text:
“ኣስተምህሮኦም ህያው እዩ”፥ ናይ ኵባ ብጹዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ብምኽንያት ዝኽሪ ሓምሻይ ዓመት ሓዋርያዊ መገሻ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ኵባ ናብ ቅዱስነቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ኣረጋጊጾም፥ ስለ ቅርበቶምን ፍቕሮም ኣብ ኵባ ንእትረክብ ቤተ ክርስቲያን ምስጋና ነቕርብ ክምዝበሉን፡ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ እውን እታ ዕለት 4 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ወግዓዊ ኣብ እትኸውን ኵላትና ኣሕዋት ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቶምም ንኽልገሱ ዘለዎም ዓቢይ ትጽቢት እውን ከምዝገለጹ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣሊና ቱፋኒ ሓቢረን
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ካብ ዕለት 19 ክሳብ ዕለት 22 መስከረም 2015 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ኵባ ዘካየድዎ ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻ፥ ዝዘከሩ ናይ ኵባ ብጹዓን ጳጳሳት፥ እቲ ኣብቲ እዋን ዝተነብረ ተመክሮ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኵባዊ ኣእምሮ ህያው ከምዝኾነን ሎሚ እውን እቲ ኣብቲ እዋን ዘመሓላለፍዎ መልእኽትን ምዕዳንን ስልጣናዊ ትምህርቶምን ነታ ኣብታ ሃገር ንእትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዘይጽንቐቕ ምንጪ እዩ” ከምዝበሉ ዝሓበራ ቱፋኒ ኣስዒበን፥
ምሕረት፥ ብሩህ ቅዱስነቶም ዘመላኸትዎ ኣሰር
ናይ ኵባ ብጹዓን ጳጳሳት ዕለት 18 መስከረም 2020 ዓ.ም. ናብ ቅዱስነቶም ኣብ ዝመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ እቲ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ምስቲ ቅዱስነቶም ኣብቲ እዋን ዝኣወጅዎ ናይ ምሕረት ኢዮበልዩ ዓመት ዝተጣምረ ብምንባሩ በቲ ዘካይድዎ ምብጻሕ ኣቢሎም ዘብጽሕዎ ምሕረት ሎሚ እውን “ኣስተንፍሶ ንተልእኾና ዘላቒ ናይ ወንጌል ኣገዳስነት ዘመላኽት” እዩ ከምዝበሉን፡ እቲ ኣብቲ እዋን ቅዱስነቶም ምስቶም ኣብ ኵባ ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብጹዓን ጳጳሳትን ካህናትን ገዳማውያንን ገዳማውያትን ኣብ ባዚሊክ ፍቕርቲ ቅድስተ ማርያም ዘኮብረ ኣብ ዘካየድዎ ርክብ ዝለገስዎ መርሕ ቃልን ስብከቶምን፥ ኣብ ናይ ሳንቲያጎ ካቴድራል ኣብ ዝተኻየደ ርክብ እውን ምስ ሓንቲ ስድራ ቤት ዘካየድዎ ርክብ ሎሚ ንናይ ኵባ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዘይጽንቐቕ ንናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ መደባት ኣስተንፎ እዩ ቢሎም፡ ንናይ ኵባ ኣባይቲ ስድራ ኪደት ዘበራተዔ እዩ ከምዝበሉ ሓቢረን።
እቲ ማሕበራዊ ሕውነት እንክብሉ ቅድስነቶም ዝሓተቱና ኣምሪሒና ንቕድሚት
ብጹዓን ጳጳሳት ኵባ ኣብ መልእኽቶም ህልው ኩነታት ለብዒ ኮቪድ-19 ጠቒሶም፡ እዚ ንመላእ ዓለምን ሕዝብን ጽንኩር እዋን ዝኾነ ነቲ ለብዒ ንምብዳህ ዝግበሩ ጻዕርታት ብዙሓት ንድኽነትን ጥምየትን እውን ይዳርግ ከምዘሎን እዚ ኹሉ ጸገም’ዚ “ከምቲ ቅዱስነቶም ንኩባ መንእሰያት ማሕበራዊ ምሕዝነት እንክብሉ ዘቕርብዎ ምዕዳን ህያው ዝገብርን፡ ማሕበራዊ ምሕዝነት ዝጠልብን ኵነት እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ኣብዚ እዋን እዚ እታ ኵሉ ሓው ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽትዅም ንኽንቅበል ገና ብዓንተውዑ ዘሰናደወና ኩነት ምንባሩ ንምስክር” ከምዝበሉ ቱፋኒ ሓቢረን።
ታሪኻዊ ምብጻሕ
ብጹዓን ጳጳሳት ኩባ ኣብ መልእኽቶም ንር.ሊ.ጳ. ውሉዳዊ ፍቕሮምን ጸሎቶም ምእንቲ ብፍቕሪ ዝተሓደሰ ሰብኣውነትን ኣረጋጊጾም፡ “ምብጻሕኩም፥ እተን ናይ ጸጋ መዓልታት ብሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ሞሳን ሓላፍነትን ንዝርክር፡ እግዚኣብሔር ቅርበቱን ፍቕሩን ንቤተ ክርስቲያናን ንመላእ ሕዝብናን ጻማ ቅርበቱ ይጸግው” እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ክምዘጠቓለሉ ዝሓበራ ቱፋኒ ኣስዒበን፥ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2014 ዓ.ም. ኣብ መንጐ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ርእሰ ብሔር ባራክ ኦባማን ናይ ኵባ ርእሰ ብሔር ራዉል ካስትሮን ብዝለዓለ ደረጃ ር.ሊ.ጳ. ብዙሕ ኣስተዋጾ ዝገበሩሉ ዝተበጽሐ ክሌኣዊ ስምምዕ ዘርከቦ ዕድል ብምጥቃም ብቐጥታ ንተመሳሳሊ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ካብ ኵባ ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ከምዝኸዱ ክዝከር እንከሎ፡ ደጋጊሞም ዕርቅን ሰላምን ኣብ መንጐ ሃገራት ዝኽወን መናድቕ ብምቛም ዘይኮነ ድልድል ብምሕናጽ እዩ እንክብሉ ዘመሓላልፍዎ መልእኽቲ ጭቡጥ ሓቅነቱ ዘረጋግጸ ስምምዕ እዩ፡ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ኵባ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ዘካየዱ ሳልሳይ ር.ሊ.ጳ. ክኾኑ እንከለዉ፡ ቅድሚኦም ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማውን ደሓር እውን በነዲክቶስ መበል 16 ምብጻሕ ከምዘካየዱ ይዝከር። ፍራንቸስኮ ኣብ ኣደባባይ ሶውራ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉን ምስ ናይታ ሃገር ናይ መንግስቲ ላዕለዎት ኣካላትን ናይ በርገሳውያን ማሕበራት ሓለፍትን ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣካላትን መንእሰያትን ከምእተራኸቡን ኣብ ሆልጒይን ሳንቲያጎ ደ ኩባን ምብጻሕ ኣካይዶም ምስ ኣባይቲ ስድራ ተራኺቦምን ናብ ፍቕርቲ ማርያም ዘ ራመ ናይ ኵባ ሓላዊት ቅድስቲ ጸሎት ከምዘቕረቡ የዘኻኽራ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 20 February 2018
ግብጺ፣ ኣብ ኤርትራ ሕርሻዊ ንጥፈታት ንምዕባይ ትሰርሕ ከምዘላ ማዕከን ዜና ኢጅፕት ቱደይ ኣፍሊጡ።
እቲ ብግብጽን ኤርትራን ብልፍንቲ ዝካየድ ሕርሻዊ ንጥፈታት፣ ነቲ ኣብ መንጎ እዘን ሃገራት ዘሎ ዝምድና ኣብ ርእሲ ምድልዳል፣ ንኤርትራ ብቴክኖሎጂ ዝተሰነየ ብርኩት ምህርቲ ንምርካብ ክሕግዛ ከምዝኽእል ሚኒስተር ሕርሻ ዶክተር ዓብደል ሞነይም ኣል ባና፣ ብሰንበት 18 ለካቲት ገሊጹ።
ነቲ ናይ ሕርሻዊ ንጥፈታት ንምክያድ ዘኽእል መዘክር፣ ንሚኒስተር ሕርሻ ግብጺ ብምውካል ኣምባሳደር ግብጺ ኣብ ኤርትራ ያሲር ሓሽም ከምዝኸተሞ እታ ማዕከን ዜና ብተወሳኺ ሓቢራ።
ግብጺ ኣብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ’ውን ተመሳሳሊ መደባት ከምዘለዋ’ያ ትሕብር።
እንተኾነ እቲ ኣብ ዞባታት ጋሽ ባርካን ዓንሰባን ክካየድ ምዃኑ ዝግለጽ ሕርሻዊ ንጥፈታት ግብጽን ኤርትራን፣ ካልእ ዕላማ ዝተጎልበበ ከይከውን ካብ ወገን ሱዳንን ኢትዮጵያን ስግኣታት ምህላዉ ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ተዓዘብቲ ይገልጹ።
=====================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 14 June 2021
ላዕለዋት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዓሰብ ኣኼባ ከምዘካየዱ ምንጭታት ሓቢሮም።
ብወገን ኤርትራ ፣ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስን ብርጋደር ጀነራል ኣብርሃ ካሳን ዝርከብዎም ሽዱሽተ ኣዘዝቲ ሰራዊት ክሳተፉ እንከለዉ፣ ብወገን ኢትዮጵያ ድማ መንነቶምን ማዕረጎምን ዘይተነጸረ ኣስታት 10 ኣዘዝቲ ሰራዊት ዝጸዓነት ነፋሪት፣ ብሓሙስ 3 ሰነ፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዓሰብ ከምዝዓለበት እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
እቲ ኣኼብ ካብ ዓርቢ 4 ሰነ ክሳብ ሰንበት 6 ሰነ፣ ኣብ ቀጽሪ ናቫል ቤይዝ ኣብ ዝርከብ ኣዳራሽ ከምዝተኻየደ’ዩ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ጠቒሱ።
ዕላማ እቲ ኣኼባ ክፍለጥ እኳ እንተዘይክኣላ፣ ኣብ ትግራይ ዝርከብ ሰራዊት ኤርትራ፣ ናብ ዶባት ስሒቡ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ንምትካኡ ኣብ ዝግበር ስትራቴጃውያን ጸጥታውን ምትሕግጋዝ ዝዓለመ ክኸውን ከምዝኽእል እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ወገናት ግምታቶም ሂቦም።
ኣብ ትግራይ ዝርከብ ሰራዊትን ኣጽዋርን ኤርትራ፣ ናብ ከባቢ ተምቤን፣ ሰለኽለኻን ውቕሮን ክተኣኻኸብ ከምዝቐነየ ኣቐዲሙ ተገሊጹ’ዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ብዝሒ ዘለዎ ተወሳኺ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ብከበድቲ ብረታት ተሰንዩ፣ ናብ ትግራይ ይወፍር ከምዘሎ ናይ ዓይኒ መሰካኽር ይገልጹ።
================


text:
ኣኳባ “እንቋዕ ብሰላም ንገዛኻ ኣቶኻ”
ቅድሚ’ቲ ካብ’ቲ ድምጺ ኣሜሪካ ብ ቋንቋ ኣምሓርኛ ዝፍኖ መደብ ፈነወ ሬድዮ፡ ዑደት ፕረሲደንት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ምጽሓፈይ፡ ካብ’ቲ ኣስደማሚ ዝዀነ ጉዳይ፡ ድምጺ ኣሜሪካ ፈነወ ትግርኛ ነዚ ጉዳይ ብሓላፍነት ንዝተሰከመቶ ንዝምልከቶ ዝህቢ ዘይምቕላሕ’ዩ። ግን እዚ ጉዳይ ዘሰምድ ኣይኮነን፡ ከም በዓል ኣቶ ተወልደ ወልደገብሪኤል ኣብ’ዚ ቀረባ ኣዋን ኣብ ኤርትራ ብኣካል በጺሑ ድሕሪ ምምላስ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ልማዓትን ወፍርን ክዛረብ ምስ ሰማዕኹ ኣትሒዘ ዝቐበጽክዎ ጉዳይ’ዩ ነይሩ። ሎሚ ድማ እቲ ዓብን ታሪኻውን፡ እሞ ኣቶ ወልደገብሪኤልን ብጾቱን፡ እቲ ሃገርና ንሓቐኛን ፍትሓውን ጉዳያት ከቃልሕሉ ዝተዋህቦም ስራሕ ከትርፍዎን፡ ወይ ከኣ ግዜ ኣመሓላሊፎም ክቃልሕዎ ንዝደልዩ ጉዳይ ምዕዛበይ’ዩ። እንተዀነ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ቋንቋ ትግርኛ መሲልዎም’ምበር ዓለምናስ መልእክቲ ፕረሲደንት ኦባማ በጺሕዎ’ዩ። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ እንቋዕ እኳ ዓለምና ትርግኛ ጥራሕ ዘይዛረብ ኣይኮነ ዘብል’ዩ። ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ ሎሚ ጥራሕ ኣይኮኑን ከም’ዚ ዝኣመሰለ ተግባራት ሓደ ሻራ ዘለዎ ጉዳይ መርገጽ ዝወስዱ ዘለዉ። ብተደጋጋሚ ዘርእይዎ ዘለዉ ጉዳይ’ዩ። ንዓዓቶም ጸዋታ ይመስሎም ይህሉ፡ ጉዳይ ህዝቢ ግን ኣብ ዝብጻሕ በጺሑ፡ ናይ’ቲ ጉዳይ ተሓታቲ ብሓላፍነት ክሕዞ ምዃኑ ርዱእ’ዩ። ከም’ቲ መደረ ኦባማ ዝበሎ ከኣ ንህዝባዊ ፍትሕን ዲሞክራስን ህዝቢ ኣፍሪቃ ኣብ’ዚ ዘሎና መዋእል ነዊሕ ኣይኮነን።
ካብ’ዚ ብምቅጻል፡ እቶም ሰማዕቲ ቋንቋ ትግርኛ ካብ ድምጺ ኣሜሪካ ዝተሓረመኩም መሰል እንሆ ካብ መደብ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ቋንቋ ኣምሓርኛ ዝተወስደ ኣብ ኣክራ ዋና ከተማ ጋና ፕረሲደንት ባራክ ኦባማ ዘስምዖ መደረ የቕርበልኩም።
VOA Amharic
ኣኳባ ማለት፡ ብቋንቋ ጋናውያን፡ ንገዛኻ ወይ ዓድኻ እንቋዕ ብደሓን መጻኻ ማለት’ዩ። ፕረሲደንት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ባራክ ኦባማ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንኣፍሪቃ ምብጻሕ ኣካይዱ ከም ዝነበረ ዝዝከር’ዩ።
ድሕነት ኣፍሪቃ፡ ብህዝባ፡ መፍትሒ ኣፍሪቃ ብህዝባ ከም ዝዀነ ዝገለጸ ፕረሲደንት ኦባማ፡ ንሰላም ዕብየተን ኣፍሪቃ ዋሕስ ዝዀነ ቀንዲ ምሕያል ዲሞክራሲያዊ ትካላት ወሳኒ ናይ ዕብየት መንገዲ ምዃኑ ኣብ ኣክራ ዋና ከተማ ጋና ኣብ ቅድሚ ኣባላት ባይቶ ሃገር ጋና ኣትሪሩ ገሊጹ።
ቅድሚ ዝርርብ ምክያዱ ናይ ክልቲኤን ሃገራት ማለት ናይ ሃገር ጋናን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ሃገራዊ መዝሙር ናይ ክብሪ ስነ ስርዓትን ተፈጺሙ። ኣቕድም ኣቢሉ ናይ ጋና ፕረሲደንት ጆን ኣታሚልስ ኣኳባ ብማለት ንፕረሲደንት ኦባማ ተቐቢለም፡ ኣኳባ ማለት ብቋንቋ ጋና እንቋዕ ንቤትካ ብደሓን መጻኻ ማለት’ዩ። ካብ’ዚ ቀጺሉ ፕረሲደንት ኦባማ ጋና ደቡብ ኣፍሪቃን፡ ኣብ ኣፍሪቃ ዝረኣዩ ፖለቲካውን፡ ምጣነ ሃብታውን፡ ድሕነት ኩነታት ዝርርብ ገይሩ።
ፕረሲደንት ኦባማ ካብ ኣክራ ዋና ከተማ ጋና ብቀጥታ ንሙሉእ ህዝቢ ኣፍሪቃ ኣብ ዘረብኡ ካብ ዝሕለፎም መልእክቲ፡ ብመጀምሪያ ጋና ስለምንታይ ተመሪጹ ዝብል፡ ናይ ፕረሲደንት ኦባማን ጉዳይ ኣብ መራኸቢ ብዝሓት ሚዛን ክዛረበሉ ቀኒዩ። ፕረሲደንት ኦባማ ንባዕሉ ስለምንታይ ሃገር ጋና መሪጹ ኣብ ዝሃቦ መደረ “ዲሞክራሲያዊ ቅዋም ብኣገባቡ ናይ ምጥቃም፡ ምርጫታት ብዘይናዕብን ህውከትን ዝካየደላ፡ ናይ ህዝባ ድምጺ ዝኽበረላ፡ ህዝባ ብነጻነት ዝመሓደራላ ሃገር’ያ ኢሉ”። ቀጺሉ ፕረሲደንት ኦባማ ከም’ዚ በለ” ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ገጽ ዘይተራእየ ኣብ’ዚ ኣብ ሃገር ጋና ተርእዩና ኣለኹም። ኣብ ዓለምና ኣፍሪቃ ኣደንጋጺትን ተመጽዋቲትን ሃገር ኮይና’ያ ትረአ። ጋናውያን ግን ዲሞክራሲ ኣብ ሓያል መሰረት ክነበር ብትግሃት ሰሪሖም ኣለዉ። ብቀረባ ዝተራእየ ናይ ፖለቲካዊ ፈኸራታት’ኳ ብሰላም ናይ ስልጣን ምቅብባል ምፍጻሞም’ዩ። ብዝተመሓየሸ ጽቡቕ ምሕደራን፡ ማሕበራዊ ቅዋማት ንምትካሎም ኣብ ዘሎ መስርሕ ጋና ኣብ ምጣነ ሃብታዊ ክፋሊ ዘሕጉስ ውጽኢት ኣመዝጊባ ኣላ። ኣፍሪቃውያን ናይ ገዛእ ርእሶም ጸግማት ባዕላቶም ናይ ምፍታሕ ዓቕሚ ክህልዎም ኣብ ዝብል ጉዳይ፡ ሓያል መልእክቲ ዘመሓላለፈ ፕርሲደንት ኦባማ ናይ ፍትሒ ናይ መራኸቢ ብዙሓት ኣፈጻጽማ ነጻነት፡ ካብ ጨቆኒ ምሕደራዊ ስርዓት ወጻኢ ልክዕ ከም ኣብ ህንጸት ሃገር ክህልዎ ዘለዎ ኣመለኻኽታ ብማዕረ ክረአ ኣለዎ በለ። ፕረሲደንት ኦባማ ወላዲኦም ኣጣል ኣብ ምሕላው ዝዓበዩን፡ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ዕድል ዝረኽቡ ምዃኖም ገሊጹ፡ ኣብ’ቲ እዋን እቲ ሃገር ናይ ምምዕባልን፡ ዜጋታት ኣብ ናይ ትምህርቲ ማኣዲ ናይ ምስታፍ ስራሕ ተሰሪሑ’ዩ። ግን እቲ ስራሓት ብተመጣጣኒ ሓይሊ ክግታእ ክኢሉ ክብል ገሊጹ። ከም ኬንያ ዝኣመሰላ ሃገራት፡ ኣነ ኣብ ዝተወለድኩሉ ዘመን፡ ናይ ነፍሲ ወከፍ ኬንያዊ እትዋት፡ ካብ ናይ ዜጋታት ደቡብ ኮሪያ ይዓብን ይበዝሕን ነይሩ፡ ሕጂ ግን ፍልልያቱ ክዝረበሉ ዘይክእል ዝግለጽ’ዩ። ብሕማማን ኵናትን ኣፍሪቃ ተላቢዓ ትርከብ። ኣብ መብዛሕትኤን ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ ኣቦይ ዕደም ዘለዎም ሰባት ተስፋ ብዘይብሉ መጻኢ፡ ብናይ ጸሊም ኣተሓሳስባ መጥቓዕቲ ከም ዝሓስቡ ተይገይሩ ኣሎ። ፕረሲደንት ኦባማ ኣብ ሃገረ ጋና ብትሪ ዝሃቦ ቃል ናይ ደሞክራሲ ትካላት ምሕያልን፡ ናይ ኣፍሪቃ መንእሰያት ወለዶ ዘለዎም ኣተሓሳስባን ዘሕለፍዎ ሓደራ’ዩ። ካብ ማንም ግዜ ናይ ተስፋ ስንቒ ዝጾሩ ብፍልጠን ትምህርትን ዝተሃንጹ መንእሰያት’ዮም። እዚ ዓይነት ተስፋን ትምህርትን ፍልጠን ካብ ነፍሲ ወከፍ ንነዊሕ ዓመታት ዝጠፍአ ተርእዮ’ዩ ናይ ኣፍሪቃ ዓቕሚ ዘጎልብት።ናይ ኣፍሪቃ ዝተዓጽወ ናይ ዕብየት ማዕጾ ዝኸፍቶ። እዚ ክስራሕን ዝኽእል ድማ ብኣፍሪቃውን ጥራሕ’ዩ። እዚ ግን ምርጫ ብምክያድ ጥራሕ ኣይኮነን፡ ኣብ ምርጫ ዝካየድ መስርሓ ተወሳኺ ብዝምልከት ጉዳይ ምርኣይ’ዩ። ጭቆና ብዙሓት ገጽ ኣለዎ፡ ብዙሓት ሃገራት ህዝበን ናብ ጸግማት ናይ ህላውነት ሓደጋ ከም ዝበጽሑ ይገብር። መራሕቲ ሃገራት፡ ሃብቲ ሃገር ተጠቒሞም ነፍሶም ዘዕንግልሉ ዝዀነት ሃገር ዕብየት ኣይረኣኣያን፡ ወይ ድማ ፖሊስ ብዘደንዝዝ ናይ ጉቦን ሓለፋን ደንፊዑ ዝረኣየሉ፡ ሰበ ስልጣን መንግስቲ 20% ኮሚሽን ኣብ ጁባኦም ዝእትዉዎ መኽሰብ ሃገር፡ ናይ ግምሩክ በዓል መዚ ግቦ ዝቕበል ሃገር ፈጺማ ኣይትዓብን፡ ወፍሪ ኣይካየድን። ዝዀነ ሰብ ብጭካነን ብጉቦን ሓለፋን ትመሓደር ሃገር ምንባር ኣይመርጽን። እዚ ከኣ ግዛት’ምበር ዲሞክራሲ ኣይኮነን። እዚ ዘሎና መዋእል ናይ’ዚ ዝጠቐስክዎ ኣሰራርሓ ዘብቅዓሉ’ዩ። ፕረሲደንት ኦባማ ኣፍሪቃ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ኣፍሪቃ ዘድልያ ግሉጽን ዘተኣማምን ህንጸት ዲሞክራሲያ ምህናጽ ተዛሪቡ ኣሎ። ናይ ፕረሲደንት ኦባማ መደረ ብዲሞክራስን ስኒት ዘለዎ ምምሕዳርን ኣብ ማሕበራዊ ኣተሃናንጻ ክህሉ ዘለዎ ንመራሕቲ ኣፍሪቃ ዘመሓላለፎ መልእክቲ ብተንተንቲ ሓያል ሕውነታዊ ፍቕሪ ዘለዎ ምኽሪ ዝብል መግለጽ ተዋሂብዎ። ኣፍሪቃውያን ኣብ ኣፍሪቃ ዝትግበር፡ መራሕቲ ስልጣን ምስ ሓልፍነት ኣተሓሓዚዎም ክርድእዎ ከም ዝግባእን፡ ኣፍሪቃውያን ንኣፍሪቃ ዝብል ጽኑዕ እምነት ከም ዘለዎ ገሊጹ። መብዛሕትኡ ኣፍሪቃዊ ኣብ መንእሰይ ዕደም ዘሎ ብምዃኑ መራሕቱ ምሕታትን፡ ናይ ህዝባዊ ትካላት ዘገልግሉ ትካላት ክቆሙን ክህነጹን ሓሊፉ ሓላፍነት ክስከም ክዳሎ ጸዋዒት ኣቕሪቡ። ማሕበረ ሰብኩም ከተግልግሉ ትኽእሉ፡ ጉልበትኩም ትምህርትኹም፡ ናይ ሃገር ሃብቲ ተጠቒምኩም ምስ ናይ ወጻኢ ሃገራት መዛመዲ መስመር ክትራኸቡ ትኽእሉ። ሕማማት ምቁጽጻር፡ ግርጭታት ምውጋድ፡ ለውጢ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ከተምጽኡ ትኽእሉ፡ ሒ የክኣል’ዪ። ምኽንያቱ ብዘኢ መዋእል ታሪኻዊ ለውጢ ዝረኣየሉ ስለ ዝዀነ። ቀሊል ኣይኮነን ግዜን ብዙሕ ስራሕ ዝሓትት’ዩ፡ ስቓይን መከራን ዝበዝሖ ጉዕዞ ወይ መስርሕ ክኸውን ይኽእል፡ ሓንቲ ጉዳይ ግን መብጽዓ ክኣትወልኩም ኣሜሪካ ኣብ ጉዕዞኹም ምስኹም ክትሓብር’ያ ከም መሓዛን መንገደኛን። ግን ለውጢ ካብ ካልእ ዝመጽእ የልቦን፡ እቲ ለውጢ ንስኻትኩም ኣብ ልብኹም ብትሕድርዎ ተስፋታትን ብትወስድዎም ስጉምትታት’ዩ። ኣፍሪቃ ንዝሓደራ ሕማም ንምፍዋስ ኣብ ትገብሮ ጻዕሪ፡ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ደገፍ ከም ዘይፍለ ፕረሲደንት ኦባማ ተዛሪብሉ። ከም’ቲ ናይ ሕ.መ.ኣሜሪካ መራሒ ዝነበረ ጆርጅ ዳብሊው ቡሽ ኣብ ኣፍሪቃ ናይ ኤ.ኣይ.ቪን ዓሶን ሕማም ዝወሰዶ ፕሮጀክት ኣሞጊሱ እቲ ንሱ ዝመርሖ ምምሕዳር’ውን ክቅጽሎ ምዃኑ ቃል ኣትእዩ። ፕረሲደንት ኦባማ ቀጺሉ ኣብ’ቲ ቅድሚ ኣስታት 500 ዓመት ኣቢሉ ጊሎት ዝሽይጡላ ዝነበረት ገምገም ከተማ ኬብ ኮስትን ከባቢኣን ምብጻሕ ኣከይዱ።
ካብ VOA ቋንቋ ኣምሓርኛ ዝተወሰደ
16 ሓምለ 2009
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1315


text:
ዝሓለፈ ሰንበት ዕለት 7 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ኣብ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣውስትራሊያ ሰንበት መዓልቲ ደቀባት-ቀዳሞት ተወለድቲ ሕዝቢ ከምእተበዓለን፡ በሸሓት ዝቑጸሩ ደቀባትን ዳሕረዋይ ወለዶ ደቀባትን ብሓባር ነቲ በዓል ብሱታፌ ከምዘብዓልዎን፡ ዝተፈላለዩ ባህላውያን መደባት እውን ምክያዱ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቀዳሞት ደቀባት ሃገረ ኣውስትራሊያን ዳሕረዎት ክፍሊ ሕብረተሰብ ብጠቕላላ መላእ እውስትራልያውያን ብሓባር ኣብ ዝተበዓለ ሰንበት መዓልቲ ደቀባት - ቀዳሞት ተወለድቲ ሃገር ብሓባር ኣብቲ ናይ ኣውስትራሊያ ብፁን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ዛዕባ ቀዳሞት ተወለድቲ ሃገረ ኣውስትራሊያ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዝሓልይ ድርገት ኣብ ዘሰናደዎ መንፈሳውን ባህላውን መደባት ኩሉ ከምዝሓበረን፡ ደቀባት ዘማእከለን ዛዕባ ኩነታቶም ብዝተፈላለየ መዳይ ዝዳህሰሰን መዓልቲ ከምዝነበረ ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥
ንናይ ደቀባት ባህሊ ንምንቕቓሕን ሓልዮትን ተበግሶታት ቤተ ክርስቲያን
ዝተፈላለያ ካቶሊካውያን ማህበረሰብን ማሕበራትን ካህናትን ገዳማውያንን ተመሃሮ ዘርኣ ክህነትን ብሓባር ምስ ደቀባት ኣውስትራሊያ ኣብ በዓል ደቀባት ኣስትራሊያ ብናይቶም ደቀባት መንፈሳውን ባህላውን መግለጽታት ተሰንዩ ዝተባዕለን፡ ኣደላይደ ኣብ ዝርከብ ካቴድራል መስዋዕተ ቅዳሴ ብናይ ኣውስትራሊያ ደቀባት ባህሊ መሰረት ስነ ስርዓት ማዕጠንት ስዒቡ ከምዝዓረገን ኢየሱሳዊ ካህን ኣብ ኣውስትራሊያ ዓርክን ሓውን ቀዳሞት ተወለድቲ ተባሂሉ ዝንገረሎም ወንጌላዊ ልኡኽ ኣባ ፍራንክ ብረናን ዝመርሕዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ዕርቂ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝብል ቀዳሞት ተወለደትን ደቀባትን ኣውስትራሊያ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዘለዎም ኣስተዋጽኦን ቤተ ክርስቲያን ስሌኦም ኣብ ምክንኽንን ሓልዮትን እተሳልጦ ኵለ መዳያዊ ጻዕሪ ብሰፊሕ ገሊጾምን፡ ለምዘበን ናይ ኣውስትራሊያ ደቀባት ካቶሊካውያን ቤት ምኽሪ በቢ ዓመቱ ዝህቦ ስልማት ብዕድመ ንዝደፍኣ ንሓልዮትን መሰልን ክብርን ደቀባት ኣውስትራሊያ ብዙሕ ዘገልገላን መሓዛ ደቀባት ኣውስትራሊያውያን ዝብል መጸውዕ ንዝተወሃበን ኤልሲየ ሃይስ ተሰላሚት ከምዝበለን ኣፍሊጡ።
ፍልዩ ቆላሕታ ቤተ ክርስቲያን፥ ዘሕዝን ፍጻሜ ርእሰ ቀትለት ደቀባት ኣውስትራሊያውያን
ኣብ ኣውስትራሊያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኣብ ወርሒ ሓምለ መባትኣ ዝተባዕለ ሰንበት መዓልቲ ደቀባት ኣብ ናይ ኣውስትራሊያ ናይ ቤተ ክርስቲያን ግጻዌ ዝተነብረ በዓል ክኸውን እንከሎ፡ ኣብታ ዕለት እቲኣ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ደቀባትን ዝወርዶም ሓደጋን ዘጋጥሞም ጸገማትን ካብቲ ዝርከብሉ ሕሩግ ሕይወትን በምዛሕቲኦም ዘሕዝን ፍጻሜ ርእሰ ቅለት ዝፍጽሙን እዚ ኣብ ልዕሊኦም ዘዘንብይ ዘሎ ሰብኣውን ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ጸገማት ኵሉ ክውገድ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጐድኖም ኰይና እቲ ዘሕዝን ፍጻሜ መንቀሊኡን ብፍላይ እቲ በዚ ዓቢይ ሓደጋ’ዚ ዝተጠቕዐ መንእሰይ ክፍሊ ሕብረተሰብ ደቀባት ብምዃኑ ቀረባ ኰይና ኵለ መዳያዊ ሕንጸት ብምቕራብ ኢየሱስ ምልኣት ሕይወት ክህብ ዝመጸ ምዃኑ ብምብሳር ድጋፍ ብዘይ ምቁራጽ ከምእተቕርብ ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፡ ብሓባርን ብፍቕርን ብምክብባርን ንዘጋጠሞም ሰብኣውን ማሕብራውን ጸገማት ኩሉ ፍታሕ ክረክብ ብእተቕረቦ መደብ ድጋፍን ንዝምልከቶ ኣካል ስሌኦም ጠበቓ ብምዃን ማሕበረሰብን መንግስትን ኣብ ድጋፍ ደቀባት ክተግህ ዝተፈላለዩ ጐስጓሳት ከምእተሳልጥ የመልክት።


text:
ኣጠቓቕማ ሕግታት መእተዊ ካርድ
1. ኣገልግሎት ናይዚ መእተዊ ካርድ
1.1 እዚ ካርድ ወይ ፓስ ቤንቨንዩ ካብ ዝተዋህበሉ ግዜ ንሓደ ዓመት የገልግል። ዝተፈላልየ ባህላውያን ማእከላትን ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታትን ብዘይ ገደብ ክትጥቀሙሉ ትኽእሉ።
1.2 እዚ ካርድ ነቶም ኣብዞም ባህላዊ ቦታታት ዝዳለዉ ምርኢታት ናይቲ ወቅቲ ጥራይ የገልግል። ካብዚ ዝተገልጸ ወጻኢ ወይውን ብካልኦት ውልቀ ሰባት ዝዳሎ መደባት ክንጥቀመሉ ኣይከኣልን እዩ። ምስ ፕሮግራም ናይ ካልእ ባህላውያን ቦታታት ወይውን ብምምሕዳር ናይዞም ቦታታት ኣይምወልን ኢዩ።
1.3 እዚ ካርድ ስማዊን ንካልእ ሰብ ዘይመሓላለፊን እዩ። ሕጋዊ ወረቀት (ፓስፖርት፡ ወረቀት መንነት ወይውን መምርሒ ፍቃድ መኪና ) ሒዝና ምስ ንቐርብ ንኣገልግሎት ብቁዕ ይኸውን።
2. መእተዊ
2.1 ናብ ሓደ ባህላዊ ምሸት ክንከይድ እንተደሊና ኣቐዲምና ቦታ ክንሕዝ ኣለና። ወይ ከኣ ብኣካል ተረኺ
ብና ነጻ ቦታ እንተሎ ነቲ ምርኢት ክንዕዘብ ንኽእል።(እዚ ከኣ ነታ ባህላዊ ምሸት ጥራይ ይምልከት)።
2.2 ቦታ ክንሕዝ ኣብ እንደልየሉ ጊዜ ነጻ ካርድ መእተዊ ከም ዘለና ከነነጽር ንሕተት።
2.3 ናብ ዝኾነ ባህላዊያን ቦታታት ክንኣቱ ከለና እዚ ዝወሃበና መእተዊ ካርድን ወረቐት መንነትን ከነርእይ ንሕተት።
3. ዕቃበታት
3.1 ከተማ ስዩንን ስየርን ምኽንያት ከይሓበረ ንጠለብና ክነጽጎን ወይውን ነዚ ካርድ ንኸይንጥቀመሉ ክዓግቶን መሰል ኣለዎ። ሕጋዊ ዘይኮነ ኣጠቓቕማ ውይውን ናይ ዘይሕጋዊ ኣጠቓቕማ ጥርጣረ ምስ ዝህሉ፡ ከምኡውን እዚ ካርድ ዘይተሓደስ ምስ ዝኸውን ንኸይንጥቀመሉ ክእግደና ይኽእል።
3.2 ነዚ ካርድ ብዘይ ኣገባብ ክንጥቀመሉ ምስ እንፍትን ንኣብነት ናብ ሳልሳይ ኣካል እንተኣመሓላሊፍናዮ፡ እዚ ካርድ ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ይኸውን።
4. ድሕነት ብዛዕባ ምትሕልላፍ መንነት
4.1 ከተማ ስዩንን ስየርን መንነትና ንከይመሓላለፍ ብሕጋዊ መገዲ ተቐይዱ ይኸይድ። ንውሕስነትና ከኣ ዝግባእ ስጉምቲ ይወስድ።
5. ተወሳኺ ሕቶ ምስዝህልወኩም ወይውን እዚ ካርድ እንተጠፊኢኩም ብዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ክትውከሱና ትኽእሉ።
Ville de Sion


