text:
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ኣል በሽር ድሕሪ ግጭት ሶርያ ንፈለማ ናብታ ሃገር ዝበጽሑ መራሒ ሃገር ብምኳን ብሰንበት ታሕሳስ 16 ናብ ዋና ከተማ ደማስቆ በጺሖም።
ፕረዚደንት ሶርያ ባሽር ኣል አሳድ ንፕረዚደንት ዑመር ኣል በሽር ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ተረኺቦም ተቐቢሎሞም። ኣብ 2011 ኣብ ሶርያ ዝጀመረ ተቓውሞን ዝሰዓበ ግጭትን ብዙሓት መራሕቲ ሃገራት ምስ ፕረዚደንት በሽር ኣል አሳድ ዘለዎም ዝምድና ክጎስይዎ ጸኒሖም’ዮም።
ብመሰረት ሓበሬታ መንግስታዊ ኣገልግሎት ዜና ሶርያ ‘ሳና’ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ቤተ መንግስቲ ብምርኻብ ኣብ ዞባዊን ውሽጣዊ ጉዳያት ሶርያን ከምዝተዘራርቡ ሓቢሮም።
ኣብቲ ርክብ ፕረዚደንት በሽር ኣል ኣሳድ ዋላ’ዃ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሓ ገለ ሃገራት ዓረብ ንተቓወምቲ ብምዕጣቕ ኣብ ግጭት ሶርያ ኢድ እንተለዎም ሃገሮም “ዓረባዊ መንነታ” ሒዛ ክትቕጽል እያ ክብሉ ገሊጾም።
ዓረብ ሊግ መንግስቲ ሶርያ ኣብ ልዕሊ ንዲሞክራሲ’ታ ሃገር ዝጠልቡ ተቓወምቲ መጥቓዕቲ ምፍጻሙ አባላነት ሶርያ አወንዚፍዎ ምጽንሑ’ውን ይፍለጥ።
ብዝሒ ዘለወን ሃገራት ዓረብ ኣብ ሶርያ ዝርከብ ኤምባሲኣን ዓጽየን ወይ’ውን ብውሑድ ዓቕሚ ሰብ ከካይድኦ ዝጸንሓ እንተኾነ ኣብዚ ሕጂ እዋን ግን ምስ ሶርያ ዘሎ ዝምድና ናብ ንቡር ንምምላስን አባላትነት ሶርያ ኣብ ዓረብ ሊግ ንምምላስን ዝብል ጻውዒት የቕርባ ኣለዋ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ መራኸቢ ብዙሃን ሃገራት ዓረብ ነዚ ምብጻሕ ፕረዚደንት ዑመር ኣል በሽር ናብ ሶርያ ስም ፕረዚደንት አሳድ ንምዕራይን ንመንግስቲ ሶርያ ናብ ፖለቲካ ሃገራት ዓረብ ምሕዋስ ዝተኻየደ ስትራቴጂ ሩስያ እዩ ይብሉ።
ብስዑዲ ትውነን ኣሸራቂላውሳት ዝተባህለ ጋዜጣ ብወገኑ ምብጻሕ ፕረዚደንት በሽር ኣብ ካይሮ ዝመሰረቱ ዓረብ ሊግ ንሶርያ ዳግም ናብቲ ሕብረት ንምምላስ ፍቓደኛ ምኻኑ ንምርኣይ እዩ ክብል ጽሒፉ’ሎ።


c: text/html

text:
ምሩጽ ፕረዝደንት ትራምፕ ሩሲያ ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ኢዳ ምእታዋ ኣሚኖም ኣለው።
ሩሲያ ኣብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምርጫ ኢዳ ምእታዋ ዝኣመኑ ምሩጽ ፕሬዝዳንት ዶናድ ትራምፕ ናይ ሩሲያ ፕሬዝዳንት ቪላድሚር ፑቲን እንተድኣ ፈቲዮምኒ ግን ከም ፀጋ እምበር ከም ሓጥያት ኣይርእዮን እየ ኢሎም።
ኣብ ቅድሚ 250 ጋዜጠኛታት ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝሃብዎ ፈላማይ ጋዜጣዊ መግለፂ ፑቲን ኣብ ክንዲ ንሂላሪ ክሊንተን ንዕኦም ዝድግፉ እንተድኣ ኮይኖም ስልጣን ምስሓዙ ኣብ ዓለምለኸ መድረኽ ኣብ ልዕሊ ሩሲያ ብርቱዕ መርገፂ ከምዝሕዙ ትራምፕ ገሊፆም።
ንሶም ብተወሳኺ ምስ ሩሲያ ፋይናንስያዊ ምትእስሳር ወይ ረብሓ የብለይን እውን ኢሎም። "ምስ ሩሲያ ዝኣተኹዎም ናይ ንግዲ ስምምዕ የብለይን፤ናይ ሩሲያ ዕዳ የብለይ" ኢሎም ኣለው።
ፑቲን ኣብ ልዕሊ ኣሜሪካ ናይ ኮምፒተር ስለያ ክካየድ ኣዚዞም ዝብል እምነት ሰበስልጣን ስለያ ኣሜሪካ ብዝምልከት ዝተሓተቱ ትራምፕ "ፑቲን ከምኡ ክገብሩ ኣይነበሮምን" ክብሉ መሊሶም።
ዶናልድ ትራምፕ ክልተ ኣወዳት ደቆም ዶናልድ ትራምፕ ጂኒየርን ኤሪክን ንኩሎም ዓለምለኸ ውራያት ንግዶም ከምዝመርሑ እውን ኣፍሊጦም።
‘ብዛዕባ ዝሰርሑዎ ውራይ ንግዲ ምሳይ ኣይዘራረቡን፣ኩሉ ነገር ደቀይ ብምሉኡ ክቆፃፀሩዎ የረክቦም ኣለኹ።’ ኢሎም ኣለው።
ትራምፕ ናይ መወዳእታ ጋዜጣዊ መግለፂ ዝሃቡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 27 ሓምለ ነይሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሚኒስትሪ መሬት፡ ማይን ኣከባብን፡ ምሕደራ መዝሓሊታትን ብኣኦም ዝዓዩ ናውቲን ንምውሓስ ዝዕላማኡ – ብ19 ለካቲት ኣብ ሚድያን ሆቴል – ኣስመራ ዓውደ-ዘተ ኣካዪዱ።
ኣብ’ቲ ካብ መንግስታውያንን ብሕታውያንን ትካላት ዝተወከሉ ክኢላታት ዝተሳተፍዎ፡ ናይ ሓደ መዓልቲ ዓውደ-ዘተ፡ ካብ ትካል ኢንዱስትርያዊ ምዕባለ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝመጸ ክኢላ ዕቃበ ኣከባቢ – ሚስተር ማርቪን ሎጋን ካልኦት ክኢላታትን፡ ኣብቶም ንቀጸላ ኦዞን ዘርቅቑ ባእታታት ዝፍንው መሳርሒታት ኣትኲሮም ኣስተምህሮ ሂቦም።
ኣብ ሚኒስትሪ መሬት፡ ማይን ኣከባብን ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ኣከባቢ ኣቶ ሞጐስ ወልደዮውሃንስ እውን፡ እቶም ንመዝሓሊ እንጥቀመሎም ዝተፈላለዩ ናውቲ ኣገዳስነቶም ርዱእ ኮይኑ – ጐድኒ-ጐድኒ’ቲ ኣገዳስነቶም ግን፡ እቲ ካብኦም ዝወጽእ ጋዛት ኣብ ምርቃቕ ቀጸላ ኦዞንን ዓለማዊ ዋዒን ኣሉታዊ ሳዕቤን ከምዘለዎ ኣረዲኡ። ስለ’ዚ ድማ፡ ኣብ ኣጠቓቕማ ንቕሓት ምዕባይ ወሳኒ ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ኣባል’ቲ ሚኒስትሪ መሃንድስ ሮቤል ክብሮም ብወገኑ፡ ኣገዳስነት ቀጸላ ኦዞን ኣብ ህይወታውያንን ጠንቂታት ምርቃቑ ዝኾኑ ንጥፈታት ደቂ-ሰብን ብዝምልከት መብርሂ ሂቡ።
ሚኒስትሪ መሬት፡ ማይን ኣከባብን – ኣምጻእቲ፡ ተቘጻጸርትን ተጠቀምትን መሳርሒታት መዝሓሊ ዝሳተፍዎ፡ ንውሑስ ምሕደራ መዝሓሊታትን ብኣኦም ዝዓዩ ናውቲን ብዝምልከት፡ ካብ 20 ክሳብ ሎሚ 23 ለካቲት ዝቕጽል ትምህርቲ ይህብ ኣሎ።


text:
ክልቲኦም መራሕቲ ምስ ናይ ሕቡራት መንግስታት ናይ ሶሪያ ልኡኽ ላክዳር ብራሂሚ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ጄኔቭ ተራኺቦም ኣለው።ናይ ሶሪያ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ኣብ ትሕቲ ዓለምለኸ ቁፅፅር ብምውዓለ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ወታደራዊ መጥቓዕቲ ዝውገደሉ ኣገባብ ብሩሲያ ብዛዕባ ዝቐረበ ትልሚ ተዘራሪቦም።ኬሪ ምስ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንስግስታት ባን ኪ-ሙን ተራኺቦም ኣለው።
ኬሪ ኣብዝሃብዎ መግለፂ ንሶምን ላቭሮቭን ኣብ ሶሪያ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምምስራት ኩሎም ይዋግኡ ዘለው ሓይልታት ናብ ኮንፈረንስ ንምምፃእ ‘’ቤት ዕዮ’’ ዝበልዎ ንምስራሕ ተሰማሚዕና ኢሎም።‘’ክልቴና ቤት ዕዮና ብምስራሕ ሓፈሻዊ ጉብኤ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዝካየደሉ እዋን ከባቢ 28 መስከረም ኣብ ኒው ዮርክ ንምርኻብ ተሰማሚዕና ኣለና።’’ኢሎም።
ላቭሮቭ ብወገኖም ኣብ ናይ ሶሪያ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ኣወንታዊ ምዕባለ ምህላው ንፖለቲካዊ ስግግር መንገዲ ዝኸፍት እዩ ኢሎም።
ሶሪያ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ንዝእግድ ዓለምለኸ ስምምዕ ተቐቢለ ኣለኹ ምስበለት እንተኾነ ግን ብዛዕባ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ዝርዝር ሓበሬታ ንምሃብ ሓደ ወርሒ የድልየኒ እዩ ኢላ’ላ።


text:
ንመንግስቲ ጥራሕ ዘይኮነስ ነታ ሃገር ዘጥፍኡ ናይ ወፃኢ ፀላእቲ ኣለው ዝበሉ ሚኒስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኣቶ ጌታቸው ረዳ እቲ ናይ ህፁፅ እዋን ኣዋጅ ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ክትግበር ዝተወሰነሉ ምኽንያት እዞም ፀላእቲ ኣበይ ደው ከምዝብሉ ስለ ዘይፍለጥ እዩ ኢሎም።
ንዝሓለፈ ሓደ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ዝፀንሐ ተቓውሞ ስዒቡ ዝተረኣየ ቅልውላው ምኽንያት ብምግባር ቤት ምኽሪ ሚኒስትራት ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ዝጀመረን ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝፀንሕን ህፁፅ ኣዋጅ ትማሊ ሰንበት ኣዊጁ’ሎ።እዚ ኣዋጅ ብቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ወግዓዊ ኮይኑ ኣሎ።
ብዛዕባ እቲ ኣዋጅ ንናይ ወፃኢ ጋዜጠኛታት ሎሚ መግለፂ ዝሃቡ ሚኒስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ እቲ ኣዋጅ ኣብ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ምስ ዝተልዓሉ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓሳት ብዝተኣሳሰረ ኣይኮነን ኢሎም።
ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ ትማሊ ንመራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ዓዲ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ኣፈፃሚ ኮማንድ ፖስት እቲ ህፁፅ ኣዋጅ ንሕገ መንግስታዊ ስርዓት፣ንሰላምን ደሕንነትን ህዝብታትን ዜጋታትን ንምሕላው ኣድላዩ እዩ ኢሉ ይኣምን እዩ ዝበልዎ ዝርዝር ጉዳያት ከምዝፍፅም ሓቢሮም።
ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ነቲ ኣዋጅ መርሚሩ ብክልተ ሲሶ ድምፂ ከፅድቖ ትፅቢት ይግበር።
ሸውዓተ ኣባላት ዝሓቖፈ መርማሪ ቦርድ ኣፈፃፅማ ህፁፅ ኣዋጅ ከምዘጣይሽ እውን ተገሊፁ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ሓሰኻ በለስ ወይ ቑልቛል ባሕሪ/ኩችኔል ኣብ ክልል ትግራይ ዞባታት ደቡብን ደቡብ ምብራቕን ብፍላይ ኣብ ወረዳታት ራያ ዓዘቦን ሕንጣሎ ወጀራትን ዓብዪ ብርሰት ኣውሪዱ’ሎ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን እቲ ሓሰኻ ናብ ምብራቓዊ ዞባ ትግራይ እናተጋፍሐ ይኸይዱ ከምዘሎ ዝገልፅ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ዝከታተል ኣቶ ደጋፊ ጎድፋይ እቲ ፀገም ካብ ዓቕሚ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ይኸውን ስለዘሎ ክልላዊ መንግስቲ ነዚ ተቐቢሉ ምስ ፌደራል መንግስቲ ክሰርሕ ኣለዎ ይብል።’’ነቲ ጥፍኣት ሃፍቲ ተፈጥሮ ተሓታቲ መንግስትን ነቲ መፅናዕቲ ዘካየደ ዩኒቨርስቲ መቐለን እዮም፤ኣብ መፍትሒ እውን ክልላዊ መንግስቲ ሓገዝ ፌደራል ሓቲቱ ክሰርሕ ኣለዎ’’ ኢሉ ኣቶ ደጋፊ።
ኣብ ቢሮ ሕርሻ ክልል ትግራይ ኣተሓባባሪ ክፍሊ ምክልኻልን ምቁፅፃርን ሓሰኻ ኮቺኔል ኣቶ ብርሃነ ለማ ግን እቲ ዝወረደ ጥፍኣት ብምእማን ኣብዚ ሕዚ እዋን ሓሰኻ ኩችኔል ናብ ካልኦት ከባቢታት ከይጋፋሕ ኣብ ቁፅፅር ውዒሉ’ሎ ይብሉ።ጥፍኣት ዝወረዶም ከባቢታት እውን በለስ ከም ብሓድሽ ንምትኻል ናይ 15 ዓመታት ስትራተጂያዊ ፕላን ይስራሕ ኣሎ ኢሎም።
‘’ስርዓት ብዘለዎ ዝተፈላለዩ ትሕጃ ዘለዎም ኣካላት ዝተሳተፍሉ ግን ክኣ ዝግባእ መፅናዕቲ ዘይተገበረሉን ብምዃኑ ክሕተቱ እንተኾይኖም እውን እዞም ኣካላት እምበር ናብ ውልቀ ኣመራርሓ ዝጣበቕ ኣይኮነን’’ክብሉ መሊሶም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ነዛ ዕዳይ ቅልጥፍ-ቅልጥፍ ኢለ ክኸፍላ። ብምኽንያት መበል 29 በዓል ናጽነት፡ 7 ሰውራውያን ደርፍታት ከቕርብ ካብ ዝተኣዘዙ ሓደ እየ’ሞ ንሎሚ ራብዓይቲ ደርፊ ከቕርብ። ሎሚ ንገዛይ ማለት ንቤት-ትምህርቲ ሰውራ እተዘኻኽር ደርፊ ከቕርበልኩም እየ። ምስኡ ዝመጽእ ድማ ሓያል ዝኾነ ዋሕዚ ዝኽርታት ኣሎ እንድዩ። “ተዓገሲ ነብሲ” እናበልኩ ገለ ድሕረ-ባይታ ናይዛ ደርፊ ክጸውየኩም።
1- ብዛዕባ ቤትም-ትምህርቲ ሰውራ ብዙሕ ጉጉይ መረዳእታታት እሰምዕ እየ። ነቲ ብደገ ዝሰምዖ ሰብ ክተረድኦ የጸግም እዩ። ቤት ትምህርቲ ክበሃል ከሎ፡ ናይ ሰላም ሃዋሁ የስምዕ። ምኽንያቱ ኣብ ግዜ ሰላም ኢኻ ብዛዕባ ትምህርቲ ትሓስብ። ቀጺሉ ድማ፡ እኹል ወይ ሓውሲ እኹል መሳለጥያታትን ህንጻታትን ይረኣየካ። ተመሃሮ ብናጻ ክዛወሩን ክጻወቱን ከጽንዑን ክመራመሩን ይረኣየካ። ከላሺን ኣብ መንደቕ ኣጸጊዑ ዝምህር መምህር ኣይረኣየካን። ጸረ ነፈርቲ ረሻሻት ኣብ ጎኒ መምሃሪ ክፍልታት ተጻዊዱ ከጽምመካ ኣይትጽበን። ጸሓይ ከይበረቐት፡ ነፈርቲ መሬት ክስዕማ ክመስላ ሕጭጭ እናበላ ንስንጭሮታት ናይቲ ቦታ ክርብሸኦ ኣይረኣየካን እዩ። ሂር ዝብሉ ግንባራት ኲናት ዝስመዓሉ ቦታ ኮይኑ ኣይስመዓካን። ከመይ ኢልካ ብኸምኡ ክትቀርጾ? ቤት-ትምህርቲ እንድዩ። በብግዚኡ ዝውዝዑን ዝስውኡን ተመሃሮን መምሃራንን ትሰምዓሉ፡ ርእስኻ ክኢልካ ልክዕ ከምታ ካልእ ተጋዳላይ ዝነብራ ትነብረሉ፡ ሓንጎልካ ብኲናትን ወረ ኲናትን ዝሻቐለሉ ቦታ እዩ። ኣብ ላይብረሪ፡ መጻሕፍቲ ክትገናጽል እንከለኻ፡ ስእልታት ናይቶም ብሰላም ዝነብሩ ተመሃሮ ካልኦት ሃገራት ብምርኣይ ጥራይ እዩ እንታይነት ሰላም ቅልቅል ዝብለካ እምበር ኩነታትካ ኩሉ ግዜ ኣብ ትሕቲ ሕጭጭታ ነፈርትን ዜና መስዋእትን መወጋእትን ናይ ብጾትካ እዩ። መምህር ብዛዕባ ሳይንስ እናገለጸ ንስኻ ኣብ ጥራዝካ ምስልታት ሰውራ ትስእል። ምስ ጸላኢ ዝግበር ምድፍፋእን ምትሕንናቕን (መጥቃዕትን ጸረ-መጥቃዕትን) መዓልታዊ ዜና እዮም። ወትሩ ኣብ ጉዕዞ—ዜሮ፡ ሩባ ፈልከት (ቀብር ወአት)፡ ዓራግ፡ ሓወልዕ፡ ዓየት፡ ግህተብ፡ ጀልሓንቲ (ጭልሕንተ)፡ እንደገና ናብ ዓራግን፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ዓሬርብ። ጥሜት፡ ዕርቃን፡ ድኻም፡ ጽምኢ—መካይድኻ እዮም።
ብዕድመ ዝፈላለዩ ኮይኖም፡ ተመሃሮ ቤት-ትምህርቲ ሰውራ ብዝተፈላለየ መገድታት ዝተኣኻኸቡ ነይሮም። ገሊኦም ክጋደሉ ዝተሰለፉ እሞ ንኣሽቱ ዝነበሩ፡ ገሊኦም ካብ መዓስከራት ስደተኛታት ሱዳንን ኣብ ሜዳ ዝነበረ መዓስከር ዕቑባትን፡ በብግዚኡ ተጋደልቲ ወለዲ ደቆም ካብ ዓዲ እና ኣምጽኡ—ወዘተ ። በብዕድመ ተመዲቦም ድማ ይናበሩ። ገሊኦም ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ ኣዋርሕ ጥራይ ገይሮም ናብ ተዋጋኢ ሰራዊት ዝሓልፉ ነይሮም፡ ገሊኦም ዓመት ክልተ ዓመት ገይሮም ይውዝዑ፡ ኮታስ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ብዘይካ እቶም ኣዝዮም ንኣሽቱ ኮይኖም ንንውሕ ዝበለ ግዜ ዝገበሩላ፡ ከም መተሓላለፊት ወይ መጽንሒት ነይራ ክበሃል ይከኣል። ኣብ ግዜ ሽግር፡ ኣብ ግዜ ወራራት፡ ብብዝሒ ብቐጥታ ወይ ሓጺር ታዕሊም ድሕሪ ምግባሮም ናብ ግንባራት ዝተጓየዩ ብዙሓት እዮም። እቲ ቀዳማይ ተውዚዕ ምስ ምዝላቕ ኣብ 1978 ካብ ዜሮ፡ ካልኣይ ብብዝሒ ምውዛዕ ኣብ መጀመርታ 1979፡ ሳልሳይ ብብዝሒ ምውዛዕ፡ ቀቅድሚ ሻሻይ ወራር (1981)፡ ራብዓይ ዳርጋ ብምልኦም እቶም ጀመርቲ ዘጠቓለለ ብ1983 (ናብቲ ኣብ ድሕረ-መስመር ክካየድ ዝተወጠነ ምጥፋእ መሃይምነት፡ ከምኡ እውን ናብ ዝተፈላለየ ግንባራትን)፡ ድሕርኡ እውን ክሳብ እዋን ናጽነት እቲ መስርሕ ብተመሳሳሊ ክካየድ ጸኒሑ።
መምሃራን፡ ኣዝዮም ውፉያት፡ መዓልቲ ክምህሩ ውዒሎም፡ ለይቲ ኣብ ድፋዓት ዝሓድሩ፡ ንላቦራቶርን መምሃርን ማተሪያላት ዝጣበቡ፡ ኣብ ገልጠምጠም ናይ ኲናት ከለዉ እናመሃሩን ስርዓተ ትምህርቲ ዘዳልዉን ኣብነታውያን ተጋደልቲ ነይሮም።
ተመሃሮ፡ ብንእስነቶም ክንዲ ሊቃውንትን ዓበይትን ዝሓስቡ ንናጽነት ኤርትራ ግደኦም ክገብሩ ዝሕንሕኑን ብክንደይ ሕግታትን ተግሳጻትን ፍርቂ ልቦም ኮይኖም ዝመሃሩ፡ ምስ ተወዝዑ ድማ ዳርጋ ብምልኣቶም ጅግንነት ዘመስከሩን ብኽብሪ ዝተሰውኡን እዮም። ክንደይ በሊሕ ኣእምሮ ኣብ ንኡስ ዕድመኣ ተቖጽያ።
ኣባላት፡ ኣባላት እንብለን፡ ክጋደላ ዝተሰለፋ ግን በቲ ውድብ ንተመሃሮ መግቢ ከዳልዋ ዝተመዘዛ እየን ነይረን። ናታተን ተወፋይነትን ድኻምን እሞ ከመይ ገይረ ክገልጾ። ኣብቲ ሃሩር፡ መሳለጥያታት ምግብና ዘይነበረሉ፡ ምስ ነፈርቲ እናተቓለሳ ሎሚ ክትዝክሮ ኣዝዩ ዘገርም መስዋእቲ ዝኸፈላ እየን። ንሰን እውን ከም ኩሎም ኣባላት ቤት-ትምህርቲ ሰውራ ) መምሃራን፡ተመሃርን ኣለይትን) በብግዚኡ ናብ ግንባራት ከቲተን ዝበዝሓ ብጅግንነት ተሰዊአን።
ምምሕዳር፡ ብብጾት በራኺ ገብረስላሰን ቢተወደድ ኣብርሃን ዝምራሕ፡ ናይ ኣተኣላልያ ብደሆታት እኳ ይንበሮ፡ ምስ ግዜ እናተመሓየሸ ዝኸይድ ዝነበረ፡ ምስቲ ዝነበረ ባጀት ተመሃሮ ዝኾነ ናይ ብልሽውና ጸገማት ዘይተራእዮ፡ ናይ ዓቕሚ እንተዘይኮይኑ ናይ ሕልና ንጽህና ዝነበሮ እዩ።
2. ባህሊ ቤት-ትምህርቲ ሰውራ
ኣብ መወዳእታ 1977 ክኸውን ይኽእል፡ ሓራ ከተማታት ንምብርባር ተባሂሉ ንኡስ ናይ ድራማን ደርፍታትን ጉጅለ ቆይሙ፡ ኣብ 1978 ድማ ናብ ሓራ ከተማታትን ገጠራትን ዑደት ብምግባር፡ ኣብ ኣፍዓበት፡ ከረን፡ ግንዳዕ፡ ደቀምሓረን ዛግርን ምርኢታት ኣቕሪቡ። ኣብ ከረንን ደቀምሓረን ምስ ማሕበራውያን ሓይልታት ፖለቲካዊ ክትዓትን ምይይጥን ኣቕሪቡ። ኣብ ድራማን ግጥምታትን መደረን ሓያል ነይሩ፡ ሙዚቃዊ ሰረት ግን ኣይነበሮን።
ምስ ምዝላቕ፡ ኣብ 1978፡ ኣብ ሓራ ከተማታት ቆይመን ዝነበራ ጉጅለታት ቀያሕቲ ዕንባባ ናብ ቤት-ትምህርቲ ሰውራ መጺአን። ብፍላይ ካብ ደቀምሓረ ዝመጸት ጉጅለ ጽቡቕ ናይ ሙዚቃ ምልከት ነይርዋ። ምስታ ኣቀዲማ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ቆይማ ዝነበረ ጉጅለ ተሓዋዊሳ ድማ ሓንቲ ሓዳስ ጉጅለ ቆመት። ኣብ ምምዕባል ሙዚቃ ናይ ህዝባዊ ግንባር ዓቢ ተራ ዝተጻወተ ስዉእ ዓሊ መሓመድ (ያዓሲና) እውን ካብ ማእከላይ ጉጅለ ባህሊ ውድብ ተሳሒቡ ነዛ ናይ ቤት-ትምህርቲ ሰውራ ጉጅለ ባህሊ ከማዕብል ከም ዕማም ተዋህቦ። ብተወሳኺ ድማ ድሕሪ ስንክልኡ ኣብ ከረን ከም መምህር ተመዲቡ ዝነበረ ተጋዳላይ እስቲፋኖስ ኣብርሃም (ዘማች) እውን ኣቀዲሙ ክደራርፍ ጀሚሩ ስለዝነበረን ምስ ምዝላቕ ናብ ዜሮ ስለዝተሳሕበን ናብታ ጉጅለ ባህሊ ተመዲቡ። ክልቲኦም ዓሊ ያዓሲናን ዘማችን ነዛ ጉጅለ ከም ኣለይትን መምሃራንን ኮይኖም ነቲ ስራሕ ጀመርዎ። እታ ጉጅለ ኣብ ዜማታት፡ ምልከት መሳርሒታት፡ ተዋስኦ፡ ትልሂታትን ካልእ ስነጥበባዊ መዳያትን እናማዕበለት መጺኣ፡ ምስቲ ናይ 1983 ናይ ምጥፋእ መሃይመንት ዘመተ፡ ንሳ እውን ግደኣ ክትገብር ናብ ድሕሪ መስመር ተበጊሳ። ኣብ ዝተፈላለየ ዞባታት ምርኢታት ኣቕሪባ፡ ካብ ብዙሕ ከበባ ጸላኢ ወጺኣ። ብዙሕ ታሪኽ ሰሪሓ። መራሒኣ ዝነበረ እስቲፋኖስ ኣብርሃም (ዘማች)፡ ” ንወደገባ ኣርክበን’ባ” እናደረፈ፡ ሓንሳብ ብፈረስ፡ ሓንሳብ ብኣድጊ፡ ሓንሳብ ብግመል፡ ዝበዝሕ ግዜድማ ምርኩስ ተጠቒሙ በዛ ሓንቲ እግሩ ከም ኢራብ እና ነጠረ ንከበሳታትን ቆላታትን ኤርትራ ምስ ጉጅለኡ ተገላቢጥዎ። ኣብቲ ዑደት፡ እታ ጉጅለ፡ ንፉዓት ስነጥበበኛታት ከሲራ እያ።
ድሕሪ ብዙሕ ምፍልላይ፡ ነታ ጉጅለ ኣብ 1984 ኣብ ሽላሎ ረኺበያ። ድሕርኡ እውን ኣብ ባድመ መርኢት ኣቕሪባ ምስኣ ሓዲረ። ኣዝዩ ዘድንቕ ውህደት ሙዚቃን ዘውናውን ትልሂታትን ኣቕሪባ። ህዝቢ ተደሲቱ። ኣብቲ ጸኒሑ ዝተገብረ ኩናት ዓዲ ራቕባን ማይ ድማን እውን ብሉጻት ኣባላታ ተሰዊኦም። እታ ጉጅለ ኣብዚ እዋን ናይ ብሓቂ ኣብ ጥርዚ ሙዚቃዊ ብቕዓት በጺሓ ነይራ። ኣዝዩ ብሉጽ ደርፍታትን ድራማታትን ተቕርብ ነይራ። ብሙዚቃዊ ብቕዓቶምን ስነጥበባዊ መሃዝነቶም ኣቀራርበኦምን ምስ ጉጅለ ውድብ ዝፈላልዮም ኣይነበረን።
ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ እታ ጉጅለ ናብ ሳሕል ተመሊሳ ዑደታ ናብ ሱዳን ተካይድ። እዛ ቪድዮ እዚኣ እውን ኣብቲ ኣብ ሱዳን ዝገበረቶ ዑደት ከይኮነት ኣይትተርፍን እያ። ድሕሪ እዛ ዑደት፡ እታ ጉጅለ ፋሕፋሕ ኢላ። ገለ ኣባላታ ከም መምህራን ሙዚቃ ኮይኖም ኣብ ቤት-ትምህርቲ ሰውራ ተሪፎም፡ ገሊኦም ናብ ባህሊ ውድብ ከይዶም፡ ገሊኦም ድማ ናብ ተዋጋኢ ሰራዊት ተወዚዖም። ደሓር ኣብ ምምዕባል ባህልታት ክ/ሰራዊታት እውን ዘይንዓቕ ግደ ተጻዊቶም። ብዙሓት ካብዞኢምም ኣብዛ ቪድዮ ዘለዉ ስዉኣት እዮም። እዛ ቪድዮ እዚኣ ኣብ መውዳእታ 1984 ክሳብ መጀመርታ 1985 ኣብ ዘሎ እዋናት እያ ተላዒላ ዝብል ግምት ኣለኒ።
ብደሕሪ እዛ ጉጅለ’ዚኣ ዝሰዓበት እውን ነይራ። ብዛዕብኣ ግን ብዙሕ ኣፍልጦ የብለይን።
ዝኽሪ ንስዉኣት ኤርትራ
ኤርትራ ብደቃ ተኸቢራ ክትነብር እያ


text:
ኣብ ከተማ መቐለ ብዶት ኢትዮጵያ ዝተዳለወ ውድድር ምህዞ ተካይዱ እዩ፡፡ ኣብቲ ውድድር ብርክት ዝበሉ ተወዳደርቲ ቀሪቦም ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ክተባብዑ ተፈልዮም እዮም፡፡ ብመሰረት እዚ ንሳልሳይን ካልኣይን ዘወፅኡ መሃዝቲ ኣብ ሕሉፍ ግዘ ምቅራበይ ይፍለጥ፡፡
ነቲ ውድድር ቐዳማይ ብምውፃእ ዝዛዘሞ ተማሃራይ ገብረሃንስ ሃይለ ይብሃል፡፡ ገብረሃን ኣብ ኢንስቲተዩት ቴክኖሎጂ መቐለ 5ይ ዓመት ተማሃራይ እዩ፡፡ “ኣነ ሰሪሐዮ ዘለኩ ምህዞ GH24 ይብሃል፡፡ እዚ ማለት ማይክሮ ኦርጋኒስት ተጠቂሞም ካብ ዌስት ኤሌክትሪስቲ ጀኔሬት ምግባር እዩ፡፡ መንቐሊ አዚ ስራሕ ካብ ዘጋጠመኒ ፀገም እዩ ዝብገስ፡፡ ናብዚ ግቢ ቅድሚ ምምፀአይ ተማሃራይ ገጠር እየ ነይረ፡፡ ኣብቲ ግዜ 11 ክፍሊ እናተምሃርኩ ላምባ ኣንዲደ ኣብ ምፅናዕ እናሃለኩ ድቃስ ሰለም ተብለኒ፤ ኣብዚ ግዘ ዘፅንዐላ ዝነበርኩ ላምባ ፈሲሳ ንደፋትረይን ካልእ ኣቃፂላትለይ፡፡ ካብዚ ተበጊሰ ካብዚ ንምድሓን ዝሕግዝ ስራሕ ወይ ምህዞ ክሰርሕ ኣለኒ ኢለ ሰሪሐያ፡፡”
GH24 ዝበልኩላ ምክንያት G ማለት ገብረሃንስ እንትከውን H ማለት ድማ ሃይለ እዩ፡፡ አዚ ማለት ገብርሃንስ ሃይለ እንትከውን፤24 ዝበልኩሉ ምክንያት ድማ እቲ ዝተቃጸልኩሉ ግዘ 2004 ዓ.ም ዕለት 24 እዩ ነይሩ ብኢትዮጵያ ኣቆፃፅራ ይብል፡፡


