text:
7. ን ሓፈሻዊ ትምህርት፡ ኣካዳምያዊ ናጽነትን ባህሊ ብዝምልከት፡
ቅድሚ ኣብዚ ኣገዳሲ ዛዕባ እዚ ኣቲና ምዝራብና፡ ኣብ ኤርትራ ብመንግስትን ብሕትን ዝዉነና ናይ ዝተፈላለየ ዓይነት ትምህርትን ሞያን ኣስተምህሮ ዝምጥዋ ኣብያተ-ትምህርትታት ከምዘለዋ ከነነጽር ኣድላይ እዩ። መብዛሕትኣን 98% ኣብያተ-ትምህርታት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዝማሓደራን ዝካየዳን እየን። እተን ብሕታዊ ናይ ዝተፈላለየ ሞያን ኣካዳሚያዊ ትምህርትን ዝህባ ኣብያተ-ትምህርታት ንተማሃሮ ወርሓዊ ክፍሊታት እንዳኽፈላ ዝምህራ ክኾና እንኮሎዋ፡ እተን ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ትምህርት ዝማሓደራን ዝካየዳን ግን ብናጻ ብመሰጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ዝስልዖ ዓመታዊ ባጀት ንትምህርት ወጻኢታት ዝምህራ እየን።
ስለዚ ኤርትራ ካብተን ኣዝየን ድኻታት ሃገራት ዓለም ከንሳ ትምህርት ብናጻ እዩ ክብሃል ይክኣል። እዞም ኩሎም ሕጂ ዝላዓለ ደረጃ ትምህርትን ሞያን ኣብ ዉሽጥ ሃገርን ደገን ማህደረ-ትምህርት ተዋሂብዎም ትምህርትን ሞያን ቀሲሞም ኣብ ዉሽጥ ኤርትራን ኣብ ስደትን ዝነብሩ ዘለዉ ኤርትራዉያን ብህዝብ ንኣታዊ ዉሽጢ ሃገር ዝኸፈሎ ቀረጽ፡ ብመሰጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ካብ ዓለማዊ ባንክ ንሰብኣዊ ዓቅምታት ንምምዕባል ብዝተለቕሖ ገንዘብን ብለገስት ሃገራትን ዘይመንግስታዊ ማሕበራትን ብዝተዋህበ ፋይናንሳዉን ነገራዉን ሓገዛት ዝተማህሩ ምኻኖም ኣቀዲሙ ክንጸር ዘለዎ ጉዳይ እዩ።
ኣብ ዓለም እንካን ሃባን ርትዓዊ ሂወት {Give and take is fair play} ስለዝኾነት ድማ ንክማሃር ዝተለገሰሉን ዝተመወለን ዜጋ ተመሊሱ ንህዝቡን ሃገሩን ኣዉንታዊ ዓስቦም ክኸፍሎም ሃገራዉን ሞራላዉን ግዴታታት ከምዘለዎ ብንጹር ክፈልጥ ኣለዎ። ዕድል ተዋሂብዎ ዝተማህረን፡ ዕድል ተኸሊእዎ ዝደንቆረን ብሓደ መዕቀኒ ዝዕቀኑ ስለዘይኮኑ፡ እቲ ዕድል ረኺቡ ዝተማህረ ነቲ ዕድል ተኸሊእዎ ዝዶንቆረ ኣብ ምስትምሃርን ፖሎቲካዊ ምጣኔሃብታዊ ማሕበራዊ ለዉጥታት ኣብ ምልዓልን ምቕያርን መናባብሮን ምሕደራ ኤርትራ ብዘይግብዝና ብንጡፍ ክሳተፍ ኣለዎ ። ብራሃጽ ህዝቢ ብንመጻኢ ዝኽፈል ዕዳ ሃገርን ብምጽዋት ንሃገር ሰብኣዊ ዓቕምታት ንምምዕባል ዝተለገሰ ተማሂርካ ንዉልቃዉን ንናይ ደገ ሃገራትን ኣህዛብን ኣገልጋሊ ኼንካ ክትዕስብ ጥራይ እንተተሃቂኑ ግን ዓቢ ይቕሬታ ዘይባሃለሉ ገበን ክኸዉን እዩ። ኣብዚ ብኑጹር ከነቀምጦ እንደሊ ሕቶ ኣሎ። ንሱ ድማ እቲ ንደገ ተሰዲዱ ዘሎ ፈሊጣዊ-ኣካላት ሕብረተሰብና ተመሊሱ ንሃገር ከይዱ ክሰርሕ ኣለዎ ማለትና ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ማሕበራዊ ሰዉራ ናብርኡ እንዳመርሔ ብንጡፍ ግዝኣተ-ሕግን ማሕበራዊ ፍትሒ ኣብ ሃገርና ክነግስ ኣብ ኪደት ቃልሲ ክሳተፍ ኣለዎ ማለትና እዩ። ንሓደ ተዛራቢ ትግርኛ ብቛንቓ እንግሊዝ ዝጻሓፎ ብትግርኛ ክትርጉምን፡ ንመሰረታዊ ሓቕታት ዘይብሉ ሃበስ-ቀደስ ዘረባ ከተንብብን፡ ንቃልሲ ከመሳጋገሪን መሳርሕን መጣጣሒ ዉልቃዊ ናይ መጻኢ ሂወቱ ክጥቀመሉ ዝህቕኑ…ወ.ዘ.ተ እንተኾይኖም ናይ ግዝየን ቦታን ሕቶ ጥራይ እዩ እምበር ናይብሓቂ ስሓቦ-ጉትቶ ዘለዎ ተግባር እዩ። ስደት ካብ ቃልሲ ኣይንጽለካን እዩ። እንታይድኣ ንመልክዓት ቃልስታትካ ጥራይ እዩ ዝዉስኖ። ስለዚ በቲ ዘለዉዎ ሂወትን ቦታን ብዝወሰኖ ኩነታት ነዚ ዝካየድ ዘሎ ማሕበራዊ ሰዉራ ክመርሕዎን ክደፍእዎን ጉንዕታቶምን ጉቡኣቶም እዩ።
መሰጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ኣብ ዕድላት ምሃብ ንናይ ደገ ማህደረ-ትምህርት ንዝላዓለ ደረጃ ትምህርት ዝፈጸሞ ሓደ ዓቢ ጌጋ ኣሎ። ንሱ ድማ ኣብ ኤርትራዉያን ደቂ-ኣንስትዮ ዘተኮረ እዩ። ኤርትራዉያን ደቂ-ኣንስትዮ ዳርጋ 54% ዲምግራፊያዊ ብዝሒ ናይ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዘለወን እየን። ብመጠነ ብዝሓንን ብመጠን ዘለዎን ጸቕጥታት ኣባታዊ ኣታሓሳስባ ሕብረተሰብና፡ ብልዑል ተሳታፍነተን ኣብ ዝሓለፈ ቃልሲ መጻኢ ሂወት እቲ ሕብረተሰብን ተቀሚሩ ኣብ ግምት ኣትዩ መጠነ-ብዝሔን ክብ ዝበለ ኣብ ክንዲ ዝሰድድ፡ ዳርጋ 3% ናይቶም ንደገ ዝተሰዱ ጥራይ እየን ነይረን። ሰብ መዚ መሰጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ናይ ብሓቂ ዘይፈለጥዎ ፍልስፍና ሕብረተሰብኣዉነት ኣሎ። “”ንሱ ድማ ጓል ኣንስተይት ምምሃር ሕብረተሰብ ምምሃር እዩ። ወዲ ተባዕታይ ምምሃር ድማ ንዉልቀ ዜጋ ምምሃር ምኻኑ እዩ።”” ነዚ ፍልስፍና እዚ ንከይፈልጡ ዝደፈኖም ድማ እቲ ዝዉንንዎን ዝዉንኖምን ኣባታዊ {Patriarchy} ዝምባሌታቶም እዩ። ኤርትራዊት ጓል-ኣንስተይት ንምሕያል ኣብ ኣካዳሚካዉን ባህላዉን ዓቕምታተን ክብ ንምባል ቀዳምነት ተዋሂብዎ ክስራሓሉ ዝግብኦ ጉዳይ እዩ ነይሩ። የግዳስ ኣይኮነን።
ብኣንጻሩ ኣብ ልዕሊ እቲ ከም ሰበን ዘጋንፈን ዘሎ ሕሰምን መከራን፡ ምጭፍላቕን ምዝመዛን፡ ኣባታዊ ሕብረተሰብን ዕዋላዊ ባህርያት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ንዝኸፍኤ ሓደጋታት ኣጋሊጽወን ይርከብ። ኣብዚ ዘለናዮ ዘመነ ህ.ግ.ደ.ፍ ኤርትራዊት ጓል-ኣንስተይትን ኤርትራዊት-ኣደን ኣንካይዶ ንዝላዓለ ደረጃ ትምህርት ክትዉሃብ፡ ኣደዳ ሕሰም፡ ጥምየት፡ ጓሂ፡ ስጋዊ-ዓመጽ፡ ዘይነፍስን ዘይረደዮቶን ዕሸልን መዉስባዊ-ሕማማት ሙጻር፡…ወ.ዘ.ተ፡ ደቃ ብሓሳረ-መከራ ኣዕብያ ንመላኺ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብኣስገዳድ እተረክብ ዓስቢ ዘይብላ ማሕበራዊ ፋብሪካ ኮይና ኣላ። ኤርትራዊት መንእሰይ ጓል-ኣንስተይት ጽባቐእን ጉብዝናኣን ኣብ ክንዲ ባህርያዊ ተዉህቦን ግርማን ዝኸዉን ብወትሃደራዊ መኮንናት ህ.ግ.ደ.ፍ መከራ ዝዕድመላን ክብራ ዘግህሳ ዘይነጽፍ-ዕዳ ኮይንዋ ኣሎ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ኣቦታቶም ዝተሰዉኡ፡ ኣቦታቶም ዝጠለሙዋን ዘኽታማት-ህጻናት ላዕልን-ታሕትን ኢላ ንበይና ከተዕቢ ኣብ እንግዳዓኣ ዝተሓንገረ ኣዝዩ ኣስካሕካሒ ሂወትን ድኽነትን ኣብ ጸቢብ ኩርናዕ ናይት ሕብረተስብ ኣጸጊዕዋ ከምዘይሓልፍ ይጉስጣን የልፍዓን ኣሎ። ካብቲ ዘሕፍርን ዘስካሕክሕን ሃለዋት ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብዚ ህሉዉ ኩነታት እዩ። ስለዚ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሕቶ ደቂ-ኣንስትዮ ብግቡእ ዘመለሰን ካብቲ ኣቀዲሙ ዝነበረ መሊሱ ምዕብልነኤንን ሱታፌኤን ንታሕቲ ከምዘንቖልቁል ዝገበረ ፖሎቲካዊ ስርዓት እዩ።
መሰጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ናይ ምምሃርን ምፍላጥ ነጻነትን መሰላትን ብስልታዊ ብልሓት {systematically} ዓንቂጹዎ ኣሎ። ከመይ ኢሉ እዩ ማዓት ማህደረ-ትምህርታት እንዳሃበ፡ ኣብያተ ትምህርትታትን ኮሎጃትን እንዳሃነጸን እንዳከፈተን ከንሱ ዓንቂጹ ኣሎ ዝባሃል ዘሎ ዝብል ሕቶ ክልዕል ርትዓዊ ስለዝኾነ ብቀጥታ ንኡኡ ምምላስ ኣኻሊ ክኸዉን እዩ። ኣብ ኤርትራ ክሳብ ማእከላይ ደረጃ ምምሃር ንኩሉ ዜጋ ብዘይ ሓደ ክፍሊት መሰላትን ጉባኣትን ምኻኑ ብቀዳምነት ክንጸር ዘለዎ ጉዳይ እዩ። ቀጺሉ ተማሃራይ ብኣካዳምያዊ ብቕዓቱን ዝንባሌታቱን ዝመረጾን ዝመልኮን ሓንጎሉ ከሳስዮ ዝኽእል ዓይነት ትምህርቲ ክወስድ መሰሉን ዉጺኢታዉን እዩ። እቲ ሓቂ ከምኡ ስለዝኾነ ድማ እዚ እዩ መንግስት ንተማሃራይ ሓሪምዎ ዘሎ።
ተማሃራይ ናይ ሓሳባት ምግላጽ ነጻነት እንተዘይብሉ፣ ተማሃራይ ምስ ባህርያዊ ዝንባሌታቱ ዝድርኾ ዝመልኮን ደስ ዝብሎን ዓይነት ትምህርቲ ዘይምሃር እንተኾይኑ፡ ተማሃራይ ክሳብ ዓቕሙን ንያቱን ዘፍቕደሉ ትምህርት ክማሃር ዘይክእል እንተኾይኑ፡ ተማሃራይ ብዘይ ገለ መሳናኽላትን ጸቕጥታትን ዘይምሃር እንተኾይኑ፡ ተማሃራይ ናይ ተመሃሮ ናይ ምንቅስቓስ መሰላቱ ዘይሕሎ እንተኾይኑ፣ ተማሃራይ ናይ ምእካብ ዋዕላታት ሰሚናራት መጋባእያታት ኣብ ኣካዳምያዊ ትሕዝቶ ዘተኮረ ከምድላዩ ዘይሳተፍን ዘየካይድን እንተኾይኑ፡ መሰላት ናይ ኣካዳምያዊ ፈሊጣን ዘይሕሎ እንተኮይኑ፡ ተማሃራይ ብኣስገዳድ ኣብ መባእታ ደረጃ ትምህርት ብቛንቛ-ኣደ ዝማሃር እንተኾይኑ፡ ተምሃራይ ኣብ መንጎ ትምህርቱ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብኣስገዳድ ክገብር ዝግደድ እንተኾይኑ፡ ተማሃራይ ሕጽረታት ንዋትን ቀረባትን ትምህርቲ ዘጋጥምዎ እንተኾይኖም …ወ.ዘ.ተ መንግስቲ ንትምህርትን ኣካዳምያዊ ናጽነትን ዓንቂጹ ኣሎ ክባሃል ይክኣል።
ስርዓተ ትምህርት ኤርትራ፡ ትምህርትን ኣስተምህራዊ መስርሕን ብዕምቆትን ብመርትዖን ክርኤ እኳ ጉቡእ እንተነበረ፡ ኣብ ክንዲ ክልስሓሳባዉን ዝርዝራዊ ዝኸዉን ብሓፈሻዊ መገዲ ኩሉ ብክርድኦ ዝኽእል ቋንቋ ክንገልጾ ክንፍትን ኢና። መጀመርታ እቲ ስርዓተ ትምህርት ኣብ ሳሕል ኣብ ቤት ትምህርት ሰዉራ ዝስራሓሉ ዝነበረን ገለ ካብ ናይ ኢትዮጵያ ስርዓተ ትምህርት ዝነበረ ብምጽንባር እዩ ትምህርት ኣብ 1992 ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ። ስለዚ ትምህርት ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ክጅምር እንኮሎ ኣዝዩ ንጹርን ተዓጻጻፍን ስርዓተ ትምህርት {programmatic curriculum{ ኣብ ንባህላዉን ትጽቢታት ተማሃሮ ዘንጸባርቕ ዝተሞርኮሰ ኣይነበረን እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። ንገዛእ ርእሱ እዉን እቲ ስርዓተ-ትምህርት ተጻፊፉ ዝተወድኤን ንጹር ዕላማን መደባትን ናይ መምሃሪ-ጥረ ነገራት ኣይነበርዎን። ድሕሪኡ ብመጠኑ እቲ ስርዓተ ትምህርት ተሓንጺጹ ምስተወድኤ፡ ስርዓተ ትምህርት ኤርትራ ኣብ መባእታ ደረጃ ትምህርት ንኩለን ዝተፈላለያ ኢትኒካዊ ጉጂለታት ብቛንቛ-ኣደ ከምዝማሃራ እዩ ገይሩ። ዝተፈላለየ ባህልን ምዕብልና ቋንቋ ማሕበራዊ ቀጸላታትን ትጽቢትን ዘለዎም ተማሃሮ ኣብ ማእከላይ ደረጃ ኣብ ሓደ ኣምጺኻ ክትምህሮምን፡ ንሳቶም እዉን ምስቶም ካልኦት ከምኦም ተማሃሮ ብቀሊሉ ክዉሃሃዱን ክጽንበሩን ኣዝዩ ከቢድ ምምስራሕ እዩ ዘጋጥም። እዚ ጸገም እዚ ዝፈጥሮ መሰናኽላትን ስንብራታትን ኣብ ልዕሊ እቶም ተማሃሮ ኣዝዩ ዓቢ ጸገም ፈጢሩሎም እዩ። ስለዚ እቲ ጸገማት ኣብ ትምህርት፡ ካብታ ቀዳመይቲ መሰረት ጽፍሒ መባእታዊ ትምህርት ትጅምር ኣላ ማለት እዩ።
ቀጺሉ እዉን ናይቲ ካብ 1992-2002 ዓ.ም.ፈ ዝስረሔ ስርዓተ ትምህርት ኣዉንትኡን ኣሉትኡን ብቡቑዕ ካይተገምገመ እንኮሎ፡ ብካልእ ስርዓተ ትምህርት ብናይ ቴክሳስ ስርዓተ ትምህርት ዝፍለጥ ከምዝትካእ ተገይሩ። እኹል መጽናዕትን ምርምራትን ካይተገብረሉ ብሃታ-ሃታን ሽበድበዳትን ከምዝታኣታቶ ተገይሩ። እዚ ስርዓተ ትምህርት እዚ ክታኣታቶ እንኮሎ ኣብ ምድላዉ ኣባላት ሚኒስትሪ ትምህርት ክኮኑ እንኮሎዉ ዝቛጻጸሮ ዝነበረ ተቃጻጻሪ ድማ ፕረዝደንት ኢሰያስ ነይሩ። ስለዚ በቶም ናይ ኣካዳሚክ ፈሊጣን ዝተጻሕፈ ብፕረዝደንት ገሊኡ ቁቡል ዝበሎ ቁቡል ይኸዉን እዚ ቀይርዎ ዝበሎም ድማ ኣንዳተቐየረ ዝተሓንጸጸ ስርዓተ ትምህርት እዩ። ዉጽኢትን ኣድማዕነትን ናይዚ ሓድሽ ስርዓተ ትምህርት እዉን ዛጊት ውጽኢቱ ብኪኢላታት ስነ-ትምህርት ዓዉደ-ፍልጠትን ኣይተገምገመን ዘሎ። ላዕለዎት ሰብ መዚ ነዚ ስርዓት ትምህርት ንምትእትታዉ ዝደፋፉኡ መሰረታዉያን ሮቛሒታት ከምዘለዉ እዮም ዘተንብሁ። ካብቶም ዝተንብህወን ርቛሒታት እዞን ዝስዕባ እየን፡-
1.ኣብ ምህናጽ ማሕበራዉን ኣካላዉን ትሕተ ቕርጻታት ስለንርከብ፡ ነዚ ንምዕዋት ድማ ኣብ ዝተፈላለየ ዓዉድታት ጽላታት ናይ ተግባሬ-ኢድ ኪኢላታት ዓቕሚ ሰብ ከነማዕብል ነቲ ሒዝናዮ ዘሎና ምትካል-ዋልታ ጽምዶ {Strategic Engagement} ከዓዉት ስለዝኽእል፡ ኣብ ክንዲ ንጊዚኡ ከስራሓና ዘይክእል ፍልጠት ዜጋ ዝማሃር፡ ነዚ ሕጂ ሒዝናዮ ዘሎና መደባት ዘዓዉት ክማሃር ኣለዎ ዝብል እምነታት ከምዘለዎም የተንብሁ።
2.ካብቲ ዝተረኽበ ሓጺር ተሞክሮታት ኩሉ ማህደረ-ትምህርት ተዋሂብዎ ረኺቡን ዝተማህረ፡ ገሊኡ ትምህርቱ ወዲኡ ገሊኡ ካይወድኤ ብኡ ኣቢሉ ኣብ ዝማሃረሉ ዝነበረ ናይ ወጻኢ ሃገር ወይ ሳልሳይ ሃገር ዝተርፍ እንተኾይኑ፡ ኣብ ክንዲ ንወጻኢ ሃገራት ተማሃራይ ምስዳድ፡ ኣብዚ ተተይ እንዳበለ ክሳብ ማስተርስ ዘጽናዓሉ ባይታታት ምፍጣር ኣማራጺ እዩ ዝብል ቅመራታትን እምንቶታት ስለዘሎዎም ከምዝኾኑ የተንብሁ።
3.ዓቕሚ ሰብኣዊ ክእለትና ካብ ህሉዉ ኩነታትና ዝነቕልን ንህሉዉ ኩነታትን ንምፍታሕ ኣበርክቶ ዘለዎ ግድላዊ ዓይነት ትምህርቲ {Problem-Posing Method} ክከዉን ኣለዎ ዝብል እምነታት ስለዘሎ እዩ ቢሎም የተንብሁ። ብኣጣቃላሊ ክትመዝኖ እንተፈቲንካ እቲ ኣታሓሳስባ ኣዉንታን ኣሉታን ገጽታታት እኳ እንተሃለዉዎ፡ ከም ኣታሓሳስባ ኣብ ሎሚ መዓልት ጥራይ ዘተኮረ እምበር ናይጽባሕ ዝጠመተ ከምዘይኮነ ተኾሊዑ ይርኣየካ። ልዕሊ ኹሉ ግን ዝኾነ ዜጋ ዝደልዮን ዝብህጎን ዝኽእሎን ዓይነት ፍልጠት ካይምሃር፡ ናይ ምርጫ ሰብኣዊ መሰላቱ ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተመንዚዑ ካይፈተወ ጸራባይ፡ ኣልሓማይ፡ ነዳቃይ፡ መካኒክ፡ ናይ ዝተፋላለያ ማሽናት ኦፕሬተር፡…ወ.ዘ.ተ ንክኸዉን ይዉሰነሉ ከምዘሎ ጥራይ ኢና ክንግምግም ኪኢልና ዞሎና።
ኣቀድም ኣቢሉ ኣስመራ ዩኒቬርሲቲይ ከም ማእከለይቲ-ኣደ ፍልጠት ናይ ብሕጂ ዝህነጻ ኮሎጃት ኣብ ኤርትራ ንክትከዉን እዩ ዝሕሰብን ዝሕለንን ዝነበረ። ብሃንደበት ግን ኣብ 2002 ዓ.ም.ፈ.ዝወጸ ናይ መንግስቲ ፍሉይ ትእዛዝ ንኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ዝኸፋፍልን ንምዕጻዋ ዝሃቀነ መምርሒን ትእዛዝን ተማሓላሊፉ። ኣስመራ ዩኒቬርሲቲይ ካብ 2003 ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ ሓደሽት ተማሃሮ ምቕባል ኣቛሪጹን ኣብ 2006ዓ.ም.ፈ ድማ ፈጺማ ተዓጽያ። ከም ሳዕቤኑ ናይቲ ዩኒቨርሲቲ ታሕተዋይ ጸፍሒ መጽናዕቲ ምዕጻው ኣከቲሉ። በዚ ምኽንያት እዚ ትምህርቶም ክቕጽሉ ዝደልዩ ተመሃሮ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ንክመሃሩ ስለዘይክእሉ ንኣብ ማይ ነፍሒ ዝርከብ ናይ መንግስቲ ቴክኒካዊ ቤት ትምህርቲ ንኽኣትዉ ተገዲዶም። ልዕሊ ኹሉ ግን ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝርከቡ ተመሃሮ ዝቕጽል ዓይነት ትምህርቲ ባዕሎም ንኸመርጹ ኩልኩላት እዮም። እንታይ ድኣ ኣብቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ መሰጋገሪ ፈተና ዝረኸብዎ ነጥቢ መሰረት ብምግባር፣ ናብ ቅደም ተከተል ዘለዎ ተክኒካውን ስሩዑን ዝኾነ ተግባረ ኢድን ስነ-ኪነትን መደባት ትምህርት {Vocational and technical education } ብሚኒስትርይ ትምህርት ከምዝመዝገቡ ተጌይሩ። ናይ ካልኣይ ደረጃ መሰጋገሪ ፈተና ነዚ {matric} ዝወስዱ ተመሃሮ ኣብ መዓስከር ሳዋ ወተሃድራዊ ኣገልግሎት ዝወድኡ ወይ ከኣ ብምኽንያት ናይ ጥዕና ጉድለት መረጋገጺ ወረቐት ዘለዎም ጥራይ እዮ ንክፍተን ዝፍቀደሉ። ኣዝዩ ውሑድ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ሙሁራን ትምህርቲ ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ኣሎ። የግዳስ ሓደስት ተማሃሮ ከእንግድ ኣይክእልን እዩ።
ገለ ዉልቀ ሰባት ብመገዲ መቕርቦም ወይ ብናይ ርሕቀት-ምጽሕሓፍ ጻዕርታቶም ኣብ ደገ ከይዶም ንዝላዓለ ደረጃ ትምህርቶም ክቕጽሉ ማህደረ-ትምህርት ዝረኽቡ ዉሑዳት ኣይኮኑን። ሙዉል ማህደረ-ትምህርት ረኺበ ክማሃር ንደገ ክኸይድ ኢሉ ክሓትት እንኮሎ ካብ ሰለስተ ቦታታት ፍቃድ ክረክብ ኣለዎ። መጀመርታ ምምሕዳር ከተማ፡ ቀጺሉ ሚኒስትሪ ትምህርቲ መጨረስታ ድማ መዉጽኢ ፍቃድ ወይ ቪዙም ዝሃርመልካ ኢምግረሽን ስለዝኾነ፡ ኣብዚ ሰለስተ ቦታታት ክሰልጦ ኣዝዩ ዝተሓላለኸ ጉዕዞን መገድን ክወስድ ኣለዎ። መብዛሕትኦም ፈጺሙ ስለዘይቐንዖም ንሱዳን ወይ ኢትዮጵያ ከይዶም ብኡ ዝወጹ እዉን ዉሑዳት ኣይኮኑን። ስለዚ መንግስቲ ኤርትራ ንማሃደረ ትምህርት ዝረኸበ ተማሃራይ ናይ መውጽኢ ፍቃድ ቪዙም ብቀሊሉ ዝህብ ኣይኮነን። ኣንካይ ዶ ተማሃራይ ኬንካስ ዋላ እዉን ናብ ወጻኢ ንዝለዓለ ትምህርቲ፡ ዋዕላታት፡ ምርምራት…ወ.ዘ.ት ወይክኣ ንምብጻሕን ሕክምና ንምግባርን ክኸዱ ዝደለዩ ላዕለዎት ኣካዳምያውያን ናይቲ ሃገር ፣ ናይቲ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ወይ ዘሎዋ ኮሎጃትን ካብ ናይ ዩኒቨርሲቲ ፕረዚደንት ከምኡውን ናይ መንግስቲ ፍቓድ ኣቐዲሞም ክረኽቡ ኣለዎም። እዚ እንተዘይብሎም መዉጽኢ ፍቃድ ብኢምግረሽን ክዉሃቦም ኣይክእልን እዩ። እዚ ማለት ግን ፍጹም ብሕጋዊ ኣጋባብ ካብ ኤርትራ ብቀሊሉ ዝወጹ ዜጋታት የለዉን ማለት ኣይኮነን። እቶም ዝወጹ ዜጋታት እቲ መንግስት ባዕሉ ንደገ ዝሰዶም፡ መቕረብ ላዕለዎት ሰብ መዚ መንግስት ዝኾኑን ብሰኪዔት ምጣኔሃብታዊ ፖሎቲካዊ ሞራላዊ መዝነታዊ ብልሽዉናታት ተጠቂሞም ዝወጹ ወይ መዉጽኢ ፍቃድ ቪዙም ዝዉሃቦም ከምዘለዉ ክዝንጋዕ የብሉን። ኣብ’ቲ ዘሎ ኣብያተትምህርታትን ኮሎጃትን ተማሂሮም ብሴርትፊኬት፡ ዲፕሎም ን ዲግሪን ዝምረቁ ተማሃሮ ከምዘለዉ ዘታሓታት ሕቶ ኣይኮነን የግዳስ ከምቲ ዝድለን ትጽቢትን ዝግበረሉ ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብ 2007 ዓ.ም.ፈ ኣስታት 17000 ዝግመቱ ተማሃሮ ንካልኣይ ደረጃ መዛዛሚ መርመራ ማትሪክ ተፈቲኖም፡ ካብዚኣቶም ድማ 10000 ተሪፎም። እዚ ድማ ቡሩህ ስእሊን ግምታትን ክህበና ይኽእል እዩ። ስለዚ ትምህርት፡ ስርዓተ ትምህርት፡ ኣካዳምያዊ ናጽነት ምዕብልናን ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ሕማቕ ፖሊሲ እቲ ስርዓት ኣብ ዝታሓተ ሕሉም ወሪዱ ከምዘሎ ክግምገም ይክኣል።
ናይ ፈሊጣን ዋንነት {intellectual property} መሰል ብግብሪ ሕሉዉ ኣይኮነን። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት መሰላት ደረስት፡ ደረፍት፡ ማሃዝት…ወ.ዘ.ተ ክሕሎ ከምዘለዎን፡ ንኡኡ ዝካላኸል ማሕበር ተመስሪቱ ዘመታትን እኳ እንተተኻየደ ብግብሪ ግን ጽሓፋይ ጽሒፉ፡ ደራፋይ ደሪፉ፡ ተዋስኣይ ተዋሲኡ፡ ስኣላይ ሲኢሉ፡ ገጣማይ ገጢሙ፡ ማሃዛይ ሚሂዙ…ወ.ዘ.ተ እቶቱ ንመንግስት ከረክብ ኣለዎ። እዚ እንተዘይገይሩ ድማ ክንጽል ወይ ዕዳጋታቱ ክመክን ከም ዘለዎ ይግበር።
ንስፖርትን ኣትለቲክ ብዝምልከት፡ ዝተፈላለየ ዓይነት ስፖርትን ኣትለቲካዊ ንጥፈታት ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ይካየድ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ስፖርታዊ ትካላት ብወትሃደራዊ ሞኮንናት ከምባዓል ሜጀር ጀነራናል ኣዉልያን ብሪጓይደር ጀነራል ብላታን ካልኦት ኮሎኔላት ዝካየድ ስለዝኾነ ኣብ ክንዲ ስፖርታዊ ትካል ምኻኑ ወትሃደራዊ ትካል እዩ። እቲ ኣጋባብ ኣታሓሕዛን ኣብ መንጎ ሓለፍት እቲ ትካልን ስፖርተኛታትን ዘሎ ናይ ጊልያን ጎይታን ዝዓይነቱ ዝምድናታትን ሕጽረታት ምርድዳእን ጸቕጥታትን ዘንቀሎ፡ መብዛሕትኦም ስፖርቶኛታትን ኣትለቲካትን ንኤርትራ ወኪሎም ክጻወቱ ንወጻኢ ሃገር ምስ ከዱ ቡኡ ኣቢሎም ዝተርፉ ዉሑዳት ኣይኮኑን። ንኣብነት ንምጥቃስ ኣብ 2007 ዓ.ም.ፈ ጋንታ ኩዑሶ እግሪ ኤርትራ ምስ ጋንታ ኩዑሶ እግሪ ኣንጎላ ክትጻወት ኢላ ንኣንጎላ ኣብ ዝኸደትሉ እዋን ካብቶም ተጻወቲ 6 ሰባት ኣብ ኣንጎሎ ዕቁባ ሓቲቶም። ኣቃልብኦም ኣብ ምትራፍን ዑቕባ ምሕታትን ስለዝነበረ ጹቡቕ እዉን ስለዘይተጻወቱ ጋንታ ኩዑሶ እግሪ ኤርትራ ተሳዒራን ተጻወታ ኣብ ኣንጎላ ሓዲጋ ንኤርትራ ተመሊሳ እያ። ልዕሊ ኹሉ ሕጽረታት ንዋት፡ ሕጽረታት ምሕደራ፡ ሕጽረታት ኣሰልጠንቲ፡ ሕጽረታት ግዝየ፡ ሕጽረታት ምትብባዕን ምክትታልን፡ ሕጽረታት ተበግሶን ነቲ ተበግሶ ናይ ምስሳይ….ወ.ዘ.ተ ስለዘሎ ኤርትራ ልዕሊ 10 ከም ኣቶ ዘርእሰናይ ታደሰ ፕሮፊሽናሊስ ብደረጃ ዓለምለኸ ክዋስኡ ዝኽእሉ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ስፖርትን ኣትለቲክን ከተፍሪ ዓቕሚን ተኽእሎን እንዳ ሃለወ ከንሱ፡ ብሰንኪ ኣሉታ ፖሊሲ እቲ መንግስት ተወዝ ምባል ተሳኢኑ ኣሎ። ነዚ ዝባሃል ዘሎ ሓቕታት ንምፍላጥ ዝስዕብ ቀለቤት መርበብ ሓቤሬታ ኢንተርኔት ክንበብ ይክኣል እዩ። http://www.nation.co.ke/sports/football/-/1102/504034/-/yun04v/-/
ንባህሊ ብዝምልከት፡ ባህሊ ብዝሰፍሔ ትርጉሙ ንትምህርት፡ ስነጥበብ፡ ስነፍልጠት፡ ስነኪነት፡ ወግዕን ልምድታትን፡ ስነቛንቛ ሞዕብልናታት…ወ.ዘ.ተ ዝሓቖፈ እዩ። ኣዝዩ ሙዑቡል ሃገራዊ ባህሊ መሰረት ምዕቡል ምጣኔሃብታዊ ሙዕቡል ፖሎቲካዊ ስርርዕ እዩ። ባህሊ ካይማዕበለ ዝስልጥን ሃገርን ሕብረተሰብን የሎን። ባህላዊ ምዕብልና ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ብዘገምታዊ ሕግታቱ ብምርዓምን ብምንጻግን ዝኸዉን እቲ ስርዓት ብሓይሊ ከታኣታትዎ ዝደሊ ባህልታት ምትእትታዉ ስለዘሎ፡ ባህላዊ ኩልፈታትን ባህላዊ ስራዝነትን {nihilism} ብሩኡይ ምጥፋእ ባህላዊ ሚዛን ኣጋጢሙ ኣሎ።
ንመዛናጊዒታትን ምርኢታትን ብዝምልከት፡ ኣብ ኤርትራ ዝተፈላለየ ክለባት፡ መዛናጊዒታት፡ ሲናማታት…ወ.ዘ.ተ ኣሎ። ብሙሉኡ ብዘይካ ብዉልቀሰባት ዝዉነና ባራትን ኣብያተሻሂታት ሓዲካ እቲ መዛናጊዒታት ኣብ ትሕቲ ዋንነት መንግስትን ብቁጽጽር መንግስትን ዝካየድ እዩ። ኣብ ክንዲ መዛናጊዒታት ዝኸዉን ናይ ስለያ መርበብ ሰኪዔታት ስለዝተቀየረ፡ ኣብ ክንዲ ዜጋታት ኣብ ትርፊ ጊዚኦም ዝዛናግዕሉ ሃመማታት ክዝንብይሉ ዝዉዕሉ ግዝያት ይበዝሕ። ዜጋ ኣብ ትርፊ ግዚኡ ዘይዛናጋዕን ምስ ቤተሰቡን ኣዕሩኹቱን ዘይራኸብን እንተኾይኑ ማሕበራዊ ርኽኽባት ኣብቲ ሕብረተሰብ እንዳተሸምቀቀ ስለዝኸይድ ሕማቕ ማሕበራዉን ኣእሙራዉን ሓደጋታት ክህልዎ እዩ።
8. ንክብሪ መባእታዊ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ብዝምልከት፡
ኩሉ ኤርትራዉን ዓለምናን ከምዝፈልጦ ኣብ ኤርትራ ክብሪ መባእታዊ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታት ዝተቀንጠጠ እዩ። ነዚ ሓቂ እዚ ምኹኑይ ንምግባር ድማ በዞም ዝስዕቡ መርትዖታታት ክግለጽ ይክኣል።
1. ዜጋታት ክእከቡ፡ ዜጋታት መሰላቶም ክሓቱ፡ ዜጋታት ብድላዮም ኣጋባብ ሃይማኖቶምን ጸሎቶምን ከካይዱ፡ ዜጋታት ከም ድላዮም ክጽሕፉን ክዛረቡን፡ ዜጋታት ናብ ድላዮም ሃገራት ክገሹ፡ ዜጋታት ሰላማዊ ሰልፊ ከካይዱ፡ ዜጋታት ቅሬታቶም ክገልጹ…ወ.ዘ.ተ ፍቁድ ኣይኮነን።
2. ናይ ወትሃደራዊ ስርሒታት፡ ናይ ስለያን ጸረስለያን፡ ጸጥታዊ ሓይልታት፡ ፖሊስ ብዘይ ሕጋዊ መስርሕን ቀጥዕታትን ዜጋታት ምቕያድ ምስቃይ ክሳብ ምቕታልን ካብቲ ዘሎ ኣዝዩ ዘሰክፍ ነገራት እዩ።
3. ካብ ኣገልግሎት ንዝሃደሙን ዝኣበዩን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምቅያድ፡ ምግፋፍ፡ ምእሳር፡ ምስቓይን ምብስባስን ስግሩ ድማ ገለ ካብዚኣቶም ኣብ ትሕቲ-ቀይዲ ኣካላት መንግስቲ እንከለው ብዝተፈላለየ ምኽንያት ከምዝመቱን ኣካላዊ ስንክልና ከምዘጋጥሞም ዝፍለጥ እዩ። ስለዚ ኢሰብኣዊ ኣጋባብ ኣታሓሕዛ እሱራት ኣሎ።
4. ኣሰቃቒ ዝኾነ ንህይወት ደቅ ሰባት ዘስግእ ናይ መቀየዲ መደበራት ኣብ ትሕቲ መሬት ህዱም ባዓትታትን ገዛዉትን ብሓጺን ዝተሰርሔ ኮንተይነራት ተሰሪሑ ኣብኡ ብምእታዉ ንቁዩዳት ምቅጻዕ፡ ምሕያርን ምሙቛሕን ልሙድ ብልሓት ናይዚ ዘሎ ስርዓት እዩ።
5. ሰብ መዚ እቲ ህሉዉ ስርዓት ፊን ከም ዝበሎም ምሙቋሕን ምእሳርን ንቤተሰብ ናይቶም ካብ ኣገልግሎት ዝሃደሙ ከይተረፈ ምእሳርን ምምቋሕን ስግሩ ድማ 50000 ናቕፋ ከምዝኸፍሉ ንብረቶም ምህጋርን መዓልታዊ ልሙድ ኣጋባብ ኣሳራርሓ እዩ።
6. መንግስቲ ንውልቃዊ መሰላት ዜጋታትን ሰብኣዊ ጸጥታዊ ህላዊኦም ፍጹም ኣይሕልዉን እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ዜጋታት ኣብዚ ኣለዉ ኣብዚ ወዲቖም ዘይባሃለሉ ሽርበት ናይ ዜጋታት ወትሩ ዝርኤ እዩ። ሓደ ሓደ ግዝያት ስድራቤታቶም ሃለዋት ዝተሸርበ ሰብ ንምፍላጥ ኣብ ሓዳስ ኤርትራ ፍላን ዝባሃል ዝራኣየ ዓይኑ ይብራህ ብምባል ምንዳይ ዜጋታት ይርኤን ይስማዕን እዩ።
7. ኩሎም ትሕቲ 40 ዓመታት ዝዕድሜኦም ዜጋታት፡ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ንሃገራዊ ኣገልግሎት ብሓይሊን ጸቕጥን ንምዉፋር ምግፋፍ መዓልታዊ ተግባር እቲ ዘሎ መንግስት እዩ።
8. ንመንግስት ወይ ኣካላት መንግስት ዜጋታት ከሲሶም ኣብ ሕጊ ከቕርብዎም ዘኽእል ባይታታትን ሕግታትትን መሰላትን ፍጹም የሎን።
9. ዜጋ ብመንግስት ብምኽንያት ፖሎቲካ ተጠርጢሩ ኣብ ትሕቲ ቀይድ ምስኣተወ ኣብ ትሕቲ ቀይድ ክጸንሕ ወይ ክልቀቅ ብሕጋዊ ቤት ፍርዲ ጉዳዩ እሱር ኣይዉሰንን እዩ። ንቀየድቲ ወይ ንቁዩድ ሕጋዊ ወይ ዘይሕጋዊ ዝገብር ቀጥዒ ቁዩድ ኣብ ቅድሚ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝተወሰነ መዓልታት ወይ ስዓታት ምቕራብ ፡መሰልን ሕግን ብግብሪን ክልስሓሳብን ኣይሰርሕን እዩ።
10. ቁዩድ ብሕድሪ ንነዊሕ ኣዋርሓት ወይ ዓመታት ኣብ ኣብያተ ማእሰርት ክድርበ ይካእልን ዝግበር ንቡር ኣሳራርሓ እዩ።
11. ኣብ ኤርትራ ፍርዳዉን ፍትሓዉን ትካላት ፈጺመን ትካላዊ ናጽነት የብለንን። ኢድ ኣታውነት ናይ ፈጻሚ ኣካላት መንግስት ኣብ ሕጋዊ ትካላት፡ ንፍሉይ ቤት ፍርዲ ተጠቒምካ ሕጋዊ ኣገባብ ምዕጋትን ምስራዝን ንቡር መካኒዝም እዩ።
12. ዜጋታት ብሰላማዉን ዲሞክራሲያዊ ኣገባብ መንግስቶም ንክቃወሙን ኽቕይሩ ዘለዎም መሰል ዉሑሱን ሕሉዉን ኣይኮነን።
13. መሬት ናይ መንግስት ስለዝተባህለ፡ ዜጋ ከምድላዩ ክሓርስ፡ ከምድላዩ ጤሳ ዓዲ ኣብኡ ክሰርሕ ኣይክእልን እዩ። ዜጋ ናይ ምዉናን መሬት መሰላት የብሉን።…ወ.ዘ.ተ
9.ንሓፈሻዊ ሃገራዉን ህዝባዉን ጸጥታ ብዝምልከት፡
ንጸጥታ እታ ሃገር መንግስትን ህዝብን ብዝምልከት፡ ኣዝዩ ስሩዑን ስጡሙን ዝኾነ ንጹር ኣዋዳድባን ኣሳራርሓን የሎን። ኣብ ኤርትራ ፖሊስ፡ ኣዘዝቲ ሓይልታት ምክልኻልን ስርሒታትን፡ ስለያን ጸረስለያን…ወ.ዘ.ተ ናይ ገዛእ ርእሶም ኣብያተ ማእሰርት፡ መደበራት ተሓድሶታት፡ ብልሓታት ኣሳራርሓ፡ መቕጻዕትን ዉሽጣዊ ሕግታትን ኣለዎም። ፖሊስ ዕላዊ ስርሖም ናይ ውሽጢ ጸጥታ ህዝቢ ምሕላው እዩ። ሓይልታት ምክልኻል ድማ ብግዳም ዝመጽእ ጸጥታዊ ሓደጋን ወትሃደራዊ መጥቃዕትታት ንምክልኻል እዩ። ስለያን ጸረ ስለያን ድማ ክልተ ገጻት ወትሃደራዉን ቬርገሳዉን መልክዕን ትሕዝቶን ሃሊዎ ብዉሽጥን ብደገን ክልዓል ወይ ክመጽእ ዝኽእል ጸጥታዊ መጥቃዕትታትን ዘይምርግጋእን ጉሁድን ሙስጡር ምንቕስቃሳት ኣብ ምክትታልን ምድርቃስን ዝተመዘ እዩ። እዞም ሰለስተ ዝተፈላለዩ ወትሃደራዉን ጸጥታዊ ትካላት ነፍስወከፎም ናይ ገዛእ ርእሶም ኣብያተ ማእሰርቲ፡ መርመርቲ፡ ኣጋባብ ኣሳራርሓ፡ ኣጋባብ መቕጻዕትን ዉሳኔን ኣለዎም። ንመረዳእታ ሓደ ዜጋ ብፖሊስን ስለያን ጸረስለያን ንሓደ ዓይነት ክሲ ወይ ጥርጠራ ክድለ እንኮሎ ስለያን ጸረስለያን እንተሒዞሞ፡ በቲ ዝጠርጠርዎ ክሓትዎን ቀይዶሞን ድሕሪ ምጽናሕ ካብ ቀይድ ምስተፈትሕዎ ዳግም እዉን ፖሊስ ክሓቶን ክቕይዶን ይኽእል እዩ። ነፍሲ ወከፍ ጸጥታዊ ኣሃዱ ክትያን ንጹር መደብ ዕዮ-ስልጣን ስለዘይብሉ ፈዉዳ ድላዩ ክገብር ይኽእል እዩ። ልዕሊ ኽሉ ግን ነዚ ስለስተ ክፋላት ጸጥታ ዉህደት ዝኣሳስሮምን ዝፈላልዮምን ቀለቤት ስራሕ ስለዘየሎ፡ ዜጋ ግዳይ ናይዚ ብኹረት መካኒዝም ይኸዉን ኣሎ።
ሚኒስትሪ ሃገራዊ ድሕነት ተጸዋዕነቱን ቀጥታ ምትእስሳሩን ንቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት እዩ። እዚ ሚኒስትሪ እዚ ኣዝዩ ሰፍ ዘይብል መዝነትን ስልጣንን ኣለዎ። ኣባላት እዚ ሚኒስትሪ’ዚ ንሃገራዉን መንግስታዉን ጸጥታ ንሓደጋ ኣጋሊጾም ወይ ከጋልጹ እዮም ኢሉ ንዝጠርጠሮም ወትሃደራት ወይ ቬርጌሳውያን ዜጋታት ብዘይ ገለ ሕጋዊ ወኸሳታት ናይ ምእሳር ሓላፍነት ኣለዎ። ብተማሳሳሊ እውን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ወትሃደራትን ቬርጌሳዉያን ዜጋታት ክቕይዱን ክኣስሩን ይፍቀደሎም እዩ። ኣቀድም ኣቢሉ ካብ 1992-2004 ዓ.ም.ፈ. ከም ዕላማን መደባት ስርሓትን ሓይሊ ፖሊስ ኣብ ሃገራዊ ጸጥታ ጠቀስ ዝምልከት ጉዳያት ኣይኣትዉን እዮም ኔሮም። ኩሉ ስርሓቶም ምስ ህዝቢ ጥራይ ዝታኣሳሰረ ጥራይ እዩ ነይሩ። ሕጂ ግን ፖሊስ ካብ ሃገራዊ ኣግልግሎት ንዝሃደሙ ወትሃደራት ወይ ካብ ሙዱብ ስርሓቶም ንዝኸብሎሉ ንዝተባህሉን ዝተጠርጠሩን ኣብ ምክትታልን፡ መንቀሳቀሲ ወረቅት ኣብ ምሕታት፡ ስግሩ እዉን ምቕያድን ምግፋፍን መዓልታዊ ስርሓቶም ኮይኑ ኣሎ። እቲ ኣብዚ ዝኸፍኤ ጉዳያት ዘሎ ክልተ መሰረታዉያን ጉዳያት እየን። ንሳተን ድማ፡-
1.ካብዞም ሰለስተ ትካላት ጸጥታ መንግስት ዋላ እዉን ብዘይኮነ-ነገር ኣሲሮምኻ ድሕሪ ኩሉ ሕሰምን መከራን ካብ ቀይድ ምስፈነዉኻ፡ ኣነ ብዘይዉዓልክዎ እዚ ግፍዒ እዚ ኣብ ልዕለይ ወሪዱ ብምባል ተመሊስካ ስምካ ተጽርየሉን ንገፋዕትን ቀየድትን ትኸሰሉ መካኒዝም፡ ባይታ፡ መሰላት ዘይምህላዉ እዩ።
2.ኣባላት እዘን ሰለስተ ትካላት ጸጥታ መንግስት ነቲ ዘለዎም ጸጥታዊ መዝነትን ባይታን ተጠቂሞም ኣብ ምጣኔሃብታዊ፡ ፖሎቲካዊን ሞራላዉን ብልሽዉናታት ምዝዉታሮም እዩ። ሓደ ኣባል እዘን ሰለስተ ትካላት ጸጥታ መንግስት ነቲ ዘለዎም ጸጥታዊ መዝነትን ባይታን ተጠቂሞም ንዉልቃዊ ቅርሕንት መፍደይ ሒነ፡ መኻዕበቲ ዉልቃዊ ማሕፍዳ ፋይናንሳዉን ነገራዉን ረብሓታቱ፡ ሌላን ጉሌላን ዘመደይ ዘመድካ…ወ.ዘ.ተ ክጥቀመሉ ዘዉትር ዝርኤን ዝስማዕን ፍጻሜ እዩ። ብፍቃድን ምትሕብባራትን ናይዞም ኣባላት ሰለስተ ትካላት ጸጥታ መንግስት ብዘይ ገለ ጸገም ካብ መዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ንወጻኢ ክትወጽእ ትኽእል፡ ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎት ከንስኻ ብዘይ ገለ ጸገም ኣብ ዉልቃዊ ዋኔንካ ክትዋፈር ትኽእል፡ ዝተኣሰረካ ዘመድ ወይ ፈታዊ ካብ ቀይድ ከተዉጽእ ትኽእል፡ ንሱዳን ወይ ንኢትዮጵያ ክትወጽእ እንተደሊኻ ብመካይኖም ገይሮም ኣብ ጫፍ ዶብ ከስጉርኻ ይኽእሉ …ወ.ዘ.ተ እዩ። ስለዚ እቲ ዝላዓለ ምጣኔሃብታዊ፡ ፖሎቲካዊን ሞራላዉን ብልሽዉናታት ኣብ ዉሽጥን ደገን በዞም ዝተጠቅሱ ሰለስተ ትካላት መንግስት ዝያዳ ካልኦት ይካየድን ይዝዉተርን።
እቲ ጸጥታዊ ማሓዉራት ኣዝዩ ዝተሓላለኸ እዩ። ካብ ቀበሌ ወይ ምምሕዳራት ጀሚሩ ንነፍስወከፍ ቬርጌሳዊ ነባሪ ናይቲ ምምሕዳር ዝቃጻጸር መርበባት ኣሎ። ነዚ መርበባት እዚ ዝቃጻጸር ድማ ሕመራት ጓል ሕመረት ተባሂሉ ዝተወደበ ስለያዊ ሕቡኣን ዉሃዮታት እዩ። ኣንኳይ ዶ ኣብ ህዝብስ ዋላእዉን ኣብቲ ወትሃደራዊ ትካላት እዉን ዝዞረቀን ዝተዘርግሔን እዩ። ስለዚ እቲ ስርዓት እንታይ ይኸይድ ኣሎ እንታይ ይባሃል ኣሎ ኣብቲ ዝታሓተ ጽፍሒ እዉን ብዝርዝር ይፈልጥ እዩ። እቲ ጭቆናን ሕማቕ ምሕደራን ኣብ ዝላዓለ ጥርዙ ስለዝበጽሔ ኣባላት ሰራዊትን ህዝብን ብእብረን ብዘይጥርኑፍ ኣጋባባት {mop} ኣንጻር መራሒ መንግስትን መንጉስቱ ደዉ ኢሎም ክቃወሙ ትእዛዛት መምሪሒታትን ሸለል ክቡሉ ይርኣዩን ይስሙዑን ኣለዉ። እዚ ምዕብልናታት እዚ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን ዝጸንሔን ዘሎን ኮይኑ፡ ናብ ህዝቢ እዃ ሰጊሩ እንተሎ ዛጊት ግን ኣብ ዝተሓተን ዘይተዋሃሃደን ፈላሚ ደረጅኡ እዩ ዘሎ። ህዝቢ ምረቱን ተቃዉሙኡን ብጉሁድ ኣብ ፈቆዶ ኣብያተ-ሻሂታትን ባራት ክዛረብ ጀሚሩ ኣሎ። እዚ ህዝባዉን ሰራዊታዉን ምንዕዓባትን ዘይምእዙዙነት {public and military disobediences } ናበይ ገጹ ክምዕብል እዩ ዓሚቕ ምክትታልን መጽናዕትን ከድሊዮ እዩ። ብኣንጻር እዚ ዝኸይድ ዘሎ ኩነታት፡ በቲ ዘሎ ስርዓት ምጽንጻን ጥሩጡራት ዝገብርዎ ርኽክባት ብቴለፎን፡ ደብዳቤታት፡ ኢንተርነታት እዉን ህሉዉ እዩ። ልዕሊ ኹሉ ዘሰክፍ ነገር እንተሃልዩ ኣብ ዉሽጥ ኣባላት እዚ ስለያዊን ወትሃደራዉን ትካላት ዉሑዳት መኮንናት ሕዙእ ሓቤሬታታት ሃገረ-መንግስት {confidential-information} ክሸጡን ክልዉጡን ዝስከፉ ስለዘይኮኑ፡ ሓይሊ ገንዘብ እንተሃልዩ ሚስጢራት ናይቲ መንግስት ንምፍንቃሉን ንምርካቡን ቡዙሕ ኣጸጋሚ ኣይኮነን።
ካልእ ምስ ጸጥታዊ ኩነታት እታ ሃገርን ህዝብን ተኣሳሲሩ ክግለጽ ዝግብኦ ጉዳይ እንተሃልዩ ቀጻሊ ሱልኮታት ስለያን ጸረስለያን ኣብ ኩሉ ከባቢ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣሎ። ዝተፈላለየ ንእስ ንእስ ዝበለ ወትሃደራዊ መጥቃዕትታት ኣሎ። ድሕሪ እቲ መጥቃዕትታት ምክያዱ ተቃወምቲ ፖሎቲካዉያን ዉድባት ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ዝደጀነን ሓላፍነት ይጽዕዳ እየን፡ ብዉሽጣዊ ዓቕምታተን ወይ ምድግጋፍ ስርዓት ኢትዮጵያ ወትሃደራዊ መጥቃዕትታት ምክያዱ ዘራጋግጽ መርትዖታት የሎን። መብዛሕትኡ ብኸባቢ ጋሽን ሰቲትን እኳ እንተኾነ ስሕት ኢሉ እዉን ብከባቢ ጾሮናን ራሓይታን ይርኤ እዩ። ልዕሊ ኽሉ ግን ካብ 2000ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ኣብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን መንነቶም ክስብ ዛጊት ዘይተራጋገጸ ዕጡቃት ኣብ ከባቢ ሰቲትን መረብን ጥሪት-እንስሳን ን መጭዓኛን፡ ኣጣል፡ ኣባጊዕ፡ ኣእዱግን ኣግማልን ካብ ጓሶት ኤርትራዉያን ዜጋታት እንዳመንዝዑ ንኢትዮጵያ መብዛሕትኤን፡ ገሊኤን ድማ ንሱዳን ከባቢታት ገዳርፍ ከምዝወስድወን ይንገርን ይዝንቶን እዩ። ኣብ ዉሽጥ እዚ ዝሓለፈ 7 ዓመታት ኣስታት 8000 ዝግመታ ጥሪት-እንስሳ ተሰሪቀን ኣለዋ። ነዚ ንኡስ ኣርእስት ንምጥቕላሉ ዝኣክል፡ ንህዝቢን ሃገርን ኤርትራ ንጸጥትኡ ዝዘርግ ካብ ብግዳም ዝመጽእ ሓይሊ፡ ካብቲ ስርዓትን ናይ ጸጥታዊ ትካላቱ ዝነቕል ከምዝዓቢ ብንጹር ከነቀምጥ ንደሊ።
10.ንሕብረተሰብኣዊ፡ ኤትኒክ ጉጂለታትን እምነታት ማዕርነትን ኣድልዎን ብዝምልከት፡
ኩሉ ክፍልታት ሕብረተሰብና ኣብ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ ሃብታዊ፡ ሕብረተሰብኣዉን ባህላዉን ሂወት ሃገሩን ሕብረተሰቡን ተሳታፊ ስለዘይኮነ፡ እቲ ሓደ ሃይማኖት ነቲ ካልእ ሃይማኖት፡ እቲ ሓደ ኤትኒክ-ጉጅለ ነቲ ካልእ ኤትኒክ-ጉጅለ ፡ እቲ ሓደ ኣዉራጃ ነቲ ካልእ ኣዉራጃ …ወ.ዘ.ተ ኣጻብዕቱ ከመልክትን ብጓህዲ ክኸስስን ወትሩ ዝስማዕ እዩ። ልዕሊኡ ድማ መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ከም ንገለ ኣካላት ሕብረትሰብና ዝቀርቦን፡ ንኻልእ ኣካላት ሕብረተሰብና ዝርሕቆን ተወሲዱ፡ ካብ ላዕለዋይ ብልሒ ጫፍ እቲ መንግስትን ሕብረተሰብን ጀሚሩ ካሳብ ታሕተዋይ ሕሉማቱን ማሕዉራቱን ብኢትኒክ፡ ኣዉራጃ፡ ሃይማኖት…ወ.ዘ.ተ ስምዒታትን ቅልዉላዋትን ካይተረፈ ይዕንብብን ይጋማማዕን ኣሎ። ነዚ ህሞት እዚ ንምርድኡ ድሕረ-ባይታ ምንጪ ናይዚ ፖሎቲካዊ ስልጣን ጨቢጡ ዘሎ ጉጂለ ምፍላጥ ስለዘድሊ ኣሕጽር ኣቢልና ክንጥሕምሶ ኢና።ዉድባዊ ኣዋዳድባ፡ ኣሳራርሓ ፖሎቲካዊ ስልጣን መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ብቀዳምነት ብዘይገለ ስክፍታን ምድንጋራትን ክንርድኦ ዝግብኣና ቀንዲ ጉዳይ ኣሎ። ንሱ ድማ እቲ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዘሎ ፖሎቲካዊ ዉድብ ዋና ከምዘለዎ እዩ። ብዋንነት ስለዝስራዕን ዝኸይድን ድማ እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ፖሎቲካዊ ዉድብን መራሕቱን፡ ንነብሱን ንዉዱቡን ብሓድሽ ወለዶን ደምን እንዳተክኤን እንዳተሓደሰን፡ ንሙሉእ ህዝብን ሃገርን ማሕበራዊ ቀጸላታቱ ወካሊን ኣሳታፍን፡ ግዝኣተ-ሕጋዊን ዲሞክራስያዉን ህይወት ዝዉንን ፖሎቲካዊ ስርርዕ ንክኸዉን ፍጹም ኣይካኣልን እዩ። ነዚ ሓቕታት እዚ ንምርድኡ ነዚ ፖሎቲካዊ ዉድብ እዚ ናብታ ናይ ፈለማ ኣማሳሳርትኡ ድሕረ-ባይታ ኬድና ምድህሳስ ከድልየና እዩ። እዚ ዉድብ እዚ ክቀዉም እንከሎ ብዝተፈላለዩ ኣርባዕተ ፖሎቲካዊ ጉጂለታት፡ ክልተ ኤትኒክ ጉጂለታትን ክልተ ዝተፈለለዩ መንፈሳዊ እምነታት ብዝዉንኑ ዝተመስረተ እዩ። እቶም ኣርባዕተ ፖሎቲካዊ ጉጂለታት፡- 1፡ ብኢሰያስ ኣፍወርቂ ዝምራሕ ኣብቲ እዋንቲ ብስም ሰልፊ ናጽነት ዝፍለጥ። 2፡ ፍሉይ መጸዉዒ ዘይነበሮ ንደቂ ማርያ ዝዉክል ዝመስል ብኣቡ-ጥያራ ዝምራሕ ጉጅለ። 3፡ ብዑስማን ሳልሕ ሳበ ዝምራሕ ንደቂ ሰምሃርን ገለ ደቂ ከበሳን ዝጠመረ ጉጅለ ብህዝባዊ ሓይልታት ዝፍለጥ ጉጅለ። 4፡ ብኣደም ሳልሕ ዝምራሕ ናይ ደቂ ዑቦል ጉጂለ ብዕቦልዩን ዝፍለጥ እዮም መስሪቶሞ። መብዛሕትኦም ድማ ደቂ ትግርኛን ትግረን ኤትኒክ ጉጂለታትን ኣመንቲ እስልምናን ክርስትናን ነይሮም። ካብ 1972-1977 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ዝተኻየደ ዉሽጣዊ ቃልስታት ድማ ካብ እቲ ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ዝባሃል ዉድብ፡ ናይ ማርያን ናይ ዕቦልዩን ፖሎቲካዊ ጉጂለታት ኣብ መንጎ 1972-1977 ዓ.ም.ፈ. ሓለፍተንን ገለ ታራ ኣባላተንን ብከፊሎም ቀልጢፎም ብወለንተእምን ምርጫታቶምን ካብቲ ሓባራዊ ሽርክነታዊ-ብርኪ ግንባር ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ኣልጊሶም እዮም።
ኣብ ዝላዓለ ብልሒ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ብደቂ ከበሳን ሰምሃርን እንዳተባሕተ መጽዩ። እዚ ማለት ግን ደቂ ካልኦት ኤትኒክ-ጉጅለ ኣይነበሩን ዝስምዕ ተረድኦን መግለጽን ኣይኮነን። በዚ መሰረት ድማ ዋሕዚ ናይ ሓደስት ዝስለፉ ዜጋታት ነጸብራቕ ናይቲ ኣብ ዝላዓለ ፖሎቲካዊ ብልሒ ስልጣን እንዳኾነ ስለዝኸደ ዘይተማጣጠነ ዲሞግራፊካዊ ብዝሒ ምስላፍን ምምቕራሕ ፖሎቲካዊ ስልጣን ካብ ኩለን ኤተኒካዊ ጉጂለታት ኤርትራ ኣይነብረን ማለት ኣይኮነን። ድሕሪ 1975 ዓ.ም.ፈ መብዛሕትኦም ኣባላት ኤተኒክ ጉጅለ ትግርኛ ብሓፈሻ ንሰዉራ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ን ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ብብዝሒ ምስላፎም ዓብሊሎሞ እዮም። ዋላ እኳ ኣማሳራርትኡ ዲሞግራፊካዊ ዓብላልነት ከምኡ እንተነበረ፡ ዘይክሓድ ሓቂ እንተሃልዩ፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ነቲ ፍርቂ ክርስትያን ፍርቂ ኣስላም ዝኾነ፡ ኣብ ትሽዓተ ብሄራት ዝተመቓቐለ ብዙሓዊ ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣሕቢሩ ናብ ሓደ ብልዑል ተወፋይነትን ዲስፕሊንን ዝተሃንጸ ሃገራዊ ምንቅስቓስ ለዊጡዎ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ፡ ብመሪሕነቱ፡ ነቶም ብርእሰ-ሓያላን ኣመሪካን ሶቬት ሕብረትን ብተኸታታሊ ዝተደገፉ ስርዓታት ኢትዮጵያ፡ ዳርጋ ብዘይ እኹል ናይ ወጻኢ ደገፍ “”ንጸላኢ ብጥዩቱ ብብረቱ” ብምዉቓዕ ኣላሽ ኣቢሉ ኣምበርኪኹዎም እዩ። እዚ ንርእሱ ዓቢ መዘና ዘይብሉ ዓወትን ተሞክሮ ሰዉራታት ዓለምና እዩ። ብሓፈሻ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ብፍላይ ምስቲ ጎረብብቲ ኤርትራ ኣብ መዳይ ዳግመ–ህንጸት ዝነበረን ዘጕሂ ተመክሮ ክወዳደር እንከሎ፡ ጎሊሑ ዝርኤ ኣዉንታ ተሞክሮ ድማ እዩ። ጎኒ ንጎኒ ናይቲ ቃልሲ፡ ደቀንስትዮ፡ ሰራሕተኛታት፡ ጓሶትን ሓረስቶትን ካብቲ ንዘበናት ሓኒቑ ሒዙዎም ዝጸንሐ ዓዘቕቲ ማሃየምነት፡ ድኽነት፡ ጥምየትን፡ ጭቆናን ሞቕሕ ሕሱም ጸቕጥን ሓርነት ንኽጋናጸፉ፡ እቲ ግንባር ብሓይሊ ለይትን ምዓልትን ሰሪሑሉ እዩ። ብሓቂ ክርአ እንተተደልዩ፡ እቲ ብሰዉራና ሓራ ዝወጹ ቦታታትን ህዝብን ኤርትራ፡ ንልምዳዊ ዝምድናታት ትሕዝቶ ዋንነት መሬት፡ ማሪታዊ ምፍልልያት ንከብቕዕ፡ ማሃይምነት ንምጥፋእን ኣፈጻጽማ መርዓን ንምልዋጥ ዝተኻየደ ፈተነ፡ ከምኡ ውን ኣብ ሕርሻ፡ ህዝባዊ ኣግልግሎት ጥዕናን ብልዑል ኣሳታፍነት ዝወሃብ ዝነበረ ኣገልግሎታት እዩ። ጓሶት፡ ሓረስቶት፡ ሸቃሎ፡ መንእሰያትን ደቀንስትዮን፡ ነቲ ቓልሲ ብብዝሒ ክጽምበሩዎ ዝደረኾም ቀንዲ ግብራዊ ድርኺት እዩ። ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ንሃገራዊ ሓርነትን ማሕበራዊ ለውጥን ብሓደ ኣጣሚሩ ቃልሲ ምስልሳሉ ድማ እዩ፡ ን ሰዉራ ኤርትራ ዘዐወቶን ንተመክሮ–ኤርትራ ከም ሓደ ዓቢ ተሞክሮ ኣብ መዝገብ ታሪኽ ዓለምና ዘመዝገቦ።
ነዚ ማሕበራዊ ዋሕዚ ተሳትፎን ተጠቂሙ ፖሎቲካዊ ጉጂለ ሰልፊ ናጽነት ብመራሒኣን መስራቲኣን ኢሰያስ ኣፍወርቂ ተገሪሓ ንናጻ ኤርትራ ኣትያ። ስለዚ ይብዛሕ ይዉሓድ ቡዝሑ ብዘየገድስ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተቃለሰላ ፖሎቲካዊት ዉድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ መንዲልን ንብረትን ኢሰያስን ሓዋርያታቱን ስለዝነበረት፡ ብዘይ ገለ መወከሲታትን ተሳትፎን ኣባላታን መላእ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ነዚ ቆይሙ ዘሎ ምልካዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) መስሪታ ን17 ዓመታት መመላእታ ንኤርትራን ህዝባን ላዕልን ታሕትን ዘብልዋ ዘለዉ። ከምኡ ስለዝኾነ እዩ ድማ ካይሓፈሩ ነዚ ሰዉራ ንሕና መሪሕና ስለዝዓወትናዮ ነዚ ሃገርን ህዝብን ንሕና ኢና ንመርሖ ዝብሉ ዘለዉ። ኣብ ኤርትራ ቅያ ዝሰርሔ ዳግም ቅያ ክሰርሕ ዝኽእል ዓርሞሾሽ ሕቡእ ሓይሊ ኣሎ። ንሱ ድማ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። መዝነቱን ስልጣኑን ካብዞም መንዲሎምን ንብረቶምን ገይሮማ ዘለዉ ጃንዳ ክምንዝዕ ድማ ነቲ ዘባኾርዎ ስርሓት ንምቕጻሉ ተባራቢሩ ክቃለሶም ኣለዎ። እቲ ሕጂ ኣብ ህዝብናን ገለ ፖሎቲካዉያን ጉጂለታትን ዝርኤን ዝስማዕን ግጉይን ድንጉሩን ዋህማዊ ፖሎቲካዊ ተረድኦ {mythical political perception} ካብዚ ህያዉ ነጸብራቕ ዝነቕልን የግዳስ ኣብ ልክዕ ልዓቱ ዘየሎ እዩ። መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ብፖሎቲካዊ ጉጂለ ሰልፊ ናጽነት ብመራሒኣን መስራቲኣን ኢሰያስ ኣፍወርቂ ተገሪሓ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዝዓተረት ድኣ እንበር፡ ወካሊትን ረብሓ ኣራጋገጺትን ናይ ደቂ ከበሳ፡ ናይ ዉሱን ኤትኒክ ጉጅለ ሃይማኖት ን ኣዉራጃን፡ ክትዕረ ወይ ክትጽገን እትኽእል፡ ብኣጣቃላሊ ነቲ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብኣካልን ብመልክዕ ሓፋሽ ዉድባትን ተወዲቡ ዘገልግል ዝነበረ ዜጋ ወይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ትዉክል ኣይኮነትን። ሓቂ ክንዛረብ እንተኾይኑ ብሽም ህዝቢ ከበሳን ኣመንት ክርስትናን ዝተመስረተት ሰልፊ ናጽነት፡ ንህዝቢ ከበሳ ከምዘይሓልፍ ኣጽኒታቶ፡ ኣድክያቶ፡ በታቲናቶ…ወ.ዘ.ተ እያ። ሕጂ እዉን ከምዘይሓልፍ ዲፋጭኡ ተዉጽኦ ኣላ። ካብዚ መሰረታዊ ሓቕታት ብምንቃል መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ዝዉክሎ ወይ ብፉሉይ ረብሓታቱ ዘራጋግጸሉ ኤትኒክ-ጉጂለ፡ እምነት፡ ኣዉራጃ…ወ.ዘ.ተ ኣይነበረን ሕጂ እዉን የሎን። ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ዝመጾ ዝኾነ ይኹን ኤትኒክ-ጉጂለ፡ እምነት፡ ኣዉራጃ…ወ.ዘ.ተ ድማ ብዘይንሕስያን ሕድገታትን ዝጭፍልቕ ምኻኑ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ሓቕታት እዩ። ስለዚ ኣብ ኤርትራ ኩለን ኤትኒክ ጉጂለታት፡ ኩለን እምነታት፡ ኩሎም ዜጋታት፡ ኩለን ኣዉራጃታት ብዘይገለ ሓለፋ ኣርዑት ጭቆና መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ኣብ ዝባነን ይፋጺ ስለዘሎ፡ ኣብ ኤርትራ ሕብረተሰብኣዊ፡ ኤትኒክ ጉጂለታትን እምነታዊ ኣድልዎ በቲ ስርዓት ይካየድ ኣሎ ንምባል ኣዝዩ ኣጸጋሚ ወይ ካብ ሓቕታት ዝራሓቀ እዩ። ንዓና ዝራየና ዘሎ ዝቶኾልዔ ሓቂ እንተሃልዩ እቶም ብኣንጻር ጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ደዉ ኢሎም ዘለዉ እዉን ዘመናዊ ሃገራዊ ሲቪካዊ ስርርዕ ዘይፈልጡን ዘይኣምኑን መሳፍንት እዮም። መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ነቲ ህዝቢ ፈላሊኻ ንምግዛእን ዕምሪ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ንምንዋሕ ተባሂሉ ብዉሽጥ ዉሽጥ ብዝተፈላለየ ሜላታት ብኤትኒክ ጉጂላዊ፡ ብእምነት፡ ብኣዉራጃ፡ ብቀቢላ፡ ብጾታ፡ ብሞያ…ወ.ዘ.ተ ነንሕድሕዱ እቲ ህዝቢ ከምዝጋራጮን ኣብ ድዉታ ተፋጠጥ ተጻይነት ከምዘእትዎ ፍሉጥ እዩ። የግዳስ በዚ ዝረብሕ ወይ እቲ ስርዓት ንዝተወሰነ ኤትኒክ ጉጂላዊ፡ እምነት፡ ኣዉራጃ፡ ቀቢላ፡ ጾታ፡ ሞያ…ወ.ዘ.ተ ንምርባሕን ብምዉካልን ዘይኮነ፡ ዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዝገብሮ ሜላ እዩ። ዓስቢ ምፍልላይ ህዝቢ ኤርትራ ንምልካዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ጥራይ እዩ። ነዚ ፖሎቲካዊ ስርዓትን ገለ ተቃወምቲ ኢና ብሃልቲ ዝወስድዎ ሜላታት ምጉጅጃል ከም ቅቡልን ክዉንን ጌርካ ብጌጋ ምርድኡን ብኡ መሰረት ድማ ምስዓብን ምንጻግን፡ ምዉዳብን ምንቕስቃስን እንተተኻይዱ፡ እዚ ጉጉይ ግምታትን ተረድኦን መንግስት ኤርትራ ጥራይ እዩ ዝጥቀመሉን ዝረብሓሉን። እዚ ፖሎቲካዊ ሕብረተሰብኣዊ ነቕዓት እዚ ቀንዲ መቃለሲ ንዋትን ዕርድን ምልካዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት እዩ። ልዕሊ ኹሉ ግን እዚ ኣብ ኣእምሮ ደቂ ሰባት ዝተቀርጸ ድንጉር ዋህማዊ ፖሎቲካዊ ተረድኦ ንኤርትራ ከም ዘመናዊት ሃገር ንክትሰርር ዝጻባእን ዘስግእን ኣድማሳዊ ክዉንነት እዩ።
ነጸብራቕ ናይዚ ንዛረበሉ ዘሎና ዛዕባ ኣብ ፖሎቲካዊ ባይታ ኤርትራ ህሉዉ እዩ። ደቂ ኣዉራጃ ሓማሴን እዚ ህሉዉ ስርዓት ናቶም ወይ ወኪሎም ዝመስሎም ኣለዉ። ደቂ ኣዉራጃ ኣከለጉዛይ እዉን ነዚ ህሉዉ ስርዓት ከምናይ ደቂ ሓማሴን ፖሎቲካዊ ስርዓት ኣምሲሎም ዝገልጹዎ ኣለዉ። ደቂ ምዕራባዊ ቆላታት ኤርትራ እዉን ነዚ ህሉዉ ስርዓት ከም ናይ ደቂ ከበሳን ኣመንት ክርስትናን ኣምሲሎም ዝገልጽዎ ኣለዉ። ደቂ ኤትኒክ ጉጂለ ኩናማ እዉን እዚ ስርዓት እዚ ብፍላይ ንህዝቢ ኩናማ ከጽንት ዝተበገሰ ኣምሲሎም ዝገልጽዎ ኣለዉ። ደቂ ኣዉራጃታት ሰራየ፡ ሰምሃርን ዳንካልያን እዉን ዝተዋሰኑ ይስምዖም እዩ። ኣብ ልዕሊኡ ሻዕብያ፡ ጀብሃ፡ መታሕት፡ ከበሳ፡ ክርስትያን…ወ.ዘ.ተ ዝብል ጫሌዳታትን ጊድጊዳታትን እዉን ኣለዎ። መሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ግን ናይዝኾነ ኣይኮነን። ናይ ገዛእ ርእሱን ንኹሎም ምልካዉያን ስርዓታት ዓለምና ዘንጸባርቕ ባህርያት ዘለዎ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ኮይኑ፡ ንዕድመ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ንምንዋሕ ግን ንገለ ይቐርቡኑን ይብጽሑንን እዮም ዝብሎም ዉልቐ-ዜጋታት ካብ ገለ ወገናት ሕብረተሰብና ኣብ ቁልፊ ፖሎቲካዊ ስልጣናት ዝመደበ እዩ። ንኽሉ ዝሓለፈ ጽቡቕን ሕማቕን ታሪኽ ኣብ ሓደ መግሓፊ ደርቢኻ ከምብሓድሽ ሓድሽ ነቢ ክትከዉን ኣይክኣልን እዩ። ነቲ ዝሓለፈ ኣሉታ ከም ኣሉታ ካይድገም ምጥንቃቅ እዩ። ነቲ ዝሓለፈ ጽቡቕ ድማ ከምጽቡቕ መቐጸልታ ናቱ ኬንካ ምቕላስ ከድሊ እዩ። ህዝብና ዝተቃለሰሉን ዝተሰዋኣሉን ሃገራዉን ዲሞክራስያዉን ማእከላይ ፖሎቲካዊ ሕቶታት ናጽነት፡ ሓርነት፡ መሰል፡ ሓድነት፡ ራህዋን ቅሳነትን፡ ሰላምን ምርግጋእን እንከሎዉ፡ ነዚኦም ቀንዲ መሰረታዉያን ሕቶታት ክምለሱ ዝግብኦም ኣወንዚፍና፡ ኣብ ሻዕብያ፡ ጀብሃ፡ መታሕት፡ ከበሳ፡ ክርስትያን…ወ.ዘ.ተ ዝብሉ ጫሌዳታትን ጊድጊዳታትን ንኣእምሮናን ኣካላትናን ክንዉሽቦም እንተመሪጽና፡ ንህዝብናን ሃገርናን ናብ ክብ ዝበለ ሓድነት ሃገራዊ ንቕሓትን ቃልስን ከነሳጋግሮ ኣይንኽእልን ኢና። ኣብ ክንዲ ፈታሕቲ ጸገም ክንፍታሕ ዘሎና ጸገም እዉን ኢና። ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ከይድ እዉን ብምልካዊ ስርዓት ክትካእ ምኻኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን። ስለዚ ብመሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ረብሓታቱ ዝዉከል ወይ ዝረብሔ ፍሉይ ኤትኒክ-ጉጂለ፡ ኣዉራጃ፡ ሃይማኖት…ወ.ዘ.ተ ኣብ ኤርትራ የሎን። ስለዘየሎ ድማ ፍሉይ ንሕብረተሰብኣዊ፡ ኤትኒክ ጉጂለታትን እምነታት ኣድልዎን ኣሎ ክባሃል ኣይክኣልን እዩ። ኩለን ኤትኒክ-ጉጂለታት፡ ኣዉራጃታት፡ ሃይማኖታት…ወ.ዘ.ተ ኣብ ኤርትራ ዘለዋ ብማዕረ ብመሳጋገሪ መንግስት ኤርትራ (ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ይጭፍለቓን ይግዝኣን ኣሎ።
ሎሚ እዉን ብሃገራዊን ዲሞክራስያዉን ፖሎቲካዊ መስመር ርዒምና፡ ኤትኒካዊ ሕብረተሰብኣዊ ጾታኣዊ መቦቖላዊ መንፈሳዊ እምነትን ማሕበረቀጸላዊ ፍልልያትና ብዘየገድስ፡ ካብ መላእ ኤርትራን ኤርትራዉያንን፡ ሓድነት ማዕርነት ተሳትፎን ኩሉ ክፍልታትን ወገናትን ሕብረተሰብ ኤርትራ መሰረት ኩሉ ማሕበራዊ ሰዉራናን ፖሎቲካዊ መደባትናን ክንገብሮ ናይ ግድንን መድረኽ ዝሓተ ዘሎ ሕቶ እዩ። መላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብዚ ዝኸይድ ዘሎ ማሕበራዊ ሰዉራ ሓድነት ማዕርነት ተሳትፎን ኣብ ፖሎቲካዊ፡ ምጣኔ-ሃብታዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላዊ ህይወት ማሕበራዊ ሰዉርኡ ተሳታፊ እንተዘይኮይኑ፡ ንኤርትራ ካብዚ ዘላቶ ዓዘቕቲ ኣዉጺኢና ግዝኣተ-ሕጊ ዝራጋገጸላን ክንሃንጻን ከነማዕብላን ይትረፍ፡ ነዚ ረኺብናዮ ዘሎና ልዕላዉነት ሃገር እዉን እንተኾነ ክንዕቕቦ ከምዘይንኽእል ክንግንዘብ ኣሎና። ዝኾነ ቃልሲ ኣብ ህዝቢ ምስ ዝስረትን ህዝቢዝሳቶፎን ህዝቢ ከምትካላዊ ዉሕስነት ስለዝኸዉን እዩ ዝዕወት። ህዝቢ ክሳተፎ ድማ ክስተታት ሓድነት ህዝቢ ዝኹስኩስ፡ ሃገራዉነትን ዲሞክራስያዉነትን መሰረት ኩሉ ፖሎቲካዊ መስመርን ፖሊሲታትን ዝዉንን ንቁሑን ዉፉይን መሪሕ የድልዮ ኣሎ።


