በልዎ። 7- ድሕርዚ ሄሮድስ ንሰብ ጥበብ ብሕቡእ ጸውዖም፡ ካባታቶም ድማ ዘመን እቲ እተራእዮም ኰዀብ ኣጸቢቑ ተረድኤ።” ስለ ዝብል ግና እቲ ዘሕዝን ሄርዶስ ነቲ ህጻን ከሳድድ እምብኣር ከም ሰብ ጥበብ ክቕበሎ ኣይፈቐደን ኣይደለየን። ሎሚ ምናልባት ልደት መድሓኒ እናብዓልና ክነስና ነዚ ጐይታ እዚ ነሳድድ ዘሎና ሰባት ብዙሓት ክንከውን ይከኣል እዩ።
ጐይታ ነቲ ዘሳድዶ ዝነበረ ሳዎል ኣብ ኣፍ ብልሒ እንተ ኣድሓርሓርካ ንዓኻ እዩ ዝገደካ ተባህለሉ። ሳኦል ነቶም ሰዓብቲ የሱስ እምበር ንባዕሉ የሱስ ዘሳድዶ ዘሎ ዀይኑ ኣይተሰምዖን። ኣብዚ ቕንያት ልደት ከነተሓሳስቦ እንደሊ ዓቢ መልእክቲ ሎሚ ነቶም ባሮት ኣምላኽ ብምስዳድኩም ኣብ ቅድሚ ብልሒ ኣምላኽ ተድሐርሕሩ ከም ዘለኹም ኣይትረስዑ። ምምላስ እቲ ዝበለጸ መነገዲ እዩ። ንብለኩም ሄርዶስ ነዞም ሰብ ጥበብ ብዛዕባ እቲ ዝረኣይዎ ተመሊሶም ክነግርዎ እንተ መኸሮም ኣኳ መልኣኽ ኣምላኽ ከይምለሱ ስለ ዝኣዘዘኦም ብካልእ መንገዲ ተመልሱ። እዚ ዘርኣየና እዞም ሰባት እዚኣቶም ንመድሓኒኦም የሕሊፎም ንሄርዶስ ክህብዎ ኣይፈተዉን ሕጂ እውን ነቲ ልዑል ፈጣሪ ተኣዚዞም። ምእዛዞም ከኣ ንበረኸትን ንሓጐስን ኰይንሎም። ሎሚ ንመድሓኒ የሕሊፍና ከይንህብ እሞ ዝገደደ ፍርዲ ከይንቕበል ንጠንቀቕ ደእ።
ከም ሰብ ጥበብ ነቲ ሓቐኛ ኣምላኽ ንምምላኽን ንዕኡ ነብይኑ ንምእዛዝዝን ቀሪጽና ንለዓል። መፍቲሒ ጸገምናን ሽግርናን ሓደን ፉሉጡን እዩ። ንሱ ድማ ኣምላኽ ሓቒ በይኑ ምዃኑ በቲ ዝለኣዀ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ምእማንን ከምኡ ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ትሕት ኢልና በቲ ንሱ ዝብለና መንገድን ጐደና ጽድቅን ምምልላስ ነቲ ዝተገልጸልና ሓቂ ከመዘለዎ ከይነከና ከይወሰኽና ምቕባልን ጥራይ እዩ። ርሑስ በዓል ልደት ይገበረልና።
Posted by:
Hanibal Daniel
Dec 24, 2013
0 Comments
900 Views


text:
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ክሳብ 2025ዓ.ም ፈረንጂ ዝሓዞ ራኢ ንምዕዋት ኣብ ዝሓሸ ለውጢ ይርከብ…
መቐለ ሚያዝያ 30/2010(ድወት) መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ክሳብ 2025ዓ.ም ኣቖፃፅራ ፈረንጂ ዝሓዞ ራኢ ንምዕዋት ዘካይዶ ዘሎ ፃዕርን ዘመዝግብ ዘሎ ቅልጡፍ ለውጥን ዝነኣድ ምዃኑ ሚኒስትር መጓዓዝያ ኣፍሊጡ።
ሚኒስትር መጓዓዝያ ኣይተ ሲራጅ ፈጌሳ በቢዓመቱ 4ሽሕ ስልጠንቲ ዓቕሚ ምትእንጋድ ዘለዎ መሰልጠኒ ኣብረርቲ ተዓዚቦም።
ኣብቲ እዋን መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ክሳብ 2025ዓ.ም ኣቆፃፅራ ፈረንጂ ዘቐመጦ ራኢ ንምዕዋት ዘሳልጦም ዘለዉ ተግባራት ኣፈፃፅማ ዝነኣድ ምዃኑ ሓቢሮም።
ዝተፈላለዩ ኽፋላት እቲ መንገዲ ኣየር ዘመናዊ ብዝኾነ መንገዲ ዝተወደቡን ንኻልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ኣብነት ዝኸውን ዓቢ ትካል ምዃኑ ድማ ሚኒስትር መጓዓዝያ ኣይተ ሲራጅ ፈጌሳ ገሊፆም።
እቲ መንገዲ ኣየር ክሳብ 2025ዓ.ም ኣቖፃፅራ ፈረንጂ ክበፅሓ ዝቐመጦ ራኢ ቐዲሙ ዘዐውተሉ ዓቕሚ ከምዘለዎ ዝገለፁ እቶም ሚኒስትር መጓዓዝያ ኣብ ኻልኦት ዓውድታት ዕውት ስራሕ ይሰርሕ ከምዘሎ ሓቢሮም።
ዋና ፈፃሚ ስራሕ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣይተ ተወልደ ገብረማርያም ብወገኖም እቲ መንገዲ ኣየር ሓደሽቲ ኣውሮፕላናት ንምውሳኽን ሰፋሕቲ ጣብያታት በረራ ንምኽፋትን ዝሰርሖም ስራሕቲ ካብ መዳርግቲ ኣካላት ሓገዝ ዘድልዮ ብምዃኑ ምስ ሚኒስቴር መጓዓዝያ ብሓባር ከምዝሰርሕ ገሊፆም።
ኣብዚ ሐዚ እዋን 113 ዓለምለኸ መዕርፎታት ዘለዉዎ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ካብ ኻልኦት መንገዲ ኣየር ብፅሒት ብምግዛእ ትሕዝትኡ ብዝበለፀ ንምስፋሕን ሃገራዊ ዲፕሎማሲ ንምዕባይን ይሰርሕ ከምዘሎ ድማ ይፍለጥ።


text:
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ብሰንኪ ኤልኒንዮ እተባህለ ንፋስ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ድርቅን ናይ ጥሜት ሓደጋታትን ተኸሲቱ ኣሎ። በዚ ድርቂ’ዚ ዝተሃሰያ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኢትዮጵያ፡ ኡጋንዳ፡ ከንያ፡ ሶማልያን ደቡብ ሱዳንን ኢየን። ኣብ ሶማልያን ደቡብ ሱዳንን ናይ ህይወት ኣድሕን ህጹጽ ጻውዒት ብወግዒ ተኣዊጁ ኣሎ። ብዛዕባ ኤርትራ ግን ዛጊት ብስርዓት ህግዲፍ ይኹን ብናይ ረዲኤት ትካላት ዝተዋህበ መግለጺ የለን።
ሶማልያን ደቡብ ሱዳንን ኣብ ርእሲ’ቲ ድርቂ፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ናይ ሕድሕድ ውግኣት እውን ነቲ ኵነታት ዝያዳ ከምዝብእስ ገይሩ ኢዩ።
ብሰንኪ’ዚ ተኸሲቱ ዘሎ ድርቂ እንስሳታት ክሞታ ምጅማረን ጥራሕ ዘይኰነስ ዋግአን እውን ባይታ ዘቢጡ ኣሎ። ሓረስታይ ከብቱ ሸይጡ ንስድርኡ ክዕንግል ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ ወዲቑ ኣሎ። ብኣንጻሩ ድማ ናይ ኣእካል ሕጽረት ስለዝተኸስተ ዋጋ ኣእካል ሰማይ ዓሪጉ ምህላዉ ተፈሊጡ ኣሎ።
ዝናም እንተዘይተረኺቡን ህጹጽ ረዲኤት እንተዘይተገገይሩን ድማ፡ ሳዕቤኑ ቀሊል ከምዘይከውን ነቲ ኵነታት ዝከታተሉ ዘለዉ ክኢላታትን ናይ ረዲኤት ትካላትን የጠንቅቑ ኣለዉ።
ካብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ወጻኢ እውን ኣብ ናይጀርያን የመንን ናይ ጥሜት ደመና ይዝምቢ ምህላዉ ዝተፈላለዩ ናይ ዜና ምንጪታት ይሕብሩ ኣለዉ።


text:
ኣዶ ወንበር “ፋና ሓየሎም” ዕቋርን ልቓሕን ወ/ሮ እቴነሽ ባህታ
ኣብ 2016 ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ብባንኪ ዓለም ዝተገበረ መፅናዕቲ ልዕሊ ሰለስተ ቢልዮን ህዝቢ ዓለም ኣብ ትሕቲ ፀፍሒ ድኽነት ከምዝነብር የመላኽት። ካብዚ ኣሃዝ እቲ 70 ምኢታዊ ብደቂ ኣንስትዮ ከምዝሽፈን ድማ የረጋግፅ። እዚ ማለት ኣብተን ፍርቂ ሓይሊ ልምዓት ሓንቲ ሃገር ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ዓብዪ ቁጠባዊ፣ ፖለቲካውን ማሕበራውን ማህሰይቲ ኣሎ ማለት እዩ። እዚ ከዓ ኣብ ውልቀን ገዚፍ ኣርዑት ፀገም ካብ ምህላዉ ብተወሳኺ ምዕባለ ሃገራት ንድሕሪት ዝመልስ ምዃኑ እውን ግልፂ እዩ። ህልዊ ኩነታት ሃገርና እንተርኢና እውን ኣብ ውሽጢ እዚ ዓለማዊ ሓቂ ዝካተት ኮይኑ ኢና እንረኽቦ። ምኽንያቱ ኣብ ሃገርና ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ካብ ዝነብር 26 ምኢታዊ ህዝቢ እተን ዝበዝሓ ደቂ ኣንስትዮ ምዃነን ሰነድ ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ የመልክት። እዚ ዝኾነሉ ብርክት ዝበሉ ምኽንያታት ምልዓል ዋላ እንተተኽኣለ ሕሉፋት ስርዓታት ቁጠባውን ፖለቲካውን ተረባሕነት ደቂ ኣንስትዮ ንምርግጋፅ ዝሃብዎ ትኹረት ኣዝዩ ትሑት ብምንባሩ ዝመፀ ምዃኑ ንኹላትና ዘረዳድእ ሓቂ እዩ። እዚ ድማ ነቲ ሃገርና ክትግለፀሉ ዝፀንሐትን ሕዚ እውን ዘሎን ሕማቕ ምስሊ ከም ቀንዲ ምኽንያት ኮይኑ ክጥቀስ ዝኽእል እዩ።
ስለዝኾነ ደቂ ኣንስትዮ ምብቃዕ ማለት ባዕልተን ካብ ድኽነት ንክወፃ ካብ ምሕጋዝ ሓሊፉ ንቑጠባዊ ዕብየት እታ ሃገር እውን ዕዙዝ ኣበርክቶ ኣለዎ ማለት እዩ። ደቂ ኣንስትዮ ቁጠባዊ ተጠቃምነተን እንተተረጋጊፁለን ጥራሕ እየን ኣብ ፖለቲካዊ ይኹን ማሕበራዊ ምንቅስቓስ ብቑዓት ተሳተፍቲ ክኾና ዝኽእላ። ካብ ናብራ ድኽነት እንተይወፃ ኣብ ፖለቲካዊ ይኹን ካልኦት ዓውድታት ንክሳተፋ ድሌት ኮነ ሞራል ክህልወን ኣይኽእልን። በዚ መሰረት ነዚ ሓቂ ብጒሓቱ ዝተረድአ ውድብናን መንግስትናን ቁጠባዊ ተጠቃምነት ደቂ ኣንስትዮ ዝረጋገፀሉ ፖሊሲን ስትራቴጂን ሓንፂፁ ናብ ተግባር ኣብ ዝኣተወሎም ዝሓለፉ ከባቢ 20 ዓመታት ኣንፀባረቕቲ ዝኾኑ ዓወታት እናተመዝገቡ ይርከቡ። ነዚ ጥጡሕ ባይታ ተጠቒመን ህይወተንን ህይወት ስድረአንን ዝቕይራ ብርክት ዝበላ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ሃገርና ይኹን ክልልና ይፍጠራ ኣለዋ። እዚ ፅሑፍ እውን ኣብ ከተማ መቐለ ብማሕበር ተወዲበን ኣብ ስራሕቲ ዕቋርን ልቓሕን ብምንጣፍ ኣብ ናብርአን ለውጢ እናመዝገባ ብዛዕባ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ዝድህስስ መደብ እዩ ክኸውን።
ግዚኡ ብ2004 ዓ/ም እዩ ነይሩ። ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ዝነብራ 12 ደቂ ኣንስትዮ ነንባዕለን ንምትሕግጋዝ ዓሊመን “ፍረ መለስ” ዝብል ስያመ ብምሓዝ ጉጅለ ልምዓት መስሪተን። እተን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝተፈላለየ ብርኪ መነባብሮ ዝነበራ እኳ እንተኾና ነተን ኣብ ኣዝዩ ዝተሓተ መነባብሮ ዝነበራ ኣባላተን እውን ንምክታት ብምሕሳብ መጠን ወርሓዊ ዕቋረን ብር ሓሙሽተ ጥራሕ ክኸውን ወሲነን። ይኹን እምበር እቲ ዝዓቑርኦ ገንዘብ ናብ ባንኪ ዝኣቱ ኣይኮነን። ዝተፀገመት ኣባለን ክትንቀሳቐሰሉን ሰሪሓ ድማ ክትምልሶን (ከም ሓውሲ ዕቁብ) ብመልክዕ ልቓሕ ዝወሃብ እዩ። ነታ ኣባለን ከምዚ ዓይነት ዕድል እንተመቻችዋላ ከም ካልኦት ናይ ልቓሕን ዕቋርን ማሕበራት ካርታ ገዛ ወይድማ ካልእ ንውሕስነት ዘገልግል ነገር ኣይሓታኣን። ኩለን ኣባላት ነንባዕለን እየን ዝወሓሓሳ። እቲ ምንታይ ኣብ ትሑት መነባብሮ ዝርከብ ሰብ ዝወሓሶ ሰብ ይኹን ዘትሕዞ ካርታ ገዛ ክረክብ ከምዘይኽእል ስለዝተገንዘባ እዩ።
ድሕሪ ግዜ ኣብ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ኣሰር ማሕበር “ፍረ መለስ” ዝተኸተላ ካልኦት ኣብ ዕቋርን ልቓሕን ዝነጥፋ ጉጅለታት ልምዓት እውን ክምስረታ ጀሚረን። ቁፅረን እናወሰኸ ስለዝመፀ ድማ 10 በፂሐን። ኣብ 2007 ዓ/ም ግና ዓሰርቲአን ጉጅለታት ልምዓት “ተበታቲንካ ከም ጉጅለ ልምዓት ካብ ምንቅስቓስ ተጠርኒፍካ ዝመፅእ ለውጢ ይዓቢ” ብምባል “ፋና ሓየሎም” ዝብል ሽም ሒዘን ናብ ሓደ ተጠርኒፈን። በቢጉጅለአን ዝነበረን ገንዘብ ተፃርዩ ብሓደ ምስተኣከበ ድማ ገንዘበን ናብ ባንኪ ኣታዊ ተገይሩ። ይኹን እምበር ኣመራርሓ እታ ማሕበር ካብ መፈለምትኡ እንትብገሳ ሃፍትን ገንዘብን ንምውናን ጥራሕ እንተይኮነስ ነንባዕለን ንምትሕግጋዝ ስለዝነበረ ሻቡ እውን “ኣብ ባንኪ ምውህላል ይትረፈና፣ ኣብ ገዛ ኮፍ ኢለን ዝፅገማ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ኣሕዋትና እናንቃሕና ናብ ማሕበርና ክኣትዋን መነባብሮአን ክልውጣን እንተገበርና ይሓይሽ” ዝብል ውሳነ እየን ወሲነን።
ልቓሕ ቅድሚ ምሃበን እቲ ገንዘብ ኣብዘይምዓሉ ከይውዕል ሰፊሕ ኣስተምህሮ ከምዝህባ ዝዛረባ ኣዶ ወንበር እታ ማሕበር ዝኾና ወይዘሮ እቴነሽ ባህታ፣ ፈለማ ከም ማሕበር ኮይነን ስራሕ እንትጅምራ ብር 5 ሽሕ ጥራሕ ብልቓሕ ከለቅሓ ፀኒሐን። ደሓር ምንቅስቓስን ዕብየትን እተን ኣባላት እናተርኣየ ምስ መፀ ናብ ብር 10 ሽሕ፣ ፀኒሑ ድማ ናብ ብር 25 ሽሕ ዝዓብየሉ ኩነታት ፈጢረን። ብምኽንያት እዚ እውን ኣብ ገዛ ተዓፅየን ኣብ ትሑት ናብራ ዝነብራ ዝነበራ ብዙሓት መራሕቲ ሰድራ ኣብ ንግዲ ኣትየን ደቀን እናዕበያ ክራይ ገዝአን ክኢለን ዝሐሸ መነባብሮ ዝመርሓሉ ኩነታት ፈጢረን እየን።
ንኣብነት ኣብ ዕዳጋ ዓዲ ሓውሲ ቦታ ተዋሂቡወን ኣብ ዝመረፅኦ ዓይነት ንግዲ ንዝተዋፈራ ልዕሊ 10 ዝኾና ኣባላት እታ ማሕበር ዝርከባሉ ኩነታት ተዓዚብና። ኣባልን ተሓዚት ገንዘብን እታ ማሕበር ዝኾነት ወይዘሮ ህይወት በየነ ካብተን ኣብ ዕዳጋ ዓዲ ሓውሲ ቦታ ተዋሂቡወን ዝሰርሓ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ሓንቲ እያ። ህይወት ቅድሚ ናብዚ ማሕበር ምፅንባራ ኣብ ገዝኣ ኮይና መሶብን ተመሳሰልቲ ናውትታት ገዛን እናሰፈየት ብምሻጥ ትመሓደር እንተነበረት እውን ንመስርሒ ዝኸውን ገንዘብ ኣብ ምርካብ ዓብዪ ፀገም ከምዝነበራ እያ እትገልፅ። “ካብ ዓማዊለይ ዕርቡን እናተቐበልኩ እየ ስርሐይ ዝውድእ ነይረ፤ ሕዚ ግና ካብ ዝዓቖርኩዎ እናተለቃሕኹ ከይተሰከፍኩ ስርሐይ ብምስራሕ ስድራይ ብፅቡቕ ይመርሕ ኣለኹ” እውን ትብል። ብምዃኑ እውን እዛ ወገን ኣብዛ ማሕበር ተፀንቢራ ስራሕ ካብ እትጅምር ንነዘ ልዕሊ 10 ሽሕ ዝግመት ንብረትን ገንዘብን ኣጥርያ ኣላ።
እተን ኣባላት በቶም ልዕል ክንብል ዝገለፅናዮም ምንቅስቓሳት ጥራሕ ተወሲነን ኣይተረፋን። ብፍላይ ትኹረት እዘን ኣባላት ኣብ ምህፍታም ጥራሕ ዘይኮነስ ማሕበራዊ ፀገማት ካልኦት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምፍታሕ ዘለወን ተልእኾ ብተግባር ዝርአ ዘሎ ሓቂ እዩ። ካብዚኣቶም ሓደ ኣብነት ክነስዕብ። እዘን ኣባላት ኣብ ከተማ መቐለ ብፕሮጀክት “ኮከብ ብርሃን” እናተሓገዛ ዝፀንሓ እንትኾን ኣብ ትሑት መነባብሮ ዝርከባን ኤች ኣይ ቪ ቫይረስ ኣብ ደመን ዘለወንን ሓደ ምኢቲ ደቂ ኣንስትዮ ብዘላቕነት ፀገመን ምእንታ ክፈትሓ ምስ መካየድቲ ስራሕ እቲ ፕሮጀክት ብምዝርራብ ናብቲ ማሕበር ክኣትዋ ገይረን እየን። ብኻልእ ገፅ ኣብ ናብርአን ዘምፅአኦ ምምሕያሽ ዝተዓዘቡ 15 ደቂ ተባዕትዮ እውን ኣባላት ዝኾንሉ ኩነታት ከምዘሎ ኣዶ ወንበር እታ ማሕበር ኣገንዚበን።
ክሳብ ሕዚ ኣብ ገንዘብ ኣተሓሕዛ ዘጋጠመና ፀገም የለን ዝበላና ኣዶ ወንበር እታ ማሕበር፣ ካብ ዓቕመን ንላዕሊ ዝኾነ ነገር እንተጋጥመን እቲ ክፍለ ከተማ ብዝመደበለን ሰራሕተኛታት ዕቋርን ልቓሕን ሕብረት ስራሕ ማሕበር ኣቢለን ከምዝሕገዛ በቢ ሽዱሽተ ወርሑ ድማ ኦዲት ከምዝገብሩለን ይገልፃ። ብማሕበራዊ ጉዳይ ዝድገፍ “ፕሮጀክት ኮከብ ብርሃን” ብዛዕባ ምሕደራ ንግድን ኣወፋፍራ ገንዘብን ንኹለን ኣብ ዕቋርን ልቓሕን ዝነጥፋ ጉጅለታት ልምዓት ስልጠና መዕበዪ ዓቕሚ እናሃበን ከምዝፀንሐ እውን እተን ኣባላት ይገልፃ። ካብዚ ብተወሳኺ ንስራሕተን ዘድልዩወን ናይ ቢሮ ኣቑሑት (ሐረዼዛ፣ መደርደሪ መዛግብቲ ወይ ድማ ሼልፍን ሰለስተ ወንበርን እውን ከምዘበርከቱለን ይዛረባ።
ኣብ ሰለስተ ወርሒ ሓደ ግዘ ካብ ዘካይድኦ ስሩዕ ናይ ገምጋምን ኣኼባን መድረኽ ብተወሳኺ ገንዘብ ኣብ ዝእክባሉን ልቓሕ ኣብ ዝህባሉን መዓልቲ ማለት እውን ኣብ ወርሒ ሓደ ግዜ እውን ብዛዕባ ዘጋጠሙወን ፀገማትን መፍትሒኦምን ይዘራረባ እየን። ኣብ መዓልቱ ዘይዓቖረ ኣባል ምኽንያቱ ተፃርዩ ብሕማም እንድሕር ዘይኮይኑ ዝቕፃዕ ኮይኑ መጠን እቲ ቕፅዓት እውን ልቓሕ ዘይብሉ ብር ሓሙሽተ፣ ልቓሕ ዘለዎ ብር 30 ከምዝኾነ እየን ነጊረናና። ዓዲ ዝቕይር ኣባል እንተጋጥም ድማ ዘዋህለሎ ገንዘብን ዝነበሮ ልቓሕን ተፃርዩ ከምዝወሃቦ የረድኣ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ሓፈሻዊ ካፒታል እተን ኣባላት ብር ሓደ ነጥቢ ሰለስተ ሚልዮን በፂሑ ኣሎ። በዝሒ ቁፅሪ ኣባላት ድማ ናብ 330 ዓብዩ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ቀረባ እዋን ገደብ ገንዘብ ዘይብሉ ናይ ህፃውንቲ ዕቋር ዝጀመራ እንትኾና ክሳብ ሕዚ 12 ህፃውንቲ ኣባላት ከምዘለዉወን እተን ኣዶ ወንበር ይሕብራ። መብዛሕትአን ኣባላት ቅድሚ ሕዚ ኣብ ገዝአን እየን ዘውዕላ ነይረን። መስረትቲ እቲ ማሕበር ብዝገበርኦ ጎስጓስን ብዝሃብኦ ኣስተምህሮን ግና ናብቲ ሕዚ ዝርከባሉ ብርኪ ዕቤት በፂሐን። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ልመና ተዋፊሮም ዝፀንሑን ድሕሪ ኣብዛ ማሕበር ኣባል ምዃኖም ካብ ልመና ዝወፁን ውልቀ ሰባት ምህላዎም እውን እተን ኣዶ ወንበር ሓቢረን።
ኣባልን ፀሓፊትን እታ ማሕበር ዝኾነት እየሩሳሌም ኣብርሃ ቅድሚ ኣባል እታ ማሕበር ምዃና ዝኾነ ዓይነት ስራሕ ከምዘይነበራን ኣብዚ ማሕበር ኣባል ካብ እትኸውን ንድሓር ግና መነባብሮኣ ከምዝተመሓየሸን እያ ትገልፅ። “መንግስቲ ደቂ ኣንስትዮ ቁጠባዊ ተጠቃምነተን ከዕብያ ኣመቻችይወዎ ዘሎ ባይታ ብሓቂ ጠቒሙና እዩ፤ ካልኦት እውን ናትና ኣሰር ተኸቲለን ክልወጣ ኣለወን” ድማ ትብል።
እዛ ማሕበር ኣብዚ ሕዚ እዋን በፂሓቶ ንዘላ ብርኪ ዕብየት ዝኸደቶ ጉዕዞ ሰቲ ብሰቲ ኣይነበረን። በቢእዋኑ ጉድለት ተመኩሮ፣ ኣቑሑት ቢሮ፣ በዓል ሞያ ሒሳብን ካልኦትን ፀገማት ኣጋጢምዋ ዋላ እኳ እንተነበሩ ቀስ ብቐስ እናፈትሐቶም መፂኣ እያ። ይኹን እምበር ክሳብ ሕዚ ዘይተፈትሐ ፀገም ኣለዋ። ንሱ እውን ናይ ቦታ ፀገም እዩ። ኣብቲ ጣብያ ምስ ዘላ ተመሳሳሊት ማሕበር ኣብ ሓንቲ ክፍሊ እየን ዝጥቀማ። እዙይ ድማ ኣብ ወርሒ ሓደ ግዘ (ዕለት 27) ጥራሕ ገንዘብ ክእክባን ልቓሕ ክህባን ኣገደዲዱወን እዩ።
ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ምስ ካልኦት መዳርግቲ ብምዃን ቁጠባዊ ተጠቃምነት ደቂ ኣንስትዮ ንምርግጋፅ እናሰራሓ ምዃነን በዚ ድማ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ተፀበይቲ ካብ ምዃን ተናጊፈን ዓርሰንን ስድረአንን የመሓድራ ምህላወን ዝፍለጥ እዩ። ይኹን እምበር ሕዚ እውን ኣብ ተበፃሕነት ይኹን ነተን ኣብ ዝተፈላለዩ ምንቕሰቓሳት ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምሕጋዝ ዝተርፍ ነገር ከምዘሎ ምግንዛብ የድሊ። ነተን ደቂ ኣንስትዮ ስልጠናታት ኣብ ምሃብ፣ ዘድልዩ ናውትታት ኣብ ምምላእ ይኹን ቦታ ኣብ ምምችቻው ካብ ካልኦት መዳርግቲ ኣካላት ብዝበለፀ ክሰርሕ ዘለዎ እቲ ቤት ፅሕፈት ስለዝኾነ ንዝለዓለ ተጠቃምነትን ለውጥን ካብዚ ንላዕሊ ተጊህካ ክስራሕን መሪሕነት ክወሃብን ግድን ይኸውን።


text:
‘ትማሊ ሰንበት ኣብ ሊብያ ዝተፈፀመ ቅትለት ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣዳም ዝተፈፀመ ነውራምን ኣረመኔያዊን ግብሪ ስለዝኾነ ብፅኑዕ ዝኹነን’ዩ’ ይብል ማሕበረ-ሰብ ዓለም።
ቢሮ ኮምኒኬሽን ኢትዮጵያ ሎሚ ከምዝሓበሮ ‘እቲ ብቪድዮ ዝተዘርገሐ ስእሊ ጉጅለ ፈጠራ ራዕዲ ተፃርዩ እቶም ግዳያት ኢትዮጵያዊያን ምኻኖም ተረጋጊፁ’ሎ’ ይብል።
እቲ መንግስታዊ መግለፂ ወሲኹ ብጠንቂ’ቲ ቅትለት መሪር ሓዘን ከምዝተሰመዖን ንቤተሰብ ሕዙናት ፅንዓት ይሃብኩም ኢሉ’ሎ።
መንግስቲ ኣሜሪካ ብወገኑ ‘ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ፣ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያዊያን ዝወሰዶ ስጉምቲ ጨካንን ኣረሜናዊን’ ክብል ኮኒንዎ።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታ፣ኣብ ሕ/ሃ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ነቲ ግፍዒ ኮኒኖምዎ። ከምኡውን ኣማኻሪ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ 'ግዳያት ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ፣ኢትዮጵያዊያን ወይ ክርስትያን ጥራሕ ኣይኮኑን።ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣዳም ዝተፈፀመ ግፍዒ'ዩ' ኢሎም።


text:
ሙሉጌታ ገብረህይወት
ፖለቲካ ሃገርና ቅጥዒ ካብ ዝስእን ፀኒሑ እኳ እንተኾነ
ካብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመት ጀሚሩ ግን መተሓሳሰቢ ኣብ ዝበሃል ደረጃ በጺሑ፣ ሰብ ብሰላም ውዒሉ ምእታው እውን እንተኾነ ብፍላይ ነቶም ኣብ ካሊእ ክልል ዝነብሩ ተጋሩ መሰከፊ ምኳን ጀሚሩ ኣሎ:: ብዙሓት ሰባት ከክንዲ እዚ ስርዓት ንክመጽእ ካብ ሃገርና ንላዕሊ መስዋእትነት ዝኸፈልና እንታይ ኢና በዲልና? ዝብል ሕቶ ምልዓል ክጅምሩ ተገዲዶም እዮም:: ነዚ ሕቶ እዚ ብቐሊሉ ንምምላስ ዝከኣል ኣይመስለኒን::
ዝተፈላለየ ኣረዳድኣ ፀገምን መፍትሒ ሓሳባትን
ናይ ህወሓት ኣመራርሓ ሓደ ሓደ ግዘ “ክስቶ ትግራዋይ ኣብዙይ ከምዙይ ኮይኑ ኣፍቱይ ተደጊሙ እናብልኩም ኣይተጋንኑ በቲ ዕግርግር ዝተጎድአ ኩሉ እዩ። ናይ ፌስ ቡክ ወረ እናሰማዕዅም ኣይተጋንኑ” እንትብሉ ብርትዕ ኢሉ ብመርትዖታት ተደጊፉ እንትመጽእ ድማ “ልክዕ እዩ ኣብ ትግራዋይ ዘተኮረ መጥቃዕቲ ኣሎ እንተኾነ ግን ዕላምኡ ህዝቢ ትግራይ እንተይኮነስ እቲ ህዝቢ ትግራይ ተቓሊሱ ዘምጸኦ ስርዓት እዩ” እንትብሉ ይስምዑ። ካብኡ ሓሊፎም ነቲ ኣብ ሃገርና ናይ ተጋሩ ልዕልነት ነጊሱ ዝብል ናይቶም መሓዛ ህወሓት ዝበሃሉ ውድባት እንተይተረፈ ዘልዕልዎ ክሲ ጸላእቲ ነዊሕ ክሰርሕሉ ዝጸንሑ ጉዳይ ኮይኑ በዚ ሕዚ ኣሓት ውድባት እንተይተረፈ ዘልዕላሉ ደረጃ ጎሊሁ ክርአ ዝዓደሙ ግን ፎቆዶ ክልል ተበቲኖም ካብ ሃገርና ንላዕሊ ይገበእና እዩ ዝብሉ ፅግዕተኛታት ተጋሩ እዮም እንትብሉ ይስምዑ።
ካፍቲ ውድብ ወጻኢ ዘለዉ ሰባት ድማ ዝተፈላለየ ትንተናን ግምትን እዮም ዝህቡ። ኦህዴድባ ጠሊሞም ብአዴን ተደጊሞም እናበልና ናብ ካሊእ ኣይነዋጣውጥ። ናይዚ ዅሉ ኣብ ትግራዋይ ዝበጽሕ ዘሎ ሽግር ቀዳማይ ተሓታቲ ናይ ህወሓት ኣመራርሓ እምበር እቶም ብበለጽ ዓይኖም ዝዓወረ ካፍቶም መሓዙት ውድባት ዝበሃሉ እንተይተረፈ ዝመርሕዎ ተስፋ ዝቆረጹን መንገዲ ዝጠፍኦምን መናእሰይ ኣይኮኑን ይብሉ። ትግራዋይ ሰኣን ሰናይ ምምሕድዳር ትግራይ ዓዱ ዘለዋ ጸጋታት ተጠቂሙ ክሰርሕን ክሓልፈሉን ስለዘይከኣለ ፎቆድኡ ተበቲኑ ግልበቱ ሸይጡ እንተነበር እውን ለማኒ ለፊዑ ዘዋህለሎ ሃፍቲ ኣዋፊሩ እንተነበረ እውን ትግራዋይ ድኻ እንድዩ ሰሪቁ እንተዘይኮይኑ ክበሃል ኮይኑ እዩ። እዚ ኣመራርሓ ናይዚ ውድብ ካብዚ ሓሊፉ ነቶም መሓዙተይ እዮም ዝብሎም ውድባት ነቲ ንዘበናት ዝጸንሐ ጸረ ህዝቢ ትግራይ ጭርሖ ካብ ዝወደቆ ነጊፎም ኣልዓሎም ናይ ትግራዋይ ልዕልነት እንትብሉ ከምዚ ዝበለ ስምዒት ክትሕዙ ዝገበረኩም እቲ ጽግዕተኛ ትግራዋይ እዩ ዝብሎምን እቶም መሓዙት ዝብሎም ውድባት ነቲ ጽግዕተኛ ልክዑ ክርእይዎ ዱላ ዘቀብልን እዩ ኢሎም ይምጉቱ። ካብዚኣቶም ገሊኦም እቶም ቀንዲ ሽግር እቶም መራሕቲ ናይ ህወሓት ባዕሎም ስለዝኮኑ ንሳቶም ብዘለዉሉ ውድብ ህወሓት ለውጢ ክምጽእ ኣይኸልን እቲ መፍቲሒ እቲ ህዝቢ ነቲ ውድብ ካብኣቶም ኣሕዲጉ ናይ ባዕሉ እንተጌይርዎ ጥራይ እዩ ይብሉ።
ገለገሊኦም ድማ ኣብዚ ዓዲ ኣሳታፋይ ዲሞክራሲ ስለዘየለ እዩ እዚ ዅሉ ሽግር ዝመጽእ ዘሎ እሞ ኣሳታፊ ዲሞክራሲ ክህሉ ኣለዎ። ምእንተዚ ድማ ካብ ኩሎም ፖለቲካዊ ውድባት እንኮለ ካፍቶም ኣብ ውሽጢ ዓድን ወጻኢን ዘለዉ ተቃወምቲ ዝተውጻእጸአ ናይ መረጻ ኮሚሽን እንተተመስሪቱ ሰላም እውን ክነግስ እዩ ኣሳታፊ ዲሞክራሲ እውን ክመጽእ እዩ ይብሉ። እዚ ንትግራዋይ ፈለኻ ንምውቃዕ ዝግበር ዘሎ ነገር ምርር ኢልዎም መሰልና ተጠቂምና ክንግንጸል እዩ ዘለና ዝብሉ። ካብዚኦም ቁሩብ ፍልይ ኢሎም ነቲ ቀደም ገዛእቲ ደርብታት ኣምሓሩ ከዳኸሙና ዝፈላለይና ሒዝና ክንቅጽል የብልናት ምስ ማዕዶ ሩባ ዘለዉ ትግርኛ ተዛረብቲ ክንሓብር እዩ ዘለና ኢሎም ኣግኣዝያን ዝብል ሽም ሂቦም ዝንቀሳቀሱ እውን ኣይተስኣኑን።
ንሓሳብ ብሓሳብ ምምጓትን ናብ ትኸክለኛ መፍትሒ ምብጻሕን
እቲ ዕላማ ናይዚ መጥቃዕቲ ህዝቢ ትግራይ ተቃሊሱ ዘምጸኦ ስርዓት እምበር ህዝቢ ትግራይ ኣይኮነን ዝብለ ኣዘራርባ ብዙሕ ከዘራርብ ዝክእል እዩ:: መቸም እቲ ህዝቢ ትግራይ ዝተቃለሰሉ ስርዓት ምስ ጉልበቱ ኣብ ሙሉእ ኢትዮጵያ እናሃለወ እዩ ትግራዋይ ተፈልዩ ዝጥቃዕ ዘሎ ምባል ኣጸጋሚ እዩ:: ህዝቢ ትግራይ ንሱ ተፈልዩ ዝጥቀዓሉ ሰርዓት ከምጽእ ኣይኮነን ተቃሊሱ:: እቲ ኣመራርሓ ናይ ህውሓት ንናይ ትግራይ ምምሕድዳር ገምጊሙ ኣብ ቀረባ ግዘታት ጀሚሩ ዘውጸኦ መግለጺታት እንትትሰምዕ እንተላካ ድማ ሚዛኑ ብዝምልከት ከዘራርብ እንተዘይኮይኑ እቲ ህዝቢ ትግራይ ዝተቃለሰሉ ስርዓት ጠቅሊሉ እንተዘይጠፊኡውን ብዉሑዱ ኣብ ካልኦት ክልላትስ ይትረፍ ኣብ ትግራይ እውን ኣሎ ንምባል ኣጸጋሚ ኩነታት ከምዝተበጽሐ ምርኣይ ይከኣል እዩ:: ስለዚ እቲ ህዝቢ ትግራይ ዝተቃለሰሉ ስርዓት ኣብ ትግራይ እኳ ዘየለ ነየናይ ስርዓት እዮም ደልዮም ዝበሃሉ ዘለው? ዝብል ሕቶ ዘልዕል እዩ።
እቲ ናይ ህዝቢ ትግራይ ይዂን ናይ ህዝቢ እዋናዊ ጸገም ኩሎም ፓርቲታት ብዝወክሉሉ ናይ ምርጫ ኮሚሽን ኣቢልካ ክፍታሕ እዩ ዝብል ግምት እውን ብዙሕ ጉዳያት ዝልዕሎ እዩ። ብሓደ ገጽ ባህርይ ናይቶም ኣብ ደገ ኣለዎ ዝበሃሉ ዘለዉ ፖለቲካዊ ውድባት ብትኽክል ዘይምርኣይ ወይ ክትርኢ ዘይምድላይ እዩ። መብዛሕተኦም ተቃወምቲ ቃሕ እንትብሎም እውን ኣክቲቪስት ኢና ዝብሉ እንትርፎ ጽልኢ ናይቲ ስርዓትን ንሳቶም ተጸዊዖም እንኩ ተባሂሉ ዝወሃቦም ስልጣን ምእላሽን እዙይ ዝበሃል ናይቲ ሓደ ወይ እቲ ካሊእ ሕብረተሰባዊ ክፍሊ ማሕበራዊ ድልየት ዝውክል ስለዚ ድማ ንሳቶምክ ክሳተፉ ድዮም ኣይሳተፉን ንጎኒ ገዲፍካ ተሳትፎኦም ኣብ ባዕሎምን ባዕሎም ጥራሕን ዝውሰን ንብዙሕነት ናይቲ ስርዓት እዙይ ዝበሃል ርኡይ ተራ ዘይጻወትን እዩ። ብካልኣይ ደረጃ ድማ መብዛሕተኦም ህውከትን ብጽብጽን ክቋረጽ ኣብ ምግባር ምንም ረብሓ ዘይብሎም ስለዚ ከዓ ክሳተፉ እውን ፍቃደኛታት ዘይኾኑ እንተተሳቲፎም እውን ከምቲ ዝበሃል ዘሎ ሰላም ኣብ ምምጻእን ብዙሕነት ኣብ ምርግጋጽን እዙይ ዝበሃል ኣወንታዊ ተራ ዘይጻወቱ እዮም። ስለዚ ድማ እዚ ናይ መፍቲሒ ሓሳብ እዚ ብውሑዱ ነቲ ናይ ሕዚ ሽግር ኣይምጥንን ዝብል ኣረኣእያ ኣለኒ።
እቲ ከምዚ እናተናሾና እንቅመጠላ ሃገር ሃገርና ኣይኮነትን ዝብል ኣበሃህላ ብመሰረቱ ጌጋ ኣይኮነን። ናይ ብሄራት ናይ ባዕለን ዕድል ባዕለን ናይ ምውሳን ዕድል ብሕጊ ክረጋገጽ ህዝቢ ትግራይ መስዋእትነት ዝኸፈለ ብሓደ ገጸ ኣብ ሙሉእ መሰላት ዝተረጋገጸላ ሃገር እዩ ጽኑዕ ኢትዮጰያዊ ሓድነት ዝምስረት ኢሉ ብምእማን እንትኾን ብካሊእ ገጽ ድማ ብዝኾነ ምኽንያት መሰሉን ማዕርነቱን ኣይተኽበረለይን ዝብል ህዝቢ እንተልዩ ዝደለዮ ናይ ምግባር መሰል ብህጊ ዝተረጋገጸ ምእንቲ ክኾነሉ እዩ። እቲ ጌጋ ትግራይ ናብዚ ናይ መጨረሻ ምርጫ ከማዕዱ ዘግብሮ ኩነታት ዘየለ ምኳኑ ዘይግንዘብ ምኳኑ እዩ። ህዝቢ ትግራይ ሕዚውን ባዕሉ ንባዕሉ ናይ ምምሕድዳር መሰል ኣይተነፍገን። ህዝቢ ትግራይ ሕዚውን ነቲ ቀዳማይ ምርጭኡ ዝኾነ ዲሞክራሲያዊ ሓድነት ንምቅላስ ዘኽእል ሃዋህው ከምዘሎ እዩ።እቲ ዝድሊ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ሽግር ብሓደ ወይ ብኻሊእ መንገዲ ክፍታሕ ምግባር እዩ።
እዚታት ዘልዐልኩ እቶም ኣብገለገሊኦም ዘለኒ ርእይቶ እንተዘይገለጽኩ ንምሕላፍ እዩ እምበር ዕላማይ ንሱ ኣይኮነን። ዕላማይ እዞም ዝተፈላለዩ ናይቲ ሽግር ኣረዳድኣታት ይኩን መፍትሒ ተባሂሎም ዝቀርቡ ሓሳባት ሽም ንምልፋፍ ኣብ ክንዲ ምቅድዳም እቲ ሰብ ጨኒቅዎ መፍቲሒ ደኾን ይኾኑ ኢሉ ዘልዕሎም እዮም ምባልን ገጉያት እንትኾኑውን ንትሕዝቶኦም ምሙጓት ከምዘድሊ ንምምልካት እዩ። ኣመራርሓ ህወሃት ኣብ ትግራይ ትክክለኛ ለውጢ ክመጽእ ክሰርሕ እንተኮይኑ ቅድም ቀዳድም ናይ ህዝቢ ትግራይ ተሓላቅነት ሞኖፖል ጠጠው ከብል ኣለዎ። ናይ ህዝቢ ትግራይ ተሓላቂ ህዝቢ ትግራይ እዩ እምበር ንህዝቢ ምሕላቅ ንመራሕቲ ህወሓት ጥራይ ዝተመደበ ዕማምን ሓላፍነትን ከምዘይኮነ ክቅበሉ ኣለዎም። እዚ ከዓ ብተግባር ክግለጽ ኣለዎ።
እንተገደደ ንታ ዘይዳሕና መዓልቲ ምሕሳብ
ኣመራርሕ ህወሃት ኣብ ቀረባ እዋን ገምጊመ ኢሉ ዘውጸኦ መግለጺ ብዙሕ ነገር እዩ ዝዛረብ። ኣብ መግለጺ ናይቲ መሪሕነት መንግስቲ ትግራይ: ናይ ሓሶት ጸብጻብ ይፍብርክ ከምዝነበረ፡ እቲ ኣመራርሓ ንስልጣን መጥቀሚ ጌይሩ ከምዝሓዞን ካብዚ ብምብጋሰ ድማ ኣብ ውሽጡ መትከላዊ ዝምድና ስኢኑ በብጉጅለ ተኽፋፊሉ ይጠቃቃዕ ከምዝነበረ፡ ምስተን ኣሓት ዝበሃላ ውድባት እውን መትከላዊ ዝምድና ከምዘይነበሮ ወዘተ እዩ ዝዝርዝር። ገለ ሰባት ነቲ መግለጺ ምስሰምዑ እዚ ዝገበረ ኣመራርሓ ድኣ ኣይከኣልኩን ኢሉ ይወርድ እምበር ከመይ ጌይሩ እዩ ክእረም? ኢሎም እዮም ዝሓቱ። እዚ ሕቶዚ ክለዓል ዘይግብኦ ሕቶ እኳ እንተዘይኮነ ህዝቢ ትግራይ ግን ሕዚ እውን እቲ ኣመራርሓ ሕዚ እውን ክልወጥ እዩ ኢሉ ብምግማት ግዘ ክህቦ እዩ መሪጹ። እዚ ስለዝኾነ እዩ ዕግርግር እንተይበለ ለውጢ ዝጽበ ዘሎ። እቲ ህዝቢ ሕዚውን ግዘ ምሃቡ ሓብሒቡ ዘዕበዮ ውድብ ስለዝኾነ ግቡእ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። እቲ ኣመራርሓ ግን እዚ ደረት ከምዘለዎ ክርዳእን ለውጢ ንምምጻእ ምስ ግዘ ክጓየን ኣለዎ።
ብደርጊ ግዘ ሓደ በዒል ድንኳን ጉራጌ ኢልዎ ዝበሃል ነገር ኣሎ። ደርጊ ነጋዶ ህዝቢ ምእንቲ ኣብ መንግስቲ ከማርር ደልዮምን ስሱዕ ድልየቶም ከማልኡን ኢሎም ዋጋ ናይ ሸቀጥ ብዘይኮነ ዋጋ ይሸጡ ኣለዉ ዝብል ገምጋም ሒዙ በብግዚኡ ናይ ዋጋ ተመን የውጽእ ኔይሩ። ብዙሕ ግዘ እዚ ተመን ይወጽእ እሞ ሰሪሑ ኣይፈልጥን። ሓደ ግዘ ከምዝተለመደ ናይ ዋጋ ተመን ኣውጸአ እሞ ሓደ ካድረ ንቀበሌ ኣኪቡ ብዛዕባ እዞም ኣሻጥረኛ ነጋዴታት ንምቁጽጻር ዝወጸ ናይ ዋጋ ተመን ገለጻ ጌይሩ ይብልዎ። ነዚ ገለጻ ዝሰምዓ ሰበይቲ ናብ ጎረቤተን ዝነበረ ብዓል ድንኳን ከይደን እንቁላሊሕ ክግዝኣ ከይደን በላ። እቲ በዓል ድንኳን ቅብል ኣቢሉ ንሓደ እንቁላሊሕ ቅርሺ ይብለን። እዘን ሰበይቲ ካድረ ካብ ሎመዓንቲ ጀሚሩ ሓደ እንቁላሊሕ ሓምሳ ሳንቲም እዩ ኢሉና እዩ እሞ ብሓምሳ ሃበኒ በለኦ። እቲ በዓል ድንኳን ድማ ቅብል ኣቢሉ እምበይተይ ካድረ ምቅቃው እምበር መኣዝ እንቁላሊሕ የውድቅ ኮይኑ ኢልወን ይበሃል። ዝብለን ዘሎ ዋጋ እንቁላሊሕ ክቅንስ እንቁላሊሕ ክበዝህ ምግባር እምበር ናይ እንቁላሊሕ ዋጋ ምትማን ኣይኮነን እዩ።
መራሕቲ ህወሓት ክነዕሪ ኢና ኢልና ገምጊምና ክብሉ ሕዚ ናይ መጀመርየኦም ኣይኮነን እንተዕርዩ ዝረኣየ ድኣ ዓይኑ ይብራህ እምበር። እዚ ከምቲ በዓል ድንኳን ዝበሎ ናይቲ ካድረ ምቅቃው እቲ ዝገምገምዎ ገምጋም ኾይኑ ከይተርፍ እቲ ዘለዎም ናይ ለውጢ ኣጀንዳን እቲ ለውጢ ከመይ ክመጽእ ክምዝሓሰብዎን ነቲ ህዝቢ ክነግርዎ ይግባእ። ኣደዋይ ሓደ ነገር ግበር ኣላትኒ ዳሕና እኮ እዩ ኣደዋ እንትብላ እንተለኹ ኣንታ ኩሉሻዕስ ዳሕናዋ ሓደሻዕ ግን የዳሕናይ ትብለኒ ኔይራ። ህዝቢ ትግራይ ንህወሓት ኩሉሻእ ግዘ እናሃበ ኣይከድን ኩልሻዕስ ዳሕናዋ ሓደሻዕ ግን የዳሕናይሞ ጥንቅቅ ድኣ። እቲ ካሊእ ሰብ እውን ንሳቶም እንታይ ክልወጥ ከምዝሓስቡ ክጽበ የብሉን ዘዝመሰሎ ክድርቢ ኣለዎ። እዚ ውድብ ናይቶም መራሕቱ ኣይኮነን ህዝቢ ትግራይ ብዙሕ ዋጋ ኸፊሉ ዘዕበዮ እዩ። እቲ ክበሃል ዝከኣል ነገር ብዙሕ እኳ እንተኾነ ንሎሚ ግን ኣፍቲ እቲ ኣመራርሓ ብዙሕ ዝተዛረበሉ ሕሾትን ናይ ሕሾት ጸብጻብን እየ ከተኩር።
- ሳእንኻ ማዕር እግርኻ
ኣብዚ ቀረባ ግዘ ዝተገበረ ናይ ቤት ምክሪ ክልል ትግራይ ስሩዕ ኣኼባ እቶም ኣባላት ቤት ምክሪ ክልል ትግራይ ይዅኑ አቦ መንበር ህወሃት ዶክተር ደብረጽዮን ሕሾት ዘብጸሖ ጉድኣትን ብዓይኒ ባህሊ ህዝቢ ትግራይ ክሻብ ክንደይ ነውራም ተግባር ከምዝኮነ ኣምሪሮም ክዛረቡ ሰሚዕናዮም። ኣብዙይ ኣስፍሕ ኣቢሎም ድሕሪ ምዝርራብ ድማ እቶም ኣቦ መንበር ናይቲ ውድብ ዶክተር ደብረጽዮን ንሓሾት ንምቁጽጻር መሊእካ ንምጥፋእን ናይ ትግራይ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ከምዝምስረት ገሊጾም።
እቲ ነገር ዘየማርር አይኮነን። አብ ባህሊ ህዝቢ ትግራይ እንትጅምር ሃሶት ነውሪ እዩ። ዝሕሱ ሰብ ድማ ፈተውቱ እንተይተረፈ መጸ መጸ ዝብልዎን ዝጽየፍዎን ንቁምነገር ዘይሓርይዎ ሰብ እዩ።ኣፍቲ ቅንያት እቲ ናይ ፈደራል ብሮድካስቲንግ ኤጀንሲ ሓላፊ ዝኮኑ አይተ ዘርአይ አስገዶም ሰሙን አብ ዝነበረ ናይ መንግስቲ መራከቢ ሃፋሽ ሃለፍቲ አኬባ ብዛዕባ መራከቢ ሃፋሽ ትግራይ እንትዛረቡ እውን ሕሾት መለለይኡ ዝኮነ ሚድያ እንትብልዎ ተሰሚዖም። ሓቆም እዮም ንዘይበልዐ በሊዑ ንዘይለምዐ ለሚዑ ካብ ምባል ሓሊፉ ነቲ ታሪክ ህዝቢ ትግራይን ቃልሱን እኳ ብናይቶም አብ ስልጣን ዘለው ተጋደልቲ ልክዕ ክሰፊ ክብል ነቲ ህልዋትን ሕሉፋትን ጀጋኑ ኣባላት ክፍሊ ኪኒጥበብ ትግራይ ሓዊ ተሸኪሞምን ብሓዊ ነዲዶምን ዝሰነድዎ ቪድዮታትን ፎቶግራፋትን ክቆርጽን ክቅጽልን ዝውዕል እንድዩ። ስለዚ ሕሾት መለለይኡ እንተበልዎ ክውሕዶ እምበር አይበዝሖን። እንተኮነ ገና እዚ ነገር እዚ ሓቆም እዮም እንታይ ድአ ዘይበሉ ተባሂሉ ክህለፍ ዘለዎ አይኮነን። ናይቲ ጸገም ኣራዳድኣ (Problem definition ዝብልዎ)ትክክል ድዩ?እቲ መፍትሂ ተባሂሉ ዝግለጽ ዘሎከ መፍትሂ ድዩ? ኢልካ ክሕተት ኣለዎ።
ናይቲ ሽግር ኣረዳድኣ
እዞም ሐዚ ናይ ሕሾት ጸብጻብ ለሚድኩም ዝበሃሉ ዘለዉ ሰራህተኛታት መንግስቲ ትግራይን ጋዜጠኛታት መራከቢ ሓፋሽ ትግራይን ብባህሪኦም ሓሸውቲ ወይ ድማ ሕሾት ጽቡቅ ነገር እዩ ኢሎም ዝኣምኑ ኣይመስለኒን። እዞም ሰባት እዝኦም ልክዕ ከምቶም ሓሸውቲ ኢሎም ዝግምግምዎም ዘለው ሰባት ካፍቲ ንሓሾት ከምነውሪ ጌይሩ ዝርኢ ህብረተሰብ ትግራይ ዝተፈጥሩን ኣፍቲ ባህሊ ንሱ ዝዓበዩን እዮም። ብዙሃት ካብኣቶም ድማ ብሓደ ወይ ብካሊእ መንገዲ ኣፍቲ ቁርጺ ግዘ ምስ ቃልሲ ወጊኖም ብጺሒቶም ዘወፈዩ እዮም።። ካብኣቶም ኣፍቲ ቃልሲ ግዘ እውን ኣመል ዝነበሮም ኣይሰኣኑን እኳ እንተተብሃለ እቶም ኣብዝሓ ግን ብተኣምር እውን እንተኮነ ሰብ ኣመል ኔይሮም ምባል ብፍጹም ኣይከኣልን። ምክንያቱ ድማ እቲ ዝሓለፈ ጉዕዞ ሓሽካስ ይትረፍ ኣነ ክንዳኺ አነ ክንዳኻ ተበሃሂልካ ሓቂ ተነጺፍካ እውን ናብቲ ዝበጽሖ ክበጽሕ ምግባር ንርእሱ ተኣምር ስለዝኮነበረ። ስለዚ ዝሓሸው ሓሸውቲ ስለዝኮኑ እዮም ምባልን ነቲ ሽግር በዚ መንገዲ ተረዲእካ መፍትሒኡ ባህሊ ምቅያር እዩ ኢልካ ምክያድ ግጉይ እዩ። እቲ ዝሕሽ ነቲ ጸገም ኣከክንዲ ኣፍቶም ጸብጸብቲ ኣፍቲ ናይ መጸብጸቢ ስርዓት ምእላሽ እዩ።
ኣፍቲ ቤት ምክሪ ኣኬባ ገሊኦም ሓለፍቲ እቲ ጸገም ናይቶም ሰብ ሙያ ውፉይነት ዘይምህላው ከምዝኮነ እውን ይገልጹ ኔይሮም። እዚ ከምዙይ ዝበለ ናይቲ ሽግር ኣረዳድኣ እውን ዝምቡዕን ካብ ሓቂ ዝረሓቀን ምኳኑ ንምርዳእ ናይ ቢሮ ሓላፊ ምኳን ግድን ኣይብልን።እቲ እቶም ሰብ ሞያ ተመዲቦም ዝነብሩሉ ገጸር ትግራይ ናይ ብዙህ ኣገልግሎት ሽግር ዘለዎ ካባብታት ምኳኑ ምፍላጥን ብዘይካ ንምግልጋል ንካሊእ መሪጽካ ዝክየዶ ቦታ ከምዘይኮነ ምፍላጥ እኩል እዩ። መቸም ሰብ ሞያ እዮም ምስበሉና ምርጫ ስለዝሰኣኑ እዮም ከይዶም ከምዘይብሉና ተስፋ እገብር። እዚ ስለዝኾነ እየ ምንጪ ናይቲ ሽግር ካብ ኣብቶም መርኣያ ናይቲ ሽግር ዝኾኑ ጸብጸብቲ ኣፍቲ ናይ ኣጸባጽባ ስርዓት ከይኸውን ምርኣይ ይሓይሽ ዝብል።
መፍትሒ ናይ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ?
