text:
ተወሳኪ ቀረፅ ምህርታት ኣሜሪካን ቻይናን ካብ ሎሚ ክጅምር’ዩ
መቐለ ሰነ 29/2010(ድወት)ኣሜሪካ ካብ ቻይና ኣብ ተእትዎም ምህርታት ዝደንገገቶ ቀረፅ 25 ሚኢታዊ ካብ ሎሚ ጀሚሩ ተግባራት ክኸውን’ዩ ተባሂሉ።
ኣሜሪካ 50 ቢልዮን ዶላር ኣብ ዝግመት ምህርቲ ቻይና ተወሳኪ ቀረፅ 25ሚኢታዊ ከምዝደንገገት ዝፍለጥ ኮይኑ ሎመዓንቲ ድማ ጎማ ነፈርቲ ሓዊሱ ናብ ኣሜሪካ ኣብ ዝኣትው 34ቢልዮን ዶላር ዝግመቱ ናውቲ እቲ ተወሳኪ ቀረፅ ተግባራዊ ምኳን ዝጅመረሉ’ዩ ተባሂሉ።
ቻይና’ውን ብተመሳሳሊ ናብ ሃገራ ኣብ ዝኣትው ፍርያት ሕርሻን መካይንን ሓዊሱ ካልኦት 34 ቢልዮን ዶላር ዝግመቱ ምህርታት ኣሜሪካ 25 ሚኢታዊ ቀረፅ ከተክፍል ክትጅምር’ያ ተባሂሉ’ሎ።
ኣሜሪካን ቻይናን ደንጊንኦ ዘለዋ ቀረፅ ኣብ 2ቲአን ዓበይቲ ወነንቲ ቁጠባ ዓለም ትርጉም ዘለዎ ፅልዋ ክፈጥር’ዩ ተባሂሉ’ሎ።
ብተወሳኺ’ውን ኣብ ዓለምለኻዊ ምንቅስቃስ ንግድን ምዕባለን ምንጋዕ ክፈጥር ከምዝክእል ይግመት።


c: text/html

text:
ብፁዕ ካርዲናል ቲሞትይ ዶላን ኣብቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን መክሲኮን ኣብ ዘዳቡ ከባቢ ካብ ወለዳቶም ተፈልዮም ኣብ መዕቆቢ ስደተይናታት ንዝርከቡ መክሲካውያን ሕጻናት ምብጻሕ ኣካይዶም ናብ ሰበኻ ነው ዮርክ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ክፉት መልእኽቲ “ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ካብ ወለዳቶም ምፍላይ ጸረ ቅዱስ መጽሓፍን ጸረ ኣመሪካውነትን” እዩ እንክብሉ ኣተሓሳሲቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ካብ ወለዳቶም ፈሊኻ ኣብ ካልእ መዕቆቢ ስደተይናታት ክጸንሑ ምግባር ብሓቂ መጽሓፍ ቅዱስ ዝጻረርን ንኣመሪካዊ ዕሴት እውን ዝኽሕድ ተግባ ምዃኑ ናይ ነው ዮርክ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካዲናል ቲሞትይ ዶላን ንመላ ናይ ሰበኻኦም ቁምስናታት ኣብ ዘመሓላለፍዎ ክፉት መልእኽቲ ከምዝገለጹ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት እንከመልክት፡ ብፁዕ ካርዲናል ዶላን ኣብቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን መክሲኮን ዘዳቡ ከባቢ ዝርከቡ ካብ ወለዳቶም ተፈሊዮም ኣብ መዕቆቢ ስደተይናታት ክጸንሑ ዝተገዱን ደሓር ናብቲ ኣብ ብሮንክስ ኣብ ዝርከብ ነበር ገዳም ተወሲዶም ብዝተፈላለያ ማሕበራት ግብረ ሰናይ ዝእለዩ ንዘለዉ በጺሖም ኩነታቶም ብቐረባ ምስ ተዓዘቡ፥ እቶም ሕጻናት ካብ ወለዳቶም ተመንዚዖምን ንበይኖም ኣብ መዕቆቢ ስደተይናታት ክጸንሑ ምግባር ብሓቂ ዘሕዝንን ካብ ወለዳቶም ተፈልዮም ምርኣይ መሪር ሓዘን ዝፈጥር ተግባር እዩ፡ እቶም ሕጻናት ካብ ወለዳቶም ተፈልዮምን እዚ ምፍላይ ዓቢይ ስነ ኣእምሮኣውን ሰብኣውን ጭንቀትን ስንባደን ፈጢሩሎም ኣሎ” ከምዝበሉ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት የመልክት።
ቀጻሊ ሕርኩት ጻዕሪ ቤተ ክርስቲያን
እቲ ክፉት መልእኽቲ ናይ ብፁዕ ካርዲናል ዶላን ዝጠቐሰ ሲር ናይ ዜና ኣገግሎት ከምዝሕብሮ፡ ኩነት ናይቶም ሕጻናት ልብኻ ዝትንክፍ ከምዝዀነን ኣብቲ ሕጂ ዝርከብሉ ስፍራ ዝወሃቦም ዘሎ ፍሉይን ብቑዕን ኵለንተናዊ ድጋፍ ወሳኒ እዩ ከምዝበሉን፡ ሊቀ ጳጳሳት ናይ ሰበኻ ነው ዮርክ፡ እቲ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎን ስነ ምግባርን ሰብኣውን ጉዳይ ብቐረባ ዝምልከት ኩነት ናይቶም ሕጻናት ቤተ ክርስቲያን ቅድሚ እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ሕጹጽ ናይ ስደተይናታት ጉዳይ ብቐረባ እትከታተሎን ብቑዕ ድጋፍ እውን እተቕርብን ምዃና ገሊጾም፡ እቲ ኣብ ማንሃታን ዝርከብ ካቶሊክ ማእከል ጸኣት ስደተይናታት ጠቒሶም፡ ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ንልዕሊ 10 ሺሕ ዝግመቱ ምስ ወለዳቶምን ገሊኣቶም እውን ንበይኖም ናብ ኣመሪካ ንዝኣተዉ ስደተይናታት ሕጋዊ ድጋፍን ሕንጸትን ከምዘቕረበት የረጋግጹ።
ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዝምልከት ስግኣት
ብፁዕ ካርዲናል ኣብ መልእኽቶም ይብሉ፡ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው ጸኣት ስደተይናታት ፖሊቲካዊ ጉዳይ ጥራሕ ኣይኰነን፡ ንሕግን ፍትሕን ዝምልከትን ካብኡ ሓሊፉ እውን ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ጉዳይ ዝምልከት እዩ፡ ብሕጊ መዳይ ይኹን ብኻልእ መዳይ ገዛእ ርእሶም ክከላኸሉ ዘይኽእሉ እያቶም፡ ይኹን ደኣ እምበር እቶም ሕጻናት ካብ ወለዳቶም ፈሊኻ ናብ ካልእ መዕቆቢ ስደተይናታት ምውሳዶም ዘሕዝን ጥራሕ ዘይኰነ እዚ ተግባር’ዚ ምስ መጽሓፍ ቅዱስ ዘይሳማማዕን ብተወሳኺ እውን ኣመሪካውነት ዝጻጸር ካብ ምዃኑ ንላዕሊ እቶም ሕጻናት ካብ ወላዳቶም ተፈልዮም ክጸንሑ ምግባር ዝፈጥረሎም ኵለ መደያዊ ማለት ስነ ኣእምሮኣውን ሰብኣውን ጸገም ንምሕዋይ ዓመታትን ብዙሕ ወጻእን ዝሓትት እዩ ኢሎም።
ነው ዮርክ ኣላይት ኣደ ንብዙሓት ሕጻናት ስደተይናታት
ብፁዕ ካርዲናል ዶላን ኣብ ዘመሓለፍዎ ክፉት መልእኽቲ፡ ኣብ ነው ዮርክ ሓዳስ ቤቶም ንኸናድዩ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ተስፋ ሰኒቖም ንዝተሰዱ ሕጻናት ሓላይትን ኣላይትን ኣብ ምዃን እታ ከተማ እትፍጽሞ ግብረ ሰናይ ንኢዶም እዚ ሓልዮት’ዚ ናይ ሎሚ ዘይኰነስ ጥንታውን ቀጻልን እንገዳ ኣብ ስቓይን መከራን ንዝርከብ እዩ፡ ናይ ብዙሓት ስደተይናታት ምንባር እምነት ዝነኣድ ጥራሕ ዘይኰነ ናይቲ ዘእንገዶ ከተማን ከባብን ሕዝብን እምነት ዘወዓውዕን ዘበራብርን እውን እዩ ምስ በሉ፡ ስለ እቶም ካብ ወለዳቶም ዝተፈልዩ ስደተይናታት ሕጻናት ክጽለ ሓተሓሳሲቦም፡ “ቤተ ክርስቲያንናን ሃገርናን እቲ እውነተይና ዕሴት ኣብ ምንበር ክተግሃን እልበው” ከምዝበሉ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ካብቲ ኣብ ዕለቱ ዝተነበ ወንጌል ማቴ 5.43 ‘ንብጻይካ ኣፍቅር ንጸላኢኻ ጽላእ’ ከምዝተባህለ ሰሚዕኩም ኣሎኹ ኣነ ግን ንጸላእትኹም ኣፍቅሩ ምእንቲ እቶም ዘኢሳድዱኹም ጸሎት ግበሩ ከመይ ንሱ ንጸሓዩ ኣብ ልዕሊ ክፉኣትን ሕያዎትን ዘብርቅ ኣብ ልዕሊ ጻድቃንን ሓጥኣንን ከኣ ዜዝንም እዩ፣ ንዜፍቅሩኹም እንተደኣ ኣፍቂርኩ እንታይ ሞያ ኣሎኩም! ተጋውያንስ ከምኡዶ ኣይገብሩብ እዮም! ነኅዋትኩ ጥራሕ ሰላም እንተበልኩም እንታይ ኅልፊ ገበርኩም! ኣሕዛብስ ከምኡዶ ኣይገብሩን እዮም! እምበርአርከስ ከምቲ ሰማያዊ ኣቦኹ ፍጹም ዝኾነ ንስኻትኩም እውን ፍጹማት ኩኑ’ ንዝብል ክፍሊ እንደገና ብምንባብ ‘ነቲ ከዕኑ ተዓጢቁ ዝመጽእ ጸላኢና ብምምሓር ስለኡ ብምጽላይ ብምፍቅሩ ክንዕወተሉ ከምእንኽእል ቃላት ኢየሱስ የስተምህር። ነዚ ከኣ ኣብነት ሰማያዊ ኣቦና ብምኽታል ክንገብሮ ኣሎና፣ ንኩለንትናዊ ግድል ዝፈትሖ ኩለንትናዊ ፍቅሪ ከም ናይ ሰማያዊ ኣቦና እዩ፣ ስለዚ ንጐይታ እዛ ጸጋ እዚ ሃበና ንጸላእትና መሪቅና ምእንቲ ክንክእል ሓግዘና ንክነፍቅሮም ክንጋደል ጸጋ ሃበና ንበሎ’ እንክብሉ ክርስትያን እየ በሃሊ ኩሉ ብተግባር ንሰያማዊ ኣቦኡ ክመስል ኣዘኻኺሮም፣
ምእንቲ ክንመሓር ክንምሕር ኣሎና!
እዚ ዘዘኻኽረና ነገር እንተሎ ይብሉ ቅዱስነቶም ኩልና ክንምሕር ከምዘሎና ይረድኣና እዩ! ኣብታ እንኮ ጐይታ ዝመሃረና ጸሎት ኣቦና ኣብ ሰማያት እትነብር እንረኽቦ `ከምቲ ንዝበደሉና ይቅረ እንብለሎም ንበደላትና ይቅረ በለለና’ እናበልና ዕለት ዕለት ንደግሞ! ሓደ ውዑል እዩ፣ ሽሕኳ ቀሊል እንተዘይኮነ ክንገብሮ ዘሎና ሓደ ውዑል እዩ፣ ማዕረ ማዕረኡ ዝኸይድ ከኣ እዚ ሎሚ ዝሰማዕናዮ እዩ ማለት ምእንቲ ካልኦት ምጽላይ! እዚ ንዝፈትውኻ ነዕሩኽትኻ ንዝተጸገሙ ብሓፈሻ ክትገብሮ ኣይከብድን ኮይኑ ምእንቲ እቶም መዅ ዘብሉኻ ዘጻብቡልካ ዝፈታተኑኻ ምጽላይ ግን ብሓቂ ከቢድ እዩ! ኮይኑ ግን ግድን ክንገብሮ ኣሎና! ጐይታ ይእዝዝ ኣሎ! እንተወሓደ ሓንሳእ ሓንሳእ ንዕወት ንኸውን፣
ካብ ኣብነት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ሰማዕታትን ንመሃር!
‘ኮይኑ ግን ምእንቲ እቶም ከዕንውኒ ዝቃለሱ ምጽላይ ንጸላእተይ እግዚብሔር ክባርኾም ምጽላይ! እዚ ብሓቂ ንክትርድኦ ከቢድ እዩ፣ ሕስብ እሞ ነብሎ ዝሓለፈ ዘመን ኣብ ኮሙኒስታዊት ሩስያ ዝነብሩ ዝነበሩ ክርስትያን ክርስትያን ጥራይ ብምዃኖም ብዛሕሊ ብቀዝሒ ምእንቲ ክሞቱ ኣንብ ሲበርያ ዝበሃል መዳጎኒ ይስደዱ ነሮም፣ እዚኦምዚ ምእንቲ እቶም በላዕቲ ሰብ ዝኾኑ ናብቲ ቀዝሒ ዝለኣኽዎም መራሕቲ ክልምኑስ ዝከኣልዶ ይመስል! እዝስ ፈጺምካ ዘይመስል እዩ! ኮይኑ ግን ብዙሓት ገሮሞ ምእንቲ እዞም መራህቲ ጸልዮም፣ ከምኡ እውን ኣውስቪጽ መዳጎኒ ዕብራውያንን ካልኦትን ናይ ሂትለር ከምኡ እውን ካልኦት ተመሳሳሊ ቦታታት ዝነበሩ ንሕልፈትን ህልቂትን ተዳጒኖም ዝነበሩ ክርስትያን ምእንቲ ዓሌቶም ከጽንት ተዓጢቁ ዝነበረ ውልቀ መላኺ እግዚብሔር ክባርኾ ይጽልዩ ነሮም፣ ነዙይ ዝገበሩ ብዙሓት እዮም’ እዝስ ከመይ ቢልካ ይኸውን ፈጺምካ ዘይከውን እዩ ክንብል ንኽእል እታ ሓንቲ ትምህርትን ኣብነትን እትኾነና እቲ መምህርናን መድሓኒናን ዝኾነን ጐይታን ኢየሱስ ክርስቶስ ዘርኣየና ትምህርትን ካልኦት ተኸተልቱ ሰማዕታት ዝሃቡና ምስክርነትን እዩ፣
ብሓቂ ከቢድን ስግንጢራውን ስነሞጎት እዩ፣ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንትምህርቱ ወትሩ ብተግባር ባዕሉ ብዝህቦ ኣብነት ምስ ኣሰነዮ እዩ፣ ነዛ ሎሚ እነስተንትና ዘሎና ትምህርቱ ማለት ‘ምእንቲ እቶም ዘሳድዱኻ ዝቀትሉኻ ምጽላይ’ ባዕሉ ኣብ ዕጸ መስቀል እንከሎ ምእንቲ እቶም ዝሰቅልዎ ዝነበሩ ‘ኣቦ ዝገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ ይቅረ በለሎም’ ክብል ዝጸለዮ ዓቢ ትምህርቲ እንኽኸውን! እቲ ተኸታሊኡ ዝነበረ ቀዳማይ ሰማዕት ቅዱስ እስጢፋኖስ እውን ምርታዑ ምስ ሰኣኑ ከምቲ ናይ ጐይታኡ መሳኻኽር ሓሶት ኣምጺኦም ከም ናይ ናቡተ ብዳርባ እምኒ ዝቀተልዎ ትንፋሱ ክትሓልፍ ቊሩብ ተሪፍዋ እንከሎ ኦ ጐይታ ይቅረ በለሎም እንክብል እዩ ናብ ክብሪ ጐይታ ሰጊሩ፣።
‘ሕስብ እሞ ኣብልዎ ኣብ መንጎ እቶም ንእሽቶ በደል ክንምሕር ክንደይ ዓቀብ ዝኾነናን ኣብነት መምህሩ ተኸቲሉ ንቀተልቱ መሓሮም ዝብል ዘሎ ቅዱስን ዘሎ ፍልልሲ ሰማይን ምድርን ኣዩ፣ እዝስ ይትረፍ ኣብ ሥድራቤታት ሰብኣይን ሰበይትን ድሕሪ ገለ ባእሲ ክመሓሓሩ ናይ ሓማት እሞ ከኣ ዝገደደ እዩ፣ ቀሊል ኣይኮነን፣ ሓደ ውሉድ ነቦኡ ይቅረ በለለይ ክብል ከቢድ እዩ፣ ኮይኑ ግን ንዝቀትሉኻ ዘርእኻን ዓሌትካን ንከጥፍኡ ንዝቃለሱ ክትምሕር! ምምሓር ጥራሕ ዘይኮነ ከኣ እግዚአብሔር ምእንቲ ክሕልዎም ምእንታኦም ክትጽልን ሕልፍ ኢልካ ከኣ ክተፍቅሮምን ብሓቂ ከቢድ እዩ፣ ካብዚ ንንየው ክንከይድ ኣይንኽእልን ነዚ ዝገልጾ ቃሊ ኢየሱስ ጥራይ እዩ፣ ቃል ሕይወት ስለዝኾነ ከኣ ክንእዘዞ ትሑዛት ኢና፣ ብካልእ ኣዘረርባ ነዚኣ ንምርዳእ ከምቲ ሰማያዊ ኣቦና ፍጹማን ክንከውን ኣሎና። ከመይ ንሱ ‘ንጸሓዩ ኣብ ልዕሊ ክፉኣትን ሕያዎትን ዘብርቅ ኣብ ልዕሊ ጻድቃንን ሓጥኣንን ከኣ ዜዝንም እዩ፣’
ንሕና ክንገብራ ዘሎና ነታ ንሱ ዝብለና ማለት ‘ከምቲ ሰማያዊ ኣቦኹም ፍጹም ዝኾነ ፍጹማን ኩኑ’ ንዝብለና ኣብ ግብሪ ክነውዕል ጸጋኻ ሃበኒ ጐይታየ ኢልና ክንጽሊ ኣሎና፣
ኣብ መወዳእታ ቅዱነቶም ሃንደበታዊ ዝኾነ ሕቶ ናብቶም ተሳተፍቲ ቅዳሴ ብምቅራብ ሎሚ ብዛዕባ ጸላእትና እንተሓሰብና ኣይሓስመናን እዩ ይብሉ እሞ ኩልና ይብዝሑ ይውሓዱ ዝጸልኡና ወይ ንጸልኦም ከምዘይሰኣኑ ከምዚ ክብሉ የዘኻኽሩ፣
“ ‘ብዝመስለኒ ኩልና ጸላኢ ኣይንስእንን ኢና እሞ ሎሚ ብዛዕባ ሓደ ጸላኢ እንተስተንተና ክሕግዘና እዩ፣ ሓደ ሕማቅ ዝገበረና ወይ ሕማቅ ነገር ክገብር ዝሓስብ ነስተንትን፣ ኣብ ናይ ማፍያ ዓለም ወይልኻ ከርእየካ እየ ብዕጽፊ ክትከፍላ ኢኻ! ዝብል እንክኸውን ናይ ክርስትያን ዓለም ጸሎት ግን ‘ኦ ጐይታ ቡራኬኻ ዓድሎ ንከፍቅሮ ከኣ መሃረኒ’ ትብል እያ እሞ ፍልይ ኣቢልና ሓደ ዝጸልኣና ስብ ዘኪርና ምእንታኡ ንጸሊ ንከንፍቅሮ ጐይታ ጸጋኡ ክህበና እውን ንለምን እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣ ፍ ቊሩብ ተሪፍዋ እንከሎ ኦ ጐይታ ይቅረ በለሎም እንክብል እዩ ናብ ክብሪ ጐይታ ሰጊሩ፣። ”


text:
ይባብ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ከተማ ባህርዳር ኣብ 13 መጋቢት 2009 ዓ.ም ካብ ሕጊ ወፃኢ ዝተሰርሑ እዮም ብዝብል ብኣሽሓት ዝቑፀሩ ኣባይቲ ምፍራሶም ሓደ ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ግዳይ እየ ዝበሉ ገሊፆም።ገዛውቲ ዝፈረሰሉ ኣገባብ ንነበርቲ ስለዘይተገልፀ ዜግነታዊ መሰልና ኣይተሓለወን’ውን ኢሎም።
“ነቲ መሬት ዝገዝአ ሰብ ካብ ሕጊ ወፃኢ ከምዘይኮነ ይፈልጥ እዩ።ገንዘቡ ከፊሉ እዩ ኣብቲ ከባቢ ዝቕመጥ ነይሩ።ንሕና ከም ዜጋ ዘይሕጋዊ ክንበሃል ኣይግባእን።ገንዘብና ከፊልናሉ ኢና።”
ወሃቢ ቃል ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ግን በዚ ኣይሰማምዑን።
“ኣባይቲ ካብ ሕጊ ወፃኢ ኣብ ዝተሰርሑዎም ከባቢታት እቲ ሕብረተሰብ እናፍረሰ ዘረከበሉ ኩነታት ኣሎ።ፍቓደኛ ኣብዘይኮንሉ ድማ ሕጊ ናይ ምኽባር ስራሕ ተሰሪሑ’ሎ።መብዛሕቲኡ ግን ብስምምዕን ምትእምማንን እዩ ተፈፂሙ።”
እቶም ኣባይቲ ክፈርሱ ከለው ኣብ ዝተፈጥረ ወጥሪ ሓይልታት ፀጥታ ኣብ ልዕሊ ውልቀሰባት ማህረምቲ ፈፂሞም ክብሉ እዞም ሽሞም ዘይገለፁ ነባሪ ይዛረቡ።ኣባይቶም ዝፈረሱዎም ብዘይመንበሪ ተሪፎም ኣብ ፀገም ከምዝወደቑ ወሲኾም ገሊፆም።
ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ግን ነቲ ጉዳይ ብዝርዝር ከምዝርኣይዎን ክሳብ ሕዚ ጉዳኣት ወሪዱ ዝብል ሓበሬታ ከምዘይብሎምን ብምግላፅ እቲ ዝበፅሐ ጉድኣት ብውልቆም ከምዝሓዘኑ ብምሕባር ኣባይቲ ብዝምልከት ናይቲ ክልል መንግስቲ ፍታሕ ከምዘናድይ ተስፋ ሂቦም።
ኣብ ክልል ብሄራት፣ብሄረሰባትን ህዝብታትን ደቡብ፣ዞባ ዳውሮ፣ወረዳ ማርቃ ከተማ ንምስፋሕ ብዝብል ሰባት ካብ ሕጋዊ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ኢሎም።ብዘይእኹል ካሕሳ ልዕሊ 180 ኣባይቲ ከምዝፈረሱ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።ብዛዕባ እዚ ካብቲ ክልል መብርሂ ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰለጠን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ከይሓረስካ ምዝራእ ብሰለስተ መንገዲ ዝትግበር ሜላ ሕርሻ እዩ። ቀዳማይ ብቀንዱ ንግራት ዘይምሕራስ ወይካዓ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ምሕራስ እዩ። ካልኣይ ቁልፊ ቁምነገር ካዓ ቀሪም ምግዳፍ እዩ። እዚ ማለት ድማ እኽሊ ምስ ታዓፀደ 30% ማለት ካብ ሰለስተ ሓደ ኢድ ቀሪም ኣብ ግራት ክሕደግ ኣለዎ። ሳልሳይ ድማ ዘርኢ ምዝናቕ ዝብል እዩ።
ኣብዚ ሜላ እዚ መፅናዕትን ምርምርን ዝገብሩ ዘለዉ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ሕርሻን እንትኾኑ እቲ ምርምር ነቲ ኣብ ቤልጅየም ጌንት ዩኒቨርሲቲ ዝሰርሕዎ ዘለዉ መደብ ፒ ኤች ዲ ዝምልከት እዩ።
ሓደ ገባር ኣብ ዓመት ክሳብ ኣርባዕተ ግዜ ስለዝሓርስ መሬት ብቐሊሉ ብንፋስን ውሕጅን ንምጉሕጓሕ ይቃልዕ። ኣብ ርእሲ እዚ ብዕራይ ዘይብሉ ገባር ይፅገም። ቀሪም ተዘይተሓዲጉ እውን ብተመሳሳሊ ሓመድ ብማይ ተሓፂቡ ግራት ልሙዕ ሓመድ ይስእን።
ኣይተ ተስፋይ ” ኣብ ዓለም ልዕሊ ሓደ ምኢቲ ሚልዮን ሄክታር መሬት ከይተሓረሰ ይዝራእ። እዚ ሜላ እዚ ኣብ ኣሜሪካ እዩ ተጀሚሩ። ብቐዳምነት ብራዚል ትስራዕ ካልኦት ከም በዓል ኣርጀንቲና ዝኣመሰላ ሃገራት ደቡብ ኣሜሪካ በዚ ሜላ እዚ ፍሉጣት እየን። ኣብ ኤሽያ ህንዲ ኣብ ኣፍሪካ ጋና ዝኣመሰላ ሃገራት ጀሚረነኦ ኣለዋ” ኢሎም።
እዚ መፅናዕቲ እዚ ኣብ ትግራይ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ምስ በልጅየም ብምትሕብባር ብ2005 እዩ ተጀሚሩ። ኣብ ዓዲጉዶምን ደጉዓ ተምቤንን ዛጊድ ዝተገብረ ፈተነ ፅቡቕ ውፅኢት ተረኺብዎ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ዓዲጉዶም ኣብ ዝተገብረ መፅናዕቲ በቲ ዝፀነሐ ልሙድ ቤላ ኣተሓራርሳ ካብ ሓደ ሄክታር መሬት 250 ኩንታል ልሙዕ ሓመድ ተጓሕጕሑ ይኸይድ ነይሩ። በዚ ሓዱሽ ሜላ ኣተሓራርሳ ናብ 50 ኩንታል ክትሕት ክኢሉ ኣሎ።
ማይ ብምዕቃብ መዳዩ እንትረአ እውን ካብ ሓደ ሄክታር መሬት 980 ሜትር ክዩብ ማይ ንበለል ይጠፍእ ነይሩ በቲ ዘመናዊ ሜላ ናብ 460 ሜትር ክዩብ ክወርድ ክኢሉ ኣሎ። ካብ ሓደ ሄክታር 16 ኩንታል ዘእትዉ ዝነበሩ ሓረስቶት ዓዲ ጉዶም ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ብምሕራስ ካብ ሄክታር 25 ኩንታል ክሓፍሱ ክኢሎም እዮም።


text:
ብካሪታስ ዝጽዋዕ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ማሕበር ተራድኦን ዛዕባ ስደተይናታት ዝሓልይ ቤት ጽሕፈት ብሓባር ካብ 2017 ክሳብ 2018 ዓ.ም. ብዛዕባ ጸኣት ስደተይናታት ዝድህስስ ሰነድ ዕለት 28 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኣብ ሕንጻ ቫቲካን ራዲዮ ኣገልግሎት ዜና ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ብወግዒ ንንባብ ከምዝበቕዔን፡ እቲ ጸብጻብ ኣብ ኢጣሊያ ዝኣተዉን ዝነብሩ ስደተይናታት ኩነታት ስእሊ ዘቕርብ ምዃኑ ተገሊጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ጸብጻብ ንንባብ ንምብቃዕ ናይ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ መርሕ ቃል፡ ሓድሽ ቋንቋ ንፍልሰት ዝብል ክኸውን እንከሎ፡ እቲ በተን ክልተ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ተቕዋማት ዝቐረበ ጸብጻብ፡ ኣብ ዓለም ተኸሲቱ ዘሎ ጸኣት ስደተይናታትን ከምቲ ኣብተን ስደተይናታት ዝኣትዉለን ሃገራት ዝረአይ ኣንጻር ወይ ከኣ ምስ ስደተይናታትን ዝብል ክልተ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ዝተረሓሓቐ ኣመለኻኽታን ኣብ ፖለቲካውን ማሕበራውን መድረኻት እውን ብኣኡ ዓይነት ኣመለኻኽታ ተወሲኑ ዝምራሕ ክትዕን ዘተን ካብ ዝጥቀመሉ ቋንቋ ናጻ ኰይንካ ሰብኣውነት ዘማእከለ ባህሊ ብምስፋሕ ጥራሕ ብቑዕ መልሲ ክረክብ ከምዝግብኦ የመላኽት።
ጨንፈር ካሪታስ ኢጣሊያ ቤት ጽሕፈት ስደተይና ጉዳይ ሓላፊ ኦሊቪየሮ ፎርቲ፡ ብዛዕባ ስደተይናታትን እቲ ንስደት ዝዳርግ ምኽንያት ምስ ዜጋታት እተን ስደተይና ዝኣትዉለን ሃገራት ምዝራብን፡ ፍርሒ ክፈጥሮ ዝኽእል ፈላላይ መንደቕ መፍትሒ ከምዘይኰነ ቀሪብካ ምምስካር ኣገዳሲ ምዃኑ ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣመልኪቶም።
ኣብ ናይ ኢጣሊያ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ናይ ማሕበራዊ ጉዳይ ሓላፊ ጃኒ ባርዲኒ እውን ብወገኖም፡ እቲ ናይ ዘመንና ዓቢይ ማሕበራዊ ክስተት ተባሂሉ ዝግለጽ ዘሎ ጸኣት ስደተይናታት ብደጋፍን ዘይደጋፍን ተፈላሊኻ እተመያየጠሉ ጉዳይ ዘይኰነስ እዚ ዓለም ለኻዊ ክስተት’ዚ ዓለም ለኻዊ መፍትሒ ዘድልዮ ምዃኑ ኣሚንካ፡ እቲ ንስደት ዝዳርግ ምኽንያት ግቡእ መልሲ ክረክብ ምግባር እዩ እቲ እውነተይና መፍትሒ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ዘረባ ከምዘስምዑን፡ እቲ ጸብጻብ ኣብ ኤውሮጳ ካብ ጠቕላላ ብዝሒ ሕዝቢ 7.5 ሚእታዊ ብወጻእተይና ዝሽፍፍን ምዃኑ የመልክት።


text:
ብሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ፍራንክፈርት ዝግበር ፈስቲቫል
ብሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድሪ ዝቐርብ መግለጺ።
ዝኸበርኩም ኣባላት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ዝኸበርኩም መሪሕነትን መሰረታትን ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ዝኸበርኩም መራሕትን ወከልትን ፖለቲካዊ ውድባትን፣ሲቪክ ማሕበራትን
ዝኸበርኩም ዕዱማት ኣጋይሽን ተሳተፍቲ ፈስቲቫልን።
ካብ ኩሉ ኣቐዲምና ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብዝገበርኩምልና ዕድመ መሰረት ኣብዚ ኣብ ሃገር ጀርመን ኣብቲ ንቡር ታሪኻዊ ሃገር ኣብ ዝካየድ ዘሎ ፈስቲቫል ብምስታፍናን ምስ ኩሉኹም ኣብዚ ብዓል’ዚ ዝተረኸብኩም ብጾት ብኣካል ተረኣኢና ኣብ ስፍሕ ዝበለ ናይ ምትእኽኻብ መድረኽ ነዚ መልእኽቲ እዚ ንምትሕልላፍ ዕድል ብምርካብናን ፍሉይ ሓጎስ ይስምዓና። ከምዚ ዝኣመሰለ ናይ ሕውነት ሃዋህው ዝዓሰሎ ምቅርራብ ኣሕዋት ክንርኢ እንከለና ብሕልናና ንድሕሪት ምልስ ኢልና ንዝሓለፈ ተሞኩሮና እንተተመልከትና ነቲ ብኸንቱ ዘሕለፍናዮ ናይ ምፍልላይን ናይ ምፍንጫልን እዋናት ብትዝታ እናዘከርና ምስዚ ናይ ሎሚ ታሕጓስ ጣዕሳን ጓህን ክተሓዋወሰና ናይ ግድን ኢዩ። ካብኡ ተበጊስና ከኣ እዚ ጸጋ እዚስ ንምንታይ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ተኸዊሉና ኔሩ ዝብል ሕቶ ብቐዳምነት ንነብስና፣ ቀጺልና ድማ ንኹሉኹም ኣብዚ እትርከቡ ሃገራውያን ኣሕዋት ከነቕርብ ንደፋፋእ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ብጾት!
ብጀካ ንሓርነት ሃገር ሓቢርካ ምቅላስ ዝብል ዓቢ ኣጀንዳ ካልእ ጓልነገር ኣብዘይተኸሰተሉ ዘመን ነዚ ፌስቲቫል እዚ ዘበገስናዮን መሰረት ዘንበርናሉን ኩልና ብሓባር ኴንና ኢና ኔርና። ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኮይኑ ስርዓት ህግደፍ ስልጣኑ እናኣሓየለ ምስከደ ግና ኣብ ክንዲ ሓድነትና ምድልዳል ቃልስና ንፋስ ኣትዩዎ ኣብ ዕንክሊል ዓሰርተታት ዓመታት ኣሕሊፍና። ጸላኢ ተረሲዑ ኣብ ዘየድሊ ናይ ሕድሕድ ቁርቁስ ተጸሚድና ሞራል ህዝብናን ናይ ብዙሓት ተቓለስቲ ብጾትናን ናብ ዝሃሲ ድንግርግር ኣቲና ብገዛእ ኢድና ጸላኢ ዕምሩ ከምዝናዋሕ ጌርና ኢና። ኣብቲ ዘሕለፍናዮ ናይ ሕድሕድ ቁርቁስ ዘመን ብዙሕ ክንረብሓሉ ዝግባኣና ዕድላት ከምዘምለጠና ሎሚ ከም ሓድሽ መርድእ ኣብዚ መድረኽዚ ዝቐርብ ኣይኮነን። ስምብራቱ ግን ኩሉሳዕ ናይ ሕልና ኩርኳሕ ኮይኑና ከምዝነብር ፍሉጥ ኢዩ። ሕጂውን ሙሉእ ብሙሉእ ካብኡ ወጺእና ኢና ክብሃል ኣይክኣልን።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣጋ መወዳእታ ሓምለ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ንዘዳለዎ ናይ ስቶክሆልም ፌስቲቫል ተሳቲፍና፡ ሎሚ ድማ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ኣብ ፍራንክፈርት ዘዳለዎ ፈስቲቫል ኣኻኺቡና ኣሎ። ወርሒ ኣብ ዘይመልእ ግዜ ሓደ ዝዕላምኡ ፈስቲቫል ብኽልተ ኣሓት ውድባት ኣብ ክልተ ቦታ ክቐርብ ርኢና ማለት’ዩ። ብዕላማ ዘይፈላለዩ ክልተ ውድባት ተሓጋጊዞም ብሓባር ኣዳልዮሞ እንተዝኾኑኸ ብዝበለጸ ኣይምደመቐዶ ትብሉ?
መጀመርያ ነገር ወጻኢታትን ግዜን ምቘጠቡ፣ ብኣውርኡ ድማ እቲ ፈስቲቫል ዝዓበየ መርኣያ ሓድነት ሃገራውያን ደለይቲ ፍትሒ ኮይኑ ንሕልና ብዙሓት ዝማርኽ ኣጋጣሚ ምኾነ። መቸስ ንስለ ባህጊ ድኣ ነልዕሎ ኣለናምበር ጉዳይ ሓድነት ኣብ ቃልሲ ደንበ ተቓውሞ ናይ ባዕሉ ሕልኽላኻት ከምዘለዉዎ ስሒትናዮ ኣይኮንናን። ግን ከኣ ኣብ ናይ ትማሊ ድኽመታትና መታን ከይንነብር ናይ ዓይነት ለውጢ ንምምጻእ ክንብገሰሉ ዝግባኣና ጉዳይ ኢዩ። ዕላማና ሓደ ጸላኢና ሓደ ክሳብ ዝኾነ፡ ተዋፋይነት ውሒዱና እንተዘይኮይኑ ካብ ልቢ እንተተሓሲቡሉስ ናብ ሓደ ምምጻእ’ውን ብዙሕ ዘሸግር ኮይኑ ኣይርኣየናን። ስለዚ ናይ ሎሚ ፈስቲቫል ዝዓበየ መልእኽቱ ኩላትና ተኣኻኺብና ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ብሓድሽ መንፈስ ንበገስ ዝብል መልእኽቲ ዘማሓላልፍ ክኸውን ናይ ብዙሓት ዜጋታት ትጽቢት ኢዩ።
ኣብዚ ሓደ ከይተጠቕሰ ክሕለፍ ዘይግብኦ ነገር ኣሎ። ንሱ ድማ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ ሓደ ዓመት ኣቢሉ ይገብር ንኹልና ተቓወምቲ ብማዕረ ከሳትፍ ዝኽእል ናይ ሓባራዊ ቃልሲ እማመ ኣቕሪቡ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ። ብምቕራብ ጥራይውን ኣይተሓጽረን ንብዙሓት ውድባት ንልዝብ ዓዲሙ ከምዝነበረ ይፍለጥ። ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድሪ ካብቲ ኣጋጢሙዎ ዝነበረ ሓጎጽጐጽ ወጺኡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ 2018 ጉባኤኡ ኣብ ዝዛመሉ እዋን ንዘቕረቦ ናይ ሓድነት ጻውዒት ብዘይ ገለ ተጉላባነት ተቐቢሉ ብመገዲ ዕቱብ ዘተ ናብ ሓባራዊ ዕዮ ንምብጻሕ ዝኸኣለ እንኮ ውድብ’ውን ንሱ ሰ.ደ.ህ.ኤ ኢዩ። እቲ ጽቡቕ ነገሩ ካልኦት ሓያሎት ውድባት’ውን ነዚ ሰናይ ተበግሶዚ ተቐቢለን ይሰርሓሉ ምህላወን ኢዩ። ብርግጽ ድማ ሎሚ ብሓደ ተኣኻኺብካ ካብ ምቅላስ ወጻኢ ዝረጋገጽ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ክህሉ ኣይክእልን።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን!
ንኹሉ እዚ ዝሓለፍናዮ ኩነታት ኣብዚ ነልዕሎ ዘለና ነቲ ሕጂውን ዘይፈታሕናዮ ናይ ሓባር ጸገምና ንምጥቃስ ድኣምበር ማንም ልዕሊ ማንም ሓላፍነት ዝስከመሉ ወይከእ ማንም ካብ ተሓታትነት ነጻ ዝኾነሉ ኮይኑ ኣይኮነን። ይንኣስ ይዕበ ብዘየገድስ ኩላትና ናይቲ ድኽመት ኣካል ከምዝነበርና ክንክሕዶ ዘይክኣል’ዩ። ዝሓለፈ ብዘየገድስ ሕጂውን ኣብ ምዝዛም እዚ ፌስቲቫል’ዚ ህጹጽ ኣገዳስነት ናይ ሓድነት ደለይቲ ፍትሒ ርእዩ ንኹሉ ዜጋ ናይ ሓድነት ጻውዒት ብሓባር ዝቐርበሉ መድረኽ ኮይኑ እንተዝዛዘም ንናይዚ ቅንያት ውዕሎና ታሪኻውን ዝበለጸ ኣፍራይን ምገበሮ ኔሩ ዝብል ርእይቶ ኣለና።
ሕጂውን በዚ ኣጋጣሚዚ ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ክንብል ብዘይ ተጉላባነት ተቐራሪብና ኣብ ትሕቲ ሓደ ሓባራዊ ዕዮ ንጠርነፍ ዝብል ዳግማይ ጻውዒትና ንኹለን ውድባት ነቕርብ። ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ መድረኽ’ዚ ቀሪብና ሓሳብና ንኽንገልጽ ንዝሃብኩምና ዕድል ደጊምና እናኣመስገንና ዕላማታት ናይዚ ፌስቲቫል ሸቱኡ ክወቅዕ ዘለና ልባዊ ትምኒት ንገልጸልኩም።
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኹሉ!!
ዝኽርን ክብርን ንሰማዕታት ኤርትራ!!
ክፍልዝጊ ገብረመድህን
ኣቦመንበር ፈጻሚ ኣካል ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድሪ
ፍራንክፉርት, ዕለት 04. 08. 2018


