text:
People-to-People: Ethiopia and Eritrea
አቶ ኅሩይ ተድላ ባይሩ፤ የኤርትራና ኢትዮጵያ ሕዝብ-ለሕዝብ መድረክ ዋና ሥራ አስኪያጅ፤ በሁለቱ አገራት መካከል መመስረት ስላለበት የሕዝብ-ለሕዝብ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቶችና ፋይዳዎች አንስተው ይናገራሉ።
“የኤርትራ ሉዓላዊነት የተጠበቀ ሆኖ፤ አሰብን ለኢትዮጵያና ለዓለም በ‘ሼር’ ለማካፈል በድርድር መስማማት ያስፈልጋል።” – ኅሩይ ተድላ ባይሩ
https://www.sbs.com.au/yourlanguage/amharic/en/audiotrack/people-people-ethiopia-and-eritrea
Press Release on the human trafficking and Slavery in Libya!
http://www.snitna.com/articles/Press-Release-on-the-human-trafficking-and-Slavery-in-Libya.pdf
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
الحركة المدنية الديمقراطية الارترية
Eritrean Civic Democratic Movement
ዕለት/Date: 25/11/2017 ቁ/መዝገብ/Ref.NO: ECDM 11/2017/07
Press Release
Concerning: on the human trafficking and Slavery in Libya
The Eritrean Civic Democratic Movement (E.C.D.M) is deeply concerned about the worsening human rights situation in Libya, and calls the Libyan authorities and all the relevant stakeholders to take immediate action towards ending the various violations in order to protect the rights guaranteed by the Universal Declaration of Human Rights (UN) and the African Charter on Human and Peoples’ Rights (African Charter).
According to the several recently published reports the video footage of African migrants being sold as “goods” in Libya is actively showing the issue with the Libyan authorities to organize transparent monitoring mechanism that safeguards migrants against the horrifying human rights abuses.
This new footage shows the readily unimaginable and inhumane situation that migrants have to suffer and endure in Libya such as human trafficking, forced labour, unlawful killings; sexual abuse of men, women and children, arbitrary detentions. These are all carried out in a system with no responsibility and accountability. Nowadays the UN’s International Organization for Migration has also alerted the international community of cases that migrants were being sold between the human trafficking gangs in Libya.
The Eritrean Civic Democratic Movement Condemns human trafficking, probes claims of slave auctions in Libya and condemns the inhuman, cruel and degrading treatments of the refugees by the gangs. E.C.D.M requests the Libyan authorities to conduct the necessary investigations in order to bring to justice the presumed perpetrators of this practice and to do everything possible to ensure equal access to justice for the victims.
To meet the needs of security and humanitarian help, the Libyan authorities have to ensure, without any discrimination, respect for their regional and international obligations regarding the protection of refugees. The Eritrean Civic Democratic Movement wants to remind the Government of Libya that no situation should justify the continuity of violation of human rights, and calls upon the national authorities to take without delay the necessary measures to ensure the promotion and protection of human and peoples’ rights in accordance with Article 1 of the African Charter. The Government of Libya should also comply with its obligations under the OAU Convention Governing the Specific Aspects of Refugee Problems in Africa, the Protocol to the UN Convention against the Smuggling of Migrants, African Union policy documents on migrants, and other relevant regional and international instruments.
The Eritrean Civic Democratic Movement calls upon the African Union, the Arab League, the European Union and the United Nations to take necessary measures to ensure the security of the civilian population in Libya, and to make everything possible to find a lasting solution to peace and security in Libya. These elements are essential for the promotion and protection of human rights.
Reference:-
ጋዜጣዊ-መግለጺ
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
الحركة المدنية الديمقراطية الارترية
Eritrean Civic Democratic Movement
ዕለት/Date: 09/11/2017 ቁ/መዝገብ/Ref.NO:ECDM11/2017/06
ጋዜጣዊ-መግለጺ
ሜላታት ኣገባብ ምሕደራ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንህዝቢ ኣብ ንሓድሕዱ ንቁልቁል ብምትፍናን በሊጹ ንኽርአ ዘይኽተሎ ፍሕሶ የሎን። ንዝተገብሩ ዝኾነ ምንቅስቃስ ንመሰልን ፍትሕን ከኣ ኣንፈት ዕላምኦም ናብ ሓደ ወገን ብምእንፋት ዘይመልክዑ ብምትሓዝ ከም እንኮ ሓላይ ህዝቢ ኮይኑ ክቀርብ ምፍታን ንህዝቢ የደናግር። ካብዚ ሓለፉ እውን ባዕሉ ኣብ ባይታ ንዘየሎዉ ጉዳያት ባዕሉ ብምፍብራኽ ሓደ ስርርዕ ብምግባር ንገለ የዋሃት ኣብ ግዳይ ዘእቱ ስርዓት እዩ።
እምበኣርከስ ነዚ ትማል 31.10.17 ዝተጋህደ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት፡ ቑጥዔን ተቃዉሞ ሰለማዊ ሰልፊ ተመሃሮ ኣልድያእ ኣል እስላምያ ናይ ሃይማኖታዊ ምንቅስቃስ እዩ ነይሩ ብምባል ህዝቢ ኤርትራ ንዝሃነጾ ናይ ነዊሕ ዓመታት ሓድነትን ምክብባርን ክዘርግ ይፍትን ኣሎ። እዚ ከምዚ ዓይነት ተርእዮ ፍልማዊ ኣኳ እንተዘይኮነ፡ ኩሉ ኣካል ሕብረተ-ሰብ ነዚ ጉዳይ ብኣንኩሮ ብምጥማት ካብ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ይኹን ካልኦት ሓይልታት ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎን ንብድሕሪ ሕጂ እውን ከይተረፈ ከጋጥም ዝኽኣል ንናይ ተበለጽቲ ወገናት ምዝመዛ ብስምዒት ይኹን ወይ ድማ ወገን ከይሓዘ ንዘጋጥም ወጽዓታት ዜጋ ክከላኸልን ሕመረት ናይቲ ጠንቂ ኸኣ እቲ ዘሎ ግዕዘይ ምሕደራ ሙዃኑ ክርዳእ ንጽውዕ።
ሲቪክ ደሞክራስያዊ ምንቕስቃስ ኤርትራ ከም ቀንዲ መትከላቱ ከምዝገልጾ፡ “ኤርትራ ብናይ መላእ ህዝባ፣ ብዘይ ኤትኒካዊን ዓሌታዊን ሃይማኖታውን ኣፈላላይ፣ ብሓባራዊ መስዋእቲን ኣበርክቶን ኣብ መሪርን ነዊሕን ተጋድሎ ዝተኸፍለ መስዋእቲ ዝተወልደት፣ ንእናተባራረየ ዝመጸ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብምስዓር ህልውናኣ ጋህዲ ዝገበረት፣ ልዑላውነታን ነጻነታን ዘረጋገጸት ሲቪክ ፣ናይዜጋታት) ሃገር እያ”። ስለዚ ኣብ ቡዙሑነትና ብምእማንን ንዘጋጥም መዝማዚ ወገናዊ ቅመራ ፖለቲካ ብህድኣት ብምጥማት ብዘይ ወገን ብምሓዝ ብፍትሓዊ መስመሩ ክጥመት የተሓሳስብ።
በዚ ኣጋጣሚ ብሓፈሻ ኩሎም ናይ ንቅሓትን ፖሎቲካ እሱራት፡ ብፍላይ ድማ ቅድሚን ድሕሪን 31/10/2017 ዝተኣስሩ ዜጋታት ብዘይ ዉዓል ሕደር ክፍትሑ ከምዘለዎም ንጽዉዕ ኣሎና።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ
ቤትጽሕፈት ዳይሬክተር
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
09/11/2017
ቡቁዕ ህዝባዊ መሪሕነት ዘይብሉ፡ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ኣይዕወትን’ዩ!
ድሕረ-ባይታ፡-
ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ባዕሉ ዝኣጎዶ መጋርያ ሓዊ ተሓቢኡ ዝስሕን ፖሎቲካዊ ስርርዕ’ዩ። ኩሉ ጉጉይ ሜላታቱ ኣብ ፖሎቲካዊ ምጣኔሃብታዊን ማሕበራዊን ሂወት ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ዝፍጠር ጸገማት ድማ ባዕሉ ዘሳሰዮን ዘንበድበዶን ኮይኑ፡ ተገልቢጡ ነቲ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ኣብ ሓደጋ ዘሳጥሕ’ዩ። ክሳብ ሕጂ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብተግባር ዝተንከፎ ተጻይ ሓይሊ የሎን። ባዕሉ እቲ ስርዓት ተጻይ ናይ ገዛእ ርእሱ፡ ሃገሩን ህዝቡን’ዩ፡
ኣብ ዝሓለፈ 21 ጥሪ 2013 ኣብ ከተማ ኣስመራ/ ፎርቶ ብናይ ምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ፈተነ ወትሃደራዊ ዕልዋ ምስተጋህደ፣ ኣብቲ እዋናት’ቲ ሰበ-ስልጣን ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ሒቕታ ጎሲዖም እዮም። እቲ ጉሳዕ ድማ “እስላማዊ ምትእኽኻብን እስላማዊ ስጉምቲ ምኻኑ እዩ”። እዚ ሒቕታ እዚ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ንኹሉ ዜጋ ንኣዝዩ ሓጺር ስዓታት ኣብ ደዉታ ምፍጣጥ ኣእትዩ ከምዝነበረን፣ ብቅጽበት ህዝቢ እዉን ከምዝነጸጎ ታሪኽ ዝራጋገጽ ሓቂ እዩ።
ቀጺሉ ሕጂ ድማ ፡ ኣብ ዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ብተማሃሮን ስድራቤታት ቤት ትምህርቲ ኣልድያእ ኣል እስላምያ ኣኽርያ (ቀደም ብሓደ ካብቶም መስረቲ መምህር መሓመድ በሽር ኣሕመድ ኣብ 1969 (ብእንዳበሺር ቅጽል ስም ትፍለጥ’ያ) ኣብ ዝተጋህደ ሰላማዊ ሰልፊ 4 ሰባት ብጥይት ብኸቢድ ከምዝቖሰሉን 58 ድማ ከም ዝተኣስሩን ይግለጽ ኣሎ። ብኻልእ ሸነኽ ኣብ ዕለት 01 ሕዳር 2017 ኣብ ኣልጀዚራ ዝወጸ ሓበሬታ ክትኣምኖ ዘጸግም ድማ፡ 28 ሰባት ከምተቀትሉን ልዕሊ 100 ሙቕሳሎም ተሓቢሩ ኣሎ። ስርዓት ኣስመራ ብመንገዲ ትዊተር፡ ብሚኒስተር ሓበሬታን ፕሮፓጋንዳን ኤርትራ (ኣቶ የማነ ገብረመስቀል) ኣቢሉ ዝወጸ ሓበሬታ ግን፡ እቲ ወረ ሓሶት ምዃኑን፡ እቲ ዝተራእየ ናይ ሓንቲ ቤት ትምህርቲ ኣድማ ድማ ከም ፍሉይ ሓድሽ ዜና ተቖጺሩ ግምት ዝወሃቦ እውን ኣይኮነን ይብል። ቀጺሉ እቲ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ብኣፈ-ሙዝን ምእሳርን ምስተደርቀሰ ንስርዓት ኣስመራ ኣዝዩ ቅርበት ዘለዎ ብቕጽል ስም Hagerawi Dihnet – ሃገራዊ ድሕነት፡- ኣብ ዕለት 7/11/2017 “ወከልቲ ወለድን መምሃራንን ሎሚ ኣኼባ ምስ ምምሕዳርን ወከልቲ ሚኒስትሪ ትምህርትን ከምዝካይዱ ከኣ ኣማሲኡ ብዝበጽሓና ሓበሬታ ተፈሊጡ ኣሎ፡ ወለዲ እቶም ቆልዑት ዝወሰድዎ ተግባራት ምስ ኤርትራዊ ባህልን ኣካይዳን ዘይከይድ ምዃኑ ብምግላጽ መንግስቲ ነቶም ነቲ ጉዳይ ናብ ጥቅሞም ቀይሮም ሕጻናት ቆልዑ ኣብዘፈልጥዎ ሓደገኛ ጉዳያት ከእትውን ደም ምፍሳስን ዝተጸበዩ ሰባት ግቡእ ስጉምቲ ብምውሳድ እቶም ወለሓንቲ ዘይፈልጡ ቆልዑትን መንእሰያትን ግና ክፈትሓሎም ብኣክብሮት ሓቲቶም፡ ፓሊስን ሰራዊትን ዋላ ነቶም ተጋግዮም እምኒ ዝደርበዩ ከይተረፈ ንላዕሊ መጠንቀቅታ ብምትካስ እምበር ንሂወት ሰብ ከየሕልፉ ዝገበርዎ ምጥንቃቅ ምስጋንኦም ብምግላጽ እቶም ነዚ ጉዳይንረብሖም ክጥቀምሉ ዝደለዩ ሰባት ኣብሞንገና ነቃዕ ክፍጠር ከምዘይኮነ ክፈልጡ ኣለዎም ኢሎም፡ መንግስቲ ከኣ ነቶም ትሕቲ ዕድመ ቆልዑት ብመጠንቀቅታን ብምግሳጽን ናብ ስድራቤቶም ከምዘረኮብምን እቶም ልዕሊ ዕድመ ከኣ ጉዳዮም እንዳተራእየ እቶም ኣሳወርቲ ብሕጊ ክሕተቱ ምዃኖም ተፈሊጡ ኣሎ፡ ካልእ ምዕባሌታት እንዳተኻታተልና ከነቅርበልኩም ኢና!” ክብል ኣብ ፌስቡክ ጽሑፉ ዘርጊሑ ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ፡ ኩሉ ተግባራትን ሓበሬታን፡ ብስቱር ስለዝተሓዝ፡ ናይቲ ኣብ ሰብ ዝወረደ ጉድኣት ብወግዓዊ ናጻ ብዝኾኑ ምንጪታት ብንጹር ንምርግጋጹ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኢዩ። ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ብቲሕምቲሒም ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ድያስፖራ ድማ ብጋህዲ ፡ ንፖሊሲታት ስርዓተ ትምህርቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ጥሒሱ ዝተወልዔ ናይ “እስላማዊ ፖሎቲካ” ብምባል የናዓዕብዎ ኣለዉ። ነዚ ኩነታትዚ ዝጋሃሀር ናይ ግዳም ሓደ ሓደ ሮቓሒታት ብ ዶር ዓብዱላሂ ዩሱፈን ኣብ ሱዳን ካልኦትን ናይ መራኸቢ-ቡዙሓን ማእከላት ኣለዉ። ንሳቶም ድማ ባዕሉኻትኩም ክትሰምዕዎን ክትመምይዎን ንኣኹም ይሓድጎ ኣለኹ።
ወትሩ ዝኾነ ይኹን ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዝካየድ ንጥፈታት መንግስቲ ብሚስጢር ስለዝሕዞን ንህዝቡ ጹጹይ ሓቤሬታ ስለዘይህብ፡ ሰባት ብቀሊሉ ንዕላማታቶም ንምዕዋት ንፕሮፖጋንዳ ስለዝጥቀሙሉ ህዝቢ ኣብ ነዉጺ ኣእሙሮ ይኣቶ። ኣይካብቲ ስርዓት ኣይ ካብቲ ተቃዉምኖ ዘራጋግኦ ዘይብሉ ህዝቢ ኣብ ጥራይ ጎልጎል ትጽቢታቱ ይዝርጋሕን ይጭበጥን እሞ ኣብ መጨረስትኡ ሞራሉ ኣዉዲቁ ንከይቃለስ ሮፈጥ ዘብል ክዉንነት’ዩ ዝጋሃድ ዘሎ።
ዳይነሚክስ ናይ እቲ ናዕቢ እንታይ እዩ? ኣብ ክፍላ መስከረም 2017፡ ቤት ትምህርቲ ኣልድያእ ኣል እስላምያ፡ ገለ ሰባት ካብ ዉሽጢኡ ኤርትራ ኣፍልጦ ዘለዎም ከምዝብልዎ “ብመገዲ ሃይሞኖታዊ ጉዳያትን ሚኒስትርይ ትምህርትን ስርዓት ኣስመራ፡ ኩለን ኣብያተትምህርትታት ኣብ ትሕቲ ኣብያተክሪስትያናትን መሳጊድን ዝማሓደራ ዝነበራ፡ ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ክማሓደራ ዘነጽር ትእዛዝ ኣማሓላሊፉ ከምዝነበረን፡ ካብ 2016 ጀሚሩ ኣብ መንጎ ኩለን ኣብ ትሕቲ ቤተክርስትያንን መሳጊድን ዝማሓደራ ኣብያተትምህርት ምስሕሓብ እኳ እንተነበረ ኣብ መጨረስታ ኣብ ትሕቲ ሃይሞኖታዊ ትካላት ዝማሓደራ ኣብያተ ቤትምህርታት ንክፍሊ ትምህርቲ ክርከባ ዝእዝዝ ሓደ ዘዋሪ መልእኽቲ ከምዝሰደደን ፡ ብመሰረት ነቲ ዝተሰደ ዘዋሪ መልእኽቲ ብምቕዋም፡ ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኑር ምስ ዛጊት ኣስማቶሙን ጽፍሒ ስልጣኖም ዘይተነግረሎም፡ ሰበስልጣን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣካላዊ ርኽክባትን ዘተታት ከምዘካየዱን፡ ኣብቲ ዘካየድዎ ዘተታት ከምዘይተራዳዱኡን፡ ነቲ ዘካየድዎ ዘተ ድማ ናብ ስድራቤት ተማሃሮን ንኮሚተታት ወለዲ እታ ቤት ትምህርቲ ክቕርቡ ብሙኻኖም ኣፍሊጦም፡ ንኮሚተታት ወለዲ እታ ቤት ትምህርቲ ብምሕባር፡ ኮሚተታት ወለዲ እታ ቤት ትምህርቲ ኣቕሪቦም መልሶም ብጹሑፍ ክምልስሎም ሙኻኖም ከምተሳነበትዎም” ይገልጹ።ድሕሪኡ፡ ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኑር ምስ ኮሚተታት ወለዲ እታ ቤት ትምህርቲ ተዛትዮም ፡ ንስድራቤት ተማሃሮ ኣኺባ ብምጽዋዕ ነቲ ኩነታት ክገልጽሎሙን ርእይቶታት ወለዲ ተማሃሮ ንክሰምዑ ብምባል ሰፊሕ ኣኼባ ብምጽዋዕ መግለጺ ን ንህዝቢ ነቲ ኩነታት ኣመልኪቶም ኣብ ዕለት 15/10/2017 ድሕሪ ምሃቦም ኣብ ወለዲ ተማሃሮ ቑጣዔ ከምተሰምዔ ነታ ቪድዮ ምርኣይን ምስማዕን ኣኻሊ እዩ። ከም መቀጸልታ’ዚ እኼባ’ዚ ኣብ 20 ጥቕምቲ 2017 ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑርን ካልኦት ዉሑዳት ሰባት ዝተወሰኽዎም ብጸጥታ እቲ ስርዓት ኣብ 5ይ መደበር ፖሊስ ከምትኣሱሩ ብንጹር ይገልጹ። ሳዕቤን እታ ኣኼባን ማእሰርቲ እዞም ውሩይን ቅቡልን ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር፡ ናይዚ ኩሉ ኩነታት እኩብ ድሙር፡ ነቲ ኣብ 31/10/2017 ዝተኸስተ ናይ ቅሬታ ናዕቢ ሙኻኑ ክራጋገጽ ዝክኣል ሓቂ’ዩ። ዕልመናዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ (A secular state) ክሳብ ዝኾነ፡ መንግስቲ ኣብ ትካላት ሃይሞኖታት ኢዱ ከእቱ የብሉን! ሃይሞኖታዊ ትካላት እዉን ኣእዳወን ኣብ ፖሎቲካዊ ጉዳያት ከእትዋ ዘይብሎም ከንሶም፡ ስርዓተ ኣስመራ ብቀጻሊ ብክፍሊ ሃይሞኖታዊ ጉዳያት ኣቢሉ፡ ብእብረ ኣብ ሃይሞኖታዊ ትካላትን ጉዳያትን ክኣቱ ከምዝጸንሔ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። እዚ ጦብሎቕሎቃት ዝፈጠሮ ዕልቕልቕ ሙኻኑ ድማ ዘጣራጥር ጉዳይ ኣይኮነን።
ኣትኩረይ ፡-
ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ፡ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነትን ምልዓላትን (Civil disobedience) ሕጂ ሓድሽ ዝተራእያ ተርእዮ ኣይኮነን። ንትሕዞን ምሕደራ መሬትን ካልእ ሲቪክ መሰላት ኣልዒሎም ቅድሚ ሕጂ ዝተላዕሉን ብደረጃ ዓዲ ተንቀሳቂሶም ዓዲ ብሙሉኣ ዝተኣስሩ ከምዝነበሩ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ ጉዳይ እዩ። የግዳስ ኩሉ ዝላዓል ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ኣብ ክንዲ ክሳብ እቲ ገባቲ ስርዓት ዝወድቕ ዝቕጽል፡ ዉልዕ ይብል እሞ ኣብ ዝሓጸረ ስዓታት ድማ ተደርቂሱ ይተርፍ። ስለምንታይ ይመስለኩም?
ንኸምዚ ዓይነት ፍጻሜ ብኸመይ ብዉሑሉሉን ጥንቑቑን ብልሓት ንዓወት ትመርሖን ትኣልዮን እዩ። ኣብ ፖሎቲካዊ ባይታ ኤርትራ ዛጊት ክሳብ ሕጂ ንኸምዚ ሰላማዊ ኣጋባብ ብዉሑሉል ኣጋባብ ብዉጥን ፡ ዉጥን ሓደ ዉጡን ክልተ ዉጥን ሰለስተ ብምዉዳድ ብቕድመተከተል ክመርሕ ዝኽእል መሪሕ (vanguard-leadership) ዛጊት ኣይተፈጥረን ዘሎ። እቲ ምንታይስ እቲ ህዝቢ ካብቶም ኣብ ፖሎቲካ፡ ሰብኣዊ መሰላት፡ ኣብ ሲቪክ/ሲቪል ማሕበራትን ምንቅስቃስን ኣብ ናይተጻይ መራኸቢ ቡዙሓን ቁጽጽር ዝነጥፉ ዝነቕሔ ከንሱ ዛጊት ግን ናይ ገዛእ ርእሱ ሲቪክ/ሲቪል ፡ ማሕበረ ኮማዊን ሞያዊን ዉዳቤ ብዘይምህላዉን እዩ።
ልዕሊ ኹሉ ከነስተብህላሉ ዝግባኣና መሰረታዊ ጉዳይ ኣሎ። ንሱ ድማ ኤርትራ ከምሓንቲ ናይ ፖሊስ-ሰራዊት ስርርዕ ዘለዋ ሃገር መጠን፡ ብሙሉኡ ኤርትራዊ ወትሃደራዊ ታዕሊም ዝወሰደን ኣጣቃቕማ ብረት ዝፈልጥ ስለዝኾነ፡ ዋላእዉን ብሰላማዊ ኣጋባብ ቃልሲ መሰሉ ንምርግጋጽ እንተነቀለ፡ ብቀሊሉ ንኣካላዊን ምርጻም ክቕየር ከምዝኽእል ዘማትእ ኣይኮነን። ነቲ ዉዱዕ ክዉንነት ኣብ ግምት ኣእትዩ ዝመርሕ ዝበቕዕ፡ ህዱኡ ዓቕሊ ናይ ሲቪል ሓንጎልን ባህረያትን ዝዉንን ናይ ዉሑዳን-ኣድማዕቲ ሰኪዔት መርበብን (effective minority networks) መሪሒነት ከድሊ’ዩ። እዚ ናይ ዉሑዳን-ኣድማዕቲ ሰኪዔት መርበብን ምስ ጹኑዕ ናይ ዜጋታት ህዝባዊ ዉደባታት ተዳማሚሩ፡ ኣብ ዉሽጥን ወጻኢን ከም መርፍእን ፈትልን ብምትእስሳር ንዘጋጥም ተረኽቦታትን ሲናርዮታትን ብዉጥንን ስሩዕ ስትራተጂን ስልቲን ክመርሕ ዝበቕዕ መሪሕነት ክፍጠር ኣለዎ። ከምዚ ዓይነት መሪሕነት እንተዘየሎ ኩሉ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ከምዚ እንጣጢዕ ኣብ ዝረሰነ ሞቕሎ ክቕሎ እንኮሎ ጠራዕራዕ እንዳበለ ካብቲ ዝረሰነ ሞቕሎ ናብቲ መጋርያ ሓዊ ዝነጥብ! ልክዕ ከምኡ ክኸዉን’ዩ። ኩሎም ዝሓልፉ ህዝባዊ ምንዓዓባት እብ ኤርትራ ድማ ከምዚ ዝጣሕመስክዎ ዕድላት’ዩ ኣጋጢምዎም።
ስለምንታይ ካብቶም ዘለዉ ዉዱባት ወይ ናይ ተጻይ ሓይሊ ንገለ ሑሩያት ሰባት ማሕበራዊ፡ ፖሎቲካዊ ኣካድያማዊ ክብደታት ዝዉንኑ ሓላፍነት ሂብና፡ ንከምዚ ዕማማት እቲ መሪሕ ሓይሊ ዕማም (task force) ዘይነዉጽእ ዝብል ሕቶ ክልዓል ይኽእል እዩ። ነዚ ኣገዳሲ ሕቶ ንምምላስ እቲ ኣብ ዝተፈላለየ ዉድባት፡ ሰልፍታት፡ ምንቅስቓሳት…ወ.ዘ.ተ ተወዲቡ ዝመርሕ ወይ ዝምራሕ ዘሎ፡ ካብቲ ዘለዎ ህቡብነት ሽሙን ተመዲቡ ዝሰርሓሉ ዘሎ ዕማም ዝደቀቀ ( ዘይቡቑዕ) ኮይኑ፡ ስስዑቱ (ego) ግን ኣዝዩ ዓቢ’ዩ። ከምኡ ስለዝኾነ፡ ድማ ሎሚ ብሓደ ይጣረነፉ ንጽቢሑቱ ዝፋናጥሑን፡ ከምኡ እዉን እቲ ስስዕቶም ከም ሞቕሕ እግሪ ኮይኑ ኣብ ጉዕዞ ሓሊኹ ስለዝሕዞም ኣይሰርሑ ኣየስርሑ፡ ኣይመርሑ ኣይምርሑ ዝኾኑ። እቲ ናይ ስስዕቶም ዳይነሚክስ ንስራሓት፡ ምትእስሳራቶም፡ ባህርያቶም፡ ስራሓቶምን ጉዕዞ ቃልሲ ሞቑሕ ኮይኑ ስለዝቕይድ ኣብ ሓደ ቦታ ኣብ ጋማን (መካነክ ረዉሕ)ተጸሚዱ ኣይንቅድሚት ድሕሪት ኣይንላዕሊ ንታሕቲ ብዉጥረት ተገቲሩ ዝተርፉን ዝተረፈን ብሙኻኑ’ዩ።
ኣብ መዛዘሚ ዓንቀጸይ፡ ቡቁዕ ህዝባዊ መሪሕነት ዘይብሉ፡ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ኣይዕወትን ስለዝኾነ፡ ንህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ዘታባብዑ ሮቓሒታት ክርኣዩ እንከለዉ ጥራይ ሰላማዊ ሰልፊ ምግባር ዘይኮነ ነዚ ዝመርሖ ጉሁዱን ስዉር ናይ ጽላሎት መሪሒነት ከነዋድድ ግቡእን መሰረታዊ ጉዳይ እዩ። ብዝኾነ ነቲ ኣብ ዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ብተማሃሮን ስድራቤታት ተምሃሮ ቤት ትምህርቲ ኣልድያ ኣል እስላምያን ደገፉቱን ተማጻደቑቱን ዝተኻየደ ቁጡዔ ኣብ ልዓቱ ዘሎን፡ ዝተራእየ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት እቲ ቀንዲ ኣጋባብ ቃልሲ መፍትሒ ናይቲ መንቀሊ ዝኾነ ጸገም ሙኻኑ፡ ይኣምንን ብኡ መስረት ድማ ደገፌታይን ምትብባዓተይ ይህቦ ኣለኹ። ኩሎም በዚ ጉዳይን ካልእ ፖሎቲካዊ ጉዳያት ተኣሲሮም ዘለዉ ዜጋታት፡ መንግስቲ ኤርትራ ብዘይ ዉዓል ሕደር ክፈትሖም ይምሕጸን ኣለኹ።
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
08/11/2017
መወከሲታት፡-
[1]http://www.aljazeera.com/news/2017/11/eritrea-opposition-security-forces-kill-28-protesters 171101171043467.html
[2] https://www.youtube.com/watch?v=QZJ0mWg4esA
[3] https://www.youtube.com/watch?v=Khjf1-oAuDc
[4] https://www.youtube.com/watch?time_continue=1&v=5PXOikTD9ts
[5] http://50.7.16.234/hadas-eritrea/haddas_ertra_07102017.pdf
[6] http://www.emdhr.net/images/pdf/BidhoAntsarAtehasasbana.pdf
[7] https://tigrigna.voanews.com/a/discussion-on-recent-protest-in-samara/4098898.html
Watch what happened today 31 October 2017 in Asmara,Eritrea
ኤርትራዉያን ኣብ ዓይጋ ፎርም እንታይ ይብሉ ኣለዉ?
ተወሳኺ መወከሲታት፡-
http://www.aigaforum.com/
1.http://aigaforum.com/interviews/Interview-Ethio-and-Eritreans-part1.mp3
2.http://aigaforum.com/interviews/Interview-Ethio-and-Eritreans-part2.mp3
3.http://aigaforum.com/interviews/Interview-with-Eritreans-and-Ethiopian_part1.mp3
4.http://aigaforum.com/interviews/Interview-with-Eritreans-and-Ethiopian_part2.mp3
5.http://aigaforum.com/interviews/Ethiopia-and-Eritrea-discussion-101617-part1.mp3
6.http://aigaforum.com/interviews/Ethiopia-and-Eritrea-discussion-101617-part2.mp3
7.https://www.youtube.com/watch?time_continue=495&v=XjaL-9elWXk
8.https://www.youtube.com/watch?time_continue=8&v=SJShU5ZFixo
ጋዜጣዊ መግለጺ ቊጽሪ 1 (ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን)
ንህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት፡ ኣብ ዝተፈላለየ መድረኻት ብዙሕ ዝዓይነቱ ዘረባታት ክጋዋሕ ጸኒሑ ኣሎ፡፡ በቶም እቲ ጉዳይ ብቐጥታ ዝምልከቶም ኣካላት ግን፡ ክሳብ ሎሚ ዝተዋህበ ወግዓዊ መግለጺ የለን፡፡ እቲ ጉዳይ፡ ጉዳይ ህዝቢ ከም ምዃኑ መጠን፣ ህዝቢ ድማ ሓበሬታ ናይ ምርካብ መሰል ስለ ዘለዎን እምበኣር፡ እዚ ዝስዕብ መግለጺ ንህብ፡፡
1. መእተዊ
ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ናይ ነዊሕ ግዜ ናይ ሓባር ታሪኽ ዘለዎም፡ ብቝጠባ፡ ብባህሊን ብመውስቦን ዝተኣሳሰሩ፡ ኣሕዋትን ጐረባብትን ህዝብታት ኢዮም፡፡ ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ብሰንኪ እቲ ኣብ ከባቢ ክልቲኤን ሃገራት ዝረአ ዘሎ ንቐጻልነት ህላዌኦምን ድሕነቶምን ኣብ ከቢድ ሓደጋ ከውድቕ ዝኽእል ፖለቲካዊ ምዕባለታት፡ ብሓባር ክዓምዎ ዘለዎም ህጹጽ ዓበይትን ኣገደስትን ዕማማት ዘለዎም ህዝብታት እዮም፡፡ ከም ዝፍለጥ፡ ክሳዕ ሎሚ፡ ጉዳይ ሰላም ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ናብ መንግስታት ክልቲኤን ሃገራት እዩ ተገዲፉ ጸኒሑ፡፡ ማሕበረሰብ ዓለም ሓዊስካ እዚ ሽግር እዚ ንምፍታሕ ዝተወስደ ስሉሳዊ ተበግሶ ከምቲ ዝድለ ብዘይ ምኳኑ ዛጊት ክዕወት ኣይከአለን፡፡ ብሰንኩ ኣብ ህዝብታት እዘን ሃገራት ኣውሪዱዎ ዘሎ ማሕበረ-ቑጠባዊ ፡ ባህላዊ ፡ ሞራላዊ ዕንወትን ክሳራን ብቃላት ዝግለጽ ኣይኮነን፡፡ ተኸሲቱ ብዘሎ ‘ኣይሰላም ኣይኩናት’ ሃዋሁ፡ ካብ ክልቲኡ ሸነኽ ብሓፈሻ፡ ኣብ ዶባት እዘን ሃገራት ዝነብር ህዝቢ ድማ ብፍላይ፡ ግዳይ ናይዚ ዘይፍትሓውን ኢሞራላዉን ድርኺት ኮይንዎም ይርከብ፡፡ ህዝብታት እዘን ክልተ ሃገራት ብሃንቀውታ ዝጽበዮ ዘሎ ሰላምን፡ ኣገዳስነት ናይቲ ምስኡ ተተሓሒዙ ክርከብ ዝኽእል ሓባራዊ ረብሓታትን ብምግንዛብ፡ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዛጊት ነቲ ጸገም ኣብ ምፍታሕ ክዕወቱ ብዘይ ምኽኣሎም ህዝብታት ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ምፍታሕ እቲ ጸገም ኣበርክቶ ክገብሩ እዋኑ ዝሓቶ ጉዳይ ምኻኑ ብምእማን ግዱሳት ኤርትራዉያንን ኢትዮጵዮጵያውያንን ወለንተኛታት ደለይቲ ሰላም ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ዝብል ቴማ ሒዞም ቀትርን ለይትን ብዘይ ምሕላል ናይቲ ሰላም መስርሕ መሰረት ንምንጻፍን ንምዕዋትን መጠነ ሰፊሕ ዕማማት ኣብ ምዕማም ይርከቡ፡፡
2. መበገሲ ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’
‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ብክልተ ኣብ ኤርትራ ተወሊዶም ዝዓበዩ ኢትዮጵያዉያን ኣሕዋት ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ እዩ ተበጊሱ፡፡ እዞም ግዱሳት ምስ ዝተፈላለዩ ከምኦም ዝመስሉ ኤርትራዉያን ወገናት ንንዉሕ ዝበለ ግዜ ኣብ ጉዳይ እዘን ሃገራት ወግዓዊ ብዘይ ኮነ መንገዲ ክመያየጡሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ከም መቀጸልትኡ ዕትብ ብዝበለ መልክዕ ተታሒዙ፡ ናብ ትግባረ ዘይክየደሉ ምኽንያት ኣይክህሉን እዩ ብዝብል ሓቦ ብምብጋስ ዝተፈላለዩ ናይ መደብ ዘተ ፕሮግራማትን ናይ ሙዚቓ ኮንሰርትን ንምድላዉ ናይ ኢትዮጵያ ሕጊ ብዝፈቅዶ መስርሕ ብምኽታል ‘ሰለብሪቲ ኢቨንትስ’ ብዝብል ስያሜ ሕጋዊ ፍቃድ ካብ መንግስቶም ብምሕታት ክንቐሳቐሱ ጀሚሮም፡፡ ካብ ክልቲኡ ህዝብታት ንሰላም ዝግደሱ ወለንተኛታት ስለዘይተሳእኑ ድማ ምስኣቶም እናተመያየጡ ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ንምዕዋት ኣብ ምርብራብ ይርከቡ፡፡ ንሕና ሰናይን ቀጻልነት ዘለዎን ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እንብህግ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ብሓባር መዝሙር ሰላም ንምዝማር ህዝባዊ ተበግሶ ወሲድና ኣብቲ ህዝባዊ ማዕበል ተሓዊስና ታሪኻዊ እጃምና ነበርክት ኣለና፡፡ ብመሰረት እዚ እቲ ናብ ህዝቢ ወሪዱን ኣሽሓት ሰዓብቲ ረኺቡን ዘሎ ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ኩሉ ደላይ ሰላም ክድግፎን ክዓስሎን ኣሎዎ ንብል፡፡ ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’፡ ምእንቲ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ህዝቢ ምስ ህዝቢ ርክባትን ምምኽኻርን ዝዕድም ውራይ እዩ፡፡ ኣብዚ ውራይ እዚ፡ ብወገን መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እውን፡ ዕዙዝ ተሳትፎ ክህሉ ትጽቢት ይግበር፡፡
ዕላማ ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’
ብወገን ኤርትራውያን፡ እዚ ሰናይ ተበጉሶ እዚ ፍረ ንኽህብ እጃመና ከነበርክት ምእንቲ፡ ኣብቲ ውራይ ብሓፈሻ፡ ኣብቲ ዝዳሎ መደብ ዘተ ድማ ብፍላይ፡ እትተሓጋገዝን እትመኻኸርን ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ብዝብል ኣሰናዳኢት ኣካል ኣቝምና ክንሰርሕ ጀሚርና ኣለና፡፡ ኣባላት እዛ ሽማግለ ውለንተኛታት፡ ነጻ፡ ሰብ ሕልናን መሰጋገረትን ንረብሓ ኤርትራውያን ዝጣበቑን ካብኦም ዝሓሹ ክሳብ ዝርከቡዎም ተወፍዮም ዝዓዩ ዘሎዉ ኢዮም፡፡ እዛ ሽማግለ እዚኣ ምስ ንተመሳሳሊ ዕላማ ኢትዮጵያውያን ዘቘሙዋ ህዝባዊት ሽማግለ ብምርድዳእን ብምትሕግጋዝን ትንቀሳቕስ ኣላ፡፡ ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተገልጸ፡ ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’፡ ዝቘመትሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ ነቲ ተሓሲቡ ዘሎ ውራይ፡ ዕዉት ከም ዝኸውን ንምግባር እዩ፡፡ ይዂን እምበር እዛ ሽማግለ እዚኣ፡ ኪኖ’ዚ ኣርሒቑ ዝጥምት ራኢ ሒዛ ኢያ ክትሰርሕ ተበጊሳ ዘላ፡፡ ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ነዚ ክካየድ ተሓሲቡ ዘሎ መድረኽ መበገሲ ብምግባር፡ ስቓይን መከራን ህዝቢ ኤርትራ ዘብቅዓሉን፡ ኣብ መንጎ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓቀኛን ዘላቕነት ዘለዎን ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን ዝህነጸሉ ሃዋሁ ንምፍጣርን፡ ዓቕማ ዝፈቕዶ ኩሉ ጻዕርታት ከተካይድ እያ፡፡
እቲ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ናይ ዕማማ እትሰርሖ ስራሕ ዕዉትን ናብ ቀጻሊ ምዕራፋት ዘሰጋግርን ንክኸዉን ዓቅማ ብዝፈቀዶ ክትሰርሕ ጸኒሓን ትሰርሕ ኣላን፡፡ ገለ ካብኡ ንምጥቃስ ኣብቲ ተሓሲቡ ዘሎ ውራይ ክዝተየሎም ኣለዎም ኢላ ዝኣመነትሎም ዛዕባታትን ሓፈሻዊ ኣካይዳ ናይቲ ውራይን ሓሳባታ ኣቕሪባ ኣላ፡፡ ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ዘይምርድዳእ ከብጽሑ ይኽእሉ እዮም ዝበሃሉ ዛዕባታት ኣብዚ ቀዳማይ መድረኽ እንተዘይተለዓሉ ከም ዝሓይሽ ብምግንዛብ ርእይቶኣ ሂባ ኣላ፡፡ ብወገን ኢትዮጵያዉያን ኣሕዋት ዝቀርቡ ሓሳባት ብክፉት ኣእሙሮ ተቀቢላ ብምምይያጥ ኣብ ናይ ሓባር መረዳእታ ክብጻሕ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ኣለዋ፡፡ እዚ ድማ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ መንጎ መንግስታቶም ዘሎ ናይ ዘይምርድዳእ መንፈስ ዝሓሸ መረዳእታ ሒዞም ክወጽኡ እዮም ኢላ ትኣምን፡፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ፡ ኣብ ምህናጽ ዘላቅነት ዘለዎ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እትሰርሕ ትካል ሰላም ንኽትቀዉም ዝጽዉዕ እማመ ክቀርብ ትጽቢት ትገብር፡፡
3. ናይ ሓጺር ግዜ መደባት ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’
3.1. ኣብ ምሕያል ዓቕሚ-ሰባ ብቐጻልነት ምስራሕ
3.2. ንጥፈታታ እተካይደሉ ናይ ገዛእ-ርእሳ ቤት ጽሕፈት ምኽፋት
3.3. ኣብ ዝተፈላለዩ ኤርትራዉያን ዝርከብዎ ቦታታት መደብ ዘተ ሰላም ምክያድ
3.4. ምሰ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እትራኸበሉ ናይ ሓባር ዌብ-ሳይትን መጽሄትን ምድላው