text:
ኣብ ቅድስቲ መሬት ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት መንግስቲ እስራኤል ብዛዕባ መንግስትን - ብሔርን ዝምልከት ኣብቲ ናይታ ሃገር ቅዋም ሃገረ ኣይሁድ ቢሉ ዝገልጾ ዘመሓላለፎ ናይ ሕጊ ውሳኔ ነቲ ኣብታ ሃገር ቅዋም ተመልኪቱ ዘሎ ሰብኣውነትን ደሞክራሲያውነትን ዝብል መምርሒ ዝጻረር እዩ ቢሎም፡ መንግስቲ ነቲ ውሳኤ ክስሕቦ ጻውዒት የቕርቡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
መንግስቲ እስራኤል ዕለት 19 ሐምለ 2018 ዓ.ም. መንግስትን ብሔርን ሃገረ ኣይሁድ ብዝብል መጸውዕ ክግለጽ ዝብል ዘጽደቖ ናይ ውሳኔ ሕጊ ናይታ ሃገር ደሞክራሲያውን ሰብኣውን ባህላን ንገዛእ ርእሱ ነቲ ኣብ ቅዋም ሃገር ዘሎ ስርዓተ ሕጊ ኰነ ነቲ እስራኤል ቅቡል ቢላ ከተነቓቕሖን ከተኽብሮን እትወከሶ ውሳኔ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ብዝሑነትን ፍትሕን ማዕርነትን ሰላምን ንዘረጋግጽ ዓለም ሓቆፍ ስርዓተ ሕጊ ዝጻረር ብምዃኑ ነዚ ውሳኔ’ዚ መንግስቲ እስራኤል ክስሕቦ ኣብ እስራኤል ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ጻውዒት ከምዘቕረቡ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ናይ ኢየሩሳሌም ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ መስተናብር ፓትሪያርክ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፒየርባቲስታ ፒዛባላን ኣብ እስራኤል ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ንብረትን ቅዱሳት ስፍራን ዓቃቢ ኣባ ፍራንቸስኮ ፓቶን ዝርከብዎም ኣብ እስራኤል ናይ ምላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ብሓባር ክታትሞ ዘንበሩሉ ናይ ውሳኔ ሕቶ ናብ መንግስቲ እስራኤል ከምዘቕረቡን፡ እቲ መግስትን ብሔርን ናይ ኣይሁድ ሕዝቢ ዝብል ሓድሽ ሕገ ውሳኔ ኣብ መንጐ ዜጋታት እስራኤል ኣድልዎን ኣፈላላይን ዘተኣታትውን፡ ናይ እስራኤል ኣይሁዳውያን ዜጋታት ጥቕምን ደሕንነትን ጥራሕ እዩ ዘውሕስ ከምዝበሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎ የመልክት።
ንመላእ ዜጋታት እስራኤል ዘይኰነስ ንእስራኤላውያን ኣይሁድ ሓለፋ ዝብል ውሳኔ እዩ
እስራኤላውያን ክርስቲያን እስራኤላውያን ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምናን እስራኤላውያን ድሩዚን እስራኤላውያን ባሃይን ካልኦትን ብጠቕላላ እስራኤላውያን ዓረብ ምስ ኣይሁዳውያን እስራኤላውያን ኣሕዋቶም ክነጻጸሩ ካልኣውን ንኡስ ዜጋን ዝገብሮምን እዩ ዝበሉ ብፁዓን ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ እስራኤል፥ ኣተሓሒዞም፡ ካብ ወጋሕታ ኣዋጅ ነጻነትን ሉኣላውነት ሃገረ እስራኤል ኣትሒዙ ሃገረ እስራኤል ደሞክራሲያዊትን ኣይሁዳዊትን ዝብል መጸውዕ ዘለዋ ክትከውን ዝብል ድላይ ነይሩ እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ኣብ መንጐ መንግስትን ብሔርን ዝብሉ ክልተ ቃላት ሚዛንነት ክህሉ ዝብል ድላይ ስለ ዝነበረ ኣብ 1992 ዓ.ም. ሕዝባዊ ባይቶ እስራኤል ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዘጽደቖ መሰረታዊ ውሳኔ ናይ መላእ ዜጋታት እስራኤል ማዕርነት ዝውሕስ ካብ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ኣድልዎ ናጻ ዝገብር ክነሱ፡ ዕለት 19 ሐምለ 2018 ዓ.ም. መንስግቲ ኣስራኤል፥ መንግስትን ሃገርን ብሔረ ኣይሁድ ምስ ዝብል መጸውዕ ስም ክትኣሳሰር ምግባሩ፡ ኣብ መንጐ ኣይሁዳውያንን ዘይኣይሁዳዋን ዜጋታት ኣስራኤልን ኣፋላላይን ኣድልዎን ዘተኣታውን፡ ኣይሁዳውያን ዜጋታት ኣብ ቅድሚ ዘይኣይሁኣውን ኣስራኤላውያን ዜጋታት ሓለፋ ዝብል እዩ ከምዝበሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
እቲ ሓድሽ ናይ እስራኤል መግስቲ ሕጊ እስራኤላውያን ብማዕርነት ዘምልከት እዩ
እስራኢላውያን ክርስቲያንን እስላምን ድሩሲን ባሃይን ኣይሁዳውያንን ኣብ ሃገሮም ብማዕረ ክረአዩን እዮም ዝሓቱ፡ ስለዚህ ኣብ ኣስራኤላዊ ዘሎ ሃይማኖታውን ዓሌትን መንነትን ብዙሕነትን ከም ውልቅን ማሕበረሰብን ዝኽሕድ ምዃኑ ብፁዓን ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ እስራኤል ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ሓባር መግለጺ ከምዘስመሩሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣግልግሎት ሓቢሩ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ነዚ በዓል እዚ ንምኽባር ብልማድ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ዮሓንስ ዘላተራነንስ ብምቅዳስን ክሳብ ባዚልካ ሳንታ ማርያ ማጆረ ዑደት ብምግባርን እንክኸውን ቅዱስነቶም ግን ሎምዘመን ንካልኣይ ጊዜ ናብ ሻውላት ሮማ ውጽእ ብምባል ከብዕልዎ መሪጾም። ዓሚ ኣብ ኦስትያ ዝበሃል ክፍሊ ሮማ ኣብ ቊምስና ቅድስት ሞኒካ ከምዘብዓልዎ እንክዝከር ሎምዘመን ከኣ ኣብ ካዛለ በርቶነ ቊምስና ቅድስት ድንግል ማርያም ናዛዚተ ኅዙናን ብብዙሓት ሕጻናትን ሽማገለታትን ብካሮሶታት ዝመጹ ሕሙማን ኣብ ዝተረኽቡሉ ቅዳሴ ኣዕሪጎም። እዚ ከባቢ እዚ ኣብ ውሽጢ 75 ዓመት ራብዓይ ግዜ ምብጻሕ ር.ሊ.ጳ ከምዝረኸበ እንክምልከት ቀዳማይ ር.ሊ.ጳ ኣብ ግዜ ካልኣይ ውግእ ዓለም ድሕሪ ደብዳብ ነፈርቲ ተኣምር ቅዱስ ሥጋሁ ወክቡር ደሙ ዝተራእየሉ ግዜ ሓምለ 1943 ዓምፈ ፕዮስ መበል 12 እንክኾኑ ድሕሪኦም እውን ቅዱስ ጳውሎስ 6ይ ብ1964 ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ብ1995 ከምኡ እውን ልሂቅ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 16 ብ2005 ሓዋርያዊ ምብጻሕ ከምዝገበሩ ይዝከር።
በዓለ ጥቀ ቊርባን ኩላ ቤተክርስትያን ሃቢኡ ዘሎ ኅብስቲ!
ቅዱስነቶም ኣብ ስብከቶም በዓለ ቅዱስ ቊርባን ቡራኬ እንመሃረሉ እንባረኸሉን እንባርኸሉን ቤተትምህርቲ ምዃኑ ዝገልጹ ቅዱስነቶም እቲ ዓቢ ምሥጢረ ናይዚ በዓል እዚ ከኣ ኣብ ቊራስ እንጌራ ኩላ ቤተክርስትያን ተሓቢኣ ትርከበሉ ምዃኑ እዩ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ቅዱስ ቊርባን ከም ኣገላልጻ ቅዱስነቶም ንናይዘመንና መርዝታት ጸረ መርዚ ኰይኑ ከግልግል ዝኽእል ቅዱስ ቊርባን ጥራይ ምዃኑን ካብዚ ከቢቡ ሒዙና ዘሎ ግዜ የብልየን ኣይክእልን ኣይምልከተንን ዝብል ሸለልትነትን ንብጻይካ ዋጋ ዘይምንሃብን ንዝኣመሰሉ መርዝታት ከም ጸረ መርዚ ኮይኑ ዝፍውሰና ቅዱስ ቊርባን እዩ እንክብሉ ነዚ ኩሉ መርዝታት ንምምካን ኣዘውቲርካ ምቚራብ ከምዘድሊ ገሊጾም።
ኣብ ዕለቱ ካብ ዝቀረቡ ንባባት ቀዳማይ ካብ ዘፍ 14.18 እቲ ንክርስቶስ ዘመልክት ዘለዓለማዊ ካህን መልኪጸደቅ ንኣቦና ኣብርሃም ብኅብስትን ወይንን መሥዋዕቲ ቊርባን ከምዘቅረበን ብእምነት ኣቦና ኣብርሃብ ከኣ ዕሽር ይህቦ ከምዝነበረ ዝገልጽ ነበረ። መልኪጸደቅ ንኣብርሃም ይባርኽ ብኣብርሃም ኩሎም ዘመደ ኣዳም ከምዝባረኹ ጐይታ ዝሃቦ ቃል እዩ።
ናይ ዕለቱ ቃል ወንጌል እውን ኣብቲ ናይ ጉባኤ ኣስተምህሮ መልኣከ እግዚአብሔር ከምዝገልጽናዮ ሉቃስ 9.11 ኮይኑ ብዛዕባ እቲ ጉይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብሓሙሽተ እንጌራን ክልተ ዓሣን ንሓሙሽተ ሽሕ ከምዝመገበን ተረፍ ከኣ 12 መሶብ ከምዝተላዕለን ዝገልጽ ነበረ። ኣብዚ እውን ጐይታና ኢየሱስ ከምቲ ናይ መልከጼደቅ ይባርኽ። ንሕና እውን ብምሥጢረ ጥምቀት ዝተባረኽና ኣብ ፍጻሜ ነፍሲወከፍ ቅዳሴ ንባረኽ ቡራኬ ንቅበል። እዚ ንማለቱ ዝበሃል ጥዑም ቃላት ዘይኮነ ናይ ፍቅሪ ስለዝኾነ ተጠንቂቅና ኣነጺርና ብፍቅሪ ክንደግሞ ኣሎና ኢሎም።
ትዕቢት ከይለኽፈኩም ተጠንቀቁ!
ቅዱስነቶም ነቶም ቡራኬ ዝህቡ ጓሶትን ካህናትን ብጥንቃቄን ብፍቅርን ክገብርዎ ሓደራ ምስ በሉ ትዕቢትን ብደዔን ከየሸንፎም ነቲ ሓደራ ዝተዋህቦም መጓሰ ሕዝበ እግዚኣአብሔር ብትሕትና ከገልግሉን ክባርኹን ሓደራ ኢሎም።
ቊጠባ ወንጌል - ቊሩብ ቊራቦ’ውን ይኹን ሃብ!
ቡራኬ ብቃል እንክኸውን ነዚ ብተግባር ዝስዕብ ዘላትካ ምውፋይ ምሃብ እያ። እቲ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ባሪኹ ቈሪሱ ኣሽሓት ዘጽገበ ቊሩብ እንጌራ ተኣምራታዊ ዝገበሮ ምውፋዩን ምስ ካልኦት ንክተካፍሎ ፍቃደኛ ብምዃኑን እዩ።


text:
ትማሊ አብ ካይሮ-ግብጺ ዝተአከቡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ሊግ ዓረብ ፡ መንግስቲ ኢራን ድሕሪ መቕተልቲ ሃይማኖታዊ መራሒ ሽዓት አብ ስዑዲ ዓረብ፡ አብ ልዕሊ አብ ኢራን ዝርከብ ኤምባሲ ስዑዲ ንዝተኻየደ ናይ ተቃውሞ መጥቓዕቲ ክኸላኸሉ ዘይምኻሎም’ውን ይነቕፍ።
ሰበ-ስልጣን ስዑዲ ጠንቂ’ቲ ጎነጻዊ ተቃውሞ ኣናዓቢ ቋንቋ ሰበ-ስልጣን ኢራን’ዩ ብምባል ይኸሱ ብሰንኪ’ዚ ስዑዲ ምስ ኢራን ዝነበረ ዲፕሎማሲያዊ ዝምድና በቲኻ። መሻርክቲ ስዑዲ ዝኾነ ሃገራት ንስዑዲ ብምክታል ዝምድነአን ምስ ኢራን ከቋርጻ ከለዋ ካልኦት ድማ አምባሳደራተን ካብ ኢራን አውጺአን’የን።
ጸሓፊ ዓረብ ሊግን ነቢል ኣል ዓረቢ ብዛዕባ’ቲ ትማሊ ዝተካየደ ኣኬባ’ቲ ሊግ ከምዚ ኢሎም።‘ እዚ ናይ ሎሚ ኣኼባ ንስዑዲ ዘለና ደገፍ ዳግም ንምርግጋጽን ነቲ አብ ልዕሊ ኤምባሲ ስዑዲ አብ ቴህራንን አብ ቆንስል’ታ ሃገር አብ ማሽዳድ ዝተካየደ መጥቃዕቲን ንምኩናን’ዩ።’
ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ዲፕሎማሲያዊ ምጉርፋጥ ነቲ ዝተጀመረ መስርሕ ሰላም ሶርያ ከምዘይዕንቕፍ ንምርግጋጽ ፍሉይ ልዑኽ ናብ ኢራን ልዒኹ’ሎ። አብቲ ሓሙሽተ ዓመታት ዘቁጸረ ግጭት ሶርያ ኢራን ቀንዲ መሻርኽቲ ፕረዝደንት ባሽድ አል-አሰድ ምኳና ይፍለጥ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዝርከቡ ኣምባሳደራት ሃገራት ኣፍሪቃ ፕረዚደንት ትራምፕ ብዛዕባ ሃገራት ኣፍሪቃ ተዛሪቦምዎ ንዝተባህለ ጽዩፍ ቃላት ብዝምልከት ምስ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኒኪ ሃሊ ተራኺቦም: ተዘራሪቦም።
ኣምባሳደር ኢኳቶርያል ጊኒ ኣብ ሕቡራት ሃገራት አንዶን ኤምባ ኣምባሳደር ኒኪ እቲ ኣገላልጻ ኣሉታዊ ጽልዋ ምስዓቡ ከምዘጉሃየ ገሊጸን።
ካብ 54 ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተዋጽአ ጉጅለ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ቃላት ፕረዚደንት ትራምፕ ዘቆጥዕ፥ ዓሌታዊ ጽልኢ ኣብ ልዕሊ ወጻእተኛ ዝፈጥር እዩ ክብል ድሕሪ ምግላጽ እቲ ዝተባህለ ክሰሓብን ይቅሬታ ክሕተትን ሓቲቱ።
ዝመጽእ 28ን 29 ጥሪ ኣብ አዲስ አበባ ዝካየድ ኣኼባ መራሕቲ ኣፍሪቃ መልእኽቲ ክልእኹ ሓሳብ ከምዝቐረበ ኣብቲ ኣኼባ ዝተኻፈሉ ሓያሎ ዲፕሎማት ሓቢሮም ኣለው።
እቲ ምስ ኣምባስደር ኒኪ ሃሊ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣዝዩ ምሕዝነታዊ ግልጹነት ዝነበሮን’ዩ” ክብሉ መራሕቲ ኣፍሪቃዊ ጉጅለ ኡንዱንግ ኤምባ ኣፍሊጦም።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ግጽው ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ኣብዚ ዕለታት እዚ ካብ ወንጌል ዮሓንስ ምዕራፍ 14 ኮይኑ ነቶም ድሕሪ ድህለት ሕማማትን ሞትን ብትንሣኤኡን ተመላሊሱ ሰላም ንዓኻትኩም ይኹን እናበለን ኣብ ልቦም ዝመለሶምን በዚ ተጸናኒዖም ንኩሉ ረሲዖም ኣብ ንቡር ኩነተ ቀደሞም ተመሊሶም ከም ብሓዲሽ ሀ ሁ ኢሉ ንቃል ኣምላኽ ዝምህሮም ዝነበረ አርድእቱ ከም እንደገና ገዲፍዎም ንሰማይ ኪዓርግ ምዃኑ ከመላኽተሎም ምስ ጀመሩ እንደገና ክሽበሩ ምስ ረኣየ ‘ልብኹም ኣይሸበር ብኣይ እመኑ በቦይ እመኑ! ኣጆኹም ሰላመይ እህበኩም ኣሎኹ! ሰላመይ እሓድገልኩም ኣሎኹ! ምሳኹም እኮ እየ ዘሎኹ! እቲ ሰላም ኣነ እየ’ እናበለ ንዕርገቱ ብኡ ኣቢሉ ከኣ ንጰራቅሊጦስ ዘሰናድዎም ክፍሊ ዝምልከት እዩ። እቲ ኢየሱስ ዝህቦ ሰላም ኣብ መዓሙቚ ልብኻ ዝቅመጥ ኮይኑ ከምቲ ባሕሪ ብላዕሊ ላዕሊ ብርቱዕ ማዕበልን ነውጽን ንፋሳትን እንክናወጽ ኣብቲ መዓሙቚ ግን ጸጥ ዝበለ ርግኣት ዚረኣዮ ኢየሱስ ኣብ ልቡ ዝሓዘ ሰላሙ ኣብ ልቡ ዘስፈረ ሰብ እውን ስደት ይምጻእ መከራ ይምጻእ ምድረ ሰማይ ከም ዕንቚ ትጽበብ ህድእ ኢሉ ምስ ኣምላኹ ምስ ተዋሰኤ እዩ።
ግብረ ሓዋርያት እውን ኣብቲ ንዕለቱ ዝቀረበ ቀዳማይ ንባብ ምዕራፍ 14 ጳውሎስን በርናባስን ኣብ ሊስጥራ ኣብ ዝነበሩሉ ግዜ እቲ ኣሳዳዲ ዝነበረ ጳውሎስ ሰባኬ ወንጌል ኮይኑስ ስለ ክርስቶስ ክሳብ ኣፋፈት ሞት በእማን ክ ውገር እሞ መይቱ ኢሎም ኪሓድግዎ ዘዘንቱ ንሱ ግን ገና ሓዋርያት ምስ መጽዎ ተበራቢሩ እንደገና ምስባኹ ከምዝቀጸለ የዘንቱ። ስለዝኾነ ከኣ እዩ ኣብ ሮሜ 8 ካብ ፍቅሪ ክርስቶስ ክፈልየና ዝኽእል ሓይሊ ከምዘየሎ ዝገልጽ። እዚ ከኣ እቲ ክርስቶስ ዝሃቦም ሰላም። ምናልባት እቲ ኣነ ዝህበኩም ሰላም ከምቲ ዓለም ዝህቦ ኣይኮነን እንኪብል እንታይ ማለት ኮን ይኸውን ንዝብል ሕቶ ኣቀዲሙ ኣብ ናይ እምባ ስብከቱ ‘ምእንታይን ምእንቲ ወንጌልን ክጸርፉኹምን ከሰዳድኹምን እንከለው ብፁዓን ኢኹም’ ክብል መሊስዎ ይርከብ።
እንከዋርድኹምን ከሳድዱኹምን ብፁዓን ኢኹም. .
ቅዱስነቶም ሕይወት ክርስትና ሕይወት ስደትን መከራን ጭንቅን ምዃና ዝምልከት ሰብ ሕይወት ብዘይ ሰላም ክብላ ይኽእል ይብሉ ናብታ ኢየሱስ ‘ምእንታይን ምእንቲ ወንጌልን ክጸርፉኹምን ከሰዳድኹምን እንከለው ብፁዓን ኢኹም’ እንክብል ንሓዋርያቱ ብኣጋኡ ኣሰናድይዎም ዝነበሩ ቃል ምልስ ኢሎም ከምዚ ይብሉ።
ንመስቀል ሕይወት ተሰኪሙ ሰላሙ ዝዕቅብ ክርስትያን እዩ!
ነዚ ምስክር ዝኾነና ናይ ብዙሓት ቅዱሳንን ቅዱሳትን ሕይወት ምናዳ ኸኣ እቶም ናብ ዘስካሕክሕ ሞት ዝጐዓዙ ዝነበሩ ሰማዕታት ክርስትና ዝነበሮም ቅሳነትን ሰላምን ህድኣትን ምዝካር ይኣክል። ከም ኣብ መርዓ ዝኸዱ ብታሕጓስ ተምሊኦም ክጐዓዙ ክትርኢ ዘገርም እዩ። እታ ኢየሱስ ዝህበና ሰላምከስ እዚኣ እያ። ነዛ ሰላም እዚኣ ብምንም ተኣምር ብሰብኣዊ መጋበሪ ክንረኽባ ኣይንኽእል። ኣብ ዝኸድናዮ ሓኪም ንኺድ ኣሎ ዝበሃል ዘቅስን እንብሎ ነገራት ንግዛእ ንወንን እንትርፊ እታ ናይ ኢየሱስ ሰላም ካልእ የሎን። እዛ ሰላም እዚኣ ግን ፍልይቲ እያ ካብቲ ኣብ ልብና ዘሎ መንፈስ ቅዱስ እያ እትምንጩ። መንፈስ ቅዱስ ምንጪ ጽንዓት ምንጪ ሰላም እዩ። ነዚ ኣብነት ዝኸውን ይብሉ ቅዱስነቶም ሓደ ብዙሕ ሕልምን መደብን ዝነበሮ ምስ ሓመመ ንኩሉ ገዲፉ ምስ ምሉእ ቅሳነትን ሰላምን ውራይ ሕማሙ ክገብር ዝጸንሖም ሓደ ሕሙም ምስ በጽሑ ገሪምዎም ኩሉ ምስ ሓተቱ ኣብ መወዳእታ እዚ ሰብኣይ እዚ ክርስትያን እዩ ኣብ ምባል ከምዝበጽሑ የዘንትው።
በዚ ከምዚ እንተዘይኮይኑ ንኩሉ ናይ ምጥፋእ ሓደጋ ኣሎ። ጸላዕላዕ ከብለናን ሰላምና ኣጥፊእና ሰላም ናይ ካልኦት እውን ክንዘርግ ንኽእል። ስለዚ ገጭገጭ ኣብ ምባል እንተበጺሕናን ሁከት ኣብ ልብና ክነግሥ እንተጀሚሩን ዝጐደለና ነገር ከምዘሎ ተረዲእና ብኡ ንብኡ ንሰላም ክርስቶስ ሃሰስ ንበል። ከመይ ሰላም መለኮታዊ ትዕድልቲ ኰይኑ ንልቢ የረስርስ።
መለኮታዊ ትዕድልቲ ሰላም ንልቢ የረስርስ!
ነዚ ኢየሱስ ዝዕድሎ ሰላም ዝቅበል ኩሉ ንዘመጸ ጸገም ክብድህ ጸገም የብሉን። እንተ እቲ ናይ ዓለም ሰላም ዝደሊ ግን ዘይረዊ ጽምኢ ሒዝዎ ኣይሃድእ ኣይተሃድእ።


text:
Ånge
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 12 2020
ኣብ ኦንየ ኮምዩን ኣብ ማእከል ናይ ዩንጋንዳለን ግሩም ዝኾነ ተፈጥሮ ኢኻ እትነብር። ኣብ ንእሽቶ ቁሸት ወይ ኣብ ዓቢ ከተማ ክትቅመጥ ትኽእል። ሳላ እቲ ግሩም ናይ ባቡር መስመራት ናብ ሱንድስቫልን ኦስተርሱንድስ ብሓደ ሰዓት ኢኻ እትበጽሕ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,411
ስፍሓት መሬት3,296 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Sundsvall 116 ኪሜ
- Östersund 128 ኪሜ
- Gävle 260 ኪሜ
- Falun 270 ኪሜ
ኣብ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ንጥፈታትን ባህልን ክትካፈል ቀሊል እዩ። ኣብ ግዜ ሓጋይ ናይ ዙረት መገድን መሐምበስን ዓጋምን ቃንጥሻ ዝመልኦ ዱርን ኣሎ። ቀላያትናን ወሓይዝናን ብዓሳ ዝመልአ እዩ። ኣብኡ ናይ ሙዚቃን ተያትርን ኢደጥበብን ንጥፈታት ኣሎ። ስፖርታውያን ማሕበራት ንዓብን ንንእሽቶን ኣብ ክረምትን ሓጋይን ንጡፍ ናይ ዕረፍቲ ግዜ የቕርባሉ።
መንበሪ-ገዛ
እታ Ånge Fastighets- & Industri ABእተባህለት ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣብ ከተማታት መንበሪ ኣባይቲ ተቕርብ።
ካብ ብሕታውያን ኣካረይቲውን ገዛ ምክራይ ይከኣል። ብዛዕባዚ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ዝያዳ ሓብሬታ ክትረክብ ትኽእል። እቲ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ምዕባለ ኣሃዱ ዘሎ ናይ ምውህሃድ ኣተሓባባሪ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ስደተኛታት ገዛ ንኺረኽቡ ይሕግዞም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት፡ ዓረብን ዳሪን እየን። ካልኦትውን ብዙሓትውን ኣለዋ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኦንየ ኮምዩን ኣብ ስፖርትን ባህልን መዘናግዕን ዘተኮረ ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ። እታ ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን ናይቲ ኮምዩን ናጻ ናይ ቤትክርስትያን ሰበኻን ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ይሕግዛ።
ኣብ ኦንየ ዚርከባ ማሕበራት ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ክትረኽበን ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኦንየን ፍረንስታን ካብ መግቢ ጀሚርካ ክሳዕ ክዳውንትን መጸባበቕን ናይ ህንጻ መሳርሕን ዝጠርነፈ እተፈላለየ ኣቕሑ ዚሸጣ ድኳናት ኣለዋ። ኣብ ብዙሓት ቁሸታት ድማ ነኣሽቱ ግሮሰሪታት ኣለዋ።
እቲ ኣብ ኦንየ ዘሎ ማእከላይ ቤትንባብ ብዙሕ መጻሕፍቲ ኣለዎ። ሲነማ ኣብቲ ናይ ኦንየ ህዝባዊ ኣደራሽ ይርከብ።
ኣብ ኦንየ ሰንትሩም ናይ ኦንየ ኮምዩን ማሕበራዊ ኣገልግሎት ትረክብ። ኣብ ፍረንስታ መሐምበሲ ኣብ ኦንየ ከኣ ናይ በረድ ኣደራሽን መጋለብን ኣሎ።
ሕሱር ኣቕሑ ገዛ ወይ ኣቕሑ ክሽነ ምስ እትደሊ ኣብ ኤሪክስየልፐን ሰከንድሃንድ ኦንየ ወይ ኣብ ኤሪክስየልፐን ሰከንድሃንድ ፍረንስታ ድለ።
ዝቐረባ ከተማታት፡ ሱንድስቫልን ኦስተርሱንድን እየን። ብማኪና ወይ ብባቡር መገዲ ሓደ ሰዓት እየን።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኦንየ ኮምዩን 12 ኮሙናውያን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። እቶም ብለይቲ ዚሰርሑ ወለዲ ኣብቲ ናይቲ ፓርክባከን ቤትትምህርቲ ህጻናት ንደቆም ለይታዊ ክንክን ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ኦንየ ኮምዩን ዓሰርተ ኮሙናውያን መባእታ ኣብያተትምህርትን ሓንቲ መባእታዊ ደረጃ ዝሓዘት ብሕታዊት ቤትትምህርትን ኣለዋ።ብዛዕባአን ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ኣሎ።
እቲ ኣብ ኦንየ ዚርከብ ቦበርዪምናስየት ሃገራዊ መደባት የቕርብ። ኣብኡ ናይ ኮለጅ ትምህርቲ ኣሎ። ንሱ ብቑዕ ትምህርቲ ስለ ዚህብ ትምህርትኻ ድሕሪ ምውዳእካ ስራሕ ናይ ምርካብ ዘሎካ ዕድል ዝበለጸ እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ኮሙናዊ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኦንግስትረምስኤንሀተን/ ለርሳንትሩም ኤስኤፍኢ ንምውሳድ ተኽእሎ ኣሎ። ነቶም ሓደስቲ መጻእቲውን ናይ ማሕበረሰብ ምልላይ መደብ ኣሎ።
ኣብቲ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ብመባእታውን ካልኣይ ደረጃውን ጽፍሒ ክትመሃር ትኽእል። ግን ሞያዊ ስልጠና ብካልኣይ ደረጃዊ ቤትትምህርቲ ከኣ ኣሎ። ኣብቲ ለርሰንተር፡ ንስንኩላን ዝዓለመ ሰርቩክስ ኣሎ።
ናይ ፍረንስታ ኦልስታ ኮለጅ ናብ ቅድን ሙዚቃን ኣርቲስትነን ዝዓለመ ሓፈሻውን ፍሉይን ኮርሳት ኣለዎ። ነቶም ሽወደን ካልኣይ ቋንቋኦም ዝኾነ ድማ ናይ ሞያን መዳለውን ኮርሳት ኣሎ።
ኣብ ሱንድስቫልን ኦስተርሱንድን ንኣኻ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትመሃር ንእትደሊ ሰብ ብዙሕ ምርጫታት ዘለዎ Mittuniversitetet ኣሎ። ኣብተን ክልተ ከተማታት ብባቡር በጺሕካ ክትምለስ ትኽእል። ብኮለጅን ብዩኒቨርሲቲን ደረጃ ዚወሃብ ናይ ርሑቕ ትምህርቲውን ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ብመገዲ Vårdguiden 1177 ብዛዕባ ጥዕናኻን ቀጻሊ ርክብ ምስቲ ኣብ ቨርስተርኖርላንድ ዘሎ ክሊኒክን ምኽሪ ትረክብ።
ኣብቲ ናይ ኦንየ ዞባ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ናይ ሕማም ሽኮር ነርስን ናይ መግብን ምውስዋስ ኣካላትን ሓኪምን ኣሎ።
ኣብ ፍረንስታ ናይ ፍረንስታ ብሕታዊ ማእከል ጥዕና ኣሎ።
ሕክምና ስኒ ኣብ ኦንየን ፍረንስታን ኣሎ። ኣብ ኦንየ ብሕታዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ።
ዝቐረበ ሆስፒታል ናይ ሱንድስቫል ሆስፒታል እዩ። ንሱ ወረዳዊ ሆስፒታል እዩ። ኣብኡ ድማ ናይ ህጹጽ ረድኤትን እተፈላለየ ኣገልግሎትን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ንኣገልግሎት ትርጉም ብኣካል፡ ብተለፎን፡ ብመልእኽቲ፡ ብናይ ሰነዳትን ብሮሹርን ትርጉም፡ ንናይ ሱንድስቫል ቤትጽሕፈት ትርጉም ኢና እንውከስ። እቲ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት በቲ ትካል እዩ ቆጸራ ዚግበሮ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኦንየ ምዕቡል ኣውቶቡስን ባቡርን ዝጥቀም ሓባራዊ ትራፊክ ኣለዋ።
ካብ ኦንየ ናይ ባቡር ወይ ኣውቶቡስ መነሃርያ ናብ ኩሉ ቦታታት ናይቲ ኮምዩን ወይ ክሳብ ሱንድስቫልን ኦስተርሱንድን ካልእ ክፍልታት ሽወደንን ክትከይድ ይከኣል። ብዛዕባ ናይ መስመራት ሓበሬታ ኣብ DinTur.se.ረአ። ብዛዕባ ናይ ሰዓታት ሰሌዳን ምዝገባን ቲከትን ሓበሬታ ከኣ ኣብ SJ.ረአ።
መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ሱንድስቫልን ኦስተርሱንድን ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ብባቡር ኣስታት ሓደ ሰዓት ኣብ ዚወስድ ርሕቀትን 200,000 ተቐማጦ ዘለወን ሱንድስቫልን ናይ ከባቢ ኦስተርሱንድ ዕዳጋ ስራሕ፡ ብዙሕ ዋኒናት ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ዝዓበየ ናይ ኢንዱስትሪ ወሃብ ስራሕ ኣብ ከሚካል ኢንዱስትርን ምስናዕን ዱርን መገዲ ባቡርን ዘተኮረ እዩ። ኦንዮ ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብ ክንክን ጥዕናን ትምህርትን እተዋፈሩ 850 ሰራሕተኛታት ከኣ ኣለዉዎ።


text:
ህዝባዊ መጐዓዝያ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 9 3 2018
ኣብ መብዛሕትአን ከተማታት ንኹሉ ዘገልግል ሓባራዊ መጎዓዝያ ኣሎ።
ስእሊ፡ ሚሳክ ናልባንድያን
ንኣብነት ኣውቶቡሳት፡ ናይ ከተማ ባቡራት፡ ናይ ጋለርያ ባቡራት ከምኡ ድማ ኣብ መንጎ እተፈላለየ መነሃርያታት ከተማ ዚመላለሳ መሰጋገርቲ ወይ ኣብ መንጎ ከተማታትን ገጠራትን ዚመላለሳ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ኪኾና ይኽእላ። ኣብ መንጎ ገለ ከተማታት ናይ ውሽጢ ሃገር ነፈርቲውን ኣለዋ። ካብቲ ቀንዲ መሬት ሽወደን ናብ ጎትላንድ ዘመላልሳ መርከባት ኣለዋ።
ብሓባር ንምጕዓዝ ቲከት ክትዕድግ የድሊ። ኣብ www.resrobot.se ኣብ መንጎ እተፈላለየ መነሃርያታት ዘሎ ጕዕዞታት ክትርእይ ትኽእል። ንኹሉ ከተማታት ሽወደን ዘጠቓልል ቲከታት እውን ክትዕድግ ትኽእል።
ትኬት
ሓያለ ኩባንታት ባቡርን ኣውቶቡስን: ኣብ መንጎ ዝተፈላለያ ከተማታት ኣገልግሎት ትራፊክ መጐዓዝያ ይህባ።
ቅድሚ ኣብ ባቡር ወይ ኣብ ኣውቶቡስ ምድያብካ: ካብቲ እትጕዓዘሉ ዘለኻ ኩባንያ ትኬት ከም ትገዝእ ግበር። ዚበዝሕ ኣዋን ትኬት ኣብ ውሽጢ ባቡር ወይ ኣውቶቡስ ክትገዝእ ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣብቲ ትኬት ኣብ ውሽጢ ባቡር ወይ ኣውቶቡስ ዚግዝኣሉ መስመራት: እቲ ዋጋ ዚበዝሕ እዋን ክቡር'ዩ።
ኣብ ዚበዝሕ ትኬት ባቡር ቍጽሪ ባጎንን ኮፍ እትብለሉ ቍጽሪ መንበርን ተመልኪቱ ይርከብ። ብስምካ ዝተገዝአ ውልቃዊ ትኬት እንተሎካ: ቍጽጽር ኪግበር ከሎ: እቲ ኣብቲ ትኬት ዘሎ ስም ናትካ ምዃኑ ብቕቡል ወረቐት መንነት ከተርኢ ክትክእል ኣለካ።
ቅቡል ወረቐት መንነት ማለት ንኣብነት: ከም ፓስፖርት: ሃገራዊ መንነት ወረቐት ወይ ኣብ ሽወደን: ኣብ ሃገራት ኑርድ ወይ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት/ሃገራት ኤውሮጳዊ ከባቢ ቍጠባ ዝተዋህበ መምርሒ ፍቓድ ማለት'ዩ። ኤለማ-ካርድ'ውን (ዕቝባ ክትሓትት ከለኻ ብቦርድ ሚግረሽን ሽወደን ዚወሃበካ) ኣብ ሽወደን ኣብ ዚግበሩ ጕዕዞታት የገልግል'ዩ። ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት/ሃገራት ኤውሮጳዊ ከባቢ ቍጠባ ወጻኢ ዚወሃብ ቅቡል መንነት ወረቐት ፓስፖርት ጥራይ'ዩ።
ኣውቶቡስ ክትስቀል ከለኻ'ዩ ቊጽጽር ትኬት ዚግበር። ብባቡር ትጐዓዝ እንተ ኾይንካ፡ ቊጽጽር ትኬት ኣብ ውሽጢ ባቡር'ዩ ዚግበር። ብዘይ ቅኑዕ ትኬት እንተ ተጓዒዝካ: ግድን ክፍሊት ትኸፍል ወይ ካብ ባቡር ትወርድ።
ኣብ ባቡር/ኣውቶቡስ ምስ ተሰቐልካ ዘለዉ መምርሕታት
ንኻልኦት ተጐዓዝቲ ከይትርብሽ ሓልዮት ኣርእይ። ንኣብነት ኣብ ቦታ ካልኦት ክትኣቱ ወይ ሞባይል ቴለፎን ንሰብ ብዝርብሽ ኣገባብ ክትጥቀም የብልካን።
መምርሕታት እንተ ዘይተኸቲልካ: ሰራሕተኛታት ካብ ባቡር ወይ ካብ ኣውቶቡስ ኬውርዱኻ ኪውስኑ ይኽእሉ'ዮም። ንኣብነት ስርዓት ዘይምኽባር: ሰራሕተኛታት ዚብሉኻ እንተ ዘይምኽታል: ብዘይ ቅቡክ ትኬት ምጕዓዝ ወይ ካብ መጠን ንላዕሊ ባልጃ ምምላእ ኪኸውን ይኽእል።
ክትሓስበሉ ዘድልየካ፡-
- ቅድሚ ባቡር ወይ ኣውቶቡስ ምስቃልካ ትኬት ግዛእ
- ካብ ክትስከሞ እትኽእል ንላዕሊ ባልጃ ኣይተብዝሕ
- ሽጋራ ምትካኽ ክልኩል'ዩ።
ባልጃ
ኣብ ዚበዝሓ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን: ክትስከሞ እትኽእል ብዝሒ ባልጃ ክትማላእ ጥራይ'ዩ ዚፍቀደካ። ኵሉ ባልጃ ንዕኡ ኣብ ዝተወሰነ ቦታ ይቕመጥ፤ ንኣብነት: ኣብ መቐመጢ ባልጃ: ኣብ መቐመጢ ቈብዕ: ኣብ ትሕቲ ኮፍ መበሊ ወይ ኣብ ናይ ኣውቶቡስ ፍሉይ መቐመጢ ባልጃ።
ሽጋራ ምትካኽ
ኣብ ኵላተን ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ሽጋራ ምትካኽ ክልኩል'ዩ። ነዚ ከልካሊ ሕጊ እንተ ጥሒስካ: ጕዕዞኻ ኪቋረጽ ይኽእል'ዩ።
ድሕነት
ኣብ መንገዲ ባቡር ምእታው ሕጋዊ ኣይኮነን። መንገዲ ባቡር ብፍሉጥ እተመልከተ መሰጋገሪ ቦታ ዘሎዎ ጥራይ ኢኻ እትሰግር። መጋረዲ መንገዲ ንታሕቲ ኪወርድን ንላዕሊ ኪስቀልን: ከምኡ'ውን ምስ ወረደ: መጠንቀቒት ደወል ድምጺ ክትህብ ከላ: ደው በል ዚብል ምልክት እናተራእየ ከሎ ወይ ባቡር ኣብ እትቐርበሉ ወቕቲ: ኣብ መሰጋገሪ መንገዲ ክትኣቱ ኣይፍቀደካን'ዩ። ሓደ ዘይተፈቕዶ ሰብ ኣብ መንገዲ ባቡር (ሓዲድ) እንተ ኣትዩ ፖሊስ ይጽዋዕ።
ምክትታል ዶባት ንካብ ዴንማርክ ዝግበር መገሻ
ካብ ዴንማርክ ናብ ሽወደን እንተ ተጓዒዝካ: ኣብ ዶብ ሽወደን ንወረቐት መንነትካ ቍጽጽር ይግበሮ። ቅቡል ወረቐት መንነት እንተ ዘይብልካ: ዶብ ክትሰግር ኣይፍቀደካን'ዩ። ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድመኦም ቈልዑ: ምስ ቅቡል ወረቐት መንነት ዘሎዎ በጽሒ ሰብ ዚጐዓዙ እንተ ኾይኖም: ቅቡል ወረቐት መንነት ኣየድልዮምን'ዩ።
ካብ ዴንማርክ ናብ ሽወደን ኣብ ዝግበር መገሻ ኣብ ኣገልግሎት ዘሎ ሰነድ ከም ኣብነት ፓስፖርት፣ ሃገራዊ መንነት ወረቐት፣ ኣብ ሽወደን ወይ ከኣ ኣብ ሃገራት ሰሜን ዝተሓትመ ናይ ምምራሕ መኪና ፍቓድ እዩ። LMA-ካርድ (ንሓተቲ ዑቕባ ብቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ዝወሃብ ካርድ) ኣብ ቍጽጽር ዶብ ቅቡል ኣይኮነን።


