text:
ምምሕዳር ባይደን ሃሪስ ምኩናን ግዕዝይና ቀንዲ ድልየት ሃገራዊ ደሕንነት ኣሜሪካ እዩ ኢሉ ይኣምን ። ብሙዃኑ ኣሜሪካ ኣንፃር ኣብ መላእ ዓለም ዝርክርቡ ገበነኛታት ፈፀምቲ ግዕዝይና ስጉምቲ ትወስድ ።
ንፈፀምቲ ተግባር ግዕዝይናን መዘዛቶምን ግቡእ ቅፅዓት ንምሃብን ፋይናንሳዊ ስርዓት ኣሜሪካ ካብ ሓደጋ ንምክልካልን ኣብ ክፍሊ ሃብቲ ኣታዊ ኣሜሪካ ንደጋዊ ሃብቲ ዝቆፃፀር (OFAC)አናተባህለ ዝፍለጥ ትካል ኣብ ልዕሊ ሰለስተ ዚጋታት ፓራጓይ ክልከላ ኣምቢሩ ።ካስም መሓመድ ሂጃዚ፣ ኻሊል ኣሕመድ ሂጃዚን ሊዝ ፓኦላ ዶልደን ጎንዛሌዝ ዝበሃሉ ኣብ ፓራጓይ ኣብ ግዕዝይና ንዘለዎም ልዑል ግደ እዩ እቲ ክልከላ ተነቢሩሎም ከምኡ'ውን መስቶም ውልቀሰባት ርክብ ዘለዎም 5 ትካላት 'ውን ተኣጊደን ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን "መንግስቲ ኣሜሪካ ፓራጓይ ግዕዝይና ንምቅላስ እቲገብሮ ፃዕሪ ብምድጋፍ ትካላት መንግስቲ ንዝጉሕጉሑ ሰባት ተሓታትይነት ምዕሳል ንምትብባዕን ድልውቲ እያ "ኢሎም ።
ካስም መሓመድ ሂጃዚ ኣብ ውሽጢ ፓራጓይ ciudad del este ዝርከብ ኣብ ዓለም ለኽ ዘይሕጋዊ ምስጋር ገንዘብ ዝሰርሕ ትካል ዝውንን እዩ። ንሰበስልጣናት ጉቦ ብምሃብ ዝማዕበል ትካል ካስም ንኣሜሪካ ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላዝለዩ ክፋላት ዓለም ዝርከቡ ትካላትን ንግዳዊ ስራሕትን መርበቡ ዘርጊሑ ይሰርሕ ።ተሓባባሪኡ ኻሊል ኣሕመድ ሂጃዚ ዝተባህለ ውልቀሰብ ድማ ንብልሹው ተግባራት ካሲም ብምድጋፍ ናውታዊ ሓገዝ ዘቅ፟ርበሉ ሙኻኑ ተፈሊጡ ኣሎ ።
OFAC ኣብ ፓራጓይ ዝተመዝገቡ ኩባንያታት ኢስፖና ኢንፎርማቲካ ፣ ኢምሬንዲሜንትስ ኢምቦሊያሪዮስ ሚስዮናስ S.A ፣ኣፖሎ ኢንፎርማቲካ S.A ብኻሊል ዝውነን ትካል ክኸውን ከሎ ኣብ ፓራጓይ ዝተመዝገበ ካምፓኒ ኢንፎርማቲካ S.A ድማ ካስም ዝውንኖ ወይውን ዝቆፃፀሮ ትካል እዩ ። ሊዝ ፓኦላ ዶልዳን ጎንዛሌዝ ድማ ካብ ተሓባበርቲ ካሲም ሓንቲ ኾይና ስራሕቲ ብፅሒታ ከም ሞንጎኛ ኮይና እተገልግል እያ ። ኣብ ወደባት ፓራጓይ ዝሰርሑ ሰራሕተኛታትን ሰበስልጣናትን ጉምሩክን ጉቦ ብምሃብ ካብን ናብን ፓራጓይ ዛአትዉን ዝወፁን ስራሕቲ ከፈፅሙ ትድልሎም ። እቲ ኣብ ፓራጓይ ዝርከብ ናውቲ ኤለክትሮኒክስ ዘእቱን ዝሰድድን ትካላ ወየን እቲቆፃፀሮ ትካል ከእገድ ተወሲኑ እዩ ።
ብሙኳኑ ካስም ፣ኻሊልን ዶልዳንን ኣብ መላእ ዓለም ብኸቢድ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላትን ፈፀምቲ ገበናት ግዕዝይናን ተባሂሎም ብመሰረት ዓለም ለኸ ማግኒትስኪ ተሓተቲ መሰላት ሰብኣውነት ተከሲሶም ክልከላታት ተነቢሩሎም እዩ ።ውፅኢት እዚ ክልከላ ድማ ኣብ ኣሜሪካ ዝርከቡ ብሽም እዞም ውልቀሰባት ዝተሰየሙን ዝውነኑን ትካላትን ንብርታቶምን ኩሎም ተኣጊዶም እዮም ። አሜሪካውያን ዝኾነ ዓይነት ርክብን ስራሕን መስዞም ትካላት ክህልዎም ኣየፍቅድን ይብል እቲ ርእሰ ዓንቀፅ ።
"እዚ ኣብ ትሕቲ ዓለምለኸ ሕጊ ማግነትስኪ ዝርከቡ መደባት ግዕዝይና ንምቅላስን ትካላት መንግስቲ ንዝጉሕጉሑ ሰበስልጣናት መንግስቲ ተሓተቲ ዝኾኑሉ መንገዲ ምዕባይ ኣድላዪ ሙኳኑ ዘርኢ እዩ ።" ዝበላ ዳይሬክተር OFAC ኣንድሪያ ጋኪ " መምርሒ ሃብቲ ኣታዊ ተዋሳእቲ እዚ ተግባርን ትካላቶምን ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ሕጊ ዝጥሕሱን ፋይናንሳዊ ስርዓት ዓለም ዝዘርጉን ንምቁፅፃር ዘለዎ ስልጣን ተጠቂሙ ምቅላሱ ክቅ፟ፅል እዩ ኢለን።


c: text/html

text:
ቃል ሓዘን ብዕርፍቲ ዓቢ ተቓላሳይ መምህር ሙሳ ኣራሖ ጉባላ
ገዲም ተቓላሳይ ኣቦና መምህር ሙሳ ኣራሖ ጉባላ ብሰንበት ዕለት 21.06.2020፡ ኣብ ከተማ ርያድ - ስዑዲ ዓረብ ካብ’ዛ ዓለም ብሞት ተፈሊዩና።
መምህር ሙሳ ኣራሖ ሓደ ካብ’ቶም ልሉያት ታሪኻውያን ተቓለስቲ ኤርትራ ከም ዝኾነን፣ ኤርትራ ሃገርና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ሓራ ንምውጻእ ኣብ ዝተኻየደ መሪርን ነዊሕን ቃልሲ፡ ብትብዓትን ብጅግንነትን ዝተቓለሰን ዘቃለሰን ሓርበኛ ኢዩ። መምህር ሙሳ ኣራሖ ኣብ ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራ (ማሕበር ሸውዓተ) ምስርት ምስ በለ ተሰሊፉ ዓቢ ሃገራዊ ግደ ተጻዊቱ። ብዙሓት ሃገራውያን ኣብ ምምልማል ልሉይ ተራ ነበሮ። ኣብ ጉዕዞ ቃልሱ ግዳይ መእሰርትን ግፍዕን ባዕዳዊ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ኮነ። ብቐጻሊ ዘጋጠሞ ዝነበረ ስቅያት ድምብርጽ ከይ በሎ ቃልሱ ብትብዓት ቀጸሎ።
መምህር ሙሳ ኣራሖ ከብ’ቶም ፍሉጣት መማህራን ኤርትራ ነበረ። ኣሽሓት ኤርትራውያን ተማህሮ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰውራ ኣብ ሱዳን ዝመሃሩ ዝነበሩ፣ ካብ’ቶም ዝመልመሉ ልሉያት መማህራን ሓደ ምንባሩ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ ኢዩ። ኣቦና መምህር ሙሳ ማሕበራዊ ክውንነት ሕብረተሰብ ኤርትራ ብዓሚቚ ካብ ዝፈልጡ ተረኽቲ ኤርትራ’ውን ኢዩ ነይሩ።
ኤርትራ ሓራ ምስ ወጸት፣ ከም’ቶም ብዙሓት ሃገራውያን ተቓለስቲ፣ ምልካዊ ምሕደራ ስርዓት ኤርትራ ደስ ስለ ዘይበሎ፣ መምህር ሙሳ ኣራሖ ኣብ ስደት ክነብር መረጸ። ገለ ካብ’ቶም ኣብ ማሕበር ሸውዓተ ዝሰርዖም ሃገራውያን፣ ሎሚ ኣብ ስልጣን ዘለዎ ባእታታት፣ ንኤርትራ ክምለስ ብተደጋጋሚ ሓቲቶሞ’ኳ እንተነበሩ፣ ምልካዊ ስርዓት ክሳብ ዘሎ ኣይምለስን ኢየ ክብል ኣቕበጾም።
ብሞት ኣቦና ገዲም ተቓላሳይ ሙሳ ኣራሖ ጉባላ ዝተሰመዓና ሓዘን ብምግላጽ፣ ብስም መላእ ኣባላት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፣ ንኩሎም ቤተ ሰብን ናይ ቃልሲ ብጾቱን ጽንዓትን ኣኻእሉን ክህበናን፣ ንሓርበኛ ኣቦና ድማ ልዑል ፈጣሪ ኣብ ሰፊሕ ገነቱ ክቕበሎም ንልዑል ፈጣሪ ንልምን።
ፈጻሚ ኣካል
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
22/06/2020Hits: 653

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ተቖጻጸርቲ መድሃኒት ሕብረት ኤውሮጳ፥ ተደጋጋሚ ክታበት ንዓቕሚ ሰውነት ከዳኽሞ ይኽእል'ዩ ክብሉ ኣጠንቂቖም።
ሓላፊ ትካል ምቁጽጻር መድሃኒት ሕብረት ኤውሮጳ ማርኮ ካቨለሪ ኣብዚ ሰሙን እዚ ክገልጽ ከሎ፥ መሐየሊ ክታበት ኮቪድ19፥ ሓደ ግዜ ወይ ምናልባት ክልተ ግዜ እምበር፡ብቀጻሊ ክደጋገም የብሉን ኢሉ።
ካቨለሪ፥ ራብዓይ ክታበት ምውሳድ'ውን ሳዕቤኑ ይበዝሕ ኢሎም ካብ ዝቃወሙ ክኢላታት ሕክምና እዩ።
ብሪጣንያ'ውን ካብ 'ቡስተር' ማለት መሐየሊ ዝሓለፈ ራብዓይ ክታበት ኣየድልን በሃሊትእያ።
ውድብ ጥዕና ዓለም ብወገኑ፥ ንሃብታማት ሃገራት መሐየሊ ክታበት ካብ ምሃብ ንላዕሊ ንድኻ ሃገራት እታ ቀዳመይቲ ክታበት ምሃብ እዩ ቀዳምነት ክወሃቦ ዝግባእ ኢሉ'ሎ።
ብኻልእ ዜና ኣብ ቻይና ክልተ ሆስፒታላት ብኮቪድ19 ብጽኑዕ ንዝሓመሙ ሰባት ምቕባል ኣቢኽንን ተባሂለን ተዓጽየን።
ኣብ ፈረንሳ ድማ ሰለስተ ርብዒ መማህራን እታ ሃገር፥ መንግስቲ ቀጻልነት ዘለዎ ስሩዕ ዝኾነ ፕሮቶኮል ጥዕና ኣይክተልን እዩ ዝብል ተቓውሞ ንምርኣይ ቤት ትምህርቲ ሓዲጎም ወጺኦም።


text:
ሎሚ ዘመን ልዕሊ 3.6 ነጥቢ ዘምጽኡ ተማሃሮ 1044 እዮም። ካብዚኦም እቶም 253 ምሉእ ነጥቢ ማለት 4 ዘምጽኡ`ዮም። ብሰሉስ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ቀጽሪ አክስፖ ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ምዕዳል ሽልማት፡ ተማሃሮ ንዝተዳለወሎም ናይ Laptop ኮምፒተርን ገንዘብን ሽልማት፡ ካብ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ምንስተር ትምህርቲ ሰመረ ርእሶምን ተቐቢሎም። ሎሚ ዘመን እቶም 4ተ ነጥቢ ዘምጽኡ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቶም 3.6ን 3.8ን ዘምጽኡ ኸይተረፈ ናይ Laptop ኮምፒተርን ገንዘብን ሽልማት ምርካቦም ካብቲ ዝሓለፈ ፍልይ ዘብሎ`ዩ ኔሩ።
ክሳብ ዝሓለፈ 2007 ዓ.ም፡ 4ተ ነጥቢ ዘምጽኣ ደቀንስትዮ ኣይነብራን፡ ሎሚ ዘመን ግና 65 ደቀንስትዮ 4ተ ነጥቢ ኣምጺአን።
እዚ ንተማሃሮ ዝወሃብ ሽልማት ብሽልማት ዛግረ ዝፍለጥ ኾይኑ፡ ካብ 1998 ኣትሒዙ ዓመታዊ ዝዕደል`ዩ።
ኣስመራ ትርከብ ሰናይት ሃብቱ ዝለኣኸቶ ምሉእ ጸብጻብ ንምልክት ድምጺ ብምጥዋቕ ምስማዕ ይክኣል


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ዕለት 1 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ሎረንዝ ክውሽ ናይ ጳጳሳዊ ሓለዋ ጸጥታ ኣዛዚ ኰይኖን ንኸገልግሉ ከምዝሰመይዎም ዜና ቫቲካን ሓቢሩ፡፡ ሎረንዝ ከውሽ ኣብ ስዊዘርላንድ ዞባ ቦስዊል ዝተወዱ ካብ 2000 ዓ.ም. ኣትሒዞም እውን ናይ ጳጳሳዊ ሐለዋ ጸጥታ ዝዊዘላንድ ኣባል ከይኖም ዘገልገሉን፥ ዕለት 1 ጥሪ 2003 ዓ.ም. ምኽትል ኣዛዚ ዓሰርተ፡ ኣብ 2007 ዓ.ም. ምሉእ ኣዛዚ ዓሰርተ ሓለዋ ጸጥታን ዕለት 16 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ሓለቓ ሓምሳ ከይኖም ከማተሰምዩ የዘኻኽር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካ
ናይ ቅዱስ ኣቦና ጸጥታን ደሕንነትን ዘውሕስ ጳጳሳዊ ሓይሊ ጸጥታ ስዊዘርላንድ፡ ኣብ ምክልኻል ጸጥታን ደሕነትን ልዑል ብቕዓት ዘለዎ ኰይኑ ክርከብን ብእዋናዊ ኩነት ዓለምን እዚ ኩነት ብዝሓቶ ዓይነት ብቕዓትን ዝተሰናደወ ኰይኑ ክርከብ ካብ ዝወሃቦ ታዕሊም ማዕረ ማዕረ መንፈሳዊ ሕንጸት እውን ዝጠቓልል እዩ።
ንጳጳሳዊ ሓይሊ ጸጥታ ስዊዘርላንድ፡ ታዕሊም ሓንሳብ ንሓዋሩ ዘይኰነስ ቀጻሊ መደብ እዩ፡ እዚ ጥንታዊ ዝዀነ ሓይሊ ጸጥታ በዓል ተልእዀ እዩ፡ ስፖርትን፡ ገዛእ ርእስኻ ምክልኻልን ዝተወሃበካ ሓላፍነት ንምፍጻም ዘብቅዕ ታዕሊምን ዘጠቓልል ከምዝዝዀነ፡ ዝዀነ ይዅን ሃንደበታዊ ኵነት ንምብዳህን ንምቁጽጻርን ወይ ንምፍሻልን ዘኽእል መደባት ዘሳዅዔ እውን እዩ።
ኣብቲ ታዕሊም ሓለዋ ጸጥታ ዘየቋርጽ መንፈሳዊ ሕንጸት ኣሎ፡ እዚ እምነት መሰረት ዝገበረ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ጳጳሳዊ ሓለዋ ጸጥታ ስዊዘርላንድ ዘለዎ እምነት ንምጽናዕ ንነፍሲ ወከፍ ኣባል ዝቐርብ መንፈሳዊ ሓልዮትን ትምህርተ ክርስቶስን ብማሕበር እውን ዝንበር እዩ። ዝተፈላለዩ መደባት መንፈሳዊ ንግደት ናብ ቅዱሳት ስፍራን ኣብ ሓደ መዓልቲ ዝሳለጥ ብናይቲ ጳጳሳዊ ሓለዋ ጸጥታ ስዊዘርላድ ኣበ ነፍስ ተመሪሑ ይካየድ።
ናይ ኣባላት ጳጳሳዊ ሓለዋ ጸጥታ ስዊዘርላንድ ሕንጸት ሰለስተ ክፍሊ ዘለዎ ክኸውን እንከሎ፡ ብሓደ ኣዛዚ ጳጳሳዊ ሓይሊ ጸጥታ ስዊዘርላንድ ተሰንዩ፡ ንኣብነት ስፖርትን ትምህርቲ ቋንቋ ጣልያንን ፈረንሳን ከምኡ እውን ሕንጸት ኣብ ስነ ሙዚቃን ዝተሓወሶን፡ እዚ ኸኣ ማሕበረሰብነት ንምምዕባልን ማሕበራዊ መንፈስ ዝዓሰሎ ሓይሊ ጸጥታ ንኽኸውን ዝድግፎ ምዃኑ ይንገር።


text:
አስተንትኖ ቃል ኣምላኽ ግንቦት – 15.2018
ዮሓ.17:1-11
ነቶም ኢየሱስ ነዚ ምስ ተዛረበ አዕይንቱ ናብ ሰማይ ቓሕ አቢሉ ኸምዚ በለ፦ “ ኦ አቦ! እንሆ እታ ሰዓት በጺሓ እያ። ወልድ ምእንቲ ኼኽብረካስ ንወድኻ አኽብሮ። ነዞም ምእንቲ ኹላቶም ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኺህቦም ንእኡ አብ ልዕሊ ኹሉ ወዲ ሰብ ሥልጣን ሂበካዮ ኢኻ። ናይ ዘለዓለም ሕይወት ከአ፥ አምላኽ ሓቂ ንስኻ በይንኻ ምኻንካን እቲ ዝለ አኽካዮ ኢየሱስ ክርስቶስ ምኻኑ፥ ምፍልጥ እዩ። አነ ነቲ ኽገብሮ ዝሃብካኒ ግብሪ ፈጺመ አብ ምድሪ አኽቢረካ ኢየ። ኦ አቦይ! ሕጂ ድማ በቲ ዓለም ከይተፈጥረት አባካ ዝነበረኒ ኽብሪ አኽብረኒ። ነቶም ካብ ዓለም ዝሃብካኒ ሰባት ስምካ ገለጽኩሎም። ናትካ ነበሩ፥ ንአይ ሃብካኒ፥ ቃልካውን ሓለዉ። እቲ ዝሃብካኒ ዘበለ ኹሉ ኻባኻ ምኻኑ ሕጂ ፈለጡ።እቲ ዝሃብካኒ ቓል ሃብክዎም፥ ንሳቶምውን ተቐበልዎ። አነ ኻባኻ ከም ዝወፃእኩ ድማ ብሓቂ ፈለጡ፣ ንስኻ ኸም ዝለ ኣኽካኒውን ኣመኑ። ኣነ ምእንትኦም እልምን ኣሎኹ። ናትካ እዮም እሞ ምእንቲ እዞም ዝሃብካኒ እምበር ምእንቲ ዓለምሲ ኣይልምንን ኢየ። ኩሉ ናተይ ናትካ እዩ፥ እቲ ናትካውን ናተይ ኢዩ፥ አነውን አብአቶም ከበርኩ። ደጊም አነ አብ ዓለም አለዉ፥ አነውን ናባኻ እመጽእ አሎኹ። ኦ ቕዱስ አቦ! ነቶም ዝሃብካኒ ኸማና ሓደ ምእንቲ ኪኮኑ ብስምካ ሓልዎም።