text:
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ጽሑፋይ ንቤ/ማእሰርቲ ካርሸሊ ዝምልከት ሓደ ሰፊሕ ጽሑፍ ፈኒወልኩም ኔረ፡፡ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ምንባብ ኣዚዩ ኣሰልቻዊ ኣብዝኾነሉ መድረኽ፡ ነቲ ሰፊሕ ጽሑፍ ኣንቢብኩም፡ ካብ መላእ ዓለም ሃነጽቲ ርእይቶታት ንዝሃብኩምኒ ዜጋታት ልዑል ምስጋና የቕርብ፡፡ ሎሚ ድማ፡ ካብቶም ኣብ ቀዳማይ ክፋል ዝተገልጹ እሱራት ፍልይ ዝበለ ዛንታ፡ ዘለዎም ብዛዕባ ሰለስተ እሱራት ካርሸሊ ሓጺር ሓበሬታ ይፍንወልኩም፡፡
ካርሸሊ ሰብ ኩሉ ታሪኽ ዝጾረት ቤት ማእሰርቲ እያ፡፡ እቶም ኣብ ቀዳማይ ክፋል ጽሑፋይ ዝተገልጹ እሱራት መብዛሕትኦም ብዘይዋዓልዎ ገበን ዝተቐየዱ’ዮም፡፡ ገሊኦም ድማ ዕምሪ ስልጣን ኢሳይያስ ንኸሕጽሩ ብሓሳብን ብተግባርን ኢዶም ወሰ ዘበሉ’ዮም፡፡ ብመንጽር ጾታ፡ ዕድመ፡ ሃይማኖታዊን ሃገራዊን ኣበርክቶ፡ ንኹሉ ብሕሱም ዝቐዘፈት ቤት ማእሰርቲ ካርሸሊ፡ ኣብ ዘመነ ዕርበት ህግደፍ ድማ እንኮላይ መጉሓፊት “እሙናት ነበር” ኮይና ኣላ፡፡ ኣብ ውሽጢ’ተን 29 ካሜራታት ካርሸሊ ትማል ምስ ኢሳይያስ ዝዕንድሩን ዝጭድሩን ዝነበሩ ሰለስተ “ሰብ ግዜ” ሓለፍቲ ኣብ ጸልማት ተጓሒፎም ኣለው፡፡ ሓጺር ዛንትኦም እንሆ፡
1. ገርግሽ ግርማይ ሙሳ -ሸኽዛይድ (ኣማሓዳሪ ዞባ ዓንሰባ ነበር)
ኣብ 1970ታት ዝተጋደለ፡ ድሕሪ ናጽነት ንተሞኩሮኡን ደረጃ ትምህርቱን ዘይምጥን ጽፍሕታት ብኢሳይያስ እንዳተመጠወሉ ዝጸንሐ፡ እሙን ኣገልጋሊ ኔሩ፡፡ ብፍላይ ኣብታ ብተፈጥራዊ ጸጋታት ዝተዓደለት ዞባ ዓንሰባ ኣማሓዳሪ ኮይኑ ምስተመዘ ብዙሓት ዜጋታት ክፈልትዎ ጀሚሮም፡፡ መብዛሕትና ብሳጉኡ “ሸኽ ዛይድ” ኢልና ንጽውዖ ገርግሽ፡ ደረጃ ትምህርቱ 7ይ ክፍሊ፡ ብሄሩ ብሌን፡ ተወላዲ ሓሊብ መንተል’ዩ፡፡ በዓል ሓዳርን ኣቦ 4 ቆልዑን ዝኾነ ገርግሽ፡ ንዓመታት ካብቶም እሙናት ሓለፍቲ ሓደ ተቖጺሩ፡ ዝሩብን ዘይዝሩብን ወረታት ለቓቒሙ ንቤ/ጽ ሃገራዊ ድሕነትን ፕረሲደንትን የበጻጽሕ ኔሩ፡፡ ህዝቢ ዞባ ዓንሰባ ኣብ ታሪኹ ክንዲ ገርግሽ ግርማይን ሓላፊ ጸጥታ ን/ዞባ ሃበሮ ነበር ዑስማን እያይን ዘማረሮን ዘጋፍዖን ሓላፊ ዳርጋ የለን፡፡ ክልቲኦም ድማ ተኽስትንፋስ የዕሩኽ ነይሮም፡፡
ገርግሽ ዘይከም ካልኦት ሓለፍቲ ናብ ብልሽውናን ምኽዕባት ሃብትን ደንጉዩ ዝተጸንበረ ሓላፊ ነይሩ፡፡ “ኣብ ዘመን ውራውራ ነብስኻ ኣይተዕብራ” ከምዝበሃል፡ እቲ ብግርህነቱ ዝልለ ገርግሽ’ውን፡ ደንጊዩ እዩ ናብ ብልሽውና ኢዱ ዝዘርገሐ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ካብ ባጀት መንግስቲ፡ ካብ ኣግሮ-ኢንዱስቱሪታት፡ ካብ ነበርትን ሰብ ማልን ብዙሕ ብላዕ ተቐቢሉ፡፡ በቲ እዋን ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ዞባ ዓንሰባ ዝነበረ እድሪስ ማንጁስን ብክፍሊ ብልሽውና ወ/ሃ/ድሕነትን ኣቢሎም ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ዝመጹ መጽናዕታት ዘረድእዎ፡ ገርግሽ ኣብ ዞባ ዓንሳባ ካብ ብዙሓት ዜጋታት ማእለያ ዘይብሉ ጉቦ ከምዝተቐበለን ንብዙሓት ከምዘጋፍዐን ‘ዩ፡፡
ንኣብነት ኣብ ገምገም ሩባ ዓንሰባ ናይ እንዳያቆት ዝበሃል ጀርዲን ብዶዘር ምፍራሱ፡ ብሚሊዮናት ዝግመት ናይ ምስግና ባይረ ዝተብሃለ ጀርዲን ብዶዘር ምዕናው፡ ኣብ ከተማ ከረን ምምሕዳር ከባቢ 03 (ዓዲሐሸል) ብምስምስ ልምዓት ብዙሓት ኣባይቲ ምፍራሱን ካልኦትን ዝገልጹ ሓበሬታታት ንቤ/ጽ ፕረሲዳንት ተላኢኾም ኔሮም፡፡ ብተወሳኺ ገርግሽ ግርማይ ኣብ ወጻእ ምስ ዝርከቡ ገለ ተቓወምቲ ጉጅለ ብሄረ ብሌን፡ ቴሌፎን ከምዝተደዋወለን ኣብ እንዳመስተ “ህግደፍ ንብሌን ከተዓሻሹ ንዓይ ንሓደ ገርግሽ ሓላፊ ጌሩ” ኢሉ ከምዝተዛረበ ሓደ ጸብጻብ ይሕብር፡፡ ኣብቲ ጸብጻብ ኣብ ሕድሕድ ተግባር ንገርግሽ ዘጋግይዎን ዘዕቑብዎን ሓለፍቲ ተባሂሎም ዝተገልጹ ድማ ብር/ጀነራል ተኽለ ማንጁስን፡ ሓላፊ ምምሕዳርን ፊናንስን ዞባ ዓንሰባ ነበር የማነ ጊሊኡን (ወዲ ጊልኡ) እዮም፡፡ ብተወሳኺ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ን/ዞባ ሃበሮ ንብዙሓት ዜጋታት ዘከላበተ፡ ዝኣሰረን ዘጥፍአን ሓላፊ ጸጥታ ን/ዞባ ሃበሮ ነበር ወዲያይ፡ ኣብቲ ዞባ ኣስታት 17 ገዛውቲ፡ ኣብ ከረን ሓደ ቪላ፡ ኣብ ባንኪ ብዝተፈላለየ ኣስማት ዘቐመጦ 8 ሚሊዮን ናቕፋን ካልኦት ትካላትን ከጥሪ እንከሎ ምስ ሸኽዛይድ ብዝነበሮ ጥቡቕ ርክብ ብምጥቃም እዩ፡፡
በቲ እዋን፡ ኣብታ ተኽለ ማንጁስ፡ ገርግሽ ግርማይ፡ ዑስማን እያይ ዝዕንዱሩላ ዝነበሩ ዞባ ዓንሰባ፡ ኣብ መወዳእታ ኢሳይያስ ነቶም መጣልዕቱ ሓዲጉ ጠመተ ዝገበረሉ ንሸኽ ዛይድ ጥራይ ነይሩ፡፡ ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ ብሓንቲ ብጣስ ወረቐት ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኮይኑ ከምዝተቐየረ ሓበሮ፡፡ ኣቐዲሙ ዕሱማን እያይ ብሕማም እግሪ (ጋንግሪን) ሞይቱ፡፡ የማነ ጊሊኡ’ውን ብትእዛዝ ጀነራል ፍሊጶስ ኣብ ቀይዲ ውዒሉ፡፡ ሸኽዛይድ ኣብ ዞባ ደ/ቀ/ባሕሪ ንዝተወሰነ ኣዋርሕ ምስ ሰርሐ፡ ኢሳይያስ ንኮ/ል ወልድዝጊ ባህታ (ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ) ኣዚዙ ካብ ኣስመራ ተጨዉዩ ናብ ካርሸሊ ካሜራ ቁጽሪ 08 ኣበን ትርከብ ሓንቲ ሸላ ተጓሒፉ፡፡
2. መብራህቱ ለገሰ (ወዲለገስ)፡
ናብ ዞባ ጋሽ ባርካ ብፍላይ ከባቢታት ተሰነይ ንዝጓዓዝ ሰብ፡ ካብ ዝሰምዖም ኣዚዮም ውሩያት ውልቀ-ሰባት ሓደ ነይሩ፡፡ ኣብ ጎላጉል ተሰነይ እቲ ምሩጽን ስቡሕን ዝበሃል መሬት ተዓዲልዎ፡ ብስም “ኣውፋሪ” ን10ታት ዓመታት ምሸላን ካልኦት ኣእካልን እንዳፍረየ ዝጸንሐ እሙን ኣገልጋሊ ህግደፍ ነይሩ፡፡ ወዲ ለገስ ካብ ንግዳዊ ባንክ ኤርትራ ብዘይወግዓዊ ደብዳቤ ብኢሳይያስን ሓጎስ ኪሻን፡ ዝተሰነየ ብጣስ ወረቐት ሒዙ ክሳብ 500 ሚሊዮን ናቕፋ ልቓሕ ዝወስድ ዝነበረ ኣውፋሪ ‘ዩ፡፡
ንብዙሓት ዜጋታትና ዋላ “ኣውፋሪ” እንተመሰለ ዳርጋ መብዛሕትኡ ዘንቀሳቕሶ ማልን ንብረትን ዋንነቱ ናይ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ነይሩ፡፡ ኣብ ሕርሻታት ተሰነይ ብኣሻሓት ዝቑጸሩ ኣባላት ዕጡቋት ተቓወምቲ ጉጅለታት ኢትዮጵያን ካብ ሳዋ ዝለኣኹ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልገሎት ኣዋፊሩ ብናጻ ጉልበት እንዳስርሐ ሃብቲ ከካዕብት ጸኒሑ፡፡ ካብ ወደብ ባጽዕ ማእለያ ዘይብሉ ንብረት ብምእታው ኣብ ተጎለል፡ ዓሊጊደርን መኸሰራትን ከዚኑ ንሱዳናውያን ብምሻጥ ንህግደፍ ምንጪ ወጻኢ ሸርፊ ብምኻን ኣገልጊሉ ‘ዩ፡፡ ብዛዕባ ወዲለገስ ብዝርዝር ሓደ መዓልቲ ከምዝሕብረኩም እንዳገለጽኩ እዚ እሙን ኣገልጋሊ ኢሳይያስ እውን፡ ኣብ መወዳእታ ብወልደዝጊ ባህታ ተጨውዩ ኣብ ካርሸሊ ካሜራ ቁጽሪ 10 ኣብ ትርከብ ሓንቲ ጸልማት ሸላ ተጓሒፉ ኣሎ፡፡
3. የማነ ተስፋይ (ሓላፊ ንግዳዊ ባንክ ኤርትራ ነበር)፡
ከም ኣጋጣሚ ኮይኑ ክብ ኢሉ ዝተገልጸ ወዲ ለገስ ካብ ባንክ ልቓሕ ክወስድ እንተሎ ናብዚ ሓላፊ ይለኣኽ ነይሩ፡፡ ኣብቲ እዋናት የማነ እቲ ብኣማኢት ሚሊዮናት ዝቑጸር ገንዘብ ብብጣስ ወረቐት ንወዲ ለገስ ክህቦ ብኢሳያስን ሓጎስ ኪሻን ክእዘዝ እንከሎ፡ እቲ መስርሕ ንፊናንሳዊ ጸብጻባት “ኣይምቹእን” እንዳበለ ይሓትት ነይሩ፡፡ እንተኾነ “ዝተብሃለካ ግበር” እንዳተብሃለ ይምለሰሉ ነይሩ፡፡
የማነ ተስፋይ ኣብ 1970ታት ካብ ኢትዮጵያ ዝተሰለፈ ተጋዳላይ ኮይኑ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ናይ መንግስትን ግንባርን ፊናንሳዊ ትካላት ተመዲቡ ዕዙዝ ኣበርክቶ ዝነበሮ በዓል መዚ ‘ዩ፡፡ ካብ ሓጎስ ኪሻ ቀጺሉ፡ ሃገራዊ ፊናሳዊን ቁጠባዊን ሚስጢራት ዝፈልጥ “እሙን” ሓላፊ ነይሩ፡፡ ኣብ እዋን ኩነታት ምስ ኢትዮጵያ ዝተፈጸሙ ዕድግታት ኣጽዋር ንምፍጻም “ኣባል ሓይሊ ዕማም ወትሃደራዊ ዕድጊታት” ኮይኑ ናብ ሃገራት ሩስያን ዩኩሬንን ዝተጓዓዘ ሰብ እዩ፡፡ በዓልቲ ቤቱ ተጋዳሊት ኣዜብ ተወልደ ‘ውን ካብተን ናይ ኢሳይያስ እሙናት “ኣንስቲ” ሓንቲ ኮይና ኣብ ትሕቲ ምርመርን ስነዳን ህግደፍ ንዓመታት ዝተወሃለሉ ሰነዳትን መዛግብትን ብሓላፍነት ሒዛ ኣላ፡፡ ኣብ ትሕቲ ስነዳን ምርምር ህግደፍ ካብ ዘለው ሰነዳት እቶም ብኢሳይያስ ጥራይ ዝእዘዙ ሚስጢራዊን ተኣፈፍትን ሰነዳት ብሓላፍነት ክትሕሉ ልዕሊ ዘምህረት ዮውሃንስ ዝተኣመነት ሰብ እያ፡፡
ሓላፊ ንግዳዊ ባንክ ኤርትራ የማነ ተስፋይ፡ ን10 ዓመታት ኣብ ክሳራ ንዝኣተዋ 27 ትካላት ህግደፍ ብዘይ ወግዓዊ ኣገባብ፡ ብኢሳይያስን ሓጎስ ኪሻን ተኣዚዙ ኣስታት 3 ቢሊዮን ናቕፋ ካብ ንግዳዊ ባንክ ክምውለን ተገዲዱ፡፡ ኣብቲ መስርሕ ስሩዕ ፊናንሳዊ ጸብጻብ ዘይተገብረሉ ማእለያ ዘይብሉ ገንዘብ ተጠፋፊኡ ብዝብል ከኣ “ተሓታቲ” ኢኻ ተባሂሉ ክህድዱዎ ጸኒሖም፡፡ ብፍላይ ካብ ንግዳዊ ባንኪ ልቓሕ ክወስዱ ዝፈቐደሎም ኣሕዋቱ ስለዝነበሩ ምስኡ ብምትእስሳር ክሳብ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ክመላለስ ተገይሩ ኔሩ፡፡ ኣብ እዋን ምቕያር ባጤራ ‘ውን ብኸውሊ ብሓንቲ ውልቀ ሰብ ኣቢሉ ናይ ኣዛዚ ክ/ሰ 26 ነበር ብር/ጀነራል ሚኪኤለ ሓንስ (ወዲ ሓንስ) ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ናቕፋ ክቕይር ተረኺቡ ብዝብል ብተወሳኺ ገበን ተጠርጢሩ፡፡ ኣብ መወዳእታ ካብ ሃገር ንከይወጽእ ብኮ/ል የማነ ዓንደማርያም (ሰኮሎቭ) ትምራሕ ጉጅለ ተመዲብዎ ጽዑቕ ክትትል ክግበረሉ ምስ ጸንሐ ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ፡፡ ድሕሪ ምቕያዱ ዝኾነ ናይ ጸጥታ ኣካል መርመራ ከይገብረሉ ፕረሲደንት ኣዚዙ፡፡ ካብ ዝተተሓዘሉ ዕለት ጀሚሩ ኣብ ካርሸሊ ካሜራ ቁጽሪ 11 ኣብ ትርከብ ሓንቲ ሸላ ኣብ ጸልማት ተሓዩሩ ይርከብ፡፡
ክቡራንን ክቡራትን!!
ነዚ ትሕዝቶ ካልኣይ ክፋል ጽሑፍ ክተንብቡ ከለኹም ምናልባት እዞም ግዳያት ብሰንኪ ዝፈጸምዎ ገበናት ጥራይ ዝተቐየዱ ክመስል ይኽእል፡፡ ሓቂ እዩ! ሰለስቲኦም ‘ውን ከም ሃገሮም ብብልሽውና ዝተቖማጥዑ ምንባሮም ርዱእ’ዩ፡፡ ኣብ ውሽጢ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን መግዛእቲ ህግደፍ ዝተምሃርናዮ ትምህርቲ እንተሎ፡ ብዓይኒ ኢሳይያስ “ብልሽውና” ቅቡል ገበን ምኻኑ’ዩ፡፡ እዞም ሰለስተ ግዳያት ካብ በዓል ፍሊጶስ፡ ተኽለ ማንጁስን ሓጎስ ኪሻን ዝገደዱ ዘረፍቲ ስለዝኾኑ ዘይኮነስ፡ ኣብ ዘመነ ውራውራ “ስኒ ዘይብሎም” ኣናብስ ስለዝኾኑ ‘ዮም፡፡
ኣነ ከም “ሳክቲዝም” ኩሉ ሻዕ ዘደንጽወኒ፡ ኣብ ሃገርና ኣብ ዘመነ ህግደፍ ማሕበራዊ ሰረተ እምነት ተባሕጊጉ ብባህልና ኮነ ብሃይማኖታዊ ክብርታትና እቲ ክቡር ዝኾነ “ሓዳር” ከይተረፈ ናብ “ሕዳር” ምልዋጡ’ዩ፡፡ ብሰንኪ ኢሳይያስ ዝተፈላለየ ሰሌዳ እንዳተጠቀዓሎም ፈቐዶ ጎድጉዲ ናይ ዝጓሓፉ ገለ ሓለፍቲ ኣንስቲ፡ ድሕሪ ምቕያድ ሰብኡተን ዝመርሕኦ ዓይነት ህይወት ኣዚዩ ዘሕዝን’ዩ፡፡ ትማል… ተጋዳላይ ፎርኦን ወልዱ ናብ ጎዳጉዲ ዒራዒሮ ክጓሓፍ እንከሎ በዓልቱ ቤቱ ሰነ-ጥበባዊት ኣብርሀት ኣንከረ (ጓል ኣንከረ) ንጓይላታት ህግደፍ ክተዳምቕ ተራእያ እያ፡፡ ከይጸንሐት ሚኒስተር ቱሪዝም ኣስካሉ መንቀርዮስ ‘ውን ሰብኣያ “ዶ/ር” ሰናይ ምስተኣሰረ ምስኣ’ቶም ክተውደኽድኽ ተራእያ እያ፡፡ ሕጂ ድማ ሰበይቲ የማነ ተስፋይ: ተጋዳሊት ኣዜብ ተወልደ ሰብኣያ ኣብ ጸልማት ካርሸሊ ተደርቢዩ እንከሎ: ምስ ኢሳይያስ ወጊና ኣላ፡፡ ኣብ ሕሱም ዘመነ ህግደፍ ባህልናን ያታናን ተረሲዑ፡ “ሓዳር … ሕዳር” ኮይኑና ኣሎ ዝበልኩሉ ምኽንያት’ውን ብቐረባ ነዚ ስለ ዝተዓዘብኩ’ዩ፡፡
ይሰውረነ!!!
ምንጪ ካብ፡ ሳክቲዚም


text:
ዋና ፀሓፊ ተቓዋሚ ውድብ ግንቦት ሸውዓተ ኣቶ እንዳርጋቸው ፅጌ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ሪፖርት ከምዝበፅሖ መንግስቲ ኢንግሊዝ ኣፍሊጡ።Human Rights WATCH ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ብወገኑ ኣቶ እንዳርጋቸው ናብ ኢትዮጵያ ምውሳዶም ርግፀኛ እየ ኢሉ’ሎ።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኢንግሊዝ ብኢሜይል ኣብዝደደልና መልእኽቲ ናይ ኢንግሊዝ ዜጋ ዝኾኑ ኣቶ እንዳርጋቸው ካብ 17 ሰነ 2006 ዓ/ም ጀሚሩ ምጥፍኦምን ኣብ ለንደን ንዝርከቡ ኣምባሳደር የመን ምዝርራብ ሓዊሱ ሰበስልጣን የመን ኣቶ እንዳርጋቸው ፅጌ ዝርከብሉ ክገልፁልና ፅዕንቶ ከነሕድርን ፀኒሕና ይብል።ሕዚ ግን ይብል እቲ መልእኽቲ ዝርከብሉ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ምዃኖም ዝሕብሩ ፀብፃባት ዝበፅሐና ብምዃኑ ዝምልከቶም ሰበስልጣን ብቕልጡፍ ከረጋግፁልናን ስግኣትና እውን እናገለፅና ክንሓትትን ኢና ይብል እቲ ዝተልኣኸልና መግለፂ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ጉዳይ ኣቶ እንዳርጋቸው ፅጌ ከምዝተሓሳሰቦ ንሰብኣዊ መሰላት ዝሕለቕ ትካል ሂውማን ራይትስ ዎች ገሊፁ’ሎ።
እቲ ትካል ሎማዕንቲ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ኢትዮጵያ ንኣቶ እንዳርጋቸው ዓለምለኸ ግቡኣ ብዘኽብር ኣገባብ ንኽትሕዞም ኣብቲ ትካል ዳይረክተር ኣፍሪካ ሌስሊ ሌፍኮ ሓቲተን ኣለዋ።
ኣብ የመን ሰንዓ ዝርከባ መርማሪት ህውማን ራይትስ ዎች በልኪስ ቬላ ኣብ የመን ምስ ኣተው ሽዑ ንሽዑ ናብ ኢትዮጵያ ምውሳዶም ኢና ዝተረዳእና ይብላ።ናብ ኢትዮጵያ ካብ ዝተጉዓዙላ በረራ ምርግጋፀን እውን ወሲኾነ ሓቢረን።
ኣስዒበን ‘’ብናተይ ኣረዳድኣ ኣቶ እንዳርጋቸው ንልዕሊ ሓደ ማዕልቲ ኣብ የመን ኣይፀንሑን።ብኣንፃሩ ምስተትሓዙ ኣብ ውሽጢ ደቓይቕ ከምዝተባረሩ ምንጭታትና ገሊፆምልና ኣለው’’ኢለን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ኣቶ እንዳርጋቸው ፅጌ ኣብ ኢደይ ኣይኣተውን ግን ክንሓትት ንኽእል ኢና ክብል ገሊፁ’ሎ።
ኣቦ መንበር ኮሚቴ ርክብ ጉዳያት ወፃኢ ግንቦት ሸውዓተ ኣቶ ሙሉነህ እዩኤል ውድቦም ንኣቶ ኣንዳርጋቸው ኣሕሊፉ ኣብ ልዕሊ ዝሃበ መንግስቲ የመን፡ናይ ገዛእ ባዕሉ ዜጋ ንምፍታሕ ፃዕሪ ኣብ ልዕሊ ዘይገበረ መንግስቲ ኢንግሊዝን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝተፈላለዩ ስጉምትታት ንምውሳድ ኣብ ምሉእ ዓለም ሰፊሕ ምቅስቓስ ከምዝጀመረ ሓቢሮም ኣለው።


text:
Filipstad
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 11 12 2020
ፊሊፕስታድ ናይ ሓንቲ ንእሽቶ ኮምዩን ሰብኣዊ ምጭውነት ኣለዋ ብዙሕ ነገራት ከኣ ከተቕርብ ትኽእል። ኣብኡ ግሩም መንበሪ ኣባይቲ፡ እተፈላለየ ደረጃታት ትምህርቲ፡ ብናይ ድንፋዐ መንፈስ እተደረኸ ቁጠባዊ ህይወት ኣሎ። ኣብኡ ኩሉ ንስራሕ፡ ንትምህርቲ፡ ንዕረፍቲ ግዜን ንተፈጥሮን ቀረባ እዩ። ልዑል ናይ ባህልን ንጥፈታትን ምርጫታት ከኣ ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ10,606
ስፍሓት መሬት1,712 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Karlstad 61 ኪሜ
- Örebro 96 ኪሜ
- Stockholm 297 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ፍፊሊፕስታድ መንበሪ ትደሊ ኣላኻ ዲኻ? ኣብ ፊሊፕስታድቡስቴደር ነጻ ዝኾኑ ኣባይቲ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ናይዛ ኮሙን መርበብ ሓበሬታ ካልኦት ትካላት ኣባይትን ደለልቲ ኣባይትን እውን ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ፊሊፕስታድ ብዙሓት ናይ ቋንቋ ጉጅለታት ኣለዋ፡ ከም ኣብነት፡ ሶማሊ፡ ሲርያ፡ ሆላንድ፡ ወዘተ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ሓያሎ ናይ ስፖርትን ምንቅስቓስ ኣካላትን ቅርጽታት ኣሎ፡ ከም ንኣብነት እቲ ኣብ ሽወደን ዝያዳ ዘመናዊ ዝኾነ ናይ ኣርቲፊሻል ውርጪ ህንጻን ኣብ ማእከል ግሩም ተፈጥሮ እተሰርሐ መገድን ዘለዎ Kalhyttans friluftsområde።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ፊሊፕስታድ ኮምዩን ግሮሰሪታት፡ ናይ ኣደባባይ ዕዳጋ፡ ሽወደናዊ መዓልታዊ መግቢ ወይ ካብ ናይ ኩሉ ባህላታት መግቢ ዘአንግዳ ኣብያተመግቢ፡ ካፈታት፡ እንዳ ክዳውንትን ሰከንድሃንድ ቡቲክን ኣሎ። ኣብኡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ፋርማስን እተላለያ ድኳናትን ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
እትሰርሕ፡ እትምህር፡ ስራሕ እትደሊ፡ ወይ ህጻን ትሕሉ ወላዲ ምስ እትኸውን ወይ ውላድካ ፍሉይ ጠለብ ምስ ዚህሉዎ፡ ኣብቲ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲን መውዓል ስድራቤትን ክትሳተፍ ትኽእል።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብተን ናይ ፊሊፕስታድ ኮምዩን ሸሞንተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኩሉ ብመጠን ዓቕሙ ጽቡቕ ውጽኢት ንኸምጽእ ይጋደል። ኣብዚ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲውን ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብዚ Lärcentrum ዚብሃል ኣሎ። ኣብኡ ድማ እተፈላለየ ናይ ኮለጅን ናይ ርሑቕ ትምህርትን ስልጠና ኪውሰድ ይከኣል። ኣብዚ ኤስኤፍኢን ትምህርቲ ንዓበይትን ኣሎ። ፊሊፕስታድ ክልተ ኮለጃት ኣለዋ- በርይስኩላን፡ ጋመልክሮፓ ስኩግስኩላን።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ፊሊፕስታድ ክልተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፡ ከምኡውን ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ናይ መንእሰያት ክሊኒክን ዘለዎ ማእከል ስድራቤት። ኣብቲ ኮምዩን ሓያሎ ናይ ስኒ ክሊኒካት ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ከም ኣድላይነቱ ተርጓማይ ይጥለብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ Värmlandstrafiks ዝኾና ብጫታት ኣውቶቡሳት ኣብ ውሽጢ ኮምዩንን ካልእ ናይ ቨርምላንድ ቦታታትን ይወስዳኻ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ፊሊፕስታድ ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ንሱ ኣብ እተፈላለየ ሞያታት እተዋፈሩ ቀወምቲ ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ኣብዚ ዓበይቲ ኢንዱስትሪታት ኣለዋ፡ ከም ባሪላን OLW ን።


text:
“ሰነድ፣ ናይቲ ግዳይ ዲክታተርያዊ ስርዓትን፣ ብሰንኩ ዝሰዓበ ስደትን ስነ ኣእምሮኣዊ ቀውስን ዝኾነ መንእሰይ”
ድምጺ ልቢ መጽሓፍ እኲብ ግጥምታት ብርሃነ ገብረህይወት ኮይና፣ ኣብ 2016 ንሕትመት በቒዓ፣ ኣብ ስደት ንዕዳጋ ዝተዘርግሐት መጽሓፍ እያ። ኣብዛ መጽሓፍ 115 ግጥምታት ኣብ 187 ገጻት ተሓቚፎም ይርከቡ።
ኣብዛ መጽሓፍ ሰፊሮም ዘለዉ ግጥምታት ኣብ ጒዕዞ 17 ዓመት ዝተጻሕፉ ምዃኖም በቲ ኣብ እግሮም ሰፊሩ ዘሎ ዓመት ምህረት ልደቶም ምርዳእ ይከኣል። ኣብ ውሽጢ 17 ዓመት እዚ ገጣሚ፣ ኣብ ግጥሚ እንታይ እዩ ገይሩ፧ ኢለ ሓሲበ። ኣብቶም ግጥምታት ዝረኸብኲዎ መልሲ ግን እቲ ገጣሚ እንታይ ገይሩ ዘይኮነ፣ ጒዕዞ ህይወት 17 ዓመት እቲ ኣካሉ ውን ዝኾንኩ ኤርትራዊ መንእሰይ እዩ። እዚ መንእሰይ፣ ካብቲ ናብ ዕድመ ዓቕሚ ኣዳም ዝሰገረሉ ክሳዕ ኣብ ምውዳእ መንእሰያዊ ዕድመ ዝሓለፎ ተመኲሮ ብምስሊ ኣብዞም ግጥምታት ይርከብ።
መንእሰያዊ ህንጡይነቱ፣ ተስፋኡ፣ ሕልሙ ኣብቶም ቀዳማይ መቓን ግዜ ኢለ ዝሰምዮ እዋን ዝተጻሕፉ ግጥምታት ክንጸባረቕ እንከሎ፣ ትዕዝብቱ፣ በቲ ትዕዝብቲ እቲ ዝተወልደ ኣስተንትኖን ድሕሪ ኣስተንትኖ ዝመጽእ ውሳኔታትን ተበግሶን ድማ ኣብቶም ካልኣይ መቓን ኢለ ዝሰመዂዎ ግዜ ዝተጻሕፉ ግጥምታት ደሚቑ ይርአ። ዝሕንሕን ዝሕርን፣ ጸኒሑ ዘስተማስል፣ ዝጠዓስ፣ ዝጭነቕን ዝገብሮ ዝሓርበቶን ምስሊ ድማ ኣብቲ ሳልሳይ መቓን ይረኣየኒ።
ዘገምታዊ ዕብየት ናይ ሓደ ካብ ኲትትናኡ ክሳዕ ደረጃ ምውዳእ ዕድመ ንእስነቱ ዘሎ መንእሰይ፣ ኣብቶም ግጥምታት ብዝንጸባረቕ ኣተሓሳስባታትን ዕምቆቶምን ስፍሓቶምን፣ ዝዓብይሉን ዝልወጥሉን መልክዓት ክግለጽ እንከ፣ ኤርትራዊ መንእሰይ ድማ ኣብዞም ነዚ ኣተሓሳስባታት ሒዞም ዘለዉ ግጥምታት ብዝተፈላለየ መልክዓት ስምዒቱ ይርአ።
ድሕሪ ምዕራፍ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ፣ ብዘይካ እቲ ገለ ኣዝዩ ፍሉይ መንቋሕቋሕታ ናይ ፖለቲካ ዝነበሮ መንእሰይ፣ ዝበዝሐ ኣብቲ ኲናት ዝተሳተፈ ይዂን ኣብ ምውዳእ ትምህርቲ ዝነበረ መንእሰይ፣ ብሩህ መጻኢ ዕብየት ሃገር ምስኡ ተኣሳሲሩ ድማ ዕብየት ነብሱ እዩ ዝረኣዮ ዝነበረ። ሕልምታት ኣዕዂኹ ተስፋኡ ዓብዩ ንተግባራውነቶም ኣብ ምጽባይ ድማ እዩ ዝነብረ። ብባህርያዊ ዓይንን ኣብ ንቡር ኲነታትን ድማ፣ ሓደ ካብ ዕድመ ቁልዕነት ናብ ጒብዝና ዝሰጋገር መንእሰይ እዞም ቀዲሞም ዝተጠቕሱ ስምዒታት የንጸባርቕ።ኣብ 2001 ዓ/ም ዝተጻሕፈት “ኣዕጥቐኒ” እትብል ግጥሚ ንኣብነት፣ ሓደ ገና ንእሽቶ እየ ዘለኹ እሞ ክኣክልን ክበስልን ግዜ የድልየኒ እዩ ዝብል መንእሰይ ምስ ልቡ ዝገብሮ ልዝብ ይርአ። እዚ መንእሰይ፣ ልቡ ናብ ፍቕሪ ጎርዞ ክጥምት ምስ ጀመረ እዩ ንጽናሕ ደኣ ዝብሎ ዘሎ። ክዓጥቕ ምዃኑ ግና ይኣምን። ድሕሪ ምዕጣቑ ኩሉ እቲ ልቡ ዘድልዮ ዘበለ ብምልኣት ከቕርበሉ ምዃኑ ውን ይትስፎ። ልክዕ ከምቲ “እዛ ዶብ ትተሓንጸጽ እምበር፣ ተጣይሰ እዝን እትን ክገብር እየ” ዝብል ዝነበረ መንእሰይ። ልክዕ ከምቲ ፍቕርቱ ደብዳቤ ናፍቖት ኣዲኡ ውን ከምኡ ደብዳቤ ናፍቖትን “ኣበባኻ ክንርእን” ምስ ጸሓፋሉ፣ ተኣማሚኑ፣ ሕጅስ ቀሪብና ኢና ምስ መጻእኩ ክንውድእ ኢና ብምባል ተስፋ ሰኒቑ ብተኣማንነት ዝምልስ ዝነበረ መንእሰይ፣ ከምኡ ውን ከምዝኾነ ባህርያዊን ንቡር ናብራን ዝነብር መንእሰይ።
ኣዕጥቐኒ
ኣብ ጥራሕ ኢደይ
ብዘይ ጒራደ ካብ ዝድብል
ሰብ ገበሮ ክገብር
ይብልዎ ኢለ ካብ ዝዘልል
ተጸመም ኣዕጥቐኒ
ግዜ ተመገብ ኣድልወኒ።
ንኣኻ ‘ውን መኣስ ክሓስመካ ኢሉ
ክድብሰካ ‘ንድዩ ኩሉ ጠቓሊሉ
ደሓር ከኣ …
ካብ ብጎጐቡ ምስ በሰለ
ካብ ብውዕዩ ምስ ዘሓለ
… እዩ ዝምረጽ
ህድእ በል ኣወግድ ተርባጽ።
ብትኸል ንቐል ሃታ-ሃታ
ቤት እንተ ተሃንጸ ዝጐብኦ ኢንታ
ጓሂ’ዩ መኽሰቡ ንኣኻ ዘሳጽይ
ናይ ዘልኣለም ስቓይ ንደምካ ዝመጽይ።
በጃኻ ኣዕጥቐኒ
ክቐድወካ ክቐድወኒ
ወይዘራዝር ኣይተቋምት
ኣብ ጥራሕ ኢደይ
ፍቕሪ ኣይትመስርት
ኣዕጥቐኒ ልበይ።
ኣብዛ ግጥሚ፣ እቲ ባዕሉ ውን ንእሽቶ ምዃኑ ዝተኣመነ መንእሰይ፣ ነቲ ባህርያውን ብድሌቱ እምበር ብድሌት ሰብ ዘይጓዓዝን ፍቕሪ፣ ግዜኡ ኣይኣኸለን ኢሉ ምምጓቱ፣ ዘይብስለቱን ንእስነቱን ብተግባር ይንጸባረቕ።
ከምዛ ኣብ እግራ ተመልኪቱ ዘሎ እዛ ግጥሚ፣ ድሕሪ ምዕራፍ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ፣ ሽግ ተስፋ ብሩህ መጻኢ ኣብ ዝበዝሕ ክፋል መንእሰይ ኤርትራ ተወሊዕሉ ዝንበረ እዋን ዝተጻሕፈት ግጥሚ እያ። ኣብቲ ኲናት መሪር ተመኲሮ ዘሕለፈ መንእሰይ ሎሚ ዶ ጽባሕ ንጣየስ ኢሉ ኣብ ልዑል ትጽቢት ኮይኑ፣ ድሕሪ ምጥያሱ ዝሕንብሶ ባሕሪ ሂወት ኣብ ምቊማት እዩ ዝነበረ። እቲ በቲ ኲናት ተጸልዩ ኣብ ሰንፈላል ዝነበረ ንኡስ ተመሃራይ ውን እንተኾነ፣ እዚ ወቕቲ እዚ ተስፋኡ ዝዓበየሉ ወቕቲ እዩ ዝነበረ። እዛ ግጥሚ፣ ኣብቲ እዋን እቲ ምጽሓፋ ተስፋ ተቐኒቱ ኣብ ባህሪ ሂወት ክሕምብስ ኣብ ምንቃል ዝነበረ መንእሰይ ክትውክል ትኽእል። ልክዕ ከምቲ ናይ እዋን ልደታ ዝነበረ ኤርትራዊ መንእሰይ።
ምንዮታት ልቢ
ዘሰነፎ ቀልቢ
ኣብ ሰጣሕ ጐላጒል
ከም ዝጋልብ ሰጋር፣
ፍጥነቱ እናዛየደ
ርሕቀቱ እናወሰኸ
ሒዙኒ ምስ ከደ፣
…
እናበለት እትውሕዝ ግጥሚ “ሽግ ተስፋ” ኣብ 2006 ዝተጻሕፈት ግጥሚ እያ። ነቲ ዘይውዳእ ትጽቢትን ዓመት መጸ ዝወሃብ ዝነበረ ተስፋታት ንኤርትራዊ መንእሰይን ኣብዛ ግጥሚ ኣቐሚጥካ ምርኣይ፣ ሰንሰለት እቲ ዛንታ እንታይ ይመስል ነይሩ ምርዳእ ይከኣል። ብኻልእ ሸነኽ ውን ከምቲ ልዕሊ ዝበልኲዎ ሓደ ኣብ ንቡር ሂወት ዝነብር መንእሰይ፣ ዝህልዎ ሰንሰለታዊ ዕብየት ኣብዛ ግጥሚ ተንጸባቑ ኣሎ።
ካልኦት ኣብዚ ወቕቲ እዚ ዝተጻሕፋ ግጥምታት ‘ውን፣ ነቲ ዝነበረ ተስፋን ትጽቢትን ናይቲ መንእሰይ ብዝተፈላለያ መንጽረ ኲርናዕ ከንጸባርቓ ዝኽእላ እየን።
ተስፋታት ንፋስ ኮይኖም እናሃፈፉ፣ ትጽቢት ማይ ሓቚንካ ምትራፍ ምዃኑ ብሩህ እናዀነ ምስ መጸ፣ ልቢ ዘለዎ “እህህ” ዝብል ቃንዛ ከስምዕ ጀሚሩ። ተዓዛብን ተጸባይን ናበይ ገጽና ዲና ደኣ ክብል ተሰሚዑ። እቲ ገጣሚ ኣብዛ ንኺድ ናብ ትማሊ እትብል ግጥሚ ነቲ እዋን ብኸመይ የንጸባርቖ!
ነዛ ግጥሚ ምስታ “ከምዚ ዘለኻዮ” እትብል ኣብ 2003 ዝተጻሕፈት ግጥሚ እናነጻጸርካ ምርኣይ፣ ናብ ኣየናይ ትማሊ ክኸይድ ይደሊ ምህላዉ ብንጹር ምግንዛብ ይከኣል። ናብ ትማሊ ናብቲ እዋን ብሩህ ተስፋን ንቕሎን … …
ብሓፈሻ ኣብቶም ካብ 2006 ክሳዕ 2011 ዘሎ እዋን ዝተጻሕፉ ግጥምታት ምስ እንምልከት፣ እቲ ትስፉው ተጸባዪ ዝነበረ መንእሰይ፣ ናብ ዝገረሞ ተዓዛብን ናበይ ገጽና ኢና ኢሉ ክሓትትን ኢና ንሪኦ። ዳርጋ ኣብ ኩሎም እቶም ኣብቲ መቓን ግዜ ዝተጻሕፉ ግጥምታት።
እቲ ትስፉው ጥራይ ዘይኰነ ተዓዛቢ ‘ውን ዝነበረ መንእሰይ፣ እንታይ ናበይን ከመይን እናበለ ይኸይድ ኣሎ ብትዂረት ይዕዘብ ነይሩ። እቶም ወሃብቲ ተስፋ፣ ነቲ ተተስፋዊ መንእሰይ ዝህብዎ ዝነበሩ ተስፋታት፣ ክትግብርዎ ዘይኮነስ ንምትላሉ ክጥዕሞም ይብልዎ ምንባሮም፣ ምስ ምዕባይ ዕድሜኡን ምስፋሕ ኣእምሮኡን ብዙሕ ከገናዝብ ክኢሉስ እዩ በጺሕዎ እዩ። ኩሉ ተስፋኡ ምስ ማህመነ እንታይ በለ?
ስደትን ከርተትን ንሱ ዘስዓቦ ስነ-ኣእምሮኣዊ ነውጽን፣ ጽምኢ ሓርነትን በብዝጥዕሞ ንምንድያ ዝገበሮ ፈተነን ንሱ ዝወለዶ ቅልውላውን ኣንፈት ምጥፋእን፣ ቅድሚ 12 ዓመታት ውጻእ መዓት ኲናት ዝነበረ መንእሰይን ንዕኡ ዝተኸተለ ንኡስ ወለዶን ግርም ገይሮም ካብ ዝደሃዂዎ ባእታታት ሂወት እዮም። ዝኸፍአ ጸገም ናይዞም ባእታታት እዚኦም፣ ተስፋኡ ጸንቂቖም ኣጸልሚቶሞ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንሓድሕዱ ከምዘይሰማማዕን ከምዝበዳደልን እዮም ገይሮሞ።
ካብ 2011 ክሳዕ ዓመተ-ሕትመታ ዝተጻሕፉ ግጥምታት እዛ መጽሓፍ ነዚ ሂወት እዚ ብዝተፈላልየ ሸነኻቱ ኣንጸባሪቖሞ ኣለዉ።
“ስስዐ” ኢሉ ዝጀመረ ተርታ ናይዞም ዝጥቀሱ ዘለዉ ግጥምታት፣ ንጠንቂ እቲ ስደትን ከርተትን እናርኣየ ንሳዕቤናቱን በቲ ሳዕቤናት ኣብ ሂወት ኤርትራዊ መንእሰይ ዝተራእየ ዝተፈላለየ ዓይነት ቅልውላውን፣ ብዝተፈላለዩ ገጸ ባህርያትን ዛንታታቶምን ይርአ።
“ልቢ ዝጐሃየ” “ፈጢሩ ኣይጸይቕ” “ነፍሰ ቅትለት” “ደቂ ደቀይ” “መስቀል ብራቕ” “ኲነታት ኣየር” “ሸዊት ዕፉን” ወዘተ ዝኣመሰላ ግጥምታት ስእላዊ ምስሊ ናይዚ ዝጥቀስ ዘሎ እዋን ዘርእያ ኮይነን፣ ከም እኒ፣ “ነገር ስጋ” “እንተበልኲኻ ኸ” “ከመይ ውዒልኪ ወርሒ” “ከይደ ኣለኹ” ወዘተ ዝኣመሰሉ ግጥምታት ድማ፣ እቲ እዋን ዝፈጠሮም ገጸ ባህርያት ነቲ ቅልውላው ሂወት ኤርትራዊ ክውክሉ ንዕዘቦም።
ፍሉይ ጽባቐን ብልጫን ናይዛ መጽሓፍ እምበኣር፣ ብክልተ ሸነኽ፣ ማለት ብኣድማሳዊ ዓይኒ፣ ዘገምታዊ ዕብየትን ንዕኡ ተኸቲሉ ዝመጽእ ኣእምሮኣዊ ለውጥታትን ከተንጸባርቕ እንከላ፣ ንሂወት ኣብ ሓደ ወለዶ ኤርትራዊ መንእሰይ ብስሩዕ ቅድም ተኸተል ዘጋጠመ ክስተትን ውጽኢቱን ድማ በቲ ካልእ እተጒልሕ ታሪኽ ዝሰነደት መጽሓፍ እያ።
ገጣሚ፣ ኣብ ዝበዝሑ እቶም ግጥምታት ዝተጠቕመሉ መረጻ ኲርናዕ ንርእየት ዛንታታትን ንዕኡ ንምግላጽ ዝተጠቕመሎም ቃላትን ድማ፣ ኣብ ኣዝዩ መዓልታዊ ሂወት ተዛራቢ ቋንቋ ትግርኛ ዝዝውተር ግና ከኣ ብልዑል ጥበብ ዝተሰርሐን ዝተመስርሐን ኣብ ዝኾነ ደረጃ ዕደመን ኣተሓሳስባን ዘሎ ዘሎ ሰብ ብቐሊል ክርድኦ ዝኽእል ሜላ ኣጸሓሕፋ እዩ።
ሓደ ብቐሊል ዘይጥመት ተወሳኺ ብልጫ ውን ኣብዛ መጽሓፍ ተንጸባሪቑ ኣሎ፣ ነቲ ሰፊሕ ክፋል ማሕበራዊ ሂወት ህዝቢ ኤርትራ ዝሽፍን ገጠራዊ ናብራ፣ ሒደት ግን ኣዝየን ስእላውያን ዝኾና ግጥምታት ኣብዛ መጽሓፍ ሰኒደንኦ ኣለዋ። ንኸቢድ ናብራ ገጠራዊት ኣደ፣ ኣብታ “ድራማ ገዛና” እትብል ግጥሚ፣ ሂወት ብዘለዎ ምንቅስቓስ ከተንጸባርቖ እንከላ፣ ነቲ ኣብ ዝናብ ክረምቲ ጥራይ ዝምርኮስ ሂወት ሕርሻን ብድሆታቱን ከርእያ ዝኽእላ ግጥምታት ውን ወዝ ናይዛ መጽሓፍ ኮይነን፣ ንዝኾነ ኣካልን ኣብ ዝኾነ እዋንን ቦታን ምስሊ ሂወት ናይቲ ኣብ ከቢድ ማሕበራዊ ናብራ ዝነብር ኤርትራዊ ገባር ዝምስክራ እየን።
ኣብ እግሪ ነፍሲ ወከፍ ግጥሚ ዝተጻሕፈሉ እዋን ምህላዉ፣ ነዚ ኣልዒለዮ ዘለኹ ኣርእስቲ ብዝግባእ ክንጸባረቕ ኣዝዩ ሓጋዚ ኮይኑ ብዝግባእ ኣብዛ መጽሓፍ ክርአ ዘኽእል እዩ። ብቕድም ተኸተል ናይቲ ዝተጻሕፍሉ እዋን ወይ ብዘልዕልዎ ቴማ ድዩ ዛንታ ዘይምቕማጦም ግን ነዛ መጽሓፍ ጽፈት ዘጒድለላ ተርእዮ ይመስል። ነዚ ብዝምልከት ንገጣሚ ብርሃነ ገብረህይወት ተወኪሰዮ ነይረ። ብዘይካ እቶም ኣብ ፈለማን መወዳእታን ተቐሚጦም ዘለዉ ክልተ ግጥምታት ካልእ ብሃውሪ ዝዀነ ምዃኑ መሊሱ።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ እዋን ዝተጻሕፉ ግጥምታት ነናቶም ታሪኽ ሃልይዎም፣ ነቲ እዋን ዝነበረ ኲነተ ኣእምሮ ውን ዝውክሉ ክኾኑ ስለዝኽእሉ (ብርግጽ ውን ግጥምታት ናይዛ መጽሓፍ ከምኡ እዮም።) ብቕድም ተኸተል እንተዝቕመጡ፣ ሓደ ንጹር ታሪኻዊ ስእሊ ከተሕዙ ምኸኣሉ።
ከምዚ ዓይነት ጸገም፣ ኣብ ናይ ሓጸርቲ ዛንታታት መጻሕፍቲ ትግርኛ ውን ተዘውቲሩ ዝርአ እዩ። ከም ትዕዝብተይ ከኣ፣ እዚ ጸገም እዚ፣ ሞያውያን ኣርታዕቲ ነዞም መጻሕፍቲ ስለዘየርትዕዎም ኮይኑ እስምዓኒ።
ንምጥቕላል፣ ኣብ መጽሓፍ ድምጺ ልቢ እዚ ዝተቐስኲዎ ኲርናዕን ዛንታን ጥራይ ዘይኮነ ካልእ ኣምራት ውን ከምዘሎ ክምስከር ዝከኣል እዩ። ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ብዕምቆት ክርእየሉ ዝኽእል ዕድል እናተመነዂ ንሎሚ በዚ ክውድእ።
ፍቕረይ የማን


