text:
På skatteverket.se använder vi kakor (cookies) för att webbplatsen ska fungera på ett bra sätt för dig. Genom att surfa vidare godkänner du att vi använder kakor. Vad är kakor?
På grund av planerat underhållsarbete förekommer det kortare avbrott på webbplatsen lördagen den 17 och söndagen den 18 juni
För närvarande har vi vissa störningar i telefonin till skatteupplysningen.
Varning bluffmejl
Just nu är det problem att ringa Skatteupplysningen. Felsökning pågår. Vänligen försök igen senare.
ንስኻ ካብተን ናይ EU ወይ ናይ EES ከባቢታት ወጻኢ ዝኾነ ሃገር ናብ ሃገር ሽወደን መጺእካ ዘሎኻ ወይ ድማ ሃገር ዘይብልካ፡ ኣብዚ ድማ ንሓደ ዓመት ወይ ዝያዳ ክትቅመጥ ሓሳብ ዘሎካ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብዚ ኢኻ እትምዝገብ። ግን ንኽትምዝገብ፡ ብውሕዱ ንሓደ ዓመት ዘገልግል ናይ ሽወደን ፍቓድ መንበሪ ኪህልወካ ይግባእ።
እቲ ምምዝጋብካ ምስቲ ጭቡጥ ኩነታት ዚሰማማዕ ምስ ዚኸውን ነቲ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ እዩ፡ ምኽንያቱ እቲ ንኣኻ ዚምልከት መደባት ንኣብነት መንበሪ ቤት፡ ትምህርቲ፡ ክንክን ጥዕና፡ ኣብኡ እዩ ዚምርኮስ። ስለዚ ኣብቲ ኣድራሻኻ ዘለዎ ቦታ ኢኻ እትምዝገብ። ካብቲ ኣድራሻኻ ምስ እተልግስ፡ ንቤትጽሕፈት ግብሪ (ስካተቨርከት) ከተመልክት ይግባእ።
ካብተን ናይ EU ወይ ናይ EES ከባቢታት ወጻኢ ዝኾነ ሃገር ዝመጸ ኣባል ስድራቤት
እቲ ምሳኻ ዝመጸ ኣባል ስድራቤት ካብተን ናይ EU ወይ ናይ EES ከባቢታት ወጻኢ ዝኾነ ሃገር ዜጋ ድማ ዝኾነ፡ ንሱውን መንበሪ ፍቓድ ኪህሉዎ ይግባእ።
ኣብዚ ፊልምዚ ነቶም ናብ ሃገር ሽወደን ዚግዕዙ ዚምልከት ኣገዳሲ ሓበሬታ ኣኪብና ኣሎና
ኣብቲ ናይ ህዝቢ ደብተር ንምምዝጋብ፡ ናብ ሃገር ሽወደን ክትግዕዝ ከም ዝደለኻ ከተመልክት ኣሎካ። ነዚ ንምግባር ድማ ናብ ሓንቲ ካብተን ናይ ስካተቨርከት ኣብያተጽሕፈት ትኸይድ። ኣብቲ ግዜቲ ኩሎም ንሽወደን ኪኣትዉ ዚደልዩ ኣባላት ስድራቤት ወላውን ህጻናት ምሳኻ ኪህሉዉ ይግባእ። ስካተቨርከት ንኣኻን ንስድራቤትካን ምስ መዝገበ ቍጽሪ ሃገራዊ መንነት (ፐርሾንኑመር) ዝሓዘ ደብዳበ ናብ ገዛኻ ኪለኣኸልካ እዩ።
ካብ ካልእ ናይ EU ወይ EES ሃገር ናይ መንበሪ ፍቓድ ምስ ዚህልወክ፡ ሽወደናዊ መንበሪ ፍቓድ ካብ ሚግረሽን ክትሓትት ይግባእ።
መንበሪ ፍቓድ ምስ ዘይህልወካ፡ ሽወደናዊ መንበሪ ፍቓድ ንምሕታት ዘድሊ ሓበሬታን ከመይ ጌርካ ከም እትሓትትን ብዚምልከት ንሚግረሽን ተወከስ።
እቶም ናብ ሃገር ሽወደን ዝገዓዙ፡ ናብቲ ቤትጽሕፈት ኣገልግሎትና ኪመጹ ኸለዉ ነዘን ዚስዕባ ሰነዳት ኪማልኡወን የድሊ፣
ፓስፖርት
ሽወደናዊ ናይ መንበሪ ፍቓድ ካርድ
ነቲ ኩነታትካ ዘደልድል ሰነዳት፡ ንኣብነት ናይ መርዓ ወረቐት ምስክር።
ዘይተመርዓኻ ምስ እትኸውን፡ ነዚ ዘደልድል ሰነድ ኣየድልን።
ከምዚ ዚስዕብ ናይ ሓዳር ኩነታት ኣሎ፣
ህጻናት ምስ ዚህልዉኻ፡ ናይ ልደት ምስክር
ኣበይ ከም እትነብር ሓበሬታ፡ ከምዚ ዚስዕብ እተጻሕፎ ወረቐት ተማላእ፣
ሓደ ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድመኡ ቆልዓ ናብ ሽወደን ምስ ዚግዕዝ፡ እቶም ኣለይቱ/ሞግዚቱ ከመልክቱ ይግባእ። ሓደ ካብቶም ኣለይቱ ኣብ ወጻኢ ሃገር ምስ ዚርከብ ንምግዓዝ ብዚምልከት ከም ዚሰማማዕ ናይ ጽሑፍ ሓበሬታ ከቕርብ ይግባእ። 16 ዓመት ዝመልኡ ቆልዑ ብዘይ ናይቲ ኣላዪኦም ናይ ስምምዕ ሓበሬታ፡ ባዕላቶም ከመልክቱ ይኽእሉ እዮም።
ኩሉ ንኩነታት ሓዳርካ ይኹን ንዝምድናታትካ ዘደልድል ሰነዳትካ ብኦሪጂናል ኪኸውን ከም ዘለዎ ዘክር።
ፓስፖርትኻን ካልእ ሰነዳትካን ምስ ሚግረሽን ምስ ዚህሉ፡ ንኺመልሱልካ ሕተቶም ወይ ድማ ቅቡል ዝኾነ/እተመስከረሉ ቅዳሕ ተማላእ።
ቅቡል ወይ እተመስከረሉ ማለት፡ ሓደ ሰብ ነቲ ቅዳሕ ምስቲ ኦሪጂናል ኣነጻጺሩ ኣረጋጊጹዎ ማለት እዩ። እቲ ሰብ ኣብ ትሕቲ ናይቲ ቅዳሕ ክታሙ የንብር። ንጹር ስምን ቍጽሪ ተለፎንን ድማ ይጽሕፍ። ነዚ ብዚምልከት፡ ሚግረሽን ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ኣብቲ ፖስፖርትኻ ናይ ፍቓድ ምልክት ምስ ዚህሉ
እቲ ኣብ ሃገር ሽወደን ንኽትቅመጥ ንማለት ኣብ ፓስፖርትኻ ዘሎ ናይ ፍቓድ ምልክት ግንቦት 20-2015 ወዲቑ። ስለዚ እቶም ኣብ ፓስፖርትኦም ናይ ፍቓድ ምልክት ዘለዎም ነቲ ናይ ፍቓድ ምልክት ብናይ መንበሪ ፍቓድ ካርድ ንምልዋጥ ኣብ ሚግረሽን ቆጸራ ኪወስዱ ይግባእ።
ካብ ግንቦት 20-2015 ንደሓር ካብን ናብን ሸንገን ሃገራት ብዘይ ናይ መንበሪ ፍቓድ ካርድ ክትገይሽ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ቅቡል ናይ መንነት ሰነድ (ንኣብነት ፓስፖርት) ወይ ድማ ዘይወደቐ ሽወደናዊ መንበሪ ፍቓድ ምስ ዚህልወካ፡ ኣብ ሓደ ወረቐት መንነት ዚህብ ናይ ስካተቨርከት ቤትጽሕፈት ኬድካ ወረቐት መንነት ንኺወሃበካ ሕተት። ናይ ስካተቨርከት ወረቐት መንነት ኣብ ውሽጢ ሃገር ሽወደን ቅቡል እዩ። ነዚ ወረቐት መንነትዚ ዕድመኻ ንምርግጋጽን ኣብ ፋርማሲን ወይ ባንክ ወይ ድኳናት መንነትካ ንምርግጋጽ ትጥቀመሉ። ወረቐት መንነት ምህላው ኣብ ሽወደናዊ ሕብረተሰብ ተኻፋሊ ንምዃን የቃልለልካ። ቅድሚ ናብቶም ወረቐት መንነት ዚህቡ ኣብያተጽሕፈት ምኻድካ፡ እንታይ ከተማልእ ከም ዘሎካ ኣንብብ።
Just nu kan det vara svårt att komma fram till Skatteverkets växel (för ko


c: text/html

text:
ኣብ ሰሜን ኬንያ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ፖሊስ ዝርከቡ ኢትዮጵያዊያን ሓተቲ ዕቑባ ሎማመዓልቲ ናብ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ እንተነበሮም እውን UNHCR ጣልቃ ብምእታው ንሓደ ሰሙን ክናዋሕ ሓቲቱ ተቐባልነት ምርካቡ ወሃቢ ቃል ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት UNHCR ኣብ ኬንያ ዱክ ሙዋንቻ ገሊጾም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኬንያ 25 ሓተቲ ዕቑባ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣሕሊፋ ሂባ ንዝብል ዜና መንግስቲ ኬንያ ኣሉታ ሂቡሉ’ሎ።
ኣስታት 28 ተወላዶ ኦሮሞ ዝኾኑ ተማሃሮ ኣብ ሰሜን ኬንያ ከባቢ ማርሳቢት ተኣሲሮም ከምዝርከቡ UNHCR ይገልጽ።
ናብ ኬንያ ዝተሰደዱ እዞም ተማሃሮ ፖሊስ ኬንያ ናብ ኢትዮጵያ ንክመልሶም ሒዙዎም ምስ ተባህለ ጨንፈር UNHCR ጉዳዮም ናብ ቤት ፍርዲ ንክቐርብ ናይ ሓደ ሰሙን ግዜ ክወሃቦ ንመንግስቲ ኬንያ ሓቲቶም።
እቲ ጉዳይ ንሓደ ሰሙን ክፀንሕ ሓቲትና ኣለና።ነቲ ጉዳይ ብዕምቀት ንኽንሪኦ፣ሰብ ሙያ ሕጊ ናብቶም ሓተቲ ዕቑባ ክንልእኽ ግዜ ንምርካብ እዩ።ንስደተኛታት ዝሕለቕ Refugee Consortium of Kenya ዝተብሃለ ትካል እውን ናብቲ ቦታ ክንልእኽ ኢና ይብል UNHCR።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መንግስቲ ክልል ትግራይ ብገበን ግዕዝይና ጠርጢሩ ዓሚ ዝኣሰሮም ሰብ ሃፍትን ሰራሕተኛታት መንግስትን ዛጊድ ፍርዲ ኣይረኸቡን::
ካብ ህዝቢ ንዝረኸቦ ሕቶታት መሰረት ብምግባር ግርማይ ገብሩ ንሓላፊ ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይ ንኣይተ ተስፋ ኣለም ይሕደጎ ሓቲቱ’ሎ ::
እቶም ሰብ ሃፍቲ ናብ መንግስቲ ኣታዊ ክገብሩዎ ዝነበሮም ግቡእ ብዘይ ምፍፃሞም ከምዝተኸሰሱ ኣብዚ ድማ መንግስቲ ጭቡጥ መረዳእታ ከምዘለዎ እቶም ሓላፊ ተዛሪቦም::
“ሓደ ካብ መንጎ እቶም ተኸሲሶም ዘለዉ ሰለስተ ሰብ ሃፍቲ ካብ 70 ክሳብ 80 ሚልዮን ቅርሺ ናብ መንግስቲ ኣታዊ ክኸውን ዝነበሮ ገንዘብ ኣታዊ ዘይገበረ ዝተጭበርበረ መረዳእታ ዝሓዘ እዩ” ይብሉ ኣይተ ተስፋኣለም::
ካብ ወገን መንግስቲ እውን ታሕተዎት ሰራሕተኛታት ጥራሕ እንተይኮነስ ላዕለዎት ሰበ ስልጣናት እውን ተኸሲሶም ገሊኦም ተፈሪዱዎም ገሊኦም ካዓ ፍርዲ ይጽበዩ ኣለዉ ብምባል ይዛረቡ::
ዋላ እቲ ኸይዲ ምፅራይ እንተደንጎየ መንግስቲ ነቶም ሰብ ሃፍቲ መረዳእታ ሒዙ እምበር ንቐደም ኣሲሩ ኣይኮነን ናብ ምፅራይ ዝኣተወ እንትብሉ ንምዝንጋዕ እቲ ኸይዲ ዘበልዎ ምላሽ ሂቦም::
ትግራይ ሕጊ ኣኸቢሩ ክሰርሕ ንዝመጽእ ፍርቂ መንገዲ ኸይዱ ዝቅበል መንግስታዊ ኣሰራርሓ ዝተኸተለ ኣካይዳ ዘለዋ መሬት እምበር ሃፍታም ዘብህርረላ ዓዲ ኣይኮነትን ኢሎም ኣይተ ተስፋ ኣለም ይሕደጎ::


text:
ኣብ ሕ/መ ኣምባሳደር ኣሜሪካ፣ካብ ሎሚ ጀሚረን ምስ ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ እናተራኸባ፣ብዛዕባ ኣብ ቤንጋዚ ሊብያ ዘጓነፈ መጥቃዕቲ ኤምባሲ ኣሜሪካ ክዘራረባ መደብ ሒዘን‘ለዋ።
እቲ ብድሕሪ ዕፁው ማዕፆ ዝካየድ ልዝብ፣ሱዘን ራይስ ቀፃሊት ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ንክኾና ንዘሕግዘን ድጋፍ‘ቶም ኣባላት ቤት ምኽሪ ንክከስባ ከሕግዘን‘ዩ።
ብመሰረት ሚድያታት ኣሜሪካ፣ሱዘን ራይስ ምስ ሴኔተራት ጆን መከይን፣ልንድይ ግራሃምን ኬልይ ኣዮቲን ክራኸባ መደብ ኣለወን።
ሰለስቲኦም ሴኔተራት፣እተን ኣምባሳደር ነቲ ኣብ ቤንጋዚ ንኣምባሳደር ክርስቶፈር ስቲቭንሰንን ካልኦት ሰለስተ ኣሜሪካውያንን ዝቀተለ ኩነታት ኣመልኪተን ንዝሃበኦ ሪኢቶ፣ኣበርቲዖም ከምዝወቀሱ ዝዝከር‘ዩ።
ሱዘን ራይስ፣ኣብ‘ዚ እዋን ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ኮይነን የግልግላ ንዘለዋ ወ/ሮ ሂለርይ ክልንተን ዝትክኣ ሕፅይቲ ክኾና‘የን ዝብል ትፅቢት ኣሎ። ንሰን ብፕረዚደንት ኦባማ እንተተመሪፀን፣ብሰኔት ኣሜሪካ እቲ ሹመት ክፀድቅ ኣለዎ።


text:
ምእንቲ መንግስቲ ኣምላኽ፡ መስዋእትታት ክትከፍል ዲኻ፧
“ኣምላኽ ሕጉስ ወሃቢ እዩ ዚፈቱ።”—2 ቈረ. 9:7።
1. ብዙሓት ውልቀ ሰባት እንታይ መስዋእትታት እዮም ዚኸፍሉ፧ ስለምንታይከ፧
ሰባት ምእንቲ እቲ ኣዝዩ ዜገድሶም ነገራት ኢሎም ብፍቓደኛነት መስዋእቲ ይኸፍሉ እዮም። ወለዲ ድማ ምእንቲ ደቆም ኢሎም ግዜኦምን ገንዘቦምን ጕልበቶምን ይህቡ እዮም። መንእሰያት ስፖርተኛታት፡ መሳቱኦም እናተዘናግዑ ኸለዉ፡ ንሳቶም ግና ኣብቲ ንሃገሮም ወኪሎም ዚገብርዎ ውድድር ኦሎምፒክ ምእንቲ ኺዕወቱ፡ በብመዓልቱ ንሓያሎ ሰዓታት ኣበርቲዖም ይለማመዱ እዮም። የሱስ እውን እንተ ዀነ፡ ምእንቲ እቲ ኸም ኣገዳሲ ገይሩ ዚርእዮ ዝነበረ ነገራት፡ መስዋእቲ ኸፊሉ እዩ። ደድሕሪ ምሾት ኣይኰነን ዚስዕብ ነይሩ፣ ቈልዑ እውን ኣይወለደን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ረብሓታት መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ምድንፋዕ እዩ ኣተኲሩ። (ማቴ. 4:17፣ ሉቃ. 9:58) ሰዓብቱ እውን፡ ንመንግስቲ ኣምላኽ ምእንቲ ኺድግፉ ኢሎም፡ ብዙሕ ነገራት ሓዲጎም እዮም። ከመይሲ፡ ብቐንዱ እተገድሶም ዝነበረት፡ መንግስቲ ኣምላኽ እያ ነይራ፣ ምሉእ ብምሉእ ንዓኣ ኣብ ምድጋፍ ምእንቲ ኼተኵሩ ድማ፡ ብዙሕ መስዋእቲ ኸፊሎም እዮም። (ማቴ. 4:18-22፣ 19:27) ስለዚ፡ ንሕና እውን፡ ‘ኣብ ህይወተይ ዜገድሰኒ እንታይ እዩ፧’ ኢልና ንርእስና ኽንሓትታ ንኽእል ኢና።
2. (ሀ) ኵሎም ናይ ሓቂ ክርስትያናት እንታይ መሰረታዊ መስዋእትታት እዮም ኪኸፍሉ ዘለዎም፧ (ለ) ገሊኣቶም እንታይ ተወሳኺ መስዋእትታት እዮም ዚኸፍሉ፧
2 ኵሎም ናይ ሓቂ ክርስትያናት፡ ገለ መሰረታዊ መስዋእቲ ኺገብሩ ኣለዎም፣ እዚ መስዋእትታት እዚ፡ ምስ የሆዋ ጽቡቕ ርክብ ንኺህልወና ኺሕግዘና ስለ ዚኽእል፡ ኣገዳሲ እዩ። እቲ መስዋእትታት፡ ነቲ ኣብ ጸሎትን ኣብ ንባብ መጽሓፍ ቅዱስን ኣብ ኣምልኾ ስድራ ቤትን ኣብ ኣኼባታት ጉባኤን ኣብ ኣገልግሎት ወፍርን እነውዕሎ ግዜናን ጕልበትናን ዜጠቓልል እዩ። * (እያ. 1:8፣ ማቴ. 28:19, 20፣ እብ. 10:24, 25) ከም ውጽኢት ጻዕርናን ሳላ በረኸት የሆዋን ድማ፡ ዕዮ ስብከት ይውስኽ ኣሎ፣ ብዙሓት ሰባት ከኣ ‘ናብ ከረን ቤት የሆዋ’ ይውሕዙ ኣለዉ። (ኢሳ. 2:2) ብዙሓት ኣሕዋትን ኣሓትን ንንጥፈታት መንግስቲ ኣምላኽ ንኺድግፉ ኢሎም፡ ብዙሕ መስዋእቲ ይኸፍሉ እዮም፣ ኣብ ቤት-ኤል ዜገልግሉ፡ ኣብ ህንጸት ኣዳራሻት መንግስቲ ኣምላኽን ኣዳራሻት ዓብዪ ኣኼባን ዚካፈሉ፡ ዓበይቲ ኣኼባታት ኣብ ምውዳብ ዚዓይዩ፡ ከምኡውን ድሕሪ ባህርያዊ ሓደጋ ኣብ ዚግበር ዕዮ ረድኤት ዚሰርሑ ኣለዉ። እዚ ተወሳኺ ስራሕ እዚ፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ንምርካብ ዜድሊ እኳ እንተ ዘይኰነ፡ ረብሓታት መንግስቲ ኣምላኽ ንምድጋፍ ግና ኣገዳሲ እዩ።
3. (ሀ) ምእንቲ መንግስቲ ኣምላኽ ኢልና መስዋእትታት ክንከፍል ከለና እንጥቀም ብኸመይ ኢና፧ (ለ) ነየናይ ሕቶታት ኢና ኽንምርምሮ ዘሎና፧
3 ካብ ቅድሚ ሕጂ ብዝያዳ፡ ንመንግስቲ ኣምላኽ ንምድጋፍ ክንጽዕር ኣሎና። ብዙሓት ኣሕዋትን ኣሓትን ምእንቲ የሆዋ ኢሎም መስዋእትታት ኪኸፍሉ ኸለዉ ምርኣይ ዜሐጕስ እዩ። (መዝሙር 54:6 ኣንብብ።) ከምዚ ዓይነት መንፈስ ልግሲ፡ ንምምጻእ መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ እንጽበየሉ እዋን ብዙሕ የሐጕሰና እዩ። (ዘዳ. 16:15፣ ግብ. 20:35) ይኹን እምበር፡ ኵላትና ገዛእ ርእስና ኣጸቢቕና ኽንምርምር ኣሎና። ምእንቲ መንግስቲ ኣምላኽ ኢልና ተወሳኺ መስዋእትታት ክንከፍል ንኽእል ዲና፧ ንግዜናን ንገንዘብናን ንጕልበትናን ንኽእለትናን ብኸመይ ኢና እንጥቀመሉ ዘለና፧ ብዛዕባ እንታይ ኢናኸ ኽንጥንቀቕ ዘሎና፧ ንገለ ኻብቲ ብግዜ ጥንቲ ብፍቓድ ዚቐርብ ዝነበረን ንሕና ኽንቀድሖ እንኽእልን መስዋእትታት እስከ ንመርምሮ፣ ከምኡ ምግባርና፡ ንሓጐስና ኺውስኾ እዩ።
ኣብ ጥንታዊት እስራኤል ዚቐርብ ዝነበረ መስዋእትታት
4. እስራኤላውያን መስዋእትታት ካብ ምቕራብ ጥቕሚ ዚረኽቡ ዝነበሩ ብኸመይ እዮም፧
4 ኣብ ጥንታዊት እስራኤል፡ ሕድገት ሓጢኣት ንምርካብ መስዋእትታት ይቐርብ ነበረ። እቶም ህዝቢ፡ ሞገስ የሆዋ ንኺረኽቡ መስዋእትታት ኣገዳሲ እዩ ነይሩ። ገሊኡ መስዋእትታት ግዴታዊ ኪኸውን ከሎ፡ ገሊኡ ኸኣ ብፍቓድ ወይ ብፍታው እዩ ዚቐርብ ነይሩ። (ዘሌ. 23:37, 38) መስዋእቲ ምሕራር ብምሉኡ፡ ከም ብፍቓድ ዚግበር መስዋእቲ ወይ ከም ህያብ ኰይኑ ናብ የሆዋ ይቐርብ ነበረ። እቲ ብግዜ ሰሎሞን ኣብ ጽምብል ቤተ መቕደስ ዝቐረበ መስዋእትታት፡ ከም ዜደንቕ ኣብነት ኰይኑ ኺጥቀስ ይኽእል እዩ።—2 ዜና 7:4-6።
5. የሆዋ ነቶም ትሑት ኣታዊ ዝነበሮም እስራኤላውያን እንታይ መሰናድዎ እዩ ገይሩሎም፧
5 የሆዋ ብፍቕሪ ተደሪኹ፡ ኵሉ ሰብ ሓደ ዓይነት መስዋእቲ ኬቕርብ ከም ዘይክእል ስለ እተረድአ፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ከከም ዓቕሙ መስዋእቲ ኬቕርብ ወሰነ። እቲ የሆዋ ዝሃቦ ሕጊ፡ ደም እንስሳ ኺፈስስ ከም ዘለዎ ይእዝዝ ነበረ፣ እዚ ኸኣ “ጽላሎት እቲ ዚመጽእ ሰናይ ነገራት፡” ማለት ነቲ ጸኒሑ ብየሱስ ኣቢሉ ዚግበር ነገር ዜመልክት እዩ ነይሩ። (እብ. 10:1-4) ይኹን እምበር፡ የሆዋ ኣብ ኣፈጻጽማ እቲ ሕጊ ድርቕ ዝበለ ኣረኣእያ ኣይኰነን ነይርዎ። ንኣብነት፡ ሓደ ሰብ ካብ መጓሰኡ መስዋእቲ ኬቕርብ እንተ ዘይክኢሉ፡ ባሬቶ ኬቕርብ ይኽእል ነበረ። በዚ ኸምዚ፡ ድኻታት እውን እንተ ዀኑ፡ ተሓጒሶም ንየሆዋ መስዋእቲ ኬቕርቡሉ ይኽእሉ ነበሩ። (ዘሌ. 1:3, 10, 14፣ 5:7) እቲ ዚቐርብ ዝነበረ መስዋእቲ እንስሳታት ኪፈላለ ይኽእል እኳ እንተ ነበረ፡ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብፍቓዱ መስዋእቲ ኬቕርብ ከሎ ኼማልኦ ዝነበሮ ኽልተ ብቕዓታት ነይሩ እዩ።
6. ዝዀነ ይኹን ሰብ መስዋእቲ ኬቕርብ እንተ ደልዩ፡ እንታይ ብቕዓት እዩ ኼማልእ ነይርዎ፧ እዚኸ ኽሳዕ ክንደይ እዩ ኣገዳሲ ነይሩ፧
6 ቀዳማይ፡ እቲ መስዋእቲ ዜቕርብ ሰብ፡ ዝበለጸ ኺህብ ነበሮ። የሆዋ ንእስራኤላውያን፡ ዝዀነ ይኹን ዜቕርብዎ መስዋእቲ ‘ምእንቲ ኺፍተወሎም፡’ ጥዑይ ኪኸውን ከም ዘለዎ ነጊርዎም ነይሩ እዩ። (ዘሌ. 22:18-20) እቲ እንስሳ ጐደሎ እንተ ኣልይዎ ግና፡ ከም ተቐባልነት ዘለዎ መስዋእቲ ጌርካ ኣይርአን እዩ ነይሩ። ካልኣይ፡ እቲ መስዋእቲ ዜቕርብ ሰብ፡ ንጹህን ዘይረኸሰን ኪኸውን ነበሮ። እቲ ሰብ ረኺሱ ኸሎ መስዋእቲ እንተ ኣቕሪቡ ግና፡ ፈለማ መስዋእቲ ሓጢኣት ወይ መስዋእቲ በደል ኬቕርብ ነበሮ፣ ድሕሪኡ፡ ብፍቓዱ መስዋእቲ ኬቕርብ ይኽእል። (ዘሌ. 5:5, 6, 15) እዚ ኣቕሊልካ ዚርአ ጕዳይ ኣይነበረን። ከመይሲ፡ ዝዀነ ይኹን ሰብ ረኺሱ ኸሎ ኻብቲ ብፍቓድ ዚቐርብ መስዋእቲ እውን ዜጠቓልል መስዋእቲ ምስጋና እንተ በሊዑ፡ ካብ ህዝቡ ኺምንቈስ ከም ዘለዎ የሆዋ ገሊጹ ነይሩ እዩ። (ዘሌ. 7:20, 21) ብኣንጻሩ ድማ፡ እቲ መስዋእቲ ዜቕርብ ሰብ ምስ የሆዋ ጽቡቕ ርክብ እንተ ኣልይዎ፡ መስዋእቱ ኸኣ ጐደሎ ዘይብሉ እንተ ዀይኑ፡ ብዙሕ ኪሕጐስ ይኽእል ነበረ።—1 ዜና መዋእል 29:9 ኣንብብ።
ሎሚ መስዋእቲ ምኽፋል
7, 8. (ሀ) ብዙሓት ሰባት ምእንቲ መንግስቲ ኣምላኽ ኢሎም መስዋእቲ ምኽፋሎም፡ እንታይ ሓጐስ እዩ ዜምጽኣሎም፧ (ለ) ኵላትና እንታይ እዩ ዘሎና፧
7 ሎሚ እውን፡ ብዙሓት ኣሕዋትን ኣሓትን ኣብ ኣገልግሎት የሆዋ ርእሶም ወፍዮም ኬገልግሉ ፍቓደኛታት እዮም፣ የሆዋ ድማ በዚ ይሕጐስ እዩ። ምእንቲ ኣሕዋትና ኢልና ምዕያይና ዜሐጕስ እዩ። ሓደ ኣብ ህንጸት ኣዳራሻት መንግስቲ ኣምላኽን ነቶም ብባህርያዊ ሓደጋ እተጐድኡ ኣብ ምሕጋዝን ዚዓዪ ሓው፡ ነቲ ዚረኽቦ ዕግበት ንምግላጽ ቃላት ከም ዚሓጽሮ ተዛረበ። ከምዚ ድማ በለ፦ “ኣሕዋትን ኣሓትን ኣብቲ እተሃንጸሎም ሓድሽ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ኰይኖም ወይ ከኣ ድሕሪ እቲ ዘጋጠሞም ባህርያዊ ሓደጋ ሓገዝ ኪግበረሎም ከሎ ዚስምዖም ሓጐስን ዜርእይዎ ሞሳን፡ ንዕዮኻን ንጻዕርኻን ከም እትፈትዎ እዩ ዚገብረካ።”
8 ኣብዚ ግዜና ዘሎ ውድብ የሆዋ፡ ንዕዮ የሆዋ ንምድጋፍ ዜኽእሎ ኣጋጣሚታት ወትሩ የናዲ እዩ። ብ1904 ሓውና ቻርለስ ቴዝ ራስል፡ “ነፍሲ ወከፍ ሰብ ንገዛእ ርእሱ፡ ናይ ግዜኡን ናይ ሓይሉን ናይ ገንዘቡን ወ.ዘ.ተ. መጋቢ ንኪኸውን ብጐይታ ኸም እተሸመ ገይሩ ኺሓስብ ኣለዎ፣ ነፍሲ ወከፍ ድማ ነቲ ተውህቦኡ ንኽብሪ ጐይታ ኢሉ ብዚከኣሎ ዓቕሚ ኺጥቀመሉ ኣለዎ” ኢሉ ጽሒፉ ነበረ። ምእንቲ የሆዋ ኢልና መስዋእቲ ምኽፋልና ብዙሕ በረኸት ዜምጽኣልና እኳ እንተ ዀነ፡ እተወሰነ ዋጋ ግና ንኸፍል ኢና። (2 ሳሙ. 24:21-24) እሞኸ ነቲ ዘሎና ነገራት ብዝበለጸ ኽንጥቀመሉ ንኽእልዶ፧
9. ንኣጠቓቕማ ግዜና ብዚምልከት፡ ካብቲ ኣብ ሉቃስ 10:2-4 ዚርከብ ቃላት የሱስ እንታይ ስርዓት ኢና እንረክብ፧
9 ግዜና። ንጽሑፋትና ምትርጓምን ምሕታምን፡ ንቦታታት ኣምልኾ ምህናጽ፡ ንዓበይቲ ኣኼባታት ምውዳብ፡ ኣብ ዕዮ ረድኤት ምክፋል፡ ከምኡውን ኣብ ካልእ ብዙሕ ኣገዳሲ ንጥፈታት ምዕያይ ብዙሕ ግዜ እዩ ዚወስድ። ኣብ ሓንቲ መዓልቲ ድማ፡ እተወሰነ ሰዓታት ጥራይ እዩ ዘሎና። የሱስ ኪሕግዘና ዚኽእል ስርዓት ጠቒሱ ነበረ። ንደቀ መዛሙርቱ ናብ ወፍሪ ኺልእኮም ከሎ፡ ‘ኣብ መገዲ ንሓደ እኳ ሰላም ከይብሉ’ ነገሮም። (ሉቃ. 10:2-4) ስለምንታይ፧ ሓደ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ምሁር፡ “ኣብ መንጎ ምብራቓውያን ዚግበር ሰላምታታት ከምዚ ናትና ቝሩብ ርእስኻ ምድናን ወይ ኢድካ ምዝርጋሕ ኣይኰነን ዜጠቓልል፣ የግዳስ ብዙሕ ምትሕቝቛፍ፡ ምጕንባሕ፡ ካብኡ ሓሊፉ እውን ኣብ ምድሪ ተደቢርካ ምስጋድ ዜጠቓልል ነበረ። እዚ ዅሉ ብዙሕ ግዜ ዚሓትት ነበረ” በለ። የሱስ ንሰዓብቱ፡ ስነ ስርዓት ዘይብሎም ኪዀኑ ኣይኰነን ዜተባብዖም ነይሩ። ኣብ ክንዳኡስ፡ ሓጺር ግዜ ጥራይ ስለ ዝነበሮም፡ ንግዜኦም ብዝበለጸ መገዲ ንኺጥቀሙሉ እዩ ዚሕግዞም ነይሩ። (ኤፌ. 5:16) ንሕናኸ ነዚ ስርዓት እዚ ብምትግባር፡ ኣብ ዕዮ መንግስቲ ኣምላኽ ብዝያዳ ንኽንሕግዝ ዜኽእለና ግዜ ኽንዕድግ ንኽእልዶ፧
10, 11. (ሀ) ንዓለምለኻዊ ዕዮ እንገብሮ ወፈያ ኣብ ጥቕሚ ዚውዕለሉ ገለ መገድታት እንታይ እዩ፧ (ለ) እንታይ ኣብ 1 ቈረንቶስ 16:1, 2 ዚርከብ ስርዓት እዩ ኺጠቕመና ዚኽእል፧
10 ገንዘብና። ንንጥፈታት መንግስቲ ኣምላኽ ንምድጋፍ፡ ብዙሕ ገንዘብ እዩ ዜድሊ። ንገየሽቲ ሓለውትን ንፍሉያት ፈለምትን ንሚስዮናውያንን ንምሕጋዝ በብዓመቱ ብሚልዮናት ዚቝጸር ዶላራት እዩ ዚወጽእ። ካብ 1999 ንነጀው ኣብተን ድኻታት ዝዀና ሃገራት ልዕሊ 24,500 ኣዳራሻት መንግስቲ ኣምላኽ ተሃኒጹ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ገና 6,400 ዚኸውን ኣዳራሻት መንግስቲ ኣምላኽ የድሊ ኣሎ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ኣስታት 100 ሚልዮን ቅዳሓት ግምቢ ዘብዐኛን ንቕሑ!ን ይሕተም እዩ። እዚ ዅሉ በቲ ብፍታው ዚግበር ወፈያ እዩ ዚድገፍ።
11 ሃዋርያ ጳውሎስ ንወፈያ ብዚምልከት፡ ሓደ ስርዓት ጠቒሱ ነበረ። (1 ቈረንቶስ 16:1, 2 ኣንብብ።) ብመንፈስ ኣምላኽ ተደሪኹ፡ ነቶም ኣብ ቈረንቶስ ዝነበሩ ኣሕዋቱ፡ ክሳዕ መወዳእታ ሰሙን ኪጽበዩ ኸም ዘይብሎም፡ የግዳስ ኣብ መጀመርታ ሰሙን ከከም ዓቕሞም ኣዋህሊሎም ኬቐምጡ ኸም ዘለዎም ኣተባብዖም። ሎሚ ዘለዉ ኣሕዋትን ኣሓትን እውን፡ ልክዕ ከምቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ክርስትያናት፡ ክንደይ ኪውፍዩ ኸም ዚኽእሉ ኣቐዲሞም ይምድቡ እዮም። (ሉቃ. 21:1-4፣ ግብ. 4:32-35) የሆዋ ድማ ንኸምዚ ዝበለ ናይ ምሃብ መንፈስ ኣኽቢሩ እዩ ዚርእዮ።
12, 13. ገሊኦም ክርስትያናት ንጕልበቶምን ንኽእለቶምን ንኸይጥቀሙሉ ዚኽልክሎም እንታይ ኪኸውን ይኽእል፧ የሆዋ ግና ብኸመይ እዩ ዚሕግዞም፧
12 ጕልበትናን ክእለትናን። ንጕልበትናን ንኽእለትናን ንረብሓታት መንግስቲ ኣምላኽ ኢልና ኽንጥቀመሉ ኸለና፡ የሆዋ ይድግፈና እዩ። ክንደክም ከለና ኸም ዚሕግዘና ተመባጺዑልና ኣሎ። (ኢሳ. 40:29-31) ክእለትና ንዕዮ መንግስቲ ኣምላኽ ንምድጋፍ ዘይበቅዕ ኰይኑ ይስምዓና ድዩ፧ ካባና ንላዕሊ ብቕዓት ዘለዎም ከም ዘለዉ ጌርና ንሓስብ ዲና፧ የሆዋ ልክዕ ከምቲ ንኽእለት በሳልኤልን ኦሆልያብን ዘመሓየሾ፡ ንናይ ዝዀነ ይኹን ሰብ ተውህቦ እውን ኬመሓይሾ ኸም ዚኽእል ኣይንረስዕ።—ዘጸ. 31:1-6፣ ኣብ ገጽ 11 ዘላ ስእሊ ርአ።
13 የሆዋ፡ ካብቲ ዘሎና ኸይበቐቕና እቲ ዝበለጸ ኽንህቦ እዩ ዚደሊ። (ምሳ. 3:27) እታ ኣብ የሩሳሌም ዝነበረት ቤተ መቕደስ እንደገና ኽትህነጽ ከላ፡ የሆዋ ንኣይሁድ፡ ነቲ ዕዮ ህንጸት ንምድጋፍ ብዛዕባ ዚገብርዎ ዝነበሩ ነገራት ኪሓስቡ ነገሮም። (ሃጌ 1:2-5) ከመይሲ፡ ኣቓልቦኦም ብኻልእ ነገራት ተሰሪቑ እዩ ነይሩ። ንሕና እውን፡ እቲ ቐዳምነት እንህቦ ነገራት ምስቲ የሆዋ ቐዳምነት ዚህቦ ነገራት ዚሳነ እንተ ዀይኑ ኽንሓስብ ኣሎና። ኣብዘን ዳሕሮት መዓልትታት ኣብ ዕዮ መንግስቲ ኣምላኽ ብዝያዳ ምእንቲ ኽንካፈል፡ ‘ብልብና መገድና ኽንሓስብ’ ንኽእልዶ፧
ብዓቕምና እነቕርቦ መስዋእትታት
14, 15. (ሀ) ካብቲ እቶም ድሩት ዝዓቕሞም ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝሓደግዎ ኣብነት፡ እንታይ ምትብባዕ ኢና እንረክብ፧ (ለ) ባህግና እንታይ እዩ ኪኸውን ዘለዎ፧
14 ብዙሓት ኣሕዋትን ኣሓትን ኣብቲ ጸገም ዚበዝሖ ወይ ድኽነት ዘለዎ ቦታታት እዮም ዚነብሩ። ውድብና ንጕድለት እቶም ኣብ ከምዚኣተን ዝበላ ሃገራት ዚነብሩ ኣሕዋት “ኪምልእ” ይጽዕር እዩ። (2 ቈረ. 8:14) ኰይኑ ግና፡ እቶም ድሩት ዝዓቕሞም ኣሕዋት እውን እንተ ዀኑ፡ ነቲ ንኻልኦት ናይ ምሃብ ፍሉይ መሰል ኣኽቢሮም እዮም ዚርእይዎ። እቶም ብስጋ ድኻታት ዝዀኑ ኣሕዋት ተሓጒሶም ኪህቡ ኸለዉ፡ የሆዋ ባህ ይብሎ እዩ።—2 ቈረ. 9:7።
15 ኣብ ሓንቲ ኣብ ኣፍሪቃ እትርከብ ኣዝያ ድኻ ሃገር፡ ገሊኦም ኣሕዋት ኣብ እተወሰነ ሸነኽ ግራቶም ንዚርከብ ኣታኽልቲ ሸይጦም፡ ነቲ ኣታዊኡ ንዕዮ መንግስቲ ኣምላኽ ንምድጋፍ ይጥቀሙሉ እዮም። ኣብታ ሃገር እቲኣ፡ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ኪህነጽ መደብ ምስ ወጸ፡ እቶም ኣሕዋትን ኣሓትን ኪሕግዙ ደለዩ። ይኹን እምበር፡ እቲ ህንጸት ኣብቲ ዘርኢ ዚዝርኣሉ ወቕቲ እዩ ዚካየድ ነይሩ። ኰይኑ ግና፡ እቶም ኣሕዋትን ኣሓትን ኪሕግዙ ስለ ዝቘረጹ፡ ቀትሪ ኣብቲ ኣዳራሽ ኪሰርሑ ድሕሪ ምውዓል፡ ምሸት ናብ ግራውቶም ወፊሮም ይዘርኡ ነበሩ። እዝስ ከመይ ዝኣመሰለ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ኰን እዩ! እዚ ተመክሮ እዚ፡ ነቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ኣብ መቄዶንያ ዝነበሩ ኣሕዋት እዩ ዜዘክረና። ኣብ ‘ሕሉፍ ድኽነት’ እኳ እንተ ነበሩ፡ ኣብቲ ዚግበር ዝነበረ ዕዮ ናይ ምሕጋዝ ፍሉይ መሰል ኪውሃቦም ለመኑ። (2 ቈረ. 8:1-4) ንሕና እውን ነፍሲ ወከፍና ‘ብመጠን እቲ የሆዋ ዝሃበና በረኸት ንሃብ።’—ዘዳግም 16:17 ኣንብብ።
16. እቲ እንኸፍሎ መስዋእትታት ኣብ ቅድሚ የሆዋ ተቐባልነት እንተ ኣልይዎ ኸነረጋግጽ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
16 ይኹን እምበር፡ ሓደ ኽንጥንቀቐሉ ዘሎና ጕዳይ ኣሎ። ልክዕ ከምቲ ብግዜ ጥንታውያን እስራኤላውያን ዝነበረ፡ እቲ ብፍቓድ እነቕርቦ መስዋእቲ፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ተቐባልነት እንተ ኣልይዎ ኸነረጋግጽ ኣሎና። ነቲ ምስ ስድራ ቤትናን ምስ ኣምልኾ የሆዋን ዚተሓሓዝ ቀንዲ ሓላፍነትና ምእንቲ ኽንፍጽሞ፡ ሚዛንና ኽንሕሉ ኣሎና። እቲ ምእንቲ ኻልኦት ኢልና እንህቦ ግዜናን ሃብትናን፡ ንመንፈሳዊ ወይ ንኣካላዊ ድሕንነት ስድራ ቤትና ዕሽሽ ከም እንብሎ ኺገብረና የብሉን። ከምኡ እንተ ጌርና፡ ካብ ዘይብልና ንህብ ከም ዘለና እዩ ዚቝጸር። (2 ቈረንቶስ 8:12 ኣንብብ።) ብዘይካዚ፡ መንፈሳውነትና ኽንሕሉ ኣሎና። (1 ቈረ. 9:26, 27) ይኹን እምበር፡ ምስ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ተሰማሚዕና ኽንነብር ከለና፡ እቲ እንኸፍሎ መስዋእትታት ብዙሕ ሓጐስን ዕግበትን ኬምጽኣልና እዩ፣ እዚ ድማ ኣብ ቅድሚ የሆዋ “ቕቡል” እዩ።
እቲ እንኸፍሎ መስዋእትታት፡ ዓብዪ ዋጋ ኣለዎ
17, 18. ብዛዕባ እቶም ምእንቲ መንግስቲ ኣምላኽ ኢሎም መስዋእትታት ዚኸፍሉ እንታይ እዩ ዚስምዓና፧ ኵላትናኸ ብዛዕባ እንታይ ኢና ኽንሓስብ ዘሎና፧
17 ብዙሓት ኣሕዋትን ኣሓትን ነቲ ምስ መንግስቲ ኣምላኽ ዚተሓሓዝ ኣገዳሲ ንጥፈታት ንምድጋፍ፡ ‘ንገዛእ ርእሶም ከም መስዋእቲ መስተ ይኽዕዉ እዮም።’ (ፊል. 2:17) ነቲ እዞም ኣሕዋት እዚኦም ዜርእይዎ ናይ ምሃብ መንፈስ ካብ ልቢ ኢና እነማስወሉ። ኣንስትን ደቅን እቶም ኣብ ንጥፈታት መንግስቲ ኣምላኽ መሪሕ ግደ ዘለዎም ኣሕዋት እውን፡ በቲ ዜርእይዎ መንፈስ ልግስን ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስን ኪንኣዱ ይግብኦም እዩ።
18 ንረብሓታት መንግስቲ ኣምላኽ ንምድጋፍ፡ ብዙሕ ዕዮ እዩ ዜድሊ። ስለዚ፡ ኣብዚ ዕዮ እዚ ብእተኻእለና መጠን ብዙሕ ኣበርክቶ ኽንገብር እንኽእል ብኸመይ ምዃኑ፡ ኵላትና ብጸሎት ንሕሰበሉ። ሕጂ ዀነ “ኣብ ዚመጽእ ስርዓት ዓለም” እንረኽቦ ዓስቢ ብዙሕ ከም ዚኸውን ድማ ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል ኢና።—ማር. 10:28-30።
^ ሕ.ጽ. 2 ነታ ኣብ ናይ 15 ጥሪ 2012 ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ ኣብ ገጽ 21-25 ዝወጸት፡ “ንየሆዋ ብምሉእ ነፍስኻ መስዋእቲ ኣቕርበሉ” ዘርእስታ ዓንቀጽ ርአ።