c: text/html

text:
11.01.2017
- እታ ኣብ ኣኽርያ ዘላ ቤት ትምህርቲ ኣል እስላሚያ፡ ሎሚ ተኸፊታ
- ሕጂ ከይደ ጸኒሐ ናብቲ ቦታ እቶም ናይ ንግሆ ዝፍደሱ ዝነበሩ ተመሃሮ ምስ ሓተትክዎም፡ ኣብ ዉሽጢ ካንሸሎ፡ ወተሃደራት፡ ፖሊስ ኣለዉ ኢሎምኒ
- እዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ pic ከኣ፡ ኣብ ከባቢ ሹቕ ጻዕቂ ህዝቢ ዘለዎ ቦታ፡ ንቶም ሸቃጦ ከይተኣኻኸቡ፡ምንችቢዮ ፋሕ ከብልዎም ዊዒሎም።
- ንኣሽቱ ተመሃሮ ካብ ቤት ማእሰርቲ በብቁሩብ የውጽዎም ኣለዉ፡ ከሙ ድማ ዉሑዳት ኣዴታት ፈቲሖመን ኣለዉ ብዙሓት ጊን ክሳብ ሕጂ ተኣሲሮም ኣለዉ
11/02/2017
- እታ ናይ ካቶሊክ ሰሚናሪ ብፖሊስ ተዓሺጋ ኣላ
11.03.2017
- ኣብቲ ግዜ ሰልፊ ዝነበረሉ እዋን፡ እንዳ 525 ብ ኣጸዋዉዓ ህዝቢ ብ ፍሉያት ሓይልታት ዝፍለጡ፡ ነቲ ቤት ጽሕፈት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ምስ ምሉእ ዕጥቆም ከቢቦሞ ነይሮም። ን ኣባላት ፖሊስ ኣብ ከባቢ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኮይኖም ክትኩሱ፡ እቲ ህዝቢ ነቶም ፖሊስ እንተ ሓሊፍዎም ድማ በቶም ከቢድ ኣጽዋር ሒዞም ዝነበሩ ፍሉያት ሓይልታት ክትከሲሎም መደብ ነይሩ። ድሕሪ እቲ ሰልፊ ውን ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኣስመራ ብፍላይ ከባቢ ኣኽርያ፡ እቶም ሓይልታት ብሬን ኣሲሮም ከም ዝሓደሩ ተፈሊጡ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኣስመራ ብፍላይ ኣብ ጽዑቅ ህዝቢ ዝንቀሳቀሰሉ ቦታታት Radio ርክብ ዝሓዙ ፖሊስ and ሲቪል ዝተኸድኑ ኣለዉ።
- ዳርጋ ኩሎም ኮሚተታ ናይታ school ተኣሲሮም ኣለዉ
- ኣብቲ ቦታ (ካርሸሊ) ብዙሓት ዝተኣስሩ ኣለዉ ፡ ገሊኦም ስዳር መግቢ ከብጽሕሎም ተኣኪቦም ነይሮም ብዙሓት ድማ ኣበይ ከምዝተኣስሩ ደሃይ የብሎምን