3.5. ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ባህላዊን ማሕበራዊን ክብርታትን ህሉዉ ኩነታትን እትስንደሉ ዶክመንተሪ ፊልም ምድላው
3.6. ኣብ ናይ ሓባር ዕዮ፡ ናይ ሓባር መረዳእታ ንምዕባይ ብቐጻልነት ምስራሕ
3.7. ኣብ ጉዳይ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ናይ ኤርትራውያን ኣመለኻኽታ ምፍታሽ፡፡ ናይ ኣመለኻኽታ ፍልልያት እንተልዩ ኸኣ፡ እንተተኻኢሉ ምሉእ ብምሉእ ንምእላዩ፡ እንተዘይተኻኢሉ ድማ ንምጽባቡ ምስራሕ፡፡
3.8. ኣብቲ ዝቐርብ ናይ መጽናዕቲ ጽሑፋት፡ ብኽፋት ኣተሓሕዛ፡ ንኹሎም ኤርትራዉያንን ኢትዮጵያዉያንን፡ ከምኡዉን ካብ ክልቲኤን ሃገራት ወጻኢ ንዝኾኑ ምሁራት ዕድል ክወሃብ ምስራሕ፡፡
3.9. ደረጅኦም ዝሓለዉ፡ ናይ ኳየር መልክዕ ዘለዎም፡ ብቋንቋታት ትግርኛ፡ ዓረብ፡ ኣምሓርኛን፡ እንግሊዝኛን ዝዝመሩ ናይ ሰላም መዝሙራት ንኽዳለዉ ምግባር፡፡
4. ፋይናንሳዊ ምንጪ ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’
ዛጊት እዛ ሽማግለ ብውሽጣዊ ዓቅሚ ኣባላታ ብዝተዋጸአ ውሱን ገንዘብ ትንቀሳቐስ ኣላ፡፡ እዚ ከኣ ነጻ ነታ ሓልያ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ምትእትታው ርእይቶታኣን ሓሳባታን ከተፍስስ ኣኽኢሉዋ ኣሎ፡፡ ክሳብ እቶም ሰብ ዋና ዝኾኑ ኤርትራውያን ዝርከቡዋ ድማ ወጻኢታታ ብወለንታዊ ወፈያ ደለይቲ ሰላም ኤርትራውያንን ፈተዉቲ ኤርትራዉያንን ክሽፈን ወሲና ብኡ ክትቅጽል ኢያ፡፡
5. መደምደምታ
ኣብ መወዳእታ፡ ሓቀኛ መልክዕ እዚ ተበግሶ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ኮይኑ ንመልክዕ እዚ ሰናይ ተበግሶን ድልየታቱን ዝንቡዕ ትርጉም ክህብዎ ዝጸንሑ መርበብ ሓበሬታታት ከዉጽኦ ዝቀነየ ኣመለኻኽታ በዚ መልክዕ ክርአ ጽቡቅ እዩ፡፡ ኣብዚ ሰላማዊ ተበግሶን ዝፍጠር መድረኻቱን በዘይ ኣፈላላይ ብሄርን ሃይማኖትን ንኹሉ ብቕንዕና ክሳተፍ ዝደሊ ሰብ ክፉት ምኻኑ ክንሕብር ንፈቱ፡፡ ዓለም ኣብ ዝሰልጠነሉ ግዜ ብሰንኮፍን ተጠራጣሪን መንፈስ ካብ ቅንዕና ምርሓቅ ዘስዓቦ ሃስያ ልዕሌና መን ክምስክር ይኽእል፡፡ ካብ ሰላም ብምህዳም ዝርከብ ረብሓ የለን እሞ ምእንቲ ነባሪ ሰላማዊ ፍታሕ ብንጽህና ኩልና እወንታዊ እጃምና ከነበርክት ሰብኣዊ ሓላፍነትና እዩ፡፡ መስርሕ ህንጸት ዘላቕነት ዘለዎ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን፡ ኣብ ሓደ እዋን ተጀሚሩ ዝውዳእ ናይ ሓጺር ግዜ ዕማም ዘይኰነስ፡ ቀጻልነት ዘለዎ ሓያል ጻዕሪ ዝሓትት ጉዳይ እዩ፡፡ ስለ ዝዀነ ኸኣ፡ ሕልሚ ደለይቲ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ናብ ጋህዲ ክቕየር እንተደኣ ኰይኑ፡ ደገፍ ኩሎም ፈተውቲ ሰላምን ደለይቲ ጽቡቕ ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክሓትት እዩ፡፡
6. መጸዋዕታ
ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ንሳዕቤናት ኲናት ኣጸቢቖም ዝፈልጡ፤ ኣብ ሰላምን ሓድሕድ ምክብባርን ንዘሎ ረብሓ ድማ ብግቡእ ዝርድኡ፤ ክቡር ባህሊ ዘለዎም ህዝብታት እዮም፡፡ ስለዝዀነ ኸኣ፡ ብናይ ህልኽ፡ ቂም፡ ቅርሕንትን፡ ሕነ ምፍዳይን መንፈስ፡ ብዓይኒ ጽልኢ ካብ ምጥምማት ተዓቂቦም፤ ብዓቢ ልቦና፡ ናይ ዕርቂ፡ ይቕረ-ይቕረ ምብህሃል፡ ምጽውዋርን ምክብባርን መንፈስ፣ ነዚ ናይ ሰላም ተበግሶ እዚ፡ ብሓደ ድምጺ ክሰምርዎ ጻውዒትና ነቕርብ፡፡ ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ንኹሎም ግዱሳት ደለይቲ ሰላም ብፍላይ ከኣ ንመራሕቲ ሃይማኖት፡ ንዓበይቲ ዓዲን ለባማትን፡ ንምሁራት፡ ንፖለቲከኛታት፡ ንስነ-ጥበበኛታት፡ ጋዜጠኛታትን ስፖርተኛታት መንእሰያትን ኣብዚ ነቒልናሉ ዘሎና ንቕሎ ዘለኣለማዊ ሰላምን ፍቐሪን ክልቲአን ሃገራት ክትዓስሉን ነዚ ተበግሶ እዚ ናትኩም ጌርኩም ከተበርክትሉን ናብ ፍረ ከተብጽሕዎን ልባዊን ሕውነታውን ጻውዒትና ነቕርብ፡፡
‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ክዕወት’ዩ!!
ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን
25 ጥቅምቲ 2017
ኣዲስ ኣበባ
ምንጭ ካብ ናይ ጸጋይ ኣስመሮም ፌስ-ቡክ ዝወሰድናዮ’ዩ፡ https://www.facebook.com/tsegay.asmerom.92
ኣብ ገዛእ ርእስኻ ሰላምን ሩፍታ ኣብዘይብልካ ህሞት፡ ምስ ከባቢኻ ሰላም ከተራጋግጽ ይክኣል ዶ ትብሉ?
ሕቶ ሰላምን ስምረትን ክልዓል እንከሎ ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን፡ ብፍላይ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ዋጋ ከፊሉ ክሳብ ሕጂ ዘይራጋገጾ ጉዳይ’ዩ። ኤርትራዉያን ንነዊሕ ዘመናት ብዝተፈላለዩ ባዕዳዉያን ወረርቲ ዝተቐጥቐጥናን ኣዝዩ መሪር ሰዉራ ብእስትንፍስ ዘይህብ ኪናት ዝተሰነየ ስለዝሓለፍና፡ ልዕሊና ንሰላም ዝደልያን ዝብህጋን ክህሉ ኣይክእልን እዩ እኳ እንተዘይተባህላ፡ ሰላም ከምእንደሊ ርጉጽ እዩ። ስለዚ ንሕና ጽሓፍቲ እዛ ዓንቐጽ እዉን’ዚ ሕቶ’ዚ ክልዓል እንከሎ ከም ሰብና ንብህጎን ኣንጻር ሰላምን ስምረትን ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ካይንጉስጉስ እንጥንቀቀሉ ጉዳይ እዩ። ኣብ ቶሞክሮናን ሂወትናን ዝቁሹሹ ሰባት: ፖሎቲካዊ ዉድባትን መንግስታትን ስለዝበዝሑና ግን ነዚ ተላዒሉ ዘሎ “መዝሙር ሰላም” ንሰላም ተባሂሉ ስለዝተዘመረ ከምዘለዎ ንቅቦሎን ንስዕቦን ዘይኮነ፡ ዉድዓዊን ባዕላዊ ኩዉንነቱ ዝበሰለን ብኸመይ ኣጋባብ…ወ.ዘ.ተ ዝብሉ ካብ ነቐፌታዊ-ኣታሓሳስባ ዘመንጨዉ ሕቶታት ብምልዓል ክንፍትሾ ወሲና ኣሎና።
ብቀዳምነት ብንጹር ዝኾነ-ይኹን ሰብ ክፈልጦ ዝግብኣና ሓቕታት ኣሎ። ንሱ ድማ ፡ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ብቡዙሕ ምትሕልላኻት ዝሰገረ’ዩ። ዋላ እቶም መራሕቲ ኢትዮጵያ ክሳብ ሕጂ ዘይዓርፍሉ፡ ካብ ኣፍደገ-ባሕሪ ጀሚሩ ክሳብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ሓደ ሃገር ናይ ምጥርናፈን ከይተረፈ፡ ቅድም ብመልክዕ ወራራት ራእሲ-ኣሉላ፡ ቀጺሉ ብፈደረሸን፡ ቀጺሉ ኤርትራ ከም ሓንቲ ክፍሊ-ግዝኣታት ኢትዮጵያ ብምጽንባር ንነዊሕ ወሎዶታት ተፈቲኑ ኣበርዒኑ ዝተረፈ’ዩ። እኩብ ድምር ናይ’ዚ ናይ ዓመጽን ምግባትን ተሞክሮ’ዚ ውጽኢት ናይ’ዚ፡ ኢትዮጵያውያ ንኤርትራ ኣብ ምስሳይን ምምራሕ፡ ኣብ ጊዜ እምባሮጣርያዊ ሃይለ ስላሴ፡ ቀጺሉ’ውን ስርዓት ደርጊ፡ ሕጂ እዉን ኣብ ጊዚያት ወያኔ ከምዘይተዓወተ ንመላእ ዓለም ዘጣራጥር ታሪኽ ኣይኮነን። ድሕሪ ኣዝዩ መሪርን ሰፍ-ዘይብል ዋጋ ዝተኸፍሎ ናይ 30 ዓመታት ሓንፈጽ ጎነጻዉን ፖሎቲካዊን ተጋድሎ፡ ዝተራጋገጸ ናይ ኤርትራ ልዑላዉነትን መሬታዊ ነጻነት እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ካብ ኢትዮጵያ ብቀጻሊ ዝዉርወር ጡሙሓት ከም መቀጸልታ ወትሃደራዊ ፖሎቲካዊን ዓወቱ፡ ብሕጋዊ ሪፈረንደም ሓንሳብ ንሓዋሩ መደምደምታ ክገብረሉ ፈቲኒ የግዳስ እቲ ዝጸንሔ ዕድላትን ጥሙሓትን ብኡ ክዉዳእ ከምዘይክኣለ ኣጸቢቕና ተረዲናዮ ኣሎና፡፡ ኤርትራ ይኹን ኢትዮጵያ ዋላ እንተደለያ ንዝምድና ናይ ክልቲኡ ሃገራት፡ ከም ድላያን፡ ክዉልዕዖን ክጥፍኦኦን ኣይክእላን እየን። እቲምንታይስ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ብኣንጻሩ ኢትዮጵያ ምስ ኤርትራ፡ ዘሎና ዝምድና፡ ከም ተራ ናይ ካልኦት ሃገራት ጎሮባብቲ፡ ከም ናይ ጂቡትን ኢትዮጵያን፡ ሶማልን ኢትዮጵያን፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ጥራሕ ኣይኮነን፡፡ ካብ’ዚ ብዕሙቐት ዚፈልዮ፡ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝምድና፡ ብስልጣኔዊ፡ መግዛእታዊ፡ ደማዊ ቅድመሱሩት ዝምድናታት፡ ታሪኻዊ፡ ባህላዊ፡ ኤትኒካውን …ወ.ዘ.ተ ገጽታታት ስለዘለዎ፡ እቶም ናይ ፖሎቲካ ጨለታት ካብ ክልቲኡ ኣህዛብ ዝፈርዩ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ፍልልይ ምስ ተንካፊ ስነኣእሙራዊን ስምዒታዊን ብምትእስሳር ንምንጻሩ ስለዘሸግሮም ነቲ ህዝቢ እዉን ኣብ ሽግር የእትዉዎ። እቲ ምንታይስ ኤርትራዊ መቦቆል ዘለዎ ንኢትዮጳዊ መንነት ዝተቀበለን፡ ኢትዮጵያዊ መቦቆል ዘለዎ ንኤርትራዊ መንነት ዝተቀበሉ ቀንዲ መንቀሊታቱ እዚ ኣቀዲምና ዝገለጽናዮ ምትሕዉዋስ’ዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ሓደ መራሒ ናይ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ እዉን ናቱ ትመስሎ፡ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ ድማ ንኢትዮጵያ እንዳመርሔ ከንሱ ኤርትራ ናቱ ትመስሎ። ካብዚ ዝነቐለ እዩ ድማ እቲ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጉዳይ ዝተሓላለኽን ሰላምን ቅሳነትን ተሳኢኑ ዘሎ።
ኣብዚ ቅንያት’ዚ ኣብ ዉሽጢ ኢትዮጵያ ናይ “መዝሙር ሰላም” ንህዝቢ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝብል ጭርሖ ብምልዓል ኣብ መንጎ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ ሰላም ዘተ-ጽምዶ ክካየድ ሙኻኑ ብጹዑቕ ይጉስጎስን ብመንጽሩ ተቃዉሞታት የንሂ ኣሎ። ነዚ ህቦቡላ መንቀሊኡን መዕለቢኡን ዘይተፈለጡ፡ ብሃዉሪ ዝድግፍን ዝነጽግን ጽሑፋት ኣብ መራኸቢ-ቡዙሓን ሽታሕታሕ ክብሉ ይርኣዩ ኣለዉ። ዘደንጹ ነገር እንተሃልዩ ድማ ብቀጻሊን ብዘይስክፍታን ምስትዉዓልን፡ ህቦቡላ ምስተላዕለ፡ ብቅጽበት ዝላዓሉ ብብዝሒ ሰባት ምህላዉም’ዩ። ነቲ ተላዒሉ ዘሎ ህቦቡላ ካይፈለጥዎ፡ ካይመርመርዎን ካይተረድእዎ ድማ፡ ብጹሑፋቶም ገሊኦም ክጻረፉ፡ ክንእዱ፡ ክርዕሙ ወይ ክነጽጉ ይርኣዩ ኣለዉ። እዚ ጻዉዒትን ተበግሶን’ዚ ኣብ ኢትዮ-ኤርትራ ግርጭት ሓድሽ ነገር ኣይኮነን። ቅድሚሕጂ እዉን ገለ ኤርትራዉያን ዝወደብዎ ኣብ ንሓንቲ ለይቲ ንሓደ ሰብ $300.00 ዶላር ዝኽፈሎ ሆቴል ብምክራይ፡ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ (USA) ኣብ 2011 ንሰላም ቀርኒ-ኣፍሪቓ ናይ ዘተ-ጽምዶ ኣልዒሉ ዝዘተየ ዋዕላ ተኻይዱ ነይሩ’ዩ። ከሙ እዉን ኣብ ትግራይ ነዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ፖሊሲ ኣይሰላም ኣይኩናት፡ ብሓፈሻ ነቲ ኣብ ዶባት ክልቲኡ ሃገራት ዝነብር ህዝቢ፡ ብፍላይ ድማ ንህዝቢ ትግራይ ይሃስዮ ስለዘሎ፡ እቲ ኣይሰላም ኣይኩናት ፖሊሲ ክቕየር ከምዘለዎ ዝጠልብ ተበግሶታት ብዉልቀሰባት ተጋሩ ተላዒሉ ከምዝነበረ እዉን ዝዝከር እዩ። እዚ ሕጂ መዝሙር ሰላም ቢሉ ተላዒሉ ዘሎ እዉን ብትሕዝትኡን ኣቃዉሙኡ ካብቶም ኣቐዲሞም ዝተኻየዱ ዝፍለ እኳ እንተዘይኮነ፡ ኣብ ስርዓት ኣዲስ-ኣበባ ብዉሽጡን ብደገን ኣብ ወጥሪ ኣብ ዝኣተወሉ ጊዚያት ብሙኻኑ፡ ምናልባሽ ከም ትኪ ካብ ተዓብዒቡሉ ዘሎ ወጮ ሽግራት መዉጽኢ ዶ ክጥቀሙሉ ይደልዩ ኣለዉ ዝብል ሓሳብ ቅጅል ይብለካ’ዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ጊዚያት ገለ ካብ ላዕለዎት ክዋድራትን ናይ ፖሎቲካ ጨሌታት (elites) ተጋሩ፡ ከም ብዓል ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ኣቶ ስብሓት ነጋን ፈሊጣናቶም ኣብ መራኸቢ ቡዙሓን ክጎስዕዎ ዝጽንሑ ዘረባታት ኣሎ። ንሱ ድማ “ ኣቀዲምና ኣብ ናይ ኤርትራ ኩነታት ዝነበረና ኣራዳድኣን ፖሎቲካዊ መርገጺታት ዳግም ግምታት ክግበሮ ኣለዎ” ብምባል ፡ ኣንጻር እቲ ኣቀዲሙ ዝነበሮም መርገጺታቶም ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንክቕየር ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ከጽዕዱ ከምዝጸንሑ” ኩሉሰብ ዘዳመጾን ዝተረድኦን ጉዳይ’ዩ። ኣቀዲሙ ዝነበሮም መርገጺ ኤርትራ ናጻ ክትወጽእ፡ ህዝቢ ኤርትራ ልዕላዊን ሓራ ህዝቢ ክኸዉን እዩ ዝነበረ። ሕጂ ድኣ እንታይ ዘጣዕስ ጉዳይ ስለዝተረኽበ’ዩ ነዚ ሰፍ ዘይብል መርገጺኦም ከም ሰተታ ብቀሊሉ ክግልብጥዎ ዝዋናወኑ ዘለዉ? ይክኣል ዶ ይኸዉን? ነዚ ብዉሽጦም ዝሓስብዎ ዘለዉ መተግበሪ ዕድሜ፡ ናይ ወጻኢ ሃገራት ፖሎቲካዊ ደገፍን ንዋትን ክረኽብሉ ዝኽእሉ፡ ኣዝዩ ጸቢብ ዕድላት እኳ እንተኾነ፡ ባህግታቶም ከምቲ ጀነራል ጻድቃን ገብረትንሳኤ፡ ሓለቓ ስታፍ-ነበር ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ምስ ኣዲስ ዘመን ዚበሃል መንግስታዊ ጋዜጣ ዚገበሮ፡ ኣብ 12 ሰነ 2017 ተሓቲሙ ዚተዘርግሐ፡ ነዊሕ ቃለ-መጠይቕ፤ ብሓጺሩ፡ ኢትዮጵያ ዓባይ ናይ ቀይሕ ባሕሪ ሃገር ምዃና፣ ዳግም ናይ ቀይሕ ባሕሪ ሃገር ኪትከውን ከም ዘለዋ፣ ቀይሕ ባሕሪ ንምቍጽጻር፡ ብወተሃደራዊ ሓይሊ ይዅን ብዚዀነ መንገዲ፡ ዕድመ ሻዕብያ ምሕጻር፡ ንኢሳያስ ምልጋስ ከም ዘድሊ፣ ብምግላጽ የራጋግጾ’ዩ። እቶም ዓበይቲ ናይ ፖሎቲካ ጨሌታት ከምዚ እንዳበሉ፡ እቶም ንሳቶም ዝመልመልዎምን ዝልእኹዎሙን ክዋድራት ከመይ ቢሎም ኣንጻር እዚ ክሓስቡን ከተግቡሩን ይኽእሉ ኣብ እእሙሮና ምምላስ ከድሊ’ዩ።
ኪናትን ሰላምን ናይ ገዛእ ሩሱን ዓለምለኻዊ ሕጊታት ኣለዎ። ስለዚ ሃገራትን ኣህዛብን ብዓለምለኻዊ ሕግታት ተቀይዶም ክናበዩ ስለዘለዎም ። ንኪናትን ሰላምን ኣመልኪቱ ኣብ 24 ጥቅምቲ 1945 ኣብ ተግባር ዝዉዓለ ናይ ሕቡራት ሃገራት ቻርተር ከምዚ ዝስዕብ ብምባል ኣስፊርዎ ኣሎ፡-
1.ዓንቀጽ 2 (3) ኩለን ሃገራት ንዘለወን ዓለምለኻዊ ምስሕሓባት ብሰላማዊ መገዲ ክፈትሓ የማሕጽን።
2.ዓንቀጽ 2 (4) ኣባላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዓለምለኻዊ ዝምድናታተን፡ ንናይ ካልኦት ሃገራት መሬታዊ ልዑላዉነትን ፖሎቲካዊ ናጽነተን ብዝጻባእ ዓይነት ሓይሊ ካብ ምጥቃም ወይ ክኣ ሓይሊ ክንጥቀም ብምባል ካየፈራርሓ ክቁጠባ ከምዘለወን የነጽር።
3.ዓንቀጽ 51 ሓንቲ ሃገር ንኻልእ ሃገር ብኣጽዋር-ኪናት ምስተጥቕዓ፡ ተጠቓዒት ሃገር ብዉልቃ ወይ ድማ ምስ ማሓዙታን ካልኦት ጉዱሳትን ብምትሕብባር ንርእሳ-ክትኻላኸል ሓይሊ ክጥቐም ከምትኽእል የነጽር።
ከምዚ ዓይነት ሕጊታት ምህላዉ እንዳፈለጡ ‘ዮም ብዓል ጀነራል ጻድቃን ገብረትንሳኤ ፡ ኣብ መራኸቢ ቡዙሓን ኪናት ዝእዉጁ ዘለዉ። ስለዚ በቲ ሓደ ወገን መዝሙር ሰላም ብኻልእ ወገን ወረ ኪናት ከመይ ከምዝጥዓዓም ንምርድኡ ኣጸጋሚ እዩ።
ብዝኾነ እቲ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራ ዘሎ ጸገማት፡ ኣብ ላዕሊ ብሕጽር ዝበለ ኣሚትና እኳ እንተሃለና፡ ናብዚ ድሒሩ ኣብ 1998 ብዶብ ተሳቢቡ ዝተፈጥረ ግርጭት ገጽና ከነስተብህል መታን፡ ኢትዮጵያ ነቲ ኣቀዲማ ዝተቀበለቶ ዉሳኔ ዶብ ኮሙሽን ኣብ 13 ሚያዝያ 2002 ዝተኣወጀ ብምቅዋም፡ ከም መተካእታ ናይቲ ዓለምለኻዊ ዉሳኔ ዳንነት፡ “ብመትከል ነቲ ዉሳኔ ተቀቢልናዮ ኣለና፡ የግዳስ ንኣታጋብርኡን ካልኦት ጉዳያትን ብዝምልከት ንምዝታይ ከም ቅድመኩነት ኣብ ዘተ ክንኣቱ ኣሎና ብምባል”፡ ነቲ ክካየድ ዝደልይዎ ዘተ “ሰላም” ዝገርሑ ብዓል 5 ነጥብታት እማሜ ኣብ 2004 ነዲፉ ከምዝኣወጀ ኩሉ ዓለም ዝፈልጦ ጉዳይ’ዩ። ኣየናይ ስርዓት እዩ ጸግዒ ናይ ዓለምለኻዊ ዳንነትን ሕጊን ከምዘለዎ እዉን ሙሉ ጊንዛቤታት ከምዞሎና ክርሳዕ የብሉን።
ቅድሚኡ ካብ ግንቦት 1998 ጀሚሩ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ፡ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተኸተልዎ ፖሊሲታት ናይ ኩሉእንትናዊ ዓቕምታት ናይ ምሽምራርን ወትሃደራዊ መናወራ ፖሊሲ (policies of containment and deterrence) ን ቀጺሉ ምስ ምእዋጅ 5 ነጥብታት ሰላም ፡ ፖሊሲ ኣይሰላም ኣይኩናትን (No Peace, No War) ብምድራብን ካልኦት ዝተፈላለዩ ዓለምለኻዊ ዲፕሎማስያዊ ሽርሕታት ብምጥቃም ንኤርትራ ኣብ ትሕቲ ማዕቐብን ዓለምለኻዊ ዲፕሎማስያዊ ተነጽሎ ከምትድቕደቕ ገይሮም እዮም። እዚ ንኤርትራን ፖሎቲካዊ ስርዓታን ብደም-ዋሕዲ ዝተጠቕዔት ሃገር (anaemic state) ኮይና ንናይ መልኣከ-ሞት ሃገር (phantom state) ከትቅየር ንምግባራ ዝተዋደደ ፖሊሲ’ዩ ነይሩ። እዚ ፖሊሲ’ዚ ብሃበስ-ቀደስ ዘይተገብረ፡ ከም ሳዕቤኑ ምዉዳቕ ስርዓት ኣስመራን ምብትታን ህዝቢ ኤርትራ ክጽበዩ ጸኒሖም እዮም። ስለዚ ከምተጸበይዎ ሙሉእ-ብሙሉእ ስለዘይሰርሓሎም ብመንጸሩ ንዖኦም እዉን ስለዝሃሰዮምን፡ እቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝተፈጥረ ኩነታትን ጂኦ-ፖሎቲካዊ ኩነታት ቀርኒ-ኣፍሪቃ ስለዝተቃያየረ ስርዓተ ኣስመራ ማይ-ሓይሊ ረኺቡ ብመንጸር ስርዓት ኣዲስ ኣበባ ሂወት ዘሪኡ ብምቅጻሉን ኣብ ዉሽጢ ኢትዮጵያ ቀጻሊ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነትን ናዕብን ብእብረ ይቕጽል ብምህላዉን እቲ ናይ ምዕራብ ሃገራት ምድግጋፍ እንዳስሓወ ምኻዱ(እዚ ሕጂ “መዝሙር ሰላም” ዝብሃል ዘሎ “ሓድሽ ኣጋባብ” ተጠቂሞም ንህዝቢ ኤርትራ ነቲ ቀጺሎም ክወስድዎ ዝደልዩ ስጉምትታት ከዳልዉዎን ከላሙድዎን ዝደልዩ ዘለዉ ይመስሉ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኤርትራ ብደም-ዋሕዲ ዝተጠቕዔት ሃገርን ናይ መልኣከ-ሞት ሃገርን መንእሰያታ ኣብ መላእ ዓለም ፋሕ ዝበለ ሃገር ኮይና፡ ኤርትራዊ ሃገራዉነትን ሓርበኛነትን ድማ ብሓያል ናዕታ ብዉሽጥን ደገን ተሃሪሙ ክሳብ “ሰዉራ ኤርትራ ክካየድ ኣይነበሮን” ኣብ ምባል ኣብተበጽሓሉ እዉን’ዩ “መዝሙር ሰላም” ዝብሃል ዘሎ። እዚ ዘይተወደነ ኩዉንነት ዝፈጥሮ ነባሪ ሰላም ከ ክመጽእ ይኽእል ዶ?
1.ሰላም ብከመይ ኣጋባብ? ሰላም ቅድሚ ጽቡቕ ተረድኦ ግርጭትን ኪናትን ክትበጽሖ ይክኣል ድዩ?
2.ሰላም ብፉኑዉ ኣጋባብ ክራጋገጽ ዶ ይኽእል እዩ?
3.ደፋእትን ቀለስቲ ሰላም መን እዮም? ቀንዲ መላዕሊኦም (motive) እንታይ እዩ? ሕቶ ሰላም ድዩ ወይስ ሙቀት ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምዕቃኑን ኣጋዉል ኩነታቱ ኣዛሪብካ ንምፍላጡ እዩ።
4.እቶም ተዛተይቲ ሰባት ንመን ወይ ብመን ተወኪሎም እዮም ብዛዕባ ሃገርን ህዝብን ዝዝትዩ?
5.እዚ ዝሕሰብ ዘሎ ዘተ ጽምዶ-ሰላም ኣብ መትከላት ኣፍታትሓ ግርጭት ዝተሞርኮሰ ድዩ?
6.ተሳትፎን ምትእትታዉን (participation & interventions) ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኸ ብከመይ ክራጋገጽ’ዩ?
7.ሕቶ ምምልካት ዶብ፡ ሕቶ ሉዕላዉነት፡ ሕቶ ኣይሰላም ኣይኩናት…ወ.ዘ.ተ ክሳብ እቲ ናይሰላም ዘተ ዝዕወት ከምዘለዎ ክቕጽል ድዩ?……..ወ.ዘ.ተ ኣእላፍ ሕቶታት ክምለሱ ዘለዎም ኣለዉ። እዞም ሕቶታት እዚኣቶም ብርግጽ መልስታቶም ምስተፈልጠ ጥራይ እዩ ዘተ ሰላም ክካየድ ዝግባእ ኮይኑ ይስማዓና ኣሎ።
ስለዚ መን እዮም ነዚ ንድፊ ሰላም ሓንጺጾም ንምትግባሩ ተዳልዮም ዘለዉ? ሰለብሪቲ-ኢቨንትስ ዝብሃል ትካል ድዩ? ከመይሉ ሓደ ትካል ህዝቢ ወይ ህዝባዊ ትካል ዝኸዉን? እቲ ምንታይስ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰላም ዝደሊ ኣህዛብ ይኹን እንበር፡ ክሳብ ሕጂ ስርዓት ኣስመራ ይኹን ስርዓት ኣዲስ ኣበባ፡ ህዝቢ ናይ ልቡን ድሌቱን ክገብር ዕድል ኣይሃቡዎን ዘለዉ። መን እዮም ከ ኣብዚ ዘተ ክሳተፉ ዝድለዩ ዘለዉ?
1.ፖሎቲካዊ ጨለታትን ፈሊጣን ኢትዮጵያ ዶ ይኾኑ?
2.ኤርትራዊ መቦቆል ዘለዎም ግን ንረብሓ ዓባይ ኢትዮጵያ ከራጋግጹ ዝደልዩ ዶ ይኾኑ?
3.ብኢትዮጵያ ዝሙወሉ፡ ገለ ካብ መራሕቲ ኤርትራዉያን ተቃወምቲ ዉድባት ዶ ይኾኑ?
4.ስደተኛታት ኤርትራዉያን ንኢትዮጵያ ከም መሳጋገሪ ንካልእ ሃገራት ዝጥቀሙላ ዶ ይኾኑ?
5.ፖሎቲካዊ ጨለታትን ፈሊጣን ኤርትራ ዶ ይኾኑ?
6.ኣብ ዲያስፖራ ዝነብር ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝመረጽዎም ተወከልቲ ህዝቢ ዶ ይኾኑ?
7.ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዝነብር ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝመረጽዎም ተወከልቲ ህዝቢ ዶ ይኾኑ?……..ወ.ዘ.ተ???
ኣብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘለዉ ፖሎቲካዊ ስርርዓት እንታይ ሙኻኖምን ብኸመይ ይሰርሑ ኣጸቢቕና ንፈልጥ ኢና። ካብ ኣፍሉጦና ዝነቀለ ድማ ክልቲኡ ስርዓታት ንቀርኒ-ኣፍሪቃ ሓደጋ ሙኻኖሙን ክእለዩ ከምዘለዎም ንመዝን። ምእላይ ናይዞም ስርዓታት ጥራይ ዘይኮነ መተካእትኦም’ዉን ብናይ ዘመናዊ ናይ ዜጋታት ሃገርን ፖሎቲካዊ ስርርዓት ኽኾኑ ንቃለስ። ናይ ኢትዮጵያ ጉዳይ ኢትዮጳዉያን ኣለዉዎ ፡ ናይ ኤርትራ ጉዳይ ድማ ኤርትራዉያን ኣለናዮ። ብዝኾነ ነቲ ኣይሰላም ኣይኩናት ኩነታት ብተክኒካዊ ኣዛራርባ እዘን ሃገራት ኣብ ኪናት ከምዘለዋ ስለዝምዘን፡ እቲ ኩነታት ንምፍትሑ ክልተ መገድታት ጥራይ እዩ ዘሎ። ሳልሳይ ወይ ራብዓይ መገዲ ወይ ሓሙኽሽታይ ሕብሪ ዝባሃል ነገር የሎን።
ቀዳማይ መገዲ ፍታሕ፡- እቲ ኣይሰላም ኣይ ኪናት ፖሊሲ ብስርዓት ኣዲስ ኣበባ ዝተገብረ ስለዝኾነ፡ ነዚ ፖሊሲ ከልዕልዎ ኣዝዩ ቀሊል እዩ። እዚ ፖሊሲ’ዚ እንተተላዒሉ፡ ብቀጥታ ናብቲ ዉሳኔ ናይ ዶብ ኮምሽን ኢትዮ-ኤርትራ ክመርሕ ስለዝኾነ፡ ነቲ ኣብ ካርታ ብስእሊ ሰፊሩ ዘሎ ዶብ (Boundary delimitation) ኣካላዊ ምምልካት ምግባር’ዩ። ስለዚ እዚ ስጉምትታት’ዚ ነቲ ናይ ሰላም መገዲ ሓደ ክልተ እንዳበለ ብቅድመተከተል ክመርሖ ሙኻኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን። ንምንጻሩ ዝኣክል፡ እቲ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝነበረን ዘሎ ግርጭታት ኣብ መንጎ ክልቲኡ ኣህዛብ ዘይኮነ፡ ኣብ ናይ ክልቲኡ ኣህዛብ ዝፈርዩ ዝገቡቱን ዝመርሑን ፖሎቲካዊ ስርዓታትን ፖሎቲካዊ ዉድባትን ዝነበረን ዘሎን’ዩ። እቶም ስርዓታት’ዮም ድማ ነዚ ክልተ ኣህዛብ ነንሕድሕዱ ዘፋልስዎ ዝነበሩን ዘለዉን እንበር፡ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን መረስረታዊ ግርጭት የሎን። ነንሕድሕዱ ዝተቓራረበ ኣህዛብ ስለዝኾነ ብዘይ ገለ ጸገም ብሰላም ክነብር ዝኽእል’ዩ። ስለዚ ህዝቢ ኣኪብካ ንፖሎቲካዊ ስርዓታት ምዕራቕ ዶ ይቀልል ወይስ እቶም ፖሎቲካዊ ስርዓታት ብሕጊን ፍትሒን ተቀይዶም ኣብ ማዕርነትን ምክብባርን ዝተመስረተ ናይ ሰናይ ጉርቡትና ፖሊሲ ከምዝኽተሉ ምግባር? እንተሓንጊዶም ድማ ምእላዮም ጥራይ’ዩ ዘዋጽእ።
ካልኣይ መገዲ ፍታሕ፡- ነዚ ንምትግባር ድማ ነብሲ-ወከፍ ህዝቢ ንዘለዎ ምልካዉያኒን ሓዉሲ-ምልካዉያን ስርዓታቱ (totalitarian and authoritarian regimes) ክቅይር ክቃለስ ኣለዎ። ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ህዝቢ ዝመልኮ ርትዓዉን ናይ ዜጋታት (civic)ፖሎቲካዊ ስርዓትን ሃገርን ምስተራጋገጹ፡ እቲ ሰላም ባዕሉ ከም ጽሓይ በርቂ ክዉላዕ እዩ።
ስለዚ ናይ ብሓቂ ሰላም ዝድለ እንተሃልዩ ብዓለምለኻዊ ሕጊ ተቀይድካ ናይ ማዕርነትን ምክብባርን ንናይ ሓባር ረብሓ ንምርግጋጽ ክሕሰብ ኣለዎ እምበር፡ ኣብ መጋራጃ “መዝሙር ሰላም” ተሓቢካ ንእኪት ምሕሳብ ናይ ኮንቱ ኮንቱነት እዩ። ዘተ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ክዕወት መጀመርታ እቶም ገዘፍቲ መሳናኽል ዝኾኑ፡ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ሓዉሲ-ምልካዊ ስርዓትወያኔ ክእለዩ ኣለዎም። ድሕሪኡ ብዉሱናት ሰባት ወይ ብዝተሓርዩ ሰባት ጥራይ ዘይኮነ፡ በብጽፍሑ ህዝቢ ብቀጥታ ብተወከልቱን መራሕቱን ዝሳተፈሉ ክዉንነት ክፍጠር ኣለዎ።
ወድሓንኩም!
ብ :-
1.እስታዝ ኢብራሂም መሓመድን
2.መርእድ ዘርኡ
15/09/2017
http://www.snitna.com/articles/Ab-Betka-Rufta-Zeyblka-Ab-KebabiKa-Selam-YikealDo.php
ካብ ሕሉፍ ቶሞክሮ ክትርኤ-ትኽእል ሓዊ-ለይቶ!
ሳሕቲ ነገራት ይርኣዩኻ እሞ ብዛዕብኡ ክትጽሕፍን ክትዛረብን ኣይትደሊን፡ እቲ ምንታይስ ምናልባሽ ንህዝቢ ኣብ ምጥርጣራት ኣእትዩ፡ ካብ ቃልሲ ከየርሕቖም ስለዘስግእ እዩ። ብመንጽር’ዚ ርእይቶ’ዚ ሕቡር ህዝቢ፡ ሓያልን ንቁሑን ቃልሲ ስለዘካይድ ድማ ዝርኣየካ ነገራት ክትቃደሶ የታባብዓካ’ዩ።
ብዝኾነ ኣብዚ ዓለምና ንእስትራተጂኡ ዘይተገርሔ ኣንፌት ብሕነት ኣብ ትዉርወረሉ ዘላ ክዉንነት፡ ኣንፈቶም ዘይፈልጡ ኣህዛብ፡ ሃገራት፡ መንግስታትትን ተቃዉሞታቶም ምስዝህልዉ፡ ቀዳሞት ግዳይ ናይ ዓለምና ክኸኑ እዮም። ኣንፈትና ስለዝሳሓትና ታሪኽ ብሓሶት፡ ብዋጭዋጭታን ብባጫን ዝቕየር ስለዝመስለና ልዕሊ ደረት ኣእምራዊ ብቕዓትና፡ ልዕሊ ማሕበራዊን ፖሎቲካዊን ክብደትና፡ ልዕሊ ኣኳዳምያዊ ብቕዓትና፡ ተሞክሮናን መሰልናን ከነንሂ ስለንዉዕልን ንሓድርን ኣንፈት ጽምዶታት ቃልስና ስሒትና ኣብ መስርሕ ኪደት ርእሰ ቅትለት ንርከብ ኣለና።
ንታሪኽ ዝቕይር ህሞት እቲ ንርእዮ ኣንፈቱን ደረቱን ዝሳሓተ ርኡይ ተንቃሳቓሲ ኣግዕዞ ዘይኮነስ፡ እቲ ብቀሊሉ ክትርእዮን ክትድህስሶን ዘይትኽእል (ሙስጡር) ኣግዕዞ ጥራይ እዩ ዝቕይር። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተቓለሰሉ ሰዉራ (ካብ1961-1991) ብዉሑዳን ኣብ ዉሽጠና ማዓንጡና ብመልክዕ ሰልፊ (E.P.R.P)ተወዲቦም ዝዓዩ ዝነበሩ፡ ንጉዑዞ ታሪኽን ትሕዝትኡን ከምዝቕየር ገይሮም እዮም። ሕጂ እዉን ብተመሳሳሊ እዮም ዝሰርሑ ዘለዉ። ነዚ ክዉንነት ፈሊጥና ፡ ህዝቢ ብጥበብ-ምድንጋራቶም ካይ ምእዘን፡ ካይታፋነን፡ ኣብ ዕንክሊሊን ኮንቱ ኮንቱነት ሃዋህዉ …. ወ.ዘ.ተ ከይኣቱ፡ ኣብ ዉዲታቶም ክይንሳፈፍ፡ ሰላል ካይብልን ካይሳራሰርን ናይ ምርድኡ ዓቕምታቱ ዝዓቤሉ ባይታ ክንፈጥር ክንቃለስ ኣሎና። ህዝቢ ብቁኑዕ-ሓቤሬታን ብቁኑዕ ዉደባን እንተተኣሳሲሩ፡ ልክዕ ከምቲ እቲ ብርሃን ንጸልማት ትስዕራ፡ ህዝቢ ነዞም መዳናገርቲ ክስዕሮም’ዩ።
ኣብ ፖሎቲካዊ ባይታ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ብኣትኩሮ እንተተዓዚብናዮ፡ ኣብ ዝተፋላለየ ጊዝየ ዝተፈላለየ ሕብሪ፡ መልክዕ፡ ኣስማት….ወ.ዘ.ተ ሒዙ ዝመጽእ ወይ ዝጋሃድ እኳ እንተኾነ፡ ተዳጋጋሚ፡ ጽምዳዉነትን ኣብ ክልተ ተጻረርቲ ሓይልታትን ፖሎቲካዊ መስመራትን ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ እዩ። ንሳተን ድማ፡-
1.እቲ ቀዳማይ ሓይሊ (ፖሎቲካዊ መስመር) ብፍላይ ንኤርትራዊ ሉዑላዉነት፡ ንኤርትራዊ ሃገርነት፡ ንኤርትራዊ መንነት፡ ንኤርትራዊ ምህናጽ ሃገርን ሃገርነትን፡ ንናይ ዜጋታት ሓርነትን ናጽነትን….ወ.ዘ.ተ ብሓፈሻ ድማ ንህዝቢን ሃገርን ኤርትራ ዝጻባእን ንምዕናዉ ዝቃለስ ሓይሊ እዩ።
2.እቲ ካልኣይ ሓይሊ (ፖሎቲካዊ መስመር) ብፍላይ ንኤርትራዊ ሉዑላዉነት፡ ንኤርትራዊ ሃገርነት፡ ንኤርትራዊ መንነት፡ ንኤርትራዊ ምህናጽ ሃገርን ሃገርነትን፡ ንናይ ዜጋታት ሓርነትን ናጽነትን…ወ.ዘ.ተ ብሓፈሻ ድማ ንህዝቢን ሃገርን ኤርትራ ንምርግጋጽ ወይ ክዉን ንምግባር ዝቃለስ ሓይሊ እዩ።
ካብቲ ስርዓት ንኤርትራ ተቃጻጺሩ ዝመርሓ ዘሎ ጀመሪ፡ ክሳብ እቶም ኣንጻሩ ደዉ ኢሎም ዘለዉ ንነብሶም “ደምበ-ፍትሒ” ኢሎም ዝሰምዩን ዝጽዕዱን ዝተፈላለዩ ሓይልታት ኣብ ዉሽጥን ዲያስፖራ፡ ኣብዚ ክልተ ፖሎቲካዊ መስመራት ዝጣቀለሉ (ዝምደቡ) እዮም። ካብዚ ክልተ መስመራት ወጻኢ ሳልሳይ መስመር ዝብሃል ብጭራስ የሎን።
ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብቶም ቀንዲ ዝመልኮም ሜላታትን ጥበባትን፡ ብሙስጡር ተወዲብካ ኣብ ዉሽጢ ሰፊሕ ግንባር መሪሕን ኣማእዛኒን ሰልፊ ፈጢርካ ምምራሕን ጥበብ ምድንጋር(the Art of Deception)ን’ዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ፡ በቲ ዝመልክዎ ሜላን ጥበብን ተወዲቦም፡ ኣብ ማዓንጣ ህዝቢ ተጸፍዮም፡ ንህዝቢ ኣብ ዕንክሊል ከምዝኣቱ ገይሮም፡ መዓልታዊ ዛዕባታት ብምፍጣር ቁምነገር ንከይገብር ዘማእዝንዎ ዘለዉ። ቀንዲ መማእዘኒ-ዘንጎም ድማ ጸረ ኤርትራዊ ሃገራዉነት፡ መንነት፡ ሓርበኛነት፡ ሰብኣዉነትን ዲሞክራሳዉነትን እየን።
ዓንቀጸይ ንምዝዛሙ ንዝኣክል ሕጂ እዉን ከም ኣመሎም ብፍላይ ነቲ “ህ.ግ.ደ.ፍ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር” ዝመርሕ ሕቡእ ሰልፊ ፡ ብሓፈሻ ድማ ብደረጃ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንሚሲጢራዊ ሰልፍታት ማለሊት(MLLT) 1983-1991 ን ህ.ሰ.ሰ.ኤ (EPRP) 1972-1992 ዝተክኤ ናይ ዉሑዳት ሰብ ረብሓ ሚስጢራዊ ሰልፊ ዘሎ ይመስእል! እቲ ምንታይስ ስርዓት ኣዲስ ኣበባን ስርዓት ኣስመራን ፖሊሲታቶም ነንሕድሕዱ ዝተሓጋገዝን ዝባራረን ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብሙኻኒ’ዩ። ኣብ ከምዚ ፖሎቲካዊ ድሕሪ-ባይታታት፡ ቅድመ-ደማዊ ምትእስሳራትን ምቅሉፍላፋትን እቲ እንኮ መፍትሒ ካብ ዝንኣሰት ቦታን ካብ ሓደ ዉልቀ ዜጋ ጀሚሩ ንመላእ ዓለም ዝዝርጋሕ ህዝባዊ ሰኪዔትን፡ ኣብ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝዝርጋሕ ዳይነሚክ ህዝባዊ ዉደባን ምስ ህዝባዊን ሰብኣዊን ኑጹር ዕታር-መትከላት ምስ ዝላፈን ጥራይ እዩ።
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
31/07/2017
ጋዜጣዊ መግለጺ
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
الحركة المدنية الديمقراطية الارترية
Eritrean Civic Democratic Movement
ዕለት/Date: 17/05/2017
ቁ/መዝገብ/Ref.NO: 012015170501
ጋዜጣዊ መግለጺ
ናይ ሎሚ መዓልቲ ጋዜጣዊት መግለጺና ሓቤሬታ፡ ስምዕታ፡ መጸዋዕታን ምሕጽንታን እያ። ኣብ ዕለት 14/05/2017 ኣባላት ቦርድ ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ዕላዊ-ርክብ ኣካይዱ፡ ኣብዚ ርክብ’ዚ 4 መሰረታዉያን ሕቶታት ብምልዓል ብዓሚቕ ዘትዩ። ብኣትኩሮን ብዕሙቖት ዘሻቀለቶ ድማ ዉሽጣዊ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን መዓልቲ-መጸ ናብ ዝኸፍኣ ኩነታት ብናህሪ እናምረሐ፡ ሃገርን ህዝብን ብኹሉ-እንትንኡ እናበረሰን፡ ኤርትራ ናይ መልኣከ-ሞት ሃገር (phantom state) እንዳኾነት ምኻዳ ምስ መዘነ እዩ። ሚዛና ኣብዞም ዝስዕቡ ሮቓሒታት መሰረት ዝገበረ እዩ፡-
1.ከም ሳዕቤን ኣዝዩ ረቂቕን ጉሁዱን ካብ ሃገርካ ሃጽ ዘብል፡ ደፋኢ ፖሊሲ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኣብ ኤርትራ እቲ ክልዉጥ፡ ክሃንጽ፡ ንዓበይትን ህጻናትን ክእብድ፡ ክኣሊን ክጥዉር፡ ሃገርን ህዝብን ክካላኸልን…ወ.ዘ.ተ ዝኽእል መንእሰይን ማእከላይ ዕድመን ብሓፈሻ ንመላእ ዓለም፡ ብፍላይ ድማ ንሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ተዞቒቁ ከምዝወጸን ብቀጻሊ ይወጽእ ብምህላዉ ጽንፌት-ኣእሙሮ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ብልክዕ ኣብዝተረዳሉ ህሞት እዩ።
2.ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ዝነብር ህዝብና ብሕጽረታትን ናይ ዋጋ-ክብሪን ስእነት ጽዓት ኤለክቲክን ነዳድን፡ መግቢ፡ ዝስተ-ጹሩይ ማይ፡ ስሓ፡ ምጣኔ-ሃብታዊ ቅልዉላዉ …ወ.ዘ.ተ መዓልታዊ ይሳቀ ምህላዉ ድሕሪ ብኑጹር ምፍላጥና እዩ።
3.ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ነዚ ኣብ ላዕሊ ተጣሕሚሱ ዘሎ ኩነታት፡ ንምቕያሩ ዝኾነ ይኹን ሰናይ ድሌትን መደብን ከምዘይብሉን፡ ብኣንጻሩ ናይ ምብታን ህዝቢ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ መንእሰይ ፖሊሲታቱ ክቅጽሎ ድሕር ከምዘይብል ኣብዝተገንዘብናሉ እዩ።
4.እቲ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ዘሎ ናይ ተቃዉሞ ኣካላት ኣብ ሃለውሎዋትን ኣብ ኣዝዩ ጉጉይ ጽምዶታት ኣትዩ ከምዘሎ ኣብ ዝዳህሰስናሉ እዩ ።
5.ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዘለዉ ወትሃደራዊያን መኮኑናት፡ ሲቪላዊ ሸማምንቲን ካልኦት ዜጋታት ክዉዱቡን፡ ክመርሑን ከንቃሳቑሱን ዝኽእሉ፡ ብሰንኪ ፖሊሲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምትእስሳራቶሙን ዝምድናታቶሙን ተባጣጢሱ፡ ኣብ ተማዕዳዊን ቱኹላዊን ምትፍና ከምዝርከቡ ኣብ ዘለለናሉ እዩ።
በዛ ጋዜጣዊ መግለጺ ገምጋምና ምስ ህዝብና ክንቛደሶ ወሲና ኣሎና። እቲ ተፈጢሩ ዘለ ክዉንነት ኣዝዩ ዘሻቕልን ጊዚየ ዘይህብን እዩ። ከምዚ እንተ ቀጺሉ፡ ኤርትራ ከም ሃገርን ህዝቢ፡ ክቕጽል ዘይክእል ናይ ሙኻን ትኹኡሎታት ተኾሊዑ ዝርኤ እዩ። ካብዚ ኣብ ላዕሊ ብሕጽር ዝበለ ተጣሕሚሱ ዘሎ ኩውንነት ዝልዕሎ ሕቶ ኣሎ፡ ንሱ ድማ ሃገር ኤርትራ ከም ሃገር፡ ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ናይ ሓደ ሃገር ይቀጽል ዶ ውይስ ኣይቀጽል ዝብል’ዩ። ነዚ ሕቶ’ዚ ብተግባር ክንምልስ እንተዘይበቂዕና። ጽባሕ ንግሆ ከጣዕሰናን ኣብ ከቢድ ዓዘቅቲ ክሸመና ሙኻኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን። እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ኩነት-ኩዉንነት “ንደጋፊ” ወይ “ንተቃዋሚ” ዜጋ ብተናጸል ዝምልከት ኣይኮነን ። ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ዝምልከት ስለዝኾነ፡ ከምህዝቢ ካብ ህልኽን እንኪሒራዊ_ባህርያት ተናጊፍና፡ ብሓደ ድምጺ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ምቅጻል ደዉ ክብል ከምዘለዎ ክንገሮን ብተግባር ክንቃወሞ ኣሎና ብምባል ንጽዉዕ፡ ነሰምዕ፡ ንምሕጸንን ንሕብርን ኣሎና።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!
ቦርድ ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
17/05/2017
Copyright 2017 Eritrean Civic Democratic Movement. All rights reserved. This material may be published, broadcast, or redistributed with proper citation of the Eritrean Civic Democratic Movement, eritreancdm@gmail.com