text:
Radio Erena: 02 July 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ንቕትለት ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ኣብዝተወልዐ ናይ ብሄር ናዕቢ፣ ብውሕዱ 50 ሰባት ከምዝተቐትሉ መግለጺ ክልል ኦሮሞ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ናዕቢ፣ ቁጽሮም ዘይተጠቕሱ ብዙሓት ከምዝቖሰሉ ኣፈኛ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሞ፣ ጌታቸው ባልቻ ኣረጋጊጹ።
ይኹን’ምበር ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ናዕቢ፣ ናይ ዝሞቱ ብዝሒ ሰባት ካብቲ ብክልላዊ መንግስቲ ዝወሃብ ዘሎ መግለጺ ከምዝዛይድ ብዝተፈላለዩ ወገናት ብማሕበራዊ ሜድያታት ይቃላሕ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነቲ እናተጎሃሃረ ዝመጽእ ዘሎ ናዕቢ ንምቁጽጻር፣ ኣገልግሎት ኢንተርነት ብምዕጻው፣ ናዕቢ ኣሳዊራ ንዝበላ መደበር ቴሊቪዥን ኦሮሞ ሜድያ ኔትዎርክ ሓያሎ ኣባላታ ቀይዱ ኣሎ።
ኣብ ርእሲ’ዚ እቲ መንግስቲ፣ ምስዚ ናዕቢ ተተሓሒዙ 10ታት ሰባት ብኣልማማ ይኣስር ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣረጋጊጾም።


text:
ሰሜናዊ ካሊፎርኒያ፣ኦሪገንን ዋሽንግተንን ሓዊሱ ፓስፊክ ሰሜን ምዕራብ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ክፋል ዩናይትድ ስቴትስ ዝተልዓለ ኣዕናዊ ባርሕ ሓዊ በረኻ ኣሽሓት ኣባይቲ፣ናይ ንግዲ ትካላትን ኣናእሽቱ ከተማታትን ኣዕኒዩ ኣሎ።ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ሄክታር ዱር ብምዕናው እንተወሓደ ን35 ሰባት ቀቲሉ ኣሎ።
ጡሽን ሃልሃልታን ናይቲ ባርዕ ተሓዋዊሶም ከተማታት ሳን ፍራንሲስኮ፣ሲያትልን ፖርትላንድን ኣብ ዓለም እቲ ዝኸፍአ ዝብሃል ብኽለት ፅርየት ኣየር ገጢሙወን ኣሎ።
ኣሶሼትድ ፕረስ ‘’እቲ ጡሽ ንኣየር ናይቲ ከባቢ ብጨና ሓፂን ዓዊዱዎ ኣሎ’’ ክትብል ንኩነታት ኣየር ናይቲ ከባቢ ገሊፃቶ ኣላ።
ሓያል ናይ ጡሽ ደበና ንጥዕና ሚሊዮናት ነበርቲ ናይቲ ከባቢ ኣብ ስግኣት ኣውዲቑዎ ይርከብ።ኣብ ገሊኡ ከባቢ ካብ ፍርቂ ኪሎም ሜትር ዝርሓቐ ምርኣይ ስለዘይክኣል መኪና ንምዝዋር ሓደገኛ ይገብሮ ይብል ሃገራዊ ኣገልግሎት ኩነታት ኣየር እታ ሃገር።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ምዕራባዊ ክፋል ዩናይትድ ስቴትስ በቢእዋኑ ብዘጋጥሞም ባርዕ ሓዊ ፕረዝዳንት ትራምፕ ኮኑ ካልኦት መራሕቲ ኣብከባቢያዊ ለውጢ ኣየር ክሰርሑ ኣመሓደርቲ እቲ ኸባቢ ፀዊዖም ።ፕሬዝዳንት ትራምፕ አብ ሳክራሜንቶ ካሊፎርኒያ ምስ ኣመሓደርቲ እታ ስቴት ሎሚ ክራኸቡ እዮም።


text:
Breaking News: 9 ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 12 ግዳያት ኣብ ኣሰቃቒ ማሕዩር በደዊን ንሓያለ ኣዋርሕ ተመቝሖም ክሳቐዩ ድሕሪ ምጽናሕ ከምዝደሓኑ ተፈሊጡ።
[caption id="attachment_11947" align="aligncenter" width="599"] Photo by Dan Connel[/caption] ካብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብን ዶባት ኤርትራ ሱዳንንን ብራሻይዳ ተጨውዮም ናብ በደዊን ሲናይ ድሕሪ ምሻጦም ንሓያለ ኣዋርሕ ከም ጅሆ ተታሒዞም ኣብቲ ኣሰቃቒ ምስጢራዊ ማሕዩር ሲናይ ዘስካሕክሕ ስቅያት ዘሕለፉ 9
ካብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብን ዶባት ኤርትራ ሱዳንንን ብራሻይዳ ተጨውዮም ናብ በደዊን ሲናይ ድሕሪ ምሻጦም ንሓያለ ኣዋርሕ ከም ጅሆ ተታሒዞም ኣብቲ ኣሰቃቒ ምስጢራዊ ማሕዩር ሲናይ ዘስካሕክሕ ስቅያት ዘሕለፉ 9 ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 12 ግዳያት ብዝተፈላለየ መንገዲ ድሒኖም ኣብ ትሕቲ ዑቕባ ሸኽ መሓመድ ዶር ኣልጋይነሽ ፍስሃን ከምዝርከቡ ተፈሊጡ።
ዝርዝር ኣስማትን ዕድመን ናይቶም ዝደሓኑ ዜጋታት ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ራህዋ ኢዮብ፣ 23፣ ኤርትራዊት
ኣልማዝ ንኣምን፣ 65 ኤርትራዊት
ሰገን መብራህቱ፣ ጸጋይ ፣ 32፣ ኤርትራዊት
ሚልዮን ከሰተ፣ 25፣ ኤርትራዊት (ብዓልቲ ቤቱ ንካስኮ)
ተስፋኣለም ተስፋሚካኤል፣ 20፣ ኤርትራዊ
ተስፉ ቦኽራይ ሃብተማርያም፣ 20፣ ኤርትራዊ
መሪሕ ፍትዊ፣ 14፣ ኤርትራዊ (ካብ ሸገራብ ዝተጨውየ ትሕቲ ዕድመ)
ዳኒኤል ተኽለ፣ 21፣ ኤርትራዊ
ኣማኑኤል ተኽለሃይማኖት፣ 19፣ ኤርትራዊ
እሸቴ ጌቱ፣ 19፣ ኢትዮጵያዊ
ሓየሎም ገብረዝግኣቢሄር፣ 23፣ ኢትዮጵያዊ
ዋሒድ ካሕሳይ፣ 20፣ ኢትዮጵያዊ
ንኹነታት ጥዕናን ድሕነትን ናይዞም ቅድሚ ሕጂ ኣብ ማሕዩር ከለዉ ብመንገዲ ድምጺ ኣሰናን ካልኦት ማዕከናትን ስቅያቶም ዝተኸታተልኩሞ ግዳያት ኣብ ቀጻሊ ብድምጾም ከነቕርበልኩም ክንፍትን ኢና።


text:
ስራሕ ምርካብ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 30 11 2020
ስራሕ፡ ብብዙሕ ዝተፈላለዩ ኣገባባት ክትደሊ ትኽእል ኢኻ።
- ናብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ኬድካ ብመንገዲ ናቶም ምልክታታት ናይ ክፉት ስራሓት፡ ስራሕ ክትደሊ ትኽእል ኢኻ።
- ምስ ትካል ምምልማል ሰራሕተኛታት ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ሓደ ትካል ምምልማል ሰራሕተኛታት ንዝተፈላለያ ትካላት ሰራሕተኛታት የካሪ።
- ምስ ትካል ምቝጻር ሰራሕተኛታት ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ሓደ ትካል ምቝጻር ሰራሕተኛታት፡ ሓድሽ ሰራሕተኛ ክቘጽራ ንዝደልያ ትካላት ሰብ ይረኽበለን።
- ኣብ ጋዜጣታት ወይ ኣብ ኢንተርነት ንዝወጽእ ምልክታ መልሲ ክትህበሉ ትኽእል።
- ምስ ሓደ ወሃብ ስራሕ ርክብ ክትገብር ትኽእል።
- ንትፈልጦም ሰባት ክትሓትት ትኽእል።
ሰሪሕካ ደሞዝ ንኽትረክብ፡ ደሞዝካ ክኣትወሉ ዝኽእል ሓደ ናይ ባንክ ሕሳብ ምኽፋት የድልየካ።


text:
Radio Erena: 11 April 2021
37 ማሕበራት ግብረ ሰናይ፣ መንግስቲ ማልታ ጉዳይ’ቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ደሃይ ዘጥፍኡ ልዕሊ 100 ስደተኛታት ምላሽ ክህብ ጥርዓን ኣቕሪቦም።
እቶም ደቀንስትዮን ህጻናትን ዝርከብዎም 110 ዝኾኑ ስደተኛታት፣ ኣብ ክሊ ማያት ማልታ ምስ በጽሑ ናይ ረዲኤት ጻውዒት እኳ እንተቕረቡ፣ ዝኾነ ሓገዝ ብዘይምርካቦም ደሃዮም ከምዝተሰወረ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ’ዩ።
እቲ ብ37 ትካላት ግብረሰናይ ዝወጸ መግለጺ ከምዘመልክቶ፣ ኣብ ከባቢ’ቶም ግዳያት ዝነበራ ናይ ንግዲ መራኽብ ክረድኦኦም እኳ እንተፈተና፣ መንግስቲ ማልታ ግና ደው ከምዘበለን ይኸስስ።
እቶም ስደተኛታት ናብ ዝተበገሱሉ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ተመሊሶም እንተኾኑ’ውን ዝኾነ ሓበሬታ ብዘይምህላዉ፣ መንግስቲ ማልታ ሓላፍነት ወሲዱ ደሃይ ክገብር እዩ ጥርዓን ዝቐርብ ዘሎ።
እቲ መግለጺ ብተወሳኺ፣ መንግስቲ ማልታ ነቶም ግዳያት ደሃዮም ንምርካብ ዘካየዶ ጻዕሪ ኣሎ እንተኾይኑ፣ ምስ መርትዖታቱ ናብ ህዝቢ ብምቕራብ፣ ብሉጽነት ብዘለዎ ኣሰራርሓ ሓላፍነቱ ክወስድ ይጽውዕ።
ማእከላይ ባሕሪ፣ ህይወት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብእኩብን ብውልቅን ክበልዕ ብምጽንሑ፣ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ዘይድምሰስ ጸሊም ታሪኽ መዝጊቡ እዩ።
==================


text:
ምርብራብ ኣብ ኣንፊ ናጽነት
ብጥዑምዝጊ ተስፋይ
ኣብ 30 ዓመት ድልያ ናጽነት፡ ክንደይ ዓበይትን ንኣሽቱን ናይ ምርብራብ ውግኣት ተኻይዶም እዮም። መብዛሕትኡ ናይ ምርብራብ ውግእ፡ ንነዊሕ ግዜ ዝቕጽልን ዕረፍቲ ዘይህብን ብምዃኑ፡ ብኡ መጠን፡ ምረቱ ልዕሊ ዓቐን እዩ።
ህዝባዊ ግንባር፡ መጥቃዕቲ ፈንዩ፡ ብፍላይ ኣገደስቲ ትሕዝቶ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ዝቆጻጸረሉ እዋን፡ ናይ ምርብራብ ውግእ ክስዕብ ግድን እዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ፍጻመ፡ ኣዘዝቲ ስርዓት ደርግ፡ ሃሞምን ቀልቦምን ናብ’ቲ ብቕልጽም ተጋደልቲ ዝተሓድግዎ መሬት ጥራይ እዩ ዝዕዘር።
ካብ ግንባራት ኤርትራን ካብ ውሽጢ ኢትዮጵያን፡ ዝከኣሎም ዓቕሚ ሰራዊትን ኣጽዋርን ብምጉራት ናብኡ የቕንዕዎ። ካርታ ዘርጊሖም፡ ኣእምሮኦም ጸሚቘም፡ ናይ ውግእ ስትራተጂ ይሕንጽጹ። ኣብ እዋን ኲናት፡ ከይፈተዉ ምስ ተጋደልቲ ምምቓሎም ዘይተርፍ፡ ፈቐዶ ሃገራት እናዘሩ፡ ሓገዝ ናይ ኣጽዋር ይሓትቱ ወይ ይሽምቱ። ነቲ ድሮ ብናይ ተጋደልቲ ስልቲ መጥቃዕቲ ዝተሰናበደ ሰራዊቶም፡
ናብ ንቡር ክመልስዎ ናይ ሕልሚ ጐስጓስ የብዝሑ። ሰራዊቶም ከበሮ እዝኑ ክሳብ ዝቕደድ፡ ብጭርሖታት የጽምምዎ።
ድሕሪ ነፍሲ-ወከፍ ውግእ፡ ኣብ ኣእምሮ ሰራዊቶም ከስርጽዎ ዝፍትኑ ሕልሚ ከኣ፡ ሰራዊት ሻዕብያ ኣብ ዝገብሮ መጥቃዕቲ ይኹን ናይ ምክልኻል ውግእ ከም ዝተዳኸመ ወይ ዓቕሙ ከም ዝጸንቀቐ ብምግላጽ፡ ናብ ዳግማይ ህልቀት ከም ዝወፍር ምግባር እዩ። >>>> ምሉእ ትሕዝቶMribirab-Ab-Anfi-Naxinet.compressed


text:
Radio Erena: 29 October 2020
ዕስለ ኣንበጣ ኤርትራ ኣብ ትርከበን ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ካብ መጀመርያ ወርሒ ናይዚ ዓመት ኣትሒዙ፣ ኣብ ልሙዕ መሬት ከቢድ ጉድኣት ከውርድ ጸኒሑ’ዩ።
ዕስለ ኣንበጣ፣ ብክራማት ተሓጊዙ፣ ብዝያዳ ይራባሕን ካብ ሃገር ናብ ሃገር ይሰጋገርን ምስ ምህላዉ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ናይ ሕርሻ መሬት፣ ኣብ ዘራእቲን ኣብ መጋሃጫን ብዘውረዶ ሃስያ፣ ሓረስቶትን ጥሪትትትቶም ንሓደጋ ጥሜት ተቓሊዖም ከምዘለዉ ውድብ መግብን ሕርሻን (FAO) ኣፍሊጡ።
እቲ ትካል፣ ብ27 ጥቅምቲ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ ምስ ኤርትራ ኣብ ዘዳውብ ዞባ ዓፈር ናይ ኢትዮጵያ፣ ብሰንኪ እዚ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ኣስታት 10 ሚልዮን ዝግመታ ጥሪት፣ ንሓደጋ ስእነት መግቢ ተቓሊዐን ኣለዋ።
ኣብቲ ዞባ፣ ጸረ ኣንበጣ መድሃኒት ናይ ምንጻግ መስርሕ ይካየድ እኳ እንተሎ፣ ካብ 34 ምምሕዳር ከባቢታት ናይቲ ዞባ እተን 33 በቲ ወራር ዝተጸልዋ’የን።
እዚ ኣብ ታሪኽ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ብዝርጋሐኡን ብዝሑን ፍሉይ ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ኣብ ዞባታት ትግራይ፣ ኣምሓራን ኦሮሞን’ውን ብተመሳሳሊ ተራእዩ እዩ።
ጎረባብቲ ኢትዮጵያ ዝኾና ኤርትራንን ሶማልን’ውን ብወረር ዕስለ ኣንበጣ ብማዕረ ተጠቒዐ ይርከባ።
ሶማል፣ ብሰንኪ እዚ ወራር ኣቐዲማ ህጹጽ ናይ ሓደጋ እዋን ክትእውጅ እንከላ፣ ኤርትራ ግና ንምክቶ ኣለና ካብ ምባል ሓሊፋ ካልእ ተወሳኺ ሓበሬታ ካብ ምሃብ ተቖጢባ’ያ ትርከብ።
ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ፣ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ኣብ ሓያሎ ዞባታት ኤርትራ፣ ኣብ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬት መጥቃዕቲ የካይድ ምህላዉ መንግስቲ ኤርትራ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ሕቡራት ሃገራት፣ ነዚ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ከቢድ ናይ መግቢ ቅልውላው ክፈጥር ከምዝኽእል ዝገለጾ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ንምምካት፣ ካብ መጀመርያ ወርሒ ናይዚ ዓመት ሓገዝ እኳ እንተሓተተ፣ ዝረኸቦ 76 ሚልዮን ዶላር እኹል ከምዘይኮነ’ዩ ዘመልክት።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ድማ፣ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ንምጽራግ ዝንጸግ ዘሎ መድሃኒት ኣብ ገለ ከባቢታት፣ ኣብ ሕርሻ ጉድኣት የውርድን፣ ዓይኒ ማያት ድማ ይብክልን ብምህላው ጥንቃቐታት ክግበር ለበዋ የሕልፍ ኣሎ።
ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ኮረና ቫይረስ ንላዕሊ፣ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ዝዓበየ ብድሆ ኮይንወን ይርከብ።
===========


text:
ምፍላጥ መጻኢ ኩነታት-ኣየር፡ ሰባት ካብ ጥንቲ ኣትሒዞም ዝሓልምዎ ትምኒት እዩ ኔሩ። ንኣብነት ኣብ ግዜ ጸሓይ ኣእካሎም ክእክቡ፡ ኣብ ግዜ ማዕበል ወደቦም ከይሓድጉ፡ ኣስጋኢ ኩነታት-ኣየር ዘስዕቦ ሓደጋታት ከወግዱ መታን፡ ምፍላጥ መጸኢ ኩነታት-ኣየር ኣብ ኩሉ ዘመናት ኣዝዩ ኣገዳስን ጠቓምን እዩ። ጥንታውያን ሰባት ኩነታት-ኣየር ንምፍላጥ ከም ሓባሪ ዝጥቐሙሉ ዝነበሩ መሳርያ ጸሓይን ንፋስን ደበናን እዩ። ኣብ ጸሓይን ንፋስን ደበናን ሕሉፍ ተመኩሮኦምን ተሞርኪሶም መጠናውነት ኩነታት-ኣየር ይግምቱ ኔሮም። ድሕሪ ነዊሕ ዘመናት ድማ መዐቀኒታት ማለት ኣኖሞሜተር፡ተርሞሜተር፡ባሮሜተር፡ሃይግሮሜተር፡ኣምብሮመተር ተማሂዞም። እቲ ዕላማ ሓደ እዩ ፡ ንሱ ድማ ልክዐኛ ቅድመ-ምፍላጥ ናይ መጻኢ ኩነታት-ኣየር ብዝተኻእለ መጠን እዩ ኔሩ። እዞም ዝተጠቅሱ መዐቀኒታት ዕይኦም ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ስለዚ ሰባት ካብ ጥንቲ ጀሚሮም መጻኢ ኩነታት-ኣየር ንምፍላጥ ሃረርር ምስ በሉ እዮም። ኣብ ግዜና ድማ እቲ መስርሕ ሳላ ምዕቡላት መሳሪሕታት እናተመሓየሸ እዩ መጽዩ። መጻኢ ኩነታት-ኣየር ብሓደ ክውንነት ናይ ልዕሊ 85% ፐርሰንት ክፍለጥ ይኽእል።
ምሁራት ሰነ-ኩነታት-ኣየር ወይ ናይ ስነ-ኣየር ክኢላታት፡ ናይ መጻኢ ኩነታት-ኣየር ኣቐዲምካ ንምፍላጥ፡ ዓለም-ለኻዊ ፍጥነትን ኣንፈትን ንፋስ፡ ሙቐት ፡ጸቕጢ ኣየር፡ ጠሊ ኣየር ፡ ዝናብ ይዕቅኑ። ስነ-ኣየር ክኢላታት፡ ኣብ ምድሪ ዓለምለኻዊ ዝውሰዱ ዓቐናት፡ ካብ ህዋ ማለት ሳትላይት፡ ነፈርቲ ከምኡውን ንኸምኡ ዝተሰርሓ ባለችና (Eng. weather balloon) ኣኪብካ ብምምርማር ምስሊ መጻኢ ኩነታት-ኣየር ሓበራዊ መደምደምታ ክገብሩ ይኽእሉ። ዓለም ለኻዊ ባለንችን ዝስደደሎም ልዕሊ 8000 ቦታታት ኣለዉ።
እተን ባለንችና (Eng. radiosondes) ዝተሰምያ፡ ናብ ምድሪ ድማ ሓቤሬታ ዝሰዳ፡ መዐቀኒታት ሓቚፈን ይርከባ።
ምስ ምጥቃም ሓደስቲ ምህዞታት፡ ክውንነት ቅድመ-ምፍላጥ ናይ መጻኢ ኩነታት-ኣየር ፡ ኣዝዩ ወሲኹ እዩ። ይኹን እንበር 100% ትኽክል ምፍላጡ ግን ኣዝዩ ኣሸጋሪ እዩ። ምኽንያቱ ምፍላጥ መጻኢ ኩነታት-ኣየር ልክዕ ከምቲ ዝቁለ ፍረ-ዕምበባ እዩ። ሓዊ ምስ ሃረሞም ምዝላሎም ፍሉጥ እዃ እንተ ኾነ፡ ኣየነቲ ዕምበባ እያ ትዘልል ምፍላጥ ግን ኣሸጋሪ እዩ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝመጹ ለውጢ ንምትዕንቓፍ ለይትን መዓልትን ዝደኸሙ እኩያን ኣለው ክብሉ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ሓቢሮም።
እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ነዚ ዝበሉ ጉባኤ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ብሰላም ምዝዛሙ ኣመልኪቶም ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ጽሑፍ መግለጺ’ዩ።
ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ተቐባሊ ጋሻ ምኳኑ ዳግም ምርግጋጹ ብምግላጽ ምስጋና ኣቕሪቦም።
ሕዳር 17 ን 18 ኣብ አዲስ አበባ ዝተካየደ ጉባኤ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ብሰላምን ዕውትን ኩነታት ምዝዛሙ ኣብ ዝገለጽሉ እዋን ነዚ ድማ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ንነበርቲ ከተማ አዲስ አበባ ኣመስጊኖም።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ብስርቕን መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ዝተጠርጠሩ ላዕለዎት ወታሃደራዊ ሓላፍትን ሰበ ስልጣን ጸጥታን ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ዝኣትውሉ ዘለው ስጉምቲ’ውን ጠቒሶም።
ቀ/ሚ ኣብይ ኣብቲ መግለጺ ምስቲ ስጉምቲ ማእሰርቲ ብዝተሓሓዝ ሓለዋ ጸጥታ ከምዝጸንዕ ተጌሩ’ሎ ኢሎም።
ነዚ ምጽናዕ ሓለዋ ምክንያት ኮይኑ ዘሎ ነቲ ለውጢ ንምትዕንቓፍ ዝስርሑ አካላት ስለዘለው ምዃኑ ሓቢሮም።
ቀ/ሚ አብይ ኣሕመድ ወሲኾም ኸምቲ ንለውጢ ለይትን መዓልትን ዝደክም ዘሎ ነቲ ለውጢ ንምትዕንቃፍ ለይትን መዓልትን ዝደኽሙ እኩያት ‘ን ምህላዎም ካባና ዝተሰወረ ኣይኮነን ኢሎም።
ዕንቅፋት ፈጢሮም ንናይ ሃገርና ምስሊ ንምብልሻው ድማ ብምንም ተአምር ዕድል ኣይክንህቦምን ኢና ኽብሉ’ውን ተስሚዑ’ሎ።


text:
እቲ ዝሓለፈ ሓሙስ ካብ ኒው ጀርሲ ዝኾኑ ኮንግረስ ማን ክሪስ ስሚዝ ጸሓፊነትን ብካልኦት ኣባላት ኮንግረስ ኣሜሪካ ንኡስ ኮሚቴ ጉዳይ ኣፍሪቃ ዝቀረበን ሰብኣዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ዝገምገመን ኣኼባ ኣሜሪካ ንኢትዮጵያ ትህቦ ሓገዝ ሓላፍነትን ተሓታትነት ክህልዋ መዓቀኒታት ንምንባር ዝቀረበ ረቂቅ ውሳነ 128 ቃለ ምስክርነት ሽዱሽተ ሰባት ሰሚዑ’ዩ።
እዚ ከይዲ ምስማዕ ቃለ ምስክርነት ዘድለየ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኣተሓሕዛ ዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን እንታይ ከምዝመስል ምሉእ ምስሊ ንምርካብ ምኳኑ ኮንግረስማን ክሪስ ስሚዝ ነቲ ከይዲ ክከፍቱ ከለው ገሊጾም።
ክሪስ ስሚዝ ኣብቲ ኣኬባ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ኢትዮጵያ ኣብ ምብራቅ ኣፍሪቃ ጸጥታ ኣብ ምኽባር ምስ ኣሜሪካ ብምትሕብባራ፡ ከም ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝአመሰለ ሃገራት ዓቀብቲ ሰላም ንምልኣኽን ሰላም ኣብ ምኽባር መሻርክቲ ኣሜሪካ’ያ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ነፍሰ-ሄር ኣቶ ኣሮን ብርሃነ ካብቶም ሓምሽተ ኣሕዋቱን ክልተ ኣሓቱን መበል ራብዓይ ኰይኑ፡ ብ 06 ጥቅምቲ 1969 ኣብ ኣስመራ ተወልደ። እቶም ሰለስተ ኣሕዋቱ ኣብ ቃልሲ ንሓርነት ኤርትራ ዝተሰውኡ ኣሮን፡ ኣብ ኣዝዩ ንኡስ ዕድመ – ወዲ 09 ዓመት ኣብ ዝኣኸለሉ’ዩ፡ ኣብ ወርሒ ሕዳር 1978 ናብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝተጸንበረ፣ ብኡ ንብኡ ኸኣ ናብ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ተላእከ። ኣብ 1983፡ ኣብ ሓራ መሬት ኤርትራ፡ ከም ኣካል ናይቲ ኣንጻር መሃይምነት ዝካየድ ዝነበረ ሰፊሕ ወፍሪ መምህር ኰይኑ ተመደበ።
ድሕሪ 1991 ኣሮን፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሃገርና ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሳንጆርጆ መንደፈራ መምህር ኰይኑ ክሳብ’ቲ ንዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ዝኣተወሉ እዋን ሰርሐ። ኣብ 1996 ናብ ዩኒቨርሲቲ ድሕሪ ምእታዉ፡ ትምህርቱ እናተኸታተለ መስራትን ዋና ኣሰናዳኢን ፈላሚት ብሕታዊት ጋዜጣ “ሰቲት” ብምዃን፡ ክሳብ’ቲ ኵለን ብሕታውያን ጋዜጣታት ብመንግስቲ ዝተዓጸዋሉ መስከረም 2001 ሰርሐ። ማዕረ-ማዕረኡ ኸኣ፡ ብዓውዲ ጋዜጠኝነት ብቀዳማይ ዲግሪ ተመረቐ።
ኣብ 2001 ናብ ካናዳ ድሕሪ ምምጻእ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ቶሮንቶ፡ ካብ 2003-2004 ኣባል ክፍሊ ጋዜጠኝነት፣ ካብ 2005-2006 ኣብ ጆርጅ ብራውን ኮሌጅ ኣብ ‘ምትሕብባር ፍሉይ ፕሮጀትታት’ን መምህርን ኰይኑ ሰርሐ።
መምህር-ጋዜጠኛ ኣሮን፡ ናይ ድሕረ-ምረቓ ትምህርቱ ኣብ ካናዳ ርየርሰን ዩኒቨርሲቲ ብምቕጻል፡ ንስደኛታትን ምጥያሶምን ኣብ ዝብል ዓውዲ ናይ ማስተርስ መጽናዕቱ ብዓወት ፈጸመ። ብተወሳኺ፡ ካብ ዩኒቨርሲቲ ቶሮንቶ’ውን፡ ብዓውዲ ፖለቲካዊ ሳይንስን ስነጽሑፍን ብደረጃ ሰርቲፊኬት ኣጽንዐ።
ጋዜጠኛ ኣሮን ሓያለ ኣህጕራዊ ሽልማትን ኣፍልጦን’ውን ዝረኸበ ክኸውን እንከሎ፡ ካብ 2005-2006 ኣብ ሸሪዳን ኮሌጅ ተሓጋጋዚ ምርምር፣ ካብ 2015 ንነጀው ኣብ ዩኒቨርሲቲ ርየርሰን ከም ተሓጋጋዚ ምርምር፣ ካብ 2016 ኣትሒዙ ኸኣ ኣብ ክፍሊ Liberal Art & Science ኮሌጅ ጆርጅ ብራውን፡ መምህር [ፕሮፈሰር] ኰይኑ ክሰርሕ ጸንሐ። ብተወሳኺ ኣሮን፡ “Life-line Syria” ኣብ ዝተባህለ ንሰብኣዊ ቅልውላውን ስደተኛታትን ሶርያ ዝግደስ ትካል፡ ንሓጺር ግዜ መጽናዕታዊ ስርሓት ኣካይዱ እዩ።
ብተወሳኺ ኣሮን፡ ሓደስቲ መጻእቲ፡ ስደተኛታት፡ ተመዛበልትን ህጹጽ ረዲአት ዘድልዮም ሰባትን ኣብ ምሕጋዝ፡ ዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ብወለንታ ክዋሳእ ጸኒሑ እዩ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ብኣህጕራውያን ትካላት ኣፍልጦ ዝተዋህቦ ኣብ ዝተፈላለየ ክፋል ዓለም ኣብ ሓደጋ ናይ ዘለዉ ጋዜጠኛታት ተጸዋዒ ኰይኑ’ውን ጸኒሑ እዩ።
ብዘይካ’ዚ ኣካዳሚያዊ ጕዕዞኡ፡ ካብ 2004 መስራቲ፡ ወናኒ፡ ኣካያዲን ዋና ኣሰናዳእን ትካል ጋዜጣ መፍትሕ ኮይኑ ንነዊሕ ዓመታት ኣገልጊሉ። ብመገዲ’ዚ ትካል፡ ተሓቲሙ ይዅን ብመገዲ ኢንተርነት ብዝዝርጋሕ ጽሑፋቱ ኣቢሉ ድማ ኣሮን ንማሕበረሰብ ኤርትራውያን-ካናዳውያን ከተማ ቶሮንቶን ከባቢኣን ይዅን ኣብ መላእ ዓለም ጽልዋኡ ከስርጽ ጽዒቱ። ብኣበርክቶኡ ኣብ 2009 ካብ ኢድ ቀዳማይ ሚኒስተር ካናዳ ነበር ስቲፈን ሃርፐር፡ ሽልማት ክወስድ ዝበቕዐ፡ ዕውት በዓል ሞያ ከኣ እዩ ነይሩ።
ኣሮን፡ ንስለ መሰል ፕረስን፡ ሰብኣዊ መሰላትን ኣመልኪቱ ዘካየዶ ሰፊሕ ምጕትን ምጥባቕን ሓያለ ሽልማትን ተዋሂብዎ እዩ። ገለ ካብኡ፡
- ጋዜጣ መፍትሕ ‘National Ethic and press Council Canada; “ሃገራዊ ቤትምኽሪ ስነምግባር መድያን ፕረስን ካናዳ” ብዝብል ትካል ንብሉጽ ዓንቀጽን ስእልን ዝወሃብ ሽልማት።
- ሽልማት ሀልማን ግራንት – ሂዩማን ራይትስ ዋች!
- ኣብቲ ዝተኸበረ Donner/CJFE ጋዜጠኛታት ኣብ ሓደጋ ዝብል ኣብ ኮሌጅ ማሰይንን ዩኒቨርሲቲ ቶሮንቶን ብኣባልነት ክርቛሕ እንከሎ፡ PEN Lecturer-in-Residence ዝብል ሽልማት ከኣ ተዋሂብዎ እዩ።
ጋዜጠኛ፡ ኣሕታሚ፡ መስራቲ፡ ዋና ኣሰናዳኢ፡ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላትን ዕውት ሽልማታትን ዝዀነ ኣሮን ብርሃነ ሓው፡ ውሉድ፡ በዓል ሓዳር፡ ኣቦ ሰለስተ ውሉዳትን ኣቦሓጐን እዩ። ንብዙሓት ዝመሃረ፡ ዘተባብዐ፡ ሞራል ዘስነቐ፡ ኣብ ጸበባ ንዘለው ብጾቱ ከይተሓለለ ዝተማጐተ፡ ህርኩት ኣባል ማሕበረኮም ኤርትራውያን ካናዳውያን ኸኣ ነበረ።
ነፍሰ-ሄር ኣሮን ብርሃነ፡ በዓልቲ ቤቱ ምልእተ ምስ ደቖም፡ ፍረወይኒ፡ ሙሴ፡ ኤቨን፡ ከምኡ ድማ ወዲ ጓሉ ኤልናታን ሓዲጉ ካብ’ዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩና ይርከብ። መንግስተ-ሰማይ የዋርሶ! ሕሰም ኣይትርከቡ!
ቤተሰብ ኣሮን ብርሃነ።


text:
ብመሰረት ሓበሬታ እዚ ሓድሽ ሪፖርት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ቁጽሪ ብኤይድስን ምስኡ ብዝተሓሓዙ ሕማማት ዝሞቱ ሰባት 1 ሚሊዮን ምዃኑ እዚ ድማ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዕጽፊ ከምዝነበረ ይሕብር። ኣብ ሕቡራት ሃገራት ትካል ኤይድስ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዓለም ካብ ዘለዉ 18.2 ሚሊዮን ምስ ኤችኣይቪ ዝነብሩ ሰባት ዝበዝሑ ኣንቲረትሮቫይራል መድሃኒት ክረኽቡ ከምዝኸአሉ ይገልጽ። እቲ ትካል ብተወሳኺ ዓለም ኣብ 2020 ዓ.ም ን30 ሚሊዮን ምስ ኤችኣይቪ ዝነብሩ ሰባት መድሃኒት ክረኽቡ ብዝብል ዘቕመጦ ዕላማ ኣብ ምብጻሕ ጽቡቕ ይስጉም ምህላው ይሕብር።
ዳይሬክተር ክፍሊ ሓበሬታን ገምጋምን ኣብ ናይ ሕ/ሃ ትካል ኤይድስ ፒተር ጌይስ እቲ ሕማም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ንምእታው ከምዝኸአል እዚ ኸአ እቲ ግቡእ ሕክምናን ኽንኽንን ንምብጻሕ አድላይ ወፍሪ እንተተኻይዱ ምኻኑ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።
“ከምቲ ተገሚቱ ዘሎ ነቲ ብ2020 ዓ.ም ክብጻሕ ተወጢኑ ዘሎ እቲ ዘድልይ ናይ ገንዘብ ሓገዝ እንተተረኺቡን እቲ ዝተወጠነ ዒላማ እንተተግቢሩን ንሕማም ኤይድስ ኣብ 2030 ዓ.ም ክንቆጻጸሮ ንኽእል ኢና እቲ ዘድልይ ገንዘብ እንተዘይተረኺቡ ግን ነዚ ንምብጻሕ ዘይኸአል እዩ ኽኸውን።”
ኣብዚ ሕጂ እዋን እዚ ትካል ኣብ ሓደ ዓመት ኣስታት 19 ቢሊዮን ዶላር ኣብ ሕማም ኤይድስ ወጻኢ ይገብር። ኣብ 2030 ዓ.ም ነቲ ሕማም ንምቑጽጻር ዝተወጠነ ዕላማ ንምብጻሕ ድማ ኣብ ዝቕጽላ ሸውዓተ ዓመታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት አስታት 26 ቢልዮን ዶላር የድልይ ክብል እቲ ትካል ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት እቲ ሕማም ብብዝሒ ዝተራእየለን ትሕተ ሰሃራ ሃገራት ኣፍሪቃ ምኻኑን ብፍላይ ድማ ኣብዘን ሃገራት ዝርኸባ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ በቲ ሕማም ናይ ምጥቓእ ተኽእሎ ልዑል ምኳኑ ፒተር ጌይስ ይሕብሩ።
ንሶም ብተወሳኺ እዘን መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ እቲ ሕማም ኣብ ደመን ምሕላው ከምዘይፈልጣን ሕክምና ከምዘይረኽባን በዚ ምኽንያት ድማ ነቲ ሕማም ክዝርግሓ ድማ ልዑል ተኽእሎ ኣለወን ይብሉ።
ብመሰረት ሓበሬታ እቲ ሓድሽ ዝወጸ ሪፖርት ኣብ መላእ ዓለም አስታት 37 ሚሊዮን ሰባት ምስ ኤችኣይቪ ይነብሩ። ኣብ ዓመተ 2015 ድማ አስታት 2.1 ሚሊዮን ሰባት ሓደሽቲ ተሸከምቲ እቲ ቫይረስ ኣለው።
እቲ ሪፖርት ብተወሳኺ ካብ 2010 ዓ.ም. ጀሚሩ ቁጽሪ ሓደሽቲ በቲ ሕማም ዝልኸፉ ሰባት ከምዘይጎደለ እንተኾነ ቁጽሪ በቲ ሕማም ዝልኸፉ ህጻናት ግን ብ50 ሚእታዊት ከምዝጎደለ ይሕብር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ኣብ ሃገረ-ቤልጅዩም ዓለም-ለኻዊ ውሕስነት (ኵነተ-ሃለዋት ናይ ተቐባልነት ዝረኸበ ስደተኛ ወይ ኣብ ሳልሳይ ኣካል ዝምርኮስ ዓይነት ውሕስነት ናይ ዝረኸበ ውልቀ-ሰብ) እንተተዋሂቡኩም፡ ዝምልከቶም ኣባላት ስድራ-ቤትኩም ንኽጽምበሩኹም ከተምጽእዎም መሰል ኣለኩም። እዚ መምርሒ 'ዳግመ-ምርኻብ ስድራ-ቤታት'፡ ኣብ ዓንቀጽ 10 ናይ ቤልጅዩም ሕጊ ናይ ዕለት 15 ታሕሳስ 1980 – ምስ ጉዳይ ዕድል ተጠቃምነት ልኡላዊ መሬት ሃገር፡ ነባርነት፡ ከምኡ’ውን ምስ ምጥያስን ምስጓጕን ስደተኛታት ብዝተኣሳሰር፡ በቲ ዝተዓራረየ መልክዕ ትሕዝቶኡ ተጠቒስዎ ከምዘሎ፡ ነቶም ንሃገረ-መበቆልኩም ንድሕሪት ሓዲግኩሞም ዝመጻእኩም ወይ ኣብ ካልእ ሃገር ንዝነብሩ ዘለዉ ፍሉያት ኣባላት ስድራ-ቤትኩም ዝምልከት እዩ።
ብመሰረት ስርዓተ-ሕጊ ናይ ሃገረ-ቤልጅዩም፡ ኣብ ትሕቲ መምርሒ ዳግመ-ምርኻብ ስድራ-ቤታት መሰል ዘለዎም ኣባላት ስድራ-ቤት ውሱናት እዮም። እዞም ውሱናት ኣባላት ስድራ-ቤት እዚኣቶም፡ ሕጋውያን መምዘኒታት ምስ ዘማልኡን ኣድለይቲ ዝበሃሉ መረጋገጺ ሰነዳት ምስዘቕርቡን፡ ብመልክዕ እቲ ኣብ ዓንቀጽ 10 ተጠቒሱ ዝርከብ “መሰል”፡ ሓሙሽተ ምድባት ናይ ኣባላት ስድራ-ቤትኩም ኣብ ቤልጅዩም ክጽንበሩኹም ይኽእሉ እዮም፦
ዳግመ-ምርኻብ ስድራ-ቤታት ንዓኹም ዝምልከት ድዩ?
ካልኦት ኣባላት ስድራ-ቤትኩም (ካብ 18 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኦም ኣካለ-ስንክልና ዘይብሎም ደቅኹም፡ ከምኡ’ውን ደቂ-ደቅኹም፡ ደቂ-ሓውኹም/ደቂ-ሓብትኹም፡ ብኺዳን ይኹኑ ብዘይኪዳን ምሳኹም ዝነብሩ መጻምድትኹም) ብመሰረት መስርሕ ዳግመ-ምርኻብ ስድራ-ቤታት ኣብ ቤልጅዩም ክጽንበሩኹም ኣይክእሉን እዮም። ይኹን’ምበር፡ ኣብ ትሕቲ ገለ ፍሉያት ኵነታት፡ ብመሰረት ዓንቀጽ 9 ከምኡ’ውን 13 ናይ’ዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሕጊ፡ ሰብኣዊ ባይታ-ዝምኽንያቱ መንበሪ ፍቓድ ናይ ቤልጅዩም ንኽወሃቦም ከመልክቱ ይኽእሉ እዮም።
ዘይከም ዳግመ-ምርኻብ ስድራ-ቤታት፡ ሰብኣውነታዊ ቪዛ መሰል ዘይኰነስ፡ ብመሰረት ጽቡቕ ፍቓድ/ድልየት ብዝምልከተን ትካላት-መዚ ናይ ሃገረ-ቤልጅዩም፡ ኣብ ቤልጅዩም ክጽንበሩኹም ንዝደልዩ’ሞ ብመሰረት ዓንቀጽ 10 ተቐባልነት ንዘይብሎም ኣባላት ስድራ-ቤትኩም ዝወሃብ እዩ። ሕጊ ሃገረ-ቤልጅዩም ንጉዳይ ምውሃብ ሰብኣውነታዊ ቪዛ ብዝምልከት ዘስፈሮ ዝዀነ ይኹን ፍሉይ ትሕዝቶ የልቦን። ኣብ ክንዳኡ ግን እቲ ጉዳይ ንውልቃዊ ውሳኔ ቤት-ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ናይ ቤልጅዩም ዝግደፍ ይኸውን። ሓደ ኣባል ስድራ-ቤት ኣብ ቤልጅዩም መንበሪ ፍቓድ ንኽወሃቦ መምዘኒታት ዘመልእ እንተኾይኑ ንምግምጋም፡ እዚ ቤት-ጽሕፈት እዚ ንኵነታት ሰባት ጉዳይ-ብጉዳይ ይርእዮም። ይኹን’ምበር፡ ምስ’ዚ ብምትእስሳር፡ መስርሕ ዳግመ-ምርኻብ ስድራ-ቤታት ይኹን ጉዳይ ምውሃብ ሰብኣውነታዊ ቪዛ ነዊሕን እተሓላለኸን ክኸውን ከምዝኽእል ከነዘኻኽር ንደሊ።
እዚ ነቝጣ መርበብ ሓበሬታ እዚ፡ ምስ ዳግመ-ምርኻብ ስድራ-ቤታት ብዝተኣሳሰር፡ ነቶም ኣብ ቤልጅዩም ከም ስደተኛታት ተቐባልነት ዝረኸቡ ድዩስ ኣብ ሳልሳይ ኣካል ዝምርኮስ ዕቝባዊ ውሕስነት ንምርካብ ንዝበቕዑ ሰባት ሓበሬታ ዘስንቕ እዩ። መስርሕ ምምልካት ናይ ሰብኣውነታዊ ቪዛ እተሓላለኸ ምዃኑ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ንጠበቓ ወይ ኣገልግሎት ስነ-ሕጋዊ ምኽሪ ንእትህብ ትካል ከተማኽሩ ዝሓሸ ምዃኑ ክንመክር ንደሊ። ትካል ቀይሕ መስቀል ኣብ ዝዀነ ይኹን መስርሕ ምቕራብ መመልከቲ ናይ ሰብኣውነታዊ ቪዛ ክተሓጋገዘኩም ኣይክእልን እዩ።
ናብ’ዚ ዚስዕብ ነቝጣ መርበብ ሓበሬታ ነሰጋግረልኩም፦


