text:
ኣብ ኢትዮዽያ ልዕሊ120 ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ኣባል ኢህወዴግ ዝኾነ ዴሞክራስያዊ ውድብ ህዝቢ ኦሮሞ (ኦህዴው) ካብ‘ቲ ውድብ ተባሪሮም ከምዝተኣሰሩ ተሓቢሩ።ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ብወገኖም፣ብብልሽውና ዝተለኸፉ መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ናብ ፍርዲ ክቀርቡ‘ዮም ኢሎም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣መርየት ህዝቢ ጉቦ ተቀቢሎም ንሰብ-ሃብቲን ንውልቀ-ሰባትን ዝዕድሉ መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ከምዝበዝሑ ኣፀቢቅና ንፈልጥ ኢና ይበሉ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቅ።
መርየት ዝሰረቁን ዘስረቁን ከምዘለው ንፈልጥ ኢና።ቀንዲ ሓደጋ፣እቲ ዝሰረቀ ዘይኮነስ እቲ ዘስረቀ‘ዩ።ስለዚ መርየት ሰሪቆም‘ዮም ካብ ሞንጎ ዝተባሃሉ ሰብ-ሃብቲ፣ገሊኦም ተፃርዩ ናብ ፍርዲ ክቀርቡ‘ዮም።እቶም ዝበዝሑ ግና ጌገኦም ስለዝኣመኑ፣ሕይል ዝበለ ገንዘባዊ መቅፃዕቲ ረኺቦም ናብ ስርሖም ክምለሱ‘ዮም።እቶም ስርቂ ንክፍፀም ዘሐገዙ መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ግና ብሙልኦም ናብ ፍርዲ ክቀርቡ‘ዮም።መንግስታዊ ስልጣን ሒዙ፣ኣብ ብልሽውና ዝተኣለኸ ሰብ፣ምግሳፅ ምእራም ዝብልዎ ነገር ኣይሰርሕን ይብሉ ኣቶ መለስ።
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ፣ኣብ ዘረበኦም፣ኣብ እዋን ዝሓለፈ ወፍሪ ምርጫ ብልሽውና ሓደ ካብ ድኽመታት ኢህወዴግ‘ዩ ዝብል ሓበሬታ ካብ ህዝቢ ከምዝቀረበ ኣዘኻኺሮም‘ለው።
መንነቱ ንክዕቀበሉ ዝሓተተ ነባራይ ናዝሬት ብወገኑ፣ነቲ ፃዕሪ ይንእድ።ግን እዚ ስጉምቲ‘ዚ ቅድሚ ኣርባዕተ - ሓሙሽተ ዓመታት ተወሲዱ እንተዝኸውን ነይሩ፣ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝወረደ ግፍዕን ስቃይን ምነከየ ነይሩ።ኣራሚ ስጉምቲ ምውሳድ ኣገዳሲ እንተኾይኑ፣ኣከታቲልካ ምውሳድ እዩ‘ምበር እቲ ፀገም ምስ ሓለፈ ሰብ ምስተጎድአ፣ንኣብነት ከም ናተይ ስድራ ዝተጎድአ ስድራ የለን።መንበሪኦም ኣፍሪሶም፣ካልእ ቦታ ስለተይተዋሃቡ መንበሪ ስኢኖም፣ኣዶ ንደቃ በቲና ክትነብር ዝተገደደሉ ኩነታት‘ዩ ዘሎ።እቲ ኩሉ ኣቦ ኦሮምያ ዝተፈፀመ ገበን ድማ ካብ እዝኒን ዓይኒን መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ዝተሰወረ ኣይነበረን።ክሳብ ሎሚ ስጉምቲ ዘይምውሳዱ ናይ ብሓቂ ዘጉሂ‘ዩ ኢሉ።
ልዕሊ 120 ኣመራርሓ ኦህዲው/ኢህኣዴግ ተኣሲሮም
ናብ ፍርዲ ክቀርቡ'ዮም
ኣብ ኢትዮዽያ ልዕሊ120 ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ኣባል ኢህወዴግ ዝኾነ ዴሞክራስያዊ ውድብ ህዝቢ ኦሮሞ (ኦህዴው) ካብ‘ቲ ውድብ ተባሪሮም ከምዝተኣሰሩ ተሓቢሩ።ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ብወገኖም፣ብብልሽውና ዝተለኸፉ መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ናብ ፍርዲ ክቀርቡ‘ዮም ኢሎም።


c: text/html

text:
ዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ብሰንኪ ኣብ ውሽጢ ገዛን ደገን ዘጋጥም ብከላ ኣየር ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት 600,000 ትሕቲ 15 ዓመት ህጻናት ይሞቱ ክብል ትማሊ ሶኑይ ኣብ ዘውጽኦ ሓድሽ ጸብጻብ የጠንቕቕ።
ብመሰረት’ቲ ጸብጻብ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ 1.8 ቢልዮን ትሕቲ 15 ዓመት 630 ሚልዮን ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህጻናት ዝተበከለ ኣየር የተንፍሱ።
ከምውጽኢቱ ድማ ኣብ 2016 ጥራይ 600,000 ህጻናት ብሰንኪ ብክለት ኣየር ሞይቶም።
“ብከላ ኣየር ንሚልዮናት ዝቑጸሩ ህጻናት ብምብካል ህይወቶም የበላሽው ኣሎ” ክብሉ ሓላፊ ውድብ ጥዕና ዓለም ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ሓቢሮም።
“እዚ ይቕረ ክበሃለሉ ዘይኸአል ጉዳይ እዩ። ነፍሲ ወከፍ ህጻን ንጹህ ኣየር ከተንፍስን ክዓብይን ይግባእ።”
ብመሰረት ሓበሬታ’ቲ ውድብ ካብ ነፍሲ ወከፍ 10 ሰብ 9 ሰብ ዝተበከለ ኣየር የተንፍስ፡ ብሰንኪ’ዚ ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት 7 ሚልዮን ሰባት ብሰንኪ ምስ ብክለት ኣየር ዝተሓሓዝ ሕማማት ይሞቱ።
ጸብጻብ ዓለምለኸ ትካል ጥዕና ብተወሳኺ ትሑት አታዊ ዘለወን ሃገራት ዝርኸቡ ህጻናት ዝያዳ ንብከላ ኣየር ከምዝቓልዑ ይሕብር።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኢትዮጵያዊያን ኣይሁድ መንግስቲ እስራኤል ንዘሕለፎ ውሳነ ኢምግሬሽን ብምቅዋም ትማሊ ሶኑይ ኣብ ከተማ አዲስ አበባ ሰልፊ አካይዶም።
እቶም ሰልፈኛታት እዚ ውሳነ መንግስቲ እስራኤል ስድራቤታት ኣብ ክልተ ሃገራት ዝመቕል’ዩ ይብሉ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣስታት 135,000 ኢትዮጵያዊያን ኣይሁድ ኣብ እስራኤል ይነብሩ፡ ኣስታት 8,000 አባላት ስድራቤት እዞም ኢትዮጵያዊን ድማ ነቲ ብ’ኣልያ’ ዝፍለጥ መስርሕ ኢምግሬሽን ንምፍጻም ይጽበዩ ኣለው። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቕምቲ መንግስቲ እስራኤል ንኣስታት 1,000 ኢትዮጵያዊያን ኣይሁድ ናብ ኣብ እስራኤል ዘለው ኣባላት ስድራቤቶም ክሕወሱ ድሕሪ ምፍቓዱ ሓደ ስድራ ቤት ጥራይ ናብ እስራኤል ክኸዱ ምኽኣሎም እዞም ኢትዮጵያዊያን ኣይሁድ ይገልጹ።
ካብ 1970ታት ጀሚሩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኢትዮጵያዊያን ኣይሁዱን ናብ እስራኤል ክስደዱ ጸኒሖም እዮም እንተኾነ ካብ ቐረባ እዋን ጀሚሩ ሕግታት መንግስቲ እስራኤል ንዋሕዚ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ናብታ ሃገር ከጓትቶ ጸኒሑ’ዩ።
ሃይማኖታዊ ሕጊ እስራኤል ነዞም ካብ ኣመንቲ ክርስትና ናብ ኣመንቲ ኣይሁድ ዝተቐየሩ ኢትዮጵያዊያን ኣይሁድ ከም ኣይሁድ ኣይቖጽሮምን ስለዚ ድማ አባላት ስድራቤቶም ኣብ ኽንዲ “ኣልያ” ብሕጊ ኢምግሬሽን ብምርካብ ስድራቤት ናብ እስራኤል ክኣትው ኣለዎም ይብል። ይኹን ደአ እምበር ኽሳብ 2013 አባላት ስድራቤት ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኢትዮጵያዊያን አይሁዱ ብዘይ ጸገም ናብታ ሃገር ክኣትው ምጽንሖም ይፍለጥ።
ነቐፍቲ ብወገኖም እዚ ውሳነ መንግስቲ እስራኤል ኣድልዎ እዩ ክብሉ ብትሪ ነቲ ስጉምቲ ይቓወሙ።


text:
ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረሳ መይ ጠንቂ ናይቲ ኣብ ሓደ ዓቢ ህንጻ ሎንዶን ዘጋጠመ ባርዕ ንምፍላጥ ሙሉእን ግሉጽን ምርመራ ክካየድ ኣዚዘን። ዛጊት ካብቲ ቦታ ብዝተረኽበ ሓበሬታ ሬሳ 17 ሰባት ከምዝተረኽበን ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ ድማ ነቶም ክሳብ ሕጂ ድሃዮም ዘይተረኽበ ንምርካብ ጻዕርታት የካይዱ ምህላዎም ተሓቢሩ።
ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረሳ መይ፤ በቲ ዝወረደ ሓደጋ ዝተሰመዐን ሓዘን ድሕሪ ምግላጽ ሙሉእን ግሉጽን ምርመራ ክካየድ ኩሉ ዘድሊ ክማላእ ምዃኑ ድማ ኣፍሊጠን።
ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ ከተማ ሎንዶን እቲ ብባርዕ ዝተሃሞኸ ግረንፈል ዝተባህለ ህንጻ ሙሉእ ብሙሉእ ውሑስ ዘይምንባሩ ገሊጾም ኣለው። ኮሚሽነር መጥፋእቲ ሓዊ ዳኒ ኮተን ካብቲ ባርዕ ክወጹ ዘይከኣሉ ምንባሮም ብምሕባር ቁጽሪ ግዳያት ክውስኽ ከምዝኽእል ኣፍሊጡ'ሎ። ብሕጂ ካብቲ ባርዕ ብህይወት ዝተረፉ ናይ ምርካብ ተኽእሎኦም ግን ዝማህመነ ምዃኑ ገሊጾም ኣለው። " ብሕጂ ካብቲ ባርዕ ብህይወት ዝተረፉ እንተረኺብና ተኣምራት ጥራይ እዩ ክኸውን ዝኽእል" ድማ ኢሎም።
እቲ 27 ዝደርቡ መንበሪ ህንጻ ግረንፈል ልዕሊ 600 ሰባት ይቕመጡሉ ምንባሩ'ዩ ተሓቢሩ። ህንጻ ግረንፈል ኣብ 1970 ዓ.ም ከምዝተሰርሐ ብተወሳኺ ተገሊጹ ኣሎ።
ዛጊት ካብ ሓያሎ ፖለቲከኛታት ብሪጣንያ ቀሪቡ ዘሎ ሕቶ ብኸመይ እቲ ባርዕ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ናብ ጠቕላላ'ቲ ህንጻ ክልሕም ምኽኣሉ'ዩ።
ህንጻ ግረንፈል ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ከንሲንግተን ዝርከብ ኮይኑ መብዛሕትኦም ተቐማጦ'ቲ ህንጻ ካብ ካልእ ሃገር ዝመጹ ፍልሰተኛታትን ስደተኛታትን ምኻኖም ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
እቲ ህንጻ ካብቲ ኣብ ዓለምና ዝኸበረ ኣባይቲ ዝርከበሉ ክፋል ከተማ ለንደን ሒደት ጎደናታት ፍንትት ኢሉ ከምዝርከብ ድማ ተፈሊጡ።


text:
ቁጠባዊ ዕቤት/ሓርነት Financiële onafhankelijk
-
ርድኢት ቁጠባ
-
b) ውልቃዊአቶትንወጻኢታትን
-
c) ወፍሪ ኣብ stock market + crypto
ቁጠባዊ ዕቤት ወይ ሓርነት ክንብል ከለና ብሕጽር ዝበለ ብዛዕባ ገንዘብ ከይተሸገርና ምንባር አዩ። ከምዚ ንሪኦ ዘለና ገንዘብ ኣብዛ ንነብረላ ዘለና ዓለም ኣቢ ታራ አዩ ዝጻወት ዘሎ። ብሰንኪ ሕጽረት ርድኢት ናይ ገንዘብ ድማ ብዙሓት ሰባት ካባና ጀሚርካ ግዳያት ንኸውን ኣለና፣ ካብ ባአሲ፡ ምፍልላይ ሓዳር፡ ብዝሒ ገበናት ካልአን ማለት’ዩ።
ኣብዚ ትምህርቲ አንመሃሮ መጀመርያ ኣብ ገንዘብ ከመይ ርድኢት ኣለና ብድሕሪኡ ምሕደራ ገንዘብ። “ገንዘብ ዘይኮነ ፍቅሪ ገንዘብ’ዩ ሱር ኩሉ ሓጥያት”
ከምኡ’ውን ገንዘብና ከመይ ኢልና ነዋፍሮ ማለት ሰሪሕካ ወይ ብጉልበትካን ብዘይምለስ ግዜኻን ከፊልካ ዘምጻኻይዮ ገንዘብካ ከመይ ጌሩ ባዕሉ ሰሪሑ ንዓኻ ይሕግዘካ። ነዚ ኣብ ተግባር ከነውዕሎ ዝሕጉዙና broker (stock market; crypto) ኣለው ኣጠቃቅምኦምን፡ ዘለዎም risk ከመይ ኢላና ነጉድሎን... ካልአን ድማ ክንምህሮኩም ኢና።
ቁጠባዊ ዕቤት ውጽኢት ናይ ኣተሓሳስባና ከም’ምዃኑ መጠን ኣብኡ’ውን ሓገዝና ኣለኩም። ን’ኣብነት ሓደ ካብቲ ኣገደስቲ ዝኾኑ ጠባያት ኣብ ወፍሪ ዓቅሊ’ዩ፡ ስለዚ’ድማ ነዚ ዓይነት ባህሪ ን’ኽትላበሱ ክንሕግዘኩም ኢና።


text:
ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኸባ ብግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት!!
ብኣቦ መምበር ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ ብጻይ ዑቑባዝጊ ድቡስ፡ ዝምራሕ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ተዳልዩ ምህላዉ ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ህዝብና በዓቢ ፍናን ንሕብር።
ኩሉ ደላይ ፍትሒን መሰረታዊ ለውጢን ነዚ ተዳልዩ ዘሎ ህዝባዊ ኣኼባ ብተገዳስነት ክካፈሎን፡ ብምሉእ ናጽነት ሓሳቡን ርእይቶኡን ከፍስስ፡ ክበርህ ዝደልዮ ሕቶታት ክሓትት ግሃድኤ – ሕድሪ ብኽብሪ ይዕደም።
ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ ዘተኩረሎም ቀንዲ ዛዕባታት፡-
- ብሰንኪ ምሕደራ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ህዝብና ንብርሰት ተሳጢሕሉ ዘሎ ህሞት እንኮ መፍትሒ ሽግር ህዝብና ይጽንሓለይ ዘይበሃል ህጹጽ ሓድነት ደለይቲ መሰረታዊ ለውጢ ምኳኑ ኩሉ ዝሰማማዓሉ ካብ ኮነ፡ ብዛዕባ ኩነታት ደምበ ተቃውሞን ወድዓዊ ምዕባለታቱን ብሓፈሻ፡
- ኩነታት ሃገራዊ ባይቶ ንመሰረታዊ ለውጥን ምዕባለታቱን፡
- ኩነታት 6 ፖለቲካዊ ውድባት ወሲደንኦ ዘለዋ አገዳሲ ምቅርራብን፡ ህዝብና ብሃንቀውታ ዝጽበዮ ልፍንትን ምዕባለታቱን፡
- ካብ ህዝቢ ዝመጽእ ዛዕባን ዘጠቃለለ ክፉት ህዝባዊ ኣኼባ እዩ።
ህዝባኢ ኣኼባ ዝግበረሉ፡ ዕለት 20.02.2016
ስዓት 15: 00 ድ. ቀ. እዩ፡
ኣድራሻ፡ Saalbua Niederad
Goldsteinstr.33
60528 Frankfurt A/M እዩ። ብድሓን ምጽኡ!!
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኹሉ!!
ዓወት ንሕፋሽ ብተግባር!!
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ሕድሪ ጨንፈር ጀርመን
ሓበሬታ ናይ መጉዓዝያ፡
ካብ ፍራንክፈርት መዕረፍ ባቡራት (ባንሆፍ) Frankfurt Hauptbahnhof Strassenbahn ቁ12 Richtung ናብ Schwanheim ትኸይድ ተሰቒልኩም ኣብ Gerauerstr.Haltstelle ድሕሪ ምውራድ ናብ ጎልድሽታይ ብእግሪ ክምጻእ ይካኣል እዩ::
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10148


text:
ብዝሒ ህዝቢ ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪቃ ብዕጽፊ ይውስኽ እዩ ኣሎ።ኣስታት 60 ሚእታዊት ኣፍሪቃዊያን ትሕቲ 15 ዓመት ክኾኑ ከለው ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት ኣፍሪቃ ወናኒት ካብ 15 ክሳብ 24 ዓመት ዝዕድሚእም 320 ሚሊዮን ሰባት ክትኸውን እያ። መብዛሕቲኦም እዞም መናእሰይ ስራሕ ክህልዎም ኣለዎ። ኣፍሪቃ ኣብ ዝቕፅሉ 20 ዓመታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት 18 ሚሊዮን ሓድሽ ናይ ዕድል ስራሕ ክትፈጥር ኣለዋ።
ብመሰረት ኣብ ኣፍሪቃ ግዚያዊ ኣማሓዳሪ USAID ክስሪስ ማሎኒ እምብኣርከስ ኣብዚ እዩ ተበግሶ ብልፅግና ኣፍሪቃ ዝመፅእ:ዕላማ ኣብ ታሕሳስ 2018 ወግዓዊ ዝኾነ ተበግሶ ብልፅግና ኣፍሪቃ /Prosperty Africa / ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ኣፍሪቃን ክልቲኣዊ ርክባት ንግድን ኢንቨስትመትን ንምሕያል እዩ ።
“ከምኡ ክንሰርሕ ኣለና፤ፈጠራ ስራሕን ነባሪ ቁጠባዊ ዕብየትን ክረጋግፅ ዝኽእል በዚ መንገዲ እዚ እዩ።”
ሚስተር ማሎኒ ወሲኾም ውፅኢት ሰለስተ ዕላማታት ተበግሶ ብልፅግና ኣፍሪቃ በዚ እዩ ክረጋገፅ ዝኽል ኢሎም ።
“ብልፅግና ኣፍሪቃ ይዓሞ ዘሎ ቀዳማይ ነገር ናይ ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ኢንቨስተራት ኣብ ሓደ ቦታ ዝተዋደደ ኣገልግሎት ዝረኽቡሉ ሃዋህው ምድላው እዩ።ኢንቨስተራት እዚ ሓሳብ እዚ ኣለኒ፣እዚ ናይ ኢንቨትመንት ዕድል ሒዘ ኣለኹ፤ነዚ ንምፍፃም እንታይ ክትሕግዙኒ ትኽእሉ ዝብልሉ መስርሕ ክህልው ኣለዎ። “
ማሎኒ ብምውሳኽ ክንድዚ ቀሊል ነገር እዩ:ግን ድማ ኣዚዩ ኣገዳሲ ነገር ኢሎም ።
እቲ ካልኣይ ዕላማ ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ሃገራት ኣፍሪቃን ንግዲ ንምስላጥ እዩ። ተበግሶ ብልፅግና ኣፍሪቃ ንምዕዋት ኣብ ኣፍሪቃ ዝርከቡ ኤምባሲታት ኣሜሪካ ናይ ኣሜሪካን ኣብ ኣተኣናጋዲት ሃገር ዝርከብ ናይ ውልቂ ዕድላት ንግዲን ኣብ ምልላይ ዝሰርሕ ጉጅለ ክህልው ኣለዎ።
“እዞም ኣሳለጥቲ ጉጅለታት ኣብ ሓንቲ ሃገር ዘለው ናይ ምስራሕ ምስጢራት ኣብ ምፍታሕ ክሕግዙ ይኽእሉ እዮም።ብልፅግና ኣፍሪቃ ከፈፅሞ ዝኽእል ሳልሳይ ዕላማ ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ናይ ንግድን ኢንቨስትመንትን ምቹእ ኩነታት ምፍጣር እዩ።እዚ ብፖሊስን ቴክንካውን መዳዩ ንመንግስትን ስቪል ማሕበረሰብን ዓብይ ሓገዝ ዘበርክት እዩ።”
ግዚያዊ ኣማሓዳሪ USAID ክሪስ ማሎኒ በዚ መንገዲ ኣብ መንጎ ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ርክብ ንግዲ ምስላጥ ይክኣል እዩ ኢሎም ።


text:
ትማሊ ሰንበት ዘጋጠመ ሓደጋ ምሕምሻሽ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፥ ምስ ቅድሚ ሓሙሽተ ወርሒ ማለት ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ መገዲ ኣየር ላዮን ናይ ኢንዶነዥያ ዘጋጠመ ሓደጋ ተመሳሳሊ ምንባሩ ይግለጽ ኣሎ።
ንኽልቲአን ነፈርቲ ዘጋጠመን ሓደጋ ምሕምሻሽ ንምፍላጥ ዋላ እቲ መርመራ ዛጊት ይቕጽል እንተሎ ኣብ ሓጺር ግዜ፥ ኣብ ትሕቲ ንቡር ኩነታት ኣየር እሞ ኸኣ ኣብ ሓደስቲ ነፈርቲ ብምግጣሙ ኣቓልቦ ሓያሎ ስሒቡ ይርከብ።
ተመሳሳልነት ሓደጋ ክልቲአን ነፈርቲ
ኣብ ክልቲኡ ሓደጋታት ምሕምሻሽ ዘጋጠመን ነፈርቲ ስርሓት ቦይንግ ዝተባህለ መፍረ ነፈርቲ ኮይነን: ዓይነተን ድማ ቦይንግ 737- MAX 8 ዝተባህላ እየን።
ክልቲአን ነፈርቲ ሒደት ደቓይቕ ድሕሪ ንቕሎ እየን ወዲቐን።
ካብ መዕርፎ ነፈርቲ ጃካርታ ዝተበገሰት መገዲ ኣየር ላዮን 610 ናይ ኢንዶነዥያ ክትወድቕ እንከላ ምስኣ ተሳፊሮም ዝነበሩ 189 ሰባት ምስታ ነፋሪት ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ሞይቶም። ካብ መዕርፎ ነፈርቲ ቦሌ ኣዲስ ኣበባ ዝተበገሰት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ET302 ብተመሳሳሊ ምስኣ ዝነበሩ 157 ሰባት ብሙሉኦም ምስ ምሕምሻሽ እታ ነፋሪት ሞይቶም።
ክልቲአን ነፈርቲ ሓደስቲ ምንባረን ድማ ይሕበር ኣሎ። መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ነታ ዝተሓምሸሸት ነፋሪቱ ቅድሚ ኣርባዕተ ወርሒ ከምዝተረከባ እዩ ኣፍሊጡ።
ቦይንግ 737 ዝዓይነተን ነፈርቲ ተመሓይሸንን ማዕቢለንን ዝቐረባ ነባራት ዓይነት ነፈርቲ ኮይነን: ብዘለወን ቁጠባ ሃልኪ ነዳዲ: ናይ ባርዕ መቆጻጸሪ ናውትን ካልኦትን ብልጫታትን ኣብ ዕዳጋታት መገዲ ኣየር ጠለብ እናረኸባ ክመጻ ዝጸንሓ ዓይነት ነፈርቲ እየን።
እዘን ብራብዓይ ወለዶ ማለት Fourth Generation ተባሂለን ዝፍለጣ ዝተመሓየሻ ነፈርቲ ቦይንግ 737 ኣብ 2011 ክፈርያ ምጅማረን ድማ ይሕበር።
ኣብ ዝሓለፈ ሽድሽተ ወርሒ ጥራይ ምስ ናይዚ ትማሊ ምሕምሻሽ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ክልተ ነፈርቲ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ብምውዳቐን: ኣብ ልዕሊ እዘን ቦይንግ 737 ዝተባህላ ናይ ድሕነት ስክፍታታተን ዓሪጉ ይርከብ። በዚ ድማ መገዲ ኣየር ቻይና ከምኡ’ውን መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኩለን ኣብ ትሕቲኡ ዝንቀሳቐሳ ቦይንግ 737- 8 ከይበራ ትእዛዝ ምምሕልላፉም ተገሊጹ። ቦይንግ ዝተባህለ ኣፍራይ እተን ነፈርቲ ድማ ድሮ ሕቶታት ይውሕዘሎ ምህላው ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜናታት ሓበሮም ኣለው።


text:
Lilla Edet
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 11 2019
ግሩም ትሕተቅርጽን ግሩም መራኸቢታትን ግሩም መንበሪ ኣባይትን ነቲ ናይቲ ኮምዩን ምዕባለ መሰረት እዩ። ኣብዚ ኣብ ጥቓ ቤትትምህርቲ ህጻናትን መደበኛ ቤትትምህርትን፡ ድኳናትን ናይ ዕረፍቲ ቦታታትን ጽቡቕ መንበሪ ኣባይቲ ይስራሕ ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ14,093
ስፍሓት መሬት316 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Trollhättan 23 ኪሜ
- Stenungsund 28 ኪሜ
- Uddevalla 38 ኪሜ
- Kungälv 40 ኪሜ
- Göteborg 54 ኪሜ
ወሓዚ ዮታ ኣልቭ ካብ ሰሜን ንደቡብ ብሊላ ኤደት ኮምዩን ገይሩ እዩ ዚሓልፍ። እቲ ተፈጥሮን ዮታ ኣልቭን ምሉእ ዓመት ንተፈጥሮ ከም እተደንቕ ይገብረካ። ኣብዚ ሓደ ካብቲ ኣብቲ ሃገር ዝበለጹ ናይ ዓሳ ማያትን ናይ ዙረት ቦታን ኣሎ። ሊላ ኤደት ሓንቲ ካብተን ንዮተቦሪን ትሮልሃታንን ኡደቫላን ዝቐረባ ኮምይንናት እያ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሊላ ኤደት ኮምዩን ብዙሓት ብሕታዊ ኣካረይትን ሓንቲ ኮሙናዊ ትካል ኣባይትን ኣለዋ። ትካላት ኣባይቲ ገዛውቲ ክትካረን ሪጋ ንኽትሕዝን ሓበሬታ ይህባ። ሊላ ኤደት፡ ኮሙናዊ ናይ ኣባይቲ ደልዳሊ የብላን።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
በቶም ሓደስቲ መጻእቲ ተቐማጦ ዚዝረባ ቋንቋታት ካብ ብዙሓት እዚኣተን እየን፣ ዓረብ፡ ፋርስ፡ ታይላንድን ሶማሊን። ኣብቲ ኮምዩን 15-20 ናይ ቋንቋ ጉጅለታት ኣለዋ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
እቲ ኮምዩን ንኹሉ ዕድመታት ዘሳትፍ ሰፊሕን ንጡፍን ማሕበራዊ ህይወት ኣለዎ። ኣስታት 100 ምዝጉባት ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሊላ ኤደት ማሕበራዊ ቤትጽሕፈትን ናይ ዜጋታት ኣገልግሎትን ዝሓዘ ናይ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ኣሎ፡ ኣብኡ ንሓፈሻዊ ሕቶታትካ መልሲ ትረክብ። ኣብኡውን ቤትጽሕፈት ዕዮን ቤትጽሕፈት መድህንን ኣሎ። ጥቓኡ ፋርማሲን ማእከል ጥዕናን ህዝባዊ ሕክምና ስንን ኣሎ። ኣብቲ ናይ ኤከን ፋሚልየሰንትራለን ናይ ህጻናት ክሊኒክን ማእከል ጥዕናን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን ብሓደ ትረክብ። ምስኡ ተላጊቡ ድማ ናይ ስድራቤት ትምህርቲ፡ ማሕበረሰብኣዊ ኣገልጋሊን ሳይኮሎጂስትን ኣሎ። ብተወሳኺ ግሮሰሪታት፡ ባንክታት ሰከንድሃንድ ቡቲካት፡ መከፋፈሊ ኣልኮላዊ መስተ፡ እንዳ ፒሳታት ካፈታትን ኣብያተመግብን ኣሎ።
እቲ ኮምዩን ነቶም ስራሕ ዚደልዩ ዚድግፍ ናይ ስራሕ ዕድል ቤትጽሕፈት ኣለዎ፡ ከምኡውን ናይ ስደተኛታት መቐበልን ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi) ስልጠናን ኣሎ።
ኣብቲ ኮምዩን ንኹሉ ዕድመ ዚኸውን ንጥፈታት ኣሎ። ኣብኡ ግሩም ናይ መዛወሪ መገድትታት፡ ቤትንባብ፡ ቤተመዘክር፡ ሲነማ፡ ኣደራሽ ህዝቢ፡ ኣብያተክርስትያን፡ ኣርቲፊሻል ሳዕሪ ዘለዎ ሜዳ ኵዕሶ፡ ኣደራሽ መንሸራተቲ፡ መጋለቢ፡ ጂም፡ ሜዳ ተኒስ፡ ናይ ስፖርት ኣደራሽ፡ ኣብ ዮታ ኣልቭ ምግፋፍ ዓሳ ወዘተ. ኣሎ። እንታይ ክትገብርን ክትምኮርን ከም እተድሊ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ዝያዳ ከተንብብ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ክንክን ህጻናት ኣብ ኩሉ ክፋላት ናይቲ ኮምዩናት - ሊላ ኤደት፡ ዮታ፡ ሎደሰ፡ ኒጎርድ፡ ፕራሰቡ፡ የርቱምን ቨስተርላንዳ፡ ኣሎ። ኣብ ሊላ ኤደት፡ ብሕታዊ ክንክን ህጻናት ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሊላ ኤደት ንደቂ 6-15 ዚኸውን ኣርባዕተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ይርከባ፡ ከምኡውን ሓንቲ ብሕታዊት ቤትትምህርትን ሓንቲ ድማ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ኣለዋ። ብዙሓት ናይቲ ኮምዩን መንእሰያት ኣብ ካልእ ቦታ እዮም ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዝመሃሩ፡ ብቐዳምነት ኣብ ናይ ዮተቦሪ ከባቢ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ሽወደን ሓድሽ መጻኢ እንተ ኾንካን ሽወደን ክትመሃር እንተ ደሊኻን እቲ ኮምዩን ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi) የቕርበልካ ናብቲ ናይ ማሕበራዊ ምልላይ ዚብል ኮርስ ክትምዝገብ ድማ ይሕግዘካ። ማሕበራዊ ምልላይ ዚብል ኮርስ ብምትሕብባር ከተማ ዮተቦሪ እዩ ዚካየድ።
ናትና ለርሰንትሩም ትምህርቲ ንዓበይቲ የቕርብ። ኣብኡ ድማ ሽወደን ከም ካላኣይ ቋንቋ ብመባእታውን ብካልኣይ ደረጃን መልክዕ ይውሃብ።
ሊል ኤደት ምስቲ ናይ ዮተቦርይ ዞባ ንካልኣይ ደረጃዊ ሞያዊ ስልጠና ብዚምልከት ናይ ምትሕብባር ስምምዕ ኣለዋ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ነቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ሞያ ተሓጋጋዚ ርኸቦ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሊላ ኤደት ኮምዩን፡ ማእከል ጥዕና፡ ሕክምና ስኒ፡ ከምኡውን ናይ ኣደታትን ህጻናትን ማእከላት፡ ናይ መንእሰያት ክሊኒክ፡ ናይ ኣረጋውያን ክንክን፡ ክፉት ናይ ስነ-ኣእምሮ ክሊኒክ፡ ሰፊሕ ናይ ህጻናትን ስድራቤትን ደገፍ ዘለዎ ናይ ስድራቤት ማእከል ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሊላ ኤደት ኮምዩን ናይ ባዕላ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት የብላን፡ ግን ምስ ቤትጽፈት ዕዳጋ ስራሕን ማሕበራዊ ቤትጽሕፈትን ብዘሎ ስምምዕ ንኣኻ ከም ሓዲስ መጻኢ ብቛንቋ ኣደኻ ተርጓማይ ኪግበረልካ ተኽእሎ ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
E45 ዚብሃል ጽርግያ ብምስራሑን ሓድሽ ድርብ ዝመስመሩ መገዲ ባቡር ድማ ስለ ዘሎን፡ ብማኪናን ኣውቶቡስን ባቡርን ጌርካ ኣብን ናብን ሊላ ኤደት ኮምዩን ብቕልጡፍ ክትንቀሳቐስ ትኽእል። ብግሩም መገዲ እተሰርሐ ናይ ኣውቶቡስ መስመራት ንኹላተን ናይቲ ኮምዩን ከተማታት (ሊላ ኤደት፡ ዮታ፡ ሎደሰ፡ ኒጎርድ፡ ፕራሰቡ፡ የርቱምን ቨስተርላንዳ) ምስ ትሮልሃታን፡ ኩንግኣልቭን ስተኑንግሱንድ የተኣሳስር ከምኡውን ምስ ሎደሰ ሰድራ፡ ካብኡ ባቡር ክትወስድ ትኽእል።
ናይ ባቡር ሰሌዳ ሰዓታት
- ሎዶሰ ሰድራ መዕረፍ ባቡር - ዮተቦሪ ሰንትሩም፡ ኣስታት 25 ደቓይቕ
- ሎዶሰ ሰድራ መዕረፍ ባቡር - ትሮልሃታን መዕረፍ ባቡር፡ ኣስታት 13 ደቓይቕ
ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይ Västtrafiks ን SJs ወብሳይት ተመልከት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን ልዕሊ 100 ዋኒናት ኣለዋ። ናይ ክገብር በሃሊ መንፈስ ልዑል እዩ፡ ዕብየት ናይ ሓደስቲ ዋኒናት ድማ ግሩም እዩ። ዓመት ዓመት ብዙሓትን ብቑዓትን ዋኒናት ይፍጠራ። ካብተን ዝዓበያ ንምጥቃስ፤ SCA Hygiene Products AB, Storel, Solhagagruppen ከምኡውን Electrolux እየን። እቲ ኮምዩን ማእከላይ ቦታን ብምኽንያት ናይቲ E45 ዚብሃል ጽርግያን መገዲ ባቡርን ወሓዚ ዮታን ግሩም ናይ መራኸቢ መስመራት ስለ ዘሎን፡ SCA ን Storel ን ነቲ ሰሜናዊ ንጥፈታተን ኣብኡ ገይረንኦ ኣለዋ። ሓባራዊ ናይ ጉዕዞ ትራፊክ ድማ ናብተን ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ዝኾና ከተማታት ዮተቦርን ትሮልሃታንን ንምግያሽ ኣቃሊሉዎ ኣሎ።
እቶም ናይ ባዕሎም ዋኒን ንምጅማር ተገዳስነት ዘለዎም ነቲ ናይቲ ኮምዩን ቁጠባዊ ኣደንፋዒ ኪረኽቡዎ ይኽእሉ። ኣብኡ ብመልክዕ ፍልጠትን ምስ ሰብ ምልላይን ተመክሮን፡ ደገፍ ክትረክብ ትኽእል።


text:
Radio Erena: 19 April 2019
ርጉእ መንግስቲ ከተቕውም ኣብ ዘይክኣለት ኢትዮጵያ፣ ሓደስቲ ሚኒስተራት ተመዚዞም።
ካብታ ሃገር ብዝተዋህበ ሓበሬታ መሰረት፣ ፕረዚደንት ክልል ኦሮሞ ንዝነበረ ኣቶ ለማ መገርሳ ሚኒስተር ምክልኻል ኮይኑ ክሽየም እንከሎ፣ ፕረዚደንት ክልል ኣምሓራ ዝነበረ ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ድማ መዝነት ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ተረኪቡ ኣሎ።
ኢትዮጵያ፣ ብናይ ብሄር ግጭታት ዝተጎሃሃረ ቅላውላው እታ ሃገር፣ ናብ ናይ ስልጣን ምሽማው ብሄራት ዓሪጉ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ኣብ ክልላት ኦሮሞን ኣምሓራን ተደጋጋሚ ናይ ስልጣናት ምቅይያር ይርአ ምህላዉ ዘገንዘቡ ናይ ቀረባ ተዓዘብቲ ኩነታት ኢትዮጵያ፣ ብኸምዚ ኣካይዳ፣ እቲ ብልፍንቲ ውድባት ናይ ኣርባዕተ ብሄራት ዝቖመ ኢህወደግ፣ ህላውነቱ ኣብቂዑ ከምዘሎ ይምስክሩ።
ብፍላይ ብሄራት ኦሮሞን ኣምሓራን፣ ኣገደስቲ ጽፍሕታት መንግስቲ ንምቁጽጻር ኣብ ዝገብርዎ ዘለዉ ፖለቲካዊ ምሽማው፣ ንህዝብታት ትግራይ፣ ሶማልን፣ ካልእ ክልላት እታ ሃገርን ኣሻቒሉ ከምዘሎ ብሰፊሑ ይዝረበሉ።
=======================