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ቤት ፍርዲ ፍትሒ ሕብረት ኣውሮጳ ሃንጋሪን ስሎቫክያን ካብ ናይ ሕብረት ኣውሮጳ መደብ ምጥያስ ስደተኛታት ክወጻ ዘቕረብኦ ሕቶ ነጺግዎ።
እቲ ቤት ፍርዲ ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ ነቲ ብሃንጋሪን ስሎቫክያን ዝቐረበ ሕቶ ምሉእ ንምሉእ ነጺግዎ አሎ።
ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ መስከረም 2015 ዓ.ም. ኣብ ግሪክን ኢጣልያን ዝርኸቡ 160,000 ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ከጣይሳ ምስምማዓን ይፍለጥ፡ ይኹን ደአ እምበር ክሳብ ሕጂ 24,000 ስደተኛታት ጥራይ ተጣይሶም አለው።
እዚ ፕሮግራም አካል ፖሊስ ኢምግሬሽን ሕብረት ኣውሮጳ ምኳኑ’ውን ይፍለጥ።
ሃንጋሪን ፖላንድ ካብ መጀመርያ ነቲ መደብ ምጥያስ ስደተኛታት ዝተቓወማ ክኾና ከለዋ ስሎቫክያ ግን ገለ ስደተኛታትካብ ግሪክ ምቕባላ ይዝከር።
ትካል ተሓላቒ ሰብ ኣዊ መሰላት ኣምኒስቲ ኢንተርናሽናል ንውሳኔ እቲ ቤት ፍርዲ ብምምስጋን ሃንጋሪን ስሎቫክያን ንሃገራትን ካብ ስደተኛታት ነጻ ንምግባር ይፍትና አለዋ ኢሉ።
ዳይሬክተር ኣምንስቲ ኣብ ኣውሮጳ ኢቪሪና ማክግዎን ብወገነን “ እቲ ውሳነ ሃንጋሪን ስሎቫክያን ንሓተቲ ዑቕባ ዘለወን ግዴታን ሓላፍነትን ብዘይምምላኣን ዘይቕቡል ምኳኑ ንጹር መልእኽቲ ዘሕልፍ እዩ” ኢለን።


text:
ሙሩፅ ዘርእን ዘመናዊ ዱዂዕን ናብ ተጠቀምቲ ሓረስቶት ይኸፋፈል’ሎ
መቐለ ሚያዝያ 12/2009(ድወት) መፍረያይነት 2009/10ዓ.ም ንምዕዋት ቐረብ እታወታት ሙሩፅ ዘርእን ዘመናዊ ዱዂዕን ናብ ሓረስቶት እናቐረቡ ምዃኖም ሚኒስቴር ሕርሻን ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮን ገሊፁ፡፡
እቲ ሚኒስቴር ከምዝገለፆ ኣብ በጀት ዓመት 2009/10ዓ.ም መደብ መፍረያይነት ንምዕዋት ልዕሊ 15.4 ሚልዮን ኩንታል ሙሩፅ ዘርእን ዘመናዊ ዱዂን ቐረብ እታወታት ናብ ሓረስቶት ንምቕራብ መደብ ሒዙ እናሰርሐ’ዩ፡፡
ኣብቲ ሚኒስቴር ኣተሓባበሪ ኬዝ ቴም እታወታት ኣይተ እንዳለ ጉደታ ከምዝበልዎ ብደረጃ ሃገር ዝተትሓዘ ዕቤት ዓውደ ሕርሻ ንምዕዋት ኣብዚ ዓመት ንስራሕቲ ሕርሻ ብእታወታት ዝቐረቡ ሙሩፅ ዘርእን ዘመናዊ ዱዂዕን ናብቲ በዓል ዋና እቲ ስራሕ ዝኾነ ሓረስታይ እናቐረቡ’ዮም፡፡
ብመሰረት እዚ መንግስቲ ንቐረብ እታወታት ዘመናዊ ዱኹዒ ልዕሊ 9.2 ቢልዮን ቅርሺ ምምዳቡ ገሊፆም፡፡
ኣብዚ ዓመት ካብ ወፃእ ክኣቱ ዝተትሓዘ ልዕሊ 13.7ሚልዮን ኩንታል ዘመናዊ ዱዂዒ ክሳብ ሐዚ እቲ 11 ሚልዮን ኩንታል ተገዚኡ ናብ ውሽጢ ዓዲ ንምእታው ኣብ ወደብ ምብፅሑ ኣይተ እንዳለ ሓቢሮም፡፡
ብዜካ እዚ ዛጊድ ልዕሊ 4.5 ሚልዮን ኩንታል ዘመናዊ ዱኺዒ ናብ ውሽጢ ዓዲ ኣትዩ ናብ ተጠቐምቲ ሓረስቶት እናተኸፋፈለ’ዩ፡፡
ኣብ 2009/10ዓ.ም ወደብ መፍረያይነት ብደረጃ ሃገር ልዕሊ 13 ሚልዮን ሄክታር መሬት ብምልማዕ ልዕሊ 345 ሚልዮን ምህርቲ ንምፍራይ ትልሚ ኣሎ፡፡


text:
ካብ ጥንታዊ ውርሻኡ፡ ኣበጋግሳኡን ተግባራቱን “ጊላ” ማለት ዝኾነ መሰል ነጻነት ዘይብሉ ሰብ ማለት’ዩ። ሓደ ጊላ ‘ምበኣር ብሰናይ ድሌትን ምሕረትን ወናኒኡ ዝነብር ሰብኣዊ ፍጡር ማለት’ዩ። ህይወቱ እንተክጠፍእ እንተ ክትቅጽል ዝውስን እቲ ወናኒ ጊላ’ዩ። ስለዚ በቲ ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ዝጸንሐ ውርሻዊ ኣገንዝቦ ወይ ርድኢት፡ ሓደ ጊላ ወይ ባርያ ከም እንስሳ ወይ ነገራዊ ኣቕሓ ዝረአን ዝተሓዝን ፍጡር ጌርካ’ዩ ዝውሰድ ኔሩ። ሰብኣዊ መሰሉ ተገፊፉ፡ ብዘይ ድሌቱ ኣብ ትሕቲ ከምኡ ዝበሉ ሰባት ብባርነት ተቖሪኑ ክነብር ዝተፈርደ ሰብ፡ ኣብ ዘይዋፈሮ ዓይነት ዕዮ የለን። ኩሉ ንሱ ክዓዮ ዝወሃቦ መደብ፡ ይኽእሎ ኣይኽእሎን፣ ሞያ ኣለዎ የብሉን፣ ናይ ዕረፍቲ ግዜ የድልዮ ኣየድልዮን፣ ከም ሰብ ንክነብር፡ ነቲ ዘጥፈኦ ዘሎ ጉልበት ድማ መተካእታ ዝኸውን መግቢ ክረክብ ኣለዎ የብሉን፣ ዝሓስበሉ ዝሓተሉ የለን። ሩሕ ክሳብ ዘላ ከገልግል ኣለዎ። ብኣካላዊ ጉድኣት ድዩ ብሕማም ኣብዘይሰርሓሉ ደረጃ ምስ በጽሐ ድማ ንዕኡ ከም ኣድጊ ጎቲትካ ብምድርባይ ካልእ ምምጻእ’ዩ።
እቲ መብዛሕቲና ብታሪኽ እንፈልጦ ስርዓተ ጎይታን ጊላ፡ ዘሕዝን ዝገብሮ እቲ ባርባራዊ ግፍዕታቱ ጥራሕ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ፡ ከምኡ ኢሉ ንነዊሕ ግዜ ምቕጻሉ’ውን ገዛእ ርእሱ ዘጉህን ዘተሓሳስብን’ዩ። እዚ ብጎይታን ጊላን፣ ወናኒ ተወናኒ፣ መቛሒ ተመቋሒ ዝልለ ኢ-ሰብኣዊ ዝምድና፡ ዝበልዐ ግዜ በሊዑ፡ ዘጥፈአ ህይወት ኣጥፍኡ፡ ዘሰንከለ ኣካል ምስ ኣሰንከለ ኣተሓሳስባ ደቂ ሰባት ካብ ግዜ ናብ ግዜ ምዕባለ ኣርእዩ ዘመኑ ዝሓቶ ተቓውሞን ቃልስን ኣልዒሉ። ጎይታ ባርያ ድማ ተጸፊዑ። ኣብ ማህጸን ስርዓተ ባርያት ዝተጠንሰ መስፍናዊ ስርዓት ድማ ኣብ ልዕሊ መቓብሩ ተወሊዱ። ዓይነታዊ ዘይኮነስ መጠናዊ ለውጢ ድማ መጺኡ።
እቲ ናይ እዋኑ ሕብረተ-ሰብ ድማ፡ ካብ ሕሉፍ እናተማህረ፡ ቅድሚት እናማዕደወ፡ ሓባራውነትን ሓባራዊ ሕግታትን እናተኣታተወ ክምርሽ ተራእዩ። ነገራት ወይ ድሌታት ደቂ-ሰብ ካብ ፍንውነት ወጺኡ ሕጋዊ ልጓም ክግበረሉ ጀሚሩ። ሰብ ከም ሰብ ኩሉ ማዕረን ክቡርን ምዃኑ፡ እንተ ኣጥፊኡ ከኣ ብሕጊ ዝሕተትን ዝፍረድን ከም ዝኾነ፡ ካብ ድሌቱን ሕግን ወጻኢ፡ ሓይሊ ዘለዎ ሰብ ኣገዲዱ ከስርሕ ግን ብሃይማኖታውን ዓላማውን ሕግታት ዘሕትት ‘ዩ ዝብል ግንዛበታት ማዕቢሉ። እቲ ሕጊ ካብ ህዝቢ ወጺኡ ንህዝቢ ከገልግል ከም ዘለዎ፡ ኩሎም ዜጋታት ድማ ከኽብርዎ ከም ዝግባእ ዘገድድ ዓንቀጻት’ውን ኣስፈረ። ውልቀ-ሰብ፣ ጉጅለ፣ ማሕበር፣ውድብ ከምኡ’ውን መንግስቲ፡ ሓይሊ ኣለኒ ሃብቲ ኣለኒ ዘራይ ኣለኒ ኢሉ ልዕሊ ሕጊ ከይኸይድ፡ ልጓም በቲኹ ብፊን ዝበሎ መንገዲ ጥፍኣት ከይሃልል፡ ሕጊ ተኸቲሉ ጥራሕ ክሰርሕ፡ ክመርሕን ክምራሕን ከም ዘለዎ ዘገድድ’ዩ። ብርግጽ ሕጊ ዝበሃል ብዙሕ’ዩ። እንተኾነ ከም’ቲ ንሓያል ሓያል ኣለዎ ዝበሃል፡ ነቲ ብዙሕ ሕግታት’ውን ገዛኢ ሕጊ ኣለዎ። እቲ ብደረጃ ሃገር ዝወጽእ መመሓደሪ ቅዋም/ሕገ-መንግስቲ/
ሕጊ ህይወት ክህልዎ፡ ወገን ብዱላት ኮይኑ ንበደልቲ፡ ዓመጽቲ ክሓትት ክቕይድ ግን፡ ካብ ኢድ መለኽቲ ወጺኡ፡ ኣብ ንቕሓት ህዝቢ ክስረት፡ ኣብ ኢድ ነጻ ፈረዶን ነጻ ቤት ፍርድን ክኣቱ ኣለዎ። ኣብ ኤርትራ ማለት ኣብ ዘመነ ስርዓት ኢሳያስ ኣፈ-ወርቂ ሕግን መስርሕ ሕግን ክበሃል እንከሎ፡ ንሱ ዝደልዮ ዘሳልጥ፡ ንኣብዘሓ ድማ ካብ ግቡእ ወጻኢ ሰብኣዊ መሰሎም ዝዕፍን፡ ልዕልና ናይ ሓይሊ ስነ-መጎት ዘንግስ ማለት’ዩ። መላኺ ኢሳያስ ዳርጋ ኩልና ከም እንፈልጦ ሳሕቲ ኣብ ማዕከናት ዜና ቀሪቡ ብዛዕባ ሕጊ ክሕተት እንከሎ፡ ኣካላዊ ወስታ ዝተሓወሶ፡ ከም ናይ ኣሜሪካ፣ ከም ናይ ምዕራባውያን፣ ከም ናይ መንዶ መንዶ ኢሉ፡ ዝሓሸ ኣማራጺ ዘለዎ፡ ብዱል ወይ ሓራቕ ክመስል ክጻረፍ ክወራዘ ምስማዕ ሓድሽ ኣይኮነን። ሕግታት ግን ደረጃ ብደረጃ እናማዕበለን እናተመሓሸን ዝመጸ ምዃኑ ኣየካትዕን። ካብ ጥንታዊ ግሪኽን ንግስነት ሮማን ካልኦትን ዝተወርሰ ኮይኑ፡ በዓለ ሃገረ ኣሜሪካን ካልኦት ሃገራት ምዕራብን ተቐቢለን እናተገልገላሉን እናመሓየሻኦን ዝመጻ ልጓም ዓመጽቲ’ዩ። ህግደፍ ድማ እንተነፊዑ ምስ ህዝቡን ሃገሩን ብዝሰማምዕ መንገዲ ገለ ዓንቀጻት ይውስኸሉ፡ የጉድለሉ ወይ የመሓይሸሉ ደኣምበር፡ ከም’ቲ ከይተሰከፈ መን ከማና ከም ናትና ዝብሎ ዘይነበረ ሓድሽ ክምህዝሲ ኣይከኣሎን።
ዓንዳሪ ስርዓት ህግደፍ ግን፡ ኣንጻር ምዕራባዊ ደሞክራሲ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣንጻር ኩሉ- መሰልን ክብርን ዘጎናጽፍ ዓለማዊ ሕግታት’ዩ። ካብ’ዚ ጸረ-ህዝብን ኣህጉራዊ መትከላት ንኽብረት ሰብኣዊ መሰላትን ዘለዎ ተገራጫዊ ርድኢት ተበጊሱ፡ ካብ ምእታው ናይ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ሓድሽ ዓመት 2016 መሰረታዊ ‘ኳ እንተዘይኮነ ገለ መልክዕ ጸወታ ክቐያይር ንዕዘብ ኣለና። ፔቲሽን። ፔቲሽን እንታይ ማለት’ዩ? ሓደ ኣገዳሲ ኣርእስቲ ዝሓዘ ዶክሜንት ኮይኑ፡ ብዙሓት ሰባት ብዛዕባ ሓደ ጉዳይ ክግበር ኣለዎ ወይ ክግበር የብሉን፣ ንድግፎ ኢና ኣይንድግፎን ዝብል ርእይቶ ብኽታሞም ኣሰኒዮም ናብ’ቲ ጉዳይ ዝምልከቶ ኣካል ዝቐርብ ጥርዓን’ዩ። ፔቲሽን ረዚን መልእኽቲ ዝመሓላለፈሉ ሓደ ጥበብ ናይ ተቓውሞ’ዩ። ከተምቲ ናይ’ቲ ፔቲሽን ድማ ብሓደ ነገር ዝተቖጥዑ ፍታሕ ዝደልዩ ክፋላት ሕብረተ-ሰብ ይኾኑ። ስርዓት ህግደፍ ከም መምርሒ ናብ ኩሉ ኩርነዓት ዓለም ብፍላይ ከኣ ኣብ’ተን ኤርትራውያን ብሰላም ንምንባር ውሕስነት ዘይረኽቡለን ገለ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምስራቕን ንዝነብሩ ዜጋታት ኣንጻር ናይ’ቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ዘቖማ መርማሪት ጉጅለ ዘቕነዐ ጥርዓን ንምቕራብ’ዩ ክታም ዘተኣኻኽብ ዘሎ። እዚ ግን ላግጺ’ዩ። ላግጺ ብህዝቢ። ላግጺ ብሕጊ። እዚ መልሲ ክረክብ ኣለዎ። እቲ መልሲ ድማ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ ዘሎ ህዝቢ፣ ካብ እኩባት ሰብ ብረት፣ ኣብ ስደት ካብ ዝቐመጡ ኤርትራውያንን ተውልደ ኤራውያንን። እንታይ ዝብል መልሲ፡ ነጸብጻብ መርማሪ ኮሚሽን ኣይንቃወምን ኣይንኹንን፡ ኣንጻር መሰልና ኣይንለስፍን ክታምና ኣይነንብርን ዝብል። ከምኡ ዘይምግባር፡ ህግደፍ ዘዝበለካ ምስማዕን ምትግባር ግን፡ ቅድሚ ነዊሕ ዘመናት ብወግዒ ዘኽተመ ስርዓት ጎይታን ጊላን ኣብ ምድሪ ኤርትራ ብወግዒ ክጥጥዕ ዕድል ምኽፋት’ዩ።
ብስሞኦን ተድሮስ
ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 27-01-2016


text:
ፕረዝደንት ባራክ ኦባማ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ፍሎሪዳ ኣብ ዝርከብ መደብር ሓይሊ ኣየር ማክዲል ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዘስምዕዎ ኣብ ሃገራዊ ድሕነት ዘተኮረ ናይ መወዳእታ መደረ፡ ኣሜሪካ ንዳዕሽ ብምድኻም ናብ ባርባራውን ጨካንን ምስሉ ኣውሪዳቶ፣ኣል-ቃይዳ ንዖሳማ ቢን ላዲን ብምቕታል ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ገይራቶ’ላ ኢሎም።ኣሜሪካ ክብርታታ ክትዕቅብ እውን ኣጠንቂቖም ኣለው።
ፕረዝደንት ኦባማ ኣብ መደብር ሓይሊ ኣየር ማክዲል ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ሳላ ኣብ ማእኸላይ ምብራቕን ኤስያን ምስ ከባቢያዊ መሻርኽቲ ብሓባር ንምስራሕ ዝተሓንፀፀ ሓድሽ ስትራተጂ ምምሕዳሮም ኣንፃር ግብረሽበራ ዘካይዶ ግጥም ዕዉት ነይሩ ኢሎም።
ፕረዝደንት ኦባማ ኣል-ቃይዳ ድሕሪ ሞት መራሒኡ ዖሳማ ቢን ላዲን ብፅላሎት ናይ ቀደም ሽሙ እዩ ዝነበር ዘሎ፣ኣሜሪካን መሻርኽታን ንፋይናንሳዊ ፀጋታቱን ንመናእሰይ ናይ ምስሓብ ዝነበሮ ተኽእሎን ምስበታተንኦ ወታደራዊ ዓቕሚ ዳዕሽ ተዳኺሙ’ሎ ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ እዚ ኹሉ ተሰሪሑ ዘሎ ብዘይ ኣገባብ መስቀይትን ኣመንቲ እስልምና ምስ ግብረ ሽበራ ብዘይምርኻብን እዩ ኣንፃር ሸበራ ንምግጣም ዝበለፀን ነዊሕ ዝዘልቕን ስትራተጂ ልምዓት እዩ እውን ኢሎም።
ፕረዝደንት ኦባማ ንቤት ማእሰርቲ ጉዋንታናሞ ንምዕፃው ዝኣተውዎ መፅብዓ ከይፍፀም ኮንግረስ ዕንቅፋት ምፍጣሮም እውን ነቒፎም።ብዝሒ እሱራት ኣዚዩ ከምዝነከየ ብምግላፅ ግን ብዙሕ ወፃኢ ዝግበረሉ ዘሎ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ሃገራዊ ክብሪ ፀሊም ነጥቢ ዘዕረፈ እዩ ኢሎም።
ናይ ስልጣን እዋኖም ይውድኡ ዘለው ኦባማ ወታደራት ኣሜሪካ ንሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ ንናይታ ሃገር ነፃነትን ንምሕላው ዝኸፈሉዎም ይኸፍሉዎ ዘለውን መስዋእቲ ኣመስጊኖም ኣለው።ኣሜሪካን ህዝባ ብዘይስግኣት ንፕረዝደንቶም ክነቕፉ ዝኽእሉላ ሃገር እያ ክብሉ ፕረዝደንት ኦባማ ምናልባሽ እውን ናብ ተካኢኦም ዘቕንዐ ዝመስል መዘኻኽሪ እውን ኣሕሊፎም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
ክቡር ኣምባሳዳር ሃገር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብርጣንያን ሰሜን ኣየርላንድን ኣምባስዳር እስቲፋኖስ ሃብተማርያም ብ22 ለካቲት2015 ተቀማጦ ከተማ ቨፈልድን ከባቢኣን ከሙኡዉን ኣካየድቲ ሽማግለ ከተማታት ሊዲስ ማንችስተርን ካልኦትን ከተማታትን ኣብ ዝተረክቡሉ ብቀዳማይ ጸሓፊ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ኣየርላንድን ኣቶ ሳልሕ ዓብደላ፣ብሓላፊ ህዝባዊ ጉዳያት ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ዓባይ ብርጣንያ ኣየርላንድን ኣቶ ሙሉብሃን በርሀ ፣ብሓላፊ ቆንስላዊ ጉዳያት ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ዓባይ ብርጣንያ ኣየርላንድን ኣቶ ስሌማን ሓሰን ተሰኒዩ፣ ንተሳተፍቲ፣ ኣብ ሓፈሻዊ ዘቤታዊ ኩነታት ኤርትራ፣ ተራ ኤትራዉያን ኣብ ወጻኢ ዝነብሩን ኣገዳስነት ንቅሓትን ዉደባን፣ ዲብሎማስያዊ ምዕባሌታት፣ ቁጠባ ኤርትራ በጺሕዋ ዘሎ ደረጃ ፣ ፖለቲካዊ ኩነታት ዞባዉን ኣህጉራዉን፣ጉዳይ ፖሊሲ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፣ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ሕዝባን መልክዓቱ እናቀያየረ ብቀጻሊ ዝካየድ ዘሎ ዉዲታት፣ ኣብ ዝብሉ ዓበይትን እዋናዉን ኣርእስትታት ኣተኩሩ ሰፉሕ መግለጺ ሂቡ።
ኣምባሳዳር እስቲፋኖስ ሃብተማርያም ንዉሽጣዉን ዘቤታዉን ኩነታት ኣመልኺቱ ክገልጽ ከሎ ፣እቲ ትማሊ ብዘይ ዘራይ ኣብ ትሕቲ መግለጺ ዘይርከቦ ጽንኩር ኩነት ንነዊሕ ጠሚቱ ኑጹር ራኢታት ሲኢሉ ዝተዓወተ ህ.ግ፣ ሎሚ ሃገር ናብ ዋናታታ ሕዝቢ ኤርትራ መሊሱ ከም መንግስትን ግንባርን ኣብ መንጐ ዘይጽዓት ሕዝቡ ብክልተ እግሩ ረጊጹ ደወ ኣብ ዝበለሉን፣ ካብ’ቲ ሕይወት ኣሽሓት ዝተከፈሎ መትከልን ኑጹር ራኢን ነቅ ከይበለ ንሰለስተ ወራራት ወያነ መኪቱ ፣ን24 ዓመታት ዝተነግረሉን ገና ዘይተነግረሉ ሽርሕታት መኪቱ ንዘይ ፉትሓዊ እገዳ ተጻዉሩ ገጥ ኢሉ መጻኢ ዋሎዶታት ቀሲኖም ዝነብሩላ፣ ሕዝቢማሕበራዊ ፍትሒ ረኺቡ ዉሑስን ሙዑሩይን ኣገልግሎት ትምህርቲ፣ጥዕና፣ዕድላት ስራሕ፣ ዝረክበሉ፣ ኣብ ሓያል ዕዬ ገዛ ተጸሚዱ ኣብ ምርግጋእ ቁጠባን ምሕያሉን፣ዉሕስነት መግቢ ብዘተኣማምን መልክዑ ንምርግጋጽን ኤርትራ ንኣዉፉርቲ ምችእቲ ንምግባራ ኣብ ሓደስቲ ትሕተ ቅርጺ ምዝርጋሕን፣ ንዝነበሩ ብልዑል ኣገባብ ምጽጋንን ምሕናጽን፣ ምስፍሕን ወደብ፣ ምሕናጽ መዕርፎ ነፉርትን፣ በብመድረኩ ዝትግበር ብዝሕን ዓይነትን ዘለዋ መንበሪ ኣባይቲ ምሕናጽ፣ ኣብ ርሑቅ ገጠራት ዝያዳ ምዕቡላት ማእከላት ጥዕናን ኣብያታ ትምህርቲ ምቛምን፣ ቀጥታዊ ፖለቲካዊ ተሳታፉነት ሕዝቢ ብዝተዋሕለ ተመኩሮን ዉሑሱን ምዕቡል ኣገባብ ንምርግጋጽ ንጹር መርሓ መንግስቲ ቁዋም ምንዳፍ ገለ ካብቶም መንግስቲ ብቀዳምነታት ዝሰርሓሎም ዘሎ ዘቤታዊ ዕዬ ምዃኖም ንተሳተፍቲ ብዝርዝር ኣረዲኡ።
ኣምባሳዳር እስቲፋኖስ መግለጺኡ ብምቅጻል፣ እቶም ካብ ሓምሳታት ጀሚሮም ኣብ ቤት ትምህርቲ ሕዝቢ ኤርትራ ኣቲዬም ሓያልነት፣ጽንዓት፣ተወፍይነት፣ተጻዋርነት፣ሓድነትን ኑጹር ራኢይን ብሓፈሻ መትከላት ሕዝቢ ኤርትራን ቃልሱን ብግብርን ክለሰሓሳብ ዝተማሁሩን ትምሕርቶም ኣብ ዓመተ 1991 ዝዛዘሙ፣ ምምሕዳር ኣሜሪካን መጋበርያታቱን ድሕሪ ሓምሳ ዓመታት ዉን እንተኮነ ገና ዝተምሃርዋ ስለ ዘይተሰወጦም፣ ንሕዝቢ ኤርትራን መንግስቱን ንምብርካክ ንግሆ ንግሆ መልክዓቱ ዝቀያየር ሸርሕታት ኣብ ምጽዋድ ኣብ ዝርከቡሉ ዘሎ ግዜ እቲ ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዘሎ ሕዝቢ ኤርትራ ብቀጻሊ ንቅሓቱን ዉዳቤኡን ክብ ብምባል ኣብ ሓያል ምክልካል ሃገርን ህንጸትን ተጸሚዱ ከም ዝርከብን፣ በዚ መንጽር እቲ ኣብ ደገ ዝርከብ ዜጋ ማዕረቲ ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዝርከብ ሕዝቡ ክጓዓዝ ስለ ዝግባእ ኩሉ ጸጋታት ኤርትራ ንኩሉ ብማዕረ ስለ ዝብጻሕ፣ ኩሉ መደባት መከተን ህንጸት ሃገርን ብተመሳሳሊ ሓላፈነትን ጉቡእ ኩሉ ዜጋ ብምኳኑ ንቅሓቶምን ዉዳብኦም ብምሕያል መሪሕ ተራ ኣብ ኩሉ መዳያት ከበርክቱ ከም ዝግባእ ኣዘካኪሩ።
ዲብሎማስያዊ ምዕባሌታት ብዝምልከት ክቡር ኣምባሳዳር እስቲፋኖስ ነቲ ብኣመሪካ ተሃንዲሱ ተገዲዱን ብባይቶ ጸጥታ ዝተባረከ ዘይፈትሓዊ እገዳ ንክላዓል፣ ብወገን መንግስቲ ኣብ ዲብሎማስያዊ መዳይ ሓያል ስርሓት ክሰላሰል ምጽንሑ ጠቂሱ፣ ብዉጽኢቱ ድማ ነዚ ዘይፈትሓዊ እገዳ ክልዓል ሓያል ጸቅጥታት ኣብ ተፉጢሩሉ ዘሎ እዋን ኣንፉት ንምቅያር፣ ከም ኩሉ ብኣመሪካ ዝተሃንደሰ ሕጅ ዉን ብስም ስብኣዊ መሰላት ዝግበር ዘሎ ዉዲት ብቀረባ ንከታተሎ ኣሎና ድሕሪ ምባሉ፣ መንግስቲ ኤርትራ ማሕበራዊ ፈትሒ ንምርግጋጽ ናይ ቀዳምነት ቀዳምነት ሂቡ ስለ ዝሰርሓ ንናይ MILLENNIUM ታርጌት ቅድሚ 2015 ኽዛዝም ዝክኣለ ኣረዲኡ።
እዚ ዉን እንተኮነ ይብል ኣምባሳዳር መንግስቲ ኤርትራ ማሕበራዊ ፈትሒ ንምርግጋጽ ብዝተካየደ ጻዕርን ዝተረክበ ዓወት ከይተዛነየ ንናይ ገዛእርእሱMillennium ስለ ዘለዋ ለይትን ቀትርን ኣብ ሓያል ዕማም ተጸሚዱ ይሰርሕ ኣሎ፣ ብምባል ኣምባሳዳር እስቲፋናስ ነዚ ብስም ስብኣዊ መሰላት ዝግበር ዘሎ ዉዲት ኩሉ ኽነቅሓሉ ከም ዝግባእን ኣካል ኹሉ መከተታትና ክንገብሮ ይግባእ ብምባል አስሚሩሉ።
ቁጠባ መሰረት ኩሉ’ዩ ዝበለ ኣምባሳዳር እስቲፋኖስ፣ ናይ መጀመርያ ንኤርትራ ንምብርካኽ ዝተኣልመ ዉዲት እገዳ ድሒሩ እዃ እንተ ተተግበረ ቀዳማይ ዘነጻጸርዋ ታርጌት ምድካምን ምዝራግን ኣፍራይ ዝኮነ ዓቅሚ መንእሰይ’ዩ ነዚ ንምትግባር ድማ ዝኽኣሎም ዘበለ እንተሰርሕሉ፣ ነቲ ካብ ኩዉንነት ሃገሩ ኣብ ፉቀድኡ በቲኖም ከፉርስዋ ዝወጠንዋ ዓቅሚ መንእሰይ ከምቲ ዝተጸበይዋ ኮይኑ ስለ ዘይረከብዋ፣ ኣብ ዝሃለወ ሃሊዩ ካብ ሕዝቡን ሃገሩን መንግስቱን ስለ ዘይተፍሊየ ምረቃ ኮይኑ ኽጸንሓም ዝሓሰብዋ መርገም ኮይኑ ስለ ዝጸንሓም ክዕወትሉ ኣይከኣሉን።
እታ ሓንቲ ዘይፈተንዋ ክገብርዋ ዝነበሮም፣ ነቲ ኣብ ደገ ዝርከብ ሕዝቢ ኤርትራ ንሕዝቡን ስድራቤቱ ንምሕጋዝን ጉቡኣቱ ንዘማልኣሉ ናይ ወጻኢ ሽርፋ ምዕጋት፣ እዚ ድማ ዘይ ሕጋዉን ዘይ ስብኣዉነትን ብምንባሩ እንተ ዘይሰለጦም ኣሉታዊ ጽልዋ ኣይነበሮን ክብሃል እኳ እንተዘይተካእለ ከም ትምኒቶም ኣይኮነሎምን፣ኣብዚ ግዜ ሓያሎ ሃገራትን ትካላትን ኣብ ኤርትራ ወፉሪ ንምክያድ ተገዳስነት የርእያ ከም ዘለዋን፣ ናብ ኤርትራ ይበጽሑ ከም ዘለዉ ኣረዲኡን፣ እተን ኣብ ናይ ዕደና ዉፉሪ ዝርከባ 17 ትካላት ንጥፊታተን ብጽቡቅ የሰላስላ ኸም ዘለዋን እዚ ዉን ጽቡቅ ዉጺኢት እንተኮነን ኣብ ጽገናዊ ቁጠባ ኣወንታዊ ተራ እተለዋ መንግስቲ እምነቱ ኣብ ምሃዝነትን ኣፊራይነት ሕዝቡ’ዩ ዝምርኮስ ብማለት ኣምባሳዳር እስቲፋኖስ ሰፊሕ መብርሂ ሂቡሉ።
ምምሕዳር ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ይኩን ዞባና ኽትክተሎ ዝጸንሓ ጉጉይ ፖሊሲ ዝኮነ ምምሕያሽ ኣይተራእዬን ከም ምስላ ኣቦታት ወዲ ድሙ ከም ቀደሙ ከምዘሎን፣ እዚ ስጋብ ዝኮነን ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ትክተሎ ፖሊሲ ስጋብ ዘይቀየረትን ስርዓት ወያነ ካብቲ ወሪሩ ዝሓዞ ግዝኣት መሬት ኤርትራ ዘይወጸ ዕጥቅና ዝዘልቅ ኣይኮነን፣ ብምባል ኣምባሳዳር እስቲፎናስ ሃብተማርያም ንተሳተፊቲ ዝርዝራዊ መብርሂ ሂቡ፣ ብተሳተፊቲ ዝቀረበሉ ሕቶታትን ሰሚዑን መሊሱን።
ተሳተፍቲ ብወገኖም ንኣምባሳዳር እስቲፋኖስ ድማ እቲ ርኽብ ብዓወትስ ናብ ዓባይ ብርጣንያ እንኳዕ ብድሓን መጻካ ብምባል ሕቋፍ ዕንበባ ኣበርኪተሙሉን ከም ወትሩ ኣብ ጉኒ ሕዝቦምን መንግስቶምን፣ ሕዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን ደወ ብምባል ካብኣቶም ዝጥለብ ኸማልኡ ቁሩባት ምኳኖም ኣረጋጊጾም።
ኣብ መወዳእታ ብቀዳማይ ጸሓፊ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ኣየርላንድን ኣቶ ሳልሕ ዓብደላ፣ሓላፊ ህዝባዊ ጉዳያት ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ዓባይ ብርጣንያ ኣየርላንድን ኣቶ ሙሉብሃን በርሀ ሓላፊ ቆንስላዊ ጉዳያት ኣብ ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ዓባይ ብርጣንያ ኣየርላንድን ኣቶ ስሌማን ሓሰን ነናይ ዝምልከቶም ክፍልታት መብርሂ ሂቦምን ንምምሕዳራዊ ጉዳያት ዝቀረበሎም ሕቶታት መሊሶም።
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም 14 ለካቲት 2015 ንዝተሰወኣ ሓርበኛ ሜ/ጀነራል ኣሕመድ ዑመር መሓመድ ካካይን ሰማእታትን ብምዝካር ድማ እቲ ርኽብ ብዓወት ተዛዚሙ።


text:
ስጊንጢር ምሕደራ፡ ዘይሓፍር ሚኒስተር
- Details
- Created: Friday, 03 November 2017 10:02
- Last Updated: Friday, 03 November 2017 10:02
ኣብ ኤርትራ ዘሎ መንግስቲ፡ ብኣቋውማ ሕጋውያን ዘመናውያን መንግስታት መንጽር ንምምዛን እንተዝፍተን ይቕረታ፡ ነዚ ዝኸውን ፖለቲካዊ መስፊሪ የብልናን ዝብል ሓጺር መልሲ ምረኸበ ነይሩ። ኣብ ቋንቋ ትግርኛ “ ካብ እኽሊ ሰብ ይስፈር” ዝብል ምስላ ኣሎ። እኽሊ ብዝሑን ክብደቱን ንምፍላጥ፡ ብባህላዊ ድዩ ዘመናዊ መስፈሪ ገይርካ ኢኻ ትልከዖ። ንሰብ ከኣ ካብ ኣወዳድቓ ቃላቱ፡ ግልጽነቱ፡ ህርኩትነቱ፡ ሓቅነቱ፣ ልግሱ፣ ተወፋይነቱ፣ መሃዝነቱ፣ ምቑልልነቱ፣ ሕጋዊ ኣካይዳኡ …ወዘተ ኢኻ ትሰፍሮ። ንፖለቲካዊ ሓይልታት ወይ መንግስታት ከኣ፡ ካብ ደርባዊ ባህሪኦም፣ ፖለቲካዊ ፕሮግራሞም፣ ስትራተጂካዊ ውጥናቶም፣ ሕጋውነቶም፣ ህዝባውነቶም፣ ግብራዊ ንጥፈታቶም ኢኻ ትመዝኖም ወይ ትሰፍሮም።


