text:
ኣምባሳደር ወንድሙ ኣሳምነው ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ‘ሸባብ ብንጥፈታት ሚድያ ኣዝዩ በሊሕ ምዃኑን እቲ ውግእ ገና ከይተጀመረ፣ ክንዲ’ዚ ዝኣክል ወትሃደራት ኢትዮጵያ ቀቲለን ኣቑሲለን ምባሉ ንስዕረቱ ንምጉልባብ ሓሊኑ’ዩ ኢሎም።
ቅድሚ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ኣብ ሶማልያ ዝወፈሩ ኣባላት ዓቀብቲ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ ኬንያ፣ ቡሩንዲን ኡጋንዳን ተመሳሳሊ ጥቅዓት ኣውሪዱ ከቢድ ጉድኣት ከምዘውረደን ናይ ሎሚ ዕላምኡን ንሰራዊት ኢትዮጵያ ደምሲሰ ነቲ ካምፕ ክቆፃፀሮ’የ ዝብል ከምዝነበረ እቶም ኣምባሳደር ሓቢሮም።
እንተኾነ ኣብ ዕርዶም ኮይኖም ዝተፀበይዎ ወትሃደራት ኢትዮጵያ ተኸላኺሎም ናብ መልሰ መጥቃዕቲ ብምስጋር፣ ንምልሻታት ሸባብ ተኸታቲሎም ከምዝደምሰስዎም ኣምባሳደር ወንድሙ ገሊፆም።
ብሬድዮኡ ኣቢሉ መግለፂ ዝሃበ ሸባብ፣ ን18 ወትሃደራት ኢትዮጵያ ቀቲለ ነቲ ካምፕ ተቖፃፂረ ምባሉ ዝረኸብናዮ ሓቢሩ ነይሩ። ኣቶ ወንድሙ ግና ንመግለፂ ሸባብ ብምንፃግ ኣበይ ኮይኖም’ዮም ንሙውታት ቆፂሮምዎም? ኢሎም።
ብመሰረት ሓበሬታ ፈነወ ወግዓዊ ሬድዮ ኣል-ሸባብ ዝኾነ ሬድዮ ኣንዳሉስ እቲ ዕጡቕ ጉጅለ ሓሙስ ኣብ መዓስከር ሕብረት ኣፍሪቃ ብዘካየዶ መጥቓዕቲ 43 ሰራዊት ኢትዮጵያ ብምቕታሉ ነቲ መዓስከር ምሉእ ብምሉእ ምዕናዉ ሓቢሩ ኔሩ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ዝሓለፈ ጊዜ ብመጥቓዕትታት እቲ ዕጡቕ ጉጅለ 54 ሰራዊት ብሩንዲ ኣብ ለጊ፡ 19 ኡጋንዳዊያን ሰራዊት ኣብ ጃነሌን ከምኡ‘ውን ልዕሊ 100 ኬንያዊያን ኣብ ኢል-ኣደ ምቅታሎም ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


c: text/html

text:
Radio Erena: 17 January 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብዛዕባ’ቲ ንግብጽን ኢትዮጵያን ዘሰሓሕብ ዘሎ ጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይልን ምህናጽ ዲጋ ሚለንዮም ዝህልዎ ጽልዋን ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ንምዝርራብ ናብ ካይሮ ከምርሕ ምዃኑ ማዕከናት ዜና ግብጺ ገሊጸ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናብ ግብጺ ከምርሕ ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ፣ ሓደ ሰሙን ድሕሪ’ቲ ድሕሪ’ቲ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብታ ሃገር ዘካየዶ ዑደት’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ናብ ግብጺ ብምብጻሕ ንባይቶ ግብጺ መብርሂ ክህብ ተመዲቡ እኳ እንተነበረ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ክደናጎ’ዩ ጸኒሑ።
ባይቶ ግብጺ ብዛዕባ ዑደት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣመልኪቱ ኣብ መፋቕር ወርሒ ታሕሳስ 2017 ኣብ ዝሃቦ ድምጺ፣ ነቲ ዑደትን መብርሂ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ባይቶን ብዓብላሊ ድምጺ ደጊፉ።
ብመሰረት እዚ ድማ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ናብ ግብጺ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ንባይቶ እታ ሃገር ግብጺ መብርሂ ክህብ ትጽቢት ኣሎ።
ግብጽን ኢትዮጵያን ብጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይል ኣብ ዝሰሓሓባሉ ዘለዋ እዋን፣ ጎኑ ጎኑ ድማ ግብጽን ሱዳንን ብጉዳይ ዶባ ምውጣጠን፣ ንጸጥታ እቲ ዞባ ኣብ ወጥሪ የእትዎ ይርከብ።
=======================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ደርግ ዝኣወጆ ወፍሪ ቀይሕ ኮኸብ ንምፍሻል ህወሓት ኣብ ጎኒ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ግንባር ሳሕል ተሰሊፋ ዝተዋገአት ንስራተጂካዊ ረብሓኣ ኢላ‘ያ ዝበሉ ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ፣መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ግና ኣብ ቅድሚ ዓለም ዓበዪቲ ሰባት መሲሎም ንክራኣዩ ኢሎም ነቲ ሓባራዊ ታሪኽ ይሓብእዎ ነይሮም ይብሉ።
ኣቶ ስብሓት ነጋ ብወገኖም፣ሓደ ሃገር ወይ ውድብ ምስ ካልኦት ዝተሓባበረሉን ነቲ ምትሕብባር ኣፀቢቁ እንተመዝሚዝዎን ብቅዓት‘ዩ።፡እቲ ዘግርም ነገር መሪሕነት ሻዕብያ ምትሕብባር ድኽመት‘ዩ ዝመስሎም።ንዓና ሓጊዞምና‘ዮም ዘይምባሎም፣ኣብ ታሪኽ ከሕትቶም ይኽእል‘ዩ ይብሉ።
ብዘይካ‘ዚ ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ ኣብ ሰብዓታት፣ህወሓት ነቲ ካብ ለገስቲ ዝተቀበለቶ ኣስታት ሚእቲ ሚልዮን ቅርሺ 95 ሚእታዊ ንመጠናኸሪ ማሌሊትን ሰራዊትን እቲ ዝተረፈ 5 ሚእታዊ ጥራሕ ናብ ግዳያት ደርቂ ኣውዒላቶ፣ኣነ ብወገነይ ንህዝቢ ዝብጀት መጠን ገንዘብ ቁሩብ ንወስኸሉ፣ምስረታ ማሌሊት‘ውን ነናዋሓዮ እንተበልኩ ሰማዒ ኣይረኸብኩን ኢሎም።
ኣቶ ስብሓት ነጋ ብወገኖምሓሙሽተ ሳንቲም ንማሌሊት ዝባሃል ኣይወፀን፣ሚእቲ ሚልዮን ቅርሺ ዝባሃል እውን ናብ ትግራይ ብሓደ ጊዜ ኣትዮ ኣይፈልጥን።እንታይ‘ዩ መዓቱ፣ ናይ ትማሊ ታሪኽ፣ኣብ‘ቲ ታሪኽ ዝነበሩ ሰባት ብህይወት እናሃለው፣ከመይ ገይርካ እዚ ዘረባ‘ዚ ካብ በሪሁ ይወፅእ? ይብሉ።


text:
ኣብዚ ዓመት እዚ ሰለስተ ኣዕነውቲ ዝናብ ሓዘል ህቦብላታት ሀረኬይናት ኣብ ደሴታት ካሪቢያንን ኣሜሪካን ከቢድ ዕንወት ኣውሪዶምን ኣብ ምውራድ ይርከቡን።ሀረኬን ሃርቪን ኢርማን ዘውረድዎ ጥፍኣት ንታሪኽ ብምግዳፍ ማሪያ ዝተብሃለ ኣዕናዊ ሀርኬይን ምዓት እናውረደ ይርከብ።
ሊቃውንቲ ወይ ሳንትስታት ኩነታት ኣየር ዶ/ር በላይ ብርሃነ ደመወዝን ዶ/ር ፍስሃ ገብረማሪያም ብርሃነን ትሮፒካዊ ህቦቡላ መብዛሕቲኡ ካብ ኣፍሪካ ብፍላይ ድማ ካብ በረኽቲ ከባቢታት ኢትዮጵያ ካምዝልዓሉ ይግለፁ።
ብዛዕባ ኣወፃፅኣ ኣሽማት ትሮፖካዊ ህቦብላታትን ምስ ለውጢ ኩነታት ኣየር ክህልዎም ዝኽእል ርክብን እውን ሪኢቱኦም ሂቦም ኣለው።
ዶ/ር በላይ ብርሃነ ደመወዝ ኣብ ዩኒቨርስቲ ሜሪላንድ ባልቲሞር ካውንቲ /UNBC/ ናይ ፊዚክስ ፕሮፌሰርን ዶ/ር ፍስሃ ገብረማሪያም ብርሃነ CGI ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ International Consultants in Management and Information Technology ናይ ሓበሬታ/ዳታ ሳንቲስት እዮም።ክልቲኦም ብናይ Atmospheric Physics ናይ ዶክትሬት ትምህርቲ ዘፅንዑ እዮም።
ንዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 01 February 2017
መበል 30 ዓመት ምቋም በይነ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ንልምዓት ( ኢጋድ) ኣብ ዝተጸንበለሉ እዋን፣ እቲ ዞባዊ ውድብ መሳርሒ ኢትዮጵያ ብምዃን ኣንጻር ኤርትራ ይሰርሕ ኣሎ ክብል መንግስቲ ኤርትራ ወቒሱ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ፣ ብ31 ጥሪ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ እቲ ዞባዊ ውድብ መሳርሒ ኢትዮጵያ ብምዃን ኣንጻር ኤርትራ ዝቐንዐ ጸለመታት ናብ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ከምዘቕረበ ጠቒሱ።
ድሕሪ ናጽነታ ኣብ 1993 መበል ሻውዐይቲ ኣባል ብምዃን ንኢጋድ ዝተጸንበረቶ ኤርትራ፣ ምስ ኢትዮጵያን ጅቡትን ድሕሪ ዝተኻየደ ግጭታት ብተመሳሳሊ ወቐሳ ካብቲ ዞባዊ ውድብ ንሓጺር እዋን ስሒባ ምንባራ ይዝከር።
ኣብ 2011 ናብቲ ዞባዊ ውድብ ድሕሪ ምምላሳ’ውን ኤርትራ፣ እቲ ውድብ ጸግዒ ኢትዮጵያን ጅቡትን ብምሓዝ መሳርሒ ይኸውን ኣሎ እናበለት ምዕዝምዛማት ከተስምዕ ምጽንሓ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት የረድኡ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ብ31 ጥሪ ኣብ ዘርግሖ መግለጺ ድማ፣ ኢጋድ፣ ካብ ሕጋዊን ሞራላውን ዕማማቱ ወጻኢ፣ መሳርሒ ኢትዮጵያ ብምዃን፣ ኣንጻር ኤርትራ ናይ ሓሶት ክስታት ናብ ባይቶ ጸጥታ ከምዘቕረበ ይቓወም ኣሎ።
ኣብ 1986 ዝቖመ ኢጋድ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ጅቡቲ፣ ሶማል፣ ደቡብ ሱዳን፣ ኡጋንዳን ኬንያን ሸሞንተ ኣባላት ዝሓቖፈ ኮይኑ፣ ቀዋሚ ቤት ጽሕፈቱ ድማ ኣብ ጅቡቲ’ዩ።
ካብ 1996 ክሳብ 2000 ዓመት ኣብ ዝነበረ እዋን፣ ኤርትራዊ ዶክተርተኸስተ ገብራይ ዋና ጸሓፊ እዚ ዞባዊ ውድብ ምንባሩ ይዝከር።
መበል ሻሙነይቲ ኣባል ብምዃን ናብ ኢጋድ ናይ መወዳእታ ዝተጸንበረት ሃገር ደቡብ ሱዳን’ያ።
===================


text:
እቶም ተኸሰስቲ ጥርዓኖም ዘቕረቡ ብጠብቓታቶም ኣቢሎም ዝሓለፈ ሓሙሽ 5 መጋቢት 2005 ዓ/ም ከምዝነበረ ካብቶም ጠብቓታት ሓደ ኣቶ ተማም ኣባ ቡልጉ ሎማዕንቲ ሰሉስ ንቪኦኤ ገሊፆም።
እቲ ሎሚ ንጉባኤ መፃረዪ ጉዳያት ሕገ መንግስቲ ዝቐረበ ጥርዓን ብትሕዝቶ ቅድሚ ሕዚ ንላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ቀሪቡ ካብ ዝነበረ ኣይፍለን ኢሎም ኣቶ ተማም።
ከም እምነት እኒ ኣቶ ተማም ኣባ ቡልጉ ኣዋጅ ቑፅሪ 652 እዝባር 2001 ወይ ድማ ፀረ ሽብር ኣዋጅ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣዋጅ ናይታ ሃገር ላዕለዋይ ሕጊ ምስ ዝኾነ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝፃረር እዩ። ‘’ኣዋጅ ቁፅሪ 652 ከምዘለዎ ምስ ሕገ መንግስቲ ዝፃረር እዩ ኢልና፣ሓደ፣ክልተ፣ሰለስተ፣ኣርባዕተ ኢልና ብነጥቢ ኣቐሚጥና ኣለና።ዓማዊላን ዝተኸስስሉ ድማ በዚ እዋጅ እዚ ስለዝኾነ ብኡ ክኽሰሱ የብሎምን ኢልና ኢና ጥርዓንን ኣቕሪብና ዘለና።’’
ተኸሰስቲ ብሕገ መንግስቲ ዝተኸበሩሎም ናይ ምዝራብን ሓሳቦም ናይ ምግላፅን መሰሎም ዝተጥሓሰ ምዃኑ ኣብቲ ጥርዓን ከምዝተጠቐሰ’ውን ወሲኾም ጠቒሶም ኣቶ ተማም።


text:
ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁር ኬንያታ፡ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካይደ ዘሎ ኲናት ንምዕራፍ፡ ኣብ መንጎ ህወሓትን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዘተ ክግበር ይጽውዑ ኣለዉ።
ድሕሪ ርክብ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ኬንያታ፡ ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝሃቡዎ ሓጺር ጋዜጣዊ ቃል፡ ነቲ ግጭት ወተሃደራዊ መፍትሒ የብሉን ድሕሪ ምባል፡ እቲ እንኮ መዕረፊ ዘተ ምዃኑ ተዛሪቦም። ኬንያታ ካብቲ ንላዕለዎት መሪሕነት ዘሳተፈ ዘተ ኣብ ጉዳይ ምውሓስ ሰላምን ተሳታፍነትን ክመርሑ’ዮም ናብ ባይቶ ጸጥታ ተጓዒዞም።
ሃገሮም ምስ ኢትዮጵያ’ውን ስለ እትዳወብ ኣብቲ ግጭት ዘለዎም ቅርበት ዝገለጹ ኬንያታ፡ ክልተ ተቐናቐንቲ ወገናት ኲናት ደው ከብሉን ንዘይተገደበ ሰብኣዊ ሓገዝ ክፈቕዱን ጸዊዕም።
ኬንያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንዘይቀዋሚ መንበር ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ዝበቕዐት ክትከውን እንከላ፡ ኣብቲ ወርሓዊ ዝዘውር መሪሕነት ሃገራት’ውን ኣብዚ ወርሒ’ዚ ፕረዚደንት እቲ ባይቶ ኰይና ኣላ።


text:
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ ተወሳኺ ሓገዝ ንምርካብ ኣብ ኣስመራ ምስ ዝርከብ ወኪል እቲ ሕብረት ጽዑቕ ርክባት የካይድ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ካብ 2009 ክሳብ 2013 ንኣርባዕተ ዓመታት ዝጸንሐ ኣብ ውሕስነት መግብን ልምዓትን ዘተኮረ ናይ 122 ሚልዮን ዩሮ ፕሮጀክታት ከምዝመወለ ይፍለጥ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ ሕጂ ዘካይዶ ዘሎ ዝርርብ ነዚ ዝቕጽል ሓሙሽተ ዓመታት ክሳብ 300 ሚልዮን ዩሮ ሓገዝ ይሓትት ምህላዉ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
ኣቐዲሙ መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን መወልቲ ኣካላትን ናይ ኣስታት 188 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ንምርካብ ዘኽእሎ ውጥን ብ28 ጥሪ ከምዝኸተመ ኣይርሳዕን።
ኣብቲ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ኣምባሳደራት ሓያሎ ሃገራት ኣብ ዝተረኽቡሉ ዝተኸተመ ናይ ምትሕግጋዝ ውዕል፣ ካብ 2016 ኣብ ዘሎ ግዜ ከም ፕሮግራም ልምዓት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝኣመሰላ ትካላት 50 ሚልዮን ዶላር ክስልዓ እቲ ዝተረፈ ኣስታት 138 ሚልዮን ዶላር ድማ ካብ መወልቲ ሃገራት ክእከብ ዝብል’ዩ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ ብሪጣንያ 15 ሚልዮን ፓውንድ ኢጣልያ ድማ ሓደ ሚልዮን ኤውሮ ክህባ ምዃነን ክመባጽዓ እንከለው፣ 27 ኣባላት ሃገራት ዝሓቖፈ ሕብረት ኤውሮጳ ግና ዝኾነ መብጽዓ ኣይኣተወን።
ይኹን’ምበር ሕብረት ኤውሮጳ ካብ ጽባሕ ናጽነት ኣትሒዙ ሓደ ካብ ቀንዲ መወልቲ መንግስቲ ኤርትራ ምዃኑ’ዩ ዝንገረሉ።
እዚ ሕጂ ዝቐርብ ዘሎ ናይ ሓገዝ ሕቶ ድማ፣ ነቲ ብዘይዝኾነ ናይ ግዳም ሓገዝ ደው ኢሉ ከምዘሎ ዝገልጽ መንግስቲ ኤርትራ ገጢምዎ ዘሎ ቁጠባዊ ብድሆታት ዘግህድ ምዃኑ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ይጠቕሱ።


text:
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
ፕረዚደንት ቱኒዝያ በን ዓሊ ብሓይሊ- ህዝቢ ካብ ‘ታ ሃገር ክሃድም ተገዲዱ።
ፕረዚደንት ቱኒዝያ በን ዓሊ ብሓይሊ- ህዝቢ ካብ ‘ታ ሃገር ክሃድም ተገዲዱ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ከም ናይ ኮምፒተርን ኔትዎርክን ብዓል ሞያ ኮይኑ ዘገልግል ዝነበረ በረኸት ገብረብርሃን ዝተባህለ ክኢላ ንተወሳኺ ስልጠና ናብ እስራኤል ድሕሪ ምኻዱ ነቲ ስርዓት ከም ዝራሕርሖ ደንጕዩ ዝበጽሓና ሓበሬታ የረድእ።
ብ 4 መጋቢት 2010 ኣብ ከባቢ ሳዋ ኣብ ዝርከብ መዓስከር፡ ኣዘዝቲ በራጊድ ናይቲ ብሓለዋ ፕረዚደንት ዝፍለጥ ፍሉይ ኣሃዱ፡ ብዛዕባ ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ተወሲኑ ዘሎ እገዳ ኣብ ዘካየዱዎ ኣኼባ ተሪር ተቛውሞ ንዘቕረቡሎም 11 ኣባላት ብ9 መጋቢት ከምዝኣሰሩዎም ምንጭታት ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ13 ነሓሰ 2009 ኣብ ማይ-ኣጣል ብተጋዳላይ ዳኒኤል ሃብተ ይሕደጎ ናይ ቅትለት ፈተነ ካብ ዝካየደሉ ንደሓር ፍጹም ከምዘይተራእየ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
(ስእሊ፡ ሓላፊ ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኮለኔል ተስፋልደት – ካብ ርሑቕ ዝተሳእለ – ስእሊ ንዝለኣኸልና ምንጪ ነመስግን)
ስርዓት ህግደፍ ምስቲ ብሓሙስ ዕለት 13 ነሓሰ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ማይ-ኣጣል ዝተኻየደ ናይ ቅትለት ፈተነ ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ሰለስተ ኣባላት ፖሊስ ከምዝኣሰረ ኣብ ፓሪስ ዝመደበራ ድምጺ-ኢሬና ንምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ 18 ነሓሰ ከካይዶ ኣቐዲሙ ሒዙዎ ዝጸንሐ ናይ ሃገረ – ቐጠር መገሻ ከምዝቦኾረ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
‘ፕረዚደንት’ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ናይ ቦታን ስልጣንን ምቅይያራት ገይሩ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም ።
ኣብ 41 ብጽኑዕ ዝሕለዋ ዝነበራ ኮምፒተራት ተኸዚኑ ዝነበረ ኤለትሮኒካዊ ሰነዳት ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኤርትራ ብ25 ሰነ 2009 ብምሉኡ ተጓሕጕሑ ከምዝተወስደ ምንጭታት ሓቢሮም::
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብምኽንያት ‘ቲ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ንዝወርድ ግፍዕታት፡ ማእሰርትን ቅትለትን ንምዝካር ወትሩ 3 ግንቦት ተዘኪሩ ዝውዕለ ‘ዓለማዊ መዓልቲ ናጽነት ፕረስ’ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ንኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታትን ናጽነት ፕረስን ብእትገብሮ ዘላ ዓመጽን ጭፍለቓን ወቒሱዋ።
ኤርትራ ምስ ኣልቓዒዳ ምትእስሳር ንዘለዎም ግብረሽበራውያን ብምሕጋዛ ፡ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክትወስደላ ከምእትኽእል ኣመሪካ ከምዘጠንቀቐት ቴሌግራፍ ዝተባህለ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ ሓቢሩ።
ብሃንደበታዊ ጻውዒት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብህጹጽ ዝተጋበአ፡ ካቢኔ ሚኒስተራት፡ ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒታትን ዝተሳተፉዎ፡ ‘ስሉሳዊ ኣኼባ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣኼባ መራሕቲ ስርዓት ህግደፍ፡ ከምቲ ተመዲቡዎ ዝነበረ፡ ንኻልኣይ መዓልቲ ‘ኳ ከይቀጸለ፡ ስምምዕ ተሳኢኑዎ ፍረ-ኣልቦ ኮይኑ ከምዝተዛዘመ ምንጭታትና ኣፍሊጦም።
ኣብ ኤርትራ ዝርከባ፡ ኣሽሓት ሰራዊት ዝሓቖፋን፡ ጌና ሕጂ ‘ውን ኣብ ምምልማል ዘለዋ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ፡ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ቀንዲ ዕላማአንን ዕለታዊ ምንቅስቓሰንን፡ ኣንጻር ኢሳያስ ዝኾነ ይኹን ውሽጣዊ ተቓውሞ ኣብ ዝለዓለሉ እዋን ዘራይ ብምእታው፡ ነቲ ምልዕዓል ብምጭፍላቕ፡ ዕድመ ስልጣኑ ምንዋሕ ምዃኑ ሓደ ስመይ ይተዓቀበለይ ዝበለ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ኣባል መሪሕነት ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ንምንጭታትና ሓቢሩ።
ኣብቲ ፕረዚደንት በሽር ኣስመራ ዝበጽሓሉ መዓልቲ፡ ማለት ሰኑይ 23 መጋቢት ኩሎም ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ኣስመራ ትምህርቶም ኣቋሪጾም፡ ስነስርዓት ኣቀባብላ በሽር ንምድማቕ፡ ተገዲዶም፡ ጸሓይ ቀራዕ ክብሉ ከምዝወዓሉ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ዓለማዊ ቤትፍርዲ ገበነኛታት ናብ ፍርዲ ኪቐርብ ዝወሰነሉ መራሒ ሱዳን ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር፡ ሎሚ ሰኑይ 23 መጋቢት ናብ ኤርትራ በጺሑ።
ኣርባዕተ ሓለዋ (ቦዲጋርድስ) ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብሓደጋ መኪና ኣብ ጋሽ ባርካ ከምዝሞቱ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ኣንጻር ገበነኛታት፡ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ዳርፉር ብዝፈጸሞ ገበናት ‘ኵናትን ጸረ ሰብኣውነትን ኣብ ፍርዲ ክቐርብ ናይ ማእሰርቲ ፍቓድ ከምዝሃበ ሎሚ 4 መጋቢት 2009 ኣብ ዘ ሄግ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ 16 ኣምባሳዶራት ካብ ስርሖም ክድስክሉ ትእዛዝ ከም ዘመሓላለፈን እቲ ጉዳይ ኣብ ውሽጢ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዓቢ ምፍሕፋሕ ፈጢሩ ከምዘሎን ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እቶም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ኣስመራ ድሕሪ ምጽውዖም ብ20 ለካቲት ኢሳይያስ ናይ መዛዘሚ ኣኼባ ዘካየደሎም ኣምባሳደራት፡ ኣብቲ ኣኼባ በዳህቲ ሕቶታት ከምዘቕረቡሉ ኣብቲ ዘተ ዝተሳተፉ ምንጭታት ኣፍሊጦም።
ተቐማጦ ኣብ ከባቢ ዓዲ ቐይሕ እትርከብ ዓዲ ቆልዓ ሰበይትን ሰብኡትን ንብረቶም ጠርኒፎም ብስቱር ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ተቐማጦ ናይታ ዓዲ ነዚ ዓቕሊ-ጽበታዊ ስጉምቲ ‘ዚ ዝወሰዱ ብጥምየትን ሕሱም ጸቕጢ ስርዓት ህግደፍን ተገዲዶም ከምዝኾኑ እቶም ምንጭታት የረድኡ።
ብተመሳሳሊ መንገዲ፡ ተቐማጦ ከባቢ መንደፈራን ዓዲ ቐይሕን በቲ ወሪዱዎም ዘሎ ጥምየትን ሕሰም መነባብሮን ዝርእዩዎ ስኢኖም ነቲ ስርዓት ጭንቀቶም ምስ ገለጹሉ፡ ‘ናብ ጋሽ ባርካ ከባቢ ጎልጅን ገርሰትን ኬድኩም ሓሪስኩም ብልዑ’ ስለዝበሎም ዝገዓዙ ብዙሓት ስድራቤታት ከምዘለዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ‘ሎ።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝሓለፈ ራብዕቲ (14 ጥሪ 2009) ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ካብቲ ምስ ጅቡቲ ዘከራኽር ቦታታት ክትወጽእ ተሪር መጠንቀቕታ ብምሃቡ ዝተሻቐለ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኣስመራን ባጽዕን ዘይወግዓዊ መንበሪ ይቐያይር ከም ዘሎ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኩሎም ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ንብረቶም ገዲፎም ንሎሚ (06.12.2008) ናብታ ከም ቤተመንግስቲ ዝጥቀመላ ዘሎ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ ክወርዱ ቀጥታዊ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ፡ እንተኾነ ኣባላት ሓይሊ ኣየር ንትእዛዙ ብስሙር ድምጺ ነጺጎሞ ከምዘለዉ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣፍሪቃዊ መበቆል ዘለዎ ንደሞክራስያዊ ሰልፊ ወኪሉ ዝተወዳደረ ባራክ ኦባማ፡ ኣብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ 2008 ቀዳማይ ጸሊም-ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኮይኑ ብምምራጽ ታሪኻዊ ዓወት ኣመዝጊቡ።
ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኣምባሳደራት ኤርትራ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብዝገበረሎም ህጹጽ ጻውዒት ብሃንደበት ናብ ኣስመራ ከምዝኸዱ ምንጭታት ሓቢሮም።
ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ጸጥታ ኤርትራ ኮለኔል ስምኦን ገብረድንግል ድሕሪ ዝተኸየደሉ ፈተነ ቅትለት ብምስጢር ካብ ኤርትራ ወጺኡ ደሃዪ ተሓቢኡ ዝቐነየ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ወዱን ሓደ ሓለዋኡን ኣብ ቦለኛ ዓዲ ጥልያን ከምዝተራእየ ምንጭታትና ካብ ዓዲ ጥልያን ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ናይታ ሓውሲ ነጻ ዝኾነት ዞባ ሶማልያ (ፑንትላንድ) ኣዲ ሙሳ ነቲ ኣብ’ዚ ቐረባ እዋን ኣብ ኣስመራ ዝተመስረተ ጸረ መንግስታት ሶማልን ኢትዮጵያን ዝኾነ ኪዳን፡ ኣብ ዞባዊ ምምሕዳራዊ ግዝኣቱ ወጥሪ ክፈጥር ይፍትን ከምዘሎ ምኽሳሱ፡ ሸቤሌ ሚድያ ነትዎርክ ካብ መቓድሾ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሎሚ 20 ሰነ ብምኽንያት መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ኣብ ዘስምዖ ቃል፡ “ እዚ ኣጋጣሚ’ዚ ትርጉም ህላወና ብኣእሙሮና እንምርምረሉን ነቲ ንኽብሪ ሃገር ዝተኸፍለ መስዋእቲ ዝገበርናዮ ካሕሳ እንመዝነሉን ብምዃኑ ፍሉይ ትርጉም ኣለዎ…” ኢሉ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ምፍታሕ መሪሕ ተራ ክጻወት ከምዝጸውዐ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ (AFP) ኣፍሊጡ።
ቃለ ምልልስ ፕረዚደንት! “ሰዓትኩም ኣተኻኽሉ ኢየ ዝብሎም!”
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ተንቀሳቓሲ ኣምባሳደር ኢራን ኣብ ኤርትራ ንዝኾነ ዲፕሎማት ተቐቢሉ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዘዘራረበሉ ኣጋጣሚ፡ “ ኒኵሌራዊ ዓወት ኢራን ምንጪ ሓበንና እዩ፡ እታ ሃገር ኣብ’ዚ ጉዳይ ‘ዚ ንዘለዋ መርግገጺ ድማ ንድግፎ” ብምባል፡ ኒኵልየራዊ ጸዓት ምውናን ዘይትንከፍ መሰል ኢራን ምዃኑ ኣገንዚቡ፡ ኣገልግሎት ዜና ኢራን ሓቢሩ።
ዓድና ኣብ ክንዲ ዓዲ ምትሑቑቛፍን ምትሕልላይን፣ ዓዲ ማእሰርትን፣ ቁጽያን ምትህልላኻትን ኮይና። ቅድሚ ሕጂ ንደገ ወጺኡ ዘይፈልጥ ናይ መራሕቲ ፍልልያት ብዕሊ ተጋሂዱ። ህዝቢ ምስ መን ከምዝኸውን ማእዝኑ ጠፊእዎ። መፍቶት ከም ሃገር ክንህሉ ዘይደልዩና ባእታት ኮይና። እቲ ሕቡኑን ሕፉሩን ኤርትራዊ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ርእሱ ብምድናን ክመሻኸን ጀሚሩ። ዛጊት ‘ውን 7 ዓመታት ኮይኑ ንድሕሪቲ ክንምለሰሉ ኣብ ዘይንክእለሉ በጺሕና ክበሃል ዝከኣል ኢዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ንናይ ኢትዮጵያ ውሽጣዊ ኩነታት ኣመልኪቱ፡ ዝመጽእ ሰሙን ምስ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ሰፊሕን ዝርዝራውን ቃለ-መሕትት ኪገብር ምዃኑ ኣቐዲምና ንሕብር።
ኢሳይያስ ሲ ንብጹእ ወ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጠንዮስ፡ ይነኽሶም ዲዩ ነይሩ ይሳለሞም?


text:
ሓበረታ ካብ ኣስመራ - 10-31-2017
ሓበረታ ካብ ኣስመራ
ሎሚ ዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ብጉዳይ ማዕተብን ሕጃብን ኣብ ቤት ትምህርቲ ምኽልካሉ ዝተቖጡዑ ተመሃሮ ካብ ኣኽርያ ተበጊሶም።
ኣብ ዓቢ መስጊድ ኣስመራ ድሕሪ ምትእኽኻቦም ብማእከል ከተማ ኣስመራ ማለት ንጎደና ሓርነት ሰንጢቖም ኣብ ፊት ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንት ሰልፊ ክገብሩ ድሕሪ ምንቃሎም፣ ሰራዊት ህግደፍ ኣብ ከባቢ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣድብዮም ብምጽናሕ ኣብ ልዕሊቶም ተመሃሮ ቶኽሲ ድሕሪ ምኽፋቶም እቲ ሰልፊ ክብተን እኳ እንተኸኣለ፣ ተመሃሮ ግን ነቲ ቶኽሲ ከም ግብረ መልሲ ብዶናጉላ ከምዝመከትዎ ካብ ኣስመራ ዝተላእከልና ሓበሬታ የረጋግጽ።
ሎሚ ኣማስያኡ ከተማ ኣስመራ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ጸጥታዊ ሓለዋ ከም እትርከብን ብፍላይ ከኣ ኣብ ኣኽርያ ሰፊሕ ናይ ምእሳር ዘመተ ይካየድ ከምዘሎ እቲ ምንጭና ወሲኹ ኣረጋጊጹ ኣሎ። እቶም ኣብ ዓቢ መስጊድ ዝተኣኻኸቡ ሰልፈኛታት "ኣሕዋት ክርስትያን ተሓጋገዙና እዚ ናይ ኩላትና ጉዳይ እዩ! " ክብሉ ከምዝተሰምዑ'ውን ሓበሬታ መጺኡና'ሎ። ክቡራት ተኸታተልትና፣
ንዝስዕብ ሓበሬታ ተኸታቲልና ናባኹም ከነብሎ ኢና ንምዕባለታት ምሳና ጽንሑ


text:
Radio Erena: 24 August 2020
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝጎሃሃር ዘሎ ግጭታት፣ ቀቢላዊ ዘይኮነ ፖለቲከኛታት ዘጎሃሃርዎን ፖለቲካዊ ዕላማ ዘለዎን ምዃኑ ተገሊጹ።
እዚ ዝተገልጸ፣ ካብ ብሄር ቤጃ ዝኾኑ ተወላዶ ከባቢ ከሰላ፣ ብ20 ነሓሰ ኣብ ዘካየድዎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ’ዩ።
እቶም ሰለፈኛታት፣ ኣብቲ ኣብ ጎደናታት ከሰላ ኮፍ ብምብል ዘካየድዎ ተቓውሞ፣ መንግስቲ ሱዳን፣ ወትሃደራዊ ምምሕዳር ክቕየር’ውን ዝጠልብ’ዩ።
ሓደ ካብ ዓበይቲ ዓዲ ቀቢላ ሃንደንደዋ ዝኾነ ሰይድ ቲሪክ ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣብ ዘስምዖ ቃል፣ ኣብ ከሰላ ዘሎ ግጭታት ፖለቲካዊ ደኣ’ምበር ቀቢላዊ ከምዘይኮነ ብምዝኽካር፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶክ፣ ምስቲ ሓይልታት ሓርነትን ለውጢን ዝተሰምየ ወትሃደራዊ ጉጅለ ብምዝርራብ፣ ብዛዕባ ምሻም ሲቪላዊ ኣምሓዳሪ ከሰላ ይዘራረብ ከምዘሎ ገሊጹ።
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ኣብ መንጎ ቀቢላታት ቤጃ፣ ራሻይዳን ኑባን ጸጸኒሑ ግጭታት ይነቱግ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ብፍላይ ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ዞባ ከሰላ፣ ኣብ መንጎ ቶም ካብ ብሄር ቤጃ ዝኾኑ ቀቢላታት ሃደንዳዋን ቤን ዓሚር ዝተጎሃሃረ ግጭታት ሰላማዊ መዕለቢ ከምዘይተረኽቦ ይግለጽ።
==================


text:
ሓውናን ብጻይናን ዝዀነ ዑስማን ኣሕመድ ኣባል ምምሕዳር ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን መደበር ከሰላ ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ስለ ዝፈልየና መሪር ሓዘና ንገልጽ።
ሓውናን ብጻይናን ዝዀነ ዑስማን ኣሕመድ ኣባል ምምሕዳር ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን መደበር ከሰላ ሎሚ ዕለት 26-09-2016 ዓ.ም. ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ስለ ዝተፈልየና መሪር ሓዘን እስምዓና። ብጻይና ዑስማን ኣሕመድ ንነዊሕ እዋን ደኺመ ሓሚመ
ሓውናን ብጻይናን ዝዀነ ዑስማን ኣሕመድ ኣባል ምምሕዳር ናይ ኤርትራ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን መደበር ከሰላ ሎሚ ዕለት 26-09-2016 ዓ.ም. ብሕማም ምኽንያት ካብዛ ዓለም ብሞት ስለ ዝተፈልየና መሪር ሓዘን እስምዓና። ብጻይና ዑስማን ኣሕመድ ንነዊሕ እዋን ደኺመ ሓሚመ ከይበለ ኣብዚ መደበር ከሰላ ውጉኣት ሓርነት ብጽንዓትን ትዕግስትን ተኣማንነትን ከገልግል ምጽናሑ ኵሉ ዝምስክሮ ሓቂ ኢዩ። ንሕና ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ብሞት ሓውናን ብጻይናን ዑስማን ኣሕመድ ከቢድ ሓዘን ኣንዳተሰመዓና ንዓኡ መንግስተ ሰማይ የዋርሶ ንቤተ ሰቡ ድማ ጽንዓት ይሃቦም እንዳበልና ናይ ሓዘና ተኻፋልነት ንገልጽ።
ተስፋይ ተኽለዝጊ ኣቦ መንበር ኣካለ ጽጉማን ማሕበር ኤርትራ


