text:
መጋበርያ ሓደ ሰብ፡ ዓለቕቲ ሕብረተ-ሰብ፡-
ጥዕና ዘለዎ፡ ነጻ ህላወ ዘለዎ ሰብ ኣብ ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ’ዩ ዝተኣማመን። ኣብ ሓቅን ፍትሕን ድማ’ዩ ዝምርኮስ። ዓቕሙ ክንዲ ዘፍቀደሉ ከኣ ንረብሓን መሰልን ህዝቢ ይሰርሕ። ኣብ ነብሱ ዘይተኣማመን ሰብ ብኣንጻሩ፡ ካብ ሓቅን ፍትሕን ይሃድም። ንልዕልና ግዝኣተ ሕጊ ኣትሒቱ ይርኢ። ድሕነት ቀጻልነቱ ኣብ ውልቀ ሰባት ይተኣማመን። ንገዛእ ርእሱ ክዓግብ ዘይኮነ ነቶም ዘምልኾም ውልቀ ሰባት ከዕግብ፡ ኣብ ዓመጽ፣ ሓሶት፣ ምድንጋር፣ ገበን ይዋፈር። ለባም መስተውዓሊ ክመስል’ውን ይፍትን። ብተግባር ግን፡ ኣብ ገዛእ ርእሱ፡ ኣብ ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ፡ ኣብ ልኡላውነት ህዝቢ፡ ኣብ ቅኑዕ ፖለቲካዊ መስመርን ሓቅን እምነት ዘይብሉ ኣንፈቱ ዘይፈልጥ፡ ብሕግን ብሕልናን ኣብ ዘሕትት ብገበን ዝጨቀወ ባይታ እናንሳፈፈ ንጎይታኡ ክብል ዝነብር ውሽጠ ባዶ ፍጡር’ዩ።
እዚ ከም’ዚ ዓይነት ዘሕፍር ውዱቕ ተግባር ብደረጃ ውልቀ-ሰባት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብደረጃ እኩባት ሰባት’ውን ክፍጸም ይረአ’ዩ። ኣብ ዓለምና ብዙሓት መለኽቲ መራሕትን መንግስታትን፣ ኣገልገልቶም ዝኾኑ ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታትን ተራእዮም’ዮም። መን ኣበይ መዓስ ንምርግጋጽ ርሑቕ ከይድና ማህደራት ታሪኽ ክንገናጽል ኣይንደክምን። ምኽንያቱ ኣብ ቤትና፡ ኣብ ገዛእ ርእስና፡ ኣብ መድረኽና ዝግበር ዘሎ ጉድ ጭቡጥ መረዳእታ’ዩ። ብሕጋዊ ዓይኒ፡ ስሩዕ ኣኼባ፡ ጉባኤ ዝገብር፡ ምልኣተ መሪሕነት ዘለዎ፡ ሓቢሩ ዝሰርሕ ህግደፍ ዝበሃል ፖለቲካዊ ውድብ የለን። ብጉልባብ ናይ’ቲ ህግደፍ ዝብል ስም ኣብ ገበናዊ ተግባራት ዝነጥፉ ውዳቤታት ግን ኣለው። መንእሰያት ህግደፍ፣ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ፣ ሃማመተኤ፣ ሃማደኤ፣ ሃኮሰኤ። ናይ’ዚኦም ውክልና፣ ናይ’ዚኦም ሕጊ፣ናይ’ዚኦም መራሒ፣ ተጸዋዒ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ’ዩ። ኢሳያስ ብዝደለዮ ኣረኣእያ ይቓኒዮም፡ ብዝደለዮ ውደባታት ይሰርሖም ይፍጠሖም፣ ብዝደለዮ ፖለቲካዊ ቋንቋ የዛርቦም፣ ናብ ዝደለዮ ስራሕ ድማ የዋፈሮም። ንሳቶም ግን ናበይ? ስለምንታይ? ብኸመይ? ኣይብሉን። ትእዛዝ ጎይታኦም ብዘይ ሕቶን ርእይቶን ይፍጽሙ። ጎይታኦም እንተተሓጒሱ ይስሕቁ፡ እንተኸፊእዎ ይሓዝኑ። ብሓቂ ህልዋት ዘይህልዋት’ዮም።
ኣብ’ዚ ቅኒያት ህዝቢ እከለ ዝተባህለ ከባብን ዓድታትን ኣመሓደርቶም ብደሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጾም ተባሂሉ ከበሮ ይድሰቕ ኣሎ። ብደሞራስያዊ ኣገባብ ኣመሓደርቲ ወይ ወከልቲ ህዝቢ ምምራጽ ግን ብድሌት ጥራሕ ዝፍጸም ተራ ነገር ኣይኮነን። ሃገራዊ ቅዋም ዝእዝዞ ሕጋዊ መስርሕ፣ ናይ ሰላም ውሕስነት፣ ዜጋታት ንክመርጹን ክምረጹን ዕድል ዝህብ ጥጡሕ ደሞክራስያዊ ባይታ፣ ፖለቲካዊ ንቕሓትን ቅርቡነትን ህዝቢ ይጠልብ። እዚ ኩሉ ሎሚ ካብ ምድሪ ኤርትራ ርሒቑ ኣሎ። ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም የለን። ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ የለን። ናይ ሰላም ውሕስነት የለን። ጥጡሕ ደሞክራስያዊ ባይታ የለን። ስለዚ ከኣ ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ብርእሰ ምትእምማን ብነጻነት ክመርጽ ኮነ ብነጻነት ተወዳዲሩ ክስዕር ኢሉ ቅሩብነት ዘርኢ ነጻ ዜጋ የለን። ኣብ ዘይህላወ ናይ’ቲ ግድን ክህሉ ዝነበሮ መሰረታዊ ረቛሒታት ምርጫ’ዩ ’ምበኣር፡ በዓል ክስቶ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ መራሕቶም ኣመሓደርቶም ኣነባበርቶም መሪጾም ተባሂሉ ዝዝመር ዘሎ። ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም፣ ሃገራዊ ባይቶ፣ ብሕጊ ዝተቐርጸ ናይ ግዜ ሰሌዳ ኣብ ዘይብሉ፡ ብስመ ደሞክራስያዊ ምርጫ ኣብ ስለያዊ ተግባራት ተዋፊሮም ዝጸንሑ ሰባት፡ ብካልኦት ሰለይቲ ካብ ምትካእ ዝሓልፍ ፋይዳ ዘለዎም ናይ ህዝቢ ኣመሓደርቲ ክምረጹ ዝሕሰብ ኣይኮነን።
ኣሳሰይቲ ናይ’ዚ ከም’ዚ ዝበለ ብልኡላውነት ህዝቢ ዝግበር ጠላዕ፡ መንእሰያት ህግደፍ፣ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ፣ ሃማመተኤ፣ ሃማደኤ፣ ሃኮሰኤን ካልኦት ቅሉዓትን ስውራትን ውዳቤታት ኢሳያስ’ዮም። መረጽትን ተመረጽትን ናይ’ቲ ዝበሃል ዘሎ ድራማዊ መድረኽ ‘ውን ንሳቶም’ዮም። ናብ’ቲ ድራማዊ መድረኽ ምርጫ ዝምደብ ጋዜጠኛ ድማ ንመን ይሓትት እንታይ ይሓትት ኣቐዲሙ ብትካል ስላያ ዝተዋደደ’ዩ። ውዳቤታት ኢሳያስ እንታይ ከም ዝሕተቱ እንታይ ከም ዝምልሱ’ውን ኣቐዲሙ’ዩ ብጽሕፉን ብኣኼባን መልክዕ መምርሒ ዝወሃቦም። እቶም ኣብ መስኮት ቴለቪዥን ቀሪቦም ህዝቢ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ኣመሓደርቱ ይመርጽ ኣሎ። ህዝቢ ንመን ይመርጽ ንመን ኣይመርጽን ኣጸቢቑ’ዩ ዝፈልጥ። ህዝቢ ፖለቲካዊ ንቕሓቱ ዓብዩን ሰፊሑን’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብሓቂ ስልጡን ህዝቢ’ዩ። ኣብ መንግስቱ ዘለዎ እምነት ከኣ ዝለዓለ’ዩ። ካብ’ዚ ሕግን ትርጉም ሕግን ብግቡእ ዝርዳእ ምዕቡል ህዝቢ ብምፍጣረይ ማራ የሐጉሰኒ። ከመይ ክገልጾ ቃላት ይሃጽረኒ። እዚ ሓደን ዝዓበየን ካብ ፍረ ነጻነትና’ዩ ዝብል መሰረት ዘይብሉ መደረ ዘቕርቡ ድማ ንሳቶም’ዮም። እቶም ንኽብሪ ሓደ ሰብ ክብሮም ዝሸጡ ሰለይትን ኣሳሰይትን።
እንተ ህዝብታት ኤርትራ ግን ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ብህይወት ከመይ ንነብሩ ደኣምበር ኣብ ምርጫን ወዲ ምርጫን የለውን። መተረከስ ጎሮሮ ዝኸውን ማይ፣ ቀረብ መግብን መብሰሊ ዝተረኽበ ብሒቑን ጸብሕን ዝኸውን ጸዓት ዝተኸልከለ ህዝቢ፡ ውሉድን ወላድን ከይራኸብ ሰላሙ ዝተዘርገ ህዝቢ፣ ሰብኣዊ ክብሩ ዝተዘርዐ ህዝቢ፣ ኣብ ረመጽ ረጊጹ ኣመሓደርቱን መራሕቱን ብደሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹን ይመርጽ ኣሎን ማለት ውጹእ ሓሶት፡ ልክዑ ዝሓለፎ ንዕቀት’ዩ። ኣብ’ዚ ዝበሃል ዘሎ ድራማዊ ምርጫ ተመሪጾም ዝበሃሉ ከኣ መጋበርያ ሓደ ሰብ፡ ዓለቕቲ ሕብረተ-ሰብ’ዮም።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 23-10-2017


c: text/html

text:
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ኣባላታን ደገፍታን ከምኡ'ውን ምስ ዓለምለኸ ትካላት ልምዓታዊ ተራድኦ ብምዃን ኣብ 27 ዓመታት ብርክት ዝበሉ ውራያት ልምዓት ኣመዝጊባ እያ።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ቀንዲ ጠመተ እታ ማሕበር "ምስፍሕፋሕ ትምህርቲ ሳይንስን ቴክኖሎጂን" ኰይኑ'ሎ ይብሉ ፈፃሚ ዳይረክተር እታ ማሕበር ዶክተር ታደለ ሓጐስ።
ፈፃሚ ዳይረክተር እታ ማሕበር ዶክተር ታደለ ሓጐስ ሎሚ መዓልቲ ንድምፂ ኣመሪካ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ክሳብ 650 ቀዳማይ ብርክን 37 ካልኣይ ብርክን ኣብያተ ትምህርቲ ሃኒፃ እያ።
ከምኡ እውን 2 ሆስፒታል፣ 5 ጣብያታት ጥዕናን 74 ክልኒካትን እውን ሃኒፃ ንኣገልግሎት ኣብቂዓ እያ።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ግና ኣብ ምስፍሕፋሕ ትምህርቲ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ጠመተ ብምሃብ ትሰርሕ ስለዘላ ኣብዚ ድማ ብዙሓት ክማልኡ ዝግበኦም ሳይንሳዊ ናውቲ ስለዘለዉ ትግራዋይ ሎሚ ዝእውን ከም ቀደሙ ሓድነቱ ከጠንክር ዶክተር ታደለ ፀዊዖም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ኣዋሳ ኢትዮዽያ ንትሻዓተ መዓልቲ ዝተሰላሰለ ኣኼባ ኤርትራውያን ተቃወምቲ ትማሊ ንኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ብምምራፅ ተዛዚሙ‘ሎ።ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ በትረ ስልጣን ምስ ኣቀባሊ ቃል እቲ ጉባኤ ኣቶ ተውፊቅ ንሩሕሴን መሓመድ ተዘራሪቡ‘ሎ።ከምኡውን ካብ‘ቲ ጉባኤ ተኣጊዱ ዝቀነየ ዳንኤል ተወልደ ሪኢቶኡ ሂቡና‘ሎ።
ኣቶ ተውፊቅ ንሩሕሴን መሓመድ፣እቲ ጉባኤ ደምዳሚ ኣዋጅ ብምውፃእ ከምዝተዓፀወን፣ካብ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ፓርቲታት፣ሲቪካዊ ማሕበረሰባት፣ ደቂኣነስትዮን መንእሰያትን ተጋደልቲ-ነበርን ዝተዋፅኡሉን 127 ኣባላት ዝሓቆፈን ሃገራዊ ባይቶ ከምዝቆመን ኣፍሊጡ።እቲ ባይቶ ፅባሕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተኣኪቡ ንኣባላት ኣመራርሓ ከምዝመርፅ‘ውን ሓቢሩ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ካብ‘ቲ ጉባኤ ብገለ መራሕቲ ኮምሽን-ነበር ዝተኣገደ ኣቶ ዳንኤል ተወልደ ምስ ኮሚቴ ኣፃራዪት ሓቂ ሰለስተ ጊዜ ተራኺቡ ከምዝተዘራረበ ጠቂሱ።እንተኾነ ገና ዘይዓገበሉ ምኽንያት ኣሎ ይብል ኣቶ ዳንኤል።


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ምስ ፕረዚደንት ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ተራኺቡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ብ24 መስከረም ምስ ፕረዚደንት ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኪር ሚያርዲት ተራኺቡ፣ ኣብ ክልተኣዊ ጉዳያት ዘተኰረ ምይይጥ ኣካዪዱ።
ኣብቲ ርክብ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ብምኽንያት ናጽነት ደቡብ ሱዳን፣ ንህዝብን መንግስትን ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ዳግማይ ዮሃናኡ ገሊጹ።
ብዘይካ’ዚ፣ ክልቲኦም መራሕቲ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ምዕባለታት፣ ከምኡ’ውን ዝምድና ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ብፍላይ ድማ ምስ ሱዳን ሓሳብ ንሓሳብ ተለዋዊጦም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኤርትራ ንናጽነት ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ንምድልዳል ካብኣ ትጽቢት ዝግበር ምትሕግጋዝ ክትገብር ቅርብቲ ምዃና፣ ንፕረዚደንት ሳልቫኪር ኣረጋጊጹሉ።
ኣብ መወዳእታ፣ ክልቲኦም መራሕቲ፣ ዝምድና ኤርትራን ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳንን ንምምዕባል፣ ናይ ስራሕ መደባት ብምሕንጻጽ ቀጻሊ ስጉምትታት ክውሰዱ ተረዳዲኦም።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ኣብ ናይ ሎሚ ግጽው ዘቅረቦ ወንጌል ካብ ሉቃስ ኮይኑ 7.36-50 ኮይኑ ብዛዕባ እታ ኣብ እግሪ ኢየሱስ ተንበርኪኻ ክቡር ዋጋ ዘለዎ ሽቱ ገራ እግሩ ብምቅባእን ብንብዓታ ብምጥልቃይን ብጸጉራ ብምድራዝን ምሕረት ዝሓተት እሞ ኢየሱስ ከኣ ብዙሕ ስለዘፍቅረት ሓጢኣታ ከምዝተሓድጋ ዝገልጽ ክፍሊ ነበረ።
ቅዱስነቶም ምሕረትን ይቅርታን ኢየሱስ ሎሚ እውን ንኩልና ከምዘድልየና ምናዳ ከኣ ነታ ብኣና ብሓጢኣተኛታት ዝቆመት ቤተክርስትያኑ ከምዘድልያ ከይሓብኡ `ኢየሱስ ክርስቶስ ንቤተክርስትያና ብምሕረቱን ይቅሬታኡን ገቢሩ ክከላኸለላ ንማህለል፣ ከም ኣደ ቅድስቲ እያ ኮይኑ ግን ከማና ብዝኣመሰሉ ሓጢኣተኛታት መሊኣ ስለዘላ ምእንታኣ ንጸሊ` እንክብሉ ከምታ ሓጢኣተኛ ሰበይቲ ብዙሕ ክነፍቅር እሞ `ብዙሕ ሓጢኣት ተሓዲጉልኩም ብዙሕ ስለዘፍቅርኩም` ክብለና እዩ ከመይ ኢየሱስ ወትሩ ንንእሽቶ ተግባር ፍቅሪ እዩ ዝምልከት ኢሎም።
ኢየሱስ ወትሩ ንንእሽቶ ተግባር ፍቅሪ እዩ ዝምልከት
ቅዱሰንቶም ኣብ ናይ ዕለቱ ንባባት ተመርኲሶም ንደቂሰባት ኣብ ሠልስተ ጉጅለ ከፊሎም ኣቅሪቦም። ቀዳማይ ኢየሱስን ሓዋርያቱን ካልኣይ ቅዱስ ጳውሎስን እዛ ሓጢኣታ ዝተሓድገላ ሰበይትን ብሳልሳይ ደረጃ ከኣ እቶም ንኩሉ ዝኸሱ ሊቃውንቲ ሕጊ ኢሎም። ከምቲ ቃለ ወንጌል ዘርዚሩ ዝገልጾ እታ መንቀሊ ናይ ስብከቶም ዝኾነ ሓጢኣተኛ ሰበይቲ ከምቲ ልማድን ሕግን ብሕቡእ ብምሥጢር እያ ናብ ኢየሱስ ክትከይድን ከም ኒቆዲሞስ ጸልማት ተጐልቢባ መሓረኒ ክትብል ትጽቢት ነሩ ወይውን ከምቲ ምሕረት ኣልቦ ሊቃውንቲ ዝብልዎ ብእምኒ ክትውገር ነርዋ፣ ኮይኑ ግን ሓጢኣተኛ ምዃና ክትሓብእ ኣደለየትን ናብ ኢየሱስ ከኣ ብፍቅሪ እኳ ደኣ ብዓቢ ፍቅሪ ትቀርብ ምሕረት ከኣ ትኸስብ። ቅዱስ ጳውሎስ እውን ከምቲ ኣብ መልእኽቱ ዘረጋግጾ ‘እቲ ኣነ እተቐበልክዎ ቕድሚ ዂሉ ነጊረኩም እየ፡ ከምቲ እቶም ጽሑፋት ዚብልዎ፡ ክርስቶስ ምእንቲ ሓጢኣትና ሞተ’ (1ቆሮ 15.3)ይብል። ቅዱስ ጳውሎስ ካብ ፍቅሪ ጐይታ ተላዒሉ ብዓቢ ቅንኣት ይንቀሳቀስ ነሩ። ኣብ ሕጊ ኦሪት ሃሰስ ኢልዎ። እዚ ግን ክሳብ ኢየሱስ ክርስቶስ ዝግለጸሉ ልቡ ዓጺይዎ ነበረ። ንክርስትያን የሳድድ ነሩ። ኮይኑ ግን እዚ ፍቅሪ እዚ ብሱል ኣይነበረን። ማዕረ ማዕረ እዚ እታ ሓጢኣተኛ ሰበይቲ እውን በታ ዝከኣለታ ነታ ንእሽቶ ፍቅራ ትገልጽ ፈሪሳውያን ከኣ እዝስ ብሓቂ ነቢይ እንተዝኸውንሲ ነዚኣ ሓጢኣተኛ መለለያ ካብኣ ከኣ መንገዲ መዓልቲ ምሃደመ ኢሎም ክሓምዩ ይጅምሩ። ንኩሉ ዝምርምር ኢየሱስ ከኣ ከምዚ ክብል ይምልሽ።
ዕንቅፋት ግቡዛት
ኣብዚ ናይ ዕለቱ ወንጌል ፍጻሜ እቲ ዓቢ ጸገም ናይቶም ሊቃውንቲ ሕጊ ምዃኑ እንኪግለጽ እዚ ጸገም እዚ ከኣ ናይ ግቡዛት እዩ። ግቡዛት ሰባት ከምስሉ እዚ ዕንቅፋት እዩ እዚ ነውሪ እዩ እዚ ዘይከውን እዩ እንክብሉ ነቲ ንሳቶም ብሕቡእ ዝገብርዎ ሰብ ኣይፈለጠናን ኢሎም ብዓቢ ምሥጢር ዝሕዝዎ ነገር ከጋንኑን ክፈርዱን ይረኤ።
ኣብ ታሪኽ! ቤተክርስትያን ብግቡዛት ወትሩ ምስ ተሰደት እያ!
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነዞም ግቡዛት ብእዋኑ እዩ ኣለልዪዎም ብደገ ኩሉ ጸቢቁን ተሰሪዑን ክረኤ ዝደልዩ እዮም ኣግህድ ኣቢሉ ከኣ ኣቱም ልቅሉቃት መቃብር ይብሎም ከመይ መቃብር ብላዕሊ ዝለቅለቅካ ለቅልቆ ኣብ ውሽጢ ሬሳ በድን እዩ ሓቊፉ ዘሎ።
ኣብ መደምደምታ ስብከቶም ቅዱስነቶም ኢየሱስ ወትሩ መሓርን ርሕሩሕን ስለዝኾነ ብትሕትና ንዝመጾ ኩሉ ይቅበልን ምሕረትን ይቅርታን ሓጢኣት ከምዝልግስን ምስ ኣዘኻኸሩ እዛ ምሕረት ትብል ቃል ብዛዕባ ካልኦት ክንሓምን ክንፈርድን እንከሎና ንርስዓ ቃል እያ እሞ ቅድሚ ምሕማይን ምፍራድን ነዛ ምሕረት ትብል ቃል ዘኪርና ከም ኢየሱስ ክርስቶስ መሓርቲ ክንከውን ከም ኢየሱስ ክንከውን ንኢየሱስ ዓንዲ ማእከል ሕይወትና ንግበር ኢሎም። ኢየሱስ ንኩሉ ይምሕር ነቲ ኣሳዳድን ሓጢኣተኛን ዝነበረ ጳውሎስ ፍርቂ ፍርቂ ዝኾነ ፍቅሪ ሒዙ ዝጐዓዝ ዝነበረ ከምኡ እውን ነታ ሓጢኣተኛ ብንእሽቶ ተግባር ፍቅሪ ዝተማሕረት ንመልከት። ነቲ ሓቀኛ ፍቅሪ ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስከስ በዚ ከምዚ ጥራሕ ኢና ክንረኽቦ እንክኽእል። እቶም ግቡዛት ግን ነዚ ሓቀኛ ፍቅሪ ክረኽብዎ ኣይክእሉን ከመይ ልቦም ድሮ ስለዝዓጸው እንክብሉ ስብከቶም ዛዚሞም።


text:
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ ካልኣይ ማዕልቲ ናይ በርማ ዑደቶም ምስ መራሕቲ መንግስትን ተቓዋምን ይዘራረቡ ኣለው።ፕሬዝዳንት ኦባማ ሜይንማር ተተኣናግዶ ኣብዘላ ጉባኤ ማሕበር ሃገራት ደቡብ ምብራቕ ኢሲያ ASEAN ንምስታፍ እዮም ተረኺቦም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ንሚያንማርን መራሒኣ ተይን ሰይንን ነቲ ኣኼባ ምትእንጋዶም ኣመስጊኖም።
ንኣቀባብላን ምትእንጋድ እቲ ጉባኤን ዘመስገኑ ፕሬዝዳንት ኦባማ ‘’ሜይንማር ኣብዚ ዓመት ነዚ ናይ ASEAN ጉባኤ ምትእንጋዳ ዓብዪ ስራሕ ሰሪሓ’ላ።ንምሉእ እቲ ዞባ ኣገደስቲ ኣብዝኾኑ ጉዳያት ብግቡእ ከምእትመርሕ ምዃና ዘርኢ እዩ’’ኢሎም።
ኣብ ኣኼባ ዞባዊ ምትሕብባር ድሕሪ ምክፋሎም ፕሬዝዳንት ኦባማ ናብ ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ኣጀንዳ ነይሮም ዝኣተው።እታ ሃገር ካብ ናይ ዓሰርተታት ዓመታት ወታደራዊ መግዛእቲ ምስ ወፀት ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ፖለቲካዊ ለውጢ ወይ ምምሕያ ብቕልጡፍ ክመፅእ ብዙሓት ተስፋ ገይሮም ነይሮም።ፕሬዝዳንት ኦባማ ነዚ ክደፍእሉ እዮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ምስ ናይታ ሃገር መፅሄት ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ኣብ 2012 ኣ/ፈ ኣብታ ሃገር ዑደት ካብዘካይዱ ኣብ ቁጠባ፣ኣብ ምፍታሕ ፖለቲካዊ እሱራትን ምጅማር ምምሕያሽ ሕገ መንግስትን ለውጢ ከምዝርኣዩ ብምግላፅ ኣብ ገሊኦም ግን ንድሕሪት ምምላስ ተራኢዩ ኢሎም።ናይ ቀደም ፖለቲካዊ እሱራት ምንቅስቓሶም ውሱን እዩ።ጋዜጠኛታት ሎሚ እውን ይቕተሉ፣ይእሰሩን ይንከላበቱን፤ኣብ በርማ።
መራሒ ዩናይትድ ስቴትስ ሓደ ኣገዳሲ ጉዳይ ብፍሉይ ከልዕልዎ እዮም።ኩነታት ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ሙስሊም ዓሌት ሮህንጊያ /Rohingya/።እዞም ህዝቢ መብዛሕቲኦም ዜግነት ኣልቦ እዮም።
እዚ ኣብ ፖለቲካ ሜይንማር ተዃሳሒ ጉዳይ እዩ።ፕሬዝዳንት ኦባማ ምስ መንግስትን ተቓዋሚን ኣብዝራኸብሉ እዋን ነዚ ጉዳይ እዚ ከልዕልዎ እዮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ፅባሕ ዓርቢ ምስ ፍልጥቲ ተቓዋሚት ኣዉንግ ሳን ሱ ኪ ምስ ተራኸቡ ኣብ ኣኼባ ጉጅለ 20 ንምስታፍ ናብ ብሪስባን ኣውስትራሊያ ከምርሑ እዮም።


text:
ብመደረታታ ትፍለጥ ስቴላ ያንዚ ሎሚ ረቡዕ ናብ ቤት ፍርዲ ብሰለስተ ደቂ ኣንስትዮ ተደጊፋ እያ ቐሪባ ። ዳኛ ጄምስ ኤረሚየ ተኸሳሲት ብ10 ሚሊዮን ሽልንጊ ዋሕስ ክትፍታሕ ምውሳኖም ድማ ገሊጾም።
ስቴላ ያንዚ: ፕረዝደንት ኡጋንዳ ዩዌሪ ሙሰቨኒ መንዲል ንጽህና ንምቕራብ ኣብ እዋን ወፍሪ ምረጹኒ ንዝኣተውዎ መጽብዓ ከኽብሩ ናይ ኦንላይን ወፍሪ ዝጀመረት’ውን እያ።
ናይ ያንዚ ጠበቓ ዝኾኑ በዓልሞያ ሕጊ ሰብኣዊ መሰላት ኒኮላስ ኦፒዮ: ብሓያል ዛሕሊ ዝልዓል ሕማም ቁሪን ዓሶን ከምዝሓመመት ብምግላጽ: ዳኛ ብዋሕስ ንክትወጽእ ብምፍቃዶም ዕግበቶም ገሊጾም።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ሎሚ ኣብዘውጽኦ መግለጺ: ኣብ ልዕሊ ያንዚ ዝቐረቡ ክስታት ሓሳብካ ብናጽነት ናይ ምግላጽ መሰል ንምግሃስ ዝግበር መስሓቒ ጻዕሪ እዩ፤ኩሎም ክስታት ድማ ውዱቓት ክኾኑ ኣለዎም ኢሉዎ’ሎ።
ስቴላ ያንዚ 25 ግንቦት 2017 ዓ.ም ናብ ቤት ፍርዲ ክትቐርብ ትጽቢት ይግበር።


text:
Date: Thursday, 07 June 2018
ስመይ ኣምለሰት ሃይለ እባሃል።
ኣመጻጽኣይ ናብ ኩየት ብኣጋጣሚ ዝኾነ ነገር'ዩ። ገና ንእሽተይ ከለኹ ምስ መምህረይ ተዃርየ ንሰሙናት ትምህርተይ ኣቋሪጸ።
ሽዑ ሓንቲ ካብ ኩዌእት ንዕርፍቲ ዝመጸት ጉረቤትና ረኺበ ናይ ምኽያድ ሐሳብይ ኣካፊለያ። ንሳ ግን ምስ ዕድመይ ኣነጻጺራ ንሓሳባተይ ኣይተቀበለቶን። ዋላ'ኳ ወረቐተይ ወሲዳ ቪዛ ንምህራም ቃል እንታተወትለይ፤ ንምትግባሩ ግን ኣይፈቐደትን።
ብወገነይ ልበይ ዘንቀሎ ንምትግባር ክሰምዓ ኣይደለኹን። ስለዚ ቪዛይ ኣህሪመ ጉዕዞይ ኣምሪሔ።
ኩዌት ብሃብታ ጥራይ ካብ ኢትዮጵያ እትፍለ ይመስለኒ። ብጣዕሚ ሃብታማት'ዮም። ካብ ሃገርና ዝፈልያ ነገር እንተሃለወ ንሕና ናይ ተፈጥሮ ሃብቲ ኣለና። ንሳቶም ድማ ገንዘብ ኣለዎም።
ኣብዚ ከተማ ብብዝሒ ዝምገቦን ዝፈተዎን መግቢ ብመሽሩምን ኣደጎራን ዝስራሕ ናይ መረቕ መግቢ እዩ። ካብ መስተ ድማ ካብ ቀጠልያ ፍሩታት ዝስራሕ ጽማቕ እመርጽ።
ኣብ ዓደይ ከለኹ ኣትሒዘ እስፖረታዊት ብምንባረይ ስፖርት ኣዝየ ዝፈትዎን ዘዘውትሮን መዓልታዊ ምንቅስቓሰይ እዩ።
ኣብ ሃገረይ ኩሉ ነገር'የ ዝናፍቕ፡ ብዝያዳ ግን ኣየር ናይ ዓደይ ኣዝየ እናፍቕ። ኣብዚ ካብ ዘሎ ካኣ ባሕሪ እፈቱ።
ካብ ገዛይ ብመስኮት ኮይነ ባሕርን በብዓይነተን መካይንን ምምዕዳው ደስ ይብለኒ።
ኣዝዩ ዝገርመኒ ሙቀት ከምኡ'ውን እቲ መወዳድርቲ ዘይርከቦ ሓመድን ከም ማይ ዝዘንብ ደሮናን ዘራጊቶን'ዩ።
እዚ ክብል እንከሎኹ ከም ናይ ዓድና ዘይኮነስ ብኣዝዩ ዘገርም ኩነታት'ዩ ዝዓስለካ።
ክቕይሮ ዝደሊ ብዙሕ ነገር'ዩ። ኣነ ኣብ ገዛ'የ ዝሰርሕ። እዚ ድማ ኣብ ዓደይ ኮይነ ክገብሮ እንተዝኽእል ክንደይ ምፈተኹን ወትሩ ዝምነዮን'ዩ።
ናይ ኢትዮጵያ በዓላት ክህልው እንከሎ ንዝከሮን ነብዕሎን እዃ እነተኾና፡ ንድሕሪት መሊሰ ኩሉ ዝነበረና ሕብረት፣ ማሕበራዊ መነባብሮ፣ መሐዙትን ቤተሰብን የዘኻኽረኒ'ሞ ኣዝየ እህንጠ።
ብሕታውነት ስለዘረስዓኒ ከኣ ከሕልፎ ኣይደልን።
ኣብ'ዚ ዓዲ ብዙሕ ዘማርር ነገር'ዃ እንተዘየጋጠመኒ እቲ ዝዓበየ ማሕለኻ ኮይኑኒ ዘሎን ዝነበረን ቋንቋ'ዩ።
ቋንቋ ዘይምፍላጥ ካብ ክንደይ እትሐስቦን እተደልዮን ነገር የትርፈካ።
ብዓብይኡ ድማ እቲ ቋንቋ ብዘይምፍላጥካ እተፈጥሮም ጌጋታት ዘስዕቦ ኣሽሙርን ሰሓቕን፡ ተገዲድካ ክትፈልጦን ጻዕሪ ከተካይዱን ይሕግዝካ'ዩ ኢለ'የ ዝኣምን።
ብሃንደበት ተላዒለ ንዓደይ ምዃድ ዕድል እንተዘጋጥመኒ፡ ኣብ መቐለ ክዓርፍ ምፈተኹ። ኣዝየ ዝናፍቓን ዝሃርፋን ቦታ ብምዃና።


text:
ኢትዮጵያ፣ ኣብ መስቀል ኣደባባይ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ ካዪድኩም ዝተባህሉ 5 ጥርጡራት፣ ወግዓዊ ክሲ ቀሪቡሎም
Radio Erena: 30 September 2018
ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ንምድጋፍ ኣብ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ ኣካዪድኩም ዝተበሃሉ ሓሙሽተ ጥርጡራት፣ ወግዓዊ ክሲ ቀሪቡሎም።
ኣብቲ ብዕለት 28 መስከረም ዝወዓለ መጋባእያ፣ እቲ መጥቃዕቲ ቦምባ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንምቕታል ዝተሃንደሰ’ዩ ኔሩ ክብል ኣኽባር ሕጊ ብዝርዝር ገሊጹ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ንህዝቢ ኦሮሞ ከም መሳርሒ ተጠቒሙ፣ ውልቃዊ ስልጣኑ ንምስፍሕፋሕ ጥራይ’ዩ ዕላምኡ እምበር ሓልዮት ህዝቢ ከምዘይብሉን ንኦሮሞ ከምዘይውክልን ብምእማን ነቲ መጥቃዕቲ ክህንድስዎ ከምዝኸኣሉ’ዩ ኣብቲ መጋባእያ ተገሊጹ።
እቲ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ዘሎ ክሲ፣ ብቅትለት ክልተ ሰባት፣ ናይ ፈኲስን ከቢድን መጉዳእቲ ኣብ ልዕሊ 150 ሰባት፣ ከምኡ’ውን ብፈተነ ቅትለት ቀዳማይ ሚኒስተር ዝርከቦም ክስታት ተመስሪቱሎም ኣሎ።
እቲ ብናይ ኣመሪካ ፍሉያት ናይ ገበን መርመራ ክኢላታት ተሰንዩ ዝተኻየደ ደቂቕ መጽናዕቲ፣ ኣርባዕተ ካብቶም ክሱሳት ብምውዳብን ምትግባርን ገበን ክሕተቱ እንከለዉ፣ እቲ ሓምሻዮም ውልቀሰብ፣ ብምትሕብባር ምስ ግብረሽበራውያን እዩ ተኸሲሱ ዘሎ።
ቀንዲ ሃንዳሲት ናይቲ መጥቃዕቲ ቦምባ፣ ኣብ ኬንያ ዝምቕማጣ ገነት ታምሩ ዝተባህለት ውልቀሰብ’ያ ክብል ኣኽባር ሕጊ ይገልጽ።
ኣብዚ ሰለስተ ወርሒ ዘቑጸረ መጽናዕቲ ዝተገብረሉ ክሲ፣ ኣብቲ መጥቃዕቲ ቦምባ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ኢድ ኔርኩም ተባሂሎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝጸንሑን ብዋሕስ ዝተፈትሑን፣ ላዕለዎት ሰበስልጣን ፖሊስን ሓለፍቲ ጸጥታ ፈደራላዊ ቤት ጽሕፈትን ዝርከብዎም ናይ ሓያሎ ክሱሳት ጉዳይ ገና ኣብ መስርሕ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
=======================


text:
ቅንጣብ መሬት ይኹን ዕማኾ ሓመድና፣ ኣሕሊፍና ኣይንህብን ንጣብ ማይ ባሕርና። ስለዚ ድማዩ ተሰኪምናዮ ብረት መስዋእቲ ከፊልና ዕርቡን ንሓርነት።
ሓማሴን ሰራየ ከለጉዛይ ደንከል፣ሓማሴን ሰራየ ከለጉዛይ ደንከል፣ሰምሃር ሰንሒት ባርካ ጋሽ፣ ኩሉ ምስሳሕል፣ ንዑባ ንተኣከብ ጉዳይና ንዕልል።
ድምጽኻ’ዩ ህዝቢ ዘይዕገት ማዕበል እምብለይ እምብለይ ኣይግዛእንየ በል! ድምጽኻ’ዩ ህዝቢ ዘይዕገት ማዕበል እምብለይ እምብለይ ኣይግዛእንየ በል! ምእንታኻዩ ናይ ሓርነትካ ደወል።
ሓድነትናዩ ዘይድፈር ዕርዲ
ዝሰመረ ቅልጽም ዝተረረ ዓንዲ
ሓባራዊ ጉዕዞዩ ዝሓጸረ መንገዲ።
ሎሚ ይኹን ጽባሕ ከምቲ ዝሓለፈ
ኣይርከብንዩ ሰላም መግዛእቲ ከይተረፈ።
ጸላኢ ንጥቕሙ ከምኣመሉ መሬት ክመቓቕሎ
ኣይትተሃመለሉ ሻምላኻ ኣልዕሎ።
ሓማሴን ሰራየ ከለጉዛይ ደንከል፣ሓማሴን ሰራየ ከለጉዛይ ደንከል፣ሰምሃር ሰንሒት ባርካ ጋሽ፣ ኩሉ ምስሳሕል፣ ንዑባ ንተኣከብ ጉዳይና ንዕልል።
ወገነይ ወገንካ ሃይማኖት ቀቢላ፣
ወጊድ ምፍንጫል ንጥፍኣት ታኼላ
ኣታ ሓደስከ ንኹን ሃገርና በዂራ።
ሃገገረይ ኤርትራ ዓዲ ስገም ስርናይ ዑፉን ምስ መሸላ
መንገዲ ባቡራት ማያት ቀይሕ ባሕራ።
ኣብ መሰል ርእሰ ውሳኔ ህዝብታት ዘይኣምን
ኣብ መሰል ርእሰ ውሳኔ ኤርትራ ዘይኣምን
እንታይ ኣፍሊጡዎ ንሰላም ዝልምን።
ደላይ ሰላምዩ ደላይ ነጻነት
ደላይ ሰላምዩ ደላይ ነጻነት
ቅኑዕንድዩ ንኽኸፍል መስዋእትነት።
ሓርበኛ ክኢላ ኣርቲስትን የማነ ገብረሚካኤል (ባርያ)