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ኤክሾ ኮምዩን ገጠራትን ከተማታትን ኣሎ። ናይቲ ኮምዩን ዝኾነ ኤክሾቡስታደር ወይ ናይ ኤክሾ ቤትጽሕፈት ኪራይ ኣባይቲ፡ ናይ ኪራይ ኣባይቲ ዝዓበየ ኣመሓዳርን ደልዳልን እዩ። ኣብ ኤክሾ ኮምዩን ብሕታውያን ኣካረይቲውን ኣለዉ። ኣብቲ ናይ ኤክሾ ኮምዩን መርበብ፡
ብዛዕባ ምርጫታት መንበሪ ኣባይቲ ሓበሬታ ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኤክሾ ኮምዩን ብዙሕ ዓይነት ቋንቋታት ኣሎ። ካብኡ ንምጥቃስ፡ እንግሊዝ፡ ዓረብ፡ ዳሪ፡ ፋርስ፡ ሩስያን ቸቺንያን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኤክሾ ኮምዩን ልዕሊ 300 እተፈላለያ ማሕበራት ኣለዋ። እዚኣተን ንስፖርት፡ ባህሊ፡ ተፈጥሮ፡ ፖለቲካን ናይ ትምህርቲ ማሕበርን ዝምልከታ እየን። ናይ ኣብያተክርስትያንን ሃይማኖትን ማሕበራትውን ኣለዋ፡ ከም ሽወደናዊት ቤትክርስትያን፡ ፐንተኮስት ቤትክርስትያን፡ ሚስዮን ቤትክርስትያንን ናይ የሆዋ መሰኻኽርን። ኣብ
ናይ ኤክሾ ኮምዩን ደብትር ማሕበራት ክትረኽበን ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኤክሾ ኮምዩን ብዙሓት ክዳውንትን ኣቕሑ ክሽነን መጻወትን ዚሸጣ ድኳናት ኣለዋ፡ ከምኡውን ግሮሰሪታት። ኣብ ኤክሾ ኮምዩን ዘገልገለ ኣቕሑ ገዛን ናይ ክሽነ ኣቕሑትን ተንዲኒን መጻሕፍትን ወዘተ ዝሸጣ ናይ ሰከንድሃንድ ድኳናት ኣለዋ።ኣብ ኤክሾ ቤትንባብን ቤትመዝክርን ቤትጽሕፈት ዕዮን እውን ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ነኣሽቱ ከተማታት ብዙሓት ግሮሰሪታት ኣለዉ። እቲ ዝቐረበ ናይ ፎርሸክሪንካሳን ወይ ትካል መድህንን ናይ ቤትጽሕፈት ቀረጽን ቤትጽሕፈት ኣብ ነሾ ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ክትሰርሕ ወይ ክትመሃር ምስ ጀመርካ ኤክሾ ኮምዩን ነቶም ካብ 1-5 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት ክንክን ህጻናት ተቕርብ።
ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ክንክን ህጻናት ኣብ ናይ ኤክሾ ኮምዩን ወብሳይት ትረኽቦ።
ኤክሾ ኮምዩን፡
ክፉት ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣሎ። ንሱ ነቶም ካብ 0-6 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት ወለዲ ዝኾኑ መራኸቢ ቦታ እዩ። ንሱ ምስ ካልኦት ህጻናትን ዓበይትን ዚካየድ ናይ ጸወታን ትምህርትን ቦታ እዩ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ናይ ኤክሾ ኮምዩን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብ ከተማ ኤክሾ፡ ሁልት፡ ሆረዶ፡ ከምኡውን ኣብ ማሪያነሉንድን ኣብ ኢንጋቶርፕን ይርከቡ። ኣብ ኤክሾ ኮምዩን፡ ክልተ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ይርከባ፡ ንሳተን ከኣ ኤክሾ ይምናስዩምን ኒፍሳርፕስኩላን እየን። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ ናይ
ኤክሾ ኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኤክሾቩክስ ሽወደንኛ ንስደተኛታት ወይ ኤስኢፍኢ፡ መሰረታዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ የቕርብ። ኤክሾቩክስ ተወሳኺ ደገፍ ይህብ፡ ነዚ ድማ ብመልክዕ ናይ ቋንቋ ደገፍ፡ ናይ ሞያ ሽወደንኛ፡ ውልቃዊ ሓገዝ፡ ሕብረተሰብኣዊ ኣገልጋሊ፡ ፍሉይ መምህርን ተክኒካዊ ደገፍን ይህቦ።
Campus i12 ምስ እተፈላለያ ኮለጃትን ዩኒቨርሲታትን ብምትሕብባር ናይ ኮለጅ ትምህርቲ፡ ናይ ኮለጅ ሞያዊ ስልጠናን ናጻ ኮርሳትን የቕርብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ኤክሾ ብቑዕ መሳርሒታት ዘለዎ ሆግላንድ ሆስፒታል እተባህለ ናይ ህጹጽ ረድኤት ሆስፒታል ኣሎ። ኣብ ኤክሾን ኣብ ማርያንሉንድን ማእከል ጥዕናን ህዝባዊ ናይ ስኒ ሕክምናን ኣሎ። ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባዚ ኣብቲ ናይ
ዮንሾፒን ወረዳ ቤትምኽሪ ወብሳይት ኣሎ።
ኣብቲ
familjecentralen i Eksjö ናይ መንእሰያትን ደቀንስትዮን ህጻናትን ክሊኒካት ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ኩሉ ትካላት ኣብ ዚግበር ርክባት ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኪርከብ ይከኣል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ኤክሾ ናብ ስቶክሆልም፡የተቦርይ፡ ማልመን ኮፐንሃገንን ካብ 3 ሰዓት ብዝውሕድ ግዜ ይኽየድ። እቲ ሃገራዊ መገዲ 40 ካብ ምብራቕ ክሳብ ምዕራብ ብማእከል ኤክሾ ይሓልፍ። እቲ ዝቐረበ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ዮንሾፒን እዩ ዚርከብ። ናይ ዮንሾፒን ወረዳዊ ትራፊክ ነቲ ናብ ኩሉ ሸነኻት ኮምዩንን ናብ ካልኦት ቀረባ ኮምዩናትን፡ ማለት ናብ ነሾ፡ ቪመርቢን ዮንሾፒን ዝኸዳ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን የመሓድር። ብዛዕባ
ወረዳዊ ትራፊክ ዮንሾፒን ኣንብብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኤክሾ ኮምዩን ሓያልን ህዝባውን ቁጠባዊ ህይወት ኣለዎ፡ ኣብኡ ድማ ናይ ኤክሾ ኮምዩን፡ ናይ ዮንሾፒን ወረዳ ቤትምኽሪ፡ ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ፖሊስን ናይ ወረዳ ቤትፍርድን ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ እየን። እቲ ናይ ኤክሾ ብሕታዊ ቁጠባ-ንግዳዊ ህይወት ብቐንዱ ብነኣሽቱን መጠነኛን ዋኒናት ዝቖመ እዩ። ንሳተን ኣብ ናይ ሉሕ ገዛ፡ ናይ ሉሕ ስራሕ፡ ብሕታዊ ክንክንን ፋብሪካን ይነጥፋ። ንተወሳኺ
ሓበሬታ ኣብቲ ናይ ኤክሾ ኮምዩን ወብሳይት ተወከስ


text:
ዘካርያስ ጥበበ ይበሃል። ኣብዚ ሕጂ እዋን ንዓለም ገጢሞምዋ ካብ ዘለው ዓበይቲ ቀውሲ ዝኾነ ስደት ብዝምልከት “ እውር አሞራ ቀላቢ” ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ስደት ታሪክ ተመርኩሱ ፊልም ብምስራሕ ንምርኢት ኣቕሪቡ’ሎ።
ዘካርያስ ነዚ ፊልም ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ታሪክ ተመርኹሱ ዘዳለዎ እንተኾነ ነቲ ህልው ኩነታት ጉዕዞ ስደት ካብ ሃገር ናብ ሃገር፡ምድረ በዳ ሰሃራን ሲናይ ንምስናድ ናብቲ አሰቃቂን ፈታኒን ኩነታትን ዝሓለፈሉ ቦታታት ተመሊሱ ነዚ ፊልም ምስናዱ ይገልጽ። ዘካርያስ ነዚ ብቋንቋ ኣምሓርኛ ዝትረኽ ግን ናይ እንግሊዝ ቋንቋ ትርጉም ዘለዎ ፊልም ንምስናድ ኣብ ትሸዓተ ዓድታት ከምዝተንቀሳቀሰ ይገልጽ።
ንሱ ብተወሳኺ እዚ ፊልም ንካልኦት መንእሰያት ትምህርቲ ክኸውን ነቶም ምስኡ ንነዊሕ መዲቦም ኣብ ዝመደብዎ ከይበጽሑ ዝተረፉ ኩሎም ድማ መዘከርታ ኽከውን ዘዳለዎ ምኳኑ’ውን ይሕብር። ነዚ ክሳብ ሕጂ ካብ ኣእምርኡ ዘይሃሰሰ ጉዕዞ ስደት ገና ኣብ ሃገሩ ከሎ ከምዝጀመሮ ብምግላጽ ታሪክ ሂወቱን ናብዚ ጉዕዞ ብኸመይ ከምዝተበገሰን ይገልጽ።
ነቲ ምብትታትን ስድራ ቤት ዘበገሶ ጉዕዞ ስደት ዝጀመረ ዘካርያስ ብርግጽ ከምቲ ዝደልዮ ዝመደቦን ናብቲ ዝደልዮ ቦታ በጺሑ’ዶ? ጉዕዞ ናብታ ዝሓሸ ናብራ ክመርሕ ዝመደበላ ሃገረ እስራኤል ከመይ ኔሩ ንዝብል ዘቕረብኹሉ ሕቶ 11 ዓመታት ንድሕሪት ብምምላስ ነቲ ክሳብ ሕጂ ዕረፍቲ ዘስአኖ አሰቃዊ ተዘክሮ'ውን ይገልጽ።
ዘካርያስ ንሱ ነዚ ፊልም ሰሪሑ ንምርኢት እንተቕረበ’ኳ በዚ ሓደገኛን አሰቃቂ ጉዕዞ ዝሓልፉ ቁጽሪ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ግን ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ምውሳኹ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛትታትን ትካል ስደተኛታት ዓለም ይገልጹ።
ብመሰረት ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዕዞ ስደት ናብ ኣውሮጳ ወይ ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ጠፊኦም ኽኾኑ ይኽእሉ’ዮም ዝበሎ ቁጽሪ ስደተኛታት ኣብ 2015 ዓ.ም 3,771 ምንባሩ ኣብ 2016 ዓ.ም ድማ ናብ 5,096 ክብ ምባሉ ይሕብር።
ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ፊልም ኣብ ካናዳ ኣብ ዝተፈላለየ ሲነማታት ምር ኣዩን ልዑል ተቐባልነት ምርካቡ ብምሕባር፡ ብተወሳኺ ኣብ ግንቦት 5,2017 ዓ.ም ኣብ ኒውዮርክ ንዝኻየድ ናይ ኣፍሪቃ ፊልም ፌስቲቫል ፊልም ከም ዋና አካል እቲ ፌስቲቫል ኮይኑ ከምዝረአ ከምኡ’ውን ቀጺሉ ኣብ ቴክሳስ ከምዝረአን’ውን ወሲኹ የረድእ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 31 guests and no members online
- Details
- Written by ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡
- Published: 25 February 2018
ጋዜጣዊ መግለጺ፣
18 ኣባላት ፖለቲካዊ ውድባት
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡
ናብ ተባዕ ተቓላሳይ ህዝብና!
ናብ ኩሎም ተቓለስቲ ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ!
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ናይ ዝበዝሑ ዓቕምታት ደምበ ተቓውሞ ዝሓቖፈ ሃገራዊ ጽላል ኮይኑ ምስ ተመስረተ፡ ኣብ መስርሕ ጉዕዝኡ ዝተፈላለዩ ዕንቅፋታት ከም ዘጋጠምዎ ዝፍለጥ እዩ። እዞም ዕንቅፋታት እዚኣቶም ንሓባራዊ ጽላልና ናብ ደውታ ዘእተውዎ ኮይኖም፡ ናይ’ዚ ጠንቂ ከኣ ብቀንዱ ናይ ፖለቲካዊ ውድባትና ድኽመት ምዃኑ ከም ዝተገምገመ ዝዝከር እዩ።
ፖለቲካዊ ውድባትና ካብ’ዚ እምነት’ዚ ተበጊሶም፡ ሽግራቶም ኣልዮም ኣሳታፊ ዝኾነ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ጥጡሕ ባይታ ክምድምዱን ሓባራዊ ሰሚናር ከካይዱን ከም ዝተረዳድኡ ናይ ቀረባ ተዘክሮና እዩ። ኣብ ናይ 4 ነሓሰ 2017 ስምምዕ ኣስትራ መሰረት ገይሮም ከኣ፡ ሰሚናር ሽረ ከም ዘካየዱ፡ ኣብ ዝበዝሑ ዛዕባታት ናይቲ ሰሚናር ኣብ ምርድዳእ በጺሖም ከብቅዑ፡ ኣብ ከመይነት ባይቶ ናብ ባህርያዊ ቦትኡ ተመሊሱ ኣብ ትካላቱ ዝጐደልዎ ዓቕምታቱ ኣመዓራርዩ ንምዕዋት ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ይብገስ፡ ፍልልይ ከም ዝተኸስተ ዝፍለጥ እዩ። እዚ ፍልልይ’ዚ ውን እንተኾነ፡ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ኣብ ዝቐጸለ ልዝብ፡ ድሕሪ ብዙሕ ጻዕሪ ተጻቢቡ ናብ ምርድዳእ ኣብ ዝቐረበሉ ግዜ፡ ብዝተወሰኑ ውድባት እንደገና ንድሕሪት ዝመልስ ኩነት ኣጋጢሙ መሊኡ ከይተዓወተ ከም ዝተረፈ ዝፍለጥ እዩ።
ከም’ዚ ኢሉ፡ ንከባቢ ሓደ ዓመት ዝኸውን ባይቶ ሓድነቱን ቀጻልነቱን ኣረጋጊጹ ንቕድሚት ክጓዓዝ ዝተኻየደ ጻዕሪ መሊኡ ኣብ ዘይተዓወትሉን፡ እቲ ልዝብ ኣብ ዕጽው ማዕጾ ኣብ ዝበጽሓሉን፡ ሽነኽ 18 ውድባት እቲ እንኮ ዝተረፎም ኣማራጺ ዓቕምታቶም ኣዋዲዶም ንምዕዋት 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ከረባረቡ ከም ዘለዎም ጥራሕ እዩ ነይሩ። በዚ መሰረት ከኣ፡ ብቐዳምነት ናይ ገዛእ ርእሶም ርእይቶታት ከቀራርቡን መደባቶም ክሰርዑን፡ ሓንቲ እተወሃህዶም ሽማግለ መዚዞም ክሰርሑ ጸኒሖም እዮም። እነሆ ካኣ ሎሚ እዚ ጻዕርታቶም እዚ ሰሚሩ፡ ንምዕዋት 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ፍጻሚኡ ከብጽሕዎ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ቆሪጾም ተበጊሶም ኣለዉ።
ኣወሃሃዲት ሽማግለ ዓሰርተ ሾሞንተ (18) ውድባት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ዝጸውዕዎ ናይ መራሕቲ ኣኼባ ካብ 15-22 ለካቲት 2018 ተኻይዱ።
ኣወሃሃዲት ሽማግለ፡ ክሳብ ሕጂ ከተሰላስሎ ዝጸንሐት ናይ ምውህሃድ ዕማማት ኣመልኪታ ኣብ ዝሃበቶ ዝርዝር ጸብጻባት ድማ ተመያይጥና። ብመሰረት ዝገበርናዮ ምይይጥ ካኣ ኣብዞም ዝስዕቡ ኣገደስቲ ነጥብታት ሓባራዊ ምርድዳእ ኣረጋጊጽና።
- ሰነድ ስምምዕ ኣስታራ፣ ኣብ ሰሚናር ሽረ ዝተበጽሐ ምርድዳእን፡ መዘክር 18 ፖለቲካዊ ውድባትናን፡ ናይ ኩሎም ቀጸልቲ ዕማማትና ገዛእቲ ስምምዓትና ምዃኖም ኣረጋጊጽና።
- ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ህያው ምዃኑን፡ ትካላት ባይቶ ምስ ኣድላዪ እንረዳዳኣሎም ምምልላእ /ምሽግሻግ/ ናብ ንቡር ቦታኦም ንክምለሱ ተሰማሚዕና።
- ንሕና 18 ውድባት ብመሰረት ኣብ መእተዊ ቁጽሪ ሓደ “1” ዝተጠቕሱ ናይ ስምምዕ ስነዳትና፡ ንምዕዋት ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ክንገብሮም ዝጸናሕናን ዘለናን፡ ብቀጻሊ እንገብሮም ምርድዳኣት፡ ብለበዋ መልክዕ ናብ ሃገራዊ ባይቶ ብምምሕልላፍ፡ ባይቶ ይሓይሽ ብዝበሎ መንገዲ /ኣገባብ/ ኣኼባ ብምክያድ ውሳኒኡ ከሕልፍ ተረዳዲእና።
- 18 ውድባትና፡ ኣሳታፊ ዝኾነ ካላኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት፡ ካባና ዝግበር ትጽቢት ከነበርክት ከምዘለና፡ ኣብ ጉዕዞ መስርሕ ምስንዳእ እዚ ጉባኤ’ዚ፡ እቶም ኣባላት ባይቶ ዝኾኑ ዝተረፉ ውድባት ብሓባር ንምቕጻል ፍቓደኛታት ምስ ዝኾኑ፡ ከምኡ’ውን ካልኦት ሃገራውያን ሓይልታት፡ ኣባላት ባይቶ ዘይነበሩ ፖለቲካዊ ውድባት ነቲ ጉዕዞ ብዘየሰናኽል፡ ኣብ ሓባራዊ ምርድዳእ ክበጽሕ ክላዘቦም ቅሩብ ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
- ኣኼባ ካብ ሓሙሽተ ኣባላት መሪሕነት ፖለቲካዊ ውድባት እትቐውም ኣብ ቅድሜና ንዘሎ ዕማማት ኣጻፊፋ እተቕርብን እተወሃህድን ሽማግለ መዚዙ። ቀዳማይ ዕማማ ከኣ፡ ትካላት ባይቶ ብዝቐጠፈ ግዜ ናብ ንቡር ቦታኦም ተመሊሶም ስርሖም ክጅምሩ ንምኽኣል፡ ምስ ፖለቲካዊ ውድባት ብምምኽኻር፡ ሃናጺ ሓሳባት ናብ መሪሕነት ባይቶ ብለበዋ መልክዕ ከተመሓላልፍ ተረዳዲኦም።
ኣብ መደምደምታ፡ ኣኼባ መራሕቲ ፖለቲካዊ ውድባትና፡ ኣወሃሃዲት ሽማግለ፡ ናይ ፖለቲካዊ ውድባት ርእይቶታት ኣወሃሂዳ ናብዚ ዕዉት ኣኼባ’ዚ ክበጽሕ ንዝገበረቶ ጻዕሪ ኣመስጊኑ።
ሃገራዊ ባይቶና ካብ’ቲ ዘጋጠሞ ዕንቅፋታት ንክወጽእን ቀጻልነቱ ንከረጋግጽን፡ ብኣባላት ውድባትናን ህዝብናን ክግበር ንዝጸንሐ ጻዕርታት ብምምስጋን፡ ንምዕዋት ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ እነካይዶ ዘለና ቀጻሊ ጻዕርታት ደገፎም ንክቕጽሉ ካኣ ንጽውዕ።
ኣኼባ መራሕቲ ውድባትና፡ ብመስዋእቲ ብጻይ ተጋዳላይ ኣብርሃም ነጋሲ ኣቦ-መንበር ሕብረት ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራን ኣባል ሃገራዊ ባይቶን ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን ብምግላጽ፡ ዘኪሩዎ።
ኣኼባ ፖለቲካዊ ውድባት፡ ንህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ንደሞክራስያዊ ተጋድሎና ክገብርዎ ዝጸንሑን ዘለዉን ምድግጋፍ ምስጋንኡ ኣቕሪቡ።
ህዝብን ሃገርን ንምድሓን፡ ኩሉ ዓቕምታትና
ኣስሚርናን ኣሕይልናን፡ ብሓደ ኣንፈት ንረባረብ!!
ዓሰርተ ሾሞንተ ፖለቲካዊ ውድባት /ኤሃባደለ/፣
22 ለካቲት 2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እቲ መግለጺ ኣተሓሒዙ፡ ብሰንኪ መንግስታዊ ቀይድታት ተንቀሳቃሲ ቴሌፎንን ኣገልግሎት ኢንተርነትን፡ ከምኡ`ውን ብምኽንያት ዘሎ እዋናዊ ኩነታት ጸጥታ ኢትዮጵያ፡ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ብዙሕ ክፍልታት`ታ ሃገር ዝህቦ ቆንስላዊ ኣገልግሎት ክድረት ይኽእል`ዩ ኢሉ`ሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዘይ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ሰባት ምእሳር ዘጠቓለለ፡ መራኸቢ ብዙሃን ምክትታል፡ምስ መንግስታት ወጻኢ ወይ ምስ አካላት ወጻኢ ኣኼባታት ምኽያድ፡ ሰዓታት እቶ እቶ ምጥሓስ ዝበሉ ተግባራት ንውልቀ ሰባት ክእሰሩ ዝፈቅድ ዓንቀጻት ዝሓወሰ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ብ8 ጥቅምቲ 2016 ተግባራዊ ጌሩ`ሎ ይብል መግለጺ ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ።
መንግስቲ ንሓደ ሰላማዊ ዝዕላምኡ ሰልፊ`ውን ሓይሊ ክጥቀም ይኽእል`ዩ ጥይት`ውን ክትኩስ ይኽእል`ዩ ዝበለ`ቲ መግለጺ፡ ኣመሪካውያን ምናልባት ካብ`ታ ሃገር ንምውጻእ ሃንደበት ክብገሱ እንተድለዮም ተቐሪቦም ክጸንሑ ምዒዱ`ሎ።
ኣብታ ሃገር ብዘሎ አቐዲምካ ክፍለጥ ዘይከአል ኩነታት መራኸቢ ሓበሬታ ብናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ወይ (SMS) ንኽረኽቡ ሞባይል ስልኮም ኣብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ከምዝግቡ ዝመኸረ ቤት ዕዩ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣብ ፕሮግራም ስቴፕ(Smart Traveler Enrollerment Program) ክምዝገቡ`ውን መኺሩ`ሎ።
ነዚ ብሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ ዝወጸ ናይ መገሻ መጠንቀቕታ ምላሽ ክህበሉ ብድምጺ ኣሜሪካ ዝተሓተተ ወሃቢ-ቃል መንግስቲ ዶ/ር ነገሪ ለንጮ ኩነታት ጸጥታ ተመሓይሹ`ዩ ይብል።
“መንግስቲ ኣመሪካ ዝወስዶ ውሳነ፡ ናቱ ስለዝኾነ ንዕኡ ዝግደፍ`ዩ። ነገር ግን ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት፡ ዜጋታትና ብሰፊሑ ዝነብርዎ ዘለዉ ህይወት፡ ብግልጺ ዝፍለጥ ስለዝኾነ፡ ቕድሚ ሎሚ ዝነበረ ናይ ጸጥታ ሽግር፡ ሕጂ ብጽቡቕ ኩነታት ከምዝተመሓየሸ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ዘርእዮ`ዩ።”
ብኻልእ ተመሳሳሊ ዜና፡ናይ ብሪጣንያ ቤት-ጽሕፈት ጉዳያት ወጻእን ሓባራዊ ሃብትን፡ ኣብ ዝተፈላለየን ዝተወሰነን ኸባብታት ኢትዮጵያ መገሻታት ከይግበር መጠንቀቕታ ኣመሓላሊፉ`ሎ።
እቲ መጠንቐቕታ ንኣገዳሲ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ምሉእ ክልልታት ኣምሓራን ኦሮሞን ዝነበረ መጠንቀቕታ ተሪፉ፡ ኣብ ንጹር ቦታታት ማለት ኣብ ሰሜን ጎንደር ኣብ ወረዳታት ጸገደ፡ ምዕራብ ኣርማጭሆን፡ ታሕታይ ኣርማጭሆን ናይ መገሻ መጠንቀቕታ ዘመሓላለፈ `ቲ ቤት-ጽሕፈት፡ ኣብ ኩሉ ዶባት ማለት ምስ ኤርትራ፡ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳን፡ ኬንያ ኣብ 10 ኪ.ሜ ርሕቐት ከምኡ`ውን ብወገን ሶማሊያ ክሳብ 100 ኪ,ሜ ከምኡ`ው ኣብ መስመር ንጅቡቲ ዝወስድ መንገድታት መገሻ ከይግበር ኣጠንቂቑ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ቁፅሪ ተፀበይቲ ዞባ ኣርሲ ይውስኽ‘ኳ እንተሃለወ፣ኣድላዪ ዘበለ ሓገዝ እናቀረበ ምኻኑ ኣብ ምዕዳል መግቢ ዝተዋፈረ ዘይመንግስታዊ ትካል ኣፍሊጡ።
ትካል ረድኤት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ምስ መንግስቲ ኢትዮዽያን USAIDን ብምትሕብባር ኣብ ምዕራብ ኣሩሲ፣ሓገዝ ንተፀበይቲ ዘባፅሕ ትካል‘ዩ።ነዚ ረድኤት ዘከፋፍል ድማ ትካል ረድኤት ዞባ ካቶሊክ መቂ’ዩ።ኣተሓባባሪ ልምዓት‘ቲ ትካል ኣቶ ሰለሞን ከበደ።
”ኣብ ክልተ ወረዳታት ዞባ ምዕራብ ኣርሲ ንሰርሕ‘ለና።እቲ ቀዳማይ ወረዳ ሻላ‘ዩ።እቲ ካልኣይ ወረዳ ኣርሲ ነገሌ’ዩ።ኣብ‘ዚ ወረዳ‘ዚ ቅድም ዝነበረ በዝሒ ተፀባዪ ኣስታት 23 ሽሕ ነይሩ።ሎሚ ግን ናብ 30,250 ንሂሩ‘ሎ።ካልእ ወረዳ ሴይር ዝባሃል‘ውን ኣለና።ን6,800 ህዝቢ ንሕግዝ ኣለና ኢሎም”።
ኣቶ ሰለሞን ከበደ፣ገለ ተሓገዝቲ ደንጉዩ ሓገዝ ክቅበሉ ከምዝኽእሉ ተነጊሩና ኢሎም የማርሩ‘ዮም እሞ ብዛዕባ ረድኤት ምብፃሕ ዝጅምረሉ ጊዜ ዝንፀረሉ ጊዜ ንከብርሁ ንዝቀረበሎም ሕቶ ክምልሱ ከለው፣እቲ ኣሃዝ ካብ‘ቲ ዝፀንሓሉ ስለዝወሰኸ፣እቶም ቅሬታ ዘስምዑ ሰባት ካብ ሞንጎ‘ቶም ዳሓር ዝተፀውዑ ክኾኑ ይኽእሉ‘ዮም፣ነቶም ኣስታት ሸሞንተ ሽሕ ረድኤት ዝቅበሉ ግና ንዝሓለፉ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣርባዕተ ዙር ሓገዝ ኣበርኪትናሎም ኢና ኢሎም።ቁፅሪ ተሓገዝቲ ካብ ሸሞንተ ሽሕ ናብ ኣስታት ኣርባዓ ሽሕ ክብ ዝበለሉ ምኽንያት‘ውን እዚ‘ዩ ይብሉ ኣቶ ሰለሞን ከበደ።ምኽንያቱ ተሓቲቶም ዝሃብዎ መብርሂ ኣሎ።
”ብቀረባ ምክትታል የድልዮም‘ዩ ተባሂሎም ዝፍለዩ ሰባት ኣለው።ብመሰረት ቅድመ-ትንበያ፣ኣብ ኢዶም ዝነበረ እኽሊ እንተተወዲኡዎም ናብ ተቀበልቲ ረድኤት ዝብል ምድብ‘ዮም ዝኣትው።ስለዚ ካብ ቀረባ ምክትታል ዝግበረሉ ናብ ተሓገዝቲ ምድብ ክኣትው ከለው‘ዩ እቲ ኣሃዝ ዝቅየር ማለት‘ዩ” ይብሉ ኣቶ ሰለሞን።
ተሓገዝቲ ኣበየ ወረዳን ቀበሌን ዝልለዩ‘ኳ እንተኾኑ፣ትካሎም‘ውን ሪኢቶ ከምዝህብ ኣቶ ሰለሞን ከበደ ገሊፆም።ሓደ ሰብ ኩነታቱ ክግምገም ከሎ፣ ደረጃ ውሕስነት መግቡ ክሳዕ ክንደይ‘ዩ ዝብል መስፈሪ ኣብ ግምት ከምዝኣትውን፣ትካሎም ምስ ወረዳን ቀበሌን ዘሊቁ ብምውራድ ከምዝሳተፍን ሓቢሮም።
ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ናብ ባዕላ ተቆፃፀርቲ ከምዘለውዋ ዝገልፁ ኣቶ ሰለሞን ከበደ፣ንኩነታት ረድኤት ኩሉ-ሻዕ ከምዝግምግም’ውን ጠቂሶም ይብል እስክንድር ፍሬው ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንግንባር ሓርነት ኦሮሞ፡ ብሄራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ከምኡ`ውን ግንቦት-7 ብሽበራነት ክውንጅሎም መጀመሪኡ ኣይኮነን። ኣብ ፓርላማ ተጸዋዒት መንግስት ሚንስተር ወ/ሮ ኣስቴር ማሞ ክገልጻ ከለዋ፡ “መንግስትን ህዝብን ዝገብሮ ጸረ-ሽበራ ቃልሲ፡ ብሕጊ ንምድጋፍ መታን ክከኣል፡ ባይቶ፡ ጸረ-ሽበራ ኣዋጅ ኣውጺኡ`ሎ፡ እቶም ውድባት ብሽበራነት ዝስየምሉ ስርዓት`ውን ደንጊጉ`ሎ” ኢለን።
እቶም ውድባት ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ፈጺሞሞ ዝበልኦ ቕትለታትን ዕንወታትን`ውን ዘርዚረን።
ግንባር ሓርነት ኦጋደን ኣብ ዝሃቦ ምላሽ “መንግስቲ ወያነ ከምኡ ዓይነት ናይ ፕሮፓጋንዳ ስርሓት ዝሰርሕ ክጭነቕ ከሎ`ዩ…ስለ ነቲ ውጥረት ኣንፈቱ ንምስሓት ዝገብሮ ዘሎ ከንቱ ጻዕሪ`ዩ” ኢሉ።
ግንቦት-7 ብወገኑ፡ መንግስታት ናይ መጨረሻ መዓልትታቶም ክበጽሕ ኸሎ ዝገብርዎ ስራሕ`ዩ ኢሉ። “ ሎሚ ዘሎ ኩነታት ዓለም፡ ንውልቀ-ምልካውያን ስርዓታት ዕድል ዘይህብ ምዃኑ ግልጺ እናኾነ ይመጽእ ኣሎ” “ሂላሪ ክሊንተን`ውን ለንቅነ ነጊራቶም`ያ ዝሰምዑ እንተኾይኖም” ኢሎም መስራትን ኣቦ-መንበርን ግንቦት-7 ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ።
ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ብወገኑ ነቲ መንግስቲ ዘቕረቦ ክሲ ምላሽ ክህበሉ ኸሎ መንግስቲ ንባዕሉ ሽብርተኛ`ዩ፡ ኣብ ኦጋደን በብመዓልቱ ጾታን ዕድመን ከይፈለየ ሰለማውያን ሰባት ዝቐትል ዘሎ መንግስቲ ወያኔ`ዩ ኢሉ። “ኣብ ምርጫ 2005 እንተዘየሸነፍኩ ኢሉ 200 ሰባት ዝቐተለ`ዩ”።
ምሉእ መደብ ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡


text:
እቲ ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ ጥቓ ዋና ቤት ፅሕፈት ‘ሪፓቢልካን ጋርድ’ ዝተፈፀመ ቶኽሲ ቅድሚ ናይ ድሕሪ ስዓት ስግዳን እዩ ጀሚሩ።ሰልፈኛታት እስልማዊ ሕውነትን ሓይልታት ግብፅን እቲ ህውከት መን ጀሚሩዎ ንዝብል ንሱ እዩ፤ባዕሉባ ክብሉ ይካሰሱ ኣለው።
ንእስላማዊ ሕውነት ዝድግፉ ሓኻይም ዶክተራት ወታደራት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ተጠቒሞም ክብሉ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ኸሲሶም።
ሓካይም ብጥይት ንዝቖሰሉ 150 ሰባት ሓዊሱ ንልዕሊ 400 ኣዝዮም ዝተጎድኡ ቑስለኛታት ኣብ ክልኒክ ከምዝሓከሙ ሓደ ሓኪም ሓቢሩ።
መንግስታዊ ቴሌቪዥን ግብፂ ሰባት ንወታደራት ብእምንን ኮንክሪትን እናጥቕዑ ብድሕሪ ግን እናተተኮሰ ኣርእያ’ላ።
ወሃብቲ ቃል እስላማዊ ሕውነት እቲ ፍፃመ ‘’ ጭፍጨፋ’’ኢሎምዎ ኣለው። መግለፂ ወታደራዊ ሓይልታት ግን ‘’ናይ ሽብር መጥቓዕቲ’’ ተፈፂሙ ይብል።
ወታደራዊ ወሃቢ ቃል ኣሕመድ መሓመድ ዓሊ ወታደራት ኣብ ትሕቲ ከቢድ ናይ ቶኽሲ መጥቓዕቲ ምስኣተው እዮም ቶኽሲ ዝኸፈቱ ይብሉ።ነቲ ህንፃ ንምውራር ብዝፍትኑ ኣኽረርቲ እዩ ተፈፂሙ ክብሉ ወሲኾም ገሊፆም።
መሓመድ ኢብራሂም ዝተብሃለ ዝቖሰለ ወታደር ንሱን ካልኦት ወታደራትን ንናይ ህዝቢ ደሕንነት ንምርግጋፅ ኣብኡ ከምዝነበሩ ብምግላፅ እንተኾነ ግን ናይ ጥይት፣ናይ ሓዊ ቦምብ ከምኡ’ውን ብናይ እምኒ ጡብ መጥቓዕቲ ከምዝተፈፀሞምን መሳርሕቱ ከምዝቖሰሉ ሓቢሩ።
ናይ ግብፂ ናይ ስግግር ፕሬዝዳንት ኣድሊ ማንሱር ነቲ ፍፃመ ዝምርምር ሓደ ኮሚቴ ሎማዕንቲ ምጥያሾም ተገሊፁ’ሎ።እቶም ፕሬዝዳንት ኩሎም ሓይልታት ካብ ህውከት ክዕቀቡ ፀዊዖም።ዝወፀ ፕሬዝዳንታዊ መግለፂ በቲ ህውከት ኣዝዩ ምሕዛኑን እንተኾነ ግን እቲ ቶኽሲ ዝተፈፀመ ንዋና ቤት ፅሕፈት ሪፓብሊካን ጋርድ ንምውራር ኣብዝተፈተነሉ እዋን እዩ ይብል።
እቲ ናይ ሎማዕንቲ ህውከት መሰጋገሪ መንግስቲ ንምጥያሽ ንዝግበር ዘሎ ፃዕሪ ብዝበለፀ ዘተዓናቕፍ እዩ።ፍፁም ዓቃባዊ ፓርቲ ሳላፊ ኑር ጭፍጨፋ ስለዝተፈፀመ ሓድሽ መንግስቲ ንምጥያሽ ካብ ዝካየድ ዝርርብ ስሒበ ኣለኹ ኢሉ’ሎ።
ብወታደራዊ ሓይልታት ኣብ ዝካየድ ምጥያሽ ናይ ስግግር መንግስቲ ክሳተፉ ትፅቢት ይገበረሎን ዝነበሩ ዋና ኢማም ዓብዪ መስጊድ ኣል-ኣህዛር ኣሕመድ ኤል- ታይብ ደም ዘፍሰሱ ብሓላፍነት ክሳብ ዝሕተቱ ኣይሳተፍን ኢሎም ኣለው።
ንለውጢ ዝድግፉ ናይ ሰላም ተሸላሚ መሓመድ ኤልባራዳይ ነቲ ህውከት ዝኹንን ናይ ትዊተር መልእኽቲ ብምሕላፍ እቲ እንኮ መንገዲ ሰላማዊ ስግግር እዩ ኢሎም።
እስላማዊ ሕውነት ነቲ ለውጢ ብታንኪ ክሰርቑ ኣብ ልዕሊ ዝፍትኑ ዓመፅ ክካየድ ፀዊዑ’ሎ።
ኣብዚ ኣብ ዋሽንገተን ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ብዛዕባ እቲ ፖለቲካዊ ቅልውላው ሻቐሎቶም ደጊሞም ገሊፆም ኣለው።ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ግብፂ ንዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ፓርቲ ወይ ጉጅለ ኣይትድግፍን ክብሉ እውን ደጊሞም ኣረጋጊፆም።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ከተማ ቪልሀልሚና እታ ዝዓበየት ትካል ክራይ-ኣባይቲ፡ እታ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ እትውነን ትካል ቪልሀልሚና-ቢስተደር እያ። እዛ ትካል እዚኣ፡ ኣስታት 700 ክራይ-ኣባይቲ ትውንንን ተመሓድርን። ገዛ ንምርካብ ተመዝጊብኩም ሪጋ ወይ መስርዕ ክትሕዙ ምስ እትደልዩ ወን ውን ካልእ ዝኾነ ሓበሬታ ምስ እትደልዩ፡ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ናይታ ትካል፡ ምእታው ከድልየኩም እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ቪልሀልሚና ካን ዝዝረቡ ቋንቋታት፡ ሶማለኛ፡ ትግርኛ፡ ታሚል፡ ቡርማ፡ ዳሪ፡ ዓረበኛ፡ ኣምሓርኛ፡ ራሻ፡ ስጳኛ፡ ሰዋሂሊ፡ ኢራነኛን እንግሊዘኛን ይርከቦም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ቪልሀልሚና፡ ሽወደናዊ ቤት-ክርስትያን፡ ቤት-ክርስትያን ፒንግስ፡ ነጻ ሰበኻ ቪልሀልሚና፡ ቤት-ክርስትያን ምስዮናውያን፡ ቤት-ክርስትያን ሰራዊት ድሕነትን፡ ማሕበር ኣመንቲ ምስልምናን ይርከብ። ማሕበር ኣመንቲ-ምስልምና፡ ናይ ቁርኣን ማእከል ትምህርቲ ሃልይዋ፡ ኣብቲ ትሪሰን ተባሂሉ ዝጽዋዕ ከባቢ ውን መስጊድ ኣለዎም። ከተማ ቪልሀልሚና ኣብ ባህላዊ መዳይ ንጡፍ ዝኾነ ድሕረ.ባይታን ታሪኽን ዘለዋ ከተማ እያ። ስለዝኾነ ከኣ፡ ብርክት ዝበለ ናይ ትያትር፡ ሙዚቃን፡ ስነ-ጥበብን ካልእን ሃዋህው ዘዋደደት እያ። ነዚ ብዝምልከት፡ ኣብ
መርበብ-ሓበሬታ ዊልማ-ኩልቱር፡ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ። ኣብ መዳይ ስፖርት ውን እንተኾነ፡ ብተመሳሳሊ ውዕዉዕ ንጥፈታት ይርከብ። ኣብ ከተማ ቪልሀልሚና፡ ሜዳ-ኩዕሶ፡ ሜዳ ጸወታ-በረድ፡ ህንጻ ስፖርታዊ-ንጥፈታት፡ ህንጻ ጸወታታት ምንሽርታት በረድ፡ መሐንበሲ-ማእከል፡ ቦውሊንግ፡ ህንጻ መጋለቢ ኣፍራስ፡ ማእከል ኣካላዊ ስፖርትን ካልእን ይርከብ። ብተመሳሳሊ ናይ ኣልፒን (ብረድ) ጸወታታት ዝካየደለን ብርክት ዝበላ ማእከላት ውን ኣብቲ ከተማ ይርከባ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ቪልሀልሚና፡ ብርክት ዝበላ ድኳናት (ክልተ ዓበይቲ ድኳናት ኣስቤዛ)፡ ፋርማሲ ከምኡ ውን ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማን ይርከብ። ኣብታ ኣብ ማእከል ከተማ ዝርከብ
ህዝባዊ-ኣደራሽ (ፎልከትስ-ሁስ)፡ መሐንበሲ-ማእከል፡ መጻወት ቦውሊንግ፡ እንዳ-ሻሂን ቤት-መግቢ፡ ሲነማን ቤት-ንባብን፡ ይርከባ። ኣብዛ ቤት-ንባብ፡ መጻሕፍቲ፡ መጽሄታትን ኣገግሎት ኢንተርነትን ኣለኩም። ኣብ ከተማ ቪልሀልሚና፡ ክልተ ድኳናት ዘገልገለ-ንብረትን ክዳውንትን፡ ኣለዋ። ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን)፡ በዓል-መዚ ቀረጽ (ስካተቨርከት) ከምኡ ውን ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሽውክሪንግስ-ካሳ) ኣብ ማእከል ከተማ ቪልሀልሚና ይርከቡ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ቪልሀልሚና፡ 10 መውዓሊ-ህጻናትን፡ ሓንቲ ብማሕበር-ወልዲ እትውነን ማእከል-ህጻናትን ካልእ ውን ናይ ግሊ መውዓሊ-ህጻናትን ይርከባ። ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዘገልግላ 4 መዘናግዒ ማእከላት ውን ኣብቲ ከተማ ይርከባ። ብዜካ'ዚ፡ ብቤተ-ክርስትያን ሽወደናውያን እትመሓደር ፕሬስቲክራገን ዝተሰምየት ነጻ መዘናግዒ ማእከል ህጻናት ውን ኣላ። ነቶም ኣብ ክሊ ዕድመ 13 ክሳብ 20 ዝርከቡ ነኣሽቱን መንእሰያትን ከኣ፡ ድሕሪ-ቐትሪ ከምኡ ውን ሰዓታት ምሸት ክፍቲ ዝኮነት መዘናግዒ ማእከል ኣላቶም።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብቲ ሰፊሕ ዝኾነ ምምሕዳር ከተማ ቪልሀልሚና፡ ብርክት ዝበላ ኣብ ፋሕ ኢለን ዝርከባ ናይ መባኣታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ኣለዋ። ሓንቲ ካብዘን ኣብዚ ቦታ ዝርከባ ኣብያተ-ትምህርታት ግላዊት ክትከውን እንከላ፡ እተን ዝተረፋ ግን መንግስታውያን እየን። ኣብ ከተማ ቪልሀልሚና ዝርከባ ናይ 1ይ ክሳብ 6ይ ክፍሊ ቤት-ትምህርቲ ቮልጅኾስኩላን ትበሃል። እታ ካብ 7ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዝመሃሩ ተመሃሮ እትአንግድ ከኣ፡
ሀምባሪስስኩላን ትበሃል። እታ ግላዊት ናይ መባእታ ቤት-ትምህርቲ ከኣ፡
ስትራንድስኩላን፡ ትበሃል።
ናይ ካልኣይ-ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ቪልሀልሚና፡ መንግስታዊ እዩ። ቤት-ትምህርቲ ካልኣይ-ደረጃ ናይቲ ከተማ
ማልጉማይ-ስኩላን፡ ተባሂላ ትጽዋዕ። ኣብዛ ቤት-ትምህርቲ፡ 8 ዓይነታት ሃገራዊ መደብ-ትምህርትን ናይ መእተዊ-መደብ ትምህርትን ይወሃብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ማእከል-ትምርህቲ ቪልሀልሚና፡ ንኩሉ ኣብታ ከተማ ዝወሃብ ትምህርታዊ መደባት ዘመሓድር ትካል እዩ። እዚ ትካል እዚ፡ ንመደብ-ትምህርቲ ዓበይቲ፡ ንትካላት ዝምልከት ትምህርቲ፡ ምስ ኡምዮ ዪኒቨርስቲ ብምውህሃድ ዝውሰድ ናይ ርሕቀት ትምህርቲ፡ የዳሉን የመሓድርን።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ፡ ቪልህልሚና ማእከል-ጥዕና፡ ፍሉይ ክፍሊ ኣዴታት፡ ህጻናትን ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ ይርከብ። ብቐረባ ዝርከብ ዓቢ ሆስፒታል፡ ኣብታ 12 ማይል ርሒቓ እትርከብ ከተማ ሊክሰለ፡ ይርከብ። ኣብታ 24 ማይል ርሂቓ እትርከብ ከተማ ኡምዮ ውን፡ ዓቢ ናይ ዩኒቨርስቲ-ሕክምና ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት፡ ተርጓማይ ክቍጸረልኩም መሰል ኣለኩም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ቪልሀልሚና፡ ናብተን ኣብቶ ዞባ ዝርከባ ከተማታትን ዓዲታትን፡ ብኣውቶቡስ ክትጎዓዙ ትኽእሉ። ንሰዓታት ንቕሎን ካልእን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ
መርበብ ሓበሬታ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ናይቲ ዞባ ብምእታው ክትረእዩ ትኽእሉ። ኣብ እዋን ከረምቲ፡ ብርክት ዝበላ ባቡራት ብማእከል ከተማ ቪልሀልሚና ይሓልፋ። እዚ መስመር ባቡር'ዚ ካብ ከተማ ክሪስቲነሃምን ኣብ ደቡብ ናብ ጋሊቫረ ኣብ ሰሜን ይዝርጋሕ። ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ፡ ናብ ስቶክሆልም ዝኸዳ፡
ብላፕላንድስፒለን ዝፍለጣ ኣውቶቡሳት ኣለዋ።
ካብ ማእከል ከተማ ቪልሀልሚና፡ ኣብ ናይ 12 ማይል ርሕቐት፡
መዕርፎ-ነፈርቲ ቪልሀልሚና፡ ይርከብ። ካብዚ መዕርፎ-ነፈርቲ'ዚ ናብ መዕርፎ-ነፈርቲ ስቶክሆልም፡ ናይ ቀጥታ በረራ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከተማ ቪልሀልሚና፡ ብርክት ዝበላ ነኣሽቱ ትካላት ይርከባ። ጽላት ቱሪስም ውን እንተኾነ ኣብ ምስፍሕፋሕን ዕብየትን ይርከብ። ኣብ መዳይ ክንክንንን ምሕብሓብን ብፍላይ፡ ሕጽረት ሰራሕተኛታት ከጋጥም ከም ዝኽእል ጸብጻባት ዕዳጋ-ጉልበት፡ ይሕብሩ። ስሉጥ ናይ መጎዓዝያ ኣገልግሎት ብምህላዉ፡ ናብተን ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ኬድካ ምስራሕ ውን ይከኣኣል እዩ።


text:
ብርክት ዝበላ ህቡባት ኣፍሪቃውያን ሳይንቲስታት ደቂ-ኣነስትዮ ንምስረታ ሓድሽ ዩኒቨርስቲ ፓን-ኣፍሪቃ ንምዝካር ኣብ ዝተፀወዐ ኣኼባ ተሸሊመን።እቲ ዩኒቨርስቲ ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ጨናፍር ክህልዎ‘ዩ ይብል ኣቀባሊና ፒተር ሃይንለይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝላኣኾ ሪፖርት።
ናይ ሎም-ዘበን ሽልማት ክዋሜ ንኩርማህ፣ኣብ ሓድሽ ርኽበትን ሳይንሳዊ ምርምራትን ርኡይ ግደ ነይሩወን ተባሂለን ንዝናኣዳ 7 ደቂ-ኣነስትዮ ተዋሂቡ‘ሎ።ምስ‘ቲ ኣፍልጦ ዐዕስራ ሽሕ ዶላርን ሜዳልያን‘ውን ተቀቢለን‘ለዋ ተዓወቲ።
ደቡብ ኣፍሪቃዊት ኢትረስያ ፕሪቶርየስ፣ኣብ ውሽጢ ሰባት ምርምር ኤሌክትሮናዊ ማይክሮስኮፕ ብምስራሓ ተሸላሚት‘ያ።ማይክሮስኮፒ ትብል ንሳ ብብዙሓት ሳይንቲስታት ዝተረሰዐ መኣዲ ምርምር‘ዩ‘ውን ትብል።
ፕሪቶርዮስ ኣብ ዝሃበቶ ሪኢቶ ”ቴክኒክ ማይክሮስኮፒ ሓደስቲ ነገራት ንምርካብን ካልእ ነገር ንምርካብን’የ ዝጥቀመሉ።እዚ ኣገባብ‘ዚ፣ሓደ ዓይነት ሕማም ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ቅድሚ ምኻኑ ንምፍላጥ‘ዩ ዝጠቅመና” በለት።
ተመራማሪት ፕሪቶርዮስ፣ገለ ካብ”ቲ ዝተሸለመቶ ገንዘብ፣ነተን ኣብ ዝተወለደትላ ከተማ ዘለዋ ዘኽታማት ደቂ-ኣነስትዮ ኣብ ዘፈር ሳይንስ ንክዕወታ ንምሕጋዝ ከውዕሎ‘የ‘ውን ትብል።
ንሳ ወሲኻ ”ብዙሓት ዘኽታማት ኣዋልድ ኣለዋና።ማእከል እጓለ-ሙታን ድማ ኣብ ጥቃ‘ታ ዝተወለድኩላ ከተማ ፕሪቶርያ ኣሎ።ኣነን ባዓል-ቤተይን፣ኣዋልድ ዕድል ትምህርቲ ዝረኽባሉ ባይታ ክነጣጥሕ እንተንኽእል‘ከ ኢልና ተዘራሪብና‘ለና“ ኢላ።
ካልኦት ተሸለምቲ፣ኣብ ምክልካል ዓሶን ካልኦት ፅግዕተኛ ተሃዋስያን ዝሰርሐት ካሜሩናዊት ሮስ ጋና ፎምባን ሌክ፣ንኪሞቴራፕይ ዝፃወር ዓይነት ካንሰር ንምሕካም ትመራመር ዘላ ግብፃዊት ኢትሓል ኣል-ዲምርዳሽ፣ ኣብ ተላገብቲ ሕማማት መፅናዕቲ ኢፒዲሞሎጂ ትመራመር ካሜሮናዊት ዶሶ ሚርየል፣ኣብ ጨረራዊ ስፔክትሮስኮፒን ክርስታሎጂን ንጡፍ ምርምር ዝገበረት ጓል ኣይቮሪኮስት ኬኮው ያኦ ሪታን፣ ኣብ መወዳእታ ኣብ ርእሲ ዓሶን ፈውሳን ትመራመር ደቡብ ኣፍሪቃዊት ማውሪን ኬትዚን‘የን።
እዘን ሸውዓተ ኣፍሪቃውያን ሳይንቲስታት ነቲ ሽልማት ዝተቀበላ፣ኣብ‘ቲ ኣብ መኣዲ ሳይንስ ጥራሕ ዘተኩርን ኣብ‘ታ ኣህጉር ሓሙሽተ ጨናፍር ዝኸፍትን ሓድሽ ዩኒቨርስቲ ፓን-ኣፍሪቃ‘ዩ።
ንሳይንስ ህዋ ዘፅንዕ ዩኒቨርስቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ንማይን ኤኔርጂን ዘፅንዕ ዩኒቨርስቲ ኣብ ኣልጀርያ፣ንመሰረታዊ ሳይንስ ማለት-ቴክኖሎጂን ምህዞን ዘትኩር ዩኒቨርስቲ ጃሞ ኬንያታ፣ሳይንስ ስነ-ህይወታዊን መርየታዊን ኣብ ዩኒቨርስቲ ናይጀርያ፣መፅናዕቲ ምሕደራ፣ሰብኣዊነትን ማሕበራዊ ሳይንስን ኣብ ዩኒቨርስቲ ያውንዴ-ካሜሩን ክኸውን‘ዩ።
ዝዓዘዘ በጀት ብኣውሮዻዊ ሕብረት ክሽፈን‘ዩ።ዲፕሎማት‘ቲ ሕብረት ሃርይ ዲባክር፣እቲ ሓሳብ፣ከም‘ቲ ኣብ ኣውሮዻ ዘሎ ኩነታት ንምፍጣርን ተማሃሮ ካብ መላእ ኣፍሪቃ ንምስሓብን‘ዩ ይብሉ።
“ካልእ መዓልቲ ኣብ ዘስመዖ መደረ፣ሚልዮናት ተማሃሮ፣ኣብ ካልእ ሃገራት፣ ካልእ ቋንቋ ኣብ ዝዛረቡ ህዝቢታት ትምህርቶም ተኸታቲሎም ይውድኡ ኣለው ኢለ መደረይ ከምዝዛም ተስፋ ይገብር” ኢሎም ሚስተር ዲባከር።
ኣብ‘ቲ ስርሑ ዝጀመረ ዩኒቨርስቲ ፓን ኣፍሪቃ ተረኺቡ ሪኢቶ ዝሃበ ግብፃዊ ብወገኑ፣መብዛሕትኡ ክፋል ሰሜን ኣፍሪቃ፣ኣብ ፅድያ ዓረብ ኣብ ፖለቲካ ተፀሚዱ ከምዝፀንሐ ብምጥቃስ፣ሎሚ ግና፣ኣፍሪቃ ኣብ ፅድያ ሳይንስን ቴክኖሎጂን‘ዩ ክትፅመድ ዘለዋ በለ።


text:
ሂማን ራይትስ ዎች ሎሚ ረቡዕ ኣብዘውጽኦ ዓመታዊ ጸብጻብ መንግስታት ምብራቕ ኣፍሪካ ኣብ ናይ 2015 ዓ.ም.ፈ ኣብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ምምሕያሽ ኣየርአያን ዝበለ ኮይኑ ኣብ ከም ብሩንዲ ዝኣመሰላ ገለ ሃገራት ድማ እቲ ኩነታት ኣዚዩ እናሓመቐ ከይዱ’ሎ ይብል።
እዚ ናይ 2016 ጸብጻብ ሂማን ራይትስ ዎች ምስ ምርጫ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ኢትዮጵያ፣ብሩንዲን ኡጋንዳን ናይ ምዝራብ፣ናይ ምትእክካብን ካልኦት መሰላትን ተደሪቶም ኢሉ’ሎ።
ከም ኣብ ካልኦት ክፋላት ዓለም ኣብ ኣፍሪካ እውን ንኣተሓሕዛ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት መሰረታዊ ጸገማት ድኽነት፣ዝለዓለ ምውሳኽ ብዝሒ ህዝቢ፣ሸቕሊ ኣልቦነት፣ወዘተ ምዃኖም ኣብ ሂማን ራይስ ዎች ዳይረክተር ፕሮግራም ኣፍሪካ ኣቶ ዳንኤል በቀለ ዝሓበሩ ክኾኑ ከለው ይኹን እምበር ኣብ ኣፍሪካ ክልተ ዘተሓሳስቡ ጉዳያት እውን ኣለው ኢሎም።
ኣብ ኣፍሪካ ብጥሩፋት ጉጅለታት ግብረ-ሽበራ ዝፍጸሙ መጥቓዕትታትን ኣብ መንጎ ዕጡቓት ሓይልታት ዝካየድ ግጭት እናወሰኸ ብምኻዱ ዝፍጸሙ ምጥሓሳት ሰብኣዊ መሰላት እዮም ኢሎም።ንሰላማዊያን ሰባት ዒላማ ዝገብሩ መጥቓዕትታት ግብረ-ሽበራ ብዙሓት ሰላማዊያን ሰባት ከምዝቐትሉን ንብረት ከምዘዓነወን ኣቶ ዳንኤል ወሲኾም ሓቢሮም። ኣቶ ዳንኤል መንግስታት ንናይ ጸጥታ ስግኣት ይወስድዎ ብዘለው ስጉምቲ ንሰብኣዊ መሰላት ዝጥሕስ ምዃኑ እውን ካልእ ምኽንያት እዩ ኢሎም።
ኣቶ ዳንኤል ብምቅጻል ‘ኣብ ኢትዮጵያ ዝተሓሳስብ ኮይኑ ቀጺሉ ዘሎ ብፍላይ ዴሞክራሲያውን ፖለቲካውን ሃውህው ዝጸበበ ምዃኑ እዩ።ሰባት ሓሳቦም ብነጻነት ናይ ምግላጽ መሰሎም ዝጥቀምሉ ዕድል ኣዚዩ ዝጸበበ ወይ ዕጽው እናኾነ ምምጽኡ እቲ ዝዓበየ ዝተሓሳስብ ጉዳይ እዩ።ምስዚ ዝተኣሳሰረ ዝፍጸሙ ማእሰርቲ፣ምክልባትን ካልኦትን ይውስኽ እዩ ዘሎ’ ኢሎም።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኣዚዩ ዝኸፍአን ዘተሓስስብን ኮይኑ ቀጺሉ’ሎ ዝበሉ ኣቶ ዳንኤል ከምዚ ክብሉ ወሲኾም ሓቢሮም።
‘ናይ ኤርትራ ኩነታት ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ምናልባሽ ኣብ ኣፍሪካ ኣዚዩ ዝተሓሳስብን ዝኸፍአን ካብ ዝብሃሉ ናይ መሰል ሽግራት እናኾነ እዩ መጺኡ።ብፍላይ ድማ ኣብ ሰብኣዊ መሰላትን ብግዲ ብዝውሃብ ወታደራዊ ኣገልግሎትን ካብ ኤርትራ ይስደዱ ዘለው መንእሰያት ቁጽሪን ክስደዱ ዘገደዶም ስቅያትን ብዓለምለኸ ደረጃ ኣዚዩ ዝተሓሳስብ ኣጀንዳ ኮይኑ’ሎ። ‘
እቲ ናይ ሂማን ራይትስ ዎች መግለጺ ብተወሳኺ መንግስቲ ኬንያ ሓይልታት ጸጥታ ከበድቲ ገበናት ዋላ እንተተፈጸሙ እውን ኣይሓቶምን፣ኣብ ደቡብ ሱዳን ድማ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ዘስካሕክሕ መግሃስቲ ተፈጺሞም ኣለው።ኣብቲ ዞባ ንዝፍጸሙ ከበድቲ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት መንግስታት መርሚሮም ተሓተቲ ናብ ፍርዲ ኣየቕርቡን ይብል።
ኣሉታዊ ዝንባለታት እንተነበሩ እውን ኣወንታዊ ዝንባለታት ከምዝነበሩ ኣብ ኣፍሪካ ኣብ ምዕባለ መሰረተ ልምዓት፣ኣብ ቁጠባ ኣብ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ብርክት ዝበሉ ማሕበራውን ቁጠባዊ መሰላት ግብራዊ ንምግባር ኣብ ኢትዮጵያ ሓዊሱ ኣብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ብዙሕ ምንቅስቓስን ምዕባለን ተራኢዩ’ሎ ኢሎም።
ሂማን ራይትስ ዎች ንኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ 90 ሃገራት ዝገልጽ 659 ገጽ ዝሓዘ ሪፖርት ኣውጺኡ’ሎ።
ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝመደብሩ ፍሪደም ሃውስ ዝተባሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ንኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ሃገራት ዓለም ብዝምልከት ካልእ ጸብጻብ ምውጹኡ ክፍለጥ ተካኢሉ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን ምስ መብዛሕትኦም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ተቓወምቲ ውድባት ዘካይድዎ ዘለው ልዝብ ስርዓት ምርጫ ኢትዮጵያ ናይ ክልቲኡ ማለት እውን ናይ ኣብዝሓ ድምፅን ተመጣጣኒ ውክልናን ሕውስዋስ ንክኸውን ተሰማሚዖም።
ካብ ኣጠቓላሊ ናይ ፓርላማ ወናብር ክንደይ ሚእታዊት ብተመጣጣኒ ናይ ውክልና ስርዓት ከምዝተሓዙ ግን ገና ኣይተሰማምዑን።
ኣብ ስርዓተ ምርጫ ስዒሮም ጥራሕ ናብ ፓርላማ ዝኣትውሉ ናይ ኣብዝሓ ናይ ድምፂ ስርዓት በይኑ ክቕፅል ከምዘይብሉ ተሰማሚዕም።
እቶም ተሳተፍቲ’ቲ ልዝብ ዘይተሰማምዕሉ ነጥቢ ካብ ወናብር ፓርላማ ከክንደይ ሚእታዊት ይሓዙ ዝብል ኮይኑ 11 ተቓወምቲ ፓርትታት 40 ሚእታዊት ክኸውን ኣለዎ ክብሉ ከለው ኢህወዴግ ድማ ንተመጣጣኒ ውክልና ዝምደብ ወናብር 15 ሚእታዊት ክኸውን ኣለዎ ብምባሉ ኣይተረዳድኡን።ዝቕፅል ረቡዕ ክራኸቡ ብቖፀራ ምፍልላዮም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ካብታ ሓደጋ ንዝድሓኑ ዝጠቐሰ ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ነቶም ተሳፈርቲ ካብ ሓንቲ ንእሽቶ ጀልባ ናብ ካልኣይቲ ዓባይ ጀልባ ክተሰጋግር ከላ እታ ዓባይ ጀልባ ከምዝጠለቐት ይገልጽ።
ኣብ ናይ ግሪክ ቤት ጽሕፈት ትካል ስደተኛታ ሕ/ሃ ሰራሕተኛ ክፍሊ ሓበሬታ ዝኾነት ኣይካተሪኒ ኪቲዲ ብዛዕባ መንነት እቶም ካብቲ ሓደጋ ዘደሓኑ ሰባት ከምዚ ክትብል ገሊጻትላ።
‘ብናተይ ርድኢት ዜግነት ኩሎም ብህይወት ዝተረፉ 41 ሰባት ሱዳናዊያን: ሶማሊያዊያን: ኢትዮጵያዊያንን ግብጻዊያንን እዮም።’
እቲ ሓደጋ 8 ሚያዚያ 2016 ዓ.ም.ፈ ከምዘጋጠመን ናይ ንግዲ መርከብ ን41 ሰባት ኣድሒና ናብ ግሪክ ከምዝወሰደተንን ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ይገልጽ።
ብዝሒ ዝሞቱ ሰባት ኣስታት 500 ምዃኑ እንተድኣ ተረጋጊጹ ኣብ ኣውሮጳ ናይ ስደተኛታት ቅልውላው ካብ ዝጅምር እቲ ዝኸፍአ ትራጀዲ ክኸውን እዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ርክባት ዘርኢ ንፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ምስ ውልቃዊ መንነቶም ብዓሚቕ ዝተኣሳሰረ እዩ።እቶም ፕሬዝዳንት ኣብ ቅልውላው ፈርግሰን ሚዞሪ ህድኣትን ኣደብን ክሰፍንን ልዕልነት ሕጊ ክኽበርን ምሕፅንታ የስምዑ ኣለው።ኣብ ፈርግስን ዘጋጠመ ፍፃመ ፕሬዝዳንት ኦባማ ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝበልዎ ብዝበልፀ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ መንጎ ፀዓዱን ፀለምትን ኣሎ ኢሎም ዝኣምንዎ ዘርኣውንትን ዘይምትእምማን ንኸብቅዕ ለውጢ ክግበር ብግልፂ ይፅውዑ ኣለው።
ኣብ ፈርግሰን ዝተፈጠረ ህውከት ፕሬዝዳንት ኦባማ ቅድሚ ሎሚ ካብዝበልዎ ብዝበለፀ ኽርር ዝበለ ቋንቋ ክጥቀሙ ገይሩዎም ኣሎ።እቲ ኣሜሪካዊያን ዓው ኢሎም ዘይዛረብሉ ጉዳይ ፀሊም ፕሬዝዳንት ኣብ ዋይት ሃውስ ምእታው ዘርእን ዘርኣውነትን ሕሉፍ ታሪኽ ክኸውን ዝገብር እዩ ኢሎም ብዙሓት ዝተተስፈውሉ ጉዳይ ነይሩ።
ኣብ ፈርግሰን ህውከት ዝተወልዐ ዳረን ዊልሰን ዝተብሃለ ፃዕዳ ፖሊስ ንዘይተዓጠቐ ፀሊም መንእሰይ ማይክል ብራውን ምቕታሉ ኣይኽሰስን ዝብል ውሳነ ምስተወሰነ እዩ።ምርግጋእ ክሰፍን ዝፀውዑ ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ፈርግሰን ዝተፈጥረ ኩነት እታ ሃገር ሰፊሕ ፈተናታት የጋጥምዋ ከምዘለው ዝሕብር እዩ ኢሎም።
‘’እዚ ጉዳይ እዚ ብዛዕባ ጉዳይ ፈርግሰን ጥራሕ ከምዘይኮነ ክንፈልጥ ኣለና’’ ዝበሉ ፕሬዝዳንት ኦባማ ብምቕፅላ ‘’እዚ ናይ ኣሜሪካ ጉዳይ እዩ’’ኢሎም።ኣብቶም ዝሓለፉ ብርክት ዝበሉ ዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ርክባት ዘርኢ ዓበይቲ ምዕባለታት ምምፃእና ናተይ ህይወት ምስክር እዩ፤ነዚ ምዕባለ እዚ ምኽሓድ ማለት ኣሜሪካ ንለውጢ ዘለዋ ተኽእሎ ምኽሓድ ከም ማለት እዩ ኢሎም።ሽግራት ከምዘለው ግን ክንቕበሎ ኣለና እውን ኢሎም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ርክባት ዘርኢ ብግልፂ ክዛረብሉ ዝገበሮም ቓንዛን ጓሂን በይኑ ጥራሕ ኣይኮነን ይብሉ ተንተንቲ።እንታይ ድኣ ፕሬዝዳን ኦባማ ኣብ ስልጣን ዝፀንሑለን ዝቕፅላ ክለተ ዓመታት ጥራሕ ስለዝኾና እቲ ጉዳይ ናብ ዝለዓለ ደርጃ ክብ ብምባል ክዘራረብሉ ምግባሮም ዝኸስርዎ ስለዘይብሎም እዩ ይብሉ እቶም ተንተንቲ።ዳንኤላ ጊብስ ላዕለወይቲ ኣማኻሪት እቶም ፕሬዝዳንት ዝነበራን ሎሚ CENTER FOR AMERICAN PROGRESS ኣብ ዝተብሃለ ትካል ዝሰርሓን እየን።
ንኻሊእ ዙር ምርጫ ስለዘይወዳደሩ ፖለቲካዊ ሓደጋ ከምዘይብሎም ብሩህ ክኸውን ኣለዎ ኢለን።እንተኾነ ግን ኩልሻዕ ኣብዛ ሃገር ብዛዕባ ዘርኣውነት ክትዛርብ እንተኾይንኻ ሓደጋ ኣለዎ እዩ።ካብ ፖለቲካ ዝዘለለ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ፤ኣዚዩ ምስ ውልቃዊ መንነቶም ዝተኣሳሰረ ብምዃኑ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ቅድሚ ሎሚ እውን ብልዑል ስምዒት ተዛሪቦም እዮም።ኣብ 2012 ኣ/ፈ ትራይቨን ማርቲን ዝተብሃለ ዘይተዓጥቐ ፀሊም መንእሰይ ኣብ ፍሎሪዳ ምስ ዝተቐተለ እቶም ፕሬዝዳንት ማርቲን ውላዶም እንተዝኸውን እውን ተመሳሳሊ ዕፃ ከጋጥሞ ከምዝኽእል ተዛሪቦም ነይሮም።
ሎሚ ግን ነገራት ንምምሕያሽ ስጉምቲ እንተድኣ ዘይተወሲዱ ተወሳኺ ወጥርን ህውከት ክፈጥር ከምዝኽእል ኣጠንቂቖም ኣለው፤ፕሬዝዳንት ኦባማ።ዝተረፈ ስራሕ ኣለና፤ክንሓብኦ ምፍታን ግቡእ ኣይኮነን ኢሎም።
ዋሽንግተን ኣብ ዝርከብ ሃውርድ ዩኒቨርስቲ መምህር ፖለቲካ ዝኾኑ ፕሮፈሰር ማይክ ፋውንትረይ ናይ ፕሬዝዳንት ኦባማ ቃል ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝነብረ ዝኸረረ ምዃኑ ድሕሪ ምግላፅ እቲ መግለፂ እኹል ሓይሊ እተንሃሊዩዎ ግን ይሓቱ።እቲ ሕብእብእ ካብ እተሰብረ ምስኡ ሓደ ነገር ክገበር ኣለዎ ይብሉ።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ስልጣን ክሕዙ ከለው ብዙሓት ፀለምትን ፀዓዱን ኣሜሪካዊያን ናይ ኣሜሪካ ናይ ዘርኢ ፀገም ብዝዓበይ ክውገድ እዩ ኢሎም እምነት ኣሕዲሮም ነይሮም።ኣብ ፈርግሰን ዝተርኣዩ ፍፃመታት ግን ንኣማእቲ ዓመታት ዝፀንሐ ናይ ዘርኢ ቅርሕንቲ ንፍታሕ ካብ ሓደ ሰብ ወይ ሓደ ፕሬዝዳንት ንላዕሊግዜ ከምዝወስድ ዘርኢ እዩ።