text:
ጡረታን ካልእ ቍጠባዊ ደገፍን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 24 8 2021
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ጡረታኻ እዩ። ብዛዕባ እቲ ኣብ ሽወደን ዘሎ ናይ ጡረታ ዕድመ፡ ካብ እተፈላለያ ሃገራት ብሓንሳእ ጥሮታ ክትረክብ ከም ትኽእልን ናይ ቀረባ ዘመድካ ምስ ሞተ መሰል ጥሮታ ብህይወት ንዝተረፈ (efterlevandepension) ክህልወካ ከም ዝኽእልን ከተንብብ ክትክእል ኢኻ።
ብዛዕባ መጠን ብዝሒ ጥሮታ ብኸመይ ክትጸልዎ ከም ትኽእል ከተንብብ ኢኻ፣ ከምኡ’ውን ስራሕካ ምስ ኣቋረጽካ እቲ ጥሮታ ክሳዕ ክንደይ ብዙሕ ክኸውን ከም ዝኽእል ዝሕብር እተፈላለየ ኣብነታት ቀመር ክትርኢ ኢኻ።
-
መሰላትን ኣረጋውያንን
ኣብ ምሉእ ህይወትካ ጽቡቕ ህይወት ናይ ምንባር መሰል ኣለካ። ብሰንኪ ዕድሜኻ ኣድልዎ ንኸየጋጥመካ መሰል ኣለካ። ጽቡቕ ጥዕና ንኽህልወካ እውን መሰል ኣለካ። ዕድሜኻ ብዘየገድስ ንማሕበራዊ ርክባት፡ ኣታውን ውሕስነትን ናይ ምርካብ መሰል ኣለካ። ኣብ ሕብረተ ሰብ ተሳታፊ ክትከውንን ንህይወትካ ክትጸልዎ ከም ትኽእል ኮይኑ ክስምዓካን መሰል ኣለካ።
ኣብ ሽወደን ጽቡቕ ጥዕና ዘለዎ ሰብ ንብዙሕ ዓመታት ንጡፍን ትርጕም ዘለዎን ህይወት ክነብር ይኽእል እዩ።
ልክዕ ከምቲ ኣብ ካልእ ክፍልታት ህይወት፡ ምስ ኣረግካ ክትረኽቦ ትኽእል ደገፍን ሓገዝን ኣሎ። እዚ ሓልዮት ኣረጋውያን ተባሂሉ ይጽዋዕ፣ሓደ ክፋል ናይቲ ማሕበራዊ ድሕንነት ሽወደን ድማ እዩ።
ኣብነት፦ ሸሽቲንን ለናርትን ጡረታ ክወጹ እዮም
ሸሽቲን ጓል 67 ዓመት እያ፣ ጡረታ ክትወጽእ እያ። ዝበዝሓ ክፋል ህይወታ ተሓጋጋዚት ኣላዪት ሕሙማት ኮይና እያ ትሰርሕ ኔይራ። ከምኡ'ውን ናይ ክፍለ ግዜ ስራሕ ኣብ ድኳን ትሰርሕ ኔይራ። ንሒደት ዓመታት ከኣ ስራሕ-ኣልቦ ኔይራ። ሰለስተ ቈልዑ ኣለዉዋ፡ እቶም ቈልዑ ንኣሽቱ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ከኣ ኣይትሰርሕን እያ ነይራ። ሽዑ ኣብ ቤታ ኾይና ነቶም ቈልዑ ትኣልዮም ኔይራ። ኣብተን ዓመታት እቲኣተን ኣብ ክንዲ ደሞዝ መተካእታ ደሞዝ ወለዲ ትኽፈል ኔይራ። ሸሽቲን እንደገና ክትሰርሕ ምስ ጀመረት ካብ መሳርሕታ ንታሕቲ ደሞዝ ይኽፈላ ኔይሩ። ሸሽቲን ምስ ቈልዑ ኣብ ቤታ ኣብ ዝነበረሉ ዓመታት መሳርሕታ ይሰርሓ እየን ኔይረን። እቲ ደሞዝ ኣብ ወርሒ ብኣሽሓት ዝቝጸር ክሮናታት ይፈላለ ነይሩ። ሸሽቲን ጡረታ ምስ ወጸት እቲ ገንዘብ ኣብ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ንምግቢ፡ ንኽራይ ገዛን ካልእ ወጻኢታትን ኣይክተኣኻከልን እዩ ኢላ ትሻቐል እያ። ምናልባት ንተወሳኺ ሓገዝ ክራይ ገዛ ከተመልክት የድልያ ይኸውን።
ለናርት እውን ወዲ 67 ዓመት እዩ። ንሓያሎ ዓመታት ኣካያዲ ስራሕ ናይ ሓደ ዓብዪ ትካል እዩ ነይሩ፣ ደሞዙ ድማ ብዙሕ እዩ ነይሩ። ለናርት እውን ሰለስተ ቈልዑ ኣለዉዎ፣ ግን እቶም ቈልዑ ንኣሽቱ ከለዉ ንሱ ምስራሕ ቀጺልዎ እዩ። ኣብ ምሉእ ናይ ስራሑ ዕድሚኡ ካብ ወሃብቲ ስርሑ ደሞዝ ይኽፈሎ ነይሩ። ለናርት ጡረታ ምስ ወጸ እቲ ገንዘብ ይተኣኸለለይ'ዶ ይኸውን ኢሉ ኣይሻቐልን እዩ። ከም ጡረተኛ ንጡፍ ህይወት ንኸሕልፍ ብሃንቀውታ እዩ ዚጽበ ዘሎ፣ ብዙሕ ክገይሽን ጎልፍ ክጻወትን ድማ መደበ የውጽእ ኣሎ።
ንጡረታኻ ክትጸልዎ ትኽእል ኢኻ
ጡረታ ምስ ሸምገልካን ስራሕ ኣቋረጽካን እትረኽቦ ገንዘብ እዩ። ስርዓት ጡረታ ኣብ እተፈላለያ ሃገራት ብእተፈልየ ኣገባብ እዩ ዝፍጸም።
ናይ ጡረታ ገንዘብካ ብብዙሕ እተፈላለዩ ክፋላት ዝቘመ ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ዝበዝሓ ክፋሉ መብዛሕትኡ ግዜ ካብ መንግስቲ እዩ ዝመጽእ። እዚ ሓፈሻዊ ጡረታ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ካልእ ክፋል ካብቶም ወሃብቲ ስራሕካ ዝነበሩ ክመጽእ ይኽእል እዩ። እዚ ክፋል ናይ ኣገልግሎት ጡረታ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ንጡረታኻ ዝኸውን ባዕልኻ እውን ገንዘብ ከተዋህልል ትኽእል ኢኻ። እዚ ናይ ጡረታ ውህለላ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እቶም እተፈላለዩ ክፋላት ብሓባር ድምር ጡረታኻ ይኾኑ።
ኵሉ ኣብ ሽወደን ዝሰርሕን ዝነብርን ሰብ ሓፈሻዊ ጡረታ ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎ፣ መጠን ትረኽቦ ናይ ጡረታ ገንዘብ ግን ይፈላለ እዩ። እዚ ካልእ ገዲፍካ ኣብ ክትሰርሕ ከለኻ እትኸፍሎ መጠን ብዝሒ ደሞዝን ንኽንደይ ዓመት ከም እትሰርሕን ዝተሞርኰሰ እዩ። ንነፍስ ወከፍ እትሰርሓላ ዓመት፡ ዝለዓለ ጡረታ ኢኻ ትረክብ። መጠን ጡረታኻ፡ ኣብ ናይ ኣገልግሎት ጡረታ ዝኸውን ዝኸፍል ወሃብ ስራሕ እንተ ኣለካ ኾይኑን ባዕልኻ ንጡረታኻ ዝኸውን ተዋህልል እንተ ዄንካ እውን ዝተሞርኰሰ እዩ።
ብሓፈሻኡ ክርአ ከሎ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ዝወሓደ ጡረታ ኣለወን። እዚ ኣብ ብዙሕ ነገራት እዩ ዝምርኰስ። ኣብቲ ብዙሓት ኣንስቲ ዝሰርሓሉ ሞያ ዝኽፈል ደሞዝ ዝተሓተ እዩ፡ ናይ ከፊል-ግዜ ስራሕ ዝሰርሓ ደቂንስትዮ ይበዝሓ፡ ከምኡ'ውን ዝበዝሓ ክፋል ናይ ወለዲ ዕረፍቲ ዝወስድኦ ኣንስቲ እየን። ብዘይካዚ ቈልዑን ኣዝማድን ክሓሙ ከለዉ መብዛሕትኡ ግዜ ዝኣልየኦም ደቂንስትዮ እየን።
ሓዴኹም ካብቲ ካልእ ዝተሓተ ጡረታ ኣብ ዝወስደሉ ናይ ጽምዲ ዝምድና ትነብር እንተ ዄንካ፡ ንዕኡ እትትክኣሉ እተፈላለየ መንገድታት ኣሎ። ንኣብነት ነቲ ካብ ክልቴኹም ዝወሓደ ጡረታ ዝወስድ ውልቃዊ ናይ ጡረታ ውህለላ ክትጅምርሉ ትኽእሉ ኢኹም።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ስርዓት ጡረታ ኣብታ ቅድሚ ሕጂ እትነብረላ ዝነበርካ ሃገር ወይ ሃገራት ብኸመይ እዩ ዚዓዪ?
ጡረታ ምስ ወጻእካ ቍጠባዊ ኵነታትካ ከመይ ዝኸውን ይመስለካ?
ዕድመ ጡረታ
መዓስ ጡረታ ከም እትወጽእን ናይ ጡረታ ክፍሊት ካብ መዓስ ክኽፈለካ ዝጅምርን ንስኻ ባዕልኻ ኢኻ እትውስን። እንተ ቐልጠፈ ወዲ 62 ዓመት ምስ ኮንካ ጥሮታ ክትወጽእ ትኽእል፣ ክሳብ ወዲ 68 ዓመት እትኸውን ድማ ክትሰርሕ መሰል ኣሎካ። ንስኻን ወሃብ ስራሕካን እንተ ተሰማሚዕኩምሉ፡ ድሕሪ 68 ዓመት ምምላእካ እውን ክትሰርሕ ትኽእል ኢኻ። ናይ ጡረታ ገንዘብካ ካብ ግቡእ ግዜኻ ኣዚኻ ደንጕኻ ክትወስዶ ብዝመረጽካ መጠን፡ ኣብ ወወርሒ ዝበዝሐ ገንዘብ ክትረክብ ኢኻ። ኣብ ሽወደን ማእከላይ ገምጋም ዕምሪ እናወሰኸ ስለ ዝኸይድ ዘሎ፡ እቲ ጡረታ ኣቐዲምካ ክትውጽኣሉ እትኽእል ዕድመ ክልዕል እዩ። እዚ ነቲ ንኽንደይ እዋን ክትሰርሕ መሰል ዘለካ ዕድመ እውን ይምልከት እዩ። ናይ ገዛእ ርእስኻ ትካል ዘለካ፡ መዓስ ስራሕ ከም እተቋርጽ ባዕልኻ ኢኻ ትመረጽ።
ጥሮታ ካብ ብዙሓት ሃገራት
ኣብ ካልኦት ሃገራት ትነብር ወይ ትሰርሕ ዝነበርካ፡ ካብዘን ሃገራት እዚኣተን ናይ ጡረታ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። እታ ሃገር ሓንቲ ኣባል ኤውሮጳዊ ሕብረት/ኤውሮጳዊ ቍጠባዊ ዞባ ወይ ሓንቲ ሽወደን ምስኣ ስምምዕ ዘለዋ ሃገር እንተ ኾይና፡ ብዓል መዚ ጡረታ ነቲ ገንዘብ ንኽወሃበካ ንኸተመልክት ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም። ኣበየኖት ሃገራት ትሰርሕ ከም ዝነበርካ ንብዓል መዚ ጡረታ ሓብር ኢኻ።
መጠን ብዝሒ ጡረታኻ ክንደይ ክኸውን እዩ?
ኣብ ወወርሒ ክንደይ ዝኣክል ጡረታ ክትረክብ ከም እትኽእል ዘርኢ ኣርባዕተ ኣብነታት እንሆ። እቲ ኣብነታት ሓደ ካብ ደሞዝካ ግብርን ናይ ወሃብ ስራሕ ክፍሊትን ከምኡ'ውን ናይ ኣገልግሎት ጡረታ ክፍሊትን ዝኸፍል ዝነበረ ወሃብ ስራሕ ከም ዘነበረካ ጌይሩ ዝተሓስበ እዩ።
- ብ1985 ኢኻ ተወሊድካ። ናብ ሽወደን ኣብ 2015 መጺእካ፡ ኣብ 2023 ድማ ናይ ከፊል ግዜ ስራሕ ክትሰርሕ ጀሚርካ። ወዲ 68 ዓመት ምስ ኮንካ ኣብ ሽወደን ን30 ዓመት ሰሪሕካ ኣለኻ። ኣብዘን ዓመታት እዚኣተን ኣብ ወርሒ ብገምጋም 15,000 ክሮኑር ተእቱ ኣለኻ። ጡረታ ምስ ወጻእካ ግብሪ ቅድሚ ምኽፋልካ ኣብ ወርሒ ኣስታት 10,000 ክሮኑር ክትረክብ ኢኻ።
- ብ1965 ኢኻ ተወሊድካ። ናብ ሽወደን ኣብ 2015 መጺእካ፡ ኣብ 2018 ድማ ስራሕ ክትሰርሕ ጀሚርካ። ወዲ 68 ዓመት ምስ ኮንካ ኣብ ሽወደን ን15 ዓመት ሰሪሕካ ኣለኻ። ኣብዘን ዓመታት እዚኣተን ኣብ ወርሒ ብገምጋም 25,000 ክሮኑር ተእቱ ኣለኻ። ጡረታ ምስ ወጻእካ ግብሪ ቅድሚ ምኽፋልካ ኣብ ወርሒ ኣስታት 10,000 ክሮኑር ክትረክብ ኢኻ።
- ብ1985 ኢኻ ተወሊድካ። ናብ ሽወደን ኣብ 2015 መጺእካ፡ ኣብ 2018 ድማ ስራሕ ክትሰርሕ ጀሚርካ። ወዲ 68 ዓመት ምስ ኮንካ ኣብ ሽወደን ን35 ዓመት ሰሪሕካ ኣለኻ። ኣብዘን ዓመታት እዚኣተን ኣብ ወርሒ ብገምጋም 30,000 ክሮኑር ተእቱ ኣለኻ። ጡረታ ምስ ወጻእካ ግብሪ ቅድሚ ምኽፋልካ ኣብ ወርሒ ኣስታት 16,000 ክሮኑር ክትረክብ ኢኻ።
- ብ2000 ኢኻ ተወሊድካ። ናብ ሽወደን ኣብ 2019 መጺእካ፡ ኣብ 2020 ድማ ስራሕ ክትሰርሕ ጀሚርካ። ወዲ 68 ዓመት ምስ ኮንካ ኣብ ሽወደን ን48 ዓመት ሰሪሕካ ኣለኻ። ኣብዘን ዓመታት እዚኣተን ኣብ ወርሒ ብገምጋም 35,000 ክሮኑር ተእቱ ኣለኻ። ጡረታ ምስ ወጻእካ ግብሪ ቅድሚ ምኽፋልካ ኣብ ወርሒ ኣስታት 22,500 ክሮኑር ክትረክብ ኢኻ።
ጥሮታ ክትወጽእ ከለኻ ኣብ ሽወደን ንብዙሕ ዓመታት ዘይተቐመጥካ እንተ ዄንካ፡ እቲ ዝኽፈለካ ጡረታ ዝወሓደ ክኸውን፣ ወይ እውን ጨሪሹ ከይክፈለካ ይኽእል እዩ። ንዓኻ ዝኸኑ ካብ ብዓል መዚ ጡረታ ከተመልክተሎም እትኽእል ተወሰኽቲ ቍጠባዊ ሓገዛት ንኣብነት ከም ተወሳኺ ሓገዝ ክራይን መናበዪ ደገፍ ንኣረጋውያንን ዝኣመሰሉ ኣለዉ።
ሓደ ናይ ቀረባ ዘመድ ምስ ዝመውት ዝኽፈል ጡረታ
ናይ ቀረባ ዘመድካ እንተ ሞይቱ፡ መሰል ናይ ጡረታ ብህይወት ንዝተረፈ (efterlevandepension) ዝበሃል ሓደ ዓይነት ጡረታ ክህልወካ ይኽእል እዩ። ጡረታ ብህይወት ንዝተረፈ ኣብቲ ሓፈሻዊ ጡረታ እቱው ኮይኑ፡ ጡረታ ቈልዓ (barnpension)፡ ደገፍ ብህይወት ንዝተረፈ፡ ጡረታ መተኻኸሊን (omställningspension) ጡረታ መበለትን (änkepension) ዝሓዘ እዩ። ንናይ ሽወደን ጡረታ ብህይወት ንዝተረፈ መሰል ንኽህልወካ፡ እቲ ዝሞተ ሰብ ኣብ ሽወደናዊ ኣብ ገለ እዋን ዝሰርሕ ዝነበረ ወይ ዝተቐመጠ ክኸውን ኣለዎ። መጠን ብዝሒ ናይቲ ጡረታ ብህይወት ንዝተረፈ ክንደይ ከም ዝኸውን፡ ኣብ እቲ ዝሞተ ሰብ ብሂወት እንተ ዝህሉ ክንደይ ምተቐበለ ነይሩ ዝተምርኰሰ እዩ።
ናይ ቀረባ ዘመድካ ምስ ሞተ፡ ንጡረታ ብህይወት ንዝተረፈ ንምርካብ ከተመልክት ኣየድልየካን ኢዩ። ሓደ ሰብ ምስ ሞተ ኵሉ ግዜ ብዓል መዚ ጡረታ ሓበሬታ ይረክብን መሰል ናይ ጡረታ ብህይወት ንዝተረፈ ዘለዎ ብህይወት ዝተረፈ መቕርብ እንተ ኣሎ ኾይኑ ይምርምርን እዩ።


text:
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ኣብ ኽፋላት ሱማሊያ፡ኬንያን ኢትዮጵያን ይወቅዕ ዘሎ ዝናብ ኣብ ልዕሊ ኣሽሓት ዝተፈነቐሉ ሱማሊያዊያን ሽግር ይፈጥር ከምዘሎ ፀብፂቡ።UNHCR ከምዝሓበሮ መንገዲታት ብውሑጅ ይዓንው ስለዘለው በቲ ከቢድ ዝናብ ንዝተሃሰዩ ረድኤት ናይ ምቕራብ ፃዕሪ የሰናኽሎ ኣሎ ይብል።
ኣብቲ ከባቢ ዝወቕዐ ከቢድ ዝናብ ነቲ ብድርቂ ዝተጠቕዐ ከባቢ ፅቡቕ ፍፃመ’ዃ እንተኾነ ብኻሊእ መዳዩ ግን ዕንወት እናስዐበ እዩ።
ንኣብነት ኣብ ዋና ከተማ ሞቓድሾ ይብል ፀብፃብ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት /UNHCR/ እቲ ውሕጅ ሰለስተ ሽሕ ዝፅግዑ ተመዛበልቲ ንዝተዓቖብሉ መፅለሊ ጣቢያ ከምዘዕለቕለቖ ሓቢሩ።ብተወሳኺ’ውን ንመጎዓዝያ ከምዘተኣጛጎሎን ካብ መንበሪኦን ናይ ዝሃድሙ ሰባት ቁፅሪ ክንኪ ከምዝገበረን እቲ ትካል ሓቢሩ’ሎ።
እቲ ዝናብ ሱማሊያዊያን ካብ ዅናትን ጥምየትን ብምህዳም ናብ ኢትዮጵያ መፅለሊ ንምርካብ ዝገብርዎ ጉዕዞ ኣይኸልከሎምን።ቅድም ኢሎም ምስ ዝነበሩ ክልተ ኣዋርሕ እንትነፃፀር ዝበዝሑ ስደተኛታት ኣብዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ኢትዮጵያ ናብዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዶሎ ኣዶ ከምዝኣተው UNHCR ይሕብር።
ልዕሊ 8,800 ሱማሊያዊያን ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናብቲ መዕቖቢ ስደተኛታት ኣትዮም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኬንያ ኣብ ዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ዝርከቡ 5,000 ስደተኛታት ኣባይቶም ብውሕጅ ከምዝሰኣኑ ወሃቢ ቃል UNHCR ኣፍሊጦም።UNHCRን መሻርኽቱን ንቶም ዝተጎድኡ ናብ ደረቕ ከባቢ ከምዝወሰዱዎምን ኮቦርታን መደቀሲ መንፀፍን ከምዝሃብዎምን ሓቢሮም።
330 ሽሕ ዝግመቱ ሱማሊያዊያን ኣብ ሃገሮም ብዘጋጠመ ድርቅን ስግኣት ፀጥታን ናብ ኬንያ፡ኢትዮጵያ፡የመንን ጁቡትን ከምዝኣተው ፀብፃብ UNHCR ይሕብር።


text:
Radio Erena: 19 March 2018
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ቁጠባ ሱዳን ንምብርባር 1.4 ቢልዮን ኣብ ማእከላይ ባንክ እታ ሃገር ከምዘቐመጠት ተሓቢሩ።
ሱዳን ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውጽኣቶ መግለጺ፣ ኣብ መንጎ ክልቲኦም መንግስታት ድሕሪ ዝተበጽሐ ምርድዳእ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ነቲ ገንዘብ ናብ ካርቱም ከተሰጋግሮ ከምዝወሰነት ኣፍሊጡ።
ኣቐዲመን’ውን ስዑዲ ዓረብ፣ ቀጠርን ባሕሬይን ነቲ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናንቆልቆለ ዝመጽእ ዘሎ ቁጠባ ሱዳን ንምብርባር ተመሳሳሊ ስጉምታት ከምዝወሰዳ ይዝከር።
ሱዳን፣ ምስ ምእዋጅ ናጽነት ደቡብ ሱዳን ኣብ 2011ካብ ነዳዲ ትርኽቦ ዝነበረት ኣታዊታት ድሕሪ ምስኣና፣ ብሰንኪ ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራታት ቁጠባኣ ናብ ውድቀት የምርሕ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ብፍላይ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣዋርሕ፣ መንግስቲ ሱዳን ናይ ወጻኢ ባጤራ ንምቁጣብ ኣብ ነዳዲን መግብታትን ዝገብሮ ዝነበረ ድጎማ ድሕሪ ምልዓሉ ምልዓሉ፣ ብዝተፈጥረ ናህሪ ዋጋታት ሃለኽቲ ነገራት ተቓውሞ ኣለዓዒሉ’ዩ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ኣውስትራልያ ኣብ ባንክ ሱዳን 11 ቢልዮን ዶላር ንምቅማጥ ከምዝሓተተት ሚኒስተር ማዕድን ሱዳን ሓሺም ዓሊ ሳሊም ሓቢሩ።
እቲ ሚኒስተር ብዝሃቦ መግለጺ መሰረት፣ ኩባንያታት ኣውስትርልያ ኣብ ዕደና ወርቂ ሱዳን ክሳተፋ እንተኽኢለን፣ መንግስቲ ኣውስትራልያ፣ ኣርባዕተ ቢልዮን ንዕደና 7 ቢልዮን ከኣ ትሕጃ ኣብ ሃገራዊ ባንክ ሱዳን ንምቕማጥ ድሉው ከምዘሎ ኣገንዚቡ።
ብመሰረት እቲ ናይቲ ሚኒስተር ሓበሬታ፣ሓሙሽተ ዓበይቲ ኩባንያታት ኣውስትራልያ ኣብ ዕደና ወርቂ ሱዳን ንኽዋፈራ ተገዳስነት ኣሕዲረን ኣለዋ።
ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣጽኒዓቶ ዝጽንሐት እገዳ ድሕሪ ምልዓላ፣ ሃገራት ምዕራብ ኣብ ዕደና እዛ ሃገር ንምውፋር ተበግሶታት ክወስዳ ጀሚረን ከምዘለዋ ይግለጽ።
ሓንቲ ካብተን ብብዝሒ ዕደና ወርቂ ኣብ ቅድሚት ዝስራዓ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝኾነት ሱዳን
=================


text:
Radio Erena: 17 January 2022
ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ዞባ ኣቡዳቢ፣ ናይ ድሮን መጥቃዕቲ ክኸውን ከምዝኽእል ዝተጠርጠረ ምፍንጃር ከምዘጋጠመ ማዕከናት ዜና ገሊጸን።
እቲ ምፍንጃር፣ ነዳዲ ኣብ ዘመላልሳ ሰለስቲ ዓበይቲ ቦጣት ከምዘጋጠመ’ዩ ተሓቢሩ።
ሑቲ ናይ የመን፣ ናይቲ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ከምዝወሰደ ኣፍሊጡ ኣሎ።
በቲ ሎሚ ሰኑይ 17 ጥሪ፣ ኣብ ኢንዱስትርያዊ ዞባ ሙሳፍሓ፣ ነዳዲ ኣብ ዝኽዘነሉ ከባቢ ዘጋጠመ መጥቃዕቲ፣ ብውሕዱ ሰለስተ ሰባት ክቕተሉ እንከለው ሽዱሽተ ሰባት’ውን ቆሲሎም።
ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝምራሕ፣ ኤርትራ ድማ ዝተጸንበረቶ ወትሃደራዊ ልፍንቲ፣ ካብ 2015 ኣትሒዙ ኣብ የመን ብዘካይዶ ዘሎ ደብዳብ ነፈርቲ ኣሽሓት ሰለማውያን ሰባት ከምዝቐተለ ይግለጽ።
ኣብ ልዕሊ ስዑዲ ዓረብ ተደጋጋሚ ናይ ድሮን መጥቃዕቲ ዘካየደ ሑቲ፣ ኣብ ልዕሊ ሕቡራት ኢማራት’ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስድ ምዃኑ ከጠንቅቕ ጸኒሑ’ዩ።
ሑቲ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት፣ ወትሃደራዊ ቀረባት ዝጸዓነት መርከብ ሕቡራት ኢማራት፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ናይ የመን ከምዝማረኸ ምግላጹ ይዝከር።
ሕቡራት ኢማራትን ስዑዲ ዓረብን ብወገነን፣ እታ መርከብ ሰብኣዊ ሓገዛት ዝጸዓነት ምዃና ብምጥቓስ፣ ሑቲ ብዘይቅድመ ኩነት ክፍንዋ እንተዘይክኢሉ፣ ወትሃደራዊ ግብረ መልሲ ከምዝህባሉ የመልክታ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ኢራን ክመጽእ ንዝኽእል ተጻብኦታት ንምምካት፣ ኣብ ምብራቓዊ ሸነኽ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ልምምድ ዝረካብ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ፣ ነዚ ሑቲ ኣብ ልዕሊ ዒላማታት ኣቡ ዳቢ ኣካይደዮ ዝበሎ መጥቃዕቲ ብዝምልከት መልሲ ክህባ ትጽቢት ይግበር።
===================


text:
22 Mar 2011 !! መንግስቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ልክዕ ከም’ቲ ዕቡድ ዓርኩ ቓዛፊ ብፍርሒ ስለዝወሓጡን ዝረግጹዎን ዝዛረቡዎን ኣይፈልጡን: ወግዓዊ ብዘይኮነ ንህዝቢ ንምድንጋር መዓልታዊ ንርእዮ ዘለና’ዩ፡፡ ንሚኒስትሪ ምክልኻል ቀጠልያ መብራህቲ ወሊዑሎም ልቢ ዘለዎ ኩሉ ሓኒኹ: ንክብርን መሰል እምነትን ካህናትን ደናግልን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስታያን ዝግህስ ሓድሽ ወተሃደራዊ ትእዛዝ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣመሓላሊፉ።
ን30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት ግብጺ ሑስኒ ሙባረክ፡ በቲ ንዝሓለፉ ክልተ መዓልታት ተጓሃሂሩ ሎሚ ዓርቢ 28 ጥሪ ናብ ጥርዙ ዝበጽሐ ህዝባዊ ናዕቢ መንግስቱ ክብትን ተገዲዱ።
ብመሰረት ማርክሳዊ ፍልስፍና መንግስቲ ክብሃል ከሎ ሃደ ደርቢ ንኻልእ ደርቢዝምዝምዘሉ ወይ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽሩ ዘእትወሉ መሳርሒ’ዩ። እዚ ትርጕም’ዚ ብፍላይ ኣብ ስሳታት ብዅላቶም ገስገስቲ ኢና ዝብሉ ወይ ንዓታቶም ዝስዕቡ መንእሰያትን ከም ቃል ኣምላኽ ዝውሰድ ዝነበረ’ዩ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ሞትን ጥይትን ህግደፍ ተሳጊሮም ምድረ በዳ ሳሃራ ሰጊሮም፡ ዝፈትውዎምን ዘፍቅርዎምን ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ በረኻ ሲና ንኣሞራ ብሰንኪ ህግደፍ ወፍዮም ኣብ እስራኤል ዕቑባ ዝሓተቱ መንእሰያት ማእለያ የብሎምን።
መንግስቲ ሆንግ ኮንግ ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘጽንዖ፡ ቀረብን ምስግጋርን ኣጽዋር፡ ምድስካል ኣብ ባንካትታት ዝርከብ ገንዘብ ናይቲ ስርዓትን፡ ምቕያድ ምንቅሳት ሰበስልጣንን ዘጠቓለለ እገዳ ባይቶ ጸጥጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ስራሕ ዘውዕል ኣዋጅ ከምዘውጽአ news.gov.hk ዝተባህለ ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ ናይታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ኣዛዚ ሰራዊት ሶማሊላንድ ጀነራል ኤልሚ ሮቢለህ ፉሩር፡ ንጋዜጠኛትት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ምዕላሞም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሶማሊላንድ ብምዕራፍ ናብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ክኣትዉ ንዝፈተኑ ኣስታት 300 ኣባላት ተቓወሚ ምንቅስቓስ ኢትዮጵያ፡ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ኣብ ከበባ ብምእታው ከምዝሃደኑዎም ገሊጹ፡
ደጊም ‘ሲ፡ ኤርትራውያን፡ መንግስቲ ወይ ስርዓት ከምዘይብልና ኣረጋጊጽና ኣለና። ኣብ ሓንቲ ሃገር ከምዚ ዝኣመሰለ ባዶሽ ናይ ስርዓት ኣብ ዝህልወሉ ግዜ ብዕቱብ ክምለሽ ዘለዎ ዓቢ ሕቶ ‘ምብኣር፡ “ንሕና ከም ሕብረተሰብን ከም ህዝብን ከ ኣለና ዶ?” ዝብል ‘ዩ።
ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኾኑ ኤርትራውያን፡ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዝቃወሙ ሶማላውያን፡ ከምኡ ‘ውን ኣባላት ቅንጅትን ግንባር ሓርነት ኡጋዴንን ዝርከቡዎም ሰልፈኛታት ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝበየኖ እገዳ ብምቅዋም ብ22 ለካቲት ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ ተሰሊፎም ውዒሎም።
ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ትማሊ ሰንበት ዕለት 15/02/2010 ኣብ ናይ ኢትዮጵያውያን ፓል-ታልክ ሩም Ethiopian review.com on line ብኤልያስ ክፍለተመሪሑ፡ ተቓወምቲ ኢትዮጵያውያን ደገፍትን ወከልትን መንግስቲ ኤርትራ ከም ዶክተር በርሀ ሃብተጊዮርጊስን ካልኦትን ዝተሳተፍዎ ፓል-ታልክ ልዕሊ 200 ሰባት ሰሚዕዎ።
ኣቐድም ኣቢሎም፡ ንኤውሮጳ ኣብ ጉዕዞ እንከለለዉ ጃልብኦም ብምብልሻዋ ብምትሕግጋዝ መንግስቲ ጥልያንን ሊብያን ካብ መዓት ወጺኦም ናብ ሊብያ ዝተመልሱ ዝርከቡዎም 150 ዝኾኑ ኤርትራውያን ብሰበስልጣን ሊብያ ተገፊፎም ምስ ተወስዱ ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ቀንዲ ኣገልገልቲ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብምዃን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣደዳ ስቓይን ዓመጽን ኣብ ልዕሊ ምግባር፡ ጸረ ረብሓታት ኣመሪካ ብንጥፈት ንዝስርሑ ዘለዉ ኣመሪካዊ ዜግነት ንዝነበሮም ሸሞንተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ህግደፍ ኣመሪካዊ ዜግነቶም ከምዝሓኸኾ ናይ ቀረባ ኣፍልጦ ዘለዎም ዲፕሎማስያዊ ምንጭታት ንኣሰና ሓቢሮም።
እቲ ብቤትምኽሪ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ ከምዝጸደቐ ዝጠቐሶ መምርሒ፡ እቶም ካብታ ሃገር ከምዝወጹ ዝተገብሩ ኤርትራውያን፡ ግላዊ ንብረቶም ንምርካብ፡ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ንምክያድ፡ ኣብ ባንክታት ኢትዮጵያ ዘሎ ገንዘቦም ብምንቅስቓስ ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከምዘለዉ ተቖጺሮም ኣብ ንግድን ወፍርን ንኽነጣጠፉ ዘኽእሎም ምዃኑ የገንዝብ።
ሚኒስተር ጸጥታ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዑመር ሓሺ ኣደን ትማሊ ኣብ ዘካየዶ ጋዜጣዊ ዋዕላ፡ ኣጽዋር ዝጸዓነት ናይ ኤርትራ ነፋሪት ብላድ-ዶግለ ኣብ ዝብሃል ካብ መቓድሾ 100 ኪሎሜተር ርሒቑ ኣብ ታሕተዋይ ሸበሌ ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝዓለበት ብምጥቃስ፡ ንስርዓት ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ብምእታዉ ከምዝኸሰሶ፡ APA ዝተባህለ ናይ ኣፍሪቃ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣርባዕተ ዓበይቲ ጋዜጣታት ሽወደን ብምውህሃድ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ካብ 2001 ኣትሒዙ ኣብ ምስጢራዊ ቤትማእሰርቲ ዳጕኑዎ ዘሎ ኤርትራዊ-ሽወደናዊ ንጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ክፈትሖ ብምጽዋዕ ሰፊሕ ጎዘመተ ጀሚረን።
ኣብቲ ብዕለት 12 ጥሪ 2009 01፡36 ወጋሕታ ኣብ ጥቓ ዶብ ሱዳንን ግብጽን ዝተኻየደ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ጸይቀ ዕሉል ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ምኽትል ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ ጎይትኦም (መቐለ) ዝኾነ ኮሎኔል ኣፎወርቂ ሞሳዝጊ ዝርከቦም 6 ሜጀራትን 2 ካፒተናትን ከም ዝተቐትሉ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
እቲ ብጭንቀት ተዋሒጡ፡ ፈታዊኡን ጸላኢኡን ምልላይ ስኢኑ፡ ንዝረኸቦ ብጃምላ ምእሳር ተተሓሒዙዎ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝኣሰሮም ሰራሕተኛታት መንግስቲ ቁጽሮም ካብቲ ኣብ ዜና ዝጠቐስናዮ ቁጽሪ ከምዝበዝሕ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ብጭንቀት ተዋሒጡ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣባላት ራድዮ ባና ማለት ፈነወ ትምህርቲ ንዓበይቲ ዝርከቡዎም ልዕሊ 30 ሰራሕተኛታት መንግስቲ ከምዝኣሰረ ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ካብ 11 ዝተፈላለያ ክፍላተ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ተሓርዩ ዝተዋጽአ ብ”ኮሚቴ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ” ዝፍለጥ ብመኮንናት ዝምራሕ ኮሚቴ፡ ነቲ ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣቕሪቡዎ ዘሎ ተቓውሞን መሰረታዊ ጠለባትን ብዝተወደበ መልክዕ ምስ ላዕለዎት ልኡኻት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝዘተየሉ ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ከካይድ ክታሞም ዝተነብሮ መወዋዕታ ኣቕሪቦም ካብ ዝነበሩ ብ ጉጅለ 15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ነበር ሓደ ዝነበረ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሽወደን ተሰዲዱ ዝነብር ገዲም ተጋዳላይ መሓመድ ብርሃን ብላታ፡ እቶም ዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝጠለቡ ሓርበኛታት፡ ፍትሓውን ህዝባውን ሕቶ ህዝቢ ሒዞም፡ በቲ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ጸላም ቤትማእሰርቲ ይሓቁ ከምዘለዉ ኣገንዚቡ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባን ዝተፈላለዩ ከተማታት ኢትዮጵያን ዝርከቡ ኤርትራውያን መንግስቲ ምስሪ ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣገዲዱ ናብ ኤርትራ ምምልሱ ብምቅዋም ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም። ዝርዝር ዜና ብቭድዮ ንምክትታል ኣብ’ዚ ጠውቑ።
እዚ ንኣትዎ ዘለና ዓመተ 2008 ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ከም ነበልባል እናተወልዓ ዝኸይድ ዘሎ ሕቶ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ንምምስራት ብዝያዳ ዝሕይለሉ ዓመት ንክኽውን ኩላትና ክንሰርሓሉ ዘለና ዓመት እዩ።
ሓደ መዓልቲ ድሕሪ ‘ቲ “መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ፈለማ ሰሙን ወርሒ ሕዳር ወራር ኣንጻር ኤርትራ ከካይድ ካብ ኣመሪካ ፍቓድ ረኺቡ ኣሎ” ክብል መንግስቲ ባዕሉ ብወግዒ ዘመሓላለፎ መግለጺ፡ ትማሊ ቐዳም 27 ጥቅምቲ ኣብ ኣስመራ ሰፊሕ ግፋ ከካይድ ከምዝወዓለ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝመጽእ ሰሙን (ፋልማይ ሰሙን) ናይ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ወራር ከካይድ እዩ’ ዝብል ሓበሬታ ካብ ትላላት ስለያን ግለሰባትን ሓበሬታ ከምዘሎ፡ መንግስታዊት መርበብ ሓበሬታ ሻባይት.ኮም ትማሊ ኣብ ዝዘርግሓቶ ሓበሬታ ኣፍሊጣ።
መንግስቲ ኤርትራ ምስቲ ብ13 ጥቅምቲ ንኮለኔል ስምኦን ገብረድንል ንምቕታል ዝተኻየደ ፈተነ ቅትለት ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ሰባት ከምዝኣሰረ ምእማኑ ሮይተርስ ካብ ኣሰመራ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንስምምዕ ሰላም ኣልጀሪስ ንኹሉ ወይ ብኸፊል፡ ንግዚኡ ወይ ንሓዋሩ ክስርዞ ይሓስብ ምህላው፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ከምዘፍለጦ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።
ናይ ባይቶ ኣመሪካ (ሰነት) ኮሚተ ወጻኢ ዝምድናታት ጸብጻብ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብኣመሪካን መንግስቲ ሲሪላንካን ከም ‘ግብረሽበራዊ ውድብ’ ዝጥቀስ ‘ታሚል ታይገርስ’ ቀጥታዊ ወተሃደርዊ ሓገዝ ይገብር ከምዝነበረ ከምዘቃለዐ ኤሽያን ትሪቡን ዝተህለ መርበብ ሓበሬታ ይገልጽ።
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ከም መርኣያ ናይቲ እናኣንቆልቆለ ዝኸይድ ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናኡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ካሊፎርንያ ዝነበረ ቆንስላዊ ቤትጽሕፈት ኤርትራ ክዕጾ ከምዝኣዘዘ ቢቢሲ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እገዳ ኣጽዋር ብምጥሓስ ጸረ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ንዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ኣጽዋር ምቕባል ትቕጽል ኣላ ክብል ዘቕረቦ ክሲ ነጺጉዎ።
መንግስቲ ኤርትራ ንእገዳ ኣጽዋር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምጥሓስ ንተቓወምቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ኣጽዋር ምቕባል ከምዝቐጸለ ብባይቶ ጸጥታ ነቲ እገዳ ክከታተል ዝተመዘዘ ጉጅለ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ኣፍሊጡ።
መንግስቲ ሱዳን፡ ካብ ሓሙስ 12/07 ኣትሒዙ ኣብ ካርቱም መጠነ ሰፊሕ ግፋ ኤርትራውያን ስደተኛታት የካይድ ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ካርቱም ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝኣሰሮም ክልተ ሰራሕተኛታት ብሪቲሽ ካውንስል ሓደ ተፈቲሑ፡ እቲ ሓደ ግን ዛጊት ነጻ ከምዘይተለቀ ሮይተርስ ንወሃቢ ቓል ብሪቲሽ ካውንስል ብምጥቃስ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ንሓላፊ ብሪቲሽ ካውንስል ኣብ ኣሰመራ ብምእሳር፡ ንሓደ ዲፕሎማሰኛ ዓዲ እንግሊዝ ፡ ብሰበብ መደብ ትግባረ ‘ሳተላይት ኢንተርነት ሊንክ’ ካብ ኤርትራ ከይወጽእ ከምዝኣገዶ ጋርድያን ዝተባህለ ጋዜጣ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ንብጹእ ወ ቅዱስ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ፡ ኣቦና ኣንጠንዮስ ንዝገብረሎም ዘሎ ሕማቕ ኣተሓሕዛ ዝዅንን ናይ ጸሎት ስነስርዓት ኣብ ለንደን ከምዝተኻየደ ቢቢሲ ኣብ ሰስፈሮ ዓንቀጽ ሓቢሩ።
“ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝለኣኾ ደብዳበ፡ ነቲ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት ብኣህጉራዊ ኮምሽን ዶባት ዝተወሰነ ብይን “ ብዘይ ቅድመ ኩነት ተቐቢልናዮ ኣለና” ከምዝበለ ኣሾሸይትድ ፕረስ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነጺጉዎ።
ቀዳማይ ሚኒስተር መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዓሊ መሓመድ ገዲ ምሕዝነት ተቓወምቲ ሶማልን እትዮጵያን ኣብ ኤርትራ ይቐውም ከምዘሎ ሎሚ (09 ሰነ) ብድምጺ ኣመሪካ (VOA) ንዝተመሓላለፈ ሓበሬታ ከምዘረጋገጾ መርበብ ሓበሬታ ድምጺ ኣመሪካ ኣገንዚቡ ።