text:
ዳግመ ምርጫ ኬንያ ክናዋሕ ዝቐረበ ጠለብ ከይተሰምዐ ብምትራፉ ዝተቆጥዑ ኬንያውያን: ናብ ጎደናታት እታ ሃገር ብምውጻእ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣካይዶም።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ሎሚ ጥቅምቲ 25,2017 ዓ.ም ተአኪቡ ኣብቲ ጉዳይ ክዝትይ ተመዲቡ እንተነበረ'ኳ: ሓሙሽተ ዳኛታት እቲ ቤት ፍርዲ ኣብቲ መጋባእያ ብዘይምርካቦም ውሳነ ከይተዋህበ ምትራፉ ተፈሊጡ’ሎ።
ብመሰረት ካብታ ሃገር ዝተረኽበ ሓበሬታ ሓደ ዳኛ ብሕማሙ ከምዘይመጸ፡ ካልእ ካብ ሃገር ወጻኢ ከምዘሎ፡ እታ ሳልሳይቲ ዳኛ ድማ ውልቃዊ ሓላዊኣን ብዘጋጠሞ መጥቓዕቲ ናብቲ መጋባእያ ክቐርባ ከምዘይከአላ ክገልጹ ኸለው እቶም ካልኦት ክልተ ግን ኣብቲ መጋባእያ ዘይምርካቦም ምክንያት ኣይተፈልጠን።
ነቲ ጽባሕ ክካይድ ዝተመደበ ዳግመ ምርጫ ኬንያ ከናዋሕ ዝፍቅድ እንኮ አካል ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር እዩ።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ንዝተኻየደ ሃገራዊ ምርጫ ድሕሪ ምስራዙን ዳግማይ ምርጫ ንጥቅምቲ 26 ክኻየድ ወሲኑ።ፕረዚደንት እታ ሃገር ኡሁሩ ኬንያ ዳግማይ ምስ መራሒ ተቓወምቲ ራይላ ኦዲንጋ ንምውድዳር እንተተዳደለው እኳ ራይላ ኦዲንጋ ግን ኣብ መጀመርያ እዚ ወርሒ’ዚ ካብቲ ውድድር ምውጽኦም ሓቢሮም።
ራይላ ኦዲንጋ ካብቲ ዳግማይ መስርሕ ምርጫ ዝወጽሉ ምክንያት አባላት ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ከይተቀየሩ እቲ ዳግማይ ምርጫ’ውን ፍትሃዊን ርትዓዊን ኣይኽከውንን ብዝብል ሞጎተ እዩ።
ንሶም ብተወሳኺ ደገፍቶም ኣብቲ ዳግማይ ምርጫ ክዕድሙ ይእዝዙ።
ድሕሪ ናይ ሎሚ መዓልቲ መጋባእያ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት እታ ሃገር ናብ ጎደናታት ከተማ ኪስማዩ ብምውጻእ ተቓውሞ ምክያዶም ተገሊጹ’ሎ።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እቲ ምርጫ ዝግባእ ድምጺ እንተዘይረኺቡ ነቲ ምርጫ ብምስራዝ ነቲ መስርሕ ምርጫ ዳግማይ ከምዝኻየድ ከምዝውስን ኣፍሊጡ ኔሩ።
እዚ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ኣብ መንጎ ተቓውሞኦም ዘስምዑ ዜጋታትን ሓይልታት ጸጥታ ምፍሕፋሕ ምፍጣሩን ክሳብ ሕጂ ኣስታት 50 ሰባት ምሟቶም ይግለጽ ኣሎ።


text:
እታ ብይብጻሕ ንመላእ ንካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ቕዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝደረስዎ ንንባብ ዝበቕዔን Veritatis Splendor-ዕብየት ነጸብራቕ ሓቂ ዘርእስቱ ዓዋዲ መልኽቲ ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ምኽንያት ናይ ዳግማይ (ሓድሽ) ኣስፍትሆተ ወንጌል ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሪኖ ፊሲከላ ምስ ስልጣናዊ ትምህርቲ ቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣተሓሒዞም፡ ቅዱስነቶን ንናይ ቤተ ክርስቲያን ትውፊትን ባህልን ዘይተኣማኒ እዮም ቢልካ ዝፍነው ነቕፌታ፡ ንናይ ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርትን ከምኡ እውን ንዓዋዲ መእኽቲ ነጸብራቕ እሙን ዘይምዃን ማለት እዩ ኢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
Veritatis Splendor-ነጸብራቕ ሓቂ ዓዋዲ መልእኽቲ ብዛዕባ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ ግብረ ገብ ዝምልከ ሕቶ ዘስተንትን ኰይኑ፡ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍን ትውፊትን ባህልን ቤተ ክርስቲያን ዝተሰርተ ብዛዕባ ግብረ ገብ ስልጣናዊ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን መርትዖታቱ የቕርብ፡ ስለዚህ ሰብ ብዛዕባ ሰናይን ክፋእን መልሲ ንኽረክብ ዳግም ናብ ክርስቶስ ከብል ኣገዳሲ ምዃኑ ዝሕብር ምዃኑ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፊዚከላ ናይቲ ዓዋዲ መልእኽቲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝዀነ መዳያቱ ሓቢሮም፡ ስለዚህ ብመንጽር ዝሓለፉ ስልጣናዊ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን መሰረት ንናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ስልጣናዊ ትምህርቲ ንምቅዋም ዝኽእል ኰነ ዝድርኽ ሓደ ምኽንያት ክህሉ ከምዘይክእል ተስተውዕል ኢሎም።
ብፁዕነቶም ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ኣብቲ እግዚኣብሔርን ሃይማኖትን ካብ ባህልን ስነ ትምህርትን ዝንጽል ባህሊ ኣብ ዝሰፍሓሉ ዘሎ ዓለምን ነዚ ስዒቡ ኣብ ዝፍጠር ፍልስፍናዊ ተዛምዶነትን ከምቲ መትከላዊ ነጥብ ብዝብል ኣርእስቲ ቫን ባልታሳር እውን ኣብ ዝድረሶ መጽሓፊ ከምዘመላኽቶ፡ እቲ መትከላዊ ነጥቢ ናይ ቤተ ክርስቲያን ጠመቓዊ ትምህርቲ ዘይቕየር ግና ዝምዕብልን ዝግስግስን ምዃኑ እዩ ዘነጽር።
ብዛዕባ ሓቂ ክንዛረብ እንከለና ኣምራዊ ንጥፈት ክነስተውዕል ይግብኣና፡ ስለዚህ ሓቂ ዘይንቀሳቐስ ተሪር ማለት ዘይከኰነስ፡ ሓቂ ንክርስቲያን እቲ ህያዊ ዝዀነ ናይ ጐይታ ቃል እዩ፡ ኢየሱስ፥ ኣነ መገድን ሓቅን ሕይወን እየ ዝበሎ ቃል ክንዝንግዖ ኣውን የብልናን፡ ስለዚህ ማዕቅን ሓቂ ምስ ሓደ-ኣካል ንኽንራኽብ ክፉታት ዝገብር እዩ፡ ናይ ወንጌል ሓቂ፡ እቲ ብናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃንነት ህልዎት ዘለዎ ሓቂ፡ ህልወት ኢየሱን ህልወት ሓቂ፡ ሓደ እዩ። ስለዚህ ኢየሱስ እቲ ንደቀ መዝሙር ዝሃቦምን ክሳብ ኣባና ዝበጽሔ ሓቂ ናብቲ ዝተገልጸ ምስጢር ርህው ዝገብር እዩ፡ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሃምነናውን ግብረ ተግባውን ትምርቲ ዓንዲ ዝዀነ ነጥብታት ኣለዉ፡ ስለዚህ እቲ ዓንዲ እንብሎ እምበኣር ነባሪ እዩ። እዚ እዩ እታ ዕብየት ነጸብራቕ ኰነ ብዙሓት ናይ ቲዮሎጊያ ሊቃውንቲ እውን ኣብ ኣስተንትኖኦም ዘስፍሕዎ፡ እቲ ዘይልወጥ ጽንዓት ከኣ ኣብ ናይ ወንጌል ሓቂ እዩ ኢሎም።
ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ባህልን ትውፊትን ጽኑዕ ኰይኑ ግናኸ እናተሓደሰ ዝኸይድ፡ ኣብ ገዛእ ርእሱ ዕጹው ዝዀነ ሕቂ ቤተ ክርስቲያን ኣይትቕበሎን እያ። ስለምንታይ ሓቂ ብባህርእዩ ናብ እማኔን ነጻነትን ዘድህብ ብምዃኑ፡ ባዕሉ እቲ ቓል፡ ሓቂ ናጻ ከተውጽኣኵም እያ ይብል፡ ገዛእ ርእሱ ንሰብኣዊ ርኽበት ኣሕሉፉ ዝህብ ክፉት ሓቂ ማለት እውን እዩ። እምንነትን ናጽነት ዓሚይቕ እዩ፡ ሓቂ እማነ ይሓትት፡ ኣማነን ሓቅን ዝተሓሳሰረ ምዃኑ እውን መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣምር እዩ።
ንባቤ ሓቂ ተኣማንነት (እሙንነት) ይሓትት፡ ገለ ገለ ኣካላት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ልዕሊ ቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብኣረኣእያኦም ንናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ ብሓጺሩ እውን ነታ ነጸብራቕ ሓቂ ዓዋዲት መልእኽቲ እውን ዘይእሙን እንክብሉ ህየሳ ከቕርቡ ይስማዕ፡ ኣብ ናይ ቤተ ክርስትያን ስልጣናዊ ትምህርቲ ጽንዓት ኣብ ምዕባለ ከይድታቱ ክኸውን እንከሎ፡ ስልጣናዊት ትምህርታት ብምንጽጻር ምኽዋኑ ዓቢይ ጌጋ እዩ፡ እናማዕበለ ዝኸይድ ሓቂ ንናይ ቤተ ክርስትያን ባህሊ ዘይእሙን ክኸውን ኣይክእል። ምዕባለ ኣብ ተኣማንነት ዝረገጸ እዩ። ንናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ስልጣናዊ ትምህርቲ ብመንጽር ዝሓለፉ ስልጣናዊ ትምህርታት ቤተ ክርስቲያን ርኢኻ ምንቃፍ ጌጋ እዩ፡ እቲ ምንቃፍ ዝመጽእ ንናይ ከይዲ ምዕባለ ሓቂ ካብ ዘይምቕባል ወይ ምኽሓድ ዝነቐለ እዩ፡ እዚ ኸኣ ሓቂ ከም ዝተሰምረ ዘይንጡፍ እዩ ካብ ዝብል ጌጋ ኣመለኽታ ዝምንጭው ፍርዲ እዩ።
ከምዚ ብምዃኑ እምበኣር ከስ እቲ ሓቂ ዝትንትን ስልጣናዊ ትምህርቲ ናይቲ ህብረ-ቅንስል (mosaico della verità) ካብ ዘቑሙ ሓደ ክፍሊ ቅንስል እዩ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናጽላ ቅንስል ከኣ ምልኣት ህብረ ቅንስል ኣሎ፡ እቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝህብዎ ስልጣናዊ ትምህርቲ ምስ ኣካለ ክርስቶስ ምርኻብ ዝብል እዩ፡ ስለዚ ምስኡ ንምርኻብ ዝወስድ መገዲ ካብ ገዛእ ርእስኻ ምውጻእ ይሓትት፡ እዚ ኸኣ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብታ Evangelii Gaudium-ወጌላዊ ሓሴት ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቲ የስተምህርዎ፡ ምስ ሓቂ ንምርኻብ ገዛእ ርእስኻ ምምርማር እውን ይሓትት ስለዚ ቅዱስ ናይ ምሕረት ዓመት እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳጳሳዊ ኣገልግሎቱ ምስረቓኡ የነጽር እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
መንበሪ-ገዛ
ምሉእ ጥዕና ክህልወካ ወይ ውን ክስመዓካ፡ እትነብረሉ ገዛ ኣዝዩ ምቹእ ክኸውን ኣለዎ። ኣብ ከተማ ሱነ ብርክት ዝበለ ዝካረ ኣባይቲ፡ ቪላታት ከምኡ ውን ዝሽየጥ ገዛውቲ፡ ይርከብ። ኣብ ከተማ ሱነ ገዛ ክትካረዩ ንእትደልዩ፡ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ እኹል ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብ ሱነ፡ እታ ዝበዝሐ ክራይ ኣባይቲ ዘለዋ ብምምሕዳር ከተማ እትወነን ትካል ሱነ-ቡስቴደር ተባሂላ ትጽዋዕ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ሱነ፡ ብቋንቋ ኢራን ዝወሃብ ናይ ቋንቋ-ኣደ ትምርህቲ ኣሎ። ብቋንቋታት ዓረበኛ፡ ፊንላንድ፡ ራሻን ፈረንሳይን ውን ተመሳሳሊ ትምህርቲ ይወሃብ።
ኣብ ኣብያተ-ትምህርታት ናይቲ ከተማ፡ ካብ ኣዚለ ክፍሊ ክሳብ ኣብ ናይ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ኣብ ዝወሃብ ኣብያተ ትምህርታት፡ ናይ ቋንቋ-ኣደ ትምህርቲ በዘን ዝስዕባ ቋንቋታት ይወሃብ፡-
ኣልባንያ፡ ዓረበኛ፡ ደንማርክ፡ ዳሪ፡ እንግሊዘኛ፡ ፍሊፒን፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳይ፡ ሆላንድ፡ ቻይና፡ ኩርዲ፡ ሌትላንድ፡ ሊትወንያ፡ ማንዳሪን፡ ኖርወይ፡ ፓሽቱ፡ ኢራን፡ ፖርትጓል፡ ሩማንያ፡ ራሻ፡ ሶማለኛ፡ ስፓኛ፡ ታይ፡ ቱርኪ፡ ጀርመንን ጾሳን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ሱነ፡ 120 ዝተፈላለያ ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ሱነ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው፡ ተወሳኺ ዝርዝራት ትረኽቡ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ወይ ሕምብርቲ ከተማ ሱነ፡ መቐበሊ ምምሕዳር ከተማ፡ ቤት-ንባብ፡ ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ-ጉዳያት፡ ክፍሊ ዕዳጋ-ስራሕ፡ ፋርማሲ፡ ሲነማ፡ ቤተ-ክርስትያን፡ ብኣርቲፊሻል-ሳዕሪ ዝወቀበ ሜዳ-ኩዕሶ፡ ህንጻ ስፖርታዊ ንጥፈታት፡ ህንጻ ጸወታታት-በረድ ከምኡ ውን ዕጹው ሜዳ ወይ መጻወቲ ኩዕሶ፡ ማእከል ስፖርታዊ ንጥፈታት፡ ሜዳታት ቴንስን ጎልፍን፡ ማእከል ኣካላዊ ምንቅስቓስ፡ ማእከል ሳውና፡ ኣብያተ-መግብን እንዳ-ሻሂታት፡ እንዳ-ቐምቃማይን ኣስታት 90 ዝኾና ድኳናትን፡ ይርከባ።
ድኳናት ሃምስተርቡኣን ዩቨለንን፡ ብሕሱር ዋጋ ዝሽየጥ ዘገልገለ-ንብረት፡ ክዳውንትን ካልእን ይሸጣ።
ኣብ ከተማ ሱነ፡ ኣስታት 850 ትካላትን፡ ኣስታት 120 ንጡፋት ማሕበራትን ይርከባ። እዘን ማሕበራት እዚኣተን ንህወት ከተማ ሱነ ኣብ ምምዕራግ ወሳኒ ተራ ይጻወታ።
ኣብ እዋን ክረምትን እዋን በረድን፡ ከተማ ሱነ ብርክት ዝበሉ በጻሕቲ ይመጽኡዋ። እዞም በጻሕቲ እዚኣቶም፡ ተሳተፍቲ ኮንፈረንሳትን በጻሕትን ይርከብዎም። እብ ከተማ ሱነ ዝርከባ ሆቴላት ኣስታት 1000 ዝኾኑ ሰባት ናይ ምእንጋድ ዓቕምታት ኣለወን። ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) ኣብ ከተማ ሱነ ክህሉ እንከሎ፡ ቤት-ጽሕፈት ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪንግስካሳን) ከኣ፡ ኣብ ከተማ ካርልስታድ ኣገልግሎት ዝህበሉ ቤት-ጽሕፈት ኣለዎ። ኣብዚ ኣብ ካርልስታድ ዝርከብ ቤት-ጽሕፈት ብምኻድ፡ ንፎርሸክሪንግስ-ካሳ፡ በዓል-መዚ ቀረጽ (ስካተ-ቨርከት) ወይ ውን በዓል-መዚ ጡረታ ዝምልከት ጉዳይ ምስ ዝህልወኩም፡ ኬድኩም ክትሓቱ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ሱነ፡ 13 ኣብያተ-ትምህርትን ብርክት ዝበላ፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዘአንግዳ፡ ማእከላት መውዓሊ-ህጻናትን ኣለዋ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ሱነ ብምእታው ተወሳኺ ነዚ ዝምልከት ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ማእከል-ስድራቤታት፡ ቆልዑ ምስ ካልኦት ቆልዑ ወለዲ ውን ምስ ካልኦት ወለዲ ዝራኸቡሉ ማእከል እዩ። እዚ ማእከል ስድራ-ቤታት ብምትሕብባር ክፍልታት ጥዕና ኣዴታት ህጻናትን፡ ክፉት ቤት-ትምህርቲ ህጻናት ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ-ጉዳያትን፡ ዝእለ ማእከል እዩ። ኣብዚ ማእከል’ዚ፡ ክፉት መውዓሊ-ህጻናትን ናይ ህጻናት ካፌን ከም ዝእንገድ ይግበር።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ሱነ፡ 9 ኣብያተ-ትምህርታት ኣለዋ። እዘን ኣብየተ-ትምህርታት ካብ ኣዚለ ክፍሊ ክሳብ ሻዱሻይ ክፍሊ ትምርህቲ ዘአንግዳ፡ 2 ናይ ማእከላይ ደረጃን ሞያዊ ትምህርትን፡ ሓንቲ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምርህቲ ይርከብአን። ብዜካ እተን ብመንግስቲ ዝውነና፡ ሓንቲ ኣብ ተፈጥሮን ከባቢን ዘትኮረ ትምርህቲ እትህብ ነጻ ናይ ግሊ ቤት-ትምህርትን፡ ሞያዊ ትምርህቲ ኣብ ምሃብ እትነጥፍ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርትን፡ ይርከባ።
ንኣብያተ-ትምህርታትን ዕድላት ትምህርትን ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ። ኣብ ማእከል ከተማ ሱነ ናይ ካልኣይ ደርጃ ኣብያተ ትምህርትታት ብሮቢ ከምኡ ውን ቤት-ትምህርቲ ሶድራ-ቪከንን ይርከባ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኩሉ ነባሪ ከተማ ሱነ፡ ልክዕ ከም ሽወደናውያን ማዕረ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ኣለዎም። መሰል ክንክን ወይ መውዓሊ-ህጻናት፡ መባእታዊ ቤት-ትምህርቲ፡ ናይ ማእከላይ-ደረጃ ትምህርቲ ወይ ውን ፍሉይ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ንኹሎም ሓደስቲ ነባሮ፡ ስድራ ዘይብሎም ትሕቲ-ዕድመ ህጻናት፡ ፍቓድ ዘይብሎምን ሓተቲ ዑቕባን ብማዕረ ክግልገሉሉ መሰል ኣለዎም።
ኣብ ከተማ ሱነ ሰፊሕ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ኣሎ። ማእከል-ትምህርቲ ላር-ሰንትሩም፡ ምስ ድልየታትኩም ዝሳነ፡ ኣብቲ ከተማ ይኹን ካብኡ ወጻኢ ዝወሃብ ትምህርቲ ኣብ ምምራጽ ክተሓባበርኩም ይኽእል። ኣብ ከተማ ሱነ፡ ሞያዊ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ፡ ኣላ።
ኣብ ከተማ ሱነ፡ ኣብ ዝመጻእኩሞ እዋን ክትጽንበርዎ እትኽእሉ፡ ናይ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ) መደብ ትምህርቲ ኣሎ። ሓደ ሰብ፡ ናይ ሽወደን ውልቃዊ መለለዪ-ቁጽሪ (ፐርሹን-ናምበር) ድሕሪ ምውሳዱ፡ ቀልጢፉ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ምምሃር ክጅምር ይኽእል እዩ። ተመሃሮ፡ ንትምህርታዊ ድሕረ-ባይትኦም ኣብ ግምት ብዘእተወ ኣገባብ፡ ንትምህርታዊ-መርሓ ምንስትሪ ትምህርቲ ሃገረ ሽወደን፡ ምርኩስ ብምጋብር ከም ዝመሃሩ ይግበር። ትምህርቲ ቋንቋ ካብ መፋርቕ ነሓሰ ክሳብ መወዳእታ ሰነ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ኣብ ሰሙን፡ 15 ሰዓታት የጠቓልል። ዝኾነ ተመሃራይ፡ ንዕኡ ዝምልከት ውልቃዊ ውጥን-ትምህርቲ፡ ከም ዝንደፈሉ ይግበር። ጻዕቂ ኣመሃህራ ምስ ዓቕምታት ተመሃራይ ከም ዝሳነ ይግበር።
ኣብቲ ዝወሃብ ኣይ ቋንቋ ሽወድን ትምህርቲ፡ ንሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት ትምህርቲ ከም ዝወስዱ ይግበር። እዚ ኽኣ፡ ንኣብነት፡ ውሕስነት-ወለዲ፡ ስርዓተ-ትምህርቲ፡ ኣገልግሎት-ጥዕና፡ ምቅጻል ትምህርትን ዝድህስስ ትምህርቲ ከም ዝወሃቦም ይግበር። ከም ሳልሳይ ኣንፈት ትምህርቲ ቋንቋ፡ ሞያዊ ኣንፈት ዘለዎ ናይ ቋንቋ ሽወደን ናይ ምምሃር ዕድላት ውን ኣሎ። ቋንቋ ሽወደን ነቶም ኣብ መዳይ ምሕብሓብ ሕሙማትን ኣረገውትን ክሰርሑ ዝደልዩ ሰባት፡ ከም ሓደ ሞያዊ ኣንፈት ዘለዎ ናይ ቋንቋ ሽወደን ትምህርቲ መደብ፡ ከም ኣብነት ክጥቀስ ይከኣል።
ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ ድሕሪ ምዝዛምኩም፡ ናብ ስራሕ-ዓለም ኣብ ምስግጋር ዝተሓጋገዙኹም ቤት-ጽሕፈት ዕዮን ትካል ሚሮይን ይተሓባበሩኹም። ትካል ሚሮይ፡ ምስ ዕዳጋ-ስራሕ ዝተተሓሓዙ ናይ ትምህርቲ መደባትን ሓፈሻዊ ትምህርቲ ንዓበይትን ኣብ ምሃብ ዝነጥፍ፡ ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ግላዊ ትምህርታዊ ትካላት ሽወደን እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ሱነ፡ ሓፈሻዊ ማእከል-ጥዕና፡ ማእከል-ጥዕና ኣዴታት፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናትን ማእከል ስድራ-ቤታትን ይርከብ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ሕክምና ኣውራጃ ቫርምላንድ ብምእታው፡ ተወሳኺ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣብ ከተማ ሱነ፡ ብርክት ዝበሉ ሓካይም-ስኒ ኣለዉ። ህዝባዊ ሕክምና-ስኒ(ፎልክ-ታንድቮርደን)፡ ግላዊ ክሊኒካት ሂልመር-ሳምወልሶን ከምኡ ውን ታንድ-ሄልሳን ኢ ሱነን ውን ኣብቲ ከተማ ኣለዉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ምምሕዳራዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም መሰል ኣለኩም። ንኣብነት፡ ኣብ እዋን ምምዳብ ህጻናት ኣብ ቤት-ትምህርቲ፡ ዝርርብ ውጽኢት ትምህርትን፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ኣብ መብዛሕታኡ ኣጋጣሚታት፡ ተርጓሚ ብዝተፈላላየ ቋንቋታት ብቐሊሉ ብተሌፎን ክቍጸር ይኽእል። ኩሎም ካልእ ቋንቋ-ኣደ ዘለዎም ተመሃሮ፡ ናይ ትምህርቲ-ውጥን፡ ብቋንቍኦም ከም ዝዳለወሎም ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናብ ከተማ ሱነ ብኣውቶቡስ፡ ባቡር ወይ ውን ብመኪና ክምጻእ ይከኣል። እቲ ንምሉእ ኣውሮጳ ዘራኽብ ጽርግያ ቁጽሪ-45 ንከተማ ሱነ ተጎዝጒዝዋ ይርከብ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ናይቲ ዞባ (ቫርምላንድስ-ትራፊክ) ዝርዝር ሰዓታት ንቅሎ ባቡርን ኣውቶቡሳትን፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ናብ ካልእ ዓበይቲ ከተማታት ኣውሮጳ ክትገሹ ምስ እትሓስቡ፡ በቲ ናብ ዝተፈላለያ ኣንፈታት ዝተኣሳስረኩም ናይ ባቡር-መስመር ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ኤስ-ጀይ ብምእታው ክትርእይዎ ትኽእሉ። ትካል መጎዓዝያ ስወቡስ፡ ካብ ካርልስታድ ናብ ስቶክሆልም፡ ኦስሎን ኮፐንሃገንን ዝኽእይድ ስሩዕ መስመር መጎዓዝያ ኣውቶቡስ ኣለዎ። እዚ ትካል’ዚ ክሳብ ጀርመንን ሆላንድስ ዝኸይድ መስመር መጎዓዝያ ኣውቶቡሳት ውን ኣለዎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣስታት 950 ሰባት፡ ብስራሕ ምኽንያት መዓልታዊ ናብ ሱነ ይመላለሱ። ኣስታት 1500 ዝኾኑ ከኣ ብተመሳሳሊ ምኽንያት ናብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት (ብፍላይ ናብታ ዝቐረበት ዓባይ ከተማ ዝኾነት፡ ካርልስታድ)፡ መዓልታዊ እንዳተመላለሱ ይሰርሑ። ናብ ካርልስታድ ብባቡር ኣስታት 50ደቓይቕ ኣቢሉ ይወስድ። እቶም ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ናይቲ ከባቢ ኣብ ከተማ ካርልስታድ ይርከቡ። ምምሕዳር ከተማ ካርልስታድ፡ ምምሕዳር ኣውራጃ ቫርምላንድ፡ ካርልስታድ ዩኒቨርስቲ፡ ሜትሶ፡ ኮንሱም ኣውራጃ ቫርምላንድ፡ ትዬቶ፡ ፖስተን፡ ኖቢና ሽወደን፡ በዓል-መዚ ቀረጽ (ስካተቨርከት)፡ ቴልያ-ሶኔራ፡ ካሬማ ኤልድረ-ኦምሶሪን፡ ገለ ካብቶም ኣብ ከተማ ካርልስታድ ዝርከቡ ዓበይቲ-ወሃብቲ ስራሕ እዮም። ኣብ ቶሽቢ ካብ ዝርከቡ ዓበይቲ ወሃብቲ-ስራሕ፡ ሆስፒታል ቶሽቢ ኣብ ኣርቪካ ካብ ዝርከቡ ከኣ፡ ኣርቪካ-ቡስታድ፡ ኣርቪካ ሙንታሽ፡ ኣርቪካ-ስሚደ፡ ኣርቪካ ቫብሪከን፡ ሙኤልቨን ኤዳነ-ሶገን፡ ኢንዱስትሩ-ሱፖርትን ይርከብዎም። ካልኦት ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ውን ሺልን ሙንክፎሽ ክጥቀሳ ይኽእላ።


text:
እንቋዕ ናብ በዓለ እግዝእትነ ማርያም ኣብጽሓና።
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን።
ታሪኽ ገዳም ደብረ ሲና
ገዳም ፣- ማለት ገደመ ፣ ዱር ጫካ በረኻ ኮነ ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ግሢ (ቃል) ዝወፀ ናይ'ቲ ግሢ ዘርኢ እዩ። እምበአር ገዳም ጸጥታ (ጽምዋ) ዝበዝሖ ። ብብዙሕ ዝተፈላለዩ ዓበይትን ንአሽቱን ኣግራብ ዝተሸፈነን ዝወቀበን። ብዙሓት ዓበይትን ንአሽቱን አራዊትን (እንስሳ ዘገዳም) ዝተፈላለዩ አዕዋፍን ዝርከብዎ አብ ተፈላለዩ ናይ ዓለምና ቦታታት ዝርከብ እዩ።
እምበአር ሓንቲ ካብ ገዳማት ሃገርና እታ ጥንታዊትን መሠረታዊትን ገዳም ደብረሲና እያ። እታ ካብ በዓቲ ብኢድ ኣምላኽ ዝተሓንፀት ገዳም ደብረ ሲና አብ ሰሜን ኤርትራ ዞባ ዓንሰባ ንኡስ ዞባ ዒላበርዕድ ከባቢ መንሳዕ ዝርከብ ጥንታውን ታሪኻውን ገዳም ኮይኑ፡ ካብ ዕላበርዕድ ንየማን ብእግሪ ክልተ(2) ሰዓት ምስ ተጓዓዝካ ይርከብ። እዚ ገዳም'ዚ ብስም ቅድስት ድንግል ማርያም ዝፅዋዕ /ዝስመ/ ክኸውን ከሎ ኣብ ዓመት ክልተ ጊዜ ይኽበር። 1ይ 21 ግንቦት 2ይ ድማ 21 ሰነ ኢዩ። ብሕልፊ በዓለ ማርያም ሰነ ብዓቢ ድምቀት ኢዩ ዝብዐል። አብዚ ክልተ ዓበይቲ በዓላት ብዙኃት አመንቲ ውላድ ዝሰአናን ብናብራ ዓለም ዝተሸገሩን ብበዓይነቱ ሕማም ዝሣቐዩን ናይ ሕሊና ጸሎትን መብጽዓን ይገብሩ'ሞ ድልየቶም ስለዝፍጸመሎም እቶም አመንቲ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ይበዝኁን ይውሰኹን። ገዳም ደብረ ሲና ካብ ጥንቲ ካብ ዘመን ብሉይ ኪዳን ጀሚሩ ሥነ-ሥርዓት አምልኾ ዝፍጸመሉ ከም ዝነበረ ታሪኽ ይሕብር። በዚ መሠረት ተታሓሒዙ ዝመጸአ ሃይማኖታዊ ልምድን ሥርዓትን ስለ ዝጸንሖ ብ332 ዓ.ም. አባ ሰላማ ብማርሳ /መርሳ/ ተኽላይ አቢሎም ናብ ሃገርና ብፍላይ ናብ ገዳም ደብረ ሲና አትዮም ንአርብዓ መዓልትታት ትምህርተ ክርስትና ብምሃብ ንዘይአመኑ እናእመኑን እናጥመቑን እናቝረቡን ጸንሑ። ከምኡ'ውን ኤዛናን ሳይዛናን ክልተ አኅዋት ነገሥተ አኽሱም ካብ አኽሱም ናብዚ ዝተጠቕሰ ገዳም ተጓዒዞም አብዚ ገዳም'ዚ ከም ዝተጠምቁን ከም ዝቖረቡን አብርሃን አጽብሃን ተባሂሎም ድማ ከም ዝተሰምዩን መጽሐፍ ገድሊ አብርሃን አጽብሃን ይነግር። ከምኡ'ውን ሓደ ሓደ አዋልድ መጻሕፍቲ ከም ዝትርኽዎ ብዘመን ሄሮድስ ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ወዳ ብስደት ናብ ምድሪ ግብጺ አብ ዝወረደትሉ ጊዜ ብመልአኽ ተሓቢራ ምስ ዮሴፍን ሰሎሜን ኮይና ክሳብ ገዳም ደብረ ሲና በጺሓ አስታት ፬(4) ኣዋርኅ ከም ዝተቐመጠት ንንጉሥ ባዜን'ውን እዚ ነገር እዚ ብሕልሚ ስለ ዝተገልጸሉ ሠራዊቱ አኸቲሉ መጺኡ አብዚ ቦታ'ዚ ከም ዝተባረኸ ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ እዚ ቦታ'ዚ ዝተባረኸን ዓቢይን ስለ ዝኾነ አብ ዝመጽእ ጊዜ ብስመይ ታቦት ተቐሪጹ ክአትዎ ኢዩ ኢላ ንንጉሥ ባዜን ከም ዝነገረቶ ታሪኽ ይነግር። ብድሕሪ'ዚ ብዙኃት ቅዱሳን አቦታት መናንያን ብምኽንያት ፍቕሪ ቅድስት ድንግል ማርያም ብብሕትውናን ብሱባኤን አብኡ ንምንባር መረጹ።
ደብረሲና ተባሂላ ዝተሰምየትሉ ምኽንያት ተስዓቱ ቅዱሳን ሮማውያን፡ ፩ይ ኣፍጼ ፪ይ. አባ አረጋዊ፤ ፫ይ. አባ ጰንጠሌዎን። ፬ይ. አባ ገሪማ፤ ፭ይ. አባ ጉባ፤ ፮ይ. አባ ጽሕማ፤ ፯ይ. አባ ይምአታ፤ ፰ይ. አባ ሊቃኖስ፤ ፱ይ. አባ አሌፍ፤ ብ ፬፻፶፬ (454) ዓ.ም. ብዘመን አልአሜዳ ወዲ ሰልዓዶባ ካብ ሃገሮም ናብ ሃገርና መጺኦም ኣብ መንጽር ደብረ ሲና ብወገን ሰሜን ፍሉይ ስሙ አግዓሮ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ኮይኖም ክጽልዩ ከለው ከምቲ ሙሴ አብ ደብረ ሲና ዝረአዮ አብዛ ናይ ሕጂ ደብረ ሲና ዝተተኽለ ዓምዲ ብርሃን ረአዩ። ብድሕሪ'ዚ ናብቲ ዝረአይዎ ዓንደብርሃን እንተኸዱ ይሥወሮም። ከምዚ እናበሉ ፪(2) ግዜ ተደናጊሮም አብ ፫ይ(3) ግዜ መወዳእታ እቲ ዓንዲ ብርሃን አብዛ ሕጂ ዘላ በዓቲ ቤተክርስቲያን ተተኺሉ ጸንሖም። ማለት መንፈሳዊ ምሥጢር ብዘይ ፈተና ስለ ዘይግለጽ። ድሕሪ ብዙኅ ድኻም ቅድስት ድንግል ተገልጸትሎም። በዚ ምኽንያት ድማ ሙሴ ምስ አምላኽ አብ ደብረ ሲና ቃል ንቓል ንዝተዛራረበሉ ብምምስሳል ገዳም ሲሐት ትብሃል ዝነበረት ደብረ ሲና ኢሎም ሰመይዋ።
ካብ አግዓሮ ናብ ገዳም ደብረ ሲና ኪመላለሱ ከለው ቦታ ከይጠፍኦም ሓሓሊፎም እመት ዝአክል ጨርሒ እምኒ ሽዑ ዝጨርሕዎ ንመዘከርታ ዝአክል ክሳብ ሎሚ ህልዊ ኮይኑ ይነብር አሎ። ገዳም ደብረ ሲና ዝተመሥረተሉ ጊዜ፡ አባ ዮሐኒ ብ ፬፻፸፬ (474) ዓ.ም. ብዘመን ንጉሥ ገብረ መስቀል ወይ ካሌብ ምስ ብዙኅ ታቦታትን ምስ ብዙኃት መነኮሳትን ካብ ምድረ ግብጺ ናብ ሃገርና ምስ መጹ ብ፬፻፸፰(478) ዓ.ም ነቲ ብስም ማርያም ዘምጽእዎ ጽላት ጳጳስ አባ ናሆም ባሪኾም ናብዛ ሕጂ ዘላ ቤተ ክርስቲያን አእተውዎ።እዚ ዝተባህለ ገዳም ክሳዕ ሕጂ ጥንታዊነቱ ዓቂቡ ብማኅበርን ብመቝነንን ዝነብሩ መነንቲ መነኮሳት ሓቝፉ ትምህርተ ሃይማኖት እናሃበ ኣረጋውያን እናጠወረ ሕፃናት እናዕበየ መንፈሳዊ አገልግሎት ኣብ ምሃብ ይርከብ አሎ።
አብ ዓመት ፪ተ ጊዜ 21 ግንቦት 21 ሰኔን ኪኽበር ዝተገብረሉ ምኽንያት፣ አባ ዮሐኒ ኣብዛ ሕጂ ዘላ ቤተ ክርስቲያን በዓቲ አብ ውሽጢ ቤተ መቕደስ ብ፳፩ (21) ግንቦት ቆይሙ ኪጽሊ ከሎ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ጻድቃንን ሰማዕታትን መላእክትን አኸቲላ ካብ ፀሐይ እትበርህ ኮይና ብራእይ ስለ እተገልጸትሉ ብአምሳለ ደብረ ምጥማቅ ፳፩ (21) ግንቦት በዓለ ማርያም ከምዝብዕል ተገይሩ። ብ፳(20) ሰነ ድማ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሰማይ ወሪዱ ምስ 1፪ (12) ሐዋርያትን ቅዱስ እስጢፋኖስን ቅዳሴ ቍርባን ኪሠርዕ ስለ ዝረአየ ፳ን(20) ፳፩ን (21) ሰነ ሕንጸተ ቤታን ቅዳሴ ቤታን ከም ዚብዕል ተገይሩ። ብዛዕባ ሕንጸት ገዳም ደብረ ሲና፡ ቤተ ክርስቲያን ገዳም ደብረ ሲና መቅደሱን ቅድስቱን ብኢድ ሰብ ዘይተሐንፀ (ዘይተሠርሐ) መሠረት ዘይብሉ ብፍቓድ አምላኽ ዝተገብረ ዓቢይ በዓቲ እምኒ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ንአገልግሎት ዝጥቀሙሉ ዘለው ኢዩ። ንአገልግሎት ቅኔ ማኅሌት ጥራይ ብወገን ምዕራብ ምስቲ በዓቲ ለጊቡ ብ1951 ዓ.ም. ዝተሐንፀ ዘመናዊ ሕንፃ ከምዘሎ ይፍለጥ። መንፈሳዊ ትውልዲ ምንኩስና ደብረ ሲና፡ ካብ አባ ዮሐኒ ተተሐሒዙ ዝመጽአ ኮይኑ አብ ዳኅራይ ትውልዲ ግን ናይቲ ገዳም መነኮሳት ስለ ዝተሳእኑ ካብ ደብረ ቢዘን ሐሙሽተ መነኮሳት ከይዶም መምህር አሥራት ብኢዱ ዝተባህሉ ነቲ ገዳም ብጣዕሚ አንቀሳቒሶሞ። ብድሕሪኦም መምህር ፍስሓ ቦኽራይ ዝተባህሉ ተተኪኦም እዞም ሕጂ ብህልውና ዝርከቡ ካብአቶም ብምንኩስና ዝተወልዱ እዮም። ናይቲ ገዳም ናብራ ማኅበር ድማ አባ ዮሐኒ ብዝሠርዖ መሠረት ብሥርዓተ ጳኵሚስ ብሓድነትን ብመቝነንን ኮይኑ እዚ ናተይ እዚ ናትካ ዝብሃል የለን። ካብ ኵሉ ኵርናዓት ዓለም ብመልክዕ ምናኔ ንዝመጽእ ይቕበልዎ። ምሉእ መሰል ዘለዎ ወዲ ማኅበር ድማ ይኸውን።
ሓፈሻዊ ኵነታት ገዳም ደብረ ሲና፡ ደብረ ሲና አየሩ ዛሕልን ሙቐትን ዘለዎ ምጡን አየር ምስ ሰብነት ዝሰማማዕ ንጥዕና አዚዩ ልዙብ ዝኾነ ንፋስ ዘለዎ ገዳም እዩ። ቦታኡ እምንን ደንጎላን ዝበዝሖ ይኹን እምበር አብ ርእሲቲ ዓበይቲ ደናጉላ ደይብካ ኮፍ ኢልካ ከተማዕዱ ከሎኻ ግሉጽን ንጹርን ኮይኑ ኢዩ ዝረአ። አብ ከባቢ ገዳም ደብረ ሲና ዝበቍሉ አግራብ አውሊዕ፡ ቆልቋል፡ ጽሕዲ፡ ሰራው፡ ታህሰስ….ወ.ዘ.ተ እዮም። ካብዞም ዝተጠቕሱ አግራብ ተጸሚቑ ዝመጽእ አየር ንነበርቲ እታ ገዳም ሕይወትን ወዝን ይህቦም። ገዳም ደብረ ሲና ነቲ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ተተሐሒዙ ዝመጽአ መሠረት ዝኾነ ናይ ታሪኽ መጻሕፍትን ንዋየ ቅዱሳትን ብሥርዓት ተጠንቂቓ ዓቂባቶ ዝነበረት 1527 ዓ.ም ብወራር መሓመድ ግራይ ብዙሕ ናይ ታሪኽ ንብረት ስኢና ኢያ። ካብዚ ዝተበገሰ ርኡይ ተአምር መብዛሕተአን አዴታት አብ ግዜ ዓውደ ዓመት ካብ ኩሉ ኩርናዓት ናብዚ ገዳም እዚ ክውሕዛ ይረአያ።
ኣብቲ ዕለት ካብ ዝዝምርኦ ዝተፈላለየ መዝሙራት ገለ ገለ መሳጢ ዝኾነ ንምጥቓስ "አደይ ማርያም በዓልቲ ወለንሳ ኃዳጊት አበሳ" ፡ "አደይ በዓልቲ በዓቲ ክፉእ ዘይትዝቲ" ፡ "በዓልቲ ጉንዲ አውሊዕ ሲኦል ዘይተብልዕ" . . ወ.ዘ.ተ በዝን ብኸምዝን መዝሙር እናተሰነያ ብዘይ ምሕላል ዕረፍቲ ዘይብሉ ካብ ዋዜማ ጀሚረን ክሳዕ ጽባሕ እቲ በዓል ዓመት አስታት ፴፮(36) ሰዓታት ዘየቋርጽ ድምጺ መዝሙር ይስማዕ። እዚ ድማ ከም ተአምር ዝቑጸር እዩ። አዴታት ዓቐበትን አሳግድን ምዃኑ ከይአገመን ስንቅን ቀንጠመንጥን ተሰኪመን እየን ዝዝምራ።
ገዳም ደብረ ሲና ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ታሪኽ ዓቂቡ ብሥርዓት መነኮሳት አገልግሎት ቤተ ክርስቲያንን ጸሎትን በብግዚኡ ከከም አድላይነቱ ብሰዓታት ይበጽሕን ይግልገልን አሎ። ብወገን መግቢ ድማ ደወል ተደዊሉ ብሐደ ዓይነት መቑነን ይቐነን አሎ። ይኹን እምበር ህልዊ ኩነታት ገዳም አብ ሕርሻ ዝተመርኰሰ ስለ ዝኾነን ዘለዎ ናይ ሕርሻ ቦታውን ሰፊሕ ስለዘይኰነ ከምቲ ዝድለ እኹል ቐረብ የብሉን። ገዳማት ኤርትራ መሠረት ታሪኽን ምዕባለን ዓንዲ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያንን ስለዝኾና አቦታት መነኮሳት ገዳማት ብግቡእ ዝእለይሉን ዘድሊ ቐረብ ዝረኽብሉን ባይታ ክጣጥሓሎም ዓበይቲ ዓድን ሕዝበ ክርስቲያንን ብጥርኑፍ አተሐሳስባ ገዳማት ዝርድኡሉን ዝምዕብሉሉን እናዘቴኻ ፍታሕ ምርካብ አድላይን አገዳስን እዩ። ታሪኽ ገዳም ደብረ ሲና ብሐጺሩ ነዚ ይመስል።
ቃል ኪዳን ስመይ ዝጸወዐ ዝኽረይ ዝገበረ ብስመይ ኣብኣ ዝጸለየ ጸሎቱ ክሰምዕ እየ። ናብዛ ቦታ እዚኣ ዝነገደ ናብ ጌቴሴማኒ መቓብረይ ከም ዝነገደ ክቖጽረሉ እየ ኢላ ብዙሕ ቃል ኪዳን ንኣባ ዮሓኒ ኣተወትሉ።እዛ ዕለት እዚአያ ድማ ደብረ ምጥማቅ ተባሂላ ተሰምየት።
ምንጪ፡ ልሳነ ተዋህዶ (lisantewahdo.org)
ምስባክ
ቀደሰ ማኅደሮ ልዑል እግዚአብሔር ውስተ ማዕከላ ኢትትሐወክ ወይረድኣ እግዚአብሔር ፍጹመ ። መዝ.45-4-5።
ኤፌ.2፣12-ፍጻሜ። 1ይጴጥ.2፣4-11። ግ.ሓዋ. 1፣12-15። ማቴ. 16፣13-20።
ቅዳሴ ዘእግዚእነ (ነአኵተክ)
ወስብሐት ለእግዚኣብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር። ኣሜን!