text:
ዝሓለፈ ዓመት ብሰንኪ ለውጢ ክሊማ ኤል ኒኞ ዘጋጠመ ደርቂ ኣብ ምምካት ትርኸብ ኢትዮጵያ፡ ናይ ሎሚ ዓመት ዋሕዲ ዝናብ ንውሕስነት መግቢ እታ ሃገር ስግኣት ፈጢሩ ይርኸብ።
ልዕሊ 5 ሚልዮን ኢትዮጵያዊያን መግቢ፡ ማይን ናይ ህጹጽ እዋን ኣገልግሎት ሕክምና የድልዮም እንተኾነ ብሰንኪ ዋሕዲ ሓገዝ እዞም ሰባት ነዞም መሰረታዊያን ኣገልግሎት ኣይረኽቡን ኣለው፡ ኣብ ጸደይ ዝዘንብ ዝናብ ምስዘይሕልው ድማ እቲ ኩነታት ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ከምዝኸይድ ሕቡራት ሃገራት የጠንቕቅ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ፕሮግራም መግቢ ዓለም ብወገኑ ኣብ ዝሓለፈ 50 ዓመታት ተራእዩ ዘይፈልጥ ዝኸፍአ ደርቂ ዝበሎ ኣብ ዓመተ 2016 ብምግጣሙ፡ ዝሓለፈ ዓመት ንኢትዮጵያ በዳሂት ዓመት ኔራ ይብል ።
ኣሕመድ ኢማም ተቐማጢ ሃሮረ’ዩ ፡ ንሱ ብዛዕባ’ቲ ዘጋጠመ ደርቂ ከምዚ ይብል።
“እዚ ናይ ሕጂ ደርቂ ንሰባት ኾነ እንሰሳ ኣጸጋሚ ኮይኑ ኣሎ።ነቲ ውሑድ ዘለና ምስ ጥሪትና ብምምቓል ኢና ንሓልፎ ዘለና ምክንያቱ ንሶም’ውን ክነብሩ ስለዘለዎም።”
ካልእ ናይቲ ቦታ ነባሪት ዝኾነት ከዲጃ ጣህር ብወገና ከምዚ ትብል።
“ንልዕሊ ክልተ ዓመታት ብተደጋጋሚ ብዘጋጠመ ደርቂ ተጠቒዕና። ዝበዝሓ ካብ ጥሪትና ብሰንኪ እዚ ተደጋጋሚ ደርቂ ስኢና፡ ካብ ናይ ሕርሻ መሬት ንረኽቦ እቶት የለን ከም ውጽኢቱ ድማ ግዳያት ጥምየት ኮይና ኣለና። ሕጂ’ውን እንተኾነ ዝናብ ኣይሓርምን’ዩ ዘሎ።”
ኣብ 2016 ዓ.ም ዘጋጠመ ለውጢ ክሊማ ኤል ኒኖ ብከቢድ ዝተተቕዓ ምብራቓዊን ደቡባዊ ክፍላት ኣፍሪቃ’ዮም።ለውጢ ክሊማ ኤልኒኖ ኣብ ሰላማዊ ውቅያኖስ ዘሎ መጠን ሙቐት ብምውሳኹ ንምቅምሳል ምህርቲ ሕርሻ፡ ንምጉዳል ምዕባለ ኢኮኖሚ ንምውሳኽ ዋጋ መግቢ ምክንያት ኮይኑ’ሎ።
ሰብኣዊ ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ብሓደጋ ጥምየት ዝተጠቕዓ ክፋላት ኢትዮጵያ ቀረብ ንመግቢ ዘድልይ ዘይቲ ውሑድ ከምዝኾነ ይገልጹ ። ቀረብ ጥረምረን ኣእኻል’ውን ኣብ ዝመጽእ ውሑድ ኣዋርሕ ከምዝውዳእ ይሕብሩ።
ነቲ ኣገልግሎት ሕክምና ዘይረኽብ ደቡባዊ ክፋል ንምብጻሕ ኾነ ናይ ህጹጽ እዋን ጉጅለ ናይ ጥዕና ሰብሞያ ኾነ መሳርሒታት ንምውፋር ድማ ገንዘባዊ ሓገዝ ከምዘየለ ይገልጹ።
ዳይሬክተር ናይ ሕቡራት ሃገራት ዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ኣብ ኢትዮጵያ ጆን ኣይላፍ ድማ ከምዚ ክብል ብዛዕባ እቲ ኩነታት የረድእ።
“ሓደ ካብቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘጋጠመ ብድሆታት መልሲ ንምሃብ እኹል ቀረብ ዘይምህላው’ዩ።ኣብዚ ዞባ ካብ ዘለው ሰባት 70 ሚእታዊት ጥራይ ኣብዚ ወርሒ ሓገዝ ካብ ዓለምለኸ መግቢ ዓለም ኽረኽቡ’ዮም እዚ ድማ ብሰንኪ እኩል ገንዘባዊ ሓገዝ ዘይምህላው’ዩ። እቶም ወሃብቲ ሓገዝ ትካላት’ውን ይቃለሱ ኣለው፡ዝኸአሎም’ውን ይገብሩ ኣለው። ዕድል ኾይኑ ቁፅሪ ሰብኣዊ ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ልዑል’ዩ። ከም ኣብ ሶርያ ዘሎ ገፊሕ ዝርጋሓ ዘለዎ ቀውሲ ሓደ ኣብነት’ዩ። ኣብዚ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዓብይ ዝርጋሓ ዘለዎ ደርቂ ኣሎ። ዋላ’ኻ ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ጻዕርታቶም እንተሓየሉ ዘለና ቀረብ ግን ምስ ዝውስኽ ቁፅሪ ተሓገዝቲ ክሰማማዕ ኣይኸአለን። እዚ ድማ ክልወጥ ኣለዎ ምክንያቱ እዚ ምስ ዝኸውን ጥራይ’ዩ ብደርቂ ንዝተጠቕዑ ኢትዮጵያዊን ሓገዝ ከነብጽሕ ንኽእል።”
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብዚ ዓመት’ዚ ዘጋጠመ ሕጽረት ዝናብ ነቲ ብጉስነት ዝመሓደር ደቡባዊ ክፋል እታ ሃገር ‘ዩ ኣጥቒዑ፡ዝሓለፈ ዓመት ግን እቲ ሓደጋ ጥምየት ኣብ ሰሜናዊን ምዕራባዊ ክፋላት እታ ሃገር’ዩ ኔሩ።
ኣብ 2016 ዓ.ም ኣስታት 18 ሚልዮን ኢትዮጵያዊያን 1.7 ቢልዮን ዶላር ሓገዝ ረኺቦም ኔሮም ካብዚ ፍርቂ ድማ ካብ መንግስቲ እታ ሃገር ዝተረኽበ ኔሩ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብንግስነት ስዑዲ ዓረብ ንጉስ ሳልማን ዝውነን ማእከል ሰብኣዊ ሓገዝ ሓደ ሚልዮን ዶላር ናብ ደቡብን ምብራቓዊ ክፋላት እታ ሃገር ዝኻየዱ ጻዕርታት ሰብኣዊ ሓገስ ለጊሶምን።
ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሓደጋ እዋን ምኽልኻል ኣማኻሪ ኣቶ ታደሰ በቀለ “ ረኣዩ ዕድለኛታት ኣይኮናን ኣብዚ ሕጂ እዋን ብዛዕባ ዘጋጥም ቀውሲ ኢና ንዛረብ ዘለና፡ ይኹን እንበር መንግስቲ ነቲ ሓደጋ ንምቁጽጻር ፖሊሲ ሓንጺጹ’ሎ። እንተኾነ ብሰንኪ ካብ ትጽቢት ወጻኢ ዝኮነ ኩነታት ለውጢ ክሊማ ዝመጽእ ኣዋርሕ ዘሎ ኩነታት ዝናብ ድማ ነቲ ኩነታት ኣጸጋሚ ይገብሮ።”
ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ደርቂ ንምምካት ልዕሊ 900 ሚልዮን ዶላር ኣብ ወርሒ ጥሪ ምሕታቱ ይዝኸር።
ኣብ መላእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሰንኪ ደርቂ ኣስታት 13 ሚልዮን ሰባት ሓገዝ የድልዮም እዚ ድማ ኣብ ኬንያ ዘለው 2.7 ሚልዮን ኣብ ሶማል ዘለው 2.9 ሚልዮን ወሲኹ’ዩ።


text:
ፕሮግራም መግቢ ዓለም(WFP) ድሕሪ`ቲ ኣብ ኽሊ ኦጋደን ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታቱ ዘጋጠመ መጥቃዕቲ ኣብ`ቲ ኽሊ ዝገብሮ ሬድኤት ናይ ምዕዳል ስራሕ ጠጠው ከምዘበሎ ድሕሪ ምግላጹ፡ ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ብወግዒ ዝተነገረና ኣይኮነን ይብሉ`ለዉ። WFP ንኹነታት ጸጥታ ኦጋደን በብእዋኑ እናገምገመ፡ እቶም ተጸበይቲ ክሳብ ዝጠምዩ ክጽበ ከምዘይኮነ ኣፍሊጡ`ሎ።
ብኻልእ ወገን በቲ ኣብ መኪና ሕቡራት ሃገራት ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፡ መንግስትን ዕጡቓትን ነንሕድሕዶም ይካሰሱ`ለዉ። መንግስቲ፡ እቲ ጉጅለ ኣቓልቦ ዓለም ንምርካብ ዝገበሮ`ዩ ይብል። ግንባር ሓርነት ኦጋደን ብወገኑ፡ ነቲ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ወተሃደራት ኢትዮጵያ`ዮም ምኽንያቱ ኸኣ እቶም ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ንጭፍጨፋ ደቂ-ሰባት ስለዝርኣዩ ንኸይምስክሩ ዝተገብረ ምሕቓቕ `ዩ ይብል።
ነቲ ኹነታት ብናጻ ወገን ንምርግጋጽ ኣይተኻእለን-ምኽንያቱ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ`ቲ ቦታ ምእታው ኣየፍቅድን`ዩ።
ምሉእ ጸብጻብ ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምጺ ተጸዓኑ:


text:
ኣቦ ወንበር ኢህወዴግ ኮይኖም ዝተመረፁ ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ዝቕፅል ሶኒ 24 መጋቢት 2010 ዓ/ም ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ብምዃን ኣብ ፓርላማ ቃለ ምሓለ ክገብሩን ንዝህቢ ኢትዮጵያ መደረ ከስምዑን እዮም።
ህዝቢ ካብ ዶ/ር ኣብዪ እንታይ ክሰምዕ ይደሊ?ቀዳምይ ምንስቴር ኮይኖም ኣብ ዝሰርሕሉ እዋን ካብኦም ትፅቢት ዝግበሩ ዓበይቲ ስራሕቲ እንታይ እዮም?ኣብ ቅድሚኦም ዝህልው ዕድላትን ፈተናታትን እንታይ እዮም?ዝብሉ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ተሓባባሪ ፕሮፌሰር ቤት ትምህርቲ ሕጊ ዝኾኑ ዶ/ር መሓሪ ረዳኢ ትንታነ ሂቦምና ኣለው።
‘’ዶ/ር ኣብዪ ኣብ ተፈላለየ ፖለቲካዊ ፅፍሕታት ክልልን ፌደራልን ከምኡ እውን ኣብ ናይ ወታደርን ናይ ፀጥታን ስራሕቲ ምስርሕም ካብኡ ንልዓሊ ድማ መንእሰይን ምሁርን ስለዝኾኑ፤ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካ እውን ክሳብ ሕዚ ብግቡእ ኣይተወከልናን ዝብል ቅሬታ ካብ ዝለዓለሉ ክፋል ሕብረተሰብ ኦሮሞ ስለዝመፁ እዚ ኹሉ ተጠቓሊሉ ናብቲ ቦታ ምድያቦም ብፅቡቕ እየ ዝሪኦ’’ ኢሎም ዶ/ር መሓሪ።
ካብ ኣቦ ወንበር ኦህዴው ናብ ኣቦ ወንበርነት ሃገራዊ ውድብ ክሰግሩ እንተለው ንኹሉ ብሄር ብሄረሰብ፣ንኹሉ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብማዕረ ዘመሓድሩ ምዃኖም ብዘየማትእ ቋንቋ ክገልፁ ይግባእ ዝበሉ ዶ/ር መሓሪ ብህፁፅ ኣዋጅ ዝተረጋገአ ዝመስል ዘሎ ሰላም እቲ ኣዋጅ እንተተላዒሉ እንታይ ክኸውን ከምዝኽእል ማንም ዝፈልጥ ሰብ የለን ኢሎም። ’’ናይታ ዓዲ ሰላም ምርግጋእ ከምፅኡ ዝፅዕሩ ምዃኖም ልዕልና ሕጊ ከኽብሩ ዝፅዕሩ ምዃኖም ማንም ኢትዮጵያዊ ዜጋ ኣብ ዝመሰሎ ናይ ኢትዮጵያ ኽፋል ከይተሸቑረረ፣ኻልአዋይ ዜግነት ከይተሰምዖ ብሰላም ክነብር ዝኽእለሉ ባይታ ክፈጥሩ ድልው ምዃኖም ኣብ መደርኦም እንተዝገልፁ ደስ ምበለኒ’’ ኢሎም ዶ/ር መሓሪ ረዳኢ።
ብኻሊእ ወገን ካብ መደረ ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ብዙሕ ትፅቢት ከምዝግበር ኣባላት ፓርላማ ዝነበሩ ኣቶ ልደቱ ኣያሌውን ኣቶ ግርማ ተዛሪቦም።
ካብ ዶ/ር ኣብዪ ትፅቢት ዝግበር ስሓቢ መደረ ጥራሕ ከይኮነስ ብቕልጡፍ ናብ ተግባር ምእታው እዩ ዝበሉ ኣቶ ልደቱ ኣያሌው ህዝቢ ብዙሕ ትፅቢት ይገብር እዩ ኢሎም።
ኢህወዴግ ንዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ምምራፁ ታሕጓሶም ዝገለፁ ኣባል ፓርላማ ዝነበሩ ኣቶ ግርማ ሰይፉ ብወገኖም ‘’ብዙሓት ሰባት ዶ/ር ኣብዪ ክምርፁ ኣለዎም ኢሉ ሪኢቶ ይህበሎም ዝነበሩ ብምዃኖም ኣነ እውን ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝተፈለኹ ስለዘይኮንኩ ምስኦም ካብ ዝተወዳደሩ ሕፁያት ዶ/ር ኣብዪ ዝሓሹ እዮም ዝብል እምነት ኣለኒ’’ኢሎም።
ብድምፂ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ቁፅሪ ኤርትራዊያን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዕቑባ ኣብ ኣውሮፓ፣ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣዚዩ ከምዝወሰኸ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት UNHCR ካብ ጄኔቭ ኣፍሊጡ።ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ብፍላይ ልዕሊ 5,000 ኤርትራዊያን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተው ኣብ ኢትዮጵያ ወሃቢ ቃል UNHCR ገሊፆም ኣለው።
ኣብቶም ዝሓለፋ 10 ኣዋርሕ ቁፅሪ ሓተቲ ዕቑባ ኤርትራዊያን ኣብ ኣውሮፓ ብሰለተ ዕፅፊ ወሲኹ’ሎ።ዛጊድ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ናብ 37 ሽሕ ዝፅግዑ ኤርትራዊያን ኣብ ኣውሮፓ ዕቑባ ከምዝሓተቱን ኣብዝሓለፈ ዓመት ተመሳሳሊ እዋን ግን 13 ሽሕ ኤርትራዊያን ከምዝነበሩን ይሕብር፤እቲ መግለፂ።
መብዛሕቲኦም ብመዲትራኒያን ባሕሪ ኣቢሎም ብጀልባ እናተፅዓኑ ናብ ስዊድን፣ጀርመንን ሲዊዘርላንድን ኣትዮም ዕቑባ ዝሓተቱ እዮም።
ብጀልባ ኣብ ጣሊያንን ካብ ዝኣተው እቶም 22 ሚእታዊ ወይ ኣስታት 34 ሽሕ ኤርትራዊያን እዮም።ኣብ ጣሊያን ዝኣትው ካብ ሶሪያዊያን ቀፂሎም ኤርትራዊያን ካልኣይ ምዃኖም እቲ መግለፂ ይሕብር።ናብ ጣሊያን ዝኣትው እውን ካብ ኢትዮጵያን ሱዳንን እናተልዓሉ እዮም።ብመሰረት እቲ መግለፂ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ጥራሕ 90 ሚእታዊ ካብ 18-24 ዓመት ዝዕድሚኦም መናእሰይ ልዕሊ 5,000 ኤርትራዊያን ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ኣለው።ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ተመሳሳሊ ወርሒ ጥቅምቲ ግን ብማእኸላይ ኣስታት 2,000 ነይሮም ናብ ኢትዮጵያ ዝኣትው።
ኣብ ኢትዮጵያ ወሃቢ ቃል UNHCR ኣቶ ክሱት ገብረእግዝኣብሄር ኣብ ክልተ ክልላት ኢትዮጵያ ማለት እውን ኣብ ትግራይን ዓፋርን ኣብ ዝርከቡ ሽዱሽተ መዕቖቢ ጣቢያታት ኣስታት 107 ሽሕ ኤርትራዊያን ኣዒቍቦም ኣለው።ኣብ ትግራይ ኣብ ኣርባዕተ ካምፕታት ኣብ ዓፋር ድማ ክልተ ካምፕታት ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ኣብ ትግራይ ከባቢ 80 ሽሕ ስደተኛታት ኣዒቑቦም ይርከቡ’’ኢሎም።
መብዛሕቲኦም ስደተኛታት ንዕቑባ ዝህቡዎ ምኽንያት ምጥሓሰ መሰላት ምዃኑን ብፍላይ ድማ ብኣስገዳድ ዝካየድ ዘሎ ገደብ ኣልቦ ኣገልግሎት ምዃኑ ኣቶ ክሱት ይገልፁ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
Author
Desta Teka
ኣዲስ ኣበባ፣ 10 ጥቅምቲ፣2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)መጠን ድኽነት ትግራይ በቢዓመቱ ብኽልተ ሚእታዊ ንምንካይ ጠመተ ተዋሂቡ ክስራሕ እዩ ኢሎም ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ትግራይ ዶር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል። ኣብ ሓምሻይ ዘበን መበል 13 ስሩዕ ጉባኤ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ትልሚ ስራሕቲ…
ወታሃደራዊ መራሒ ሱዳን ነበር ፊልድ ማርሻል ዓብደሩሕማን ኣልዳሃብ ካብ’ዚ ዓለም ብሞት ተፈሊዮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 09 ጥቅምቲ፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ወታሃደራዊ መራሒ ሱዳን ነበር ፊልድ ማርሻል ዓብደልራሕማን ሱዋር ኣልዳሃብ፥ ኣብ ከተማ ሪያድ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ሱዕዲ ዓረብ ከም ዝዓረፉ ቤት ፅሕፈት ፕሬዚዳንት ሱዳን ኣፍሊጡ። ሱዋር ኣልዳሃብ፥ ኣብ ሚያዝያ 1985 ኣብ ልዕሊ ስርዓት…
ቻይና ሰብ ስራሕ ወርሒ ክትምህዝ እያ
ኣዲስ ኣበባ፣ 09 ጥቅምቲ፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ቻይና፥ ሲችዋን ኣብ ዝተብሃለት ዓባይ ከተማ ዘሎዉ መብራህቲታት መገዲ ንምትካእ እተኽእል ሰብ ስራሕ ወርሒ ከምእትምህዝ ተሓቢሩ። እታ ክትመሃዝ ተሃቂና ዘላ ሰብ ስራሕ ወርሒ፥ ብዓይነታ ዝተፈለየትን ኣብ ጎደናታት ዝተተኸሉ መብራህቲታት ሙሉእ ብሙሉእ…
ዩኒቨርሲቲ ዓዲ-ግራት ሪፈራል ሆስፒታል ክሃንፅ እዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 09 ጥቅምቲ፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ዩኒቨርሲቲ ዓዲ-ግራት ሓደ ሪፈራል ሆስፒታል ክሃንፅ እዩ። እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣብ 60 ሄክታር መሬት ንምህናፅ ዝተለሞ ሪፈራል ሆስፒታል፥ ስራሕቲ ዲዛይኑ ከምዝተዛዘመ ተገሊፁ። ስለዝኾነ ኣብ ቀረባ እዋን ስራሕቲ ጨረታ ከካይድ ምዃኑ ተሓቢሩ።…
ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ቁፅሪ ፈፃሚት ስራሕ ናብ 9 ንክምለስ ወሲኑ
ኣዲስ ኣበባ፣ 09 ጥቅምቲ፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ማእኸላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ(ህወሓት) ቁፅሪ ፈፃሚት ስራሕ ናብ 9 ንክምለስ ወሲኑ። እቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ኣብ መዛዘሚ መበል 13 ስሩዕ ጉባኤኡ፥ ቁፅሪ ፈፃሚት ስራሕ ካብ 9 ናብ 11 ብምዕባይ ንህዝቢ ዕላዊ ምግባሩ ዝፍለጥ እዩ።…
ሰባት ባዕሎም ተኣኪቦም ብጉጅለ ፍርዲ ዝህብሉ ኩነታት እንተሃልዩ ኣዝዩ ሓደገኛ’ዩ-ቀዳማይ ሚኒስትር ዶ/ር ኣቢይ
ኣዲስ ኣበባ፣ 8 ጥቅምቲ፣ 2011 (ኤፍ ቢ ሲ)ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ሎሚ መዓልቲ መበል ሳልሳይ ስሩዕ ኣኼብኡ ኣሳሊጡ። ኣብቲ ሎሚ መዓልቲ ዝተሳለጠ ስሩዕ ኣኼባ ዝተረኸቡ ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ፥ ኣብ ሓበራዊ ኣኼባ ምኽፋት ባይቶ ወከልቲ ህዝብን ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽንን…
ኣብ ትግራይ ፋብሪካ ዓለባ ኢታካ ተመሪቑ
ኣዲስ ኣበባ፣ 08 ጥቅምቲ፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ክልል ትግራይ ወረዳ እንደርታ ዝተሃነፀ ፋብሪካ ዓለባ ኢታካ ሎሚ መዓልቲ ተመሪቑ። እቲ ፋብሪካ መበቆሉ ኣብ ጣሊያን ብዝኾነ ኩባንያ “ካልዞደንያ ግሩፕ” ዝውነን እዩ። ኣብቲ ዝተገበረ ስነ-ስርዓት ምረቓ፥ ሚኒስትር ዲኤታ ንግዲን…
ፕሬዚዳንት ዶ/ር ሙላቱ ዕላዊ ዑደት ስራሕ ንምክለያድ ናብ ዴንማርክ ኣምሪሖም
ኣዲስ ኣበባ፣ 08 ጥቅምቲ፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ዕላዊ ዑደት ስራሕ ንምክያድን ኣብ ዓለም ለኻዊ ጉባኤ ምትሕብባር ሓምለዋይ ልምዓት ንምስታፍን ዓሊሞም ሎሚ መዓልቲ ናብ ዴንማርክ ኣምሪሖም። እቶም ፕሬዚዳንት ኣብ ዴንማርክ ኣብ ዝህልዎም ፃንሒት፥ ምስ ቀዳማይ…
ኣይተ ታገሰ ጫፎ ኣፈኛ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ብምዃን ተሸይሞም
ኣዲስ ኣበባ፣ 8 ጥቅምቲ፣ 2011 (ኤፍ ቢ ሲ) ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ሎሚ መዓልቲ ኣብ ዘካየዶ መበል ሳልሳይ ስሩዕ ጉባኤኡ ኣይተ ታገሰ ጫፎ ኣፈኛ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ንክኾኑ ሸይሙ። ኣፈኛ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ነበር ወይዘሮ ሙፋሪያት ካሚል ካብ ሓላፍነተን ንክወርዳ ብመሰረት ዘቕረብኡ ሕቶ ኣባላት…
ሜቴክ ንግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ክሰርሖም ዝሓዞም ውዕል ሰለስተ ተርባይናት ብጨረታ ንኩባኒያ ጀርመን ኣተሓላሊፉ
ኣዲስ ኣበባ፣ 7 ጥቅምቲ፣ 2011 (ኤፍ ቢ ሲ) “ኮርፖሬሽን ብረታ ብረትን ኢንጂነሪንግን”(ሜቴክ) ንግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ንከገልግሉ ተሓሲቡ ክሰርሖም ዝሓዞም ውዕል ሰለስተ ተርባይናት ብጨረታ ንኩባኒያ ጀርመን ኣተሓላሊፉ። እቲ ኮርፖሬሽን፥ ስራሕቲ ሃይድሮ መካኒካል ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያን ካብ…


text:
ደረጃታት ንቕሓትን መንነትን
ኣማኑኤል ሳህለ
መንነት፡ ቀስ እናበለ ዚጥረ እምበር ምሳኻ ዚፍጠር ንቕሓት ኣይኮነን። እዚ ድማ ምስቲ ሕብረተሰብኣውን ባህላውን ቁጠባውን ኣከባቢኻ ብምውሳእን ብተግባርን ብግብረመልስን ይከናወን። ንሃገር ብዚምልከትውን፡ ሓንቲ ሃገር ንመንነታ ቀስ እናበለት ደኣምበር ብሓደ ግዜ ኣይተጥርዮን እያ። ሓንቲ ሃገር መብዛሕትኡ ግዜ ብእተፈላለየ ባህልን እተፈላለየ ታሪኻውን ፖለቲካውን ማሕበረሰብኣውን ድሕረባይታ ዘለዎም ብሄራት ዝቖመት ስለ ዝኾነት፡ ሃገራዊ መንነታ ንምርግጋጽ ብዙሕ ዓመታት ወይ ዘመናት እዩ ዚወስደላ።
ገለ ኤርትራውያን ብዛዕባ መንነት ኣልዒሎም ክዛረቡ ኸለዉ፡ ካበይ ኢና መጺእና ዚብል ሕቶ የልዕሉ እዮም። እዚ ሕቶዚ ግን ቅኑዕ ኮይኑ ኣይስመዓንን፡ ከመይሲ ኤርትራውያን ክንብል ከሎና ትሽዓተ ብሄራት ጠርኒፍና ኢና እንዛረብ ዘሎና፡ ስለ ዝኾነ ድማ ነፍስወከፍ ብሄር ናቱ መበቆልን ታሪኽን ባህልን ከም ዘለዎ ክንርስዕ ኣይግባእን። ብኻልኣይ ደረጃ፡ ሓደ ሰብ ንህዝቢ ኣመልኪቱ ካበይ ኢና መጺእና ኪብል ከሎ፡ ንስለ ምፍላጥ እንተ ኾይኑ ጽቡቕ እዩ፡ እዚ ኸኣ ነቶም ኣስፊሖም ኪገልጹልና ዝኽእሉ ስነ-ሰብ ወይ ኣንትሮፖሎጂስት ክንገድፈሎም ንኽእል ኢና። እቲ ሕቶና ብፈላላይን ትምክሕቲ ብዝሓዘለን መንፈስ ይቐርብ እንተሎ ወይ ንእተፈላለየ ኣጀንታታት መደልደሊ ኪኸውን ብማለት ይዝውተር እንተሎ ግን ኣድማዒ ኪኸውን ኣይክእልን።
ንምዃኑ ንድሕሪት ብምምላስ እንታይ ኢኻ ክትገብር ደሊኻ? ኣብ ታሪኽ ተሞርኪስካ ካብ ጌጋኻ ክትምሃር ስለ ዝደለኻ ድዩ? ከምዚ ምግባርካ ጽቡቕ እዩ። ብዝተረፈ ኣብ ናይ ህዝቢ መበቖልን ዓሌትን ክትኣቱ ዝደለኻስ እንታይ ከተዐሪ ስለ ዝደለኻ እዩ? ካብዚ መጺኡ ይኹን፡ ካብቲ በቝሉ ይኹን፡ እቲ ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ተኣኻኺቡ፡ ብነዊሕ ወይ ሓጺር ታሪኽን ቁጠባዊ ምትእስሳርን ሓባራዊ ተመክሮን ተጠሚሩ ኣብ ሓደ ፍሉጥ ጀዮግራፍያውን ፖለቲካውን ክልል ይነብር ኣሎ፡ ኤርትራዊ ዚብል ስም ድማ ተዋሂቡዎ ኣሎ። እሞኸ፡ ዓሌታዊ ናይ ምጽራይን ምጽጻይን ሚኒስትሪ ድዩ ኪትከል እትደሊ ዘሎኻ?
ሰብ ካብ ስሜን ይምጻእ፡ ካብ ምብራቕ ይምጻእ ካብ ወርሒ ይምጻእ ወይ ካብ ጁፒተር ወይ ከምቲ ዳርዊን ዚብሎ ካብ ህበይ ይምጻእ ወይ ካብ ኣንበሳ ይምጻእ፡ ኩሉ ግዜ ሰብ እዩ። ስለዚ እቲ ሕቶ፥ ኣብዛ ዓለም እንታይ ኣፍርዩ፡ እንታይከ ከፍሪ እዩ፡ ወይ እንታይ ገዲፉ ወይ ኣዓርዩ ከይዱ ደኣምብር፡ በየን መጺኡ፡ ካበይ ዓሌት እዩ፡ መኣስከ መጺኡ፡ ቅድምዚ ህዝብዚ ድዩ ወይስ ድሕሪኡ እዩ መጺኡ ወዘተ ዚብል ሕቶ፡ ነቲ ናይ ምፍላጥ መንፈስ ንኸዕግብ ተባሂሉ ይቐርብ እንተሎ ጽቡቕ። ካብኡ ሓሊፉ ግን ምንም ፋይዳ ዘለዎ ኣይኮነን።
ሓደ ሰብ ወይ ሓደ ህዝቢ ንድሕሪት ተመሊሱ ምስ ዚሓስብ ወይ ታሪኹ ኪመራመር ምስ ዚደሊ ጽቡቕ እዩ፡ ይኹንምበር ዕላማኡ ሕብረትን ስኒትን ሓድነትን ምዕባለን ደኣምበር፡ ነቲ ናይ ከባቢኡ ህውከትን ፍልልይን ግርጭትን መሳርሒ ዘበርክት ኪኸውን ኣይግባእን። ካብ ፍልልያን ግጭትን እንታይ ጹቡቕ ነገር ኪርከብ ይኽእል? ሕብረትን ስኒትን ዶይኮነን ነቲ ናብ ምዕባለ ዚወስድ መገዲ ዝጸርግ?
ኣብ ታሪኽ ተኣሊኽካ ምንባር፡ ምስቲ፡ ኣነ ወድከለ እኮየ፡ ኣቦታተይ ገዛእቲ እዮም ነይሮም፡ ካብ እንዳ እከለ ኢናኮ ንውለድ፡ ዓሌትና እኮ እንዳ መኳንንቲ እዮም ዚብል እሞ ገለ ቁምነገር ዘይብሉ፡ ብጃህራ ዚነብር ሰብ ኪነጻጸር ይኽእል። ሓደ ሰብ ወይ ሓደ ህዝቢ፡ ንቕድሚት እምበር ኣመና ንድሕሪት ኪሓስብ ኣይግባእን። ማኪና ክትዝውር ከሎኻ ስፐክዮ እናረኣኾዶ ንቕድሚት ክትጎዓዝ ትኽእል ኢኻ? ኣይፋልን። ንቕድሚት ኢኻ እትርእይ፡ ዝናም ወይ ግመ ንትርኢትካ ምስ ዚጋርዶ እውን፡ ነቲ ናይ ቨትሮ ጸራግ ማይ ትውልዖ ኢኻ።
ሃጸያዊት ኢትዮጵያ፡ ናይ ሰለስተ ሽሕ ዓመት ወናኒት ሓርነትን ስልጣኔን እየ እናበለት ግዜኣን ጉልበታን ኣባኺናቶ፡ ንዓኣን ንህዝባን ከይኮነት ድማ መዋኣላ ብድኽነትን ብድንቁርናን ደምዲማቶ። ጃፓን ግን ነቲ ሃጸያውን ሕልማውን፡ ንጉስና ካብ ጸሓይ እዩ መጺኡ፡ ንሕና ምሩጻት ህዝቢ ኢና፡ ዚብል ናይ ሃለውለው ታሪኻ ራሕሪሓ ኣብ ናይ ስልጣነ መገዲ ስለ ዝኣተወት፡ ንሳን ህዝባን ኣብ ዓለም በልጺጎምን ከቢሮምን ይነብሩ ኣለዉ።
ሓቂ ንምዝራብ፡ እቶም ኣብ ኤርትራ እንቕመጥ ትሽዓተ ብሄራት፡ መበቆልና ኣብ ኤርትራ ከይከውንኮ ይኽእል እዩ። ነዚ ሓሳብዚ ንምድልዳል ድማ፡ ዳርጋ ኩለን ብሄራት ኣብ ስግር ዶብ ኣሕዋት ብሄራት ከም ዘለወን ክንርስዕ ኣይግባእን። እዚ ግን ዘገርም ኣይኮነን። ንኣብነት ፈረንሳውያን እንተ ወሰድናዮም፡ ካብ እተፈላለየ ቦታታትን ዓሌታትን ዝበቖሉ ህዝቢ እዮም። ኣመሪካውያን ከኣሞ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ናይ ዓሌትን ባህልን ሒላብ ዝኽወሱን ዝበዓጡን ዘለዉ ህዝቢ እዮም። ሽወደናውያን ገሊኦም ካብ ሩስያ ገሊኦም ካብ ጀርመን እዮም መጺኦም ይብሃል።
ብፍላይ ኣብዚ ዲ.ኤን.ኤ ሰፊኑሉ ዘሎ ግዜናዚ፡ ናይ ሰብ መበቆል ፋሕ ጭንግራሕ ኣትዩዎ ዘሎ ይመስል። ኣፍሪቃዊ ዝነበረ፡ ዘርኡ ናብ ሞንጎልያ ወይ ህንዲ ይኸይድ። ምኩሕ ብጫ ዝጸጕሩ ፈረንጂ ዝነበረ፡ ድሕሪ ናይ ዲኤንኤ ምርመራ፡ ዘርኡ ናብ ናይጀርያ ይወስዶ። ብሓጺሩ፡ ናይ ወድሰብ ዓሌትን ቋንቋን ባህልን ኣብ ሓደ ዝረግአ ኣይኮነን። ጎቦታትን ርባታትን ጥራይ እዮም ኣብቲ ኣምላኽ መጀመርታ ዝፈጠሮም ቦታ ተዓኒዶም ተሪፎም ዘለዉ። ንሳቶምውን ብፍግረ-መሬትን ብምንቅጥቃጥ ምድርን ናይ ቦታ ምዝንባል ኩነታት የጓንፎም እዩ።
ሓደ ሰብ ኪውለድ ከሎ መንነት ሒዙ ኣይኮነን ዝፍጠር። ወለዱ እዮም ቀስ እናበሉ መንነቱ ዘትሕዙዎ፡ ልቢ ምስ ገበረ ድማ ናቱ ዓለም ይፈጥር። ጥርሑ እዩ ዚውለድ። ተባዕታይ ወይ ኣንስታይ ኢሎም ይፈልዩዎ። ብድሕርዚ ናይቲ ባህሎም ክዳን ይኸድኑዎ። ስም ይህቡዎ። ሃይማኖቱ ይውስኑሉ። ወለዱን ዓዱን ባህሉን ቋንቋኡን ሃገሩን ይፈልጥ። ጸኒሑ ቤትትምህርቲ ይኸይድ። ኣብኡ ድማ ብዙሕ ነገራት ይምሃርን የስተብህልን። ኣብቲ ዚነብሮ ሕብረተሰብን ካብኡ ወጻእን ብዚገብሮ ናይ ተግባርን ግብረመልስን ንጥፈታት፡ ናቱ መትከል የደልድል፡ መርገጺኡ ይፈልጥ። ደረጃኡን መዓርጉን የለሊ። ነብሱ ይግምግምን ይመዝንን። ካብቲ ከባቢኡ ዚረኽቦ መንፈሳዊ ይኹን ማተርያላዊ ነገራት ጸጽዩን መምዩን ኣብ ሓንጎሉ የእትዎ። ኣብ ከባቢኡ እተመስረተ ናይ ውልቁ ኣተሓሳስባ የጥሪ። በዝን ክንድዝን ርእሰመንነት የጥሪ። ነዚ መንነትዚ ድማ ተጠንቂቑ ይዕቅቦን ይሕልዎን።
መንነት ዚጥረ እውን እንተ ኾነ፡ ኪጠፍእ ወይ ኪልወጥ ይኽእል እዩ። ይኹንምበር፡ መንፈስ መንነት ሓያል ብምዃኑ፡ ብቐሊሉ ኪጠፍእን ኪልወጥን ኣይክእልን። መንነትካ ምጥፋእ ዳርጋ ውሽጣዊ ኣነነትካን እንታይነትካን ከም ምጥፋእ ስለ ዚቝጸር፡ ወድሰብ ከም ውልቀሰብ ይኹን ወይ ከም ህዝቢ ወይ ከም ሃገር፡ መንነቱ ንምሕላውን ንምዕቃብን ህይወቱ ይውፊ እዩ።
እስከ ንሃገራዊ መንነት ብዚምልከት ንገለ ኣብ ዓለምና ዚርከባ ሃገራት ንድሕሪት ተመሊስና ንርኣየን። ቅድሚ ክልተ ሽሕ ዓመት ሃገራት እስጳኛን ፈረንሳን ብሪጣንያን እንታይ ይመስላ ነይረን? እቲ ሕጂ ዚፈልጠን ሰብ ከለልየን ኣይክእልን። ከምዚ ሕጂ ዘለወን ቅርጺ ወይ ኣቃውማ ሕብረተሰብ ነይሩ ወንዶ? ኣይነበረንን። እስጳኛውያን ወይ ፈረንሳውያን ወይ ብሪጣንያውያን ዚበሃሉ ዜጋታት እውን ኣይነበሩወንን። ከም ሃገራት እውን ጌና መንነተን ዝመስረታ ኣይነበራን። ኣመሪካኸ፡ ገና ብ 1776 ክትምስረት ከላ እንታይ ትመስል ነይራ? ቅድሚኡኸ ኣበይ ነይራ? ኣመሪካ ከም ሃገር ናጽነታ ቅድሚ ምእዋጃ፡ ከም ኣመሪካ እትፍለጥ ሃገር ኣይነበረትን። ባዕሉ እቲ ናይ መጀመርያ ናይ ኣመሪካ ፕረሲደንት ከይተረፈ፡ ማለት ዋሺንግቶን፡ ከም ኣመሪካዊ ዘይኮነስ ከም ኣንግሎ-ኣመሪካን እዩ ዚፍለጥ ዝነበረ፡ ማለት እቲ እንግሊዛዊ መንነቱ ገና ስለ ዘይሃሰሰን፡ ብሓፈሻ ድማ ኣመሪካዊ መንነት ዚብሃል ገና ዘይተመስረተ ወይ ዘይተጠርየ ብምንባሩን እዩ።
ሓደ ህዝቢ ዝል ኢሉ ናብ ናይ ሃገራውነትን መንነትን ደረጃ ኣይሳገርን እዩ። ወድሰብ ብጥንቲ ኣብዛ ዓለም ኪረአ ምስ ጀመረ፡ እቲ ድሕሪ ውልቃዊ መንነቱ ቀጺሉ ዘጥረዮ መንነት፡ እቲ በዓታዊ መንነቱ እዩ። በዓቱ ከም ዓለሙ እያ ነይራ። በዓትታት ተኣኪበን ድማ ንእሽቶ ቁሸት መስሪተን። እቶም ተቐማጦ ድማ ብእኡ መጠን ቁሸታዊ መንነት ኣጥርዮም። ዝቀታተሉ ዝነበሩ፡ ክተሓባበሩን ብሓደ ክሃድኑን ጀሚሮም። ድሕሪ ነዊሕ ታሪኻዊ መስርሕ ግን፡ ሓባራዊ ባህልን ሓባራዊ ቋንቋን ኣጥርዮም። ምስ ካልኦት ቁሸታት ኪነግዱ ጀሚሮም። ኣብ መንጎዚ እቲ ዘይተርፍ ናይ ወድሰብ ውግእን ናይ ተፈጥሮ ሓደጋታትን ነቲ ህዝቢ ናብ እተፈላለየ ቦታ ከም ዚጎዓዝን፡ ብሓደ ኾይኑ ንጎረባብቱ ከም ዚወርርን ከም ዚዕምጽን ከም ዚገዝእን ገይሩዎ። ኣብዚ መስርሕዚ፡ ናይ ምሕደራን ናይ ተክኖሎጂን ጥበብን ተመክሮን እውን ጎድኒ ጎድኒ ስለ እተጓዕዘ፡ ብእምባገነን ወይ ብንጉስ ዚመሓደራ ሃገራት ኪቕልቀላ ጀሚረን። እዚኣተን ድማ፡ ሓባራዊ መሳርሒ ቋንቋን ማእከላዊ ምሕደራን ብምምስራት ቀስ እናበላ ናታተን መንነት ከጥርያ ክኢለን። ህዝበን ድማ ብሓደ ፍሉይ ስም ኪጽዋዕ ጀሚሩ።
ከምቲ ወድሰብ ንመንነቱ ህይወቱ ዚውፊ፡ ሓደ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዚነብርን፡ ሃገራዊ መንነት ዘጥረየን ህዝቢ ድማ ንመንነቱ ይዋጋኣላ እዩ። እቲ ንሰላሳ ዓመታት ብህዝቢ ኤርትራ እተኻየደ ብረታውን ፖለቲካውን ቃልሲ፡ መሰረታዊ ምኽንያቱ መንነት ንምዕቃብ እዩ። ኤርትራዊ፡ ማለት እቲ ብጥንቲ ኣብቲ ከባቢ ዝነበረ ህዝቢ፡ ቀስ እናበለ እዩ መንነቱ ከጥሪ ዝኸኣለ፡ ኣብዚ ድማ እቲ ብጥንቲ ኣብ መንጎ ህዝቢ ብኣዚዩ ትሑት ደረጃ ዚካየድ ዝነበረ ንግድን ማሕበራዊ ምትእስሳርን ሓባራዊ ተመክሮን፡ ከምኡውን ብተኸታተልቲ ወረርትን ዓመጽትን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝወርድ ዝነብረ ጭቆናን ጸቕጥን፡ እቲ ንእኡ ንኺብድህ እተበገሰ ተቓውሞን ሓባራዊ ራእይን፡ ነቲ መንነት ንምጥራይን ንምድልዳልን ምኽንያት ኮይኑ እዩ።
ይኹንምበር፡ ድልዱል መንነት ኣሎ፡ ድኹም መንነት ከኣ ኣሎ። እዚ ድማ ኣብ ኩሉ ወድሰብን ኣብ ሃገራትን ይረአ እዩ። ስለዚ መንነት ኪጥፈእ ወይ ኪልወጥ ተኽእሎ ኣሎ ካብ በልና፡ እቲ ነቲ ዝሃስስ ዘሎ መንነት ዚትክእ ሓድሽ መንነት፡ ገለ ናይ ተገዛእነት ኣሰራት ዘለዎን ድኹምን ተምበርካኽን ከይከውን ክንጥንቀቕ ይግበኣና።
እቲ ብዘይ ምጥንቃቕና ዚመጽእ ድኹም መንነት ድማ ዉዒሉ ሓዲሩ ሓደሽቲ ጨቆጥቲ ንምዕዳም ምቹእ ባይታ ወይ ሃዋህው ኪፈጥር ከም ዚኽእል ክንርስዕ ኣይግባእን።
ብኣማኒኤል ሳህለ