text:
ADULT MIGRANT ENGLISH PROGRAM
ብቑዕ ዲኻ?
ዝተመሓሸ ቋንቋ እንግሊዝ
ዝተመሓሸ ሕይወት
ንሓደሽቲ በጻሕቲ ናጻ ትምህርቲ ቋንቋ እንግሊዝ
ብዛዕባ ፕሮግራም እንግሊዝኛ ንዓበይቲ ስደተኛታት (AMEP)
- ኣብ ኣውስትራልያ ኽትነብር፡ ክትሰርሕን ክትመሃርን ዜኽእለካ ግብራዊ እንግሊዝኛ ኣጽንዕ።
- ከመይ ገይርካ ተጠቃሚ ኣገልግሎታት መንግስትን ማሕበረ-ሰብን ከም እትኸውን ተመሃር።
- ናብ ኣውስትራልያ ኣብዚ ቐረባ ጊዜ ዝገዓዙ ኣዕሩኽ-መሓዙት ኣጥርይ።
- ንኽትሰርሕ ወይ ክትመሃር ተዳሎ፡ ብዛዕባ መጻኢኻ ድማ ወጥን።
መምዘንታት ብቑዕነት
- እንግሊዝኛ ክትዛረብ/ክተንብብ/ክትጽሕፍ ኣይትኽእልን ወይ እንግሊዝኛኻክተመሓይሾ ኣይትደልይን።
- ዕድመኻ ልዕሊ 18 እዩ። ካብ 15-17 ዝዕድመኦም ገለ ሓደስቲ መጻእተኛታት መንእሰያት'ውን ብቑዓት ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም።
*ዝጸደቐ ጊዝያዊ ቪዛታት ንናይ ስራሕን ዕረፍትን ቪዛ፡ ናይ ጊዜ ዕረፍቲ ናይ ስራሕ ቪዛ ወይ ናይ በጻሕቲ ቪዛታት ከም ዘየካትት ብኽብረትካ ኣስተውዕል።
ተዓጻጻፊ ኣማራጽታት ትምህርቲ
- ኣብ መላእ ኲንስላንድ ኣብ ዚርከባ ቦታታት ምሉእ ጊዜኻ ወይ ኣብ ትርፊ ጊዜኻ ተመሃር።
- ምሉእ ጊዜኻ ወፊኻ ክትመሃር ምስ ዘይትኽእል፡ ናብ ቤትካ እናመጽአ ብዚምህረካ ወለንተኛ እናተሓገዝካ ተመሃር።
- ብመገዲ ኢንተርነት ኣቢልካ ናይ ርሕቀት ትምህርቲ ተመሃር።
ኣብ ክፍሊ እንታይ እየ ክመሃር?
- ንደረጃ ብቕዓት እንግሊዝኛኻ ኣብ ዚምጥን ክፍሊ ተጸንበር።
- ኣብ እትመሃረሉ እዋን፡ ሰራሕተኛታት ማሕበረ-ሰብና ከምኡ'ውን ኣካያዲ ፕሮግራም እንግሊዝኛ ንዓበይቲ ስደተኛታት (AMEP) ይተሓጋገዙኻ።
- ብዛዕባ ኣውስትራልያዊ ቦታታት ስራሕ፡ ቋንቋ፡ ባህልን ልምድታትን ተመሃር።
- ድሩት ትምህርቲ ወይ ንናይ ምምሃር ዓቕምኻ ዚዕንቅጽ ጸገማት እንተ ነይሩካ፡ ተጠቃሚ ተወሳኺ ስልጠና እንግሊዝኛ ኹን።
- እንግሊዝኛ ኣብ እትመሃረሉ ጊዜ፡ ተጠቃሚ ናጻ ኣገልግሎት ናብዮት ቈልዑ ኹን (ከከም ብቑዕነት ዚወሃብ)።
- ንቃለ-መጠይቓት ተቐረብ፡ ደረጃ ትምህርትኻን ተመኵሮ ስራሕካን ዚገልጽ ጸብጻብ (resume) ጸሓፍ።
ብዛዕባ እንህቦ ትምህርቲ እንግሊዝኛ እምበኣር ሕጂ ሕተት
The AMEP is funded by the Australian Government Department of Home Affairs. In Queensland, the AMEP is delivered through TAFE Queensland.


text:
መግለጺ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብዛዕባ ኣብ ትግራይ ተባሪዑ ዘሎ ኩናት
መግለጺ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
ብዛዕባ ኣብ ትግራይ ተባሪዑ ዘሎ ኩናት
ካብ ወጋሕታ 4 ሕዳር 2020 ማዕከናት ዜናታት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን፣ ክልላዊ መንግስታት ትግራይን ኣምሓራን፡ ኣብ ትግራይ ኩናት ከም ዝተባረዐ ብወግዒ ዝሕብር በብወገኖም ዝሃብዎ መግለጺታት ተኸታቲልና። ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓደጋ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስን፣ ብሰፊሕ ዘመተ ኣንበጣን ኣብ ዝሳቐየሉ ዘሎ እዋን መርድእ ኩናት ምስማዕ ኣዝዩ ኣጒሃይን ኣሕዛንን’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ክምዕብል ዝጸነሐን ዘሎን ዝተሓላለኸ ሓደገኛ ፖለቲካዊ ክስተታት ብደቂቕ ክንከታተሎ ጸኒሕና ኣሎና። ብፍላይ ድማ ብወገን ህዝብናን ተቓለስቲ ሓይልታቱን ኩኑን ዝኾነ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ቐጥታዊ ኢድ ኣእታውነት ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ንኤርትራ ከቢድ ሳዕቤን ብምኽታል ንልዑላውነት ሃገርናን ሓድነት መረትናን ዓቢ ስግኣት ከም ዘለና ብተደጋጋሚ ክንገልጽ ጸኒሕና ኢና።
እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ብናህሪ ዝምዕብል ዘሎ ኩነታትን ምስኡ ተዛሚዱ ዝኸይድ ኣሰላልፋ ሓይልታት ኢትዮጵያን፡ ንኢትዮጵያን ንዞናናን ናብ ሓደገኛ ቅልውላው ክመርሓ ምዃኑ ዓለም ብምሉኡ ዝከታተሎ ዘሎ ሓቂ ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራን ሃገራውያን ሓይልታቱን መስርሕ ልምዓታን ዕብየታን ኢትዮጵያ ዝኾልፍ ዓውደ ጽዑቕ ኩናት ምብርዑ ኣዚዩ ከም ዘሕዝኑ ውሁብ ኢዩ። ኩናት ሕድሕድ ዝወስዶ ጊዜ ብዘየገድስ፡ ዝቀዝፎ ህይወት ንጹሃት ዜጋታትን ዘዕንዎም ንብረትን ትሕተ ቅርጻን ክትግምቶ ዘሸግር ከቢድ ዋጋ ኢዩ ዘስዕብ። እዚ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ዝካየድ ዘሎ ኩናት ሓድሕድ ንኹሎም ኢትዮጵያውያን ዝትንክፍ ኩናት ኢዩ። ናይ’ዚ ኩናት’ዚ ከቢድ ዋጋ ዝኸፍሉ ብቐንዱ መላእ ውጹዓት ህዝቢታት ኢትዮጵያ ኢዮም።
እዚ ኣዕናዊ ኩናት ሓድሕድ’ዚ ናይ ዓሰርታት ኣሻሓት ንጹሃት ዜጋታት ህይወት ከይቀዘፈን፡ ስፍሓቱ እናወሰኸ ብቐጥታ ናብ ሰፊሕ ከባቢታት ትግራይን ኣምሓራን ከይተሰጋገረን፡ ብዝዝኾነ መልክዕ ናብ ካልእ ክልላት ኢትዮጵያ’ውን ከይለሓመን ከሎ፡ ክልቲኦም ተጻባእቲ ኣካላት ልዑል ነፍስ ምቁጽጻር ብምውናን፡ ነዚ ተባሪዑ ዘሎ ኣዕናዊ ኩናት ብቕልጡፍ ደው ከብሉን ብዘይወዓል ሕደር ሰላማዊ ፍታሕ ንምርካብ ኣብ ዘተ ክኣትዉን ንጽውዕ። ከምኡ’ውን ሕብረት ኣፍሪቃን፣ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራትን ነዚ ኲናት’ዚ ጠጠው ንምባልን ሰላማዊ ፍታሕ ንምርካብን ቅልጡፍ ዝተወሃሃደ ጻዕርታት ከካይዱ ንጽውዕ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶን ኩሎም ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሕን፣ ኣብ ጎረበት ሃገርን ኣብ ዞናናን ሰላምን ርግኣትን ክህሉ ስለ ዘገድሰና ናብኡ ንምብጻሕ ዝግበር ጻዕርታት ወትሩ ከም ዘተባብዑን ዓቕሞም ዘፍቕዶ ኣስተዋጽኦ ከም ዝገብሩን ድሉዋት‘ዮም።
እዚ ኣዕናዊ ተረኽቦ’ዚ ንሃገርና ኤርትራ ኣዝዩ ዝትንክፍ ክኸውን’ዩ። ገባቲ ጉጅለ ህግደፍ ቀንዲ መሳወርን ኣካል ናይዚ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያውያን ተባሪዑ ዘሎ ኩናትን ኮይኑ ብምህላዉ፣ መሬት ኤርትራ’ውን መናሃርያ ናይዚ ውግእ’ዚ ኽገብሮ ዝኽእል ብዙሕ ምልክታት ኣሎ። ካብዚ ተበጊስና ድማ ጉጅለ ህግደፍ፣ ከም ልማዱ ንህዝብና ኣብ ዘይምልከቶ ጉዳይ ኣእቲዩ ሃገርና ኤርትራ ሰፍ ዘይብል ዋጋ ክትከፍል ምዃና ርግጽ እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ፣ ስራዊትን ህዝብን ኤርትራ ኣንጻር’ዚ ኣዕናዊ ተግባራት ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ብትሪ ደው ንኽብል፣ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣትሪሩ ይጽውዕ።
ኣብዚ መዳይ’ዚ ኩሎም ዝምልከቶም ኣህጉራውያን ውድባትን ሃገራትን ከምኡ’ውን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን፣ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ከኣ ብፍላይ ዝነብር ኤርትራዊ ስደተኛ ግዳይ ናይ’ዚ ውግእ’ዚ ንኸይከውን፣ ዘድሊ ምክብኻብ ክግበረሉ ምሕጽንታና ነቕብ። ካብ’ቲ ውግእ ዝካየድሉ ቦታታት ኣሊዮም ስላም ናብ ዝረኽበሉ ቦታታት ንኸዕዝ ክተሓባበርዎ ድማ ምሕጽንታትና ነቕርብ።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለው
05/10/2020


text:
ቃል ምስጋና
ብምኽንያት እንፍቅሮ በዓልቤተይ፣ ኣቦና ወላዲናን፣ ኣቦሓጎናን፣ ኣቦ ኣቦሓጎናን መምህር ቍርባን ንጉሠ ፍካክ ኣብ ሆስቲታል ተዓቊቡ ክሕከም ድሕሪ ምጽንሑ ብሞት ተፈልዩና። ብናይ ፍቑር ኣቦና ሞት ዝወረደና መሪር ሓዘን፤ ኣብ’ዚ ከቢድ እዋን ሓዘንና፤ ድኻምኩም፡ ግዜኹም ከይጸብጸብኩም ኣብ ገዛና ብምምልላስ ዘጸናናኩምና ኮነ፡ ከምኡ ኣብቲ ናይ መጨረሽታ ናይ ዕርፍቲ ቦትኡ ንምስናይ ካብ ሃገር ሽወድንን፣ ካብ ሃገራት ኤውሮጳን፣ ካብ ሰሜን ኣሜሪካን፣ ኣብ ናይ ቀብሪ ስነ-ስርዓት ተረኺብኩም ዝቃበርኩምናን፡ ዘጸናናኩምናን፣ ፤ዝገበርኩምልና ኩሉ፡ ዓይነት ድጋፍን ምትሕብባርኩምን ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን።ከሞኡ’ውን ብደብዳቤ፡ ተሌፎን፡ ብኢሜል፡ ብኻሊእ መራኸቢታት ዘጸናናዕኩምና ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን። ጸሎተ-ፍትሓት ዘዕረግኩም ጥቀ ክቡራን ቐሳውሳትን ዲያቆናትን ከኣ ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን። ብመሳጢ መዛሙራት ዘሰነኹሞ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ቅድስቲ ኡጄንያ/ስቶኮልም/ መዘምራን ክፍሊ ግእዝ ከኣ ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን። ቤተ-ክህነት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት ክርስትያን ኤርትራ፡ ዘጸናናዕኩምናን፡ ዘቃበርኩምናን፡ ዝተሓባበርኩምናን ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን፤ ከምኡ’ውን ንጃልያ ኢስላምያ ኤርትራ፡ ዘጸናናዕኩምናንን፡ ዘቃበርኩምናን፡ ዝተሓባበርኩምናን ኣዝዩ ብልቢ ነመስግን። ንኩልኹም ብሓበራ ሕሰም ኣይትርከቡ፡ የቀንየልና፡ ክብረት ይሃበልና ንብል።
ሓጺር ታሪኽ ሕይወት መምህር ቍርባን ንጉሠ ፍካክ
መምህር ቍርባን ንጉሠ ፍካክ ብ04 ጥሪ 1939 ዓ.ም.ፈ. ካብ ወለዱ ኣቶ ንጉሠ ፍካክን፣ ወይዘሮ ኣብረሀት እክትን፡ ሓደ ኣብ መንጎ ሸውዓተ ኣሕዋት ኣብ ከረን ተወሊዱ። ኣብ ቤተ ክርስትያን ቅዱስ ሚካኤል ከረን ድማ ተጠሚቁ።ኣብታ ዝተወልደላ ከተማ መባእታን፣ ማእከላይ ትምህርቱ (ኣብቲ እዋን’ቲ፡ እቲ ዝለዓለ ትምህርቲ፡ ማእከላይ ቤት ትምህርቲ (Middle School) እታ እንኮ ቤት ትምህርቲ ንምሉእ ኣውራጃታት ሠንሒትን፤ ሣሕልን፤ ባርካን/ ናይ ሎሚ ጋሽ-ባርካ/) ምስ ፈጸመ፡ ኣብታ ኣብ ኣሸራ(ከረን) እትርከብ ናይ ቁምስና ቤት ትምህርቲ፡ መምህር ተቈጺሩ ካብ 1959 ዓ.ም.ፈ. ክሳብ 1970 ኣገልጊሉ። ኣብዛ ኣኸቲላ ክሳብ 8 ክፍሊ ዝበጽሐት ቤት ትምህርቲ፡ ንብዙሓት ብፍልጠትን ብሥነ ሥርዓትን ምሂሩን ኰስኲሱን። ብዙሓት ካብቲ ንሱ ዝማሃሮም፤ ሕጂ ኣብ ውሽጢ ሃገርን፡ ኣብ ኤርትራውያን ዝርከቡሉ ወጻኢ ሃገራትን፡ ቦታ ስደትን ተዘርጊሖም ይርከቡ። ኵላቶም ንመምህሮም፡ መም. ቍርባን ብጽቡቅ ይዝክርዎ፡ ኣውራኳ ስነ-ሥርዓት ዝመሃሮም።
መምህር ቍርባን ኣብ ኣሸራ ክምህር ምስ ጀመረ ኣይደንጐየን ምስታ ምእላይ ሕሙማት ብግቡእ ተማሂራ፡ ሽዑ ኣሸራ ብሕምና ተገልግል ዝነበረት ወ/ት ለተየሱስ ተክለሃይማኖት፡ ብቃል ኪዳን ተመርዕዩ፡ክሳብ እታ ዝዓለፈላ ሰዓት ብፍቕርን፡ ብእምነትን ብሓደ ተጓዒዞም። ኣርባዕተ ውሉድ፣ ኣኸቲሎም ከኣ 13 ደቂደቆም፣ 3 ደቂደቃ ንበዅሪ ጓሎም ፈርዮምን ሐቍፎምን።
በቲ ናይ ሽዑ ዘይርጉእ ኵነታት፡ መምህር ካብ ኣሸራ ንከረን፡ ናብቲ ብ”እንዳ ሚስቴር ሂዩ” ዝፍለጥ ዝኽታማት ቆልዑ ዝዕቆቡሉን፣ ዚእለዩሉን፣ ዚመሃሩሉን (orphanage)ዝነበሩ ትካል፡ ተቈጺሩ ን 7 ዓመት ዚኣክል ነቶም ዘኽታማት ኣብ ምዕባይን ምምሃርን፡ ሓልዮት ዝዕላምኡ ጽቡቅ ኣሰርን ዝናን ዝገደፈ ኣገልግሎት ኣወፊዩ። ገሊኣቶም ካብቶም ሽዑ መምህር ዝኣልዮም ዝነበረ፡ ሕጂ ምስ ሞተ ሓዘኖም እናገለጹ፡ ነቲ ናይ መምህር ቍርባን ተገዳስነትን፡ ሓልዮትን ብኣድናቆት ትዝትኦም ብስምዒት ክዝክሩ ተሰሚዖም። ክሳብ እቲ ትካል በቲ ብናይ ገድሊ ኵነት ምኽንያት ዝገጠመ ለውጢ፡ ሥርሑ ዝትዓናቀፍ ኣብኡ ጸኒሑ’ዩ። ብድሕሪኡ ግን መጀመርያ ንሱዳን፡ ጸኒሑ ድማ ንዓዲ ዓረብ ተሰዲዱ ክሳብ 1991 ኣብኡ እንዳሰርሐ ተቀሚጡ ። ኣብቲ ዳሕራይ ፍርቂ ዓመት ናይ 1991 ናብ ሽወደን ናብ ስድራ ቤቱ ተጸንቢሩ ኣብ ከተማ ቭነሽቦሪ ተቀሚጡ። ኣብኡ’ውን በቲ ብንእስነቱ ዘዘውተሮ ሥርሑ ብምቅጻል “ናይ ቋንቋ ኣደ” መምህር ተቈጺሩ ክሳብ ናይ ጥሮታ ዕድመ ዚመልእ ሠሪሑ። ድሕሪኡ ግን ምስ በዓልቲ ቤቱ ኣብ ርእሲ ከተማ ሽወደን ስቶኮልም ሠፊሮም። ኣብዚ መወዳእታ ዓመታት ብዙሕ ጥዕና ኣይረኸበን፤ ካብ መጨረሽታ 2013 ከኣ እናበትዖ ከይዱ። ኣውራ ግን ብሠኔ 2014፡ ድሕሪ ጊዜ ዝወሰደ መርመራ፡ ሓካይም እዛ መጨረሻ ናይ ሞቱ ምኽንያት ሕማም ከምዘላቶ ኣረጋጊጾም ኣፍሊጦሞ። ካብ ሽዑ እናተቃለሰ ከሎ እታ ናይ ኵላትና ዕጫ ዝኾነት፡ ዕለታን፡ ሰዓታን ፈሊና ዘይንፈልጣ ሞት ኣርኪባቶ። እቲ ብሕይወቱ ከሎ ብእምነትን፣ ትግሃትን ዘገልገሎ ጐይታ፡ ኣብ ሰማያዊ ዘለኣለማዊ መንግስቱ ይቀበሎ።
ሕጂ’ውን ደጊምና፡ ሕሰም ኣይትርከቡ፡ የቀንየልና፤ ክብረት ይሃበልና፡ንብል።
በዓልቲ ቤቱ ወ/ሮ ለተ’ሱስ ተክለሃይማኖትን፡ ደቆምን፣ ደቂ ደቆምን፣ ምስ ምሉእ ሥድራ ቤትን።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9396


text:
ብጊዜ ጽብሓት ካብ እግዚኣብሄር ዝናም ለምኑ እቲ መባርቕ ዝገብር እግዚኣብሄር ካብ ነፍሲ ወከፍ ሳዕሪ ኣብ ግራት ሰርቢ ዝናም ከዝንመሉ እዩ።' ዘካ 10፡1
ምንቕቓሕ ቃል ንቓሉ ክንርድኦ ከሎና ካብ ምብዕዛዝ ምብርባር፡ ምትንሳእ ከመልክት ከሎ ልክዕ ከምቲ ብጊዜ ሓጋይ ብጸሓይ ቀምሲሉ ወይ ጸልምዩ ዝጸንሐ ተኽሊ ዝናም ምስ ዘነበ ዝጥጥዕን ዝበራበርን፡ ቤተክርስትያን ድማ መንፈስ ኣምላኽ ብሓይሊ ክግለጽ ምስ ጀመረ ካብቲ ባዕዚዛቶ ዝነበረት ትትንስእ ማለት እዩ።
ምንቕቓሕ ግና ስቕ ኢሉ ዝመጽእ ነገር ኣይኰነን። ኣብ ታሪኽ ምልስ ኢልና እንተ ረኣና ምንቕቓሕ ንጸሎት ስዒቡ ዝመጽእ ፍጻመ ከም ዝዀነ ንርኢ። ኣብ ግብ 1፡14 እቶም ደቀ መዛሙርቲ ተኣኪቦም ከየብኰሩ ሓቢሮም ይጽልዩ ምንባሮም ነንብብ። ከምኡ'ውን ኣብ ግብ 2 ሓቢሮም ብሓንሳእ ምንባሮም ንርኢ። እዚ ምእካብ'ዚ ንጸሎት ምዃኑ ርዱእ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ድማ እዩ መንፈስ ቅዱስ ብድንገት ካብ ሰማይ ብብርቱዕ ደሃይ መጺኡ ከም ልሳን ሓዊ ኣብ ነፍሲ ወከፎም ዝተቐመጠ። ከምኡ'ውን ኣብ ምዕራፍ 4 ሃዋርያት መሊሶም ኣብ ጸሎት ምስ ኣተዉ መንፈስ ቅዱስ መሊሱ ከነቓቕሖም ከሎ ንርኢ።
ኣብ 16 ክፍለ ዘመን ኣምላኽ ንቤተክርስትያን እቲ ዘጥፍኣቶ ሓይሊ ክመልሰላ ከሎ ዝተጠቕመሉ ማርቲን ሉተር ኣብ ታሪኽ ብጸሎቶም ካብ ዝፍለጡ ሰባት ሓደ እዩ ነይሩ። ኩሎም እቶም ኣኣብ ዘመኑ ኣብ ቤተክርስትያን ምንቕቓሕ ንምምጻእ ጐይታ ዝተጠቀመሎም ሰባት ከም ጆን ወስሊ፡ ኢቫን ሮበርትስ፡ ዊልያም ሲሞር ዝኣመሰሉ ሰባት እቲ ኣብ ዘመኖም ዝነበረ ምንቕቓሕ እንተ ረኣናዮ ጸሎት ዘሰነዮ እዩ ነይሩ። ክብሪ ኣምላኽ ክግለጽ ዝነበሮም ጽምኣት ኣብ ቅድሚኡ ብዘይ ምቁራጽ ምስ ገለጹ ክብሪ ኣምላኽ ርእዮም።
ሎሚ ምንቕቓሕ ክመጽእ እቲ መፍትሒ ኣበይ እዩ ዘሎ? እዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ጥቕሲ 'ዝናም ለምኑ እግዚኣብሄር ድማ ከዝንም እዩ' እዩ ዝብል። ሎሚ እቲ እንጸምኦ ዘሎና ምንቕቓሕ ክመጽእ እንተ ዀይኑ ኣብ ሓጢኣት ዘለዉ ሰባት ተረቲዖም ብንስሓ ናብ ጐይታ ኪመጹ እንተዀኖም ብዘይ ምሕላል ገጽ እግዚኣኣብሄር ክንደሊ ይግብኣና። ሎሚ ንቤተክርስትያን ዘድልያ ዘሎ ገጽ እግዚኣብሄር እዩ። ሙሴ ''ገጽካ ምሳና ዘይከይድ እንዀይኑ ካብዚ ኣይተደይበና'' ኢሉ ንኣምላኽ ዝለመኖ ብዘይ ክብሪ እግዚኣብሄር ሓይሊ ዘይብሎም እኳ ደኣ ሒደት ህዝቢ ስለዝኾኑ ብጸላእቶም ክጥቅዑ ስለ ዝኽእሉ እዩ።
ስለዚ ዝኸበርኩም ህዝቢ ኣምላኽ ቤተ ክርስትያን ሎሚ ምስ ክብሪ ኣምላኽ እንተ ዘይከይዳ፡ ኣብዚ ሰይጣን ብዓቢ ሓይሊ ተበጊሱሉ ዘሎ እዋን ክትሰዓር ትኽእል እያ።
ስለዚ ከም ወትሩ፡ ዋላኳ ንሒደት ኣዋርሕ በዛ መንፈሳዊት ጋዜጣ ርክብና ኣቋሪጽና እንተነበርና፡ ሕጂ ግና ናይ ጸሎት ኣገልግሎትና ብምቕጻል ተጊህና ክንጽሊ ኢና።
ኣብዚ ወርሒ እዚ ዝህልወና ናይ ጸሎት ኣርእስቲ
1. ኣብ ወርሒ ለካቲት መደምደምታ ኪረክብ ተስፋ ተገይሩሉ ዘሎ ሰላም ሃገርና ኢድ ኣምላኽ ኪሕወሶ።
2. ቅድሚ ሕጂ ርኢናዮ ዘይንፈልጥ ምንቕቓሕን ኢድ ኣምላኽን ኣብ ኣብያተ ክርስትያን ኪፈስስ ንጸሊ።
ጐይታ ይባርኽኩም!
'ጸሎትን ምንቕቓሕን'
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ኣብ`ዚ ቐረባ እዋን ኣብ ሚኒስትሪ ወጻኢ ዩ.ኤስ ምኽትል ምንስተር ኣህጉራዊ ጉዳያት ማርያ ኦቴሮን ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ጆኒ ካርሰንን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ብዛዕባ ብርቱካን ኣልዒሎም ተዛትዮም ኔሮም።
ጆኒ ካርሰን፡ ናይ ወ/ት ብርቱካንን ናይ ካልኦትን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምጽናሕ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ጽቡቕ ስም ከምዘይህቦ ነጊርናዮም ኢና ኢሎም ኔሮም
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ወ/ት ብርቱካን ይቕረታ ስለዝሓተተትን ምስ ኣዲኣን ጓላን ንኽትራኸብን ከምዝፈትሓ ኣፍሊጡ`ሎ። ን646 መዓልታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘሕለፈት ብርቱካን፡ ብፍላይ በይና ተዓጽያ ዘሕለፈትለን 200 መዓልታት ዘስካሕክሓ ኸምዝነበራ ገሊጻ`ላ።
ገለ ተንተንቲ ፡ እቲ ንብርቱካን ዝተገብረ ይቕረታ፡ ኢትዮጵያ ሽም ዲሞክራሲኣ ንምምሕያሽ ዝገበረቶ`ዩ ይብሉ። ምንስትሪ ወጻኢ U.S ፡ ዓሚ ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ ሰብኣዊ መሰል፡ ብርቱካን ናይ ፖሊቲካ እስርቲ`ያ ኢሉዋ ኔሩ። ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ብወገኖም፡ ብርቱካን ናይ ሕልና እስርቲ`ያ ክብልዋ ጸኒሖም`ዮም።
ኣባል ኣመራርሓ ሰልፊ ሓድነትን ፍትሕን ኣቶ ስየ ኣብርሃ ብዛዕባ ምፍታሕ ብርቱካን ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ፡ “ጉዳይ ምፍታሕ ናይ ሕልና እስረኛታት፡ ብፍላይ ናይ ው/ት ብርቱካን ምፍታሕ ሓደ ዓቢይ ፖሊቲካዊ ኣጀንዳ ኮይኑ ጸኒሑ`ዩ ኣብ`ዛ ሃገር” ድሕሪ ምባል ዝኾነ ኽስታይ`ኳ እንተሃለዎ ምፍትሓ ግን ጽቡቕ ኢዩ ኢሎም።
ንምሉእ ፕሮግራም ንምስማዕ ኣብቲ ላዕላዋይ ጸጋም ዘሎ ምልክት ድምጺ ጠውቑ


text:
Radio Erena: 07 July 2017
ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ዝተኸሰ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ኣልበሽር፣ ደቡብ ኣፍሪቃ ገይሹሉ ኣብ ዝነበረ እዋን፣ እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር የእትያ ናብቲ ቤት ፍርዲ ከተረክቦ ኔሩዋ ዝብል ክሲ ቀሪቡ።
ካብ ዘ ሄግ ብዕለት 6 ሓምለ ዝወጸ መግለጺ ከምዘመልክቶ፣ ሰበስልጣን ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ነቲ ኣብ ዋዕላ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ንኽሳተፍ ናብ ሃገሮም ዝኣተወ ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከእትዉዎ ፍቓደኛታት ብዘይምዃኖም፣ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ስርሑ ንኸየካይድ ዕንቅፋት ከምዝኾኑዎ የመልክት።
ብገበን ኣንጻር ሰብኣውነት፣ ገበናት ኲናትን ጃምላዊ ህልቂትን ዝኽሰስ ፕረዚደንት ኣልበሽር፣ ኣብ ወርሒ ሰነ ናይ 2015 ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ዝኣተወሉ፣ ኣብ መንጎ ሓያሎ ኣካላት’ቲ መንግስቲ ፍልልይ ተፈጢሩ ምንባሩ ይዝከር።
ተጣበቕቲ መሰላትን ገለ ፖለቲከኛታትን ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ክርከብ ኣለዎ ክብሉ እንከለዉ፣ ኣብ ስልጣን ዘሎ ውድብ ከኣ ንኣልበሽር ክሕልዎ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ኣባልነቱ ካብቲ ቤት ፍርዲ’ውን ክስሕብ ምዃኑ’ዩ ኣፍሊጡ።
ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ኣብ ናይ ዕለት 6 ሓምለ ውሳኔኡ፣ ደቡብ ኣፍሪቃ ምትሕብባር ብዘይምርኣያ ትኽሰስ እኳ እንተኾነት፣ ጉዳያ ግና ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘይቀርብ ኣፍሊጡ።
ተጣበቕቲ መሰላት ደቡብ ሱዳን፣ ንውሳኔ ዘ ሄግ ዘለዎም ደገፍ እኳ እንተገለጹ፣ ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘይምሕላፉ ትርጉም ከምዘይብሉ ይገልጹ። ኣቐድም ኣቢሉ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዩጋንዳ፣ ጂቡቲ፣ ኬንያን ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎን ጉዳየን ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ቀሪቡ’ኳ እንተነበረ፣ ዛጊት ዝተረኽበ ፍረ ከምዘየለ እዮም ዝገልጹ።
ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ፖለቲካዊ ድፍኢት ስለዘለዎ ኣብ ዝተወሰና ሃገራት ኣፍሪቃ ጥራይ እዩ ዒላማ ጌሩ ዝሰርሕ ክብላ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣባልነተን ክስሕባ ምዃነን ኣፍሊጠን’የን።
===============


text:
ኣብ ዋና ከተማ ኢትዮጵያ አዲስ አበባ ክካየድ ዝቐነየ መበል 32 ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ሓድሽ አቦ መንበር ብምምዛዝ ትማሊ ሶኑይ ተዛዚሙ።
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ኣቦ መንበር’ቲ ሕብረት ኮይኖም ተመሪጾም ኣለው።
ንሶም ኣብ ምዝዛም’ቲ ዋዕላ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ንሰላምን ምርግጋእን ኣህጉር ኣፍሪቃ ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ብተወሳኺ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ሰላምን ምርግጋእን ንምርግጋጽ ኣብ ድሕሪ ግጭት ዝካየድ ዳግመ ህንጸትን መደባት ዕብየትን ዝያዳ ጻዕርታት ከምዘድልይ ኣስሚሮምሉ።
እዚ ብቕድሚ ትማሊ ሰንበትን ሶኑይን ዝተኻየደ መበል 32 ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ትሕቲ 2019 ዓመተ ስደተኛታት፡ ተመለስትን ተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገር ዝብል ቴማ ዝተካየደ ምዃኑ ይፍለጥ።
አቦ መንበር’ቲ ሕብረት ኮይኖም ከገልግሉ ዝጸንሑ ፕረዚደንት ሩዋንዳ ፖል ካጋመ ብወገኖም “ንዓለም ብሕብረት ክንገጥማ አለና። ብተወሳኺ መሰልን ድልየትን ኣፍሪቃዊያን ንምምላእ ምስ ካልኦት ዞባዊን ውልቃዊን ትካላትን ክንሰሕ አለና። እዚ ህጹጽ ጉዳይ ድማ ንሕብረት ኣፍሪቃ ንምሕያል ተወሳኺ ምክንያት’ዩ። ፖለቲካዊ ዕላማታትና ንምምላእ’ውን ሓላፍነት ዘለው፡ ጥዑይን ውጽኢታዊን ውድብ የድልይ’ዩ” ኢሎም።
ጠቕላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተርስ ብወገኖም ኣብ ኣወንታዊ ውጽኢታት’ቲ ኣህጉር ብምምትዃር “ ብዙሓት ንኣፍሪቃ ከም ጸገም ዘለዋ ኣህጉር ጌሮም ይርእይዋ። ንሕና ግን ንኣፍሪቃ ናይ ዕድላትን ተስፋን ኣህጉር ጌርና ኢና ንርእይያ” ኢሎም።