text:
መስኻኽር ከምዝገልፅዎ ባህልዊ ኽዳን ዝተኸደኑ ዕጡቓት መብዛሕቲኦም መናእሰይ ኣብ ልዕሊ ዝኾኑ ሰልፈኛታት ቶኽሲ ኸፊቶምሎም።
ኣብ የመን ዋና ከተማ ሰንዓ ናይ ስቪል ኽዳን ዝተኸደኑ ዕጡቓት ሎማዕንቲ ሓሙስ ኣብ ልዕሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፈኛታት ቶኽሲ ብምኽፋት እንተወሓደ ንሓሙሽተ ሰባት ቐቲሎም።ናይ የመን ፕሬዝዳንት ዓሊ ዓብደላ ሳሊሕ ስልጣን ንምርካብ ትማሊ ረቡዕ እንተፈረሙ’ውን ህውከት ተላዒሉ’ሎ።
መስኻኽር ከምዝገልፅዎ ባህልዊ ኽዳን ዝተኸደኑ ዕጡቓት መብዛሕቲኦም መናእሰይ ኣብ ልዕሊ ዝኾኑ ሰልፈኛታት ቶኽሲ ኸፊቶምሎም።
ናይ ዓረብ ሳተላይት ቻነላት ከምዝፀብፀብኦ እቶም ተቓወምቲ ናብ ኣንፈት ፕሬዝዳንታዊ ቤተ መንግስቲ እናተጉዓዙ እናሃለው መጥቓዕቲ ከምዝፈነዎም ሓቢረን።
ተለቪዥን ኣል-ኣረብያ ናይቶም ሓሙሽተ ዝተቐተሉ ሬሳታትን ዝቖሰሉ ሰልፈኛታት ሒዘን ናብ ሆስፒታል ይኸዳ ዝነበራ ኣንቡላንሳትን ኣርእያ’ላ።
ስልጣኖም ንምኽትል ፕሬዝዳንቶም ንምርካብን ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ንኽካየድን ምስ ናይ ገልፍ ቤት ምኽሪ ምትሕብባር ትማሊ ረቡዕ ስምምዕ ዝፈረሙ ፕሬዝዳንት የመን ዓሊ ዓብደላ ሳሊሕ ነቲ ቕትለት ብምኹናን ምርመራ ንኽግበር ፀዊዖም ኣለው።
ዋና ኣሰናዳኢ ጋዜጣ የመን ፖስት ዝኾነ ሓኪም ኣልማስማሪ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈፀምዎ ደገፍቲ ፕሬዝዳንት ሳሊሕ እዮም ይብል።
ሓደ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ምንስቴር ውሽጢ ሃገር መንግስቲ እዩ ፈፂሙዎ ንዝብል ኽሲ ነፂጎምዎ ኣለው።
ሓኪም ኣልማስማሪ ዋላ’ዃ እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ እንተተፈረመ’ውን ወዶምን ወዲ ሓዎምን ንቶም ፕሬዝዳንት ንናይታ ሃገር ወታደራዊ ስልጣን ሕዚ’ውን ይቆፃፀርዎ ከምዘለው ይገልፅ።


text:
ትርጉም ካብ ቋንቋ ሽወደን ወኪል ሓርነት ኦርግ ኣብ ሽወደን።
ሽወደናዊ ረድዮ ካሊበር: ካብ ኤርትራ ተሰዲዶም ንዝመጹ መንእሰያት: ኣብ ሽወደን ብዘላ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ንእትገብሮ ምንቅስቓስ ”ውህደት ብዝብል ፕሮጀክት” ብመንግስታዊ ትካል ንኣመንቲ ሃይማኖታት ኣብ ሽወደን ሓገዝ ከም ዝግበረሉ ኣቃሊዑ።
እቲ ረድዮ እዛ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ምስቲ ምልካዊ መንግስቲ ኤርትራ ምትእስሳር ከምዘለዋ ዝፍለጥ ክነሱ ዝግበር ገንዘባዊ ሓገዝ ምዃኑ ኣብሪሁ። እዛ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት-ክርስትያን ኣብ ሽወደን ንውህደት መንእሰያት ስደተኛታት ኣመኽንያ'ያ ሓገዝ ክትወስድ ጸኒሓ ዘላ።
ስደተኛታት ኤርትራውያን ተቛወምቲ ምልካውነት ኣብ ኤርትራ እዛ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ኣብ ሽወደን ነዊሕ ኢድ ምልካዊ ስርዓት መንግስቲ ኤርትራ ኮይና: እትገብሮ ምንቅስቓስ ናይቲ ምልካዊ ስርዓት ናይ ፕሮፕጋንዳን ምቊጽጻርን ሽወደናውያን ኤርትራውያን ኣብ ሽወደን ከምዝኾነ ገይሮም'ዮም ዝገልጽዋ።
መንግስታዊ ሓገዝ ንስደተኛታት ”ምንቅስቓሱ” ንደሞክራስያዊ ሓሳባትን ክብሪ ሰብኣዊ መሰላትን ንዝገብር ጥራዩ ክወሃብ ዝግብኦ። ማክስ ስቶክማን ሓላፊ ንናይ እምነት ማሕበራት ገንዘባዊ ሓገዝ ዝገብር መንግስታዊ ትካል ሽወደን: ሓላፊ እዛ ቤተ- ክርስትያን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ንመንግስቲ ኤርትራ ዘስምዖ ደገፍ ዝተቐድሐ ሪኮርድ ሰሚዕናዮ ሰለ ዘለና፣ ክንገብሮ ዝጸናሕና ሓገዝ ደጊምና ክርእዮ ኢና ኢሉ ኣሎ።
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብዛ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤት-ክርስትያን ኤርትራ ኣብ ሽወደን: ኢድን ጽልዋን ከምዘይብሉዩ ዝኽሕድ: ሓላፊ ፕሮጀክት ውህደት ስደተኛታት መንእሰያት ኤርትራውያን ኣማን ርእሶም ግን: ነቲ ክሲ እኳ እንተኸሓዶ ኣብ መንጎ ቤት-ክርስታያኑን መንግስቲ ኤርትራን ሓድሕዳዊ ምክብባር ከምዘሎ ኣሚኑ ኣሎ።
ዜናዊ ጽሑፍ ሃገራዊ ተለቭጅን ሽወደን 11 መስከረም 2017።


text:
ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ብድርቂ ንዝተጎድኡ ህጻናትን ኣዴታትን ዝኸውን መግቢ ንምቕራብ ካብ 150 ክሳብ 200 ሚሊዮን ብር ሓገዝ ከምዘድልዮ ኣፍሊጡ።
ናይቲ ማሕበር ፕሬዝዳንት ዶ/ር ኣሕመድ ረጃ ከምዝሓበሩዎ ኤል-ኒኞ ዝተባህለ ለውጢ ክሊማ ብዝተፈጠሮ ደርቂ ዘሎ ሽግር ሰፊሕን ዓሚቕን እንተኾነ እውን ቅድሚ ኩሉ ተጠቃዕቲ ንዝኾኑ ንዝተወሰኑ ንምሕጋዝ ኣለሊዩ ከምዘሎ ሓቢሮም።
ንሶም ብተወሳኺ ከምዚ ኢሎም።
‘ሃናጺ መግቢ ክነቕርብ ኣለና ኢልና ዝወሰናዮ ን170 ሽሕ ህጻናት፣ኣዴታትን ደቂ ኣንስትዮን እዩ።ኣብ ሓጺር እዋን ብዝተገብረ ምንቅስቓስ ክሳብ ሎሚ ንኣስታት 11 ሽሕ ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ሓጊዝና ኣለና።’
ብፍላይ ኣብ ክልላት ዓፋር፣ኣብ ሱማሊያ፣ኣብ ኦሮሚያ፣ኣምሓራን ትግራይን ከምዝሓገዙ ወሲኾም ሓቢሮም።ንሃናጺ መግቢ ዝኸውን ገንዘብ ካብ 150 ክሳብ 200 ሚሊዮን ብር ከምዝግመትን እዚ ገንዘብ እዚ ካብ ውሽጢ ሃገርን ኣጋር ትካላትን ንምርካብ ዝተተለመ እዩ ኢሎም።
ትኹረት ዝሃብሉ ሃናጺ መግቢ ንትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህጻናትን፣ዘጥብዋ ኣዴታት፣ነፍሰጾራትን ምዃኖም ወሲኾም ሓቢሮም።
ብሞባይል ቴሌፎን ካብ ሰለስተ ክሳብ ሓምሳ ብር ሓገዝ ንምትእኽኻብ ዘኽእል ስርዓት ከምዝተርግሐን ትካላትን ውልቀሰባትን ንጻውዒት ሓገዝ ብምግባር ረድኤት ኣብ ምትእኽኻብ ከምዝርከቡን ዶ/ር ኣሕመድ ኣረዲኦም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ባይቶ ወከልቲ ኣሜሪካ ኣቦ መንበር ጉዳይ ኣፍሪቃ ክሪስ ስሚዝ “መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ዝፍጽሞ ዘሎ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ`ታ ሃገር ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው ናብ ዝኸፍአ መደምደምታ ከየምርሕ” ንምዕጋቱ ምስ ካልኣዩ ኾይኖም ነቲ ረቂቕ-ሕጊ ከምዘቕረቡ ሓቢሩ`ሎ።
ካብ ክፍለ-ግዝኣት ኒው-ጀርሲ ዝተወከለ ኣባል ሪፓብሊካን ፓርቲ ክሪስ ስሚዝ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ምስ ፖለቲካ መንግስቲ ሰለ-ዘይተሰማማዕካ ዘእስርን ዘቕትልን ፖሊሲ ክልወጥ ኣለዎ ይብል።
“ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣዚዩ እናሓመቐ ይኸይድ ኣሎ። መንግስቲ ብኸቢድ ዝርኣይ መስቀይትን መቕተልትን ይፍጽም ኣሎ። ይኣክል ማለት ይኣክል`ዩ። ንህዝቢ ኢትዮጵያ ነኽብሮ ኢና፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ድማ ዘኽብሮ መንግስቲ`ዩ ዘድልዮ ዘሎ። ሎሚ ነፋልጦ ዘለና ረቂቕ-ሕጊ፡ ኣብ ፖሊሲ ኣመሪካ ዘሎ Global Magnitsky Human Rights Accountability Act ዝብል ሕጊ ተግባራዊ ክኸውንን ተሓተቲ ናይ መገሻ እገዳ ክግበሎምን ንብረቶምን ገንዘቦምን ክድስክልን ንምጽዋዕ`ዩ።”
እቲ ኣባል ባይቶ ኣሜሪካ ኣተሓሒዙ፡ ድሕሪ ምውጻእ ህጹጽ ኣዋጅ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት እናኸፍኤ እዩ መጺኡ ይብል።
“ እኳ ድኣስ እቲ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ገዲዱ`ዩ። ህጹጽ ኣዋጅ ከም ምኽንያት`ዮም ዝጥቀምሉ ዘለዉ።ጸገም ክህሉ ይኽእል`ዩ ግን ንሰባት ንምጭፍላቕን መሰላቶም ንምግሃስን ከም ጉልባብ ክጥቀምሉ ኣይግባእን። መንግስቲ ብህጹጽ ኣካይድኡ ክቕይር ኣለዎ። በዚ ረቂቕ-ሕጊ ክነርእዮ ዝደለና ንሱ`ዩ። ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኣልሸባብን ግብረ-ሽበራን ብትገብሮ ኩናት ሕጉስ`የ። ንሱ ግን ከም ምኽንያት ክጥቀምሉ ይብሎምን።”
ብዛዕባ`ዚ ዝተሓተተ ኣብ ዋሺንግተን ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ እቲ ረቂቕ ናብ ምሉእ ባይቶ ምስ ቀረበ ዝርዝሩ ርኢና ርእይቶና ክንህብ ኢና ብምባል ርእይትኡ ካብ ምሃብ ተቖጢቡ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ተጻባእቲ ወገናት ደቡብ ሱዳን አካል'ቲ ዝሓለፈ ነሓሰ ዝኸተምዎ ውዕል ምቁራጽ ተጻብኦ ዝኾነ ሰነድ ትግባረ ስምምዓት ጸጥታ ፈሪሞም። ዋላ'ኻ አብ መንጎ ክልቲኦም ሓይልታት ግጭት እንተዘየቋረጸ እዚ ሰነድ ስምምዕ'ዚ ግን ትጽቢት ኩሉ ወገን ኮይኑ አሎ።
ደባይ ተዋጋእቲ ነቲ ውዕል ሎሚ ሶኑይ ፈሪሞምሉ'ለው መንግስቲን ፖለቲካዊ መራሕቲን እሱራትን ነበር ግን ዝሓለፈ መስከረም'ዮም ነቲ ሰነድ ዝፈረምሉ።
ጀነራል ታባን ዴንግ ጋይ ደባይ ተቃወምቲ ወገናት ነቲ ሰነድ ክሳብ ሎሚ ዘይፈረሙ ምክንያት ብብዝሒ አብ ጁባ ዝምድብ ሰራዊት ስግአት ስለዝነበሮም'ዩ ኢሎም።
" መንግስቲ እቶም ተጠቂሶም ዘለው 5000 ወታደራት መንግስቲ ጥራይ'ዮም ዝብል እምነት ነይርዎም ሕጂ ግን ናይ ክልቲኡ ወገን ምኳኑ ተረዲኡዎም አሎ። እዚ ድማ መባእታዊ ሰራዊት ጥምረት ክኸውን'ዩ" ኢሎም።
ልዝብ ብዛዕባ ምቋም ሰራዊት ጥምረት ክቅጽል'ዩ። ኢጋድ ድሕሪ ምኽታም'ዚ ዳሕረዋይ ሰነድ አብ ትግባረኡ ክከታተል'ዩ ተባሂሉ'ሎ።ምክትል ሚኒስትር ወጻኢ ደቡብ ሱዳን ፒተር ባሽር ብወገኖም እቲ ልዝብ ን22 አዋርሕ ከምዝተጓተተ ድሕሪ ምጥቃስ ነጥበ መቀይሮ'ዩ ይብልዎ።
"እዚ ሰነድ'ዚ ሰነድ ነባሪ ምቁራጽ ተጻብኦን ስርርዕ ጸጥታ ስግግርን ክኸውን'ዩ። ንምዕዋት ካልኦት ተግባራት'ውን እምነ ኩርናዕ'ዩ።"ኢሎም
ቅድሚ ክልተ ዓመት አብ መንጎ ፕረዝደንት ሳልቫ ኪርን ምክትሎም ነበርን ብዝተፈጥረ ፖለቲካዊ አፈላላይ ብዝተላዕለ ግጭት ሚልዮናት ተፈናቂሎም፡ተሰዲዶምን ተጸበይቲ ረድኤት ኮይኖም።
አብ ውሽጢ'ዚ ሓደ ዓመት ተደጋጋሚ ውዕላት ምቁራጽ ተኹሲ ተፈሪሞም'ዮም ግን ብተደጋጋሚ ክጠሓሱ ጸኒሖም ዘምጽእዎ ሰላም'ውን የለን።


text:
እቲ ሎሚ ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ኒውዮርክ ቤት ጽሕፈት ሕ/ሃ ዝሳለጥ መድረኽ፣ ንጉዳያት በርማ፣ ኤርትራን ኢራንን ክምርምሩ ካብ ዝቆሙ ሰለስተ ኮሚሽናት ሰብኣዊ መሰላት ነናይ ሓደ ሰዓት ጸብጻብ ከዳምጽ’ዩ።
ሰለስቲኦም ኮምሽናት ብተከታታሊ ካብ ሰዓት 4 ድሕሪ ቀትሪ ብኣቆጻጽራ ኒውዮርክ ጀሚሩ ሪፖርቶም ናብ ሳልሳይ ኮሚቴ ባይቶ ሕ/ሃ ከቅርቡ’ዮም።
ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ሪፖርት ዘቅረባ ሸይላ ኪቱሪት’የን። ኣብ’ቲ መድረኽ ዝተሳተፉ ፍሉይ ልኡኽ ኤርትራ ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮም ካብ ሸይላ ኪቱሪትን ገለ ኣባል ሃገራትን ውድባትን ንዝተቃለሐ ስክፍታን ሻቅሎትን መልሲ ሂቦም ኣለው።
ትሕዝቶ ፍሉይ መርማሪ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ንጉዳይ ኤርትራን መልሲ መንግስቲ ኤርትራን ጽባሕ ሓሙስ ሒዝናልኩም ክንቀርብ ኢና።
ሳልሳይ ኮሚተ ባይቶ ሕ/ሃ፣ንማሕበራዊ፣ ሰብኣዊ መሰላትን ባህላዊን ጉዳያት ዝከታተል አካል ባይቶ ሕ/ሃ እዩ። ብዘይካ’ዚ፣ረብሓ ደቂ-ኣንስትዮ፣ ህጻናት፣ ኩነታት ስደተኛታት፣ ዘርኣዊነትን ኣፈላላያትን፣ መሰል ርእሰ-ውሳነን ዝጥምት ኮሚተ’ዩ።


text:
ዓለም-ለኸ ትኻል ጥዕና(WHO) ሎሚ ተኸቢሩ ዝወዓለ መዓልቲ ኤድስ እቲ ቫይረስ ንከይባዛሕ ዝሕግዝ መድሃኒት ጸረ-ረትሮቫይራል (antiretroviral therapy) ንኹሉ ምስ ኤች ኣይ ቪ ቫይረስ ዝነብሩ ሰባት ክባጻሕ አለዎ ዝብል ቴማ ሒዙ ክውዕል ጸዊዑ’ሎ።
ብመሰረት ሓበሬታ እዚ ትካል ሕ/ሃ ካብ 37 ሚሊዮን ምስ ኤች ኣይ ቪ ዝነብሩ ሰባት’ቶም 16 ሚሊዮን ነዚ መድሃኒት ይረኽቡ።
አብ ሕ/ሃ አብ ክፍሊ ኤድስ ጠቕላሊ ዳይሬክተር ሚቸል ሲዲበ ግን ገና ብዙሕ ስራሕ ከምዝተረፈ ይሕብሩ።
ብተወሳኺ ንሶም ‘ገና ብሚሊዮናት ዝቁጸሩ እቲ መድሃኒት ዘየባጻሕናሎም አለው። ካልኦት 22 ሚሊዮን እዚ መድሃኒት ከነብጽሓሎም ዘይኸአልና አለው። እቲ ስራሕ ገና ኣይተወደአን ዘሎ ገና ዝስራሕ ብዙሕ አሎ። ነዚ ስራሕ ደው ምስ ነብል ድማ ነዚ ተላባዒ ሕማም ንእውጅ አለና ማለት’ዩ። ካብ ተስፋ ምቁራጽ ኢና ናብ’ዚ ተስፋ በጺሕና ዘለና ስለዚ ነዚ ሕማም ብ2030 ደው ከነብል ንስራሕ’ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
“ዓዲ እገለ ጽሩይ ዝስተ ማይ ተጠቃሚት ኮይና፡ ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ኮይኑ ዝጸንሓ ቀረብ ጽሩይ ማይ ክጽገን መተሓሳሰቢ ቀሪቡ”
ብተወልደብርሃን ገብረ
ካብ ዜናንታት መራኸቢ ኤርትራ
ወየዳኣ ነቐፌታ ከም ቁሪ ዝፍራሕ ኮይኑ’ምበር “ጽሩይ ዝስተ ማይ ንዓዲ እገለ ኣቲላ ኣብ ዓዲ እገለ ተደጊሙ” ዝብልን ኣብ ኣኼባታት ድማ ብኣንጻሩ “ካብ ጥቅሚ ወጻኢ ዝኾኑ ኣገልግሎት ጽሩይ ዝስተ ማይ ዓድታት ንኽጽገን ክሕሰበሉ” ዝብሉ ዜናታት ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ኤርትራ ዝተለምደ ድምጺ ኢዩ። እቲ ዘገረም “ክሕሰበሉ ኣለዎ” ዝብሉ ባዕሎም እቶም ኣማሓደርቲ ዝባሃሉ ኢዮም። ካብ ኣማሓደርቲ ሓሊፉ መን’ዩ ክሓስበሉ ዘለዎ ዘስደምም ጉዳይ ኢዩ። ኣብ ኣዋርሕ ዝግበር ኣኼባ ተጸቢኻ ነዚ ዘየላቡ ጉዳይ መፍትሒ ምጽባይ ክንዮ ብልሹው ምሕደራ እንታይ ምኽንያት ክዋሃቦ ከም ዝኽእል ኣይንፈልጥን። ማይ ኣይኮነን ንዓመታት ወይ ኣዋርሕ ንሳዓታት ወይ ደቓይቕ ምጽባይውን ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምኳኑ ኣብ ሕቶ ዝኣቱ ኣይኮነን።
ንሎሚ ከም ኣብነት ዝወሰድኩዎ ናይ ዕለት 25 ጥሪ 2016 ዜና ኢሪ-ቲቪ ኢዩ። ማለት ምምሕዳር ዞባ ጋሽ-ባርካ ኣብ ዝጸወዖ ኣኼባ ንጽሩይ ዝስተ ማይ ኣመልኪቱ ዝተመሓላለፈ ለበዋ። ምምሕዳር ኤርትራ ሓደ ካብ ቀዳሞት ሽግራቱ ብዘይካ ቋንቋ ትሕተ ቅርጺ ጽገና ዝባሃል ቋንቋ ኣይፍለጥን ኢዩ። በዚ ምኽንያት ዝተሰርሓ ትሕተ ቅርጺ ክዓኑን ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ክኸውንን ዝተለምደ ነገር ኢዩ። ብኣጋ ካብ ዘይ ምጽጋን እቲ ዕንወት ገዚፍ እቲ ክሳራ ዓቢዪ ይኸውን። ብቐንዱ ካኣ ህዝቢ ይጽገም ንሕማማት ይቃላዕን። እቶም ኣማሓደርቲ ብቐረባ ነቲ ጸገም ይፈልጥዎ ኢዮም። ግን ካኣ ክገብርዎ ዝኽእሉ ነገር የለን። ስለ ምንታይ?
- ምምሕዳራት ናይ ገዛእ ርእሶም በጀት ስለ ዘየብሎም
- ጨንፈራት ሚኒስትርታት ንጽገናታት (maintenance) ተባሂሉ ዝስላዕ ባጀት ስለ ዘየለብሎም
- ብቐንዱ ካኣ ቋንቋ ጽገና ቋንቋ መንግስቲ ኣይኮነን።
መብዛሕትኡ ጊዜ ቀረብ ጽሩይ ዝስተ ማይ ብምወላ ካለኦት ዘይመንግስታውያን ትካላት ስለ ዝግበር ቀጻልነት ናይዚ ቀረብ ዉሑስ ኣይኮነን። ኣብ ዝኾነ ስሩዕ ናይ መንግስቲ በጀት ንጽገና ዝስላዕ በጀት ዓቢዪ ክፋል ይሕዝ። ኣብ ናይ ኤርትራ ጉዳይ ምስ ንመጽእ ግን ብቐንዱ ስርዓተ-በጀት ብዘይካ ንሃልኪ ዝግበር ስሩዕ በጀት ዳርጋ የለን ምባል ይከኣል ኢዩ። ካብ ተሞኩረይ ዝተዓዘብኩዎ ነገር እንተ ሃሊዩ ምምሕዳራት ዞባ ከይ ተረፋ ኣይኮነን ጽገናታት ክገብራ ብሕጽረት ቀረብ መሳርሕታት ጽሕፈት (stationery supplies) ክሳቐያ ይረኣያ ኢየን። እዚ ንምግናን ወይ ንምጽላም ዝብሎ ዘለኹ ኣይኮነን።
ዘይሩ ዘይሩ እቲ ማሕነቖ ብልሹው ምሕደራ ምኳኑ ንምግማቱ ኣየጸግምን ኢዩ። ጉዳይ ጽሩይ ዝስተ ማይ ከም ኣብነት ንምውሳድ እምበር እቲ ሽግር ኣብዚ የብቅዕ ማለት ኣይኮነን። ስለዚ ኣገልግሎታት ብግቡእን ብስሩዕን ንምቕራብ ኣብ ግንባር ዝስራዕ ሚኒስትሪ – ሚኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳር ኢዩ። ስለዚ ሚኒስተር ዞባዊ ምምሕዳር ካብ ዝደቀሰሉ ዓራት ተሲኡ ዝግባእ ኣገልግሎት ንህዝቢ ክህብን ነቲ ጸገም ካብ ስሩ መፍትሒ ክገብረሉን ንላቦ። ብዘይካ’ዚ ነዚ ሽግር ጽገናታት ንምፍታሕ (1) በጀት ብኣግባብ ምስላዕ (2) ሎሚ ብጻሓያዊ ጸዓት ዝጥቀማ ዓድታት እንዳበዝሓ ኣብ ዝኸዳሉ ዘለዋ ብኡ መጠን ድማ ኪኢላታት ምስልጣንን ምቑጻርን ይሓትት። ኣብ ዓመት ን10 ዓድታት ጽሩይ ማይ እንዳ ኣቕረብካ ካለኦት 20 ዕድታት ብሰንኪ ጉድለት እዋናዊ ጽገናታት ቀረብ ማይ ናብ ዝነበረኦ ዝምለሳ እንተ ኾይነን እንታይ ዓይነት ኣገልግሎት ይወሃብ ከም ዘሎ ንምርድኡ ኣየጸግምን ኢዩ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ለንደን ሕድሕድ ምትእምማን ዘለዎ ሕብረተ-ሰብ ንምፍጣር ዝዓለመ ኮንፈረንስ ተኻይዱ።
- 22 ቶን ካብ ኤርትራ ዝተለእከ ወርቂ ከም ዘጻረየ ሜታሎር ዝተባህለ ኩባኒያ ስዊዘርላንድ ሓቢሩ።
- ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ኣሲርዎም ዝነበረ ክልተ ኤርትራውያን ንጉጅለ ህግደፍ ኣረኪብዎም።
- ብምኽንያት መበል 56 ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብታት ኤርትራ፡ ብደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደ.ግ.ሓ.ኤ)፡ ዝወጸ ውድባዊ መግለጺ፣
- ነፈርቲ ኲናት ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ኲናት ሕድሕድ የመን ይሳተፋ ኣለዋ
- ፖሊስ ኢጣልያ ኣስታት ሓደ ሽሕ ንዝኾኑ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ስደተኛታት ካብ ዝነብርዎ ህንጻ ኣብ ጎደና ክሓድሩ ገይሩ።
- ንኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘዳውብ ቦታ ክልተ ትሕተ ዕድመ ኤርትራውያን ብፈንጂ ተሃሪሞም።
- ብስርቂ ኮነ ካልእ ገበን ዝተታሕዘ ሰብ ኣብ መደበራት ፖሊስ ንክእሰር ከሰስቲ ቀለብ እሱር ክኸፍሉ ይግደዱ
- ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ሎሚ’ውን ኤርትራውያን ስደተኛታት ብሓይሊ ኣገዲዶም ንህግደፍ የረክቡ ኣለው።
- መዓልቲ ሓርበኛታት ተኸቢሩ ውዒሉ
- ኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዝኾኑ ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ ቀጻልነት ባይቶ ሓቢሮም ክሰርሑ ተሰማሚዖም
- ቻይና ኣብ ጅቡቲ ዝሃነጸቶ ወተሃደራዊ መደበር ብ1 ነሓሰ 2017 ኣመሪቓ።
- ክልተ ወተሃደራት ህግደፍ ብምንቅስቓስ ሑቲ ተቐቲሎም
- ዝምድና ሃገራት ኢትዮጵያን ጅቡትን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተረረ ይኸይድ ኣሎ
- መንግስቲ ህግደፍ ቃሉ ከምዘይትግብር ተገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 16 guests and no members online
- Details
- Written by ብበርሀ ዑቁባዝጊ ሃገር ጀርመን
- Published: 12 September 2017
ሰብኣይን ሰበይትን ዝተባእሱሉ,መኣዲ ይፍጠረለይ በለ ሐላፊ መንገዱ,
ሐደ ክልተ ጠንቅታት ክገልጽ,ተጋድሎ ሐርነት ኤርትራ, ህዝባዊት ስለ ዝነረበረት, ውሽጣዊ ግርጭታታ ከይፈትሔት ከላ, ብስልኳ ጉሒላ ብረኢቶ ብዙሐት ተማቓቒላ,,ህዝባዊ ግንባር ግን ባዕሉ ስለ ዝተኸላ, ንፉሉይ ሐሳብ ዘለዎም ቀናጺላ, እንሆ ክሳብ ሕጂ ኣትኪላ ንህዝቢ ኤርትራ ተጽንት ኣላ, ከምቲ ሐፊ መንገዲ ዝበሎ,ኢሰያስ ኣባኢሱና ይነብር ስለ ዘሎ, ንጌጋና ንቀበሎ፡ተጋደልቲ ተሐኤ ግንባር ነበር, ብዝያዳ ካድራት, ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ኩሉና ነዚኣ ንእመነላ፡እሞ ዝቐደምናን ዝደሐርናን፡ደንበ ተቓውሞ, ተሳኒና ናይ ሐርነት ቃልሲ ክንዛዝሞ፡
ሕጂ ውን ንወይጦ መልሲ, ንሰማይ ዝምድራ ኣውሊዕና ባንዴራ ንኣምን ኤርትራዊያን ኣለና፡ኣይኮነን ዶ ንሓና ህዝቢ ኤርትራ ውን, ትርሐሰና ኢሉ ቆጽሊ ስለ ዘየንበረላ፡ባንዴራናስ እንሆ ኣብ ዳዕሮ ዓደቦ ተሰቒላ ተንበልብል ኣላ፡
መን ጠበቓ ገሩካ ወዲ ሃለቃ, ክንደይ ዓቐብ ዘይደየብና በለት ኣድጊ, በየናይ ሕጊ, ብናይ መን ባህጊ, በዛ ባንዴራ ዘይኮርዕ ናብ ትግራይ ወይ መቐለ ከይዱ የግይርዕ, ዶ በልካ ወዲ ሃለቃ, ትግራይን መቐለንስ ንዓኻን ንመራሒኻን ትቐርብ እሺልካ, ሎቕመጽመጽ ዝለመደት ልሳንካ, ጭፍራ ህግደፍ ነባሪ ከይመስለካ, ሱቕ ምባል መን ከልኣካ,
ንደቀባት ኤርትራ, ኣይገርመናን ናይ ወይጦታት ገዳይ ፈኸራ, ንሕና ብሰማይ ዝምድራ ኣውሊዕ ባንዴራ, ብመንነትና ንኾርዕ, ምዃና ኣይትዘንግዕ, መቐለ ንዓኻ ትቐርብ ንሳኻ ንመቐ ከድካ ኣጉርዕ,,
ነቲ ከም ኣባሐጎታቱ ንደቀባት ቀጥቃጢ,ንባንዴራ ከይገበርካ መሸቀጢ, ንዲክታቶር ንበረለይ እንዳ በልካ ግዳ ዘይትዋጢ,
መን ዝሃበኩም ስልጣን, ናብ ውላዱ ዝሳጋገር ንግስነት ኣይኮነን ውርሻ
ወለዶ ሎሚ ኣይትዓሹ
ኣብ ጥቓ ቆልቋል ዝተጸገዔት ኦም ክትነብዕ ትነብር
ኢሰያስ ዓመታት ኮይኑ ንጥፍኣትና ጉድጓድ ክፍሕር
ተቃወሞ ደንበ ክንኮኖ ምድሕን ኣቢና ከይንሐብር
እንሆ ህዝቢ ኤርትራ ኣያ ሲኢኑ እንታይ ክገብር..
ዘይመረጽናዮ ተሳነና ክንዲ ንኣልዩ, ግዜና ኣብ ሕድ ሕድ ቆዮቛ ኣሕሊፍናዮ, ብኣፍና ግና ኣሲርናዮ ቀቲልናዮ,, ጸብሒ ጾም ዓንጋሊት ስድራቤት ምቅርቲ, ኣውሊዔይ ለምለም እያ ኣይኮነትን ንቕጽቲ፡፡
ኣፍልጦና ንወሎዶ ሎሚ ክንገልጸሉ
ኣነ ክዛረብ ኣቦይ ኣደይ ጽንሑ ዝብሉ
ነቲ ግሩህ መንእሰይ መታን ከየታልሉ..
ህዝቢ ዝፈትዎም ደቁ ከፊሉ ትማሊ, ንዳግማይ መስዋእቲ, ተሳጢሕና, ወጮ እንተ ገምጠልዮ ወጮ ኮይኑ ዕጫና,ብኢትዮጵያ ዝብሉ ጸሚምና ንኤርትራ ኣትሸጥም ዝበሉ ሲዒርና ብደቆም ንግዛእ ኣለና, ንጀጋኑ ኣናሺኻ, ንጎባጢ ሰራዊት ደርጊ ሐወልቲ, ምስ ኢሰያስ ዘለዎም ስልቲ ጉድኩም ተቐሊዑ መዕነውቲ,,
ብሐይሉ ኣብ ስልጣን ዝተወጠሔ
ፈታዊ ተመሲሉ ሐሊፉ ብምሔ
ዕምሪ ጭፍራ ህግደፍ ዘናወሔ
እንበር ካሳብ ሎሚ ዶ ምጸንሔ..
ንኤርትራ ምስ ህዝባ ናብ ዳግማይ መግዛእቲ ክመልሱ, ዕላማ ዘለዎም, ንናይ ፓልቶክን ፌስቡክን ንዚኦም ኣብ ባይታ መንዩ ክስዕቦም, ከይገርሁኻ መንእሰይ ኣትገረሃሎም፡
ስልጣን ናብ ውላዱ, ዝሳጋገር, ንግስትነት ኣይኮነን ውርሻ, ንጉጅለ ህግደፍ ኣቃቢጽና ቀልጢፍና ከይነምጽእ ለውጢ, ደላይ ፍትሒ ተመሲሉ ዝዋጢ, ዕንቅፋት ኮይኖምና እኒ መንቀላዋጢ,,
ውላድ ኢሰያስ ማንኪ ክሻ ፍሊጶስ, ደቅ ቶም ጉሒላታት, እንታይ ክትደግሙና ሕጂ ኸ, መን ኣሎ ዓገብ ዝበለ ወዲ ታ ዋዕሪ ጅግና እንዳ በኸ,
ራዛ ናይ ኣቡኡ ሐዛ ንገርዋ
ነታ ንወዳ ክተውርስ ሕልሚ ዘለዋ
ንሳባ እዛ ሃገር ሰብ ኣለዋ በልዋ
ምሳኽም ኣይርከንብዩ ራሃዋ..
ሕድሪ ሰማእታትና ክቡር እዩ, በርሀ ዑቁባዝጊ ሃገር ጀርመን, ስዕረት ንጃንዳ ህግደፍን ዓንገልቶምን
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ምኽትል ኣቦ መንበር ተቓዋሚ ውድብ ዴሞክራስያዊ ሕብረት ህዝብታት ኦሞን ካልኦት ክልተ ሰባትን ብፖሊስ ከምዝተኣሰሩን ንዝሓልፉ ሓሙሽተ መዓልታት ኣብ ማእሰርቲ ምጽንሖምን ናብ ቤት ፍርዲ ከምዘይቀረቡን ተፈሊጡ።
ቤት ፍርዲ እቲ ዞባ ነቲ ጉዳይ ናይ ምርኣይ ስልጣን ስለዘይብሉ ፖሊስ ናብቲ ቤት ፍርዲ ከምዘየቕረቦም'ውን ገሊጹ’ሎ።
ምኽትል ኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ሕብረት ህዝብታት ኦሞ ኣቶ ኣለማየሁ መኮነን፣ኣባል እቲ ፓርቲ ኣብርሃም ብዙነህን ብኣባልነት ፓርቲ ዘይፍለጡ ኣቶ ስለሺ ጌታቸውን 17 መጋቢት 2008 ዓ.ም ኣብ ክልል ደቡብ ብፖሊስ ከተማ ጂንካ ምስተትሓዙ ሎሚ ኣብ ሃዋሳ ከተማ ተኣሲሮም ከምዝርከቡ ናይቲ ውድብ ኣቦ መንበር ኣቶ ግርማ በቀለ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
ብተወሳኺ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ዝሓዙ ኣባላት ፖሊስ ዝሓለፈ ቀዳም ንመንበሪ ገዛ ኣቶ ኣለማየሁ ምፍታሾም ተፈሊጡ’ሎ።ካብ መንበሪ ገዛ ተጠርጣሪ ናይ ግንቦት ሸውዓተ ኣርበኞች ጽሑፋት፣ናይ መራኸቢ መሳርሒታትን ኣጽዋርን ንክሕዙ ኣዚዙ እንተነበረ እውን ዝተረኽበ ግን ናይ መዝሙር ካሴታት፣ጽሑፋት ስነ-ግጥሚ፣ቅድሚ ሎሚ ኣብቲ ከባቢ ብሰንኪ ዝተፈጥሩ ግጭታት ዝርዝር ዝተጎድኡ ሰባት ከምዝኾነ ኣቶ ግርማ ገሊጾም።
ኣዛዚ ፖሊስ ጂንካ ሓለቓ ሽሕ ሺኩን ኣርቴ ተጠርጠርቲ ናብ ቤት ፍርዲ ዘይቀረብሉ ምኽንያት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እቲ ዞባ ናይ ምርኣይ ስልጣን የብለይን ስለዝበለ፣እንታይ ክንገብር ከምዘለና ምስ ፖሊስ ኮሚሽን እቲ ክልል እናተዘራረብናሉ ኢና ኢሎም።ዝርዝር ሓበሬታ ንምሃብ ግን ፍቓደኛ ኣይኮኑን።