text:
ጋዜጠኛ ሚኒስትሪ ዜና ኣማኑኤል ግርማይ፡ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሑ። ቀንዲ ዕማም ናይ’ቲ ሚኒስትሪ ንህዝቢ ምትላል ምዃኑ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ስርዓት ህግደፍ፡ ካብ 2000ዓ.ም. ጀሚሩ ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ጨንፈር ትግርኛን ኣብ ሬድዮ ዛራን ከም ሪፖርተርን ኣቕራቢን(reporter and presenter)፡ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ድማ ኣብ’ቲ ሚኒስትሪ ከም ሓላፊ ኣሃዱ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክሰርሕ ዝጸንሐ ኣማኑኤል ግርማይ፡ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሑ ናብ ኢትዮጵያ ኣትዩ።
ንሱ፡ ኣብ ነብሲ ወከፍ ኤርትራዊት ስድራቤት ብሰንኪ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ግዚኡን ዕድሚኡን ተመንዚዑ ኣጎላጉል ዝተረፈ መንእሰይ ተፈጢሩ ምህላዉ፡ ምስ ሬድዮ ድምጺ ወጋሕታ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ ኣብሪሁ። ምስ’ዚ ብምትሕሓዝ ኣማኑኤል፡ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ’ዚ እዋን እዚ ኣብዘይውዳእ ግዱድ ኣገልግሎት ብምቑራኑ ስድራቤት ክምስርት ስለዘይክእል፡ ኣብ ፍኑው ጾታዊርክብን ብሓላፍነት ክዓብዩ ዘይክእሉ ውላድ ኣብ ምምጻእን ኣትዩ ኣብ ዘይብሩህ መጻኢ ከምዝርከብ፡ ብሓፈሻ ዝኸፍአ ማሕበራዊ ሕሰም የሕልፍ ከምዘሎ፡ ስለዚ ድማ ንስደት ከምዝሓሸ ኣማራጺ ክወስዶ ከምዝግደድ ኣፍሊጡ።
ንጉዳይ ትምህርቲ ብዝምልከት ኣብዝሃቦ ሓበሬታ ድማ ኣማኑኤል፡“ትምህርቲ የለን ምባል ኢዩ ዝቐልል። እቲ ንስርዓተ ምምሃርን ምስትምሃርን ዘቖመ መምህር ንገዛእ ርእሱ ግዳይ ናይ ኩሉ ማሕበራዊ ጸገማት ኮይኑ ስለዘሎ፡ ካሪክለም ስለዝሓንጸጽካ ወይ ጠዋሉ ዘለዎ ኣብያተ ትምህርቲ ስለዘሎ፡ ትምህርቲ ኣሎ ክበሃል ዝከኣል ኣይኮነን’’ ኢሉ።
ኣስዒቡ ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ግርማይ ብዛዕባ ጥዕናዊ ጉዳያት፡“ዘይተሓጎሰ ሕብረተሰብ፡ ሞራሉ ዝተተንከፈ ሰብ ናይ ግድን ኢዩ ንሕማማት ክቃላዕ’’ ድሕሪ ምባሉ፡ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኤርትራ ሕጽረት መድሃኒታት ዋላ’ውን ከም ፈውሲ ቃንዛ፡ ሰዓልን ዝኣመሰለን እውን ብቐሊሉ ከምዘይርከብ ገሊጹ።
“SERVING THE TRUTH’’ ኣንጻር ናይ’ቲ ሚኒስትሪ ዜና ስርዓት ህግደፍ ዝምረሓሉ መትከል ምዃኑ ዝጠቐሰ መንእሰይ ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ግርማይ፡ ቀንዲ ስትራተጂ ናይ’ቲ ሚኒስትሪ፡ ንህዝቢ ምትላልን ካብ ህልው ኩነታት ሃገርና ወጻኢ ብምህውታት ኣቓልቦ ምጥምዛዝን ምዃኑ ኣረጋጊጹ። ኣስዒቡ ድማ ሚኒስትሪ ዜና ንሓቂ ዘገልግል እንተዝነብር፡ ብዛዕባ ቅዋምን መሰልን፡ ሕቶ መሬትን ኣባይትን፡ ምፍናው ካብ ሰራዊት፡ ብሓፈሻ ብዛዕባ ህልው ኩነታት ሃገር ክዛረብ ይግብኦ ከምዝነበረ፡ እዚ ግን ኣብ’ቲ ሚኒስትሪ ክትግበርሲ ይትረፍ ዝሕሰብ’ውን ከምዘይኮነ ገሊጹ። እቲ ኣምልኾ ኣብ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ክፈጥር ዝጽዕር ሕሱር ማዕከን ፕሮፖጋንዳ፡ ሕሉፍሓሊፉ እውን ምርጫ ኣብ ዝተገብረለን ብመትከል ዲሞክራሲ ዝምርሓ ገለ ሃገራት ንዝተፈጥረ ንቡር ናይ ምስሕሓብ ተርእዮታት ከም ሕማቕ ኣብነት ብምውሳድ፡ ምርጫን ዲሞክራሲን ኣድላይነት ከምዘይብሉ፡ እኳ ደኣ ሓደገኛ ምዃኑ ብምግላጽ፡ ንህዝቢ ኣፈራሪሑ ከደናግር ከምዝፍትን እውን ኣብነታት ብምቕራብ ኣነጺሩ።
እቲ ንህዝቢ ኣጥምዩን ኣንበርኪኹን ክገዝእ ዝሕልን ህግደፍ፡ ነቲ ፈውሲ ግስም ዝኸውን ቁሩብቁራቦ ዝዕድለሉ ኩፖን ከም መስገደዲ ንኣኼባታትን ካልእ ድሌታቱን ከምዝጥቀመሉ፡ ኣብነትታት ብምጥቃስ ኣብሪሁ።
ኣብ መወዳእታ ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ግርማይ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝኾነይኹን እዋን ንላዕሊ ኣብ ዝኸፍአ ኩነታት ከምዝርከብ ብምጥቃስ፡ ሃገር ብዘይመሰልን ብዘይህዝቢን ሃገር ከምዘይኮነት ብምዝኽኻር፡ ነቲ ደላይ ሰላም ህዝቢ ኤርትራ ራህዋ፡ ነቲ ኣብ ባርነት ዝርከብ መንእሰይ ኤርትራ ድማ እግዚኣብሄር መዋጽኦ ክፈጥረሉ ተመንዩ።


text:
ኣብታ እስያዊት ሃገር - ህንዲ ኣብ መዓልቲ በሻሓት ዝቝጸሪ ዜጋታት ብኾሮና ተህዋስ ይልከፉን ይሞቱን ከምዘለዉ ክንገር እንከሎ፡ ኣባይቲ ሕክምና በቲ ተላባዒ ተህዋስ ብዝተለኽፉ ዜጋታት ከምዘዕለቕለቓን እቲ ካልኣይ ማዕበል ለብዒ ኾሮና ተህዋስ መላእ ሃገር የምበርክኽ ከምዘሎን ህልው ኩነታት ህንዲ ብሓቂ ዘሰንብድ ምዃኑ ምስ ዜና ቫቲካን ብስሊ ቃለ መሕትት ዘካየዱ ኣባል ማሕበር ካሚሊያውያን ኣባ ባብይ ኤሊካል ሓቢሮም፡ ቤተ ክርስትያን ህሙማን ኣብ ምእላይ ኣብ ቅድመ ግንባር እያ ኢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ብኾሮና ተህዋስ ዝተለኽፉን ዝሞቱን ዘለዉ ብወግዒ ካብ ዝንገር ንላዕሊ እዩ፡ ዘሰንብን እውን ምዃኑ ኣብ ህንዲ ናይ ማሕበር ካሚሊያውያን ሓለቓ ኣባ ባብይ ኤሊካል ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም፥ ክሳብ ሕጂ ድማ ብኾሮና ተህዋስ ዝተለኽፉ ልዕሊ 19 ሚሊዮን፡ በሸሓት ዝቑጸሩ ከምዝሞቱን እዩ ዝሕብር፡ ቢሎም እቲ ካልኣይ ማዕበል ኾሮና ተህዋስ እዚዩ ዘሰንብድን መላእ ሃገርን ሕዝብን ንኸቢድ ሓደጋ ኣቃሊዑ ኣሎ ኢሎም።
ብዝሒ ህሙማንን ቀረብ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ዘይመዓራረይ እዩ
ብዝሒ ብኾሮና ተህዋስ ዝልከፉ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ክብ እናበለን ነቲ ዝነበረ ሃገራዊ ኣገባብ ጥዕና ንሓደጋ ካብ ምቅላዕ ሓሊፉ ዝልከፉ ኣብ ኣባይቲ ሕክምና ምእላይ ክሳብ ዘይከኣል ኮይኑ ከምዘሎን፥ ዋሕዲ ቀረብ ኣፋውስን ሕጽረት መሳርዕ መተንፈሲ ኦክስጅንን የጋጥም ስለ ዘሎ እዚ እውን ናይ ዝሞቱ ቅጹር ክብ ክብል ከምዝገበረ ሓቢሮም፥ እዚ ካልኣይ ማዕበል ለብዒ ኮሮና ተህዋስ ክሳብ ዕለት 15 ግንቦት ክቕጽል እዩ ዝብል ግምት ስለ ዘሎ ናይ ዝለክፉን ዝሞቱን ቁጽር ካብ ዕለት ናብ ዕለቱ ክብ ከመዘብሎ ገሊጾም፥ ህልው ኩነታት ለብዒ ኣብ ህንዲ ኣዚዩ ዘሰንብድ እዩ ይብሉ።
ዓለም ለኻዊ ምላሽ
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ህንዲ ከምኡ እውን ኣባላት ማሕበር ካሚሊያውያን በቲ መንፈሳዊ ስሕበቶም ኣቢሎም ህሙማን ኣብ ምእላይ ከምዝርከቡን ናይቲ ማሕበር ቀንዲ ዕላማ እውን ህሙማን ምእላይ ዝብል ብምዃኑ ኣብ 15 ግዝኣት ህንዲ ተዋፊሩ የገልግል ከምዘሎን፥ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ሰብኣዊ ሓገዝን ኣሳንዩን ሓገዝ የቕርብ ከምዘሎን ሓቢሮም፡ ምስ ካልኦት ሃይማኖታትን ዓለም ሓቆፍ ዘይመንግስታውያን ናይ ግብረ ሰናይ ማሕበራትን ብምትሕብባር ሓገዝ ካብ ምቕራብ ሓሊፉ እቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ጽንኩር ኩነት ዓለም ለኻዊ መልሲ ክረክብ ዘኽእል መገዲ እውን ይዝርግሕ ኣሎ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ገለ ተዋሳእትን ዳይረክተራትን ፊልምታት ኣፍሪቃ ኣብ ሆሊውድ ካብ መዘነታቶም ተመክሮ ይረኽቡ ኣለው። ብዙሕ ህልኽ ዝተመልኦ ውድድር ድሕሪ ምክያድ ሰብ ሙያ ምህዞ ኣፍሪቃ ኣብ ሎሳንጀለስ ንሰለስተ ሰሙን ዝኸውን ግዜ ናይ ፊልምታት ስቱዲዮታትም ክርኡን ናይ ምህዞ ስልጠና ክወስዱን እዮም።
በቲ ዝውሃቦም ስልጠና ክእለቶም ከማዕብሉ እዮም ጥራሕ ከይኮነስ ፈጠርቲ ስራሕ እውን ክኾኑ እዮም። እቲ ፕሮግራም ብምትሕብባር African Technology Foundation, Relativity Educationን ሚንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስን እዩ ተኻይዱ።
ኣብ ሕምብርቲ ወይ ማእኸል ሆሊውድ ፊልም ምስራሕ ንገሊኦም ኣፍሪቃዊያን ከየንቲ ንነዊሕ እዋን ዝሓልምዎ ዝነበሩ እዩ። ክሊዮፓትራ ኮሆርዊ ኡጋንዳዊት ከያኒት እያ። ዝተሰምዓ ዝልዓለ ታሕጓስ ብቃላት ንምግላፅ ከም ዘይክኣለት እያ ትዛረብ።
ናይጀሪያዊት ስነ ጥበባዊት ኦላጂሞክ በሎ ኣሩዋጆየ ድማ ኣብ ሆሊውድ ነዚ ዕድል ምርካባ ኣዚያ ከምዝተሓጎሰት ትገልፅ። ንሳ " እዚ ንዓይ ሕልሚ እዩ፤ዘደንቕን ዘሕጉስን እዩ፤ምኽንያቱ ኣብዚ ክመፅእ እየ ኢለ ሓሲበዮ ኣይፈልጥን እየ" ትብል።
ኩሎም እዚኦም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመፁ ሰብ ሙያ ኣካል ‘’ሆሊውድ ኢን ፎከስ’’ ተባሂሉ ናይ ዝፅዋዕ ፕሮግራም እዮም። ኣብ ስራሕቲ ፊልም ፍልጠቶም ንምስፋሕ ኣብ ዓውደ-መፅናዕትታት ናይ ተግባር ስራሕትን ይሳተፉ ኣለው።
ኤጊም ፎርቹን ከዚ ናይጀሪያዊ ስኣላይ ፊልምን ዳይረክተርን እዩ።ፊልም ንምስራሕ ኣብ ሆሊውድ ዝረኸቦ ፍልጠት ኣብ ዓዱ ካብ ዝርኸቦ ዝተፈለየ ከምዝኾነ ይገልፅ።ብዓይኑ ብምርኣይን ብተግባርን ዝተሰነየ ትምህርቲ እዩ ይብል። ንሱ " ኣዚዩ ጭቡጥ እዩ።ነግራት እናተፈፀሙ ክትሪኦም ትኽእል።ብእዝኒ ከይኮነስ ብዓይንኻ ኢኻ ትሪኦም።ከመይ ከምዝስርሑ ትፈልጥ ኢኻ" ይብል ።
ተምሃሮ ከም ፈጠርቲ ስራሕ ንርእሶም ክሓስቡን ክሪኡን እዞም ዓውደ መፅናዕትታት ስልጠና ይህቦም። ግለን ካሊስን RELATIVITY EDUCATION ናይ ዝተብሃለ ትካል ፕሬዝዳንት እዮም።
ንሶም " ብግዚያዊነት ወይ ብትርፊ ስዓት ክትቑፀር ስልኪ ክድወለልካ ምፅባይ ኣየድልየካን።ካብ ናይ ትርፊ ስዓት ኢኮኖሚ ናብ ምፍጣር ቀዋሚ ስራሕ ኢኮኖሚ ነሰጋግሮ ኢና ዘለና። ኩባኒያታት ዝውለዳሉ ወይ ምህዞታት ዝፍጠርሉ፣ትሕዝቶታት ካብ ነፃ ድምፅታት ናብ ዝዝርግሐሉ ኩነታት ኢና ንሰጋገር ዘለና" ይብሉ። እቲ ስግግር ብናይ ኢንቴርኔትን ናይ ቴክኖሎጂ ምልውዋጣትን እዩ ክውን ዝኸውን ዘሎ።
ኣብ RELATIVITY EDUCATION ዓለምለኸ ኣማኻሪ ስቲፈን ኦዞኢግቦ ብወገኖም " ብርእሰ-ተበግሶ ዝሰርሑ ብዙሓት መሃዝቲ ከምዘለው ኢና ንሪኢ ዘለና። ብተጠቀምቲ ዝስርሑ ብዙሓት ትሕዝቶታት ኣለው።ብወገን ተጠቀምቲ ክንርኢ ከለና ኣብ መላእ ኣፍሪካ ሞባይል ቴክኖሎጂታት ምስ ምዕባዩ እዞም ትሕዝቶታት እዚኦም ቅድም ኢሉ ካብ ዝነበረ ብዝተሓተ ዋጋ ክቐርቡ ይኽእሉ እዮም። እዚ ናይ ዲጂታዊ ሚዲያ ሓደሽቲ ናይ ምህዞ ወለዶታት ክፍጠሩ ኣኽኢሉዎም እዩ "ይብሉ።።
እዞም ሰልጠንቲ ከም ተዋሳእቲ ወይ ዳይረክተራት ጥራሕ ከይኮነስ ከም ናይ ባዕሎም ሓደሽቲ ውፅኢት ስራሕቲ/ብራንድ/ ዝፈጥሩ ገይሮም ንዓርሶም ክሪኡ ይሕግዞም።
ኡጋንዳዊት ተዋሳኢት ኪሎፓትራ ብወገና "ኣነ ከም ፈጣሪት ስራሕ እየ ንዓርሰይ ዝርኢ።ኣነ ዝነበረኒ ሕፅረት ዝመሃዝኩዎ ወይ ዝሰራሕኹዎ ከመይ ገይረ እየ ክሸጦ ዝብል ኣይፈልጥን ነይረ።ሓደ ሓደ ግዜ እቶም ዕድላት ስለዘይትፈልጦም ወይ እቲ ስራሕ ስለዘይትረኽቦ ከመይ ከምእትሸጦ ኣይትፈልጥን ኢኻ" ትብል።
እዞም ሰልጠንቲ ኣብዚ ዝተምሃሩዎ ነገር ንመፃኢ ሙዩኦም ወይ ስርሖም የማዕበለሎም ጥራሕ ከይኮነስ ናይ ኣፍሪካ ናይ ፊልም ኢንዱስትሪ ብደረጃ ዓለም ክብ ከብሉ እውን እዮም።
ኦክ ኡኮጂ ናይጀሪያዊ ተዋሳኣይ እዩ። ንሱ: "ኣብዚ ዝረኸብሉዎ ከምዚ ዝበለ ተመኩሮ ኣብ ሃገረይ ክትግብሮን ናይ ኣተሓሳስባ ደረጃይ ዘስፍሐለይ እዩ።ባዕልና ኣብ ዙሪያ ዓለም ይፍፀሙ ምስ ዘለው ምህዞታት ክንወዳደርን ታሪኽና ብእንደልዮ ክነዘንትው ዕድል ዝህበናን እዩ" ይብል።
እቶም ተመረቕቲ ነቲ ፖርግራም ምስ ወድኡ ኢሎም ኣሰናዳእቲ እቲ ፕሮግራም ዝተፈላለዩ ዓይነታት ሚዲያ ብምጥቃም ምህዙኦም ተጠቒሞም ንቁጠባን ባህልን ሃገሮም ብኣወንታዊ መልክዑ ክፀልው እዮም ይብሉ።


text:
ቃል ሓዘን ስነ ጥበባዊ ሓርበኛ ተኽለሚኪኤል ገብሩ (ወዲ ገብሩ) ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን ብሞት ሃገራዊ ስነ ጥበባዊ ሓርበኛ ተኽለሚኪኤል ገብሩ (ወዲ ገብሩ) ተኻፋሊ ሓዘን ስድራ ቤትን መሓዙትን መቃልስቱን ምኻኑ ይገልጽ። ሞት ስነ ጥበባዊ ሓርበኛ ተኽለሚኪኤል ገብሩ (ወዲ ገብሩ) ብቀረባን ርሑቕን ዝፈልጥዎ ንብዙሓት ኤርትራውያን ኣዝዩ ዘሕዘነ ተርኽቦ ምዃኑ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ተኻፋልነቶም ዝገልጹ ውሑዳት ኣይኮኑን። ሓርበኛ ነፍስሄር ተኽለሚኪኤል ገብሩ ኣብ ባህላዉን፡
Read more
ምዕዋት ዕላማ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ርእሰ ዓንቐጽ ኣብ ህሉው ኩነታት ኤርትራ ብቀዳምነት ዝስራዕ መደብ ምዕዋት ዕላማታት መላእ ደላይ ፍትሒ ድሕነት ህዝብን ሃገርን’ዩ። ኣርዑት ቀይዲ፡ ሰንሰለት ጭቆና መላኺ ስርዓት ጃንዳ ህግዲፍ ሰባቢርካ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ንምርግጋጽ ይጽንሓለይ ዘይበሃለሉ ቀንዲ ሃገራዊ ውራይ እዋናዊ ሕቶ ኮይኑ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ዝጭርሓሉን ኣብ ዝተፈላልየ መዳይ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ስርሪዒታውን ውደባን ቃልሲ ዝነጥፈሉ’ውን እዩ። ድሕነት ህዝብን ሃገርን
Read more
” ክቑነና ዝመጻ ስ ተነጽየን ይወጻ” ርእሰ ዓንቐጽ 21 ነሓሰ 2021 ጃንዳ መራሒ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ካብ ጽባሕ ነጻነት፡ ንባህግታት ህዝቢ ኤርትራ ደፊኑ ንተስፋታትን መጻኢ ዕድል ወለዶ ኤርትራ ዘምከነ ዘቅባጸ መርሆ ሃገራዊ ህንጸት፡ ብፍላይ ንንእሱ ወለዶ ዝኣወጆ ገደብ ኣልቦ ወፍሪ ሃገራዊ ኣገልግሎት ሎሚ ኣብ 2021 መበል 34 ዙርያ በጺሑ ይርከብ። ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 23 ዓመታት ገደብ ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ኤርትራ
Read more
ወራር ምክልኻል ሓይልታት ትግራይ ( ም.ሓ.ት) እንናፍቅ ኤርትራውያን! ኤርትራ ከም ሃገር ካብ ትፍለጥ ካብ 1993 ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ፣ ብሕጊ ዝቆመ ህዝባዊ መንግስቲ ዘይኾነስ ብሓደ ውልቀ መላኺ እትምራሕ ዘላ ሃገር እያ ። ስለዚ ኣብዘን ዝሓለፋ 30 ዓመታት ምስ ጎረባብትና እተኻያዱ ኣዕነውቲ ውግኣት ብድልየት ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይኾኑ ዝኾነ ኤርትራዊ ዝስሕቶ ኣይኾነን ። እወ ህዝባዊ ውክልና ዘይብሉ ጉጂለ ፡ ስለ
Read more