text:
ናይ ሓደ ስደተኛ ሰብ ኣባሊጋ ወይ ናይ ቀረባ ተሓታታቲ ምዃን፣
ምስ መደብ ምጽምባር ናይ ሞያዊ ሂወት ወይ ናብ ስራሕ ዓለም ምእታው (Insertion professionnelle)፣
እንታይ ኢዩ?
ኣብ ምውህሃድ ስደተኛ (Insertion professionnelle)፣ ክትተሓጋገዝ ትደልዩ ሰባት ዲኹም ? መንግስቲ ሃገር ፈረንሳይን ሚኒስተሪ ውሽጣዊ ጉዳያትን፣ ነዚ ድልየትን ተበግሶን ከጽንዖን፣ እዚ ሓሳብ እዚ ኣብ ምትግባር ድማ ክተሓጋዝኹም እዮም።
፣ እዚ ድማ ንሓደ ስደተኛ ንምሕጋዝ ኣፍደገ ይኽፍተልኩም እዩ፣ ኣብቲ ዝገብርዎ ራኢታቶምን ሕልምታቶም ናይ ምግሃድን ናብ ናይ ሞያዊ ሂወት ወይ ናብ ስራሕ ዓለም ናይ ምእታውን ናይ ምጽምባር ጉዕዞኦም ተሳልጡሎም ኢኹም። ኣብ ፈረንሳ ዝገብርዎ ጉዕዞ ይወት፣ ኣብ ስራሕን ዓለም ናይ ምእታውን ብናታትትኩም ሞያዊ ብቕዓት ብምቕሳም ክትሕግዝዎም ትኽእሉ ።
እቶም ናይ ስፖንሰርሽፕ መደባት፣ ንኹሉ ክፉታት እዮም።
መንእሰያት፣ ተመሃሮ፣ ሰብ ሞያ፣ ኣባጽሕ ወዘተ። ንኹሉ ኣብ ስደተኛ ክተሓጋግዝ ንዝደሊ። እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ጉዳይ፣ እቲ ስፖንሰር ዝገብር ሰብ ነቲ ስፖንሰር ዝገበሮ ሰብ ብቐጻሊ፣ ከሰንዮን፣ ንሓላፍነት ከሰንዮ ንኣለዎ።
ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ፣
ንተራ ናይቶም ትራቫዮር ሶሲያል ዝበሃሉ ተሓጋገዝቲ ማሕበራዊ ሂወት ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ክትክኦ ከምዘይከኣል ክትርድኡን ኣለኩም። እንታይ ደኣ እቲ ምሳኻትኩም ዘሎ ውህብቶ ወይ ሞያ ተጠቒምኩም መጻኢ ሂወቱ ዝምስርተሉን ድማ እምነት የሕዲሩ ዝጎዓዘሉ መንገዲ ምፍጣርን ምጥጣሕን ዝዓለመ ተራ ክትጻወቱ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሞግዚት ወንስደተኛ ሕጉስ ኮይኑ ምስ ሕብረተሰብ ንኽጽንበር ምሕጋዝ፣
ነቲ ስደተኛ፣ብሳላ ሞግዚቱ ናይ ገዛእ ርእሱ ዓቕሚ ኣበራቢሩ ፣ርእሰ ተኣማምንነቱ ኣማዕቢሉ፣ ብቕዓትን ብ ርእሰተኣማማንነትን እናተሰምዖ ምእንቲ ክነብር ምሕጋዙ።
ሞያዊ ብቕዓትኩም ከተመሓላልፍሉ ምኽኣል፣
ንኽትሕግዝ ቃል ምእታው ማለት፣ ብሓደ ገጹ ናይቲ ሰብ ብተመኩሮ ዝቐሰምኩሞ ምትሕልላፍን እዩ፣ ብኸምዚ መገዲ ድማ። ኣገዳሲ ተራ ኣብ ሓባራዊ ህይወት ናይቲ ዝሕገዝዝ ስደተኛ ብቕንቖና ኣወንተዊ ተራ ትጻወቱ ኢኹም።
ኣብ ምምላኽ ቋንቋ ፈረንሳ ሓግዞ፣ ምስጢራት ናይ ስራሕ ኣርእዮ።
ምሳኦም ተዘራረቡ፣ ብቐጻሊ ተዛረቡ፣ ዝርራብ ቋንቋ ፈንሳ ምልከት፣ ከጥሪ ኣተባብዕዎ። ከምኡ እውን ኣብ መስርሕ ምፍጣር ስራሕ ከዐውቶ ዝኽእል ፍልጠትን ናይ ስራሕ ምስጢራትን ማለት ኮድ ደ አንትረፕሪሰ ተ ከተፍልጦ ጸዓሩ፣
መፍት ሕክፈተሉ።
ምጥራይ ሓደሽቲ መሓዙትን፣ ምምዕባል ባህላዊ መዳይ ኣወንታዊ ተራ ምጽዋት፣
ከም፣ ኣሞግዚት መጠን፣ ንዓኩም እውን ካብ ተደጋጋሚ ህይወት ፣ ፍልይ ዝበለ ሰብ ምልላይ ፣ ካብቲ ልሙድ ናይ ማሕበራዊ ዓንኬል ትወጽእ፣ ብኸምኡ ኸኣ ኢኻ ኣብቲ ድልዱል ናይ ሞግዚትነት ተራ እትዋጸት፣ ምስ ሓድሻ ባህሊ ትላለ፣ (ሙዚቃ ኣመጋግባ ታሪክን ወግዒን ክኸውን ይኽእል እዩ) እወ ምናልባት እውን ሓድሽ ቋንቋ ክትመሀሩ ዕድል ይህልወኩም ይኸውን።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ምስ ኣብ ጥቓኹም ዘሎ ሓደ ትካል ተራኸቡ፣
በዚ ኣብ ታሕቲ እትርእይዎ ዘለኹም መሐበሪ ካርታ ኣቢልኩም፣
ኣብ ጥቓኹም ዝርከብ ነዚ ዘወሀህድ ኣካል ተራኸቡ።


text:
ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ኮርስ ንምውሳድ
ምስ ፕላትፎርም ሊንጉስቲክ ደቡብ ልዮን Sud-Ouest Lyonnais
እንታይ ኢዩ?
ፕላት ትፎርም ሊንጉስቲክ ደቡብ ልዮን Sud-Ouest Lyonnais (8 ማሕበረሰባት )
- ገምገማ ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ምግባር እውን ኣብ መፍትሒ ኣብ ምምጻእ ዝሰማማዓኩም ኩነታት
- ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ኮርስ ምጅማር
- እቲ መገምገሚ ቅጥዒ ኣብ ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ብቕዓት መገምገሚ (ናይ ዲፕሎምን፣ ፈተናን ዝተመርኮረ እዩ...) ኣገልግሎቱ
እዚ ፕላትፎርም እዚ ብ ማሕበር ስልጠናን ናይ Ingénierie (AFI / ECRIT69) ተሓጊዙ ዝነጥፍ ማሕበር እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
69 - Rhône
ዞባ\ ዴባርትሞ
69 - Rhône
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሞያዊ ዝኾነ ገምጋም ንምርካብ
- ምስ ኩነትትኩም ዝሰማማዕ መፍትሒ ንምርካብ፣ ውልቃዊ ቆጸራ ምሓዝ
- ሓደ ነቲ እትወስድዎ ስልተና ብደቂቕ ዝገልጽ፣ ሓበቴታ ምስ ናይ (መዝገባኡን ,። ካልእ ዝርዝርን ምርካብ..)
- ፍቓደኛታት ኪኡአንኩምን ጉዳይኩም ናይ (ኣሲስታንት ሶሻል፣ ናይ ፖለምፕምዋ ክኢላን፣ ን ኣስራሒኹምን ይኸይድ፣ ...)
ብዛዕባ ቋንቋዊ ክእለትኩም ሞያዊ ገምገማ ንምርካብ
- ኮርስ ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ንምጅማር
- ዲፕሎም ንምሓዝ
- ንስራሕን ትምህርቲን ንምቕጻልን ንኻልእ ዝኸውን ናይ ፈረንሳ ብቕዓ እንተለኩም ምግምጋም።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ኣብ ቲ ቦታ ብምካድ
- እዚ ናይ ፕላትፎርም እዚ ን s de 8ማሕበረሰባት ናይ : ብሪኛስ Brignais,ጂቮር Givors,ኢሪኘ Irigny, ላ ሙላቴር La Mulatière, ኡላን Oullins,ፕየር በኒት Pierre-Bénite, ሳንት ገኒስ Saint-Genis-Laval ከምኡ ውን ቨርኔሶ Vernaiso
- ኣብ 6ቦታታ ብምኻድ ቆጸራ ንምውሳድ ይከኣል እዩ። : ብረኒኣ Brignais, ጂቮር Givors, ላ ሙልቴኽ La Mulatière ኦላ Oullins, ፔር በኢት Pierre-Bénite ወይ ሳን ገኒስ ላቨል Saint-Genis-Laval.


text:
New Book On Asmara
ኣስመራ ብዓይኒ ኤርትራውያን
ስለምንታይ ብዛዕባ ከተማ ኣስመራ ዝምልከት መጽሓፍ ከዳሉ ተደሪኸ? መልሱ ስለ ዝዓበኹላ ምኽንያት’ዶ ይኸውን? ልክዕ’ዩ ብቀሊል ኣመላልሳ! ግን ከተማ ኣስመራ ብላዕሊ ላዕሊ ክትርእያን ብታሕቲ ታሕቲ ብዕሙቀት ከተስተብህለላን ሓንቲ ኣይኮነትን። በዚ ምኽንያት ኣስመራ ብድፍኑ ዀነ ብግዙፉ ንዓይ ከም ሓንቲ ከተማ ጥራይ ኮይና ኢያ እትርኣይኒ ዝነበረት። ስለዚ ገለ ኣስተውዓልቲ ደቂ-ሃገር “ እሞ ዕውር ኢኻ ኔርካ” እንተበልኩሙኒ ኣይስሕቶን።
ቀዳማይ፡ ብጥሪ 9/1980 ብሓልዮት ፉልብራይት ማህደረ-ትምህርቲ ፕርግራም ብዝተገብረለይ ረድኤት መሰረት ናብ ኣሜሪካ ድሕሪ ምምጽኤይ፡ ኣብ ጋላውደት ዩኒቨርስቲ ዝተባህለ ትምህርተይ ኽከታተል ጀመርኩ። እዚ ዝጠቀስናዮ ናይ እዝነ-ጽሙማን ዩኒቨርስቲ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝርከብ ክኸውን ከሎ፡ ዝዀነ መራሕ መንግስቲ ከም ላዕለዋይ ዓቃቢ ብሕድሪ ይመርሖ (Patron)። ንመጀመርያ ግዜ ሓንቲ ኣሜሪካዊት ናብ ኣሜሪካ ክመጽእ ከሎኹ ኣብ ካፒቶል ሂል ከምኡ ኣብ ስሚዝቶንያን ኢንስቲትዩሽን ዝርከብ ህንጻታት ኣርኣየተኒ። ብሓቂ ብጥራሕ ዓይነይ ነቶም ህንጻታት ኣማዕድየ ክርእዮም፡ ልክዕ ከም ፓላሶ ኣቦ ሓበሽ ኣስመራ ይመስሉኒ ነበሩ። ንኣብነት ንልቢ ዘይገብረ ቆልዓ “ እዚ ጻዕዳ ከልቢ ኢዩ” ትብሎ። ጸኒሕካ “ጻዕዳ ደርሆ” እንተኣርእኻዮ፡ ተቀቢሉ “ እዚ ከልቢ ኢዩ” ይብለካ። ምኽንያቱ ብደቂቁ ካብ ዝተፈላለየ ኣካላት ክፍሊ “ ጻዕዳ ሕብሪ” ብድፍኑ ከስተዕውለሉ ስለ ዝኽእል። ኸምኡ እውን ንዓይ ህንጻታት ዋሽንግተን ልክዕ ከም ማንም ህንጻታት ጌይረ ኢየ ዝርእዮም ዝነበርኩ።
ንዓመትኡ ኣብቲ ኮለጅ ብዛዕባ ታሪኽ ስነ-ጥበብ (Art History) ምስ ተኸታተልኩ፡ ብዛዕባ ጥንታውያን ህንጻታት ግሪኽ፡ሮማ፡ ጀርመን (ጎቲክ)፡ ዓራቢያ፡ ግብጺ፡ ቢዛንጣንያ ወዘተ ስራሓቶም ብዕምቖት ክርዳእ ከኣልኩ። ብድሕርዚ ሕንጻታት ዋሽንግተን ኣብ ከባቢ ዋይት ሃውስን ካፒቶልን ከምዚ ዓዊረ ዝጸናሕኩ ባዕ ኢሎም ክርኣዩኒ ጀመሩ። ብዕምቆት ዓንድዳቶም (pillars): ስንቀኦም፡ ገፋሕቲ ኣፍ ልዳቶም፡ መሳልሎም፡ ሕብሮም፡ ሓወልቶም ክርኣዩ ዘይከኣሉ ውቁባት ውቅሮታት ጽሑፋትን ረቀቅቲ ኣሳእልን (absratct art) ብዕምቆት ከስተብህል ተዓነድኩ፡ ፈዘዝኩ። ብሓጺሩ ኣብ ካልእ ዓለም ከም ዝነብርኩ መሰለኒ። ንዳሕራዩ በዚ ዝኣክል ኣብ ደሃይ መርበብ ብዛዕባ ኣስመራ ብዙሓት ግጥምታት ብእንግሊዝን ብትግርኛን ክጽሕፍ ኸኣልኩ። ብቀጻሊ ከም መልክዕ መጽሓፍ ክሕተም ኢዩ።
በዚ ዝተላዕለ ንድሕሪት ተመሊሰ ብዛዕባ እቶም ኣርባዕተ ሚእቲ ታሪኻውያን ህንጻታት ኣስመራ ከስተብህለሎም ፈተንኩ። ንኣስመራ ኣብ ክንዲ ከም ጸብሒ ሽሮ ከም ዝግኒ ከስተማቅራ ጀመርኩ። ብሓቂ ብሓቂ ኣብ ኣስመራ ጥራይ ኢዮም ብኣርት-ደኮ መልክዕ ዝተሃንጹ ክሳብ ሎሚ ተዓቂቦም ዝርከቡ። ኣርት- ደኮ ማለት ከም በራሕ ወርሒ ወይ ልሙጽ ቅጫ ከይኮነስ እንታይድኣ ከም ስሉም ሕምባሻ ብውቃጦ ወይ ከም መኾምቢያ ብቀይሕ-ጽልሚ ዝተሰርሔ ክትርእዮ ዝምስጥን ዝማርኽን መጋይጺ ማለት ኢዩ። ዳርጋ መብዛሕትኦም ኣብ ሰላሳታት ዝተሰርሑ ኣብ ማዕከል ከተማታት ጣልያን ሃገር ዝርከቡ ክኾኑ ከለው፡ ወነንቱ ድማ ዓበይቲ ሹመኛታትን ጭዋታትን (highly cultured) ኢዮም ዝነበሩ። ሎሚ ግና እዞም ዝገለጽናዮም መኳንንቲ (Gentry) ስለ ዝጠፍኡ፡ ታሪኻዊ ህንጻታቶም በቶም ዘይባህላውያን ዝዀኑ ደለብቲ ሃብቲ (Capitalist) ዘስርሕዎም ነዋሕቲ ህንጻታት (sky scrapers) ኣዕለቅሊቆም ይርከቡ። በዚ ምኽንያት ኣብ ኤርትራ ብምዕቃቦም ኣገዳሲ ይኽውን።
ካልኣይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጃንሆይ ዝወደቅሉ ሰሙን፡ ኣብ ሓንቲ ናይ ስራሕ ማኪና (ቫን-ቮልክስዋገን) ከሎኹ፡ ሓደ “ ኣዲስ ኣበባያችን ውብ ናት” በለኒ። ኣነ ከኣ ተቀቢለ “ ኣስመራ እንዲሁም ውብ ናት” እንተበልክዎ፡ ኩላቶም ተቀባቢሎም ብሕርቃን “ ጣልያን ነው የሰራች” በሉኒ። ብገርህነተይ ብጣዕሚ ሰንበድኩ። ስለዚ ብዛዕባ ኣስመራ ዝነበሮም ኣራኣእያ ከመይ ከም ዝነበረ ክግንዘብ ክኢለ። ንዳሕራዩ ዝወረዳ ዕንወትን ብልሽትን ናይ ዓይኒ ምስክር ኢዩ።
ሓተታ ዘንዋሕክዎ እመሰል። ብዝተረፈ እዚ መጽሓፍ ካብ 1860 ዓ.ም ጀሚሩ ክሳብ ዘለናዮ ግዜ ኤርትራውያንን ሓደ ሓደ ፍሉጣት ኢትዮጵያውያን ምሁራትን፡ ሊቃውንትን፡ ስነ-ጥበባውያን ብስዲ ዀነ ብግጥሚ ከምኡ ብቅኒት ዀነ ብደርፊ ስሚዒቶምን፡ ርእይቶኦምን፡ ትምኒቶምን ስለኣ ዝገለጹ የጠቃልል።
እዚ መጽሓፍ ንኹሎም ስነ-ጥበባውያን ዝዀኑ ኤርትራውያን ንመዘከርታ ክዀኖም እውፍዮ ኣሎኹ።
ንሓበሬታ HBokure@aol.com ክትጽሕፉ ትኽእሉ።


text:
Bollebyggd
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 1 2021
ቦለቢግድ ኣብዚ ሃገር ካብተን ብቕልጡፍ ዚምዕብላ ዘለዋ ኮምዩናት እያ። ኣብዚ ኣብ ጥቓ ዓቢ ናይ ተፈጥሮ ቦታ ኢኻ እትነብር፡ ማለት ኣብ ናጽነት ዝመልኦ ህይወት ኣብ መንጎ እተን ዓበይቲ ከተማታት ቡሮስ ዮተቦርይን፡ ከምኡውን ጥቓ ላንድቨተር መዓርፎነፈርቲ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,427
ስፍሓት መሬት263 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Borås 24 ኪሜ
- Göteborg 48 ኪሜ
- Jönköping 109 ኪሜ
ኣብቲ ናይ ቦለቢግድ ሰንትሩም ኩሉ ዓይነት ኣገልግሎታት ኣብ ቀረባ እዩ። ቅሩብ ውጽእ ኢልካ ድማ ብዙሕ ናይ ምዕዳግ ምርጫታት ኣሎካ ። ኣብዚ ቅሳነት ኣሎ፡ ህጻናት ድማ ኣብ ብቕዓት ዘለወን ኣብያተትምህርቲ ይኸዱ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ቦለቢግድ ኮምዩን ኣርባዕተ ከተማታት ኣለዋ፤ ቦለቢግድ፡ ቶልሸ፡ ኦልስፉሽን ሁልታፉሽን። ኣብዚ ኣብ ከተማ ወይ ቪላታት ዘለዎ ዞና ወይ ጥቓ ተፈጥሮ ክትቅመጥ ትኽእል። እቲ ቡለቡ ዚብሃል ናይቲ ኮምዩን ኣካራዪ ገዛ ኣብ ቦለቢግድ፡ ቶልሸ፡ ኦልስፉሽን ሁልታፉሽን ዚካረ ኣባይቲ ኣለዎ። ቡስታድስረትስፎረኒንገን HSB ከምኡውን ስትራንድ ዚብሃል ኣካራዪ ትካል፡ ኣብ ቦለቢግድ ኣባይቲ ኣለዎም። ኣብዚ ናይ ገዛውቲ ሕጽረት ኣሎ፡ ምጽባይ ድማ የድሊ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ኣብቲ ሰሜናዊ ክፋል ቦለቢግድ ዚርከባ ትካላት ኣካረይትን ጥርሑ መሬትን ሓበሬታ ኣሎ። ስለዚ ብዙሓት ስድራቤታት፡ ገዛ ናይ ምጥራይ ሕልመን መታን ኪገሃደለን ናብኡ ይግዕዛ።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ቦለቢግድ እተፈላለየ ቋንቋታት ዚዛረቡ ሰባት ብሓደ ይነብሩ። ብዘይካ እቲ ብብዝሒ ዚዝረብ እንግሊዝን ሽወደንን፡ ብዙሓት ሰባት ፋርስ/ፋርሲን ዓረብን ይዝረብ። ኣብ ርእስዚ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ብዙሓት ትግርኛ ተዛረብቲ መጺኦም ኣለዉ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ብዚ 80 ዝኾና ኣብ ስፖርትን ዳንስን ሙዚቃን ባህልን ማሕበራዊ ዕብየትን ፖለቲካን ዝነጥፋ ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ናይ ማሕበራት ደብተር ይርከብ። ኣብቲ በጺሕካ እትምለሶ ርሕቀት ዘለዋ ከተማታት ቡሮስን የተቦርይን ናይ ብሔርን ሃይማኖትን ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ደስ ዘብል ናይ ቦለቢግድ ሰንትሩም፡ ኣከባቢ የስትዪቫረቶርየት ክዳውንትን ሳእንን ኣቕሑ ገዛን ዚሸጣ ድኳናትን ናይ መግቢ ሸቐጥን ካፈታትን ትረክብ። ኣብዚ፡ ፋርማሲ፡ ማእከል ጥዕና፡ ሓኪም ስኒ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ግሮሰሪ፡ ባንክን ቤትንባብን ኣሎ። ኣብቲ ቤትንባብ ንህጻናትን መንእሰያትን ዘገልግን ናይ ምንባብን መጻሕፍትን ክላባት ኣሎ። ኣብቲ ብሓደ ወገን ናይቲ ኣደባባይ ዚርከብ ቤትጽሕፈት ኮምዩን፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈትን ናይቲ ኮምዩን መቐበሊ ኦፊስን ኣሎ።
ኣብቲ ጥቓ ሰንትሩም ክራፍትሁሰት፡ ዲያኮኒሰንትረት ቨግኮርሸትን ናይ ስልጠና ትካል የንኪን ኣሎ። ክራፍትሁሰት ናይቲ ኮምዩን ናይ ንጥፈትን ምርኻብን ቦታ እዩ። ኣብኡ ተያትርን ኤክፖዚሽንን ኣስተምህሮን ይወሃብ። ንኣኼባን ትምህርትን ዘገልግል ናይ መንእሰያት መራኸብን ቦታን ኣሎ። ቨግኮርሸት ብሽወደናዊት ቤትክርስትያን ዚካየድ መራኸቢ ቦታ እዩ፡ ኣብኡ ድማ ካፈን ናይ መጽናዕቲ ምትእኽኻብን ምሸታዊ ኣስተምህሮን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን ሽድሽተ ኮሙናዊ ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። እተን ኣርባዕተ ኣብ ቦለቢግድ፡ ሓንቲ ኣብ ኦልስፉሽ፡ ሓንቲ ድማ ኣብ ቶልሸ እየን።
ኣብ ቦለቢግድን ኦልስፉሽን ሽወደናዊ ቤትክርስትያን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ፡ ኣብኡ ድማ ምሕዝነት፡ መዝሙር፡ መጻወትን ናይ ቡን እዋንን ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብቲ ናይ ቦለቢግድ ኮምዩን ሰለስተ ኮሙናዊ ሓንቲ ከኣ ናጻ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። እተን ሰለስተ ክሳብ ሻድሻይ ዝኸዳ ኮሙናዊ ኣብያተትምህርቲኣ ኣብ ቦለቢግድ፡ ቶልሸ፡ ኦልስፉሽን ይርከባ። እታ ክሳብ ሻድሻይ ክፍሊ እትኸይድ ናጻ መባእታ ቤትትምህርቲ ጋደን ኣብ ቦለቢግድ ትርከብ። እተን ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ካብ ሻብዓይ ክሳዕ ታሽዓይ ክፍሊ ዚኸዳ ኮሙናዊ ኣብያተትምህርቲውን ኣብ ቦለቢግድ እየን ዚርከባ።
ኣብ ኮምዩንና ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ የልቦን። እቶም ተመሃሮ ናብ ቡሮስ ወይ ሀሪዳ እዮም ዚኸዱ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ንትምህርቲ ንዓበይቲ ብዚምልከት ምስ ጎረባብትና ኮምዩናት ናይ ቀረባ ምትሕብባር ኣሎና። ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ንካልኣይ ደረጃን ሰርቩክስን ይምልከት። ኣበየናይ ኮምዩን ክትመሃር ከም እትደሊ ባዕልኻ ክትመርጽ ትኽእል፡ ንሕና ግን ምስ ቡሮስ እዩ ጥቡቕ ምትሕብባር ዘሎና።
ሽወደን ንስደተኛታት፡ ወይ ኤስኤፍኢ ምስ ቡሮስ ብምትሕብባር እዩ ዚካየድ። ኩሉቲ ንዓበይቲ ዚወሃብ ናይ ቋንቋ ኮርሳት ኣብ ቡሮስ እዩ ዚካየድ። ንሱ ኣብ ማእከል ቡሮስ፡ ጥቓቲ ሰድራ ቶርየት ናይ ኣውቶቡሳት መዓርፎ እዩ ዚርከብ። ነቶም እተመደቡ ስደተኛታት እቲ ናይ ኤስኤፍኢ ምዝገባ ብመገዲ ቡሮስረዮነንስ ኤታብለሪንግስሰንተር እዩ ዚግበር። ንሱ ኣብ ቦለቢግስ ቤትጽሕፈት ኣለዎ። ነቲ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ብምርካብ ተመዝገብ። ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ዝተፈላለየ መደባት ትምህርቲ ንዓበይቲ ከምኡ ውን መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንዓበይቲ ይወሃብ እዩ። ንተወሳኺ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ብዛዕባ ትምህርታዊ ዕድላት፡ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሰንትሩም ቦለቢግድ ከባብያዊ ክሊኒክ ምስ ማእከል ጥዕናን ናይ መሕረሲ ክሊኒክን ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ኣሎ። እቲ ህዝባዊ ሕክምና ስኒ እውን ኣብኡ ይርከብ። ኣብቲ ኮምዩን ብሕታዊ ሕክምና ስኒ እውን ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ናይ ህጹጽ ረድኤት ዘለዎ ሆስፒታል ኣብ ቡሮስ ይርከብ፡ ሰድራ ኣልቭስቦርይ ሆስፒታል ድማ ይብሃል።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስቲ ኮምዩን ወይ መንግስታዊ ትካላት ክትራኸብ ከሎኻ፡ ሽወደን ቋንቋ ኣደኻ ብዘይ ምዃኑ፡ ኣድላዪ ኮይኑ ምስ ዚርከብ ተርጓማይ ክትገብር መሰል ኣሎካ። ኣብዚ ግዜዚ ትርጉም ብብዙሕ ቋንቋታት ይወሃብ ኣሎ። እቶም እተመደቡ ስደተኛታት ብመገዲ ናይ ቡሮስ ዞባ ናይ ምምዳብ ማእከል ቤትጽሕፈት ኣብ ቦለቢግድ ሓገዝ ኪረኽቡ ይኽእሉ። ናይ ትርጉም ሓገዝ ምስ እትደሊ ምስ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ተራኸብ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ቦለቢግድ ካብን ናብን ቡሮስን የተቦርይን ግሩም መራኸቢታት ኣለዋ። ኣውቶቡሳትን ባቡርን ካብ ቦለቢግድ ተላዒለን ናብዘን እተጠቕሳ ከተማታት ይኸዳ። ናብ ረቭላንዳን፡ ሂንዶስ፡ ሞልንሊከ፡ ኦልስፉሽ፡ ሳንዳረድን ሾማርከን እውን ይኸዳ። ካብ ቦለቢግድ ናብ ቡሮስ ወይ የተቦርይ ብኣውቶቡስ 30 ደቓይቕ ይወስድ።
ቨስትራፊክ ነቲ ናይቲ ከባቢ ጥርኑፍን መርበባውን ትራፊክ የካየዶ። እቲ ኮምዩን ግን ነቲ ናይ ቤትትምህርቲ ወይ ናይ ምጋሽ ኣገልግሎት እዩ ዘካየዶ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ቦለቢግድ ሓቀኛ ናይ ዋኒን ባህሊ ኣሎ፡ እቲ ኮምዩን ድማ ብዙሓት ነኣሽቱ ዋኒናት ኣለዋኦፕ። ካብተን ዝዓበያ ዋኒናት ንምጥቃስ፤ ፍሉገር ፈርይ፡ ፈየርሁልት ሪተይል ናይ መብራህቲ ዋኒን፡ ናይ ረክላም ዋኒን ሳይን ኮሙኒከሽን ስዊድን፡ መዓቀኒታት ዚሰርሑ ሁልታፉሽ ግሩፕ፡ ናይ ጽዕነት መኻይን ዚሰርሑ ሃማር ማሺንን። እቲ ኮምዩን ጥቓ ቡሮስን የተቦርይን ብምዃኑ ዓቢ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ዘለዎ ቦታ እዩ። ኣብቲ ጥቓኡ ድማ ዓበይትን ብዓለም እተፈልጣን ዋኒናት ኣብ በጺሕካ እትምለሶ ርሕቀት ይርከባ።
እቲ ኮምዩን ንሓደስቲ ዋኒናት ግሩም ሃዋህው ኪፈጥር ይደሊ፡ ኣብቲ ኒፎረታጋር ሰንትሩም ድማ እቱው እዩ። እዚ ትካልዚ በቲ ንግድን ኢንዱስትሪን እዩ ዚካየድ ዕላማኡ ድማ ብቑዓት ሓደስቲ ዋኒናት ንምትብባዕ እዩ።


text:
ቤትጽሕፈትታዊ ጉዳያት፣ ብ ኢንተርኔት ንምስላጥ መሰረታዊ ስልጠና ምርካብ
ምስ ኣብ ህዝባዊ ቦታ CAPS
እንታይ ኢዩ?
ሓደ ዎርክሾፕ ናይ ኢክተርኔት ካብ 1 ክሳብ 2 ሰዓታት ኣብ ሰሙን፣ ኣብ ቴለፎን ወይ ኣብ ኢንተርኔት ምፍላጥ።
- ኣብ ኢንላይን ብኸመይ ኣከውንት ከም ዝኽፈት
- ናይ ኢንተርኔት መሳለጥያታት ናይ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት
- ኣብ ንህይወት ጠቐምቲ ነገራት ዝጠቕሙ ነገራት ኣተኩርካ ምስራሕ
i ምፍላቱ ኣገዳሲ! :እዚ ዎክሾፕ እዚ ብውሑዳት ጉጅለ (4ሰባት ብሓንሳብ እንተበዝሑ), ሕቶታት ብምሕታትን ምምላስን ዝተሰነየ ፍልተት ይቐስሙ።
ንመን ኢዩ ፧
ኣብ መንጎ 1 ሰሙን ፣ክሳብ 1 ዓመት ዝጸንሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
80 - Somme
ኣብ መንጎ 1 ሰሙን ፣ክሳብ 1 ዓመት ዝጸንሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
80 - Somme
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣብ ኢንተርኔት ደስቲ ጉዳያት ንምስላጥ ምኽኣል
ኣብ ኮምፑተር፣ ስማርት ፎን፣ ኢመይል ኣድረስ፣ስካን ፣ ከምኡ እውን ፣USB ዝኣመሰሉ ነገራት ብቐሊሉ ምጥቃም ምእንቲ ክከኣል።
ኣብ ኣተቓቕማ ኢንተርኔት ርእስኻ ንምኽኣል
እተጽንዕዎም ነገራት
- ኢመይል ምጽሓፍ
- ኣድለይቲ ዶክመንታት ምስዳድ
- ኣብ ኦንላይን ቆጸራ ምሓዝ
- ናይ ምምሕዳር ነገራት ምስላጥ
- ንበይንኹም ቅድሚ ሕጂ ዘይገበርኩሞ ነገር ኣብ ኢንተርኔት ክትገብርዎ ዘይከኣልኩም ጉዳያት፣ ንኽትገብርዎ ምሕጋዝ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ብ ቴለፎን
- 03.60.12.24.60 ናይ ትካልና
- ናይ እቲ ነቲ ስልጠና ዝህብ ሰብ ቁጽሪ ቴለፎን 07.80.98.62.32
ካብ ሰዓታት 9h ክሳብ 12h ከምኡ ውን ካብ ፣ 13h30 ክሳብ 17h30.
ብ ኢመይል
- ብ ኢመይልና ርኸቡና : gauthier.mancini@assocaps.fr
ኣብ ቦታና
- ኣብ place au centre social CAPS : 104 rue Edmond Rostand, 80090 Amiens
ብ ሰዓታታ 9h à 12h ከምኡውን ካብ 13h30 ክሳብ 17h30.


text:
ብምኽንያት ፋሲካ ትማሊ መልእኽቲ ዘሕለፉ ርእሰ-ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ፡ ምስ ህዝቢ ዩክሬን ስቓዮም ከምዝካፈሉ ገሊጾም።
ትማሊ ሰንበት ኣቆጻጽራ ጎርጎርያን ብዝኽተላ ኣብያተ-ክርስትያናት በዓል-ፋሲካ ተኸቢሩ።
ካቶሊካዊ ርእሰ-ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ነቲ ትማሊ ዝተኸብረ በዓል፡ ትንሳኤ ኣመልኪቶም ኣብ ዘሕለፍዎ መልእኽቲ፡ ግዳያት ዩክሬን ኣብ ልብና ኣለኹም ኢሎም።
“ብዙሓት ዩክሬናውያን ግዳያት፡ ሚልዮናት ስደተኛታት፡ ዝተፈላለያ ስድራቤታት፡ ብድሕሪት ዝተረፉ ኣረጋውያን፡ ካብ ዂናት ዝሃድሙ ዘለዉ ዘኽታማትን ዝዓነዋ ከተማታትን ኣብ ልብናን ብጸሎትናን ንዝክረኩም" ኢሎም።
ርእሰ-ሊቃነ ጳጳሳት ፍራሲስ ኣተሓሒዞም ግዳያት ዩክሬን ምስቶም ኣብ ዙርያ ዓለም ብጥምየትን ስእነት ሕክምናን ዝሳቐዩ ዘለዉ ኣህዛብ ዝመሳሰል`ዩ ኢሎም።
ብኻልእ ዜና፡ ኣብታ ዝተኸበበት ከተማ ዩክሬን ዝኾነት ማሪፖል፡ ዂናት ምቕጻሉ ይንገር ኣሎ። ሓይልታት ሩስያ ድሕሪ ናይ ሰሙናት ደብዳብ ነታ ከተማ ከምዘዕነዉዋ ይግለጽ።
ሰበ-ስልጣን ዩክሬን ኣብ ከተማ ማሪፖል ጥራይ ኣስታት 20 ሺሕ ሲቪላት ከምዝተቐተሉ ይገልጹ።
ሓይልታት ሩስያ ነታ ከተማ መሊኦም እንተተቖጻጺሮማ፡ሰራዊቶም ምስ`ቶም ኣብ ዞቫ ዶንባስ ዘለዉ ከተኣሳስሮም ስለዝኽእል ስትራተጂያዊ ዓወት ክህቦም`ዩ።
ንግዳያት ሲቪላት ብዝምልከት ዝተዛረበ ቀዳማይ ሚንስተር ዩክሬን ደኒስ ሽምሃል፡ ኣብ ማሪፖል ዘሎ ቅዝፈት ደው ክብል ጻዊዒት ኣቕሪቡ`ሎ።
"ሲቪላት ንልዕሊ 40 መዓልታት ብሰብኣዊ ቅልውላው ይሳቐዩ ኣለዉ። ሰባት ብሕጽረት ማይ:መግቢ:ኤለክትሪክሲቲ ይሳቐዩ ኣለዉ። ስለዚ ኩሎም መሻርኽትና ነዚ ኣብ ማሪፖል ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ደው ኣብ ምባል ክሕግዙ ንጽውዕ" ኢሉ።
ዳይሬክተር ፕሮግራም መግቢ ዓለም ደቪድ ቢያስሊ ብወገኑ፡ ከም ኣብ ማሪፖል ዘጋጠመ ዕንወት፡ ኣብ ማእከል ዂናት ኣቲኻ ሰብኣዊ ረድኤት ምሃብ ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ዘርኢ`ዩ ኢሉ።
ኣብ ውሽጢ ዩክሬን ንሚልዮናት ሰባት ንሕግዝ ኣለና ዝበለ ዳይሬክተር ፕሮግራም መግቢ ዓለም ሓይልታት ሩስያ መንገዲ ኣብ ዘይከፈቱልና ከም ማሪፖል ዝበላ ከተማታት ግን ኣጸጋሚ`ዩ ኢሉ።
ሚኒስትሪ ምክልኻል ሩስያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ድማ፡ ኣብ ከተማ ማሪፖል ዩክሬን ዝዋግኡ ዘለዉ ናይ ኤውሮጳ ወይ ካናዳ ዕሱባት ክብል ድሕሪ ምጽዋዕ፡ መበዛሕቲኦም ሞይቶም`ዮም ወይ ካብታ ሃገር ሃዲሞም`ዮም ኢሉ።ኣስዒቡ፡ ዝተረፉ እንተለዉ ግን፡ ኢዶም ክህቡ ዕድል ሂብና ኣለና ኢሉ። እቶም ተዋጋእቲ ግን ከምዘይተቕበልዎ ይገለጽ።
ሩስያ ለንቅነ ኣብ ልዕሊ ወተሃደራዊ ዒላማታት ዩክሬን መጥቃዕትታት ኣሓይላ'ላ። ንሱ ድማ ነታ ኣብ ጸሊም ባሕሪ ዝጠለቐታ ዓባይ ናይ ውግእ መርከብ ሕነ ምፍዳይ ይመስል።
ሩስያ እታ መርከብ ባርዕ ሓዊ እዩ ኣጋጢምዋ ክትብል ከላ፥ ብኣመሪካ ትሕገዝ ዘላ ዩክሬን ግን ብተመራሒ ሚሳይል ናብ ምድሪቤት እታ መርከብ ዝገበርክዎ መጥቃዕቲ እዩ ትብል።
ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን፡ ናብታ ኣብ ዂናት ዘላ ዩክሬን ክበጽሕ መራሒ ዩክሬን ዓዲምዎ'ሎ።