text:
ብሓደ ዝዓለወ ጀነራል ዝምራሕ ሰራዊት ንርእሰ ከተማ ዮንግለይ ቦር ትማሊ ረቡዕ ከምዝተቆፃፀራ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ኣፍሊጡ‘ሎ።
ምንስትር ወፃኢ ደቡባውያን በርናባ ማርየል ቤንጃሚን ንቪኦኤ ክዛረቡ ከለው፣ኣብ ቦር ዝነበሩ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ስለህይወቶም ኢሎም ካብ‘ቲ ከባቢ ከምዝረሓቁ ገሊፁ።
ሚስተር ቤንያሚን ኣብ ዘረብኡ፣ተወሳኺ ሰራዊት ናብ‘ቲ ከባቢ ክብገስን ነቲ ዝተመንዘዐ ከባቢ መሊሱ ንምቁፅፃርን ክሰርሕ ምኳኑ ጠቂሱ።
ረቡዕ መግለፂ ዝሃቡ ፕረዚደንት ኬር፣ምስ’ቶም ዝሓለፈ ሓምለ ብመሰረት ዝተወሰደ ወፍሪ ብወዛ ኣባላት ካቢነ ካብ ምክትል ፕረዚደንት ምስ ዝወረዱ ሚስተር መቻር ክላዘቡ ቅሩብ ምኳኖም ኣፍሊጦም‘ዮም።
ምክትል ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ያን ኤልያሰን፣ኣብ ልዕሊ ልኡኽ ሕ/ሃ ደቡብ ሱዳን መጥቃዕቲ ከምዝተፈፀመ ግን ፀብፃብ ከምዘይበፅሖም ምስገለፁ ገሊፆም።
እዚ ከም‘ዚ‘ሉ ከሎ፣ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ባንኪ ሙን፣ፕረዚደንት ሳልቫ ኬር ምስ መናሕንሕቶም ክላዘቡ ምስ ሕ/ሃ ክተሓባበሩን ፀዊዖም።
ሁማን ራይት ዋች ብወገኑ ኣብ ዝዘርገሖ መግለፂ፣ሰራዊት ኣብ ነገድ ዘነፃፀረ መጥቃዕቲ ይፍኑ‘ሎ፣ክልቲኦም ነገዳት ማዕረ ግዳያት ይኾኑ‘ለው ኢሉ‘ሎ።


text:
ከም ኣካል ናይቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መላእ ሃገር ኣጽኒዑዎም ዘሎ ዝተወሃሃዱ ወተሃደራውያን ግፋታት ፥ ኣሃዱታት ናይ ክፍለ ሰራዊት 63 ኣብ ሰፊሕ ከባቢታት ዞባ ዓንሰባ ዜጋታት ብኣልማማ ኣብ ምግፋፍን ንብረት ህዝቢ ኣብ ምዝራፍን ይነጥፋ ከምዘለዋ ወኪልና ካብ’ታ ዞባ ኣቃሊዑ።
ኣሃዱታት እታ ክፍለሰራዊት ብፍላይ ኣብ ንኡስ ዞባ ከርከበት ካብ 28 መጋቢት ጀሚረን ኣብ ልዕሊ ነጋዶን ንብረቶምን ይራሰያ ከምዘለዋ ክፍለጥ እንከሎ ፥ እቶም ነጋዶ ንብረቶም ተዘሚቱ ከይኣክል ናብ ዘይፍለጥ ቦታ ተተሞቚሖም ይዉሰዱ ከምዘለዉ እዩ እቲ ዝበጸሓና ሓበሬታ ዘረድእ።
ኣብ ካልኦት ከባቢታት ዞባ ዓንሰባ እዉን ተመሳሰልቲ ተግባራት ገኒኖም ከምዘለዉ ፥ ብፍላይ ካብ ኣሃዱታቶም ንዘርሓቑ ዜጋታት ንምርካብ ተባሂሎም ዝካየዱ ኣልመምቲ ግፋታት ሂወት ሓያሎ ሰላማውያን ዜጋታት ይዘርግ ከምዘሎ እዩ ዝግለጽ።
ንብረትን ገንዘብን ነጋዶ ዞባ ዓንሰባ ንምዝማት ብኣባላት ጸጥታ ክስረሓሉ ዝጸንሐ ብሓሶት ጠቂንካ ናይ ምእሳር ስጒምትታት ኣብ’ዚ እዋን እዚ ብኣሃዱታት ክፍለሰራዊት 63 ተተኪኡ ከምዘሎ ዘመልከተ ወኪልና ፥ እዞም ኣብ ከርከበትን ካልኦት ከባቢታት እታ ዞባን ዝካየዱ ዘለዉ ንራስያ ዘቐደሙ ወተሃደራውያን ግፋታት ናይ ቀጥታ ኣብነት ከምዝኾነ ይጠቅስ።
ኣብ ልዕሊኦም ብዝፍጸም ዘሎ በደል ዝተቖጥዑ ገለ ነበርቲ እታ ዞባ ምስ’ተን ኣብ ግፋን ራስያን ተዋፊረን ዝርከባ ኣህዱታት ኣብ ጎነጽ ይኣትዉ ከምዘለዉ ዘመልከተ ወኪልና፥ ብፍላይ በቶም ብኣልማማ ተተገፊፎም ናብ መካይን እንዳተጻዕኑ ናብ መዓስከራት ዘምርሑ ዜጋታት ዝዉሰድ ዘሎ ናይ ምምላጥ ስጒምትታት ገኒኖም ከምዘለዉ የረድእ።
ሚኒስትሪ ምክልኻል ካብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት 2016 ዘመሓላለፎ ካብ ኣሃዱታቶም ርሒቖም ዘለዉ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ንምልቃም ኣብ ኩለን ዞባታት ሰፋሕትን ኣልመምቲን ግፋታት ኪካየዱ ዝመርሕ ትእዛዝ ፥ ንገለ ኣዘዝቲ ሰራዊት ገንዘብን ንብረትን ሰላማዊ ህዝቢ ብተመልከተለይ ዝዘምቱሉ ዕድል ፈጢሩሎም ከምዘሎ እዩ ዝሕበር።


text:
ናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪርን ምኽትሎም ዝነበሩ ሎሚ ድማ መራሒ ተቓዋሚ ሪክ ማቻርን ኣብ ውሽጢ ክልተ ኣዋርሕ ናይ ሓድነት መሰጋገሪ መንግስቲ ንምጥያሽ ክሰርሑ ተሰማሚዖም።
ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪርን ሪያክ ማቻርን እቲ ግጭት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ካብዝልዓለ ንኻልኣይ ግዜ ተራኺቦም ኣለው።ክልቲኦም መራሕቲ ነቲ ብኽልቲኦም ወገናት ብተደጋጋሚ ዝተጥሓሰ ቶኽሲ ጠጠው ናይ ምባል ስምምዕ ዳግማይ ኣብ ወርሒ ግንቦት ተፈራሪሞ።
ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ክልቲኦም ወገናት ፀገም ደቡብ ሱዳን ንምፍታሕ ተሰማሚዖም ኣለው ኢሎም።
‘’ንምንታይ፣ከመይ፣መዓስን መንን ዝብሉ ዝሓቖፈ ናይ ሓባር ናይ ስግግር መንግስቲ ኣብቶም ዝቕፅሉ 60 ማዕልታት ንምዝዛም ተሰማሚዖም ኣለው’’ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም።
ናይ ኡጋንዳ ፕሬዝዳንት ዩወሪ ሙሶቮኒን ናይ ኬንያ ምኽትል ፕሬዝዳንት ዊልያም ሩቶን ሓዊሱ መራሕቲ እቲ ዞባ ኣብቲ ናይ ትማሊ ሰሉስ ዝርርብ ተሳቲፎም ኣለው።ኣብቶም ዝቕፅሉ ሒደት ማዕልታት ኣብ ዝርዝር ትልሚ ሰላም ዘተኮረ ዝርርብ ኣብ ኢትዮጵያ ክቕፅል እዩ።
ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ሰላምን ፀጥታን ኮሚሽነር እስማዒል ቸርጉይ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ዝርርብ ብዕቱብ ክሕዝዎ ፀዊዖም ኣለው።
ተዋጋእቲ ወገናት ንፃውዒት ህዝቦምን ዓለምለኸ ማሕበረሰብን ፂን ኢሎም ክሰምዑ ተስፋን ትፅቢትን ሕብረት ኣፍሪካ እዩ ምስ በሉ ‘’ዝቕፅል ፖለቲካዊ ልዝብ ናይ ገዛእ መርገፂኦም ንምስጓምን ውፅኢት እቲ ዝርርብ ንምድንጓይን ክጥቀምሉ የብሎምን’’ኢሎም።
ግጭት ደቡብ ሱዳን ናብ ሰብኣዊ ቅልውላ ዓብዩ ንልዕሊ 1.3 ሚሊዮን ሰባት ኣመዛቢሉ።ሕፅረት ምግቢ እውን ኣንፀላልዩ’ሎ።እቲ ህውከት ኣብ መንጎ ፕሬዝዳንት ኪርን ማቻርን ብዝተፈጥረ ናይ ስልጣን ቕልስ እዩ ተላዒሉ።


text:
ምስ ነጻ ምግዳፍ ምሩኻት ተኣሳሲሩ ኣብዚ ቅንያት እዚ ብዙሕ ጋዜጣዊ ጽሑፋት፥ ዓንቀጻት ናይ ኣህጉራውያን ውድባትን መንግስታትን ወግዓዊ መግለጺታት ክወጽእ ቀንዩ ኣሎ። ኩሉ ትሕዝቶታቱ ኣብ ሓደ መኣዝን ዝጠመተ ኮይኑ ቆላሕትኡ ኣብ ምምላስ ምሩኻት ጅቡታውያንን ናብ ሃገሮም ዝቐንዐ እዩ። እቲ ቀንዲን ነባርን ግዳይ ማለት ህዝቢ ኤርትራን ከርተቱን ኣብቲ ጽሑፍ የለዉን።
እቲ ካብ መንግስቲ ቀጠር ዝወጸ ወግዓዊ መግለጺ ንኣንባቢኡ ብዘገርም ኣገባብ ሃገረ ኤርትራ ወይ መንግስቲ ኤርትራ ወይ ፕረዚደንት ኤርትራ ዝብል ቃል ፈጺሙ ኣይጠቐሰን። ጅቡታውያን ምሩኻት ነጻ ተገዲፎም ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ዝበለ እቲ መግለጺ መን ሒዝዎም ዝነበረ ምሩኻት፥ ኣበይ ዝጸንሑ ምሩኻት፥ ንኽንደይ እዋን ተታሒዞም ዝጸንሑ ምሩኻት፥ ብመን ዝተፈነዉ ምሩኻት፥ ስለምንታይ ነጻ ወጺኦም እቶም ምሩኻት፥ በየናይ ስምምዕን ኣበይን ነጻ ዝወጹ ምሩኻ ከይጠቐሰ ከም ግስን በዓልቤትን ዘይብሉ ሓረግ ብጎደሎ ሓሳባት ተጻሒፉ ኣሎ።ከም ትጽቢት ድማ ብቕጽል ዝተተኽተኹ ናይ ዮሃና መግለጺታት ስዒቦሞ።
መንግስቲ ቀጠር ነዚ ብጥንቃቐ ዝጸሓፍዎ መግለጺ በዚ ኣገባብ እዚ ክጽሕፍዎ ዝመረጹሉ ምኽንያት ምስቲ መትሓዚ ዝሰኣኑሉ ባህርያት ናይ መራሒ ኤርትራ ዝተኣሳሰር ሙኻኑ ንዝኾነ ሀሁ ናይ ፖለቲካ ዝፈልጥ ሰብ ዝኽወሎ ኣይኮነን። ከምቲ ሃሪ ትሩማን “Tact is the ability to step on a man’s toes without messing up the shine on his shoes.” ማለት ‘ዲፕሎማሲ ማለት ንሰብ ጫምኡ ከየበላሸኻ ዓባይዓባይቶ እግሩ ምርጋጽ ማለትዩ’ ዝበሎ መግለጺ መንግስቲ ቀጠር ን8 ዓመት ሓስዩ ምሩኻት የብለይን እንዳበለ ኣሉ ክብል ዝጸንሐ መራሒ እነሆ ቃሉ ሓሶት ኮይኑ ጸኒሑ ጅቡታውይን ምሩኻት ድማ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣለዉ ከይበለ ኢሉዎ ኣሎ። መንግስቲ ቀጠር ጫማ ኢሳያስ ኣየበላሸወን ዓባይዓባይቶ እግሪ ኢስያስ ግን ግርም ጌሩ ሓምቲልዎ ኣሎ።
ግደ ሓቂ እቲ ዋና ነገር ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ጉዳይ እንታዩ ሸነኑ? ከም ኩሎም ጉዳያት ብዛዕባ ምፍናው ምሩኻትን እረ ብዓቢኡ ብዛዕባቲ እቶም ምሩኻት ዝተማረኹሉ ውግእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተሓበሮ የለን። እዚ ጉዳይ ንህዝቢ ኤርትራ ጉዳይ ሃገር እዩ። ጉዳይ ዶቡን መሬቱን እዩ፥ ጉዳይ መስዋእቲ ደቁ እዩ፥ ጉዳይ ናይተን ኣብቲ ኩናት ሰብኡተን ዝተሰውኡ መርዑት፥ ኣቦታቶም ዝተሰውእዎም ዘኽታማት፥ ኣሕዋቶ ዝተሰውእዎም ኣሕዋትን ኣሓትን እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ህይወቱን መጻኢኡን ዘይሕበሮ፥ ብህግደፍ ዝተባህሎ ጥራይ ክገብር ናብ ዘለዎ ብበትሪ ዝመሓደር እኩብ መጓሰ ሰብ ናብ ዝመስል ካብ ዝቕየር ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ። ኣገልግሎት ደቁ ነዊሑ መንእሰያቱ ዝዘምዱሉን ዝደርዑሉን እዋን ሓሊፍዎም ኢሉ እንዳስቆርቆረ እቲ ደቁ ዝመንዘዐ ጉጅለ ናብ ህድሙኡ መጺኡ ንስኻ ውን ዕርፍኻን ነዊትካን ደርቢኻ ዕጠቕ ኢሉ ኣዚዝዎ። ደቀይ ወሲድካ ነዓይ ደጊምካ መሬተይን ርስተይንከ ኢሉ ዓው ኢሉ ብኸመይ ግን ብልቡ ምስሃተተ ይባድም ይቓድር ዝብል መልሲ ምህላዉ ተገንዚቡ።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ዋና ህይወቱ ኣይኮነን። ዝውንና ሩሕ፥ ኣብ ዝደለዮ እዋን ዝእዝዛ ነብሲ የብሉን። ዋና ነብሱ ሓደ ኢሳያስ ዝበሃል ሰብ እዩ። እንተደልዩ የዕጥቖ፥ እንተደልዩ ናብ ምድረበዳታትን ጣሕርታትን የሳድዶ፥ እንተደልዮ ይኣስሮ፥ እንተደልዩ ቴሌፎናቱን ናይ ስድራቤት ህይወቱን ይጸናጸኖ፥ እንተደልዮ ገንዘቡ ይዘምቶ ኣሎ።
እቲ ሓደ ሰብኣይ ነታ ብኸቢድ ዋጋ ዝመጸት ሃገር ምስ ሚልዮናት ህዝባ ከም ናይ ውልቁ ንብረት እንተደልዩ የባጭወላ፥ እንተደልዩ ናብ ኩናት ይሸማ ኣሎ። ከም ኩሎም ሳዲስትስ ውሽጡ ስቓይ ስቓይ እንተሸቲትዎ እቶም ወላ ምልካውያን ውን ዘይጭክኑሎም ህጻናትን ኣዴታትን ከሳቒ እቲ ጨካን ልቡ ባህታ ይወሮ። ኮይኑ ድማ ህጻናት የሳቒ ኣዴታት የንብዕ ኣሎ። መንፈሱ ብዓዛብ ሰባት እዩ ዝረዊ።
ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ዘይጽወር መከራ ተሰኪሙ ዘሎ ሰነፍ ስለዝኾነ ወይ ድማ ከም ካልኦት ህዝብታት ተኾሚርዎ ንዘሎ ብስጭት ከንቱጎ ስለዘይደለየ ኣይኮነን።ስለዘይከኣለ ጥራይ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ እንተላይ እቶም ትማሊ ዘይስገር ዝሰገሩ ተጋደልቱ ህይወቶም ኣብ ትሕቲ ኣፈሙዝ ብረት፥ ምንቅስቓሱ ኣብ ትሕቲ ብርቱዕ ምጽንጻን ስለዘሎ እቲ ክገብሮ ዝደሊ ከይገበሮ ተቐዚፉዩ። ንምግባር ምውዳብ እዩ መሰረቱ፥ ምውዳብ ድማ ምብዛሕ እዩ ምስጢሩ። ኣብዛ ኣብ ነብሲወከፍ ኩርናዕ ሰላዩን ሰዋሪን ኣቀሚጡላ ዘሎ ኤርትራ፥ ኣብዛ ሰብ ሓሲብካ ተባሂሉ ዝእሰረላ ሃገር እዚ ስራሕ እዚ ቀሊል ኣይኮነን፥ ምስናይ ክብደቱ ግን ካብ ውሽጢ ሓበሬታ ዝልእኩ፥ ንህዝቢ ንለዓል ዝብሉ፥ ህይወቶም ኣብ ቀጢን ፈትሊ ሞትን ህይወትን ዘጓዕዙ ብዙሓት ምዑታት መንእሰያትን ተጋደልትን ይንቀሳቐሱ ኣለዉ።
ናብ መእተዊ ጉዳይና ንኽንምለስ ምፍናው ምሩኻት ጅቡታውያን ቅድሚ ኩሉ ንኤርትራውያን ዘገድስ ሕቶታት ኣለዎ። እቲ ኣብ ዶብ ኤርትራን ጅቡቲን ዝተኸሰተ ውግእ ንህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ዶባት ሃገሩ፥ መስዋእቱ ደቁ፥ ብዓቢኡ ድማ ጉዳይ ሃገራዊ ድሕነቱ ስለዝኾነ ስለምንታይ ዘይተሓበረ፥ ሎሚ ድሕሪ 8 ዓመታት እቲ ጉዳይ መፍትሒ ዘይረኸበሉ ምኽንያት ስለምንታዩ፥ ናይ ኤርትራ ዲፕሎማስያዊ፥ ወተሃደራዊ፥ ጸጥታዊ፥ ውሳነታት መን ይውስኖም ነይሩ? በየናይ መንግስታዊ መስርሕ፥ ን8 ዓመታት ዝኣክል ምሩኻት የብልናን ምባል ረብሕኡ እንታይ ኔሩ፥ ብዓይኒ ኣህጉራዊ ሕጊኸ ንኤርትራ ኣብ ምንታይ ደረጃ የውድቓ? ሕጂ ምሩኻት ነጻ ምፍናው ዝተወሰነሉ ምኽንያት እንታይ እዩ፥ ኣብቲ ውሳነ ኣየኖት መንግስታዊ ኣካላት ተሳቲፎም ወይ እንታይ ምምኽኻር ተገይሩሉ? ኤርትራ ካብዚ ጉዳይ እንታይ ከሲራ፥ ኤርትራ ኸ ኣብቲ ኩናት ምሩኻት ኔሮማ ዶ፥ እንተኔሮም ንስለኦም ንምሕላቕ እንታይ ተጌሩ፥ ድሕሪ ሕጂ ካብዚ እተሓሕዛ እንታይ ንመሃር፥ ቅድሚ ሸሞንተ ዓመት ኣብ እዋኑ ኩናት ኣጋጢሙ ከምዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ድማ እቲ ዘጋጠመ ኩናት በዚን በዚን ምኽንያት ኢዩ ኢሉ ከምዝኣምን እቶም ምሩኻት ድማ ፍቕዶም ክንድዚ እዩ ናብ ቀይሕ መስቀል ድማ ብወግዒ ነረክብ ክብል ዘይመረጸሉ ምኽንያት እንታይ እዩ? ብዛዕባ ዘጋጠሙ ኩነታትን ዝተኸተሉ ኣገባባትን መርሚራ ንህዝቢ ኤርትራ ርኽበታታን ተሓተትቲን እትገልጽ ሽማግለ ክትቀውም ዲያ፥ ናይ መወዳእታ ተሓታቲ ናይዚ ጉዳይ መንዩ ኪኸውን፥
እዞም ኣብ ላዕሊ ዘለዉ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቅዋም እትመሓደር፥ ልዕልና ሕጊ እምበር ልዕልና ሓደ ሰብኣይ ዘየመሓድራ ንብርቲ ሃገር እንተትኸውን ክሕተቱ ዝግበኦም ናይ ህዝቢ ኤርትራ ሕቶታት እዮም ኔሮም። የግዳስ እቲ ንህዝዝቢ ወኪሉ ነዞም ሕቶታት ክሓትት ዝኽእል ዝነበረ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ንባዕሉ ውግእ ተኣዊጁሉ፥ እቲ ድምጺ ህዝቢ ኪኸውን ዝኽእል ዝነበረ ናይ ብሕቲ ፕረስ ተሓይሩ፥ ስለዝኾነ ሓታቲ የለን። እቲ ተሪፉ ዘሎ ህዝቢ ከይሓትት ድማ ይትረፍ ጉዳይ ምሩኻትን ማዕዶን ጉዳይ ህይወቱን ናቕፍኡን ክሓትት ኣይፍቀደሉን እዩ።
እቲ ሓደ ክሓትት ዕድል ዘለዎ መራኸቢ ብዙሃን መንግስቲ እዩ። መራኸቢ ብዙሃን ኤርትራ ናብ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣብ ዘቕርቦ ሕቶታቱ ን8 ዓመታት መመላእታ ንህዝቢ ኤርትራ ምሩኻት የለዉን ክትብል ጸኒሕካ ሕጂ ግን ምሩኻት ከምዝነበሩ ጥራይ ዘይኮነ ብወግዒ ከምዝተፈነዉ ብመራኸቢ ብዙሃን ዓለም ተቓሊሑ ኣሎ 1) ስለምንታይ ህዝቢ ሓሶት ሓበሬታ ክወሃቦ ጸኒሑ መወዳእትኡ ውን ጉዳዩ ከሎ ብቐጥታ ብመራኸቢ ብዙሃን ዘይተሓበረ 2) ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ህጻናት ዝርከብዎም ዓሰርተታት ኣሽሓት እሱራት ገበኖም እንታዩ? በየናይ ሕጋዊ መስርሕ እዮም ተፈሪዶም? መዓስ እዮም ዝፍትሑ ዝብል ኪኸውን ኣይኮነን። እንታይደኣ ሕቶኡ ‘’ ክቡር ፕረሲደንት ንህዝቢ ኤርትራ ተመሓላልፎ ማዕዳን ምኽርን እንታይ ኣሎ ዝብል ሙኻኑ ብኣግኡ ፍሉጥዩ። ህዝቢ ድማ ካብቲ ንደቁን ህይወቱን ዘሳቕዮ ዘሎ ሰብኣይ ነቲ ዝወርዶ ዘሎ ስቓይ ከመይ ክቕበሎ ከምዘለዎ ምኽርን ማዕዳን ክሰምዕ ትጽቢት ክግበረሉ እዩ። ኣሳቓዩ ህዝቢ የሳቒ፥ ኣዳኻሪ የጣቕዕ፥ ህዝቢ ስቅያቱ ይቕጽል – ግን ከኣ ክሳብ መዓልቲ ትኣክል።


text:
ኣብ ቀንርኒ ኣፍሪካ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ድርቂ ንኢትዮጵያ፡ማእኸላይን ደቡባውን ሱማሊያን ጅቡቲን እናጥቐዐን ይርከብ
ሕቡራት መንግስታትን ዓለምለኸ ትካላት ረድኤትን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣብ ውሽጢ 60 ዓመታት እቲ ዝኸፍአ ብዝተብሃለ ናይ ድርቅ ቅልውላው ንዝሳቐዩ ሚሊዮናት ሰባት ረድኤት ንምቕራብ ልዕሊ ዓቕሞም ስለዝኾነን ሕፅረት ገንዘብ ስለዘጋጠሞምን ካብ ማሕበረ ሰብ ዓለም ተወሳኺ ሓገዝ ይፅውዑ ኣለው።
እቲ ኣብ ቀንርኒ ኣፍሪካ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ድርቂ ንኢትዮጵያ፡ማእኸላይን ደቡባውን ሱማሊያን ጅቡቲን እናጥቐዐን ይርከብ።ትካላት ረድኤት ከምዝበልኦ ግን እቲ ሓደጋ ኣብ ሱማሊያ ዝኸፍአ እዩ።ምትሓት ምህርቲ እኽሊ ምኽንያት ናህሪ ዋጋ ከምዝኾነ እተን ትካላት ይገልፃ ኣለዋ።ኣብ መንጎ መንግስትን ናዕበኛታት ኣል-ሸባብን ዝካየድ ቐፃሊ ዅናት’ውን ነቲ ሽግር ኣጋዲድዎ’ሎ።
ብመሰረት ፀብፃብ ሕቡራት መንግስታት ልዕሊ ሲሶ ህዝቢ ሱማሊያ ሰብኣዊ ሓገዝ የድልዮም።
ኣብ ቀረባ ኣል-ሸባብ ዓለምለኸ ትካላት ረድኤት ናብ ሱማሊያ ንኽምለሳ ዝዕድም መግለፂ ኣውፂኡ’ሎ።ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ነቲ መግለፂ ብታሕጛስ ተቐቢሉዎ።እንትኾነ ግን ይብላ ወሃቢት ቃል ዩን.ኤች.ሲ.ኣር መሊሳ ፍለሚንግ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ሰራሕተኛታት ቅድሚ ምምላሶም ናይ ደሕንነት መረጋገፂ ከምዝደልያ ኣፍሊጠን ኣለዋ።
ዓለም ለኸ ትካላት ንቶም ዝተጠቕዑ ሰባት ምግቢ፡ማይ፡መፅለልን ካልኦት መሰረታዊ ዝኾኑ ጠለባትን ንምምላእ ከቢድ ፃዕሪ እናገበሩ ከምዝኾኑ ይሕብሩ።
ፕሮግራም ምግቢ ዓለም ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ንዝርከቡ ሽዱሽተ ሚሊዮን ግዳያት ድርቂ እናመገበ ይርከብ።ወሃቢት ቃል እቲ ትካል ኤሚሊያ ካሴላ እቲ ቑፅሪ ናብ 10 ሚሊዮን ንኽዓቢ ትፅቢት ይግበር ይብላ።
ንሰን ብምቕፃል ኣብ ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ብፍላይ መጠን ጉድለት ኣመጋግባ ዝለዓለ እዩበላ’ሞ ‘’ብፍላይ ድማ ዶባት ኣብ ዝሰግሩ ህፃውንቲ እቲ መጠን 45 ሚእታዊ ምዃኑ ንሕናን መሻርኽትናን ተዓዚብና ኢና።’’ኢለን።
ትካል ህፃናት ሕቡራት መንግስታት ዩኒሴፍ ልዕሊ ክልተ ሚሊዮን ህፃናት ቀርኒ ኣፍሪካ ብጉድለት ኣመጋግባ ስለዝሳቐዩ ህፁፅ ናይ ህይወት ኣድሕን ስጉምትታት ምውሳድ ከምዘድሊ ይፅውዕ።እቲ ትካል ብውሳኽ ፍርቂ ሚሊዮን ህፃውንቲ ኣብ ህይወቶም ዓብይ ሓደጋ ገጢሙዎም ከምዘሎ ይሕብር።


text:
ፕረዝደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ኣመንቲ እስልምና ካብ ዝበዝሑለን ሽዱሽተ ሃገራት ናብ ኣሜሪካ ንከይኣትው ዝኽልክል ትእዛዝ ብቕልጡፍ ከፅንዐሎም ፀዊዖም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ተኸታታሊ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ፅሒፎም ኣለው።
‘’ዝፎኸሰን ስለ ፖለቲካዊ ምስሉይነትን’’ ክበሃል ናብ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ እገዳ ኣቕሪቡ ክብሉ ንናይ ባዕሎም ሚኒስትር ፍትሒ ኣጥቂዖም ኣለው።በቲ እገዳ ካብ ዒራቕ፤ሶሪያ፣ሊቢያ፣ሱዳን፣የመንን ሶማልን ናብ ኣሜሪካ ንዝጉዓዙ ዝትንክፎም እዩ።
ፕረዝደንት ትራምፕ ‘’ድሕነት ሃገርና ንምሕላው ናብ ኣሜሪካ ዝኣተው ሰባት ከቢድ ምፅራይ ንገብር ኣለና፤ኣብያተ ፍርዲ ግን ዝሕቱላትን ፖለቲካዊን እዮም ‘’ ክብሉ ፅሒፎም ኣለው ።
ሰበስልጣን ምምሕዳር ትራምፕ እቲ ትእዛዝ ናብ ኣሜኢርካ ዝግበር ጉዕዞ መጠኑ ዘውሕድ እምበር ናይ ጉዕዞ እገዳ ኣይኮነን ይብሉ።
ናይ ፕረዝደንት ትራምፕ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ግን ካብ ናይቶም ሰበስልጣን ዝተፈለየ እዩ። ’’ሰባት፣ሰብሙያ ሕጊን ኣብያተ ፍርዲን ከምድላዮም ገይሮም ክፅውዕዎ ይኽእሉ፤ኣነ ግን እንታይ ከም እንደልን እንታይ ከምዝኾነን እየ ዝዛረብ ዘለኹ፤ናይ ጉዕዞ እገዳ እዩ።’’ ኢሎም።
ድሕሪ ደቓይቕ ድማ ፕረዝደንት ትራምፕ‘’ሚኒስትር ፍትሒ ኣብቲ ናይ መጀመሪያ እገዳ ክፀንዕ ነይሩዎ፤ዝለስለሰን፣ብፖለቲካዊ ኣዘራርባ ትኽክል ዝኾነን መልእኽቲ ናብ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ኣቕሪቡ’ሎ’’ ብምባል ፅሒፎም።


text:
ኣይንፈላለ
ድሕሪ ናይ ዳርጋ 20 ዓመታት ሰፊሕን ዓሚቝን ምርምራዊ ዕዮ፡ እቲ ብምሕታም ‘ ኣይንፈላለ’ (2001) ዝጀመረ ምሕታም ተኸታታሊ ቅጽታት ናይ ክልተ ዕቑድ ፖለቲካዊ ታሪኽ ኤርትራ፡ ካልኣይ ቅጺ ‘ፈደረሽን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ’ (2006) ድሕሪ ምሕታሙ፡ ሕጂ ብምሕታም ሳልሳይ ቅጺ፡ ‘ኤርትራ፡ ካብ ፈደረሽን ናብ ጐበጣን ሰውራን’ ይዛዘም ኣሎ።
እዚ ሰለስተ ቅጽታት’ዚ፡ ውጽኢት ናይቲ ብ1997 ብማእከላይ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር፡ ክፍሊ ምርምርን ስነዳን፡ ዝተበገሰን ብብጻይ ኣለምሰገድ ተስፋይ ዝተመርሐን ፕሮጀክት ታሪኽ እዩ። እዚ ፕሮጀክት’ዚ ክብገስ እንከሎ፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ሜዳ፡ ኣብ ጨንፈር ምንቕቓሕ ብ1987 ዝነበረ ተበግሶ ምርምር ታሪኽ ኤርትራ፡ ንፖለቲካዊ ታሪኽ ኤርትራ ካብ 1940’ታት ክሳብ ሓርነታዊ ሰውራኡን ዓወቱን ክሽፍን ዓቢ ጥሙሕ’ኳ እንተነበረ፡ ብግብሪ ግን ካብቲ ቀዳማይ ክልተ ዕቑድ ክሓልፍ ኣይከኣለን። ኣብዚ ሰለስተ ቅጽታት ግን፡ ነዚ ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ኤርትራ ኣገዳሲ ናይ መሰጋገሪ እዋን’ዚ ብዕምቈትን ብዝርዝርን ተተሪኹ ስለ ዘሎ፡ እዚ ፕሮጀክት’ዚ ቀዳማይ ሽቶኡ ብብቕዓት ኣሳሊጡ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ነቲ ከም መቐጸልታኡ ክስዕብ ዘለዎ ምርምር ታሪኽ ሓርነታዊ ሰውራ ድልዱል ስነ- ኣገባባዊን ስነ-ታሪኻዊን መሰረት ኣንቢሩን ድሕረ-ባይታን መቓንን ኣቕሪቡን ምህላዉ ኸኣ፡ ዓቢ ኣበርክቶ እዩ።
ቀዳማይ ቅጺ ‘ኣይንፈላለ’ (1941--1950) ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ምምሕዳር እንግሊዝ ንዝነበረቶ እዋን ክሳብ ምውሳን ፈደረሽን ብሕቡራት ሃገራት ይትርኽ። ካልኣይ ቅጺ ‘ፈደረሽን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ (1951--1955) ከኣ፡ ካብ መሰርሕ ምትካል ፈደረሽን ክሳብ ምውራድ ቀዳማይ ምምሕዳር ተድላ ይሽፍን። እዚ ናይ መወዳእታን ሳልሳይን ቅጺ ‘ኤርትራ፡ ካብ ፈደረሽን ናብ ጐበጣን ሰውራን (1956-1962)’ ድማ፡ መስርሕ ዘገምታዊ ምፍሓቝ ፈደረሽንን ኣብ መወዳእታኡ ኸኣ ምልሓቕ ኤርትራ ብኢትዮጵያ፡ ምምስራትን ምስፍሕፋሕን ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራ (ሓራካ)ን ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ብተሓኤን ይትርኽ።
ኣብ ሰለስቲኡ ቅጽታት፡ ብ1600 ገጻት ብኣዝዩ ዝርዝራዊን ብጭብጥታት ዝተደገፈን መሳጢ ትረኻ፡ እዚ ኣገዳሲ መድረኽ መለጋግቦ ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ኤርትራ ቀሪቡ ኣሎ። ከም ኣብ ስነ-ፍልጠታዊ ምርምር ዝተመስረተ መጻሕፍቲ ታሪኽ ከኣ፡ ብቕዓቱ ኣብዚ ዝስዕብ ሰለስተ ረቛሒታት ይምርኰስ፤
Published in
Android Book App
- 2016
Pages in print
- 30
Language
- Tigrigna
Book Review
Leave a comment