text:
Radio Erena: 01 March 2017
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለ ናይ ሰለስተ መዓልታት ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንምፍጻም ትማሊ 28 ለካቲት ፓሪስ ኣትዩ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብዚ ናይ ሰለስተ መዓልታት ዑደቱ ብዘይካ’ቲ ምስ ፕረዚደንት ፍራንስዋ ኦላንድ ዘካይዶ ዘተ፣ ምስ ኣባላት ባይቶ ፈረንሳ፣ ነጋዶን ኣውፈርትን ክዘራረብ’ዩ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ ኣብ ፈረንሳ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ክፍጽም፣ ድሕሪ 10 ዓመታት ንመጀመርያ እዋኑ ምዃኑ ዝሓበረት ጋዜጣ ዥን ኣፍሪክ፣ እዚ ድማ ፈረንሳ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝነበራ ኣተኩሮ ብመጠኑ ከምዝጎደለ ዝእንፍት’ዩ ክትብል ገሊጻ።
ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ ብዙሕ ተገዳስነት ከምዘይብሉ ዝንገረሉ ፕረዚደንት ፈረንሳ ፍራንስዋ ኦላንድ፣ ካብ ስልጣን ክእለ ሰለስተ ኣዋርሕ ጥራይ ተሪፍዎ ኣብ ዘሎ ግዜ’ዩ፣ ንፕረዚደንት ጅቡቲ ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት- ኤሊዘ ዓዲምዎ ዝዓደሞ።
ፕረዚደንት ጉለ ፓሪስ ቅድሚ ምእታዉ፣ ብርክት ዝበሉ ተቓወምቲ እታ ሃገር፣ ንዑደት እቲ ፕረዚደንት ናብ ፈረንሳ ዝዅንን ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ፈረንሳ፣ ሓይሊ ባሕሪ ዘጠቓለለ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ኣብ ጅቡቲ ከምዘለዋ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ተገዳስነት ፈረንሳ ኣብቲ ዞባ እናዛሕተለ ኣብ ዝመጸሉ እዋን መዓስከራት ኣመሪካ፣ ቻይና፣ ጃፓን፣ ስዑዲ ዓረብን ካልኦት ሃገራት ከስፋሕፍሕ ይርአ ኣሎ።
ብሞግዚትነት ፈረንሳ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝቖመት ጅቡቲ፣ ካብ 53 ሃገራት ኣፍሪቃ እታ ዝበዝሐ ወትሃደራዊ መዓስከር ወጻኢ ሃገራት ዘለዋ ሃገር’ያ።
================


text:
ማቴዎስ ሃብተኣብ*
ውክልና፡ ምጥባቕ እምበር ምጥቓዕ ኣይኰነ!!
ሰባት ናብ’ዛ ዓለም ካብ ዝመጹ ኣትሒዞም ክሳብ ሕጂ፡ ብዝተፈላለየ መንገድን ብዝተፈላለየ ደረጃን ህይወቶም ብሓባር ክመርሑ ከም ዝጸንሑ ኩሉ ናይ ታሪኽ መጻሕፍቲ ዝዛረበሉ ሓቂ እዩ። ኣብ ጥንታዊ ሕብረተ-ሰብ ዓለምና፡ ሰባት ብደረጃ ጭፍራ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ብደረጃ ሃገር ተጠርኒፎም ይጒዓዙ ምህላዎም ርዱእ እዩ። እዚ ጥርናፈታት’ዚ ምስ ዓቕምን ተሞኲሮታትን እቲ ኣብኡ ዝኸይድ ኰይኑ፡ ክሳብ’ዛ ሰዓት’ዚኣ፡ እቲ ጥርናፈ እናዓበየን እናዓሞቐን ይመጽእ ኣሎ። ካብ ሃገር ሓሊፉ ናብ ክፍለ-ዓለም’ውን ዘምርሕ’ዩ ዝመስል። ርጡብ ኣብነት ናይዚ፡ እቲ ድሮ ተመስሪቱ ዘሎ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ኤውሮጳዊ ሕብረትን ኰይኑ፡ ኣፍሪቃ፡ ሃገራት ዓረብን፡ ሃገራት ርሑቕ ምብራቕን እውን ኣብነት ናይ’ተን ቀዳሞት ከይሰዓባ ከምዘይተርፋ ፖለቲካዊ ሃውህው ዓለምና ይእምት ኣሎ።
እዚ ዝተፈላለየ ጥርናፈታት ኣህዛብ ዓለምና፡ ብዝተፈላለዩ ዓይነት ሰባት ዝምራሕ ኰይኑ፡ እቶም ዝጭብጡ ሰባት ድማ፡ ብዝተፈላለየ ኣገባባት’ዮም ኣብ ኰረሻ ስልጣን ዝድይቡ። ቅድሚ ሕጂ፡ ኲሎም ኣብ ስልጣን ዝመጹ ዝነበሩ ሰባት ወይ ብስነ-ሞጐት ሓይሊ ወይ ድማ ብስነ-ውርሲ(ውርሻ) ምንባሩ ርዱእ ኰይኑ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ግን፡ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለምና መራሕተን ብመገዲ ህዝባዊ ምርጫ መራሕተን ይረቚሓ ከምዘለዋ ንፋስ ዝወቕዖ ሓቂ’ዩ።
ብስነ-ሞጐት ሓይሊን ውርሻን ኣብ ስልጣን ዝድይቡ ሰባት ወይ ጒጅለታት፡ ኵሉ ግዜ ቀዳምነት ንረብሓ ውሑዳት ጥራይ ኣብ ግምት ኣእትዮም ዝዓዩ ብምዃኖም፡ ዝበዝሐ ግዜ ካብ’ቲ ስርዓት ተረባሕቲ ዝዀኑ፡ እቶም ሰበ-ስልጣንን ኣብ ከባቢኦም ዘለዉ ኣካላትን ጥራይ እዮም። ብዘይካ’ዚ፡ ምእንቲ ውልቃዊ ረብሓታትቶምን ንዜጋታቶም ኣብ ዘየድሊ ናይ ምስፍሕፋሕ መደባትን ግጒይ ፖለቲካዊ ዕንደራታትን ስለዝሸምዎ፡ ኣብ ዓለምና ተቐባልነቶም ፍጹም እናብቅዐ ይመጽእ ኣሎ። ኣብ ክንድኦም፡ ህዝቢ ባዕሉ ብዲሞክራስያዊ ምርጫ ዝመረጾም መራሕቲ፡ ስልጣን ዝጭብጥሉ መድረኽ እናተፈጥረን እናዓምበበን ይመጽእ ኣሎ። እዚ ኣገባብ ሹመት’ዚ፡ ኣብ ከባቢ 450 ዓመታት ቅድሚ ልደት ክርስቶስ ብዘመነ ሶቕራጠስ፡ ፕላቶን ኣሪስቶትልን ኣብ ጥንታዊት ግሪኽ ዝተቐመረ ኰይኑ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ምምሕያሻት እናተገብረሉ ናብ’ዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘሎና ዲሞክራስያዊ ዝብሃል አገባብ ህዝባዊ ምርጫ በጺሑ ይርከብ።
ህዝባዊ ምርጫ እንታይ’ዩ፧ እንታይ ረብሓታትከ ኣለዎ፧ ዝብል ሕቶ ንምምላስ፡ ንትርጒም ህዝባዊ ምርጫ ምርኣይ ከድልየና’ዩ። ህዝባዊ ምርጫ ማለት ህዝብታት ንዓኣቶም ዝውክል ወይ ዝመስል ሰብ ብምምራጽ ጒዳዮም ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ መንግስቲ ዝበጽሓሉ፡ እቲ ንሳቶም ዝድግፍዎ ስርዓተ-ምሕደራ ኣብ ግብሪ ብማዕረ ከምዝውዕል ዝጥቀምሉ እንኮ ኣገባብ እዩ። እዚ ማለት፡ ሓደ ህዝቢ ውልቃውያን ወይ ማሕበራውያን ወከልቱ ኣብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ወይ ኣብ ኣባላት ካቢነ ብግቡእ ምስ ዝልእኽ፡ ሓደ መራሕቱ ብግቡእ መሪጹ ኣሎ፡ ካልእ ድማ ኣብ’ቲ ዝቐውም መንግስቲ፡ ግቡእ ናይ ምውሳን መሰል (Right Of Determination) ጨቢጡ’ሎ ክብሃል ይከኣል። እዚ መሰል’ዚ ኣብ ኲለን ዴሞክራሲያውያን መንግስታት፡ንዂሉ ዜጋታተን ብማዕረ ዝወሃብ ዕድል’ዩ። ብወለንታ ውልቀ-ሰብ ወይ ሰባት (Tyranny/Oligarchy) አብ ዝምርሑ ሃገራት ግን፡ እዚ መሰል’ዚ ንዝበዝሑ ዜጋታት እታ ሃገር ንፉግ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ 1991 ብሰንኪ አብ ልዕሊ ዝባኑ ተጻዒኑ ዝጸንሐ ኣርዑት መግዛእቲ፡ ፍትሓዊ ዝብሃል ምርጫ ኣካይዱ ኣይፈልጥን’ዩ። ዛጊት ዝተኻየዳ ውሑዳት ምርጫታት፡ ንይምሰል ብገዛእቱ ዝተዳለዋ ኰይነን፡ ገዛእቲ ሓይልታት ንዝተቐመጥዎ ኲርሲ ምእንቲ ክድልድለሎም ኢሎም ዝወጠንዎ’ዩ። እዚ ድማ፡ ህዝባዊ ምርጫ ዘይኰነስ ናይ ፍለጡለይ ምርጫ (Familarization) ይብሃል።
ብዘይካ’ዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት’ውን ክልተ ምርጫታት ኣካይዱ እዩ። እቲ ቀዳማይ፡ ነቲ ንልዕሊ 30 ዓመታት ዝተቓለሰሉ ናጽነት ሕጋውነትን ወግዓውነትን ዘልበሰሉ ረፈረንደም ኰይኑ፡ እዚ ምርጫ’ዚ ብኣዝዩ ልዑል ጽፈትን ብዓለም-ለኻዊ መምዘኒታቱን “ዓሽ!” ዝተባህለሉ ምርጫ ነይሩ። እቲ ካልኣይ ድማ ንወከልቲ ህዝቢ ኣብ መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ ንምምጻእ ዝተኻየደ ምርጫ’ዩ። እዚ ምርጫ’ዚ፡ ብመንጽር’ቲ ቅዋማዊ ድገፍ ነይርዎ ድዩ አይነበሮን ክርአ እንከሎ፡ ደሓን እንቋዕ ጥራይ ናብ ቅዋማዊ መንግስቲ ዘሰጋግረና ኮነ ጥራይ’ዩ ዘብል። ምኽንያቱ፡ እቶም ኣብ’ዚ ምርጫ’ዚ ብህዝቢ ዝተመርጹ ውልቀ-ሰባት፡ ንህዝቢ ኣኪቦም ጸገማቱ ኣብ ምስማዕን ካልእ ካብኣቶም ንጽበዮ ጒዳያት ኣብ ምስላጥን ግቡኦም ፈጺሞም’ዮም ክብል ኣይደፍርን።
ሓደ ወካሊ ህዝቢ፡ ኣብ’ቲ ምስ ላዕለዎት መራሕቲ ዝገብሮ ርክብ፡ መረረታት ናይቲ ዝውክሎ ህዝቢ ከቕርብ፡ ንረብሓታቶም ክጣበቕን፡ ንዘይፍታሕ ጒዳያት ድማ ንህዝቢ ዘዕግብ መልሲ ሒዙ ክቐርብ’ምበር፡ ንዘዝተባህለ ሰሚዑን ኣጣቒዑን (ከም ናይ ሰብዓታት ባይቶ ኡጋንዳ፡ ኣብ ግዜ መሪሕነት ኢዲ ኣሚን ዳዳ) ክወጽእ ኣይግባእን።
ህዝብና ኣብ ዝመጽእ ታሕሳስ 2001 ሓደ ብዓይነቱ ፍልይ ዝበለ ህዝባዊ ምርጫ ከካይድ’ዩ። ፍሉይነት ናይ’ዚ ምርጫ’ዚ፡ ናይ መጀመርያ ምርጫ፡ ኣብ ትሕቲ ጽላል ሃገራዊ ቅዋምና ምዃኑ’ዩ። እዚ ናይ ታሕሳስ ምርጫ ነቲ ብሕጂ ዝግበር ካልእ ምርጫታት ከም መርኣያን(Model) መነጻጸርን ኰይኑ ስለዘገልግል፡ ል ዑል ጥንቃቐታትን ምግባር ከድልየና’ዩ። ምኽንያቱ፡ ከም ኣበሃህላ ገለ ምሁራን፡ ፖለቲካዊ ስነ-ፍልጠት “ስልጣን ዝሕዝ ሰብ ወይ ኣካል፡ ኩሉ ግዜ ነጽብራቕ ናይ’ቲ ኣገባብ ኣመጻጽእኡን ነጸብራቕ ናይ’ቲ ዝውክሎ ህዝብን’ዩ” (ምንጪ Time Magazine) ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ዝተፈላለዩ ባዕዳውያን ገዛእቲ ክሳቐ ብምጽንሑ፡ ኣፍልጦን ኣገዳስነትን ምርጫ ብግቡእ ንኸይርዳእ ተኸልኪሉ’ዩ ጸኒሑ። ገዛእቲ ሓይልታት ብዝተፈላለየ መገዲ፡ ምርጫ ትርጒም ዘይብሉ መስርሕ ምዃኑ’ዮም ከረድእዎ ጸኒሖም። ገለ ኣብነት ካብ’ቲ ገዛእቲ ዘስረጽዎ ግናይ ስምዒታትን ብሂላትን ነዚ ዝስዕብ ይርከቦ።
“ዝነገሰ ንጒስና ዝበረቐት ጸሓይና”
“ኣይናይ ዝመረጽካን፡ (እግዚአብሄር) ናይ ዝመረጸልካን እምበር”
“እንካብ ዘይትፈልጦ መልኣኽስ፡ እትፈልጦ ሰይጣን”
እዞም ኣበሃህላታት እዚኣቶም፡ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ገዛእቱ ዝዀነ ይዂን ሰላማዊ፡ ፖለቲካውን ወተሃደራውን ተጻብኦታት ምእንቲ ኸይገብር ’ዝተዘርግሑ እዮም። እዞም አበሃህላታት ኣባና ጥራይ ዘይኰነ ድማ፡ ኤውሮጳውያን ገዛእቲ ኣብ ልዕሊ ኲለን ሃገራት ኣፍሪቃን ኤሽያን ብ ክጥቀሙሎም ጸኒሖም እዮም። በልጅማውያን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኮንጎ፡ ፈረንሳውያን ኣብ ልዕሊ ኩለን ግዝኣታትቶም፡ እንግሊዛውያን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ህንድን ካልኦትን ብሰፊሑ ተጠቒሞምሉ እዮም። ብምስምስ ሃይማኖታዊ ምትእትታዋት፡ ህዝቢ ንእግዝኣብሄር ፈሪሑ ትም ኢሉ ክግዛእ ከምዘለዎ፡ “ነዚ ዘይፍጽም ግን ሓጢኣት’ዩ።” ብምባል ይሰብክዎ ነይሮም። እዚ ሕጂ ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝርአ ዘይዕዉት መስርሕ ምርጫታት ድማ፡ ገለ ክፋሉ ሳዕቤን ናይ’ቲ ገዛእቲ ኣስሪጾሞ ዝኸዱ እንስሳዊ ኣተሓሳስባ’ዩ።
ኣብ ኣፍሪቃ፡ “ዝነገሰ ንጒስና ዝበረቐት ጸሓይና” ኢሉ፡ ከይመረጸ ዝተርፍ ህዝቢ፡ “እንካብ ዘይትፈልጦ መልኣኽስ ንትፈልጦ ሰይጣን” ኢሉ፡ ንዓመታት ነቲ ብውልቀ-መላኽነት ንዝመርሖ ደጋጊሙ ዝመርጽ፡ ንተቓወምቱ ግን ብርሑቕ ዝፍንፍን ህዝቢ ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ኣብ ኰረሻ ስልጣን ብዘይስክፍታ ተኾይጦም ደም ህዝቢ እናመጸዩ ዝነብሩ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። ርጡብ ኣብነት ናይ’ዚ፡ እቲ ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት፡ ኬንያ፡ ዚምባብወ፡ ኡጋንዳ፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ዘሎ ፖለቲካዊ ኲነታት ምልስ ኢልካ ምርኣይ ኣኻሊ’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ 2000 ዓ/ም ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ፡ መለስ ዜናዊ እንኮ ተወዳዳሪ ኰይኑ ቀሪቡ። ኣብ’ዚ ኣብ ሓንጐልካ ዝመጽእ ነገር እንተሃልዩ፡ ብዘይካ መለስ ካልእ ንኢትዮጵያ ክመርሕ ዝኽእል ሰብ የለን ድዩ ኰይኑ፡ ዋላስ መለስ፡ ዝያዳ ኲሉ ኢትዮጵያዊ እሙን ወይ ሓላዪ ስለዝዀነ’ዩ፧ እቲ ቀዳማይ ፍጹም ዘይሕሰብ ኰይኑ፡ እቲ ካልኣይ ድማ፡ ካብ’ቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሓለንጊ ጥምየት እናተገርፈ ስርዓት መለስ ንኲናት ዘውጽኦ ዘሎ ወጻኢታት ዝሓልፍ መርትዖ የብሉን። ኣብ ሱዳን’ውን፡ እቲ ቅድሚ ኣዋርሕ ዝተኻየደ ምርጫ፡ ንሓደ ሰብ ጥራይ ዘሳተፈ፡ ንተቓወምቲ ዕድል ዝነፈገ ምርጫ’ዩ ነይሩ።
ካብ’ዚ ንርድኦ ነገር እንተድኣ ሃልዩ፡ ንዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘካይድኦ ዘለዋ ምርጫ፡ ንስለ ዓለም-ለኻዊ ምስሉይነት ‘ምበር ንህዝቢ ዘርብሕ ምርጫ ዘይምዃኑ’ዩ። እዚ ከምዚ ዓይነት ምርጫታት፡ ነቶም ምርጫ ኣካይዶም ብዘይጸገም ወይ ምፍርራሕ ዝዕወቱ ኣካላት፡ ክልተ ዓበይቲ ረብሓታት ኣለዎ። እቲ ቀዳማይ በቲ ዘካይድዎ ናይ ሓሶት ምርጫ ኣቢሎም፡ ካብ ምዕራባውያን ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ረብሓታት ብምድላብ፡ ገንዘባውን ካልእን ደገፋት ምኽዕባት ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ካልኣይ ደማ፡ ብመገዲ’ቲ ኣረጋጊጽናዮ ዝብልዎ ህዝባዊ ደገፍ፡ ተመሊሶም ኣብ ልዕሊ’ቲ ህዝቢ ዝያዳ ግፍዕን ብልሽውናን ምፍጻም’ዩ።
ንካብ ምዕራባውያን ዝርከብ ሓገዝ ብዝምልከት፡ ፕሮፌሰር ተኪአ ፍስሓጼን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ደሃይ “ምርጫ 2001” (Election 2001) ብዝብል ኣርእስቲ አብ ዝጸሓፎ፡ ባንክ ዓለምን ዓለማዊ ማዕከን ገንዘብን ንዝህብኦ ገንዘባዊ ሓገዛት፡ ንህዝባዊ ምርጫ ከም ቀዳማይ ረቛሒ ይሰርዕኦ ምህላወን ብንጹር ገሊጹ’ሎ። ንሱ ኣብ ጽሑፉ፡ “እዚ ምርጫታት’ዚ ንገበርትን ሓደግትን (ውልቀ-መለኽቲ) ሱር ከምዝሰዱ ገይሩ’ሎ።” ድማ ይብል።
ንብልሽውና ድሕረ ምርጫ ዝምልከት ድማ፡ እቲ መለስ ዜናዊ ንመጀመርያ ግዜኡ ኣብ ልዕሊ ብጾቱ ዘርእዮ ዘሎ ክሕደት፡ ዑመር ኣልበሽር ኣብ ልዕሊ 48 ዓድታት ወሲድዎ ዘሎ ናይ ምምዝባል ውሳኔ ምርኣይ ኣገዳሲ ኰይኑ እርኣየኒ። እዚ ክብሃል እንከሎ ግን፡ ፍትሓዊ ህዝባዊ ምርጫ፡ ንብዙሓት ካብ ዓዘቕቲ ብልሽውናን ናይ ምሕደራ ጸገማትን ጥሒሎም ዝነበሩ መራሕቲ ዝፍውስ እንኮ መድሃኒት ከምዝኾነ፡ ደቪድ ላምፕ ዝተባህለ ፍሉጥ ተንታኒ ፖለቲካ ማእከላይ ምብራቕ ጽሒፉ ኣሎ። ንሱ ይብል፡ “ፍትሓዊ ህዝባዊ ምርጫ፡ ንመራሕቲ ሰለስተ ዓበይቲ ሓለፋታት የበርክት’ዩ፦
- 1.መራሕቲ፡ ኣብ ድሕረ ምርጫ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ነቲ ብድምጺ ደገፍቶም ዘረጋገጽዎ ስልጣን ተጠቒሞም፡ ዓበይቲ ሱር-በተኽ ስጉምትታት ክወስዱ፡ ምስ ክውንነት ሃገሮምን ህዝቦምን ዘይሳነዩ ውልቀ-ሰባትን ትካላትን፡ ብመሰረት ሃገራዊ ቅዋም
ክምዝምእዘዙን ከምዝእለዩን ክገብሩ ዕድል ይህብ’ዩ። ኣብ’ዚ ምእላይ ቱራቢ ካብ ፖለቲካዊ ህይወት ሱዳን፡ ከም ሓደ ኣብነት ክርአ ይከኣል’ዩ።
- 2.መራሕቲ፡ ነቲ ዝመጽእ ህዝባዊ ምርጫ ብምስጋእ፡ ዝሓሸ ናይ ምሕደራ ኣገባብ ከተኣታትዉ ይቕሰቡ’ሞ፡ ኣብ ህዝቢ ደሓን ዝዀነ ተቐባልነት ይድልቡ።
- 3.መራሕቲ፡ ካብ ዓለም-ለኻውያን ማሕበራትን ሃገራትን ቀሊል ዘይኰነ ሓገዛት ይረኽቡ።”
ሃገርና ነዚ ኩሉ ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሩ ዘሎ ኣሉታውን ኣወንታውን ነገራት ገና ዘይተበኰረት ሃገር’ያ። ሕጂ ከም ማይ ጊሓት ጽሩያት ስለዘሎና፡ ንኹሉ’ቲ ድሕሪ ቅዋማዊ ምርጫ ዝህሉ ፖለቲካዊ ህይወት እነስተማቕሮ፡ ኣብ 2002 ዓ/ም እዩ። እንተዀነ፡ ህዝቢ ካብቲ ከነካይዶ ንዳሎ ዘሎና ምርጫ ብዙሕ ተኣምራታዊ ለውጢ ክጽበ የብሉን። እቲ ምንታይ’ሲ፡ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፡ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ከም ኲሎም ኣፍሪቃውያን፡ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ልዕሊኡ ጸኒዑ ዝጸንሐ ናይ ፖለቲካዊ ንቕሓት እገዳ ተበይንሉ’ዩ ጸኒሑ። ብዘይካ’ዚ፡ ትካላዊ ኣሰራርሓ ኣብ ዘይማዕበሉ፡ ኣገደስቲ ዝበሃላ ናይ ፖለቲካዊ ኣሰራርሓ ኣብ ዘየለዋሉ፡ ተሓታትነት፡ ግሉጽነት፡ ሓሳብካ ናይ ምግላጽን ተጻዋርነትን ኣብ ዘይዓምበበሉ ማሕበረሰብ፡ ምርጫ ስለዝተኻየደ ጥራይ፡ ኣዝዩ ሊበራላዊ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ከነርእይ ምሕሳብ ዘይክውንነታዊ’ዩ።
እቲ ሕጂ ክንጭብጦ ዘሎና፡ ኣብ 2001 ታሪኻዊ ዝዀነ ዲሞክራስያዊ ምርጫ ምክያድን፡ ንውጽኢቱ ድማ ምቕባልን ’ምዕጋብን እዩ። ነዚ ንምፍጻም ግን፡ መረጽቲ ኣብ ክንዲ ብዝምድናን ብዓሌትን፡ ብዓቕምን ብቕዓትን ኣለሊና ምስ እንመርጽ’ዩ። ተመረጽቲ ድማ፡ ውክልና ማለት ነቲ ዝወከልካዮ ህዝቢ ምጥባቕን ምሕላይን እምበር፡ ኣብ መጋብኣያታት ከይድካ ምድማቕን ምጥቓዕን ዘይምዃኑ ተረዲእኩም ክትሰርሑ ከድልየና’ዩ እናበልኩ፡ ኣብ ዝመጽእ ምርጫ ታሕሳስ 2001 እንታይ ጭቡጥ ነገር ኢና ክንጽበ፧ ኣብ’ቲ ሽዑ ዝካየድ ምርጫ ኸ መን’ዩ ክዕወት፧ ዝብል ግላዊ ትንታነ ሒዘልኩም ክቐርብ’የ። ክሳብ ሽዑ ደሓን ቀንዩ። ዓወት ንምርጫ ታሕሳስ 2001 ዓ/ም!!
________________________________________
እዛ ጽሕፍቲ ኣብ ናይ 19 ሚያዝያ 2001 ሳሕታም ጋዜጣ መቓልሕ፣ ዓምዲ ክምብል በለ’ምበር፡ ማቴዎስ ሃብተኣብ፡ «ሳምሶም ገብረገርግሽ» ብዝብል ናይ ብርዒ ስም ዝጸሓፋ’ያ። ሕጂ እምበኣር ኣዝዩ ንኣሽቱ ናይ ፊደላት ኣርትዖት ጥራይ ተግይሩላ ከም ዘላቶ ዳግም ትሕተም ኣላ።