c: text/html

text:
**በብረድ ስሕለት ዩ**
እታ ዘይበዓልቲ ለይትና ዓለም
ኣበሳኣ ሕጂውን ይደጋገም
ጸርዲ ካብ ኮነት መለሳ ዘይብላ
ሕሰምና ትምነ ፍትሒ ዘይራኣናላ
ፍጥር ክትብል ክትሓከና ካብ ካርታ
ኣውያትና ዘይስቆራ እዝና ዘይዓጅባ እህ ህታ
ዓለም ሰብ ቄናን ፍርዲ ዓለም ዝምታ ግበታ
ዘይትማዘዝ ብቻርተራ ዝወጸት ካብ ላዕታ
ንሕና ደኣ ሞ ስለ ፍትሒ መሰል ክብሪ
ስለ መሬት ስለ ርትዒ እንዲና ደም ነዛሪ
ኣይንመሳሰል ኣይጎናባሕ ኣይንምለኽ ኣይንጸዓድ
ሕጂ ደኣ እሞ ንመን ንምብርካኽ ንመን ንምርዓድ
ኣብ ጽንኩር ንምጉድ ኣብ ፈተነ ንበልሕ
ኣብ ቀውጢ ንጸንዕ መመሊስና ተኣምር ንሰርሕ
መብረድ ስሕለትና እዩ መሰወዲና መትብዒ
ስለ ሓቂ ንስየፍ ደው ልብል ስለ ሓቂ ርትዒ
ከምተን ተኣጊደን ዝማሰና ዝኹርመያ ዝርዕዳ
ከምተን ዝጃጅዋ ዝስለፋ ብዘይፍትሓዊ እገዳ
ከምተን ብዘይ ምጽወታ ትኳቦ ተወዝ ዘይብላ
መዓስ ከምኤን ኮንና ከምተን ክብረ ኣብ ዕዳጋ ዘውዕላ
ንሕና እኮ ኤርትራውያን ኢና በዛ ጽፍርና ንነብር
ኣይንመሳሰልን እምበሺ ንመኸተን ብድሆን ብሓደ ንሰምር
እዚ እዩ ድማ ምስጢር ትንግርቲ ዘይተሰወጥም
ክንረባረብ ኢና ገና ምስ ዛ ስግንጢር ዓለም
ብዘይ ነጋሪት ትጉሃት ንውራይና ውራይ ሃገር ንስራዕ
ብሓደ ቅኒት ንቃነ ኣብ ሓድነትና ብምጽናዕ
ሕጂ ውን ይንዋሕ ይሕጸር እቲ ምእለማ ይፈተል
ኤርትራውያን ኢና ሃገር እያ ናይ ስሕበትና ማእልከል
ሓንካስ መንበሮም ቄናን ፍርዶም
ሕጂ ድማ ዓጊጎም ኣብታ ዘይ በዓልቲ ለይትና ባይቶኦም
ይንዋሕ ይሕጸር ዕጥቅና መዓስ እሞ ነዝልቕ
ኣብ ሓቅነትና ደኣ ንስብት እምበር መዓስ ንልቕልቕ
ኪነው እቲ ናይ ትማሊ ኣበሳ
መዓስ እሞ ሪኢናሎም መለሳ
እታ ዓላቒት ብይኖም ብይን ትማሊኦም ንሳ እያ ንሳ
መብረድ ስሕለትና እዩ ንዓና
ደቂ ሓደ ልቢ ኣጆና ንኹን ከም ዓንቶቦና
ዓወት ንሓፋሽ
ኣሸናፊ ኣብርሃም (ኣሼ)

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ክራር፡ኣዚያ ፍትውን ህብብትን መሳርሒት ሙዚቃ ከምዝኮነት ርዱእ ነገር እዩ። ክራር መዓስ እዩ ብዕሊ ጀሚሩ ዝብል ንጹር መልሲ ክትረክበሉ ዘጸገም ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን።ክርራ ንክትምዕብልን ብ’ኤለትሪክ ክትሰርሕ ካብ ትጅምር ፍርቂ ዘመን ዝከውን ከምዘይገበረት ሰብ ሞያ ይዛረቡ ኣዮም።እዛ መሳርሒት ሙዚቃ ንሰማዕታ ትርግታ ልቢ ትሃርም፣ህርመታ ሓያል ስምዒት ዝፈጥር ሙኳኑ ብዙሓት ይገልጹ እዮም።
ብዛዕባ ኣፈጣጥራን ምዕባለን ክራር፡ ንጹርን ዘተ’ኣማምንን ነጥቢ ዘይሙዃና ይዝረብ እዩ።ገለገለ ጸሓፍትን ኣብ ሙዚቃ ዝነጥፉን፡ ክራር ኣብ ኢትዮጵያ’ያ ተፈጢራ ዝብሉ ኣለዉ።ገለ’ውን ኣብ ትግራይ’ያ ንመጀመርታ ክራር ከም መሳርሒት ሙዚቃ ዝተፈልጠት ዝብሉ ኣለዉ ኣዮም።ኣብ ኤርትራ’ያ ተፈጢራን ማዕቢላን ዝብሉ ተኮነ ኣይሰ’ኣንን እዩ።
ክራር ኣብ ምድረ ሓበሻ ዓቢ ግደ ትጻወት ዕዝዝቲ መሳርሒት ሙዚቃ ሙዃና ኣየጠራጥርን እዩ።ክራርን ንክራርን ኣድሂቡ ፍሉይ መጽናዕቲ ተገይሩ ዝብል ሓበሬታ ዳርጋ የልቦን።ኣብራሃም ኣፈወርቂ ፈተነታት መጽናዕቲ ይገብር ምንባሩ ይፈልጥ እዩ።መምህር ተወልደ ረዳ ተኮነ ናይ ባዕሎም ዕላዊ ዘይኮነ መጽናዕቲ ከምዝገበሩ መሰካኽር ትረኽበሉ ኣጋጣሚታት እዩ።ብትካል ደርጃ ወይ ብዝተወደበን ስሩዑን ኣገባብ ግና ጥሉል ሓበሬታ ኣይተረኽበን ኣሎ።
ክራር፡ ኣብዚ 100 ዓመት ምስ መግዛእቲ ጥልያን እያ ተቀላቂላን ማዕቢላን ዝብሉ ብዙሓት ኣለዉ።ክራር ምስ ማኅሌታይ ያረድ ዘተ’ኣሳስርዎ ኣይሰ’ኣኑን እዮም።እዚ ኩሉ ግምታትን ሓሳባትን ብጭቡጥ ዉርጹው ሓበሬታ ክትብሎ ዘጸግም እዩ።
እሞ ንታሪኽን ኣመጻጻኣን ኮነ ኣመዓባብላ ክራር እቶም ዝመራመሩን፡ ኣብ መስርሕ መጽናዕቲ ከምዘለዉ ዝግለጽ ገለ ሒደት ግዱሳት፡ ኣብ ሓደ ምዕራፍ ምስ በጽሑ ሓቢርና ንርእዮ ይከውን እዩ፣ንሕጂ ግና ገለ ኣብ ክራር ኣድሂቡ ክዝረብ ከሎ፡ ዝለዓል ዛዕባታት ኣድሂብና ክንተናክፍ እፈቱ።
ኣብ ከተማ ኣስመራ ክራር ብምህራም ወይ ብምውቃዕ ዝፍለጣ ሒደት ደቂ ኣንስትዮ ኣለዋ እየን።ንገሊኤን ንምጥቃስ ዝ’ኣኽል፡ጸሃይቱ በራኺ፡ኣምለሰት ኣባይ፡ተበርህ ተስፋሁነኝ፡ኣበባ ኣስፍሃን ቢሻት ገብረስላሴን ብዙሕ ሳዕ ካብ ዝለዓላ እየን።
እንተኮነ ኣብ ግዜ ኃይለስላሴ ብርኽት ዝበላ ደቂ ኣንስትዮ ክራር ይወቕ’ዓ ምንባረን ብዓበይቲ ይዝረብ እዩ።ኣብ ከባቢ ኪዳነምሕረት ካብ ዓሠርተ ዘይበዝሓ ክራር ዝሃርማ/ዝወቕ’ዓ ምንባረን ይዕለል እዩ።ኣቦይ ሓጎስ 7 ዝኮና ክራር ዝወቕዓ ነይረን እየን፣ ብምኽንያት ሓዳርን ጽዕንቶ ባህልን ኮነ ካልእ ምኽኒያታት ከምዝሓደግ’ኦ ይዝንትዉ እዮም።
ካል’ኦት’ውን ኣብ ኣባሻውል ምስቲ ዕሙር መራከቢ ዝተፈላለዩ ሰባትን ዕዳጋን ከም ምዃኑን ስመን ኣዚዩ ስለ ዝጎልሐን እምበር ንፉዓት ክራር ተጻወቲ ነይረን እየን ዝብሉ ብርኽት ዝበሉ ኣድነቕቲ ሙዚቃ ትዕዘብ ኢካ።ገሊ’ኦም ከኣ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክራር ኣቀዲመን ዝጻወታ ነይነር እየን ኢሎም ዝምጉቱ ኣለዉ እዮም።ኣብ መቐለ ኮነ ኣብ ዓድዋ ቕድሚ ኣብ ኣስመራ ዝነብራ ተጻወቲ ክራር ነይረን ኢሎም ዝከራኸሩ ኣለዉ እዮም።
ኣብ ኣስመራ ካብ ዝነበራ ከረርቲ ወይ ክራር ተጻወቲ ከም እኒ ትዕበ፣ፋንታየ፣ስላስ ማርቆስ፣ንግስቲ ሃብተን ካል’ኦትን ብዙሕ ኣብ ታሪኽ ከረርቲ ዘይዝረበለን እየን።
ኣብዝሓ ምስ ሓዳርን ካልእ ባዕላዊ ምኽኒያትን ጸቕትን ዝገደፎ እየን።ን’ኣብነት ከራሪት ትዕበ፡ ንነዊሕ እዋን ክራር ምጽዋት ገዲፋቶ ብምጽናሕ፡ ኣብ ሓደ እንዳ ፈታዊ ኣብ ዝነበረ ዉራይ፡ ኣብ ሓድሽ ዓዲ፡ ሰብ ስጋብ ዝጽለል ክራር ተጻዊታ ምንባራ ሰብ ዉራይ ይዝኽሩዋ እዮም።እዚ ኣብ 1998 ወርሒ ግንቦት ኣብ ዝነበረ ዉራይ፡ብፍላይ ኣብ ሓማውቲ ናይ ባዕላ ፍሉይ ቅኒት ቃኒያ ንባህጊ ባህልን ክራርን ዘለዎ ስጋብ ሎሚ ዘይርሳዕ ግደ ገይራ እያ።
ኣደይ ኣለማሽ ‘ኣደ ድምጻዊ ኣብራሃም ገብረመድህን’ ተኮና ኣብ ግዜ ኃይለስላሴ መሓዛ ጸሃይቱ በራኺ ብምንባረን ንክራር ዝገበራ ዝነበራ ደቂ ዕዳጋ ሓሙስ ዘኺሮም ኣይጸግብዎን እዮም።ኣደይ ኣለማሽ ተኮና ዋላ ብትእዛዝ በዓል ቤተን ክራር ምጽዋት ተሓደግ’ኦ ኣብ ዕላል ክዝክር’ኦ ከለዋ ኣብ ሰልሚ እየን ዝሽመማ፣ፍቅሪ ክራር ኣዚዩ ሓያል ምንባሩ የዕልላ እየን።
ናይ በዓል ጸሃይቱ፣ኣምለሰት ኣባይ፣ተበርህ ተስፋሁነኝ ዳርጋ ዝበዝሕ ሰብ ስለዝፈልጦ ኣብዚ ብዙሕ ኣተኽሮ ኣይተገብረሉን ኣሎ ኣብዚ ጽሑፍ እዚ።ናይ ከራሪት ኣበባ ኣስፍሃ ኣብ ኪዳነ ምሕረት ኮይና ትጻወቶ ዝነበረት ማንም ወዲ ኣስመራ ኣብቲ ግዜ እቲ ዘይርስዖ እዩ።
ናይ ብሻት ምስ ክራር ብዙሕ ተጓንፎታት ኣለዋ እዩ።”ንዲያቖን እገለ ዝተብሃለ…” ስሙ ኣድላይነት ዘይብሉ ዘጋገየት ምዃና ዝዝኽርዎ ፍቕዲ የብሎምን።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝበዝሕ ከተማታት ብፍላይ ክራር ምህራምም ዳርጋ ከም ባህሊ ዝውትር ዝነበሩ ዉዕዉዕ ግዜ ነይሩ እዩ።ሓደ ፍሉይ ኣብነት ኸኣ፡ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ ኣርባዕተ ኣስመራ እዩ።ኣብ ኣርባዕተ ኣስመራ ኣመና ብዙሓት ክራር ዝጻወቱ ነይሮም እዮም።እዞም በብገዛውቶም ሓውሲ ማይ ቤት ናይ ገዛውቲ ፈሊዮም ዝጻወቱ ዝነበሩ፡ንሓንቲ ጓል ኣምለሱ ትበሃል ጓል ኣንስተይቲ ክትፈርይ ባብ ኣርሕዮም ምንባሮም ደቂ ኣርባዕተ ዘውኽዕዎ ተዘኽሮ ክራርን ከረርትን እዩ።
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ፡ክራር ብምጽዋት ኣዚየን ዝፍለጣ ዝነበራ ኣስናቀች ወርቁን መሪየን ተጠቀስቲ እየን።ከም እኒ “ኣራዳ፣ኣረ መላ፡መላ” ዝብላ ብምድራፍ ትፍለጥ ህብብቲ ከራሪት ኣስናቀች፡ካብ 1940ታት ኣትሒዛ ክራር ክትጻወት ምጅማራ ድርሳነ ታሪካ ይሕብሩ እዮም።ዶክተር ሄራን ሰረቀብርሃን ኣብ ዝገበረቶ ቓለ-መጠይቕ፡ኣስናቀች ሓንቲ መዓልቲ ተኮነት ንነብሳ ከም ደራፊት ወይ ከም ስነ ጥበባዊት ከይረኣየታ ምሕላፋ ማዕረ ክንደይ ኣብ ስነ ጥበብ ዕዙዝ ተራ ተጻዊታ ክነሳ ንነብሳ ከም መሕለፊ ግዜን መሐደስን ጥራይ ከም ትጻውት ትጥምታ ምንባራ ብ’ኣንኽሮ ዘኺራታ እያ።
ኣስናቀች ወርቁ ካብ 1931-2011 ብህይወት ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ ከም ኣዚያ ዉፍይትን ህብብትን ከራሪት እያ ብዝበዝሕ ሰብ ትፍለጥ ነይራ።ናይ ወርቁ፡ ከኣ ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዛ ክራር ትጻወት ዝነበረት ከራሪት እያ።
ኣብ ዓድዋ ከኣ፡ኣብቲ ጥልያን ን’ኢትዮጵያ ካብ 1936-1941፡ ኣብ ዝነበርሉ ግዜ፡ኣሰፋሽ ገብርየ ዝተብሃለት ኣዚያ ክራር ትጻወት ነይራ እያ።እዛ ከራሪት፡ ኣብቲ ጥልያን ዓሪድሉ ዝነበረ ፎርቶ ‘እንዳ ጊዮርጊስ’ ዓድዋ ክራር ግርም ገይራ ተጻውታ ምንባራ ቅድሚ 50 ሓፍተን ዘዕለል’ኦ ዘኪሮም ዝሙግቱ ኣለዉ እዮም።
ኣደይ ኣሰፋሽ ገብሪየ ኣደ ቴፍሎስ በራኺ እየን።/ቴፍሎስ በራኺ ከኣ መማህርትን መቕርብን ፕረሲደንት ኢሳይያሳ ኣፈወርቅን ዶክተር ጋይም ክብረ’ኣብን ካል’ኦትን ምንባሩ ኣብ ቤት ትምህርቲ ልዑል መኮነን ምንባሩ ይፍለጥ።/ እዚ ታሪኽ ናይ ኣደይ ኣሰፋሽ፡ “ወርሒ ወጸት ሰለል ንዓደየ” ተባሂሉ ቃልሲ ኣብ ዝተበራረበርሉ ወቕቲ ቕድሚ 50 ዓመት፡ኣደይ ለምለም ገብሪየ ከራሪት ኣሰፋሽ ኣብ ዘነበረቶ ዘዋግዐዖ እዩ፣ሎሚ የዕሩኽ ቴፍሎስ በራኺ ንክራርን ከረርትን ኣድሂቦም ዘኺሮም ዘዕልልዎ ዘለዉ።
ኣቦይ ሰይፉ ታፈረ ከኣ ከም በዓል ሞያ ሕግን ፈላጥ ታሪኽን፡ኮነ ኣብ ባህሊ ዝግደሱ ወከፍ ኸኣ፡ ኣብ 1948 ኣብ ከተማ መቐለ፡ተፈታዊት ካሣ ዝተብሃለት ጓል ኣውራጃ ዓጋመ፡ኣብ ጥቃ ድፍ’ኦ ኮይና ክራር ሕርሕራይ ገይራ ትወቕዕ ምንባራ ይዝኽሩ እዮም።ድምጻ ኣዚዩ ፍሉይን ደስ ዝብልን ምንባሩ፣ተመሲጦም ክሰምዕዋ ይቕሰቡ ምንባሮም ይዝክሩ እዮም።ንሶም ብተወስኺ፡ኣብ ዓድዋን ኣብ ኣክሱምን እናተመላለሰት ክራር ትጻወት ዝነበረት ከበደሽ ትበሃል ምንባር ይዝኽሩ እዮም።ግዚ’ኡ ኣብ ተመሳሳሊ ግዜ ናይ ከራሪት ተፈታዊት እዩ።
ናይ እኒ ጸሃይቱ፡ኣምለሰት ኮነ ተበርህ ግዜ ድሕሪ 50ታት ብፍላይ ዝፍለጣሉ ከም ከረርቲ ኣብ 60ታት እዩ፣ስለዚ ጀመርቲ ከረርቲ ዘብለን ኣይኮነን ዝብሉ ተማጎቲ ኣለዉ እዮም።እዚ ከምዚ ዓይነት ሞጎትን ክርክርን ኣብ ጭብጥን መርትዖን ተኮይኑ፡ታሪኽ ንክስነድ ወሳንን ቐላስን ተራ ከምዝለዎ ዘካትዕ ኣይኮነን።እዚ ክንድዚ ክንዲ ዝኮነ ኩሉና ነነፈልጦ እናጸሓፍና እጃምና ከነበርኽት ይግባእ ኮይኑ እስመዓኒ፣እቲ ምንታይ “ታሪኹ ዘይዕቕብ ሕዝቢ መንነቱ ኣይዕቅብን እዩ።” ዝበሃል ኣበሃህላ ኣብ ቦት’ኡ ምህላው ንቡር ምዃኑ እዩ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ዘለዋ ከረርቲ ኣዚየን ነፊዐን ን’ኡድ ተራን ይጻወታ ምህላወን ፍሉጥ እዩ፣እንተኮነ ብ’ኣግባቡ ዝተሰረተ ታሪኽ ወይ መዝገብ ብዘይምህላዉ ገና ኣዚዩ ኣካታዒ ይከውን ምህላዉ ጉሁድ ሓቂ እዩ።ን’ኣብነት ስነ ጥበባዊት ኣብርሀት ብርሃነ ከራሪት እያ፣እንተላይ ጭራዋጣ ካብ ዝጻወታ ደቂ ኣንስትዮ ሓንቲ እያ።
ኣብርሀት ብርሃነ፡ ሰንድ ወይ መዝገብ ታሪኽ ብዘይምህላው፡ሓደ ግዜ ኣብ ቃለመጠይቕ፡ ኣብ ምጽዋት ጭራዋጣ ‘መሰንቆ’ ፈላሚት ምዃና ብምዝራባ፡ከመቕጽበት ካብ ዓዲ ጥልያን ስልኺ ተወቒዑ ‘ተደዊሉ’ ርእይቶ ተዋሂብዎ እዩ።እዚ ናይ ኣብርሀት ጥራይ ጌጋ ወይ ጎደሎ ኣይኮነን ናይ ኩሉና ድኽመት እዩ፣ምኽኒያቱ ሰነድ ተዝህልወና ወይ ብጽሑፍ ዝሰፈረ ታሪኽ ተዝነብር ኣምበ ኣይምስተጋገየትን ነይራ ክብሉ ተዓዘብቲ እቲ ቓለመጠይቕ የተሓሳስቡ እዮም።
ብስራት ኣረጋይ ከም ስነ ጥበባዊት ኣብርሀት ብርሃነ ንክራርን ጭራዋጣን ከም ባህታ ልባ ትጻወተሉ ተስፋ ዘለዋ ስነ ጥበባዊት ከምዝኮነት እልቢ ዘይብሎም ተዓዘብቲ ዝገልጽዎ እዩ።ብስራት ኣረጋይ ተኮነ ከም ተጻዋቲት ጭራ ዋጣ ኮነ ክራር ቕድሚኣ በዓል መን ባህላዊ መሳርሒ ሙዚቃ ይጻወታ ምንባረን ኮነ ክልቲኡ መሳርሒ ሙዚቃ ክጻወቱ ዝኽእሉ ዝነበሩ ብዕሊ ከምዘይትፈልጥ ንመቕርባ ተጻወቲ ጭራዋጣ ከምትዕልል፡ዝዛረቡ ስነ ጥበባዊያን ኣይሰ’ኣኑን እዮም።
ኣብ ደቂ ተባዕትዮካብ ደቂ ኣንስትዮ ንላዕሊ ብቁጽርን ብብቓትን ፍቅዲ ዘይብሎም ከረርቲ ከምዝለው ፍሉጥ ነገር እዩ።ኣብ ጉዳይ ደቂተባዕትዮ ዝለዓል ብዙሕ ሕቶታት ኣለዉ እዮም፣ኣብ ቦት’ኡ ክንድህስሶ ኢና።
ንክራር ኣዚዩ ዘማዕበላ ኣብራሃም ኣፈወርቒ እዩ፣እንተኮነ ዝጽውዓሉ ነጸረ’ኣብ እዩ ዝብሉ ኣድነቅቲ ሙዚቓ ኣለዉ።ብ’ኣንጻሩ ንክራር ዘመናዊት ክትከውን ገዚፍ እጃም ዝገበረን ዝፈለመን መምህር ተወልደ ረዳ እዩ ዝብሉ ብርኽት ዝበሉ ኣለዉ እዮም።
ክራር 9 ስልኪ ወይ ኣውታር ገይሩ ክጻወት ዝጀመረ ዳዊት ሽላን ምዃኑ ይዛረብ እዩ፣ግና ኣማኑኤል ኤልያስ ኣብ 1979 ካብ ዕዳጋ ሓሙስ 9 ስልኺ ዘለወን ክራራት ኣዚዙ ከምዘስርሐን ክጻወት ሒለት ለይትን ቀትርን ይብል ምንባሩ ኣቦይ ወልደስላሴ ኣሕሚሞም ይዝኽሩን ወዲ ኤልያስ ብሕይወት ተዝህሉ ሙዚቃ ኣበይ ደረጃ ምስ በጽሐ ነይሩ ብምባል የዕልሉ እዮም።
ዳዊት ሽላን ኮነ ወዲ ትካቦ ምስ ክራር ዓሚዩቅ ፍቕርን ዝምድናን ከምዘለዎም ሓሽከት መንእሰያት ዝቕበሉዎ ነገር እዩ።ኣብ 2012 ወርሒ ነሓሰ፡ሓደ ዓርኽና ብዛዕባ ኣብ ቤት እንዳ መምህር ተወልደ ረዳ ዘለዋ ዝተፈላለያ ክራራት ኣድሂቡ ከዕልለና ከሎ፡”ዳዊት ሽላንን ወዲ ትካቦን ነተን ዝተፈላለየ ስልክታት ’ኣውታራት’ ዘለወን ክወቕዑ ዕድል ረኪቦም ነይሮም እዮም፣ሓዲ’ኦም ዝነ’ኣድ ኽእለት ከምዘለዎም ኣመስኺሮም እዮም፣እታ ስልካ ዝበዝሐ ሕርሕራይ ገይሩ ዝተጻወታን ብድሆ ዘጋጠሞን ግርም ትምህርቲ ረኪቦም እዮም ካብ መምህር ተወልደ ረዳ።” ክብል ኣውኺዑና እዩ።
ዝኮነ ኮይኑ ዳዊትን ዮሓንስን ንክራር ዘለዎም ክእለትን ፍልጠትን ዓሚዩቅ ምዃኑ ዘከራኽር ኣይኮነን፣ኣብ ዕቤት ሙዚቃ ትግርኛ ብፍላይ ኣብ ክራር ወሳኒ ግደ ከምዘለዎም ናይ ኣደባባይ ምስጢር እዩ።
ይቕጽል…