text:
ኣሜሪካ ኣብ ሃገረ እስራኤል ዝርከብ ኤምባሲኣ ካብ ከተማ ቴል ኣቪቭ ናብ እየሩሳሌም ሎሚ ሶኑይ ኣግዒዛ።ኣብቲ ስነ ስርዓት ምኽፋት’ቲ ኤምባሲ ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ምክትል ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ሱሊቫን፡ ሚንስትር ገንዘብ ስቲቭ ምኑቺን፡ ጓል ፕረዚደንት ትራምፕ ኢቫንካ ትራምፕን በዓል ቤታ ጃረድ ኩሽነር ተረኺቦም ኔሮም። ኣብቲ ስነ ስርዓት ዝሳተፉ ተወከልቲ ኣሜሪካ ትማሊ ሰንበት እስራኤል ኣብ ዝኣተውሉ ባንዴራታት ኣሜሪካን እስራኤልን ኣብ ጎደናታት ከተማ እየሩሳሌም ከንበልብሉ ተራእዮም። ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ዝጸንሓ ቆንስል ኣሜሪካ ነቲ ጽንብል ዝተዳለወ ኽከውን ከሎ ቀዋሚ ቦታ ነቲ ኤምባሲ ክሳብ ዝዳለው ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ኮይኑ ከምዘገልግል’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ምክትል ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ጆን ሱሊቫን ምክፋት’ቲ ኤምባሲ ንነዊሕ ክደናጎይ ዝጸንሓ ክውንነት’ዩ ክብሉ ገሊጾሞ።
ሚንስትር ገንዘብ ኣሜሪካ ስቲቭ ምኑቺን ብወገኖም ቤት ምኽሪ ሃገሮም ነዚ ምግዓዝ’ቲ ኤምባሲ ናብ ከተማ እየሩሳሌም ዘለዎም ደገፍ ካብ ቅድሚ 20 ዓመት ዝገለጸ ምኳኑ ሓቢሮም።
“ፕረዚደንት ትራምፕ ንዝኣተውዎ ቃል ንምፍጻም ድልው እዮም፡ ከም ውጽኢት ናቶም መሪሕነት ድማ ሎሚ ንምክፋት እዚ ኤምባሲ ኣብዚ ንርከብ ኣለና።”
ንምክፋት’ቲ ኤምባሲ ትማሊ ሰንበት ብሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት እስራኤል ዝተዳለወ ስነ ስርዓት ካብ ብዙሓት ሃገራት ኣውሮጳ ተቓውሞ ዝገጠሞ ክኸውን ከሎ ልዕሊ 30 ተወከልቲ ሃገራት ኣብቲ ስነ ስርዓት ምስታፎም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ቤንጃሚን ነታንያሁ ጓቲማላንን ፓራጓይን ኤምባሲኣን ናብ ከተማ እየሩሳሌም ከምዘግዕዛ ብምሕባር ካልኦት ሃገራት’ውን ኣብነት እዘን ሃገራት ክኽተላ ጸዊዖም።
“ ቅኑዕ ውሳነ ብምዃኑ ኤምባሲ ሃገራትኩም ናብ ከተማ እየሩሳሌም ኣግዕዝዎ። ኤምባሲታትኹም ናብ ከተማ እየሩሳሌም ኣግዕዝዎ … ስምዑኒ ስጉምቲ ንሰላም ስለዝኾነ ኤምባሲታትኩም ናብ ከተማ እየሩሳሌም ኣግዕዙ።”
ፍልስጤማዊያን ግን ንከተማ እየሩሳሌም ዝምልከት ውሳነ ኣብ መንጎ እስራኤላዊያንን ፍልስጤማዊያን ዝተበጽሓ ስምምዕ ክውሰን ኣለዎ ክብሉ ንምግዓዝ ኤምባሲ ኣሜሪካ ናብታ ከተማ ብተሪር ተቓዊሞም ኣለው።
ሓደ ካብ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ፍልስጤም ነቢል ሻባሕ ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ኢሉ’ሎ።
“ ንከተማ እየሩሳሌም ብዝምልከት ብናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ዝሓለፈ ውሳነ ጥሒሶም እዮም። ኣብ ስምምዕ ሰላም ኦስሎ ብኣሜሪካ ዝተኣትወ ቃል’ውን ፕረዚደንት ትራምፕ ጥሒሶሞ እዮም።”
ኣብ ከተማ እየሩሳሌም ዝነብሩ ተወላዶ ሃገራት ዓረብ ግን ምግዓዝ ኤምባሲ ኣሜሪካ ናብ ከተማ እየሩሳሌም ንመነባብርኦም ኮነ ንህይወቶም ከምዘይቕይር ይገልጹ።
ንምግዓዝ ኤምባሲ ኣሜሪካ ካብ ብዙሓት ሃገራት ምዕራብ ነቐፌታ ዝቐረቦ ኮይኑ ገለ መራሕቲ ሃገራት’ውን ነቲ ኣብ መንጎ እስራኤላዊያን ፍልስጤማዊያን ዘሎ ውጥረት ዘጋድድን ናብ ግጭት ዘለዓዕል’ዩ ክብሉ ስግኣቶም ይገልጹ ኣለው ።


text:
Radio Erena : 06 April 2015
እስራኤል ኣብታ ሃገር ንዘለዉ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም 10ታት ኣሽሓት ስደተኛታት ብዘይድሌቶም ናብ ሩዋንዳን ኡጋንዳን ንምጥራዞም ትሰርሕ ከምዘላ ድሕሪ ምግላጹ፣ መንግስታት ሩዋንዳን ኡጋንዳን ብዛዕባ’ቲ ናይ እስራኤል ተበግሶ ዝተፈላለየ ርእይቶታት ይህብሉ ኣለዉ።
ሩዋንዳ፣ ነቶም ናብ ሃግሮም ክምልሱ ጸገም ዘለዎም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ንምቕባል ፍቓደኛ ምዃና ዝእንፍትን፣ ንእተገባብርኡ ዝምልከት ድማ ምስ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ምዝርራብ ከምዘላን ከተረጋግጽ እንከላ፣ ኡጋንዳ ግና በንጻሩ፣ እቲ ናይ እስራኤል ተንበግሶ ኣህጉራዊ ሕግታት ስደተኛታት ዝጥሕስን ከም “ምጉሓፍ ስደተኛታት ዝጽብጸብን’ዩ” ክትብል ተቓውሞታታ ገሊጻ።
ፕረዚደንት ሩዋንዳ ፓውል ካጋመ፣ ነቲ ሃገሩ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ንምቕባል ምስ እስራኤል ትዘራረብ ከምዘላ ንዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኡጋንዳ ሄንሪ ኦኬሎ ኦርይም ድማ በንጻሩ፣ ሃገሩ ምስ እስራኤል ቀጥታዊ ይኹን ብመንገዲ’ቲ ኣብ ኬንያ ዝመደበሩ ኤምባሲ ዝኾነ ዓይነት ስምምዕ ከምዘየካየደት ብምጥቃስ፣ እቲ ናይ እስራኤል ተበግሶ፣ ኣህጉራዊ ውዕላት ስደተኛታት ዝጥሕስ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እስራኤል፣ ነቶም ኣብ ሖሎት ተታሒዞም ዘለው መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ኣስታት 2 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ዘይተፈልጠ ሳልሰይቲ ሃገር ክወጹ’ያ ትደፋፍኦም ዘላ።
ሩዋንዳን ኡጋንዳን ነቶም ካብ እስራኤል ዝመልሱ ስደተኛታት ክቕበላ እንተኽኢለን ካብ መንግስቲ እስራኤል ኣማኢት ሚልዮናት ዶላር ሓገዝ ክግበረለን ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ እቲ ናይ እስራኤል ምድፍፋእ ኣተባባዒ ውጽኢት ክርከቦ ብዘይምኽኣሉ፣ እታ ሃገር ነቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘለዉ ይኹኑ ካልኦት ስደተኛታት በብመድረኹ ካብታ ሃገር ብግዴታ ንምውጻኦም’ያ ጽዕርታት ተካይድ ዘላ።
እስራኤል ምስ መንግስቲ ኤርትራ’ውን ተደጋጋሚ ዝርርባት ተካይድ እኳ እንተኾነት፣ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኣምባሳደር ናይቲ መንግስቲ ግና ብግዴታ ንዝመጹ ኤርትራውያን ክቕበል ፍቓደኛ ከምዘይኮነ ኣረጋጊጹ’ዩ።
================================


text:
Radio Erena: 21 October 2019
ኤርትራ፣ ነቲ ተነዲፉ፣ ብሰንኪ ኵናት ንሓያሎ ዓመታት ትግባሪኡ ተደናግዩ ዝጸንሐ ቅዋም ኣብ ግብሪ ከተውዕሎ ከምዝእትደሊ ሚኒስተር ጉዳያት ወጽኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ገሊጹ።
እቲ ሚኒስተር፣ ምስ ሓንቲ ካብ ማዕከናት ዜና ጀርመን ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቅ፣ ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት፣ ምትካል ደሞክራስያዊ ትካላዊ መንግስቲን ጠንቂ ስደት’ዩ እናተባህለ ዝግለጽ ናይ ግዜ ገደብ ግዜ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ተሓቱቱ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፣ ኤርትራ ሰራዊት ናይ ምጥያስ መደብ ከምዘለዋ ብምሕባር፣ እዚ ግና ብተብተብ ዝኸውን ከምዘይኮነ ጠቒሱ።
ድሕሪ ርክብ ሰላም ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ዝመጸ ምምሕያሻት እንተሎ ንዝሃቦ መልሲ ድማ፣ ካብ ጎረባብትና ዝሓሸ ናይ ሰላም ሃዋሁ ኣሎና፣ ምፍጣር ስራሕ ነዚ ዘሎና ጸጥታን ርግኣትን ከውሕስ ይኽእል’ዩ ድሕሪ ምባል፣ እዚ ድማ ኣብ ልዕሊ’ቲ ዘሎና ጸጋ፣ ኣህጉራዊ ወፍሪ’ውን ሓጋዚ ምዃኑ ኣመልኪቱ።
ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ብሰንኪ ሃገራውት ኤውሮጳ ንኤርትራውያን ዝሃብኦም ሓለፋ’ዩ ተደፋፊኡ ድሕሪ ምባል፣ ብዙሓት ዜጋታት ጎረባብቲ ሃገራት ብስም ኤርትራውያን ዑቅባ ከምዝሓቱ ገሊጹ።
መንግስቲ ጀርመን፣ ንዘቕርቦ ዘሎ ከም ምምሕያሽ ሰብኣዊ መሰላትን ምትካል ደሞክራስያዊ መሓውራትን ዝኣመሰለ ጠለባት ብዝምልከት ሚኒስተር ዑስማን፣ ኤርትራ፣ ሓጽብታትን ዲጋታትን ብምህናጽ፣ ቀረባት ማይ ብምውሓስ፣ ናጻ ትምህርቲ ብምሃብ፣ ጥዕና ዜጋታት ኣብ ምርግጋጽን ዘመዝገበቶ ሸቶታት ሚልዮንዮ ንባዕሉ ሰብኣዊ መሰላት’ዩ ክብል መሊሱ።
ጀርመን ኣብዚ መዳይ’ዚ ብዘይ ቅድመት ኩነት መሻርኽቲ ክትከውን ከምእትኽል’ውን ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ እቲ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ግብሪ ዘይውዓለ ቅዋም፣ ንምትግባሩ ድሌት ከምዘሎ ብምእንፋት፣ እዚ ግና ብዘይ ምምሕያሽ ቁጠባ ክዕወት ከምዘይክእል ሓቢሩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ጽምብል መዓልቲ ናጽነት ኣብ ዘስምዖ መደረ፣ ሓድሽ ቅዋም ንነድፍ ኣሎና ከምዝበለ ኣይርሳዕን።
ሚኒስተር ዑስማንን እማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብን ሳሕቲ ዝህብዎ መግለጺታት ምስቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝህቦ መግለጺታት ፈጺሙ ዝሳነ ኣይኮነን።
ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ ኣቐዲሙ ምስ ሬድዮ ፈረንሳ ኢንተርናሽናል ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቅ፣ ካብ 2001 ኣትሒዞም ኣብ ማእሰርቲ ዝርከቡ ሰበ ስልጣን ነበርን ጋዜጠኛታትን ናይ ፖለቲካ እሱራት’ዮም ከምዝበለ ይዝከር።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብኣንጻሩ፣ ኤርትራ ናይ ፖለቲካ እሱራት የብላን ኢሉ’ዩ ዝምጉት።
=======================


text:
ብሽም ቤት ጽሕፈት ብልጽግና ትግራይ ዝተኸፈተ ናይ ሕሶት ፌስቡክ ገጺ!
ልዕሊ 68,000 ሺሕ ተኸተልቲ ዘለዉዎን ልዕሊ 65,000 ሺሕ ጊዜ ላይክ ዝረኸበ እዚ ዘይሓቀኛ ገጺ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ጀሚሩ ምንቕስቓሳቱ ዝወሰኸ እንትኾን ቅድሚ እዚ ጊዜ ንኽልተ ኣዋርሕ ምንም ዓይነት ትሕዝቶ ከይጠቀዐ ጸኒሑ እዩ።
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ብልጽግና ትግራይ ኣይተ ሃፍታይ ገብረ እግዚኣብሄር ንኢትዮጵያ ቼክ ከምዘረጋገጹዎ፣ እዚ ናይ ፌስቡክ ገጺ ብቤት ጽሕፈት ብልጽግና ትግራይ ዝመሓዳደር አይኮነን።
እዚ ናይ ሕሶት ፌስቡክ ገጺ ሎሚ “የትግራይ ብልጽግና ፓርቲ ጽ/ቤት – Prosperity Party” ዝብል ሽም ዘለዎ እንትኾን፣ ሕዳር 2012 ዓ.ም. ግና “Alibaba.com – Ethiopia” ብዝብል ሽም ከምዝተኸፈተ ካብቲ ገጺ ዝረኸብናዮ መረዳእታ የርኢ።
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
Radio Erena: 11 December 2019
ኢትዮጵያን ጅቡቲን ኣብ ወትሃደራዊ ምትሕግጋጽ ዘተኮረ ሓያሎ ስምምዓት ከምዝኸተማ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
እዚ ዝተሓበረ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጀነራል ኣደም መሓመድ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ኢትዮጵያ ኣብ ጅቡቲ ድሕሪ ዘካየዶ ምብጻሕ’ዩ።
ጀነራል ኣደም ምስ ጅቡታዊ መዘንኡ ጀነራል ዘካርያ ሸኽ ኢብራም፣ ብ21 ሕዳር ኣብ ከተማ ጅቡቲ ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ ክልትኤን ሃገራት፣ ክተሓባበራሉ ኣብ ዝኽእላ ወትሃደራዊ መደባት ብዕምቆት ዘትዩ።
እንተኾነ፣ ክልኤትን ሃገራት ብዛዕባ ምቛም ሓይሊ ባሕሪ ብዝምልከት ዛጊት ዝበጽሐኦ ስምምዕ ከምዘለየ ምንጭታት ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣረጋጊጸን።
ብመሰረት እተን ምንጭታት፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድን ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለን፣ ብዛዕባ ተኽእሎ ምምስራት ሓይሊ ባሕሪ ብምትኳር እኳ እንተተመያየጡ፣ ግና ዝተበጽሐ ውዱእ ስምምዕ ከምዘየለ ኣፍሊጠን።
ምቛም ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ፣ ብፈረንሳ ስለዝካየድ’ውን፣ ፈረንሳ ዘይብሉ ክልትኣዊ ውዕል ጎረባብቲ ሃገራት ጥራይ ግብራዊ ከምዘይከውን ዲፕሎማሰኛታት የረድኡ።
ኢትዮጵያ፣ ብሓገዝ ፈረንሳ እተቝሞ ዘላ ሓይሊ ባሕሪ ኣብ ጅቡቲ ክድኮን ምዃኑ ዘ ካፒታል ዝተባህለት ጋዜጣ እታ ሃገር ምሕባራ ይዝከር።
ብኣንጻሩ፣ ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገለ፣ ምስ ሓንቲ ካብ ዓበይቲ መጽሔታት ፈረንሳ- ዤን ኣፍሪክ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ኣብ ወደብ ባጽዕ ከምዝድኮን ጠቒሱ ምንባሩ’ውን ኣይርሳዕን።
==================


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ ዝቐነየ ምኽክር ኢጋድን ተቐናቐንቲ ደቡብ ሱዳንን ተዛዚሙ። ንዝሓለፉ ሰለስተ ማዕልታት ዝተኻየደ ናይ ኢጋድን ተቐናቐንቲ ደቡብ ሱዳንን ምኽክር ነቲ ሓድሽ ናይ ድርድር ስልቲ ንምርዳእ ምዃኑ ናይ ተቓወምቲ ዋና ተደራዳሪ ጀነራል ታባ ደንጋይ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ሓቢሮም።
ኢጋድ እንትድመር ዝብል ሓድሽ ናይ ድርድር መንገዲ ሓሙሽተ ሃገራት ኣፍሪካ፣ኢንግሊዝ፣ኣሜሪካንን ነርወይን ዝሓቖፈ ትሮይካ፣ሕብረት ኣውሮፓ፣ ሕብረት ኣፍሪካ፣ቻይና፣ናይ ኢጋድ ኣጋራት መድረኽ ከምኡ እውን ናይ ሕቡራት መንግስታት ብሸምጋልነት ክሳተፉ እዮም።
እዚ ብሓድሽ ስልቲ ዝካየድ ልዝብ ጎኒ ንጎኒ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ዝካየድ ጉባኤ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪካ ከምዝካየድ ክስማዕ ዝቐነየ ግን ከምኡ ኣይኮነ ኢሎም ጀነራል ታባ።
ኣደራደርቲ ኢጋድ ነዚ ሓድሽ ስልቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ ዝጅመር ጉባኤ ዕላዊ ክኸውን እዩ ኢሎም።ድሕሪኡ ዝተጠቕሱ ሸምገልቲ ዝሳተፍሉ ኣኼባ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከካይዱ እዮም ኢሎም።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ ዝፀንሐ ናይ ምኽክር ኣኼባ ምስተዛዘመ ኢጋድ ንተደራደርቲ ዝሃቦም ሰነድ ንቶም ተቓወምቲ ዘሐጎሰ ኣይኮነን።እቲ ሰነድ መንግስትን ተቓወምትን ክሰማምዕሎም ኣለዎም ዝበሉዎም ነጥብታት ዝሓዘ እዩ።ዋና ተደራዳሪ ተቓወምቲ ታባ ደንጋይ እቲ ሰነድ ንቕድሚ ዝወስድ ኣይኮነን ይብሉ። ’’ መራሕቲ ጉባኤ ኢጋድ እንትድመር ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ ከሎ ክህቡና ትፅቢት እንገብሮ ሰነድ ውሰዱዎ ወይ ግደፉዎ ብዝብል ዝውሃበና እንተኾይኑ ጥፍኣት እዩ’’ምስበሉ ኣስዒቦም ም’’ኽንያቱ እቲ ሰነድ ናይ ደቡብ ሱዳን ቀንዲ ጉዳያት ቅልውላው ዝድህስስ ኣይኮነን’’ኢሎም።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ክሰርሕ ብዛዕባ ዝኽእል ስምምዕ ሰላም ዝሓዘ ኣይኮነን ክብሉ ብምግላፅ ኽፍፍል ስልጣን ብዝምልከት ከም ኣብነት ብምጥቓስ ንሳልቫ ኪር 53 ሚእታዊ፣ንዓና 33 ሚእታዊ እቲ ዝተረፈ ድማ ንኻልኦት ወገናት ዝውሃብ ከምዝኾነ ብምግላፅ እዚ ዝሰርሕ ኣይመስለንን ኢሎም።
ዋና ተደራዳሪ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ካብ ኢጋድ ወፃኢ ኣብቲ ልዝብ ንኻልኦት ወገናት ምስታፍ ውፅኢት ከምዝፅእ እዩ ዝብል እምነት ከምዘይብሎም ትማሊ ገሊፆም እዮም።


text:
Radio Erena: 08 November 2020
ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ መኸተ ለበዳ ኮቪድ 19 ዝውዕል ንሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ተወሳኺ ባጀት ሰሊዑ።
ኮሚሽነር ኣህጉራዊ ዝምድናታት’ቲ ሕብረት ካብ ብራስለስ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፣ እዚ ናይ 17.2 ሚልዮን ዩሮ ሓገዝ ንሶማል፣ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝልገስ ክኸውን እዩ። ብመሰረት’ታ ኮሚሽነር ዝሃበቶ ቃል፣ ኣብዘን ሃገራት ዝርከቡ ስደተኛታትን ዝተመዛበሉ ዜጋታትን ኣብ ምክልኻል ኮቪድ 19 ዝሕግዝ ናውቲን ረዲኤትን ክውዕል ምዃኑ ተፈሊጡ።
ዝዓበየ ጉኖዖ’ዚ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ነታ ብኮሮና ዝያዳ ተጠቒዓ ዘላ ሱዳን ዝወሃብ 10.2 ሚልዮን ዩሮ ክኸውን እንከሎ፣ ነቲ ለበዳ ንምክልኻል ዝሕግዝ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንሕክምናዊ ኣገልግሎት እታ ሃገር ንምምዕባል እውን ዝሕግዝ እዩ።
ንሶማል ዝወሃብ 5 ሚልዮን ዩሮ ከኣ ንስደተኛታትን ውሽጣዊ ምምዝባል ኣጋጢሙዎም ንዘሎ ሶማላውያን ክውዕል እዩ። ዝተረፈ 2 ሚልዮን ዩሮ፣ መከላኸሊ ለበዳ ኮቪድ 19 ዝኾነ ዝተፈላለየ ናውቲ መግዝኢ ዝውዕል ንደቡብ ሱዳን ዝልገስ እዩ።
ሕብረት ኤውሮጳ ነዚ ዝህቦ ዘሎ ተወሳኺ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ንምትግባር፣ ምስ ኢጋድን ውድብ ጥዕና ዓለምን ብምትሕብባር ኣብ ሶማል፣ ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ክሰርሕ ምዃኑ ኣፍሊጡ።


text:
ኤርትራ እትሳተፎ ንጸዓት ብዝምልከት ዋዕላ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ን21 መስከረም ኣብ ከተማ ናይሮቢ ክጋባእ አዩ።
ኣብቲ ብደረጃ ሚኒስተራት ተወዲቡ ዘሎ ንኣገልግሎት ጸዓትን ዕዳጋታቱን ብዝምልከት ‘ኢንዱስትሪ ጸዓት ምብራቕ ኣፍሪቃ’ ዝተሰምየ ዋዕላ፣ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘፍርዮኦ ሓይሊ ጸዓት፣ ምቕረሐን ጥጡሕ ዕዳጋን ኣብ ምፍጣር፣ ከምኡ’ውን ተመኩሮ ምልውዋጥ ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ከተኩር ምዃኑ ካብ ናይሮቢ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ዕድመ ዝተገብረሎም ካልኦት ሚኒስተራት ጸዓት ሃገራት ኣፍሪቃ’ውን ኣብቲ ዋዕላ ክሳተፉ ትጽቢት ይግበረሎም። ወከልቲ ሚኒስተራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብቲ ዋዕላ ከምዝሳተፉ ከፍልጡ እንከለዉ፣ ካብ ዞባውን ኣህጉራውን ንጥፈታት ተገሊሉ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ ግና ዛጊት ዝኾነ ሓበሬታ ኣይሃበን ዘሎ።
ኣብ ዕለት 22 መስከረም ኣብ ዝካየድ ዘተ ንወፍሪ ጸዓት ብዝምልከት ብፍላይ ኣብ ኤርትራ፣ ጂቡቲን ደቡብ ሱዳንን ከምዘተኩር ወደብቲ’ቲ ዋዕላ ኣፍሊጦም ኣለዉ።
መንግስቲ ኤርትራ ንቁጠባውን ፋይናንስያውን ጉዳያት ብዝምልከት ኣብ ዝካየድ ዋዕላታት ብሰንኪ ግሉጽነት ዝጎደሎ ኣሰራርሑኡ ተነጺሉ ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ’ዩ።


text:
ፈታኒ እዋን እዩ ይብሉ ኣብ ናይጀሪያ ንሓረስቶት ናይ ዝሕግዝ ትካል መራሒ ጋድፍረይ ኒዎሱ።ምንጪ ናህሪ ዋጋ ናይጀሪያ ኣብ ቀላይ ቻድ ብሰንኪ ዘጋጠመ ሕሱም ድርቂ ምዃኑ ይገልፁ።
እቲ ኣብ ከባቢያዊ ኩነታት ኣጋጢሙ ዘሎ ሓደጋ ይጅምር ጥራሕ ከምዘሎ ስኽፍታታቶም ብምግላፅ እቲ ቅልውላው መግቢ እውን ይጅምር እዩ ዘሎ ይብሉ።ዝቕባበ፣ምውሳኽ ዋጋ ነዳዲ፣ምንሃር ቀረፅ ካብ ወፃኢ ኣብ ልዕሊ ዝኣትው ናይ ሕርሻ መሳርሕታት፣ብልሽውና፣ንሕርሻ ዘተባብዕ ሕጊ ዘይምህላውን መንእሰያት ኣብ ሕርሻ ናይ ምውፋሮም ድልየት ምትሓትን እውን ንናህሪ ዋጋ መግቢ ኣብ ናይጀሪያ ተወሳኺ ምኽንያታት እዮም።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብዝወረደ ድርቂ 16 ሚሊዮን ሰባት ንጥምየት ምቅልዖም ትካላት ረድኤት ኣብ ቀረባ እዋን ናይ መጠንቀቕታ ደወል ኣስሚዖም ኣለው።ሕቡራት ሃገራት ኣብ ክፋላት ደቡብ ሱዳን ዓፀቦ ከምዝወረደ ዝኣወጀ ክኸውን ከሎ ሶማል ድማ ዓፀቦ ከጋጥማ ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ’ሎ።
ቀንዲ ምንጪ ቅልውላው መግቢ ድርቂ’ዃ እንተኾነ ኣብ ደቡብ ሱዳንን ሶማልን ዘሎ ዘይምርግጋእ እተን ሃገራት ንጥምየት ክቃልዓ ገይሩወን ይብሉ ኣብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል መግብን ሕርሻን/ፋኦ/ ክኢላ ስነ ቁጠባ ማሪዮ ዛፖኮስታ።
ኣብዚ ትካል ክኢላ ስነ-ቁጠባ ዝኾኑ ጆናታን ፖውንድ ገለ መንግስታት ኣፍሪቃ ወሰኽ ዋና መግቢ ንምርግጋእ ፃዕርታት ከምዝገበሩ ይገልፁ።ኬንያ ካብ ደገ ዝኣትው መሽላ ባሕሪ እተኽፍሎ ዝነበረት ግብሪ ኣልዒላ’ላ።መንግስቲ ዝምባቤው ግብሪ ካብ ፍሪያት መግቢ ነኪዩዎ’ሎ።ካልኦት ሃገራት ደቡብ ኣፍሪቃ እውን ዕዳጋን ቀረብን መግቢ ንምርግጋእ ካብ ሃገራዊ ዕቑር ትሕዝቶ ብምውጻእ ኣብ ምቕራብ ይርከባ ኣለዋ ይብሉ ።
ዋና ፀሓፊ ማሕበር መላእ ሓረስቶት ናይጀሪያ ኒዎሱ መንግስቶም ሓረስቶት ዋጋ መግቢ ከውርዱ ኣብ ምትብባዕ ተወሳኺ ስራሕ ክስራሕ ኣለዎ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዮናስ ስዮም - ከተማ ቫቲካን
ፓርላማ ላዕለዋይ ባይቶ ናይ ሃገረ ህንዲ፣ ነቲ ብፓርላማ ታሕተዋይ ባይቶ ናይ ሃገረ ህንዲ ኣብ ዝሓለፈ ዕለት 5 ነሓሰ ዝጸደቐ ፍቓድ ምልጋስ መሸጣ ክራይ ማሕጸን ተቐቢሉ ከምዘተኣታተዎ ኣፍሊጡ።
ብፍላጥ ዝግበር ናይ ክራይ ማሕጸን
ብናይ 2019፣ ቅጥዕታት ፍቓድ ናይ ክራይ ማሕጸን መሰረት፣ ‘ስነምግባር ፍላጣዊ ክራይ ማሕጸን’ (ethical altruistic surrogacy) ንደቂ-ተባዕትዮ ካብ ከልል ዕድመ 23-50 እንክኸውን፣ ንደቀንስትዮ ካብ ክልል ዕድመ 26-55 ንዝኾና ፣ ከወልዱ ንዘይደልዩ ሰብ ሓዳር ነቲ ኣገባብ ክጥቀሙ ፍቃድ ዝህብ ከምዝኾነ ተገሊጹ።
እቲ ቅጥዒ ወሲኹ፣ እታ ንማሕጸና ንክራይ እትህብ ኣደ፣ ቀረባ ዘመድ ናይቶም ዘርኦም ዝህቡ ተጻመድቲ ክትከውንን፣ ብዘይካ ንውሕስነት ጥዕንኣን፣ ወጻኢታት ሕክምናን ዝምልከት፣ ካልእ ትሓቶ ካሕሳ ከዘይህሉ ይገልጽ።
እዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሕጊ፣ ንወጻእተይናታትን፣ ተቐመጥቲ ንዘይኮኑን፣ ናይ ህንዲ መበቆል ዘለዎምን፣ ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ዝኾኑ ህንዳውያንን ኣይጠቓልልን። ካብኡ ቀጺሉ`ውን ንዘይተመርዓዉን፣ ንግብረሰዶማውያን፣ ንምርዕዋትን፣ ብሓዳር ንዘለዉ ሰብ ውሉድን’ውን ኣየጠቓልልን ዝብል ትሕዝቶ ከምዘለዎ እንክፍለጥ፣ እታ ማሕጸና እተወፊ ኣደ ከኣ፣ ሓደ ጊዜ ኣብ ሂወታ ጥራሕ ከምዝፍቀዳ ይሕብር።
እዚ ሕጊ’ዚ ብፓርላማ ታሕተዋይ ባይቶ ናይ ሃገረ ህንዲ፣ ኣብ 2018ዓምፈ ሓሊፉ’ኳ እንተነበረ፣ ብፓርላማ ላዕለዋይ ባይቶ ናይ’ቲ ሃገር ብዘይምጽዳቑ፣ ተወንዚፉ ከምዝጸንሐ ይዝከር።
ውሕስነት ደቂኣንስትዮን ሕጻናትን!፧
እቲ ነቲ ቅጥዕታት ዝነደፈ ሚኒስትሪ ጥዕናን፣ ትካል ተጣባቒ ስድራቤትን ናይ’ቲ ሃገር፣ ነቲ ጉዳይ ኣልዒሉ፣ እዚ ሓድሽ ሕጊ`ዚ፣ ንደቂ ኣንስትዮ ጥራሕ ዘይኮነ፣ ካብ ብልሽውና ዝከላኸል፣ ነቶም በቲ መንገዲ ዝውለዱ ሕጻናት’ውን ከይተረፈ ውሑስ ናይ መሰልን ተኸላኻልነትን ኩነት ከምዝፈጥረሎም ይገልጽ።
ኣብ’ቲ ሃገር ብዝተገብረ ሓርፋፍ ገምጋም መሰረት፣ ኣስታት 2000-3000 ነዚ ጉዳይ ዘአንግዳ፣ ዘይሕጋውያን ኣብያተ-ጥዕና ኣብ’ቲ ሃገር ከምዘለዋ ክሕበር እንከሎ፣ ብውሑዳት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ወጻእተይናታት፣ ኣብ’ተን ዘይሕጋውያን ኣብያተ-ጥዕና ክጥቀሙ ከምዝጸንሑን ብምግላጽ፣ ንመጻኢ ቀጻሊ ቁጽጽር ክግበረሉ ከምዘለዎ ናይ’ቲ ሃገር ምኒስተር ጥዕና ዝኾነ ዶር. ሃርሽ ቫርዳን ኣስሚርሉ።
ናይ ማሕጸን ክራይ ብሞራላዊ ትምህርቲ ቅቡል ኣይኮነን
ሽሕ’ኳ መንግስቲ ናይ ሃገረ-ህንዲ ንጉዳይ ሕጋውንት ናይ ክራይ ማሕጸን ኣመልኪቱ ብዙሕ እንተተዛረበን እንተጽደቖን፣ ብዓይኒ ሞራላዊ ትምህርቲ ግን፣ ተቐባልነት ከምዘይብሉ፣ ካቶሊካዊ ዶር. ፓስኮል ካርቫሎ ካብ ሞምባይ ሓቢሩ።
መንነት ዶር. ፓስኮል ካርቫሎ
ዶር. ፓስኮል ካቶሊካዊ ሊቅ ናይ ማይክሮ-ባዮሎጂስትን (Micro-Biologist) ኢሙዩኖሎጂስትን (Immunologist) ኮይኑ፣ ብዛዕባ ሥርዓተ ቲሹ ኩነት ምጽናዕ (Tissue Culture) ፍሉይ መጽናዕቲ ዝገበረ ኣባል ናይ ንሕይወት ዝድግፍ ጳጳሳዊ ኣካደሚ ቫቲካንን (Vatican pontifical Academy for Life) ኣባል ኣብ ርእሰ ኤጳርቅና ናይ ቦምባይ እትርከብ፣ ንሕይወት ወድሰብ እትጣበቕ ኮሚተን (Human Life Committee) እውን ኢዩ።
ኣብ ላቦራቶሪ ምድቓል ዘይሞራላዊ’ዩ (In vitro fertilization or IVF Immoral)
ዶር. ካርቫሎ፣ ብትምህርቲ ናይ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን መሰረት እዚ ብዛዕባ ክራይ ማሕጸን ኣመልኪቱ ዘውጽኦ ሕጊ ሞራላዊ በደልን ግህሰትን ከምዝኾነ ሓቢሩ።
ዶር. ኣስዒቡ ነዚ ፍጻሜ’ዚ ዘይሞራላዊ ዝገብሮ ምኽንያት፣ እቶም ዘርኢ ናይ መጻምድቲ ሕክምናዊ መሳርሒታት ተሓጊዞም ካብ ንቡር ወጻኢ ኣብ ደገ ብምድቓል፣ ነቲ ድቂ ኣብ ማሕጸን ናይ ካልእ ኣደ ብምእታው ካብ ባህሪ ወጻኢ፣ ኣብኡ ክዓቢ ምግባር ፣ ዘይሕጋዊ ኣገባብን ስራሕን ዝተኸተለ ምዃኑ ሞራላዊ ኣይኮነን ክብል ገሊጹ።
ክብሪ ደቂ-ኣንስትዮ
ዶር. ኣስዒቡ ነቲ ገለ ሰባት ነዚ ስራሕ ናይ ክራይ ማሕጸን ንገለ ውላድ ዝሰኣኑ ስድራቤታት ጽቡቕ መፍትሒ’ዩ አሎም ከም ቅኑዕ ተግባር ዝርእይዎ፣ ጌጋ ኣመላኻኽታን ተግባርን ከምዝኾነ ብምግላጽ፣ ብፍላይ ኣብ ከም በዓል ህንዲ ዝኣመሰላ ሃገራት፣ ቅርርብ ናይ ሰፊሕ ቤተ-ሰብ ልሙድ ኣብ ዝኾነሉ ሕዝብታት፣ ብዙሓት ኣደታት ንኻልኦት ውላድ ዘይረኽቡ ወይ ዝምኸኑ ኣዝማደን ክፈርያሎም ክግድድወን ከምዝኽእሉን ከምሳዕቤኑ ድማ፣ ክብሪ ደቂ ኣንስትዮ ናብ ማንም ናይ ክራይ ኣቅሓ ብምውራድ ንመፍረ ካልኦት ከምዘገልግላ ኮይነን ንሕይወተን ናብ ሓደጋ ዘቃልዕ’ዩ ክብል ስክፍትኡ ገሊጹ።
በዚ ዝተጠቕሰ ምኽንያት እምበኣር፣ እዚ ዓይነት ኣገባብ መፍረ ደቂሰባት ኣብ ልዕሊ ደቀ-ኣንስትዮ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ልዕሊ መላእ ደቂሰባት ሞራላዊ በደል ምፍጻምን ዘይቅቡልን ከምዝኾነ እንክገልጽ፣ እዚ ኣቍዋም`ዚ ናይ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሓሳባት ጥራሕ ዘይኮነ፣ ናይቶም ሰብ ቅኑዕ ሕልና’ውን ኢዩ ክብል ገሊጹ።
ኩነታት ኣቊዋም ናይ መንግስቲ ህንዲ ኣብ’ቲ ጉዳይ ዘሰከፎ ዶር. ካርቫሎ ኣብ መወዳእታ፣ መንግስቲ ንጉዳይ ናይ ክራይ ማሕጸን ኣመልኪቱ ዘተኣታትዎ ዘሎ ሕጊ ጽቡቕ’ኳ እንተመሰለ፣ ምስ ቴክኖሎጂያዊ ምትእትታው ተጎዝጒዙ ዝመጽእ ሞራላዊ ሳዕቤናቱ ግን ኣብ ግምት ዘእተወ ኣይኮነን ብምባል ዳግመ ግምት ክግበረሉ ተላብዩ።