እዚ ጸገም እዚ ናይ ክልል ትግራይ ናይ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ መስሪትካ ጸብጻብ ብኡ ጥራሕ ክእከብ ብምግባር እውን ኣይፍታህን።ብናይ ባዕሉ ካሊእ ምክንያት ናይ ትግራይ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ምምስራት ኣድላዪ ክክውን ይክእል እዩ።ብምንም ዓይነት መንገዲ ግን ንሕሾት መቆጻጸሪ መፍትሂ ክከውን ኣይክእልን። ስታቲስቲክስ ዝሃብካዮ ጥሒኑ ዝውጽእ መሳርሒ እምበር ስታቲስቲክስ ንፈጻሚ ስራሕ ተኪኡ ሓቂ ካብ መሬት ዝኣሪ መፍትሕን መሳርሕን ኣይኮነን። እቲ ክጥሓን እትህቦ መረዳእታ ሕሾት እንተኮይኑ እቲ ተጥሒኑ ተጋጊሩ ዝወጽእ ስታቲስቲክስ እውን ሕሾት ምኳኑ ኣይተርፍን። Garbage in- Garbage out ከምዝብልዎ ፈላጣት ምርምር ሳይንስ።
ክንደይ ፈልሲ ተተኪሉ? ካፍቲ ዝተተከለ ፈልሲከ ክንደይ ጸዲቁ? ንዝብሉ ህቶታት ብትክክል ክመልስ ዝክእል እቲ ፈልሲ ዝተከለን ክትከል ዝረኣየን: እቲ ዝተተከለ ፈልሲ ክጸድቅ ክከታተል በዓል መደብ ዝኮነ ናይ ኤክስቴንሽን ሰራሕተኛ እምበር ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ኣይኮነን። ክንደይ ማይ ተዒቁሩ? ክንደይ ግራት ብመስኖ ለሚዑ? ካፍቲ ብመስኖ ዝለምዐከ ክንደይ ምህርቲ ተሃፊሱ? ክፈልጥን ክመልስን ዝክእል እቲ ኣፍታ ጣብያ ንሳ ተመዲቡ ዝሰርሕ ናይ ማይ፣መስኖን፡ ዘራእቲን ኪኢላ እምበር ናይ ስታቲስቲክስ በዓል ስልጣን ኣይኮነን። ኣብዚ ናይ ሎሚ ገምጋም ናይ ክልል ትግራይ ቢሮ ሕርሻ ዝቅረቦ ናይ ትግራይ ዓመታዊ እቶት ካብ ናይ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ጸብጻብ ዝተጋነነ ኮይኑ ስለዝተረከበ ካብዚ ተላዒልካ ቢሮ እንትጽብጽብ ዘጋንን ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ እንትሕወሶ ዝጸሪ ተጌይሩ ተወሲዱ እንተኮይኑ ጌጋ እዩ;;:
ሕሾት ስርዓት ኮይኑ እዩ ዝበሃል ዘሎ። ስርዓት ማለት መጀመሪን መወድእን ዘለዎ ርእሲን እግሪን ዘለዎ ከም ነብስና ልክዕ ዝተኣሳሰረ ህልውና ዘለዎ ነገር ማለት እዩ:: ከምቲ ዶክተር ደብረጺዮን ዝበልዎ ሕሾት ኣብ መንግስቲ ትግራይ ስርዓት እንተኮይኑ እቲ ሕሾት ነንባዕሎም ዝተኣሳረሩን ዝመጋገቡን፡ ንሓሾት ናይ ደም ቧንቧ ደም መትኒ ኮይኖም ዘገልግልዎ ኣካላት ኣለውዎ ማለት እዩ። ሕሾት ከይነጽፍ መግቢ ኮንኖም ዘገልግልዎ ነገራት ኣለው ማለት እዩ። ሕሾት ስርዓት ኮይኑ ዝብል ኣረዳድኣ ናይ መጀመርያ ስርሑ ነቲ ስርዓተ ሕሶት ምፍላጥ ንዕኡ መሰረት ጌይሩ ድማ ካብኡ ንምውጻእ ዝሕግዙ መፍቲሒታት ምጥቋምን እዩ።
ወረ ፈታዊኡ ይፈልጥ እዩ
ወረን ሓሾትን ፈታዊኡ ይፈልጥ እዩ ይበሃል። እዚ ዝበሃለሉ ምክንያት ናባካ ገጽ ዝፈስስ ወረን መረዳእታን ብናትካ ናይ መረዳእታን ወረን ድልየት እዩ ዝምራሕ ማለት እዩ። መራሕቲ ዝረክብዎ መረዳእታን ወረን ብፍላይ ድማ ናይ ስልጣን ሚዛን ስለዘለዎምን ብኡኡ ኣቢሎም ተከተልቶም ናብቲ ናታቶም ድልየት ክፈሱ ጽዕንቶ ናይ ምሕዳር ተክእሎ ስለዘለዎምን ዓይነትን መጠንን ናይቲ ዝበጽሖም መረዳእታ ዳርጋ ብልክዖም ተሰፍዩ እዩ ዝቀርበሎም:: ቀደም ጃንሆይ ንጉሆ ንጉሆ እቶም መኳንንቶም ዝሓሰብዎን ዝሓምይዎን ምስ ዝከታተሉሎም ፎርማቶሪታት ኣኬባ ይገብሩ ኔይሮም ይበሃል:: ሓደ መዓልቲ ንጉሆ ምስ እቶም እቶም ፎርማቶሪታቶም ተኣኪቦም እህ እንታይ ይበሃል ኣሎ ኢሎም ሃተቱ። እቲ ሓደ ፎርማቶሪ ተቀቢሉ ደጃዝማች እከለ እንዳ ሜስ እናሰተዩ እዙይ ድማ ንጉስ ኮይኑ ድንኪ ኢሎም ይጻረፉ ኔይሮም ኢሉ ተዛረበ። ጃንሆይ ነዚ ምስሰምዑ ምናለ እናንተ ሁለተኛ ባትሰድቡን ኢሎም ተዛረቡ ይበሃል:: ብድህሪኡ ንዕኦም ዝጸርፍን ንግዝኣቶም ዘንቋሽሽን ወረ ከምዘይቀርበሎም ገበሩ። ብድሕሪኡ እቶም መኳንንቶም ነዚ ፈለጦም ዒራ ናብ ጃንሆይ ኣይበጽህን ኢሎም ከምድልየቶም ምጽራፍ ጀሚሮም ይበሃል:: ኣብ ግዘ መንግስቱ እውን እንተኮነ ዓዲ ብዓዳ ብኣገዛዝኣ መንግስቱ መሪርዋ እናሃለወት መንግስቲ ዝበጽሆ ዝነበረ መረዳእታ ግን ዓዲ ምዕባለ ብምዕባለ ኮይና መሰታ ዝማዕበላ ሶሻሊስት ሃገራት ከምዝበጽሃ እዩ ነይሩ:: እዚ ክዓ ካብ ናይቶም መረዳእታ መቅረብቲ ባህሪ ናይቶም መራሕቲ መንግስቲ ናይ መረዳታ ድልየትን ባህጊን እዩ ዘመልክት::
መራሕቲ ህወሓት እውን ናይ መረዳእታ ድልየቶም ካብ ግዘ ናብ ግዘ እናተቀያየረ እዩ መጺኡ:: ኣብ እዋን ዕጥቂ ቃልሲ እዝኒ መራሕቲ ህወሓት እንታይ ድክመት ኣሎ? እንታይ ጸገም ኣሎ?ኣብ ዝብል እዩ ዘተኩር ኔይሩ;; ገምጋም እንትግበር ይኩን ጸብጻብ ገምጋም እንትሃልፍ ትኩረቱ ኣብ ጥንኩር ጎኒን ጸጋን እንተይኮነስ ኣብ ድክመትን ጸገምን እዩ ዘተኩር ነይሩ።ዓወትን ጥንኩር ጎኒን ባዕሉ ንባዕሉ ይዛረብ እዩ ተዛራቢ ኣየድልዮን ይብል ስለዝነበረ።በዚ ምክንያት ናይቲ ኣመራርሓ ናይ መረዳእታ ድልየት ኣብ ውሽጢ ዓወት ዘሎ ውድቀት ኣብ ውሽጢ ጥንኩር ጎኒ ዘሎ ድክመት እዩ ኔይሩ።በዚ ምክንያት ናይ ህወሃት ናይ ሚድያ ስራህ ትኩረት እውን እዚ ኮይኑ።
ህወሓት ናብ መንግስቲ ምስመጸ ናይቲ ኣመራርሕኡ ትኩረት ካብ ግዘ ናብ ግዘ እናተለወጠ ከይዱ ድሕሪ ናይ 1993 ተሃድሶ ትኩረቱ ተለዊጡ። ዋና ትኩረቱ ናይቲ ውድብ መስመር ድሕሪ ተሃድሶ ዝጸረየ ምኳኑ ምርኣይ። መስመርና ጸርዩ እዩ። እቶም በቲ መስርሕ ተሃድሶ ዝወጹ ዓንቅፍቲ እዮም ኔይሮም። ቀደሙውን ብዙህ ኣይነበሩን። በዚ ሓዱሽ መስመር ምክንያት ናይ ሃገርናን ክልልናን ልምዓት ብኩሉ መዳይ ዝተወንጨፈ ምኳኑ ዘርኢ መረዳእታ ምእካብ ኮይኑ። ስለዚ ድማ እቲ ናይ መረዳእታ ሸውሃት ኣብ ወሽጢ ውድቀት እውን እንተኮነ ንዘላ ንእሽተይ ዓወት ዝኣሪ ኣብ ውሽጢ ድክመት ዘላ ንእሽተይ እውን ጥንካረ ዝደሊን ነዚኦም ዝጉልህ ሽውሃት ተፈጢሩ። ኣፍቲ ናይ ልምዓት ምሕደራ ናይቲ ስርዓት ዘለዉ ጸገማት እንተይኮነስ ኣፍቲ ተመዝጊቡ ዝበሃል ናይ ልምዓት ስራሕ ዝተመዝገቡ ዓወታት ምእራይ ኮይኑ ናይቲ ኣመራርሓ ናይ መረዳእታ ድልየት ኮይኑ።ታሪክ ናይ ውድብን ቃልሲን ዝምልከት መረዳእታ እውን እንተኮነ ናይቶም ኣፍቲ ተሃድሶ ልዕልነት ረኪቦም ዘሸነፉ ተራ ዘጉልህ ናይቶም በቲ እዋን ዝወጹ ተራ እንተኪኢሉ ዘናእስ እንተዘየለ ድማ ከምዘይነበረ ቆጺሩ ምንም ሽፋን ዘይህበ እንትከውን ዝምረጽ ኮይኑ;; ፍሰት ናይ መረዳእታን ሓበሬታን በዚ ድልየት እዚ ይምራሕ ማለት እዩ;;
ብቁጽሪ ክግለጽ ዝከኣል ናይ ልምዓት ውጽኢት እንተለዩ ከመይ መጺኡ ብዘየገድስ ይጽብጸብ ብቁጽሪ ክግለጽ ዘይከኣል እንተኮይኑ ተስፋ ዝህብ፥ ዘበረታትዕ ተባሂሉ ይግለጽ;; ካበይ ኣምጺእካዮ ዘብል እንተኮይኑ ድማ ተባሂሉ ይግመት ይህሰብ እናበልካ ይጽብጸብ:: ስለዚ ድማ ሕሶት ኣብ ምምንጫው ብዘለዎ ተራ ዓይኒ እቲ ቀንዲ ተሃታቲ እቲ ዝጽብጽብ እንተይኮነስ ናይቶም ተቀበልቲ መራሕቲ ናይ መረዳእታ ድልየት እዩ ዝኸውን:: ሳእንካ ክንዲ እግርካ እንድዩ!! እቶም መረዳእታ መእከቢ መዐቅነታት እውን በዚ ዝተቃነዩ እዮም።
ውጺኢት ተኮር ገምጋም
ስራሕ ብወጽኢት ምዕቃን እቲ ዝዕቀን ውጽኢት ብትክክል እንተተቀሚጡ ጠቃሚ እዩ ዋላኳ ገምጋም ናይ ስራሕ ካልኦት መዳያት እውን ትኩረት ምግባር ዝግብኦ እንተኮነ። ንኣብነት ስራሕ ዝተፈጸመሉ መስርሕ ምስ ውጽኢት ናይቲ ስራሕ እንተዘይተገምጊሙ ናይቲ ተመዝጊቡ ዝተብሃለ ውጽኢት ቀጻልነት ንምርኣይ ኣይከኣልን። ሓረሰቶት ሓዱሽ እትዋት ቴክኖሎጂ ክወስዱ ናይ ምግባር መደብ እንተነይሩ ክንደይ ሓረስቶት ነቲ ቴክኖሎጂ ከምዘተኣታተው ጥራሕ እንተይኮነስ እቲ እቶም ሓረስቶት ነቲ ቴክኖሎጂ ዘተኣታተውሉ መስርህ እውን ክምዝን ኣለዎ። ስለምንታይ እቶም ገባራት ነቲ ቴክኖሎጂ ዘተኣታተው ብዝተፈላለየ ተጽዕኖታት እንተኮይኑ ቀጻልነት ስለዘይህልዎ። ብተመሳሳሊ መንገዲ ክንደይ ተምሃሮ ካብ ከፍሊ ናብ ክፍሊ ተሸጋጊሮም ምፍላጥ ኣድላዪ እኳ እንተኮነ እቶም ተምሃሮ ዝሓለፉ በርቲዖም ስለዝተምሃሩ እንተይኮነስ እቲ መምህር ስለዘሕለፎም ወይ ከዓ ኮሪጆም ክከውን ሰለዝክእል ነቲ መስርሕ ናይ ትምህርቲ እንተይፈለጥካ ነቲ ከይዲ ትምህርቲ መሊእካ ንምርዳእ ኣይከኣልን። ስለዚ እዚ ኣብ ውጽኢት ጥራይ ዘተኮረ ገምጋም ሓንካስን ዘይሙሉእን እዩ;;
እቲ ኣብ ትግራይ ዘጋጠመ ግን እዚ ጥራይ ኣይኮነን። እቲ መዐቀኒ ውጽኢት ባዕሉ እውን ዝምቡዐ እዩ። ስራህ መምህር ዝምዘን ክንደይ ተምሃሮ ኣሕሊፍካ ብዝብል እምበር ዓቅሚ ብዘፍቀዶ ክንደይ ዝኣክል ብጽርየት ኣምሂርካ ብዝብል ኣይኮነን። ምጽሓፍ ምንባብ ዘይከኣሉ ተምሃሮ ካብ ከፍሊ ናብ ክፍሊ ኣየዛውርን ዝበለ መምህር ካፍቲ እንተዘይከኣሉውን ይሕለፉለይ ኢሉ ዘይሰርሕዎ ማርኪ ሂቡ ወይ ክኩርጁ ጌይሩ ዘሕለፈ መምህር ብሉጽ ኣፈጻጽማ ኣለካ ኢሉ ዝሽልም እዩ;;
ናይ ኢንቨስትመንት ቢሮ ዝምዘን ክንደይ ንኢንቨስተራት ዝምቹ ኩነታት ፈጢርካ እንተይኮነስ ክንደይ ኢንቨስትመንት ኣመዝጊብካ ብዝብል እዩ። ስለዝኮነ ድማ እቲ መምዘኒ ንቶም ንስራሕ ዘመቹ ኩነታት ስኢንና ኢሎም ኢንቨስትመንቶም ዓጽዮም ካብ ክልል ዝወጹን ብዝሓሰብዎ ፍጥነት ዘየስፋሕፍሑን ኣይቆጽርን።
ስራህ ግብርና ዝዕቀን ክንደይ ሓረስቶት ዘመናዊ ድኩዒን ዘርኢን ወሲዶም እምበር ነቶም ምእንቲ እቲ ናይ ከባቢ ምምሕድዳር ካብ ሴፍቲ ኔትን ካልኦት ጥቅማጥቅምን ከየትርፎም ማዳበርያ ገዚኦም ነቲ ዝገዝእዎ ማዳበርያ መሊሶም ንነጋዳይ ብርካሽ ዝሸጥዎ ገባራት ኣይቆጽርን።
እቲ መዐቀኒ ናይ ማይ ምእካብን ንመስኖ ምጥቃምን እውን እንተኮነ እቲ ዝተሓተ መለክዒኡ ርብዑ ሄክታር ጌይሩ ንሕድሕድ ጉድጓድን ገባር ብኣ ተጠቂሙ ኣብ ድሕሪ ቤቱ ዝዘርኣ ሓንቲ መደብ ሽንጉርቲ ርብዒ ሄክታር እናበለ ዝቆጽር እምበር ነቲ ዝለምዐ ብትክክል ዝዕቅንን ካብ ሕድሕድ ዝለምዐት መደብ ብጭቡጥ ዝፈረየ ምህርቲን ዝቆጽር ኣይኮነን;; እቲ ሽግር ድማ ብኡ ጠጠው ኣይብልን ነቶም በዚ ብሉጽ ጸብጻቦም ምእንቲ ናብ ዝተፈላለየ ዘፈር ትምህ ርቲ ይኩን ናብ ሽመት ምእንቲ ክድይቡ ነቲ ቁጽሪታት ናይ ጸበጻቦም ዜሮ እናወሰኩ ዘሕልፉ ዝሽልም እዩ;; እዚ ኣከያይዳ ድማ ነቲ ደኒኑ ስርሑ ዝሰርሕን ሓቂ ተነጺፈ ምሟት ይሕሸኒ ንዝብል እውን ክዋናወንን ክሕሹን ዘተባብዖ ይከውን ዓዲ ኣቦካ እንትዝመት ሱቅ ኢልካ ኣይትርኣ እንድዩ ዝበሃል ከም ኣባሃህላ እኳ። ሳእንካ ክንዲ እግርካ እንድዩ ዝበሃል። ሚሐ ጌይርካ ድርኡ ጣፍ ኣይንፈ። ሚሐ ጌይሩ ጣፍ ክንፊ እየ ዝበለ ሰብ ዘልኣለሙ እናሓሓየ ይነብር እምበር ጣፍ ኣይነፍን። ስለዚ ናይ ሓሾት ጸብጻብ ክጠፍእ እቲ መገምገሚ ዝከውን ነገር ምስትክካል የድሊ። ነቲ ምስ ገምጋም ተኣሳሲሩ ዝወሃብ ጥቅማ ጥቅሚን ምስትክካል ይሓትት። እዚታት ናይ ኣመራርሓ ናይ መረዳእታ ሸውሃት ምስትክካልን ነቲ ዝተስተካከለ ሽውሃት ዝምግብን ንስራህ ካብ ዝተቀመሉ ዕላማ ኣንጻር፡ ነቲ ስራሕ መፈጸሚ ኣንፈት ሓዊሱ ንምግምጋም ዘክእል ስርዓት ምቅማጥ እምበር ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ብምቁቋም ኣይፍታሕን።
ኮሚቴ መዲብዎ ብኮሚቴ ወሲኑ ብኮሚቴ ዝሕሱን ውልቀ ተሓታትነት ዝጥፍእ ኣፈጻጽማ መደብ
ማእክላይ ኮሚቴ፡ ስራሕ ፈጻሚ ኮሚቴ፡ ናይ ክልል ኣመራርሓ ኮሚቴ፡ ናይ ዞባ ኮሚቴ፡ ናይ ወረዳ ኮሚቴ፡ ናይ ከንቲባ ኮሚቴ፡ናይ ቀበሌ ኮሚቴ ወዘተ መወዳእታ ዘይብሉ ናይ ኮሚቴ ቅርጺ። ሰባት ብውልቂ ሓላፍነት ወሲዶም ውሳነ ዘይህቡሉ። ንዝደለይዎ ነገር ድሕሪ ናይ ኮሚቴ ውሳነ ዝሕብኡሉን ኣሰራርሓ። ኣብ ከምዙይ ዝበለ ኣሰራርሓ ግጉይ ውሳነ እንትውሰን ይኩን ናይ ሓሾት ጸብጻብ እንትመሓላለፍ ሓላፍነት ዝወስዱ ሰባት ኣይርከቡን። ኩሉ ኣነኮ ከምዙይ ኢለ ኔይረ እየ ዝብለሉ ነገር ስለዘይስእን። እዚ ማለት ኩሉ ኮሚቴ ዝበሃል ነገር ክጠፍእ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን። ውሳነ ንምውሳን ካብ ናይ ሓደ ኣካል ንላዕሊ ናይ ሙያ ዘፈር ኣድላዪ እንትከውን እቶም ኣድለይቲ ዝበሃል ሙያታት ዘለውዎ ኮሚቴ ተኣኪቡ ናይ ስራሕ ኣፈጻጽማ ኣንፈት ክውስን ምግባር ኣድላዪ ክከውን ይክእል እዩ። ከንቲባ ኢልካ ምስመደብካ ንዕኡ ዝቆጻጸር ናይ ከንቲባ ኮሚቲ ምምስራት ግን ጎበዝ ከም ሓይሉ ዘይጎየሉ ማሕለካ ሰነፍ ድሕሪ ኮሚቴ ዝህበኣሉ መሸጎጢ ካብ ምፍጣር ዝሓልፍ ፋይዳ የብሉን።
ናይ ወረዳ ቤት ምክሪ ኣብ ዓመት መጀመሪ ተኣኪቡ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ስራህ ገምጊሙ ናይቲ ዝመጽእ ሓዱሽ ዓመት መደብን በጀትን ናይ ኣፈጻጽማ ኣንፈትን ምስ ኣቀመጠ ኣብ መንጎ ዝሕግዝ ተረኪቡ ቤት ትምህርቲዶ ወይስ ኩዕሾ መይዳ ክሰርሓልኩም እንትብል በቲ ዝተቀመጠ ናይ ዓመት መደብን ናይ ኣፈጻጽማ ኣንፈትን ተመሪሑ ክውስን ዘይክእል ወረዳ ኣመሓዳዳሪ ከምዚ ብዘጋጠመ ቁጽሪ ኮሚቴ ተኣኪብና ክንውስን ተጸበ ዝብልን እንተኮይኑ ወዮ እቲ ምርጫ ጌጋ እንተኮይኑ እውን ሓላፍነት ዝወስድ የብሉን ወዮ ውሳነ እውን ብሰዓቱ ኣይርከብን። ከምዙይ ዝበለ ኣወዳድባን ኣሰራርሓን ናይቲ በብደረጅኡ ዝርከብ ኣመራርሓ ሰለጤን ናይ ስራሕን ተሓታትነትን ክህሉ ዘይገብር ስለዚ ድማ ሕሶትን ናይ ሕሾት ጸብጻብን እንትነግስ እውን በዓልናይ ዘይብሉ ክከውን ዝገብር ኣወዳድባን ኣሰራርሓን እዩ። ሳእንካ ድርኡ ክንዲ እግርካ እንድያ!
ህገ መንግስቲ ዘይፈልጦ ጸብጻብ ካብ ምእካብ ዝሓለፈ ካሊእ ዝፍለጥ ስራሕ ዘይብሉ ትርፊ መሓውር
ናይ ዞባ ዝበሃል መሓውር ሕገመንግስቲ ዝፈልጦ መሓውር ኣይኮነን። ከም ናይ ወረዳን ክልልን ምምሕድዳር ዝሾሞን ክቋጻጸሮን ተባሂሉ ዝተመስረተሉ ቤት ምክሪ እውን የብሉን። እዚ ጸፍሒ ስራሕ እዚ ኣብ ውጽኢት ናይ ስራሕ እውን ዝውስኾ ብዙሕ ነገር የብሉን። ንወረዳ ቴክኒካዊ ድጋፍ ክህብ ተባሂሉ ዝተወደበ እውን ኣይኮነን ስለምንታይ እተን ዞባታት ብምምስሳል ናይ ስነምሕዳርን ናይ ተፈጥሮ ሃፍቲን ዝተወደባ እንተይኮናስ ብመጠን ስፍሓት መሬትን ቅርበትን ዝተወደባ ስለዝኮናን እዚ ኣወዳድባ እዚ ድማ ቴክናካዊ ደገፍ ንምሃብ ዝኽእል ዓቅሚ ምፍጣር ስለዘሸግር;; ስለዚ ድማ ዝፍለጥ ስርሐን ነተን ወረዳታት ምቁጽጻር ስለዚ ድማ ጸብጻብ ካብ ምእካብን ኣኪብካ ምግምጋምን ኣይሓልፍን። እቲ ቀዲምና ዝረኣናዮ ዓይነት ውጽኢት ትኮር ገምጋም ኣብዘለሉ ዅነታት እቲ መረዳእታ ዝእክብ መሓውር ብዝነውሐ ቁጽሪ እቲ ዝውሰኽ ቁጽሪ እናዓበየ ክኽድ ባህርያዊ እዩ። ክንደይ ፈልሲ ጸዲቁ ተባሂሉ ተሓቲቱ እተን ጣብያታት ብማእኸላይ ግምት ካብ 8 ክሻብ 10 ሺህ ኢለን እንተመሊሰን እቲ ወረዳ ነታ ላዕለዎይቲ ግምት ወሲዱን ብቁጽሪ እተን ኣፍታ ወረዳ ዘለዋ 20 ጣብያታት ኣባዚሑ ካብ 200 ክሻብ 250 ሽሕ ኢሉ የሕልፍ። እቲ ነዚ ዝተቀበለ ዞባ ድማ ነተን ላዕለዎት ናይ ግምት ቁጽርታት ወሲዱ ዓሰርተ ወረዳ እንተልየንኦ ብ250 ሽህ ኣባዚሑ 2 ሚልዮንን ፈረቃን ፈልሲ ጸዲቁ ኢሉ የሕልፍ።
ካፍታ ዝነኣሰት ናይ ጣብያ ግምት እንተትብገስ እታ ናይ ዞባ ድምር ቁጽሪ ክትከውን ዝነበረት 1 ሚልዮንን ሽዱሽተ ሚእቲ ሺህን እያ ነይራ። እቲ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ዘሎ ናይ 900 ሺህ ኣብ መንጎ ዝተፈብረከ ቁጽሪ ክውሰክ ዝተገበረ ኣብ መንጎ ብዘሎ ጸብጻቢ መሓውር እዩ ማለት እዩ።
እዚ ስለዝኾነ እዩ ናይ ዞባ መሓውር ክዕጸፍ ኣለዎ ዝብል። እቶም ኣፍቲ ዞባ ተመዲቦም ዝሰርሑ ዘለው ሰባት እውን እቶም ዓቅሚ ዘለዎም ወረዳ መመሓዳደርቲን ኣብ ናይ ወረዳ ዝተፈላለዩ መምርሒታትን ሓላፍነትን ተመዲቦም ክሰርሑ ምግባርን እቶም ቴክኒካዊ ኪኢላታት ዝበሃሉ ድማ ኣብ ናይ ክልል ቢሮታት በብዘፈር ሙየኦም ተወዲቦም ንወረዳታት ቴክኒካዊ ድጋፍ ንምሃብ ዘክእል ኣወዳድባ ክህልወን ምግባርን ሓሾት ብትርብዒት ቁጽሪ ዘራብሕ መሓውር ዝቆርጽን ናፍቲ ዋና ስራሕ ዘለሉ ወረዳ ሓይሊ ሰብን በጀትን ዝውስኽ ይኽውን። በዚ መንገዲ እዚ ፍትሓዊ እዩ ዝእመነሉ ናይ ህዝቢ ወረዳና መልሱልና ዝብል ሕቶ እንተልዩ እውን ንምምላስ ዘኽእል ባጀት ይህሉ።
ብምጥቅላል እቲ ነቶም መራሕቲ ህወሓት ሎሚ ሰሚዖምዎ ዘንጸርጸሮም ሓሾት ዝሰምዖ ዝሰኣነ ህዝቢ ትግራይ ዝዛረቦ ዝነበረ እዩ። ነቲ እንተይበልዐ በሊዑ ዝተብሃለ ሓረስታይ ሓሾት ናይቲ ጸብጻቢ ክዕዘቦ እንተዘይኮይኑ ምንም ኣየደናግሮን እዚ ኣደናጊሩኒ ዝብል ዘሎ ናይ ህወሓት ኣመራርሓ እዩ። እዚ ድማ ናይ ምርጫ ጉዳይ እዩ። ሳእንካ ክንዲ እግርካ እዩ። እቲ ሓረስታይ ዝፈልጦ ክትፈልጥ እንተደሊካ ናይ መረዳእታ ድልየትካ ምስትክካል፡ መእከቡ ሓበሬታ መንፊትካ ምስትክካል፡ ሰባት ብኣካልን ብውልቂን ሓላፍነት ዝወስድ ኣወዳድባ ምፍጣር የድሊ።
- ህበይ ኣሪጉ ኣይመውትን
ህበይ ኣሪጉ ኣይመውትን ጸዲፉ እምበር ዝብል ኣበሃህላ ኣሎ። ህበይ ካብ ዝውለድ ጀሚሩ ክሻብ ንእስነቱ ካብ ገደል ናብ ገደል ካብ ኦም ናብ ኦም እናዘለለ እዩ ዝነብር። ዕድሚኡ ምስደፍእ እውን ግን ዝተለወጠ ነገር ክምዘሎ ስለዘይፈልጥ ከምቀደሙ ዘሎ መሲልዎ ክዘልል ጸዲፉ እዩ ዝመውት ንምባል ዝመጸ ኣባሃህላ እዩ። ህወሓት ሽግር እንተጋጥሞ ናይ መጀመርያ ግዚኡ ኣይኮነን።ኣብ ብዙሕ ግዘ ኣብ ከቢድ ሽግር ኣትዩ ነት ሽግር እናፈትሐ ተጠናኺሩ ወጺኡ እዩ። እዚ እንትገብር ግን ረብሓ ህዝቢን ረብሓ ህዝቢ ጥራይን መርኣይኡ ዝኾነ፡ ቀትሪን ለይቲን መድረኽ ዝጠልቦ ኣመራርሓ ክህብ ዝጽዕር፡ ኣብ መንጉኡ ይዅን ምስመሓዙቱ መትከላዊን መትከላዊ ዝምድና ጥራሕ ክህልዎ ዝጽዕር፡ ኣብክንዳኻ ኣብክንዳኺ ኣነ ድፍእ ክብል ዝብል ምትሕለላይን ሓደ እንተጉድል ድማ ንረብሓ እቲ ቃልሲ ብዘለዎ ትርጉም እናረኣየ ብዘይ ምሕረት ዝነቃቀፍ ኣመራርሓ ሒዙ እዩ። ሎሚ ኣመራርሓ ህወሓት ከምቲ ባዕሎም ገምጊምና ኢሎም ዝገለጹልና ንስልጣን መጥቀሚ ጌይሩ ዝሓዘ፡ ካብዙይ ተበጊሱ ነንባዕሉ ተጎጂሉ ዝጠቃቃዕ፡ ራእይ ዘይብሉን ኣብ ናይ ሓሶት ጸብጻብ ዝነብርን፡ ነንባዕሉ ወያናይ ዝምድና ዘይብሉን እዩ። ስለዚ ከዓ ከምቲ ህበይ ብዕድመ ዝኣረገ እቲ ኣመራርሓ እውን ከም ወያናይ ሓይሊ ሞይተ እንተዘይበለውን ኣሪገ እየ ኢሉ እዩ። ካብኡ ንላዕሊ ድማ እቲ ኣመራርሓ ክዘሎ ዝግባእ ናይቲ ዝመርሖ ክልልን ሃገርን ናይ ፖለቲካ ቅርጺ መሬት ተቀይሩ እዩ። ነቲ ዝተለወጠ ቅርጺ መሬት ዝምጥን ናይ ኣከያይዳ ለውጢ እንተዘይጌይሩ ከምቲ ህበይ ኣለዂ እናበለ ክጸድፍ እዩ። ውድብና ቅድሚ ሕዚ ካብዚ ዝበኣሱ ጸገማት ገጢምዎ ስዒሩ ወጺኡ እዩ ሕዚውን ከምኡ እዩ ምባል ባህሪ ናይቲ ኣመራርሓን እቲ ክዘሎ ዘለዎ ናይ ፖለቲካ ቅርጺ መሬትን ስለዝተቀየረ እቱይ ኻሊእ እዙይ ኻሊእ እዩሞ ሃየ ዳኣ ብሓቦ ጥራሕ ዝኾን ነገር እሞ ኣባልን ህዝቢን ሸንቂቁ ሒዙ ንለውጢ ክደፍእ ኣለዎ።
በጺሕናዮ ዘለና ግዘ ብብዙሕ መዳዩ ሓዱሽ ዘመን እዩ። ቡዙሕ ሓዱሽ ነገር ኣሎ ዝበዝሕ እዚ ሓዱሽ ነገር ድማ ቅድሚ ሕዚ ዘይነበረና ብዙሕ ነገር ስለዘጥረና እዩ። ላዕለዎት ናይ ትምህርቲ ትካላት ስለዝፈጠርና ናይ ኣካዳሚያዊ ነጻነት ሕጽረትን ናይዚ ጉድለት ትርጉምን ምርኣይ ኪኢልና። ሙሁርን ናይ ማእክላይ ንኡስ ደላቢ ሃፍቲ ቁጽሪ እናሰፍሐ ስለዝከደ ናይ ፕረስ ነጻነትን ኣብዚ ዝህሉ ጉድኣትን ምዕዛብ ጀሚርና። እዚ ስለዝኮነ ከዓ ናይ መድያ ነጻነት ማለት ንህንጸት ዲሞክራሲን ናይ ስራሕ ፈጸምቲ ተሓታትነት ዘለዎ ትርጉም ካብ ማንም ግዘ ንላዕሊ ዘገድስን ዘመያይጥን ክከውን ኪኢሉ።
እዞም ካብዚ ቀጺሎም ዘለው ሓሳባት እንተዝግበሩስ ለውጢ መምጽኡ ኔይሮም ዝሓስቦም ነገራት እዮም። እዚኦም ግን ንዓይነት ዝኣክል ዝቀረቡ እዮም እምበር እቲ ክልወጥ ዘለዎ እዚኣቶም ጥራሕ እዮም ማለት ኣይኮነን። እቲ ዋና ክብሎ ዝደለኩ ነገር እዚ ሕዚ ዘለናሉ መድረክ ብኩሉ መዳዩ ዝተለወጠ ስለዚ ድማ ቅድሚ ሕዚ ይሰርሑ እዮም ዝበሃሉ ነገራት ኩሎም ከምብሓዱሽ ዝሰርሑ ምኳኖም ምፍታሽ ዘድሊ ምኳኑን ውሁብ ክንወስዶ ዝግብኣና ነገር ክህሉ ከምዘይግባእን ንምምልካት እዩ። ኣመራርሓ ህወሓት ካብ ክሕደት ወጺኡ እንትህደስ መሊሱ ክለብሳ ዘለዎን ብድሕሪኡ ክልወጣ ዘይግባእ ነገር እንተልያን ሓንቲን ሓንቲ ነገርን ጥራይ እያ ንሳውን ንኩሉ ነገር ብዓይኒ ጥቅሚ ናይ ኣብዝሓ ህዝቢ ጥራይ ክረእ ምግር!