text:
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣብ ዕለት 19 ሓምለ 2016 ንጻዕቂ መርድእ ኣብ ኤርትራ ብዝምልከት ኣኼባ ኣካይዱ። ትሕዝቶ ናይቲ ኣኼባ ዝዓበየ ክፋሉ እዚ ህዝቢ ሓዘን ተረኺቡ እናተባህለ ካብ ናብ ዝንቀሳቐሶ ዘሎ ንምዕጋት እንታይ ይገበር ኣብ ዝብል ዛዕባ ነበረ።
በዚ መሰረት ናይ መርድእ ምልክታ ኣብ ናይ ምልክታ ሰሌዳታት ይኹን ጐደናታት ንኸይልጠፍ ዝእግድ መምርሒ ሰነድ ቊጽሪ 56 ኣዋጅ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። እዚሰነድ ቊጽሪ 56 ኣዋጅ ኣብ ግብሪ ንኽውዕል ብምምሕዳር ዞባ ማእከል ጀሚሩዎ ኣሎ። ብኡ መሰረት ድማ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ናብ ኩለን ናይቲ ከባቢታት ምምሕዳርን ንኡስ ዞባታትን ተላኢኹ እቲ ሰነድ ከምዘለዎ ክግለጸለን ድሕሪ ምግባር፣ ነዚ መምርሒ’ዚ ዝጠሓሰ ዜጋ ድማ 5000 ናቕፋ ናብ ክፍሊ ሕሳብ ውሽጢ ሃገር ኣታዊ ንኽገብር ጽኑዕ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ ኣሎ።
ስለዚ ነፍሲ-ወከፍ ዞባ ትኹን ንኡሳን ዞባታት ኣብ ትሕቲ ምምሕዳረን ዝርከቡ ነባሮ ህዝቢ ክሕብራን መጠንቀቕታ ክህባን ይግባእ እናበለ ሓዘን ንኸይግበርውን ጽዑቕ ምክትታል ይገብር ከምዘሎ እቲ ዝመጸና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ስለምንታይከ ተኣዊጁ፣
- ህዝቢ ኤርትራ ደቁን ደቂ ደቁን ኣብ ፈቐዶ ቤት-ማእሰርትን፡ ምድረ-በዳን ሰሃራን፡ ባሕርን ዝጠፍእ ዘሎ እታ እንኮ ሓበሬታ ዝረኽበላ ኣብ ናይ ምልክታ ሰሌዳታትን ኣብ ጐደና ዝልጠፉ እዮም። ንነዊሕ ዓመታት ደሃይ ደቆም ዝተሰወሮምውን ወደይ/ጓለይ ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ ዝብል ምልክታውን ኣብኡ እዩ ዝርከብ።
- ኣብ ኤርትራ ናይ መርድእ ኩነታት ካብ መጠን ንላዕሊ ስለ ዝበዝሐ፣ ወግሐ ጸብሐ ነቲ ምልክታታት ዘንብቡ ሰባት ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ኩርናዕ ናይ ምልክታ ሰሌዳ ወይ ኣብ ጐደናታት ዝተለጠፈ ወረቐት ብዕስለ ጉጅለ ተኸቢቡ ስለ ዝርአ ሓደ ዘይተጸበዮ ሃንደበታዊ ናዕቢ ንኸይለዓል ስግኣት ስለዘለዎ ብዓይኒ ህ.ግ.ደ.ፍ. ነዚ ብጀካ ምእጋድ ካልእ ኣማራጺ የብለይን፡ ብምባል ብኣዋጅ ከዓግቶ ወሲኑ ኣሎ።
- ነቶም ዝልጠፉ ምልክታታት ቀሊጦም ዝጒሕፉ ሰራሕተኛታትውን ደሞዞም ኣብ ክንዲ ካብቲ ስርዓት ዝኸውን ካብቲ ህዝቢ ብመልከዕ መቕጻዕቲ ንምኽፋልን ብኡ ኣቢልካውን ምንጪ እቶት ንምርካብ ዝመሃዞ እዩ።
- ሎሚ ኣብ ኤርትራ፡ ምዉት ቀባሪ ስኢኑ፡ ሬሳ ኣብ ክንዲ ኣብቲ ዝኣምነሉ መቓብር ዝቕበር ኣብ ሕጓ ገዝኡ ንኽቕበር ዝግደደሉ ኩነታት በጺሑ ከምዘሎ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣጸቢቑ ይፈልጥ እዩ። ስለዚ ከምዚ ናይ ሎሚ ኣዋጅ ብጋህዲ ዘይተነግረ’ምበር ሬሳ ከፊልካ ናይ ዝቕበረሉ ኣገባብ፣ ሬሳ ምስ ሞተ ኣብ ገዛ ክቕመጥ የብሉን ናብ ዝብል ኣንፈት የምርሕ ከምዘሎ ንዕዘብ ኣለና።
ኣብ መደምደምታ ድማ ኩሉ ናይ ቀብሪ ስነ-ስርዓት ባዕሉ ማለት መንግስቲ ክገብሮ እዩ ዝብል ኣዋጅ ከይመጸ ኣይተርፍን’ዩ ዝብል እምነት ኣለና። ናይ ህዝቢ ባህልን ልምድን ክብርን ሓደ ብሓደ ክሰብሮም ጸኒሑ እዩ። እቲ ክኸዶ ዝጸንሐ መስርሕ ናብዚ ዝዓለመ ምዃኑ ግልጺ እናኾነ መጺኡ ኣሎ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ.ኣብ ናይ ህዝቢ ሓዘን ይኹን ሬሳ ኢዱ ዘእትወሉ ምኽንያት ኣይነበሮን። ሕማቕ መንግስቲ ምስ ቈልዓ ሰበይቲ ይበኣስ ከም ዝበሃል ግን ኣብ ውሽጢ መነባብሮ ስድራቤት ኣትዩ ዝበልዕዎን፡ ዝሰትይዎን ክቕይሰሎም ንርእዮን ንሰምዖን ኣለና።
ናብቲ ቀንዲ ጉዳይና ምልስ ኢልና ብዛዕባ መርድእ ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብና ከመይ ይሰርሕ ከምዝነበረ ብሕጽር ዝበለ ክንጠቅስ ንፈቱ ። ከም ባህልን ልምድን ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ሓዘንተኛ ስድራ-ቤት ከም መቃልሒ ሓዘኑ ዝጥቀመሎም ኣገባብ መራኸቢ ሰለስተ ዓይነት እዮም።
- ኣብ ገጠራት ኤርትራ ዝቕመጥ ሕብረተ-ሰብና ብመን ዕዉት ወለንተኛታት ተዳልዮም ብሓፈሻ ናብ ከባቢ ዓድታት ብፍላይ ድማ ዓጽመ ስጋ ዝርከብሉ ርሕቕ ዝበለ ወረዳታትን ኣውራጃታትን ዘማልአ ብንጥፈት ዚንቀሳቐሱ ኣጓብዝ ይለኣኹ። ሓመድ ድበ እንተኾነውን እቲ መርድእ ዝበጽሖ ኣካል ዝነበሮ መደብ ኣቋሪጹ ኣብቲ መዓልቲ ቀብሪ ይርከብ።
- ዓቕሚ ዘለዎ ስድራ-ቤት መዋቲ ብመንገዲ ፈነወ ሬድዮን ጋዜጣን ተጠቒሙ የርድእ፣ ከምኡውን ብተሌፎን ክርከቡ ዝኽእሉ ደዋዊሉ እቲ መርድእ ኣብ ውሽጢ ዉሱን ሰዓታት ኣብ ኩሉ ከምዝበጽሕ ይግበር ነይሩ። እዚ ኣገባብዚ ግን ብናይ ገንዘብ ዓቕሚ ዝትመን ኢዩ።
- ኣብ መብዛሕትኡ ኣብ ከተማታት ዝርከብ ሕብረተ-ስብና ካብ ኩሉ ተምሳል ዝተኣከቦ ስለዝኾነ ኣብ ቊጽሪ 2 ተጠቒሱ ዘሎ ምጥቃም ቀዳማይ ኣማራጺ ክኸውን ከሎ ዓቕሚ ምስ ዘይፈቅድውን እቲ ዝተሓተ ኣገባብ ናይ መዋቲ ስእልን ሓበሬታን ዝሓዘ ጽሑፍ ኣብ ናይ ምልክታ ሰሌዳታትን መናድቕን እናተለጠፈ እቲ ህዝቢ ናይ ሓዘን ተኻፋሊ ዝኾነሉ ልሙድ ኣገባብ መራኸቢ ነይርዎ። ከምኡ’ውን ገንዘብ ከፊልካ ኣብ ኣደባባያትን ናይ ከተማ ኲርንዓትን ብኣካል እናተንቀሳቐሱ ዘእዉዩን ይግበር ነይሩ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ነዚ ባህሊ’ዚ ብዝዓበየ ክድምስስ ከምኡ’ውን እተን ይውሓዳ ይብዝሓ ኣብ መዓልቲ ሓዘን ዝግበራ ቍንጣሮ ወጻኢታት ናብ ጅብኡ ንምእታው ዝገብሮ ዘሎ ስስዐ እዩ።
ስለዚ ነዚ ኣብ ላዕሊ ብዝርዝር ዝተጠቕሰ ኣገባብ መራኸቢታት ሓዘን ቀስ ብቐስ እናደኸመ ክቕጽል ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ መደምደምታ ድማ እንሆ ብኣዋጅ ከምዝእገድ ገይሩ።
ባህልን፣ ስሙር ደሞክርሲያዊ ግንባር ኤርትራ www.EriFront.com E-mail: uedf2012@gmail.com


text:
ንባባት፡ 2ተሰሎ 3፡7-12፤ 1ጴጥ 1፡13-21፥ ግ.ሓ.19፡27-ፍ፥ ሉቃ 21፡5-19 ምስባክ፡ኩሉ ዘፈቀደ ገብረ እግዚአብሔር፥ በሰማይኒ ወበምድርኒ፥ በባህርኒ ወበኩሉ ቀላያት። እግዚአብሔር ኩሉ ዝደለዮ አብ ሰማይን ምድርን አብ ባሕርን አብ ኩሉ ቀላያትን ገበረ መዝ. 135፡6።
መዝሙር፡ “ነቲ ንሰንበት ዝቀደሰ ንሱ ዘይነበረሉ ጊዜ አይነበረን ወዲ አምላኽ ክርስቶስ ንሱ ዘይነበሮ ጊዜ አይነብረን ንአኡ ክብሪ ይግብኦ። ንሰብ ብአርአያኡ ፈጠሮ ኩሉ አብ ኢዱ እዩ፥ ንሰማይን ምድርን ይገዝእ፥ ከም ዝደልዮ ገበረ አምላኽ ወዲ እግዚአብሔር”።
አምላኽ ኩሉ ጊዜ ምሳና አሎ፥ ሓንቲ ደቒቕ እኳ ዘይነበረላ ጊዜ የላን ስለዚ ንአምላኽ ምሳና ከምዘሎ ርኢና ንኽአል ሽዑ ሕይወትና ሓቀኛ መንነት ተፈጥሮን ሒዝና ከምእንኸይድ ክገብረና እዩ። ሓደ ካብቲ ከቢዱና ዘሎ አምላኽ አበይ ከምዝርከብ ጠፊኡና ሃዘው ንብል አሎና። ገለ ሰባት አምላኽ አብ ቤተ ክርስትያን ጥራሕ ገለ ኸአ አብ ኩሉ ስፍራ እባ ገለ ኸአ የለን እናበሉ አብ ናይ ምድንጋር ዓለም ከም እንነብር ገሮምና አለዉ። አምላኽ አበይ ይርከብ?
ዮሴፍ ዝተባህለ ሰብ ከም ኩሉ ሰቡ ድኃን ዝኾነ መነባብሮ ዝነበሮ ንሰባት ዘኽብር ግርማ ዝመልኦ እዩ ነሩ እንተ ኾነ ሓንቲ ዓባይ ጸገም ምስ ሰቡን ቆሞሱን ዘይተሰማምዕ ነራቶ፥ እዚአ ኸአ እግዚአብሔር አብ ኩሉ ስፍራ ስለ ዝነብር ቤተ ክርስትያን ምኻድ አየድልን እዩ፥ አብ ልቢ ነፍሲ ወከፍና አሎ እናበለ ነዕርኽቱ ይዛረብ ንርእሱ ኸአ ቤተ ክርስትያን ይኸይድ አይነበረን። ሓደ መዓልቲ ቆመሱ ነዚ ምስ ሰምዑ ንዮሴፍ ክበጽሕዎ እሞ ክዛረብዎ መዲቦም አብ ገዝኡ ከዱ። ብርቱዕ ቍሪ ክረምቲ አብ ዝነበሩ ጊዜ እዩ ነሩ፥ ናብ ገዛ ዮሴፍ ከይዶም ማዕጾ ኳሕክሑ ምስ አበሉ ዮሴፍ ነጸልኡ ተጎምጒሙ አብ ጥቓ ሓዊ ኮፍ ኢሉ እናሰሓነ ጸንሖም፥ ምስኡ ሓዊ ክስሕኑ ኸአ ዓደሞም። ብዛዕባ ቤተ ክርስትያን ዘይምምጽኡ ክዛረብዎ ከም ዝመጽኡ እኳ እንተ ሓሰበ ወላ ሓንቲ አይበልዎን። ክልቲኦም ብዛዕባ ኩነታት አየር ይዛረቡ ነሮም። ቆሞስ ካብቲ ዝነድድ ዝነበረ ዕንጨይቲ ባልባል ትብል ንዝነበረት ወሲዶም ንበይና ገበርዋ እንተ ኾነ ቀስ ብቐስ ካብ ሃልሃል ዝብል ክትጠፍእ አብ ሓሙኽሽቲ ትቕየር ዝረአየ ዮሴፍ ቀልጢፉ ነቲ መልእኽቲ ተረዲእዎ። አብቶም ቆመስ ምልስ ኢሉ አባቴ ጽባሕ ሰንበት አብ ቤተ ክርስትያን ክመጽእ እየ ኢልዎም። ከምታ ንእሽቶይ ዕንጨይቲ ክትነድድ ካልእ ዕንጨይቲ ዘድልያ ሓዊ እምነት ክህልወና ሓፍትናን ሓውናን የድልዩና ስለዚ ቤተ ክርስትያን ተድልየና እያ ኢልዎም ይብሃል።
ካብ ቤተ ክርስትያን ካብ አሕዋት ዝፍለ ብነፍስን ብስጋን እዩ ዝጉዳእ። አብ ሕይወት ቍምስና እንተ ረአና ገለ ሰባት ግጉይ ርድኢት እምነት ብምሓዝ ገለ ኸአ ምስ ካህን ወይ ምስ ሽማግለ ወይ እውን ምስ ሓደ ሰብ ተባኢሰ ኢሎም ይጠፍኡ ይርሕቑ። ንእኦም ቤተ ክርስትያን ብሰባት ከም ዝተሰርሐት ዝተፈላለየ ጠባይ ዘለዎም ዝሓቖፈት ምዃና ዘንጊዖም ካብ አምላኽን ሰብን ይጠፍኡ። እዚ ናይ ዘመና ጸገም እዩ ግን ምስ ሰባት ተባኢስካ ካብ አምላኽን ሕውነትን ምርሓቕ አብ ዝገደደ ጥፍአት እዩ ዝወስደና።
ትምህርቲ ሓዘል ዝኾነ ዛንታ ኢና ሰሚዕና። አብ ነፍስናን ከምኡ አብ ሕይወት ካልኦት አሕዋትናን ዘሎ እምነት ክንርኢ ዝሕግዘና እዩ። ዮሴፍ አብነት ናይ እቶም ጨሪሶም ካብ ቤተ ክርስትያንን አሕዋቶምን ዝጠፍኡ እዩ። ንሱ ቤተ ክርስትያን ብስም ከድካ ጸዲቕካ ማለት አይ ኮነን ካብ ዝብሉ እዩ እዚ ብመጠኑ ሓቂ እኳ ይሃልዎ አብ ዘይደለናዮ ጸገም ክወስደና ይኽእል እዩ። ንዮሴፍን ከምኡ ዝአመሰሉ አምላኽ አብ ኩሉ ስፍራ ስለ ዘሎ አብዘለኽዎ እንተ ጸለኹ ይአክል ብምባል ንሰባት ካብ ቤተ ክርስትያን የትርፉ እዚ ብፍላይ አብ ቆልዑትን አብ ትሕቲ ካልእ ዝነብሩን ይርከብ። ገለ ኸአ አለዉ አምላኽ አብ ቤተ ክርስትያንን አብኡ ዝገበር ስርዓተ አምላኽን ዝኾነ ጥራሕ እዩ ዝርከብ ብምባል ዝኾነ አብ ቤተ ክርስትያን ዘይከይድ ኩኑን እዩ ይብሉ፥ እዚኦም ክአ አብ አንጻር ዝኾነ ርድኢት ይወስዱና።
ናይ ሎሚ ወንጌል ብዛዕባ ከምዚኦም ዝአመሰሉ ይዛረብ። እቶም ሰባት አስማቶም ወይ መን ከምዝኾኑ አይንገርን ግን ምናልባት አርድእቲ ክርስቶስ ክኾኑ ይክእሉ እዮም። ብህንጻ ቤተ መቕደስ ቅድሚ 46 ዓመት ብሄረዱስ ብጽቡቕ አእማንን ንመባእ ብዝተዋህበ ስልማትን አጊጹ ዝተሰርሐ ይዛረቡ። ነቶም ዝሓቱ ዝነበሩ ህዝቢ ቤተ መቕደስ ቤት አምላኽ አብዚ ምድሪ እዩ፥ እቲ ስለማትን ግርማን ቤተ መቕደስ ከአ አብ አምላኽ ዘልኦም እምነት ብርቱዕ ከም ዝኾነ ይገልጽ። ኢየሱስ እዚ እትርእይዎ ዘሎኹም እምኒ አብ ልዕሊ እምኒ ኸይፈረሰ ዘይተርፈልን መዓልትታት ከመጻ እየን ምስ በሎም ክንደይ ደንጊጾምን ጉህዮምን ይኾኑ። ከም ናይ ነቢ ትንቢት ብ70 ዓ.ም. አብ ትሕቲ መሪሕነት ቲቶ ሮማዊ ጀነራል ቤተ መቕደስ ጨሪሹ ፈሪሱ። ድሕሪ እዚ ቤተ መቕደስ ዳግም ስለ ዘይተሃንጸ ክሳብ ሎሚ አይሁድ መስዋዕቲ አየዕርጉን እዮም። ምፍራስ ቤተ መቕደስ ምፍራስ መንነት እስራኤላውያን እዩ ምኽንያቱ ቤተ መቕደስ ማእከል እምነቶምን መንግስቶምን እዩ ነሩ።
እዚ ኢየሱስ ብዛዕባ ቤተ ምቕደስ ዝበሎን ነቶም ብግዚኡ ዝነበሩ ሰባት ጥራሕ ዘይኮነን ንነፍሲ ወከፍና ከይተረፈ ፍሉይ ትምህርትን ምልክትን አልኦ። እዞም ነዚ ቤተ መቕደስ ዝሰርሑን ዝሽልሙን ዝነበሩ ንሶም እዮም ነቲ ወዲ አምላኽ ዝኾነ ክርስቶስ ክቐትሉን ከጥፍኡን ዝሓስቡ ዝነበሩ። አብ ዝተሸለመ ቤተ መቕደስ ንአምላኽ ክርእዩ ካብ ከአሉ ስለምንታይ እዮም አብ ስጋን ደምን ዝለበሰ ወዲ አምላኽ ከለልይዎ ዘይክአሉ። ሰባት አብዚ ቤተ መቕደስ ጥራሕ ንአምላኽ አብዝርእዩሉ ደረጃ ምስ በጽሐ ሽዑ ዕንዎቱ በጺሑ። አብ ታሪኽ ከም እንርእዮ ብፍላይ አብ ገለ ዘመናት ሕይወት ደቂ ሰባት ክሳብ ክንደይ ሕሱርን ክብሪ ዘይብሉ ከም ዝነበረ ንርኢ። ውግእ ብምኽንያት ሃይማኖት፥ ንጹሓት ሰባት ሓንቲ ከይገብሩ ምቕታል፥ ንሰባት ከም ባራዩ ገርካ ምሓዝ እዝን ካልእን መለለዪ ታሪኽ ደቂ ሰብ እዩ። ሰባት መጠን ህንጻ ቤተ መቕደስ ከም ገዛ አምላኽ ጥራሕ ዝረአዩ መጠኑ ኸአ ነቲ ብአምሳል አምላኽ ዝተፈጥረ ሰብ አናኢሶም ይርእዩ። ግን እዚ አይ ኮነን ክኸውን ዘለዎ።
እምነትና ህላዌ አምላክ ብዝያዳ አብ ሰብን ከምኡ አብ ቤተ መቕደስ ክንርእዮ ከምዘሎና ይነግረና። ቅ. ጳውሎስ ንሰብ ቆሮንጦስ ከም ቤተ መቕደስ ቅዱሳት ከምዝኾኑ፥ ሰውነቶም ማኅደር መንፈስ ቅዱስ ከምዝኾነ ይነግሮም። ቤተ መቕደስ አምላኽ ምዃንኩምን መንፈስ አምላኽ አባኹም ኃዲሩ ምህላውንዶ አይትፈልጡን ኢኹም (1ቆሮ 3፡16)፥ ከምኡ ሰብነትኩም ቤተ መቕደስ ናይቲ ካብ አምላኽ ዝተቐበልክምዎ አብ ውሽጥኹም ዘሎ መንፈስ ቅዱስ ከም ዝኾነዶ አይትፈልጡን ኢኹም እምብአር ናይ ገዛእ ርእስኹም አይኮንኩምን (1ቆሮ 6፡19) ይብሎም።
ሓደ ክርስትያን ከም ናይ ሎሚ አርድእቲ ንአምላኽ አብ ዓቢ ህንጻን አብ ዝተሸለመን ቤተ መቕደስ ጥራሕ ክርእዮ ግን አብ ሰባት ክርእዮ ዘይከአለ ፍርቂ ናይ እቲ ታሪኽ ጥራሕ እዩ ዝነግር ዘሎ። ከምኡ ከምቲ አብቲ ዛንታ ዝተነግረ ንአምላኽ አብ ሰባት ጥራሕ እምበር አብ ቤተ መቕደሱ ክርኢ ዘይከአለ ፍርቂ ታሪኽ ጥራሕ እዩ ዝነግር ዘሎ። ክልቲኡ ብሓንሳብ ክኸይድ ይግባእ ማለት ህንጻዊ ቤተ መቕደስ ናቱ መግለጺ አልኦ ከምኡ ሰብ ብአርአያን አምሳልን አምላኽ ዝተፈጥረ ጸጋታት ዝተዓደለ ህንጻ አምላኽ ከምዝኾነ ኸአ ክንፈልጥ አሎና።
አብዚ ብዛዕባ ክብሪ ሰባትን መንነቶምን ክንሓስብ ይሕግዘና። ኩልና ብአርአያን አምሳልን አምላኽ ዝተፈጠርና ኢና ስለዚ ንሰብ ዝግባእ ክብሪ ከይነጉድል ክንጥንቀቅ አሎና። ሰብ ክቡር እዩ አምላኽ ከአ እዩ አኽቢርዎ። ክንጸልኦ ክንሓምዮ ሕማቕ ክንምነየሉ አይግባእን። ከንፍቅሮ ጽቡቕ ክንገብረሉ እዩ ድላይ አምላኽ። ክርስቶስ ክምህረና እንከሎ አርድእተይ እንተ ኾንኩም አብ ነነድሕድኩም ተፋቐሩ ይብለና። ፍቕርን ምክብባርን ክጎድል እንከሎ ሽዑ እዩ ዓለምና ዝበላሾ።
ናብራ ዓለም ሰሊጥኒ ወይ እውን ብገለ ሓሊፍለይ እዩ ኢልና ካብ አምላኽን ሰብን ከይንወጽእ ምጥንቃቕ የድልየና። አፍደገ ጥፍአት ዝወስድ ንሓውናን ሓፍትና ብመንፈስ ክንቀትል ዝፈታተነና ውሑድ አይ ኮነን በዚ ኢና ካብ ዝንአሰ ክሳብ ዝዓበየ ክነኽብርን ክነፍቅርን ዝግብአና። ጸላኢና ሰይጣን አብ መንጎና ዘራጊቶ አእትዩ ነገራትና ርክባትናን ሕውነትናን ክዘርግ ይፈታተነና አሎ በርቲዕና ንጸሊ አብ አምላኽ ርኢና ንኽአል።
ናይ ሎሚ ወንጌል አገዳሲ ነገር ይሓተና ንአምላኽ አብ ቤተ መቕደሱ አብ ስርዓት ሉጡርግያ አብ እነዕርገሉን ከምኡ አብ ነነድሕድና ዘሎና ርክብ ክንረኽቦ ከም እንኽእል ክንፈልጥ አሎና። ክንሓስበሉ ዘሎና ንሰባት ብጠምባዮም ነኽብርን ንፈቱን ግን እዚ ዝግብኦም ኮይኑ ዘይኮነ አምላኽ አብዞም ሰባት ክኸብርን ክፍቶን ዝግብኦ ስለ ዝኾነ እዩ። በዚ ምኽንያት ሕይወትና አብ ውሽጢ ቤተ ክርስትያንን ካብኡ ወጻእን ሓደ ቀጻሊ ግብሪ አገልግሎት ንሓደ አምላኽ ነቲ አብ ነፍሲ ደቂ ሰብን አብ ቤተ መቕደስን ዝነብር ገርና ክንርእዮ ይግባእ።
ኢየሱስ አብ ጉዕዞ ሕይወት ዘደናግሩ ንሓቂ ሸፊኖም አብ ጽልእን ፍልልይን ጥልመትን ዘአትዉ ክነግር እንከሎ ከይትሰሓሓቱ ተጠንቀቁ ብዙኃት አነ እየ እቲ ዘመን ከአ ቀሪቡ እዩ እናበሉ ብስመይ ኪመጽኡ እዮም አይትስዓብዎም እናበለ የጠንቅቐና። አብዚ መጀመርያ ባዕልና አብ ምድኃን ነፍስና ክንገብሮ ዘሎና ክንሓስብ አሎና። አፍልጦ እምነትና ክህልወና ቅ. መጽሓፍ ቃል አምላኽ ስለ ዝኾነ ንሓቂ አብኡ በቲ ቤተ ክርስትያን እተስተምህረና ክንረኽቦ፥ ትውፊትን ባህልን እምነትና ዕሞቑን ተረዲእና ብእምነት ክንዓቢ የድሊ። እምነት ብባህግን ተስፋን ጥራሕ ክነብር የብሉን ብሓቂ ንእምነትና ክነብሮ አሎና።
አብ ቀዳመይቲ ንባብና ጳውሎስ አብርቲዕና ንምድራውን ሰማያውን ምንባርና ክንሰርሕ የበራትዓና። ጽቡቕ ተግባር ፍረ ናይ እቲ ብህድአት ዝተዓየ ግብሪ እዩ። ጽቡቕ ግብሪ ነባርን ጽቡቕ ፍረን ዝህብ እዩ። ጽቡቕ ግብሪ ጥዑያት ክርስትያን ይገብረና፥ ጥዑይ ፍረ ክሳብ እንፈሪ ጸኒዕና ክነብር ይግብአና። ትህኪት ንሕልናና ንናብራና ንርክባትና ንኹሉ ይቐትል ነዚ አመልኪቱ ቅ. ጳውሎስ አብ ናይ ሎሚ መልእኽቱ “አባኻትኩም ሃካያት አብ ዘይሥርሖም ዚአትዉ ሓንቲ ሥራሕ ዘይብሎም ከም ዘለዉ ሰሚዕና አሎና” (2ተሰ 3፡11) እናበለ ትህኪት ንክርስትያን አይናቱን ምዃኑ ይገልጸልና።
ክርስትያን አብ ሓቅን ፍቕርን ጸኒዑ ዝነብር ንቅድስና ርእሱን ካልኦትን ቀዳምነት ሰሪዑ ዝነብር ክኸውን እንከሎ ሞት ይኹን ካልእ ጸገማት ክመጽኦ እንከሎ ሓንቲ ዘፍርሕ የብሉን። ካባን ዝድለ ዘሎ ከመሎና እምነትና ጸኒዑ ዘሎ እንታይ አሎ ዘሰክፈና ኢልና ክንርኢ እሞ ንምጽአት ጎይታ ነቒሕና ክንጸንዕ ስንድዋት ንኹን።
ሰንበት ዘቅድስት እምብአር አብ አምላኽ አሚና ንቃል አምላኽ ክፍሊ ሕይወትና ገርና ብግዙፍን ግዝያውን ነገራት ከይተጸሎና አብ አምላኽ ዝወስደና መገዲ ሒዝና ክንጉዓዝ ብዳግም ክነበራበር ዝሕግዘና እዩ። አብ ሓላፍን ግዝያውን ጥራሕ ልብና ከይገበርና ሓንቲ መዓልቲ ሕይወት ክትሓልፍ እያ አብ ቅድሚ አምላኽ ክትቀውም እያ እሞ እንታይ ስንቂ ሒዘ አሎኹ ኢልና ንርእስና ክንሓስብ ምቹእ ጊዜ ኢና ዘሎና።
ኦ አምላኽ ምስቶም እሙናትካ ኮይነ ቅድስና ዝመልኦ ሕይወት ክመርሕ ሓግዘኒ ንበሎ ነዚ ኸአ የብቅዓና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ክልተ ዓብዪ ፅልዋ ዘለዎም ሶማሊያዊያን ሃይማኖታዊ መራሕቲ ፆም ረመዳን ምኽንያት ብምግባር ናዕብን ህውከት ክንፀግ ፀዊዖም።
ሚሊዮናት ኣመንቲ ምስልምና ኣብ ዙሪያ ዓለም ንሓደ ወርሒ ዝዘልቕ ፆም ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ጀሚሮም ኣለው።
ብኻሊእ ዜና ወታደራዊ ቤት ፍርዲ ሶማሊያ ንሓሙሽተ ዕጡቓት ኣል-ሸባብ ሞት ፍሪዱ።
ኣብ ከተማ ቦሳሳ ኣብዝተጋብአ ፍርዲ እቶም ተጠርጠርቲ ኣብ ፑንትላንድ ቦምብ ንምትኳስን ንሰባት ንምቕንፃልን መኪና ምሉእ ቦምብ ፅዒኖም ከለው እዮም ኣብ ቁፅፅር ውዒሎም።ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ እውን ሸውዓተ ኣባላት ኣል-ሸባብ ኣብ ቦሳሶ ሞት ተፈሪዱዎም እዩ።
ብዝተኣሳሰረ ኣል-ሸባብ ኣብ ደቡባዊ ሶማሊያ 44 ዓመት ዝዕድሚኡ ብእምኒ ቐጥቂጡ ብሞት ቀፂዑ።ኣል-ሸባብ ኣብ መርበብ ሓበሬቱኡ ከምዝገለፆ እቲ ሰብ ካብ ከተማ ባይድዋ 60 ኪሎ ሜትር ሪሒቑ ብዕልግና ብምፍፃም ብሞት ከምዝተቐፅዐ ይሕብር።


text:
ኣብ መጭወይትን መቕተልትን ኤርትራዊ ነጋዳይ ብዝተሓሓዝ አባል ፖሊስ ኡጋንዳ ዝኾነ ካፕቴን ምስ ክልተ ካልኦት ውልቀሰባት ኣብ ቀይዲ ኣትዮም። መዋቲ ኤርትራዊ መንእሰይ ዳኒኤል ወልዱ ወደ 32 ዓመት ኾይኑ ኣብ ከተማ ጁባ ደቡብ ሱዳንን ከተማ ካምፓላ ኡጋንዳን ዝነጥፍ ዝነበረ ነጋዳይ’ዩ።
ወሃቢ ቃል ፖሊስ ኡጋንዳ ሚስተር አንድረው ኪዋሲ ንመንግስታዊ ጋዜጣ ዴይሊ ቪዥን ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ተኸሳሲ ካፕቴን ሃኪም ማንጀኒን ካልኦት ክልተ ተሓባበርቱን፡ንዳኒኤል ኣብ ባንክ ኡጋንዳ 2 ሚልዮን ዩሮ ገንዘብ ከምዘለዎ ምስ ፈለጡ፡ ናይ ጀርመን ቪዛ ክንረኽበልኻ ብዝብል ሽፋን ከምዝቐረብዎን ምስዚ ብዝተሓሓዝ ድማ ክልተ ባንክታት እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ ምርመራ ከምዝርኸባ ይገልጽ።
እዞም ሰለስተ ውልቀሰባት ምስ መጭወይትን መቕተልትን ዳንኤል ወልዱ ብዝተሓሓዝ ክሲ ተመስሪትዎም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝርኸቡ`ውን እቲ ወሃቢ ቃል ፖሊስ ኡጋንዳ ንመራኸቢ ብዙሃን እታ ሃገር ገሊጹ`ሎ።
ወዲ 32 ዓመት መንእሰይ ዳኒኤል ወልዱ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝተፈላለዩ ንግዳዊ ንጥፈታት ተዋፊሩ ዝነበረ ክኸውን ከሎ፡ ኣብታ ሃገር ብዝተፈጥረ ዘይምርግጋእ ናብ ከተማ ካምፓላ ኡጋንዳ ምግዓዙን ኣብ ጥቅምቲ 27 ድማ ካብ ዓይኒ ቤተሰቡን ፈለጥቱን ምስዋሩ ዓዕሩኽቱ ይገልጹ።
ኣብ መጀመርታ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ሰሙን ድማ ፖሊስ ኡጋንዳ ዳንኤል ኣብ ቡዝያ ዝበሃል ኣብ ዶብ ኬንያን ኡጋንዳን ዝርኸብ ቦታ ሞይቱ ከምዝተረኽበ ንስድራ ቤት ኣፍሊጦም።
ስድራ ቤት ዳንኤል፡ ሬሳ ወዶም ሒዞም ትማሊ ናብ ኤርትራ ብምኻዶም ክንረኽቦም ኣይኽኣልናን። መስርሕ ፍርዲ እቶም ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ዘለዉ ተጠርጠርት’ውን ምስ ምምላስ ስድራ ዳንኤል ናብ ኡጋንዳ ከምዝቕጽል ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ይገልጽ።
ንወሃቢ ቃል ፖሊስ ኡጋንዳ ሚስተር ኣንድሪው ኪዋሲ ንምርኻብ ዝተኻየደ ተደጋጋሚ ፈተነ ግን ኣይተዓወተን።
ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ ንስድራ ቤትን ፈተውትን መንእሰይ ዳንኤል ወልዱ ጽንዓት ይሃብኹም ይብል።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ገብር ኄር መልአከ ገነት ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ
መልአከ ገነት ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ፡ ካብ ኣቦኦም ኣቶ ዕቁበ ጊዮርጊስ ወልደ ኢየሱስን ኣዲኦም ወ/ሮ ወለተ ትንሣኤ ኃይለሚካኤልን ኣብ ትውልዲ ዓዶም ክትሞኣውሊዕ ሃገረ ሓማሴን ወረዳ ሎጎ ጭዋ ተወልዱ።
ኣብ 12 ዓመት ዕድሚኦም የኔታ ዕቁበ እንድርያስ ዓስቡ ዘእምባ ደርሆ ኣብ እምኒ ጸሊም ሓዲሮም ስለዝነበሩ፡ ካብኦም ካብ ፊደል ክሳብ ንባብን ቃል ትምህርትን ቁም ጽሕፈትን ተማህሩ።
ናብ ኢትዮጵያ ትግራይ ኣውራጃ እንድርታ ፍሉይ ስሙ ደብረ ኃይላ ዝተባህለ ገዳም ከይዶም ካብቶም ውሩይ መምህር ገብረ ሕይወት (ጎሞሎ) ናይ ቅኔን ኣጋባቡን ብዝግባእ ተማሂሮም ብመምህርነት ተመረቑ። ብተወሳኺ ድማ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ደብሪ ኻብ መምህር ፈለቀ ኣቋቋም ተማህሩ። ካብዚ ብምቕጻል ናብ ክፍለ ሃገር ጐንደር ኣውራጃ ደብረ ታቦር ከይዶም፡ ኣቋቋምን ይትበሃሉን ኣጠናቐቑ።
ብድሕርዚ ናብ ሽዋ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ከይዶም፡ ኣብ ውሽጢ ቤተ መንግሥቲ ቅ.መምህር ቤተክርስቲያን ኣትዮም፡ ካብቶም ብቑዕ ናይ ኣርባዕተ ጉባኤ መምህር ትርጓሜ መጻሕፍቲ ዝኾኑ፡ ዶክተር የኔታ ኣየለን መምህር ኅሩይን፡ ትርጓሜ ቅዱሳት መጻሕፍትን መጻሕፍተ ሊቃውንትን ኣቡሻህርን ባህረ ሓሳብን ብዝግባእ ተማህሩ።
መልኣከ ገነት ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ ነዚ ብዝርዝር ዝተገልጸ ትምህርቲ ብዝግባእ ምስ ተማህሩ ብ1928 ዓ.ም.ግ 1935 ዓ.ም.ፈ ብርቱዕ ኵናት ስለዝተጀመረ ንትሽዓተ መዓልትን ትሽዓተ ለይትን እኽለ ማይ ከይጠዓሙ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተኣሲሮም ድሕሪ ምልቃቖም ናብ ትውልዲ ዓዶም ሃገረ ኤርትራ ኣተዉ። ማለት ኣብ ደብረ ድማህ ገዳም እንዳ ኣቡነ መርቆሬዎስ ኣትዮም ናይ ቅኔ ትምህርቲ ምሂሮም ብዙሓት ተማሃሮ ኣፍረዩ። ብድሕሪኡ መልአከ ገነት ሞገስ ናብ ከተማ ከረን ከይዶም ንውሑድ ዓመታት መሃሩ።
መልአከ ገነት ናይ ማኅበር ሓዋርያት ዋና መስራቲ ኪኾኑ ከለዉ፡ ብምክትል ሊቀ መንበርነትን ብዋና ጸሓፍነትን ዝለዓለ ኣርኣያ ዝኸውን መምርሕን ስራሕን ዘበርከቱ እዮም።
ዘይሞተ ሰብ ዝንቀሳቀስ ሬሳ እዩ
ስእሊ ግና ዘይንቀሳቐስ ሕያው እዩ
ካብ ናይ ሰብ ኃይሊ ናይ ስእሊ ኃይሊ ይብርትዕ
ሰብ ክድቅስ (ክመውት) ከሎ ንሱ ኾፍ ኢሉ ስለ ዝጽጋዕ
ኦ ስእለይ ካብ ዕድመይ፡ ዕድሜኻ ይነውሕ
ሰላምታይ ኣቕርበለይ ንመጻኢ ትውልዲ
ንስኻ ስለ ዘይትኸዶ ነቲ ኣነ ዝኸዶ መንገዲ
ቅዱሳት ጽሕፋቶም ፍቕሪ እግዚኣብሔርን ፍቕሪ ሓድሕድን ኣብ ልቢ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ስለዘኅደሩ፡ “ኣየ እቶም ሊቅ እቲኦም” እናበሉ ኬዘክርዎም ዝነብሩ ጽሑፋት እዮም።
ብተወሳኺ ኣብ ናይ መንግሥቲ፡ ሚኒስትሪ ዜና በቲ ጊዜቲ (ክፍሊ ማስታወቂያ) ዝበሃል ዝነበረ ኣዳላዊ ጋዜጣ ዕለት ሰንበት ኮይኖም ኪሰርሑ ኸለዉ በቲ ኻብ ቋንቋ ግእዝ ዝረኸብዎ ናይ ስነ ጽሑፎም ብስለት ንምሁራን ዓለም ዘደንቕ ምንባሩ ይፍለጥ። ንምሳሌ ኣብቲ ኣብ ጥንታዊ ምሳሌ ዝጸሓፍዎ ኣብ እግሪ ስእሎም ዝርከብ ጥቕሲ ናይ ዓለም ከንቱነት ናይ ወዲ ሰብ ሕልፈት ዜስተምህር ፍልስፍናኦምከምዚ ይብል።
“እዚ ሞገስ እዩ ትብሉኒ ኣነ ግና ምሳሌኡ ደኣ እምበር ሞገስ ኣይኮንኩን ሞገስ ሓደ እዩ፡ ኣነግና ሓደን ብዙሕን እየ። ሞገስ ኣብ ሓደ ቦታን ኣብ ሓደ ገዛን እዩ ዝርከብ፡ ሞገስ ሎሚ ኣሎ፡ ጽባሕ እንድዒ ድሕሪ ጽባሕ ግና ብርግጽ የሎን። ኣነግና ዓለም ክሳብ ዘሎ ምሳኻትኩም ምስ ህልዋን ኣሎኹ፡ ይኹን ደኣ እምበር ንሱ ኪሓምም ዘይትሓም ንሱ እንተ ሞተ ዘይትመውት ሓንቲ ነገር ሂቡነ ኣሎ። ንሳ ድማ ብሰለስተ ቀለማት ዝቖመት ስሙ እያ። ክሳብ ዘሎኹ ካባይ ኣይክፈልያን እየ” ብምባል ዝሃብዎ ሓደራ ንዅልና ዘተሓሳስበና ቃል እዩ።
ብሓጺሩ ታሪኽ ሕያወት መልኣከ ገነት ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ ከምዚ ይመስል።