text:
ዑቕባ ሓቲትኩም መልሲ ኣብ እትጽበዩሉ እዋን ምስራሕ
ዑቕባ ሓቲትኩም መልሲ እንዳተጸበኹም እንከለኹም፡ ክትሰርሑ ትኽእሉ ወይ ውን ስራሕ ንምርካብ ዘኽእለኩም ምድላዋት ትገብሩ።
ዑቕባ ሓቲተ መልሲ እንዳተጸበኹ ክሰርሕ ይኽእል#ዶ?
እወ። ዑቕባ ሓቲትኩም መልሲ ኣብ እትጽበዩሉ እዋን ክትሰርሑ ትኽእሉ እኳ እንተኾንኩም፡ ከምኡ ንምግባር ግን ብበዓል-መዚ ኢምግረሽን ክትሰርሑ ምእንቲ ናይ ስራህ-ፍቓድ ኣየድልየኩምን እዩ ዝብል ምስክርነት ክህልወኩም ኣለዎ።
ከም ሓታቲ ዑቕባ ክትሰርሕ ምእንቲ እንታይ የድሊ ዝብል፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ኢሚግረሽን ከምኡ ውን ኣብ መርበብ-ሓበሬታ በዓል-መዚ ግብሪ (Skatteverket) ኣቲኹም፡ ከተንብቡ ትኽእሉ ኢኹም።
ከም ሓታቲ ዑቕባ መልሲ እንዳተጸበኻ ክትሰርሕ ዝምልከት ኣብ መርበብ-ሓበሬታ በዓል-መዚ ኢምግረሽን
ከም ሓታቲ ዑቕባ መጠን ክትሰርሕን ሰሪሕካ ውን ደሞዝካ ክትወስድን፡ ኣብ ሽወደን ግብሪ ክትከፍልን፡ ብበዓል-መዚ ግብሪ ዝወሃብ ስርርዓዊ-ቊጽሪ (samordningsnummer) ክህልወኩም ኣለዎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ስርርዓዊ-ቊጽሪ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ በዓል-መዚ ግብሪ
ብመንገዲ jobskills.se ኣብ ሽወደን ስራሕ ንምርካብ ተዳለዉ
Jobskills.se ዲጂታላዊ መሳለጥያ ኮይኑ፡ ኣብዚ ገጽ፡ ኣብ ህይወትኩም ኣቐዲሙኩም እንታይ ሰሪሕኩም ኔርኩምን እንታይ ዓይነት ዓቕሚታትን ተመኲሮታትን ኣለኩም፡ ትምዝግቡ። ነዚ ሓበሬታት`ዚ ብቋንቋኹም ኢኹም ትምዝግብዎ። ብድሕሪ`ዚ፡ ነቲ ዘመዝገብኩሞ ሓበሬታ ወሃብቲ-ስራሕ ከምዝርእይዎ ትገብሩን ብቋንቋ ሽወደን ውን ከተተርጒምዎ ትኽእሉን።
ዓቕምኹም ንምንጽብራቕን ስራሕ ንምርካብን Jobskills ብኸመይ ክትጥቀሙሉ ትኽእሉ፡ ኣብቲ ገጽ ኣቲኹም ብዝርዝብ ኣንብቡ።
ደሞዝን ግብርን
ዑቕባ ሓቲትኩም መስሊ እንዳተጸበኹም እንከለኹም ካብ በዓል-መዚ ኢምግረሽን ገንዘብ እትወስዱ ምስ እትኾኑ ስራሕ ምስ እትረኽቡ ንበዓል-መዚ ኢምግረሽን ክትሕብሩ ኣለኩም። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ እንዳሰራሕካ ሓገዝ ክትወስድ ኣይትኽእልን ኢኻ።


text:
ሓንቲ ናይ ንግዲ መርኸብ ትማሊ ሶሉስ አስታት 500 ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ምድሓና ገሊጻ። እቶም ስደተኛታት ኣብ ኣርባዕተ ጀላቡ ተጻዒኖም ዝነበሩ ኮይኖም ኣብቲ ስርሒት ህይወት አድሕን ሸሞንተ ሬሳ ምርኻቡ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ድሒሮም እቶም ስደተኛታት ናብ ናይ ስፔን ዘይመንግስታዊ ትካል ‘ፕሮኣክቲቫ ኦፕን ኣርምስ’ ምርኻቦምን ናብ ኢጣልያ ምምርሖምን ተገሊጹ’ሎ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ 94,802 ስደተኛታት ኢጣልያ ምእታዎምን እዚ ድማ ምስ ዝሓለፈ ዓመት ክወዳደር ኸሎ ብ11 ሚእታዊት ምውሳኹ ይገልጽ።
ብተወሳኺ እቲ ትካል አስታት 2,221 ሰባት ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ጥሒሎም ምሟቶም ይሕብር።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኢጣልያ ብዘይመንግስታዊ ትካላት ዝውነና መራኽብ ዘካየድኦ ስርሒት ህይወት አድሕን ዝምልከት ዘተዳለወ መምርሒ፡ ዘይመንግስታዊ ትካል’ሓካይም ብዘይዶብ’ን ናይ ጀርመን ‘ጁገንድ ረተት’ ምንጻጉ ተፈሊጡ’ሎ። ከም ‘ሴቭ ዘ ችልድረን’ ዝአመሰሉ ካልኦት ትካላት ግን ነቲ መምርሒ ምቅባሎም ገሊጾም አለው።
ሓላፊ ትካል ሓካይም ብዘይዶብ ቶምሳ ፋብሪ ነቲ መምርሒ ዝነጸጉልሉ ክልተ ዓበይቲ ምክንያት ከምዘለው ይገልጻ።
“ካብቲ መምርሒ ሓደ ኣብ ስርሒት ህይወት አድሕን ዘካይዳ መራኽብ ፖሊስ ኢጣልያ ክህልው ይብል ብተወሳኺ ካብ ሓደ መርከብ ናብ ካልእ መርኸብ ምስግጋር ስደተኛታት ከይህልው ዝብል’ዩ። ንሕና ሓካልይም እንበር ፖሊስ ኣይኮናን። ስለዚ ነዚ ኣይንቕበሎን ኢና።” ክብሉ ገሊጸን።
ንሰን ብተወሳኺ ህይወት አድሕን ስርሒት ምክያድ ደው ከምዘየብሉ’ውን ሓቢረን አለዋ።
መንግስቲ ኢጣልያ ዘቕረቦ ህይወት አድሕን ስርሒት ዘካይዳ ዘይመንግስትዊ ትካላት ክኽተልዎ ዘለዎም 13 ነጥብታት ዝሓዘ መምርሒ፡ ህይወት አድሕን ስርሒታት ንዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ምቹእ ኩነታት ይፈጥሩ አሎ ብዝብል እዩ።
እተን ትካላት እዚ መምርሒ ነቲ መስርሕ ህይወት አድሕን አጸጋሚ ዝገብር እዩ ክብሉ ክነጽጉ ከለው ሚንስትር ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ድማ ነዚ መምርሒ ዘይተኸተላ መራኽብ ኣብ ወደባት ኢጣልያ ከምዘይኣትዋ አጠንቂቆም አለው።
እዘን ብዘይመንግስታዊ ትካላት ዝውነና መራኽብ 35 ሚእታዊት ካብ ስርሒት ህይወት አድሕን እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ከምዘካይዳ ይፍለጥ።


text:
ብናይ ፓናማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት ዓሰርተ ሓደን ሓምሳን ደቓይቕ (ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ድሕሪ ቐትሪ ሰዓት ሓሙሽተን ሓምሳን ደቓይቕ) ካብቲ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ዘካየድሉ ማእከል ደ ኩምፕሊሚየንቶ ናይ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን መንእሰያትን ቤት ማሕቡስ ተሰናቢቶም፡ ብሄሊኮፕተር ካብ ፓኮራ ናብ ፓናማ ወተሃደራዊ መዓርፎ ሄሊኮፕተር በጺሖምን ፍርቂ መዓልትን ዕስራን (ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ኣጋ ምሸት ሰዓት ሽዱሽተን ዕስራን) ኣብ ሕንጻ ናይ ቅድስቲ መንበር ልኡኽ በጺሖምን ምሳሕ ተቛዲሶምን ግላዊ ዕዮ ኣሳሊጦም፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ልክዕ ሰዓት ሓምሽተን ርብዕን በቆጻጽራ ሰዓት ፓናማ (ብሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት ምሸት ሰዓት 23፡15) ብመኪና ተጓዒዞም ብናይ ፓናማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ስዓት ሓሙሽተም ፈረቓን (23፡30 ብናይ ሮማ) በጺሖም ብናይታ ሃገር ናይ መንግስቲ ላዕለዎት ኣካላትን ምኒስትራትን ተሰንዮን ኣብ ክፍለ ከተማ ኣደደባባይ ቅድስተ ማርያም ዘኣንቲጉዋ ብቺንታ ኰስተራ ኣብ ዝካየድ ፍኖተ መስቀል ከምእተሳተፉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፡
ኣብቲ ልዕሊ 400 ሺሕ መንእሰያት ዘሳተፈ ጸሎት ፍኖተ መስቀል መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ቅዱስነቶም፡ ተነጺሎም ተረሲዖም ኣብ በይናውነት ኩነት ዝጓዓዙን ሎሚ እውን ብዝሓት ኣሕዋትና ከማና ደቂ እግዚኣብሔር ክነሶም ኣብ ስቓይ ዝርከቡ ስቓይ ብዙሓትን በቲ ኣብ ዘይተገዳስነት ዓይነት ኣገባብ ምንባር ዝደንዘዘ ሕብረተሰብና ዘሳቐዩን ዝትንትን ብዕምቆት ፈልዩ ዘስተውዓለ ስብከት ለጊሶም።
እቲ ዘሕዝን ሎሚ እውን ኣብ ጉዕዞ በይናውነትን ብሕትውናን ኣብ ስቓይን ንስቓይን ንገዛእ ርእሶም ተሓዲጐም ዝጓዓዙን፡ ቤቶምን ንብረቶምን ሃገሮምን ዛሕዚሖም ዝስደዱን፡ ብዙሓት ሰብኣዊ ክብረን ዝተቐንጠጣ ደቀንትዮን ሕልሞምን ተስፋታቶምን ዝተመዝዑ መንእሰያትን ከም ውዳቕ ዝተሓድጉ ኣረጋውያንን ዝምዝመዙ ሕጻናትን ናይ ምውላድ መሰሎም ዝተነፍጉን ዝብሉ ማሕበራውን ሰብኣዊ ስቓያትን ዘርዚሮም፡ እዚ ዅሉ ዘይተገዳስንትን ሸለል ምባልን ባህሊ ኣብ ቅድሚ ዝስዕብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ እዩ፡
እዋናዊ ስቓይ ፍጥረት ሰብን ምህዳርን ዝትንክፍ ቅዱስነቶም ኣብ ምዝዛም ጸሎት ፍኖተ መስቀል ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ዘርዚሮም፡ ኣብ ቅድሚ እዚ ስቓይ’ዚ እውን እቶም ኣዕሩኽ ጐይታ ኢና ዝብሉ እውን ዘለዎም ሓላፍነት ዘመላኸቱ ቅዱስነቶም፡
ኣንሕና እውን ኵላትና አዕሩኽ ጐይታ ኢና ንብል፡ በቲ ህልው ንኻልእ ዘይምጋድስን ስለ እቶም ዝሳቐዩ ዘይምንቅስቓስ ዝብል ባህሊ ገዛእ ርስና ዝሓደግና፡ ምምስሳል ዝብል ባህሊ ዝሰዓረናን ዘልመሰናን፡ ኣብ ዝሳቓይ ኣሕዋትና ንኸነለልየካ እዚዩ ዝኸበደና፡ ንኸይንርእይ ገጽና ዝኸወልና፡ ንኸይሰምዓካ ኣብ ጫዋጫውታ ዝተዓቖብናን ናባኻ ንኸይንግዕር ኣፍና ዝዓበስናን
ኣብ ዓለቐይናነት ባህሊ ምርዅ ምዃን ቀሊል እዩ
ሎሚ ከም ቀደም ታሪኽ ይደጋገም ኣሎ፡ ኣብ ሓደ ዓይነት ፈተና፡ ናይ ተዓዋትን በዓል ዲልን ዓርኪ ምዃን፡ ናብ ዓለቐይናነትን ናብ ናይ ዓመጸይናነትን ምፍርራሕን ባህሊ ምባል ቀሊል እዩ፡ እቲ ዅሉ ዝተጠቕሱ ምርጫታት ነቲ ጐይታ ኣብ መስቀል ኰይኑን ገዛእ ርእሱ ምስቲ ዝሳቐይ እናመሳሰለ ዘቕርቦን ብቓልን ሕይወትን ዘመላኸቶ መገዲ ምንባር ዝጻረር እዩ፡ ንሑቕፎናን ንርህራሄናን ንባርዀትናን ብዝገደደ እውን ድኻታት ምዃኖም እናፈለጥና ዘይግብኦም ቢልና ርሒቕናዮም ንሓልፍ።
ናይ መስቀል ስቓይን ኣብ ታሪኽ ሰብኣዊ ፍጥረ ህልው ኰይኑ ኣሎ
ናይ ወድኻ ናይ መስቀል መገዲ ሎሚ ኣውን፡ ኣብ ገዓር ናይቶም ዝጭወዩ ሕጻናትን ንኸይውለዱ ዝንጸሉን፡ ኣብቶም ናይ ዕሸልነትን ኣብ ስድራ ቤቶ ምዕባይን ስድራ ቤት ክህልዎምን ሕንጸት ናይ ምርካብ ሰብኣዊ መሰሎን ክብሮምን ዝገሃሱን፡ ኣብተን ዝምዝመዛን መጋበርያ ዓመጽን ዝዀናን ዝቕንጠጣን ሰብኣዊ ክብረን ዝተነፍጋን፡ ኣብ እቶም መጻኢ ሕይወቶም ብዘይ ስራሕን ብዘይ ሕንጸትን ንኽነብሩ ዝግደዱ መንእሰያት፡ ኣብ ወጅሒ ብዙሓት መንእሰያትን፡ ብኢድ በቶም ዙሓት ንሕስያ ዘይብሎ ጉጅለታትን ንጐይታ ነገልግል ኢና ዝብሉ መገዶም ኣብ ናይ ዝሰሓቱ መጻወዲያ ዝወድቁን፡ መዝመዝትን ናይ ገበን ጉጅለታትን ዓማጽያንን ኣብ ዝባን ሕይወት መንእሰይ ዝነብሩን ስቓይ ናይ ወድኻ ፍኖተ መስቀል ይቕጽል ኣሎ።
ኣብቶም ናይ ምሕላም ብቕዓቶም ዝተሰርቁን ንምምስሳል ዝብል ባህልን ዝተማርኵ፡ ብምጥቓም ዕጸ ፋርስን ጽባሕ ዝፈጥሩን ዝምሕዙን ክነሶም ድሮ ጥሮተይናታት ንኽዀኑ ኣብ ዘተገዱ መንእሰያት ሕይወት ናይ ወድኻ ፍኖተ መስቀል ይቕጽል ኣሎ
ናይ ምንባዕ ብቕዓቱን ዘጥፍኣ ሕብረተሰብ
ር.ሊ.ጳ. በርጐሊዮ፡ ኣብ እዋንና ናይ ጐይታ ፍኖተ መስቀል ክቕጽል ዝገብሩ ዝተፈላለዩ ዓለምን ሕዝቢ ዓለምን ዝኽተሎ ከይዲ ዘርዚሮም፡ ንኣብነት ኣክንዲ ምትሕብባር ካብቲ ሕልፊ ትርፊ ዘለዎ ክፍሊ ሕብረተሰብ ዝረኽቡ፡ ምንጻግን ስቓይን ሓሳርን፡ በቲ ዘለዎም ስቓይን መከራን ናይ ዝዀነ ይዅን ክፍሊ ሕብረተሰብ ጸገም ማሕበራዊ ስቓይን ምኽንያትን ተገይሮም እውን ይሕሰቡ፡ ብሕትውና፡ ብዙሓት መንእሰያት ከምኡ እውን መሬቶም ሃብቲ መሬቶም ዝምንዝዑ ደቀባት ሃገርን ጋዕሪ ናይ ኣደ መሬትን፡ ብከላ ኣየርን ሃብቲ ማያትን ዝዓበደ ኣህላኺ ባህልን ዘስዕቦ ኵለ መዳያዊ ጸገምን፡
ኦ እግዚኣብሔር ናይ ወድኻ ፍኖተ መስቀል ሎሚ እውን ይቕጽል ኣሎ፡ ኣብቲ ምሕዛንን ናይ ካልእ ስቓይ ናቱ ንምግባ ዝተሳእኖ ናይ ምንባዕ ሰብኣዊ ባህርይ ኣብ ዘጥፍኤ ህብረተሰብን፡ ኢየሱስ ሎሚ እውን ኣብዞም ኣሕዋት እዚኣቶም ኣብ ቅድመና ሸለል እናተባህሉን ዝርእዮም ኣብ ዝስእኑ ስቓዮም ስቓዩ ገይሩ ይጓዓዝ ኣሎ፡
ብሕብረተሰብ ዘይርኡያት ዘይርአዩን
ቅዱስ ኣቦና ነቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ማእለያ ዘይብሉ ስቓይ ብምስትንታን፡ ኣብ ቅድሚ እዚ እዋናዊ ስቓይ ኢየሱስ መልሲ ፍጥረት ሰብ እንታይ እዩ ክኸውን ዘለዎ ዝብል ሕቶ የቕርቡ! ኢየሱስ ብሕብረተሰብ ዓይኒ ዘይረአይን ዘይስማዕን እናዀነ፡ ኣብ ዝስደዱን ኣብቶም ሕብረተሰብ ክርእዮም ዘይደልዮም ኣሕዋት ስቓዩ ይቕጽል ኣሎ፡ ነፍሲ ወከፍና ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና ገበርቲ ሰላም እንተድኣ ኰይናን ፈጠርቲ ቃል ኪዳንን መባዅዕቲ ሕውነትን እንተድኣ ኰይና ዓለም ክልወጥ እዩ።
ነታ ብርትዕቲ ቅድስተ ድንግል ማርያም ነስተንትን፡ ካብኣ ኣብ እግሪ መስቀል ደው ምባል ክንመሃር ንድለይ፡ ብዘይ ዓብላልነት ብዘይ ካልእ ሕቡእ ዕላማ ብቆራጽነትን ብትብዓትን ኣብ መስቀል ጽምርቲ፡ ንሳ ከምቲ ንወዳ ኣብ ስቓዩ ሓቢራ ክተሰንዮ ዝኸኣለት፡ ኣብ ጐድኑ ብምዃኑን በዕይንታ እናጠመተቶን ብልባ እናሓለወቶን ኣብ ስቓዩ ምስኡ፡ ብርቱዕ ስቓይ ልባ ዘቁሰላ ግና ዘየምበርከኻ፡ ንሳ ናይቲ ከምዝበልካዮ ይኹነለይ ሕይወት ብርትዕቲ ኣደ፡ ትሕሉን ብሑቕፎኣ ተሰንን፡ ንሳ ናይ ተስፋ ዓባይ ዓቃቢት እያ።
ማርያም፥ ኣብ ትሕቲ መስቀል ጽምርቲ
ቅዱስነቶም ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሕይወትን ኣብ መሰቓቕል ብዙሓት ናይ እዋንና ክርስቶሳት ኣብ ጐድኖም ኰይና ልክዕ ከም ማርያም እትጓዓዝ ክትከውን ከምዘለዋን ክሕብሩ እንከለዉ፥
ማርያም እመ ወድንግለ ጽሙረ፥ ካብ ማርያም እቲ ኣብ ቅድሚ ዝዀነ ይዅን ጽንኵር ኩነት ዘይዕጸፍን ዘየንሳሕብን፡ ልክዕ ከምኡ ኣብ ቅድሚ ዝዀነ ይዅን ዓመጽን ምዝመዛን ሕስራንን መጥቃዕትን ውሕስነትን ሓለዋን ካልእ ዕድል ንምቕራብ ዝኽእል ምሉእ ስንድውናን ፍቓድን ድላይን ክህልወና ንመሃር፡
ዕሩድ ኣልባባት ኣይሃሉ
እቶም ተሓዲጐም ዝነብሩን ዘኽታማትን ከነእንግድን ከንዕቅብን ቤቶም ንብረቶምን ሃገሮምን መበቆሎምን ስርሖምን ዛሕዚሖም ንዝስደዱ ምእንጋድ ካብ ማርያም ንመሃር።
ከም ማርያም እተአንግድን ኣትከናኸንን ዝዀነ ይኹን ስደተይና ተሰካምን ጠንቅን ማሕበራዊ ቅልውላው ተገይሩ ከይሕሰብ እተዓይን እትሓልን እተነቓቕሕን እተዋህድን ቤተ ክርስትያን ክንከውን ንደልይ፡
ብተስፋ ቋሕ ብዝበለን ብዝተኣማመንን ዓለም ክንልውጥ ንደልይ፡ ብዝተዓርዱ ኣልባባት ዘይኰነ ብኽፉትን ርህራሄ ዘኽብርን ብጥንቃቔ ምርዳእን ብዝብል ተወፋይነት ብዘለዎ ኣገባብ ኣብ እግሪ መስቀል ምዃን ካብ ማርያም ንመሃር እንክብሉ ዝገለስዎ ስብከት ዛዚሞም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናይ መስቀል መገዲ ብመናሰያት ኣብ ዝቐረቡ ጸሎታት፡ ቅዱስ ኦስካር ሮመሮን ናይ ተስፋ ሰማዕትን ናይ ደቀባት ሃገር ስቓይ ናቱ ዝገበረን፡ እቲ ኣብ ዓለም ዝረአይ ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልንት ስቓይን፡ ተዓጽየን ኣብ ዓመጽ ዝሳቐያን ዝምዝመዛን ደቀ ንስትዮን ዓደዳ ግብረ ሽበራን ኣደዳ ምንጻል ጽንስን ዝድህስስ ብዝተፈላለየ ኣስማት ኣብ ላቲን ኣመሪካ ብእትግለጽ ቅድስተ ማርያም ኣማላድነት ከምዝቐረበ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ትማሊ ሰንበት ዘጋጠመ ሓደጋ ምሕምሻሽ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፥ ምስ ቅድሚ ሓሙሽተ ወርሒ ማለት ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ መገዲ ኣየር ላዮን ናይ ኢንዶነዥያ ዘጋጠመ ሓደጋ ተመሳሳሊ ምንባሩ ይግለጽ ኣሎ።
ንኽልቲአን ነፈርቲ ዘጋጠመን ሓደጋ ምሕምሻሽ ንምፍላጥ ዋላ እቲ መርመራ ዛጊት ይቕጽል እንተሎ ኣብ ሓጺር ግዜ፥ ኣብ ትሕቲ ንቡር ኩነታት ኣየር እሞ ኸኣ ኣብ ሓደስቲ ነፈርቲ ብምግጣሙ ኣቓልቦ ሓያሎ ስሒቡ ይርከብ።
ተመሳሳልነት ሓደጋ ክልቲአን ነፈርቲ
ኣብ ክልቲኡ ሓደጋታት ምሕምሻሽ ዘጋጠመን ነፈርቲ ስርሓት ቦይንግ ዝተባህለ መፍረ ነፈርቲ ኮይነን: ዓይነተን ድማ ቦይንግ 737- MAX 8 ዝተባህላ እየን።
ክልቲአን ነፈርቲ ሒደት ደቓይቕ ድሕሪ ንቕሎ እየን ወዲቐን።
ካብ መዕርፎ ነፈርቲ ጃካርታ ዝተበገሰት መገዲ ኣየር ላዮን 610 ናይ ኢንዶነዥያ ክትወድቕ እንከላ ምስኣ ተሳፊሮም ዝነበሩ 189 ሰባት ምስታ ነፋሪት ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ሞይቶም። ካብ መዕርፎ ነፈርቲ ቦሌ ኣዲስ ኣበባ ዝተበገሰት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ET302 ብተመሳሳሊ ምስኣ ዝነበሩ 157 ሰባት ብሙሉኦም ምስ ምሕምሻሽ እታ ነፋሪት ሞይቶም።
ክልቲአን ነፈርቲ ሓደስቲ ምንባረን ድማ ይሕበር ኣሎ። መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ነታ ዝተሓምሸሸት ነፋሪቱ ቅድሚ ኣርባዕተ ወርሒ ከምዝተረከባ እዩ ኣፍሊጡ።
ቦይንግ 737 ዝዓይነተን ነፈርቲ ተመሓይሸንን ማዕቢለንን ዝቐረባ ነባራት ዓይነት ነፈርቲ ኮይነን: ብዘለወን ቁጠባ ሃልኪ ነዳዲ: ናይ ባርዕ መቆጻጸሪ ናውትን ካልኦትን ብልጫታትን ኣብ ዕዳጋታት መገዲ ኣየር ጠለብ እናረኸባ ክመጻ ዝጸንሓ ዓይነት ነፈርቲ እየን።
እዘን ብራብዓይ ወለዶ ማለት Fourth Generation ተባሂለን ዝፍለጣ ዝተመሓየሻ ነፈርቲ ቦይንግ 737 ኣብ 2011 ክፈርያ ምጅማረን ድማ ይሕበር።
ኣብ ዝሓለፈ ሽድሽተ ወርሒ ጥራይ ምስ ናይዚ ትማሊ ምሕምሻሽ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ክልተ ነፈርቲ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ብምውዳቐን: ኣብ ልዕሊ እዘን ቦይንግ 737 ዝተባህላ ናይ ድሕነት ስክፍታታተን ዓሪጉ ይርከብ። በዚ ድማ መገዲ ኣየር ቻይና ከምኡ’ውን መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኩለን ኣብ ትሕቲኡ ዝንቀሳቐሳ ቦይንግ 737- 8 ከይበራ ትእዛዝ ምምሕልላፉም ተገሊጹ። ቦይንግ ዝተባህለ ኣፍራይ እተን ነፈርቲ ድማ ድሮ ሕቶታት ይውሕዘሎ ምህላው ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜናታት ሓበሮም ኣለው።


text:
“ቃባ ቃላ ትቤ ብእሳ ትገላ” ላትብል መሰል እግልሚ ትበሃለት
By Gherezgher Bekit
November 24, 2018
ኣምሳል ሂጋ ትግሬ ብዙሕ ቱ። ላናይ ዶር የጊን ኣምሳላት ክም ቀርኣኮ ሐቴ መሰል ትቅብ ተለኒ። ላኣምሳል እግልሚ ሰበብ ትበሃላ ዎክ ሚክም ጀራቱ ላመሰል ትበሃለት እንዶ ትቤ ምን ትሰኣል እብ ክል ሕብር ዎጅንስ በሊስ ትረክብ። ከኣና ዮም እላ “ቃባ ቃላ ትቤ ብእሳ ትጋላ” ልትብል መሰል እግልሚ ትበሃለት ቀደም ኣዜ ላሳምዓኮ እግል ሓኬ እግልኩም ኣፍሱሕ እግልየ። መን ኣምር እንቱም እብ ብዕድ ድግም ሳምዓማ ትገቡእ።
እት ዎሮ ድጌ ዓድ ኣብ ህያብ ላልትበሀሎ ዓድ ነብሮ ዓለው። ማራ ጻጋያም ሰበት ዓለው እላ ሰም እላ ተሀየበቶም። ደኣም ዎሮ ውሕር እናስ ዲብ ፍንገሆም ነብር ዓላ። እብ ክትር ውሕር ላዓለዩ ምን ኩሉ ላርዝቁ እግል እሲቱ ዎዕያሉ ሓት ሓቴ ዮም ሙነት ምዕል መነዖም ዓላ ልትበሃል። እምበል ሃበኒ እንካ ኣምር ኢዓላ። ሃባ ተልካሁ ምን ገብእ ላረኣሱ ካሕ ተብል ዎውጃዕ ረኣስ ጸብጦ። እላ ሃባ ኢተስምዑኒ ልብል ዓላ። ሓቴ ዮም ዓስተር ጋያመት፣ ኣሓ ምን ኣድህር ዎጋድሞታት ዲብ ረወሪት ሻፋለት፣ ዓጣል ሸንከት ብዓች ሻኣጋ ዎሰራይር ክል ሓቴ ካኣካን መጽሃያ ዔረት። ዎሓቆ ሑድ ወክድ ምድር ሃዳይድ ዎኣብርቅ ገብኣ ዎድቅብት ዝላም ዘልመት። ኣዋድግ ዎዎመሓይዝ ሃማ ፣ኣሽራም ማልኣ ዎቀዋርዕ ዲብ ዕላል ሰላጣ።
እላ ምዕል እላ ለውሕር እናስ ምስል መሊሂቱ እት መዓደይ ላድጌ እግል ላሃርሞ ፍሩራም ጸንሓው። ዎምድር ክም ጻሓ እሎም ሸንከት ዓድ እግል ልትዓደው ብርትልግ በለው። ደኣም ለዓቢ መሓዝ ልሳዕ ዛሪ ሰበት ኢዓላ ላመሊሂቱ ሽውያ ኣስክ ዛረ እልና ከሃላት ኒደ በለው። እሊ ውሕር እናስ ደኣም ዓቅል እግል ሊደ ኢቃድራ ወሃምገም ሽክ በላ እታ ውሒዝ። ላጸሩ እናስ ዲብ ዓሎልበት ክሩይ ክም ሀላ ክም ረኣው ኣግል ለንጉፎ “ኣብ ፍላን እዴካ ሃበና” እት ልብሎ ተሃርሃረዎ። ህቱ ላኪን ላ “ሃባ” ቃል ክም ሰምዓ ረኣሱ ካሕ ኣበሌት ዲቡ “ኣና ነፍሼ ዲብ ፍንጌ ቅራር ሀለት ዎእሎም ርምቅ ትረኣዮም ካሃባ ልብሉኒ ሃለው፣ እትእላማ ዓረው እብዬ” በላ ካላእደሁ ሂበቶም ኣባ። ከብረድ ዲባ በሎዎ ፣ዎእናስ እት ልርእዎ ውሒዝ ገለዩ። መሓዝ ክም ዘራ ለመሊሂቱ እብ ሰላም እታ ድጌ ተዓደው ዎክሉ ለጀራ እግል እሲቱ ሓከዎ እላ። ለዶል ላጻጋይት እሲቱ “ቃባ ቃላ ፣ሊጊስ እግልኩም ሕደጎ፣ እሊ ቃባ ምን ገይስ ሓቴ ተርፈኒ ኣለቡ” ተሎም ልትበሃል። ዎምና ዎሓር “ቃባ ቃላ ትቤ ብእሳ ትገላ” ልትበሃል ልብሎ።