ምልመላን ምደባን መራሕቲ ስራሕ
ናይ ቢሮ ሓለፍቲ፡ናይ መምርሒ ሓለፍቲ፡ ከንቲባን ናይ ከንቲባ ኮሚቴን፡ዞባን ናይ ዞባ ኮሚቴን፡ወረዳን ናይ ወረዳ ኮሚቴን፡ ጣብያን ናይ ጣብያ ኮሚቴን፡ ናይ ፓርላማ ተወካሊ፡ናይ በብደረጅኡ ዘሎ ናይ ቤት ምክሪ ኣባል፡ ናይ ቤት ትምህርቲ ርእሰ መምህር ወዘተ መወዳእታ ዘይብሉ ምልመላ እዩ ኣመራርሓ ህወሓት ዝገብር;; እዞም ዝምልመሉ ምእንቲ ክምልመሉ ክገብርዎ ዝግባእ ነገር እንተልዩ ሓደ ነገር ጥራሕ እዩ። ንሱውን ናይቲ ዝምልምሎም ኣካል ናይ ምልመላ ረቋሒ ምምላእ እዩ። ናይቲ ክወስድዎ ዝደለዩ ስራሕ ተፈጥሮ ምፍላጥ ወይድማ ምስኡ ተዛማዲ ዝኮነ ፍልጠትን ናይ ስራሕ ትልሚን ክህልዎ ኣይግደድን።ናይቲ ዝምልምሎም ናይ ምልመላ ረቋሒ ክሻብ ዘማልኡ ኣብ ዝኮነ ስራህ እንተተመደቡ ኣይግድሾምን;; በዚ ምክንያት ገሊኦም ኣባላት ኣብ ሓደ ዞባ ኔይሮም ናብካሊእ ዞባ፡ ኣብ ሓድ ቢሮ ነይሮም ናብ ካሊእ ቢሮ፡ ካብ ናይ ሓደ ቤሮ ስራሕ ወጺኦም ናብ ከተማ ምምሕድዳር፡ካብ ናይ መንግስቲ መሓውር ወጺኦም ናብ ናይ ወድብ መሓውር ወይ ድማ ናብ ትእምት፡ማረት፡ወይ ክዓ ማልት እንተተመደቡ ነዚ ስራሕ ኣበይ ይፈልጦ መኣዝ ነዚ ዘብቅዕ ምድላው ኣለኒ፡ትግራይ ንዓይ ጥራህ ድያ ፈጢራ፡ ኢሎም ዘይሃቱ ዝኮኑ;;
ሓደ ግዘ ምስተመደቡ ድማ ተሓታትነቶም ነቲ ዝመደቦም ኣካል እምበር ኣሽንኳይ ነቲ ብሓላፍነት ዝመርሕዎ ኣካልን ህዝቢን ይትረፍ ነቶም ትሕቲኦም ዘለው ኣባላት ውድብ እውን ኣይኮነን። እቲ ኣብ ትሕቲኦም ዝሰርሕ ኣባል ውድብ ጸረ ዲሞክራሲ እዮም ሰያቡን ብወገን ዝሰርሑን እዮም እንተበሎም ንሱ ኣይመረጾም ንሱ ኣብ ምምዳቦም ብቁዕን ቀጥተኛን ተሳትፎ የብሉ። ነይሩ ነይሩ ናይ ገምጋም ጽድያ ወሪዱ ለያቡ እዮም ዓቅሚ የብሎምን ኢሉ እንተገምገሞም እውን እቲ ዝመደቦም ኣካል ክሻብ ዝፈተወሎም ኣብ ካሊእ ተመሳሳሊ ስራሕ ምምዳቦም ኣይቀሪ።
ኣብዚ ቀረባ ግዘ ኣብ ዝተገበረ ናይ ቤት ምክሪ ክልል ትግራይ ካብ ናይ ቢሮ ፋይናንስን ኢኮኖምያዊ ልምዓትን ሓላፊ ዝነበሩ ተገምጊሞም ሓላፍነቶም ንከንቲባ ከተማ መቀለ ዝነበሩ ከረክቡ ምስተገበረ ነቲ ምቅይያር ከመይ ከምዝቅበልዎ ተጠይቆም እንትምልሱ ከምዝስዕብ ኢሎም ነይሮም። ቀደም ንሶም ናይ ቢሮ ፋይናንስን ኢኮኖሚ ልምዓትን እናሃለዉ ኣነ ከተማ መቀለ ከንቲባ ቤት ጽህፈት እየ ዝሰርህ ኔይረ። ድህሪኡ ኣነ ናብ ቢሮ ፋይንስ ንሶም ናብ መቀለ ከተማ ከንቲባነት ተቀያይርና ኔይርና። ሕዚ ድማ ንሶም ተመሊሶም ናብ ቢሮ ፋይናንስ ተመዲቦም ኣነ ድማ ውድብ ናብ ዝበለኒ ካሊእ ስራህ ምምዳብ ስለዝኮነ ይቅበሎ እዮም ዝበሉ።
ብናተይ ርእይቶ እቲ ኣበሃህለኦም ነቲ ናይቲ ውድብን መንግስቲን ናይ ሰበ ኣመዳድባ ብትክክል ዝገለጽዎ እዩ ዝመስለኒ። ቁማርተኛ በተን ኣብ ኢዱ ዘለዋ ካርታታት እናገላበጠ ከምዝጻወት ውድብ ህውሃት እውን መንግስቲ ትግራይ እናመርሐት ክንዲ እቲ ህዝቢ ዘፍረዮን ዘለዎን ዓቅሚ እቲጥቀም ከም ቁማርተኛ ኣብቶም ኣብ ኢዳ ዝኣተው ንዕኣ ዝሓደሩ ሰባት ጥራሕ እናዛወረት እትነብር ምኳና ቁልጭ ኣቢሉ ዝርኢ ኣብነት እዩ። እዚ ስለዝኮነ እዩ ትግራይ ብዙህ ዝተምሃረ ናይ ሰብ ሃይሊን ናብ ቁምነገር ውዒሉ ድኽነት ክጥፍእ ዝኽእል ሃፍቲን እናሃለዋ ድሕሪ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ናይ ባዕላ መንግስቲ ምህላው እውን ካፍቲ መለለይኣ ዝኮነ ድኸነት ምዕይ ክትብል ዘይከኣለት::
ምድብ ስራሕ መንግስቲ ሞሳ መኸፈሊን ሰብ መግለሊ ዝገብር ኣከያይዳ
ካብዝሓለፈ ቀረባ ግዘታት ጀሚሩ ኣምባሳደርነት ናይ ዘገልገለ ወይ ድማ እንተስ ምድብ ስኢንካሉ እንተስ ብኻሊእ ምኽንያት ካብ ጥቃኻ ክተርሕቆ ዝደለኻ ሰብ መኸወሊ ብዝመስል ኣፍቲ ናይቲ ላዕለዋይ ናይ ውድብ ኣመራርሓ ዘይቀንዖም ሰባት እንትምደቡ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። ርሑቅ እንተይከድና ኣብዚ ናይ ሕዚ ተሃድሶ ንዝተከበሩ ናይ ትግራይ መመሓዳደሪን ናይ ህወሃት ኣቦ መንበር ዝነበሩን ኣይተ ኣባይ ወልዱ ስልጣን መንበሪ ጌይሮምዎ፡ኔት ዎርክ ፈጢሮም ንዝተቀናቀንዎም ዘጥቅዑን ንደገፍቶም ዝሕብሕቡን ኮይኖም፡ ነቲ ናይ ክልል ናይ ባጀት ኣሰራርሓ ጥሒሶም ፎቆዶ ዝዘርዎ ወረዳ ከም ናይ ቀደም ገዛእቲ እዙይ ሂበኩም እዙይ መዲበልኩም እናበሉ ስራሕ ኣባላሽዮም ኢሉ ብዘውረዶም ጽባህ ኣምባሳደር ኮይኖም ተሸይሞም ሰሚዕና ኣለና።
ንዘገልገለ ናይ ኣገልግሎቱ ሞሳ ምሃብ ንቡር እዩ ጥራሕ እንተይኮነስ ኣመራርሓ ህወሃት ክለምዶ ዝግባእ ነገር እውን እዩ። በዚ መንገዲዚ ኣሽንኳይ ነዞም ሎሚ ዝወረዱ ነቶም ከምኦም ዕድመ ንእስነቶም ኣብ ቃልሲ ኣሕሊፎም ጥራሕ እንተይኮነስ ንመንግስቲ ክልል ካብ ምምስራት ጀሚሮም ንዓሰርተ ዓመት ዝመርሕዎን ዘገልገልዎን ኣይተ ገብሩ ኣስራት፡ወይዘሮ ኣረጋሽ፡ወይዘሮ ዮማር ሓዊሱ ንኩሎም እቶም ብሓሳብ ስለዝተፈለዩ ዝተባረሩ ነባራት መራሕቲ ህወሓት እውን ሞሳ ናይ ኣገልግሎቶም ክረኸቡ እንተዝገብር ጽቡቅ ምኮነ። እንተወሓደ ድማ ከም ምስሃገሮም ሓዊ ለቢሶም ብሓዊ ሰጊሮምን ሓዎ በሊዕዎምን ንውድቀት ደርጊ ክንዲዘምጽኡን ዝተፈለየ ሓሳብ እንተልይዎምን እቲ ሓሳቦም መራሕቲ ህወሓት እንተዘይተቀቢሎምዎ ሚዲያ ህዝቢ ትግራይ ስለዝተቆጻጸሩ ጽያፉ ዘይከተተ ጉርዲ ኳዂቶ ቁርዲድ ዝብል ጸርፊ ክወርዶም ግፍዒ እዩ። መብዛሕተኦም እዞም ሰባት ኣፍቲ ዕጥቂ ቃልሲን ድሕሪኡ ዝነበሩ ዓሰርተ ዓመታትን መራሕቲ እቲ ውድብ እዮም ኔይሮም ቆራዲድ እትብልዎምስ ነቲ ንሳቶም ዝነበሩሉ ቃልሲን ከይዲን ምውራድ ኣይኾኖኩምን? ዝተከበሩ ኣይተ ኣባይ እውን ዝሃለወ ድክመት ይሃልዎም ዕድመ ንእስነቶም ኣብ ቃልሲ ኣሕሊፎም መንግስቲ ክልል ትግራይ ካብ ምምስራቱ ጀሚሮም ንልዕሊ 26 ዓመት ኣገልጊሎም እዮም። ናይ ዘገልገልዎ ሞስኦም ክረከቡ ኣለዎም። እንተኮነ ግና ስራሕ ኣምባሳደርነት ከም ካሊእ ስራሕ ልክዕ ንዕኡ ብዝምጥን ሰብ ዝስራሕ እምበር ናይ ሰብ ሞሳ መክፈሊ ናይ ጥሮታ ቦታ ወይ ከዓ ኣበይ ድኣ ክንምድቦ ዝበልካዮ ሰብ መጸግዒ ኣይኮነን።
እዚ ዘመልክቶ ነገር እንተልዩ እቲ ኣመራርሓ ውድብ ተሓታትነት ዘለዎ ኣመዳድባ ከማዕብልን ክሕሽው ሰባት ዝሓፍርሉ ኩነታት ክፈጥርን እንተኮይኑ ናይ ሰባት ኣመዳድባ መንገዱ ክልውጥ ዘለዎ ምኳኑ እዩ። እዚ እንተይገበርካ ገጽ ሓላፍቶም እናረኣዩን ንዐኦም ዝጥዐም ነገር እናቀበሉን ከነብሩ ዝደልዩ ሰባት ቦታ ዝስእንሉ ኩነታት ምፍጣር ኣይከኣልን። ስለዚ ድማ ንናይ ሓሶት ሪፖርት ድኹዒ ዝከውን ነገር ምቅጻሉ ኣይተርፍን። እንተባላሾኻን ኣበይ ኢና ክንምደቦ እንተተባሂልካን ዘይ ኣምባሳደር ኢኻ ትምደብ።
ሽታ ናይ መራኸቢ ሓፋሽ ነጻነት ዘይብሉ ሚድያ
መንግስቲ ብፍላይ ከዓ ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ሰለስተ እግሪ ኣለዎ እዩ ዝበሃል። እቲ ሓደ እግሪ ሕጊ መውጽኢ እቲ ካልኣይ ሕጊ ፈጻሚ እቲ ሳልሳይ ሕጊ ተርጓሚ ዝበሃሉ ኣእጋር። ካልኦት ድማ ናጻ መረኸቢ ሓፋሽ ራብዓይ እግሪ እዩ ይብልዎ። ነጻ መራኸቦ ሓፋሽ ማለት ወገንተኝነት ዘይብሉ ናብ ዝነፈሰ ዝነፍስ መራኽቦ ሓፋሽ ማለት ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ንሕገ መንግስቲን ሕገመንግስታዊ ስርዓትን ጠጠው ዝበለ ኣብ ክሊ እዚ ኮይኑ ዜጋታት ንዕድሎም ንምውሳን ዘድልዮም መረዳእታ ክረኸቡ ዝገብር፡ ስራሕ ፈጸምቲ በቲ ዝኣተውዎ ሕገመንግስታዊ ኮንትራት ይፍጽሙ ምህላዎም ዝምርምርን ህዝቢ ክፈልጥ ዝገብርን ነዚ ብምግባር ኣቢሉ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ክጉልብት ዝገብር ውግንና ሒዙ ዝኽይድ ማለት እዩ። እቲ ህገመንግስቲ ክቅየር ኣለዎ ዝብሉ ሰባትን ኣካላትን እንትህልዎ እኳ እንተይተረፈ እቲ ህጊ ክሻብ ዝቅየር ህጊ ኣኽቢሮምን ኣብሓሳብ ኣተኲሮምን ዝንቀሳቀሱ ይኾኑ ማለት እዩ።
ሚድያ ናይ መንግስቲ ትግራይ ናይቲ ሓደ ወይ ናይቲ ካሊእ ፓርቲ መገልገሊ እንተይኮነስ ነቲ ሕገመንግስቲን ሕገመንግስታዊ ስርዓትን ጥራህ ተገዛኢ ኮይኑ ነቶም ዝተገለጹ ዕማማት ዝፍጽም ክከውን ኣለዎ። ምእንተዙይ ድማ ናይ መንግስቲ ትግራይ መራኽቢ ሓፋሽ ንህዝቢ ግልጺ ዝኮነ ኢዲቶርያል ፓሊሲ ዘለዎ፡ ጋዜጠኛታቱ በቲ ኢዲቶርያል ፖሊሲ ጥራሕ ተመሪሖም ናይ ምስራሕ ነጻነት ዘለዎም ክኮኑ ኣለዎም። ብቦርድ ዝመሓዳደር ኣባላት ናይቲ ቦርድ ድማ ብሙይኦምን ንህገመንግስቲ ብዘለዎም ተኣማንነትን እምበር ነቲ መራኸቢ ሓፋሽ ናይ ሓደ ውድብ ዕማም ክፍጽም ክገብሩ ዘይምደቡ ክኾኑ ኣለዎም።
መራኽቢ ሓፋሽ ትግራይ ካብዚ ዝበሃል ዘሎ ርሑቅ ብጣዕሚ ርሑቅ እዩ። ንህዝቢ ቅሉዕ ዝኮነ ኢዲቶርያል ፖሊሲ የብሉን፡ ጋዜጠኛታቱ ዝኾነ በዓል ስልጣን ዝዅርየሎምን ነጻነት ዘይብሎምን እዮም።
እቲ ቀንዲ መልዓሊየይ ንህዝቢ ዘገልግለ ናጻ ሚድያ ዘይምኳኑ ንምሕባር እኳ እንተኾነ ንእግረ መንገደይ እቲ ሚድያ ለዛ ቋንቋ ትግርኛ ኣብምብልሻው ዝጻወቶ ዘሎ ኣሉታዊ ተራ እንተየልዓልኩ ክሓልፍ ኣይደሊን። ኣብ ሓደ ሕታም ናይ ውራይና ሓደ ጉዕሽ ወዲ ኣንከረ ዝበሃሉ ጸሃፊ ምርር ኢልዎም ነቲ እንፈትዎ ቋንቋና እኳ ሓቢ ሓቢ ክጥዕመና ዝገብር ኢሎም ገለጾምዎ ነይሮም። ሓቆም እዮም
ብኣምሓርኛ ከዚህ ዘፈን ጋር ቆይታ እናደርጋለን ዝብል ከምዘለዎ ብትግርኛ ትርጒሙ በዚ ደርፊ እዚ ጻንሒት ክንገብር ኢና ዝብል እንግዶት ነዚ ደርፊ እዚ ተኣንገዱልና ምባል ገዲፉ
ብኣምሓርኛ ጥሩ ጥሩ ኳሶች ኣበላሸ ስለዝበለ ጽቡቃት ኩዓሳሱ ዝብለ። ክዕሾ እንተበዝሕ እንተሎ ብትግርኛ ኩዕሶታት እምበር ኳዓሳሱ ኣይኮነን። እታ ኣብ ሜዳ ዘላ ኩዕሶ ድማ ሓንቲ እያ
ን Social values ኣምሓርኛ እሴት ናይ ሻዕቢያ ትግርኛ ክብሪ ስለዝብ፡ ነቲ ነውሪ ዝፈልጥ ወረጃ ህዝቢን ቋንቋን ገዲፉ እቲ ገባር እንታይ ማለት ኮን እዩ ዝብሎ ክብሪታትና ኢሉ ፕሮግራም ዝሰርሕ
ኣምሓርኛ ይህንን ዘፈን ወደ እናንተ እናደርሳለን ስለዝበለ ነዙይ ከምዘሎ ተርጊሙ ናባኩም ክነብል ዝብል ጽያፍ ቋንቋ ዝጥቀም እዩ
እሞ እዚ ከመይ እዚ ነቲ እንፈትዎ ቋንቋና ዘየጽልእ;; ኣይሽንኳይ ባህልና ዝፈልጦ ቋንቋ ሓዱሽ ዝመስል ነገር እኳ እንትህሉ ተመሊሱ ናፍቲ እኖ ቋንቋ ትግርኛ ከይዱ እዩ ክምጽእ ዘለዎ። ሎሚ ዘመን ተለዊጡ እዩ። ትግርኛን ግእዝን እውን ከም ቋንቋ ዘጽንዑን ዘምህሩን ናይ ትምህርቲ ክፍልታት ተፈጢሮም እዮም። ንኣብነት ኣብ ዩኒቭርሲቲ ዓድግራት ናይ ግእዝ ቋንቋ ትምህርቲ ክፍሊ ኣሎ። ሓደ መንእሰይ ተመራማሪ ናይቲ ትምህርቲ ክፍሊ ሓደ ግዘ ኣብ ቴሌቪዝን ትግርኛ ቀሪቡ ንግእዝ ምጽናዕ እንታይ እዩ ዝገብር ነቲ ቋንቋ እኳ ዝዛረቦ ሰብ ዘየለ?ተባሂሉ ተሓቲቱ ሃፍትታት ቋንቋ ግእዝ እንትዛረብ ሓዲኡ ቋንቋ ትግርኛ ንምህፍታም እዩ ኢሉ መሊሱ። ንኣብነት ኢሉ ድማ encyclopedia ዝበሃል ናይ እንግሊዝኛ ቃል ከምዘለዎ ብእንግሊዝኝኡ ክትብሎ እንተዘይኮይንካ ብትግርኛ ቃል ኣይተረክበሉን ናብ ግእዝ እንተከይድካ ግን ባህረ ጥበብ ትብሎ ብግእዝ ባህረ ጥበብ ዝበሃል መጽሃፍ ናይቲ ዘበን ፍልጠት ዘጠቃለለ ስለዝኮነ ኢሉ ንትዛረብ ሰሚዐዮ። እቲ ናይ ትግራይ ሚድያ ድማ ሕዚ ካብዘለዎ ንላዛን ሃፍቲን ቋንቋ ትግርኛ ናይ ምጥፋእ መንገዲ ተመሊሱ ነቲ ቋንቋ ኣብ ምምዕባል ኣዎንታዊ ተራ ዝጻወት ክኸውን እንተኾይኑ እቲ ዝህልዎ ኢዲቶርያል ፓሊሲ ናይ ቋንቋ ትግርኛን ግእዝን ልሂቃን ኣብ ቋንቋ ምምዕባል መዳዩ ክጻወትዎ ዝግባእ ተራ ዝምልስ ክኸውን ኣለዎ።
ብሓጺሩ ሓሾት ካብ መንግስቲ ትግራይ ክጠፍእ እንተኮይኑ ህዝቢ ብዝፈልጦ ኢዲቶርያል ፖሊሲ ዝምራሕ ነጻነት ዘለዎምን ተሓታትነቶምን ተጠያቂነቶምን ነቲ ኢዲቶርያል ፖሊሲ ጥራሕ ዝኾኑ ጋዜጠኛታት ዘንቀሳቅስዎን መዓዛ ቋንቋ ትግርኛ ምምዕባል ከም ዕማም ዝወሰደ ነዚ ዘብቅዕ ናይ ሙያ ድጋፍ ዝረክብን ክኸውን ኣለዎ።
- ብናይ ዓሚ ብዕራይ ናይ ሎሚ ግራት ኣይሕረስን
ትግራዋይ ብረት ኣልዒሉ ዝተቃለሰ ኣብ ርእሲ ካልኦት ክኸውን እንተይኮነስ ቁጽሩን በዝሑን ብዘየገድስ ክምሃገሩ ማዕረ መሰላት ዘረጋግጸላ ባዕሉ ንባዕሉ ዘመሓዳድረሉ ኩነታት ዝኽበረላ ሃገር ምእንታን ክትህልዎ እዩ። ነዚ ንዘልኣለም ንምስትዋስ እዩ ኣፍቲ መዘከርታ ናይቶም ህይወቶም ምእንተ ሓርነት ህዝቢ ዘሕለፉ ሰማእታት ዝተሰርሐ ሃውልቲ ኣብ መሰረቱ ነዚ ጽሑፍ እዚ ዘንበረ። ኣብ ርእሴና ዝኮነ ዝኾነ ዓይነት ጭቆና ከምዘይንቅበል ዝኮነ ዓይነት በደል ኣብ እርሲ ኻልኦት እውን ከምዘይንምነ ናይ ትማሊ ናይ ሎሚ ናይ ጽባሕ ነቅ ዘይብል እምነትና እዩ ኢሉ ኽተቡ ዘንበረ።
ህዝቢ ትግራይ እዛ ብዙሓት ህዝብታት ብማዕረ ዝነብሩላ ሃገር ክትምስረት በይኑ ዝገብሮ ቃልሲ ኣብዝበጽሖ ከምዘይብሉ ብምግንዛብ እዩ ደቁ ኣሰሊፉን ምስ ካልኦት እንተይተቃጸጸ ጎበዝ ኣምሓራይን ኦሮሞታይን ኣብ ማሕረሱን ምስ ቆልዓ ሰበይቱን እናሃለወ እውን እንተኸፊእዎም ባዕሎም ይጋደሉ እንተይበለ ፎቆዶ ማእኸል ሃገር ሽምዓ ኮይኑ ነዲዱ ነታ ኣብዚ ሃገር ተራእያ ዘይትፈልጥ ብርሃን ክርእ ዝገበረ። እዙይ እንትገብር እንተሎ ካልኦት መሓዙት ዝኮንዎ ውድባት ክፍጠሩ ብጽሒቱ ኣወፍዩ ምስተፈጠሩ እውን ኣናእሽተይ ኢዂም ዓቅሚ የብልኩምን እንተይበለ ብሓባር ምስኦም ማዕረ ናይ ምውሳን መሰል ዘለዎ ኢህወዴግ ክምስረት ጌይሩ ካልኦት ህዝብታት ኢትዮጲያ እውን ዘቃልሶምን ዝውክሎምን ውድብ ክህልዎም ዝከኣሎ ዝገበረ።
ኢህወደግ ምስተመስረተን ኣብ ናይ መጀመርያ ዓሰርት ዓመት ናይ መንግስትነት ግዚኡን የመና ናይ ዕላማን ተግባርን ምምስሳልን መቀጸልታ ናይቲ ብግዘ ኩይናት ዝነበሮ ኣወዳድባን ናይ ውድባት ግንባርን ጥምረትን ክመስል ዝፍትን ሓደ ውድብ እዩ ኔይሩ። እዚ ዓይነት ኣወዳድባን ኣሰራርሓን ነት ኩይናት ተጠሚርካ ኣብ ምዕዋትን መልሲ ኩይናት ዝነበረ ሽግግር ብሰላም ንምውዳእን ዓይነተኛ ተራ ኔይርዎ እዩ። እዚ የመና ጥርኑፍ ኣካያይዳ ደሓር ደሓር ደሓር ኣግባብነቱ ብዝምልከት ሕቶ ከለዓሎ ጀሚሩ። እቶም ኣባላቱ ዝኾኑ ውድባት ዝውክልዎ ህዝቢ ነናይ ባዕሉ ፍሉይነት ስለዘለዎን እቲ ዝጸደቀ ሕገ መንግስቲ እውን ነዚ ተረዲኡ ልኡላዊነት ንብሄርን ብሄረሰባትን ዝሃበ ክልላት ብተወከልተን ኣቢለን ብዝምስርተኦ ናይ ክልለን ምምሕድዳር ንባዕለን ብዝመሰለን ናይ ምምሕድዳር መሰል ዝህብ ስለዝኾነ እቲ ከም ሓደ ውድብ ምንቅስቃስ ካብ ዝግብኦ ንላዕሊ ከይዱ ዕንቅፋት ምኳን እዩ። እዙይ ድማ ንብሄራዊ መንነት መሳርሕ ናይ ስሱዕ ድልየቶም ንምግባር ንዝጥቀሙሉ በለጸኛታት በሪ ከፊቱ ዝብሉ ሰባት ኣለዉ።
ሎሚ ድማ ኢህወደግ ሓደ ውድብ ክመስል ዝሙክር ምትእክካብ ናይ ውድባት እዩ። ካፍቶም ኣባላት ውድባቱ ገሊኦም ንርእሶም ግንባራት ኣብ ናይ ምኳን መስርሕ እዮም ዝርከቡ። እዚ ሎሚ ቅነ ምስ ዘሎ ናይ ፖለቲካ እስረኛ ምፍታሕ ተተሓሒዙ ኦፒዲኦ ነቶም ተኣሲሮም ዝነበሩ ተቃወምቲ በብከተምኡ ናይ ጅግና ኣቀባብላ እንትገብረሎምን ኣብ ውሽጢን ደገን ዘለኩም ናይ ኦሮሞ ውድባት ኣብ መንጎ ኦሮሞ ኣፈላላይ የለንሞ ተኣኪብኩም ምጹ ኢሎም ጻውዒት ምቅራቦም ዝጥቁሞ ነገር ኣሎ። ኦፒዲኦ ወይ ምስቶም ኣብ ደገን ውሽጢን ዘለው ተቃወምቲ ኦሮሞ ተጸምቢሮም ሓደ ውድብ ክኾኑ እዮም ወይ ድማ ናይ ኦሮሞ ፖለቲካዊ ውድባት ዝተኣኸብሉ ግንባር ክፈጥሩን ምስ ኢህወደግ ክቅጽሉ እንተኾይኖም እውን ግንባር ኾይኖም እዮም ናብ ግንባር ከኣትው ማለት እዩ። ነዚ ኣብ ዓዲ ኣምሓራ ዝተኽሰተ ብሄር ተኮር ዕግርግርን ናይ ብኣዴን ግብረ መልሲን ርኢኻ ብኣዴን እውን ኣብ ተመሳሳሊ መስርሕ ከይህሉ ምጥርጣር እኳ እንተተኽኣለ ብውሑዱ ግን እቲ ሕዚ ዘሎ ብኣዴን ካፍቲ ናይ ቀደም ዝተፈለየ ከምዝኾነ ግሉጽ ነገር እዩ ከምቲ ህወሓት ተበላሽየ እየ ዝብሎ ዘሎ። ነዚ ምዕባለታት እዚ ገሊኦም ኣወንታዊ እዩ ነቲ እታ ሃገር ዝሓዘቶ ናይ ብዙሕነት ናይ ዲሞክራሲ ስርዓት ዝጠቅም ክኸውን ይኸእል እዩ ይብሉ እዮም። እዚ ዘከራኸር ክኸውን ይኽእል እዩ። ንግዚኡ ነዚ ኸርክር እዚ ንጎኒ ገዲፈ እዚ ለውጢዚ ነቲ ናይ ኢህወዴግ ናይ ውሽጢ ኣሰራርሓን ዘምጸኦ ለውጢን ኣመራርሓ ህወሓት ናብቲ ናብ ውልቀ ጥቅመይ ኣተኩረ ንጎኒ ገዲፈዮ ኔይረ ዝበሎ ንረብሓ ህዝቢ ናይ ምቅዳም ዕላማ እንተተመሊሱ ክገብሮ ንዝግባእ ነገር ንጥቋምን እዩ።
ኢህወዴግ ናይ ግምባራት ግምባር ኮይኑ ማለት ካብ ኢህወደግ እትመጽእ ሕድሕድ ውሳነ ውጽኢት ናይ ነዊሕ ግዘ ድርድር እያ እትኸውን ማለት እዩ። ኩሎም እቶም ኣባል ውድባት ነናይ ባዕልና ዝብልዎ ጥቅሚ ኣብ ዉሽጦም ተደራዲሮም የሰማመዕና እዩ ዝብልዎ ናይ ሓባር መርገጺ ሒዞም እዮም ክመጹ ማለት እዩ። እዚ ውድብ ንውድብ ኣብ ዝግበር ድርድር ጥራሕ እንተይኮነስ ኣብ ናይ መንግስቲ ፖሊሲን ኣፈጻጽምኡን ናይ ሃገር ናይ ሃፍቲ ምእካብን ሃፍቲ ምክፍፋልን እውን ዝምልከት እዩ ዝኸውን።ብፌደራል ደረጃ ዝብጻሕ ናይ ፓሊሲ ውሳነ ብናይ ሓሳብካ ብስለትን ነዚ ሓሳብ እዚ ሓይሊ ክትእክብ ምኸኣልን ብዓብይኡ ዝጽሎ እዩ ዝኽውን ማለት እዩ። ከም ናይ ቀደም ኩልና ኢህወደግ ስለዝኾንና ኢልካ ዝሕደግ ነገር የለን ማለት እዩ። ብኻሊእ ገጽ ድማ ይሕመቅ ይጸብቅ ከም ናይ ቀደም ስሉጥ ውሳነ ክትረክብ ማለት ዘይሕሰብ እዩ ዝከውን እውን ማለት እዩ።
እቲ ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ዝግበር ድርድር ናይ ድርድር ኣጀንዳ ካብ ምትሓዝን ናይ ኣኼባ መዓልቲ ካብ ምውሳንን እዩ ዝጅምር። እቶም ክደራደሩ ዝመጹ ውድባት ንርእሶም ኣብ ውሽጦም ተደራዲሮም እዮም ዝመጹ። እቲ ተደራዲርና ኢሎም ሒዞምዎ ዝመጹ መርገጺ እውን ናይ ብዙሓት ድልየት ዝማእኸለ እዩ ዝኸውን ማለት እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ እዞም ኣብ ውሽጢ እተን ውድባት ዝፍጠሩ ዘለው ግንባራት ተሰራሪዖም መልክዕ ክሻብ ዝሕዙ ብሓደ ንምስራሕ ዘይጥዕሙ ምኳኖም ኣይተርፍን። እዚ ሽግር እዚ ክፍታሕ ህወሓት ከም ሃገሩ ብጽሒት ኣለዎ። እዚ ብጽሒት እዚ ግን ኣብ ኢህወደግ ውሽጢ ተገማጊምና ክነዕርዮ ኢና ብዝብል ሕልሚ ኣርፍጸምን ዋላኳ ምግምጋም ኣየድልን እንተዘይተብሃለ። እዚታት ንትዅረት መጻኢ ስራሕ ናይ ኣመራርሓ ዓብዪ ትርጉም ኣለዎ።
መሰረታዊ መሰላት ህዝቢ ትግራይ ንምሕላው ዘኸእል ቀመና ኣብ ፌዴራል ውክልናታት ክህሉ ምግባር