text:
ደገፍ ንመንእሰያት ተረከብቲ መጻኢ
ኣስማ ራቢ፡ ዕድመ 22
ኣብ ፓኪስታን ትነብር ኣፍጋናዊት ስደተኛ ኮይና፡ ብዛዕባ ሜድያ (መራኸቢ ብዙሃን) ትምህርታ ኣብ ምክትታል ትርከብ።
ንሳ "ፕሮግራም DAFI (ዳፊ) ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርተይ ክከታተል ምሉእ ደገፍ ጌርለይ፡ ኣብ ቀረባ ግዜ ከኣ ትምህርተይ ዛዚመ ኣብ ሞያ ጋዜጠኛነት ክሰርሕ የ" ትብል።
ሂና ሺክሃኒ፡ ዕድመ 21
ኣብ ፓኪስታን ትነብር ኣፍጋናዊት ስደተኛ ኮይና ብ ምሕደራ ቢዝነስ ትምህርታ ኣብ ምክትታል ትርከብ።
ንሳ "ፕሮግራም DAFI (ዳፊ) ኣብ ሂወተይ ነጥበ መቀይሮ ዝረኸብኩሉ ዕድል ዩ" ትብል።
ዋሊድ፡ ዕድመ 23
ኣብ ፓኪስታን ዝነብር ኣፍጋናዊ ስደተኛ ኮይኑ ፡ ናይ ማርኬቲን፡ ፋይናንስን ትምህርቱ ኣብ ምክትታል ይርከብ።
ንሱ "ፕሮግራም DAFI (ዳፊ) ናይ ባችለር ትምህርተይ ክከታተል ንኹሉ ወጻኢታት ሸፊንለይ" ይብል።
ንስኻ’ኸ ከም ስደተኛ መንእሰይ ትምህርትኻ ንምቅጻል ተጸጊምካ ዶ? ናብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ንምጽንባር ቁጠባዊ ጸገም ኣጋጢምካ ዶ? መልስኻ እወ እንተኾይኑ ነጻ ማህደረ ትምህርቲ (ስኮላርሺፕ) ንምርካብ ምስ DAFI ናይ UNHCR ፕሮግራም ክትላለን ክትፈልጦን ይግበኣካ። ሊንክ [https://www.unhcr.org/dafi-scholarships.html]. ን ሂወት ብዙሓት ክልውጥ ዝኽእል ኣገዳሲ ፕሮግራም ዩ።
ብኻልእ ኣሰያይማ DAFI (ዳፊ) “ኣልበርት ኣንስታይን ናይ ስደተኛታት መሰልጠኒ ማእከል ጀርመን” ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብዚ ግዜ እዚ ናይ ዉዱብ ሕቡራት ወኪል ስደተኛታት ዝኾነ ፕሮግራም DAFI (ዳፊ) ብ ደገፍ መንግስቲ ጀርመንን ውልቃውያን መሻርኽቲ ኣካላትን ኣብ ልዕሊ 50 ዝበጽሓ ሃገራት ን መንእሰያት ስደተኛታት ናይ ዩኒቨርሲቲን ኮሌጅን ማህደረ ትምህርቲ (ስኮላር ሺፕ) ይህብ።
ካብዚ ፕሮግራም ዝጀመረሉ ዓመተ 1992 ክሳብ ሕጂ ልዕሊ 18,000 ኣብ ስደት ዝነብሩ መንእሰያት ትምህርቶም ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክቅጽሉ በቂዖም።
ኣብ ዓመተ 2019 ጥራይ ፕሮግራም DAFI (ዳፊ) ንልዕሊ 8,200 ተመሃሮ ማህደረ ትምህርቲ (ስኮላርሺፕ) ብምሃብ ክፍሊት ትምህርቲ፡ መጻሕፍቲ፡ መግቢ፡ መጓዓዝያ፡ ክራይ ቤትን ካልእ ወጻኢታትን ምሉእ ብምሉእ ሸፊንሎም።
ናይ ጀርመን ናይ ወጻኢ ፈደራል ኦፊስ ኣብ ዓመተ 2019 ጥራይ 16.25 ሚልዮን ዩሮ ነዚ ፕሮግራም ወጻኢታት ዝገበረ ኮይኑ፡ ንዝቅጽል ዓመታት ዉን ምወልኡ ክቅጽል ዩ።
ተመሃሮ DAFI (ዳፊ) ተወሳኺ ሓገዛት ብ ጥቡቅ ክትትልን ምድላዋትን ትምህርቲ ቋንቋ ከከም ድሌት ናይ ተምሃርኡ ይህብ። ኣብ ልዕሊ እዚ ዝተጠቅሰ ከም ተወሳኺ ስነኣእምራዊ ሓገዝ፡ ምኽሪ፡ ዕድላት ኔትዎርኪን ካልእን ከከም ዘድልዮም ብ ጥቡቅ ክትትል ይወሃቦም። እዞም ዝተጠቅሱ ገለ ካብቶም በዚ ፕሮግራም ዝወሃቡ ተወሰኽቲ ረብሓታት ዮም።
ኣብ ዓመተ 2019 ዝበዝሐ ካብቲ ብ DAFI scholarships (ዳፊ) ዝተዋህበ ማህደረ ትምህርቲ ኣብዘን ዝስዕባ 5 ሃገራት ኔሩ።
- ኢትዮፕያ
- ቱርኪ
- ጆርዳን
- ኬንያ
- ፓኪስታን
እዞም ነዚ ዕድል ማህደረ ትምህርቲ ዝረኸቡ ተመሃሮ DAFI (ዳፊ) ድማ ዜጋታት ሶርያ፡ ኣፍጋኒስታን፡ ደቡብ ሱዳን፡ ሶማልያ፡ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎን፡ ሃገረ ሱዳንን ዮም።Sudan.
ንዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብ ሰርች ብምግባር ተወከስ።
ንስኻ’ኸ ከም መንእሰይ ስደተኛ ማህደረ ትምህርቲ (ስኮላርሺፕ) ትደሊ ዶ? ን ዝያዳ ሓበሬታ Scholarship portal ሊንክ ሰርች ብምግባር ምንባብ ይከኣል። ብ ተወሳኺ ኣብ ፈይስ ቡክ፡ ትዊተር ፎሎው ብምግባር ሓበሬታ ምርካብ ይከኣል።


text:
መግለጺ ብዛዕባ 40 ዓመት ዲ.ማ. መ. ኤ. ኣብ ጀርመን
ንሕና ግሃድኤ ጨንፈር ጀርመን ብመሰረት ዝተገበረልና መጸዋዕታ ምስታ ነዚ ዕማም ንምስላጥ ክትዋፈር ዝጸነሐት ብገለ ነባራት ኣባላት ማሕበር መንእሰይ ዝቕመት ሽማግሌ ብኣዎንታዊ መንፈስ ክምእንዋሳእ ኣብቲ ፈላሚ ርኽክብና ኣረጋጊጽና። ትጽቢትናውን ዝነበረ እዛ ሽማግሌ ነዚ ተረኽቦ ካብ ኣጀማምርኡ ክሳብ መደምደምትኡ ብኣ ተማእኪሉ ኩሉም ኣብ ምምስራት ማሕበር መንእሳይ ጸላዊ ተራ ዝነበሮም ባእታታት ክሳተፍዎን ሓቐኛ ታሪኽን ኣበርክቶን ኣብ ቃልሲ ደንበ ተቓውሞ ናይዚ ማሕበር ንምብራህ ነበረ።
ታሪኽ ናይዚ ማሕበር ኣብ መወዳእታ 1974 ዝብገስ ኮይኑ ንተሓኤ ሰ.ባ. ጥራሕ ዘይኮነ ንመላእ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ኣብ መላእ ኣውሮፓ መሰረት ዘንጸፈ ክምዝኾነ ከነዘኻኽር ንፈቱ። በዚ መሰረት እዚ ተረኽቦ ንምኽባር ዝዓለመ ተበግሶ ነቶም ሽዑ ዝዋስኡ ዝነበሩ ባእታታት ክሕተቱን ኣብቲ ዝኸይድ ዝነበረ ቃልሲ ተረኦም ምግላጽ ምተገበአ ንብል። እዚ መሰረት ዘይገበረ ኣበዓዕላ ግና ንተግበርቱ ዝምልከት ኮይኑ ባህሩን መንፈሱን ግን ካብቶም ዝጠቐስናዮም ሓቕታት ዝራሓቐ ክምዝኾነ ኣዝዩ ብሩህ እዩ። እዚ ማለት እዞም ዝጠቐስናዮም ሰራሕቲ ታሪኽ ናይዚ ማሕበር ኣብዝሃለወ ውድብ ወይ ምንቕስቓስ ሃሊዮም ነዚ ተረኽቦ ግን ብሓባር ክግምግምዎን ምናልባትውን ኩሉ ካብዚ ዝመንጨወ ምንቕስቓሳት መሰረታዊ መበገሲ ምኽንያት ናይዚ ማሕበር ተረዲኦም ሃናጺ ዝምድና ኣብ ነንሕድሕዶም ፈጢሮም ኣብ መስርሕ ቓልሲ ደንበ ተቓውሞ ኣዎንታዊ ተራን ሓጋዚ ግደን ክህልዎ ምኻኣለ ንብል። ሓደ ውድብ ወይ ምንቕስቓስ ወይ ምትእኽኻብ ነዚ ተረኽቦ ምስ ህልውንኡ ኣዛሚዱ ክገልጾ ክፍትን ማለት ታሪኽ ምዕማጽ ዘስምዕ እዩ።
እቶም ነዚ ተበግሶ ወሲዶም ሓቐኛ ታሪኽ ማሕበር መንእሰይ ንምግላጽ ዝጻዓሩ ብዝወሰድዎ ተበግሶ ዝምስገኑ ኮይኖም እቲ ክኸድዎ ዝጸንሑ ከይዲ ግን ንኹሉም ኣብዚ ማሕበር ተራ ዝነበሮም ባእታታት ክፍልጡ ምተገበአ ንብል። በዚ ኣገባብ መን እንታይ ክምዝበለን እንታይ ዓይነት ኣበርክቶ ክምዝነበሮን ክፍለጥ ምስተኻእለ። ካብዚ ተረድኦ ብምብጋስ እቶም ነዚ ተበግሶ ከማእክሉ ዝጸነሑ ብጾት ሕጅውን ነዚ ሓቕነታት ክብርሁን እቲ ንሶም ዝነበሮም ተረድኦ ነዚ በዓል ንምስልሳል ክምኡውን ዘጋጠሞም ሽግራት ንመላእ ኣባል ማሕበር መንእሰይን ነቶም ቐዳሞት ተዋሳእቲ ናይዚ ማሕበር ክሕብሩ ንጽውዕ።
ሽማግሌ ጨንፈር
ዲምክራስያዊ ማሕበር መንእሰያትን ሓርበኛታትን ኤርትራ ጀርመን
ዕለት 24.04.2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9574


text:
መዓርግ (ዶ/ር)
ቶሮንቶ፣ ካናዳ።
እዛ ሓፃር ፅሕፍቲ’ዚኣ ቅድም ክብል ናይ ዝወፃ ፁሑፋት መቐፀልታ እንትትኮን ዝተደገሙ ሓሳባት’ውን ይህሉው እዮም። ዝድገም ሓሳብ እንትሃለወ’ውን ኣይጎድእን። እቲ ዛዕባ ኣዝዩ ኣገዳሲ ስለዝኾነ – ሓድነት ተጋሩ። ብዙሓት ናይ ተጋሩ ሓድነት ከይዝረግ ኣስጊኡዎም ክጭነቑ ምርኣይን ኣብ ዝተፈላለዩ ፅሑፋት ምንባብን ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ መንጎ እቲ ገዛኢ ውድብ ሕወሓትን ካልኦት ተናሓናሕቲ ውድባትን ዘሎ ኣፈላልይን ውጥጥን ሓሳባቶም ዝገልፁሉ ኣግባብን ኣመልኪቱ ብዙሕ ተባሂሉ ፣ ብዙሕ ተፃሒፉ። እቲ ኹነታት ዘስገኦም ኣሓትን ኣሕዋትን ስሚዒቶም ብዝተፋላለየ መንገዲ ይገልፁ – ኮላይ ብምስላ። ካብ’ቶም ነቲ ዘሎ ኩነታት ንምግላፅ ብዙሓት ዝጥቀሙላ ምስላ “ምእንቲ’ታ ዕትሮ ትሕለፍ እታ ኣንጭዋ” እትብል ጎሊሃ ትጥቀስ። እታ ዕትሮ ነቲ ናይ ትግራይ ዋና ናይ ሎሚ ዕማም እንትትውክል እታ ኣንጭዋ ኻዓ ነቲ ናይ ሓሳብ ኣፈላላይ ስኽ ኢልካ ብኣቕሊ ምሕላፍ እትውክል ምዃና እያ።
ብዙሓት ሕቶታታት ምልዓላ ግና ኣይተረፈን። ካብ ናይ’ቲ ገዛኢ ውድብ ሕወሓት ዝተፈለየ ኩሉ ዓይነት ሓሳብ ኣይቕረብ ማልት ድዩ? ብሱሩ ኸ ከምዙይ ምባል ንትግራይ ይጠቕማ ዶ? ሓሳብ ዝድለ ኣብ እዋን ጭንቂ ካብ’ቲ ዘሎ ወጥሪ ንምውፃእ ዶ ኣይኮነን? ወዘተ ዝብሉ።
ቅድሚ ኹሉ ሓድነት ተጋሩ ኣገዳሲ ጥራሕ ዘይኮነስ ናይ ህልውና ጉዳይ ምዃኑ ርዱእ ጌርካ ምብጋስ የድሊ። እቲ ገጢሙና ዘሎ ፀገም ኣሽንኳይ ዶ ተፋላላሊኻስ ሓቢርካ’ውን ከቢድ እዩ። ስለዚ እዞም ከይንፋላለ ዝስከፉ ዘለዉ ኣሕዋትን ኣሓትን ምኽኒት የብሎምን ምባል ኣይካኣልን። እንተናኣሰ ፀላእቲ ናይ ሰብ ሓይሊን ባጀትን ሰሊዖም ሕዝቢ ትግራይ ከናኽሱ ዘይሕለል ፃዕሪ ይገብሩ ከምዘለዉ ይፍለጥ እዩ። ኣብ ሕመቕ ዘለዉ ገለ ተጋሩ’ውን ምስ ፀላእቲ ኮይኖም ዝሰርሑ ኣለዉ ፣ ነቲ መኸተና ከዳኽሙ ዝኽእሉ ሓሳባት’ውን ይቃላቐሉ ኣለዉ። ይኹንዳኣ’ምበር በዙይ ምኽኒት ኩሉ ሓሳብ ምፅላእ ካብ ጥቕሙ ጉድኣቱ ይበዝሕ። እቲ ስኽፍትኡ ዝገልፅ ገሊኡ ብግርህነት ገሊኡ ኻዓ ብሽርሒ ከይኸውን’ውን ምጥንቃቕ የድሊ። ብግርህነት – ናይ ሓሳብ ኣፈላላይ እንተቐሪቡ ቃልሲ ሕዝቢ ትግራይ ከይኹለፍ ስለዝፈርሑ ፣ ብጉርሒ – እቲ ገዛኢ ውድብ ሕወሓት ብዘይ ገለ ተቓውሞ ዝደልዮ ናይ ፖለቲካ ዕላምኡ ክውግን ስለዝደልዩ። ስለዚ እቶም ዝቐርቡ ዘለዉ ሻቕሎታታ ብደምቢ ምምርማር የድልየና።
እታ ልዕል ኢላ ዝቐረበት ምስላ እትጥቀሰሉ ቐንዲ ምኽኒት ተናሓናሕቲ ውድባት ነቲ ገዛኢ ውድብ ዝምልከቱ ተቓውሞታት ፣ ሂሳትን ዘለዎም ስኽፍታን እንትገልፁ ምዃኑ እንፈልጦ ጉዳይ እዩ። ብዙሕ ጊዜ ዝቐርቡ ርኢቶታታት ነቶም ተናሓናሕቲ ውድባት ዝመኽሩ ፣ ዝውርፉን ዝነቕፉን ኮይኖም ንረኽቦም። እዚ ዘለናሉ ተቛሻሓይ እዋን ክሳብ እንሓልፎ “እቲ ገዛኢ ውድብ ዝገበረ እንተገበረ ሪኢኹም ከምዘይራኣኹም ሕለፉዎ” ማለት እዩ። እዚ ኣባሃህላ’ዚ ብዙሕ ሕቶ ንኽተልዕል የገድደካ። ቅድም ቀዳድም እታ “ዕትሮ” ከይትስበር ክግደሱ ዘለዎም እቶም ተናሓናሕቲ ውድባት ጥራህ ድዮም? እቲ ሓላፍነት ብኣውሩኡ ናይ’ቲ ገዛኢ ውድብ ዶ ኣይኮነን? ኣብ ክንዲ ነቶም ተናሓናሕቲ ውድባት ብሕም ኣይትበሉ ምባል ነቲ ገዛኢ ውድብ ናብ ከምዙይ ዝበለ ኩነታት ዝወስድ ባይታ ኣይትፍጠሩ ፣ ምባል ከ ንመን ቀተለ? እቶም ዝቐርቡ ዘለዉ ሓሳባት ነቲ ቀንዲ ዋኒን ትግራይ ዝሕግዙ ድዮምስ ኣይኮኑን ኢልካ ምሓታት ዶ ይሓይሽ ወይስ ነቲ ገዛኢ ውድብ ዝቃወም ዝኾነ ይኹን ሓሳብ እንተቐሪቡ ክንፋላለ ኢና እናበልካ ምፍርራሕ?
እዞም ሓሳባት ዝምዘኑሉ ረቑሃ ነቲ ዝግበር ቃልሲ ብኸመይ ይጠቅም ፣ ብኸመይ ከ ይጎድእ ዝብል እንተኾነ ዶ ኣይሓይሽን? ወዘተ ዝብሉ ብዙሓት ሕቶታታት ክላዓሉ ዝጠልብ ዛዕባ እዩ።
እስቲ ናብ’ታ ምስላ ንመለስ። ወለድና “ምእንቲ’ታ ዕትሮ ትሕለፍ እታ እንጭዋ” እንትብሉ ዝነበረ ባይታ (context) ምስ’ቲ ዘለናሉ ኹነታታት ይኸይድ ዶ ኢልካ ምሕሳብ’ውን ግቡእ እዩ። ወለድና ነ’ታ ምስላ እንተውፅኡ ኣንጭዋ ንምቕታል ናይ ግድን ወይ ዳርባ እምኒ ወይ ኻዓ በትሪ ምጥቃም ግድን ኣብዝነበረሉ እዋን ምዃኑ ግልፂ እዩ። ሎሚ ኣንጭዋ ንምቕታል እምኒ ወይ ኻዓ በትሪ ምድርባይ ከየድለየ ብጥበብን ቴክኖሎጂን ምፍፃም ኣብዝካኣለሉ ዘበን ንርከብ። ስለ’ዚ እታ ዕትሮ’ያ ከይትስበር ኢልካ ኣንጭዋ ክትዕንድርን ገቢላ ካልእ ፀገም ክሳብ እትፈጥርን ምፅባይ ውዒሉ ሓዲሩ ዝገደድ ፀገም ምፅዋዕ ክኸውን ይኽእል እዩ። ስለዚ እታ ዕትሮ ኣይትሰበር ፣ እታ ኣንጭዋ ግና ከይገበለት ስርዓት ታሓዝ እንተበልና’ዩ ዘጥዕመልና። ብሱሩ’ውን እዛ ምስላ እተልዕሎ ካልእ መሰረታዊ ሕቶ ኣሎ። እታ “ዕትሮ” ከይትስበር ታሓላቓይ መን’ዩ። እቶም ተናሓናሕቲ ውድባት እታ “ዕትሮ” ትሰበር ኣይትሰበር ኣይግድሶምን ዲና እንብል ዘለና? ከም’ዙይ እናበልካ ጥንኩራት ውዳበታት ምፍጣር ዶ ይካኣል? ንሕና ፍሉያት ተጋሩ እቶም ኣብ ባይታ ኾይኖም እቲ ኹነታት ዝዕዘቡ ዘለዉ ተናሓናሕቲ ውድባት ኻዓ ብዛዕባ ሕብረት ትግራይ ኣያሓስቡን ማለት ድዩ? እቲ ሓደ ፍሉይ ታሓላቓይ እቲ ኻልእ ኻዓ ዘይግድሶ ጌርካ ናይ ምውሳድ ሕማም ኣብ ምንታይ ከምዘብፀሓና ረሲዕናዮ ዲና? ቀንዲ ሓሳበይ እንመክር ሰባት ፍትሓውያን ንኹን ዝብል እዩ። ብኹሉ ሸነኽ እንሪኦ ፅቡቕ ብፅቡቕነቱ ሕመቓት’ውን ከምኡ ጌርና ንውሰዶ። እዞም ውድባት እዚኦም ኣብ ሚድያታት ወፅዮም ንኽዛረቡ እንታይ ደፊኡዎም? እቲ ገዛኢ ውድብ እንታይ ሰለዝገበረ ወይ ኻዓ ዘይገበረ እዮም ፈታዊን ፀላእን ዝሰምዖ ሓሳብ ሒዞም ዝቕርቡ ዘለው ኢልና ዘይንሓስብ ንምንታይ? ከምዝሰማዕናዮ እንተኾይኑ እቶም ውድባት እቲ ቓልሲ ዘዕውት መማረፂ ሓሳብ ኣለና እዮም ዝብሉ ዘለዉ። ሓሳቦም ይጥቀም ኣይጥቀም ክስማዕን ክዝተየሉን ይግባእ። እቲ ዘቕርቡዎ ዘለዉ ሓሳብ’ውን ብዓይኒ ረብሓ ትግራይ ተራእዩ ብኸመይ ይጠቅም ኣብ ዝብል ተደሪኹ እንተኾነ ይሓይሽ።
ንኹሉ ዓይነት መማረፂ ሓሳብ ዝቃወሙ ሰባት ፍትሓውያን ኣይኮኑን ዘብለኒ ካልእ ጉዳይ ክጠቅስ። ርግፅ’ዩ ዳርጋ ኩሉ ሕዝቢ ትግራይ ዝሳማማዓሎም ሓሳባት ኣለዉ። ንኣብነት እቲ ዘሎ ዕፅዋን ክባን ምፍንጣሕ ፣ ግዝኣት ትግራይ ምኽባር ፣ ሰብኣዊ ሓገዝ ብዘይ ገለ ፀገም ምእታው ፣ መሰል ዓርሰ ውሳነ ምኽባር ወዘተ ይርከቡዎም። ኣብ ካልኦት ኣካይዳታት ግና ኣፈላላይ ክህሉ ግድን እዩ። እቲ ገዛኢ ውድብ ሕወሓት ቅድሚ’ቲ ዂናት ይኹን ድሕሪኡ ዝተኸተሎም ኣካይዳታት ፣ ኣብ ሓደሓደ መርገፂታት ከይተረፈ ብዙሕ ትግራዋይ ዘይሳማመዕሎም ዛዕባታት ኣለዉ። ስለ’ዚ እቲ ገዛኢ ውድብ ሕወሓት ኣፈላልይ ክፈጥር ዝኽእል ሓሳብ ናይምቕራብ መሰል ሂብካ ነቶም ካልኦት ግና እዚ ዕድል ኣይግበኦምን ማለትና ናይ ጥዕና ዶ ይኸውን? ከም’ዙይ ዓይነት ርኢቶ ነቲ ገዛኢ ውድብ ከምድልየትካ ዓንድር (be laisse faire) ምባል ዶ ኣይኸውንን? ገዛእቲ እንተድኣፈቒድናሎም ናብ ጨቋናይነት ንኽቕየሩ ፃት ኣይወስደሎምን። ኣብ ጎረቤትና ዘሎ ጋውና ናፅነት ስለዘምፀአ ግደፉዎ እናተባህለ ዶ ኣይኮነን ኣብዙይ በፂሑ? ኣብክንዲ እታ “ኣንጭዋ” ከምድልየታ ታዓንድር ኢልካ “ክትሕንቅቕ” ምፍቃድ ከይገበለት መንገዳ ቐይራ ክትከይድ ምግባር ይበልፅ።
ክንርድኦ ዝግበአና ካልእ ነገር ኻዓ እቲ ዘለናሉ ዘበን ሓሳባት ምዕጋት ዘይካኣለሉ ምዃኑ እዩ። ብሓደ ወገን ክትዓፅዎ እንተፈተንካ ብኻልእ ሾሊኹ ክወፅእ ይኽእል ፣ ዳርጋ ኩሉ ዘበናዊ ስልኪ ዘለዎ ሰብ ዝደለዮ ዓይነት ሓበሬታ ክረክብን ፣ ዝመሰሎ ሓሳብ’ውን ክፍኑ ዘኽእል እቅሚ ኣለዎ። ከልኪልካ ኣብ ዘይትኽልክሎ ነገር ጉልበትካ ምጥፋእ ትርጉም ኣይህልዎን። የግዳስ ክንለምዶ ዘለና ጉዳይ ናይ ሰባት ሓሳብ ምኽባር ፣ እንድግፎ ሓሳብ እንትህሉ ምድጋፍ ፣ እንነቕፎ’ውን ስርዓት ብዘለዎ መንገዲ ምንቃፍ ክኸውን ይግባእ። ኩሉ ሓሳብ ኣይፍቶን ኩሉ ሓስብ’ውን ኣይፅላእን። ዝኣምነሉ ሓሳብ ዘቕርብ ሰብ ፈታውየ ፣ ፍልይ ዝበለ ሓሳብ ዘቕረበ ኻዓ ፀላእየ’ዩ ኢልካ ምሕሳብ ንኽተርፍ ናይ ኩልና ቃልሲ የድሊ። ናይ ማሕበረሰብና ድሕረት ስለዝኾነ ተቢዕኻ ካብ ምቅላስ ካልእ መማረፂ የለን። ሓሳብ ፀሊእናን ለውጢ ደሊናን ስለዘይኸውን ፣ ናብ ዝሰልጠነ መንገዲ ዝወስደና ስጉምቲ ሓሳብ ምኽባር ስለዝኾነ ተፀሚምና ንኽኣሎ። ምባኣስን ዘይምባኣስን ናይ ባዕልና ምርጫ’ምበር ኣብ ናይ ካልኦት ሓሳብ ዝተደረኸ ክኸውን ኣይኽእልን።
ጌጋ ዳኣ ይኽላኣለይ’ምበር እቶም ዘይደልዩዎ ወይ ኻዓ ካብ’ቲ ናቶም ናይ ፖለቲካ እምነትን መርገፅን ዝተፈለየ ሓሳብ እንትቐርብ ዝኹርኮሖም ሰባት ናይ’ማን ተጋሩ ከይንፋላለ ሓልዮም ድዮም ዝብል ሃሳብ’ውን የልዕል እዩ። ዘየባእስ ነገር ከባእሰና’ዩ ምባል ምናልባሽ ናይ ውልቆም ፍርሒ ዶ ይኸውን? ሕዝቢ ትግራይ ኣብዝሃለወ ይሃሉ ካብ ዝኾነ ይኹን ዘበን ብፍሉይ ዝሰመረሉ ምኽኒት ሓሳብና ብዘየገድስ ንኹልና ከጥፉኡና ዝመፁ ፀላእቲ ስለዘለዉና እዩ። ብኣንፃሩ ኻዓ ሕዝቢ ሓሳቡ ከይገልፅ እንተተኸልኪሉ ናብ ዝገደደ ዘይምትእምማን ከምርሕ ከምዝኽእል’ውን ምፍላጥ የድሊ። እንካብ ሓሳቡ ገሊፁ ስተባኣሰ ሓሳብካ ከይትገልፅ ተባሂሉ ዝተዓፈነ ሕዝቢ’ዩ ናብ ዝዓበየ ኣፈላላይ ዝኣቱ። ታዓፊኑ ዝበስል ነገር እንትበዝሖ ክፍጀር ስለዝኽእል።
እዙይ ማለት ግና ውድባት ትግራይ ዘምፀአለን ክዛረባ ኣለወን ፣ ዝቐርብ ሓሳብን ዝቐርበሉ መድረኽን ምምራፅ ኣየደልን ማለት ኣይኮነን። ናይ ትግራይ መሰረታዊ ረብሓ ኣብ ሕቶ ዘእቱ ዝኾነ ይኹን ዋኒን ክህሉ የብሉን። እቲ ገዛኢ ውድብ ፣ ተናሓናሕቲ ውድባት ይኹና ውልቀሰባት ኣብ ናይ ትግራይ መሰረታዊ ረብሓ ኽዋገያ ትግራዋይ ክፈቅድ ኣይብሉን። ኣነ ከምዝዕዘቦ እቲ ገዛኢ ውድብ ሕወሓት ይኹን ተናሓናሕቲ ውድባት ካብ ከምዙይ ዝበለ ጌጋ ናፃ ኣይኮኑን። መራሕቲ ሕወሓት ይኹኑ መራሕቲ ተናሓናሕቲ ውድባት ዝገበሩዎም ጸቡቓት ነገራት ከምዘለዉ ኹሉ ጌጋታት’ውን ኣለዉ። ክዝረብ ዘይብሉ ነገር እንተድኣ ተዘሪቡ ፣ ናይ’ቲ ተዛራባይ መንነት ብዘየግድስ ታዓገስ ክባሃል ፣ ዝጠቅም ሓሳብ ኣብዝቐርበሉ እዋን’ውን ይበል ክባህል ኣለዎ። ነቲ ሓደ ከምድላዩ ክገብርን ክዛረብን ፈቒድካ ነቲ ኻልእ ብሕም ከይትብል ምባል ፍትሓዊ ኣይኸውንን ፣ ነቲ ክፍጠር እንደልዮ ኩሉ ዝዋሰአሉ ፖለቲካዊ መድረኽ’ውን ኣይጠቅምን። ኣብ ኲናት ስለዘለና ጥንቃቐ ዘድሊ ብኹሉ ወገን’ምበር ብሓደ ኣካል ጥራህ ኣይኮነን።
ትግራይ ዝተፈላለዩ ሓሳባት የድልዩዋ። እዞም ዝቐርቡ ሓሳባት ኩልና እንሳማመዕሎም ኣይኾኑን። እቲ ቀንዲ ሓላፍነትና ክንፋላለየሎም ዘይብልና ዛዕባብት መሚና ምፍለጥ እዩ። ናይ ትግራይ መሰረታዊ ረብሓታት ኣብ እነውሕሰሎም ጉዳያት ኩልና ብሓባር ክንዓስል ግድን እዩ። ንዓስል ኻዓ ኣለና። እቲ መከራ ናይ ሓሳብ ኣፈላላይ ይሃልወና ኣያሃልወና ንኹልና ከጥፍእ ዝመፅ ስለዝኾነ። ነቲ መኸተ ዘዕንቅፍ ሓሳብ እንትቐርብ ነቲ ሓሳብ ፈሊኻ ብግልፂ ምቅዋም ንቡር ኮይኑ ዝኾነ ይኹን ሓሳብ ከይቐርብ ምባል ግና ኣየጥዕመልናን። ኣብ ጓል መንገዲ ፣ ኣብ ኣካይዳ ወዘተ ነናይ ውልቅና ሓሳባት እንተሓዝና ነውሪ ኣይኮነን። ናይ ዕማማት ቅደም ሳዓብ ምፍላይ ኣገዳሲ እንተኾነ’ኳ ኣብ ኣቃራርባን መድረኽ ኣማራርፃን ጥንቃቐ ምግባር’ምበር ኣይእዋኑን ዝባሃል ዛዕባ ክህሉ የብሉን። ፅባሓና ዝውስኑ ጉዳያት ሎሚ እንተዘይተዛቲናሎም ዳሕራይ ናብ ሃንደፍደፍ ስለዘእትወና። ኣብ ፀላእትና እንሪኦ ሕመቕ እናኾነንና ኣብ ውሻጠና ከምኡ ክኸውን ባይታ ምፍጣር ዓገብ እዩ። የግዳስ ትግራይ ዝተፈለየ ሓሳብ ከምዘይትፈርሕ ንፈታዊን ፀላኢን ምርኣይ ናይ ተጋሩ ልዑል ስነልቦና ዝገልፅ ይመስለኒ። ስለ’ዚ እቲ እዋን ዝጠልቦ ምስላ “እታ ዕትሮ ኣይትሰበር ፣ እታ ኣንጭዋ’ውን ኣይትሕለፍ” ዝብል ክኸውን ኣለዎ። ክእረም ዝግበኦ ካብ ዝኾነ ይኹን ውድብ ይምፃእ ክእረም ፣ ዘድሊ ሓሳብ’ውን ዘቕርቦ ኣካል ብዘየገድስ ክቐርብ ስለዘለዎ – ዝቐትል ዋሕዲ’ምበር በዝሒ ሓሳብ ስለዘይኮነ።


text:
Radio Erena: 07 February 2019
ኣብ ዓዲ ሓሎ፣ ኣብ ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ተዋፊሮም ዝርከቡ ኣባላት ሰራዊት፣ ነፍሲ ወከፎም 10 ሽሕ ናቕፋ መተባብዒ ተዋሂብዎም።
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት፣ ኣብ ሓለዋ ፕረዚደንት ንዝርከቡ ኣባላት ሰራዊት፣ ብፍሉይ ዝተዋህበ ብተዛማዲ ብርክት ዝበለ መተባብዒ ገንዘብ፣ ኣብ መንጎ ሰራዊት ተፈጢሩ ዘሎ ምክፍፋል፣ ንህይወት እቲ ፕረዚደንት ኣብ ሓደጋ ከየእቱ ካብ ምስጋእ ዝተገብረ ሓለፋ ምዃኑ’ዮም ነዚ ሓበሬታ እዚ ዝልኣኹ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ዘመልክቱ።
ኣብ ኤርትራ፣ ልዕሊ 5 ሽሕ ናቕፋ ጥረ ገንዘብ ከይንቀሳቐስ ዝኽልክል ኣዋጅ ወጺኡ እኳ እንተሎ፣ እዚ ንኣባላት ናይታ፣ ካብ ተወርዋሪ እዚ፣ ናይ 525 ተዋጺኣ ኣብ ሓለዋ ናይቲ፣ ኣብ ዓዲ ሓሎ ዝርከብ መንበረ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ተዋፊራ ዘላ ኣሃዱ ዝተዋህበ ገንዘብ ግና ነዚ ዝጥሕስ’ዩ።
ብደረጃ ሃገራዊ ኣገልግሎት ተታሒዞም ዘለው ኣባላት ሰራዊት፣ ንዝቕጽል ኣርባዕተ ዓመታት ክሳብ 2023 ከምዘይጣየሱ ተነጊርዎም ከብቅዕ፣ ዝኾነ መተባብዒን ደጋፍን ከምዘይተገብረሎም ይፍለጥ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ፣ ዝበዝሑ ኣባላት ሰራዊት፣ ወሰኽ ደሞዝ ክግበረልኩም’ዩ ካብ ዝብሃሉ ጥራይ ካልኣይ ዓመቶም ሓሊፉ ኣሎ።
ኣብ ልዕሊ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም ድሕሪ ዝተኻየደ ፈተነ ቅትለት፣ መንበረ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኮይኑ ዘሎ ዓዲ ሓሎን ከባቢኡን ጽዑቕ ሓለዋ ይካየደሎ ከምዘሎ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
====================


text:
Radio Erena: 02 March 2016
መንግስቲ ኤርትራ ክኽተሎ ዝጸንሐ ኣካይዳ ናብ ተነጽሎ ስለዘውደቖ፣ ሓድሽ ዲፕሎማስያዊ ተበግሶ ይወስድ ምህላዉ ተገሊጹ።
ኣብ ኤርትራ ካብ ዝርከቡ ናይ ወጻኢ ዲፕሎማሰኛታት ሓደ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ እቲ መንግስቲ ክኽተሎ ዝጸንሐ ዕጹው ዲፕሎማሲ ስለዘየርብሖ፣ መዓጹታቱ ንወጻእተኛታት ክኸፍት ተገዲዱ ምህላዉ ኣረዲኡ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ኤርትራ ዑደት ዘካየዱን ዑደት ከካይዱ ዕድመ ቀሪቡሎም ዘሎን ናይ ወጻኢ ዲፕሎማሰኛታት፣ ፖለቲከኛታትን ሓለፍቲ ኣህጉራውያን ውድብታን ትካላትን’ውን መርኣያ ናይዚ ምዃኑ ይንገር።
ብጉዳይ ሰብኣዊ መሰላትን ምዝራግ ሰላም ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ብትሪ ዝውቀስ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ዝኽሰሰሉ ጉዳያት ንምፍታሕ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ተበግሶታት ኣብ ክንዲ ዝወስድ፣ ዕጹው ዲፕሎማሲ’ዩ ክኽተል ጸኒሑ።
እዚ ን15 ዓመታት ክኽተሎ ዝጸንሐ ዕጹው ዲፕሎማሲ ከኣ፣ ንኤርትራ ናብ ዞባውን ኣህጉራውያን ተነጽሎ ኣውዲቑዋ ይርከብ።
ብዘይካ’ዚ’ውን እቲ መንግስቲ ብባይቶ ጸጥታ ክልተ እዋን እገዳ ክንበረሉ እንከሎ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብምፍጻሙ ከኣ ብመርትዖ ክርጋገጽን ክኢሉ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን ናይቲ መንግስቲ ብገብን ኣንጻር ሰብኣውነት ንምኽሳሶም፣ ብሕቡራት ሃገራት ዝቖመት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት መጽናዕታ ኣብ ምጽፋፍ ትርከብ።
እታ ኮሚሽን ኣብ ሰነ 2016 ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ እትቕርቦ ጸብጻብ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ሰበ ስልጣናቱን ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጽሙ ምህላዎም እንተኣረጋጊጻ፣ እቲ ፕረዚደንት ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ክኽሰስ’ዩ።
ኣብዚ ናይ 25 ዓመታት ዘመነ ስልጣኑ ንሓያሎ ዜጋታት ኤርትራ ደሃዮም ከምዝጠፍኡ ጌሩ ዘሎ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ብገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት እንተተኸሲሱ፣ በዚ ገበን እዚ ካብ ዝተኸሱ ኣብ ስልጣን ዘለዉ መራሕቲ ድሕሪ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ካልኣይ ክኸውን’ዩ።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዳርፉር ፈጺምዎ ብዝተባህለ ዓሌት ናይ ምጽናት ገበናት ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ተኸሲሱ። ኣብ ዝተታሕዘሉ ከኣ ብግዴታ ናብቲ ቤት ፍርዲ ክቐርብ’ዩ።
==========================