text:
‘ትማሊ ሰንበት ኣብ ሊብያ ዝተፈፀመ ቅትለት ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣዳም ዝተፈፀመ ነውራምን ኣረመኔያዊን ግብሪ ስለዝኾነ ብፅኑዕ ዝኹነን’ዩ’ ይብል ማሕበረ-ሰብ ዓለም።
ቢሮ ኮምኒኬሽን ኢትዮጵያ ሎሚ ከምዝሓበሮ ‘እቲ ብቪድዮ ዝተዘርገሐ ስእሊ ጉጅለ ፈጠራ ራዕዲ ተፃርዩ እቶም ግዳያት ኢትዮጵያዊያን ምኻኖም ተረጋጊፁ’ሎ’ ይብል።
እቲ መንግስታዊ መግለፂ ወሲኹ ብጠንቂ’ቲ ቅትለት መሪር ሓዘን ከምዝተሰመዖን ንቤተሰብ ሕዙናት ፅንዓት ይሃብኩም ኢሉ’ሎ።
መንግስቲ ኣሜሪካ ብወገኑ ‘ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ፣ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያዊያን ዝወሰዶ ስጉምቲ ጨካንን ኣረሜናዊን’ ክብል ኮኒንዎ።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታ፣ኣብ ሕ/ሃ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ነቲ ግፍዒ ኮኒኖምዎ። ከምኡውን ኣማኻሪ ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ 'ግዳያት ጉጅለ እስላማዊ መንግስቲ፣ኢትዮጵያዊያን ወይ ክርስትያን ጥራሕ ኣይኮኑን።ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣዳም ዝተፈፀመ ግፍዒ'ዩ' ኢሎም።


text:
መራሕቲ ቤተ-ጣማን ቤተ-ሚናስን፣መጀመርያ ተሻቂልና ነይርና ይብሉ
ኣብ ጉዳይ ገዳም ዋልድባ ኣማእኪሉ ዝላዓሉ ምስሕሓባትን ስክፍታታትን ብዝምልከት፣ንሓለፍቲ ማሕበራት ቤተ ጣማን ቤተ ሚናስን ከምኡውን ኣማሓዳሪ ወረዳ ማይፀምሪ ኣዘራሪብና‘ለና።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ኢትዮዽያ ዝትግብሮ ፕሮጀክት ሽኮር፣ንገዳም ዋልድባ ዝትንክፍ ድዩ ዝብል ኣሰሓሓብን ኣካታዕን ሕቶ ኣበጊሱ ኣብ‘ዚ ቅነ’ኳ ኣብ ማይ ፀምሪን ሽረን ኣኼባታት ተሳሊጡ‘ሎ።
መንግስታዊ ፕሮጀክት ሹኮር ወልቃይት፣ንገዳም ዋልድባ ዝትንክፍ ድዩ? ኣብ ዝብል ሕቶ ሪኢቶኦም ዝሃቡ ባህታውያንን ፈለስትን እቲ ገዳም ”ስክፍታና ናብ መንግስቲ ኣቅሪብና ኣለና።መጀመርያ ፕሮጀክት ሹኮር ክጅምር‘ዩ፣ነቲ ገዳም‘ውን ከራኽስ‘ዩ ዝብል ሓበሬታ ምስ ሰማዕና ሰንቢድና ነይርና።ዳሓር ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ምስተራኸብና ግና ስክፍታና ተመሊሱ፣ዕጉባት ኢና” ይብሉ።
ኣማሓዳሪ ወረዳ ማይ ፀምሪ ኣቶ ሹሻይ መረሳ ብወገኖም”ፕሮጀክት ሽኮር ወልቃይት፣ንገዳም ዋልድባ ፈፂሙ ኣይትንክፍን” ኢሎም።ብድሕሪ‘ቲ ምስሕሓብ፣ልምዓት‘ቲ ከባቢ ዘይደልዩ ሓይልታት ከምዘለው‘ውን ወሲኾም ገሊፆም።


text:
ኤርትራ ክትሃንጾ እትደሊ ቍጠባዊ ስርዓት፣
ማሕበራዊ ፍትሒ ዘረጋግጽ ምዃኑ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ።
ኤርትራ ክትሃንጾ እትደሊ ቍጠባዊ ስርዓት፣ ድሌት ዝበዝሐ ህዝቢ ዘርውን መነባብሮኡ ዘመሓይሽን፣ ኣብ መላእ ሃገር ድማ ምዕሩይ ዝርግሐ ዘለዎ፣ ግላዊ ወፍሪን ተበግሶን ውድድርን ዘተባብዕ፣ በዚ መገዲ’ዚ ድማ ተመጣጣኒ ዕቤት ብምፍጣር ማሕበራዊ ፍትሒ ዘረጋግጽ ቍጠባዊ ስርዓት ምዃኑ፣ ነዚ ዕላማ’ዚ ኣብ ግብሪ ዘውዕል ስትራተጂ ከኣ ብቐንዱ ኣብ ርእሰ-ምርኰሳን ሱታፌን ህዝቢ ዝተመስረተ ከምዝኾነ፣ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ።
እቲ “ምርጫና፣ ውሑዳት ዘይብሕትዎ መላእ ህዝቢ ዝሳተፎ ወፍሪ’ዩ” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ሓተታ፣ ብቑዕ ትሕተ-ቅርጺን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ብምውዳድ፣ ውሽጣዊ ሰብኣውን ባህርያውን ዓቕሚ እናበራበርካ ንናይ ውሽጥን ወጻእን ወፍሪን ቍጠባዊ ንጥፈትን ምቹእ ባይታ ምንጻፍ ግደ መንግስቲ ስለዝኾነ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውሽጣዊ ዓቕሙ፣ ህዝቡን ጸጋታቱን ተመርኲሱ ወሰንቲ ስርሓት የካይድ ከምዘሎ ኣነጺሩ።
“ብሕታዊ ወፍሪ ምስ ዓበይቲ ኩባንያታት ወጻኢ ጥራይ ኣተኣሳኢርካ ዝርአ ኣይኮነን” ዝበለ እቲ ሰሙናዊ ሓተታ፣ ዕቤቱን ኣገዳስነቱን ምስ ዝኾነ ናይ ወጻኢ ወፍርታት ከተነጻጽሮ ዘይከኣል፣ ኣብ ህንጸት ሃገርን ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝቢን ዓቢ ተራ ዝጻወት ከም ምልማዕ ጀራዲን፣ ንኣሽቱ ሸቐጣ-ሸቐጥን ዝኣመሰለ መጠነ ንኡስ ዋኒን’ውን ኣካል ብሕታዊ ወፍሪ ብምዃኑ ዝያዳ ክተባባዕን ክድገፍን ከምዘለዎ ኣብሪሁ።
እቲ ሰሙናዊ ሓተታ ኣብ መወዳእታ፣ ግዳማዊ ወፍሪ ብኣድማዕነት ኣብ ረብሓ ሃገር ክውዕልን ንሓዋሩ መሻርኽቲ ናይ ውሽጢ ወፍሪ ዝኾነሉ ዕድል ንኽፍጠርን፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ጽላታት ቍጠባ ውሽጣዊ ዓቕሚ ምምዕባል ወሳኒ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
******* ኣ.ዜ.ኤ ********


text:
House of DVF መደብ ቴሌቭዥን አብ ዝሓለፈ ሰሙን “ነታ ዝምነያ ጓል-አንስተይቲ ብኸመይ ከምዝኾንኹ” ብዝብል አርእስቲ ካብ ጥቅምቲ 1-28,2015 አብ ዘካየዶ ውድድር ኤርትራዊት ፌቨን ዮሃንስ ተዓዋቲት ኾይና’ላ።
ፌቨን ንውድድር ሒዛቶ ዝኣተወት ቴማ “ካብ ኤርትራ ንመዓስከር ስደተኛታት ሱዳን፡ንሓበን ህዝበይን ንብርትዐ አደይን ተሰኪመ ተጓዒዘ” ዝብል`ምንባሩ ትገልጽ።
እዚ መደብ ቴሌቭዥን አብ ዝካየዶ ውድድር ክውንነት (ሓቅነት) 10 ደቂ-አንስትዮ ይመርጽ። እተን ደቂ-አንስትዮ ብክልተ ዙር ውድድር ተዓዋቲት ትምረጽ። ቀዳማይ ዙር ውድድር ብደያኑ ዝውሰን ኽከውን ከሎ ካልኣይ ዙር ውድድር ግን ብድምጺ ህዝቢ’ዩ ተዓዋቲት ትፍለጥ። አብ ቀዳማይ ዙር እቲ ውድድር ደያኡ ነዚ ዝስዕብ መለኽዒታት ዘማልኣ 5 ደቂ-አንስትዮ ናብቲ ካልአይ ዙር ክሓልፋ ይመርጹ። 35% መቦቆላዊነት፡ 35% ምስ ቴማ ውድድር ዘለዋ ምትእስሳርን 30% ድማ አብ አቃውማ ይምርኮስ። አብ ካልአይ መድረኽ ዝሓለፋ ድማ ብድምጺ ህዝቢ ተዓዋቲት ትምረጽ። ተዓዋቲት ወናኒት FIAT500 X መኪና ትኸውን።
በዚ መሰረት ፌቨን ዮሃንስ ተዓዋቲት FIAT500 X ዝዓይነታ መኪና ኾይና`ላ።ፍላይ ማንታኣ ሄለና`ውን ናይ`ቲ ዓወት ብማዕረ ትቛዳሲት ኔራ፡
ምስ ቪኦኤ ኣብ ዝገበርኦ ዕላል፡ ሓበን ህዝብኻን ሃገርካን ተሰኪምካ ምኻድ ይጸቕጣሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ንምስማዕ ይኸአል።


text:
መንዩ ሰብ መንዩ እንስሳ ርእይቶይ ኣብ ጽሑፍ ግርማይ የማነ
ኣሕፈሮም ብእምነት
መንዩ ሰብ መንዩ እንስሳ ብዝብል ኣርእስቲ ግርማይ የማነ ዝተባህለ ሰብ ንዝጽሓፎ ጽሑፍ መስከረም ከም ሓደ ዓቢ ቍምነገር ዘለዎ ኣርእስቲ ገሩ ኣብ ወብሳይቱ ለጢፉዎ ርእየ ኣዝዩ ገሪሙኒ። መንዩ ሰብ መንዩ እንስሳ ክፈልጥን ክፈላልን ዘይክእል ሰብ እንተልዩ ከኣ እዚ ዝኽተል ርእይቶይ ክሕግዞ ተስፋ እገብር።
ሰብ ማለት እቲ ብኣርእያ ስላሰ ዝተፈጥረን ንጽቡቕን ክፉእን ክፈላሊ ዝኽእል ኣእምሮ ዝተዓደለን ናይ ብሓቂ እቲ ዝመስሎን ዝኣምነሉን ሓቂ ዝብሎን ክገልጽ ዝኽእል ናይ ሎሚ ጥራሕ ዘይኮነ ናይ ጽባሕ ንደቁን ደቂ ደቁን ንሃገሩን ራህዋን ሰላምን ቅሳነትን ከውርስ ብሕልና ዝሰርሕን ዘውርስን ብሉጽ ፍጥረት እዩ።
እንስሳ ማለት እቲ ንሰብ ኣብ ዕለታዊ መነባብሮኡ ክሕግዝን ክሰርሕን ዝተፈጥረ ባዕሉ ብድሌቱ ዘይኮነ በቲ ዋንኡ ሰብ ዝመደበሉን ዝሓሰበሉን ዝነብር ሰብ እንተደለየ ዝሓርዶ እንተዘይደለየ እውን ዝሸጦ ዝልውጦ ናይ ባዕሉ ውሳነን ምርጫን ዘይብሉ ሰብ ዝገበሮ ኮይኑ ዝነብር ፍጥረት ኢዩ።
እቲ ናይ ተፈጥሮ ህያቡ ምስ ትሓድገ እሞ ንሱ ብዘይመረጾን ዘይደልዮን መንገዲ ካልኦት ብዝገመረጹሉን ዝወሰኑሉን ኣሜን ኢሉ ዝቕበልን ዝመሓደርን ሰብ ከኣ ካብ ሰብ ብምርጫኡ ኣብ እንስሳ ተለዊጡ ኣሎ ማለት እዩ።
ኣቶ ተወልደበርሃን ገብረ ኣብ ትሕቲ እቲ “ሚኒስተራትና ምምሕዳራውን በጀታውን ስልጣን የብሎምን-መልሲ ንመስከረም” ዝብል ኣርእስቲ ኣብ 9 መጋቢት 2017 ዘውጸኦ ጽሑፍ ኣነ ከም ዘንበብኩዎን ዝተረድኣንን ብዛዕባ ሓዋላ ኢዩ። ተወልደብርሃን ነቲ ብስደት ኤርትራውያን ሃገር ተጠቃሚት ኢያ ዝብል ኣባሃላ ገሊኦም ምናልባት ኣውን እቲ ንሱ ዝጠቐሶ ኣበሃህላ ዶር. ሙሴ ምስግና ኣብ ረድዮ ኣሜሪካ ንዝሃቦ ርእይቶ ክኸውን ይኽእል እዩ። ተወልደብርሃን ሓደ ዜጋ $100 ወይ $200 ዶላር ኣብ ገለ ኣዋርሕ ወይ ኣብ ዓመት ንስድርኡ ስለ ዝሓወለ (ዝለኣኸ) ሃገር ብዙሕ ተጠቃሚት ኣይገብራን ኢዩ ክብል ገሊጹ። እዚ ማለቱ ግን ሰብ ንስድርኡ እንተሓገዘ ሃገር ወይ መንግስቲ ኣይትሓገዘትን ማለቱ ኣይመስለንን።
እቲ ኣበሃህላ ኤርትራ ኣፍራዪ ዜጋኣ ጥዒሙዎን ቀሲኑን ኣብ ሃገሩ እንተዝተርፍ ብዝያዳ መፍረየ ንማለት ይመስለኒ። ብዓብዪ ቁጽሪ ካብ ሃገር እንዳ ወጸ ነዚ ንእሽቶ ገንዘብ ስለ ዝልኣኸ ጥራሕ ሃገር ተጠቃሚት ኣይኮነትን ዝብል ሓቀኛ ስነ ሞጎት ተወልደብርሃን ከኣ ብርእይቶይ ቅኑዕ እዩ። እዚ ማለት ሰብ ከምዚ ናይ ኤርትራውያን ከፊኡዎን ካብ ጭቆናን ግፍዕን ክሃድም ጥራሕ ኣይኮነን ዝስደድ። ሃብታም እውን ንግዱ ኮነ ትንህርቱ ከዕብን ከማዕብልን ዝሓሸ ናብራ ክነብርን ብሕጋዊ መንገዲ ይስደድ ወይ ሃገር ይቕይር እዩ። ተወልደብርሃን ኩሉ ዜጋ ኣብ ሃገሩ ጥዒሙዎ ክነብርን ንስደት ክጸልእን ምምናዩ ከኣ ኣብ ሃገሩ ኮይኑ ንመሰሉን መሰል ህዝቡን ክቃለስን ንሃገሩን ንመንነቱን ንመጻኢ ወለዶኡ ክሰርሕን እሞ ነቲ ዘይምዕሩይን ዘይሕጋውን ስርዓት ጸራሪጉ ከልግስ ምሓሸ ማለቱ ይመስለኒ። ብርግጽ ከኣ እቲ ክኸውን ዝግብኦ ዝነበረ ሓቂ ንሱ እዩ።
ብተመክሮ ካብ ንርእዮን ንፈልጦን ካብቶም ሃገሮም ገዲፎም ዝስደዱ ኣህዛብ ክንደይ ካብ ሚእቲ’ዮም ጠቕሊሎም ንሃገሮም ዝምለሱ ንዅላትና ስዉር ኣይኮነን። ኵሉ ብሞያ ዝሰልጠነን ዘይሰልጠነን መንእሰይ ሃገር ገዲፉ ስለ ስተሰደ ሃገር ትጥቀም ኣላ ዝብሉ እንተልዮም ብፍላይ ከኣ ተማሂርና ዝብሉ ፊደል ዝቖጸሩ እንተዀይኖም ግን ብሓቂ ከምኡ ኮይኑ ስለ ዝኣምኑሉ ዘይኮነ ተልእኮ ጥራሕ እዩ። እዚ ከኣ ከም ብዓል ግርማይ የማነ ተስፋይ ተወልደ ዝቕበሉዎን ዝምድሩሉን ጥራሕ ዘይኮነ እቲ ስርዓት ኣሚኑሉ ህዝቢ ብኣማኢት ኣሽሓት ሃገሩ ገዲፉ ንኽስደድ ዝሰርሓሉ ዘሎ ቀንዲ መስርሕ እዩ።
ኣቶ ተወልደብርሃን ኣብ ናይ 10 መጋቢት 2017 “ትፈልጡ’ዶ ሃገርና ቢሊዮናት ዶላራት ከም ትሕሰም? ካብ መንን ስለምንታይን?” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቱ እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ መንግስቲ እንተ ዝነፍዕ እቶም ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣብ ደገ ዝነብሩ ዜጋታት ንሃገሮም ብዝተፈላለየ ወፍሪ፡ ገንዘቦም ኣብ ናይ ሃገሮም ባንክታት ብምቅማጥ፡ ብሓዋላ፡ ብቱሪዝምን ካልእን እታ ሃገር ዝያዳ ተጠቃሚት ምኾነት ኔራ ምባሉ ከኣ ነቲ ፊደል ዝቖጸረ ንኽርድኦን ንኽኣምኖን ብዙሕ ዘጸግም ኣይኮነን። ኣብ ዓለም ብዙሕ ኣሽሓት ኤርትራዊ ዜጋ ኣሎ። እዚ ኤርትራዊ ዜጋ ከኣ ኵሉ ብዘይ ሕግን ኣገባብን ብሊብያ ገሩ ዝተሰደ ኣይኮነን። ብስራሕ፡ ብትምህርቲ፡ ብንግዲ፡ ከምኡ’ውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብ ደገ ዝነብርን ገንዘብ ዘለዎን ህዝቢ ኣሎና። መንግስቲ ውሕስነት እንተዝህቦ ከኣ እዚ ህዝቢ እዚ ገንዘቡ ኣብ ሃገሩ መውፈረ ዝብል ቍጠባዊ ትንተና ኣቶ ተወልደብርሃን ዝድገፍ እምበር ክንቀፍ ዝግብኦ ኣይኮነን።
ህዝቢ ንኸይስደድ እናተቓወምካ ነቲ ድሮ ኣብ ስደት ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ገንዘቡ ኣብ ሃገር እንተዘእቱ ኢልካ ምዝራብ ከኣ ጌጋ ከም ዘይኮነ ብዓል ኣቶ ግርማይ ንኽርድኡዎ ስለዘይደለዩ ወይ ዓቕሚ ስለዝሓጽሮም እምበር ዋላ ሓንቲ ዝተሓላለኸ ዘደናግር ጕዳይ የብሉን።
ስለምንታዩ ሓቂ ምዝራብ ወይ ምእማኑ ዘሸግረና? እቲ መንግስቲ ንኹሉ ማዕጾ ስለ ዝዓጸዎ ሃገርና ተጠቃሚት ኣይኮነትን። ኣይኮነን ቁሩብ ኣዋህሊሉ ንሃገሩ ተመሊሱ ንህዝቡን ንሃገሩን ክጠቅም ዝኽእል ሰብ ዋላ እቲ ኣብ ሃገር ዘሎ ህዝቢ እውን እንተ ኾነ ብኢዱን እግሩን ተታሒዙን ተኾርሚዩ ከም ዝነብር ተገሩ ምህላዉስ ሕቡእ ኣይኮነን። ኣቶ ተወልደ ሓዋላ ኣይጠቅምን ኢዩ ኣይበለን። እኹል ኣይኮነን ግን ይብል ኣሎ። ሃገር ህዝባን ኣፍራዪ ዜጋኣን እንዳ በረሰ ሃገር ጽቡቕ ኣላ ክብል ዝኽእል ሰብ እንተ ሃሊዩ ግን ሕጂ’ውን ዕቡድ ወይ ከምቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ዘይሰብ ጥራሕ እዩ።
ንምዃኑ ስለ ምንታይ ኢዩ መንግስቲ ንደቂ ሃገር ወፍሪ ዝኽልከል ዘሎ? ስለምንታይ መንግስቲ ባጤራ ክልውጥ ተገዲዱ? ስለምንታዩ መንግስቲ ህዝቢ ገንዘቡ ከም ዝደለዮ ካብ ባንክ ከየውጽእ ዝኽልክል? ስለምንታዩ ህዝቢ ገንዘቡ ኣብ ክንዲ ኣብ ባንክ ኣብ መተርኣሱ ከቐምጦ ዝግደድ ዘሎ? ግርማይ የማነ ነዚ ሕቶ’ዚ ክምልስ ዓቕሚ ይኹን ሕልና የብሉን። እንተ ዝህልዎ ነዞም ክልተ ኣባሃላታት ንኽፈላልዮም ኣምበይ መጸገሞን ነይሩ።
ስለዚ ሓውና ግርማይ ዝነቓሕካ መሲሉካ እምበር ኣቶ ተወልደብርሃን ኣብ መስመሩ ኢዩ ዘሎ። ንስኻ ግን ከምቲ ሰብ ዝበሃል እንታይ ምዃኑ ዝገለጽናዮ ብርእስኻ ስለ ዘይትኸይድ ንዝተባህለ ትደጋግም ኣሎኻ። ሓዋላን ወፍርን ፈላሊኻ ክትርኢ እውን ኣይከኣልካን። ንምዃኑ ህዝቢ ኤርትራ ብጽቡቕ ይነብር ኣሎ ዝብል እምነት ድዩ ዘሎካ? ኣበይ ሃገር ዲኻ ትነብር? ኣብ ሃገርከ ዘመድ ወይ ሰብ የብልካን ዲኻ? ሕጂውን ሃገርና ነቲ ኣብ ሃገሩ ዘሎ ዜጋ ስራሕ እንተ ዘይፈጢራ ህዝቢ ብሓዋላ ክነብር ኣይክእልን ኢዩ፡ ዜሩ ዜሩ ሃገር ብቁጠባ ምልማሳ እውን ክትቅጽል ኢያ። ተጠቃሚት ክትከውን ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ዘሎ ህዝቢ ብወፍሪ ተተባቢዑ ገንዘብ ዘለዎ ብገንዘቡ ጕልበት ዘለዎ ከኣ ብጕልበቱ ብምስራሕ ሃገር ከማዕብልን ስራሕ ንመንእሰያት ክፈጥርን እንተ ተኻኢሉ ጥራሕ እዩ። ስለዚ ናተይ ምኽሪ ንዓኻን ከምዚ ናትካ ርእይቶ ዘለዎም ዜጋታትን እዘን ዝስዕባ ኢየን፡-
- እቲ ኣቶ ተወልደብርሃን ተጋራጫዊ መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ ዝበልካዮ ኣብ ላዕሊ ዝዘርዘርኩዎ ደረጃካ ዘርኢ ኢዩ። ምኽንያቱ ሃገር ካብ ስደት ዝነብሩ ዜጋታታ ሓዋላ ጥራሕ ኣይኮነትን ትጽበ። ወፍሪ፡ ሳይንስን ተክኖሎጂን፡ ክእለትን ሞያን፡ ቱሪዝም ካልእ ብዙሕን ትጽበ። ንዓኻን ዝኸማኻን ግን ነዚ እቲ ስርዓት ስለ ዘይደልዮ መስሓቕ ኢዩ።
- ተወልደበርሃን ነቲ ብውልቅና ንፈልጦ ብስነ ጽሑፍ ንኹልና ብሓባር መልእኽቲ የሕልፍ ኣሎ። ኩሉ ጽሑፋቱ ናይ ተባዕ ሰብ ጽሑፍ ኢዩ። ብሃገሩ ዝግደስ ምዃኑ’ውን ካብ ጽሑፋቱ ምርዳእ ከቢድ ኣይኮነን። ይብል ኣሎ ሃገርና ብቁጠባ እንተ ዘይዓበየት ሃገራዊ ረባሓና ክህሰ ኢዩ። ህዝብና ኣብ ገዛእ መሬቱ ሓሪሱን ነጊዱን ከይ ነብር ይስደድ ኣሎ ይብለካ ኣሎ። ንስኻን ከማኻን ግን ንስደት ከተተታባብዑ ንሕሰም ህዝብን ሃገርን ካኣ ከተናውሑ ጸደፍደፍ ትብሉ ኣለኹም። መንግስቲ ኤርትራ ስደት ከም ዘተባብዕ ኣብ ኣደባባይ ዓው ኢሉ ክዛረብ ንሰምዕ’ኮ ኣሎና ኢና። ስለዚ ንዓኻን ከማኻን ዝኣመሰሉ መሳርሕቲ ሒዙ ከምኡ እንተ በለ ኣይገርመናን ኢዩ።
- ተወልደብርሃን ሓሳብ የበግስ ዘይተገብረን ክግበር ዘሎዎን ኣብ ዝብሉ ካኣ ብዙሓት ኣርእስትታት ኣበጊሱ ኣሎ። ርግጸኛ ኢየ ተወልደብርሃን ኩሉ ዝብሎ ከኸውን ይኽእል ኢዩ ካብ ዝብል ከም ዘይነቅል። ምኽንያቱ ንሱ ውልቀሰብ ኢዩ። ሓሳብ የልዕል ሰብ ይሓስበሉን ይካታዓሉን ዝዓበየ ርእይቶን ሓሳብን ካኣ ናብ ግብሪ ዘይቅየረሉ ምኽንያት የሎን። ንስኻን መሰልትኻን ግን ሓቂ ክትጻወሩ ስለ ዘጸግመኩም ንረብሓ ሃገርን ህዝብን ዘይኮነ ትዓሚትኩም ነቲ መንግስቲ ዝሓገዝኩም ስለዝመስለኩም ንምሁራትን ናይ ቍጠባ ክኢላታትን ከተነኣእሱ ትጓየዩ ኣሎኹም።
- ተወልደብርሃን ዘልዕሎም ዘለዉ ጉዳያት እውናውያን ኢዮም። ቅድሚ እዚ ንስኻ ክትካላኸለሉ ትፍትን ዘሎካ መንግስቲ ብቓልዕ ኣብ 25 ዓመታት ዝገበርናዮ ነገር የሎን ዝሃነጽናዮ ትሕተ-ቅርጽታትውን ስኣን ዝከናኸኖ ዓንዩ ዝበለ ባዕሉ እቲ ፕረሲደንትኻ እምበር ተወልደብርሃን ኣይኮነን።
ኣብ መወዳእታ ምኽረይ ንኣቶ ተወልደብርሃን ገብረ
ኣቦታትና ክምስሉ “ብዕራይ ናብ ዘበለ የብል ዕርፊ ኣጽንዕ” ይብሉ። ንስኻ ነቲ ንሶም ህዝቢ ብቓልዕ ክዛረበሉን ክመያየጠሉን ዘይደልዩዎ ኣርእስትታት ብምልዓልካ ርእሶም ከም ዝሓመሙ ፈሊጥካ ዕርፍኻ ኣጽንዕ። ህዝቢ ብጥምየት ክሳቕዩን ብፍርሕን ራዕድን ከይደቀሰ ከም ዝሓድርን ሃገሩ ገዲፉ ጥይትን ፈንጂን ከይፈርሔ ክስደድ እናገበሩን ህዝቢ ኤርትራ ካብዚኦም ራህዋን ሰላምን ቅሳነትን ክርከብ ትጽቢት ክትገብር የብልካን። ኵሉ ብመዓልቱ ክሓልፍን ራህዋ ክመጽእን ምዃኑ ግን ታሪኽ ዘረጋግጾ ሓቂ እዩ። ንስኻ ኮነ ካልኦት ደቂ ሃገር ንመሰል ህዝብኹምን ሃገርኩምን ትገብሩዎ ዘሎኹም ቃልስን ተስምዕዎ ዘሎኹም ድምጽን ከኣ ነቶም ክሰምዑን ክመሃሩን ዝደልዩ እምበር ነቶም ብድሌቶም ተፈጥሮኣዊ ሰብነቶም ዝገደፉን ካብ ብርእሶም ብርእሲ ካልኦት ከነብሩ ዝመረጹን ኣይኮነን። ኣጆኹም ቀጽሉዎ።
ዝኽርን ክብርን ንስዉኣትና!!
ዓወት ንሓፋሽ


text:
ንቕሑ! ታሕሳስ 2015 | ኣብ ስድራ ቤትካ ሰላም ምግባር
ንቤትካ ካብ ዓውደ ውግእ ናብ መዕቈቢ ኽትቅይራ ትኽእል ኢኻ
ገበር
ባእሲ ስድራ ቤት ብኸመይ እዩ ዚልዓል፧
ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ እተገልጸ ባእሲ ልሙድ ድዩ፧
ገበር
ኣብ ቤትካ ንዚልዓል ባእሲ ብኸመይ ደው ተብሎ፧
ኣብ ቤትካ ኣብ ክንዲ ጽልኢ፡ ሰላም ምእንቲ ኺህሉ ነዚ ዚስዕብ ሽዱሽተ ስጕምታት ውሰድ።
ገበር
ኣብ ቤትካ ብኸመይ ሰላም ተስፍን፧
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ጥበብ ሰላም ኣብ ዘይብሉ ቦታ ሰላም ኬስፍን ይኽእልዶ፧ ነዚ ምኽሪ እዚ ኣብ ግብሪ ዘውዓልዎ ሰባት እንታይ ከም ዚብሉ ንርአ።
ንስድራ ቤት
ንፍልልያት እትሕዘሉ መገዲ
ንስኻን መጻምድትኻን ዘይትቃደዉ ዀይኑ ተሰሚዑካዶ ይፈልጥ፧
ዓሳ ኣንበሪ እነዉ!
ሓደ 80 ቶን ዚምዘን ዓሳ ኣንበሪ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ጭራኡ ንላዕሊ ኣውጺኦም ኪሕንብስ ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧
ርእይቶ መጽሓፍ ቅዱስ
ነፍሲ
ነፍሲ ዘይትመውት ድያ፧ ካብ ኣካል እተፈልየት ድያ፧
ካብ ከባቢ ዓለም
ኣትኵሮ ኣብ ኤውሮጳ
እዚ እዋናዊ ዜና እዚ ኼገርመካ ብዚኽእል መገዲ ምስ መጽሓፍ ቅዱስ ይተሓሓዝ እዩ።
መሐበሪ ርእሰ ነገር ንቕሑ! 2015
ብርእሰ ነገር እተሰርዐ መሐበሪ እቲ ኣብ 2015 እተሓትመ ዓንቀጻት ንቕሑ!
ተነዲፉ ድዩ፧
ኣካል ደቂ ሰብ ቍስሊ ንምሕዋይ ዘለዎ ኽእለት
ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት ነዚ ኽእለት እዚ ብምቕዳሕ ኣብ ሓደስቲ ዓይነት ፕላስቲክ ዘተኣታትውዎ ዘለዉ ብኸመይ እዮም፧
ኣብ ኢንተርነት ዝወጸ ተወሳኺ ዓንቀጻት
ብምድህሳስ ምንባር
ጄምስ ርያን፡ ጽሙም ኰይኑ እተወልደ፡ ጸኒሑ ኸኣ ዓይነ ስዉር ዝዀነ እዩ። ኣብ ህይወቱ ናይ ሓቂ ዕላማ ኺህልዎ ዝሓገዞ እንታይ እዩ፧


text:
ቪድዮ
ላዕለዋይ ኮሚሽነር ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ፊሊፖ ግራንደ ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ሊብያ ዝርኸብ ቤት ማእሰርቲ ፍልሰተኛታት ስደተኛታት በጺሖም። ንሶም ነዚ ምብጻሕ ዝፍጽሙ ዘለው ኣብ ማእኸል ሰብኣዊ ቅልቅውላውን ምንቅስቃስ ስደተኛታት ካብን ናብን ሊብያ እዩ። ንሶም ድሕሪ’ቲ ምብጻሕ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣብተን 40 ቤት ማእሰርትታት ዘሎ ኩነታት ንምምሕያሽ ኣብ መንጎ ሕቡራት ሃገራት፡ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታትን ሰበ ስልጣን ሊብያን ዘሎ ምትሕብባር ክሕይል ጸዊዖም።
መውሃቢ ርእይቶ ኣብ ፈይስቡክ
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 20, 2017
ዋሽንግተን ዲሲ፡ ንዳግማይ እገዳ ፕረዝደንት ትራምፕ ብምቅዋም ሰልፊ ተኻይዱ
-
ጥቅምቲ 19, 2017
መስርሕ ዲቪ ሎተሪ
-
ጥቅምቲ 19, 2017
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማላዊያን ንመጥቓዕቲ ሞቃዲሾ ብምኹናን ሰልፊ አካይዶም
-
ጥቅምቲ 19, 2017
ዋሺንግተን ዲሲ: ተቓውሞ ንእገዳ መገሻ ምምሕዳር ትራምፕ
-
ጥቅምቲ 18, 2017
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ 122 ስደተኛታት ካብ ከተማ ትሪፖሊ ምዕጋቶም ሓቢሮም
-
ጥቅምቲ 17, 2017
ቃለ መጠይቕ ምስ ዶ/ር ኣስመረት ኣሰፋው በርሀ ካብ ዩኒቨርሲቲ ካሊፎርንያ