text:
ደቀባት ኣመሪካ ክንዲ’ቲ ዝወረዶም በደል ዝዳርግ ኣፍልጦ ከም ዘይረኸቡ’ዮም ዝምጕቱ። መንግስቲ ወግዓዊ ይቕረታ ከም ዝሓተተን ኣዋጅ ከም ዘሕለፈን ደኣ ይመጕት እምበር፡ ብዓይኒ እቶም ደቀባት’ሲ እኹል ኣይነበረን፡ ኣይኰነን’ውን።
ኣብ ኣዋጃት ኣመሪካ፡ እንተ ወሓደ ሓንቲ ምስቲ ቀንዲ ኣርእስቲ ዘይትኸይድ ዓንቀጽ ክትህሉ ልሙድ’ዩ። እዛ መብዛሕትኡ ግዜ እኹል ኣቓልቦ ከይረኸበት እትስገር ዓንቀጽ ንኣመምቲ ሕጊ ንምሕጓስ ወይ ድማ ንበይና ከም ኣዋጅ ክትቀውም ስለ ዘይትኽእል’ዩ።
ኣብ 2010 ዝሓለፈ፡ ድሒሩ ህዝባዊ ሕጊ 111-118 ብዝብል ዝጽዋዕ ኣዋጅ እምበኣር፡ ሓንቲ እኹል ኣቓልቦ ከይረኸበት ዝሓለፈት ዓንቀጽ ኣጠቓሊሉ ነይሩ። እታ ዓንቀጽ፡ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ኣመሪካ ንዝወረደ ንታሪኻዊ ዓመጽ ይቕረታ ትሓትት’ያ።
እቲ ብላዕለዋይ ባይቶ (ሰነት) ኣብ ታሕሳስ 2009 ጸዲቑ፡ ኣብ 2010 ብፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ዝተፈረመ’ሞ ዳሕራይ ሕጋውነት ዝለበሰ ኣዋጅ “ንዓመታት ዝኸደ ኣድልዎ፡ ዝምቡዕ ፖሊሲ፡ ጥሕሰት ኣብ ልዕሊ ባህሊን መንነትን” ብምእማን: ንደቀባት ኣመሪካ ይቕረታ ዝሓትት’ዩ።
“እታ ናይ ይቕረታ ዓንቀጽ ኵሉ እቲ እንደልዮን እንጽበዮን ተጠቓልል’ያ፡” ይብል ካብ ደቀባት ዓሌት ዩሺ ዝዀነ ዶክተር ነጂል ቢግፖንድ። ዶክተር ቢግፖንድ፡ ምስ ኣባል ባይቶ ካንሳስ ዝዀነ ሳም ብሮውንባክ፡ ባይቶ ኣመሪካ ወግዓዊ ይቕረታ ዝሓቱሉ መገዲ ኣብ ምስራሕ’ዩ ጸኒሑ።
እቲ ዝጽበዮ ይቕረታ ምስ ሓለፈ ግን ብኸምቲ ዝሓሰቦ ስለ ዘይኰነ ሕጕስ ኣይኰነን።
ቀንዲ ቅሬታ ዶክተር ቢግፖንድ እቲ ዓንቀጽ ኣብ ካልእ ናይ ምክልኻል ዝምልከት ኣዋጅ ተጠቓሊላ ምውጻኣን ንበይና ከም ሕጊ ዘይምስፋራን’ዩ ።
እታ ዓንቀጽ፡ በቲ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ኣመሪካውያን ዝተፈጸመ ግፍዒ፡ ፕረዚደንት ኣመሪካ ወግዓዊ ይቕረታ ክሓትት ከም ዘለዎ’ውን ትጠቅስ’ያ።
እንተዀነ፡ እታ ዓንቀጽ ኣብቲ ዓቢ ፈጺሙ ዘይምልከታ ኣዋጅ ተቐቢራ ምውጻኣ፡ ዋላ እቶም ዝምልከቶም ደቀባት ኣመሪካ’ውን ከም ዘይፈልጡዋን ዘየስተዋዓሉላን ዶክተር ቢግፖንድ ይሕብር።
ስለዚ እምበኣር’ዮም እቶም ኣበገስቲ ናይቲ ዓንቀጽ፡ እኹል ኣቓልቦ መታን ክረክብ፡ ኣብቲ ወግዓዊ ጽንብል ዝግበሮ ሮዝ-ጋርደን ናይ ህንጻ ቤተ-መንግስቲ ዋይት-ሃውስ ክኸውን ዝጽበዩ ዘለዉ። ንዕኡ ድርኺት ንምግባር ከኣ “ይቕረታ” ብዝብል ኣርእስቲ ሰፊሕ ጎስጓስ ጀሚሮም ኣለዉ።
ከም ኣካል ናይቲ ዝካየድ ዘሎ ጎስጓሳት፡ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ኣመሪካ ንዝተፈጸመ ግፍዒ ዘንጸባርቕ ስራሓት ቪድዮን ምዝርጋሕ ይርከቦ።
መንግስቲ ኪንዮ ናይ ጽሑፍ ይቕረታ ክኸይድ ከም ዘለዎ ዝምጕቱ’ውን ኣለዉ። ኣብ ክንድኡ ኣብቲ ሕጂ ዝርአ ዘሎ ኣድልዎ ብምትኳር ዳግም ዝሕደሱሉ መገዲ ምንዳይ’ዩ።
ተመራመርቲ ናይቲ ዓውዲ ምስ ካልኦት ኣብ ልዕሊ ደቀባት ከቢድ ግፍዒ ዘውረዳ ብምንጽጻር፡ ኣመሪካ፡ ነቲ ጉዳይ ወግዓዊ ኣፍልጦን ግቡእ ካሕሳን ኣብ ምሃብ ድሒራ ከም ዘላ’ዮም ዝምጕቱ ። ካልእ እንተ ተረፈስ ኣብ ሮስ-ጋርድን ዝግበር ወግዓዊ ይቕረታን ጽንብልን ድማ እኹል ኣቓልቦ ክረክብ ከም ዝኽእል የመልክቱ።
ብዘይካ’ቲ ብመንግስቲ ዝግበር ወግዓዊ ይቕረታ ናይ ዳግመ-ሕውየት መደባትን፡ ነቲ ዝተፈጸመ በደላት ኵሉ ህዝቢ’ውን ንኽፈልጦን ግቡእ ግንዛበ ከሕድርን፡ ሰፊሕ ሸፈነን ጎስጓሳትን ክግበረሉ ከም ዘድሉ ድማ ይዛረቡ ተጠበቕቲ።
ኣብዚ መዳይ ቀዲማ ብምንጽጻር እትርአ ካናዳ’ያ። ኣብ 1998 ዘሕለፈቶ ወግዓዊ ናይ ይቕረታ መግለጺን ንዳግመ-ሕውየት ደቀባት ዝውዕል ባጀት’ውን ፈልያ’ያ። ብመሰረት’ቲ ኣዋጅ፡ ንመደንፍዒ ደቀባት ካናዳ ዝውዕል $350 ሚልዮን ባጀት መንግስቲ ሰሊዑ።
እቲ ገንዘብ፡ ኮሚሽን ሓቂ ዕርቂን ብምቛም፡ ንደቀባት ተመሃሮ ኣብ ትምህርቶም ዝሕግዝን ኣወንታዊ ኣድልዎ ዝህብን’ዩ።
ኣውስትራሊያን ኒው-ዝላንዳን'ውን ኣብ ልዕሊ ደቀባት ብዝወረደ ግፍዒ ወግዓዊ ይቕረታ ሓቲተን’የን። ኒው-ዝላንድ ኣብ 1998 ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ማእሪ ንዝተገብረ ምምንዛዕ መሬትን በደልን ወግዓዊ ይቕረታ ሓቲታ ነይራ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣውስትራሊያ’ውን ብተመሳሳሊ ኣብ 2008 ንደቀባት ወግዓዊ ይቕረታ ሓቲቶም ነይሮም።
ኣመሪካ’ውን ኣብ ካልእ ጉዳያት’ሲ ወግዓዊ ይቕረታ ካብ ምሕታት ኣየበዀረትን። ንኣብነት ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ኣብ ልዕሊ ጃፓን ንዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኒክሌራዊ ኣጽዋር፡ ከምኡ’ውን ኣብ 1893 ንንግስነት ሃዋይ ኣብ ምዕላው ዝተጻወተቶ ተራን ካልእ ኣጋጣሚታትን ይቕረታ ሓቲታ ኣላ።
እቲ ንብዙሓት ስግንጢር ኰይኑ ዘሎ እምበኣር፡ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ኣመሪካ ንዝተፈጸመ በደል ብወግዒ ምቕባል ክሳብ ክንድዚ ምድንጓዩን ምዝሕታሉን’ዩ።
በበይኖም ሓገግቲ ኣካላት፡ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ንዝፈጸመቶ ግፍዒ ብግቡእ ክትምርምሮን ዝግበኦ ካሕሳ ክትከፍልን ደጋጊሞም ይፈትኑ ደኣ’ምበር ክሳብ ሕጂስ ዝገበኦ ኣቓልቦ ኣይረኸበን። ምሕጽንታ ኣብቲ ጉዳይ ዝሰርሑ ዘለዉ ኣካላት ፕረዚደንት ባይደን ነዚ ጉዳይ ዝግበኦ ኣቓልቦ ክህቦን እቶም ግፍዒ ዝወረዶም ድማ ባዕላቶም ንቕድሚት መጺኦም ዛንታኦም ክነግሩን’ዩ ።


text:
ባይቶ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባኡ ኣካይዱ
ብዕለት 21-01-2018 ባይቶ ሰ.ዲህ.ኤ ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባ ኣካይዱ። ዝተዋሃህደን ልዙቡን ስሩዑን ኣኼባ ከኣ ኣካይዱ፡፡ ኣብ’ዚ ኣኼባ ስሩዕ ኣኼባ ብጉዳይ ሃለዋት ህዝብን ሰልፍን፡ ሃገርናን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተፈጢሩ ዘሎ ኣህጉራዊ ኩነታት፡ ኣልዒሉ ዘትዩ።
ቀዳማይ ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ ሰ.ዲ.ህ.ኤ ህዝብና ኣብ ውሽጢ 26 ዓመት ብቀጻሊ ክወርዶ ዝጸንሐን ዝወርዶ ዘሎ ኩሉን እንተናዊ ጸገማት ዘይሰብኣዊ ምሕደራ፡ ዘይፍትሓዊ ማሕበራዊ ናብራ ኣልዒሉ ዘትዩ። ሃገርና ከቢብዎ ንዘሎ ዞባውን ዓለምለኻዉን ወጥሪ ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያ ብዘይዕረፍቲ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ክዝረበሉ ዝጸሐ ኩነታት ብምርኣይ፣ ውልቀ መላኺ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ጽባሕ ጽባሕ ዝቀየያር ፖለቲካውን ዲፖሎማስያውን ፖሊሲታት ዘምጽኦ ቅልውላው ዝተሞርኮሰ ኮይኑ ኣብ መንጎ ሱዳን፣ግብጺ፣ኢትዮጵያ፣ኤርትራ ሓደ ሸነኽ፣ ኣብ ጉዳይ የመን ሽርክነት ቀጠርን ሱዑዲ-ዓረብን ካልኣይ ሸነኽ ንሃገርናን ከባቢናን ኣብዘይ ርግኣትን/ ህውከትን ግጭትን ክመርሕ ዝኽእል ስግኣታት፡ ኣብ ህዝብና ክፈጥሮ ዝኽእል ስነ ኣእምሮኣዊ ጭንቀት ቀሊል ከም ዘይኮነ መዚኑ። ይኹን’ምበር ህዝብና ኣብ ኵናት ወረ ኵናትን ዝጸንሓሉ ቀሊል ዘይኮነ ዓመታት፡ ጃምላዊ ማእሰርቲ ስደት፡ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ናህርን ክብርን ዕዳጋታት፡ ስእነት ኣባይትን መዓልታዊ ናብዮት፡ ዘይብቁዕ ህዝባዊ ኣገልግሎት ካብቲ ብቀረባ ከሳቅዮ ዝጸንሐ ምዃኑን፡ ንህዝብናን ዓለምናን ዘዛርብ ዘሎ ጉዳያት ውልቀ መላኺ ስርዓት ብሓላፍነት ዝሕተተሉን እዩ። እዚ ስለ ዝኾነ ኣብ ኤርትራ ውልቀ መላኺ ኣልጊስካ መተካእታ ዘይብሉ ቅዋማዊ ህዝባዊ ስርዓት ንምትካል ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ግደን ተራ ሰ.ዲ.ህ.ኤ ከበርክቶ ዘለዎ እጃም ብዕቱብነት ዘትይሉ።
ውልቀ-መላኺ ካብ ድፕሎማስያዊ ጽምዋ ክወጻሉ ዝኽእል ዕድልን ባይታን ንምፍጣርን ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዝገብሮ ዘሎ ምዕልባጥ ዝተወልደ ሓሳብ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምትታት ምዃኑን፡ ህዝብና ከኣ ካብ’ዚ ኵናት ዝረብሖን ዝኸስቦን ከመይ ዘየለን እኳ ደኣስ ንዝነበሮን ክሓልፎን ዝጸንሐ ሂወት መሊሱ ንዝኸፍአ ቅልውላውን፡ ምዝንባል ናብራ፡ ስደት ከም ዘስዕበሉ ተርእዮን ውጽኢት ምልካዊ ምሕደራ ምዃኑ ርእዩ።
ብኣንጻሩ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ንዘሎ ቅልውላውን ጸልማት መነባብሮ ህዝብና ንምሽፋን፣ ውልቀ መላኺ ስርዓት ብዝውንኖን ከምድላዩ ዝእዝዞ ማዕከናት ተጠቂሙ ከም’ቲ ወትሩ ዘካይዶ ፕሮፕጋናዳ ንህዝብናን ዓለምናን ንምድንጋር እንተዘይኮይኑስ፡ ለውጢ ከምጽእን ዝሓሸ ሂወት ሃገርናን ህዝብና ከሰጋግሮ ከም ዘይክእል ርእዩ። እዚ ዓቕለ ጽበታዊ ዘበገሶ ህውተታ ውልቀ መላኺ፣ ምልክት ውድቀቱ ስለ ዝኾነ ከኣ ደምበ ፍትሒ ብሓባር ዝሰርሓሉ ባይታ ክፈጥር ምስ ኣብ ውሽጢ ዝርከብ ደላይ ለውጢ ዝኾነ ህዝብና ጽኑዕ ምትእስሳር ብምግባር ናይ ምስግጋር ግዜ ምቅርራብ ምድላዋት ክገብር ኣድላይነቱን ኩነታት ይጽውዖ ምህላዉ ርእዩ፣ ብወገና ሰ.ዲ.ህ.ኤ ብሙሉእ ሓይሉ ክንሰርሓሉን ክቃለሰሉን ከም ዘለዎ ተገንዚቡ፡፡
ኣኼባ ባይቶ ኣበይ ኣለና፣ እንታይ ኽንገብር፣ ኣበይ ክንበጽሕ፣ ዝብል ሕቶ ኣልዒሉ ድማ፡ ንሕና ኣባላት ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ንዝተበገስናሉ ፖለቲካዊ ዕላማታትን ውሳኔታትን፡ ድሌት ህዝቢንምምላስ፡ ፍትሕን ዲሞክራስን ክነግስ፡ስልጣን ንህዝቢ ክሳብ ዝርከበ ናይ ዝካየድ ርሕቀት ቃልሲ ብግሉጽን ብተሓታትነት ምስራሕ ከም ዝግባእ ርእዩ፡ ይኹን እምበር እዚ ግዙፍ ሃገራዊ ዋኒን፡ ሓላፍነት ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ደላይ ፍትሒ ስለ ዝኾነ ምስ ዝተፋላለያ ፖለቲካውያን ሰልፍታት፡ ውድባት ሓቢረን ምቅላስ መተካእታ ዘይብሉ ሓደን ኣውራን መሰረታዊ ሕቶ ክምለስ ክኽእል ከም ዘለዎ ዓብይ ኣቃልቦ ተዋሂብዎ ተዘሪብሉን። እተን ብራኢ-ዕላማ- ተማሳሳሊ ተልእኾ ዘለወን ክኣ ሓቢረን ብምስራሕ ክረጋገጽ ዝኽእል ምዃኑ ይኣምን።
እንታይ ክንገብር ንዝብል ክኣ ነቲ ህዝቢ ዘማእከለ፣ሰፊሕን ዲሞክራሲያዊ ጽላል ንኽህሉ፣ብቕድም ስራሕካን ኣካይዳኻን ኣጻፊፍካ ምዱቡን ትካላውን ኣሳራርሓ ኣታኣታቲኻ ንውልቀ ሰብ ይኹን ውድባት፣ብጽምዳዊ ይኹን ብእኩብ ኣብ ስራሕ እናተራኸብካ፡ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ፣ዘይምትእምማን ኩነት ሰጊርካ ናይ ሓባር መደባት ዝካየድሉ ምትእትታውን ምትርጓምን እዩ፤ ኣበይ ንምብጻሕ ዝብል ክኣ፣ከም’ቲ ልዕል ክብል ዝተገልጸ ስልጣን ካብ ህዝቢ ንህዝቢ ዝብል ዲሞክራሲያዊ ኣገባብ፣ ፍትሕን ግዝኣተ-ሕግን ክሳብ ዝረጋገጽ፣ መሰል ደቂሰባት ዝኸብረሉ ፣ስኒት ሓድነት ህዝብን ተረኺቡ፣ ሙሉእ ልእላውነት-ሃገርን ተረጋጊጹ ህዝብና ብሰላም ዝነብረላ ሃገር ንምቋም እዩ። ነዚ ንምብጻሕ ሓያል ቃልሲ ተወፋይነት ተሳተፍነት ኩሉ ዜጋ ዘረጋገጸ፡ እጃምና ንምብርካት ብተግባር ክንስርሓሎም ዘለዎም ጉዳያት ብሓባራዊ ስምምዕ ንሓባራዊ መደባቱ ምብጋስ። ነተን ብግዚያውነት ቆይመን ዘለዋ ኣርባዕተ ቤት ጽሕፈታት ከኣ ብትካላዊ ዲሞክራሲያው ብመደብ ክሰርሓ ምቅድሚት ክስጉማ ዘኽእለን ምድላዋት፡ ቀረባን ርሑቅ መደባት ሓንጺጹ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ደላይን ተጣባቂ ሓድነት ደኣ’ምበር ፈላላይ ከምዘይኮነ፡ ኣብ ዘተን ምርድዳእን፡ ኣብ ስኒትን ሓድነትን ዝኣምን ሰልፊ ምዃኑ ክሰርሓሉን ክቃለሰሉን፡ ብንጹር ንህዝቢ ክሕበር ሓላፍነት ኩሉ ኣባል ሰልፊኳ እንተኾነ ዝምልከቶም ኣካላት ሓበሬታ ኣብ ምዝርጋሕ ግደኦም ከበርክቱ ከም ዘለዎም ቤት ጽሕፈታት ሰልፊ ኣብ ሓድሕዶም ብምትሕግጋዝ ልዑል ኣስተዋጽኦ ክገብሩ ምዃኖ ስምምዕ ተበጺሑ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፣ናይ ቡዙሓት ራእን ሓሳብን ክሰምዕ ድልውነቱ ገሊጹ፣ ንኹሉ ነቲ ኣብ ደምበ-ፍትሒ ዝዋሳእ ክዓኩክን ክዓብን፣ ብልፍንቲ ይኹን ብሓባር ክሰርሕ ዕዙዝ እዋናዊ ሕቶ ህዝብና ምዃኑ ኣገዳስነቱ ርእዩ። ካብ ጸለምን ክስን፡ ካብ ፈላላይን በታንን ተግባራት ብምርሓቕ፡ህልክ፣ቅርሕንቲ፣ጽልኢ፣ትምክሕቲ ቦታ ከይሃበ ፍናን/ሞራል ሰልፊ፡ ደምበ ፍትሒን ህዝብናን ክብ ንክብል ምጽዓር፣ ምስ ህዝቢ ብቀረባ እትራኸበሉ ተባላሕነት መራኸቢ ብዙሓት ተጠቂሙ ክቃለስ ከም ዘለዎ ሓደ ካብ’ቲ ኣብርቲዑ ክስርሓሉ ዘለዎን ዝተሰማማዓሉ መደባት ሓደ እዩ።
ግርጭትና ክንፈትሕን ንቃልስና ምስ ናይ ኩሎም ተዋሳእቲ ፍትሕን-ዲሞክራስን ተዋሃሂዱ ክሰርሕ፣ ብሓደ ድምጺ መልእኽትና እነብጽሓሉን፣ ህዝቢ ክዓስሎ ዘለዎ ዲሞክራሲያዊ ባይታ ክህሉ ናትና ጽዓትን ሓይሊ ቃልሲ ስለ ዝሓትት፡ ተሳትፎ መላእ ህዝብና ውሽጥን ወጻእን ብሓፈሻ፡ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያት ከኣ ብፍላይ፡ ክረጋገጽ ክተባባዕ ሰልፋዊ ሓላፍነት ከም ዘለዎ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ርእዩ፡፡
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንስውኣትና
ክንዕወት ኢና
ዜናን – ሓበረታን
ሰ.ዲ.ህ.ኤ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10927


text:
ብዛዕባ፦ ድሑን መጻኢ ህዝቢ ኤርትራ ካብ 12 ክሳዕ 14 ታሕሳስ አብ ሃገር በልጁም ዚተዋዕለ ሰሚናር ሓጺር ሓበሬታ
(ብተክልሰንበት ተኽላይ ከም ሓደ ካብ ተሳተፍቲ ሰሚናር ዚነበሩ ሰባት)
መእተዊ ከም ድሕረ–ባይታ፦
እቲ ሰሚናር ኤርትራውያን ዘይኮኑ NGO|s (ዘይመንግስታዊ ትካላት) ዚተጸውዐ ኴይኑ ምስ ሕብረት ኤውሮጳ ወይ አብ ከባቢኡ ከም ተወከልቲ ናይ ሕብረት-ኤውሮጳ ኴይነን ዚሰርሓ ትካላት ከም ናይ በዓል ወ/ሮ ፋን-ራይዘን Mrs. Mirjam van Reisen ዘካተተ’ዩ። ካብኡ ሓሊፉ ብዙሓት ዕዱማት ንኣብነት ካብ ትግራይ ሓደ ኣቶ ተኪኤ ኪንፈ ዚበሃሉ ናይ ስደተኛታት ትካል (ARRA)፣ ካብ ከናዳ ሓደ ተጣባቒ መሰል ደቂ ሰባት ብፍላይ ንጕዳይ ዓፋር (Mr. Magnet)፣ እቲ ውሩይ ተቓዋሚ ህግደፍ ዚኾነ ኢንግሊዛዊ Mr. Martin Plaut፣ ኬንያዊ ደጋፊ ፍትሕን ተማራማርን ካብ Erasmus Rotterdam university (Mr. Antony Otieno Ong’ayo)፣ አብ ኡጋንዳ ምኒስተር ብጕዳይ ስደተኛታት ዚኾነት (Mrs. Maria Malula) ተወላዲ ዚምባበወ ዚኾኑ ምክትል አብ ሕብረት ኣፍሪቃ (vice president of pan African parlament) ክጥቀስ ይካአል። ስም ዘለዎም ኤርትራዊ ምስኡ ተኣሳሲሩ ዚተራእዩ ኣባ ሙሴ ካብ ዓዲ-ጥልያን ነይሮም። ብዝተረፈ ሃይለ ኣፈወርቂ ካብ ሆላንድ፣ ከምኡ አብርሃም ተስፋይ ካብ ዓዲ-ጥልያን ከም መራኸቢ ሰሪሖም። እቲ ማእከል ናይ ኣጀንዳ ብከመይ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ድሕነቶም ተረጋግእ አብ ዚብል ዛዕባ ዚዓለመ’ዩ። ስለዚ እቶም ክሳዕ 450 ኤርትራውያን አብኡ ክንሳተፍ ዚነበረና ብቐንዱ አብቲ ቦታ ክንርአ ስለ ዚተደልየ ምንባሩ ርዱእ ነይሩ። ስለምንታይሲ እቲ ንድሕነት ስደተኛታት ኤርትራውያን ዘውሕስ እቲ ዓበይቲ ትካላት ከም ኤውሮጳ ሕብረት፣ ሕብራት መንግስታት ዓለም፣ ኣፍሪቃ ሕብረት ከምኡ’ውን ብቐንዱ እተን ተቐበልቲ ስደተኛታት ዚኾና ሃገራት ኢየን። ግና ነተን ዚድለያ ሃገራትን ኣህጉራዊ ትካላትን ንምዅሕኳሕ ህላወ ኤርትራውያን’ውን ከም ዘድሊ ንርዱእ ምኽንያታት ኣገዳስነት ነይርዎ።
ካልእ አገዳስነት ዚነበሮ ፍሉይ ነገር እንተነይሩ ገለ ኢትዮጵያውያን (ብፍላይ ከአ ተጋሩ) ምንባሮም’ዩ። እዞም ምሁራት አብ’ቲ ምኽፋት ዶብ ዚብል ዛዕባ ፍሉይ ትዅረት ሂቦምሉ ጥራይ ዘይኪነስ ከምቲ ናይ ብዓል ኢሰያስ ኣፈወርቂ አብ መንጎ ኢትዮ-ኤርትራ ዶብ አየድልን በሃልቲ ነይሮም። ግና በቶም ምስኦም አብ’ቲ ዓውደ ክትዕ ዚነበሩ ኤርትራውያን ከቢድ ተቓውሞ ገጢምዎም’ዩ። ምኽንያት ናይ ተቓውሞ ከአ፦ እወ ብሰላም ክንነብር ንኽእል ኢና፣ አድላዪ ኢዩ’ውን፤ እንተኾነ ግዳስ ደዶብካ ኣኽቢርካ ኢዩ። ምእንት’ዚ ናይ ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ አብ ባይታ ወሪድካ ናይ ምኽላሉ ጕዳይ ቅድሚ ኩሎም ከበድቲ ዚበሃሉ ዛዕባታት ክስራዕ ዚነበሮን ዘለዎን ጕዳይ ምዃኑ ተካታዕቲ ብሸነኽ ኤርትራ ጸቒጦም ኣስሚሮምሉ።
እቲ ዛዕባታት አብቲ ኣጀንዳ ናይ ዓውዲ ክታዓት (work-shops) ክሳዕ 30 ዚበጽሕ ነይሩ። ካብ’ቲ ኣገደስትን ንኣና ከም ኤርትራውያን ልብናን ቀልብናን ዚሰሓበ ዛዕባ ከም ህልዊ ሰላም አብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን (Diaspora Engagement: Reflections on Changes Taking Place in Ethiopia and Eritrea and the Role of Diaspora) ዚብል ነይርዎ። አብ’ዚ ዛዕባ ሰላም ክዛረቡ ከለዉ ኣባ ሙሴ ይብሉ፦ “ናይ ዘላቂ ሰላም ዋና ኣህዛብ ናይቲ ዚተጠቕሰ ሃገራት ብቐንዱ ከአ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ”። እቶም አብኡ አብ ሰሚናር ዚተረኸብና ከአ ድጋፍና ብጣቕዒት አመስኪርናሎም። ሻቡ አብቲ ሰሚናርን ንጽባሒቱ አብ ዚተኻየደ ዓውዲ ክታዓት (work-shops) ከአ ብዕምቈት ናብኡ ማለት አብዚ ንሕናን ጕዳይናን ዚብል ዛዕባ አተኵርና ተኻቲዕና።
ፍረ ውጽኢት ሰሚናር፦
አብ’ቲ ዚተፋለለየ ዓውዲ ክታዓት (work-shops) ዚቐረቡ ዛዕባታት አዚዮም ኣገደስትን ጠቐምትን ነይሮም። ካብ ኵሉ ድማ ብሰብ ሞያን ምሁራትን ዚቐርብ ብዙሕ መሃሪ ዚኾነ ማዕዳታት ነይሩ። ገለ ካብ’ቲ ኣገዳሲ ማዕዳ ዚነበረ ንኣብነት ናይ ዳገፌታ መርበባት (solidarity networks) ዚብል’ዩ። እዚ ከምዚ ነቲ ሰሚናር ዚጸውዐ ዘይመንግስታዊ ትካላትን ሓደ ዚሰመረ ሓይሊ ደለይቲ ፍትሕን ሓቢሩ ዚሰርሓሉ ባይታ ምግባር ዚጽውዕ’ዩ። ግና ነዚ ዚተባህለ ዚሰመረ ሓይሊ ደለይቲ ፍትሒ ገና ክንሰርሖ ብቅድምያ ከድሊ ምዃኑ ከአ ኣይተዘንግዐን ዘሎ። ምእንተ’ዚ እቶም አብ’ቲ ሰሚናር ዚነበርና ኤርትራውያን ብዎኒ ተኻቲዕናሉ። ክሳብ ሓንቲ ሽማግለ ነቲ ዕማም ወሲዳ ትከታትልን ተካታትለናን እውን ከም ርእይቶ ቀሪቡ ነይሩ። ይኹን’ምበር አብ ኩሉ ኵርናዓት ሽማግሌታት በዚሓን ከአ ኢልና። ስለዚ ኣስማትና ናብ’ታ ናይ ጅነቫ ሽማግለ ወይ ሓደ ካብአ አብቲ ቦታ ዚነበረ ሓው ኣብርሃም ኢያሱ አረኪብና። ዕላማ ናይ’ዚታት ድማ ብቀዳምነት ብማእከላዊ ሚድያ አቢልና ሓድሕድና ክንራኸብ ኢዩ። ከይዱ ከይዱ ከአ ንኹሉ ደላይ ፍትሒ መዋስኢ-ሜዳ (platform) ንምርካብን ብኡ አቢልካ ድማ ሓደ ጥርኑፍ ኣካልን መሪሕነትን ንምርካብ”ዩ። ንእገረ መንገድና’ውን መን ይፈልጥ ቢልና ንሕብረት ኤውሮጳ ነዚ ክምውሉ እንተክኢሎም ብጽሑፍ ከም ሓደ ነጥቢ አብቲ ዚቐረበሎም ናይ ብዙሕ ነጥብታት ምሕጽንታ ቀሪቡ’ሎ። ብቀንዱ ግና ብኤርትራውያን ተመዊሉን ተመሪሑን ዚኸይድ ዋዕላ ምዃኑ እቲ ምርጫ ዘካትዕ ኣይነበረን። ብዝኾነ ብኣባ ሙሴ ትምራሕ ሓንቲ ናይ ኤርትራዊያን ተላኣኽትና ጌርና ጠላባትና ንሕብረትኤውሮጳ አረኪብና አሎና። ከምኡ አብ ምሸት ዓርቢ 14 ታሕሳስ ናብ ቅድሚ ህንጻ ኤውሮጳ ሕብረት ብኣካል ሰላማዊ-ሰልፊ ብምክያድ ነቲ ኩሉ ስራሕ ስእላዊ መዛዘሚ ገቢርና ነንብ ሃገራትናን ከተማታትናን ተመሊስና አሎና።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11220


text:
ዜናታት ካብ ኤርትራ
- ክልተ ዓበይቲ መካይን ሰራዊት ተቓጺለን።
ስርዓት ህግደፍ ብውሽጣዊ ቅልውላው ይሳቐ ምህላዉ እሙናት ምንጭታትና ሓቢሮም። ኣብ ውሽጢ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ሰራዊት፣ ብቐጻሊ ዝርአ ዘሎ ግርጭታት፣ ብፍላይ ድማ ኣብ መንጎ’ቶም፣ ኣብ ጽፍሕታት ናይ ምምራሕ ሓላፍነት ዘለዎም መኮንናት ሰራዊት፣ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ናብ ሓደገኛ ጥርዚ በጺሑ ምህላዉ፣ ካብ ውሽጢ ምምሕዳር ሰራዊት ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ነቲ ሰራዊት ራሕሪሖም ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝሃድሙ፣ ካብ ተራ ኣባላት ሰራዊትን ጀሚርካ ክሳብ ዝተፈላለየ መዓርግ ዘለዎም ሓለፍቲ፣ እናደየበ ይኸይድ ምህላዉ ዝተፈልጠ ኢዩ። እዚ ኩሉ ተርእዮታት ድማ ኣብ ስራዊት ዓቢ ድኽመታት የስዕብ ምህላዉ ብቐረባ ዝከታተሎ ምንጭታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣፍሊጦም። ነዚ ዘረጋግጽ ድማ፣ ቅድሚ ሓደ ሰሙን ዝኸውን ኣብ ዞባ ጋሽ፣ ከባቢ መጎሎ፣ ናይ ሰራዊት ክልተ ዓበይቲ መካይን ከም ዝተቐጸላን፣ ኣብቲ ከባቢ ካብ ዝነበሩ ኣባላት ሰራዊት’ውን ገለ መቚሰልቲ ኣስዒቡ ምህላዉን ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ። እዚ ተረኽቦ’ዚ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ ዓቢ ሳቑለት ፈጢሩ ምህላዉ’ውን ተሓቢሩ። ምንጭታትና ከም ዘረጋገጾ፣ እቲ ዝተፈጸመ ስርሒት ካብ ከባቢ ዕደና ቢሻ ርሑቕ ስለ ዘይኮነ፣ ንሻቑለት ጉጀለ ህግደፍን መሻርኽቱ ናይ ወጻኢ ኮባንያታትን ኣብ ኣዚዩ ዓሚቚ ከም ዝኸውን ገይርዎ ምህላዉ ተረጋጊጹ።
- ሓይሊ ኣየር ጂቡቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ደብዳብ ኣካይዱ።
ሓይሊ ኣየር ጂቡቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝርከብ መደበራት ጂቡታውያን ተቓወምቲ ከም ዝደብደበ ካብ ዶባ ኤርትራን ጂቡትን ዝበጽሓና ዜና ኣረጋጊጹ። እዚ ደብዳብ’ዚ ብዕለት 19/09/2017 ዝተኻየደ ኮይኑ፣ መደበራት ተቓወምቲ ሓይልታት ጂቡቲ ኣብ “ሲድሮ” ከምኡ’ውን “ደዳዕኖ” ዝተባህለ ኣብ ምምሕዳር “ራሓይታ” ዝርከብ ቦታታት ምንባሩ ምንጭታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣረጋጊጾም። ከም ውጽኢት ናይዚ ደብዳብ’ዚ ብዙሕ ሰብኣውን ንዋታውን ክሳራታት ስዒቡ ምህላዉ እቲ ዜና ብተወሳኺ ሓቢሩ። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት፣ ተቓወምቲ ሓይልታት ጂቡቲ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ነቒሎም ኣብ ጂቡቱ መጥቃዕቲ ብምፍጻም፣ 3 ኣባላት ሰራዊት ጂቡቲ ከም ዝማረኹ እቲ ዝበጻሓና ዜና ኣፍሊጡ።
ኣብ 2008 ኣብ መንጎ ኤርትራን ጂቡቲን ዝተባረዐ ናይ ዶብ ግጭት፣ ብመንጎኝነት ናይ መንግስቲ ቐጠር ኣብ 2010 ናይ ሰላም ስምምዕ ድሕሪ ምኽታም፣ ሓይልታት ቐጠር ከም ኣህጉራዊ ዓቃቢ ሰላም ኮይኖም ኣብ ዶባት ክልቲአን ሃገራት ዓሪዶም ከም ዝጸንሑ ዝዝከር ኢዩ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ (7/2017) ፣ መንግስቲ ቐጠር፣ ኣብ መንጉኡን ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝነበረ ጽቡቕ ዝምድና ስለ ዝሓርፈፈ፣ ሓይልታቱ ክስሕብ ከም ዝወሰነ መዓከናት ዜና ዓለም ብሰፊሑ ኣቃሊሕዎ ምንባሩ ዝተፈልጠ ኢዩ። ድሕሪ’ዚ ሓዲሽ ምዕባለ’ዚ፣ ኣብቲ ቦታ ዘይተረጋገአ ኩነታት ሰፊኑ ከም ዝጸንሐን፣ ሓይልታት ስርዓት ህግደፍ ገለ ካብ መሬት ጂቡቲ ብሓይሊ መንዚዑ ኣሎ ዝብል ክሲ ብመንግስቲ ጂቡቲ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ቀሪቡ ምንባሮን ዝዝከር ኢዩ።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
23 መስከረም 2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10849