text:
ተመራመርቲ ቐፃሊ ስግኣት ዓለም ዝኾነ ቐጠና ዕላዊ ገይሮም…
መቐለ ሰነ 16/2009(ድወት) ኣብ ቐፃሊ ንዓለም ስግኣት ክኾኑ ዝኽእሉ ቫይረሳት ኣብ ደቡብ ኣሜሪካ ከምዝርከቡ ተመራመርቲ ገሊፆም።
ኣብ ኒው ዮርክ ዝርከብ ኣሊያንስ ኢኮ ሄልዝ ኣብ እንስሳት ዝርከቡ ተሃዋስያን ናብ ደቂ ሰባት ከመይ ይመሓላለፉ ዝብል መፅናዕቲ ኣካይዱ ኣሎ።
ለዃኺቶ ድማ ካብቶም ካልኦት መጥበውቲ እንስሳት ንምትሕልላፍ ሕማማት ስግኣት ከምዝኾነት ኣቐሚጡ።
እዚ ውፅኢት መፅናዕቲ ኣብ ቐፃሊ ሕማማት ኤች.ኣይ.ቪ፣ ኢቦላን ካልኦት ተመሓላላፍቲ ሕማማትን ንምክልኻል ከምዝሕግዝ ሰብ ሙያ እቲ መፅናዕቲ ገሊፆም።
መብዛሕትኦም ኣብ ዓለም ዝተጋፍሑ ሕማማት ብእንስሳት ኣቢሎም ናብ ሰብ ዝመሓላለፉ ብምዃኖም እቶም ሰብ ሙያ መፅናዕቲ ን754 እንስሳት ዘጥቅዑ 586 ቫይረሳት ኣብ መፅናዕቶም ዝረኣዩ ኾይኖም ሰብን እንስሳን እናጥቅዑ ምምፅኦም ድማ ሓቢሮም።
ብመሰረት እዚ መብዛሕትኦም ተመሓላለፍቲ ዝኾኑ ቫይረሳት ኣብ ደቡብ ኣሜሪካ ከምዝርከቡ ብምግላፅ “ሓደገኛ ዞባ” ክብሉ ድማ ገሊፆማ። (ቢቢሲ)


text:
%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
Untitled Document
ትልሚ፣ ንርኢ ክርዲዴ
ሳልሳይ ክፋል
ብ ኣሇና
ኢሳይያስ ንዜገበቶ በትረ-ስልጣን ብሰሊማዊ መንገዱ ናብ ረብሓ ህዜቢ ኤርትራ ክንቅይሮ ኢና ኢልካ ምሕሳብ፤ ዴግምጋም ዕሽነት ኤርትራውያን ጥራይ ኢዩ። ኣብ ቀዲማይን ካልኣይን ክፋሊት እዙ ጽሑፍ’ዙ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ መሰረቱ ብስስዏን ተንኮልን ዜተበገሰ ስሇዜኾነ፤ ኣብ መንጎ እቲ ዜሓሇፎ ዒመታትን ሎሚን ናይ ባህሪ ምቕያር ከምጽእ ይሕሰብ ኢዩ። ካብ ግዛ ሰብዒታት ክሳብ’ዙ ሇናዮ መዋእለ ብተንኮል፣ ታህዱዴን ዒመጽን ኢዩ ኣብ ስልጣን ጸኒሑም’ምበር፤ ብምርጫ ሓፋሽ ቆጽሉ ዜወዯቖ ሰብ ኣይኮነን።
እቲ ዜገርም እምበኣር፣ መራሒ ካልኣይ ወገን ህዜባዊ ሓይልታት ዜነበረ ኣብርሃም ተወልዯ (ኣብርሃም ተወልዯ ዜብል ቃል ብመራኸቢ ብዘሓን ህግዯፍ ኣይተሰምዏን። ስእሉ ኣብርሃም ተወልዯ ርእየ ዜብል ዴማ የሇን። እዙ ኢዩ ስእሉ ኣብርሃም።እዚ ስእሉ እዙኣ ካብ ከብሒ ሓዯ ኣባል መሪሕነት ዜሓባእኩዋ ኢያ።) ኣብ ዒሊ ምስ ተሰውአ፣ እቶም ውሑዴ ቁጽሮም ተጋዯልቲ ናብ ዒሚቑ ሓን ኣትዮም ነበሩ። ኢሳይያስ ናብቲ ኣብ ኣፈልባ ዜነበረ ኣባ ተክሇሃይማኖት ዜተባህሇ ፈሊጥ (ጠንቋሊይ) ውዑለ ኣጋ ምሸት ናብቶም ተጋዯልቲ ምስ ተሓወሰ፣ ገና ከይተማኸሩ እንከሇዉ ኣኼባ ኣካየዯሎም። ኣብቲ ኣኼባ ‚ዴሕሪ መስዋእቲ ኣብርሃም ዯኣ ንመን ኢና ሓሊፊ ክንመርጽ‛ ዜብል ሕቶ ኣቕረቡ። ኢሳይያስ ትቕብል ኣቢለ ከም ዋዚ ‚ሕጋውያን መራሕቲ ክሳብ እንመርጽ ወሊ ንግዙኡ ኣነ ይጸንሕ’’ ከም ዜበሎም ጭብጢ ሰነዴ ኣሎ። እምበኣርከስ ኢሳይያስ ከምቲ ብይ ምርቓን ቆጽሉን እንዲባ ብኢዯ ወነኑ ውዱ ዜዯፍአ ንጉሰ ወዱ እልፉ፤ ባዕለ ብገዚእ ኢደን ተንኮለን ኢዩ ናብ ስልጣን ዜመጸ።
ኩለ ዜፈልጦ ሓቂ ዴማ ኣብቲ ኣብ ወርሒ ጥሪ 1977 ኣብ ፋሕ-ሳሕል ዜተገብረ ቀዲማይ ውዴባዊ ጉባአ ህዜባዊ ግንባር ብዜሇዒሇ ዴምጺ ዜተዒወተ ኣቶ ሮሞዲን መሓመዴ ኑር ኢዩ ዜነበረ። እቲ ዴሕሪ ከክልተ ዒመታት ኪካየዴ መዯብ ዜነበሮ ውዴባዊ ጉባአ ከኣ፣ ኢሳይያስ ክምረጸለ ዜኽእል ውዴዒዊ ኩነታት ስሇይኣኸሇ፣ ናብ ዒሰርተ ዒመታት (1977-1987) ተመጠጠ። እምበኣር ኢሳይያስ ምክትል ኮይኑ ክሰርሕ ጠሊሕ ስሇይብሎ፣ ወይ ብልዕሉኡ ኮይኑ ትእዚዜ ዜህቦ ሰብ ስሇይቅበል፤ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ንምዴያብ ይመሃዝም ጥበባትን ስሇያዊ ሽርሒታትን ኣይነበሩን።
ኣብ ምዴሊው ንካልኣይ ውዴባዊ ጉባአ ጎስጓስ ይግበረለ ኣብ ዜነበረ ግዛ፣ ባዕለ ኢሳይያስ ናብ ሙለእ ዯጀንን ቅዴመ-ግንባራትን እናተንቀሳቐሰ ሰፊሕ ሰሚናራት ኣካየዯ። ኣባሊት ‘ሳግም’ (በዒል ኢብራሂም ቶቲል፣ ኣብርሃሇይ ክፍሇ ወ..ተ…) ናብ ውዴብ ህዜባዊ ግንባር ይጽንበሩ ስሇዜነበሩ፤ ‚ሎሚ ኣጋይሽ ይመጽኡና ኣሇዉ፣ ውሻጠና ከነጽሪ አሇና። ኣንጻር ሰሇስተ ሓሇፋታት ክትቃሇሱ ኣሇኩም። ጉልበት ተጋዲሊይ ዕርዴታት ናብ ምስራሕ ጥራይ ክውዕል ኣሇዎ’ምበር፣ ቤት ጽሕፈታት ሓሇፍቲ ክትሰርሑ ኣይግባእን።… ንሕና ንኹለ ጸብጻባትና ኣብ ሰሇፍና ኣተርኢስና ኢና ንጽሕፎ ዜነበርና። ስሇዙ ቤ/ጽ ስርሑ እንተኢሎሙኹም፣ እምቢ በለዎም።’’ እናበሇ ሓያል በይናዊ
ስውእ ኣብርሃም ተወልደ
ጎስጓስ ኣካየዯ።
እቲ ዜብሎ ዜነበረ ግን ይከውን ነገር ኢዩ። እምቢ ንዜበሇ ተጋዲሊይ ዯሓር መን’ዩ ካብ መቕጻዕቲን ማእሰርቲን ሓሊፊኡ ከገሊግሎ? ነዙ ዜተገንበ መሓመዴ ጣሃ ዜተባህሇ ተጋዲሊይ፦ ‛ያ ኢሳይያስ! ናሕኑ ኒቃወም፣ ባዕዳን ኣል መስኡሉን የደጉና ቢል ዑሳያ… ዎ የርቡጡና ራብጣ ሸዱዲ…እንታ ዌን‛ ኢለ ብቋንቋ ዒረብ ክዚረብ እዜክር።
ናብ ኩሊተን ናይቲ ሕቡእ ሰልፊ (ኤርትራዊ ማሕበርነታዊ ሰልፊ) ዋህዮታት፣ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ክምረጽ ከም ሇዎ ጎስጓስ ኪካየዴ ጀመረ። ኣብ ዝባ ዒንበርቦብ ስምኦን ገብረዴንግል ሓሊፊ ጨንፈር ሰልፊ ኣብ ዜነበረለ ግዛ፤ ኣብቲ ኣነ ዜነበርኩለ ዋህዮ ብጋህዱ ‚ተጠንቀቑ ንሮሞዲን ከይትመርጹ፣ ኣብዙ ጉባአ’ዙ ናይ ግዴን ኢሳይያስ ክምረጽ ኣሇዎ። ንሕና ኣባሊት ሰልፊ ከኣ ነቶም ናብ ጉባአ ዜውከለ ይዯቂ ሰልፊ፣ ብፍሊይ ከኣ ኣብ ሕጸን ደሮ ሕጸን ዜርከቡ ነዙ ዕሊማ’ዙ በብዜጥዕም ኣገባብ ክንሕብሮም ይግባእ‛ በሇና።
ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንምርጫ ካልኣይ ውዴባዊ ጉባአ ብመራኹስን ኢንፊዩዥን ኣባሊት ሰልፊን ሓሇፎ። ኣብቲ ጉባአ ካልእ ዜገንፈሇ ጉዲይ እንተነይሩ ከኣ ዴጉል ግርጭት ኣባሊት ፖሇቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኢዩ። ቅዴም ብዚዕባ ተጋዲሊይ መስፍን ሓጎስ ዜበዜሑ ካብ ኣባሊት ፖ/ቤ/ጽ ‚ንኣባል መሪሕነት ክምረጽ የብለን‛ ክብለ እንከሇዉ፤ ባዕለ ኢሳይያስ ‚ኣንቱም ብጾት ን20 ዒመታት ጠበንጃ ዒጢቑ ዜተጋዯሇ ሰብሲ ብይ ጠቅም ቆሎ ጥጥቖ ካብ ሓሊፍነት ውረዴ ምባል ግቡእ ኣይኮነን‛ እናበሇ ስሇዜተኻሊኸሇለ፤ ናብ ኣባል መሪሕነት ተመርጸ።
ካልኣይ ሰሓሓበ ጉዲይ ዴማ፣ መብዚሕትኦም ኣባሊት መሪሕነት ‚ኣብ ሜሊታትና ምትዕጽጻፍ ክንገብር ኣሇና‛ ክብለ እንከሇዉ፤ ኢሳይያስ ግን ‚ምትዕጽጻፍ…ምትዕጽጻፍ እንተበዙሑ፣ ሓዯ መዒልቲ ከኣ ምስባር ኣሎ‛ ዜብል ሃዲዱ መዯረ ምስ ገበረ፣ ብናቱ መዯምዯምታ ጉባአ ተዒጽወ። ኣብቲ ብዴሕሪ ናጽነት ኣብ ናቕፋ ዜተገብረ ሳልሳይ ውዴባዊ ጉባአ ከኣ ንመሕሇፊ ዜኾኖ ዴምጺ ኣይረኸበን። ግን ብዕበጦ-ዕበጦ ከም ዜተመርጸ ኣብቲ ጉባአ ብኣግኡ ተፈሉጡ።
ስሇዙ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብሓፋሽ ተጋዯልቲን ህዜቢን ዜመጸን ዜተመርጸን ይኮነስ፣ ብሜሊን ተንኮልን፤ ከምኡ’ውን ንጀጋኑ ዯቀባት ኤርትራ ቀንጺለን ኢዩ ናብ ኮረሻ ስልጣን ዜዯየበ። እቲ ብንግሆኡ ርኢ ክርዲዴ ዜተሇመ ኢሳይያስ’ምበኣር ክሳብ ሎሚ ክበጽሖ ዜዯሉ፣ ግን ከኣ ገና ይበጽሖን ኣብ መንጎ ተስፋን ቅብጸትን ተቐርቂሩ ይጓዒዜ ኣሎ። እቲ ረሳሕ ታሪኹ ከም ጽውጽዋይ ዕንኩራይ ጻጸ ኮይኑ ከይርሳዕ ግን በብዒቕምና ብጽሑፍ ናብ ህዜብናን ዲሕረዎት ወሇድን ከነመሓሊልፎ ይግባእ። ውሽጢን ውሻጠን ህግዯፍ እናፈሇጡ፤ ንልዕሉ ዒሰርተ ዒመታት ጉዲት ኢሳይያስ ካብ ምግሊጽ፣ ትም ዜመረጹ’ውን ኣሇዉ። ግን ንሳቶም’ውን ብመዒልቶም ክጋሇጹን ክቕልዐን’ዮም። እቲ ምንታይ ታሪኽ ናይ ህዜቢ ስሇዜኾነ።
ሎሚ ሓቀኛ ታሪኽ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምንባብ ከም ክሎሮኲን ፈውሲ ዒሶ ዜመሮም ሰባት’ኳ እንተሃሇዉ፤ ጽባሕ ንግሆ ግን ብግምጣለ ክኸውን ኢዩ። እቲ ምንታይ፣ ኩለ ዛጋ ክመሃረለን ካብቲ ፎእን ፋለልን ኣከያይዲን ተመኲሩ ንመጻኢ ኣብ ገዚእ ሃገሩ ውሕለል ስርዒተ ምምሕዲር መታን ክሃንጽ። ሎሚ’ቶም ውሑዲት ኢሳይያስን ዯቀ-መዚሙርቱን ዋናታት ኤርትራ፣ ንሕና’ቶም ብዘሓት ዴማ ጓኖት፤ ኣብ ገዚእ ሃገርናን ርስቲናን ኢሳይያስ ኣካራያይ፤ ንሕና ተኻረይቲ ኮይንናለ ሇና ወቕቲ፤ ጽባሕ ኣርበሽቶ ከም ዜግምጠል ታሪኻዊ ግዴነት ኢዩ።
እቶም ብውሽጢን ብዯገን ድሊራት እናቖሓሙ ዜሕልዉዎ ሇዉ ኣኽሊባት መታን ኣቐዱሞም ክርዴኡ ግን ዕለል፣ ጉሒሊን ሓሳዴን ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናይ ግዴን ሕማቕ ኣዋዴቓ ክወዴቕ ምዃኑ ይገንቡ። ሕቡእ ተልእኾታት ሒዝም፣ ኢዴ ኢሳይያስ ጨቢጦም ኣብ ዯገ ንዜነብር ኤርትራዊ ከታልለን ዕምሪ ጎይታኦም ንከናውሑ ኣብ ሸበዴበዴ ሇዉን ከኣ በብቑሩብ ይፍሇጡ ኣሇዉ። ኣብ ዜስዕብ ጽሑፋተይ ዴማ እቶም ናብ ስሇያዊ ስራሓት ኢሳይያስ ዜተዋፈሩ ከክንዱ ያሒት ዜኾኑ ጉሒሊታታ ብዒቕመይ ከጋልጾም ክፍትን እየ።
ኣብዙ ሎሚ ኢሳይያስ ከም ዒርጓዴ-ዯርሆ ዒርቢ ስቕሇት ተኣሲሩለ ሎ ግዛ፣ ከምቲ
ንመዋእለ ብዯም ብዘሓት ዜፋሰጎ፤ ኤርትራ ከኣ ብዯሙ ክትፋስግ ኢያ። ኣብ ውሽጢ ሰሇስተ ዒመታት ብምዕራብን ምብራቕን ኤርትራ ክልተ ግዛ ናይ ምቕንጻል ፈተነ’ኳ እንተተገብረለ፣ ኣይሰሇጠን። ኢሳይያስ ካብ ግዛ ሰብዒታት ክሳብ ሎሚ ብዘሕ እዋን ብጥይት ተሳሒቱ ኢዩ።
እቶም ናይ ምቕንጻለ ስጉምቲ ዜወሰደ ተባዒት ዯቂ ህዜቢ ንዕሇቱ ተረሺኖም’ኳ እንተኾኑ፤ እቲ ዴጉል ናይ ህዜቢ ሓዊ ግን ከም ጓህሪ ሰራው ገሃጽ ይብል ኣሎ። ‘ኣይፋል! ንኢሳይያስ ኣይትቕተለ፣ ወይ ኣንጻር ስርዒት ጎነጻዊ ቃልሲ ከነካይዴ ኢና ዜብል ፍልስፍና ካብ ኣፍኩም’ውን ጡፍ በለዎ… እዙ ሰብኣይ እንተተቐቲለ ኣስመራ ዲግማዊት ሞቓዴሾ ክትከውን ኢያ’ ብምባል ንዛጋታት ናይ ኣእምሮ ጆሆታት ንምግባር ዜጓየዩ መራሕቲ ውዴባትን ሰልፍታትን ሇዉ ከኣ፤ ካብ ጻሕሉን ቁርሲ ቡንን ኢሳይያስ ዜጠዒሙን ዜጽበዩ ሇዉን ጥራይ ኢዮም።
ከምቲ ‘ኣልመክቱብ ማየፍዯል’ ዜበሃል ምስሊ ዒረብ፣ ብይ ሰዒቱ ዜኸውን ነገር የሇን። ግና ኩለ ባዕለ ብሰዒቱ ክመጽእ ኢዩ ኢልካ ምጽባይ፣ ዕሽነት’ዩ። ገበነኛ ኢሳይያስ ካብ ምምስራት ህዜባዊ ሓይልታት ኣብ ስልጣኑ እፎይ ኢለ ሓዱሩ ኣይፈልጥን። እቲ ምንታይ ናይ ዯም በዒል ዕዲ ስሇዜኾነ። እቶም ንኹለ ባህርያቱ ኣቐዱሞም ዜነቕሑለ ኤርትራውያን ካብ ምምስራት ህዜባዊ ሓይልታት ኣትሒዝም ምስ መከትዎ ኢዮም። ግን ዕለም ጉሒሊ ክበጽሖ ዜወጠኖ ጉዲይ ስሇዜነበሮ፣ ገረብ ብሓኽሊ ከም ዜበሃል፣ ኣብ መንጎ ሰራዊትን ህዜቢን ሕንፍሽ-ፍሽ እናኣእተወ ጸኒሑ።
ስዉርን ግሁዴን ተቓውሞታት እናኣጋጠሞ፣ ብሰንከልከል ኢዩ ናብዙ በጺሑ ሎ። ሕጂ’ውን ኣብዙ ህዜባዊ ተቓውሞ ጥርዙ በጺሑለ ሎ እዋን፣ መናውሒ ዕዴመ ዜኾኖ ሓዴሽ ርኪያሞ ምርካም ጸግሞ ኣይኮነን። እቲ ህዜቢ ኤርትራ ዜምነዮን ዒሇም’ውን ብተዯጋጋሚ እትሓቶ ሊን ጉዲይ ምእዋጅ ምቛም ሰልፍታት ኪገብሮ ይኽእል ኢዩ። ገሇ ካብዝም ኣብ ዯገ ኮይኖም ንህዜቢ ዕንክሉል ከብለ ዜጸንሑ መራሕቲ ሰልፍታት ከኣ፤ ‚እቲ እንዯልዮን ክንቃሇሰለ ዜጸናሕናን ጉዲይ ምቛም ሰልፍታት ብሕጊ ስሇዜተኣወጀ፣ ንዐናይ ናብ ኣስመራ’’ ኢሎም ክኣትዉ ከም ዜኽእለ ብእዋኑ ከነስተውዕል ይግባኣና።
ኣብ ከምዙ ዜኣመሰሇ ብናይ ተንኮሊት ዕያር ንዕየረለ ሇና ግዛ፣ ምስቲ ብዘሓት ወገናት ካይደዎ ዜነበሩን ሇዉን ፖሇቲካዊ ተጋዴሎ፣ ጎዴኒ ጎዴኑ ጎነጻዊ ኣገባብ ቃልሲ ምምራጽ እዋናዊ ሕቶ ኢዩ። ጎነጻዊ ከመይ ኢዩ? ብከመይ ኣገባብ ኢዩ ክትግበር? ኣበየናይ መሬት? በየኖት ሓይልታት ወ..ተ… ዜብለ ሕቶታት ክሇዒለ ባህርያዊ ኢዩ። እቲ መልሲ ግን፣ ስርዒት ህግዯፍ ንምእሊይ ውዴዒዊ ኩነታት በሲለ ጥራይ ይኮነስ፤ ፈጋዕ-ጋዕ ኢለ ኣብ ሇወለ ግዛ፣ ሙለእ ህዜቢ ኤርትራን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ኣብ ጎዴኒ እዙ ጎነጻዊ ኣገባብ ቃልሲ ዯው ኪብለ ከም ዜኽእኩ እቲ ዋና መፍትሕ ናይቲ ጉዲይ ኢዩ።
ኢሳይያስ ብሰሊም ስልጣኑ ከረክብ ይሕሇም ካብ ኮነ፣ ንሕና ዴማ ብሰሊማዊ ኣገባብ ጥራይ ሇውጢ ከነምጽእ ኢልና ምሕሳብ ክንርስዖ ኣሇና። ንኣብነት ኣዴማ ተጋዯልቲ ግንቦት 20 - 1993፣ ዴሕሪ ፈተነ ምንቅስቓስ ‘73፤ ንኢሳይያስ እታ ዜዒበየት ኣስኳሊን ዜሓየሇት ማትሪክን ነበረት። ኣብታ ሰዒት እቲኣ ተጋዯልቲ ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብይ ጃኬት ኮብኪቦም ናብ ኣስመራ ስተዴዩም ክወስዴዎ ከሇዉ፤ ዒቢ ትምህርትን ዕዴልን ፈጢሮሙለ። ኣብቲ ተጋዲሊይ ሃይሇስሊሰ /ሉንጎ/ ከም ኣቦ ዲስ ኮይኑ ነቲ ኣኼባ ዜመርሓለ ዜነበረ ግዛ፣ ተጋዲሊይ ‘ኣብ ደሮ መርዒ ኤርትራ ሕማቕ ከይንረክብ’ ብምባል ልቢ ስሇዕበየ፣ ኢሳይያስ ካብ ጥፍኣት ዴሒኑ።
ሽዐ ከም ጲሊጦስ ‚… ኣነ ዜኾነ ሓሊፍነት ኣየዴልየንን ኢዩ። ሕጂ እንተተረከብኩምኒ ዴማ ሕጉስ እየ!‛ ክብል ንብዒት ሓርገጽ ነብዏ። ሽዐ ገርሀኛታት ኣባሊት መሪሕነት ውሽጡን ውሻጠኡን እናፈሇጡ ናይ ልቦና መራግእቲ ኣየትረፉን። ንሇውሃትን ግርህናን ህዜብና ግና ጥንቅልዑት ተገምጢለ ዴኣ ረመጽ ተዯፈኣለ’ምበር ካብ ኢሳይያስ ዜተረኽበ ፍትሒስ በት።
እቶም ንልዕሉ 20 ዒመታት ዜተጋዯለ፣ ስሇ መነባብሮ ጥራይ ኣዴማ ዜገበሩ ገዲይም ተጋዯልቲ ከኣ ተቐፈደን ተቐንጸለን። ባዕለ ዕለል ሽፍታ ኢሳይያስ ኣብ ጋዛጣ ሓዲስ ኤርትራ 4ይ ዒመት ቁ.5 ናይ 17 መስከረም 1994 ሕታም ‚… ካብ 130 እሱራት 1 ብናጻ ተፋንዩ።
ብመጠንቀቕታ ዜተሇቁ 4፣ ዜተረፈቱ 19፣ ዒመትን ፈረቓን ዜተፈርደ 33፣ ካብ 7 ክሳብ 10 ዒመታት ዜተፈርደ 8፣ ልዕሉ 10 ዒመታት ዜተፈርደ ዴማ 8 ነበሩዎም‛ ኢለ። ብዚዕባ እቶም ሽዐ ንሽዐ ብትእዚዘ ዜተረሸኑ 47 ገዲይምን ሓሇፍቲን ተጋዯልቲ ግን ምንም መግሇጺ ኣይሃበን።
ሎሚ ንሕና ካብቲ ሽዐ ዜነበረ ተመኩሮ ክንመሃር ይግባእ። ካብ 130 ሰባት ሓዯ ጥራይ ናጻ ተሇቒቑ ክበሃል እንከሎ ብሩህ ኢዩ። ኣብ ውሽጢ 20 ናይ ናጽነት ዒመታት ከኣ ከም ወዜቢ ኣብ ሃገራዊ በዒልና ወሊ ሓዯ ‘ምሕረት’ ዜተገብረለ እሱር ኣይተሰምዏን።
ስሇዙ ናጻ ካብ ፖሇቲካ ዜኾነ ሰራዊት፣ ኣብ ኢንዲስትሪ፣ መጉዒዜያን መስንዒትን ዜሰርሑን ዜተወዯቡን ሸቃሎ፣ ብናጻ ማሕበር ዜተወዯቡ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲን ኮሇጃትን፣ በብጉጅሇ ብማሕበራዊ ዯርብታቱ ዜተወዯበ ህዜቢ ኣብ ይብሊ፣ ከም ወርሒን ጸሓይን ሓንቲ ጋዛጣን ሓንቲ ተሇቪዥንን ጥራይ እትውንን ናይ መነ-ኢሳይያስ ኤርትራ፤ ንጨፍጫፊ ስርዒቱ፤ ብሰሊማዊ ኣገባብ ቃልሲ ጥራይ ኢና ክንፈትሖ ዜግባኣና ዜብለ ሇዉ ወራዘት ማዕድ ከኣ፤ ‘እዚ ብርኩታ እምኒ ኣሊታ’ ኢሇ ጥራይ ክሰግሮም።
‘ኣሓ ምስ ሓራዱአን ማይ ይሰትያ’ ከም ዜበሃል፤ እቶም ኣጸቢቖም ንኢሳይያስን ምስጢራቱን ዜፈልጡ ዜነበሩ መሪሕነት ሙለእ ዕዴል ሃገርን ዕዴል ወሇድታትን ተኸፊቱሎም ክነሱ፤ ኣንጻሩ ቅልጡፍ ዜኾነ ስጉምቲ ኣይወሰደን። ኣከያይዲ፣ ናይ መወዲእታ ሸቶን ጉዕዝን ኢሳይያስ ኣፈወርቂ እናፈሇጡ ተገርሁ። ግብረ መልሶም ከም ጓህሪ ቀንጠባራ ስሇዜቐሃመ ዴማ፣ ኣብ መወዲእታ ሂወቶም ከምኡ ቅሂማ። ግን ብዯሞም ዜተተኽሇ ፈልሲ ሰሊምን ዯሞክራሲን ናብ ሙለእ ዒሇም ናብ ሇዉ ዛጋታት ኤርትራ ልሒሙ’ምበር ኣይቀሃመን። እታ ወሉዖማ ዜሓሇፉ ናይ ተስፋ ሽግ ዴማ መብራህታ ናብ ሙለእ ኤርትራ ንክርአ ቀሪባ ኢያ።
ኣብቲ እዋን’ቲ ትልሚ ርኢ ክርዲዴ ዜተሇመ ኢሳይያስ ከም ዲማ ተጻወተሎም። መሪሕነት ህዜባዊ ግንባር ንህዜብን ሰራዊትን ክሕዘ ኣይከኣለን። ኢሳይያስ ሓዯ ኣንጻር ብዘሓት ንኽዕወተሎም ይመሃዝ ውዱታት ኣይነበረን።
ንሓዯ ሚኒስተር ክትከውን ኢኻ፣ ንካልእ ዴማ ጀነራል ክሽይመካ እየ ወ..ተ… እናበሇ ተጓየየ። ንመሰጋገሪ መታን ክጥቀመለ፣ ሃገራዊ ባይቶ ብህጹጽ ኣቖሞ። ዴሕሪ ኣዴማ ተጋዯልቲ ከኣ፣ ኣብ ሳልስቱ ብዕሇት 22 ግንቦት ንባይቶ ብህጹጽ ጸዊዐ፣ ፕረዙዯንታዊ ምርጫ ከም ዜካየዴ ገይሩን ተመሪጹን። ካብ 104 ብቑዕ ዴምጽታት ካኣ 99 ዴምጽታት ረኺቡ ከም ዜተዒወተ ተኣዊጁ። እቲ ጉያ-ጉያ ኣከያይዲ ንኣዲም ገረሞ ኢዩ ነይሩ።
ኢሳይያስ ገና ይበጽሖ ጥጅእ ስሇሇዎ ኢዩ’ምበኣር ክንዴዙ ዜኣክል መሰክሕ ግፍዕታት ኣብ ልዕሉ ህዜብና ዜገብር ሎ። ህዜቢ ኤርትራ ምምሕዲርካ ኣይንዯልን’ድ ኢለዎ? ኣብ ውሽጢን ዯገን ሎ ህዜብና ገንብ ኣይንህብን’ድ ኢለ? ጓልናን ወዴናን ኣይነኽትትን’ድ ዜበሇ ኣሎ’ዩ? ናብ ስልጣኑ ቋመተ… ወይ ናብ ውልቃዊ ሕሳባቱ ክጸባጸብ ዜዯሇየ ዛጋ’ድ ነይሩን ኣሎን’ዩ? ንሜሊን ፖሉሲን መንግስቲ ሃገረ-ኤርትራ ዜኾነነ ወገን’ከ ነይሩ’ድ?... ብዘሓት ሕቶታት ኣብ እንሓተለ ግዛ፤ ምንም እንረኽቦ መልሲ የሇን።
ስሇዙ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ ንግሆ ዜተሊእኮ ጉዲይ ስሇሇዎ ጥራይ ኢዩ ክንዴዙ በዯል ዜፍጽም ሎ። ኒሕ ገይሩ ልኡኽ ሓሉቦ ከይበሃል ያኢ! ነታ ዜተበገሰሊ ልኡኽ፣ ንሞት መባዴልቲ ህዜቢ ኤርትራ ብምግባር፤ ‘ዒወት ወይ ሞት’ ብምባል ነኺሱ ክሕዚ መሪጹ። ንምዜኽኻር ዜኣክል እምበኣር ኣብ መጀመርታ ተስዒታት ስምዒና ዜነበረ ዕጥሸው! ‘ዒባይ ኢትዮጵያ’ ኣብ ዜቕጽል ራብዒይ ክፋል ጽሑፈይ ተኸታተለ።
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!
ይቕጽል


text:
ቫይረስ HPV ወይ ኢፒሎማ እንታይ እዩ?
እዚ ቫይረስ ሃፐፒሎማ (HPV)ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ኮይኑ ንደቂ ተባዕትዮን ኣንስትዮን ከኣ ይሃሲ ፡ኣብ መንእሰያት ልሙድ ተርእዮ እዩ ዳርጋ 80% ከኣ ኣብ መንእሰያት ይረአ;ልዕሊ 100 ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ቫይረሳት ኣሎዉ፡መብዛሕትኦም ንሕማም ወይ ምልክታት ናይ ሕማም ዘኸትሉ ኣይኮኑን፡30 ካብኦም ኣብ መትሎ ኣብ ኣፍን ኣብ ጎሮሮን ሕማም ዘኸትሉ እዮም፡
መብዛሕትኦም ደቂ ሰባት ነዚ ዓይነት ቫይረስ እዚ ብቐሊሉ እዮም ዘሸንፍዎ ፡ብሳዕቤናቱ ውን ብዙሕ ኣይሳቐዩን።ውሑዳት ክብኦም ጥራሕ እዮም ክባዘሑ ዝኽእሉ፡
መንሽሮ ኣብ ክሳድ ናይ ማህጸን፡ኣብ ብልዕትን ኣብ ጎረሮን ወይ ኣብ ከባቢ መዓኮር መቁሰልትን ዕንፍሩርን ኣብ ደቂ ኣንስትዮ የኸትል የኸትል።ኣብ ኣወዳት መንሽሮ ኣብ መትሎ መቁሰልቲን ጡብ ኣድግን ከኣ ኣብ ከባቢ መዓኮርን ኣብ ጎረሮን የኸትል።
እቶም ንዕንፍሩር መሳሊ ጡብ ኣድጊ ዘኸትሉ ቫይረሳት፡ ነቲ ኣብ ክሳድ ማሕጸን ዝወጽእ መንሽሮ ዘኽትል ኣይኮነን።
እቲ ክታበት ኣብ ዝሰኣነሉ ግዜ ፡መብዛሕትኦም ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ ደቂ ሰባት በዚ HPV ኣብ ሂወቶም ምሉእ ብሓደ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ብዝተፈላለዩ ዓይነት ቫይረሳት ክጥቕዑ ይኽእሉ።
በዚ HPV ቫይረስ ብኸመይ ትጥቃዕ?
ዝኾነ ዓይነት ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም ወዲ ተባዕታይ ወይ ጛል ኣንስተይቲ ፡በቲ HPV ቫይረስ ንኽጥቓዕ ኣብ ሓደጋ ይርከብ ፡መብዛሕትኦም ካብቶም ዝጥቕዑ ከኣ ምልክታት ኣይረኣዮምን።ትርጉም ናይዚ ከኣ ብዘይፍላጥ እቲ ቫይረስ ንኻልኦት ከመሓላልፉሎም ይኽእሉ ማለት እዩ።
እቲ HPV ቫይረስ ካብ መጀመርታ ደረጃ ናይ ጾታዊ ርክብ ክመሓላለፍ ተኽእሎ ኣሎ፡እቲ ሰብ እቲ ቫይረስ ዘሎዎ እንተኾይኑ ብምትንኻፍ ናይ ቆርበት ምስ ቆርቤት ዋላ ክመሓላለፍ ይኽእል እዩ፡በዚ ምኽንያት እዩ ከኣ ኮንዶ ምሉእ ብምሉእ ካብቲ ቫይረስ ክከላኸል ዘይክእል ።
ብHPV ቫይረስ ከምዝተጠቓዕኩ ብኸመይ እፈልጥ?
HPV ቫይረስ ብዘይ ምልክታት እዩ ዝረአ ፡በዚ መሰረት ከኣ መብዛሕትኦም በዚ ቫይረስ እዚ ዝተጠቕዑ ከም ዝተጠቕዑ ኣይፈልጡን።
ምስ መንሽሮ ዝተሓዙ ዓይነታት፡መብዛሕትኤን ደቂ ኣንስትዮ ፓፕ ዝበሃል ምርመራ ድሕሪ ምግባር እዩ እቲ ቫይረስ ከምዘሎወን ዝገሃድ፡እዚ ፓፕ ዝበሃል ምርመራ ናይ ማሕጸን ምርመራ ኮይኑ ኣብ ከባቢ ክሳድ ናይ ማህጸን ዝርከቡ ትሹ ዘይጥዑያት ምኻኖም የግህድ እሞ እዚ ከኣ ናብ መንሽሮ ክምዕብል ይኽእል ማለት እዩ።
ምስ ናይ ጡብ ኣድጊ ዝመስሉ ዝተሓሓዝ ዓይነት፡እቶም ከም ሳዕቤን ናይዚ ቫይረስ እዚ ኣብ ከባቢ መትሎ ዝረኣዩ ከም በዓል ጡብ ኣድጊ ዝኣመሰሉ ተርእዮታት ብምሓዝ ወይ ከኣ ብምድህሳስ ክፍለጡ ይኽእሉ እዮም ፡ብሓፈሻ ኣብ ኣወዳትን ኣዋልድን ኣብ ጫፍ መትሎ ወይ ኣብ ማእከል ወይ ከእ ኣብ ከባቢ መዓክር ይረኣዩ እዮም ዝርከቡ።ከሕክኹና ክኸቀይሑ ከቀንዝዉን ዘይምቹእነትን ክስመዓና ይኽእል እዩ።ንመብዛሕትኦም እዚ ጡብ ኣድጊ እንብሎ ባዕሉ እዩ ድሕሪ ኣዋርሓት ወይ ዓመታት ዝጠፍእ፡ኣብ ገለ ኩነታት ግን ብዝልከ መድሃኒት ክሓዊ ይኽእል፡ከምኡ ውን ብምዝሓል፡ወይ ከኣ ብምቅጻል ወይ ብምሕራር ክጠፍእ ይኽእል።ዝኾነ ዓይነት ነዚ ቫይረስ ካብ መሰረቱ ከጥፍእ ዝኽእል መድሃኒት የለን ፡ዘይጠፍእ ስለዝኾነ ፡መብዛሕትኡ ግዜ እዞም ንጡብ ኣድጊ መሰል ዕንፍሩር ዘኸትሉ ዓይነት ቫዩረሳት መንሽሮ ኣየኸትሉን እዮም።
ነቶም በዚ HPV ቫይረስ ዝመሓላለፉ ሕማማት ብኸመይ ንከላኸሎም?
ኣብዚ እዋን እዚ ገለ ንደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ዝኸውን ክታበት ኣሎ፡
እቲ ክትባት ኣብ ሰለስተ ደረጃታት ዝኽፈል ኮይኑ ኣብ ውሽጡ ፍርቒ ዓመት ይወሃብ፡እቲ ክታበት ከኣ ኩሉ ክሳብ መወዳእታ ክንወስዶ (3 መራፍእ) ይግባእ ፡እዚ ከኣ እቲ ክታበት ውጽኢታዊ ምእንቲ ክኸውን እዩ
እቲ ክታበት ከኣ ናይ ዶክተር መሰነይታ ኣብ ናይ እንሹራንስ ጥዕና ማእከል ክውሰድ ይከኣል እዩ
እቲ ክታበት ካብ ካልኦት ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣይከላኸልን እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ነፍስ ወከፍ ጾታዊ ርክብ ኮንዶም ክንጥቀም ይግበኣና ።
ሕቶታት ኣሎኩም ዶ?
ናብዚ ናይ ሕክምና ናይ ምኽሪ መስመር ተለፎን 037919704፡ተወሳኺ ሓበረሬታ ንምርካብ ከኣ ብመስመር ኢንተርነት www.safe –sex.co.il
.ብተወሳኺ ናይ ፎሩም ኣድራሻ /http://www.starmed.co.il.forum-84 መልሲ ምርካብ ይከኣል እዩ።
ሰራሕተኛታት ናይዚ ሕክምና ንኽሕግዙኹም ድሉዋት እዮም።