text:
ምዕራፍ ዓሰርተው ሓደ
ብንቕሓት ተኸታተለን ተጸበየን
1, 2. ኤልያስ እንታይ ባህ ዘየብል ዕዮ እዩ ኣጋጢምዎ፧ ንሱን ኣከኣብን እተፈላለዩ ዝነበሩኸ ብኸመይ እዮም፧
ኤልያስ ምስቲ ኣብ ሰማይ ዚነብር ኣቦኡ ንበይኑ ዀይኑ ብጸሎት ኪራኸብ ሃረር ይብል ነበረ። እንተዀነ ግና፡ እቶም ኣብ ዙርያኡ ተኣኪቦም ዝነበሩ ሰባት፡ እዚ ናይ ሓቂ ነብዪ ኻብ ሰማይ ሓዊ ኼውርድ ስለ ዝረኣዩ ብዙሓት ካባታቶም ሞገሱ ኺረኽቡ ተሃንጥዮም ነበሩ። ኤልያስ ናብቲ ብርቱዕ ንፋስ ዘለዎ ኸረን ቀርሜሎስ ደይቡ ናብ የሆዋ ኣምላኽ ቅድሚ ምጽላዩ፡ ሓደ ባህ ዘየብል ዕዮ ኺዓዪ፡ ማለት ምስ ንጉስ ኣከኣብ ኪዘራረብ ነበሮ።
2 እዞም ክልተ ሰብኡት፡ ኣዝዮም እተፈላለዩ እዮም ነይሮም። እቲ ብሉጽ ክዳውንቲ ንጉስ ተኸዲኑ ዝነበረ ኣከኣብ፡ ስሱዕን መርገጽ ዘይብሉን ከሓድን እዩ ነይሩ። እቲ ነብያት ኣዘውቲሮም ዚኽደንዎ ኻብ ቈርበት እንስሳታት፡ ካብ ጸጕሪ ገመል፡ ወይ ካብ ጸጕሪ ጤል እተሰርሐ ኪኸውን ዚኽእል ተራ ባርኖስ ተኸዲኑ ዝነበረ ኤልያስ ግና፡ ብንጽህናን ብእምነትን ዚመላለስ ተባዕ ሰብኣይ እዩ ነይሩ። ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ድማ፡ ንባህርያት እዞም ክልተ ሰብኡት እዚኦም ብዝያዳ ዜጕልሕ ነገራት ተፈጺሙ እዩ።
3, 4. (ሀ) እታ መዓልቲ እቲኣ፡ ንኣከኣብን ንኣምለኽቲ በዓልን ሕማቕ መዓልቲ ዝነበረት ስለምንታይ እያ፧ (ለ) እንታይ ሕቶታት ኢና ኽንምርምር፧
3 እታ መዓልቲ እቲኣ፡ ንኣከኣብን ንኣምለኽቲ በዓልን ሕማቕ መዓልቲ እያ ነይራ። እቲ ኣከኣብን ሰበይቱ ንግስቲ ኢዛቤልን ዚሕለቑሉ፡ ኣብታ ብዓሰርተ ነገድ ዝቘመት መንግስቲ እስራኤል ዝነበረ ኣረማዊ ሃይማኖት ከቢድ ጽፍዒት ኣጋጢምዎ ነይሩ እዩ። በዓል ናይ ሓሶት ምዃኑ ተቓሊዑ ነይሩ እዩ። እቲ ህይወት ዘይብሉ ኣምላኽ ነቶም ዓበድበድ እናበሉን እናሳዕስዑን ደም ክሳዕ ዚፈስስ ንኣካላቶም እናተፍተፉን ዚልምንዎ ዝነበሩ ነብያቱ፡ ንእሽቶ ሓዊ ብምውላዕ እኳ መልሲ ኺህቦም ኣይከኣለን። ነቶም ሞት ዚግብኦም 450 ሰባት ኬድሕኖም ኣይከኣለን። ይኹን እምበር፡ እቲ ናይ ሓሶት ኣምላኽ ብኻልእ መገዲ እውን ተቓሊዑ እዩ፣ ናይ ሓሶት ምዃኑ ምሉእ ብምሉእ ዚቃልዓሉ ግዜ ድማ ይቃረብ ነበረ። ነብያት በዓል ንልዕሊ ሰለስተ ዓመት፡ ኣብታ ሃገር ዝነበረ ደርቂ ምእንቲ ኼብቅዕ ንኣምላኾም እኳ እንተ ለመኑ፡ በዓል እዚ ኺገብር ኣይከኣለን። የሆዋ ባዕሉ እቲ ደርቂ ኸም ዜብቅዕ ብምግባር ልዕልናኡ ዜርእየሉ ግዜ ግና ቀሪቡ ነበረ።—1 ነገ. 16:30–17:1፣ 18:1-40።
4 የሆዋ ኸምዚ ዝገበረ መዓስ እዩ፧ ክሳዕ ሽዑ ኤልያስ እንታይ እዩ ዚገብር ነይሩ፧ ካብዚ ናይ እምነት ሰብከ እንታይ ክንምሃር ንኽእል፧ ነቲ ተመዝጊቡ ዘሎ ጸብጻብ እስከ ንመርምሮ።—1 ነገስት 18:41-46 ኣንብብ።
ናይ ጸሎት ሰብ
5. ኤልያስ ንኣከኣብ እንታይ ኪገብር እዩ ነጊርዎ፧ ኣከኣብከ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ኻብ ዘጋጠመ ነገራት ገለ ትምህርቲ ረኺቡ ድዩ፧
5 ኤልያስ ናብ ኣከኣብ ቀሪቡ፡ “ደሃይ ብርቱዕ ዝናም ኣሎ እሞ፡ ደዪብካ ብላዕን ስተን” በሎ። እቲ እኩይ ንጉስ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ኻብ ዘጋጠመ ነገራት ገለ ትምህርቲ ረኺቡ ድዩ፧ እቲ ጸብጻብ ብንጹር ዘይገልጽ እኳ እንተ ዀነ፡ ከም እተነስሐን ምሕረት የሆዋ ንምርካብ እቲ ነብዪ ንኺሕግዞ ኸም ዝለመነን ዚገልጽ ቃላት ኣይንረክብን ኢና። የግዳስ፡ ኣከኣብ፡ “ኪበልዕን ኪሰትን ደየበ።” (1 ነገ. 18:41, 42) ኤልያስከ፧
6, 7. ኤልያስ ብዛዕባ እንታይ እዩ ጸልዩ፧ ስለምንታይከ፧
6 “ኤልያስ ድማ ናብ ርእሲ ቀርሜሎስ ደዪቡ፡ ገጹ ኣብ መንጎ ኣብራኹ ገይሩ ተዀርመየ።” ኣከኣብ ከብዱ ኺመልእ ምስ ከደ፡ ኤልያስ ናብቲ ኣብ ሰማይ ዚነብር ኣቦኡ ኺጽሊ ኣጋጣሚ ረኸበ። ነቲ ኣብዚ እተገልጸ ትሕትና ዜርኢ ኣካላዊ ኣቃውማ እሞ ኣስተብህለሉ፣ ኤልያስ ብርእሱ ናብ ምድሪ ፍግም ብምባል ንገጹ ኣብ መንጎ ኣብራኹ እዩ ገይሩ። እንታይ እዩ ዚገብር ነይሩ፧ ክንግምት ኣየድልየናን እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ያእቆብ 5:18 ኤልያስ እቲ ደርቂ ኼብቅዕ ከም ዝጸለየ ይነግረና። ነዚ ጸሎት እዚ ኣብ ርእሲ ኸረን ቀርሜሎስ ኰይኑ ኣቕሪብዎ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
7 ኣቐድም ኣቢሉ የሆዋ፡ “ኣብ ገጽ ምድሪ ዝናም ከዝንም እየ” ኢሉ ነይሩ እዩ። (1 ነገ. 18:1) ስለዚ ኤልያስ፡ ልክዕ ከምቲ የሱስ ሓደ ሽሕ ዓመት ጸኒሑ ንሰዓብቱ ኺጽልዩ ዝመሃሮም፡ ፍቓድ የሆዋ ኺፍጸም እዩ ጸልዩ።—ማቴ. 6:9, 10
8. ኣብነት ኤልያስ ብዛዕባ ጸሎት እንታይ ይምህረና፧
8 ኣብነት ኤልያስ ብዛዕባ ጸሎት ብዙሕ እዩ ዚምህረና። ብቐዳምነት፡ ኤልያስ ፍቓድ ኣምላኽ ኪፍጸም እዩ ዚሓስብ ነይሩ። ክንጽሊ ኸለና፡ “ከም ፍቓዱ ጌርና እንልምኖ ዘበለ ይሰምዓና” ምዃኑ ንዘክር። (1 ዮሃ. 5:14) ስለዚ፡ ጸሎትና ምእንቲ ኺስማዕ ፍቓድ ኣምላኽ እንታይ ምዃኑ ኽንፈልጥ ኣሎና። ፍቓድ ኣምላኽ ምእንቲ ኽንፈልጥ ከኣ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ክፋል መዓልታዊ ህይወትና ኽንገብሮ የድሊ። ኤልያስ ኣብቶም ደቂ ዓዱ ዝወረደ ስቓይ ስለ ዝረኣየ፡ እቲ ደርቂ ኼብቅዕ ከም ዝደለየ እውን ፍሉጥ እዩ። የሆዋ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ዝፈጸሞ ተኣምር ምስ ረኣየ፡ ልቡ ብምስጋና መሊኡ ኪኸውን ኣለዎ። ንሕና እውን ኣብ ጸሎትና ብዛዕባ ድሕንነት ካልኦት ክንጠቅስን ልባዊ ምስጋና ኸነቕርብን ኣሎና።—2 ቈረንቶስ 1:11፣ ፊልጲ 4:6 ኣንብብ።
እምንቶ ዘለዎን ብንቕሓት ዚከታተልን
9. ኤልያስ ንጊልያኡ እንታይ ኪገብር እዩ ነጊርዎ፧ እንታይ ክልተ ባህርያትከ ኢና ኽንምርምር፧
9 ኤልያስ፡ የሆዋ ነቲ ደርቂ መወዳእታ ኸም ዚገብረሉ ርግጸኛ እኳ እንተ ነበረ፡ መዓስ ከም ዚኸውን ግና ኣይፈልጥን እዩ ነይሩ። እዚ ኽሳዕ ዚኸውን ግና እቲ ነብዪ እንታይ ገበረ፧ እቲ ዛንታ እንታይ ከም ዚብል ኣስተብህል፦ “ንጊልያኡ ኸኣ፡ ‘በጃኻ፡ ደይብ እሞ፡ ናብ ባሕሪ ኣቢልካ ኣማዕዱ’ በሎ። ንሱ ድማ ደዪቡ ኣማዕደወ እሞ፡ ‘ገለ እኳ የልቦን’ በለ። ኤልያስ ከኣ ሸውዓተ ግዜ፡ ‘ተመለስ’ በሎ።” (1 ነገ. 18:43) ኣብነት ኤልያስ እንተ ወሓደ ኽልተ ነገራት ይምህረና። ቀዳማይ፡ እቲ ነብዪ ዝነበሮ እምንቶ ኣስተብህል። ካልኣይ፡ ብንቕሓት ይከታተል ምንባሩ ኣስተውዕል።
ኤልያስ፡ የሆዋ ስጕምቲ ኺወስድ ምዃኑ ዜርኢ ምልክት ኪረክብ ብሃንቀውታ ይደሊ ነበረ
10, 11. (ሀ) ኤልያስ በቲ የሆዋ ዘተስፈዎ ተስፋ ኸም ዚተኣማመን ዘርኣየ ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ንሕናኸ ኸምኡ ዝኣመሰለ እምንቶ ኸነሕድር እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
10 ኤልያስ በቲ የሆዋ ዘተስፈዎ ተስፋ ይተኣማመን ስለ ዝነበረ፡ የሆዋ ስጕምቲ ኺወስድ ምዃኑ ዜርኢ ምልክት ኪረክብ ብሃንቀውታ ይደሊ ነበረ። ስለዚ፡ ንጊልያኡ ኣብ በሪኽ ቦታ ዀይኑ ዝናም ከም ዚመጽእ ዚሕብር ዝዀነ ይኹን ምልክት ኬማዓዱ ለኣኾ። እቲ ጊልያ ምስ ተመልሰ፡ “ገለ እኳ የልቦን” ብምባል ባህ ዘየብል ጸብጻብ ሃበ። እቲ ኣድማስ ብሩህ፡ እቲ ሰማይ ከኣ ደበና ዘይብሉ እዩ ነይሩ። ሓደ ፍልይ ዝበለ ነገር ኣስተውዒልካዶ፧ ኤልያስ ንንጉስ ኣከኣብ፡ “ደሃይ ብርቱዕ ዝናም ኣሎ” ኸም ዝበሎ ዘክር። ደበና ዘይረኣየ ኽነሱ ስለምንታይ እዩ ኸምኡ ዝበለ፧
11 ኤልያስ ብዛዕባ እቲ የሆዋ ዘተስፈዎ ተስፋ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ነብዪን ወኪልን የሆዋ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ኣምላኹ ነቲ ዝኣተዎ ቓል ከም ዚፍጽሞ ርግጸኛ እዩ ነይሩ። ኣዝዩ ኻብ ምትእምማኑ እተላዕለ ደሃይ ብርቱዕ ዝናም ከም ዝሰምዐ ገይሩ እዩ ተዛሪቡ። ነቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ሙሴ፡ “ነቲ ዘይርአስ ከም ዚርእዮ ዀይኑ ስለ ዝጸንዐ” ብምባል ዝህቦ መግለጺ ንዝክሮ ንኸውን። እሞኸ ኣምላኽ ንዓኻ ናይ ሓቂ ኰይኑዶ ይረኣየካ እዩ፧ ኣብኡን ኣብቲ ዘተስፈዎ ተስፋታትን ከምዚ ዓይነት እምነት ከነሕድር ዜኽእለና ብዙሕ ምኽንያታት ሂቡና ኣሎ።—እብ. 11:1, 27።
12. ኤልያስ ብንቕሓት ይከታተል ከም ዝነበረ ብኸመይ ኣርኣየ፧ ንእሽቶ ደበና ኸም ዘላ ምስ ተነግሮኸ እንታይ ምላሽ ሃበ፧
12 ቀጺሉ፡ ኤልያስ ክሳዕ ክንደይ ብንቕሓት ይከታተል ከም ዝነበረ ኣስተብህል። ነቲ ጊልያኡ ሓንሳእ ወይ ክልተ ሳዕ ዘይኰነስ፡ ሸውዓተ ሳዕ እዩ ልኢኽዎ! እቲ ጊልያ ብተደጋጋሚ ምምልላሱ ኣድኪምዎ ኪኸውን ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ኤልያስ ግና ምልክት ኪርኢ ተሃንጥዩ ስለ ዝነበረ ተስፋ ኣይቈረጸን። ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ጊልያ በታ ሻውዐይቲ ግዜ፡ “እንሃ፡ ክንዲ ኢድ ሰብ እትኸውን ንእሽቶ ደበና ኻብ ባሕሪ ትልዓል ኣላ” በለ። ነታ ኻብ ዓብዪ ባሕሪ እተላዕለት ንእሽቶ ደበና ዓቐና ብኢዱ ኼመልክት ከሎ ኣብ ኣእምሮኻ ኽትስእሎዶ ትኽእል፧ እቲ ጊልያ ኣይተመሰጠን ይኸውን። ንኤልያስ ግና እታ ደበና ኣገዳሲት እያ ነይራ። ነቲ ጊልያኡ ድማ፡ “ኬድካ ንኣከኣብ፡ ‘ዝናም ከይዓግተካስ፡ ሰረገላኻ ጽዒንካ ውረድ!’ በሎ” ዚብል ህጹጽ መምርሒ ሃቦ።—1 ነገ. 18:44።
13, 14. (ሀ) ብንቕሓት ብምክትታል ዝመጸ ንኤልያስ ብኸመይ ክንመስሎ ንኽእል፧ (ለ) ህጹጽ ስጕምቲ ኽንወስድ ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧
13 ኣብዚ እውን ኤልያስ ሓያል ኣብነት እዩ ዚዀነና። ንሕና እውን ኣብቲ ኣምላኽ ዕላማኡ ኺፍጽም ቀሪቡሉ ዘሎ እዋን ኢና እንነብር ዘለና። ኤልያስ እቲ ደርቂ ኼብቅዕ ተጸብዩ እዩ፣ ሎሚ እውን ኣገልገልቲ ኣምላኽ፡ መወዳእታ እዚ ብልሹው ስርዓት ዓለም ኪርእዩ ይጽበዩ ኣለዉ። (1 ዮሃ. 2:17) የሆዋ ኣምላኽ ስጕምቲ ኽሳዕ ዚወስድ፡ ልክዕ ከም ኤልያስ ብንቕሓት ክንከታተል ኣሎና። እቲ ወዲ ኣምላኽ ዝዀነ የሱስ ንሰዓብቱ፡ “ጐይታኹም በየነይቲ መዓልቲ ኸም ዚመጽእ ኣይትፈልጡን ኢኹም እሞ፡ ንቕሑ” ዚብል ምኽሪ ሂብዎም እዩ። (ማቴ. 24:42) የሱስ መወዳእታ መዓስ ከም ዚመጽእ ሰዓብቱ ፈጺሞም ኣፋፍኖት ኣይህልዎምን ማለቱ ድዩ ነይሩ፧ ኣይፋሉን፡ መወዳእታ ቕድሚ ምምጻኡ ኣብ ዓለም ብዛዕባ ዜጋጥም ነገራት ተዛሪቡ እዩ። ነፍሲ ወከፍና እቲ “መደምደምታ እቲ ስርዓት” ከም ዝቐረበ ዚሕብር ምልክት ኪፍጸም ከሎ ኽንርእዮ ንኽእል ኢና።—ማቴዎስ 24:3-7 ኣንብብ።
ኤልያስ ሓንቲ ንእሽቶ ደበና ብርሑቕ ትለዓል ከም ዘላ ምፍላጡ ጥራይ፡ የሆዋ ስጕምቲ ኸም ዚወስድ ኣእሚንዎ እዩ። ንዓና እውን ምልክት ዳሕሮት መዓልትታት፡ ብህጹጽ ስጕምቲ ኽንወስድ ብቑዕ ምኽንያት ይዀነና እዩ
14 ነፍሲ ወከፍ ክፋል እቲ ትእምርቲ፡ ሓያልን ዜተኣማምንን መርትዖ እዩ ዚህብ። ከምዚ ዝኣመሰለ መርትዖ ንየሆዋ ኣብ እነቕርቦ ኣገልግሎት ህጹጽ ስጕምቲ ኽንወስድ ኪድርኸናዶ ኣይግባእን፧ ኤልያስ ሓንቲ ንእሽቶ ደበና ብርሑቕ ትለዓል ከም ዘላ ምፍላጡ ጥራይ፡ የሆዋ ስጕምቲ ኸም ዚወስድ ኣእሚንዎ እዩ። እሞኸ የሆዋ ነዚ እሙን ነብዪ ኣሕፊርዎዶ፧
የሆዋ እፎይታን በረኸትን ይህብ
15, 16. እንታይ ነገራት እዩ ብቕልጡፍ ዚፍጸም ነይሩ፧ ኤልያስከ ብዛዕባ ኣከኣብ እንታይ ተስፋ እዩ ገይሩ ኪኸውን ዚኽእል፧
15 እቲ ጸብጻብ ቀጺሉ፡ “ሽዑ፡ እቲ ሰማይ ብደበና ጸልመተ፡ ንፋስ ከኣ ነፈሰ፡ ብርቱዕ ዝናም እውን ኰነ፣ ኣከኣብ ድማ ኣብ ሰረገላኡ ደዪቡ፡ ናብ ይዝርኤል ከደ” ይብል። (1 ነገ. 18:45) ነገራት ብናህሪ ኺፍጸም ጀመረ። ጊልያ ኤልያስ ንመልእኽቲ እቲ ነብዪ ናብ ኣከኣብ ኬብጽሕ ምስ ከደ፡ እታ ንእሽቶ ዝነበረት ደበና እናሰፍሐት ብምኻድ ነቲ ሰማይ ሸፈነቶን ኣጸልመተቶን። ሓያል ንፋስ ከኣ ነፈሰ። ኣብ መወዳእታ፡ ድሕሪ ሰለስተ ዓመትን መንፈቕን፡ ኣብ ምድሪ እስራኤል ዝናም ዘነመ። እቲ ደሪቑ ዝነበረ መሬት ነቲ ዝናም ሰተዮ። እቲ ዝናም እናበርትዐ ምስ ከደ፡ ርባ ቂሶን መሊኡ ኺውሕዝ ጀመረ፡ ንደም እቶም እተቐትሉ ነብያት በዓል ሒዝዎ ኸም ዝኸደ እውን ዜጠራጥር ኣይኰነን። ነቶም ዘይእዙዛት ዝነበሩ እስራኤላውያን እውን ነቲ ሕማቕ ኣሰር ኣምልኾ በዓል ካብታ ሃገር ሓጺቦም ኬወግድዎ ኣጋጣሚ ተኸፍተሎም።
16 ኤልያስ ከምኡ ኺገብሩ ተስፋ ገይሩ ኪኸውን ኣለዎ። ብዛዕባ ኣከኣብ እውን ነቲ ዚፍጸም ዝነበረ ዜደንቕ ነገራት ምስ ረኣየ እንታይ ምላሽ ከም ዚህብ ይሓስብ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። እሞኸ ኣከኣብ ተነሲሑ ኻብዚ ብልሹው ኣምልኾ በዓል ተመሊሱዶ፧ ኣብታ መዓልቲ እተፈጸመ ነገራት ከምዚ ዓይነት ለውጥታት ኪገብር ብቑዕ ምኽንያት ኣንቢሩሉ ነይሩ እዩ። ኣብታ ህሞት እቲኣ ኣከኣብ እንታይ ይሓስብ ከም ዝነበረ ኽንፈልጥ ኣይንኽእልን ኢና። እቲ ጸብጻብ ብዛዕባ እቲ ንጉስ፡ “ኣብ ሰረገላኡ ደዪቡ፡ ናብ ይዝርኤል ከደ” ይብለና። ገለ ነገር ተማሂሩዶ ይኸውን፧ መገዱ ኪቕይር ወሲኑዶ፧ ጸኒሑ እተፈጸመ ነገራት ፈጺሙ ኸምኡ ኸም ዘይገበረ ዚሕብር እዩ። እቲ ንኣከኣብ ኰነ ንኤልያስ ዘጋጠሞም ኵነታት ግና ኣብዚ ኣየብቅዐን።
17, 18. (ሀ) ኤልያስ በታ ናብ ይዝርኤል እትወስድ መገዲ ኪኸይድ ከሎ እንታይ እዩ ኣጋጢምዎ፧ (ለ) ኤልያስ ካብ ቀርሜሎስ ተበጊሱ ናብ ይዝርኤል እናጐየየ ምኻዱ ዜደንቕ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧ (እግረ ጽሑፍ እውን ርአ።)
17 እቲ ነብዪ የሆዋ በቲ ኣከኣብ ዝኸደሉ መገዲ ኺጐዓዝ ጀመረ። በቲ ነዊሕን ብደበና ዝጸልመተን ብዝናም ዝጨቀወን መገዲ ድማ እዩ ኺጐዓዝ። ይኹን እምበር፡ ቀጺሉ ሓደ ዘይተለምደ ነገር ኣጋጠመ።
18 “ኢድ የሆዋ ግና ኣብ ልዕሊ ኤልያስ ኰነት፣ ክዳኑ ናብ ሕቘኡ ሰብሲቡ ኸኣ፡ ክሳብ ይዝርኤል ቀቅድሚ ኣከኣብ ጐየየ።” (1 ነገ. 18:46) “ኢድ የሆዋ” ብልዕለ ባህርያዊ መገዲ ኣብ ልዕሊ ኤልያስ ከም ዝዓየየት ንጹር እዩ። ይዝርኤል 30 ኪሎ ሜተር ዚኸውን ርሒቓ እያ እትርከብ ነይራ፣ ኤልያስ ከኣ መንእሰይ ኣይነበረን። * እቲ ነብዪ ኣእጋሩ ኸም ልቡ ምእንቲ ኼንቀሳቕስ፡ ነቲ ገፈፍ ዚብል ክዳኑ ኣብ ምሕዅልቱ ብምእሳር ኪዕጠቕ ከሎ፡ ከምኡ እውን በቲ ብዝናም ዝጨቀወ መገዲ ብናህሪ እናጐየየ ነታ ሰረገላ ንጉስ ኬርክባን ቀዲምዋ ኺሓልፍን ከሎ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ።
19. (ሀ) እቲ ኤልያስ ካብ የሆዋ ዝረኸቦ ብርታዐን ሓቦን ነየናይ ትንቢታት እዩ ዜዘኻኽረና፧ (ለ) ኤልያስ ናብ ይዝርኤል ኪጐዪ ኸሎ፡ እንታይ እዩ ዚፈልጥ ነይሩ፧
19 እዝስ ንኤልያስ ከመይ ዝበለ በረኸት ኰን እዩ! ካብቲ ኣብ ንእስነቱ ዝነበሮ ኺበልጽ ዚኽእል ብርታዐን ሓይልን ሓቦን ምስ ተሰምዖ፡ ኣዝዩ ተሓጒሱ ኪኸውን ኣለዎ። እዚ ኸኣ ብዛዕባ እቲ እሙናት ሰባት ኣብታ እትመጽእ ምድራዊት ገነት፡ ፍጹም ጥዕናን ሓይልን ከም ዚህልዎም ዚገልጽ ትንቢታት ኬዘኻኽረና ይኽእል እዩ። (ኢሳይያስ 35:6 ኣንብብ፣ ሉቃ. 23:43) ኤልያስ በቲ ዝጨቀወ ነዊሕ መገዲ ኺጐዪ ኸሎ፡ ስምረት እቲ በይኑ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ዝዀነ የሆዋ ኣቦኡ ኸም ዝረኸበ ብርግጽ ይፈልጥ ነይሩ እዩ።
20. በረኸት የሆዋ ንምርካብ እንታይ ክንገብር ንኽእል፧
20 የሆዋ ኺባርኸና ሃረር ይብል እዩ። በረኸቱ ንምርካብ ድማ ዚከኣለና ዅሉ ኽንገብር ኣሎና። ልክዕ ከም ኤልያስ፡ ነቲ የሆዋ ኣብዚ ሓደገኛን ህጹጽን እዋን ስጕምቲ ኺወስድ ምዃኑ ዜርኢ ሓያል መርትዖታት፡ ብንቕሓትን ብጥንቃቐን ክንከታተል ኣሎና። ልክዕ ከም ኤልያስ፡ ኣብቲ “ኣምላኽ ሓቂ” ዝዀነ የሆዋ ዘተስፈዎ ተስፋታት ምሉእ እምንቶ ኸነሕድር እኹል ምኽንያት ኣሎና።—መዝ. 31:5
^ ሕ.ጽ. 18 ድሕርዚ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ የሆዋ ንኤልያስ፡ ነቲ ጸኒሑ “እቲ ኣብ ኣእዳው ኤልያስ ማይ ዜፍስስ ዝነበረ” ተባሂሉ እተጸውዐ ኤልሳእ ኬሰልጥኖ ሓላፍነት ሃቦ። (2 ነገ. 3:11) ኤልሳእ ነቲ ብዕድመ ደፊኡ ዝነበረ ኤልያስ ግብራዊ ብዝዀነ መገዲ ንምሕጋዝ፡ ከም ጊልያ ዀይኑ ይዓዪ ነበረ።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
1 ኦ ቴዎፍሎስ፡ ኣብቲ ቐዳማይ ዛንታ፡ ካብቲ የሱስ ኪገብርን ኪምህርን ዝጀመረሉ ግዜ ኣትሒዙ፡
2 ክሳዕ እታ ነቶም ዝሓረዮም ሃዋርያት ብመንፈስ ቅዱስ ትእዛዝ ምስ ሃበ ዝዓረገላ መዓልቲ ጽሒፈልካ እየ።
3 መከራ ድሕሪ ምጽጋቡ፡ ኣርብዓ መዓልቲ እናተራእዮምን ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽ እናነገሮምን፡ ብብዙሕ ዜእምን መርትዖታት፡ ህያው ከም ዝዀነ ገዛእ ርእሱ ኣርኣዮም።
4 ምሳታቶም ኪራኸብ ከሎ ኸኣ፡ ከምዚ ኢሉ ኣዘዞም፦ “ነቲ ኻባይ ዝሰማዕኩምዎ ኣቦ ዘተስፈዎ ተስፋ ደኣ ተጸበዩ እምበር፡ ካብ የሩሳሌም ኣይትውጽኡ፣
5 ከመይሲ፡ ዮሃንስ ብማይ እዩ ኣጥሚቑ፣ ንስኻትኩም ግና ድሕሪ ሒደት መዓልትታት ብመንፈስ ቅዱስ ክትጥመቑ ኢኹም።”
6 ምስ ተኣከቡ ኸኣ፡ “ጐይታይ፡ ኣብዚ ግዜ እዚዶ ናብ እስራኤል መንግስቲ ኽትመልስ ኢኻ፧” ኢሎም ሓተትዎ።
7 ንሱ ድማ፡ “ነቲ ኣቦ ኣብ ትሕቲ ስልጣኑ ዝመደቦ ግዜያት ወይ እዋናት ክትፈልጡ ናታትኩም ኣይኰነን፣
8 መንፈስ ቅዱስ ናባኻትኩም ምስ ወረደ ግና፡ ሓይሊ ኽትቅበሉ፡ ኣብ የሩሳሌምን ኣብ ኵላ ይሁዳን ኣብ ሰማርያን ክሳዕ ወሰን ምድርን መሰኻኽር ክትኰኑኒ ኢኹም” በሎም።
9 እዚ ምስ በለ፡ እናረኣዩ ዓረገ፣ ደበና ኸኣ ካብ ኣዒንቶም ሰወሮ።
10 ንሱ ኺዓርግ ከሎ፡ ንሳቶም ከኣ ናብ ሰማይ ኪጥምቱ ኸለዉ፡ ጻዕዳ ኽዳውንቲ እተኸድኑ ኽልተ ሰብኡት ብሃንደበት ኣብ ጥቓኦም ደው በሉ፣
11 “ኣቱም ሰብ ገሊላ፡ ስለምንታይ ደው ኢልኩም ናብ ሰማይ ትጥምቱ ኣለኹም፧ እዚ ኻባኻትኩም ናብ ሰማይ ዝዓረገ የሱስ፡ ከምቲ ናብ ሰማይ ኪኸይድ ከሎ ዝረኣኹምዎ፡ ከምኡ ገይሩ ኸኣ ኪመጽእ እዩ” ድማ በልዎም።
12 ሽዑ፡ ካብቲ ኻብ የሩሳሌም መገዲ ሰንበት ጥራይ ዚርሕቕ ደብረ ዘይቲ ዚብሃል ከረን ናብ የሩሳሌም ተመልሱ።
13 ምስ በጽሑ ኸኣ፡ ናብታ ዚቕመጡላ ዝነበሩ ደርቢ ደየቡ፣ ኣብኣ ድማ ጴጥሮስን ዮሃንስን ያእቆብን እንድርያስን ፊልጶስን ቶማስን በርተሎሜዎስን ማቴዎስን ያእቆብ ወዲ እልፍዮስን ስምኦን እቲ ቐናእን ይሁዳ ወዲ ያእቆብን ነበሩ።
14 ኵሎም እዚኣቶም፡ ምስ ገሊአን ኣንስትን ምስ ማርያም ኣደ የሱስን ምስ ኣሕዋቱን ኰይኖም፡ ሓቢሮም ጸሎት የዘውትሩ ነበሩ።
15 በተን መዓልትታት እቲአን፡ 120 ዚኣኽሉ ተኣኪቦም ከለዉ፡ ጴጥሮስ ኣብ ማእከል እቶም ኣሕዋት ተንሲኡ ኸምዚ በለ፦
16 “ኣቱም ሰባት፡ ኣቱም ኣሕዋተይ፡ እቲ መንፈስ ቅዱስ ብዳዊት ኣቢሉ ብዛዕባ እቲ ነቶም ንየሱስ ዝሓዝዎ ዝመርሖም ይሁዳ ብትንቢት እተዛረቦ ቕዱስ ጽሑፍ ኪፍጸም ነይርዎ፣
17 ከመይሲ፡ ምሳና ተቘጺሩ ነበረ፣ ኣብዚ ኣገልግሎት እዚ ድማ ግደ ነበሮ።
18 (ንሱ ኸኣ በቲ ዓስቢ ዓመጻ፡ ግራት ዓደገ፣ ቍልቁል ርእሱ ወዲቑ፡ ከብዱ ተተርተረ፡ ኵሉ ኣምዑቱ እውን ወጸ።
19 እዚ እውን፡ ኣብ ኵሎም እቶም ኣብ የሩሳሌም ዚነብሩ ስለ እተፈልጠ፡ እታ ግራት ብቛንቋኦም ኣከልደማ፡ ማለት ግራት ደም ተባህለት።)
20 ከመይሲ፡ ኣብ መጽሓፍ መዝሙር፡ ‘መሕደሪኡ ትባድም፡ ሓደ እኳ ኣብኣ ኣይንበር’ ድማ ‘ሓላውነቱ ኻልእ ይውሰዶ’ ዚብል ተጻሒፉ ኣሎ።
21 ስለዚ፡ ካብዞም ጐይታና የሱስ ኣብ መንጎና ኣብ ዝነበረሉ ዅሉ እዋን ምሳና ዝነበሩ ሰብኡት፡
22 ማለት ካብታ ብዮሃንስ እተጠምቀላ ግዜ ኣትሒዙ፡ ክሳዕ እታ ኻባና ዝዓረገላ መዓልቲ ምሳና ዝነበሩ ሰብኡት፡ ሓደ ኻብዚኣቶም ብዛዕባ ትንሳኤኡ ምሳና ምስክር ኪኸውን ይግባእ እዩ።”
23 ንኽልተ ኸኣ፡ ማለት ነቲ በርሰባስ ዚብሃል፡ ዮስጦስ እውን ዝሰመይዎ ዮሴፍን ንማትያስን ኣቕረቡ።
24 ከምዚ ኢሎም ከኣ ጸለዩ፦ “ኦ ኣልባብ ኵሉ እትፈልጥ የሆዋ፡ ካብዞም ክልተ ሰብኡት ኣየናይ ከም ዝሓረኻ ኣርኢ፣
25 ንሱ ነዛ ይሁዳ መገዱ ምእንቲ ኪኸይድ ዝሓደጋ ቦታ ኣገልግሎትን ሃዋርያነትን ኪቕበል እዩ።”
26 ዕጫ ኸኣ ኣውደቑሎም፣ እታ ዕጫ ድማ ናብ ማትያስ በጽሐት፣ ምስቶም ዓሰርተው ሓደ ሃዋርያት እውን ተቘጽረ።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ግብሪ ሃዋርያት 1
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
ኣብ ትግራይ ኣብ ውልቃውን መንግስታውን ኮለጃት ብመደብ ዲፕሎማ ዝሰልጠኑ ተምሃሮ መንግስቲ ንዘሰናደኦ ቅድሚ ምምራቖም ዝዋሃብ መመዘኒ ሞያዊ ብቕዓት ተቓዊሞም
እቶም ሰልጠንቲ “ቅድሚ ምምራቕና ፈተና መመዘኒ ሞያዊ ብቕዓት ከምንወስድ ኣፉን ዕርበቱን ክንምረቕ ክልተ ቕነ ምስቀረየና እዩ ተነጊሩና” ይብሉ፡፡ እቲ ዘወፀ ሕጊ ድማ ሎሚ እዩ ወፅዩ ተመሊሱ ንድሕሪት ክሰርሕን ንዓና ከገድድን ኣይግባእን’ውን ይብሉ፡፡
ኣብ ትግራይ ሓላፊ ማእኸል መመዘኒ ሞያዊ ብቕዓት ኣይተ ዘነበ ካሕሳይ እቲ መምርሒ ብ1999 ዓ/ም ዝወፀን ካብ 2001 ኣትሒዙ ተግባራዊ ዝኸውን ዘሎን እዩ እንትብሉ ተዛሪቦም፡፡ “የግዳስ በቲ ዝወፀ መምርሒ እቶም ተምሃሮ እዮም ዝጥቀሙ፡፡ ምኽንያቱ ኣብ ዲፕሎማ መመዘኒ ሞያዊ ብቕዓት ዘይወሰደ ንመደብ ዲግሪ ክቕፅል ኣይኽእልን፡፡ እቲ መደብ ድማ መመዘኒ ሞያዊ ብቕዓት እምበር ፈተና መሕለፍን መውደቕን ኣይኮነን” ኢሎም፡፡
እቲ መመዘኒ ሞያዊ ብቕዓት ሰብ ዋና ውልቀ ኮለጃት እውን ኣይተቐበልዎን፡፡
ሎምዘበን ኣብ ትግራይ ካብ ውልቃውን መንግስታውን ኮለጃት ልዕሊ 5000 ተምሃሮ ብመደብ ዲፕሎማ ሰልጢኖም ኣለው፡፡


text:
ንነዊሕ ስዓት ኮፍ ኢልካ ምስራሕ ንሕማም ዓይንን ልብን ከም ዘሳጥሕ ተገሊፁ!
23/04/2010 ኣብ ሓደ ቦታ ብዘይምንቅስቓስ ንልዕሊ 6 ስዓታት ኮፍ ኢልካ ምስራሕ ኣብ ጥዕናና ብዙሓት ጉድኣታት የስዕብ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ዘበንን ቴክኖሎጅን ዝወለዶም መብዛሕቲኦም ስራሕቲ ናብ ጠሬቤዛ እናመፁ ሰባት እዉን ብኡ ልክዕ ኮፍ ኢሎም ብዘይምንቅስቓስ ናብ ምሰራሕ እናኣተዉ እዮም።
ይኹን ድኣምበር ኣብ ሓደ ወንበር ንነዊሕ ስዓት ኮፍ ኢልካ ምስራሕ ዘስዕቦ ጉድኣት ግና መብዛሕቲና ኣይንፈልጦን።
ሰብ ሞያ ጥዕና ግን ነዊሕ ስዓት ኣብ ሓደ ቦታ ኮፍ ምባል ኣብ ጥዕናና ዝልዓለ ጉድኣት እናብፀሐ እዩ ክብሉ ኣጠንቂቆም ኣለዉ።
ኣብ ማዕልቲ ብንእሱ ን6ተ ሰዓታት ኮፍ ኢልና እንሰርሕ እንተድኣ ኮይንና ንሕማም ልቢ ናይ ምስጣሕ ዕድልና ብዕፅፊ ከም ዝወስኽ ዉን ተናጊሮም እዮም።
ከምኡ ድማ መብዛሐቲኡ ግዘ ምስ ኮምፒተር ግዘና ነሕልፍ እንተድኣ ኮይንና ንሕማም ዓይኒ ናይ ምስጣሕ ዕድልና 40% ዝዉስኽ እንትኸዉን ናይ ሰብነትና ኢንሱሊን ናይ ምፅዋር ዓቕሙ ንክዉስኽ ብምግባር ንሕማም ኣእሙሮ ክንሳጣሕ ይገብር እዩ ኢሎም ኣሎዉ።
ንነዊሕ ሰዓት ኮፍ ኢልና ብምስራሕና ንሕማም ልቢ ከመይ ክንሳጣሕ ንኽእል?
ጉድኣቱ ከ እንታይ እዩ?
ነዊሕ ስዓት ኮፍ ኢልና ነሕልፍ እንተድኣ ኮይነና መጠን ዉቂዒት ልብና እናቀነሰ ንክኸይድ ይገብር እዩ ይብሉ ተመራመርቲ።
እዚ ድማ ንጥዕናና ጎዳኢ ዝኾነ ናይ ኢንሱሊን መከላኸሊ ዓቕሚ ንክህልወና ይገብር እዩ ኢሎም።
እዚ ጉድኣት ንምቕናስ ከ እንታይ ክነገብር ይግባእ?
ብዝረኸብናዮ ኣጋጣሚ ጠጠው ምባል
ናይ እግሪ ጉዕዞ ምግባር
ኩሉግዘ ኣካለዊ ምንቅስቓስ ምዝዉታር
ነዊሕ ስዓት ኮፍ ኢልና ብምስራሕና ኣብ ጥዕና ዓይንና ከመይ ጉደኣት የብፅሕ?
ንነዊሕ ሰዓት ኮፍ ኢልና ንክንሰርሕ ምኽያት ካብ ዝኾኑ እቲ ሓደን ቀንድን ኮምፒተር እዩ ይብሉ ሰብ ሞያ ጥዕና።
ብዘይ ምዕራፍ ን4ተ ስዓትን ልዕሌኡን ኣብ ሓደ ቦታ ኮፍ ኢልና ኮምፒተር ኣብ እንጥቀመሉ ስዓት ካብቲ ኮምፒተር ዘወፅእ ‘ኣልተራ ቫዮሊት’ ዝተብሃለ ጨረር ኣብ ዓይንና ዘብፅሖ ጉድኣት ዝልዓለ ከም ዝኾነ ዉን ይገልፁ።
እዚ ግድኣት እዚ ኸ ከመይ ኣቢልና ንክቕንስ ክንገብሮ ንኽእል?
ናይ ምርኣይ ዕረፍቲ ምግባር፦ ካብ 20-30 ደቒቓ ኣፈላላይ ምርኢትና ወይክዓ ምልከታና ካብ ኮምፒተር ብምልዓል ካሊእ ነገር እናርአና ዕረፍቲ ክንገብር ይግባእ።
በቢግዜኡ ሕክምና ዓይኒ ምግባር፦ ዋላ ድኣ ዓይንና ብዝግባእ እንተርኣናሉ እንተንኣሰ ኣብ 2 ዓመት ሓደ ግዘ ናይ ዓይኒ ምርመራ ክንገብር ይግበአና።
ከም ኣበሃህላ እቶም ሰብ ሞያ ጥዕና ንነዊሕ ስዓት ኮፍ ኢልካ ምስራሕ ካብዞም ጉድኣታት እዚኦም ብተወሳኺ ኣብ መቀመጫናን ኣብ ሕቆናን ከምኡ ዉን ኣብ ካልኦት ናይ ሰዉነትና ክፋላት ናይ ቅርፂ ምዝባዕ የስዕብ እዩ።
ሰለዚ ድማ ብዝተኽኣለና መጠን ኣብ ሰራሕትና ዉሽጢ ዕረፍቲ ምግባርን በቢግዜኡ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምግባርን ፅቡቕ ከም ዘኾነ እዮም እቶም ሰብ ሞያታት ገሊፆም ዘለዉ።
ፍልፍል፦ Daily mail.com