text:
ኣብ ምዕራባዊ ዞባ መኸተን ልምዓትን፡ ኣብ 2017 ብውህደት ህዝቢ፡ ሰራዊት፡ ኩባንያታት ህንጻ ሰገንን ብድሆን፡ ማእከል ስልጠና ሓይልታት ምክልኻል፡ ኮርፖረሽን ዘራእትን ጥሪትን፡ ምምሕዳር ዞባን ካልኦት ኣካላትን ንዝተሰላሰለ ስርሓት ዝገምገመን ኣብ መደባት ስራሕ 2018 ዝዘተየን ኣኼባ፡ ብ4 ጥሪ ኣብ ከተማ ባረንቱ ተቓኒዑ።
ብመሰረት ዝቐረበ ጸብጻብ፡ ብሓፈሻ ልዕሊ 165 ሽሕ ጉልበት ዝተሳተፎን ብገንዘብ ኣስታት 49 ሚልዮን ናቕፋ ዝተተመነን – ምህናጽን ምጽጋንን ዲጋታት፡ ራህያታት፡ ዒላታት፡ ቢንቶታት፡ ጽርግያታት፡ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ፕሮጀክታት ቀረብ ማይን ካልእን ዘጠቓልል ስራሓት ከምእተሰላሰለ በሪሁ።
ኣወሃሃዲ ምዕራባዊ ዞባ መኸተን ልምዓትን ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ክፍላይ፡ ሕጽረታትን ብድሆታትን ብውሽጣዊ ዓቕሚ ናይ ምፍታሕ ባይታ ዘንጽፍ ዕዉት ስራሕ ከም እተተግበረ ብምምልካት፡ ተቐሲሙ ብዘሎ ሃብታም ተመኲሮ፡ ኣብ መጻኢ ዝውጠኑ ዓበይቲ ፕሮጀክታት ብዝቐለለን ዝሓሸን ኣገባባት ክሰላሰሉ ምዃኖም ሓቢሩ።
ኣብ’ዚ ኣቲናዮ ዘሎና ሓድሽ ዓመት፡ ምምሕዳራት – ብፍላይ ኣብ መለሳ መሬት፡ ምእራም ጥሕሰት ሕጊ፡ ምጽጋንን ምምሕያሽን ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ምግራብን ምሕያል ሕዛእትታትን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ምምዕባል እቶታውነት ሕርሻ ዝያዳ ኣተኲሮ ሂበን ክሰርሓ ብምዝኽኻር፡ ኩሉ ልምዓታዊ መደባት ተጠሚሩ ብኣድማዕነት ንኽትግበር፡ ዝምልከቶም ኣካላት ኣበርክቶኦም ከምዘዕዝዙ እምነቱ ገሊጹ።
ምዕራባዊ ዞባ መኸተን ልምዓትን፡ ነቲ ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ዝካየድ ኩሉ- መዳያዊ – ሕርሻዊ፡ ትሕተ-ቅርጻዊ፡ ማሕበራውን ፖለቲካውን ንጥፈታት የወሃህድ።


text:
Radio Erena: 22 January 2020
ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ሓይሎ ሰራሕተኛታት መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ከምዝኣሰሩ ምንጭታት ኤረና ኣረጋጊጾም።
እቶም ዝተኣስሩ ልዕሊ 20 ዝኾኑ ሰራሕተኛታት መዓርፎ ነፈርቲ፣ ምስ ዘይሕጋዊ ንግዲን ኮንትሮባንዳን ብዝተተሓሓዘ ከምዝተኣስሩ ጽንጽንታ እኳ እንተሎ፣ ምኽንያት መእሰሪኦም ክረጋገጽ ኣይከኣለን።
ማእሰርቲ እዞም ሰራሕተኛታት ዝሰዓበ፣ ካብ ዱባይ፣ ብኪሎታት ዝምዘን ንብረት እናምጽኣ ኣብ ንኣሽቱ ንግዲ ተዋፊረን ዝጸንሐ ደቂንስትዮ፣ ንጥፈታተን ደው ከብላ ድሕሪ ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ’ዩ።
ካብ 3 ሽሕ ዶላር ዘይበዝሕን ብኪሎታት ጥራይ ዝምዘንን እቑሑ ካብ ዱባይ ብነፈርቲ እናምጽኣ ናብርአን ክመርሓ ዝጸንሐ ቁጽሪ ደቂንስትዮ እናዛየደ’ዩ ከምጽእ ጸኒሑ።
እንተኾነ ኣብዚ እዋን’ዚ ደው ኢሉ ኣሎ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብዶባት ምስ ኢትዮጵያ ጀሚሩ ዝነበረ ንግዲ ደው ድሕሪ ምባሉ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ተዋፊሮም ንዝበሎም ሓያሎ ሰባትን ኣማኢት ኣእዱግን ከምዝኣሰረ እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
==================


text:
ሓዲሽ ሓበሪታ ኣብ ምሉእ ሰምየንን ኣመርካን ከነዳን ታሓድሶ ተ.ሓ.ኤ
ሓዲሽ ሓበሪታ ኣብ ምሉእ ሰምየንን ኣመርካን ከነዳን ታሓድሶ ተ.ሓ.ኤ ብህዝባውነታ ትልለ ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ገደይም ተቓለስታ እታ ንኹሉ እዝቢ ኤርትራ ብዘይ ኣፋላላይ ዝጸወዓት ቀዳመይቲ ጥይት ዝተኮሰት ብጅግና ሓምድ እድሪስ ዓወተ ኹሉ ዝሳዓቦ መጸዋዕታ’ ህዝብና ካብ ናብ ብሙሉኡ መርሓባ ኢሉ ስለ ተቐበሎ ተ.ሓ.ኤ ብህዝባዊ ተሳትፎን ህዝባዊ ቃልስን ስለ ዝመርሔት ብምዕባሌኣ ኣዋዳድባኣን ኩሉ ብደርባዊ ምስሉ ሓቚፋ ማሕበር ሰርሕተኛ ማሕበር ሓረስታይ ማሕበር ተማህራይ ማሕበር ደቀንስትዮ ወዘተ… ከም ፍረ መሪሕ ታራ ቃልሳ ናይ ናጻ ምውጻእ ከተማታት ተሰነይ ፥ወቑርደት፥ መንደፈራ ፥ እምኒ ሓጀር፥ ጎሊጅ፥ዓዲ ዃላ ፥ዕዲ፥ ጢዖ፥ ከምኡ ውን ስርሒት ጀጋኑ ፍዳኢን ፥ ካብ ሺኦል ማእሰርቲ ሰንበል ኣስመራን ዓድዃላን ዘውጸኤት ውድብ ተ. ሓ . ኤ ገደይም ተቃለስታ ንታሪኽና ኣሻሓት ብጾትና ዝኸፈልናሉ ኣብ ውሽጢ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ጀብሃ) ተወዲብና ክንቓለስ ውደባና ከነስፋሕፍሕ ብሙዕት ተላዒልና ከም ዘለና ብዕሊ ነፍልጥ።
ከም ተግባራዊ ናይዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቐሰ ብዕለት 23/8/2015 ኣብ ዞባታት ሰምየን ኣመርካን ከነዳን እንርከብ ገደይም ተቃለስቲ ምስልና ምስሊ ኤርትራዊ ስእሊ ዘለዎ ደቂ ከብሳን መታሕትን ኩሎም ካድራታት ተ.ሓ.ኤ ብተኩኖለጂ መራኸቢ መስመር ከፊትና ዕውት ሰሚናር ኣካይድና። ንመጻኢ ኣብ ማእከላዊ ቦታ ዝገበረ ዕቢ ሰምናር ብኣካል ክንገብር ተስማሚዕና።
በዚ ኣጋታሚ ንኹሉ ጅጋኑ ኣባላት ተሓኤ ነበር ሰራሕቲ ቕያ ታሪኽና ክጭወ ብሉጻት ኣሻሓት ዝኸፈልናሉ ዓይንና ኣይ ንትዓመት ታሪኽና ክዝመት ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ብሓደ ተኣኪብና ህዝብና ነድሕን ዝብል መጸዋዕታ ነቕርብ።
ካብ ኣባላት ተሓኤ ሰምየን ኣመሪካን ከነዳን
ዓወት ንውጽዕ ህዝብና
ውድቀት ንስርዓት ህግደፍ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9862


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ መዛዘሚ ናይ ኬንያን ኢትዮጵያን ታሪኻዊ ዑደቶም ንናይ ኣፍሪካ ፍሉይ ዕብየት ብምንኣድ፤እዚ ፍሉይ ዕብየት ዘላቒ ክኸውን ዝኽእል ግን ቐፃሊ ልምዓትን ዴሞክራስን ምስ ዝረጋገፅ ጥራሕ እዩ ኢሎም።
‘’ከም ሓደ ኩርዕ ኣሜሪካዊ ኣብ ቅድሜኹም ጠጠዝ ኢለ ኣለኹ’’ ዝበሉ ፕሬዝዳንት ኦባም ኣስዒቦም ‘’ከም ሓደ ወዲ ኣፍሪካዊ እውን እየ ኣብ ቅድሜኹም ደው ኢለ ዘለኹ’’ኢሎም።
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ተረኺቦም መደረ ዘስምዑ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ፈላማይ ፕሬዝዳንት ዩናይትድ ስቴትስ ኮይኖም ኣለው።
ፕሬዝዳንት ኦባማ እታ ኣህጉር ዘመዝገበቶም ዓወታት፣ቁፅሪ ብHIV/AIDS ዝትሓዙ ሰባት ክንኪ፣ሚሊዮናት ኣፍሪካዊያን ካብ ድኽነት ክወፁን ወዘተ ንዝገበረቶም ፃዕርታትን ውፅኢቶምን ናእድኦም ገሊፆም።ዩናይትድ ስቴትስ ኣብዞም ዝተመዝገቡ ለውጥታ ንዝነበራ ጊድ እውን ኣጉልሆም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ንናይታ ኣህጉር ‘’ዘደንቕ’’ ዕብየት ብጥንቃቐ ዝርኣይሉ እውን እቲ ዕብየት ኣብ ፈራሲ መሰረት ዝተቐመጠ እዩ ክብሉ ዝገለፅዎ እዩ።ኣማእቲ ሚሊዮናት ኣፍሪካዊያን መባእታዊ መሰረት ልምዓት ኣብዘይረኽብሉን ኣብ ኣዚዩ ሕሱም ድኽነት ኣብዝነብርሉ እዋንን እቲ ዘደንቕ ገስጋስ መሰረቱ ኣብዘይደልደለ ቦታ ዝተቐመጠ ዕብየት እዩ ኢሎምዎ ፕሬዝዳንት ኦባማ።
ጋዜጠኛታት ስርሖም ስለዝሰርሑ እንተድኣ ተኣሲሮም፣መንግስቲ ንስቪል ማሕበረሰብ ዝዕፍን እንተኾይኑ፣ዴሞክራሲያዊ ለውጢ ክመፅእ ዝንቀሳቐስይ ኣብ ስግኣት እንተወዲቖምን ሽዑ ዴሞክራሲ ብግብሪ ከይኮነስ ንሽም እዩ ዘሎ ኢሎም ኦባማ።
ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛታታ እትኣስር እንተኾይና ወይ ንሕጋዊ ጉጅለታት ተቓወምቲ ኣብ እዋን ወፍሪ ምርጫ ንከይቀሳቐሱ ትድርት እንተኾይና ብናተይ እምነት ናይ ህዝባ ምሉእ ዓቕሚ ክትጠቀም ኣይትኽእልን ኢሎም ኦባማ።ዝርዝሩ ኣብዚ ይስምዑ።


text:
Radio Erena: 01 February 2022
ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ ዓለም፡ ማለት ዩ.ሲ.ኣይ. ሎሚ ባሕቲ ለካቲት ኣብ ዘውጽኦ ደረጃታት፡ ኤርትራን ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ በልጅዩማዊት ዎርልድ ቱር ቲም INTERMARCHÉ WANTY GOBERT፡ ቢንያም ግርማይን ኣብ መሳልል ሃገራትን ተቐዳደምቲን ኣብ ቀዳማይ ተርታ ተቐሚጦም።
ኤርትራ፣ ድሕሪ 2018 ንመጀመርያ ግዜ ናብ ቀዳማይ ተርታ ክትምለስ ዝኸኣለት ኤርትራ፡ ብ1974 ነጥቢ ብምሓዝ’ያ።
ንኤርትራ ስዒበን ደቡብ ኣፍሪቃ ብ1865.32 ነጥቢ፡ ኣልጀርያ ብ855.80 ነጥቢ ካልኣይትን ሳልሳይትን ተሰሪዐን።
ብውልቂ ቀዳማይ ዝተሰርዐ ቢንያም፣ 877 ነጥቢ ከዋህልል እንከሎ፡ ደቡብ ኣፍሪቃዊ ርያን ጊቦንስ ብ677.66 ነጥቢ ካልኣይ፡ ሳልሳይ ደረጃ ዝሓዘ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ኣሜሪካዊት ዎርልድ ቱር ቲም EF Education-Easypost፡ መርሃዊ ቅዱስ ድማ 368 ነጥቢ ኣኪቡ።
ተቐዳዳማይ ማሌጅያዊት ኮንቲነንታል ቲም መትከል እዮብ ብወገኑ ብ232 ነጥቢ ኣብ 7ይ ደረጃ ብምቕማጡ: ምስ ቀዳሞት 10 ብሉጻት ንዝተሰርዑ ብዝሒ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ 3 ይገብሮ።
ኣብ ናይዚ ወርሒ መሳልል ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ ዓለም ቀዳማይ ደረጃ ሒዛ ዘላ ኤርትራ፣ ተቐዳደምታ ክታበት ኮረና ቫይረስ ክወስዱ ብዘይምኽኣሎም፣ ኣብ 20 ለካቲት ኣብ ዝጅምር ዙር ርዋንዳ 2022 ክትቦክር’ያ።
እዚ ብኩራት እዚ ድማ፣ ንኤርትራ ብደረጃ ሃገር ንተቐደደምቲ ድማ ብውልቂ ዓቢ ሃስያ ከውርደሎም’ዮ።
ኣብዚ ወርሒ ዝካየድ ዙር ርዋንዳ 2022ዝሳተፉ ተቐዳደምቲ፣ ምሉእ ክታበት ኮረና ቫይረስ ክወስዱ፣ ሓደ ካብቲ ዝተቐመጠ ረቛሒታት ሕክምና ምዃኑ፣ ንፕረዚደንት ፈረደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ርዋንዳ፣ ዓብደላ ሙረንዚ ብምጥቃስ ኣሶሸትድ ፕረስ ኣነጺሩ።
ኤርትራ ግና ነዚ ረቛሒታት እዚ ከምዘይተማልእ’ያ ገሊጻ ክብል እቲ ፕረዚደንት ናይቲ ፈደረሽን ኣረጋጊጹ።
=============


text:
ናይ 2017 ዓ.ም ናይ ሕክምና ምርምር ሽልማት ኖቤል ንሰለስተኣሜሪካዊያን ሊቃውንቲ ተዋሂቡ።ናይ ሽልማት ኖቤል ኮሚቴ ካብ ዋና ቤት ፅሕፈት ስቶክሆልም ሎሚ ሶኑይ ወግዓዊ ገይሩዎ’ሎ።
ዋና ፀሓፊ ኮሚቴ ሽልማት ኖቤል ቶማስ ፐርላምን ተሸለምቲ ነዚ ዘብቅዖም ውፅኢት ምርምር ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ከምዚ ኢሎም።
“ኣብ ካሮሊንስካ ኢንስቲቱት ናይ ኖቤል ሽልማት ጉባኤ ናይ 2017 ዓ.ም ናይ ሕክምና ተሸለምቲ ኖብል ጀፍረይ ሲ ሆል፣ማይክል ሮስማሽን ማይክል ዳብሊው ያንግን ኣብ ሞሎኪላዊ ስርዓት ንዝረኸብዎ ውፅኢት ምርምር ብሓባር ተሸለምቲ ንክኾኑ ወሲኑ’ሎ።”
ኣብ ኒው ዮርክ ዝተወልዱ ጀፍረይ ሆል ኣብ ዩኒቨርስቲ ብራንደይስ ኣብ ዘርኢ ተባዕታይ ምርምር ከካይዱ ድሕሪ ምፅናሕ ኣብዚ ሕጂ እዋን ጡረታ ወፂኦም ኣብ ካምብሪጅ ቦስተን ይነብሩ።ማይክል ሮስባሽ ኣብ ከተማ ኦክላሆማ ዝተወልዱ ኮይኖም ንሽልማት ዘብቅዖም ምርምር ሎሚ እውን ኣብ ዩኒቨርስቲ ብራንዲስ ኣብ ምስራሕ ይርከቡ።ማይክል ያንግ ኣብ ማያሚ ዝተወልዱ ኮይኖም ኣብ ዩኒቨርስቲ ራክፈለር ኒው ዮርክ ምርምሮም ቀፂሎም ኣለው።
እዞም ተመራመርቲ ዝመሃዝዎ መዓልታዊ ረምታ ደቂ ሰብ ካብ ስነ ኣእምሮኣዊ መደረኻት ሰባት ዝተወርሰ ባህሪ ምኳኑ ንድቃስ፡ባህሪ፡ ሙቐት ሰብነትን ምሕቃቕ መግቢ( ሜታቦሊስም) ዝጸልው እዩ ይብል።
ሽልማት ኖበር ዓውዲ ስነ ልቦናን ሕክምናን እቲ መጀመርያ ዝሽለም ዓውዲ ኮይኑ ተሸለምቲ ክሳብ 1.1 ሚልዮን ዶላር ሽልማት ይረኽቡ።
ብተወሳኺ ብዓውድታት ፊዚክስ፡ኬሚስትሪ፡ ስነ ጽሑፍን ሰላምን ድማ ካብ ጽባሕ ሶሉስ ክሳብ ዓርቢ ኣብ ዘሎ ጊዜ ይርቑሑ፡ ሶኑይ ድማ ተሸለምቲ ዓውዲ ቁጠባ ይርቑሑ።


text:
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ ሪፖብሊካዊያን ኣባላት ሰነት ዲሞክራትን ብዙሕ ወጻኢ ዘለዎ ሓደገኛ ዝኾነ ምድንጓያት ኣብ ምድጻቕ ርቑሓት የርእዩ ኣለው ክብሉ ይኸሱ፡ ዲሞክራትስ ብወገኖም ብመሰረት ህገ መንግስቲ “ግቡእ ስራሕና ንሰርሕ ኣለና” ይብሉ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ብፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ካብ ዝተረቑሑ ኣሰርተታት ሰባት ሚኒስትር ምኽልኻል ጆን ማቲስ፡ ሚኒስትር ሃገራዊ ድሕነት ጆን ኬሊን ዳይሬክተር ሲኣይኤ( CIA) ማይክ ፓምፐይን እዮም ሰነት አጽዲቑ ዘሎ እቶም ዝተረፉ ካልኦት ግን ገና ግምገማ ኣባላት ሰነት ከምዘለው ይፍለጥ።
ወሃቢ ቃል ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ሲን ስፔንሰር ከምዚ ይብሉ።
“ኣደንጃ ፕረዝደንት ንምስጓም ኮፍ ኢልና ንጽበይ ኣለና። ዝበዝሓ ክፋል ካብ ዲሞክራት ኣባላት ሰነት እቲ ካቢነ ነዚ ጉዳይ ሒዞሞ ኣለው። ኢኮኖሚን ፀጥታን ሃገርና’ዩ ኣብ ሓደጋ ዘሎ ስለዚ ነዚ ጉዳይ ክንዛዝሞ ኣለና።”
ብርግጽ ውሑድ ቁጽሪ ዘለዎም ዲሞክራት ኣባላት ሰነት ንርቑሓት ናይ ምንጻግ ስልጣን የብሎምን እንተኾነ ግን ነቲ ሰነት ዝህቦ ድምጺ ንምጽዳቕ ርቑሓት ከደናጉይ ይክእል‘ዩ ከም ኣብነት ድማ ንርቑሕ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ረክስ ቲልርሰን ክረአ ይኽኣል።
“ ኣብ ታሪኽ ኣሜሪካን ኣብ ዙርያ ዓለምን ብዙሕ ፍጻሜታት ኣብ ዘጋጥመሉ ዘሎ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ንዝተረቑሓ ሰብ ንምጽዳቕ ምድንጓይ ወይ ነቲ መዝነት ምርግጋጽ ምዕንቃፍ ጭኻነ’ዩ” ይብሉ ሰነተር ቦብ ኮርከር።
ብኣንጻሩ ሰነተር ቸክ ስኩመር ዲሞክራት ኣባል ሰነት ድማ ስራሕና ብግቡእ ንሰርሕ ስለዘለና ኩርዓት ይስመዓና ኢሎም።
ሽሕ’ዃ ሪፖብሊካን ምስ ዘለዎም ዝበዝሓ ድምጺ ኣብ ሰነት ኣሜሪካ ብዘይ ድጋፍ ኣባላት ዲሞክራት ንነፍሲ ወከፍ ብፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝተረቑሓ ኣባል ካቢነ ከጽድቑ ይክእሉ እንተኾነ እቲ ሕቶ ግን ብቅልጡፍ ርቑሓት ከጽድቑ ይክእሉ’ዶ ዝብል እዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 03 November 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ምስቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ግርጭት ብዝተኣሳሰረ ልዕሊ 400 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ተገሊጹ።
እቲ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ንምቅዋም ጀሚሩ ናብ ዓሌታዊ ግርጭት ዝኸደ ናዕቢ ህይወት 78 ሰባት ከምዝቐዘፈ ይፍለጥ።
ወሃብ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ ናይቲ ግጭት መንቀሊን ተሳተፍቱን ገና ኣብ መርመራ እኳ እንተሎ፣ ዛጊት 409 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ኣረጋጊጻ።
ኣብቲ ብዕለት 23 ጥቅምቲ ጀሚሩ ንሳልስቲ ዝቐጸለ ዓሌታዊ ግጭት ናይ ዝሞቱ ሰባት ቁጽሪ 67 ተባሂሉ ዝነበረ እውን ናብ 78 ክብ ኢሉ ከምዘሎ ብተወሳኺ ሓቢራ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሓላፍነትን ድሕነትን ህዝቡ ንምሕላው ዝግብኦ ተራ ኣይተጻወተን ዝብል ክስታት ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ክቐርብ ዝጸንሐ ኮይኑ፣ መራሕቲ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት እውን ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ንቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ጻውዒት ከምዘቕረቡ ይዝከር።
እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድኻም ከምዘይብሉ፣ ናዕብታት ዘካዪዱ ዘለዉ ከኣ ኣስማት ዘይብሎም ንሰላምን ምዕባለን ዘይተዳለዉ ጉጅለታት እዮም ብምባል ወሃብ ቃል’ቲ መንግስቲ ቢል ለኔ ስዮም ምላሽ ሂባ።
===================


text:
June 3, 2017
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን!
ተሳተፍቲን ዕዱማትን!
ዮሃና ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን! ምስጋና ንወደብቲን ኣማዕረግቲን በዓል ናጽነት!
እዛ ኣቲናያ ዘሎና ዓመት፣ ፈላሚት ካልኣይ ርብዒ-ዘመን፣ ኣብ መዋእል ናጽነትና’ያ። ርብዒ ዘመን ብፍቕዲ ዓመታትናጽነትና ጥራይ ዘይኰነ፤ ኣብ ዓለማዊን ዞባዊን መድረኻት’ውን፡ ኣገደስቲ ምቅይያራት ወይ ምስግጋራት ዝርኣየላ ዘሎ እዋን’ያ። ልዑላውነትን ናጽነትን ኤርትራ፣ ካብ ዝዀነ ካልእ ናጽነታት ፍሉይ ዝገብሮ፤ ህዝቢ ኤርትራ፡ ቅድሚ ዝዀነ ካልእህዝቢታት ኣፍሪቃ፣ መሰል ርእሰ-ውሳኔ እስትሕጋጉን እንከሎ፤ ካብ 2ይ ኲናት ዓለም ተዓዊቶም ዝወጹ ሓያላን፣ ነቲመሰል ክሒዶም ብሓይሊ ንምጽዓዱ ኣብ ዘንቀዱሉ፤ ብዘይ ዘራያት ንኽልተ ልዕለ-ሓያላን ኣባራርዩ መኪቱ፤ ኣብኣፍሪቃ ዝገዘፈ ሰራዊት ስዒሩ ክነሱ፤ ግዝኣት ሕጊ ኣኽቢሩ፤ ብረፈረንዱም ኣህጉራዊ ሕጊ ዘፍቅዶ መሰሉ ምርግጋጹ እዩ። ናይ ሓርነትን ልዑላውነትን ፍሉይ ቅያ ግን፣ ኣብ 1991 ኣይተዛዘመን። ናይ ዕብለላን ግዝኣተ-ጫካን ሓይሊታት፤ ዓለማዊን ዞባዊን ምልከቶም ንምንጋስ፤ ህዝቢ ኤርትራ ሩፍታ ረኺቡ፤ ዘዕነውዎ መሬቱ ምእንቲ ከይሃንጽ፤ ኣብ nዕንክሊል ናይ ፈጠራ ዶባዊ ግጭታት ጅሆ ንምሓዙ፤ ካብ ሓንሽ ናብ ባድመ፣ ናብ ዱሜራ . ዘካየዱዎ ሽርሕታት፣ ብሓይሊን ብሕጊን መኪቱ ስዒሩዎ’ዩ። ፍሽለት ውዲታቶም ከይቅበሉ ግን፤ ንዝህቢ ኤርትራ ብሰሎሎ ቅልውላዋት ንምምሳን፤ ልዕልና ሕጊ ረጊጾም ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ወሪሮም የዕንዉ’ለዉ።


text:
ንስራሕ ዝሕግዘኩም ቋንቋ ፈረንሳ ምጽናዕ
ምስ ምስ Ancrages
እንታይ ኢዩ?
እዚ ስልጠና እዚ ፣ ን ቋንቋ ፈረንሳ ብቕዓቶም ኣብ ዓውደ ስራሕ ከሰልጥኑ ዝደልዩ ንስደተኛታት ዝዓለመ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ክብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ ይጸንሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
13 - Bouches-du-Rhône
ክብ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ ይጸንሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
13 - Bouches-du-Rhône
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ፈረንሳኹም ንምምሕያሽ
ዕላማ ናይዚ ስልጠና እዚ፣ ንስራሕ ዘሳትፍ ብቕዓት ዘለዎ ቋንቋ ፈረንሳ ናይ ምምላኽ ክእለትኩም ኣዕብዩ፣ ኣብ ናይ ውልቃዊ ፕሮጀክትኹም ክመ እትስስኑ ንምግባር እዩ።
ን ናይ DELF ፈተናታት ንኽትዳለዉ ምስልጣን
ክሳብኣብዚ መደብ ብምስታፍኩም DELF (Diplôme d’étude en langue française) ዲፕሎም A2 ou B1. ከትሕዘኩም ይኽእል
ብገዛእ ርእስኹም ነጻ ኴንኩም ስራሕ ንኽትደልዩ ብቑዓት ይገብረኩም
እዚ ስልጠና እዚ ናይ ፈረንሳ ብቕዓትኩም ክል ኣቢሉ፣ ኣብ መዓልታው ስራሕኩም ብተኣማማንነት ከም እትሳተፉ ይገብረኩም።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ናይ ምምዝጋብ ቅድመ ኹነት ወይ ቅጥዒ
- ወጻእተኛታት ካብ ሃገራት ኤውሮጳ እንተኾንኩም፣ እንተወሓደ ንናይ 5 ዓመታት መንበሪ ፍቓድ ናይ ፈረንሳ ክህልወኩም ኣለዎ።
- ነቲ ስልጠና ዝሰማማዕ ናይ ስራሕ ፕላን ወይ ፕሮጀክት ክህልወኩም ኣለዎ
- ብቕዓት መሰረታዊ መረዳድኢ ቋንቋ ፈረንሳ ክህምወኩም ኣለዎ፣ ብመጠኑ እውን ጽሒፍሉምን ክትክእሉ ኣለኩም(A1 CECRL)
- ኣብቲ ናይ ስልጠና መደብ ወትሩ ክትርከቡን ናይ ምምዕባል መደብን ክህልወኩም ኣለዎ።
ኣገዳሲ ሓበሬታ!
BERTHIER, ስልጠና FLE ንኽትምዝገቡ ብ ወለንተኛታት ኣሰልጠንትና (ደረጃ A1 ዘረባን ጽሕፈትን) ምእንቲ (ነቶም ሓደሽቲ መጻእቲ ብቒኣትኩም ንንምዛን ). ዝሕግዝ ገምጋማዊ ፈተና ክንህብ ኢና።
ተመዝገቡ
- ተመዝገቡ ኣብ: la fiche de liaison ነቲ ቕጥዒ ብምምላእ.
- ናይ ስልጠናን መዓልታትን ውልቃዊ ፈተና ወይ ግዜ ቃለ መጠይቕ ንምፍላጥ
- ብድሕሪ እዚ ወግዓዊ ናይ እብቋዕ ደሓን መጻእኩም መደብ ብምድላው ተገብረ እቲ መደብ ትምህትሪ ይዳሎ
ርኸቡና
ብ ኢመይል formationlinguistique@ancrages.org