text:
መዐቀኒ ሃገራዊነት!
ሃግራዊነት ስፍሕ ዝበለ ትርጉምን ኣገላልጻን ኣለዎ። ብዙሓት ጸሓፍትን ናይ ፖለቲካ ፈላጣትን በቢዝመስሎም ብዝተፈላለየ መንገዲ ይገልጽዎ። ብሓፈሽኡ ግን ሃገራውነት ማለት ሓደ ብርቱዕ ስሚዐት ናይ ኩርዓትን ተኣማንነትን ሓርበኝነትን ናይ ሓደ ሃገር ኢዩ። እቲ ኣገዳሲ ሕቶ ግን ሃገራውነት ማለት እንታይ ማለት ኢዩ?
ብዙሓት ሰባት ሃገራውነት ምስ ልዕላውነት የተሓሕዝዎ። “ቀንዲ ሃገራውነት ልዕላውነት ሃገር ምክልኻል ኢዩ።” ይብሉ። ቀጺሎም ልዕላውነት ምስ መሬት ጥራይ የተሕዝዎ። “ቅድም መሬት(ሃገር) ክትህሉ ኣለዋ። መሬት ተዘየላ ህዝቢ የለን።” ይብሉ። ገሊኦም ድማ መሬት ብዘይ ህዝቢ ሃገር ኣይኮነትን ይብሉ። ላዕላውነት ናይ ሓደ ሃገር ነቲ ጎቦታተን ሽንጭሮታትን ወይድማ ወደባትን ኣይኮነን። እቲ ቀንዲ ልዕላውነት እቲ መሰላትን ክበርን ናይቲ ህዝቢ ኢዩ ይብሉ። በመሰረቱ ህላዌ ናይ ሓደ መሬት(ሃገር) እቲ ኣብ ኣካቢኡ ዝነብር ህዝቢ ንኽጥቀመሉ ኢዩ። እቲ ህዝቢ መሰልን ቅሳነትን ምስ ዝረክብ ከም ዓቕሙ ነቲ መሬት ክካላኸለሉን ከልመዖን ይኽእል ማለት ኢዩ። ቀሳነትን ርግኣትን ራህዋን እንዘይብሉ ግን ነቲ መሬት ብግቡእ ክካላኸልሉ ኣይኽእልን። ስለዚ ልዕላውነት ሓደ ሃገር ብመሰረቱ እቲ ህዝቢ ኢዩ ይብሉ። እቲ ሃቂ ድማ እዚ ይመስል።
ስምዒት ሃገራውነት ምስ ሓርበኝነት ዝተተሓሓዘ ኢዩ። ሓደ ዘጋ ናይ ሓደ ሃገር መሰሉ ዘይሕለወሉ እንተዀይኑ ወይ ድማ ከም ካልኣይ ወይውን ሳልሳይ ደረጃ ዘጋ ዝቑጸር እንተኰይኑ፡ ስምዒት ሃገራውነት ክሓድሮ ኣይኽእልን። ምእዚ ኣተሓሒዘ፡ ፕሮፈሶር ተስፋጽዮን መድሃኔ ኣብ ሓደ መደረ ዘስምዖ ጥቕሲ ትዝ ይበለኒ። ፕሮፈሶር ተስፋጽዮን ብዛዕባ ሃገራውነት ብስፍሕ ዝበለ ኣገባብ ክገልጽ እንከሎ፡ ከም ኣብነት ዘቕረቦ ነጥቢ ነይሩ። ንሱ ድማ ሓደ ጸሊም ኣሜሪካዊ ብግዜ ኵናት ቬትናም ዝተዛረቦ ኢዩ። እቲ ጸሊም ኣሜሪካዊ “ስለምንታይ ናብ ኵናት ቬትናም ክትከይድ ፈቓደኛ ኣይኮንካን?” ኢሉ ምስ ተሓተ። “ስለምንታይ’ከ እኸይድ? ኣነ ኣብዚ ሃገር መሰል የብለይን። ስለዚ ሃገር የብለይ ዓውዲ የብለይ። እዚ ዘሎ ባንደራውን ንዓይ ትርጉም ኣይህበንን።” በለ። ስለዚ ንመሰል ዘይብሉ ህዝቢ ጎቦታትን ሽንጭሮታትን ኣይንታዩን። በዚ መሰረት’ዚ ልዕላውነት ሓደ ሃገር ህዝቢ ኢዩ። መሰሉ ዘይሕለወሉ ህዝቢ ዝነብረላ ሃገር ድማ ልዕላውነት ኣለዋ ክበሃል ኣይካኣልን።
እሞ ሎሚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ልዕላውነት በምንታይ ይግለጽ? ምስ ሃገራውነት’ከ ብኸመይ ነዛምዶ? ስርዓት ህግደፍ “ሃገረ-ኤርትራ ልዕላውነታ ዝሕልወላ ኣነ ኢየ።” ይብል። ስርዓት ህገደፍ ብርግጽ ልዕላውነት ክብል ከሎ ነቲ ጎቦታትን ሽንጭሮታትን ጥራይ ኢዩ። ተዘይ ኮነ ህዝቢ ልዕላውነት ኣለዎ ድዩ? መሰሉን ክብሩን ተሓሊዩሉ ድዩ? እቲ ህዝብ’ኸ በዚ ኣገባብ’ዚ ሃገራውነትን ሓርበኝነትን ክስምዖ ይኽእል ድዩ? ስርዓት ህገደፍን ሰዓብቱን’ከ ሃገራውያን ክበሃሉ ይኽእሉ ድዮም? ሃገራውነት ማለት’ከ ንጹሃን ዘጋታት ብምእሳርን ምቕታልን ድዩ? ሃገራውነት ማለት መሰል ህዝቢ በምንፋግን ብራዕዲ ምግዛእን ማለት ዲዩ? ሃገራውነት ማለት ብናይ ዶብ ምስምስ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ኵናት እናኸፈትካ መንእሳያት ምህላቕ ማለት ድዩ? ሃገራውነት ማለት መንእሰይ-ወለዶ ኣደዳ ሞትን ስደትን ምግባር ማለት ድዩ? በሉስ’ከ ኣረድኡና! ሃራውነት ማለት ዶብ ምሕንጻጽ ማለት ድዩ? በሻሓት ዝቑጸሩ መንእሳያት ኣብ ፈቖዶ ምድረበዳን ባሕርን እናወደቑ ሃገራውነት ኣይስመዐኩምን’ድዩ? ነዞም ብምረት ስርዓት ህግደፍ ሃገሮም ገዲፎም ዝስዱ ምንእሰያት ኣብዚ እዋን’ዚ ዶብ እንታዮም ኢዩ?
ከም በዓል መሰከረም ዝኣመሰሉ ናይ ተቓወምቲ ተቓወምቲ’ኸ ንሃገራውነት በምንታይ ይገልጽዎ? አዚኦም ውን ልክዕ ከም ስርዓት ህግደፍ፡ ልዕላውነትን ሃገራውነትን ኣብ ህዘቢ ዘይኮነስ ኣብ መሬት ዝተመርኮሰ ኢዩ። ህዝቢ ከፊእዎ ክእሰርን ክስደድን እንከሎ ብናይ ሓሶት ልዕላውነት ኢዮም ዝነበሩ። ሃገራውያን ክመስሉ ብዙሕ ኢዮም ዝዛረቡን በለጭለጭ ዘብሉን። ብትሕዝትኦም ግን ኣይኮነን ሃገራውያን ጥቓ ሃገራውነት’ውን የብሎምን። ቀንዲ ፈታዊኦም ህገደፍ፡ ጸላኢ-ኦም ድማ ተቓዋሚ ኣካል ብፍላይ ኪዳን ኢዩ። ስርዓት ህግደፍ እውን ቀንዲ ጸላኢኡ ኪዳን ኢዩ። እሞ እንታይ ኢዩ ድኣ ካብ ህግደፍ ዝፈልዮም? እቲ ዝፈልዮም ገጽ ጥራይ ኢዩ። ስርዓት ህግደፍ ኣብ ቀዳማይ ገጽ ይርከብ ንሶም ኣብ ካልኣይ ገጽ ይርከቡ። እቶም ኩሎም ብፖለቲካ ዝከሰሩ ጉጅለታትን ባእታታትን ኣብዚ ዙርያ’ዚ ይርከቡ። ግሊኦም’ሞ ኣብ ሓደ አዋን ከም ቅጫ ኢዮም ዝገላበጡ። ሓንሳብ ደገፍቲ ኪዳን ይኾኑ፡ ሓንሳብ ኣንጻሩ። ሓንሳብ ደገፍቲ ኢትዮጵያ ይኾኑ። ሓንሳብ ኣነጻር ኢትዮጵያ። መተከል ኣልባ። ናብ ዝኾነ ማግነት ዝሳሓቡ ኢዮም የሕዝኑኻ። ስርዓት ህግደፍ ዝፈተዎ ዝፈተዉ፡ ስርዓት ህግደፍ ዝጸልኦ ዝጸልኡ። እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝገዝእ ዘሎ ስርዓት ከም ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ጌሮም ይወስድዎ። ስርዓት ህግደፍ ‘ከ ፈታዊ ህዝቢ ኤርትራ ድዩ? ህዝቢ ኤርትራ ካብ ስርዓት ህግደፍ ዝኸፍኤ ጸላኢ አሎዎ?ቀጺሎም ኣብ ኢትዮጵያ ኰንካ ምቅላስ ከም ሓደ ጌጋ ጌሮም ይገልጽዎ።ኣበይ ኰይና ድኣ ንስርዓት ህግደፍ ክንቃለሶ? ሪሒቕና ኣብ ኤውረጳ? ወይስ ኣብታ ዘይተታኣማምን ሱዳን? ወይ ከኣ ጨሪሽና ኣይንቃለሶ? እታ ሓቂ እዛ ዳሕረወይቲ ትመስል። ኣብ ፈቖዶ ምድረ-በዳን ባሕርን ዝወድቕ ዘሎ መንእሰያት ኣይስምዖምን? ኣብ ኢትዮጵያ ኮነካ ንስርዓት ህግደፍ ምቀላስ ቆጨ-ቆጭ የብሎም። መርገጺኦም ትርጉም ሲኢናሉ። ሃገራውነት ወይስ በለጽነት? ሕሉፈ-ሓሊፎም “ኢትዮጵያ ንኤርትራ ክትወራ ኢያ።” ይብሉ። ቀጺሎም እውን ምስ ስርዓት ህግደፍ ተሰሊፍና “ ሃገርና ክንካለኸል ኢና።” ይብሉ። እዚ ኣበሃህላ’ዚ ኣይ ግረመናን ኢዩ። እዞም ጉጅለታት እዚኣቶም ብኣካል ኢዮም ምሳና ዘለው’ምበር ብመንፈስ ኩሉ ግዜ ምስ ስርዓት ህግደፍ ኢዮም ነይሮም ። እዚ ኣባሃህላ’ዚ ንሃገርካን ህዝብኻን ዘይኮነስ ንስርዓት ህግደፍ ከይወድቕ ምክልኻል ኢዩ። ንሕና’ኳ ኢትዮጵያ ንኤርትራ ክተወራ ኢያ ዝብል እምነት የብለናን። ኢትዮጵያ ንህዝብና ሃሰያ ዘይብሉ ንስርዓት ህግደፍ ፈልዩ እንተ እትሃረመልና ግን ኣይምጸላእናን። ይኹን’ምበር ኢትዮጵያ ኣብዚ ሓሳብ’ዚ ዘለው ኣይመስለንን። እቲ ጉዳይ ከኣ ጉዳየና’ምበር ጉዳዮም ኣይኰነን። ስለዚ መዓልቲ ኣላ ህዝቢ ዝተስኣላ ከምታ ናይ ልብያ። ንኢሳያስ እውን መሕብኢ ዘይብላ።
ከምቲ ነብሰሄር-ይምሓር ኣቦና ወልዳኣብ ወልደማርያም ዝበልዎ፡ ሃገራውነት ማለት ቅድሚ ኹሉ ፍቐሪ ህዝብኻን ጥቕሚ ህዝባኻን ምቕዳም ማለት ኢዩ። ሃገራውነት ማለት ጥቕምኻን ጥቐሚ ሰልፍኻን ሓዲካ ጥቕሚ ህዝባኻ ምቕዳም ማለት ኢዩ። ሃገራውነት ማለት ብገለ ጥቕሚታት ከይተታለልካ ኣንጻር ዲክታተርነት ጠጠው ምባል ማለት ኢዩ። ሃገራውነት ማለት ካብ ኣብ ኣካባቢኻ ዝካየድ ህዝባዊ ናዕብታት ተማሂርካ ኣንጻር ጸላኢ ህዝብኻ(ህግደፍ) ምስላፍ ማለት ኢዩ። ሃገራውነት ማለት ብሓጺሩ ነቲ ጎቦታትን ሩባታትን ዘይኮነ ንመሰል ህዝባኻ ምቅላስ ማለት ኢዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሃገራውነትን ሓርበኝነትን ክህሉ ኣይኽእልን።
ዲክታተርነት ብዝኾነ መንገዲ ሃገራውነት ከዕቅብ ኣይኽእልን። በንጻሩ እኳ ድኣ ሃገራውነት ኣብ ምዕናው ይርከብ። ብዲክታተርነት እትግዛእ ሃገር ቁጠባዊ ይኹን ሕበርተሰብኣዊ ምዕባሌ የብላን። ኣብዚ ግዜ’ዚ ሃገርና ምስ እንዕዘብ፡ ህዝቢ ብጅምላ ዝእሰረላን ዝቕተለላን ኮይና መንእሰያታ ኣብ ክንዲ ንትምህረቲን ስራሕን ናብ ስደት ዘምሩሑላ ሃገር ኮይና ኣላ። ስርዓት ህግደፍ ብስም ዶባት ምስምስ መስ ኩለን ጐረባብቲ ሃገራት ከም ዕቡድ ከልቢ ተናኺሱ ኢዩ። ቅድም መስ የመን፡ ቀጺሉ ምስ ሱዳን፡ ደሓር ምስ ኢትዮጵያ ድሒሩ ምስ ጅቡቲ ኵናተ ብኽፋት በርከት ዝበሉ ሃገራውያን ብኾንቱ ኣጥፊኡ ኢዩ። እዚ ኹሉ ዓቢ ጌጋታት ዝተፈጸመ ንጥቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ተባሂሉ ኣይኮነን። መሬት ኤርትራ ጸቢቡ ንኸስፍሕ ኢሉ እውን ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ስልጣኑ ንምንዋሕ ኢዩ። ዕድመ ስልጣን ኢሳያስ ኣብ ሽግር ምፍጣር ዝተመርኮሰ ኢዩ። ህዝቢ ብፍላይ ከኣ መንእሰይ ኣብ ፖለቲካ ከየተኩር፡ ኵናት ክፍጠር ኣለዎ። እዚ ስልቲ’ዚ ኢሳያስ ካብ ሳሕል ሒዝዎ ዝመጸ ኢዩ። ካብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣትሒዙ፡ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ገለ ፖለቲካዊ ሕቶታት(ጠለባት) ምስ ዘልዕል ቀልጢፉ “ጸላኢ ይንቀሳቐስ ኣሎ ተበገስ” ዝብል ተእዛዝ የሕልፈ። ሓደ ካበቲ ዘገርመኒ ኣብ ሓንጎል ኢሳያስ፡ሽግር፤ ተንኮል፡ ህልኽ እንተዘይ ኮይኑ፡ ሰላም፡ራህዋ፡ ዘተ ወይ ልዝብ ዘይብላ ፍጥርቲ ኢያ።
ኣብ መጨረሻ፡ ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ብምንም ተኣምራታዊ መንገዲ ሃገራውያን ክተኮኑ ኣይትኽሉን። ሃገራውያን ከብለኩም ዝኽእል፡ ህዝብኹም እናተኣሰረን እናተሰደን ኣብ ጐድኑ ጠጠው ምስ እትብሉ ኢዩ። ሃገራውያን ከብለኩም ዝኸእል ፍቕሪ ህዝብኹም ምስ ዝህልወኩም ጥራይ ኢዩ። መንእሰያት ፈቖዶ ምድረበዳን ባሕርን ክወድቁ ከለው ብሕልና “ይኣክል” ብምባል ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ጠጠው ምስ እትብሉ ኢዩ። ሃገራውነት ካበዚ ሓሊፉ ካሊእ መዐቀኒ የብሉን።
Comment: Fitiwi@planet.nl


text:
ንቀጠር ብምጥላም ምስ ኣሜርካ ዝርከብ ዕርቂ የልቦን !!
ኣብዚ እዋን’ዚ ብዙሓት ዜጋታት ኤርትራ ኩሉ’ቲ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘካይዶ ዝጸንሐን ዘሎን ኣዕናዊ ሰነ-ሓሳብ፡ ብውጽኢቱ ድማ ዝተፈላለየ ግህሰታት ሰብኣውን ፖሎቲካውን መሰላት፡ ግፍዕታትን ግብረ-ሽበራዊ ተግባራትን ኣትሪሮም ዝቓወሙ ወይ’ውን ዝኹንኑ ከም ዘለዉ ይፍለጥ። እዚ ብኣውንታ ክግለጽ ዝኽእል ጉዳይ ኮይኑ፡ ኣብ ወጻኢ ስትራተጂካዊ ፖሊስታት ናይቲ ስርዓት ብዝምልከት ግን፡ ምስ ኣህዛብ ጎረባብቲ ሃገራትን ርሑቕ ዓለምን ዝኽተሎ ዝምድናታት ዝደናገሩ ውሑዳት ኣይኮኑን። ብፍላይ’ውን ምስ ግጭት ዶብን ውጽኢታቱን ኣብ ዝተኣሳሰር ጉዳይ ነቲ ብእንኮ ናይ ሓሶት መዕከናት ዜና ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ዝፍኖ እከይ ፕሮፓጋንዳዊ ጽልእታትን ቅርሕንትታትን እናተታለሉ ገሊኦም ኣብ ጃላነት ዝወድቑ፡ ገሊኦም ድማ ነቲ ሓበሬታት ከምቲ ንሱ ብምቕባል፡ ከም ተጣባቒ ልዕላውነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብምውሳድ፡ ምስ ርእይቶኡ ክደናገጹ ዝደናደዱ ምህላዎም ኣይዝንጋዕን። ብዝኾነ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ኩሉ’ቲ ዝኽተሎ ስትራተጂካዊ ወጻኢ ዝምድናታት ካብቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝካይዶ ዝጸንሐን ዘሎን ኣዕናዊ ስነ-ሓሳብ፡ ግዕዘይ ፖሎቲካዊ ምሕደራ፡ ጸረ ቁጠባዊ ምዕባሌን ማሕበራዊ ግስጋሰን ተፈልዩ ክርአ ዝኽእል መንፈስን ትሕዝቶን የብሉን። ምክንያቱ እዚ ስርዓት’ዚ ፍርቂ ጎኑ ጥዑይ ፍርቂ ጎኑ ድማ ሕሙም ክኸውን ስለ ዘይኽእል፡ ምስ ኣህዛብ ጎረባብቲ ሃገራትን ርሑቕ ዓለምን ዝኽተሎ ስትራተጂካዊ ፖሊስታት ካብቲ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ናይ ሕቆን ከብድን ዝምድናታት ዝምንጩ ብምዃኑ ተመሳሳሊ ከምዝኾነ ፍጹም ክዝንጋዕ ኣይግባእን።
ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ብቀንዱ ንኩሉ’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ዘካየዶ መሪር ቃልስታቱን ዝኸፈሎ ክቡር ዋጋን ብምጥላም ንልዕላውነቱ ረጊጹ፡ ኣብ ኤርትራ ብቅዋምን ግዝኣተ ሕግን ዘይግዛእ ስርዓት ተኺሉ፡ ሰናይ ፖሎቲካዊ ምሕደራ፡ ቁጠባዊ ምዕባሌን ማሕበራዊ ግስጋሰን ከረጋግጽ ኣይኸኣለን። ካብዚ ጭቡጥ ክውንነት’ዚ ብምብጋስ ድማ፡ ኩሉ’ቲ ዝኽተሎ ወጻኢ ስትራተጂካዊ ፖሊስታቱ ብዓለም-ለኻዊ ሕግታትን ስምምዓትን ተገዚኡ፡ ምስ ኣህዛብ ጎረባብቲ ሃገራትን ርሑቕ ዓለምን ኣብ ሕድሕድ ሕውነታዊ ምክብባርን ሓባራዊ ረብሓታትን ተመርኲሱ፡ ነጻ ርኽባትን ዝምድናታትን ህዝቢ-ንህዝቢ ዘጠናክር ክኸውን ምጽባይ የዋህነት’ዩ። ብርግጽ’ውን ኣብዚ ዝሓለፈ 26 ዓመት ጉዕዞ ሃገራዊ ነጻነት ብጭቡጥ ዝተረጋገጸ ክውንነት ምስ ዝህሉ፡ ወጻኢ ዝምድናታትን ፖሊስታትን ናይዚ ስርዓት’ዚ ኣብ ሕድሕድ ሕውነታዊ ምክብባርን ሓባራዊ ረብሓታትን ዘተሰረተ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ በቲ ኣብ መስርሕ ነጻነታዊ ተጋድሎ ኣብ ልዕሊ’ቲ ገዚፍ ሰራዊት ፋሽስታዊ ስርዓት ደርጊ ዘረጋገጾ ወደሃደራዊ ዓወታት ሰኺሩ፡ ካብቲ ጎብለል ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምዃን ዝነበረ ኣጉል ሕልምታት ዝብገስ ምንባሩ ጸሓይ ዝወቕዖ ሓቂ’ዩ። ኣብ ጸቢብ ጉጅላዊ ረብሓታት፡ ኣብ ዘይሕጋዊ ኮንትሮባንዳዊ ስርሓት፡ ብዓቢኡ ድማ ኣብ ጥልመትን ክሕደትን ዝተሰረተ ምዃኑ ምንም ዘጠራጥር የብሉን። ስለ ዝኾነ ኩሉ’ቲ ዝምድናታት ስትራተጂካዊ ምዃኑ ብዙሕ ክምደረሉ ይጸንሕ’ሞ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ብዲፕሎማስያዊ ምብታኽን ምትዕራቕን ዝልለ፡ ቀጺሉ’ውን ብኲናትን ወራርን ዝግለጽ ተገላባጢ ባህርያት ዘለዎ ክኸውን ግድነት’ዩ። ስለዚ እዚ ስርዓት’ዚ ጸረ ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣን ካብ ዝጭብጥ ኣትሒዙ፡ ምስ ብዙሓት ሃገራት ዘካይዶን ክሳብ ሕጂ ዘካይዶ ዘሎን ወፍሪ ፕሮፓጋንዳዊ ዘመተን ኩሉ’ቲ ብጉልባብ ዶብ ተመሳሚሱ ምስ ኩሎም ጎረባብቲ ዝተካየደ ኣዕናዊ ኲናትን ወርራን ሕጂ’ውን ምስ ሃገረ ጅቡቲ ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብን ወጻኢ ዝምድናታትን ፖሊስታትን ገባቲ ኢሳይያስ ጥዕና ዘይብሉ ምዃኑ’ዩ ዘመላኽት። ካብዚ ወጻኢ ዝቐርብ ኣጉል ሞጎት ጥቓ ሓቅነት ዝቐርብ ኣይኮነን።
ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ካብ 1991-1993 መሰል ርእሰ-ውሳኔ (ረፈረንደም) ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ መድረኽ ምስ መንግስቲ ስዑድያ፡ ሶርያን ግብጽን ናብ ዓቢ ጽልእን ቅርሕንትን ዝኣተውሉ ኩነታት ምንባሩ ኣይስሓትን’ዩ። ብ1994 ድማ ንምምሕዳር ኣሜርካ ንስኻትኩም ዶላራት ጥራይ ክፈሉ እምበር ንመንግስቲ ሱዳን’ሲ ባዕለይ ኣለኽልኩም ብዘስምዕ ቅኒት፡ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታቱ በቲኹ፡ ክሳብ ኲናት ዝገበረሉን ኣብ ኣስመራ ንዝነበረ ኣብያተ ጽሕፈት ኢምባሲ ንምንቅስቓስ ደቡብ ሱዳን ዝዓደለሉን ኩነታት ምንባሩ ክኸሓድ ኣይኽእልን’ዩ። ምስ መንግስቲ ሱዳን ብድሕሪ ምትዕራቕ’ውን ናይቲ ሃገር ሰላምን ቅሳነትን ንምዝራግ፡ ንዝተፈላለዩ ተቓውምቲ ሱዳን ክሕብሕብርን ከዕጥቕን ምጽንሑ ናይ ኣደባባይ ምስጢር’ዩ። ብተመሳሳሊ ብ1994 ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ደሞክራስያዊት ኮንጎ ብቕሉዕ ኢድ-ምትእትታው፡ ንካቢላ ናብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምድያብ፡ ዓበይቲ ፖሎቲካውን ወተሃደራውን ኣማኸርቲ ከምኡ’ውን ታንከኛታት ክሳተፉ ምግባሩ ኣይዝንጋዕን። ምስ የመንን ግብጽን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ብዝካየድ ምግፋፍ ዓሳ ተደጋጋሚ ወጥረታት ዝኽሰተሉ ኩነታት ብድሕሪ ምጽናሕ ብ1995 ብዶብ ኣመሳሚሱ ምስ የመን ናብ ኲናት ምእታዉ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ብ1997 ምስ ጂቡቲ ብዶብ ምክንያት ኲናት ኣልዒሉ እንደገና ድማ ብ2008 ተሓዲሱ፡ ክሳብ 2017 መዕለቢ ዘይረኸበ ዘሎ ጉዳይ’ዩ። ከምኡ’ውን ብ1998 ምስ ኢትዮጵያ ብዶብ ኣመኻንዩ ዝበገሶ ኣዕናዊ ኲናትን ወራርን ክሳብ 2017 ብስንኪ ርኡይ ድርቕና ገባቲ ኢሳይያስ መዕርፊ ዘይረኸበ ምዃኑ ካብ ማንም ስውር ጉዳይ ኣይኮነን። ብ2002-2004 ንሳዳም ሑሴን ካብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምውጋድ ብመሪሕነት ጆርጅ ቡሽ ኣብ ኢራቕ ዝተገብረ ሰፊሕ ምሕዝነታዊ ኲናት ብሓቲ ህግደፍ ምምሕዳር ኣሜርካ መዕርፎ ነፈርትን ቀ/ባሕርን ኤርትራ ክጥቐም ፍቓደኛ ብምዃን ናብ ዝልምነሉ ደረጃ ወሪዱ ምንባሩ ይዝኸር። ኣብ ሶማል’ውን ነቲ ብማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝግበር ዝነበረ ኩሉ-መዳያዊ ጻዕርታት ተጻሪሩ፡ ንጉጅለ ግብረ-ሽበራ ኣልሸባብ ብቕሉዕ ዝድግፈሉን ዘዕጥቐሉን ኩነታት ክሳብ ሕጂ ምህላዉ ክሕባእ ዝኽእል ክውንነት ኣይኮነን።
ናይዚ ኩሉ እኩብ ድምር ብሓቲ ህግደፍ ካብ ኢጋድ፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራትን ፍጹም ተነጺሉ፡ ኣብ ልዕሊኡ ብዓለም ደረጃ ብባይቶ ጸጥታ ማዕቐብ ምስ ተበየነሉ፡ ኣሜርካ ካብ ቀደም ጥንቲ ኣትሒዛ ታሪኻዊት ጸላኢት ህዝቢ ኤርትራ’ያ ዝብል ተደጋጋሚ መደረታት ምሃብ መውጽእ ኣፍ ገባቲ ኢሳይያስን ድራር እለት ህዝብናን ኮይኑ ምህላዉ ርእሰ ግሉጽ ሓቂ’ዩ። እዚ ስርዓት’ዚ በቲ ብዓለም-ለኸ ደረጃ ማዕቐብ ክብየነሉ ዝገበረ ጭቡጥ መርትዖታት ፍጹም ክምሃር ብዘይምኽኣሉ፡ ቅድም ንዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ካብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምእላይ ዝካየድ ዝነበረ ኲናት ሕድሕድ የመን ንሑቲይን ይድግፍን የዕጥቕን ምንባሩ ይፍለጥ። ድሒሩ ብመሪሕነት መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ልዕሊ ምንቅስቓስ ሑቲይን ምሕዝነታዊ ወተሃደራዊ ስጉምትታት ክውሰድ ምስ ጀመረ ንዕኦም ጠሊሙ፡ ናብ ጎኒ በዓል ስዑዲ ዓረብ ተሰለፈ። በዚ መሰረት ድማ መንግስቲ ኢማራት ዓረብ ኣብ ከባቢ ዓሰብ ዓቢ ወተሃደራዊ መደበር ብምህናጽ፡ ካብኡ ብምብጋስ ኣብ ልዕሊ ሑቲይን ደብዳብ ነፈርቲ ዝፍጽመሉ ኩነታት ምህላዉ ኣይዝንጋዕን። ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ምስ ንምለስ: ብሓፈሽኡ ሰላም ቅሳነትን ግስጋሰን ናይታ ሃገር ንምዝራግ ብፍላይ’ውን ግድብ ኣባይ ንምፍራስ፡ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ምስ መንግስቲ ግብጺ ሓድሽ ምሕዝነት ፈጢሩ ምጽንሑ ይፍለጥ። ነዚ እከይ ሸርሕታት’ዚ ንምዕዋት ድማ ነቶም ሕጋዊ ሰላማዊ ኣገባብ ፖሎቲካዊ ቃልሲ ዘፍቕድ ሕገ-መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምንጻግ፡ ኲናት ከም እንኮ ምርጫ ክወስዱ ዝጸንሑን ዘለዉን ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ብወተሃደራዊ መኮንናት ግብጺ ፍሉይ ስልጠናታት ክወሃብ ምጽንሑ ኣይስሓትን’ዩ። እቶም በብግዚኡ ነዚ እከይ ሸርሕታት’ዚ ብምንጻግ ምሉእ ኣጽዋሮምን ንብረቶምን ሒዞም ምስ ሰራዊት ኤርትራ እናተዋግኡ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኢዱም ዝህቡ ዘለዉ መሪሕነትን መሰረታትን ደምሓት፡ ግንቦት 7ተ ምንቅስቓስ ቤሻንጉልን ነዚ ሓቕታት’ዚ ጥራይ’ዮም ዘረጋግጹ።
ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ኣብ ትጽቢት ብዙሓት ዘይነበረን ብሃንደበት ዝተበገሰን ዘይምቕዳው ወይ’ውን ምስሕሓብ ሃገራት ወሽመጥ ከልጅ ኣህጉራዊ ትኩረትን ስሕበትን ክረኽብ ግድን ኮይኑ ኣሎ። እቶም ኣብ ምስሕሓብ ኣትዮም ዘለዉ ኣካላት ብሓደ ወገን ስዑዲ ዓረብ፡ ኢማራት ዓረብን ባሕሬንን ዘለውኦ ካብ ኣፍሪቃ ግብጺ ዝሓወሰ ኣንጻር ቀጠር ምዃኑ ይፍለጥ። እቲ ብምሕዝነት 4ተ ሃገራት ዝፍለጥ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ቀጠር ወሲድዎ ዘሎ ኩሉ-መዳያዊ ፖሎቲካዊ ውሳኔታትን ማዕቐብን ብርግጽ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ንክትግበር ምሕሳቡን ምፍታኑን ብጣዕሚ ጭካኔ ዝመልኦ ዘሕዝንን ዘሕፍርን ተርእዮ ምዃኑ ጥራይ’ዩ ዘመላኽት። እቶም ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ቀጠር ከምዚ ዓይነት ኣዝዩ ጨካን ፖሎቲካዊ ውሳኔታትን ማዕቐብን ዝወሰዱ ሃገራት፡ ብድሕሪ ክንደይ ጻዕረ-ሞት 13 ክስታት ኣቕረቡ። ሓደ ካብቲ ዝቐረበ ዓቢ ክስታት መንግስቲ ቀጠር ንግብረ-ሽበራ የተባብዕን ይድግፍን ዝብል’ዩ። ብርግጽ ሕጂ መንግስቲ ቀጠር ካብዚ ክሲ’ዚ ነጻ ምዃኑ ዘረጋግጽ ጭብጥታት ከም ዘሎ ርግጸኛ ምዃን ዝኸኣል’ኳ እንተዘይኮነ፡ እቶም ነዚ ክስታት ዘቕርቡ ዘለዉ ሃገራት’ውን ንባዕሎም ካብ ንግብረ-ሽበራ ምትብባዕን ምድጋፍን ሓራ ዘይምዃኖም ብዙሕ ምልክታት ምህላዉ ዝሕባእ ዝኽእል ኣይኮነን። ካብ ዓለም ምሉእ ንግብረ-ሽበራ ዝዋፈሩ ቀዳማይ ቦታ ዝሕዙ ዜጋታት ስዑዲ ዓረብ ክኾኑ ከለዉ፡ ብፍላይ ኢማራት ዓረብ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝርከቡ ግብረ-ሽብራዊ ተግባራት ከም ትድግፍን ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዜጋታት ዘይተኣደነ ግፍዕታት ከም ትፍጽምን ዝእምቱ ምስጢራት ክወጹ ይጅምሩ ኣለዉ።
መብዛሕትኡ እቲ ብመሪሕነት ሳዑዲ ዓረብ ማለት ብ4ተ ሃገራት ቀሪቡ ዘሎ ኣጉል ክስታት ብቀንዱ ንልዕላውነት ህዝብን መንግስትን ቀጠር ዝትንክፍን ዝጻረርን ብምዃኑ፡ ኣብዚ ህሞት’ዚ ተግባራዊ ክኸውን ምሕሳብ ፍጹም ፖሎቲካዊ ዕሽነት ምዃኑ ጥራይ’ዩ ክርአ ዝኽእል። እቶም ነዚ ሓቅታት’ዚ ብኣግኡ ዝተረድኡን ካብ ክልቲኡ ኣብ ምውጣጥ ዝርከብ ኣካላት ገዚፍ ስትራተጂካዊ ረብሓታት ዘለዎምን ብሓያላት መንግስታት ዓለም ዝፍለጡ ነዚ ግጭት’ዚ ንምህዳእን ንምፍታሕን ንሰናይ ተበግሶ ዕርቂ ንጉስ ኩዌት ብምድጋፍ፡ ብርቱዕ ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት የካይዱ ከም ዘለዉ ዝፍለጥ’ዩ። ህዝብን መንግስትን ቀጠር ነቲ ብ4ተ ሃገራት ዝቐረበ ክስታትን ቅድመ ኩነትን ክሳብ ሕጂ ብዘርእዮ ውሕሉልን ህዱእን ኣተሓሕዛ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ጽዑቕ ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ጸብለልትነትን ተቐባልነትን ኣረጋጊጹ ምህላዉ ይእምት። እዚ ተረጋጊጹ ዘሎ ጸብለልትነት’ዚ ካብ ትጽቢትን ግምትን ወጻኢ ኮይኑ ብምርካቡ፡ ካብዚ ጉዳይ’ዚ ንምውጻእ ምሕዝነት 4ተ ሃገራት ኣብ ዘይተሓስበ ካልእ ጸገማት ክወድቑ ምዃኖም ምግማት ይኸኣል’ዩ። ብዝኾነ እዚ ግጭት’ዚ ብለባም መንገዲ ብዘተን ልዝብን ጥራይ ክፍታሕ ሰናይ ኩሎም ኣህዛብ ዝሓስቡ ደለይቲ ደሞክራስን ፍትሕን ትጽቢት ምዃኑ ምንም ዘጠራጥር የብሉን። እዚ ግጭት’ዚ ብሰላም ክፍታሕ ዘይሓስቡ መንግስታት ወይ’ውን ፖሎቲካዊ ሓይልታት ሰናይ ኩሎም ኣህዛብ ዘይብህጉ ምዃኖም ቁልጭ ኣቢሉ ዘርኢ ዓቢ ምልክት’ዩ። እምበኣርከስ ካብዚ ሓቂ’ዚ ብምብጋስ፡ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ፖሎቲካዊ መርገጽን ፖሊስን ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ከመይ ይመስል? ምድህሳስ ኣገዳሲ’ዩ።
ቅድሚ ኩሉ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ካብ ምሉእ ማ/ሰብ ዓለም ኣብ ዝተነጸለሉ ህሞት ዝምድናታት ኤርትራን ቀጠርን ከመይ ምንባሩ ምዝኻር ክዝንጋዕ ኣይግባእን። ቀንዲ ሕመረት ናይቲ ዝምድናታት እንታይ ምንባሩ? ብዘየገድስ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ስርዓታት ጽቡቕ ዝምድናታት ምንባሩ ይፍለጥ። መንግስቲ ቀጠር ንብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ብሞራል፡ ገንዘብን ንዋትን ዘይተኣደነ ሓገዛት ይገብር ምንባሩ’ውን ዝሰሓት ኣይኮነን። ብውሕዱ ወጻኢታትን ዘመናዊ ንዋትን ማዕከናት ዜናታት ስርዓት ህግደፍ ብመንግስቲ ቀጠር ይሽፍን ምንባሩ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይሕብሩ’ዮም። ኣብ መንጎ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍን መንግስቲ ጂቡቲን ብዶብ ዝተላዕለ ግጭት ንምፍታሕ እንኮ ተበግሶ ዕርቂ ዝወስድ ዝነበረ መንግስቲ ቀጠር’ዩ። ኣብ መወዳእታ’ውን ብስምምዕ ክልቲኡ ሃገራት ክሳብ 450 ሰራዊት ኣብቲ ዘሰሓሕብ ዝነበረ ቦታታት ከም ዓቓቢ ሰላም ኣእትዩ ምንባሩ ኣይኸሓድን’ዩ። ኣብዚ ምስሕሓብ’ዚ ካብ ሃገራት ወሽመጥ ከሊጅ ኩዌትን ዖማንን ካብ ክልቲኡ ኣካላት ገለልተኛ ብምዃን ንዘተ፡ ልዝብን ዕርቕን የተባብዑ ኣለዉ። ዳርጋ መብዛሕትኡ ማ/ሰብ ዓለም’ውን እቲ ምስሕሓብ ብሰላም ክፍታሕ ብርቱዕ ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ኣብ ዝገብረሉ ህሞት ንርኸብ። ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ግን ከምቲ ልሙድ ባህርያቱን ኣመሉን ብሃንደበት ንመንግስቲ ቀጠር ጠሊሙ፡ ኣብ ጎኒ’ቲ ብመንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ምሕዝነት ክስለፍ ግድን ኮይኑ ኣሎ። እዚ ስርዓት’ዚ ንባዕሉ ግብረ-ሽበራዊ ተግባራት እናካየደን ንሸባብ ሶማል ብቕሉዕ እናደገፈን ንመንግስቲ ቀጠር ምስቶም በዚ ጉዳይ’ዚ ክሲ ዘቕርቡ ክጽጋዕ ምፍታኑ ካብቲ ኣዝዩ ዘደንጹ’ዩ። ብዝኾነ እቲ ብኣውንታ ዝግለጽ ዝነበረ ዝምድናታት ክልቲኡ ሃገራት ብቀጥታ ተበቲኹ፡ መንግስቲ ቀጠር ነቲ ኣብ ዶብ ኤርትራን ጂቡቲን ሰፊሩ ዝነበረ ሰራዊቱ ብህጹጽ ክስሕብ ተገደዱ’ዩ። ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ንመንግስቲ ቀጠር ጠሊሙ ንምንታይ ምስቲ ብመሪሕነት ስዑዲ ዓረብ ዝፍለጥ ምሕዝነት ተጸጊዑ ንዝብል ሕቶ ንኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ማ/ምብራቕን ብቀረባ ዝኸታተሉ ተንተንቲ ፖሎቲካ ነዚ ዝስዕብ ተንታን የቕርቡ።
- ኩሉ ወጻኢ ፖሊስታት ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ብመሰረቱ ኣብ ስትራተጂካዊ ዝምድናታት ዘይኮነስ፡ ኣብ ግዝያዊ ጉጅላዊ ረብሓታት ዝተሞኮሰ ስለዝኾነ፡ ካብ 3ተ ሃገራት ወሽመጥ ከልጅ ማለት ስዑዲ ዓረብ፡ ኢማራት ዓረብን ባሕሬንን ክረኽቦ ዝኽእል ግዝያዊ ረብሓታት ብምጥማት ዝወሰዶ ፖሎቲካዊ መርገጽ ምዃኑ ይገልጹ። ንግብጺ ብዝምልከት ከኣ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ፖሎቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ምዕባሌ ንምቁጻይ ብሓፈሻ፡ ንግድብ ኣባይ ንምፍራስ ድማ ብፍላይ ዘለዎም ሓባራዊ ምርድዳእን ዘኣተውዎ ስምምዓትን ዝምርኮስ ምዃኑ ይትንትኑ።
- ኩሎም ሃገራት ወሽመጥ ከልጅ ምስ መ/ኣሜርካ ጽቡቕ ዝምድና ከም ዘለዎም ዝፍለጥ’ኳ እንተኾነ፡ መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ብዝጸንሖ ተሰማዕነትን ጽልዋታትን ከምኡ’ውን ኢማራት ዓረብ፡ ባሕሬንን ግብጽን ብምድማር፡ ካብ መ/ቀጠር ብዝበለጸ ጸብለልትነትን ተቐባልነትን ክህልዎም’ዩ ዝብል፡ ገባቲ ኢሳይያስ ጉጉይ ገምጋም ሒዙ ምብጋሱ ይገልጹ። ካብዚ ጉጉይ ገምጋም’ዚ ብምብጋስ ድማ፡ ምስዞም ሃገራት’ዚኣቶም ኣንጻር ግብረ-ሽበራ ብምምሳል፡ ምስ መንግስቲ ኣሜርካ ንምትዕራቕ፡ ብኡ ኣቢሉ እቲ ብ2009 ኣብ ልዕሊኡ ዝተበየነ ማዕቐብ ንክለዓለሉን ጥጡሕ ባይታ ክምድምድሉ ብምሕሳብ ምዃኑ’ውን ይትንትኑ።
ብዝኾነ ንምጥቕላል ዝኣኽል እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ክውንነታዊ ሓቅታት’ዚ ብውሕዱ ኩሉ ወጻኢ ዝምድናታት ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ክሳብ ክንደይ ኣብ እከይ ጥልመትን ኣዕናዊ ኩናትን ዝተሞርኮሰ ምዃኑ ብግልጺ’ዩ ዘርኢ። ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ብጥልመትን ኲናትን ዝልለ ወጻኢ ዝምድናታት ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ እንታይ ይርባሕ? ንስለ’ቲ ሓቂ ኣብ ዲሞክራስያዊት ኮንጎን ሶማልን ዝፈሰሰ ንጹህ ደም ኣሕዋትና ይኹን ደምሓት፡ ግንቦት 7ተን ምንቅስቓስ ነጻነት ቤንሻንጉልን ናብ መበቆል ዓዶም ኢትዮጵያ ከይምለሱ ንምዕጋት ኣብ ዝግበር ተደጋጋሚ ኲናት ዝሞቱ ዘለዉ መንእሰያት ኤርትራ ንልዕልነት ህዝብን ሃገርን ንምክልኻል ጅግንነት ከም ዝፈጸሙ ስውኣት ዲዮም ክቁጸሩ ወይስ ካልእ ፖሎቲካዊ ስያሜን ትርጉምን ክህልዎ’ዩ? እዚ ሕቶታት’ዚ ብፍላይ ንተደናገጽትን ሰዓብትን ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ዝምልከት ክኸውን’ዩ።
ሰናይ ትምኒትን ንባብን
ነፀረኣብ ኣስመላሽ
19 ሓምለ 2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10797