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን
ልኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ንኣስታት ሓደ ወርሒ ዝጸንሐ ሓዋርያዊ ዑደቱ ዛዚሙ ሎሚ ቅድሚ ቀትሪ ናብ ኤርትራ ንክምለስ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ለንደን ካብ ሠለስቲኤን ኣብያተ ክርስቲያን ኣብ ከተማ ለንደን ዝርከባ ብዝተወከሉ ናይ ምፍናው መደብ ተጌሩሉ።
ልኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ኣብ ዝጸንሓሉ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ፣ ስኮትላንድ፣ ዌልሽ ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን እናተዘዋወሩ ሓዋርዊ ዑደት ኣካይዶም። ኣብ ከተማ ለንደን ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን እናተዘዋወሩ ሓዋርያዊ ዑደት ድኅሪ ምክያዶም ካብ ለንደን ወጻኢ ዝርከባ ናይ መጀመርያ ሓዋርያዊ ዑደቶም ዝጀመሩ በታ ንነዊሕ እዋን ዘይምስምማዕ ስለ ዘጋጠመ ኣብ ሠለስተ ተገሚዖም ዝጸንሑ ዕርቂ ብምግባር ሠለስተ ታቦታት ዓዲሎም። ኣብ ከተማ በርሚግሃም ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ብስም ቅዱስ ጊዮርጊስ ዝጽውዓ እኳ እንተ ነበራ፣ደብረ ምጥማቕ ቅድስት ድንግል ማርያም፣ደብረ መንክራት ቅዱስ ቂርቆስ፣ ደብረ ይድረስ ቅዱስ ጊዮርጊስ ተባሂሉ ከም ዝጽዋዕ ብምግባር ሠለስተ ታቦታት ዓዲሎም። ብተወሳኺውን ነቲ ኣብ መንጎ ኣገልገልቲን ሕዝቢን ዝጸንሐ ምፍልላይ ዕርቀ ሰላም ከም ዝኸውን ብምግባር ኣብ ንሓድሕዶም ክበጻጽሑን ሓድነቶም ከዕብዩን ደጊሞም ናብ ምፍልላይ ዝዕድም ሰይጣናዊ ግብሪ ክኸዱ ከም ዘይግባእ ምሕጽንትኦም ኣመሓላሊፎም።
ቀጺሎም ናብ ስኮትላንድ ከተማ ግላስኮ እትርከብ ኣብ ክልተ ተመቒሎም ብስም ቅድስት ድንግል ማርያም ዝጽውዑ ዝነበሩ ክልተ ማኅበራት ኣብ መንጎኦም ዕርቂ ከም ዝግበር ብምግባር ኣብ ሓደ ኮይኖም ኣገልግሎቶም ክፍጽሙ ከም ዘለዎም ብምግባር ታቦት ዓዲሎም። ጽርሓ ጽዮን ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ከተማ ግላስኮ ዘላ ኣብ ትሕቲ ቅዱስ ሲኖዶስ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን እያ።
ቀጺሎም ናብታ ተመሳሳሊ ጸገም ዝነበራ ከተማ ሊድስ ብምኻድ ነቲ ዝነበረ ምፍልላይ ብስምምዕ ከም ዝፍታሕ ብምግባር ኣብ ሠለስቲኤን ኣብያተ ክርስቲያን ሠለስተ ታቦታት ዓዲሎም። ኣብ ከተማ ሊድስ ኣብ ትሕቲ ቅዱስ ሲኖዶስ ዝርከባ ሠለስተ ኣብያተ ክርስቲያን ይርከባ። ደብረ ብርሃን ቅድስት ስላሴ ፯ ጥሪ ዓመታዊ ክብረ በዓል ዝኸበረሉ፣ ደብረ ጸሓይ ቅድስት ሥላሴ ፯ ሓምለ ዓመታዊ በዓል ዝኽበረሉ ክኸውን ከም ዝግባእ ብምግባር ብክብረ በዓላት ተፈላልዮም ክራኸቡ ከም ዘለዎም ብምግባር ኣብ ንሓድሕዶም ሓድነት ከም ዝህሉ ጌሮም። ብተወሳኺውን ቅዱስ ገብሪኤል ኣብ ከተማ ሊድስ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን እያ።
ብተወሳኺውን ናብታ ካብ ከተማ ሊድስ ሣላሳ ደቒቕ ርሒቓ እትርከብ ከተማ ሸፊልድ ሓዋርያዊ ዑደት ንምክያድን ታቦት ንምእታውን ኣብ ደብረ ገነት ቅዱስ ሩፋኤል ቤተ ክርስቲያን የዕሪፎም።
ሉኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ውን ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ሠለስተ ወከልቲ ማኅበራት ክልተ ወከልቲ ከም ዝልእኩ ብምግባር ንኡስ ሃገረ ስብከት ንምምራጽ ጉባኤ ኣካይዱ። ኩለን ኣብያተ ክርስቲያንን ማኅበራትን ይውክሉና እዮም ዝበልኦም ኃሙሽተ ኣባላት መሪጸን። እዞም ሓሙሽተ ኣባላት ንኡስ ሃገረ ስብከት ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ኮይኖም ከመሓድሩ ካብ ልኡኻን ቅዱስ ሲኖዶስ ሓደራ ዝተቐበሉ ብኣብያተ ክርስቲያንን ማኅበራትን ዝተመርጹ እዮም። ምርጫ ንኡስ ሃገረ ስብከት ብመምርሒ ሕጊ ቃለ ኣዋዲ ካብ ሠለስተ ወገን ዝተዋጽኡ ክኾኑ ይግባእ ኢሉ ብዝእዝዞ መሠረት ክልተ ካብ ውሉደ ክህነት፣ ክልተ ካብ ምእመናን ሓደ ካብ ትምህርቲ ሰንበት ዝርከብዎም ሓቒፉ ዝርከብ ንኹሉ ዝማእከለ መሪሕነት እዩ።
ድኅሪ ምርጫ ንኡስ ሃገረ ስብከት ንጽባሒቱ ሰንበት ሓዋርያዊ ዑደቶም ብምቕጻል ናብታ ብዙኅ ናይ ተሃድሶ ፈተና ኣጋጢምዋ ዝነበረትን ዘሕፈረትን መካነ ሕይወት መድኃኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ኣብ ከተማ ማንቸስተር ብምብጻሕ ቃለ ቡራኬ ኣስሚዖም ንማኅበረ ምእመናን ውን ኣጸናኒዖም።
ንዑደቶም ከም መዛዘሚ ከኣ ናብታ ኣብ ዌልሽ እትርከብ ደብረ ሰላም መድኃኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ዑደቶም ኣካይዶም። ደብረ ሰላም መድኃኔ ዓለም ኣብ ከተማ ካርዲፍ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን እያ።
ልኡካን ቅዱስ ሲኖዶስ ነቲ ኣብ ኣሜሪካ ዘካየድዎ ሓዋርያዊ ዑደት ብዕዉት ዛዚሞም ብዕለት ፳፰ ኅዳር ፳፻፱ ዓ.ም ናብ ዓባይ ብርጣንያ ድኅሪ ምምጽኦም ክሳዕ ሎሚ ዕለት ፳፯ ታኅሣሥ ፳፻፱ ዓ.ም ሠፊሕ ሓዋርያዊ ዑደት ከካይዱ ጸኒሖም እዮም። ናይዚ መርኣያ ትሽዓተ ታቦታት ዓዲሎም፣ ልዕሊ ፳፭ መዓርገ ዲቁና ቀቢኦም፣ ሓደ መዓርገ ቅስና ሽይሞም። ኣብዚ ሓዋርያዊ ዑደት ሉኡኻት ቅዱስ ሲኖዶስ ኮይኖም ዝመጹ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ብጹዕ ኣብነ ሉቃስን ምክትል ምምሕዳር ዲያቆን ግርማይ ዘርኣይን እዮም። እግዚአብሔር ንቤተ ክርስቲያን ዕቤት ነቦታትና ድማ ዓወት ይሃበልና።


text:
ካብ ኣባላት ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ናብ ፕረዚደንት ኤርትራ፤ ናይ መነባብሮ ሕሰሞምን ክብደት ናብረኦምን ዝገልጽ ኣቤቱታ ብቐጻሊ ይቀርብ ምህላዉ ተሓቢሩ።
እቲ ካብ ኣባላት ሰራዊት ተባሂሉ ብእኩብን ብቐጻሊን ዝጸሓፍ ዘሎ ኣቤቱታ፤ ናይ ሰራዊት ወርሓዊ ደሞዝ ምውሓዱ፤ ናብራ ስድራቤቱ፥ መዓልታዊ ህይወቱ፤ ዜግነታዊ መሰላቱ ኣዚዩ ከፊእዎ ምህላዉ ዝገልጽን ናይ ደሞዝን ህይወትን ምምሕያሽ ዝሓትትን ኢዩ።
እቲ ደብዳበ ኣብ ኩሎም ኣቤቱቶኡ፤ ንሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወትን ጭፍርኡ ተባሂሎም ዝሕሰቡ ሰባትን ዝኸስስ ሙኻኑ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ሰራዊት መነባብሮ ከቢድዎ፥ ወርሓዊ ደሞዙ ቁንጣሮ ኮይነን እንዳሃለዋ፤ ከም ኣቶ ሓጎስን ጭፍርኡን ብብልሽውና ተቖማጢዖም ናይ ነጋውስ ናብራ ይነብሩ ምህላዎም ከምዘሕዘኖም እቲ ደብዳበታት ይገልጽ።
እቲ ናይ ሰራዊት ኤርትራ ደብዳበ፥ ሃገር ናይ ዘለዎምን ዘይብሎምን ኮይና ኣብ ክልተ ተመቒላ ምህላዋ፤ ንነዊሕ እዋን ብብልሽውና ኪኽሰሱ ዝጸንሑ መሊሶም ዘግድድዎን ዝቕጽልዎን ዘለዉ ከም ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወትን ጭፍርኡን ስለምንታይ ፕረዚደንት ኤርትራ ሱቕ ኢሉ ክርእዮም መሪጹ ዝሓቱ ሕቶታት ዝሓዘ ኢዩ።
እቶም ኣባላት ሰራዊት ሎሚ ስድራቤቶም ኣብ ደረጃ ተሓቢእካ ምልማን በጺሖም ምህላዎም፤ ንሰራዊት ብቐጻሊ ናይ ገዛን መሬትን ጉዳይ ክፍታሕ ሙኻኑ፤ ናይ ደሞዝ ምውሳኽ ክግበር መብጸዓታት እኳ እንተተገበረ፤ ህይወቶም ካብ ዓመት ንዓመት እንዳመረረ ይኸይድ ምህላዉ ብምጥቃስ፤ ፕረዚደንት ኤርትራ ግብራዊ ፍታሕ ክወስድ ሓቲቶም። እቶም ሰራዊት ብተወሳኺ፥ ንሃገሮም ህይወቶም እንዳኸፈሉላ እቶም ንሃገር ቅንጣብ ዘየበርከቱ መመሊሶም ናይ ገዛውቲን መሬትን ህያባት ክወሃቡ ክርእዩ ከለዉ እዛ ሃገር ንዝሰርሓላ ዲያ ወይስ ንዘይሰርሓላ ኢሎም ብእኩብ ሕቶ ከምዘለዎም ጠቒሶም።
እቲ ናይ ሰራዊት ደብዳበ ኣብ መልእኽቱ፤ ኣብ ልዕሊ ስንኩላን ኩናት ዝግበር ዘሎ ኣተሓሕዛ ንዓኣቶም ጽባሕ ንግሆ ምእንቲ ሃገር እንተሰንኪሎም ዘጋጥሞም ዕድል ኮይኑ ከምዝረኣዮም ብምጥቃስ ንኣካለ ስንኩላን ዝግባእ ክብረት ክወሃብ ሓቲቶም።
እቲ ደብዳበ ካብ ኣባላት ሰራዊት ተባሂሉ ዝለኣኽ እኳ እንተኾነ፥ እቲ ብተደጋጋሚ ናብ ገለ ሓለፍቲ ብፍላይ ድማ ናብ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ኣቶ ሓጎስ ክሻን ምስኡ ዝቐርቡ ዝበሃሉ 4 ሓለፍቲን ኣነጻጺሩ ብስም እንዳጠቐሰ ዘቕርቦ ናይ ብልሽውና ክሲ ብምግንዛብ፤ እቶም ምንጪ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ከይኮኑ ከምዘይተርፉ ምንጭታትና ይገልጹ።
ብኩራት መባእታዊ ሰብኣዊ ሓርነት፤ቀንዲ መሰረት ናይቲ ኣብ ሰራዊት ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ዘይዕግበት እኳ እንተኾነ፤ ነቲ ድሮ ውን ባይታ ሃሪሙ ዝነበረ ሞራል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዝሰብሩ፤ከምኡውን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዘይዕግበት ዘብእሱ ረቛሒታት ክብርክቱ ጸኒሖም ኣለዉ። ቀዳማይ ካብኦም፤ እቲ ብስም ‘ወሰኽ ደሞዝ’ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ዝተገብረ ኣሽኻዕላል ኢዩ።
እቲ ብስም ወሰኽ ደሞዝ ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተገበረ ስጉምቲ፤ ብስም ተቖራጺ ንሎጅስቲክስ፥ ምልኣኽ ንስድራቤት፥ ንውህለላ ኣብ ባንክ፥ ንመስርሒ ኣባይትኹም፥ ንስፖርት፥ ንህግደፍ እንዳተባህለ ተቖራሚሙ ኣብ ሰራዊት ዝበጽሕ ዳርጋ ናይ ጁባ መሻርፍ ጥራይ ኢዩ። እባላት ሰራዊት ኣብ ኣኼባታት፤ መንግስቲ ንገዛእ ደሞዝና ስለምንታይ ኣብ ምንታይ መዓላ ከነውዕሎ ከምዘሎና ኣብ ክንዳና ኮይኑ ይውስን፥ እቶም ስድራ ዘይብልና ገንዘብኩም ናብ ባንክ ክቕመጠልኩም ንበሃለሉ ምኽንያት እንታዩ፥ ገንዘብና እንታይ ንገብሮ ንዓና ስለዝምልከት ምትእትታው መንግስቲ ደው ይበል፥ ንስድራቤት ብዝብል ምስምስ ክሳብ 610 ዝበጽሕ ካብ ደሞዝና ኪቖርጽ ዝተወሰነሉ ምኽንያት በየናይ ኣገባብ ኢዩ፥ ሰራዊት ባዕሉ ኣብ ባንክ ይቀመጠለይ ከይበለ ብኸመይ ኢዩ መንግስቲ ኣብ ክንዲኡ ኮይኑ ዝውስነሉ፥ ስለምንታይ ዝተጋነነ ፍልልይ ናይ ክፍሊት ኣብ መንጎ ሓለፍቲን ተራን፥ መማቐርቲ ተባሂሉ ዝውሰድ ገንዘብ ኣብ ኢድ ሓለፍቲ ሰራዊት ክኣቱ ንርኢ ኣሎና፥ ዝብሉ ሕቶታት ይርከብዎም።


text:
ኤደን ሃዛርድ
ኤደን ሃዛርድ
ብ 7 ጥሪ 1991 ኣብ ላ ሉቭየር - በልጁም ዝተወልደ ኤደን ሃዛርድ፣ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣባል ክለብ ቸልሲን ሃገራዊት ጋንታ በልጁምን ኮይኑ ዝጻወት ዘሎ ድንቂ ፕሮፌሽናል ተጻዋታይ’ዩ። ከም ናይ ፍርቂ ሜዳን ናይ ክንፍን ኣጥቃዓይ ኮይኑ ዝስለፍ ሃዛርድ፣ ብዝውንኖ መሃዝነት፣ በርቃዊ ቅልጣፈን ተክኒካዊ ብቕዓትን’ዩ ኣውራ ዝፍለጥ። ብተንተንትን ኣፍቀርትን ጸወታ ኵዕሶ እግሪ “ንተቓናቐንቱ ኣሽኪዑ ከም ዝሰኽሩ ብምግባር ንጸወታ ናብ ረብሓ ጋንታኡ ክቕይር ዝኽእል፣ ፍርሒ ዝበሃል ዘይፈልጥ ተባዕን ሓያልን ኣጥቃዓይ” ተባሂሉ’ዩ ዝግለጽ።
ወለዲ ሃዛርድ - ካብ ሓድሕዶም ዘይሰናነፉ ሃበርም ተጻወትቲ ኵዕሶ እግሪ’ዮም ነይሮም። ኣቦኡ ቴሪ ምስ ኣባል ካልኣይ ዲቪዝዮን በልጁም ዝኾነት ጋንታ ላ ሉቭየር ተሰሊፉ ሓያል ተኸላኻላይ ፍርቂ ሜዳ ኮይኑ ክጻወት ከሎ፣ ኣደኡ ካሪን ድማ ክሳዕ ንሃዛርድ ነፍሰ ጾር እትኸውን፣ ኣብ ናይ ቀዳማይ ዲቪዝዮን ጋንታ ደቂ ኣንስትዮ ኩዕሶ እግሪ ሓያል ኣጥቃዒት ነበረት። ጸወታ ምስ ኣቋረጹ’ውን ክልቲኦም ኣሰልጠንቲ’ዮም ኮይኖም ኣብ ስፖርት ቀጺሎም። ሃዛርድ፣ “ራዛ ናይ ኣቦኡ ሓዛ” ከም ዝበሃል ኣሰር ወለዱ ብምሓዝ ካብ ብንኡሱ ምስ ኣብ ሃገሩ ዝርከባ ክለባት ምጽዋት ጀመረ። ኣብ 2005 ድማ ናብ ፈረንሳ ብምኻድ ምስ ቀዳማይ ዲቪዝዮን ክለብ ሊለ ተጸንበረ። ኣብ ስፖርታዊ ኣካዳሚ’ዛ ክለብ ንክልተ ዓመታት ዝኣክል ክስልጥን ድሕሪ ምጽናሕ ከኣ ኣብ ሕዳር 2007፣ ወዲ 16 ዓመት ምስ ኮነ ንፈለማ ግዜ ሞያዊ ጸወታኡ ጀመረ። ጌና ጀማሪ ከሎ ብዝነበሮ ብቕዓትን ክእለትን ኣብ 2007 /2008 ከምኡ’ውን ኣብ 2009/2010 ንኽልተ ተኸታተልቲ ዓመታት ናይ መጀመርታ ዘይፈረንሳዊ ተሸላሚ ናይ’ቲ ብሃገራዊ ማሕበር ሞያውያን ተጻወትቲ ኵዕሶ እግሪ ፈረንሳ (UNFP) ዓመታዊ ንዝንኣሰ ብሉጽ ተጻዋታይ ንዝወሃብ ሽልማት ክዓትር ክኣለ። ንሳልሳይ ግዜኡ ከኣ ንከም ኦሊቨየር ጁሩድ ዝኣመሰሉ ብሉጻት ተጻወትቲ በሊጹ “ናይ’ቲ ዓመት ብሉጽ ተጻዋታይ” ተባሂሉ ረዚን ክብሪ ጨበጠ። ሃዛርድ ዕድመን ተመክሮን እናወሰኸ ብዝኸደ መጠን ምልከት ኵዕሶኡ’ውን ብኡ መጠን ክዓቢ’ምበር ክንኪ ኣይተራእየን። ኣብ ወቕታዊ ውድድራት ናይ 2011 – 2012’ውን ክለብ ‘ሊለ’ ናይ ፈረንሳ ሊግ ጎብለል ኮይና ድርብ ዓወት ክትጐናጸፍ ከላ፣ ሃዛርድ ድማ ናይ’ቲ ዓመት ዝበለጸን ዝንኣሰን ተጻዋታይ ሊግ UNFP ክስይየምን ክሽለምን በቕዐ። ድሕሪ ሸሞንተ ዓመታት ንፈረንሳዊት ክለብ ሊለ ተሰናቢቱ ኣብ ሰነ 2012 ናብ’ዛ ሕጂ ዘለዋ እንግሊዛዊት ክለብ ቸልሲ ግዓዘ።
ኤዲን ሃዛርድ ልክዕ ከም ንሊለ ዘዅርዓ ዝነበረ ንቸልሲ’ውን ከየሐበና ኣይተረፈን። ኣብ ፋልማይ እግሩ ቸልሲ ንኒውካስል ዩናይትድ፣ ኖርዊች ሲቲ፣ ሊድስ ዩናይትድን ኣስቶን ቪላን በብተራ ኣብ ዝድሃኸትለን ነፍሲ ወከፍ ግጥም ውሃ ዘበላ ሸቶታት ኣመዝጊቡ’ዩ። ብፍላይ’ታ ኣብ ጥሪ 2013 ቸልሲ ንስቶክ ሲቲ ኣርባዕተ ብባዶ ኣብ ዘሰነፈትሉ ጸወታ፣ ብዓኼለይቲ እግሩ ካብ 25 ሜትሮ ርሕቀት ቀሊዑ ኣብ ሰኪዔት ዘዕረፋ ሸቶ ከምኡ’ውን ንሳውዛምፕተን ካብ ኵርናዕ ብመሳጢ ቅላዕ ዘመዝገበላ ሸቶ፣ ካብ’ተን ዝጥቀሳ ሸቶታቱ’የን። ሃዛርድ፡ ሎሚ ዓመት ጋንትኡ ሻምፕዮን ፕሪምየር ሊግ እንግሊዝ ክትከውን ከላ፡ ነሱ ድማ፡ ናይ’ዚ ዓመት “ዝበለጸ ተጻዋታይ” ተባሂሉ ንሽልማት በቒዑ። ፍራንክ ላምባርድ፣ “ሃዛርድ ኩሉ ዘማልአ’ዩ፣ ገና ከኣ ወዲ 22 ዓመት ጎበዝ’ዩ ዘሎ። ብቕዲ ኣጻውታኡን ዝውንኖ ልዑል ምልከት ኵዕሶን ንመጋጥምቱ ከስግእ ዝኽእል ተጻዋታይ’ዩ” ክብል ኣብ ሃዛርድ ዘለዎ ኣድናቖት ይገልጽ። ዘይነዲን ዚዳን ብወገኑ፣ “ኤዲን ሃዛርድ ናይ ቴክኒክ ተውህቦ ዘለዎን በርቃዊ ፍጥነት ዝተዓደለን’ዩ። ኣብ ዝመጽእ ግዜ ዓቢ ኮኾብ ከም ዝኸውን ድማ ርግጸኛ’የ።” ብምባል ኣብ 2010 ተነብዩሉ ነበረ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ናታሻ ንዝተባህለት ጓል ዓዱ ተመርዕዩ ያኒስን ልዮንን ኣስማቶም ቈልዑ ብምውላድ ናይ ገዛእ ርእሱ ናብራ መስሪቱ ዝርከብ ኤዲን ሃዛርድ፣ ንወለዱ ቦኽሪ’ዩ። ሰለስቲኦም ኣሕዋቱ ኸኣ ልክዕ ከምኡን ከም ወለዶምን፣ ነቲ ኣብ 2012 ኣብ ቸልሲ ዝተጸንበሮ ቶርጋን ወሲኽካ ብምሉኦም ንፉዓት ተጻወትቲ ኩዕሶ እግሪ እዮም። ካብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዝተወስደ


text:
ኤርትራ ኣብ`ዚ ወርሒ`ዚ መበል 25 ዓመት ናጽነት ብሩራዊ ኢዮበልዩ ተኽብር`ላ። ነዚ ዝሓለፈ 25 ዓመታት ንምግምጋም ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ ዝቐጸለ፡ ምስ ሰለስተ ካብ ፖለቲካዊ ጸግዒ ናጻ`ዮም ኢልና ዝሓሰብናዮም ኤርትራውያን ዝተኻየደ መደብ ሎሚ ክዛዘም'ዩ።
ኣቶ ቀለታ ኪዳነ ብዙሓት ዝተፈላለዩ ንመንግስትን ንተቓወምትን ዝነቕፉ ጽሑፋት ብምዝርጋሕ ዝፍለጥ ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ ዝተሳተፈ`ዩ።
ኣቶ ዓብዱራሕማን ሰይድ ድማ ንገድሊ ኤርትራ ብቐረባ እናተኸታተለ ዝዓበየን ኣብ`ዚ ሕጂ ንመሰል ስደተኛታት ዝሕለቕን`ዩ። ክልቲኦም ካብ ዓዲ እንግሊዝ`ዮም።
ሳልሳዮም ኣቶ በርሀ በላይ ክሳብ ናጽነት ዝተጋደለን ኣብ`ዚ እዋን ኣብ ኖርወይ ዝርከብን ናጻ ርእይቶ ዘለዎ ዜጋ`ዩ።
ካብ`ቲ ደው ዘበልናዮ፡ ለውጢ ካብ ውሽጢ`ዶ ካብ ደገ ንዝብል ሓሳብ፡ ኣቶ ዓብደራሕማን ሰይድ ይቕጽል።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ወርኀ ጽጌ
ሐዋርያዊትን ኣጽናፋዊትን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፡ ዓመታዊ ናይ ኣጽዋማትን በዓላትን ሰሌዳ ጊዜ ከምኡ’ውን ናተይ ትብሎ ናይ ቋንቋ ፊደልን ቍጽርን ዓውደ ኣዋርኅን ኣለዋ። ካብ 26 መስከረም ክሳዕ 6 ኅዳር ዘሎ ጊዜ ወርኀ ጽጌ ይበሃል።
ጽጌ ማለት ካብ ጸገየ ዝብል ግሢ ዝወፅአ ኮይኑ ዕምባባ ማለት እዩ። ኣብ’ዚ ወርኃት እዚ ድማ መሬት ብዕምበባ ኣጊፁ ስለ ዝርአ ወርኀ ጽጌ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ብመንፈሳዊ ምሥጢሩ ክትርጐም ከሎ . . .
ኸኣ ፍረ ድኅሪ ዕምባባ ከም ዝርከብ፣ እታ ኣማናዊት ዕምባባ ዝኾነት ድንግል ማርያም ንኣማናዊ ፍረ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ብምፍራያ፡ ሓደ ምሥጢር ክኅዝ ከሎ፡ ብተወሳኺ ድማ ስደት ዕምባባ ድኅነት ኣዳም ኸኣ ፍረ ብምዃኑ ስደት ኣዳም ንኸብቅዕ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ምስ ኣደኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተሰደሉ ንዝክረሉ ወርኃት ወርኀ ጽጌ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ትንቢተ ነቢያት ምስ ስብከተ ሐዋርያት ኣሰማሚዓን ኣማሣጢራን እትምህር ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ስደት ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ኣቐዲሙ ብነቢያት ዝተነግረ ንምፍጻም እዩ። “እቲ እግዚአብሔር ብነቢይ፡ ንወደይ ካብ ግብጺ ጸዋዕክዎ፡ ዝበሎ ምእንቲ ኺፍጸም ድማ፡ ሄሮድስ ክሳዕ ዚመውት ኣብኣ ጸንሔ።” ማቴ. 2፡15 ከምኡ’ውን “ንእስራኤል ሕፃን ከሎ ኣፍቀርክዎ፡ ንወደይ ካብ ግብጺ ጸዋዕክዎ” ሆሴእ 11፡1 ይብል።
ከምኡ’ውን ስደት ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ናብ ምድረ ግብጺ ኣምልኾ ጣዖት ንምጥፋእ እዩ ነይሩ። ግብጺ ኣምልኾ ጣዖት ኣስፋሕፊሑላ ዝነበረት ሃገር ብምዃና ኺገልጽ ልዑለ ቃል ነቢይ ኢሳይያስ “እንሆ፡ እግዚአብሔር ብቕልጡፍ ደመና ይመጽእ፡ ናብ ግብጺ’ውን ይመጽእ፡ ጣዖታት ግብጺ ኣብ ቅድሚኡ ራዕራዕ ኪብሉ እዮም፡ ልቢ ግብጺ ኸኣ ኣብ ውሽጣ ኺመክኽ እዩ።” ኢሳ. 19፡1 ኢሉ ኣብ መጽሓፉ ኣስፊርዎ እዩ።
ብተወሳኺ ስደት ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ንባርኾት ምድረ ግብጽን ንብዙኅ መካናትን ኣድባራትን ምድረ ኣግአዝን ምዃኑ‘ውን ብሣልሳይ ዝጥቀስ እዩ። ጥንታዊት ሓወልቲ ክርስትና ምድረ ኣግአዚ ዝኾነት ገዳም ደብረ ሲና ድማ ሕያው ሰማዕት በረኸትን ጸጋን ናይ’ዚ ስደት እያ።
ኣብዚ ስደት ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ካብ ወገን መላእክት ቅዱስ ዑራኤል፡ ካብ ደቂ ሰባት ዮሴፍን ሰሎሜን ዝተሳተፍዎ፣ ካብ ቅዱሳን አበው ኣባ ቴዎፍሎስ፡ “ምሳኺ እንተ ዝስደድ” ኢሉ ዝተመነዮ፡ ፍጹም ትሕትናን ዕፁብ ተኣምራት ጐይታ ዝተራእየሉን ዝተፈጸመሉን ስደት እዩ።
እቲ ንኤልያስ ብሠረገላ እሳት ናብ ሰማይ ዘዕረገ ጐይታ ብእግሩ ናብ ግብጺ ዝተሰደሉ፣ ‘ወሲድዎ እዩ ኣይተራእየን’ ተባሂሉ ንዝተመስከረሉ ሄኖክ ዝሠወረ ጐይታ ብእግሩ ናብ ግብጺ ዝተሰደሉ፣ ንነቢይ ሕዝቅያስ ኣብ ዕድሚኡ ዕድመ ዝወሰኸ ጐይታ ንኽቅተል ብሠራዊት ሄሮድስ ዝተሃድነሉ፣ንነቢይ ኢሳይያስ ካብ ለምጹ ዘንጽሐ ጐይታ ብኮቲባ ካብ ሑቝፊ ኣደኡ ተመንጢሉ ኣብ መሬት ዝወደቐሉ፣ ንጉሠ ነገሥታት፡ አምለከ ኣማልክት፡ ጐይታ ጐይቶት ክንሱ ንዅሉ ስለ ፍቕሪ ኣዳም ብትሕትና ፀይሩ፡ ኣርኣያን ኣብነትን ብምዃን ንሕና’ውን ክንጸዋወር ከምዘሎና ዝምሃረና ስደት እዩ።
ኣብ ማኅፀን ኣዴኣ ሃና ከላ ኣዕይንቲ ዕዉር ዘብርሀት፡ ብመልአክ ፋኑኤል እናተመገበት ዝዓበየት፡ ብዜናዊ ፍሥሓ ቅዱስ ገብርኤል ጐይታ ጐይቶት ካብኣ ኸምዝውለድ ዝተበሠረት፡ ምስ ኃያል ተጸጊዑ ዘይፍክር፡ ምስ ሃብታም ቀሪቡ ዘይዕበ ልባ፡ ነዚ መሪር ስደት ብአኰቴት ምቕባላ ፍጹም ምልኣተ ጸጋኣ ዝተመስከረሉ ስደት እዩ።
ጕዕዞ ስደት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ቅድስት ወላዲቱ ካብ ምድረ እስራኤል ናብ ምድረ ግብጽ ድኅሪ 42 ሰሙን ኣብ ደብረ ቊስቋም እዩ ተፈጺሙ።
ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ከኣ ነዚ ኻብ 26 መስከረም - 6 ኅዳር ዝዝከር ስደት፡ ሰንበተ ሰንበት ማኅለየ ሰሎሞን፡ ማኅሌተ ጽጌ ብምቋም ብዓቢይ ክብሪ እናዘከረት ተብዕሎ ኣላ። ናይ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ጸሓፍቲ ድርሳናት ስለ እዚ መሪር ስደት ንብዓት ካብ ኣዕይንቶም እናኣዛረዩ፡ ቈርበት ፍሒቖም ቀለም በጽቢጾም ኣብ ብራናታት ጽሒፎም ንማኅሌትን ንጸሎትን ዝኸውን ድርሳናት ገዲፎሙልና እዮም።
ኣብ ፍጻሜ ስደት ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወልዳ ብዕለት 6 ኅዳር ዚንበብ መጽሓፈ ስንክሳር፡ ነዚ ዕፁብ ስደት ብኸም’ዚ ኣገባብ ብግጥሚ ሰኒድዎ ይርከብ፦ “አመ በጽሐኒ ምንዳቤ ወዐገተኒ ትካዝ፡ በአምሳለ ዐቢይ ውኂዝ፡ እትፌሣሕ አነ በብሂል ከመዝ፡ ሀሎ አምለኪየ ወረድኤተ ተስፋየ በዝ፡ ዘንብረተ ሥጋየ ወነፍስየ በእዴሁ እኁዝ። / “ሽግር ምስ በጽሓኒ ኃዘን’ውን ምስ ዓገተኒ ብኣምሳል ዓቢይ ውሕጅ፥ ንብረት ሥጋይን ነፍሰይን ኣብ ኢዱ ትኁዝ ዝኾነ አምለከይ ተስፋ ረድኤተይ ኣሎ ምሳይ እናበልኩ እሕጐስ።”
ሰላም ለአእጋሪከ ኀበ ደብረ ቊስቋም እለ ጌሣ፡ ሕፃነ ማርያም ክርስቶስ ጐይየከ እምደወለ ምሕሳ፡ አመ በጽሐ ህየ እንዘ ይነሥእ ኀይለ አንበሳ፡ እንተ ሠመርከ በኅድአት ለነፍሱ ታፍልሳ፡ ሰላም ሰላም ወልደ ዮሴፍ ዮሳ።”
ነተን ናብ ደብረ ቊስቋም ዝኸዳ ኣእጋርካ ሰላም እብለን፣ ሕፃነ ማርያም ክርስቶስ ካብ ከባቢ ምህሳ ኣብ ዝኸድካሉ፡ ኃይሊ ኣንበሳ ተዋሂብዎ ኣብኡ ምስ በጽሐ ነፍሱ ብኅድኣት ከተዕርፋ ፍቓድካ ኮነ፡ ሰላም ሰላም ወዲ ዮሴፍ ዮሳ።”
ዮሴፍ ወዲ ዮሳ ሓደ ኻብ’ቶም ብዙኃት ኣብ’ዚ ታሪኽ ዚጥቀሱ እዩ። ‘ሄሮድስ ሠራዊቱ ልኢኹ ይመጸኩም ኣሎ እሞ ቐልጢፉ ህደሙ’ ኢሉ ንቕድስት ድንግል ማርያም ቀሪቡ ስለ ዘሰንበዳ፡ ብፍቓድ ጐይታ ኣብ’ቲ ነዚ ፍጻሜ ዝነገረሎም ቦታ ብኅድኣት ነፍሱ ኻብ ሥጋኡ ብምፍላይ ኣዕረፎ።
ኣብዚ ናይ ሠለስተ ዓመትን ሽድሽተ ወርኅን ስደት ብዙኅ ኣደናቒ ተኣምር፡ ዘኅዝን’ውን መከራ በጺሕዎም እዩ። ብቕዱሳን መላእክት እናተዓጀቡ ብሸፋቱ ዝተኸትርሉ፣ ንዝተሰብረ ሴፍ ጥጦስ ብተኣምራቱ ዘዐሪ ክንሱ፡ ልብሶምን ኣሳእኖምን ኪዝመቱ ስቕ ኢሉ ዝረአየ። ንመሪር ማይ ናብ ጣዕሚ መዓር ዝቐየረ፡ ብጽምኣት ኪጓዓዙ ዝፈቐደ . . . ወዘይመስሎ፡ ካብ’ቲ ትዕግሥቲ ጐይታና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብምስትንታን ነዚ ወርኃት ከነኅልፎ ዝሕግዙና ፍጻሜታት ናይ’ዚ ወርኃት እዮም።
“ ብክዩ ኅዙናን ሐልየክሙ ስደታ፡ ወላኅው ፍሡሓን ተዘኪረክሙ ብዝኀ ሠናይታ፡ ማርያም ተዐይል ከመ ዖፍ ውስተ አድባረ ግብጽ ባሕቲታ ተአወዩ በኃጢኦታ ሀገረ አቡሃ ኤፍራታ ወደመ ሕፃናት ይውኅዝ በኵሉ ፍኖታ” ሰቆቃወ ድንግል።
ስብሐት ለእግዚአብሔር ልዑል
ወለወላዲቱ ማርያም ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ወኃያል።