text:
Uppvidinge
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 12 11 2020
ኡፕቪዲንገ ማለት ላዕለዋይ ናይ ዱር ቦታ ማለት እዩ፡ ኣብቲ ኮምዩን ድማ ብዙሕ ዱርን ቀላያትን ዘለዎ ገጠራት ኣሎ። ኣብ መንጎ ኣባይቲ ርሕቀት ኣሎ፡ ኣብ መንጎ ሰባት ግን ቅርበት እዩ ዘሎ። ኣብቲ ኮምዩን ኣብ ዘሎኻ ትሃሉ ጥቓ መሰረታዊ ኣገልግሎትን ሓያል ማሕበራዊ ናብራን ኢኻ። እዚ ድማ እኹል ናይ ዕረፍቲ ግዜ ንጥፈታት ከም ዚህልወካ ይገብር።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,626
ስፍሓት መሬት1,227 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Växjö 49 ኪሜ
- Kalmar 96 ኪሜ
- Jönköping 121 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮምዩን ብተፈጥሮኣዊ ጽባቐ ዝተኸበበ ብዙሕ ገዛውትን መሬትን ኣሎ። መብዛሕቶም እቶም ኣብ ከተማታት ዚነብሩ ኣብ ቪላታትን ህንጻታትን ይቕመጡ። እቲ ናይ ምምሕዳር ትካል ኣባይቲ AB Uppvidingehus ኣስታት 800 መንበሪ ኣባይቲ ይውንንን የማሓድርን። ብርክት ዝበሉ ናይ ብሕቲ ኣካረይቲ እውን ይርከቡ። ህዝቢ ብብዝሒ ዝነብረለን ከባቢታት ኦሴዳ ከምኡ ውን ሌንሁቭዳ ይበሃላ።
ብዙሓት ምእንቲ መንበሪ ኣባይቲ ክረኽቡ ኡፕቪዲንገሁስ ሓደስቲ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ህንጻታት ኣብ ምህናጽ ይርከብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲ ምምሕዳር ዝርከቡ ብዝሒ ቋንቋታት ብምእታውን ምውጻእን ተቐማጦ ይጽሎ እዩ። ቋንቋታት ሽወደንን እንግሊዘኛን ብብዝሒ ይዝረብ። ብዘይካ ቋንቋ ሽወደን ኣብዚ ግዜዚ እተን ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት፡ ዓረብኛን ሶማልኛን እየን። ብዘይካአን ድማ ዳሪ፡ ፋርሲ፡ቋንቋ ሩስያ፡ ቋንቋ ፖላንድ፡ ቋንቋ ሃንጋሪን ጀርመንን ይዝረብ።
ቋንቋ ሽወደን ንምዝራብ ልምምድ ክትገብር ምስ እትድሊ ኣብ ኦሴዳ፣ ሌንሁቭዳን ኤልይሁልት ዝርከቡ መራኸቢ ማእከላት ኣብያተ ክርስትያን ሽወደንን ናይ ቋንቋ ካፌታትን ክትመጽእ ንዕድም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ምምሕዳር ኡፕቪዲንገ ኣብ ሃብታም ማሕበራዊ ሂወትን ጽቡቕ ሕብረተሰባዊ ጥዕናን የተኩር። ኣብቲ ማሕበራዊ ሂወት ንንጥፈታት ህጻናትን መንእሰያትን ቀዳምነት ይውሃብ።
ኡፕቪዲንገ ኣብ ግሩም ማሕበራዊ ህይወትን ጥዕናን የተኩር። ኣብቲ ማሕበራዊ ህይወት ንህጻናትን መንእሰያትን ቀዳምነት ይውሃብ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ማሕበራት ነቲ ዚሰማምዓካ ማሕበር ክትመርጽ ትኽእል። ኣብኡ ኣብ ከም ትምህርትን ባህልን ሙዚቃን ተፈጥሮን ናይ ሞቶር ስፖርትን ዘተኩራ ኣስታት 220 እተፈላለያ ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ኮምዩን ንኹሉ ዕድመ ዘገልግል መጻሕፍቲ ዘለዎ ብዙሕ ኣብያተንባብ ኣሎ። ካብቲ ቤትንባብ ጋዜጣታት ከተንብብ፡ መጽሔታትን ድምጻዊ መጻሕፍቲ ክትልቃሕን ትኽእል። ፊልም ክትካረን ብጥርሑ ኢንተርነት ክትጥቀምን ትኽእል። ካብቲ ቤትንባብ ንምልቃሕ መለቅሒ ካርድ ከድልየካ እዩ። ብናጻ እዩ ዚውሃብ።
ንግዚኡ ብምምሕዳር ኡፕቪዲንገ ዝዳሎ ክልተ ናይ መራኸቢ ማእከላት ምስ ኣገልግሎት ዝህቡ ሰባት ኣለዋ።
- መራኸቢ ማእከል ኣልስቴርሞ/Alstermo ታልቬገን 1B/Tallvägen 1B ዝኽፈተሉ ግዜ ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ 11.00-19.00።
- መራኸቢ ማእከል ኦሴዳ/Åseda ሰድራ ኤስፕላናደን 9/Södra Esplanaden 9 ዝኽፈተሉ ግዜ ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ 12.00-19.00
ኣብዚ ሓደስቲ መጻእቲ ተራኺቦም ንዘለዎም ሕቶታትን ንቋንቋ ሽወደንን ሓገዝ ክረኽቡ ይኽእሉ። ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ይዳለዉ ኣብ ናይ መጽናዕቲ መኣዲ ክትሳተፍ እውን ትኽእል። ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ምምሕዳር ከም መራኸቢ ቦታታት ዘገልግላ ናይ ሓራጅ ድኳናት ኣለዋ። ኣብቶም ናይ ሓራጅ ድኳናት ዘገልገለ ክዳውንትን ኣቕሑ ገዛን ብሕሱር ዋጋ ትረክብ። ኣብ ሌንሁቭዳን ኦሴዳን ናይ ላዮንስ ሓራጅ ኣሎ ኣብ ኤልይሁልት ድማ ቅይሕ መስቀል kupan ኣሎ። ኣብ ኦክቫርን-ብዮርክኦ Emmaus ኣሎ።
ማሕበራዊ ምሕደራ ኣብ ሌንሁቭዳ Storgatan 29 ይርከብ። ናይ ምጥያስ ጉዳይ ዝምልከተካ እንተኾይኑ ካብ ኣብ ክሮኖባርይስጋታን 18 ቬክሸ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ዕዮ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል። ናቶም ናይ ስራሕ ሰዓታት ሰኑይ 9-16 ሰሉስ 10-16 እዩ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ እቶም ናይ መጀመርያ ክልተ ናይ ስራሕ መዓልታት ዕጹው እዩ።
ኣብ ሌንሁቭዳ ንበይኖም ዝመጹ ህጻናት፣ መንእሰያትን ካልኦት ሓደስቲ መጻእትን ስድራቤታትን ዚቕበል ናይ ምጥያስ ኣሃዱ ምምሕዳር ኡፕቪዲንገ ኣብ ቪላጋታን 5 ይርከብ። ኣብኡ ሓደ መራሕ ፕሮጀክት፡ ሰለስተ ማሕበራዊ ተሓጋገዝትን ክልተ ኣለይቲ ጉዳያት ሰራሕተኛታት ይርከቡ።
እቲ ኣብ ኦሰዳ ዘሎ ማእከል ስድራቤት ናይ ህጻናትን መንእሰያትን ዓበይትን መራኸቢ ቦታ እዩ።
ኣብ ኩሉ ከተማታት ግሮሰሪ ኣሎ፡ ኣብ ኦሰዳን ለንሁቭዳን ከኣ ፋርማሲ ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ምምሕዳር ኡፕቪዲንገ ዓሰርተ ምምሕዳራዊ መዋእለ ህጻናትን ስለስተ ናይ ብሕቲ መዋእለ ህጻናትን ኣለዋ። መዋእለ ህጻናት ነቶም ካብ 1-5 ዝዕድመኦም ህጻናት ትምህርታውን ሓባራውን ንጥፈታት እዩ። እተን መዋእለ ህጻናት ብሓፈሻ ምሉእ ዓመትን ዝበዝሐ ክፋል ናይ መዓልትን ክፉታት እየን። እዚ ከኣ ምስቲ ናይ ወለዲ ናይ ስራሕ ሰዓታትን ካብን ናብን ስራሕ ዝወስድ ግዜን ወይ ናይቲ ህጻን ጠለብ ዚኸይድ እዩ።
ኣብ ኦሰዳ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ኣብኡ ኩሉ ደቂ 0-6 ዕድመ ዘለዎም ህጻናት ዘለዎ ስድራቤት ዕዱም እዩ። ኣብኡ ጸወታን መዝሙርን ናይ ዕርክነት ምፍጣር ንጥፈታትን ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ኡፕቪዲንገ ኮምዩን ሓሙሽተ መባእታ ኣብያተትምህርትን ሓንቲ ካልኣይ ደረጃን ኣለዋ። ናብ 6-13 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት ዝዓለመ ናይ ዕረፍቲ ቤትውን ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባዚ ብተወሳኺ ከተንብብ ትኽእል።
ኡፕቪዲንገ ናይ ባህሊ ቤትትምህርቲውን ኣለዎ። ኣብኡ በበይኑ ዓይነት ናይ ሙዚቃ መሳርያ ትምሃር፡ ናይ ዳንስን ስእልን ድራማን/ትያትርን ስለጠና ድማ ትውሃብ።
ኣብ ኡፕቪዲንገ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ክትመሃሮ እትደሊ ዓይነት ትምህርቲ ባዕልኻ ናይ ምምራጽ ዕድላት ኣሎ፣፡ ካብ ብዙሕ እተፈላለየ ኮርሳትውን ክትመርጽ ትኽእል። እቲ ትምህርቲ ብቐረባ ምትሕብባር ምስ ወከልቲ ሰብ ዋኒንን ትካላትን ይካየድ፡ ኣብ ግዜ ትምህርቲ ድማ ላፕቶፕ ኣላትካ። ኣብ ስፖርት ክትነጥፍ ዓቢ ዕድላት ኣሎ ወላ ውን ኣብ ግዜ ትምህርቲ።
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ ኡፕቪዲንገ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ትምህርቲ ንዓበይቲውን ኣለዎ እዩ። ኣብቲ ናይ ዓበይቲ ቤትትምህርቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ ተምሃሮውን ኣለዉ፡ እዚ ድማ ነቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ ፕሮግራም ከም እትሳተፎ ይገብረካ። ናይ ኡፕቪዲንገ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ግሩንቩክስውን ኣለዎ፡ ኣብኡ ናይ መባእታዊ ትምህርቲ ክትጭርሾ ትኽእል። ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ንክንክን ጥዕና ብዚምልከት፡ ናይ ርሑቕ ትምህርቲውን ኣለዎ እዩ።
ናይ Sfi-ትምህርቲ ኣብ አልይሁልትን ኦሰዳን ኣሎ። ብዛዕባ ናይ ማሕበረሰብ ምልላይ ዚወሃብ ኮርሳት ድማ ከም ኣድላይነቱ ኣብ ኩሉ ቦታታት ቀጻሊ ይወሃብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ለንሁቭዳ ነቶም ሓተትቲ ዑቕባ ክንክን ሕክምና ዚገብረሎም flyktinghälsan ዚብሃል ኣሎ። እቲ ንሓኪምን ኣፋውስን ዚኽፈል ገንዘብ ብመሰረት እቲ ዚወሃበካ መሻርፍ እዩ ዚውሰን።
ኣብ ኡፕቪዲንገ ቀዋሚ ናይ መንበሪ ፍቓድ ምስ ረኸብካ ከእንድዳኻ ዝኽእላ ኣብ ሰለስተ ቦታታት ዝርከባ ሰለስተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። ማእከላት ጥዕና ሌንሁቭዳን ኦሴደን በቲ ናይ ወረዳ ምምሕዳር እየን ዚመሓደራ። ኣብ ኣልሰተርሙ ድማ ማእከል ጥዕና Falken ኣሎ። ኩለን ማእከላት ጥዕና ናይ ማእከል ክንክን ህጻናት እውን ኣለወን።
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ናይ ስኒ ክሊኒካት ኣለዋ። ኣብ ለንሁቭዳን ኣልሰተርሞን ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ቋንቋ ኣደ ናትካ ብዘይካ ሽወደን ካልእ ምስ ዝኸውን ምስ ምምሕዳር ይኹን ምስ መንግስታዊ ትካል ኣብ እትገብሮ ርክባት ቶርጓማይ ክግበረልካ ኣድላዪ ኮይኑ ምስ እትረኽቦ ተርጓማይ ክግበረልካ መሰል ኣሎካ። ኣብዚ ግዜዚ ኣገልግሎት ምትርጓም ብብዙሓት ቋንቋታት ይወሃብ እዩ። ተርጎምቲ ብትካላት ቶርጎምቲ እዮም ዚመጹ፡ ምስጢር ናይ ምሕላው ግዴታ ድማ ኣለዎም። ናይ ምትርጓም ሓገዝ፣ እቲ ሓድሽ መጻኢ ናይ ምጥያስ መደብ ተታሒዙሉ እንተሎ ኮይኑ፣ ብመገዲ ኣገልግሎት ቴለፎን ቤት ጽሕፈት ዕዩ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ክርከብ ይከኣል እዩ። ናይ ምምሕዳር ክፍሊ ምጥያስ ብቋንቋታት እንግሊዘኛ፣ ዓረብኛን ፈረንሳይን ክረዳዳእ ይኽእል እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
እቲ ናይቲ ኮምዩን ሓባራዊ ጕዕዞ ብ Länstrafiken Kronoberg እዩ ዚምራሕ። ኣብቲ ናቱ ወብሳይት ድማ ብዛዕባ ሰዓታትን ዋጋ ቲከትን ሓበሬታ ኣሎ።
ካብተን ዓበይቲ ከተማታት ናይቲ ኮምዩን ናብ ቨክሾ ግሩም ናይ ኣውቶቡሳት መራኸቢታት ኣሎ። ካብ ቨክሾ ናብ ውሽጥን ወጻእን ሽወደን ብባቡር ከምኡውን ብነፋሪት ክትቕጽል ትኽእል። ኣብ መንጎ ገለ ናይቲ ኮምዩን ዘለዋ ከተማታት ግን እቲ መራኸቢታት ኣሸጋሪ እዩ፡ ከምዚ ብምዃኑ ድማ እቲ ናይ ጕዕዞ ሰዓታት ይነውሕ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን ምስቲ 9,300 ተቐማጦኡ ኣስታት 1,100 ዋኒናት ኣለዎ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ፡ ሓደ ስምኒት ናይቲ ኣብ መገዲ እትረኽቦ ሰብ ዋኒን ኣለዎ ማለት እዩ። ናብ ኩሉ ዝዓለሙን ኩሉ ሰክተር ዝሓዙን ዋኒናት ኣለዉ።
ናይ ውልቅኻ ትካል ክትጅምር ምስ እትደሊ ኣብ ኦሴዳ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ማእከል ሓደስቲ ሰብ ትካል ክትውከስ ትኽእል። ኣብኡ ብዘይ ክፍሊት ብነጻ ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ንምወላ፣ ምኽርን ዕዉት ወናኒ ትካል ክትከውን ተሓጋጋዚ ምስ እትደሊ ALMI ብሉጽ ተሓጋጋዚ እዩ።
ገለ ካብተን ኣብቲ ምምሕዳርዝርከባ ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እዘን ዚስዕባ እየን፤ Profilgruppen, Amokabel, GFAB, Inwido ከምኡውን ምምሕዳር ኡፕቪዲንገ።


text:
Radio Erena: 14 March 2017
መንግስቲ ሱዳን፣ ብደርቂ ንዝተሃስየ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ዝውዕል ልዕሊ 90 ሽሕ ኩንታል ወይ ድማ 10 ሽሕ ቶን ማሸላ ረዲኤት ከምዝለገሰ መግለጺ እቲ መንግስቲ ኣፍሊጡ።
እቲ ብትእዛዝ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ዝተለገሰ ናይ እኽሊ ረድኤት፣ ኣብ ሓጺር እዋን ናብቲ ብከቢድ ደርቂ ተሃስዩ ዘሎ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ክባጻሕ ምዃኑ’ዩ ተሓቢሩ።
ንባዕላ ኣብ ከቢድ ቁጠባዊ ቅልውላው እትርከብ ሱዳን፣ ነቲ ህጹጽ ናይ መግቢ ረድኤት ዘድልዮ ጎረቤታ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ልዕሊ 90 ሽሕ ኩንታል እኽሊ ምልጋሳ፣ መርኣያ ሰናይ ድሌት ምዃኑ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝነጥፋ ዘለዋ ትካላት ረድኤት ይገልጻ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ተኸሲቱ ብዘሎ ደርቂ፣ ሚልዮናት ህዝቢ ተጸባይ ረዲኤት ክኸውን እንከሎ፣ ኣስታት 100 ሽሕ ካብኡ ግና ህጹጽ ናይ መግቢ ረድኤት ከምዘድልዮ መንግስቲ እታ ሃገር ዝሓለፈ ሰሙን ኣዊጁ’ዩ።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ሶማል፣ ኢትዮጵያን ደቡብ ሱዳንን ተኸሲቱ ዘሎ ሓደጋ ደርቂ፣ ኣዴታትን ህጻናትን ዝርከብዎም ሚልዮናት ሰባት ግዳያት ከይገበረ እንከሎ፣ ብኣግኡ ንምርድኡ፣ ሃብታማት ሃገራት ህጹጽ ረዲኤት ክልግሳ፣ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ሶማል ሃንደበታዊ ምብጻሕ ዝፈጸመ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረስ ጻውዒት ኣቕሪቡ’ዩ።
=======================


text:
ምዝገባ ህዝበ ውሳነ ሲዳማ ኣብ ኩሎም ናይ ምርጫ ጣቢያታት ምጅማሩ ሓላፊት ኮሚሽን ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ወ/ሪት ብርቱኳን ሚደቅሳ ኣፍሊጠን።እቲ ምዝገባ ብፅቡቕ መንፈስ ይካይድ ከምዘሎ እውን ሓቢረን።
ናይ ምርጫ ካርዶም ዝወሰዱ ወሃብቲ ድምጺ ዲሞክራሲያዊን ሕገ መንግስታዊን መሰሎም ንምፍፃም ድልዋት ኢና ኢሎም ኣለው።
ንናይ ውሽጥን ወፃኢ ሃገር መሓውራት ዜና መግለፂ ዝሃባ ሓላፊት ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ወ/ሪት ብርቱኳን ሚደቅሳ ኩሉ ናውቲ መሳለጥያታት ምርጫን ከባቢ 6,000 ኣፈፅምቲ ኣካላትን ናብ ኩሎም ናይ ምርጫ ጣቢያታት(ኑቑጣታት) ተዋፊሮም ምዝገባ ምጅማሮም ሓቢረን።
“ዘተሓባብሩ ኣዋፊርና ኣለና።15 ኣተሓባበርቲ ማእኸላት ኣለውና።ነፍሲ ወከፍ ማእከል ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ወረዳታት ዝሓቖፈ እዩ።”
እቲ ህዝበ ውሳነ ሰላማዊ ክኸውን እኹል ስራሕ ከምዝተሰርሐ ዝገለፃ ወ/ሪት ብርቱዃን ብዛዕባ ገለልተኛነት ኣፈፀምቲ፣ኣብ እዋን ምርጫ ዝኽልከል ነገራትን ከምዚ ኢለን።
“ኣብ ጣቢያታት ምርጫ ናይ ሕጊ ኣፈፀምቲ ወይም ዕጡቓት ሰባት ክኣትው ከምዘይብሎም ኣፈፀምቲ ይፈልጡ እዮም።ኣብ እዋን ምዝገባ ይኹን ምሃብ ድምፂ ዝተዓጠቐ ኣፈፃሚ ሓይሊ በቲ ሓዱሽ ሕጊ ብ200 ሜትሮ ክርሕቕ ኣለዎ።ቀደም 500 ሜትሮ ነይሩ።”
እቲ ወፍሪ ምርጫ ኣሎ ተባሂሉ ብዘየድፍር ኩነታት ክልቲኦም ወገናት ንምክርኻር ይኹን ንጓስጓስ ዝቐረበ ኣካል የለን እውን ኢለን።
ብኻልእ ወገን ተመዝጊቦም ካርዲ ዝወሰዱ ኣድመፅቲ ኣብዝሃብዎ ርእይቶ 10 ሕዳር 2012 ዓ/ም ኣብ ዝካየድ ምርጫ ንምስታፍ ከምዝተዳለው ሓቢሮም ኣለው።
እቲ ምዝገባ ክሳብ 6 ሕዳር 2012 ዓ.ም ዝፀንሕ ኮይኑ 10 ሕዳር 2012 ዓ.ም ድምጺ ምሃብ ክጅመር ትፅቢት ይግበር።


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ኣብ 2000 ዓ.ም. ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝደንገግዎን ኣብ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ግጻዌ በዓላት ዝተሳዂዐ ሰንበት ዕለት 19 ሚያዝያ ዝበዓል ዓመታዊ በዓል ንመሎኮታዊ ምሕረት ዝተወከፈ ሮማ ኣብ ዝርከብ ቤተ ክርስቲያን መንፈስ ቅዱስ ዘሳሲያ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉ እዮም። እዚ በዓል እዚ ከምቲ ኢየሱስ ብራእይ ንቅዱስቲ ፋውስቲና ኮዋልስካ ዝሓተታ መሰረት ዝተወሰነ እውን ምዃኑ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እዚ በዓል መሎኮታዊ ምሕረት ኣብ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን መበል 20 ዓመት የቑጽር ከምዘሎን ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ቤተ ክርስቲያን መንፈስ ቅዱስ ንመሎኮታዊ ምሕረት ኣብ ዝተወከፈ ንህልው ኩነታት ኮቪድ 19 ግምት ብምሃብ ብግሊ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉን፡ ድሕሪ መስዋዕተ ቅዳሴ ጸሎት ንግስተ ሰማያት ከደግሙን እዮም። ቤተ ክርስቲያን መንፈስ ቅዱስ ብምኽንያት እቲ ቅድስቲ ፋውስቲና ኮዋልስካ ዝተቐበለቶ ራእይ ንመሓሪ ኢየሱስ ዝተወከፈ ከምዝኾነን ቅዱስ ኣቦና ዕለት 19 ሚያዝያ ሰዓት 11 ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ብልክዕ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ንኮዋልስካ ዕለት 30 ሚያዝያ 2000 ዓ.ም. ቅድስና ዝኣወጁሉ መበል 20 ዓመትን ከምኡ ዕለት 23 ሚያዝያ 1995 ዓ.ም. ኣብታ ቤተ ክርስቲያን ምብጻሕ ዘካየድሉ መበል 25 ዓመት ኣብ ዝዝከረሉ ዘሎ እዋን ምዃኑ ዘዘኻኸረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፡ በዓለ መሎኮታዊ ምሕረት ኣብ መላእ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ዓቢይ በዓል ምዃኑ እውን የመላኽት።
ዕለት 23 ሚያዝያ 1995 ዓ.ም. ኣብቲ እዋን ናይ ሰበኻ ሮማ ህየንተ ዝነበሩ ብጹዕ ካርዲናል ካሚሎ ርዊኒ እታ ቤተ ክርስቲያን መንፈስ ቅዱስ ዘሳሲያ ናይ መለኮታዊ ምሕረት መንፈሳውነት ማእከል ክትከውን ከምዝወሰኑን ሎሚ እቲ ኣብታ ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ነቲ ቅድስቲ ኮዋልስካ ዝተቐበለቶ ራእይ መሰረት ዝተሳእለ ብትኽክል እውን ኣብቲ ብር.ሊ.ጳ. ሊዮነ ራብዓ ድላይ ኣብ ‘800 መፋርቕ ኣብ ዝተሓንጸን ደሓር እውን ብድላይ ጳውሎስ ሳልሳይ ኣብ 1538 ዓ.ም. ገጹ ናብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ክኸውን ኣብ ዝገበርሉ ቤተ ክርስቲያን ንዘሎ ቅዱስ ምስሊ መሓሪ ኢየሱስ ከምዝባረኹ ዲ ቡሶሎ የዘኻኽሩ።
ኣብ መንጐ ካሮል ዎይትይላን ሰንበት ድሕረ በዓለ ሰንበት ዘትንሳኤን ዘሎ ጥብቂ ምትእስሳር
ፖላንዳዊ ር.ሊ.ጳ. ገና ካብ ንእስነቶም ኣብቲ እታ ኣብ 33 ዓመት ዕድመኣ ኣብ 1938 ዓ.ም. ኣብ ከተማ ክራኮቭያ ዝዓረፋ ኣብታ ከተማ ዕለት 8 ሚያዝያ 1993 ዓ.ም. ሰንበት ድህረ ሰንበት ዘበዓለ ፋሲካ ብጽዕና ዝኣወጁላ እናቴ ፋውስቲና እተነቓቕሖ ኣብ ዝነበረ መንፈሳዊ ኣምልኾ መሎኮታዊ ምሕረት ዝተመሰጡን ዓቢይ ኣምልኾን ኣኽብሮትን ከምዝነበሮምን ዕለት 2 ሚያዝያ 2003 ዓ.ም. ኣብቲ ንሶም ዝኣወጅዎ ዓመታዊ በዓል ሰኑይ ድሕረ ሰንበት ዘበዓለ ፋሲካ ከምዝዓረፉን፡ ዕለት 1 ግንቦት 2011 ዓ.ም. ቀዳማይቲ ሰንበት ድሕረ ሰንበት በዓለ ፋሲካ በነዲክቶስ መበል 16 ንዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ብጽዕና ከምዝኣወጁሎምን ዕለት 27 ሚያዝያ 2014 ዓ.ም. ብር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሰንበት ድህረ ሰንበት ዘበዓለ ፋሲካ ብሓባር ምስ ዮሓንስ መበል 23 ቅድስና ከምዝኣወጁሎም ዲ ቡሶሎ የዘኻኽሩ።
ኢየሱስ ብራእይ ንቕድስቲ ፋውስቲና ኮዋልስካ ክቐውም ዝሓተቶ በዓለ መሎኮታዊ ምሕረት
እናቴ ፋውስቲና ኣብቲ ዝሰነደቶ መንፈሳዊ ድርሳና ኣብ ፍቕዲ 699፥ ኣብ 1931 ዓ.ም. ኢየሱስ ተገሊጹላ “እቲ ዝደልዮ በዓል ምሕረት - እቲ ሞት ስዒሩ ዝተስኤ ኢየሱስ ብኽልተ ድሙቕ ብርሃን ተሰንዩ ናይ ነፍሳት ዕርዲ መታን ክኸውን ሰብኣዊ ፍጥረት ናብቲ ምንጪ ዝዀነ ምሕረተይ ክሳብ ዘይተማሕጸነ ሰላም ኣይክረክብን እዩ” ከምዝበላ ተመላኽት፡ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ 2000 ዓ.ም. ሰንበት ድሕሪ በዓለ ትንሳኤ ንብጽዕት ፋውስቲና ቅድስና ኣብ ዝኣወጅሉ መስዋዕተ ቅዳሴ፡ ቅድስቲ ፋውስቲና ዝተቐበለቶ ራእይ ኢየሱስ ካብ ሞት ዝተንስኤ ብኽልተ ድሙቕ ጩራ ብርሃን ተዓጂቡን መላእ ዓለም ዘብርህ ከምዝነበረ ገሊጾም፡ ካብቲ ብሰይፊ ዝተወግኤ ጐኑ ንመላእ ሰብኣዊ ፍጥረት ዝኸድን ምሕረት ወሓዘ” ነተን ኣብኡ ጸግዕን ዕርድን ዝደልያ ነፍሳት ብፍላይ ከኣ ንድኻታት መዕቆቢ ከምዝኸውን እውን ከምዝሓበራ ኣብ መንፍሳዊ ጽሑፋታ ተመልኪቱ ከምዝርከብ ዲ ቡሶሎ የዘኻኽሩ።
ቤተ ክርስቲያን መንፈስ ቅዱስ፥ ምሕረትን ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ንሕሙማንን
ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ 1995 ዓ.ም. ኣብቲ ጥቓ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ቤተ ክርስቲያን መንፈስ ቅዱስ ሓዎጾተ ኖልዎ ፈጺሞም፥ “እታ ቤተ ክርስቲያን ጥቓ እቲ ሞኽሳ ዝኾነ ቤት ሕክምና እትርከብ ብምዃና ናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ንሕሙማንን ናይ መሎኮታዊ ምሕረት መንፈሳውነት ማእከልን እዚ መንፈሳውነት’ዚ ዝነቓቕሓሉን ክኸውን ሓደራ ከምዝበሉ እውን ዲ ቡሶሎ ኣዘኻኺሮም።
ኣብቲ በዓል ንዝሳተፍ ምሉእ ስርየተ ሓጢኣት
ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ልክዕ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ኣብ 2000 ዓ.ም. ብናይ ሓዋርያዊ ቤተ ኑዛዜ ኣቢሎም ሰንበት ድህረ በዓለ ፋሲካ ኣብ ናይ ር.ሊ.ጳ. ናይ ጸሎት ሓሳብ ንዝሓብሩ ንኽብሪ መሎኮታዊ ምሕረት ካብ ኵሉ ሓጢኣት እርሕቕ ዝብል ዝኑዕ ፍቓድን ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ቁርባን ኣቡነ ዘበሰማያትን ተኣምኖተ ሃይማኖትን ጸሎት ኢየሱስ ጐይታ መሎኮታዊ ምሕረትን ዝደግም ምሉእ ስርየተ ሓጢኣት ክጽገው እዩ ከምዝበሉ ዲ ቡሶሎ ምልስ ቢሎም ይዝክሩ።


text:
መብዛሕተኦም ሕቶታት ምስ ጉድለት ግልፅነት ዝተሓሓዙ ስለዝነበሩ መልሲ ድሕሪ ምርካቦም በቲ ህውከት ተለኪሞም ዝነበሩ ተማሃሮ ናብ መኣዲ ትምህርቶም ተመሊሶም’ዮም ኢሎም ኣቶ ጌታቸው ረዳ።
መንግስቲ ብዝሒ ዝሞቱ 5 ሰባት’ዮም ክብል ከሎ ተቃወምቲ ግና ክልተ ዝተፈላለዩ ኣሃዛት ይህቡ። መድረክ 32 ክብል ከሎ፣ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ድማ 40 ይብል።
ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን ንርትዓዊ ሕቶ ህዝቢ ንምምላስ ክልላዊ መንግስቲን ገዛኢ ፓርቲን ምስ ህዝቢ ልዝባት ድሕሪ ምክያዶም፣ ተቃወምቲ ከምቲ ዝምነይዎ ክቅፅለሎም ስለ ዘይካኣለ፣ ነቲ ብመሰረቱ ህውከት ዘይተፈለዮ ተቃውሞ መኣዝኑ ቀይሮም ናብ ዝፈለየሉ ዕጥቃዊ ግጭት ኣረሳሲኖምዎ’ዮም ኢሎም።
እቲ ህውከት ካብ ሞንጎ ዝተራኣየለን 18 ወረዳታት ክልል ኦሮምያ፣ ሎሚ ኣብ ክልተ ወረዳታት ጥራሕ’ዩ ተሓፂሩ ዘሎ። ብልዝብ ፍታሕ ክርከብ ጀሚሩ'ሎ፣ ቀደሙ’ውን ማስተር ፕላን ኣዲሳበባ ሰበብ’ምበር ጠንቂ ኣይነበረን በሉ ንሶም። ስለዚ ስግኣት ዝሓደሮም ሓይልታት፣ ዕጡቅ ሓይሊ ኣሰሊፎም፣ ናብ ዝፈለየሉ ግጭት ዝኣተውሉ ኩነታት’ዩ ዘሎ ኢሎም።


text:
ዘይሓጋዊ ማእሰርቲ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ
ዘይሓጋዊ ማእሰርቲ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ
በዓል ጸጋ ዕድመ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ 12 ዓመታት ዝኣኽል ብዘይ ዝኾነ ይኹን ክስን ፍርድን ኣብ ማእሰርቲ ይርከቡ። ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ባዕሎ ዝሃብዎ ቃል ምስክርነት ዘይሰምዖ ኤርትራዊ ዜጋ ኣሎ ክበሃል ዘይክኣል ኣብ ልዕሊ’ዞም ኣቦ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት ርእዩይ፡ ፍሉጥን ኮይኑ ኣሎ።
ብዕለት 3 ነሓሰ 2019 ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ንቶም ኣብ ላምፐዱሳ ሂወቶም ዝጠፍኡ 369 መንእሰያት ፍትሓት ተግይርሎም፡ ቀጺሉ ነዞም ክቡር ኣቦ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ንዝምካርን ዝተኻየደ ናይ ክብሪ ዝኽሮም ፡ ብቀሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል ዝተነበበ ታሪኽ ሂወቶምን፡ ተጋድሎ መንፈሳዊ ተልእኾኦም ብሰፊሕ ዝገልጽ ነበረ።
ሎሚ ከኣ ኣብ ሃገር ሰሜን ኣመሪካ ከተማ ዋሽንግቶን ንዕለት 8 ሕዳር 2019 ንዝኽሪ ኣቦና ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ምድላዋት ይግበር ከም ዘሎ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ሓበሬታ ተዘርጊሑ ይርከብ።
ኣንጻር’ቲ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዜጋታት ኤርትራ፡ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዝፍጸሞ ዘሎ ግፍዕታት፡ ንምእንቲ ድምጺ ውጽዓት ዝካየድ ዘሎ ዘይሕለል ቃልሲታት፡ ንሕብረተ ሰብ ዓለም ኣፍልጦ ዝህብን’ዩ እሞ እዚ ተመዲቡ ዘሎ ሰፊሕ ላማዊ ሰልፊ ዋሽንግቶን ከኣ ህዝቢ ክሳተፎን ዕውት ኮይኑ ክወጽእ ትጽቢት ዝገበረሉ ዘሎ ህዝባዊ ጻዊዕት ኤርትራ ንሕብረተ ሰብ ዓለም’ዩ።
ሕግን ፍትሕን ይንገስ
ዜናን ሓበሬታን ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
6 ሕዳር 2019


text:
ብምልኡ እቲ ናይምውህሃድ ፕሮጀክት ብቃለመሕትት ይጅምር። ኣብ ኣልሳረ ኣክዳሚ እንተ ተመዝጊብኩም፣ ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ናይ ስራሕ መዓልታት ንቃለመሕትት ክትዕደሙ እኹም። ኣብዚ ግዜ ቃለመሕትት፣ እቲ ኣካያዲ ስራሕ ፕሮጀክት ብዙሕ ፈተናታት ክህበኩም እዩ። እዚ ክኣ ናትኩም ደረጃ ቋንቋ፣ ናይ ምምሃር ዓቕምኹምን ዝፍትሽ እዩ። ኣብ መወዳእታ(ኢንብርኽሪንግ) ናይቲ ቃለ መሕትት ውን ክንገረኩም እዩ። ብድሕሪ’ዚ ናይቲ ፕሮጀክት ምኽርን፡ ፍቓድ ናይ ምውህሃድ ፕሮጀክትን ክወሃበኩም እዩ።
ነዚ ፍቓድ እንተ ተሰማሚዕኩምሉ ኩንትራትኩም ትፍርሙ፡ ብድሕሪኡ ናይ ምውህሃድ ፕሮጀክት ቀልጢፉ ክጅምር እዩ።
ኣልሳረ ኣክዳሚ ናይ ዲዩኦ (DUO) ልቓሕ ንኽትሓትቱ ክሕግዘኩም እዩ።
ናይ ጀመርቲ ጉጅለ (ታልባርግ)
ድሕሪ ምፍራም ናይቲ ኮንትራት ብቐጥታ ኣብ ናይ ጀመርቲ ጉጅለ ስልጠናኹም ትጅምር። ኣብ ኣልሳረ እዚ ናይ ጀመርቲ ጉጅለ ታልባርግ ይባሃል። ኣብ ታልባርግ ብኣገባብ ምስራሕን ኣጠቓቕማ ናይ ኢ-ትምህርቲን ክትመሃሩ ኢኹም። ብተወሳኺ ግላዊ ስርዓተ ትምህርቲ ክትረኽቡ ኢኹም። ካብዚ ቀጺልኩም ቀልጢፍኩም ናብ ናይ ምውህሃድ ጉጅለ ክትሳገሩ ኢኹም። እዚ ኣቐዲሙ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወይ ክልተ ሰሙን ይጅምር።
እቲ ስልጠና
ናብቲ ናይ ጉጅለ ክላስ ኣርባዕተ ናይ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ሰሙን ትኸዱ። ኣብቲ ናይ ጉጅለ ክላስ ነቲ ናይ ምውህሃድ ፈተና ኣብ ግዚኡ ከምቲ ኣብ ኮንትራት ስልጠና ዝኣተኹሞ ውዕል ንምሕላፍ መታን ክትክእሉ ዘድልየኩም ስልቲ ክትመሃሩ ኢኹም።
ብተወሳኺ ብናይ ግልኹም መደብ ውን ብድጂታል ትምህርቲ ክትማሃሩ ኢኹም ። እዚ ኣብገዛኹም ኬድኩም ውን ዝትግበር እዩ፣ ነዚ ላፕቶፕ ከነለቅሓኩም ስለዝኾና።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምዕረፍ ክኣ ፈተናታት ክትወስዱ ኢኹም፣ ብድሕሪ’ዚ ኣብ ምንታይ ጸቒጥኩም ክትሰርሑ ከምዘለኩም ክትፈልጡ ኢኹም። ዝኾነ ጸገም ከይ ከየጋጥመኩም ኩሉግዜ መምህርኩም ክሕግዘኩም እዩ።
መምርሒ ብዛዕባ ናይ ዳች ሕጊ ዕዮ (ONA)
መምርሒ ብዛዕባ ናይ ዳች ሕጊ ዕዮ ብዛዕባ ምስራሕን ስራሕ ምርካብን እዩ። ኣብ ክላስን ኣብ ገዛን ዝስራሕ መላመዲ ክትሰርሕ ኢኻ። መምህርካን ንስኻን ብሓንሳብ ኣብ ፖርቶፊልዮኻ ዘሎ ውጽኢት ናብ ዲዩኦ ትሰድዎ። ዲዩኦ ነቲ ዝሰደድካሎም ፖርቶፊልዮ ሪኦም ንዓኻ ንግምገማ ይጽውዑኻ። መምህርካ ነዚ ግምገማ ኣቐዲሙ ኣብ ኦኤንኤ ከላምደካ አዩ።
ቅድሚ 2015, ኣብ ናይ ምውህሃድ ኣድላይነት ቅጥዒ ኣቲኻ ኔርካ ዶ?
ኤንቲ2 (NT2) ሃገራዊ መርመራ ጥራይ ምውሳድ እዩ ዘድልየካ። እንተ ሓሊፍካ፣ ኤንቲ2 (NT2) ዲግሪ ትረክብ። ስለ’ዚ ተወሃሂድካ ኣለኻ ማለት እዩ።
ድሕሪ 1 ጥሪ 2015, ኣብ ናይ ምውህሃድ ኣድላይነት ቅጥዒ ኣቲኻ ኔርካ ዶ?
ኣምበኣ ተወሳኺ ን ኤንቲ2 (NT2) ሃገራዊ ፈተና ክልተ ፈተና ክትወስድ ኢኻ። ፈተና ኣፍልጦ ናይ ዳች ሕብረተሰብን ከምኡ ውን ፈተና ናይ መምርሒ ናይ ዳች ሕጊ ዕዮ።
ኣፍልጦ ሕብረተሰብን ዳች (KNM)
እቲ ኣገባብ ውን ምዕራፍ ናይ ኣፍልጦ ሕብረተሰብ ዳች ዘጠቓለለ እዩ። ነዚ ፈተና ንኽትሓልፍ ውን ብግቡእ ክትዳሎ ኣለካ።
ቅድሚ 2015, ኣብ ናይ ምውህሃድ ኣድላይነት ቅጥዒ ኣቲኻ ኔርካ ዶ?
ኤንቲ2 (NT2) ሃገራዊ መርመራ ጥራይ ምውሳድ እዩ ዘድልየካ። እንተ ሓሊፍካ፣ ኤንቲ2 (NT2) ዲግሪ ትረክብ። በዚ ግዜ ተወሃሂድካ ኣለኻ ማለት እዩ።
ድሕሪ 1 ጥሪ 2015, ኣብ ናይ ምውህሃድ ኣድላይነት ቅጥዒ ኣቲኻ ኔርካ ዶ?
ኣምበኣር ተወሳኺ ን ኤንቲ2 (NT2) ሃገራዊ መርመራ ክልተ ፈተና ክትወስድ ኢኻ። ፈተና ኣፍልጦ ናይ ዳች ሕብረተሰብን ከምኡ ውን ፈተና ናይ መምርሒ ናይ ዳች ሕጊ ዕዮ።
መምርሒ
ኣብ ኣልሳረ ኣካዳሚ ብዙሕ ናይሰብ መምርሒ ሓገዝ ትረክብ። ኣካያዲ ስራሕ ናይ ፕሮጀክትኻ ዕዮኻ ንኽትትግብር ክመርሓካን ኣብ ካልእ ማዓልታዊ ስራሕካን ክሕግዘካ እዩ።
ነቲ ምውህሃድ መርመራ ኣብ ዝተመደበልካ ግዜ መታን ክትሓልፍ፣ ጽቡቕ ጌርካ ቋንቋ ዳች ተማሂርካ ከምዘለካ ምምህርካ የረጋግጽ።
እቲ ፍሉይ ኦኤንኤ መምህር ፈተና ኦኤንኤ ክትሓልፍ ተዳሊኻ ከምዘለኻ የረጋግጽ።
ልምምድ ፈተና
ነቲ ኣብ መንጎ ዝወሃብ ፈተናንታት እንዳ ሓለፍካ ናብ ናይ መወዳእታ ፈተና እንተ በጺሕካ፣ ናይ ፈተና ልምምድ ክትጅምር ትኽእል ኢኻ። ብድሕሪኡ ነቲ ሓቀኛ ፈተና ክትሓልፍ ዝሕግዘካ ብዙሕ ናይ መላመዲ ፈተና ክትወስድ ትኽእል።
ውሑስ ዓወት
እንተወሓደ 80% ካብቲ ጥቕላላ ክላሳት እንተ ተሳቲፍካን ዕዮ ገዛኻ ኣንተሰሪሕካን ኣልሳረ ኣካዳሚ መጠነኛ ውጽኢት ከውሕሰልካ ይኽእል እዩ።
ናይ ሓባራዊ ስራሕ መሠረት ምትእምማን እዩ። ንስኹም ድማ ኣብ Alsare Academie ዝበለጹ መምህራንን ብሉጽ ኣተኣላልያን ከምትረኽቡ ክትተኣማመኑ ትኽእሉ ኢኹም። Alsare Academie ካብ DUO ልቓሕ ንምሕታት ክተሓባበረኩም ይኽእል እዩ።
ኣብ እዋን እቲ ዝወሃብ ስልጠና ድማ ምስ ስራሕን፡ ትምህርትን ኣብ ኒዘርላንድ ሌላ ክትገብሩ ትኽእሉ ኢኹም።
ናትና ብሮቸር (ሓጺር ጽሑፍ) ምስ ኩሉ ጠቓሚ ሓበሬታ ተቐበል/ሊ።ዝያዳ ሓበሬታ፡
ነዚ ነጻ ቃለ መሕትት ክትምዝገብ ትኽእል ኢኻ/ኺ። ድሕሪ ቃለ መሕትትን ምፍራም ውዕልን፡ ብቐጥታ ስልጠናኻ ትጅምር።ዝያዳ ኣንብብ/ቢ
Woont en/of werkt u op de noordoever van Rotterdam? Wilt u uw Nederlandse taal verbeteren?
Meld u zich dan nu aan! De taalcursus is GRATIS!