text:
ኣብ ቻይና እቶም ብዘይ ትእዛዝ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ማዕርገ ጵጵስና ዝቕበሉ ካብ ዘይሕጋውነት ናብ ሕጋውነት ማዕርገ ጵጵስና ንምስግጋር ዝግበር ጻዕሪ ሕይወት ኣልቦ ዝዀነ ቤት ጽሕፈታዊ ከይዲ ዝኽተል ዘይኰነስ ንገዛእ ርእሱ ሓቀይና ቤተ ክርስቲያናዊ ልልያን ዓሚዩቕ ቤተ ክርስቲያናዊ ከይዲ ዝስዕብ እዩ። እዚ ሰነድ’ዚ ካብቲ ሻብዓይ ሰነድ ቀዳማይ ክፍሊ ሕገ ቀኖናዊ ሕጋውነት ወይ ቅቡልነትን በርገሳዊ ኣፍልጦ ንብፁዓን ጳጳሳትን ዝብል ስዒቡ ዘሎ ካልኣይ ክፍሊ ብዛዕባ ሓዋርያዊ ተኸትሎነትን ሕጋውነትን ብፅዓን ጳጳሳት ዝምልከት እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ካቶሊካውነት መልክዓ-ምድራዊ ወይ ከኣ ተቕዋማዊ ትርጉም ብምሃብ እንታይነቱ ምርዳእ ዘይኰነስ ንምሉእ ሱታፌ ናይ እምነት ኵለተናውነትን ጠመቓዊ (ዓንቀጸ እምነት) ትምህርቱን ንባህልን ትውፊትን ምሉእ ተኣማንነት ብዝብል ኣተረጓጉማ እዩ ክንበብን ምርዳእን ዘድልይ። እቲ ካቶሊካውነት ዓሚይቕ ትርጉም ልብን መንፈስን ዝትንክፍ እዩ፡ ካቶሊክ ከይዲ እቲ ፍልልያት ናብ ስሩዕ ውህደት እዩ፡ እዚ ከኣ ፍልልያት ኣብ ክርስቶስ ዘሰማምዕ ወይ ዘተዓርቕ እዩ። ስለዚህ ከባቢያዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ መላእ ሕዝበ እግዚኣብሔር ብጉባኤ ካህናን ተዓጂቡን ብዲያቆናት ተደጊፉን ኣብ ትሕቲ ኣቡን ብመርሕነት ብዝስራዕ ኣብ ምብዓል ቅዱስ ቁርባን ክበብ እትቐውም እያ።
በዚ መገዲ’ዚ እምበኣር ኣብታ ምስቲ ንዅለን ኣብ ዝተፈላለየ ኵርናዕ ዓለም ዝርከባ ከባቢያውያን ኣቢያተ ክርስቲያን ብፍቕሪ ኣብ ዝመርሕ ናይ ሮማ ጳጳስ ሱታፌ ብዘለዎ ኣቡን ኣብ እትምራሕ ከባቢያዊት ቤተ ክርስቲያን ካቶሊካውነት ህልው እዩ። እዚ እዩ ውሕስነት ናይ ካቶሊካውነት ውህደት ኣብ ከባቢዊት ቤተ ክርስትያን፡ እቲ ኣቡን ናይ ከባቢያዊት ቤተ ክርስቲያን ካብ ሱታፌ ምስ ናይ ሮማ ጳጳስ እንተድኣ ዘይብሉን ኣብ ዕለታዊ ተግባራቱ ሱታፌ ምስ ናይ ሮማ ጳጳስ ዘይገልጽ እንተድኣ ኰይኑ ሓደገይና ዝዀነ ጸገም እዩ ዝፍጠር። ስለዚህ ሕገ ቀኖና እቲ ብዘይ ትእዛዝ ናይ ሮማ ጳጳስ ማዕርገ ጵጵስና ዝሰርዕን ዝተሰርዓሉን ከቢድ ናይ መቕጻዕቲ ብይን ብዝርዝር የመልክት። እዚ ዓይነት ቅብኣተ ማዕርገ ጵጵስና ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሱታፌ ከቢድ ስቓይ ዘኸትል ቁስልን ዝተፈላለዩ ኣብ ሕገ ቀኖና ተነቢሩ ዘሎ ሕገ ስርዓት ዝጥሕስ እዩ።
ኣምበኣር ከስ እቶም ብዘይ ትእዛዝ ር.ሊ.ጳጳሳት ማዕርገ ጵጵስና ዝተቐበሉ ቻይናውያን ጳጳሳት ቅብኣተ ጵጵስናኦም ሕጋውነት ንምልባስን ናብ ካቶሊካውነት ምሉእ ሱታፌ ቅቡል ንምባል ዝግበር ከይዲ ተራ ኣልቦ ሕይወት ዝዀነ ስነ ቤት ጽሕፈታዊ ኣሰራርሐ ዝምልከት ዘይኰነስ ንገዛእ ርእሱ ሓቀይና ቤተ ክርስቲያናዊ ልልያን ዓሚዩቕ ቤተ ክርስቲያናዊ ከይዲ ዝምልከት እዩ።
እዚ ንምሉእ ሱታፌ ዝብገር ከይዲ ግልጽን ቅኑዕን ምሕረት ንቕዱስ ኣቦና ካብ ምሕታት ዝብገስ እዩ። እዚ ኸኣ ብዙሕ ግዜ እቲ ዝምልከቶ ጳጳስ ዝደግሞን ዝሓቶን እዩ። ነቲ ናይ ምሕረት ሕቶ ንቕዱስ ኣቦና ይግምግሙን ምሕረት ኣባኻ ቢሎም ዝህብዎ ውሳኔን እቲ ጳጳስ ኣብ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን ጵጵስናኡ ክነብርን እቲ ኣብ ልዕሊኡ ብመሰረት ሕገ ቀኖና ተመሓላሊፉ ዝነበረ ፍርድታት ብምልዓል ቅዱስ ምስጢራዊ ስርየት ብምሃብ ናብቲ ምሉእ ሱታፌ ይስረት እዚ ኸኣ እቲ ጳጳስ ውሳጣውን ደጋውን ኩነታትን ብትእዛዝ ተኸታሊ ቅዱ ጴጥሮስ ተልእዀ ከምዘለዎ፡ ነቲ ዝነብሮ ሱታፌ ምስ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ይምስክር። እቲ ዝተምሓረን ሕጋውነት ዝለበሰን ጳጳስ ብማሕበረ ምእመናን ተቐባልነት ረኺቡን ነቲ ሱታፌ ሓለፋ ንምሃብ ጸሎቶምን ምትሕብባሮምን ንቑሓቶምን ተኣዝዝነቶም ይሓትት።
እቲ ንዕርቂ ዝግበር ልሙድ ከይዲ፡ ብፍሉይ ነቲ ዘይሕጋዊ ዝነበረ ጳጳስ ዝምልከት ኣገባብ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዘይሕጋዊ ጵጵስና ኣብ ዝፍጠረሉ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሱታፌ ዘቑስል ኩነት ኩሉ ብኣገባብ ዝትግበር እዩ፡ እቲ ንቻይና ዝምልከት እንተድኣ ርኢና፡ ጳጳስ ሕጋውነት ናይ ምልባስ ከይዲ ሓድሽ ኣይኰነን፡ ብዙሓት ዝተፈላለየ ርእይቶ እውን ይህብሉን ኣብ ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ዝተራእየ ተግባር እዩ። በቲ ሓደ ሸነኽ ነቲ ሕጋውነት ናይ ምልባስ ተግባር ዝወሃቦ ፖለቲካዊ ንባብ ብኻልእ መዳይ እቲ ዝመሓላለፍ ሕገ ቀኖናዊ ፍርዲ ብሓዋርያዊ ግብረ ኖላውነት ዝወሃቦ ዘይርዳእ ንባብ ኣሎ፡ ንተዓዘብትን ብዝገደደ ንገለ ገለ ኣባላት ቤተ ክርስቲያን እውን ስንባደን ሕፍረትን ፈጢሩ እዩ። እቲ ካቶሊካዊ እምነት ብሕቡእ ዝነብር ማለት ካብ ኣሳዶ ንምድሓን ቢሉ ብሕቡእ እምነቱ ዝነብር ማሕበረ ክርስቲያን ነቲ ሕጋውነት ናይ ምልባስ ተግባር ኣፈጻጽማኡ ብር.ሊ.ጳ. ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎ ዳግማዊ ዝተበገሰ ናይ ገምገማ ኣሰራርሓ ብጽቡቕ መንፈስ ከምዘይተመልከቶ ዘመላኽት ታሪኽ ኣሎ፡ ስለምታይ ነቲ ዘይሕጋዊ ዝነበረ ጳጳስ ሕጋውነት ምልባስ ቤተ ክርስቲያን እትኸሎ ኣሰራርሓ ብተዘዋዋሪ መገዲ ነቲ ናይ መንግስቲ ፖለቲካን ነቲ ኣብ ቻይና ወግዓዊ ተቐባልነት ዘለዎ ማሕበረሰብ ምድጋፍ እዩ ዝኸውን ብዝብል ርእይቶ ክኸውን እንከሎ፡ ነዚ ዓይነት ርእይቶ ዘይቅበል ካቶሊካዊ እምነት ብሕቡእ ዝነብር ማሕበረ ክርስቲያን እውን ኣሎ፡ ኣብቲ እዋን ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ዘበገስዎ ዘተ ደገፊም ርእይቶ ዝሃቡ ሓደ ናይቲ ብሕቡእ ካቶሊካዊ እምነቶም ዝነበሩ ጳጳስ፥ “ዮሓንስ ጳውልስ ዳግማዊ በዚ ከይዲ ዘተ ኣቢሎም ልበ ክርስቶስ ከፊቶም ብዙሓት ናይቲ ናይ ቻይና ወግዓዊ ማሕበረ ክርስቲያን ጳጳስ ተቐቢሎም ሕጋውነት ኣልቢሶም እዮም እዚ ኸኣ ናይ ካቲሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሓድነትን ሱታፌን ኣብ ቻይና ምእንቲ ክኸውን እዩ” እንክብሉ ከምዝገለጹ ይፍለጥ።
ኣብቲ ናይ ሎሚ ኵነት ከነተኵር እንከሎና፡ ሕጋውነት ምልባስ ዝምልከ ሕቶ ንውሑዳት ጳጳሳት ዝምልከት ኸውን እንከሎ ገለ ገለ ናይ ዘምስምማዕ ርእይቶ ከዘሎን፡ እዚ ኸኣ ናይ ቻይና ማሕበረሰብ ሰበኻታት ቤተ ክርስቲያናዊ ኣካሊት ንምልባስ ዝግበር ጻዕሪ እዩ ዝመስል።


text:
ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን፣ ካብ ወትሃደራዊ ህላዌ ናጻ ዝኾነ ዶብ ንምኽፋት ይዝትያ
Radio Erena: 02 October 2018
ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን፣ ኣብ ዶባተን ክርአ ንዝጸንሐ ጸጥታዊውን ወትሃደራውን ምትፍናን ንምእላይ፣ ካብ ወትሃደራዊ ህላዌ ናጻ ዝኾነ ዞባ ንምኽፋት ይዘራረባ ከምዘለዋ ተሓቢሩ።
ክልቲኤን ሃገራት ነዚ ብመትከል ከምዝድግፍኦ ዝሓለፈ ሰሙን ስምምዕ ድሕሪ ምኽታመን፣ ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ፣ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ክልቲኤን ሃገራት ተወሳኺ ዝርርብ የካይዱ ኣለዉ።
ብሰንበት 30 መስከረም ኣብ ዝተኻየደ ቀዳማይ ርክብ ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ክልቲኤን ሃገራት ዝምርሑ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ብዘይካ'ቲ ኣብ ምኽፋት ካብ ወትሃደራዊ ህላዌ ናጻ ዝኾነ ዶብ፣ ኣብ ጉዳያት ጸጥታ ብሓባር ንምስራሕ ዘኽእሎም ነጥብታት'ውን ዘርዚሮም።
ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ጀነራል ኣል ማሂ ምስ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ደቡብ ሱዳን ጀነራል ገብሪኤል ጆክ ራይክ ድሕሪ ምርኻቡ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ምኽፋት እቲ ካብ ወትሃደራዊ ህላዌ ናጻ ዝኾነ ዞባ፣ ንዝምድና ክልቲኡ ህዝብታት ብዝያዳ ዘደልድል'ዩ ክብል ገሊጹ።
ክልቲኤን ሃገራት ዶባተን ካብ ወትሃደራዊ ህላዌ ናጻ ንምግባር ዝሰማምዓ ዘለዋ፣ ካብን ናብን ንዝካየድ ናይ ሰብን ንግድን ናጻ ምንቕስቓስ ንምትብባዕ'ዩ።
===============


text:
ሸሞንተ ዝኣባላቱ ኢጋድ ማለት ናይ ምብራቕ ኣፍሪቃ በይነ መንግስታዊ ትካል ልምዓት ኣብዚ ሰሙን ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ ንናጻ ምንቅስቓስ፤ ንግድ ቀረጽን ርክብን ኣብ ዝአመሰሉ ኣርእስታት ዝዘተየ ክኸውን ኸሎ: አንጋዲት ሃገር ደቡብ ሱዳን ነቲ ብኢጋድ ዝቀረበ ንድፊ ናጻ ምንቅስቓስ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ከምዝነጸገቶ ተሓቢሩ።
ዓብድራሕማን ኣሕመድ ከሊል ግዝያዊ ኣቦ መንበር ኢጋድ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንዝግበር መገሻታት ናይ ቪዛ ክፍሊታት ብምውጋድ ቁጠባዊ ዕብየት ክድንፍዕ ይኽእል'ዩ ኢሉ። ንሱ ብተወሳኺ: ህዝቢ ብናጻ እናተጎዕዘ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ንብረት ከጥርን ኣብ በበይኑ ንጥፈታት ክዋሳእን ዘኽእልን'ዩ ክብል ገሊጹ።
ተወካሊ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ደቡብ ሱዳን ስተፋኖ ዲ ለዮ ብወገኑ ናጻ ምንቅስቓስ ኣብ ሞንጎ ኣባል ሃገራት ኢጋድ ሕብረት ዝፈጥር'ዩ ክብል ነቲ ንድፊ ዘለዎ ደገፍ ገሊጹ።
ደቡብ ሱዳን ግን እቲ ንድፊ ናጻ ምንቅስቓስ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ጸጥታ ስክፍታ ከምዝፈጥር'ያ ትገልጽ።
ኣምባሳደር ደቡብ ሱዳን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን ዝኾነ ደቪድ ቾኣት ነዚ ኣመልኪቱ: "ዝኾነ ሰብ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ኣብ ዝንቀሳቐሰሉ እተን ሃገራት ሃገራዊ ረብሓታተን ክሕልዋ ኣለወን። ሃገራዊ ረብሓታተን ክሕልዋ እንተኾይነን ድማ ሃገራዊ ጸጥተአን ክሕልዋ ኣለወን" ኢሉ።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ደቡብ ሱዳን ረር ጋይለይር ብወገኑ "ኣስታት 70 ሚእታዊት ደቡብ ሱዳናውያን ክጽሕፉን ከንብቡን ስለዘይኽእሉ እዚ ናይ ናጻ ምንቅስቓስ ንድፊ ዘርብሖም ኣይኮነን" ክብል መግለጺ ሂቡ።


text:
ጌታቸው ኣብርሃም ዝተብሃለ ኣባል ተቓዋሚ ፓርቲን ኣብ ዞባ ሃዲያ መምህር ዝነበረን ብፖለቲካዊ እምነቱ ብዝበፅሖ ምምሕዳራዊ በደልን ኣድልዎን ኣብ ዝባኑ ቤንዚን ኣፍሲሱ ብምቅፃል ንባዕሉ ከምዝቐተለ ናይቲ ፓርቲ ኣቦ መንበር ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ኣፍሊጦም።ኣማሓዳር ወረዳ ሶሮ ግን ብመድረኽ ንዝቐረበ ክሲ ኣይተቐበሉዎን።
ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ትማሊ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል መምህር ጌታቸው ኣብርሃም ንዓርሱ ኣቃፂሉ ዝቐተለ ኣብ ዞባ ሃዲያ ወረዳ ሶሮ ፊት ንፊት ቤት ፅሕፈት ምምሕዳር እዩ።
መምህር ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሁማሮን ኣባል መድረኽ ዝኾነን መንእሰይ ጌታቸው ኣብርሃም ምስ ዝውውር ብዝተኣሳሰረ ቅሬታ ከምዝነብሮ ዶ/ር በየነ ጴጥሮስ ይገልፁ።
ብኣገልግሎቱ ነቲ መዐቀኒ ከምዘማልእ ብምግላፅ ካብቲ ዝምህረሉ ናብ ዋና ከተማ ወረዳ ሶሮ ጊምቢቹ ንምዝውዋር ዘቕረቦ ሕቶ ብሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈት ኣብያተ ትምህርቲ ተቐባልነት ስኢኑ ይብሉ።
ናብ ምምሕዳር ወረዳ ጥርዓን ንምቕራብ ስርሑ እናሰርሐ ናብ ከተማ ጊምቢቹ ይመላለስ ስለዝነበረ እቶም ሓለፍቲም ናይ ክልተ ኣዋርሕ ደመወዙ እውን ከምዝኸልከሉዎ ኣቦ ወንበር መድረኽ ይገልፁ።
በደሉ ናብ ምምሕዳር ወረዳ ኣቕሪቡ እቲ ወረዳ ድማ ንጥርዓኑ ውዱቕ ገይሩ ኣብ ልዕሊኡ ዝተሃበ ውሳነ ስለዘፅንዖ መምህር ጌታቸው ኣብርሃ ከምዚ ብጥምየትን ሽግርን ካብ እትቐትሉኒ ንዓርሰይ ከጥፍአ እየ ኢሉ 17 ሚያዚያ 2007 ዓ/ም ኣብ ፊት ንፊት ቤት ፅሕፈት ወረዳ ምምሕዳር ኣብ ዝባኑ ላምባ ኣፍሲሱ ቀቲሉ ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ መምህር ጌታቸው በደል ምፍፃሙ እርግፀኛ ምዃኖም ዝገለፁ ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ እቲ ምኽንያት ድማ ፖለቲካዊ እዩ ይብሉ።
‘’ብምኽንያት ፖለቲካዊ እምነቱ ከምዚ ዝበለ ጭቆናን ምምሕዳራዊ በደልን ኣይበፅሖን ዝብለሉ ምኽንያት የለን’’ ክብሉ ብምግላፅ ኣስዒቦም ‘’ዋላ ሓንቲ ጥርጣረ እውን የብለይን።ምኽንያቱ ፖለቲካዊ መርገፂኡ ካብ ናይ ኢህወዴግ እምነት ዝተፈለየ ስለዝኾነ እዩ’’ኢሎም።
ኣብ ዞባ ሃዲያ ኣማሓዳሪ ወረዳ ሶሮ ኣቶ ኤሊያስ ኤርሰዶ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ሪኢቶ ግን ህይወቱ ዝሰኣነ መምህር ነቲ ወረዳ ዘቕረቦ ጥርዓን ኣይነበረን ኢሎም።
‘’ንዓርሱ ብቤንዚን ኣጥፊኡ ዝተብሃለ ሓቂ እዩ።ኣባል መደረኽ ስለዝኾነ ምምሕዳራዊ በደል በፂሑዎ ዝተብሃለ ግን ንሕና ናይ ፓርቲ ኣባል ይኹን ኣይኹን ንፈልጦ ነገር የብልናን’’ ኢሎም ኣቶ ኤሊያስ።
በደል በፂሑኒ ኢሉ ናብ ቤት ፅሕፈት ቤት ትምህርቲ ይኹን ናብ ቤት ፅሕፈት ምምሕዳር ዘቕረቦ ዋላ ሓደ ጥርዓን ከምዘየለ እውን ወሲኾም ሓቢሮም።ብኣቦ መንበር መድረኽ ዝቕረበ ኽሲ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ እውን ኢሎም።
ምኽንያት ሞቱ ፖሊስ ምፅራዩ ቀፂሉ’ሎ ዝበሉ ንሶም ኣብ ዝሞቶሉ ቦታ ዝገደፎ ፅሑፍ ምስ ስድርኡን ምስ ደቂ ኣንስትዮን ብዝተኣሳሰረ ቅሬታ ከምዝነበሮ ዝሕብር እዩ ኢሎም።ዝተማልአ ውፅኢት ግን ሙሉእ ምርመራ ምስተገብረ ክፍለጥ እዩ ኢሎም።


text:
ብዘይ ሕጋዊ መንገዲ ናብ ኣሜሪካ ዝኣተዉ ቆልዑት፡ ኣብ`ዚ ሕልሞም ክውን ንኽገብሩ ዕድል ፈጢርሎም ዝጸንሐ፡ ብፕረዚደንት ኦባማ ዝወጸ ብምሕጻረ ቃል `ዳካ` ተባሂሉ ዝፍልጥ ፕሮግራም ክስረዝ ምኳኑ፡ትማሊ ሶሉስ ፕረዚደንት ትራምፕ ድሕሪ ምውሳኑ፡ ኣብ`ቶም ቆልዑትን ተሓለቕቶምን ሻቕሎት ፈጢሩ`ሎ።
ኣስታት 800 ሽሕ ዝግመቱ እዞም ብዘይ ቪዛ ኾነ መንበሪ ፍቓድ ናብ ኣሜሪካ ዝመጹ ቖልዑ፡ ሕጂ ፕረዚደንት ትራምፕ፡ ሽሕ`ኳ ካብ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ኣሜርካ ዝርከቡ ተረባሕቲ `ቲ ፕሮግራም ምሕጽንታ እንተሃለወ፡ ክስርዞ ወሲኑ`ሎ። ፍሎር ረዪስ ሓደ ካብ`ቶም ግዳያት`ዩ ብዛዕባ’ቲ ውሳነ ድማ ከምዚ ይብል።
“ ሕጂ ንገዛ ኸይደ፡ እቲ ንኣደይ ዝሕግዛ ዝነበርኩ፡ ድሕሪ ደጊም ከምዘይህሉ፡ ከመይ ጌረ ከምዝነግራ ኣይፈልጥን`የ “
ጓል 20 ዓመት ፍሎር፡ ኣዲኣ ንሓሙሽተ ናኣሽቱ ኣሕዋታ ክተዕቢ ትሕግዛ ዘላ`ያ። ኩሎም ኣብ`ዚ ዝተወልዱ`ዮም-ስለዚ ዜጋታት`ዮም ግን ሃንደበት ናታ መጻኢ ዕድል ኣብ ጥርጥር ወዲቑ’ሎ።
እዞም በቲ ምስራዝ ናይቲ ፕሮግራም ዝትንከፉ ዘለዉ ቆልዑ፡ ኣብ`ዚ ዝዓበዩ ኾይኖም፡ ብዙሓት ካብኦም ነዛ ሃገር ከም ዓዶም ክርእይዋ ዝጸንሑ`ዮም።
እዚ ውሳነ ፕረዝደንት ትራምፕ ውጥረት ፈጢሩ`ሎ-ንኣብነት ኣብ ኒው ዮርክ ፊት ንፊት ህንጻ ትራምፕ፡ ህዝባዊ ተቓውሞ ተራእዩ`ዩ። እቲ ውሳነ ሕገ-መንግስታዊ ምኽንያት ኣለዎ። ሕገመንግስቲ ንኣባላት ባይቶ ዝውሃብ ኮይኑ፡ ናይ ፕረዚደንት ስልጣን ነቲ ሕጊ ምፍጻም`ዩ፡ ይብል ደይቭ ረይ ካብ ፈደረሽን ጽገና ኢሚግረሽን ኣሜሪካ።-
“ ፕረዚደንት ትራምፕ ነዞም ሰባት ቀዋሚ ናይ መንበሪ ፍቓድ ክህቦም ኣይክእል`ዩ። ዝኾነ ፕረዚደንት ኣይክእልን`ዩ። እዚ ኪኖ ፕረዚደንታዊ ስልጣን`ዩ። ኦባማ ይፈልጥ`ዩ፡ ፕረዚደንት ትራምፕ ይፈልጥ`ዩ። ስለዚ ኮንግረስ`ዩ ከዐርዮ ዘለዎ። “
ኣብ ካሊፎርንያ ትርከብ ኤርትራዊት ኣሜሪካዊት ኣልማዝ ነጋሽ ፡ Step Up ሲሊከን ቫሌይ ናይ ዝተባህለ ትካል ማነጂንግ ዳይሬክተር`ያ። ብዛዕባ ዳካ ዘለዋ ርእይቶ ብድምጺ ኣሜሪካ ተሓቲታ ከምዚ ትብል።
“ ኣነ ብዛዕባ እቲ ሰብኣዊ መዳይ`ቲ ውሳኔ እየ ክዛረብ። እዞም ሰባት ኣብዚ ዓዲ ተወሊዶም ወይ ዓብዮም ካብዚ ዓዲ ወጻኢ ድማ ዝፈልጥዎ የለን። ስለዚ ካብዚ መንነቶም ክተውጽኦም ከለኻ ብናተይ ርእይቶ ሰብኣዊነት ዘይብሉ እዩ። ኣብ መዳይ ቁጠባ ክንርእዮ ከለና ድማ ኣሜሪካ ዘምሃረቶምን ካልእ ዘድልየም ከተማልኣሎም ዝጸንሓትን እያ። ኣሜሪካ ኣብዞም ሰባት ዓብይ ወፍሪ ኣካይዳ እያ። ስለዚ እዚ ኣብ መዳይ ቁጠባ’ውን ኪሳራ እዩ።እቲ ካልእ ድማ ኣብ ሰብኣዊነት ዝፈጥሮ ስምዒት ፍርሂ እዩ። ስለዚ ባይቶ ኣሜሪካ ንኩሉ ኣብ ግምት ዘእተወ ውሳነ ክሕልፍ ይትምነ።”
ዳይሬክተር ጥምረት ኢሚግራሽን ኔው ዮርክ ስቲቨን ቾይ ብወገኑ፡ ብዛዕባ ትንተና ሕጋውነት ዳካ ዝተቐየረ ነገር የለን፡ ፕረዚደንት ትራምፕ`ውን መጀመርያ ስልጣን ምስ ሓዘ፡ እቶም ሰብ-ራእይ ተባሂሎም ዝፍለጡ መንእሰያትን ቆልዑን ቅሰኑ ኢልዎም ኔሩ`ዩ፡ ስለዚ ዝተቐየረ ነገር የለን-ዝተቐየረ ነገር እንተሎ ፖሊቲካ ጥራሕ`ዩ ይብል።
ሕጂ እቲ ፕሮግራም ዳካ ማለት ሓለዋ ናብ ኣሜሪካ ዝመጹ ቆልዑ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ መጋቢት ከብቅዕ`ዩ፡ እቲ ዝተመቓቐለ ኮንግረስ ቅድሚኡ ሓደ ሕጊ እንተዘየውጺኡ- እንተዘይኮነ ግን ዝኾነ ከጋጥም።