text:
ሓጸርቲ ጸብጻባት ዜና፡* ኤርትራን ው. ሕ. ሃ.ን ንሓሙሽተ ዓመታት ዝቕጽል ስምምዕ ዘላቒ ልምዓት ተፈራሪሞም፡ * ኲናት ትግራይ ክመርሑ ዝጸንሑ ክልተ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝርከብዎም 27 ሰብ መዚ ኣምባሳደራት’ታ ሃገር ኮይኖም፡ * መንግስቲ ክልል ዓፋር ረድኤት ናብ ትግራይ ክፈቅድ ቅሩብ ከምዝኾነ ብምግላጽ ሰራዊት ትግራይ መጥቃዕቲ ከቋርጾ ጸዊዑ፡ * ግብጺ ኣብ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ዝግበር ዝርርብ ኣብ ቀረባ እዋን ክጅምር ሓቲታ፡ * ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮምያ 10.2 ቢልዮን ብር ዝግመት ኢንቨስትመንት ክትውፍር ከም ዝመደበት ገሊጻ፡ * ኣብ ኢትዮጵያ መጠን ዝፈሪ ዝነበረ ምህርቲ ሽኮር ብፍርቂ ከም ዝነከየ ተገሊጹ፡ ዝቕባበ ዋጋ መግቢ ናይ’ታ ሃገር ድማ ብ41.6% ከም ዝወሰኸ ተሓቢሩ
Coming up next
# TITLE RELEASED TIME MORE
View More
Follow Tigrinya on Social


text:
መድሕናት
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 9 7 2019
ንነብስካን ንንብረትካን ንምውሓስ ክትኣትዎም እትኽእል ዝተፈላለዩ ዓይነት ውልቃውያን መድሕናት ኣሎዉ። ገለ ሓደጋ እንተ ኣጋጢሙ ብሓደ መድሕንናይቲ መድሕን ዝኣተኻሉ ሰብ ወይ ንብረት ካሕሳ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ሓደ ናይ ውልቂ መድሕን ካብቶም ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነትን ብዓል መዚ ጥሮታን ዝኣልዩዎም ሓፈሻዊ መድሕናት ይፈላለዩ እዮም። ኣብቶም ሓፈሻውያን መድሕናት፡ ከም ማሕበራዊ ውሕስነት እውን ዝፍለጡ፡ ካልእ ገዲፍካ ናይ ሕማም ክፍሊት፡ ጥሮታን መተካእታ ደሞዝ ወለዲን እቱው እዩ። ኣብ ልዕሊ እቲ ማሕበራዊ ውሕስነት፡ ንነብስካን ንንብረትካን ተወሳኺ መድሕን ክህልወካ ኣድልዪ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ መድሕን ምስ ሓንቲ ትካል መድሕን ትኣትዎ። እቲ ንሓደ መድሕን ትኸፍሎ መጠን ገንዘብ ክፍሊት ወይ ክፍሊት መድሕን ይብሃል።
መድሕን ገዛ
ሓደ መድሕን ገዛ፡ ኵሉ ሰብ ዘድልዮ ሓደ ኣዚዩ ኣገዳሲ ውሕስነት እዩ። ኣብ ሽወደን ዳርጋ ኵሉ ሰብ መድሕን ገዛ ኣሎዎ። ንስኻውን ከምኡ ክህልወካ ትምከር። እቲ መድሕን ካልእ ገዲፍካ ኣብ እዋን ባርዕ ሓዊ ንንብረት፡ ብልሽትን ስርቅን የውሕስ። ኣብቲ መድሕን ገዛ፡ መድሕን ተሓታትነት፡ ናይ ሕጋዊ ክርክር መድሕን፡ ውሕስነት መጥቃዕቲን መድሕን መገሻን እቱዋት እዮም።
ውልቃዊ መድሕን
መድሕን ቈልዓ
መብዛሕትም ወለዲ ንደቆም መድሕን ክኣትውሎም ይመርጹ እዮም። ሓደ መድሕን ቈልዓ ንኣብነት ኣብ እዋን ነባሪ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ስንክልና፡ ውላድካ ንነዊሕ ግዜ እንተ ሓሚሙን ኣብ ነባሪ ናይ ምስራሕ ዓቕሚ ምስኣንን ካሕሳ ይኸፍል። ሓደ መድሕን ቈልዓ እንታይ ከም ዝሓቑፍ ይፈላለ እዩ። ስለዚ ቅድሚ ምፍራምካ እቲ መድሕን ንምንታይ ከም ዘገልግል ከተንብብ ኣገዳሲ እዩ። ሓደ ጽቡቕ መድሕን ቈልዓ ኣብ እዋን ሕማምን ሓደጋን ካሕሳ ይኸፍል እዩ።
ናይ ሕማምን ሓደጋን መድሕን
ናይ ሕማምን ሓደጋን መድሕን፡ እንተ ሓሚምካ ወይ ሓደጋ ኣጋጢሙካ፡ ቍጠባዊ ካሕሳ ይህበካ።
ናይ ሂወት መድሕን
ናይ ሂወት መድሕን፡ እንተ ሞትካ ነቶም ብሂወቶም ዝተረፉ ካሕሳ ክህብ ይኽእል እዩ።
መድሕን ንማኪና
ማኪና ትውንን እንተ ዄንካ ነታ ማኪና ንኽትዝውራ ብመሰረት ሕጊ ናይ ግድን ናይ ትራፊክ መድሕን ክህልወካ ኣሎዎ። እቲ ናይ ትራፊክ መድሕን ካብታ እታ ማኪና ዝዓደግካሉ ዕለት ጀሚሩ ክእቶ ኣሎዎ። እታ ማኪና መድሕን ዘይብላ እንተ ዄይና፡ ናይ ትራፊክ መድሕን ክፍሊት ክትከፍል ኢኻ። እታ ናይ ትራፊክ መድሕን ክፍሊት እታ ማኪና መድሕን ናይ ዘይብላ ነፍስ ወከፍ መዓልታት ይውሰድ። ካብቲ ንመድሕን ዝኽፈል ዋጋ ድማ ኣዚዩ ዝለዓለ እዩ።
እቲ ናይ ትራፊክ መድሕን ንዅሉ ናይ ሰባት መጕዳእቲን መጕዳእቲ ኣብ ናይ ካልእ ሰብ ንብረትን ይሽፍን እዩ። ነታ ማኺና ተወሳኺ መድሕን ክትኣትወላ እንተ ደሊኻ፡ ምሉእ ወይ ፍርቂ መድሕን ክትኣትወላ ትኽእል ኢኻ።


text:
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ልዑላውነትን ነጻነትን ኤርትራ ኣመልኪቱ ዝሃቦ-ንህዝቢ ኤርትራ ጸርፊ ዝኾነ ቃል ኣጥቢቕና ንኹንን!
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ልዑላውነትን ነጻነትን ኤርትራ ኣመልኪቱ ዝሃቦ-ንህዝቢ ኤርትራ ጸርፊ ዝኾነ ቃል ኣጥቢቕና ንኹንን!
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፣ ወሃብ ቃል ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ዝኾነ ኣምባሳዶር ዲና ሙፍቲ ብ29 መጋቢት 2021 ንጋዜጠኛታት ዝሃቦ ሓደገኛ መግለጺ፣ ኣትሪሩ ይኹንን። ኣምባሳዶር ሙፍቲ ኣብ መግለጺኡ:- “ጽባሕ ኤርትራውያን ነፍሲወከፎም ብዛዕባ ካብ ኢትዮጵያ ዝተፈልዩሉ መዓልቲ እንተዝሕተቱ፣ ከም ዘየኽብርዎነ ዘይፈትዉዎን ምተዛረቡ። ንሕና እውን ከምኡ፤”ኤርትራውያን እያንዳንዳቸው ነገ ቢጠየቁ ከኢትዮጵያ የተለዩበት ቀን ኣያከብሩትም ኣይወዱትም፣ እኛም እንደነሱ”. ይብል ብቋንቋ ኣምሓርኛ። ብተወሳኺ እቶም ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ኤርትራውያን እውን እንተኾኑ ከምኡ ኢዮም ዝብሉ፣ ይብል ደጊሙ። እዚ መሰረት ዘይብሉ መግለጺ’ዚ ኣዝዩ ሓደገኛ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ንክልቲኤን ሃገራት ዘለወን ዝምድና ኣረሓሒቑ ናብ ውግእ ክመልሰን ዝኽእል መግለጺ እንተላይውን እዩ። ኤርትራውያን ድሕሪ እቲ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን መንግስቲ ኤርትራን ብ1952 ተፈሪሙ ዝነበረ ፈደራዊ ውዕል፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብኢደወነኑ 1962 ኣፍሪሱ ንኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ ምቚራኑ፣ ህዝቢ ኤርትራ ዕጥቃዊ ቃልሲ ኣልዒሉን ኣስታት 70 ሽሕ መንእሰያቱ ኣሰዊኡን እዩ ነጻነቱን ልዑላውነቱን ኣረጋጊጹ።
ኤርትራ ኣብቲ ሕጂ ዓመት-መጸ ብኹሎም ዜጋታታ ብዝለዓለ ወኒ ዝኽበረሉ መዓልቲ ነጻነት፣ ኣብ ግንቦት 24, 1991 ሓርነታ ተበሰረት። ቀጺላ ድማ 98.5% ናይ ህዝባ ዝተሳተፈሉ ረፈረንደም ብ99.83% “እወ ንነጻነት” ኣድሚጹ መሰል ርእሰ ውሳኔኡ ብምርግጋጽ፣ ከም ሓንቲ ልዑላዊት ሃገር ከኣ ብ1993 መበል 193 ኣባል ሕቡራት መንግስታት ዓለም ኮይና ከም ትስራዕ ገበረ። ብድሕሪ ነጻነት ግን ህዝቢ ኤርትራ በቶም “ሓራ ኣውጺእናያ” ዝብሉ መራሕቲ ህግደፍ ተጠሊሙ፣ ቅዋማዊ መንግስቲ ናይ ምትካል መሰሉ ተነፍጎ። ብኣምሳይኡ ከኣ ኢስያስ ኣፈወርቂ ኤርትራ “ዝወደቐት ሃገር” ተባሂላ ናብ ኢትዮጵያ ክትምለስ ንዝነበሮ ናይ ነዊሕ እዋን ሕልሚ ንምትግባር፣ ንመንእሰያት ናብ ስደትን ናይ ገደብ ኣልቦ ውትህድርና ባርነትን ቆሪኑ፡ ጎረባብቲ ሃገራት ብቀጻሊ እናወረረን፣ ቁጠባዊ ወፍርታት እናኣበርዓነን፣ ዋኒናት እና ዓጸወን፣ ህንጸት ኣባይትን ትሕተቕርጻን እናኣወናዘፈን፣ ኮታ ፋብሪካታት ከም ዝዓንዉ ጌሩ፣ ነታ ሓንቲ ዝነበረት ዩኒቨርሲቲውን ዓጽዩ ብወተሃደራዊ መኮንናት ዝመሓደራ ናይ ሞያ ኮለጃት ተኺሉ፣ ንህዝቢ ኤርራ ኣብ ኣደዳ ድኽነት ኣውደቖ።
ስርዓት ኢሰያስ ኣብ ርእሲ’ቲ ኣዝዩ ጨቋኒ ዝኾነ፣ ንመእሰያት ሃገር ኣደዳ ስደትን፣ መውጽኢ ኣብ ዘይብሉ ባርነት ወተሃደራዊ ዕስክርናን ቆሪኑ፤ ዝኾነ ፖለቲካውን፣ ማሕበረ-ቁጠባውን ፖሊሲታቱ ኣብ ልዕሊ ምትግባር፣ ንበዓል ነጎዳ ሓዊ ተኩሶ ከም ዝበሃል፣ ነቲ ብሕሹኽሹኽ/ሕሜታ ካብ መዋእለ ቃልሲ ሓርነት ዝኸይድ ዝነበረ ንክልቲኤን ሃገራት መሊስካ ኣብ ሓደ ናይ ምቚራን ተልእኾ ኣብ ሓምለ 2018 ንህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝገበሮ መደረ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ናይ ሕልመይ ተጋሂዱ ዝዓይነቱ ህሞት “ካብ ሕጂ ንድሕሪት ንስኻ፣ዶር ኣቢ፣ ኢኻ ትመርሓና” ብማለት ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ብዕሊ ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ናይ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣመሓላለፎ። መደርኡ ብምቕጻል ድማ ድሕሪ ሕጂ ኣነ ናብ ኢትዮጵያ ገይሸ ናብ ቃሕ ዝበለኒ ቦታት ክዛወር ዝኽልክለኒ የብለይን ንስኻ እውን ከምኡ ክብል ውሳኔኡ ኣወጀ። እዛ ኣዋጅዚኣ ድማ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ተሸላሚ ናይ ኖቤል ብልጫ ክኸውን ኣብ ርእሲ ምግባራ፣ ንኢሰያስ ኣፍወርቂ ድማ ናብ ናይ ኢትዮጵያ ስትራተጅያውን ጸጥታውን ቁጠባውን ጸጋታት መጠነ ሰፊሕ ኣፍደገ ከስተትሉ። ኢትዮጵያ ከኣ ብሕቡራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ህግደፍ ተኣዊጁ ንዝነበረ ቁጠባዊ ማዕቀብ መጠነ ሰፊሕ ወፈራ ኣካይዳ ከም ዝለዓለሉ ጌይራ ከሓሰቶ።
መንግስቲ ኤትዮጵያ ምስ መላኺ ስርዓት መንግስቲ ኤርትራ ብዝገበሮ ዘይቅዱስ ዝምድና፣ ካብ ዝነበሮ ቦታ ናይ ዞባዊ ጸጥታዊ ምርግጋእ ልዕልና ናብ ናይ ልፍንቲ ዞባዊ ግርጭትታት ምቕያሩ ኣዝይ እዩ ዘሕዝነና። ህዝቢ ኤርትራ ናይ ህግደፍ ጭቆና ዒቕ ኢሉዎ ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ ቀረባ እዋን ከቲቱ ሓደ ሰፊሕ ምልዕዓል/ሰውራ ክትኩስ ግድነት ኮይንዎ’ሎ። ኣምባሳደር ሙፍቲን መንግስቲ ኢትዮጵያን ከኣ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ግንቦት ህዝቢ ኤርትራ መበል 30 ዓመት በዓል ነጻነቱ ንምብዓል ብፍሉይ ኣገባብ፣ መንግስቲ ህግደፍ ጒሒፉ ቅዋማዊ ዲሞክራስያዊ መንግስቲ ዝተኽለሉ ናይ 100% ቨርቿል ድምጺ ረፈረንደም ኣከባብራ በዓል ክትዕዘቡ ኢኹም። መንግስቲ ኤትዮጵያ ዞባዊ ሰላምን ጸጥታን፣ ብልጽግናን ናይ ክልቲኤን ሃገራት ንምዕቋብን ንምሕያልን፣ ነጻነትን ሎዑላውነትን ህዝብን ኤርትራን ከኽብሩ ኣጥቢቕና ነማሕጽን። እዚ ጥራይ ከኣ እዩ ከኣ እቲ እንኮን ናይ መጀመርያን ኣማራጺ ዝኸውን!!!
ኤርትራ ንኤርትራውያን!
ሓይሊ ዕማም ዲፕሎማሲ
ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ
ምያዝያ 1, 2021