text:
ግደ ደረስቲ ኣባላት ሰዲህኤ፡ ኣብ ምስናድ ታሪኽ ኤርትራን ቃልስታታTuesday, 20 September 2022 11:24 Written by ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት ሰዲህኤ
ቀጺሉ ዝቐርብ መግለጺ፡ ነዚ ኣብ መዘከሪ ገጽ (ፖስተር) ሰፊሩ ዘሎ ስእልታት ናይ ዝተደርሱ መጻሕፍቲ ሓጺር መብርሂ ንምሃብ እዩ። ምሉእ ትሕዝቶ መጻሕፍቲ ንምፍላጥ፣ ገንጺልካ ብምንባብ ዝብጻሕ ምዃኑ ርዱእ’ዩ። ይኹን’ምበር ሓጺር መላለዪ ሓበሬታ፡ ማለት ብዛዕባ ደረስቱን ዕላማ መልእኽቲ መጻሕፍትን ዝእምት ሓበሬታ ኢና ከነስፍር።
ኣድላይነት ምስናድ ታሪኽ እንርድኦ ኣምር ስለዝዀነ፡ ኣብ ምዕቡላት ሃገራትን ሕብረተ-ሰባትን፣ ታሪኽ ተሰኒዱ ንመወከስን ሓበሬታን ይዕቆር፤ ንውሉድ ወለዶ ድማ ይመሓላለፍ። ነዚ ዕማም’ዚ ዝትግብራ ድማ ትካላትን ዝሰልጠኑ ሰብ ሞያን ክህልዉ ይግባእ። ታሪኽ ሃገርና፣ ዘሕለፎ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ፣ ንሓርነቱ ዘካየዶ ቃልስታትን ዝኸፈሎ መስዋእትን ብግቡእ ተሰኒዱ ንህሉዋትን ቀጻሊ ወለዶታትን ክመሓላለፍ ይግባእ። ኣብ ሃገርናን ታሪኽ ጉዕዞ ቃልስናን ግን ዝተጠቕሱ ትካላትን ሰብ ሞያን ኣይነበሩን። ነቲ ሃጓፍ’ቲ ዝመልኡ ብተበግሶኦም፣ ወለንትኦም፣ ጻዕርታቶምን ወርቃዊ ጊዜኦምን ብነጻ ወፍዮም፤ ኣገዳሲ ሰነዳት ብመጻሕፍቲ ኣሕቲሞም ናብ ኣንበብቲ ዝዘርግሑ ብዙሓት’ዮም። ታሪኽና ብግዱሳትን ወለንተኛታትን እዩ ክስነድ ጸኒሑን ዘሎን። ስለዝኾነ ድማ ብሓያለ ኤርትራውያን ብሓፈሻ፣ ብኣባላት ሰደህኤ ድማ ብፍላይ ሓያለ መጻሕፍቲ ተዳልዮም ተዘርጊሖም እዮም።
ኣብዚ ፖስተር) ተጠርኒፉ ቀሪቡ ዘሎ መጻሕፍቲ፡ ብግዱሳት ውልቀ ተቓለስትን ጉጅለታትን፡ ኣብ ተጋድሎና ንናጽነት ዝተኻየደ ቃልሲ፣ ገለን ዓጢቖም ኣብ ሜዳ ገለን ድማ ኣብ ድያስፖራ ዝተኻየደ ህዝባውያን ማሕበራት ተወዲቦም፡ ፖሊቲካዊ፣ ዲፕሎማስያውን ቁጠባውን ግዲኦም ዘበርከቱ፣ ከምኡ’ውን ስርዓት ምልኪ ብምውጋድ ቅዋማውን ደሞክራስያውን ስርዓት ንምትካል ዝቃለሱ ዘለዉ የጠቓልል። መብዝሕትኦም ደረስቲ ነቲ ብኣካል ዝተሳተፍዎ ተሞክሮ ፍጻሜታት ናይቲ ታሪኽ፣ ተዘክሮታቶምን ናይ ገዛእ ርእሶም ኣበርክቶታትን ከም ናይ ዓይኒ ምስክር ብምዃን ሰኒዶም ዘቕረቡ እዮም። ምሉእ ታሪኽ ብዝውዓሉ ጥራይ ዝቐርብ ክኸውን ኣይክእልን፡ ምኽንያቱ ደረስቲ ኣብ ኵሉ’ቲ ፍጻሜታት ዝተኻየደሉ ቦታን ዕለትን ብኣካል ክነብሩ ስለዘይክእሉ፡ ስለዚ ካብ መወከስታት በርቢሮም፣ ሓበሬታ ካብ ሓቀኛ ምንጭታቱ፡ በብዕለቱን ተዋሳእቱን ሰኒዶም ከቕርቡ፣ መጽናዕትን ፍተሻን ካብ ታሪኻዊ መወከስታት ኣካይዶም ዝሰነዱ’ውን ይርከብዎም።
ኣብ መዘከሪ ገጽ (ፖስተር) ሰፊሮም ዘለዉ መጻሕፍቲ፣ ብኣብ ሰዲህኤ ዘለዉን ዝነበሩን ኣባላት ዝተደርሱ እዮም። ብሕጂ ተደሪሶም ዝወጹ ሓደስቲ መጻሕፍቲ፣ ንዐኦም ዝወሰኸ ሓድሽ ፖስተር ክዳሎ ምዃኑ’ውን ንሕብር። በዚ ኣጋጣሚ፣ ስነጽሑፍን ስነዳን ንምምዕባል፣ ናይ ደረስቲ ማሕበር ብዝተወደበ መልክዕ ክምስረት ነተባብዕን ንጽውዕን።
ብሓልዮት ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት ሰዲህኤ
ኣብ ኤርትራ፡ ሕጽረት ኤለክትሪክን ሓያል ግፋንTuesday, 23 August 2022 10:55 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ካብ ሬድዮ ኤረና ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣብዚ እዋንዚ ካብቲ ዝሓለፈ ግዝያት ብዝኸፈአ፡ ብኩራት ሓይሊ ኤልክትሪክ ይገጥም ከም ዘሎ ክገልጽ እንከሎ፡ ካብ ቢቢሲ ዝተረኽበ ዜና ድማ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኤርትራ ዘስካሕክሕ ግፋ ንግዱድ ውትህድርና ይካየድ ምህላዉ ምግላጹ ተፈሊጡ።
በቲ ናይ ሬድዮ ኤረና ሓበሬታ መሰረት፡ ዳርጋ ኣብ ኩሉ ከባብታት ኤርትራ ንሓያሎ መዓልታት ብቐጻሊ ሓይሊ ኤለክትሪክ ይቋረጽ ስለ ዘሎ፡ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዝገደደ፡ ናይ ተለፎን ርክባትን ካልእ መሰረታዊ ጉዳያት ብኩራት የጋጥም ኣሎ። ጉዳይ ርክብ ተለፎን ኣይኮነንዶ ናብ ወጻኢ ኣብ ውሽጢ ሃገር እውን የጸግም ከምዘሎ እቲ ካብ ኤረና ዝተረኽበ ዜና ብተወሳኺ ሓቢሩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብዚ ህግደፍ “ኤርትራ ብዕቤት ንቕድሚት ትሕንበብ ኣላ” ዝብለሉ ዘሎ ግዜ፡ ህዝቢ ነታ ዝርካባ መንግስታዊ ተለቪዥን ኤርትራ እውን ምክትታል ከምዘይክእል ተፈሊጡ። እዚ ድማ ኤርትራ ካልእስ ይትረፍ፡ ካብቲ ቅድሚ 20 ዓመታት ዝነበረቶ ደረጃኳ ንድሕሪት ትምለስ ከም ዘላ ዘመልክት ምዃኑ እቲ ዜና ኣዘኻኺሩ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ሬድዮ ኤረና ኣብ ከተማታት ኤርትራ ቀጻሊ ዕድመን ጾታን ዘይፈሊ ግፋ ከም ዘሎ ክሕብር እንከላ፡ ማዕከን ዜና ቢቢሲ ብወገና፡ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኤርትራ ብምጥቃስ እቲ ግፋ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዝኸፈአ መልክዕ ይካየድ ምህላዉ ገሊጻ። በቲ ናይ ቢቢሲ ሓበሬታ፡ እቲ ግፋ ካብ ኣሃዱታቶም ብፈቓድ ይኹን ብህድማ ምስ ስድራቤቶም ዝጸንሑን ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ናብ ሳዋ ከይከዱ ዝጸንሑን ዝዓለመ ምዃኑ ጠቒሳ። ነቲ ግዱድ ግፋ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝኸፈአ ዝገብሮ ከኣ እዞም ዝተጠቕሱ ኣካላት እንተዘይተረኺቦም፡ ኣብ ልዕሊ ህይወትን ንብረትን ስድራቤቶም ነዚ ተግባር ብዝተዋፈራ ወተሃደራዊ ኣሃዱታት ዝውሰድ ዘሎ ዘይሰብኣዊ ስጉምታት ምዃኑ ተፈሊጡ። እቲ ካብ ቢቢሲ ዝተረኽበ ዜና እቲ ዘይሰብኣዊ ግፋ ኣብ ብዙሕ ከባብታት ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ምዃኑ ብምሕባር፡ ከም ኣብነት ነቲ ኣብ ከባቢ ሰገነይቲ ዝተፈጸመ ንኣብነት ብሰፊሑ ዘርዚሩ ኣቕሪቡ። ብሰንክዚ ዘይሰብኣዊ ተግባራት ካብ መረበተን ሃዲመን ኣብ በረኻ ክሕበኣ ዝተገደዳ ስድራቤተት ከም ዘለዋ ድማ ተፈሊጡ።
ህዝቢ ትግራይ ዘይተሓገዘ፡ ብሰንኪ ሕብሪ ቆርበቱ ክኽውን ይኽእል ተባሂሉFriday, 19 August 2022 11:03 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሃገር ሽወደን ከም ማእከል ህግደፋውያንFriday, 19 August 2022 10:45 Written by ረዘነ ተስፋጽዮን
ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ንሃገራዊ ነጻነት ኤርትራውያን ብስም ማሕበረ ሰብ ተጠርኒፎም ነቲ መሰል ምምስራት ማሕበራት ወጻእተኛታት ኣብ ሽወደን ተጠቒሞም ብስም ኤርትራዊ ማሕበረ ሰብ ብደረጃ ሃገር ሽወደን ቆይሞም: ብዝኾነ ፖለቲካ ውድብ ወይ ሃይማኖታዊ ትካል ከይተኣዘዙ ነጻነቶም ሓልዮም ነቲ ኣብ ሚዳ ኤርትራ ብረታዊ ቃልሲ ዘካይድ ዝነበረ ውድብ ደገፎምን ኣብርክተኦምን ገይሮም። እቲ ማሕበር ኣብ ኣብ መፋርቕ ሰማንያታት ኣብቲ ዝለዓለ ደረጅኡ በጺሑ ዝነበረ፣ ድሕሪ ምሕራር ምጽዋዕ ኣብ መጀመርያ ተስዓታት ነቲ ብስም ሕፋሽ ውድባት ዝንቃሳቐስ ዝነበረ ክፋል ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ: መሪሒነት ህዝባዊ ግንባር ኣደስኪልዎ። ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ 1991 ዓ.ም ድማ ንኤርትራዊ ማሕበረ ሰብ ኣብ ሽወደን ብውዲትን ከቢድ ተጻብኦን በበቕሩብ ነቶም ንነጻነት ማሕበር ዝቃለሱ ዝነበሩ ባእታታት ኣብ ምዝራዎም ተዓዊቶም፣ ነቲ ማሕበር ብናታቶም ተኣዘዝቲ ወሪሶሞ፣ ክሳብ`ዚ ዓመት`ዚ ንሃገር ሽወደን መደበር ብምግባር ኲሉ ዘድልዮም ክሰርሑ ጸኒሖም። ሓደ ካብኡ እዚ ኣብ ወርሒ ነሓሴ ከዛርብ ዝጸንሐን ኣብ መድያ ሽወደን ብፍላይ ድማ ኣብ ኣፍቶንብላደት ዝብሃል ጋዜጣ ክሳብ ሕጂ ዝዝረበሉ ዘሎ ፈስቲቫል ብደገፍቲ ጒጅለ ህግደፍ ዝዳሎ ኢዩ።
እዚ ናይ ምወዳእታ ትማሊ ዕለት 15 ነሓሴ 2022 ዝወጸ ጽሑፍ ድማ ብኸምዚ ዝስዕብ ሰፊሩ ይርከብ። ንኸምዚ ህዝባዊ መቕዘፍቲ ዘጎሃህር ሓንሳብ ንሓዋሩ ደው ከንብሎ ኣሎና ብዝብል ጅማሮ እቲ ዓንቀጽ፣ ቀጺሉ ሰፊሩ ዘሎ ብፖለቲከኛታት ኣባላት ባይቶ ሊበራላውያን ተኣዊጁ ኣሎ።
እዞም ብስም ገጠምትን ወይ ስነ-ጥበባውያን ዝባሃሉ ወታሃደራዊ ዩኒፎርማ ዝተኸድኑ ናይ ውልቂ መላኺ እምባ ገነን ፕሮፓጋንዳ ዝነዝሑ ኣብዚ እግሮም ከቐምጡ የብሎምን። ነዚ ሕቡእ ”ምትእኽኻብ ፕሮፓጋንዳ ምልካዊ ስርዓተ መንግስቲ” ኣብ ስትቶኮሆልም ሰበ-ስልጣናት ሆላንድ ንኸይግበር ደው ኣቢሎሞ´ዮም። በዚ ኣጋጣሚ ንኦሳ ኒልሶን ሰደርስትሮም/Åsa Nilsson Söderström ብጾታ ኣባላት ሰልፍን ናእዳ ምሃብ ይግብኣና። ኦሳ መርገጻ ብምንጻር ነዚ መስርሕ ፕሮፖጋንዳ ውልቀ-መላኺ ደው ንምባል ሰርሓ ኢያ።
ኣወል ስዒድ ገጣሚ ተባሂሉዩ ዝጽዋዕ። እቲ ሓቂ ግን ንናይ ኤርትራ መንግስቲ እምባገነን መቓልሕ ፕሮፓጋንዳ ኢዩ። ንናይ ኤርትራ ነዊሕ ዕድመ ዝበልዕ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት´ዩ ዝውድስ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ጽልኢ ዝንዝሕ ንዂናት ዘጎሃህር´ዩ።
እቲ ዕላማ ነቲ ኣብ ትግራይ ዝኸይድ ዘሎ ውግእ ህዝባዊ መቕዘፍቲ ንምድጋፍ´ዩ። እምባ ገነን ስርዕተ መንግስቲ ኤርትራ ድማ ብዝልዓለ ደረጃ ገበን ዝተጸንበሮ`ዩ። ተስፋና እምበኣር ሰብ ስልጣናት ሽወደን ከምቲ ናይ ሰበ ስልጣናት ሆላንድ ተመሳሳሊ ስጒምቲ ክወስዱ ኢዩ። ሰበ-ስልጣናት ነቶም ኣብዚ ዑቚባ ሓቲቶም ምስዚ ስርዓት ዝተሓባበሩ ብሓቂ ዕቚባ ዝግብኦም እንተኾይኖም ደጊሞም ክሓስብሉ ዘለዎም ጉዳይ ኢዩ።
ፖሊስ እውን ሓይሎም ጠሚሮም ስጒምቲ ንምውሳድ፣ ነቲ ተቓወምቲ ኤርትራውያን ዘመልክትዎ ጒድኣትን ምዝብዛብ በዚ ስርዓት ምልክውነት ስጉምቲ ክወስዱ ይግባእ። ሰበስልጣናት ግብሪ እውን ነቶም ዝተፋላለዩ ማሐበራት ምስዚ ስርዓት ምትእስሳር ዘለዎም ነቲ ካብ ኮሙናት ዝረኽብዎ ቁጠባዊ ደገፍ ምቁጽጻር ክገብሩሎም ኣለዎ።
ኣወል ስዒድ መንግስትኻ ኣብ ሽወደን ንኤርትራውያን 2% ግብሪ ከኽፍል ወይ ድማ ብኻልእ መገዲ ከባሳብስን መሰል የብሉን። ብግብሪ ዝተኸፍለ ገንዘብ ሽወደን ንፕሮፓጋንዳ መንግስትኻ ፈጺሙ ኣይክውዕልን`ዩ። እዚ ተግባራት`´ዚ ክሳብ ሕጂ ኣብ ሽወደን ክፍጸም ምጽንሑ ንመንግስቲ ሽወደን ትሑት ምስክር ዘውህብ´ዩ። ንሕና ሊበራላውያን ኣብ ዝመጽእ ግዜ መንግስቲ ነዚ ስራሕዚ ደው ከንብል ኲሉ ዝከኣለና ክንገብር ኢን።
Åsa Nilson Söderström ዞባዊ ፖለቲከኛ ኣብ Spånga-Tensta ሊበራል
Joar Forssell ኣባል ሃገራዊ ባይቶ ሽወደን ኣፈኛ ፖለቲካ ወጻኢ ሊበራል
Fredrik Malm, ኣባል ሃገራዊ ባይቶ ሽወደን ሊበራል
ትርጉም ረዘነ ተስፋጽዮን
ኣብነታዊት ዋዕሮ ሳዕዲያ ተስፉ እውን ንናይ ቃልሲ ብጾታ ኣርኪባTuesday, 02 August 2022 20:46 Written by ወ. ዓማር
እቲ ተኣምር ሰሪሑ ንዓወት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘውሓሰ ወለዶ፡ ኣብ ቀጻሊ ናይ ድሓን-ኩኑ ጉዕዞ ምህላዉ በብመዓልቱ ዝቃላሕ ዘሎ ከቢድ ዜና ኢዩ። ህዝቢ ብብዝሒ ናብ ቓልሲ ፍንሕንሕ ከይበለ እንከሎ ፍሉይ ታሪኽ ዘመዝገበት፣ ንኣዋልድን ኣዴታትን ኤርትራ ናይ ትብዓት ኣብነት ዝኾነት ሳዕዲያ ተስፉ እውን ብ27 ሓምለ 2022 ንዝሓለፉ ናይ ቃልሲ ብጾታ ኣርኪባ። ከም ሓያለይ ስዉኣትና ከኣ ኣብ ስደት (ኣብ ካይሮ) ሓመድ ኣዳም ለቢሳ።
ኤርትራዊ ማሕበረ-ኮም ኣውስትራልያ ብ31 ሓምለ ንዝኽሪ ስውእቲ ሳዕዲያ መደብ ኣዳልዩ ምንባሩ ዝዝከር ኰይኑ፣ ንመተዓብይታን፡መቓልስታን፡ ቤተ ሰባን ዘሳትፍ ካልእ መደብ እውን በቲ ብኤሪሳት ኣቢሉ ንኤርትራ ከይተረፈ ዝመሓላለፍ ፈነወ ራድዮ ብሊና-ጃህራይ ይዳሎ ምህላዊ ተሰሚዑ ኣሎ። እንበኣር፡ ሳዕድያ ተስፉ መን ኔይራ? ኣብ ምንታይ ዓይነት ፍሉይ ፍጻሜኸ ውዒላ? ንዝብል ሕቶታት ኣንበብቲ ንምብራህ ብዛዕባኣ ገለ ሓበረታ ምሃብ ጠቓሚ ይኸውን።
ኣብቲ ዘመን’ቲ፡ ብፍላይን ግን ብዓመተ 1968፡ እታ ሳዕዲያ እተወልደትላ ከተማ ከረን ኣብ ዓቢ ፍርሕን ሽበራን ኣትያ ኔይራ። ቤት ማእሰርቲን እንዳ ፖሊስን፡ ብስሩዓትን ብእተጠርጠሩ ተሓባበርቲ ሰውራን መሊኡ ኔይሩ። በብዝኸድካዮ ሬሳታት ተደርብዩ እትረኽበሉ መዓልታት’ውን ውሑድ ኣይነበረን። እቲ ናይ 1968 ምኽንያት፡ ሓደ ዓሊ-በኺት (ዓልበኪት) እተባህለ ተጋዳላይ-ነበር ንቃልሲ ከዲዑ ኢዱ ሂቡ ብምንባሩ ኢዩ። እቲ እንኮ መፍትሒ ራዕድን ሞትን ከኣ ኣብ ርእሲ ዓሊ-በኺት ስጒምቲ ምውሳድ ጥራይ ምንባሩ ብናይ ከባቢ መሪሕነት ውድብን ብስሩዓት ከተማን ተኣሚንሉ። እታ ካብ 1964 ጀሚራ ካብ ስሩዓት መንእሰይ ኣዋልድ ከተማ ዝነበረት ሳዕድያ ተስፉ ኣብቲ መደብ ቅንጸላ ዓሊ-በኺት ክትሳተፍ ፍቓደኛ ኰይና። ሳዕዲያ ብ1968 ጓል 18 ዓመት ኢያ ኔይራ። ዓሊ-በኺት ከኣ ንዕምሩ ንዝረኣያ መንእሰይ ጓል ኣንስተይቲ ‘ክሻቕል’ ዘይእግሞ ሰብ ኔይሩ።
ብመደብ ተጋደልቲ/ፈዳኢን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ ሳዕዲያ ተስፉ ነቲ ከዳዕ ከም እትላለዮ ተገይሩ።ካብዚ ቀጺላ፡ ተጋደልቲ ተሓቢኦምሉ ኣብ ዝነበሩ ገዛ መሪሓቶ ኣትያ። ኣብ ልዕሊ’ቲ ክንደይ ሰብ ዘበሳበሰ ዓሊ-በኺት ስጒምቲ ምስ ተወስደ ከኣ፡ ምስ ተጋደልቲ ንሜዳ ኣምሪሓ። ምሕረት ዘይነበሮ ኢትዮጵያዊ ጸላኢ፡ ነ’ቦኣ ተስፉ ንሱር ረኺቦም፡ ንሜዳ ከይዱ ጓሉ ከምጽኣ ሓተቱዎ። ከይዱ ቊሩብ ምስ ደንጐየ ከኣ ንሰለስተ ደቁ ኣሰርዎም። ኣቦኣ ተስፉ ንሱር ማእሰርቲ ደቁ ምስ ሰምዐ፡ ንከረን ተመሊሱ ንደቁ ፈቲሖም ኣብ ክንድኦም ንዕኡ ክኣስርዎን ምስኡ ክዳነዩን ከም ዝኽእሉ ሓተቶም። ኣሰርዎ ኸኣ። ድሕሪ ገለ መዓልታት ግን ሬሳ ኣቦ ሳዕድያ ምይ ሬሳታት ናይ ካልኦት ዘይተለለዩ እሱራትን በቲ ጸድፊ ጎቦታት ጥቓ መጋሪሕ ተደርብዩ ተረኽበ። ኣዝማድ ሳዕድያ ከኣ ነቲ ብዕድል ካብ ኣዛብእ ‘ዝደሓነ’ ሬሳ ተስፉ ንሱር ወሲዶም ክቐብርዎ ዕድል ረኸቡ። ካልእ ዝብሃልን ዝግበርን ኣይነበረን -- ዳርጋ ከምዚ ሃለዋት ናይ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ!!
ናይ 1968 መንእሰይ ሳዕዲያ ካብታ ዓሊ-በኺት እተቐንጸለላ መዓልቲ ኣትሒዛ ኣብ ናይ ተጋዳሊት ህይወት ኣትያ። ምስ ኣታሕዛ ብረት ድሕሪ ምልላይ፡ ዝበዝሐ ጊዜኣ ንደብር-ሳላን ከሰላን ብምምልላስ ከም ኣላይት ውጉኣትን ሕሙማትን ኰይና ኣሕሊፋቶ። ኣብ መፋርቕ 70ታት ምስ ካልኦት 50 ዝኾኑ ተጋደልቲ (ፍርቂ ካብኦም ኣዋልድ) ናይ ሕክምና ትምህርቲ ኣብ ባቕዳድ/ዒራቕ ተማሂራ ንሜዳ ተመሊሳ ኣድማዒ ኣገልግሎታት ከም ዝቐጸለት ብመቓልስታ ይምስከር። ኣብ ዝደሓረ ዓመታት፡ ንስዑዲ ዓረብ እኳ እንተኸደት ሕሉፍ ህይወታ ብዘስዓቦ ሕማማት ዝኣክል፡ መነባብሮ ከምዘይጠዓማን ከቢድ ጸገማት ከም ዘሕለፈትን ይንገር። ብዝኾነ፡ ሓሊፋ።ኣብ ቀዳማይ ጉባኤ ጠቕላላ ማሕበር ደቂ ኣንስዮ ኤርትራ ንእተመርጻ መሪጹ ዘርኢ ስእሊ። ካብኤን ድሮ ሓያለይ ንሳዕዲያ ተስፋ ቀዲመናኣ ኣለዋ። ኣብ ስእሊ ዝረኣያ፡ ካብ የማን/ ኮፍ ዝበላ፡ 1.ዘይነብ ኢማነቱ 2. ኣልማዝ ወልዱ 3. ኤልሳ ወ/ስላሴ 4. ፋጥማ ሳዕደዲን 5. ንስሪት ከራር 6. ፋጥማ ሳሊሕ 7. መድሓኒት ወ/ስላሴ 8. ኣብርሄት ኣብርሃ። ደው ዝበላ ካብ የማን፡ 9. ኣድሓነት ዓንዱ 10. በኪታ ኣደም 11. ኣለም 12. ነፊሳ መሓመድ ብርሃን 13. ኑራ ስዒድ 14. ፋጥማ ማሕሙድ 15. ኤልሳ መስፍን 16. ጸጋ ወልደማርያም 17.ኣምና መለኪን 18.ሓረጉ ገብረየሱስ 19.ዓረፋት ዑመር 20. ኣስገደት ምሕረተኣብ 21. ጁምዓ ዑመር።
ከም ዝፍለጥ፡ ሳዕዲያ ተስፉ ካብተን ቀዳሞት ንሜዳ እተጸንበራ ደቂ ኣንስይቶ ኤርትራ ኔይራ። ካብ 1973 ንደሓር ግን፡ ደቂ ኣንስትዮ ብብዝሒ ከም እተሰለፋ ይፍለጥ። ኣንጻር ድርብ ወጽዓ ዝቃለስ ጠቕላላ መሕበር ደቂ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ተሓኤ ብ1973 ብዕሊ ድሕሪ ምምስራቱ ታሪኻዊ ንጥፈታት የካይድ ከም ዝነበረ ዝዝከር ኢዩ። ኣብቲ ብ27 ሰነ 1974 እተጋብኤ ጉባኤ ማሕበር እውን፡ ሳዕዲያ ተስፉ ካብተን ጉባኤኛታት ነይራ።
ክብርን ዘለኣለማዊ ዝኽርን ንዂለን/ኲሎም ስዉኣት ወዓሩን ጀጋኑን ኤርትራ።


text:
September 22, 2019
ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ክቡር ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብላዕለዋይ ልኡኽ ተሰንዩ፡ ካብ 14 ክሳብ 15 መስከረም 2019 ኣብ ሱዳን ዕዉት ወግዓዊ ዑደት ኣካዪዱ። ኣብ’ዚ ዑደቱ ድማ፡ ምስ ኣቦ-መንበር መሰጋገሪ ልኡላዊ ባይቶን ዋና ኣዛዚ ሓይልታት ሰራዊት ሱዳንን ክቡር ጀነራል ዓብዱልፋታሕ ኣልቡርሃን ተራኺቡ፡ ኣብ ሓባራዊ ኣገዳስነት ዘለዎም ፖለቲካውን ጸጥታውን ጉዳያት ዘትዩ።
ኣብ’ቲ ሕውነታዊ መንፈስ ዝዓሰሎን ኣብ ሓባራዊ ኣገዳስነት ዘለዎም ጉዳያት ሃናጺ ዝርርባት ዝተኻየደሉን ምብጻሕ፡ ኣብ ጽኑዕ ታሪኻዊ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ሱዳንን ዝተሰረተ፡ ሓቀኛ ድሌት መሪሕነት ክልቲኡ ሃገራት ንዝሰፍሐ ምትሕግጋዝ ተረጋጊጹ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ድማ፡ ንህዝብን መንግስትን ሱዳን ዕብየትን ብልጽግናን ድሕሪ ምምናይ፡ ነዚ መሰጋገሪ መድረኽ ብዓወት ከምዝሰግሩዎ ጽኑዕ እምነት ከምዘለዎ ገሊጹ።


text:
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣቶ ኢሳያስ ዳኛው ንዘቕረቡዎ ናይ ኽሲ ተቓውሞ መልሲ ዓቃቢ ሕጊ ሎሚ ዓርቢ ሰሚዑ።
ልደታ ምድብ መበል 15 ዝወዓለ መጋባእያ ገበን ኣቶ ኢሳያስ ዳኘው ብጠበቕኦም ኣቢሎም ብቕድሚ ትማሊ ናይ መጀመሪያ ደረጃ ተቓውምኦም ብቓል ከምዘስምዑ ብምግላፅ ዓቃቢ ሕጊ እውን መልሲ ብቓል ከስምዕ ሓቲቶም።
ዓቃቢ ሕጊ ብወገኑ ክርክሩ ብፅሑፍ ከምዘቕረበ ምስ ገለፀ እቲ ቤት ፍርዲ ግን ጠበቓ ተኸሳሲ ክርክሮም ብቓል ብግልፂ መጋባእያ ስለዘቕረቡ ዓቃቢ ሕጊ እውን መልሱ በዚ ኣገባብ ከቕርብ ኣዚዙ።ዓቃቢ ሕጊ ብፅሑፍ ዘዳለዎ ክርክር ብምንባብ ከምዘቕርብ ብምግላፅ ምላሹ ብንባብ ኣስሚዑ’ሎ።
ንዝቐረቡ ተቓውሞታት መልሲ ብምሃብ ገበን ዝተፈፀመሉ እዋን ኣይተዘርዘረን ንዝብል ተቓውሞ ግን ብምቕባል እቲ ጉድለት ንምምሕያሽ ግዜ ክውሃቦ ናይ ክሲ መመሓየሺ ከቕርብን ተለዋጢ ቖፀሮ ክውሃቦን ዓቃቢ ሕጊ ሓቲቱ።እቲ ቤት ፍርዲ ናይ ክልቲኦም ወገናት ሙግት መርሚሩ ውሳነ ንምሃብ ን29 ለካቲት 2011 ዓ.ም ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።


text:
ኣይሁዳዊያንን ኣመንቲ እስልምናን ቅዱስ ቦታ ኢሎም ኣብ ዝፅውዕዎ ናይ እዮሩሳሌም ቀፅሪ ሎሚ ዓርቢ ብዝተወልዐ ጎነጽ 31 ሰባት ምቑሳሎም ቀይሕ ወርሒ ፍልስጤም ኣፍሊጡ።
ሰበስልጣን ፍልስጤማዊያን ኣብ ከባቢ መስጊድ ኣል-ኣቅሳ እምኒ ምድርባይ ምስ ጀመሩ ፖሊስ እስራኤል ናይ ጎማ ጥይትን መፈራርሒ ናይ ኢድ ቦምብን ቶኪሶም ይብሉ ።
እቲ ቦታ ንኣይሁዳዊያን ናይ መቅደስ ጎቦ ንኣመንቲ እስልምና ድማ ክቡር መቅደስ ብዝብል ይፍለጥ።
ኣይሁዳዊያን ኣብቲ ቦታ ንከይፅልዩ ዝተኸልከሉ እንተኾኑ እውን ኣብ ቀረባ ዓመታት እቲ ክለክላ ኣይተኸበረን።
ኣብዚ ዓመት ናይ ኣመንቲ እስልምና ጾም ረመዳን ምስ ናይ ኣይሁዳዊያን ፋሲካን ካልኦት ብርክት ዝበሉ ናይ ኣመንቲ ክርስትና በዓላትን ብምግጣሙ ዝተፈላለዩ እምነት ዘለዎም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ናብቲ ቦታ ክኸዱ ኣገዲዱ እዩ።
ኣብ ቀረባ ኣብ እዮሩሳሌም ዝተርኣየ ዕግርግር ኣብ ዝሓለፉ 11 መዓልታት ኣብ መንጎ ሓማስን እስራኤልን ዝተርኣየ ግጭት ከይቕፅል ስግኣት ኣሕዲሩ ይርከብ።


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ሓሙስ ምስ ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ኣብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ተራኺቦም፡ተዘራሪቦም።
ክልቲኦም መራሕቲ ኣብዚ ርክብ ኣብ ክልቲኣዊ ነጻ ናይ ግንዲ ስምምዕ ክዘራረቡ ተስፋ ተጌርሉ፡ እዚ ስምምዕ ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ኣፍሪቃዊትን ሃገር ዝካየድ ናይ መጀመርያ ስምምዕ ክከውን’ዩ።
ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ኬንያ ዘለዋ ስትራቴጂካዊ ተገዳስነት ንጽልዋ ቻይና ኣብ ኣፍሪቃ ንምምዕራይ ክከውን ከሎ ቻይና ድማ ንምሽራክ ሃገራት ኣፍሪቃን ምስ ኣሜሪካን ንምዕብላል ክትሰርሕ ጸኒሓ’ላ።
ኣቐዲሞም ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያ ምስ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2018 ተራኺቦም ምንባሮም ዝዝከር ኮይኑ ቤት መንግስቲ ዋይት ሃውስ እዚ ናይ ሓሙስ ርክብ ክልቲኦም መራሕቲ “ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ኬንያን ክልቲኣዊ ስትራቴጂካዊ ልዝብ ዝምስርት’ዩ” ኢሉ’ሎ።
ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ብተወሳኺ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ምምዕባል ምትሕብባር ክልቲኦም ወገናትን ኣብ ንግዲን ኣብ ምፍጣር ሓደሽቲ ዕድላት ንምዝርራብ ዘለዎም ቅሩብነት ምግላጾም ሓቢሩ’ሎ።
ኣሜሪካ ምስ 20 ሃገራት ስምምዕ ንግዲ እንተለዋ’ውን ምስ ሃገራት ኣፍሪቃ ግን ከምዚ ዓይነት ስምምዕ ከምዘይብላ ይፍለጥ።
ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ማይክ ፖምፐይ ንመጀመርያ ጊዜ ካብ የካቲት 15 ክሳብ 19 ኣብ ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣንጎላ፡ኢትዮጵያን ሴኔጋልን ክበጽሑ ምዃኖም ኣፍሊጡ’ሎ።


text:
ትማሊ ሓሙስ ንጉዳይ ኢትዮጵያ ብዝምልከት ንምስክራት ንምስማዕ ዝተሰየመ ንኡስ ኮሚቴ ባይቶ ተወከልቲ ህዝቢ ኣሜሪካ ናይ ኣርባዕተ ምስክራት ቃል ሰሚዑ'ሎ።
እቶም ምስክራት ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ብፍላይ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ወርሒ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዘሎ ግጭት ብዝምልከት ንፈልጦ ኢና ዝበልዎ ንኣባላት'ቲ ቤት ምኽሪ ኣረዲኦም ኣለዉ።
ካብ ካሊፎርንያ ዝተወከለት ኣባል ባይቶ ካረን ባስን ፥ ካብ ኒው ጀርሲ ዝተወከለ ክሪስ ስሚዝን ብዛዕባ ኢትዮጵያ ብዓሚቕ ከምዝፈልጡን ቅድሚ ሎሚ ናብ ኢትዮጵያ ተጓዒዞም ምስ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ከምዝተራኸቡን ገሊጾም ኣለዉ። እቶም ምስክራት ዝሃብዎ ናይ ምስክርነት ቃልን ዝሃብዊ ምኽሪ ሓሳብን'ውን ሰሚዖም ኣለዉ።
ኣብ ባይቶ ኣሜሪካ ኣደ መንበር ንኡስ ኮሚቴ ወጻእን ኣፍሪቃ ካረን ባስን ፣ ካብ ኒው ጀርሲ ዝተወከለ ክሪስ ስሚዝን ኣብ ክልል ትግራይ ብዛዕባ ዝካየድ ግጭት ቃለ-ምስክርነት ኣብ ዝሰምዕሉ እዋን፥ ናይ ባዕላቶም መረዳእታ ዝበልዎ`ውን ኣቕሪቦም ኔሮም`ዮም። ካረን ባስ ከምዚ ክትብል ዘረባኣ ከፊታ ኔራ፥ "ንምስክራት ንምስማዕ ክንውስን ከለና ብዙሕ ሓሲብናሉ ኢና።ብዋናነት ግን ምስክራት ናይ ምስማዕ ተግባር ኣብ ወጻኢ ብዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ድፍኢት ዝተገብረ'ዩ። ሓደ ሓደ ግዜ ምስክራት ንምስማዕ ምውሳን ይኸብደና'ዩ።ምኽንያቱ ንዕኡ ክንገብር ከለና ሰባት ንሓደ ወገን ክንውክል ይደልዩና ።ኣብዚ ኣብ ባይቶ ኣሜሪካ ግን ከምኡ ኣይሰርሕን'ዩ።
ስለዚ ናይ ሎሚ መስርሕ ምስማዕ ምስክራት፥ውጽኢታዊ ኮይኑ ክትረኽብዎን ኢትዮጵያ ሰላማን ሓድነታትን ክትረክብ ኣብ ምሕጋዝ፡ኣሜሪካ ጠቓሚ ተራ ንክህልዋ ከም እንደሊ ክትርድኡ ተስፋ እገብር።ብተወሳኺ እዚ ቃለ ምስክርነት ኮነ ዝመሓላለፍ ውሳነ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት'ምበር ናይ መወዳእታ ኣይኮነን።"
ኮንግረስማን ክሪስ ስሚዝ ብወገኑ፥ ኢትዮጵያ ግጭት : ምፍንቓል ከምኡ`ውን ወራር ኣንበጣን ወሲኽካ ተደጋጋሚ ጸገማት ዝርእየት ሃገር ምዃና ድሕሪ ምጥቃስ፥ ግን ከኣ ኢትዮጵያ ዓባይን ኣገዳሲትን ሃገር ምዃና`ውን መስኪሩ፥ "ኢትዮጵያ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነትስ ንምሉእ ቀርኒ ኣፍሪቃን ብሓፈሽኡ ንኣፍሪቃን ኣዝዩ ጠቓሚትን ኣገዳሲትን ሃገር'ያ።ነዚ ናይ ጎንጽን ህውከትን ዓመት ብዓወት ተሳጊራ፡: ናብቲ ዝስዕብ ኣብነታ ክትምለስ ኣለዋ።"
ኮንግረስማን ክሪስ ስሚዝ ነዛ ዓባይ ሃገር፥ ሰላም ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ`ውን ጠቒሱ`ዩ።
ቃለ ምስክርነቶም ካብ ዝሃቡ ሓንቲ ዋና ኣሰናዳኢት መጽሄት ኣዲስ ስታንዳርድ ጸዳለ ለማ፥ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት አጋጢሙ ዝበለቶ ጥሕሰት መሰላት ብምዝርዛር ፍጹም ገለልተኛ ብዝኾነ ኣካል ክጻረ ይግብኦ ኢላ።
"ክልተ ጫፍ ሒዙ ኣብ ዝተኻረረ ሕብረተሰብ፥ ናጻን ገለልተኛን ምጽራይ ክካየድ ዝኽእል፥ ብሕቡራት ሃገራት ሓላፍነት ተዋሂብዎ ዝቐውም ጉጅለ ጥራሕ'ዩ ኢለ'የ ዝኣምን።ብሕቡራት ሃገራት ስልጣን ካብ ዝውሃቦ መርማሪ ጉጅለ ወጻኢ ኣዝዩ ዝተኸፋፈለ ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላትን ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ዝኾነ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝርከብዎም፥ ነዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ተግባር ንፍጻም ብኻልእ ብዝኾነ ትካል እምነት የብሉን።"
ካልእ ቃለ-ምስክርነት ዝሃበ ድማ ኣብ ባይቶ ኣሜሪካ ቤት ምኽሪ ጉዳያት ኣፍሪቃ በዓል ሞያ ዝኾነት ሚስ ሎረን ፕሎክ ብላቸርድ ፥ ኣብ ዝሓለፈ 30 መዓልታት ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ኩነታት ብዝግባእ ንምርዳእ ክፍተት ኣሎ ኢላ።
"ሓበሬታ ዘይምህላው ብዝምልከት ተለፎንን ኢንተርነትን ኣብ ዝተቛረጸሉን ጋዜጠኛታት ኣብ ዝበዝሐ ክፋል'ቲ ክልል ክኣትዉ ኣብ ዘይከኣልሉ ኩነታት፥ ኣብኡ እንታይ ይካየድ ከምዘሎ ንምፍላጥ ብዙሕ ኣጸጊሙ'ሎ።ክንደይ ዝኸውን ሰብ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከምዝተፈናቐለን ክንደይ ዝኸውን ሰብኣዊ ረድኤት ከምዘድሊ ዛጊት ብግልጺ ኣይፍለጥን'ዩ።ዝተፈላለዩ ሚድያታት ብኣሸሓት ከምዝተቐተሉ ይሕብሩ'ለዉ እንተኾነ ነቲ መጠን ጉድኣት ዘርኢ ዝእመን መረዳእታ የለን። ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ በቲ መንግስቲ ዝወሰዶ ስጉምቲ ዝተቐተለ ሰለማዊ ሰብ የለን ኢሉ'ሎ። ሓደ ሓደ ስደተኛታት ዝዛረብዎ ድማ ካብኡ ዝተፈለየ'ዩ።"
ኣብ ናይ ኣሜሪካ ኢንስቲቱት ሰላም ዳይሬክተር ፕሮግራም ኣፍሪቃ ሱዛን ስቲገንት ካልእ ምስክርነታ ዝሃበት በዓልቲ ሞያ`ያ። ንኩነታት ኢትዮጵያ ድሕሪ ምብራህ ንሰብኣዊ ቅልውላው ብዝምልከት ከምዚ ዝስዕብ ኢላ፥ "እቲ ግጭት ክጽወር ዘይኽእል ናይ ሰብኣዊ ኤኮኖሚን ውሕስነት መግብን ኢትዮጵያ ኣብቲ ዞባ ዘለዋ መሪሕ ተራ ጸገም የስዕብ ኣሎ።እዚ ድማ እቲ ለውጢ ዝኸደሉ ዘሎ መንገዲ ብዙሕ ሕቶታት ዘልዕልን ኣሜሪካ ንእተሰጉሞ ፖሊሲ ንክትፍትሽ ዝገብር'ዩ።"
ኣብ ፍሪደም ሃውስ ላዕላዋይ በዓል ሞያ ኣቶ ዮሴፍ ባድዋዛ ምስክርነቶም ካብ ዝሃቡ ሓደ ክኸውን ከሎ፡ ንሱ`ውን ብዛዕባ ኣብ ኢትዮጵያ ዝኽሰት ዘሎ ግጭታትን ጥሕሰት መሰላትን ኣረዲኡ።
ኣብ ዘቕረቦ ምኽሪ-ሓሳብ ድማ ክልላት ብሽም ፍሉይ ሓይሊ ዘቖምዎም ዕጡቓት ጉዳዮም ክሕሰበሉ ዝግባእ ምዃኑ መኺሩ።
ብኣጠቓላሊ ኣብቲ መስርሕ ምስማዕ ቃለምስክርነት ዝተላዕለ ጉዳይ፡ ግልጺ ዝኾነ መረዳእታ ይሃሉ፥ ከምኡ ድማ ኣብ ልዕሊ ሰባት ዝተፈጸሙ በደላት ብገለልተኛ ኣካል ይጻረ ዝብል`ዩ። ደሞክራትን ሪፓብሊካን ተወከልቲ ኣባላት ባይቶ ነቶም ኣርባዕተ ምስክራት ሕቶታት ሓቲቶም እቶም ምስክራት ድማ ናይ መብርሂ ሓሳቦም ሂቦም`ዮም።


text:
ብመገዲ መርበብ ሓበሬታ፡ ብቛንቋ እንግሊዝ እትሕተም መጽሔት ኣዲስ-ስታንዳርድ፡ ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ኢትዮጵያ ንህወሓት ኣፍልጦ ዝህብ ስያመ ብምጥቃማ ምኽልካላ ዝፍለጥ ኮይኑ እታ መርበብ ካብ ረቡዕ ኣትሒዛ፡ ስራሓ ክትቅጽል፡ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ፍቓድ ከም ዝተዋህባ ኣመልኪታ ኣላ።ኣብቲ ብመዓል-መዚ መራኸቢታት ኢትዮጵያ ዝወጸ ሓድሽ ናይ ስያመ መምርሒ፡ ንኻልኦት ኣህጉራውያን መራኸቢታት’ውን ዘጠንቀቐ’ዩ ነይሩ።
“ንኣጀንዳ ህወሓት ከተሳሲ ጸኒሓ” ብዝብል ምስምስ ስራሓ ደው ከተብል መምርሒ ተዋሂቡዋ ዝጸንሐ፡ መርበብ ኣዲስ-ስታንዳርድ፡ ካብ ረቡዕ ኣትሒዛ ክትቅጽል ከም ዝተፈቕዳ ኣፍሊጣ። እታ ብእንግሊዘኛ እተሕትም፡ ዕለታዊ ዜና’ውን እተእንግድ ወርሓዊት መጽሔት፡ በዓል-መዚ መራኸቢታት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ምስራዝ ፍቓድ እታ መጽሔት ሕጋዊ ስሕተት ከም ዝነበሮ ድሕሪ ምእማን፡ ስራሓ ክትቅጽል ፈቒዱ ኣሎ። እንተዀነ፡ እታ መርበብ ከተውግዶ ዘለዋ ስያመ ከም ዝተረዳድኡ ግን ኣመልኪታ ኣላ።
በዓል-መዚ መራኸቢታት ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ንረድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ሓዊሱ ዝሰደዶ መጠንቀቕታ፡ “ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ” ዝብል ስያመ ዝጥቀም ማእከል መራኸቢታት ፍቓዱ ክኽልከል ምዃኑ ኣመልኪቱ።
ካብ ሕዳር ናይ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ህ.ወ.ሓ.ት. ኣብ ኲናት’ዩ ጸኒሑ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ድማ ባይቶ ኢትዮጵያ ነቲ ውድብ “ኣሸባሪ” ክብል ጸዊዑዎ።
ኣዲስ-ስታንዳርድ ኣብ መርበብ ሓበሬታኡ ከም ዘዘርግሖ፡ ክልተ ላዕለዎት ኣከይድቲ እቲ ኣሕታሚ፡ ብሰኑይ ምስ ሰበ-ስልጣን በዓል-መዚ መራኸቢታት ኢትዮጵያ ድሕሪ ምርኻቦም፡ ካብ ረቡዕ ኣትሒዞም ክቕጽሉ ከም ዝተፈቐዶም ኣመልኪቱ።
ኣብቲ ብምኽትል ሓላፊ'ቲ በዓል-መዚ ዮናታን ተስፋዬ ረጋሳ ተፈሪሙ ናብ ድምጺ ኣሜሪካ ዝተላእከ መጠንቀቕታ፤ “ትግራይ ሓንቲ ካብ ክልላት ኢትዮጵያ ብምዃና፡ ናይ ገዛእ-ርእሳ ናይ ምክልኻል ሓይሊ ሰራዊት ክህልዋ ኣይክእልን’ዩ። ስለዚ ድማ ‘ሓይልታት ትግራይ’ ዝብል ስያመ ምጥቃም፡ ነቲ ባይቶ ኢትዮጵያ ‘ግብረ-ሽበራዊ’ ኢሉ ዝገለጾ ህ.ወ.ሓ.ት. ኣፍልጦ ምሃብ ስለ ዝዀነ፡ ክብሪን ልዑላውነት ኢትዮጵያ ዝግህስ’ዩ፡” ዝብል ይርከቦ።
ቀጺሉ ድማ ንዅላተን ኣብ ኢትዮጵያ ክሰርሓ ፍቓድ ዝተዋህበን መራኸቢታት-ብዙሃን፡ ተመሳሳሊ ስያመ ምስ ዝጥቀማ ፍቓድ ክኽልከላ ምዃነን የመልክት።
ዳይረክተር ጀነራል በዓል-መዚ መራኸቢታት ኢትዮጵያ፡ ኣቶ መሓመድ እድሪስ ምስ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-ምምልስ’ውን፡ ነቲ መምርሒ ዝጠሓሰ ማዕከን ዜና ፍቓዱ ክስሕብ ምዃኑ ኣመልኪቱ ነይሩ።
እቲ በዓል-መዚ፡ “ገለ ኣህጉራውያን መራኸቢ-ብዙሃን ምስቶም ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነጥፉ ዘቤታውያን ከተነጻጽሮም ከለኻ፡ ንገለ ስያመታት ብዘይ ስክፍታ ክጥቀምሉ ትዕዘብ። እቲ ዘገርም ከኣ ዋላ ኣብ ስራሓት ዜና ዘይነጥፉ ሰባት’ውን ብእኡ ተተባቢዖም ነቲ ቃላት ከዘውትሩዎ ምርኣይ’ዩ። ስለዚ እምበኣር ኢና ንዘቤታውያንን ኣህጉራውያንን መራኸቢታት ዜና እንታይ ኢሎም ክጽውዑ ከም ዘለዎም ኣትሪርና መምርሒ ንህብ ዘሎና። ኣብኡ ስሕተት ዝገበረ ድማ ብመሰረት ሕጊ’ዛ ሃገር ዘድሊ ስጕምቲ ክውሰደሉ’ዩ፡” ይብል ።
ምኽልካል ኣዲስ-ስታንዳርድ፡ ካብ ሓያሎ ንመሰል ፕረስ ዝጣበቓ ትካላት ከቢድ ነቕፌታ ኣስዒቡ’ዩ። እቶም ተጣበቕቲ ኣካላት ኣብ ዘውጽኡዎ መግለጺታት ድማ፡ ኢትዮጵያ ናብቲ ቅድሚ ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ምምጻኡ ዝነበራ ሕማቕ ኣተሓሕዛ ጋዜጠኛታት ትምለስ ምህላዋ የመልክቱ።