text:
ካብ ከተማ መቐለ ናብ ሰለኽላኻ ትጓዓዝ ዝነበረት መኪና ተገልቢፃ 13 ሰባት ሞይቶም
መቐለ ነሓሰ 05/2010(ድወት)ትማሊ ካብ ከተማ መቐለ ናብ ከተማ ሰለኽላኻ ትጓዓዝ ዝነበረት ሓንቲ ሚኒባስ ዝዓይነታ መኪና ብምኽንያት ልዕሊ ዓቐን ቅልጣፈ ኣብ እግረኛታት ጉድኣት ኣብፂሓ ብምግልባጣ 13 ሰባት ሽዑ ንሽዑ እንትሞቱ ካልኦት 2ተ ሰባት ድማ ከቢድ ጉድኣት ኣካል ከምዝበፅሖም ፓሊሲ ትራፊክ ወረዳ ጣንቋ ኣበርገለ ኣፍሊጡ።
እታ ኮድ 3ተ ቀፅሪ ታርጋ 03 490 ዝኾነት መኪና ካብ ከተማ መቐለ 13 ተሳፈርቲ ፅዒና ንመርዓ ናብ ከተማ ሰለኽላኻ ትጓዓዝ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ንምኽንያት ዝነበራ ልዑል ቅልጡፍ ኣብ ወረዳ ጣንቋ ኣበርገለ ጣብያ ሼኻ ተኽሊ እንትትበፅሕ ን2ተ እግረኛታት ወቒዓ ናብ ቢንቶ ብምእታው ከቢድ ሓደጋ ኣጋጢሙ እዩ።ኢሎም ኣብ ቤት ፅሕፈት ፓሊስ ወረዳ ጣንቋ ኣበርገለ ሓጋዚ ኢንስፔክተር ብርሃነ መብራት።
በቲ ሓደጋ ሓደ እግረኛ ሓዊሱ 13 ሰባት ሽዑ ንሽዑ እንትሞቱ ኣብ ልዕሊ 2ተ ሰባት ድማ ከቢድ ጉድኣት ኣካል ከምዝበፅሐ ዝገለፁ ሓጋዚ ኢንስፔክተር ብርሃነ እቶም ጉድኣት ኣካል ዝበፅሖም ወገናት ንግልጋሎት ሕክምና ናብ ሆስፒታል ዓይደር ከምዝተወሰዱ ገሊፆም።
እቶም ሓጋዚ ኢንስፔክተር በቢእዋኑ ዝረአ ዘሎ ሓደጋ ትራፊክ ንብርክት ዝበሉ ወገናት ከቢድ ማሕበራዊን ቁጠባውን ፀገም ይኸውን ብምህላው ኣሽከርከርቲ ብዝተረጋገዐ መንፈስ ሓላፍነት ወሲዶም ከሽከርኽሩ ፀዊዖም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን (ካልኣይ ክፋል)
ካብ ዓለመ መላእክት ክሳዕ ልደተ ክርስቶስ
ሓደ ካብቲ ትርጕም ‘ቤተ ክርስቲያን’ ሓድነት ናይቶም ሃይማኖተ እግዚአብሔር ዘለዎም ብምዃኑ፡ ብጊዜያት ቤተ ክርስቲያን ብሠለስተ ክፍሊ ንርእያ፦
ሀ. ሰብ ቅድሚ ምፍጣሩ ኣብ ዓለመ መላእክት ዝነበረት ሓድነት መላእክት።
ለ. ካብ ኣቤል ክሳዕ ሓድሽ ኪዳን ናይ ዝነበሩ ሓድነት ቅዱሳን ሰባት።
ሐ. ብደም ክርስቶስ ዝተመሥረተት ኣማናዊት ሓድነት ክርስቲያን።
ሀ. ዓለመ መላእክት
እግዚአብሔር ኣብ ዓሠርተ ከተማታት ሚእቲ ነገድ ገይሩ ብዕለተ እሑድ (ሰንበት) ምስ ፈጠሮም ተኸወሎም። ንሳቶም ኸኣ “መን ፈጢሩና፧ ካበይ’ከ መጺእና፧” ኢሎም ኪሓቱ ጀመሩ። ኣብዚ ጊዜ’ዚ ሳጥናኤል “አነ ፈጠርክዎሙ ለፍጡራን፡ ንፍጡራን ኣነ ፈጢረዮም” ብምባል፡ ፈጣሪኦም ምዃኑ ገለጸሎም። ገሊኦም ኪስዕብዎ እንከለዉ፡ ገሊኦም ግና ተቓወምዎ። በዚ ድማ ኣብ መንጎ መላእኽቲ ብሰንኪ ክሕደት ሳጥናኤል ክርክር ኮነ። ኣብ መወዳእታ ኸኣ እግዚአብሔር ተገሊጽሎም ኣቦ ሓሶት ዝኾነ ሳጥናኤልን ሠራዊቱን ናብ ዘለዓለም ፍርዲ፡ እቶም ኣብ “ንቁም በበህላዌነ እስከ ንረክቦ ለአምላክነ/ ንኣምላኽና ክሳዕ እንረኽቦ ኣኣብ ዘሎናዮ (ኣብ ሃይማኖትና) ንጽናዕ” ዚብል ስብከት ሊቀ መላእኽቲ ቅዱስ ገብርኤል ኣሚኖም ንዚጸንዑ ድማ ዘለዓለማዊ ኽብሪ ሃቦም። (ራእ. 12፡7-8፣ ኢሳ. 14፡15)።
1. ኣብ ዘመነ ብሉይ ዝነበሩ ቅዱሳን ሰባት
ኣብ ዘመነ ብሉይ ኪዳን ዝነበሩ ሰባት ኣብ ኣርባዕተ ዘመናት ነበሩ፦
1. ዘመነ አበው
2. ዘመነ መሳፍንት
3. ዘመነ ነገሥት
4. ዘመነ ነቢያት (ካህናት)
1.1 ዘመነ አበው
ካብ ኣዳም ክሳዕ ኖኅ ዘሎ 2256 ዓመታት ኪኸውን እንከሎ፡ ካብ ኖኅ ክሳዕ ሙሴ ዘሎ ኸኣ 1600 ዓመታት ብድምር ካብ ኣዳም ክሳዕ ሙሴ ዚነበረ 3856 ዓመታት ዘመነ አበው ወይ ኸኣ ዘመነ ሕገ ልቡና ይብሃል። ደቂ ሰባት ብሕገ ልቡና ማለት በቲ እግዚአብሔር ኣብ ልቦኖኦም ዘቐመጠሎም ሕጊ ዝምርሑ ዝነበሩ ዘመን እዩ።
ኣብዚ ዘመን እዚ ዝነበሩ ዕሥራን ክልተን አበው ካብ ኣዳም ጀሚሮም ክሳዕ ያዕቆብ ዘለዉ እዮም።
1.2 ዘመነ መሳፍንት
‘መስፍን’ ማለት ገዛኢ፡ ዳኛ እዩ። እስራኤላውያን ካብ ባርነት ግብጽ ብኃያል ቅልጽም ተኣምራት እግዚአብሔር፡ ብመሪሕነት ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤልን ሊቀ ነቢያት ሙሴን ወፂኦም፡ ኣብታ መዓርን ጸባን እተውኅዝ (ሕገ ኦሪትን ሕገ ወንጌልን ዚሥርዓላ) ንኣቦታቶም ኣብርሃም፡ ይስሓቅን ያዕቆብን ከውርሶም ቃል ዚኣተወሎም ቦታ ምስ ኣተዉ፡ ብፍላይ ድኅሪ ሞት መስፍን ኢያሱ ናብ ኣማልኽቲ ኣሕዛብ እናተሳሕቡ ንፈጣሪኦም እግዚአብሔር የቘጥዑ ነበሩ። ንሱ ኸኣ ምእንቲ ኺምለሱ ኢሉ ንምርኮ ኣኅሊፉ ይህቦም እሞ ተጨኒቖም ናብኡ ምስ ተመልሱ ግና መሳፍንቲ ኣተንሢኡ ካብ ኢድ እቶም ዘሳቕይዎም የናግፎም ነበረ። በዚ መሠረት እግዚአብሔር ካብ ኢያሱ ክሳዕ ሳሙኤል ኣብ 450 ዓመት ኣተንሥአ። መሳ. 2፡16፣ 21፡25፣ ግብ 13፡20
እቶም መሳፍንቲ ኸኣ እዚኦም ዝስዕቡ እዮም፦
1. ኢያሱ
2. ጎቶንያል (መሳ. 3፡7-11)
3. ናኦድ (መሳ. 3፡12-30)
4. ሴሜጌር (መሳ. 3፡31)
5. ነቢይት ዲቦራን ባርቅን (መሳ. 4፡1-24)
6. ጌዴዎን (መሳ. 6፡8)
7. ኣቤሜሌክ (መሳ. 3፡31)
8. ቆላ (መሳ. 10፡1-2)
9. ኢያዕር (መሳ. 10፡3-5)
10. ዮፍታሔ (መሳ. 11፡10)
11. ኣብዘን (መሳ. 12፡8-10)
12. ኤሎም (መሳ.12፡110
13. ኣብዶን (መሳ. 12፡13-15)
14. ሶምሶን (መሳ. 13፡16)
15. ኤሊ (1ይ ሳሙ. 4፡18)
16. ሳሙኤል (1ይ ሳሙ. 7፡15)
ዘመነ መሳፍንት ካብ ዘመነ አበው ዝያዳ ናብ አማናዊት ቤተ ክርስቲያን ዚቐረበ እዩ። ምኽንያቱ፦
1. ሕገ ኦሪት ዚተዋህበሉ ዘመን ብምዃኑ
2. ታቦተ ሕግ ዚተዋህበሉ ዘመን ብምዃኑ
3. ደብተራ ኦሪት ዚተተኽለትሉ ዘመን ብምዃኑ (ዘፀ. 26)
4. ቀኖና በዓላት ዚተጀመረሉ ዘመን ብምዃኑ (ዘሌ. 23)
5. ካህናት ብሕጊ ዚተሾሙሉ ዘመን ብምዃኑ (ዘፀ. 28)
6. ንዋያተ ቅዱሳት ኪሥርሑሉ ዚጀመሩሉ ጊዜ ብምዃኑ (ዘፀ. 27፡3)።
ኣብ ዘመኑ መሳፍንት ዝነበሩ ምሳሌታት ቤተ ክርስቲያን
1. ደብተራ ኦሪት ምሳሌ ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን
2. ሌዋውያን ካህናት ምሳሌ ካህናት ሓዲስ ኪዳን
3. መሥዋዕት ገንሽል ምሳሌ መሥዋዕት ሓዲስ ኪዳን (ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን)
4. በዓላት ኦሪት ምሳሌ በዓላት ቤተ ክርስቲያን
1.3 ዘመነ ነገሥት
ሕዝበ እስራኤል፡ ነቶም ኣብ ዙርያኦም ዝነበሩ ነገሥታት ኣሕዛብ ብምርኣይ ንካህን ሳሙኤል “ንጉሥ ኣንግሠልና” ኢሎም ሓተትዎ። ንሱ ኸኣ ብትእዛዝ እግዚአብሔር ንሳኦል ወዲ ቂስ ኣንገሠሎም።
እዚ ዘመነ ነገሥት ንኣርባዕተ ሚእቲ ዓመታት ዚኣክል ጸንሐ (ካብ 4000 ክሳዕ 4400 ዓመተ ዓለም)
ኣብዚ ዘመን’ዚ ሳኦል፡ ዳዊት፡ ሰሎሞን፡ ሮብዓም ኸኣ ነገሡ።
ኣብ’ዚ ዘመን እዚ ንሎሚ ዘሎ ኣሠራርሓ ቤተ ክርስቲያን መሠረት ዚኾነ ዘመን እዩ ነይሩ። ኣብ ደብተራ ኦሪት (ድንኳን) ዝነበረት ታቦተ ጽዮን ናብ ቤተ መቅደስ ኣተወት። ንጉሥ ዳዊት ኣብ ቤተ መቅደስ በብሳምንቶም ዘገልግሉ ካህናትን መዘምራንን ብምምዳብ፡ ሎሚ ንእንጥቀመሉ ሥርዓት መሠረት ኣቐሚጡ እዩ።
ኣብ ዘመን ንጉሥ ሮብዓም መንግሥቲ እስራኤል ኣብ ክልተ ተመቕለት (2ይ ነገ. 12፡1-18)። እቶም ክልተ ነገዳት (ነገደ ብንያምን ነገደ ይሁዳን) ሰፈሮም ኣብ ደቡብ ፍልስጥኤም ኮይኑ ርእሰ ኸተማኦም ኢየሩሳሌም ኮይኑ ንጉሦም ድማ ሮብዓም ነበረ። እቶም ዓሠርተ ነገዳት ድማ ኣብ ሰሜን ፍልስጥኤም ሰፊሮም፡ ኣብ ሰማርያ ርእሰ ኸተማኦም ሴኬም ገበሩ። ንጉሦም ከኣ ኢዮሮብዓም ኪኸውን እንከሎ፡ መንግሥቶም ድማ መንግሥቲ እስራኤል ተባህለ። (1ይ ነገ. 12፡25)
ነሓድሕዱ ዚተመቓቐለ ሕዝቢ፡ ንመጥቃዕቲ ጸላእቱ ዝተቓልዐ ስለዝኾነ፡ እቶም ኣብ ሰሜን ዝነበሩ እስራኤላውያን ብመሪሕነት ንጉሥ ሰልምናሶር ብኣሶራውያን ተወጊኦም ተማረኹ። (1ይ ነገ. 17) እቶም ኣብ ደቡብ ዝነበሩ እስራኤላውያን ኸኣ ብመሪሕነት ናቡከደነፆር ብባቢሎናውያን ተወሩ። ኢየሩሳሌም ዓነወት፡ ቤተ መቅደስ ፈረሰ፡ እስራኤላውያን ድማ ተማሪኾም ናብ ባቢሎን ተወስዱ።
1.4 ዘመነ ነቢያት (ካህናት)
እዚ ዘመን እዚ ካብ 586 ዓ.ቅ.ል.ክ. ክሳዕ ልደተ ክርስቶስ ንዘሎ ጊዜ የጠቓልል። እዚ ኸኣ ንጉሥ ኣይሁድ ሴዴቅያስ ኣብ ምርኮ ባቢሎን ድኅሪ ምማቱ ኣብ 2ይ ዜና. 36፡1-16 ተጠቒሱ ዘሎ ጊዜ ማለት እዩ።
ነቢያት፦ ብሓፈሻ ናይ እግዚአብሔር ነቢያትን ነቢያት ሓሶትን (ነቢያት ጣዖትን) ተባሂሎም ኣብ ክልተ ይኽፈሉ። ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ እንረኽቦም ነቢያተ እግዚአብሔር ናይ ቃል ነቢያትን ናይ ጽሑፍ ነቢያትን ኢልና ኣብ ክልተ ንኸፍሎም። ናይ ጽሑፍ ነቢያት ብመዓርጎምን ብቕዓቶምን ዓበይትን ደቂቅን (ንኣሽቱን) ይብሃሉ። ናይ መጀመርታ ናይ ብሉይ ኪዳን ነቢይ ኣዳም፡ ናይ መወዳእታ መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሓንስ ፡ ሊቀ ነቢያት ድማ ነቢይን መስፍንን ዚነበረ ሙሴ እዩ።
ካህናት፦ እግዚአብሔር ፍሉይ ክህነት ካብ ዝሃቦም (ንኣብነት ኣዳም፡ መልከ ጼዴቅ . . .) እንተ ዘይኮይኑ፡ ክህነት ኣብ ብሉይ ኪዳን ብመሪሕነት ኣሮን ንሌዋውያን ጥራይ እዩ ዚወሃብ ነይሩ። ቅዱስ ፍቓዱ ኾይኑ እግዚአብሔር፡ ንሙሴ ኃዉ ኣሮንን ደቁን ካህናት ኪኾኑ ኣዘዞ እሞ ኮኑ ኸኣ። (ዘሌ. 8፡1) ክህነት ከይተዋህቦም ንኣገልግሎት ክህነት ዚተላዕሉ ሰባት ተቐጺዖም እዮም። (ዘኍ. 26፡18-20)
እግዚአብሔር ንእስራኤላውያን ዝምህሩ ነቢያትን ካህናትን እናለኣኸ እኳ እንተመሃሮምን እንተ ገሠፆምን፡ ልቦም ኣትሪሮም ስለዘይተመልሱ ተቐጽዑ። (2ይ ዜና 36፡11-21፣ ኤር. 39፡1-10)ንጉሥ ባቢሎን ናቡከደነፆር ንኸተማ ኢየሩሳሌም ኣዕነዋ፡ ንሕዝባ ብሴፍ ኣጥፍኦም፡ ንዋያተ ቅድሳት ወሲዱ ኸኣ ዚተረፈ ቅዱሳት መጻሕፍትን ኣቃጸለ። ነቶም ካብ ሞት ዝተረፉ ከኣ ማሪኹ ወሲዱ ባሮት ገበሮም።
ኣብ ባቢሎን ተማሪኾም እንከለዉ እውን ሕዝቡ ኪጠፍኡ ዘይደሊ እግዚአብሔር፡ ብነቢያቱ ገይሩ ተስፋ ይህቦም ነበረ። ካብቶም ተማሪኾም ዚኸዱ ነቢያት በዓል ሕዝቅኤል፡ ዳንኤልን ሠለስቱ ደቂቅን ክኾኑ ከለዉ፡ ኣብ ባቢሎን ካብ ዝተወልዱ ኸኣ በዓል ዕዝራ፡ ሓጌ፡ ዘካርያስ፡ ንጉሥ ዘሩባቤልን ካህን ኢያሱን ይርከቡዎም።
ድኅሪ ናይ ሰብዓ ዓመት ምርኮ፡ ዘመነ ሚጠት ኮይኑ ተማሪኾም ዝነበሩ ተመልሱ፡ ቐጽሪ ኢየሩሳሌም ከኣ ተሓንፀ። (ዕዝ. 1፡1-14)
ድኅሪ ምርኮ ባቢሎን እቶም ናብ ሃገሮም ዘይተመልሱ እስራኤላውያን ምኵራብ (ቤተ ጸሎት) ሠሪሖም፡ ሃይማኖቶም ዓቂቦም ኣብ ዚተፈላለየ ሃገራት ይነብሩ ነበሩ። እቶም ናብ ሃገሮም ዝተመልሱ ኸኣ ብናጽነት ኪነብሩ ዕድል ስለዘይረኸቡ መሊሶም ብፋርስ ተወሩ። ቀጺሎም እውን ካብ ከባቢ 330 ዓ.ቅ.ል.ክ. ጀሚሮም ሮማውያን ምስ ገዝኡዎም ዝበዝኀ ሥርዓቶም፡ ባህሎምን ምምኅዳሮምን ተቐይሩ እዩ።
መጽሐፈ መቃብያንን ካልኦት መጻሕፍቲ ቤተ ክርስቲያንን ከም ዝነግሩና፡ ኣብ’ዚ ዘመን እዚ ካብ ዝተላዕሉ ሰባት፡ ደቂ መቃቢስ (መቃብያን) ስለ ሃይማኖቶምን ሥርዓቶምን ብዙኅ ተቓሊሶም እዮም። ነቶም “ትንሣኤ ሙታን የልቦን” ዝብሉ ዝነበሩ መናፍቃን (ሰዱቃውያን) እውን መልሲ ሂቦሞም እዮም።
ብሓፈሻ ነቢያትን ካህናትን ቅድሚ ምርኮ፡ ኣብ ጊዜ ምርኮ ኾነ ድኅሪ ምርኮ ንሕዝቢ እናመኸሩ ምስ እግዚአብሔር ብምትዕራቕ የገልግሉ ነበሩ። ብዝበለጸ ኸኣ ብዛዕባ ዘመነ ሓዲስ፡ ትንቢት እናተነበዩን ሱባኤ እናቘጸሩን ተስፋ ድኅነት ይሕብሩን ይጽበዩን ነበሩ።
እንሆ ድማ እቲ ልዑል እግዚአብሔር ድኅሪ 5500 ዓመት ንኣዳም ካብ ባርነት ሲኦል፡ ካብ ማእሰርቲ ዲያብሎስ ናጻ ከውፅኦ ምዃኑ ዝሃቦ ተስፋ፡ ዝፍጸመሉ ጊዜ ኣኸለ። (ገላ. 4፡4) ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ፍጹም ሰብ ዝኾነሉ ዘመን ኣብ ዘመነ ካህናት እዩ።
ስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
24 ግንቦት 1991 ንህዝቢ አርትራ ዓቢ ሃገራዊ በዓል እዩ። እወ ናይ ሓደ ዘበን መሪር መግዛእቲ ባዕዳዋውያን ሓይልታት፡ ብኽቡር መስዋቲ ቡሉጻት ዜôጋታት ዕዉት ስለ ዝኾነ።
መስርሕ ፍትሕን ደሞክራስን ንሞዕዋትውን ፡ ምስቲ ኩሉ ፡ ዝርኤ ዝነበረ ሓርጎጽጎጽ ኣብ ሚየዝያ 1993 መስርሕ ረፈረንዱም ተዓዊቱ። ኤርትራ ብወግዒ ኣካል ማሕበረሰብ ዓለም ኮይና።
ኣብ ግንቦት 1997 ፡ ውርሻ ስዉኣትና ዝኾነ ፡ ንልኡላዊት ሃገርናን ፡ መሰል ዜጋታትን ዘውሕስ ፡ ብውክልና ህዝቢ ዝተመረቐ ቦኽሪ ናይ ነጻ ሃገር ፍትሓዊ ቅዋም ከም ዝጸድቅ ኮነ።
እዚ ናይ ልዕሊ ሓደ ዘበን ፡ መሪር ቃልስን ፡ ዓወት ናጽነትን ግን ፡ ነቲ ባህርያዊ ጉዕዞ ምዕበባለታቱ ብዘይ ዕንቅፋት ክቅጽሎ ኣይከኣለን ። መራሕ መንግስቲ ኤርትራ ኣቶ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ፡ ትግብሬ ሃገራዊቅዋም ስለዘጣዓሶ ብጉልባብ ወራርን ውግእን ወያኔ ፡ ዕድመ ስልጣኑ ከናውሕ መሪጹ።
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓፈሻዊ ኩነታት ሃገርና ኤርትራ ከኣ ኢና ን24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነትና ናይ ግድን ዮሃና እናበልና ፡ ግን፡ ብዘይ ቀልዓለም ከምዘይቀሰንናላ ንገልጽ ዘሎና።
ዝኸበርኩም ኣንበብቲ !
ኩነታት ሃገርና ፡ እቲ ሕማቅ ፣ ብዝኸፋኤ እንዳተተከኤ ስለ ዝኸይድ ፡ ህዝቢ ኤርትራ ፡ ነዚ ዘሎ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ወጥሪ ኤርትራ ፡ ብግቡእ ኣለልዮ ክገጥሞ ብዘይምኽኣሉ ፡ ጌና ድሕሪ 18 ዓመታት ናጽነት ሃገር ይሳቐ ኣሎ።
ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራ ( ንትግባሬ ቅዋም ) ነቲ ጠንቅን ፡ መፍትሕን ብግቡእ ስለ ዝተገንዘቦ ፡ ምስቲ ኩሉ ዘጋንፎ ፡ ውሽጣውን ግዳማውን ፣ዕንቅፋት “ትግባሬ ሃገራዊ ቅዋም ኤርትራ እንኮ መፍትሒ ንፖለቲካዊ ወጥሪ ኤርትራ ምኻኑ ይኣምን።
ጠንቂ ፖለቲካዊ ቅልውላው ኤርትራ ፡ ቅዋም ኣብ ግብሪ ዘይምውዓሉ ደኣ እምበር ፡ ብቀንዱ ፡ ህላውየ ህግደፍ ኣይኮነን ። እቲምንታይ ፡ ህግደፍ ሃገራዊ ሓይሊ እዮ፡ ዝኾነ ሃገራዊ ሓይሊ ከኣ ክህሉ ፡ ባህርያዊ መሰሉ እዮ። ኩሉ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝህሉ ሓይሊ ኣብ ትሕቲ ሕግን ስርዓትን ፡ ( ሃገራዊ ቅዋም ) እንተኸይዱ ጸገም የብሉን ።
ስለዚ ፡ ንህግደፍን ፣ ነዞም ተቓወምቲ ጉጅለታት ክምጠንቂ ናይዚ ዘለናዮ ቅልውላው እንተወሲድናዮም ፡ ኩሎም ፖለትካውያን ሓይልታት ወይ ጉጅለታት ኤርትራ ፡ ቅድም “ክጠፍኡ” ኣለዎም ማለት እዮ ! !
እዚ ከኣ ብጥዑይ ኣእምሮን ፣ ሃገራዊ ሓላፍነትን ፣ ዝሕስብ ኣይኮነን ። ሃገራዊ ቅዋምና ንዳህስስ !
ንትግባርኡ ክንግስግስ !
ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ፡ መንእሰይ ወለዶን ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራን ከኣ ብፍላይ ተባዕን ቅነêዕን ተበግሶ ኣንተወሲዱ ፡ ብርግጽ ፡ ኣብዚ ውሽጢ 2 ዓመት ብቅዋም ትግዛእ ሃገር ክትህልወና ዘሎ ተኸእሎ ዓቢ ምኻኑ ዘሎና ጽኑዕ እምነት ደጊምና ነረጋግጽ ።
ዮሃና ኤርትራ !
ሰ.ደ.ኤ ንትግባሬ ቅዋም ጨ/ሽወደን
22 ግንቦት 2009


text:
Fidelat Tigrigna with English Equivalents ፊደላት ትግርኛ ብኢንግሊዘ
ሀ ሁ ሂ ሃ ሄ ህ ሆ
ለ ሉ ሊ ላ ሌ ል ሎ ሏ
ሐ ሑ ሒ ሓ ሔ ሕ ሖ ሗ
መ ሙ ሚ ማ ሜ ም ሞ ሟ
ሠ ሡ ሢ ሣ ሤ ሥ ሦ ሧ
ረ ሩ ሪ ራ ሬ ር ሮ ሯ
ሰ ሱ ሲ ሳ ሴ ስ ሶ ሷ
ሸ ሹ ሺ ሻ ሼ ሽ ሾ ሿ
ቀ ቁ ቂ ቃ ቄ ቅ ቆ ቇ
ቐ ቑ ቒ ቓ ቔ ቕ ቖ
በ ቡ ቢ ባ ቤ ብ ቦ ቧ
ቨ ቩ ቪ ቫ ቬ ቭ ቮ ቯ
ተ ቱ ቲ ታ ቴ ት ቶ ቷ
ቸ ቹ ቺ ቻ ቼ ች ቾ ቿ
ኀ ኁ ኂ ኃ ኄ ኅ ኆ ኇ
ነ ኑ ኒ ና ኔ ን ኖ ኗ
ኘ ኙ ኚ ኛ ኜ ኝ ኞ ኟ
አ ኡ ኢ ኣ ኤ እ ኦ ኧ
ከ ኩ ኪ ካ ኬ ክ ኮ ኯ
ኸ ኹ ኺ ኻ ኼ ኽ ኾ
ወ ዉ ዊ ዋ ዌ ው ዎ
ዐ ዑ ዒ ዓ ዔ ዕ ዖ
ዘ ዙ ዚ ዛ ዜ ዝ ዞ ዟ
ዠ ዡ ዢ ዣ ዤ ዥ ዦ ዧ
የ ዩ ዪ ያ ዬ ይ ዮ ዯ
ደ ዱ ዲ ዳ ዴ ድ ዶ ዷ
ዸ ዹ ዺ ዻ ዼ ዽ ዾ ዿ
ጀ ጁ ጂ ጃ ጄ ጅ ጆ ጇ
ገ ጉ ጊ ጋ ጌ ግ ጎ ጏ
ጘ ጙ ጚ ጛ ጜ ጝ ጞ ጟ
ጠ ጡ ጢ ጣ ጤ ጥ ጦ ጧ
ጨ ጩ ጪ ጫ ጬ ጭ ጮ ጯ
ጰ ጱ ጲ ጳ ጴ ጵ ጶ ጷ
ጸ ጹ ጺ ጻ ጼ ጽ ጾ ጿ
ፀ ፁ ፂ ፃ ፄ ፅ ፆ ፇ
ፈ ፉ ፊ ፋ ፌ ፍ ፎ ፏ
ፐ ፑ ፒ ፓ ፔ ፕ ፖ ፗ
እቲ ዝተቈጽረ ሱባኤን ዝተነግረ ትንቢትን ፍጻሜኡ ምስ በጽሐ፡ በቲ ንሰብ ዝሃቦ ተስፋ (መጽ. ቀሌምንጦስ) ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል እግዚአብሔር ወልድ ብፍሉይ ኣካሉ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ኣብ ቤተ ልሔም ኣብ ዝተወልደላ ዕለት፣ ብልደቱ ኵሉ ፍጥረት ተሓጐሰ። ብዙኃት ሠራዊተ ሰማይ መላእኽት ‘ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ሥምረቱ ለሰብእ/ ክብሪ (ምስጋና) ንእግዚአብሔር ኣብ ሰማያት፡ ኣብ ምድሪ’ውን ሰላም ይኹን፡ ኣብ መንጎ’ቶም ሥምረት ኣምላኽ ዘለዎም’ እናበሉ ምስቶም ኣብ መሮር ዝኃደሩ ጓሶት ሠሚሮም ኣመስገኑ። (ሉቃ. ፪፥፲፫/ 2፥13) “ዮም አሐደ መርዔተ ኮኑ መላእክት ወሰብእ ከመ ይሰብሕዎ ለክርስቶስ በቃለ አሚን፡ ሎሚ መላእክትን ሰብን ንክርስቶስ ምእንቲ ከመስግኑ ሓደ መጓሰ (ማኅበር) ኮኑ” (መጽ. ድጓ) ከምዝብል።
ነቲ ብባህሪኡ ክቡር ዝኾነ ኣምላኽ “ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ሰማያት” ምባሎም ኣምላኽ ንዝኾነ ሥጋ ምስ አብን መንፈስ ቅዱስን ብሓድነት ምስጋናን ክብርን ይግባእ ንኽብሉ እዮም። “ኣብ ምድሪ'ውን ሰላም ይኹን” ኢሎም ምምስጋኖም ድማ ንሰብ ናፅነቱ ምእንቲ ክወሃቦ ኣብ ምድሪ ሰላምን ዕርቅን ተጀመረ፡ ተኣወጀን ተበሠረን ንኽብሉ እዩ። በዛ ክብርቲ ዕለት እዚኣ‘ውን ከም መላእኽትን ደቂ ሰባትን እቶም እንስሳታት ከይተረፉ “ዮም ተወልደ ቤዛ ኵሉ ዓለም፡ ዮም ተወልደ ከሣቴ ብርሃን፡ ዮም ተወልደ መድኃኔ ዓለም/ በጃ ኵሉ ዓለም ኮይኑ ብርሃን ዝህብ መድኃኔ ዓለም ሎሚ ተወልደ።” እናበሉ ብምምስጋኖም፡ ብሓፈሻ እዛ ዕለት’ዚኣ ኵሉ ፍጥረት ከም ሓደ ልቢ መኻሪ፡ ከም ሓደ ቃል ተናጋሪ ኮይኑ ንጐይታኡን ፈጣሪኡን ዘመስገነላ ዓባይ ዕለት እያ።
ልደት ጐይታ ከም ጋሻ ሃንደበት ዝመጸ ኣይኮነን። ካብ ሠለስተ ኣካል ሓደ ኣካል እግዚአብሔር ወልድ ካብ ሰማየ ሰማያት ከምዝወርድን፡ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ከምዝውለድን ኣቐዲሙ ብኅብረ ትንቢትን ምሳሌን ይንገር ነበረ። ነቢይ ኢሳይያስ፡ ‘ እግዚአብሔር ባዕሉ ትእምርቲ ኺህበኩም እዩ፡ እንሆ ድንግል ኪትፀንስ ወዲ ኸኣ ኺትወልድ እያ፡ ስሙ’ውን ኣማኑኤል ኺትሰምዮ እያ’ ይብል እሞ፡ ደጊሙ ድማ ‘እስመ ሕፃን ተወልደ ለነ ወልድ ተውህበ ለነ፡ ወቅድመት ኮነ ዲበ መትከፍቱ ወይሰመይ ስሙ ዓቢየ ምክር፡ አበ ዓለም፡ ወመልአከ ሰላም/ ማለት ንኣና ጠባይ ሕፃናት ሓልዩ ሕፃን ኮይኑ ተወሊዱልና፣ ወልድ ንኵነተ ሥጋ፡ ንሕማምን ሞትን ተዋሂብልና ” ክብል ተንብዩ ነበረ። (ኢሳ. ፱፡፮/9፡6)
5500 ዓመት፡ ካብ ኣዳም ክሳብ ልደተ ክርስቶስ ዝነበሩ አበው ልደቱ ብዓይነ ሥጋ ኪርእዩ ተመነዩን ደለዩን። ግናኸ ዐረፍተ ዘመን ደሪትዎም ብዓይነ መንፈስ ጥራሕ ነቲ ዝረሓቐ ኣቕሪቦም ብኅብረ ትንቢትን ምሳሌን ጠሚቶም ተሓጒሶምን ኣመስጊኖምን ኃለፉ። “ኣብርሃም መዓልተይ ኪርኢ ተመነየ፡ ርእዩ ኸኣ ባህ በሎ” ከምዝብል። (ዮሓ. ፰፡፶፮/8፥56)
‘ወአመ በጽሐ ጊዜሁ ፈነወ እግዚአብሔር ወልዶ ወተወልደ እም ብእሲት/ ጊዜኡ ምስ በጽሐ ድማ እግዚአብሔር ንወዱ ለኣኾ’ሞ ካብ ድንግል ማርያም ተወልደ’(ገላ. ፬፡፬/4፡4) እቲ ጊዜ ምስ በጽሐ ግና ሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል ተላኢኹ መጺኡ ነታ እግዚአብሔር ዝኃረያ ቅድስት ድንግል ማርያም ብግብሪ መንፈስ ቅዱስ ንመድኃኔ ዓለም ከም እትፀንስን እትወልድን ኣብሠራ።
ንሳ ድማ ምስኡ ድኅሪ ምዝርራብ ‘ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ’ ምስ በለቶ፡ ኣካላዊ ቃል ወልደ እግዚአብሔር ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ኣብ ማሕፀና ኃደረ። ድኅሪ ትሽዓተ ወርኅን ኃሙሽተ መዓልትን ድማ ኣብ ቤተ ልሔም ተወልደ። (ማቴ. ፪፡፩-፪/ 2፡1-2) ዝርአን ዝድኅሠሥን ሰብነት ሃሊዎ ብጸቢብ ደረት ብሓፂር ቁመት ተወሲኑ፡ ኣብ መብልዕ ማል ደቂሱ፡ ብኣጭርቕቲ ተጠቕሊሉ ከም ልምዲ ሕፃናት ክበኪ ተሰምዐ። (መዝ. ፻፴፩፡፭-፮/132፡5-6) እዚ ነገር’ዚ ክንደይ ይረቅቕን ይዓሙቝን!
ልደት ጐይታ ቅድሚ ኵሉ ዝተበሥሩ ኣብ መሮር ዝኃደሩ ጓሶት እዮም። መልኣኽ እግዚአብሔር ተገሊጹ፡ መርገመ ሥጋን መርገመ ነፍስን ዘርሕቕ በረከተ ሥጋን በረከተ ነፍስን ዝዕድል መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ሎሚ ብምውላዱ፡ ንዅሉ ሕዝቢ ዓቢይ ሓጐስ ከምዝኸውን ኣበሠሮም። እቶም ጓሶት ድማ ቀልጢፎም ናብ ቤተ ልሔም ብምኻድ ንጐይታን ንኣደኡ ቅድስት ድንግል ማርያምን ረኺቦም፡ ንእግዚአብሔር እናኣመስገኑን ንሕዝቢ እናነገሩን ተመልሱ።
ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ጐይታ ሰማይን ምድርን ብምዃኑ ብልደቱ ካብ ሰማያውያንን ምድራውያንን ገጸ በረከት ቀሪብሉ እዩ። ለይትን መዓልትን ብዘይ ምቍራጽ ዘመስግንዎ ሰማያውያን ቅዱሳን መላእክት ‘ስብሐት ለእግዚአብሔር’ እናበሉ ህያብ ምስጋና ከቕርብሉ ከለዉ፡ ምድራውያን ሰብአ ሰገል ድማ ወርቂ፡ ዕጣንን ከርቤን ኣምጽእሉ። እዞም ብኮከብ እናተመርሑ ብወገን ምሥራቅ ዝመጹ ሰብአ ሰገል፡ ነቲ ዝተወልደ ሕፃን ምስ ኣደኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ርኣይዎ ንኣምላኽነቱ ዝግባእ ስግደት ሰጊዶም፥ ወርቂ፡ ዕጣንን ከርቤን ገጸ በረኸት ሃብዎ። ንጉሥ ኢኻ ኽብሉ ወርቂ፡ ኣምላኽ ኢኻ ኽብሉ ዕጣን ከምኡ’ውን በቲ ዝለበስካዮ ሥጋ መሪር ሞት ክትጥዕም ኢኻ ኽብሉ ከርቤ ኣምጽእሉ። ናብ ዓዶም ድማ መንገዲ ክልተ ዓመት ዝተጓዓዝሉ ሓፂር መንገዲ ተገሊጽሎም ብኣርብዓ መዓልቲ፡ ብኻልእ ኃይለ ቃል ‘ኣበይ ኣሎ’ እናበሉ መጺኦም ‘ረኺብናዮን ርኢናዮን’ እናበሉ ከምኡ’ውን ብኻልእ ሃይማኖት ‘ንጉሠ ኣይሁድ’ እናበሉ መጺኦም ‘ኣምላኽ’ እናበሉ ብምስጋና ተመልሱ። (ማቴ. ፪፥፩-፲፩/ 2:1-11 )
ስለዚ ሕዝበ ክርስቲያን! ንሕና ድማ ናብታ ብቤተ ልሔም ትምሰል ቤተ ክርስቲያን ከም ሰብአ ሰገል ብወርቂ ዝምሰል ቅኑዕ ሃይማኖት፣ ብዕጣን ዝምሰል ጽኑዕ ተስፋን ብከርቤ ዝምሰል ሥሙር ፍቕርን ኂዝና ኽንቀርብ ይግብኣና። ዓመት መጸ በዓለ ልደት ‘ስብሐት ለእግዚአብሔር’ እናበልና ብመዝሙር ምስጋና ከነኽብሮ ከሎና ከምዝኃለፈ ታሪኽ ንመዘከርታ ኣይኮነን። ልክዕ ሎሚ ከምዝኾነ ገይርና ከምቲ ናይ ሽዑ ኣብ ቤተ ልሔም ብዝነበረ ኵነታት፦ “ዮም ፍሥሐ ኮነ በእንተ ልደቱ ለክርስቶስ / ሎሚ ብልደት ክርስቶስ ሓጐስ ኮነ” ብማለት “ሎሚ” እናበልና ኢና ነኽብሮ።
ኵሉ ጊዜ፡ ንበዓል በዓል ዝገብሮ ናይ ምድላዋትና ድምቀት፡ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ምብላዕን ሰቲኻ ምስካርን ናይ በጊዕን ደርሆን መልክዕ ምፍልላይ ዘይኮነስ ዓቕምና ብዝፈቕዶ ንጽጉማትን ዘኽታማትን ምስ እንረድእ እዩ። ብምስጋና ቅዱሳን መላእኽቲ “ስብሐት ለእግዚአብሔር በሰማያት ወሰላም በምድር ሥምረቱ ለሰብእ’ እናበልና ብጸሎተ ቅዳሴ መሥዋዕቲ ምስጋና ነቕርበሉ። ከመይ! ኣብ ክንዲ እቲ ብልደቱ ዝገበረልና ሠናይ ኵሉስ፡ እንመልሰሉ ውሬታ “ስብሐት ለእግዚአብሔር/ ምስጋና ንእግዚአብሔር” ምባል ስለዝኾነ! (መዝ. ፻፲፭፡፲፪/ 116፥12)
እወ! ዕላማ ተፈጥሮ ሰብ ንኣምላኹ ኣመስጊኑ መንግሥቱ ንኽወርስ እዩ። ልበ ኣምላክ ዳዊት ክምዕድ ከሎ “ንእኡ ምምስጋን ጥዑምን ግቡእን እዩ” (መዝ. ፻፵፮፡፩/ 147፥1) ከምዝበሎ ሰብ፡ ብኵሉ ናብራ ሕይወቱ ስለ ኵሉ ነገር ኵሉ ሳዕ ከመስግን ግቡኡ ጥራሕ ዘይኮነስ ጣዕሚ ዘለዎን ክብረት ዘውህብን እዩ። (ኤፌ. ፭፥፳/5፡20)
ከም ኃጢኣትና ከይቀጽዐ፡ በቲ ብልደቱ ዝረኸብናዮ ጸጋ ከምቲ ዓቢይ ምሕረቱን ብዙኅ ርኅራኄኡን ነዊኅ ትዕግሥቱን እናሓለወን እናመርሐን፡ ክሳዕ እዛ ሰዓት እዚኣ ስለዘጽንሓና፡ ንጸላም ለይቲ ብሰላም ኣኅሊፉ ናብ ብርሃን መዓልቲ፡ ብመዓልቲውን ኵሉ ሥራሕናን ንጥፈታትናን ኣሣሊጡ ናብ እነዕርፈሉ ለይቲ ስለዘብጽሓናን፣ ኣብ ምእታውናን ምውፃእናን ስለዝሓለወና፡ ብሓፈሻ ናብራ ሕይወትና ካብቲ ዝደቐቐ ክሳብ’ቲ ዝዓበየ ኵሉ ግብሪ እግዚአብሔር ስለዝኾነ፡ ኣብ ውሽጢ ጸልማት ብርሃን እናተተስፈና፣ ንዝበጽሓና መከራ ብሓጐስን ትዕግሥትን እናተቐበልና ስለ ኵሉ ነገር “ነፍሰይ ንእግዚአብሔር ባርኺ፡ ነቲ እተገብረልኪ ሠናይ ኵሉ ከኣ ኣይትረስዒ” እናበልና ከነመስግን ይግብኣና። (መዝ ፻፫፡፪/ 103፥2)
በረከተ ልደቱ ከሳትፈናን ናይ ምስጋና ሕይወት ኪንመርሕ ጸጋኡ ከብዝኃልናንን ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና፡ አሜን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!
You are viewing the text version of this site.
To view the full version please install the Adobe Flash Player and ensure your web browser has JavaScript enabled.
Need help? check the requirements page.