ህዝቢ ትግራይ ብፌደራል ደረጃ ኣብ ዘለው ናይ ሕጊ መውጻእቲን ተርጎምቲን ኣካላት ብሕጊ ዝተወሰነ ውክልና ኣለዎ እዩ። ኣብ ናይ ሃገር ፓርላማን ናይ ህገመንግስቲ ምትርጓምን በጀት ድልድልን ዝውስን ናይ ፌዴሬሽን ቤት ምኸሪን ሕጋዊ ዝኾነ ውክልና ኣለዎ። ክሻብ ሕዚ እዞም ኣካላት እዚኦም ፈረምቲ ናይቲ ፈጻሚ ስለዝነበረ እቶም ንትግራይ ወኪሎም ዝላኣዅ ተወከልቲ ነቲ ንፓርላማ ብሕጊ ዝተውሃቦ ስልጣን ብዝምጥን ብቅዓት እንተይኮነስ ብካሊእ ረቋሒ እዩ። መንግስቲ ናይ ኢህወደግ እዩ። ድልየት ናይ ኢህወደግ ኣባል ውድባት ሓደ ስለዝኾነን እቲ ኢህወደግ ዘቁሞ ፈጻሚ እውን ካብዚ ዝተፈለየ ኣይኸውንን ይበሃል ስለዝነብረ። እዙይ ቀደሙ እውን ጌጋ እዮ ኔይሩ ሕዚ ምልዋጡ ግን ምርጫ የብሉን። ናብዞም ኣካላት እዚኦም ዝምደቡ ሰባት ነቲ ዕማም ዝምጥን ብቅዓት ዘለዎም ክኾኑ ኣለዎም ጥራይ እንተይኮነስ እቲ ውድብ ንዕኦም ዝኸውን ናይ ሙያ ድጋፍ (Expert support) ዝረኸሉ ኩነታት ክፈጥርን ኣለዎ።
እዞም ተወከልቲ ኣካላት እዚኦም ብፍላይ ናይ ብሄራትን ብሄረሰባትን ባዕሎም ንባዕሎም ናይ ምምሕድዳር መሰል ዝትንክፉ፡ ንልምዓታዊ መንግስቲን ልምዓታውነትን ዘዳኽሙ ናይ ፓሊሲ ለውጢ ከይመጽእ ብቅዓት ብዘለዎ መንገዲ ክምክቱ ዝኽሉ ክኾኑ ኣለዎም። መንግስቲ ተለቂሑ ፕሮጀክት እንትጅምር ኣብ ውሽጢ ዓዲ ቴክኖሎጂካዊ ዓቅሚ ብዘጥሪ መንገዲ ምኳኑ ምርኣይ ዝኸእል ዓቅሚ ዘለዎም ክኾኑ ኣለዎም።
እዚ ነቲ ሕዚ ዘሎ ፓርላማ ዘይምልከት ክኸውን ይኸእል እዩ እቲ ፓርላማ ዝቀረዩ ግዘ ክልተ ዓመት እዩሞ ይወድእ ክበሃል ስለዝኽእል። ከምዙይ እንተተባሂሉ እውን ክሻብ ኣብ ሓዱሽ መረጻ ተጌይሩ ዝትካእ ኣብ ርክብ ናይቲ ኣመራርሓ ምስቲ ኣካል ኣፍቲ ፓርላማ ብዘለው ካድረታት ጥራይ ከይኸውንን እቲ ላዕለዋይ ኣመራርሓ በብግዚኡ ኣብ ኣገደስቲ ጉዳያት ዝራኽቡሉ መድረኽ ክፍጠር ምግባር የድሊ።
ነቲ ቀጻሊ መረጻ ዝኾኑ ወከልቲ ድማ በቶም ሕዚ ዘለው ኣባላትኩም እንተዘይተሓጸርኩም ሰብ ሙያ ኮይኖም ነቶም መሰረታዊ ዓንድታት ናይቲ ህገመንግስቲ ዝኣምኑ ነቶም ናይ ልምዓታዊ መንግስቲ ፖሊሲታት ተኣመንቲ ዝኾኑ ኣብ ፓርላማ እንተተወኪሎም ኣብ ሓደ ኮሚቴ ኣትዮም ኣስተዋጽኦ ዝገብሩ ሰባት ምምልማል ካብ ሕዚኡ ክጅመር ክኸእል ኣለዎ። ኣብ ፓርላማ ዘለዎ ኮሚቴታት እንታይን እንታይን እየን ተፈሊጠን ሕድሕድ ተመልማሊ ኣብምንታይ ኣትዩ ከምዝሰርሕ ተፈሊጡን ንዕኡ ዝኸውን ምድላው ዘለዎ ዘለዋ ምኳኖም እናተረጋገጸ ክኸውን ኣለዎ።
ምሕዝነት ምስ ንኡሳን ክልላት ዝመርሓ ውድባት ምጥንኻር
እተን ዓበይቲ ዝበሃላ ክልላት ( ዓፋር ጋምቤላ ሶማል ቤኒሻንጉል ጉምዝ) ብዜይካ ናይ ውሑዳት (Minority) መሰል ዘረጋግጽ ስርዓት መሰሎም ክሕሎ ኣይኽእልን። ዝቅየዱ እዮም ኢህወዴግ ኣብኡ እንተሎውን ናይ ሃገር መንግስቲ ዘቆመ ፓርቲ ስለዝኾነ። ቀደም ቀደም እዞም ውድባት እዚኦም ኣባላት ኢህወደግ ክኾነ እንተሓተቱ እውን ማሕበረ ኢኮኖምያዊ ምዕባለ ናይቲ እትውክልዎ ሕብረተሰብ ትሑት ስለዝኾነ ኣባላት ኣይትኾኑን ኣብኡ እንተለና ኢና እንተሓባበር እዮም ዝበሃሉ ኔይሮም። ሕዚ እቶም ገሊኦም ኣባላት ኢህወደግ ዝኾኑ ውድባት ዘልዕልዎ ፖለቲካ ነቶም ካብቲ ድሑር ዝበሃል ሕብረተሰብ እውን ዘይምጥን ኣብዝኾነሉ ግዘ ክሻዕ ክንደይ ነቲ ዝነበረ ቅዋም ምሓዝ ከምዘዋጽእ ርግጸኛ ምኳን ኣይከኣልን።
ንግዚኡ ግን እዞም ውድባት እዚኦም ክጠናኸሩ ኣብ ሕጊ ምውጻእን ምትርጓምን ዘሳትፍዎ ኣባሎም እውን ክጥንክርን ኣብ ወሳኒ ጉዳያት ድማ ናይ ሓባር መርገጺ ንምውሳድ ዝኸእለ መንገዲ ምንዳይን ምዕራይን ኣድላዪ እዩ። ናይዞም ኣናሣ ዝበሃሉ ህዝብታትን ውድባትን ድምጺ ክስማዕ ዝኸእለሉ ኣድላዪ እንተኾይኑ ኣብመንጎኦም ከም ኢህወዴግ ዝመሰለ ኣብ ኣገዳሲ ጉዳያት ተሓባቢሮም ድምጾም ዘስምዑሉ ኣወዳድባ ክፈጥሩ ደገፍ ክግበረሎም ኣለዎ። እዙይ ቀደሙ እውን ክግበር ዝነበሮ ብፍላይ ሕዚ ኣባል ውድብ ኢህወዴግ ዝኾና ውድባት ኣብ ካፍቲ ኢህወዴግ ዝቆመሉ መሰረታዊ መትከላት ፈንተት ምባል ኣብዝጀመራሉ ግን ብጣዕሚ ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ።
ብምጥቅላል እቶም ክግበሩ ዝግብኦም ነገራት እዚኦም ጥራሕ እዮም ማለት ኣይኮነን። እዞም ልዕል ኢሎም ዝተገለጹ እቲ ኩነታት ዝተለወጠ ብምኳኑ ክግበሩ ዝግብኦም ለውጥታት ክምዘለውን እንትልወጡ ድማ እንታይ ክምዝመስሉን ንምርኣይ እዩ። እቲ ዋና ቁምነገር ዝተለወጠ ነገር ከምዘሎ ተረዲእኻ ክልውጦ ዝግባእ ነገር ኣሎ ኢልካ ምሕሳብን በዚ መንገዲ እዚ ምንቅስቃስን ከምዘድሊ ምርኣይ እዩ። ብናይ ዓሚ ብዕራይ ናይ ሎሚ ግራት ኣይሕረስን ድዩ ዝበለ ሓረስታይ!
- መጠቃለሊ
ርክብ መንግስቲን ውድብን ብዝምልከት ዝነበረ ራእይ
ርክብ መንግስቲን ገዛኢ ፓርቲን ከመይ ክኽውን ኣለዎ? ዝብል ሕቶ መሰረታዊ ሕቶ እዩ። እዙይ ስለዝኮነ እውን እዩ እዚ ውድብ ጋና መንግስቲ እንተይኮነን መንግስቲ ንምኳን ኣብ ምድላው እንተሎን ንምምላስ ዝሞከረ። ነቲ ሕዚ ዘሎ ጸገም ከመይ እናበለ መጺኡ ንምርዳእ ምእንቲ ክሕግዝ እቲ ውድብ መንግስቲ ቅድሚ ምኳኑ ነዚ ብዝምልከት እንታይ ይብል ኔይሩ? መንግስቲ እንትኾን ነቲ ኣራኣእይኡ ከመይክትግብሮ ጀሚሩ? ምርኣይ ከመይ እናበለ ናብዚ ሕዚ ንመንግስቲን ፓርቲን ምፍላይ ዘይከኣለሉ ኩነታት በፂሑ ምርኣይ ጠቓሚ እዩ።
ብታሕሳስ 1983 ተፃሒፉ ናብ መስራቲ ጉባኤ ኢሸውሓ ዝቐረበ ፀብፃብ ካብ ገፅ 20-23 ኣብዘሎ ክፋሉ ንርክብ መንግስቲን ፓርቲን እንታይ ክኽውን ከምዘለዎ ዝዝርዝር እዩ። እቲ ፅሑፍ ባዕሉ ዝርዝር ስለዝኾነ አስፍሕ ኣቢለ ክጠቕሶ እየ።
"...ናይ ጸጋም ሓይልታት ብተደጋጋሚ ካብ ዝገብርዎ ናይ ኣሰራርሓ ጉድለት ፓርቲኦም ነቲ መንግስቲ ዝምስርትዎ መንግስቲ ብኣባላቶም ኣቢሎም ምብሓት እዩ። መንግስታዊ ስልጣንን ናይ ሓፋሽ ማሕበራት ናይ ኣመራርሓ ኣካላትን ብኣባላት ፓርቲ ኣብዝበሓተሉ እዋን እዞም መንግስታዊን ህዝባዊን መሓውራት ገዘፍቲ ምስሊ ናይቲ ፓርቲ እምበር ናይቲ ዝበዝሕ ሓፋሽን ስምዒታቱን ኣረኣእያታቱን ዘየንፀባርቑ ምኳኖም ኣይተርፍን። እቲ ኣባል ፓርቲ ዘይኮነ ሓፋሽ ኣብቲ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝህልዎ ተሳትፎ በቲ ሓደ ወይ በቲ ኻሊእ መንገዲ ዘፅብብ ኣሰራርሓ ምኳኑ እውን ኣይተርፍን። ናይ መንግስታዊ ስልጣንን ናይ ሓፋሽ ማሕበራትን መሓውራት ናይ ባዕሎም ነፃ ህልውና ዘይብሎም እናለመሱን በቲ ፓርቲ እናተተክኡ ዝኸዱ ነገራት ኾይኖም ከም መረጋገፅቲ ናይቲ ሓፋሽ ዙርያ መለሽ ዲሞክራሲያዊ ተሳትፎ እናመኸኑ ክኽዱ ዝገብር እዩ። ንናይ ቢሮክራሲያዊ ኣሰራርሓ ምስፍሕፋሕ ናይቲ ሓፋሽ ዲሞክራሲያዊ ተሳትፎ ምዕፋን ዓብዪ ኣስተዋፅኦ ዝገብር እውን እዩ።
እዚ ኣሰራርሓ እዚ ነቲ መሪሕ ፓርቲ እውን ዓብዪ ሓደጋ ዘስዕበሉ ክኽውን እዩ። እቲ ፓርቲ ነቶም ኹሎም መንግስታዊ መሓውራትን ናይ ሓፋሽ ማሕበር ናይ ኣመራርሓ ኣካላትን ብኣባላቱ ብሒቱ እንትሒዝዎ ነቲ ህዝቢ እናእመንካ ናይ ምስራሕ ኣገባብ እናሃሰሰን እናተሃሰየን ዝኸደሉ ባይታ ዝፈጥር እዩ።እቲ ፓርቲ መደያይቦ ናይ መንግስታዊ ስልጣንን ሓላፍነትን ተጌይሩ ተወሲዱ በዚ ድልየት እዚ ጥራሕ ተደፋፊኦም ናብቲ ፓርቲ ዝኣትው ተበለፅቲ ባእታታት እናበዝሑን ነቲ ፓርቲ እናበከልዎን ክኸዱ ዝገብር እውን እዩ።
ብርግፅ እቲ ፓርቲ ነቲ መንግስቲን ነተን ናይ ሓፋሽ ማሕበራትን ክመርሐን ክኽእል ኣለዎ። ነዚ ንምግባር ግን ነቲ መንግስታዊ ስልጣንን ናይ ሓፋሽ ማሕበራት ናይ ኣመራርሓ ኣካላትን ምብሓት ዝጠልብ ኣይኮነን። ናይቲ ሓፋሽ ቑፅፅር ኣፍቲ መንግስቲን ኣፍተን ሓፋሽ ማሕበራትን ብምጥንኻር ነቲ ሓፋሽ ብቐፃልነት ብምልዕዓልን ክመርሐን ይኽእል እዩ። እዚ ኣብኡ እንተሎውን ናይቲ ሓፋሽ ንጡፍን ዙርያመለሽ ተሳትፎን ዘረጋግፅ ስለዝኾነ ከም ቀንዲን ዝበለፀን አገባብ ናይ ኣመራርሓ ክውሰድ ኣለዎ።
እዚ እንተበሃል እንተሎ ካብ ላዕሊ ክግበር ዝከኣል ኣመራርሓ ኣይህሉን ማለት ኣይኮነን እኳደኣስ እቲ ካብ ታሕቲ ዝግበር ኣመራርሓ ምስቲ ካብ ላዕሊ ዝግበር ኣመራርሓ ብጥብቂ ክተኣሳሰርን ክወሃሃድን ኣለዎ። እቲ ቐንዲ ነገር ነቲ ናይ መንግስቲን ናይ ሓፋሽ ማሕበራትን ኣመራርሓ ብኣባላት ፓርቲ ክበሓት ዘይምግባር ወይ ኣብዚ ደረጃታት እዚ ንምልክት ዝኾኑ ገለ ፓርቲ ኣባላት ዘይኮኑ ጥራሕ ኣእቲኻ ዘይምዕጋብ እዩ። ትርጉም ዘለዎ ቑፅሪ ዘለዎም ናይ ፓርቲ ኣባላት ዘይኮኑ ሰባት ኣብ ኩሉ ደረጃታት ናይቲ ቑልፊ ሓላፍነታት ክኣትው ምግባር እዩ። እቲ ናይቲ ፓርቲ ኣባል ቀንዲ ቦታ ኣብ ናይ ስልጣን ቦታታት እንተይኮነስ ኣብ እቲ ዝሰፍሐ ሓፋሽ ዘለሉ ቦታን ደረጃን ምስቲ ሓፋሽ ኾይንካ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ምኳኑ ምግንዛብ እዩ።
እቲ ቐንዲ ልኡኽ ናይቲ ፓርቲ ፓለቲካዊ እምበር ምምሕድዳራዊ ከምዘይኾነ ምስትውዓል እዩ እቲ ቀንዲ ነገር። ከምዚ ኣብዝኾነሉ እዋን እቲ ዝበዝሕን ወሳኒን ክፋል ናይቲ ፓርቲ ነቲ ናይ ሓፋሽ እምነታትን ድልየታትን ብላዕሊ ኮይኑ ኣይኮነን ዝዕዘቦ። ኣብ ውሽጢ ኾይኑ ብብዕለቱ ዝምግቦ ስለዚ ድማ ናይቲ ፓርቲን ሓፋሽን ዝምድና እዐርዩ ዝሰጠመ፤ ናይቲ ፓርቲ ኣመራርሓ ቀፃልነቱ ዝተረጋግፀ ናይቲ ሓፋሽ ዙርያ መለሽ ተሳትፎውን ዝበሰለን ቀፃልነት ዘለዎን ይኸውን። ከምኡ እንተዘይኮይኑ እቲ ፓርቲ ንሓፋሽን ነቲ ቃልሲን ዝኣመኑ ሓቀኛ ወየንቲ ዝሰፍርዎ እምበር መሳልል ስልጣን ኮይኑ በለጸኛታት ዝስግሰግሉ ኣይኸውንን። እዚ ድማ ንፖለቲካዊ ጥዕና ናይቲ ፓርቲን ናይቲ ስርዓትን ዓብዪ ጥቕሚ ይህብ።" (ናብመስራቲ ጉባኤ ዝቐረበ ረፖርት ታሕሳስ 1985፡ ገፅ 19-29)
እዚ ልዕል ኢሉ ዝፍሕ ኢሉ ዝተጠቐሰ ባዕሉ ንባዕሉ ዘብርህ ስለዝኾነ ተወሳኺ መብርሂ ኣየድልዮን። ምርኣይ ዘድሊ እቲ ውድብ ነዚ ማይ እናሰተየ እንተሎ ዘነጸሮ መንገዲ ስልጣን ምስሓዘ ከመይ ተግቢርዎ ዝብል እዩ።
ርክብ መንግስቲን ፓርቲን ከመይ እናበለ መጺኡ?
ነዚ ኣራኣእያ እዚ ሒዙ ኢህወደግ ንወታደራዊ ሓይሊ ደርጊ ሙሉእ ብሙለእ ደምሲሱ ስልጣን መንግስቲ ምስተቖፃፀረ በይነይ ስለዘሸነፍኩ ስልጣን በይነይ እየ ዝብሕት ኣይበለን:: እኳደኣስ ኣፍቲ እዋን እቲ ተወዲቦም ዝነበሩ ኩሎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ብሰለማዊ ናይ ቃልሲ ኣገባብ ክሻብ ዘኣመኑ ናይ ስልጣን ተኻፈልቲ ክኾኑን እታ ሃገር እትምረሐሉ ናይ ሽግግር መንግስቲ ቻርተር ንምሕንፃፅ ክካፈሉን ፀዊዑ። ብዘይካ እቶም ንብረታዊ ጎነፅ ኮኒኖም ንሰላማዊ አገባብ ቃልሲ ዘይተዳለው ሓደ ክልተ ናይ ትምክሕቲ ሓይልታት ካልኦት ኣለው ዝበሃሉ ኩሎም ዝተሳተፉሉ ናይ ሽግግር መንግስቲ ኮንፈረንስ ጌይሩ ነቲ ቻርተር ምስ ኣፅደቐ ነቲ ስልጣን ከከም ዝነበሮም ዓቕሚ ኣከፋፊሉ እዩ ናይ ብዙሓት ተሳትፎ ዘለዎ ናይ ሽግግር መንግስቲ መስሪቱ። ዋላኳ ደሓር ኦነግ ናይ ሽግግር መንግስቲ ረጊፁ ምስከደ እቲ ናይ ካልኦት ተሳትፎ ዝቐነሰ እንተኾነ እቲ ናይ ሽግግር መንግስቲ ብመሰረቱ ኢህወደግ ነቲ ስልጣን በይኑ እንተይበሓተ እዩ ተፈፂሙ ምባል ይከኣል እዩ።
ኣብ መወዳእታ ናይቲ ሽግግር ሕገ መንግስቲ ፀዲቑ ብሓዱሽ ሕገ-መንግስቲ መሰረት ምርጫ ተኻይዱ ኢህወደግ መንግስቲ እንትምስርት እውን ከምቲ ኣብድሮ ምጥቕላል ዕጥቂ ቃልሲ ዝሓንፀፆ እንተዘይኮንውን ንተሳትፎ ዘኣክል ዝተወሰኑ ኣባላት ውድብ ዘይኮኑ ኪኢላታት ዘለውሉ ካቢኔ እዩ መስሪቱ ኔይሩ። ነኣብነት ናይ ገንዘብ፤ ኢንዱስትሪ፤ መንገዲን መጓዓዝያን፤ ንግዲን ዝኣምሰሉ ሚኒስተራት ኣባላት ውድብ ዘይኮኑ ሲቪላት ኪኢላታት እዮም ኔይሮም። እዚ መስርሕ እዚ ግን ግዘ ብዝወሰደ ቑፅሪ ኣብ ከክንዲ ምስ መላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ እናተላለየ ብዝኸደ ቑፅሪ ምትእምማኑ እናዓበየ ብኡ ልክዕ አብ ቁልፊ ቦታታት ስልጣን ዘእትዎም ኣባላት ፓርቲ ዘይኮኑ ኪኢላታት እናበዝሑ ዝኸዱ እናወሓዱ ኣብ ክንድኡ ናይ ፓርቲ ኣባላት ናይ ስልጣን ቑፅፅር እናዓበየ ኸይዱ።
ህልውንኡ ኣጥፊኡ ጥቅሊሉ ናብ መንግስቲን ማሕበራትን ዝተጸግዐ ፓርቲ
ብፍላይ ድሕሪ ዝተወሰነ ግዘ 'ንናይ መንግስቲ ስልጣን ቀንዲ ረቛሒ ናይ ፓለቲካ ተኣማንነት እምበር ናይ ሙያ ብቕዓት ኣይኮነን ፖለቲካዊ ተኣማንነት ክሻብ ዝሃለዎ ዘብዐኛ እውን እንተኾነ ሚኒስተር ክኽውን ይኽእል እዩ ኢሉ ብግልፂን ኣብ ኣደባባይን ክሻብ ምዝራብ በፂሑ። ካብኡ ሓሊፉ ነቲ ናይ ውድብ ዝነበረ ናይ ፕሮፓጋንዳን ውዳበን መሓውሩ እውን ናይ ማስታወቅያን ናይ ህዝቢ ኣወዳድባን ኢሉ ናፍቲ ናይ መንግስቲ መሓውር ክምዝኣቱ ጌይሩዎ። እዚ ኣካያይዳ እዚ ኣብ ናይ መንግስቲ መሓውር ጥራሕ ተሓፂሩ ዝተረፈ ኣይኮነን። እቲ ኣብ ናይ1 1990 ጅማ ጉባኤኡ ሓፋሽ ማሕበራት ነጻ ክኾና ኣለወን ኢሉ ነተን ኣብ እዋን ዕጥቂ ቃልሲ ኣባላቱ ዝነበራ ከምኒ ማተሰኣን ማተኤን ዝበላ ማሕበራት ካብ ኣባልነት ዘሰናበተ ውድብ ነቲ መንገዲ ጠቅሊሉ ቀይሩ ናይ ሓዱሽ ኣባል ማሕበራት ናይ ምውዳብ ስራሕ ኣትዩ። ናይ ውድብ ናይ መናእሰይ፤ ደቀንስትዮ ወ.ዘ.ተ. ሊጋት ምምስራት ጀሚሩ። እዞም ሊጋት እዚኦም ድማ መቀጸልታ ናይቲ ውድብ መሓውር ኮይኖም ናይቲ ሕብረተ-ሰብ ኣረኣእያን ዝንባለን ዘየንፀባርቑ ስለዚ ድማ ንመንግስቲ ዝቆፃፀሩ እንተይኮኑስ ብናይ መንግስቲን ውድብን ሳምባ ዝትንፍሱገዘፍቲ ምስልታት ናይቲ ፓርቲ ኾይኖም።
ህልውንኡ ኣጥፊኡ ናብ መንግስቲን ማእቲ ፓርቲ ባዕሉ መንግስቲን ናይ ሓፋሽ ማሕበር ኣመራርሓን ባዕሉ ሰራሒ ባዕሉ ተላሚ፤ ባዕሉ ሰራሒ፤ ባዕሉ ገምጋሚ ኮይኑ ነቲ ሓፋሽን ናይ ሓፋሽ ቑፅፅርን ካብ ጨዋታ ወፃኢ ጌይርዎ። እስቲ ማሕበር ሓረስቶት ትግራይ ኣውያት ናይቶም ዶባዶብ ኤርትራ ዘለዉ ገባራት ሰሚዑ ክሻብ መዓዝ እዩ ከብዙይ ኢልና ኢሉ ንመንግስቲ ትግራይ ዝሞገተሉ ኩነታት ኣምጽኡ። እዚ ማሕበር ናይ ሓረስቶት ኣብ ምሕደራ ሴፍቲ ኔት ዘሎ ሓላፍ ዘላፍን ሓረስቶት ብመዳዳን ብዝተፈላለዩ ጽዕንቶታትን ቴክኖሎጂ ኣታኣታትው ተበሂሎም ዓገብ እዩ ኢሉ ድምጹ ዘስመዐሉ ኣጋጣሚ ንገሩና። እስቲ ማሕበር ደቀንስትዮ ትግራይ ኣውያት ናይተን ዶባዶብ ዘለዋ ኣዴታት ሰሚዐን ክሻብ መዓዝ ኢና ሓዲኡ ይገበር እምበር ዝበላሉ ግዘ ንገሩና። እስቲ ማሕበር ነጋዶ እዚ ኣብ ግብሪ ምእካብ ዘሎ ሓላፍ ዘላፍ ንሰብ ሃፍቲ ትግራይ የበርግግ ከምዝጸንሐ ኣልዓሎም ምስቲ ናይ ክልል መንግስቲ ዝተደራደሩሉ ኩነታት ንኣብነት ኣምጽኡ። እስቲ ናይ ትግራይ ማሕበር ሰራሕተኛ ማሕበር ምስቶም መስራሕቲ ሰራሕተኛ ናይ ሰራሕተኛ ድሕንነትን ጥቅማ ጥቅሚን ተደራዲሩ ለውጢ ዘምጸኣሉ ኣብነት ንገሩና። እስቲ ናይ መምህራን ማሕበር ርእሰ መምህርነት ብኣባል ውድብነት ኣይገበር ኢሉ ዝተማጎተሉን ነቶም ኣብጽርየት ትምህርቲ ዕንወት ተራ ዘለዎም ኣመዛዝና ስራሕ መምህርን ጥቅማጥቅሚን ክልወጡ ተደራዲሮም ውጽኢት ዘምጽእሉ ኣብነት ንገሩና።ስለዘይሰማዕኻ እይ እምበር ከምዙይ ይግበር እዩ ዝብለኒ እንተልዩ ዓይኑ ይብራህ እዝኑ ይጽረ።
ሰኣን ምፍላጥ እንተይኮነስ ብናይ ኣሰላልፋ ለውጢ ዝመጸ ተርእዮ
እዚ ዝኾነ እቲ ውድብ ነዚ ኣከያይዳ ስለዘይፈልጦ ኣይኮነን። እቲ ትኽክለኛ ኣካይዳ ገና በትረ ስልጣን መንግስቲ ንምሓዝ እናተቐራረበ እንተሎ ኣነፂርዎ እዩ። እቲ ሽግር ከምዙይ ዝበለ ኣካያይዳ ምትግባር ኣብ ውሽጢ እቲ ውድብ ናይ ገዚኢ ደርቢነት ናይ ምሽግጋር ዝንባለ ብቐፃልነት ምውጋእ ስለዝሓትትን ከምቲ ባዕሉ ዝበሎ ንስልጣን መንግስቲ መሳልል ናይ ብሕታዊ ጥቕሚ ዝገብሩ መራሕቲ እናበዝሑ ስለዝኸዱን እዩ።
ንባዕልኻ ናብ ገዛኢ ደርብነት ናይ ምቕያር ዝንባለ እናዓበየ እንትኽድ ንስኻ ብዝደለኻዮ መንገዲ ጥራሕ ዝንቀሳቀስ ናይቲ ፓርቲ ምስሊ ዝኾነ መንግስቲ ክህልወካ ትደሊ። እዚ ንምግባር ድማ ናይ መንግስቲ ቁልፊ ናይ ስልጣን ቦታታት ጥራይ እንተይኮነስ ትዕበ ትንኣስ ስልጣን ዝበሃል ዘለዋ ስራሕ ኩላ ብናትካ ኣባላት ኣቢልካ ክትቋፅፀራ ምድላይ እናዓበየ ይኸይድ። ናብ ገዛኢ ደርብነት ናይ ምዕባይ ዝንባለ እናዓበየ እንትኽድ ሓፋሽ ማሕበራት ናይ ሓፋሽ ንጡፍ ተሳትፎ መረጋገፅቲን እቲ ሓፋሽ ዲሞክራሲ ዝለማመደለን መድረኻትን ክኾና እንተይኮነስ ነቲ ሓፋሽ መቆፅፀሪ መሳርሕታት ክትገብረን ትደሊ። እዙይ ንምግባር ድማ ኣባላተይ ብእትብሎም ሰባት ምቁፅፃር ዓይነተኛ መሳርሒ ይኽውን። እዚ በዙይ ጠጠው ኣይብልን። እተን ናይቲ ሃገር ናይ ቅድሚት መራሕቲ ክፍርያን ናይቲ ሃገር ምዕባለ ንቕድሚት ንምውሳድ ዝጠቅም ምርምር ክገብራ ዝተወደባ ናይ ላዕለዎት ናይ ትምህርቲ ትካላት እንተይተረፋ ንባዕሎም ብቑዕ ናይ ትምህርቲ መሰረት ሒዞም ንላዕለዎት ናይ ትምህርቲ ትካላት ናይ ምስትምሃርን ምርምርን ኣንፈት ዝርድኡ ነዚ ንምግባር ዘድሊ ኣካዳሚያዊ ነፃነትን እዙይ ነቲ ምምሃርን ምስትምሃርን ምርምርን ዘለዎ ትርጉም ተረዲኦም ዘመሓዳድሩ እንተይኮኑስ ነቲ ዩኒቨርሲቲ ይቆፃፀሩ እዮም እትብሎም እሙናት ከመሓዳድርወን ትደሊ። በዚ ምኽንያት እዩ ናይ ኣመራርሓ ቦርድ ናይተን ትካላት ብቶም ብቢዘለወኦ ክልልን ዞባን መመሓዳደርቲ ክምላእ ዝተገበረ።
እዚ ሕዚ ዘሎ ርክብ መንግስቲን መራሕቲ እቲ ውድብ ንባዕሎም ናብ ገዛኢ ደርብነት ዘደየብሉ ኩነታት ቁልጭ ኣቢሉ ዘርኢ እምበር ንህዝቢ መሪሐ ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ክምስርት እየ ናይ ዝበለ ወድብን መንግስቲን ዝምድና ኣየርእን:: መራሕቲ እቲ ውድብ ናይ ብሓቆም ነዚ ምእባለ እዚ ክቕያር እንተተላዓሎም ነዚ ዝልውጥ ተግባራዊ ምንቅስቃስ ክጅምሩ ኣለዎም። እቲ ጸገም ሱር ዝሰደደ ስለዝኾነ ብሓደሻዕ ኣይፍታሕን። ኣብ ነዊሕ ግዘ ክፍታሕ እውን ግን ሕዚ ጭቡጥ ተግባራዊ ምንቅስቃስ ክጅመር ኣለዎ።
ገምጋም ገምጋም ጥራሕ ኾይኑ ከይተርፍ
ኣብ ቀረባ ግዘ እቲ ኣመራርሓ ናይቲ ውድብ ዋና ሽግረይ ንባዕለይ ናብ ገዚኢ ደርብነት ናይ ምሽግጋር ዝንባለ እናወሓጠኒ ስለዝኽደ እዩ ኢሉና ኣሎ። ካብዚ ናብ ገዛኢ ደርብነት ዝንባለ ክወጽእ እውን ከምዝቆረጸ ነጊሩና ኣሎ። እዙይ መሰረታዊን ናይ ብሓቂን ብልቢ ዝተኣመነሉ ገምጋም እንተኾይኑን ብዅሉ መዳይ ብዙሕ ለውጢ ምምጻእ ዝጠልብን እዩ። ንዅሉ እቲ ዘድሊ ለውጢ ምዝርዛር ኣይከኣልን። ንመርኣዪ ግን፡