text:
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ምድላዋቱ ንኽቅይር ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኾነ ኻልእ ወገን ዝበፅሖ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ተፅዕኖ ከምዘየለ አፍሊጡ።
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ነፃ ኾይኑ ንኸገልግል ብአዋጅ ብዝተመስረተሉ ሕግን ቻርተርን ዝምራሕ ምኻኑ ገሊፁ'ሎ።
ጊዝያዊ ኣካያዲ ስራሕ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ስቲቭ ሬዲሽ ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ምድላዋቱ ንኽቅይር ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ፅዕንቶ ከምዘይወረዶ'ዮም ገሊፆም።
ሚስተር ስቲቭ ሬዲሽ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ንሰማዕቱ ዝተማለአ ሚዛናዊን ተአማንን ሓበሬታ ዝህብ ዜና ናይ ምዝርጋሕ ሓላፍነት አለዎ ኢሎም።
አብ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ሓላፊት ክፍሊ ኣፍሪቃ ጉዌን ዲላርድ ብወገነን ስራሕ መሓውራት ዜና ምቹእ ኣብ ዘይኾነለን ከም ኢትዮጵያ ኣብ ዝበላ ከባቢታት ስራሕ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘየወላውል'ዩ ሓላፍነትና አይቅየርን'ዩ ኢለን።
ክልቲኦም ሓለፍቲ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ብዛዕባ ውሽጣዊ አሰራርሓ'ቲ መደበር ሬድዮ ዝምልከት ክስምዑ ንዝፀንሑ ሪኢቶታትን ክልዓሉ ዝቀነዩ ሕቶታትን መልስን መብርህን ሂቦም'ለው።


text:
መንግስቲ ክልል ትግራይ ብገበን ግዕዝይና ጠርጢሩ ዓሚ ዝኣሰሮም ሰብ ሃፍትን ሰራሕተኛታት መንግስትን ዛጊድ ፍርዲ ኣይረኸቡን::
ካብ ህዝቢ ንዝረኸቦ ሕቶታት መሰረት ብምግባር ግርማይ ገብሩ ንሓላፊ ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይ ንኣይተ ተስፋ ኣለም ይሕደጎ ሓቲቱ’ሎ ::
እቶም ሰብ ሃፍቲ ናብ መንግስቲ ኣታዊ ክገብሩዎ ዝነበሮም ግቡእ ብዘይ ምፍፃሞም ከምዝተኸሰሱ ኣብዚ ድማ መንግስቲ ጭቡጥ መረዳእታ ከምዘለዎ እቶም ሓላፊ ተዛሪቦም::
“ሓደ ካብ መንጎ እቶም ተኸሲሶም ዘለዉ ሰለስተ ሰብ ሃፍቲ ካብ 70 ክሳብ 80 ሚልዮን ቅርሺ ናብ መንግስቲ ኣታዊ ክኸውን ዝነበሮ ገንዘብ ኣታዊ ዘይገበረ ዝተጭበርበረ መረዳእታ ዝሓዘ እዩ” ይብሉ ኣይተ ተስፋኣለም::
ካብ ወገን መንግስቲ እውን ታሕተዎት ሰራሕተኛታት ጥራሕ እንተይኮነስ ላዕለዎት ሰበ ስልጣናት እውን ተኸሲሶም ገሊኦም ተፈሪዱዎም ገሊኦም ካዓ ፍርዲ ይጽበዩ ኣለዉ ብምባል ይዛረቡ::
ዋላ እቲ ኸይዲ ምፅራይ እንተደንጎየ መንግስቲ ነቶም ሰብ ሃፍቲ መረዳእታ ሒዙ እምበር ንቐደም ኣሲሩ ኣይኮነን ናብ ምፅራይ ዝኣተወ እንትብሉ ንምዝንጋዕ እቲ ኸይዲ ዘበልዎ ምላሽ ሂቦም::
ትግራይ ሕጊ ኣኸቢሩ ክሰርሕ ንዝመጽእ ፍርቂ መንገዲ ኸይዱ ዝቅበል መንግስታዊ ኣሰራርሓ ዝተኸተለ ኣካይዳ ዘለዋ መሬት እምበር ሃፍታም ዘብህርረላ ዓዲ ኣይኮነትን ኢሎም ኣይተ ተስፋ ኣለም ይሕደጎ::


text:
ደቡብ ሱዳን ኣብዝርከብ ኣብ ጥቓ መዕቖቢ ስደተኛታት ዪዳ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ቦምብታት ድሕሪ ምዕላቡ ሕፅረት ቀረባት ከምዝነሃረ ተፈሊጡ። ብዙሓት ትካላት ረድኤት ካብ ጎረቤት ሱዳን ተወሳኺ መጥቕዕቲታት ከይፍኖ ብምስጋእ ካብቲ ቦታ ድሕሪ ምስሓበን ጥምየትን ሕማምን ይውስኽ ኣሎ።
ኣብታ ኣብ ዪዳ እትርከብ እንኮ ክልኒክ ብዘይካ መድሓኒት ቓንዛ ካሊእ መድሓኒት ኣዕሪዩ ውሕድ እዩ።ኣብ ማዕልቲ ናብቲ ክሊኒክ ክሕከሙ ዝመፁ መብዛሕቲኦም 400 ሕሙማት ግን እቲ ፈውሲ ቓንዛ ኣየድልዮምን። መናእሰይ ንነፃነት /Youth for Freedmom// ኣብ ዝተብሃለ ናይ ሱዳን ገብሪ ሰናይ እትሰርሕ ነርስ ካዲ ዓሊ ፀረ ረኽሲ መድሓኒት ስለዝተወድአ ዓብዪ ሽግር ናይቲ መዕቖቢ ስደተኛታት ዝኾነ ዓሶ ንምሕካም ከምዘይተኽኣለ ትገልፅ።ንሳ ነቲ ቤት መድሓኒት ዝምውልዎ ዩኤስ ኤይድን ኬር ኢንተርናሽናልን ናብ ስርሖም ንኽምለሱ ተስፋ ትገብር።
ሕፅረት ምግቢ ብፍላይ ኣብ ህፃውንቲ ጉድለት ኣመጋግባ እናስዐበ እዩ ይብሉ ናይቲ ክልኒክ ሰራሕተኛታት።
ውዕይ ናይ ዕዳጋ ምንቅስቓስ ይረእየሉ ዝነበረ ናይ ዪዳ ናይ ዕዳጋ ማእኸል ብዙሕ ዝሽየጥ የብሉን።ቀንዲ ሻቖሎት እቲ መዕቖቢ ስደተኛታት ስእነት ምግቢ እዩ።
ሕቡራት መንግስታት ዪዳ ካምፕ ምስተደብደበ ዝሓለፈ ሰሙን ኩሎም ናይ ረድኤት በረራታት ንኽቛረፁ ገይሩ እዩ።ኣብ ክልተ ኣንእሽቱ ትካላት ረድኤት ኣብዝተረፋሉን በቢ ማዕልቱ ክሳብ 300 ዝፅግዑ ሰባት ካብ ደቡብ ኮረደፋን ይመፁ ኣብዘለውሉን ኣብ ዪዳ ዝርከቡ ስደተኛታት ምግቢ ምምፅኡ ንክቕፅልን ደብዳብ ነፈርቲ ጠጠው ንኽብልን ዘለዎም ተስፋ ይገልፁ።


text:
ዓመታዊ ክብረ በዓል ቅዱስ ሚካኤል ወአቡነ ሳሙኤል ብመንፈሳዊ ድምቀት ተኸቢሩ!
ክብረ በዓል ቅዱስ ሚካኤልን ኣቡነ ሳሙኤልን ብዕለት 12 ታኅሣሥ ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ክበዓል ከሎ ብፍላይ ድማ ኣብ ሀገረ ስብከት ኣሥመራ ኣብ ደብረ ኃይል ቅዱስ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን፡ ብፁዓን ኣቦታት ብፁዕ ኣቡነ ባስልዮስ ዋና ኣመኃዳሪ መንበረ ፓትርያርክ፡ ብፁዕ ኣቡነ ጴጥሮስ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ማእከል፡ ብፁዕ ኣቡነ ኣትናቴዎስ ከምኡ’ውን ገዳማውያን፡ መምህራን ሊቃውንት፡ ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ብክብ ዝበለ መንፈሳዊ ድምቀት ተባዒሉ።
ብርሃናተ ቤተ ክርስቲያን፡ ኣገልገልተ እግዚአብሔር ዝኾኑ ሊቃውንት መምህራን ብድሮ ዋዜማ ካብ ሰዓት 11፡30 ቅ.ቀ. ጀሚሮም ነቲ በዓል ዝምልከት ስብሐተ እግዚአብሔር ኣብጺሖም።
ቀጺሉ፡ ምሸት ሰዓት 10፡00 ድ.ቀ. ደወል ተደዊሉ ኵሎም ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ምእመናትን ምስ ተጋብኡ ያሬዳዊ ስብሐተ ማኅሌትን ጸሎተ ሰዓታትን ንባባት ቅዱሳት መጻሕፍትን ጸሎተ ምህላን ክበጽሕ ምስ ኃደረ፡ ሥርዓተ ዑደተ ታቦተ ሕጉ ለእግዚአብሔር ብብፁዓን ኣቦታትን ሊቃውንትን ለባስያን እናተዓጀበ ተፈጺሙ። ብድኅር’ዚ ታቦት ኣብ ዓውደ ምሕረት ምስ ቆመ፡ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ነቲ በዓል ዝምልከት ለዘብ ከምኡ’ውን ተማሃሮ ትምህርተ ሰንበት መዝሙር ምስ ኣስምዑ፡ ስብከተ ወንጌልን ጸሎተ ምህላን ቡራኬን ብተኸታታሊ ተዋሂቡ።
ብድኅር’ዚ ካብ ፍርቂ መዓልቲ ብብፁዓን ጳጳሳት ዝተመርሐ ጸሎተ ቅዳሴ ምስ ተሠርዐ በዚ ናይቲ በዓል ፍጻሜ ኮነ።


text:
ክብረ በዓል መስቀል 2011 ዓ.ም. ብዓቢይ ድምቀት ተባዒሉ!
በዓለ መስቀል፡ ብፍሉይ ኸኣ ኣብ ኣሥመራ ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ብፁዓን ጳጳሳት፡ ላዕለዎት ሰበ ሥልጣን መንግሥትን ዲፕሎማትን፡ ውሉደ ክህነትን ተመሃሮ ትምህርቲ ሰንበትን ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ብዓቢይ ድምቀት ተባዒሉ።
ብመሠረት መርሓ ግብር ናይ’ቲ በዓል ሥነ ሥርዓት ልክዕ ሰዓት 7፡30 ቅ.ቀ. ብመሪሕነት ሰብ ተራ ለባስያን ደብረ ፀሐይ አቡነ ተክለሃይማኖት ሓዝሓዝ ‘ሰአሊ ለነ ማርያም’ ጀሚሮም ሥርዓት ጸሎት ቅዳሴ ክሳዕ ጸሎተ ወንጌል በጺሑ። ካብ መዝ. 60 “ወወሃብኮሙ ትእምርተ ለእለ ይፈርሁከ ከመ ያምሥጡ እምገጸ ቅስት ወይድኃኑ ፍቁራኒከ/ ነቶም ዝፈርሁኻ ሰንደቕ ዕላማ ሃብካዮም፡ እዚ ድማ እቶም ፍቁራትካ ካብ ገጽ ተጻባኢ ምእንቲ ኪድኅኑ እዩ።” ዝብል ምስባክ ምስ ተሰብከ
ካብ ወንጌል ዮሓ. 19፡25-27 ብብፁዕ አቡነ ሉቃስ ተነቢቡ።
ድኅሪ እዚ መምህራን ምስ ደቀ መዛሙርቶም ልዕል 100 ዝኾኑ ብጣቂዕትን ዕልልታን ጉባኤ ተሰንዮም ‘መስቀል አብርሀ ለኵሉ ዓለም. . .’ እናበሉ ኣሸብሺቦም።
መንእሰያት ትምህርተ ሰንበት ድማ ብወገኖም ብቅርጺ መስቀል ተሠሪዖም፡ ብዝተፈላለየ ሕብሪ ኣጊጾም፡ ብድባብን ባንዴራ ቃል ዓዋዲን ተኸቢቦም ነቲ በዓል ዝምልከት፥ ‘ህየ ንሰግድ ኵልነ’ እናበሉ ሙዑዝ ዝማሬ ኣስሚዖም።
ኦርቶዶክሳዊ እምነትን ሥርዓትን ባህልን ከምኡ’ውን ነቲ በዓል ዝምልከት ድባብ፡ ሥዕልን ቅርጽን መስቀል፡ ኣርማ ቃለ ዓዋዲ፡ ቅዱሳት ኣሣዕል፡ ኣብ ባነር ዝተጻሕፈ ነገረ መስቀል . . . ዝተፈላለየ መንፈሳዊ ትርኢት ሓደ ድኅሪ ሓደ ቀሪቡ። ሕፃናት ትሕቲ ዕድመ ሕብራዊ ባሎናት እናንበልበሉን ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዝርከቡ ብቅርጸ መስቀል ተሠሪዖምን ብጣዕመ ልሳኖም ‘ቃል መስቀል ንኣና ኃይሊ ኣምላኽ እዩ፡ ንዘይኣምኑ ዕሽነት’ዩ ንኣና ሕይወት’ዩ” እናበሉ ዘሚሮም። ብያሬዳዊ ዝማሬ መቆምያን ጸናጽልን ዝኃዙ መንእሰያት “ ከመ ትባርከነ በመስቀልከ” እናበሉ ምስ ኣሸብሸቡ ኣደታት ከኣ ኢደን ዘርጊሐን ሰማይ ኣንቃዕሪረን ውዳሴ መስቀል ኣስሚዐን።
ዓሚቝ ምሥጢር ዘለዎ ሓፂር ግጥሚ ምስ ተነበ፡ ንታሪኻዊ ኣመጻጽኣ በዓለ መስቀል ዝገልጽ ብልሳነ ትግርኛን እንግሊዝን ብሓፂርን ገላጽን መልእኽቲ ኣብ ጸቢብ መድረኽ ቀሪቡ። ተሳተፍቲ ጉባኤ ድማ “ሆየ ሆየ/ እንሀለ መስቀል ተረኺቡ” እናበሉ ብዕልልታን ጣቕዒትን ዘሚሮም።
ከምቲ መርሐ ግብር ዝተሠርዐ ድማ ነቲ በዓል ዝምልከት ብመሪጌታ ስምዖን በየነ ትምህርቲ ተዋሂቡ። ኣብ ኣስተምህሮኦም ነቲ በዓል ዝምልከት ታሪኽን ኣገዳስነትን ምስ ገለጹ “ ናይ ሎሚ ዓመት በዓልና፡ ጸልማት ክረምት ኃሊፉ ምድርና ብዕምባባታት በሪሁ ዝረኣየሉ፡ ኣብ መንጎ መንግሥታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝነበረ ጸልማት መጋረጃ ዝተቐንጠጠሉ፡ ብርሃን መስቀሉ ዝበርሃሉ ሰላም መስቀሉ ዝተዋህበሉ ዕለት ብምዃኑ ፍሉይ እዩ” ኢሎም።
ቀጺሎም ብፁዕ አቡነ ሉቃስ ቃለ ምዕዳንን ቡራኬን ምስ ሃቡ፡ ለባስያን ካህናት ፥ ‘መስተበቍዕ ዘመስቀል’ ብላዛ ዘለዎ ንባብን ጣዕመ ዜማን ምስ ኣብጽሑ፡ ጸሎተ ምህላ ተገይሩ።
ኣብ መወዳእታ ኸኣ ብፁዓን ኣቦታት ብለባስያን ካህናትን ዲያቆናትን ተማእኪሎም፡ ነቲ ዳሜራ በርባዕተ መዓዝን እናተዘዋወሩ ምስ ባረኽዎ ፍጻሜ ናይቲ በዓል ዳሜራ ብምውላዕ ኮነ።


text:
ልኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ከም መርኣያ ናይቲ ሓዋርያዊ ተልእኮኦም ኣብ ከተማ ለንደን ናብ ዝርከባ ዓበይቲ ኣብያተ ክርስቲያን ናይ ምብጻሕ ዑደት ኣካይዶም። ሰንበት ፪ ታኅሣሥ ናብታ ካብ እትምሥረት ልዕሊ ፴ ዓመታት ዝገበረት ደብረ ሳኅል ቅዱስ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ዑደቶም ጀሚሮም። ነቲ ኣብ መንጎ ኣገልገልቲ ኣጋጢሙ ዝነበረ ፍልልይ ብዕርቂ ሰላም ንምዝዛም ኣብ ቀጽሪ ሓድሽ ቤተ ክርስቲያን ደብረ …
ብልኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ዝምራሕ ሎሚ ኣብ ከተማ ለንደን ቀጽሪ ደብረ መድኃኒት ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ንልዕሊ 150 ዝኾኑ ውሉደ ክህነት ዝጥርንፍ ኣኼባ ተጌሩ ውዒሉ። ናይዚ ጉባኤ ቀንዲ ዕላምኡ ነቲ ኣብ መንጎ ኣብያተ ክርስቲያን ኣገልገልቲ ዝነበረ ፍልልይ ብዕርቂ ሰላም ተዛዚሙ ብኅብረት ኮይኖም ምእንቲ ሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ዘገልግልሉ መድረኽ ንምፍጣር ዝዓለመ ስለ ዝነበረ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣብያተ …
በስመ ኣብ ወወልደ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሐዱ ኣምላክ! ብቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ ዝተላእኩ ኣባል ቅዱስ ሲኖዶስ ዝኾኑ ብጹዕ ኣቡነ ሉቃስ ምስ ዲያቆን ግርማይ ነቲ ኣብ ሃገረ ስብከት ኣመሪካን ካናዳን ዝነበሮም ዑደት ብሰላም ዛዚሞም፣ዕለት ፳፰ ኅዳር ፳፻፱ ዓ.ም፡ ከባቢ ሰዓት ትሸዓተ ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ማዕርፎ ነፈርቲ ለንደን (London He athrow) ብሰላም ኣትዮም። እታ ንብዙሕ ግዜ ብብዙሕ መገዲ ክትእቶ …
ማኅበር ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም — ጀርመን መበል6ይ ዓመታዊ በዓል ካብ ዕ ለት 3—4 ታሕሳስ 2016 ቀዳምን ሰንበትን ( ፳፬—፳፭ ኅዳር ፳፻፱ ዓ.ም) ኣብ ከተማ ዞሊንገን ብክብ ዝበለ ድምቀት ተኸቢሩ ውዒሉ። ኣብቲ ” ዲያብሎስ እቲ መጻርርትኹም: ዚውሕጦ ደልዩ ከም ዚጓዝም ኣንበሳ ይዘዉር ኣሎ እሞ ተጠንቀቑ: ንቅሑ ።”ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ዝተኸብረ በዓል: ብብዝሒ መንእሰያት …


text:
ስፖርታዊት ምሹውቲ ናይ ሁራካን ኣብነት ዝዀነት ላምቦርጊን ዝዓይነታ መኪና ካብ ናይ ኢጣሊያ ቅድስቲ ኣጋታ ናይ መኪና ፋብሪካ ዕለት 15 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ካብ ዝተረኽቡ ናይቲ ፋብሪካ ኣባላት ምሕደራ ከም ህያብ ከምዝተገሰሎምን ቅዱስነቶም ኣብታ መኪና ፊርማኦም ከምዘነበሩ እውን ናይ ቅድቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተም መልግለጺ እንከመልክት፡ ቅዱስነቶም ከም ገጸ በረከት ዝተውሃበቶም መኪና ድማ ብቐጥታ ሶትሀብይስ ብእተሰምየ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ጨንፈር ቤት ጽሕፈት ዘለዎ ዋና ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ሎንደን ብዘሎ ናይ እንግሊዝ ናይ ግሊ ኣጫራቲ ማሕበር ንጨረታ ቐሪባ ክትሽየጥ ቅዱስነቶም ከምዝወሰኑን እቲ ዝርከብ እቶት ፍርቁ በቲ ጳጳሳዊ በዓል መሰል ዝዀነ ንዝሳቐያ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓልዮ ማሕበር ኣቢሉ ኣብ ኢራቕ ናይ ከባቢ ሰጣሕ ጎልጎል ነነዌ ሕዝቢ ማለት ካብ ቤቱን ንብረቱን ተመዛቢሉ ዝነበረ ተቐማጢ ሰጣሕ ጐልጐል ነነዌ ድሕሪ ስለስተ ዓመት ምዝብልና ናብ ቤቱን ከባቢኡን ይምለስ ንዘሎ ሕዝቢ ድጋፍን ክውዕል ከምዝወሰኑ መግለጺ ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ቅድስቲ መንበር ኣፍሊጡ።
ፍርቁ ናይ ጨረታ እቶት ድማ በቲ ናይ ገበን ጉጅለታት ብዝፍጽምዎ ሓድሽ ሰብ ናይ ምሻጥን ምልዋጥን እኵይ ተግባር ኣደዳ ኰይነን ናብ ጸረ ሰብኣዊ ዝዀነ ንዘስካሕክሕ ንግድ መጋበርያ ግብረ ስጋ ዝተዳርጋ ደቂንስትዮ ካብቲ ዝወደቓሉ መጻወዲያ ሓድሽ ጊልያነት ንምድሓን ዘገልግል ካብዚ ዓለም ብሞት ካብ ዝፍለዩ ዝኽሪ መበል 10 ዓመቶም ዝሕሰብ ብዘሎ ነፍሰ ሄር ክቡር ኣባ ኦረስተ በንዚ ዝመስረትዎ ኣብ 2018 ዓ.ም. ዝክረ መበል 50 ዓመት ምስራታኡ ዘብዕል ማሕበረሰብ ር.ሊ.ጳ. ዮሓንስ መበል 23 ንዘካይዶ ግብረ ሰናይ መሳለጥን ከምኡ እውን ኣብ ኣፍሪቃ ግብረ ሰናይ ክንክን ጥዕና ዘወፍይ ብፕሮፈሰር ማርኮ ላንዘታ ዝተመስረተ ጂካም እተሰምየን ብፍላይ ንሕጻናትን ደቀንስትዮን ኣገልግሎት ግብረ ሰናይ ንዝፍጽም የዕሩኽ ሃገረ ማእከላዊት ኣፍሪቃ ንእተሰምየ ማሕበር ግብረ ሰናይ ንዘቕርቦ ድጋፍ መሳለጢ ዝውዕል ክኸውን ቅዱስነቶም ከምዘወሰኑ ኣፍሊጡ።


text:
ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ እዋን፡ ንህዳሴ ግድብ ንምፍራስ ካብ ኤርትራ ዝተላእኩ ናይ ቤንሻንጉል ዕጡቓት ከምዝማረኹን ዝሞቱን ጌርናዮም ኢሎም ኔሮም`ዮም።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ዝሓለፈ ሰንበት ብምኽንያት መበል 26 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ምስ መንግስታዊ መሓውራት ዜና ኣብ ዝገበርዎ ቃለ-መጠይቕ፡ እቲ ናይ ህዳሴ ግድብ ምውቃዕ ዝብል ኣተሓሳስባ ካበይ ከምዝብገስ ንምርድኡ ኣጸጋሚ ኣይኮነን ኢሎም።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣተሓሒዞም፡ ኣብ መንጎ ግብጽን ኤርትራ ብናህሪ ዝኸይድ ዘሎ ምሕዝነት ኣብ ሰላምን ምርግጋእን`ቲ ዞባ ኣገዳሲ ተራ ክህልዎ`ዩ ኢሎም።
ብኻልእ ወገን ብዛዕባ`ቲ ብቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዝተገልጸን፡ ንኤርትራ ዝምልከት ሓዲሽ ፖሊሲ ነውጽእ ኣለና ዝብልን መግለጺ ዝተሓተቱ ፕረዚደንት ኢሳያስ፡ ካብ ግጉይ ስትራተጂ ንምውጻእ ዝግበር ፈተነ`ዩ ኢሎም።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ኣብ`ቲ ብምኽንያት መዓልቲ ናጽነት ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቕ፡ ብዛዕባ ዘቤታዊ ጉዳያትን ተነጺፉ`ሎ ዝበልዎ ዓበይቲ መሰረተ-ልምዓታትን`ውን ተዛሪቦም ኔሮም።


text:
መራሕቲ ብሪጣንያ፣ፈረንሳይ፣ጀርመንን ኣሜሪካን ኣብ ብሪታኒያ ኣብ ልዕሊ ዝነብር ናይ ሩሲያ ሰላሊ ዝነበረ ዝተፈፀመ ናይ ምምራዝ መጥቓዕቲ ሞስኮ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣብ ኣውሮጳ ዝፈፀመቶ ፈላማይ መጥቓዕቲ እዩ ክብሉ ብሓባር ኮኒኖምዎ።
ቀዳመይቲ ሚንስትር ብሪጣንያ ተሪሳ ሜይ፣ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማርኮን፣ቻንስለር ኣንጌላ መርኬልን ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕን ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዘውፅእዎ ሓባራዊ መግለፂ ሩሲያ ኣብቲ መጥቓዕቲ ዘይምስታፋ ዘእምን መብርሂ ኣይሃበትን ድሕሪ ምባሎም ‘”ሩሲያ ምስዚ መጥቓዕቲ ዝተኣሳሰሩ ኩሎም ሕቶታት ክትምልስ ንፅውዕ’’ክብሉ ኣብቲ መግለጺ ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ትራምፕ ፀኒሖም ኣብ ዋይት ሃውስ ከምዝበሉዎ ብርግፅ ሩሲያዊያን ተሓተቲ ይመስሉ ኣለው።
ሩሲያ ዝኾነ ይኹን ተሳተፎ ኣይገበርኩ ክትብ ነፂጋቶ’ላ።
ናይ ሩስያ ሰላሊ ዝነበሩ ሰርገይ ስክሪፓልን ጓሎም ዩሊያን ኣብ ናይ እንግሊዝ ከተማ ሳልስበሪ ኣብ መዘናግዒ ፓርክ ኣብ ወንበር ሓለዋቶም ስሕቲቶም ምስተረኽቡ ናብ ሆስፒታል ተወሲዶም ኣብ ዘስግእ ኩነታት ይርከቡ።ሓደ ፖሊስ ሓዊሱ ካልኦት ሰባት እውን ምሕማሞም ተገሊፁ’ሎ።
ቀዳመይቲ ሚንስትር ብሪጣኒያ ሜይ ነቲ ናይ ምምራዝ መጥቓዕቲ ሕነ እቶም ካብ ብሪጣንያ ዝተሰጎጉ 23 ዲፕሎማሰኛታት ሓዊሱ ዝተፈላለዩ ስጉምታት ወግዓዊ ገይረን ኣለዋ። ካብ 1971 ዓ.ም ጀሚሩ እዚ ዝዓበየ ብዝሒ ዝተሰጎጉ ዲፕሎማት ምኳኖም ይፍለጥ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክሊ ሶማሌ ዝንቀሳቀስ ተዋጋኢ ጉጅለ ዓጅብዎም ናብ ኢትዮጵያ ዶብ ሰጊሮም ዝአተው 2 ዜጋታት ሽወደን ጋዜጠኛታት ንኽፍትሑ እቲ ንሳቶም ዝሰርሕሉ ትካልን ጉጅለታት ተሓላቅቲ ጋዜጠኛታት ሓቲቶም።
እቶም ሰባት ጋዜጠኝታት ደአምበር ከምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝብሎ ፈጠርቲ ራዕዲ አይኮኑን ከምኡ ምስ ዝበለ አረአእያ ዘለዎም ሰባት'ውን አይሰርሑን ክብል መሳርሕቶምን ኣብቲ ንሳቶም ዝሰርሕሉ ትካል ጋዜጠኛታት አስናዳኢ ዝኾነ ተርየ ሊንድ ብሉም ተዛሪቡ።
ናብ ኢትዮጵያ ዘምርሑ'ውን ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት መግሃስቲ መሰላት ይፍፀም'ሎ ዝብል ዝተፃረየ ሓበሬታ በፂሕዎም ነዚ ንኸፃርዩን ሓቁ ካብቶም ስደተኛታት ካብ ባዕሎም ንምስማዕ'ዩ ክብልውን ወሲኹ።
እቶም ጋዜጠኛታት ብናይ ሶማል ፑንትላንድ አቢሎም ዶብ ሰጊሮም ናብ ኢትዮጵያ ዘቅንዑ ጋዘጠኛታት ፎቶግራፍ ብዓጃብነት ዕጡቃት ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ተሰንዮም ዶብ ክሰግሩ ክብሉ ብሓይልታት ፀጥታ ኢትዮጵያ ከምዝተታሕዙ ኣብዚ ሰሙንዚ'ዩ ተገሊፁ።
23 ሰነ ኢትዮጵያን ፑንትላንድን ብዘዳውብ ዶብ ብጋልቃዮ አቢሎም ክልቲኦም ሽወደናውያን ጋዜጠኛታት ብዕጡቃት ግንባር ሓርነት ኦጋዴንን ክልኦት ሓገዝቶምን ተሰኒዮም ክጋዓዙ ኸለው ሓይልታት ፀጥታ ኢትዮጵያ ብዝበፅሖም ሓበሬታ መሰረት'ዮም ተኸታቲሎምም።
"ሽዑ ተኹሲ ተኸፊቱ በቲ ተኹሲ 15 አሸበርቲ ተቀቲሎም 6 ተማሪኾም ብተወሳኺ እቶም ሽወደናውያን ተታሒዞም " ክብሉ አቶ በረኸት ስምኦን ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆምሉ።
ብፑንትላንድ አቢሉ ነቶም ጋዜጠኛታት ንምሕላፍ ዓጀብቲን መራሕቲን ከም ዝለአኸ ዝገለፀ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ምስቶም ጋዜጠኛታት ዝነበሮ ርክብ ካብ 24 ሰነ ከም ዝተቃረፀን ሓይልታት ኢትዮጵያ ነቶም ሓገዝቶም ቀቲሉ ነቶም ሽወደናውያን አሲሩ ክብል ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ አፍሉጡ።