text:
ሰላሳ ዓመታት ኣብ ጸልማት ካርሸሊ2022-04-25 19:56:06 Written by ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 683 times
- font size decrease font size increase font size
ሰላሳ ዓመታት ኣብ ማእሰርቲ፡ ብገበን ነይሩ እንተዝኸውን፡ ብፍርዲ እንተዝኸውን፡ መሰላት እሱራት ብዝተኸብረሉ መንገዲ እንተዝኸውን ግዲ ኣይምበለን። እቲ ዘደንጹን ዘሕዝንን ግን እዚ ኢዩ በደልኩም ከይተባህሉ ብዘይ ክሲን ፍርድን፡ ዝበጽሖምን ዝርእዮምን ናይ ቀረባ ይኹን ርሑቕ ቤተ-ሰብ ዘይብሎም ጩራ ብርሃን ኣብ ዘይብሉ ጸልማት ን30 ዓመታት ክነብሩ እንከለው ኣዚዩ መሪርን ኣቐንዛውን ኢዩ። እዚ፡ ኣብዚ ዘመንዚ ብዘይካ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ዓለም ዘጋጠመ ተግባር ኣይኮነን።
ብዘይካ ኣብያተ-ማእሰርቲ፡ ካልእ ናይ ልምዓት ህንጻታት፡ ኣብያተ-ትምህርቲ ይኹን ኣብያተ-ሕክምና ኣብ ዘይህነጻ ኤርትራ ብዘይ ክስን ብዘይ ፍርድን ተኣሲሮም ዘለዉ፡ ብዝኸፍአ ድማ፡ ብህሉው ስርዓት ሂወቶም ዝጠፍኡ ቁጽሮም ዝፍለጥ ኣይኮነን። ኣብ ትሕቲ ምልኪ ኣብ እትነብር ዘላ ኤርትራ ዜጋኣ ዘይተሰዋኣላ፡ ዘይትኣሰረላ፡ ዘይተቐተለላን ዘይተሰጐላን ሓራ መዓልቲ የለን። ዕለታት ኣብ ኤርትራ ኩለን ከም መዓልቲ እሱራት፡ መዓልቲ ስዉኣትን መዓልቲ ጭቁናትን ተባሂለን ንዝኽሪታቶም እንተዝቕመጣ እኹላት ኣይምኾናን። ሎሚ መበል ሰላሳ ዓመት ማእሰርቲ ናይ ክልተ ብጾት ተቓለስቲ ንዝክር ኣሎና። ንብጾትና ከኣ ብኣድናቖትን ብኣኽብሮትን ኢና ንዝክሮም።
ቅድሚ ሰላሳ ዓመታት ብ26 ሚያዝያ 1992፡ ድሕሪ ሃገራዊ ናጽነት ሓደ ዓመት ኣብዘይመልአ ግዜ ማለት ኢዩ፡ ሃገር በቲ ዝተረኽበ ዓወት ናጽነት ገና ኣብ ሓጎስን ፈንጠዝያን ኣብ ዝነበረትሉ እዋን እዮም ተጋደልቲ ወልደማርያም ባህልቢን ተኽለብርሃን ገብረጻድቕን ብመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ምስ ጸጥታ ሱዳን ብምትሕብባር ካብ ሱዳን፡ ከሰላ ተኣሲሮም ዝተወስዱ። ክልቲኦም፡ ነባራት ተጋደልቲ ኣባላት ላዕለዋይ መሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ ዝነበሩ ኢዮም። እቲ ናይ ኩሉ ሃሚ፡ ቀልብን ተስፋን ዝነበረ ከመይ ጌርካ ነዛ ብነዊሕን ክቡርን መስዋእቲ ናጻ ዝወጸት ሓዳስ ሃገር ኢደይ ኢደይ ኢልካ ትሃንጻ ኢዩ ነይሩ። ከመይ ገይሩ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነዚ ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ታሪኹ ከም ናጻ ህዝቢ ዝኣትዎ ዘሎ ታሪኻዊ ምዕራፍ፡ ወሳኒ ኣብ ጉዳዩ ኮይኑ ዝኸደሉ መንገዲ እንዳተሓስበ ኢዩ ነይሩ። ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ዝቃለስ ዝነበረ፡ መሪሑ ናጽነት ዘምጽአ ውድብ፡ ካብ ጸላኢ ዝማረኾም ከይተረፈ ዝምሕር ዝገበረ ውድብ ኩሉ ህዝቢ ናብኡ ተስፋታቱ ኣንቢርሉ ዝነበረ ውድብ፡ ኣብ ናጽነት ሃገሮም ግደኦም ዘበርከቱ ኣብ ምህናጻ እጃሞም ከበርከቱ ንዝኽእሉን ኤርትራውያን ምእሳር ዕብዳን ጥራይ ኢዩ ነይሩ ክበሃል ዝከኣል።
እቲ ነቲ ጉዳይ ዝያዳ ኣደንጻዊ ዝገብሮን ነቲ ጠላምን ከሓድን ኣሰራርሓ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ዘቃልዖን ታሪኽ ዘለዎ ምዃኑ ኢዩ። ኣብ መንጎ መሪሕነታት ህዝባዊ ግንባርን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶን ንዓመታት ዝጸንሐ ናይ ምዝርራብ ዝምድና ነይሩ። መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ነቲ ዝምድና ብናቱ ኩነት ክዛዝሞኳ ዝደሊ እንተነበረ፡ ንውድብ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ብዝነበሮ ተቐባልነትን ኣጽቂጡ ክሰግሮ ዘይከኣል ኢዩ ነይሩ። ድሕሪ ናጽነት ኣብ እንካን ሃባን ንምብጻሕ ብዝተፈላለየ ጽፍሒታት ውድብ ሰውራዊ ባይቶ ምስ ልኡኻት ህዝባዊ ግንባር ጽዑቕ ርኽክባት ይካየድ ነይሩ። ነቲ ሽዑ ዝነበረ ኩነታት ብወድዕነት ምምዛን ከም መእተዊ ናይቲ ዝስዕብ መድረኻት ስለዝነበረ ክልቲኦም ሸነኻት ኣብኡ ኣተኲሮም ይዝትዩ ነይሮም። ብ30 ሰነ1991 ብኣቦ መንበር ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ዝተዳለወት መዘክር ናብ ዋና ጽሓፊ ህዝባዊ ግንባር ኤርትራ (መራሒ ግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ) ብኢድ ወኪሎም ኣብ ከሰላ ንክትበጽሕ ተዋሂባ።
እቲ ዝተኻየደ ዘተታት ሓልዮትን ሓላፍነትን ዝመልኦ ናብ ዝሓሸ መንገዲ ንምብጻሕ ኢዩ ነይሩ። ኣብቲ ግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ ስልጣን ንምክፋል ጠለብ ኣይነበሮን። ናይ ግዚያዊ መንግስቲ ዕማማት ክሳብ መሰጋገሪ መንግስት ዝቐውም ብህዝባዊ ግንባር ክካየድ ሰውራዊ ባይቶ ድሉው ነይሩ። ውድባዊ ሃለዋቱ ከየፍረሰ ንግዚያዊ ኣመራርሓ ህዝባዊ ግንባር ተቐቢሉ ኣብ ህንጻ ሃገርን ምትካል ዲሞክራስያዊ ስርዓትን እጃሙ ከበርክት ቅሩብ ነይሩ። ሓድነት ሓይልታት ሰውራ ኤርትራ ካብ ቅድም ብዝለዓለ ተጠላቢ ምንባሩ፡ ብሓዲሽ መንፈስ ንምርግጋጹ ጻዕሪ ክካየድ ከምዝግብኦ ይርኢ ነይሩ። ብኣንጻሩ ህዝባዊ ግንባር ህላወ ካለኦት ውድባት ብምኽሓድ ብዉልቀ ደረጃ ዝገብርዎ መጸዋዕታ ቅቡል ኣይነበረን። ኣብቲ ዝነበረ ፖለቲካዊ ኩነታት ኤርትራ ንኣብዝሓ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ከም መሳርሒ ንርጉእን ስልጡንን ሕብረተሰብ ምህናጽ’ምበር ከም ዕላማ ይውሰድ ኣይነበረን።
ብወከልቲ ህዝባዊ ግንባር ዝቐርብ ዝነበረ፡ ኤርትራ ከም ዝተዓወተት፡ እቲ ሽዑ ዝነበረ ስራሕ ምህናጽ ሃገር ምዃኑ፡ ህዝባዊ ግንባር ናይ ቃልሲ ባይታ ስለዝኾነ ኣብ ውሽጡ ምእታው ከምዘድሊ፡ ናይ ውድባት ጉዳይ ምስቲ ክትከል ዝምረጽ ፖለቲካዊ ስርዓት ዝተኣሳሰር ከም ዝኾነ ይገልጹ ነይሮም።
እቲ ኣብ ከሰላ ዝካየድ ዝነበረ ዝርርብ፡ ኣብ ኣስመራ ንክቕጽል ስምምዕ ተበጺሑ። ብወገን ተሓኤ ሰ.ባይት፡ ኣቦ መንበር ፈጻሚ ሽማግለ ሰውራዊ ባይቶ ኣሕመድ ናስር ዝመርሖ ዝለዓለ ናይ ዘተ ልኡኽ ቆይሙ። ካብ ካርቱም መገሽኡ ናብ ኣስመራ ኣብ ዘምርሓሉ ዝነበረ እዋን፡ ኣብ ካርቱም ብዝነበረ ወኪሎም እቲ መገሻ ከምዝተሰረዘ ተሓቢሩ። እቲ ምኽንያት ናይቲ መሰረዚ ግን ኣይተገልጸን። ብወገን ሰውራዊ ባይቶ እዚ ምውሳእ ናይዚ ክልተ ኣካላት ምድልላይን ኣወንታዊ ዝምድናን ዘመልክት ኢዩ ዝብል ግምት ነይሩ። ናይ ተጋደልቲ ወልደማርያምን ተኽለብርሃን (ወዲ ባሻይ)ን ተራ ኣብዚ መዳይዚ ዕዙዝ ነይሩ። መሪሕነት ህዝባዊ ግምባር ነዚ እንኮ መድሕን ፖለቲካዊ መስርሕ ኤርትራ ዝነበረ ጽምዶ፡ ምስ ካልኦት ሓይልታት ውን ክገብሮ ዝነበሮ ጠሊምዎ ኢዩ። ነዚ ኣሳታፊ መርገጽ ነጺጉ ከኣ ናብ ጨዋዪ፡ ኣሳርን ረሻንን መርገጻት ተሰጋጊሩ።
መዓስ ኢዩ ውድብ ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ብመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ካብ መዛቲይቲ ናብ ኣስጋኢ ተቖጺሩስ፡ ንምቕንጻሉን ንምድምሳሱን ዝወሰነ? ሰውራዊ ባይቶ ኣብ ቂምን ቅርሕንትን ዘይነብር፡ መሪሕነት ህዝባዊ ግምባር ምስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ተሻሪኹ ኣብ ልዕሊኡ ንዝፈጸሞ ሃገራዊ ገበን ንታሪኽ ገዲፉ ኣብ ምትሕግጋዝ ዝኣተወ ኢዩ። ኣብ ፍሉይ እዋን ክጥቀመሉ ንዘይከኣለ ከብድቲ ወተሃደራዊ ኣጽዋር ኣብ ጠቕሚ ሰውራ ንክውዕል ንመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ኣረኪቡ። ኩሉ ግዜ ቀዳምነት ዝህቦ ህዝብን ሃገርን ስለ ዝነበረ፡ ህዝባዊ ግንባር ከምኡ ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ዝግደስ ነይሩ እንተዝኸውን ስግኣት ኣይምኾኖን። ትጽቢት መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር፡ ሰውራዊ ባይቶ ወይ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣትዩ ክእሰር ወይ’ውን ኣብ ግዳም ኮይኑ ሓንቲ ዘይገብር፡ ለሚሱ ንክነብር ኢዩ ነይሩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ሰውራዊ ባይቶ፡ ብዘይካ ነቲ ዝተሰለፈሉ ህዝባዊ ዕላማን መትከላትን ጽኑዕ ኮይኑ ምቕጻል ካልእ ምርጫ ኣይነበሮን።
ስለዚ ሰውራዊ ባይቶ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝተንፍጎ ናይ ቃልሲ ባይታ፡ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ኮይኑ ክቕጽሎ መደብ ኣውጽአ። ክልተ ኣብ ሜዳ መሻርኽቲ ዝነበሩ፡ ተመሓዝዮም ንተሓኤ ዝሃረሙ፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን መንግስታት ኮይኖም። ብኣብ ስልጣን ዘለዉ ኣቢልካ ናብ ኢትዮጵያ ምእታው ዝመስል ኣይነበረን። እንተኾነ ግን ኢትዮጵያ ብዙሓት ፖለቲካዊ ሓይልታት ዝዋስኡላ ሃገር ስለዝነበረት፡ በቲ ሓደ ሓይሊ እንተተዓጸኻ በቲ ካልእ ሓይሊ ክኽፈተልካ ስለዝኽእል መሪሕነት ሰውራዊ ባይቶ ንኹሉ ዕድላት ዳህሰሰ። ኣብቲ ድህሰሳ ግን ዋላ እቲ ናይ ህዝባዊ ግምባር መንገዲ ክኽተል ኢዩ ተባሂሉ ዝተፈርሐ ህዝባዊ ወያነ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣቲና ክንንቀሳቐስ ከም እንኽእል ፈቐደ። እዚ እዋንዚ ቅድሚ ረፈረንደም ስለ ዝነበረ ኤርትራዊ ክነስኻ ኢትዮጵያዊ መሲልካ ምንቅስቓስ ዘጸግም ብዘይ ምንባሩ ኢዩ።
ገለ ኣባላት መሪሕነትን ላዕለዎት ካድራትን ተሓኤ ሰውራዊ ባይቶ ኣብ ቀዳማይ ሰሙን ወርሒ ሚያዝያ 1992 ንመጀመርታ ግዜ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣተዉ። እዚ ንመሪሕነት ህዝባዊ ግምባር መንጸሮር ዘትሕዝ ዜና ኮነ። ድሕሪ'ዚ ድማ፡ መራሕትን ካድራትን ናይዚ ውድብ ክጨውዩ፡ ክኣስሩን ክቕንጽሉን ከም መደብ ሓዙዎ። ቀለስትን ኣዋፈርትን ዝነበሩ ኣባላት ላዕለዋይ መሪሕነት ሰውራዊ ባይቶ ተጋደልቲ ወልደማርያምን ተኽለብርሃንን ኣብታ ወርሒ ብ26ሚያዝያ 1992 ኣብ ከሰላ ምስ ጸጥታ ሱዳን ብምትሕብባር ካብ ገዛ ናይ ዘመዶም ጨወይዎም። ሽዑ ምስ ወሰድዎም ኣበይ ኣለዉ ዘይበሃሉ እነሆ ንሰላሳ ዓመታት ኩነታቶም ስዉር ኣሎ።
መሪሕነት ህዝባዊ ግምባር ናይ ምእሳርን ምቕንጻልን መደባቶም ብምቕጻል፡ ካብቶም ኣብ ኢትዮጵያ ኣትዮም ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ ኣባላት ሰውራዊ ባይቶ፡ ብዝገበርዎ ሓያል ድፍኢት 26 ተቃለስቲ ብ28 ሚያዝያ 1994 ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ተቐይዶም። እንተኾነ ግን፡ ውድብ ሰውራዊ ባይቶ ብዝገበሮ ሓያል ጻዕርን ተጽዕኖን ማእሰርቶም ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም ስለዝተጋውሐን መንግስቲ ኢትዮጵያ ፍቓደኛ ስለዘይኮነን “ኣረኩብኒ” ዝብል ጠለብ መንግስቲ ኤርትራ ኣይተዓወተን። መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣውስትራልያን ኤውሮጳን ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንከለዉ ፖለቲካዊ ዑቕባ ብምሃብ ከኣ ነናብ ሃገረን ወሲደንኦም። ዝተረፉውን ብሜላ ናብ ድሕነት ዝረኽብሉ ሃገራት ተሰዲዶም።
መሪሕነት ናይዚ ክሳብ 1994 ህግሓኤ ካብ 1994 ንደሓር ድማ ህግደፍ ተባሂሉ ዝፍለጥ ዘሎ ግንባር፡ ናይ ኣስማት ፍልልይ እንተዘይኮይኑ ናይ ተግባርን ባህሪን ፍልልይ የብሉን። ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላቶም ንዘዘውተሩ ብቐጻሊ ብውልቀ ይኹን ብእኩብ ኣሲሮም ኩነታቶም ኣብ ዘይፍለጥ ደርብዮሞም ሃለዋቶም የጥፍእዎም። መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ልዕሊቲ ዘርዚርናዮ ዘሎና እከይ ስራሓቶም፡ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 1992 መሻይኽን መምሃራንን ዝርከብዎ፡ ብተመሳሳሊ ኣብ ታሕሳስ 1994 ብርክት ዝበሉ ንጹሃት ዜጋታት ካብ ከረንን ከባቢኡን ኣቑርደትን ጨውዮም ብምውሳድ ኣበይ ከምዘእተዉዎም ኣጥፊኦሞም ኢዮም።
ስም ውድቦም ናብ ህግደፍ ምስ ቀየሩ ድማ፡ ኣብ መስከረም 2001 ኣብ መንግስቲ ዝነበሩ ላዕለዎት ሰብ ስልጣንን ጋዜጠኛታትን ብብዝሒ ኣሲሮም የሳቕይዎም ኣለዉ።
ነዚ ከም ኣብነታት ድኣ ንጠቕሶ ኣለና እምበር ብፖለቲካዊ ኣተሓሳስባኦምን ሃይማኖታዊ እምነቶምን ንዓመታት ተኣሲሮም ዝማሰኑ ብዝሓት ኢዮም። ህዝቢ ኤርትር ንገዛእ ርእሱ እታ ዝነኣሰት ሰብኣዊ መሰሉ ከተኽብረሉ ዘይከኣለት ሃገሩ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ኮይናቶ ኣላ።


text:
መግለፂ
መግለፂ ሓዘን መንግስቲ ትግራይ: ብ ሞት ሜጀር ጀነራል ገብረመድህን ፍቓዱ (ወዲ ነጮ)
ብምኽንያት መስዋእቲ ተጋዳላይ ሜጀር ጀነራል ገብረመድህን ፍቓዱ (ወዲ ነጮ) ዝወፀ መግለፂ ሓዘን መንግስቲ ትግራይቅድሚ ኩልን ልዕሊ ኹሉን ካብ ዕድመ ንእስነቱ ጀሚሩ ክሳብ ዕለተ መስዋእቲ ህዝብን ሉኣላውነት ዓዲ ምርግጋፅን፣ ንሰላም፣ ራህዋ፣ ዲሞክራስን፣ ኩለመዳያዊ ማሕበረ-ኢኮኖሚ ዕብየትን ተጋዲሉ ብምግዳልን ጥበብ ዝተመለኦ ኣመራርሓ ብምሃብን ምስ ብፆቱ ኮይኑ ዘይሃስስ ታሪኽ ፅሒፉ፤ 24 ሚያዝያ 2014ዓ.ም ብሽርሕን ኣገዛዝኣ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ብመስዋእቲ ዝተፈለየና ጅግና ተጋዳላይ ሜጀር ጀነራል ገብረመድህን ፍቓዱ (ወዲ ነጮ) መንግስቲ ትግራይ ዝተሰመዖ መሪር ሓዘን ብስም ህዝቢ ትግራይ እንትገልፅ፤ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ንዘለኻ ህዝብና ፣ ንፈተውትን ደገፍትን ቃልስና፣ ንስድርኡ፣ ኣዝማዱን ናይ ቐረባ መሓዙቱን ፅንዓት ይሃብኩም ይብል።
ህዝባዊ ተጋድሎ ህዝቢ ትግራይ ስሒሉ ካብ ዘውፅኦም ጀጋኑ ወታሃደራዊ መራሕቲ ትግራይ ተጠቓላሳይ ዝኾነ ተጋዳላይ ሜጀር ጀነራል ገብረመድህን ፍቓዱ (ወዲ ነጮ)፤ ድሕሪ ምድምሳስ ቐዳማይ ደርግ ፅባሕ ጉንበት 20 ጀሚሩ ኣብቶም ዝሓለፉ 27 ዓመታት ብዝህብን መንግስትን ዝተውሃብዎ ኩሎም ስራሕትን ወፍርታትን ብዓወት ንክዛዘሙ ግቡእ መሪሕነት ብምሃብ ህይወቱ፣ ፍልጠቱን ክእለቱን ብምውፋይ ንምኽባር ልኣዓውነት ሃገር ብፅንዓትን እምነትን ተበጅዩ በይዛ ህዝቢ ዝኾነ ተጋዳላይ እዩ።
ይኹን ዳኣ እምበር ብውዲትን ሽርሕን ስልጣን ዝተቆፃፀረ ኣገዛዝኣ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ እንትርፊ ንዝህብን ሃገርን ምግልጋል ካልእ ሓጥያት ዘይብሉ ጅግና ተጋዳላይ ሜጀር ጀነራል ገብረመድህን ፍቓዱ (ወዲ ነጮ) ወዲ ትግራይ ብምዃኑ ጥራሕ ብብሄራዊ ማንነቱ ኣሲሩ ኣሳቒዩ ብመናውራን ተንኮልን ክስዋእ ገይሩ።
እንተኾነ ናይ ጊዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ ኣረመኔ ኣገዛዝኣ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ብመስዋእቲ ወዲ ነጮ ጀነራል ሰዓረ መኮነን፣ ሜጀር ጀነራል ገዛኢ ኣበራ ከምኡ እውን ካልኦት ብግፍዕን ጭካነን ዝተቐተሉ ብኣማኢት ዝቑፀሩ ላዕለዎትን ታሕተዎትን መኮነናትን ወታሃደራትን ደቂ ትግራይ ተሓታታይ ከምዝኸውን ፈታውን ፀላእን ክፈልጦ ይግባእ።
እዚ ዕድመ ልክዑ ንህዝብን ሃገርን ዘገልገለ ብሽርሒ ኣገዛዝኣ ኣራት ኪሎ ዝተቐተለ ጅግና ተጋዳላይ ሜጀር ጀነራል ገብረመድህን ፍቓዱ (ወዲ ነጮ) ዝተሰወአሉ ኣገባብ ብዓለም ለኸ ዘይሻራዊ ኣካል ንክፃረን ብሄራዊ መንነቶም ገበን ኮይኑ ዝተኣሰሩ ኩሎም ደቂ ትግራይን ካልኦት ፖለቲከኛታትን ወታሃደራትን እውን ብዘይውዓል ሕደር ክልቀቑ ማሕበረሰብ ዓለም ግቡእ ፀቕጢን ጭቡጥ ስጉምቲን ክወስድ በዚ ኣጋጣሚ መንግስቲ ትግራይ ፃውዒቱ የቕርብ።
ኣብ መወዳእታ ትማሊ ይኹን ሎሚ ብዙሓት ሲቪል ወታሃደራውን መራሕትን ተጋደልትን ደቂ ትግራይ ምእንተ ድሕንንትን ብሄራዊ ክብሪ ህዝቢ ትግራይን ተሰዊኦም እዮም። እንተኾነ ወረጃ ህዝቢ ትግራይ ብዝኾነ ተፈጥራውን ሰብ ስራሕን ፀገማት ንፃት እውን ተንበርኪኹ ኣይፈልጥን። ስለዙይ ማእለያ ዘይብሉ ኩለ-መዳያዊ ፀገም ህዝቢ ንምፍታሕን ሕድሪ ጅግና ተጋዳላይ ሜጀር ጀነራል ገብረመድህን ፍቓዱ (ወዲ ነጮ) ሓዊስካ ሕነ ኩሎም ስውኣትና ንምፍዳይን መስዋእትነቶም ህዝባዊ ቃልስና ብዓወት ብምዝዛም ብምድባስ ሕድሕድ ወዲ ትግራይ ብጊዜ የለን መንፈስ ከምዝረባረብ መንግስቲ ትግራይ ኣይጠራጠርን።
ዘልኣለማዊ ክብሪ ንኩሎም ስውኣትና!ሕድሪ ስውኣትና ኣስጢምና ሒዝና ፀላእትና ክንሕምሽሽ ኢና!ሃለዋትናን ድሕንነትናን ብቕልፅምና!
ትግራይ ትስዕር!
24 ሚያዝያ 2014ዓ.ም
መቐለ