text:
Radio Erena: 25 January 2022
24 ኣባላት ዝሓቖፈ፣ ላዕለዋይ ዞባዊ ወኪል ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኤርትራ ናይ ሓሙሽተ መዓልታት ዑደት የካይድ ከምዘሎ፣ እቲ ኣህጉራዊ ትካል፣ ብ24 ጥሪ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቲ ሓለፍቲ ፕሮግራም ልምዓት፣ ኮሚሽነራት ሰብኣዊ መሰላትን ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዘጠቓለለ፣ ዞባዊ ወኪል ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኤርትራ ካብ 2022 ክሳብ 2026 ዝጸንሕ፣ ጽላታት ሕርሻን ጸዓትን ዝርከቦ ዝተፈላለየ ፕሮጀክታት ንምብጋስ ምስ ወኪል መንግስቲ ስምምዕ ክኽትም ምዃኑ እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣነጺሩ።
ዞባዊ ወኪል ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሓሉ ምስ ሚኒስተራት፣ ዲፕሎማሰኛታትን ካልኦት ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራን ክራኸበን፣ መንደፈራ፣ ድባርዋን ዓረዛን ክበጽሕ’ዩ።
ብፍላይ ዓረዛ፣ ብምትሕብባር ሕቡራት ሃገራት ሰፊሕ ናይ ጸሓያዊ ጸዓት ፕሮጀክት ዝተተግበረሉ ከባቢ ምዃኑ ይፍለጥ።
ዑደት ዞባዊ ወኪል ሕቡራት ሃገራት ናብ ኤርትራ፣ ኣካል ናይቲ፣ ኣብ 2030 ውሑስ ምዕባለ ናይ ምርግጋጽ ሸቶ ዝትግበር ዘሎ ፕሮጀክታት ናይ ምክትታልን ምቕጻልን መስርሕ ምዃኑ፣ ነቲ ጉጅለ ዝመርሐ፣ ዳይረክተር ዞባዊ ፕሮግራም ልምዓት ሕቡራት ሃገራት፣ ያቖብ ኤል ሒሎ ገሊጹ።
ስእሊ፦ UN Eritrea
==================


text:
Radio Erena: 24 June 2019
ንኢትዮጵያ ምስ ወደባት ኤርትራ ዘራኽብ መስመር ባቡር ክስራሕ መደብ ወጺኡ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ሚኒስተር ፋይናንስ ኢትዮጵያ ብሓሙስ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ንግዲ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ንወደባት ባጽዕን ዓሰብን ብቐጥታ ምስ ኢትዮጵያ ዘራኽብ መስመር ባቡር ንኽስራሕ መጽናዕቲ ተጀሚሩ ከምዘሎ ኣመልኪቱ።
ናይቲ ተጀሚሩ ዘሎ መጽናዕቲ ባንክ ዓለም ሓላፍነት ወሲዱሉ ከምዘሎ እቲ ሚኒስተር ብተወሳኺ ገሊጹ። ብመሰረት እቲ ፕሮጀክት ወደባት ዓሰብን ምጽዋዕን ምስ ሰሜናዊ፣ ምብራቓዊን ማእከላይን ዞባታት ኢትዮጵያ ብቐጥታ ክራኸቡ’ዮም።
ኢትዮጵያ ንወደባት ኤርትራ ኣብ ዘይትጥቀመሉ ዝነበረት እዋን፣ ምስ ጂቡቲ፣ ኬንያን ሱዳንን ዘራኽባ መስመራት ባቡር ሃኒጻ’ያ። እንተኾነ ድሕሪ ሓድሽ ዝምድና ኢትዮጵያን ፕረዚደንት ኢሰያስን፣ ወደባት ኤርትራ ክትግልገለሉ ስለዝተፈቕደላ ናይ ኣየር፣ ምድሪን ባሕሪን መጎዓዝያታት ዳግም ኣብ ምህናጽ ትርከብ።
እዚ ኣብ መጽናዕቲ ዘሎ መስመራት ባቡር፣ ክንደይ ባጀት ክሓትት ምዃኑ ገና ዘይተፈልጠ እኳ እንተኾነ፣ ኢጣልያ እትርከበን ገለ ሃገራት ድሮ ተገዳስነት ኣርእየን ከምዘለዋ ኣብቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ዋዕላ ንግዲ ተገሊጹ።
ምኽትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢጣልያ ንማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፣ ሃገራ ኣብቲ ንወደባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከራኽብ ተመዲቡ ዘሎ መስመር ባቡር ክትጽምበር ድሌት ከምዘለዋ ሓቢራ። ንሳ ብተወሳኺ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን፣ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብረኣብን ከምዝዘተየት ሓቢራ።
እቲ ኣብ መንጎ ወከልቲ ኢጣልያ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ሆቴል ሓያት ከምዝተኻየደ ዝግለጽ ዘሎ ኣኼባ፣ ንሓጺር ግዜ ከምዝወሰደ እኳ እንተተገልጸ፣ ኣቐዲሙ ኣብ መደብ ከምዘይነበረን፣ ምስቲ ናይ ንግዲ ዋዕላ ከምዝተጋጠመን ኣብሪሃ።
ኣብ መንጎ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ኣማኻሪ ፕረዚደንትን ባዕሉ ፕረዚደንት ኢሰያስን ጥራይ ተሓጺሩ ዝርከብ ዝርዝር ስምምዓት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ሓያሎ ዜጋታት ሻቕሎት ፈጢሩ ከምዘሎ በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
=======================


text:
ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም እንተተመሊሶም ዘጋጥሞም ዝኾነ ጸገም የለን ክብል መንግስቲ ደንማርክ ንዘቕረቦ ሓቅነት ዘይብሉ መጽናዕቲ፣ ገለ ሃገራት ኤውሮጳ ንፖለቲካዊ ሃልኪ ይጥቀማሉ ኣለዋ ክብል፣ ኣካያዲ’ቲ መጽናዕቲ ዝነበረ ጀንስ ኦለሰን ገሊጹ።
ንልዕሊ 20 ዓመታት መጽናዕቲ ኣብ ምክያድን ጸብጻብ ሃገራትን ኣብ ምክያድ ክነጥፍ ዝጸንሐ ጀንስ ኦለሰን ምስ ሬድዮ ኤስ.ኣር.ኤፍ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ፣ ኣብ ኤርትራ ዘካየዶ ናይ መወዳእታ ዑደቱ፣ ተወሳኺ ግዜ ከምዘድልዮ ሓቢሩ ምንባሩ ድሕሪ ምግላጽ፣ ነቲ ዝወጸ ጸብጻብ ከምዘይደገፎ ኣፍሊጡ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ እቲ ጸብጻብ ሓቅነት የብሉን ጥራይ ዘይኮነ፣ መንግስቲ ደንማርክ ብዘካየዶ መጽናዕቲ እንዳበላ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ስደተኛታት ንኸይቅበላ ከም መመኻነዪ ይጥቀማሉ ምህላወን፣ ነቶም ሰብ ሞያ ሕፍረት ኣሰኪሙና ይርከብ፣ ክብል ነቲ ከም ብሪጣንያ ዝኣመሰላ ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘለወን ፖሊሲ ንኸትርራ ዘቕርቦኦ መርትዖ ነጺጉዎ።
ብክፍሊ ስደተኛታት ደንማርክ ተወዲቡ ኣብ መፋርቕ 2014 ናብ ኤርትራ ጉዕዞ ብምክያድ ኦለሰን ዝርከቦ ጉጅለ ልኡኽ መጽናዕቲ ኣብ ዘካዪደሉ ዝነበረ እዋን፣ ሰበስልጣን ደንማርክ ኦለሰን ‘ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ዓዶም ክምለሱ ዝኾነ ጸገም ኣየጋጥሞምን’ ዝብል ጸብጻብ እንተ ኣቕሪቡ፣ ደሞዝ ክውሰኸሉ ምዃኑ ከምዝነገርዎ የብርህ።
እንተኾነ ንሱ ብነጻ ምስ ህዝቢ ተዘራሪቡ መጽናዕቱ ከቕርብ ተወሳኺ ግዜ ከምዘድልዮ ኣብ ዝሓበረሉ፣ ናብ ደንማርክ ክምለስ ከምዝተጸወዐ ገሊጹ።
ብሪጣንያ እትርከበን ሓድ ሓደ ሃገራት ኤውሮጳ ነዚ ናይ ደንማርክ ዘይቅኑዕ ጸብጻብ ክጥቀማሉ ክፍትና እንከለዋ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ከኣ ብኣንጻሩ፣ እቲ ጸብጻብ ዝተሰነዐን ምስ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ዘይቃዶን እዩ ክብሉ ብእዋኑ ነጺጎሞ እዮም።


text:
ሰሙነ ሕማማት (ሰሉስ)
ሰሉስ መዓልቲ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ብዕለተ ሰኑይ ዝፈጸሞ ተግባር መሰረት ብምግባር ጸሓፍቲ ፈሪሳውያን ንጐይታ ምኽንያት መኽሰሲ መታን ክረኽብሉ ብዙሕ ከቢድ ኢሎም ዝሓሰብዎ ሕቶታት ዝሓተትሉ መዓልቲ እዩ።ንኹሉ ዝገብሮ ትእምርትን ተኣምራትን ብናይ መን ስልጣን ከም ዝገብሮ ዝሓተትሉ ዕለት እዩ። ስለዚዝኾነ እዛ ኣብ ሰሙነ ሕማማት እትርከብ ሰሉስ ናይ ሕቶ መዓልቲ ተባሂላ ትፍለጥ።
ብኻልእ ወገን ድማ እታ ጎይታ ሰኑይ ዝረገማ በለስ ምሉእ ብምሉእ ዝነቐጸትሉ መዓልቲ ሰሉስ እዩ።
ኣይሁዳውያን ብትምህርቲ ጐይታ ኩሉ ግዜ ይቐንኡ ብምንባሮም ንኵሉ ሰብ ድማ ይስዕቦ ኣሎ ብምባል ይሓሙ ስለ ዝነበሩን ኣብ ቅድሚኦም ከቢድ ዝመስሎም መስቀላዊ ሕቶታት ብምሕታት ጐይታ ምስ ገዛእቲ ዓለምን ሕዝብን ከባእስዎ ተንኰል ካብ ምእላም፡ ፈተነ ካብ ምፍታን ዓዲ ኣይውዕሉን ነበሩ። ኣብዚናይ መወዳእታ ሰሙን’ውን ፋሲካ ንምኽባር ናብ ኢዮሩሳሌም ምምጽኡ ኣይተርፍን፡ብዙሕ ህዝቢ’ውን ብትምህርቱን ተኣምራቱን ይስዕቦን ይኣምኖን ኣሎ፡ ንሕናኸ ንመን ሒዝና ክንተርፍኢና፡ኣብ ትምህርቱ ድማ ንግብርታትና የቃልዖ ኣሎ ብምባል ኣዝዮም ተሻቒሎም ነበሩ። በዚመሰረት ድማ ብዓቢኽብሪ ብህጻናትን ብኣእማን ቢታንያ እናተመስገነ ናብ ቤተመቕደስ ምእታዉን፡ ነታ መሻቐጥን መናገዲን ገይሮሞ ዝነበሩ ቤተ መቅደስ ዕዳጋታቶም ገላቢጡ ስለ ዝሰጐጎምን ብጭጉራፍ ገይሩ ብውርደት ስለ ዘባረሮምን ከምኡውን ሓቀኛ ዕላማ ቤተ መቅደስ ድማ ብምንጋር ነቲ ክፉእ ግብሮም ስለ ዘጋህዶን ስለ ዝወቐሶምን ኣዝዮም ተሻቒሎም ነበሩ። ስለዚ ከኣ እዩ ኣይሁድሊቃውንቲኻህናትን ዓበይቲ ህዝብን ነቲ ምኽሪ ሞት ክሕግዞም ዝኽእልዝበልዎ ነገር ክሰርሑን ምኽንያት መኽሰሲ ከናድዩን ሓዲሮም ንጽባሒቱ ሰሉስ ሕቶታት ዝሓተትዎ።
እቲ ሕቶ ድማ “በየናይ ስልጣን እዚ ትገብር ኣሎኻ፧ እዚ ስልጣን እዝስ መን ሃበካ፧” ዝብልነበረ (ማቴ21፡23-27, ማር11፡2733,ሉቃ20፡1-8)። ነቲ መስቀላዊ ሕቶኦም ክምልስ ከሎ ብናተይ ስልጣን እየ ዝገብር እንተ በለና ምስ ሮማዊ መንግሥቲ ከነባእሶ ኢና ዝብል ነበረ። ምኽንያቱ ዕዳጋን ንግድን ክተክልን ክነቅልን ዝኽእል ብኸመዚ ዓቢ ምስጋና ክምስገን ዝግብኦ ንጉስ ክኸውን ኣለዎ ብምባል እዩ።ነገስታት ድማ ብስልጣኖም ዝመጽእ ከም ዘይጻወርዎ ርዱእ ነገር ምዃኑ ኣብ ልደት ጐይታ ብሄሮድስ ዝተቐትሉ 144,000 ዝኾኑ ህጻናት ምዝካር እኹል እዩ። ብናቶም ሓሳብ ድማ ጐይታ ካብ ምድራውያን ነገስታት ኣይኮነን ክህነት ካብ ዝግብኦም ሌዋውያን’ውን ኣይኮነን፡ ብኸመይ ደኣ ዕዳጋና ክብትን፡ ሕጊን ትእዛዝን ዘለዎ ትምህርቲ ክምህር ከምኡ’ውን ተኣምራት ክገብር ዝኽእል እናበሉ እዮም በየናይ ስልጣን ክገብር ከም ዝኸኣለ ክፈልጡ ደልዮም ተንኰል ፍሒሶም ናብኡ ዝመጹ። ንሱ ግና ልብን ኮላሊትን ዝምርምር ኣምላኽ ስለዝኾነ ከም ወትሩ ክፍኣቶም ፈሊጡ ሕቶኦም ብሕቶመሊሱ ኣሕፈሮም። “ጥምቀት ዮሓንስ ካበይእያ፧ ካብሰማይዶወይስ ካብ ሰብ፧” ብምባል ድማ ሓተቶም። ንሳቶም ድማ ንሓድሕዶም ተዛራሪቦም “ካብ ሰማይ እንተበልናዮ፡ ከመይ ደኣ ዘይኣመንኩምዎ፧ ክብለና እዩ ካብ ሰብ እንተበልናዮ ከኣ ንዮሓንስ ኩሎም ከም ነቢይ ይቘጽርዎ ኣለዉ እሞ፡ ንሕዝቢንፈርህ።” ብምባል “ኣይንፈልጥን” ኢሎም መለሱሉ። ጐይታ ድማ ኣነኸኣ በየናይ ስልጣን እዚ ኸምዝገብር፡ ኣይነግረኩምን፡ በሎም (ማቴ 21፡23-27)።በዚ ድማ ሓፊሮም ተመልሱ።
ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዕለተ ሰሉስ ካልእ ሕቶታት’ውን ተሓቲቱን ተወሳኺ ትምህርቲ’ውን ምሂሩን እዩ። ብዛዕባ ምኽፋልግብሪ፡ ትንሳኤሙታን፡ወዲዳዊት ዝተባህለ መን ምዃኑ ዝኣመሰሉ ሕቶታት ዝመለሰሉን ብምስላ ገይሩ ድማ ዝመሃረሉን ዕለት እዩ (ማቴ21፡8,ማር 12፡2ማር13፡37ሉቃ20፡9ሉቃ21፡38)። እዚአን ትምህርትታቱ ድማ ትምህርተ ሰሉስ ተባሂለን ይፍለጣ።
ካብዛ ዕለት እዚኣ እንመሃሮ መልእኽቲ፡ ካብ መርገምን ሞትን ክንድኅንን ንስሓ ዝበቅዕ ፍረ ከነፍርን ጐይታ ናባና መንፈሳዊ ፍረ ደልዩን ብሂጉን ኣብ ዝመጽኣሉ እዋን ቖጽሊ (ሃይማኖት) ጥራይ ዘይኮነስ ፍረ (ሰናይ ግብሪ) ሒዝና ክነጽንሖ ከም ዝግባእ እዩ። ሃይማኖትና ኣጽንዒና ሰናይ ግብሪ እንዳገበርና እንተጸኒሕና ፡ በታ ክርስቶስ ን ፍርዲ ዝመጽአላ ሰዓት “ኣቱም ናይ ኣቦይ ብሩኻት” ተባሂልና ብየማኑ ከቑመና እዩ። ኣብ ሃይማኖትና ከይጸናዕና፡ ሰናይ ምግባር’ውን እንተዘይብልና ግና “ኣንቱም ርጉማት ካባይ ርሓቑ” ተባሂልና ናብቲ ንዲያብሎስን ሰራዊቱን ዝተዳለወ ስፍራ ክንድርበ ኢና ስለዚ መንግስት ሰማያት ክንወርስ እንተድኣ ኮይና ኣብ ሃይማኖትና ጸኒዕና ክንነብር ይግባኣና።
ካልእ መልእኽቲ ናይዚ ዕለት’ውን ንጐይታ ምፍትታን ከም ዘይግባእን፡ንሕና’ውን ብሓቂ ኣብ መገዲ ክርስትና እንተሎና ብሰባት ኣብ ክንዲ ጽቡቕ ዝገበርና ክፉእ እንፍደየሉ ጊዜ ክህሉ ስለ ዝኽእል ብኵሉ ክንግረም ከም ዘይብልና ዘረድእ እዩ። ዘለአለማዊ ስልጣን ናይ ባህርይኡ ዝኾነ ጐይታ፡ ከም ፍቓዱ ንሰባት ስልጣን ዝህብ ኣምላኽ፡ እንተላይ ነቲ ሒዞሞ ዝነበሩ ስልጣን ዝሃቦም ንሱ ክነሱ ብሓጥኣንን ክፉኣትን ሰባት “ነዚ ስልጣን ዝሃበካ መንእዩ፧”ተባሂሉ ተሓቲቱ እዩ። እዚ ድማ መን ምዃኑ ስለ ዘይፈልጥዎ እዩ። ዝምርምር እምበር ዘይምርመር ኣምላኽ ምዃኑ ኣየስተውዓልዎን። ሕቶኦም’ውን ናይቅንዕና ኣይነበረን። ንሱ ግና ንሕቶኦም ብሕቶ መለሰሎም። ጐይታ ከምቲ ንዓይ ዝገበሩኒ ንዓኻትኩም ውን ከምኡ ክገብሩኹም እዮም ከም ዝበለ ኣብ ጉዕዞ ህይወት ደቂ ሰባት ብዙሕ ተጻብኦ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ክመጾም ይኽእል እዩ። ንኵሉ ግናብትዕግስቲ ክንሰግሮ ይግባእ።
ናይ ክርስቶስ ቤተሰብ፡ ከምቶም ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ ብኣምላኽነት ኢየሱስ ክርስቶስ ዝጠራጠሩ ዝነበሩ፡ ሎሚ’ውን ብኣምላኽነት ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝጠራጠሩ፡ ኣምላኽነቱ ክሒዶም “ኣማላዲ እዩ”ዝብሉ ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። ንሕና ግና ንሱ ናይ ባህርይ ኣምላኽ፡ ፈጣሪ
ኵሉ፡ ብዘይ ብእኡ ሓደ እኳ ዝተፈጥረ ከምዘየለ ፈሊጥና ብጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ተኣሚንና፡ ኣብ ሃይማኖትና ጸኒዕና ነቶም ዝጠራጠሩ ድማ ብዝግባእ እንዳ ኣረዳእና ክንነብር ይግበኣና። እዚ ክንገብር እግዚኣብሔር ቅዱስ መንፈሱ ይልኣኸልና ።
ስብሐት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
አሜን!!
Leave a comment


text:
Eda
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 11 12 2020
ኤዳ ኮሙን ኣብ ምዕራብ ቬርምላንድ ኣብ ሰሓቢ ቦታ ተደዅና ትርከብ። እዛ ኮሙን ኣብ ድሕሪ ናይ ኖርወይን ሽወደንን ዶብ ትርከብ፣ እዚ ካልእ ከይጸብጸብካ ከም ኣብ ዶብ ዘሎ ኣዚዩ ምዕቡል ንግዲ ብኣወንታ ነዚ ዞባ ጸልይዎ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ8,572
ስፍሓት መሬት895 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Arvika 31 ኪሜ
- Karlstad 103 ኪሜ
- Oslo 124 ኪሜ
ናይ ኣርቪካን ኦርየንግን ኮሙናት እተን ዝዳወባና ናይ ሽወደን ኮሙናት ኮይነን፡ ብምዕራብ ድማ ምስ ኖርወይ ኢና ንዳወብ። ኤዳ ኮሙን ብምምሕዳራት ኤዳ፡ ዬርንስኩግ፡ ሾላን ሺሊንግማርክን ዝቖመት ኮይና ዳርጋ 8 500 ብዝሒ ህዝቢ ኣለዋ። ቻርሎተንበርግ እታ ዝዓበየት ቦታ ኣብዚ ኮሙን እያ። ኮፖምን ኦሞትፎሽን ካልኦት ከተማታት እየን።
መንበሪ-ገዛ
ኣብዚ ኣብ ገለ ካብተን ከተማታት ወይ ገጠራት ኣብ ኣፓርትማ ወይ ኣብ ቪላ ንኽትቅመጥ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ። እታ ብኮሙን ትውነን ትካል ኤዳ ቡስታድስ ኣበ ምስ 836 ኣፓርትማታት ኣብ ብምልኡ እዚ ኮሙን እታ ዝዓበየት ኣባይቲ ተመሓድር ትካል እያ። ኣብ ኤዳ ብዙሓት ብሕታውያን ኣካረይቲ ኣባይቲ እውን ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኤዳ ኮሙን ቁሩብ ልዕሊ 150 ንጥፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብዚ ናይ ቈልዑን መንእሰያትን ማሕበራት፡ ቀረብ ናይ ኣዳራሻት ዘለወን ማሕበራት፡ ናይ ባህሊ ማሕበራት፡ ትምህርታውያን ማሕበራት፡ ማሕበራት ጥሮተኛታትን ካልኦት ከም ናይ ዓዲ ጋንታትትን ዝኣመሰላ ካልኦትን ኣለዋ። ከምኡ'ውን ንኣብነት ኵዑሶ እግሪ፡ ቃርሳ በረድን ፒንግፖንግን ትጻወተለን፡ ብመንሻታተሒ በረድ ምኻድ ወይ ናይ ተኵሲ ስፖርት ትለማመደለን ብዙሓት ዝተፈላለያ ማሕበራት ኣለዋ። እተን ዝተፈላለያ ሰበኻታት ቤተ ክርስትያን ኣብ ብዙሕ ቦታታት ናይዚ ኮሙን ማሕበራት እውን ኣለወን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ቤት ጽሕፈት ዜጋታትን (Medborgarkontoret) ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ኣብ ሻርሎተንበርግ ይርከብ። ከምኡ'ውን ኣብኡ ናይ ኤዳ ቡስታድስ ኣበ ቤት ጽሕፈቶም ኣሎ። ቤት ጽሕፈት ቅበላ ስደተኛታትን ትምህርቲ ሽወደንኛ ንወጻእተኛታትን (sfi) ኣብ ኦሞትፎሽ ይርከቡ። ኣብቲ ኣብ ኦሞትፎሽ ዝርከብ ብቀይሕ መስቀል ዝመሓደር ኩፓን ካልኣይ ኢድ ዝጠዓመ ኣቁሑት (ሰከንድ ሃንድ) ክትገዝእ ትኽእል ኢኻ። ቤት ንባብ፡ ባንክ፡ ናይ ስፖርት ቦታታትን ዱኳናት ምግብን ኣብ ኵለን ናይዛ ኮሙን ሰለስተ ከተማታት፣ ሻርሎተንበርይ፡ ኮፖምን ኦሞትፎሽን ኣሎ።
ኣብ መእተዊ ናይ ሻርሎተንበርይ ሓደ ማእከል ዕዳጋን ሓደ ኣደባባይ ዕዳጋን ኣሎ። ከምኡ'ውን ኣብዚ ሓደ ናይ ኣትለቲክስን ናይ ስፖርት ተዅስን ኣዳራሽ ኣሎ። ኣብ ቫልፍየለት ኣብ እዋን ሓጋይ ናይ ነዊሕ ጕዕዞ ሸርተቴን ስላሎምን ክትሸራተት ትኽእል ኢኻ። ኣብ ኑረሱንድ ሓደ 18-ጉድጓድ ዘለዎ በቲ ጽቡቕ ባሕሪ ሁግን ዝተኸበ ናይ ጎልፍ ሜዳ ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኤዳ ኮሙን ንደቂ 1-5 ዓመት ዕድሚኦም ቈልዑ (ወይ ክሳብ እቲ ቈልዓ ቅድመ-ትምህርቲ ወይ ትምህርቲ ዝጅምር) ዝኾና ብዙሓት መውዓሊ ህጻናትን ስድራ ቤታዊ ክንክን ህጻናትን ኣለዋ። ኣብ ሻርሎተንበርይ ዘሎ ማእከል ስድራ ቤታት ካብ 0-6 ዓመት ቈልዑ ንዘለዎም ወለዲ ወይ ወለዲ ንሙኳን ዝጽበዩ ንዘለዉ ከም ወለዲ መጠን ንኻልኦት ቈልዑ ዘለዎም ወለዲ ክረኽብሉ ዝኽእሉ መራኸቢ ቦታ እዩ። ማእከል ስድራ ቤታት "ፋምነን" ኣብ መንጎ ማእከል ክንክን ጥዕና ነፍሰ ጾራትን ሓራሳትን፡ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ፡ ክፉት መውዓሊ ህጻናትን ቤት ጽሕፈት መሕበራዊ ኣገልግሎትን ብምትሕብባር ዝነጥፍ እዩ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሻርሎተንበርይ፡ ኦሞትፎሽ፡ ኮፖም፡ ኣዶልፍስፎሽን ሺሊንግማርክን መባእታዊ ኣብያተ ትምህርቲ ኣለዋ። ኣብቲ ኣብ ሻርሎተንበርይ ዝርከብ ጉናርስብይስኮላን፡ ከምኡ'ውን ኣብ ኮፖም ዘሎ ህየርነስኮላን ናይ ማእከላይ ደረጃ ትምህርቲ ኣሎ። ምስተን መባእታዊ ኣብያተ ትምህርቲ ዝተተሓሓዘ ነቶም ናይ ተምሃሮ ሓልዮት ዘድልዮም ቈልዑ ናይ ናጻ ግዜ መጽንሒ (fritidshem) ኣሎ። ከም'ውን ኣብዚ ኮሙን ሒደት ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ኣለዋ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ኤዳ ዘሎ ትምህርቲ ንኣባጽሕ፡ ብኤስኤፍኢ-ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት፡ ክልተ ናይ ሞያ ትምህርትታትን ሓደ መባእታውን ናይ ካልኣይ ደረጃ ናይ ኣባጽሕ ትምህርትን ዝቖመ እዩ። ከም ሓድሽ መጻኢ ነቲ መብዛሕትኡ ግዜ ብምትሕብባር ምስ ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት ዝፍጸም ልልይ ሕብረተሰብ ንኽትምሃር እውን መሰል ኣለካ።
ኣገልጎት ጥዕና
ምኽሪ ወይ ሕክምና ከድልየካ ከሎ ምስ ኤዳ ማእከል ክንክን ጥዕና ርክብ ግበር።
ኣብቲ ኣብ ሻርሎተንበርግ ዝርከብ ማእከል ስድራ ቤታት፡ ማእከል ክንክን ጥዕና ነፍሰ ጾራትን ሓራሳትን፡ ከምኡ'ውን ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ኣሎ። ኣብ እዋን ምሸት ወይ ቀዳመ-ሰንበት ወይ በዓላት፡ ህጹጽ ሕክምና ምስ ዘድልየካ ምስቲ ካብ ኦሞትፎርሽ ናይ 20 ኪሎመተር ርሕቀት ዝርከብ ናይ ኣርቪካ ሆስፒታል ክሊንክ ህጹጽ ረድኤት ርክብ ግበር። ህዝባዊ ክንክን ስኒ ኣብ ኦሞትፎርሽ ኣሎ። ኣብዚ ኮሙን ብሕታውያን ሓካይም ስኒ እውን ኣለዉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ነንሕድሕድና ክንረዳዳእ ኣገዳሲ ስለ ዝኾነ፡ ከድሊ ከሎ ኣስተርጐምቲ ንጥቀም ኢና። እዚ ኣብ እዋን ርክብ ምስ ስራሕ፡ ቤት ትምህርቲ፡ ምብጻሕ ናብ መንግስታውያን ኣብያተ ጽሕፈትን ኣገልግሎት ሕክምናን ክኸውን ይኽእል እዩ። መብዛሕትኡ ናይ ኣስተርጐምቲ ርክብ ብተሌፎን እዩ ዝፍጸም። ሓደ ዝተቘጽረ ኣስተርጐሚ ምስጢር ናይ ምዕቃብ ግዴታን ኣብቲ ዝርርብ ኵሎም ዝተዛረብዎ ናይ ምቱርጓምን ግዴታ ኣለዎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
እቲ ንኤዳ ኮሙን ቆሪጹ ዝሓልፍ ብሪክስቬግ 61 ዝፍለጥ ጽርግያ ኣብ ናይ ኖርወይ ዶብ ናብ ሪክስቨይ 2 ይሰጋገር። ነዚ ኮሙን ዝቖርጽ፡ ብቬርምላንድ ዚሓሊፍ፡ ንካርልስታድ፡ ኣርቪካ፡ ኦሞትፎርሽን ሓሊፉ ከም መወዳእታ ቅድሚ ናይ ኖርወይ ዶብ ናይ ባቡር መደበር ኣብ ሻርሎተንበርግ መደበር ዘለዎ ማዕረ ማዕረ እዚ ጽርግያ ዝኸይድ ሓደ ሓዲድ ባቡር ኣሎ። ኣብ ምንጎ ስቶኮልም-ኦስሎ ዝርከብ ቦታ፡ ጽቡቕ ናይ መራኸቢ ኵነት ናብ ክልቲኤን መዲና ማለት እዩ።
እቲ ኣብ ቬርምላንድ ብዝርከባ ኮሙናትን ዞባን ዝውነን ቬርምላንድስትራፊክ ሓላፍነት ናይዚ ኣካባቢ ህዝባዊ መጓዓዝያ ኣለዎ። ካብ ኤዳ ናብቲ ኣህጉራዊ መዕርፎ ነፈርቲ ኦስሎ ሉፍትሃቭን (ጋርደሞኤን) ኣስታት 100 ኪሎመተር እዩ። ዳርጋ ኣብ ማዕረ ርሕቀት እቲ ናይ ውሽጢ ሃገር በረራታትን ሓደ ሓደ ናይ ቻርተር በረራታትን ዘለዎ ናይ ካርልስታድ መዕርፎ ነፈርቲ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብዚ ኮሙን ኣስታት 1500 ናይ ስራሕ ቦታታት ኣሎ። ቅርበት ናብ ዶብ ኖርወይ፡ ኣብቲ ዱኳናትን ማእከል ዕዳጋን ዕሙር ንግዲ ይፈጥር። ኣብዚ ከም ፉንዶ ኮምፖነንትስ ኣበ፡ ኖርማ ፕረስሽን ኣበን ኖርዲክ ፓፐር ኦሞትፎርሽ ኣበን ዝኣመሰላ ዓበይቲ ኢንዱስትሪታት ኣለዋ። ኣብ ክንክን ጥዕናን ቤት ትምህርቲን ሓልዮት ቈልዑ እውን ናይ ስራሕ ዕድላት ኣሎ።
እዚ ኮሙን ዓመታዊ ሕጊ፡ ክፍሊ መሸጣን ምሕደራን ዘጠቓልል ናይ ሓድሽ ምብጋስ ዋኒን ትምህርቲ (starta eget-kurs) የዳሉ እዩ። ኣልሚ ፎረታግስፓርትነር ቬርምላንድ ናይ ወጻእተኛ መበቈል ዘለዎምን ኣብ ሽወደን ትካል ከበግሱ ወይ ክገዝኡ ንዝደልዩን መራሕቲ-ዋኒን ናይ ምኽሪ ኣገልግሎት ኣለዎ።


text:
Radio Erena: 01 October 2020
መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ኣብ ውልቀሰባት ጸኒሑ ንዝበሎ ኣስታት 300 ሽሕ ጠበናጁን ተተኮስትን ከምዘቃጸለ ኣፍሊጡ።
እቲ ጠበናጁን ተተኮስትን፣ ኣብዚ ሰለስተ ዓመታት ዝተኣከበ ኮይኑ፣ ዝበዝሐ ካብኡ ህዝቢ ብወለንትኡ ናብ መንግስቲ ዘረከቦ ምዃኑ’ዩ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ብ30 መስከረም፣ ኣብ ሰሜናዊ ሱዳን ኣብ ዝርከብ ከባቢ ሓጃር ኣል ዓሳል ዝተኻየደ ናይ ምቅጻል ስነ ስርዓት፣ ምኒስተር ምክልኻልን ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያትን ዝርከብዎም ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲን ወከልቲ ናይ ወጻኢ ዲፕሎማሰኛታትን ተረኺቦም።
እቲ ዝተቓጸለ ዘይሕጋዊ ጠበናጁ፣ ብሰለስተ መስርሓት ዝተኣከበ ምዃኑ ዝገለጸ፣ ሓደ ካብቶም ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝተረኽቡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ፣ ሜጀር ጀነራል ኢብራሂም ጃብር፣ ተሪፉ ዘሎ እቲ ራብዓይ ብግዴታን ብሓይሊን ጠበናጁ ናይ ምእካብ መስርሕ ጥራይ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ሱዳን፣ ፈቐድኡ ተዘርዩ ዘሎ ዘይሕጋዊ ጠበናጁ ንምእካብ ኣብ እትገብሮ ዘላ ጻዕሪ፣ ጎረባብቲ ሃገራትን ማሕበረ ሰብ ዓለምን ሓገዙ ከበርክተላ እቲ ጀነራል ተማሕጺኑ።
ሱዳን፣ ሓንቲ ካብተን ዘይሕጋዊ ኣጽዋር ብብዝሒ ዝሰጋገረለን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ’ያ።
=============