እስቲ ሲቪክ ማሕበራት ብነጻ ዝንቀሳቀስሉ ኩነታት ይፈጠር። እዚ እቲ ውድብ ዝመስልዎ ሰባት ተወደቡ ኢሉ ብምእካብ ጥራሕ ዝምለስ ኣይኮነን። እቶም ናትና እትብልዎም ኣባላት ብሲቪክ ማሕበር እንተይወደብኩምዎም እውን እትብልዎ ንገሩና ክትብልዎም ትኸእሉ ኢዅም ኣባላትኩም ስለዝኾኑ ድማ ክነግርዅም እዮም። እቶም ኣባላትኩም ኣይንኸውንን ኣብ መጻኢ ዕድል ህዝቢን ሃገርን ግን ሓሳብ ኣለና ክነጽንዕን ክንመራመርን ንደሊ ኢና ዝብሉ ሰባት ዝውደቡሉን ተወዲቦም ዝንቀሳቀሱሉን ጥጡሕ ኩነታት ፍጠሩ። እንተኺኢልኩም ነቲ ዘምጽእዎ ሓሳብ ስምዕዎሞ እንተዘይተቀቢልኩምዎ እውን ከም ሓሳብ ሞግትዎ።
እስቲ ነተን ናይ መጽናዕቲን ምርምርን ትካላት ነጻ ኣውጽእወን። መራሕተን ብሞየኦም ዝምረጹሉ መንገዲ ኣመኣቻችዉ። ናይ ቦርድ መራሕተን እውን ነቲ ስራሕ ብዘለዎም ቅርበትን ድልውነትን ዝምረጹሉ ስርዓት ኣታኣታትው። እቶም ኣባላትና እዮም እቲብልዎም ሰባትን ካብ ባዕልዅምን ነዚ ዝምጥን ብቅዓት ኣለዎም እንተይልኩም እውን በቲ መስርሕ ጌይሮም ናብቲ ስራሕ ይምጽኡ። ናይ ቤት ትምህርቲ ርእሰ መምህር ኣባልና ዘይኮነ ኣይተበሉ። ደሓር እናጸረየ ክኸይድ ንሕዚ ግን ንሕድሕድ ጸፍሒ ዝምጥን ረቋሒ ኣውጺእዅም መምህራን ተወዳዲሮም ክምደቡ ግበሩ።
እስቲ ካብ ሎሚ ጀሚርኩም ድማ ነቲ ዝመጽእ ምርጯ ኣየኖት ናይ ስራሕ መደባት እዮም ካብ ምደባ ናይ ፖለቲከኛ ነጻ ክወጹ ዘለዎም? እቶም ግድን ናይ ፖለቲካ ሹመኛ ዘድልዮም ምደባታትከ ከመይ ጌይርና ኢና ብናይ ሓፋሽ ኣባል ውድብ ተሳትፎ ክምልመሉን እንገብር መጽናዕቲ ምግባርን ስርዐት ምዕራይን ጀምሩ።


text:
ኣብ ዝቕፅሉ 15 ዓመታት ክስርሑ ንዝተሓንፀፁ ሸቶታት ልምዓት ገንዘብ ንምትእኽኻብ ዝሕግዝ እዩ ዝተብሃለሉ ‘’ዓለምለኸ ጉባኤ ፋይናንስ ንልምዓት’’ ኣብ ዝቕፅል ሰሙናት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክጅመር እዩ።እቲ ጉባኤ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ንዝሓንፀፅኦም ነናይባዕለን ሸቶታት ልምዓት ዝኸውን ፍልፍል ገንዘብ ንምትእኻኽ ዘኽእል ክኸውን እውንተስፋ ተገይርሉ’ሎ።
ካብ ዝቕፅል ዓመት ጀሚሩ ግብራዊ ንዝኸውን ካልኣይ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ሸቶታት ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን ገንዘብ ንምትእኽኻብ ክጠቕመና እዩ ኢሎም ኣለው ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ።
ካብ 6 ክሳብ 9 ሓምለ 2007 ዓ/ም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝካየድ ሳልሳይ ዓለምለኸ ጉባኤ ፋይናንስ ንልምዓት መራሕቲ ዝማዕበላን ኣብ ምምዕባል ናይ ዝርከባን ሃገራት፣ ምንስትርታት ፋይናንስን ወፃእን፣ሓለፍቲ ዓለምለኸን ኣህጉራዊን ትካላት፣ ሰብሃፍቲ፣ ምሁራንን ነጋዶን ብድምር ልዕሊ 5,000 ተሳተፍቲ ክርከቡ ትፅቢት ይግበር።ዝርዝሩ ኣብዚ ይስምዑ።


text:
ዜና ኤርትራ
ሱዳንን ቀጠርን ኣብ ትግባረ ምስፋሕ ወደብ ስዋኪን ዘትየን
Radio Erena: 16 May 2018
ሱዳንን ቀጠርን ኣብ ትግባረ ናይቲ ድሮ ክህነጽ ጀሚሩ ዘሎ ምስፋሕ ወደብ ስዋኪን ከምዝዘተያ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
ሚኒስተር መጓዓዝያ ሱዳን ማካዊ መሓመድ ዓዋድ ምስ ቀጠራዊ መዘንኡ ጃሲም ሳይፍ፣ ኣሕመድ ኣል ሱልጣን፣ ብ14 ግንቦት ኣብ ኣዶሓ ኣብ ዝተራኸብሉ'ዮም ብዛዕባ'ቲ ደረጃ ብደረጃ ክትግበር ተወጢኑ ዘሎ ምስፋሕ ወደብ ስዋኪን ተዘራሪቦም።
ቀጠር ነዚ ንስዋኪን ናይ ሱዳን፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ብዕብየቱ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ወደን ንምግባሩ 4 ቢልዮን ዶላር'ያ ሰሊዓ ዘላ።
ጅቡቲ፣ ሰራዊት ቻይና ጽዑቕ ወትሃደራዊ ልምምድ የካይድ
Radio Erena: 16 May 2018
ኣብ ጅቡቲ ዓድኪሩ ዝርከብ ሰራዊት ቻይና ወትሃደራዊ ልምምድ ከምዘካየደ ተሓቢሩ።
እቲ ብ12 ግንቦት ከምዝተኻየደ ዝተሓበረ ጽዑቕ ወትሃደራዊ ልምምድ፣ 40 ዲግሪ ሰንትግሬድ ኣብ ዝበጽሕ ሙቐትን ኣጻእምንእ ክካየድ ንዝኽእል ናይ ምትኳስ ዓቕምን ውሁድ መጥቃዕትን ዘተኮረ ምንባሩ ማዕከናት ዜና ቻይና ንወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ብምጥቃስ ገሊጸን።
ዕላማ እቲ ወትሃደራዊ ልምምድ፣ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ኣብ ዝፍጸመሉ ህጹጽ ግብረ መልሲ ንምሃብ ዝዓለመ ምዃኑ እተን ማዕከናይት ዜና ኣመልኪተን።
የመን፣ ናይ ቱርኪ መርከብ መጥቃዕቲ ወሪዱዋ
Radio Erena: 14 May 2018
ኣብ ቀይሕ ባሕሪ፣ ሑቲ ናብ ዝቖጻጸሮ ወደብ ናይ የመን እተቕንዕ ዝነበረት ናይ ቱርኪ መርከብ፣ መጥቃዕቲ ከምዝወረዳ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ሓቢሮም።
እታ ካብ ወደብ ሖዴዳ ንሰሜን ኣብ እትርከብ ንእሽቶ ወደብ ሳሊፍ መልህቓ ንምውራድ እትዳሎ ዝነበረት መርከብ፣ ካብ ሩስያ ናብ ህዝቢ የመን ዝተላእከ 50 ሽሕ ቶን ስርናይ ጽዒና ምንባሩ'ዩ ተገሊጹ።
እቲ መጥቃዕቲ፣ ካብ ዘይተፈልጡ ወገናት ዝተተኮሰላ ሚሳይል ክኸውን ከምዝኽእል ሓይልታት ናይቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ልፍንቲ ሃገራት ዓረብ ይገልጹ።
ይኹን'ምበር ጠንቂ'ቲ ኣብታ መርከብ ዝወረደ ዕንወት፣ካብ ውሽጣ ብዝተፈጥረ ነትጕ ክኸውን ከምዝኽእል'ውን ካልኦት ወገናት ግምታቶም ይህቡ።
ቀጠር፣ ብዛዕባ መግለጺ መንግስቲ ኤርትራ መብርሂ ክህብ ንኣምባሳደር ኤርትራ ሓቲታ
Radio Erena: 14 May 2018
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ኢብራሂም መሓመድ፣ ምስ ኣፈኛ ቤት ምኽሪ ቀጠር ቢን ዓብዱላ ዛይድ ኣልማሕሙድ ተራኺቡ ብዛዕባ ህልዉ ኩነታት ዝምድና ክልትኤን ሃገራትን ካልእ ጉዳያትን ብዝምልከት ተዘራሪቡ።
ብመሰረት እቲ ድሒሩ ዝበጽሓና ዜና፣ ቤት ምኽሪ ኣፈኛ ቀጠር ንኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ቀጠር ብ18 ሚያዝያ፣ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብምዕዳም ብዛዕባ'ቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝሃቦ መግለጺ መብርሂ ክህበሉ ከምዝሓተተ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ቀጠር ምስ ሱዳን ብምትሕብባር፣ ዕጡቓት ተቓወምቲ እናሰልጠነት ኣንጻር ኤርትራ ትሰርሕ ከምዘላን'ዩ ዝወቕስ።
ሱዳን፣ ናይጀርያዊ ዲፕሎማሰኛ ተቐቲሉ
Radio Erena: 14 May 2018
ኣብ ሱዳን፣ ናይጀራዊ ዲፕሎማሰኛት ከምዝተቐትለ መንግስታት ሱዳንን ናይጀርያን ኣረጋጊጾም።
እቲ ኣብ ሱዳን ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ናይጀርያ ኣብ ምክትታል ጉዳይ ስደተኛታት ዝተመደበ ወይ ኢምግሬሽን ኣታሸ ዝነበረ ዲፕሎማሰኛ፣ ዝሓለፈ ሰሙን'ዩ፣ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዝኡ'ዩ ሞይቱ ተረኺቡ።
ቅትለት እቲ ናይጀርያዊ ዲፕሎማሰኛት ኣብ ምጽራይ እኳ እንተሎ ፖለቲካዊ ምትሕሓዝ ከምዘይብሉ'ዩ መንግስቲ ሱዳን ዝጠቕስ።
ይኹን'ምበር ጠንቂ'ቲ ገበናዊ'ዩ ዝብሃል ዘሎ ቅትለት ናይጀርያዊ ዲፕሎማሰኛ ዝኾነ ኣንፈት ከምዘይተረኽቦ ፖሊስ ሱዳን ኣመልኪቱ።


text:
ሰንበት ዘቅድስት ዘጾም ፵ - የካቲት 11-2010 ዓ.ም. (2/18/2018)
መዝሙር፡ ግነዩ ለእግዚአብሔር ወጸውዑ ስሞ…
ንባባት፡ ፪ቆሮ 5:20- 6፡2፥ ፩ጴጥ 1፡13-ፍ፥ ግ.ሓ.10፡17-30፥ ማቴ 5:17-37
ስብከት፡ “እግዚአብሔርሰ ሰማያት ገብረ፥ አሚን ወሰናይት ቅድሜሁ። ቅድሳት ወዕበየ ስብሓት ውስተ መቅደሱ”
ትርጉም:“እግዚአብሔር ግና ሰማያት ገብረ፥ ግርማን ክብርን ይኸቦ፥ መቕደሱ ኸአ ብኃይልን ጽባቐን ምሉእ እዩ” መዝ፣ 96፡5
መዝሙር፡ ንእግዚአብሔር አገልግልዎ ስሙ ጸውዑ ተግባራቱ ነሕዛብ ንገርዎም ንስሙ ክብሪ ሃቡ። ንጽድቂ ተገዝኡ መዝገብኩም ነቐዝ አብ ዘየንቅዞ ሠራቒ አብ ዘይረኽቦ አብ ሰማይ ዕቖርዎ፥ ስንድዋት ኩኑ አብቲ ክርስቶስ ዘለዎ ንበሩ፥ ናይ ላዕሊ ሕሰቡ አብኡ መዝገብ ተዓቚርልና አሎ እሞ ንብጻይና ነፍቅር ርእስና ነትሕት ሰንበት ነኽብር” እናበለ ሕይወትና ምስ አምላኽን ሰብን ክህልዎን ክሕዞን ዝግብኦ መገዲ የዘኻኽረና። ጉዳይ ሰማይ ተነቃፊ ብቐሊል ዘይመልክዑ ክነልብሶ ስለ እንኽእል ዓቢ ምስትውዓል ከም ዘድልየና የዘኻኽረና። ንአምላኽ ክነገልግል፥ ሰበኽቲ ወንጌል ክንከውን፥ አብ ሕይወትና ቅድስና ለቢስና ክነብር፥ ካብ ኩሉ ዝጓነፈና ፈተና በርቲዕና እምነትና ክነጽንዕ፥ ኵሉ ጊዜ ዕጡቓትን ስንድዋትን ኮና ሕይወትና ክንመርሕ፥ መወዳእታና ምስ አምላኽ ምንባር ምዃና ክነስተውዕል፥ ንብጻይና ከም ርእስና እናፍቀርና ክነብር፥ ብዕለተ ሰንበት አብ መአዲ ክርስቶስ ተሳተፍቲ ክንከውን ከም ዘሎና ዘዘኻክር ፍሉይ መዝሙር ኢና ዘሚርና።
አብ ጊዜ ጾም ፵ ፍሉይ ጸሎት አስተንትኖ ተጋድሎ ክንገብር ቤተ ክርስትያን ተዘኻኽረና። ጾም ፵ “ቅድስት” እውን ይብሃል እዩ። እንጅምሮ ዘሎና እዋን ናይ ንስሓን ዕርቅን ሕድገት ኃጢአትን እዩ፥ አብ አምላኽ ተመሊስና ፍቕሩን ጸግኡን ክነስተማቕር አብ መንጎና ንዘሎ ጸገም ምእንቲ አምላኽ ኢልና ክንሓድግ ከምኡ መገዲ አምላኽ ክንሕዝ ዝሕግዘና ቅዱስ እዋን እዩ። ጾምና ፍረ ክህልዎ ናይ ብሓቂ አብ ናይ ብሕታዊ ሕይወትና አቲና ነቲ ካብ አምላኽን ጸግኡን ፈልዩና ዘሎ አለሊና አብ ጻህያይ ኃጢአትና ክንአቱ እሞ ጸጸት ኃጢአትና ገርና እሙናት ደቂ ክርስቶስ ክንከውን ዝዕድምና ፍሉይ ናይ ጸጋን ምሕረትን ጊዜ እዩ እሞ ክንዕወት ንጽዋዕ አሎና።
አብ ጾም ጊዜ ፍሉይ ጊዜ ወሲድና ምስ አምላኽ ክንዛረብ ልዕሊ ኹሉ ካባና ዝደልዮ ክነግረና ክንሰምዖ ቃሉ ክንሰምዕ ከምኡ አብ ሕይወትና ክንገብሮ ዝግብአና መንፈሳዊ ለውጢ ርኢና ክንርኢ እሞ አብ ፍጹም ተሓድሶ ክንአቱ፥ ነፍስወከፍና አብ ሕልናና አቲና ነቲ ካብ አምላኽን ሰብን ዘርሕቐና ሕማቕ ጠባይ አሊና ክንክእል እሞ አብ ፍጹም ሰላምን ርግአት ክንአቱ ሽዑ ምስ ዝተንሥአ ክርስቶስ ክንትንሥእ ዝሕግዘና ናይ ዓወት እዋን ኢና ሒዝና ዘሎና።
ሓደ መዓልቲ ሓንቲ ገመል ምስ ገልገል ወዳ (ሕወር/ማፍሩድ) የዕልሉ ኔሮም። እቲ ማፍሩድ አብ አዲኡ ቅርብ ኢሉ አደ ስለምንታይ እዩ እግርና ጸፊሕን አብ ሰለስተ ዝተመቕለን እናበለ ሓተታ። አደ አብ ምድረ በዳ ክንጉዓዝ ከሎና ብሑጻ ከይንሽከልን ከይንደክምን እናበለት መለሰትሉ። ቀጺሉ ስለምንታይ እዩኸ ዓይንና ዓብይን ከቢድን ቅርንብ ዘልኦ እናበለ ሓተታ ነዲኡ። አብ ምድረበዳ ክንጉዓዝ ከሎና ንዓይንና ካብ ብንፋስ ዝመጽእ ሓመድ ክከላኸለልና እናበለት አደ መለሰት። ቀጺሉ እቲ ማፍሩድ አደ ስለምንታይ ኢና እዚ ዓቢ ምንጉዳ አብ ሕቖና ተሰኪምና እንጉዓዝ እናበለ ሳልሳይ ጊዜ ሓተታ። አደ ሕቶ በዚሕዋ ሕርቕ ብዝበለ ድምጺ አብ አጻምእን ነውሕ ምድረበዳ ክንስንጥቕ ከሎና ስብሒ ይዓቑረልና በዚ ኸአ ማይ ከይሰተና ንነውሕ ጉዕዞ ክንጉዓዝ ንኽእል እናበለት መለሰትሉ። ጽቡቕ ኩሉ ተረዲኡኒ አደ እንተ ኾነ ጸፍሕን ዓብይን ከብዲ እግሪ አብ ሑጻ ከይንደክምን ከይንሽከልን ዝሕግዝ ከሎና፥ ነውሕ ቅርንብ ንዓይኒ ካብ ሑጻ ዝከላኸለልና ከሎና፥ ዓቢ ምንጉዳ መአከቢ ማይ ከይንጸምእን ከይንጠምን ከሎና አደ እንታይ እዩ አብዚ ማኅደር እንስሳ (Z00) አብ ከተማ ክንከውን ዝግድደና አብቲ ቀንዲ ተፈጥሮና ዘይንኸይድ እናበለ ነዲኡ ሓተታ ይብሃል። እዚ ዋዛ ምስ ቍምነገር ዝሓዘ ጽውጽዋይ እዩ እንተኾነ ትምህርትን ምልክትን ዝሓዘ እዩ። ሰብ አብዘይ ናቱ ክነብር ምስ ፈተነ እሞ ክርኢ ምስ ከአለ ከቕርቦ ዘልኦ ሕቶ እዩ። አብዚ እንታይ እገብር አሎኹ አምላኽ አብ ከምዚ ዝበለ ሕይወት ክነብር አይፈጠረንን ኢሉ ርእሱን ዝነብሮ ዘልኦ ሕይወት ርእዩ ክርኢ አለዎ።
ናይ ዘመና ሕይወት ዳርጋ ከም ሓደ አብ ማኅደር እንስሳ ዘሎና እዩ። ከም አግማል አብ ገለ እዋን መን ምዃና ክንፈልጥን ክነለልን አብ በረኻ ምኻድ የድልየና። ዘመነ ጾም ከምዚ ዝዓይነቱ ሕይወት ክንምከር ይሕግዘና። ነዘን አርብዓ መዓልታት አብ በረኻ ልብና አቲና ምስ አምላኽ ክንራኸብ እሞ ሓዲስ ሕይወትን አብቲ ቀንዲ አምላኽ ዝደልዮ ሕይወት ክንምለስ ብዝብል መንፈስ ንጀምሮ።
ሎሚ ዝተነበልና ወንጌል ማርቆስ ኩሉ ብአምላኽ ዝተሓርየ ህዝቢ ቅድሚ ነቲ ዝውሃቦ ተልእኮ ምጅማሩ ክኸዶ ዝግብኦ ናይ ምንጻሕ እዋን ከምዘሎ ይነግረና። ምሩጽ ህዝቢ እስራኤል አብ በረኻ ሲናይ ቅድሚ አብ ምድሪ ተስፋ ምእታዎም ነርብዓ ዓመት አብኡ ፈተነታትን መከራን አሕሊፎም፡ ሙሴ አብ ደብረ ሲና አርባዕ መዓልትን ለይትን ቅድሚ ዓሰርተ ትእዛዛት ምቕባሉ ገሩ። ኩሎም ዓበይቲ ነብያት ቅድሚ ቃል አምላኽ ምስባኾም ናይ ምንጻሕ ስርዓት ከም ዝፈጸሙ ንርኢ። ኢየሱስ ስብከቱ ቅድሚ ምጅማሩ ብሰይጣን ምእንቲ ክፍተን አርብዓ መዓልትን ለይትን አብ በረኻ አሕሊፉ። ማቴዎስን ሉቃስን ነዚ ፈተና ኢየሱስ አብ ሰለስተ ደረጃ ገሮም አብ ሰለስቲኡ ብዓወት ኢየሱስ ከም ዝተዛዘመ ገሮም ይገልጽዎ።አብ በረኻ ኢየሱስ ትርጉም ዘለዎ ርክብ ምስ መንፈስ ቅዱስን ሰይጣንን፥ እንስሳ በረኻን መላእኽትን ገሩ። አብ ምድረ በዳ ድምጺ ክስምዖን ክኽተሎ ዘለዎ ድምጺ አምላኽ ሰሚዑ፥ ከምኡ ናይ ሰይጣን ድምጺ ከም ፈተናን ሰሚዑ። አብ ሕይወትና እንተ ርአና ንጋሆ ተንሲና ምሽተ ክሳብ እንድቅስ ክንደይ ዓይነት ድምጺ ንሰምዕ? ማእለያ ዘይብሉ አብ ጋዘጣታት፥ አብ ረድዮን ተለቭዥን፥ ደምጺ ናይ እቶም ምሳና ዝነብሩን ዝሰርሑን፥ ክንርስዖ ዘይብልና ድምጺ ዘይብሉ አብ ውሽጥና እንሰምዖ ድምጽውን ንሰምዕ። አብ ምድረ በዳ ሕይወትና ዝሰማዕናዮ ድምጽታት አብኡ ንሓድጎ እሞ ድምጺ አምላኽን ሰይጣንን ፈላሊና ንሰምዕ ሽዑ ነቲ ዓወትን ሰላምን ዝህብ ድምጺ ክንሰምዕ ይግብአና።
ምድረበዳ ንርእስና ክንፈልጥ ጽቡቕ ዕድል ዝፈጥረልና ሕሩይ ቦታ እዩ፥ አብኡ ብርታዐናን ኃይልናን ድኻምናን፥ መለኮታዊ መጸዋዕታናን ክነለሊ ንኽእለሉ በዳሂ ቦታ እዩ። ኢየሱስ አብ ምድረ በዳ ምስ እንስሳ በረኻን ሰይጣንን ተራኺቡ።
ማርቆስ ወንጌላዊ እዚ እንነብረሉ ዓለም ናይ ፈተና ቦታ ግን ብዓወት ክንወጽኦ ዘሎና ከም ዝኾነ ብአምሳል ገሩ የቕርበልና። ኩሉ ዝንገር ናይ አጋጣሚ ነገር አይኮነን ብምንፈስ ቅዱስ ዝተመርሐ እዩ። አብ ምድረ በዳ ዘፍርሕን ዘሐጉስን ነገራት ብሓባር ይርከቡ። ዘፍርሑ እንስሳታት በረኻን ዝድነቑ ናይ ተፈጥሮ መልክዕን ይርከቡ። መላእኽትን ሰይጣውንትን ይርከቡ። እዚ ናይ ምድረ በዳ ተመክሮ ንኢየሱስ ንሰማይዊ ተልእኮኡ ክጅምር አፍደገ ኸፊትሉ። ኢየሱስ ተልእኮኡ አብ ገሊላ እዩ ጀሚርዎ፥ ንማርቆስ ወንጌላዊ እዚ እቲ ዝተፈትወ ከባቢ እዩ። አብ ገሊላ ኢየሱስ ብዙሕ ዓወት ዝመልኦ ተልእኮ ፈጺሙ ገለ ኻብቲ ዝገበሮን ክንጠቕስ እንተ ኾና፡ ዝልአኽዎ 12 ሓዋርያት መሪጹ፥ ድሕሪ ትንሣኤኡ ንሓዋርያቱ አብዚ ቦታ ረኺብዎም፥ ዮውሓንስ መጥምቅ ናይ ምስንዳው ግዚኡ ከምኡ አብዚ አከባቢ ተቐቲሉ ስለዚ እዚ ቦታ ንማርቆስ ንኹሉ ናይ ኢየሱስ ተልእኮ ማእከል ገሩ ስለ ዘቕርቦ ፍሉይ አትክሮ ክንህቦ ይሕግዘና።
አብ ምድረ በዳ ሰባት አብ ርእሶም አትዮም ሓዲስ ሕይወት ክመርሑ ከም ዝክእሉ ንርኢ። ብርግጽ አብ በረኻ አብ ጽምዋ ኮንካ ብዙሕ ክትገብር ይክአል፥ ንእትኸዶ መገዲ አነጺርካ ክትርኢ ይሕግዘካ ከምኡ አብ በይንኻ ኮንካ ብፈተና ክትሓልፍ ከሎኻ እቲ ውጽኢት ዘዕግብ እዩ። ሎሚ አብ በርኻ ልብና አቲና መገዲ አምላኽ ክንሕዝ ንዕደም አሎና። ጉዕዞና ምስ ኢየሱስ ንጀምሮ። ንሱ ናይ በረኻ ጉዕዞኡ ፈጺሙ ንአና ኽሕግዝ ኢሉ ምሳና ይጉዓዝ አሎ። ካባና ዝደልዮ ነቲ ንሱ ዝብሎን ዝደልዮን ጽን ኢልና ክንክእል እሞ ጉዕዞ ንስሓን ዕርቅን ቅድስናን ክንጅምር። ጊዜ ጾም ኻብቲ ሓደ ፍሉይ ዝገብሮ ንድምጺ አምላኽ ጽን ኢልካ ምኽአል
እዩ። መንፈስ አምላኽ አብ በረኻ ጸሎትን ተጋድሎን ክወስደና አብቲ አብዚ ዓለም ዘድልየና ነገራት ክወስደና ይደሊ አሎ። ሎሚ ንሰይጣን ክንስዕሮ፥ ንመገዱን መንፈሱን ክንሓድግ እሞ መንፈስ አምላኽ ክንለብስ እዩ ዝድለ ዘሎ።
አብ ሕይወት ነፍሲ ወከፍና ከም አርዊት በረኻ አብ ውሽጥና አሎና። አብ ገለ ጊዜ ብግዳማዊ አፍልጦ ርእስና ነቶም አብ ውሽጥና ዘለዉ አራዊት በረኻ አይነለልዮምን እሞ ሽዑ ናይ ሓሶት፥ ናይ ትዕቢት ናይ ጃህራ ድምጺ ንሰምዕ፥ ነቲ ምሳና አባና ዘሎ መልአኽ አይነለለይን ሽዑ አብ ጽልኢ ርእስናን አብ ግዝአት ሰይጣን ንወድቕ። አብ ጽምዋ ምድረ በዳ ርእስና ምስ እንአቱ ግን ንርእስና ክንርኢ ክነለሊ ንኽእል እሞ ንመጀመርያ ጊዜ ሰላም ቅሳነት ክነስተማቕር ንጅምር። ጊዜ ጾም እምብአር ናይ ምድረበዳ ተመክሮ እንለማመደሉ ቅዱስ እዋን እዩ። ምናልባት ሎሚ ንምድረበዳ ክነቋርጽ አግማል ክንገዝእ ዓቕሚ የብልናን እንተ ኾነ አብዚ ብዝተፈላለየ ጭንቀት መሊእዎ ዘሎ ሕይወትና ናይ በይንና ምድረበድ ክንፈጥር ንኽእል ኢና። መዓልቲ መዓልቲ ንአምላኽ ዝኸውን ቦታን ጊዜን ክንፈሊ ንኽእል፥ ንአምላኽ እንሰምዓሉ ጊዜ ክንፈሊ፥ አብ ቅድሚ አምላኽ ከመይ ዝበልኩ ሰብ ምዃነይ ከለሊ ጊዜ ክፈሊ፥ ከምቲ ኢየሱስ ዝበሎ ንአምላኽ አብ ኩሉ ሕራይ እሺ ክብሎ ንሰይጣን ከአ እምቢ ክብሎ ጊዜ ክፈሊ የድልየኒ።
አብ መንፈሳዊ ጉዕዞ ባህጊ ጥራይ እኹል አይኮነን፥ ተሪር ውሳኔ ክንወስድ እሞ አብ ሕይወትና ምስቲ ካብ አምላኽ ዝፈልየና ነገራት ውግእ ክንእውጅ ክንረባረብ ሽዑ ናይ ዓወት መዝሙር እናዘመርና ክንወጽእ እዩ እቲ ዝድለ ዘሎ። ካብ ጥልላት ካብ ገለ ነገራት ተኸልኪልና ግን ንአምላኽ አብ ልብና ቦታ እንተ ዘይሂብናዮ ጾምና ፈሪሳውነት ዝለበሰ ስለ ዝኸውን ፍሪኡ ውሑድ እዩ። ንሓቀኛ ጾም ክንአቱ እዩ እቲ ድላይ አምላኽና።
መንፈስ አምላኽ ካብቲ ዘሎናዮ ዓዘቕቲ አውጺኡ አብ መአዲ ነጻነትን ሓጎስን ዝመልኦ ሕይወት ክንአቱ ዕድል ይህበና አሎ። ጾም እምብአር ንመንፈስ አምላኽ ጽን ክንብል እሞ ክንምለስ ዕድል ዝኸፍተልና ቅዱስ እዋን እዩ። ሓወይ ሓፍተይ ንመንፈስ አምላኽ መልሲ ክትህብ ስንድው ዘሎኻ ዘሎኺ እናበልና መልሲ ነቲ ዓዳሚ አምላኽ ክንህብ ስንድዋት ንኹን።