text:
ምስፍሕፋሕ ኢንዳስትሪታት ንዘመናት ኣብ ረብሓ ዘይውዓለ ፀጋታት እዛ ሃገር ንክለምዕ ብፅሒት ኣንበሳ ዝሕዝ እዩ። ነተን ዝህነፃ ኢንዳስትሪታት ይኹን ትካላት ማኑፋክቸሪንግ ዝምግብ ሓይሊ ሰብ ዘፍርያ ድማ ኮሌጃት ቴሞትስ ምዃነን ይፍለጥ። ዓቕሚ ምቕባልን ተበፃሕነትን መንግስታዊ ኮሌጃት ምስ ቁፅሪ ደለይቲ ትምህርቲ ዜጋታት ዘይመጣጠን ብምዃኑ ኮሌጃት ውልቀ እውን ኣብዚ መዳይ ክሳተፋ ተኣሚኑሉ ምንቅስቓስ ካብ ዝጅመር ፀኒሑ እዩ። በዚ ድማ ክሳብ ሕዚ 70 ኮሌጃት ብስሩዕ ሽዱሽተ ድማ ብሓፂር ስልጠናታት ከሰልጥና ፍቓድ ረኺበን ቁፅሩ ንዘይነዓቕ መንእሰይ ብዝተፈላለዩ ሞያታት እናሰልጠና ይርከባ።
መንግስቲ እቲ ፍታሕ እንተቐምጥ ኣብ ፅሬት ትምህርቲ ክፍተት ንከይፍጠር ነተን ውልቀ ኮሌጃት ዝቆፃፀር ኣካል ነፂሩ እዩ። እዚ እውን ቢሮ ቴክኒክን ሞያን ትምህርትን ስልጠናን ክልልና ኮይኑ ፖሊሲን ስትራቴጂን ኣብ ምትግባርን ፅሬት ስልጠና ኣብ ምርግጋፅን ፅቡቕ ውፅኢት ንዘመዝገባ ኮሌጃት እናደገፈ ንዝተባብዓ እናተባብዐ ትካላዊ ሕመቕን ጥሕሰት መምርሕን ኣብ ዝተረኸበን ኮሌጃት ድማ ዝተፈላለዩ መምሃሪ ስጉምትታት እናወሰደ መፂኡ እዩ። ብፍላይ ካብ 2008 ዓ/ም ጀሚሩ ጥንክር ዝበለ ስርዓት ርክብ፣ ደገፍን ክትትልን ብምክያድን ምስተን ትካላት ሓበራዊ መድረኻት ብምፍጣርን ኣብ ምርግጋፅ ፅሬት ስልጠና ብትኹረት ንክሰርሓ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ሰሪሑ እዩ። ይኹን እምበር ሕዚ እውን ፀገመን ዘየመሓየሻን መመርሕታት ዝጥሕሳን ዝተወሰና ውልቀ ኮሌጃት ምህላወን እዩ እቲ ቢሮ ዝገልፅ።
ቢሮ ቴሞትስ ክልልና ነቲ ዝፍጠር ክፍተት ንምስትኽኻል ሞያዊ ሓገዝ ካብ ምሃብ ሓሊፉ ዝተርኣዩ ጉድለታት ንክማልኡ ብፅሑፍ እናፍለጠን ግዜ ገደብ እናሃበን ምምሕያሽ ዘየምፅኡ ትካላት እቶም ሰልጠንቲ ናብ ኣፍልጦ ዘለዎም ኮሌጃት ከሕልፉ ብምግባር እቲ ትካል ዝተውሃቦ ኣፍልጦ እናሰረዘ ከምዝመፀ ሓላፊ እቲ ቢሮ ዶክተር ሙሉጌታ ሓዲስ ይሕብሩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ፖሊስን መምርሕታትን ቴሞትስ ወፃኢ እናሰርሑ ዝተረኸቡ ትሽዓተ ኮሌጃት ውልቀ ክዕፀዉ ተገይሮም እዮም። ይኹን እምበር እዚ ስጉምቲ እዚ ሕዚ እውን ነቲ ዝተደለየ ለውጢ ከምፅእ ከምዘይከኣለ ዘመላኽቱ ተርእዮታት ብስፍሓት ይረኣዩ ኣለዉ። ብምዃኑ እውን እቲ ቢሮ ኣብ 2009 ዓ/ም ወርሒ ነሓሰ ብዘካየዶ ዳህሳስ ኣብዚ ዓመት ኣብ ዝተፈላለዩ ብርክታት ሰልጠንቲ ንምስልጣን “ዘድልዩ ረቛሕታት ኣየማልኡን” ዝበሎም ኮሌጃት ነፂሩ ኣሎ። ኩሎም ብርክታት ማለት እውን ካብ ብርኪ ሓደ ክሳብ ኣርባዕተ ዘይተሓደሰሎም ኮሌጅ ዶምቦስኮ (ዓድዋ) ብ ማኑፋክቸሪንግ፣ ኮንስትራክሽንን ኤሌክትሪክን፣ ኮሌጅ ኪዳነ ምህረት (ዓድዋ) ብ ቴክስታይልን ጋርመንትን፣ ኮሌጅ ሸባ (ኣኽሱም) ድማ ብ ኣይሲቲ እንትኾኑ ብርኪ ሰለስተን ኣርባዕተን ዘይተሓደሰሎም ድማ ኮሌጅ ኤድቫክ (መቐለ) ብኤሌክትሪክ፣ ኮሌጅ ዳይናሚክ (ማይጨው) ብ ኣይሲቲ፣ ኮሌጅ ዳዕሮ (ሽረ) ብ ኣካውንቲንግን ኣይሲቲን፣ ኮሌጅ ቴክኖ ስታር (ኣኽሱም) ብ ኣይሲቲ እዮም። ካብዚ ብተወሳኺ ኮሌጅ ኒው ላይፍ (ኣኽሱም) ብ ኣይሲቲ ብርኪ ኣርባዕተ ከምኡ እውን ኮሌጅ ገንፈል (ውቕሮ) ብ ኣካውንቲንግ ብርኪ ሰለስተ ዘይተሓደሰሎም እዮም።
እዚ ማለት እቶም ኮሌጃት በቶም ዝተጠቐሱ ሰለስተን ኣርባዕተን ብርክታት ትምህርቲ ተምሃሮ ተቐቢሎም ምስልጣን ኣይኽእሉን ማለት እዩ። ይኹን እምበር ኣብተን ኮሌጃት ጥቡቕ ክትትል እንተዘይተገይሩ እቲ ሕብረተሰብ እውን ብኡ ልክዕ እቶም ኮሌጃት ፍቓድ ከምዘይብሎም ሓበሬታ እንተዘይረኺቡ ገለ ሓላፍነት ዝጎደሎም ኮሌጃት ተምሃሮ ተቐቢሎም ከሰልጥኑ ኣይኽእሉን ኣይበሃልን። ምኽንያቱ ኣሸንባይ ፍቓድ ብርኪ ዝተኸልከሉ ኮሌጃትስ ጠቕሊሎም ዝተዓፀዉ እኳ ሰባት እናታለሉ ገንዘብ ምእካብ ዝቐፀሉ ብዳህሳስ ዝተረኸቡ ነይሮም። ኣብዚ ከምኒ “ኮሌጅ ሩባና” ዝበሉ ተጠቀስቲ ኮይኖም ጉዳዮም ብሕጊ ንኽዳነ ናብ ዝምልከቶ ኣካል ምሕላፎም ካብ ሰነድ እቲ ቢሮ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የመልክት። ኣብዚ ክንግንዘቦ ዝግባእ ሓደ ጉዳይ ኣሎ። ኣፍልጦ ዘይብለን ውልቀ ኮሌጃት ምምሃር ምስትምሃር እንተካይዳ ኣብ ሕብረተሰብና ከስዕቦ ዝኽእል ጉድኣት ብዙሕ እዩ። እተን ኮሌጃት ዝተዓፀዋ ዝምጥን ስልጠና ስለዘይህባ እዩ። ስለዝኾነ ዘይግበአን ገንዘብ እናኣከባ ነቲ ሕብረተሰብ ኣደዳ ክሳራ ይገብርኦ ኣለዋ ማለት እዩ። ኣብዚ መንግስቲ ረብሓ ዜጋታት ንክረጋገፅ ነተን ኮሌጃት እንትዓፁ ወይ እንትእግድ እቲ ሕብረተሰብ ባዕሉ እዩ ክተሓባበር ዘለዎ።
ብሓፈሻ እዚ ዛዕባ ጉዳይ ህንፀት ትውልዲ ስለዝኾነ ኩሉ ሕብረተሰብ ንቑሕ ተሳትፎ ከዕርፈሉ ዝግባእ ውራይ እዩ። ስለዝኾነ ኩሉ ክፋል ሕብረተሰብ ኣብ መንግስታዊ ይኹን ውልቀ ኮሌጃት ፀገማት እንትርኢ ሓበሬታ ካብ ምሃብ ጀሚሩ ክሳብ ምቅላስ ሓላፍነት ከምዘለዎ ክግንዘብ ኣለዎ። እቲ ቢሮ እውን ጥሉል ዝኾነ ሓበሬታ እንትረክብ ግዜ እንተይወሰደ መፍትሒ ኣብ ምምፃእ ክረባረብ ይግባእ። ከምቲ ጀሚርዎ ዘሎ በቢ እዋኑ ዝመፁ ለውጥታት እቲ ሕብረተሰብ ክፈልጥ ናይ ምግባር ሓላፍነት ከምዘለዎ ተረዲኡ ብእዋኑ ንህዝቢ ከፍልጥ ኣለዎ። ካብዚ ብተወሳኺ ሓደ ውልቀ ሰብ ቅድሚ ትምህርቲ ክመሃር ምውሳኑ እቲ ዝመሃረሉ ኮሌጅ ብቢሮ ቴሞትስ ኣፍልጦ ኣለዎ ዶ የብሉን? እንተሃልይዎ ድማ ኣብ ምንታይ ዓውደ ትምህርትን ክሳብ ክንደይ ብርክን እዩ? ዝብሉ ሕቶታት ኣልዒሉ ክርዳእ ኣለዎ። ብኻሊእ ገፅ ስራሕቲ ምልላይ ዘካይዳ ሚድያታት እውን በተን ኮሌጃት ዝተውሃበን ሓበሬታ ርግፀኛ ምዃኑ ኣፃርየን ክሰርሓ ይግባእ ንብል።


text:
ሓደ ካብቶም – ምናልባትውን እቲ ዝፈረየ ካብኦም- ንሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብርቂ ዝገብርዎ ረቓሒታት : ዕዙዝ ተሳታፍነት ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ኣብቲ ነዊሕን መሪርን ጉዕዞ ገድሊ ኤርትራዩ።
‘’ተሳታፍነት’’ ዝብል ቃል ንባዕሉ ንመስተንክር ግደ ደቅንስትዮ ኤርትራ ዝገልጽ ኣምር ኣይኮነን – ምኽንያቱ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ‘’ተሳቲፈን ‘’ ጥራይ ዘይኮና : ኣሳቲፈን – መሪሐን – ኣልየን – ጸኒዐን ዘጽነዓየን።
እቲ ካብ ኣብራኽ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝተፈጠረን ባህላዊ ፣ ሃይማኖታዊ ፣ ማሕበራዊ ሰንኮፋትን ክብርታትን ናይቲ ሕብረተሰብ ሒዙ ዝተበገሰን ሰውራ ኤርትራ : ሽሕኳ ንናጽነት ኤርትራ ይንቀል – ንደቀንስትዮ ዘየመዓራሪ : ጨቋኒ : መስፍናዊ ኣመለኻኽታ ክነብሮ ባህርያዊ እዩ።ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ብንግሁኡ ኣብቲ ቃልሲ ብምጽንባር ሰውራ ኤርትራ ማዕረ ማዕረ ናይ ናጽነት ሰውርኡ ናይ ኣእምሮ ሓርነት፣ ጾታዊ ማዕርነት ክገብር ከምዝግባእ ብምቅላስ ብግብራዊ ተሳትፎ ኣግእዞ ደቀንስትዮ ከረጋግጻ ክኢለን’የን።ኣብ ኩሉ ዓውድታት ቃልሲ መሪሕ ግደ ብምሓዝ: ከም ሓካይም: መሃንድሳት : መሪሕነት : ሓረስቶት: ጋዜጤኛታት: ህዝባዊ ምምሕዳራት ብሙኻን ብተወፋይነት ተቓሊሰን።ልዕሊ ኩሉ ድማ ኤርትራዊያን ደቀንስትዮ ልዕሊ 30% ምጣነ ናይ ተዋጋኢ ሓይሊ ብሙኻን ጽንዓት ህዝባዊ ሰራዊት ኣራቢሐንየን።
መስዋእቲ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ከም ቃልሰን ድርብ’ዩ ኔሩ።ከም ሰማእታት ሓርነት ቅድሚ ምውዳቐን ከም ደቀንስትዮ ንባህርያዊ ብድሆታተን እናመከታ ነባሪት ናጽነት ንከምጸኣ ነቲ ዘይነባሪ ናይ ምውላድ ዕድለን ቀቲለን ። ብዙሓት ካብዘን ጀጋኑ መጋርያ ሰማእታት ከዮቕርራ ንባዕለን ካብቶም ቀዳሞት ሰማእታት ኪኾና መታን ናይ ውላድ ግዜአን ዘሕለፋ: ናይ 7 ኣዋርሕ ጥንሲ እናሃለወን ካብ ድፋዕ መታን ከይወርዳ’ሞ ብጾተን ከይግድዑ ጥንሰን ሓቢአን ኣብ ባርዕ ኩናት እንዳደበላ ባዕለንን ድቀንን (embryo) ወዲቐን ብዘርእን ህይወትን መስዋእቲ ዝኸፈላየን እየን።
መስዋእተን ናጻ ኤርትራ ንምምጻእ ጥራ ዘይኮነ ኣብታ ሓዳስ ሃገር ሓዳስ ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ንምፍጣርዩ ኔሩ።ጾታዊ ማዕርነታ ዝተሓለወ፣ ማሕበራዊ ክብራ ዝተረጋገጸ፣ ኣብ ፍትሕን ሰላምን እትነብር፣ ከም ዜጋን ከም ጓለንስተይትን እትኽበር ንዩክለስ ጥዑይ ሕብረተሰብ እትኸውን ጥዕይቲ ስድራ እትምስርት ጓለንስተይቲ ምፍጣርዩ ኔሩ ሕልሚ ናይተን ዝሓለፋ ደቀንስትዮ – ኩሉ ድማ መጽእቲ ወለዶታት መታን ክሕሾም።
መጽእቲ ወለዶታት ግን ኣይሓሾምን።ከም ኩሎም ዝተሰብሩ ገድላዊ መብጻዓታት ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ መሰል ኩሎም ዜጋታት ብፍላይ ድማ መሰል ኤርትራውያን ደቀንስትዮ – እኳ ደኣ ብኣዋርዲ መልክዑ ተሰሪዙ።
- ጦር ሰራዊት ኣሓተንን ኣሕዋተንን ምግሳሶም ኣሐሪንወን ንሜዳ ዝወጻሞ ዝተሰዋኣ ደቀንስትዮ – ሎሚ ደቀን ብብልሹዋት መዓልታዊ ይጋሰሳ ኣለዋ።
- ብሰንኪ መግዛእቲ ኣሓተንን ኣሕዋተንን ኣብ ሃገራት ኣዕራብን ኤውሮጳን ስሚንቶ እንዳማተን ምፍሕፈሐን ኣጉህይወን ሕሰም ከብቕዕ ዝወፈራሞ ዝተሰወኣ ተቓለስቲ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ – ሎሚ ደቀንን ኣሕዋተንን ሸቀልቲን ባሮትን ኪኾና ዝያዳ ይስደዳ ኣለዋ።
- ማእሰርትን መግረፍትን ኣዴታተንን ኣሕዋተንን ኣሳቕይወን ስቓይ ካልኦት ከብቕዕ ነብሰን ንስቅያትን ማእሰርትን ጸላኢ ዝበጀዋ ደቀንስትዮ – ሎሚ ኣሕዋተንን ኣሓተንን ደቀንን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ህግደፍ ዝያዳ ይማስና ኣለዋ።
- ተኣሲረን ከለዋ ናይ ኣዴታተን ‘’ጽቢቓት ዘናቢል ኮሎኪና ’’ ዝረኽባ ዝነበራ ደቀንስትዮ ሎሚ ደቀን ብህግደፍ ምስተኣስራ ንሳተን እታ ደርጊ ዘፍቅዳ ዝነበረ ‘’ ኮሎኪና’’ ውን ከብጸሓ ፍቓድ ተኽሊአን ኣበይ ከምዘለዉ እሱራተን ንምፍላጥ እውን ተሓሪመን ኣለዋ።
- ስደት ከብቕዕ ከርተት ክውዳእ ንነብሰን ንኸርተት ፈሪደን ንእስነተን ዘጥፈኣ ደቀንስትዮ ሎሚ ደቀንን ኣሕዋተንን ብናይ ህግደፍ ነጋዶ ደቂሰብ ናብ በደዊንን ሲናይን ክሽየጣ : ህጻናት ከይተረፉ ብጓኖት ኪጋሰሳ – ገሊኤን ኩሊተንን ጸላም ከብደንን ንዕዳጋ ከምዝወርድ ይኾና ኣለዋ።
እታ ንመሰል ደቀንስትዮ ብዝኸፈለቶ ዋጋ ኣብ ዓለም ብኣብነት ትጥቀስ ዝነበረት ሃገረ – ኤርትራ ሎሚ ኣብ ጸብጻባት ዓለም ብ ‘ ሲኦል ደቅንስትዮ ‘ ከምትፍለጥ ኮይናላ።ናይ 2013 ጸብጻብ ወድብ ሰብኣዊ መለላት ሕቡራት ሃገራት ንኩነታት ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ በዚ ዝስዕብ ይገልጾ ።
“ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ከም ኩሎም ኣባላት ወለዶ ሃገራዊ ኣገልግሎት ሕሱር ጉልበት ህግደፍ ብምኻን ኣብ ሲቪላዊ ስረሓት: ናይ ህግደፍ ንግዳዊን ሕርሻዊን ትካላት በስገዳድ ከምዝሰርሓ ይግበር ኣሎ።ኣብ ልዕሊ’ዚ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ናይ ሓለፍቲ ህግደፍ ናይ ሽቕለትን ስጋዊ ርክብ ኣገልገልትን ይኾና ።”” ክብል እቲ ጸብጻብ ንዘስካሕክሕ ህላወ ናይተን ደቀንስትዮ ይምስክር።
8 መጋቢት ወጽዓ ደቂንስትዮ ዓለም ንምዝካር ኣብ ዓመት ሓደ እዋን ትበዓል ኣህጉራዊ ዕለት ያ። ንኤርትራዊት ጓለንስተይቲ ግን ነብሲወከፍ ዕለት 8 መጋቢትያ: ምኽንያቱ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ነብሲ ወከፍ ዕለትን ሰዓትን ኣብ ትሕቲ ዝተጠልመ ሕድሪ 30 ዓመታት ቃልሲ ዝነብራ ዘለዋ ስለዝኾና።ሎሚ ኤርትራዊት ጓል ሄዋን: ዕጫኣ ከምቲ መብጸዓ ገድሊ ዝተመነዮ – ኣብ ትሕቲ ሰላማዊ ህይወት:ብጥዕና ትምህርታ ዛዚማ – ጸጋታት ህይወት እተስተማቕር ዜጋ ኣይኮነትን: እንታይ-ደኣ ኣብ ትሕቲ ሁከታዊ ህይወት – ብግፍዕን ስቅያትን ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝተነፍገት ኣብ ሕሰምን መከራን እትነብር ዜጋ’ያ።
እቲ ንመሰላት ደቀንስትዮ ክጣበቕ ዝቖመ ሃማደኤ ንባዕሉ ዝተዓመጸ ማሕበር ስለዝኾነ ንምግሳስ ደቀንስትዮ ዝባርኽ ንወጽዓታት ደቀንስትዮ ዝጉልብብ ንምልካውነት ዝድግፍ መጋበርያ ካብ ዝኸውን ዓመታት ኣቕጺሩኣሎ።
ታሪኽ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ግን ታሪኽ ስቡር መብጸዓ ጥራይ ኣይኮነን። ታሪኽ ምምላስ ሓርነትን መሰልን ውን እዩ።ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ብግብራዊ ቓልሰን ‘ ወትሩ እንዳተሳቐየን እንዳተወጸዐን ደኒኑ ዝኸይድ ህዝቢ ከምዘየሎ ‘’ ነጊረን’የን።ኣብ ሓደ እዋን ንድርብ ወጽዓ ሕብረተሰብን መግዛእትን ምቅላስን ምዕዋትን ከምዝከኣል ዝነገራን ዘመስከራን ደቀንስትዮ ሕጂ ውን ከምቲ ወጽዓ መግዛእቲ ጓና ዝተመከተ ወጽዓ መግዛእቲ ወዲ ዓዲ ክምከት ሙኻኑ ይነግራ ኣለዋ።ንኤርትራዊት ጓለንስተይቲ – እረ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ – ሓርነት ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ክሳብ ዝረጋገገጽ ነብሲ ወከፍ መዓልቲ 8 መጋቢትያ – ምኽንያቱ ሓርነት ደቀንስትዩኡ ዘየረጋገጸ ሕብረተሰብ : መላእ ሓርነቱ ከረጋግጽ ዘይሕሰብ ስለዝኾነ።


text:
Festival Eritrea and its Valuable Lesson
ፈስቲቫላትና ምልክት ሓድነትና፡ ጽንዓትና፡ ህልውናና፡ መንነትና
ፈስቲቫል ዝብል ቃል ካብ ቋንቋ ላቲን ዝተወስደ እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ፌስታ ዝብለ ትርጉም ሒዙ ይርከብ። ፌስታ ክበሃል ከሎ፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዝበዓል ፍጻሜ እዩ። ዝኽሪ ኣውደ-ኣመት፡ ናይ ልደት በዓል፡ ዝኽሪ ናይ ቀውዒ፡ ዝኽሪ ናይ ሃይማኖት፡ ከምኡ ድማ ናይ ሓደ ፖለተካዊን፡ ማሕበራዊን ጉዳይ፡ ብምትእኽኻብ ዝበዓል ፌስታ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ተሳተፍቲ ፈስቲቫል፡ ነቲ በዓል፡ ኣብ ዓመት-ዓመት የብዕልዎ። ምልክት ህላዌኦም ከምዝዀነ ድማ የረጋግጹ።
ደቂ ሰባት፡ ነቲ ኣብ ዓመት ዘፍረይዎን፡ ዝፈጸሙዎን፡ ዝተዓወቱሉን ንምዝካርን፡ ንምብዓልን፡ ፉሉይ ጊዜን ቦታን መዲቦም ብፌስታ ገይሮም ይገልጽዎ። ምልከት ሓጐሶም፡ ተስፋኦም፡ ፍንጣዜኦም፡ ህላዌኦምን ድማ ይኸውን። ንሕና ብልማድ፡ ነቲ ቃል ከምዘለዎ ወሲድና፡ ፈስቲቫል ኢልና ብትግርኛ ንጥቀመሉ ኣሎና። ፈስቲቫል ንኤርትራውያን ልሙድ፡ ዓመታዊ ምትእኽኻብ፡ ምትሕቑቛፍን ዝፈጥር ህዝባዊ በዓል ኰይኑ ኣሎ። ስለዚ ፈስቲቫል፡ ንኤርትራውያን መቐጸልታ ህላዌ፡ መኸተ፡ ጽንዓት፡ ምትእኽኻብ፡ ምትሕቑቛፍ፡ ምዕብሌ፡ ህንጸትን፡ ናጽነትን ኰይኑ ንረኽቦ።
ነዚ ኣርእስትና ንምግላጽን ምስፋሕን፡ ፈስቲቫል ዋሺንግቶን ዲ. ሲ. ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ መዓስ ተጀሚሩ? እንታይ ነይሩ ዕላማኡ? እንታይከ ኣፍርዩ? ፈስቲቫል ንኤርትራውያን እንታይ ትርጉም ይህቦም? ከምኡ ድማ ብድሕሪ ሕጂ እንታይ ንጽበ? ዝብሉ ሕቶታት ክንምልስ ኢና።
ቅድሚ ናጽነት ኤርትራ፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት፡ ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኣውሮጳን፡ ሰሜን ኣመሪካን ዝነብሩ ዝነበሩ ኤርትራውያን ተማሃሮ፡ ሰራሕተኛታት፡ ሃገራውያን፡ ሓፋሽ ውዱባት፡ ግዱሳትን፡ በቲ ”ሓፋሽ ይንቃሕ፡ ይወደብ፡ ይተዓጠቕ”! ዝብል ጭርሖ ህዝባዊ ግንባር ተደሪኾም፡ ንሰውራ ሃገሮም፡ ናጽነት ኤርትራን ኣብ ፍጻሜ ክበጽሕ ብሃንቀውታ ይጽበዩ ነይሮም። ብተወሳኺ፡ ጉልበቶም፡ ገንዘቦም፡ ጊዜኦም ብምውፋይ፡ ሰውራ ኤርትራ ንኽዕወት ለይቲ ምስ መዓልቲ ተጊሆም ይሰርሑ ነይሮም። ተዓዊቶም ድማ! ፍረ ጻምኦም ረኺቦም!
ኩላትና ከምእንፈልጦ፡ ቀዳማይ ፈስቲቫል ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ ሃገር፡ ብ1974 ኣብ ቦሎኛ፡ ኢጣልያ፡ ብወግዒ ተጀሚሩ። ድሮ 40 ዓመት ኣቑጺሩስ፡ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ 2014፡ መበል 40 ዓመት ተባዒሉ። ዝነኣድ ፈስቲቫል እውን ነይሩ! እዚ ሓደ ዘይርሳዕ፡ ነጥበ-መቐይሮ ኣብ ሰውራ ኤርትራን፡ ታሪኽ ኤርትራን፡ ምምጻእ ናጽነት ኤርትራን እዩ። ኤርትራዊ ኒሕ ዘይሕለል፡ ተስፋ ዘይቈርጽን፡ ዘይምብርከኽን ከምዝዀነ፡ ፈስቲቫል ቦሎኛ ኣመስኪሩ እዩ።
ኤርትራውያን ሃገራውያን፡ ንህዝቦም ዘፍቅሩ፡ ዝሓልዩ ደቂ ሃገርን፡ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ምትኣኽኻብ ጀሚሮም። ከምዝዝከር፡ ኣብ መጀመርያ 1970ታት፡ ተማሃሮን፡ ሰራሕተኛታትን ዝነበሩ “ኤርትራውያን ንናጽነት፡ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ (ኤናሰአ)” ብዝብል ስም ንሰውራ ክሕግዙን፡ ኣኼባታት ከካይዱን ጀሚሮም። ”ኮንግረስ” ብዝብል ኣጸዋውዓ፡ ዓመታዊ ኣኼባ የካይዱ ነይሮም። ጥርናፌኦምን፡ ሓድነቶምን እውን ጽቡቕን፡ ዝነኣድን ነይሩ። ኣብ ጐድኒ ህዝባዊ ግንባርን፡ ሰውራ ኤርትራን ብምዃን፡ ሓገዝ ንሰውራ ይህቡን፡ የወፍዩን ነይሮም። እንተዀነ ግን፡ በቲ ስትራተጂካዊ ምዝላቕ ህዝባዊ ግንባርን፡ ሰውራ ኤርትራን፡ ብምትእትታው ሶቬት ሕብረት ኣብ ኢትዮጵያን፡ ስለዝተሰናበዱ፡ ዝበዝሑ፡ ንሰውራ ምድጋፍ ገዲፎም፡ ኣብ መወዳእታ 1978 ፋሕ-ፋሕ ኢሎም። ካብኦም ዝተረፉ ግን፡ ”ጸግዕና ምስ ሰውራናን፡ ህዝብናን” ብዝብል፡ ጉዕዞ ምስ ህዝባዊ ግንባር ቀጺሎም። ሓድሽ ምትእኽኻብን፡ ስርርዕን ተገይሩ። ኣብ መጀመርያ 1980ያታት፡ ሓፋሽ ወድባት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ክምዕብላ፡ ክጥርነፋን፡ ክሕይላን ጀሚረን። እዚ ምትእኽኻብ እዚ ንፈስቲቫል ኤርትራ ክወልድ ክኢሉ። መቐጸልታ ሃገራዊ ቃልሲ እውን ኰይኑ! ምስክርነት ጽንዓትን፡ ሓቦን እውን ተባሂሉ! ብሓጺሩ፡ ፈስቲቫል ምልክት ህላዌ ኤርትራውያን እዩ!
ካብዚ ዝተላዕለ፡ ኣብ መፋርቕ 1980ያታት፡ ብጻዕሪ፡ ሓልዮት ሃገራውያን፡ ሰውራውያን፡ ኤርትራውያንን፡ ግዱሳት ደቂ ሃገርን፡ ፈስቲቫል ዋሺንግቶን ዲ. ሲ. ንኽጅመር ጽዒሮም። ተዓዊቶም ድማ። እንሆ እምበኣር ሎሚ፡ ኣሰር ቦሎኛ ብምኽታልን፡ ብምስዓብን፡ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዳርጋ ን30 ዓመታት ዝኸውን ፈስቲቫል ተባዒሉ። እዚ እውን ዘሐብን ፍጻሜ እዩ። እቲ ጉዕዞ ቀጻሊ እዩ! ምዕብልቲ፡ ስልጥንትን፡ ብልጽግትን ሃገር ንምህናጽ እዩ እቲ ዕላማ! ነዚ ካልእ
መተካእታ የብሉን! ዝዳረጎ ጉዳይ እውን የልቦን! ኤርትራ ንኽትምዕብል፡ ንኽርህዋ፡ ህዝባ ንኽሓልፈሉ፡ ውዳቤ፡ ንቕሓት፡ ዕጥቂ፡ ጥርናፌን፡ ጽንዓትን የድሊ። ሓደ ሰብ፡ ወይ ወዲ ሃገር፡ በዚአን እንተዘይተሃኒጹ፡ ህልውናኡ ዘጠራጥር እዩ ዝኸውን። ከም ሰብ እውን “ኣሎኹ” ክብል ኣይግባእን!
ስለዚ፡ ፈስቲቫል ንኤርትራውያን፡ ብውሕዱ፡ ነዘን ኣብ ታሕቲ ተጠቒሰን ዘለዋ ንገራት ይምህር፡ የዘኻኽር፡ ይሕብርን፡ ይእምትን፣
1. ምልክት ጽንዓት 9. ጀግንነት 17. መስዋእቲ
2. ፍቕሪ 10. ተባላሓትነት 18. ተጸዋርነት
3. ሓድነት 11. ሓቦ 19. ሃገራውነት
4. ሓቂ 12. ሕብረት 20. ወዳበ
5. ርእሰ-ተኣማንነት 13. ክብረት 21. ዕጥቂ
6. ተወፋይነት 14. ትግሃት 22. ሰለም
7. መኸተ 15. ንቕሓት 23. ትዕግስቲ
8. ኒሕ 16. ሓልዮት 24. ምዕባሌ
እዘን ኣብ ላዕሊ ተጠቒሰን ዘለዋን፡ ካልኦት ምልከት ሃገራዊ ሕብረት ዝዀናን፡ ንኤርትራውያ ምልክት ወርቂ ስልማቶም እየን። ክብሮም እየን። ካብዚኤን ሰተት ዝብልን፡ ዝህውትትን፡ ብዘይ ጋንጽላ ኣብ ሰፊሕ ባሕሪ ከምእትንሳፈፍ ጀልባ ወይ መርከብ እዩ! ከምኡ እውን ከምዓረቢያ እትደፋእን፡ ከምሪሞርክዮ እትጐታትን እዩ! ከምዚ ዝገብር፡ ኣብ ዕለታዊ ናብርኡን፡ ህይወቱን፡ ክዕወትን፡ ክሰልጦን ኣይክእልን እዩ! ቅሳነት ዘይብሉ ናብራ እዩ ዝነብር።
ፈስቲቫል ዋሺንግቶን ዲ. ሲ. ርክቡ ምስ ሰውራ ኤርትራ ሰለዝገበረ፡ ቅድሚ ናጽነት፡ ኣብ ዓመት-ዓመት ካብ መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር ናብ ዋሺንግቶን ዲ. ሲ. ክመጹ ጀሚሮም። ብጊዜ ፈስቲቫል ድማ ኩነታት ሰውራ ኤርትራን፡ ሓፋሽ ውድባትን፡ ተጋደልቲ ኣብ ሜዳ ኤርትራ፡ ኩነታት ማእከላይ ምብራቕን ከመይ ከምዘሎ ብመልክዕ ኣኼባታትን ሰሚናራትን ሰፊሕ መግለጺ ንተሳተፍቲ ፈሰቲቫል ይህቡ ነይሮም። ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝርከብ ሓፋሽ ህዝቢ እውን ብዛዕባ ኩነታት ሰውራኡን፡ ታሪኽ ሃገሩን፡ ቃልሲ ህዝቡን ክሰምዕ ከሎ፡ ብሓጎስ፡ ተስፋ፡ ሓቦን፡ ጽንዓትን ልቡ ይመልእ ነይሩ። ንሃገራዊ ቃልሱ እውን ድርዒ ኰይንሉ። ጉጅለ ባህሊ ካብ ሜዳ ብምምጻእ እውን ንህዝቢ ኣዛናጊዓ፡ ባህላዊን፡ ሰውራዊን ደርፍታት ድማ ተቕርብ ነይራ። እዚ ባህላዊ ጽንዓትን፡ ሓቦን ፈጢሩ። ኤርትራዊ ብባህሉ ይሕበንን ይዀርዕን እዩ። ምሕላው ባህሊ፡ ምልከት ህላዌ እዩ። ባህሊ፡ እንታይነትካን ሰብእነትካን የፍልጠካ!
በዚ ኣገባብ፡ ፍስቲቫል ኤርትራ ክሳብ ዕለተ-ናጽነት ቀጺሉ። ፈስቲቫል ኤርትራ፡ ኣብ 1991፡ ጽባሕ ናጽነት፡ ብዝዓበየ ድመቀት ተኸቢሩ። ካብ ኤርትራ ዝመጸት ጉጅለ ባህሊ፡ ”ጸሓይና በሪቓ”፡ “ወጋሕ ትበል ለይቲ” ብዝበል፡ ባህላዊ ትልሂት ተኻይዱ። ዓቢ ምስ ንእሽቶ፡ ሰብኣይ ምስ ሰበይቲ፡ ጎበዝ ምስ ጐርዞ ድማ ትንፋስ ናጽነት ኣተንፊሶም። ብርሃን ናጽነት ርእዮም። ዘሊሎም፡ ተሓጒሶም፡ ሳዕሲዖም፡ ተሰዓዒሞም። ”እንቋዕ ኣሐጐሰና” ተባሃሂሎም። ሃንቀውታ ልብን፡ ድልየት ኣእምሮን ተፈጺሙ! ዓወት ኰይኑ! ኣብ ኤርትራ ሰላም ነጊሱ። ጸላኢ ተባሪሩ! ዘመነ-ምረት ተወዲኡ!
ፈስቲቫል ዋሺንግቶን ዲ. ሲ. ካብ ኩሉ ኩርንዓት ሰሜን ኣመሪካ ንዝመጹ ኤርትራውያን ተአንግድ ነይራ። ሕጂ እውን ተአንግድ ኣላ። ብሰንኪ ራሕቂ ቦታ ግን፡ ካልኣይ ፈስቲቫል፡ ንኣብ ካሊፎርንያን፡ ሰሜናዊ ምዕራብ ኣመሪካን ዝርከቡ ዜጋታት ዝኸውን፡ ኣብ ኦክላንድ፡ ካሊፎርንያ፡ ክበዓል ጀሚሩ። እዚ ሓደ ርእሱ ዝኸኣለ ምትእኽኻብ ኤርትራውያን እዩ። ካብቲ ናይ ዋሺንግቶን ዲ. ሲ. ዝፈልዮ፡ ናይ ቦታ ለውጢ እምበር፡ ካልእ ፍልልይ የብሉን። ስለዚ፡ ኣብ ምዕራብን፡ ሰሜናዊ ምዕራብን ዝርከብ ህዝብና፡ ዝምድንኡ፡ ህላዌኡ፡ ጽንዓቱን፡ መኸተኡን ምስ ህዝቡ ይካፈልን የብዕልን።
ፈስቲቫል ዲ. ሲ. ኣብ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታት ተኻይዱ። ንኣብነት፡ ኣብ ”ሾው ፕለይስ ኣሪና”፡ ኣብ “ኦምኒ ሾርሃም”፡ ኣብ “ኮንቬንሽን ሰንተር”። ሎሚ ዘመን ድማ ኣብ ፓርክ ክካየድ እዩ። ኣብዚ ኩሉ ፈስቲቫላት፡ ሓቦ፡ ጽንዓት፡ ተወፋይነትን፡ ሃገራውነትን ኤርትራውያን ዝምስከረሉን፡ ዝጐልሓሉን ጊዜ እዩ። ኩሉ ኢደይ-ኢድካ ዝብለሉ እዩ።
ናጽነት ኤርትራ፡ ብዓቢ መስዋእቲ፡ ብሉጻት ተጋደልትን፡ ሰላማውያን ህዝቢ ዝተሰውኡሉን፡ በጃ ዝሓለፍሉን፡ ታሪኻዊ ፍጻሜ እዩ። እዚ ንድሕሪት ኣይምለስን እዩ! ሳላ መስዋእቲ፡ ጽንዓት፡ ጀግንነት ተጋደልቲ፡ ሓፋሽ ውዱባትን፡ ደቂ ሃገርን፡ ኤርትራ ከም ዓለማ ናጻ ሃገር ኰይና ንቕድሚት ትምርሽ ኣላ። እንሆ ድማ ኣብ ኩሉ መጋባእያትት ዓለም3 ተፈላጥነት ረኺባ ኣላ። ናጻ ክትከውን ዘይትድለ ዝነበረት፡ ናጻ ኰይና! ነዚ ሓቅን፡ ፍጻሜን ዘንኣእስን፡ ዝኽሕድን፡ ናብ ደምበ ጸላኢ ዝሕወስን፡ ዝኹብልልን፡ ኣብ መኣዲ ደቂ ሃገር ግደ የብሉን! ናጽነት ኤርትራን፡ መስዋኣቲ ጀጋኑን፡ ክኽበርን ክዕቀብን ይግባእ። ኣብዚ ሰጋእ-መጋእ ምባል ኣየድልን! ልብኻ ነፊሕካ፡ ብርእሰ-ተኣማንነት ምንባርን፡ ምሱጓምን፡ ምቅላስን፡ ምስራሕን ጥራይ እዩ ዘዋጽእ! “እነ ኤርትራዊ እየ” ምባል ዝኹርዕ እዩ!
ኤርትራዊ፡ ንሃገሩን ህዝቡን ዘፍቅር፡ ዝሓልን፡ ብዛዕባ ምዕባሌ ሃገሩ ዝግደሰን፡ ኣብ ዘሎ ኣልዩ፡ ኩሉ ጊዜ ምስ ተወፈየን፡ ዝድለ ሓገዝ እንዳገብረን፡ ክሳብ ሕጂ ይንቀሳቐስ ኣሎ። ዕላማ ፈስቲቫል ንህላዌ ኤርትራ ምርግጋጽን፡ ናጽነት ምምጻእን፡ ዝተረኽበ ናጽነት ምዕቃብን፡ ልኡላውነት ሃገር ምሕላውን፡ ኣንጻር ተጻባእቲ ሓይልታት፡ ናይ ወጻኢ ይኹኑ፡ ወይ ናይ ውሽጢ፡ ምምካትን፡ ንዕቤትን ስልጣኔን ምስራሕ እዩ። ካብዚ ዝዓቢ ተወፋይነት የልቦን። ካብዚ ዝበልጽ ምትእኽኻብን፡ ኣገልግሎትን የልቦን። ኤርትራዊ ኒሕ፡ ሓቦ፡ ጅግንነትን፡ መስዋእትን መዳርግቲ ኣይርከቦን እዩ። ነዚ ሼጥካ፡ ካልእ ክብረት ኣይርከብን እዩ! መንነትካ ለዊጥካ፡ ከም ነፋሒቶ ምንባር ኣየውጽእን
ብጊዜ ፈስቲቫል፡ ዝተፈላለዩ መደባት፡ ፍጻሜታትን፡ ፕሮግራማትን ይካየዱ እዮም። ካብዚ ዝተላዕለ፡ ንዓበይቲ፡ ነኣሽቱ፡ መንእሰያትን ዝኸውን መደባት ይስራዕ። ንመንእሰያት፡ መደብ ስፖርት ይካየድ፡። እዚ ማለት፡ መደብ ኩዑሶ እግሪ፡ ሰኪዔት፡ መርበብ፡ ከምኡ ድማ ኣትለቲክስ ይካየድ። እዚ ንመንእሰያት፡ ምፍላጥ፡ ምትእኽኻብ፡ ምውድዳርን ይፈጥረሎም። ልዕሊ ኩሉ ድማ፡ ዝምድናን፡ ምሕዝነተን ንኽምስርቱ ይሕግዞም። በዚ ኣቢሎም፡ ንመውስቦ፡ መርዓን፡ ሓዳርን ክበጽሑ ይኽእሉ። ሕጻናት እውን ብወገኖም፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ሕጻናት መጻወቲ ክጻወቱ፡ ክዘሉ፡ ክሕጐሱን፡ ክዕንድሩን፡ ክትርኢ ከሎኻ፡ ናይ ዕቤቶም፡ ህልውንኦም፡ ምኹስኳስ ማሕበራዊ ህይወቶም ዝበለጸን፡ ዝሓሸን ከምዝኸውን ይበርሃልካ፡። ወለዲ እውን በዚ ክሕበኑ ይግባእ! ሓበን ምልከት ጽንዓትን መንፍዓትን እዩ።
መንእሰያት ብስፖርትን፡ ፈስቲቫላትን ኣቢሎም ክፋለጡ፡ ክጻወቱን፡ ክተዓራረኹን ዝተዓዘበ፡ ኣሰልጣኒ ኩዕሶ እግሪ፡ ጋንታ ኣቫንቲ (ሰጉም)፡ ኣብ ዋሺንግቶ ዲ. ሲ.፡ ኣቶ ዓንደሃይማኖት ገብረመድህን ስሄል፡ ንምውርራስ ሕድሪ ክገልጽ ከሎ፡ ክምዚ ይብል፡ ”ስፖርት ንገብረሉ ምኽንያት ደቅና ብመገዲ ስፖርት ክላለዩ፡ ክመሃሩ፡ ክተሓቛቘፉ ብሃገራውነቶም ክኾርዑ ኢዩ። ስለዝኾነ፡ ኣነ ኣብ ንሓድሕዶም ተፈጢሩ ዘሎ ስኒትን፡ ምውህሃድን፡ ምትሕግጋዝን፡ ዝሕበነሉ ስለዝኾነ ክገልጾ እደሊ። ብህዝቦምን ሃገሮምን ዝግደሱ መንእሰያት ካብ ምፍራይ ዝዓቢ ነገር የለን። ብትምህርቶም፡ ስነ-ስርዓቶም፡ ሃገራውነቶም ንሕበነሎም ኢና። ኩሉ ግዜ ብሓባርን፡ ብምርድዳእን፡ ብምምልላእን እንተሰሪሕና ክንዕወት ኢና። ጽባሕ ንዓና ተኪኦም፡ ካብዚ ናትና ዝበለጸ ነገር ክገብሩ እዮም።” እዚ እዩ ድልየት ኤርትራውያን! እዚ እዩ እቲ ሕድሪ! እዚ እዩ እቲ ውህደትን ጥምረትን
ፈስቲቫል ኤርትራ፡ ኣብ ዓመት-ዓመት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኣውሮጳ፡ ብፍላይ ኣብ ስካንዲናቭያን ሃገራት፡ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ፡ ከምኡ እውን ኣብ ካናዳ ይካየድ እዩ። እዚ ኹሉ መቐጸልታ ዝተኸፍለ መስዋእትን፡ ብርሃን ናጽነትን እዩ። ኣብ ፍርቂ ወርሒ ሓምለ 2014፡ ኣብ ሳዋ ዝተኻየደ 6ይ ፈስቲቫል መንእሰያት ኤርትራ፡ ካልእ መርኣያ ሕድርን፡ ወርሻን፡ መቀጸልታ ህላዌ ኤርትራውያንን እዩ! ኤርትራ ብደቃ ትሕበን እያ!
ብጊዜ ፈስቲቫል፡ ኣብ ኣዳራሽ እቲ መደብ ዝግበረሉ ቦታ፡ ዝተፈላለዩ ኢደ ስርሓትን፡ ባህላዊ ንጥፈትን፡ ቅርጽታትን፡ መጻሕፍትን፡ ፍርያት ሙዚቃን፡ ኣልባሳትን ይቐርቡን፡ ንህዝቢ ይሽየጡን እዮም። እዚ ኩሉ ኤርትራዊ ኒሕን፡ ሓርኮት- ኮት ምባልን፡ ክእለትን፡ ፍልጠትን፡ ንቕሓትን ክሳብ ከንደይ ሰጒሙን፡ ማዕቢሉን ከምዘሎ እዩ ዝሕብረካ። ኣብ 23 ዓመተ-ናጽነት ከምዚ ካብ ተራእየ፡ ካልእ 23 ዓመታትን፡ ኪንኡ ዝኸይድ ጊዜን እንተወሲኽካሉ፡ ካብዚ ሕጂ ንርእዮ ዘለና ፍርያትን፡ ጥበብን፡ ምህዞን፡ ክእለትን፡ ካልእ ዝበለጸን፡ ዝማዕበለን ውጽኢት ክንርኢ እዩ ተስፋና። በዚ እውን ክንሕበን ይግበኣና! ተስፋ ኤርትራን፡ ኤርትራውያንን እዚ እዩ! ነዚ ዝዓግት ወይልኡ! ንጸይቂ ዝዓዪ ወይልኡ!
ብዛዕባ ዕዉት መደብ ፈስቲቫል ቦሎኛ 2014 ዝወጸ መግለጺ ከምዝሕብሮ፡ “እቲ ብሓያል ጭውነቱ ዝልለ ኤርትራዊ፡ ካብ ርሑቕን ቀረባን ተጓዒዙ፣ምስ ህዝቡ ተሓቛቚፉ፡ ተስዓዒሙ፡ ተሓጋጊዙ፡ ኣጆኻ ተበሃሂሉ። ብጠቕላላ ኤርትራውያን ደቂ ሃገር፡ ህልውና ህዝብን፡ ሃገርን ኣመስኪሮም። ንመግዛእቲ ጸላኢ መኪቶም፡ ንወራር ወያኔ ኣበርዒኖም፡ ልኡላውነት ሃገር ኣውሒሶም። ምልክት ጽንዓት ኰይኖም። ኣንጻር ክፉእ ሽም ግብረ-ሽበራን፡ ንብሓሶት ዝተወሰነ እገዳ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት መኪቶም። እምቢ ኣይንግዛእን፡ ኣይንምብርከኽን ኢሎም። ንመጻኢ ወለዶ ሕማቕ ሽም ኣይንገድፍን ኢሎም።” እዚ እዩ ሕላገት ኤርትራዊ! እዚ እዩ ጽንዓት ኤርትራዊ! ስለዚ እዩ “ጽናዕ፡ ከይትምናዕ” ዝበሃል!
ንዝመጽእ እዋን፡ ካብ ፈስቲቫላትና እንታይ ንጽበ? መልሱ፡ ንልምዓት ሃገር፡ ንራህዋ ህዝቢ ምስራሕ፡ ኣበርክቶ ህዝቢ ምዕባይን፡ መስዋእቲ ምኽፋልን እዩ እቲ ትጽቢት። መስዋእቲ ክንብል ከሎና፡ ከምቲ ብጊዜ ገድሊ መንእሰይ ኣብ ጊዜ ሓርነታዊ ኲናት ይሰዋእ ማለት ኣይኰነን። ኤርትራ ናጻ ንኽትከውን ብዙሕ መስዋእቲ ተኸፊሉ እዩ! ንሱ ይኣክል! እቲ ዝድለ፡ ናይ ጉልበትን፡ ጊዜን፡ ንዋትን፡ ኣእምሮን መስዋእቲ ንምኽፋል ድሉዋት ሙዃን ማለት እዩ። ምዕባሌ ሓደ ህዝቢ ኮፍ ኢልካ ጸሓይ ኣንዳተጾሎኻ ዝመጽእ ኣይኰነን። ምዕባሌ ወይ ለውጢ፡ ብዘረባ፡ ጸርፊ፡ ሕንፍሽፍሽ፡ ዕግርግር፡ ባእሲ፡ ጽልኢ፡ ቅንኢ፡ ሓሶት፡ ተኰል፡ ኩራን፡ ሕማቕ ትምኒትን ኣይመጽእን እዩ! ንብረት ሃገርን፡ ህዝብን እንዳ ሰበርካን፡ ኣባላሾኻን፡ ዝምጽእ መሰረታዊ ወይ ዓይነተኛ ለውጢ የልቦን! ኣይሕሰብን ከኣ! ብዕድል ሃገርን ህዝብን እንዳ ተጣላዕካን፡ ቁማር እንዳተጻወትካን፡ ለውጢ ኣይምጽእን እዩ። ለውጢ ወይ ምዕባሌ ብስራሕን፡ ትምህርትን፡ ምምርማርን፡ ምፍራይን፡ ስነ-ስርዓትን እዩ ዝመጽእ። ኮፍ ኢልካ ጸሓይ ክትበርቀልካ ጥራይ ምጽባይን፡ ኣብ መንኩብ ካልኦት ተወጢሕካ፡ ምህለላን፡ ህርፋንን ኣየዋጽእን እዩ። ዝዀነን፡ ዘይኰነን ነገር ኣልዒልካ፡ ኣዋቒዕካ፡ ብዘረባ፡ ጓል ዘረባ፡ ሓሶትን፡ ፕርፖጋንዳን ዝመጽእ ፍረ የልቦን። እዚ ኩሉ ክፍኣት ክውገድ ኣለዎ። ልብን ኣእምሮን ክነጽህ ይግባእ! ዓሰባን፡ ከዳሚ ጸላኢን ኴንካ ኣይሰልጠካን እዩ! ኣብ ዓዲ ጓና ኬድካ ምስጋድን፡ ኢድ ምንሳእን ክሳራ የምጽእ። ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ጉንዲ ክሊዓውን፡ ጨዓን ተጸጊዕካ ምብካይ ፋይዳ የብሉን። ላም ከይሓሎኻን፡ ሳዕሪ ከይብላዕካን፡ ጸባ ክትሰቲ ኣይከኣልን እዩ! ኣይትህረፍ! ከይዘራእካ፡ ኣይዕጸድን! ነቲ ዝዘራእካዮ ከምእትዓጽዶ ምፍላጥ እውን ብልህነት እዩ። እቲ ዝድለ ንቕድሚት ምስጓም፡ ኣርሒቕካ ምጥማት፡ ምስትውዓል፡ ምሕሳብ፡ ጸገማት ሃገርን፡ ህዝብን ምፍታሕ፡ ኣፍርዪ ምዃንን እዩ! ካብዚ ዝዓቢ ተልእኾን፡ ራእይን፡ ምርጫን የልቦን! መንነትካ፡ ካበይ ከምዝመጻእካን፡ ኣበይ ከዘሎኻን፡ ናበይ ከምእተኸይድን ምፍላጥ፡ ናይ ኣእምሮ ናጽነትን፡ ሓርነትን ይህበካ። ብስለት እውን እዩ!
ብሰንኪ ክፍእት ወያኔን፡ ተሓባበርቱን፡ ነቲ ብቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሲኑ ዘሎ ዘይቅኑዕ እገዳ ንኽለዓልን፡ ኤርትራ ምስ ጐረባብታ ብሰላም ክትነብርን፡ ብጊዜ ፈስቲቫላትና፡ ብዛዕባ እዚ ክንዛረብን፡ ክንፈልጥን፡ ክንመሃርን፡ ክንጽሕፍን፡ ክንምክትን፡ እቲ እገዳ ክለዓልን ክንጽዕር ይግባእ። እዚ ምስዝኸውን፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላምን ቅሳነትን ክመጽእ፡ ንኹሉ ዘርብሕ ጉርብትና ክምስረትን ይኽእል። ዕብየት፡ ሰላም፡ ራህዋ ኤርትራን፡ ህዝባን ድማ ክረጋገጽ ይኽእል። ኣንጻር ሰላም ደው ኣንበል። እዚ ዕላማን፡ ዕማምን ፈስቲቫላትና ክኸውን ይግባእ!
ስለዚ፡ ”እንቋዕ ኤርትራዊ ኮንኩ” ብምባል፡ ኣሰር ዝሓለፉ ጀጋኑን፡ ዘለዉን፡ ብምስዓብ፡ ንፈስቲቫላትና ነማዕርጎን፡ ንዀልዓዮን፡ ንቕድሚት ነወንጭፎን። ትጽቢትና ምስ ስራሕናን፡ ናብራናን ይመዓራረ። ንቕድሚት እምበር ንድሕሪት ኣይንበል፡ ኣይንጠምት፡ ኣይንርአን። ከምቶም ሓወልቲ ዓንዲ ጮው ዝዀኑ ኣይንኹን! ህላዌና፡ ጽንዓትና፡ ክብረታትና፡ ባህልና፡ ጸጋታትናን፡ እምነትናን ንሓሉ! ኣብ ዓዘቕቲ ኣይንእቶ። ንጽናዕ! ወለቕ-ዘለቕ ኣይንበል!
ብተወሳኺ፡ ኣቦታት፡ ኣዴታት፡ መንእሰያት፡ ዓበይቲ፡ ነኣሽቱ፡ ሓፋሽ ወዱባት ህግደፍ፡ ደቂ ሃገር፡ ሃገራውያንን፡ ኣብ መስመርና ንጽናዕ! ዕጥቕና ኣይንፍታሕን፡ ኣይነዝልቕን! መፍቶ ጐሓላሉ፡ ጸላእቲ፡ ነጋዶ ጸሊም ዕዳጋ ኣይንኹን! ፍልልይና ነወግድን፡ ንጽብብን! ንብዙሕነትናን፡ ሓድነትናን ነኽብሮ፡ ነጽንዓዮን፡ ንሓልዎን! ንዝመጽእ ጸለመ፡ ክፍኣት፡ ጽልኢ፡ ቅርሕንቲ፡ ሓሶት፡ ፈኸራ፡ ሃለው-ለው፡ ቤላ-በለው ብምስትውዓል፡ ክእለት፡ ንቕሓት፡ ትዕግስቲ፡ ሓቅን ንግጠሞ። ዘድልን፡ ዝግባእን መልሲ ንሃብ! ካብ ንሕማቕ፡ ነቲ ጽቡቕ ንምረጽ! ካብ ንጸላም፡ ነቲ ብርሃን ንድለ! ነቲ ጽራይ ካብቲ ሓተላን፡ ግለትን ንፍለዮ። ነቲ ኣሎ ዝበሃል ሰበባ ንግለሃዮ! ነቲ ኽርዳድ ካብቲ ጽሩይ እኽሊ ንመምዮ። ነቲ ዘይጽሩይ፡ ብጽቡቕ መንፊትን ሚሔን ጌርና ንንፈዮን፡ ንሓሕዮን! ነቲ እሾኽን፡ ተኾርባን፡ ቈንጠፍ-ጠፈን ንደገ ነውጽኣዮ። ኣብ ጥቕሚ ክውዕል ኣይክእልን፡ ከምኡ እውን ረብሓ የብሉን! “ዘየተሓድር፡ ኣየማሲ እኳ ዝበሃል”!
ኣብ መወዳእታ፡ ነቶም ካብ መጀመርያ ጊዜ ኣትሒዞም ንፋስቲቫላት ሰሜን ኣመሪካ ዝወደቡ፡ ዝመርሑ፡ ዘዐወቱን፡ ዝደኸሙን ደቂ ሃገር፡ ምስጋናን ሞሳን ይግብኦም እዩ። የቐንየልና እውን ንብሎም። ነቶም ብድሕሪ ሕጂ ሓላፍነትን፡ ሕድርን ዝቕበሉ ድማ ጽንዑ፡ በርትዑ፡ ኣጆኹምን ንብሎም! ኤርትራ ንዓኻትኩም ሒዛ ንቕድሚት እያ እትውንጨፍ። ሕማም፡ መሃይምነት፡ ጥሜት ካብ ኤርትራ ክውገዱ ኣለዎም! እዚ ምስ ዝኸውን፡ መጻኢኣ ብሩህ እዩ!
ኤርትራ ብሰላምን ቅሳኔትን ትንበር!
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና!
ዓወት ንሓፋሽ!
Credit: Dehai