text:
ኣብ ታርክ ሕዝቢ ኤርትራ ይኩን ቃልሱን ተበራርዮም ዝስዓቡ ገዛእቲ ንሕዝቢ ኤርትራ ንምብርካኩ ቅድሚ ተቶካሲ ኣጽዋር ምጉራቶም ገርብ ብሓክላ ዝብል ውዲታዊ ስነ – ሓስብ ሒዞም’ዮም መግዝእቶም ዝፍሉሙ ዝነበሩ ታሪክ ድማ እዚ’ዩ ዝምህረና።
ፍርያት ናይ’ዚ ሓስብ ዝኮኑ ገለ ውሕዳት ደቂ ሃገር ድማ ኣይትሳእኑን ንኣብነት ታሪክ ዝጓሓፎም ማሕበር ሓድነት ምስ ኢትዮጵያ ናይ ልዕሊ ፍርቂ ዘመን ኣብነት’ዮም።
ሕዝቢ ኤርትራ ድማ ስጋብ እዛ ዕለት እዚኣ ብሕማቅ ናይ ጥልመት ታሪክ ይዝክሮም ኣሎ።
እምብኣር ወያነን ላክቱን ንሕዝቢ ኤርትራ ንምብርካኩን ምድካሙን ኣብ መሬት ኩሉ ዝካኣሎም ጌሮም ምስላጥ ምስ ኣበዮም ዘበግስዎ ዊዲታኣዊ ስነ-ሓሳብ ስመሪዝም’ዩ፥ነዚ ስነ – ሓሳብ ኣብ ግብሪ ንምፍታኑ ዝተመርጹ ባእታታት ድማ
1- ኣብ ኤርትራ ቅድም ኢሎም ገበን ዝፍጽሙን ካብ ሃገር ዘምለጡን ብገበን ዝሕተቱ።
2 – ኣብ ኤርትራ ተወልዶም ዝዓበዩ ንኤርትራዊያን ዝመስሉ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ።
3 – ኣብ ኤርትራ ዝነብሩ ዝነበሩ ምስ ወራር ወያነ ናብ ኢትዮጵያ ዝተመልሱ ተዛረብቲ ትግርኛን ካልእ ቓንቓታት ኤርተራ።
4 – ብቀሊሉ ክታለሉ ክከድዑኡን ዝክእሉን ጽቡቅ መጻኢ ዘይብሎም ቀቢጸ ተስፋ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ።
5 – ካብ ስድራቤቶም ጀሚሮም ምስ ሃገሮምን ሕዝቦምን ሱሮም ዝበተኩን ዘይሓላፍነታዊያን።
6 – እዞ’ም ክብ ኢሉም ዝተጠቅሱ ንካልኦት መታን ክጽልዉ ኣብ ክሊ ዕድመ መንእሰያት ክኮኑ ሓደ ካብ’ቲ ንስነ – ሓሳብ ስመርሪዝም ከቁሙ ዝትሓሪዩ ባእታታት’ዮም።
ነዚ ንምትግባር ድማ ኣብ ኣዋሳን መቀለን ደብረዘይቲ ነዞም ክብ ኢሎም ዝተጥቅሱ ንምስልጣንን እኬባታትን ብተድጋጋሚ ሳምንታት ዝወሰደን ኣማኢት ኣሽሓት ዶላር ዝተመወለሉ ስልጠናታት ከም ዝትካየደ ካብ ካብቃላት ስልጠንቲ ስመርሪዝም ኣብ መራከቢ ቡዙሓን ስሚዕናዮ ኢና ገና ውን ይስርሓሉ ኣሎ።
ስለ’ዚ ወያናዊ ስመሪዝም ዘምጽኦ ለውጢ ከም ዘየለ ሕዝቢ ኤርትራ ብፍላይ መንእስያት ኣብ ወጸኢ ዝነብሩ ነዚ ስራም ዊዲት ገና ብኣግኡ ዝነቅሕሉን ዝምክትዎ ዘልዉ ውን እንተኮኑ ነዚ ሰራም ወያናዊ ስመሪዝም ወትሩ ክንነቅሑሉን ትኩርነቶም ከዛይዱ ይግባእ።
መስረትዊ ተልእኮ ወያናዊ ስመርሪዝም
( ስመር)
———————————
1 – ታሪክን ቃልስን ሕዝቢ ኤርትራን መሪሒ ወድቡ ህግ ኣብ ማሕበርስብ ዓለም ብሕማቅ ከም ዝንበብ ምግባር።
2 – ሃገር ክሃንጽን ከልምዕን ዝክእል እቲ ክፋል ሕብረተስብ መንእስይ ብምኻኑ ቀዳማይ ታርጌት ምግባሩን ኣብ ሃገሩን ሕዝቡን መንግስቱን ጽላኣት ከም ዘሕድር ምግባር።
3 – ዘየለ ኩነታት እናፍጠርካ መንእስያት ካብ ሃገር ከም ዝኩብሉሉን ካብ ልምዓታዊ መድባት ሃገሮም ከም ዝቦኩሩ ምግባር።
4 – ኣብ ስደት ብፍላይ ኣብ ኤሮፓን ኣሜርካን ምስ ኣተዉ ረጊኦም እንተ ተምሂሮምን ሰርሖምን ኣንጻር ስነ -ሓሳብ ወያናዊ ስመርሪዚም ስለ ዝከውንን ኣብ መድባት ልምዓትን ህንጸትን ንከይሳተፉ ሓያል መድናገሪ ብምፍጣር ጽልኣት ሃገሮም ከም ዘሕድሩ ምግባር።
5 – ካብ ሃገር ወጽኦም ናብ ስደት ኣብ ዝዑዓዙሉ ሓድገኛ መገዲ ንክጥቀሙ ጎስጋሳት ምግባር ንዘጋጥሞም ሓደጋታት መንግስትን ህግድፍን ከም ዝሕቱትሉ ምግባርን ኣብ ሕዝቢ ነዊጺ ምፍጣር።
6 – ኣብ ልዕሊ ሕዝብን ሃገርን ኤርትራ ተነቢሩ ዘሎ ማዕቀብ ንከይልዓል ማሕበረስብ ዓለም ንግዚኡ ክኣምኖም ዝክእል ወረታት ምዝርጋሕ።
7 – ኣብ ወጸኢ ሃገራት ዝርከቡ ብሓፍሻ ኣብ ኣብ መድባት ልምዓት መታን ከይሳተፉ ምፍርራሕ።
8 – ውዳበ ሓደ ንስዕረትና ክከውን ስለ ዝክእል ኣብ ደገ ዝርከቡ ኣብ ሃገራዊያን ማሕበረ ኮማትን ማሕበራትን ወዘተ ዝኣመሰሉ ውዳቤታት ንከይሳተፉ ኣብ ዘክይድዎ መድባት ሕውከት ምፍጣር።
9 – ተነቅፍቲ ዝኮኑ ጉዳያት ሕቶ ስብኣዊ መሰል፥ሕቶ ህጻናት፥ሕቶ መንእስያት፥ሕቶ ድቂ ኣንስትዮ ብዝከፋኤ ምልክዑ ከም ዝልዓል ምግባር ብተመሳሳሊ ኣብ ጸለመ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስት ግንባር ብዝልዓለ መልክዑ ክስርሓሉ ።
10 – ድሮ ነዚ መድባት ንምዕዋት ኣብ ስራሕ ሜድያታት ኣስና፥ሬድዮ ኤረና ፥ሬድዮ ወግሕታ ወዘተን ናይ ፓልቶክ መድባትን ሰማዒ ንክረከባ ኣብ ኣብያተ ሻሂ ኣብያተ ምግብን ብፍላይ ኤርትራዊያን ኣብ ዝታካከብዎ ከም ዝደጋገም ምግባር ሓሶት ምስ ዝድጋገም ሓቂ ስለ ዝመስል።
11 – ድሮ ኣብ ስራሕ እትርከብ መርማሪት ኮምሽን ስብኣዊ መስላት ወድብ ሕብራት ሃገራት ትሕዝቱኡን ሓቅነቱን ብዘየገድስ ኣጀንዳኣ ንከተተግብር ኣብ ሓሶትን ሰንዓን ክስታት ምሕጋዝ።
12 – ወፍሪ ዋርሳይ ንልምዓት ወፍሪ ባርነት ብምባል ክግለጽ።
13 – ንመንግስትን ግንባርን ሕዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘመልክዕን ዘሓይልን ውጻኢታዊ መድባት ልምዓትን ዕብየትን ፍጹም ካብ ምግላጽ ምቁጣብ።
እዚ ገል ክፋል ካብ’ቲ ማእልያ ዘብሉ ሽርሕታት ወያናዊ ስነ – ሓስብ ስመርሪዝም ምካኑ ኩሉ ክርድኦ ይግባእ ብፍላይ ድማ መንእስያት።
እምብኣር ሃገር ስማእታት ኤርትራ ሳላ ንቅሓት ሕዝባን መንእስያታን ቡቁዕ መርሕነትን’ያ ማእለያ ዘብሉ ሽርሕታት ጠሓሒሳ መበል 25 ዓመት ናጽነትን መከተን ንምጽንባል ትሽባሽብ ዘላ እሞ ስጋብ ፊጹም ዓወት መክትና ነሓይልን መስርዕ ከይቆረጽና መሳርዕና ገጥ ነብል።
ሼር ምግባር ኣይትዘንግዑ
ሰማእታትና ወትሩ ይዘከሩ
ዓወት ንሓፋሽ


text:
ኣተዓባብያ ቆልዑ ብሄረ ሕዳርብ
By Viviana Amanuel 16 January 2012
ቆልዑ ኣብ ምዕባዮም በብወገኖም ዚጻወትዎ ጽወታታት ኣለው። ቆልዑ ደቒ ተባዕትዮ፣ ዝተፈላለዩ’ ከም ኣጣል፣ ከብቲ፣ ኣግማል ብምቑጻር ከም ዝጓስዩ፣ ዝጽዕኑ ..ወዘተ ተመሲሎም ኪጻወቱ ከለው፣ ደቒ ኣንስትዮ ድማ ገዛ ገዛ ኢለን ከም ከም ዝጥሕና ዝሓቑና ኾይነን ይጻወታ።
ቆልዑ ብጽቡቕ ጠባያት ንኽኹስኮሱን ትጉሃትን ክኢላታትን ኪኾኑን ናይ ኩልም ወለዲ ድሌት እዩ። ስለዝኾነ ድማ ኣቦ ንወዱ ኣደ ድማ ንጓላ ዘዘለዎም ሞያታት እናመሃሩ ምዕዶታት እናለገሱን የዕብይዎም። እንተኾነ ግን ቆልዑ ነቲ ወልዶም ዝህብዎም መምርሒታትን ምዕዶታትን ኩሉ ግዜ ኣብ ግብሪ ኣየውዕሉን፣ ካብዚ ሓሊፎም’ወን ብወለዲ ዘይድለ ጠባያት የርእዩ። እዚ ኣብ ዝኾኑሉ ድማ ወለዲ ኣብ ልዕሊ ቆልዑ ናይ መቕጻዕቲ ስጉምታት ይወስዱ።
ኣብ ሕብረተሰብ ሕዳርብ ቆልዓ ብእግሩ ኪጎይ ካብ ዝጀመረሉ ኣትሒዙ ክሳብ ዓቕሚ ኣዳም ዚበጽሕ ዘይእዱብ( ሕማቕ) ጠባያት ምስ ዝፍጽም ይቕጻዕ። እቶም ንሓደ ቆልዓ ሕማቕ ጠባይ ከም ዘለዎ ዘቑጽሩ ከም ብዙሕ ምብላዕ ወይ ቅጥዒ ብዘይብሉ ኣገባብ ምብላዕ፣ ብዝጠቕምን ዘይጠቕምን ምኒን ምባል፣ ኣብ መንጎ ዓበይቲ ሰባት ሕልኽልኽ ምባል ወዘተ…. ኢዮም። ከምዚ ዝገበረ ቆልዓ መጀመርታ ብዓይኒ ትግስጾ ወይ ትኹርየሉ፣ ካብኡ ሓሊፉ ምስ ዘግድዶ ከኣ ብበትሪ ይህረም። ወለዲ ዝኣክል መግናሕትን መቕጻዕትን ገይሮምሉ ዘይሰምዕ ምስ ዝኸውን ግን፣ ካብ ኡ ንላዕሊ ዚግበር የለን። እቲ ንወዲ ዚቐጽዕ ኣቦ ኪኸውን ከሎ፣ ኣደ ድማ ንጓላ ትቐጽዕ።
ወልዲ ደቆም ፍርዝን ምስ በሉ -ድሕሪ 10 ዓመት ኣቢሉ ክምህርዎም ይጅምሩ። እቲ ንደቒ ተባዕትዮን ደቒ ኣንስትዮን ዚውሃብ ትምህርቲ ብዛዕባ’ቲ ምስ ዓበዩ ዘካይድዎ ስርሓት ስለዝኾነ ዝተፈላለየ እዩ። ኣቦ ንወዱ ብዛዕባ ጉስነት ማለት ከመ ገርካ ጥሪት ከም ትሕሉ፣ ከመይ ገይርካ ማይ ከም ተስቲ፣ ከመይ ገይርካ ከም ትሓርስ..ወዘተ የላምዶ። ኣደ ብግዲኣ ንጓላ፣ ብዛዕባ ስራሕ ገዛ ከም መግቢ ምድላው፣ ምሕቛን፣ ብዛዕባ ስፈ ተንኮበት ወዘተ.... ትምህራ።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበላ ናይ መንበሪ-ኣባይቲ ኣማራጺታት ኣለኩም። ብርክት ዝበላ ኣባይቲ ዘካርያ ትካላት ኣለዋ። መንበሪ-ገዛ ክትዕድጉ ምስ እትደልዩ ውን ኣሎ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ነጻ ዘሎ መንበሪ-ገዛን ትካላት ክራይ-ኣባይትን ዝምልከት፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ካልእ
ቋንቋታት
ዝዛረቡ
ተቐማጦ
መን
ኣለዉ
ኣብቲ
ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ።
ማሕበራትን
ምትእኻባትን
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። ንኣብነት፡ ማሕበራት ስፖርታዊ-ንጥፈታት፡ ባህላዊ ማሕበራት፡ ኣብያተ-ክርስትያናት ምትእሳሳራተንን። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ምስ ዝምባሌታትኩም ዝሳነያ ማሕበራት ክትደልዩ ትኽእሉ።
ኣብቲ
ከባቢ
ብቐረባ
እንታይ
ይርከብ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ዳርጋ ኩሉ ዘድሊ ዝበሃል ነገር ኣሎ'ዩ ክበሃል ይከኣል። ቤት-ንባብ፡ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ፡ ካልእ ኣገልግሎታት ዝህባ ድኳናት ቡቲካትን ይርከባ። ብዜካ'ዚ፡ ማእከላት ስፖርታዊ ንጥፈታትን ብርክ ዝበለ ባህላውን ስፖርታውን ንጥፈታትን ዝአንግዳ ማሕበራትን ይርከባ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ እንታይ ዓይነት ንጥፈታት ከም ዘሎን ካልእ ዝርዝራትን ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት
ክንክን
ወይ
ሕብሐባ
ቆልዑ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ነቶም ቆልዑ ዘለዎም ኣገልግሎት መዋዓሊ-ህጻናት ኣሎ። ምምሕዳር ከተማ፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዝዓለመ፡ ትምህርታዊ ንጥፈታት ውን ኣለዎ። ንተወሳኺ ዝርዝር ብዛዕባ'ዚ፡ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ናይ
መባእታን
ካልኣይን
ደረጃን
ኣብያተ-ትምህርቲ
ምምሕዳር-ከተማ፡ ካብ ኣዚለ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘጠቓልል ናይ መባእታዊ ደረጃ-ትምህርቲ ኣለዎ። ንመባእታውን ናይ ካልኣይ-ደረጃን ቤት-ትምርህቲ ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት
ትምህርቲ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ዝተፈላለየ መደባት ትምህርቲ ንዓበይቲ ከምኡ ውን መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንዓበይቲ ይወሃብ እዩ። ንተወሳኺ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ብዛዕባ ትምህርታዊ ዕድላት፡ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት
ጥዕና
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ተጠቀምቲ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ጥዕናዊ--ኣገልግሎታትን ክንክን ክትኮኑ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ሓፈሻዊ ሕክምና፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናት፡ ኣዴታት (ነፍሰ-ጾራት) ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ፡ ይርከብ። ሕክምናዊ ክንክን ምስ እትደልዩ፡ ናበይ ክትከዱ ከም ዘለኩምን ካልእ ንጥዕናዊ-ክንክን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትረኽብዎ።
ናይ
ቋንቋ
ድግፍ-ተርጓሚ
ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት
መጎዓዝያ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ ስሉጥ ኣግልጎሎት መጎዓዝያ ኣሎ። ንሰዓታት ንቕሎን ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታትን ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ስራሕን
ትካላት
ናይ
ምምስራት
ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ከተማ ይኹን ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ከተማታት፡ ብርክት ዝበሉ ዓበይትን ነኣሽቱን ወሃብቲ-ስራሕ ይርከቡ። ኣብዚ ከባቢ ዘለዉ ክፍቲ ናይ ስራሕ-ቦታታት ንምርኣይ ኣብ ማእተዊ ናይ'ዚ ሓበሬታ ''ክፍቲ ናይ ስራሕ ቦታታት'' ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ትረኽብዎ። እቶም ናይ ባዕልኹም ትካል ክትጅምሩ እትሓስቡ ሰባት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ነዓኹም ዝኸውን ኣገዳሲ ሓበሬታ ትረኽቡ።


text:
እቲ ትማሊ ኣብ ትሕቲ “ንቕሎ ንሓድሽ ሓርነት” ዝብል ቴማ ዝጀመረ፡ 2ይ ጉባኤ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ሎሚውን ብርሱን ሃዋሁ ቀጺሉ ውዒሉ።
ሎም መዓልቲ መጋቢት 11 2011፡ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ካልኣይ ዓመታዊ ጉባኤኡ ኣብ ትሕቲ “ንቕሎ ንሓድሽ ሓርነት” ዝብል ቴማ ኣብ ከተማ ላስ ቬጋስ ብክብ ዝበለ ድምቀት ተኸፊቱ።
ኣብ ቀርዳማይ ክፋል ጽሑፈይ: ንወዲ ትኹል ኣልዒለ ብዛዕባ ህላዌኡ: መርገጺኡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ዘሎዎ ቀይሩ ንህዝቡ ክኽሕስ:ንዝሕረረ ልቢ ህዝቡ ክድብስን ንሰማእታትና ድማ ሞስኦም ክመልስ ዝብል ጽሒፈ ኔረ፣ሕጂ ድማ ካልኣይ ክፋል ናይ ተስፋይ መሓሪ(ፍሒራ) የቅርበልኩም
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል ! – 2ይ ጸብጻብ
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል ! – 2ይ ጸብጻብ
ግህሰት መሰል ኤርትራውያን ንኸብቕዕን እቶም ኣብ ቤት ማእሰርትን ዘይተፈልጠ ጐዳጉድን ዝበልዩ ዘለዉ ኤርትራውያን እሱራት ንኽፍትሑን ዘመልከተ ኣብ ቦን ብ17 መስከረም 2010 ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፡
ሓው ዮሴፍ ሒደት ይኸውን ‘ምበር ኣንቢበ ኢየ ውሑድ መዓልታት ይኸውን ‘ምበር ኣዝዮም ዘድንቖም በላሕትን ፈላጣትን ሰባት ብተመስጦ ክዛረቡን ክምድሩን ከስተምህሩን ሰሚዐ ኢየ በቲ ይኹን በቲ ግን ኩሉ እቲ ጣቛ እቲ ቛንቛ መሰረቱ ህዝቢ ኢዩ ሕምረት ናይ’ቲ ምግዳል
ኣብቲ ዝሓለፈ ዝተተርጎመ ጽሑፍ ናይቲ ብ ሞኒተሪን’ ግሩፕ ዝፍለጥ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ንምግሃስ ነቲ ብ 751 /1992 ዝፍለጥ ወታሃደራዊ እገዳ (Arms Embargo) ኣብ ሶማሊያ፡ ዝከታተል ናይ መጽናዕቲ ጉጅለ ዝወጸ ጸብጻብ፡ ኮለኔል ዩሱፍ ነጋሽ ወርቀ፡ ብፍልይቲ ነፋሪ ኣብ መቓድሾ ከምዝወረደን፡ ምስ ዝተፈላለዩ ኣኽረርቲ ጥሩፋት እስላማዊ ጉጅለታት ኣኼባታት ድሕሪ ምግባሩ፡ ብተዮታ ፒክ ኣፕ በርባዕተ ቦዲጋርድታት (Technicals) ተዓጂቡ ናብ ማሪር ጉር ዝተባህለ ቦታ፡ ምስ ሸኽ ሓስሰን መሓመድ ዳህር ኣወይስ ኣኼባ ክገብር ከምዝተበገሰ ርኢና ኔርና።
ኣምባሳደር ተስፋማርያም ተኸስተ /ወዲ-ባሻይ/ በቲ ጽቡቕካ ክንጅምር።
ኣብ ኣስመራ ዓቢኻ። ኣብ 1970ታት ክትመሃር ንኤውሮጳ ደንማርክ ከይድካ። ኤውሮጳ ውሑዳት ኤርትርውያን ዝርከቡሉ ግዜ ኢይ ነይሩ ። ኣብ ደንማርክ ከም ኣባል ማሕበር ኤርትርውያን ንናጽነት ኣብ ኤውሮጳ /ኤ.ና.ኤ/ ከምዝነበርካ ትዛረበሉ ነይርካ።ገለ ኣካየድቲ ማሕበር ተማሃሮ ከምዝሕብርዎ፡ ኣባል ከምዘይነበርካ ይገልጹ።
ሎሚ ዓለምና ኣውያት ኤርትራውያን ክትሰምዖ ስለጀመረት፤ ብተግባራት መራሒ ሕጊ-ግደፍን ጉጅለኡን ዘይግረም ኪህሉ ኣይክእልን። እቶም ትማሊ ዝንዓቑ ዝነበሩ ኣፍሪቓውያን’ውን፡ ንመራሕቲ ሕጊ-ግደፍ፡ ብሓደ ድምጺ ከውግዘዎም ክንሰምዕ ከሎና፤ ኣብ ፍቐዶ ጎዳጉዲ ዝተጋዕረ ኣውያት ኤርትራውያን፡ ጸሎት መራሕቲ ሃይማኖት፡ ዶጉዓ ህዝብና ሰማይ በጺሑ፡ እግዝሄር መዳሕንቲ ኪሰደልና ከምዝጀመረ ዘበስር ይመስል።
ናይ ሕጂ መንግስቲ ኤርትራ፡ ጌና ካብ ግዜ ቃልሲ ጀሚሩ፡ ዝኾነ ናይ ገንዘብ ኣታዊ ዝረኽበሉ ግድፈት እንተረኺቡ ዓይኑ ዝሓሲ ውድብ ኣይነበረን። ስለ ዝኾነ ኢዩ ኸኣ፡ ብመንገዲ ምቁጽጻር ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድን ናይ ስራሕ ኣሳላጥን ናይ ምስሊ ወናንን መሓመድ ኣልኣሚን ገረወይና /ወዲ ገረወይና/፡ ነቲ ኣብ ስዑድ ዓረብ ዝነበረ ናይ ጓሓፍ ኩንትራት፡ ብጹጹይ መንገዲ ተተሓሒዘምዎ ዝነበሩ።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን ቤንጃንኩዝ፡ ብዕለት 12/10/2008 ዝሃቦ መደረ ምርኩስ ብምግባር፡ ንዘለኒ ሓቤሬታ ንምክፋልን፡ ኣብ ወትሃደራውን ፖለቲካውን ኩነታት ናይ’ቲ ከባቢ ኣመልኪተ ጹሑፈይ ከቕርብ እንከለኹ፡ ከም ቀንዲ ሕመረት ናይ’ዚ ጹሑፍ ከኣ፡ ነቲ ቃል ብቓሉ፡ “መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራዕዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ ኢዩ!!!” ክብል፡ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ቤንጃንኩዝ ኣብ ዝሃቦ ቃል እምነ መሰረት ብምንባር ኢየ።
ዳማይ ወራር ብዓወት ኢሰያስ ድሕሪ ምዝዛሙ፡ መንግስታት ኣመሪካን ርዋንዳን ዘበገስዎ ኣርባዕተ ነጥብታት ዝሓዘ
እማመ ሰላም ቀሪቡ። ንሱ ድማ ክልቲአን ሃገራት ካብቲ ዘከራኽረን ቦታታት ክስሕባን፡ ብመሰረት መግዛእታዊ ውዕላት
ድማ ዶበን ክሕንጸጽ ዝብል እማመ ኣቕሪበን።
ኣብቲ ፈስቲቫል ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝርከቡ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዝመጹ ቡዙሓት ኣባላት ሰልፊ ናህዳ ከምኡ’ውን ተራሃረህቲ ዜጋታት ዕዱማት ሃገራውያንን ገዳይም ተቓለስትን ክርከቡ እንከለዉ ኣቦ-መንበር ሰልፊ ናህዳ ኣቶ ኑር መሓመድ እድሪስ ማለት (ኣባል መሪሕነት ተቓወምቲ ሰልፍታት) ኣብቲ ኣኼባ ብምስታፉ ነቲ ፈስቲቫል ዓቢ ድምቀት ክህቦ ኪኢሉ።
ቃል ኣቦ-መንበር ተጋ. ኣድሓኖም ገብረማርያም ኣብ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ !!
..ኤረየ ንዒ’ንዶ ተሎ ኤሬየ ኩሕሎ፡ ኤሬየ ንዒ’ንዶ ተሎ ኤሬና ቦኽሪ ገዛና…” ሰናይ ንባብ


text:
ካብ ኣባላት ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ናብ ፕረዚደንት ኤርትራ፤ ናይ መነባብሮ ሕሰሞምን ክብደት ናብረኦምን ዝገልጽ ኣቤቱታ ብቐጻሊ ይቀርብ ምህላዉ ተሓቢሩ።
እቲ ካብ ኣባላት ሰራዊት ተባሂሉ ብእኩብን ብቐጻሊን ዝጸሓፍ ዘሎ ኣቤቱታ፤ ናይ ሰራዊት ወርሓዊ ደሞዝ ምውሓዱ፤ ናብራ ስድራቤቱ፥ መዓልታዊ ህይወቱ፤ ዜግነታዊ መሰላቱ ኣዚዩ ከፊእዎ ምህላዉ ዝገልጽን ናይ ደሞዝን ህይወትን ምምሕያሽ ዝሓትትን ኢዩ።
እቲ ደብዳበ ኣብ ኩሎም ኣቤቱቶኡ፤ ንሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወትን ጭፍርኡ ተባሂሎም ዝሕሰቡ ሰባትን ዝኸስስ ሙኻኑ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፤ ሰራዊት መነባብሮ ከቢድዎ፥ ወርሓዊ ደሞዙ ቁንጣሮ ኮይነን እንዳሃለዋ፤ ከም ኣቶ ሓጎስን ጭፍርኡን ብብልሽውና ተቖማጢዖም ናይ ነጋውስ ናብራ ይነብሩ ምህላዎም ከምዘሕዘኖም እቲ ደብዳበታት ይገልጽ።
እቲ ናይ ሰራዊት ኤርትራ ደብዳበ፥ ሃገር ናይ ዘለዎምን ዘይብሎምን ኮይና ኣብ ክልተ ተመቒላ ምህላዋ፤ ንነዊሕ እዋን ብብልሽውና ኪኽሰሱ ዝጸንሑ መሊሶም ዘግድድዎን ዝቕጽልዎን ዘለዉ ከም ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወትን ጭፍርኡን ስለምንታይ ፕረዚደንት ኤርትራ ሱቕ ኢሉ ክርእዮም መሪጹ ዝሓቱ ሕቶታት ዝሓዘ ኢዩ።
እቶም ኣባላት ሰራዊት ሎሚ ስድራቤቶም ኣብ ደረጃ ተሓቢእካ ምልማን በጺሖም ምህላዎም፤ ንሰራዊት ብቐጻሊ ናይ ገዛን መሬትን ጉዳይ ክፍታሕ ሙኻኑ፤ ናይ ደሞዝ ምውሳኽ ክግበር መብጸዓታት እኳ እንተተገበረ፤ ህይወቶም ካብ ዓመት ንዓመት እንዳመረረ ይኸይድ ምህላዉ ብምጥቃስ፤ ፕረዚደንት ኤርትራ ግብራዊ ፍታሕ ክወስድ ሓቲቶም። እቶም ሰራዊት ብተወሳኺ፥ ንሃገሮም ህይወቶም እንዳኸፈሉላ እቶም ንሃገር ቅንጣብ ዘየበርከቱ መመሊሶም ናይ ገዛውቲን መሬትን ህያባት ክወሃቡ ክርእዩ ከለዉ እዛ ሃገር ንዝሰርሓላ ዲያ ወይስ ንዘይሰርሓላ ኢሎም ብእኩብ ሕቶ ከምዘለዎም ጠቒሶም።
እቲ ናይ ሰራዊት ደብዳበ ኣብ መልእኽቱ፤ ኣብ ልዕሊ ስንኩላን ኩናት ዝግበር ዘሎ ኣተሓሕዛ ንዓኣቶም ጽባሕ ንግሆ ምእንቲ ሃገር እንተሰንኪሎም ዘጋጥሞም ዕድል ኮይኑ ከምዝረኣዮም ብምጥቃስ ንኣካለ ስንኩላን ዝግባእ ክብረት ክወሃብ ሓቲቶም።
እቲ ደብዳበ ካብ ኣባላት ሰራዊት ተባሂሉ ዝለኣኽ እኳ እንተኾነ፥ እቲ ብተደጋጋሚ ናብ ገለ ሓለፍቲ ብፍላይ ድማ ናብ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ኣቶ ሓጎስ ክሻን ምስኡ ዝቐርቡ ዝበሃሉ 4 ሓለፍቲን ኣነጻጺሩ ብስም እንዳጠቐሰ ዘቕርቦ ናይ ብልሽውና ክሲ ብምግንዛብ፤ እቶም ምንጪ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ከይኮኑ ከምዘይተርፉ ምንጭታትና ይገልጹ።
ብኩራት መባእታዊ ሰብኣዊ ሓርነት፤ቀንዲ መሰረት ናይቲ ኣብ ሰራዊት ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ዘይዕግበት እኳ እንተኾነ፤ ነቲ ድሮ ውን ባይታ ሃሪሙ ዝነበረ ሞራል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዝሰብሩ፤ከምኡውን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዘይዕግበት ዘብእሱ ረቛሒታት ክብርክቱ ጸኒሖም ኣለዉ። ቀዳማይ ካብኦም፤ እቲ ብስም ‘ወሰኽ ደሞዝ’ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ዝተገብረ ኣሽኻዕላል ኢዩ።
እቲ ብስም ወሰኽ ደሞዝ ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተገበረ ስጉምቲ፤ ብስም ተቖራጺ ንሎጅስቲክስ፥ ምልኣኽ ንስድራቤት፥ ንውህለላ ኣብ ባንክ፥ ንመስርሒ ኣባይትኹም፥ ንስፖርት፥ ንህግደፍ እንዳተባህለ ተቖራሚሙ ኣብ ሰራዊት ዝበጽሕ ዳርጋ ናይ ጁባ መሻርፍ ጥራይ ኢዩ። እባላት ሰራዊት ኣብ ኣኼባታት፤ መንግስቲ ንገዛእ ደሞዝና ስለምንታይ ኣብ ምንታይ መዓላ ከነውዕሎ ከምዘሎና ኣብ ክንዳና ኮይኑ ይውስን፥ እቶም ስድራ ዘይብልና ገንዘብኩም ናብ ባንክ ክቕመጠልኩም ንበሃለሉ ምኽንያት እንታዩ፥ ገንዘብና እንታይ ንገብሮ ንዓና ስለዝምልከት ምትእትታው መንግስቲ ደው ይበል፥ ንስድራቤት ብዝብል ምስምስ ክሳብ 610 ዝበጽሕ ካብ ደሞዝና ኪቖርጽ ዝተወሰነሉ ምኽንያት በየናይ ኣገባብ ኢዩ፥ ሰራዊት ባዕሉ ኣብ ባንክ ይቀመጠለይ ከይበለ ብኸመይ ኢዩ መንግስቲ ኣብ ክንዲኡ ኮይኑ ዝውስነሉ፥ ስለምንታይ ዝተጋነነ ፍልልይ ናይ ክፍሊት ኣብ መንጎ ሓለፍቲን ተራን፥ መማቐርቲ ተባሂሉ ዝውሰድ ገንዘብ ኣብ ኢድ ሓለፍቲ ሰራዊት ክኣቱ ንርኢ ኣሎና፥ ዝብሉ ሕቶታት ይርከብዎም።


text:
ማእከላይ ባይቶ ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያት
ተማሃሮን ኤርትራ፣ መበል 14 ስሩዕ ኣኼብኡ ኣቃኒዑ።
ማእከላይ ባይቶ ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተማሃሮን ኤርትራ፣ “ውሁድ ስራሕ ኣብ መንእሰያት፣ ንህንጸት ኩለንትናዊ ብቕዓት” ብዝብል ቴማ መበል 14 ስሩዕ ኣኼባኡ ብምቅናዕ፣ ንጥፈታቱ ገምጊሙ።
ኣመሓዳሪ ዞባ ማእከል ኣቶ ካሕሳይ ገብርሂወት ኣብ ዘስመዖ መኽፈቲ ቃል፣ መንእሰይ ተሰካሚ ሕድሪ ስለዝኾነ፣ ነቲ ዝሓየለ ዝበሃል ብብልሓትን ንቕሓትን ክገጥሞ ከምዝግባእ ብምዝኽኻር፣ “ልምዓት ንኹሉ ሕቶታት ስለዝምልስ፣ ማሕበራዊ ፍትሒ ድማ ብመገዲ ልምዓት ስለዘጋገጽ፣ መንእሰይ ኣብ ልምዓት ኣበርቲዑ ክዓዪ መድረኽ ዝጠልቦ’ዩ” ክብል ኣገንዚቡ።
ቀጺሎም ተሳተፍቲ፣ ትካላዊ ኣሰራርሓ ንምሕያል ብዛዕባ ዝጽዓተሉ ዘሎ ጉዳያት፣ ከምኡ’ውን ውጽኢትን ኣበርክቶን ናይቲ ንረብሓ መንእሰያት ዓሊሙ ዝካየድ ዘሎ ዜናዊ ንጥፈታት ማሕበር ብዝምልከት ኣብ ዝቐረበ ጸብጻባት ዘትዮም።
ኣቦ-መንበር ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተማሃሮን ኤርትራ ኣቶ ሱልጣን ስዒድ ድማ፣ ብክፉት ልቢ ምዝታይን ምብህሃልን ካብ እወታዊ መዳይ ናይ’ቲ ዝተኻየደ ገምጋም ምንባሩ ብምግላጽ፣ ሱታፌ ደቂኣንስትዮ ኣብ ኩሉመዳያዊ ንጥፈታት ብዝሓየለ ክስራሓሉ ብምዝኽኻር፣ ካብ ውጽኢት ናይ’ቲ ኣኼባ ዝተረኽቡ ኣገደስቲ ነጥብታት፣ ኣብ ዝቕጽል 6 ናይ ስራሕ ኣዋርሕ ኣካቲትካ ክዕየየሎም ኣተሓሳሲቡ።
ኣብ’ቲ ኣኼባ፣ ካብ ሽዱሽተአን ዞባታት ሃገርናን ዞባ ሳዋን ላዕለዎት ትካላት ትምህርትን ዝመጹ 170 ወከልቲ ማሕበር ከምእተሳተፉ፣ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
***** ኣ.ዜ.ኤ. *****


text:
ኢትዮጵያ ሰፊሕ ዓቕሚ ኢንቨስትመንት ኣለዋ; ወከልቲ ዝተፈላለዩ ትካላት ዓለም
መቐለ ሚያዚያ 30/2009(ድወት) ኢትዮጵያ ዘለዋ ሰፊሕ ዓቕሚ ኢንቨስትመንት ዓውዲ ንግዲ ንምዕባይ ዓይኒ ካብ ሞንጎ ተዕርፈለን ሃገራት ሓንቲ ገይሩዋ እዩ ኢሎም ኣማኻሪ ኮርፖሬሽን ኢንቨስትመንት ዱባይ ዶክተር ሱን ያንግ ቻንግ።
ብሚኒስትር ዲኤታ ሚኒስቴር ጉዳይ ወፃኢ ዶክተር አክሊሉ ሃይለሚካኤል ዝተመርሐ ጉጅለ ጎና ጎኒ ኣብ ደርባን ዝተኻየደ ዓለምለኸ ፎረም ቑጠባ ምስ ወከልቲ ዝተፈላለዩ ትካላት ዘትዩ።
እቶም ሚኒስትር ዲኤታ ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ዱባይን ዘሎ ምትሕብባር ንምዕባይን ኣብታ ሃገር ዘለው ኩባኒያታት ኣብ ኢንቨስትመንት ኢትዮጵያ ክወፍሩን ምስ ኣማኻሪ ኮርፖሬሽን ኢንቨስትመንት ዱባይ ዶክተር ሱን ያንግ ቻንግ ዘትዮም።
ኢትዮጵያ ንሰብ ሃፍቲ ወፃኢ ምችው ዕድል ኢንቨስትመንት ከምዘለዋ’ውን ኣብሪሆም።
ኣማካሪ ኮርፖሬሽን ኢንቨስትመንት ዱባይ ዶክተር ሱን ያንግ ቻንግ ብወገኖም ኢትዮጵያ ዘለዋ ሰፊሕ ዓቕሚ ኢንቨስትመንት ዓውዲ ንግዲ ንምዕባይ ዓይኒ ካብ ሞንጎ ተዕርፈለን ሃገራት ሓንቲ ገይሩዋ እዩ ኢሎም።
ክልቲኦም ኣካላት ዋሕዚ ኢንቨስትመንት ክልቲአን ሃገራት ክጠናኸርን ምትሕብባረን ክዓብን ተሰማሚዖም።
ብኻልእ ወገን ዶክተር ኣክሊሉ ምስ ተወከልቲ ኢንስቲትዩት ካይዘን ህንዲ ዝተዛተዩ ኾይኖም ኢትዮጵያ ዓቕሚ ኢንስቲትዩት ካይዘን ንምዕባይ ሰብ ሙያ ብምልውዋጥ ብሓባር ክትሰርሕ ድሌት ከምዘለዋ ገሊፆም።
ጉጅለ ልኡኽ ኢትዮጵያ ምስ ጉጅለ ንግዲ ጀርመን-ኣፍሪካ ዝተዛተየ ኾይኑ ወከልቲ እቶም ትካላት ኣብ ምዕባይ ንግዲ ኣፍሪካን ኢትዮጵያን ብሓባር ንምስራሕ ድሌት ከምዘለዎም ገሊፆም ይብል ፀብፃብ መርበብ ሓበሬታ ኦል አፍሪካ ዶት ኮም።