text:
Monthly Archives
August 2022
ኣዲስ ኣበባ ፣ 25 ነሓሰ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)መሸጢ ዋጋ ፍሪያት ነዳዲ ካብ 26 ነሓሰ 2014 ዓ.ም ክሳብ 30 መስከረም 2015 ዓ.ም ብዝነበሮ ከምዝቕፅል ሚኒስቴር ንግዲን ቀጣናዊ ምትእስሳርን ኣፍሊጡ። ዋጋ ነዳዲ ኣውሮፕላን ሓዊሱ ካልኦት ዓይነታት ነዳዲ ኣብ ወርሒ ነሓሰ ብዝነበሮ መሸጢ…
ደቡብ ሱዳን ንኢትዮጵያ ዘለዋ ፅኑዕ ደገፍ ዳግም ኣረጋጊፃ
ኣዲስ ኣበባ፣ 25 ነሓሰ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ ደቡብ ሱዳን ሃገሮም ንኢትዮጵያ ዘለዋ ፅኑዕ ደገፍ ዳግም ኣረጋጊፆም። ሚኒስትር ምክልኻል ሃገር ኣብርሃም በላይ፥ ምስ ምክልትል ፕሬዚዳንት ደቡብ ሰዳን ታባን ዴንግ፣ ኣማኻሪ ጉዳያት ድሕንነት ፕሬዚዳንት ሳልቫኪር ዝኾኑ ቱት…
ግብረ ራዕዲ ህወሓት ህፃናት ናብ ኲናት ብምስላፍ ዝፍፅሞ ጭካነ ዝተመልኦ ተግባር ማሕበረሰብ ዓለም ኣየውግዞን ዘሎ ተባሂሉ
ኣዲስ ኣበባ፣ 25 ነሓሰ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ግብረ ራዕዲ ህወሓት ህፃናት ናብ ኲናት ብምስላፍ ዝፍፅሞ ጭካነ ዝተመልኦ ተግባር ማሕበረሰብ ዓለም በዝግባእ ከምዘየውግዞ ዘሎ ተገሊፁ። ተንታኒ ፖለቲካ ኣንድሪው ኮሪብኮ ከምዝገለፁዎ፥ ግብረ ራዕዲ ህወሓት ህፃናት ኣገዲዱ ኣብ ኲናት ብምስላፍ ማዕበል…
ወ/ሮ ጫልቱ ሳኒ ኣብ ክሊ ኣቕርቦት ፋይናንስ ልምዓት ኣባይቲ ዝጠመተ ዘተ ምስ ትካላት ፋይናንስ ኣሳሊጠን
ኣዲስ ኣበባ፣ 25 ነሓሰ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ሚኒስትር ከተማን መሰረተ ልምዓትን ወ/ሮ ጫልቱ ሳኒ ኣብ ክሊ ኣቕርቦት ፋይናንስ ልምዓት ኣባይቲ ዝጠመተ ዘተ ምስ ትካላት ፋይናንስ ኣሳሊጠን። ኣብቲ መድረኽ ዘተ፥ ሚኒስትር ዴኤታ ሚኒስቴር ገንዘብ ዴኤታ እዮብ ተካልኝ ሓዊሱ ምክትል ፕሬዚዳንት ንግዲ…
ፓርክ ኢንዱስትሪ ሃዋሳ ዩኒፎርምታት ሰራዊት ምክልኻልን ፍሉይ ሓይሊ ኦሮሚያን ምፍራይ ጀሚሩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 25 ነሓሰ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ፓርክ ኢንዱስትሪ ሃዋሳ ዩኒፎርምታት (መፍለዪ) ሰራዊት ምክልኻልን ፍሉይ ሓይሊ ክልል ኦሮሚያን ምፍራይ ከምዝጀመረ ኮርፖሬሽን ልምዓት ፓርኪታት ኢንዱስትሪ ኣፍሊጡ። ዋና ፈፃሚ ስራሕ እቲ ኮርፖሬሽን ኣይተ ሳንዶካን ደበበ፣ ዋና ፈፃሚ ስራሕ…
ግብረ ራዕዲ ህወሓት ዝኸፈቶ ኲናት ንመናእሰይ ትግራይ ናብ ህልቀት ዝመርሕ ኢዩ-ተወለድቲ ትግራይ
ኣዲስ ኣበባ፣ 25 ነሓሰ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ግብረ ራዕዲ ህወሓት ዝኸፈቶ ኲናት ንመናእሰይ ትግራይ ናብ ህልቀት ዝመርሕ ኢዩ ክብሉ ተወለድቲ ትግራይ ተዛሪቦም። ምስ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ፃንሒት ዝገበሩ እቶም ተጋሩ፥ ንትግራይ የውግን ኢየ ዝብል እቲ ጉጅለ ንሳልሳይ ግዘ ነህዝቢ ትግራይ…
መራኸብቲ ሓፋሽ ሃይማኖት ሓበራዊ ክብሪ ንኽጠናኸርን ሓድነት ንኽድንፍዕን ዝፃወተኦ ግደ ዕዙዝ ከምዝኾነ ተገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 25 ነሓሰ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ትካላት መራኸብቲ ሓፋሽ ሃይማኖት ሓበራዊ ክብሪ ንኽጠናኸርን ሓድነት ንኽድንፍዕን ዝፃወተኦ ግደ ዕዙዝ ከምዝኾነ በዓል መዚ መራኸብቲ ሓፋሽ ገሊፁ። በዓል መዚ መራኸብቲ ሓፋሽ ምሽ ጉባኤ ትካላት ሃየማኖት ብምትሕብባር “መራኸብቲ ሓፋሽ ሃይማኖት…
ዓለም ለኸ ትካላት ዘመተ ህወሓት ምቅለዐን ንኢትዮጵያ ግዙፍ በሪ ዲፕሎማሲ ዝኸፍት ኢዩ-ፖለቲከኛታት
ኣዲስ ኣበባ፣ 25 ነሓሰ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ዓለም ለኸ ትካላት ዘመተ ህወሓት ምቅለዐን ንኢትዮጵያ ግዙፍ በሪ ዲፕሎማሲ ዝኸፍት ኢዩ ክብሉ ፖለቲከኛታት ተዛሪቦም። እቶም ምስ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ፃንሒት ዝገበሩ ፖለቲከኛታት፥ እቲ ተግባር ህወሓት ንዝውግነሉ ሀዝቢ እውን ዘለዎ ጭካነ ክሳብ…
ሩሲያ ናብ ኣውሮፓ ዝኸይድ ቀንዲ መተሓላለፊ መስመር ነዳዲ ዓፂያ
ኣዲስ ኣበባ፣ 25 ነሓሰ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ሩሲያ ናብ ኣውሮፓ ዝኸይድ ቀንዲ መተሓላለፊ መስመር ነዳዲ ንሰለስተ መዓልታት ከምዝዓፀወት ተገሊፁ። ከም ሓበሬታ ጋዝፕሮም፥ እቲ ዝተቛረፀ ኣቕርቦት ነዳዲ “በኖርድ ስትሪም1” መተሓላለፊ መስመር ነዳዲ “ገና ስለዘድሊዮ ኢዩ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ…
መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ በጀት ዓመት 2014 ዓ.ም 5 ቢሊየን ዶላር ኣታዊ ረኺቡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 25 ነሓሰ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ዝተዛዘመ በጀት ዓመተ 2014 ዓ.ም 5 ቢሊየን ዶላር ኣሜሪካ ኣታዊ ከምዝረኸበ ኣፍሊጡ። ኢንቨስትመንት ሆልዲንግስ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲኡ ዝርከቡ ትካላት ኣብ ኣፈፃፅማ በጀት ዓመት 2014 ዓ.ምን ቀፃሊ ኣንፈት በጀት ዓመት…


text:
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ሰነ 20 ንኩነታት ስደተኛታት ኣፍልጦ ንምሃብ ዝተወፈየት መዓልቲ’ያ::
ዓለምለኸ መዓልቲ ስደተኛታት ፈለማ ዝተዘከረትላ መዓልቲ ኣብ 2001 ክኸውን ከሎ: ነቲ መበል 50 ዓመት ዝኽሪ ኣብ 1951 ዝሓለፈ ውሳነ ዋዕላ ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት መበገሲ ዝገበረ ኮይኑ ስደተኛ ዝበሃሉ ኸመይ ዝበሉ ምዃኖም: መሰል ዑቕባ ዝተዋህቦም ውልቀሰባትን ሓላፍነት ዑቕባ ዝህባ ሃገራትን ዝገልጽ’ዩ::
ኣብ ነፍሲ ወከፍ 3 ሰከንድ ሓደ ውልቀሰብ ካብ መነባብርኡ ይመዛበል፥ ሓደ ካብ 97 ድማ ዑቕባ ይሓትት::
ብተወሳኺ ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ወይ’ውን ስደተኛ ዝበሃሉ መን እዮም እንተኢልናብመሰረት ናይ ሕቡራት ሃገራት ዋዕላ 1951 ስደተኛ ዝበሃል ብሰንኪ ዓሌት:ሃይማኖት: ፖለቲካዊ ኣረኣእያ: አባልነት ናይ ማሕበራዊ ምትእኽኻብ ዝበጽሖ ስቅያት ሃገሩ ገዲፉ ክወጽእ ዝተገደደ’ዩ::
ትካል ስደተኛታትሕቡራትሃገራት ክሳብ መወዳእታ ዓመተ 2019: 79.5 ሚልዮን ሰባትሃገሮም ገዲፎም ክወጹ ተገዲዶም’ዮም ይብል::
ሓተቲ ዑቕባ ዝበሃሉ ስደተኛታት ምዃኖም ዝገልጹ ግን ኩነታቶም ዘይተገምገመን ብወግዒ ኣፍልጦ ዘይረኸበን’ዩ::
ክሳብ መወዳእታ ዓመተ 2019 ብዝተአኸበ ሓበሬታ ውሳነ ሕቶ ዑቕባ ዘይተመለሰሎም 4.2 ሚልዮን ሰባት ኣብ ዓለም ኣለው።
ተመዛበልቲ ዝብሃሉ ድማ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝተመዛበሉ ካብ መነበሪኦም ዝወጹ፡ ግን ዑቕባ ንምርካብ ዶብ ዘይሰገሩ’ዮም::
ዋላ’ዃ ብሰንኪ ግጭት: ጎንጺ: ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት መንበሪኦም እንተሓደጉን ዋላ’ውን ጠንቂ ስደት መንግስቶም እንተኾነ ብወግዒ ኣብ ትሕቲ ሓለዋ መንግስቶም ዝርከቡ’ዮም::
ኣብ መወዳእታ 2019 ኣብ መላእ ዓለም ኣስታት 45.7 ሚልዮን ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ሰባት ተመዝጊቦም’ዮም::
ፍልሰተኛ ሓፈሻዊ ቃል ኮይኑ ንሓደ ብስንኪ ስቅያት ወይ ሞት ካብ መንበሪኡ ዝወጽ ግን ጠንቂ መውጽኢኡ ብቐጥታ ምስኡ ዝተሓሓዝ ዘይኮነ ውልቀሰብ ንምግላጽ ዝተዋህበ ቃል’ዩ::
ፍልሰተኛ ዝበሃሉ ብሕጋዊ ወይ’ውን ብዘይሕጋዊ መንገዲ ንጊዚኡ ወይ’ውን ብቐዋሚነት ዝንቀሳቀሱ ‘ዮም::
ብመሰረት ሓበሬታ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብ ዓመተ 2020 ልዕሊ 280 ሚልዮን ፍልሰተኛታት ኣለው::
ዋላ’ዃ ስደተኛታት: ፍልሰተኛታት: ሓተቲ ዑቕባ: ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝተመዛበሉ ተመሳሳልቲ እንተኾኑ ነፍሲ ወከፍ ምክፍፋል ኣብ ትሕቲ ዝተፈላለየ ሓለዋ ይምደብ::
ብመሰረት ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት 1951 ንስደተኛታት ዝተዋህበ መሰል ንፍልሰተኛታት ግን ዘይተዋህበ ኔሩ’ዩ:ስደተኛታት ንህይወቶም ኣስጋኢ ናብ ዝኾነ ቦታ ክምለሱ ወይ’ውን ክስጎጉ ኣይክእሉን’ዮም::
ኣብቲ ዝኣተውዎ ሃገራት ድማ ሓለዋ: ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክወሃቦምን ምስቲ ማሕበረሰብ ክተሓዋወሱ ዘፍቕድ’ዩ ።
ብኣንጻሩ ፍልሰተኛታት ግን ብሕግታት ኢምግሬሽን’ታ ሃገር ዝቕየዱ ክስጎጉ ወይ’ውን ክምለሱ’ውን ተኽእሎ ዘለዎም’ዮም ።


text:
ናይ ኬንያ ሓላፊ ኮሚሽን ምርጫ ድሕሪ ካብቶም ኮሚሽነራት ሓንቲ ካብ ሓላፍነተን ብምውራድ ካብታ ሃገር ድሕሪ ምህዳመን ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ንናይታ ሃገር ፖለቲከኛታት ብርቱዕ መጠንቀቕታ ሂቦም።እቲ ምህዳም ሰበ ስልጣን እቲ ኮሚሽን ተኣማኒ ፕረዝዳንታዊ ምርጫ ከካይድ እንተኮይኑ ጥርጣረ ኣሕዲሩ’ሎ።
ኣቦ መንበር ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ ዋፉላ ቸቡካቲ ሓንቲ ካብቶም ኮሚሽነራት ናብ ኣሜሪካ ምስ ሃደማ ከምዚ ኢሎም።
“ብግልፂ ክነግረኩም፤ኣብዛ ሃገር ንዝርከቡ ኩሎም ፖለቲካዊ መራሕቲ ቢጫ ናይ መጠንቀቕታ ካርዲ ይህቦም ኣለኹ።ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታተይ ዝኾነ ይኹን ምፍርራሕ ኣይፃወሮን እየ።ደጊም ኣብ ናይቲ ኮሚሽን ስራሓት ጣልቃ ምእታው ዝፃወሮ ኣይኸውንን።”
ካብ ሓላፍነተን ዝወረዳ ኮሚሽነር ሮዝሊ ኣኮምቤ ናይ ሞት መጠንቀቕታ ከምዝበፅሐንን ብፍላይ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ ናይቲ ኮሚሽን ናይ ቴክኖሎጂ ሓላፊ ተሳቒዮም ምስተቐትሉ ሻቐሎተን ከምዝሓየለ ገሊፀን።
ኣብ ጥቕምቲ 26,2017 ዓ.ም ዳግማይ ኣብ ዝካየድ ፕረዝዳንታዊ ምርጫ ንርእሶም ዘግለሉ መራሒ ተቓዋሚ ራይላ ኦዲንጋ ዝሓለፈ ነሓሰ ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ እቲ ኮሚሽን ሓላፍነቶም ዘይተዋፅኡ ሰባት ኣየወገደን ክብሉ ምኽንያት ሂቦም ኣለው።
ንሶም ሎሚ ሰሉስ ኣብ ዋና ከተማ ንዝተኣከቡ ሰባት ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ነቲ ምሕሳሞም ደጊሞም ብምሕዳስ ሰባት ኣብ ምርጫ መዓልቲ ናብ ጎደናታት ወፂኦም ተቓውምኦም ክገልፁ ፀዊዖም።