text:
ዛዕባ ስነ መልክዓ ምድራዊ ፖለቲካ ዓለም ዝትንትን ሊመስ እተሰምየ ወርሓዊ መጽሔት ኣብ ናይ መወዳታ ሕትመቱ፡ ስነ መልክዓ ምድራዊ ፖለቲካ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ቤተ ክርስቲያን ብዝብል ኣርእስቲ ሰፊሕ ሓተታዊ ትንተና ንንባብ ኣብቂዑ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ መጽሔት ሊመስ ዋና ኣሰናዳኢ ሉቾ ካራቾሎ፥ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ልዑል ስነ መልክዓ ምድራዊ ፖለቲካን ጸረ ዕቀዳን፡ እንክብሉ ይገልጽዎም፡ እታ ናይ ሊመስ ናይ መወዳእታ ሕትመት ንንባብ ንምብቃዕ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ፥ ሰፊሕ መብርሂ ከምእተወሃበሉ እንክንገረ፡ ኣብቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ዝተሳተፉን ዘረባ ዘስምዑን ናይ ኢየሱሳውያን ማሕበር ኣባል ናይቲ ማሕበር ካቶሊካዊ ስልጣኔ እተሰምየ ኣብ 1850 ዓ.ም. ዝተመስረተ ክልተ ሰሙናዊ መጽሔት ዋና ኣሰናዳኢ ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ ኣንቶኒ ስፓዳሮ፥ መጽሔት ሊመስ፥ ዝኽሪ መበል ሓምሻይ ዓመት ሕርየት ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምኽንያት ኣብ ዘቐረቦ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ስነ መልክዓ ምድራዊ ፖለቲካ፡ ኣብ እዋን ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ቤተ ክርስቲያን ስነ መልክዓ ምድራዊ ፖለቲካን ከምኡ እውን ናይ ባህሊ ዓለም ዝተፈላለየ ርእይቶ ብምቕራብ ኣብ ተክለ ሰብነት በርጎሊዮ ከስተንትን ዓቢይን ኣገዳስን ምዃኑ የመልክቱ።
ናይ መወዳእታ ሕትመት ሊመስ
እቲ ብጣልያንኛ ቋንቋ ዝሕተም ዓለም ሓቆፍ ስነ መልክዓ ምድራዊ ፖለቲካ ተንታኒ መጽሔት ኣብ ናይ መወዳእታ ሕትመቱ፡ ፍራንቸስኮን ናይ ቤተ ክርስቲያን ስርዓተ ምሕደራን ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘቕረቦ ናይ መጽናዕቲ ጽሑፍ፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ስነ መልክዓ ምድራዊ ፖለቲካ ዝድህስስ ኰይኑ፡ ኣብ እዋናዊት ናይ ር.ሊ.ጳ. በርጎሊዮ ቤተ ክርስቲያን ኩነትን ስነ መልክዓ ምድራዊ ፖለቲካ ትጽቢታቱ ዝተማእከለ እዩ፡ ኣብቲ ንቤተ ክርስቲያን ካብቲ ክልኩል ዝበሃል ንቤተ ክርስቲያን ሸፊንዋ ዝነበረ ጉልባብ ናጻ ዝገበረ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ውልቃዊ ጠባይ ሰብኣዊ መንነት ንምምርማር ዘይኰነስ በንጻሩ ታሪኻዊ ኩነታ ንምምልካት ዝሃቀነ ምዃኑ ካራቾሎ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ይሕብሩ።
ሓዋርያዊ መገሻታት ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ
ናይ ቤተ ክርስቲያን ስነ መልክዓ ምድራዊ ፖለቲካ ውጠና ኣዚዩ ግልጺ እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ይብሉ ኣባ ስፓዳሮ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ቅዱስነቶም ብመደብ ዓለም ለኻዊ ይኹን ብብሔራዊ መንፈሳዊ መገሻታቶም ኩሉ ኣቢሎም፡ ኣብ ዓለም ንዘሎ ጋህ ዝበለ ቁስሊ ክትንክፉ ምድላዮም ተስተውዕል። ኣብቲ ጸገምን ማእለያ ዘይብሉ ስቓይን ዘለሉ ዝቖሰለን ከባቢ ንኣብነት ኣብ ላቲን ኣመሪካን ኣፍሪቃን ዝገበርዎ ሓዋርያዊ መገሻ ምጥቃስ ዝከኣል እዩ ኢሎም።
ቅዉም ነገራት
እቲ ነቲ ቅዱስነቶም ዝኽተልዎ ስልተ ምሕደራ ቤተ ክርስቲያን ንኣብነት ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ንኽዀኑ ምምራጾምን ኣነባብራን ኣገላልጻን ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ጳጳሳውያን ኣባይቲ ምኽርን ቅዱሳት ማሕበራትን ኣባይቲ ጽሕፈትን ከመይ ክኸውን ኣብ ዘመላኽት እዩ፡ ኵሉ ከምዝፈልጦ እውን ኣብ ዓለም ህቡብ-ተፈታዊ ተክለ ሰብነት ዘለዎም እዮም።
ህቡብነት-ተፈታውነት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዓለም ህቡነትን ተፈታውነትን ዘለዎም እዮም፡ እቲ ሊመስ መጽሔት ካብ ዘካየዶ ጭብጥታት ብስን ኣሃዝ ዝትንትን መጽናዕቲ ንምቕራብ ሕቶ ካብ ዘቕረበሎም ልዕሊ 54 ሚእታዊ ንናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሰብኣውነትን ተክለ ሰብነትን ዝድግፉ ከምዝዀኑ ክፍለጥ እንከሎ፡ ስፓዳሮ እውን ብወገኖም ዘስምዕዎ ዘረባ እንከጠቓልሉ፡ ዓቢይ ግብረ ገባዊ ዕሴት ወይ ከኣ ክቡር ዝዀነ ግብረ ገባዊ ዋጋ ዝዓሰሎ ተክለ ሰብነት ዝውክሉን ንልቢ ሰብ ዝዛረቡን ንውስጠ ምዃን ሰብ ቃሎም ዘብጽሑን እዮም፡ ስለዚህ እዩ ድማ ህላውነቶም እዚዩ ኣገዳሲ ዝበሃል ኢሎም።


text:
ብብፁዓን ኣቦታት ዝተመርሐ ኣብ ሆስፒታላትን ቤተ ኅዙናንን መንፈሳዊ ምብጻሕ ተገይሩ!
ክብረ በዓል ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንኸብዕሉ ናብ ገዳም ደብረ ሲና ብኣውቶብስ ይጓዓዙ ኣብ ዝነበሩ ነጋድያን ደቂ ቤተ ክርስቲያን ብዘጋጠመ ከቢድ ሓደጋ ልዕሊ ሠላሳ ከምዝሞቱን ልዕሊ ዓሠርተ ከም ዝተጐድኡን ዝፍለጥ ኮይኑ ብብፁዓን ኣቦታት ዝተመርሐ ኣብ ቤት ኅዙናንን ብኸቢድ ዝተጐድኡ ዝሕከምሉ ዘለዉ ሆስፒታላትን መንፈሳዊ ምብጻሕ ተኻይዱ!
ብመጀመርታ ብብፁዕ ኣቡነ ዮሓንስ ሊቀ ጳጳስ ሀገረ ስብከት ድባርዋን ብብፁዕ ኣቡነ ባስልዮስ ዋና ኣመኃዳሪ መንበረ ፓትርያርክን ጳጳስ ሀገረ ስብከት ዓንሰባን ብሊቀ ካህናት ዘርአ ኣስመላሽ ኣካያዲ ሥራሕ ሀገረ ስብከት ኣሥመራን ዝተመርሑ ሠራሕተኛታት ቤ/ጽ መንበረ ፓትርያርክን ሀገረ ስብከት ኣሥመራን ብዕለት 22 ግንቦት 2010 ዓ.ም. (30 ሰኔ 2018 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ ሆስፒታል ኦሮታ ከምኡ’ውን ብዕለት 23 ግንቦት 2010 ዓ.ም. (31 ግንቦት 2018 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ ሆስፒታል ሓሊበት በጺሖም።
ስመ እግዚአብሔር እናጸውዑን ብዝማሬ ናብ ቅዱስ ቦታ እናነገዱን ዝበጽሖም መጕዳእቲ ዓስቢ ዘውህብ ብምዃኑ ክጸንዑ ከምዝግባእ ድኅሪ ምምዓድ፣ እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ንዅሉ ደዌን ኵሉ ሕማምን ካብኦም ኣኅሊፉ ፍጹም ጥዕና ንኽህቦም ጸሎቶም ኣብጺሖም።
ድኅሪ ቀትሪ ዕለት 23 ግንቦት 2010 ዓ.ም. (31 ግንቦት 2018 ዓ.ም.ፈ.) ናብ ቤተ ኅዙናን ኣብ ዝተቓንዐ ምብጻሕ ድማ ብብፁዕ ኣቡነ ባስልዮስ ዝተመርሑ 12 ኣባላት መንበረ ፓትርያርክ ናብ ቀሓውታን ቦንዳ ሰምበልን ጸጸራትን በጺሖም። ዓሰርተ ኣርባዕተ ምዉታን ዘለወን ትሽዓተ ሥድራ ቤታት ካብ ኃዘነን ዘረጋግእን ኣብ ሃይማኖተን ዘጸናንዕን ብዝተፈላለዩ መምህራን ቃል ምጽንናዕ ክውሃብ ከሎ፡ “ዕረፍቲ ንምሃብ ሥልጣን ዘለካ ልዑል እግዚአብሔር ንዝሞቱ ዕረፍቲ ነፍሲ ገነት መንግሥተ ሰማያት ኣውርሶም” እናበሉ’ውን ጸሎቶም ኣብጺሖም።
እቶም ብብፁዕ ኣቡነ ዮሓንስ ዝተመርሑ 12 ኣባላት መንበረ ፓትርያርክ ድማ ኣብ ጐዳይፍን ዓዲ ኣቤቶን ዝርከባ ዓሰርተው ሓደ ምዉታን ዘለወን ዓሰርተ ሥድራ ቤታት በጺሖም። ብጸሎትን ቃለ ምዕዳንን ዝተሰነየ ብዝተፈላለዩ መምህራነ ወንጌል ድማ ሰፊሕ ናይ መጸናንዒ ትምህርቲ ተዋሂቡ።
እዚ ነዞም ሕዝበ ክርስቲያን ዘጋጠሞም ሞትን መጕዳእትን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብዓቢይ ቈላሕታ እያ ትጥምቶ። መርኣያ ናይዚ’ውን እዚ ኵነታት ኣብ ዘጋጠመሉ ጊዜ ብብፁዕ ኣቡነ ባስልዮስ ዋና ኣመኃዳሪ መንበረ ፓትርያርክን ጳጳስ ሀገረ ስብከት ዓንሰባን ዝተመርሐ ጉጅለ ኣብቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ቦታ በጺሖም። ብምቕጻል’ውን ጽባሕ’ቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ዕለት ኣብታ ክነግድዋ ዝሓሰቡ ገዳም ደብረ ሲና ጸሎተ ፍትሓት በጺሕሎም።
ብደረጃ መንበረ ፓትርያርክ ብፁዓን ጳጳሳት ዝመርሕዎ ብሕብረት’ውን ኵሎም ሥድራ ቤት መወትቲ ዝሳተፍዎ ኣስማት ዝዓረፉ እናተጠቕሱ ዝግበር ጸሎተ ፍትሓት ንሰንበት ዕለት 3 ሰኔ 2010 ዓ.ም. ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ተመዲቡ ኣሎ። ብተወሳኺ’ውን በዚ ዕለት’ዚ ኣብ ውሽጥን ወፃእን ሃገር ኣብ ኵለን ገዳማትን ኣብያተ ክርስቲያንን ጸሎተ ፍትሓት ኺግበር እዩ።
ልዑል እግዚአብሔር፡ ብመጕዳእቲ ዝሳቐዩ ዘለዉ ፍጹም ጥዕና፣ ንዝሞቱ ዕረፍቲ ነፍሲ፣ ንሥድራ ቤቶም ድማ ጽንዓት ይሃብ!


text:
ካብ ኦሎምፒክ ሙኒክ ጀርመን ክሳብ እዚ ዘለናዮ መዋእል ንኣስታት 40 ዓመታት፣ ኣብ መድረኻት ኦሎምፒክን ዓለም-ለኸ ውድድራት ኣትሌትክስ ኣዝዮም ዝፍለጡ ውሩይ ዓላሚ’ዮም ነይሮም።
ዕዉታት ኣትሌታት ኢትዮጵያ ከምባዓል ኣትሌት ሃይሌ ገ/ስላሴ፣ደራርቱ ቱሉ፣ ቀነኒሳ በቀለን ጥሩነሽ ዲባባን ካልኦትን'ውን ብዶ/ር ወልደመስቀል ዝሰልጠኑን ናብ ክብሪ ዝበቅዑን ገሊኦም'ዮም።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ብዕረፍቲ ዶ/ር ወልደመስቀል ኮስትሬ ዓሚቕ ሓዘን ከምዝተሰመዖ፣ ዓለም-ለኸ ፊደረሽን ኣትሌትክስ (IAAF) ሎሚ ሶኒይ ኣብ ዝዘርገሖ መግለፂ ሓቢሩ።
IAAF ኣብ መግለፂኡ፣ ኢትዮጵያ ሎሚ ንእትርከበሉ ኣገራሚ ብርኪ ዓወት ኣብ ነዊሕ ርሕቀት ፍሉይ ኣበርክቶ ዝነበሮም መሃንዲስ ኣትሌትክስ ኢሉ’ውን የሞግሶም ንዶ/ር ወልደመስቀል ኮስትሬ።
ስነ-ስርዓት ቀብሪ ዶ/ር ወልደመስቀል፣ ፅባሕ ኣብ ኣዲሳበባ ቤተ-ክርስትያን ቅድስተ-ስላሴ ክፍፀም’ዩ።


text:
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣሓተይ፡ ኣሕዋተይ፡ ደቀይ፡ ደቂ ደቀይ፡
ሰላም ንኩሉኹም ንኩላትካን ይኹን።
እምበኣር ንሎሚ “ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ከም ሲንጋፖር ክትከውን እያ” ዝብል እምነት ነይሩ” ዝብል ኣርእስቲ ሒዘ ቀሪበ ኣሎኹ።
ህዝቢ ኤርትራ ንዝተሰርቀ ነጻነቱ ካብ ኣርባዓታት ኣትሒዙ ብሰላማዊ መንገዲ ምምላስ ምስ ሰኣነ ብረት ክጥቀም ተገዲዱ። ድሕሪ 30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ቃልሲ ኣሽሓት ህይወት ዝተኽፍሎ፡ ኤኮኖሚያዊ ዕንወትን፡ ምጉሕጓሕ ባህርያ ሀብትን፡ ምውሓድ እንስሳታት በረኻን፡ መሬት ዳርጋ ኣብ ምድረ በዳ ምኻድን፡ ስደትን፡ ምብትታን ስድርቤታትን፡ ሕማምን ድኽነትን፡ ኩሉ ኣሎ ዝብሃል ዓይነት ሓሰራ መከራን ዘስዓበ ድማ መሬቱ ነጻ ኣውጺኡ። ዓወት ጨቢጡ። ሰብኣይ ምስ ሰበይቲ፡ ዓቢ ምስ ንእሽቶ፡ ጓል ምስ ወዲ፡ ሓቢርና ማይን ጸባን፡ ኢድን ጓንትን ኮይና፡ መዓንጣና ሸጥ ኣቢልና፡ ከይተሓለልና ንገዚፍ ሰራዊት ኣላሽ ኣቢልና ካብ ሰዓርና፡ ከም ሲንጋፖር ዘይነኾነሉ ምኽንያት የልቦን፡ ብምባል እዩ ይመስለኒ ብዙሕ ሰብ ድሕሪ ነጻነት ኣሰር ሲንጋፖር ምስዓብ ፈጺሙ ጸገም ኮይኑ ኣይተራእዮን።
ሲንጋፖር ካብ መግዛእቲ ማለዝያ ኣብ 1965 ነጻነታ ክትረክብ ከላ፡ ህዝባ ኣብ ብርቱዕ ድኽነት ወዲቁ፡ ፍርቁ ፈጺሙ ዘይተማህረ፡ ሰብዓ ካብ ሚእቲ ኣብ ዝተጫቃጨቅ ገዛዊቲ ክነብር ከሎ፡ እቲ 30 ካብ ሚኣቲ ድማ ኣብ ወሰናስን ከተማታት ብዚንጎ ወዲ ዝንጎ ተሸፋፊኑ ዝተስርሔ መጽለሊ ገይሩ ዝነበር ዝነበረ እዩ። ሎሚ ግን ሲንጋፖር ኣብ ዓለም ሓንቲ ካብተን ዝሃብተማ ሀገራት ኮይና እቲ 5 ሚልዮን ህዝባ ቀሲኑ፡ ሃብቲሙ፡ ተሓጉሱ ይነብር ኣሎ።
ሲንጋፖር ዓለም ዘደነቀ ሰላምን፡ ቅሳነትን፡ ብልጽግናን፡ዝተጓናጸፈትሉ ምኽንያታት እንታይ እዩ ንዝብል ሕቶ፡ መልሱ እዚ ዝስዕብ እዩ፡
ቀዳማይ፡ ቅዋሞም ሰረቱ ናይ ዓዲ እንጊልዝ እዩ።
ካልኣይ፡ መሰል ኩሉ ወዲ ህገር ዝተሓለወ እዩ። ስርዓተ ሕጊ ንኹሉ ሓደ እዩ። ሌላን ጉላላን ምግባር የለን። ንምሳሌ ቅድሚ ገለ ዓመታት Mr. E.W. Barker ዝተባህለ ናይ ሕጊ ሚንስተር ዝነበረ ሰኺሩ ማኪና እናዘወረ ምስ ፓሎ ተጎኒጹ ከም ተራ ሰቡ ሓደ ለይቲ ተኣሲሩ ብገንዘብ ተቂጺዑ ወጺኡ።
ሳልሳይ፡ ናይ መንግስቲ ሰራሕተኛ ብብቅዓቱ ብኽእለቱ ድኣ እዩ ዝሽየመን ስራሕ ዝኣቱን እምበር ብሰበይ ሰብካ ፡ ብወገነይ ወገንካ፡ ወይ ዓርከይ ዓርክኻ ኣይኮነን።
ራብዓይ፡ ናይ መንግስቲ ሰራሕተኛ ይዕበ ይንኣስ መዝነቱ እንተ ኣብ ዓዓመት ወይ ክልተ ዓመት ስርሑ ይግምገም። KPI – Key Performance Indicator ዝብሃል ናይ ስራሕ መለክዒ ኣሎ። በቲ መለክዒ መሰረት እንተድኣ ስርሑ ብግቡእ ዘየሰላስል ኮይኑ ተረኺቡ ካብ ስርሑ ይሳናበት። ከም ርስቲ ኣብኡን ወሲዱ ሓንሳእ ኣትየ እየ ኢሉ ኣራጢጡ ክቅጽል ኣይክእልን እዩ።
ሓሙሻይ፡ ሓደ ናይ መንግስቲ ሰራሕተኛ ደሞዙ ልክዕ ከምቲ ናይ ግላዊ ናይ ዘይመንግስታዊ ትካላት እዩ ዝኽፈል። እዚ ኣሳራርሓ እዚ ንብልሽውና ዕድል ኣይህብን እዩ።
ሸዱሻይ፡ ትምህርትን ሕክምናን ንኹሉ ነጻ እዩ።
እምበኣር ህዝቢ ሲንጋፖር እዚ ዓይነት ዓወት እዚ ዝረኸብሉ ምኽንያት፡ ፍሉይ ህዝቢ ኮይኑ ዘይኮንስ፡ ጽቡቅ ምምሓዳር ስለ ዘለዎ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ በቲ ዝኸፈሎ ወጋን፡ ከምቲ ናይ ስራሕ ድልየቱን፡ ተሞክሮኡን፡ ትግሃቱን፡ ንሰላምን ምዕባለን ህርፋኑን፡ ሃንቀውትኡን፡ ከም ሲንጋፖር ከኽውን ምኸኣለ: ግን ከምቲ ብጨናዊ ስጋ ጥዑም ጸብሒ ዘይስራሕ፡ ካብ እሾኽ ድማ ወይኒ ዘይቅንጠብ፡ ኢሳያስ ምስ ጉጅልኡ ንህዝቢ ኤርትራ ከምኡ ኮይኖሞ።
ብጽሞና ክትሓስቦ ከለኻ፡ ኣብዚ ሰዓት እዚ ከም ሲንጋፖር ክንክውን ከይንኸውንሲ ከም ህዝብን ሀገርን ከምዚ ኢልና ክንቅጽል ንኽእል ዲና? እናብልካ ትፈርሓሉን ከብድኻ ትሐቁፈሉን እዋን እዩ።
እወ፡ ከምቲ ደቂ ኣርማንያ ቅድሚ ሚእቲ ዓመታት ብዘጎነፎም ህልቂት - genocide ኣብ ዓለም ክሳብ ለይተ ሎም ፋሕ ብትን ኢሎም ተሪፎም ዘለው፡ ውሕጅ እናሳሓቅካ እዩ ዝወስደካ ከም ዝብሃል፡ ንሕና ውን ዕድልና ከምቲ ዕድሎም ክኽውን ይኽእል እዩ። ብኣንጻሩ ኣብ ዘዘለናዮ፡ ብስሚዒት ከይከድና፡ ብህድኣት ኣርሒቅና ሓሲብና፡ ካብ ጌጋታትና ተማሂርና፡ ዳኛና ሕልናና ጌርና እቲ ንደልዮ ለውጢ ከይወዓልና ከይሓደርና ብርእስና ክንጅምሮ ከም ዘለና ኣሚና፡ ምስ እንብገስ፡ ሕጂ ውን ክንብል በለእምበር ኣይተደፍኤን፡ ኣሰር ሲንጋፖር ክንስዕብ ንኽእል ኢና።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ምሻህ ጃህን ዝተባህለ ኣብ መበል 16 ዘመን ንጉስ ህንዲ ዝነበረ፡ ሙምታዝ ማሃል ዝተባህለት ዘፍቅርራ ዝሓልፈላ በዕልቲ ቤቱ፡ ማሓዛ ንእስነቱ፡ መማኽርቱ፡ ኣደ 14 ደቁ ምስ ሞተት፡ ዝኽራ ህያው ኮይኑ ክነበር ኣብ ኣግራ, ህንዲ ብታጅ ማሃል ትጽዋዕ ብጻዕዳ እምነ በረድ ዝተነድቀት ክትስራሕ 22 ዓመታት ዝወሰደት ህንጻ /monument ኣስሪሑላ። ካበተን ሸውዓተ ኣብ ዓለም ዘደንቃ ህንጻ ድማ እያ። ሚሰተር ፖል ዝተባህለ ህንዳዊ ኣብ ልኡል መኮንን ኣብ መጀመርታ ስሳታት መምህርና ዝነበረ፡ ዛንታ ታጅ ማህል ክነግረና ከሎ፡ ንጉስ ሻህ ጃሃን ንኽንድዚ ዓመታትን፡ ገንዘብን፡ ጉልበት ሰባትን፡ ዝወስደ ህንጻ ከስርሕ ን ዓለም ዘይበሊ ዘይሃስስ ኣብነት ፍቅሪ እዩ፡ ኮይኑ ግን ኣብ ሓደ ጊዚ ኣብ መንጎ እቲ ኹሉ ስራሕ ኣስኬረና ዝሓዘ ሳንድቅ ኣብ ዘቀመጦ ጠፊእዎ ክሳብ ዝረኽቦ ከምዚ ኹሉ ራዕዲ ኣትይዎ ነይሩ ክብለና ይዝከረኒ፡ ንሕና ኤርትራውያን ድማ ዝተሰርቀ ናጽነትና ክንመልስ ክንብል፡ ኣብቲ መስርሕ ብዙሕ ካብቲ ጽቡቅ ባህልታትና ኣጥፊእና፡ ሰይጣነዊ መርክሰ ለኒንነት ዝሰረቱ ናይ ኩናት ባህርያት ንሰላም ዘየገልግል ባህልታት ሒዝና ንርከብ ዘለና ኮይኒ ይስማዓኒ። ብተወሳኺ፡ ክትስማዕ እምበር ክትሰምዕ ዘይምድላይ፡ ትምክሕቲ - arrogance: ርኡይ ርእስኻ ሓፍ ሓፍ ምባል ማልት፡ ክትፍለጥ ምጽዓር - self-promotion፡ ምድድጋፍ - ገዲፍካ ምውዳዳር ኣብ ክንዲ ነቲ ሓሳብ ምቅዋም፡ ሓሰባቱ ምስ ዘይሳማማዓካ ከም ጸላኢ ጌርካ ምርኣይ፡ ወዝተረፈ ገኒኑ ይርከብ ኣሎ። እዚታታ ንዓይ ብጣዕሚ የሰክፈኒ: ከምይ ዓዲ ዘየግብርን፡ ኣብ ዘለኻ ኣሊኻ ውጺኡቱ ሰናይ ዘይህብን ስለ ዝኾነ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ክቡራት ኣሕዋተይ፡ ኣሓተይ፡ ደቀይ፡ ደቂ ደቅይ፡
ስቅይ ነዊሑ ሰላም ሪሒቃትና፡ ሰላም ንጸምኣ ኣለና። እንተኾነ መን ከም ዘሎ ኣብ ስልጣን ብዘይኣገድስ፡ ሓደን ጾሙ ክሓድር መኾርመይ ክስእን፡ ሓደን ከኣ ገዛውቲ ምስ መኪናታት ክውንን፡ ሓደን ከም ድላዩ ኣብ ወጺኢ ከይተረፍ ክሕከም፡ ሓደ ድማ ሰኣን ሕክማና ክመዉት፡ ምስ ዝኸውን ሰላም ኣይምጽእን እዩ፡ ሰላም እንተዘይሎ ድማ ጥጡሕ መነባብሮ ክህሉ ኣይክእልን እዩ። ጥጡሕ መነባብሮ እንተዘይለ ድማ ሰላም ክህሉ ኣይክእልን እዩ። ክልቲኤን ተታሓሒዘን እየን ዝኸዳ። ነዚ ኹሉ መሰረቱ ትምሃርቲ እዩ። ርግጽዩ ትምሃርቲ ብዝይ ሕልና ዋጋ ክህልዎ ኣይክእልን እዩ። ብናይ ጃንሆይ ጊዜ ተማሃራይ ኮይኑ ንባዕሉ ኣድማ ከም ዘይገበረ ዘይዕገርገረ፡ ተማሃሮ ስለ መሰሎም ተዚሪብኩም ኢሎ ኢሳያስ ዊዓ ክስዶም ከሎ እቲ ናይ ይኒቨርሲቲ ዲይረክተር ዘይተማህረ ኣይንበረን ምሁር እዩ ኔይሩ። ግን ምስ ኢሳያስ ከይቃያየም ክብል ሕልንኡ ሸይጡ፡ ከምቲ ክትጥሕል ከላ መንገዳኛታታ ገዲፉ ርእሱ ዘድሕን፡ ካፕተን ባቡር ባሕሪ ኮይኑ።
እወ፡ መሰርት ኩሉ ነገር ትምህርቲ እዩ - ትምህርቲ ንዝተወልደ ዘበለ ኩሉ። ናይ ሳዋ ብርነትን፡ ምስያፍን፡ መቃብር ባሕሪ መዲተራንያን ዝነሓፎም፡ ኣብ ከተማታት ዝርከቡ መንእሰያት፡ ባራት ኣብዚሑ፡ እብ መስታን ሽጋራን ካልእ ተጻብኦታት ጥዕናን ነቁትዎም ዘሎ ኢሳያስ፡ መንእሰያት ኣድማዒ ትምርቲ ክምሀሩ ክርኢ ባህሪኡ ኣይገብረሉን እዩ። ድንቁርና ክሓዊ ዝኽእል ሕማቅ ሕማም እዩ። እዘን ንሱ ንሕና፡ ንሕና ንሱ ዝብላ ኪሎ ወርቂ ኣብ እዝነን ክሳደንን፡ ኣእዳዋንን፡ ንቡር ዘይብሉ፡ ኣብ ጸጉረን ከይተረፈ፡ ተሰሊመን ዘይኮናስ ተሲኪመን፡ ጓይላ ህግደፍ ዘድምቃ፡ መብዛሕትኤን ማሃይምነት ዘይጥፍኣ እየን። ኣዴታተን ኣብ ዘመናዊ ቤትትምህርቲ ኣይከዳን ግን ሰብ ሕልና፡ ሰብ ፍትሒ እየን ነይረን። ከምዚ ሕጂ ሸምጊለን፡ ዐዲ ኣትየን ኪዳ ኣብ ዝነበርክንኦ ተባሂለን ከይተደርበያ፡ ተሰዲደን፡ ሰሪሔን ኣብ ዓዲ ንዘልው ቤቴሰብንን ገድለንን ዓንጊለን፡ ወርቀን ከይተረፈ ቀንጢጠን ዝሃባ’የን። እቲ ናይ ሽዑ ወርቂ ኣምሳያ ገንዘብ ኣብ ባንክ ዝትሓዝ ንሕማቅ ጊዜ ትጥቀመሉ እዩ ነይሩ።
እምበኣር መሃይምነት ካብ ህዝብና ኣብ ዘለዎ ኣልዩ ክጠፍእ ኣለዎ። ከነጥፍኦ ኣለና። መሃይህምነት ጠፊኡ ቁሩብ ምስ ተሰጎመ ድማ ከም በዓል Khan Academy ዝኣመሰሰላ websites ኣብ ዘለኻ ኣሊኻ ብነጻ ትምሃረሉ ኣሎ። ኣብ ኣስመራ እቲ ገንዘብ ዝኸፍል ጥራይ ዝጥቀመሉ Internet Café ኣሎ። ገለ ካብኣቶም ተማሃሮ ዝተማሃርዎ ሓቲሞም print ገይሩሮም ምስ ብጾቶም ክካፈልዎ ይኽእሉ እዮም። ክወጽእ’የ ኢልካ ምስ ሓሰብካ ኣቃልቦኻ ኣብ ትምህርቲ ምግባር ቀሊል ኣይኮነን፡ ግን ይክኣል ድማ’ዩ። እቲ ኣብ ሰላም ዘሎ መንእሰይ ዝልዓለ ትምህርቲ ክቀስም፡ ኣብ ማዓሳክር ስደተኛታት ዘሎ ድማ ስቃዩ ተቃሊሉል ብዘመነቂ ተክኖሎጂ ክምሃር፡ ንዝጸልመተ ልብና ኣብሪህና ብኹሉ መዳይ ማላት ብሓሳብናን፡ ጉልበትናን፡ ገንዘብንን ምሕጋዝ ናይ ነብሲ ወከፍ ሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ ሰብኣይ ምስ ሰብይቲ ዓቢ ምስ ንእሽቶ ሀገራውን ሞራላውን ሓላፍነት ኣለና። ኣብ ፖለቲካ ኣይንኣቱን ኢና፡ ኢልካ ትም ምባል ሸፈጥ ጥራይ ዘይኮነ ገብን እውን’ዩ ክብል እደፍር።
እቲ ኣብ ሰላም ጊዜ ሰላም ዘይህብ ባህልታት ሰላምን ፍቅርን ዘይምጽእ ዓዲ ዘየግብር ውዓል ሕር ከይበልና ክንምክቶ ኣለና። ኣብ ባህልናን ባህሊ ምዕራባውያን ሰረት ዘለዎ ሰሚናራት ከምኒ effective communication - ዘስርሕ ምውሳእ፡ Peace and Conflict Resolution/ ሰላምን ኣፋታትሐ ግርጭትን፡ ወዘተረፈ ኪኢላታት ኤርትራውያን ይኹኑ ወጻእተኛታት ክውሃብ ይኽእል እዩ።
ገለ ሰባት ኣብ ወጻኢ ዘለው፡ “ንሕና ደጊም ዓቢና ኢና ዓድና ኣይንኸይድን ኢና። ሕክምና’ኳ የልቦን ደቅና ድማ ዓዶም ኣብዚ እዩ” ይብሉ። እወ ብሕልፊ ኣብ ወጸኢ ተወሊዶም፡ ዝዓበዩ ደቂ እታ ሃገር እዮም ዝኾኑ። ዝልዓለ ትምህርቲ ቀሲሞም፡ ኣብ ጥጡሕ ቦታታት ስራሕ ሒዞም፡ ናይ ብሕቶም ስራሓታዊቲ business ገይሮም፡ ንርእሶም ዝኸብሩሉን ንሰብ ዝሕግዝሉን፡ ኣብ መንግስቲ ከይተረፈ ዝዋስኡ ምስ ዝኾኑ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ሐጎስን፡ኩርዓትን እዩ። ግን ኣብ ኣመሪካ እንተሎኻ ኩሉ ጊዜ ጸሊም ኢኻ፡ ኣብ ኤውሮጳ ኣብ ከም በዓል ጀርመን፡ ፈረንሳይ፡ ዓዲ እንጊሊዝ፡ ሲፊጸራ ድማ ወትሮ ስደተኛ refugee ኢኻ ትቁጸር፡ ኣብ በዓል ከም እስራኤል እሞ ኸኣ ናይ ባርያ ባርያ ኢኻ። ስድተኛ ዝበዝሐሉን ዝጽልኣሉን እዋን እዩ። ዋላ ኣብ ዘዘለውዋ ዓዶም እንተኾነ ካልኣይ ዓዲ ምግባር መኽስብ እዩ ። ግና እቲ ካልኣይ ዓድኻ ዓዲ ፍትሒ፡ ዓዲ ራህዋን፡ ቅሳነትን ክኽውን ኣለዎ። ካብ ኣፍሪቃ ቅድሚ ዘመናት ዝመጹ፡ጸለምቲ ኣመሪካውያን መቦቆልና ካብ ኣየናይ ሀገር ናይ ኣፍሪቃ እዩ ኢሎም ክፈልጡ ከም ዝሃለኹ ዝዝክር እዩ። ድሕር ድማ ስለ ሓቂ መንዩ ኣብ ዓዲ ሎሚ ቀረባን ርሑቁን ዓጽመ ስጋ ዘይብሉ፡ ዋላ ብኣፉ መዓሸዊ ሕልንኡ ካልእ እንተበለ ኤርትራዊ ዓዲ ዘይፈቱ የልቦን እንተበልኩ ቃል ኣጋንኖ ኣይኮነን። ምስ ክንደይ ወጺኢታቱን ዕላጃቱን ሬሳታትና ተሲኪምናን’ዶ ንጓዓዝ ከይለና። እሞ ከም በዓል Dan Connell, ኣመሪካዊ፡ ካብ ካብ ቃልሲ ጀሚሩ ምስ ኤርትራውያን ደው ዝበለ፡ Yvan Patry ካናዳዊ፡ ማሞ ውድነህ ኢትዮጵያዊ፡ Martin Plaut እንጊሊዛዊ፡ Jim Baynard Smith ምስ በዓልቲ እንድኡ Sally፡ እንጊዛውያን ኣብ ኤርትራ ኣብ ሰብዓታት ኣብ ኣስመራ ናይ Moral Re-Armamen ዝነብሩ ዝኣማሳሰሉ ኤርትራ መኣስ ዓዶም ኮይና፡ ግን ንሓቅን ፍትሕን ውረድ ደይብ ዘይብሉ መሓዙት ኤርትራ እዮም።
ሓድ ሓደ ሰባት መርገም ኣለና መስለና ክብሉ ትስምዕ። እንታይ ምስ ገበርና ኢና ተረጊምና? መንዩኸ ረጊሙና? ሎሚ ኾነ ሓምለ ኾነ፡ ሕግን ስርዓትን ዘለና፡ በይኑ ዝበልዕ በይኑ ይመውት ንብል ህዝቢ ኢና። ሓደ ነገር ምስ ወረደ ምኽንያቱ ስለ ዘይትፈልጦ ስቅ ኢልካ ስም ኣይትህቦን ኢኻ። ኣብ ዓለም ክትገልጾ ወይ ክትርድኦ ዘይትኻል ብዙሕ ነገራት ኣሎኢ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ንሓሶት ከም ሓቂ፡ ንጸልማት ከም ብርሃን፡ ንሞት ከም ህይወት ትወስዶ እንተኾንካ፡ ጳጳስ ንዓመታት ተኣሲሮም ኣብ ሱባኤ ኣለው ትብሎም እንተኾናካ ኣብ ከምዚ ወዲቅናዮ ዘለና ዓዘቅቲ ኢኻ ትወድቅ። ከይንጸንት ንፈርሓሉ ኣብ ዘለናሉ እዋን፡ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ዘረባይ ዝበልክዎ ብጀካ ጀጋኑ ሙዃን ካልእ ምርጫ የበልናን።
ንኹሉ ክትገብርሲ ጥዕና ክህልወካ ኣለዎ። በቲ ዘሕለፍናዮን ነሕልፎ ዘለናን ዋላ ሕጉሳት እንተመሰልና፡ ጠገለ ዘይብሉ ጉዳያትን፡ ጓይላታትን እንተብዛሕና፡ እቲ ናይ ዓለም ወረ ብሕልፊ ድማ ናይ ዓድና ካብ ንፈልጦ ንላዕሊ ኣእሙራዊ ጸቅቲ - stress ይገብረልና እዩ። ካብ ዘይሳማማዓና መግብን መስተን ሪሕቅና መንፈስና ኣርግእ ኣቢልና ኣመት ጥዕናና ንግበር፡ ኣጣቃቅማቅ ግዜና ነስተብህለሉ፡ ሓቂ ወትሮ ሓቂ’ያ፡ ስለ ሓቂ ደው ንበል። ህልኽን፡ ቅርሕንትን፡ ሕማም እዩ ዘምጽእ፡ ፍቅርን ምትሕልላይን ግን ጥዕና እዩ ዘምጽእ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብ ቀደም ሎሚ ብዝያዳ ሕልና ንግበር ክብሉ ሰባት ትስመዕ። ሊላይ። ግን ግዜ ኣናኽፍኤ ይኸይድ ኣሎ። ሰብ ደቂሱ ተጸሊእዎ ኣሎ ክብሉኻ ከለውን፡ ሓደጋ ኣጊጥምዎ ኣብ ኣፍ ሞት ኣሎ ክብሉኻ ከለው ትጕየዮ ጉያ ሰማይን መሬትን እዩ። ኣብ ኣፍ ሞት ኢና ዘለና። ኣቱም ብ G-13 ትፍለጡ ክቡር ሓወይ ዶክቶር ሃይለ ደባስ እቦ መንበርኩም ኣብ ውሽጢ ሓጸር ጊዜ ህዝቢ ኤርትራ ብኹሉ መዳይ ክምዕል፡ ክርህዎ፡ ክቀስን መደባት ሒዝኩም ዓዲ ኣቲኹም ኣይተድልዩናን ኢኹም ዝተበሃልኩም፡ ሃየ ሕጂ ብሓዲስ መንፈስ ተንስኡ።
ኣቶም ሙሁራትና ጠረብ እናብልኩም ገሊኹም ትንቃሳቀሱ ኣለኹም ። ግን ባሕሪ ብጭልፋ ኮይኑ። ህዝቢ ባህሉ ሒዙ ይጠፍእ ኣሎ። ህይወት ሓንቲ እንዳያ፡ ኣነዶ ንዓኻትኩም ክነግረኩም ኮይነ። ናይ ምሁራት ደናቁር ዝተባህሉ ሽለታት ኣልው። ከምኡ ከይትኾኑ ሓደራ። እዘን ኩለን ተዳኺመን ዘለው ሲቪካውያን ማሕበራት ኣንቀሳቅስወን። ጊዚኡ ዝጠልበን ሓደስቲ’ውን ከድልያን። ምሁራት ኣይወሓድኩሙናን። ሓቢርኩም ትሰረሑሉን፡ ትጓየዩልይን እዋን ሕጂ እዩ።ሎሚ ዘይተጕየኹምዳኣ መኣስ’ሞ። ትምህርትን ሕርሻን ውዓል ሕደር ዘይባሃሎ ነገር እዩ። ፍገረ ሜራት ኤርትራ ዘፍርሕ እዩ። ትብዓት “ልበሱኒ” እናበለት ትጽውዕ ኣለ። “ኣብየት” በልዋ።
ኣቶ የማነ ገብሩ ዝተባህለ ፍሉጥ ኤርትራዊ፡ ኣባል ቦርድ ናይታ ኣብ 1974 ናይ ኤርትራ ማሕበር ረዲኤት - Relief and Rehabilitation Association of Eritrea - ነቲ ሽዑ ናይ ሕጽረት ማይን ውግእን ዘኸተሎ ሽግር ንምቃላል እተፈጥረት - ሓደ ጊዜ ካብ ኣዲስ ኣበባ ንኣስመራ ክመለስ ከሎ ኣብ ማዕርፎ ነፈርቲ ሓደ ወታሃደር “መታወቅያ ወረቅት” ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ ንሱ ድማ “ኣነ እየ ንዓኻ ዝሐተካ’ምበር ንስኻ ኣይኮንካን ንዓይ ትሓተኒ። ኣብ ዓደይ ኣብ ኣስመራኮ ኢና ዘለና” ምስ በሎ “እዚ ገለ ብዓል ስልጣን ሙኳን ኣለዎ” ኢሉ’ዩ ይመስለኒ ምንም ኣይበሎን። ሓደ ጊዜ ድማ ኣብቲ ናይ ቦርድ ኤኻባ ሐደ ወታሃደር ከንቅሕ መጺኡ ብዛዕባ ሶሻሊዚም ይዛረብ ኔይሩ የማነ እቶኩሩ እናጠሞቶ፡ “ስማዕ ንሕና ብዛዕባ ድኻ ህዝቢ ክህብትም እምበር ማዕረነት ተባሂሉ ክደኪ ኣይንደልን ኢና” ኢልዎ። ወዮ ወታሃደር ዝብሎ ጠፊእዋ ስቅ ኢሉ ትምሃርቲ ቀጺሉ። እሞ ዘረባ ድኣ ኣብዚሔልኩም እምበር፡ ኣሰር ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ዓበይቲ እሕዋትኩም ክትስስዕቡ ሓደራ ይብለኩም። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ መሪር እዋን ሓገዝካ ምውፋይ ሓጎስን ክብረትን እዩ ዘምጽኣልካ።
ኣትን ሙዑታት ደቂ ኣንኢትዮ ኣብዚ መሪር እዋን ታሪኽ ዘይርስዖ ጎባታት ሲናይ እናከድክን ክንደይ ትንፋስ ዘድሓንክንን ገና ተድሕና ዘለኽንን፡ ኣብ ማዓስክራት ዝርከቡ ስድተኛታት ብሕልፊ ንሕጻንት ቆልዑ ምስ ኣዴታቶም ናይ መግብን ፡ጥዕናን ሐገዝ ትገብራ ዘለኽን፡ ኢ-ሰብኣዊነት - crime against humanity ይግበር ከም ዘሎ መርትዖታት ከተምጽኣ ብዘይ ምሕላል ዝጽዓርክን፡ ኣቲ ርኣዩለይ ስምዑለይ ከይበልኪ ኣብታ ዘይብልኪ ኣብታ ጸባብ ገዛኺ ኣብ ሱዳን ስደተኛታት መንእሰይ ዘጋጠሙኺ (ወይ ደቀይ ኣዴኹም ትደፋእ እናበልኪ) በታ ዓቅምኪ ትዕንግሊ ዘለኺ፡ ኣቲ ካብ ኢድኪ ወሲዶም ብጾቱ ኣሕሊፉ ከይህብ ከይዛረብ ብምቅቃጥ ኣብ ኢድ ደርጊ ዝዓረፈ ዝተሰውኤ በዓል ቤትኪ፡ ንኽብሩን ሕድሩን ከይትጠልሚ፡ ምስብጾትኪ ናይ ሓርበኛታት መዓልቲ ብመንግስቲ ደረጃ ክትከብር ትጽዕሪ ዘለኺ። ኩሉኽን በብይንኽን ትጽዕራ ዘለኽን እግዚእቦሆኤር ዕድመን ጥዕናን ይሃብክን፡ እስኪ ሓቢርክን ስርሓ፡ ሓደ ካብቲ ዓቢ ተስፋ ናይ ኤርትራ ንስኻትካን ኢኺን፡
ኣቱም ኩሉኩም ወንነንትን፡ ኣካየድትን ናይ ኤርትራ ደምቤታት - websites - ከምኡውን ረድዮታት፡ ጨካን ኢሳያስ ኣብ ሜዳ ዝፈጸሞ ትንኩልናን፡ ቅትለትን ሕጂ ምስ መሻርኽቱ ዓለም ዘስካሕክሕ ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ዝገብሮ ዘሎን፡ ልሳን ዕጽው መልሓስ ኴንኩም ብቀጻሊ ነጊርኩም ኢኹም ፡ ታሪኽ ጅግና ህዝብና ምስ ጀጋኑ ተጋደልትና፡ ካብ ተጋዳላይ ቢትወደድ ኣብራሃ ጀሚርካ ነጊርኩም ኢኹም። ኢሳያስ ኣብ ትሕቲኡ ንዘሎ ህዝቢ እሱር ከይዝከር ዘይገብሮ የብሉን። ሳላ ደምቤታትኩምን፡ ደምቤታት ፍትሓውያን መሰል ወዲሰብ ዝጣበቃ ግን ድሌቱ ኣይተፈጸመሉን። ወዮ ድኣ እቲ ጭካኔ ኣብ ርኡይ ድንቁርና ኣድሂቡሉ እምበር፡ ሰብ ሓቂቁ ኣይሓቅቅን እዩ። ዓዲ እግዚኣቤሄሮም ከይዶም እንተኾይኖም። ንሱ ምስ ኣልገሰ የዕጽምቶም ንምርካብ መሬት ኢርትራ ክትኳዕት እያ። እምባኣር ሕጂ ደምቤታትኩም ብዘይካ ሓዲስ ሓበራታት ዋና ኣጎልጉለተን ብዝሐልፈ ዘይኮነስ - ንሱ ይሰነድ ንግደፎ - ብዛዕባ ስተታኛታትናን፡ ኣፈታትሓ ሽግር ዓድናን ፡ ብዛዕባ ሰኣን ድልዱላ community centers - ኣብ ወጻኢ- ብሕልፊ ኣብ ዓበይቲ ከትማታት ኤውሮጳን ኣመሪካን ኣብ ስድራቤታት ዘጋጥም ብቀሊል ዘይርኤ ዘሎ ሽግራት መማየጢ፡ ክኸውን ሓደራ። ብዙሕ ሰብ ከም መዛናግዒ ገይሩ ዝውስዶ ዘሎ ኮይኑ ይርኣየኒ። ኩሉ ሰብ እግዚኣቢሄር ዝሓቦ ሓይሊ/ክእለት ኣለዎ፡ ምፍላጡን ኣብቲ ዘድሊ ምትግባርን እዩ። ንሶቶም ይግበርዎ ካብ ማለት “ኣነኽ ስለምናታይ ዘይገብሮ ምባል የድሊ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ እምብኣር ንሕና እቲ ናይ ሓቂ ጅግነነት ለቢስና፡ ሕልናና ዳናኛ ጌርና፡ ነዘን ኣብ ላዕሊ ዝጥሰቀስክውን ኣነ ጥራይ ዘይኮንኩስ ብዙሕ ሰብ ዘተሓሳስቦን ዘተኩረሉን ዘሎ እንድሕሪ ጌርና፡ ከም ሲንጋፖር ክንከውን ንኽእል ኢና ዝብል እምነት ኣለኒ። ንነዊሕ ዓመታት ዝተሐረመትና ሰላም ንጸምኣ ኣሎና። እወ ኣብ ሀገርና ሰላም ንደሊ ኣለና፡ ልዑላውነትና ክሳብ ዝተከበረልና ድማ ምስ ጎረባብትና ብሰላም ክንበር ንደሊ ኢና።
እምበኣር ዘረባይ ብጾሎት ክዕጽዎ እየ።
ዎ እግዚኣብሄር ኣምላኽ፡ ንዓኻ ዝስኣነካ የልቦን’ሞ ብዓይኒ ምሕረትካ ጠምተና ብጸጋኻ ከልለና። ብኽያትን፡ ማእሰርትን፡ ሞታን፡ ህልቂትን ይእከልኩም በለና። ሰላም ኣብ ሃገርና፡ ሰላም ኣብ ዓለምና ክነግስ ባዕልኻ ርድኣና። ዘለዓለማዊ ክብርን ምስጋናን ንዓካ ይኹን። ኣሜን።
ኣበባ