text:
ኣብ ሊብያ ልዕሊ 4 ሽሕ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቅባ ከምዘለው UNHCR ገሊጹ
- Details
- Created: Wednesday, 08 November 2017 12:31
- Last Updated: Wednesday, 08 November 2017 12:31
ኤርትራ፣ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ እታ ዜጋታታ ብብዝሒ ኣብ ሊብያ ዑቕባ ዝሓቱ ዘለዉ ሃገር ምዃና ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ካብ ሊብያ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ኣብዚ ሳልስቲ'ዚ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ ካብ 1 ሕዳር ኣትሒዙ ኣብ ሊብያ 43 600 ስደተኛታት ከምዘለዉ ብምርግጋጽ፣ እቶም 34,226 ገና ሓተቲ ዑቕባ ምዃኖም ኣስሚርሉ።
ብመሰረት እቲ ጸብጻብ፣ ኣብ ሊብያ ካብ ዝርከቡ ሓተቲ ዑቕባ፣ ብብዝሒ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስርዑ ብ21,659 ዜጋታት ሶርያ ክኾኑ እንከለዉ፣ ዜጋታት ኤርትራ ድማ ብ4261 ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይሕዙ።
ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ሊብያ በዚ ብዝሒ'ዚ ካብ ካልኦት ዜጋታት ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ክስርዑ እንከለዉ፣ ንኤርትራ ስዒቦም ከኣ ዜጋታት ሱዳንን ሶማልን ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃታት ሒዞም ይርከቡ።


text:
ሰበ ስልጣን ሊብያ ከም አካል እቲ ኣብታ ሃገር ዘለው ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ንምምላስ ዘካይድዎ ዘለው ጻዕርታት 170 ሱዳናዊያን ስደተኛታት ሎሚ ሓሙስ 14 መስከረም,2017 ዓ.ም ናብ ሃገሮም መሊሶም።
እዞም ስደተኛታት ኣውሮጳ ንምብጻሕ ማእከላይ ባሕሪ ከቋርጹ ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ዝተታሕዙ ወይ ተጻዒኖምሎም ዝነበሩ ጀላቡ ብምጥሓለን ብህይወት ኣድሕን ስርሒት ድሒሮም ናብ መዳጎኒ ስደተኛታት ሊብያ ዝተመለሱ እዮም።
መብዛሕትኦም ኣብታ ሃገር ዘለው መዳጎኒ ስደተኛታት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሰባት ዝሓዛ ምኳነን ብሰንኪ እዚ ድማ ብፍላይ ኣብ ኣዋርሕ ክረምቲ መሰረታዊ ኣገልግሎት ንምሃብ አጸጋሚ ይኸውን ምህላው ሰበ ስልጣን እቲ መዳጎኒ ስደተኛታት ይገልጹ።
ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብቲ መዳጎኒ ማእከናት ንዘለው ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ዝምለሱ መደብ ብምትእታው ኣብ ሰሙን ክልተ መዓልቲ ነፈርቲ ብምድላው ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ይመልስ።
ሓላፊ መዳጎኒ ስደተኛታት ሁስኒ አቡ አያን “ ሎሚ ሓሙስ 14 መስከረም,2014 ዓ.ም 170 ሱዳናዊያን ስደተኛታት ብምትሕብባር ብዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ብወለንትኦም ናብ ሃገሮም ይምለሱ ኣለው። ካብ ሱዳን ዝመጹ ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ምምላስ እዚ ናይ መጀመርያ እዩ። ንሕና ናብ ሚቲጋ መዓርፎ ነፈርቲ ከነብጽሖም ኢና ካብኡ በንፋሪት ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ናብ ካርቱም ክወስድዎም እዮም” ኢሎም።
ኑር ኣልዲ መሃመድ ሓደ ካብቶም ሎሚ ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ዘለው ስደተኛታት እዩ፡ “ካብ ማእከላይ ባሕሪ ኢና ናብዚ መጺና፡ ድሕሪ ኣብዚ ማእከል ዝጸናሕክዎ 40 መዓልታት ናብ ሃገረይ ብምምላስ ዓብይ ሓጎስ ይስምዓኒ” ኢሉ።
እቶም ብወለንትኦም ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ስደተኛታት ድሕሪ ነዊሕ ዝርርብ ምስ ኤምባሲታት ሃገራት ዝኻየድ ምኳኑ’ውን ይሕበር።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
4 ከም ብሓድሽ ድማ፡ ኣብ ጥቓ ባሕሪ ኺምህር ጀመረ። ኣዝዩ ብዙሕ ህዝቢ ኣብ ጥቓኡ ስለ እተኣከበ ኸኣ፡ ኣብ ጃልባ ደዪቡ፡ ካብ ገምገም ርሒቑ ተቐመጠ፣ ኵሉ እቲ ህዝቢ ግና ኣብ ጥቓ ባሕሪ፡ ኣብ ገምገም ነበረ።
2 ብምሳሌታት ድማ ብዙሕ መሃሮም፣ ኣብ ትምህርቱ ኸኣ ከምዚ በሎም፦
3 “ስምዑ። እንሆ፡ ዘራኢ ኺዘርእ ወፈረ።
4 ኪዘርእ ከሎ ኸኣ፡ ገሊኡ ኣብ ጥቓ መገዲ ወደቐ፣ ኣዕዋፍ መጺአን ድማ በልዓኦ።
5 ገሊኡ ኸኣ ብዙሕ ሓመድ ኣብ ዘይብሉ ኸውሒ ወደቐ፣ ዓሚቝ ሓመድ ስለ ዘይብሉ ድማ፡ ቀልጢፉ በቘለ።
6 ጸሓይ ምስ በረቐት ግና ሓረረ፣ ሱር ስለ ዘይብሉ ድማ ነቐጸ።
7 ገሊኡ እውን ኣብ ማእከል ኣእሻዅ ወደቐ፣ እቲ ኣእሻዅ ድማ ዓብዩ ሓነቖ፡ ፍረ እውን ኣይፈረየን።
8 ገሊኡ ግና ኣብ ጽቡቕ መሬት ወደቐ እሞ፡ በቘለን ዓበየን፣ ገሊኡ ሰላሳ፡ ገሊኡ ስሳ፡ ገሊኡ ሚእቲ ድማ ፈረየ።”
9 ኣስዒቡ፡ “ንምስማዕ እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ” በለ።
10 ንበይኑ ምስ ኰነ ኸኣ፡ እቶም ከቢቦምዎ ዝነበሩ ምስቶም ዓሰርተው ክልተ ዀይኖም፡ ብዛዕባ እቲ ምሳሌታት ሓተትዎ።
11 ንሱ ድማ ከምዚ በሎም፦ “ንዓኻትኩም፡ እቲ ቕዱስ ምስጢር መንግስቲ ኣምላኽ ተዋሂቡኩም ኣሎ፣ ኣብ ወጻኢ ንዘለዉ ግና፡ ኵሉ ምሳሌታት እዩ ዚዀኖም፣
12 ስለዚ ድማ፡ ምርኣይሲ ይርእዩ፡ ግናኸ ኣየስተብህሉን፣ ምስማዕሲ ይሰምዑ፡ ግናኸ ኣየስተውዕሉን፡ ኣይምለሱን፡ ይቕረ እውን ኣይበሃለሎምን።”
13 ብተወሳኺ ኸምዚ በሎም፦ “ነዛ ምሳሌ እዚኣ ኸይፈለጥኩምዋስ፡ ከመይ ጌርኩም ንዅሉ ምሳሌታት ከተስተውዕሉ ኢኹም፧
14 “እቲ ዘራኢ ነቲ ቓል እዩ ዚዘርእ።
15 እቶም እቲ ቓል ኣብ እተዘርኦ ጥቓ መገዲ ዘለዉ እምበኣር እዚኣቶም እዮም፣ ምስ ሰምዑ ግና፡ ብኡብኡ ሰይጣን መጺኡ ነቲ ኣብ ልቦም እተዘርአ ቓል ይወስዶ።
16 ከምኡ ኸኣ፡ እቶም ኣብ ከውሒ እተዘርኡ፡ እዚኣቶም እዮም፣ ነቲ ቓል ምስ ሰምዕዎ፡ ብኡብኡ ብሓጐስ ይቕበልዎ።
17 ኣባታቶም ሱር ስለ ዘይሰደደ ግና፡ ንግዜኡ ጥራይ እዮም ዚጸንሑ፣ ስለ እቲ ቓል፡ ጸበባ ወይ መስጐጕቲ ምስ ተላዕለ ድማ፡ ብኡብኡ ይዕንቀፉ።
18 ኣብ ኣእሻዅ እተዘርኡ ኻልኦት እውን ኣለዉ፣ እዚኣቶም ነቲ ቓል ይሰምዑ፣
19 ጭንቀት እዚ ስርዓት ዓለምን ምትላል ሃብትን ካልእ ትምኒታትን ግና፡ ኣትዩ ነቲ ቓል ይሓንቆ፡ ዘይፈሪ ድማ ይኸውን።
20 እቶም ኣብ ጽቡቕ መሬት እተዘርኡ ኸኣ፡ ነቲ ቓል ሰሚዖም ዚቕበልዎ እዮም፣ ሰላሳ፡ ስሳ፡ ሚእቲ ድማ ይፈርዩ።”
21 ከምዚ ድማ በሎም፦ “መብራህቲዶ ኣብ ትሕቲ ኸፈር ወይ ኣብ ትሕቲ ዓራት ይግበር እዩ፧ ኣብ ቀዋሚ ቐንዴል ደይኰነን ዚስቀል፧
22 ዘይገሃድ ሕቡእ የልቦን፣ ዘይግለጽ ስዉር እውን የልቦን።
23 ንምስማዕ እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ።”
24 ከምዚ ኸኣ በሎም፦ “ንእትሰምዕዎ ኣቕልቡሉ። ብእትሰፍርዎ መስፈሪ ኺስፈረልኩም፡ ኪውሰኸልኩም እውን እዩ።
25 ከመይሲ፡ ንዘለዎ ይውሰኾ፣ ንዘይብሉ ግና፡ እታ ዘላቶ እኳ ይግደፍ።”
26 ከምዚ ድማ በሎም፦ “መንግስቲ ኣምላኽ፡ ዘርኢ ኣብ ምድሪ ኸም ዚዘርእ ሰብ እያ።
27 ለይትን መዓልትን ይድቅስን ይትንስእን፣ እቲ ዘርኢ ድማ፡ ንሱ ኸይፈለጠ ይበቍልን ይዓብን።
28 እታ ምድሪ ባዕላ ትፈሪ፣ ቅድም ብቝሊ፡ ደሓር ሰዊት፡ ኣብቲ ሰዊት ድማ ብጹሕ እኽሊ።
29 ምስ በጽሐ፡ ቀውዒ ስለ ዝኣኸለ፡ ብኡብኡ ማዕጺዱ ይሰድድ።”
30 ከምዚ ኸኣ በሎም፦ “ንመንግስቲ ኣምላኽ ብምንታይ ንመስላ፧ ወይስ ብምንታይ ምሳሌ ንግለጻ፧
31 ኣብ ምድሪ ኣብ እተዘርኣትሉ እዋን፡ ካብ ኵሉ ዘርኢ ምድሪ ዝደቐቐት ፍረ ኣድሪ ትመስል።
32 ምስ ተዘርአት ግና፡ ትበቍል፡ ካብ ኵሉ ኣሕምልቲ ትዓቢ፣ ዓበይቲ ጨናፍር ስለ እትገብር ከኣ፡ ኣዕዋፍ ሰማይ ኣብ ትሕቲ ጽላላ ይሰፍራ።”
33 ኪሰምዑ ኽሳዕ ዝኸኣሉ ኸኣ፡ በዚ ኸምዚ ዝበለ ብዙሕ ምሳሌታት ይዛረቦም ነበረ።
34 ብዘይ ምሳሌ ኣይዛረቦምን ነበረ፣ ንደቀ መዛሙርቱ ግና በይኖም ገይሩ ዅሉ ይገልጸሎም ነበረ።
35 በታ መዓልቲ እቲኣ፡ ምስ መሰየ፡ “ናብ ስግር ንሳገር” በሎም።
36 ነቶም ህዝቢ ኣፋንዮም ድማ፡ ንዕኡ ኸምታ ዘለዋ ምሳታቶም ብጃልባ ወሰድዎ፣ ካልኦት ጃለቡ ኸኣ ምስኡ ነበራ።
37 ኰነ ድማ፡ ብርቱዕ ህቦብላ ንፋስ ተላዕለ፣ እታ ጃልባ ኽሳዕ እትመልእ፡ ማዕበል ነታ ጃልባ ይጸፍዓ ነበረ።
38 ንሱ ግና ብወገን ድሕሪት እታ ጃልባ ተተርኢሱ ደቂሱ ነበረ። ኣተንሲኦም ድማ፡ “መምህር፡ ክንጠፍእዶ ግድና የብልካን ኢኻ፧” በልዎ።
39 ንሱ ተንሲኡ ኸኣ ንንፋስ ገንሖ፡ ንባሕሪ ድማ፡ “ዝግ በል! ህዳእ!” በሎ። እቲ ንፋስ ዝግ በለ፡ ዓብዪ ህድኣት እውን ኰነ።
40 “ስለምንታይ እትጃጅዉ፧ ገናዶ እምነት የብልኩምን፧” ድማ በሎም።
41 ንሳቶም ግና ኣዝዮም ፈርሁ፡ ንሓድሕዶም እውን፡ “እዚ፡ ንፋስን ባሕርን ዚእዘዝዎስ፡ መን ኰን እዩ፧” ተባሃሃሉ።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ማርቆስ 4
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
ሓሳብካ ኽትቅይር ግቡእ ድዩ፧
እተወሰኑ ክርስትያን መንእሰያት ብጕጅለ ዀይኖም ፊልም ኪርእዩ ወሰኑ። እቶም መንእሰያት፡ ሓያሎ ኻብ መማህርቶም ነታ ፊልም ከም ዝፈተዉዋ ሰሚዖም ነበሩ። ናብቲ ሲኒማ ምስ ከዱ ግና፡ ሓያል ኣጽዋር ውግእን ዳርጋ ጥርሐን ዝዀና ኣንስትን ዜርኢ ሓበሬታ እቲ ፊልም ተለጢፉ ረኣዩ። እሞኸ እንታይ እዮም ኪገብሩ፧ ናብቲ ሲኒማ ኣትዮም ነታ ፊልም ኪርእይዋ ድዮም፧
እዚ ዅነታት እዚ፡ ንመንፈሳውነትናን ነቲ ምስ የሆዋ ዘሎና ርክብን ብጽቡቕ ወይ ብሕማቕ ኪጸልዎ ዚኽእል ውሳነ ዜድልዮ እተፈላለየ ዅነታት ኬጋጥመና ኸም ዚኽእል ዚሕብር እዩ። ሓድሓደ ግዜ፡ ሓደ ነገር ክትገብር ትሓስብ ትኸውን፣ ነቲ ዅነታት ምስ ገምገምካዮ ግና ሓሳብካ ትቕይር። እዝስ፡ ላንግላንጋ ኸም ዝዀንካ ድዩ ዚሕብር ወይስ ከምኡ ምግባርካ ግቡእ ዝዀነሉ እዋን ኣሎ፧
ሓሳብካ ኽትቅይር ግቡእ ዘይኰነሉ ዅነታት
ንየሆዋ ዘላትና ፍቕሪ፡ ርእስና ንዕኡ ንኽንውፍን ንኽንጥመቕን ደሪኻትና እያ። ንኣምላኽ እሙናት ኴንና ኽንነብር ልባዊ ባህጊ ኣሎና። ይኹን እምበር፡ እቲ ጸላኢና ዝዀነ ሰይጣን ድያብሎስ ንጽህናና ንኼበላሹ ቘሪጹ እዩ ዘሎ። (ራእ. 12:17) ብወገንና ግና፡ ንየሆዋ ኸነገልግሎን ትእዛዛቱ ኽንሕሉን ወሲንና ኢና። ነቲ ንየሆዋ ዝገበርናዮ ወፈያ ብዚምልከት ሓሳብና እንተ ቐይርና፡ ዕሽነት እዩ ዚኸውን። ከመይሲ፡ ኣብዚ መዳይ እዚ ሓሳብና ምስ እንቕይር፡ ጥፍኣት ኬስዕበልና ይኽእል እዩ።
ልዕሊ 26 ዘመናት ይገብር፡ ነቡካድነጻር ንጉስ ባቢሎን ሓደ ዓብዪ ምስሊ ወርቂ ኣቘመ እሞ፡ ኵሎም ሰባት ነቲ ምስሊ እቲ ፍግም ኢሎም ኪሰግዱሉ ኣዘዘ። ፍግም ኢሉ ዘይሰገደ ናብ እቶን ሓዊ ኺድርበ ነበሮ። ሲድራቅን ሚሳቅን ዓብድ-ኔጎን ዚብሃሉ ንኣምላኽ ዚፈርሁ ሰለስተ ሰባት ግና፡ ነቲ ምስሊ ኺሰግዱሉ ኣይደለዩን። ብዘይምስጋዶም ከኣ ናብ እቶን ሓዊ ተደርበዩ። ኣብቲ ንኣምላኽ ንምግልጋል ዝገበርዎ ውሳነ ኻብ ምልምላም፡ ህይወቶም ኣብ ሓደጋ ኼእትዉ ፍቓደኛታት ስለ ዝዀኑ፡ ኣምላኽ ብተኣምራዊ መገዲ ኣድሓኖም።—ዳን. 3:1-27።
ድሕርዚ፡ ነብዪ ዳንኤል፡ ናብ ኣምላኽ ምጽላይ እንተ ዘየቋሪጹ ናብ ጕድጓድ ኣናብስ ኪድርበ ምዃኑ ምፍርራህ እኳ እንተ ኣጋጠሞ፡ ንሱ ግና ተጊሁ ይጽሊ ነበረ። እወ፡ ከም ልማዱ ኣብ መዓልቲ ሰለስተ ሳዕ ናብ የሆዋ ኻብ ምጽላይ ኣየቋረጸን። ነቲ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ንምምላኽ ዝገበሮ ቘራጽነት ኣይቀየሮን። ከም ውጽኢቱ ኸኣ፡ ኣምላኽ ነቲ ነብዪ “ኻብ ኣናብስ” ኣድሓኖ።—ዳን. 6:1-27።
ሎሚ ዘለዉ ኣገልገልቲ ኣምላኽ እውን ምስ ወፈያኦም ተሰማሚዖም እዮም ዚነብሩ። ኣብ ኣፍሪቃ፡ ኣብ ሓንቲ ቤት ትምህርቲ ዚምሃሩ ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ንሃገራዊ ኣርማ ንምምላኽ ኣብ ዚገብር ጽምብል ምክፋል ኣበዩ። ኣብዚ ጽምብል እዚ ምስ ካልኦት ተመሃሮ ሓቢሮም እንተ ዘይተሳቲፎም፡ ካብ ቤት ትምህርቲ ኺስጐጉ ምዃኖም ተነግሮም። ድሕሪኡ ነዊሕ ከይጸንሐ ግና፡ ሚኒስተር ትምህርቲ ናብታ ኸተማ ኸይዱ፡ ንእተወሰኑ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝዀኑ ተመሃሮ ኣዘራረቦም። እቶም ተመሃሮ ብትሕትናን ብትብዓትን መትከሎም እንታይ ምዃኑ ገለጹ። ድሕሪኡ እቲ ጕዳይ ደቀሰ። እቶም ክርስትያን መንእሰያት፡ ነቲ ምስ የሆዋ ዘለዎም ዝምድና ንኺለማለሙሉ ጸቕጢ ኸይተገብረሎም ኣብታ ቤት ትምህርቲ ይምሃሩ ኣለዉ።
ብዛዕባ ሓደ ጆሴፍ ዚብሃል ሓው እውን ንርአ። ሰበይቱ ብሕማም መንሽሮ ትሳቐ ነበረት፡ ብሃንደበት ከኣ ሞተት። ስድራ ቤት ጆሴፍ፡ ነቲ ንሱ ምስ ቀብሪ ዚተሓሓዝ ዚደልዮ ነገራት ይርዱኡሉን የኽብሩሉን ነበሩ። ኣዝማድ ሰበይቱ ግና ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣይኰኑን፣ ስለዚ፡ ምስ ቀብሪ ዚተሓሓዝ ልምድታት፡ እንተላይ ንኣምላኽ ዜጕሂ ጽምብላት ኪገብሩ ደለዩ። ጆሴፍ ከምዚ በለ፦ “ሓሳበይ ከም ዘይቅይር ምስ ፈለጡ፡ ንደቀይ ጽልዋ ኺገብሩሎም ጸዓሩ፣ ደቀይ ግና ኣብ መትከሎም ጸንዑ። እቶም ኣዝማድ ከም ልማዶም ኣብ ቤተይ ነቲ ሬሳ እናሓለውዎ ኺሓድሩ ፈተኑ። ኣነ ግና፡ ነቲ ሬሳ እናሓለውዎ ኺሓድሩ እንተ ደልዮም፡ ኣብ ቤተይ ከምኡ ኸም ዘይገብሩ ነገርክዎም። ሬሳ እናሓለኻ ምሕዳር ምስ እምነተይን ምስ እምነት ሰበይተይን ከም ዚጻረር ይፈልጡ እዮም፣ ስለዚ፡ ድሕሪ ብዙሕ ምይይጥ፡ ኣብ ካልእ ቦታ ዀይኖም ከምቲ ዝደለየይዎ ገበሩ።
“ኣብዚ ኣሸጋሪ እዋን ሓዘን እዚ፡ ስድራ ቤትና ሕጊ የሆዋ ምእንቲ ኸይትጥሕስ፡ ሓገዝ የሆዋ ንኽረክብ ለመንኩ። የሆዋ ንጸሎተይ ሰምዖ፡ ጸቕጢ እናሃለወ ኣብ መትከልና ንኽንጸንዕ ድማ ሓገዘና።” ጆሴፍን ደቁን፡ ንኣምልኾ ብዚምልከት ሓሳቦም ኪቕይሩ ግቡእ ከም ዘይኰነ ተገንዚቦም እዮም።
ሓሳብካ ኽትቅይር ግቡእ ዝዀነሉ ዅነታት
ድሕሪ እቲ ብ32 ድ.ክ. ዝወዓለ ፋስጋ ቝሩብ ጸኒሑ፡ ሓንቲ ኻብ ሲዶን ዝዀነት ፊንቄኣዊት ሰበይቲ ናብ የሱስ ክርስቶስ ቀሪባ፡ ንጓላ ጋኔን ኬውጽኣላ ብተደጋጋሚ ለመነቶ። ኣብ ፈለማ፡ የሱስ ሓንቲ ቓል እኳ ኣይመለሰላን። ንደቀ መዛሙርቱ ድማ፡ “ብዘይካ ናብተን ጥፉኣት ኣባጊዕ ቤት እስራኤል፡ ናብ ካልእ ኣይተልኣኽኩን” በሎም። ኣጽኒዓ ምስ ለመነቶ ግና፡ የሱስ፡ “እንጌራ ውሉዳት ኣልዒልካ ንዀራኹር ምድርባይ ግቡእ ኣይኰነን” ኢሉ መለሰላ። እታ ሰበይቲ ዓባይ እምነት ስለ ዝነበረታ፡ “እወ ጐይታይ፡ ኰራኹር እውን ካብ መኣዲ ጐይተቶም ዝወደቐ ርፍራፍ ይበልዑ እዮም” ኢላ መለሰት። የሱስ፡ ንልማኖኣ ተቐበሎ፡ ንጓላ ኸኣ ኣሕወየላ።—ማቴ. 15:21-28።
በዚ ኸምዚ የሱስ፡ ነቲ ኣድላዪ ኣብ ዝዀነሉ ዅነታት ሓሳቡ ኪቕይር ፍቓደኛ ዝነበረ ኣቦኡ መሲልዎ እዩ። ንኣብነት፡ እስራኤላውያን ምራኽ ወርቂ ምስ ገበሩ፡ ኣምላኽ ኬጽንቶም ሓሲቡ እኳ እንተ ነበረ፡ ውሳነኡ ንኺግምግም ሙሴ ኺልምኖ ኸሎ ሰሚዕዎ እዩ።—ዘጸ. 32:7-14።
ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብነት የሆዋን የሱስን ስዒቡ እዩ። ንኣብነት፡ ሓደ እዋን ማርቆስ ንጳውሎስን ንበርናባስን ኣብ ቀዳማይ ሚስዮናዊ ጕዕዞኦም ጠንጢንዎም ስለ ዝኸደ፡ ካልእ ግዜ ምስኦም ኪኸይድ ምስ ደለየ፡ ጳውሎስ ኣይተሰማምዐን። ድሕሪ ግዜ ግና፡ ጳውሎስ፡ ማርቆስ ከም ዘመሓየሸን ንዕዮ ኸም ዚጠቕሞን ኣስተብሂሉ ኪኸውን ኣለዎ። ንጢሞቴዎስ ከኣ፡ “ማርቆስ ንኣገልግሎት ይጠቕመኒ እዩ እሞ፡ ተማሊእካዮ ምጻእ” በሎ።—2 ጢሞ. 4:11።
ንሕናኸ፧ ንሕና እውን ነቲ መሓርን ዕጉስን ፈቃርን ዝዀነ ሰማያዊ ኣቦና ኽንመስሎ ስለ እንደሊ፡ ኣብ ገሊኡ ዅነታት ሓሳብና ኽንቅይር ግቡእ ከም ዝዀነ ንግንዘብ ንኸውን። ንኣብነት፡ ብዛዕባ ኻልኦት ዘሎና ርእይቶ ኽንቅይር የድልየና ይኸውን። የሆዋን የሱስን ፍጹማት እዮም፣ ንሕና ግና ፍጹማት ኣይኰንናን። ስለዚ፡ ንሳቶም ኪቕየሩ ፍቓደኛታት ካብ ኰኑ፡ ንሕናኸ ንዅነታት ሰባት ኣብ ግምት ብምእታው ብዛዕባኦም ዘሎና ሓሳብ ክንቅይር ኣይግብኣናንዶ፧
ብፍላይ ንቲኦክራስያዊ ሸቶታት ኣብ ግምት ከነእቱ ኸሎና፡ ሓሳብና ኽንቅይር ጽቡቕ ኣማራጺ ኪኸውን ይኽእል እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ኬጽንዑ፡ ንእተወሰነ እዋን ከኣ ኣብ ኣኼባታት ኪካፈሉ ዝጸንሑ ገሊኦም ሰባት፡ ንኸይጥመቑ ይደናጐዩ ይዀኑ። ወይ ከኣ ገሊኦም ኣሕዋት ሽሕ እኳ ፈለምቲ ብምዃን ኣገልግሎቶም ኬስፍሑ ዅነታቶም ዚፈቕደሎም እንተ ዀነ፡ ኣብ ኣገልግሎት ፈላምነት ንምእታው ነግፈረግ ይብሉ ይዀኑ። ገሊኦም ኣሕዋት ከኣ ኣብ ጉባኤ ሓላፍነት ኪረኽቡ ኣይመጣጠሩን ይዀኑ። (1 ጢሞ. 3:1) ንስኻኸ ኣብ ሓደ ኻብቲ እተጠቕሰ ዅነታት ዲኻ እትርከብ፧ የሆዋ ነዚ ፍሉይ መሰል እዚ ንኽትምከሮ ብፍቕሪ ይዕድመካ ኣሎ። እምበኣር፡ ሓሳባትካ ብምቕያር ነቲ ንኣምላኽ ብምግልጋልን ንሰባት ብምሕጋዝን ዚርከብ ሓጐስ ንምንታይ ዘይተስተማቕሮ፧
ኣብ ሓንቲ ኻብ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ዚርከብ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር እተገልግል ዘላ ኤላ፡ ከምዚ በለት፦ “መጀመርታ ናብ ቤት-ኤል ምስ ኣተኹ፡ ነዊሕ ዝጸንሕ ኣይመሰለንን ነይሩ። ንየሆዋ ብምሉእ ነፍሰይ ከገልግሎ እደሊ እኳ እንተ ነበርኩ፡ ምስ ስድራ ቤተይ ጥብቂ ርክብ ነበረኒ። ፈለማ ንስድራ ቤተይ ኣጸቢቐ እናፍቖም ነበርኩ። ግናኸ፡ ምሳይ ኣብ ሓንቲ ኽፍሊ እትድቅስ ቤት-ኤላዊት ስለ ዘተባብዓትኒ፡ ክጸንሕ ወሰንኩ። ኣብዚ እዋን እዚ ንዓሰርተ ዓመት ዚኣክል ድሕሪ ምጽናሐይ፡ ኣብቲ እተመደብኩሉ ዕዮ ቤት-ኤል ብምጽናዕ፡ ብእተኻእለኒ መጠን ንኣሕዋተይን ንኣሓተይን እናኣገልገልኩ ክቕጽል እየ ዝደሊ።”
ሓሳብካ ኽትቅይር ግድን ዝዀነሉ ዅነታት
ቃየል ብሓዉ ምስ ቀንአን ምስ ተቘጥዐን ዘጋጠመ ነገር ትዝክሮዶ፧ ኣምላኽ ነዚ ቒመኛ ሰብኣይ እዚ፡ ሓሳቡ ብምቕያር ጽቡቕ እንተ ገይሩ ሞገሱ ኸም ዚረክብ ነገሮ። ነታ ‘ኣብ ኣፍ ደገ እትቃጸዎ ዝነበረት’ ሓጢኣት ከኣ ኪገዝኣ መኸሮ። ቃየል ኣካይዳኡን ሓሳቡን ኪቕይር ዚኽእል እኳ እንተ ነበረ፡ ንምኽሪ ኣምላኽ ዕሽሽ ኪብሎ መረጸ። እቲ ዜሕዝን ድማ፡ ቃየል ንሓዉ ቐተሎ፣ ናይ መጀመርታ ቐታል ሰብ ከኣ ኰነ።—ዘፍ. 4:2-8።
ኣብነት ንጉስ ዑዝያ እውን ንርአ። ንሱ ኣብ ፈለማ፡ ኣብ ኣዒንቲ የሆዋ ቕኑዕ ዘበለ ነገር እዩ ዚገብር ነይሩ፡ ንኣምላኽ ድማ ብቐጻሊ ይደልዮ ነበረ። እቲ ዜሕዝን ግና፡ ስለ እተዓበየ ነቲ ምስ ኣምላኽ ዝነበሮ ርክብ ኣበላሸዎ። ካህን ዘይኰነ ኽነሱ፡ ዕጣን ኪዓጥን ናብ ቤተ መቕደስ ኣተወ። ካህናት ብዛዕባ እቲ ብትዕቢት ዝወሰዶ ስጕምቲ ምስ ኣጠንቀቕዎ፡ ሓሳቡ ቐይሩ ድዩ፧ ኣይፋሉን። ኣብ ክንዳኡስ፡ “ኰረየ፡” ነቲ ዝሃብዎ መጠንቀቕታ ኸኣ ዕሽሽ በሎ። የሆዋ ድማ ብለምጺ ወቕዖ።—2 ዜና 26:3-5, 16-20።
እወ፡ ምሉእ ብምሉእ ሓሳብና ኽንቅይር ዜድልየሉ ዅነታት የጋጥመና እዩ። ኣብዚ ሓደ ዘመናዊ ኣብነት ክንጠቅስ ንኽእል ኢና። ስሙ ዣኪም ይብሃል። ንሱ ብ1955 ተጠምቀ፡ ብ1978 ከኣ ተወገደ። ድሕሪ 20 ዓመት ስለ እተነስሐ ግና ተመሊሱ ናይ የሆዋ ምስክር ኰነ። ኣብዚ ቐረባ እዋን፡ ሓደ ሽማግለ ንዣኪም፡ ንምንታይ ንነዊሕ ዓመታት ከም ዝጸንሐ ሓተቶ። ዣኪም፡ “ሕርቃንን ትዕቢትን ስለ ዝነበረኒ እዩ። ነዊሕ ዓመታት ምጽናሐይ የጣዕሰኒ እዩ። ኣብ እተወገድኩሉ እዋን፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ሓቂ ኸም ዚምህሩ እፈልጥ ነይረ እየ” ኢሉ መለሰ። እወ፡ ኣመለኻኽታኡ ኪቕይርን ኪንሳሕን ኣድልይዎ እዩ።
ንሕና እውን ሓሳብናን ኣካይዳናን ክንቅይር ኣብ ዜድልየሉ ዅነታት ንርከብ ንኸውን። ስለዚ፡ ኣብ ቅድሚ የሆዋ ተቐባልነት ምእንቲ ኽንረክብን ባህ ምእንቲ ኸነብሎን ሓሳብና ንምቕያር ፍቓደኛታት ንኹን።—መዝ. 34:8።


text:
ንስነ ምግባር ብዚምልከት ክትኣምና እትኽእል ሃይማኖት ኣላዶ፧
ኣብ ትካል ሓለዋ ጥዕና እትዓዪ ሲልቭያ፡ “ምስ ሓያሎ ሃይማኖታውያን ከም ዝዀኑ ዚዛረቡ ሰባት እየ ኣብ ኮሌጅ ዝመሃር ነይረ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ፈተና ይቐድሑን ሓሽሽ ይወስዱን ነበሩ። ሃይማኖት ኣብ ብሕታዊ ህይወቶም ምንም ጽልዋ ኣይነበሮን” በለት።
ልያነል እተባህለ ሰብኣይ፡ “መሳርሕተይ ይሕስዉ እዮም፣ ዘይሓመሙ ኽነሶም ከኣ ከም ዝሓመሙ ይዛረቡ። ሃይማኖት እኳ እንተ ኣለዎም፡ ልክዕ ከም ሓደ ንመልክዕ ጥራይ ዜገልግል ኣቕሓ እዮም ዚጥቀሙሉ” በለ።
ሃይማኖት ኣብ ናብራ መብዛሕትኦም ሰባት፡ ሓያል ስነ ምግባራዊ ጽልዋ የብሉን። ሓያሎ ሰባት፡ “መልክዕ ኣምላኻዊ ተወፋይነት” እኳ እንተ ኣለዎም፣ ‘ንሓይሉ ግና ይኽሕድዎ’ እዮም። (2 ጢሞቴዎስ 3:5) መራሕቲ ሃይማኖቶም ጽቡቕ ኣብነት ኣይኰንዎምን እዮም። ኣቕሽሽቲ ንመጓሰኦም ብስነ ምግባር ጽፉፋት ኰይኖም ንኺነብሩ ዚሕግዞም ቅዱስ ጽሑፋዊ ምኽሪ ኣይህብዎምን እዮም። ብዙሓት ሰባት፡ ኣምላኽ ብናብራኦም ዘይግደስ ኰይኑ እንተ ተሰምዖም እምበኣር ኣየገርምን እዩ።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይምህር፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣምላኽ ስምዒት ከም ዘለዎ፡ ኣካይዳና ኸኣ ኣጸቢቑ ኸም ዜገድሶ ይገልጽ እዩ። ጥንታውያን እስራኤልውያን ካብ ኣምላኽ ምስ ዓለዉ፡ ኣምላኽ ብኣታቶም ‘ጕህዩ’ እዩ። (መዝሙር 78:40) ይኹን እምበር፡ ሓደ ሰብ ነቲ ሕማቕ ጠባዩ እንተ ገዲፍዎ፡ “ኣብ ሰማይ ዝያዳ ሓጐስ” ይኸውን እዩ። (ሉቃስ 15:7) ሓደ ሰብ ነቲ ሰናይ ባህርያት እቲ ሰማያዊ ኣቦና ዝዀነ የሆዋ ኼማስወሉ እንተ ጀሚሩ፡ እታ ንኣምላኽ ዘላቶ ፍቕሪ ትዓቢ እያ፣ እዛ ፍቕሪ እዚኣ፡ ነቲ ኣምላኽ ዜፍቅሮ ንኼፍቅር፡ ነቲ ኣምላኽ ዝጸልኦ ድማ ንኺጸልእ ትድርኾ እያ።—ኣሞጽ 5:15።
ናይ የሆዋ መሰኻኽር በዚ መዳይ እዚ ኸመይ እዮም፧
ኣብ ሶልት ለይክ ሲቲ፡ ኡታ፡ ሕ.መ.ኣ. እትሕተም ደዘረት ኒውስ እትብሃል ጋዜጣ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር “ድልዱላት ስድራ ቤታት ከምኡውን ውጽኢታውያንን ቅኑዓትን ዜጋታት ከም ዚህልዉ ዚገብሩ” ምዃኖም ገለጸት። እታ ጋዜጣ ኣስዕብ ኣቢላ፡ “ኣባላቶም በቲ ልዑል ስነ ምግባራዊ ስርዓታት ይኣምኑ እዮም። ምትካኽ ሽጋራ፡ ምብዛሕ ኣልኮላዊ መስተ፡ ሓሽሽ፡ ጠላዕ፡ ጾታዊ ብዕልግና፡ ከምኡውን ግብረ ሰዶም መንፈሳዊ ጕድኣት ዜስዕብ ተግባራት ምዃኑ ይኣምኑ እዮም” በለት።
መራሕቲ ሃይማኖት ንመጓሰኦም ስነ ምግባራዊ ስርዓታት ኣምላኽ ንኺሕልዉ ሓጊዞምዎም ድዮም፧
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብዛዕባ ባህርያት የሆዋ ዚገልጽ ትምህርቲ ምቕሳሞም ብኸመይ ይሕግዞም፧ እታ ኣቐዲማ እተጠቕሰት ሲልቭያ፡ “ኣብ ትካል ሓለዋ ጥዕና፡ ምትላል ልሙድ እዩ። በዚ ተጸሊኻ ኽትነብር ድማ ቀሊል እዩ። የሆዋ * ብዛዕባ እዚ እንታይ ከም ዚስምዖ ምግንዛበይ ግና፡ ቅኑዕ ዘበለ ንኽገብር ሓጊዙኒ እዩ። ሕጂ ሕጕስቲ እየ፡ ውሽጣዊ ሰላም ከኣ ኣሎኒ” በለት። ሲልቭያ ምስቲ እትኣምነሉ ስርዓታት ሃይማኖታ ተሰማሚዓ ብምንባራ፡ ናብራኣ ተመሓይሹ እዩ።
^ ሕ.ጽ. 9 የሆዋ ኣብቲ ብበዅሪ ቛንቋታት እተጻሕፈ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ስም ኣምላኽ እዩ።