text:
ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶድክ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ትማሊ ዘካይዶ ናይ ፓትሪያሪክ ምርጫ ፓትሪያርክ እናሃለው ፓትሪያሪክ ኮይኖም ተሸይሞም እምበር ተመሪፆም ኢልና ኣይንቕበሎን ክብሉ ኣቡነ መልከ ፀዲቅ ዋና ፀሓፊ ኣብ ስደት ዝርከብን ንባዕሉ ሕጋዊ ኢሉ ዝፅውዕን ሲኖዶስ ገሊፆም።ሹመት እምበር ምርጫ ኢልና ኣይንፅውዖን፤ኣይንቕበሎን ኢሎም ብምውሳኽ።
ፓትሪያሪክ እናሃለወ ፓትሪያሪክ ኮይኑ ዝሽወም ውጉዝ ስለዝኾነ ነቲ ምርጫ ኣውጉዝናዮ ኢና ዝበሉ ኣቡነ መልከ ፀዲቅ ንቕድሚት እንዘራረብ እውን ‘’ወያነ’’ ኢሎም ምስ ዝፀውዕዎ መንግስቲ ኢትዮጵያ እምበር ምስታ ቤተ ክርስቲያን ከምዘይኸውን ተዛሪቦም።እታ ቤተ ክርስቲያን ኣፋ ተልጒሙ እዩ’ውን ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲ ዝሰፍነሉ እዋን ክመፅእ ይኸውን እዩ፤እታ ቤተ ክርስቲያን’ውን መሰል ክህልዋ እዩ፤ምስኦም ክንዘራረብ ንኽእል ኢና ክሳብ ሽዑ ግን ኣሽንዃይዶ ንምዝርራብ ዝኾነ ይኹን ሰብ ነቲ ምርጫ ክቕበሎ የብሉን ኢሎም እቶም ዋና ፀሓፊ።


text:
Radio Erena: 02 October 2017
ቱርኪ፣ ኣብ ሶማል ዝሃነጸቶ ወትሃደራዊ መዓስከር ብቀዳም 30 መስከረም ከምዘመረቐት ካብ ሞቛድሾ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ ምስልጣን ሰራዊት ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ክነጥፍ ምዃኑ ዝተሓበረ ወትሃደራዊ መዓስከር፣ ቱርኪ ካብ መሬታ ወጻኢ ካብ ዝሃነጸቲ መዓስከራት ብዕብየቱ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ’ዩ ዝስራዕ።
እቲ ሞቋድሾ ከባቢ መዓርፎ ነፈርቲ ንኽህነጽ ኣስታት ክልተ ዓመታት ዝወሰደ ወትሃደራዊ መዓስከር፣ኣብ መንጎ ሶማልን ቱርኪን ዘሎ ድልዱል ዝምድና ዘነጽር ምዃኑ ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ክልትኤን ሃገራት ገሊጾም።
ዛጊት ኣስታት 200 ወትሃደራት ቱርኪ ናብቲ መዓስከር ተዋፊሮም ኣለዉ።
ኣብ ሓደ እዋን ከኣ ኣስታት 1500 ወትሃደራት ሶማል ክስልጥኑ ትጽቢት ይግበር።
ቱርኪ፣ ኣብቲ መዓስከር ንስልጥኑ ወትሃደራት፣ ታዕሊም ጥራይ ዘይኮነ፣ ናይ ኣዝዋር ሓገዝ’ውን ክትገብር ምዃና’ያ ሓቢራ ዘላ።
ኣቐዲማ’ውን ኣብ ቀጠር ተመሳሳሊ መዓስከር ዘቖመት ቱርኪ፣ ብሰንኪ ኣዚ ጉዳይ እዚ ምስ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ኣብ ውሽጣዊ ምስሕሓብ ተጸሚዳ ከምዘላ’ዮም ተንተንቲ ዘረድኡ።
ምስ ቀጠር ዘለዋ ዝምድና ክትበትኽ ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ጸቕጢ ዝግበረላ ዘሎ ሶማልያ፣ ወትሃደራዊ ስልጠና ይኹን ሎጂስቲክ ኣብ ሓገዝ ናይ ወጻኢ ሃገራት’ያ ትምርኮስ።
ኣብ የመን ብዝተኸስተ ኵናትን ኣብ መንጎ ቀጠርን ስዑዲ ዓረብን ብዝቕጽል ዘሎ ምስሕሓብን፣ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓደ ካብቲ ኣውራ ተጸልዩ ዘሎ ዞባ ምዃኑ ዝሓበሩ ተንተንቲ፣ ምቛም ወትሃደራዊ መዓስከር ቱርኪ ኣብ ሶማል’ውን ናቱ ካልእ ጽልዋ ክፈጥር ከምዝኽእል ይትንትኑ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ኤርትራ፣ ወትሃደራዊ መዓስከር ክህልዋ እንከሎ፣ ስዑዲ ዓረብ ከኣ ኣብ ጅቡቲ ተመሳሳሊ መዓስከር ትኽፍት ምህላዋ ይግለጽ።
======================


text:
Radio Erena: 22 November 2017
ማሕበር ካቶሊካውያን ጉባኤታት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምዝርራብ ተበግሶ ከምዝወሰደ ይግለጽ ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት እቲ ዞባ ንዝተወከሉ 11 ጳጳሳት ናብ ኤርትራ ክኣትዎ ክፈቅድ እንከሎ፣ ንፕረዚደንት ናይቲ ዞባዊ ማሕበርን ሊቀ ጳጳስ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያን ካርዲናል ብርሃነየሱስ ሱራፉኤል’ውን ከምዝኸልከሎም ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር ካብ ኣዲኣ ኣበባ ሓቢራ።
እቲ ኣብ ኬንያ ዝመደበሩ ማሕበር ካቶሊካውያን ጉባኤታት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዕርቂ ንምውራድ ዝዓለም ዘተ ንምክያድ’ዩ ምስ ክልትኤም መንግስታት ንምዝርራብ ተበግሶ ወሲዱ።
ብመሰረት ሓበሬታ ዘ ሪፖርተር፣ መንግስቲ ኤርትራ ንፕረዚደንት እቲ ማሕበር፣ ኣካርዲናል ብርሃነየሱስ ሱራፉኤል ናብ ኤርትራ ከይኣትዉ ዝኸልከሎም ኢትዮጵያ ብምዃኖም ጥራይ’ዩ።
እንተኾነ እቲ ማሕበር ብዛዕባ’ዚ ብዝምልከት ዝኾነ ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበን።
ካብ ዝምስረት ኣስታት 50 ዓመት ኣቑጺሩ ዘሎ ማሕበር ካቶሊካውያን ጉባኤታት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ንካቶሊካውያን ኣብያተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳን፣ ኬንያ፣ ኡጋንዳ፣ ታንዛንያ፣ ዛምብያን ማላውን ዝሓቖፈ’ዩ።
እቲ ማሕበር ቅድሚ ዝተወሰነ ዓመታት’ውን ተመሳሳሊ ተበግሶ ብምውሳድ፣ ናብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ከምዝበጽሐ ምንጭታት ይጠቕሱ።
==================


text:
ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ካብ በበይኑ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተዋጽኡ ስደተኛታት ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ረዲኤት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR) ሰለማዊ ሰልፊ ክገብሩ ቀንዮም ኣለዉ።
ዝበዝሑ ካብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብቐንዱ ከኣ ሱዳን፡ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ደቡብ ሱዳንን ሶማልን ካልኦት ምዕራብን ማእከላይን ኣፍሪቃ ኰይኖም፡ ኣብ ሊብያ ንዘጓንፎም ዘሎ ሕማቕ ኣተሓሕዛን መጥቃዕቲን ከም ዝቃወሙ ይሕብሩ። ንሓደ ካብቶም ስደተኛታት ብቴለፎን ኣዘራሪብናዮ ኣለና፡ ንድሕነቱ ስሙ ዓቒብናዮ አለና ።
ንቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ጨንፈር ሊብያ ክንረክብ ደጋጊምና ፈቲንና ኣይሰለጠን።ኣብ ዝቕጽል ግን ተኸታትሊና ሓበሬታ ከንስዕብ ተስፋ ንገብር።
ኣገልግሎት ዜና ኣሶሸትድ ፕረስ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ ዜና’ውን እቲ ኣብ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ዓመጻት “ምስ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ዝምድብ’ዩ” ክብል ፍሉይ መርማሪ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹዎ ኣሎ። ብመሰረት ጸብጻብ’ቲ ኮሚሽን ኣስታት 10 ሽሕ ዝበጽሑ ስደተኛታት ኣብ ትሕቲ ኣዝዩ ጽንኵር ኵነትን ስእነት መሰረታዊ ቀረባትን ኣብ ኣብያተ፡ማእሰርቲ ሊብያ ከም ዘለዉ የመልክት። ኣደታትን ህጻናት’ውን ብብዝሒ ኣብቲ ኣብያተ ማእሰርቲ ይርከቡ። ብሰንኪ’ቲ ዝካየድ ዘሎ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት’ውን ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ትሪፖሊ ዝርከቡ ቤት ጽሕፈቱ ዓጽዩ ምህላዉ ኣመልኪቱ ኣሎ።


text:
ሚንስትሪ ወፃኢጉዳያት ኤርትራ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ሆላንድ ቆንስል ኤርትራ ንዝነበሩ ኣቶ ተኸስተ ገብረመድህን ምስጓጓ ዘይቅቡል ተግባር ክብል ኾኒንዎ።
ናይ ኤርትራ ቆንስል ኣብታ ሃገር ከይሰርሕ ምእጋድ ምስ ናይ ቪየና ፕሮቶኮል ዲፕሎማሲያዊ ርክባት ዘይሰማማዕ እዩ ዝበለ እቲ መግለጺ፡ ሰበስልጣን ኔዘርላንድስ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝፈፀምዎ ዘይቅቡል ዝበሎም ተግባራት እውን ብምዝኽኻር ኣብ ልዕሊ ኣብ ኔዘርላንድ ዝርከብ ቆንስላዊ ቤት ፅሕፈት ዘቕረቦም ጠቐነታት እውን ነፂጉዎ’ሎ።
ናይ ኔዘርላንድስ ተንቀሳቓሲት ኣምባሳደር ንኤርትራ ብዛዕባ ዘይምሕዝነታዊ ተግባራት መንግስተን መብርሂ ክህባ ብሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ከምዝተፀውዓ`ውን እቲ መግለፂ ኣፍሊጡ`ሎ።
ኣተሓሒዙ ሚንስትሪ ወፃኢ ጉዳያት ኤርትራ ነቲ ብኔዘርላንድስ “ዝተገብረ ጌጋ ብኸፊል ዝምልስ ግቡእ ዝኾነ ናይ ግብረ መልሲ ስጉምትታት ክወስድ ኣብ ግምት ኣእትዩ`ሎ” `ውን ይብል።
መንግስቲ ኤርትራ ንእግሪ ምትካልን ዳግመ-ሕውየትን ኣብ ወፃኢ ካብ ዝርከቡ ዜጋታቱ 2 ሚእታዊ ግብሪ ክኸፍሉ ምግባሩ ሕጋውን ልኡላዊ መሰሉን እዩ ኢሉ`ሎ ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ኣብ`ቲ ሎሚ ሓሙስ ዘውጽኦ መግለጺኡ።
መንግስቲ ኤርትራ “2 ሚእታዊት መሕወዪ ግብሪ” ነቲ ኣዋጅ ካብ ዘውጸኣሉ ካብ 1994 ጀሚሩ ክሰርሓሉ ዝጸንሐ ምዃኑ ይፍለጥ።


text:
ናይ ኒካራጉዋ ብፁዓን ጳጳሳት ዕለት ሓደ ግንቦት ዓመታዊ በዓል ቅዱስ ዮሴፍ ሰራሕተይናን ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ሰራሕተይናታትን ምኽንያት፥ እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ንሕዝቦምን ሃገሮምን ኣዚዩ ንሓደጋ ዘቃልዕ ዘሎ ስቓይን ኢፍትሓውነትን እናሓሰቡ፡ ኣብ ኒካራጉዋ ቀጻሊ ኣብ ዝዀነ መስርሕን ስምምዓትን ዝቖመ ነባሪ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ክረጋገጽ ጻውዒት ብምቕራብ፡ ቅዱስ ኣቦናን ቅድስቲ መንበር ሽግራት ብዘተ ክፍታሕ ዝብል ንዘቕርብዎ ጻውዒቲ ምሉእ ድጋፎም ይገልጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
በቲ እንነብሮ ዘሎና ሓሴትን ፍስሓን ትንሳኤ ዘእግዚእነ፡ ናይ ሃገርን ሕዝብን ታሪኽ ክንበብ ብዝብል ኣርእስቲ ናይ ኒካራጉዋ ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ፡ እቲ ንሃገሮምን ሕዝቦምን ምኽንያት ስቓይን ኢፍትሓውነትን ኰይኑ ዘሎ ቅልውላው እዚዩ ዘሰክፎም ምዃኑ ገሊጾም፡ ናይ ፖለቲካ እሱራትን ግህሰት ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን፡ ስደትን ምዝብልናን ድኽነትን ስእነት ስራሕን ዘይምርግጋእን ስእነት ጸጥታን ድሕነትን ዞባዊ ምስሕሓባትን ምብሓት ናይ ሕዝቢ መሬትን ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ጸገማ መፍትሒ ክረኽቡ ጻውዒት ብምቕራብ፡
ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ሰራሕተይናታት ኣብ ዝበዓለሉ ዕለትን እቲ ኣብታ ሃገር ዝተባርዔ ድሮ ልዕሊ ሓደ ዓመት ዘቑጽር ዘሎ ማሕበራውን ፖለቲካውን ቅልውላው ከወግድ ዝኽእል ነባሪ ሰላም ዘውሕስ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ዘቃልሕ ናይ ሕዝብን ናይ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዝውሕስ ስርዓተ መንግስቲ ክህሉ የተሓሳስቡ።
ጸቕጥን ዓመጽን ከብቕዕ
ናጽነት ምንባርን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ቅድሚ መንግስታት ዝነበሩ ዕሴታት እያቶም ስለዚህ ንምኽባሩን ንምንቕቓሑን ምክልኻሉን ኣብ ኩሉ ንኹሉን ውሕስ ክኸውን ቅድሚ ዝዀነ ይኹም ማሕበራውን ፖለቲካውን ኤኮኖሚያውን ውዕላትን ማንም ኣካል ይኹን መንግስቲ ስነ ምግባራውን ግብረ ገባውን ትሑዝ እዩ ዝበሉ ብፁዓን ጳጳሳት ኒካራጉዋ ኣስዒቦም፡ ኣብ ሓደ ሕዝብን ሕብረተሰብን ጸቕጥን ዓፈናን ከይሃሉ ዝብል ውሳኔ ክገሃስ የብሉን፡ ናይ ሕዝብን ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ናጽነት ዝዀነ ይኹን ቅድመ ኩነትን ስርዓትን ዘይብል እዩ፡ ሰብኣዊ ፍጥረት ናጻን በዓል መሰልን ክብርን ኰይኑ ዝተፈጥረ እዩ ይብሉ።
ምኽባር ስርዓት ደሞክራስን ናይ ሕዝቢ ሉኣላውነትን
ስልጣንን ናይ መንግስቲ ጽፍሕታትን መጋበርያ ምልክን ወይ ከኣ ረብሓን ሓለፋታትን ዘካፋፍል ዘይኰነስ ስርዓት ደሞክራሲ ዘኽብርን ዝከላኸልን ካብ ዝዀነ ይኹን ውልቃውን ፖለቲካውን ረብሓታት ናጻ ዝዀነ ናይ ህዝብን ሃገርን ጥቕሚ ጥራሕ ዘገድሶ ስልጣንን ናይ ሕዝባዊ ምርጫ ጉዳይ ዝከታተል ቤት ጽሓፈት መንግስቲ ናጻን ድላይ ሕዝቢ ናይ ውሁዳን ይኹን ናይ ብዙሓን ናይ ኩሉ ዜጋ ረብሓ ክኽበር ዝዓይን ሕዝቢ እውነተይና ሉኣላዊ ምዃኑ ዘረጋግጽ እዩ ኢሎም።
ዘያደልው ስርዓት ህግን ፍትሕን ናጽነት ካብ ዝዀነ ይኹን ጸቕጥን ዓፈናን
ንናይ ፖለቲካ ውድብ ሰንደቕ ዕላማ ዘይንብርኸን ንዝዀነ ይኹን ፖለቲካዊ ህልዮ ዘይዕጸፍ ናጻን ዘይውግንን ስርዓት ሕግን ፍትሕን ክህሉ ጻውዒት ዘቕረቡ ናይ ኒካራጉዋ ብፁዓን ጳጳሳት ኣስዒቦም፡ ሓሳብካ ናይ ምግላጽን ናይ ሕትመትን ሓበሬታን ናጽነት ክኽበርን፡ ሓሳብካ ብዘይ ናይ ምግላጽ ናጽነት ካልእ ኩሉ መግለጺ ናጽነት ይቕምስሉን ይሓቁን ከምዝበሉን።
ናይ ቅድስቲ መንበር ጻውዒት ነኽብር
እቲ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ማሕበራውን ፖለቲካውን ቅልውላው መፍትሒኡ ዓውደ ዘተ ምዃኑ ቅድስቲ መንበርን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብተደጋጋሚ ዘቕረብዎ ሓሳብ ዘቃልሑ ናይ ኒካራጉዋ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት፡ ብዘተ ዘይፍታሕን ብሓይሊ ዝተፈትሔ ዝመስል ጸገም ዝተዳጐነ እምበር መፍትሒ ዝረኸበ ስለ ዘይኰነ ውዒሉ ሓዲሩ ተፈንጃሪ እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ሕዝብን ሃገርን ንዝኸፍሔ ሓደጋ ከይተቓልዔ እንከሎ እቲ ዝረአይ ዘሎ ማሕበራውን ፖለቲካውን ቅልውላው ብዘተ ክፍታሕ ሓቲቶምን፡ እቶም ስቓይን መከራን ዘስዓቡን ብዙሓን ንዝተፈላለየ ሓደጋ ዘቃልዑን ተሓተትቲ ንሕጊ ክቐርቡን፡ ዝተጐድኡ ኣባይቲ ስድራን ዜጋታትን ግቡእ ካሕሳ ክረኽቡ ይግባእ ቢሎም፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኒካራጉዋ ምስ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዓውደ ዘተ ተተባብዕ ይብሉ።
ነባርን ቅኑዕን ሰላም
ናይ ኒካራጉዋ ብፁዓን ጳጳሳት መልእኽቶም፡ እምነትና ኣብቲ ሞት ስዒሩ ዝተንስኤ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ጠርዚ ኰይንና ተዓዘብቲ ንኽንከውን ዘይፈቕድ እዩ፡ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ተዓጺኻ ናይ ካልእ ስቓይ እናረኣኻ ከምዘይረኣኻ ኴይንካ ምንባር ወንጌላዊ ኣይኰነን ጥራሕ ዘይኰነስ ዝኸፍኤ ኣብ መንጐ ኣሕዋት መሰረት ጽልእ ምዃን ማለት እዩ፡ ስለዚህ ቅኑዕን ናበርን አላም ምእንቲ ክረጋገጽ፡ ናይ ሕብረተሰብን ውልቀ ሰብን ለውጥን ሕዳሴ ኣገዳሲ እዩ፡ ናይ ኩሉ ረብሓ ምቕዳም፡ እንክብሉ ከምዘጠቓለሉ ካብ ኒካራጉዋ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ዝተወሃበ መግለጺ ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 06 December 2018
ኣብ ኢትዮጵያ ከባቢታት ጎንደር፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ዝተጎሃሃረ ናይ ብሄር ግጭታት እናበሰ ይመጽእ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
ማዕከናት ዜና መንግስቲ ኢትዮጵያ ግጭት ከምዝተጎሃሃረን ኣብ ሰብን ንብረትን ዕንወት ከምዝወረደን እኳ እንተረጋገጻ፣ እቲ ግጭት ናይ ብሄር ምዃኑ ግና ኣይሓበራን።
ይኹን’ምበር ዝተፈላለዩ ምንጭታት ካብቲ ከባቢ ብዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ፣ እቲ ግጭት ኣብ መንጎ ተወለድቲ ኣምሓራን ቅማንትን ይካየድ ከምዘሎ ኣረጋጊጾም።
ኣብ ከባቢ ጎንደር ዝርከባ ዓድታት በቲ ግጭት ተጸልየን ከምዘለዋ ዝሓበሩ ምንጭታት፣ ብፍላይ ጭልጋ ዝተባህለት ዓዲ፣ ከቢድ ናይ ቶኽሲ ምልውዋጥ ይካየደላ ከምዘሎ ኣመልኪቶም።
መብዛሕትኦም ብሕርሻ ከምዝነባሩ ዝተገልጹ ተወላዶ ቅማንት፣ ካብ ዕጡቓት ኣምሓራ ድሕሪ ዝተኸፍተሎም ቶዅሲ’ዩ እቲ ግጭት ተጎሃሂሩ ዘሎ።
ኣቐዲሙ መንግስታውያን ማዕከንት ዜና ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃብኦ ሓበሬታ፣ ሓደ ሰብ ከምዝተቐትለን ሸሞንተ ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉን እኳ እንተጠቐሳ፣ ቁጽሪ ግዳያት ካብዚ ብዝተዓጻጸፈ ዛይዱ ከምዘሎ ንናይ ዓይኒ መሰኻክር ብምውካስ እቶም ምንጭታት የተሓሳስቡ።
ብዘይካ’ዚ በቲ ግጭት፣ እንዳጠሓኒት፣ ኣብያተ ሸቐጥን ተራ መንበሪ ኣባይትን ዝርከቦ 10ታታ ገዛውቲ ተቓጺሉ ኣሎ።
ብናይ ብሄርን ቀቢላን ግጭታት እትሕመስ ዘላ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ግንቦት 2020 ኣብ እተካይዶ ሓፈሻዊ ምርጫ ናብ ዝበኣሰ ቅልውላ ክትኣቱ ምዃና ተንተንቲ የጠንቕቑ።
=======================


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብኢንተርናሾናል ካቶሊክ ለጂስለይቶርስ ነትዎርክ ማለት ዓለምለኸ መርበብ ካቶሊካውያን ሓገግቲ ኣካላት ዝተሰናደወ ዓለምለኸ ጉባኤ ‘ነጻነት እምነትን ሓርነት ሕልናን’ ብዝብል መሪሕ ቃል ኣብ ሮማ ኣካዪዶም።
ቅዱስነቶም ንተጋባእቲ ተቀቢሎም ኣብ ዘዘራረቡሉ ግዜ ሓደ ኣብ ፖሎቲካዊ ጉዳያት ዝሠርሕ ክርስትያን ክኽተሎ ዘለዎ መንገዲ ብዓንዲ ርእሱ ‘ትሕትናን ትብዓትን ተአንጊቡ ምስክር ክኸውን ነዚ ከኣ ምስ ራእይ ክርስትያን ዝሰማምዑ ንወዲሰብን ማሕበረሰብን ዝምልከቱ ሕግታት ብምቅራብ’ ክኸውን ከምዘለው። ብሕልፊ እቶም ንሓባራዊ ሠናይ ነገር ንከደንፍዑ ዝተሰለፉ ንሕቶ ነጻነት እምነት ዝተኻእሎም ከበርክቱ ዝተጸውዑ ምዃኖም ገሊጾም።
ተጻይ ክርስትያን ዝፍጸም ዘሎ ኣድልዎን ስደትን!
ቅዱስነቶም ንኣጋይሾም ኣብቲ ቀንዲ ናይ ጉባኤኦም መሪሕ ቃል ምልስ ብምባል ‘ናይዚ ዓመት ጉባኤኹም ብዛዕባ ነጻነት እምነትን ሓርነት ሕልናን እንክኾን ነዚ ጉዳይ ቤተክርስትያን ኣብ ፍጻሜ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ብ1965 ዓም ዲኚታቲስ ህዩማነ ክብሪ ሰብ ኣብ ዝብል ሰነዱ ‘ሽሕ’ኳ ኣብ ሃገራዊ ቅዋማቶም ብዛዕባ ነጻነት ሥርዓት እምነት ዝተፈላለየ ሕግታት ኣስፊሮም እንተለው ንምእመናን ሃይማኖቶም ከክተሉን ዝገደደ ከኣ ንሕይወቶምን ማህበራቶምን ኣብ ሓደጋ ዘውድቁ ኣለው’ ኢልዎ ከምዝነበረ ሎሚ እውን ከምዚ ዓይነት ጸገማት ከምዘይሰኣን ከምዚ ክብሉ ገሊጾም።
ኣኽራርነት እምነት ብከምኡ ዓይነት ኣተሓሳስባ ኣይትዋገኦን!
ሎሚ ኣብ ዓለምና ክልተ ሓደጋታት ተጻይ ነጻነት እምነትን ሕልናን ዝኾና ዓለማዊ ተዛምድነት ሰኩላር ረላቲቪዝም ማለት ሓቂ ተዛማዲ እዩ ዝብል ከምኡ እውን እምነተይ ጥራይ ብፋንዳመንታሊዝም ዝብሃል ሽም ዝፍለጥ ኣኽራሪ ምንቅስቃስ ሓቀኛ እምነት ምዃኑ ዘጠራጥር ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ዓመጽ ዝፍጽም ምንቅስቃስ ኣሎ። ኮይኑ ግን ሓዊ ብሓዊ ስለዘይጠፍእ ማዕረ ማዕረኡ ዘይተጻዋርነትን ኣኽራርነትን ከይህሉ ብተግባር ጥራይ ዘይኮነ ብኣገባብን ኣዘራርባን ብዙሕ ጥንቃቄ የድሊ። እንክብሉ ካብ ዓይኒ ክንዲ ዓይኒ ሥኒ ክንዲ ሥኒ ኣተሓሳስባ ክርሕቁ ኣዘኻኺሮም።


text:
ዕለት 15 መስከረም 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ሰማዕትነት ብፁዕ ፒኖ ፑሊዚ ኣብ ሲችሊያ ዘካየድዎ ሓውጾተ ኖልዎ ልክዕ ሰዓት ሓሙሽተ ምስ መንእሰያት ሲችሊያ ተራኺቦም ናይ ተስፋን ሓሴትን ኣእንጋድን ባህሊ እትሓልሙን ኩኑ፡ ኣብ ነሲብነትን ኣብ ኢምልዋጥን ኢድሕነትን ናይ ዘይምእማን ዋቔዕ ወይ ናይ ኣተሓሳስባ ስነ መጐት ምሩኻ ምዃን ዘይኰነስ በንጻሩ ጐይታ ንምስማዕ ተጐዓዝትን ደለይትን ዓበይት ነገራት እተማዕድዉን እትሓልሙን እተገልግሉን ኵኑ ዝብል ቅውም ሓሳብ ኣማእኪሎም ብዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ከምዝዛዘሙ ተገሊጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ መጻኢ ሓነጽትን፡ ካብ ናይ ገዛእ ርእስኹም ውልቃዊ ድላይ ተበጊስኩም ዘይኰነስ፡ ካብ ሕልምን ዓበይቲ ውጥናት ካብ ዘለኵም እማኔ ተበጊስኩም ናብ ካልኦት እትነቕሉ ብምዃን መጻኢ ሕነጹ፡ እንገዳን ተወሃሂድካ ምንባርን ምትሕብባርን ዝብሉ እቲ ናብ ካልኦት ዝድርኸኩም ዕሴት ክኸውን ኣለዎ ፡ እዚ ሰናይ ምግባር’ዚ ናይ ጨዋነት ዘይኰነስ ናይ ክርስቲያን መለለዪ ተግባር እያቶም፡ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም ነቶም ፖለርሞ ኣብ ዝርከብ ኣደባባይ ፖሊተኣማ ንዝተረኽቡ ልዕሊ 5 ሺሕ ዝግመቱ መንእሰያት፥ ንጐይታ ኣብ ዙፋን ተቐሚጥካ ኣይኰነን ዝስማዕ፡ ቅድም ቀዳድም ኣብ ጉዕዞ ምርኻብን ናብ ካልእ ብምባል ኣብ ግልጋልን እዩ ኢሎም።
እቲ ሕቶ፡ ናይ ጐይታ ድምጺ ከመይ ገርካን ብኸመይ ኩነትን ምስማዕ ዝብል እዩ
ቅዱስ ኣቦና ካብ ሰበኻ ሞንሪያለ ዝመጸ መንእሰይ ኤማኑኤለ፡ ድምጺ ጐይታ ብኸመይ ሰሚዕካን ነቲ ድምጺ ግብኡ መልሲ ምሃብ ይከኣል እንክብል ንዘቕረበሎም ሕቶ፡ ናይ ሲቺሊያ መንእሰያት መምህር ኣበይ ኢኻ እትነብር ብዝብል ወንጌላዊ ቃል ተመሪሑ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ ይሳተፉ ከምዘለዉ ክንገር እንከሎ፡ ብእምነት ምምራጽን፡ ምስ ቤተ ክርስቲያን ኰይንካን ኣብ ኣስተንትኖን ምምራጽ፡ እግርኻ ኣብ ጭቡጥ ክረግጽ ገይርካ ኣብ እንገዳን ምክንኻንን ምንቕቓሕን ምውህሃድን ዝብሉ ተግባራት ምልምማድ የድሊ፡
እግዚኣብሔር ኣብ ጉዕዞ እዩ ዝስማዕ
ናይ ጐይታ ቃል ዘይንቀሳቐስ ከምዘይኰነ ቅዱስነቶም ገሊጾም፡ ኣብ ዘለኻሉ እትኸይድ ዘይትንቀሳቐስ እንተድኣ ኰይንካ ነቲ ህያው ቃሉ ክትሰምዖ ኣይከኣልን፡ ንጐይታ እትረኽቦ ኣብ ምጉዓዝ እዩ፡ ጐይታ ንዝደልዮ ይርከብን ይዛረብ፡ ዝደልን ዝጉዓዝን ንጐይታ ይረክብ፡ ደላይ ምዃን ጥዕና እዩ፡ በንጻሩ ግና በጺሐ ምባል ሓደጋ እዩ፡ ብፍላይ መንእሰይ በጺሔ ምባል ዓቢይ ሓደጋ ምዃኑ ከለልዮ ይግብኦ። ኢየሱስ ከመይ ገርና ድምጹ ከምእንሰምዖ ባዕሉ ድለዩ ክትረኽቡ ኢኻትኩም እንክብል ብኸመይ መዓስን ይሕብረና፡ ይኹን ደኣ እምበር ኣበይ ኢና ኸ እንደልዮ? ኣብ ናይ ኢድ ተለፎን ኣይኰነን፡ … ኣብ ተለቪዥን እውን ኣይኰነን፡ ኣብ ዘናውጽ ደርፊ ኣብ ኣእምሮኻ ኣብ ዘደንዝዝ ፈንጠዚያ እውን ኣይኰነን … ፡ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነት’ዚ እቲ ርክብ ምስ ጐይታ ዝተቛረጸ እዩ ዝኸውን፡ ዝተቛረጸ ርክብ ወይ ከኣ መስመሩ ዘይርከብ ይኸውን፡ ኣብ ቅድሚ መስቲያት ጐይታ ኣይድለይን….
እግዚኣብሔር ኣብ ተራኻብነትን ርክባትን እዩ ዝዛረብ፡ ስለዚህ ቅዱስ ኣቦና ነቶም መንእሰያት ኣብ ገዛእ ርእስኹም ኣይትተዓጸዉ፡ ካብ ገዛእ ርእስኻ ወጺእካ ንእግዚኣብሔር ምድላይ፡ መንእሰያት ተመክሮታቶም ከካፍሉን ዕርክነት ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ምስካልኦትን ብምራኻብን ሓቢርካ ኣብ ምጉዓዝን ድምጺ እግዚኣብሔር ተለልይን ትሰምዕን
እንክብሉ ኣግዚኣብሔር መዓስን ኣበይን ምድላዩ ባዕሉ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ወንጌል ይሕብረና ኢሎም።
መንእሰይ ምሕላም ወይ ምሕላን ዘቋርጽ ኣይዅን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፡ ነቶም መንእሰያት ምሕላምን ምሕላንን ከየቋርጹ ምዒዶም፡ ብዘይ ፍርሒ ዓበይቲ ነገራት ሕለኑ፡ ከይብሉኒ ኣይትበሉ፡ ኣብ ዝተረጋግኤ ኣብ ዝመስል ምንባር ገዛእ ርእስኻ ካብ ምእታው ዘጋጥም ይጋጥመካን በሰላ እውን ይፍጠረልካ ነገራት ምሕላም፡ ሓደ ክውንተይና ሃካይ ካብ ምዃን ሚሳላዊ ምዃን ይበልጽ … ።
መጐዳት ሕይወትካ ምስ መጐዳት እግዚኣብሔር ኣሳንይ፡ ውህደተ መጐድ ምስ ጐይታ ምግባር፡ ስለዚህ ካብ ምስማዕ ናብ ምግልጋል ከተብል እንከለኻ ሞጐድካን ሞጐድ እግዚኣብሔር ተወሃሂዱ ማለት እዩ። ምግልጋል ሕይወት ንኸነስተማቕርን ሕያውነት ሕይወት ክስምዓና ይገብር።
እንገዳን ሰብኣዊ ክብርን
ቅዱስነቶም ሲቺሊያ ኣእንጋዲት መሬት ምዃና ገሊጾም፡ ኣብ ምእንጋድ ምርኻብ ኣሎ፡ ስለዚህ እምነት ኣብ ምራኻብ እዩ ዝምስረት፡ እዚ ኸኣ እግዚኣብሔር ንበይንኻ ዝሓድግ ስለ ዘይኰነ እዩ፡ ንኽራኸበና ገዛእ ርእሱ ከማና ኰነ ስጋና ድማ ለበሰ ናብኡ ክነብርኽ ናባና ወረደ በይንና ዘይኰናንስ ከም ሓደ ሕዝቢ ክንከውን ደለየ፡ ኢጐነት ዝነጽጉ ክንከውን እውን ደለየ፡ እንገዳን ሰብኣዊ ክብርን ምትሕብባርን ናይ ክርስቲያን መለለዪ ምዃኖም ኣስተውዕሉ ሓደራ … ።
ቅዱስ ኣቦና ካብቶም መንእሰያት ዝቐረበሎም ሕቶ መሰረት ገይሮም ዘቕረብዎ ቃለ ምዕዳን ብምቕጻል፡ ምዃንና ምስ ምዃን ካልእ ዝራኸብ ክኸውን ኣለዎ፡ ምእንቲ ካልኦት ዝብላ ኣእዳውና ምእንቲ ካልኦት ምዝርጋሕ ከፍርሓና የብሉን፡ ሕይወት ትንታኔ ዘይኰነስ ዝንበር እዩ፡ ሕይወት ኣብ ምንባር እዩ ዝግለጽ፡ ውህበትካን ግዜኻን ኣብ ኣገልግሎት ምውዓል፡፡
መጻኢ ምሕናጽ
መንእሰይ ወለዶ ናይ መጻኢ ሓናጺ ክኸውን ኣለዎ፡ ኣብ ሕንጸት መጻኢ ኣእዳውን ልብን ምሉእ ድላይን ፍቕርን ምውፋር የድሊ፡ ኩለንተናኻ ኣብ ሕንጸት ምውሳእ፡
ሲቺሊያ ሓቀይና ሰባት የድልይዋ፡ ምዝመዛን ኢፍትሓውነትን ዝኹንኑን ርክባት ብነጻነት ዝነብሩን ዝተናዕቁን ድኻታትን ሕጋውነትን ውሳጣዊ ቅንዕና ዝሓርዩ ዜጋታት የድልይዋ ኢሎም።