እዋናት ጾም እዋናት ንስሓ እዮም። ንኃጢአትና ክንእመን እሞ ብእከየ ወበዓቢ እከየ እናበልና ልብና እናወቓዕና ንስሓ ክንአቱ። አብ መአዲ ንስሓ ክአቱ ፍቓደኛ ዝኾነ ሰብ ዕዉት እዩ። ሎሚ ንሰብ ጸጊምዎ ዘሎ ንኽፍአቱ ክርኢ ዘይምኽአሉ እዩ። አብ ናይ ሓሶት ዓለም እናነበረ ንሕይወቱ ዘይመልክዑ አልቢሱ ምሩኽ ሰይጣን ኮይኑ ድነ ጸልማት ከዲንዎ እንከሎ አብ ብርሃን አሎኹ እናበለ ዝነብር ኮይኑ አሎ። ነዚ ሓሳዊ ሕይወት ክንስዕር ሎሚ ንስሓ አቲና ብኽፍአትና ተአሚና ምስ መድሕና ዕርቂ ክንፍጽም ንሕተት አሎና።
ጾምና ከምቲ አምላኽ ዝደልዮ ክኸውን እምብአር ነቲ ልሙድ ስርዓት ክንፍጽም አሎና። ጾም ጸሎት፥ ምጽዋት ክነዘውትር ፍቓደኛታት ንኹን። “ክትጾሙ ከሎኹም ንስለ ስርዓት አይትግበርዎ” ይብለና መድኅና። አብ ውሽጥና አቲና ዘተ ምስ ሰማያዊ አቦና ንእቶ። አፍደገታት ሕልናና ንሰይጣንን ተልእኮኡን ዓጺና ምስ አምላኽ ጥራሕ ንራኸብ። እምብአር ሎሚ ሱባኤ ንጅምር አሎና አብ መወዳእታ ነቲ ዝድለ ፍረ ክንጭብጥ ብሓቀኛ መንፈስ ንጀምሮ።
ኢየሱስ ካብ በረኻ ክምለስ እንከሎ “መንግስቲ አምላኽ ቀሪባ እያ እሞ ተነስሑን ብወንጌል እመኑን” ከም ዝበለ ነንፍስ ወከፍና ነዘን ቃላት ይደግመልና አሎ። ንሓቀኛ መገዲ ክንሕዝ እሞ ሕይወትና ክንሕድስ ንዕደም አሎና። ምስ ኩሉ ግዕዙይ ሕይወተይ አብ ቅድመኻ ቀሪበ አሎኹ ተቐበለኒ እናበልና ነዚ ቅዱስ ጉዕዞ ጾም አርብዓ ንጀምሮ። መሓርን ፈቃርን አምላኽ ብርሃን ጸግኡ ሂቡ አብኡ እንምለሰሉ ጸጋ ይዓድለና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
መንበሪ-ገዛ
ከተማ ቴርፕ፡ ንክራይ-ኣባይቲ ዘመሓድር ትካል የብሉን። ናብዚ ከተማ’ዚ ምግዓዝ ዝሓሰበ ሰባ ከኣ፡ ባዕሉ ገዛ ናይ ምርካብ ሓለፍነት ይህልዎ። ገዛ ናይ ምክራይን ወይ ውን ናይ ምግዛእን ዕድላት ግን የለን ንምባል ኣይኮነን። ብምምሕዳር ከተማ ቴርፕ እትወነን ሓንቲ ቴርፕስቢገን እትበሃል ትካል ክራይ-ኣባይቲ ኣላ።
ዝርዝር ናይተን ኣብ ከተማ ቴርፕ ዝርከባ ትካላት ክራይ-ኣባይቲ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ቴርፕ ኣቲኹም ክትርእዩ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ቴርፕ ብብዝሒ ካብ ዝዝረበሎም ቋንቋታት (ቋንቋ ሽወደን ወጊንካ)፡ ሶማለኛን፡ ትግርኛ፡ ዓረበኛን ቋንቋ ኢራንን ይርከቦም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ቴርፕ ምስ ካልኦት ሰባት ንምርኻብ ዝሕግዝ ዝተፈላለየ ምኣዲ ርክባት ኣሎ። ኣብዚ ከተማ’ዚ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርዝር ናይተን ኣብቲ ከተማ ንጡፋት ዝኾና ማሕበራት ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብተን ኣካል ምምሕዳር ከተማ ቴርፕ ዝኾና ነኣሽቱ ዓዲታት፡ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ይርከበን እዩ። ኣብ ከተማ ቴርፕ ንኣብነት፡ ብርክት ዝበላ ድኳናት፡ ፋርማሲ፡ ሕክምና፡ ኣብያተ-መግብን ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳራዊ ኣገግሎታትን ይርከብ። ዝደለኹሞ ነገር ኣብዚ ከተማ ምስ ዘይትረኽቡ፡ ናብተን ዝኾነ ነገር ክትረኽቡለን እትኽእሉ ከተማታት፡ ኡፕሳላ ወይ ያቭለ ክትከዱ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
መውዓሊ-ህጻናት፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዝምልከት እዩ። ኣብ ምምሕዳር ከተማ ቴርፕ 17 ማእከላት መውዓሊ-ህጻናት ኣለዋ። እዘን መውዓሊ-ህጻናት፡ ኣብ ቴርፕ፡ ሺርክቢን፡ መሀደቢ፡ ሞንካርቡ፡ ሶደርፎሽ፡ ቶቦ፡ ቨንደል፡ ኦርቢሁስ፡ ኤድቫላ (ሆልኔስ)፡ ካርሆልምን ዃርፕሊንገን ይርከባ።
ትምህርቲ ዘይኮነ ግዝያዊ መውዓሊ ህጻናት ውን ኣብ ዃርፕሊንገ፡ ካርልሆልም፡ ሺርክቢን፡ መሀደቢ፡ ቴርፕ፡ ቨንደልን ኦርቢሁስን ይርከብ።
እታ ብብዮርክጎርደንስ ፎሽኩላ እትፍለጥ ክፍቲ መውዓሊ-ህጻናት፡ ንወልደን ክሳብ 6 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዝተሓዝአት እያ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ብመሰረት ሕጊ ሽወደን፡ ኩሎም ካብ 7 ክሳብ 16 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት፡ ኣብ ትምህርቲ ክሳተፉ ኣለዎም። ስለዚ ኸኣ፡ ኣብ መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ ከም ዝሳተፉ ይግበር። እዚ ናይ መባእታ ደረጃ-ትምርህቲ ካብ ቀዳማይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘሎ ደርጃ ትምህርቲ የጠቓልል። መብዛሕትኦም ቆልዑ ኣብ መባእታዊ ደረጃ ትምህርቲ 7 ዓመት ምስ መልኡ ይጅምሩ። 6 ዓመት እንከለዉ ውን ክጅምሩ ይኽእሉ እዮም፡ እታ ሓንቲ ዓመት ግን ኣብ ኣዚለ ክፍሊ ከም ዝመሃሩ ይግበር።
ኣብ ከተማ ቴርፕ 11 ናይ መባእታ ደርጃ ኣብያተ-ትምህርታት ኣለዋ። እዘን ኣብያተ-ትምህርታት ኣብ 10 ዓዲታት ናይቲ ዞባ፡ ፋሕ ኢለን ይርከባ።
ኣብ ከተማ ቴርፕ፡ ሆግባሪስስኩላን ተባሂላ እትፍለጥ፡ ኣብ ቴርፕስ-ሾፒን እትርከብ፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ኣላ።
ዕድላት ትምህርቲ
መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ፡ ነቶም ሓደስቲ ስደተኛታት መሰረታት ቋንቋ ሽወደን ንምምሃሮም ዝዓለም ናይ ቋንቋ ትምህርቲ እዩ።
ኣብ ከተማ ቴርፕ፡ ንዓበይቲ ዝቀንዐ ዝተፈላለየ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ኣሎ። 40 ደቓይቕ ካብ ከተማ ቴርፕ ውን ኡፕሳላ ዩኒቨርስቲ ይርከብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ቴርፕ፡ ማእከል-ጥዕና ኣሎ። እዚ ማእከል-ጥዕና’ዚ፡ ክፍሊ ህጻናት፡ ክፍሊ ህጹጽ ሕክምናዊ ረድኤት፡ ሓካይም ስነ-ኣእምሮን፡ ዓበይቲ ሓካይም ዶክቶራትን ኣለዉዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት፡ ቋንቋ ሽውድን ዝሓጽረኩም ወይ ውን ዘይትኽእሉ ምስ እትኾኑ፡ ተርጓሚ ክቁጸረልኩም መሰል ኣለኩም።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ’ዚ፡ ምስ ቤት-ጽሕፈት ኣገግሎት ነባሮ (ሜድቦርያር-ሰርቪስ) ክትራኸቡ ትኽእሉ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ከተማ ቴርፕ፡ ጥቓ ከተማታት ስቶክሆልም፡ ያቭለን ኡፕሳላን ከማኡ ውን ጥቓ መዕርፎ-ነፈርቲ ስቶክሆልም፡ ይርከብ። ኣብ ኣውራጃ ኡፕሳላ ኣብ መጎዓዝያ ዝነጥፋ ኣውቶቡሳት ብትካል መጎዓዝያ ኡፕላድስትራፊክ ዝተማእከላ እየን።
መውፈሪ-ባቡራት፡ ኣብ ማእከል ከተማ ቴርፕ-ሾፒን ይርከብ። እተን ብሰሜን ካብ ከተማ ያቭለ ብደቡብ ከኣ ካብ ኡፕሳላ፡ መዕርፎ-ነፈርቲ ስቶክሆልምን ከተማ ስቶሆልምን ዝመጽኣ ባቡራት ከኣ ብሕንብርቲ ከተማ ቴርፕ ይሓልፋ።
በተን ብኡፕቶገት ዝፍለጣ፡ ኣብቲ ቦታ ብብዝሒ ዝንቀሳቐሳ ባቡራት እምበኣር፡ ንደቡብ ናብ ኡፕሳላን ንሰሜን ከኣ፡ ንከተማ ያቭለ ክትከዱ ትኽእሉ። እዛ ብኡፕቶገት ዝፍለጣ ባቡራት ክሳብ መዕርፎ-ነፈርቲ ስቶክሆልም ይበጽሓ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከተማ ቴርፕ፡ ብርክት ዝበላ ነኣሽቱን ዓበይትን ትካላት ይርከባ። ኣብነታት ናይተን ዕብይ ዝበላ ትካላት፡ ኣትላስ-ካፕኮ፡ ሙንተሽን ኢራስቲልን ይርከባ። ናብቲ ከባቢታት ዝርከባ ከተማታት ኬድካ ንምስራሕ ዘኽእል ስሉጥ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ብምህላዉ ኸኣ፡ ስራሕ ንምርካብ ኣጸጋሚ ኣይገብሮን እዩ።
ኣብ ከተማ ቴርፕ፡ እቶም ናይ ባዕሎም ትካል ንምጅማር ዝሓስቡ ሰባት ጽቡቕ ድጋፍ ክረኽቡ ይኽእሉ። ቤት-ጽሕፈት ኣገልግሎታት ነባሮ ከተማ ቴርፕ፡ ነዚ ብዝምልከት ጠቓሚ ሓበሬታ ክልግሰልኩም ይኽእል እዩ።


text:
ኣምበስ ተወልደ
ካብ ባሎኒ ኣማኻሪ ልምዓታዊ ስፖርት መቐለ
ሰላም ተኸታተልቲ መፅሄት ውራይና ንሎሚ ዝበልክዎ ትሕዝቶ ቀሪበ ኣለኹ ሓቢርና ንፅናሕ::
ዘበናዊ፣ ደረጅኡ ዝሓለወን ዓለም ለኸ ብርኪን ዘለዎ ስታድዮም ክህስራሕ እዩ ተባሂሉ ምስተነገረን ምስተጀመረን ብዙሓት ተሓጒሶምን ኣሞጊሶምን ብምዝንግዑ ድማ ጒሂዮም፣ ድሕሪ'ዚ እዩ ኔሩ
ኣብ ህንፀት ንዘሎ ስታድዮም ብዙሕ ዝተብሃለሉን ዝተቐለደሉን:: ዝዘንግዐን ተስፋ ዘቑርፅን እንትርከብ ብስታድዮም መቐለ እናተመሰለን እናተቐለደን ፀኒሑ እዩ:: ሕዚ መሊኡ ተወዲኡ ተዘይተብሃለኳ ናብ ሓደ ዘተኣማምንን ተስፋ ዘስንቕን ብርኪ በፂሑ ስለዘሎ እፎይታን ባህታን ፈጢሩ ይርከብ::
ስታድዮም ትግራይ ናብ ዘፃውተሉ ብርኪ ምስተሰጋገረ ድማ መን ክፃወተሉ እዩ ዝብል ሕቶ ቀፀለ፣ መፍትሒኡኸ እንተተብሃለ ምእታው ፕሪሚየር ሊግ ዝብል ኮነ፣ ነዚ ንምዕዋት ንቡርን ዘይንቡርን ስፖርታዊን ካብ ስፖርታዊ ጭውነትን ወፃኢ ፍፃመታት ኣርእዩ ሓሊፉ እዩ፣ ክልተ ጋንታታት ትግራይ ወልዋሎ ዩኒቨርሲቲ ዓዲግራትን መቐለን ናብ ፕሪሚየር ሊግ ብምሕላፍ ዘበነ ውድድር 2009ን ተዛዘመ ፍስሃ ወደስታ ኮይኑ ሓለፈ::
ሕሉፍ ፍፃመ ከም ዕማምን ተግባርን ዕፁው መዝገብ'ዩ ተተብሃለኳ ንተሞክሮን ትምህርትን ግና ስለዝጠቅም ከም ዕማሙ ዝወድአ ኣቕሓ ጠቕሊልካ ዝድርበ ኣይኮነን፣ ንተሞክሮን ትምህርትን ሓጋዚ ብምዃኑ ከከም ኣገዳስነቱ ተፈልዩን ተሰኒዱን እንተተቐሚጡ ጠቓሚ እንትኾን ተዘይተቐሚጡ ግና ምእንተ ምባል ኮይኑ ይተርፍሞ ይጎድእ::
በዚ መሰረት ጋንታታት ወልዋሎ ዩኒቨርሲቲ ዓዲግራትን መቐለን ካብ ትማሊን ሕሉፍን ጥራሕ ዘይኮነስ ካብ ዝኣትውኦ ዘለዋ ሊግ፣ ኣብቲ ሊግ ካብ ዘለዋን ዝነበራን ጋንታታት'ውን ምምሃር ኣገዳሲ እዩ:: ስለዚ ሓንቲ ጋንታ ካብ ዝተሓተ ብርኪ ናብቲ ዝለዓለ እንትትሰግር ክትገብሮ ዘለዋ መሰናድኦ እንታይ ተኾነ ይሓይሽ ዝብል ካብ ሃገራዊን ዓለም ለኻዊን ተሞክሮ መሰረት ብምግባር ሓፂር ሓበሬታ ንምሃብ ዝዓለመ ፅሑፍ ስዒቡ ቀሪቡ ኣሎ::
ፕሪሚየር ሊግ ተግባር 24/7 እዩ
ፕሪሚየር ሊግ ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ብፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ካብ ዝሰናድኡ ውድድራት እቲ ዝለዓለን ኣብ መንጎ 16 ጋንታታት ዝካየድን ውድድር እዩ:: ኣብዚ ሊግ መወዳእታ ምዃን ናብቲ ታሕተዋይን ብስም ላዕለዋይ ሊግ ዝፍለጥን ዘውርድ እንትኾን ሻምፒዮን ምዃን ኣብ ቻምፒዮንስ ሊግ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ውድድር ኣውዲቅካ ምሕላፍ ምዕዋት ኣብ ውድድር ፅዋዕ ኮንፌዴሬሽን ኣፍሪቃ ሃገርን ጋንታን ብምውካል ክትሳተፍ ዘግብር እዩ::
ስለዝኾነ ጋንታታት ፕሪሚየር ሊግ ቀንዲ ዕማመን ሻምፒዮን ምዃን እንትኾን ኣብቲ ሊግ ንምፅናሕን ንዘይምውራድን ዝግበር ፃዕሪ ብቐሊሉ ዝመፅእን ዝርከብን ስለዘይኮነ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ቀትርን ለይትን ምሕሳብ፣ ምልምማድ፣ ምስራሕን ምትግባርን የድሊ ሰሙን መመላእታ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ 24 ሰዓታት ኣብቲ ሊግን ምስቲ ሊግን ምዃን ይጠልብ::
ስለዚ ኣብቲ ሊግ ክሳብ ዝተኣተወ ካብ መሰናድኦ ጀሚሩ ክሳብ ቅድመን ድህረን ውድድር ቀፃልነትን ፃዕቕን ዘለዎ ልምምድ፣ ካብ ሜዳ ወፃኢ ንምፅዋት ጉዕዞ ናብ ውድድር ስፍራ ድሕሪ ፀወታ ሎሚስ ነዕርፍ ከይተብሃለ መልሲ ናብ ሜዳኻ፣ ገምጋም ከመይ ንፃወት ገምጋም ከመይ ተፃዊትና፣ መጉዳእቲ ኣብ ፀወታ ወይ ኣብ ልምምድ፣ መቕፃዕቲ ብዳይና፣ ኣብ መንጎ ውድድር ሃገራዊት ጋንታና ውድድር እንተልይዋ ውድድራት ስለዝቋረፁ ዓመታዊ ትልሚ ጋንታ ክዛባዕ ይግደድ፣ ሐሓንሳብ ንውሕ ንዝበለ ሰሙናት ስለዝቋረፅ ካሊእ ርእሲ ሕማም፣ ትልሚ ከመሓይሽዶ ይፅናሕ ወዘተ ሓሳቡ ጣጥኡ ብዙሕ ብምዃኑ ካብ ትልሚ ጀሚርካ ክሳብ መወዳእታ ፀወታ ዘላ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ብዘየባሪ ፍፃመታት ዝተመልአት እያ::
በዚ መሰረት ምንቅስቓስ ኣብ ፕሪሚየር ሊግ ነዚኦምን ካልኦትን ሓዊሱ ካብ ሶኒ ክሳብ ሰምበት ብዘየቋርፅ ዑደታዊ ተግባር ተኸቢቡ ስለዝመፅእ ኩነታት ኣብ ፕሪሚየር ሊግ ተግባር 24/7 እዩ::
ሕፅረት ሃፍቲ
ጋንታታት ካብ ዝተሓተ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ሊግ እንትኣትዋ ከከም ሊጉን ሃገራዊ መስርሕ ውድድር ኩዕሶ እግሪን እንትርአ ክልተ መልክዕ ከምዘለዎም ንግንዘብ፣ ኣብ ዕዳጋን ፕሮፌሽናል ሊግ ዝሃነፃን ሃገራት ኮይንና እንትንሪኦ ናብ ዝለዓለ ሊግ ምእታው ማለት እቶት ናብ ዝርከቦ፣ ነፍሲ ወከፍ ዓወት ጥቕሚን መኽሰብን እናሓዘለት ናብ ዘምፅእ ሊግ ዘእትው እዩ፣ ብኣንፃሩ ከም ሃገርና ዝበለ ናብ ዕዳጋ ዘይኣተወን ፕሮፌሽናል ሊግ ዘይሃነፃን ሃገራት ዘሎ ደረጃ ግና ዕዳን ዕንድዳን ኮይኑ እቲ ፀውራ ኣብ ሰብ ዋና ጋንታታት (መንግስቲ) ዝወድቕ ብምዃኑ ኣብ ጋንታታት ዘጋጥም ቀንዲ ፀገም ሕፅረት ሃፍቲ እዩ::
በዚ መሰረት ጋንታታት ወልዋሎ ዩኒቨርሲቲ ዓዲግራትን መቐለን ናብ ፕሪሚየር ሊግ ብምሕላፈን ካብ ዝነበረ ታሕጓስ ዘይነኣኣስ ጭንቂ ምፍጣሩ ኣይተርፍን፣ መንቀሊ እቲ ጭንቂ ድማ ሓሙሽተን ሽዱሽተን ሚልዮን ቅርሺ በጀት ንምብጃት ፀገም ዝነበረን ጋንታታት ዓመታዊ በጀት ናብ ብሰለስተን ኣርባዕተን ዕፅፊ እንትዓቢ (ካብ 15-20 ሚልዮን ቅርሺ) እማን ነቲ በጀት ዝፈቕዱ ኣካላት ነቲ ዝኣትውዎ ዘለዉ ሊግ ይፈልጥዎ ድዮም? ከመይ እዮምከ ከተኣናግድዎ? ዘብለካ ኮይኑ ውፅኢቱ ግና ንቕድሚት እንሪኦ ይኸውን::
ስለዚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ኩዕሶ እግሪ ኣብ ደገፍ መንግስቲ ዝተሞርኮሰ ኮይኑ እንትንሪኦን ኣብ 5ን 6ን ሚልዮን ቅርሺ ሑቐይ ዝብሉ ሰብ ዋና ጋንታ፣ ዓመታዊ በጀቱ ብ3ን 4ን ዕፅፊ ኣብ ዝዓብየሉ እዋን ሓጎስን ፍናንን ይስመዖም እዩ ምባል ስለዘሰክፍ ነቲ ኩነታት ካብ ብጕሓቱ ተረዲእኻ ኣብ ዓመታዊ ምንቅስቓስ ኣሉታዊ ፀቕጢ ከየሕድር ፍታሕ ምቕማጥ ኣይኸፍእን::
ኦሞ ፀገማት ሕፅረት ሃፍቲ ኣብ መሰረታዊን ደገፍቲን ወፃኢታት (መጓዓዝያ፣ ምግብና፣ መሃያን መተባቢዒን ብእዋኑ ዘይምኸፋል ወዘተ) እናተፃወርካ ምስቶም ብምንፅፃር ዝሐሸ ቀረብ በጀት ዘለዎም ምውድዳር ስለዘሎ በዚ ምድላው ግድን እዩ::
ኣግባብ ዘለዎ ኣጠቓቕማ ሃፍቲ
ዝርካባ በጀት ብኣግባቡ ምጥቃም ንዕብየትን ጥንካረን ሓደ ጋንታ ወሳኒ እዩ፣ ጋንታ ኣብ ቅድመ ኮነ ድህረ ውድድር እትገብሮም ዝተፈላለዩ ምንቅስቓሳት ምስ በጀት ምትእስሳሮም ኣይተርፍን፣ እዞም ምንቅስቓሳት ድማ ምሕደራዊን ቴክኒካዊን እንትኾኑ ኣብ እዋኑን ብዘይ ዓንቀፍቀፍን ምፍፃም ኣብ ምልዕዓልን ምትብባዕን ጋንታ ዝለዓለ ግደ ስለዘለዎ ዝምልከቶም ኣካላት (ኣሰልጣኒን ማናጀርን) እቲ ዝተበጀተ በጀት ብኣግባቡ ንክጥቀምሉ ዕድልን ብእዋኑን ምሃብ ኣገዳሲን ወሳኒን እዩ::
ይኹን'ምበር ሕሉፍ ተሞክሮ ከምዘረደአና ነቲ በጀት ዝውስኑ ኣካላት (ቦርድ ወይ ኮሚቴ) ንዝቐርበሎም ሕቶ ቅልጡፍ ምላሽ ስለዘይህቡ ኣሰልጠንቲ ወይ ማናጀራት ኣብ ኣጠቓቕማ በጀት እንትፅገሙ ምዕዛብ ልሙድ ተርእዮ ስለዝኾነ ጋንታታት ወልዋሎ ዩኒቨርሲቲ ዓዲግራትን መቐለን ዝሰለዖኦ ዓመታዊ በጀት ቀልጢፍካ ምሃብ ኣሰልጠንቲ ወይ ማናጀራት ድማ ብኣግባቡ ክጥቀምሉ ይግባእ፣ ኣሰልጠንቲን ማናጀራትን'ውን ነቲ ልሙድ ተርእዮ ውሕሉል ብዝኾነ ኣገባብ ንምፍታሕ መሰናድኦ ምግባር የድሊ ተዘይለ ነፍሲ ወከፍ ምድንጓይ ኣብ ውፅኢትን ሞራልን ጋንታ ኣሉታዊ ፀቕጢ ከምዝፈጥር ምርድኡ ኣገዳሲ እዩ::
ተፃወቲ ኣብ ምግዛእ ጥንቃቐን ውሕልናን
ኣብ በጀት ኣጠቓቕማ ዝርአን ሽግር ፈጢሩ ቅርታ ዘሕድር ጉዳይ ምግዛእ ተፃዋቲ እዩ፣ ጋንታታት ሃገርና ቀንዲ ዝተጣየሻሉ ዕላማ ምስ ንግዲ ዝተኣሳሰረ ብዘይምዃኑን ትካላት ጋንታ ማሕበራዊ ግቡአን ንምፍፃም ስለዝኾነን ኣብ ዕድጊት ዘሎ ኩነታት ምፍታሹ ኣይኸፍእን፣ ክንዲ ዝከኣል ንዝነበሩ ተፃወቲን ንደቂ ከባቢን ክልልን ዝሰፍሐ ዕድል ምሃብ ብኽነት ገንዘብ ኣብ ልዕሊ ምንካዩ ጋንታ ምስ ከባቢን ደቂ ከባቢን ኣብ ምትእስሳር ዝለዓለ ግደ ስለዘለዎ ኣብ ግምት ክኣቱ ይግባእ::
ብኻሊእ ወገን ጋንታታት ተተካእቲ ተፃወቲ ዝሕዛ ክሕዛ ስለዘለወን ዘይኮነስ ንክጥቀማሎምን ከዕብየኦምን ስለዝኾነ ቅድሚ ናብ ዕድጊት ምጉያይ ውሽጣዊ ዓቕመንን ፀጋታትን ሓጣጢጥካ ምስፈተሽካ ኣገደስቲን ወሰንቲን ክግዝኡ ዝግብኦም እንተልዮም ድማ ጥንቃቐ፣ ሓድነትን ሃፍቲን ጋንታ ከየናግዐ ዝግዛእ ክኸውን ይግባእ::
ይኹን'ምበር ከምቲ ብመራኸቢ ብዙሃን ንሰምዖ ዘለና እንተኾይኑ ሓደሽቲ ፈረምቲ 9 በፂሖም 10 በፂሖም ዝበሃል ዘሎ ሓቂ እንተኾይኑ እታ ካብ ላዕለዋይ ሊግ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ዝሓለፈት ጋንታ ፍርቂ ኣካላ ምዃኑ ክነስተብህለሉ ይግባእ፣ እዛ ጋንታ እዚኣ ሓዳሽ'ምበር እታ ዝነበረት ኣይኮነትን፣ ኣብ ኩዕሶ እግሪ ይትረፍዶ ፍርቂ ተፃወቲ ተነክዮም ኣይኮነን 4—5 ተፃወቲ ተነክዮምኳ ኣፀጋሚ እዩ፣ በዝሒ ተፃወቲ ምፍራም ንዓማውቲ ዝተነድቐ ሓድነትን ጥምረትን (Team Cohesion & Motivation) ጋንታ ኣብ ሰሙናት ደዃዕዃዕ ስለዘብል ጣጥኡ ኣብ ብኽነት ሃፍቲ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሓድነት ጋንታ፣ ኣብ ስምዒት ደገፍቲ፣ ኣብ ተስፋ ምቚራፅ ተተካእቲ ተፃወቲ ኣሉታዊ ውፅኢት ከምዝኾነ ክነስምረሉ ይግባእ::
ካሊእ ጠመተን ጥንቃቐን ዝሓትት ጉዳይ ደለልቲ ተፃዋቶ እዩ፣ “ፅቡቕ ጋንታ ሃኒፅካ እንታይሞ የማናይ ወይ ፀጋማይ ክንፊ፣ ኣብ መስመር ምክልኻል ወዘተ እንዶ ቁሩብ ክፍት ኢላትካ እሞ ሓደ ብጣዕሚ ንፉዕን ክትኾርዐሉን ትኽእል ሰብ ኣለኒ” ብዝብል ሞያዊ ዘይኮነ ምኽሪ መሰል ድርድር ብምክያድ ዝግበሩ ዕድጊታት ክተርፉን ኣብ ዕድጊት ተፃወቲ ዘሎ ግልፅነት ዝጎደሎ ኣሰራርሓ ብምትራፍ ግልፅን ተኣማኒነት ዘለዎ ዕድጊ ምፍፃም ይግባእ::