text:
ኣብ ሓድሽ ዓዲ-ሓደግቲ – ንኡስ ዞባ ሰገነይቲ፡ ፕሮጀክት ጽሩይ ዝስተ ማይ ብ20 ሕዳር ተመሪቑ ኣገልግሎት ጀሚሩ።
ኣብ ክፍሊ ሃብቲ ማይ ሓላፊ ኦፐረሽንን ጽገናን ኣቶ ርእሶም ተኽለማርያም፡ እቲ ፕሮጀክት፡ ምዂዓት ዒላ፡ ምትካል ልዕሊ ሓሙሽተ ኪሎ-ዋት ዘመንጩ ናውቲ ጸሓያዊ ጸዓት፡ ካብ ዒላ ናብ ባስካ እትጭንጒዕ ፖምፓ፡ ምዝርጋሕ 870 ሜትሮ ዝንውሓቱ ሻምብቆታት ማይ፡ 50 ሽሕ ሊትሮ ዝሕዝ ባስካን ሓንቲ መዐደሊት ነቚጣን ከምዘጠቓልል ሓቢሩ።
ሓላፊ ጨንፈር ሃብቲ ማይ ዞባ ደቡብ ኣቶ ክብሮም ምስግና ድማ፡ እቲ ፕሮጀክት ብዓወት ንኽዛዘም ተቐማጦ ሓድሽ ዓዲ-ሓደግቲ ንዘርኣይዎ ጻዕሪ ድሕሪ ምንኣድ፡ ተዋዲዱ ዘሎ ትሕተ-ቅርጺ ንነዊሕ እዋን ንኸገልግል፡ ጽፉፍ ምሕደራ ክተኣታቶን ክከናኸንዎን ተላብዩ።
ሓድሽ ዓዲ-ሓደግቲ፡ ካብ ሰገነይቲ ንሸነኽ ደቡባዊ ምዕራብ ኣስታት 8.5 ኪሎ-ሜተር ርሒቓ እትርከብ ኮይና፡ 315 ስድራ ቤታት ይቕመጣኣ።


text:
ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ሶኑይ 6 ሕዳር,2017 ንብኣሰርተታት ዝቑጸሩ አባላት ንግስትነት፡ ሚንስትራትን ሰብ ዋኒን እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ድሕሪ ምእታዋ: ዋጋ ዕዳጋታት ብርኪ እታ ሃገር ብ1.5 ሚእታዊት ምጉዳሉ ጎዲሉ።
ብ ኣልቢላር ዝተባህለ ወፍሪ ዘካይድ ትካል እታ ሃገር ከም ተመራማሪን አማኻሪን ኮይኑ ዝሰርሕ ቱርኪ ፋዲቅ: ኣብ መስርሕ ምምዕራይ ቁጠባ ሓንቲ ሃገር ብልሽውና ክትቃለስ ናይ ግድን እዩ። ስለዚ እቲ ውሳኔ ንጉስ ስዑዲ ድማ ልዕሊ ሕጊ ዝኸውን ሰብ ከምዘየለ ዘርእ እዩ ይብል።
ኣብ ዕዳጋ እታ ሃገር ዝዓበየ ምጉዳል( ሓሙሽተ ሚእታዊት) ዝተራእየ ኣብ ወፍሪ ሚልየነር ልኡል ኣልዋሊድ ቢን ጣሊል ምዃኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ወራሲ ዓራት ስዑድ ዓረብ ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማን: ስልጣኑ ንምድልዳልን ብልሽውና ንምቅላስን : አባላት ካቢነ ድሕሪ ምቕያሩ ንገለ ሚንስትራት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታው ይፍለጥ።
ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ትማሊ ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሚንስተራትን ሰብ ዋኒን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዋ: ንስልጣን ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማን ዘሕይል'ኳ እንተኾነ: ኣብ ጽላታት ንግድን ቁጠባን እታ ሃገር ግን ኣሉታዊ ጽልዋ ክህልዎ’ዩ ዝብሉ ወገናት’ውን ኣይተሳእኑን።


text:
መንበሪ-ገዛ
AB Vänersborgsbostäder ናይ ቫነሽቦሪ ዝዓበየ ትካል ክራይ ኣባይቲ እዩ። ብቫነሽቦሪ ኮምዩን ድማ ይውነን።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ናይ ኩሎም ኣካረይትን ኣወዓዓልትን ዝርዝር ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት፡ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛን ሮማኒን እየን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ቫነሽቦሪ ከም ሓንቲ ብዙሓት ማሕበራት ዘለዋ ኮምዩን እያ እትፍለጥ። ኣብቲ ናትና ደብተር ማሕበራት ንኣኻ እትሰማማዕ ማሕበር ክትረክብ ትኽእል ትኸውን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ቫነሽቦሪ ንቤትጽሕፈት መድህንን ቀረጽን ንክፍሊ ጥሮታን ዝሓዘ ናይ ኣገልግሎት ቤትጽሕፈት ኣሎ። ኣብኡ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮውን ኣሎ። እቲ ናይ ኮምዩን ኣሃዱ ስደተኛታት ኣብ
Individ- och familjeomsorgen ይርከብ። ኣብ ቫነሽቦሪ ብዙሓት ዓበይቲ ሰከንድሃንድ ቡቲካት ኣለዋ። ኣብቲ ሰንትሩም፡ ግሮሰሪን፡ ቤትንባብን ፋርማሲን ባንክን ኣብያተመግብን እንዳ ፒሳን ካፈታትን ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ቫነሽቦሪ 27 ኮሙናውያንን 5 ብሕታውያንን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። እተን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ናይ ዕረፍቲ ቤት ኣለወን። ኣብ På familjecentralen Sirius ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
እተን 17 መባእታ ኣብያተትምርህቲ 3,500 ተመሃሮ ኣለዉወን። ኣብኡ ክልተ ብሕታውያን ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፣
Fridaskolan ን ቨነርስነስ ሞንተሶሪ ቤትትምህርትን። ነቶም ጽሙማን ወይ ናይ ምስማዕ ጸገም ዘለዎም ተመሃሮ
ናይ መንግስቲ ቨነርስኩላን ኣሎ።
Birger Sjöberggymnasiet ክፋል ናይ
Kunskapsförbundet Väst እዩ። ንሱ ነቲ ናይ ቫነሽቦሪን ትሮልሃታንን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ናይ ዓበይቲ ትምህርትን ይቆጻጸሮ።
ዕድላት ትምህርቲ
ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ንማሕበራዊ ምልላይ ብዚምልከት ትምህርቲ ይቐርብ።
Kunskapsförbundet Väst ን sfi ይቆጻጸሮ። ኣብታ ጎረቤት ከተማ ትሮልሃታን ናይ
ቨስት ኮለጅ ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ቫነሽቦሪ ኮምዩን 5 ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። ነኣየነይቲ ከም እትደሊ ክትመርጽ ትኽእል። ብዛዕባዚ ኣብቲ ምርጫ ሕክምና ዚብል ኣንብብ። ኩሉ ግዜ ምኽሪ ክትደሊ ከሎኻ ናብ 1177 ደውል።
ሆስፒታል ነል ኣብ ትሮልሃታን ካብ ቨነሽቦሪ 10 ኪ/መ ርሒቓ ትርከብ። ክሳዕ ናይ ኡደቫላ ሆስፒታል 30 ኪ/መ እዩ። እቲ ሆስፒታል ምስ NU-sjukvården ብምትሕብባርን ናቱ ክፋል ብምዃንን ይሰርሕ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ሰበስልጣናት ወይ ትካላት ኣብ እትራኸበሉ ግዜ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ናይ ምርካብ መሰል ኣሎካ። እቲ ትካል እዩ ተርጓማይ ዚእዝዝን ወጻኢታት ከኣ ዚኸፍልን። እቶም ተርጎምቲ ናይ ምስጢር ምሕላው ግዴታ ኣለዎም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ትሮልሃታን-ቫነሽቦሪ ትኽ ኢልካ ናብ ናይ ስቶክሆልም ብሩማ ትበርር። Riksväg 42, 44 ከምኡውን europaväg 45 በቲ ኮምዩን ይሓልፍ። ክሳብ ዮተቦሪ ብባቡር 50 ደቓይቕ ይወስድ። ብዛዕባ ናይ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ሰሌዳ ሰዓታት Västtrafik ኣብ ትረኽቦ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እተን ዝዓበያ ብሕታውያን ወሃብቲ ስራሕ VBG Group AB, Tranter ከምኡውን Norautron AB እየን።
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ስራሕንን ዋኒንን ሓበሬት ክትረክብ ትኽእል።


text:
Ethiopian Prime Minister Hailemariam Desalegn threatens war against Eritrea
ሓሶት ከም ቅቡል ባህሊ ፡ ምጽወታ ከኣ ከም ናይ ልምዓት ወፍሪ
ሕዱር ሕማም መራሕቲ ኢትዮጵያ
ብግርማይ በርሀ (ሽካጎ)
07/09/2015
መራሕቲ ኢትዮጵያ ፡ ንክውንነት ሃገሮም ኮነ ፡ ቑጠባዊ ትሕዝቶን ዓቕምታትን ህዝቦም ዘንጸባርቑን ኣብ ጸብጻብ ዘእቱዉን ፡ ንቐጻሊ ዕቤት ሕበረተ ሰቦም ንቅድሚት ክደፍኡ ዘኽእሉ ፡ ፖሎቲካዊ ዕላማን ፡ ሃገራውን ዓለማውን ፖሊሲታትን ዝኽተሉ ኮይኖም ኣይጸንሑን ። በኣንጻሩ ነቶም ንቑጠባውን ወተሃደራውን በሓትነትን ዕብለላን ዝሰርሑ ግዳማውያን ሓይልታት ፡ ድሌታቶም ከማልኡን መደባቶም ከሳልጡ ዘኽእሉ ኩነታት ክፈጥሩን ምእዙዛት ምዃኖም ከረጋግጹን ፡ ንናይ ተለኣኣኽነት ስልጣኖም ውሕስነት ክረኽቡን ኣብ ኣህጉራውያን ማሕበራት ዝከላኸልሎም ኣካል ኣጥርዮም ክኸዱን መዋእሎም ሰሪሖም ። እቲ ናይ ሓያላት ሓይልታት ናይ ቑጠባውን ፖሎቲካውን በሓትነትን ዕብለላን ፡ ወተሃደራዊ ዓንዳርነትን ንምዕዋቱን ንምሕላዉን ዝካየዱ ስርሒታት ፡ ምስቲ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ረብሓታትን ድሌታትን ስለዘይሰማምዑ ፡ መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክንዲ ፈጸምቲ ድሌታት ህዝቢ ኢትዮጵያ ፡ ናይ ግዳም ሓይልታት እሙናት ኣገልገልቲ ኮይኖም ይርከቡ ኣለዉ ።
መራሕቲ ኢትዮጵያ ንክውንነት ዞባና ብልክዕ ንዝተረድኡን ነቲ ዘሎ ጸገማት መፍትሒታት ንኽረኽቡን ናብ ዝሓሸ ንኽቅይሩን ፡ ጻዕርታት ምስዘካይዱ ሓይልታትን ጉጅለታትን በብጊዚኡ ኣብ ጎንጽታት ክኣትዉ ሕዱር ሕማም ኮይንዎም ጸኒሑ ኣሎ ። ኢትዮጵያ ኣኺሉ ዝተርፍ ጸጋታትን ዓቕሚ ሰብን’ኳ እንተለዋ ፡ ብሰንኪ መራሕታ ፡ ሃንቀውታ ህዝባ ዘይኮነ ፡ ድሌታት ናይ ካልኦት ሓይልታት ዝፍጸመላ ሃገር ፡ ብጸጋታታ ከይረብሐት ፡ ህዝባ ከይቀሰነን ከይከበረን ፡ ከም ጾርን ጸገምን ማሕበረ ሰብ ዓለምናይ ዓለም ተቆጺራ ፡ ብረዲኤት እናተቀለበት ትነብር ሃገር መለለዪ መልክዕ ሒዛ ትኸይድ ኣላ ። በዚ መሰረት ከኣ ንህዝባዊ ዕላማ ዘይቆመ ሓይልን ንድሌታት ህዝባ ዘይኮነትን ዘይሰርሐትን ሃገር ፡ ንናይ ጎሮባብታ ህዝብታት ድሌታት ክትሰርሕን ኩነታት ክትጥምትን ትኽእል እያ ኢልካ ምሕሳብ ነብስኻ ምትላል’ዩ ። ሓልዮት ሃይለማርያም ደስኣለኝ ንህዝቢ ኤርትራ ከኣ ፡ ነቲ ዝቅርምዎ ረድኤት ሕጋዊ መልክዕ ዘትሕዝ ፡ ንግዚኡ ከም መሳርሒ ተራእዩ ዝዓርብ ውልቀ ሰብ ምዃኑን ናይ ደርጋውያን ፖሎቲካዊ ኣሰራርሓ ውርሻ ዝሓዘን ገይርና ክንጥምቶ ንኽእል ።
ሃይለማርያም ደስኣለኝ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ንኤርትራ ኣመልኪቱ ኣብ ዘቅረቦ ጸብጻብ “ ከም ኣብ ዓጋም ዝተጸገዐ ቆልቋል ከይንኸውን ምጥንቃቅ የድሊ” ኢሉ ። መራሕቲ ኢትዮጵያ ንሓሶት ከም ቁቡል ባህሊ ስለዝወስድዎ እንተዘይኮይኑ ፡ ነቲ ክውንነት ዝገልጹ መርትዖታት ከምዘለዉ ዝጠፍኦም ኣይመስለንን። እስከ ገለ ውሑድ መርትዖታት ንርኣ ፡-
-
ዝተበደለ ህዝቢ ኤርትራ ፡ እቲ ን30 ዓመታት ከምኡ’ውን እቲ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ኩናት ብሓፈሻዊ ግምት 98 ሚእታዊት ባድመ ሓዊስካ ኣብ መሬት ኤርትራ እዩ ። ኣብ መንጎ ሃገሩ ናጻ ከውጽእን ንህልውንኡ ክከላኸልን በቲ ሓደ ፡ ዶብ ሃገሩ ጥሒሱ ወራር ዘካየደ ሓይሊ ከኣ በቲ ካልእ ሸነኽ ዝተኻየደ ኵናትን ዝጠፍአ ሂወትን ክርአ እንከሎ ፡ መን ዓጋም መን ቆልቋል ?
-
ብናይ ግዳማውያን ሓይልታት ኣማኸርትን ሓገዝትን (እስራኤላውያን ፡ ኣመሪካውያን ፡ ሶቭዮታውያን ፡ ኩባውያን ፡ ጀርመናውያን ፡ የመናውያን ካልኦትን) ተሰንዮም ፡ ኣብ ኤርትራ ተጓሪቶም ፡ ኣብዘይመሬቶም ኩናት ዘካየዱ መራሕቲ ኢትዮጵያ ዶ ኤርትራ ? መራሕቲ 4 ሚልዮን ህዝቢ ዶ 80 ሚልዮን ህዝቢ?
-
ንኣህጉራዊ እገዳ ፡ ንናይ ደቂ ሰባት መሰላት ክሲ ፡ ኣሳሰይትን ደገፍትን ፡ ተንኮላቶም ንኽምቅር ኣቃመምትን ንሓልዮት ህዝቢ ኤርትራ ዶ ንጥፍኣቱ ?
-
ዋና ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ከይተጠቅመ ፡ መደበር ቓኘው ኣስመራ ንኣመሪካውያን ፡ ደሴታት ዳህላክ ድማ ንሰቭየታውያን ብምሃብ ፡ ናይ ክራይ ገንዘብን ረድኤትን ዝኣከቡ ፡ ኣብዚ ጊዜ እዚ ከኣ ብስም ስደተኛታት ካብ ናይ ረዲኤት ትካላት ጅቦኦም ዘህጥሩ ዘለዉ መራሕቲ ኢትዮጵያ ዶ ኤርትራ ? ሓልዮት ዶ ቑጠባዊ ወፍሪ?
-
ኤውሮጳውያን ገዛእቲ ሓይልታት ፡ ንመግዛእታዊ ዕላማታቶምን ረብሓታቶምን ከሳልጡ ክብሉ ኣብ ኤርትራ ዝመስረትዎም ትካላት ፡ በንቊሮም ናብ ኢትዮጵያ ዘግዓዙን ንግዳማውያን ሓይልታት ዝሸጡን መራሕቲ መን እዮም ? እዚኸ ዝምታ ዶ ወይስ ሓልዮት’ዩ ዝቚጸር ?
-
ኣብ ናይ ዓለማዊ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ፡ ንዝዋሃብ ፍርዲ ብዘይቅድመ ኩነት ክቅበሉ ፈሪሞም ከብቅዑ ፡ ፍርዲ ምስተዋህበ “ኣይንቅበልን” ዝበሉ ፡ ቅድመ ኩነት ዝፈጠሩ ፡ ንኵናት ዝዕድም ተጻብኦታት ዘጋውሑን ኣብዘይመሬቶም ሰፊሮም ዘለዉን መን እዮም ? መን እዩ ንሰላም ቀዳማይ ቦታ ዝህብ ?
መራሕቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ ናይ ነዊሕ ዓመታት ሓሶታት ምድግጋም ፡ ኣብ ገለ ሸነኽ ናይ ኢትዮጵያውያን ምሁራት ዝባሃሉ ፡ ናይ ምስፍሕፋሕን ናይ ወራራት ኣተሓሳስባታትን ተቀባልነት ረኺቡ ጸኒሑ ኣሎ ። ዓለማውያን ዓንደርቲ ሓይልታት ፡ ነቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዘሎ ጸጋታትን ዕቑር ሃብትታትን ንኽቖጻጸርዎ ክጥዕሞም ፡ ኣብ መንጎ ህዝብታት ሓዊ ክኣጉዱን ነቶም ህዝብታት ክብትኑን ክሰርሑ ከለዉ ፡ መራሕቲ ኢትዮጵያን ኮስኲሶም ዘዕበይዎም ምሁራት ኢና ባሃልቲ ኮራኩሮምን ብጊድኦም ፡ ኣብ ልዕሊ ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ፡ ኣብ ናይ ብሻ ወርቅን ካልእ ዕቑር ሃብቲ ኤርትራን ጠመተ ካብ ምግባር ዓዲ ኣይዋዓሉን ። ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ንምልሕላሕ ኣብ ገለ ብሄራት ኤርትራ ምትኻር ኣይገደፉን ። ንሶማልያ ኮነ ንጅቡቲ ሕንፍሽፍሽ ብምእታው ናይ ምስፍሕፋሕ ሕልምታት ተፈልዩዎም ኣይፈልጥን ። ኣብ ዝኾነ ጊዜ ዕድል እንተ ተረኺቦም ድሌታቶም ንምፍጻም ድሕር ዝብሉውን ኣይኮኑን ። እዚ ኣተሓሳስባታት እዚ’ኸ ናይ ሰላም ዶ ናይ ህውከት ?
ሃይለማርያም ደስኣለኝ ምስ ኬንያን ጅቡትን ጽቡቅ ርክብ ከምዘለዎም እዩ ገሊጹ ። ብመሰረቱ ኣብ መንጎ ኣዕነውትን ኮራኩርን ዝኾኑ ሓይልታት ፡ ብዘይ ቁዱስ ረብሓታት ዝተዓደገ ዕስለ ምትእኽኻብ እንተዘይኮይኑ ንናይ ህዝብታት ረብሓታት ዝሕሉ ዝምድና ክኸውን ዝኽእል ኣይኮነን ። ስለዝኾነ ብቀሊሉ ብጎይቶቶም ክዕረቑን ክባኣሱን ዝኽእሉ ምዃኖም ርዱእ እዩ ። ካልእ ይትረፍ ፡ ብናይ ረዲኤት ቑልማጾ ኣብ ጅባ ናይ ውሑዳት ኣትዩ ፡ ዝስራሕ ዘመናዊ ህንጻታትን ትካላትን ኣብዘን ሰለስተ ሃገራት ዝርኣ ፡ መደባት ልምዓት ብረዲኤትን ብናይ ውሑዳት ዋንነትን ዝካየድ እዩ ። ኣብ ብልሽውና ዝጣሓሉ ሓይልታት ካብ ህዝባዊ ማዕበላት ዘይፈርሕሉ ምኽንያት’ውን ስለዘየለ ንድምጺ ብዙሓት ክዕፍኑ ብሓባር ዘይሰርሕሉ ምኽንያት እውን የለን ። ንሶማል እውን እንተኾነ ኬንያ ብታሕቲ ፡ ጅቡቲ ብላዕሊ ፡ ኢትዮጵያ ብማእከል ጸጋታት ሶማል ካብ ምጥማት ማኣስ ዓዲ ዊዒለን ። ኩለን ብደገ ተመዊለን ዝንቀሳቀሳን ግዝያዊ ትንፋስ ሰኺዐን ዝኸዳን ፡ ብዳንጋታት ጎይተተን ዝፍክራ ፡ ምዃነን እውን ማኣስ ተሳሒቱ ። ጅቡቲ ከም መደበር ናይ ግዳም ሓይልታት ፡ ከንያ ከም ናይ ብልሽውና ማዕከን ፡ ኢትዮጵያን ከም እምንቲ ኣሳሳይት ናይ ካልኦት ዝተፈልጠት ኩለን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ከኣ ናይ ሓባር ተኸላኸልቲ ዘጥረያ ሃገራት ፡ ከመይ ኢለን ምስታ ኣብ ህዝባ እምንቶ ዘለዋ ፡ ተኻላኸሊ ዘይብላ ሃገር ኤርትራ ፡ ኣብ ሓደ ክስራዓ ?
Sponsored Ads


text:
ኣስመራ∶ ኪኖ ተፈላጥነት ከም ዓለማዊ ቅርሲ
ኣስመራ∶ ኪኖ ተፈላጥነት ከም ዓለማዊ ቅርሲ
ብዕለት 8.7.2017 ንታሪኻውን ዓለማውን ቅርስታት ዝፈልጥን ዝከታተልን ኣካል ዩኔስኮ∶ ንማእከል ከተማ ኣስመራ ከም ዓለማዊ ውርሻ ከምዘጽደቐ ይፍለጥ። እዚ ተፈላጥነት‘ዚ ንኹሉ ሃገራውን ደላይ ጽቡቕን ከምዘሐጎሶ ዘማትእ ኣይኮነን። ሓሳድን ወዲ/ጓል ሓሳድን ግን ኣይተሳእነን።ኣስመራ∶ እቲ ዝግብኣ ክብርን ቦታን ኢያ∶ በዚ ዓለማዊ ውድብ ተዋሂብዋ። ነዚ ዝጸዓተ ከኣ እቲ ዋናኣ ዝኾነ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ከምዝኾነ ርዱእ ኢዩ። as PDF
ፌስትቫል ኤርትራ ብውዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስ...
ፌስትቫል ኤርትራ ብውዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስ ተዘዚሙ ብተስፋይ ጀርመን
ኣስመራ፣ ከተማ ሕልምታት – Asmara: City of Dreams
ኣስመራ፣ ከተማ ሕልምታት – Asmara: City of Dreams
ብዕለት 15.7.2017 ኣብ ዋና ከተማ ኣውስትርያ፣ ቪያና ንክብሪ ናይዛ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ውርሻ ተመዝጊባ ዘላ ከተማ ኣስመራ ኣዝዩ ድሙቕ ዝኾነ በዓል ከምዝተኻየደ ቤ.ጽ. ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቤ.ጽ. ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቪያና᎓ ኣውስርትያ ሓቢሩ
እዚ ብምትሕብባር ናይዞም ሲዒቦም ዝግለጹ ኣካላት ዝተወደበ በዓል ከምዝኾነ ይግለጽ፣
1) ዪኒቨርሳል ፒስ ፈደረሽን
2) ቤ.ጽ. ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቤ.ጽ. ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቪያና᎓ ኣውስርትያ
3) ማሕበር ወከልቲ ጋዜጠኛታት ኣብ ቤ.ጽ.ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቪያና᎓ ኣውስርትያ
4) ሆርን ኦፍ ኣፊርካ ፒስ ኢኒሽያቲቭ Read more
ኣስመራ፣ ከተማ ሕልምታት – Asmara: City of Dreams
ኣስመራ፣ ከተማ ሕልምታት – Asmara: City of Dreams
ብዕለት 15.7.2017 ኣብ ዋና ከተማ ኣውስትርያ፣ ቪያና ንክብሪ ናይዛ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ውርሻ ተመዝጊባ ዘላ ከተማ ኣስመራ ኣዝዩ ድሙቕ ዝኾነ በዓል ከምዝተኻየደ ቤ.ጽ. ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቤ.ጽ. ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቪያና᎓ ኣውስርትያ ሓቢሩ።


text:
ሚንስትሪ ጥዕና ኡጋንዳ ብዘድሚ ረስኒ ( ሕማም ማርቡርግ) ሓደ ሰብ ከምዝሞተ አረጋጊጹ።
እቲ ሕማም ዳርጋ ከም ሕማም ኢቦላ ኮይኑ ጉጅለታት ዳሕሳስ ናብቲ እቲ ሕማም ዝተራእየሉ ምብራቓዊ ወረዳ’ታ ሃገር ተዋፊሮም ኣለው።
ሚንስትሪ ጥዕና ኡጋንዳ ዶ/ር ጄን ሩት እቲ ሕማም ከምዝተራእየ ኣረጋጊጸን ኣለዋ።
“50 ዓመት ዝዕድሚአን ሰበይቲ ኣብ ቑሸት ቸምሮን ወረዳ ከዊን ኣብ ምብራቃዊ ኡጋንዳ ከምዝሞታ ተረጋጊጹ’ሎ። እዚ ዘድሚ ረስኒ ተመሓላላፊ እዩ ምክንያቱ ንሳ ንሓዋ በቲ ሕማም ተታሒዙ ኣብ ዝነበረ እዋን ትአልዮ ከምዝነበረት ተፈሊጡ’ሎ። ሓዋ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ብተመሳሳሊ ሕማም ምሟቱ’ውን ይፍለጥ” ኢለን።
ብመሰረት ውድብ ጥዕና ዓለም ሕማም ማርቡንግ ብምትንካፍ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ካብ እንሰሳ ናብ ሰብ ዝመሓላለፍ ሕማም እዩ።
ሚንስትሪ ጥዕና ኡጋንዳ ለበዳ እቲ ሕማም ከይፍጠርን ነቲ ሕማም ብአግኡ ንምግታእ ጉጅለታት ቅድመ ለበዳ ናብቲ ዝተራእየሉ ከባቢ ልኢኹ’ሎ።


text:
ተወላዶ ኦሮሞ ዓመታዊ ባህላዊ በዓል ኢሬቻ ንምኽባር ይዳለው ኣብ ዘለውሉ ሕጂ እዋን ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎች መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥንቃቐ ክገብር ይፅውዕ ኣሎ።
ሁማን ራይትስ ዎች ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ 33 ገፅ ዝሓዘ ፀብፃቡ ሓይልታት ፀጥታ ኣብ እዋን እቲ በዓል ንተቓውሞ ፀረ መንግስቲ ዝሃብዎ መልሲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክምርምሮ ፀዊዑ’ሎ።ሓይልታት ፀጥታ ዘንብዕ ጋዝን ጠያይቲ ብምትዃሶምን ብሰንኪ ዝተፈጥረ ፅቕጥቅጥ ዓሰርተታት ሰባት ምሟቶም መሰኻኽር ንሁማን ራይትስ ዎች ገሊፆም እዮም ይብል።መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣስታት 55 ሰባት ምሟቶም ክገልፅ ከሎ ተቓወምቲ ጉጅለታት ግን እቲ ኣሃዝ ናብ ክሳብ 700 ከምዝበጽሕ ይገልጹ።
ኣብ 1 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም ኣብ ቢሾፍቱ ኣብዝኽበር በዓል ተመሳሳሊ ሓደጋ ከይፍጠር ሓይልታት ፀጥታ ክዕቀቡን መንግስቲ እውን ምድላዋት ክገብርን እቲ ትካል ወሲኹ ፀዊዑ’ሎ።


text:
ኣብ ዞባ ሄሰን ከተማ ጊሴን ተጠርኒፎም፣ ብጸሎትን ትምህርትን እናተዋህቡ፣ ንነዊሕ እዋን ክጽበዩ ዝጸንሑ ማሕበረ ምእመናን ብዕለት ፩፭ን ፩፮ን ፡ሰነ ፥፳፲ ዓ.ም ግዕዝ ሓድሽ ታቦት ናይ ኣቡነ ኣረጋዊ ብኽብሪ ኣእትዮም።
እቲ ናይ ታቦት ምእታው ሥነ ሥርዓት ብ ወኪል ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ኤውሮጳ ቆሞስ ኣቦ ሃብተወልድን ምክትል ኣቦ ወንበር ሃገረ ስብከት ኤውሮጳን ን ኣቦ ወንበር ን/ሃ/ስ ጀርመንን ሊቀ ካህናት ቀሲስ ዘርኦም ተፈጺሙ። ብ22/06/2018 ኣብ’ቲ ናይ ምእታው ሥነ ሥርዓት ዝተረክቡ ሊቃውንቲ ኣቦታትን፣ካህናትን ዲያቆናትን ድማ ብድሙቅ ዋዜማን መዝሙርን ድሕሪ ምፍጻም፣ ብሊቀ ካህናት ቀሲስ ዘርኦም ድማ ትምህርቲ ብዛዕባ ክብርን ጥቕምን ታቦት ተዋሂቡ።
ድሕሪ ናይ ድራር እንግዶትን ዝተፈላለዩ ቀረባትን ድማ ካብ ስዓት 01.00 ዝጅመረ ማህሌትን ፣ ጸሎትን ቀጺሉ ድማ ስርዓተ ቅዳሴን ዕደትን ድሕሪ ምፍጻሙ። ብቆሞስ ኣባ ሃብተወልድ ሰፊሕ ትምህርቲ፡ተዋሂቡ። ቀጺሎም ኣባ ሃብተወልድ ምእመናን ኣብ ስደት እምነቶምን ስርዓት ኣቦታቶምን ከየዘንበሉ ክነብሩን ተላብዮምን ።
ብተወሳኺ እዞም ማሕበረ ምእመናን ኣቡነ ኣረጋዊ፣ ብንኡስ ሃገረ ስብከት ብሕጊ ቃለ ዓዋዲ ክልል ሰበኻ-ጉባኤ ዝቖመሎም፣ ንመምርሒ ቅዱስ ሲኖዶስ ኣክቢሮምን ተማእዚዞምን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ይፍጽሙ ምንባሮም ነዚ ብደርጃ ቅዱስ ሲኖዶስን ሃገረ ስብከትን ኤውሮጳን ብንኡስ ሃገረ ስብከት ጀርመን ንዝተረገብረሎም ብክልል ስበኻ ጉባኤ ናባሪ ዝኾነ ምስጋንኦም።


text:
ሎማዕንቲ ዓርቢ 29 ግንቦት 2006 ዓ/ም ወይ 6 ሰነ 2014 ሰማያት ብጡሽ ተሸፊኑ ነፈርቲ ውግእ ኣብ ሰማይ እናተገለባበጣ መሬት የንቅጥቅጣ።እንተኾነ እቲ ናይ ሎማዕንቲ ጡሽ ንኽብሪ እቶም ስውኣት ዝተተኮሱ 21 መዳፍዕ ዝፈጠርዎ እዩ።እተን ዝበራ ዘለዋ ነፈርቲ እውን F-15 ዝዓይነተን ነፈርቲ ውግእ ኮይነን ንዝኽሪ መስዋእቲ ኣሽሓት ወታደራት ዩናይትድ ስቴትስን ሓይልታት ጥምረትን እየን ምርኢት ዘርእያ ዘለዋ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ብርክት ዝበሉ ካብ ናይ ኵናት D-Day ዝተረፉ ወታደራት ነበርን ካልኦትን ኣብዝተሳተፉሉ ስነስርዓት ኣብ ዘስዕዎ መደረ ድፋዕ ዴሞክራሲ ክብሉ ፀዊዖምዎ።ኣሜሪካ ዝወነነቶ ሓርነት፣ማዕርነት፣ነፃነትን ተፈጥራዊ ክብሪ ኩሎም ደቂ ሰባትን ኣብዚ ወሰን ባሕሪ ብደም ተፃሒፉ፤ንዘልኣለም እውን ክነብር እዩ ኢሎም።
ብዛዕባ ሰላም ንኽንፈልጥ ምእንታ እዞም ወታደራት እዚኦም ኵናት ተዋጎኦም ዝበሉ ንሶም ብምስዓብ ‘’ንሕና ብነፃነት ንኽንነብርን ብድሕሪኦም ክንዋግእ ከምዘይብልና ተስፋ ብምግባርን ንሳቶም ተዋጊኦም።ክብርን ምስጋናን ይብፅሓዮም ‘’ኢሎም።
ልዕሊ 160 ሽሕ ሓይልታት ጥምረት ካብዚኦም እቶም 73 ሽሕ ኣሜሪካዊያን እዮም፤ሓይልታት ናዚ ጀርመን ብኸቢድ ዓሪዶምሉ ንዝበሩ መስመር ድፋዕ ወሰን ማይ ንምስባር ግዙፍ መጥቓዕቲ ፈኒዮም።ድሕሪ ክልተ ኣዋርሕ ሓይልታት ጥምረት ንፓሪስ ሓራ ብምውፃእ ከም ውፅኢት ኣብ ምሉእ ኣውሮፓ ንናዚ ስዒሮምዎ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ድሕሪ እቲ መደረ ናይ ብሪታኒያ ንግስቲ ኤልሳቤትን መራሕቲ ኣውሮፓን ኣብ ተሳተፍሉ ካሊእ ስነስርዓት ተኻፊሎም።ናይ ሩሲያ ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን እውን ካብቶም መራሕቲ ሓደ ነይሮም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ሩሲያ ኣብ ልዕሊ ዩክሬይን ብዝወሰደቶ ስጉምትታት ንፕሬዝዳንት ፑቲን ንምግላል ብዙሕ ሓይሎም ዘጥፍእሉ ናይ ኣውሮፓ መገሽኦም ናብ ምጥቕላል ገፁ እዩ።ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ኖርማንዲ ንምርኻብ ዝኾነ ይኹን ወግዓዊ መደብ ኣይነበሮምን።ግን ኣካል እቲ ስነስርዓት ዝኾነ ብናይ ፈረንሳይ ፕሬዝዳንት ኣብዝተዳለወ እንግዶት ድራድ ንብርክት ዝበሉ ደቓይቕ ጎናዊ ዝርርብ ንምክክያድ ዕድል ረኺቦም።


text:
ማሕበር ዴልታ ሲግማ ቴታ/Delta Sigma Theta/ ካብ ዝጣየሽ ልዕሊ 100 ዓመታት ዝገበረ ዝዓበየ ናይ ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ውዳበ እዩ።Delta Sigma Theta ኣብ 1913 ብ22 ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ሃዋርድ ዩኒቨርስቲ ተጣይሹ።እቲ ብናይ ኮለጅ ተምሃሮ ዝተጣየሸ ማሕበር ንፀለምቲ ህዝባዊ ኣገልግሎት ንምሃብ ቃል ኣተወ።
ጉወንድሊን ቦይድ ንናይቲ ማሕበር መበል 100 ዓመት ብዓል ዝመርሓ እየን።እቲ ማሕበር ምስተመስተረ ዳርጋ ድሕሪ ሽዱሽተ ሰሙናት ኣባላት Delta Sigma Theta ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምምራፅ መሰል ንኽህልወን ኣብ ዋሽንገተን ዲሲ ኣብ ዝተኻየደ ታሪኻዊ ሰልፊ ተሳቲፈን ይብላ ንሰን።
ናይ ምምራፅ መሰል ኣብ ዝሓትት ሰልፊ ዝተሳተፋ ንሰን እተን መስረቲ ጥራሕ ነይረን ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ዝበላ ጉወንድሊን ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ደቂ ተባዕትዮ ናይ ምምራፅ መሰል ቅድሚ ምሓዞም ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምምራፅ መሰለን ክሕለው ኣለዎ ኢለን ዝተሰለፋ እየን ይብላ።’’ናይ ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ናይ ምምራፅ መሰል ጋህዲ ክኸውን እዩ ኢለን ዝኣመታ ሰብ ራኢ ደቂ ኣንስትዮ ነይረን።’’
ዴልታ ካብ ኻልኦት ዝፈልዮ ነገር መስረቲ እቲ ማሕበርና ንመዝናነዪ ዝተጣየሸ ናይ ሕብረትሰብ ውዳበ ከይኮነስ ኣብ ውሽጢ ሕብረሰተሰብ ኣቲዩ ለውጢ ንምፃእ ዝቖመ እዩ ይብላ ቨኒሳ ቶማስ።
በብከባቢኡ ዘለው ጨንፈራት እቲ ማሕበር ደገፍ ንዘድልዮም ሰባት ብምሕጋዝን ትምህርቲ ብምስፍሕፋሕን ንዝሕግዙ ፕሮግራማት ሓገዝ ይህቡ እዮም።
ንትምህርትን ዓወትን ዘብቅዑ ምስ መናእሰይ ዝነጣጠፉ ነናይ ውልቅና ፕሮጀክትታት ኣለውዎ።
ሎሚ Delta Sigma Theta 260 ሽሕ ኣባላት ኣለዎ።ንዝቕፅል ክፈለ ዘመን እውን እዚ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ውዳበ ዓይነታዊ ለውጢ ህይወት መናእሰይ ንምርግጋፅ ክሰርሕ እየ ይብል።


text:
ኮሚተታት ልምዓትን መኸተን ምምሕዳራት ከባቢን ውዳበ ሰራሕተኛታት መንግስቲን ንኡስ ዞባ ከረን፡ ኣብ መወከሲ ሆስፒታል ዞባ ደቡብ ንዝእለያ ዘለዋ ግዳያት ፊስቱላ፡ ኣስታት 80 ሽሕ ናቕፋ ዝግመት ናውቲ ጽሬትን ክዳውንትን ኣበርኪቶም።
ክኢላ ሕክምና ማህጸንን ፊስቱላን ዶክተር ዳዊት ሰረቐ፡ ፊስቱላ ንኽትሕክሞ ኮነ ንኽትፍውሶ ከቢድ ወጻኢታት ዝሓትትን ኣብ ስነ-ኣእምሮ ግዳይ ጸቕጢ ዝፈጥርን ብምዃኑ፡ ኩሉ ኣካል ሕብረተ- ሰብ ጠንቅታቱ ኣብ ምግታእ እጃሙ ከበርክት ጸዊዑ።
መዲካል ዳይረክተር መወከሲ ሆስፒታል ዞባ ደቡብ ዶክተር ኣማኑኤል ምሕረትኣብ ድማ፡ ኣብ ሃገራዊ ማእከል ፊስቱላ ዝካየዱ ሕክምናዊ ንጥፈታት፡ ንተሓከምቲ ዝግበረለን ክንክንን ዝወሃበን ናይ ተሃድሶ መደባትን ብዝርዝር ድሕሪ ምግላጽ፡ ስለ’ቲ ሰናይ ተበግሶ ኣመስጊኑ።
ኣብ መወከሲ ሆስፒታል ዞባ ደቡብ ዝርከብ ሃገራዊ ማእከል ፊስቱላ፡ ካብ መላእ ሃገር ንዝመጻ ግዳያት ናጻ ኣገልግሎት ዝህብ መንግስታዊ ትካል ጥዕና’ዩ።