text:
ንኣቶ ኣባይ ወለዱ ካብ ኣቦወንበርነት ብምልዓልን ካብ ኣባልነት ፖሊት ቢሮ ብምትሓት ኣባል ማእኸላይ ኮምቴ ክኾኑ፣ምኽትል ፈፃሚ ስራሕ ትእምት ንዝኾኑ ኣቶ በየነ ሙክሩ ካብ ኣባልነት ፖሊት ቢሮ ብምውራድ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴ ኮይኖም ክቕፅሉ፣ንዋና ፈፃሚት ስራሕ ትእምት ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ድማ ካብ ካብ ፖሊት ቢሮን ማእኸላይ ኮሚቴ ኣባልነተን ዝኣገደን ማእኸላይ ኮምቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ/ህውሓት/ ኣብ ከተማ መቐለ ኣኼብኡ ሎሚ እውን ቀፂሉ’ሎ።
ክልተ ኣባላት ፖሊት ቢሮ እውን መጠንቀቕታ ተዋሂቡዎም ኣለው።ንካልኦት ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴ ናይ ምእጋድን መጠንቀቕታ ምሃብን ስጉምትታት ከምዝውሰድ ትፅቢት ይግበር።
ንነዊሕ ዓመታት ኣባል ፖሊት ቢሮን ማእኸላይ ኮሚቴን ህውሓትን ኣማሓዳሪ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ዝነበሩ፣ቅድሚ 16 ዓመታት ኣብ ውሽጢ ህውሓት ብዝተፈጥረ ምክፍፋል ካብ ህውሓት ዝተባረሩን ኣቶ ገብሩ ኣስራት እቲ ሕዚ ተፈጢሩ ዘሎ ገምጋምን ምንቕቓፍን ኣብ ውሽጢ ተኣጂሉ ናይ ዝፀንሐ ፖለቲካዊ ዘይምርድዳእ ውፅኢት እዩ ይብሉ።
‘ድሕሪ ሕልፈት ኣቶ መለስ ዜናዊ ኣብ መንጎ ስዓብቲ ሌጋሲ መለስን ምትኽኻእ ብዝብል ካብቲ መሪሕነት ዝወፁ ነባራት ተጋደልቲን ብዘሎ ጎንፂ እዩ ናይዚ ምኽንያት’ይብሉ ኣቶ ገብሩ።ኣብ መንጉኦም ናይ ሓሳባትን ፖሊስታትን ኣፈላላያት ኣይሰማዕናን ዝበሉ ኣቶ ገብሩ ኣስራት እዚ ናይሕዚ ገምጋም ብስዓራይነት ‘ተዲፊኦም ወፂኦም’ ናይ ዝበሉዎም ኣባላት ይካየድ ኣሎ ይብሉ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ ከሎ፣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ መቐለ ቀጺሉ ዘሎ ኣኼባ ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ኣመልኪትና ምስ ኪኢላ ርክብ ህዝቢ ኣቶ ያሬድ ዓለምሰገድ’ውን ኣዘራሪብና ኣለና። ‘ከም’ዚ ዝዓይነቱ ጽዑቕን በሊሕን መስርሕ ግምገማን ነቐፌታን ዓርሰ ነቐፌታን፣ ንውድብ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ሓድሽ ነገር ኣይኮነን። ኣብ ክንድኡ ህወሓት ከምንስሪ ሓይሊ ረኺባን ተሓዲሳን ትወጸሉ መስርሕ’ዩ’ ይብል ኣቶ ያሬድ ዓለምሰገድ።


text:
Radio Erena: 22 February 2022
ኣብ ሶማል ኣብ ዝካየደ ዘሎ ባይቶኣዊ ምርጫ ከምዝተዓወተ ክገልጽ ዝጸንሐ ፋሃድ ያሲን፣ ኮሚሽን ምርጫ’ታ ሃገር ከምዘይተቐበሎ ኣፍሊጡ።
ሓላፊ ስለያን ጸጥታን ዝነበረ ፋሃድ ያሲን፣ ቀንዲ የማናይ ኢድ ፕረዚደንት ፋርማጆ ኮይኑ፣ ምድንጋር ፈጺሙ ተባሂሉ ብሓያሎ ኣባላት ፓርላማ ክኽሰስ ጸኒሑ’ዩ።
ብቕትለት ናይታ ብዛዕባ’ቶም ናብ ኤርትራ ዝተላእኩ ሶማላውያን መንእሰያት ትፈልጥ’ያ ዝተባህለት ኣባል ስለያ ነበር ዝኽሰስ ፋሃድ ያሲን፣ ሓደ ካብ ቀንዲ ምትፍናን ኣብ መንጎ ፋርማጆን ሮብለን ዝፈጠረ ጉዳይ እዩ።
ኮሚሽን ምርጫ ሶማል ብሰንኪ’ቲ ብሰንበት ኣብ ከተማ በለድወይን ዝተፈጸመ ነፍሰ ቅትለታዊ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ገለ መድመጺ ነቑጣታት ዝተኻየደ ምርጫ ክስርዞ እንከሎ፣ ናይ ፋሃድ ያሲን ግና ምስ ምድንጋር ድምጺ ብዝተኣሳሰር ምዃኑ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ፋሃድ ያሲን፣ ንደገፍቱ ኣብ ዘስመዖ መደረ፣ እቲ ምርጫ ክሳብ ዝዛዘም ኩሉ ብተዕግስቲ ክጽበይ፣ ተማሕጺኑ።
ፕረዚደንት ፋርማጆ ክሳብ ናይ ውልቁ ሓላዊ ገይሩዎ ምንባሩ ዝግለጽ’ቲ ሓላፊ ስለያን ጸጥታን ነበር፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሮብለ ስኒት ስለዘይነበሮ፣ ምስራዝ እዚ ድምጺ፣ ኣብ መንጎ’ቶም ላዕለዎት ሰበስልጣን ሶማል ሓድሽ ምትፍናን ከይፈጥር ስግኣት ኣሎ።
===============


text:
Radio Erena: 10 June 2019
መራሕቲ ኤርትራን ግብጽን፣ ካብ ሕብረት ኣፍሪቃ ተገሊሉ ንዝርከብ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ንምሕጋዝ ከምዝዘተዩ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም መራሕቲ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ግብጺ ኣብ ዘካየድዎ ርክብ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ብምትኳር’ዮም ተመያይጦም።
ግብጺ ኣቐዲማ፣ ምስ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ብምውጋን፣ ንወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ዘለዋ ደገፍ ከተረጋግጽ እንከላ፣ ኤርትራ ድማ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውጽኣቶ፣ ንመርገጺ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ብምንቃፍ፣ ምስ ‘ተን ሃገራት ዓረብ ከምዝወገነት ዝእንፍት መግለጺ ምዝርጋሕ ይፍለጥ።
መራሕቲ ግብጽን ኤርትራ፣ ንወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ንምድጋፍ ዘተ ዘካየዱ፣ ንመርገጺ ሕብረት ኣፍሪቃ እትድግፍ ኢትዮጵያ፣ ኣብ መንጎ ወትህደራዊ ጉጅለን ተቕወምቲ ሰልፍታትን፣ ዝወሰደቶ ናይ ምቅርራብ ተበግሶ ከምዘይተዓወተ ኣብ ዝግለጸኩ ዘሎ ዕለታት’ዩ።
እቲ ወትሃደራዊ ጉጅለ ንኹሎም እቶም ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ናይ ምቅርራብ ዘተ ዝተሳተፉ መራሕቲ ፖለቲካውን ሰልፍታትን ድሕሪ ኣሲርዎም ይርከብ።
ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ስልጣኑ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ናብ ሲቪላዊ መንግስቲ ከሰጋገር ክጽውዕ ዝጸንሐ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ እዚ ክሳብ ዝትግበር ንሱዳን ካብቲ ሕብረት ገሊሉዋ ኣሎ።
እዋናዊ ኣቦ መንበሩ፣ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ዝኾነ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ንወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ካብ ኣባልነቱ ምድስካሉ፣ ኣመሪካን ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳን ንዝርከብአን ሓያሎ ሃገራት ደገፈን ሂበናሉ።
እንተኾነ፣ እዚ ናይ ሕብረት ኣፍሪቃ ስጉምቲ፣ ንኣቦ መንበር ናይቲ ሕብረት ዝኾነ ፕረዚደንት ግብጺን፣ ካብቲ ሕብረት ንኣስታት 20 ዓመታት ተነጺሉ ዝርከብ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ከምዘየሐጎሶም፣ ካብ መግለጺታት እተን ሃገራት ምርዳእ ይከኣል።
ግብጺ፣ ምስ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ብምዃን፣ ነዚ እብ ድሮ ዒድ፣ ልዕሊ 110 ሰለማውያን ሰባት ዝቐዘፈ ወትሃደራዊ ጉጅለ ዝድግፋሉ ዘለዋ ምኽንያት፣ ምስ ቱርኪን ቀጠርን ዝጸንሐ ዝምድና ሱዳን ክብተኽ ካብ ዘለወን እምነት ምዃኑ ተንተንቲ የረድኡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ድማ ነዚ ወትህደራዊ ጉጅለ ሱዳን ከምዝድግፍ ዝድግፍ መግለጺ ዘውጽኣሉ፣ ምስዘን ሓያሎ ምወላታት ዝገብራሉ ዘለዋ ሃገራት ዓረብ ስለዝወገነ ጥራይ ምዃኑ ይጥቐስ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ወትሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፣ ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ መንግስቲ ከሰጋግር ዝጽውዕ ኣድማ ብዝሎኣለ መልክዑ ይቕጽል ኣሎ።
እቲ ትካላት ብምዕጻውን ስራሕ ደው ብምባልን ዝካየድ ዘሎ ኣድማ፣ ነታ ብቁጠባ ተዳኺማ ዘላ ሱዳን ብዝበኣሰ የሰናኽላ ከምዘሎ ተንተንቲ የረድኡ።
ሓይልታት ጸጥታ ናይቲ ወትሃደራዊ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ ኣድማ ዘካይዱ ዘለዉ ዜጋታት እታ ሃገር ብዝኸፈትዎ ቶኽሲ ብሰንበት 9 ሰነ ብውሕዱ ኣርባዕተ ሰባት ቀቲሎም።
===================


text:
ኣብ ዝሓለፉ ክልተ መዓልታት ኣብ ክልል ኣምሓራ ዑደት ዝፈጸሙ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ንዝተሃነጹ ፕሮጀክታት ከምዝመረቁ ተገሊጹ።
ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ፣ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ደብረ ማርቆስ ብልዕሊ ሓሙሽተ ቢልዮን ቅርሺ ንዝተሰርሐን ኣብ መዓልቲ ልዕሊ 1.35 ቢልዮን ሊትሮ ዘይቲ ዘፍሪ ፋብሪካ መሪቆም ኣለው።
እቶም ቀ/ሚ ኢትዮጵያዊያን ሓድነቶም ንክሕልው ኣተሓሳሲቦም። ዜጋታት ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት ካብ ዝፍነው ኣዕናዊ ዝበልዎ መልእኽታት ንርእሶም ንክሕልው’ውን ጸዊዖም።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ እቶም ቀ/ሚ ዝነበሮም መደባት ምርቃ ፕሮጀክታት "ናይ ምርጫ መበራበሪ ኮይኑ ኣሎ" ኢሎም ዝወቀሱ ሰባት ኣለው። ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ኮሚኒኬሽን እቲ ክልል ግና "ንወፍሪ ምርጫ ተባሂሉ ዝዕየ ስራሕ የለን" ይብሉ።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ ብሄራዊ ምንቅስቃስ ኣምሓራ፣ ፕሮግራሙ ንነበርቲ ባህርዳር ትማሊ ኣፋሊጡ።
እቲ ፓርቲ፣ ናይ ኢትዮጵያ ሃገረ መንግስቲ ዘይቅበሉ ምስ ዝብሎም ሓይልታት ሓቢሩ ከምዘይሰርሕ ገሊጹ።
ኣብን 154 ናብ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ፣ ናብ ክልላዊ ቤት ምኽሪ ድማ 359 ሕጹያት ከምዘቅርብ ኣፍሊጡ ኣሎ ትብል ኣስቴር ምስጋናው ካብ ባህርዳር።


text:
ኣብ ክልል ዓፋር ዞባ ኣርባዕተ ቅድሚ ሰሙን ብዝተፈጥረ ወታሃደራዊ ግጭት ቁጽሪ ካብ መንበሪኦም ዝተመዛበሉ 75,000 ሰባት ከምዝበፅሑ ናይቲ ክልል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ምክልኻል ሓደጋን ውሕስነት መግብን ኣቶ መሓመድ ሑሴን ኣፍሊጦም።
ኣቶ መሓመድ ሑሴን እቲ ፀገም እንተድኣ ቀፂሉን ብቕልጡፍ እንተድኣ ዘይተቐይሩን ልዕሊ ፍርቂ ሚሊዮን ነበርቲ ናይቲ ክልል ንሰብኣዊ ቅልውላው ክቓልዑ እዮም ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ተደራራቢ ብዝኾነ ሰብ ሰርሖንን ናይ ተፈጥሮ ሓደጋን ኣብ ሰብኣዊ ረድኤት ተፅዕኖ ምፍጣሩ ወሲኾም ገሊፆም። ካብ ናይቲ ክልል ዓቕሚ ንላዕሊ ብምዃኑ ንፌደራል ኮሚሽን ስግኣት ሓደጋን ስራሕ ኣመራርሓን ብምፍላጥ ተወሳኺ ሓገዝ ይረኽቡ ከምዘለው ሓቢሮም ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ክልላት ዓፋርን ሶማሌን ብዘጋጠመ ምስሕሓብ ኣብ ነበርቲ ይወርድ ዘሎ ምጥፋእ ህይወት፣ ዕንወት ንብረትን ምምዝባልን ከምዘተሓሳሰቦ ገሊፁ።
ክልላዊ መንግስቲ ሶማሌ ብወገኑ ኣብዚ ሕጂ እዋን ሰለስተ ሽሕ መራሕቲ ስድራ ካብ ገርበኢሴ ወይ ገዳማይቱ ምዝንባሎም ብምግላፅ ፌደራል መንግስቲ ንተመዛበልቲ ሓገዝ ክገብር ፀዊዑ ።


text:
ምንጻል ጥንሲAbort - tigrinska
ምንጻል ጥንሲ ማለት ንሓደ ጥንሲ ምቍራጹ ማለት እዩ። ንስኺ ጠኒስኺ ዘሎኺ ነቲ ጥንሲ ክትሰድዮ ትደልዪ እንተ ኾንኪ ባዕልኺ ኢኺ ትውስኒ። ጥንሲ ምንጻል ናይ ዕድመ ገደብ የብሉን። ሓደ ምንጻል ጥንሲ፡ ኣብ መጻኢ ጥንሲ ንምሓዝ ኣየኽብዶን እዩ።
ንስኺ ጠኒስኪ ዘሎኺ ባዕልኺ ትውስኒ
ኩሉ ጊዜ ንስኺ ጠኒስኪ ዘሎኺ ኢኺ ንጥንስኺ ክትንጽልዮን ዘይክትንጽልዮን ባዕልኺ ትውስኒ። ኣብ ዝኾነ ግዜ ቕድሚ ምንጻል ጥንሲ ምፍጻሙ ድማ ሓሳብኪ ክትቕይሪ መሰል ኣሎኪ።
ጥንሲ መዓስ ክንጽሎ ይኽእል?
ጥንሲ ካብታ መጀመርያ መዓልቲ ናይታ መወዳእታ ጽግያት ይቑጸር። ክሳዕ መበል 18 ሰሙን ጥንሲ ድማ ንዝኾነ ይኹን ሰብ ምኽንያት ከይነገርኪ ክትንጽልዮ መሰል ኣሎኪ።
ድሕሪ መበል 18 ሰሙን ጥንሲ ግን በዓል መዚ ጥዕናን ማሕበራዊ ውሕስነትን ፍቓድ ናይ ምንጻል ጥንሲ ክህብ ኣልዎ።
በዓል መዚ ጥዕናን ማሕበራዊ ውሕስነትን ሓደ ድቂ ካብ ኣካላት ናይታ ጥንስቲ ወጻኢ ክነብር ዝኽእል እንተኾይኑ ፍቓድ ምንጻል ጥንሲ ክህብ ኣይፍቀዶን እዩ። ስለዚ ድማ እዩ ጥንሲ ድሕሪ መበል 21 ሰሙን ብፍጹም ክንጸል ዘይፍቀድ።
ምንጻል ጥንሲ ዝበዝሕ ግዜ ኣብ ሆስፒታል ይግበር
ምንጻል ጥንሲ ኣብ ክፍሊ ምንጻል ጥንሲ ናይ ሓደ ሕክምና ወይ ኣብ ክፍሊ መወልዳን ይግበር። ሓደ ሓደ ግዜ ገለ ክፋል ናይ ምንጻል ኣብ ገዛ ክግበር ይከኣል። ባዕልኺ ደዊልኪ ቖጸራ ትሕዚ።
ናይ ምንጻል ጥንሲ ሓሳብ እንተለኪ ኾይኑ ምኽሪ ንምርካብ ምስ ungdomsmottagning ወይ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ርክብ ክትገብሪ ትኽእሊ። ኣብዘን ዝተጠቕሳ ቦታታት ዝርከቡ ሰራሕተኛታት ምስ ክፍሊ ምንጻል ጥንሲ ርክብ ንምግባር ክሕግዙኺ ይኽእሉ።
ምስ ገለ ሰብ ምዝርራብ ጽብቕ እዩ
ብዛዕባ ምንጻል ጥንሲ ዝኾነ ሓሳባትን ስሚዒታትን ክህልወኪ ንቡር እዩ። ቕድምን ድሕርን ምንጻል ጥንሲ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊኢኺ። ኣብ ክንክን ጥዕና ዝሰርሕ ሰብ ክሰምዓክን ናይ ባዕልኺ ውሳነ ንምውሳድ ክሕግዘክን ይኽእል። ዋላ’ውን ነቲ ጥንሲ ክትንጽልዮ እንተወሰንኪ ምስ ዝኾነ ሰብ ምዝርራብ ግን ጽብቕ እዩ።
ዘጥነስካ ሰብ’ውን ናይ ዝርርብ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል።
ምንጻል ጥንሲ ብክልተ ኣገባብ ክግበር ይከኣል
መድሃኒታዊ ምንጻል ጥንሲ ማለት፡ ነቲ ድቂ ንግዳም ንክወጽእ ዝገብርዎ ክልተ ዝተፈላለዩ ዓይነት ከኒናታት ትውስዲ ማለት እዩ።
መጥባሕታዊ ምንጻል ጥንሲ ማለት ቅልል ዝበለ መጥባሕቲ ብምግባር ንድቂ ምውጻእ ማለት እዩ። እቲ ምንጻል ጥንሲ ኣብ ዝግበረሉ እዋን ንስኺ ዘደንዝዝ መድሃኒት ብምውሳድ ከም ትድቅሲ ይግበር።
ክፍሊት ምንጻል ጥንሲ ክፈላለ ይኽእል
ንምንጻል ጥንሲ ኣብ ዝተፈላለየ ክፋል ናይ ሃገር ዝተፈላለየ ክፍሊት ይሕተት። ኣብ ዝበዝሐ ቦታታት ትሕቲ 18 ምስ ትኾኒ ክትከፍሊ ኣየድልየክን።
ወላዲ (ሞጕዚ) ክፈልጥ ኣለዎ ድዩ?
ኣብ ክፍሊ ምንጻል ጥንሲ ዝሰርሑ ሰባት ምስጢር ናይ ምዕቓብ ግዴታ ኣለዎም፡ ንዝኾነ ሰብ’ውን ምብጻሕኪ ክነግሩ ኣይፍቀዶምን እዩ። ትሕቲ 18 ዓመት እንተ ኾንኪ ግን እቶም ሰራሕተኛታት ዝበዝሕ ግዜ ሓደ መቕርብኪ ዝኾነ ዓቢ ሰብ ጥንሲ ትንጽሊ ምኻንኪ ክፈልጥ ኣለዎ ዝብል ርእይቶ ይህቡኺ እዮም። እዚ ዘመድኪ ወይ ዝኾነ ትፈልጥዮ ከም ኣማኻሪ ወይ ነርስ ቤት ትምህርቲ ክኸውን ይኽእል። ቕድምን ድሕርን ምንጻል ደገፍ ክህብ ዝኽእል ሰብ ምስ ዝኸውን ጽብቕ እዩ።
ድሕሪ ምንጻል ጥንሲ
ድሕሪ ምንጻል ጥንሲ ገለ መዓልታት ምስ ተዕርፊ ዝበለጸ ይኸውን። እታ ቐዳመይቲ መዓልቲ ኣብ ከብድኺ ንቓንዛ ጽግያት ዝመሳሰል ቓንዛ ክገብረልኪ ይኽእል። ካብ ሰለስተ ክሳዕ ኣርባዕተ ሰሙን ብብልዕቲ ክትደምዩ ትኽእሊ። ኣብ ትደምይሉ እዋን ብብልዕትኺ ርክብ ክትገብሪ ወይ ክትሕምብሲ/ክትሕጸቢ የብልክን። ታምፖን ወይ ኩባያዊ ሞዴስ ክትጥቐሚ እውን የብልክን።
ሓደ ሓደ ደቂ ኣንስትዮ ድህሪ ምንጻል ጥንሲ ጓሂ ይስምዐን። ገለ ካልኦት ከኣ ሩፍታ ይስምዕን። እዞም ስምዒታት ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ክመጹ እውን ይኽእሉ እዮም። ድሕሪ እቲ ምንጻል ጥንሲ ዋላ’ውን ነዊሕ ግዜ እንተ ሓለፈ፡ ሕማቕ ምስ ዝስመዓኪ ደገፍ ንምርካብ ንኣብነት ምስ ungdomsmottagning ክትራኸቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ምንጻል ጥንሲ ኣብ መጻኢ ጥንሲ ንምሓዝ ኣየኽብዶን እዩ።


text:
ስዑድ ዓረብ ንደብዳብ ነፈርቲ ኣንፃር ደባይ ተዋጋእቲ ሃውቲ ትመርሕን፣ እቲ ኣፍልጦ ዝረኸበ መንግስቲ ፕረዚደንት ኣብድ-ራቡ ማንሱር ናብ መንበሩ ንክምለስን ትሰርሕ’ላ።ኣብ’ቲ ስርሒት ንስይዳን፣ግብፅን ሞሮኮን ሓዊሱ 10 ሃገራት ዓረብ ይሳተፋ’ለዋ።
እቲ ግጭት ንብርክት ዝበላ ሃገራት ዜጋታተን ከስሕባ ስለዘገደደ፣ዋሕዚ ስደተኛታት ምስዓቡ ዘይተርፍ’ዩ።መብዛሕተኦም ናብ ኤርትራ፣ጂቡቲን ሶማልያን ክሰግሩ’ዮም ዝብል ግምት’ውን ኣሎ።
እቲ ኣብ የመን ተፈጢሩ ዘሎ ፀገም፣ጉጅለታት ፈጠራ ራዕዲ ፅላሎም ንከጋፍሑ ክብለፅሉ ይኽእሉ’ዮም።
ካብ ጀርመን ኮይኑ ንፀጥታዊ ምዕባለታት ዝከታተል ያን ፕየሪ ብወገኑ፣ ወሽመጣት ቀይሕ ባሕሪን ዓደንን፣ጎደናታት ዘይሕጋዊያንን ጉጅለታት ፈጠርቲ ራዕዲን ክኽወን ይኽእል’ዩ ይብል።
ሳላ ጥሙር ወፍሪታት ሕብረት ኣፍሪቃን ሰራዊት ሶማልያን እቲ ኣል-ሸባብ ይቆፃፀሮ ዝነበረ ግዝኣታት ተሸምሪሩ’ሎ።ርእሰ-ቅትለታዊ ጥቅዓትን ውግእ ድብያን ግና ቀፂሉ ይርከብ ኣል-ሸባብ።
ኣብ ውሽጢ ኣል-ሸባብ ዝተፈጠረ ምግምማዕ ይብል ፕየሪ፣እቲ ጉጅለ ስለህልውና ኢሉ ምስ ግይጅለ እስላማዊ መንግስቲ ኣብ ዒራቅን ሶርያን ዝውግነሉ ኩነታት ክፍጠር ከምዝኽእል ይዛረብ፣
እዚ ማለት ይብል ፍራንክሊን፣ኬንያ ኣብ’ቲ ምስ ሶማልያ ዘዳቡባ ከባቢ ንካልእ ዙር መጥቃዕቲ ሽበር ክትቃላዕ ትኽእል’ያ በለ።
ብዘይካ’ዚ ዶብ ሰገር ፈጠርቲ ራዕዲን ጂሃዳዊያንን ብወሽመጥ ዓደን ኣቢሎም ናብ ሶማሊ-ላንድን ሶማልያን ክሰግሩ ይኽእሉ’ዮም።


text:
September 10, 2016
ኣሳናዳእቲ
ሰለሞን በርሀ
ኣኸደር ኣሕመዲን
ጥዑምዝጊ ተስፋይ
እቲ ብ1 መስከረም 1961 ጀሚሩ ድሕሪ 30 ዓመታት ብ24 ግንቦት 1991 ዝተዛዘመ፣ ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ዓለም ብንውሓቱን ምረቱን ሒደት መዳርግቲ ዝርከቦ ገድሊ ህዝቢ ኤርትራ፣ መስተንክር ትብዓትን ጅግንነትን ኤርትራውያን ዝምስክር፣ ተኣምር ክበሃል ዝከኣል፣ ተጸብጺቡን ተጻሒፉን ክውዳእ ዘይክእል ቅያታት ዝሓቘፈ እዩ፣፣…
ድሕሪ ስርሒት ፈንቅል፣ ካብ ክፍላ ለካቲት 1990 ጀሚሩ ክሳዕ ዕለተ ናጽነት፣ ኣብ ግንባር ጊንዳዕ፣ ዞባ ደቡብ፣ ኣጻምእ ደንካልያን ውሽጢ ኢትዮጵያን ዝተኻየደ፣ ከቢድ መስዋእቲ ዝሓተተ፣ ናይ ድሮ ናጽነት ወተሃደራዊ ግጥማት፣ ከምኡ’ውን እቲ ግንባር ደቀምሓረ ብምፍራሱ፣ ምስ ምትሓዝ ኣስመራ ዘበሰረ፣ ዛዛሚ ስትራተጅያዊ መጥቃዕቲን ከኣ ካብቶም ጐሊሖም ዝጥቀሱ ጅግንነታዊ ፍጻመታት ሓርነታዊ ቓልስና እዮም፣፣
ኤርትራዊ ተጋዳላይ፣ ናብዚ ናይ መወዳእታ ስትራተጅያዊ መጥቃዕቲ ክሰጋገር፣ ካብ ግዜ ምዝላቕ 1978 ጀሚሩ፣ ምስ መግዛእታዊ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣብ እምባታት ናቕፋ፣ ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕልን ባርካን ኣብ ቀዋሚ ዕርድታት፣ ከምኡ’ውን ኣብ ኲሉ ከባቢታት ሃገር ብደባይን ተንቃሳቓሲን ውግኣት ን13 ዓመታት መመላእታ ትንፋስ ዘይህብ መሪር ውግኣትን ሓያል ጽንዓት ዝሓትት ፈታኒ መድረኽን ኣሕሊፉ እዩ፣፣ መጥቃዕቲ ደቀምሓረ ኸኣ፣ ደምዳሚ ስርሒት ቃልሲ 30 ዓመት ኰይኑ፣


text:
February 6, 2021
ሓጺር ድሕረ – ባይታ
ኣብ መስርሕ ልሙድ ኩናት ፡ ተጋጠምቲ ሓይልታት ብሰለስተ መድረኻት ይሓልፍ። ዝበርትዐ ዓቕሚ ዝሓዘ ወገን ኣብ መድረኽ መጥቃዕቲ ኣብ ዝህልወሉ፡ እቲ ክከላኸል ዝጸንሐ ወገን እንሓየለ ኣንተ ኸይዱ ድማ፡ ሚዛን ሓይሊ ይቀራረብ እሞ ክልተኦም ወገናት ኣብ መድረኽ ጃላነትይኣትው። ኣብ መድረኽ ጅላነት ኣብ ዝካየድ ግጥማት ሓዩሉ ዝወጸ ድማ፡ ናብ መድረኽ መጥቃዕቲይሰጋገር። መድረኽ 1977-1978፡ ሰውራ ኤርትራ፡ ኣብ መድረኽ ስትራተጂያዊ መጥቃዕቲ ኣትዩ፡ ዝበዝሕ ክፋል ኤርትራ ተቘጻጺሩ፡ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ከብቅዕ ዝተቓረበሉ እዋን`ዩ ነይሩ። እንተዀነ፡ ኣብቲ ግዜ`ቲ ምስ ዝነበረ ናይ “ዝሑል ኩናት“ ውድድር ርእሰ-ሓያላን ዓለም ተኣሳሰሩ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ነዚ ኵነታት`ዚ ብመሰረቱ ዝቐየረ ፓለቲካዊን ወተሃደራዊን ምዕባለታት ተኸስተ። ኣብ እዋን ስርዓት ሃይለስላሰ፡ ኢትዮጵያ ጸግዒ ምዕራባውያን ሓይልታት`ያ ነይራ። ኣብ 1974 ስርዓት ሃይለስላሰ ብህዝባዊ ናዕቢ ተዓልዩ ፡ ደርግ ናብ


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፡ ብመደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ መሃይምነት ንምጥፋእ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ፡ ጽቡቕ ውጽኢት ይርከቦ ከምዘሎ፡ ነቲ መደብ ንምግምጋም ኣብ ዝተገብረ ኣኼባ ተገሊጹ።
ሓላፊ ምክትታል መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ኣብቲ ንኡስ ዞባ፡ መምህር ዘርኣብሩኽ ይርጋኣለም ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ ካብ 2001 ክሳብ 2017 ኣብ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ካብ ዝተሳተፉ ኣስታት 39 ሽሕ ዜጋታት፡ እቶም ኣስታት 32 ሽሕ ክሳብ ሳልሳይ ክፍሊ ከምዝበጽሑ ገሊጹ።
ሎሚ ዓመት፡ 477 ተመሃሮ ኣብ 12 ነቚጣታት ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ክፍሊ ትምህርቶም ከም ዝዛዘሙ ዝሓበረ መምህር ዘርኣብሩኽ፡ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ንምዕዋትን ደግሲ መሃይምነት ንምክልኻልን፡ ምትሕግጋዝ ምምሕዳርን ሃገራውያን ማሕበራትን ክዓዝዝ ተላብዩ።
ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ደቡብ፡ ሓላፊ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ መምህር በላይ ኑርሕሼን፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ብውህደት ኩለን ኣካላት መንግስቲ መሃይምነት ንምጥፋእ ዝተኻየደ ጻዕርን ውጽኢቱን ዝምስገን ምዃኑ ኣረዲኡ። ተመዝጊቡ ዘሎ ዓወት ንምዕቃብ ዝሕግዙ ንጥፈታት ብዝለዓለ ክድፋኣሎም ድማ ኣዛኻኺሩ።
ካብ ጠቕላላ ተቐማጦ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፡ እቶም 38.5 ሚእታዊት ብመደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ መሃይምነት ከምዘጥፍኡ ሰነዳት የረድኡ።


text:
ምስ ውሕስነትን ኣገባብን ቫይረስ ኮሮና ተኣሳሲሩ፡ ውድድራት ኦሎምፒክ ቶኪዮ፡ ኣብ ዝመጽእ ሰሙናት ክጅመር። ብሰንኪ’ቲ ንውሕስነት ተወዳደርቲ ዝግበር ዘሎ ደቂቕ ምጽራይ ግን ድሮ እኳ ብገለ ማዕከናት ዜና፡ “ኣሰልቻዊ” ተባሂሉ ይግለጽ ኣሎ።
ኣመሪካዊት ጎያዪት ማእከላይ ርሕቀት ኮርትኒ ፍረደሪክስ፡ ኣብ ቀረባ እዋን፡ ከቢድ ውድድር ይጽበያ ኣሎ። ከም ካልኦት መዛኑኣ ኣትለታት ግን ሻቕሎታ ብዛዕባ ውድድር ጥራይ ኣይኰነን። ካብኡ ተወሳኺ ግዜ ዝወስደላ ዘሎ፡ ንውሕስነት ለበዳ ቫይረስ ተባሂሉ ብኣካየድቲ ኮሚተ ዝወጸ መምርሒ ድሕነት ምክትታል’ዩ።
ንሳ ዝከኣላ ደኣ ትገብር ትሃሉ እምበር፡ ነቲ ኵሉ መምርሒታት ብደቂቕ ምክትታሉን ምትግባሩን ቀሊል ከም ዘይኰነ ኮርትኒ ትሕብር። ኣብ መንጎ ልምምዳ፡ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃበቶ መብርሂ ግን፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ መስርሓት ግድንን ኣዳላዪን ምዃኑ ትኣምን። “ገና ኣብ ለብዳ ስለ ዘሎና ብዕቱብ ክንክተሎ ግድን’ዩ” ትብል። ኣብ ርእሲ’ቲ ውድድር ተወሳኺ ተጽዕኖ ምዃኑ ግን ኣይሓብአትን።
ኣካየድቲ ውድድራት ኮሚተ ኦሎምፒክ ቶክዮ፡ 70 ገጻት ዝሓቘፈ ኣዝዩ ዝርዝራዊ መምርሒ ድሕነት’ዮም ኣውጺኦም። ገለ ካብቲ መምርሒታት ኣትለታት ንበይኖም ክበልዑን ኣብ ከተማ ከይዛወሩን ዝኽልክል’ዩ። ናይ ኢድ ሰላምታ፡ ምትሕቝቛፍን ኣካላዊ ምትንኻፍን ፍጹም ክልኩል ኰይኑ፡ ምናልባት ኣብ ውሽጢ ገዛኦም እንተ ዘየህሊኾም፡ ኣልኮላዊ መስተ’ውን ክልኩል’ዩ።
ተወዳደርቲ፡ ነፍሲ-ወከፍ መዓልቲ ዝገብሩዎን ዝፍጽሙዎን ስራሓት ብደቂቕ ብጽሑፍ ከረክቡ ይሕተቱ። ውድድሮም ድሕሪ ምውዳኦም ድማ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ካብ ጃፓን ክወጹ ትጽቢት ይግበር።
ብሰንኪ’ቲ ኣዝዩ ዝርዝራዊ መምርሒታት ድማ ገለ ጋዜጠኛታት “ዝተረግመን ኣሰልቻዊን” ውድድር ክብሉ ገሊጾሞ ኣለዉ።
ንኣጋይሽ ብደሓን ምጹ ዝብል በብይኑ ጽሑፋት ኣበየ-ከተማ ቶክዮ ተለጢፉ ደኣ ይሃሉ እምበር፡ ዘይከም ካልእ እዋን ግን እታ ከተማ ዝሕልሕል’ያ ትብል ዘላ።
ካብ ሓድሽ እብረ ለበዳ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝተናገፉ ጃፓናውያን’ውን በቲ ውድድር ኣመና ሕጕሳት ኣይመስሉን። ኣብ ቀረባ ግዜ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ መሕተት ድማ ዝበዝሑ ተቓውሞኦም ገሊጾም። ብኡን ክንድኡን ከኣ’ዩ እቲ ውድድር ተናዊሑ፣ እታ ሃገር’ውን ኣብ ፍጹም ዕጽዋ ጸኒሓ።
ከም በዓል ዳቪዳ ጀራርድ፡ ካብ ኒው-ዝላንድ ዝመጸ ኣሰልጣኒ ምሕንባስ ግን፡ እቲ ኣተኵሮ ኣብ ውድድር እምበር፡ ኣብ ተወሳኺ መስርሓት ክህሉ ኣይግባእን ኢሎም ይምጕቱ። ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ዓመታት ልምምድ፡ ተወዳደርቲ ክእለቶም ዘመስክሩሉ ግዜ ብምዃኑ፡ ነቲ ካልእ ተወሳኺ ጽንብላት ኣቓልቦ ዝህብ ተወዳደሪ ዳርጋ ከም ዘየሎ ድማ ይሕብር።


text:
ኣብ ስራሕ "ምእላይ ሰባት ወይ እንዳ ዓበይቲ " ምስራሕ
ምስ ኣኦ ደ ላ ፍሮንቴር
እንታይ ኢዩ?
ሓደ ምሉእ ትምህርቲ ናይ ቋንቋ ፈረንሳን ስልጠና፣ ከምኡውን ኣብ ንሰባት ምሕጋዝ ዝዓምም ስራሕ ምውፋርን
ኣብ መወዳእታ ናይቲ ስልጠና፣ ቀዋሚ ስራሕ ናይ CDI በተን ኣብቲ ዓውዲ ዝተዋፈራ ትካላት ክትረክብ ትኽእል።
ንዕኡ ንኽትገብርን ናይቲ ስራሕ ተቐባልነትን ምኽሪ ካልኦት ምስማዕን ፣ ጽቡቕ ዝኾነ ተበግሶን ምህላው እዩ ኣገዳሲ።
i ኣገዳሲ ሓበሬታ :እቶም ስልጠናታት ካብ ግንቦት ክሳብ መስከረም እዮም (ከከም ክፉት ናይ ስልጠና ቦታ ምህላዉ) ይውሰኑ።
ንመን ኢዩ ፧
CDI/ቀዋሚ
ዞባ\ ዴባርትሞ
CDI/ቀዋሚ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ብቕዓት ክብ ዘብል ትምህርቲ ቅድሚ እቲ ስራሕ ምጅማር ዘሎ እዋን
- 200 ሰዓታት ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ትምህርቲ ቅድሚ ናይ ስራሕ ምውፋርን
- ደሓር 400 ጽዑቕ ናይ ስራሕ ሰዓታት
ሓደ ሰርቲፊኬትን ቀዋሚ ስራሕን ምርካብ
ኣብ መወዳእታ ናይቲ ስራሕ ፣ ናይ ሞያ ሰርቲፊኬት ይወሃበኩም
ሓደ ስራሕ CDI እውን ውሑስ እዩ ንዓኹም፣ ምስ እተን ተሓጋገዝቲ ናይ ስራሕ ትካላት ብምስምማዕ።
ስራሕ ናይ ምርካብ ዓቕሚ ይልዕል
ነፍሲወከፍ ሰሙን፣ ኣሰልጠንቲ እቲ ሞያ እናኣሰነይኹም ናብቲ ስራሕ እብ እትጽንበርሉ
ነዞም ዝስዕቡ ኣገልግሎታት እውን ብተወሳኺ ትረኽቡ
- ናይ ስራሕ ፈተና ቃላ መጠይቕ ዘኽእል ብቕዓት ምጥራይ
- ሓደ CV ምስራሕ
- ናይ ስራሕ ተበግሶ ደብዳቤ ምጽሓፍ ምሕጋዝ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
እንተደኣ ዘገድሰኩም ኮይኑ በዚ ርኸቡና
ኢመይል : alezramoshe@gmail.com
ደብዳቤ እውን ናብ (ብ ቋንቋ ፈረንሳ ወይ እንግሊዝ ) : ክትሰዱልና ትኽእሉ ኢኹም
- ዝርዝር መንነትኩም
- ናይ ሌላኹም ደብዳቤ
- ናይ ስራሕ ተበግሶኹም ደብዳቤ
-CV
- ናይ ስደተኛ ምዃንኩም ዝሕብር ሰነድ (ካርድ ሰጁኽ , ወይ ረሲፒሰ)
- ናይ እንግሊዝ ወይ ናይ ፈረንሳ ክእለትኩም