text:
ብመሰረት ትካል ጥዕና ዓለም ሕማም ሳንቡእ/ኒሞኒያ/ ኣብ ኣፍሪቃን ደቡብ ኤስያን ቀንዲ ሞት ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህጻናት እዩ።ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ዙሪያ ዓለም ኒሞኒያ ንኣስታት ሓደ ሚልዮን ህጻናት ቀቲሉ’ሎ።
ኣብ ካምፓላ ኣብ ዝርከብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ህፃናት (UNICEF)ዝሰርሓ ዶ/ር ፍላቪያ ፓንጋ እቲ ናይ ትንፋስ መለክዒ መሳርሒ ነቲ ሕማም ክስሕቶ ከምዝኽእል ይገልፃ።
ኣብ ኡጋንዳ ሰለስተ ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ምህንድስና ነዚ መልሲ ኣለዎም። ‘ማማ ሆፕስ’ ኢሎም ዝፀውዑዎ ‘ስማርት ጃኬት’ ብምምሃዝ ምስ ቤት ትምህርቲ ህዝባዊ ጥዕና ሙላጎ ብሓባር ክሰርሑ ፀኒሖም ኣለው።
እቶም መሃዝቲ ወዲ 26 ዓመት በፈቃዱ ሽፈራውን ወዲ 25 ዓመት ብሪያን ቱሪያባግየ እዮም።
ቱሪያባግየ ብዛዕባ እቲ ምህዞ ከምዚ ይብል።
“እዚ ጃኬት ምልክታት ኒሞኒያ ይዕቅን።መጠን እስትንፋስ፣ኩነታት ሳንቡእን ሙቐትን ይልክዕ።ሰራሕተኛ ጥዕና ነዞም ምክልታት ስዓል፣ናይ ደረት ቃንዛ፣ፀገም ምትንፋስ ሓዊሱ ማለት የንብቡዎ።ምስዞም ተወሰኽቲ ምልክታት በቲ ጃኬት ዝተዓቀነ ውፅኢት ብቑዕ ውፅኢት ምርመራ ይህብ።”
እቲ መመርመሪ ጃኬት ንግዚኡ ሞዴል ወይ መፈተኒ እንተኾነ እውን ካብቲ ልሙድ ኣገባብ መመርመሪ ብቕልጣፈ ብሰለስተ ዕፅፊ ዝዓዘዘ ምዃኑ እቶም መሃዝቲ ይገልፁ።
ቅድመ ፈተነ ስርሖም ናብ ዝዓበየ ደረጃ ክብ ክብል ንምሕጋዝ ኣብ ኮፐንሃገን ምስ ዝርከብ ቤት ፅሕፈት ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ህጻናይ ኣድሕን ከምዝተራኸቡ ዶ/ር ፓንጋ ይገልፃ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሃገራዊ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣብ ዝቀራረበሉ ዘሎ እዋን፡ ኣሜሪካ ሓያል ደሞክራስያውነት ኢትዮጵያ ከምትድግፍ ኣፍሊጣ`ላ። ናጻ ርትዓዊን ተኣማንን ምርጫ ኣብ ምቹእ ሃውሃው ምርጫ ጥራይ ክካየድ ከምዝኽእል`ውን ትገልጽ።
እዚ መግለጺ ዝስማዕ ዘሎ፡ ኣብ እዋን ሰብኣዊ ቅልውላውን ግጭትን ሰሜናዊ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ`ዩ። ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንተኒ ብሊንከን ኣቐድም ኣቢሉ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብዝኣተውኦ ቃል ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ብቕልጡፍን ክጻረየሉ ብዝኽእል መንገድን ክወጽእ ደፊኡ ኔሩ`ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይ ኣሕመድ ዝሓለፈ መጋቢት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኤርትራ ሓይልታታ ካብ ትግራይ ክተውጽእ ተሰማሚዓ`ያ ኢሉ ኔሩ `ዩ- ድሕሪኡ`ውን ናብ ኤርትራ ብምኻድ ምስ ፕረዚደንት ኢሳያስ ተራኺቡ ኔሩ። እንተኾነ ኤርትራ ሰራዊታ ክትስሕብ ካብ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይ መረጋገጺ`ኳ እንተተዋህበ፡ ሰበ-ስልጣን ኣመሪካ ግን እቲ ምንስሓብ ከምዝተገብረ መረዳእታ የለን ኢሎም ኣለዉ።
ኢትዮጵያ ንሰነ 5,2021 ሃገራዊ ምርጫ ንኽተካይድ ትቃለስ ኣላ- ኣብ ምዝገባ ኣድምጽቲ ጸገማት የጋጥማ`ሎ። እቲ ሓፈሻዊ ምርጫ ዝተናውሐ ብምኽንያት ዝነበረ ስግኣት ኮቪድ 19`ዩ። ምምሕዳራዊ ምርጫታት ከተማ ኣዲስ ኣበባን ድረዳዋን ንሰነ 12 ተመሓላሊፉ`ሎ።
ወሃቢ ቃል- ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ነድ ፕራይስ "ጥጡሕ ሃዋህው ምርጫ ክህሉ- መንግስቲ ኢትዮጵያ- ናይ ምእካብ ናይ ምዝራብ-ተሳትፎ ፖለቲካን ዕድላት ኢንተርነትን ሓበረታን መሰላት ከኽብር ኣለዎ" ኢሉ ። ኣስዒቡ " ፓርትታት ፖለቲካ ድማ ጎንጺ ከወግዱን፡ ሓይልታት ጸጥታ ድማ ካብ ሓይሊ ምጥቃም ክቑጠቡ ይግባእ" ኢሉ።
ከምኡ`ውን "ኣብ እዋን መስርሕ ምርጫ ጎንጽታት ንምንካይ ዝዓለመ፡ ማሕበረ-ኮማዊ ዘተ ዝሰረቱ ልዝብ ንምትብባዕ ምስ ኣህጉራዊ መሻርኽቲ ተቐራሪብና ንሰርሕ ኣለና" ኢሉ።
ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እቲ ምርጫ በቲ ዘሎ ኩነታት ክካየድ ኣለዎ ኢሉ ዝኣምን እንተኾይኑ ዝበሎ ነገር የለን።
ኣብ ክልል ትግራይ ምርጫ ክተካይድ ዝክኣል ኣይኮነን ዝበለ ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣመሪካ ዝነበረ ደቪድ ሺን፡ ካብ ትግራይ ወጻኢ`ውን ንሰነ 5,2021 ምርጫ ንምክያድ ገለ ስክፍታት ኣሎ ኢሉ። ኣብ ክልል ትግራይ ኣብዚ እዋን`ዚ ምርጫ ከምዘይካየድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ`ዩ።
ጎንጽን ገለ ገደባት ንናይ ደገ ተዓዘብትን ናብቲ መስርሕ ምርጫ ገለ ሕቶታት ኣልዒሉ ኔሩ`ዩ። ሕብረት ኤውሮጳ ተዓዘብቲ ምርጫ ናብ ኢትዮጵያ ንምልኣኽ ሰሪዝዎ`ኳ እንተነበረ ሕጂ ግን ጉጅለ ክኢላታት ናብቲ ምርጫ ክልእኽ ከምዝወሰነ ካብ ኢትዮጵያ ይስማዕ ኣሎ።
ትማሊ ሰኑይ፡ ሓደ ካብ ብክልቲኡ ፓርቲ ዝቖመ ጉጅለ ኣባላት ኮንግረስ ዝወጸ መግለጺ፡ቀጻሊ ህላወ ሓይልታት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ብዓሚቕ ከምዘሻቕሎ ይገልጽ።
ኣቦ-መንበር ኮሚቴ ጉዳያት ወጻእ ግሪጎሪ ሚክስ ላዕላዋይ ኣባል`ታ ኮሜቴ ሚካኤል ምካውልን"ናብ ነባሪ ምቁራጽ ተጻብኦታትን ኩሉ ሓቆፍ ፖለቲካዊ ልዝብን ዝወስድ ሓደ መንገዲ ብወተሃደራዊ ሓይሊ ኣይርከብን፡ ኣብ ጅምላዊ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ትግራይ ኢድ ከምዘለዎም ዝእመኑ ሓይልታት ኤርትራ፡ ንምፍታሕ`ቲ ግጭት ዓቢይ ዕንቅፋት`ዩ" ይብሉ ።
ኣሜሪካ ንኢትዮጵያ ሰብኣዊ ሓገዝ ዘይኮነ ካልእ ሓገዝ ደው ምባላ ከምትቕጽል- ንሱ ድማ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይ ኣብ ትግራይ ግፍዕታት ከምዘብቅዕ ንምግባር ዝያዳ ክገብር ንምድፋእ ምዃኑ እቲ መግለጺ ይገልጽ።
እንተኾነ ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ንኢትዮጵያ ዝህቦ ካልእ ሰብኣዊ ሓገዛት ምሃቡ ክቕጽል`ዩ።
ኔድ ፕራይስ"ንኢትዮጵያ ረዲኤት ኣብ ንሓስበሉ እዋን- ሰብኣዊ ሓገዝ ዘድልዮ ህዝቢ ትግራይ ተወሳኺ ሸኸም ክንፈጥረሉ ኣይንደልን ኢና" ይብል ። ንሱ ኣስዒቡ ቀጻሊ ስጉምትታት ኣብ ንሓስበሉ እዋን ክንሕግዞም ዝክኣለና ምግባርና ክንቅጽል ኢና ኢሉ።
ቅልውላው ክልል ትግራይ ኣብ ኣኼባ ሚኒስትራት ወጻኢ ጉጅለ 7`ውን ተዘትይሉ`ዩ።
እቲኣኼባ ሚኒስትራት ወጻኢ ጉጅለ 7 ዘውጽእዎ መግለጺ ኩሎም ወገናት ተጻብኦታት ብዝቐልጠፈ ደው ከብሉ፡ ሓለዋ ሲቪላት ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን ኣህጉራዊ ሕግን ናጽነት ሚድያ፡ ከም ጾታዊ በደልን ካልኦት ግህሰታትን ዝፈጸሙ ድማ ተሓተቲ ይኹኑ ይብል ።


text:
ዕጡቓት ተቓወምቲ ካሜሮን 78 ተማሃሮን ዳይሬክተር ሓደ ቤት ትምህርቲ ምጭዋዮም ተገሊጹ።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣመሓዳሪ ዞባ ባመንዳ ዋና ከተማ’ታ ቋንቋ እንግሊዝ ዝዛረቡነ ክፍል’ታ ሃገር ደበን ትቹፎ ምጭዋይ እቶም ተማሃሮን ዳይሬክተር ፕረስፕተርያን ዝተባህለ ቤት ትምህርቲ አረጋጊጾም ኣለው።
ምስሊ’ቶም ዝተጨውዩ ቆልዑ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ብሰሜናዊ ምዕራብ ካሜሮን ካብ ደቡባዊ ምዕራብ’ታ ሃገር ክፍለይ ዝንቀሳቀስ ‘ኣወዳት አምባ’ ብዝብል መጸውዒ ዝንቀሳቀስ ዕጡቕ ጉጅለ ምውጽኡ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብቲ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ዝተፈነወ ቪድዮ እቶም ተማሃሮ ብጨወይቲ ስሞምን ኣስማት ስድራ ቤቶምን ክሕብሩ ክሕተቱ የርእይ። ተማሃሮ ብወገኖም ብ’ኣወዳት ኣምባ’ ምጭዋዮም ግን ኣብይ ከምዘለው ከምዘይፈልጡ ክገልጹ ተራእዮም።
ጨወይቲ ብወገኖም ዝጠልብዎ ክሳብ ዝማላአሎም ነቶም ተማሃሮ ነጻ ከምዘይለቑ ኣፍሊጦም ኣለው።


text:
መልእኽቲ ሓድሽ ዓመት ናብ መላእ ህዝቢ ኤርትራ
ብመጀመሪያ እንቋዕ ብሰላም ናብ ሓድሽ ዓመት ኣብቃዓካ፡ ዓመተ 2022 ዓመተ ሰላምን ራህዋን ክኾነልካ ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ዘለዎ ሰናይ ምንዮቱ ብምግላጽ መልእኽቲ ሓድሽ ዓመት የማሓላልፍ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ንዘመናት ዝኸፈልካዮ ዋጋ ልኡላውነት ሃገርካ ኣውሒስካ ከተብቅዕ እቲ ዝተረኽበ ናጽነት ብምሉእ ሓርነት ተሰንዩ ቀሲንካ ከይትነብር ኣደዳ ሕሰም ኮንካ ደቅኻ ዳግም ናብ ስደት ፋሕ ኢሎም ውሉድን ወላድን፡ ሓውን ሓውን ሓብትን ኮታ ብሓፈሻ ኩሉ ህዝቢ ተበታቲኑ ክነብር ተገዲዱ እዩ። ናይዚ ምኽንያት ካኣ እቲ ሕድሪ ሰማእታት ጠሊሙ ኣብ ስልጣን ዘሎ ቁንጮ ህግደፍ እዩ። ዓመት መጸት ብተስፋ ጥራይ ምንባር ካብ ትጅምር ነዊሕ ግዜ ሓሊፉ እኳ እንተኾነ ሽግርብ መከራን እንዳጎደለ ኣብ ክንዲ ዝኸይድ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳበኣሰ ክኸይድ ጸኒሑ ሎሚ ኣብ ጫፍ ጥርዚ ናይ ነጥበ መቐይሮ በጺሑ ይርከብ።
ኣብዛ ትማሊ ዘፋነናያ ዓመት ኩነታት ህዝብናን ኩነታት ቁንጮ ህግደፍን ከመይ ከምዝነበረ ምስ እንዕዘብ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ዝኾነ ይኹን እዋን እቲ ጸረ ሰላምን ምርግጋእን ባህርያቱ ብግልጺ ዝተራእየሉ፡ ምስ መሻርኽቱን ኮይኑ ዝወለዖ ኲናት ኣብ ልዕሊ ትግራይ ንዓለም ዘስደመም ህልቂት ህዝብን፡ ዕንወት ንብረትን ኣኸቲሉ እዩ። እንተኾነ ህዝቢ ትግራይ ብዝወሰዶ ሓያል መኸተ ስርዓት ህግደፍን መሻርኽቱን ቅስሞም ተሴሩ ኣብ ነብሰ ምክልኻል ከምዝጽግዑ ኮይኖም እዮም። ስርዓት ህግደፍ በቲ ዝኽተሎ ዓንዳሪ ባህርያቱ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢዱ ብምትእትታው ንህዝብና ዳግም ኣደዳ ሞትን ዕንወትን ጌርዎ እዩ። ኣብዛ ዝሓለፈት ዓመት ኣብዘይምልከቶም ኲናት ኣትዮም ዝጠፍኡ ኤርትራውያን ብኣሽሓት ዝቑጸር ኮይኑ ገና ሕጂውን ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ኢትዮጵያ ዋጋ ይኸፍሉ ከምዘለዉ ብዝተፈላለዩ ናይ መድያ ማዕከናት ዝግለጽ ዘሎ እዩ። ብኣንጻሩ ነዚ ስርዓት ህግደፍን መሻርኽቱን ዘካይድዎ ዘለዉ ዕንደራ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ደገ ዝርከብ ህዝብና ብዝተፈላለየ መልክዕ ይቃለሶ ኣሎ። ነባሪ ሰላም ክዋሓስን እቶም ገበቲ ስርዓታት ኢትዮጵያን ኤርትራውያን ክሳዓሩን ህዝብና ኣብ ጎኒ ህዝቢ ትግራይ ብምዃን ኩሉ ዝከኣሎ ይገብር ኣሎ። ኣብ ውሽጢ ዓዲ ንዝምልከት፡ ህዝብና እቲ ኩሉ ናይ ስለላ መርበባት ከየፍረሖ ብኩሉ ዝካኣሎ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ደው ብምባል ናይ ዘይተምበካኽነት ባህሪኡ ኣርእዩ እዩ። ገለ ብተናጸል ገለ ካኣ ብሓባር ነቲ ኣብ ልቡ ዘሎ ተቃውሞ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ብቃላቱን ብጽሑፋቱን ካብ ምግላጽ ሓሊፉ ኣብቲ ስርዓት ህግደፍ ዘካይዶ ዘሎ ኣዕናዊ ኲናት ከይሳተፍ ብዝተፈላለዩ መንገድታት ሃገር ገዲፉ ይስደድ ኣሎ።
ስምረት ምንቅስቃስ ኤርትራውይን ንድሕነት ሃገር ካብቶም ንስርዓት ህግደፍ ንምእላይ ቅድም ክብል ተበጊሶም ሕጂ’ውን ብዝላዓለ ደረጃ ዝቀሳቀሱ ዘለዉ ምንቅስቓሳት ሓደ እዩ። ስምረት ብመንእሰያት ዝቆመ ሓይሊ ኮይኑ ኣብ ኩሉ ናይ ዕደመ ክሊ ዘለዉ ዜጋታትና ዝሓቆፈ እዩ፡ ስምረት ምስ መሓዙት ውድባትን ምስ ካልኦት ናይ ለውጢ ሓይልታትን ኮይኑ ንስርዓት ህግደፍ ንምእላይ ዘይተሓለለ ጻዕርታቱ የካይድ ኣሎ። በዚ መሰረት ኣብ መወዳእታ ናይዛ ዝሓለፈት ዓመት፡ ምስቶም ኣብ ባይታ ዝርከቡ መቓልስቱ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ኣብ ምምስራት እጃሙ ኣበርኪቱ እዩ። እዚ ግንባር ነቲ ዝተበገሰሉ ዕላማ ንምዕዋት ኩሉ ዝከኣሎ ዘበለ ከምዝገብር ዳግማይ የረጋግጽ። ብተወሳኺ ንኩሉ ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዝቐንዐ ተበግሶታት ብምምጓስ ብፍላይ ከኣ እዚ ተበጋጊሱ ዘሎ ህዝባዊ ማዕበላት ማእዝናቱ ከይሰሓተ ኣብ ቃልሲ እጃሙ ንከበርክት ስምረት ዘይዕጸፍ ድጋፉ ብምሃብ ኣብ ምዕዋቱ ኩሉ ዝከኣሎ የበርክት ኣሎ። ስምረት ንስርዓት ህግደፍ ካብ ዝገጥመሎም መሳርሕታት ኣብ ሜድያ ዓቢ ጸብለልታ ኣለዎ። ስምረት ኣብቲ ዝዝርግሖ ናይ ረድዮ ይኹን ናይ ጽሑፍ መልእኽታቱ፡ ናይ ቃልሲ ወኒ ዘበራብሩ፡ ተግባራት ስርዓት ህግደፍ ቁልጭ ኣቢሎም ዘቃልዑ ዜናታትን ሓበሬታትን፡ ህዝብና ሓደነቱ ከትርር ዝጽውዑ መልእኽታት ኣብ ምሕላፍ ጥራይ ዝተሓጽረ ኣይኮነን፡ እንታይ ዳኣ ነቲ ብቃል ዝብሎ ብተግባር ክፍጽሞ ኣብ ባይታ ወሪዱ ዝቃለስ ዘሎ ኣካል እዩ።
ክቡር ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ትርከብ ህዝብናን ሓይልታት ምክልኻልን፡ ብ እቲ ዘለኻዮ ኩነታት ዝኾነ ይኹን ኣካል መጽዩ ክነግረካ ኣይክእልን እዩ ብዓቢኡ ባዕልኻ ትነብሮ ስለዘለኻ፡ ካብዚ መከራ ክንወጽእ፡ ቀጻልነት ልኡላውነት ሃገርናን ድሕነት ህዝብናን ክዋሓስ ናይ ኩልና ተራ ምዃኑውን ኣይትስሕቶን፡ ዓመት መጸት ብተስፋ ካብ ምንባር፡ ብተግባር ነዚ ኣጽናቲ ጉጅለ ክንኣልዮ ዝያዳ ኩሉ እዋን ክንስምር ኣለና። ሕጂውን ከም ቀደም ተቃሊስና እምበር ፈትዩ ሓርነትና ዝህበና ስለዘየለ፡ ነቲ ዘይክፈል ዋጋ ከፊልና ዝረኸብናዮ ናጽነት ሕጂውን ሓርነትና ብሉጽ ዋጋ ብምኽፋል ጥራይ ኢና ንረኽቦሞ እጃምካ ንክተበርክት ስምረት ምንቅስቃስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ጻውዒቱ የቕርብ።
ኣብ መወዳእታ ንኩሉ ደላይ ፍትሕን ሓርነትን፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኩሉ ዝከኣሎ ይገብር ከምዘሎ ዘይካሓድ ሓቂ እዩ። ጎኒ ንጎኒ እዚውን ሓድነትና ዘላሕልሑን ንቃልሲ ድሕሪት ዝምልሱ ኣተሓሳስባታት ጎሊሖም ይርኣዩ ኣለዉ። ቀዳምነት ድሕነት ህዝብን ሃገርን ህዝብን ብምስራዕ ናብቲ ቀንዲ ጸላኢና ከነተኩር ስምረት ጻውዒቱ የቕርብ።
ብምቕጻል ኩሎም መሳርዕ ስምረት ምስ ኩሎም መሓዙት ስምረት ኮይኖም ዘካይድዎ ዘለዉ ቃልሲ ኣብ መወዳእታት ክበጽሕ ኩሉ ኣባል ኣበርቲዑ ክሰርሕ ስምረት ጻውዒቱ የቕርብ። ከምኡውን እቶም ኣብ መሳርዕ ስምረት ዝነበሩ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ደው ኢሎም ዘለዉ፡ ከምቲ ቅድም ክብል ዝወጸ ጻውዒት፡ ሕጂ’ውን ብሓባር ኮና እቲ ዝተበገስናሉ ዕላማ ኣብ መወዳእታኡ ከነብጽሖ ምስቲ ዘሎ ኣካል ተቐራሪብኩም ቃልስኹም ከተሐይሉ ዳግማይ ጻውዒትና ነቕርብ።
ርሑስ ሓድሽ ዓመት
ኤርትራን ኤርትራውነትን ንዘልኣለም ክነብሩ እዮም!!
ሓርትርነና ናይ ግድን እዩ!!
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
1 ጥሪ 2022


text:
ኣባና’ውን ይዕረፍ (ጸሎት) Rest On Us (Prayer)
Artist: Congress MusicFactory
Produced By: Congress MusicFactory
Album: ትግርኛ We Worship You
እቲ ኣብ ልዕሊ የሱስ ዝዓረፈ መንፈስ ኣባናውን ይዕረፍ መንፈስ እግዚኣብሄር ኣባና ይዕረፍ። ኣብ ልዕሊ ስድራቤተይ ይዕረፍ። መንፈስ እግዚኣብሄር ኣብ ልዕሊ ህይወተይ ይዕረፍ፣ ኣብ ልዕሊ ሰብኣየይ፣ ኣብ ልዕሊ ሰበይተይ። መንፈስ እግዚኣብሄር ኣብ ልዕሊ ደቀይ ይዕረፍ። መንፈስ እግዚኣብሄር ኣብ ልዕሊ ቤተክርስትያን ህዝብና ይዕረፍ። መንፈስ እግዚኣብሄር ኣብ ልዕሊ ህይወተይ ይዕረፍ፣ ንቕድሚት እናገስገስና ከሎና፣ ንቕድሚት ኣብ ምግስጋስ፣ ንቕድሚት ኣብ ምግስጋስ። ንቕድሚት ኣብ ምግስጋስ ናብ ልቢ እግዚኣብሄር ቅድሚ ሕጂ ዝኾነ ሰብ ከይዱሉ ናብ ዘይፈልጥ፣ ናብ ፍጻመ ግዜ ዘቕነዐ ጉዕዞ።
እዚ ውቁብ መዓልቲ እዩ ኣብ መንግስቲ እግዚኣብሄር። ኣሜን?