text:
ብምኽንያት መበል 56 ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብታት ኤርትራ፡ ብደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደ.ግ.ሓ.ኤ)፡ ዝወጸ ውድባዊ መግለጺ፣
ህዝብታት ኤርትራ ምእንቲ ሰብኣውን ደሞክራስያውን ክብሮምን ሃገራዊ መንነቶምን ከረጋግጹ ክብሉ፡ ንከባቢ 20 ዓመታት ዝኣክል ዘካየድዎ ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ ኣብ ዘይተዓወተሉ ግዜ፡ ኣብቲ ግዜ እቲ ዝነበሮም ብሕታዊ መማረጺ፡ ብዕጥቃዊ ቃልሲ ነጻን ልኡላዊትን ሃገሮም ከረጋግጹን ሓርነቶም ንክጭብጡን ስለ ዝነበረ፡ ምእንቲ’ዚ ፍትሓዊ ዕላማ ክውን ክገብሩ ብሓደ መስከረም 1961 ሽግ ምጅማር ብረታዊ ቃልሶም ዝወልዑ ጀጋኑ ህዝብታት እዮም። ይኹን’ዳምበር ዕጥቃዊ ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ምብጋሱ፡ ዝተጸንዐ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ እስትራተጅን መሪሕ ውድብን ብምውናን ናብ ቃልሲ ክብገስ ስለ ዘይካኣለ፡ ኣብ መስርሕ ቃልሱ መሰረታዊ ፍልልያት ኣብ ዘይብሉ ግጭት /ኲናት ሕድሕድ/ እናተኣትወ ከበድቲ ዕንቅፋታትን ጸገማትን እናኣጋጠሙ ብዙሕ ሰብኣዊ ሂወት ተኸፊሉን ናይ ቃልሲ ግዜ ክባኽን ኮይኑ እዩ።
እዚ ዝተናወሐ ህዝባዊ ሓርበኛዊ ቃልሲ’ዚ፡ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብ,ድምሳስ ነጻን ልዑላዊትን ዝኾነት ሃገር ከረጋግጽ ዝኸእለ እኳ እንተኾነ፡ እታ ብቡዙሕ ቃልስን መስዋእትን ዝተወልደት ሓዳስ ወልዶ ሃገር፡ ከይወዓለት ከይሓደረት ኣብ ትሕቲ ዘቤታዊ መግዛእቲ ጸረ ህዝብን ጸረ-ደሞክራስን ስርዓት ህግደፍ ስለ ዝወደቐት ግን፡ ህዝብታት ኤርትራ ናብ ዘይተጸበይዎ ኩሉ-መዳያዊ ሓሳረ-መከራ ሕሱም ሂወት ከሕልፉ ብጸላኢ ተፈሪዶም፡ እቲ ዝተቓለስሉ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ዕላማታት ተዀሊፉ፡ እንደገና ናብ ዳግማይ ዘቤታዊ መግዛእትን ጭቆናን ተሳጢሖም ንመሰሎምን ክብሮምን ክብሉ ዳግማይ ቃልሲ ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምክያድ ዝርከቡ ዘለዉ።
ምጅማር ብረታዊ ቃልስና ሎሚ ንመበል 56 ዓመት እነኽብረሉ ዘለና ወቕቲ፡ ኩነታት ህዝብታትናን ሃገርናን እንታይ ይመስሉ ኢልና ክንመዝን እንከለና፣ ህዝብታትና ሎሚ’ውን ከም ቀደሞም ሰላምን ምርግጋእን ስኢኖም፡ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰሎም ተነፊጎም፣ ናይ ፖለቲካን ሕልናን ነጻነት ተሓሪሞም፡ ከቢድ ቁጠባዊ ምዝመዛ እናበጽሖም ብስእነትን ድኽነትን እናተሳቐዩ፡ ግዳይ ምፍንቓልን ስደትን እናኾኑ፡ ኣብ ናብ ዓባይ ቤት ማእስርቲ ዝተቐየረት ሕግን ስርዓትን ዘይብላ፡ ንፋስ ፖለቲካዊ ውድቀት ዘንጸላልዋ ሃገር ኮይኖም እዮም ዝነብሩ ኣለዉ።
በቲ ካልእ ገጽ ድማ፡ ጸረ ህዝብን ጸረ ደሞክራስን ጽግዕተኛ ስርዓት ህግደፍ መላእ ሕብረተ-ሰብና ጀሆ ብምሓዝ፡ ናይ ዶባት ምስሕሓብ ብሰላም ንከይፍታሕ መመሊሱ ክረክስ እናገበረ፡ ከም መናውሒ ዕድመ ፖለቲካዊ ስልጣኑ እናተገልገለ ብሓደ ገጽ፣ በቲ ካልእ ገጽ ድማ ከም ነፋሒቶ ፖለቲካዊ ሕብሩ እናቐያየረ፡ ዓሰብትን መወልትን ናይ ግዳም ስርዓታት እናቀያየረ፡ ውሱን ክፋል ማያውን መሬታውን ልዑላውነትና ንሓደጋ ብዘሳጥሕ መልክዕ ኣካርዩ እናተጠቕመ፡ ህዝብን ሃገርን ናብ ዝኸፍኤ ሓደጋ ውድቀትን ምብትታንን እናኣሳጠሐ ኣብ ዝርከበሉ ኣሰካፊ ወቕቲ ኮይና ኢና ንባሕቲ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልስና ንመበል 56 ግዜ እንዝክራ ዘለና። በሓጺሩ ኩነታት ህዝብታትናን ሃገርናን ኣብዚ ግዜ’ዚ ናብ መመሊሱ ዝብእስ ናይ ውድቀት ምብትታንን ሓደጋ ተሳጢሖም ኣብ ሞንጎ ሞትን ሂወትን ተቐርቂሮም ኣብ ምስቓይ ዝርከቡ ዘልዉ እዮም።
ኩነታት ህዝብታትናን ሃገርናን ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ደምበ ታቓውሞና ኣዕናዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብታትናን ሃገርናን ዘካይዶ ዘሎ ኩሉ-መዳያዊ ናይ ጭቆናን ምዝመዛን፡ ህልቂት ዕንወትን፡ ውድቀትን ምብትታንን ሓደገኛ ተግባራት ብምግታእ፡ ድሕነትን ቀጻልነትን ህዝብን ሃገርን ንምውሓስን ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽን ዘካይዶ ዘሎ ሃገራዊ ቃልሲ ቅኑዕን ዝድገፍን ኮይኑ እናሃለወ፡ ብሰንኪ ኣብ ውሽጢ ኣባላቱ ዝንጸባረቕ ዘሎ ናይ ትምክሕትን ጽበትን ኣረኣእያታትን ካለኦትን ዝፈጥርዎም ጸገማትን ድኽመታትን ተኣማሚኑ፡ ተደጋጊፉን ተወሃሂዱን ኣንጻር ናይ ሓባር ጸላኢ /ህግደፍ/ ከካይዶ ዝግባእ ስሙር ሃገራዊ ቃልሲ ዘይኣድማዕን ድኹምን ኮይኑ ምጽንሑን ምህላዉን፡ እዚ ብኩራት’ዚ ድማ ብወድዕነቱ ንጸላኢ ዕድል ዝህብ፡ ናይ ህዝብታትና ኩሉ-መዳያዊ ወጽዓ ካኣ መሊሱ ክኸብድ ዝገብር ዘሎ ኣሉታዊ ተርእዮ ምዃኑ ንኩሉ ፈታው ህዝብን ሃገርን ዝኾነ ተቓላሳይ ዘይተሰወረ ሓቂ እዩ።
ስለ ዝኾነ ደምበ ተቓውሞና ካብዚ ዝሓልኮ ዘሎ ወድዓውን ታሪኻውን ድኽመታትን ጸገማትን ክላቐቕን፡ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ታሪኻዊ ሓላፍነት ብብቕዓት ክስከም ንክበቅዕን ኣብ ሕድሕዱ ናይ ምሕዝነትን ውህደትን እሩምን ሓላፍነታውን ቃልሲ እናካየደ ክቃለስን ናይ ህዝብታትናን ሃገርናን ወድዕነት ይጠልቦ ስለ ዘሎ፡ ህዝብን ሃገርን ናይ ምድሓን ሓላፍነቱ ንምፍጻም ዓቕምታቱን ውህደቱን ኣሐይሉ ክቃለስ ክረባረብ እዩ ዝህልዎ።
ኣብዚ ግዜ’ዚ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝኾና ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት፡ ሃገራዊ ባይቶ ኣጋጢሙዎ ዘሎ ከቢድ ፖለቲካዊ ድኽመታትን ጸገማትን ንምፍታሕ፡ ተረአን ንምብርካት ኣበጊሰነኦ ዘለዋ ናይ ዘተን ምርድዳእን መስርሕን ናብ ሰሚናር ናይ ምእታው ንቕሎን፡ ቅኑዕን ዝተባባዕን ስለዝኾነ፡ ዕዉት ንምግባሩ መታን ክንበቅዕ ተኣማሚንና፡ ተኸባቢርናን ተደጋጊፍናን ክንቃልስ ከም ዝግባኣና በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/ ይጽውዕ።
ብተወሳኺ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ቃልስና መሊኡ ክዕወት ዝኽእል፡ ናይ ውጹዓት ተቓለስቲ ህዝብታትና ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ካኣ ናይ ደቀ-ኣንስትዮ፡ መንእሰያትን ምሁራንን ተሳትፎ ኣብ ቃልስና ምስ ዝረጋገጽን ኣገዳሲ ናይ ቃልሲ ተረኦም ክጻወቱ ምስ ዝኽእሉን ስለ ዝኾነ፡ ህዝብታትና ብሓፈሻ ደቀ-ኣንስትዮ፡ መንእሰያትን ምሁራንን ካኣ ብፍላይ፡ ናብ ህዝባዊ ቃልስና ብከምቲ ዝድለ ክሳተፉን ተወዲቦም ወሳኒ ናይ ቃልሲ ተራ ከበርክቱ ንክበቕዑን፡ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/ ተቓወምቲ ውድባት ድኽመታትና ከነወግድ እናጸዓርና፡ ንቓልሲ ከነተበብዖምን ምሰኦም ሓቢርና ክቃለስ ቅሩብነትና ብተግባር ከነርእን ሓጋዚ ተራና ክንጻወትን ኣለና ዝብል መልእኽቲ በዚ ኣጋጣሚ ከመሓላልፍ ይፎቱ።
ኣብ መደምደምታ፡ ጸረ-ህዝብን ጸረ- ደሞክራስን ስርዓት ህግደፍ ብቃልሲ ከየወገድና፡ ህዝብን ሃገርን ካብ ናይ ወድቀት፡ ምብትታንን ፍሽለትን ሓደጋ ከየድሓናን ቀጻልነቶም ከየውሓስናን፣ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ናይ ህዝብታትና ዘረጋገጽ፡ ናይ ብሄራትን ብሄረ-ሰባት /ህዝብታት/ ኤርትራ ወለንታዊ ሓድነትን ማዕርነትን ዘረጋግጽ፣ ብተሳትፎ ናይ ህዝቢ ዝጸደቐ ቅዋምን ብህዝቢ ዝተመርጸ ንህዝብን ሃገርን ዘገልግል ናይ ሕጊ ልዕልና ዝኣምን ሕጋዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ክህሉን፡ ሰላም፡ ደሞክራስን ልምዓትን ዘውሕስ፡ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ፖለቲካዊ ስርዓት ምርግጋጽ ስለ ዘይካኣል፡ ናይ ስደትን ካለኦትን መመረጺታት ግዝያውያን’ምበር ዘላቒ መፍትሒ ከረጋግጹ ስለ ዘይክእሉ፡ ኣንጻር ቀዳማይ ጸላእና ስርዓት ህግደፍ ኩሉ ሃገራዊ ዓቕምታትና ኣወሃሂድና ክንቃለስ በዛ ታሪኻዊት ዕለት እዚኣ ንሓፋሽ ህዝብታትናን፡ ኩሎም ድሕነት ህዝብን ሃገርን ንምርግጋጽን ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምብጻእን ዝቃለሱ ተቓወምቲ ኣካላትን፡ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/ ጸዋዒቱ የመሓላልፍ።
ዕላማታት ባሕቲ መስከረም ብቃልሲ ሓፋሽ ህዝብታትና ክዕወቱ እዮም!
ውድቀት ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ!
ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ስዉኣትና!
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልስና!
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡ (ደ.ግ.ሓ.ኤ)
ባሕቲ መስከረም 2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10832


text:
ብዝሓለፈ ታሪኽን ዝናንን ጥራሕ ክንበር ኣይከኣልን’ዩ !
ርእሰ ዓንቐጽ
ሰዲህኤ
16 ታሕሳስ 2018
ታሪኽ ዝናንን፡ ክብርን ኩርዓትን ሓደ ህዝቢ ዓብይ ኣገዳስነት ዘለዎ መሰረት መንነትውን’ዩ። ኣብ ዓለምና ድማ ይፈላለ’ምበር ታሪኽ ዝናን ኩርዓትን ዘይብሉ ህዝቢ’ኳ የልቦን። ህዝቢ ኤርትራ’ውን ከም ዓለሙ ኣዝዩ ብዙሕ ታሪኽ ኣለዎ። ኣብ ኤርትራ ያታዊ (ካብ ኣቦ ንውልዱ ብኣፍ ዝመሓላለፍ) ታሪኽ ኣሎ። ኣብ ኤርትራ ይውሓድ ይብዛሕ ቅርስታት፡ ሓወልትታ ዝገልጾም ኣለዎ። ኤርትራ ኣብ ገምገም ቀይሕ ባህሪ ትርከብ ሃገር ብምዃና ብኡ መንጽር ከኣ ብዙሓት መንገደኛታት ወይ ገያሾ ካብ ጥንቲ ዝመሓላለፍሉ ዝነበረ መስመር ስለ ዝኾነ ባዕሎም እቶም ገያሾ ብዛዕባ ኤርትራ ዝፈልጥዎ ታሪኽ ኣብ ጽሑፍ ዘስፈርዎን ኣሎ። ሎሚ’ውን ብሰንኪ መላኺ ስርዓት ዝተነፍጋ ጸጋታት’ምበር ስልጣነ ሒዙ ዝመጸ ቀጻልነት ታሪኽ ክህሉ ማእከል ገያሾን ንግድን ምኳናስ ዘይትጽበዮ ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ ሃብታም ባህሊ ስለ ዝነበረ በቶም ድሒሮም ዝመጹ ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣድናቆት ዘትረፈ ታሪኽ ባህሊ ልምዲ ወግዕታት ከም ዝነበሮ ዝምስክር ጽሑፋትን ሰነዳት ይርከብ።
ኣብ ዘመናዊ ግዜና ብፍላይ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ባዕዳዊ መግዛእቲ ዘካየዶ ቃልስታት’ውን ምስ’ቲ ሕሉፍ ታሪኹ ዝተኣሳሰርን ዘመሳስሎን ሰረት ዘለዎ ብብዙሕ መንገዲ ዝግለጽ ታሪኽ ዘለዎ ህዝቢ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ’ቲ ሙሉእ ነጻነቱ ዝረክብ ዝተጓዕዞ ኣስታት ሚእቲ ዓመታት ንድሕሪት ተመሊስካ ክትርእዮ ኣዝዩ ብዙሕ ፍጻሜታት ዘለዎ ንባዕሉ ሓደ ዓብይ ክፋል ታሪኽ። እዚ ታሪኽ ከኣ ዝተመስከረሉ ቀጻልነት እቲ መሰረት ታሪኹ ከም ዝነበረ ከኣ ዘጠራጥር የብሉን። ኣብ’ዚ መድረኽ ከኣ ህላውነት ታሪኽ ዘመስከረ ዝነበረን ዘሎን ዝቅጽልን ምዃኑ ኣብ ሓድነት ኣረኣእያ ሃገር ኤርትራ ዘለዎ ጠመተ ህዝብና ዘረጋግጾ’ዩ።
ፖለቲካዊ ኣድራሻ ብዙሕነት ኣረኣእያ ህዝቢ ይኹን ሓይልታት ኤርትራ ብዘየገድስ ኤርትራ ከም ሃገር ዝነበረትን ክትህሉን ክትቅጽልን ዝብል ሓሳብ ንባዕሉ ታሪኻዊ ኣመጻጽኣ ተኣማንነት መሰረት ታሪኽ ዘለዎ ወግዒ’ዩ።
ዓለምናን ከባቢናን ኣብ መስርሕ ዕብየት ፖለቲካዊ ቁጠባውን ባህላውን ምቅይያራት ዝወናጨፈሉ ዘሎ ግዜ፡ መሰረት መኣዝን ታሪካ ከይጥፋእካ ብኣዝዩ ጥንውቁቕን ውሕሉልን ኣብ ሰላምን ምሕዝነትን ዘተኾረ መንገዲ ክትኸደሉ ትኽእል መተካእታት ብዙሕ እንዳሃለወ ክነሱ ነገር ምሕደራ መላኺ ስርዓት ንታሪኽና ባህልናን ልምድናን ዘዳኽም ዝድውን ሓድሽ ተርእዮ ግን ኣይተሳእነን።
ኣብ ሃገርና ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዙ፡ ኣይ ካብ ምሕዝነት ሰናይ ጉርብትና፡ ኣይ ካብ ታሪኽን ባህልን፡ ኣይ ካብ ሰላምን ኣብ ሕሉፍ ታሪኽ ብረታዊ ተጋድሎ፡ ኣብ ዝናን ክብሪ መስዋእቲ ህዝብና ተሓቢኡ ብስልጣኑ ክኸላኸል ይነብር ኣሎ። ቅያ ብረታዊ ተጋድሎ ኣብ ግዜኡ ብዙሕ ዝተሰርሓሉን፡ ፍረ ታሪኽ ዝተሓፈሰሉን ምዕራፍ ስለ ዝኾነ ንምስክርነት መሰረት ታሪኽ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ደኣ’ምበር፡ ኣብ ዝሓለፈ ታሪኽ ክንበር ዘኽእል ኣይኮነን። ምልካዊ ጉጅል ስርዓት ህግዲፍ ግን ኣብ ክንዲ ሓድሽ ቅዲ ምሕደራ ምዝውታር ገና ብታሪኽ ዝሓለፈ ኵናት ክናበር ዝደሊ ምዃኑ እንሆ 27 ዓመታት ብጓይላን ዳንኬራን፡ ሓንሳብ ሓንሳብ ከኣ ብልቅሶን ኵናትን ወዲእዎ።
ኤርትራ ዘድልያ ዘሎ ሓድሽ ቅዲ ምሕደራ፡ ሓድሽ ምዕቡል ዝምድናታትን ውሕስነት ሰላም’ምበር ወግሐ ጸብሐ ስርሒት ፈንቕል፡ ስርሒት ናደው እንዳበልካ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሕሉፍ ታሪኽ ክነብር ሓዘኑን ዝጠፍኡ ደቁ ከዘኽኽርን ቁስሊ ክተናኽፍን ብኡ ኣቢሉ ከኣ” ዲሞክራሲ፡ ሰላም፡ ሃብቲ ቅዋም ምሕታት” በዞም ስውኣት ምጽዋት’ዩ፡ ንዓኣቶም ምርሳዕ’ዩ እንዳበለ ዘካይዶ ፕሮፕጋንዳን፡ ራዕድን ወዘተ ጽቡቕ ገይሩ ንእንታይነቱ ዝገልጽ’ዩ።
ኤርትራ ሎሚ ሓድሽ መስዋእቲ ንሓያል ህንጸት ሰብኣውነት ሓያል ንኡስ መጻኢ ወለዶ ታሪኽ ክብሪ ባህሊ ጀጋኑ ኣቦታቱ ዝዕቅብን ዘሰጋግርን ብሓያል ስነ ኣእምሮ ዝተመልመለ እዩ ዘድልያ። ታሪኽን ዝናን ህዝቢ ኤርትራ ዝትክፎ ዘይብሉ ወትሩ ኣብ ቦትኡ ኣሎ። ብግዜኡን መዓልቱን ከኣ ብፈልጣትን ክኢላታትን ተመራመርቲ ታሪኽ እንዳተሓደሰ ክነብር ዘኽእሎ ሰፊሕ ዕድላት ዘለዎ’ዩ። ብሰንኪ ምልካዊ ስርዓት ግን ንምእንቲ ስልጣኑ ዘካይዶ ፖለቲካዊ ስርሓት ሰፊሕ ዕድል መጻኢ ተስፋታት ተዓጽዩ።
ታሪኽ ምሕዳስ ማለት እንታይ’ዩ? ካብ’ቲ ታሪኻዊ መበገሲኻ ብዓቕሚ ህዝቢ ዘይሕለል ቃልሲ፡ብቀጻልነት ኣብ ማሕበራዊ ፍትሒ፡ ማሕበራዊ ባህላዊ ዕብየትን ምርግጋጽ’ዩ። ሰላም ራህዋ ርጉእ ሂወት ዜጋታት ምውሓስ’ዩ። ዝሓለፈ ታሪኽ ኣቦታትና ታሪኽናን ከኣ ነዚ ዕላማታት ዝኣመተን ዝሓንጸጸን ዝወሰነን ስለ ዝኾነ ኣብ ነፍሲወከፍ ምዕራፍ ጉዕዞታት ታሪኽ ዕብየት ከም ዘመዝግበ ሎሚ ከም ትማሊ ሓድሽ ህዝባዊ ዓወታት ክምዝገብ ይግባእ።
ይትረፍ ኤርትራ ነጻ ሃገር ኮይናስ ኣብ ግዜ ብረታዊ ተጋድሎ ንነጻነት’ኳ ክንደይ ዕብየት ለውጢ ንቅሓት ኣብ ሕብረተ ሰብ ህዝቢ ክብ’ሉ ዝተራእየሉ መድረኽ ምንባሩስ መን ይርስዖ። ኣብ መዋእል ነጻነት ከኣ ኣብ ሕሉፍ ታሪኽ ተሓቢእክ ምንባር እንተዘይተመሪጹስ ብዝዓብየን ብዝሰፍሐን ንዕብየት ክስጉም ትጽቢትን ሕልምን ባህግን ኩሉ ኤርትራዊ ምንባሩ መን ይርስዖ። እሞ ደጊም ሕድሪ ስውኣት ንዘይምርሳዕ ንትስፉው መጻኢ ሃገር ኢደይ ኢዳካ ሶቮያ ኣንጻር ምልኪ ብሓድነትን ሓባራዊ መደብ ስርሓት ምትንሳእ መተካእታ ዘይብሉ’ዩ ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንስውኣትና
ሰዲህኤ
15 ታሕሳስ 2018
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11228


text:
Author: Admin
መንግስቲ ኤርትራ ናጽነት ሃይማኖት ከኽብር፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ጸዊዓ
Radio Erena: 21 July 2019 መንግስቲ ኤርትራ ናጽነት ሃይማኖት ከኽብር፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ጸዊዓ። ምኽትል ፕረዚደንት ኣመሪካ ማይክ ፐንስ ብሓሙስ 18 ሓምለ ኣብ ዋዕላ ‘ናጽነት ሃይማኖት’ ተረኺቡ ኣብ ዘስመ [...]
ኢትዮጵያ፣ ህዝቢ ሲዳማ ሓድሽ ክልል ንምቛም ተቓውሞታት ኣብ ምውዳብ ይርከብ
Radio Erena: 19 July 2019 ህዝቢ ሲዳማ ናይ ኢትዮጵያ፣ ናይ ገዛእ ርእሱ ክልል ንምቛም ክገብሮ ዝጸንሐ ቃልሲ ንምቕጻሉ ተዳልዩ ከምዘሎ ካብታ ሃገር ዝመሓላለፍ ዘሎ ሓበሬታታት ኣነጺሩ። እቲ ህዝቢ ዘልዓሉ ሕቶ [...]
ኣመሪካ፣ 500 ወትሃደራት ናብ ስዑዲ ዓረብ ከተዋፍር’ያ
Radio Erena: 19 July 2019 ኣመሪካ ምስ ኢራን ኣብ እትሰሓሓበሉ ዘላ እዋን፣ 500 ወትሃደራት ናብ ስዑዲ ዓረብ ከተዋፍር ምዃና ንክፍሊ ምክልኻል እታ ሃገር ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ሓቢረን። እቶም ወትሃደራት፣ [...]
ብህግደፍ ዝድገፉ ኣቡናት ኣብ ልዕሊ ብጹእ ዎ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስ ሓድሽ ጸለመ የካይዱ
Radio Erena: 18 July 2019 ብሃይማኖታዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝምርሑ ኣቡናት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ኣብ ልዕሊ ፓትርያርክ፣ ብጹእ ዎ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስ ሓድሽ ጸለመ ኣብ ምክያድ ተጸሚዶም ይርከ [...]
ስዑዲ ዓረብ፣ ምስሓብ ሰራዊት ሕቡራት ኢማራት ካብ የመን የሻቕላ
Radio Erena: 18 July 2019 ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ሰራዊታ ካብቲ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ስትራቴጃዊ ከባቢታት ክትስሕብ ምውሳና፣ ንስዑዲ ዓረብ ከምዘሻቐላ ፖለቲካውያን ተንተንቲ ገሊጾም። ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን የመ [...]
تخفيض حصة الفرد من الخبز في اسمرا
اذاعة ارينا الدولية: الاخبار الاربعاء 17 يوليو 2019 اصدر القسم الاقتصادي للجبهة الشعبية أمرا بتخفيض حصة الفرد من الخبز إلى خبزة واحدة في اليوم مع زيا [...]
ግብጺ፣ ሬሳ ኤርትራዊት መንእሰይ ብጌጋ ናብ ሊብያ ልኢኻ
Radio Erena: 17 July 2019 ግብጺ፣ ንሬሳ ሓንቲ ኤርትራዊት መንእሰይ፣ ብጌጋ ናብ ሊብያ ከምዘፋነወት ማዕከናት ዜና ሊብያ ሓቢረን። ሬሳ ናይታ ስማ ዘይተጠቕሰት፣ ጓል 18 ዓመት ኤርትራዊት፣ ናብ ኤርትራ ክልኣኽ [...]
ሱዳን፣ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምቛም ዝቐረበ እማመ ተኸቲሙ
Radio Erena: 17 July 2019 ኣብ ሱዳን፣ ካብ ሰራዊትን ፖለቲካውያን ውድባትን ዝተዋጽአ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምቛም ዝቐረበ እማመ ተኸቲሙ። እቲ ብኢትዮጵያን ሕብረት ኣፍሪቃን ክድፍኣሉ ዝጸንሐ እማመ፣ ስልጣን ሒዙ [...]
ኣስመራ፣ ብኩፖን ዝዕድል ዝነበረ ክልተ ባኒ ናብ ሓደ ወሪዱ
Radio Erena: 17 July 2019 ኣስመራ፣ ምስ ምኽፋት ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ዋጋኡ ተረጋጊኡ ዝጸንሐ ባኒ እናተሳእነ ይመጽእ ኣሎ። መንግስቲ፣ ብኩፖን ንሓደ ሰብ ክልተ ባኒ ክዕደል እኳ እንተጸንሐ፣ ኣብዚ እዋ [...]
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ንኢትዮጵያ ናይ 100 ሚልዮን ዶላር ምወላ ክትገብር’ያ
Radio Erena: 17 July 2019 ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ንኢትዮጵያ ናይ 100 ሚልዮን ዶላር ምወላ ክትገብር ምዃና ኣፍሊጣ። እቲ ብ"ስም ሸኽ ከሊፋ" ንኢትዮጵያ ተመዲቡ ዘሎ ምወላ፣ ከም ኣካል ናይቲ ሕቡራት ኢማራት [...]


text:
ኣብ ቤን መስከረም ሆስፒታል ላዕለዋይ መራሒ ሕክምናዊ ዋኒን ዶ/ር ኪዳኑ እስጢፋኖስ ዝኾነ ይኹን ማእኸል ሕክምና ንምኽፋት ሰለስተ መመዘኒ ረቑሓትት ኣለዉ። ሕክምና መውሀቢ ዝኸውን እኹል ህንፃ፣እቲ ትካል ክህቦ ዝግባእ ግልጋሎት፣ ከምኡ’ውን ሰብ ሞያ ሕይሊ ሰብን ሕክምንዊ ናውትን እዩ ይብሉ።
ብመሰረት እዚ ዛጊድ ኣብ ከተማ መቐለ ብተግባር ግልጋሎት ምሃብ ዝጀመሩ ክልተ ሆስፒታላትን 20 ላዕለዎት ክሊኒካትን ኣለዉ። ብተወሳኺ ኣብ ቀረባ እውን ናብ ሆስፒታል ብርኪ ዝዓብዩ ማእኸላት ሕክምና ኣለዉ።
ኣብ ትግራይ ኣብ ኩሎም ዞባታት ክሊኒካት ዘይብላ ዞባ የላን ኢሎም ዶ/ር ኪዳኑ።
ቤን መስከረም ልዕል ዝበሉ ሕክምናዊ ምርመራ ሓውሱ ግልጋሎት ምርመራ ካንሰር፣ ቅፅበታዊ ድኻም ልቢ፣ ሕፈስ፣ መኻንነት ከምኡ ድማ መጥባሕትን ሕክምና ስንን ካልኦትን ይህብ።
ዶ/ር ሓደ ካብቶም ኣብ ኢትዮዽያ ዘለዉ ውሱናት ሰብ ሞያ ላዕለዎት መጥባሕቲ እንትኾኑ ኣብ ትግራይ ካልኣይ ሰብ ዘይብሎም ብሕታዊ ባዓል ሞያ እዮም። ብፍላይ ፈጋር ክንፈርን ታሕናግን፣ ብተፈጥርኡ ዝጎደለ ኣካል ወይ ዝተጨምደደ ምዕራይ ዘካተተ ሕክምና ይህቡ።
ዶ/ር ኪዳኑ እዚ ክእለቶም እዚ ኣብ ማእኸል ሕክምናዊ ትምህርቲ ዩኒቨርስቲ መቐለ ብደረጃ ምረቓን ድህረ ምረቓ ንምሃብ ሓሲቦም ኣለዉ።