text:
እቲ ካብ 1986 ዓ.ም. ኣትሒዙ ዝተበገሰ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ምእንቲ ሰላም መደብ ናይ ሓባር ጸሎት፡ ለምዘበን ኣብ መበል 34 ስንዳአኡ ሓደ’ኳ ንበይኑ ኣይክድሕንን እዩ - ሰላምን ሕውነታውነትን ብዝብል መርሕ ቃል ተሰንዩ ከምዝካየድ ክሕበር እንከሎ፡ ኣብቲ ናይ ጸሎት ስነ ስርዓት ናይ ኩለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መራሕትን ናይ ውግእን ለብዕን ኣደዳ ዝኾኑ ዜጋታት እውን ክሓብሩ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜና ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብቲ ሰሉስ ዕለት 20 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ኣብ ሮማ ኣብ ባዚሊካ ቅድስተ ማርያም ዘመንበረ ታቦተ ሰማይ ብናይ ኣሲዚ መንፈስ ተሰንዩ ብካቶሊካዊ ምንቅስቓስ ቅዱስ ኤጂዲዮ ተዳልዩ “ሓደ’ኳ ንበይኑ ገዛእ ርእሱ ኣየድሕንን - ሰላምን ሕውነታውነትን” ብዝብል ቅዉም ሓሳብ ተመሪሑ ኣብ ዘዳለዎ ናይ ኵለን ሃይማኖታት መንፈሳዊ መራሕቲ ኣብ ዘሳተፈ መደብ ጸሎት ምእንቲ ሰላም ክሓብሩ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ዋና ሓላፊ ማተዮ ብሩኒ ዕለት 16 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጦም፥ ድሕሪ እቲ ናይ ጸሎት መደብ ብሓባር ኣብ ፊት እቲ ባዚሊካ ኣብ ዝርከበሉ ናይ ሮማ ሕንጻ ከንቲባ ፊት ኣብ ዘሎ ቅርዓት ብሓባር ጸሎት መእንቲ ሰላም ኣብ ዝምስክር መደብ ክሳተፉ ከምዝኾኑ ኣፍሊጦም።
ብመንፈስ ኣሲዚ
እቲ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ምእንቲ ሰላም ናይ ሓባር ጸሎት፡ ኣብቲ ኣብ 1986 ዓ.ም. ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ ኣሲዚ ናይ ኩለን ሃይማኖታት ላዕለዎት መንፈሳዊ መራሕቲ ብሓባር ምእንቲ ሰላም ብዝብል ድላይ ኣብ ኣሲዚ ዘበገስዎ መደብ መሰረት፡ በቢ ዓመቱ ካቶሊካዊ ምንቅስቓስ ቅዱስ ኤጂዲዮ ዘዳልዎ ክይኑ ይቕጽል ከምዘሎን ኣብ ናይ ለምዘበን መበል 34 ስንዳአኡ በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19 ምኽንያት ማሕበራዊ ምፍንታት ብምኽባር ዝካየድ ከምዝኾነን ብመረብታዊ ውሕዘት እውን ምስታፍ ከምዝከኣልን ዓበይቲ ናይ መላእ ሃይማኖታት መንፍሳዊ መራሕትን ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ናይ መንግስቲ ኣካላትን ክሳተፉ ምዃኖም ብሩኒ ገሊጾም።
ብምኽንያት ኮቪድ - 19ን ዓሰርተታት ዓመታት ዘቑጽር ዘሎ ናይ ሶሪያ ውግእን ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ክፍለ ዓለም ኤውሮጳ ዝርአይ ዘሎ ኣብ ዞባ ናጐርኖን ካራባክህ ዝካየድ ዘሎ ውግእን ካልእ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍለ ዓለም ዘሎ ውጥረትን ግጭትን ከብቅዕ ካብቲ ናይ ሓባር ጸሎት እቲ ዝዓበየ ንዅሉ ሰናይ ዝኾነ ሰላም ክረጋገጽ ናይ ተስፋ መልእኽቲ ክቐርብ እዩ።
ናይ ጽሞና ጸሎት
ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት ኣርባዕተ ሰሉስ ዕለት 20 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖት መራሕቲ ከካብ ናይ ሃይማኖት ስፍራኦም ክሳተፉ ከምዝኾኑን ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይ ቁስጥንጥንያ ናይ ውህደት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብጹዕ ወቅዱስ በርጠለመዎስ ቀዳማዊ ኣብ ዝርከብሉ ብሓባር ምስ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን መንፈሳዊ መራሕቲ ኣብ ባዚሊካ ቅድስተ ማርያም ዘመንበረ ታቦተ ሰማይ ኣብቲ መደብ ጸሎት ምእንቲ ሰላም ክሓብሩ ከምዝኾኑን ድሕሪ እቲ ናይ ሓደ ሰዓት ናይ ጸሎት መደብ ኵሎም ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖት መንፍሳዊ መራሕቲ ኣብ ኣደባባይ ናይ ሮማ ከተማ ከንቲባ ሕንጻ ናይ ረፓብሊካዊት ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ሰርጆ ማታረላ ኣብ ዝሳተፍሉ ስነ ስርዓት ክሓብሩ ከምዝኾኑ ብሩኒ ገሊጾም፥ ናይ ኵለን ሃይማኖታት መራሕቲ ምእንቲ ሰላምን ምእንቲ እቶም በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19 ኣደዳ ዝኾኑ ዜጋታትን ናይ ጽሞና ጸሎት ከዕርጉ ምዃኖም ኣፍሊጦም።
ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስክ ኣብ 2016 ዓ.ም. ሱታፌ ኣብ ናይ ሓባር ናይ ጸሎት መደብ
ኣብ 2016 ዓ.ም. ኣብ ኣሲዚ ተኻይዱ ኣብ ዝነበረ ናይ ኩለን ሃይማኖታት ብሓባር መደብ ጸሎት ምእንቲ ሰላም ከምእተሳተፉን ኣብኡ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ እውን፥ “እቲ ዓውሎማዊ ዝኾነ ዓለም ከም ሓደ ስድራ ቤተ ሕዝብታት ኣብዚ ይርከብ፡ ዓውሎማዊ ኪደት ንናይ ሕዝብታት እውነተይና መሰረታዊ ጠለባት መልሲ ዝህብን ምትሕብባር ኣብ ልዕሊ ምስሕሓብን ውጥረትን ኣብ ልዕሊ ጽልእን ክዕወት ኣብ ልዕሊ ፈላላይ መናድቕ ናይ ምራኻብ ባህሊ ክዕወትን - ቢሎም- ብጸሎት ናብ እግዚኣብሔር እንቐርብ እንተድኣ ኮይንና ንኣኡ ዝሰኣኖ ሓደ’ኳ የልቦን፡ ኵሉ ናይ ሰላም ኣንጠረይና ክኸውን ይኽእል” ብዝብል ሓሳብ ጻውዒት ምእንቲ ሰላም ኣቕሪቦም ከምዝነበሩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ዋና ሓላፊ ማተዮ ብሩኒ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ የዘኻኽሩ።


text:
ብሓልዮት ቅዱስ ኣቦና ዝተጸውዔን ዛዕባ ኣማዞን ዝመክር ዘሎ ሲኖዶስ ዕለት 27 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ቅዱስነቶም ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝመጹ መንፍሳውያን ነጋዶን ናይ ከባቢ ኣማዞን 309 ዝተፈላለዩ ዓሌታት ወኪሎም ኣብቲ ሲኖዶስ ዝተረኽቡን ብዘሳትፍ ምስ መላእ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስን ሓቢሮም ብዘዕርገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝዛዘም ምዃኑ ክፍለጥ እንከሎ፡ ዕለት 25 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ዝተኻየደ ናይቲ ሲኖዶስ ኣኼባ ዝምልከት፡ ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ኣብ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መገለጺ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ሲኖዶስ ዝሳተፋ ዘለዋ ተወላዲት ኤኳዶር እናቴ ዛምብራኖ ያራ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተሳተፋ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ከምቲ ኣብ ናይ ሕዝብታት ባህሊ ዘሎ፡ ብዕድመ ንዝደፍኤ ባርኸንን መርቐንን እትብሎ፡ ብክልተ ኣባላት ናይ ኣማዞን ደቀባት ከምእተባረኹን ክገልጻ እንከለዋ፡ ኣብ ብራዚል ናይ ማራዦ ሰበኻ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ስፐንግለር እውን ብወገኖም፡ ኣብቲ ሲኖዶስ፡ ንደቀንስትዮ ድቁና ክፍቐድ ዝብል ብርቱዕ ድላይ ከምተቓልሔ የመላኽቱ።
ዕለት 25 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ድሕሪ ቐትሪ እቲ ዛዕባ ኣማዞን ዝመክር ዘሎ ሲኖዶስ 184 ናይ ሲኖዶስ ኣበውን 55 ብሰማዕነት መሰል ዝሳተፉን፡ 25 ክኢላታትን 12 ፍልዩ ልኡኻትን ኣሳቲፉ ብቕዱስ ኣቦና ተመሪሑ ከምእተኻየደ ዘዘኻኸሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልፍሎ ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ኣስዒቦም፡ ነቲ ዕለት 25 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ኣርባዕተ ካብ ብራዚል ክልተ ካብ ቦሊቪያ ክልተ ካብ ኮሎምቢያ ክልተ ካብ ፐሩ ሓደ ካብ ኣንቲለን ሓደ ካብ ኤኳዶርን ሓደ ካብ ቨነዝወላ ዝመጹ ተጋባእያን ሲኖዶስ ኣሳቲፉ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዋና ኣወሃሃዲ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሃን ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ህየነተ ዶክተር ፓውሎ ሩፊኒ ከምዝዀኑ ገሊጾም፡ ሩፊኒ፡ ዕለት 26 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ናይ ኣማዞናዊ ሲኖዶስ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ተነቢቡን ድምጺ ክወሃበሉ እዩ ቢሎም፡ እቲ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ብቋንቋ ፖርቱጋልን ፈረንሳን ኢንግሊዝን ጣልያንን ከምዝቐረበ ሓቢሮም።
እናቴ ኢነስ፥ ንደቀናትን ሓረስቶትን ግቡእ ክብሪ ምሃብ
ነቲ ዝቐረበ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኣባል ልኡካነ ወንጌል ንጽሕቲ ቅድስቲ ድንግልማርያምን ቅድስቲ ካተሪና ዘሲየናን ማሕበር ደናግል እናቴ ኢነስ ኣዙሰና ዛምባራን ዣራ ብዘስመዐዖ ዘረባ ከበግሳ እንከለዋ፡ እቲ ንሰን ብኣባልነት ዝርከባሉ ማሕበር ደናግል ኣብ ጐድኒ ደቀባት ኰይኑ ምግልጋል ካብ ዝጅምር 105 ዓመት የቝጽር ከምዘሎ ገሊጸን፡ ኣብ ጐድኒ ደቀናትን ሓረስቶት ደቀንስትዮን ዘገልግልን ደቀባት ብጠቕላላ ባህሎምን ኣነባብርኦምን ግቡእ ዋጋ ክወሃቦን መሰሎምን ክብሮም ክኽበር ብዝተፈላለየ መዳይ ዘነቓቕሕ እውን ምዃኑ ሓቢረን፡ እቲ ሲኖዶስ ጥንቁቕ ምስማዕ ንእግዚኣብሔር ዝተነብረሉን ንድምጺ ኣማዞን ጽን ዝተበሃለሉን እዩ ቢለን፡ ናይ ሕዝቢ ኣማዞንን ናይ መሬትን ስቓይን ገዓርን ጽን ብምባል፡ ዝመዓራረዮ መንፈሳውን ሰብኣውን መልሲ ንምሃብ ዘኽእል መገዲ ዝሓበረ እዩ ከምዝበላ ዲ ቡሶሎ ኣፍሊጦም።
ወጅሂ ኣማዞን ዘለዋ ቤተ ክርስቲያን ምስ ካህናት ደቀባትን ሊጡርጊያ ደቀባትን
ልክዕ ከምቲ ኣብ ሲኖዶስ ንዝሳተፉ ደቂተባዕትዮ ናይ ሲኖዶስ ኣበው ዝብል መጸውዕ ዝወሃቦም ነተን ዝሳተፋ ዘለዋ ደቀንስትዮ ኣደታት ሲኖዶስ ዝብል መጸውዕ ክወሃበን ስለ ዝግባእ በዚ መጸውዕ ስም ክጽውዓ ከምዘለወን እውን ሓቢረን፡ እቲ ደቀባት ዝነብርዎ ዘለዉ ህልው ኩነታት ብሓቂ ጽንኩር እዩ፡ ኣብ 1984 ዓ.ም. ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ፡ ኣማዞናዊት ቤተ ክርስቲያን፡ ምስ ደቀባት ካህናትን ደቀባታዊ ሊጡርጊያን ምሕናጽ ኣገዳሲ እዩ ዝበለዎ ሓሳብ ዘኪረን፡ እዚ ሓሳብ’ዚ ጭቡጥ ንምግባር ናይ ደቀባት ቲዮሎጊያን ስነ ቆስሞሳዊ ኣነባብራኦምን ቋንቋታቶምን ባህሎምን ኵሉ ምዕሟቕን ምንበርን ማዕረ ማዕረ እውን ምእንቲ መሰሎምን ክብሮምን ምስ ደቀባታውያን ማሕበራትን ውድባትን ብምትሕብባር ምዕያይ የድሊ ምስ በላ፡ ምስቲ ህዝቢ ብሓባር ብህልውን ሓቢሩ ዝጓዓዝን ምስ ሕዝቢ ደቀባት ዝነብርን ውፉይ ሕይወት ኣብ ምንቕቓሕ ንርከብ እሎና ከምዝበላ ዝሓበሩ ዲ ቡሶሎ ኣስዒቦም፡
ስፕሊንግለር፥ ድቁና ንደቀንስትዮ ዝብል ሕቶ
እቲ ሲኖዶስ ካብ ዘቕረቦም ሓሳባትን ሓደ ድቁና ንደቀንስትዮ ዝብል ርእዮት ምዃኑ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ዘረባ ዘስምዑ ኣብ ብራዚል ናይ ሰበኻ ማራዦ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ኤቫሪስቶ ፓስኮኣል ስፐንግለር ሓቢሮም፡ ናይቲ ሲኖዶስ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ንናይ ቅዱስ ኣቦና ውሳኔ እዩ ዝመሓላለፍ፡ ካብ ጠቕላላ ተገባእያን ሲኖዶስ እቲ 40 ሚእታዊ ዝሽፍን ድቁና ንደቀንስትዮ ዝብል እዩ፡ ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ንሕዝበ እግዚኣብሔር ዝመርሓ ነቢያት ደቀንስትዮ ነይረን እየን፡ እመ ኣምላክ ማርያም ኣደ ኵሉ እታ ዝዓበየት እያ፡ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ መልእኽትታቱ ብዛዕባ ዲያቆናት ደቀንስትዮ ይዛረብ፡ ካብ 12 ክፍለ ዘመን ንነጀው ኣብ ቤተ ክርስትያን ቅድስና ካብ ዝተኣወጀሎም ደቂተባዕትዮ ደቀንስትዮ ይበዝሓ፡ ኣብ ኣማዞን ካብ ዝርከቡ ጠቕላላ ማሕበረሰብ 60 ሚእታዊ ብደቀንስትዮ ዝምራሕ እዩ፡ እቲ በነዲክቶስ መበል 16 ድቁና ኣብ ሊጡርጊያን ቃለ እግዚኣብሔርን ግብረ ሰናይን ካብ ናይ ኢየሱስ ተክለ ሰብነት ፈሊኻ ክረአይ የብሉን ዝብል ሓሳብ ኣብ ሕገ ቀኖና ክሕወስ ዝገበርዎ ዓንቀጽ ዘኪሮም፡ እዚ ዓንቀጽ’ዚ ሎሚ ማዕርገ ድቁና ንደቀንስትዮ ኣብ ዝፈቕድ ውሳኔ ንምብጻሕ ዝድርኽ ኣመክንዮ እዩ እንክብሉ ብፁዕ ኣቡነ ስፕሊንግለር ዘስምዕዎ መደረ ከምዘጠቓለሉ ኣፍሊጦም።
መጻኢ ስርዓተ ኣምልዀ ኣማዞን ብእምነት ምኩራት ዝብል ውሳኔ ዘማዕድው እዩ
ኣብቲ ሲኖዶስ ኣማዞናዊ ሊጡርጊያ ዝብል ሓሳብ ብተደጋጋሚ ክቐርብ ከምእተራእየን እቲ ዝበሃል ዘሎ ስርዓተ ኣምልዀ ኣማዞን ነቲ ኣብ ኣማዞን ዘሎ ዋሕዲ ካህናት ንምብዳህ ናብቲ ብእምነት ምኵራትን ዓበይትን ብሱላትን ኣበው ስድራን ማዕርገ ክህነት ክቕበሉ ናብ ዝብል ውሳኔ ዘብጽሕ ድዩ ዝብል ካብ ሓደ ጋዜጠይና ንዝቐረበ ሕቶ፡ ናይ ሲኖዶስ ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ድርገት ዋና ጸሓፊ ኣባ ጃኮሞ ኮስታ፥፤ እቲ ብእምነት ምኵራት ንክህነት ዝብል ኣብ ካልኦት ስርዓታት ኣምልዀ እውን ዝምልከት እዩ፡ ስለዚህ እቲ ኣማዞናዊ ሊጡርጊያ ዝብል ሓሳብ ምርዑዋት ናብ ማዕርገ ክህነት ንምድጋፍ ዝድርኽ ቅድመ ኩነት እዩ ምባል ጌጋ ምዃኑ ሓቢሮም፡ እቲ ሲኖዶስ ሓሳብ የቕርብ ኣብቲ ናይ ሲኖዶስ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ዝቐርብ ሓሳብ እውን ብዝተፈላለዩ ናይ ቤተ ክርስቲያን መዋቕራት ተነባቢ ዝኸውን እንክብሉ ከምዝመለሱ ዝሓበሩ ዲ ቡሶሎ ኣስዒቦም፡
ኣብ ዲኖሶስ ናይ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ልኡኽ፡ ሲኖዶስ ብሓባር ኣብ ናይ ሓባር ጉዕዞ እዩ
ኣብ ሲኖዶስ ካብ ብልኡኻን ስልጣን ዝሳተፉ ዘለዉ ናይ ሉተራናዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ብራዚል መጋቤን ናይ ከባቢ ኣባዞን ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ኣወሃሃዲ ኒኮላው ናሺመንቶ ደ ፓቪያ፥ ሲኖዶስ ብሓባር ኣብ ናይ ሓባር ጉዕዞ እዩ፡ ስለዚህ መንፈስ ቅዱስ ንር.ሊ.ጳ. ተጠቒሙ ዝጸወዖ ጉባኤ እዩ፡ ብመንፈስ ቅዱስ ምስ እትምራሕ ናብ ውህደት ምምጻእ ዘይተርፍ እዩ ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።
ፒንዞን ጉይዛ (ኮሎምቢያ፡ ማራኽነት ህዱእ ኣነባብራ ደቀባት
ኣብ ኮሎምቢያ ናይ ፑአርቶ ለጉዛሞን ሶላኖን ሰበኻ ሓዋርያዊ መስተናብር ብፁዕ ኣቡነ ዦኣኪም ሁምበርቶ ፒንዞን ጒይዛ እውን፡ እቲ ሲኖዶስ ኣማዞንን ኣማዞናዊ ደቀባትን ኣብ ልቢ ቤተ ክርስቲያን ህልዋት ምዃኖም ዘረጋግጽ እዩ፡ እዚ በቶም ደቀባት ዝተስተውዓለን ዝንገርን ሓቂ እዩ። ኣብ ከባቢ ኣማዞን ዝተወለድኵ ኣይኹን ኣብ ኣማዞን ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዘ ኣብ ምግልጋል እርከብ፡ ሓንሳብ ኣብቲ ከባቢ ምግልጋል ምስ ጀመርኵ ደቀባት ኣማዞን ልበይ ማሪዀምዎን ኣብኡ እውን እነብርን አገልግልን ኣሎዅ፡ ጽባቔ መሬትን ህዱእ ኣነባራኡን ፍልስፍናኡን ማሪኹኒ እርከብ፡ ስለዚህ እቲ ጽቡቕን ህዱእን ከባቢ ኣማዞን ካብ መጉዳእትን ዕንወትን ምድሓን ናትና ግደ እዩ እዚ ተልእዀን ኣገልግሎትን’ዚ ምስ እግዚኣብሔርን ኣሕዋትን ሓቢርና ብግብረ ሰናይ ተሰኒና ምኽዋን ይግባእ ኢሎም።
ሃይንዝ (ኣድቨኒያት፡ ኤውሮጳ ኣገባብ ሕይወቱ ክቕይር
ኣድቨኒያት ናይ ኣተሰምየ ኣብ ላቲን ኣመሪካን ካሪቢያንን ዝተፈላለዩ መደባት ግብረ ሰናይ ዘሳልጥ ናይ ጀርመን ማሕበር ግብረ ሰናይ ኣቦ መንበር ኣባል ማሕበር ልኡካነ ወንጌል ቨርቢያን ኣባ ሚገል ሃይንዝ፡ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ኵለንተናዊ ምህዳር ዝብል ቃል ጠቒሶም፡ እዚ ኵለንተናዊ ምህዳር ዝብል ኣምር ብቐጥታ ምስ ናይ ምዕራብ ዓለም ኣገባብ ሕይወት ዝተተሓሓዘ እዩ፡ መላእ ዓለም ኣገባብ ሕይወት ኤውሮጳ ዝነብር እንተዝኸውን እንነብረሉ ዘሎና ዓለም ድሮ ምባደመ ነይሩ፡ ስለዚህ እቲ ሕቶ መላእ ዓለም ናይ ኤውሮጳ ኣገባብ ሕይወት ክነብር ምቱኽቷኽ ዘይኰነስ እቲ ኤውሮጳዊ ኣገባብ ሕይወት ክልወጥ ምድራኽ እዩ፡ ኵለንተናዊ ምህዳር ንምርግጋጽ ኤውሮጳ ዝኽተሎ ኣገባብ ኤኮኖምን ኣገባብ ሕይወትን ናይ ፖለቲካ ኤኮኖምን ሰብኣውነት ዘማእከለ ክኸውን ኣለዎ፥ ድሕሪ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ኣብ ላቲን ኣመሪካ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ካብታ ኣብ ጀርመን (ኤውሮጳ) እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብዙሕ ንቕድሚት ሰጒይማ እያ፡ ኣብ ምንባርን ምትርጓምን ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን፡ … ኣብቲ ሲኖዶስ ዝቐረቡ ምስክርነትን ኣብ ከባቢ ኣማዞን ኣብ እምነት ጽኑዓትን ሎሚ ብፅዕና ክእወጀሎም ከም ሓሳብ ክቐርቡ ዝኽእሉ ብዙሓት እያቶም፡ እዚ ናይ ቤተ ክርስቲያን ውሳኔ እዩ፡ እቲ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ እውን ዝብሎ ከምዝህልዎ ርግጸይና እየ ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ሓቢሮም።


text:
Radio Erena: 12 Januray 2018
ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘዳውባ ከባቢታት ዝዓጸወትሉ ምኽንያት ካብ ኤርትራን ግብጽን ጸጥታዊ ስግኣት ስለዘለዋ ምዃኑ ኣፍሊጣ።
ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ብምብራቕ ሱዳን ከባቢ ሳዋ፣ ካብ ግብጽን ኤርትራን ተኽእሎ ስግኣታት ከምዘሎ ምክትል ኣቦ መንበር እቲ ሰልፊ ኢብራሂም ማሕሙድ ሓሚድ ምግላጹ ኣገልግሎት ዜና ቻይና ሺንሁዋ ሓቢሩ።
ሱዳን ብሰንኪ እዚ ስግኣታት እዚ፣ ብ5 ጥሪ ነቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ብምዕጻው ናብቲ ቦታ ሰራዊታ ከምዘዋፈረት ዘነጸረ ሓበሬታ ሺንሁዋ፣ ብ4 ጥሪ ድማ ኣብ ግብጺ ዝርከብ ኣምባሳደራ ከምዝሰሓበት ኣመልኪቱ።
ሱዳንን ግብጽን ብጉዳይ ዶብ ሓላይብ ኣብ ዝሰሓሓባሉ ዘለዋ እዋን’ዩ፣ ግብጺ ሰራዊታ ናብ ኤርትራ ከምዝልኣኸት ዝግለጽ ዘሎ።
ድሕሪ’ዚ ኩነታት፣ ሱዳን ብላዕለዋይ ወትሃደራዊ ኣዛዚ ዝምራሕ ልኡኻ ናብ ኢትዮጵያ ክትሰድድ እንከላ፣ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከኣ ኣብ ግብጺ ናይ ክልተ መዓልታት ምብጻሕ ፈጺሙ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብተዛማዲ ዝሓሸ ዝምድና ዝጸንሖ ሃገር ሱዳን ጥራይ’ያ ኔራ።
ኣብዚ እዋን’ዚ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት፣ ምስ ኢትዮጵያ፣ ጅቡቲን ሱዳንን ኣብ ምውጣጥ ይርከብ።
=======================


text:
Radio Erena: Friday, 02 April 2021
ንግስነት ቀጠር፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ዘለቕሖ፣ ኣስታት 250 ሚልዮን ዶላር ክምለሰሉ፣ ናብ ኣብያተ ፍርዲ ኤውሮጳን ኣመሪካን ተወሳኺ ክሲ ከምዘቕረበ ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ዲፕሎማስያውን ምንጭታት ንራድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ልቓሕ፣ ካብ 2002 ክሳብ 2013 ኣብ ዝነበረ ዓመታት በብእዋኑ ዝተዋህለለ ምዃኑ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ሃገራዊ ባንክ ቀጠር ንምምላሱ ካብ 2018 ኣትሒዙ፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዝፈተኖ ርክባት ክዕወት ብዘይምኽኣሉ’ዩ፣ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ኣብ ዝርከባ ኣብያተ ፍርዲ ክስታት ዝምስርት ዘሎ።
መብዛሕቱ እቲ ንግስነት ቀጠር ንመንግስቲ ኤርትራ ዝሃቦ ልቃሕ ብወገን ኤርትራ ምስጢራዊ’ዩ ኔሩ እቶም ምንጭታት፣ ንግስነት ቀጠር ግና ሰነዳት ናይቲ ስምምዓት ከምዘቕረበ ጠቒሶም።
ሃገራዊ ባንክ ቀጠር፣ ፈለማ ኣብ ብሪጣንያ ናብ ዝርከብ ቤት ፍርዲ፣ ድሕሩ ናብ ኣመሪካ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኔዘርላንድስ ናብ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ክስታት ኣእትዩ ኣሎ።
እዚ ኣብያተ ፍርዲ፣ ብይን ናይ ምሃብ ስልጣን እኳ እንተለዉ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ዕድኡ ክኸፍል ከገድድ ግና ኣይክእልን’ዩ።
ኣስታት ፍርቂ ናይቲ ልቓሕ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብሕቡእ ክሃንጾ ንዝጀመረ፣ ንኣገደስትን ፍሉያትን ሰባት ዝተሓዝአ፣ ኣብ ደሴታት ዳህላክ ዝርከብ መዘናግዒ ማእከል ወይ ሪዞርት ዝወዓለ ምዃኑ እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ ኣቃሊዑ።
እቲ ዛጊት ምሉእ ብምሉእ ከምዘይተዛዘመ ዝንገረሉ፣ ብውሕዱ ኣብ ኣርባዕተ ደሴታት ዳህላክ ዝተደኮነ፣ ዘመናዊ ሆቴል፣ ኣብያተ መግብን መስተን ዝርከቦ መዘናግዒ ማእከል፣ ብሓደ ናይ ሊባኖስ ኩባንያ’ዩ ክህነጽ ጀሚሩ ኔሩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ህግደፍ ኩባንያታት ህንጻ፣ ይቕጽልኦ ከምዘለዋ ይፍለጥ።
ኣብ 2017፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ድሕሪ ዝተፈጥረ ምክፍፋል፣ ኤርትራ ጸግዒ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ብምዃን፣ ምስ ቀጠር ዝነበራ ጥቡቕ ዝምድና ከምዘዛሕተለት ይዝከር።
===============


text:
ኣብ ዙሪያ ልዝብ ግድብ ዓብይ ህዳሴ ናይ መወዳእታ ውሳነ ዝህባ ሰለስተ ሃገራት ጥራሕ ምዃነን ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።ኣብ ክልል ትግራይ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ብምዕራባዊያን ወገን ዘሎ ሪኢቶ ምስቲ ሓቂ ይገናዘብ ኣሎ ኢሎም ወሃቢ ቃል ናይቲ ምንስቴር።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ኣብ ዝሃቡዎ ስሩዕ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣብቲ ልዝብ ሕቡራት መንግስታት፣ዩናይትድ ስቴት ስ፣ሕብረት ኣውሮፓን ዝኣመሰሉን ኣካላት ክሳተፉ እንተኾይኖም መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወግዒ ዝቐረበሉ ሕቶ የለን ኢሎም።
ብዘይካ ሕቡራት መንግስታት እዞም ኣካላት እዚኦም ቅድሚ ኣዋርሕ ኣብቲ መስርሕ ልዝብይሳተፉ ዝነበሩ እዮም ኢሎም።’’እቲ ልዝብ መዕለቢ ዝርከብ፣መፍትሒ ዝመፅእ ብስሉስ ወይ ብሰለስቲአን ጥራሕ እዩ’’ ኢሎም።
ኣብ 2015 ኣ\ፈ ኣብ ካርቱም በሰለስቲኦም መራሕቲ ብመሰረት ዝተፈረመ ስምምዕ ሰለስቲአን ሃገራት በቲ ልዝብ እንተድኣ ዘይተሰማሚዐን ንሰለስቲኦም መራሕቲ ይቐርብ እቶም መራሕቲ ናይቲ ልዝብ ስልቲ ክቕይሩዎ ይኽእሉ ከምዝብል ኣምባሳደር ዲና ሓቢሮም።
ሰራዊት ሱዳን ብሓይሊ ንዶብ ጥሒሱ ናብ ኢትዮጵያ ኣትዩ ኢሉ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ገለፀ ስለምንታይ ስቕታ መሪፁ ዝብል ሕቶ ቀሪቡሎም ዲፕሎማሲ ብዙሕ መንገዲ ኣለዎ ክብሉ መሊሶም።
ብወግዒ ዓውዓው እንተዘይበልና እውን ብዲፕሎማሲያዊ ቻናል ንፈተውቶም ይኹን ንናይ ሓባር ፈትወቲ ከምኡ እውን ንናትና መሓዙት ፅቡቕ ኣይሰርሑን ዘለው፤ኣየዋፅኦምን፣ንሕና ምስ ህዝቢ ሱዳን ሕውነት ንደሊ ኢና ዝብል በብእዋኑ ንደፍአሉ ኣለና ኢሎም።’’መችዩና መሬትና ተታሒዙ ቅሬታ ኣይፈጥረልናን ማለት ኣይኮነን’’ ኢሎም ብምውሳኽ።
ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ መቐለ ዑደት ዝፈፀሙ ኣምባሳደራት ብዝምልከት ክዛረቡ ከለው ናይቶም ኣምባሳደራት ዕላዊ ሪኢቶ ንመንግስቲ ኣይቀረበን ኢሎም።
ይኹን እምበር ኣብቲ ካብ ዝነበሩ መልስታቶም ምግማት ዝክኣል ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ምስርኣዩ ሪኢቶታቶም ከምዝተለወጠ ሓቢሮም ይብል እቲ ፀብፃብ። እቶም ኣማባሳደራት ሪኢቶታቶም ዝተለወጠ ምዃኑ መርኣያ ግን ኣይጠቐሱን ኣማባሳደር ዲና።
የቕርቡዎ ዝነበሩ ኩነታት ኣብ ዝተልዓለሉ ድሕሪ ሕዚ ውሳነ፣ኣድማ፣ተፅዕኖ፣እገዳ ዝብል ባዶ መዝሙር እዩ ኢሎም ኣማባሳደር ዲና።
ወሃቢ ቃል ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ስቴፋን ዱጃሪክ ትማሊ ኣብ ዝሃቡዎ መብርሂ ገበርቲ ሰናይ ፍቓድ ብምሕታት ከይኮነ ብኢሜይል ብምፍላጥ ናብ ትግራይ ክጉዓዙ ከምዝኽእሉን እዚ ድማ ፅቡቕ ምዕባለ ምዃኑን ሓቢሮምኣለው።
ኣብዚ ሕዚ እዋን 240 ሰራሕተኛታት ሕቡራት መንግስታትን ልዕሊ 1, 000 ሓደ ሰራሕተኛታት ካልኦት ገበርቲ ሰናይን ኣብ ትግራይ ተዋፊሮም ከምዝርከቡ ሓቢሮም እቶም ወሃቢ ቃል።
ብኻሊእ ወገን ኣብ ትግራይ ዘሎ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኣዚዩ ከምዝተሓሳሰቦም ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣንቶኒ ብሊንከን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንኮንግረስ መብርሂ ክህቡ ከለው ምሕባሮም ይዝከር።


text:
Radio Erena:- 14 August 2019
ወራስ ዓራት ኣቡዳቢን ላዕልዋይ ወትሃደራዊ ኣዛዚ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን መሓምድ ቢን ዛይድ ኣል ናህያንን ንጉስ ስዑዲ ዓረብ፣ ሳል ማን ቢን ዓብደልዓዚዝ ኣል ስዑድን ኣብ ጉዳይ የመን ዘትዮም።
ክልቲኦም መራሕቲ፣ ብሰኑይ 12 ነሓሰ፣ ኣብ ከተማ መካ፣ ዘተ ዘካየዱ፣ ብሕቡራት ኢማራት ዝድገፉ፣ ካብ መንግስቲ የመን ዝተፈንጨሉ ዕጡቓት፣ ንከተማ ዓደን ከምዝተቖጻጸሩ ድሕሪ ምግላጹ’ዩ።
ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ ሪያድ፣ ኣብ ስደት ንዝርከብ መንግስቲ የመን ክትድግፍ እንከላ፣ ሕቡራት ኢማራት ግና ኣብ ዓደን ንዝርከቡ ዕጥቃት ክትድግፍ ምጽንሓ ይፍለጥ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት’ውን፣ እቶም ብሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝድገፉ ዕጥቓት፣ ንከተማ ዓደን ከምዝተቖጻጸሩ ኣብ ዝተገልጸሉ፣ ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ የመን፣ ዕልዋ መንግስቲ ከምዝፈጸሙ ምውቃሱ ኣይርሳዕን።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ንነንበይኖም ጉጅለታት ይድግፋ ምህላወን፣ ኣብ የመን ዘለወን ረብሓታት ዝፈላለ ምዃኑ ተንተንቲ የረድኡ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ናብ ወደብ ሖይደይዳ ዝቐንዐ፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ናይ የመን ዝነበረ ሰራዊታ ድሕሪ ምስሓባ ብስዑዲ ዓረብ ንምትካእ’ዩ ጻዕርታት ዝካየድ ዘሎ።
ወደብ ሖደይዳ፣ ኣውራ ኣፍደገ ባሕሪ ንቀረባት ሑቲ ምዃና ይጠቐስ።
እንተኾነ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ትኹን ስዑዲ ዓረብ፣ ካብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ድጋፍ እናረኸባ’ውን፣ ነታ ወደብ ካብ ሑቲ ንምምዛዕ ዘካየድኦ ናይ ሓሙሽተ ዓመታት ኵናት ፍረ ክረኽባሉ ኣይክኣላን።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ካብዚ ብዓቕሚ ሰብን ገዚፍ ባጀትን ውሒጡወን ዝርከብ ኵናት የመን መዋጽኦ ስኢነናሉ ብምህላወን፣ ብመንገዲ ሕቡራት ሃገራትን ካልኦት ኣካላትን ፖለቲካዊ ፍታሕ ንምንዳይ ተደጋጋሚ ጻዕርታት ኣብ ምክያድ ይርከባ።
==============