text:
ኤርትራ፡- በሰላ ምድኻም ንኣሽቱን ስድራ-ቤታውያንን መስራሕቲ ትካላት
ብህላዌ ሰናይ
ድሕረ-ባይታ
ንዋኒነ ንግድን መሃዝነትን ኤርትራውያን ኣብ ዝምልከት ጉዳይ ብዙሕ ጊዜ ዝደጋገም ብሂል ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት ከም ባዓል ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ኬንያ፣ ኣንጎላ፣ ኡጋንዳን፣ ወዘተ ብዙሕ ይነጥፉን ኣብ ብዙሕ ትካላዊ ዋኒናት ይዋስኡ ኔሮምን ኣለውን ተባሂሉ ብኹርዓት ክንገርን ክጋዋሕን ንሰምዕን ንዕዘብ ኢና። ብመንጽር ንህዝብና ዝህቦ ጠቕሚ ክምዘን ከሎ ግን ብዙሕ ዘተሓሳስብ ኢዩ። ካብ ኣብ ወጻኢ ኰንካስ ኣብ ሃገርካ ኰንካ ክትነግድን፣ ክትንቃሳቐስን፣ ከተመስርሕን ከምኡውን ኣብ ዋኒነ መሃዝነት (Entrepreneurial Innovation) ክትነጥፍን ዘሎ ፍልልይ ናይ ሰማይን መሬትን ኢዩ። ንዝኾነ ትካላዊ ምንቅስቓስ ወይ ንጥፈት ናቱ ንድሕሪትን ንቕድሚትን ተመጢጡ ዝተሓሓዝን ዝዋሃሃድን ቁጠባዊ ርክባት ኣሎዎ (backward and forward economic interaction links)። ንኣብነት ሓደ ናይ መገጣጠሚ ትካል ምስ ዝምስረት፣ ነቲ መስርሕ ዘድሊ ቀረባት ዘመስርሓ፣ ዘዳልዋ ከምኡውን ዘቕርባ ትካላት ከድልያ እየን። ነቶም ኣብተን ትካላት ዝዓዩ ሰራሕተኛታት እውን ንመነባብሮ ዘድልዮም ኩሉ ዘቕርባ ኣመስራሕትን ወሃብቲ ኣገልግሎትን ትካላት ክህልዋ እየን። ከምኡ እንዳበለ ድማ ንኩሉ መዳያዊ ቁጠባ ሃገር ብዘህጥር ኣገባብ ይቕጽል።
እዚ ኣቲ ቀንዲ ዳይናሚካዊ መስርሕ ምዕባለ ሃገራዊ ቁጠባ ኢዩ። ከም ኣብ ኩለን ቁልጡፍ ምዕባለ ብቐጻሊ ዘመዝገባ ሃገራት፣ ተራ ናይተን ንኣሽቱን ስድራቤታውያንን ትካላት (Small and family businesses or ventures) ዕዙዝ ኢዩ። እዘን ከም ንኣሽቱን (Small Businesses) ዝፍለጣ ትካላት ኣብ ናህሪ ኩሉ መዳያዊ ሃገራዊ ምዕባለ ዘለወን እጃም መዳርግቲ የብሉን። ኣብ ኩለን ሃገራት ካብ ተስዓ ሚእታዊ ንላዕሊ ብዝግመት ዓብለልቲ እየን። ካብአን ድማ፣ እተን ስድራቤታዊ ትካላት ብፍላይ ኣብ ምዕቡላት ሃገራት ግኑናት እየን። ስለዚ ንዘን ትካላት ቀዳምነት ሂብካ ምትብባዕን፣ ሓጋዚ ትሕተቅርጺ ምምዕባልን ኣዝዩ ኣድላዪ ኢዩ።
ታሪኽ ናኣሽቱ ስድራ-ቤታውያን ትካላት ንግዲ ኤርራ
ከም እንፈልጦ ጂኦግራፊያዊ ኣቀማምጣን ክሊማያዊ ኣቀራርጻን ምድሪ ኤርትራ ኣዝዩ ተባሃጊ ስለዝኾነ ካብ መበል 18 ክፍለ ዘመን ጀሚሮም ገዛእቲ ሓይልታት ብተዳጋጋሚ ኣርዑት መግዛእቶም ንኽጸውርን ምዝመዛኦም ንምጥጣሕን ንህዝብና ኣዋሪዶሞን ዲሂኾሞን እዮም። ርግጽ ኢዩ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብኣጠቓላሊ ክምዘን ከሎ ኣብቲ ግዝኣቱ ነበር ዝገድፎ ክፉእ ውርሻዊ ተርእዮ ሕማቕን ሓደገኛን ኮይኑ ግን ሓደ ሓደ ኣዝዩ ጽቡቕ ዝኾን ሓድግታትውን ይገድፍ ኢዩ። ንኣብነት ኣብ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ጥልያን ብሰፊሑ ካብ ዝተወርሱ ጽቡቕ ሓድግታት ሓደ-መንቋሕቋሕታ ናይ ንኣሽቱን ስድራ ቤታዊ ትካላዊ (ወይ ዋኒናዊ) መሃዝነት (Small and familty Businesses and Entrepreneurial Innovation and acumen) ኢዩ።
ህዝቢ ጥልያን ካብ ነዊሕ ጊዜ ኣትሒዙ እቲ ቀንዲ ዝፍለጠሉ ኣምር ምውናን ክእለትን ብቕዓትን ኣብ ንኣሽቱን ስድራቤታዊ ትካላዊ (ዋኒናዊ) መሃዝነት ኢዩ ። ኢጣልያዊያን ወለዲ ንደቆም ካብቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ከይዶም ዝመሃርዎ ዝያዳ ኣብ ገዛ ዝምህርዎም ተግባራዊ ጥበባት ይበዝሕ። ንኣብነት እቶም ወለዲ ኣብ ስርሓት ንግዲ ዝነጥፉ ወይ ዝተዋፈሩ እንተኾይኖም፣ ነቶም ደቆም ገና ብንእስነቶም ከለዉ በቲ ዝግባእ መንገዲን ምልኣተ ሕልናን የዋስእዎም ብተግባር ድማ እቲ ንነዊሕ ጊዜ ዝሰልጠንሉን ዝዓበይሉን ሞያ ናብ ደቆም ከም ዝሰርጽ ይገብሩ።
ስለምንታይ ኢዩ እዚ ኣምጺኤዮ?
ኣብ ኤርትራውን ብትሑት ዓቕሚ ድኣ ይኹን እምበር እዚ ሞያዊ ባህሊ’ዚውን በብደርጃኡ ይትግበር ከምዝነበረ ይፍለጥ። ምውናን ዋኒናውን ሞያውን ክእለት ካብቲ ዝዓበየ ስጋብ’ቲ ዝነኣሰ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኬድካ ኣብ ክፍሊ ኮፍ ኢልካ ተማሂርካ ዲፕሎማን ዲግሪን ዓቲርካ ጥራይ ዝመስሎም ብዙሓት ሰባት ኣሎው። ዋኒናውን ሞያውን ክእለት ዝጥረ ካብ ብዙሕ ረቛሒታት ኢዩ። ካብ ልምድን ተሞክሮን፤ ከባብያዊ ጽልዋ፣ ሓድግታት፣ ሓፈሻዊ ስነ-ፍልጠት፣ ከምኡውን እቲ ፍሉጥ ስሩዕ ሞያዊ ስልጠና፣ ወዘተ ኢዩ ዝድንፍዕ። እንተስ ብማዕበያ፤ እንተስ ብውርሻ ንሕና ኤርትራዊያን’ውን ብኢደ-ጥበባዊ ዋኒነ ስራሓት ብልጫታት ኔሩና ኢዩ ብመንጽር ከባቢና ክረኤ ክሎ ማለት ኢዩ። ናይዚ ሓቅነት ዝምስክሩ ብዙሓት ታሪኻዊ ጭብጥታትን ውጺኢታትን ኣለው። እንተኾን ኣብዚ እዋን እዚ ዓቂብናዮዶ አሎና ኢልና ክንሓትት ሃገራዊ ግቡእናን ሓላፈነትናን ኢዩ። እቲ መልሲ ኣይዓቀብናዮን ኢዩ። ብዝያዳ ተዳኺሙ ይርክብ። ኣብ ዝሓለፉ 26 ዓመታት ንምዕባለ ንኣሽቱን ስድራ ቤታዊ ትካላት ብመንግስታዊ ምሕደራ ዝተወስደ ብቑዕን ኣድላይን ስጉምቲታት ኣዝዩ ድኹም ኢዩ፣ ዝወጸ ፖሊሲታት እንተሃለወ እውን ስጋብ ሕጂ ብግብሪ ዘየድመዐ ትሑትን ውሑድን ኢዩ። ፍሉይ ጠመተ ነዚ ቁጠባዊ ጽላት እዚ ከም ዘድልዮ ኣብ ቀዳምነት ግንዛበ መንግስታዊ ምሕደራ ኣይተኣታተወን።
ተራ ዝምልከቶም ኣካላት ንዕቤት ናኣሽቱን ስድራ-ቤታውያንን መስራሕቲ ትካላት
ዝምልከቶም መንግስታዊ ትካላት እዚ ኢልካ ብፍሩይ ክጥቀስ ዝከኣል ሓጋዚ ስጉምቲታት ኣይወሰዱን። ብሓፈሻ ንቑልጡፍ ዕቤት ናይ ስድራ ቤታዊ ትካላት ንግዲ ዝሕግዝ ሃዋሁው ኣይተፈጥረን ከምኡውን ኣይተዋደደን። እዚ ኣብ ምድኻም እዘን ዋኒነ ትካላት ገዚፍ ኣስተዋጻኦ ጌሩ ኢዩ። ብቐጻሊ ድማ ይገብር ኣሎ። እቲ ከም ወራሲ ኮይኑ ነቲ ስድርኡ ዝገደፍሉ ትካል ከማዕብል ዝግብኦ መንእሰይ ወለዶ ክወርስ ዕድል ኣይረኸበን። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብዘለው ተስፋ ዘይህቡ ደፋእቲ ረቛሒታት (Internally instigated push factors)፡ ከምኡውን ካብ ሃገር ወጻኢ (ብፍላይ ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት) ብሕልማዊ ምቁር ሕብስቲ ዘወናዉኑ ሰሓብቲ ረቛሒታት (Externally instigated pull factors) ምኽንያት ብብዝሒ ካብታ ዝፈትዉዋ ዓዶም ሃጽ ኢሎም ስለ ዝተሰዱ፣ እተን ንኣሽቱን ስድራ ቤታውያን ትካላት ንግዲ ካብቶም ትጉሃት ወለዲ ናብቲ ዝመጽእ ወለዶ ብምምሕልላፍ እንዳ ዓበያ ኣብ ክንዲ ዝኸዳን፣ ንሃገራዊ ማሕበረ-ቁጠባዊ ዕቤት በቲ ዝድለ ዘበርክታን፣ ብኣንጻሩ ብዙሓት ካብአን በሪሰንን ተዓጽየንን ከምዘይነበራ ኮይነን ኣለዋ።
ሓደጋ ምብራስን ዘይምስሳንን እዘን ንኣሽቱን ስድራ-ቤታውያንን መስራሕቲ ትካላት
እቲ ሓደጋ ነዚ መጻኢ ወለዶ ክትግምቶ እውን ዘሸግር ኢዩ። እቲ ናይ ጽባሕ ተረካቢ ሃገር ዝኾነ መንእሰይ ወለዶ ብዝለዓለ ብቕዓት ተኸሺኑን ተዳልዩን ከምኡውን ካብቲ ቀጻሊ ዝኾነ ስነ-ፍልጠታዊ ግስጋሰ ሰኒቑን፤ ካብቲ ዓውሎማዊ መኽዘን ፍልጠት ከምቲ ዝድለ ተቛዲሱን፤ ካብኡ ተጠቒሙን እንተዘይዓብዩ፣ ብቕዓቱ ይውሕድ፣ ዝገብሮ ኣስትዋጽኦ እውን ምህሙን ይኸውን። ነተን ወለዱ ዝሃነጽሉን ዘጽንሑሉን ንኣሽቱን ስድራ-ቤታውያን ትካላት ብዝያዳ ኣማዕቢሉን፣ ኣህጢሩን፣ ኣስፊሑን ኣብ ሃገራዊ ቁጠባዊ ህንጸት ፍሩይ ኣስተውጽኦ ክገብር ዕድላትን ተኽእሎታትን ይስእን። ብዝኾነ መንገዲ ድማ ኣየድምዕን። እዚ ማለት ከም ወዲ ሃገር መጠን ኣብ ገዛእ ሃገሩ ዓብሊሉ፣ ነቲ ማሕበረ-ቁጠባዊ ጸጋታት ናይ ሃገሩ ከምቲ አብ ኩለን ሃገራት ዝድለ ብላዕለዋይ ኢድ ወኒኑን ኣማሓዲሩን ክነብር ኣይክእልን። ብዘይ ምዃኑ እቲ ሳዕቤን ንኽትሓሰቦ ዘሰቅቕ ኢዩ።
ንኻሎኦት (መጻእተኛ) ሰብ ዓቕምን፣ ገንዘብን ፍልጠትን ስብሒ ምድርኻ ኣረኪብካ ኣብ ገዛእ ዓድኻ አገለጋሊኦም ኮንካ ተረፍ መረፍ መኣዶምን፣ ርፍራፎምን ምልቃም ኢዩ እቲ ካልእ ተኽእሎ። ብተወሳኺ ነቶም በሃብቶም፣ ብትካላዊ መሃዝነቶምን ብሞያኦምን ትካላት ክምስርቱን፣ ክነብሩን፣ ክሰርሑን ምስ ዝመጽኡ ወጻእተኛታት ኣውፈርትን ሰብ ላዕለዋይ ሞያን ተወዳዲርካ ካብቲ ጸጋ ሃገርካ ተቛዳሲ ክትከውን ማለት ዘበት ኢዩ። ነዚ ኣንጸላልዩና ዘሎ ሕማቕ ውርሻዊ ተርእዮ (legacy) ንሃገሩን ንህዝቡን ዝሓልን ዝሓምምን ሃገራዊ ንደመኛ ጸላኢኡ እኳ ዝትምነዮ ኣይኮነን። ኣብ ገዛእ ዓድኻ ናይ በላዒ ስብሒ መሬትካ ተመልካቲ ምዃን ማለት መሪር ሓሞት ብሰፍነግ ምስታይ ኢዩሞ ካብዚ ናይ ዘመናዊ ባርነት ሂወት ኣብ ገዛእ ዓድኻን መረበትካን ይሰውረና ኢዩ ዘብል። እወ ሕማቕ ውርሻዊ ተርእዮ የንጸላልወና ኣሎ። ነዚ ዘንጸላልወና ዘሎ ዘሕዝን ናይ መጻኢ ተርእዮ ክንቋጻጸሮን ከንውሕዶን ንኽንክእል ሕጂ ብሓባር ምስ ሓፋሽ ህዝብና ኮይና ንትልሞን ንገብሮን ወሳኒ ቅድመ ኩነት ኢዩ።
እዛ ዓለምና ኣዝያ እንዳጸበበት ትኽይድ ኣላ። ህዝቢ ዓለም ነንሕድሕዱ ይራኸብ ኣሎ ኣብ ኩሉ ዓውድታት ማለት ኢዩ። ንኣብነት ብቁጠባ፣ ብማሕበራዊ ናብራ፣ ብፖለቲካ፣ ብተክኖሎጂካዊ ስነ-ፍልጠትን፣ ብባህሊ፣ ብዶብ ኣልቦ ሓብሬታዊ ተክኖሎጂ፣ ከምኡውን ብኻሎኦት ወሰንቲ ረቛሒታት። እወ ሳላ ዘቀራርበና ዘሎ ዘይተኣደነ ዓውሎማዊ ናይ ሓበረታ ተክኖሎጂ፣ ኩሉ ዜናታትን ፍጻሜታትን ዓለምና ብደቓይቕ ኣብ ነፍሲ ወከፍና ንኽብጽሓና ኩሉ ትኽእሎ ኣሎ።
ፍልጠትን ሞያን ብቐሊሉ ኣብ ኮምፒተርና ከም ወሓዚ ዛራ ይመጻና ኣሎ። ኮነ እልካ ብመንግስታዊ ምሕደራ እንተ ዝይተሓጺሩ ወይ እንተ ዘይተደልዩ ሎሚ ፍልጠት ንምድላብ ብዙሕ ዘኽፍሎ ዋጋ የብሉን (knowledge is cheap and ubiquitous everywhere)። እቲ ለይትን መዓልትን ክንሓስቦ ዘለና ከም ህዝቢ ድማ፣ ካብዚ ዓርሞሸሻዊ ስልጣነን ዕብየትን ከምቲ ዝድለ ከመይ ጌርና ንቋደስን ንኸስብን ኢዩ። ብኸመይ ጌርናኸ ናብ ረብሓና ክንቅይሮ ንኽእል ኢልና ብጻዕቒ ክንሓስብን ብውልቃዊ ይኹን ብእኩብ እቲ ጻዕርናን ተባላሓትነትናን ናብ ቅርዓት ከነውጸኦ ንኽእል ኢልና ክንሓትት ኣሎና። ዛጊት ኣይካኣልናን ዝሕታለና’ውን ወሰን ኣልቦ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ድማ ብሰንኪ ናይ መንግስታዊ ምሕደራ ጉድለታት፣ ብቑዕ ሰብ ኣብ ብቑዕ ቦታ ዘይምህላው፣ መጠኑ ዝሕለፈን ዘየድልን ቊጽጽርን ብዘምጸኦ ዘይንቡር ኩንታትን ኢዩ። እዚ ጐዳኢ ሰብ ሰርሖ ኩነታት ዘምጸኦ ዘሎ ሳዕቤናት እውን ብግሉጽ ንርእዮ ኣለና። ህዝብና ብኹሉ መለኪዕታት ንድሕሪት ተመሊሱ። ዝጠፍአ ዕድላትን ክሳራታትን ደረት ተሳኢኑዎ። ንኣብነት ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፣ ንኣሽቱ ስድራ-ቤታዊ ትካላዊ መሃዝነት ድማ እቲ ቀንዲ ብልጫናን ተዋዳዳሪ ብሉጽነትና ከንርእየሉን ብዘየላቡ ብቐዳምነት ከነማዕብሎ ዝግባእ ቁጠባዊ ጽላት ኢዩ። ልክዕ ከምቲ ኣብ ካልእ ሃገራት ብሰፊሑ ዝተራእየን ዕውት ውጺኢት ዝሃበን ዝህብ ዘሎን ንሕናውን ምረባሕናሉ። ብኣንጻሩ፣ ረሚስናዮ፣ ኣዛሕቲልናዮ፣ ኣብነት ናይ ሕማቕ ሓድጊ ካኣ ንኸውን ኣሎና።
በሰላ ናይዚ ሕማቕ ሓድጊ ድማ ከምቲ ሓደ ካብ መራሕቲ ኣፍሪቃዊ ሃገራዊ ባይቶ (African National Congress or ANC) ሲርል ራማፖዛ ሕጂ ምኽትል ፐረዚዳነተ ሃገረ ደቡብ ኣፍሪቃ ዘሎ ዝበሎ ኢዩ። እጠቅስ፡-
“ነቲ 400 ዓመታት ዝተወጸዔ ግን ከኣ ብቁጽሪ ዝዓብለለ ጸሊም ደቡብ ኣፍሪቃዊ ህዝቢ ብቁጠባ ምሕያል (Economic Empowerment) ዘሸግረና ኣይኰነን። እዚ እቲ ዝቐለለ ኢዩ። ንዓና እቲ ዝዓበዬ ብድሆ ኮይኑና ዘሎ፣ እቲ ንኣስታት አርባዕተ ክፍላተ ዘመን (ኣርባዕተ ሚእቲ ዓመታት) ዝኣክል ነቲ ምስኪን ጸሊም ደቡብ አፍሪቃዊ፣ ምሉእ ሰብ ኣይኮንካን፣ ንዓና ንጸዓዱ ከተገልግል ኢኻ ተፈጢርካ፣ ቁጽሪ፣ ሳይንስ፣ ወዘተ ንክትማሃር ብተፈጥሮ ኣይተዓደልካን፣ ፍርቂ ወይ ሓውሲ ሰብ ኢኻ፣ ብስነፍስጠት ተዓጅብካ ክትምህዝን ከተማዕብልን ዘኽእል ዓቕሚ ክትውንን ብተፈጥሮ ኣይተዓደልካን፤ እንዳተባህለ ብቀጻሊ ዝኾነ ሰራምን ነውራምን ስነ ኣእምሮኣዊ ዘመተ ዝተሓጽበን፣ ዝተዳህለን ከምኡውን ወኑን ርእሰ-ተኣማንነቱን ከምዘጥፍእ ንዝተገብረ ህዝቢ፣ ሱር በተኻዊ ብዝኾነ መንገዲ ነዚ ክፉእ ውርሻዊ ተርእዮ ኣወጊድካ ብኸመይ ርእሰ ተኣማንነቱ ትመልሰሉ ኢዩ።”
እዚ ማለት ካብቲ ጻዕዳ ዜጋ ብዘይንእስ ከድምዕን ክዳረግን ይኽእል ኢየ ኢሉ ብምሉእ ርእሰ ተኣማንነት ምእንቲ ክነብር ኢዩ ዝመክር ዘሎ። እዚ ንዓናውን ዓቢ ምኸሪ ኢዩ። ሕማቕ ውርሻዊ ተኽእሎ ነቲ ዝመጽእ ወለዶ ዓንቃፍን ጐዳእን ኢዩ። እዞም ዘመሓድሩና ዘለው ድማ ዝበልናኩም ግበሩ ወይ ጽደፉ (Our way or the highway)።, ንሕና ኢና ካኣልቲ ኩሉ፣ ካባና ዝበልጽ የልቦን። ሕሉፍ ተመኩሮና ዝበለጸ ኢዩ። ተኣምር ንሰርሕ ኣሎና፣ ምባል እንተ ኣጉደልናዮ ወይ እንተገደፍናዮ እቲ ዝበለጸን ዝሓሸን ኣማራጺ ኢዩ። ዳናሚካዊ መስርሕ ክንጎስዮ ዘይንኽእል ግድነታዊ ሕጊ ኢዩ’ሞ ንከተሎ። ምስ ቀጻሊ ለውጥታት ኣሳራርሓናን፣ ምሕደራናን፣ ነብስናን ንለውጥ ነማሓይሽ። ካልእ ኣማራጺ የልቦን ብጀካ ንነብስኻን ንህዝኻን ምጉዳእ።
ጸጋታት ኤርትራ
ኤርትራ ኣይኮነን’ዶ ነዚ ውሕድ ህዝባ ዝኸውን፣ ንኻልእ’ውን ምኻኣለት። ብክሊማኣ፣ ብጂኦግራፊካዊ ኣቀማምጣኣ፣ ብዕቑር ጸጋታታ፣ በቲ ካብ 1200 ኪሎ ሜተር ዘይንእስ ካብ ሽሕ ንላዕሊ መራኽብ ንመዓልቲ ዝማላለሳሉ ስትራተጂካዊ ኣፍደገ ባሕራ፣ ካብ ኩሉ ድማ በቲ ዝተመስከረሉ ህርኩት ህዝባ ኣብዚ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ካብቲ ዝነበረቶ ካብ 20 ዕጽፊ ንላዕሊ ክትምዕብል ኔሩዋ። ተደጋጊሙ ዝዋሃብ ምኽንያት ኣሎ። እዚ ፍሉጥ ኢዩ። ልኡላውነትና ከነውሕስ ኣሎና ብቐዳምነት፣ ሃገር ካብ ባዶ ኢያ ጀሚራ፣ ወዘተ፣ ወዘተ። ሓፋሽ ህዝቢ እንተድኣ ዕድል ሂብናዮ፣ ኣብ ከም ሰንሰለት እናተታሓሓዘ ዝኽይድ ብደሆን፣ ቀጻሊ ሽግርን፣ ማሕንቖን ኣይምኣተናን። እቲ ሽግር ኤርትራ ናይ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ምዃና ምርሳዕ ዘምጸኦ ሽግር እውን ኣሎ። ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ንሃገሩን መረበቱን ካብ ኩሉ ንላዕሊ ይሓልን ይሕልውን፣ ይፈቱን ምዃኑ ኣይንረስዕ። ኣብ ካለኦት ሃገራት ብኸምዚ ናይ ኤርትራ ዝሓለፋ ብሓንቲ እምኒ ክልተ ሽቶታት እንዳወቕዓ ኢየን በጺሔንኦ። ኣብነተን ንከተል። ከም ባዓል ጀርመን፣ ሲንጋፖር፣ ኮረያ፣ ሊባኖስ፣ ወዘተ ህልዋት ምሰክር ኢየን። ሎምስ ኣብ ኩለን ዝምዕብላ ዘለዋ ሃገራት እኳ እቲ መንግስታዊ ምሕደራአን ብመሳልል ምሕደራዊ ማሕውራቱ ኣቢሉ ማለት ካብ ሃገራዊ ባይቶ ጀሚሩ፣ ካቢነ ምኒስተራት እንዳበለ ስጋብ እቲ ዝተሓት ንኡስ ዞባዊ መንግስታዊ ምሕደራ ብግሉጽ ብመራኸቢ ሓፋሽ በቲ ዝግባእ መንገዲን ዲሞክራሲያዊ ኣገባብን ተግባራቱን ውጥናቱን ብዕሊ የፍልጥ ይትንትን፣ ይገልጽ ከምኡ’ውን ምኽሪ ካብ ሓፋሽ ይሓትትን ይጽበን ኣሎ። እዚ ልሙድ ተርእዮ ኢዩ ኣብዚ ጊዜ እዚ።
መንግስትን ዜጋታትን ንዕቤት እዘን ትካላት ክገብርዎ ዝግባእ
ሎሚ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ኢና ንነብር ዘሎና። እዛ ዓለም ብፈጣን ዳናሚካዊ መስርሕ ትሓልፍ ኣላ። ተክኖሎጂካዊ ምዕባለ ወርሓዊ ተርእዮ ኢዩ። ዓለምና ኣዝያ ትጸብብ ኣላ። ህዝቢ ኣብ ወሳኒ ጉዳይ ሃገሩ ብዝለዓለ እጃም ተኻፋሊ ክኽውን ርሒብ (ገፊሕ) ኣፍደገ ወይ ማዕጾ ክኽፈተሉ ኣለዎ። ካብዚ ወጻኢ ዘሎ ምሕደራን ኣካያይዳን ምኽንያት ናይ ዘይተኣደነ ህዝባዊ ፍልጠትን ኣስተዋጻኦን ምኽሳር ኣዩ። ሃገራዊ ልምሰት ድማ የስዕብ። ብፍላይ ኣብ ዝተፋላለያ ሃገራት ኣብ ስደት ዘሎ ህዝብና ካብቲ ዝነብረሉ ከባቢ ክጥቀም ኣብ ኤርትራ ርእሰ-ማል ከውፍርን፣ ወዘተ እንተ ንጽዕረሉን ሰሓቢ ሃዋሁው እንተ ንፈጥረሉንስ ክንደይ ርብሓት ምኾነ ንኤርትራ። እቲ ዝነበረና ብልጫታትና እውን ነበረያ ነበረ ኣምበይ ምስኮነን። ከምቲ ኣቶ ተወልደብርሃን ገብረ ብብስለትን ውድዓውነትን ዝበሎ፣ ንህዝብና ምቹእ ባይታ እንዶ እንፍጠረሉ። ኣብ ዓመት ሚልዮናት ዘይኮነ ቢልዮናት ርእሰ-ማል ናብ ኤርትራ ምውሓዘ ኔሩ።
ብፍላይ ኣብ ደገ ዘሎ ዓቢ ክፋል ህዝብና ካብታ ዝረኽባ ሓንቲ ዶላር፣ ፍርቃ ናብ ኤርትራ ሰዲዱ መዋፈራ። ብሕታዊ ትካልና እውን ብተዓጻጻፍነት ምደንፈዐ። ህዝብና እውን መሃዝን ቀጻልን ሃገራዊ ቁጠባ (creative economy) ናይ ምህናጽ ክእለት ብዝበለጸ መጥረየ። እስከ ንሕሰቦ እሞ። ኣብዝሓለፋ 26 ዓመታትሲ ክንደይ ህንጻ ምስተሃንጸ? ክንደይ ትካላት ምስተተኽለ? ክንደይ ቁጠባዊ ምዕባለ ምስተራእየ? ክንደይ ሆቴላትን ናይ ቱሪዝም ትካላት (ናይ በጻሕቲ ሃገር መስሕብ) ምስተጣየሰ? ክንደይ ብቁዕ ኣብያተ ትምህርትታትን ሞያዊ መሰልጠኒ ትካላት ምስተመስረተ። ክንደይ መንእሰያት ሰብ ዋኒን ወይ ወነንቲ ትካል (national entrepreneurs) ምስተጫጭሑ? ክንደይ መንእሰያትና ተእምር ምሰርሑ? እዚ ኩሉ ከሎስ ቁርብ ቁራቦ ወርቂን በሩርን ክንረክብስ ጐዳጉዲ ምኹዓትን ከባቢያዊ ብከላ ምፍጣርዶ ምሓሸና (environmental degradation due to mining residuals)። ንሕሰበሉ ድኣ። ንህዝቢ ኤርትራ ንፈቱን ንሓዋሩ ነቲ መንእሰይ ወለዶ ንሓስብ እንተድኣ ኮይና፣ ነቲ ዘይንቡር ናብ ንቡር ንኽንመልሶ ድኣ ንጽዓር እምበር ከም ኣብ ንእሽቶይ ጥርሙስ ዝኣተው ዓሳ ፈንጠርጠር ምባል ውዒሉ ሓዲሩ ጎዳእን ኣብራስን ምኻኑ ንፍለጦ።
ናይ መዋእል ዓንኬል ዳናሚካዊ መስርሕ (life cycle dynamic process) ኣብ ኩሉ ኣሎ። ግድነታዊ ኢዩ ድማ። ስለዚ ግድን እቲ ዝኣረገ ብሓድሽ ክትካእ፣ እቲ ዝሓመቐ ብዝሓሸ ክቕየር፣ እቲ ኣብቲ ግዜኡ ኣድማዕን ብቑዕን ዝነበረ ድማ በቲ ናይ ሕጂ ወድዓዊ ኩነታት ዝጠልቦ ክቕየርን ክመሓየሽን ዘይገሃስ ናይ ተፈጥሮኣዊ ዲያለክቲካዊ ሕጊ ኢዩ ። ዘይቅየር ተሞክሮና እንዳበልካ ካብ ምስ ዘይተርፍ ተፈጥሮኣዊ ናይ ለውጢ ሕግታት ምግጫውን ኣብ ነብስና፣ ህዝብናን ሃገርናን ብቐሊሉ ዘይሓውን ዘይጠፍእን ጉድኣት ካብ ምምጻእ በሰላ ካብ ምግዳፍን ዝሓሸ እንተገበርና ይምረጽ።
በቲ ተባዕ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንመሰል ርእሰ ውሳኔ ኤርትራ ነጻ ካብ እትኽውን እነሆ ናብ 26 ዓመታት ይገማገም ኣሎ። ብመንጽር ብምሉእ ሓይሉ ብናይ መንኮርኮር ፈጣን ምዕባለ ንዝምርሽ መንግስትን ህዝብን ሃገርን 26 ዓመታት ቀሊል ኣይኮነን። ብዙሕ ኣድማዒ ስራሕ ክስርሓሉ ይካኣል ኢዩ። እኹላትን ውድዓውያንን ዝኾኑ ተሞኩሮታት ኣብዛ ዓለምና ኣለው። ንኣብነት ሃገረ ጀርመን ናይዚ ዳናሚካዊ መስርሕ ዓባይ ምስክር ኢያ። ከምዝፍለጥ፣ ብሰንኪ ነዊሕ ጊዜ ዝወሰደ ካልኣይ ውግእ ዓለም (1939 -1945)፣ ኣብ ዓለምና ብኹሉ ሸነኻቱ ዝወረደ ሰብ-ኣዊ ይኹን ንዋታዊ ዕንወት መዳርግቲ የብሉን። ብፍላይ ብተሰዓርነታ ምኽንያት ኣብ ጀርመን ዝወረደ ሰብኣውን፣ ንዋታውን፣ ስነ-ኣእምሮኣውን ዕንወት መዳርግቲ የብሉን። ብኣሃዛት ክግለጽ ዝከኣል ኣይኮነን። ዳርጋ ህላዌ ናይ ሃገርን ህዝብን ኣብ ከቢድ ፈተናን ምልክት ሕቶን ዘእቱ ኢዩ ኔሩ።
እስከ ቁሩብ ኣብነታት ክጠቅስ። ብሰንኪ ኲናት ሰማንያ ሚኢታዊ ትሕተ ቅርጺ ጀርመን ፈጺሙ ዓንዩ። ብፍላይ ኣብተን ዓበይቲ ከተማታት ጀርመን ዝወረደ ዕንወት ዝገደደ ኢዩ። ከም በዓል በርሊን፣ ሃምቡርግ፣ ድረስደን፣ ወዘተ፣ ዝኣመሰላ ህቡባትን፣ ዓበይትን፣ ምዕቡላትን ከተማታት ዳርጋ ፈጺመን ዓንየን። ካብ ዓሰርተ ሽዱሽተ ሚልዮን ዘይውሕዱ ካብ ሰራዊትን ገባርን (civilians) ተቐቲሎምን ጠፊኦምን። ሃገር ገዲፎም ኣበየ ኩርናዓት ዓለም ዝተበተኑ ቁጽሪ የብሎምን። ዝኸፍአ ድማ ካብ 30 ሚልዮን ንላዕሊ ካብተን ናይ ቀደም ዓሌት ጀርመን ዝነብሩለን ሃገራት ኣውሮጳ (ከም በዓል ዩክርይን፣ ሩማንያ፣ ወዘተ) ብዓቢኡ ድማ ካብተን ብወገን ምብራቕ ዝነበራ ከም ባዓል ምብራቕ ስልዝየን፣ ሱደተን ላንድ ዝባሃል ናይ ጀርመን ግዝኣታት ነበር ናብዚ ሕጂ ዘሎ ግዝኣት ጀርመን ብዘይ ሓንቲ ንብረት ተሰጒጎም። ንዕኦም ንምጥያስን ምስፋርን ናይ ስራሕን ስልጠናን ዕድላት ንምሃብ ኣብ ዝባደመ ሃገር ቀሊል ኣይነበረን።
እቲ ዘገርም ድማ እዛ ሕጂ ዘላ ጀርመን ክልተ ሲሶ እታ ቅድሚ ኲናት ዓለም ዝነበረት ጥራሕ እያ። እቲ ዝተረፈ ተጨራሪሙ ተወሲዱ ኢዩ። እቲ ዝኸፍአ ድማ እታ ዝተረፈት ግዝኣት እውን ናብ ክልተ ተመቒላ ምብራቕ ጀርመንን ምዕራብ ጀርመንን ዝተባህላ ክልተ ተተፋነንቲ ልዑላውያን ሃገራት ተፈጢረን። እቲ ካልእ ዘገርም ነገር ካኣ ካብ 1945 ስጋብ 1970 ዘሎ ጊዜ ፈሪሱ ዝነበረ ሃገር ዳግም ብምሉእ ተሃኒጹ። ብኸመይ ድኣ ኣብ ሓጺር ግዜ እዚ ኩሉ ተዓሚሙን ተጣይሱንስ ተኣምራታዊ ዝኾነ ሃገራዊ ቁጠባዊ ሓይሊ ድማ ትሃኒጹ? እዚ ንዝሰምዖ ሰብ መስተንክር ኢዩ። ብዛዕባ ማርሻል ፕላን ብዙሕ ይዝረብ ኢዩ። እንተኾነ እተን ዝተዋህባ ሓገዝ ካብ 13 ቢልዮን ዶላር ኣሜሪካ ዘይበዝሓ ኢየን። እቲ ወፈያውን እውን ንምሉእ ኣውሮጳ ኢዩ ተኸፋፊሉ። እቲ ሓገዝ ዘይነዓቕ ኣስተዋጽኦ እኳ እንተገበረ፣ እጃሙ ካብ 5-8% ዝሓልፍ ኣይነበረን። ዳርጋ እቲ ኩሉ ኣስተዋጽኦስ በቲ ኣብ ጀርመን ቅልጡፍን ተኣምራታውን ቁጠባዊ ምዕባለ ንምምጻእ ዝተገብረ ብዘይ ተኣደነን ዘይተደረተን ምህዞን፣ ተባላሕትነትን ዝተሰነየ ጽፉፍ ፖሊቲካዊ፣ ቁጠባውን ማሕበራውን ምሕደራ ምሕደራ ዝተኸተልዎ ውጽኢት ኢዩ። ካብ በዓል ሉድቪግ ኤርሃርድን ቻንስለር ኣደናወርን ዝኣመሰሉ ብቑዓትን ተባላሕትን መራሕቲ ብዝሓንጸጽዎን ብዘማሓደርዎን ብዝተግበርዎን ወፍርታትን፣ ነቲ ዝርካቡ ትሕዝቶን ጸጋታትን በቲ ዝለዓለ ብቕዓት ሰለ ዝተጠቕምሉን ኢዩ። ብኻልእ ተኣምራት ኣይኮነን። ብፍላይ ብዝላዓለን ዝማዕበለን ዓቐን ንህዝቦም ነንሕድሕዱ ከም ዝማሃሃርን ከም ዝስልጥንን ስለ ዝገበሩ እውን ኢዩ። ከምኡውን ንጡፍ ናይ ሓፋሽ ተሳታፍነት ኣብ ኩሉ መዳያዊ ዕማማት ስለ ዘውሓሱ። ነቲ ናይ መንእሰይ ወለዶ ዓቕሚ ንምዕባይ እውን ብዙ ጻዕርን ሰብኣዊ ወፍርን ስለ ዝገበሩ ኢዩ። ካብ ኩሉ ብዝበለጸ ድማ ንቐጻሊ ቁጠባዊ ዕብየትን ምዕባለን ኣገዳስነት ንናኣሽቱ ስድራ-ቤታውያን ትካላት ዕዙዝን ልዑልን ኣተኩሮት ሂቦም ስለ ዝሰርሑሉን ዝተዓውትሉን ኢዩ። እተን ንኣሽቱን ስድራ-ቤታውያንን ትካላት ኣብ ዝለዓለ ብርኪ በጺሔንስ መለለዪ ኣንዱስትራያዊ ሓያልነት ሃገረ ጀርመን ኮይነን ይርከባ (The German small industries are the backbone of the German industrial strength and creative economy)።
መደምደምታ
ኣብዚ ግድን ነዞም ንኤርትራ ዘማሓድርዋ ዘለው ብቐንዱ ክርደኦም ዘሎዎ ድማ ሓፋሽ በቲ ዝድለ ስፍሓትን ዕምቈትን ዘየሳተፈ መንግስታዊ ምሕደራ ብዙሕ ናይ ሃገር ምዕባለ ዝሕትልናን ጉድኣትን ከምዘምጽእ ኢዩ። ዓይኒ ሓፋሽ ህዝቢ ዓይኒ ምስሪ (ኢግል) ኢዩ። ልቢ ህዝቢ ካብ መዓሙቕ ውቅያኖስ ይስፍሕ። ፍልጠትን ብስለትን ሓፋሽ ህዝቢ ሪቕ ኢዩ ከም ማይ ባሕሪ ደረት ኣልቦ። ነዚ ጎስዮም ንሕና ዝበልናኩም ግበሩ ዝብል ሕመረት መሪሕነት መንግስቲ ከም ኣብ ሑጻ ዝተሃንጸ መንበሪ ገዛ ኢዩ። ሓፋሽ ኣሳታፊ ዝኾነ ስትራተጂካዊን፣ ሓይለ ዕማማዊ ከምኡውን ግብራዊ ዝኾነ መንግስታዊ ምሕደራ ኣድላዪ ጥራይ ዘይኮነስ ግድነታዊ ኢዩ። ክልተ ምርጫታት ኢየን ኣብ ቅድሜና ተገቲረን ዘለዋ። እዚአን ድማ፡- ወይ ነቲ ዝመጽእ ወለዶ ዝጠቅም ስራሕን ተመኩሮን ገዲፍካ ምሕላፍ ወይ ድማ ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆል ዝሕመረቱ ሕማቕን ሃሳይን ሓድጊ ምግዳፍ። ንህዝቡ ይሓልን ይፈቱን ዝብል መንግስታዊ ምሕደራ ነታ ቀዳመይቲ ምርጫ ኢዩ ዝደሊ። ግን ድልየትን ክውንነትን ነንበይኖም ክኾኑ የብሎምን። እዞም ዘማሕድሩና ዘሎው ነዚ ብዕቱብ ክሓስቡሉ ንላበዎም። በጃኹም ምእንቲ እቲ መንእሰይ እቲ ዘይንቡር ናብ ንቡር ምለስዎ። ሃገርን ህዝብን ምፍታው ድማ በዚ ዕቱብነት ኢዩ ዝምዘን።
ምስ ሰናይ ትምኒት ንሕዝቢ ኤርትራ