text:
ኣፍጋናዊት ስደተኛ ኣብ ኢትዮጵያ
ናብርአን ኣብ ከተማ ቢሾፍቱ ዝገበራ ኣፍጋናዊት ወይዘሮ ከሪማ ዓብዱልሰጠር ቋንቋ ኣምሓርኛ ኣቀላጢፈን ይዛረባ።
ናብ ኢትዯጵያ ካብ ዝመፅኣ 25 ዓመታት ዘቑፀራ እንትኾና፡ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ከተማ ዝነብራ ስደተኛ ኢሉ መዝጊቡወን እዩ።
ብኲናት ካብ ዝሕመሳ ሃገራት ደቡብ ሱዳን፣ ሶማሊያን ኮንጎን ኣብ ኢትዮጵያ ዝመፅኡ ስደተኛታት፡ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት እዮም ዘዕቑቡ።
ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ክፀንሑ ዘይኽእሉ ስደተኛታት ግና፡ በቲ ትካል እናተሓገዙ ኣብ ከተማ ክነብሩ ዝኽእሉ ተባሂሎም ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ይፀንሑ።
ንፈለማ ግዘ ናብ ኢትዯጵያ ዝመፅኣ ሓዳር ገይረን ከምዝኾና ዝዛረባ ወይዘሮ ከሪማ፡ ኣብ ሩስያ ይመሃራሉ ኣብ ዝነበራ እዋን፡ ናብኡ ክመሃሩ ምስዝመፅኡ ኢትዮጵያዊ ተፋሊጠን።
ድሕሪ ቀሩብ ግዘ ድማ፡ "ብዕምቡር መርዓ" ተኣታትዮም።
ኣብቲ እዋን ዋላ'ኳ ናብ ሃገረን ኣፍጋኒስታን ንክምለሳ ሓሲበን እንተነበራ፡ ምስ ኢትዯጵያዊ ሓዳር ምግባረን፡ ተቐባልነት ከምዘይረኽባ ስለዝፈለጣ፡ ምስ በዓል እንደአን ናብ ኢትዮጵያ መፂአን።
ኣብ ሩስያ እንከለዋ፡ ክልተ ቖልዑ ዝወለዳ እንትኾና፡ ናብ ኢትዮጵያ ሒዘን ክመፅኣ ስለዝኸበደን፡ ኣብ ኣፍጋኒስታን ንትርከብ ሓፍተን ሂበንኣ።
ደቀን ገዲፈን ናብ ኢትዮጵያ ምምፅአን፡ ኣብ ሓዳረን ፀገም ፈጢሩለን።
ወግሐ ፀብሐ ጎይቒ እናተጓሃሃረ ኣብ ልዕሊ ፀገሞም ተደራሪቡ፡ ንሓሙሽተ ዓመታት ዝፀንሐ ሓዳር መወዳእትኡ ፍትሕ ከምዝኾነ ወይዘሮ ከሪማ ይዛረባ።
"ኣይደልየክን ውፅኢ ኢሉኒ" ዝብላ ወይዘሮ ከሪማ፡ ሃገረን ኣፍጋኒስታን ብኲናት እትሕመስ ሃገር ብምዃና ክምለሳ ኣይኸኣላን።
ምስ በዓል ገዝአን ብምፍትሐን፡ መንበሪ ፍቓድ ስለዘይብለን፡ ህይወት ስደተኛ ክነብራ ግድን ኮይንወን።
ሓደ ዝፈልጥኦ ሰብ ኣማኺርወን፡ ኣብ ላዕላዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከይደን ተመዝጊበን፤ ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ ድማ፡ ናይ ስደተኛ ወረቐተን ረኺበን።
ብሕታውነት እናኸበደን እንትትመፅእ፡ ሰለስተ ኢትዮጵያውያን ቆልዑ ንከዕብያ ከምዝወሰዳ ይዛረባ።
"ኣብ ኢትዮጵያ ዋላ ሓደ ኣፍጋኒስታናዊ የለን፤ ፀገምካ ዝካፈለልካ ወዲ ዓድኻ የለን" ይብላ ወይዘሮ ከሪማ።
ዋላ እኳ ብቐረባ ስድርአን ክረኽባ እንተዘይኸኣላ፡ ቅድሚ ዝተወሰኑ ዓመታት ግና፡ ብሓገዝ ኤምባሲ ኢራን ደሃይ ዝጠፍኡ ስድርአን ስለዝረኸባ፡ ሕዚ ቁሩብ ዕረፍቲ ረኺበን እዩ።
ካብ ዘዕብይአን ደቀን ብተወሳኺ፡ ስራሕቲ ምንፃፍን ስፌት ዓለባን ይሰርሓ ነይረን።
"ገንዘብ የብለይን፤ ብሕታውነት እውን ከቢድ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ደቀይ ንምዕባይ፡ ለይትን ቀትርን እየ ዝሰርሕ ነይረ" ይብላ።
ዝሰርሕኦ እደ-ጥበብ ንዝፈልጥኦም ሰባትን ናይ ስደተኛታት በዓል እንትህሉን ይሸጣሎም።
ካብ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሑቡራት ሃገራት፡ በብወርሑ ክልተ ሽሕ ብር ዝቕበላ እኳ እንተኾና፡ እዚ እኹል ከምዘይኮነ እየን ዝዛረባ።
"ኣብዚ ሕዚ እዋን ክልተ ሽሕ ብር 20 ብር ማለት እዩ" ይብላ ናብራ ከምዝኸበደን ንምግላፅ።
ናብ አሜሪካን ካናዳን ንምኻድ ሙከራ አብ ዝገበረሉ እዋን'ውን ጉዳየን እንደገና ክረአ ስለዝተመርሐ ደኺሙወን ገዲፈንኦ።
"ካብ ስደኝነት ወፂአ ናይ ኢትዯጵያ መንበሪ ፍቓድ እንተዝረክብ ደስ ይብለኒ" ይብላ።
እቲ ሓደ ወደን ኣብ ቤልጂም ትምህርቱ ኣብ ምክትታል እንትኸውን፡ ካልእ ጓለን ድማ ኣብ ቱርኪ እያ ትነብር።
ምስ ጓለን ብዝተፈላለዩ መራኸቢ መንገድታት ይራኸባ። ምስቲ ወደን ግና ብዝኾነ መንገዲ ኣይራኸባን።
"እታ ጓለይ ብጣዕሚ እያ ትፈትወኒ። እቲ ወዲ ግን ኣይፎትወንን። ከም ጓና እዩ ዝሪአኒ።
'ኣብኡ ኣብቲ ዘላቶ ትንበር እዩ' ዝብለኒ" ይብላ እናሓዘና።
ብዛዕባ ሓፍተን እንትዛረባ ድማ "ሰብ እንትሪአና ማናቱ ኢና ንመስሎ" ይብላ ወይዘሮ ከሪማ።
ቅድሚ ክልተ ዓመታት ክትሓተን መፂኣ ከምዝነበረት'ውን ይዛረባ።
"እቲ ኲናት ብዙሕ እዩ ኣስኢኑኒ" ዝብላ ወ/ሮ ከሪማ፡ ካብ 8 ኣሕዋተን እቶም ሓሙሽተ ብደባይ ተዋጋእቲ ታሊባን ከምዝተቐተሉ ይዛረባ።
አፍጋኒስታን ንምኻድ ናብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት እንተመልከታ'ኳ "ኣብታ ሃገር ሰላም የለን" ብዝብል ቤተሰበን ከሊኦመን።
ንኢትዮጵያ ሕልፍ ዝበለ ፍቕሪ ከምዘለወን ይዛረባ።
"ኢትዮጵያ ካልአይቲ ዓደይ እያ። እቲ ህዝቢ ጋሻ ብጣዕሚ'ዩ ዝፎቱ"።
ወይዘሮ ከሪማ እድር ይጥቀማ እየን። "ማሕበራዊ መነባብሮ ደስ እዩ ዝብል። ሓዘን፥ መርዓ እንትህልው ሓቢርና ኢና ንኸይድ"ይብላ ክምስ እናበላ።
ኣብ እዋን በዓላት'ውን እንተኽኢለን ናብ መስጊድ ይኸዳ፤ ናይ አፍጋኒስታን ምግቢ 'ውን ይሰርሓ።
ብፍላይ 'ማንቱ' ብዛዕባ ዝበሃል ምግቢ ደጋጊመን ይዛረባ።
መጀመርያ ኣብ ዝመፃሉ እዋን እንጀራ ምብላዕ ከቢዱወን ነይሩ። ሕዚ ግና እናለመደኦ መፂአን።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ብሕማም ኩላሊት እናተሳቐያ ይርከባ። ጎራብተን' ውን ይሕግዙወን።
ሕዚ ኣብ ሆስፒታል ሓያት ናይ 'ዲያሊሲስ' ሕክምና እናገበራ እንትኾና፥ ኣብ ሰሙን 3600 ብር እቲ ኮሚሽን ይኸፍለለን።
"ዝጎደለኒ የለን። ጎራብተይ ኣብ ጎነይ አለዉ። ኣብ እዋን ፀገመይ ዝበፅሑለይ ንሳቶም እዮም።
ይኹን'ምበር 'ሓፍተይ ወይ ከኣ ሓወይ እንተዝህልው' ኢለ ይሓሰብ።
ብጣዕሚ ይስመዐኒ። ሃገረይ ሰላም እንተዝኸውን ምኸድኩ" ብምባል ንብዓት ብዝተሓወሶ ድምፂ ይዛረባ።
ካብ መንጎ ጎረቤተን ካብ ሶርያ ዝመፅኡ ስደተኛታት አለዉ። ፅቡቕ ርክብ ድማ አለወን።
ብዓረብኛ ቋንቋ ምዝርራብ ድማ ሃገረን ስለዘዘኻኽረን ደስ'ዩ ዝብለን።
ዋላ አፍጋኒስታን እንተናፈቓ ሰለስተ ደቀን ገዲፈን ናይ ምኻድ ሓሳብ ግና የብለንን።
እታ ናይ መወዳእታ ጓለን ተደርብያ ዝረኸበኣ እንትትኸውን፥ ሕዚ ጓል 17 ዓመት'ያ።
"ቆልዓ ምዕባይ ከቢድ'ዩ ። ብጭንቂ እዩ ዝቐትለካ"ይብላ።
"ናብ አፍጋኒስታን ተመሊሰ አይከድን። ይኹን'ምበር ዕድመ እንተሂቡኒ ደቀይ ከሞርዑ ደስ ይብለኒ። ናብ ቱርኪ ከይደ ጓለይ እንተዝሪኣ'ውን ደስ ምበለኒ" ይብላ።


text:
ኣብ ሸራተን ሆቴል ኣብ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለፂ እቲ ክፍሊት ኣብ ኮምፒተርን ሞባይል ቴሌፎንን ኣፕሊኬሽን ብምፅዓን እዩ ዝፍፀም።ስለዚ ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያንን ኣፍሪቃዊያንን ካብ ዝነብሩለን ሃገራት በቐሊሉ ክኸፍሉ ከምዝኽእሉ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ‘ክፊያ ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ናይ ውልቂ ማሕበር’ ኣቶ ሙኒር ዱሪ ገሊፆም።
“ኢትዮጵያዊያን ሓዊሱ ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ኣፍሪቃዊያን ዳያስፖራ ኣብ ሃገሮም ናብ ስድርኦም፣ንኣዕርኽቶምን ንኣዝማዶምን ናይ ማይ፣ናይ መብራህቲ፣ናይ ቴሌፎን፣ናይ ኢንሹራንስን ናይ ጥዕናን ክፍሊት ክፍፅሙ ዘኽእሎም እዩ። እዚ ኣገልግሎት ኣብ ኣፍሪቃ ፈላማይ እዩ።”
ከም ኢትዮጵያዊ ኩባኒያ ፈላማይ ናይ ፈተነ ስርሑ ድሕሪ ሓደ ወርሒ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝጅመርን ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ድማ ኣብ ምሉእ ኣፍሪቃ ከምዝስፋሕፋሕን ገሊፆም።
ንናይ 2015 ዓ.ም ሪፖርት ባንኪ ዓለም ዝጠቐሱ እዞም ጋዜጣዊ መግለፂ ዝሃቡ ሓለፍቲ ትሕቲ ሰሃራ ናብ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ዓመት 36 ቢሊዮን ዶላር ይልኣኽ ኢሎም።
ካብ ናይጀሪያ ቀፂላ ካልኣይ ደረጃ ዝሓዘት ኢትዮጵያ ኣብ ዓመት ብሓዋላ ጥራሕ ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ቢሊዮን ዶላር ከም እተእትው ተሓቢሩ’ሎ።


text:
ድሕሪ ሞትሲ ህይወት ኣሎዶ?
ሕቶ፡ ድሕሪ ሞትሲ ህይወት ኣሎዶ?
መልሲ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ከም ይብል፤ ሰብ፡ ውሉድ ሰበይቲ፡ ሓጺር ዕድመ፡ ጽጉብ ሓሳር እዩ፡፡ ከም ዕንባባ ይዕንብብ፡ ይጽምሉ ኸኣ፡ ከም ጽላሎት ይሃድም፡ ኣይነብርን ድማ፡፡ ሰብ ድሕሪ ሞይቱ መሊሱዶ ህያው ይኸውን እዩ፤ (እዮብ 14፤1-2,14)፡፡
ከም እዮብ ዳርጋ ኹልና በዚ ሕቶ ኣስተንቲንናን ተዋጢርናን ኢና፡፡ ድሕሪ ምሟትና እንታይ ንኸውን፤ ኣኺሉና ምንባር ወይ ምህላው ነቋርጽ፤ ግላዊ ዕብየት ክሳዕ እንረክብ ናብዛ ዓለም ንመላለስዶ፤ ኩልና ናብ ሓደ ቦታ ወይስ ናብ ዝተፈላለየ ቦታታት ንኸይድ፤ ብሓቂ ገነትን ሲኦልን ኣሎ ድዩ ዋላስ ሓሳባት ጥራይ እዩ?
ድሕሪ ሞት፡ ህይወት ጥራይ ዘይኮንስ ዘልኣለማዊ ህይወት ከም ዘሎ መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ እናበለ ይነግረና፡ ዓይኒ ዘይረኣየቶ እዝኒ ኸኣ ዘይሰምዓቶ ኣብ ልቢ ሰብ ድማ ዘይተሓስበ ኣምላኽ ነቶም ዘፍቅርዎ ኣዳለወሎም..(1ቆሮንጦስ 2፡9)፡፡ እቲ ስጋ ዝለበሰ እግዚኣብሄር የሱስ ክርስቶስ ነዚ ዘልኣለማዊ ህይወት ንኽህበና ናብዛ ዓለም መጸ፡፡ ንሱ ግና ብሰሪ ገበንና ቖሰለ፡ ብሰሪ ኣበሳና ድማ ተኸትከተ፡ ንሕና ሰላም ምእንቲ ኽንረክብ፡ መቕጻዕቲ ናብኡ ወረደ፡ ንሕናውን ብስምብራቱ ሓዌና (ኢሳይያስ 53፡5)፡፡
የሱስ ነቲ ንዓና ዝግብኣና መቕጻዕቲ ወሲዱ ነታ ህይወቱ ከይተረፈ ኣሕሊፉ ሃበ፡፡ ድሕሪ ሰለስተ መዓልታት ከኣ ብመንፈስን ብስጋን ካብ መቓብር ተንሲኡ ኣብ ልዕሊ ሞት ከም ዝተዓወተ ኣረጋገጸ፡፡ ንኣርባዓ መዓልታት ኣብ ምድሪ ጸኒሑ ድማ ኣሽሓት እናረኣይዎ ናብታ ኣብ ሰማይ ዘላ ዘልኣለማዊት ቤቱ ዓረገ፡፡ ሮሜ 4፡25 ከምዚ ይብለና፡ ንሱ በሰሪ ሓጢኣትና በጃ ተዋህበ፡ ስለ ጽድቅናውን ተንስአ፡፡
ትንሳኤ ክርስቶስ ብዙሕ ዝተጻሕፈሉን ዝተነግረሉን ፍጻመ እዩ፡፡ ሃዋርያ ጳውሎስ ንብዙሓት ሰባት ኣብቶም ብዓይኖም ዝረኣይዎ መሰኻኽር ክሓቱ ወይ ክጠራጠሩ ዝኽእሉ እንተኾይኖም ይምጉቶም ነበረ፡ ግናኸ ነቲ ሓቅነት ክብድሆ ኮነ ከዋድቖ ዝኸኣለ ኣይነበረን፡፡ ትንሳኤ ክርስቶስ እምነ-ኩርናዕ ክርስትና እዩ ከመይሲ ክርስቶስ ካብ ምውታን ተንሲኡ እዩ እሞ ንሕና ከም እንትንስእ ክንኣምን ንኽእል ኢና፡፡
ጳውሎስ ንገለ ኣብቲ ግዚኡ ዝነበሩ ክርስትያን ከምዚ ብምብል ገንሖም፡ ክርስቶስ ካብ ምውታን ከም ዝተንስአ ካብ ዝስበኽ ደኣ ከመይ ኢሎም እዮም ሓያሎ ካባኻትኩም ትንሳኤ ምውታን የልቦን ዝብሉ፤ ትንሳኤ ምውታን ዘየልቦ እንተኾይኑስ ክርስቶስ ድማ ኣይተንስአን (1ቆሮንጦስ 15፡12-13)፡፡
ክርስቶስ መጀመርያ ናይቶም ዝትንስኡ እዩ፡፡ ሞት ስጋ ብሓደ ሰብ ንሱ ኸኣ ኣዳም መጸ፡፡ ነቶም ብእምነት የሱስ ክርስቶስ ውሉድ ኣምላኽ ዝኾኑ ግና ሓድሽ ህይወት ይውሃቦም (1ቆረ 15፡20-22)፡፡ ከምቲ ኣምላኽ ንየሱስ ዘተንስኦ፡ የሱስ ክምለስ እንከሎ ክንትስእ ኢና (1ቆረ 6፡14)፡፡
ኩሉ ሰብ ክትንስእ እኳ እንተኾነ ኩሉ ናብ ገነት ኣይኣቱን እዩ፡፡ ሰብ ንዘልኣለም ናበይ ከም ዝኸይድ ሕጂ ክመርጽ ኣለዎ፡፡ ሰብ ሓንሳእ ይመውት ብድሕሪኡ ከኣ ፍርዲ ጥራይ ምዃኑ ኣብ እብራውያን 9፡27 ተቐሚጡ ኣሎ፡፡ እቶም ዝጸደቑ ህይወት ዘልኣለም ክረኽቡ እንከለው እቶም ዘይኣመንቲ ናብ መቕጻዕቲ ዘልኣለም ወይ ሲኦል ይድርበዩ (ማቴዎስ 25፡46)፡፡
ሲኦል ከም ገነት ሓደ ዘልኣለማዊ ቦታ እዩ፡፡ እቶም ዘይኣመኑ ንዘልኣለም ቁጥዓ እግዚኣብሄር ዝወርዶም ቦታ እዩ፡፡ ብሕንከት፡ ውርደትን ጣዕሳን ከኣ ብኣእምሮ፡ ብስምዒትን ብስጋን ይሳቐዩ፡፡
ሲኦል ከም ዕምቆቱ ዘይውዳእ ጉድጓድ (ሉቃስ 8፡31፤ ራእዪ 9፡1)፡ እቶም ኣብኡ ዝነብሩ ዝሳቐይሉ ብዲን ዝነድድ ቀላይ ሓዊ (ራእዪ 20፡10) ይግለጽ፡፡ ኣብ ሲኦል መሪር ጓህን ሕርቃንን ስለ ዘሎ ኸኣ ምብካይን ምሕራቃም ኣስናንን ኣሎ (ማቴዎስ 13፡42)፡፡ ኣብኡ እቲ ሓዊ ኣይጠፍእን እቲ ሓሰኻ ከኣ ኣይመውትን (ማርቆስ 9፡48)፡፡ ኣምላኽ ብሞት ረሲኣን ኣይሕጎስን፡ ካብቲ ክፉእ መንገዶም ተመሊሶም ህይወት ክረኽቡ ይፈቱ (ህዝቅኤል 33፡11)፡፡ ይኹን እምበር ኣየገድደናን እዩ፡ እንተ ከሓድናዮ፡ ካብኡ ክንርሕቕ ከም ዝመረጽናዮ ይህበና፡፡
ህይወት ኣብ ዓለም ፈተናን መዳለውን ናይቲ ዝመጽእ እዩ፡፡ ነቶም ዝኣምኑ ምስ ኣምላኽ ንዘልኣለም ክነብሩ ይፍተኑን ይዳለውን፡፡ ቀኒዕና(ጸዲቕና) ነቲ ዘልኣለማዊ ህይወት ብኸመይ ንረኽቦ፤ ሓደ መንገዲ ጥራይ ኣሎ፡ ኣብ ወዲ ኣምላኽ የሱስ ክርስቶስ ብምእማንን ብምውካልን ጥራይ፡፡ ትንሳኤን ህይወትን ኣነ እየ፡ እቲ ብኣይ ዝኣምን እንተ ሞተ እካ ብህይወት ክነብር እዩ፡፡ ነፍሲወከፍ ብህይወት ዘሎ እሞ ብኣይ ዝኣምን ከኣ ንዘልኣለም ኣይክመውትን እዩ፡ (ዮሃንስ 11፡25-26)፡፡
ውህበት ዘልኣለማዊ ህይወት ንኹሉ እዩ፡ ግናኸ ርእስና ንኣምላኽ ብምውፋይ ኣብ ዓለም እንፈትዎ ተድላታት ምሕዳግ ንሕተት፡፡ ብወዲ ዝኣምን ናይ ዘልኣለም ህይወት ኣላቶ፡ እቲ ብወዲ ዘይኣምን ግና ቁጥዓ ኣምላኽ ደኣ ኣብኡ ይነድድ እምበር ንህይወት ኣይክርእያን እዩ (ዮሃንስ 3፡36)፡፡ ድሕሪ ምሟትና ንንስሓ ዕድል የብልናን ምኽንያቱ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ምስ ቀረብና ክንኣምኖ እምበር ካልእ ምኽንያት የብልናን፡፡ ብእምነትን ብፍቕርን ሕጂ ናብኡ ክንመጽእ ይደልየና ኣሎ፡፡ ንሞት የሱስ ክርስቶስ ከም ክፍሊት ዕዳ ሓጢኣትና ምስ እንቕበሎ ኣብ ምድሪ ትርጉም ዘለዎ ህይወት ጥራይ ዘይኮነ ምስ ክርስቶስ ዘልኣለማዊ ህይወት ኣሎና፡፡
ንየሱስ ክርስቶስ ከም መድሓኒኻ ክትቅበሎ ምስ እትደሊ እዚ ዝስዕብ ጸሎት ኣሎካ፡፡፡፡ እዚ ጸሎት ኮነ ካልእ ጸሎት ምጽላይ ጥራይ ንበይኑ ዘድሕነካ ኣይኮነን፡፡ ካብ ሓጢኣት ዘድሕነካስ ኣብ ክርስቶስ ምእማን ጥራይ እዩ፡፡ እዚ ጸሎት ኣብ ኣምላኽ ዘሎካ እምነትን ምሕረት ስለ ዝተገብረልካ ድማ ንምምስጋንን እትገብሮ እዩ፡፡ ዎ ኣምላኽ ኣብ ቅድሜኻ ሓጥእ ምዃነይን መቕጽዓቲ ጥራይ ከም ዝግብኣንን ይፈልጥ ኣለኹ፡፡ የሱስ ክርስቶስ ግና ነቲ ዝግብኣኒ መቕጻዕቲ ወሲዱለይ እዩ እሞ ኣብኡ ብምእማን ክመሓር ይኽእል እየ፡፡ ንድሕነተይ ኣባኻ ይውከል ኣለኹ፡፡ ስለ እቲ ዓብዪን ግሩምን ጸጋኻን ምሕረትካን፡ ስለ እቲ ዝሃብካዮ ዘልኣለማዊ ህይወትን፡ ተመስገን፡፡ ኣሜን፡፡
ኣብዚ ብዘምበብኩሞዶ ኢኹም ብዛዕባ ክርስቶስ ውሳኔ ዝወሰድኩም? ከምኡ እንተኾይኑ፡ ብኽብረትኩም ስዒቡ ኣብ ዘሎ “ሎሚ መዓልቲ ንክርስቶስ ተቐቢለ።” ዝብለ ክሊክ ግበሩ/ጠውቑ
English
ድሕሪ ሞትሲ ህይወት ኣሎዶ?


text:
ዓለምለኸ ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሕን ኣብ ሶማል፣ደቡብ ሱዳን፣ሰሜናዊ ምብራቕ ናይጀሪያን የመንን ኣንፀላልዩ ዘሎ ሓደጋ ሞት ንምእላይ ጊዜ የለን ኢሉ’ሎ።
ኣብ ትካል ዳይሬክተር ስርሒታት ሓገዝ ዶሚኒክ ስቲልሃርት ሚሊዮናት ሰባት ናይዘን ሃገራት ብዓፀቦ ከይሞቱ ንምክልኻል ትካላት ረድኤት ብቕልጡፍ ሰብኣዊ ሓገዝ ከሐይላን ዓለምለኸ ለገስቲ ድማ ነዞም ፃዕርታት ክሕግዙን ፀዊዖም።
ኣብ ኣርብዕቲአን ሃገራት ዘጋጠመ ዓፀቦ ብዝዓበየ ብሰንኪ ዝተናውሐ ግጭት ምዃኑ ብምሕባር ሶማልን የመንን ብድርቂ ዝተጠቕዓ ምዃነን ሓቢሮም።
ዳይሬክተር ስቲልሃርት ኣብ ደቡብ ሱዳንን ምብራቓዊ ናይጀሪያን ዝወርድ ዓፀቦ ብግጭት ዝተፈጥረ ሰብ ሰራሖ ስለዝኾነ ኣዚዩ ዝተሓላለኸ እዩ ኢሎም ።
ዓለምለኸ ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሕን ብዓፀቦ ኣብ ዝተጠቕዓ ሃገራት ንሓደጋ ዝተቓልዑ ሓሙሽተ ሚሊዮን ሰባት ህፁፅ ረድኤት ንምቕራብ ናይ 400 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ ምሕፅንታ ቐሪቡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ኸባቢ ዋሽንግቶን ዲሲ ኣቶ ዘካርያስ በርሀን ኣቶ ሃብተጊዮርጊስ ወልደሚካኢኤልን፡ ከንቲባ ፈንቲ ትኹረቱ ንሃብታማት ምሕላይ፡ ንድኻታት ድማ ካብ`ዛ ርእሰ ኸተማ ከምዝወጹ ምግባር`ዩ ኔሩ ኣብ ዝብል ይሰማምዑ። ኣብ ጽፈት ትምህርቲ መሰረታዊ ለውጢ ኣብ ምምጻእ ከም ዝተንቀሳቐሰ ዝንገረሉ ከንቲባ ፈንቲ፡ ንገለ ደኺመን ዝበለን ኣብያተ-ትምህርቲ ምዕጻዉ ፍትሓውነት ኣይነበሮን ይብሉ-እቶም ናብ`ዚ መደብ ዝቐረቡ ሰባት።
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ማእከል ከተማ፡ ንዘወርቲ ብሽግለታ ተባሂሉ ሓደስቲ መስመራት ምሕዛእ፡ ንትራፊክ ኣጻቢብዎ`ምበር ኣብ ጠቕሚ ክውዕል ኣይተራእየን ይብሉ።
ተዓዋቲ`ቲ ምርጫ ዝኾነ ቪንሰንት ግረይ ግና፡ ንምረት ህዝቢ ጽን ኢሉ ድሕሪ ምስማዕ ውሳነ ናይ ምሃብ ባህርይ ዘለዎ ፖለቲከኛ ብምዃኑ ብህዝቢ ዝሓሸ ድምጺ ክረክብ ከምዝኸኣለ እቶም ኤርትራውያን ይጠቕሱ። ከንቲባ ፈንቲ ኣብ `ዛ ኸተማ ገበናት ከምዝንኪ ምግባሩ ብዙሓት ደገፍቱን ውሑዳት ተቓወምቱን ይኣምኑ`ዮም።
ቀዳማይ ክፋል መደብ ኤርትራውያን ኣብ ኣመሪካ ንምስማዕ ኣብ ላዕላዋይ የማን ሸነኽ ንዘሎ ምልክት ድምጺ ምኽፋት ይክኣል


text:
ብመደብ ዝተሃርመ ክብርን ዕቤት መማህራን ኤርትራ ብፕሮፖጋንዳ ኣይሓውን።
- Details
- Created: Saturday, 12 August 2017 12:41
- Last Updated: Saturday, 12 August 2017 12:41
ኩለነተናዊ ዕቤት ሓንቲ ሃገር ኣብ ዜጋታት ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ካብ ምርግጋጽ ወጻኢ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ዜጋታት ኣወንታዊ ኣተሓሳስባ ከማዕብሉ ከኣ ካብ ቅኑዕ ስርዓተ ትምህርቲ፣ ግቡእ ክብሪ ንሞያ መምህርና ምሃብን፡ ንመምህር ዓቕሚ ሃገር ብዘፍቅዶ ደረጃ ፍልጠቱ፡ ጻዕሩን ኣፍራይነቱን ኣብ ግምት ዘእተወ ገንዘባዊ ክፍሊትን ካልእ መተባብዕን ምግባር የድሊ። ብሞያያውያን ተጸኒዑ፡ ንሓፈሻዊ ማሕበራዊ ህይወት ህዝቢ እታ ሃገር ኣብ ጸብጻብ ኣእትዩ ዘይተቐርጸ ስርዓተ ትምህርቲ፣ መምህር ብሞያኡ ከይሕበን ከይኸብር፡ ሕልናዊ ዕግበት ከይፈጥር፡ ከም ዝኾነ ሰብ ንኽነብር ዘኽእሎ ዋጋ ድኻሙ ገንዘባውን ንገራውን ረብሓ ከይረክብ ዝነፈገ ፍጹም ዓይኒ መርፍኡ ዝጠፍኦ ጸረ-ህዝብ


text:
አባ መኰንን አማኑኤልን ኣቶ ስምዖን ተስፋሚካኤልን - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ወትሩ ቅድሚ መገሻ ብዝፍጽምዎ ልማድ ኣብታ ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ሮማ እትርከብ ባዚሊካ ቅድስት ድንግል ማርያም ዓቢይ ብምኻድ ረድኤትን ሓለዋን እኖና ድንግል ማርያም ተማሂሊሎም እዮም ነዚ ጉዕዞ እዚ ዝፈለሙ።
እዚ መበል 25 ዓለምለኸ ሓዋርያዊ ጒዕዞ ቅዱስነቶም ነዘን ሠለስተ ሃገራት ወሲኽካ በትረ ሥልጣን ጒስነት መንበረ ጴጥሮስ ካብ ዝሕዙ 39 ሃገራት ዓለምና ከምዝበጽሑ የመልክት። ኣብዘን ሃገራት ቦልካን ቅድሚ 25 ዓመት ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዳርጋ ኣብ ግዜዚ ካብ ዕለት 4 ክሳብ ዕለት 20 መስከረም 1993 ዓም በጺሖመን ነሮም።
ካልእ ናይዘን ሃገራት ኣብያተ ክርስትያን ፍሉይ ዝገብረን ድሕሪ ብዙሕ ውረድ ደይብ ናይ ሎሚ ሚእቲ ዓመት ይገብር ነጻነት ዝረኸባ ኮይነን ሎምዘመን መበል ሚእቲ ዓመት ነጻነት ክርስትና እውን ይዝክራ ኣለዋ።
እዛ ሎሚ ሓዋርያዊ ምብጻሖም ዝፍልሙላ ዘለው ሃገረ ሊትዋንያ ሽሕ’ኳ ብ1918 ዓም ነጻነት ክርስትና እንተተኣወጀላ ብ1940 ኣብ ትሕቲ ሶቭየት ሕብረት ካብ 1941-45 ኣብ ትሕቲ ናዚ ጀርመን እንደገና ብ1945 ኣብ ትሕቲ ሕብረት ሶብየት ብዙሕ መከራ ዝረኸበት እያ።
ብዝሒ ሕዝቢ ሃገረ ሊትዋንያ 3.243.000 ኮይኑ 80% ካቶሊካውያን 5%ኦርቶዲክስ ሩስያ 1% ሉተራውያን እዮም። ክልተ መንበረ ሊቀ ጵጵስናን 5 ሰበኻታትን ክልተ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ንዝህቡ ዝሓልዩ ክፍልታትን እንክህልዋ ሓንቲ ካብተን መንበረ ሊቀጵጵስና እዛ ሎሚ ቅዱስነቶም ኣትዮማ ዘለው ዋና ከተማ ቪልንዩስ እያ።
ኣብ መዓፎ ነፈርቲ ሊትዋንያ ምስ በጽሑ ፕረሲደንት ሃገረ ሊትዋንያ ወይዘሮ ዳልያ ግሪቦስካይት ተቀቢላቶም። ኣብ ነፋሪት እንክጐዓዙ ወትሩ ከምዝገብርዎ ነቶም ዘሰንይዎም ጋዜጠኛታት ኣብ ዘቅረብዎ ሰላምታ ‘ሽሕ[ኳ ሠለስቲኤን ሃገራት ባልቲክ ዝመሳሰላ እንተኾና ነናተን መንነት ዘለወን ዝተፈላለያ ሃገራት እየን’ እንክብሉ ገሊጾም።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ተመልኪቱ ዘሎ ንመራሕቲ ናይተን ብልዕሊኤን ዝሓለፉ ሃገራት ኣብ ዝጸሓፍዎ ተለግራማት ከኣ ሰላምን ቅሳነትን ምዕብልናን ተመንዮም።
ቅዱስነቶም ኣብ ሠለስተ ሪፓብሊካውያን ሃገራት ባልቲክ ንዝገብርዎ ጉዕዞ ብሊትዋንያ ፈሊሞሞ። ካብ ሮማ ሒዛቶም ዝነቀለት ነፋሪት 9 ደቂቅ ኣቀዲማ ሰዓት 10.21 ኣብ ዓለምለኸ መዓርፎ ነፈርቲ ዋና ከተማ ሊትዋንያ ቪልንዩስ ዓሊባ። ካብ ነፋሪት ምስ ወረዱ ሓጺር ናይ ተቅባል ሥርዓት እንክግበር ብፕረሲደንት ሪፓብሊካዊት ሊታውያና ወይዘሮ ዳልያ ግሪቦስካይት ተቅባል ተገሩሎም።
ቃል ሰላምታ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፥ ናብ ቪልኒዩስ ኣብ ዝገበርዎ ጉዕዞ ንዘሰነይዎም ጋዜጠይናታት
እዚ ጉዕዞ ሰናይን ጽቡቕን ከምዝኸውን ተስፋይ እዩ፡ ብዙሕ የቐንየለይ
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ሊትዋንያ ንኽጓዓዙ ኣብ ዝተሳፈሩላ ነፋሪት ንዘሰንይዎም ናይ ዝተፈላለያ ዜና ማዕከናት ልኡካን ጋዜጠይናታት ሰላምታኦም ቅድሚ ምቕራቦም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ግረግ ቡርከ ነቶም ጋዜጠይናታት ምስ ቅዱስ ኣቦና ንኸላልዩ፡
ቅዱስ ኣቦና ሓደርኩም፡ እዚ ናብ ሊትዋንያ እተካይድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ መበል 25 ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ ካብቶም ዘሰንይይዎም ልኡካን ጋዜጠይናታት መብዛሕቲኦም ኣብ ካልኦት ሓዋርያዊ ጉዕዞኦም ዘሰንይዎም ምንባሮም እውን ሓቢሮም ቅዱስ ኣቦና ነቶም ጋዜጠይናታት ሓጺር ናይ ሰላምታ ቃል ከምስዑ እዮም ኢሎም።
ቅዱስ ኣቦና ብተራኦም፡ ነቶም ልኡካን ጋዜጠይናታት ሓደርኩም ቢሎም ምስኦም ሓቢሮም ኣብቲ ኣብ ልትዋኒያ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ስለ ዘሰንይዎም ከኣ ክብረት ይሃበለይ ምስ በሉ፡ ነቲ ዘካይዶዎ ጉዕዞ ብምክትታል ብዘለዎም ሙያ ንሕዝቢ ክሕብሩን ነቶም ፍልዩ ድላይ እውን ንዘለዎም ዘቕርብዎ ሓበሬታ ኵሉ በገልግሎት መንፈስ ከምእትፍጽምዎ እምነተይ እዩ የቐንየለይ፡ እዚ ጉዕዞ ሰናይን ጽቡቕን ከምዝኸውን ተስፋይ እዩ፡ ብዙሕ የቐንየለይ ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ቅዱስነቶም ካብ ነፋሪት ኣብ ዝወረዱሉ ግዜ ክልተ ሕጻናት ሕቋፍ ዕንባባ እንከበርክቱሎም ፕረሲደትን ሃገረ ሊትዋንያ ወይዘሮ ዳልያ ግሪቦስካይት ዝርከብዎም ሰበሥልጣን መንግስትን መራሕቲ ሃይማኖትን ተቀቢሎምዎም። ሃገራውያን መዛሙር ናይ ቅድስት መንበርን ሃገረ ሊትዋንያን ምስ ተዘመረ ናይ ክብሪ ሰላምታን ክብሪ ባንደራታትን ተገሩ። ብድሕር’ዚ ነቶም ኣብኡ ዝነበሩ ልኡኻትን ወከልትን በብሓደ ሰላም ምስ በሉ ብፕረሲደንት ተሰንዮም ኣብ መቀበል ዓበይቲ ኣጋይሽ ኣትዮም።
ካብዚ ብምቅጻል 7,5 ኪሜ ርሒቁ ኣብ ዝርከብ ሕንጻ ቤተመንግሥቲ ቪልንዩስ ብምኻድ ወግዓዊ ምብጻሕ ቤተመንግሥቲ ገሮም ሓባራዊ ስእሊ ተላዒሎም ቅዱስነቶም ኣብ ናይ ክብሪ መዝገብ ቤተመንግሥቲ ክታሞም ኣንቢሮም ህያባት ተለዋዊጦም።
ብድሕሪዚ ካብ ኣደራሽ ቤተመንግሥቲ ውጽእ ኢልካ ኣብ ዝርከብ ኣደራሽ ምስቶም ዝጽበይዎም ዝነበሩ ሥበሥልትእን መንግስትን ሲቪላውያን ማሕበረሰባትን ኣካላት ዲፕሎማስን ርክብ ኣካዪዶ።
ፕረሲደንት ሃገረ ሊትዋያና ወይዘሮ ዳልያ ግሪቦስካይት ከምዚ ክብላ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መደረ ኣስምዓ።
ቅዱስነቶም እውን ብወገኖም ስለኩሉ ብምምስጋን ነዚ ዚስዕብ ቃል ሂቦም።
ቅዱስነቶም ካብዚ ብምቅጻል ካብ ቤተመንግሥቲ ሓደ ኪሎሜትርን ፈረቃን ርሒቁ ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዛ ናይ እንደራሴኦም ማለት ኑንስዮ ኣፖስቶሊኮ ብምኻድ ብግሊ ምሳኦም በሊዖም ኣዕሪፎም።
ኣማስያኡ በቆጻጽራ ሰዓት ቪልንዩስ 16,20 ናብ መካነ ንግደት እመ ምሕረት 4 ኪሌሜትር ኣቢሉ ዝምርሓቑ ከይዶም መንፈሳዊ ንግደት ኣካዪዶም።
ኣብ መካነ ንግደት እመ ምሕረት ፕረሲደንት ሃገረ ሊትዋንያን ኣምባሳደር ቅድስት መንበርን ምስ ር.ሊ.ጳ ሓቢሮም ዝተጓዕዙን ዝርከብዎም ሓያሎ ሰባት ተረኺቦም። ናይ መባእታ መዝሙር ምስ ተዘመረ ሳልሳይ ናይ ደስታ ምሥጢር ብሓባር ደጊሞም ቅዱስነቶም ነዚ ኣስተምህሮ እዚ ሂቦም።
ኣብኡ ዝተረኽቡ ሕጻናትን ሥድራቤታትን ሓንቲ ክፍሊ መቚጸርያ ብቋንቋ ሊትዋንያ ምስ ጸለዩ ቅዱስነቶም ንቅድስት ድንግል ማርያም ናይ መቁጸርያ ህያብ ገሮም ብመስኮት ተቀልቂሎም ነቶም ኣብ ቅርዓት ዝንበሩ ሕዝቢ ባሪኾም።
ብድሕሪዚ ካብቲ መካነ ንግደት 3 ኪሎሜትር ኣቢሉ ኣብ ዝርከብ ቀንዲ ካተድራል ናይ ቪልንዩስ ብምኻድ ምስ መንእሰያት ተራኺቦም። ናይ መባእታ ጸሎትን ባህላዊ መዛሙርን ምስክርነታት መንእሰያትን ምስ ተዋህበ ቅዱስነቶም ነዚ ዚስዕብ ስብከት ኣቅሪቦ።
ኣብ ፍጻሜ ናይ ቪልይኑስ ሊቀ ጳጳሳ ብፁዕ ኣቡነ ጂንታራስ ግሩሻስ ንር.ሊ.ጳ ኣመስግኖም ህያብ ምስ ኣቅረቡ ቅዱስነቶም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ነቲ ካትደራል ተዘዋዊሮም ብምዕዝብን ንጠበቃታታ ዝኾኑ ቅዱስ እስታኒስላኦን ቅድሱስ ላዲስላኦን ምስ ጸለዩን ናብ ቤተ እንደራሴኦም ብምኻድ ውራይ ድራሮምን ዕርፍቶምን ገበሩ።
መርሓ ግብሮም ከምዘመልክቶ ጽባሕ ንግሆ ናብ ካውናስ እትብሃል ብምኻድ ኣብ ቅርዓት ሳንታኮስ መሥዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉ ኣብ ፍጻሜ ቅዳሴ ከኣ ጉባኤ ኣስተምህሮ መልኣከ እግዚብሔር ክገብሩ እዮም። ብድሕሪኡ ኣብ ቤተኩርያ ናይ ካውናስ ምስ ኣቡናት ብሓባር ክምስኡን ኣማስያኡ ምስ ካህናትን ገዳማውያንን ገዳማያትን ተማሃሮ ዘርኣ ክህነትን ክራኸቡ ትጽቢት ይግበር።