text:
Radio Erena: 15 May 2017
ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ግብጽን ዝተበጽሐ ኣብ ሓያሎ ጽላታት ዘተኮረ ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዕ፣ ሓካይም ዓይኒ ግብጺ ኣብ ኤርትራ ናይ ሓደ ሰሙን ናጻ ኣገልግሎት ከምዝሃቡ ኣምባሳደር ግብጺ ኣብ ኤርትራ ያሲር ሓሺም ኣፍሊጡ።
እቶም ኣርባዕተ ሓካይም ዓይኒን ሓደ ድማ ክኢላ መሳርሒታት ሕክምናን ዝርከብዎም ግብጻውያን ካብ 28 ሚያዝያ ክሳብ 7 ግንቦት ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሕሉ እዋን፣ ንልዕሊ ሓደ ሚእቲ ዝኾኑ ኤርትራውያን መርመራን መጥባሕትን ዓይኒ ከምዘካየዱ ነቲ ኣምባሳደር ብምጥቃስ ማዕከን ዜና ኣልባዋባ ሓቢራ።
ሚኒስተር ጥዕና ኤርትራ ወይዘሮ ኣምና ኑርሑሰን ምስቶም ግብጻውያን ሓካይም ኣብ ዝተራኸበትሉ፣ ግብጺ ኣብ ተመሳሳሊ ዓውዲ ኣብ ኤርትራ ዘገልግሉ ሓካይም ምስዳድ ክትቕጽሎ ዘለዋ ተስፋ ከምዝገለጸት እቲ ማዕከን ዜና ኣመልኪቱ።
ግብጺ፣ ኣብ ሕክምናን ሕርሻን ዝነጥፉ ክኢላታት ናብ ኤርትራ ምልኣኻ ይዝከር።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ብሃመር ፎርም ዝፍለጥ ምትእኽካብ ግብረ ሰናይ ሓካይም ጀርመን፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ኣብ መወልዳን ዘተክረ ስልጠና ይህብ ከምዘሎ መርበብ ሓበሬታ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ልዕሊ 5 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ኣብ ዘለዋ ኤርትራ፣ ኣስታት 300 ሰብ ክኢላታት መወልዳን ጥራይ ከምዘለውዋ ዝሓበረ እቲ ማዕከን ዜና፣ እዚ ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ብሃመር ፎርም ዝካየድ ስልጠና ሓጋዚ ምዃኑ ኣስሚራትሉ።
ሃመር ፎርም ካብ 1995 ኣትሒዙ ኣብ ኤርትራ ሕክምናዊን ሞያዊ ስልጠናን ዘተኮረ ሓገዝ ኣብ ምብርካት ይርከብ።
==============================


text:
Radio Erena: 18 February 2020
ንዋና ኣሰናዳኢ ኣሰና፣ ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ኢያሱ ብጸባን እንቛቑሖም ዘጥቅዐ ደጋፊ ህግደፍ፣ ብቤት ፍርዲ ዓዲ እንግሊዝ ገበነኛ ተባሂሉ።
እቲ ያቖብ ገብረመድህን ዝተባህለ ኤርትራዊ ደጋፊ ህግደፍ፣ በቲ ቅድሚ 4 ኣዋርሕ፣ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ኢያስኡኡ ዝፈጸሞ ገበን፣ ንክልተ ዓመታት ኣብ መዝገብ ዝጸንሐ ናይ ማእሰርቲ መጠንቀቕታን 600 ፓውንድ ካሕሳን ክኸፍል ተፈሪዱ።
ብዘይካ’ዚ ንኣስታት 5 ዓመታት ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ኢያሱ ኣብ ዘለዎ ከባቢ ከይርከብ፣ ሎሚ 18 ለካቲት ኣብ ዝወዓለ መጋብኣያ ትእዛዝ ተዋሂቡዎ።
እቲ ንድሕነት ቆልዑን ህዝቢን ኣብ ግምት ዘየእተወ ዝተባህለ ደጋፊ ህግደፍ ያቖብ ገብረ መድህን፣ ንሓደ ወርሒ፣ ኣብ ሰዓታት ናይ ምሸት ክሳብ ወጋሕታ ካብ ገዝኡ ከይወጽእን ምንቅስቓሳቱ ዝከታተል መሳርሒ ክእሰረሉን ምዃኑ’ውን ተፈሊጡ ኣሎ።
ያቆብ ገብረመድህን ኣብ 2018’ውን ኣብ ለንደን ኣብ ልዕሊ ዝነበር ደቡብ ኣፍሪቃዊ ጋዜጠኛ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝነቕፍ ዓንቐጻት ብምርግሑ ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ኣካይድሉ ምንባሩ ይዝከር።
==============


text:
Radio Erena: 02 May 2018
ፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድ ዓብድወሊ መሓመድ ዓሊ ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ናይ ኣርባዕተ መዓልታት ምብጻሕ ፈጺሙ።
ንሱ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝጸንሐሉ፣ ዱባይ ኣብ ወደብ ቦሳሶ ክትገብሮ እትኽእል ወፍርን ካልእ ዕድላትን ከምዝተዘራረበ ተሓቢሩ።
እቲ ፕረዚደንት ናይታ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ሶማል እትርከብ ርእሰ ምምሕዳር ናብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝበጽሐ፣ እታ ዓረባዊት ሃገር ንሉኣላውተን ሶማል ትግህስ ኣላ ብዝብል ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ናብ ባይቶ ጸጥታ ጥርዓን ኣቕሪብሉ ኣብ ዘሎ እዋን’ዩ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣቐዲማ ምስታ ብተመሳሳሊ መንግስቲ ካብ ሶማል ብምንጻል ርእሰ ምምሕዳር ዝኣወጀት ሶማሊላንድ፣ ወደብ በርበራ ንምምሕዳሩ ስምምዕ ከምዝኸተመ ዝዝከር’ዩ።
መንግስቲ ሶማል፣ ምስ ቀጠር ዘለዎ ዝምድና ብዘይምብታኹ ጸቕጢ ክትገብረሉ ዝጸንሐት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ወደብ በርበራ ንምምሕዳር ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ምስ ዘይብሉ ርእሰ ምምሕዳር ስምምዕ ምኽታማ፣ ናብ ባይቶ ጸጥታ ብምኽሳሱ ተወሳኺ ፍሕፍሐ ፈጢሩ’ዩ ጸኒሑ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ 10 ሚልዮን ዶላር ዝግመት ገንዘብ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ሶማል ንምእታው ኣብ ዝፈተነትሉ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ሞቛድሾ ከምዝተታሕዘ ይዝከር።
እዚ ኩሉ ተደማሚሩ፣ ዝምድና ሶማልን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ድሕሪ ምሽሕካሩ፣ እታ ዓረባዊት ሃገር፣ ንሶማል እትገብሮ ዝነበረት ወትሃደራውን ሰብኣውን ሓገዛት ኣደስኪላ ትርከብ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን እትፍጽሞ ዘላ ወትሃደራውን ቁጠባውን ምስፍሕፋሕ፣ ነቲ ዞባ ብዝበኣሰ የተፋንን ምህላዉ ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
======================


text:
ንምህናጽ ዓብይ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ብዝምልከት ምስ ግብጺ ዝካየድ ዘሎ ልዝብ ኣይተቋረጸን፡ መጽዕናቲ፡ተጽዕኖ’ውን ቀጺሉ’ሎ ክብሉ ሚንስትር ማይ፡መስኖን ሓይሊ ኤሌትሪክ ኢትዮዮጵያ ኣፍሊጦም።
ድሕሪ’ቲ ናይ ካይሮ ኣኼባ ሚንስትራት ዝወጹ ጸብጻባት ኣመልኺቶም መግለጺ ዝሃቡ ሚንስትር ዶ/ር ስለሺ በቀለ፡ “ ንሕና ንፈልጦ እቲ ልዝብ ኣብ ካርቱም ከምዝቅጽል’ዩ” ኢሎም ኣለው። ግብጺ ኣብ መበገሲ’ቲ ጸብጻብ መጽናዕቲ ዝነበረ ስምምዕ ዘይምስዓባ ኢትዮጵያ ኣብ ዘይነበረትሉ ዝተረፈመ ናይ 1959 ዓ./ም ስምምዕ ማእከል ክገብር ምድላይ ገለ ካብቶም ፍልልያት ምኳኖም እውን ዶ/ር ስለሺ ገሊጾም።
ዶ/ር ስለሺ ብተወሳኺ ኣብቲ ንሶም ዝተኻፈልሉን ብዘይስምምዕ ዝተዛዘመ ናይ ካይሮ ኣኼባ ንፈለማ ጊዜ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ BRL ዝተባህለ ትካልን ሓጋዚኡን ኣብ ዓብይ ግድብ ህዳሴ ዘካየድዎ መጽናዕቲ ኣብ መስከረም 2018 ከምዝጅምር ኣፍሊጦም።


text:
ዓስከረን ብጹእ ኣቡነ ኣብርሃ ፍራስንዋ ካብ ጸጸራት ንኪዳነ ምህረት
ዓስከረን ብጹእ ኣቡነ ኣብርሃ ፍራስንዋ ካብ ጸጸራት ንኪዳነ ምህረት
ዓስከረን ብጹእ ኣብርሃ ፍራስንዋ ኣቡን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፡ ካብ መካነ መቓብር ጸጸራት ናብ ርእሰ ኣድባራት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ኪዳነ ምህረት ኣስመራ ግዒዙ። መደብ ምግዓዝ ኣዓስከረን ብጹእ ኣቡነ ኣብርሃ ፍራስንዋ፡ ምስ’ቲ ምሕዳስ ጽምብል 50 ዓመት ቤተ ክርስትያ ኪዳነ ምህረት ኣስመራ ዝተሓስበ’ኳ እንተነበረ፡ ብሰንኪ ሃይማኖት ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ህግዲፍ ከጋጥሞ ዝጸንሐ ተደጋጋሚ ዕንቅፋታት፡ ካብ’ቲ ዝተመደበሉ መዓልቲ ጽምብል ሓሙሽተ ዓመት ድሒሩ ዝተኻየደ ምኳኑ፡ ቤተ ክርስትያን ኪዳነ ምህረት ካብ ዝተሃነጽትሉ ግዜ ንደሓር ዝሓለፈ 50 ዓመታት ጸብጺብካ ክፍልጥ ዝከኣል ዘጸገም ኣይኮነን።
ሎሚ ኣብ ቀጽሪ ቤተ ክርስትያን ኪዳነ ምህረት ዝገዓዘ ዓስከረን ብጹእ ኣቡነ ኣብርሃ ፍራንስዋ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ስርዓት ሃይለስላሴ ኮነ ስርዓት ደርግ ዘይተሓለለ ብርቱዕ ቃልሲ ዘካየዱ ኣቦ፡ ንመንፈሳውን ማሕበራውን ፖለቲካውን ሃለዋት ህዝቢ ኤርትራ ዘንጸባርቅ ምንባሩ ካብ ማንም ዝተኸወለ ኣይኮነን። ኣቡነ ኣብርሃ ንግፍዕታት ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣመልኪቶም ብተደጋጋሚ ዝወቅስዎ ዝነበሩ ጉዳይ፡ ኣብ ልዕሊ ሰላምዊ ህዝቢ፡ ብዘይንሕስያ ዝተፈጽመ ግፍዕታት’ዩ። እቲ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ዝካየድ ዝነበረ ግፍዓታት ሕነ’ምበር፡ ኣንጻር እቶም ብረት ዓጢቆም ንነጻነት ዝቃለሱ ዝነበሩ ኤርትራውያን ዜጋታት ከም ዘይነበረ ብግሉጽ ኣብ ዓመታዊ በዓላት ንግደት ማርያም ደዓሪት ኮነ፡ ኣብ ንግደት ኪዳነ ምህረት ኣስመራ ኣብ ቅድሚ ኣሽሓት ኤርትራውያን ንምምሕዳር መንግስቲ ሃይለስላሴ ብትሪ ዝነቅፉን ክእርሙ ዝፍትኑ ዝነበሩ ኣቦ’ዮም።
ሎሚ ከኣ ካብ’ቲ ብወርሒ መጋቢት 2000 ዓ.ም ምህረት ኣዕሪፎምሉ ዝነበሩ መቃብር፡ ናብ’ቲ ሙሉእ ግዜኦም መንፈሳዊ ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ዝፈጸምሉ ቦታ፡ ናብ’ቲ ብሂወቶም ከለዉ ከም ጓሳ ህዝቢ ኤርትራ ዝመስከርሉ ዝሰበኽሉ ታሪኻዊ ቦታ ብዕለት 14 ታሕሳስ 2019 ተመሊሶም ኣለዉ።
ፍትሕን ሰላምን ይንገስ
ዜናን ሓበሬታን ውሓዲለ
26 ታሕሳስ 2019


text:
ሓበረታ፡ እዚ ዝስዕብ ንኮቪድ-19 ዝምልከት ጽሑፍ፡ ከም ናይ ምምሃርን ምስትምሃርን ዘተ ተባሂሉ፡ ሸፈፍ ኢልካ ሓበረታ ንምልውዋጥን ብዛዕባ እዚ ክታበት ክሰምዖ ንዝጸንሓኩ ሻቕሎታት ንምቅላል ገለ መብርሂ እንተሃበ ብምባል እዩ እምበር፡ ውዱእ መልስታት ንምሃብ ኣይኮነን። ብተወሳኺ ድማ ነቶም ዕድል ክታበት ኮቪድ-19 እናሃለዎም ብሰንኪ ሕጽረት ሓበረታ ሰጊኦም ክሓልፍዎ ዝኽእሉ ዜጋታት ሓገዝ እንተኾነ ብምባል እዩ። ንዝያዳ ፍልጠት ንሓካይሞም መታን ክውከሱ መበጋገሲ እንተኾኖም ኢለ እየ። ውልቃዊ ሞያዊ ምኽሪ ብዝምልከት ግን ነቶም ብቀረባ ዝፈልጡኹም ደኳትርን ሰራሕተኛታት ጥዕናን ተወከሱ። ምኽንያቱ፡ ኩነታት ጥዕናና ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይፈላለ እዩ። ንሓፈሻዊ ንባብ ተባሂሉ እዩ ዝቀርብ ዘሎ። ሰናይ ንባብ።
———————————————————————
ክታበት ኮቪድ-19 (COVID-19) ተማሂዙ ምስ ተሰምዐ ብዙሕ ተስፋታት እኳ እንተተቓለሐ፡ ብዙሓት ሕቶታት እውን ክለዓሉ ምጽንሖም ፍሉጥ እዩ። ዝበዝሕ ስግኣታት ኣብቲ ንምምዕባል ናይ’ዚ ክታበታት ዝወሰዶ ግዜ ዘተኮረ እዩ። ሓቂ እዩ፡ ምስ ካልኣኦት ክታበታት ክወዳደር ከሎ፡ ምምዕባል ኮቪድ-19 ኣብ ኣዝዩ ሓጺር ግዜ እዩ ተመዝጊቡ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያታት፦
1- ዘመናዊ ተክኖሎጂ ንብዙሕ መዳያት ምርምራትን ፈተነታትን ከም ዝቃለል ገይርዎ። ኣዝየን ሓያላት ኮምፑተራትን ሶፍትዌራትን ነቲ ቀደም ካብ ሓንጎል ዝተበገሰ ሓሳባት ኣብ ላቦራቶርይ ኣሽሓት ቀመማት እንዳ ሓዋወስካን ብዝተፈላለየ መስርሓት ፈተናን ምርምርን (trials) ማለት ኣብ ሸሓኒታት ላቦራቶርን እንስሳታትን ወዲሰብን—ዝካየድ ዝነበረ ሎሚ ብቀሊሉ ብሓያላት ኮምፑተራት ክፍታሕ ተኻኢሉ ኣሎ። ንኣብነት ቻይናውያን ሳይንቲስትስ፡ “ሰውነት” ኮሮና ቫይረስ፡ ማለት ነቲ ቫይረስ ዝነድቅን ንምብዝሑ ዝእዝዝን ባዮሎጂካዊ ኮድ (genome) ኣብ ውሽጢ ወርሒ እዮም በርቢሮምን ዘርዚሮምን ንዓለም ኣረኪቦም። ከም’ዚ ዝኣመሰለ ስልጠት ብዘይ ዘመናውያን ኮምፑተራት ኣይምተኻእለን። እቲ “ሰውነት” ናይ’ቲ ቫይረስ እንተተፈሊጡ ድማ ክታበት ናይ ምድላው ተኽእሎ ናብ ዝሓሸ መድረኽ የድየቦ።
2- እቲ ለበዳ ኣብ ዓለም ዘስዕቦ ዝነበረ ቅዝፈትን ቁጠባዊ ዝርገት (disruption) ኣብ ግምት ኣትዩ፡ ብመሰረቱ እውን እቲ ለበዳ ሃብታማትን ድኻታትን ዘይፈሊ ብምንባሩ (ዝያዳ እኳ ኣብተን ሃብታማት ሃገራት ገዲዱ)፡ ምዕቡላትን ሃብታማትን ሃገራት ዓለም ተራእዩ ዘይፈልጥ ገንዘብ ኣብ ወፍሪ ምምዕባል ክታበት ኮቪድ-19 ኣፍሲሰን። ገሊኡ ሕማማት ምስ ድኽነት ዝተኣሳሰር እዩ። ንድኻታት ሃገራት ጥራይ የጥቅዑ። ንኣብነት ማላርያ። ኮሮና ቫይረስ ግን ብመራሕቲ ሃገራትን ብሚልዮነራትን ጀሚሩ። ኣብ መጥቃዕቱ ምሕረት ኣይነበሮን። ግን ከኣ ሃብታምን ድኻን ዘይፈሊ ብምንባሩ፡ ሳይንቲስትስ ዓለም በቲ ዝተገዝዓሎም ገንዘብ ተጠቒሞም፡ ተራእዩ ዘይፈልጥ ምትሕብባርን ወፍርን ገይሮም። ኣፍረይቲ መድሃኒት ዝኾና ካምፓኒታት ኣብ ቅዱስ ውድድር ተጸሚደን። እዚ ገዚፍ ወሪ’ዚ ድማ እቲ ክታበት ኣብ ሓጺር ግዜ ተዳልዩን ተፈቲኑን ኣብ ግብሪ ክውዕል ሓጊዙዎ እዩ።
3. ልክዕ ከምቲ ኮድ ሰውነት (genome) ኮቪድ-19 ንምፍታሕ ዝሓገዘ፡ ዘመናዊ ተክኖሎጂ ኣንጻር ኮቪድ-19 ዝውዕል ክታበት ኣብ ምፍራይ እውን ዓቢ ተራ ተጻዊቱን ነቲ ግዜ ከም ዝሓጽርን ገይርዎn Ayu። ሎሚ፡ ዲጂታውነት (digitalization) ኣብ ጽቡቕ ደረጃ ስለዝርከብ፡ ንሰውነት ቫይረስ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንሰውነት ዋህዮታትና እውን ብ 3D ወይ ድማ ንዋህዮታትና ኩሉ ጎድናዊ ምስሊ ብምግባር ኣሽሓት ቀመማት ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ክትፍትነሉ ኣብ ትኽእለሉ ደረጃ ተበጺሑ ኣሎ። እዚ ማለት፡ እቲ መድሃኒት ኣብ ህይወታውያን (እንስሳ ይኹኑ ሰባት) ከይፈተንካዮ፡ ብኮምፑተር ተምሳል ዋህዮ ብምስራሕ (virtual cell) ኣብ ሓጺር ግዜ ንኣሽሓት ተስፋ ዘለዎም ቀመማት በብተራ (combinations) ክትፍትነሎም ትኽእል ኢኻ። እዚ ተክኖሎጂ ድማ ነቲ መስርሕ ምህዞ ክታበታት ከም ዝቀላጠፍ ገይርዎ።
እተን ኣብ ምስራሕ ክታበት ቀዳሞት ኮይነን ዘለዋ ሃገራት፡ ኣመሪካን ጀርመንን ብሪጣን ሩስያን ቻይናን እየን። እዘን ሃገራት እዚአን ብሳይንስን ተክኖሎጅን ዝማዕበላ ኮይነን፡ ብቀዳምነት ንዜጋታተን ክወግኣ ኢለን እቲ ክታበት ገና ኣብ ምምዕባል ከሎ እየን ትሕጃታተን ሒዘን ጸኒሐን። ካልኦት ከምተን ናይ ወሽመጥ ዓረብ ዝኣመሰላ ሃብታማት ሃገራት እውን ድሮ ትሕጃ ሒዘን ክታበት ጀሚረን ኣለዋ። ኣብዚ ዝጽሕፈሉ ዘለኹ እዋን ድማ ዝተፈላለየ ሸፈነን ቅልጣፈን ዘለዎ ናይ ክታበት ዘመተ ጀሚረን ኣለዋ። ኣብነት መታን ክኾኑ ጸለውቲ ሰባት ዝበሃሉን መራሕትን ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኣብ ተለቪዥን ወጺኦም ይውግኡ ኣለዉ። ንኣብነት መራሒ ኢማራት፡ ወራስ ዓራት ስዑድያ፡ ኣብ ጥሪ 2021 ፕረሲደንትን ምክትል ፕረሲደንት ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝኾኑ ጆ ባይደንን ካሚላ ሃሪስን ብዙሓት ካልኦት መራሕቲ ሃገራትን ናይ ሆሊዉድ ተዋሳእትን ዝርከብዎም ሰባት ኣብ ተለቪዥን ወጺኦም ይውግኡ ወይ ድማ ብካልእ መልክዕ የፍልጡ ኣለዉ።
ኣብዚ ዝቅመጠሉ ዘለኹ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ክልተ ዓይነት ክታበት ከም ናይ ህጹጽ ክታበት ጸዲቖም ኣለዉ። ክልቲኦም ብፋይዘርን ሞደርናን ዝተማህዙ ክታበታት ኮይኖም፡ ክሳብ ሕጂ ኣዝዩ ልዑል ናይ ምክልኻል (94-95%) ብቕዓት (efficacy) ከም ዘለዎም በዝተገብረ ፈተናታትን ምርምርን ተረጋጊጹ ኣሎ። ዳርጋ ክልቲኦም ተመሳሳሊ ብቕዓት ኣለዎም። ፍልልያቶም ኣብ ሎጂስቲክስ እዩ፡ ማለት ኣብ ምኽዛንን ምጉዕዓዝን ዘድልዮም ኣተሓሕዛ። ክልቲኦም ሓደሽ ተክኖሎጂ እዮም ተጠቒሞም። ዋህዮታትና ነቲ ኣብ ሽፋን ቫይረስ ኮቪድ ዘሎ እሾኽ ዝመስል ፕሮቲን ከም ዝሰርሑ ተገይሮም፡ ሽዑ ስርዓተ ምክልኻልና ቫይረስ ኮቪድ ዝወረሮ መሲልዎ ብልክዕ ነቲ ቫይረስ ነቒሱ ዘባኽን ጸረ-ነፋሳት (antibodies) ከም ዝሰርሕ ይገብሮ። እዚ ማለት ድማ ከይሓመምካ ከም ዝሓመምካ ዘመስል እዩ።
እዚ ሓድሽ Messenger RNA (mRNA) ዝፍለጥ ተክኖሎጂ ካብቶም ቅድሚ ሕጂ ዝተማህዙ ክታበታት ናይ ካልኦት ሕማማት ዝፈልዮ እንተሎ፡ እቶም ቅድሚ ሕጂ ንዝተፈላለዩ ሕማማት ዝስርሑ ዝነበሩ ክታበታት፡ ዝተፈላለየ ኣገባባት እኳ እንተለዎም ኣብ መወዳእታ ግን ነቲ ክትከላከሎ እትደሊ ቫይረስ ኣብ ላቦራቶሪ ወይ ኣዚኻ ተዳኽሞ ወይ ድማ ትቀትሎ (ሰውነቱ ትበታትን) እሞ ንስርዓተ ምክልካል ሰውነትና ከቃልዖ ዝኽእል ገለ ምዉት ክፋሉ ከም ክታበት ተቐሪቡ ንውጋእ። ሰውነትና እቲ ናይ ሓቂ ቫይረስ ዝመጾ መሲልዎ ኣንጻሩ ጸረ-ነፋሳት ይሰርሕ። ደሓር በቲ ሓቀኛ ቫይረስ ምስ ተጠቓዕና፡ ሰውነትና ተዳልዩ ይጸንሕ።
እዚ ናይ ፋይዘርን ሞደርናን (Pfizer/Moderna) ክታበታት ግን ኣብ ሰውነትና ዝኣቱ ባዕዲ የለን። ዋህዮታትና እዮም ነቲ ኣብ ሽፋን ኮሮና ዘሎ እሾኽ ዝመስል ፕሮተኢን ኣመስሪሖም “ጃከት” ኮሮና ተኸዲኖም ነቶም ዋርድያታት ናይ ስርዓተ ምክልኻልና ይቀርብዎም እሞ ስርዓተ ምክልኻልና ከም ዘለዓዕሉ (induce) ይገብርዎ። እቲ ሰውነት ምክልኻልና ድማ ጸረ-ነፋሳት ኣዳልዩ እቲ ሓቀኛ ሰራዊት ናይ ኮሮና ሆየ እና በለ ምስ ወረረና ኣብኣ ቁሽምድ የብሎ። ሰራዊት ስርዓተ ምክልኻልና ተዳልዮም ስለዝጸንሑ ፈልዮም ተመልከተለይ ይብሉሉ ማለት እዩ።
ኣብዚኣ፡ ንእሽቶ ሓበረታ ካብ CDC
ማእከል ምክልኻል ሕማማት ኣመሪካ (CDC) ከም ዘነጽሮ፡ እዚ ናይ mRNA ተክኖሎጂ ናይ ጥዕና ውሕስነቱ ከም ዝተመርመረ እዩ ዝገልጽ። ኣብ ወብሳይቱ ከም ዘቐመጦ፦
ሀ- ከም ኩሎም ካልኦት ክታበታት፡ እዚ ናይ ኮሮና-19 ክታበት እውን ብኣዝዩ ሓያል ፈተነታትን ምርምርን ከም ዝሓለፈ ይሕብር።
ለ- እዚ ናይ mRNA ተክኖሎጂ ክታበት ንምስራሕ’ኳ ሓድሽ እንተኾነ፡ ካልኦት ሕማማት ንምፍዋስ ንዓመታት ከም ዝተሰርሓሉ የብርህ።
ሐ- ክታበት ኮሮና-19፡ ህያው ቫይረስ የብሉን፡ በቲ ክታበት ድማ ሕማም COVID-19 ኣይሕዘካን እዩ ይብል።
መ- mNRA ናይቲ ቫይረስ ኣብ ኑክለስ ዋህዮታትና ኣትዩ ንፍጥረትና ኣይቅይርን እዩ። ብፍጹም ናብቲ ፍጥረታዊ ማተርያል ዋህዮታትና (DNA) ኣይኣቱን እዩ ይብል እቲ ጽሑፍ። እቲ ናብ ዋህዮታትና ዝለኣኽ mRNA ናይ ኮሮና ቫይረስ ነቶም ዝኣተዎም ዋህዮታት ንቫይረስ ዝመስል ፕሮቲን ክሰርሑ እሞ ቫይረስ ክመስሉ ጥራይ እዩ ትእዛዝ ወይ መልእኽቲ ዘመሓላልፍ እምበር ናትና DNA ኣይተሓዋወስን እዩ ንማለት እዩ እቲ ሓበረታ።
ብዛዕባ ድሕነት እቲ ክታበት
ዝኾነ ኣብ ሰውነትና ዝኣቱ መድሃኒ ጎድናዊ ሳዕቤናት ኣለዎ። እቲ ንሕማም ርእስን ረስንን ንወስዶም ከኒናታት እኳ ካብቲ ዝተወሰነሎም ዶዝ ንላዕሊ እንተወሰድናዮም ጸላም ከብድናን ኮላሊትናን ክጉደኣ ይኽእላ። ንኣብነት’ኳ ንሕና ኤርትራውያን ብዝያዳ ንፈልጦም ኣፋውስ ከም ንረስንን ሕማም ርእስን እንወስዶም ታይለኖል (ፐናዶል) ጸረ ረኽሲ ዝኾነ ፐኒሲሊንን ፍርያቱን ከምኡ እውን ከኒና ዓሶን ብግቡእ እንተዘይተወሲዶም ኣዝዮም ሓደገኛታት ኣፋውስ እዮም።
እዚ እንታይ ማለት እዩ? ሓደ መድሃኒት ካብቲ ተጠንቂቕካ በቲ ዶክተርካ ዝሃበካ መምርሒ ወሲድካዮ ዘስዕበልካ ጎድናዊ ዘይተደለይቲ ሳዕቤናት (Adverse side effects) እቲ ብግቡእ ማለት ብዝተኣዘዘልካ ዓቀን ዶዝን ድግግምን (frequency) እንተ ወሲድካዮ እትረኽቦ ረብሓ ዝተዓጻጸፍ ምስ ዝኸውን ንጎዳኢ ሳዕቤናት እናተኸታተልካ ነቲ መድሃኒት ትወስዶ። እምበር ዘይተዳላዪ ጎድናዊ ሳዕቤን ዘይብሉ መድሃኒ የለን። እኽሊ’ኳ ይጓዳእ ሃረምረም እንተኢልካ!!
በዚ መንጽር፡ እቲ ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ብፈተነን ምርምርን ዝሓለፈ ኮይኑ ድሮ ሚልዮናት ወሲዶሞ ኣለዉ። ንኣብነት ኣብ ኣመሪካ፡ ዶክተራት፡ ነርሳት፡ ናይ ህጹጽ ረድኤት ኣገልግሎት፡ ብዕድመን ሕማማትን ዝተቓልዑ ዝበሃሉ ክፋላት ሕ/ሰብን ወተሃደራትን ኣብ ቀዳማይ ዙር ተሰሪዖም ድሮ ሚልዮናት ተከቲቦም ኣለዉ። ብዘይካ እቲ ልሙድ ናይ ክታበት ምልክታት ብዙሕ ጸገማት ኣየጋጠመን ዘሎ። ሓደ ክልተ ኣስጋእቲ ህይወት ዝኾኑ ግብረ-መልስታት (ractions) ተሓቢሮም ነይሮም። ይኹን እምበር ኣዝዮም ውሑዳት እዮም። ናይ ሓደ ናይ ኣለርጂ ታሪኽ ዝነበሮ ዶክተር ክሳብ ቅልጡፍ ናይ አፒነፍሪን ሓገዝ ዝደሊ ረድኤት ዘስዓበሉ ሓደገኛ ጎድናዊ ሳዕቤን (anaphylactic reaction) ኣንቢበ ኣለኹ። እቶም ካልኦት ካብ ናይ ሳዓታት ምክትታል ኣይሓለፉን። እዚ ድማ ምስ ዝኾነ መድሃኒ እትጽበዮ እዩ።
ኣብ ፈተነን ምርምርን ይኹን ኣብቲ ኣብ ሓፋሽ ዝግበር ዘሎ ናይ ክታበት ዘመተ ክሳብ ሕጂ ዘሻቕል ጎድናዊ ሳኦቤናት ኣይተመዝገበን ዘሎ። እቲ ክሳብ ሕጂ ዝረአ ዘሎ እቲ ኣብ ኩሉ ክታበት ዝረአ ልሙድ ምልክታት እዩ። ኣብቲ ዝተዋጋእካዮ ቦታ እና ተመሓየሸ ዝኸይድ ቅሩብ ቃንዛን ምቅያሕን መጠናዊ ሕበጥን ክረአ ይኽእል። ካልእ ከም ትሑት ረስንን ቅርጥማትን ሕማም ርእስን ናይ ቆርበት ዕንፍሩርን—ክረአ ይከኣል እዩ።
ከምዚ ዓይነት ምልክታት እንጽበዮም መልሰግብሪ ሰውነትና እዮም። ሰውነትና ድሮ ነቲ ባዕዲ ዝኾነ “ሰባር ማዕጾ” ኣላልይዎስ ኣንጻሩ ክተት ኣዊጁ ኣሎ ማለት እዩ። ምልክት ናይ ጥዑይ ስርዓተ ምክልኻል እዩ። ስርዓተ ምክልኻልና ኣዝዩ ዝተወሳሰበ ናይ ምክልኻል ራዳራት ዝመስል ኣለዎ። ብእዋኑ ዝሕብሩ (early warnning systems) ዳርጋ ከም ራዳራት ክግለጹ ዝኽእሉ ስርዓታት እቶም መጀመርያ መሬት ደሓን ከምዘየላ ዝሕብሩ እዮም። ኣካል ሰውነትና ዘይኮነ ባዕዳዊ ዶብ ጥሒሱ ወይ ሓጹር ሰጊሩ ወይ ማዕጾ ሰይሩ ከምዘሎ ይሕብሩ። ሰውነትና ከሚካላውን ኣካላውን ድፋዓት ኣለዋ። ንኣብነት ቆርበትና እቲ ቀንዲ መከላኸሊ ኣንጻር ረኽስታት እዩ። ኩሎም ሽፋናት ናይ ስርዓተ ትንፋስን ስርዓተ ምሕቓቕን ካልኦትን እውን ተመሳሳሊ ስራሕ እዮም ዝሰርሑ። ኣብ ደምናን ፍሉያት ዋህዮታትን መልእኽትታትን መጠቀቕታታትን ዘመሓላልፉ ከሚካላት ኣለዉ። ወትሩ ኣብ ውሽጢ ሰውነትና ሮንዳ ዝገብሩ ምኩራት ናይ ውሽጣዊ ስለያን ጸጥታን ኣካላት ክበሃሉ ይከኣሉ (እንታይ ክገብር፡ ኤርትራውያን ዝያዳ ወተሃደራዊ ቋንቋ እዩ ዝርደኣና)። እቲ ባዕዲ ዝኾነ ቫይረስ ይኹን ካልእ ህዋስ ወይ ከሚካል ኣብ ሓደ ክፋል ሰውነትና ምስ ተረኽበ፡ ነጋሪ ይሃርሙን መልእኽታት ናብ “ዝምልከቶም ኣካላት” ሰውነትና የበጻጽሑን። ኣዝዮም ውፉያት ወተሃደራት እዮም። ነዛ ሓንቲ ደቂቕ’ኳ ዓይኖም ሰም ኣየብሉን እዮም። ሰውነትና ቅድሚ ሕጂ በቲ ቫይረስ ሓሚማ እንተነይራ ወይ ድማ ብክታበት ፈሊጣቶ እንተጸኒሓ፡ ተረጋጊኣ እያ ግቡእ መልሲ ትህብ። ፈሊጣቶ እንድያ ዘላ። ልክዕ ንዕኡ ዝኸውን ምላሽ ጥራይ እያ ትህብ።
ይኹን እምበር፡ ሰውነትና ከይፈለጠቶ እንተጸኒሓ፡ ኣዝዮ ዘይተመጣጠነ ምላሽ እያ ትህብ። ብከምኡ ኢና ድማ ንሓምም። ካብቲ ቫይረስ ኮሮና ዘስዕቦ ጉድኣት እቲ ስርዓተ ምክልኻልና ዝፍንዎ መኸተ እዩ ዝታዳ ዝቀትለና። ምኽንያቱ ባዕዲ ኣትዩ ከምዘሎ ጥራይ እያ ትፈልጥ እምበር መን ምዃኑን እንታይ ከምዝመስልን ክተለልዮ ኣይትኽእልን። በዚ ድማ ኮቦርታዊ ዝኾነ ደብዳብ ተካይድ። ዓይኒ የብለይ ስኒ የብልከይ ትኸውን መሬት። ልክዕ ከም ሮኬታት ወያነ’ዶ ክንብሎ! ክታበት ኮሮና ቫይረስ ግን ሰውነትና ምስቲ ቫይረስ ከም ትላለ ይገብራ እሞ ልክዑ ዝኾነ ጸረ-ነፋሳት ኣዳልያ ትጸንሕ። ኣብ ዝቕጽል እዋን እቲ ቫይረስ ምስ ዝለኽፈና፡ ብቀዳምነት ቀልጢፋ ተለልዮ። ቀጺላ ድማ ረጊኣ ንዕኡ ዝኾኑ ፍሉያ ሓይሊ ኮማንዶ (ጸረ-ነፋሳት) ጥራይ ሰዲዳ ተቃብጾ። ስለ’ዚ፡ ኣይንሓምምን ወይ ድማ እንተ ሓሚምና እውን እቲ ሳዕቤኑ ኣዝዩ ይንኪ።
ካልእ ጠቕምታት፡
ክታበት ኮቪድ-19 ብዘይካ እቲ ንጥዕና ዝምከት ጠቕሙ፡ ናጽነትና ክንረክብ እውን ሓጋዚ እዩ። ከም ዝስማዕ ዘሎ እንተኮይኑ፡ ምስክር ክታበት ኮቪድ ኣብ ስራሕ ይኹን ኣብ ጉዕዞ ኣድላዪ ክኸውን እዩ። ስለ’ዚ፡ ብዘይካ እቲ ንጥዕና ነብስናን ስድራናን ኣዕሩልኽናን መሳርሕትናን ዘበርክቶ ረብሓ፡ ከምኡ እውን ነዚ ለበዳ ንምግታእን ዘበርክቶ ተራን፡ ክታበት ኮቪድ ግልጋሎታት ንምርካብ እውን ኣድላዪ ክኸውን እዩ። ብወገነይ፡ ሞያዊ ዘይኮነስ፡ ሕውነታዊ ምኽሪ ጥራይ እየ ክህብ ዝደሊ፡ ምኽንያቱ ሞያዊ ምኽሪ ምስ ታሪኽ ጥዕና ነብሲ ወከፍና ስለዝዛመድን ዝፈላለን፡ ንሓኪምኩም ወይ ነቲ ኣገልግሎት ጥዕና ዝህበኩም ናይ ጥዕና በዓል ሞያ ተወከሱ። እቲ ሕውነታዊ ወይ ኣባታዊ ምኽረይ ግን፡ ብዝያዳ ባዕልኹም እትገብርዎ ኣብ ፍልጠትን ዳታን ዝተመርኮሰ ውሳነ ቀዳምነት ዝህብ እኳ እንተኾንኩ፡ ነዚ ክታበት ክትረኽቡ ዕድል እንዳ ሃለወኩም ብሰንኪ ፍርሒ ይኹን ካልእ ሻቕሎታት ከይተሕልፍዎ እላቦ።
ድሕረ- ጽሑፍ
ትማሊ ከምዚ እዋን ተወጊአ። ክሳብ ሕጂ ወላ እዚ ዝበሃል ስክፍታ የብለይን። ኣነ በቲ ናይ ፋይዘር እየ ተወጊአ። እዚ ናይ ትማሊ ቀዳማይ ክታበት እዩ። ንምድላው ሰውነትና ዝወሃብ እዩ (priming) ካልኣይ ክታበት ድማ ድሕሪ 21 መዓልቲ ክወስዶ እየ ( ናይ ሞደርና ክታበት ድሕሪ 28 መዕልቲ እዩ እቲ ካልኣይ ክታበት ዝወሃብ)። እዚ ካልኣይ ክታበት ከም መሐየሊ ወይ መነቓቕሕን መትብዕን ስርዓተ ምክልኻልና (booster) እዩ ዘገልግል። ሰውነትና ኣንጻር እቲ ቫይረስ እትሃንጾ ምክልኻል ንምሕያልን ዝያዳ ከም ዝቃነ ንምግባሩን እዩ ዝወሃብ። ኣብ ብዙሓት ካልኦት ክታበታት እውን ከምዚ ዝኣመሰለ ብደረጃታት ዝወሃብ ኣሎ። ሓድሽ ኣይኮነን።
ስእሊ ናይ ዝተዋጋእክዎ ኣካለይ ረኣዩ—ደሓን እዩ ዘሎ። ኣይተሸርመመን ኣይተቖርመመን። ቅሩብ ቃንዛን ከም ናይ ኢንፍልወንዛ ዝመስል ምልክታት ቅርጥማት ገይሩለይ። ድሕሪ 24 ሳዓት ኣዝዩ ተመሓዪሹ። ትማሊ ተወጊአ እየ ስራሕ ቀጺለ። ሎሚ እውን ኣጋጣሚ ዕረፍቲ ሓቲተ ስለዝነበርኩ እምበር ክሰርሕ ምኸኣልኩ ነይረ።
ሹክረን።
ኣንጻር ኮሮና ቫይረስ ተከተቡ። Get vaccinated against COVID-19.