text:
መላለዪ፥ እዚ ቃለ-መጠይቕ እዚ ኣብ ጥሪ 2017 ዝተኻየደ እዩ። ጸኒሕና ከነራጋግጾ ከም ዝፈተና ከኣ እተን ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒነን ዝነበራ ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ የካቲት 2017 ንኤርትራ ከም ዝተሰጓ ሓበሬታ ረኺብና።
መተሓስሰብ፥ ንድሕነቱ ክንብል ስም መኮንን ኣባል ጸጥታሱዳን ከም ዝለወጥናዮ ከነዛኻኽር ንፈቱ።
ኣብ ናይ ሓንቲ ሱዳናዊት መሓዛይ ሰነ-ስርዓት መመረቅታ ንምስታፍ ኣብ ዝተጸንበርኩሉ ኣጋጣሚ እዩ። መሓዛይ ምስ ኣባላት ስድራቤታ ኣላለየትኒ። ኤርትራዊት ዜግነትን ካብ ሃገረይ ሃዲመ ኣብ ሱዳን ዝቕመጥ ዘለዂ ስደተኛን ምዃነይ ኣብ ምልላይና ዝፈለጡ ስድራኣ ጽቡቕ ኣቀራርባ እየ ርእየሎም። ድግስ ኣብ ምውዳኡ ኮይኑ ንገዛይ ኣብ ዝተበገስኩሉ ሰሚር ዝስሙ ዓቢ ሓዋ ንመሓዛይ ናብ ደገ ወጺኡ ተደሃየኒ። ኣባል ጸጥታ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ከምዝኾነ ድሕሪ ምሕባር፥ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ተቐዪደን ዘለዋ ዓሰርተታት ኤትራውያን ደቀኣንስትዮ ዘሕልፈኦ ዘለዋ ጸገምን ህልዊ ኩነታት ንኽትርዳእ ዘሎ ናይ ቋንቋ ግድላትን ዘርዚሩ ሓበረኒ። ኣገዳስነት ናይቲ ኩነታት ሻቡ ተገንዚበ ድማ ንሓዊ መሓዛይ ከይተደናጎየ ናብቲ ቤት-ማእሰርቲ ክወስደኒ ሓተትኩዎ እሞ እወታዊ ግብረመልሲ ረኸብኲ።
ዝተቛጸርናሉ ሰዓት ኣኺሉ፥ ምስ ሰሚር ተተሓሒዝና ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ በጻሕና። እቲ ቤት ማእሰርቲ – ናብ ሱዳን ብሓፈሻ ናብ ከተማ ካርቱም ድማ ብፍላይ ክኣትዉ ዝተሓዙ፥ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ካርቱም ኣብ ዝካየዱ ኣልመምቲ ግፋታት ዝቕየዱ ስደተኛታት ከምኡ ድማ ከበድቲ ገበናት ዝፈጸሙ ሱዳናውያን ዝእሰሩሉ ማእከል እዩ። ሰሚር ኣባል ጸጥታ እቲ ቤት ማእሰርቲ ብምዃኑ ናብ ውሽጢ እቲ ቤት ማእሰርቲ ብዘይ ጸገም ክኣቱ ክኢለ።
ሰሚርንውሽጢ ሒዙኒ ክኣቱ እንከሎ መንፈስ ናይቲ ቤት-ማእሰርቲ ክብድብድ ኢሉኒ። ኣብታ ጸባብ ቤት-ጽሕፈቱ ምስ ኣተዂ፣ ሰሚር ሓፈሻዊ ስእሊ ናይቲ ቤት-ማእሰርቲ ሂቡኒ። ‘’እተን ዝበልኩኺ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ገሊኤን ንከተማ ኻርቱም፣ ገሌን ድማ ንግብጺ ከምኡ ውን ንሊብያ ክኣትዋ ከለዋ ዝተታሕዛ እየን ። ብፍላይ እተን ንካርቱም ክኣትዋ ዝተታሕዛ ዝኾነ ናይ ቋንቋ ዓረብ ኣፍልጦ ዘይብለን እየን። ኣብ ንገብረአን መርመራ ድማ ብጣዕሚ ኣሸጊረናና ኣለዋ። ካብ 3 ክሳዕ 6 ኣዋርሕ ዝገበራ እየን። ንሕጂ እተን 6 ወርሒ ገይረን ዘለዋ ናብዚ ከምጻልኪ እየ ኣዘራርብየን።” ኢሉኒ ንውሽጢ ገጹ ኣተወ ።
ድሕሪ ከባቢ ርብዒ ሰዓት ሰሚር 4 ኣዝየን ቀጠንቲ፡ ጸጉረን ዝተበታተነ፡ ገጸን ዝተደወነን ዝማደወን ዕባያ ዝተኸድና ኤርትራውያን መሪሕወን መጸ ። ስንባደይ ክቆጻጸሮ ኣይከኣልኩን። ብጣዕሚ ድማ ኣደንጊጸናኒ። ኣብ ክሊ ዕድመ 20ታት ዝርከባ ጎራዙ እየን። ሰሚር ማይ ቀሪብልና፡ ከይስከፋ ብምባል ካብቲ ዝነበርናዮ ክፍሊ ወጸ ። ንገለ ደቓይቕ ዓይኒ ንዓይኒ ተጠማመትና። “ከመይ ቀኒኺን ሓፍትኺን ጓል ዓድኽን እየ፡ ኩነታትክን ክዕዘብ እየ መጽአ ዘለኹ። እዚ ሱዳናዊ ኣባል ጸጥታ እዩ ኩነታትክን ነጊሩኒ ። ከም ኤርትራዊት ድማ ብጣዕሚ ሰለ ዝተሰማዓኒ እየ ክመጽእ ዝወሰንኩ።” ብምባል ናይ ምቅርራብ መንፈስ ከንጽፍ ፈተንኩ።
ንእለቱ ኣብ ገጸን ገለ ተስፋ ተራእየኒ። ምስኣተን ብኸመይ ከም ዝተታሕዛ፡ እንታይ ጸገማት የጋጥመን ከም ዘሎ ሕጽር ዘበለ ዕላል ኣካይደ። መጀመርያ ምሉእ ስመንን ዕድማኤንን ብተርታ ኣብዚ ታሕቲ ክጠቅሰልኩም ።
- ሂወት መንገሻ ተስፋጋብር፤ ዕድመ፡ 29
- ዝያዳ መልኣከ ሃብቶም፤ ዕድመ፡ 25
- ንግስቲ ሕሩይ ዘርኣይ፤ ዕድመ፡ 21
- ሳሌም ንጉሰ ተስፋይ፤ ዕድመ፡ 21
ንሳተን ካብ ግርባን ሓጀርን ንከተማ ካርቱም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ክኣትዋ ከለዋ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን እየን ተታሒዘን። ተታሒዘን ናብ ቤት-ማእሰርቲ ሁዳ ካብ ዝዳጎና ዛጊት ንኩነታተን ዝፈልጥ ዝኾነ ቤተሰብ ወይ መቕርብ የለን።
ቀጺለ እምበኣር ምስኣተን ብተርታ ዝገበርኩዎ ዕላል ከስዕበልኩም።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻኽን ዶ ክትሕብርኒ ፧
ሂወት መንገሻ ተስፋጋብር ይበሃል። ካብ ንኡስ ዞባ ዓዲ ዃላ እየ መጽአ ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
ፈለማ ካብ ኢትዮጵያ ብመንገዲ ሓምዳይት ንሱዳን ኣቲና። እቲ ዘስግረና ዘነበረ ሰብ ብ100 ሽሕ ብር እዩ ተዋዓዒሉና። ካብ ሓምዳይት ኣብ ዓባይ ማኪና ተጻዒንና ናብ ሕጂ ብንጹር ክዝክሮ ዘጸግመኒ ቦታ በጺሕና። ድሕሪኡ ኣብ 3 ንኣሽቱ ትዮታ ዝዓይነተን ፒክ-ኣፕ ተመቓቒልና ናብ ሓጀር በጺሕና። ኣብ ሓጀር ገንዘብ ክንከፊል በቶም ኣሰጋገርቲ ዝለዝተሓበረና ኩሉና ገንዘብና ክሳዕ ንኸፊል ኣብቲ ከባቢ ን 3 ሰሙናት ኮፍ ኢልና። ኩሉና ምስ ከፈልና ኣብ ሰዓታት ንግሆ ኣብ`ተን ናብ ሓጀር ዘብጸሓና ፒክ-ኣፕ ተጸፍጺፍና ናብ ካርቱም ኣምራሕና። ንከባቢ4 ሰዓት ምስ ተጓዓዝና ግና እታ ኣነ ተሳፊረላ ዝነበርኩ መኪና ኣብ ትሕቲ ከባባ ወተሃደራት መንግስቲ ሱዳን ኣትያ። ንመራሒ መኪናን ነቲ ኣስጋራይን ድሕሪ ምምቋሕ ድማ ንዓና ኣብ ወተሃደራዊት መኪና ኣኪቦም ናብ’ዚ ሕጂ ንርከበሉ ዘሎና ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ዳጒኖሙና።
- ሰለምንታይ እዮም ወትሃደራት ናይ ሱዳን ሒዞምኽን፧
ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ኢዂም ኢሎም’ዮም ሒዞምና።
- ናብዚ ቤት ማእስርቲ ምስ ኣተኽን እንታይ ስዒቡ፧
ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾንክን፣ ብቤት ፍርዲ ድማ ግቡእ ፍርዲ ክሳብ ዝብየነልክን ኣብዚ ክትጸንሓ ኢኽን ኢሎምና። እቲ ዝገርም ዝኾነ ደሃይ ናይ ስደራ የብልናን። ስድራና ኣበይ ከምዘለና ‘ውን ዝፈልጡ ኣይመስለንን። ኣብዚ ቤት ማእሰርቲ ድሮ 6 ወርሒ ጌርና ኣሎና። ኩነታት ስደራና ክንፈልጥ ወይ ውን ስድራና ዘለናዮ ቦታ ክፈልጡ እንተበልናዮም ሰማዒ ስኢና ዘዝሓተትካዮ ጸማም እዝኒ እዩ ዝህበካ…..(ን…ብ…ዓ…ት… )…..
- ደሓን ኣጆኺ ርግእ በሊ ደሓን ክተሓባበረክን እየ። ብቤት ፍርዲ’ኸ ዝተዋህበክን ፍርዲ ኣሎ’ዶ፧
ከምዚ ተፈሪድክን እንተ ዝብሉና ደኣ ጽቡቕ እንድዩ። በቃ ኩነታትና ክፈልጥ ዝመጽእ ሰብ የለን ።
- ኩነታት ጥዕናኽን፡ ሓፈሻዊ’ኸ ኩነታትክን ኣብ ከመይ ደረጃ ይርከብ፧
ንኽትገልጾ ዓቐብ እዩ። ዳርጋ ናይ ካልኦት ዜጋታት ብብዝሒ የለዋን ኣብዚ። በቃ እተን ዝበዛሕና ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ኢና። ኩነታት ናይዚ ቤት ማእሰርቲ ድማ ከምዚ ትዕዘበዮ ዘለኺ እዩ። ብጣዕሚ ሕማቅቕ፡ እንዲዒ ክገልጾ ኣይክእሊን እየ ።
ሕራይ የቀንየለይ ሂወት ።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻክን`ዶ ክትሕብርኒ፧
ዝያዳ መልኣከ ሃብቶም ይበሃል፡ ካብ ሰገነይቲ እየ መጽአ። ኣብኡ ተወሊደ ኣብኡ ድማ ዓብየ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
ኣባል 22 ሃገራዊ ኣገልግሎት`የ። ንላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዘሕልፍ ነጥቢ ሰለ ዘየምጻኹ ኣብ ሃገራዊ ማእከል ሞያዊ ስልጠና ሳዋ (ሃማሞስ) ድሕሪ ምስልጣነይ፡ ኣብ ኩባንያ ህንጻ ብደሆ ተመዲበ ኣብ ተሰነይ ነይረ። ምስቲ ኩባንያ ድማ ክሳብ ዓሊግድር ይንቀሳቀስ ነበርኩ። ድሕሪ’ዚ ምስ ሓደ መሳርሕተይ ብምዃን ንሱዳን ኣቲና። ኣነ ኣብ ከሰላ መቕርብ ሰለ ዝነበሩኒ ምስኦም ክቕኒ ከለኹ፡ እቲ መሳርሕተይ ጉዕዞኡ ቀጺሉ። ኣነ ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ ብመንገዲ ግርባ ንከተማ ካርቱም ክኣቱ ከለኹ ኣብ ካብ ግርባ ውጽእ ኢልካ ኣብ ዝርከብ ጎላጉል፡ ማለት ንሓጀር ገጽና ክንከይድ ከለና ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ተታሒዝና ናብዚ ቤት ማእሰርቲ ኣምሪሕና።
- ሰለምንታይ እዮም ወትሃደራት ናይ ሱዳን ሒዞምኽን፧
ካብ ግርባ ውጽእ ኢልና ክንገዓዝ ከለና ጉዕዞና ብእግሪ`ዩ ነይሩ። ጸኒሐና ግን ማለት፡ ሩባ ኣሎ፡ ነቲ ሩባ ምስ ሰገርናዮ እተን መኻዪን ኣብኡ ጸኒሐናና። ኣብተን መኻዪን ተጻዒና ገለ ሰዓታት ምስ ተጓዓዝና ረሻሽ ዝጸዓና 2 ወተሃደራውያን መካዪን እግሪ እግሪታ ተጻዒናያ ዝነበርና መኪና ሰዓባ። ብመጀመርያ ራሻይዳ እዮም መሲሎምና ጸኒሖም ግን እቶም ወተሃደራት ናይ ሱዳን ጠያይት ንላዕሊ ምስ ቶኮሱ እቲ ናህና ኣውቲስታ ደው ድሕሪ ምባል ንኹልና ኣውሪዶም ዝኾነ ሰብ ከይንቀሳቀስ እሎም ምልክት ገበርሉና። ኣስዒቦም ድማ ንኹልና ኣብተን ረሻሽ ጺዒነን ዝነበራ 2 ወተሃደራውያን መካዪን ሰቐሉና። ንመራሒ እታ ተሳፊርናላ ዝነበርና መኪና ግን ኣብኡ ገዲፎሞ።
- ስለምንታይ ንመራሒ መኪና ገዲፎሞ፧
ንዓይ`ዉን ክርደኣኒ ኣይከኣለን።
- ናብ ቤት-ማእሰርቲ ሁዳ ምስ ኣምጹኽን እንታይ ኢሎምኽን፧
ንከባቢ ሓደ ወርሒ ዝኾነ ነገር ኣይበሉናን። ድሕሪኡ ግን ብተናጸል ኪምርምሩና ጀሚሮም። ምስቲ ቋንቋ ዘይንመልኮ ምዃና ድማ ምስኦም ክንሰማማዕ ኣይንኽእልን ዝነበርና። ንሳቶም ድማ ብጣዕሚ ጸርጸር ይብሉልና። ድሕሪኡ ሓደ ብዙሕ ትግርኛ ዘይመልኽ ሰብ ኣምጽኦም ጉዳይክን ብቤት ፍርዲ ተራእዩ፡ ቤት ፍርዲ ዝወሰነልክን መቅጻዕቲ ክትቅብላ ኢኽን ኢሎምና ።
- እዚ መዓስ እዩ ዝኸውን ዘሎ፧
እዚ ቅድሚ 2 ኣዋርህ ኣቢሉ እዩ ። ድሕሪኡ ግን ዝኾነ ይኹን ፍታሕ ወይ ‘ውን እቲ ዝብልዎ ዘለዉ መቕጻዕቲ ኣየፍለጡናን። ልዕሊ ኩሉ ሓርቢትና ዘሎ ግን ህላወና ክሳብ እዛ ሰዓት እዚኣ ስድራና ዘይፈልጡ ምኻኖም እዩ። ኣብ ከተማ ካርቱም ዝነብር ዝኾነ መቕርብ ወይ መሓዛ ኣብዚ ከም ዘለና እንተ ፈለጠ ‘ውን ክረኽበና ዝከኣል ኣይኮነን።
- ደሓን ዝያዳ እቲ ዝከኣል ክንገብር ኢና። ኩነታትክን እውን ንዝምልከቶም ኣካላት ክንሕብር ኢና፡ ኣጆኺ የቀንየለይ ።
ኣነ ውን የቀንየለይ።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻኽን ዶ ክትሕብርኒ፧
ምሉእ ስመይ ንግስቲ ሕሩይ ዘርኣይ ይበሃል ካብ ጎሉጅ እየ መጽአ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
ኣብ ጎሉጅ ሻሂ እንዳሸቀጥኩ እየ ዝናበር ነይረ። ድሕሪኡ ግን፡ ሓደ ብቐረባ ዝፈልጦ ሰብ ንሱዳን ከስግረኪ፡ 15 ሽሕ [ናቕፋ] ትኸፍልኒ ዲኺ እሉኒ። ኣነ ናይ ምኻድ ሓሳብ ሰለ ዝነበረኒ ኣይተማታእኩን። ብመንገዲ ሓፊር ዲማ ሱዳን የእቲዩኒ። ካብኡ ብመንገዲ ቀይሕ መስቀል [UNHCR ማለታ እዩ] ንሸገራብ በጺሕና። ኣብ ሸገራብ ከባቢ 2 ወርሒ ገይረ ይኸኡውን የ። ሂወት ናይቲ ማዓስከር ኣዝዩ ከቢድ እዩ፣ ካብ ኩሉ ሕማማት ኣለዎ እቲ ቦታ። ሰለዚ፡ በቃ ካርቱም ክኸይድ ወሲነ ሂወተይ ኣብኡ ክመርሕ። ምስ ሓደ ሱሌማን ዝስሙ ደላላይ ብ2000 ጂነ ሱዳን ንካርቱም ከስግረኒ ድሕሪ ምስምማዕ ዲማ ንከተማ ካርቱም ተበጊስና ። ካብ ሸገራብ ነዊሕ ድሕሪ ምጉዓዝ ድማ ነቲ ኣብ ቅድሚ ሸገራብ ዝርከብ ዓቢ ሩባ ብጃልባ ሰጊርናዮ፡ መካይን መጽአን ክወስዳና እንዳ ተጸበና ግን ብወተሃደራት ናይ ሱዳን ተታሒዝና።
- ሰለምንታይ እዮም ወተሃደራት ናይ ሱዳን ሒዞምኽን፧
እዋእ፡ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾና እዩ መስለኒ። ኣብቲ ፈለማስ ሸፋቱ እዮም መሲሎምና፡ ድሕሪና ግን ምሉእ ወተሃደራዊ ክዳን ዝለበሱ፣ ኣብ መንኩቦም ድማ ንኣሽቱ ባንደራ ሱዳን ድሕሪ ምርኣይና ወተሃደራት ሱዳን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ኢልና። ካብኡ ቀጺሎም ኣብታ ሒዞማ ዝመጹ ሃይላክስ ዝዓይነታ ዓባይ ማኪና ብድሕሪት ጽዒኖም ናብዚ ቤት ማእሰርቲ ኣምጽኦምና። ኣብ ሰዓታት ለይቲ ኢና ናብዚ ቤት ማእሰርቲ መጺእና። ኣበይ ኣቲና ምህላውና እዉን ንጹር ስእሊ ኣይነበረናን። ከባቢ ሰዓት 10፡00 ቅ.ቀ – ቁርሲ ኢሎም ምስ ኣውጹና ሓደ ኣተርጓሚ መጽኡ፡ ንስኻትክን ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾንክን ጉዳይክን ብቤት ፍርዲ ክርኤ እዩ ኢሉና። እንታይ ከምዝተፈረድና ግና ዛጊት ዝኾነ መረዳእታ የብልናን።
- ንኩነታት ጥዕናኽን ብቐረባ ዝከታተል ወገን`ከ ኣሎዶ፧
ሰሙናዊ እትመጽእ ሓንቲ ነርስ ኣላ። ንሳ እያ ትከታተለና። እዚ ግን እኹል ኣይኮነን፡ ብፍላይ እዚ እስርቤት ንርእዮ ከምዘለና ጽሬት ዘለዎ ኣይኮነን። ኣብዚ ንዝተፈላለዩ ሕማማት ኢኻ ትቃላዕ። ካልእ ከምዚ የሕዋተይ ክገልጾኦ ዝጸናሓ ጉዳይክን ቤት ፍርዲ ክርአ እዩ ኢሎም ከባቢ 5 ወርሒ፡ ገሌና`ውን 6 ወርሒ ጌርና ኣሎና። ዝኾነ ዝመጻና [የለን]። ልዕሊ ኩኩ ኣጨኒቚና ዘሎ ግና ጉዳይ ስድራና እዩ፣ ኣበይ ከምዘሎና፤ ብሂወት እዉን ኣሎና ዲና ዝፈልጡዎ ነገር የልቦን።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻኽን ዶ ክትሕብርኒ፧
ሳሌም ንጉሰ ይበሃል። ኣብ ኣስመራ፡ ኣብ ቀሓውታ እየ ተወሊደ ዓብየ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
መጀመርያ፡ ኣነ ካብ ኣስመራ ነፍሲ ወከፍና 4 ሽሕ ዶላር ከፊልና ብሓደ ወዲ ከረን ዝባህል ሰብ፡ ኣነን መጓዕዝተይን ተበጊስና። ኣብ ሓንቲ ሎሪ ተጻዒንና ድማ ብመንገዲ ሃይኮታ ከሰላ ኣቲና። መብዛሕትና ደቀኣንስትዮ ኢና ኔርና። ኣብ ከሰላ ድማ ኣብ ሓደ መኽዘን ሰሙን ምሉእ ተዓጺና። ዝኸፈልናን ዘይከፈልናን፡ መንገዲ ሕማቕ ሰለ ዘሎ ኣሎም እዮም ዘመኽንዩ እቶም ዝወስዱና ዝነበሩ። ካብኡ ንሸገራብ ክንወስደክን ኢና ኢሎምና። መብዛሕትና ግን ኣቢናዮም ምኽንያቱ እቲ ስምምዕ ንካርቱም ሰለ ዝነበረ። ጸኒሕና ግና ካብ ከሰላ ጸልማት ተጎልቢብና ኢና ተበጊስና። ድሕሪ ነውሕ ጉዑዞ ኣብ ከባቢ ካርቱም ምስ በጻሕና ግን ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ተታሒዝና ኣብዚ ንርከብ ኣለና ።
- ኣብዚ ምስ መጻእክን ከመይ ተቐቢሎምኽን፧ እንታይ ከ ኢሎምኽን፧
ንሲኽን ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾንክን ጉዳይክን ብቤት ፍርዲ እዩ ክረአ። ክሳብ ሽዑ ግን ኣብዚ ቤት-ማእሰርቲ ኣለኽን ኢሎምና። ክሳብ ሕጂ ድማ ብዘይ ዝኾነ ፍርዲ ዓቕልና ጸቢቡና ኮፍ ኢልና እንሀና ኣብዚ ቤት ማእሰርቲ።
- ጉዳይክን ንምፍላጥ ካብ ወገን ኤምባሲ ኤርትራ ይኹን ካልኦት ንሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ዝግደሱ ማሕበራት መጽኦምኽን ይፈልጡ ዶ፧
ኣሽንካይ ጉዳይና ክፈልጡ ዝመጹ ማሕበራት ኮነ ኤምባሲ ኤርትራ ነዛ ተለፎን ክንድውልን ምስ ስድራና ክንራኸብን እንድዮም ዝኣብዩና። ኣዞም ክትብልዮም ዝጸንሕኪ እሞ ኣለዉ ድዮም የለዉን ውን ንፈልጦ ነገር የልቦን ።
- ብጣዕሚ የመስግን። ጉዳይክን ሰናይ መዕልቦ ክረክብ ኣንዳ ተመነኹን ኩነታትኪን ግንዛቤ ንኽረክብ ክንጽዕር ምዃንና እንዳሓበርኲን ስለቲ ዝሃብክናን ዝርዝራዊ ሓበሬታ ነምስግነክን።


text:
ሰሜን ኮርያ ካብ ዓሚ ጀሚራ ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ እገዳ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ትርከብ። እንተኾነ ፕዮንግያን ንኤርትራ ወሲኹ ዕዳጋ ኣጽዋር ኣብ ኣፍሪቃ ረኺባ ከምዘላ ሓድሽ መጽናዕቲ ኣረጋጊጹ።
እታ ግልልቲ ሃገር ናብ ዕዳጋታት ኣፍሪቃ ክትኣቱ ከላ ግና ንከይትፍለጥ ኢላ ዝተፈላለዩ ሜላታት ከምትጥቀም’ውን እቲ ሪፖርት ገሊጹ።
'ሰሜን ኮርያ ኣጽዋራት፣ ወትሃደራዊ ናውቲ፣ ካብ መርየት ናብ ሰማይ ዝውንጨፍ ሚሳይል፣ ራዳራት፣ ሰብ ዝጾሮ ጸረ ሚሳይል፣ ዝተፈላለዩ ዘበናዊ ኣቑሑትን ኣገልግሎታትን ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ትሸይጥ ኣላ' ይብል ኣቦ መንበር ኮሚተ ትግባረ እገዳ ሰሜን ኮርያ ሚስተር ህዩ ግሪፊዝ።
ሚ/ር ግሪፊዝ ብዛዕባ ኤርትራ ክዛረብ ከሎ ’እዚ ኮሚቴ ኣብ 2015, 2016ን ሎሚ ድማ ኣብ 2017 ኣብ ዘቕረቦም ዛዛሚ ሪፖርታት ኤርትራ ተጠቒሳ ኣላ። ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከመይ ገይሮም ናብ ፒዮንግያን ሰሜን ኮርያ ኣትዮም ምስ’ቲ ስርዓት ከምዝራኸቡ ኣርእዩ’ሎ ይብል።