text:
ህይወትን ጉልበትን ከፊሎም ሃገር ዘረከቡና ተጋደልቲ፣ መሓልፎ አብ ዘበነ-ምልኪ፡ ንሳቶም እዞም ናይ ትምሊ ጀጋኑ፡ ሎሚ አብ ካልአዊ ዛዕባታት ክዋጠጡ፣ በዚ ከአ ንሶም - እዞም ተጋደልቲ - ብስም ህዝብን ሃገርን ክጭርሑ፣ ህዝቢ ይኹን ሃገር ከአ ጭርሖታቶምን መብጽዓታቶምን ብዘየገድስ ብግብሪ ከባድሙ፣ እሞ ናይ ዲያስፕራ ህዝቢ ገና ነዘን ንዓሰርቴታት ዓመታት ሓድሕድ ዚተሓናዀላ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ክጽበ ክነብር፣ ድሮ ከም እተባህለ ከአ ኵነታት ህዝብ’ን ሃገር’ን ናብ መንገዲ ዕንወት ከንቆልቍል ወዘተ... ነዚ ኵሉታት’ዚ ትም፡ ጥርቅም፡- አይግድን! አይመንገድን!
ስለዚ ሕጂ ህዝቢ - ከም ህዝቢ መጠን - ንጕዳያቱን ሳሃሮታቱን ብቐረባ ንምክትታል ዘኽእሎ ናይ ባዕሉ ውደባ ከድልዮ’ዩ። ነዚ ዛዕባ’ዚ ብቐረባ ንምዝዝታይ ዘኽእል፡ እንሆ ሎሚ፡ ኣኼባ ምርሑኃው ህዝቢ (public forum) ስለ ዘሎ ብኽብሪ ትጽውዑ አሎኹም።
እዚ ሓሳብ’ዚ አብ ርእሲ ብዙሓት ካባኻትኩም/ክን ክጸንሕ፣ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ተበግሶ ወሲድኩም ተዛራሪብኩምሉ ክትዀኑ ውሁብ’ዩ። አብ ከባቢና አብ ኵሉ ኣጋጣሚታት ከነልዕሎ ጸኒሕና ኢና፤ ተሪፉ ዚጸንሐ፡ ኣደራሽ አሒዙ ዚጽውዕ ጥራይ’ዩ። ግደ ሓቂ ከአ አብ ዲያስፖራ ዛጊት አበየ-ዞናታትን ቦታታትን ከምዚ ናትና ዚመስሉ መጸዋዕታታትን ተበግሶታትን ምንቅስቓሳትን ከም ዘለዉ ንካታተሎ አሎና። ንሕና ነዚ ደገፍቱ ኢና። ከመይሲ ህዝቢ በብዘለዎ ተጠርኒፉ ጕዳያቱ ክከታተል ግቡኡን መሰሉን ስለ ዚዀነ።እዚ ጥራይ’ውን አይኮነን፤ ህግደፋ’ውያን ቀንዲ ብዘየዳግም ክሰብርዎን ከጥፍእዎን ዚተቓለስሉን ገና ዚቃለስሉ ዘለዉን ትልሚ፡ ግደን ያታን ህዝቢ ንምብራስ’ዩ። ምእንት’ዚ ህዝቢ ባዕሉ ዋና ጕዳያቱ ንምዃን፡ ተወዲቡ ክቃለስ አለዎ። ውደባ ህዝቢ መታን ኣድማዒ ተራ ክህልዎን በበይኑ ከይደክምን ግና ኵላትና’ውን እንተዀነ አብ ገለ መልክዕ ናይ መርበብ ተጠርኒፍና ክንንቃሳቐስ ግድን’ዩ። ብዝዀነ ጕዳይ መርበብ እንተዀነ’ውን አብ’ዚ አኼባና’ዚ ተላዒሉ ብኣኼበይና ከም ዕላማ መጠን ተቐባልነት ንኽረክብ ክድፋ’አሉ’ዩ።
ካልእ ርዱእ ክውሰድ ንደልዮ ኣገባብ ዚምድና ህዝብን ውድባትን ከመይ ይኹን ዚብል ነጥቢ’ዩ። ከም መበገሲ ውድባት ናይ ውድባተን ዕማም ከሰላስላን፣ ብሓደ ክሰርሓን ሕጂ’ውን ግድነት አሎ’ወን። ናይ ህዝቢ ምንቅስቓሳት ከአ ከምኡ ብሓደ ተማእኪሉ ቃልሱ ክከታተልን ከከታትልን ክህልዎ’ዩ። ክልቲኡ አወዳድባ ነናይ ሸነኹን ባህረ-ውደብኡን ዕማማታቱን እናሳለጠን ንምልኪ እንበድሃን ከአ ብእወታ መንፈስ ይወዳደር። መድረኽን ብቕዓትን እንተፍቂዱ’ውን ንክልቲኦም አብ ዘራኽቦም ሃገራውን መሰረታውን ዕላማታት ተወሃሂዶም ብሓደ ይሰርሑ።
ንህዝቢ ከም ዕላማ ዘገድሱን ዚጥርንፉን ገለ አዝዮም ውሑዳት መሰረታውያንን፣ ዓበይትን መትከላት ጥራይ እዮም ክኾኑ ዚኽእሉ። ብዝተረፈ አብ ዓድናን ምስ ህዝብናን ኴንና ነልዕሎም ጕዳያት’ዮም። ኩሉ ሓደ ካባታትና ድማ ነቲ ዓቢ ስእሊ ብምምዕዳውን አብ መሰረታውይን ነገራት ጥራይ ብምትኳርን አብቲ ኵላትና ዘይንፋላለየሎም ነጥብታት ጥራይ ክጸቅጥ ይሕተት። ከመይሲ፣ ክላትና ዘይንፈላለየሎም ሃገራዊ መትከላት ጥራይ ኢዮም ማእከላዊ ኣገዳስነት ዘለዎም። እቶም ዚፈላልዩናን ዘዋጥጡናን ዛዕባታት ከካብ ደረት-ጥቕሚታትና ነቒልና ከነማዓዱ ከሎና ዚስበሉና ነገራት’ዮም።
üህግደፍ ተሳዒሩ ኩሉ ኤርትራዊ ንሃገሩ ክምለስ ንደሊ’ዶ?
üኤርትራ ልዑላውነታ ከተውሕስ ንደሊ’ዶ?
üኤርትራ ብሕግን ፍትሕን ዲሞክራስን ክትማሓደር ንደሊ’ዶ?
üህዝቢ ኤርትራ አብ ነናቱ ባህልን እምነትን ውሕስነት ክህልዎ ንደሊ’ዶ?
üኵሎም ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ብዘይ ወዓል-ሕደር ናጻ ክልቀቑ ንደሊ’ዶ?
üንፖሊሲ ዕብየት ቁጠባን መስተርሆት ናብራን፡ ሕረስ-ሓረስታይ ንገድ-ነጋዳይ ክእወጅ ንደሊ’ዶ?
በቃ! አኸለ! ...ናይ ህዝቢ መተክላት ካብዚኣታቶም ዚሓልፍ አይኰነን።
ኣኼባ ዚግበረሉ ዕለት፡ 28 November 2015
ቦታ ኣኼባ፡ Stolzestr.1a, 50674 Cologne/Germany
ዚጅመረሉ ሰዓት፡12:00 (ካብ ፋዱስ ክሳዕ ፍርቂ-ለይቲ ወይ ንጽባሒቱ ወጋሕታ
ፍሉይ ሓበሬታ፡ ድኣኼባ አብ ማእከል ከተማ ከሎን ኢዩ ዚግበር። ብባቡር ንሰንትራል-ስቴሽን (Dom-Hauptbahnhof) ትበጽሑ፤ ካብኡ regional train (takes 9 minutes only) ወይ tram No18(takes 12 minutes) ወሲድኩም አብ Koeln-Sued ትወርዱ፤ ካብኡ ናይ 2 ወይ ሰለስተ ደቂቓ ጕዕዞ’ዩ። ብዚተረፈ ተታሓሒዙ ዘሎ ካርታ ተመልከቱ። ው
ብድሓነ ሰላም የራኽበና!
ኣዳለውቲ ኣኼባ


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብፁዕ ኣቡነ ጁሰፐ ፐለግሪኒ ከም ምልክት ኢዮቤል ምሕረት ምልክት ንክኸውን ኣብ ሰበኻ ቢብዮነ ንካልኣይ ግዜ ሎምዘመን እውን ንዘመነ ፍልሠታ ከም ምንጪ ምሕረት ንኽጥቀመሉ ኣብ ሰበኻኦም ናይ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዕለታት ምሕረት ንምእዋጅ ክሳብ ዕለት 16 ነሐሰ በቆጻጽራ ፈረንጂ ኣብታ ሰበኻ ነተን ሥሬተ ሓጢኣት ንክትረክብ ዝግበራ መሠረታውያን ነገራት ማለት ሓጢኣትካ ተናዚዝካ ኣብ ቅዳሴ ምስታፍን ጸሎትን ኣስተንትኖን ብምግባርን ኣብ ጸገም ንዝርከቡ ብምርዳእ ብተግባር ምስክርነት ክርስትና ብምሃብን ክርከብ ከምዝከኣል ገሊጾም፣
ምሉእ ሥሬተ ሓጢኣት!
ኣብዚ ንምሕረት ተአዊጁሉ ዘሎ ክልተ ሳምንቲ ኩሉም ምእመናን ናይ ኩሉ ሓጢኣቶም ሕድገት ብምሉእ ሥሬተ ሓጢኣት ኣቢሎም ክሓቱ ይኽእሉ፣ ዝሓለፈ ዓመት 2016 እዛ ቚምስና እዚኣ ብካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ናይ ምሕረት ኢየቤል ቤተክርስትያን ተባሂላ ተመሪጻ ነራ፣ ካብቲ ዕለት እቲ ጀሚሩ ኣፋፈታ ማዕጾ ምሕረት ኮይኑ ዓመት ዓመት ንክልተ ሶሙን ናይዚ ምሕረት እዚ ምንጪ ብምዃን ወትሩ ክፉት ይኸውን፣ ነዚ ሥርዓት እዚ ንምፍጻም ትማሊ ናይ ፐሩጅያ ሊቀጳጳሳትን ናይ ኢጣልያ ረኪበ ጳጳሳት ኣቦመንበርን ብፁዕ ካርዲናል ጒዋልትየሮ ባሰቲ ንማዕጾ ቊምስና ፍልሠታ ለቅድስት ድንግል ማርያም ቢብዮነ ክኸፍቱ እዮም። እዚ ከኣ ክሳብ ዕለት 16 ነቲ ብምሕረት ኣሲዚ ዝፍለጥ ናይ ምሉእ ሥሬተ ሓጢኣት ዝርከበሉ እዩ።
ባህልና ኣብ ወንጌል ክስረት!
ብኢካልቹረይሽን ዝፍለጥ ንወንጌል በቲ ባህሊ ዝሰምዖን ዝርድኦን ቋንቋን ልማንድ ንክሰፍሕ ዝሕግዝን ነቲ ባህሊ ኣብ ወንጌል መሥሪቱ ባህሉን ቋንቋኡን ወንጌል ወንጌል ከምዝጥዕም ንምግባር ዝሕግዝ ኣምር ብምጥቃስ ብፁዕ ካርዲናል ባሰቲ ብዛዕባዚ ጉዳይዚ ንኣገልግሎት ዜና ቫቲካን ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ‘እዚ ፍጻሜ እዚ ብሓቂ ብዙሕ ሕዝቢ ጽምኢ እግዚአብሔር ከምዘለዎ የመልክት። ዕዮ ገዛ ቤተክርስትያን ከኣ ንወንጌል ኣብ ኣተሓሳስባ ሕዝብና ምእንቲ ክሰርጽ ኣብቲ ባህልን ልምድን ቋንቋን ናይቲ ሕዝቢ ከምዝኣቱ ክትገብር ኣለዋ፣ ነቲ ዕለት ዕለት ኣብ ቅድሜና ዝፍጸም ዘሎ ዓመጽን ፍትሒ ምጉዳልን ዘይምምዕራይን ሱቊ ኢልና ተዓዘብቲ ክንከውን የብልናን፣ እንኮ ቃል ድሕነት ዝሓዘን ናብ ኩሉ ክነባጽሖን እንኽእል ቃል ወንጌል ጥራይ እዩ። ኢየሱስ ናይ ምሕረት ኣበሰርቲ ክንከውን ካብ ጸዋዓና ንሱ ስለዝበሎ ክኸውን ስለዝኾነ ኩሉ ስንድው እዩ ማለት እዩ’ እንክብሉ ነቲ እንቅበሎ ምሕረት ክንህቦ እውን ከምዘሎና ኣዘኻኺሮም፣
ምሕረት ትቅበሎን ትህቦን ጸጋ እዩ!
ብፅዕነቶም መግለጺኦም ንምቅጻል ኣብቲ ታሪኻዊ መሠረት ናይ ምሕረት ኣሲዚ ምልስ ኢሎም ቅዱስ ፍራንቸስኮስ ድሕሪ ራእዩን ር.ሊ.ጳ ኦኖርዮ 3ይ ከምቲ ሃረርታኡ ‘ንኩሉ ንመንግሥተ ሰማይ ንምብጻሕ’ ስለዝኾነ ምሕረት ትቅበሎን ትዕድሎን ጸጋ እዩ ኢሎም፣ ከምቲ ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ዝብልዎ ከኣ ‘ምሕረት እግዚብሔር መጠን ንሕና ንካልኦት ዝመሓርናሉ እናሓየለ ይመጽእ’ ዝበልዎ ‘ንክርስትና ኣብ ቅልል ዝበለ ናይ ምሕረት ሕያውነት ጥራይ ክነውርዶ የብልናን፣ ቤተክርስትያን ካብ ጥንቲ ኣትሒዛ ንወንጌልን ምሕረትን ትሰብኽ ነራ ኮይኑ ግን ማዕረ ማዕረኡ ከኣ ግብረ ሠናይ ብምዝውታርን ነቶም ጽጉማት ብምቅባልን ትድግፎ ነራ፣ ናይ ምሕረት ማዕጾኸስ ንባዕልና ብኣኡ ብምሕላፍን ንካልኦት ብኣኡ ንክኣትው ብምድጋፍን እዩ ዝኸውን` እንክብሉ ገሊጾም፣
መደብን ኣጋይሽን!
ኣብዘን 15 መዓልታት ገለ ፍሉይ መደባት ዘለወን ፍሉያት ዕለታት ኣለዋ! ንኣብነት ሮቡዕ ዕለት 8 ነሐሰ 2018 ዓምፈ ልዊጂ ፓዶቨዘ ዝበሃል ሽልማት ንራብዓይ ግዜኡ ነቶም ኣብ ጸገም ዝርከቡ ክርስትያን ዝወሃበሉ ኰይኑ ናይ ሎምዘመን ሽልማት ንብፁዕን ቅዱስን አቡነ ኢብራሂም ይስሓቅ ሲዳርክ ናይ ግብጺ ካቶሊካውያን ኮፕት ፓትርያርክ ናይ ኣለክሳንድርያ ክወሃብ እዩ፣ ድሕሪኡ ዘሎ ዕለት ምሉእ ለይቲ ቅዱስ ማዕጾ ክፉት ኮይኑ ብቃል ኣምላኽ እናተጸልየ ምሉእ ለይቲ ስግደት ቅዱስ ቊርባን ክግበርን ንዝደለየ መንበረ ኑዛዜ ተኸፊቱ ክሓድር እዩ። ነዚ ሥርዓት እዚ ዝመርሑ ምክትል ጸሓፊ ሲኖዶስ መንእሰያት ብፁዕ ኣቡነ ፋብዮ ፋበነ ክኾኑ ኣዮም፣ ከምኡ እውን ዕለት 13 ነሐሰ ዝሓለፈ ዓመት 2017ዓምፈ ናይ ሰላም ኖበል ንምሽላም ሕጹይ ዝነበሩ ኣባ ኣለኻድሮ ሶላሊንደ ኣብ መክሲኮ ተጻይ ዕጸ ፋርስን ኣዘዋወርቱን ሕይወቶም ኣብ ሓደጋ ብምውዳቅ ዝቃለሱ ጋሻ ክኾኑ እዮም፣ ሰፊሕ መብርሂ እውን ክህቡ እዮም ነቲ መደረ ዘወሃህዱ ከኣ ሎረንዞ ፋዚኒ ናይ ኢጣልያ ሚስዮናዊ ማሕተም ሓላፊ ክኾኑ እዮም፣
ኣብ መወዳእታ ናይ ቁምስና ቢብዮን ኲስሚ ዝኾነት ፍልሠታ ኣብ ዝክረ በዓላ ዕለት 15 ነሐሰ ምሽት ሰዓት 9 ናይ ሰበኻ ኮንኮርድያ ፖርደኖን ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ጁሰፐ ፐለግሪኒ ዝመርሕዎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ክዓርግ ክሳብ ደንደስ ባሕሪ ዝበጽሕ ዑደት ብምክያድ ናይቲ በዓለ ፍጻሜ ንምግባር ዕለት 16 ነሐሰ እቲ ናብ ቢብዮን ዝተሰጋገረ ምሕረት ኣሲዚ ኣብ ቅርዓት እቲ ቊምስና ጸሎተ መቊጸርያ ብምድጋም ክፍጸም እዩ። እቲ ን15 መዓልታት ተኸፊቱ ዝነበረ ማዕጾ ምሕረት እውን ብኢድ ብፁዕ ኣቡነ ፐለግሪኒ ክዕጾ እዩ፣


text:
ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ሰሜን ወሎ ከተማ ቆቦ ሎማ መናእሰይ ይ እ ሰሩ ምህላዎም ነበርቲ ገሊፆም።ብዝተፈጥረ ግጭት ህይወት ሰብ ዝጠፍአላ ከተማ ሎማ ዝተረጋግአት እንተመሰለት እውን ብርክት ዝበሉ ሓይልታት ፀጥታ ኣብታ ከተማ ከምዝርከቡ ነበርቲ ተዛሪቦም ኣለው።ኣማሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው መንቀሊ ናይቲ ፀገም ኣብቲ ህዝቢ እናተዋህለለ ዝፀንሐ ቅሬታ ምዃኑ ብምግላፅ ህዝቢ ዘልዕሎም ፀገማት ናይ ብኣዴን ፀገም እዩ ኢሎም።
ኣብ ከተማ ወልዲያ ንዝተልዓለ ግጭት ስዒቡ ኣብ ከተማ ቆቦ ሰሉስ ዝጀመረ ተቓውሞ ኣብ መንጎ ነበርቲ እታ ከተማን ዕጡቓትን ዝለዓለ ግጭት ፈጢሩ።ክሳብ ሎሚ ብወገን መንግስቲ ህወይት ሰብ ምጥፍኡ እምበር ብቁፅሪ ዝተውሃበ መግለፂ የለን።ቪኦኤ ዘዘራረቦም ነበርቲ ግን ሸውዓተ ሰባት ከምዝሞቱ ገሊፆም ኣለው።
ካብዚ ብተወሳኺ ናይ መንግስቲ፣ናይ ውልቀሰባትን ሰብ ሃብትን ንብረት ብዝለዓለ ከምዝተባርዐ ገሊፆም ኣለው።
ናይ ሎሚ ውዕሎ ብዝምልከት ሽሙ ክግለፀሉ ዘይደሊ ነባሪ እታ ከተማ ብተነፃፅሪ ዝተረጋገት እንተመሰለት እውን ዕጡቓት መንግስቲ ብበዝሒ ከምዝርከቡ ይገልፅ።
“እቶም ዕጡቓት ንህዝቢ እናዓፈኑ ይወስዱ እዮም ዘለው።ምክልኻል ኣብ ጎደናታት ኣለው።ከባቢ ሰዓት ሸሞንተ ሓይልታት ምክልኻል ነቲ ህዝቢ ይወቅዑዎ ነይሮም።ናይ ንግዲ ትካላት፣ኣብያተ ትምህርቲ መንገዲ ተዓፂዮም እዮም ዘለው።”
ኣብ ከተማ ቆቦ ነባሪ ዝኾኑ ወዲ 80 ዓመት ሽማግለ እቲ ቅልውላው ዝተሓሳስብ እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
“ኣዚዩ ዝተሓሳስብ እዩ።ዘንብዕን ዘሕዝንን እዩ።ንናይ ሃገርና መልክዕን ታሪኽን ዘጉድፍ እዩ።ወገኑ ኣብ ልዕሊ ወገኑ ዝፍፅሞ ዘሎ ተግባር ኣብ ወፃኢ እንሰምዖ ዜና ኣብ ባዕልትና ምርኣይና ዘሕዝን እዩ። ንሕና ኢትዮጵያዊያን እንልለ ንሓድሕድና ከይኮነስ ንናይ ወፃኢ ፀላኢ ብሓባር ኣሕፊርና ብምምላስ እዩ ነይሩ።”
ንሓድሕድና ብምንኻስን ደም ብምፍሳስን ምርኣይ ዘሕዝን እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው ሎሚ ንናይ ክልል ኣምሓራ ቴሌቪዥን ኣብዝሃብዎ መግለፂ ህይወት ሰብ ምጥፍኡን ንብረት ምዕናውን ሓዘኖም ብምግላፅ እቲ ፀገም ናይ ብኣዴን እዩ ኢሎም ኣለው።
“ኣብቲ ህዝቢ ቅሬታን ብሶትን እናተዋህለሉ ፀኒሑ ብፍላይ ድማ ኣብ መንእሰይ ብርክት ዝበሉ ግዜ ሕቶታት ከይተመለሱ ብምፍትራፎም እናተዳደሩ ብምፅንሖምን እዚ ጉድኣት ወሪዱ’ሎ።እዞም ህዝቢ ዘልዕሎም ዘለው ፀገማት ብመሰረቱ ናይ ማንም ሽግራት ኣይኮኑ።ናይ ብኣዴን ኣመራርሓ ፀገማት እዮም።”
ኣብዚ ኣብ ስደት ዝነብር ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ሲኖደስ ኣብ ዝለኣኾ መግለፂ ኣብ ጥምቀት ንዝተፈፀመ መቕተልቲ ብምውጋዝ ሓይልታት ፀጥታ ምቕታል ጠጠው ከብሉዎ ንፅውዕ ይብል።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ነባሪ ቆቦ ዝኾነ ቤት ንግዱን መንበሪ ገዝኡን በቲ ህውከት ከምዝነደዶን ካብ ከተማ ቆቦ ሃዲሙ ናብ ኣላማጣ ከምዝኣተወ ትማሊ ዝገለፀልና ገዛኢ ገብረየሱን ሎሚ ኣበይ ከምዘሎ ገሊፁ’ና’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዘይንሳሕ ሰብ ምስ ጎይታ ክፍሊ የብሉን
ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላኽ ኣሜን
ዘይንሳሕ ሰብ ምስ ጎይታ ክፍሊ የብሉን
ካብ ቤተመቕደስ ዝፈሰሰ ማይ ዝተቐበለት ቀላይ ሂወት ከምዝረኸበት ካብ ጎኒ ጎይታ ብዝፈሰሰ ደምን ማይን ብንስሓ ዝተቐበለት ነፍሲ ድማ ህያው ክትከውን ኢያ ፡
ኣብ ሰሙነ ሕማማት ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ፍቕርና ደሪኽዎ ስሌና ስለ ደቂሰብ ዝበጽሖ መከራን ስቓይን እናዘከርና ስቕለቱ ሞቱ ትንሳኤኡን እዕዚዝና እንዝክረሉ ሰሙን እዩ። ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ካብ ሰኑይ ክሳብ ዘሰንበት ካኣ ነናተን ፍጻሜ ኣለወን ነዚ ብዘንጸባርቕ ድማ ኣብ ቤተክርስቲያን ብምንባባት ቅዱሳት ጽሑፋትን ስግደትን ዝተሰነየ ኣምልኾና እንህበሉ ኣገባብ ይፍጸም፡፡ ካብተን መዓልታት ሓንቲ ሓሙስ ድማ ጎይታ ቅድሚ ምስቃሉ ዓቢ ምስጢር ዝተሰርዓላ መዓልቲ እያ። ኣምላኽና ከምቲ ናይ ፈለማ ከፈጥረና ከሎ ዕላማኡ ፍቕርና ደሪኽዎ ምስኡ ስድራቤቱ ኮንና ክንነብር እዩ ኔሩ። ስለዚ እዩ ድማ ንኣዳምን ሄዋንን ኣብገነት ኣብ ፍልይቲ ቦታ ኣቐሚጡ ገዛእቲ ኩሉ ጌሩ ኣብዝተወሰነ እዋን እናመጸ ከም ፍሉያት ዓዕሩኹ የዛርቦም ነበረ፡ ሓደ መዓልቲ ግና ካብ ዝተባህልዎ ወጺኦም ትእዛዙ ኣፍሪሶም ስለዝነበሩ ከም መደቡ ምስመጸ ብሓፍረት ኣብ ቦቶኦም ኣይጸንሕዎን።
አንተኾነ እቲ ፈቃር ኣምላኽ ብዝወጻናዮ ክንጠፍእ ኣይሓደገናን እኳ ድኣ ነቲ ዝፈትዎ ሓደ ወዱ ልኢኹ ንሕና ክንሞቶ ዝግብኣና ሞት ኣብክንዳና መስዋእቲ ኮይኑ፡ሂወት ሂቡና። እቲ ቀንዲ ዝድለ ግና ኣብክንዳና ሙማት ጥራይ ዘይኮነ መሊስና ናብታ ዝነበርናያ ናይ ጥፍኣት መንገዲ ከይንምለስ ማለት ካብ ኣምላኽ ከይንርሕቕ መሊስና ብሓጥያት ከይንስዓር ኩሉሳብ ምስቲ ንኹሉ ዝስዕር ምስኡ ክንከውን ብማለት ንዕኡን ንፍቕሩን ምሕረቱን እንፈልጠሉ ብሓዱሽ ስርዓት መገዲ ከፊቱ ኣርእዩና። መገድን ሓቕን ሂወትን ኣነ እየ ኢሉና (ዮሃ14:6)። ኣፍደገ ኣነ እየ ሕያዋይ ጓሳ ኣነ እየ (ዮሃ10:9)። ስጋይ ዝበልዕ ድመይ ዝሰቲ ምሳይ ይነብር ኣነ ድማ ምሰኡ አነብር (ዮሃ6:56)
ብዕለት ሓሙስ እምበኣር ካብቲ ምትግባሩ ስኢንና ናብ ድሕነት ክንበጽሕ ወይ ንኣምላኽ ክንፈልጦ ወይ ካብ ሓጢኣት ክንገላገል ዘይከኣልናሉ ኪዳን ማለት ትእዛዛቱ ክንሕሉ ሕዝቡ ክንከውን ንሱ ድማ ኣምላኽና ክኸውን ዝኣተናዮ ኪዳን ክንትግብሮ ብዘይምኽኣልና ዘፍረስናዩ ኪዳኑ ዘይጠልም ርሕሩሕ ኣምላኽ ግና ናብ ብጸጋ ዝጽወር ወይ ምስኡ ኮንና ክንጸሮ እንኽእል ሓዱሽ ኪዳን ኣሰጋጉሩና።
ኪዳን ብማሕላ ዝቖመ ብደም ዝጸንዕ ውዑል እዩ፡ ምስዝፈርስ ድማ ነቲ ዘፍረሰ መረግም ይኾኖ፡ ብዛዕባ ኣድላይነት ሓዱሽ ኪዳን ብትንቢት ከምዚ ክብል ከምዝነገረና ኔሩ “እንሆ፡ ምስ ቤት እስራኤልን ምስ ቤት ይሁዳን ሓድሽ ኪዳን ዝአትወለን መዓልትታት ኪመጻ እየን፡ ይብል እግዚኣብሄር። ከምቲ ኻብ ሃገር ምስሪ ብኢዶም ሒዘ ኸውጽኦም ከሎኹ፡ ምስ ኣቦታቶም ዝአቶኽዎ ኺዳን ኣይኰነን። ኣነ ጎይታኦም ክነሰይሲ፡ ንሳቶም ነቲ ኺዳን ኣፍረስዎ፡ ይብል እግዚኣብሄር። ድሕሪ እዘን መዓልትታት እዚኣተን ምስ ቤት እስራኤል ዝአትዎ ኺዳንሲ እዚ ደኣ እዩ፡ ሕገይ ኣብ ውሽጦም ከንብር ኣብ ልቦም ከኣ ክጽሕፎ፡ ኣነ ኣምላኾም ክኸውን እየ፡ ንሳቶም ድማ ህዝበይ ኪዀኑ እዮም፡ ይብል እግዚኣብሄር። ኣነ ኣበሳኦም ይቕረ ኽብለሎም፡ ሓጢኣቶም ድማ ድሕርዚ ኣይክዝክርን እየ እሞ፡ ካብ ንእሽትኦም ክሳዕ ዓብዪኦም ኲላቶም ኪፈልጡኒ እዮም፡ ስለዚ ነፍሲ ወከፍ ንብጻዩ ነፍሲ ወከፍውን ንሓዉ፡ ንእግዚኣብሄር ፍለጦ፡ ኢሎም ድሕርዚ ንሓድሕዶም ኣይኪማሃሩን እዮም፡ ይብል እግዚኣብሄር። (ኤርም31፡31-34)። ኣምላኽ መዚ መስዋእቲ ሓደ ወዱ ጌሩ ድሕር ደጊም ሓጢኣት ኣይክመልከናን እዩ። ኣብኡ እንተጸኒዕና ማለት እዩ። ነቲ ኪዳኑ ኣብ ውሽጢ ልብና ክጽሕፎ ግና ፍቓደኛታት ክንከውን ልብና ክንከፍተሉ ይደልየና።
ከምቲ ንሄዋን ካብ ጎኒ ኣዳም ዝፈጠራ እግዚኣብሔር እታ መርዓት ክርስቶስ ዝኾነት ቤተክርስቲያን (ንሕና ብሓባር) ድማ ካብ ጎኒ ክርስቶስ ዳግም ተወሊዳና። ካብ ማይን መንፈስን ዳግም ተዘይተወሊድኩም መንግስቲ ኣምላኽ ከቶ ኣይትወርሱን ኢኹም (ዮሃንስ 3:5)። ነብይ ሕዝቅኤል ብኣዕባ ካብታ ቤተመቕደስ ኣምላኽ ዝወሓዘ ማይ ዝረኣዮ ራኢ ከምዚ ክብል ጽሒፉ ኣሎ። “በለኒ ድማ፣ እዚ ማያት እዚ ናብ ምብራቕ ኣቢሉ ይውሕዝ ኣሎ፣ ናብ ጐልጐል ኪወርድ ናብ ባሕሪ ኸኣ ኪበጽሕ እዩ። ናብ ባሕሪ ምስ ኣተወ ድማ፣ እቲ ማያት ኪጥዒ እዩ። ኪኸውን ድማ እዩ፣ ኣብቲ እዚ ውሒዝ እዚ ዝበጽሖ ዘበለስ ኵሉ ዚዋሳወስ ህያው ነፍሲ ብህይወት ኪነብር እዩ፣ ዓሳ ኸኣ ኣዝዮም ኪበዝሑ እዮም። እዚ ማያት እዚ ኺኣትዎ እዩ እሞ፣ እቲ ማያት ባሕሪ ኺጥዒ እዩ። እቲ ውሒዝ ኣብ ዝኣተዎ ዘበለ ድማ ኵሉ ብህይወት ኪነብር እዩ። ኪኸውን ከኣ እዩ፣ ገፈፍቲ ዓሳ ኣብኡ ኪቘሙ፣ ካብ ዔን–ገዲ ኽሳዕ ዔን–ኤግላይም መዘርግሒ መርበብ ኪኸውን እዩ። ዓሳታት፣
ከምቲ ዓሳ ናይ ዓብዪ ባሕሪ፣ በብዓይነቶም ኣዝዮም ብዙሓት ኣብኡ ኺህልዉ እዮም። ዓዘቕቱን ዕቋሩን ግና ጨው ኰይኑ ኺነብር እዩ እምበር፣ ኣይኪጥዕን እዩ። (ሕዝቅኤ 47፡8-11) ካብቲ ቤተመቕደስ ዝውሓዘ ማይ ዝተቐበለ ቀላይ ወይ ባሕሪ ህያው ኮነ ፡ ካብ ጎኒ ክርስቶስ ዝፈሰሰ ደም ዝተቐበለት ንፍሲ ድማ ህያው ትኸውን ካብ ቤተመቕደስ ዝፈሰሰ ማይን ደምን ድማ ንዓና ሂወት ሂቡና።
እምበኣር በዚ ከምዚ ሎሚ ዕለተ ዓርቢ ካብ ጎኒ ጎይታ ብዝፈሰሰ ደምን ማይን ዝተወለድና ክርስቲያን ዝተባህላን ደቂሰብ፡ ነቲ ማይን ደምን ከመይ ንጥቀመሉ ኣሎና?
ነቲ ካብ ጎኒ ክርስቶስ ዝፈሰሰ ደም ብኽፉት መንፈስ ብንስሓ ዝተቐበለቶ ነፍሲ ከምታ ክፍትቲ ቀላይ ወይ ባሕሪ ህያው ትኸውን ብዙሕ ድማ ትፈሪ። ተዃሕኩሓ ምኽፋት ዝኣበየት ግና ከምቲ ዓዘቕትን ዕቋርን ምስ ዝኾነ ምስ እቲ ወሓዚ ማይ ካብ ቤተመቕደስ ዝፈሰስ ማይ ዘተቐበለት ባሕሪ ዘይራኸብ ጨው ኮይና ትነብር እምበር ኣይትጥዕን።
እምብኣር ከም እንፈለጦ ብሕጽበተ እግሪ እንፈልጦ ኣገባብ ብዓል ፋሲኻ ጎይታ ብዕለተ ሓሙስ ምስ ሓውርያቱ ኮፍ ኢሉ ዝፈጸሞ ኣገባብ ነዚ ይምህረና።
ዘይንሳሕ ሰብ ኣብ ጎይታ ክፍሊ የብሉን
ካብ ድራር ተንሲኡ ኽዳውንቱ ኣንበረ፡ ዓለባ ኣልዒሉውን ተዓጥቀ። ደሓር ማይ ኣብ ገበራ ኣዕሪቑ፡ ኣእጋር ደቀ መዛሙርቱ ኺሐጽብን በቲ እተዓጥቆ ዓለባ ገይሩ ኺደርዝን ጀመረ። ሽዑ ናብ ስምኦን ጴጥሮስ መጸ፡ ንሱ ኸኣ፡ ጐይታይ፡ ንስኻዶ ኣእጋረይ ክትሐጽበኒ ኢኻ፧ በሎ። ኢየሱስ መሊሱ፡ ነቲ ኣነ ዝገብሮ ንስኻ ሕጂ ኣይትፈልጦን፡ ድሕርዚ ግና ክትፈልጦ ኢኻ፡ በሎ። ጴጥሮስ ከኣ፡ ንዘለኣለም ኣእጋረይ ኣይትሐጽበንን ኢኻ፡ በሎ። ኢየሱስ ከኣ፡ ኣነ እንተ ዘይሐጸብኩኻስ፡ ምሳይ ግደ የብልካን፡ ኢሉ መለሰሉ። ስምኦን ጴጥሮስ ድማ፡ ጐይታይ፡ ኣእዳወይን ርእሰይን ድማ እምበር፡ ኣእጋረይ ጥራይ ኣይኰነን፡ በሎ። ኢየሱስ ከኣ፡ እቲ እተሐጽበ፡ ኵለንትናኡ ንጹህ እዩ እሞ፡ ብጀካ ኣእጋሩ ምሕጻብ ኣየድልዮን እዩ። ንስኻትኩም ከኣ ንጹሃት ኢኹም፡ ግናኸ ኵላትኩም ኣይኰንኩምን፡ በለ። (ዮሃ13:4-10)።
ኣብዚ ሃዋርያ ጴጥሮስ ኢስየሱስ መምህሩ ጎታኡ ኣምላኹ ክነሱ እግሩ ክሓጽቦ ኣሕፊርዎ ጥራይ ዘይኮነ እግሩ ክሳብ ክንደይ ርስሓት ከምዝነበሮ እሞ ብሰብ ክሕጸብ እውን ተሰኪፉ ክኸውን ይኽኣል ኣይፋል ኣይትሓጽበንን ዝበለ። ጎይታ ግና ነቲ ጴጥሮስ ንግዜኡ ዘይተረደኦ ዳሕራይ ግና ክርድኦ ምዃኑ ሓቢሩ ርስሓት ስጋ ዘይኮነስ ርስሓት ነፍሲ እዩ ክሓጽብ ዝደለየ። በዚ እዩ ድማ እዩ ንፍስኻ ተዘይ ተሓጺብካ ማለት ተዘይተነሲሕካ ምሳይ ክፍሊ የብልካን። ቅዱስ ቁርባን ምስ ክርስቶስ ሕብረት ምዃኑ ተሰይተነሲሕካ ግን ህብረት ኣይክኣልን ኣብ ሞንጎናን ሞንጎ ኣምላኽን ዝፈልየና ሓጢኣትና ጥራይ እዩ፡ (ኢሳ59:2)። እምበኣር ናብ ቅዱስ ቁርባን ክንቀርብ ከለና ጥራይ ዘይኮነ ክሉሳብ እዉን ብንስሓ ክነብር ከምዘለና ክንፈልጥ ይግብኣና ከምቲ ቃላ ኣምላኽ ዝብለና ምስ ቂምና ዋላ ናብ ናብ ቤት ኣምላኽ ከይንኣቱ ይሕብረና። “ እምብኣርከ መባእካ ናብ መሰውኢ እንተ ኣምጻእካ፡ ሓውካ ሐዚኑልካ ምህላዉ ኸኣ እንተ ሐሰብካ፡ ነቲ መባእካ ኣብኡ ኣብ ቅድሚ መሰውኢ ሕደጎ፡ ኪድ ቅድም ምስቲ ሓውካ ተዐረቕ፡ ዳሓር ድማ ተመሊስካ መባእካ ኣቕርብ። ምስ መባእስትኻ ድማ ገና ኣብ መገዲ ኸሎኻ፡ ቀልጢፍካ ምስኡ ተዐረቕ። እንተ ዘይኰነስ እቲ መባእስትኻ ንፈራዲ ኣሕሊፉ ኸይህበካ፡ ፈራዲውን ንጊልያኡ። ናብ ቤት ማእሰርቲ ኸኣ ትኣቱ። (ማቴ5፡23-25)።
ንቅዱስ ቁርባን ከመይ ንወስዶ ብንስሓ ዶ ንቐርብ ኣለና ወይስ ብንዕቀት ወይ ኣየድልን ኢልና ብሸለትነት ወይ ካብ ካህንና ተጸይፍናዮም ወይ ሓጢኣትና ፍሉይ ኮይኑ ስለዝተሰመዓና ካብ ኣምላኽ ርሒቕና ንነብር ወይ ብድፍረት ቅዱስ ቁርባን ንወስድ ኣለና? ከምቲ ሓዋርያ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንቶስ ኣብ ቀዳማይ መልእኽቱ ምዕራፍ 11 ገሊጽዎ ዘሎ እዚ እትበልዕዎ ስጋ ክርስቶስ ትሰትዎ ደም ክርስቶስ ምዃኑ ፍለጡ ብድፍረት ነፍስኹም ከይመርመርኩም ኣይትብልዕዎ ያብለና። ነዚ ዘበሎ ድማ ማኣዲ ጎይታ ክበልዑ ኢሎም ኣብዝእከብሉ ዝነበሩ ጊዜ ንቕድም ካብ ቤቶም ዘምጽእዎ መኽፈልቲ መስተን (መግቢ ፍቕሪ ወይ Agape meal) ተባሂሉ ዝፍለጥ ዝነበረ በብጉጅለ ኮይኖም ይበልዑ ነበሩ። ኣብዚ ምፍልላይ ተራእዩ ዝጸግቡን ዝጠምዩን ኣብ ሞንጎ ሃብታማትን ድኻታትን ጉጅለ ኮይኑ። ሎሚ ኣቦታት ቅድሚ ቅዱስ ቁርባን ክንጸውም ከምዘለና ጌሮም መኽፈልቲ ድሕሪ ቅዳሴ ንካፈሎ ኣሎና።
በድልዎኝ ምፍልላይን ዝተጀመረ ሂወቶም ናብ መኣዲ ጎይታ ክቐርቡ ኣይግባእን ብማለት ድማ ብንስሓን ብፍቕርን ንስጋዊ መግቢ ዘይኮነ ንመንፈሳዊ መግቢ ክመጹ ከምዘለዎም ሓቢሩዎም። ሎሚድማ ከምኡ ብንስሓ ክንቀርብ ንጽዋዕ ኣሎና። ከምተን ካብ ቤተመቕደስ ዝወሓዘ ማይ ዝተቐበላ ቀላያትን ባሕርን ሂወት ዝረኸባ ልብና ከፊትና ንጎይታ ክንቅበል እሞ ሄኢወት ክንረክብ ኣምላ ይጽውዓና ኣሎ።
ኣምላኽ ይደግፈና
ብሩኽ በዓል ትንሳኤ ይግበረልና