text:
Category: ዜና ኤርትራ
ኣንሳር ቡርኒ፣ ደሃይ’ቶም ኣብ ኤርትራ ከምዝተሰወሩ ዝንገረሎም 8 ፓኪስታናውያን ንምርካብ ይሕልን
ህቡብ ፓኪስታናዊ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣንሳር ቡርኒ፣ ደሃይ’ቶም ኣብ ኤርትራ ከምዝተሰወሩ ዝንገረሎም 8 ፓኪስታናውያን ንምርካብ፣ ናብ ኤርትራ ክጎዓዝ ምዃኑ ኣፍሊጡ። ኣብ 1993 ብኢትዮጵያ፣ ጂቡቲ ኣቢሎም ናብ ኤርትራ ምስኣተዉ [...]
መንግስቲ ኢትዮጵያ ን2 ሽሕ እሱራት ምሕረት ሂቡ
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምኽንያት በዓል ቅዱስ ዮውሃንስ ንኣስታት 2 ሽሕ እሱራት ምሕረት ከምዝገበረሎም ምንጭታት ዜና እታ ሃገር ሓቢሮም። እቶም ኣስታት 2 ሽሕ እሱራት፣ ገበኖም ብቤት ፍርዲ ዝተረጋገጸ ዝተወሰነን ኮይኑ፣ ብወግዒ ይቕሬታ ድሕሪ [...]
ኤርትራን እስራኤልን ምስጢራዊ ዝርርባት የካይዳ
ኤርትራን እስራኤል ብጉዳይ ስደተኛታት ብዝምልከት ምስጢራዊ ዝርርባት የካይዳ ከምዘለዋ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ኣምባሳደር እስራኤል ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ተደጋጋሚ እዋን ናይ ቴሌፎን ዝርርብ ከምዘ [...]
ባንክታት ኤርትራ፣ ጽኑቕ ምቁጽጻር ክገብራ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ
ባንክታት ኤርትራ፣ ካብ 10 ሽሕ ናቕፋ ንዘውጽእ ሰብ ጽኑቕ ምቁጽጻር ክገብራ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ። እቲ ብወግዒ ዘይኮነ ብውሽጢ ውሽጢ ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ፣ ካብ ንግዳዊ ባንክ ይኹን ባንክ ኣባይቲ ልዕሊ 10 ሽሕ ናቕፋ ዘውጽእ ሰብ፣ ኣቐዲሙ [...]
20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዶብ እስራኤል ተጋሪዶም
20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብቲ ናብ እስራኤል ዘእቱ ሓጹር ተጋሪዶም ንሽዱሽተ መዓልታት ብዘይመግብን ማይን ከምዘለዉ ማዕከናት ዜና ሓቢረን። እቶም ኤርትራውያን በረኻ ሲናይ ኣቋሪጾም ናብ ዶብ እስራኤል ኣብ ዘሎ 240 ኪሎሜተር ዝዝርጋሕ [...]
ኣብ ለንደን ዝቕመጡ ኤርትራውያን ኣንጻር እስራኤል ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም
ኣብ ለንደን ዝቕመጡ 10ታት ኤርትራውያን ኣንጻር እቲ እስራኤል ስደተኛታት ንምቕያድ ወጢናቶ ዘላ መደብ ተቓውምኦም ንምስማዕ ኣብ ቀጽሪ ኤምባሲ እስራኤል ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም ክብል ዋይ ኔት ነውስ ሓቢሩ። እቶም ኤርትራውያን ኣብቲ [...]
ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ስርሓ ደው ከተብል’ያ
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኣስመራ ንእትርከብ ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ሓድሽ ናይ ስራሕ ውዕላ ከይተሐድስ ከልኪሉ። እታ ናይ ነዊሕ ዓመታት ታሪኽ ዘለዋ ኣብ ኣስመራ እትደኮነት እንኮ ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ፣ ኣብዚ ሓድሽ ዓመተ ትምህርቲ ኣብ መስ [...]
ሬድዮ ኤረና ንምዕፋን ዝተማህዘ ተንኮል ካብ መ.ኤርትራ ምዃኑ ተፈሊጡ
ኣብ ዓራብ ሳት ንሰለስተ ሰሙን ኣጋጢሙ ዝጸንሐ ዓፈና፣ ካብ ኤርትራ ዝተፈነወ ምዃኑ ኣካየድቲ ስራሕ ዓራብ ሳት ኣረጋጊጾም። እቲ ሬድዮ ኤረና ንእትርከቦ ሓያሎ ፍርኬንሲታት ዓጽዩ ዝጸንሐ ብጽግዕተኛ ማዕበል ወይ ‘ፖራሳይት ዌቭ’ ዝተፈ [...]
ንሕማም ዓሶ ብዝምልከት ዋዕላ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ተኸፊቱ
ብሕማም ዓሶ ዝስዕብ መጠነ ሞት ናብ ዜሮ ንምውራዱ ዝዕላምኡ፣ ዞባዊ ዋዕላ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ታንዛንያ ከተማ ኣሩሻ ይካየድ ኣሎ። ኣብዚ ዋዕላ ኤርትራ እትርከበን ብውሕዱ 13 ሃገራት፣ ሕማም ዓሶ ንምቁጽጻር ዘካይድኦ ዘላዋ [...]
ኤርትራዊ ጃኒ ተወልደ ዝድነቕ ብቕዓት ኣንጸባሪቑ
ትማሊ ሰንበት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ጉተንግ ዌስት ራንዳ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ክለባት ቅድድም ብሽክለታ፣ ንኤምቲኤን ኩቤካ ወኪሉ ዝቀዳደም ኤርትራዊ ጃኒ ተወልደ፣ ዝድነቕ ብቕዓት ብምንጽብራቕ ሳልሳይ ኮይኑ ከምዝተዓወተ ሱፐር ስፖርት ሓቢሩ። [...]


text:
ኣብ ኣሜሪካ ክፍለ ግዝኣት ፔንስለቨንያ ከተማ ፒትስበርግ 46 ዓመት ዝዕድሚኡ ጥርጡር ሮበርት ቦወረስ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ቤተ እምነት ኣይሁዳዊያን ተኹሲ ብምኽፋት ን11 ሰባት ምስ ቀተለ መራሕቲ ሃይማኖትን ስቪል ማሕበረሰብን መልእኽቲ ፅንዓት፣ምክእኣልን ሓድነትን ብምስባኽ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ኣብ ዝተአከብሉ ትማሊ ከምዝዘከሩዎም ተፈሊጡ።
እቲ ጥርጡር ሎሚ ሶኑይ ናብ ፌደራል ቤት ፍርዲ ክቐርብ እዩ።ገበን ፅልኣትን ሓዊሱ 29 ናይ ፌደራል ክስታት ይፅበዮ’ሎ።ገበነና ኾይኑ እንተተረኺቡ ድማ ብሞት ክቕፃዕ ይእኽል እዩ።
ካብ 1970ታት ጀሚሩ ኣንፃር ኣይሁዳዊያን ዝፍነው ፅልኣትን ህውከትን ዝከታተል ፀረ-ፀለመ ሊግ ተባሂሉ ዝፅዋዕ ትካል ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም Tree of Life ኣብ ዝተባህለ ሲኖጎግ ኣይሁዳዊያን ዝተፈጸመ ጭፍጨፋ ኣብ ታሪኽ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ማሕበረሰብ ኣይሁዳ ዝተፈፀመ እቲ ዝኸፍአ እዩ ኢሉዎ’ሎ።
ናይ ኣሜሪካ ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ንክብሪ ግዳያት ጨካን ተግባር ኣብ ህንፃታት መንግስቲ ኣሜሪካ ባንዴራ ብፍርቂ ትሒቱ ክንብልበል ኣዚዞም ኣለው።


text:
ዓመተ 2012 ክዛዘም መዓልትታት እንትተርፎ ትግራይ ክልላዊ መረፃ ኣካይዳ።ሃገራዊ ቦርድ መረፃ ኢትዮጵያ ነቲ ትግራይ እተካይዶ መረፃ ከሳልጥ ፍቓደኛ ስለ ዘይነበረ፤ ትግራይ ናይ ባዕላ ኮሚሽን መረፃ ብምጥያሽ ልዕሊ 2.7 ሚልዮን መረፅቲ ካርዲ መረፃ ክወስዱ ክኢሎም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ እቲ መረፃ እንተተኻይዱ “ኣዴታት ትግራይ ክነብዓ እየን፤ ህፃውንቲ ክሞቱ እዮም” ክብል ብሚድያ ብምዝራብ መረፃ ትግራይ ንከይካየድ ኣጠንቂቑ። እንተኾነ መንግስቲ ትግራይ “ተላባዲ ቫይረስ ኮሮና ብ ኣግባቡ ብምክልኻል መረፃና ክነካይድ ኢና” ኣብ ዝብል ውሳነ ብምብፃሕ 5 ፖለቲካዊ ውድባትን 4 ናይ ውልቀ ተወዳደርትን ዝተሳተፋሉ መረፃ ተኻይዱ።
ትግራይ መሰል ዓርሰ ውሳንኣ ተጠቒማ መረፃ ምክያዳ ከም ገበን ዝቖፀረ ባይቶ ፌዴሬሽን ኢትዮጵያ 29 ነሓሰ 2013 ዓም ህፁፅ ኣኼባ ብምፅዋዕ መረፃ ትግራይ ፡ “እንተተኻየደ’ውን ከም ዘይተገበረ ዝቑፀር፣ ዘይፀንዕን፣ ተፈፃምነት ዘይብሉን እዩ” ክብል ወሲኑ።
ኣብ መፈለምታ ዓመት 2013 ድማ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ብክልል ዓፋር ኣቢሉ ናብ ዞባ ደቡብ ትግራይ ምስ ኣተወ ኣብ ዞባታት ደቡብ ምብራቕ፣ ምብራቕ ትግራይን ማእኸላይ ትግራይን ብዙሕ ዕንወት ኣስዒቡ። ገባር ትግራይ ብኽንደይ ድኻም ሓሪሱ ዝዘርኦ ምህርቱ ብ ኣንበጣ ክብላዕ እንከሎ መናእሰይ ትግራይ ኣብቲ ቦታታት እናውዓሉን እናሓደሩን ወራር ዕስለ ኣንበጣ ክምክቱ ፅዒሮም።
ብፍላይ ኣብ ከባብታት ደቡብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ዘራእቲ ከቢድ ጉድኣት በፂሑ። ገባር ዝራእቱ ብኣንበጣ ተበሊዑ።
እንተኾነ መንግስቲ ፌደራል ንኹለመዳያዊ ወራርን ኲናትን ይዳለው ስለዝነበረ፣ ትግራይ መረፃ ብምክያዳ እውን ዋጋ ክትከፍል ኣለዋ ስለዝተብሃለት ኬሚካል ዝነፅጋ ድሮናት ብምኽልካል ዝራእቲ ገባር ብ ኣምበጣ ክውረር ገይሩ። ኣብ ዞባ ሰሜን ወሎ ኬሚካል ክነጽጋ ዝመጽኣ ሄሊኮፕተራት’ውን እንተኾነ ካብ ዶብ ትግራይን ኣምሓራን ተመሊሰን። በዚ ድማ ብኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ መንግስቲ ፌደራል ሓረስታይ ትግራይ በቲ ዘጋጠሞ ወራር ኣንበጣ ንኽብላዕ ኮነ ኢሉ ናይ ምጉናይ ስራሕቲ ወጊኑ።
ኣብ መወዳእታ መስከረም 2013 ድማ መንግስቲ ፌደራል ምስ መንግስቲ ትግራይ “ዝኾነ ዓይነት ርክብ” ንከይህልዎ ከም ዝወሰነ ብዕሊ ኣፍሊጡ። ባዕሉ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድን ካልኦት ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያን፤ ትግራይ መረፃ ምክያዳ ከም ምኽንያት ቖፂሮም እቲ ትግራይ ንምጥፋእ ንዘመናት ዝተኣለመ ውጥን ንምዕዋት ኣብ ሚድያታት እናወፁ ትግራይን ትግራዋይን ኣካል ኢትዪጵያ ከምዘይኾኑ ክሰብኹ ጀሚሮም።
ኣካል እቲ ኲናት ንምግባር ብዝዓለመ መልክዑ ድማ ሰነዳዊ ፊልምታት እናተሰርሑ ንዝሓለፉ 30 ዓመታት ኢትዮጵያ ኣብ እትበሃል ሃገር ዝተፈጠሩ ፀገማትን ስቓያትን ኩሎም ምኽንያቶም ተጋሩ እዮም። ተጋሩ እንትፀንቱ ጥራይ እዩ ኢትዮጵያ እትቐስን ዝብል ተረኸ ፈጢሮም። ከም ዝበልዎ ድማ ናብ ትግራይ ዝወስድ መንገድታት ተዓፅዩ፣ ምሻጥን ምዕዳግን ከይህሉ ተገይሩ። ትግራይ ካብ በጀትን ካልኦት ግልጋሎታትን ክትቑረፅ ተገይሩ።
ኣብ መወዳእታ ጥቅምቲ 2013 ኣቆጻጽራ ኣኽሱማውያን፡ መንግስቲ ፌደራል “እዚ ሰሜን ስለዝተጠቕዐ” ብዝብል ዘይሓቃዊ ምኽንያት ብዕሊ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ወረራ ፈፂሙ። ኣብቲ መጀመርታታት ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንጋዜጠኛታት መብርሂ ኣብ ዝህበሉ እዋን “መንግስቲ ፌደራል ናይ ነፈርቲ መጥቃዕትታት ይገብር ኣሎ ዝብሉ ክስታት ኣለው። እዚ ሓቂ ድዩ?” ክብል ንዝቐረበሉ ሕቶ “እወ ሓቂ እዩ። እቲ ናይ ነፈርቲ መጥቃዕትታት ድሕሪ ሐዚ እውን ተጠናኺሩ ክቕፅል እዩ። ሰብ ኣብ ከተማታት ከይንቀሳቐስ ይጠንቀቕ፣ ካብ ናይ ነዳዲ ዲፖታት ይርሓቕ” ክብል ኣብ ማእኸል ከተማን ህዝቢ ኣብ ዝነብረሉን ከባቢታት ናይ ነፋሪት መጥቃዕትታት ኣካይዱ።
ኣንፈት እቲ ኲናት ተቐይሩ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዋና ከተማ መቐለ ምስተቖፃፀረ ድማ ህዝቢ ዘይመረፆም ብግዲ ክነመሓድረካ ዝብሉ ምስለኔታት ተሸይሞሙሉ። ህዝቢ ትግራይ ካብ ውሉድ ወለዶ መራሕቱ ባዕሉ ንክመርፅ ብዝብል እናተቓለሰ ዝመፀ ህዝቢ ምዃኑ ዘየገናዘበ ወሳነ።
እቶም ወተሃደራት ትግራይ ኣብ ዝተቖፅቅፀረሉ እዋን፤ እዋን እቶ እቶ ብምእዋጅ ሰዓት ኣሕሊፍኩም ብዝብል ምኽንያት መናእሰይ ኣብ ፅርግያታት ክርሽኑ ጀሚሮም።
መንግስቲ ኣብይ ኣሕመድ ንሓደ ህዝቢ ንታሪኽ ከምዘይተርፍ ገይርካ ጠቕሊልካ ክተፅንቶ ከምዘይትኽእል ይፈልጥ እዩ። ብፍላይ ድማ ከም ህዝቢ ትግራይ ዝበለ ምእንቲ ግዝኣታዊ ሓድነቱን ብሄራዊ ክብሩን ክብል ንዓመታት ዝተቓለሰ ህዝቢ። እንተኾነ እቲ ሰብ ታሪኽ ኢና፣ መበቆል ስልጣነ ኢና፣ ኢትዮጵያ ዝተሃነፀትሉ መሰረት ንሕና ኢና ዝብል ሓቃዊ ተረኽን እቲ ብትግራዋይ መንነት ምኹራዕን ንምጥፋእ ዝዓለመ ኲናት እዩ። ህዝቢ ትግራይ ትግራዋይነት ምንጪ ስቓይ፣ ሞት፣ ጥምየትን ስደትን ከምዝኾነ ክስምዖ ምግባር እዩ። ሞት ሓደ ሰብ ኣዐርዩ ጭካነ ብዝተመልኦን ብዘስካሕክሕን መልክዑ ብምግባር ን ሙሉእ ህዝቢ ስነ ልቦናዊ መስበርቲ ንክፈጥር ብዝዓለመ ምአልክዑ ዝተወልዐ ኲናት እዩ።
እቲ ወግሐ ፀብሐ ብዘዓባ ሉኣላውነት ዝዝምር መንግስቲ ሰራዊት ኤርትራ ብምዕዳም፣ ድሮናት ዓረብ ኢሚሬት ብምእታው ዕላዊ ምፅናት ዓሌት ኣዊጁ። ምትእትታው ሰራዊት ኤርትራ ን ኣዋርሕ ክኽሕድ ድሕሪ ምፅናሕ ድማ ኣብ መፈለምታ ወርሒ መጋቢት ከም መንግስቲ ሰራዊት ኤርትራ ናብ ትግራይ ከምዝኣተወ ኣሚኑ።
“ኣብ መበል 21 ክፍለዘበን ሰብ ብጥምየት ክመውት ሪኢና”
ብ ሰንኪ እቲ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተኣወጀ ኲናት ልዕሊ 2.3 ሚልዮን ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ትግራይ ክመዛበል እንከሎ ልዕሊ 70 ሽሕ ህዝቢ ድማ ናብ ሱዳን ብምስዳድ ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ተዓቚቡ ይርከብ። ካብቶም ኣብ ውሽጢ ትግራይ ዝተመዛበሉን ናብ ሱዳን ዝተሰደዱን ሰባት ክንደይ ዝኣኽሉ ኣብ መንገዲ ከምዝሞቱ ኣይፍለጥን። ቅድም ክብል ልቢ ብዙሓት ዘሕዘነ ዛንታ ሓደ ካብ ምዕራብ ትግራይ ዝተመዛበለ ትግራዋይ ነዚ ስግኣት እዚ ዘራጉድ እዩ።
ኣቶ ኣብርሃ ይብሃል ሓይልታት ኣምሓራን ፋኖን ህዝቢ ማይካድራ ክጭፍጭፉ ምስ ጀመሩ ካብ ማይካድራ ነብሰ ፁር በዓልቲ ገዝኡ ሒዙ ንስደት ነቒሉ። በዓልቲ ገዝኡ ኣብ መንገዲ መናቱ ቖልዑ ተገላጊላ ህይወታ ሓሊፉ። ብሕማም፣ ብጥምየትን ድኻምን ክንደይ ዝኣክል ሰብ ኣብ መንገዲ ከምዝሞተ ብንፁር ዝፍለጥ ነገር የለን። ቅድም ክብል እቲ ኣብ ትግራይ ዝነበረ ግዚያዊ ምምሕዳር ባዕሉ ብዝኣመነሉ ሃለዋት ከባቢ 1 ሚልዮን ነባሪ ኣይፍለጥን።
ዩኒሴፍ ኣብ ዘውፅኦ ፀብፃብ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ መዕቖቢ ስደተኛታት ዝርከቡ ልዕሊ 5 ሽሕ ህፃውንቲ ብዘይ ወለዲ ተሪፎም እዪም። ካብ ዓለም ለኻዊ ትካላትን ሚድያታትን ዝወፀ ፀብፃብ ከምዝሕብሮ ልዕሊ 24 ሽሕ ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ፆታዊ ጥቕዓት በፂሕወን እዩ።
ገብረመስቀል ገብረማርያም ሓደ ካብቶም መስረትቲ “ተጋሩ ግዳያት ፆታዊ ዓመፅ ነድሕን” ዝብል ምንቅስቓስ እዩ። ገብረመስቀል ክንደይ ዝኣኽላ ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ግዳያት ፆታዊ ዓመፅ ከምዝኾና ኣብ ሕድሕድ ቁሸታትን ከባብታትን ትግራይ ፅንዓት ክግበር ኣለዎ። እቲ 20 ሽሕ 30 ሽሕ ዝበሃል እተን ናብ ሕክምና ከይደን ሪፖርት ዝገበራ ጥራይ እየን። በቢ ኸባቢኡ ዘይወፃ ኣብ ገዛ ዝተሓብኣ ብዙሓት እየን። ይብል። መጠን እቲ ፆታዊ ዓመፅ እንትገልፅ ድማ፡
“ናይ ክልተ ወርሒ ህፃን እተጥቡ ኣደ፡ ነታ ህፃን ካብ ሕቑፍኣ መንጢሎም ብምድርባይ ን 17 ሰዓታት እናተባረዩ ብዘይ ምቁራፅ ደፊሮምዋ። ዝረሰነ ሓፂን ድማ ናብ ማህፀና ኣእትዮምላ። ዝረሰነ ሓፂንን ክሊእ ቁሳትን ናብ ማህፀነን ዝኣተወን ብዙሓት ግዳያት እየን። ኮነ ኢሎም ሕማም ኤች ኣይቪ ዘመሓላለፉለን እውን ከምኡ” ክብል ይገልፅ።
ቅድም ክብል ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ዘውፅኦ ሪፖርት ገዛ ክንፍትሽ ብዝብል ምኽንያት ን ናይ ኣርባዕተ ወርሒ ነብሰፁር ከምዝዓመፁ ” እታ ግዳይ ሰብ ምዃነይ እውን ዝዘከሩ ኣይመስለንን” ክትብል ምግላፃ ኣቃሊሑ እዩ።
እተን ግዳያት ፆታዊ ዓመፅ ካብ ጓል 5 ዓመት ህፃን ክሳብ ጓል 89 ዝዕድሚአን ኣዴታትን መናንያን ፈለስትን እየን።
ሕርሻ ትግራይ ብ ኽንደይ ዝኣክል መጠን ከም ዝዓነወ ድማ ሓላፊ ቢሮ ሕርሻ ትግራይ ዶክተር ኣትንኩት መዝገቦ ን ቢቢሲ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መሕትት፡ “ክሳብ ሕዚ ህዝቢ ዘለዎ እናተኻፈለ ይበልዕ ነይሩ፤ ሕዚ ግና ዝብላዕ ስኢኑ። ካብቶም ብጥምየት ዝሞቱ ገሊኦም ብጨውን ማይን ንሓሙሽተ ሽዱሽተ መዓልታት ክደፍኡ ይፅዕሩ ከም ዝነበሩ’ዩ ሓበሬታ በፂሑኒ።
“እቲ ዝተመዛበለ ይኹን ኣብ ገዝኡ ዘሎ ህዝቢ ክንበፅሐሉ ስለ ዘይክኣልና፡ ዓይንና እናርኣየ ኣብ መበል 21 ክፍለዘምን ሰብ ብጥምየት ክሞት ርኢና። እዚ ዝሕባእ ኣይኮነን። እቲ ኮምዩኒኬሽን ኣፀጋሚ ስለ ዝኾነ ብዙሕ ዘይበፃሕናዮ ክህሉ’ዩ፤ እዚ ንርእሱ ብእዋኑ ኣይበፀሐናን፤ ቅድሚ ሰሙን ዘጋጠመ’ዩ።
“ኣጋጣሚ ብሮቡዕ ናይ ፋኦ ሰራሕተኛ መፂኡ መብርሂ ክህበና እንከሎ: ኩላትና ሰንቢድና። መግቢ ጥራይ ድዩ ካልእ ሕማም ነይሩዎም ዝብል ኣፃሪና ኢና፤ ናይ ክልተ ሰባት ተጠራጢርና። ካልእ እቲ ቐንዲ ግን መንቀሊኡ መግቢ’ዩ። ዓይንና እናርኣና ሰብ ይመውት ኣሎ።” ክብል ገሊፁ። ብተወሳኺ ዶክተር ኣትንኩት ኣብዚ ዓመት ትግራይ ካብቲ እተፍርዮ ዝነበረት 25 ሚእታዊት እውን ከምዘይተፍሪ ገሊፁ እዩ።
ብምኽንያት እዚ ሰብ ስራሕ ጥምዬት ልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ህዝቢ ኣዝዩ ህፁፅ ሓገዝ ምግቢ የድልዮ። ልዕሊ 50 ሽሕ ህፃውንቲ ድማ ብሕፅረት ዝተመጣጠነ ምግቢን ስን መዓዛን ኣብ ኣፍ ሞት ይርከቡ። ብ ሓፈሽኡ ድማ ከባቢ 6.2 ሚልዮን ህዝቢ ረድኤት ዝፅበይ እዩ።
ቤት ጽሕፈት ዝምድናታት ትግራይ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ከባቢታት ማይ ቅነጣል፣ ቆላ ተምቤን፣ ጣንቋ ምላሽ፣ ሓውዜን፣ ሰላዋ፣ እንዳ መኾኒን ሽረ እንዳስላሰን 150 ሰባት ብሰንኪ ጥሜት ከምዝሞቱ ሓቢሩ። ሐዚ ዝወፁ ዘለው ፀብፃባት ከምዝሕብርዊ ድማ ኣብ ትግራይ መዓልታዊ 180 ሰብ ብጥምየት ይመውት ኣሎ።
“ትግራይ ድሕሪ ውድቀት ደርግ ዝሃነጸቶ ንብረት ብምልኡ ዓንዩ’ዩ”
ኣብ ትግራይ ብሰንኪ እቲ ኲናት ልዕሊ 70 ሚእታዊት ትካላት ጥዕና ትግራይ ከም ዝዓነዋን ንብረት እተን ትካላት ጥዕና ከም ዝተዘምተን ዓለምለኻዊ ማሕበር ትካል ሓኻይም ብዘይ ዶብ ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ ጠቒሱ ምንባሩ ይዝከር።
ኣብ ትግራይ እተን ሐዚ ግልጋሎት ዝህባ ዘለዋ ትካላት ጥዕና 13 ሚኢታዊት ጥራይ ምዃነን ዝወፁ ፀብፃባት ይሕብሩ።
ቅድም ክብል ሰራሕተኛታት ሓኻይም ብዘይ ዶብ ዝኾኑ የውሃንስ ሓለፊም፣ ቴድሮስ ገብረማርያምን ማርያ ሀርናዴዝን ኮነ ተባሂሉ ክቕተሉ ተገይሩ እዩ። እዞም ሰራሕተኛታት እዚ ገባሪ ሰናይ ትካል ኣብ ኩሉ ከባብታት ዓለም ከም ዝገብርዎ ኣብ ትግራይ ህዝቢ የገልግሉ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን እዪም ተቐቲሎም። ትካል ሓኻይም ብዘይ ዶብ ንዝሓለፉ 37 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሓት ስራሕቲ ዝሰርሐ እንትኾን ኣብ ቀረባ መዓልትታት ኣብ ዘውፅኦ ፀብፃብ ግና ን ሰለስተ ኣዋርሕ ስርሑ ደው ከምዘብልን ሰራሕተኛታቱ ካብ ኢትዮጵያ ከምዘውፅአን ዕላዊ ገይሩ።
ኣብያተ ትምህርቲ ትግራይ እውን ኣካል እቲ ዕንወትን ብርሰትን ንክኾና ኮነ ተባሂሉ ተሰሪሑ እዩ። ኣብ ቀረባ እዋን ቴሌቪዥን ትግራይ ኣብ መቐለ ብዘዓባ ዝርከብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሃፀይ የውሃስ ኣመልኪቱ ዝሰርሖ ዜና እቲ ቤት ትምህርቲ ሙሉእ ንሙሉእ ብዝበሃል መልክዑ ከምዝዓነወ ዝገልፅ እዩ። ክሳብ ሐዚ ኣበይ ከባቢታት እንታይ እንታይ ዝብሃላ ቤት ትምህርትታት ከምዝዓነዋ ብዝርዝር ዝተፀንዐ ነገር እኳ እንተዘይሃለወ። Tigray media House ምሩካት ቃለ መሕተት ኣብ ዝገብረሉ እዋን ሓደ ኣባል ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ዝነበራ መምሀሪ ፕላዝማታት ወታደራት ፅዒኖም ክወስዱ ከምዝረኣየን ክወስድዎ ዘይኽኣሉ ድማ ይሰብርዎ ከምዝነበሩን ገሊፁ እዩ።
ሚንስትሪ ትምህርቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታሁን መኩሪያ ከም ዝበሎ ድማ ብሰንኪ እቲ ኲናት ኣብ ትግራይ ልዕሊ 1.4 ሚልዮን ተምሃሮን ልዕሊ 48 ሽሕ መምህራንን ካብ ምምሃር ምስትምሃር ወፃኢ ከምዝኾኑ ዝሕብር እዩ።
ብዙሓት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት እውን ኣብዝሓ ኣብያተ ትምህርቲ ትግራይ ዓንየን ከም ዘለዋ ይገልፁ። ተወሳኺ መጽናዕቲ ዘድልዮ’ኳ እንተኾነ ኣብ ትግራይ ዝነበራ ኣስታት 7 ሽሕ ኣብያተ ትምህርቲ ከምዝዓነዋ ይግለጽ’ሎ። ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣይተ ኣለም ገብረዋህድ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመተ 2014 ኣቆጽጻራ ኣኽሱማውያን ኣብ ዝሃቦ ናይ እንቋዕ ኣብጽሓኩም መልእኽቲ ኣብ ትግራይ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ደርግ ዝተሃነጸ ንብረትን መሰረት ልምዓትን ምሉእ ብምሉእ ከምዝዓነወ ገሊጹ ነይሩ።
“መንቀሊ ውድቀትና ሃገረ መንግስቲ ስለዘይነበረና’ዩ”
ብምኽንያት እቲ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተኣወጀ ኩለ መዳያዊ ኲናት ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኢትዮጵያ ዝነብሩ ተጋሩ ግዳያት ጅምላዊ ግፋን ማእሰርትን እናኾኑ ይርከቡ። ኣብ ዝሓለፈ እዋን CNN ኣብ ዘውፅኦ ፀብፃብ 9 መዳጎኒ ቦታታት ወይ ድማ concentration camps ብሳተላይት ምስሊ ከምዝረኣየ ኣቃሊሑ እዩ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነብሩ ተጋሩ ካብ ገዝኦምን ስራሕ ቦትኦምን እናተኣረዩ ብምኽንያት መንነቶም እንትእሰሩን ብዘይ ሕጋዊ መልኽዑ ንዋሕስ እናተብሃለ ብ ኣሽሓት ከምዝሕተቱን ገለ ካብቶም ግዳያት ኣብ ሚድያታት ቀሪቦም ምስክርነቶም ሂቦም እዮም። ኣብ ምዕራብ ትግራይ ድማ ብፍላይ ኣብ ከተማታት ሑመራን ከባቢኣን ዳርጋ ተወለድቲ ትግራይ የለውን ብዘብል መልክዑ ናብ መዳጎኒ ማእኸላት ኣትዮም ኣብ ስቓይ ይርከቡ። ሓይልታት ኣምሓራን ሰራዊት ኤርትራን ድማ መዓልታዊ ካብቲ መዳጎኒ ማእኸል ሰባት እናውፅኡ ይርሽኑን ናብ ሩባ ተከዘ ይድርብዩን ኣለው።
እቲ ካሊእ ኣካል ቁጠባዊ መጥቃዕቲ ዝኾነ ብ ተጋሩ ዝውነና ትካላት ንግዲ ብምዕሻግ ተጋሩ ካብ ስራሕ ወፃኢ ምግባር እዩ። ክሳብ ሐዚ ኣናእሽተይ እንጀራን ሽሮን ዝሸጣ ትካላት ሓዊሱ ልዕሊ 56 ሽሕ ናይ ተጋሩ ትካላት ንግዲ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ክዕፀዋ ተገይሩ እዩ።
እቲ ካሊእ ህዝቢ ትግራይ ድምፂ ዝኾንኦ ሚድያታት ከይረክብ እተን ሚድያታት ብምዕፃው፣ ክዓንዋ ብምግባርን ጋዜጠኛታት ብምእሳርን ህዝቢ ዝበፅሖ ግፍዒ ዓለም ከይሰምዖ ምግባር እዩ።
ኣብ ድምፂ ወያነ ብዝተገበረ ፅንዓት ዕንወት (damage acessment) ኣብ ናይ መጀመርታ መጽናዕቲ ልዕሊ 1 ቢልዮን ቅርሺ ዝኸዉን ዕንወት ከም ዘጋጠሞ ተሰሪሑ ዝቐረበ እንትኾን፤ ናይ ቴሌቪዥን ትግራይ ድማ ኣስታት 500 ሚልዮን ዝግመት ዕንወት ከምዝበፅሖ ተገሊፁ እዩ። ድምጺ ወፂነ ብዘይካ እቲ ህንፃ ዝተረፎ ነገር ከምዘይብሉ እቲ ፅንዓት ይሕብር።
ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣንፈት እቲ ቃልሲ ተቐይሩ ኣብዝሓ ከባቢታት ትግራይ ሓራ ወፅዩን ሜዳ እቲ ኲናት እውን ካብ ትግራይ ወፃኢ ኮይኑን ህዝቢ ትግራይ ብመጠኑ እውን እንተኾነ ሩፍ እንተበለ ብስሩ ግን ትግራይ ብኽንድዚ ዝኣክል መጠን ንክትጉዳእ ምኽንያት ዝኾነ ዘይድልዉነት ብኸመይ ኣጋጢሙ?
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ጀነራል ተኽለብርሃን ወልደኣረጋይ ምስ መፅሄት ረመፅ ኣብ ዝነበሮ ፃንሒት እዚ ሕቶ እንትምልስ፡
“ፍልፍል ኩሎም ፀገማትና እቲ ሐዚ እንሓቶ ዘለና ሃገረ መንግስቲ ስለ ዘይነበረና እዩ። እቲ ፀገም ዕምቆት ዘድልዮ፡ መፅናዕትን ገምጋምን ዘድልዮ እዩ። ምድላው ክትብል ከለኻ ወታደራዊ ጥራይ ኣይኾነን። ንኲናት ክትዳሎ ሕጋዊ፣ ዲፕሎማስያዊን ወታደራውን ዓቕሚ የድሊ። እዞም ዓቕምታት ኩሎም ተወሃሂዶም እዮም ምድላው ኲናት ዝውገን። ኲናት እውን ክተትርፎ እትኽእል ብኸምዚ እንተተዳሊኻ እዩ። ትግራይ ግና ነዚኦም ንውጋን ኣብ ዘኽእላ ቁመና ኣይነበረትን። ምኽንያቱ እዚኦም ንምግባር ሃገረ መንግስቲ ክህልወካ ኣለዎ። ሃገረ መንግስቲ እንተዝህልወና ነይሩ ወታደራውን ዲፕሎማስያውን ዓቕምና እውን ብኡኡ ልክዕ እዩ ክኸውን ነይሩ።” ክብል ገሊፁ ነይሩ።
ብኻሊእ ወገን ድማ ምኽንያት እቲ ኣጋጢሙና ዘሎ ፀገም ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ፀገም እዩ ዝብሉ ፖለቲከኛታት ኣለዉ። እቲ ዋና ፀገም ውሽጣዊ ሓርነት ዘይምንባሩ፣ ናይ ፖለቲካ ባህልና ዓፋንን ብ ኣነ ይፈልጠልኩምን ዝተዓብዐበ ስለዝኾነ ኢና ኣብዚ በፂሕና። እቲ ን ዘመናት ዝነበረ ናይ ባህጊ ዘይምቅዳውን ጎነፅ ስልጣነን ብግዚያዊ መፍትሒ ክትዓብሶ ምፍታንን መሰረታዊ ሕቶ ንዘልዕሉ ፖለቲካዊ ውድባት ኮነ ውልቀ ሰባት ብምዕፋን ኣብ ስልጣን ንምፅናሕ ዝተገበረ ጌጋ እዩ መሰረት እዚ ኩሉ ፀገም ክብሉ ይሙግቱ።