text:
ክልተ ኤርትራውያን ስነ-ጥበበኛታት ብሓደጋ ተሰዊኦም
ክልተ ኤርትራውያን ስነ-ጥበበኛታት ብሓደጋ ተሰዊኦም ከም ኩሉ ኤርትራዊ መንእሰይ ስደት ናይ መወዳእታ ኣማራጺ ወሲዶም ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ዶብ ቆሪጾም ናብ ጎረቤት ኢትዮጵያ ዝኣተው ድምጻዊ መርሃዊ ስብሃት-ለኣብን ደራስን ተዋሳእን ዮናስ ዮውሃንስን (ኪኮ) ናብ ኣዲስ ኣበባ ንምእታው እናተጓዓዙ
ክልተ ኤርትራውያን ስነ-ጥበበኛታት ብሓደጋ ተሰዊኦም
ከም ኩሉ ኤርትራዊ መንእሰይ ስደት ናይ መወዳእታ ኣማራጺ ወሲዶም ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ዶብ ቆሪጾም ናብ ጎረቤት ኢትዮጵያ ዝኣተው ድምጻዊ መርሃዊ ስብሃት-ለኣብን ደራስን ተዋሳእን ዮናስ ዮውሃንስን (ኪኮ) ናብ ኣዲስ ኣበባ ንምእታው እናተጓዓዙ ብዘጋጠሞም ዘስካሕክሕ ናይ መኪና ሓደጋ ካብ’ዛ ዓለም ብሞት ተፈልዮም ኣለዉ። እዞም ክልተ ዕሸላት ኤርትራውያን ስነ-ጥበበኛታት ዶብ ድሕሪ ምስጋሮም ኣብ እንዳባጉና ዝተባህለ ከተማ ናይ ምዝገባን ቃለ-መሕትትን መስርሕ ከካይዱ ድሕሪ ምጽናሕ’ዮም ናብ’ቲ ኣሕዋቶምን መሳርሕቶምን ስነ-ጥበበኛታት ዘለዉዉ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝጓዓዙ ኔሮም። ይኹን’ምበር ምስ ብጾቶም ከይተራኸቡ ምስ ክቱር ናፍቖቶም ብኣዝዩ ከቢድ ዝኾነ ሓደጋ ንሕልፈት ተዳሪጎም።
ስነ-ጥበበኛታት መርሃውን ዮናስን ዶብ ምስ ሰገሩ፡ “ንምንታይ ናብ ኢትዮጵያ መጺእኩም” ተባሂሎም ምስተሓተቱ፡ ከም’ቲ ኩሉ ሰብ ዝብሎ ማለት “ኣብ ሃገርና መሰል ስኢንና፡ ባርነት ነዊሑና ወዘተ” ዝብሎ ጥራይ ኣይኮነን ዝበሉ፡ እንታይ ድኣ “ንሕና ክንቃለስ ኢና መጺእና፡ ኣብ ጎድኒ’ቶም ዝቃለሱ ዘለዉ ስነ-ጥበበኛታት ኣሕዋትና ተሰሊፍና ለውጢ ንምምጻእ ኣንጻር’ቲ ሕሱም ስርዓት ክንቃለስ ኢዩ ቀንዲ መምጽኢና” ዝብል ፍሉይን ሞራል ዝመልኦን መልሲ ኢዮም መሊሶም።
እዞም ሙሉእ ተስፋን ሃንቀውታ ናይ ቃልሲን ለውጥን ዝነበሮም መንእሰያት ገና እግሮም ከይኣተዉ ኢዮም ቃልሶም ጀሚሮሞ። ምስ’ቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘለዉ ስነ-ጥበበኛታት ብጾቶም ድሮ ብቴሌፎን ሓሳብ ንሓሳብ ተለዋዊጦም ሓደስቲ ናይ ቃልሲ ስራሓት ንምስልሳል መደባት ኣውጺኦም፡ ንምትግባሩ ድማ ጉዕዞ ጀሚሮም። እንተኾነ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኾይኑ ቀዳም 26 ሕዳር 2016 ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ናብ ኣዲስ ኣበባ ንኽኣትዉ ኣስታት 100 ኪ.ሜ. ምስተረፎም ምሸት ስዓት 8፡00 ኣቢሉ ይኸውን፡ ኣብ ጨኪ ዝተባህለት ንእሽቶ ቁሸት ብዝተፈጥረ ናይ መኪና ግጭት ተሰዊኦም።
ወኪል ኣሰና ዓይነታ ምሕረታኣብ ኣብቲ ሓደጋ ዝተፈጸመሉ ቦታ በጺሑ፣ ነቶም ግዳያት ኣብ ምልዓል ተሳቲፉ ዝለኣኾ ጸብጻብ


text:
ኣብ 1945 ዓ.ም. ኣብ ናጋሳኪ ዝተፈጸመ ናይ ኣቶሚክ ቦምብ መጥቃዕቲ ሳዕቤኑ ኣዚዩ ዘስካሕክሕ ምዃኑ ዝገልጽ፡ ሓደ ሕጻን ናይቲ መጥቃዕቲ ኣደዳ ዝዀነ ናይ ሓዉ ሬሳ ሓዚሉ ንኽቐብሮ እናተጓዕዘ እንከሎ ዘርእይ ብናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዜጋ ኩነታት ብስእሊ ዝስንድ ጋዜጠይና ጆሰፍ ሮጀር ኦዶነል ብጻሊምን ጻዕዳን ዝተሳእለ ዘስካሕክሕ ሳዕቤን ኵናት ብጭቡጥ ዝገልጽ ስእሊ ዝተነብሮ ዘተሓትሞ ሰታሪት ክታሞም ዘነብርሉ መልእኽቲ ሰላም ከምዘመሓላለፉ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ናይ ዕለት 1 ጥሪ 2018 ዓ.ም. ሕትመቱ የመልክት።
እቲ ናይ ኣቶሚክ ቦምብ ኣደዳ ዝዀነ ናይ ሓዉ ሬሳ ሓዚሉ ሓመድ ኣዳም ንኸልብሶ ዝጓዓዝ ዝነበረ ሕጻን ዘርኢ ስእሊ ቅዱስ ኣቦና ብሓቂ ውሽጦም ከምዝተከፎምን ሳዕቤን ኵናት ውሽጥኻ ዘንብዕን ዘሕዝንን ክነሱ ፍጥረት ሰብ ስለምንታይ ኵናት ከም መፍትሒ ይመርጽ ዝብል ሕቶ ንዓለም ንምቕራብን ናይ ኵናት ኢሰብኣዊ ጐድንታቱ ዝገልጽ ስእሊ ንጻውዒት ሰላም ከምዝተጠቀምሉ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ ሓቢሩ፥ ነቲ ስእሊ ቅዱስነቶም ናይ ኵናት መጻኢ ዝብል ኣርእስቲ ከምዝሃብዎን ጠቒሱ፡ እዚ ድማ ነቲ ንከተማ ሮማን መላእ ዓለምን ኣብ በዓለ ልደት ሓዋርያዊ ቡራኬ ኣብ ዝሃብውሉ እዋን፥
ኣብ ዓለም ውግእን ወረ ውግእን ኣብ ዘዘንብየሉ ዘሎ እዋንን ዓለም ዝኽተሎ መደብ ልምዓት ሰብኣውነትን ማሕበራውን ምህዳራውን ምንቁልቋል ኣብ ዝረኣየሉ እዋን፡ በዓለ ልደት፥ ሕጻን ኢየሱስ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሕጻን ብፍላይ ኣብቶም ከም ኢየሱስ ዝእንገድሉ ስፍራ ዘይብሎም ሕጻናት ወጅሂ ከነለልዮ የተሓሳስበና፡ ኣብቲ ኣብ መንጐ እስራኤልን ፍልስጥኤምን ውጥረት ዝረኣየሉ ከባብን ዝነብሩን ኣብቲ ብውግእ ዘስካሕክሕ ምልክታኡ ዘንበረሎም ሕጻናትን ኣብቶም ካብ ዝሓለፈ ዓሰርተው ሓደ ዓመት ንነጀው ብውግእን ብዓመጽን ኣብ ዝሳቐዩ ኢራቓውያን ዕሸላትን ሕጻናት የመንን፡ ኣብቲ ብዙሕ ዘይንገረሉ ውጥረን ግጭትን ዝረአየሉ ከባቢ ዓለም ዘለዉ ሕጻናት ወጅሂ ከነለልዮ ንዕደም
ምስ ዝበልዎ ሓሳብ ዝተኣሳሰረን፡ ኣብ ደቡብ ሱዳንን ሶማሊያን ብሩንዲን ዴሞክራሲያዊት ረፓብሊክ ኰንጐን ረፓሊካዊት ማእከላይ ኣፍሪቃን ናይጀሪያን ብጠቕላላ፥
ኣብቲ ሰላምን ደሕንነት ዝተሓርሞ ከባቢ ዓለምን ኣብቲ ሓደስቲ ውጥረት ኣብ ዝረኣየለን ሃገራት፡ ቨነዝዋላን ምያንማርን ባንግላድሽን ኡክራይንን፡ ወለዳቶም ብስእነት ስራሕ ዝሳቐዩን ዕሸል ዕድሜኦም ተመንዚዖም ንስራሕ ዓለም ኣብ ዝዳረጉን ጭካኔ ብዝተመልኦ ኢሰኣዊ ተግባር መጋበርያ ዓመጽን ውግእን ንኽዀኑ ኣብ ዝገደዱን፡ ኣብ ሃገሮም ካብ ዘሎ ኢሰብኣዊ መነባብሮ ገዛእ ርእሶም ነኼድሕኑ ኣብ ዝስደዱን ዝመዛበሉን ብቐሊሉ ነቶም ናይ ገበን ጉጅለታት ኣዋፈርቲ ሓድሽ ባርነት ኣደዳ ኣብ ዝዀኑ ኣብ ናይ ሕጻናት ወጅሂ ንኸነለልዮ ይዕድመና፡
ከምዝበሉ እንክዝከር፡ ቅዱስ ኣቦና ናይ ሰላም ምልእኽቲ ንኸመሓላልፉ ዝተጠቀሙሉ ናይ ውግእ ሳዕቤን እንታይ ምዃኑ ብትኽክል ዝገልጽ ናይቲ ናይ ኣቶሚክ ቦምቢ ኣደዳ ዝዀነ ናይ ሓዉ ሬሳ ሓዚሉ ዝጓዕዝ ዝነበር ሕጻን ዘርእይ ሓቀይና ታሪኽ ዝገልጽ ናይ 1945 ዓ.ም. ስእሊብምጥቃም ናይ ሰላም ጻውዒት ብምቕራብን እንነብረሉ ዓለም ካብ ኑክለሳዊ ኣጻዋር ናጻ ክኸውንን ናብ ምሉእ ምርጋፍ ኑክለሳዊ ኣጻዋር ከምቲ ደጋጊሞም ዘቕርብዎ ጻውዒት ደጊሞም ብብርቱዕ ቃል የቕርቡ። ውግእ ሓቀይና ውሕስነትን ደሕንነት ዘየምጽእን መሰረተ ሰላም እውን ከምዘይኰውን ኣፍልጦ ብምሃብ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣስተንፍሶኡ ኣብ ስነ ምግባራዊ ምትሕብባር ከንብር ይዕድሙ። እዚ ድማ እቲ ናይ ኦዶነል ዘቕርቦ ምስሊ ካብ ርሑቕ እዋን ዘዘኻኽሮ ሎሚ ቅዱስ ኣቦና ሰላም ኣብ ልብን ኣእሮን ኩሉ ክስትንተንን ክረጋገጽን ነቲ ስእሊ ብምጥቃም ጻውዒት የቕርቡ።


text:
ትካላት ሱዳን፣ ብዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራ ፍርያተን ደው የብላ
Radio Erena: 21 December 2017
ፋብሪካ መፍረ መድሃኒት ዝርከቦም ሓያሎ ትካላት ሱዳን፣ ብሰንኪ ኣብታ ሃገር ኣጋጢሙ ዘሎ ናይ ወጻኢ ባጤራ ቅልውላው፣ ፍርያተን ደው የብላ ከምዘለዋ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢሮም።
ኣብ ሱዳን ተኸሲቱ ብዘሎ ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራ፣ መጠን ሸርፊ ባጤራ እታ ሃገር ብመንጽር ናይ ወጻኢ፣ እናንቖልቖለ'ዩ ዝመጽእ ዘሎ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ነዚ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናበኣሰ ዝመጽእ ዘሎ ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራን ምንቁልቛል መጠን ሸርፍን ንምሕዋይ ሓያሎ ተበግሶታት እኳ እንተወሰደ ክዕወት ኣይከኣለን።
እቲ መንግስቲ፣ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዙ ኣብ ዘይሕጋዊ ሸርፍን ሓዋላን ተዋፊሮም ንዝርከቡ ውልቀሰባትን ትካላትን ይሃድን ከምዘሎ ይፍለጥ።
ሓያሎ ካብዞም ኣብ ዘይሕጋዊ ሸርፍን ሓዋላን ተዋፊሮም ዝርከቡ ውልቀሰባትን ትካላትን ካብ ጎረባብቲ ሃገራትን ዱባይን ዝዋፈሩ ምዃኖም'ዩ መንግስቲ ሱዳን ዝወቕስ።
እዚ ኣብ ሱዳን ኣንጸላልዩ ዘሎ ቅልውላው፣ ንብዙሓት ትካላት መፍረ መግብታትን መድሃኒታትን ጸልዩ ስለዘሎ፣ ሓያሎ ካብዘን ትካላት ፍርያተን ከጉድላ እንከለዋ፣ ገሊአን ከኣ ፍርያተን ደው ከምዘበላ'ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ኣብ ሱዳን፣ ብፍላይ ኣብ ምብራቓዊ ሸነኽ እታ ሃገር ኣብ ርእሲ'ቲ ዝጸንሐ ዋሕዲ መሰረታዊ መግብታት ዋሕዲ መድሃኒት ከየጋጥም ተሰጊኡ ይርከብ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ሓደ ካብቲ ኣውራ ጠንቅታት'ዩ ዝበሎ ናብ ኤርትራ ክካየድ ዝጸንሐ ዘይሕጋዊ ንግዲ ወይ ኮንትሮባንድ ንምግትኡ ፍሉይ ተበግሶ ከምዝወሰደ'ዩ ዝሕብር።


text:
ኣብ ዋና ከተማ ፈረንሳይ ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ምስ ዝተፈጸመ መጥቓዕቲ ግብረ-ሽበራ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ሰሜናዊ ፓሪስ ሰይንት ደኒስ ኣብ ዝተብሃለ ከባቢ ዝተኻየደ ስርሒት ጸረ-ኣሸበርቲ ክልተ ሰባት ሞይቶም ሸውዓተ ድማ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ውዒሎም።ቀንዲ መራሒ ናይቲ መጥቓዕቲ ተባሂሉ ዝጥርጠር ዓብድልሓሚድ ኣባውድ ኩነታት ግን ንጹር ኣይኮነን ይብል ካብ ፓሪስ ዝተረክበ ሓበሬታ።
ካብቶም ዝሞቱ ሓንቲ ዝተዓጠቐቶ ቦምብ ፈንጂራ ንርእሳ ዝቐተለት ጓል ኣንስተይቲ እያ።
ድሕሪ'ቲ ስርሒት ዋና ዓቃቢ ሕጊ ፓሪስ ፍራንስዋ ሞሊንስ ዒላማ እቲ ስርሒት 129 ሰባት ንዝቐተለ ናይ ዓርቢ መጥቓዕቲ መሪሑዎ እዩ ተባሂሉ ዝጥርጠር በልጄማዊ ጂሃዲስት ዓብድልሓሚድ ኣባውድ አብ ቁጽጽር ንምውዓል 'ዩ ድሕሪ ምባል መንነት ናይቶም ዝተቐትሉን ኣብ ቁጽጽር ዝውዓሉን ግን አብ ምጽራይ እዩ ዘሎ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ናይ ፓሪስ መጥቓዕቲ ተሓባበርቲ ይኾኑ እዮም ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ ንምሓዝ አብታ ከተማ ፍተሻ ቀጺሉ'ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ዓሻ’ባ ኹን ልበይ! (1ይ ቆሮ. 3፡18)
ብሰባት ‘እቲ ለባም’ ዝበሃል ከም ዝነበርኩ ባዕለይ እንተመስከርኩ ካብ ሓቂ ዝረሓቕኩ ኣይመስለንን። ንዝተፈላለዩ ኣርእስታት ከም ወሳኒ ዳኛ ተሓሲበ ሰባት ናባይ ክመላለሱን እቲ ኣነ ዝህቦ ፍርዲ’ውን ከም ሓቂ ተወሲዱ ጕዳያት ክዕጸዉን ክትዓት ከቋርጹን እንክዝክር፣ ንድኅሪት ተመሊሰ ነቲ ናይ ሽዑ፡ ኣነ ድየ ብሓቂ ለባም ኮይነ ወላስ ንሶም እዮም ተጋግዮም፧ እናበልኩ ንርእሰይ ደጋጊመ ሓቲተያ ኣሎኹ። እቲ ዘኹርዕ ዝመስል ብኣዕሩኽተይ ዝተዋህበኒ ሽመት ንነዊኅ ዓመታት ኣፍ ልበይ ነፊሐ፡ ርእሰይ ኣቕኒዐ ክኸይድ ጌሩኒ እዩ።
ጕዕዞ ሕይወተይ ከምዚ ኢሉ እናቐጸለ ግና ሃንደበት እቲ ርኅሩኅ ኣምላኽ ብጻውዒት ሕይወት፡ ሕሊናይ ኣነቓቒሑ ናብ ቤቱ ጸውዓኒ። ኣእምሮይ ብምረት ሲኦል እናኣቕለውለወ ናብቲ ድኅሪ ጥምቀተይ ሓንሳብ ሓንሳብ ውን ምብህራርን ሃተፍተፍን ኣብ ዘብዝኃሉ እዋን እንተዘይኮይኑ ከይደዮ ዘይፈልጥ ቤት ኣቦይ ቤተ ክርስቲያን ምምልላስ አሐዱ ኢለ ጀሚረዮ። ድሮ እኳ እቲ ምሕረቱ ዘይውዳእ እግዚኣብሔር ረዲኡንስ ብኃጢኣተይ ተኣሚነን፡ ብዝግባእ ተማሂረን ናብ ንስሓን ቅዱስ ቍርባንን በጺሐ እየ።
እቲ ሕጂ ዘዛርበኒ ዘሎ ግና “ብዛዕባ እቲ ለባም ኣነ እየ” ዝብል እዩ። ቅድሚ ሕጂ ኣነ እየ ንርእሰይ ካብቲ ድሮ ኣኪብዎ ዘሎ ሓበሬታ ዝሓቶ ዝነበረኩ፡ ሕጂ ግና ርእሰይ ባዕሉ ሕቶታት ክደራድር ጀሚሩ’ሎ።
እቶም ፍርድኻ ዝጽበዩ ዝነበሩ መተዓብይትኻ ትሕት ኢሎም ርእሶም ኣድኒኖም ነቲ ዝተባህሎም ተቐቢሎም ምኻድ ለሚደምዎስ፡ እምነቶም ኣብ እግዚአብሔር ገይሮም ዝተባህሎም ሰሚዖም ይኸዱ ኣለዉ። ብርሃኖም ከኣ ኣብ ቅድሚ ሰብ ይበርህ ኣሎ! ንስኻ ኸ ኣንፈትካ ናበይ እዩ፧ ዕላማኻ’ኸ እንታይ እዩ፧ መፈጸምታ ናይቲ ትኸዶ ዘሎኻ ጕዕዞ ኣስተውዒልካሉ’ዶ፧ ዝብልን ካልእን ሕቶታት ክርብሸኒ ይፍለጠኒ’ሎ።


text:
بســــــــــم الله الرحمـــــن الرحيـــــــــم
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ተጠቀምቲ ቋንቋ ትግርኛ ዝኾንኩም፣ እዛ ትስዕብ ክታብ (ሪሳላ) ናይ ሸኽ ሙሓመድ ሳልሕ ኣልዑሰይሚን(ረቢ ይርሓመሎም)፣ ንኡስ ዓቐን ዘለዋ ኮይና ግን ከኣ ዓቢ ቁምነገር ሓዘል ዝኾነት፣ ሙስሊም ዓቢ ይኹን ንእሽቶ ከንብባን ክጥቀመላን እናተላበና እንሆ ብተውፊቕ ናይ ኣላሁ ሱብሓነሁ ወተዓላ፣ ናብ ትግርኛ ተርኂምና ብመንገዲ መርበብ ሓበሬታ(ራየቲ-ሰለፍ ኣብ ሱዳን)፣ ንዝርጋሓ ኣለና። ኣርእስታ ድማ(حقوق دعت إليها الفطرة وقررتها الشريعة) ትርጉሙ ድማ፣ ብሕጽር ዝበለ ከም’ዚ ይመስል፣ ብተፈጥሮ ኣድላዪ ዝኾነ መሰላት ሸሪዓ’ውን ዘጽደቐቶ ማለት እዩ። ረቢ ናይ ልቢ ንጽህናን ትግሃትን ክህበና እና ለመንና ኣሕዋትን ኣሓትን ሙስሊሚን ናይ’ዚ መርበብ’ዚ ተጠቀምቲ ክኾኑ ንላቦ። ረቢ ይወፍቐና ኣሚን።
መእተዊ ናይ ሸይኽ مقدمة الشيخ
بســــــــــم الله الرحمـــــن الرحيـــــــــم
حقوق دعت إليها الفطرة وقررتها الشريعة
إن الحمد لله نحمده ونستعينه ونستغفره ونتوب إليه، ونعوذ بالله من شرور أنفسنا ومن سيئات أعمالنا من يهده الله فلا مضل له ومن يضلل فلا هادي له وأشهد أن لا إله إلا الله وحده لا شريك له وأشهد أن محمدًا عبده ورسوله صلى الله عليه وعلى آله وأصحابه ومن تبعهم بإحسان وسلم تسليما : أما بعد:-
ካብ’ዚ ብምቕጻል ድማ ይብሉ ሸኽ ሙሓመድ ሳልሕ ኣልዑሰይሚን ረቢ ይርሓመሎም ገለ ካብቲ ብሉጽነት ሸሪዓ ናይ ኣላሁ ሱብሓነሁ ወተዓላ ኣብ መንጎ ደቂ ሰባት ፍትሒ ምርግጋጽን ንነብሲ ወከፍ ዘዝግብኦ መሰላት ብዘይ ምጉዳልን ምውሳኽን ምሃብን ኢዩ። ኣላሁ ሱብሓነሁ ወታዓላ ፍትሒ ከነንግስን ጽቡቕ ነገራት ክንገብርን ቤተ-ሰብና ክንበጽሕን ደሃዮም ክንገብርን ኣዚዙና። ኩሎም ኣንብያእ ድማ ፍትሒ ከንግሱ ረቢ ልኢኹዎም። ብፍትሒ ዝእዝዝ ክቱብ ኣውሪድሎም። ጉዳያት ናይ ኣዱንያን ናይ ኣኺራን ድማ ኩሉ ኣብ ፍትሒ ዝተመስረተ ጌርዎ። ፍትሒ ማለት ድማ በዓል መሰል ዘዝግብኦ መሰል ክትህቦ በዓል መዓርግ ድማ ከም ዝግብኦ ክብረቱን ደረጁኡን ክትሕልወሉ ማለት እዩ። እዚ ነገር’ዚ ክረጋገጽ እንተኾይኑ ድማ እቲ ዝበሃል ዘሎ መሰላት መጀመርያ ክንፈልጦ ይግባኣና። ካብ’ዚ ብምብጋስ ድማ እቲ ቀንዲ መሰረታዊ ዝኾነ መሰላት ደቂ ሰባት ንኽፈልጥዎን ፈሊጦም ድማ ንኽሰርሑሉን እዛ ትስዕብ ንኡስ ዓቐን ዘለዋ ኪታብ (ሪሳላ) ክነዳሉ መሪጽና ይብሉ ሸይኽ ሙሓመድ ሳልሕ ኣልዑሰይሚን ረቢ ይርሓመሎም።
ንዝቕጽል ጹሑፍ ብ Microsoft wor [ኣብዚ ጠውቕ]huquq101doc
لتحميل الرسالة بصيغة ورد اضغط هنا
لتحميل الرسالة بصيغة بي دي أيف اضغط هنا