text:
ቃልሲ ስምረት ካበይ ናበይ!!
ስምረት ክትውለድ ከላ ብወዝቢ ኣይነበረን፡ ናይ መንእሰያት ዓርኪ ሕልፎት ንዙረት ደብረዘይቲ’ውን ኣይነበረን፡ ስምረት ህዝብን ሃገርን ኣደራዕ ወሪድዎ ብዝብል መንእሰይ ወለዶ ተሰሪታ ዝተነድቀት ናይ ሓርነት ገዛ ኢያ፡ ፡ እዚ ወለዶ’ዚ ድሕሪ ናይ ነዊሕ ናይ ስደት ጉዕዞ ናይ እንዳማቱ ዲሞክራሲ ኣተንፊሱ ብመጠኑ መሰሉን ሰብኣዊ ሓርነቱን ኣብ ዓዲ እንዳማቱ ተኸቢርሉ ጣዕሚ ዲሞክራሲ ክሳብ ክንደይ ምቅርቲ ምዃና ተረዲኡ ነታ ኣብ ዝፈትዋ ሃገሩ ዝሰኣና ቅጫ ዲሞክራሲ ክመልስ ኣብ ሓደ ዳስ ክተኣኻኸብ ግድነት ኮይንዎ፡ እዚ ውሳኔ’ዚ ቀሊል ኣይነበረን፡ ናይ እንዳማቱ ዲሞክራሲ ጊዝያዊ ምዃኑ ፈሊጡ ኣብታ ሃገረይ ዝብላ መዳሕንቱ ዝተቐብረትላ ዓዱ ሕግን ድግን ተኺሉ፡ ክብረቱ መሊሱ ንፋስ ዲሞክራሲ ከተንፍስ ስለ ዘለዎ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ዓለም ስመርርር ክብል ጀመረ፡ ፡ ስነ ሓሳብን ራእይን ስምረት ዓብሊሉ ነቲ ኣብ ምዕራፉ ዘይበጽሐ ቃልሲ ወለዶታት ክድምድም ብምውሳን ነዚ ቃልሲ’ዚ ከም መሪሕ ኮይኑ ከሰጉሞ መብጽዓ ኣትዩ፡ ፡
እዚ ወለዶ ነቲ ኣብ ባርነት ዝተሞኮሮ ሂወቱ ብቕልጽሙ ናብ ዘላቒ ሓርነት ክቕይሮ ምእንቲ ነቲ ኣብ እንግድዕኡ ዝተሸከሞ ቁስልን በሰላን ክሓኮን ፈውሲ ክደልየሉን ተበገሰ፡ ዋላ’ኳ ጠቕሊሉ ናብ ዓዲ ስደት የምርሕ እቲ ዝተሸከሞ ቁስልን በሰላን በቲ ኣብ ስደት ዝረኸቦ ምጽዉት ሓርነት ክፍወስ ስለ ዘይከኣለ ዘለዎ ምርጫ ንጉጅለ ህግደፍ ምግጣም ጥራሕ ምዃኑ ስለ ዝተረድአ ስመርርር ብዝብል መጸውዒ ሽም ሒዙ ኣብ ባይታ ተቛውሞ ደምበ ደበኽ በለ፡ እዚ ወለዶ’ዚ ዝተረድኦ ሓቂ እንተሎ ክሳብ ኣብታ ዝፈትዋ ሃገሩ ተመሊሱ ንፋስ ሓርነት ዘተንፍስ ኩልንትንኡ ባርያ ምዃኑ’ዩ፡ ፡እቲ ናይ ባርነት በሰላ በቲ ኣብ ዓዱ ዝረኽቦ ክብርን መሰልን፡ ሕግን ድግን፡ ሙሉእ ሓርነትን ጥራሕ ከም ዝፍወስ ኣሚኑ’ዩ ነዚ ቃልሲ ኣብ ምዕራፉ ከብጽሖ ዝቃለስ ዘሎ፡ ፡ እዚ ስመርርር ዝብል ዘሎ ወለዶ’ዚ ሎሚ ባርያ ኣይኮንኩን ዝብል እንተሎ እቲ ብምርጭኡ ዝምእዘዝን ክምእዘዝ ብወለንተንኡ ምርጫ ዝወሰደን ልሙስ ኣእምሮ ጥራሕ’ዩ ይብል ኣሎ፡ ስምረትን ኣባላቱን እንታይ ይጠልቡ ኣለዉ? ሕቶኦም እንታይ’ዩ?ሃገራዊ ፕሮግራም ኣለዎም’ዶ? ወዘተ ዝብል ሕቶታት ብተደጋጋሚ ክምልሱ’ኳ እንተ ጸንሑ እምነ ኩርናዕ እዚ ቃልሲ ብጉቡእ ዘይተመለሰ ክኸውን ስለ ዝኽእል ኣነ ከም ተቓላሲ መጠን ጉዕዞኦም እንታይ ይመስልን ዘለዎም ራእይ ናበይ ዝጠመተ ምዃኑ ከብርህ ክፍትን’የ፡ እዚ ክብል ከለኹ ዝህቦ መግለጺ ውልቃዊ’ምበር ንስምረት ወኪለ ከምዘይኮንኩ ንኣንበብቲ ክገልጽ እፈቱ፡
ብመሰረቱ ስምረትን ኣባላቱን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሕሱም ባርነት ተቖሪኑ ከምዘሎ ይኣምን ዝብል ርድኢት ኣለኒ፡ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ኤርትራ በትሪ ባርነት ነጊሳ ህዝቢ ኣብ ሕሱም ኣደራዕ ወዲቑ ከምዘሎ እምነት ስምረት’ዩ፡ ቀይሕን ጸሊምን ዘይፈሊ፡ ዶብን ደረትን ዘይብሉ ባርነት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ እንግድዓ ተጻዒኑ ከም ዘሎ መሰረታዊ እምነትን ስምረት’ዩ፡ ፤ስምረት ሃገርን ህዝብን ናይ ጻንታ ሓደጋ ኣንጸላልይዎ ከምዘሎ ብቐረባ ትርእዮ ዘላ ሓቂ ኢዩ፡ ፡ እዚ ስመርርር ዝብል ዘሎ ወለዶ ይሕመቕ ይንፋዕ ካብ ህዝቢ ዝወጸ’ምበር ካብ ካላእ ፕላኔት ዱብ ኢሉ ዝመጸ ጓና ኣይኮነን፡ ፡ ሽሕ’ኳ ብዙሕ ይብሃል፡ ብዙሕ ይጽሓፍ እዚ ስመርርር ዝብል ዘሎ ወለዶ ደም ኤርትራዊ ዝውንን፡ ኣቦታቱን ኣያታቱን ኣብ ምውሓስ ርእሰ ውሳኔ ሃገሮም ደሞምን ኣዕጽምቶምን ዝኸፈሉ በሃራት ደቂ ሃገር’ዮም፡ ፡ እዚ ሰሚሩ ዘሎ ወለዶ ካብ ቆፎ ጀጋኑ ተወሊዱ መብጽዓ ኣቦታቱን ኣያታቱን ዝተጠልሞ ውጹዕ ኤርትራዊ’ምበር ካልእ ሕብሪ ክነልብሶ ከቶ ኣይንኽእልን፡ እምነት እዚ ወለዶ’ዚ እታ ኣቦታተይን ኣያታተይን ዝወደቑላ ሃገር ኣብ ናይ ባርነት ጸልማት ወዲቓ ኢሉ ስመርርር ብዝብል መጸውዒ ንዓማጺ ክኣሊ ዝቃለስ ዘሎ ዓርሞሽሞሻዊ ሓይሊ ኢዩ፡ ፡
ሕቶ ስምረት እንታይ’ዩ? ጠለቦም እንታይ ይመስል ኣብ ዝብሉ ጉዳያት ሓፋሽ ህዝቢ ክሓተሉን ክካትዓሉን ኣለዎ፡፡ ካብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ካብ ዝተዓዘብክዎን ዝተማሃርክዎን እንተሎ ስምረት ነቲ ኣብ ምዕራፉ ዘይበጽሓ ቃልሲ ወለዶታት ኣብ ምዕራፉ ክተብጽሕ ዝተወልደት’ያ ክብል ደፊረ ክዛረብ ኣኽኢሉኒ ኢዩ ምኽንያቱ ዓንድታት ሕጊ ስምረት ነዚ ዕላማ’ዚ ክወቕዑ ዝተሓንጸጹ ምዃኖም ብግልጺ ተቐሚጦም ስለ ዘለዉ፡ ፡ ውሽጣዊ ሕጊ ስምረት ነቲ ጽባሕ እንተኽሎ ህዝባዊ መንግስቲ ኣብ ቅኑዕ መንግስታዊ ቅርጺ ዝተሰረተ ክኸውን ዝመርሕ’ዩ ኢለ ክዛረብ ይግደድ፡ ፡ ኣየኖት’ዮም እዞም ኣብ ምዕራፎም ዘይበጽሑ ቃልሲ ወለዶታት ዝብሉ ሕቶታት ክልዓሉ ይኽእሉ ኢዮም ምኽንያቱ ጉጅለ ህግደፍ ቃልሲ ወለዶታት ተዓጽዩ ኢዩ ኢሉ ስለ ዝኣወጀ ህዝቢ ዓሙቕ ርድኢት ክህልዎ ምእንቲ ብንጹር ክበርሁ ኣለዎም ዝብል ርእይቶ ኣለኒ፡ ፡ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፈይ ዝገለጽክዎ ዝተፈጸሙን ዘይተፈጸሙን ቃልሲ ወለዶታት ህዝቢ ከላልዮምን ነቶም ዘይተፈጸሙ እንብሎም ዘለና ዕላማታት ቃልሲ ኣቦታትና ኣብ ምዕራፉ ከብጽሖምን ምእንቲ ስምረት መሰረት ቃልሳ ኣበይ ዝተሰረተ ምዃኑ ንህዝቢ ኣቕሪባ’ላ፡ ፡ ቃልሲ ወለዶታት እዞም ዝስዕቡ ዓበይቲ ዓንድታት ኤርትራን ኤርትራውነትን’ዮም፡ 1.ናጽነት(ተፈጺሙ) 2.ልዕልና ሕጊ(ኣይተፈጸመን) 3.ሓርነት(ኣይተፈጸመን)
ሃገራዊ ፕሮግራም ስምረት እንታይ ይመስል ዝብል ሕቶ ክልዓል’ውን ናይ ግድን ይመስለኒ፡ ስምረት ንጹር ዝኾነ ሃገራዊ ዕላማ ዝውንን ናይ ጽባሕ ኤርትራ ኣብ ዲሞክራሲ ዝተሰረተት ሃገር ኮይና ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ብማዕረ ዝነብረሉ ባይታ ንምፍጣር ሓድነታዊ ጉዕዞ ቃልሲ ተካይድ ኣላ፡ ፡ ስለዚ ሃገራዊ ዕላማታት ስምረት ኣየኖት’ዮም ክገልጽ ክፍትን’የ፡ ፡
1.ህዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ምትካል፡ ኣብ ዓድና ዘሎ ዓማጺ ጉጅለ ኣሊኻ ንኹሉ ኤርትራዊ ቀይሕ ይኹን ጸሊም ነዊሕ ይኹን ሓጺር ዘሳትፍ መሰጋገሪ ባይታ ፈጢርካ ንኹሉ ህዝቢ ዘሳትፍ ሕጊ መንግስቲ ኣጽዲቕኻ ቁዋማዊት ሃገር ምትካል’ዩ፡ ፡ አብዚ ጉዕዞ’ዚ ማዕርነት ኩለን ብሄራትና ክነረጋግጽ ክንግደድ ኢና፡ ህዝቢ ባዕሉ ክመሓደረሉ ዝኽእል ባይታ ናይ ምፍጣር ሓላፍነት ወሲድና ሰብኣውን እምነታውን መሰላት ምውሓስ ሓደ ካብቶም መሰረታውያን ዕላማታት ስምረት’ዮም፡ ፡ ብተወሳኺ ሃገራዊ ስኒትን ሓድነትን እምነ ኩርናዕ ስምረት ኮይኖም ሕብረ ሰልፋዊ ስርዓት ኣብ ምትካል መሰል ደቀንስትዮ ዝሕለወሉ ባይታ ናይ ምፍጣር ሓላፍነት ክህልወና ይግባእ፡
2.ስምረት ድኻታት ኢና ኢላ ትኣምን፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ቁጠባዊ ሓርነት ዘውሕስ ቅርጸ መንግስቲ ኣይተኸለን፡ ሃብቲ ሃገር ብውሑዳት ተገቢቱ ህዝቢ ኣደዳ ጥሚርትን ዓጸቦን ኮይኑ’ሎ፡ ከም ስምረት ቁጠባዊ ሓርነት ዘውሕስ ቅርጸ መንግስቲ ተተኺሉ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ተጠቃምን ተቛዳስን ጸጋታት ሃገሩ ክኸውን ኣለዎ ዝብል ጽኑዕ መርገጺ አለዋ፡ ፡
- ምርግጋጽሰብኣውን ዲሞክራሲያውን መሰላት፡ እዚ ሓደ ካብቶም ኣብ ስርዓት ህግደፍ ጎዲሎም ዘለዉ መሰረታውያን ሕቶታት ህዝቢ’ዮም፡ ፡ ባህልን ቋንቋታትን ህዝብታት ዝኽበርሉን ዝዕቅበሉን ባይታ ፈጢርና እምነታት ነጻነት ክውሓሰሎም ይግባእ፡ ነጻ ፖለቲካዊ ውዳቤ ምውሓስን ናይ ነጻ ፕረስ ህላዌ ምርግጋጽን መሰረታዊ እምነታት ስምረት’ዮም፡ ፡ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊት ሂወት ናይ ሕጊ ውሕስነት ክህልዋ ምርግጋጽ ሓደ ካብቶም ስምረት ኣትሪራ ትቃለሰሎም ዘላ ዕላማታት’ዮም፡ ፡
4.ምውሓስ ማሕበራዊ መሰላት፡ እዚ ማለት ኣብ ማሕበራዊ ሓርነት ዝተሰረተ መንግስታዊ ቅርጺ ምትካል ማለት’ዩ፡ ፤መሰል ሰራሕተኛታት፡ ተመሃሮ ደቂ ኣንስትዮ፡ ሓረስቶት፡ ወዘተ ክኽበረሉ ዘለዎ ባይታ ክንፈጥር ሓላፍነት ኣለና፡ ብተወሳኺ ግዳይ ግዱድ ዕስክርና ዝኾኑ ዜጋታት መሰረታዊ ፍትሕ ክድለየሉን ደቂ ስዉኣትን ኣረጋውያንን ዝሕገዝሉ ባይታ ምፍጣር ከድሊ ኢዩ፡ ፡ ጉዳይ ኣብ ሓርነት ዝሰንከሉን ኣብ ምክልኻል ሃገር ኣብ ዘጋጠመ ስንክልናን ጉቡእ ቆላሕታ ተዋሂብዎ ዘላቒ ዝኾነ ክንክን ዝግበረሉ ባይታ ክንፈጥር ዘይተሓታት ጉዳይ ይኸውን፡ ፡
5.ሃገራዊ ጸጥታን ምክልኻልን፡ እዚ ጥበብ ዘድልዮ መሰረታዊ ጉዳይ ኢዩ፡ ንሕና ከም ሃገር ንኩናትን ወዲ ኩናትን ቀዳምነት ክንህብ እምነትና ኣይኮነን፡ ካብዚ ስርዓት ህግደፍ ዝተኸሎ ሃገራዊ ጸጥታ ፍልይ ብዝበለ ንህላዌና ዘረጋግጽ ምክልኻል’ምበር ንፈተውትና እነርዕደሉ ሰራዊት ክንሃንጽ ኣይንደልን፡ ቀዳማይ ጸላኢና ድኽነትን ድንቁርናን ምዃኑ ኣሚንና ንጎረባብትና ዘርዕድን ዘሰክፍን ናይ ምክልኻል ፋብሪካ ክንተክል ድልየት የብልናን፡ ፡ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ሃገራዊ ጸጥታን ምክልኻልን መሰረቱ ሰላም ኮይኑ ንዘይተደለ ተጻብኦ ናይ ህላዌና ውሕስነት ዝህብ ክኸውን ኣለዎ ዝብል እምነት ስምረት’ዩ ክብል እግደድ፡ ፡ ምክልኻል ኤርትራ ብቁዋም እታ ሃገር ዝምእዘዝ ኮይኑ ምስ ጎረባብትናን ዓለምን ሰላማውን ጥዑይን ርክብ ጌሩ ንኹሉ መዳያት ሃገር ካብ ተፈጥሮኣውን ሰብ ዝፈጠሮ ተጻብኦን ዝሕሉ ምዃኑ ክነረጋግጽ ይግብኣና፡ሰራዊትን ጸጥታን ረብሓ ህዝቢ ዘረጋግጽ ክኸውን ኣለዎ፡ እዚ ትካል’ዚ ካብ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ጸግዒ ነጻ ምዃኑ ከረጋግጽ ኣለዎ፡ ብሃገራዊ ቁዋም ተማእዚዙ ብቕዑን ንቑሕን ሰራዊት ናይ ምፍጣር ሓላፍነት ክህልወና’ዩ፡ ፡
6.ወጻኢ ዝምድናታት፡ ንሕና ከም ሃገር ቀዳሞት ኣዝማድናን ፈተውትናን ጎረባብትና’የን ዝብል ጽኑዕ እምነት ኣለና፡ ፡ ነዚ ሓቂ’ዚ ኣሚንና ምስ ጎረባብትና ኣብ ሓባራዊ ጥቕሚ ዝተሰረተ ሕጋውን ዘለኣለማውን ዝምድና ክንፈጥር ባህግና ጥራሕ ዘይኮነ ክንገብሮ ዘለና ጉዳይ ኢዩ፡ ፡ ህግደፍ ዝፈጠሮ ጽልእን ቅርሕንትን ምስ ህግደፍ ክቕበር ኣለዎ ዝብል ጽኑዕ እምነት ስምረት’ዩ ክብል እደፍር፡ ህዝቢ ኤርትራ ጽልእን ቅርሕንትን ዝጸልእ ሓላል ህዝቢ’ዩ፡ ጎረባብትና’ውን ማዕረ ማዕረና ንሰላም ይሃርፍዎ’ዮም ዝብል እምነት ኣለና፡ ፡ ቁጠባዊ ምዕባለ ሃገርና ኣብ ሰናይ ጉርብትና ዝተሰረተ ምዃኑ ኣሚንና ጎረባብትና ደገፍትና’ምበር ዝተናኾሉና ከምዘይኮኑ ከም ህዝብን ሃገርን ምስ እንኣምን ጥራሕ’ዩ፡ ፡ ጎረባብትና ይደልዩና ኢዮም፡ ንሕና’ውን ንደልዮም ኢና፡ እዚ ናይ ክሊቴና ድልየት ብሕግን ስርዓትን ዝተማእከለ ክንገብሮ ሓላፍነት ኣለና፡
ኣብ መደምደምታ ክብሎ ዝደሊ ስምረት ካበይ ናበይ ኢያ ክንፈልጥ ዘኽእል ባይታ ተፈጢሩ’ሎ፡ ህዝቢ ንዕላማታት ስምረት ብደቂቕ መርሚሩ ውሳኔ ክወስድ ኣለዎ፡ ስምረት ከምቲ ሓደ ሓደ ዝገልጽዋ ሕብሪ ኣለዋ ድዩ? ዘንቀደቶም ዕላማታት ሃገራውያን ድዮም ወይ ዘይቅርዑያት ሕብርታት ዝውንኑ? እዞም ዕላማታት እዚኣቶም ንሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ዝምልሱ ድዮም ኣይኮኑን?ዝብሉ ሕቶታት ህዝቢ ክካትዓሎም ኣለዎ እብል፡ ካብ ህግደፋውያን ዝመጽእ ጸለመ ኣብ ቦትኡ ኮይኑ እቶም ደለይቲ ፍትሒ ኢና ኢልና ንነብስና እንጽውዕ ነዚ ዕላማታት ስምረት መርሚርና ክጎድል ዘለዎ ክጎድል ክምላእ ኣለዎ እንብሎ ከኣ መሊእና ንስምረትና ክንድግፍ እዋኑ ሕጂ ኢዩ፡ “THE BALL IS IN THE ERITREAN PEOPLE’S COURT.” ስምረት ኣብ ህዝቢ ቀሪባ ሃገራዊ ዕላምኣ ኣዊጃ’ላ፡ ተራ ህዝቢ እንታይ ይኸውን ህዝቢ ባዕሉ ዝውስኖ ይኸውን፡ ስምረትን ኣባላታን ህላዌ ሃህዝብን ሃገርን ኣብ ቅድሚት ሰሪዖም ንህዝቢ ሓግዘና ይብሉ’ለዉ፡ እቲ ሕልና ዘለዎ ኣብ ጎድኒ ስምረት ኮይኑ ክቃለስ ባይታ ተኸፊቱ ስለ ዘሎ እዋን ምድሓን ሃገር ጽባሕ ዘይብሃሎ ጉዳይ ስለ ዝኾነ ኣታ ሕልና ዘለካ ሃየ ተበገስ ክብሎ እደሊ፡ ፡
ፍትሒ ይንገስ!!
ወልዱ ተኽለ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9296


text:
Uncategorized
ዛንታ ስዉእ ኣቦይ
ካብ መረባ ምስ ወጽኡ ን እቲ ዝርርብ ዝሰምዕ ዝነበረ ወዲ 17 ዓመት ዝዀነ ወዲ ሓፍተይ ደድሕሪኦም ክኽተሎም ጀመረ። ተመለስ ኢሎም ኣፈራሪሖም ግን ክምለስ ገይሮምዎ። ድሕሪኡ ዝተፈጠረ ነገር ግን እቲ መሕዘንን መደንገጽን ፍጻመ እዩ። ካብ ገዛ ኣስታት 300 ሜትሮ ወሲዶም ንኣቦይ ወላድየይ ረሸኑዎ።
ትግራይ ደም ምንባዕ ካብ ዝትጅምር ልዕሊ 7 ኣዋርሕ ሓሊፎም ኣለዉ። ህዝባ ድማ ከም ህዝቢ ምጽናት ዘርኢ ተኣዊጁዎ፤ ኣብ ሕድሕድ ስድራ ዝበጽሕ ዘሎ ግፍዕን በደልን ኣዝዩ መደንጸዊ ኰይኑ ይቕጽል ኣሎ።
ኣነ ባዕለይ እቲ ውግእ ክጀመር እንተሎ ኣብ ሸራሮ እየ ነይረ። ን 77 መዓልትታት ድማ ኣብ’ቲ ከባቢ ጸኒሐ፤ ንምርኣዩን ንምስምዑን ዘጸግም ግፍዕታት እንትፍጸም ብ ዓይነይ ርእየን ብዙሓት ቤተሰበይን መቕርበይ ቀቢረን እየ መጺአ። ካብ እቶም ብዓይነይ ዝርይኩዎም ናይ ግፍዒ ዛንታታት ዝተወሰኑ ኣብ ትግሃት ተሓቲሞም ይርከቡ።
ሸራሮን ከባብታት ኣድያቦን ካብ መጀመርታ ወርሒ ሕዳር ክሳብ ሎሚ ኣብ ትሕቲ ሰራዊት ኤርትራ እዩ ወዲቑ ዘሎ። ተበጻሕነት ሚድያ ይዅን ሓገዝ ዓለም ለኸውያን ኣካላት ካብ ዘየብሎም ከባብታት ትግራይ እቲ ሓደ ኣድያቦን ሸራሮን እዩ። ሰራዊት ኤርትራ ድማ ኵሉ ነገር ብምዕጻው ኵለ መዳይ ግፍዒ ምፍጻም ካብ ዝጅምር ልዕሊ 7 ኣዋርሕ ሓሊፎም ኣለው።
ኣነ ኣብኡ እናሃለውኩ ኣብ ጣብያ ዝባን ገደና ጥራሕ 15 ሰባት ብ ዕለት 1 ጥሪ 2013 ዓ.ም፣ 11 ሰባት ብዕለት 2 ታሕሳስ፣ ልዕሊ 20 ሰባት ክዓ ብ ዕለት 2 ሕዳር ኣብ ሸራሮ እንትጭፍጨፉ ብ ዓይነይ ርእየ እየ። ሬሳታት 10 ሰባት ኣብ ምድላይን ምስ ረኸብናዮም ድማ ሓመድ ድበ ኣብ ምልባስን ተሳቲፈ እየ። ሰራዊት ኢትዮጵያያን ኤርትራን ብ ዕለት 2 ሕዳር ን ሸራሮ ካብ ዝረግጹ ጅሚሩ ክሳብ ሎሚ ኣብ ሸራሮን ኣድያቦን ዝበጽሕ ዘሎ ግፍዕን ብርሰትን ዓለም ኣይትሰምዖን ኣይትርእዮኦን ዘላ። ኣነን ካልኦት ነዚ ሓቂ ዝፈልጡ ደቂ ትግራይን ግን ልብና በቢመዓልቱ እናተሰበረን እናደመየን ይሓድር ኣሎ።
ኣብ ጣብያ ዝባን ገደና ዝተፈጸመን ይፍጸም ዘሎን ግፍዒ ፍልይ ዝበለ እዩ። ብ ግምት ካብ 200 ን ላዕሊ ገዛውቲ ምስ ሙሉእ ንብረቶም ተቓጺሎም፣ ካብ 10 ን ላዕሊ ዝዀና ናይ እኽሊ ጥሓንቲ ተቓጺለን፣ ካብ 300 ን ላዕሊ ንጹሃን ሰባት ተረሺኖም፣ ዓሰርተታት ኣሽሓት እንስሳት ተሓሪደንን ተዘሚተንን፣ ኣብ ድሕሪ ቤት ዝነበረ ኣእኻል (ካብ ሕዳር- ታሕሳስ) ብ ሙሉኡ ተቓጺሉ፣ ኣብ ቆፎ ዝነበረ ኣእኻል እውን መብዛሕትኡ ተወሲዱ፣ ቀለብ እንስሳት ኵሉ ተቓጺሉ፣ ዝነበሩ ኣርባዕተ ደንታት እውን ኵሎም ተቓጺሎም እዮም።
ኵሉ ኣብ መሬት ትግራይ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ መስካሕክሒ እዩ፤ ናይ ኣድያቦን ከባቢኡን ግን ይፍለይ እዩ። ኣብ ኣድያቦ ብፍላይ ጣብያ ዝባን ገደና፡ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ዝኣትው ጀሚሩ፡ ሰብ ከኢተጨወየን ከኢተረሸነን ኣይይሓድርን። ገዛውቲ ከኢተቓጸሉን ንብረት ከኢተዘመተን ኣይይውዕልን። ኵሉ ሃብትን ኣገልጉሎት ትካላትን ዓንዮምን ተዘሚቶምን እዮም። ሰብ ብጥዪት ጥራሕ ኣይኰነን ዝምት ዘሎ፤ ብ ጥምየት እውን እምበር። እተን ካብ ማሕርድን ዘመተን ዝተረፋ እንስሳት እውን እንተዀና ቀለበን ብ ምቅጻሉ ብ ምጥምየት ይምወታ ኣለዋ።
ኣቦና ኣብ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ዝነበሮ ግደ
ኣቦና ምጽሓፍን ምንባብን ስለ ዝኽእል ካብ መጀመርታ ክሳብ መወዳእታ ቃልሲ ትግራይ ካድረ ኰይኑ እዩ ዘገልግል ነይሩ። ኣብ ኣድያቦ ምሕደራ ብባይቶታት ካብ ዝጅመር ኣትሒዙ ካብ እቶም ናይ መጀመርታ ዝተመረጹ ኣባላት ባይቶ ፍርዲ ሓደ እዩ ነይሩ። ኣብ ሸራሮን ከባቢ ኣድያቦን መቐሎ መሬት ምስ ተጀመረ፣ ካብ እቶም ከተሓባብሩን ክመቕሉን ዝተመረጹ ውሑዳት ሰባት ኣቦና ሓደ ነበረ። ኣቦና ውድብ ናብ ዝመደበቶን ዝልኣኸቶን ኵሉ ቦታ ይኽየድን ተልእኾ ይፍጽምን ነይሩ። ገዛና ድማ ናይ ክፍሊ ኢኮኖሚ መኻዘን ኰይኑ የገልግል ነበረ። ኣብ ኣድያቦ ናይ ውዱብ ሕርሻ ነይሩ እዩ። እቲ ኣእኻል ምስ ተኣከበ ድማ ኣብ ገዛና እዩ ይኽዘን ዝነበረ። ምኽንያቱ ድማ ኣቦና ኣባል ባይቶን ኣመሓዳሪ እቲ ከባብን ስለ ዝነበረ እዩ። ን ነዊሕ ዓመታት ድማ ናይ ኣቦና ሳጓ “ባይቶ” እያ ነይራ።
ኣቦና ምስ ላዕለዎት መራሕቲ ውድብ ናይ ቀረባ ሌላ ነይሩዎ እዩ። ኣብ እቲ መጀመርታ ናይ ቃልሲ እዋን እውን ኣብ ገዛና መጺኦም ይዓርፉን ተልእኾ ውሂቦም ይኸዱን ነይሮም እዮም። ድሕሪ ዓወት ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ እውን ኣብ ዝተፋላለዩ ናይ መንግስትን ውድብን ስራሕቲ ይነጥፍ ነይሩ እዩ። ጅግና ነባር ወያናይን ኣባል ባይቶን እዩ ነይሩ ኣቦና።
ኣቦና ኣብ ቀረባ እዋን
ኣቦና ነባር ወያናይ ይንበር እምበር እቲ መንፈስ ወያናይነቱ ግን ኵሉ ግዜ ትኩስ እዩ ነይሩ። ኣነ ከም ኣጋጣሚ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት እየ ናብ ኣድያቦ ወለደይ ርእይ ብ ዕለት 20 ጥቅምቲ ናብ ሸራሮ ኣትየ። ኣቦይ ድማ ሸራሮ ኣትየ ኣለኹ ኢለ ምስ ደወልኩሉ ኣብ ገዛ ኮፍ ኢሉ ክጽበየኒ ኣይመረጸን፣ ሽዑ ንሽዑ ናብ ሸራሮ መጺኡ እዩ ረኺቡኒ። ተመሊሱ ድማ ን ገዛ ኸይዱ። “ኣነ ድሕሪ ሒደት መዓልትታት ክመጽእ እየ፣ ን ኣደይ ድማ ኣይትሰከፊ ለምቅነ ክመጽእ እዩ በላ” ኢለዮ። ኣብ ሸራሮ ዝፍጽሞ ጕዳይ ስለ ዝነበረኒ ሓቢርና ክንክየድ ኣይክኣልናን። ድሕሪ 4 መዓልትታ ግን እቲ ን ኣቦይ ሓዊሱ ናይ ካልኦት ኣማኢት ኣሻሓት ተጋሩ ሂወት ዝቐዘፈን ይቐዝፍ ዘሎን ናይ ዘርኢ ምጽናት ግፍዒ ጀሚሩ።
ኣነ ድማ ኣብ ሸራሮ ኣብ ውሽጢ መጻወድያ ጸላኢ ስለ ዝኣተኹ ቀልጢፈ ናብ ቤተሰበይ ክኽየድ ኣይክኣልኩን። ገዛና ብኵነታተይ ኣዝዮም ስለ ዝተሻቐሉ፣ ኣቦይ ብ ዕለት 5 ሕዳር ናይ ሽዱሽተ ስዓት ጕዕዞ እግሪ ገይሩ ናባይ ናብ ሸራሮ መጺኡ። ብ ዕለት 6 ሕዳር ድማ ንኣይ ሒዙኒ ንገዛና ከዪድና። ድሕሪኡ ኣብ ዝነበረ ናይ ጭንቀት ኣዋርሕ ኣቦይ ምንም ፍርሒ ይዅን ተስፋ ምቝራጽ ኣይይርአዮን ነይሩ። ንሱ ኣነ ኣብ ዘኢምቹው እዋን ምምጸአይ እዩ ዘጨንቖ እምበር ዓወት ናይና ከም ዝዀነት ኵሉ ግዜ ይነግረና ነይሩ። ከባቢና ኣብ ትሕቲ ሰራዊት ኤርትራ ዝወደቐ ብ ዕለት 6 ታሕሳስ እዩ። ኵሉ ሰብ ገዝኡ ገዲፉ ክወጽእን ኣብ በረኻ ክሕባእን እንተሎ ኣቦይ ግን “እንተ ደልዮም ኣብ ገዛይ ይቕተሉኒ እምበር ኣይእወጽእን እየ ኣነስ” ኢሉ ኣቕቢጹና ኣብ ገዛ ተሪፉ። ኵሉ ሰብ ናይ ውድብን መግስትን ኣርማታትን ምልክታትን ብሓዊ ከቃጽል እንተሎ ኣቦይ እዚአን ናይ ታሪኽ ውርሻይን መንነተይን እየን ኣየቃጽለንን እየ ኢሉ ኣብዩ። ኣብ ጽኑዕ ቦታ ሓቢአ ከድሕነን እየ ድማ በለ። “ንስኻቱም ዝደለኹምዎ ክትሓስቡን ክትገብሩን ትኽእሉ እይኹም ኣነ ግን ከም ንዕወት ስለ ዝፈልጥ ተስፋ ኣይእቈርጽን፡ተስፋ ዘኢይቘርጽ ሰብ ድማ መንነቱ ኣይየቃጽልን እዩ” ይብለና ነይሩ። ከም እታ ዝበላ ድማ እተን ኣርማ መንነቱ እንተ ኢኣባላሸወን ብኽብሪ ኣብ ጽኑዕ ቦታ ኣቐሚጡወን እዩ።
ኣቦይ ኣብ ግዜ እቲ ውግእ ኣብ ገዛ ገዲፈዮ ክኽየድ እንተለኹ ብጣዕሚ እፈርሕ ነይረ። ሽማግለ እዩ ግን ወያናይ ነበር ስለ ዝዀነ ንጸላኢ ምቅብጣርን ምምብርካኽን ኣይይኽእልን እሞ ገታር መልሲ ምስ መለሰሎም ከኢይቐትሉዎ ስለ ዝእፈርሕ ናብ ገዛ ቀልጢፈ ተመሊሰ ይእልሾ ነይረ። ዕድል ኰይኑ ግን ሽዑ ኣይጐድኡዎን። ብ ዕለት 6ን 7ን ታሕሳስ እታ ቍሸትና ወሪሮም ንብረት እቲ ሕብረተሰብ ወሲዶም፣ ኣቃጺሎምዎን ኣዕንዮምን እዮም። ኣቦይ ሽዑ ኣብ ገዛ እዩ ጸኒሑዎም ነይሩ። ናይ ዓውዲ ዳጕሻ ስለ ዝነበሮ ኣብኡ እዩ ጸኒሑዎም። እቶም ወረርቲ ሰራዊት ብ ደጐል እዮም ዘሊሎም ዝኣተዉ። ምስ ኣተዉ ድማ “ኣቦ ገዛ ክፈቱልና” ኢሎም ኣኽፊቶምዎ። ኣብ ገዛ ዝነበረ ዝኽእሉዎ ንብረት ኵሉ ወሲዶምዎ። ናየይ ክዳውንቲ፣ ጫማታት፣ ላፕቶፕ፣ ቦርሳ ሡባ እውን እዮም ወሲዶምዎ። ፓስታ፣ ሽኮር፣ ድልኽ ከኢተረፈ እዮም ዘሪፎምዎ። ድሕሪ ስዓት እውን ተመሊሶም ዝተረፈ ንብረት ወሲኾም ወሲዶምዎ።
ኣነ ብዕለት 8 ታሕሳስ ንጕሆ መጺአ “ድሓን ዲኻ ወይስ ጐዲኦምኻ?” ኢለ ሓቲተዮ። ንሱ ድማ ” እንታይ እዚኦም ጠልቋማት ሰረቕቲ እንድዮም፣ ቂንጣሚንጢ ኣቝሑት ክወስዱ እዮም ዘሚቶም” ኢሉኒ። “አረ ድሓን እንኳዕ ንዓኻ ሓደ ነገር ኣይገበሩኻ እምበር ናይ ንብረትስ ባዕሉ ይፈልጥ” በልኩዎ። “ስማዕ እዚኣቶም ተጋደልቲ ኣይኰኑን፣ ናይ መወዳእታ ጥሙያት ሸፋቱ እምበር” ክብል ድማ ወሰኸ። “ክንጐድል እይና ግን ድማ ከም ንዕወት ኣይእጣራጠርን እየ” ድማ በለኒ። እንታይ ማለትካ እዩ ኢለ ድማ ሓተትኩዎ። ” መትከልን ስነ ስርዓትን ዘለዎ ሰብ ወይ ድማ ውድብ ኵሉ ሻዕ ይዕወት፣ እታ ምጕዳል ዝበልኩኻ ድማ ምእንቲ መሰልና ኢልና ስለ ንስዋእ ምጕዳል ናይ ግድን ክህልው እዩ” ክብል ወሰኸ። እንድዒ ኣይእዋንናን ዝመስል ድማ በልኩዎ። ” ዘኢይወግሕ ያ መሲልዋስ ….. ዝብሃል ምስላ ትፈልጥ ዶ” ክብል ሓተተኒ ። ኣነ ድማ እወ እፈልጥ። ኣስዒቡ ድማ: “በል ኣብ’ዛ ቍርጺ እዋን ሸታሕታሕ ምባል ኣይየድልን፤ ኣብ መስመርካ ምጽናዕ፤ ክሳብ መወዳእታ ምቅላስን ምምካትን ጥራሕ እያ እታ እንኮ መማረጺት” ድማ በለኒ። “እንድዒ ወደይ ኣነስ ዋላ እቲ ኵነታት ክርደአኒ ኣይይክኣለን በልኩዎ። “ድሓን ኣጆኻ ቀስ እናበለ ኣንፈት ክሕዝ እዩ” በለኒ።
ናይ ኣቦይ ጽንዓትን ጭካነን የግርመለይ እዩ። ኣብ ከባቢና ባንዳታት ኣለዉ ዝብል ሓሜት ይስማዕ እሞ ናብ ገዛና ገጹ ድማ ይመጽእ እቲ ሓሜት። ን ኣቦይ ወዲ ቀረባ ዘመዱ ባንዳ ኰይኑ ምስ እቶም ሻዕቢያ ይሰርሕ ኣሎ ዝብል እዩ ነይሩ እቲ ሓሜት። እቲ መንእሰይ ድማ ንገዛና ይመጽ ነይሩ እዩ። ኣቦይ እዚኣ ምስ ሰምዐ ብጣዕሚ ተባሳጭዩ: “ናብ እቶም ናይቲ ከባቢ ናይ ጸጥታ ሓለፍቲ ከይደ ከመልክት እየ” ኢሉኒ። ኣነ ድማ “እንታይ ኢልካ እይኻ ክተመልክት ከ” ኢለዮ። ” ካብ ርእሰይ ኣውሪደ ኣለኹ፣ ባንዳ ናብ ገዛይ ከኢይመጻአኒ፣ ድሓር ተቐባሊ ባንዳ ኢልኩም ከኢትሓትቱኒ ኢለ ከመልክት እየ” በለኒ። ኣነ ድማ “ዘኢተረጋገጸ ወረ ሒዝካ ምስ ወዲ ሓውካ ክትብኣስ ዲኻ ደሊኻ” ኢለ ይትረፍካ በልኩዎ። ንሱ ግን “ግደፍ ድኣ ንስኻ ናይ ዓድና ጕዳይ ትፈልጦ ነገር የለን፣ ከኢተፈሰወ ኣይይጨኑን፣ ስለዚ ብ ግዜ ከቃልዖ ኣለኒ” በለኒ። ኣነ ድማ እሞ ንወዲ ሓውካ ብ ዘኢተረጋገጸ ጕዳይ ኣሕሊፍካ ክትህውብ? ” ምስ በልኩዎ፣ “ሓሶት እንድሕር ኰይኑ ብእዋኑ ክግለጽ እዩ፣ ፈትሊ ሓቂ እኮ ትቐጥን እምበር ኣይትብጠስን እያ። ስለ እዚ ኣነ ካብ ምምልካት ንድሕሪት ክብል ኣይእኽእልን” በለኒ። ምስ ንእሽተይ ሓወይ ከይዶም ኣመልኪቶም መጺኦም። ምስተ መለሱ “ውድብና ሓቂ ካብ ምዝራብን ሓቂ ካብ ምስራሕን ንድሕሪት ኣይትበሉ ኢላ እያ ምሂራትና ስለ እዚ ክንትግብራ ኣለና፣ ሕውነት ካሊእ ቃልሲ ካሊእ እዩ” ድማ በለኒ። ንሓቂ ኣይይሰግራን ክቡር ኣቦይ።
እቲ “ባንዳ እዩ” ተብሂሉ ዝተሓመየ ዘመድና ከመይ ኰነ?
ዝገርም እዩ፡ እቲ ናይ ቀረባ ዘመድና ዝዀነ ሰብ ድሕሪ ምሕማዩ ኣነ ብኣካል ረኺበዮ ነይረ። ሓቂ ድዩ ወይ ጌጋ ግዜ ዝፈርዶ ኰይኑ፡ምስ እቶም ሰራዊት ሻዕብያ ተመሓዝዩ እየ ረኺበዮ። ምስ ርአየኒ ቅልጥፍ ኢሉ ጸዊዑ “ዝስተ ክጋብዘካ ኣለኒ” ኢሉ ምስኡ ኮፍ ኣበለኒ። ኣነ ኵነታቱ ንከጽንዕ ሓሳብ ስለ ዝነበረኒ፣ ሽዑ ንሽዑ እየ ክዕዘቦ ዝጀመርኩ። ዘጣራጥሩ ምልክታት ድሚ ተዓዚበ። ንበይኑ ፈልየ ድማ ክሓቶ ወሰንኩ። “ኣብ ዝዀነ ቦታ በጺሐ ክምለስ እየ” ኢለዮ በጺሐ ተመለስኩ። “ንገዛይ ክኸይድ እየ እሞ ኣፋንወኒ” ኢለ ካብ እቶም ሰራዊት ሻዕቢያ ፍንትት ኢልና ደው በልና።
ኣነ፡ “ስማዕ! ብዛዕባኻ ሕማቓት ነገራት ይውረ ኣሎ፣ ሰሚዕኻዮ ዶ?”
ንሱ፡ ድንግጽ ኢሉ፣ “እንታይ እዩ ኣይሰማዕኹዎን።”
ኣነ፥ “ምስ ጸላኢ ወጊኑ እዩ” ዝብል እዩ ብሓጺሩ።
ኣነ “እወ” ወይ “ጌጋ እዩ” ዝብል መልሲ ኣይኰንኩን ካባኻ ዝእጽበይ። ሓቂ እንተዀይኑ እውን ባዕሎም እቶም እንዳ ሻዕብያ ተጠቒሞም ከጥፍኡኻ እዮም። ጌጋ እንተዀይኑ ድማ እቶም ናያትና ከጥፉኡኻ እዮም። ኣነ ዝመኽረካ ቀልጢፍካ ናብ እቶም ናያትና ከዪድካ ይቕሬታ ጠይቕ ካብኡ ድማ ተቓለስ” ኢለዮ። ምንም ኣይመለሰለይን፣ ርእሱ ኣድኒኑ ስቕ በለ። “ቤተሰብ ከኢተሕዝን ቀልጢፍካ ወስን፡ እነግረካ ኣለኹ” ኢለዮ ተፋላሊና። ኣብ ወርሒ ታሕሳስ እዩ እዚ ኵነታት ኣጋጢሙ።
ንኻልኣይ ግዜ ካብ ዕለት 27-30 ታሕሳስ ኣብ ዝነበረ ውግእ እውን ኣቦይ ካብ ገዛ ኣይእወጽእን ኢሉ ኣብኣ እዩ ጸኒሑ። ግን ኣነ ቀዲመ ንገዛ ስለ ዝመጻእኹ ንኣይ እዮም ኣብ ገዛ ረኺቦምኒ። ኣቦይ ግን ከም ኣጋጣሚ ኰይኑ ናይ እንዳሓፍተይ ገዛ ክርኢ ወጺኡ ስለ ዝነበረ ኣብ ገዛና ኣይረኸዎን።
ኣቦይ ከም እቶም ኵሎም ነባራት ወየንቲ ትግራይን ኣባል ባይቶታትን ጅግና እዩ ነይሩ። ኣነ ብ ዕለት 9 ጥሪ ኣቦይን ኵሎም ቤተሰበይን ብሰላምን ብዓወትን የራኽበና ኢሎዮም ተፋላሊና። ኣብ ከባቢና ሓለሓሊፉ ስልኪ ኣብ ዝሰረሐሉ እዋን ባዕሉ ኣቦይ እዩ ዝድውለለይ ነይሩ። ኵሉ ግዜ ድማ ብዛዕባይ እምበር ንሳቶም ዘለዉሉ ኵነታት ኣይየጨንቖን ነይሩ። ኣነ ብዛዕብኦም እጭነቕ ንሳቶም ድማ ብዛዕባይ ይጭነቑ። ኣብ ዝድውለለይ እዋን “ንሕና ብዘይካ ናትካ ሻቕሎት ድሓን እይና ዘለና፣ንስኻ ዓዲ ጓና በይንኻ እንታይ ከም ዝትዀን የሰክፈና እዩ፣ ንሕና ግን ኣብ ዓድናን ምስ ህዝብናን ስለ ዝዀንና ንኽእሎ እይና” ይብለኒ ነይሩ። ” ምስ ሃገርካ ያ ምዓትስ ዳርጋ ግዓት” እናበለ ኣነ ከኢእስከፍን ከኢእሻቐልን የዳዓዕሰኒ ነይሩ።
ምስ ኣቦይ ካብ ባሕቲ ጕንበት ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣቢልና እይና ብስልኪ ተራኺብና ነይርና። ስግኣት ነይሩዎ ግን ኣብ ርእሱ ከኢየጋጥሞ ኣይኰነንን ነይሩ እቲ ስግኣቱ። ሻዕብያ ኣብ ኵሉ ገጣራት ኣድያቦ ኣትዩ በዝሖም ካብ 6 ክሳብ 7 ዝዀኑ ሽማግለታት ምረጹ ኢሉ ኣገዲዱ የምርጽ ነይሩ። ኣብ ቍሸትና እውን ብተማሳሳሊ መንገዲ ኣገዲዱ 6 ሽማግለታት ኣምሪጹ እዩ። ካብ ’እቶም 6 እቲ ሓደ ኣቦይ እዩ ነይሩ። እቲ ካልኣይ እውን ወዲ ኣሙኡ እዩ ነይሩ። ኣነ ተመሪጹ ምስ ሰማዕኹ ተሻቒለ ደዊለሉ ነይረ። እንታይ እየ እሰምዕ ዘለኹ፣ ከመይ ገይርኩም እይኹም ምስ ጸላኢ ክትሰርሑ ኢለ ድማ ሓቲተዮ። “ድሓን እቲ ንገብሮ ንሕና ንፈልጦ” ኢሉ መሊሱለይ። ኣነ ግን ደስ ኣይበለንን። “እንታይ እይኹም ክትሰርሑ፣ ከመይ ገይርኩም እይኹም ምስ እቲ ማሕበረሰብ ክትረዳድኡ? ” “ንሕና እቲ ማሕበረሰብና እንድዩ መሪጹና ማሕበረሰብና ዘኢይደልዮን ዝጐድኦን ነገር ኣይንሰርሕን፣ ነቲ ቃልስና ዝጐድእን ዝኽሕድን ነገር እውን ኣይንገብርን ኣጆኻ ኣይትስጋእ” ኢሉኒ። ብ ምስላ ምግላጽ ስለ ዝቐልሎ ድማ ከም እዙይ ኢሉኒ ” ንፋለጥ እሞ ንማለጥ! ኣነ ሞት እመርጽ ካብ ብልበይ ምስ እዞም ግፍዐኛታት ምስራሕ” ኢሉኒ።
ብዛዕባ ናይ ኣቦይ ኣብ እቲ ሽምግልና ምስታፍ ካልኦት ሰባት እውን ኣማኺረ ነይረ። “ኣታ ንዓዲ ዝጐድእስ ኣይይሰርሑን እዮም ግን ኣቦኻ ድርቅና ኣላቶም ምስ እቶም ሻዕብያ ከኢተጋጭዎም ንፈርሕ እይና” ኢሉኒ ሓደ ሰብ። ከም እታ ዝበልዋ ድማ “ወዲ ጓልካ ምልሻ እዩ ኣምጻእዮ እንተዘኢኰይኑ ድማ ስጕምቲ ክንወስድ እይና” ኢሎምዎ። ኣቦይ ደዊሉ ንዓይ ከም እዙይ በለኒ “ ሰብኣይ ሓፍትኻን እቲ ዕድመ ዘኢኣኸለ ወዲ ሓፍኻን ኣሲሮምዎም፣ ናይ እቲ ወዲ ጓለይ ገዛ ድማ ኣቃጺሎምዎ”። ወዲ ሓፍተይ ኣባል እቲ ፍሉይ ሓይሊ ትግራይ እዩ ነይሩ። ኣብ ወርሒ መጋቢት ግን ሓሚሙ ዕጥቁ ንሰራዊት ኣረኪቡ ኣብ በረኻ ደቂሱ ክሳብ ዝሓውይ ይጽበ ነይሩ። ምሳይ ጥራሕ እዩ ብስልኪ ይራኸብ ነይሩ። ኣነ ድዊለ ኣቡኡን ሓዉን ከም ዝተኣሰሩን ገዝኡ ድማ ከም ዘቃጸሉዎን ነጊረዮ። እንታይ ምግባር ከም ዝሕየሽ ድማ ተማኻኺርና። ቝሩብ ሕይሽ ኢሉዎ ስለ ዝነበረ፣ ከይዱ ኣቡኡን ሓዉን ከፍትሖም ተሰማዕሚዕና። ናብ ኣቦይ ከይዱ “ውሰደኒ ናብ እቶም ሻዕብያ” ኢሉዎ። ብሓደ ከይዶም። ብረቱ ንግዚኡ ምስ ሰራዊት ገዲፉዋ እዩ ከይዱ ነይሩ። ከም ዕድል ኰይኑ ድማ ኣቡኡን ሓዉን ኣፍቲሑ ብሓባር ንገዝኦም ተመሊሶም። ምስ ተመለሱ ድማ ካብ ሕማሙ ስለ ዝሓወየ ናብ ሰራዊቱ ኣብ ሳልስቱ ተመሊሱ ተጸንቢሩ።
ኣቦይ ንሰራዊት ሻዕብያ ካብ ምስራሕ ሞት ይሕየሽ ኢሉኒ ነይሩ። ከምታ ዝበላ ድማ ክጸዓዶም/ክእዘዞም ስለ ዘኢክኣለ ኣብ ትሕቲ ስለየኦም ከእትውዎ ከም ዝኽእሉ ጥርጥር የብለይን። ኣዝማዱን ደቂ ደቁን ናብ ሜዳ ምውራድ ቀጺሎም። ምስ ሰራዊት ትግራይ ብሕቡእ ከም ዝሰርሕ እውን ዝተጠራጠሩ ይመሰሉ እንዳ ሻዕብያ። ግን እንተ ሰርሐ እውን ዝተቐደሰ ተግባር እዩ። ዕድመ ልክዑ እውን ተቓላሳይን መቃለሳይን እዩ ነይሩ።
ፍጻመ ፍርቂ ለይቲ ባሕቲ ጕንበት
ኣቦይ ባሕቲ ጕንበት ሸራሮ ውዒሉ ብግዜ ገዝኡ ኣትዩ፣ ድራር በሊዑ “ሰላም ዘውዓልካ ፈጣሪ ሰላም ኣሕድረና” ኢሉ ኣብ እታ ማሙቕ ገዝኡ ደቂሱ። ግን እቶም ጸላእቲ ህዝቢ ትግራይ ዝዀኑ ወረርቲ ሓይልታት ናይ ህዝብና ሞራል ንምስባር ካብ ዝገብሩዎም ጻዕርታት እቲ ሓደ ነባራት ወየንትን ተቓለስትን ምጽናት ስለ ዝዀነ ነቦይ እውን ኣብ ዝርዝር ተደለይቲ መዝገቦም ግዲ ነይሩ፣ ከውታ ለይቲ ስዓት 6:00 ብ ደጎል ዘሊሎም ብምእታው መንገዲ ሓብረና ኢሎም ካብ ምድቃሱ ኣበራቢሮም ኣተሲኦምዎ።
እቶም ግፍዐኛታት ኣርባዕተ እዮም ነይሮም። እቶም ክልተ ብደጎል ዘሊሎም ኣትዮም፡ ብሽሙ ጸዊዖም ካብ ምድቃሱ ክትስእ ገበሩዎ።
ቃል ኣቦይ፡ “መን እይኻ?፣ እንታይ ዝዀንኩም እይኹም?”
ንሳቶም፡ “ዕጡቓት እይና፣ ግን ኣይትፈልጡናን። መንገዲ ክትሕብሩና እይና ደሊናኩም።”
ቃል ኣቦይ፡ “መንገዲ ድኣ ከመይ ገይረ ብለይቲ ክሕብረኩም ደሊኹም? ኣነ እዋን ሕላፍ እዩ ኣይእወጽእን።”
ንሳቶም፡ “ንዑ ደኣ ውጽኡ ንደልየኩም እይና፣ ኣብ ደገ እውን ሓለፍትና ይጽበይኹም ኣለዉ እዮም።”
ቃል ኣቦይ፡ “እንታይ እይኹም ደሊኹምኒ? መንነትኩም እኳ ዘኢነገርኩምኒ፣ ከመይ ገይረ እየ ክኣምነኩም?”
ንሳቶም፡ ሓይሊ ቃል ተጠቒሞም “ግዜ እንዶ ኣይትብሉዑልና ንዑ ውጽኡ።”
ቃል ኣቦይ፡ “እህ! ሕራይ በሉ መጻእኹ።”
ናብ ውሽጢ ገዛ እትዩ ኣብ ጁባ ስርኡ ዝነበረ ገንዘብ ኣቐሚጡ ላምባዲና ሒዙ ወጺኡ።
ንሳቶም፡ “መብራህቲ ምብራህ ኣይይፍቀድን፣ ኣጥፍኡዎ።”
ካብ መረባ ምስ ወጽኡ ን እቲ ዝርርብ ዝሰምዕ ዝነበረ ወዲ 17 ዓመት ዝዀነ ወዲ ሓፍተይ ደድሕሪኦም ክኽተሎም ጀመረ። ተመለስ ኢሎም ኣፈራሪሖም ግን ክምለስ ገይሮምዎ። ድሕሪኡ ዝተፈጠረ ነገር ግን እቲ መሕዘንን መደንገጽን ፍጻመ እዩ። ካብ ገዛ ኣስታት 300 ሜትሮ ወሲዶም ንኣቦይ ወላድየይ ረሸኑዎ።
መስዋእቲ ኣቦይ ከም እቲ መስዋእቲ ኵሎም/ኵለን ተጋሩ እዩ። ናኣና ካብ ምዕባይ ጀሚሩ ንቓልሲ ህዝቢ እውን ዝክኣሎ ኵሉ ገይሩ እዩ ብኽብሪ ተሰዊኡ። ኵሉ ሻዕ ኣብ ሕሊናይ ዝመላለሳ ሕቶታት ግን ድቃስ ከሊአናኒ ኣለዋ።
እተን ሕቶታት፣ ኣብ እታ ቍርጺ ስዓት፡ “እንታይ ኢሎም ኣጨኒቖምዎ ይዀኑ? እንታይ ከ ኢሉዎም ይዀን? ረዳኢ ስኢኑ ብቕጽበት ኣሸኒፎምዎ? ዕድል እንተዝረክብ ከ እንታይ ኰን ክብል ይነብር? ዓሕ ዋይ ኣነ! ኣቦይ እናበልኩ ድየ ክነብር?
ኣቦይ ስሓቒ፣ተጻዋታይ፣ ቀላድን ወትሩ ሕጕስን እዩ ነይሩ። ኣብ መበል 78 ዓመቱ ድማ ብመስዋእቲ ካብ ጎንና ተፈልዩ። ብ ስጋ ይፈለይ እምበር ብ መንፈስ ግን ኵሉ ግዜ ምሳና እዩ ክነብር። ብ ፍላይ በቲ ንሱ ዝፍለጠሉ፡ ሓቦ፣ ሓቂ፣ ጅግንነትን ለዋህነትን ኵሉ ግዜ ኣብ ልብና ክነብር እዩ።
ኣኸለ! ብሰላም ዕረፍ ኣያይ!! እፈትወካ እየ!! ከምታ ዝበልካኒ “ሸታሕታሕ የላን ክንዕወት እይና!”።
‹‹እንትትዛረቦ ስቓይ ቀሊል እዩ
ዘኢይሓልፍ የለን ሓላፋይ እዩ››
ነፍሰሄር ኣርቲስት ኪሮስ ኣለማየሁ
መብርሂ ኣርታዒ፦ እዚ ፅሑፍ፡ ብ ምኽንያት ስግኣት፡ ስሙ ክይፅራሕ ብ ዘኢይደልይ፡ ግን እቱ ኵነታት ብ ዓይኑ ብ ዝርአየ፥ ብ ኣካል ብ ዝተሰፈ ሰብ ዝተፅሓፈ እዩ። ቀዳማይ ክፋል እዚ ፅሑፍ፦ ሸራሮ ካብ ጥቅምቲ 25 ክሻብ ሕዳር 3፡ 2013 ዓ.ም፥ ካልኣይ ክፋል ሕዳር 2፡ 2013 ኣብ ሸራሮ እንታይ ተፈፀመ?፥ ሳልሳይ ክፋል ዛንታ ኣቦይ ብርሃነ ቀንጠብ፦ መስነቒ ሓቦን ሕራነን፥ ራብዓይ ክፋል ክዓ ኲናት ኣብ ልዕሊ ትግራይን ስድራ ቤት ኣደይ ስላስን፥ ሓምሻይ ክፋል ኣብ ኢድ ፀላኢ ሰራዊት ኤርትራ ወዲቕና ዝተብሃልናዮ፥ ዝርአናዮን ዝሰማዕናዮን።
6 ፅሑፋት ናብ ትግሃት ብ ምልኣኽ ኣሐቲሙ። መበል ሓምሸይቲ ፅሑፉ (ኣብ ኢድ ፀላኢ ሰራዊት ኤርትራ ወዲቕና ዝተብሃልናዮ፥ ዝርአናዮን ዝሰማዕናዮን) እናኣረምና እናሃለውና፥ ዜና መርሸንቲ ኣቡኡ ሰሚዑ። እዛ ስለ መርሸንቲ ኣቡኡ ዝተዘንትው ፅሑፍ እናኣረምና ኣናሃለውና ክዓ ባዕሉ ምእሳሩ ሰሚዕና ኣለና። መሕዘኒ እዩ! መወጻጽእ ክይፈጥረሉ ንምነይ!