text:
ግምቢ ዘብዐኛ መጋቢት 2015 | የሱስ የድሕን—ካብ ምንታይ፧
ካብ ድያብሎስ ድዩ ወይስ ካብ ቍጥዓ ኣምላኽ ወይስ ካልእ እዩ ዜድሕነና፧
ገበር
ክንድሕን ዜድልየና ስለምንታይ እዩ፧
ሓደ ፈቃር ኣምላኽ ንዘለኣለም ናይ ምንባር ድሌት ሂቡ ፈጢሩና ኼብቅዕ፡ እቲ ድሌት እቲ ኸም ዘይፍጸም ይገብርዶ፧
ገበር
ሞትን ትንሳኤን የሱስ—ንዓኻ እንታይ ትርጕም ኣለዎ፧
ሞት ሓደ ሰብኣይ ንብዙሓት ሰባት ብኸመይ ህይወት ኬምጽኣሎም ከም ዚኽእል ይገልጽ፡ ሽዱሽተ መሰረታዊ ሓቅታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣሎ።
ገበር
ሞት የሱስ ኪብዓል እዩ—ኣበይን መዓስን፧
ብ2015፡ ዝኽሪ ሞት የሱስ ዚብዓለሉ ዕለት፡ ዓርቢ 3 ሚያዝያ፡ ጸሓይ ድሕሪ ምዕራባ እዩ ዚውዕል።
ሕቶታት ኣንበብትና
በዓል ትንሳኤ ብሓቂ ክርስትያናዊ በዓል ድዩ፧
ምሁራት ታሪኽ ብዛዕባ እዚ ህቡብ በዓል እዚ እንታይ ይብሉ፧
ታሪኽ ህይወት
ኻይሮ ብኣዒንቱ ንኣምላኽ የገልግል
ኻይሮ ኣዝዩ ኸቢድ ዝዓይነቱ ናይ ሓንጎል መልመስቲ እኳ እንተ ኣለዎ፡ ዜሐጕስን ትርጕም ዘለዎን ህይወት ይነብር ኣሎ።
ትፈልጥዶ፧
ሮማዊ ዜግነት ንሃዋርያ ጳውሎስ ዝጠቐሞ ብኸመይ እዩ፧ ብግዜ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ጓሶት ውዕለቶም ዚኽፈሉ ዝነበሩ ብኸመይ እዮም፧
ንንጉስ ዚኸውን ገጸ በረኸት
እዚ ዓይነት መሸጣ እዚ ሎሚ ኣዝዩ ልሙድ እኳ እንተ ዀነ፡ ብግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ግና ገሊኡ ኸም ወርቂ ዚኸብር እዩ ነይሩ።
መልሲ ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስ
ሞት የሱስ ኣብ ዚብዓለሉ በዓል፡ ካብቲ ቕጫን ወይንን ኪካፈል ዘለዎ መን እዩ፧


text:
ኣርባዕተ ውድባት ተቃውሞ ኦሮሞ ብሓደ ንምቅላስ ኣብ ስምምዕ ከምዝበጽሑ ኣፍሊጦም። ንኣርባዕቲኦም ውድባት ብምውካል መራሒ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኦሮሞ ዶ/ር በያን ኣሶባ መብርሂ’ለው።
እቶም ብሓባር ንምስራሕ ዝተሰማምዑ ውድባት ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ብጋዜጠኛታት ዝተሓባበረ ኦነግ ተባሂሉ ብልምዲ ዝጽዋዕ ግንባር ነጻነት ኦሮሞ፡ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኦሮሞ፡ ‘ከልቻ ወለጉማ ኦሮሞ’ን ነጻነት ግንባር ኦሮምያ እዮም። ናብቲ ሕብረት ክመጹ ዘገደዶም ምኽንያት ተኸፋፊልና ምቅላስ ጠቃሚ ኮይኑ ብዘይምርኻቡ’ዩ ኢሎም።
ዶ/ር በያን ብዛዕባ’ቲ ዝተበጽሐ ስምምዕ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ከምዚ ኢሎም።
‘ልዕሊ ኹሉ ኸአ ኣብ ሃገርና ህዝብና ብቆራጽነት ብሓድነት ንፋሽሽታዊ ኣገዛዝኣ ወያነ እንዳተቃለሰ፡ እንዳተሰወአ ኣብዘሎ ኣብዚ ሕጂ እዋን ንሕና’ውን ናብ ሕብረት መጺና ኣብ ጎኑ ህዝብና ደው ክንብል ቃልስና ኣተሓባቢርና ነቲ ውልቐ-መላኺ ፋሽሽታዊ ኣገዛዝአ ወያነ ንምውጋድ ንቃለስ ከምዘለና ብምግንዛብ’ዩ ናብዚ ስምምዕ ዝተበጽሐ።’
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ተምሃሮ ዩኒቨርስታት ደብረታቦርን ባህርዳርን ለቒቖም ይወፁ 'ለዉ
ካብ ትማሊ ሰኑይ ምሸት ጀሚሩ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ደብረታቦር ካብቲ ቀፅሪ ይሃድሙን ይወፁን ከምዘለዉ፡ ኣብ ከተማ ባህርዳር ንዝርከቡ ጋዜጠኛታት ቢቢሲ ሓቢሮም።
ቅድሚ ሰሙን ኣብ ከተማ ወልዲያ፡ ኣብ መንጎ ክለባት ስፖርት ከተማታት ወልዲያን መቐለን ክካየድ ተመዲቡ ዝነበረ ፀዋታ ኩዕሶ እግሪ፥ ቅድሚ ምጅማሩ ኣብ መንጎ ደገፍቲ ክልቲኦም ክለባት ብዝተልዓለ ጎንፂ ስዒቡ ሓደ ሰብ ክመውት እንከሎ ኣብ ልዕሊ ንብረትን ነበርቲ ስርቅን ዘረፋን ተፈፂሙ።
ካብኡ ንደሓር ኣብ ብዙሓት ዩኒቨርስታት ሰላም ኣይነበረን። ብፍላይ ኣብ ዩኒቨርስቲ ዓዲግራት ንሕልፈት ሓደ ሰብ ምኽንያት ዝኾነ ጎንፂ ተላዒሉ። ካብኡ ዝነቐለ ኣብቶም ተምሃሮ ፍርሕን ስምባደን ነጊሱ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ደብረታቦር ሞት ዘጋጠመ እንትኸውን፥ ብዙሓት ተምሃሮ ንድሕንነቶም ብምስጋእ ናብ ትውልዲ ቦተኦም ንምምላስ ከምዝወሰኑ፥ ገሊኦም ድማ እቲ ኩነታት እንድሕር ተረጋጊኡ ከምዝምለሱ ሓቢሮም።
ትማሊ ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርስቲ ምስ ዓበይቲ ዓዲ ኮይኖም እቶም ተምሃሮ ዘዘራረቡ እንትኸውን፥ ሰኑይ ፈተና ከምዝህሉን ዝተፈላለዩ ግልጋሎት እቲ ዩኒቨርስቲ ከምዝቕፅልን ገሊፆምሎም፡ ይብሉ።
ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ሓይልታት ፀጥታ ከምዝኣተዉ እቶም ተምሃሮ ወሲኾም ገሊፆም።
ብተወሳኺ ዩኒቨርሲቲ ባህርዳር ተምሃሮን ጋዜጠኛታት ከይኣትዉን ከይወጽኡን ከምዝተኸልከሉ ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ጋዜጠኛታት ቢቢሲ ተዓዚቦም።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ባህርዳር፡ ካምፓስ ዘንዘልማ ጋዜጠኛታት ቢቢሲ ኣብቲ ቐፅሪ ሓይልታት ፀጥታን ዝንቀሳቐሱ ተምሃሮን ተዓዚቦም።


text:
Il blog di Gabriele Del Grande. Sei anni di viaggi nel Mediterraneo lungo i confini dell'Europa. Alla ricerca delle storie che fanno la storia. La storia che studieranno i nostri figli, quando nei testi di scuola si leggerà che negli anni duemila morirono a migliaia nei mari d'Italia e a migliaia vennero arrestati e deportati dalle nostre città. Mentre tutti fingevano di non vedere.
19 July 2010
ዶባት ሳሃራ፡ መዳጎኒ እሱር-ቤታት ኣብ ናይ ሊብያ ምድረ-በዳ
መንግቱ ጥራይ ኣይኮነን ኣብ ኮንቴነር ተዓጽዩ ተጠሪዙ። ኣብ ሊብያ እዚ ንቡር’ዩ። ኮንተይነራት ከኣ መጎዓዓዚ ናይቶም ናብ ኤውሮጳ ክኸዱ ዝተሓዙ ሰደተኛታት ናብ ዝተፈላላየ እሱር-ቤታት ኮይነን የገልግላ። ሰለስተ ዓይነት ኮንተይነራት ከኣ ኣሎዋ። እቲ ዝነኣሰ ናይ ፒክ-ኣፕ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ማእከላይ ከኣ ኣብ ማእከሎት መካይን’ዩ። እቲ ሳልሳይ ግና እቲ ሓቀኛ ኮንቴነር ኮይኑ፡ ሰለስተ ናእሽቱ መሳኩቲ ዘለዎ ሰማያዊ ዝሕብሩ፡ ብኣዝየን ዓበይቲ መካይን ዝሰሕብ እዩ። ሰደተኛታት ኣብ ኮንቴነራት ተዓጽዮም ይጥረዙ ምህላዎም ንመጀመርያ ግዜ ዝሰማዕኩሉ አዋን ኣብ ኣየት 2006’ዩ ኔሩ፡ ምስ ሓደ ኤርትራዊ ሰደተኛ ኣብ ኢጣልያ ኣብ ዝገበርኩዎ ቃለ-መጠየቕ። መጀመርያ እዃ ክእምኖ ኣይከኣልኩን። ኣሳእል ናይቶም ኣብ ሓጺን ሳንዱቕ ተዓጽዮም ናብ እሱር-ቤታት ክዳጎኑ ዝውሰዱ ኣወዳት፡ ኣዋልድን ሕጻናትን፡ እሞ ከኣ ገበን ዝበሃል ዘይብሎም ዝጥረዙ፡ ነቶም ናይ ካልኣይ ኩናት ዓለም ኣጋንንቲ ኣዘኪሩኒ። ሓቂ ምዃኑ ንክትኣምኖ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኮይኑ። ስእልታት እቲ ኮንቴነራት ግና በቶም ድሒሮም ዛንታታቶም ዝሕብሩ ብሊብያ ዝሓለፉ ሰደተኛታት መመሊሱ ሓቅነቱ እናኣረጋገጸ ከይዱ። እዚ ከኣ ክሳብ ብገዛእ የዒንተይ ነቶም ኮንቴነራት ዝርእዮም’ዩ ኔሩ።
ሰብሃ ርእሰ ከተማ ናይቲ ታሪካዊ ዞባ ፈዛን’ያ። ኣብ ኣፋፌት ናይ ሊብያ ዝዓበየ ምድረበዳ ኢና ዘሎና። ክሳብ ዝሓለፈ ክፍለ-ዘመን እዛ ከተማ ከም ቀንዲ መሰጋገሪት ነጥቢ ነቶም ሳሃራ ዝስንጥቁ ሰበኽቲ’ያ ኔራ። ሎሚ ግና እቶም ሰበኽቲ ብሰደተኛታት ተተክኦም ይርከቡ። ኮሎነል ዛሩቅ ኣማሓዳሪ ናይታ ኣብዛ ከተማ ትርከብ አሱር-ቤት’ዩ። ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ 20, 2008’ያ ተመሪቓ። ኣብ’ዚ ካንቸሎ እዚ ሰለሰተ ህንጻታት ክህልዋ ከሎዋ፡ ብጠቅላላ ከኣ ከባቢ 1,000 ሰባት ክሕዝ ይክእል። ኣብቲ ረሳሕ መዐሸጊ መካይን ከኣ ኣብ ተጎታቲት ዓባይ መኪና ዝተጻዕነ ኮንቴነር ሪአ። እቲ ሓላፊ ከኣ ነዛ መኪና ኣርእዩኒ። ኣይቨኮ 420 ዝዓይነታ በዓልቲ ሽዱሽተ ጎማ ኮይና ከባቢ 41,377ኪ.ሜ. ከም ዝተጎዓዘት ከኣ ትሕብር፡ ኣዝያ ሓዳስ’ያ። ካብ’ቲ ከባቢ ኣርባዕተ ሰዓተት መንገዲ ርሒቁ ካብ ዝርከብ ናይ ምድረ-በዳ እሱር-ቤት ቋትሩን ኣብ ዝሓለፈ ለይቲ ከም ዝተመልሰት ይዛረብ… ዛሩቅ። ኣብ ከባቢ ዶብ ኒጀር ዝተኣስሩ ከባቢ 100 ሰብ ከኣ ጽዒና ነይራ። ኣብ’ቲ መደየቢ ኣስካላ ኮይንና ከኣ ናብታ ኮንተይነር ተቀልቂልና። እቲ ኩነታት ኣየር ኣዝዩ ዘስካሕክሕ’ዩ፡ ወላ ሓደ ሰብ ዘይብሉ ከሎ’ውን እንተኮነ። 100 ወይ 200 ሰባት ኣብዚ ሓጺናዊ ሳጹን ተዓጽዮም ከመይ ክኸውን ከም ዝኽእን ንምግማቱ የሸግረካ። እቶም ነቲ ዶሮና ሰንጢቆም ዝሕለፉ ጨረርታ ጸሓይ ኣብቶም ኣብ መሬት ኣብ ትሕቲ ናይ ሓጺን ጣዋሉ ዝነበሩ ዝተደርበዩ ፕላስቲክ ጀሪካናል የንጸባርቕ። ኣብ ልዕሊ ሓደ ካባታቶም ከኣ ጋምብያ ዝብል ጽሑፍ ይርከቦም።
ማይ እቲ መሰረታዊ ባእታ ነቶም ንሳሃራ ዝስንጥቁ ስደተኛታት’ዩ። ቅድሚ ምብጋሶም ከኣ ነፍሲ-ወከፎም በቢ ሓደ ወይ ክልተ ጀሪካናት ማይ ክማልኡ ኣለዎም። ብገመዳት ሸፊኖም ከኣ ካብ ሙቀት ጸሓይ ብርሃን የከላኸልሉ። እቲ ዝያዳ ዘገድስ ከኣ ሽምካ መለለዪ ክትጽሕፈሉ ኣሎካ። ሳሃራ ምስንጣቅ ኣዝዩ ሓደገኛ’ዩ። እታ መኪና ጸገም ናይ ሞቶረ ከጋጥማ ይኽእል፡ መራሒ መኪና ኣንፈቱ ክስሕት ይኽእል ወድ ድማ ገንዘቡ ምስ ሓዘ ነቶም ሰደተኛታት ጠንጢንዎም ክምለስ ይኽእል። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ግና ሓያሎ ዕጡቃት ሸፋቱ ንስደተኛታ ዘጥቅዑን ገንዘቦም ዝዘርፉን ኣብ ከባቢ ኣልጀርያን ኒጀርን ተፈራሕቲ’ዮም። ንኣማኢት ማይላት ብጀካ ሑጻ ካሊእ ምንም ነገር የለን። ወላ እኳ ዜና እንተዘይበጽሓና ኣዝዮም ብዙሓት ሰባት ኣብዚ ተቐዚፎም’ዮም። ኣብ ወግዓውያን ጽሑፋት ከም ንረኽቦ ጥራይ ከባቢ 1,677 ዝኣኽሉ ሰባት ሳሃራ ክሰግሩ ሞይቶም። ካብቲ ሞት ዘምለጡ መሰኻኽር ከም ዝብልዎ ግና፡ ነፍሲ ወከፍ ጉዕዞ ሂወት’ዩ ዝኽፈሎ።
ኣብቶም ከባቢ ሚእቲ ሰደተኛታት ብኮንቴነር ናብ ሰብሃ ዝመጹ፡ ስድራ-ቤት ሲካሶ ካብ ማሊ ይርከብዎም። ኣቦ፡ ኣደን ውላዶምን። ኣብ ከባቢ ጋት፡ ኣብ ዶብ ኣልጀርያ ቅድሚ ሰለስተ መዓልቲ ተታሒዞም። ኣብ ቤት-ጽሕፈት ናይቲ ሓላፊ’የ ረኺበዮም። እቲ ውላዶም ወዲ ሸሞንተ ዓመት ኮይኑ፡ ቅድሚ ምብጋሶም ሳልሳይ ክፍሊ ይመሃር ኔይሩ። ኣቡኡ ከኣ ኣብተን ተረርቲ ቀላጽሙ ሓቁፍዎ ኣሎ። ብዓረብ ከኣ ናብ ኤውሮጳ መደብ ከም ዘይብሎምን፡ ኣብ 2002 ምስ ናይ ጀርመን ኩባንያ ሰሪሑ ምንባሩን፡ መንገዶም ናብ ሰብሃ ምዃኑን ይዛረብ። ፓስፖርትታቶም ምስኦም ኣሎ፡ ግና ናብ ሊብያ መእተዊ ፍቃድ ቪዛ የብሉን። ኣብዚ እሱር-ቤት ከኣ ኣብ ዝተፈላላየ ክፍልታት ተኣሲሮም ኣሎዉ፡ እቲ ቆልዓ ምስ ኣዲኡ ኣብ ሓደ ክፍሊ። ኣሽማቶም ከኣ ኣብታ ክትብገስ ዝኮነት ነፋሪት የለን። ኣብ ዝሓለፈ 11 ኣዋርሕ ናይ 2008፡ ልዕሊ 9,000 ዝኮኑ ስደተኛታት ናብ ናይጀርያ፡ ማሊ፡ ኒጀር፡ ጋና፡ ሰነጋልን በርኪናፋሶን ካብ ሰብሃ ተጠሪዞም። ኣብ ሕዳር ጥራይ ከኣ ከባቢ 1,120 ሰባት ካብዚ ቦታ ተጠሪዞም። ዛሩቅ፡ መዝገብ ናይ ዝተገብሩ በራራታት ኣርእዩኒ። 467 ናይጀርያውያን ኣብ መስከረም 2 ፡ 420 ማላውያን ኣብ መፋርቕ ሕዳር ተጠሪዞም። ኢምባሲታት ከኣ ልኡኻቶም ብምስዳድ እሱራት ኣብ ምልላይ ይተሓጋገዙ። ካቢዩምን ኣጆዋስን ከኣ ንኢምባሲ ናይጀርያ ካብ ዝረከቡዎ’ዮም። ካቢዩም ጥራይ እግሩ’ዩ ዘሎ፡ ምኽንያቱ ኣብ ከባቢ ጋት ክተሓዝ ከሎ ኣብ ሳሃራ ጫማኡ ጠፊኡ’ዩ። ኣጆዋንስ ግና ኣብ ትሪፖሊ ከባቢ ሽዱሽተ ዓመታት ተቀሚጡ ኔሩ’ዩ፡ ካብዚኦም ወላ ሓደ’ውን ይኹን ቤት-ፍርዲ ወይ ጠበቓ ዝረኣየ የለን። እዚ እሱርቤታት ኩሉ ብቤት-ፍርዲ ዝጸደቀ ኣይኮነን፡ ስለዚ ጥርዓን ከተቅርብ ይኹን ፖለቲካዊ ዑቅባ ክትሓትት ኣይከኣል’ዩ።
ጉዳይ ፓትሪክ’ውን ከምዚ’ዩ። ኣብ ኪቩ ዲሞክራስያዊን ሪፖብሊክ ኮንጎ ኩናት ዳግማይ ምስ ተባረዐ’ዩ ሃዲሙ መጽዩ። ቅድሚ ከባቢ ወርሒ ከኣ ኣብ ከባቢ ሱቅ-ታላታ ትሪፖሊ መዓልታዊ ስራሕ ከናዲ ክብል ተታሒዙ። ብፈረንሳ ከኣ ነጻ ኮይንና ክንዛረብ ክኢልና፡ ምኽንያቱ እቲ ተርጓማይ ክዛረብ ስለዝይክእል። ካብ ጁባኡ ኣውጺኡ ከኣ ወረቀት ናይ ዑቅባ ብላዕለዋይ ተጸዋዒ ሰደተኛታት(UNHCR) ኣብ ትሪፖሊ ብ9 ጥቅምቲ 2007 ዝተዋህቦ ኣርእዩኒ። ግና፡ ፓትሪክ ዝሓተቶ ዑቅባ ብዘየገድስ ንክጥረዝ ይጸበ ኣሎ። ከም ካልኦት እሱራት ናብ ደገ ይኹን ናብ UNHCR ክድውል ኣይፍቀደሉን። ነቶም ፖሊስ ዝከውን ገንዘብ ክረክብ እንተዘይክኢሉ ከኣ ይርሓቅ ይቅረብ ክጥረዝ’ዩ። ከምኡ ከኣ መተኣስርቱ። ኣብ 8 ብ 8 ዝኮና 12 ክፍልታት’ዮም ዘለዉ። እሱራት ኣብ ምንጻፍ ዘይብሉ ምድሪ ይድቅሱ። እቲ ብርሃን በታ ኣብቲ ላዕለዋይ ክፋል ናይ’ቲ ነዊሕ መንደቅ ዘላ መስኮት’ዩ ዝመጽእ። ነፍሲ ወከፍ ክፍሊ ከኣ ከባቢ 60-70 ሰባት መሊኦማ ኣሎዉ። ብጀካ ኣብ ግዜ ምግብና ከኣ ፈጺሞም ክወጹ ኣይፍቀደሎምን፡ ኩሉ ግዜ ምስ ተዕጽዉ ከኣ’ዮም።
እቶም ናይ ጥርዝያ በረራታት ብኩባንያታት ሊብያ Ifriqiya and Buraq Air ኢዮም ዝጥረዙ። ኩሎም በረራታት ብመንግስቲ ሊብያ ኢዮም ዝኽፈሉ ይብል ኣማሓዳሪ’ቲ አሱር-ቤት ዛሩቅ። ንክትኣምኖ ኣዝዩ ዘሸግር። ኣብ ታሕሳስ 2004፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ከባቢ 47 ጥርዝያ በረራታት ብኢጣልያ ከምዝተመወለ ሓቢሮም ነይሮም። ዛሩቅ ግና ክሒድዎ። ከም ናቱ ኣበሃህላ፡ ኢጣልያ ክልተ ጂፕ መካይን መሐለዊ ዶብ ናይ ሳሃራ ጥራይ’ያ ሰዲዳ። ወላ እዚ ሓዲሽ እሱር-ቤት’ውን እንተኾነ ብኢጣልያ ዝተመወለ ኣይኮነን፡ ወላ’ኳ ኣብ ፈለማ ከምኡ ተሓሲቡ እንተነበረ ይብል።ግን ከኣ ገና እቶም ኣሪጎም ሰለዉ መሳለጥያታት ኣብ ቦታኦም ኣለዉ። ናብ ኒጀር ዝተጠረዙ ስደተኛታን ከም ዝብልዎ ከኣ ብግዱድ ዕዮ’ዩ ተሰሪሑ። ብዙሓት ሰባት ከኣ ኣብ ምደረበዳ ኣብ’ቲ ከባቢ ዶብ ኣብ ግዜ ምጥራዝ ተደርብዮም። እቲ እዋን ኣብ 2004 ኣብ ዝካየድ ዝነበረ “ወለንታዊ ምምላስ” ኮይኑ፡ ልዕሊ 18,000 ስደተኛታት ኣብ መካይን ተጻዒኖም ኣብ መድረ-በዳ ዝተገድፍሉን፡ ሓያሎ ካብኣቶም ከኣ ዝተቀዝፍሉን’ዩ። ዛሩቕ ብዛዕባ’ዚ ክዛረብ ፍቃደና ኣይነበረን። ሎሚ ጥርዝያ ብነፈርቲ’ዩ ዝካየድ ብምባል ጥራይ’ዩ መሊሱ።
ለተናንት ገሬራ’ውን እንተኾነ ብዛዕባ’ዚ ብዙሕ ክዝክር ኣይደለየን። ኩሉ ንሳሃራ ምሕላው ዝምልከት ኣብ ትሕቲ ሓላፍነቱ’ዩ። ኢጣልያን ኤውሮጳዊ ሕብረትን ከኣ፡ ብትካል ኢጣልያ ፊንመቻኒካ ዝፈሪ ኢለክትሮኒካዊ መሐለዊ ኣገባብ ክሕግዛ ተመባጺዔን ነይረን፡ በዚ ከኣ ደቡባዊ ዶባት ሊብያ ክሕሎ። ንሱ ፍሽኽ ይብል። ኣብ ዝሓለፈ 35 ዓመታት ኣብ ምድረ-በዳ ዝሰርሐን ንስርሑ ጽቡቕ ገይሩ ዝፍልጥን ሰብ’ዩ። ገለ ሓሳብ መታን ክህበና ከኣ ከባቢ 20ኪ.ሜ. ካብ ሰብሃ ርሒቁ ዝርከብ ዘላፍ ወሲዱና። ወላ’ዃ ብዘይካ ሑጻ ካሊእ ሓደ ነገር ክንርኢ እንተዘይከኣልና፡ ጌና ኣብቲ ዝዓበየ ምድረ-በዳ ሳሃራ ኣይበጻሕናን። እተን ክልተ ጂፕ መካይን ብሚእቲ ኪሎሜትር ኣብ ሰዓት ክኸዳ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ሞተረ ኣጥፊኤን ጠጠው በላ። ገሬራን ካላዩን’ዮም ክዝውሩ ጸኒሖም፡ ዓሊ ከኣ ኣብ’ቲ ሑጻ ኢዱ ተሓጺቡ ተንበርከኸ፡ ናብ ምብራቕ ገጾም። ድሕሪ ስግዳን ከኣ ተመሊሶምና። ሓለዋ ሳሃራ ፈጺሙ ዘይከኣል ነገር’ዩ ይብል ገሬራ። ሊብያ ከባቢ 5,000ኪ.ሜ. ዝኸውን ናይ መሬት ሳሃራ ኣለዋ። ኣዝዩ ዓቢን ሕማቕን ቅርጺ መሬት። ዳርጋ ኩላቶም ሊብያውያን ዝኾኑ 89 ኣሰጋገርቲ ኣብ 2008 ተታሒዞም፡ ግና ምስቶም ብኣሸሓት ዝቁጸሩ ሳሃራ ዝስንጥቑ ስደተኛታት ክረአ ከሎ ኣዝዩ ውሑድ’ዩ። እቶም ሓለውቲ ዶብ በቢ ዓሰርተ መካይን ተመዲቦም ንሓሙሽተ መዓልታት ይሕልዉ። መሊሱ ፍሽኽ ይብል። ኣብቲ ሑጻ ከኣ ናይ ጂን ጥርሙዝ ረኺቡ። ኣልኮል ኣብ ሊብያ ክልኩል’ዩ። እንተኾነ ግና እታ ጥርሙዝ’ውን ኣብ ኒጀር ከም ዝፈረየ’ያ ትሕብር። ገሬራ ወላ ሓንቲ ኣይበለን፡ ብዙሕ ከየርሓቀ ከኣ ናብቲ ሑጻ ደርበያ። እዞም ኣሰጋገርቲ እዚኦም ስደተኛታት ጥራይ ኣይኮኑን ዘሰጋግሩ፡ ኣልኮል፡ ሽጋራ፡ ሓሺሽን ኣጽዋርን። ቅድሚ ሞተረ መኪና ምትንሳኡ ደጊሙ ብምጽቃጥ፡ “ወላ ነዚ ዘሎ ሓለዋ ብዕጽፊ ተወሰኸ’ውን እዚ ምድረበዳ ኩሉ ግዜ ክፉት ማዕጾ’ዩ” ይብል።
እዚ ናይ ሰብሃ መዳጎኒ እሱር-ቤት ጥራይ ኣይኮነን ኣብዚ ደቡባዊ ሸነኽ ዝርከብ። ከባቢ ሓሙሽተ ካልኦት መዓስከራት ኣለዋ።ሻቲ፡ ቛትሩን፡ጋት ዝበሃላ ኮይነን፡ ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ናይታ ሃገር ይርከባ፡ ቀንዲ ስርሐን ከኣ፡ ካብ ዶባት ኒጀርን ኣልጀርያን ዝተታሕዙ ስደተኛታት ክሳብ ናብ ሰብሃ ዝስደዱ ይሕዛ። እቲ ካሊእ ከኣ ከባቢ 800ኪ.ሜ. ካብ ሰብሃ ርሒቃ ኣብ ከተማ ኩፍራ ትርከብ’ያ። ካብ ሱዳን ዝኣተዉ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ከኣ ኣብዚ ይእሰሩ። ኣተሕሕዛ እሱራት ኣብዚ ከኣ ንስደተኛታት ጥራይ ዘይኮነ፡ ወላ ንሊብያውያን’ውን እቲ ዝከፍአ’ዩ።
መሓመድ ታርኒሽ ፕረዚደንት ናይታ ብቦኽሪ ወዱ ንመራሒ ሊብያ ዝተመስረተት ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ትነጥፍ ዘይመስግታዊት ትካል ሰይፍ-ኣል-ኢስላም’ዩ። ኣብ ትሪፖሊ፡ ኣብ ከባቢ’ቲ ሓምላይ ከባቢ ዝርከብ ሳራያህ ቤት ቡና ረኺብናዮ። ካብ ነዊሕ ዓመታት፡ እዛ ማሕበር እዚኣ ኣብ ምምሕያሽ አሱር-ቤታት ሊብያ ክቃለስ ጸኒሑ፡ በዚ ከኣ መንግስቲ ከባቢ 1,000 ዝኾኑ ፖለቲካውያን አሱራት ክፈትሕ ክኢሉ። ካብ 2006፡ እዛ ዘይመንግስታዊት ማሕበር ናብ ኣብ ሊብያ ዝረከባ ስደተኛታት ዝዳጎንለል እሱር-ቤታት ብዙሕ ግዜ በጺሓ። ታርኒሽ ነጻ ኮይኑ ምሳና ክዘራረብ ኣይከኣለን፡ ምኽንያቱ ካብ ናይ ወጻኢ ርክብ ሚኒስተር ወግዓዊ ፍቃድ ስለዘይተረኽበ። ብዝኾነ ግና ሓደ ነገር ከረድኣና ክኢሉ። ኣብ ኩፍራ ዝርከብ መዳጎኒ እቲ ዝከፍአ ምዃኑ፡ ኣዝዩ ኣረጊት መሳለጥያታት፡ ልዕሊ መጠን ጻዕቂ እሞ ከኣ ብዘይ እኩል መግብን ብዘይ ዝኾነ ናይ ጥዕና ክንክንን ምዃኑ አቲ ዝኸፍአ ይገብሮ።
ብዛዕባ ታርኒሽ ዝበሎ ብትኽክል ንምርዳእ፡ ኣብ 2007 ምስ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ዝተገብረ ቃለ-መጠየቅ ዳግማይ ከንብብ ኔሩኒ። “ኣብ ሓንቲ 6 ብ 8 መትሮ ገዛ ከባቢ 78 ሰባት ኔርና። ኣብ መሬት ንድቅስ፡ ርእስና ድማ ጥቃ ናብ ብጻይና እግሪ። ኣዚና ከኣ ንጠሚ፡ ምኽንያቱ ሓንቲ ብያቲ ሩዝ ኣብ ሸሞንተ ሰባት ስለዝኾነት። ኣብ ግዜ ለይቲ፡ ፖሊስ ናብ ካንቸሎ ኣውጺኦም ፑሽ-ኣፕ ክሰርሕ ኣዚዞምኒ፡ ኣነ ግን ኣይከኣልኩን። እናቀጥቀጡ ከኣ ንዓይን ንክርስትና ሃይማኖተይን ብዙሕ ጸሪፎምኒ። ኣብ መንጎ 60 ሰብ ሓንቲ መሕጸቢ ነብሲ ኔራትና፡ ስለዚ ኣብቲ ክፍሊ ብቀጻሊ ሕማቕ ጨና ኣሎ፡ ነብስና ምሕጻብ ፈጺምና ኣይንኽእልን ኔርና። ቁማልን ቁንጪን ኣብ ኩላትና ኔሮም፡ ኣብ መንጸፍ፡ ኣብ ክዳንን ጸጉርናን። ሓንሳብ ሓንሳብ፡ ፖሊስ ናብቲ ዘለናዮ ክፍሊ ኣትዮም፡ ጓል ወሲዶም ኣብ ቅድሜና ይጋሰሱዋ”። ዳርጋ ካልኣይ ገሃንም’ዩ። ግን ከኣ ጽቡቕ ናይ ንግዲ ቦታ። እወ፡ ምኽንያቱ ካብ ነዊሕ ዓመታት ጀሚሩ፡ እቶም ፖሊስ እሱራት ናብ ኣሰጋገርቲ ክሸጥዎም ጸኒሖም’ዮም፡ ንሳቶም ከኣ ናብ መዲትራንያን ይወስድዎም። ዋጋ ነፍሲ ወከፍ ሰብ 30 ዲናር ሊብያ ይበጽሕ፡ እዚ ከኣ ከባቢ 18 ዩሮ ኣቢሉ ይኸውን።
ናብ ኣብ ማእከል ኩፍራ ዘሎ ማእከል ክበጽሕ ኣይተፈቕደለይን፡ ስለዚ ድማ ብዓይነይ ነቲ ዘሎ ኩነታት ክዕዘቦ ኣይከኣልኩን። እንተኾነ ግና፡ እቲ ሓቂ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ዘዘራረብኩዎም ስደተኛታት ንኹሉ ዘሎ ግፍዒ፡ ምግሃስ መሰልን፡ ስቓይን ክንደይ ዝኣክል ሓቅነት ከም ዘለዎ ክርዳእ ኣኽኢሉኒ’ዩ። ኣብ 2004፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ ጸብጻቡ፡ ኢጣልያ ነቲ ኣብ ኩፍራ ዝስራሕ ዝነበረ መዳጎኒ ከም ዝመወለት ኣስፊሩ’ዩ። ኣብ 2007 ከኣ መንግስቲ ፕሮዲ ነዚ ክሒድዎ፡ ኢጣልያ ንትካል ጥዕና ጥራይ ከም ዝመወለት ከኣ ይዛረብ። ብትኽክል’ውን ፍልልይ የብሉን። እቲ ነጥቢ ካሊእ’ዩ። ካብ 2003 ጀሚሩ ኢጣልያን ኤውሮጳዊ ሕብረትን ምስ ሊብያ ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ስደተኛታት ክተሓጋገዙ ጸኒሖም’ዮም። ሕጂ፡ እቲ ሕቶ፡ ስለምታይ ብዛዕባ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብዚ ዝሳቀዩዎ ዘለዉ ከም ዘይፈልቱ ክመስሉ ዝፍትኑ’ዩ።
ኣብ ዓመተ 2005፡ ሓላፊ ስለያ ኢጣልያ(SISDe) ነበር ማርዮ ሞሪ፡ ንናይ ኢጣልያ ፓርላመንት፡ “ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ከም ኣኽላባት’ዮም ዝተሓዙ፡ ኣብ ማእከላት ከኣ ብጻዕቂ ይዳጎኑ፡ እቶም ፖሊስ ከኣ ኣብ ኣፍንጫኖም መሸፈኒ ገይሮም ይኣትዉ” ክብል ገሊጽዎ ኔሩ። ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ግና ነዚ ኣቀዲሙ ይፈልጦ ነይሩ’ዩ። ብሓቂ’ውን ኢጣልያውያን ፖሊስ ካብ 2004 ኣትሒዞም ንሊብያውያን መዛኑኦም ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ስደተኛታት ከሰልጥንዎም ጸኒሖም። ብዙሓት ላዕለዎት ሰበስልጣን ውሽጣዊ ጉዳያት ከኣ ብቀጻሊ ኣብ ሊብያ ዝርከቡ መዳጎኒ እሱር-ቤታት እንተላይ ናብ ኩፍራ በጺሖም። ግና ስቅታ ልዕሊ’ቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ነጊሱ። ናይ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሸለል ምባል’ውን ተመሳሳሊ ኔሩ። ኣብ 2004 ኣብ ዘውጸኦ ጸብጻብ፡ እቲ ኮሚሽን ኣብ ሊብያ ዝርከቡ መዳጎኒ እሱር-ቤታት “ከበድቲ” ክብል እኳ ተገለጾም፡ ኣብ መወዳእታ ግና “ሓፈሻዊ ምስቲ ኩነታት ኣተሓሒዝካ ቅቡል’ዩ” ኢሉ። ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ግንቦት 2007፡ ወኪል ናይዚ ኮሚሽን ኣብ ደቡባዊ ሊብያ እንተላይ ናይ ኩፍራ እሱር-ቤት በጺሑ፡ ዕላማኡ ከኣ ናይ ቀጻሊ ምትሕብባራት ንምንጻፍ’ዩ። እንታይ ኢሎም ከም ዝጸሕፉ ገምቱ። “ዕብየትን ስፍሓትን ናይቲ ምድረበዳ ኣዚና ኣድኒቅናዮ”። ወላ ሓንቲ ትኩን ቃል’ውን ብዛዕባ ኩነታት አሱራት ኣይነበረን። ልዕሊ መጠን ስለዝተዓዘቡ’ዶ ይኸውን?