text:
Monday, February 20, 2017
Thursday, November 13, 2014
ፅንዓት ዓድለኒ
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
ፅንዓት ዓድለኒ
ካብ ባሕሪ ናይ ሓጥያት ብፍጹም ወጺአ
ካብ’ቲ ንዓመታት ንልበይ ዝገዝአ
ብመርከብ ንስሓ ናብ ቤትካ መጺአ።
ኩሉ ገዲፈዮ ነገራት ናይ ርኽሰት
ተሓጺበ ኣለኹ ብንስሓ ካብ ሓጢኣት
ጽንዓት ዓድለኒ ኣምላኽ ኩሉ ፍጥረት።
ካብ ጓይላ ዳንኬራ ናይ ሰይጣን ምርምር
መሪጸ’የ ኣነ ንስምካ ክዝምር
ጽንዓት ዓድለኒ ኣብ ቤትካ ክነብር።
ኣብ ክንዲ ትዕቢት ክለብስ ትሕትና
ዘውትር ከብጽሕ ንስምካ ምስጋና
ጽንዓት ዓድለኒ ዘስተውዕል ልቦና።
ክቡር ደምካ ክሰቲ ስጋኻ ክምገብ
ኣብ ቤትካ ክነብር ብዘይ ገለ መንቅብ
ጽንዓት ዓድለኒ ኣእምሮይ ከይስለብ።
ውዕሎታት መስቀልካ ዘኪረ ክነብዕ
ብናይ ዓለም ገይጺ ልበይ ንኸይሰድዕ
ጽንዓት ዓድለኒ መታን ክብርትዕ።
ኣብ ምድራዊት ቤትካ ክኸውን ኣገልጋሊ
ከየታልለኒ ሰይጣን መታለሊ
ጽንዓት ዓድለኒ ከም ኣባ ጳውሊ
ንኩሉ ሽግራት ክኸውን ከኣሊ።
30፡ 60፡ 100 ክፈሪ
ብርሃን ክጐናጸፍ ናይ ሰማያት ክብሪ
ጽንዓት ዓድለኒ ናይ ኩሉ ፈጣሪ።
ድኹም ሕልና ኣነ ወዲ ኣዳም
ናብ ሓጢኣተይ ከይምለስ ዳግም
ጽንዓት ዓድለኒ መድሓኔ ኣለም።
ንስምካ ክውድስ ብኣውታር ጸናጽል
ብናይ ያሬድ ዜማ ኣዕጽምቲ ዘጥልል
ጽንዓት ዓድለኒ ልበይ ንኸይድህለል።
ብዝማሬ ዳዊት ስማካ ንኽውድስ
ብናይ እዝራ ቅኔ ንልቢ ዘሐጉስ
ብጸሎት ሰዓታት ናይ ኣባ ጊዮርጊስ
ጽንዓት ዓድለኒ ዳግም ንኸይረክስ።
ክብርኻ ክውድስ ብጣቕዒት ከበሮ
ከም ሓፍቲ ሙሴ በዓል’ቲ ኣእምሮ
ጽንዓት ዓድለኒ ጸሎተይ ስመሮ።
ካብ መገዲ ጥፍኣት ሂወት ዘርኣኻኒ
ኣምላከ ቅዱሳን ዘለኣለም ስፋኒ
ከም ፍቁር ልኡኽካ ዘስሙ ዮሃኒ
ከም ካህን ዘካርያስ መቕደስካ ዓጣኒ
መስቀልካ ክጸውር ከም ኣባ ኣንጦኒ
ክርስቶስ ኣምላኸይ ጽንዓት ዓድለኒ።
ስብሃት ለእግዚኣብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር።
Monday, September 29, 2014
ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ታሪኽ
፩ይ ክፋል
፪ይ ክፋል
Sunday, April 6, 2014
ምሳሌ መንግሰተ ሰማያት ማቴ 22፡1-14
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
ምሳሌ መንግሰተ ሰማያት
ማቴ 22፡1-14
(Click to read PDF)ኣብ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ቃል እግዚኣብሔር ከነብበሉ ዝግበኣና ኣገባብ ብሕጽር ዝበለ ከምዚ ይመስል፡
1. ብነጸላ ትርጉም፡ ንኣብነት ኣበ ብዙሃን ኣቦና ኣብርሃም፡ ካብ ካራን ናብ ከንኣን ዝገበሮ ጉዕዞ ወይ ድማ፡ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ናይ ኦሪት ዘፍጥረት፡  > ይብል። ነዚ ቃል ብቀጥታ ኣንቢብና ክንርድኦ ንኽእል። ምኽንያቱ ትርኻዊ መልክዕ ስለዘለዎ።
2. ምሳሌያዊ ትርጉም፡ ንኣብነት፡ ዘልኣለማዊ ድንግልና ናይ ኣዴና ቅድስቲ ቅዱሳን ድንግል ማርያም፡  > (መሃ 4፡12)፡ ነዚ ሓይለ ቃል ብነጸላ ትርጉም ክንወስዶ እንተ በልና ክንርድኦ ኣይንኽእልን ኢና። ምኽንያቱ
ዓይኒ ማይ = ከመይ ገይራ ትሕተም፤
ዒላ = ከመይ ገይራ ትዕጾ
Sunday, September 1, 2013
ኣዒንትኹም ናብ ላዕሊ ቋሕ ኣቢልኩም ርኣዩ:: ኢሳ 40፡26
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
> ኢሳ 40፡26
(Click Here to Read PDF)ነዚ ብክልተ ዝኣፉ በሊሕ ዝኾነ ቃል እግዚኣብሔር ንምዝራብ፡ ዓቕሚ ሃሊዩኒ ዘይኮነስ ገላጽነት መንፈስ ቅዱስ ብምእማን፡ ክእለት ዘረባ ሃልዩኒ ዘይኮነስ ምሕረቱ ብምእማንን፡ መራሒ ሓጢኣተኛታትን ምዃነይ ፈሊጠ፡ ነገር ግን ነእማን ቢታንያ ከምኡ’ውን ንኣድጊ በልዓም ዘዛረበ፡ ናይ ሰማይን ምድርን ንጉስ ኤልሻዳይ ምዃኑ ኣሚነ፡ ብሃበተ ምሕረቱ ክቕበሊ ተዛራቢ ጥራይ ዘይኮነ ንትእዛዛቱ ተግባሪ ንምዃን ከብቅዐኒ ንቅዱስ ኣምላኸይ ይምሕጸኖ።
ንሎሚ ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር እንዘራረበሉ ካብ ኣበይት ነብያት ነቢይ ኢሳይያስ ዝተዛረቦ ቅዱስ ቃል መሰረት ብምግባር ክንዘራረብ እና። እቲ ቅዱስ ቃል ከምዚ ይብል፡  > ።
ነቢይ ኢሳይያስ ካብ ኣበይቲ ነብያት ዝተባህለሉ ምኽንያት። ነብያት ናይ ቃልን ናይ ጽሑፍን ተባሂሎም ይኽፈሉ።
Thursday, August 1, 2013
ሰብ ክንእደኒ፡ ብዛዕባይ ኪዛረብ እምበር………………
ሰብ ክንእደኒ፡ ብዛዕባይ ኪዛረብ እምበር………………
(Click to Read in PDF)ከባቢ ሰዓት 3፡00 ናይ ኣጋምሸት ሰንበት መዓልቲ ናይ ዓመተ 2010 እዩ ኔሩ። እቲ ኣብ ሞንጎ መንእሰያት መዛረብን መካትዕን ምንጪ ሸተኽበተኽን ኮይኑ ዝቐነየ ኣብ ሞንጎ ዓበይቲ ጋንታታት ዓዲ እንግሊዝ ዝካየድ ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ዝካየደሉ መዓልቲ ብምንባሩ ልበይ እናተፈታተነኒ ከም ልሙድ ናብ ቤተክርስቲያን ተበገስኩ። መን ይስዕር? ክንደይ ብኽንደይ ይውዳእ? መንከ ሸቶ የመዝግብ? በዓል መን እዮምከ ዝስለፉ? ዝብል ሕቶታት እናውረድኩን እናደየብኩን ከይተፈለጠኒ ኣብ ኣፍ ደገ ቀጽሪ ቤተክርስቲያን ኪዳነ ምሕረት በጻሕኩ። ኣብ ኣፍ ደገ ቀጽሪ ናይቲ ቤተክርስትያን ኣማዕቲበ ድሕሪ ምስላመይ፡ ካብ ቀንዲ ኣፍደገ ንየማን ኣብ ዝርከብ ኣዳራሽ ትምህርቲ ሰንበት ኣምራሕኩ። ናይ ዕለቱ መርሓ ግብር ድሮ ጀሚሩስ ጸሎት፡ መእተዊ መዝሙር፡ ናይ ዕለቱ ወንጌል ሓሊፉ ናይ ዕለቱ ትምህርቲ ኣብ ምጅማሩ እየ ኣርኪበ። ኣብቲ ኣደራሽ ምእመናን ተማሀሮ ትምህርቲ ሰንበት ደቂ ተባዕትዮ ብየማናይ ወገን ደቂ ኣንስትዮ ከኣ ብጸጋማይ ወገን ናይቲ ኣዳራሽ ተቐሚጦም፡ ገለ ኣዴታት ከኣ ኣብቲ ቀንዲ ኣፍደገ ናይቲ ቀጽሪ ቤተክርስቶያን ብወገን ጸጋም ኮፍ ኢለን ነቲ ናይ ዕለቱ ትምህርቲ ኣብ ምክትታል ነበሩ። እቲ መምህር “ስለ እምነት ወንጌል ብሓንቲ ነፍሲ ምሳይ እናተጋደልኩም፡ ብሓደ መንፈስ ቀጥ ኢልኩም ከም እትቘሙ ምእንቲ ኽሰምዕ፡ ሓንትስ ንብረትኩም ንወንጌል ክርስቶስ ዚበቅዕ ጥራይ ይኹን።” ዝብል ካብ መልእኽቲ ቅዱስ ጳውሎስ ዝተወስደ ሓይለ ቃል መበገሲ ጌሩ እዩ ዝምህር ኔሩ።
“እስከ ብሓደ ሓሳብ፡ ብሓደ ልቢ ንኩሉ ገዲፍና’ዶ ብመንፈስን ብኣካልን ኣብዚ ኣለና፡ ወይስ ብኣካል ኣብዚ ቈምና ብሓሳብ ግን ኣብቲ ገዲፍናዮ ዝመጻና ዓለም ኣለና፥” ሰባኺ ስብከቱ ይቕጽል።
Thursday, July 18, 2013
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
> ሆሴእ 6፡1
(Click to read in PDF)ብክርስቶስ ክርስቲያን ብወልድ ውሉዳን ብመንፈስ ቅዱስ መንፈሳውያን ዝተሰመኹም ህዝበ እግዚኣብሔር ከመይ ቀኒኹም፤ ናይ ኣዴና ቅድስት ቅዱሳን ንጽህተ ንጹሃን ወላዲት ኣምላክ ድንግል ማርያም ናይ ቃል ኪዳን ደቃ፡ ብጸሎት ቅዱሳን እግዚኣብሔር እትምሕጸኑን እትውከሉን ከመይ ኣለኹም። ኣሜን!!!
ስሙ ንዘልኣለሙ ብኣና ብድኹማት ባሮቱ ብኣፍ ኩሎም ፍጡራኑ ዝኸበረን ዝተመስገነን ይኹን።
ንሎሚ ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር፡  > ዝብል ሓይለ ቃል ክንምገብ፡ ንቅዱሳኑ ምስጢሩን ጥበቡን ዝገለጸ ንዓና’ውን ምስጢሩን ጥበቡን ምስትውዓሉን ክገልጸልና ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና።
ንስሓ 7ይን መወዳእታን
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ
አሜን!!!
ንስሓ
ብመንጽር ብሂል ኣበው፡ 7ይን መወዳእታን
ናይ ንስሓ ህይወት
ሀ. ትግሃት
ቅዱስ ማር. ይስሓቕ፡
+ ጸጋታት ጾም ጸሎት ዘለዎ ሰብ፡ ግና ልሳኑ ዘይገትእ፡ ሓሳባቱ ዘይቆጻጸር ጻዕሩ ንኸንቱ እዩ። ምኽንያቱ ቅድመ ንስሓን ድሕረ ንስሓን ንዘሎ ህይወት እንተ ዝምዘን፡ ድሕሪ ንስሓ ዘሎ ናይ ንጽህና ምዕቃብ ይረዝን።
+ ትእዛዝ ምሕላው ሓጢኣት ምፍጻም ይገትእ። ልባዊ ሓሳብ ምቁጽጻር ግና ነቲ ምንጪ ቃንዛ ሓጢኣት የወግድ።
+ ብዙሕ ዝዛረብ ሰብ ናይ ኣእምሮ ቅሳነት የብሉን። ቅሳነት ዘይብሉ ድማ ሓጎስ ኣይርከቦን። ንጽቡቕን ሕማቕን ናይ ሰባት ብልሳኑ ከልዕል ዚውዕል ሰብ ካብ ጸጋታት ኣምላኽ ተኻፋሊ በረኸት ኣይከውንን።
Friday, July 12, 2013
Sunday, June 16, 2013
ኩሉ ተፈቂዱለይ እዩ፡ ግናኸ ኩሉ ኣይጠቅምን እዩ:: 1 ቆሮ 6፡12
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
> (1 ቆሮ 6፡12)
(Click to in PDF)ብኣርብዓን ብሰማንያን ውሉድነት ሥላሴ ዝተቀበልኩም ደቂ ቅድስትን ጽንዕትን ዝኾነት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ እምነት፡ ናይ ኣዴና ቅድስት ቅዱሳን ድንግል ማርያም ናይ ቃል ኪዳን ደቃ ዝኾንኩም፡ ሰላም እግዚኣብሔር ንዓኹም ይኹን። ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ነዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቂሱ ዘሎ ሓይለ ቃል መሰረት ብምግባር፡ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብአ ቆሮንጦስ ኣብ 1ይ መልእኽቱ ዝጸሓፎ ሓይለ ቃል ወሲድና፡ ካብኡ በረኸት ካብኡ ድማ ዘልአለማዊ ህይወት ንኽንረክብ ቅዱስ ፍቃድ ናይ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ይኹነልና።
ከተማ ቆሮንጦስ ኣብ ግሪኽ እትርከብ ኮይና ካብ ከተማ ኣቴንስ 78 ኪ.ሜ. ርሒቃ ትርከብ። ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ ኣብ ቅድስት ቅዱሳን ኣዴና ድንግል ማርያም ሓዲሩ ንድሕነት ደቂ ሰባት፡ ሰብ ኣብ ዝኾነሉ እዋን፡ ከተማ ቆሮንጦስ 6,000 ተቀማጦ ህዝቢ ነበራ።
Thursday, May 23, 2013
ስምኦን ዘአምድ
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
ስምኦን ዘአምድ
(Click to Read in PDF)ቅድስት ቤተክርስቲያን ንቅዱሳን ብብቅዓቶም ብሃይማኖት ጽንዓቶም ብሓዋርያዊ ተልእኻኦም ገባርነቶምን ናይ ቅድስና ደረጃ እናሃበቶም ብሽሞም ታቦት ቀሪጻ ገድሎም ጽሒፋ ተኽብሮም። ቅዱሳን ብመሪር ተጋድሎን መስዋእትነትን ብሓዋርያዊ ተልእኾ፡ ስብከት ወንጌል ብምስፋሕ ተግባር ዝዋፈሩ ናይ ዕለት መግቢ ክዳን ዓመት ስኢኖም ንገድሊ ከም ሓደ መተሓዳደሪ ኣማራጺ ወሲዶም፡ ካብ ነገስታት ተወሊዶም ኣብ ቤተመንግስት ዓብዮም ናይዛ ዓለም ምቾትን ሕንቃቀን ፍስሃን ሓጎስን ንዒቆም ብምግዳፍ ብትምህርቲ ወንጌል ክርስቶስ ተመሲጦም ከም ሓዋርያት ኣቦታቶም ጸድቃንን ሰማእታትን ንዘልኣለማዊ ህይወት ብምምራጽ ናብ ፍጹም ምናኔን ገድልን ዝኣተው እዮም። ካብዞም ቅዱሳን ሓደ ከኣ ስምኦን ዘአምድ ኢዩ።
ኣብ ሓሙሻይ ሚእቲ ዓመት ሓድሽ ዝዓይነቱ መንገዲ ቅድስና ኣዕኑድ ንዝተባህሉ ቅዱሳን በዚ ኣቦ ዝኾነ ስምኦን ተኸፊቱ። እዞም ቅዱሳን ንነዊሕ ዓመታት ንእግዚአብሔር ብምድላይ መዓልትን ለይትን ሓጋይን ክረምትን ጸሓይን ቁርን ኣስሓይታን ንዳድን ኣብልዕሌዖም እናወረዶም ኣብ ልዕሊ ከረን መኽደኒ ኣብዘይብሉ ገዛ ብጾምን ነስሓን ብገድሊ ሓሊፎም’ዮም። በዚ ተጋድሎኦም’ውን ነቲ ንክሓልፍዎ ጭንቂ ዝኾነ ጸቢብ መንገዲ ገነት ሓሊፎም።
Subscribe to: Posts (Atom)


text:
ስርዓት ህግደፍ፡ ጥፍኣትን ብርሰትን ኢዩ
ስርዓት ህግደፍ፡ ጥፍኣትን ብርሰትን ኢዩ ታደሰ ኪዳነ (በርሚንግሃም) 08/01/2017 ተደጋጊሙ ከም ዝተገልጸ፡ ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ስኑ ነኺሱ ክቃለስን ልዕሊ ዓቕሙ መስዋእቲ ክኸፍልን ከሎ፡ ሓንቲ መዓልቲ ንመግዛእታዊ ሰራዊትን ኩሉ ናይ ጭቆናን ዓፈናን መሓውራቱ በታቲኹ፡ ደቃ እትጥርንፍ፡
ስርዓት ህግደፍ፡ ጥፍኣትን ብርሰትን ኢዩ
ታደሰ ኪዳነ (በርሚንግሃም) 08/01/2017
ተደጋጊሙ ከም ዝተገልጸ፡ ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ስኑ ነኺሱ ክቃለስን ልዕሊ ዓቕሙ መስዋእቲ ክኸፍልን ከሎ፡ ሓንቲ መዓልቲ ንመግዛእታዊ ሰራዊትን ኩሉ ናይ ጭቆናን ዓፈናን መሓውራቱ በታቲኹ፡ ደቃ እትጥርንፍ፡ ስደተኛ ዝምለሰላ፡ ፋሕ – ፋሕ ዝበሉ ዜጋታታ ተመሊሶም ዝተኣኻኸቡላ፡ ውሉድ ምስ ወላዲኡ ዝተሓቛቖፈላ፡ ዓበይትን ናእሽቱን ዝከባበሩላ፡ ዝባደሙ ኣግራብን ዝጸነቱ እንስሳታትን ዳግም ዝምለሱላ፡ ኤርትራ እትበሃል ብልጽግትን ርሕስትን ሃገር ክትህልዎ ብልቢ ስለ ዝተመነየ ጥራይ ኢዩ። ምእንቲ`ዚ ከኣ ኢዩ፡ ጨቐቕ ኢሉ ዘዕበዮም ደቁን – ላዕልን ታሕትን ኢሉ ዘጥረዮ ንብረትን ከይበቐቐ ንሰውርኡ ወፍዩ። ሓቢሩን ብሓደ ድምጽን ስለ ዝመከተ ድማ ኢዩ፡ ንካብኡ ዝዓብዩን፡ ሰብ ብዙሕ ዓቕምን ትሕዝቶን ስዒሩ፡ ነጻ ሃገር ከም ትህልዎ ዝገበረ።
መግዛእቲ ተባሪሩ፡ እቶም ኩለንትንኡ ጸንቂቁ ዝሓብሓቦም ደቁ በትረ – ስልጣን ምስ ሓዙ ግን፡ ኮር ተገምጠል ኮይኑ፡ ካብቲ ትማሊ ክኣልይዎ ዝተቓለስዎ መግዛእታዊ ናይ ጭቆናን ዓፈናን መሓውራት ንላዕሊ፡ ኣብ ማእገሩ ተሰቒሎም፡ ኣብ ዓንቀሩ ተሽኺሎም፡ ኣብ ምድሪ – ቤቱ እሾኽ ዘሪኦም፡ ናብ ዘይልወጥ ዕረ – ናብ ዘይርገጽ ጓህሪ ተቐይሮም የሳቕይዎ ኣለዉ። ድሕሪ ገለ ስቓይ ተመሊስካ ራህዋን ጥዕናን ትረኽበሉ እንተ ዝኸውን`ውን ኣይምኸፍአን። ነቲ ኩነታት ዝያዳ ሕማቕ ዝገብሮ፡ ካብ ስቓይን ጭውያን፡ ካብ ዓፈናን ጭቆና ሓሊፋ – ሃገርና ናብ ብርሰት ተሰጋጊራ ምህላዋ ኢዩ።
ሎሚ ኤርትራዊ ወለዶ ይበርስ ኣሎ። ኤርትራዊ ሰብ ተበቲኑ፡ ክቡር ባህሊ ኤርትራ ተበሪዙ ይጠፍእ ኣሎ። ኣግራብና በሪሱ፡ ልሙዕ ሓመድና ተባሕጒጉ፡ ጥሪትና ጠፊአን፡ ሃብትን ገንዘብን ኤርትራዊ ንጓኖትን ነጋዶ ደቂ-ሰብን ይዝሮ ኣሎ። ኤርትራ ሃገርና፡ እታ ትማሊ ምእንትኣ ዝሞትናን ዝሰንከልናን ሃገርና – ኣብ ቅድሚ ዓይንና ትበርስ ኣላ። ቀሊል ዘይኮነስ ኩለንተናዊ ብርሰት ዝረኣየላ ሃገር ኮይና ኣላ።
ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ብርሰት ጸብጺብካን መጻሕፍቲ ቀሚርካን ዝውዳእ ኣይኮነን። ንኣዝዩ ውሑድ ካብኡ ግን ብኣዝዩ ምጡን ቃላት ትንክፍ ትንክፍ ኣቢልካዩ ምሕላፍ ዝከኣል እመስለኒ። ንሎሚ ድማ ብኣጋጣሚ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ሓድሽ ዓመት፡ ካብ ብርሰትን ምብትታንን እንድሕነላ ዓመት ክትኮነልና እናተመነኹ፡ ኣብዚ ቀዳማይ ክፋል “ኤርትራን ብርሰት ደቃን” ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ቁሩብ ወስ ከብል ኢየ።
ኤርትራን ብርሰት ደቃን
ኤርትራዊ ወለዶ፡ ኣብ ዓዱን ርስቲ ኣባሓጎታቱን፡ ጤሳን ግብርን እናተማስሐ፡ ብናይ ነዊሕ ናይ ዘርኢ ሓረግ ንሓድሕዱ እናተዋሰበ ዝነብር ክቡር መለለዪ ባህሊ ዝውንን ህዝቢ ኢዩ። ዓመጽቲ መግዛእታዊ ሕግታትን ግዝይኡ ሓልዩ ዝመጽእ ባህርያዊ ደርቅን ብዙሕ እዋን ተፈታቲኖማ`ኳ እንተኾኑ፡ ናብ ብርሰት ገጹ ዘምርሓሉ እዋን ግን ፈጺሙ ኣይነበረን። ብሰንኪ ኲናትን ግዝያዊ ስደትን ዓያዪ ኤርትራዊ ጉልበት ኣብ ዝውሕደሉ እዋን`ውን እንተኾነ፡ ህዝቢ ካብን ናብን ናይ ምንቅስቓስ መሰል ስለ ዝነበሮ፡ ወርቁን ገለ ካብ ጥሪቱን ሸይጡ፡ ዝተረፋ ከብቱን ጠለ-በጊዕን ከፍሪ፡ ግራውቱ ሓሪሱ ምህርቱ ክሓፍስ ተሸጊሩ ኣይፈልጥን። ዝተወልደ ቆልዓ ክሳብ ዓቕመ ኣዳም /ዓቕመ ሀዋን ዝበጽሕ ምስ ወለዱ ዝጸንሓሉ እዋን ስለ ዝነበረ`ውን፡ ብጽምዋ ትብላዕ ስድራ ኣይነበረትን ንምባል ዘየድፍር ኣይኮነን።
እቶም ክሳብ ዕለተ ናጽነት ቆርበት በጊዕ ተኸዲኖም ዝመጹ ናይ ቃልሲ ብጾት ዝነበሩ፡ ድሕሪ ምብራር መግዛእቲ – ተኸዲኖሞ ዝነበሩ ቆርበት ኣልዮም ብቕሉዕ ናብ ጎይቶት ዝተቐየሩ፡ ካብ ኣብራኽ ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈጥሩ ጨካናት በትረ ስልጣን ምስ ጨበጡ ግን፡ ብእኡ ንብኡ ኢዮም ብርሰት ኤርትራዊ ሰብ ኣዊጆም።
ንብዙሓት- እዚ ንብርሰት ኤርትራዊ ወለዶ ዘንቀደ ፖሊሲ ህግደፍ፡ ድሕሪ ኲናት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ወይ ድሕሪ ምእሳር ጉጅለ 15 ዝጀመረ ይመስሎም ይኸውን። እቲ ሓቂ ግን ንሱ ኣይኮነን። ቀደም ዝተጠጅአን ድሕሪ ናጽነት ዝተጋህደን በታኒ ፖሊሲ ኢዩ። ነዚ መረጋገጺ እትኾነና ሓንቲ ኣብነት ካብ ብዙሕ ከቅርብ ኢየ።
ኣብ 1995 ዓ.ም (4 ዓመታት ድሕሪ`ቲ ናይ ናጽነት ፈንጠዝያ) ብስራሕ ምኽንያት፡ ምስ ገለ ብጾት፡ ናብታ ኣብ ውሽጢ ባጽዕ እትርከብ ብመባእታ ሸኽ ኣልኣሚን እትፍለጥ ቤት- ትምህርቲ ንኸይድ። ኣብ ቀጽሪ ናይቲ ቤት-ትምህርቲ ምስ በጻሕና፡ ክልተ ንበይነን ፍልይ ኢለን ኮፍ ዝበላ ጎራዙት ተማሃሮ ከይደ ካብ ዝገበርኩዎ ዕላል ቆንጭለ ከቕርበልኩም።
ሰላምታ ድሕሪ ምልውዋጥ “ትምህርቲ ከመይ ኣሎ? . . ንፉዓት ዲኽን? . . . ተማሂርክን እንታይ ክትኮና ትደልያ? . . . ገለ ካብ ዘቕረብኩለን ሕቶታት ነይሩ። ኣብ መጀምርታ፡ ንዓይ ዘሐጉስ ጽቡቕ መልሲ ኢየን ሂበናኒ። ቀጺለ ንዓይ ንምሕጓስ ዘይኮነስ፡ ሓቀኛ ስምዒተንን ድልየተንን ክገልጻለይ ምስ ሓተትኩወን ግን ፡ –
“ናይ ብሓቂ ክንዛረብ እንተ ኾይንና፡ ናብዚ ቤት-ትምህርቲ ንመጽእ ንስድራና ከይነቐይም ጥራይ ኢና። ትምህርቲ . . ገለ . . ሳክት ኢዩ። ሓንቲ ኣይጠቕመካን ኢዩ። ንወጻኢ ጥራይ ኢና ክንከይድ ንደሊ . . ” በላኒ። ሕጂ`ውን ውሽጣዊ ስምዒተይ ሓቢአ – ክምስ እናበልኩ “ንወጻኢ ድኣ . . ከመይ ገይርክን ክትከዳ? . . ድሒረ ዘቅረብኩለን ሕቶ ኢዩ።
“እዚ ድኣ ቀሊል! . .” ድሕሪ ምባል፡ ካብ ወጻኢ ምስ ዝመጹ ኤርትራውያን ወይ ደቂ ወጻኢ ተመርዕየን ወይ ናይ ምድንጋር መርዓ ገይረን ንወጻኢ ክኸዳ ከም ዝደልያ ኢየን ገሊጸናለይ። . . . “ተጣፊእና ንዕኦም ንሽውዶም። ሒዞሙና ንወጻኢ ከም ዝኸዱ ንገብር። ኣብኡ ምስ ከድና ከኣ ንጥልጎም . .” በላኒ።
ፍረን ጻማን ናይቲ ዝሰንከልኩሉን ምልሙላት መንእሰያት ቀቢረሉ ዝኣተኹ ገድሊ ከስተማቕራን፡ ብታሪኽና ኮሪዐን ሃገር ክርከባናን ምስ እንጽበየን ጨላቕዕ ተማሃሮ ኢየ ዘዕልል ዝነበርኩ።
ኣብዚ ቃላተን ኣይኮነን ዘገድገስ፡ ዓቕሚ ሀዋን ዘይበጽሓ ደቂ 13/ 14 ዓመት ቆልዑ፡ ኣብቲ ዝመሃራሉ ቤት-ትምህርቲ ይኹን፡ ኣብቲ ተወሊደን ዝዓበያሉ ሃገር – ተስፋአን ዝተጸንቀቐ ምዃኑ ኢዩ። ኣብታ ሓጻር ናይ ትምህርቲ ዕድሜአን፡ ካብ ወጻኢ መጺኡ ብገንዘብ ዝጻፋዕ`ምበር፡ ምእንቲ ሃገር ተጋዲሉ ወይ ኣብ ኤርትራ ተማሂሩ ዝሓለፈሉ፡ ወይ ተስፋ ዘሕደረ ሰብ ኣይረኣያን። እዚ ድማ ፍሽለት ናይቲ ድሮ ተኣታትዩን ብቤት-ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ ማሕዩር ተታሒዙ ዝነበረ ትምህርታዊ ፖሊሲን፡ ፍሽለት ማክሮ ፖሊሲ ኤርትራ ድማ ብዓቢኡን ኢዩ። ፍሽለት ኢልካ ምሕላፉ`ውን እኹል ስለ ዘይኮነ፡ ናይ ብርሰት ፖሊሲ እንተበልኩዎ ንዕኡ ዝበቅዕ ኢዩ።
እነሆ ድማ ሎሚ፡ እቲ ቅድሚ 21 ዓመታት ካብ ናእሽቱ ተማሃሮ ዝሰማዕኩዎ ዘረባን ትምኒትን፡ ኤርትራዊ ናይ ትምህርቲ ተስፋ ዘይኮነስ – ናይ ምንባር ተስፋ ስኢኑ ይስደድ፡ ኣብ ጉዕዞ ይመውት ኣሎ። ኤርትራ ድማ ብርሰት ደቃ ትርኢ ኣላ።
ናብ ኣርእስተይ ክምለስ። እቶም ግዝያዊ መንግስቲ ዘቖሙ ልኡኻት ጥፍኣት፡ ብስእነት ገንዘብን ሓዳስ ሃገርን ኢዮም ዘመኽንዩ ዝነበሩ። ኣካይዶኦምን ዘረብኦምን ግን ፍጹም ዝቃዶ ኣይነበረን። ኩነታቶም ዝተዓዘበ ህዝቢ ድማ፡ ካብ ተወሳኺ ደምን ኲናትን፡ ካብ ካልእ ጥሜትን ድኽነትን ክሃድም ናብ ስደት ጠሚቱ። እቶም ክሳብ ዕለተ ናጽነት ኣብ ከም ሱዳንን ሃገራት ኣዕራብን ዝዝንብዩን ንጉዕዞ ናጽነት ዝተሓጋገዙን ዝነበሩ ኣሕዋት`ውን ዝነበሮም ተስፋ ተጸንቂቑ፡ ገጾም ገምጢሎም ናብ ርሑቕ – ንሓዋሩ ዘይትምለሰሉ ስደት ጠሚቶም። ውሑዳት “ንግዝይኡ ኢዩ እምበር ክዕረ ኢዩ!” ኢሎም ኣብ ምህናጽ ሃገሮም እጃሞም ከበርክቱ ዓዶም ዝተመልሱ ዜጋታት ድማ፡ ካብቲ ዘይተጸበይዎ ናይ ጎይታን ጊላን – ናይ ግበር ኣይትግበር ዝምድናታት ንምህዳም፡ ዝነበሮም ክብርን ሃብትን ኣረኪቦም፡ ከም ሰረቕቲ – ጥራይ ኢዶም ምሉቕ ኢሎም ክወጹ ተገዲዶም። ኤርትራ ሃገርና ድማ ዝበልዓን ሕቆኡ ዝህባን`ምበር፡ ኣለኹዂ ዝብላ ሰብ ስኢና።
ሎሚ ኤርትራ ሃገርና ሰብኣዊ ብርሰት ዝረኣየላ፡ ሰብኣዊ ፍጡር ክነብረላ ዘይክእል ሃገር ኮይና ኣላ። እግሪ ዘውጽአ ቆልዓ መምሎቚ ቦታ እንተረኺቡ ወይ ኣሽሓት ከፊሉ `ሽርብ` ኢሉ ይጠፍእ። ዑናን ጤሳን ኣባሓጎታቱ ዝወርስ፡ ርስትን ግብርን ኣቦታቱ ዝሓርስ ወለዶ ጸንቂቑ ይወጽእ ኣሎ። ብሰንኩ ዝሓርሶ ዝሰኣነ ግራውቲ ቃዲሩ፡ ዝወርሶን ዝሰፍሮን ዝሰኣነ ኣባይቲ ተዓጽዩ ይርከብ። ደቆም ተበታቲኖም ዝጥውሮም ዝሰኣኑ ሽማግለታት ኣብ ዕጹው ኣባይቲ ክቑዝሙ ይሓድሩ ኣለዉ። ኤርትራ ባዲማ፡ ህዝባ ኣብ ምሉእ ዓለም ተበቲኑ – ካልእ ዜግነትን መንነትን ሒዙ ኣማዕድዩ ይጥምታ ኣሎ። እቲ ዋሕዚ`ውን ገና ይቕጽል ኣሎ።
መዓስ እዚ ጥራይ። ኣብቲ ኣእዊኻ ረዳኢ ዘይትረኽበሉ፡ ፍሉጥን ዘይፍሉጥን ኣብያተ ማእሰርቲ ህግደፍ፡ ነቲ ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም፡ ኣብ ጀርመን ዝተፈጸመ ብሆሎኮስ ዝፍለጥ መቕዘፍቲ ደቂ-ሰብ ብዝመሳሰል መንገዲ፡ ብሃሩርን ጥሜትን ማሲኖም ዝጠፍኡ ዘለዉ ኣሕዋት ብዙሓት ኢዮም። ከርሲ መሬት ኤርትራ`ውን ናብ መቕዘፍቲ ደቂ-ሰብ ካብ ዝቕየር ውሑድ ኣይገበረን። ኤርትራዊ ጥፍኣት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ፡ ኤርትራዊ ህልቂት ኣብ ባሕሪ፡ ኤርትራዊ ስቓይ ኣብ ሰሃራን ኣብ ኢድ ዳዕሽን። ኩሉ – ብርሰት ኤርትራዊ ወለዶ ጥራይ ኢዩ ዝነግር። ኤርትራ ሃገርና ቆሪራ “እሔው !!” ትብል ኣላ።
ብሰንኪ`ቶም ድሕሪ ናጽነት ዝተፈጥሩ ናይ ጭውያን መቕዘፍትን ጎይቶት፡ ክንደይ ዝኣክል ኤርትራዊ ዓዱን መረበቱን ገዲፉ ናብ ስደት ከም ዘምርሐ ብንጹር ንምፍላጥ ዝከኣል ኣይኮነን። ከምቲ ስርዓት ህግደፍ ዝደልዮን ዝምነዮን ግን፡ ኣብ ማእሰርቲ ዝሓቐቑን ብቃጻ ዝጠፍኡን ዜጋታትና ተረሲዖም ክተርፉ፡ ሕሉፍ ታሪኽናን ክብርናን ሃሲሱ ዝነብር ኣይኮነን። መሬት ወጊሑ ብነጻ ክንኣቱን ክንወጽእን ምስ ከኣልና፡ ኩሉ ሰነዳት ገናጺልና ንጹር ቊጽሪ ናይቶም ዓዶምን መረበቶምን ገዲፎም ሃጽ ኢሎም ዝጠፍኡ ዜጋታትናን፡ ብጭውያን ኣብ ማእሰርትን ዝጠፍኡ ኣሕዋትናን ክንፈልጥ ዘጸግም ኣይመስለንን።
መጽናዕትና ብቐሊሉ ከረኻኽበሎም ዘይክእል ዜጋታትና እቶም ኣብ ኣብያተ-ትምህርትን ኣብ ዙርያታት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ከይኣተዉ፡ ካብ ከብቶምን ማሎምን ሸለው ኢሎም ዝጠፍኡ ዜጋታትናን፡ እቶም ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት እናነበሩ፡ ኣብ ኣብያተ-ጽሕፈታት ናይቲ ውድብ ከይተመዝገቡ፡ ንካልኣይ ወይ ሳልሳይ ስድት ዘምርሑ ዜጋታትና ጥራይ ኢዮም።
ሎሚ ዝተጻፈፈን ብመጽናዕቲ ዝተረጋገጸን ኣሃዛት`ኳ እንተ ዘይብልና፡ ሰብ ዘይብላ ዝባደመት ሃገር ገዲፍና ከም ዝመጻእና ግን፡ ነብሲ ወከፍና ክንግምግሞ ንኽእል እመስለኒ። ንድሕሪት ተመሊስና ንዘዝነበርናዮ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ተመሊስና`ሞ ንጠምት። ካብ 1991 ዓ. ም ጀሚሮም፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ካብ ዝተመዝገቡን ዝተመረቑን መንእሰያት፡ ክንደይ ዝኣኽሉ ኢዮም ክሳብ ሕጂ ካብ ሃገር ዘይወጹ !! ካብ ቀድማይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክሳብ ሎሚ – ሳዋ ወሪዶም በብዓመቱ ካብ ዝተመረቑ መንእሰያት፡ ኣብተን ኣብ ኤርትራ ዘለዋ ውሑዳት ኮለጃት ካብ ዝተመዝገቡን ዝተመረቁን ዜጋታት፡ ካብ ዕለተ ናጽነት ክሳብ ሎሚ ኣብ ናይ 2ይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ካብ ዝተመዝገቡን ዝወድኡን ተማሃሮ፡ ድሕሪ ናጽነት ኣብ መንግስታውን ብሕታውን ትካላት ንስራሕ ካብ ዝተመዝገቡ ዜጋታት . . . . መሳርሕትና፡ መማህርትና፡ ደቂ – ታዕሊምናን ደቂ ኣሃዱናን ዝነበሩ`ሞ ንዘክር !!!! ክንደይ ካባና ኢዮም ክሳብ ሕጂ ኣብ ሃገር ተሪፎም ዘለው !! ብርግጽ ዝተረፉ ቁንጣሮ፡ ሃገር ገዲፍና ዝወጻእና ግን ኣሽሓት ኢና። እዚ ከኣ ኢዩ መርኣያ ናይቲ ንጹር ግን ከኣ ኩሉ ዝርድኦ ምስክር ብርሰት ኤርትራዊ ወለዶ። መሬት ምስ ወግሐ፡ ኣብ መቓብር ጨካናት ሰበ-ስልጣን ህግደፍ ንእንገብሮ መጽናዕቲ ብርሰት ኤርትራዊ ወለዶ ድማ መበገሲና ንሱ ኢዩ ክኸውን።
ህዝባዊ ግምባር ኮነ ንሱ ዝወለዶ ህግደፍ፡ ኣብ ወጻኢ ናይ ዝነብሩ ዜጋታት ዝርዝር ኣስማት ይሕዝ ስለ ዝነበረ`ውን፡ ክንደይ ካብቶም ኣብ 1991 ዓ.ም ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝነበሩ`ሞ፡ ንካልኣይ ወይ ንሳልሳይ ግዜ ናብ ስደት ዘምርሑ ዜጋታትና፡ ሽዑ ዝነበረ መዛግብቲ ኣብያተ-ጽሕፈት ህዝባዊ ግምባር ተወኪስካ ክፍለጥ ዘይከኣል ኣይኮነን።
ኩሎም`ቶም በዚ ክብ ኢሉ ዝተጠቕሰ ትካላት ዝሓለፉ ዜጋታትና፡ ኣስማቶም ኣብ ሰነዳት ናይ ነብሲ-ወከፍ ትካል ስለ ዘሎ፡ ኣሃዛት ንምቕማር – ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ካብ ዘሎ ዝተጀለሐን ዝተበወዘን ሰነዳት መዓስከር ስደተኛታት ዘድልየና ኣይኮነን።
በዚ ኮነ በቲ፡ ሰብኣዊ ዓቕሚ ኤርትራ ጎዲሉ፡ ዓያዪ ጎልበት ጠፊኡ ጥራይ ኣይኮነን። ስድራ-ቤታት ጸኒተን፡ ዝተርፈ ገዛ ዓጽዩ፡ ማዕጾ ዝኸፍት ዘይብሉ፡ ማይ-ቤት ብምሉኡ ወጺኡ ኢዩ። ገለ ክፋሉ ኣብ መንገዲ ጠፊኡ ዝተረፈ ድማ ዓዲ ቀይሩ፡ ካልእ ዜግነትን መንነትን ኣብ ምንዳይ ይርከብ። ህግደፍ ድማ ብርሰት ኤርትራዊ ሰብ ዘረጋገጸ ስርዓት ኮይኑ ኣሎ።