text:
ከይተጸወዐ ዝመጽእ፡ ከይጸገበ ይወጽእ2022-04-17 19:25:09 Written by ቤት ጽሕፈት፡ ዜና ሰዲህኤ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 344 times
- font size decrease font size increase font size
ኣብዚ እዋንዚ “ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ጣልቃ ኣትዩ” ዝብል መደምደምታ ኣባና ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ዓለማዊ መድረኻት ከይተረፈ፡ መዛረቢ ኮይኑ ዘሎን ዝጸንሐን ኣጀንዳ እዩ። ብግብሪ ግና ህግደፍ ጣልቃ ኣታዊ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሃንዳሲ ናይቲ ውግእ’ውን እዩ። ካብቶም ቀዳሞት ሰለስተ ናይቲ ውግእ ተሰለፍቲ ህግደፍ ቅድሚ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ዝስራዕ እዩ። ካብ 2018 ጀሚሩ ኣፍ ኣውጺኡ “ጸወታ ወያነ ተወዲኡ/weyane game over” ክብል ዝተሰምዐ ንሱ እዩ። ናይዚ ኣበሃህላኡ ቃና ከኣ ነጋሪት ውግእ ምድሳቕ’ዩ ነይሩ። ኣብቲ እዋንቲ ከምዚ ዓይነት ዓንዳሪ ድምጺ ብጋህዲ ካብ ኢትዮጵያዊ ሓይልታት ኣይተሰምዐን።
እቲ ኣበሃህላኡ ህግደፍ ናብ ወግእ ኢትዮጵያ-ትግራይ ተዓዲሙ ዘይኮነ፡ ዋኒነይ ኢሉ ከም ዝኣተወ ዘመልክት እዩ። ህግደፍ ውግእ ኣንጻር ክልል ትግራይ ከምዘይተርፍ ክጉስጉስ እንከሎ፡ ድምጾም ዘይስማዕ ዝነበረ ኣካላት መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ እቲ ውግእ ምስተባርዐ ንኣተኣታትዋኡ ዝምልከት ክሳብ ክንደይ ምግላጹ ኣጸጊምዎም ከም ዝነበረ ናይ ቀረባ ግዜ ተዘክሮ እዩ። ገሊኦም ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ወሲኽካ ዝሕባእ መሲልዎም “ኤርትራ ኣብ ጉዳይና ኣይኣተወትን” ይብሉ ነይሮም። በዚ ኣበሃህላ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ንዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ናይ ሓሶት ምስክርነት ስለ ዝሃብዎ፡ ደሓር ኣብ ዋጢጥ ኣትዮም ከም ዝነበሩ ዝዝከር እዩ። ገለ ወተሃደራዊ ጀነራላት ኢትዮጵያ ግና ህግደፍ ናብቲ ውግእ ከይተጸውዐ “ስግኣት ኣለኒ” ብዝብል ጉልባብ ብኢደ-ወነኑ ከም ዝኣተወን በቲ ተረኽቦ ኣዝዮም ከም ዝሓዘኑን ከም ዝሓፈሩን ኣብ ኣደባባያት ኣቃሊዖም እዮም። ደሓር ግና ኣብይ እውን “ተሓቢአን ይጠንሰኦ’ሞ ሰብ ኣኪበን ይሓርሰኦ” ኮይንዎ፡ ህላወ ህግደፍ ኣብ ውግእ ትግራይ ብምርግጋጽ “ኤርትራ እንተዘይትረድኣናስ እንታይ መወሓጠና?” ክሳብ ምባል በጺሑ እዩ።
እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ገለ ኤርትራውያን ወገናት ምስሊ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከጸባብቑ ክብሉ፡ ነቶም ኣብ ዘይምልከቶም ውግእ ኣትዮም ዝረግፉ ዘለዉ መንእሰያት ኤርትራ፡ ከምቲ “ዓሻ ሰበይትስ ወዲ ሓሙታ ዘይወዳ ይመስላ” ዝበሃል፡ ካብኣቶም ስለ ዘይተወለዱ ጥራይ ዘይደቆም መሲልዎም ኣይሻቐልሎምን። ሕሉፍ ሓሊፎም ደገፎም ንምርእይ ዘጣቕዑ ምህላዎም ዘሕዝንን ዘተዓዛዝብን እዩ። ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ዘይምልከቶ ሰልሚ ተሸኺሉ ክረግፍን ብዝተፈላለዩ ኤርትራዊ ባህሊ ዘይኮኑ ግህሰታትን ዓመጻትን ክኽሰስን እንከሎ፡ “ስለምንታይ” እኳ ዘይምባሉ፡ ጽባሕ ይኹን ድሕሪ ጽባሕ ንገዛእ ርእሱ ዘይኮነስ፡ ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ክብጀው እዩ ኢልካ እምነት እተንብረሉ ኣይኮነን። ምናልባት እውን ንኤርትራዊ ልኡላውነት ክሕልው ዘይኮነ፡ ካብዚ ዘላቶ ዝኸፈአ ጸረ ልኡላውነት መዘዝ ከይዕድመላ ዘየስግእ ኣይኮነን።
ናይቲ ህግደፍ ኣብ ኢትዮጵያ ኣትይሉ ዘሎ እሞ ጋና ዘይሰለጦ ውግእ ዕላማ፡ ከምቲ ንምምልኻዑ፡ ንልኡላውነት፡ ንሰላም፡ ንዕቤት፡ ኣቐዲሙ ሮኬት ስለ ዝተተኮሰናን ንኤርትራን ዝተፈረደ ዶብ ንምውሓስን ኣናተባህለ ዝድረፈሉ ኣይኮነን። እቲ ሓደን ቀንድን ዕላማ ናይዚ ኢድ ኣእታውነት፡ ስግኣት ኢሳያስ ዝወለዶ ዕድመ ስልጣኑን ጉጅለኡን ምንዋሕ እዩ። ምኽንያቱ እቶም ካብቲ ሓቀኛ ምኽንያት ብምህዳም፡ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ኣቲኻ ንረብሓ ኤርትራን ህዝባን ክረጋገጹ ዝበሃሉ ዘለዉ ሸቶታት ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ከይኣተኻ ብተሳትፎ ህዝቢ ኤርትራ ክወሓሱ ዝነበሮም እዮም። እንተኾነ ብሰንኪ ጭካነ ህግደፍ ክረጋገጽ ኣይከለን። ህግደፍ ከኣ ነዚ ሓቂዚ ንምሕባእ እዩ ካብ ቅድም ጀሚሩ ሓሓሊፉ ኣብ ጐረባብቲ ሓዊ ዝኣጉድ ወይ ኣብ ዘዝተኣጉደ ዝጥበስ። ምናልባት ህግደፍ ከምቲ ብብዙሓት ወገናት ዝሕመ በዚ ውግእዚ ተጐልቢቡ ነገራዊ ረብሓ እንተ ኣዋሃለለ እውን ኣብ ህግደፋዊ ክሊ ዝተደረተ ጠቕሚ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ፡ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኢሳያስ እውን ዘተባብዖ ናይ ኣተሓሳስባ ምዝብራቕን ምክፍፋልን ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ዲፕሎማስያዊ ተጽዕኖ ተወሲኽዎ፡ “ደጊም ጉዳይና ብውግእ ዘይኮነ፡ ብሰላምን ዘተን’ዩ ዝውዳእ” ዝብል ድምጺ መመሊሱ ይውስኽ ኣሎ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ እውን ናይዚ ወገን ኣካል እዩ። እንተኾነ ከምቲ “ደድሕሪ ኣድጊ ዝኸደስ፡ ህላ እንተዘይለመደ ጠራጥ ለመደ” ዝበሃል፡ ብኢሳያስ ዝተጸልዉን ኣብ ውግእ ምንባር ዝመረጹን ኢትዮጵያውያን ወገናት ይረኣዩ ኣለዉ። ብፍላይ ኣብቲ ብናጽነት ኤርትራ ዘይሕጉስ ኣምሓራ ዘሎ ሃዋህው ናይዚ ኣብነት እዩ።
ከምቲ ኣብ ማሕበራዊ መድያታት “ኢሳያስ ብዘይኣፍልጦ መንግስቲ ኣብይ ኣሕመድ ፋኖ ኣምሓራ ናብ ኤርትራ ወሲዱ የሰልጥን ኣሎ” ዝበሃልን ምጽራይ ዘድልዮን፡ ነቲ ስኽፍታ ዝያዳ ዘንህሮ እዩ። መንግስቲ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ብሃታሃታ ብዘይትካላዊ ኣገባብ ምስ ኢሳያስ ክተዓራረኽ እንከሎ፡ ሓደ እዋን ዝኸፍሎ ዋጋ ከም ዝህልዎ ይግምቱ ናይ ዝነበሩ ወገናት ሓቅነት ድማ ሎሚ ባዕሉ ዝዛረብ ዘሎ ይመስል። ንኤርትራን ህዝባን ዘይኮነ ኢሳያስ፡ ንኢትዮጵያ ከምዘይከውን ከኣ ተራእዩ። ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ምሁራት ፖለቲከኛታት ብወገኖም ኣብዚ እዋንዚ ኢሳያስ ብዛዕባ ኢትዮጵያ ዘለዎ ኣተሓሳስባ ጥዑይ ከምዘይኮነ የመልክቱ ኣለዉ። ንሕና እሞኸኣ ንኤርትራን ህዝባን ዘይኮነስ ንካልእ ክኸውን ከምዘይክእልን እዚ ሕጂ ዘሎ ኰንታት ከም ዝመጽእን ኣቐዲምና ካብ ምትንባህ ዓዲ ኣይወዓልናን። እዚ ግምት ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ዝመስሎም ኣካላት ስለ ዝነበሩ ግና ክሳብ ባዕሉ ዝገሃድ ክንድቲ ክብደቱ ቆላሕታ ከይረኸበ እዩ ጸኒሑ።
ኣወጻጽኣ ኢሳያስ ካብ ኢትዮጵያ ከምቲ ኣተኣታትዋኡ ቀሊል ከምዘይከውን ፍሉጥ እዩ። ብመሰረቲ ኣብ “ኣነ እንተሞይተላ ዳንዴር ኣይትብቆላ” ዝተሰረተ ፖሊሲኡ፡ እንተሰሊጥዎ ክለኻኽም ክፍትን እዩ። ህግደፍ ኣብ ኢትዮጵያ ኣትዩ ከዕውቶ ዝሓሰቦ ከምዘይሰልጦ ርኡይ እዩ። እቲ ንጉጅላዊ ድሕነቱ ክብል ዘሳወሮ ውግእ ንኽሳራኡ ናይ ምዃኑ ዕድል ሰፊሕ ይመስል። ስለዚ ዋላኳ እቲ ኣብ ኢትዮጵያዊ ባይታ ዘሎ ኩነታት ንልዝብን ዘተን ዝዕድም እንተኾነ፡ ህግደፍ ክሳራኡ ክቕበል ቅሩብ ስለ ዘይከውን ንትግራይ ጥራይ ዘይኮነ ንምልእቲ ኢትዮጵያ እውን ክበታትና ካብ ምሕላን ዓዲ ኣይክውዕልን እዩ። እቲ ምስ ኣምሓራን ዓፋርን ዘርእዮ ዘሎ ሕግብግብ ምባል ከኣ ነዚ ዘርኢ እዩ። ስለዚ እቶም ኢሳያስ ኣብ ዘይጉዳዩ ክኣቱ እንከሎ፡ “ሕራይ ገበርካ” ዝበልዎ ወገናት፡ ሎሚኸ “ከይተጸወዐ ዝመጽእ፡ ከይጸገበ ይወጽእ” ድዮም ክብልዎ፡ ወይስ ቋንቆኦም “ወትሩ ኣገናዕዩ” እዩ ክኸውን።


text:
ብርባርባ ድነ ሞት ክኸይድ ብሓርፋፍ
ዓይኒ ማያት ክገብሮ ብለሰ ብኽያት ክሓልፍ
መከራ ክበዝሕ ህይወተይ ዘጻድፍ
ተስፋ ቖሪጸ ቦታይ ንኽገድፍ
ጓሂ ንልበይ ምሕላል ንነፍሰይ ክጎብጥ
ኣብራኸይ ወለል ስጉምተይ ክብል ዝሕጥ
ሽዑ. . .
እወ ሽዑ ረዳኢ ደልየ ዝድግፍ ድኻመይ
ተስፋ ዘስንቕኒ ዘትብዕ ንልበይ
ሰብ ግን . . .
እወ ሰብ ግን ደገ’ዩ ዝርኢ ዘይርድኦ ናይ ውሽጠይ
ዘይፈልጦ ቃላት ይውርውር ዘቑስል ንልበይ
ኣብ ክንዲ ዝድግፈኒ ዝድንግጸለይ
መመሊሱ ይደቑሰኒ ኣብቲ ድኻመይ
ንስኻ ግን . . .
እወ ንስኻ ግን ኣይሓደግካንን ጎይታይ
ካብ ሰማይ ፈጢንካ ረዲእካያ ነፍሰይ
ብቓልካ ኣጸናኒዕካ ንስቡር ልበይ
ብዘይቲኻ ሰፊፍካዮ ኣቑሳለይ
ብመንፈስካ ኣበርቲዕካ ሓዲስካዮ ሓይለይ
ንስኻ ኩሉ ስለእትርዳእ እትፈልጥ ውሻጠይ
ብምሕረት ጠሚትካ ንኣይ ኣርሒብካለይ
ስለዚ’የ ዝፈትወካ ብሩኽ መድሕነይ
ርኢኻኒ ኢኻ ‘ሞ ተመስገን እብለካ ኣምላኸይ
“3-በታ ዝጸዋዕኩላ መዓልቲ መለስካለይ፣ ኣትባዕካኒ፣ ንነፍሰይ ኣበርታዕካያ። . . . 6-እግዚኣብሄር ልዑል እዩ እሞ ንትሑት ይርእዮ፣ ንዕቡይውን ካብ ርሑቕ የለልዮ። 7-ብማእከል መከራ እኳ እንተ ኸድኩ፣ ንስኻ ህያው ትገብረኒ፣ ኢድካ ኣብ ኹራ ጸላእተይ ትዝርግሕ፣ የማነይቲ ኢድካውን ተድሕነኒ።”(መዝ 138፣3,6-7)


text:
Provsvar
ውጽኢት መርመራ ናብ ገዛኺ ክስደደልኪ እዩ
እቲ ዝተገብረልኪ መርመራ ዋህዮ ኣብ ላባራቶሪ ክፍተሽ እዩ። ዕድመኽን ናይ ዝሓለፈ ውጽኢት መርመራን ነዚ ናይ ሕጂ መርመራ ከመይ ከም ዝተመርመረን ከመይ ከም ዝግምገምን ይገልጽ። መልሲ ውጽኢት መርመራ ናብ ገዛኺ ናብ ናይ ቡስጣ ሳንዱቕኪ ክልኣኸልኪ እዩ። ውጽኢት መርመራ ድማ መርመራ ዋህዮ ድሕሪ ምግባርኪ ብገምጋም ኣብ ሰለስተ ኣዋርሕ እዩ ዝመጽእ።
መብዛሕትኦም ውጽኢት መርመራታት ዋላሓንቲ ናይ ለውጢ ምልክታት ኣየርእዩን እዮም። ስለ’ዚ ድማ እንደገና ንመርመራ ዋህዮ ድሕሪ ሰለስተ ክሳብ ሸውዓተ ዓመታት ብደረጃ ዕድመኺ ዝፈላለ ወይ ኣብ ዕድመኺ ዝምርኮስ ፍልልይ ናይ ግዜ ክትጽውዒ ኢኺ። ኣብ ገለ ገለ ኣጋጣሚታትን ብገለ ገለ ምኽንያታትን እቲ መርመራ ኣይንጽርን እዩ። ስለ’ዚ ድማ ንሓድሽ መርመራ ዋህዮ ደጊምኪ ትጽውዒ።
እቲ ውጽኢት መርመራ ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ እንተ ጸኒሑዎ፡
ሓደ ውጽኢት መርመራ ዝኾነ ምልክት ናይ ዋህዮ ለውጢ ከይገበረ ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ ከርኢ ይኽእል እዩ። እታ ትቕጽል ናይ ዋህዮ መርመራ ግዜ ክሳዕ ትኣክል ድማ ዝኾነ ሓድሽ መርመራ ኣየድልን እዩ። እንተ ኾነ ግን እቲ ናይ ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ ሕማም ተማሓይሹ ድዩ ዋላስ ኣይፋሉን ንምርግጋጽ ኣብ’ታ ኣብ ቀጻሊ ንናይ ዋህዮ መርመራ ትግበረልኪ ጻውዒት ቀሪብኪ ሓድሽ መርመራ ዋህዮ ክትገብሪ ኣገዳሲ እዩ። ብዓይነት ናይ’ቲ ዝተረኽበ ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ ዝፈላለ ካብ ድሕሪ ሓደ ዓመትን ሓምሽተ ኣዋርሕን ክሳዕ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ዘሎ ንውሓት ግዜ እንደገና ክትጽውዒ ኢኺ። ብዛዕባ ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ ንዝያዳ ኣፍልጦ ኣብ ታሕቲ ኣንብቢ።
እቲ ውጽኢት መርመራ ምልክት ለውጥታት ናይ ዋህዮ እንተ ኣርእዩ፡
መብዛሕትኦም ካብ’ቶም ዝርከቡ ናይ ዋህዮ ለውጥታት ቀለልቲ ወይ ደቀቕቲ ለውጥታት ኮይኖም መብዛሕትኦም ካብኣቶም ድማ ባዕላቶም ዝሓውዩ እዮም። እቶም ካልኦት ድማ ናብ ካንሰር ንኸይምዕብሉ ክንክን ዘድልዮም እዮም። ንሓደ ተለዊጡ ዝተረኽበ ዋህዮ እሞ ድማ ክንክን ዘድልዮ ነዊሕ ግዜ እዩ ዘሎዎ። ንሓደ ዝተለወጠ ዋህዮ ናብ መንሽሮ ንኽምዕብል ከም ትሑዝ ብርክት ዝበሉ ዓመታት እዩ ዝወስደሉ።
እቲ ውጽኢት መርመራ ፈኲስ ወይ ቀሊል ናይ ዋህዮ ለውጥታት እንተ ድኣ ኣርእዩ፡ ግን ከኣ ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ እንተ ዘይብሉ፡ ተወሳኺ ምክትታል ኣየድልዮን እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ ንሓድሽ ናይ ዋህዮ መርመራ ኣብ ሰለስተ ዓመትኪ ክትጽውዒ ኢኺ።
እቲ ውጽኢት መርመራ ፈኲስ ወይ ቀሊል ናይ ዋህዮ ለውጥታትን ኤች ፓይሎሪ ቫይረስን እንተ ኣርእዩ ግን ብክኢላ ማህጸን ምምርማር ከድሊ እዩ። ውጽኢት መርመራኺ ወይ መወከሲታትኪ ድማ ኣብ ከባቢ ትነብርሉ ናብ ዝርከብ ናብ መቐበሊ ክፍሊ ማህጸን ክስደድ እዩ። ንመርመራ ድማ ክትጽውዒ ኢኺ።
ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ እንታይ እዩ?
እዞም ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ ተባሂሎም ዝፍለጡ ቫይረስ’ዚኣቶም ልሙዳት ቫይረስ ኮይኖም ብብዝሒ ዝረኣዩን ዘጋጥሙን ዓይነት ቫይረሳት እዮም። መብዛሕትኦም ዘይጓድኡ ኮይኖም ገሊኦም ውሑዳት ግን ጠንቂ ምቅይያር ዋህዮ ኮይኖም ናይ ማህጸን መንሽሮ ከስዕቡ ይኽእሉ። ንመብዛሕትኡ ሰብ ኣብ ምሉእ ህይወቱ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት እዞም ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ ’ዚኣቶም የጋጥሙዎ እዮም። ዝህቡዎ ገለ ምልክታት ስለ ዘየሎ ግን ብዙሕ ኣይነስተውዕለሎምን ኢና። ሕማም ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ መብዛሕትኡ ግዜ ባዕሉ እዩ ዝሓዊ። ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት ድማ ነቲ ጸኒሑ ናብ መንሽሮ ማህጸን ዝምዕብል ምቅይያር ዋህዮ ጠንቂ ይኾኑ እዮም።
ንኤች ፓይሎሪ ቫይረስ ብኸመይ ክከላኸሎ እኽእል?
ንኤች ፓይሎሪ ቫይረስ ዝከላኸል ክታበት ኣሎ። እዚ ክታበት እዚ ኣብ ግዜ ንእስነት እንተ ተወሲዱ ዝበለጸ መከላኸሊ ኣንጻር ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ እዩ። ክታበት ግን ምሉእ ብምሉእ ኣይከላኸሎን እዩ። ስለ’ዚ ድማ ንመርመራ ዋህዮ ኣብ ትጽውዕሉ ግዜ ብቐጻሊ ክትከዲ ኣገዳሲ እዩ።
ኮንዶም መጠናዊ ዝኾነ ኣንጻር ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ ናይ ምክልኻል ኣገልግሎት ይህብ። ሚእቲ ካብ ሚእቲ ግን ኣይከላኸሎን እዩ። ምኽንያቱ ብኻልእ ሸነኽ ወይ ድማ ብሸነኽ እቲ ብኮንዶም ዘይተሸፈነ ክፋል ክጸንሕ ስለ ዝኽእል። ምጥቃሙ ግን ኣዝዩ ጽቡቕ እዩ። ምኽንያቱ መከላኸሊ ምህላው ካብ ዘይምህላው ስለ ዝበልጽ።
ዘትክኻ ሰባት ብናይ ለውጢ ዋህዮን ብሳዕቤን ናይ ኤች ፓይሎሪ ቫይረስ ዝመጽአ ናይ ማህጸን መንሽሮን ናይ ምጥቃዕ ተኽእሎአን ልዑል እዩ። ሽጋራ ምትካኽ ደው ምባል ንምዕባለ ናይ ዋህዮ ለውጢ ናብ ዝነበሮ ማለት ንድሕሪት ይመልሶን ቅልጡፍ ዝኾነ ናይ ጥዕና ለውጢ ድማ የርእይን። ተትክኺ እንተ ዄንኪ እሞ ድማ ከተቋርጽዮ እንተደሊኺ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ። ስለ’ዚ ንማእከል ጥዕና ወይ ድማ ን”ማእከል ምቊራጽ ምትካኽ ሽጋራ” ብቚጽሪ ተለፎን 020-84 00 00. ተወከሲ።


text:
In The Spotlight
Top Stories
ናይ እምነት ቃል ትምህርቲ ብዘይምጥርጣር ዘይመጽሓፍ ቅዱሳዊ እዩ፥ ናይ ሓደ ሃይማኖት ወገን ኣይኮነን ወግዓዊ ማሕበር ውን የብሉን ። እዚ ምንቅስቓስ ኣብ ክንደኡ ግን ፍሉጣት ብዝኾኑ ፓስተራት ከም ኬነዝ ሃገን፥ቤን ሂን፥ ኬነዝ ኮፕላንድ ፥ፖልን ጃን ክሮች ፥ፍረድ ፕራይስን በዚኦም ብኣዚዩ ብዙሕ ዝተጸለወ
እቲ ቅዱስ መጽሓፍ እንታይ ይብል? ዘመናውያን መማህራንከ እንታይ ይብሉ? ንስኻ ኣንታ ሰማዒኸ ንመኖም ትሓሪ?
ኣብ መጋቢት 12, 2017, ኣብቲ ናይ ሰንበት ናይ ትምህርቲ ክፍለ ጊዜ ከም ዝገለጽኩዎ፡ እዞም ዘመናውያን መማህራን፡ብፍላይ ከኣ ''ምንቅስቃስ እምነት'' ኢና በሃልቲ፡ እቶም ኣምላኽ ኣብ ዘፍጥረት ምዕራፍ
እቶም ናይ ሓቂ ናይ ክርስቶስ ዓየይቲ ፍሉይ ምልክታት ኣለዎም።
⦁ ቀዳማይ) ነቲ ምሉእ ምኽሪ ኣምላኽ እዮም ዝምህሩ።
''ኲሉ ምኽሪ ኣምላኽ ነገርኩኹም እምበር፡ ዘትረፍኩልኩም የብለይን እሞ፡ ካብ ደም ኲልኻትኩም ንጹህ ምዃነይ ሎሚ መዓልቲ እምስክረልኩም ኣሎኹ።''/Acts 20:26-27/26 Therefore, I
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስና ካብ ለዉ ዓበይቲ ፡ ከም ኣብነት ዝጥዋሱ ጸሎታት ሓደ፡ ናይ ሃና ጸሎት እዩ። ናብ ትሕዝቶ ጸሎታ ምስ እንርኢ፡ ሎሚ ንሕና ከመይ ዓይነት ጸሎት ንጽሊ ከም
- ምስ ኣምላኽ በይኑ ምትራፉ፣
ዕርቃና ዝሽፍን ኣምላኽ! "እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ንኣዳምን ንሰበይቱን ደበሎ ገይሩ ኸደኖም።" ኣብ ዘፍጥረት ሳልሳይ ምዕራፍ እንተ ርእይና ድማ ሃደ ግሩም ዝዀነ ናይ ኣምላኽ ስራሕ ንርኢ። ከምቲ እቲ ታሪኽ ንፈልጦ ኣዳምን ሄዋንን ካብቲ ኣምላኽ ዝኣዘዞም መስመር ምስ ምወጹ ኣበሳ ምስ ፈጸሙ ዕርቃኖም እዮም
2 ጐደሎና ዝምልእ ኣምላኽ! “እግዚኣብሄር ኣምላኽ ክኣ፡ ሰብኣይ በይኑ ክኸውን ጽቡቕ ኣይኮነን፡ ንእኡ ኣትበቅዕ ደጋፊት ክገብረሉ ኢየ በለ።” ኣምላኽ ንሰብ ከም ምስሉን መልኹዕን ጌሩ ፈጢሩ ኣብቲ ብሉጽ ኩሉ ዘለዎ ገነት ኤደን እዩ ኣቐሚጥዎ። ኣብ ልዕሊ ኹሉ ክስልጥን ድማ ምልክን
ነፍሲ አከፍ ሕጥቦ ጹሑፍ ወይ ቃላት መጽሓፍ ቅዱስ እንተ ብቐጥታ ወይ ብተዘዋዋሪ ፍቕሪ ኣምላኽን ምሕረቱን እየን ዘርእያን ዘግህዳን። ነዚ ድማ እዩ ቃል ኣምላኽ ንምህናጽና ንምምዓድና ነቲ ሓቐኛ መንገዲ ከርእየና ዝተጻሕፈልና። ፍቕሪ ኣምላኽ ኣብ ቃሉ ጋህ ኣቢሉ እዩ ዘርእየና። ማእከለያ ሕመረት መጽሓፍ ቁዱስ ኣምላኽ