text:
ስድራቤታዊ ዳግመ-ምትእኽኻብ
Familjeåterförening – tigrinska
ስድራኻ ናብ ሽወደን መጺኦም ምስኻ ንኽቕመጡ ዘሎካ ዕድል፤ በቲ ዝተዋህበካ መቐመጢ-ፍቓድን፤ ናይ ዑቕባነት-ደረጃ ዓይነትን ዝተመስረተ እዩ። ምስ ስድራኻ ዳግመ-ምትእኽኻብ ክትገብር እንተ ተፈቒዱልካ፤ እቲ ”ነብስኻ ናይ ምንባይ ጠለብ” (försörjningskrav) ይምልከተካ እዩ።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ዋላኳ ንስኻ መቐመጢ-ፍቓድ ረኺብካ እንተዄንካ፤ ስድራቤትካ ናባኻ ናብ ሽወደን መጺኦም ንኽቕመጡ ዘሎዎም ዕድል፤ ርጉጽ ክትከውን ኣይትኽእልን ኢኻ። እንተደኣ ቀዋሚ ዝዀነ መቐመጢ-ፍቓድ ረኺብካ ዄንካ ወይ እቲ ዝተዋህበካ ናይ ዑቕባነት ደረጃ ”ስደተኛ” ዚብል ተዋሂቡካ ግን፤ ስድራቤትካ ናባኻ ናብ ሽወደን ንምምጻእ፤ ምልክታ ንመቐመጢ-ፍቓድ ከቕርቡ ይኽእሉ እዮም። እንተ ደኣ እቲ ”ኣማራጺ ዑቕባነት ከም ዘድልዮ ሰብ” ዚብል ተዋሂቡካ ግን፤ ስድራቤትካ ናብ ሽወደን ንምምጻእ ዘሎዎም ዕድል፤ ኣዝዩ-ኣዝዩ ጸቢብ እዩ።
መን ስድራቤታዊ ዳግመ-ምትእኽኻብ መሰል ይህልዎ?
መሰል ናይ ስድራቤታዊ ዳግመ-ምትእኽኻብ መሰል ንኽህልወካ፤ በቲ ዝተዋህበካ ደረጃ-ዑቕባነትን (skyddsstatus)፤ ኣብ ገለ ኩነታት ድማ፡ እቲ ዑቕባ ዝሓተትካሉ እዋን መዓስ ከም ዝዀነን ዝተመርኰሰ እዩ።
ስድራቤትካ ናብ ሽወደን ናባኻ ንምምጻእ፤ ናይ መቐመጢ-ፍቓድ ምልክታ ከቕርቡ ዕድል ዚህልዎም፤ እንተ ደኣ ንስኻ፡-
- ቀዋሚ ፍቐመጢ ፍቓድ ኣልዩካ
- ”ስደተኛ” ዚብል ናይ ”ዑቕባነት-ደረጃ” ረኺብካ
- ”ኣማራጺ ዑቕባነት ከም ዘድልዮ ሰብ” ዚብል ናይ ዑቕባነት-ደረጃ ረኺብካ፤ እቲ ዑቕባ ንምሕታት ዘእተኻዮ ምልክታ ግን፤ እንተ ደጐየ ኣብ 24 ሕዳር 2015 ቀሪቡ ኰይኑ እዩ።
ንስኻ፡ ከም ”ኣማራጺ ዑቕባነት ከም ዘድልዮ ሰብ” ዚብል ዝተዋሂቡካ፤ እቲ ዑቕባ ንምሕታት ዘተኻዮ ምልክታ ግን ብድሕሪ 24 ሕዳር 2015 ኰይኑ፤ ንስድራቤታዊ ምትእኽኻብ ክህልወካ ዚኽእል መሰል፤ ኣብ ኣዝዩ ፍሉይ ኩነታት ጥራይ እዩ።
ናባኻ ክግዕዙ ዚኽእሉ፡ ጥራይ እቶም ቀረባ ስድራኻ ‘ዮም
ከም ስድራቤት ኪቝጸሩ ዚኽእሉ፥ ሰብኣይካ፡ ሰበይትኻ፡ ምዝግብቲ ብዓልቲ-ሓዳርካን፡ ወይ መናብርትኻን፥ ከምኡ ውን እቶም ትሕቲ 18 ዓመት ዝዀኑ ደቅኻን እዮም። ካልኦት ኣዝማድካ ወይ 18 ዓመት ዝመልኡ ደቅኻን፥ እንተ ደኣ ብጊዜ ዝተደረተ መቐመጢ ፍቓድ ተዋሂቡካ ዀይኑ፥ ናባኻ ናብ ሽወደን ክግዕዙ ኣይክእሉን እዮም። ዕድሜኻ ትሕቲ 18 ዓመት ምስ ዚኸውን፥ ወለድኻ ከም ናይ ቀረባ ቤተሰብካ ይቝጸሩ።
ቀዋሚ ዝዀነ መቐመጢ-ፍቓድ ዝረኸብካ ምስ ትኸውን፤ እታ ክትምርዓዋ ዝሓሰብካ ወይ ኣብ ሽወደን ናይ ሓዳር-ዓርክኻ ክትከውን ዝመደብካያ ሰብ ውን፤ መቐመጢ-ፍቓድ ረኺቦም ናብኻ መታን ክግዕዙ፤ ምልክታ ከቕርቡ ይኽእሉ እዮም።
ብጊዜ ዝተደረተ መቐመጢ-ፍቓድ ምስ ዚወሃበካ፤ እታ ናይ ሓዳር-ዓርክኻ መቐመጢ-ፍቓድ ክወሃባ ዚኽእል፤ ንስኻ ይኹን ንሳ፡ ዕድሜኹም እንተ ወሓደ 21 ዓመት ክኸውን ይግባእ። ናብ ሽወደን ቅድሚ ምስዳድካ ውን፤ ብሓደ ዝተቐመጥኩም ክትኰኑ ይግባእ። ናይ ሓባር ዝወለድኩሞም ቆልዑ ምስ ዚህልዉኹም ግን፤ ነቲ ናይ ዕድመ ጠለብ ፍሉይ ኣረኣያ ይግበረልካ እዩ።
ንስድራቤትካ ዚወሃብ መቐመጢ-ፍቓድ፤ ልክዕ ክንድቲ ንስኻ ዘሎካ ናይ ፍቓድ ግዜ ንውሓት ጥራይ እዩ።
ነፍስኻ ናይ ምንባይ ጠለብ
ንስድራቤታዊ ዳግመ-ምትእኽኻብ መሰል ምስ ዚህልወካ፤ እቲ ”ነፍስኻ ናይ ምንባይ ጠለብ” ዚብል ኩነት ድማ ይምልከተካ እዩ። እዚ ማለት ድማ፤ ንስኻ ንገዛእ ርእስኻን ንስድራቤትካን ባዕልኻ ክትናቢ ይግበኣካ ማለት ’ዩ።
ከምኡውን ስድራኻ ምስ መጹ ሓቢርኩም እትቕመጡሉ፤ እኹል ስፍሓትን ቅቡል-ደረጃን ዘሎዎ ቤት ክህልወካ ይግባእ እዩ።
ናትካ መናበዪ
ንስኻ፡ መታን ንዓኻን ነቶም ፍቓድ ንምርካብ ኣመልኪቶም ዘሎዉ ኣባላት ስድራቤትካን ክትናቢ ንኽትክእል፤ ብመልክዕ ስራሕ እተእትዎ ምዱብ ዝዀነ ደሞዝ ከም ዘሎካ፤ ክተርኢ ይግብኣካ። ብመልክዕ ስራሕ እትረኽቦ ደሞዝ ማለትና ድማ፤ ንኣብነት፡-
- ደሞዝ ካብ ስራሕካ
- ሓገዝ-ገንዘብ ስራሕ-ኣልቦነት
- ሓገዝ-ገንዘብ ሕሙማን
- ሰሪሕካ ዘእተኻዮ ናይ ጥሮታ ደሞዝ
ንስኻን እቶም መቐመጢ ፍቓድ ንምርካብ ኣመልኪቶም ዘሎዉ ኣባላት ስድራቤትካን፥ ክትነብሩሉ ትኽእሉ እኹል ዝዀነ ሃብቲ ምስ ዚህልወካ፥ ንስኻ ውን ነቲ ጠለብ ኣማሊእካዮ ኣሎኻ ማለት እዩ።
ናትካ እቶት
ነቲ ናይ ምንባይ ጠለብ ንኽተማልእ፤ ንስኻ እቶትካ ክንደይ ክኸውን ከም ዚግባእ ዚውሰን፤ ከከም ’ቲ ዕብየት ናይቲ ስድራቤትን፡ ክንደይ ወጻኢታት ናይ መቐመጢ-ገዛ ከም ዝሎካን እዩ። እቲ ክህልወካ ዚግባእ ገንዘብ፤ ነቲ ናይ ገዛ ወጻኢታት ብድሕሪ ምኽፋልካ፤ እቲ እኹል ዚበሃል ብዝሒ ገንዘብ (normalbelopp) እዩ። እዚ ማለት ድማ፤ በብወርሑ ክራይ ገዛ ብድሕሪ ምኽፋልካ፤ ንመግቢ፡ ክዳን፡ ጽሬት፡ ቴሌፎን፡ ሓይሊ-ኤሌትሪክ፡ ውሕስነታት ከምኡ ውን ካልኦት ነንእዋኑ ዘድልዩ ነንኣሽቱ ጊዚያዊ ወጻኢታት ኪሽፍን ዚኽእል ገንዘብ፤ ክህልወካ ኣሎዎ ዚብል ‘ዩ።
እቲ ኣብ 2017 ከም እኹል ገንዘብ ዚቝጸር፡-
- 4 734 ክሮኖር ንሓደ ዓቢ ሰብ
- 7 820 ክሮኖር ብሓደ ዝነብሩ ሰብሓዳር ወይ ኣዕሩኽቲ
- 2 512 ክሮኖር ክሳዕ 6 ዓመት ዝዕድሚኡ ቆልዓ
- 2 891 ክሮኖር 7 ወይ ልዕሊኡ ንዝዀነ ቆልዓ
መቐመጢ ገዛኻ
ንስኻ፡ ንዓኻን ንስድራኻ እትቕመጡሉ፤ እኹል ስፍሓትን ቅቡል-ደረጃን ዘሎዎ ቤት ክህልወካ ይግባእ እዩ። ንኽልተ ዓበይቲ ሰብ ብዘይ ቆልዓ፤ እንተ ወሓደ ሓንቲ ክፍሊ፤ ምስ ክሽነ ወይ ምስርሒ-መግቢ እኽልቲ እያ። ኣብቲ ገዛ ቆልዓ ውን እንተ ተወሲኽዎ ግን፤ ብዙሕ ክፍሊታት ክህልዎ ይግባእ። ክልተ ቆልዑ፡ ኣብ ሓንቲ ክፍሊ ክድቅሱ ይኽእሉ እዮም።
ብኻልኣይ ኢድ ገዛ ክትካረ ውን ይክኣል እዩ። እቲ ስምምዕ ናይ ክራይ ገዛኻ ጋን፤ በቲ ዋና ናይቲ ሕንጻ ክራይ-ኣባይቲ፤ ማሕበር ወነንቲ-ኣባይቲ ወይ ብዓልስልጣን ኮሚቴ-ኣባይቲ፤ ወግዓዊ ቅቡልነት ዝረኸበ ክኸውን ይግባእ።
እቲ መቐመጢኹም ገዛ ውን፤ ካብታ እቶም ስድራኻ ናብ ሽወደን ዝመጹላ ዕለት ጀሚሩ፤ ክትጥቀሙሉ ክትክእሉ የድሊ።
ካብቲ ነፍስኻ ናይ ምንባይ ጠለብ ፍልይ ዝበለ
እቲ ነፍስኻ ባዕልኻ ምንባይ ጠለብን፤ ገዛ ክህልወካ ምኽኣልን፤ ንዓኻ ኣይምልከተካን ’ዩ፤ እንተ ደኣ፡-
- ትሕቲ 18 ዓመት ቆልዓ ኴንካ
- ከም ”ስደተኛ” ወይ ”ከም ኣማራጺ ዑቕባ ዘድልዮ ሰብ” ኴንካ፥ ከምኡውን ኣብ ውሽጢ 3 ኣዋርሕ ካብቲ ንስኻ መቐመጢ ፍቓድ ዝረኸብካሉ እዋን፥ ንሳቶም ውን ናይ መቐመጢ ፍቓድ ንምርካብ ዘመልከቱ ኣባላት ስድራቤትካ ዘሎዉኻ ኰይኖም እዩ። እዚ ከገልግለሉ ዚኽእል ኩነታት ግን፥ ነቶም ከም ኣባላት ስድራቤትካ ኪቝጸሩ ዚኽእሉ፥ ማለት፡ ንሰብኣይካ፡ ንሰበይትኻ፡ ንምዝግብቲ ብዓልቲ-ሓዳርካ፡ ከምኡውን ነቶም ትሕቲ 18 ዓመት ዝዀኑ ደቅኻን ጥራይ እዩ። ኣብ ርእሲኡውን፡ ኣብ ሓንቲ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ወጻኢ ዝዀነት ሃገር፥ ክትተኣኻኸቡሉ እትኽእሉ ኩነታት ምስ ዘይህሉ እዩ። ንስኻን እታ መናብርትኻን/መናብርትኽን ውን፥ ጥጡሕ ዝዀነ ዝምድና ዘሎኩም ክኸውን ይግባእ። እቲ ዝምድናኹም እንተደኣ ካብዚ ሃገር ወጻኢ ተጀሚሩ ዀይኑ፥ ከም ጥጡሕ ዝምድና ኰይኑ ኪቝጸር ዚኽእል፥ እንተ ደኣ ሰብ ቃል-ኪዳን ኴንኩም፥ ወይ ውን ርክብኩም ኣቐዲሙ ዝጀመረ ኰይኑ እዩ። እቲ ምልክታ ካብ ውሽጢ ሃገር ምስ ዚግበር፥ እቲ ዝምድናኹም ኣብ ሽወደን ብሕጋዊ ኣገባብ እናነበርካ ዝተጀመረ ክኸውን ይግባእ
- እቶም ኣባላት ስድራቤት ቅድሚኣኡ ወይ ኣብ 20 ሓምለ 2016 መቐመጢ ፍቓድ ንምርካብ ኣመልኪቶም ኰይኖም
- ናይ መንበሪ ፍቓዱ ንምንዋሕ ኣመልኪቱ ናይ ዘሎ ሰብ ኣባላት ስድራቤት ኣሎዎም ኰይኑ እዩ።
ናይ ሰብ-ሓዳር (samboförhållande) ዝምድና ዘሎዎም ሰባት ማለት፥ ክልተ ዘይተመርዓዉ፡ ግን ሓቢሮም ዝነብሩ ጽምዲ ሰባት ማለት እዩ።
ብዛዕባ ስድራቤታዊ ዝምድናን ነፍስኻ ናይ ምንባይ ጠለብን ዚምላእ ኦርኒክ-ሕቶታት
እቲ ኣባል ስድራቤትካ ኣብ ሽወደን ምሳኻ ንምንባር፤ ናይ መቐመጢ-ፍቓድ ምልክታ ምስ ኣቕረበ፤ ብዛዕባ ’ቲ ዘሎኩም ዝምድና ንዚምልከት ሕቶታት ንኽትምልሽ፤ ሓደ ኦርኒክ-ሕቶታት ክወሃበካ እዩ። ነፍስኻ ናይ ምናባይ ጠለብ ዘሎካ ምስ ትኸውን ድማ፤ ንነፍስኻን ነቶም ናብ ሽወደን ንምምጻእ ኣመልኪቶም ዘሎዉ ኣባላት ስድራቤትካ ባዕልኻ ክትናቢ ከም እትኽእልን፤ እትነብሩሉ እኹል ስፍሓትን ቅቡል ደረጃን ዘሎዎ ቤት ከም ዘሎኩም ክተርኢን ከድልየካ እዩ።እቲ ንስኻ እትህቦ መልሲታት፤ ነቲ “ሚግራሾስንቨርከት” ብዛዕባ ኣባላት ስድራቤትካ ዚገብሮ መወሰኒ-መንጸፍ ፤ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ክትመልኦ ዝተሓተትካ ኦርኒክ-ሕቶታት ድማ፤ ኣብቲ ዝተባህለካ ሰዓት መሊስካ ክትልእኮ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
ነቲ ነፍስኻ ናይ ምንባይ ጠለብን፤ ነቲ ናይ ገዛ ሕቶን ዘይተማልእ ዄንካ እንተ ተረኺብካ፤ እቲ ስድራቤትካ መቐመጢ-ፍቓድ ንምርካብ ዘቕረብዎ ምልክታ፤ ክንጸግ እዩ።
ቀዋሚ ዝዀነ ስራሕ ከምኡውን ናይ ነዊሕ ጊዜ ኮንትራት ክራይ-ገዛ ዘይብልካ ምስ ትኸውን፤ ነቲ ናይ ስድራቤትካ ምልክታ ኣብ ንምርምረሉ ጊዜ፤ ከም ብሓድሽ ነቶም ጠለባት ክተማልኦም ትኽእል ምዃንካ፤ ክተርኢ ከድልየካ እዩ።
እቲ ምልክታኻ ኣብ ጊዚኡ ክተቕርብ ኣዝዩ ኣገዳሲ ’ዩ
እቶም ስድራቤትካ፡ ካብቲ ንስኻ መቐመጢ-ፍቓድ ዝረኸብካሉ ጊዜ፤ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ መቐመጢ ፍቓድ ንምርካብ ምስ ዘመልክቱ፤ እቲ ነፍስኻ ናይ ምንባይ ጠለብ ንዓኻ ኣይክምልከተካን እዩ። በዚ ምኽንያት ‘ዚ ድማ፤ እቲ ምልክታ ኣብ ሰዓቱ ክተእትውዎ ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ።
ምልክታኻ ብቕልጡፍ ምእታዉ ርግጸኛ መታን ክትከውን፤ እቲ ዝበለጸ ኣገባብ እቲ ናይ ስድራቤትካ እተቕርቦ ምልክታ፤ ብኢንተርነት ብዚኣቱ ምልክታ (webbansökan) ክትጥቀም እዩ። ንስኻ ከም ወኪል ናይ ስድራቤትካ ዄንካ ኣብ ክንድኦም ምልክታ ክተቕርብ እንተ ዄንካ፤ ናይ ምክልና ሰነድ (fullmakt) ክህልወካ ይግባእ። “ሚግራሾንስቨርከት” ነቲ ዘእተኹሞ ምልክታ ምስ መዝገቦ፤ እቶም ስድራቤትካ ምስ ናይ ሽወደን ቤምባሲ ወይ ቆንስል፤ ርክብ ንምግባር ቆጸራ ክሕዙ ክንገሮም እዩ።
ናብቲ ንስድራቤትካ ብኢንተርነት ምልክታ ዚቐርበሉ፤ ናብዚ ዚስዕብ ኪድ።
ውክልና ስልጣን ምርካብ እንታይ ማለት ’ዩ?
ናይ ውክልና ስልጣን ማለት፤ እቲ ፍቓድ ንምርካብ ዘመልክት ሰብ፤ ብሓደ ዝተፈረመ ሰነድ ጌሩ፡ ንኻልእ ሰብ ጉዳዩ ኣብ ምፍጻም ንኽውከሎ፤ ናይ ውክልና መዝነት ምሃብ ማለት ’ዩ። ናይ ውክልና ሰነድ ንኣብነት፤ ሓደ ሰብ ንዓኻ ወኪሉ ምልክታ ከቕርብ፤ ነቲ ንውሳኔ ዝቐረበ ምኽንያት ኣብ ክንዳኻ ኰይኑ ክቕበል ወይ ኣብ ክንዳኻ ኰይኑ ይግባይ ክብል፤ መሰል ምሃብ ማለት ’ዩ። እቲ ሰነድ ውክልና ስልጣን፤ በቲ ንኻልእ ሰብ ናይ ውክልና ስልጣን ዚህብ ዘሎ ሰብ ክፍረምን፤ ሚግራሾንስቨርከት ምስ ዚሓትት ድማ፤ ነቲ ቀዳማይ-ቅድሕ (ፎቶኮፒ ዘይኰነ) ናይቲ ሰነድ ክተርእን ክትክእል ኣሎካ።
ናይ ውክልና ስልጣን ንኻልእ ሰብ ንምሃብ፤ ደብዳበ ናብ ሚግራሾንስቨርከት ክትልእኽ የድሊ፤ ኣብኡ ድማ፡
- እቲ ሰነድ፡ ናይ ውክልና ስልጣን ኣርእስቲ ክህልዎ
- ስም፡ ዝተወለደሉ ዕለትን ኣድራሻን፤ ናይቲ ውክልና ስልጣን ዚህብ ዘሎ ሰብ
- እቲ ውክልና ዝተዋህቦ ሰብ፡ እንታይ ንኽፍጽም ስልጣን ከም ዝተዋህቦ
- ስም፡ ቁጽሪ መንነትን (ፐርሶን-ኑመር) ኣድራሻን ናይቲ ተቐባል ውክልና ስልጣን
- ክታም ናይቲ ውክልና ስልጣን ንኻልእ ዚህብ ዘሎ ሰብ
- እቲ ናይ ውክልና ስልጣን ድማ፤ ዝተጻሕፈሉ ዕለትን ቦታን፡ መዓስ ከም ዝተፈረመን ክሰፍሮ የድሊ።
ነቲ ተእትዎ ምልክታ ተኸታተሎ
እቲ ኣባል ስድራቤትካ ምልክትኡ ምስ ኣቕረበ፤ ናይቲ ዘእተዎ ፋይል መለለዪ-ቁጽሪ (ärendenummer) ይወሃቦ እዩ። በዚ መለለዪ-ቁጽሪ ፋይል ጌርካ ድማ፤ እቲ ናብ ”ሚግራሾንስቨርከት” ዝኣተወ ምልክታ፤ ከም ዝተመዝገበን ወይ ውን ውሳኔ ተዋሂቡዎ እንተ ኰይኑን፤ ክትከታተል ትኽእል ኢኻ።


text:
By Viviana Amanuel; July 1, 2012
ኣብ ሓደ ዓዲ ብሓባር እናሰርሑ ዝነብሩ መንእሰያት ይነብሩ ነበሩ። ናይ ሰብ ነገር መመላእታ የብሉን እንድዩ፣ ንሓደ ፣ እትን እዝን ዘይብል እዱብ ብጻዮም ፣ ሕማቕ ክሓስብሉን ከጓንይዎን ደኣ ጀመሩ። ኮነ ድማ’ ካብ ዕለታት’ ሓደ መዓልቲ’ ስራሕ ወፊሮም ድሕሪ ምውዓል’ ናይብታ ዝምስሑላ ህድሞ ቀዲሞሞ ድሕሪ ምእታው ‘ኣእጃሞም ድሕሪ ምልዓል’ እታ እጃሙ ነቲ ጨና ኪኾኖም ዘጥረይዎ ከልቢ ደኣ ሃብዎ።
ብትዕግስቱን ጠባይ እዱብ(ምስጉንን ዝኾነ ብጻዮም) ዋላ’ኳ ኣብቲ ወገን( ሓልፋይ) ዘይብሉ ዕዲ ምስሑ ንከልቢ ሂቦም ጾሙ እንተውዓልዎ። ኣይተቕፕዐን ሕማቕ ወን ኣይተዛረበን “ኦ ኣምላኸይ እዚ ወን ንጽቡቐይ’ዩ) ብምባል፣ ምስቲ ኣብ ግዳም ዝነብረ ከልቢ ተቀሪቡ ደኣ (መቅተሊ ሃሰኻ ገበረ) ኣብ ከምዚ ዘኣመሰለ ህሞት እንከሎ’ዩ ድማ፣ ወያ (ገበርቲ እከይ ብጾቱ ዝምስሑላ ዝነበሩ ህድሞ) ሃደሽ ደኣ በለት። ኩሎም እቶም ኣብኣ ዝነበሩ ድማ’ ብዘይ መላሲ ኣውያት ተሃሞኹ። በይኑ ድማ ተረፈ ኣብ ህይወት፣ ካብ ሓደ ደረጃ ናብ ‘ቲ ካልእ ደረጃ’ ክትሳገር ነቲ ኣብ መገዲ ዝገጥመካ ሓጎጽጎጽ ኣብ ጥቕምኻ ንምውዓል ብንቕሓት ተረዲእካ’ ኣሚንካን ንጽቡቐይ’ዩ ምባል የድልየና።
ንጽቡቐይ’ዩ ምባል’ ንጽቡቕካ ስለዝገብር።
By Viviana Amanuel May 28, 2012
ሓደ ሰብ ኣብ ዓለም ንዕኡ ልክዕ ዝመስል ወይ ዝትክእ ዋላ ሓደ ሰብ ከም ዘየለ፣ ብዙሓት ዝሰማምዕሉ ነጥቢ እዩ። እዚ ምፍልላይ ብመሰረቱ ኩሉ ሰብ ፍሉይ ስራሕ ክሰርሕ ስለዘለዎ ኮይኑ ይስምዓኒ። ፍልልያትና ብመልክዕ ወይ ብሕብሪ ቆርበት ኣይኮነን። ሰባት ልዕሊ መልክዖም፣ ብስርሖም እዮም ዝፈላለዩ። ሓደ ፍላስፋ፣ ወዲ ሰብ እንታይ’ዩ? ኢሎም ምስ ሓተትዎ፣ “ ወዲ ሰብ እቲ ዝሰርሖ እዩ።” ክብል ሓጺር መልሲ ሂብዎም።
ብልክዕ፣ ንሰብ ሰብ ዘብሎ ስርሑ እዩ። ወይ ደቂ ሰባት ብምንታይ ይፈላለዩ? ኢልና እንተሓቲትና፣ ብስርሖም እዮም ኪኾኑ ዝኽእሉ። ኣነስታይን፣ ኣነስታይን ዝኾነ ወይ ብ ኣነስታይን ዝፍለጥ ዘሎ ብዝሰርሖ ስራሕ እዩ። እዚ እንተዘይኸውን ከም ካልኦት ኣነስታይናት ኾይኑ ምሓለፈ። ምናልባት ‘ወን ዓለም ብ ኣሽሓት ዝቑጸሩ” ኣነስታይን” ዝተጠመቑ፣ ወይ ብ ኣፍናጫኦም፣ ዓይኖም፣ ወይ ብሕብሪ ቆርበቶም ንኣነስታይን ዝመስሉ ሰባት ኣሕሊፋ ክትኸውን ትኽእል እያ። ልዕሊ እቲ ደጋዊ ፍልልያትን፣ ንዘርኢ ወዲ ሰብ ብዘበርከትናዩ ስራሕ ኣዚና ከም ንፈላለ ርዱእ እዩ።
ኣብዚ ዝልዓል ሕቶ፣ መሃዝነት ሓደ ሰብን ኣበርክትኡ ንዘርኢ ወዲ ሰብን ወይ ንሓደ ሕብረተሰብን ካብ ምንታይ’ዩ ዝብገስ? ዝብል ሕቶ እዩ። ኩሉ ሰብ’ከ ነዚ ዝብሃል ዘሎ ንወዲ ሰብ ዝጠቕም ዓበይቲ ቁምነገራት ክበጽሖ ወይ ክሰርሖ ይኽእል ድዩ? ዓቕሚ ወዲ ሰብ ፍልልይ ኣለዎ ኢልና እንተደኣ ኣሚና ከመይ ጌሮም ኩሎም ሰባት ዓበይቲ ነገራት ክሰርሑ ይኽእሉ?
ሓይሊ ሕልሚ ኣቃሊልካ ዝርአ ኣይኮነን። ሕልሚ ንሰባት ሰባት ዝገብሮም ነገር እዩ። ኣድጊ ወይ ፈረስ ሕልሞም ካብ ማይን ሳዕርን ዝሓልፍ ኣይኮነን። ሕልሚ ወዲ ሰብ ግን ንማይን መግብን ሓሊፉ፣ ጠፈር ሰናጢቑ ኣብ ህዋ ኣብ ምሉእ ኣድማስ’ዩ ዝርከብ። እዚ ሕልሚ እዚ ንደቂ ሰባት ምስ ተፈጥሮ እናተጠማመቱ ፣ መብዛሕትኡ እዋን ከኣ እናሰዓሩ፣ ን ኣከባቢኦም ናብ ጥቕሞም ከውዕሉ ኣኽሊልዎም ዘሎ ሓይሊ እዩ።
ኩሉ ሰብ ሕልሚ ኣለዎ። ገዚፍ ወይ ከብደት ናይ ሕልምታት ግን ይፈላለ እዩ። ናይ ገለ ሕልሚ ብኪሎታት ክምዘን ከሎ ናይ ገለ ከኣ ብግራማት ዝምዘን ክኸውን ይኽእል። ሕልሚ ናይ ሰባት፣ ብሓፈሻ ንዘርኢ ወዲ ሰብ ዝጠቕም ክኸውን ከሎ፣ ናይ ገለ ሰባት ከም ናይ ኣድጊ ወይ ፈረስ ብዝመሳሰል ካብ ምብላዕን ምስታይን ዝሓልፍ ኣይኮነን።
ሕልሚ ክብሃል ከሎ ግን ለይታዊ ሕልሚ ክኸውን ኣለዎ። ሲግመንድ ፍሩድ፣ ንሕልሚ ኣብ ክልተ እዩ መቒልዎ። ትሕቲ ውነኣውን ወነኣውን። ድሕሪ ሲግመንድ ፍሩድ ዝመጹ ተመራመርቲ ስነ ኣእምሮ ንሓረጋት ሲግመንድ ብምቕያር ንሕልሚ ኣብ ለታውን መዓልታውን ክኸፍሉዎ መሪጾም። ናይ ለይቲ ሕልሚ፣ እቲ ሓቐኛን ውሽጣዊ ድሌትን ናይ ሰብ እዩ። ኣብ ቀትሪ ትሓስቦ፣ ኩሉ መግለጺ ውሽጣዊ ስምዒታትካ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ምኽንያቱ ኣብ መዓልቲ ብዙሕ ሓሳባት ናብ ርእስና ክመጽእ ስለዝኽእል እዩ። መብዛሕታኡ ካብኡ ጎሓፍ ሓበሬታ ኾይኑ ንእግሪ መገዲና ዝተማላእናዮ ክኸውን ይኽእል እዩ። ‘ሮናልዲኖ፣ ተገምጢሉ ኩዕሶ ክቐልዕ ስለዝረኣና ከምኡ ክንኸውን ብቀትሪ ክንብህግ ንኽእል ኢና። ኣብ ለይቲ ብዛዕባ እታ ቀትሪ ዝረኣናያ ቅላዕ ሮናልዲኖ እንተዘይሓሊምና ወይ እንተዘይሓሲብና ግን ካልእ ካብ ኡ ዝዓቢ ዕላማ ኣለና ማለት እዩ። ሕጽር ብዝበለ ለይታዊ ሕልምታትና መብዛሕትኡ እዋን፣ ንውሽጣዊ ስምዒትና፣ ዕላማና፣ ድሌታትና ዝገልጹ ስለዝኾኑ፣ ከነስተብህለሎም ይግባኣና። ምኽንያቱ ንሳቶም ኣንፈት ዓለማዊ ጉዕዞና ዝሕብሩ (ብሶላ) ስለዝኾኑ።
ኣብዚ ክልዓል ዝኽእል ሕቶ፣ ምፍላጥ ሕልምታትና እንታይ ክጠቅመና ይኽእል ዝብል እዩ። ኩሉ ሰብ ነናቱ ዓለም ኣለዎ። ኩሉ ሰብ ነናቱ ዝምባለ ኣለዎ። ዝኾነ ሰብ ከኣ ኣብ ዝምባሌኡ ተኣምር ክሰርሕ ይኽእል። ዝምባለኻ ከየለለኻ እንተተበጊስካ ግን ከምቲ ኮምፓስ ዘይብላ መርከብ ኣብ ማእከል ባህሪ ማእዝንካ ክጠፍኣካ ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ክህልወና ዘክእሉ ዕድላት ክልተ እዮም። ካብቲ ዘለኻዮ ባህሪ ጎቲቶም ዘውጽ ኡኻ ሰባት እንተረኺብካ ከም ብሓድሽ ዳግመ ምውዳብ ጌርካ ዕላማኻ ኣነጺርካ ክትጉዓዝ ። እዚ እንተዘይኾይኑ ከኣ በቲ ኣብ ባሕሪ ዝለዓል ማዕበል ምስ መርከብካ ክትጥሕል።
ኣብ ዩንቨርስቲ ቀዳማይ ዓመት ወዲእካ ምሳኻ ዝኸይድ ዓውዲ ኣብ እትመርጸሉ ግዜ፣ ቤተሰብካ፣ ኣዕሩኽቱኻ ንናትካ ዝምባለን ዓቕምን ኣብ ግምት ከየእተዉ ኣብ ከምዚ ዓውዲ ክትኣቱ ኣሎካ” ክብሉ ይስምዑ እዮም። እዞም ሰባት ከም መለክዒ ዝውስድዎ ፣ መብዛሕቱኡ እዋን እዋናውን ናይ ስራሕ ዕድላትን ክፍሊትን እዮም ። ውጺኢት ናይዚ ክልተ ነገራት እዮም። ሓደ ካብ ትምህርቲ ምስጓግ፣ ካልኣይ ከኣ ምስ ዘይትፈትዎ ዓውዲ ተመሓዚካ ምንባር፣ ካብ ትምህርቲ ምስጓግ ፣ ብብዙሕ መለክዒታት ዝሓሸ ክኸውን ይኽእል እዩ። ምኽንያቱ፣ ካብቲ ዘይትፈትዎ ዓውዲ ወጺእካ ኣብ ከተድምዓሉ ትኽእል ካልእ ስራሕ ክተረክብ ዕድል ስለዘለካ። ምምራጽ ዓውዲ ምስ ምምራጽ መጻምድቲ ክወዳደር ዝክእል፣ ሃሲብካን ረጊእካን ክትውስኖ ዘለካ ጉዳይ እዩ።
ልክዕ’ዩ ኣብ ካልእ ዘይትፈዎ ዓውዲ ኣቲካ’ውን ናይ ምቕጻል ዕድል የጋጥም እዩ። እንተኾነ ዝወስደልካ ግዜን ጽዓትን ኣብ ግምት ኣእቲኻ፣ ኣድካምን ተመራጽን ዘይኮነን እዩ። ሓደ ሰብ ብፊዚክስ ናይ ፕሮፈስር መኦኣር ክረክብ ኣርብዓ ዓመት እንተወሲድሉ ካልእ ከኣ ዓሰርተ ዓመት ክወስደሉ ይኽእል። ኣብ ካልእ ዓውዲ ከኣ፣ ብ ኣንጻሩ ክኸውን ይኽእል። ስለዚ ሓደ ሰብ ኣብቲ ብቀሊሉ ከድምዓሉን ክዕወተሉን ዝኽእል ሞያ ፣ ዘለዎ ጽዓት ተጠቒሙ ኣብ መንጎ እቶም ከዋክብቲ ክኸውን ክፍትን ኣለዎ። ኩሉ ሰብ ጀነራል ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ኩሉ ሰብ ደራፋይ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ዝኾነ ሰብ ግን ኣብ ናቱ ዓውዲ ወይ ሞያ ካብቶም ብሉጻት ከዋኽብቲ ናይ ምዃን ተኽእሎ ኣለዎ። ጻዕራም ክሳብ ዝኾነ።
ዕድላት ስራሕ ንመብዛሕትና ዘሻቕል ጉዳይ እዩ። ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዝነበረ ጆን ኤፍ ኬነዲ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ “ ኣብ ላዕሊ እንተወጺእካ ናይ ግድን ቦታ ኣለካ” ክብል ሓደ ሰብ ካብቶም ብሉጻት ክኸውን እንተበቒዑ ቦታ ይኹን ካልእ ንዋታዊ ነገራት ከምዘይስእን ገሊጹ። ኣብ መብዛሕትና ዝረአ ጸገም ግን፣ ሓደ ፍሉይ ወይ ብቕዕ ስራሕ ከይሰራሕና ወይ ፍሉይ ሞያ ከይሓዝና ወነንቲ ብዙሕ ገንዘብ ወይ ወነንቲ ዓቢ ስም ክንኸው ስለንደሊ እዩ። ገንዘብን ስምን ብስራሕ ዝመጽእ እምበር፣ ስለዝተመነኻዮ ዝርከብ ማና ኣይኮነን። ዓበይቲ ሰባት ከኣ፣ ዓበይቲ ስራሕ ዝሰርሑ እዮም። ስለዚ ኣብዚ ወሳኒ፣ ዘለኻዮ ዓውዲ ዘይኾነ ፣ ኣብ ዓውድኻ ክሳብ ክንደይ ብሉጽ ስራሕ ትሰርሕ ዝብል እዩ።
ሓደ ሓኪም ናይ ምዃን ውሽጣዊ ድሌት ዘይብሉ ሰብ፣ ኣብ ስራሕ ዓለም ሕጉስ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ብስርሑ ሕጉስ ዘይኮነ ሰራሕተኛ ከኣ፣ ኣብቲ ዝህቦ ኣገልግሎት ውጺኢታዊ ክኸውን ኣይክእልን። ብዙሕ ግዜ ኣብ ሕክምና ዝርአ ( ብፍላይ ኣብ ሃገርና) ገንጨር ባህሪ ሰብ ሞያ ሕክምና እምበኣር ካብ ሞያኻ ዘይምፍታው ዝመጽእ ክኸውን ይኽእል እዩ። ሞያኡ ዝፈቱ ሰብ ግን፣ ንኹሎም ዝቕልቀሉ ዘይንቡር ተርእዮታት ጠንቆም እንታይ ምዃኑ ንምፍላጥ፣ ብሓርኮትኮትን ህንጥዩነትን ከታተሎም እዩ ዝደሊ። ኣብ ወጻኢ ንሓደ ሕሙም መጥባሕቲ ክገብርሉ ሓካይም ዝቀዳደሙ እንተኾይኖም፣ ኣብዚ ዓዲ ከኒና ክትህቦ ውፋይ እንተዘይኾይንካ ፣ ኣብቲ ዓውዲ ተገዳስነት ከምዘይብልካ እዩ ዘርኢ።
ገንዘብ ብመሰረቱ ውጽኢት ስራሕ እዩ። ጉሂኻ ትሰርሖ ስራሕ ንዓሚል ስለዘተሕጉሰሉ እኹል ገንዘብ ክትረኽበሉ ወን ከቢድ እዩ። ብዓቢኡ’ወን ነብስኻ ኣብ ምዕባይ ኣብ ትገብሮ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ናይ ምቕጻል ትስፋው ኣይኮነን።
ዝምባላኡ ዝፈልጥ ሰብ፣ ዕውት ክኸውን ግድን ድዩ? ዝብል ሕቶ ክለዓል ይኽእል እዩ። ፍልጠት ንባዕሉ ዕላማ ኾይኑ ኣይፈልጥን። ኣብ ርእሲ ዝተኸዘነ ፍልጠት ናብ ተግባር ክልወጥ ኣለዎ። ተግባር ፣ ልዕሊ ዝኾነ ነገር ወሳኒ እዩ። ኣብ ባይታ ከነተግብሮ እንተዘይ ክኢልና ካብቶም መደባት ዘይብሎም ዋላ ሓንቲ ፍልልይ የብልናን።
ነዚ ንምግባር ፣ዕውታት ሰባት ቀልጢፎም ስጉምቲ የስዱ። ዘይዕውታት ሰባት ኸኣ ፣ ፍልጠቶም ተሰኪሞም ከይሰርሑ ናብ መቓብር የምርሑ። ናይ ስራህ ዕድመና እንተበዝሐ ክልተ ዕስራ ወይ ክልተ ሳላሳ እየን። ኣብዘን ግዜ እዚአን ምስ ግዜ እናተጓየና ዝምባለና ወይ ሕልምና ስለዘላለና ዕውታት ናይ ምዃን ድሌትና ክቕህም ይኽእል እዩ።
ዕላማና ብዙሕ ጻዕሪ ክሓተና ይኽእል እዩ። ዕውታት ሰባት ንዕላማኦም ክሳብ ህይወት ዝኸፍልሉ እዮም። ህይወት ንዕላማና መሳርሒ እምበር፣ ንባዕላ ከም ሓንቲ ዕላማ ክንወስዳ የብልናን። እታ ተአራማሪት ስነ ቀመምን ፊዚክስን ፣ ዝነበረት ድሕሪ ሞታ ተሸላሚት ሽልማት ኖበል ክትከውን ዝበቕዐት “ሚሪ ኩሪ” ዘሕለፈቶ ቁጠባዊ ጸገም ምዝካር እኹል እዩ። ንሳ ትምሃረሉ ኣብ ዝነበረት ግዜ ብሕልፊ ጥምየትን ሃልክን ኣብቲ ቆራሪ ዝኾነ ንእሽተይ ገዝኣ ወዲቃ ተደጋጋሚ ናብ ሕክምና ተጸይራ ከም ዝተውስደት ታሪኽ የዘንቱ።
እንግሊዛዊ ጸሓፊ ዝኾነ ‘ጆርጅ ኣርወል ‘ ብወገኑ ነታ ኣብ ድሮ ሞቱ ዝሓፋ”1984” ዘርእስታ መጽሓፉ ታይፕ ( እናጸሓፋ) ከም ዝዓረፈ ይፍለጥ። ንሱ ብሓኪሙ ብምኽንያት እታ ተሳቕዮ ዝነበረት ሕማም ዓባይ ሰዓል፣ ኣብ መዓልቲ ሓደ ሰዓት ጥራይ ክሰርህ ከም ዘለዎ እኳ ኣንተተነግሮ ፣ ኣብ መዓልቲ ልዕሊ 18 ሰዓታት እናሰሐ ነታ ህብብቲ መጽሓፉ እናጸሃፈ እንከሎ ብክቱር ድኻምን ሕማምን ወዲቑ ናብ ሕክምና ምስ ተወስድ ኣብ ሕክምና ከም ዝዓረፈ ይፍለጥ።
እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ሰባት ከም ኣብነት ክኾኑና ዘምጻእናዮም እምበር ፣ ዳርጋ ኩሎም ዕውታት ፍሉጣት ሰባት ንሞያኦም ወይ ንዕላማኦም ከቢድ ዋጋ ዝኸፈሉ እዮም።
ብዙሓት ሰባት እብ ሓደ እዋን ብዙሓት ስራሕ ክሰርሑ ይፍትኑ እዮም። እዚ ንዋታዊ ጸገማት ክፍትሕ ዝኽእል እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ሓደ ፍሉይ ዓውዲ፣ ቅያ ንኽትሰርሕ ግን ይዕንቅጸካ እዩ። ምኽንያቱ ንሰርሖ ስራህ፣ ብዓቢኡ ውጽኢት ነጥፍኣሉ ርሃጽን፣ ነወፍየሉ ግዜን ስለዝኾነ፣ ኣብ ሓደ እዋን ብዙሕ ስራሕ ክንሰርሕ ምፍታን ምስቶም ክዋክብቲ ክጽንብረና ኣይክእልን እዩ።
ኣብ መብዛሕትና ዝርአ ዝዓበየ ጸገም ግን ሓደ ንጹር መተል ወይ ራኢ ዘይምህላው እዩ። ንፉዕ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ እንተሪኢና፣ ከምኡ ክንከውን ንደሊ ። ድሕሪ ቁሩብ እዋን፣ ሓደ ኦኣለም ዘዛረብ ድራፋይ እንተመጺኡ ድማ፣ ድራፋይ ክንኸውን ንደሊ። ንፉዕ ጸሓፊ እንተኣመጺኡ’ወን ከም ኡ ።
ኦርወል፣ ኣነስታይን፣ ማርክስ፣ ኒወተን ..ወዘተ ዕውታት ክኾኑ ዝኽኣሉ፣ ንህይወቶም ንዕላማኦም ስለዝወፈይዋን ሃደ ንጹር መትከል ወር ራኢ ስለዝነበሮምን እዮም።
ን ኣብነት ኣልበርት ኣነስታይን፣ “ዕላማ ወዲ ሰብ ኣጎስን ጽቡቕን፣ ምብላዕን ምስታይን ገይረ ሓሲበዮ ኣይፈልን እየ።ከምኡ እንተኾይኑ ደኣ ካብ ሓሰማታት ብምንታይ እየ ክፍለ ?” ክብል ገሊጹ ነይሩ።