text:
Radio Erena: 28 February 2021
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዶባዊ ግጭት፣ ኤርትራ ኢድ ከምዘየእተወት ገሊጻ።
ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕን ኣማኻሪ ፕረዚደንት የማነ ገብረኣብን ናብ ሱዳን ብምኻድ ኣብ ዘብጽሕዎ መልእኽቲ’ዩ፣ ኣብቲ ዶባዊ ግጭት ሰራዊት ኤርትራ ከምዘይተሳተፈ ዝግለጽ ዘሎ።
ማዕከናት ዜና ዓረብ ኣብ ዝህቦኦ ዘለዋ ጸብጻብ፣ እቲ ካብ ፕረዚደንት ኢሰያስ ዝተላእከ ደብዳቤ፣ ኤርትራ ንኩነታት’ቲ ዶብ ብቐረባ ትከታተሎ ከምዘላ ድሕሪ ምግላጽ፣ ኣብቲ ጉዳይ፣ መርገጺ ኤርትራ ኣብ ጎድኒ ሱዳን ከምዘሎ የመልክት።
ዝሓለፈ ሰሙን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን፣ ንኢትዮጵያዊ መዘንኡ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፣ ምስ ሰራዊት ኢትዮጵያ ተጸምቢሩ፣ ሰራዊት ኤርትራ ኣብቲ ኩነታት ከምዝተሳተፈ ዝገልጽ እዩ ኔሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ብሓደ ወገን ኣብ ጎድኒ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምስላፍ ምስ ህወሓት ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኲናት እንዳተሳተፈ፣ ብካልእ ወገን ከኣ ኣብ ጎድኒ ሱዳን ደው ከምዝብል ምግላጹ፣ ስክፍታ ዝፈጥር ከምዝኾነ እዮም ዲፕሎማስያዊያን ምንጭታት ዝገልጹ።
ብተወሳኺ፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰፊኑ ዘሎ ሓድሽ ወተሃደራዊ ወጥሪ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣሉታዊ ተራ ይጻወት ኣሎ ክብሉ’ዮም ፖለቲከኛታት ዝኸሱ።


text:
ክልተ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ እታ ሃገር ኣትያቶ ካብዘላ ዝበልዎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ክትወፅእ ዓለምለኸ ጉባኤ ክፅዋዕ ሓቲቶም።ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያን ሰማያዊ ፓርቲን ዝተኣወጀ ህፁፅ ኣዋጅ ብቕልጡፍ ክልዓል እውን ሓቲቶም።
ክልቲኦም ውድባት ሎሚ ኣብዝፀውዕዎ ሓባራዊ ጋዜጣዊ መግለፂ ህዝቢ ኢትዮጵያ ይሓቶ ዘሎ ለውጢ ስርዓት እምበር ፅገናዊ ለውጢ ኣይኮነን፤ምምራፅ ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ተሪፉ ኣብ ክንድኡ ኣብ ወፃኢ ይኹን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ፖለቲካዊ ውድባት፣ስቪክ ማሕበረሰባትን ጉዳይ ናይዛ ሃገር የግድሰኒ እዩ ዝብሉ ኢትዮጵያዊያን ዝሓቖፈ መድረኽ ክፅዋዕ ኣለዎ ኢሎም።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ተደጋጋሚ ህፁፅ ኣዋጅ መፍትሒ ኣየምፅን ይብሉ።
“እቲ ኣዚዩ ዘሕፍር ሓንቲ ሃገር ኣብ ዓመት ክልተ ክዜ ህፁፅ ኣዋጅ ምውፃእ ማለት ካብ ሓደ ጥዑይ መንግስቲ ትፅቢት ዝግበር ኣይመስለንን።ቁጠባ ይደቅቕ፣ፖለቲካ ይበላሸው፤ከቢድ ፀገም ክፍጠር እዩ። ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ መፍትሒ ክኸውን ይክእልን እዩ።ንህዝቢ ጎንደርን ባህርዳን መፍትሒ ኣይመፅአን፣ክሳብ ሕዚ በሮም ኣፅዮም እዮም ኮፍ ኢሎም ዘለው።ሕዚ እውን ንኢህወዴ ንዛረቦ ኣለና፣ዋላ’ዃ እንተረፈደ እውን እቲ ፍታሕ ኣብ ክቢ ጠረጴዛ እዩ።ህዝቢ ይሓቶ ዘሎ ናይ ስርዓት ለውጢ እዩ።”
ምኽትል ኣቦ ወንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ጌታነህ ባልቻ ቀዳማይ ሚንስትር ወይ ጠቕላሊ ኣዛዚ ሰራዊት እታ ሃገር ካብ ስልጣኖም ክወርዱ ምሕታቶም ስዒቡ ህፁፅ ኣዋጅ ግዜ ምእዋጁ እቲ ስልጣን ኣዘዝቲ ሰራዊት ክሕዝዎ እዮም ዝብል ትርጉም ኣለዎ ኢሎም።እዚ ድማ ነቲ ፀገም ፍታሕ ክኸውን ኣይክእልን እዩ ኢሎም።
ምኽትል ፕረዚደንት መኢኣድ ኣቶ ሙሉጌታ ኣበበ እውን መፍትሒ ክኸውን ዝኽእል መንግስቲ ኢህወዴግ ቅድሚ ሎሚ ዝጀመሮ ምፍታሕ እሱራት ዝተረፉ እውን ክፈትሕን ምስ ህዝቢ ክዘራረብን ኣለዎ ይብሉ።ንሶም ብምውሳኽ ህፁፅ ግዜ ምእዋጅ ንናይዛ ሃገር ፖለቲካዊ ቅልውላው ኣይፈትሕን ኢሎም ።
ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ጉዳይ የገድሰኒ እዩ ዝብል ኩሉ ከምኡ እውን ኣህጉራውን ዓለምለኻዊን ኣካላት ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ጉዳይ ዓለምለኸ መድረኽ ክዳለው ንፅውዕ ይብሉ ኣቶ ሙሉጌታ ኣበበ።
“ሃገርለኸ ፖለቲካዊ ውድባት፣ናይ ስቪክ ማሕበራት ካልኦት ሓይልታትን ዝኾነ ይኹን ብውልቂ ይኹን ብጉጅለ ወይ ብሃገረለኸ ብርኪ ናይዛ ሃገር ጉዳይ የገድሰኒ እዩ ዝብል ኣካል ዝዘራረበሉ ዓለምለኸ ጉባኤ ክፅዋዕ ኢና ንደልይ።ነዚ ክንሓትት ከለና ምትእትታው ጣልቃ ሳልሳይ ወገን ኣትዩ ኣብ ናይታ ሃገር ልኡላውነት ጣልቃ ዝኣትው ሓይሊ ይሃልው እናበልና ኣይኮናን።”
እቲ መግለፂ መራሕቲ ሃይማኖት ኣብዚ እዋን ካብ ውልቀ መላኺ ይወርዶ ኣሎ ዝበሉዎ ግፍዒ መራሕቲ ሃይማኖት ስቕታ ምምራፆም ዘተዓዛዝብ እዩ ክብል ይወቅስ።


text:
‘ጉዕዞ ህዳሴ ኢትዮጵያ ካብ 40 ክሳብ 50 ዓመታት ክወስድ’ዩ’ ዝብል ኣቶ ኣማኑኤል ገብረትንሳኤ ‘ብሓደ ወለዶ ዘይውዳእ ነዊሕ መገዲ ስለዝኾነ ከምዱላ ቅብብል’ዩ’ ይብል።
ኣገባብ ናይ መራሕቲ ምትኽኻእ ብመሰረት እቲ ውድብ ንነዊሕ ዘመናት ዝተግበሮም ኣሰራርሓት ይኸይድ ከምዘሎን ይቀየር ዝባሃል እንተኾይኑ’ውን ሕገ-ስሪት’ቲ ውድብ ብምቕያር ጥራሕ ክትግበር ከምዝግባእን ክሳብ ሽዑ ግና ዲሞክራሲያዊን ሕጋዊን’ዩ ይብል ኣቶ ኣማኑኤል።
‘ኣብ ትግራይ ዝተፈፀመ ምስ ሓደ መንነቱ ዘይተፈልጠ ሃብታም እስረኛ ተታሓሒዙ ዝዝረብ ዘሎ ነገር ድማ ኣዝዩ ዘሕፍርን ዘዋርድን’ዩ’ ክብል ከምዝገለፆ ዝዝከር’ዩ። እቲ ባዓል ሃብቲ፣ሃብታም ስለዝኾነ ጥራሕ ገበነኛ ተባሂሉ እሱር ኮይኑ እናሃለወ፣ ኣብ ደገ ከምድልየቱ እናወፀ ንክንቀሳቀስ ከምዝተፈቀደሉን፣ ሃንደበት ንሰብ ብመኪና ገጭዩ እንደገና ከምዝተኸሰሰን፣ኢህወዴግ ዘካየዶ መፅናዕቲ ኣቃሊዑ’ዩ።
እቲ መፅናዕቲ ወግዓዊ ካብ ዝኾነሉ ጊዜ ንነዘ ኣብ ዘሎ ጊዜ'ውን እንተኾነ፣ዝምልከቶ ክልላዊ ድዩ ፈደራላዊ መንግስታዊ ቤት ፅሕፈት ብዛዕብኡ ንህዝቢ ዝሃቦ ተወሳኺ ሓበሬታ የለን።


text:
ኣብ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ማእከላይ ባሕሪ ሓሙሽተ ስደተኛታት ምሟቶም ናይ ጀርመን ዘይመንግስታዊ ትካል ሲዎች ሓቢሩ
ሲዎች ዝተባህለ ናይ ጀርመን ዘይመንግስታዊ ትካል 140 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓኖም ሓቢሮም። ኣብቲ መስርሕ ህይወት ኣድሕን ሓሙሽተ ሰባት ምሟቶምን እቲ ትካል ወሲኹ ገሊጹ’ሎ። እቶም ስደተኛታት ካብታ ተጻዒኖሙላ ዝነበሩ ጀላቡ ናብ ባሕሪ ብምዝላሎም፡ ሓደ ህጻን ዝርከቦም ህይወት ሓሙሽተ ሰባት ጠፊኡ። ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ስደተኛታት ናብታ ናይ ጀርመን መርከብ ንምብጻሕ ዘካይድዎ ጻዕሪ ከቋርጹ ይነግርዎም ኔሮም ክብሉ አባላት ሲዎች ይኸሱ ከለው ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ድማ ነዚ ይነጽጉ።
መውሃቢ ርእይቶ ኣብ ፈይስቡክ
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ
-
-
-
ጥቅምቲ 12, 2021
ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ሓረስታይ ጣፍ
-
ጥቅምቲ 11, 2021
ንህልው ኩነታት ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ዝምልከት ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ስደተኛ


text:
16 ዓመታት ኣብ ማእሰርቲ - ኣስቴር ዮውሃንስ
"ሰብካ ምስ ዝእሰረካ ኣብ ዉሽጢ ስድራ-ቤት ዘምጽኦ ምንዋጽ ቀሊል ኣይኰነን። እሞ ኸኣ ጓልካ፣ እሞ ኸኣ ዝበደለቶ ዘይብላ፣ እወ፡ ኣርባዕተ ቆልዑ ዘሎዋ ኣደ ... ብዘይ ክሲ፡ ብዘይ ፍርዲ ኣብ ቤት-ማሕቡስ ተደርብያ ኣብ ክንዲ ምርኣይ ኣነ ኣብ ክንድኣ ክድርበ ምሓሸኒ" እናበላ ጓሂአን ይገልጻ።
"ጓለይ ንዓመታት ተጋዲላ ክነሳ ሕጂ ብብጾታ-ነበር ተጠሊማ ኣብ ናጻ ኤርትራ ኣብ ቀይዲ ኣትያ ትሳቐ'ላ። ኣብ ድሃይ እሱር ዘይርከቦ፡ ዓገብ ዘይትብለሉ፡ ናይ ጥርዓን ዶማንዳ ዘይተእትወሉ፡ ፍትሒ ዘይፈልጥን ንዅሉንተናይ ዝደኰነ ስርዓት እንተ ብምረት ብኻልእ ክገልጾ ኣይክእልን ... ነዚ ኣይተጸበናን" ዝበላ ኣብ ከተማ ቦስቶን (ሕ.መ.ኣ.) ዝቕመጣ ኣደ'የን።
"ነቲ ቆርበትን ስጋን ዘልበሰኒ፡ ብህይወትን ጸጋን ዝመጐሰኒ ፈጣሪ፡ ሓሳር ጸጊበ መከራ ርእየ እየ'ሞ ምሓረትካ ኣውርደለይ ካብ ምባል ኣየዕርፍን። ድሓን፡ ኵሉ መማዓልቱ ስለ ዘሎዎ ግን ጓለይ'ውን መዓልታ ክመጽእ'ዩ ... እንተ ሕጂ ኣብ ዘሎኺ ሃሊኺ ርሑስ ዕለተ ልደት ክገብረልኪ እምነየልኪ" ብምባል ናይ ተስፋ ሽምዓ የብርሃ።
ንስድራ-ቤታት ኤርትራ ዘማሰነ ኵነታት
መናእሰይ ኰኑ ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዘሎዉ ኤርትራውያን ክስደዱ ከም ንቡር ካብ ዚውሰድ ዓሰርተታት-ዓመታት'ኳ ይሕለፍ ብዕድመ ዝደፍኡ ኣቦታትን ኣዴታትን ግን ንስደት ከምርሑ ልሙድ ተርእዮ ኣይኰነን። ኣይምተገብአን ኸኣ።
ሓንቲ 77 ዝዕድሚኤን ኣደ ካብ ኤርትራ ካብ ዝስደዳ ድሮ ዓሰርተ ዓመት መሊአን ምርኣይ ብዙሕ ሕቶታት ከለዓዕል ይኽእል'ዩ፣ ዛንትአንን ኵነታተንን ምፍላጡ'ውን ኣገዳሲ ይኸውን።
ማማ መዝገብ መንግስቱ ወልደሚካኤል ይበሃላ፣ ዛንትአን ምስ ዛንታ ሰውራ ኤርትራ ዝተኣሳሰር ኰይኑ፡ ካብቲ ንብዙሓት ስድራ-ቤታት ኤርትራ ዘጓነፎም ትዕድልቲ ዳርጋ ኣይፍለን። ንዛንትአን ግን ፍሉይ ዝገብሮ መዳይ ኣሎ። እወ፡ ዛንታ ጓለን።
ብ60ታትን 70ታትን 80ታትን ስድራ-ቤታት ኤርትራ ምስ ደቆም ዝተፈላለይሉ ዘመን ነበረ። ስድራ-ቤታት ኤርትራ ጨቖቕ ኢሎም ዘዕበይዎም ቆላዑ ገገዲፎሞም ንሜዳ ክኸዱ ምርኣይ ኣይዝረበሉን ነበረ፣ ብዛዕባኣቶም ከኣ ሽሕን-ሚእትን ዛንታታት ክዝንቶ ምተኻእለ። ስድራ-ቤታት ተጋደልቲ ግን ብጭቕ ከይበሎም ኣብ መስመር ደቆም ኣተዉ።
ማማ መዝገብ፡ ብ1979፡ እታ ቦዅሪ ጓለን ኣብ ዕስራ ዓመታ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ሞሊቛ ንሜዳ ክትጋደል ከይዳ ምስ ሰምዓ ከም ኣደ መጠን ኵምትር ይበላ'ኳ እቲ ሽዑ ዝተሰምዐን ሓያል ስምዒት ከም ሰበን ውሒጠንኦ ሱቕ በላ። ንምዃኑ'ኸ ኣበይከ ክኣትዋ!
ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ፡ እቲ ቀንዲ ታሪኽ ሰውራ ኤርትራ - ብረታዊ ቃልሲ ማለት'ዩ - ብተደጋጋሚ እንክዝንቶ እቲ ካልእ ሸነኹ ግን - ታሪኽ ስድራ-ቤታት ተገደልቲ - ይዋሰን'ዩ።
ድሕሪ ዓሰርተ-ክልተ ዓመታት ...
ማማ መዝገብ፡ ምስ በዓል ቤተንን ዝተረፉ ደቀንን፡ ተጸሚመን መዓልታት እናቈጸራ ኣሕለፍኦ፣ "እምበር'ዶ ምስ ኣስቴር ጓለይ ክንራኸብ ኢና?" ንዚብል ሕቶ ግን ንፈጣሪ ገደፍኦ።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ደበኽ በለ፣ ህዝቢ ዓለለ፡ ኣብ ሳዕስዒትን ዳንኬራን ኸኣ ኣተወ። እቲ ናይ ሽዑ ኣዝዩ ዉዕዉዕ ኵነታት ግን ደስታን ፍንጠዛን ጥራይ ሒዙ ኣይመጸን፡ መርድእ ስዉኣት ሓዚሉካ መጸ!
ስድራ-ቤታት ሃለዋት ደቆም ዝፈልጥሉ እዋን በጽሐ ... ኣዴታት ደቀን ይመለሱ ኣይመለሱ ከይፈለጣ ብቐትሪ ኣብ ቀጻሊ ጽንብል ናጽነት ይውዕላ፡ ብምሸት ከኣ ደሃይ ደቀን ንክረኽባ ኣብ ጸሎትን ምህለላን ይዕቘባ ነበራ።
ሓደ መዓልቲ፡ ሒዶት መዓልታት ድሕሪ ናጽነት፡ ማማ መዝገበ ኣብ ዉሻጠ ቤተን ኰይነን ላዕልን ታሕትን ክብላ ኣስቴር ጓለን ሰለስተ ደቃ ሒዛ ማዕጾ ደፊኣ ኣተወት። ኣብ ዕዋኖ ተለዊጠን "ዋይ ጓለይ!" ክብላ ዳርጋ ዉንአን ሰሓታ። እቲ ናይ ሽዑ ተርእዮ - ዳግም ብዓይነ ስጋ ምርኻብ - ናቱ ዛንታ ዘሎዎ ፍጻሜ'ዩ ነይሩ።
እቲ ሃዋሁው ገዛ ብእፎይታን ቅሳነትን ተዓብሊሉ፡ ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጹ ቤተ-ሰብ ተኣኪቦም ምምላስ ኣስቴር ኣብዓሉ፣ እቶም ሰለስተ ደቃ ኸኣ ምስ እንዳ'ዓለቦኣን ኣኮታቶምን ሓትነታቶምን ተፋለጡ። ህይወት ኣብ ንቡር ንክምለስ ቍሩብ ተረፎ፣ ዓቢ ተስፋን ትጽቢትን ዝተነብረሉ ዘበን ነበረ።
ኣስቴር ዮውሃንስ
ጸዳል ዮውሃንስ፡ ንእሽቶ ሓብታ ንኣስቴር፡ ብዛዕባ ሓብታ ከተዕልል ከላ ብቐሊሉ ንብዓት'ዩ ዝስዕራ። ናፍቖት ምስ'ቲ ድሒሩ ዝመጸ ኵነታት ሓብታ ተሓዋዊሱ ድማ ግዴኡ ስለ ዝሰርሕ ቅሳነት ከም ዘይትረክብ ገይሩዋ ይርከብ። ንማማ መዝገብ ድማ ኵነታት ኣስቴር ጓለን ብዓጸፋ ስለ ዝትንክፈን ኣብቲ ቤተ-ሰብ ዝሰፈነ ሕሰም መቕረብአን'ዮም ብዝያዳ ዝፈልጡዎ።
ኣስተር ዮውሃንስ ዕባይ ኣስመራ'ያ። ኣቦኣ፡ መምህር ዮውሃንስ መብራህቱ፡ ካብ'ቶም ፍሉጣት ናይ ቀደም መምህራን ገዛ-ከኒሻ'ዮም ነይሮም። ኰይኑ ድማ ኣስቴር ኣብ ማሕበረ-ሰብ ከኒሻ ብጽቡቕ ክንክን'ያ ዓብያ። እቲ ቤት ትምህርቲ ብዙሕ ታሪኽ ዘሎዎ፡ ፍሉጣት መምህራን - ማለት ከም ኣቦይ ወልድኣብ ወልደማርያም፡ ከም ኣደይ ጸሃይቱ ንኣምን - ዝነበሮ ማዕከን ትምህርቲ ዀይኑ ንብዙሓት ዜጋታት ብ30ታት 40ታት ፊደላዊ እግሪ ዘትከለ ነበረ።
ኣስቴር ንፍዕቲ ተማሃሪት'ያ ነይራ፣ ዓመተ-ዓመት ብልጫ እናተቐበለት'ያ ካብ ክፍሊ ናብ ክፍሊ ትሳገር ዝነበረት። ብተወሳኺ ቦዅሪ-ገዛ ስለ ዝነበረት ድማ ዓቢ ሓላፍነት ተሰኪማ'ያ ዓብያ። ስድራ-ቤታ ካብ ገዛ ከኒሻ ንሰታንታ-ኦቶ፡ ጸኒሖም ንገጅረት ክግዕዙ፡ ኣስቴር ድማ ካብ ወንጌላዊት ቤት-ትምህርቲ፡ ንኣርብዓዕተ ኣስመራ፡ ድሓር ከኣ ኣብ ጥቓ ሰኒታ ዝርከብ ብቀዳማዊ ሃይለ-ስላሴ (ቀ.ሃ.ስ) ዝጽዋዕ ዝነበረ ካልኣይ ደረጃ በጽሐት።
ኣብ ቤት-ትምህርቲ ቀ.ሃ.ስ ልዑል ኣካደምያዊ ነጥቢ ስለ ዝረኸበት ማህደረ-ትምህርቲ ተዋሂቡዋ ንኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ገዓዘት። እዚ ዅሉ ክካየድ ኤርትራ ብደርጊ ትሕመስ ነበረት። ኤርትራውያን ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ በቲ ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ዝካየድ ዝነበረ ግፍዒ ተረቢጾም ቀልቦም ናብቲ ቅዝፈትን ነቲ ቅዝፈት ዝምከተ ቃልሲ ከደ።
ኣብ ካልኣይ ዓመታ - ኣብ ክፍሊ ህንደሳ-ኤለክትሪክ እናተማህረት ከላ ማለት'ዩ - እቲ ንሳ ዝነበረቶ ምስጢራዊ ፖለቲካዊ ዋህዮ ስለ ዝተቓልዐ፡ ኵሉ ራሕሪሓ ንኽትጋደል ንሜዳ ኤርትራ ከደት።
እታ ብሕንቃቐ ዝዓበየት ኣስቴር ናብራ ገድሊ ከኣለቶ፣ ምስ ተጋደልቲ ብጾታ ዀይና ድማ እናወደቐትን ተንስአትን ሕልንኣ ከይየዕረበትን ተጋደለት። ብ 1987 ከኣ ኣብ ዉሽጢ ሜዳ እናተጋደለት ምስ ተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰሎሙን ሓዳር ገበረት፣ ሰለስተ ቘልዑ ድማ ወለደት።
ኵነታት በዓል ቤታ ...
ንተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰሎሙን ዘይፈልጥ ኤርትራዊ ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል፣ ንሱ ሓደ ካብ'ቶም ኣውራታት መራሕቲ ሰውራ ኤርትራ ስለ ዝነበረ። ብግዜ ብረታዊ ቓልሲ ሓደ ካብ'ቶም ኣዘዝቲ ኲናት ኰይኑ ኣብ ቀንዲ መቐይሮታት ውግኣት ዝተሳተፈን ዝመርሐን ሰውራዊ'ዩ።
ድሕሪ ናጽነት ከም ኣባል ካቢኔ ዀይኑ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት መንግስቲ ኣገልጊሉ'ዩ - ከም ሓላፊ ምኒስትሪ ምክልኻል፡ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጕዳያት፡ ከምኡ'ውን ሓላፊ ሃብቲ ባሕሪ። ሕጂ ግን ኣሰሩ ጠፊኡ ይርከብ።
ብድሕሪ ዉግኣ ባድመ (1998-2000) ዉሽጣዊ ኵነታት ሃገር ንክልወጥ፡ ቅዋም ኣብ ግብሪ ንኽውዕል፡ ስልጣን ህዝቢ ክርከቦ ኣብ ዝተኻየደሉ ፈተነታት፡ ጴጥሮስ ምስ ካልኦት ላዕለዎት ሓለፍቲ ግንባርን መንግስትን ኰይኑ ንፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ቀረብዎ፣ ፕረሲደንት ግን ነቲ ዓዳሚ ጻውዒት ብማእሰርቲ ተሳሃሎ። እዚ ንመኣዝን ሃገር ዝጠወየ ፍጻሜ ብ 18 መስከረም 2001 ተኸሰተ።
ኣብቲ እዋን'ቲ - ጴጥሮስ ቅድሚ ምእሳሩ ማለት'ዩ - ኣስቴር ካብ ዩ.ኤን.ዲ.ፒ. ማህደር-ትምህርቲ ረኺባ ትምህርታ ንኽትቅጽል ኣብ ፊኒክስ/ኣሪዞና (ሕ.መ.ኣ.) ትርከብ ነበረት። ኵሎም ደቃ፡ እንኮላይ እታ ድሕሪ ናጽነት ዝተወልደት ጓላ፡ ምስ ዓባዮም ገዲፋቶም ስለ ዝኸደት ብርቱዕ ናፍቖት ነይሩዋ፣ ኣብ ልዕሊኡ ኸኣ ማእሰርቲ በዓል-ቤታ ምስተወሰኾ ብርቱዕ ሻቕሎት ገበረላ።
እቲ ኵነታት ሃገርን ሓዳራን እናኸፍአ ምስ ከደ ኣብ ሕ.መ.ኣ. ዀይና ንደቃ ከተውጽኦም ፍቓድ ሓተተት፣ ግና'ኸ ኣይሰለጣን።
ኣብ መዓርፎ ኣየር ኣስመራ ....
ጕዳይ ደቃን ሓዳራን ነይነይ ምስ በለ ኣስቴር ንደቃ ከተድሕን ንኣስመራ ክትምለስ ወሰነት። እቲ ኵነታት ንድሕነታ ዘየተኣማምን ምንባሩ ፈተውታን ናይ ቀረባ ሰባን'ኳ እንተ ኣተምብሁላ ደቃ ጥራይ ይርኣይዋ ስለ ዝነበሩ ንማዕዳኦም ክትሰምዕ ኣይመረጸትን ... ንጽቡቕ ዝሓሰበቶ ግን ኣብ ደልሃመት ዘእተዋ ዉሳኔ።
ብዕለት 11 ታሕሳስ 2003፡ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ሕ.መ.ኣ. ድሕሪ ምጽናሕ፡ ንኣስመራ ተበገሰት። ደቃን ኣዲኣን ንክቕበሉዋ ዕንባባ ሒዞም ኣብ መዓርፎ ኣየር ይጽበይዋ ነበሩ። እታ ንእሽቶ-ዅሎም ግን ኣብ ገዛ ዀይና ትጽበ ነበረት። ኵሎም ገያሾ ሓደ-ብሓደ ክወጹ ኣስቴር ግን ኣብ ሞንጎኦም ኣይነበረትን። ተጸብዮም-ተጸብዮም ምስ ቀበጹ ንቤቶም ከምርሑ ተገደዱ። ንምሸቱ ግን ናይ ጸጥታ ሰባት ንኣስቴር ካብ መዓርፎ ኣየር ጨውዮም ከም ዝወሰዱዋ ፈለጡ።
እቶም ሽዑ ዕድሚኦም ካብ 6-13 ዝነበሩ ደቃ - ዘርኣይን ሃናን ስምኦንን መኣዛን - ናይ ኣቦኦም ማእሰርቲ ከይኣኽሎም ማእሰርቲ ኣዲኦም ተወሰኾ።
ስደት ...
ድሕሪ ናጽነት-ኤርትራ ኣብ ስደት ዝነበሩ ኤርትራውያን ንሃገሮም ተመሊሶም ኣብ ዳግመ-ህንጸት ሃገሮም ክዋስኡ ትጽቢት ተነቢሩሎም ነበረ። ግናኸ ኣይተመልሱን፡ ናብራ ስደት ከኣ ቐጸለ። ንሱ ከይኣክል ድማ ኤርትራውያን ብድሕሪ ናጽነት ብዝተዓጻጸፈ ኣሃዛት ክስደዱ ጀመሩ።
ደቂ እሱራት ኣብ ገዛእ ሃገሮም ከም ጓኖት ኰይኖም ክነብሩ ስለ ዘይደለዩ ካብ'ቲ ንስድርኦም ዝገፍዐ ናብራ ንኸልግሱ ስደት መረጹ። ደቂ ጴጥሮስ ሰሎሙንን ኣስቴር ዮሃንስ'ውን ከምኡ ... ኵሎም በብመንገዶም ወጹ፣ ገሊኦም ብክንደይ ሓሳረ መከራ ንስደት ኣምርሑ። ማማ መዝገብ'ውን ከምኡ። ድልየቶም እንክሰምር፡ ኵሎም ኣብ ቦስቶን (ሕ.መ.ኣ.) ተኣኻኸቡ።
እዞም ደቂ ተጋደልቲ ድሕሪ ክንደይ ከርተት ኣብ ዓዲ ስደት ንሓድሽ ህይወቶም ተተሓሓዝዎ። ኣይሓመቑን ኸኣ፡ ተማሂሮም ንስደት ሰዓሩዎ። ዓባዮም ከኣ ካብ ደቂ-ጓለን ኣይተፈልያን። እንሆ ኸኣ ሕጂ ዕለተ ልደት ኣስቴር - 18 ሚያዝያ - ሓቢሮም የብዕሉ።
ሰላም ብሌን ዓይኒ እያ
ዕርቀ ሰላም ኢትዮ ኤርትራ ንህዝብታት ክልቲአን ሃገራትን እዞ ዞባን ዓቢ ተስፋ ሂቡ ኣሎ። ምሉእ ንክኸውን ከኣ ብምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ክስነ ይግባእ።


text:
ኣብዚ መደረኦም ኣብ ዝሓለፈ ሸሞንተ ዓመታት ምምሕዳሮም ዘመዝገቦ ፍጻመታት ንምጉላሕ ዝተጠቐምሉ ፕረዚደንት ኦባማ፡ ካብ ምክፍፋልን ፖሊቲካዊ ጽልእን ዝብገስ ኣብ ዲሞክራሲ ኣሜሪካ ብዛዕባ ክመጽእ ዝኽእል ሓደጋ ኣጠንቂቖም።
ኣብ`ታ ፖለቲካዊ ቃልሶም ዝጀመሩላ ከተማ ቺካጎ ናይ ስንብታ መደረ ዘስምዑ ፕረዚደንት ኦባማ ናብ ዓድኻ ምምላስ ጥዑም`ዩ ፡ ኣመሪካ ካብ 2009 ንደሓር ዝያዳ ሓይላ ትርከብ ኣላ ኢሎም።
‘ቅድሚ ሸሞንተ ዓመታት፡ ኣሜሪካ ካብ ዓዘቕቲ ኤኮኖሚ ክትወጽእ`ያ፡ ኢንዱስትሪና ከም ሓዲሽ ክበራበር`ዩ፡ ኣብ ታሪኽና ዝበዝሐ ዕድላት ስራሕ ክኽፈት`ዩ ኢለኩም ኔረ እንተኾይነ፡ ምስ ህዝቢ ኩባ ሓዲሽ ምዕራፍ ክንከፍት ኢና፡ ብዘይ ዝኾነ ጥይት ምትኳስ ንፕሮግራም ኑክሌር ኢራን ክንዓጽዎ ኢና ኢለኩም ኔረ እንተኾይነ፡ ንዋና-ኣወሃሃዲ ግብረ-ሽበራ መስከረም 11 ክንምንጥሎ ኢና ኢለኩም ኔረ እንተኾይነ፡ ማዕርነት ተመሳሳሊ ጾታ ሰብ-ሓዳር ክነረጋግጽ ኢና፡ ንመሰል ውሕስነት ጥዕና 20 ሚልዮን ኣሜሪካውያን ክነረጋግጽ ኢና ኢለኩም እንተኾይነ፡ ብርግጽ`ምበኣር ኣጠማምታና ሰማይ ኢዩ ኔሩ ትብሉ ትኾኑ”ኢሎም።
ኣብ`ዛ ሃገር ዘሎ ፖለቲካዊ ፍልልያት ዘልዓሉ ፕረዚደንት ኦባማ፡ ኣሜሪካውያን ነንሕድሕዶም ዝራኸብሉ ባይታ ሃሰስ ክብሉ ብምትሕስሳብ ከምዚ ኢሎም “ዲሞክራሲ ሓደ ዓይነት ኣተሓሳስባ ዝጠልብ`ኳ እንተዘይኮነ፡ መሰረታዊ ትርጉም ሓድነት ዝጠልብ`ዩ።”
ድሕሪ ትሽዓተ መዓልታት ዝፋነዉ ፕረዚደንት ኦባማ፡ ኣሜሪካ ከም ኣብ ኤኮኖሚያዊን ዘርኣውነትን ዘሎ ዘይማዕረነታዊነት ንዲሞክራሲ ኣሜሪካ ሓደጋ ምዃኑ ኣጠንቂቖም።
“ዝኾነ ኤኮኖሚ ኣብ መንጎ ማእከላይ እቶት ዘለዎም ጸዓዱን ዘይርኹባት ውሑዳንን ብዘሎ ቃልሲ ዝቕረጽ እንተድኣ ኮይኑ፡ እቶም ሃብታማት ናብ ውልቃዊ ማዕከኖም ኣብ ዝግሕጥሉ፡ እቶም ጻዕራማት ህይወቶም ንክስዕሩ ንኽጋደሉ ክንገድፎም ኢና ማለት`ዩ።”
ኣሜሪካ ካብ ኣብ እዋን ስልጣን ዝሓዝኩሉ ግዜ ሎሚ ዝያዳ ተስፋ ይርኣየኒ ብምባል፡ ዜጋታት ኣብ ዲሞክራሲያዊ መስርሕ ተሳትፍኦም ክቕጽሉ ጸዊዖም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ስዋሂሊ ሓዊስካ ብጠቕላላ ብ13 ቋንቋታት፥ ነቶም ኣብ ሓደ ፈጣሪ እግዚኣብሔር ንዝኣምኑ “ኣሕዋት” ብዝብል መእተዊ ሓሳብ፡ ላዕለዋይ ሽማግለ ንሰብኣዊ ሕውነት ኣብዚ እዋን ለብዒ ኮቪድ 19፥ “ምእንቲ መላእ ዘርኢ ሰብ ዝምህለል መደብ መዓልቲ ጾምን ጸሎትን” ከምዘቕረበ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ፍራንቸስካ ሳባቲነሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ መላእ ዓለም ኣዚዩ ሓደገይና ዝኾነ “ብሚሊዮናት ናይ ዝቑጸር ናይ መላእ ዓለም ሰብኣዊ ሕይወት ንስግኣት ዝዳርግ ዘሎ” ለብዒ ኮቪድ 19 ኣብ እንገጥመሉ ዘለናሉ እዋን “ናብ እግዚኣብሔር ምባል ኣይነርስዕ”፡ ዝበለ ላዕለዋይ ሽማግለ ሰብኣዊ ሕውነት፥ ነቶም ነዚ ለብዒ ምብዳህ ኣብ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ሓኻይምን ሰብ ሞያ ክንክን ጥዕና ናይ ስነ ሕክምና ስነ ምርምርን ዘለዎም ዓቢይ ግደ ዘኪሩ፡ ኣብ ኵሉ ኩርናዕ ዓለም ዝርከብ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ከከም ሃይማኖቱን እምነቱን ወይ ውን ጠመቕን “ብጾምን ጸሎትን ግብረ ምሕረትን ኣቢሉ “ናብ እግዚኣብሔር ክጽልን ክምህለልን” እዚ ኸኣ “ንሱ ነዚ ተኽከሲቱ ዘሎ ለብዒ መታን ክጥፍኦን፡ ካብዚ ስቓይ’ዚ ከድሕነናን ነቶም እቲ ተህዋስ ክሰዓር መድሃኒት ንኽርከቦ ዝጽዕሩ ንዘለዉ ናይ ስነ ሕክምና ተመራመርቲ ክድግፎምን መታን መላእ ዓለም ካብቲ እቲ ሕማም ተላገብ እናሰፈሔ ካብ ዘስዕቦ ናይ ሕክምና ኣገልግሎትን ኤኮኖምን ሰብኣውን ቅልውላው ናጻ ከውጽኣና መታን” እንክብል ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ሓሳብ ከምዘቕረበ ሳባቲነሊ ሓቢረን።
እቲ ለብዒ መታን ክስገር ሓደ መዓልቲ ናይ ጾምን ጸሎትን መደብ
እቲ ላዕለዋይ ሽማግለ እዚ ዘቕረቦ ናይ ጾምን ጸሎትን ግብረ ምሕረትን ናይ ሓደ መዓልቲ መደብ ዕለት 14 ግንቦት ክፍጸም ሓቢሩ፡ ኩሎም ናይ ሃይማኖት መራሕቲ ነዚ መደብ’ዚ ከተባብዑን መላእ ሕዝቢ ዓለም “ብሓባር ነዚ ዝቐረበ መደብ ሰብኣዊ ፍጥረት ናብ እግዚኣብሔር ብጸሎትን ምህለላን ጾምን ብሓደ ድምጺ ክቐርብን እግዚኣብሔር ንመላእ ዘርኢ ሰብ ካብቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ክዕቅቦን ነቲ ለብዒ ንኽሰግሮ ክሕግዞን እቲ ለብዒ ዘስእኖ ዘሎ ውሕስነትን ምምርግጋእን ጥዕናን ጸጋን መሊሱ ክግጽዎን እቲ ለብዒ ጠፊኡ ዓለምና ዝያዳ ሰብኣውን ሕውነታውን መታን ክኸውን” ከምዝበለ ዝሓበራ ሳባቲነሊ ኣስዒበን፥
እቲ ላዕለዋይ ሽማግለ ሰብኣዊ ሕውነት ሰላም ኣብ ምንቕቓሕ ተግብር ተጊሁ ይዓዪ
እቲ ብጳጳሳዊ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብጹዕ ካርዲናል ሚገል ኣንገል ኣዩሶ ጉይክሶት ኣቦ መንበርነት ዝምራሕ ላዕለዋይ ሽማግለ ሰብኣዊ ሕውነት፥ ድሕሪ እቲ ዕለት 14 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ኣቡ ዳቢ፡ ኣብ መንጐ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ኣብ ምስሪ ናይ ኣል ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ኣሕመድ ኣል ጣይብን ዝተኻየደ ርክብን ነዚ ስዒቡ ክልቲኣም ኣካላት ብሓባር “ሰብኣዊ ሕውነት ንናይ ዓለም ሰላምን ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራን” ብዝብል ኣርእስቲ ከቲሞም ወግዓዊ ዝገበርዎ ሰነድ ስዒቡ ዝቖመ ከምዝኾነ ኣዘኻኺረን፥ ብኣባልነት ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ላዕለዎት ኣካላትን ካብ መላእ ዓለም ካብ ሃይማኖት ክርስትናን ምስልምናን ሃይማኖት ኣይሁድን ዝተዋጽኡ ናይ ባህሊ ተመራመርትን ላዕለዎት ኣካላትን ዝሓቑፍ ኣብቲ ሰብኣዊ ሕውነት ዘርእስቱ ሰነድ ኣስተንፍሶ ገይሮም ኣብ ዓለም ናይ ሰላም ሚሳልን ሕድ ሕዳዊ ምክብባርን ዘነቓቕሑ ከምዝኾኑ ኣፍሊጠን።