text:
ንባባት፡ ሮሜ 8፡28-30፥ 1ጴጥ 1፡8-13፥ ግ.ሕ. 7፡44-51፥ ሉቃ 1፡39-57። ምስባክ፡ 1. ወለገጽኪ ይትመሓለሉ ኩሎም አሕዛብ ብኡላነ ምድር፥ ኵሉ ክብራ ለወለተ ንጉሥ ሓሴቦን፥ በዘአፋረ ወርቅ ዑጽብት ወኅብርት። መዝ. 44፡12-13። 2. መሠረታቲሃ ውስተ አድባር ቅዱሳን፥ ያበድሮን እግዚአብሔር ለአናቅጸ ጽዮን እምልኩሉ ተዐይኒሁ ለያዕቆብ። መዝ. 86፡1-2።
ብዓለ ልደታ ለማርያም አብ ስርዓት ሃገርና አብ ባሕቲ ግንቦት እዩ ዝብዓል። አብ ናይ ጎርጎሮሳዊ ባሕረ ሓስብ ዝኽተሉ ግን አብ መስከረም 8 ይዝክርዎ እዚ ኸአ ጽንሰታ ታሕሣሥ 8 ስለ ዘብዕልዎ እዩ። አብ ታሪኽ እንተ ርአና አብ ቅዱስ መጽሓፍ ብዛዕባ ልደት ማርያም ዝነግር የብልናን። ቤተ ክርስትያን ካብ መጀመርያ ጽንሰታ ብዘይ ኃጢአት አዳም ተጸኒሳ ምሉእ ሕይወታ ኸአ ብዘይ ዝኾነ ኃጢአት ከም ዝነበረት ትአምን። ናይ እዚ እምነት መሰረት ከአ ኢየሱስ ወዲ አምላኽ ብኃጢአት ካብ ዝተበከለ ሰውነት ክውለድ ቅቡል አይ ኮነን ስለዚ ማርያም ካብ መጀመርያ ኃጢአት ዘይተንከፋ ክትከውን አለዋ። በዚ ኢና ልደታ እነብዕሎ። አብ ታሪኽ ክርስትና ናይ ሰለሰተ ጥራሕ ዕለተ ልደቶም ዘኪርና ነብዕል። ሰለስቲኦም ብዘይ ኃጢአት አዳም ተወሊዶም፥ ኢየሱስ፥ ቅ. ዮሓንስ መጥምቕ፥ ድንግል ማርያም።
ኢየሱስ አምላኽ እዩ አብኡ ዝኾነ ኃጢአት አይርከብን እዩ። ቅ. ዮሓንስ መጥምቕ ማርያም አብ እንዳ ዘካርያስ ክትበጽሕ ምስ ከደት አብ ከርሲ አዲኡ ኤልሳቤጥ እንከሎ ድምጺ ማርያም ምስ ሰምዐ ብሓጎስ ተሰራሲሩ፥ አብቲ እዋን ጎይታና ናይ አቦና አዳም ኃጢአት ካብኡ አልይሉ ብዘይ ኃጢአት ተወሊዱ። ድንግል ማርያም ከአ ብዘይ ኃጢአት ተጸኒሳ ብርግጽ ከአ ብዘይ ኃጢአት ተወሊዳ። አብ ምሉእ ሕይወታ ንሓንቲ ካልኢት እውን ትኹን አብ ዝኾነ ኃጢአት አይወደቐትን።
ቤተ ክርስትያን አብ ምስራቕ አብ ቍስጥንጥንያ አብ ምዕራብ አብ ሮማ ልደታ ለማርያም ካብ ፮ይን ፯ይን ክፍለ ዘመን ጀሚራ ብዕሊ ተብዕሎ ከም ዝነበረት ታሪኽ ይነግረና። ሉጥርግያዊ አሰር ታሪኽ ከም ዝሕብሮ ናይ ሓንቲ ቤተ ክርስትያን ቡራኬ አብ ኢየሩሳሌም ብቅ. ሓና አብ ፮ይ ክፍለ ዘመን ዝኾነ እዩ። ቅድሚኡ አብ 5ይ ክፍለ ዘመን ሓንቲ ቤት ክርስትያን ንክብሪ ማርያም “Shepherd’s Field” “ግራት ጓሶት” ብዝብል ዝፍለጥ ከም ዝተሰርሐት ምናልባት ከአ ገዛ እያቄምን ሓናን ከም ዝነበረት ይግመት።
ፈለስቲ ነዚ ብዓል ብ፯ይ ዘመን ንሮም አምጺኦሞ፥ ካብኡ ንድሓር አብ ምሉእ ምዕራብ ተዘርጊሑ። ካብ 13 ክፍለ ዘመን ንድሓር አብ ኩሉ ከም ብዓል ኮይኑ ከም ዝብዓል ተወሲኑ። ር.ሊ.ኣ. ሰርግዩስ (687-701) ኡደት ካብ ቤተ ክርስትያን ቅ. ጴጥሮስ ናብ ቅ. ማርያም ዓባይ ከም ዝግበር ገሮም።
አብ ምስራቕ እዚ ብዓል አብ ዝተፈላለየ ዕለታት ይብዓል ነሩ አብ መጨረሻ ግን እቲ ብዝያዳ አብ ቍስጥንጥንያ መስከረም 8 ዓመታዊ ብዓል ልደታ ይዝከር። አብ ሃገርና መከረም 7 ልደት ሓና አደ ማርያም 10 መስከረም ከአ ልደት ማርያም ይዝከር። አብ 1 ግንቦት እውን ልደት ማርያም ይብዓል። አብ ላቲናዊ ስርዓት ታሕሣሥ 8 ፅንሰታ ለማርያም ዝብዓል አብ 8 ግንቦት ልደታ ድሕሪ 9ተ ወርኂ ስለ ዝብዕል እዩ።
ብዛዕባ ልደታን ንኡስ ዕድሚአን ዝሕብር ዝኾነ ጽሑፍ አብ ቅዱስ መጽሓፍ የብልናን ግን አብ ትውፊትን አብ ካልእ ጽሑፋትን ኵነታት ልደታን ብብዙሓት አብው ቤተ ክርስትያን ተጠቒስ እንርኽቦ ካብ ቀዳማይ ክፍለ ዘመን ዝጥቀስ አሎና።
እዞም ጽሑፋት ወላ እኳ ከም ቅዱስ መጽሓፍ አይረአዩ እምበር ገለ ብዛዕባ ልደት ማርያም ዝሕብር አብ ባህሊ ክርስትና ዝሕግዙ አብኦም ይርከብ እዩ። አብ “ትውፊተ ያዕቆብ” “Protoevangelium of James” አብ ካልአይ ክፍለ ዘመን ዝተጻሕፈ አቦ ማርያም ኢያቄም ከም ዝብሃል ሃብታምን ካብ ነገደ እስራኤል ከም ዝኾነን ይነግር። ኢያቄም ምስ ብዓልቲ ቤቱ ሃና ውሉድ ስለ ዘይነብሮም ብዙሕ ይጉህዩ ከም ዝነበሩ “ገሊኦም ጸሓፍቲ ቀዳሞት ክርስትያን ከም ዝብልዎ ንአብርሃም ከምቲ አብ ምወዳእታ ይስሓቕ ዝተዋቦ ከምኡ ክልምነሉ ይጽሊ ከም ዝነበረ” ይነግሩ። ኢያቄምን ሓናን አምላኽ ቍልሕ ክብሎም ይጽልዩን ይጾምን ነሮም ምናልባት ውሉድ ዘይ ምርካቦም ገለዶ ንአምላኽ ዘየሓጉስ ነገር ዝገበርናዮ አልዩ ኢሎም ይሓስቡ ነሮም።
አብ መወዳእት ግን እዞም ክልተ ብፍሉይ ጸጋ ካብ አብርሃምን ሳርን ብዝበለጸ ተመጒሶም። ንሃና መልአኽ ተገሊጽዋ ነታ ካብኦም እትውለድ ወለዶታት ከምዘኽብርዋ ገሊጽላ። “አምላኽ ጸሎትኩም ሰሚዕዎ እዩ፥ ክትጸንሲ ኢኺ ክትወልዲ እውን ኢኺ እታ ካባኺ እትውለድ ከአ አብ ምሉእ ዓለም ብዛዕብአ ክዝረብ እዩ” ኢልዋ።
ማርያም ምስ ተወልደት እዚ “ትውፊተ ይዕቆብ” ከም ዝሕብሮ ሃና ንእሽቶይ መጸልዪ ቦታ አብውሽጢ ናይ እታ ሕፃን ክፍሊ ሰሪሓ። አብኡ ዝኾነ ርስሓት አይነበሮን እዚ ኸአ ፍሉይ ቅድስና እታ ሕጻን ዝገልጽ እዩ። ብምቕጻል ዓመት ምስ ገበረት እታ ሕፃን ኢያቄም ዓቢ ብዓል ገሩላ ካህናትን ጸሓፍትን ዓበይት ዓድን ብዙሓት ካህናትን ህዝበ እስራኤል ጸዊዑ ከምዝገበረላ ይነገር። እቶም ካህናትን ጸሓፍትን ዓበይቲ ዓድን ነታ ሕጻን ኩሎም መሪቖማ። አብ መወዳእታ ወለዳ አብ ቤተ መቕደስ ከም ዘአወፈይዋ እሞ ምሉእ ሕይወታ ብድንግልና ክትነብር ከም ዝአተወት ከምኡ ብንጽሕና እናነበረት ምስ ዮሴፍ ጽራቢ ከምዝተመርዓወት ትውፊተ ያዕቆብ ይነግረና።
እዚ ዝተፈላለየ ጽሑፋት አብ ቀዳሞት ዘመናት እንረኽቦም ወላ እኳ ገሊኡ ዝጋነን ገሊኡ ልዕሊ ርድኢት ሰብ ዝኸይድ አገላልጻ ይሃልዎም እምበር ሓደ ሓቂ ማርያም ፍልይቲ ፍጥረት ከም ዝነበረት ይሕብሩ። እዚ ርድኢት አብ ታሪኽ ቤተ ክርስትያን ብትውፊት ቀጺሉ።
ቅ. አጎስጢኖስ ንልደት ማርያም ክገልጽ እንከሎ፥ ልደታ ንምሉእ ዓለም ዝርኢ ታሪኻዊ ትርጉም ዘለዎ ንልደት ኢየሱስ ክርስቶስ ምስኡ ዝበቕዕ መቕድም ዘልኦ እዩ። “ንሳ ዕምባባ ግራት እያ ካብአ እቲ ዝበለጸ ጽገረዳ ዝወጻ እያ” ይብል። “ብልደታ ባህሪ ናይ እቲ ካብ ቀዳሞት ወለድና እንወርሶ ተቐይሩ” እናበለ ብዘይ ኃጢአት ምጽናሳ ይገልጽ።
ቅ. ጳውሎስ አብ ሮሜ 8፡30 “ነቶም ቀደም ዝመደቦም ንአአቶም ከአ ጸውዖም፥ ነቶም ዝጸውዖም ንአአቶም ድማ አጽደቖም፥ንአአቶምውን አኽበሮም” ይብል። እዚ አጽደቖም ዝብል ቃል ትርጉሙ አብ ቅድስና ምስ ጸጋ አምላኽ ምህላው እዩ ዘስምዕ። እዚ እዩ አብ ማርያም ዝተፈጸመ። ንሳ ብጸጋ አምልኽ ስለ ዝመልአት አብአ ዝኾነ ኃጢአት አይርከብን እዩ። ማርያም ንዕድመ መልአኽ ምስ ሰምዐት ወላ እካ ኩሉ አይረደአያ ተቐቢላቶ።
አብ ልደት ማርያም መላእኽቲ ናይ ሓጎስ መዝሙር ዘሚሮም ምኽንያቱ ንሳ ልዕሊ መላእኽቲ አደ ወዲ አምላኽ ክትከውን ካብ ንእስነታ ስለ ዝተሓርየት። ንሳ ጓል ጽዮን “ድሮ ብዛዕብአ ዝተነበየላ አብ ልዕሊ እቲ ተመን መስሓት እትዕወት እያ፥ (፪ይ ጉባኤ ቫቲካን ብርሃን አህዛብ 55)። ንሳ ጓል ጽዮን ጥራሕ አይኮነትን ተስፋ ናይ ሓዲስ ኪዳን እቲ አምላኽ ምስ ህዝቡ ዝአትዎ እያ። ብምቕጻል አበው ፪ይ ጉባኤ ቫቲካን ከስተምህሩ እንከለዉ “ድሕሪ ነዊሕ ዘመነ ተስፋ እቲ ግዝያት አብአ አብታ ልዕልቲ ጓል ጽዮን ተፈጸመ። እቲ ሓዲስ መደብ ድኅነት ድማ ብምሥጢረ ሥጋኡ ንወድ ሰብ ካብ ኃጢአት መታን ከንጽሖ ወልደ እግዚአብሔር ካብአ ሰብአዊ ባህሪ ምስ ወሰደ ተጀመረ” (ብርሃን አሕዛብ 55) ይብሉ።
ማርያም እምብአር ካብ መጀመርያ ጽንሰታ ብፍሉይ መገዲ ነቲ ዝመጽእ ተርአ ከም አደ መድኃኔ ዓለም እትጻወቶ እያ እትሰናዶ ነራ። ናይ ወለድና ናይ እንፈትዎም ልደት ብፍላይ አብዚ ዘሎናዮ ዓዲ ብዓቢ ክብሪ ዝዝከር እዩ። ብተመሳሳሊ መገዲ ናይ አደ ኩልና ዝኾነት ማርያም ልደት ነብዕል ንሳ ኸአ ብማዕሪኡ ንደቃ ዝኾና ተፍቅረና ንእንደልዮ ክትገብረልና ፍቓዳ እዩ ሓንትስ ንሕና ንቕረባ እምበር።
ብርግጽ ቅ. መጽሓፍ መዓልቲ ልደታ አይነግረናን እዩ ወላ ወለዳ መነመን ከም ዝኾኑ አይነግረናን እዩ። ምናልባት ማርያም ብዛዕብአን ብዛዕባ ስድርአን ክጽሓፍ ክዝረብ ምናልባት ንሓዋርያት ከይጽሑፍ ነጊራቶም ትኸውን። ከም ዝተባህለ ብዛዕባ ወለዳ ካብቲ ትውፊት ያዕቆብ ዝብል አብ ፪ይ ክፍለ ዘመን ዝተጻሕፈ ኢና እንረኽቦ። ማርያም ትሕቲ ኩሉ ጊዜ ከይተራእየት ኩሉ እትገብር እያ። ንሳ ኵሉ ብዛእባ ወዳ ኢየሱስ መድኃኔ ዓለም እምበር ብዛዕብአ ከምዘይኮነ ትፈልጥ እያ። ሓት ዘይንጠራጠረሉ አብ ምልክት ሕቶ ዘይአቱ ምሉእ እምነታ አብ ኢየሱስ ክርስቶስ ወዳ እዩ። ንሳ ክሳብ መጨረሻ ምስኡ ብምሉእ እምነት ተጓዒዛ አብ መወዳእታ ኸአ አብ ትሕቲ ኮይና ምእንቲ ኩልና ክስዋእ እንከሎ አሰንያቶ።
ማርያም ከምቲ ንኢየሱስ አብ ጊዜ ንእስነቱ ዝአለየቶን ዝሓገዘቶን አብ ትህቲ መስቀል ከአ ሓዲስ ተልእኮ ተቐቢላ ንሱ ኸአ ንነፍሲ ወከፍና ክትሓሊ ክትህግዝ ዓቢ ሓላፍነት ለቢሳ። ሎሚ እውን ኢየሱስ እዚአ አደኹም እያ ይብለና። እንተ ተጸገምኩም እንተ ጉሃኹም ኮታስ ዝኾነ ሓገዝ እንተ ደለኹም እዚአ አደኩም መራሒትኩም እያ ኢሉና። ማርያም ነቲ ሓዲስ ተልእኮአ ነታ ወዳ ዝመስረታ ቀዳመይቲ ቤተ ክርስትያን ብምምራሕ እያ ጀሚራቶ። አብ ግ.ሓ. 1፡14 ከም ዝሕብሮ “እዚአቶም ኩሎምምስ ገሊአን አንስትን ምስ ማርያምን አደ ኢየሱስን ምስ አኅዋቱን ኃቢሮም ጸሎት የዘውትሩ ነሮም” ይብለና። ማርያም ቀዳማይ ተልእኮአ ጸሎት ክንገብር ምሕባር እዩ። አብ ሉርድስ አብ ፋጢማ አብ ኩሉ ማርያም ዝተራእየቶ ምሕጽንታአ ጸሎት ምግባር እዩ።
አብ ፋጢሚ ዓለም አብ ጸልማት ውግእን ዝገደደ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ቅድሚ ምውድኡ አልቦ እግዚአብሔር ፍልስፍና ማርክሲስም ለኒንዝም ንዓለም ይላብዓ ነሩ ብዙሓት ሃገራት ተውሪሮም ብዙሓት ተቐቲሎም ብሰንኪ እምነቶም ከምኡ ተሰዲዶም አብዚ እዋን እያ ማርያም አብ ፋጢማ ነቶም ዝተራእየቶም ንአሽቱ ቆልዑት ክጽልዩ ነገርት። ጸሎት ንማርያም ቋንቋ አምላኽ እዩ ስለዚ ሎሚ እውን ነዚ አብ ዓለምና ወሪዱ ዘሎ ተላባዒ መዓት ብጸሎት ኢና ክነሸንፎ እንኽእል።
ማርያም አደ ኩልና እያ፥ ብወዳ ዝተዋህበትና ስለ ዝኾነት ክንቅበላ አሎና። ከም ማርያም እሙናት ንክርስቶስ ክንከውን ይግብአና። ንሳ ንአና እውን እምንቲ እያ፥ ምሳና ደው ትብል ብፍላይ አብቲ ናይ ነፍስወከፍና መስቀል ከቢዱና ተሰቒልናሉ ዘሎና ክንሳቐ ክንቍንዞ፥ ክንፈር፥ ክንጠራጠርን ተስፋ አምቍራጽ ከሎና ምሳና አላ። ነቲ አብአ ዘሎ ምልአት ጸጋ ምሳና ክትካፈሎ ፍቓዳ እዩ።
ብወገና ነቲ ትሕትንአ ከም እንለብሶን እንኽተሎን ቃል ክንአትወላ አሎና። አብቲ እሙንን እንኮን ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ እሙናት ኮና ጸኒዕና ቅዱስ ሕይወት ንምራሕ ንአአ እውን እሙናት ደቃ ንኹን። ከምዚ ክንገብር እንከሎና በዚ ኹሉ ዝገጥመና ዘሎ ፈተነታትን ፍርሕን ሰጋእ አይክንብል ኢና። ምስ ማርያም ጸጋ አምላኽ እኹል ክኸውን እዩ።
ማርያም ዝተወልደትሉ እዋን ብዙሓት ተስፋ ቆሪፎምሉ አብ ዝነበሩ ብፍላይ ንምጽአት መስሕ ዘይሕሰበሉ እዋን እያ ተወሊዳ። ከምዚ ሎሚ አብ ዓለምና ናይ ኢየሱስ አፍልጦ ካብ ብዙሓት ተኸውሉ ብዙሓት ካብ እምነት ርሒቖም ወይ እውን ንሓቀኛ እምነት ሓዲጎም አብ ካልእ ሓቂ ዝረኸቡ መሲልዎም ዝዕልሉ ዘለዉ እውን ዘሎና እዩ። አብ ገለ እዋን አምላኽ ክሳብ አብቲ ዝበርትዐ ጸልማት እንበጽህ ናይ ምሕረት ኢዱ አይሰድድን እዩ። ከምቲ ገለ ዝብልዎ “ጸልማት ለይቲ ቅድሚ ናይ ወጋሕታ ብርሃን ምምጽኡ ዝበርትዐ እዩ”።
ቅ. ቶማስ ብዓል ቪላኖቫ ዝተባህለ አብ ስብከቱ ማርያም ናይ ሰማይ ወጋሕታ ንዓለም ጥራሕ ዘይኮነ ብፍሉይ መገዲ ንነፍሲ ወከፍ ግለ ሰብ። ልደት ማርያም ሓዲስ ዘመን አብ ታሪኽ ደቂ ሰብ እዩ አምጺኡ። ነፍሲ ወከፍና አብ ማርያም ዘሎና አኽብሮ ክነዕዝዝ እንከሎና ሓዲስ ምልክት ጩራ ኢና ነተአታቱ ዘሎና።
ማርያም ንነፍሲ ወከፍና ንወዳ ክንረክብ ትሕግዘና። ማርያም ነፍሲ ወከፍ ሰብ ፍቕሪ ወዳ ከዕቢ ትሕግዝ፥ ከምቲ መዓልቲ ልደት ምድራውያን ወለድና እነኽብር ሎሚ ናይ እቲአ ብመንፈስ አደ ኹልና ዝኾነት ማርያም ብምልኡ ሓጎስ ነብዕል።
ልደት ማርያም ንልባትና ብተስፋን ሓጎስን ይመልእ፥ ሓጎስን ተስፋን ምስ ቤተ ክርስትያን አብ ኩሉ ዘመናት ስለ ዘላ፥ ተስፋን ሓጎስን ንኹሎም ነቶም አብአ ገጾም ዝምለሱ ሓገዛ ካብ ወዳ ይውሃቦም።
ልደት ማርያም አደና ክነብዕል እንከሎና ንፍሉይ ምኽንያት እዩ።
- አብ ሕይወትና አርአያና ክንገብራ። ማርያም ዓይኒ አምላኽ ዝዓለባ እሞ ነቲ ዝተዋህባ ጸጋ ከምቲ አምላኽ ዝሃባ ክትመርሕ ህራይ ዝበለት እያ ስለዚ ንሕና እውን ዝተፈላለየ ጸጋት ዝተዓደልና ኢና ግን ከምቲ አምላኽ ዝደልዮ ክነውዕሎ ድላይ አምላኽ እዩ። ስለዚ ሎሚ ንወሃቢ አምላክ ንድላዩ ንገብር አሎና ንሕልናና እንሓተሉ እዩ።
- ልደት ማርያም ልደትና እዩ። ብመንፈስ ክንውለድ የድልየና። እዚ ኸአ ካብ ዝኾነ ኃጢአት ብግብሪ ብሓሳብ ዝገበርናዮ ነጺሕና እሙናት ክንከውን እንጅምረሉ ዕለት እዩ። ከምቲ ሓደ ሕፃን ምስ ተወልደ ንሃጊስ ጉዕዚ ሕይወት ዝጅምሮ ሎሚ ነፍሲ ወከፍና ብመንፈስ ተወሊድና ንጉዕዚ ቅድስና ክንጅምሮ ንዕደም አሎና።
- ልደት ማርያም ናይ ካልኦት ሓገዝ ከም ዝድልየና ይነግረና። ማርያም ምስተወልደ ወለዳ አዝማዳ ከምኡ ናይ ግዚኡ መራሕቲ ሃይማኖት በበመገዱ ሓጊዞማ። ንሕና እውን አብ መንፈሳዊ ጉዕዞ ሕይወትና ሓገዝቲ አለዉና። ልዕሊ ኹሉ ቤተ ክርስትያን ከምኡ ናይ ቀረባ ቤተ ሰብናን አህዋትናን፥ ብመንፈስ ክንዓቢ ክሕግዙና አብ ጎንና አለዉ ክንሰምዕ ክንክእል አሎና። ሎሚ ንሰብ ጸጊምዎ ዘሎ ናይ ካልእ አየድልየን እዩ ዝብል መንፈስ እዩ።
- ልደት ማርያም ህያብ አምላኽ የዘኻክረና። ኩሉ ዘሎና ዝተወሃብናዮ እዩ፥ እዚ ንፍቕሪ አምላኽ ክንርኢ ይሕግዘና። ኩልና በብዓቕምና ጸጋ አምላኽ ዝተዓደልና ኢና። ጸጋ ዝውሃበና ክነፍሪ ክንዓብን እዩ። ከም ብዓል ቅርሺ ክንከውን አይግብአናን። ነቲ አምላኽ ዝሃበና ጸጋ ርኢና ንኽአል።
አብዚ ብሩኽ ዝኽሪ ልደት ወላዲተ አምላኽ እምብአር ንፍሉይ ምኽንያት ኢና ነብዕሎ ዘሎና። አምላኽ ከምቲ ወዱ ካብ ማርያም ተወሊዱ ድሕነት ዕርቂ ዘምጽአልና ሎሚ እውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ሰይጣን ተዓዊትልና እንተሎ አብኡ ክንምለስ። አብ አምላኽ ንመለስ ከምቲ በታኒ ውሉድ አብ ሉቃስ 15፡21 ዝንገረና “አቦ አብ ቅድሚ አምላኽን አብ ቅድሜኻን ኃጢአት ገበርኩ ደጊምስ ወድኻ ክብሃል አይበቅዕን እየ” ዝበለ በዚ መንፈስ ተደፋፊእና አብ አምላኽና ክንምለስ አሎና።
ማርያም ክትውለድ እንከላ አብ ዓለም ብርሃን አትዩ አደ ብርሃን ዝተወልደትሉ ዕለት መቅድም ብርሃን ኮይና እያ መጺአትና ስለዚ ሕጂ እውን ብርሃና ይበርህ ስለ ዘሎ ብብርሃን ንመላለስ። ነፍሲ ወከፍና እሙናት ደቂ ማርያም ኮና ሎሚ እውን ሕይወትና ሓዲስና መንፈስ ማርያም አብ ኩሉ ነብጽሓዮ።
ኦ ማርያም አደና ሎሚ እውን አብ ወድኺ አብጽሕና ለምንልና ካብ ኩሉ ጸገም ወጺእና ፍቕሪ ወድኺ ክንሰብኽ ሓግዝና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ጸብጻብ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ደንቨር፣ ኣሜሪካ
ዝሰርሔን፡ ዘይተምበርከኸን ከምዝዕወት ጥርጥር የልባን።
ቃልስና ድማ ክዕወት ምኻኑ፡ ካየተሓልመ ዝተፈልጠ ኢዩ።
ድሕሪ’ቲ ኣብ ወርሒ ሓምለ 31-ነሓሰ 9, 2010 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዘሰከሞ ሓላፍነት መሰረት ሃገራዊ ኮምሽን ንዲሞክራስያዊ ዋዕላ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ህዝባዊ ኣኼባታት ከካይድን ህዝባዊ ሽማግለታት ከቕውምን ጸኒሑን ኣሎን። ከም ኩለን ከተማታት ሰሜን ኣሜሪካ፡ ከተማና ደንቨር ኮሎራዶ ብዕለት 28 ሕዳር 2010 ዕዉት ህዝባዊ ኣኼባ ብኣቦ-መንበር ሃገራዊ ኮምሽን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ጨንፈር ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ኣቶ ሃይለማርያም ተስፋይ ተኻይዱ። እዚ ብሃገራውያን ብጾት ኣባላት ውድባትን ስቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ዜጋታትን ዝተዳለወ ብብዝሒ መንእሰያት ዝተኻፈልዎ ህዝባዊ ኣኼባ ኢዩ ኔሩ።
ኣኼባ ከምቲ ልሙድ ብዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምኽፋት፡ ኣቶ ተስፉ ኣጽብሃ ነቲ ኣኼባ ብምምራሕ ንኣቶ ሃይለማርያም ተስፋይ ምስ ኣኼበኛታት ኣላልዩ። ብድሕሪዚ መድረኽ ንብጻይ ኣቶ ሃይለማርያም ተዋህበ። ኣቶ ሃይለማርያም እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ 2010 ኣብ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተሰላሰለ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ እንታይ ይመስል ከምዝነበረ ካብ መጀመርያ ክሳብ መጠረሽታ፡ ዘጋጠምዎ መሰናኽላትን፡ ዝሰገሮም ሕልኽላኻት፡ ዘዐወቶም ዛዕባታትን፡ ዝወሰዶም ውሳኔታትን መሰረት ብምግባር ዓሚቝ ዝርዝራዊ መግለጺታት ሂቡ። ኣቶ ሃይለማርያም ኣብ መግለጺኡ ኣብ ምምላሽ ሕቶ ሃገራዊ ሓድነት፡ ሰፊሕ ተሳትፎ ህዝቢ ምርግጋጽ እቲ ሓደን መተካእታ ዘይብሉ እዋናዊ ጉዳይ ምዃኑ ዋዕላ ብዕምቍት ከምዝዘተየሎም፡ ከም ውጺኢቱ ድማ እዚ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝግበር ዘሎ ወፍሪ ምልዕዓል ህዝባዊ ተቛውሞን ምቛም ህዝባዊ ሽማግለታት ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ብድሕሪዚ ዕድል ንሕቶ መልስን ተኸፊቱ ሓያልን ርሱንን ክትዕ’ውን ተኻይዱ። ገለ ካብቶም ዝቐረቡ ኣገደስቲ ሕቶታት
- ጉዳይ ኣብ ወጻኢ ዘለዋ ሃገራውያን ውድባትን ምንቅስቓሳትን ከመ’ዩ ክትሓዝ
- እቲ ክሕንጸጽ ተሓሲቡ ዘሎ መሰጋገሪ ቅዋም መን’ዩ ከተግብሮ፡ ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝጸደቐ ቅዋም እንታ’ዩ ፍሉይ ዝገብሮ
- እቲ ዝቐውም ባይቶ ተሓታትነቱ ንመን’ዩ ክኸውን
- ድሕሪ ምቛም ባይቶ ንኽተሎ ኣገባብ ቃልሲ እንታ’ዩ ክኸውን? ወዘተ… ዝብሉ ሕቶታት ቀሪቦም ግቡእ ምላሽ ድማ ተዋሂቡዎም።
ካብዚ ቀጺሉ እቲ ኣኼባ ኣብ ናይ ምቛም ህዝባዊ ሽማግለ ብምእታው ብዲሞክራስያዊ መንገዲ 15 ዝኣባላታ ሽማግለ ቆይማ። ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ማለት 29 ሕዳር 2010 እታ ዝተመርጸት ሽማግለ ዳግም ተራኺባ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ መራሕታ መሪጻ፡ ወግዓዊ ቅርጺ ክትሕዝ ተጌሩ። ኣብዚ ዝተኻየደ ርክብ እዚ ቆይሙ ዘሎ ሽማግለ ዕዮታቱ ብግቡእ ንምስላጥ ብክፍልታት ክውደብ፡ ክፍልታት ድማ ዕዮ ገዝኤን ብዝቀልጠፈ ክጅምራ ብምስምማዕ ብቆጸራ ኣኼብኡ ዛዚሙ።
ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ከይጠቐስናዩ ክሕለፍ ዘይብሉ ከተማና፡ ከተማ ደንቨር ሓደ ካብቲ ህግደፍ ዝምክሓሉ መዓስከር ከምዝነበረ፡ እንተኾነ ብሓያል ቃልስን ጽንዓትን ሓያሎ ሃገራውያን ኣብ ሓጺር ግዜ ነበራየ ነበረ ከምዝኾነ፡ ናይዚ ነጸብራቕ ድማ እዚ ብቐጻሊ ዝምዝገብ ዘሎ ዓወታት ኢዩ። በዚ ኣጋጣሚ ድማ ኩለን ከተማታት ነዚ ኣብነት ጌረን ተበግሶ ክወስዳ ንላቦ።
ንሎሚ እዚ ወድሓንኩም
ምቕናይ ምቕናይ፡ ኩሉ ንምርኣይ።
ዘልኣለማዊ ዝኽርን ምጎስን ንጀጋኑ ስማእታኣትና
ይንዋሕ ይሕጸር ዲሞክራስያዊ ቃልስና ክዕወት ኢዩ !!!!
ንዘመናት ተንበርኪኹ ዝነብር ህዝቢ የልቦን !!!
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1904


text:
ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን 21 ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝንቀሳቀሱ ፓርትታትን ንዘካይድዎ ልዝብ ምድላዎም ቀፂሎም ኣለው።ናይ ፖለቲካ ፓርትታት ናይ ክትዕን ልዝብን ረቂቕ ኣሰራርሓ ሰነድ ኣብዝብል ዝተቐመጡ ነጥብታት’ውን ኣብ ምዝርራብ ከምዘለው ተሓቢሩ።
እቶም ፓርትታት ሎሚ ዓርቢ ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን እውን ኣብዚ ሰነድ እዚ ካብ መንጎ ዝተጠቕሱ ሓደ ጉዳይ ናይቲ ልዝብን ክትዕን ዕላማ ተሰማሚዖም ኣለው።
ሓደ ካብቶም 21 ተቓወምቲ ፓርትታት ናይ ዝኾነ ውድብ መላእ ሓድነት ኢትዮጵያ ምኽትል ፕረዝደንት ኣቶ ኣሰፋ ሃብተወልድ ኣብ ስምምዕ ዝተበፅሕሎም ዕላማታት እቲ ልዝብ ከምዚ ክብሉ ገሊፆም።
“ኣብቲ ልዝብ ዝልዓሉ ዝተፈላለዩ ሓሳባት ከም መእተዊ ብምጥቃም መሰረታዊ ምምሕያሽ ዘድልዮም ሕግታትን ኣሰራርሓታትን ክመሓየሹን ክመዓራረዩን ምግባር ሓደ ዕላማ እዩ።ካልኣይ ናይ ፓርትታት ዴሞክራሲያዊ ርክባት ብምህያል ንናይ ሃገርና ንሰላም፣ዴሞክራስን ምዕባለ ዝህልዎም ኣበርኽቶ ምሕያል እዩ።እቲ ህዝቢ ፖለቲካዊ ፓርትታት ዘቕርቡዎም ኣማራጺ ሓሳባትን ዘለዎም መርገፂታትን ተረዲኡ ኣብ ፍልጠትን ሓበሬታን ተመስሪቱ ንክቀሳቐስ ዘኽእሎ ምቹእ ኩነታት ምፍጣር፣ሃገራዊ ምርድዳእ ምፍጣር፣ስርዓት ብዙህነት ፓርቲ ምሕያል፣ናይ ሃገርና ፖለቲካዊ ሃዋህው ፀገማት ብምልላይ መፍትሒ ክርከቦም ምግባር ዝሉ እዮም ዝተሰማማዕናሎም።”
እቶም ፓርትታት ዝዘራርብሉ ሰነድ ክሳብ ሕዚ ይፅዋዕ ዘሎ ናይ ፖለቲካ ፓርትታት ናይ ክትዕን ልዝብን ናይ ኣሰራርሓ ረቂቕ ሰነድ ዝብል እዩ።እዚ ንርእሱ ግን ዝርርብ ይግበረሉ ከምዘሎ ኣቶ ኣሰፋ ገሊፆም ኣለው።
ኣብዝን ካልኦት ዝተረፉ ዛዕባታትን ንምዝርራብ ንዝቕፅል ሓሙስ 30 ለካቲት 2009 ዓ/ም ቆፀሮ ተታሒዙ ከምዘሎ ተፈሊጡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።