text:
ምዕሩይነት ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ ጽላታት ብምሕያል – ዕብየተን ንምርጋግጽ፡ ውህደት ኩሎም ኣካላት መንግስትን ማሕበራትን ክዓቢ ከምዝግባእ፡ ፕረዚደንት ሃማደኤ ወይዘሮ ተኽኣ ተስፋሚካኤል ኣገንዚባ።
ኣብ ከተማ ባረንቱ ኣብ ዝተቓንዐ፡ ኣብ ምዕባለን ብድሆታትን ደቂ-ኣንስትዮ ዘተኰረ ዓውደ-ዘተ፡ ወይዘሮ ተኽኣ፡ ኣብ ዝሓለፈ 26 ዓመታት፡ ቊጠባዊ፡ ባህላዊ፡ ማሕበራውን ፖለቲካውን ሱታፌን ተራን ደቂ-ኣንስትዮ ንምዕዛዝ ሓያል ጻዕርታት ክካየድ ምጽንሑን ኣተባባዒ ውጽኢት ተመዝጊቡ ምህላዉን ጠቒሳ፡ ብፍላይ ኣብ ርሑቕ ከባቢታት ገና ቃልሲ ዘድልዮም ንጥዕና ደቂ-ኣንስትዮ ዝሃስዩን ንዕብየተን ዝዕንቅጹን ልምድታት ይቕጽሉ ስለዘለዉ፡ ዝምልከቶም ኣካላት ልዑል ኣቓልቦ ሂቦም ክሰርሑሉ ተማሕጺና።
ሓላፊት ጨንፈር ሃማደኤ ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ወይዘሮ ይሕደጋ ዮውሃንስ ድማ፡ ኣብ’ቲ ዞባ፡ ክሽቦ፡ መርዓ ትሕቲ ዕድመን ትሑት ተሳትፎ ኣብ መኣዲ ትምህርትን ካብቶም ቀንዲ ብድሆታት ምዃኖም፡ ነዞም ሃሰይቲ ልምድታት ንምጥፋእ ንቕሓት ሕብረተሰብ ኣብ ምብራኽ ኣተባባዒ ውጽኢት ክምዝገብ ከምእተኻእለ፡ እንተኾነ – ኣብ ባይታ ገና ሓያል ጻዕሪ ይሓትት ከምዘሎ ኣረዲኣ።
ኣብ’ቲ ዓውደ-ዘተ፡ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ናጽነት ዓመታት፡ ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ፡ ደቂ- ኣንስትዮ ኣብ መዳያት ጥዕና፡ ትምህርቲ፡ ሕርሻ፡ ሽቕለትን ዕዮን፡ ንግድ፡ ውህለላን ልቓሕን ዝነበረን ተሳትፎን ዘርኣይኦ ገስጋስን ብዝምልከት መጽናዕታዊ ጸብጻባት ቀሪቦምን ዘተ ተኻዪዱሎምን።


text:
መጻሕፍቲ ብዝተፈላለዩ ቓንቓታት
ሓደ መጽሕእፍ መብዛሕቲኡ ግዜ ንኣርባዕተ ሳምንታት ትልቕሖ ። ፊልም ወይ ጋዜጣ ክትልቓሕ ግን ሓጺር ግዜ ኣለዎ። ኣብ ትልቕሓሉ ቕብሊት ይወሃበካ አዩ። ኣብ ቕብሊት ድማ ዕለተ ምልቓሕን ምምላስን ተመዝጊቡ ኣሎ።
ኣብ ናይ ቤት ንባብ ሕበሬታ ባንኮ ኩሉ ግዜ ኣባላት ኣለዉ። ንዖኦም ክትውከሶም ይከኣል, ንምድላይ መጻሕፍትን ፊልምታትን ሲዲን ( CD ) ብዛዕባ ካልእ ዝተፈላለዩ ሓበሬታትን ።
ብዝተፈላለየ ቓንቓ ዝተጻሕፉ ብዙሓት መጽሓፍቲ ኣለዉና። ቤት ንባብና እንታይ ዓይነት መጽሓፍ ጎዲልዎ ኣሎ ትብል አንተ ደኣ ኮይንካ ሓበሬታ ክትህቡና, ገዜእና ክንቕርቦ ድልዋት ኢና። ጋዜጣን መጽሔትን ብዝተፈላለዩ ቓንቓ ዝተጻሕፉ ውን ኣለና። ኣብ ኮምፒተር ኣቲካ ጋዜጣ ክተንብብ ውን ይከኣል አዩ። ኣባላትና ኣጠቓቕማ ኮምፒተር ከርእዩኻ ይከኣል እዩ።
መጽሓፍ መምርሒ ፍቓድ ብቡዙሓት ብዝተፈላለዩ ቓንቓታት ዝተጻሕፉ ከም ትግሪኛ፡ እንግሊዝ፡ ዓረብ፡ ሪስካ፡ ፐርሲስካ.. ወዘተ ኣለዉ። ብቐለልቲ ቓላት ስቨንስካ ዝተዳለወ መጽሓፍ መምርሒ ፍቓድ ውን ኣሎ። ብዙሓት መምሃሪ መጻሕፍቲ ስቨንስካ ክምህሩካ ዝኽእሉ መጻሕፍቲ ኣለውና። ብዙሓት ክልቕሕዎም ዝደልዩ ስለ ዘለዉ ነታ ዝደለኻያ መጽሓፍ ንምርካብ ግዜ ምሕዛእ የድልየካ።
ተወሳኺ ሌንካር
ቤት ንባብ
አንተ ዳ ኣ ኣጥፊእካዮ ወይ ድማ ኣባላሽኻዮ አቲ ዝተለቀሕካዮ መጽሓፍቲ ግድን ባዕልኻ ትኸስሮ።
ናብ ቤት ንባብ በዚ ቁጽሪ ተለፎን ተወከሱ 0270-755 10
ወይ ብ ኢ-መይል (e-post) ክትሰዱ ትኽሉ


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይቲ ኣብ 1988 ዓ.ም. ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ተልእኾን ናይ እምነት ምስክርነቶም ኣብ ዓለም ንምድጋፍ ዝብል ካብ ዓለማውያን ምእመናንን ካህናትን ድላይ ነቒሉ ዝቖመ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያንን ምስ ቤተ ክርስቲያን ኰይኑ ዘገልግል ር.ሊ.ጳጳሳዊ ማሕበር ኣባላት ዕለት 27 ሚያዝያ 2017 ዓ.ም. ተቐቢሎም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ሓቢረን።
ቅዱስነቶም ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን
ክቡራት ብፁዓን ካርዲናላትን
ዝተኸበርኩምን ዝተኸበርክንን ኣባላት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳዊ ማሕበር
ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ዓጽም ቅዱስ ጴጥሮስን ንምስላምን ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንምፍጻም ዓመታዊ መንፈሳዊ ንግደት ምኽንያት ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተኹም ኣባላት ማሕበር ሊቃነ ጳጳሳዊ ሰላላምታይ አቕርብ ቢሎም እቲ ምስኦም ዘካይድዎ ርክብ ብናይ በዓለ ትንሳኤ ዘእግዚኣነ ሓሴት ምዑዝ ዝዀነ ቤተ ክርስቲያን ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ልዕሊ ሞት ዕዉት ዝገበሮ ሕይወት ኣኽቢራን ብመንፈስ ቅዱስ ዝዕደል ሓድሽ ሕይወት ዘበስር ዝተቐበለቶ ተልእኾ ወንጌል ኣብ ዝሓደሰትሉ እዋን ብምዃኑ ዓቢይ ትርጉም ዘልዎ እዩ ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፒሮ ኣስዒበን፥ እቶም ኣባላት ር.ሊ.ጳጳሳዊ ማሕበር ኣብ ዘለዓለማዊት ከተማ ዘካይድዎ መንፈሳዊ ንግደት ብተስፋ ኣብ እምነት ዘበርትዕን ዘጽንዕን፡ ነቲ ናይቲ ማሕበር ኣገልግሎትን ዝፈተላለዩ እቶም ኣብ ልቢ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዘለዎ ሃይማኖታውን ግብረ ሰናይን ባህርይ ዝተሓትሞን ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣገልግሎት ንምትብባዕን ንምድጋፍን ዝብል ተበግሶታትኩም ዘነቓቕሕን ዘጽንዕን ክኸውን ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝለገስዎ ምዕዳን ኣተሓሳሲቦም፡ ኣብዚ ዓመጽን ኢጎነትን (ንኣይነትን) ሸለልተይናነትን ዝተመልኤ እዋናዊ ዓለም ናይ ተስፋን ፍቕርን እምነት ምስክርነት ኣዚዩ ዝጸምኦ እዩ፡ ስለዚህ እዚ ድማ ናይቲ ማሕበር ኣባላት ምስክርነት እዚዩ ኣገዳሲ ምዃኑ የመልክት” ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
እቲ ር.ሊ.ጳጳሳዊ ማሕበር ቤተ ክርስቲያን እትህቦ ናይ ተስፋ ምስክርነትን ናይ ግብረ ሰናይ ክሳብ ኣጽናፍ ዓለም እትፍጽሞ ኣግልግሎት ንምድጋፍ ዘለዎ ትግሃትን ቅሩብነትን ዝነኣዱ ቅዱስነቶም፥ በዚ ተእልኾ’ዚ ነሕዋትን ኣሓትን ቀረባ ኰይና ብፍላይ ነቶም ኣብ ድኽነት ንዝርከቡ ዜጋታትን ኣብ ጎደና ምዕባለ ንዝርከባ ኣህጉራት እተካይዶ መንፈሳውን ሰብኣውን ድጋፍ ብቐረባ ብምትብባዕ እቲ ማሕበር ዘርእዮ ተወፋይነት ዘሕጉስ እዩ ቢሎም፥ “
“ኵላትና ክም ኣባላት ክፍለ ኣካል ክርስቶስ ሓድነትን ሰላም ንመላእ ዘርኢ ሰብ ከም ፍቓድ ኣብ ብወልድ ንምንቕቓሕ ዝተጸዋዕና ኢና፡ ስለ እቶም ኣብ ዓለም ዝርከቡ ድኻታት ኣሕዋትና ዘድልዮም ንኽረክቡን ካብቲ ዝወደቕሉ ድኽነት ንኽላቐቑ ምጽላይን ኩሉ ኣብ ጎድኖም ቆይሙ ኣብ ምድጋፎም ክተግህ ናይ ልቢ ምልዋጥ ክረጋግጽ ንምስፋሕ ወንጌልን ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቅድስናን ውዕዉዕ ተመስጦ ኣብ ወንጌላውነትን ቀናእተይና ወንጌልን ኰይና ንኽትርከብ ንጸልይ። ሓደራኹም ስለይ ምጽላይ ከይትረስዑ፡ ኣብ ጸሎተይ ድማ ህልዋት ኢኹም”
ቢሎም፥ “ፍቱዋተይ ብኸምዚ ዝበለ ቃል እናተባባዕኹኹም ብዓቢይ ተመስጦ ብኣኻትኩም ንኣባይቲ ስድራኹምን ናይ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣማላድነት እናተማሕጸንኩ ከም መረጋገጺ ምልክት ሓጎስን ተስፋን ኣብ ጐይታ ንዅላትኩም ሓዋርያዊ ቡራኬይ አቕርብ” እንክብሉ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ከምዘጠቓለሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ኣፍሊጠን።


text:
ብመሰረት ዝኣተናልኩም ቃል ምስ ላዕዎት ሰበስልጣን ሃገርና ቃለ መሕተት ኣብ እዋናዊ ኩነታት ሃገርና ከነካይድ ምኳና እንሆ ምስ ኣምባሳደር ሃገረ ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብርጣኒያን ኣየርላንድን ኩቡር ኣቶ ስቲፋኖስ ሃብተማርያም ዘካየድናዬ ቃለ መሕተት ነቅርበኩም።
ምስ ኩቡር ኣምባሳደር ስቲፋኖስ ሃብተማርያም ኣብ ዘካየድናዬ ቃለ መሕተት ኣብዘን ዝስዕባ ኣገደስትን ኣርእስትታት ዳሕሲሱ’ሎ።
* ሕሉው ዘቤታዊ ምዕባሌታትን፥ ኤርትራ ኣብ ምርግጋጽ ማሕበራዊ ፍትሕን፥ መደባት ልምዓትን በጽሓቶ ዘላ ደሪጃን፥ ዝጽበየና ብድሆታትን።
*ውጺኢት መበል 32 ዋዕላ ቤት ምክሪ ስብኣዊ መስልን ኣብ ጀኔቫ 21 ሰነ 2016 ዝተካየደ ስልፍን መከትኩምን ዝተርክበ ዓውትን።
* ሕቶ ቁዋም ብተሳታፍነት ሕዝቢ ንምትግባሩ ኣብ መስርሕ ምሕላዉ።
* ንኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ሲቪል ሰራሕ ሰራሕተኛታት ምዉሳክ ዶሞዝ።
* ሕቶ ምህናጽ ኣባይቲ።
* ሕግን ስርዓትን ጉዳይ ኣብያተ ፍርዲ።
* ምቅያር ባጤራን ኣብ ቁጠባ ዘምጽኦ ለዉጥን።
* ምምዕባል ብሞያ ንተሳተፍቲ ሃገራዊ ኣገልግሎት።
* ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ጭፍራ ወያነ ኣብ ወርሒ ሰነ 2016።
* ምምሕያሽ መነባብሮ ሕዝቢ።
* ሕቶ ጽዓት፤ምስፋሕ ወደባት፤ምሕናጽ ኣፍረይቲ ትካላት፤ሕርሻን።
* ምድልዳል ጽምዳዊ ሽርክነት ምስ መሻርክቲ ሃገራት።
* ፓለቲካዉን ዲብሎማስያዉን ምዕባሌታት ወዘተ ምስ ኩቡር ኣምባሳደር ስቲፋኖስ ሃብተማርያም ኣብ ዘካየድናዬ ቃለ መሕተት ዳሕሲሱ’ሎ።


text:
ብወሰኽ ዋጋ ባኒ ዝተላዕለ ሰላማዊ ሰልፊ ሱዳን ይቕጽል ኣሎ
መንግስቲ ኣብ ኣቕርቦት ሓርጭ ዝገብሮ ዝነበረ ድጎማ መሰልዓሎ፡ ዋጋ ባኒ ብዕጽፊ ብምውሳኹ ማዕበላዊ ሰላማዊ ሰልፊ ተኸሲቱ። ፖሊስ ኣብ ቀጽሪ ዩኒቨርሰቲ ካርቱም ንዝነበረ ሰልፊ ተማሃሮ ዘንብዕ ጋዝ ተጠቒሞም ክብትንዎ ፈቲኖም፡ ነቲ ቐጽሪ እውን ዓጽዮሙዎ ኣለዉ።
እቲ ኣንጻር ምውሳኽ ዋጋ ባኒ ዝተላዕለ ሰልፊ ንራብዓይ መዓልቲ ኣብ ዝቐጸለሉ እዋን፡ ሰበስልጣናት እቲ ስርዓት ካብ ንቡር ወጻኢ ጎነጽ ዝጥቀም ሰልፊ ብሓይሊ ክብትኑዎ ምዃኖም ሓቢሮም።
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ዘኸተለ ወሰኽ ባኒ፡ ንቑጠባዊ ሽግራት ሱዳን ንምሕዋይ ተባሂሉ ብዓለማዊ ውድብ ገንዘብ (IMF) ዝተዋህበ ምኽሪ እዩ።
ኣብቲ ትማሊ ኣብ ምዕራብ ዳርፉር ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ምስ ፖሊስ ኣብ ዝተኻየደ ግጭት ሓደ ተማሃራይ ሞይቱ ኣሎ።
ብተወሳኺ፡ እቲ ስርዓት ነቲ ወሰኽ ዋጋ ባኒ ዘኸተለ መንግስቲ ዝወሰዶ ምልዓል ድጎማ ሓርጭ ብምንቃፍ ንዝተጻሕፈ ሕታማት ጋዜጣታት ሃጊሩዎ'ሎ።
ኣብ 2013 ብምኽንያት ወሰኽ ነዳዲ ንዝተኸስተ ንሰሙናት ዝጸንሐ ሰላማዊ ሰልፊ 80 ሰባት ምማቶም መንግስቲ ምእማኑ ይዝከር።


text:
ናይዚ መዓልቲ እዚ ናይ ወንጌል ንባብ ማእከላይ መልእኽቲ፡ እቲ ኣብ ዮሃ 5፡24 ተገሊጹ ዘሎ፡ “እቲ ንቓለይ ዚሰምዖን በቲ ዝለኣኸኒ ዚኣምንን ናይ ዘለኣለም ህይወት ኣላቶ። ንሱ ኻብ ሞት ናብ ህይወት ተሳገረ እምበር፡ ናብ ፍርዲ ኸም ዘይበጽሕ፡ ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ።” ዝብል እዩ። ናይ ዘለኣለም ህይወት ዚርከብ ብቓል ክርስቶስ እዩ።
ሰንበት 8 ጥቅምቲ 2017፡ ብምኽንያት ዝኽሪ ኤርትራውያን ግዳያት ላምፐዱሳ፡ ኣብ ኩለን ኣህጉረ ስብከታትና ጸሎት ፍትሓት ክካየድ እዩ። እዚ ጸሎት ፍትሓት'ዚ:
ረቡዕ 27 መስከረም 2017 - መስቀል ጎይታ
ብቀሺ ኣስመሮም ሞሳዝጊ ኣብ መበል 19 ጉባኤ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ (ቀዳም 22 ሓምለ 2017) ዝተዋህበ ስብከት
“ካብቲ ቐዳማይሲ ዳሕራይ ክብሪ እዛ ቤት እዚኣ ኺበልጽ እዩ፡ ይብል እግዚኣብሄር ጐይታ ሰራዊት፡ ኣብዛ ቦታ እዚኣ ሰላም ክህብ እየ፡ ይብል እግዚኣብሄር ጐይታ ሰራዊት።” ሃጌ 2:9
እቲ ካብ ኣርባዕተ ኣብያተ ክርስቲያናት ብዝመጹ፡ ልዕሊ 150 ዝኾኑ መንእሰያትን ወለድን፡ ብካህናት ተመሪሖም ዘካየድዎ ካብ ሰነ 30 - ሓምለ 03, 2017 ዝተጋብአ፡ ኣዝዩ ኣገደስቲ ትሕዝቶ ትምህርትታት ዝሓቖፈ ነይሩ።
ሰብ ከም ሰብ መጠን ንኽነብር፥ ብዙሕ ነገራት ስለ-ዘድልዮ። ስለ’ዚ ከኣ’ዩ መወዳእታ ኣብ ዘይብሉ ጻዕርን ድኻምን ዝነብር። ከመይሲ “ኩሉ ዘመን ሕይወትካ
ኣብዚ ናይዚ ዕለተ ሰንበት ንባብ ወንጌል፡ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሂቡና ዘሎ መጠንቀቕታ ኻብዚ ናይ ግብዝነት ኣበሳ ርእስና ብንጽህና ኽንሕልው እዩ። ግብዝነት ማለት ኣምሰሉ ምዃን፡ ውሽጥኻን ደጌኻን ነንበይኑ ዀይኑ ድርብ መንነት ምሓዝ፡ ዕላማኻን ተግባርካን ዝተፈላለየ ምዃን ማለት እዩ። ጐይታና ብዛዕባ ኽብደት ናይዚ ኣበሳ ኣብቲ ናይ መጀመርታ ናይ ከረን ስብከቱ ኺምህሮ ምድላዩ፡ ንዕቱብነት ናይቲ መልእኽቱ ዜመልክተና እዩ። ኣብዚ ጥራይ ዘይኰነ ኣብ ካልእ ኣጋጣሚታትውን ደጋጊሙ ካብ ግብዝነት ኪሕለዉ ንደቀ መዛሙርቱን ነቲ ህዝብን ይዛረቦም ነበረ።
ህዝቢ ተዋህዶ ካብ ጻት ንጻት ካብ ቃል ኣቡኡ ኣቡነ እንጦንዮስ ቡራኬ ክሰምዕን ኣብ መንበሮም ክርእዮምን፥ ከምዚ እዋን እዚ ገይሩ ተገዲሱን ተሃንጥዩን ብሃንቀውታ ዝተጸበየሉ ዘመን ፈጺሙ ኣይተራእየን።
ሰሉስ 31 ጥቅምቲ 2017 ዘይነዓቕ ንእስነት፡ ካብ ፍቕሪ ገንዘብ ህደም - መበል 22 ክፋል
ብቀሺ ብርሃነ ጠዓመ - ኣብ መበል 19 ጉባኤ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ዝተዋህበ ስብከት (ዓርቢ 21 ሓምለ 2017)
“ንስኻትኩም ግና፡ እቲ ቤተ ኣምላኽ እትስርሓሉ ጊዜ ገና እዩ፧ በልኩም።” እዚ ቓል እዚ፡ ኣንጻር እግዚኣብሄር ካብ ዝተዘርቡ ቃላት ሓደ እዩ። ከምዚኣቶም ዝበሉ ንዕዮ ኣምላኽ ዜሰናኽሉ፡ ነቲ በሃሊኦም ድማ ባዕላዊ ዕንወት ዜስዕቡ ቓላት፡ እግዚኣብሄር ኪጸሮም ዚኸብድዎ መረርትን ክፋኣትን ቃላት እዮም።
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን።
ክቡራን ምእመናንን ምእመናትን፥ ከምኡ’ውን መላእ ሕዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን፥ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍላተ ዓለም ዘሎኹም ፈተውትን።
ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ፥ ኣቦ ኩሉ ክኾኑ፥ ነታ መንበር ቅዱስ ማርቆስ ሓዋርያ መተካእታ ክኾኑ፥ ብመሪሕነት መንፈስ ቅዱስ ተመሪጾም “ይግብኦ” ኢልኩም ጸሊኹም ዝመረጽክምዎም ኣቦኹም ፓትርያርክ እንጦንዮስ ኣበይ ኣለዉ?


text:
ፓርክታት ኢንዳስትሪ ህንፀቶም ምዝንጋዕን ናብ ስራሕ ዘይምእታውን ፀገማት ኣለው
መቐለ ሕዳር 05/2010(ድወት) ኣብ ህንፀት ዝርከቡ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ኣቕሑት ህንፀት ምዝንጋዕን ኣብ ዝተዛዘሙ’ውን ብቕልጡፍ ናብ ስራሕ ዘይምእታውን ዝረኣዩ ፀገማት ከምዘለው ኣባላት ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ገሊፆም፡፡
ህንፀቶም ዝተዛዘሙ ፓርክታት ኢንዳስትሪ መቐለን ኮምበልቻን ናብ ምህርቲ ኣትዮምን ዕድል ስራሕ ፈጢሮምን ሰደድ ምህርቲ ወፃኢ ሃገርና ኣብ ምዕባይ ሓገዝቲ ከምዘይኾኑ ድማ ተገሊፁ፡፡
ቐዋሚ ኮሚቴ ጉዳያት ኢንዳስትሪ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ፀብፃብ ኣፈፃፅማ ስራሕ ፈላማይ ርብዒ ዓመትን ትልሚ 2010ዓ.ም ኣብ ዝገምገምሉ እዋን’ዩ ነዚ ዝገለፁ፡፡
ኣብቲ እዋን ፓርልታት ኢንዳስትሪ ሕፅረት ሰደድ ምህርቲ ኣብ ምቕራፍን ዕድል ስራሕ ኣብ ምፍጣርን ልዑል ግደ ዋላ’ዃ ተሃለዎም ህንፀቶም ከምዝዝንግዕን መፍረያይነቶም ኣብ ምዕባይ ክፍተት ከምዘለዎምን ተሓቢሩ፡፡
ህንፀቶም ተዘናጊዑ ተባሂሎም ካብ ዝተነፀሩ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ድማ ፓርክ ኢንዳስትሪ ባህርዳር፣ጅማ፣ደብረ ብርሃን፣ድሬዳዋን ኣዳማን ይርከብዎም፡፡
ብካልእ ወገን ህንፀቶም ዝተዛዘሙ ፓርክታት ኢንዳስትሪ መቐለን ኮምቦልቻን ንሰብ ሃፍቲ ኣይተመሓላለፈን ምፍራይ’ውን ኣይጀመረን፡፡
በዚ ድማ ንዜጋታት ክፍጠር’ዩ ዝተብሃለ ዕድል ስራሕ ኣይተፈጠረን፡፡
ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኮርፕሬሽን ፓርክታት ኢንዳስትሪ ኣይተ ሲሳይ ገመቹ ምዝንጋዕ ከይዲ ህንፀት እቶም ፓርክታት ኢንዳስትርታት ምስ ጉዳይ ተኾናተርትን እዋን ክራማትን ዝተኣሳሰር ምዃኑ ገሊፆም፡፡
ብተወሳኺ ኣብ ዝተዛዘሙ ፓርክታት ኢንዳስትሪ ዝረአ ዘሎ ቶሎ ስራሕ ዘይምእታው ፀገም ዘይተዛዘሙ ስራሕቲ ብምንባሮምን ምስ ምምላእ ቐረብ ሓይሊ ኤሌክትሪክን ካልኦት ጉዳያትን ምዃኑን ገሊፆም፡፡
ንግዲ ወፃኢ ሃገርና ንምዕባይ ድማ ሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ንምስሓብ ምስ ኮሚሽን ኢንቨስትመንትን ሚኒስትር ንግድን ብሓባር ይስራሕ ከምዘሎ ተገሊፁ፡፡


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡
ቅዱሳን ኣቦታት ብዛዕባ ልደት ጐይታ ከምዚ ይብሉ፦
* ኣብ ልዕሊ ኪሩቤል ዚነብር፡ ብሥጋ ኣብ ዝተወልደት ኃደረ ሥጋ ተዋሓደ። ዜንድድ ሓዊ ረቂቕ መለኮት ቈርበት ሥጋ ተኸደነ። ካብ ሥዉር ናብ ገሃድ ተወልደ። እቲ ንሕፃናት ኣብ ማሕፀን ዚሥእሎም ሕፃን ኮነ። ነቲ ብርሃን ዚለብስ ብኣጭርቅቲ ጠቕለልዎ።
ቅዳሴ ዮሓንስ ወልደ ነጐድጓድ ቍ. 33
* ኦ ምስጋና ዝመልኣኪ፡ ብመንን ብናይ መን ምሳሌን ክንምስለኪ ኢና፧ ኣማኑኤል ዘይምርመር ኣለባብሳ ሥጋ ካባኺ ዝለበሰላ ማእለማ ንስኺ ኢኺ። ቅጥኑ ኻብ ጥንቲ ሥጋ ኣዳም ገበረ። ፋእሙ ኸኣ ሥጋኺ እዩ። መወርወሪኡ (መደርብዮ) ከኣ ባዕሉ ቃል ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። መትንታቱ ድማ ካብ ላዕሊ ዝወረደ ሥልጣን ልዑል እግዚአብሔር እዩ። ኣላሚኡ’ውን መንፈስ ቅዱስ እዩ። እዚ ነገር’ዚ ክንደይ ዕፁብ ድንቂ እዩ! (ማቴ. 1፡20)
ቅዳሴ ማርያም ቍ. 29
* ንቅድስቲ ድንግል ድማ በቲ ንዅሉ መስተንክር ዝኾነ ናይ ፅንሳ ነገር ከምዚ እናበልና ንሕተታ። ኦ ድንግል! መለኮታዊ ሓዊ ኣብ ከርሥኺ ምስ ኃደረ፡ ገጹ ሓዊ እዩ፡ ልብሱ ሓዊ እዩ፡ ክዳኑ ሓዊ እዩ፡ ከመይከ ዘየንደደኪ፧ . . . ንስኺ ንእሽቶ መርዓት ክንስኺ እቲ ብነበልባል ሓዊ ዝኸቦ ዜንጸባርቕ ኪሩባዊ መንበር ደኣ ኣብ ከርሥኺ ኣበይ ተዳለወ፧ ኣበይ’ከ ተተኽለ፧
ቅዳሴ ማርያም ቍ. 80, 82
* ኢየሱስ ክርስቶስ ወዲ ሕያው እግዚአብሔር፡ ኵሉ ሠናይ ሃብትን ኵሉ ፍጹም ዕድልን ካብኡ እዩ። ሰብ ኮነ፡ ብዘይ በይና ኃጢኣት ከኣ ኵሉ ሕጊ ሰብ ፈጸመ። ሕጊ ዕብራውያን ድማ ተማህረ።
ቅዳሴ ማርያም ቍ. 97
* ኦ ድንግል፡ እቲ ኻባኺ ኣብ ቤተ ልሔም ዝተወልዶ ምውላድን፡ ብኣጭርቕቲ ከም ዝተጠቕለለን ኣብ እዋን ቍሪ፡ እስትንፋስ ኣድግን ላሕምን ከም ዘማመቝዎን ኣዘክሪ።
ቅዳሴ ማርያም ቍ. 166፡
* እግዚአብሔር አብ፡ ንሓደ ወዱ ናብታ ሰብኣይ ዘይትፈልጥ ኣብ ሥጋ ድንግል ኪኃድር ለኣኾ። እቲ ንሕፃናት ዝፈጥሮም ከይተወሰነ ኣብ ማሕፀን ተዓቚረ፡ ኣምላኽ ክንሱ ሰብ ኮነ፡ መለኮታዊ ሓዊ ክንሱ ድማ ተወልደ። ብጌጽን ብኽብርን ዘይኮነ ከም ደቂ ድኻታት ብዓቢይ ተግሣጽ ነዝማዱ እናተኣዘዘ ዓበየ። (ሉቃ. 2፡40-51)
ቅዳሴ 318 ሊቃውንቲ ቍ. 77
* እዚ ነገር’ዚ ዕፁብን ዜደንቕን መስደምምን እዩ። ነየናይ ሓሲበ ከድንቕ እየ፡ ምስ ኣቦኻ ብኣርምሞን ብቅድስናን ምንባርካ ድዩ፧ ወይሲ ከም ሕፃን ኣብ ሕቚፊ ኣዴኻ ምዃንካ፧
ቅዳሴ. ኣትናቴዎስ ቍ. 120
* ፍጹም ሰብ ኮነ፡ መንገዲ ሕይወት መሃረና። ካብ ላዕሊ ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱስን ልደት ሃበና። (ዮሓ. 3፡5)
ቅዳሴ ባስልዮስ ቍ. 20
* ካብ ጠፈሩ ካብ ላዕሊ ሰማይ መጽአ። ካባና ኸኣ ሰብ ኮነ። ካብ ተድላ መለኮቱ ከይተፈልየ ናብቲ ናይ ጥንቲ ፍጥረቱ ሰብ ወረደ። ብሞቱ ኸኣ ኣድኃነና።
ቅዳሴ ጎርጎርዮስ ቍ. 13
* ካብ መንበሩ ከይተነቓነቐ ካብ ቦታኡ ከይተናወጸን ወረደ፡ ኣብ ኵሉ ምሉእ ከሎ ኣብ ማሕፀን ተፀንሰ። ማኅተም ድንግልና ከየርሓወ ተወልደ። ከም ሕፃን ጠበወ። ምሉእ ሰብኣይ ክሳዕ ዚኸውን ከኣ በብንእሽቶ ዓበየ።
ቅዳሴ ኤጲፋኖስ ቍ. 49
* ካብ ኣቦኡ ከይወፅአ መጽአ። ካብ ህላዌኡ ከይተፈልየ ወረደ። ካብ ሠለስትነቱ ከይተፈለየ መጽአ። ካብ ሓድነቱ ከይተነጸለ ወረደ። ካብ መንበሩ ከይዘምበለ ኣብ ማሕፀን ድንግል ኃደረ።. . . ኣብ ኵሉ ምሉእ ከሎ ኣብ ማሕፀን ተፀንሰ ኣብ ላዕሊ ኸይጐደለ ኣብ ማሕፀን ተወሰነ። ኣብ ምድሪ ኸይተወሰኾ ድማ ተወልደ።
ቅዳሴ ዮሓንስ ኣፈወርቅ ቍ. 25 ፣ 27
* ንሱ እቲ ከማኻ ዝኾነ ካባኻ ዝተወልደ ርእሱ ኣትሒቱ ኣድኃነና። ኣርኣያኻ ኽንሱ ኻባና ብኣምሳልና ተወልደ።
ረኣናዮን ነዓቕናዮን፡ ብኣኻ ዓቢይ ከም ዝኾነ ግና ብኣና ኸኣ ጐይታን ምስጉንን ካብ ትጉሃን ሥዉር እዩ። ካብ ባህርና ተወሊዱ ብሓቂ ተገሊጹ ተራእየ።
ብመልክዕን ብብርሃንን ንኣኻ ይመስል፡ ሰብ ኮይኑ ብሥጋና ተመሰለ፡ በምሳልና ኸኣ ምሳና ነበረ። ከማኻ ድማ ምስጉን እዩ።
ቅዱስ ቄርሎስ ቍ. 17 ፣ 20 ፣ 21
* ሰማያትን ምድርን ዝፈጠረ ካብ አብ ዘይብተኽ ነዊኅ ፈትሊ ኢኻ። ብፍቓድካ ካብ ሰማይ ወረድካ። ማሕፀን ድንግል ወሰነካ፡ ንእሽቶ ጓል፡ ጓል እቶም ድኻታት ፆረትካ፡ ገሊላዊት ሓቘፈትካ። ነፍሳ ቐደስካ፡ ሥጋኣ’ውን ኣንጻሕካ። ኣጽናዕካያ ብኣኻ ድማ ኣይደንገፀትን።
ኣብ ቤተ ልሔም ተወላድካ ከም ሰብ ተረኣኻ። ብኢድ ዮሓንስ ተጠመቕካ፡ ኣብ ልዕሊ ባሕሪ ኸድካ፡ ንፋሳት ገሠፅካ፡ ነፍሳት’ውን ኣሕዌኻ።
ቅዳሴ ያዕቆብ ዘሥሩግ ምዕ 21 ፣ 22
* ብመጋረጃ ደመና ተሠወረ፡ ካብ ቅድስት ድንግል መድኃኒ ተወልደ። ጐይታ ተረኽበ። ሓቀኛ ፀሓይ ጽድቂ ብሓቂ ወፅአ።
ቅዳሴ ጎርጎርዮስ ካልዕ ምዕ 12
ምንጪ፡ መጽሓፈ ቅዳሴ