text:
ረቡዕ 6 ሰነ 2018
ናይ ኢህወደግ ፈጻሚ ኮሚቲ ናይ ኣልጀርስ ውዕል ብሙሉኡ ተቐቢሉ ተግባራዊ ክገብሮ ከምዝወሰነ መግለጺ ኣውጽዩ። ኣብዚ ዝወጸ መግለጺ ካብ ወሪሩ ሒዝዎ ዘሎ መሬት ኤርትራ ከምዝስሕብ ብንጹር ዋላ ተዘይገለጸ፣ ካብቶም ንነዊሕ ዓመታት ንምድንጋር ተባሂሉ ክብሃሉ ዝጸንሑን ግን ፍሉይነት ዘለዎ ይመስል።
ኣብ 2002 ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ዶብ ምስተዋሃበ፣ ኣክንዲ ነትውዕል ተቐቢሎም ኣብ ተግባር ምውዓል፣ ብሓያላን ሃገራት ተደጊፎም ብመንገዲ ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት ንኤርትራ ምብትታን ስትራተጂ ሒዞም ብማእለያ ዘይብሎም ሽርሕታት ተግባራዊ ክገብሮዎ ንዓመታት ክሰርሕሉ ድሕሪ ምጽናሕ፣ እቲ ናብ ኤርትራ ዝተሓስበ ናብኦም ተገልቢጡ ኣብ ከቢድ ዓዘቕቲ ከምዝኣተዉ ናይ ህልው ታሪኽ እዩ።
ነቲ ናይ 2002 ናይ ኣሁጉራዊ ፍርዲ ምስተዋህበ፣ ወያነ ብሓሶት ሓበሬታ ባድመ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝተወሰነት ሂቡ ሳዕስዒትን ፈንጠዝያን ድሕሪ ምግባር፣ ነዊሕ ከይጸነሓ ነቲ ውሳነ ከምዘይቅበሎ መግለጺ ኣውጽዩ።
ብድሕሪ'ዚ ግን ብናይ ምኽሪ ናይ ዓባይ ብርጣንያ፣ ሕጊ ክነጽጉ ስለ ዘየምልከዓሎም ንምድንጋር ዘኽእሎም ቃላት "ብመትከን ተቐቢናዮ" ኢሎም መግለጺ ከምዘውጹ ጌሮም። ብድሕ'ዚ ንዓመታት ብሓሙሽተ ነጥቢ ፕላን ዝብልዎ ጀሚርካ ብድሕሪኡ ድማ ዘተ ውይ "ዳያሎግ" ዝብልዎ መነውራታት እንዳምጹ ኣህጉራዊ ፍርዲ ጥሒሶም ከብቅዑ፣ ንነብሶም ከም ደልይቲ ሰላም ንኤርትራ ሰላም ከምዘይትደሊ ጸወታት ክጻወቱ ጸኒሖም።
ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ብሳላ ጽንዓት ህዝቢ ኤርትራን፣ ስትራተጂካዊ ኣተሓሕዛ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ናይዚ ከቢድ ቓልሲ፥ ንምንጻልን ኤርትራ ካብ ዓለምን፣ ኩሉ ዝወረደ እገዳታትን፣ ናይ ፖለቲካን፣ ቁጠባዊን፣ ማሕበራውን ሽርሕታት፣ በርዒኑ ተሪፉ።
ብእንጻሩ ናይ ወያነ ስትራተጅካዊ ጌጋትትን ብኣንጻሩ ዝተኻየደ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ ቓልሲ ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ፣ ናይ ወያነ ፖሊሲታትን ሓሳባትን ተነጺጎም ኩሉ ጸወታት ኣብ ዘብቅዓሉ ደረጃ በጺሑ። ሕጂውን ተኾነ ወያነ ንቲ ዘይተርፍ ውጽኢት ክቕይሮ ዝኽእል እንተዘይኮነ፣ ታሪኽን ባህርያትን ወያነ ኣብ ግምት ብምእታው ነዚ መስርሕ ንምዕንቃፉ ኣይፍትንን ኢልካ ንምድምዳም ዝከኣል ኣይኮነን።
እዚ ሕጂ ናይ ኢህወደግ ፈጻሚ ኮሚተ ዝብሎ ዘሎ ካብ መሬት ኤርትራ ወጽዮም ነቲ ኣህጉራዊ ውዕል ብሙሉእ ተተግሮሞ፣ ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሰላም ሂወቶም ዝመርሕሉን ናይ ኩሉ ጸላኢ ዝኾነ ድኽነት ንኸጥፍኡ ማዕጾ ዘርሕውን እዩ።


text:
እቲ ኣብ ዱብሊን ንኽካየድ ተወሲኑ ዘሎ መበል 25 ዓመት ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ ብድላይ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ካብ ሮማ ንፈለማ ጊዜ ዝተበገሰን ኣብ ጽላል ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ዝካየድ ጉባኤ ንቤተ ክርስቲያንን ንመላእ ዓለም ጸጋ እዩ፡ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ መጀመሪያ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ደሓር ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16ን ስዒቡ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሱታፌ ዝተዓደለ እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ሰንበት ዕለት 6 ሰነ 1993 ዓ.ም. ካቶሊካዊ ምንቅስቓስ ኣፍቅሮተ ዘቤት ብዘነቓቐሖ መደብ መሰረት ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ብኣባይቲ ስድራ ኣዕለቕሊቑን እቲ በዓል ስድራ ቤት ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ብዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምእተጠናቀ ዝዝከር ኰይኑ፡ ሕቡራት መንግስታት ዓለም፡ 1994 ዓ.ም. ዓመት ኣባይቲ ስድራ ክኸውን ምስ ዘመሓላለፍዎ ውሳኔ ተተሓሒዙ ቤተ ክርስቲያን እውን ዓመት ስድራ ቤተ ኣብዒላን፡ ብፍላይ ኣብ ሮማ ካብ ዕለት 8 ክሳብ ዕለት 9 ጥቅምቲ 1994 ዓ.ም. ስድራ ቤት ሕመረት ናይ ፍቕሪ ስልጣነ ብዝብል ኣርእስቲ ዝተመርሐ ቀዳማይ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ስድራ ቤተ ኣካየደት።
ነቢያዊ ውሳኔ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ
ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ስድራ ቤት ልክዕ ከምቲ ኣብ ጽላል ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ነቢያዊ ውሳኔ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ እዩ፡ እዚ ክልተ ኵነት’ዚ ንቤተ ክርስቲያንን ንዓለም እውን ጸጋ ክኸውን እንከሎ፡ ከየቋረጸ ዝካየድ ከይኑ ኣሎ።
ኣብ ሮማ ክልተ ጊዜ፡ ደሓር ኣብ ሪዮ ደ ጃነይሮን ማኒላን ቫለንሲያን ከተማ መክሲኮን ሚላኖን ፊላደልፊያን እቲ ናይ ለምዘበን ከኣ ኣብ ኣየር ላንድ ርእሰ ከተማ ዱብሊን ዝካየድ እዩ፡ እቲ ቀዳማይ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ ኣብ 1981 ዓ.ም. ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ Familiaris consortio - ሱታፌ (ሕብረት) ስድራ ቤት ብዝብል ኣርእስቲ ስድራ ቤት ኣብ እዋናዊ ዓለም ዝትንትን ብዝደረስዎ ሓዋርያዊ ምዕዳን ዝተሰነየ ክኸውን እንከሎ፡ ስድራ ቤተ ናይ ፍቕሪ ስልጣነ ምዃኑ ዘመላኽት ምዕዳን እቲ ካብ ዕለት 8 ክሳብ ዕለት 9 ጥቅምቲ 1993 እቲ ኣብ ሮማ ዝተኻየደ ቀዳማይ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ስድራ ቤተ ከም መርሕ ቃል ኣንቢሩ ዝዘተየሉ እውን ምዃኑ ዝዝከር ኰይኑ፡ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ በቲ ሓዋርያዊ ምዕዳን ኣቢሎም ክርስቲያን ኣባይቲ ስድራ መንነቶምን ተልእዀኦምን ከለልዩ ይጽውዑ፡ ኣብቲ ዓመት እቶም ተወላዲ ፖላንድ ቅዱስ ር.ሊ.ጳ. ንሕጻናትን ስድራ ቤትን ፍሉዩ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን ንዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ሰላም ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ኣብ ስድራ ቤተ ዘተኵረ ከምዝገበሩ ይዝከር።
ካብ ሪዮ ደ ጃነይሮ ክሳብ ማኒላ፥ እቲ ርክብ ዓለም ለኻዊ ቅርጹ ኣረጋገጸ
ልክዕ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ኣብ ሮማ ዝተኻየደ መዓልቲ ስድራ ቤት፡ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ካብ ዕለት 4 ክሳብ ዕለት 5 ጥቅምቲ 1997 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ስድራ ቤተ ስድራ ቤት ጸጋን ሓላፍነትን፡ ተስፋ ህብረተሰብ ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ኣብ ብራዚል ከተማ ሪዮ ደ ጃይነሮ ክካየድ ጸውዑ፡ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት እዚ ናይ ሪዮ ጉባኤ እቲ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ስድራ ብምኽንያት 2000 ቅዱስ ኢዮበል ዓመት ኣብ ሮማ ጽድያ ስድራ ቤትን ሕብረተሰብን ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ውላድ ኣተኵይሩ ከምእተኻየደን፡ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዕለት 14 ጥቅምቲ 2000 ዓ.ም. ኣብ ስድራ ቤትን ቅልውላው ስድራ ቤትን ዘተኰረ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ከምዝለገሱ እውን ይዝከር።
ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ማለት ኣብ 2003 ዓ.ም. ኣብ ማኒላ ክርስቲያን ስድራ ቤት ንሳልሳይ ሽሓዊ ሓድሽ ብስራት እዩ ብዝብ ኣርእስቲ ተመሪሕ ተኻየደ፡ ኣብቲ ናይ ማኒላ ዓለም ለኻዊ ስድራ ቤተ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ብኣካል ዘይተረኽብሉ እውን እንተነበረ ብምስማዐ ርእየት፡ ስድራ ቤተ ኣብ ምስጢረ ተክሊል ዝጸንዔን ሃብቲ መላእ ዘርኢ ሰብን፡ ንፍጥረ ሰብ ሓድሽ ቃል ብስራት ምዃኑ ዝገልጽ ስልጣናዊ ትምህርቲ ኣመሓላለፉ።
ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16፥ ግደ ስድራ ቤተ ኣብ ዝርጋሐ እምነት
እቲ ኣብ ማኒላ ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ ኣብ ምዝዛሙ ፍርቂ መዓልቲ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ በሸሓት ዝቑጸሩ ምእመናን ኣብ ዝተረኽቡ ዘቕረብዎ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ጉባኤ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር፡ ቀጻሊ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ ኣብ ስፐይን ከተማ ቫለንሲያ ክካየድ እንክብሉ ኣበሰሩ፡ ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 እቲ ካብ ዕለት 1 ክሳብ ዕለት 9 ሐምለ 2006 ዓ.ም. ዝተኻየደ ናይ ቫለንሲያ ጉባኤ ስድራ ቤተ ግደ ስድራ ቤተ ኣብ ዝርጋሐ እምነት ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ተመሪሑ ክካየድ ገበሩ፡ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ ኣብ 2009 ዓ.ም. ኣብ ከተማ መክሲኮ ካብ ዕለት 14 ክሳብ ዕለት 18 ጥሪ ተኻየደ፡ ስዒቡ ኣብ ኢጣሊያ ከተማ ሚላኖ ስድራ ቤት ስራሕን በዓልን ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑን ቅዱስነቶም ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ኣሳቲፉ ተኻየደ።
ውጽኢት ሲኖዶስ ኣባይቲ ስድራ፡ ርክብ ምስ ቅዱስ ኣቦና
ድሕሪ ሕይረት ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዓለም ሓቆፍ ርክብ ኣባይቲ ስድራ ኣብ ከይዲ ሲኖዶስ ተጋጢሙን ቅዱስነቶም ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣባይቲ ስድራ ክሕደስ ገይሮምን ካብ ዕለት 22 ክሳብ ዕለት 27 መስከረም 2015 ዓ.ም. ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ከተማ ፊላደልፊያ ተኻየደ፡ እቲ ናይ ፊላደልፊያ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ስድራ ቤተ ጸዋዕታን ተልእኾን ስድራ ቤተ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ብዝብል ኣርስቲ ተመሪሑ ኣብ 2014 ዓ.ም. ዛዕባ ስድራ ቤት ዝምልከት ፍልዩ ሲኖዶስ ስዒቡ ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣባይቲ ስድራ ክኸውን እንከሎ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብኡ ተረኺቦም ናይ ስድራ ቤተ ሓጐስ ብዑምቀት ከምዝተንተኑን፡ እቲ ዝቕጽል ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ስድራ ቤተ ኣብ ዱብሊን ከተማ ካብ ዕለት 21 ነሓሰ ክሳብ ዕለት 26 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ክካየድን ኣብ ናይ ስድራ ቤታዊ ፍቕሪ ሓሴት ከተኩር ከምዝወሰኑ እንዝከር፡ እቲ Amoris laetitia - ናይ ፍቕሪ ሓሴት ዘርእስቱ ድህረ ሲኖዶስ ሓዋርያዊ ምዕዳን ብዕምቀት ዝድህስስ እውን ክምዝኸውን ይንገር።


text:
እቲ ካብ ዞባታት እታ ሃገር ዝተዋጸአ ሰራዊት ንምምላስ ሓድሽ ዝተመርጸ ፕረዝደንት ጋምብያ አዳማ ባሮው ንምድላው ብዕላም ሰንበት ናብ ዋና ከተማ ባንጁል ኣትዩ’ሎ። ምሩጽ ፕረዝደንት ኣዳማ ባሮው ድሕሪ ፕረዝደንት እታ ሃገር ነበር የህያ ጃማህ ንውጽኢት ምርጫ ከምዘይቕበሉ ምግላጾም ኣብ ስደት ጎረቤት ሃገር ሴኔጋል ከምዝጸንሑ ይፍለጥ።
ፍሉይ ኣማኻሪ ፕረዝደንት ባራው ብዛዕባ እቲ ኩነታት ከምዚ ይብሉ።
“ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2016 ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ድሕሪ ምዕዋትና ኣብ ልዕሌና ዝጸንዐ ፖለቲካዊን ናይ ጸጥታ ዕንቅፋት ሕጂ’ውን ገለ ብድሆታት ኣስዒቡ’ዩ እዚ ድማ እቲ መሰረታዊ ክፍታሕ ዘለዎ ጉዳይ እዩ። ልዕሊ ኩሉ ግን ምውሓስ ሰላምን፡ጸጥታን ምርግጋእን እታ ሃገር አገዳሲ እዩ።”
ፍሉይ ኣማኻሪ ፕረዝደንት ባራው ማያ ኣሕመድ ፋቲ ብተወሳኺ ፕረዝደንት ነበር የህያ ጃማህ ኣብ መወዳእታ ናይ ስልጣን መዓልታት ናይ መንግስቲ ባንክታት ሰሪቆም እዮም ከይዶም ክብሉ ይኸሱ።
“ ኣብዘን ዝሓለፋ ናይ መወዳእታ ክልተ ሰሙናት ጥራይ አስታት 500 ሚልዮን ዳላሲስ ማለት ልዕሊ 11 ሚልዮን ዶላር ብፕረዝደንት ነበር ካብ ባንክታት ወጺኡ’ዩ። ኣብ ሲቪላዊን ካልኦት ኣገልግሎታት ዘለና ወጻኢ አስታት 200 ሚልዮን ዳላሲስ ማለት 4.5 ሚልዮን ዶላር ክወዳደር ኸሎ ድማ ብጣዕሚ ብዙሕ ገንዘብ እዩ።”
ሓድሽ ዝተመርጹ ፕረዝደንት ባራው ኣብ ጋምብያ ካብ 1994 ዓ.ም ጀሚሩ ክለዓለ ዝጸንሓ ጉዳይ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ናብ ሓቅን ዕርቅን ከምጽኡ መደብ ከምዘለዎም ደጊሞም ትማሊ ሰንበት ኣረጋጊጾም ኣለው።
ተሓለቅቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣብታ ሃገር ብዘፈቐደ ምእሳር፡ ስቕያትን መቕተልቲ ገለ ተቓወምቲ ዝብሉ ምግሃሳት ከምዝኻየዱ ክኸሱ ጸኒሖም እዮም።
ትማሊ ሰንበት ካብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ፕረዝደንት ነበር የህያ ነበር ናይ ኢካቶርያል ጊኒ ምስዳዶም ተፈሊጡ’ሎ። ኢካቶርያል ጊኒ ኣብቲ ንምውሓስ ጾባዊ ጸጥታን ምትእታትውን ዝብል ዝተመስረት ጉጅለ እቲ ዞባ ኣባል ኣይኾነትን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
VOA ኣገልግሎት ቀርኒ ኣፍሪቃ ነቲ ኣብ ቤት ዕዮ ምንስቴር ወፃኢ ዝተካየደ ተቃውሞ ኣመልኪቱ መልሲ ሂቡ‘ሎ። ካብ ኩሎም ወገናት መረረት ከምዝስማዕን፣ ድልየት ሰማዕቱ ንምምላእ ክንዲ ዝካኣሎ ከምዝሰርሕን‘ውን ገሊፁ።
ቪኦኤ ነቲ ብገለ ዳያስፖራ ኢትዮዽያዊያን ኣብ ፊት ንፊት ቤት ዕዮ ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዘካየድዎ ናይ ተቃውሞ ሰልፊ ስለዝሸፈኖ ዕግበት ይስመዖ ይብል።
ንዝተቃልሑ ቅሬታታት ነኽብሮ ኢና።በቶም ተቃወምቲ ካብ ዝተጠቀሱ ቅሬታ ሓደ፣ንቅኑዕነት ኣፀባፅባ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣገልግሎት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝምልከት ኮይኑ‘ሎ።
ኩሎም ኣገልግሎት ቋንቋታት ቪኦኤ ንቅኑዕነት ፀብፃቦም ብዕቱብ‘ዮም ዝሰርሕሉ። ሕድ ሕድ መዓልቲ፣ቪኦኤ ንቅኑዕነት ዘቃልሖ ዜናን ስራሕቱን ምስ ስሙ ኣዛሚዱ‘ዩ ዝጥምቶን ዝዓየሉን።
ገለ እዋን ግና ርትዓውነትን ሚዛናዊትን ጋዜጠኝነት ካብ ብርክት ዝበሉ ኩርናዓት መረረት ኣስዒቡ‘ዩ።መንግስቲ ንኣፃባፅባና ዓቀኑ ዝሓለፈን ቅኑዕ ኣይኮነን ኢሉ ክነቅፍ ከሎ፣ኣባላት ዳያስፓራ ብወገኖም፣እቲ ኣፀባፅባና ክንዲ‘ቲ ዝድለ ንመንግስቲ ዝነቅፍ ኣይኮነን ይብሉ።
ኣገልግሎት ቪኦኤ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ነቀፌታ ካብ ዝመፀ ይምፃእ ተጊሁን ትኹረት ሂቡን’ዩ ዝሰርሓሉ።ጌጋ ተፈፂሙ‘ሎ ዝብል ቅሬታ ምስ ዝቀርብ ድማ ኣፃሪና ሓቂ እንተኾይኑ ንጌጋና ንስሕብ፣ንእርምን ካብኡ ሓሊፉ ይቅሬታ ንሓትትን።እዚ’ዩ ነዊሕ ዝፀንሐ ፖሊሲና።
ቪኦኤ ዜናን ሓበሬታ ኣብ ዝፍንወሉ ኣብ ጎንና ንዝኾኑ ክነምስግኖም ንፈቱ።እዚ እምነት‘ዚ ንከይሽርሸር ድማ ዕለታዊ ኣበርቲዕና ክንዓዪይ ኢና።
እቶም ኣብ ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዝተኣከቡ ኣባላት ዳያስፖራ“ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ንህዝቢ ጠጠው ምባሉ ገዲፉ፣ዝተወሰኑ ሰባት ካብ ዝኣተውሉ ጊዜ ጀሚሩ፣ ንህዝቢ ተስፋ ዘቁርፅ መልእኽቲ የማሓላልፍ ስለዘሎ ጠጠው ኣቡልልና“ ዝብል ስምዕታ ኣቃሊሖም‘ዮም።


text:
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝነብሩ ኤርትራውያን ነቲ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ተቓውሞ ንምድጋፍ ሰላማዊ ሰልፍታት ኣካዪዶም
Radio Erena: 05 November 2017
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝነብሩ ኤርትራውያን ነቲ ብተመሃሮ ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣል ኢስላምያ ዝተኻየደ ተቓውሞ ንምድጋፍ ሰላማዊ ሰልፍታት ኣካዪዶም።
ብመሰረት’ቲ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጻና ዘሎ ሓበሬታ እቶም ሰላማዊ ሰልፊ ዘካየዱ ኤርትራውያን፣ ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ኣትዩ ዘስዕቦ ዘሎ በደል ንምኹናን፣ በቲ ካልእ ወገን ከኣ እቲ ብተመሃሮ ድያእ ኣልኢስላምያ ዝተኻየደ ተቓውሞ፣ ሕቶ መሰል ምዃኑ ንዓለም ንምፍላጥ ዝዓለመ ምዃኑ ተሳተፍቲ ሰላማዊ ሰልፊ ይገልጹ።
ኣቐዲሙ ከምዝተሓበረ ኣብቲ ብሰሉስ 31 ጥቅምቲ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ መንግስቲ ኤርትራ ብዝኸፈቶ ተኹሲ ከቢድ ጉድኣት ዝበጽሖ ወገን እኳ እንተዘየለ፣ ኣብቲ ዕለትን ንጽባሒቱን ሓያሎ መማህራን፣ መንእሰያትን ወለድን ዝርከብዎም ሰባት ተኣሲሮም’ዮም።
እቲ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ መንግስቲ ጽዑቕ ተኹሲ ብምኽፋት እኳ እንተበተኖ፣ እቲ ተቓውሞ ገና ኣብ ህዝቢ ተደጒሉ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
እዞም ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝርከቡ ኤርትራውያን ብወገኖም በብእዋኑ ኣብ ዘካየዱዎ ዘለዉ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ‘ወጽዓ ሓደ ሃይማኖት፣ ወጽዓ ኩላትና’ዩ’፣ ‘መንግስቲ ንሃይማኖት ከም መፈላለዪ ክጥቀመሉ ኣይነፍቅድን’፣ ‘ኣብ ቀይዲ ዘለዉ መራሕቲ ሃይማኖታት ይፈትሑ’፣ ‘ኣኽርያ ሽምዓ ደሞክራሲ ወሊዓ’ ዝብልን ካልእን ጭርሖታት ከምዘልዓሉ ልኡኻት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብዚ ዝቕጽል መዓልታት እውን ኣብ ካልኦት ሃገራት ዘለዉ ኤርትራውያን ተመሳሳሊ ሰላማዊ ሰልፊ ከካዪዱ ኣብ ምድላው ከምዘለዉ ተፈሊጡ።
መንግስቲ ኤርትራ ከምዚ ብዕለት 31 ጥቅምቲ ኣብ ማእከል ኣስመራ ዝተኻየደ ብሓያሎ ወገናት ከም ታሪኻዊ ፍጻሜ ዝገልጹዎ ዘለዉ፣ ከይድገምን ኣብ ካልኦት ዞባታት ከይልሕምን ከቢድ ናይ ጸጥታ ሓለዋ ኣዋፊሩ ይርከብ።


text:
ሓሳብካ ናይ ምግላፅ መሰል ኣዚዩ መሰረታዊ ካብ ዝኾኑ መሰላት ሰባት ምዃኑ ዘዘኻኸረ ኣብ ኢትዮጵያ ኤምባሲ ዩናይትድ ስቴትስ ሰባት መሰሎም ዘይተሓለወ ምዃኑ እንተድኣ ተሰሚዑዎም ዝገልፅሉ መንገዲ እዩ ኢሉ።ምስ ኣረኣእያ ካልኦት ሰባት ዘይትሰማማዕ ትኽእል ኢኻ ከምኡ ናይ ምባል መሰሎም ግን ክተኽብር ኣለካ ኢሎም ወሃቢ ቃል እቲ እምባሲ ኒኮላስ ባርኔት።
ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት 10 ታሕሳስ 1948 ኣ/ፈ ንኣዋጅ ዓለምለኸ ሰብኣዊ መሰላት ኣፅዲቑ።ነዚ እውን እዩ 10 ታሕሳስ ማዕልቲ ዓለምለኸ ሰብኣዊ መሰላት ኮይኑ ዝኽበር ዘሎ።
ብደረጃ ዓለም ፅባሕ ቀዳም ዝኽበር ዓለምለኸ ማዕልቲ ሰብኣዊ መሰላት ምኽንያት ብምግባር ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ቃለ ምልልስ ዘካይዱ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ኤምባሲ ዩናይትድ ስቴትስ ወሃቢ ቃል ኒኮላስ ባርኔት መሰል ብነፃነት ሓሳብካ ምግላፅ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ ኢሎም።
‘’ምኽንያቱ ድማ’’ ኢሎም ንሶም ‘’ሰባት መሰልና ኣይተሓለወን ኢሎም ክስምዖም ከሎ ክዛረቡ ስለዘኽእሎም እዩ’’ኢሎም።ንዩናይትድ ስቴትስ እውን ዝምልከት ከምዝኾነ ብምግላፅ ‘’ምንቃፍን መረረት ምቕራብን ምስ ምክእኣል ዝተኣሳሰረ እዩ።ምስ ኣበሃህላ ሰባት ዘይክትሰማማዕ ትኽእል፤ከምኡ ናይ ምባል መሰሎም ግን ክተኽብር ኣለካ’’ኢሎም።


text:
እምቢታ፣መስርሕ ምዝገባ ንምርጫ፣ኣብ በርሚግሃም፣ኣብ ዳላስ፣ካሊፎርንያ፣ ሜምፍስ ዝተፈፀመ ቅትለት።ኩሎም ንብዓት ዘፍሰሱ ፍፃመታት፣ንሓቦኦም ኣይቀተሎን።
ሳላ ንሳቶም ናብ ሰልፊ ዝወፁ፣ናብ ምርጫ ዝወሓዙ፣ኣብያተ-ምኽሪታት ኣሜሪካ ተለዊጦም፣ኣሜሪካ ዝያዳ ናፃ ወፂኣ።ኩሉ ህዝቢ እስላም፣ ክርስትያን፣ኣይሁድ ንኩላትና ተሪፎም‘ዮም ኢሎም።
እቶም ዝተዓወቱ ተቃለስቲ ተስፋ ክቆርፁ ምኻኣሉ።ግና ኣይመረፁን።ኣብ ዓውዲ ኲናት ፍትሒ፣ንኩላትና ናፃ ዘውፀአ ፍፃመ ተመዝጊቡ።ኩላትና ርሂውናሉ ኢና ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ።ኣብ መላእ ዓለም ሓያል ሃገር‘ውን ክትምስረት ሓጊዙ‘ዩ።
ግን ንእሽተይ‘ዩ እቲ ለውጢ ዝብሉ ሰባት ኣለው።እቶም ዝሓለፉ ግና ብከንቱ ኣይሓለፉን።ዓወቶም ተረጋጊፁ‘ዩ።ነቲ ዝተረኸበ ዓወት ንምዕቃብ፣ ምምራር ዘይኮነስ ተጊህካ ምስላፍ‘ዩ ዘዋፅእ።ትብዓት’ዩ ዝሓትት ኢሎም።
ንጊዚኡ‘ውን ዋጋ ክንከፍል ኣለና።ሰባት ካብ ዝመፁ ይምፅኡ ዋጋ ከፊሎም‘ዮም።ኣብ ገለ እዋን፣ሲቪላዊ መሰላት ክጋሃሱ እንተኾይኖም ካልኣይ ወፍሪ ዝሓትት ክኸውን ይኽእል‘ዩ።ከምኡ ክንብል ከለና ዘይጋሃድ ነገር ኣይንሓትትን ዘለና።ንቁጠባዊ ዕድላት ኢና ንሓትት ዘለና።ናፅነት ምስ ሰብ ዝተኣሳሰር‘ዩ ክባሃል ከሎ፣ዕድላት ክፍጠሩ ኣለዎም ክባሃል ከሎ፣ሓድሽ ነገር ኣይኮነን ኢሎም ፕረዚደንት ኦባማ።


text:
ኣብ ትግራይ ኣብ ወረዳ እንደርታ ገፊሕ ገርብን ማይ ኣንበሳን ኣብ ዝተባሃሉ ከባቢታት ኣባይቲ ዝሃነፁ ተቐማጦ ዘይሕጋዊ ህንፀት ኣፍርስዎ ዝብል ትእዛዝ ካብ መንግስቲ በፂሑዎም ኣሎ።
ሽሞም ክጠቕሱ ዝሰግኡ ሰባት ንወኪል ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ብ1996 ብሕጋዊ መንገዲ ዝገዛእናዮም ኣባይቲ መንግስቲ ክሳብ ንሃንፆም ተፀብዩ ኣፍርስዎ ይብለና ኣሎ እንትብሉ ኣምሪሮም ይጠርዑ።
እዞም ቁፅሮም ልዕሊ 3 ሽሕ ምዃኑ ዝገልፁ ሰባት ጥርዓንና ብሰላማዊ ሰልፊ ከይንገልፅ ተኸሊእና ከንእከብ ብመንብዒ ጋዝ በቲኖምና ተወቒዕና ዝተኣሰሩ እውን ኣለዉ ይብሉ።
ኣብ ክልል ትግራይ ሓላፊ ቢሮ ፍትሒ ኣይተ ተስፋኣለም ይሕደጎ ብዛዕባ እዚ ተሓቲቶም እንትምልሱ “ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ገጠር ዝርከብ ታሓራሲ መሬት ኣይሽየጥን ኣይልወጥን። ስለዚ ነዚ ብሕጊ ዝተኸልከለ ተግባር ዝፈፀሙ ኣማሓደርትን ደላሎን ብሕጊ ክሕተቱ ብፍላይ ክልተ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ሕጊ ውዒሎም ኣለዉ” ኢሎም።
“መንግስቲ ድማ ሕጊ ናይ ምኽባር ግቡእ ኣለዎ። ኩሉ ትሕቲ ሕጊ ክኸውን ኣለዎ። እቶም ዓደግቲ ድማ እናፈለጡ እዮም ናብ ከምዚ ዝበለ ዘይሕጋዊ ተግባር ኣትዮም” ብምባል ይገልፁ።
ብዛዕባ ምኽልካል ሰላማዊ ሰልፊ ድማ ብሕጋዊ መንገዲ ሰልፊ ክንገብር ኢሉ ዝሓተተ ዝኾነ ይኹን ሰብ ወይ ውዳበ የለን። ዝተወቐዐ ወይ ድማ ዝተኣሰረ ጠራዒ እውን የለን ኢሎም ኣይተ ተስፋኣለም።


text:
ኢትዮጵያዊያንን ትውልዲ ኢትዮጵያ ኣሜሪካዊያንን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ገዳም ዋልድባ ይፍፅሞ ኣሎ ዝበልዎ በደል ብምቅዋም ኣብ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝብን ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስን ድምፆም ከስምዑ ውዒሎም።
እቲ ገዳም ዋልድባ ንምድሓን ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞል ሰልፊ ካብ ከብባኢ ዋሽንገተን ዲሲን ካልኦት ክፍለ ግዝኣት ዩናይትድ ስቴትስን ዝመፁ ምእመናን ካልኦትን ልዕሊ ክልተ ሽሕ ሰባት ምስታፎም ዋልድባ ምድሓን ናይ ዝተብሃለ ዓለምለኸ ኮሚቴ ጨንፈር ዋሽንግተን ዲሲ ኣተሓባብባሪ ኣቶ ሳምሶን ታፈሰ ገሊፆም።እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣብ ምሉእ ዓለም ይከይድ ከምዝወዓለ እውን እቶም ኣተሓባባሪ ገሊፆም።
ሕቶታቶም ናብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ከምዘቕረቡ ዝገለፁ ኣቶ ሳምሶን ተቓውምኦም ከምዝቕፅል ይዛረቡ።
ኣብቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣመንቲ ምስልምና እውን ምርካቦ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ማሕበራዊ ፀገማት ንምፍታሕ ትኹረት ክወሃብ’ዩ
መቐለ ጥቅምቲ 02/2010(ድወት) ማሕበራዊ ፀገማት እዛ ክልል ንምፍታሕ ኣብ ስራሕቲ ሴፍቲኔትን ተዘዋወሪ ልቓሕን ትኹረት ተገይሩ ክስራሕ ይግባእ ተባሂሉ።
ቢሮ ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ክልል ትግራይ ኣፈፃፅማ በጀት ዓመት 2009ን ብምግምጋም ትልሚ በጀት ዓመት 2010 ዓ/ም ኣፅዲቑ።
ኣብቲ ገምጋም ኣብ ሕሉፍ ዓመታት ዘጋጠምዎ ፀገማት ዝገምገመ እቲ ቢሮ፤እቶም ፀገማት መሊሶም ከየጋጥሙ መፍትሒ ኣቐሚጠሎም ኣለኹ ኢሉ ኣሎ።
ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ልምዓታዊ ትልሚ እቲ ቢሮ ወይዘሮ ኣስኳል ተኣምር፤ማሕበራዊ ፀገማት እዛ ክልል ንምፍታሕ ኣብ ስራሕቲ ሴፍቲኔትን ተዘዋዋሪ ልቓሕን ከምኡ እውን ምምሕያሽን ምጥንኻርንማሕበር ሰራሕተኛታት ትኹረት ተዋሂቡ ዝስርሐሎም ጉዳያት ምዃኖም ገሊፀን።
እቲ ኣብ 2010 ዓ/ም ክስራሕ ተታሒዙ ዘሎ ትልሚ ንምዕዋት ካብ ክልል ክሳብ ወረዳ ዘሎ ኣመራርሓን ክኢላን ብዓብይኡ ውን ተሳትፎ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ ምዃኑ እቲ ቢሮ ኣብ ገምጋሙ ገሊፁ።


text:
ኣብ ሊብያ ዘለው ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ሓዊሱ ስደተኛታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ገና ናይ ርድኡና ድምፆም የስምዑ'ለው።
ኣብ ሊብያ ቤንጋዚ ኣብ ገምገም ባሕሪ ዝቀነዩ ስደተኛታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብቲ ዝነበርዎ ናብ ሓደ ራአይን ሰማዕን ዘይብሉ ተዓፂና'ለና ኢሎም። እቲ ሓድሽ ቦታ ንድሕንነትና ዘፍርሓና'ዩ ክብሉ'ውን ተዛሪቦም።
ኣብቲ ከባቢ ወኪል ዓለም-ለኸ ኮሚቴ ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሒን ሚስ ሞኒካ ዲናዳናርሊ ብወገነን እቲ ቦታ ካብቲ ዝነበርዎ ዝሓሸ'ዩ ኢለን ። አተሓሒዘን እቲ ዘለውዎ ካምፕ ብሃገራዊ ቀይሕ ወርሒ ሊብያ ዝካየድን ትካለን'ውን መግቢን ናውቲ ክሽነን ኣብ ምቅራብን ከምዝሕግዝ ገሊፀን።
ብኻልእ ወገን ኸአ ወሃቢ ቃል ሚኒስተር ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ኣብ ሊብያ ብኤምባሲ ሱዳን ኣቢሎም 370 ሰባት ተመዝጊቦምለው ኢሎም። ነዚአቶም ብወገን ግብፂ ንምውፃእ ኸአ ምቅርራባት ተዛዚሙ'ሎ ክብሉ ገሊፆም።


text:
ኢትዮጵያ፣ሱዳንን ግብፅን ንዘመናት ንዘቑፀረ ዝድፈር ዘይመስል ዝነበረ ምስሕሓብ ብሰላማዊ ኣገባብ ሓቢርና ንፈትሖ ዝብል ኣንፈት ይስዕባ ኣለዋ።ኣጠቃቅማ ማይ ኣባይ ፍትሓዊነት ዝጎደሎ'ዩ ትብል ኢትዮጵያ ምስ ክልቲኤን ሃገራት ሓባራዊ ኮሚቴ ኣቒማ ንነባራይ ፍታሕ ኣብ ምስራሕ ትርከብ።እዚ ድማ ካብ ኣጋይሽና ናእዳ ኣርኪቡላ'ዩ።
ናብ ምስሕሓብ ምስ ኤርትራ ክንመፅእ ከለና ግና ዝተፈለየ ኮይኑ'የ ዝረኽቦ ይብል ዶ/ር ዓወት ወ/ሚካኤል። ኢትዮጵያ እቲ ምስ ግብፂ ዝተጠቀመትሉ ብልሒ ምስ ኤርትራዊ'ውን ክትደግሞን ብሕልፊ ኣብ ምስሕሓብ ዶብ ንኤርትራ ካብ ዝተወሰነ ከባቢታት ክትስሕብን ይፅውዕ።
ኣቶ ዳደ ደስታ ብወገኑ፣ኣብ'ዚ መዋእል'ዚ ሓድሽ ኣፈታትሓ እቲ ምስሕሓብ ከምዝጠልብን ብመሰረቱ ውዕል ኣልጀርስ ፈሪሱ'ዩ ዝብል እምነት ስለዘለኒ ንእዋና ዝምጥን ኣንፈት ኣፈታትሓ ፀገም ክልቲኦም መንግስታት ክስዕቡ ኣለዎም ይብል። ከይዋዓሉ ከይሓደሩ ሎሚ ናብ ልዝብ ይመለሱ'ውን ይብል።


text:
ሰናዒ መንእሰይ ዳኒኤል ገዛኢ ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራ 2016 ብዘቕረቦ ሰንዓ ዝምህር ሮቦት ( teaching robot) 1ይ ብምዃን ክሽለምን ካብ ተዓዛቢ ህዝቢ ከኣ ዓቢ ኣድናቖትን ናእዳን ክረክብ ኪኢሉ`ሎ።
እቲ ሮቦት ካብ ቤት ጽሕፈት ብመምህር ብዝዋሃቦ ናይ ረድዮ መልእኽቲ ተቐይዱ ንተማሃሮ መዋእለ ህጻናትን መባእታን ኣብ ክፍሊ እና ተንቅሳቕሰን እናኣዘናግዐን ዝምህር ኮይኑ ንኩነታት ተመሃሮ እናተኸታተለ ናይ ድምጽን ስእልን መልእኽቲ ዘመሓላልፍ 'ዩ።
ዳንኤል ገዛኢ ነዚ ሮቦት ዝተፈላለዩ ኤለክትሮኒክስን ካልእ ኣቑሑን ኣለጋጊቡ ከምዝስርሖ አዩ ኣረጋጊጹ። መንእሰይ ዳኒኤል ኣብ መጻኢ ነዚ መምሃሪ ሮቦት ኣማዕቢሉ ኣብ ናይ መባእታ ኣብያተ ትምህርቲ ክዋፈር መደብ ኣለኒ ይብል።
ሰናዒ ዳኒኤል ገዛኢ ቅድሚ ሕጂ ናይ ሬድዮ ርክብ፡ ነታጒ መፈተሺ ፡ ራዳር ነፈርቲ፡ ናይ ምስማዕ ጸገም ንዘለዎም ሰባት እትሕግዝ መስምዒ (Ear Phone)፡ ከምኡ ውን ንፈነወ ቴለቭዥን ዘገልግል (RF) ትራንስሚተር ዝሰንዐን ኣብ ቅብኣ፡ ቅርጻ፡ ሰንዓ፡ ጽገና ኤለክትሮኒክስን፡ ቴለቭዥንን ሬድዮን ዝነጥፍ ብዓል ቡዙሕ ሞያን ህርኩትን መንእሰይ እዩ።
መንእሰይ ዳኒኤል ገዛኢ ነዚ ኩሉ ስርሓት ብሓርኮትኮትን ዝተፈላለዩ መጽሓፍቲ እናወሰኸን ዝሰርሐ ልዕሊ ኹሉ ናይ ምግባር ዓቕሙ ክሳብ ክንደይ ዓቢ ምዃኑ ዘርኣየ`ዩ ። ንሱ ትምህርቲ ሞያዊ ስልጠናን ሓገዝን እንተረኺበ ታኣምር ከምዝሰርሕ ኣይጣራጥርን ይብል።
ምስኡ ዝተገብረ ቃለ-መጠይቕ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