text:
ክቡራትን ክቡራንን
ብምኽንያት መበል 27 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ንዅሉ ኣብ ውሽጥን ኣብ ግዳምን ዝርከብ ኤርትራውን ፈተውቲ ሃገርና ኤርትራን ናይ ዮሃና መልእኽቲ የመሓላልፍ። ህዝብና ካብ’ዚ ዘሕልፎ ዘሎ ኣደራዕ ተጋላጊሉ፡ ፍትሕን ግዝኣተ-ሕግን ዝነግሰሉ፡ ዜጋታት ብሰላም ወፊሮም ብሰላም ናብ ገዝኦም ዝምለስሉ፡ ውግእን ወረ ውግእን ዘኽትመሉ ዓመት ክዀነልና ድማ ይምነ።
ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብ17ን 27ን ግንቦት 2018 ዝተኻየደ ካልኣይ ኣርባዕተ ወርሓዊ ምዱብ ኣኼባኡ ብዝኽሪ ስዉእ ተጋዳላይን ኣባል ማእከላይ ባይቶ ነበርን መሓመድ ኣሰሎ ኢዩ ከፊትዎ። ኣብ’ዚ ካብ ወርሓት ጥሪ ክሳብ ሚያዝያ 2018 ዘጠቓለለ ኣኼባ ዝቐረቡ ዛዕባታት ድማ፡ ጸብጻባት 9 ኣብያተ-ጽሕፈት ፈጻሚ ሽማግለ፡ ፈስቲቫል 2018፡ ንድፊ ትግባረ እማመ ሰዲህኤን ዝብሉ ነበሩ።
ንጥፈታት ሰልፊ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናበረኸ ከምዝመጽእ ዘሎ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ መዚኑ። ሰዲህኤ፡ ብመሰረት ናይ እማመ ሓባራዊ ዕዮ ተቓወምቲ ውድባት፡ ምስ ዝተፈላለያ ውድባትን ምስ ህዝብን ዘካይዶ ዘሎ ርክባት ተስፋ ዝህብን ኣበርቲዑ ክደፍኣሉ ዘለዎ ዕማምን ምዃኑ ርእዩ። ነቲ እማመ ናብ ግብሪ ንምውዓል ዝሕግዝ ንድፊ ትግባረ እውን ተሊሙ ኣሎ።
ኣብ እስራኤልን ዓባይ ብሪጣንያን ብኣባላት መሪሕነት ዝተኻየደ ዑደት ዝንኣድ ውጽኢት ከምዝነበሮ ገምጊሙ። ከምኡ’ውን፡ ብቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ’ዚ ርብዒ ዓመት ኣብ ሆላንድ፡ ከተማ ሀግ፡ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፍን ኣኼባታትን፤ ብእጋጣሚ 8 መጋቢት ኣብ ካናዳን ሽወደንን ዝተኻየዱ ህዝባዊ ኣኼባታት፡ ብምኽንያት መበል 27 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ብምኽትል ኣደመንበር ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ እተገብረ ቃለ-መሓትት...ወዘተ ንጥፈታት ቤት ጽሕፈት ደቂ ኣንስትዮ እናበረኸ ይመጽእ ምህላዉ ዝሕብሩ ምልክታት ምዃኖም ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኣስሚርሉ።
ቤት ጽሕፈት መንእሰያት ሰዲህኤ፡ ጀሚርዎ ዘሎ ናይ ፓልቶክ መደብን ኣብኡ ዝዝረበሎም ዘለዉ ኣጀንዳታትን ትምህርቲ ዝቕሰሞምን ንሓድነት ናይ ደምበ ተቓውሞ ንቕድሚት ክደፍኡ ዝኽእሉ ኣበርክቶታት ዘለዎምን ምዃኖም ኣኼባ መዚኑ። ነዚ ተጀሚሩ ዘሎ ጽቡቕ ተበግሶ ንምስፋሕን ኣሳታፊ ንምግባሩን ተወሳኺ ጻዕሪ ክግበር ከምዘድሊ ድማ፡ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ርእዩ።
ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጕዳያት ሰዲህኤ ንጕዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብሓፈሻ፡ ንጕዳይ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ድማ ብፍላይ፡ ኣብ ምጥባቕ፤ ዘካይዶ ዘሎ ዘይሕለል ጻዕርታት፡ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጕዳያት ከኣ፡ ህጻናት ኤርትራውያን ኣብ ሱዳን ዝምሃርሉ ቤት ትምህርቲ ወድሸሪፈይ ቀጻልነት ክህልዎ ንዝገብሮ ዘሎ ኣበርክቶ፡ መርኣያ ናይ’ቲ ሰዲህኤ ኣብ ዜጋታቱ ዘለዎ ሓልዮትን ሓላፍነትን ዝገልጽ ዕላማታቱ ምዃኑ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኣስሚርሉ። ነቶም ነዚ ቤት ትምህርቲ ዝምውሉን ዝድግፉን ማሕበራትን ውልቀሰባትን ድማ ምስጋናኡ የቕርብ።
ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ እውን፡ ኣብ ነፍስወከፍ ዕለት ዘቕርቦም መሃርቲ ርእሰ-ዓንቀጻት ብጽሑፍን ብድምጽን ዝዝርግሖም ዜናዊ ሓበሬታታት፡ ንሰልፋዊ ንጥፈታት ኣብ ምቅላሕ ዝጻወቶ ዘሎ ግደ ኣኼባ ንኢዱ።
ኣባላት ሰዲህኤን ደገፍቱን፡ ነዚ እናበረኸ ዝኸይድ ዘሎ ንጥፈታት ንምትብባዕ ክገብርዎ ዝጸንሑን ዝገብርዎ ዘለዉን ናይ ገንዘብ ወፈያታት ድማ፡ ኣኼባ ናእዳኡን ምስጋናኡን ገሊጹ።
ፈጻሚ ሽማግለ፡ ብጕዳይ እቲ ካብ 3-5 ነሓሰ 2018 ኣብ ፍራንክፈርት ዝካየድ ፈስቲቫል 2018፡ ካብ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝቐረበሉ ጸብጻባት ሰሚዑን ንለበዋታታ መሊሱን። ናይ ሎምዘበን ፈስቲቫል፡ ንኣባላት ሰልፊ ዝምልከት መዓልትን ንህዝቢ ዝምልከት መዓልትን ተባሂሉ ብፍልይ ዝበለ መልክዕ ክዳሎ ምዃኑ እውን ተራእዩ ኣሎ።
ብጕዳይ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ብዝምልከት፡ ኣብ ሃገራት ምዕራብ ዝርከቡ ገለገለ ስሱዓትን ገበነኛታትን ኤርትራውያን፡ ናብ’ዚ ሃገር’ዚ ከነሰጋግረኩም ገንዘብ ስደዱልና እናበሉ ዝፍጽምዎ ዘለዉ ናይ ምድንጋርን ስርቅን ተግባራት ደው ከብልዎ ሰዲህኤ ይጽውዕ። እቶም፡ መረጋገጺ ከይሓዙ ገንዘቦም ንመጠፋፋእቲ ዝህቡ ግዳያት ድማ፡ ካብ’ዞም ጐሓላሉ ክጥንቀቑ የዘኻኽር።
ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ፡ ነቲ ኣብ ክልቲኡ ገማግም ናይ ቀይሕ ባሕሪ ዝካየድ ዘሎ ናይ ጂኦ-ፖለቲካዊ ውድድራትን ቅድድማትን እኹል ግዜ ሂቡ ብኣትኵሮ ተዘራሪብሉ። ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብስእነት ርግኣትን ወጥርታትን ይሳቐ ከምዘሎ ድማ መዚኑ። ብዝሒ ወተሃደራዊ መደበራት ናይ ግዳም ሓይልታት ኣብ ዞናና ድማ ምልክት ናይ ዘይምርግጋእ እምበር ናይ ጥዕና ምልክት ከምዘይኰነ ኣስሚርሉ።
ክቡራትን ክቡራንን
ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዓማምን ትርጕም ዘይብሉን ውግእ ቅድሚ ምጅማሩ ይኹን ኣብ ዝጀመረሉ እዋን እውን ከይተረፈ፡ ኣካል ናይ’ቶም ንመንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሽግራቶም ብልዝብ ክፈትሑ፤ ሰራዊታት ክልቲኡ መንግስታት ናብ ቅድሚ ውግእ ዝነበሮ ቦታታት ክምለሱ ዝጽውዑ ዝነበሩ ሃገራውያንን ኣህጕራውያን ሓይልታት ኢና ኔርና። ክልቲኦም ሸነኻት፡ ማለት መንግስቲ ኤርትራን መንግስቲ ኢትዮጵያን ግን፡ ነዚ መጸዋዕታ ዕሽሽ ኢሎም ናብ ናይ 1998-2000 ዓ.ም ውግእ ድሕሪ ምእታዎምን ኣብ ልዕሊ ክልቲኡ ኣህዛብ እዚ ዘይብሃል ህልቂትን ብርሰትን ምውራዶምን፡ ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ፡ ነቲ ውግእ ደው ኣቢሎም ናብ ፍርዲ ክኸዱን እቲ ዝውሃብ ፍርዲ ድማ ቀያድን ናይ መወዳእታን ክኸውን ተሰማሚዖም ከምዝኣተውዎ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ኣብ ልዕሊ ምዝካር፣ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ሰዲህኤን፡ ካብ ብጊሓቱ፡ እቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ግብሪ ክውዕል ከም ዝግባእ ክጒስጒሱ ምጽናሖም ዘኪሩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ነዚ ብይን’ዚ ኣብ ክንዲ ምትግባር ነቲ ኮሚሽን ዶብ ዝገበሮ ብይን ብመትከል ንድግፎ ኢና፡ ኣብ ትግባረኡ ብዝምልከት ግን ልዝብ ክግበር ኣለዎ ብምባል፡ 5 ነጥብታት ዝሓዘለ ናይ ልዝብ ቅድመ-ኵነት ብምቕራብ ናይ ኣይሰላም ኣይውግእ ኵነታት ከምዝቕጽል ገይሩ ምጽናሑ ዝዝከር ኢዩ።
ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ነቲ ደስኪሉ ዝጸንሐ ናይ ዶብ ሕቶ ኣብ ዝቐልጠፈ ጊዜ ብሰላማዊ ኣገባብ ክንፈትሖ ይግባእ ኢሉ ጻዕሪ ምክያዱ ዝድገፍን ተስፋ ዝህብን ኢዩ። ሰዲህኤ፡ ከም ቀደሙ፡ ንሰላማዊ ፍታሕ ዝግበር ጻውዒት ይኹን ጻዕሪ ደጋፊኡን ኣብ ጐድኑ ደው ኢሉ ንምዕዋቱ ኵሉ ዝከኣሎ ክገብርን ኢዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ግን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግብራዊ ተበግሶ ክወስድ ንጽውዕ።
ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ፡ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ
ፈጻሚ ሽማግለ
7 ሰነ 2018


text:
ኣቶ ገርህላሰ ኣስፍሃ ካብ ኣቦኡ ነፍስሄር ኣስፍሃ ክፍለን ካብ ኣዲኡ ነፍስሄር ኣስካሉ ተወልደን ብ01.01.1953 ኣብ ዓዱ ደቀምሓረ ድንበዛን ተወሊዱን ዓብዩን። ትምህርቲ ግና ጀሚሩ ከብቅዕ ኵነታት ናብራ ንምምሕያሽ ብማለት ትምህርቱ ኣቋሪጹ ኣብ ስራሕ ዓለም ተዋፊሩ፤ እንዳተጓዕዘ ከሎ ከምቲ ኩሉ ኤርትራዊ እተበጀዎ ብ1973 ዓ.ም. ኣብ ሰውራ ኤርትራ ተሰሊፉ እጃሙ ከበርክት ድሕሪ ምጽናሕ ብ1980 ዓ.ም. ንሃገር ሱዳን ኣተወ።
ብ1983 ዓ.ም. ድማ ምስ ወይዘሮ ሓጎሳ መርእድ ብቃል ኪዳን ተጣመረ፤ ካብ ኣብራኾም ዝወጹ ሰለስተ ውላድ ኣለውዎም። 1. ፈቨን ገርህላሰ 2. ኤደን ገርህላሰ 3. ምስግና ገርህላሰን ድማ ይበሃሉ። ኣቶ ገርህላሰ ካብ 1991 ዓ.ም. ጀሚሩ ሂወቱን ሂወት ደቁን ክኣሊ ድሕሪ ምጽናሕ ብ19.12.2016 ገባሪኡ ብዘይተፈልጠ ሓደጋ አብ ትሕተ-ምድሪ ቤት ኣቶገርህላሰ ዚነብረሉ ህንጻ - አብ ናይ ሓባር ናይ ሐጸብቲ ክፍሊ - መይቱ ተረኺቡ።
ንሕና የሕዋቱን መተዓብይቱን ዝኾና ኣብዚ ሓጺር መረዳእታ(መግለጺ) ብዛዕባ ባህርያት ሓውና ገርህላሰ ኣብ ምሕባር ግዴና ንምግባር ድኣ’ምበር ንገርህላሰ ዝበቅዕ ታሪኽ ነቕርብ ኣሎና ንምባል ኣይኮነን። ማለት ታሪኽ ወዲ ሰብ ብጸብለልትነት ክበጽሖ ካብ ዝኽእል ናይ ስራሕ ዕቤትን ደረጃታቱን ዘይኮነስ እቲ ክርኤ ዝግብኦ ባህርያቱን ስነ ምግባሩን ምዃኑ ካብ ኵላትና ዝተኮወለ ኣይኮነን። ስለ ዝኾነ፣ እቲ ኮር-ባህሪ ሓውና ገርህላሰ ከም ሓቁ ዝያዳ የሕዋቱን መተዓብይቱን ካልእ ክገልጾ ኣይክእልን’ዩ። ባህርያት ገርህላሰ ኣስፍሃ ውጹእ ፍሉይነት ነይሩዎ። ገርህላሰ ከም ሰብ መጠን - ኣይሓቅን’ዩ ንዝብሎ ነገር ብትብዓትን ብሓቀይና ዕግበቱን ስለ ዝምክት - ውጹእ ፍሉይነት ነይሩዎ። እዚ ባህርያት’ዚ ድማ ንገርህላሰ ኣብ መድረኽ ገድሊ ይኹን አብ ውልቀ መነባብሮ ብዙሕ ኣሳግድን ጸገማትን ይገብረሉ ምንባሩ ብቀረባ ስለ ንግንዘብ ምስክርነትና ነቐምጥ ኣሎና። ጽኑዕ እምነት ኣብ ሓቅን ርትዕን ዘስዕቦ መዘዝ አብ ዓለምና ቀሊል ኣይኮነን።
ናይ ጽንዓት ትበተኽን ጠባይ አብ ማይ-ቤት እቲ ስድራ ፍሉጥ መለለዪን ሕላገትን ኢዩ። ገለ ከም ኣብነት ንምጥቃስ’ኳ ናይ ስዉእ ሓድጉ ኣርኣይ ባህርያትን ጅግንነትን አብዚ ክገጥም ይኽእል። ስዉእ ሓድጉን ገርህላሰን ደቂ ሓወቦታት ነይሮም። ሓድጉ ካብ ውሽጢ ተሰነይ ወተሃደር ከሎ ጀሚሩ ክሳብ ናብ ኣስመራ ከም ምሉእ-ግዜ ተጋዳላይ ኴይኑ ዚምደብ አብ ስራሕ ፈዳይን አብ ተ.ሓ.ኤ ብልጫ ነይሩዎ። አብ’ዚ ስራሕ ናይ ፈዳይን እንከሎ ከአ ነታ ካብ ምንጋጋ ኮማንድስ ብተኸስተ ካብቺኖ ትምራሕ ዝነበረት ናይ ጀነራል ጎይትኦም ማርሰደስ አብ ከባቢ ሕምብርቲ ናብ ገለ ሓለፍቲ ተሓኤ (ንኣብነት ዓብደልቃድር ሮሞዳን ሓደ ካብኣቶም ነይሩ) ተረኪባ ናብ ዓዲ ገብራይን ባንብቆን እናምርሑ አብ ጓል ሕምብርቲ ክበጽሑ ሰራዊት ኢትዮጵያ ስለ ዚተኸተሎም፣ ሓድጉ ንብጾቱን መራሕቱን ዚነበሩ ምስቲ ዚነበሮም ዋሕዲ ብኢድ ከይትሓዝዎ መታን ንሳቶም ከዝልቑ ንበይኑ አብ ምትዃስ አተወ፤ አድሒንዎም ከእ። ሰራዊት ኢትዮጵያ ንመጻናንዕን መምለስ እግርን ነታ መርሰደስ ወሲዶም ተመልሱ፣ ካብ መራሕ መኪና ጀሚርካ ኵላቶም ተጋደልቲ ግና ድሓኑ። ጅግና ሓድጉ ኣርኣያ ግና ብ23 ጥሪ 1975 አብ ጓል-ሕምብርቲ ዚተባህለት ቦታ ተሰዊኡ ተሪፉ። ይኹን እምበር ጸላኢ ሬሳ ሓድጉ ከይረኸቦ ተመሊሱ፣ ስለዚ ከአ ንሬሳኡ ብጾቱ ተመሊሶም አልዓልዎን አብቲ ቦታ መስዋእቱ ተቐብረን።
አየ’ወ እቲ ኵሉ ምትዕጽጻፍ እዚ ኵሉ ጅግንነት፣ ወተሃደሮም ኔርካስ አብ ማእከል ኣስመራ ኴንካ ድማ ብጥይት ትዳኒ! ሓድጉ ወተሃደር ኢትዮጵያ ኔይሩ፣ ብስሙን ብስእሉን ድማ ኣብ ፋይላት ኢትዮጵያ ዚነበረ ባእታ ምዃኑ’ዩ፣ እዚ ክንሱ እቲ ሓቂ አብ ማእከል ኣስመራ ተመዲብካ ክትንቀሳቐስ ከቢድ ነገር’ዩ።
አብዚ ታሕተዋይ ስእሊ ከም ዘሎ፣ ፈዳይን ኴይኖም አብ’ዚ እንዳ ፍርናሽ’ዚ ሰራሕተኛታት ድሕሪ ምፍዳስ ኣጸልሚቶም ይጥቀምሉን ይሰፍሪሉን ነይሮም። ምናልባት ዝያድ ዚሕብሩ ናይ ዓይኒ መሰኻክር ይህልዉ ይኾኑ?! እወ፣ ፈቐዶ ጎደናታት ብሓደ ተጓዒዞም መጽናዕትታቶም ብምክያድ ምስ ወደ’ርኣያ ሓቢሮም አብተን ፍርናሽ ብሓደ ዚመኸሩን አብኡ ዚሓደሩ ዚነበሩን ብጾት ብሂወት እንተልዮም መን ይፈልጥ ኣሎና ይብሉ ይኾኑ። ወይ’ውን አብቲ ካልኣይ ኑቕጣ ዚነበረ (አብ ወኪዱባ) ተፋለጥኩም እንተኴንኩም። ገለኻትኩም’ውን ምናልባት ናይ እዛ አብ ላዕሊ ዘላ ስእሊ፣ ማለት ብየማነ-ጸጋም ወደ’ርኣያ ዘለኹም ሰባት ትኾኑ።
ብዝኾነ ታሪኽ ጀጋኑን ተመክሮ ብጾትን ንምዝኽካር ዚአክል ኢዩ’ምበር ካብ ሓጺር ታርኽ ኣቶ ገርህላሰ ኣስፍሃ ኣሊናኩም ከም ዝጸናሕና እንተገንዘብና ኢና። እንተኾኑ አብቲ ስድራ ብዙሓት ዚተኽፍሉ ጀጋኑ እናሃለዉ ኢና ንሓድጉ ኣርኣይ ለኪምና ዘኪርናዮ። እምበኣር ናብ ኣቶ ገርህላስ ኣስፍሃ ኣቢልና ክንመልሰኩም!
ወዲ ኣስፍሃ እወ ፈጣን ጻዕራም ኔርካ
ኣብ ዓበይትን ኣብ ንኣሽቱን ኣሎ ምልክትካ
እታ ዘይትተርፍ ሕጊ ብጽሒት ወሲድካ
ስጋኻስ ዓሪፋ’ያ ብንየው ይቀበልካ፤
ፍሉይ’ዩ ነይሩ እትኒሕካ ትብዓትካ
ዘይትንሕፍ ኔርካ ንናጻ እምነትካ
ብዙሕ መጻወድያታት ዝፈንጠስካ
ካብዛ ዓዲ ኩስዖይ ድሮ ተኸዊልካ፤
ኣየ እዛ ዓዲ ክስዖይ’ወ፣ ዓለም መዓሸዊት
ኩሉ ዘጥረዮ ገዲፉዎ ንዝኸይድ
ካብ ውሳኔ ጎይታስ ኣይልቅብ ኣይዛይድ
ነታ መጸዋዕታስ ኣይኣቢ ኣይሕንግድ።
ብዝተረፈ ንኩቡራት ቤተ-ክህነትናን ክቡር ህዝብናን ክብረት ይሃበልና፣ ሕሰም ኣይትርከቡ ንብል። ንመዋቲ ከኣ መንግስተ-ሰማይ ይኽፈተሉ። ንውሉዳኑ ከምኡ ድማ ንሙሉኣት ስድራን ቤተ-ሰብን ጽንዓት ይሃብኩም።
ካብ የሕዋትን ፈተውትን ነፍስሄር ገርህላሰ ኣስፍሃ


text:
ብተወሳኺ ትርሓስ ኣብ ከባቢኣ ኣብ ምምሕዳር ኣፋውስን እኹልን ግቡእን ኣፋውስ ክህሉ ኣብ ምኽኣልን ብዓርሰ-ክእለት ሰልጢና ኣብ ተግባራዊ ውራይ ዝወፈረት ንእስቲ ክኢላ ጥዕና ምዃና ነቲ ሽልማት ዝሃበ Real Awards ዝተባሃለ ዓለምለኻዊ ገባሪ ሰናይ ትካል ገሊጹ’ዩ፡፡
ትርሓስ ኣብ ጣብያ ሰሎዳ ተቖጺራ ካብ ዝሰረሐትሉ 2001 ዓ.ም ብፍላይ ድማ ሞት ኣደታት ንምንካይ ዝተጠናኸረ ወፍሪ ካብ ዝተኻየደሉ 2003 ዓ.ም ንነዘ ብሰንኪ ጥንስን ሕርስን ዝሞተት ወላ ሓንቲ ኣደ የላን ትብል፡፡ ትርሓስ መብራህቶም ንውጽኢት ስራሓ 20 ሽሕ ዶላር ኣሜሪካ ወይ ድማ 367 ሽሕ ቕርሺ ከምኡ’ውን ናብ ዋሽንግተን ዲሲ መገሻ ክትሽለም ‘ያ፡፡
ትርሓስ ሓንቲ ካብቶም ኣብ ኢትዮጵያ ወፊሮም ዘለዉን ብመንግስታት ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ከምኡ’ውን ካልኦት ትካላት ገበርቲ ሰናይ ዝሰልጠኑ 30 ሽሕ ታሕተዎት ሰብ ሞያ ጥዕና’ያ፡፡


text:
ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ዝተፈጥረ ግጭት መንቀሊኡ ባእሲ ናይ ክልተ ውልቀሰባት እንተነበረ እውን ስዒቡ ግን ብሄር ዒላማ ዝገበረ መጥቓዕቲ ተፈፂሙ ክብሉ ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ነባሪ ገሊፆም።ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ብወገኖም ብሄረ ዘተኮረ ኣይነበረን ኢሎም።
ዝሓለፈ 16 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ፣ዞባ ከማሹ ወረዳ ሌዶ ጋንፎ ኣብ ጣቢያ ሎ ዴዳሳ ብሰንኪ ኣብ መንጎ ክልተ ውልቀሰባት ዝተፈጥረ ግጭት ናይ ብርክት ዝበሉ ሰባት ህይወት ጠፊኡን ንብረት ዓንዩን እዩ።
ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ነባሪ እቲ ከባቢ ብዓይነይ ርእየ ዝበሉ ኣብ መንጎ ክልተ ውልቀሰባት ብሄረሰብ ናይቲ ከባቢን ብሄረ ኣምሓራን ፅልኢ ከምዝጀመረን ተወላዲ እቲ ናይቲ ከባቢ ብሄረሰብ ከምዝተወቕዐን ይገልፅ።
“ድሕሪኡ እቲ ሰብ ምስተውቕዐ ናብ መራሕቲ ተደዊሉ እቲ ሰብ ናብ ሕክምና ተወሲዱ ምስ ሞተ፣ድሕሪኡ እዩ እቲ ኣጋጣሚ ካልእ መልክዕ ዘርኣዊነት ሒዙ እዚ ኹሉ ዕንወት ዝወረደ።”
እቲ ፀገም ዝብእስ ኣብቲ ነባሪ ዘይኮነስ ኣብቶም መራሕቲ እዩ ይብሉ።እቲ ዝሞተ ተማሃራይ 10 ክፍሊ እዩ።ብፅባሒቱ ዕለት 17 ዓርቢ 2010 ዓ.ም ንቀብሪ እናኸዱ ካልእ ግጭት ከምዝተልዓለ ይገልፁ።ናይቲ ክልል መንግስቲ በቲ ግጭት ዝሞቱ ሸሞንተ እዮም ክብል ከሎ እቶም ነባሪ ግን ካብኡ ንላዕሊ ምዃኑ ይገልፁ።
“ድሕሪኡ እቲ ጉዳይ ናብ ብሄር ተለዊጡ ብዘርኣዊነት ሕነ ተፈዲዩ።ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ኣምሓራ ወይም ኣገው ዝበሃሉ ጭፍጨፋ ተፈፂሙ።ትማሊ 10 ሬሳታት ተደሊዮም ተረኺቦም፣ካብኦም ሓሙሽቲኦም ኣብኡ ዝተቐትሉ፣ክልቲኦም ኣብ ማይ እዮም ተደርቢዮም ተረኺቦም።ትሽዓት ሰባት ኣብኡ ክቕበሩ ከለው ሓደ ሬሳ ናብ ክልል ኣምሓራ ተወሲዱ’ሎ።”
ነበርቲ ሕዚ እውን እንተኾነ ዘጥፍአ ኣካል እናተፈለጠ ስጉምቲ ዘይምውሳዱ ከቢድ ሓደጋ የንፀላልወና’ሎ ክብሉ ስግኣቶም ይገልፁ።ኣብቲ ከባቢ ዝነብሩ ሰባት ንብረቶምን ስድርኦምን ራሕሪኦም ተበታኒኖም ከምዝርከቡ ወሲኾም ገሊፆም።
ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ቤንሻንጉል ጉሙዝ ኣቶ መንግስቱ ፔሶ ግን ናይ ብሄር መጥቓዕቲ ተፈፂሙ ክብሃል ኣይክኣልን ይብሉ።
“ናይቲ ከባቢ ማሕበረሰብ ኣዘራሪብና ኢና።እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ብሄረ ኣምሓራ ዝዓለመ እዩ ዝበሃል ፍፁም ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ።ግን እቶም ውልቀሰባት ካብ ክልቲኡ ብሄረሰባት ስለዝኾኑ ናይ መዋቲ ስድራን መናእሰይን ብቑጥዐ ተለዓዒሎም ኣብ ልዕሊ ካልእ ብሄር ዝፈፀምዎ መጥቓዕቲ ብምዃኑ እዩ።ኣብ ምክልኻል ተወለድቲ ጉሙዝ ምስ ሓይልታት ፀጥታ ብሓባር ምስታፎም እውን ግጭት ብሄረሰብ ዘይምዃኑ።”
ኣባላት ብሄረሰብ ጉሙዝ እውን ምስቶም ካልኦት ግዳያት ከምዝተጠቕዑ ብምግላፅ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ትርጉም የብሉን ኢሎም።እቲ ክልል ንኹሉ ኢትዮጵያዊ ብማዕረ ዘተኣናግድ ስለዝኾነ ንሓዋሩ ንናይ ካልእ ብሄረሰብ ናይ ምንባር ህልውና ዘስግእ ነገር የለን ኢሎም።


text:
ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ትማሊ ረቡዕ ዝደሓኑ 160 ስደተኛታት ልዕሊ ዓቐን ምጽዓንን ምጽቕቓጥን ጠንቂ ሞት 13 ስደተኛታት ምኳኑ ይገልጹ።
ነቲ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ዘካየደ “ፕሮኣክቲቭ ኦፕን ኣርምስ” ዝተባህለ ገባሪ ሰናይ ትካል እቶም ስደተኛታት ተጻዒኖምላ ዝነበሩ ጀልባ 13 ሬሳታት ምርኻቦም ሓቢሮም ኣለው።
ናይጀርያዊ ኡቦንጊ ኦሳስ ማይ ናብታ ጀልባ ብታሕተዋይ ወገን ክኣትው ምስ ጀመረ ብዘጋጠመ ምጽቕቓጥ ክሞቱ ከለው ገለ ድማ ናብቲ ማይ ዘሊሎም ብምእታዎም ምሟቶም ይገልጽ።
ካልእ ኣብታ ጀልባ ዝነበረ ጆን ቲማቲ ዝተባህለ ናይጀርያዊ ስደተኛ ብወገኑ እታ ጀልባ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ብምጽዓና ምስትንፋስ ኮነ እኹል ኣየር ምርኻብ አጸጋሚ ምንባሩ ይገልጽ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ካብ መንግስቲ ጣልያን ዝተረኽበ ሓበሬታ መንግስቲ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ንምግታእ መራኽቡ ኣብ ማያት ሊብያ ከምዘውፍር ተሓቢሩ’ሎ።


text:
መንግስቲ ኢትዮዽያ ንወነንቲ ትካላት ህንፀት ንምሕያል 70 ሚኢታዊ ልቓሕ ብምፍቃድ ሓመድን እምንን ዝፅዕና ዓበይቲ መኻይን ካብ ቀረፅ ናፃ ከእትዉ ፈቒዱ። በዚ ኣቢሉ መንግስቲ እቶም ሰብ ውልቀ ትካላት ህንፀት ኣብ ስራሕ ሓበራዊ ኣባይቲ ንኽዋፈሩ ይደልይ።
ነዚ ንምትግባር ድማ ትካል ህንፀት ኣባይቲ ትግራይ፣ባንኪ ንግዲ ኢትዮዽያን ወነንቲ ትካላት ህንፀት ሓበራዊ ውዕሊ ኣትዮም። ኣብቲ ውዕል ትካል ህንፀት ኣባይቲ ትግራይ ነቶም ትካላት ህንፀት ስራሕ ክፈጥር ተዘይኮይኑ ኣብ ካልኦት ስራሕቲ ህንፀት ወፊሮም ክሰርሑን በዚ ኣቢሎም ልቐሖም ከመልሱን ተሓቢሩ'ሎ።
መንግስቲ ሎምዘበን ዘስረሖ ኣባይቲ ስለዘየለ እቶም ትካላት ህንፀት ኣብ ዘዝረኸብዎ ስራሕ ወፊሮም ክሰርሑ ጀሚሮም'ዮም።
ቤት ፅሕፈት ጉምሩኽን ኣትውን ሰሜናዊ ኢትዮዽያ ግና እተን መኻይን ኣብ ዘይሕጋዊ ተግባር ተዋፊረን ብምባል ዓጊትወን ይርከብ።
ሓላፊ እቲ ቤት ጽሕፈት ኣይተ ሙሉጌታ ሮቤል “እቲ ኣብ መንጎ መንግስታዊ ትካላትን እቶም ሰብ ዋና ትካላት ህንፀትን ዝተፈረመ ውዕል ንሕጊ ጉምሩኽ ስለዝፃባእ ተቐባልነት የብሉን። ኮይኑ ግና እተን መካይን ብፍቓድ መንግስቲ ስለዝኣተዋ ዝግበር ምትዕሪራይ እንተሃልዩ ክገልፁልና ንላዕለዎት ሓለፍትና ኣፍሊጥና ኣለና ኢሎም’’
እቶም ሰብ ዋና ትካላት ህንፀት ግና ሰሪሕና ዕዳና ከይንኸፍል ግዜ የምልጠልና ኣሎ።መንግስቲ ቅልጡፍ ፍታሕ ክህበና ንሓትት ይብሉ ኣለዉ።


text:
መንበሪ-ገዛ
ናብ
ሰቭሾ ምግዓዝ ቀሊል እዩ። ኣብኡ ኩሉ ዓይነት መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ። እታ ኮሙናዊት ትካል ክራይ ኣባይቲ፡ ሳቨቡ Sävebo ፡ ሓንቲ ካብተን ናይቲ ኮምዩን ብዙሓት ትካላት ክራይ ኣባይቲ እያ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ሰቭሾ ኮምዩን ሽወደን ዘይኮነ ብዙሕ ቋንቋታት ይዝረብ፤ ከም ኣብነት፡ ዓረብ፡ ዳሪ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ታይላንድ፡ ሆላንድ፡ እንግሊዝን ሩስያን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሰቭሾ ኮምዩን ሓያሎ ማሕበራት ኣለዋ፡
ኣብቲ ደብተር ማሕበራት 153 ማሕበራት ኣለዋ። ንኣብነት ከም ናይ ፈጣርነት ውድባት፡ ናይ ስፖርት ማሕበራትን ቤትክርስትያናዊ ውድባትን ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሰቭሾ ኮምዩን ህይወት ዝመልኦ ሰንትሩም ኣሎ። ኣብ ከተማ ሰቭሾ ሰለስተ ግሮሰሪታትን፡ ብዙሓት ነእሽቱ ድኳናትን፡ ቤትንባብን፡ ቤትጽሕፈት ዕዮን ይርከብ። ክልተ ሰከንድሃንድ ድኳናት ኣለዋ፤ ኤሪክስየልፐንን ቀዪሕ መስቀልን።
ሰቭሾ ኮምዩን ኣብ ናይ ዮንሾፒንግ ወረዳ እዩ ዚርከብ። ንሱ ኣብ ናይ ምስፋሕ ደረጃ እዩ ዘሎ። ኣዝዩ ሰሓብን ናብ ባሕሪ ዚጥምትን መሬት ስለ ዘሎ፡ ብዙሓት ስድራቤት መሬት ዓዲጎም ናይ ሕልሞም ገዛ ኪሰርሑሉ መስርዕ ሒዞም ኣለዉ።
ንቱሪዝም ብዚምልከት ሰቭሾ ኮምዩን በተን ብ11ክ/ዘመን እተሰርሓ
Njudungskyrkornaዚብሃላ ብርቂ ዝኾና ኣብያተክርስትያና እያ እትፍለጥ። እቲ ብሮንክስ እተባህለ ናይ ኒውዮርክ ክፍለ-ከተማ ድማ በቲ ጀይምስ ብሮንክ እተባህለ ብ 1600 ካብ ሰቭሾ እተሰደደ ሰብ እያ ተመስሪታ። እዚ ድማ በቲ ኮምዩን ፍሉጥ እዩ። ኣብ ስቭሾ ኩሉ ንእሽቶ እዩ። በይንኻ ኴንካ ወይ ምስ ብጾትካ ናብ ተፈጥሮ ምኻድን ምዝንጋዕን ቀሊልን ቀረባን እዩ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ሰቭሾ ኮምዩን
ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ከምኡውን
ብዙሓት ካልኦት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። ናይቲ ኮምዩን ዕላማ ኩሎም ህጻናት ዝዓብዩሉን ዝምዕብሉሉን ሃዋህው ንምፍጣር እዩ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ሰቭሾ ኮምዩን ብዙሓት መባእታ ኣብያተትምህርትን ሓንቲ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ኣለዋ። ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣብ ከተማ ሰቭሾ ይርከብ፡ ቅድመ ወይ መባእታ ቤትትምህርቲ ድማ ኣብ ኩሉቲ ኮምዩን ኣሎ። ኣብ ሰቭሾ ኮምዩን ሓንቲ ብሕታዊት ቤትትምህርቲ (F-9) ኣላ፡ ከምኡውን ሓንቲ ብሕታዊት ቤትትምህርቲ ህጻናት። ኣብቲ ኮምዩን በቲ ኮምዩን ዚመሓደራ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ቦታታትን ብማሕበር ዝመሓደር ናይ ዕረፍቲ ግዜ ቦታን ኣሎ።
እቶም ኣብ ገዝኦም ብዘይካ ሽወደን ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ ህጻናት ብቛንቋኦም ትምህርቲ ኪወሃቦም ይኽእል፡ እዚ ድማ ብናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ ይብሃል። እዚ ነቲ ህጻን ንቋንቋኡ ከማዕብልን ብዛዕባ ናይ ገዛእ ርእሱ ባህሊ ኪፈልጥን የኽእሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ሰቭሾ ኮምዩን ከም በጽሒ ኴንካ ንኽትመሃር ግሩም ተኽእሎ ኣሎ። እቲ ኮምዩን ኣብ መንጎ ቨክሾን ዮንሾፒንግን እዩ ዘሎ፡ ኣብኡ ድማ ዩኒቨርሲቲን ኮለጅን ኣሎ።
ብ ሰቭሾ ኮምዩን እተፈላለየ መጽናዕቲ ጉጅለ ይነጥፍ እዩ። SFI ከምኡውን Komvux ኣብ
Aleholm utbildningscentrum ይርከብ።
ሰቭሾ ኮምዩን ኣብቲ
Högskolan Höglandet እትውቲ እያ። እዚ፡ ብጠለብ ዚምራሕ ድሕረ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ይህብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሰቭሾ ኮምዩን ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ናይ ደቀንስትዮን ህጻናትን ማእከላት ጥዕና፡ ከምኡውን ናይ ስኒ ሕክምና ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታልን ናይ ህጹጽ ረድኤት ኣገልግሎትን ኣብ ኤክሾ ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሰቭሾ ኮምዩን ኣድላዪ ምስ ዚኸውንን ምስ ዚጥለብን ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣለዋ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብን ናብን ሰቭሾ ኮምዩን ብሓባራዊ መጎዓዝያ ክትገይሽ ቀሊል እዩ።
ንሰሌዳ ሰዓታት ኣብ
SJ ወይ ከኣ
Jönköpings länstrafik (JLT) ተመልከት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
መሰረት ግሩም ህይወት ፈጠራውነት ዘለዎን ዚሰርሕን ቁጠባዊ ህይወት እዩ። ብዘይ ዋኒናትን ብቑዓት ኢምፕረዛን ሰቭሾ ኮምዩን ደው ኣይምበለትን። እዚኣተን ናይ ብልጽግናና ሕምብርቲ እየን። ስለዚ ሰቭሾ ኮምዩን ምስ ካልኦት ተዋሳእቲ ኮይና ሓያል ናይ ዋኒነት ሃዋህውን ሓደስቲ ሓሳባትን መታን ኪፍጠሩን ኪምዕብሉን ብርቱዕ ጻዕሪ ተካይድ። ግሩም ሓሳባት ምስ ዚህለወካ መታን መጻኢ ናይ ኢምፕረዛ ትልምኻ ኪገሃድ እቲ ኮምዩን ይሕግዘካን ይድግፈካን።
ኣብ ሰቭሾ ኮምዩን ኣብ ናይ ውጽኢት ዕንጸይትን ጽርበትን ህንጻን ዘተኮራ ብዙሓት ዋኒናት ኣለዋ። ናይ ምስናዕን ናይ መታል ፍብሪካን ኣገደስቲ ወሃብቲ ስራሕ እየን።