text:
ናይ ሰባት ውልቃዊ ሓበሬታታት ንምክልኻ ዘሎ ሓፈሻዊሕጊ
Prikkenzonderafspraak.rijksoverheid.nl በጻሕቲነቲወብሳይትብኸመይከምዝጥቀሙሉንምፍላጥነቲ ወብሳይት ንምትንታን ዝሕግዝ cookies ይጥቀምእዩ።እዚሓበሬታነቲወብሳይትንምምሕያሽዝሕግዝእዩ፣ንኣብነትነቶም ሓበሬታታት ብዝያዳ ከም ዝንጽሩ ብምግባር ወይኣጠቓቕምኡ ብምምዕባል።
ነዚንምግባርከምዝዀነይኹንወብሳይት IP ኣድራሻታትናይ በጻሕቲንእክብኢና።እዚኦምኣብቲ logfiles ተባሂሎም ዝጽውዑ ፋይላት እዮም ዝኽዘኑ።እዚኦም logfiles ምእንታን ነቲ ንወብ ሳይት መተንተኒ ንጥቀመሉ Piwik ዝብሃል መተግበሪ ቁሩባት ኮይኖም ክጸንሑ ን5 መዓልታት ዝኣክልኣብወብሳይትይኽዘኑ እዮም።ብድሕሪኡእዚኦም logfiles ንምክልኻልተባሂሎም ጥራሕ ን90 መዓልታት ይዕቀቡእዮም።
ብዓልመዚ ምክልኻልውልቃዊ ሓበሬታትነዘርላንድስናይወብሳይትናበጻሕቲ ዝኾኑ ሰባት ብእተኻእለመጠንመን ምዃኖም ንኸይልለዩ ስጕምትታትወሲዱእዩ።ነዚ ንገብሮእቶም logfiles ኣብ Piwik ድሕሪምእታዎምነቶምናይነፍሲወከፍ IP ኣድራሻናይመወዳእታጕጅለቝጽርታትብቐጥታ ብምድምሳስ እዩ።እዚዝትግበር እቶም ናይIP ኣድራሻታትኣብ Piwik ቅድሚምኽዛኖም ኣብ ግዝያዊ መዕቆሪ እዩ።
ንሕና ነዞምዝስዕቡሓበሬታታትኣብ Piwik ንእክብኢና፥
- ኣብጥቕሚዝወዓለመሳርሒታትንሶፍትዌርን (ኤለክትሮኒካዊመሳርሒታት፣ወብ ሳይታት ንምድህሳስ ዘገልግል መተግበሪ፣ ናይ ስርሒት ስርዓት)
- ኣብ ወብሳይትናምብጻሕንምግባር ኣብ ጥቕሚ ዝወዓሉሊንክታት
- ኣብውሽጢወብሳይትኣብ ጥቕሚ ዝወዓሉሊንክታት
Piwik ነዞምሓበሬታትእዚኣቶምካብቲሓበሬታ ዝህብ ኣካል ናይ logfiles እዩ ዝረኽቦም።እዞም logfiles ኣብናይ Piwik ናይ ሓበሬታት መኽዘንን31 መዓልታትይጸንሑ እዮም።ብድሕሪኡእዚኦም ይእለዩ እዮም። ብድሕር’ዚ እምበኣርእቲ ብሓባር ዝተጠርነፈ logfile ጥራይእዮ ኣብኡ ዝተርፉ።እዚኸኣብዛዕባናብ’ቲወብሳይትዝተገብረ ምብጻሕ ዝምልከትዓመታዊጸብጻብዝህብ እዩ።
ንገበናዊ ክሲ መመርመሪ ኣብ ዘድልየሉ እዋንእንተዘይኰይኑናይ ሰባት ውልቃዊ ሓበሬታት ንሳልሳይኣካልኣይንህብንኢና።
ናይ ተሌኮም ሕጊ - ንወብሳይትመተንተኒ ዘገልግሉ cookies
ብሓፈሻኡክርአእንከሎወብሳይታት cookies ንኸንብሩንበጻሕቲ ፍቓድ ክሓትዎምእዩ ዘለዎም።ንብሕታዊጕዳያትዘይትንክፍ cookies ብዝምልከት ፍልይ ዝበለ ሕጊ እዩ ዘሎ፣ንኣብነትነቶም ንቝጽሪበጻሕቲጥራሕ ዝምዝግቡ cookies።
ወብሳይታት ንብሕታዊጕዳያትዘይጥሕሱወይብዙሕዘይጥሕሱ cookies ንኸቐምጡንበጻሕቲ ፍቓድ ክሓትዎም ኣየድልዮምን እዩ።እዚኦምመብዛሕትኡግዜንወብሳይትብዝሓሸመገዲኸምዝዓዪዚገብሩ cookiesእዮም።እቶምንምትንታን ንጥቀመሎም cookies እውንኣብዚምድብእዚዝምደቡ እዮም።
ንውልቃዊ ሓበሬታት ናትካ ብኸምዚ ኣገባብ ኢና ንዕቅቦምም፦
መንነትካ ዝፈልጥ ወላ ሓደ ሰብ የልቦን። ነቲ ናይ ክትባት መኽተቢ ቦታታት ትርእዮ መንነትካ ከይተፈለጥካ እዩ።
ኣብዚ ወብ ሳይት እዚ ዝዀነ ይኹን ውልቃዊ ሓበሬታት ናይ ሰባት ኣይነቐምጥን ኢና።
ሰባት ኣበየናይ ክፋል እዚ ወብ ሳይት ምብጻሕ ከም ዝገበሩ ጥራይ ኢና ንከታተል፣ እዚ ዝግበር ድማ ነዚ ወብ ሳይት እዚ ንምምሕያሽ ብምባል እዩ።


text:
The Day Eritrea Liberated (Lyric)
The Day Eritrea Liberated (Lyric)
"ተዘክሮታት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ"
ኣብ ዋሽንግቶን ዲ.ሲ ክቅመጥ ከሎኹ፡ ንሓደ ዓርከይ " እዛ ሽጋራ መዓስ ኢኻ ትገድፋ?" ኢለ ሓተትክዎ። ንሱ ትቅብል ኣቢሉ፡ " ኤርትራ ሓራ ክሳብ ትወጽእ ኣይገድፋን ኢየ" በለኒ።
ኤርትራ ብግንቦት 24/1990 ሓራ ወጺኣ።
ዮሃና!!!
ናብ ጆርጂያ ስለ ዝገዓዝኩ፡ ኣይተራኸብናን። ስለዚ'ውን ምትካኽ ምግዳፉ ብወረ-ወረ ክፈልጥ ኣይከኣልኩን።
ካልእ ዓርኪ እውን " ኤርትራ ክሳዕ ናጻ እትወጽእ ኣይምርዖን ኢየ" በለኒ። ሓቁ፡ ቅሳነት ስለ ዝሰኣነ። ድሕሪ ሓርነት ግና ክምርዖ ተስፋ እገብር።
ብሓቂ ብሓቂ ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ውሳኔታት ህይወት ክትሰምዕ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሜዳ ጥራይ ከይኰነስ፡ ኣብ ዘዝነበሮ ቦታን ግዜን ሃሙኡ ምስ ሓርነታዊ ቃልሲ ዝተኣሳሰረ ከም ዝነበረ የረድኣካ። በቲ ሓደ ወገን፡ ኣብ ሜዳ ዝነበራ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራውያን "ንሳውራ" ተመርዕየን "ናጽነት" ከም "ሓድጊ" ወይ "ውላድ" ዝርእያ ክትፈልጥ፡ ተወፋይነትን ይገርመካ።
ከምኡ'ውን ደቂ-ተባዕትዮ ተጋደለቲ።
ግን ህይወት ተጋዳላይ ምስ ናጽነት ምምጻእ ኣይዛዘመን። ብግዜ ቃልሲ ዀነ ድሕሪ ናጽነት ወጠርትን ወሰንትን ዝዀኑ ፈተነታት ህይወት ተጓኒፎሞ ኢዮም። ንኣብነት ሓደ መንእሰይ ኤርትራዊ ድሕሪ ነታ ኣዝዩ ዘፍቅራ ጓል ምሕጻይ፡ ኣብ ሜዳ ይስለፍ። እታ ሕጽይቱ'ውን ድሕሪ ብዙሕ ምጽባይ፡ እግሪ-እግሩ ናብ ሜዳ ትስዕቦ። ትራኸቦ። ግን ምስ ግዜ ምሕላፍ፡ ካልእ ተመርዕዩ ከም ዝወለደ ክነግራ ዝስምዓ ጓሂ መዘና የብሉን። የግዳስ ይቅረ ትብለሉ። ግን ንሱን እታ ዝወለደላን ኣብ ግዜ ምሕራር ኤርትራ ምስ ተሰውኡ፡ ባዕላ ንውላዶም ከተዕብዮ ቃል ትኣቱ።
ድሕሪ ናጽነት ናብ ወለዱ ከይዳ ከም እተስውኤ ክትነግሮም፡ በቲ ሓደ ወገን ሒዛቶ ዝመጸት ወዲ-ወዶም ክተርእዮም ዝተሰምዖም ጓሂን ሓጐስን ክሳብ ክንደይ ኣዋጣሪ ምዃኑ ይፍለጠና።
ከምኡ ሓደ ደራሳይ ኣብ " ዘይጽንቀቕ ዓቅሊ" ዝብል መጽሓፉ ከም ዝገለጾ፡ ሓደ ተጋዳላይ ድሕሪ ናጽነት ናብ'ታ ዝተወልደላ ዓዲ ክበጽሕ ይኸይድ። ማዕጾ እንዳኳሕኰሐ " ኣቱም ሰብ ገዛ..!" ኢሉ ይደሃይ። ሓንቲ ብዕድመ ዝደፍኣ ሰበይቲ " ኣንታ ካብቶም ዝኣተው ደቅና ዲኻ? ንዓ ማይ ስተ! እቶ!" ይብልኦ። ንሱ ግና ኣብ'ቲ ኣፍ ማዕጾ ጠጠው ኢሉ " እዝጋሃርያ ከመይ ኣላ?" በለን። ንሰን "ኣንታ ወደይ ድሓን ኣላ። እቲ ሒማኣ ናብ በረኻ ድሕሪ ምእታው፡ ብዙሕ ተጸብያቶ፡ ኣይተመልሰን። ስለዚ ካልእ ተመርዕያ ኣርባዕተ ቆልዑት ወሊዳ። እንታይ ይገበር። ንሱ ተስፋይ ምሕረትኣብ ኢዩ ዝበሃል። ደሃዩ'ዶ ኣሎካ?" ኢለን ሓተታኦ። ንሱ " ብጻይ ተስፋይ ድሓን ኣሎ " በለን። ግን ንሱ ባዕሉ ሰብኣይ ጓለን (ሒማኣ) ምዃኑ ኣይፈለጣን። ምኽንያቱ ገጹ ብመውግኣትን ብማህረምትን በሰላ ስለ ዝነበሮ ከለልይኦ ኣይከኣላን። ብዝተረፈ እዚ ተጋዳላይ እታ ብሃንቀውታ ክርእያ ዝጽበ ዝነበረ ሒማኡ፡ ብኣጋጣሚ ሓማቱ ከም ዝተመርዓወት ክነግሮኦ ከለዋ ዝተሰምዖ ንኣንበብቲ እገድፎ። ግን ደራሳይ ከም ተጋዳላይ መጠን ነቲ ዝወረዶ ተሞክሮ ህይወት ሳላ'ቲ ዘይጽንቀቕ ዓቅሉ ክብድሆ ከም ዝኸኣለ የተሓሳስበና።
ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ጽሒፍካ ኣይውዳእን ኢዩ። ግን በብግዚኡ ክጸሓፍ ኣለዎ። ዝኽሪ ኢዩ። ብሕልፊ ተጋደልቲ ካብ ምሒር ትሕትና ዝኣክል፡ በቲ ሓደ ወገን ካብኦም ሓሊፉ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ከም ተጋዳላይ ስለ ዝርእይዎ፡ ብዛዕባ ህይወቶምን ቅያኦምን ምዝራብ ኣዝዩ ዘሰክፎም ከም ዝዀነ ርዱእ ኢዩ። ግን ታሪኽ ከም ናይ ሓደ ወለዶ ፍጻሜ፡ ንመጻኢ ወለዶ ብወርሲ ዝመሓላለፍ ነባሪ ቅርሲ ኢዩ።
ናብ ናጽነት መዓልቲ ኤርትራ ክምለስ!
እንተ ዓርቢ ወይ ቀዳም ኣጋምሸት ኣቢሉ ኢዩ ነይሩ። ደቂሰ ኢየ ነይረ። ዓርከይ ረዘነ ተወልደ ደዊሉ " ኣስመራ ሓራ ወጺኣ! ናብ ኣትላንታ ምኻደይ ኢዩ" በለኒ። ኣነ እንዳባዕገግኩ " የይ! የይ!" በልኩ። ብሓጐስ ብስራት ዝኣክል ስልኪ ኣብ ርእሲ ስልኪ ጻውዒት በጽሓኒ። ብጻይ ኤልያስ ኣማረ " ኤርትራ ሓራ ካብ ወጸት ዘይትግጥም" በለኒ። ካብ ብርቱዕ ስሚዒትን ተዘክሮታትን ዝኣክል ድማ ከምዚ ዝስዕብ ገጠምኩ፡-
ጥቅስታት፡-
1. Kolmodin, J. (1912). Traditions de Tsazzega et Hazzega. P. 263. ትንቢት ናጽነት ኤርትራ ቅድሚ ሚእቲ ዓመት ኢዩ ዘመልክት።
2. Rossini, C.C.(1938). Proverbi Tradizioni e Canzoni Tigrine. Roma.
3. ዝክረ ባጽዕ ተመልከት።
4. ቅድሚ ናጽነት ገሊኦም ኤርትራውያን (next year in Asmara) ክብሉ ይስምዑ ነበሩ። እዚ ብሂል ምስቲ እስራኤላውያን next year in Jerusalem ዝብልዎ ዝሰማማዕ ኢዩ።
-ሃይለ


text:
Radio Erena: 12 November 2017
ኣሃዱ ሚልሻ ሰራዊት ሱዳን፣ ንሓደ ካብ መራሕቲ ዕጡቓት ተቓወምቲ ሓይልታት ዳርፉር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣቐድም ኣቢሉ ብጃንጃዊድ ዝፍለጥ ዝነበረ ዕጡቕ ሓይሊ፣ ምስ ሰራዊት ሱዳን ድሕሪ ምጽምባሩ፣ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ዳርፉር ከም ቀንዲ ሓለዋ ዶብ መንግስቲ ሱዳን ኮይኑ’ዩ ዘገልግል ዘሎ።
እቲ ኣሃዱ ምልሻ ትማሊ ቀዳም 11 ሕዳር ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ‘’ሳቫና’’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ መራሒ ተቓወምቲ ሰውራዊ ምንቅስቓስ ሱዳን ዓብደላ ራዚቐላህ ምስ ሓለውቱ ከምዝተማረኸ ኣፍሊጡ።
ካብ ዝሓለፈ ሓሙስ ዕለት 9 ሕዳር ጀሚሩ ኣብ ዞባ ዳርፉር ኣብ መንጎ’ዞም ክልተ ምልሻታት ሰራዊት ወተሃደራዊ ረጽሚ ክረአ ድሕሪ ምጽንሑ’ዩ ዓብደላ ራዚቐላህ ከምዝተማረኸ ዝግለጽ ዘሎ።
ዕጡቕ ተቓዋሚ ሰውራዊ ምንቅስቓስ ሱዳን፣ ኣባል ምልሻ ሰራዊት ሱዳን ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። እንተኾነ መንግስቲ ሱዳን ምስ ምልሻ ጃንጃዊድ ስምምዕ ድሕሪ ምኽታሙ፣ እቲ ዕጡቕ ሓይሊ ንበይኑ ተፈንጪሉ ኣብ ዞባ ዳርፉር ኣንጻር መንግስቲ ሱዳን ክዋጋእ ከምዝጸንሐ ይግለጽ።
ዝሓለፈ ሰሙን 300 ኣባላት’ቲ ተቓዋሚ ሓይሊ ናብ ምልሻ ጃንጃዊድ ኢዶም ከምዝሃቡ ምንጭታት ዜና የመልክቱ።


text:
ማእከል ምቁፅፃርን ምክልኻልን ሕማም ኣሜሪካ (CDC) ክልተ ዓይነታት ክታበት ኮቪድ 19 ዝወሰዱ ኣወዳት ቆልዑን ደቂ ተባዕቲዮ መናእሰይን ዝተርኣየ ዘይተለመደ ናይ ልቢ ሕማም ምስቲ ክታበት ርከብ ከምዘለዎ ትማሊ ረቡዕ ገሊፁ።
እቲ ናይ ፌደራል ናይ ጥዕና ትካል ክታበታት ፋይዘር ወይ ሞደርና ዝወሰዱ ልዕሊ 1,200 ሰባት ሚዮካርዲስ ዝተባህለ ናይ ልቢ ሕማም ኣማዕቢሎም ኣለው ኢሉ።እቲ ተርእዮ ካብ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ደቂ ተባዕትዮ በብዝሒ ከምዝረኣይን፤ኣብቲ ካልኣይ ክታበት ድማ ከምዘጋጥም ተሓቢሩ'ሎ።
ምልክታቱ ድማ ድኻምን ኣብ ኣፍ ልቢ ከባቢ ቓንዛን ሓዊሱ ቀሊል ብምዃኑ እቲ ሕማም ዝተሰምዖም መብዛሕቲኦም ብምሉእ ብምሉእ ከምዝሓወዩ እቲ ማእከል ገሊፁ።
ሓደ በዓል ስልጣን ምምሕዳር መግብን መድሓኒትን ኣሜሪካ ኣሉታዊ ሳዕቤናቱ ምስ ዝተፈለጠ ብዛዕባ ሓደግኡ ሓዱሽ ናይ ጥዕና መጠንቀቕታ ንሓካይምን ተጠቀምቲ ናይቶም ክታበታትን ክወሃቦም እዩ ኢሎም ።


text:
Radio Erena: 20 November 2017
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ፣ ናብ ኤርትራ ንዝገሹ ዜጋታቱ ብጉዳይ ምንቅስቓስ ባጤራ ናቕፋ ብዝምልከት ኣቀዲሙ ዘውጽኦ መጠንቀቕታ ኣሐዲሱ።
እቲ ቤት ጽሕፈት ብሓሙስ 16 ሕዳር ኣብ ዝዘርግሖ መዘኻከሪ፣ ናብ ኤርትራ ዝገሹ ዜጋታት ብሪጣንያ ካብታ ሃገር ኣብ ዝወጽሉ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ናቕፋ ከይሕዙ ኣጠንቂቑ።
ልዕሊ ሓደ ሽሕ ናቕፋ ሒዙ ክወጻእ ዝተረኽበ ሰብ፣ እቲ ገንዘቡ ከምዝህገርን፣ እቲ ብዝሒ ባጤራ ናቕፋ ልዕሊ 5 ሽሕ እንተኾይኑ ድማ ናብ ሕጊ ክቀርብ ምዃኑን ዘነጸረ መዘካኸሪ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ፣ ናብ ኤርትራ ዝገሹ ዜጋታቱ ብመንግስቲ ኤርትራ ንዝወጸ ሕጊ ከኽብሩ ተላብዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ብስም ሃገራዊ ባንክ ኣብ ዘውጽኦ ሓድሽ ኣዋጅ፣ ናብ ኤርትራ ዝኣተወ ዝኾነ በጻሒ፣ ካብታ ሃገር ኣብ ዝወጸሉ ልዕሊ ሓደሽ ሽሕ ናቕፋ ካብ ሃገር ከየውጽእ’ዩ ዘጠንቅቕ።
ብሪጣንያ ነዚ ኣዋጅ እዚ ኣብ ግምት ብምእታው ኣቐዲማ ንዜጋታታ ኣብ ዝዘርግሓቶ መዘኻኸሪ፣ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ኤምባሲ፣ ካብ ኣስመራን ከባቢኣን ከይንቀሳቐስ ብመንግስቲ ስለዝተደረተ፣ ካብዚ ቦታ እዚ ወጻኢ ንዝንቀሳቀሱ ብሪጣንያውን ዝኾነ ጸገም እንተጋጢምዎም ህጹጽ ሓገዝ ክገብርረሎም ከምዘይክእል’ዩ ኣነጺሩ።
ኤምባሲ ብሪጣንያ ብተወሳኺ፣ ናብ ኤርትራ ንዝገሹ ዜጋታቱ ሓገዝ ክገብረሎም ዝኽእል ብናይ ብሪጣንያ ፓስፖርትን ሕጋዊ መእተዊ ቪዛን ናብ ኤርትራ ምስ ዝኣትዉ ጥራይ ምዃኑ የዘካኽር።
===============================


text:
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ለበዳ ሕማም ኩልና ክሳብ ክንደይ ተኣፈፍትን ኣብ ነንሕድሕድና ዝተኣሳሰርናን ምዃንና ኣብሪሁልና። ካብቶም ዝደኸሙ ጀሚርና ማለት በዚ ለበዳ ሕማም እዚ ካብ ዝተጠቅዑ ጀሚርካ ንተፈጥሮ ደሚርካ እንተዘይተኻናኺንና ንዓለምና ክነሕውዮ ኣይንኽእልን።
ኣብዘን ዝሓለፋ ኣዋርሕ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ምስክርነት ፍቅሪ ደቂሰብን ክርስትያናዊ ፍቅሪ ፍቅሪ ብጻይን ንዘርኣዩ ንጥዕና ገዛእ ርእሶም ኣብ ሓደጋ እናኣውደቁ ኣብ ሓገዝ ሕሙማት ንዝነጠፉ ብጣዕሚ ንንእዶም ነመስግኖም። ብሓቂ ጀጋኑ ዘመንና እዮም። ዝኾነ ኰይኑ ክንቃለሶ ዘሎና ሕማም ኮሮና ቫይረስ ጥራይ ኣይኮነን ከም ሓቁ እንተኾኑ እዚ ለበዳ ሕማም እዚ ካልእ ተሓቢኡ ዝነበረ ሕማማት ማሕበረሰብ ከግህድ ጀሚሩ። ሓንቲ ካብዚኤን ኣብ ደቂሰባት ዘሎና ቄናን ኣረኣእያ ክብሪ ወዲሰብን ምስ ካልኦት ክህልዎ ንዘለዎ ግድነታዊ ሰብኣዊ ርክብን ዕሽሽ ዝብል ኣመላኽታ እዩ። ሓንሳእ ሓንሳእ ንካልኦት ከም ነገራት ክንፈርዶምን ተጠቂምካ እትድርብዮም ዓይነት ነገራት ገርካ ክትምልከቶምን ይርኤ። ከም ሓቁ እንተዀይኑ እዚ ኣመለኻኽታ እዚ ጠመተና ኣዕዊሩ ንኣይ ይጥዓመኒ ጥራይ ትብለሉ ግላዊ ጥቅሚ ብምቅዳም ንካልኦት ተጠቂምካ ደርቢ ዝዓይነቱ ዘፍርህ ኣተሓሳስባ ማለት ንነፍሲወከፍና ክትጥቀመሉ ዘሎካ ነገር ገርካ ኣብ ናይ ምርዳእ ሓደጋ የወድቀና። (ሓሴተ ወንጌል 53, ስብሕ ወውዱስ 22 ተመልከት)።
ብብርሃን እምነት ከም እንርድኦ ግን እግዚኣአብሔር ንሰብኣይን ሰበይትን ብካልእ መንገዲ ከምዝምልከቶም እዩ። ንሱ ከም ናይ ጥቅሚ ነገራት ገሩ ኣይፈጠረናን እንታይ ደኣ ክነፍቅርን ክንፍቀርን እንኽእል ሰባት ብኣርኣያኡን ኣምሳሉን ፈጢሩና (ዘፍ 1,27)። በዚ ከምዚኸስ ፍሉይ ክብሪ ኣልበሰና ምስኡ ብውህደት ክነብር ከምኡ እውን ምስ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብሕብረት ንተፈጥሮ እናሓሎና ክነብር ፈጠረና። ብሓድነትን ብውህደትን ክንብል ንኽእል። ፍጥረት ኩሉ በዚ ውህደት እዝን ሓድነት እዝን እዩ ተፈጢሩ። እዚ ውህደትን ሓድነትን እዚ ሱታፌ እዩ። እግዚኣአብሔር ንፍጥረት ክንቅጽልን ንሕወይት ክንዕቅብን ክእለት ሂቡና (ዘፍ 1.28-29) ንመሬት ከኣ ክንሰርሓን ክንከናኸናን ሂቡና (ዘፍ 2.15, ስቡሕ ወውዱስ 67)። ብዘይ እዚ ሱታፌ እዚ ንሕይወት ክነቀጽላን ክንሕልዋን ከምዘይንኽእል እኳ ደኣ ንዕንወት ከምዝኾነ ብሩህ
እንተ እቲ ንግላዊ ጥቅሚ ጥራይ ዝደፋፍእ ዝንባሌ ናይ ሱታፌ ኣይኮነን። ነዚ ኣብነት ዝኸውን ኣብ ወንጌል ኣሎና። ኣደ ደቂ ዘብዴዎስ ንኢየሱስ እዞም ደቀይ ሓደ ብየማንካ ሓደ ብጸጋምካ (ማቴ 20.20) ምምልካት ይከኣል። ንሳ ድቃ ያዕቆብን ዮሓንስን ኣብ የማንን ጸጋምን እዚ ሓዲስ ንጉስ እዚ ክቅመጡ ደልያ። ኢየሱስ ግን ካልእ መንገዲ ይሕብር። እዛ መንገዲ እዚኣ መንገዲ ኣገልግሎትን ሕይወትካ ንካልኦት መሥዋዕቲ ምቅራብን ይነግራ። ብኡ ንብኡ ከኣ ንክልተ ዕውራት ፈውሲ ተኸተልቱ ብምግባር ነዚ የረጋግጸላ (ማቴ 20.29)። ኣብ ሕይወትካ ንሥልጣን ኢልካ ምቅላስ ካብ ካልኦት ዝለዓልካ ኰይንካ ክትርኤ ሒዅ ምባል ነዛ ሱታፌ ዝበልናይ ውህደት የዕኑ። ናይ ምግዛእ ምዕብላል ንካልኦት ናይ ምጭቋን መንፈስ ይዕብልል። እንተ ውህደት ካልእ ጉዳይ እዩ። ኣገልግሎት እዩ።
ናብ ኣሕዋትናን ኣሓትንን ብሕልፊ ከኣ ናብቶም ዝሳቀዩ ዘቅንዓ ኣዕይንቲ ክህበና ንጐይታ ንለምኖ። ከም ተኸተልቲ ክርስቶስ ግላዊ ጥቅምና እንደሊ ወይውን ሸለልተኛታት ክንከውን ኣይግባእን። እዘን ክልተ ጉዳያት እዚአን ማለት ጥቅሚ ገዛእ ርእስኻ ምድላይን ሸለልተኝነትን ተጻይ ውህደት ተጻይ ሱታፌ እየን። ሸለልትነት ክንብል እንከልና ጸገም ብጾተይ ከይርኢ ናብ ካልእ ገጸይ እጥምት ግላዊ ጥቅሚ ምድላይ ከኣ ንዓይ ጥራይ ዝብል ጥቅሚ ገዛእ ርእስኻ ጥራይ ምድላይ እዩ። እቲ ብእግዚኣአብሔር ዝተፈጥረ ውህደት ሱታፊ ናብ ብጾትና ቁሊሕ ክብንል ንጽጉማት ክንምልከት ግድላት ካልኦት ብሕብረት ክትፈትሕ ምግዳል እዩ ዝሓተና። ጐይታ ነፍስወከፍና ኣብ ዝኾነ ወዲሰብ ዓሌትን ኩነቱን ባህሉን ቋንቋኡን ብዘየገደስ ክብሪ ወዲሰብ ርኢና ክንክእል ይሓተና። እዚ ዝበልናዮ ውህደት ወይውን ሱታፌኸስ ኣብ ነፍሲወከፍ ወዲሰብ ብእግዚኣአብሔር ዝተፈጥረ ክብሪ ወዲሰብ ክትርኢ የኽእለካ። ማእከል ኩሉ ወዲሰብ እዩ። ክብሪ ዝለበሰ ክቡር ወዲሰብ ማእከል ፍጥረት እዩ።
ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን እዚ ክብሪ እዚ ካብ ሰብ ዘይፍለ ምዃኑ ንክገልጽ ‘ከመይ ብመልክዕ እግዚኣአብሔር ስለዝተፈጥረ’ እንክብል ኣብ ደስታን ተስፋን 12 ይገልጾ። እዛ ክብሪ እዚኣ ከኣ መሠረት ናይ ኩሉ ማሕበራዊ ሕይወት ኰይና ንኩሉ ወዲሰብ ዝምርሓሉ ዕላማታት ትውስን። ኣብ ዘመናዊ ባህሊ ናብዛ ብምንም ተኣምር ካብ ሰብ ዘይትፍለ ክብሪ ወዲሰብ እትቀራረብ ኣዋጅ ኩለንትናዊ መሰላት ወዲሰብ ዝብል ኰይኑ ር.ሊ.ጳ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ካልኣይ ነዚ እንክገልጽዎ ‘እምኒ ኲርናዕ ኰይና ኣብቲ ነዊሕን ጽንኩርን ዝኾነ ጒዕዞ ወዲሰብ ዝተቀመጠት’ ይብልዋ። ከምኡ ኣውን ‘ካብ መግለጺታት ሕልና ወዲሰብ እታ ዝለዓለት መግለጺት’ ይብልዋ። እዚ መሰላት እዚ ንግለሰብ ጥራይ ኣይኮኑን ንማሕበረሰብ ኣውን እዮም ንሓፋሽ ሕዝብን ንሃገራትን ዝወሃብ መሰል እዮም። ወዲሰብ ክንብል እንከሎናኸስ ብክብረቱ ብኣምሳል ሓደን ሥላሴን ዝኾነ ኣግዚኣአብሔር ዝተፈጥረ ማሕበራዊ ፍጡር እዩ። ንሕና ማሕበራውያን ፍጡራት ኢና በዚ ከኣ ኣብ ማሕበራዊ ውህደት ሱታፌ ክንነብር ኣሎና እንተኾነ ኣነነት ሳዕሪሩ ብዛዕባ ካልኦትን ማሕበርና ከይተገደስና ኣብ ገዛእ ርእስና ጥራይ ነተኲር እንተኾና እዚ ብጣዕሚ ክፉኣት ንርእሰይ ይጥዓመኒ ብሃልትን ይገብረና ነታ ውህደት ወይውን ሱታፌ ዝበልናያ ከኣ የዕኑ።
እዛ ዝተሓደሰት ጠመተ ክብሪ ወዲሰብ ብዙሕ ማሕበራውን ቁጠባውን ፖሎቲካውን ጽልዋታት ኣለዋ። ንኣሕዋትካን ኣሓትካን ምስ መላእ ፍጥረት ከም ውህበት ፍቅሪ እግዚኣአብሔር ኣቦ ገርካ ምቅባሉን ፍሉይ ኣቃልቦ ዘድልዮን ብጥንቃቄ ክትንከባኸቦ ዘሎካ ምዃኑን ክስቈረካ የድሊ። ከምዚ ብምግባር ኣማኒ ዘበለ ኩሉ ንኩሉ ከም ሓው/ሓውቲ እምበር ከም ጓና ዘይኮነ ብምምልካት ብርሕራሔን ለውሃቱን እምበር ብምቊንጻብን ብጽልእን ክቀርቦ የብሉን። ንዓለም እውን ብብርሃን እምነት እናኣስተንተና ንምዕባሌኣ ክሰርሕ ብረድኤት ጸጋ እግዚኣብሔር ተደጊፉ ብዝተዓደሎ ናይ ፈጠራ ተውህቦን ወንን ከኣ ንድራማታት ታሪኽ መፍትሒ ክረኽበሉ ይቃለስ። ንኩለን ትዕድልትታኡ ካብ እምነት ዝምንጩ ሓላፍነት ገሩ ብምምልካትን ብምርዳእን ኣብ ኣገልግሎት ዘመደ ኣዳምን ተፈጥሮን ንከውዕሎ እግዚኣአብሔር ዝዓደሎ ምዃኑ ይገንዘብ።
ኣብዚ ግዜ እዚ ኩልና ንኩልና ብኣልማማ ንዘጥቅዕ ዘሎ ቫይረስ ንምፍዋስ ብሕብረት ኣብ እንቃለሰሉ እዋን እምነትና ንዝኾነ ክብሪ ወዲሰብ ዝትንክፍ ነገር ምናዳ ኸኣ እንታይ ገደሰኒ ዝብል ሸለልትነት ኣበርቲዕናን ብቀጻልን ክንጻብኦ ይምሕጸነና። እዛ ከቢባትና ዘላ ናይ ምጉሓፍ ባህሊ ማለት ተጠቂምካ ጐሓፍ ዝጠቅሙኻ ጥራይ ሓዝ ካልእ ኣየገድስን እትብል ናይ ሸለልትነት ባህሊ እያ። እምነት ኩሉ ግዜ ንክትሓዊ ፍቃደኛ ምዃን ትደሊ ከምኡ እውን ካብቲ ከቢቡና ዘሎ ግላዊ ጥቅሚ ክንሓዊ ትዕድመና እዚ ከኣ ናይ ግልናን ናይ ጉጅለታትናን ክኸውን ይኸውን ናይ ግልኻ ፓርቲ ጥራይ ምባል ከም ኣብነት ከቀርብ ይኽእል።
ጐይታ ነታ ዓሚማ ሒዛትና ዘላ ዑረት ኣልዩ ኣባላት ሥድራቤት ዘመደ ኣዳም ምዃን እንታይ ማለት ምዃኑ ዳግም ንክንርዳእ ኣዕይንቲ ልቦናና ይኽፈተልና። እዚ ሓዲስ ብርሃን እዚ ከኣ ኣብ ጭቡጥ ተግባራት ርሕራሔን ክብርን ናይ ነፍሲወከፍ ሰብን ክንክንን ዕቃቤን ናይ ሓባር ቤትናን ዝሰጋገር ይግበረልና። እግዚአብሔር ይሃበለይ።