text:
ሎሚ 29 ነሓሰ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ ልዕሊ ሰለስተ ሽሕ ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ከምዝደሓኑ ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ሓቢሩ።
እዞም ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ንምብጻሕ ኣብ ባሕሪ ይጉዓዙ ምንባሮምን ክልተ ዘይመንግስታውያን ማሕበራትን መራኽብ ኲናት ኢጣልያን ስጳኛን ብሓባር ብዘካየድዎ ስርሒት እቶም ልዕሊ ሰለስተ ሽሕ ስደተኛታት ካብ ሓደጋ ምጥሓል ክድሕኑ ምኽኣሎም ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
ኣባላት ፕሮኣክቲቫ ኦፐን ኣርምስን ካልኣይ ዘይመንግስታዊ ማሕበርን ዕስራ ጀላቡ ብምውፋር ነቶም ስደተኛታት ናብ ሓላዋ ባሕሪ ኢጣልያ ኣሰጋገሮሞም ኣለው።
ዓሰርተ ሰለስተ ማይል ካብ ሰሜን ሳብራታ ሊብያ ርሒቓ ኣብ ዝተረኽበት ጃልባ 700 ስደተኛታት ጽዒና ምንባራ ተሓቢሩ።
ካብ ዝውለዱ ሓሙሽተ መዓልቲ ጥራይ ዝገበሩ ማናቱ ዕሸላት ኣብ ውሽጢታ ጃልባ ተጻዒኖም ምንባሮምን ብዝተገብረሎም ሓገዝ ክድሕኑ ምኽኣሎምን ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ኣብ ዓለም ናይ ወፃኢ መራኸቢ ብዙሃን ብቀዋሚነትን እናተመላለሳን ክፅብፅባ ናፃ ፍቓድ ካብ ዘይህባ ሃገራት ሓንቲ ዝኾነት ኤርትራ ኣብቶም ዝሓለፉ 10 ዓመታት ንመጀሪያ ግዜ ናይ BBC ጋዜጠኛታት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ተፈቒዱሎም ኣቲዮም ኣለው።
ኣብ ቀረባ እዋናት ናብ ኤርትራ ኣቲየን ክፅብፅባ ካብ ዝተፈቐደለን ማዕኸናት ዜና ኣግልግሎት ዜና ኣፈረንሳይ AFP፣ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካን ኢራን Press TVን ይርከብኦም።
ኣብ 1991 ነፃነታ ዝኣወጀት ኤርትራ ብፍላይ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ዘካየደቶ ዳሕረዋይ ኲናት ካብ ዘብቅዕ ንድሓር ነፃነት መራኸቢ ብዙሃን ኣዚዩ ምውራዱ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ይገልፃ።ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዓለም ብነፃነት ፕረስ ዝተሓተ ደረጃ ሒዛ ትርከብ።
ብኣትሓሕዛ መራኸቢ ብዙሃንን ፖለቲካዊ ተቓውሞን ከምኡ እውን ናይ ውሽጥን ወፃኢን ፖሊሲኣን፣ብፖሊሲ ርእሰ ሙረከሳ ንምልማዕ ትኹረት ብምሃባ ካብ ምዕራባዊያን መንግስታት ኣረሓሒቑዋ እዩ።ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ማዕቐብ ሕቡራት መንግስታት ትርከብ።
BBC ጋዜጠኛታቱ ናብ ኤርትራ ንምልኣኽ ፍቓድ ንምሕታት ኣብ ወፃኢን ውሽጥን ምዝርከቡ ሰበስልጣን ኤርትራ ንኣዋርሕ ዝዘለቐ ዝርርብ ከምዝተኻየደ ጋዜጠኛ BBC የልዳ ሓኪም ትዛረብ።
ሰበስልጣን ኤርትራ ንጋዜጠኛታት ፍቓድ ብምሃብ ኣብዝተፈላለዩ ክፋላት እታ ሃገር ተዘዋዊሮም ኤርትራ ብመዳይ ምሊኒየማዊ ሸቶታት ልምዓት መነባብሮ ህዝባ ንምምሕያሽ ዝሓዘቶም ፃዕርታት ብዝምልከት ክፅብፅቡ ፍቓድ ሂቦምዎም።
ናብ ኤርትራ ካብዝተጉዓዙ ጋዜጠኛታት BBC ሓደ ዝኾነ ሳም ፒራንቲ ናብ ከተማ ኣስመራ ክኣቲ ከሎ ብፅባቐ እታ ከተማ ኣዚዩ ከምዝተመሰጠ ይገፅል።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዘቕርብዎ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ መሰረት እቲ ኣብ ኦሪት ዘጸኣት ምዕራፍ 20 ተመልኪቱ ዘሎ ዓስርቱ ቃላት (ትእዛዛት) ኣማእኪሎም ኣስተምህሮ ዘበገስዎ ኣስተምህሮ ኣስዒቦም፡ ሎሚ ዕለት 8 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ኣብ ኣምልኾ ጣዖት ዘተኰረ ኣስተምህሮ ኣቕሪቦም፡ ድዅም ምዃንካ ምፍላጥ ንእግዚኣብሔር ክፉት ናይ ምዃንን ኣብ ልባትና ንጣዖታት ኣይፋል ንምባል ቅድመ ኩነት ምዃኑ ኣዝኸኺሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ኣብ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ካብ ውሽጥን ወጻእን ንዝመጹ በሸሓት ንዝቝጸሩ ምእመና ዛዕባ ኣምልዀ ጣዖት እንክዛረቡ፡ ብፍላይ ኣብ ኦሪት ዘጸኣት ምዕ. 32 ኣቲ ብልጫ ዝዀነ ይኹን ጣዖት ተባሂሉ ዝግለጽ ብወርቂ ዝተገብረ ምራኽ ውከሳኦም የንብሩ።
ኣብ ምድረ በዳነት ጣዖት ምንዳይ ይተኣታተው
እቲ ዘቕረብዎ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ኣብ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ታሪኽ ጣዖት ብወርቂ ዝተቀርጸ ምራኽ ኩነት ዘተኰረ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ኩነት፡ ኩነት ምድረ በዳነትን፡ ብዙሕ ዘይምርግጋጽን ሓደጋታትን ዝረአየሉ ጭቡጥ ኵነት እዩ፡ ኣብ ከምዚ ዓይነት ዘይተረጋገጸን ውሕስነት ዘይብሉን ክከሓድ ዘይግብኦ ውሕስነት እውን ከይተረፈ ዘይርከበሉ፡ እዚ ኵነት መሰረታዊ ሻቕሎት፡ እንታይ ክሰትይ እንታይ ክበልዕ እየ ዝብል፡ ንጣዖት ልሙዕ መሬት ክኸውን እንከሎ፡ ምሽቓል የስዕብ።
ሰብኣዊ ፍጥረት ካብ ዘይርጉጽነት ንምምላጥ ሃይማኖት የናድይ፡ ርእሰ ሰርሖ ሃይማኖት፡ እግዚኣብሔር እንተድኣ ክረኣይ ዘይፈቐደ፡ ብማዕቀንትናን ምስ ማዕቐንና ዝመጣጠን ጣዖት ክንወቅር ኢና፡ ኣብ ቅድሚ ጣዖት እቲ ካብ ናይ ገዛእ ርእስኻ ርግጸይናነት ውጻእ ናይ ዝብል ጸዋዕታ ስግኣት የሎን፡ ስለምንታይ ጣዖታት ‘ኣፍ ኣለዎም, ኣይዛረቡን’ (መዝ. 115,5 ረኣ)፡ እምበኣር ከስ ጣዖት ገዛእ ርእስኻ ናይ ክውንነት፡ ሓቅነትን ማእከል ንምግባርን ስርሖት ኣእዳውካ ንምምላኽ ምኽኒት እዩ፡
ዲል፡ ሃብትን ገንዘብን፡ ዝነበረን ሰሎን ፈተና
ኣድላይነት ጣዖት፡ ኣሮን ናይ ምህርተይናነትን ፍድፋድን ጸዓትን ሓይልን ትእምርቲ ዝዀነ በቲ ናይ ብሉጽ ሃብቲ ምልክት ብዝዀነ ወርቂ ዝተገብረ ምራኽ ክሰርሕ የገድዶ፡ ዲል ስልጣንን ገንዘብን ይብሉ ቅዱስ ኣቦና ዝነበረን ዘሎን ፈተና እዩ! ውሩቕ ምራኽ እንታይ እዩ? ናይ ኩሉ ድላይ ዝውክል ክኸውን ብምሉእ ነጻነቶም ድላዮም ዘወክልሉ ነጻነቶም ዝሓልምሉ እዩ፡ ንሱ ግና ጊላዎት ይገብሮም፡ እቲ ዓቢይ ናይ እግዚኣብሔር ስራሕ እምበኣር ካብ ልብና ጣዖትነት ንምምሓው እዩ
እዚ ኵሉ ዝነቕል ኣብ እግዚኣብሔር እምኖት ምንባር ካብ ዘይምኽኣል እዩ፡ ርግጸይናነትና ኣብኡ ክስበርን ንሱ ነቲ ኣብ ልብና ዘሎ ሃረርታ ጥልቀት ክህብ ገዛእ ርእስና ንዓዑ ምስ እንሓድግ ዘይርጉጽነትናን ድኻምነትናን ምጥርጣርናን ዝጻወሩ ንኸውን፡ ብዘይ ቀዳምነት ምሃብ ንእግዚኣብሔር ብቐሊሉ ናብ ኣምልዀ ጣዖት ይውደቕ በቶም ሓሳር ውሕስነታት ዝድሰቱ ንኸውን ።
ድኹምነት መዓት ወይ መቕዘፍቲ ኣይኰነን
እቲ ምእንታና ድኻ ዝዀነ ኢየሱስ ምቕባል ነቲ ናይ ገዛእ ርእስኻ ድኻምነት መዓት ወይ መቕዘፍቲ ሰብኣዊ ሕይወት ዘይኰነስ እንታይ ደኣ ገዛእ ርእስኻ ነቲ ብእውነት ብርታዔ ዝዀነ ክትከፍት ዝኽእለካ ቅድመ ኩነት ምዃኑ ከተስተውዕል የብቅዓካ፡ ብኣፈት ድኻምነት ምድሓን እግዚኣብሔር የኣትው (2ቆሮ. 12,10 ረኣ)፡ ብሓይሊ ርእሰ ዘይብቑዕነት ሰብ ናብ ኣቦነት እግዚኣብሔር ክፉት ይኽውን፡ ናይ ሰብ ናጻነት ዝውለድ እቲ እውነተይና እግዚኣብሔር እንኰ ጐይታ ክኸውን ኣብ ምፍቃድ እዩ፡ እዚ ኽኣ ገዛእ ርእሳዊ ተነቃፍነት ንኽንቅበልን ናይ ልባትና ጣዖታት ንኽንነጽግ ዝፈቕዱ ንምዃን የብቅዓና።
ኣብ ክርስቶስ ዘብለጭልጭ መታለሊ የሎን
ንስቑል ኢየሱስ ምጥማት ንኣና ክርስቲያን ንሱ ድዅምን ዝተናዕቀን ካብ ኩሉ ውናኖ ዝዓረቐ ናይ እውነተይና እግዚኣብሔር ወጅህን ናይ ፍቕሪ ግብርን መጐስን እምበር እቲ ዘብለጭልጭ ኣታላልነት ኣይኰንና እንርእይ፡ ፍውሰትና ወይ ሕውየትና ካብቲ ድኻ ንኽኸውን ዝመረጸ ውድቀትን ሽንፈትን ሕራይ ቢሉ ዝተቐበለ ምሉእ ብምሉእ እቲ ኵሉ ዘይርግጸይናነትና ተጠራጣርነትናን ብፍቕርን ብሓይልን ክመልኦ ካብ ዝፈቐደ እዩ፡ ንሱ ዝመጸ ሓይሊ እግዚኣብሔር ንኽገልጸልና እዩ። ኣብ ክርስቶስ ተኣፋፍነትና መርገም ዘይኰነስ ምስ ኣቦን ምስቲ ናይ ሓድሽ ሓይሊ ምንጪ ዘራኽብ ስፍራ እዩ ኢሎም።
ቅድስቲ ተረዛ ዘመስቀል፡ ናይ ሕዝበ ኣይሁድን ክርስትያንን ሰማእት
ዝለገስዎ ናይ ዕለተ ረቡዕ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ምስ ኣብቅዑ ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዕለት 9 ነሓሰ ዓመታዊ በዓል ቅድስቲ ኤዲት ስታይን ናይ ገዳማዊ መጸውዕ ስማ ተረዛ በነደትታ ደላ ክሮቸ እተብዕለሉ ዕለት ምዃኑ ዘኪሮም፡ እዛ ናይ እዋናዊት ኤውሮጳ ዜጋ ናይ እምነት ሰማዕት፡ ሰማዕት ስሙር ሕይወትን ፡ ብቕንዕናን ብፍቕር ደላዪት እግዚኣብሔር እንክብሉ ገሊጾም፡ እዛ ናይ ኤውሮጳ ሓላዊት ቅድስቲ ምእንቲ ኤውሮጳ፡ ኤውሮጳ ካብ ድንዛዜ ክትላቐ ትጸልይን ተማልድን፡ ንዅላትኩም እግዚኣብሔር ይባርኽኵም ኢሎም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ተፋንዮም።


text:
ብብዙሕ ኣሽሓት ዝቑፀሩ ሙስሊማት ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ ሎሚ ንጉሆ ቅድም ኢሎም ነይሮም ናብ ስታዲዮም ኣዲስ ኣበባ ክውሕዙ ዝጀመሩ።
ሓጂ ሞሓጂር ዲኖ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ጠቕላሊ ቤት ምኽሪ ጉዳያት ምስልምና ናይቲ በዓል ኣተሓባባሪ እዮም።ናይ ኣራዳ ክፍለ ከተማ ናይ ኣህሌትን ወልጀማን ፀሓፊ’ውን እዮም።
ንሶም ናይ ዒድ ኣል-ኣድሓ ወይ’ውን ዓረፋ ታሪኽ ኣመፃፅኣ ብምግላፅ ኣብ ስታድዮም ኣዲስ ኣበባ ብስግዳንን ብፀሎትን ከምዝተኸበረን ኣብቲ ስነስርዓት ልዕሊ 30 ሽሕ ምእመናን ከምዝተረኸቡን ሓጂ ሞሓጂር ገሊፆም።
ኣብቲ ንሶም ዝነበርሉ ዝኾነ ይኹን ተቓውሞ ከምዘይሰምዑን ምእመናን ሞንዙማ እናስምዑ ብስላም ናብ ገዝኦም ከምዝተመለሱን ሓቢሮም።
ምሉእ ሽመይ ኣይፀራሕ ዝበሉ ሑሴን ዝተብሃሉ ነባሪ ኣዲስ ኣበባ ግን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ስነ ስርዓት ካብቲ ዝተለመደ ፍሉይ ዝገብሮ ህዝቢ ህውከት ክልዓ እዩ ኢሉ ስለ ዝሰግአ ቅድም ኢሉ ኣብቲ ቦታ ብምርካቡ እዩ ምስበለ ካብ መጀምሪያ ኣትሒዙ ማሕበረሰብ ሙስሊም ብምሉኡ ናይ ተቓውሞ ድምፁ ከስምዕ ውዒሉ ኢሎም።መንግስቲ ድምፅና ይስማዕ፣ዝተሳሩ ኣባላት ኮሚቴ ይፈትሑ ከምዝበለ’ውን ገሊፆም።
ካብ ከተማታት ደሴን ከሚሴን እውን ምእመንና ተቓውሞ ከምዘስምዑ ገሊፆም ኣለው።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ሽመልስ ከማል ቅድሚ ሕዚ ንዝተፈላለዩ መራኸቢ ብዙሃን ኣብዝሃብዎም መገልፅታት ‘’ንናይ ምስልምና ተቓማት ንምቁፅፃር ዝንቀሳቐስ ዘሎ ኣኽራሪ ጉጅለ ከምዝብሎ ከይኮነስ መንግስቲ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ሙስሊም ማሕበረሰብ ዝኣተወሉ እዋን ፈፂሙ የለን ‘’ኢሎም።
ሓዱሽ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ እውን ኣብ ቐረባ እንትዛረቡ መንግስቲ ናይ ሃይማኖት ነፃነት የኽብር እዩ፤እንተኾነ ግን ፅንፈኛ ጉጅለታት ህውከት ንምፍጣር እናኣለሙ ስልዝኾኑ ፖሊስ ኣድላይ ስጉምቲ ክወስድ እዩ ክብሉ ኣጠንቂቖም ኣለው።


text:
ኣመሓዳሪ ክፍለ-ግዝኣት ኦሃዮ ዝኾኑ ጆን ካርኒሽ’ውን ኣብዚ ምርጫ ዘደንቕ ውጽኢት ብምርኻብ ኣብ ፓርቲ ሪፓብሊካን ካልኣይ ደረጃ ረኺቦም’ዮም። እዚ ውጺኢት’ዚ ኣብ ሕጹያት ተወዳደርቲ ክልቲኡ ፓርቲታት ነዊሕን መሪርን ውድድር ከስዕብ ከምዝኽእል ይግመት።
ንሕጹይ ተወዳዳሪ ዶላንድ ትራምፕ እቲ ዓወት ናይ ፍሰሃ ጊዜ’ዩ ኔሩ። ኣብ ምርጫ ክፍለ-ግዝኣት ኣይዋ ካልኣይ ደረጃ ዝረኸቡን ብግልጺ ኣዘራርባኦም ዝፍለጡን ዘይፖለቲከኛ ተወዳዳራይ ዶላንድ ትራምፕ በዚ ናይ ኒው ሃምሸር ዓወት ምሕጓስ ከምዚ ዝስዕብ ኢሎም።
‘ዳግማይ ክንዕወት ጀሚርና ኢና ደጊምና’ውን ክንዕወት ኢና። ንሕና ክንሕጎስ ኢና ኣሜሪካ’ውን ዳግማይ ዓባይ ሃገር ክትከውን’ያ። ምናልባት’ውን ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረቶ ንላዕሊ ዓባይ ሃገር ክትከውን’ያ። ንኩላትኩም የፍቕረኩም’የ።’
ብተወሳኺ ኣብ መንጎ ተዓዋታይ ምርጫ ሕጹያት ኣይዋ ዝኾኑ ሕጹይ ተወዳዳሪ ቴድ ክሩዝን ኣመሓዳሪ ክፍለ-ግዝኣት ፍሎሪዳ ነበር ጀብ ቡሽን ሰነተር ማርኮ ሪብዮ ጽዑቕ ውድድር’ሎ።
ካብ ሕጹያት ተወዳደርቲ ዲሞክራት ድማ ሰነተር በርኒ ሳንደርስ ኣብ ልዕሊ ነቲ ውድድር ዝመርሓ ዝነበራ ሂላሪ ክሊንተን ዓብይ ዓወት ተጎናጺፎም።
‘መንግስቲ’ዛ ዓባይ ሃገር ብተሳትፎ ኩሉ ህዝቢ እንበር ብዉሑዳን ሃብታማት ተሳተፍቲ’ቲ ወፍሪን ናቶም ፖለቲካዊ ኮሚተ ጥራይ ክቐውም የብሉን’ ኢሎም በርኒ ሳንደርስ።
ሂላሪ ክሊንተን ብወገነን ንደገፍተን ንዝመጽእ ምርጫ ክጥምቱ ጸዊዓን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ንነዊሕ ዓመታት አበየነይቲ ሃገር ይርከብ ከምዝነበረ ምስጢር ኮይኑ ዝፀንሐን ብፑንት ዝፍለጥ ናይ ጥንቲ ስልጣነ ንኤርትራ ዘጠቃልል ከምዝኾነ አብ ዓዲ እንግሊዝ ሙዝየም ብሪጣንያ መፅናዕቲ ዘካየዱ ተመራመርቲ ገሊፆም።
ቅድሚ 25 ክፍለ ዘመን ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ምስ ግብፃውያን ናይ ንግዲ ዝምድና ዝነበሮ ዓብይ ስልጣነ ምድረ ፑንት አበይ ከም ዝነበረ ንተመራመርቲ ናይ ዘመናት ምስጢር ኾይኑ’ዩ ፀኒሑ።
ብፕሮፌሰር ናትናኤል ዶሚኒ ዝተመርሐ ጉጅለ አብ ቤተ መዘክር እንግሊዝ ብዝካየዶ መፅናዕቲ ነዚ ምስጢር ክፈትሕ ኪኢሉ’ሎ። አብ ልዕሊ ብጥንታውያን ግብፂ ብመድሃኒት ከይፈረሱ ዝፀንሑ ናይ ክልተ ኣህባይ አዕፅምቲ ዝተገብረ መፅናዕቲ ምድረ ፑንት ንሙሉእ ኤርትራን ምብራቅ ኢትዮጵያን ከምዘጠቃልል አርእዩ’ሎ።
ዲረክተር ጀነራል ሃገራዊ ቤተ መዘክር ኤርትራ ዶክተር ዮሴፍ ልብሰቃል እዚ መፅናዕቲ “ኤርትራ ናይ በይና ጥንታዊ ታሪኽ ከምዝነበራ አገዳሲ ቦታ ከምዝነበረት ነቲ ብዙሕ ጊዜ ንእክቦ ዝነበርና ጭብጥታት ዘራጉድ ስለዝኾነ አዝዩ ሓጋዚ’ዩ ኢሎም።”
አቀድም አቢሉ ከም በዓል ሱዳን ስዑዲ ዓረብ የመን ኢትዮጵያን ሶማልን ሞዛምቢክ ከይተረፈ ምድረ ፑንት አብ ግዘአተን ከምዝርከብ ይገልፃ ኔረን’የን።


text:
ኣብ ዶባት ኤርትራን ሱዳንን እቲ ሓጐጽጐጽ ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ ኮይኑ ካብ 3 ጥሪ 2018 ጀሚሩ ግና ኣብ ደረጃ ምዕጻው ዘብጸሓ ቅልጡፍ ምቅይያራት የርኢ ከምዘሎ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ይዕዘብዎ ብዘለዉ ምኝጭታትናን ብዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜናን ተረጋጊጹ ኣሎ። ነቲ ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ብወግዒ ዝወሰደን ዝገለጸን መንግስቲ ሱዳን ኮይኑ መንግስቲ ኤርትራ ግና ብሰንክቲ ትዕቢተኛን ዘይግሉጽነትን ባህሪኡ ብዛዕባዚ ጉዳይዚ ንህዝቢ ዝገለጾ ወግዓዊ ነገር የለን። እቶም ምንጭታትን ማዕከናት ዜናን ከም ዝገለጽዎ መንግስቲ ሱዳን ነቲ ዶብ ክልቲአን ሃገራት “ሓይልታት ህጹጽ ሓገዝ (ቅዋት ኣልድዓም ኣልሰሪዕ)” ብዝበሃል ኣካል ሰራዊቱ ዓጽይዎ ኣሎ። ዝተፈላለዩ ተዓዘብቲ ነዚ ስጉምቲ ምስቲ ፕረሲደንት ሱዳን ዑመር ኣልበሽር ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዘውጽእዎ ን6 ኣዋርሕ ዝጸንሕ ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ኣብ ግዝኣታት ኩርዶፋንን ከሰላን የዛምድዎ ኣለዉ።
ናይቲ ምዕጻው ጭብጥን ትሕዝቶን ብዝምልከት ዝተፈላለዩ ወገናት ነናቶም ትርጉም ዝህብዎ ኮይኑ፡ ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ፍንው ናይ ተሽከርከርቲ ምንቅስቓስን ዘይሕጋዊ ናይ ሰባት ምስግጋርን ዝኽልክል ኮይኑ፡ ካብ ናብን ዝሰጋገር ንብረት እውን ዝኽልክል እዩ። ብሕጋዊ ኣገባብን ዝተመርጹ ውሱናት ኣፍደገታትን ብጥንቃቐ ብዝተሓዝ ሕጋዊ ኣገባብን ናይ ሰባት ምንቅስቓስ ግና ዝኽልክል ኣይኮነን ዝብሉ ወገናት እውን ኣለዉ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ናይቲ መንገስቲ ሰለይትን ንጸጥተኦም ዘስግኡን ከምኡ እውን ብህግደፍ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ዝተዋፈሩ ዝበልዎም ኤርትራውያን ኣብ ምብራቕ ሱዳን ክኣስሩ ጀሚሮም ምህላዎም ይንገር ኣሎ።
ናብዚ ደረጃዚ ዘብጽሑ ምኽንያታ ብዝምልከት እቲ ዝበሃል ብዙሕ ኮይኑ፡ ካብቲ ጠንቅታት መንግስቲ ኤርትራ ዘካይዶ ዘይሕጋዊ ዕዳጋ (ኮንትሮባንድ) ላዕለዎት ሓለፍቱ ዘዘውትርዎ ዘይሕጋዊ ናይ ሰባት ምስግጋር ንግድን ሓደ ምዃኑ ይገልጹ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ኤርትራ ዘለዉን በቲ መንግስቲ ዝሕገዙን ተቓወምቲ መንግስቲ ሱዳን እውን ካልእ ጠንቂ እዮም። ብዘይካዚ ነዚ ጉዳይ ምስቲ ኣብዚ ከባቢና ዝረአ ዘሎ ናይ ሓይልታት ኣሰላልፋ ዘተኣሳስርዎ ኣለዉ። ከምቲ ኣብ ምብራቓዊ ቆላ ኤርትራ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ብበዓልል ዓረብ ኢማራት ዝረአ ዘሎ ወተሃደራዊ ምንቅስቓሳት ኣብ ምዕራባዊ ቆላታት ኤርትራ’ውን ብፍላይ ከኣ ኣብ ከባቢ መደበር ታዕሊም ሳዋ፡ ማዕጢርን ሞልቤርን ናይ ግብጺ ወተሃደራዊ ክኢላታት ጽዑቕ ምንቅስቓሳት የካይዱ ምህላዎም ካብቲ ጠንቅታት ሓደ እዩ። እዞም ምንጭታት ከም ዝጠቕስዎ ወተሃደራዊ ክኢላታት ግብጺ፡ ንናይ ዳርፎር ተቓወምቲ ሓዊስካ መንግስቲ ኤርትራ ዝሕግዞም ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት መንግስታት ተቓወምቲ ወተሃደራዊ ታዕሊም ይህቡ ምህላዎም እውን ካልእ ምኽንያት እዩ።
ካብዚ ሓሊፉ ግብጺ ንኤርትራ ወተሃደራዊ ታዕሊም ጥራይ ዘይኮነ ናይ ዘመናዊ ኣጽዋር ሓገዛት ትገብር ከምዘላን እዚ ናብ ዶብ ሱዳን ቀረባ ኣብ ዝኾነ ቦታታት ኤርትራ ይረአ ከም ዘሎን ዝተዕዘቡ ወገናት ይሕብሩ ኣለዉ። ሱዳንን ግብጽን ብሰንኪ ኣብ መንጎአን ዘሎ ናይ ሓላይብ ናይ ዶብ ጉዳይን ኣጠቓቕማ ሩባ ኒልን ክዓቢ ዝጸንሐ ጸገም ከም ዘለወን ፍሉጥ እዩ። ኣብዚ ምስሕሓብ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ግብጺ ምውጋኑን ሱዳን ምስ ኢትዮጵያ ምስላፋን ከኣ ንሱዳንን ኤርትራን ካብ ዘሰሓሕብ ምኽንያታ ጌርካ ዝውሰድ እዩ። እዚ ኩሉ ተደሚሩ እምበኣር እቲ ዶባት ምስ ሱዳን ምዕጻዉ ኣብ ልዕሊ መሰረታዊ ቀረባት ኤርትራ ከስዕቦ ዝኽል ተጽዕኖን ናይ ዜጋታት ምምዝባልን ሓደ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኮይኑ ንኤርትራ ዓውዲ ውግእ ናይ ምግባራ ሓደጋ ስለ ዝህልዎ ህዝቢ ኤርትራ ከሎ ጌና ክነቕሓሉ ዝግበኦ እዩ።


text:
“ድልየት ሓደ መንእሰይ ደኣ፣ እዚ ኹሉ ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ዚርከብ ነገር’ዩ” ዚብል ሓሳብ ምስ ሰማዕኩ’የ ነዚ ዚጽሕፍ ዘለኹ። ትምኒት ወይ ድሌት መንእሰይ ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ብዘሎ ነገር እንተዝዕገት‘ሞ፣ እቲ ኣብ ጸሓይ ኣምልኾ ዚነበሮ ሰብ መንነት ገዛእ ነብሱን ጸሓይን ንምፍላጥ ጻዕሪ ኣምበይ መካየደን። መበገሲ ድልየታቱ ክትፈልጥ ምድላይ (ኪርዮዚቲ) ምዃኑ ንምጥቓስ’ኳ እንተተኻእለ፣ ንምዝራብ፣ ምሕሳብን ምስራሕን ብምኽ ኣሉ፣ ድሌቱ’ወን እናዓበየ ከም ዚመጸ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ካብዚ ዚተላዕለ፣ ድሌቱ ወሰን ኣልቦ እዩ። ስድሪ እንተሃብዎ እመት፣ እመት እንተበጺሑ……………ካልእ። ኣብ ፍላስፋታት ግሪኽ፣ ካብ ብዓል ፕላቶ፣ ኣሪስቶትል፣ ሆሜር ንነጀው፣ ሓያሎ ሓሳባዊ ይኹን ተግባራዊ ፍልስፍና ዘመንጨው ጠቢባን ተቐልቒሎም’ዮም። እዞም ኩሎም ጠቢባን ከኣ ዕድመ ንእስነት ከም ዘሕለፉ ይፍለጥ። ካብዚኦም ዚበዝሑ’ወን ዚሞቱስ ኣብ ግዜ ንእስነቶም እዮም። ታሪኾም ወይ ስራሖም ኣንቢብና እንርድኦ ነገር እንተሎ ግን፣ ገና ድልየት ከም ዚነበሮም’ዩ።
እቲ ዓቢ ብዓል ውዕለት ዓለምና ኣልበርት ኣንስታይን፣ “ቅድሚ ሞተይ ቅድሚ ሰለስተ ሰዓት ከም ዚመውት እንተዝፈልጥ ነይረ፣ ክውድኦ ዘለኒ ዓሚመ ብሰላም እፎይ ኢለ ምተጋደምኩ።” ማለቱ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ዚቕጽል ድሌት ስራሕ ከም ዚነበሮን በዚ ኸኣ ከይዓገበ ምማቱን ንርዳእ።
“ናይ ካል ኦት ኣይፈልጥን፣ ኣነ ግን ናጽነት ወይ ከኣ ሞት እደሊ” ዚበለ ኣሜሪካዊ ፓትሪክ ሄንሪ፣ እዛ ናይ ሎሚ ኣሜሪካ ካብ ቀጥታዊ ግዝ ኣት እንግሊዝ ናጻ ድሕሪ ምውጽኣ’ወን ብዙሕ ነገር ከምዚ ተመነየ ፍሉጥ’ዩ። ዓለም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮም ንምእታው ሓሊኖም ዚነበሩ ከም እኒ ፈረንሳዊ ናፖልዮን፣ ጀርመናዊ ሂትለር፣ ሮማዊ ጅልየስ ቄሳር…ወዘተ፣ ኣብ ዘመነ ንእሰቶም ከም ዚሓሰቡዎ፣ ዓለም ኣብ ትሕቲ ቁጽሮም ምስ ኣእተዉዋ፣ እንታይ ክምነዩ ይኽእሉ ከም ዚነበሩ’ኳ ንምፍላጥ እንተ ዘይተኻእለ፣ ካልእ ነገር ምድላዮም ግን ዘይተርፍ’ዩ።
ናይቶም ወድ ሰብ ኣብ ወርሒን ፕላነታትን እግሩ ብዛዕባ ዘዕልበሉ ጉዳይ ዚሓልሙ ጠቢባን፣ እቶም ካብ ጸሓይ ብርሃን ዘዕልብሉ ጉዳይ ዚሓልሙ ጠቢባን፣ ናይቶም ካብ ጸሓይ ብብርሃን ዓመታት ርሒቆም ኣብ ዝርከብ ዙርያ ከዋኽብቲ ዚርከቡ ፕላኔታት ህይወት ይህሉ’ዩ ኢሎም ዚግምቱ ተመራመርቲ፣ ናይቶም መወዳእታ ህልውና መሬትና እንታይ ክም ዚኾነ ንምንጋር ዚቕምሩ ዘለው ሊቃውንቲ፣ ናይቶም ኣእምሮ ወዲ ሰብ ክሰርሖ ክሳብ ዚግብኦ ንምስራሕ ጻዕሪ ዘካየዱ ዘለው ክ ኢላታት ስነ ኣእምሮ፣ ናይቶም ህይወት ንምፍጣር ዓሚቕ መጽናዕቲ ዘካአዱ’ሞ ብመልክዕ (ከሎን) ዚተዓውቱ ምሁራት ድሌት ኣብ ምንታይ’ዩ መዕለቢኡ?
እዚ እቲ ሓፈሻዊ እዩ ። ከምቲ ኣብ መእተዊ ‘ዚ ጽሑፍ ዝተገልጸ እቲ ድልየት ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ጥራይ ዘይኮነ ሸውዓተ ሰማያት ሰጊርካ ብዘሎ ነገር’ወን ዚድረት ኣይኮነን።
ካብቲ ሓፈሻዊ ወጺእና ድሌት መንእሰይ ፍቕሪ’ዩ እስከ ንበል። ንእስነት ፍቕሪን ተነጻጺሎም ተራእዮም ኣይፈልጡን። ፍቕሪ ኣሎ። ነዚፍቕሪ’ዚ ዚኽፈል መስዋእቲ ካ ኣሎ። ስለፍቕሪ ክትብል ከኣ ትሰርሕ። ሑጻን ስሚንቶን ኣብዒጥካ ምስ ምንዳቕ ብዚመሳሰል መገዲ፣ ንፍቕሪ ኣብ ዝግባእ ሰገነት ክተቕሎ እዩ እቲ ድልየት። ግን እንተሰቐልካዮ’ወን ሰቒለዮ ኢልካ ስቕ የልቦን። ናይ ድሌት መወዳእታ ኢድካ ኣጣሚርካ ትም ኣይኮነን።
ፍቕሪ ሞያ ኸኣ ኣሎ። ኣብ ስነጥበብ ሓደ ዓቢ ስፍራ ክትሕዝ ትደሊ። ዚተጻሕፈ መሰጥቲ ልብወለዳት፣ ግጥምታት፣ ድራማታት፣ ስእልታት ፣ ዚተቐርጹ ሓውልትታት ናይዚ ጉልሕ መር ኣያ እዮም። ዕምቆቶም ክትፍትሽ ኢኻ፣ ናይ ዕምቆቶም ዕምቆት ረቒቕነቶም ግና መሊሱ ክገድሰካ’ዩ።
ሓላፊ ሙዃን ዘብህግ ኣይኮነን። ብደረጃ ብራኸ ግና ክሳብ ኣበይ ዚብሃል የልቦን። እቲ ጤረር ናይ ሓላፍነት’ወን ድልየት ዚገትእ ኣይኮነን። ስለዚ፣ እቲ ምስጥር፣ ምዃንን ዘይምዃንን ተባሂሉ ተቐሚጡ ዘሎ፣ እቲ ምፍላጥን ምስራሕን’ዩ። ድሌት እቲ መንእሰይ ክብሃል ዘይከኣል ኣይኮነን።