ብእዋናዊ ውፅኢት ዘይምዕጋብ ወይ ዘይምድንጋፅ
ኣብ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ዓለም ሰዓሪ፣ ተስዓሪ ወይ ማዕረ ምውፃእ ግድን ተርእዮ እዩ፣ እዞም ተርእዮታት ኣብ ቀፃሊ ኩነታት ጋንታ ወሰንቲ እዮም:: ጋንታታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ፀወታ ዘዋህልልኦ ወይ ዘምክንኦ ነጥቢ ኣብ ቀፀልቲ ውድድራት ብዘይ ምሽቁራር ወይ ስኽፍታ ንክፃወታ ወሰንቲ ኣብ ልዕሊ ምዃኖም ብቐፃልነት ማዕረ ምውፃእ'ውን ኣጋ ደሓር ጣጣ ሒዙ ስለዝመፅእ ኩሉ ውፅኢት ከመይ ክኸውን ከምዘለዎ ብትልሚ ክኸይድ ይግባእ:: ማዕረ ምውፃአ ናህሪ ስዕረት ንምግታእ'ምበር ከም ውፅኢት ተጌሩ ከይልመድ ምጥንቃቕ ኣይኸፍእን፡፡
ኣጠቓሊለካ እንትርአ እቲ ቀንዲ ጉዳይ ኣብ እዋን ዓወት ኮነ ስዕረት ነቲ ኩነታት ከመይ ትጥቀመሉ ወይ ከመይ ትኣልዮ ዝብል ወሳኒ ብምዃኑ ንፁር ስትራተጂ ምቕማጥ በቲ ዝተቐመጠ ንምኻድ ዝለዓለ ፃዕሪ ምግባር፣ ግን ድማ ሐሓንሳብ ዘቐመጥናዮ ስትራተጂ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት እንትዕቀፍ ኣራሚ ስጉምቲ ኣብ ምውሳድ ዘይምድንጓይ ኣገዳሲ እዩ::
በዚ መሰረት ኣብ ስፖርት ዓለም እንኮላይ ኩዕሶ እግሪ፣ ጋንታ ውፅኢት እንተቐኒዕዋ ጠማቲኣን ደጋፊኣን ብዙሕ ብምዃኑ ከይዓገበት፣ ውፅኢት ኣብዝጠመሉ እዋን ገፁ ዝመልስ ስለዝበዝሕ ነቲ ገፁ ዘዞረ ናብ ባዕልኻ ንምምላስ ምስራሕ የድሊ::
ካብ ፕሪሚየር ሊግ ምውራድን ሳዕቤኑን
ኣብ ውድድር ዓለም ምድያብን ምውራድን መቐረት ውድድር እዩ:: ነዚ እዩ ድማ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ንክምቅር ኣስተዋፅኦ ካብ ዘለዎም ምኽንያታት ፅዋዕ ንምዕታርን ካብ ሊግ ንዘይምውራድን ዝግበሩ ንሕንሓት ኩሎም ማዕረ ቀልቢ መራኸቢ ብዙሃንን ደገፍቲን ዝስሕቡ::
ስለዚ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ጋንታታት ካብ ዝነበራሉ ሊግ እንትወርዳ ከመይ ከምዝምለሳ ኣበርቲዐን ይሰርሓ እንተቀኒዕወን ይምለሳ ተዘይኮነለን ደጊመን ደጋጊመን ይፍትና እዙይ ኣብ ኩሉ ዓለም ዘሎ ተርእዮን መስርሕን እዩ::
ኣብ ከም ሃገርናን ክልልናን ዝበሉ ፅግዕተኛ ኩዕሶ እግሪ ዘለዎም ግና ካብ ፕሪሚየር ሊግ ምውራድ ማለት ብወሳናይ መልክዑ ምስ በጀትን ምሕደራን ተኣሳሲሩ ሰብ ዋና ጋንታታት ከም ቀንዲ ፍታሕ ጌሮም ዝወስድዎ ጋንታ ኣፍሪስካን ኢድካ ነጋጊፍካን ምዕራፍ ምዃኑ ካብ ክልልና ጉናን ትራንስን፣ ካብ ኣምሓራ ኮምቦልቻ ጨርቃ ጨርቂን ቢራ ዳሽንን፣ ካብ ሃረሪ ሃረር ቢራ ወዘተ ምርኣይ ይከኣል::
ስለዚ ምውራድ ማለት ጋንታ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ክትጠፍእ'ውን ፈላሚ ስጉምቲ ብምዃኑ ጋንታ ከም ጋንታ ቦርድን ደገፍቲን ከም ኣካል፣ ጋንታ ሓደጋ ምውራድ ከየንፀላልያ ምብርታዕ የድሊ፣ ዝወረዳ እንትጠፍኣ እናረእና ኣባና ከምዚ የለን ምባል “መምሀሪንከ ኣይግበርካ መምሀሪንከ ኣየስእንካ” ከምዝተብሃለ ባዕልትና ካብ ካልኦት ከይተምሃርና ንኻልኦት መምሀሪ ከይንኸውን ሕዚ ኣትሒዝና ንሕሰበሉ::
ፕሮፌሽናል ኣተሓሳስባ ምሓዝ
ከም ትርጉምን ትንታነን ፊፋ ኮነ ሙሁራን “ፕሮፌሽናል ተፃዋቲ” ማለት ኩዕሶ እግሪ ከም እንጀርኡን መነባበሪኡን ብምግባር ብፅሑፍ ኩንትራት ዘኣሰረ ተፃዋቲ እዩ ይብልዎ:: እዚ ግና በይኑ ብቚዕ ትርጉም ኣይኮነን፣ ካብዚ ብተወሳኺ ነፍሲ ወከፍ ተፃዋቲ ፕሮፌሽናል ኣተሓሳስባን ስነ ምግባርን፣ ብቕዓትን ዓቕሚን፣ ዝተማልአ ጥዕናን ርኡይ መጉዳእቲ ዘይምህላውን ወዘተ ምርግጋፅ የድሊ::
ስለዚ ኩሉ ኣባል ጋንታ በቢ ዝተዋፈረሉን ዝተቖፀረሉን ከተግብርን ክሰርሕን ኣለዎ፣ ነዚ ድማ ፕሮፌሽናል ኣተሓሳስባ ምሓዝ የድሊ:: ፕሮፌሽናል ኣተሓሳስባ ንምሓዝ ድማ ተፃወቲ ብኣካላዊ ብቕዓት፣ ብስነ ኣእምሮን ስነ ልቦናን፣ ብቴክኒክን ታክቲክን ብሱልን ድልውን ክኾኑ ኣለዎም::
ራእይ ምንፃር
ጋንታ ከም ጋንታ ተፃወቲ ድማ ከም ውልቀ ራእይ ክህልዎምን ክንፅሩን ይግባእ:: ብፍላይ ተፃወቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝሐሸ ክፍሊት ናብ ዝኸፍላ ጋንታታት ንምኻድ ኮነ ኣብ ሃገራዊት ጋንታ ተመራፂ ንምዃን ነዚ ዝኸውን መሰናድኦ ይጠልብ::
ካብዚ ብተወሳኺ ፕሮፌሽናል ተፃዋቲ ብምዃን ናብ ካሊእ ዓዲ ንምኻድ ምሕሳብ ፅቡቕኳ እንተኾነ ነዚ ዘመቹ ባይታ ምንፃፍ ግን የድሊ፣ እቲ ባይታ ድማ መጀመሪኡ ኣብዘለናሉ ጋንታ ዝሐሸ ዓቕሚን ብቕዓትን ምጥራይ ስለዝኾነ ኩሉ ተፃዋቲ በዚ ዝተቓነይ ራእይ ክህልዎ ይግባእ::
ትልሚ ሓፂር ጊዜን ነዊሕን ምንፃር
ጋንታ ኣብ ፕሪሚየር ሊግ ክሳብ ዘላ ነቲ ዘላትሉ ሊግ ዝምጥን ትልሚ ክህልዋ ከምዝኽእል ዝግመትኳ እንተኾነ ምዕቡልን ሳይንሳዊን ንክኾን ግና ኣብቲ ዘፈር ዝርከቡ ሙሁራንን ሰብ ሞያን ምዝርራብ ኣይኸፍእን::
ሙሁር ብክልሰ ሓሳብ ንዝፈልጦ ተግባራዊያን ነቲ ብተሞክሮን ልምዲን ዘጥረይዎ ዓቕሚ ምሰ ዓቕሚ ጋንታ ብምጥማርን ብምውዳድን እንተተሰሪሑ ጋንታታትና በቢእዋኑ ደረጅአን እናዓበየ ክኸይድ ኣብ ልዕሊ ምሕጋዙ ካብ ኣጋደሓር ጉያ ከይንወርድ ሓጋዚ እዩ::
ኣጠቓሊልካ እንትርአ ጋንታታት ወልዋሎ ዓዲግራት ዩኒቨርሲቲን መቐለን ንፕሪሚየር ሊግ ሓደስቲን ተሞክሮ ዘይብለንን ስለዝኾና ኣብ ክንዲ በይነንን ተነፃፂለንን፣ ምሕዝነትን ሓድነትን ብምፍጣር እንተወሓደ ሓበሬታ ብምልውዋጥ ነፍሲ ወከፈን ክተሓጋገዛ ይግባእ፣ ምትሕግጋዝን ምሕባርን ንባዕልኻ ክትብል ትገብሮ'ምበር ሓደ ጠቓሚ ካሊእ ተጠቃሚ ጥራሕ ዝገብር ኣይኮነንሞ ዝሓበራያ ኣፃብዕቲስ... ኢለ ዕዮ ገዛና ኣይንዘንግዕ ወሲኸ ክሰናበት ሰናይ ቅንያት::


text:
ዓመታዊ ብቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቶያን ኤርትራ ተማእኪሉን ተወዲቡን ዝካየድ ንግደት ናብ ሀገረ ቅድስት ኢየሩሳሌም፡ ሎሚ ዓመት’ውን ነጋድያን በብሃገረ ስብከቶም ምዝገባን ዕጫን ከምኡ’ውን ቕጥዕታት ምምላእን ገንዘብ ምኽፋልን ምስ ገበሩ ብዕለተ ቀዳም 01 መጋቢት 2010 ዓ.ም. (10/03/2018 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ ኣዳራሽ መንበረ ፓትርያርክ ኣኼባ ተገይርሎም።
ኣብዚ ዕለት’ዚ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ ኣቡነ ሉቃስ ኣብ ዘስምዕዎ ቃለ ምዕዳን፥ ነጋድያን መንፈሳዊ በረኸት ምእንቲ ኪረኽቡ ብምትሕግጋዝን ብፍቕርን ክጓዓዙ፣ ኣብ ኣካይድኦም ክጥንቀቑን ኣተሓሳሲቦም።
ንነጋድያን ሀገር ቅድስት ኢየሩሳሌም ናይ መወዳእታ መምርሒን ሓበሬታን ንምሃብ ናይ መወዳእታ ኣኼባ ንዕለተ ሰኑይ 24 መጋቢት 2010 ዓ.ም. (02/04/2018 ዓ.ም.ፈ) ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ክካየድ ምዃኑ ቤት ጽሕፈት ነጋድያን ኢየሩሳሌም ሓቢሩ።
ብቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቶያን ኤርትራ ተማእኪሉን ተወዲቡን ሎሚ ዓመት ንመበል ታሽዓይ ጊዜኡ ካብ ዕለት 26 መጋቢት ክሳዕ 10 ሚያዝያ 2010 ዓ.ም.ግ. (4-18/04/2018 ዓ.ም.ፈ.) ንኽልተ ቅነ ዝካየድ ንግደት ሃገር ቅድስት ኢየሩሳሌም ልዕሊ 600 ነጋድያን ይሳተፉ ኣለዉ።
+ + +


text:
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣብ ኖርቦተን ኩሉ ጽቡቕ ዝኸይድ ዘሎ ይመስል፡ ህዝቢ ይበዝሕ፡ ናይ ስራሕ ዕድላት ድማ ከምተን ካልኦት ዓቢ እዩ። እቲ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ዋጋ ካብ ኮምዩን ናብ ኮምዩን ይፈላለ እዩ። ኣብ ዳርጋ ፍርቂ ናይተን ኮምዩናት ሕጽረት መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ፡ ስለዚ ናይ ቪላታትን ኮምዶሚንዩምን ኪራይ ይውስኽ ኣሎ። ከምኡውን ናይ ተራ ግዜ ይነውሕ። ናይ መንበሪ ኣባይቲ ናይ ምህናጽ ንጥፈት ትሑት እዩ፡ ሕጂ ግን ዚውስኽ ዘሎ ይመስል። ዝበዝሑ ኣብቲ ዝሰርሑሉ ቦታ ኣይቅመጡን። ኣብ መንጎ ዓበይቲ ከተማታት ብባቡር በጺሕካ ምምላስ ይከኣል። ናይ ኣውቶቡስ መስመራትው ግሩም ኣገልግሎት ይህብ እዩ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ሚነራልን ሓጺንን ዱርን ሓይሊ ማይን ነቲ ወረዳን ንሽወደንን ኣገዳሲ እዩ። እቲ ወረዳ ንሰደድ ዘፍርያ ዋኒናት፡ ዝዓቢ ዘሎ ቱሪዝምን ናይ ኣገልግሎት ሰክተርን ከምኡውን ዓቢ ረብሓ ዘለወን ነኣሽቱ ዋኒናት ኣለዋኦ።
እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ፡ እታ 7,500 ሰራሕተኛታት ዘለዋ ናይ ኖርቦተን ወረዳን፡ ብድሕሪኣ ዝመጻ ሉለዮ፡ ፒተዮን ናይ ቡደን ኮምዩንን እየን። እቲ ዝዓበየ ብሕታዊ ወሃብ ስራሕ LKAB እዩ። SSAB ናይ ዓለም ዝዓበየ ኣፍራዪ ሓጺን እዩ።
እቲ ዝዓበየ ኣህጉራዊ ናይ ሉለዮ ኮምፕዩተር ሰንተር ነቲ ናይ ወረዳ ቁጠባ ይጥርንፎ። ንሱ ኣብ ምሉእ ዓለም ግዳሰ ዘሕደረን ኣብቲ ወረዳ ድማ ብዙሕ ምውፋር እተገብረሉን እዩ። ኣብተን ዘለዋ ዋኒናት ምውፋር ዓቢ እዩ። ናይ ዕደና ዋኒናት ኣብቲ ወረዳ ብቢልዮናት የውፍራ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ናይ ሉለዮ ተክኒካል ዩኒቨርሲቲ ናይ ስካንዲናቭያ ኣዝዩ ሰሜናዊ ዩኒቨርሲቲ እዩ። ንሱ ልዑል ደረጃ ዘለዎ ናይ ምርመራን ስልጠናን ንጥፈታት ኣለዎ። ንሱ ንተክኒክ፡ ኤኮኖሚ፡ ማሕበራዊ ናብራ፡ ጥዕና፡ መዲያን ሙዚቃን ከምኡውን ምምህርና ዚምልከት ትምህርቲ ኣለዎ። ናይ ሉለዮ ተክኒካል ዩኒቨርሲቲ ሓሙሽተ ካምፓስ ኣለዎ፣ ሉለዮ፡ ፒተዮ፡ ኸለፍተዮ፡ ኪሩናን ናይ ፊሊፕስታድ በርይስኩላንን። ኣብ ኖርቦተን ሓያሎ ናይ ሞያ ኮለጃት ኣለዋ። እቲ ስልጠና ምስ ቁጠባዊ ህይወት ብምትእስሳር ግሩም ሞያዊ ብቕዓት ይህብ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብቲ ወረዳ ሓሙሽተ ሆስፒታላት ኣለዋ፣ ናይቲ ወረዳ ሱንደርቢ ሆስፒታል ኣብ ሉለዮ፡ የሊቫረ ሆስፒታል፡ ካሊክስ ሆስፒታል፡ ኪሩና፡ ፒተዮ ኣልቭዳል ሆስፒታል። ኣብኡ 34 ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፡ መብዛሕትአን በቲ ወረዳ እየን ዚመሓደራ። ገለ ካባታተ ግን ብብሕቲ እየን ዚመሓደራ። ነፍስወከፍ ኮምዩን እንተወሓደ ሓደ ማእከል ጥዕና ኣለዎ።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
እቲ ወረዳ ሃብታም ባህሊ ኣለዎ - ናይ ዕረፍቲ ግዜ ንጥፈታት፡ ናይ ተፈጥሮን ባህልን ኣከባቢ፡ ሰሓብቲ ቦታታትን። ኣብኡ ናይ ትልሂት፡ ድራማ፡ ኮንሰርትን ንጥፈታት ኣሎ። ኣብኡ ዓቢ ኣደራሽ ትያትር ኣሎ፡ ግን እቲ ተዋስኦታት ኣብ ካልእ ቦታታት ናይቲ ወረዳውን ይስራሕ እዩ። ኣብኡ ኣብ ኩሉ ኮምዩናት ሰባት ዚስሕብ ዓመታዊ ፈስታን ዕዳጋን ኣሎ። ኖርቦተን ብዙሕ ኣብያተመዘክር ኣለዋ። ከም ኣብነት፤ ኣይተ ቤተመዘክር ኣብ ዮክሞክ። ኣብኡ ብዛዕባ ናይ ሳሚስክ ባህሊ ምፍላጥ ይከኣል።
ኖርቦተን ነቲ ወረዳ ዓቢ ረብሓ ዚህቦ እተፈላለየን ሃብታምን ተፈጥሮ ኣለዋ። ኣብቲ ወረዳ 354 ናይ ተፈጥሮ ሕዛእቲ ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ ክትዛወርን ዓጋምን ቃንጥሻን ክትኣርን ኣኽራንን ማያት ዝመልኦ ለሰታትን ክትርእይ ትኽእል። ኣብ መብዛሕትኡ ቦታታት ዓሳ ክትገፍፍ ክትሃድን ብስኩተር ክትጎዪ ይከኣል እዩ። ኣብቲ ወረዳ ኣብ ግዜ ሓጋይን ክረምትን ስፖርትን ካልእ መዘናግዕን ንጥፈታት ከተካይድ ይከኣል። ናይ ምንሽርታት ስፖርት ሓድሽ ተመክሮ ይህበካ። ኖርቦተን ብዙሓት ናይ ስፖርት ማሕበራት ኣሎዋ። ንሳተን ከኣ ንኹሉ ሰብ ዕድመ ብዘየገድስ ስፖርት ኪጻወትን ኪንቀሳቐስን የኽእላ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ኖርቦተን እተፈላለያ ዘይመንግስታውያን ትካላት ኣለዋ። ኣብኡ ነኣሽቱን ዓበይትን እተፈላለየ ንጥፈታት ኪረኽቡ ይኽእሉ። ኣብኡ ናይ ደርፍን ትልሂትን ቋንቋን ሳየንስን መደባት ዘለወን ናይ ፈጠራነት ማሕበራት ኣለዋ። ፈጠራነት ዚምህራ ህዝባውያን ኮለጃትውን ኣለዋ።
ኣብ ኖርቦተን ንሰባት ዝእክባን ዘሕብራን ናይ እምነት ማሕበራትውን ኣለዋ። ብዙሓት ማሕበራት ኣብ መንጎ ተቐማጦ ኖርቦተንን ሓደስቲ መጻእትን ምውህሃድ ንምስፋን ይሰርሓ።
ኣብ ኖርቦተን ወረዳ ናይቲ ወረዳ ምምሕዳርን፡ ቤትጽሕፈት ዕዮን ሚግራሹንቨርከትን ወረዳ ቤትምኽርን ሀላ ስቨርየ ስካ ለቫን ዋኒናትን ቤትጽሕፈት መድህንን ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን ስፖርት ማሓበርን ናይ ፈጠራነት ማሕበርን ቀዪሕ መስቀልን ረዳ ቦርነንን ኮምዩናትን ዝጠርነፈ Regional Arbetsgrupp för Integration እተባህለ ጉጀለ ኣሎ። ንሱ ኣገደስቲ ናይ ምዕባለ ኣርእስቲ የልዕል፡ ናይ ክገብር ዝብል መንፈስ ዘለዎም ሰባት ይእክብ፡ ናይ ትምህርቲ መርበብ ከኣ እዩ። ኩሉ ናብቲ ወረዳ ዚግዕዝ ሰብ ከም ሓደ ንናይቲ ወረዳ ምዕባለ ኣድላዪ ምንጪ እዩ ዚቝጸር።


text:
ኣብ ከተማ ካለ ፈረንሳ ኤርትራውያንን ኣፍጋኒስታናውያንን ተባኢሶም ኣርባዕተ ሰባት ብከቢድ ተጎዲኦም።
መበገሲ ምኽንያት ብልክዕ ዘይተፈልጠ ኣብ መንጎ ኣብ ወደባዊት ከተማ ካለ ፈረሳይ ተዓቚቦም ዝርከቡ ዜጋታት ኤርትራን ኣፍጋኒስታንን ብዝተፈጥረ ባእሲ ኣርባዕተ ብከቢድ ዝተሃስዩ ዝርከብዎም ብዙሓት ሰባት ከም ዝቖሰሉ ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ቋንቋ ኣምሓርኛ ብ 2 ለካቲት 2018 ኣብ ዘቃልሓቶ ዜና ኣፍሊጣ።
እቲ ግጭት ብዕለት 1 ለካቲት 2018 ከም ዘጋጠመ፡ ኣባትር፡ ጠራሙስን ካልእ በላሕቲ ነገራት ከም ዝተጠቕሙ፡ መን ዝተኮሶ ዘይተፈልጠ ብጥይት ዝተሃረሙ ከም ዘለውዎም፡ ፖሊስ ፈረንሳ ኣብ መንጎ ኣትዩ ነቲ ሓደገኛ መልክዕ ሒዙ ዝነበረ ግጭት ደው ከም ዘበሎ፡ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ፈረንሳ ዠራርድ ኮሎምብ ብኣካል ኣብ’ቲ ቦታ ከይዱ ከም ዝተዓዘቦን ኣፍሊጣ።
መንግስቲ ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘራኽቦ ዶብ ድሕሪ ምዕጻው፡ ኣብ ኤርትራ ሕጽረትን ክብርን ዋጋ ሃለኽቲ ነገራት ኣጋጢሙ ከም ዘሎ ተገሊጹ
ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ ካብ ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፡ ህዝቢ ዓለታዊ ዝጥቀመሎም ሃለኽቲ ነገራት ብወሳኒ መልክዑ ካብ ሱዳን’ዩ ክኣቱ ጸኒሑ፡ ሃላሊ ጉጅለ ህግደፍ መጋበያ መንግስቲ ግብጺ ብምዃን ኣንጻር መንግስቲ ሱዳን ዝተፈላለየ ሽርሕታት ከካይድ ምስ ጀመረ ግን፡ መንግስቲ ሱዳን ልኡላውነቱ ንምኽባር ደረጃ ብደረጃ ዝተፈላለዩ ስጉሚታት ክወስድ ተገዲዱ።
ካብ ኩሉ ዝተረረን ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ ስንብራት ዝፈጠረን ስጉምቱ ከኣ፡ ኣብ ወርሒ ጥሪ ናይ 2018 ምስ ኤርትራ ኣብ ዘራኽቦ ቦታት ብዝሒ ዘለዎ ሰራዊት ኣዋፊሩ፡ ደቡ ብወግዒ ዓጽዩ፡ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ኣብ መንገዲ ዝነበረ ዝተፈላለየ ሸቐጣት ምህጋሩ’ዩ ዝበሉ እቶም ምንጭታት፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ብሕጽረትን ክብርን ዋጋ ሃለኽቲ ነገራት ኣብ ከቢድ ጸገም ወዲቁ ከም ዝርከብ ሓቢሮም።
ጉጅለ ህግደፍ ብመንገዲ ሱዳን ሕጋዊ ጉልባብ ዘለዎን ዘይብሉን ዝተፈላለየ ንግዳዊ ሽቐጣት ብምእታው፡ ፖለቲካውን ቁጠባውን መኽሰብ ክረክብ ምጽናሑ፡ ሕጂ ግን እዚ ኩሉ ምስተዓጽወን ዝምድና ግብጽን ሱዳንን ድማ ዘይከምቲ ንሱ ዝሓሰቦ እናለዘበ ምምጻኡን ኣብ ከቢድ መዋጥር ኣትይሉ ዘሎ ወቕቲ’ዩ ክብሉ ኣረዲኦም።
ግዱሳት እስራኤላውያን መንግስቶም ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ንዝገብሮ ጸቕቲ ተቓውሞኦም ይቅጽሉ ኣለው።
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ሃገሩ ኣብ ዝተፈላለዩ ትሑት ደረጃ ዘለዎ ስራሓት ተዋፊሮም ብረሃጾምን ንዝነበሩ፡ ኣስታት 40 ሽሕ ከም ዝኾኑ ዝግመቱ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ብሓይሊ ንምብራር ንዝሓዞ መደብ በብውዳቤታቶም ወይ ማሕበሮም ኣብ ጎኒ’ቶም ስደተኛታት ብምዃን ብወግዒ ተቓውመኦም ይቕጽሉ ኣለው።
ሃገረ ስራኤል ብስደት ዝተመስረተት፡ ፈራሚት ናይ’ቲ ንመሰል ስደተኛታት ዝምልከት ኣድማሳዊ ቻርተርን ክንሳ፡ ኣብ ሃገሮም ብሰላም ምንባር ስኢኖም ህይወቶም ከዕቅቡ ናብ ሃገራ ንዝተኣው ግዳያ ፖለቲካ ዝኾኑ መሳኪን ዝበዝሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ብወግዓውን ዘይወግዓውን ብምብራርን ማእሰርቲ ንትፍጽሞ ዘላ በደል እስራኤላውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል፣ ጠበቓታት፣ ትካላት መራኸቢ ብዙሓን፣ ኣብ ረርቲ ነፈርቲ ተቓውሞኦም ከስምዑ ካብ ዝጸንሑ ወገናት ክኾኑ እንከለው፡ ሕጂ ድማ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሓካይም ነቲ ናይ ምብራር መደብ ዝቃውም ደብዳቤ ናብ መንግስቶም ከም ዘቕረቡ ይግለጽ ኣሎ።
እቶም ዝቃወሙ ዘለው ሓካይም፡ ንሚኒስትሪ ጥዕና ብምውካል ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ወይ ኤሜግሬሽን ንዝነጥፍ ዘሎ ዶክተር ካብ ሞያዊ ስነ ምግባር ወጻኢ ስደተኛታት ካብ’ታ ሃገር ንምብራር ካብ ዝዋስኡ ዘለው ሓደ ብምዃኑ ኣይውክለናን ክሳብ ምባል ከም ዝበጽሑ፡ ሃገሮም መሰል ስደተኛታት ከተኽብር፡ ናይ ዕቑባ ሕቶኦም ክትሰምዕን ጸዊዖም ኣለው። ምንጪ፡ መርበብ ኣሰና።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 05-02-2018