text:
ሓድሽ ኣብ ሽወደን – ንዓኻ ስደተኛ ዝኾንካ
ንሕና ኣብ ሽወደን፡ ኵሉ ሰብ ምእንቲ ብቐሊሉ ስራሕ ክረክብ፡ ናይ ትምህርቲ ዕድል ክረክብ ንደሊ ኢና። ስለዚ እዩ መብዛሕትኡ ግዜ ንኽትምሃር ዝኾነ ክፍሊት ዘይብሉ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ኣብ ሽወደን ንኽትነብርን ክትምሃርን ምእንቲ ቀሊል ክኸውን፡ ቍጠባዊ ሓገዝ ክትረክብን ገንዘብ ክትልቃሕን መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ።
ካብ በዓል-መዚ ሓገዛት ትምህርቲ (CSN) እትረኽብዎ ሓገዝን ልቓሕን
እቶም ስደተኛታት ዝኾንኩም ኣብ ሽወደን ክትመሃሩ እትደልዩ ሰባት፡ ካብ በዓል-መዚ ሓገዛት ትምህርቲ (CSN)፡ ብነጻ ዝወሃብ ገንዘባዊ ሓገዝ ክትወሃቡን ከምኡ ውን ንሱ ምስዘይኣኽለኩም ክትልቕሑ ውን ትኽእሉ ኢኹም። እዚ ዕድል’ዚ ኸኣ፡ ድጋፍ-ትምህርቲ (studiestöd) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ድጋፍ-ትምህርቲ፡ ነቶም ዝመሃሩ ሰባት ትምህርቶም ኣብ ዝከታተሉሉ እዋን፡ ምስ ክራይ፡ መግብን ካልእ ዘድልዮም ነገራትን ዝተኣሳሰረ ወጻኢታት ንምሽፋን ተባሂሉ ዝወሃብ ድጋፍ እዩ።
ብዜካ`ዚ እቶም ስደተኛታት ዝኾንኩም ሰባት፡ ኣቚሑን ካልእ ንብረት ገዛን ንምዕዳግ፡ ካብ በዓል-መዚ ሓገዛት ትምህርቲ (CSN) ገንዘብ ክትልቅሑ ትኽእሉ ኢኹም። እዚ ኸኣ፡ ልቓሕ መግዝኢ ኣቚሑ-ገዛ (hemutrustningslån) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ናይ ሽወደን ፍቓድ መምርሒ-መኪና ምስዘይህልወኩም ካብ በዓል-መዚ ሓገዛት ትምህርቲ (CSN) ገንዘብ ክትልቅሑ ትኽእሉ ኢኹም። እዚ ኸኣ፡ ልቓሕ መምርሒ-ፍቓድ (körkortslån) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ዝተፈላለዩ ዓይነታት ድጋፍ
ዕድመን ደረጃ ናይቲ ክትመሃርዎ ዝደለኹም ትምህርትን መሰረት ዝገብር፡ ዝተፈላለየ ዓይነታት ድጋፍ ኣሎ። እቶም ኣዝዮም ፍሉጣት ዝኾኑ ዓይነታት ድጋፍ እዞም ኣብ ታሕቲ ሰፊሮም ዘለዉ እዮም:
እቶም ኣብ ካልኣይ ደረጃ እትመሃሩ ሰባት፡ ክሳብታ 20 ትመልኡላ ጽድያ ናይ ክፍላ ትምህርቲ፡ ሓገዝ-ትምህርቲ (Studiehjälp) ናይ ምርካብ መሰል ኣለኩም። ሓገዝ-ትምህርቲ (Studiehjälp) ዝተፈላለዩ ሓገዛት ዝሓቈፈ እዩ። ንኣብነት፡ ምጠዋ (studiebidrag) ከምኡ ውን መመላእታ (extra tillägg)። መመላእታ ነቶም ኣታዊታት ስድራ-ቤቶም ትሑት ዝኾኑ ተመሃሮ ዝወሃብ ሓገዝ እዩ። ብዘይወለድኹም ዝተሰደድኩም ትሕቲ ዕድመ ምስእትኾኑ፡ ስድራ ስለዘይብልኩም፡ እቲ ናትኩም ኣታዊ’ዩ ከም ኣታዊ ስድራ ዝቊጸር።
ካብታ 20 ዝመላእኩምላ ቀውዒ እትጅምር ክፍላ-ትምህርቲ ኣትሒዝኩም መምሃሪ-ሓገዝ (studiemedel) ኢኹም ትሓቱ። ኣብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ንኣብነት ዩኒቨርስቲ፡ ክትመሃሩ ምስእትኾኑ ግን፡ ዕድሜኹም ዋላ ትሕቲ 20 ዓመት ይኹን፡ መምሃሪ-ሓገዝ ኢኹም ትሓቱ።
መምሃሪ-ሓገዝ፡ ካብ ሓገዝን ልቓሕን ዝቈመ እዩ። እቲ ልቓሕ ይትረፈና ኢልኩም ነቲ ሓገዝ ጥራይ ውን ክትወሱ ትኽእሉ ኢኹም። ቈልዓ ወይ ቈልዑ ምስዝህልወኩም ከኣ መመላእታ ክትወስዱ ትኽእሉ ኢኹም። እዚ ኸኣ፡ መመላእታ ወይ ተወሳኺ ድጋፍ (tilläggsbidrag) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
መስርሕ ምምላስ ልቓሕ ከምዚ ዝስዕብ ይመስል
ዋላ ሃገር ቀይሩ፡ እቲ ዝተለቃሕኩሞ ገንዘብ ክትመልስዎ ኣለኩም። ኩሉ’ቲ ዝተለቃሕኩሞ ገንዘብ ኣብ ሓደ ግዜ ክትከፍልዎ ኣይኮንኩምን ትሕተቱ። እንታይ ደኣ፡ በዓል-መዚ ሓገዛት ትምህርቲ (CSN) ነቲ ልቓሕ ኣብ ብዙሕ ዓመታት ክኽፈል ከምዘለዎ እዩ ዝገብረልኩም። ክንደይ ክትከፍሉ ኣለኩም፡ ንኽንደይ ዝኸውን ግዜ`ኸ ዝብል ነገር ኣብ መጠን ናይቲ ዝተለቃሕኩሞ ገንዘብን ወለድን እዩ ዝምርኮስ።
ድጋፍ ምጅማር ትምህርቲ (Studiestartsstöd) ነቶም ነነዊሕ ግዜ ስራሕ ዘይነበረኩም ሰባት፡ እሞ ኸኣ ስራሕ ንምርካብ ናይ መባእታ ወይ ውን ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲኹም ከተጠናቕቑ እትደልዩ ሰባት፡ ዝምልከት ድጋፍ እዩ። ድጋፍ ምጅማር ትምህርቲ፡ ልቓሕ ዘይብሉ ሓገዝ ጥራይ ኮይኑ፡ ምሉእ ሰዓታት እትመሃሩ ምስእትኾኑ፡ እንተነውሐ ን 50 ሳምንታት ጥራይ ዝወሃበኩም ሓገዝ እዩ።
እዚ ድጋፍ`ዚ ይገበኣኩም ድዩ ኣይግበኣኩምን ዝግምገም ኣካል፡ ምምሕዳር ከተማኹም እዩ። ኣብ ምምሕዳር ከተማኹም ብምኻድ ኢኹም ውን እዚ ድጋፍ ንኽወሃበኩም እተመልክቱ። ነዚ ድጋፍ ንምርካብ ብቀጥታ ብመንገዲ በዓል-መዚ ሓገዛት ትምህርቲ (CSN) ምምልካት ኣይከኣልን እዩ።
መሰል ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ኣብ ሽወደን
መብዛሕቱ ግዜ ሓደ ካብ’ዞም ዝስዕቡ ጠለባት ምስ ዝማልኡ፡ መሰል ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ኣብ ሽወደን ይህልወካ፡
- ኢሚግሬሽን ሽወደን ሕቡራት ሃገራት ብዝፈልጠኦ ዑቕበኛ(1ይ ደረጃ ዑቕበኛ) ወይ ብኣማራጺ ዑቕበኛ(2ይ ደረጃ ዑቕበኛ) ወይ ብፍሉይ ተኣፋፊ ኲነታት(3ይ ደረጃ ዑቕበኛ) መንበሪ ፍቓድ ሽወደን ምስ
ዝህበካ።ሲ.ኤስ.ኤን(ሃገራዊ ቦርድ ትምህርቲ) ነቲ ዝተወሃበካ መንበሪ ፍቓድ ምስ’ቲ 1ይ ደረጃ መንበሪ ፍቓድ ማዕረ ገይሩ ምስ ዝሰሮዖ እዉን ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ክወሃበካ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ።
- ኢሚግሬሽን ሽወደን ብመሰረት እዚ ሓድሽ ሕጊ 2ይ ደረጃ ምህርቲ(ጂምናዝየ ላገን) ወይ በቲ ዝሓለፈ ግዝያዊ ሕጊ መንበሪ ፍቓድ ምስ ዝህበካ።
- ኣብ ሓንቲ ኣላይት ስድራ(familjehem) ወይ ኣብ ሓደ ብመንግስቲ ሽወደን ዝካየድ መእለዪ መንእሰያት
(HVB-hem) ምስ ትውዛዕ፡ መብዛሕታኡ ግዜ መሰል ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ክህልወካ ይኽእል እዩ።
- ዕድሜኻ ትሕቲ 20 ክኸውን ኣለዎ
- ዘይወደቐ ዘገልግል መንበሪ ፍቓድ ሽወደን ክህልወካ ኣለዎ
- ኣብ’ቲ ዘለኻዮ መእለዪ ቦታ በቲ በዓል-መዚ ከም ዝተወዛዕኻ ዝሕብር ውሳኔ ክህልው ኣለዎ።
- ብሽወደናዊ በዓል-መዚ ሓደ ፍሉይ ሞግዚት ምስ ዝስለዓልካ መብዛሕቱ ግዜ መሰል ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ኣለካ።ኣብ ከም’ዚ ኲነታት
- ዕድሜኻ ትሕቲ 20 ክኸውን ኣለዎ
- ዘይወደቐ ዘገልግል መንበሪ ፍቓድ ክህልወካ ኣለዎ
እቲ መንበሪ ፍቓድ ሽወደን ዘይወደቐ ዘገልግል ክኸውን ኣለዎ
መሰል ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ክህልወካ እንተኾይኑ እቲ መንበሪ ፍቓድ ዘይወደቐ ዘገልግል ክኸውን ኣለዎ።መብዛሕቱ ግዜ መሰል ናይ ትምህርቲ ሓገዝ ካብ’ታ ብኢሚግሬሽን መንበሪ ፍቓድ ሽወደን ትወሃበካ ሳምንቲ ጀሚሩ ይህልወካ።
መንበሪ-ፍቓድኩም ምስዝወድቕ ውን፡ ድጋፍ ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል ገና ክህልወኩም ይኽእል እዩ። እዚ ንኸኸውን ግን፡ እታ ዝነበረትኩም ፍቓድ ከይወደቐት እንከላ፡ እቲ ፍቓድ ክናዋሓልኩም ዘመልከትኩም ምስእትኾኑ እዩ። ስለዝኾነ ከኣ፡ ፍቓድኩም ኣብ ግዜ ክናዋሓልኩም መታን፡ ኣቐዲምኩም ናብ በዓል-መዚ ኢምግረሽን ከተመልክቱ ኣለኩም!
እቲ መናውሒ መጠየቕታኹም ግን
- ከምቲ ናይ ፈለማ መጠየቕታኹም ዝነበረ ተመሳሳሊ ኩነታት መሰረት ዝገበረ ወይ ውን
- ኣብ ካልኣይ-ደረጃ ኣብ ሽወደን ንምምሃር መሰረት ዝገበረ ሓድሽ መንበሪ-ፍቓድ ክኸውን ኣለዎ።
ባህሪ ናይቲ ዝነበረኩም መንበሪ-ፍቓድ ምስዝቕየር፡ ብዝቐልጠፈ ንበዓል-መዚ ሓገዛት ትምህርቲ (CSN) ክትውከሱ ኣለኩም። ንሕና ኸኣ ብወገና ምቅይያር መንበሪ-ፍቓድኩም ነቲ ናይ ድጋፍ-ትምህርቲ መሰልኩም፡ ይጸልዎ ድዩ ወይስ ኣይጸልዎን ብምርኣይ፡ ዝግበኣኩም መጠን ድጋፍ ከምእንኸፍለኩም ንገብር። ከም ኣብነት፡ በዓል-መዚ ኢምግረሽን ነቲ ፍቓድኩም ናይ ምንዋሕ መጠየቕታኹም ክነጽጎ ወይ ውን ንዝነበረኩም መንበሪ-ፍቓድ ክስሕብዎ ይኽእሉ። ከምዚ ምስዘጋጥም ከኣ፡ ነቲ ዘጋጠመ ምቅይያራት ብቑልጡፍ ክትሕብሩና ኣለኩም።
ሓተቲ-ዑቕባ
ኣብ ሽወደን መንበሪ-ፍቓድ ተዋሂቦም ዘይፈልጡ ሓተቲ-ዑቕባ ድጋፍ ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል የብሎምን።
ልቓሕ መምርሒ-ፍቓድ መኪና
እቶም ስራሕ-ኣልቦ ዝኾንኩም ሰባት ናይ ሽወደን ናይ ንእሽቶይ መኪና መምርሒ-ፍቓድ (körkortsbehörighet B) ንምውጻእ ካብ በዓል-መዚ ሓገዛት ትምህርቲ (CSN) ገንዘብ ክትልቅሑ ትኽእሉ ኢኹም። መምርሒ ፍቓድ ምስእትሕዙ፡ ስራሕ ብቐሊሉ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
እዚ ልቓሕ፡ ነቶም ስራሕ-ኣልቦ ዝኾንኩም ካብ 18 ክሳብ 47 ኣብ ዘሎ ክሊ-ዕድመ እትርከቡ ሰባት፡ ዝወሃብ ልቓሕ እዩ። እዚ ናይ ምልቃሕ ተኽእሎ፡ ንኹሎም ስራሕ-ኣልቦ ዝኾኑ ሰባት ብኣልማማ ዝምልከት ዘይኮነስ፡ ገለ ተወሳኺ ክማላእ ዝግብኦ ቅጥዕታት ውን ኣሎ እዩ። እንተበዝሐ፡ 15000 ጥራይ ኢኹም ክትልቅሑ እትኽእሉ። እቲ እትልቅሕዎ ገንዘብ ከኣ፡ መምርሒ-ፍቓድ ወንኑ ይትወንኑ ብዘየገድስ፡ ክትመልስዎ ኣለኩም።
ልቓሕ መግዝኢ ኣቊሑ ገዛ
ብመንገዲ ናይቶ ብምምሕዳር ከተማታት ዝግበር ምቕባል ሓደስቲ-ስደተኛታት ዝመጻእኩም እንተ ኾይንኩም፡ ነቲ ሓድሽ ዝወሃበኩም ገዛ ዝኸውን ኣቊሑን ካልእ ንብረትን ንምግዛእ፡ ካብ በዓል-መዚ ድጋፍ ትምህርቲ (CSN) ገንዘብ ክትልቅሑ ትኽእሉ ኢኹም። እቲ ዝግዛእ ንብረት ከም ንኣብነት፡ ዓራት፡ ሸሓኒታት፡ ድስቲ ከምኡ ውን መናብር ክኸውን ይኽእል። እዚ ገንዘብ ግን ኣስቤዛ፡ ወረቐት ሽንቲ-ቤት ወይ ውን ክራይ-ገዛ ንምኽፋል ክውዕል ኣይግባእን። እዚ ልቓሕ’ዚ ኸኣ፡ ልቓሕ መግዝኢ ኣቊሑ ገዛ ወይ ውን (hemutrustningslån) ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ክንደይ ዝኸውን ገንዘብ ክትልቅሑ ትኽእሉ፡ ቊጽሪ ኣባላት ስድራቤትኩም ክንደይ እዩ፡ እቲ ገዛ`ኸ ንብረት ኔሩዎ ድዩ ወይሲ ባዶ እዩ ኔሩ፡ ክንደይ ዘኽውን ገንዘብ`ከ ኣለኩም፡ ዝብል ረቋሒታት መሰረት ዝገበረ እዩ።
ኣብ ሽወደን ዝተወሰነ ግዜ ድሕሪ ምጽናሕኩም ከኣ፡ ነቲ ልቓሕ ክትመልስዎ ክትጅምሩ ኣለኩም። ልቓሕ ካብታ ዝተዋህበኩምላ ዕለት፡ ድሕሪ ኽልተ ዓመት ኢኹም ነቲ ልቓሕ ክትከፍልዎ እትጅምሩ።
ብዝርዝር ንምንባብ
ኣብቲ Languages ዝብል ዘሎ ብቋንቋኹም ዝተዳለወ ዝተፈላለየ ሓበሬታታት ኣለኩም።


text:
መበል 1442 ዒደ-ኣልፈጥር ኣብ ምሉእ ኢትዮጵያን ኤርትራን ሎሚ ተኸቢሩ ውዒሉ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስታድየም ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ሰላት፥ መልእኽቲ ዘሕለፉ ፕረዚደንት ጉዳያት እስልምና ኢትዮጵያ ሙፍቲ ሓጅ ኢድሪስ፥ ሕብረተሰብ ሙስሊም ንዝተጸገሙ ወገናት ምሕጋዝ ናይ ሃይማኖታዊ ኣስተምህሮ ግዴታ'ዩ ኢሎም።
ወርሒ ሮመዳን፡ ኣብ ሙስሊም ማሕበረሰብ ናይ ሰላም ናይ ፍቕሪ ናይ ምትሕልላይን ሓቢርካ ምንባርን ወርሒ`ዩ ዝበሉ ሙፍቲ ኢትዮጵያ፡ ብሓድነትና ደው እንተኢልና ጸላኢ ቀዳድ ስለዝስእን፡ ሓድነትና ኣሐይልና ፈተውቲ ሰላም ህዝቢ ምዃና ብተግባር ክነመስክር ይግባእ ኢሎም።
ምኽትል ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤ ብወገና- ናይ እንቋዕ ኣብጽሓኩም መልእኽቲ ድሕሪ ምትሕልላፍ፡ ኣብ እዋን ጾም ሮመዳን ዝተዓሙ ሰናይ ተግባራት ብዝሓየለ ደረጃ ክቕጽሉ ሓቲታ። ምኽትል ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ኣዳነች ኣቤቤ"ናይ ሓባር ክብርታትናን ውሽጣዊ ሓድነትናን ኣትሪርና፡ ብኹሉ ሸነኽ ንዝግበረልና ጸቕጢ ክንከላኸል ኣለና" ኢላ ።
ብኻልእ ወገን ኣብ ኤርትራ`ውን ኣብ ምልእቲ ሃገር ዒድልፈጥር ብልዑል ደረጃ ተኸቢሩ ምውዓሉ ተፈሊጡ`ሎ።
እቲ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ሰላት-ንመምርሕታት ኮቪድ 19 ዝተኸተለ ምንባሩ ዝጠቐሰ ሚኒስትር ዜና የማነ ገብረመስቀል፡ ተተካኢ ሙፍቲ ኤርትራ ሸኽ ሳሊም ኢብራሂም ንኣመንቲ ምስልምና ንህዝቢ ኤርትራ ድማ ብሓፈሻ ሰናይ መልእኽቶም ምትሕልላፎም ጠቒሱ`ሎ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ናይ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ፀብፃብ መንግስቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንፓርላማ ኣብ ዘቕረብሉ እዋን ገለ ተቓወምቲ ኣብ ቅድመ ልዝብ ኣብ ዝነበረ ምይይጥ ዘቕረቡዎ ዝተጋገየ መርገፂ ነቲ መስርሕ ዕንቅፋት ክፈጥሩ ይኽእሉ እዮም ዝብል ግምት ሓዲሩኒ’ሎ ኢሎም።
“ገሊኦም ገዛኢ ፓርትን መንግስትን ናብዚ ልዝብ ክኣትው ዝወሰኑ ካብ ፍርሒ ዝነቐለ እዩ ይብሉ።ገሊኦም ድማ ናይ ወፃኢ ሓይልታት ስለዝደፍኡዎም እዮም ዝብል ዝንቡዕ ኣመለኻኽታ የንፀባርቑ ኣለው።ክልቲኦም ኣረኣእያታት ግጉያት ምዃኖም ኣስሚረ ብምግላፅ፣ናትና መንቀሊ ዓሚቕ ተሃድሶና ጠመተ ካብ መንጎ ዝገበረሎም ሓደ ህንፀት ስርዓተ ዴሞክራሲ ብምዃኑን ህንፀት ዴሞክራሲያዊ ብዙሕነት ፓርትታት ድማ ውድባት ተቐራሪቦም ኣብ ዘሰማምዕዎም ጉዳያት ብሓባር ብምስራሕ እቲ ሃውህው ከስፍሑ፣ኣብ ዘይሰማምዕሉም ጉዳያት ድማ ዳኛ ንዝኾነ ህዝብና ፍርዱ ንክህብ ንምግባር እዩ።”
እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ብተወሳኺ ዘይንኣምነሉ ጉዳይ ብተፅዕኖ ዋላ ሓደ ከምዘይንፍፅም ዓለም ዝፈልጦ እዩ ክብሉ ተዛሪቦም።
ን21 ናይ ውሽጢ ሃገር ፓርትታት ደብዳቤ ዝፀሓፈን ኣብ መስርሕ ንዝርከብ ልዝብ ተበግሶ ዝወሰደ ኢህወዴግ ምዃኑ ዝኣመኑ ተቓወምቲ ፓርትታት ግን እቲ ስጉምቲ ዝተወሰደ ብሰንኪ ካብ ህዝቢ ዝመፀ ድፍኢት እዩ ይብሉ።
ብዋንነት ናይ ወፃኢ ሓይሊ ተፅዕኖን ፍርሕን ዘበገሶ እዩ ዝብል ኣረኣእያ የብልናን ዝበሉ ኣባል ፈፃሚ ስራሕ ኢዴፓ ኣቶ ዋስይሁን ተስፋየ ይኹን እምበር ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ዓመት ኣብታ ሃገር እቲ ህዝቢ ዘሕደሮ ተፅዕኖ ዋና ምኽንያት እዩ ዝብል እምነት ኣለና ክብሉ ወሲኾም ገሊፆም።
ኣብታ ሃገር ዝተላዓለ ተቓውሞ ስዒቡ ምትዕርራይ ካብኔ ከምዝተኻየደ ዘዘኻኸሩ ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ ብወገኖም እቲ ልዝብ እውን ናይዚ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ውፅኢት እዩ ኢሎም።
ኣብ እዋን ቅድመ ልዝብ ዝተዛረቡ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣቶ ሽፈራው ሽጉጤ ግን ንሕና ተፃሊእና ንዕረቕ ዘለና ኣይኮናን ስልጣን ንምምቓል እውን ኣይኮነን፤የግዳስ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ንቕድሚት ንምስጓም ንፖለቲካዊ ሃውህው ብዝበለፅ ንምስፋሕ እዩ ንላዘብ ዘለና ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዛጊድ 4000 ውዳበታት መናእሰይ ብገዛ ፍቓዶም ኣብቲ ንኣምቡላንስ ኣጸጋሚ ዝኾነ ታባታት ትግራይ ኣዴታቶምን ኣሓቶምን ካብ ሞት ክኽውሉ ኣብ ጻዕሪ ይርከቡ ይብል ኣካያዲ ስራሕ እታ ማሕበር ኣብርሃ ገብረዋህድ፡፡ ብተወሳኺ ኣዴታት ኣብ እዋን ሕርሲ ብዙሕ ደም ፈሲሱወን ኣብ ሓደጋ ከይወድቃ መናእሰይ ደም ይልግሱ ኣለዉ፤ ብኡ ኣቢሎም ባንኪ ደም ኣብ ከከባቢኦም ንኽህሉ ኣኽኢሎም ኣለዉ፡፡ ክሳብ ሐዚ 500 መናእሰይ ደም ክልግሱ ቁሩባት ምዃኖም ተመዝጊቦም ኣለዉ፤ ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ደም ንምሃብ ድልዋት እዮም፡፡
ባህላዊ ኣምቡላንስ ንምስራሕ ብዙሕ ኣእዋም ስለዝቑረጹ እዚ ድማ ኣብ ብርሰት ኣግራባት መጋደዲ ጸገም ስለዝፈጥር ገንዘብ ኣዋጺኦም ኣብ ቁሸት ሓንቲ ቃሬዛ ክትህሉ ይግባእ ዝብል ምልዕዓል ድማ ብወገን ዞባ ደቡብ ትግራይ ተጀሚሩ ምህላዉ ኣብርሃ ገሊጹ፡፡ ወላ እኳ ኣብዚ ሐዚ እዋን ዝተባባዕ ምምሕያሽ ይረአ ኢትዮጵያ ሓንቲ ካብቶም ብሞት ኣዴታት ዝህሰያ ሃገራት ምዃና ይፍለጥ፡፡


text:
ኣብ ኤርትራ ብባዕዳውያን ሃገራት ይኹን፣ ብውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም “መንስቲ ህ.ግ.ደ.ፍ.፣ ኣብ ሶማል ዝርከብ ኣልሸባብ ዝብሃል ኣኽራሪ ኣስላማዊ ሓይሊ ኢዱ ስለዘእተው፣ ኣጽዋር ከኣ ስለዘቀባበለን፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ “እገዳ” ተደንጊጉሉ ኣሎ“ ክብል ኣፍሊጡ ነይሩ። ብዙሓት ተኻታተልቲ ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃን፣ ሶማልን፣ ኢትዮጵያን ኤርትራን ከምዘረጋገጹዎ ግና፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብትእዛዝ መንግስቲ ኣሜሪካ፣ከም ፕሮክሲ...
24 May 1993: ነጻነት ኤርትራ ተረኺቡ ተባሂሉ፣ ብሕቡራት መንግስታት ዓለም ድማ ተፈሊጡ። በቲ ዓለምለኻዊ ሕጊ ዝፈቕዶ ግና ብዛዕባ ኢትዮጵያ ንኤርትራ ክትክሕሶ ዝግብኣ ካሕሳ ግን ኣይተላዕለን። “ሓጺሩኒ እንተበልኩዎስ ተደቢርቱ ይስዕስዕ” ከምዝብሃል፣ እንደገና ብስም ዶባዊ ኲናት ተባሂሉ ዝተባርዐ ኲናት ድኣ ተባርዐ። 6 May 1998: መሰረት ዘይብሉ ዶባዊ ኲናት ተወሊዑ። ካብ 200000 ንላዕሊ...


text:
ኢትዮጵያ ኣብ 2015ን 2016 ኣ/ፈ ዘበን ምህርቲ ቅድሚ ሎም ረኺባቶ ዘይትፈልጥ ዝለዓለ ምህርቲ ቡን ከም እትሓፍስ ተገሊፁ።ብናይ ኣሜሪካ ማሕበር ስፔሻሊቲ ቡን ኣፍልጦ ብምርካብ እውን ፈላመይቲ ኣፍሪካዊት ሃገር ኮይና’ላ።ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዓለምለኸ ረድኤት ልምዓት/USAID/ ን17 ሽሕ ሓረስቶ ቡን ስልጠና ምሃቡ እውን ተገሊፁ’ሎ።
መቦቀል ቡን ምዃና ዝእመነላ ኢትዮጵያ ኣብ 2015ን 2016ን ኣ/ፈ ዘመን ምህርቲ 6.51 ሚሊዮን ኩንታል ቡን ክትሓፍ እያ ይብል ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣግሪ ማኒ ዳት ኮም ዝተብሃለ ድህ-ረገፅ ናይ ኣዲስ ኣበባ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ቤት ፅሕፈት ሕርሻ ብምጥቓስ።
እዚ ፍሪያት እዚ ቅድሚ ሎሚ ካብዝተሓፍሰ ምህርቲ ዝለዓለ ምዃኑ ተገሊፁ’ሎ።ብዛዕባ እዚ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተውሃበ ዕላዊ መግለፂ የለን።
ኣብ ዘፈር ሕርሻ ብፍላይ ድማ ኣብ ቡን ብምድጋፍ ኣብ ዝፍለጥ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ቤት ፅሕፈት USAID ሓላፊ ስግግር ቁጠባዊ ዕብየት ዝኾኑ ጋሪ ሮቢንስ ንወሰኽ ምህርቲ ምኽንያት ዝበሉዎም ኩነታት ኣየር፣ኣብ ምህርቲ ዝተኣታተው ሓደሽቲ ኣገባባትን፣ሓደሽቲ ዓይነት ዘርእን ሓደሽቲ ናይ ቡን ተኽልታትን ምዃኖም ሓቢሮም ኣለው።


text:
ክልተ ኣብ ወፃኢ ዝንቀሳቐሱ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ኣቦ ወንበር ናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ግንባር /ኢህወዴግ/ ከምኡ እውን ቀፃሊ ቀዳማይ ምንስቴር ንምዃን ይዳለው ምህላዎም ብተስፋ ተቐቢሎምዎ ኣለው።
ኣቦ ወንበር ኣርበኞት ግንቦት ሸውዓተ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋን ሓላፊ ጉዳያት ወፃኢ ናይ ኦሮሞ ዴሞክስራሲያዊ ግንባር ዶ/ር ሓሰን ሑሴንን እታ ሃገር ኣብ ኣዚዩ ኣገዳሲ ታሪኻዊ ምዕራፍ ከም እትርከብ ገሊፆም።
ሓላፊ ጉዳያት ወፃኢ ዴሞክራሲያ ግንባር ኦሮሞ ዶ/ር ሓሰን ሑሴን ኣብ ምሉእ ክልል ኦሮምያ ዝተልዓለ ናይ ለውጢ ማዕበል ናብ ጎንደር፣ባህርዳን ኮንሶን ሓዊሱ ኣብ ዝብዙሓት ከባቢታት እታ ሃገር ዝተርኣየ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንኹሎም ዓፈናታት ብምድባድህ ኣብ ኦሄደው ዓብዪ ለውጢ ፈጢሩ ዶ/ር ኣብዪ እውን ውላድ ናይዚ ለውጢ እዮም ኢሎም።’’ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ውሽጢ ኦህዴው ዓብዪ ናይ ለውጢ ብስራት ፈጢሩ።ሓደሽቲ መራሕቲ ክውለዱ ገይሩ።ዶ/ር ኣብዪ እውን ህዝባዊ እምቢተኝነት ኦሮሞ ዝወለዶ ናይ ለውጢ ውላድ ገይረ እየ ዝሪኦ’’ኢሎም።
ኦፒዲኦ ንህዝቡ ብዝኣተዎ ቃል መሰረት ኣጀንዳ ለውጢ ንምስጓም ናይ ባዕሉ ወኪል ኣቦ ወንበር ኢህወዴግ ክኸውን ምምራፁ ታሪኻዊ እዩ፤ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ኦሮሞ እየ ዝብል ሰብ፣ቋንቁኡ ዝዛረብ፣ባህሉ ዘኽብር ብዛዕባ በደል ህዝቢ ኦሮሞ ዝዛረብን ካብኡ ሰጊሩ እውን ኣብ ኢትዮጵያ መሰራታዊ ዴሞክራሲያዊ ለውጢ ንክመፅእ ድልየት ዘለዎ ሰብ ስልጣን ምዕታሩ ንብዙሓት ሰባት ታሕጓስ ፈጢሩሎም እዩ ንዓይ እውን ዓብዪ ታሕጓስ እዩ ኢሎም።
ኣቦ ወንበር ኣርበኛች ግንቦት ሸውዓት ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ብወገኖም እኹል ምዝርራብ ተግይርሉን ነታ ሃገር ናብ ዝተረጋግአ ኣንፈት ክንወስዳ ኣለና ዝብል ሞገት ተኻይዱ ለውጢ ዝደሊ ሓይሊ ስዒሩ ወፂኡ ዝብል ብዝብል ተስፋ ዝተቐበልኩዎ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ንዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ምምራፁ ተስፋ ዝሃበ እዩ ኢሎም ቪኦኤ ዘዘራረቦም ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ።ሓደስቲ ሰባት ምምራፆም ብዙሕ ለውጢ ከምዘይምፅእ ዝተዛረቡ እውን ኣለው።ፖለቲካዊ ሃዋህው ምስፋሕ ዕርቅን ሓድነት ምስጓም ናይ ሓድሽ ኣቦ ወንበር ኢህወዴግን ሕፁይ ቀዳማይ ምንስቴርን ቀዳማይ ተግባር ክኸውን ኣለዎ ኢሎም እዞም ወሃብቲ ሪኢቶ።
ብድምፂ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 21 August 2020
መንግስቲ ሶማል፣ ኣብ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጉዳይ ጣልቃ ብምእታው፣ ናዕቢ ከሳውር ጸኒሑ ንዝበሎ ዳይረክተር CARE ናይ ዝተባህለ ማሕበር ግብረ ሰናይ፣ ካብታ ሃገር ክስጎግ ኣዚዙ።
ሚኒስትር ትምህርትን ባህሊን ሶማል ናብቲ ኣህጉራዊ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ኣብ ዝልእኾ ደብዳቤ፣ እቲ ኢማም ዓብዱላሂ ዝተባህለ ዳይረክተር ናይቲ ኣብ ሶማል ዝርከብ ጨንፈር፣ ኣብ ፖለቲካ ሶማል ኢዱ ብምእታው፣ ካብ ዞባ ናብ ዞባ ንዝርከቡ ህዝብታት ንምግጫው ክሰርሕ ከምዝጸንሐ’ዩ ከሲስዎ።
እቲ ዳይረክተር፣ ክነጥፈሉ ኣብ ዝግባእ ፕሮጀክታት ምስፋሕ ትምህርቲ ዘይኮነ፣ ብኣንጻሩ ልምዓት ሶማል ይዕንቅፍ ምንባሩ’ዩ ተወቒሱ።
ኣብ ስዊዘርላንድ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ዘይመንግስታዊ ማሕበር CARE፣ ብዛዕባ ምስጓግ ናይቲ ኣብ ሶማል ዝነበረ ዳይረክተሩ ይኹን ብዛዕባቲ ዝቐረበሉ ክስትታት ዝሃቦ ምላሽ ኣይተፈልጠን።
============


text:
“ክንብርኵት ከይንብርኵት ቅድም ቀዳድም ኣብ ማይ ዘለዎ ንብጻሕ”
ኤርትራዊ መንእሰይ ዝያዳ ኵሉ ክፋል ሕብረተሰብና ኣደራዕ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ኣብ ነብሱ ዝጸሓየ ወለዶ ኢዩ፡፡ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ነዚ ናጽነት ዝተረከበ ወለዶ ንምድሃኽን፡ ካቡኡ ሓሊፉ እውን “እሺ” ኢሉ ዝንብርከኽ ሙኡዙዝ ግልያ ንምቕያር ፡ ሳዋ ዝበሃል ብቝዱስ ዕላማ ዝተለበጠ ተንኮል ኣሊሙ፡ ህይወቱ ብጕቡእ ከይመርሕ፡ ከይመሃር፡ ከይሰርሕ፡ ሓዳር ከይገብር፡ ዓዲ ዊዒል ገይሩ፡ ንዓስርተታት ዓመታት ብሽም “ ወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ- ወፊሪ ባርነት” ሓንስብ ምስ ኣተኻዮ ዘየውጽእ ዳስ ሓውያ ሚሂዙ፡ ኣብ ጸቢብ መሸንቖቛ ብምእታው፡ ሰብኣዊ መሰላቱ ገፊፉ፡ ናብ ተራ ግዑዝ ነገር ቀይርዎ ይርከብ፡፡ ሎሚ ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ገዛእ ሃገሩ መፈጠሩ ኣጽሊእዎ “ ካብ ተስፋ ዘይብሉ ህይወት፡ ተስፋ ዘለዎ ሞት” ዝብል ዓቕሊ ጽበት ዘንቐሎ ምስላ ምሂዙ፡ ዝረኸበ ይርከበኒ ኢሉ ንቕድሚኡ ገጹ ሃጽ ኢሉ ይጠፍእ ኣሎ፡፡ ምድረ-በዳ ሳህራ ዝበልዖ፡ መደተራኒያን ባሕሪ ዝወሓጦ፡ መላሲ ኣውያት ዘይብሉ ኣብ ጕዕዞ ስደት ዝማሰንን ዝጠፍኤን ማእለያ የብሉን፡፡ እቲ ፍኑው ስደት ገና ወሓዚ ስለ ዘሎ፡ ጽባሕ ንግሆ እታ ሃገር ንመን ሒዛ ክትተርፍ ኢያ ዝብል ርዱእ ስክፍታ ክነቕል ግደነት ኢዩ፡፡ እኵይ ውልቐ ምልካዊ ስርዓት ኢሰያስ ኣብ ስልጣን ክሳብ ዝሃለወ ድማ እዚ ዋሕዚ ስደት መናእሰይ ኤርትራ ደው ዝብል ኣይኮነን፡፡ ሎሚ ሃገርና ኤርትራ ህላዊኣን ህላወ ሕዝባን ፍጹም ደቢኑ፡ ናብ ጥፍኣት ገጻ ተንከራሩ ከም ዘላ ዘይተዓዘበ ዜጋ ኣሎ ክብሃል ኣይድፍርን፡፡ጥፍኣት እዛ ኣሽሓት ቡሉጻት ደቃ ከፊላ ዝተጠረየት ሃገር፡ ኣእጋርካን ኣእዳውካን ኣጣሚርካ ምርኣይ ግና ካብቲ ቡኡንቡኡ ዘዝንበልካ ሕልናዊ ወቐሳ፡ ዘይሩ ዘይሩ ናይ ታሪኽ ተወቓሲ ካብ ሙዃን ስለ ዘይድሕነካ፡ ኵሉ ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ዝሃሉ ይሃሉ፡ ሃገሩን ሕዝቡን ካብ ጥፍኣት ዘድሕነሉ እዋን ኣኺሉ ኣሎ፡፡
ኤርትራዊ መንእሰይ ሽሕ እኳ ካብታ ዝፈትዋን እትፈትዎን ሃገሩ ተፈልዩ ክነብር ኣብ ስደት ክሰፍር እንተተቐስበ፡ ንሓንቲ ለይቲ እውን እንተኾነ ቀሲኑ እፎይ ኢሉ ዝሓደረላ ለይቲ የላን፡፡ ኣብቲ ንደሞክራሲያዊ ዓወት ዝግበር ዘሎ ግብግብ ምስ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ እጃሙ ካብ ምብርካት ዓዲ ኣይወዓለን፡፡ ኮይኑ ግና ዲያስፖርዊ ደምበ ተቛውሞ ክንዲ ኣንጻር እቲ ዕጫን ሃገርን ሕዝብን ጨቢጡ ሒዙ ዘሎ ስራዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ዝምክት፡ ኣብ ነሕድሕዱ ክመናጨትን፡ ክፈናጨልን ሓይሊ ጸዓቱ ስለ ዘህልኽ፡ ኣብዘን ዝሓለፋ ዓሰርተ ዓመታት ድማ ክንዲ ኣብቲ እዋናዊ ሕቶታት ሕዝቢ ኣተኵሩ ንስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ካብ ስልጣን ንምእላይ ዝጽዕት፡ ኣብ ጓል መንገድታት እንዳድሃበ ንቃልሲ ኣንጻር ምልኪ ጫሌዳ እንዳፈጠረ ኣብ ሸንኮለል ስለ ዘእትዎ፡ ኣብ ስደት ዝቐመጥ ኤርትራዊ መንእሰይ ከምቲ ዝድለ ኣብ ቃልሲ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ከይሳተፍ ካብቶም ሓኒቖም ዝሓዝዎ ምኽንያታት ሓደ’ዩ ክብሃል ይከኣል፡፡ እዚ ምፍንጫላት ደምበ ተቛውሞ ኣብ ሕዝብና ብሓፈሻ፡ ኣብ መንእሰያት ኤርትራ ድማ ብፍላይ ዝፈጠሮ ናይ ተስፋ ምቝራጽ ስምብራት ብቐሊል ዝግመት ኣይኮነን፡፡ እንተኾነ ኣብ ናይ ካልኦት ድኽመታት ነብስኻ ወሺልካ፡ በደላት ካልኦት ክትጽብጽብ ምውዓል ተዓዋቲ ስለ ዘይገብረካ፡ መንእሰይ ኤርትራ ኣያ ታሪዅ ኮይኑ : እቲ ዝግብኦ ተራ ክጻወት: እቲ ብኡዱድ መግዛእቲ ህ.ግ.ድ.ፍ መፈጠሩ ዝጸልኤ ውጹዕ ሕዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ረመጽ መጋሪያ ሓዊ ኮይኑ ድምጹ ብዓውታ ንቅሉጡፍ ለውጡ ይድሄ ኣሎ፡፡
መንእሰይ ኤርትራ ካብቲ ኣብ ሰሜን ኣፊሪቃ ዝተቐልቐለ ባርዕ ሕዝባዊ ናዕቢ ዝመሃሮ ነገር እንተሎ፡ መንእሰይ ዝተጸምበሮ ቃልሲ ስሉጥ ፡ ቍልጡፍ ኣድማዒ ሙዃኑ ኢዩ። እዚ ተረኽቦ እዚ፡ ነቲ ተዳኺሙን ፡ ለሽ ኢሉን ዝጸንሔ ኒሕ መንእሰይ ኤርትራ ከምብሓድሽ ከም ዝዅሉዖን ከምዘበራብሮን ኣይንማትኣሉን፡፡ በዚ ኢዩ ድማ ኣብ ስደት ዝቕመጡ ኤርትራውያን መንእሰይት፡ ዘመናዊያን መራኸቢ(social network) ከም በዓል ፌይስ ቡክ ፡ ቲውተር ብምጥቓም፡ መንእሰያት ኣብ ትሕቲ ሓደ ጽላል “ ስምረት መንእሰይ ኤርትራ ንለውጢ” ብምጥርናፍ ንወሳኒ ቃልሲ ተበጊሶም ዘለው፡፡ መንእሰያት ቱኒዚያ፡ ግብጺ፡ ከሙእውን ካልኦት ሃገራት፡ ንዘመናዊ መራኸቢታት (Social network) ከም መራኽቢ ድልድልይ ተጠቒሞም ቅልጡፉን ስሉጥን ጥርናፈ ብምፍጣር፡ ውልቐ መለኽቲ ፡ኣብ ወርሒ ዘይመልእ ግዜ ክቕይሩ ተዓዚብና ኢና፡፡ ሽሕ እኳ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ስርጋሔ ኢንተርነት ዱሩት ሙዃኑ ዘይንዝንግዕ እንተኾና፡ ዘሎ መራኸቢ ብዙሓን ከም ሳታላይት ረድዮ ዝኣመስሉ ተጠቒምና መልእኽትና ናብ ውሽጢ ዓዲ ብምዙራቕ፡ ምስቶም ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝንቐሳቐሱ መንእሰያት ኣሕዋትና ቀለቤት ብምፍጣር፡ ደረኽቲ ለውጢ ካብ ሙዃን ግና ዝዓግተና ሓይሊ የልቦን፡፡ ድሮ እኳ እዚ ብ( Eritrean Youth Solidarity for Change – EYSC) ዝፍለጥ ፌስ ቡክ ዝመደበሩ ደምበ መንእሰያት ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን ዘይመልእ ግዜ ልዕሊ 3000 ተጸምቢሮሞ፡ ክሳብ 40% ኣብ መዓልቲ ወሰኽ እንዳርኣየ ንቕድሚት ገጹ ይውንጨፍ ኣሎ። ምናልባት እቲ ትማሊ “ናይ ኢንተርነት ኣናብር” እንዳተባህለ ዝሕጨጨሉ ዝነበረ ባይታ፡ ሎሚ ኣብ ውሽጢ ወርሒ ዘይመልእ ግዜ ናይ ሰላሳ ዓመታት ውልቐ-መለኽቲ ነበረ ያ ነበረ ዝገበረ፡ መስተንክራዊ ሓይሊ ክፈጥር ከም ዝኽእ ስለ ዘመስከረ “ ናይ ኢንተርነት ሰውራ” ዝብል ስም ክወርስ ኪኢሉ ኣሎ፡፡ ስለዚ መንእሰያት ኤርትራ በዚ ለውጢ እዚ ክጽለውን ክበራቱዑን ናይ ግድን ስለ ዝኾነ፡ ምስ ግዜን ኵነታትን ተዓጻጺፎም፡ ሃገሮምን ሕዝቦምን ካብ መንጋጋ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣናጊፎም፡ ኵለንትናዊ መሰላት ሕዝባ እተኽብር ብልጽግትን ምዕብልትን ሃገር ንምፍጣር ሎሚ ዝያዳ ኵሉ እዋን ክዕጠቝሉ ከም ዝግባእ ምዝኽኻር ኣየድልዮምን፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ኵሉ ፈታዊ ሕዝቡን ሃገሩ ዝኾነ ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ፡ ነዚ ሰናይ ተበግሶ እዚ ክጽንበሮን ፡ከሕይሎን፡ ክድርዖን፡ ደምበ ስምረት መንእሰይ ኤርትራ ንለውጢ ብኣኽብሮት ይጽውዕ፡፡
ዕላማታት ስምረት መንእሰያ ኤርትራ ንለውጢ፡
ሀ. ኢሰያስ ኣፈወርቂ ካብ ስልጣኑ ብዘይ ቅድመ ኵነት ክወርድ
ለ. ኵሎም ናይ ሕልና ከሙኡ እውን ናይ ፖለቲካ ኡሱራት ብዘይ ቅድመ ኵነት ክፍትሑ
ሐ. እቲ ብወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ ዝፍለጥ ወፍሪ ባርነት ብቅጽበት ደው ክብል፡፡
ዝብሉ ጠለባት ዝሓቖፉ ኢዮም፡፡ እዞም ጠለባት እዚኣቶም ክሳብ ዝዕወቱ ድማ ቃልሱ ኣበርቲዑ ክቕጽሎ ሙዃን ቃል ይኣቱ፡፡ እዚ ቃልሲ እዚ ነቲ “ ጭራ ነብሪ ኣይትሓዝ ፡ሓንሳብ እንተሒዝካ ግና ኣይትግደፍ” ዝብል ምስላ ኣቦታትና ኣብ ግምት ዘእተወ፡ ናይ ሞትን ሕየትን ግብግብ ሙዃኑ፡ ደምበ ስምረት መንእሰይ ኤርትራ ንለውጢ ኣንዳዕዲዑ ይፈልጥ ኢዩ፡፡
እምበኣር ኵልና መንእሰያት ኣብ ዝሃለና ንሃሉ፡ ዝተፈለላዩ ፖለቲካውን፡ ስነ-ሓሳባውን ፍልልያት ከይዓጕቱና፡ እቲ ቅድም ክመጽእ ዘለዎ ቅድም ክመጽእ ስለ ዘለዎ፡ ሃገርናን ሕዝብናን ካብዚ ደይመደይ ኢሉ ዘጥፍኣና ዘሎ ውልቐ-መላኺ ኢሰያስ ኣፎወርቂ ዝመርሖ ጕጅለ ህ.ግ.ድ.ፍ ብሓደ ድምጺ “ ይኣክል በቃ” ኢልና ክንምክት ግዜ ይጽውዓና ኣሎ፡፡
ኣብ ሓጺር እዋን ክዕመሙ ካብ ዘሎዎም መደባት ስምረት መንእሰይ ኤርትራ ንለውጢ( ስመኤለ) ፡
ሀ. ቍጽሪ ኣባላትና (ስመኤለ) ኣብ ፌይስ ቡክ ምውሳኽ
ለ. ካብ መጋቢት 21 ጀሚሩ ሚያዝያ 17 ዝዛዘም ዝዛዝተፈላለዮ ጭርሖታት ዝሓዘ ናይ ሳይበር ሰለማዊ ሰልፊ ምክያድ፡፡
ሐ. ምስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኮይኖም ዝንቐሳቐሱ መንእሰያት ኣሕዋትና ርክባት ምፍጣር፡፡
እዚ ብመንእሰያት ዝምራሕ ፌይስ-ቡክ ዝመደበሩ ምንቕስቓስ እዚ ናይ ዝኾነ ይዅን ፖለቲካዊ ውዱብ ይዅን በርጌሳዊ ማሕበር ጸግዒ ከምዘይብሉ፡ ካብቲ ንደምበ ተቛውሞ ሓላሊዅ ዝሓዘ ፖለቲካዊ ይዅን ስነ-ሓሳባዊ ቍርቍሳት ነብሱ ሓራ ብምግባር፡ ንእዋናዊ ጠለባት ሕዝቢ ኤርትራ ኣብ ግምት ብምእታው ትርግታ መንእሰያት ብምምዛን ወሳኒ ዝኾነ ናይ ሃገር ኣድሕን ለውጢ ብቍልጡፍ ንምስላጥ ክቃለስ ኢዩ፡፡ ዝበዝሔ ምንቕስቓሳቱ ንውሽጢ ሃገር ዝዓለሙ ይዅኑ ድኣ እምበር፡ ካብ ሳይበር ሓሊፉ ኣብ ባይታ ንዝግበሩ ሰለማዊ ሰልፍታት ክሳብ መርገጾም ብንጹር ነቲ ኣብ ላዕሊ ዝተቐመጠ ሕዝባዊ ጠለባት ዘማልኤ፡ ክንድግፎን፡ ከነበራቱዖን ቍሩባት ሙዃና ንሕብር፡፡ ስምረት መንእሰይ ኤርትራ ንለውጢ ( ስመኤለ)፡ እምንቱኡ ኣብ ሕዝብን ሰራዊትን ብምግባር፡ ደሞክራሲዊ ለውጢ ብኤርትራዊያን ብዘይ ኢደ-ኣታውነት ናይ ግዳም ክዕወት ከም ዝኽእል ሙሉእ ብሙሉእ ይኣምን፡፡
ንዝያዳ ሓበሬታ በዚ ዝስዕብ ኢ-መይል ክትረኽብና ትኽእሉ
eysforc@gmail.com
ስምረት መንእሰይ ኤርትራ ንለውጢ( ስመኤለ)
ለውጢ ብተግባር እምበር ብዘረባ ኣይመጽን
ሕድሪ ስውኣትና ብስሙር ቃልስና ከነረጋግጾ ኢና


text:
ክመይ ጌርና’ሞ ክንርስዖም!!!2021-10-02 19:52:43 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 138 times
- font size decrease font size increase font size
ቅድሚ ሸሞንተ ዓመት ብ3 ጥቅምቲ 2013 ሓሙስ ማዓልቲ፡ እቲ ንዓለም ምሉእ ዘንቀጥቀጠን ዘሰንበደን ህልቂት መንእሰያትን ህጻናትን ኤርትራ ኣብ ገማግም ደሴት ላምባዱዛ ዝተፈጸመሉ ናይ ሓዘን ማዓልቲ እዩ። ነዚ ናይ ሓዘን ማዓልቲ ክንዝክር እንከለና ግን፡ ናይ መጀመርታን ናይ መወዳእታን ሓዘን ኤርትራውያን እዩ ማለትና ኣይኰነን። ቅድሚኡን ድሕሪኡን ኣብ ምድረ በዳታት፡ ቀላያትን ባሕርታትን ዝሃለቑ መንእሰያትናን ህጻናትናን ማእለያ የብሎምን ጥራሕ ዘይኰነስ፣ ገናውን ዝቕጽል ዘሎ መርኣያ ሕሰምና ኰይኑ ዘሎ እዩ።
ኣብ ርእስ'ዚ፡ ንመንእሰያትና ዘጓንፎም ዘሎ ዝተፈላለየ ኣሰቃቒ ተመኵሮታት ኣብ'ቶም ካብ'ዚ ህልቂትን ሞትን ዝተረፉ ደቕና፡ ኣሓትናን ኣሕዋትናን፣ ከምኡ'ውን ኣብ ቤተሰቦም ዘሕድሮ ኣሉታዊ ስነ-ኣእሙራዊ ስንብራት ንምፍዋሱ ቀሊል ዘይኰነ ጻዕርን ክብ ዝበለ ብቕዓትን ዝሓትት ምዃኑ ክዝንጋዕ ኣይግባእን። ስለ'ዚ ናይ ዝሞቱ ጥራሕ ዘይኰነ፡ ናይ'ቶም ብህይወት ዘለዉ እሞ ከቢድ ስነኣእሙራዊ ማህሰይቲ ዝወረዶም ዘሎ ዜጋታትና ሃለዋት ውን ከገድሰና ኣለዎ።
ህልቂት ላምባዱዛ እምባኣር፡ ሬሳታትና ካብ ባሕሪ ክዝቈቊ፣ ዋና ተሳኢንዎ፡ ኣብ መሬት ተደርብዩ ጸሓይን ንፋስን ክውቃዕ፣ ንቡር ቀብሪ ስኢኑ፡ ኣብ ሳናድቕ ተዓሺጉ ንምርኢት ዝቐረበ ክመስል ዝቐደመን ዝዳሓረን ሕስረትን ውርደትን ኤርትራውያን ንመላእ ህዝቢ ዓለም ዘቃልዐን ዘሕዘነን ብምንባሩ፤ ንብዙሓት ደገፍቲ ስርዓት ዝነበሩ ከይተረፈ ካብ ድቓሶም ዘበራበረ ብምንባሩ፡ ከመይ ኢልካ እዩ እሞ ክርሳዕ?!!!! ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ህልቂት ዝርስዕ እንተሎ፤ እቲ ካብ ተሕታትነት ክምልጥ ዝሓስብ ወይ ዝደሊ ጠንቂ ናይቲ ሕሰምን መከራን ዝኾነ፡ ሎሚ እውን ናብ ልቡ ዘይተመልሰ፡ መላኺ ስርዓትን መጋበርያታቱን ጥራሕ እዮም።
ስለ'ዚ ድማ'ዮም፡ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግዲፍን “ኣጆኻ በሃልቱን”፡ መንነት ኤርትራዊ ግዳያት ግዳያት ላምፓዱዛ ክሒዶም፤ ክሳብ ሎሚ ጠንቂ ስደቶምን ጥፍኣቶምን ንኻልኦት የሰክሙ ኣለዉ። ወትሩ ምዝመዛ ገንዘብን ጉልበትን ኤርትራውያን ዘተሃራርፎ ጉጅለ ህግደፍ፡ መንእሰያት ኤርትራ ብህይወት እንከለዉ፡ ብስም ኣገልግሎት፡ ኣብ ጉዕዞ ስደቶም ድማ ምስ ነጋዶ ደቂ ሰባት ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ብምትሕብባር ዝበልዖም ገንዘብ ከይኣኽሎ፡ ሕንኽ ከይበለ ካብቲ መንነቱ ዝኸሓዶ ሬሳታት ክነግድን ገንዘብ ክእምርርን ምፍታኑ ኣዝዩ ዘስደምም ኢዩ ነይሩ። ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኤርትራዊ ስርዓት እንጽበዮ ኣውንታን እንፍደዮ ጽቡቕን ክህሉ ፈጺሙ ዘይሕሰብ እዩ። ወረ ሎሚስ ኣብ ዝገደደን ንህልውና ሃገር ናብ ዘስግእ ተግባራት ዝመጣጠር ዘሎ እዩ።
እምበኣር፡ ኣብዚ ናይ 8ይ ዓመት ዝኽሪ ህልቂት ላምፓዱዛ ይኹን፡ ኣብ መጻኢ ናይ ዝኽሪ ዓመታት፡ “ብዝሓለፈ ህልቂት እንዳስቈርቈርና ዲና ክንነብር ወይ ነዚ ጠንቂ ናይ'ዚ ኵሉ ሽግራትና ዝዀነ ሓደገኛ ጉጅለ ሓንሳብ ንሓዋሩ ኣወጊድና፡ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ሃኒጽና እፎይ እንብለላ ሃገር ክንውንን ኢና?” ዝብል ሕቶ ኣብ እንምልሰሉ ወሳኒ እዋን ከም ዘሎና ንዅላትና ብሩህ ኢዩ።
ኣብዚ ሎሚ እዋን ኤርትራ ከም ህዝብን ከም ሃገርን ኣብ ናይ ብርሰት ሓደጋ ኣብ እትርከበሉ ዘላ እዋን፡ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ከም'ቲ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ 4 ካቶሊካውያን ጳጳሳት ዝበልዎ፡ “ሓወይ ኣበይ ኣሎ? ሓብተይ ኣበይ ኣላ? ህዝበይ ከመይ ኣሎ?” ኢሉ ክሓትትን “ኣነ'ኸ እንታይ እገብርን ኣበይን ኣለኹ?” ኢሉ ምስ ነብሱ ክመራመርን ኢዩ ዝግብኦ። ከምዚ ዘይገብር ኤርትራዊ እንተዀይኑ ግን፡ ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ንጭቆና እቲ ጉጅለ ዘተባብዕ ኢዩ ክኸውን ዝኽእል ኢልካ ካብ ምሕላፉ ካልእ ትርጉም የብሉን። ኢጣልያዊ ገፋፍ ዓሳ ቪቶ ፍሎሪኖ (Vito Florino) እኳ፡ ኣባላት ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያን ምድሓን ግዳያት ላምፓዱዛን ዝነበሮም ግደ ክገልጽ እንከሎ፡ ኣብ ምቕራጽ ምስልታት ግዜ ወሲዶም ክብል ዝነቀፈስ፡ ገለ ኤርትራውያን ከኣ ንጠላም ተግብራት ናይቲ ጉጅለ ከጸባብቕዎ እንከለዉ ክትሰምዕን ክትዕዘብን እንከለኻ ዘደንጹ ጥራሕ ዘይኰነ፡ “ኣምበር'ዶኸ ሕልና ኣለዎም እዩ” ዘብለካ’ ውን እዩ።
በዚ ኣጋጣሚ ክለዓል ዘለዎ ሕቶ “ንመጻኸ እንታይ ይገበር?” ዝብል ኢዩ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ (ሰዲህኤ)፡ ነዚ ኣብ ኤርትራውያን ሳዕሪሩ ዘሎ ናይ ስደት ዋሕዚ ንምግታእ ክግበሩ ኣለዎም ዝብሎም ስርሓት እዞም ዝስዕቡ ይርከብዎም።
- ናይቲ መሰረታዊ ጸገማት ጠንቂ ዝዀነ መላኺ ጉጅለ ህግደፍን ናይ ጭቆና መሓውሩን ኣወጊድካ ብዲሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካኡ ዝግበር ቃልሲ ምሕያል።
- ኣብ መንጎ ኤርትራን ናይ ርሑቕን ቀረባን መዛምድታ ዝፍጠር ርክብ ኤርትራዊ ረብሓ ዝማእከሉ ንኢድ ኣእታውነት ዘይቅበል ክኸውን ምጽዓት።
- ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ማሕበራትን ብሓባር ኣንጻር ወጽዓ ህግደፍ ዝቃለስሉ ሰፊሕ ጽላል ንምፍጣር ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ምቅልጣፍ።
- ብሓፈሻ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ኣብ መደበራት ስደተኛ ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝድሕንሉ ኩነታት ክፍጠር ቀጻሊ ጻዕሪ ምክያድን ናብ ዝምልከተን ትካላት ዝቐርብ ምሕጽንታ ኣሕይልካ ምቕጻሉ
ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንሰማእታትና


text:
ሽግርና ንኽፍታሕ እቲ ዘሸግረና ዘሎ ንፍለጦ።: ቅልዕቲ ደብዳበ ንኹላህና ለውጢ ንደሊ።
ብመጀመርያ ንዶክተር ዘይነብ ብርሃኑ ክብ ዝበለን ዝላዓለን ምስጋናይ ይብጸሓያ። ቀጺለ ድማ ምሁራትና ድምጾም ተዓቢሱ፣ ምንቅስቓሶም ተፈልዩና ብምጽንሑ ንዝወሰደቶ ፈላሚ ስጉምቲ ለባምን ኣድላይ ግዜን መድረኽን ዝጠልቦ ተበግሶን ሒዛ ደበኽ ብምባል እንቋዕ ብደሓን መጻእኪ እብል። እዚ እውን እቲ ማዕጾ ኣዝዩ ክረሖን ኩሎም ምሁራትና በብዘለውዎ ተራኺቦምን ተመያይጦምን ንቃልስና ከረሳስንዎ ፉሕ ከብልዎ እላቦ።
ብመጀመርያ ንዶክተር ዘይነብ ብርሃኑ ክብ ዝበለን ዝላዓለን ምስጋናይ ይብጸሓያ። ቀጺለ ድማ ምሁራትና ድምጾም ተዓቢሱ፣ ምንቅስቓሶም ተፈልዩና ብምጽንሑ ንዝወሰደቶ ፈላሚ ስጉምቲ ለባምን ኣድላይ ግዜን መድረኽን ዝጠልቦ ተበግሶን ሒዛ ደበኽ ብምባል እንቋዕ ብደሓን መጻእኪ እብል። እዚ እውን እቲ ማዕጾ ኣዝዩ ክረሖን ኩሎም ምሁራትና በብዘለውዎ ተራኺቦምን ተመያይጦምን ንቃልስና ከረሳስንዎ ፉሕ ከብልዎ እላቦ።


text:
Radio Erena: 29 December 2017
መንግስቲ እስራኤል፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ 90 መዓልታት ንኸተውጽኦም ትዳሎ ከምዘላ ማዕከን ዜና ሃረጽ ሓቢሩ።
እቲ ማዕከን ዜና፣ ብቀዳማይ ሚኒስተር በንያሚን ናታንያሁ ዝተኣዘዘን፣ ብሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ኣርየ ደሪን ሚኒስተር ህዝባዊ ድሕነት ጊላድ ኤርዳን ዝተዋህበ መምርሕን’ዩ ብዝብል ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ እቶም ኣብዚ 90 መዓልታት ካብ እስራኤል ዘይወጹ ስደተኛታት ንዘየተወሰነ እዋን ኣብ ጽኑዕ ቤት ማእሰርቲ ክዳጎኑ ምዃኖም’ዩ ዘጠንቅቕ።
ነቶም ስደተኛታት ኣብ 90 መዓልታት ንምስጓግ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ምድላዋቱ ወዲኡ እኳ እንተሎ፣ ሚኒስትሪታት ሃብቲ ሃገርን ህዝባዊ ድሕነትን ብጉዳይ ባጀት ክሰማምዑ ስለዘይክኣሉ፣ ካቢነ ሚኒስተራት ድምጾም ዝህብሉ ናይ ምስጓግ ዘመተ ንኻልእ እዋን ከምዝተሰጋገረ ተገሊጹ።
እዚ መንግስቲ እስራኤል፣ ዝዳለወሉ ዘሎ ኣሽሓት ስደተኛታት ናይ ምስጓግ መስርሕ ወይ ናይ ማእሰርቲ ውሳኔ፣ ነቶም ኣቐዲሞም ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዘቕረቡ’ሞ ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ዝኾነ ምላሽ ዘይተዋህቡ ንግዜኡ ከምዘይምልከቶም’ዩ ተሓቢሩ ዘሎ።
ኣብ እስራኤል ኣብዚ እዋን’ዚ ልዕሊ 27 ሽሕ ስደተኛታት እኳ እንተለዉ፣ ካብዚኣቶም ኣስታት 6 ሽሕ ጥራይዮም ብሕጋዊ መልክዕ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዘቕረቡ።
ኣብ እስራኤል ንዝተወልዱ መብዛሕቶም ዜጋታት ኤርትራ ዝርከብዎም ኣስታት 5 ሽሕ ቆልዑን ወለዶምን ከምኡ ድማ ልዕሊ 60 ዓመት ዝዕድሚኦም ሽማግለታትን ከቢድ ናይ ጥዕና ጸገም ዘለዎም ስደተኛታት እዚ ሓድሽ መጠንቀቕታ ንግዜኡ ኣይክጸልዎምን’ዩ።
እስራኤል፣ መብዛሕቶም ዜጋታት ኤርትራ ንዝኾኑ ልዕሊ 20 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ርዋንዳን ኡጋንዳን ንምስጓጎም ምስዘን ሃገራት ኣብ ገንዘባዊ ሓገዝ ዝተመርኮሰ ስምምዕ ተካይድ ከምዘላ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
=============================


text:
ቅልዕቲ መልእኽቲ ንላዕሎዎት መርሕነት ኤ.ዲ ኪዳን ብዝያዳ ክኣ ንጀነራል ሰክርተርያ ኤ..ዲ. ኪዳን ሓው ኣቶ ሕስየን ከሊፋ
ክቡራት ብጾት መራሕቲ ኤ.ዲ.ኪ ብፍላይ ክኣ ዝላዓለ ሓላፊ ጀነራል ሰክርተርያ ብጻይ ሕስየን ከልፋ ብቐዳምነት ብጥዕናኹም ጹቡቕ ንኽትህሉው ብጻያዊ ትምኒተይ ይገልጸልኩም ብምቕጻል በቲ ብሙሉእ እምነት ተሰኪምኩሞ ዘለኹም ሓላፍነት ብፍላይ ክኣ ጠቕላላ ጀነራል ሰክርተርያ ኤ.ዲ.ኪ ኣብ ማዓልታዊ ቓልስኹም ብዓወት ክትስነዩ ዘለኒ ባህግን ትምኒን የራጋግጸልኩም። ክብራት መራሕቲ ብኣቦወንበርነት ጀነራል ሰክርተሪ ኤ.ዲ ኪዳን ኣቶ ሕስየን ከሊፋ ነዚ ዝስዕብ ጹሕፈይ ተገዲስኩም ኣቓልቦ ንኽትህበሉ የማሕጽነኩም።
ኩቡራት መራሕቲ ኤ..ዲ.ኪ ብመሰረት ኣኼባ ካርቱም ሱዳን ናይ 16 ውድባት ስምምዕ ሓቢርካ ኣንጻር ጨኳኒ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ኪዳን ቆይሙ ከም ምስክር ጋዜጠኛታትን ወጻእተኛታትን ተዓዘብትን መስከርትን ንኹኾኑ ከም ተኻፈልዎ ብጹሑፋት መርበብ እንተርኔጥ ንዓለም ተዘርጊሑ ነይሩ በዚ መሰረት እዚ ድማ ኤ.ዲ.ኪዳን መሪሕነቱ ብዕሊ ኣቚሙ ኣዋጅ እውን ተዘርጊሑ ቡኡ መሰረት ድማ መራሕቲ ኪዳን ንውድባዊ ስራሕ ራሕሪሕኩም ን ኤ.ዲ.ኪዳን ወኪልኩም ንናይ ሓባር ዕዮ ናብ ህዝብና ሰፊሕ ጎስጓስ ሰሚናራት ከተካይዱ ጽኒሕኩምን፥ ኣለኹምን፥ በቲ ተታሓሒዝኩሞ ዘለኹም ኣጃማምራ ዕውት ስራሓት ክኣ ኩሉ ደላይ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ሓጎሱ ወሰን የቡሉን።
ከምኡ ውን ተ.ሓ.ኤ ሃገራዊ ጉባኤ ነቲ ፖለቲካዊ መቃለሲኣ ዓመታዊ ባዓላ ፈስቲቫል ካስል ብትብዓትን፥ብቖራጽነትን ካብ ሓቢርካ ምስራሕን፥ ሓቢርካን ምቅላስ፥ ዘልዋ እምንቶን፥ መርገጽን፥ ተበጊሳ ፈስቲቫል ካስል ን ኤ..ዲ ኪዳን ኣወፊያቶ ኤ..ዲ ኪዳን ክኣ በቲ ዕላዊ መሪሕነቱ ላዕለዋይ ጀነራል ሰክርተርያ መርሓባ ኢሉ ተቐቢሉ ካብዚ ንቕሎዚ ተበጊሱ ናብ ኣባላት ኤ.ዲ ኪዳን ፈስቲቫል ካስል ብ ኤ.ሃ.ዲ.ኪዳን ንኽውዕል ትእዛዝ ዘማሓላለፈ። ኣባላት ኪዳን ብላዕለውይ ጽፍሒ መትሪሕነት ኪዳን ዝተማሓላለፈ ክምእዘዞኦን ናብ ተግባራቱ ሸንኽ ክኣ ንምዕዋት ሓቢርካ ካብ ምስራሕ ሓሊፍካ ንዝተማሓላለፈልካ ትእዛዝን መምርሕን ነጺካ ካብ ሓቢርካ ምስራሕ ዳግመ እግርኻ ምስሓብ ካብ ኣባልነት ኤ.ዲ ኪዳን ዎክ ኣዉት ክረኤ ምህቃንን ፋሕጠርጠር ምባል ንህዝብና ካዕበታዊ ረብሓ ኣይክኾኖን እዩ። ብኣንጻሩ እኳድኣ ካብ ሓቢርካ ተሳማማዕካሉ ክታምካ ዘምበርካሉ ናይ ጥልመትን በበይንኻ ምስራሕ ናብ ህዝብና ዘሕድሮ ሃሰየታን ንቓልሲ ተቓውሞ ድማ ንድሕሪት ካብ ምግታት ካብ ምኻን ሓሊፉ ካልእ ከስምዕ ኣይክእልን እዩ።ካብዚ ተረዶኦ እዚ ተበጊስኩም ነቶም ንበይኖም ፈስቲባል ክገብሩ ዝእምቱ ዘለዉ ናብ ህዝብና ሕማቕ መልእኽቲ ስለ ዝኾነ እንተ ሰምዕኹም ናብ ጌጋ ውዕል ሓቢርካ ምስራሕ ቀይዲ ከይ በተኹ ከለዉ ናይ ማዕዳን ምእላይን ክትገብሩ ኣጥቢቀ ይላቦን ይታሓሳስብን።
ኣብዚ ንእግረ መገደይ ናብ ኩሎም ኣካል ኤ.ዲ.ኪዳን ውድባትን መሰረታትን መልእኽተይ ክማሓላልፍ ኣፍቕዱለይ ምእንቲ ዕላማና ክወቅዕን ሽግር ህዝብና መፍቲሒ ክረክብን ልዕሊ ኹሉ እንኮ ምርጫና ሓቢርካ ምስራሕ ጥራሕ ኢዩ ከዔውተና ዝኽእል። ካብዚ ተረዶኦ ኣዚ ተበግስና ናይ ተነጽሎ ስራሓት ኣብ ውሽጥና ምስ ዝቃላቐል ተኣዛዝቲ ጥራሕ ኮይኮና ከይተ ሓጸርና ማዕረቲ ንጽዕሮን፥ ንደኽሞን፥ነዎፍዮን፥ ማዕሪኡ ድማ ኣረምቲ ግደን ታራን ክህልወና ከምዘለዎ ክንዝንግዕ የብልናን እናልኩ ናይ ኣረምትን ኣለይትን መሰልና ባዕልና ኣይንንፈጎ ናይ ሓቢርካ ምስራሕ ኤ.ዲ.ኪዳን ትልሚ ንኸነዕውት በቢ ዘለናዮ ሓቢርና ንቃለስ እናበልኩ የታሓሳስብ።
ክብርን ዝኽርን ንጀጋኑ ስዉኣትና
ዓወት ንትልሚ ሓቢርካ ቃልሲ ኤ.ዲ.ኪዳን
ዕንወት ንመግዛእቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ
ካብ ገብሪሂይወት (ኣቡዓሸራ)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2202


text:
ዕለት 5 ሕዳር 2018 ዓ.ም. ኣብ ካመሩን ከባኢ ባመዳ ካብ ዝርከብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ፕረስቢተራን ተጨውዮም ዝነበሩ 79 ተመሃሮ ናጻ ከምእተለቁ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ካመኡን ከባቢ ባመንዳ ካብ ዝርከብ ቤት ትምህርቲ ፕረስቢተራን ካብ 11 ክሳብ 17 ዓመት ዝዕድመኦም ዝዀኑ ተመሃሮ ተጨዮም ዝነበሩ ኩሎም 79 ተመሃሮ ናጻ ከምእተለቁን፡ ስነ ኣእምሮኣውን ኣካላውን ድኻም ከምዝተራእዮምን ይኹን ደኣ እምበር እቶም ምስቶም ተመሃሮ ተጨዮም ዝነበሩ ናይቲ ቤት ትምህርቲ ኣባላት ምሕደራ ናጻ ከምዘይተለቁ ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፡ እቶም ጨወይቲ ንናይ ካመሩን ቋንቋ እንግሊዝይና ተጠቓሚ ከባቢ ናጽነት ዝቃለሱ ኣባላት ዕጡቓት ከምዝዀኑን፡ ቅድሚ ሕጂ እውን ኣብ ልዕሊ ተመሃሮ ካልኦት ኣቢያተ ትምህርቲ ተመሳሳሊ ጨውዮን ናጻ ንኽለቅዎም 4 ሺሕ ዶላር ከምእተኸፈሎ ኣዘኻኺሩ፡ እዚ ኩሉ ኣብታ ሃገር ዘይምርግጋእ ይሰፍሕ ከምዘሎ የመላኽት።
መንግስቲ ናይ ከባቢ ጸጥታ ውሑስ ኣብ ምግባር ድኹም ከምዝመስል እቲ ብተደጋጋሚ ዝፍጠር ዘሎ ሁከትን ግብረ ጨወያን ዘረጋጾ ክኸውን እንከሎ፡ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ናይ ካመሩን ሰሜናዊ ምዕራብን ደቡባዊ ምዕራብን ምርግጋእ ዘይምርግጋእ ዝረኣየሉ ክኸውንእንከሎ፡ እቲ እንግሊዘይና ተጠቓሚ ከባቢ’ታ ሃገር ንምሕራር ድላይ ዘለዎም ዕጡቓት ሓይሊ ዘነቓቕሕዎ ውጥረት እውን እዩ፡ እቲ ናጻ ክኸውን ዝብልዎ ከባቢ ድሮ ኣምባዞኒያ ብዝብል ስም ዝጽውዕዎ ምዃኑ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው ሰላማዊ ፍታሕ ክረክብ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖት መራሕቲ ጻውዒት
በቲ ኣብቲ ከባቢ ተኸሲቱ ዘሎ ሁከት ልዕሊ 200 ሺሕ ዝግመት ሕዝቢ ከምዘመዛበለን፡ ኣብ ካመሩን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መራሕቲ እውን ብወገኖም ዝዀነ ይኹን ዓይነት ዓመጽን ዘይምርድዳእን ብዘተ ክፍታሕ ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ መንግስትን ናይ ፖለቲካ ውድባትን እቲ ዘሎ ቅልውላው ሰላማዊ መፍትሒ ምርካብ ዝብል ሓሳብ ተቐዳሚ ዝክረ ነገር ገይሮም ክዓዩ ከምዝሓተቱ ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣተሓሒዙ፡ ናይ ካመሩን ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ናይ ዱዋላ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ሳሙኤል ክለዳን ናይ ካመሩን ፕሮተስታንት ኣቢያተ ክርስቲያን ጉባኤ ኣቦ መንበር መጋቤ ፎንኪ ሳሙኤል ፎርባን ናይ ካመሩን ምስልምና ሃይማኖት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ሸክ ኡማሩ ማላም ውጥረትን ሁከትን ብዘተ ክፍታሕ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ኣፍሊጡ።


text:
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ አል ሲሲ፡ ሃገሩ ምስ ኤርትራ ኩሉ መዳያዊ ስትራቴጂካዊ ምትሕብባር ክተዐብይ ዘለዋ ቅርቡነት ኣረጋጊጹ።
ኣብ ግብጺ ወግዓዊ ምብጻሕ ምስ ዝፍጽም ዘሎ ፕረዚደንት ኤርትራ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ትማሊ ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን ኣገዳስነት ምትግባር ሓባራዊ ምትሕብባር ኣብ ዓውድታት ሕርሻ፡ ሓይሊ ጸዓት፡ጥዕናን ንግዲን ዘለው ፕሮጀክትታት ሓቢሩ።
ፕረዚደንት አል ሲሲ ብተወሳኺ ኣብ ምፍታሕ ዞባዊ ጉዳያት፡ ከም ግብረሽበራ ዝአመሰ ሓባራዊ ስግኣታት ኣብ ምብዳህ ኣብ መንጎ ኤርትራን ግብጽን ኣብ ዓለምለኸ መድረኻት ዘሎ ልዑል ደረጃ ምትሕብባር ምሙጓሱ ወሃቢ ቃል ፕረዚደንት ባዚም ራዲ ገሊጹ።
ክልቲኦም ወገናት ምስ ህልው ኩነታት ዝዛመድ ኣብ`ቲ ዞባ ጸጥታን ርግኣትን ኣብ ምንጋስን ሰፊሕ ዝኾነ ምትሕብባር ክቕጽሉ ከምዝተሰማምዑ ወሃቢ-ቃል ፕረዚደንት ግብጺ ወሲኹ ጠቒሱ`ሎ።
ፕረዚደንት ኢሰያስ ብወገኑ ግብጺ ኣብቲ ዞባ ዘለዋ መሪሕ ተራን ኣብ ኣፍሪቃ ምዕባለ ንምርግጋጽ ዘለዋ ቅርቡነት ኣመጉሱ፡ ሃገሩ ምስ ግብጺ ዘለዋ ምትሕብባር ኣብ ምሕያል ዘለዋ ድልየት`ውን ኣፍሊጡ`ሎ።
ትማሊ ኣብ ፕረዚደንታዊ ቤት መንግስቲ ኢትሓዲያ ምርኻቦም ዝገለፀት ጋዜጣ ኣል-ኣሕራም ብወገና ክልቲኣዊ ርክባት ንምዕዛዝ ከምኡ እውን ኣብ ሃገራት ወሓይዝ ናይልን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዘሎ ምዕባለታትን ብዝምልከት ከምዝዘተዩ ፀብፂባ’ላ። ናይ ኤርትራ መንግስታዊ መርበብ ሓበሬታ ሻባይት ብወገና፡ ፕረዚደት ኢሳያስ ምስ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ ግብጺ ከምዝተራኸበን፡ ዝተፈላለያ ፕሮጀክትታት ልምዓት ከምዝበጽሕን ኣፍሊጣ`ላ።
እዚ ርክብ ካይሮ ዝግለጽ ዘሎ፡ ምስ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ጉዳይ ምስሕሓብ ዶብን ምህናጽ ዓቢይ ግድብ ናይልን ውጥረት ኣብ ዝዓረገሉ እዋን`ዩ- ከም ጸብጻብ ዋሺንግተን ፖስት።
ኢትዮጵያ ብወገና፡ ሚንስተር ወጻኢኣ ናብ ኢማራት ዓረብ ከምዝለኣኸትን፡ ካብ ሱዳን ሓለቓ ወተሃደራዊ ስታፍ ምቕባላን ይዝከር።