text:
July 16, 2016
ዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
ብርክት ዝበሉ ጽሓፍትን ተመራመርቲን ኣዕሩኽ ኤርትራ ኣብ ብሩራዊ ኢየቤሉ በዓል ናጽነት ኤርትራ ኣብ ዝተሳተፍሉ እዋን፡ ኣብ ሃገራውያንን ኣህጉራውያንን ማዕከናት ዜና ርእይቶታቶምን ትዕዝብቲታቶምን ሂቦም ነይሮም። ካብዚ ቀጺልና እምበኣር ጽማቚ ርእይቶታትን ትዕዝብቲታትን ናይ ኣርባዕተ ካብኣቶም ነቅርብ።
ዶክቶር ኢብራሂም ነስረዲን
ምስራዊ ተመራማሪ፦
ዶክቶር ኢብራሂም ነስረዲን ምስ ጋዜጣ “ኤሪትርያ ኣልሓዲሳ” ኣብ ዝገበሮ ርክብ፡ ብፖለቲካውን ወተሃደራውን መዳይ ኣብ ሓርነታውያን ምንቅስቓሳት ኣፍሪቃ ብዘለዎ ተመኩሮ፡ ሰውራ ኤርትራ በዚ ዝስዕብ ምኽንያታት ናይ ብሓቂ ሓርነታዊ ምንቅስቓስ ክበሃል ዝከኣል ምንቅስቓስ ኣፍሪቃ’ዩ ምስ ገለጸ፡ ምኽንያታቱ ብኸምዚ ዝስዕብ የብርህ።
ቀዳማይ፦ ሰውራ ኤርትራ ተፈላጥነት ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ኣብ ዘይረኸበሉ ኩነታት ተመስሪቱ ከብቅዕ ብጽንዓት ቀጺሉ ድማ ተዓዊቱ።
ካልኣይ፦ ነቶም ምስ ተኸታተልቲ ስርዓታት ሃጸይ ሃይለ ስላሰን ኮሎኔል መንግስቱ ሃይለማርያምን ደው ዝበሉ ምዕራባውያንን ምብራቓውያንን ደምበታት ንበይኑ መኪቱዎም ኣብ መጨረስታ ድም ተዓዊቱ።


text:
1 ኰነ ድማ፡ ይስሃቅ ኣሪጉ ኣዒንቱ ጽልግልግ ኢለን ምርኣይ ምስ ሰኣና፡ ንኤሳው ነቲ ዓብዪ ወዱ ጸዊዑ፡ ኣታ ወደይ፡ በሎ። ንሱ ኸኣ፡ እኔኹ፡ በሎ።
2 ሽዑ ንሱ፡ እንሆ፡ ሕጂ ኣሪገ እየ፡ መዓልቲ ሞተይ ድማ ኣይፈልጥን እየ።
3 ሕጂ በጃኻ መሳርያኻ፡ ጕልድባኻን ቀስትኻን፡ ውሰድ እሞ ንመሮር ወፊርካ፡ ሀዲንካ ኣምጽኣለይ፡
4 ከይሞትኩ ነፍሰይ ምእንቲ ክትምርቐካስ፡ ኣነ ዝፈትዎ ጥዑም ብልዒ ኽበልዕ፡ ሰሪሕካ ኣምጽኣለይ፡ በለ።
5 ርብቃ ኸኣ ይስሃቅ ንወዱ ኤሳው ኪዛረቦ ኸሎ ሰምዔት። ኤሳው ድማ ሀዲኑ ኼምጽእ ናብ መሮር ወፈረ።
6-7 ርብቃ ኸኣ ንወዳ ያእቆብ ከምዚ ኢላ ተዛረበቶ፡ እንሆ፡ ኣቦኻ ንሓውካ ኤሳው፡ በሊዔ ቕድሚ ሞተይ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ክምርቐካስ፡ ሀዲንካ ጥዑም ብልዒ ጌርካ ኣምጽኣለይ፡ ኢሉ ኺዛረቦ ሰሚዔዮ አሎኹ።
8 ሕጂ ድማ ወደየ፡ ከምቲ ኣነ ዝእዝዘካ ቓለይ ስማዕ።
9 ናብተን መጓሰ ኼድካ፡ ካብኡ ኽልተ ጽቡቓት መሓስእ ኣምጽኣለይ። ኣነ ኸኣ ንኣታተን ከምቲ ኣቦኻ ዚፈትዎ ጥዑም ብልዒ ገይረ ኽሰርሓሉ።
10 ንሱ ድማ በሊዑ፡ ቅድሚ ሞቱ ምእንቲ ኺምርቐካስ፡ ነቦኻ ኸተእትወሉ።
11 ያእቆብ ከኣ ነዲኡ ርብቃ፡ እንሆ፡ ሓወይ ኤሳው ጸጓር ሰብኣይ እዩ፡ ኣነ ግና ልሙጽ ሰብኣይ እየ።
12 ምናልባሽ ኣቦይ እንተኣረምሰሰንስ፡ ኣብ ቅድሚኡ ኸም ጠባሪ ኸይከውን፡ ኣብ ልዕለይ ከኣ መርገም ኤምጽእ እምበር፡ ምርቓስ ኣይኰነን፡ በለ።
13 ኣዲኡ ድማ፡ ወደይ፡ መርገምካስ ኣባይ ይብጻሕ፡ ቃለይ ግዳ ስማዕ፡ ኬድካ ኣምጽኣለይ፡ በለቶ።
14 ከይዱ ድማ ወሰደን፡ ነዲኡውን ኣምጽአላ፡ ኣዲኡ ኸኣ ኣቦኡ ዚፈትዎ፡ ጥዑም ብልዒ ኣዳለወት።
15 ርብቃ ድማ እቲ ምሳኣ ኣብ ቤት ዝነበረ ጽቡቕ ክዳውንቲ ኤሳው፡ እቲ ዓብዪ ወዳ፡ ወሲዳ፡ ያእቆብ፡ ነቲ ንእሽቶ ወዳ፡ ከደነቶ።
16 ኣብ ኣእዳዉን እብቲ ልሙጽ ክሳዱን ድማ ቘርበት እተን መሓስእ ጠምጠመትሉ።
17 እቲ ጥዑም ብልዕን እቲ ዝሰንከተቶ እንጌራን ገይራ፡ ንወዳ ያእቆብ ኣብ ኢዱ ሀበቶ።
18 ንሱ ኸኣ ናብ ኣቦኡ አትዩ፡ ኣቦየ፡ በሎ። ንሱ ድማ፡ እኔኹ ወደይ፡ መን ኢኻ ንስኻ፧ በለ።
19 ያእቆብ ከኣ ነቦኡ፡ ኣነ ኤሳው በዅርኻ እየ። ከምቲ ዝበልካኒ ገይረ አሎኹ እሞ ነፍስኻ ምእንቲ ኽትምርቐንስ፡ ተንሲእካ ዀታ ኾፍ በል፡ ካብዚ ሃድነይ ድማ ብላዕ፡ በሎ።
20 ይስሃቅ ከኣ ንወዱ፥ ከመይ ኢልካ ኽንድዚ ብቕልጡፍ ረኸብካ፡ ወደይ፧ በሎ። ንሱ ድማ፥ እግዚኣብሄር ኣምላኽካ ኣብ ቅድመይ ኣጋባጊቡለይ፡ በለ።
21 ይስሃቅ ከኣ ንያቆብ፥ ወደይ፡ ብሓቂ ንስኻ ወደይ ኤሳው እንተ ዄንካ ወይ እንተ ዘይኴንካ ኸረምስሰካስ፡ ቅረብ፡ በሎ።
22 ያእቆብ ድማ ናብ ኣቦኡ ይስሃቅ ቀረበ። ኣረምሲሱ ኸኣ፡ ድምጽስ ድምጺ ያእቆብ እዩ፡ እእዳው ግና ኣእዳው ኤሳው፡ በለ።
23 ንሱ ድማ፡ ኣእዳው ኸም ኣእዳው ኤሳው ሓዉ ጸጓራት ነበራ እሞ፡ ኣየለለዮን፡ መረቖ ኸኣ።
24 ብሓቂዶ ንስኻ ወደይ ኤሳው ኢኻ፧ ድማ በሎ። ንሱ ኸኣ፡ ኣነ እየ፡ በለ።
25 ነፍሰይ ምእንቲ ኽትምርቐካስ ካብቲ ሃድን ወደይ ክበልዕ ኣቕርበለይ፡ ድማ በለ። ኣቕረበሉ፡ በልዔ ድማ፡ ወይኒውን ሀቦ እሞ ሰተየ።
26 ኣቦኡ ይስሃቅ ድማ፡ ወደይ፡ ቀሪብካባ ስዐመኒ በሎ።
27 ቀሪቡ ሰዐሞ፡ ጨና ኽዳኑ ኣጨንዩ ኸኣ፡ ከምዚ ኢሉ መረቖ፡ እንሆ፡ መኣዛ ወደይ ከም መኣዛ እታ እግዚኣብሄር ዝባረኻ ግራት እዩ።
28 ኣምላኽ ከኣ ካብ ኣውሊ ሰማይን ካብ ስብሒ ምድርን ብዙሕ ስርናይን ወይንን ይሀብካ።
29 ህዝብታት ይገዝኡኻ፡ ህዝብታት ድማ ይስገዱልካ፡ ጐይታ ኣሕዋትካ ኹን፡ ደቂ እኖኻ ድማ ይስገዱልካ። ዚረግመካ ርጉም፡ ዚምርቐካ ድማ ምሩቕ ይኹን።
30 ኰነ ኸኣ፡ ይስሃቅ ንያእቆብ ምርቓኡ ምስ ወድኤ፡ ያእቆብ ድማ ካብ ቅድሚ ኣቦኡ ይስሃቅ ብኡብኡ ውጽእ ምስ በለ፡ ኤሳው ሓዉ ኸኣ ካብ ሃድን ኣተወ።
31 ንሱውን ጥዑም ብልዒ ኣዳልዩ፡ ናብ ኣቦኡ ኣምጽኦ፡ ነቦኡ ድማ፡ ኣቦየ፡ ነፍስኻ ምእንቲ ኽትምርቐንስ፡ ተንስእ እሞ ካብቲ ሃድን ወድኻ ብላዕ፡ በሎ።
32 ኣቦኡ ይስሃቅ ከኣ፡ ንስኻ መን ኢኻ፧ በሎ። ንሱ ድማ፡ ኣነ ኤሳው ቦዅሪ ወድኻ እየ፡ በለ።
33 ሽዑ ይስሃቅ ኣዝዩ ብርቱዕ ስምባድ ሰምበደ እሞ፡ እቲ ሀዲኑስ ህዱን ዘምጽኣለይ፡ ኣነ ኸኣ፡ ገና ንስኻ ኸይመጻእካ፡ ካብ ኵሉ በሊዔ ዝመረቕክዎ ደኣ መን እዩ፧ ምሩቕ ድማ ኪኸውን እዩ፡ በለ።
34 ኤሳው ዘረባ ኣቦኡ ምስ ሰምዔ፡ ኣዝዩ ዓው ኢሉ መሪር ገዓር ገዐረ፡ ነቦኡ ኸኣ፡ ኣቦየ፡ ንኣይ ድማ መርቐኒ፡ በሎ።
35 ንሱ ድማ፡ ንምርቓኻስ ሓውካ ብተንኰል መጺኡ ወሲድዎ፡ በለ።
36 ኤሳው ከኣ፥ ክልተ ሳዕ ጠቢሩኒ፡ ብዅርናይ ወሰደ፡ ሕጂ ኸኣ እንሆ፡ ምርቓይ ወሰደ። ስሙዶ ግዳ ያእቆብ ኣይኰነን፧ ንኣይከ ምርቓዶ ኣየትረፍካለይን ኢኻ፧ ድማ በሎ።
37 ይስሃቅ ከኣ መሊሱ ንኤሳው፡ እንሆ፡ ጐይታኻ ገበርክዎ፡ ኵሎም ኣሕዋቱ ኸኣ ግዙኣቱ ኪዀኑ ሀብክዎ፡ ብስርናይን ወይንን ከኣ አጸጎኽዎ፡ ሕጂ እሞ ወደይ፡ ንኣኻ እንታይ ክገብረልካ እየ፧ በሎ።
38 ኤሳው ድማ ነቦኡ፥ ኣቦየ፡ ሓንቲ ምርቓ ጥራይዶ ዀይና ዘላትካ፧ ኣቦየ፡ ንኣይ ድማ መርቐኒ ደኣ፡ በሎ። ኤሳው ከኣ ዓው ኢሉ በኸየ።
39 ይስሃቅ ኣቦኡ ድማ መሊሱ በሎ፡ እንሆ ንብረትካ ብስብሒ ምድርን ብናይ ላዕሊ ኣውሊ ሰማይን ኪኸውን እዩ።
40 ብሴፍካ ኽትምገብ፡ ንሓውካ ድማ ኽትግዛኣ ኢኻ። ኪኸውን ከኣ እዩ፡ ኰለል ምስ በልካ፡ ኣርዑቱ ኻብ ክሳድካ ኽትሰብር ኢኻ።
41 ኤሳው ድማ፡ ብዛዕባቲ ኣቦኡ ዝሀቦ ምርቓ፡ ንያእቆብ ጸልኦ። ኤሳው ከኣ ብልቡ፥ ነቦይ እንሐዝነሉ ቕንያት ቀሪቡ እዩ እሞ፡ ሽዑ ንያእቆብ ሓወይ ክቐትሎ እየ፡ በለ።
42 ንርብቃ ድማ ዘረባ ኤሳው ዓብዪ ወዳ ነገርዋ። ነቲ ንእሽቶ ወዳ ያእቆብ ከኣ ልኢኻ ጸዊዓ፡ እንሆ፡ ኤሳው ሓውካ ብኣኻ ኺድበስ ኢሉ ኪቐትለካ ይደሊ አሎ።
43 ሕጂ ኸኣ ወደይ፡ ቃለይ ስማዕ፡ ተንስእ እሞ ናብ ሓወይ ላባን፡ ናብ ካራን ህደም።
44-45 ነድሪ ሓውካ ኽሳዕ ዚምለስ፡ ኵራ ሓውካ ኻባኻ ተመሊሱ፡ እቲ ዝገበርካዮ ድማ ክሳዕ ዚርስዖ፡ ገለ መዓልትታት ምስኡ ተቐመጥ። ሽዑ ልኢኸ ኻብኡ ኸምጽኣካ እየ። ስለምንታይ ንኽልቴኹም ብሓንቲ መዓልቲ ዝስእነኩም፧ በለቶ።
46 ርብቃ ኸኣ ንይስሃቅ፡ ብምኽንያት ኣዋልድ ሔት ህይወተይ ደኸመት። ያእቆብ ድማ ካብ ኣዋልድ ሔት፡ ካብ ኣዋልድ እዛ ሃገር እዚኣ፡ ከምዚኣተን ዘመሰለት ሰበይቲ ዜእቱ እንተ ዀይኑኸ፡ ስለምንታይ ኣነ ብህይወት እነብር፧ በለቶ።
Result not found!
No valid results were found for your search. Try refining your search using the above form.
Search again using the above filed or click blow button to see Bible book name list...


text:
ጾታዊ ዓመጽSexualbrott - tigrinska
ምስ ዝኾነ ሰብ ብዘይድልየቱ ዝግበር ጾታዊ ርክብ ጾታዊ ዓመጽ እዩ። ንጾታዊ ዓመጽ እንተ ተቓሊዕኪ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ።
ንጾታዊ ዓመጽ እንተ ተቓሊዕኪ ብፍጹም ናትኪ ጌጋ ኣይኮነን። እንተ ኣጋጢሙኪ ሓገዝን ደገፍን ክትረኽቢ መሰል ኣለኪ።
ኣብነታት ጾታዊ ዓመጽ፣
- ብዘይ ናታ ድልየት ንኣካላት ካልእ ሰብ ብጾታዊ መገዲ ምትንኻፍ።
- ንሓንቲ ሰብ ጾታዊ ርክብ ወይ ካልኦት ጾታዊ ነገራት ንኽትፍጽም ምግዳድ።
- ምስ ድልየቱ ዘየርኣየ ወይ ዘይገለጸ ሰብ ጾታዊ ርክብ ምፍጻም።
- ንሓንቲ ሰብ ጾታዊ ርክብ ንኽትፍጽም ምፍርራህ።
- ዝኾነ ካልእ ሰብ ጾታዊ ርክብ እንዳፈጸመ ንሓደ ሰብ ንክርኢ ምግዳድ።
- ጾታዊ ርክብ ብገንዘብ ምግዛእን ብዝኾነ ነገራት ምልዋጥን ።
ብፍጹም ናትኪ ጌጋ ኣይኮነን
ዝኾነ ካልእ ሰብ ኣብ ልዕሌኺ ዓመጽ እንተ ፈጺሙ ብፍጹም ናትኪ ጌጋ ኣይኮነን። ዝኾነ ይኹን ሰብ ብዘይ ድልየትኪ ምሳኺ ጾታዊ ርክብ ክፍጽም መሰል የብሉን።
- ነቲ ሰብ ፍለጥዮ ኣይትፍለጥዮ ብዘየገድስ።
- ነቲ ሰብ ኣፍቅርዮ ኣይተፍቅርዮ ብዘየገድስ።
- ምስቲ ሰብ ምርዑውቲ ምኳንኪ ብዘየገድስ።
- እንታይ ከም ትመስሊ ወይ ኣከድናኺ ብዘየገድስ።
- ኣይፋል ኢልካን ኣይበልካን ብዘየገድስ። እንተዘይተዛሪብካ ወይ ድልየትካ እንተዘይገሊጽካ ዝኾነ ሰብ ምሳኻ ጾታዊ ርክብ ክፍጽም ኣይግባእን።
- ኣብ መጀመርያ ሕራይ ኢልኪ ምንባርኪ ብዘየገድስ፡ ኣብ ዝኾነ ግዜ ሓሳባትኪ ቀይርኪ እምቢ! ክትብሊ መሰል ኣለኪ።
ገሊአን ንጾታዊ ዓመጽ ኣብ ዝቓልዓሉ ግዜ የእውያን ይበኣሳን። ከተእውይ ወይ ክትበኣስ ዘይምኽኣል ወይ ዘይምድፋር ልሙድ እዩ። ድሕሪ ምፍጻሙ ምናልባት ዝያዳ ክቓወም ኔርኒ ትብሊ ትኾኒ። ዋላ ከትእውዪ ወይ ክትብኣሲ ኣይትድፈሪ፡ ኣንጻር ድልየትኪ ክሳዕ ዝኾነ ዓመጽ እዩ።
ብዙሓት ድሕሪ ዓመጽ ሕማቕ ይስምዐን
ድሕሪ ዓመጽ ሕማቕ ክስምዓኪ ልሙድ እዩ። ዝተፈላለያ ሰባት ዝተፈላለየ ግብረ መልሲ የርእያ። እንተ ንዓመጽ ተቓሊዕኪ ኔርኪ ምናልባት ንነብስኺ ምስ ገለ ካብዚኦም ዝስዕብ ተዛምድያ ትኾኒ፣
- ሕዝንቲ፣ ጭንቕቲ ወይ ሽግርቲ ኢኻ።
- ምድቓስ ይኣብየኪ።
- ኣብ ድቃስኪ ትብህርሪ።
- ብዙሕ ግዜ ብዛዕባ እቲ ዓመጽ ትሓስቢ።
- ባዕልኺ ንነብስኺ ሕማቕ ንክስምዓኪ ዝገብረኪ ነገራት ትገብሪ።
- ቃንዛ ርእስን ኣካላትን ይገብርልኪ።
መብዛሕትኡ ግዜ ክትዛረብሉ ጽብቕ እዩ
ብዛዕባ እቲ ዘጋጠመ ምዝራብ እቲ ዝበለጸ ኣገባብ ጽብቕ ክስምዓኪ ንኽጅምር ዝግበር ነገር እዩ። ብዙሓት መጀመርያ ምስ መሓዛ ወይ ዝኾነ ካብ ስድራ ቤት ክትዛረበሉ ጽብቕ ንክስምዓካ ይገብር እዩ ኢለን ይሓስባ። ገለ ገለ ሰባት ግን ምስ ካልኦት ሰባት ክዛረባሉ ይመርጻ።
ሓደ ሓደ ግዜ ንክትዛረብ ድፍረት ክትረክብ ነዊሕ ግዜ ይወስድ። ዓማጽን ተዓማጽን ዝፋለጡ ክኾኑ ድማ ልሙድ ተርእዮ እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ብዛዕባ እቲ ዓመጽ ክትዛረብ ዝያዳ ይኸብድ ይኸውን። ግን እቲ ዘጋጠመ ጌጋ እዩ። ብዛዕብኡ ክትዛረብሉ ግዜ ሓሊፉ እዩ ክትብሊ ድማ ብፍጹም የብልክን።
ሓገዝ ንኽትረኽቢ መሰል ኣለኪ
ጾታዊ ዓመጽ እንተ ኣጋጢሙኪ ሓገዝ ክትረኽቢ መሰል ኣለኪ። እዚ ንዅሉ ይምልከት፣ መን ምዃንኪ ወይ እቲ ዓመጽ ኣበይ ቦታ ከም ዝተፈጸመ ብዘየገድስ። ብዙሕ ሓገዝ ክተረኽብሉ ትኽእሊ ቦታታት ኣሎ።
ንኣብነት ምስ skolkoratorn ወይ ዝኾነ ሰብ ኣብ ungdomsmottagning ብምዝራብ ክትጅምሪ ትኽእሊ። እዞም ሰባት እዚኦም ምስ ከምዚ ናትኪ ኵነታት ዘጋጠመን ሰባት ምርኻብ ለሚዶሞ እዮም። ምስጢር ናይ ምዕቓብ ግዴታ ኣለዎም፣ ከምኡ’ውን ብልክዕ መንገዲ ሓገዝ ክህቡኺ ይኽእሉ።
ኣብ Brottsofferjouren ካብ ብቋንቋኺ ዝዛረብ ሰብ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ።
መጀመርያ ድሕሪ ምዝርራብኪ ጽብቕ እንተዘይተሰሚዑኪ ተስፋ ኣይትቑረጺ። ምስ ካልእ ሰብ ክትዛረቢ እንደገና ፈትኒ።
ሓኪም ምርኣይ
ድሕሪ ጾታዊ ዓመጽ ሓኪም ምርኣይ ጽብቕ እዩ። እዚ ኣብ akutmottagning ወይ vårdcentral ክትገብርዮ ትኽእሊ። ጓል እንተኾንኪ ድማ ተወሳኺ ኣብ gynekologisk mottagning (ናይ ማህጸን ክኢላ) ክትርኣዪ ትኽእሊ።
ዝኾነ መጉዳእቲ ወይ ተመሓላላፊ ሕማም እንተሓሊፉኪ ኾይኑ ክትፈልጢ ትኽእሊ። ከም ጓል ኣንስተይቲ መጠን ድማ ጠኒስኪ ከይትኾኒ ክትፈልጢ ትኽእሊ። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ምስ kurator ክትዛረቢ ትኽእሊ።
ናብ ፖሊስ ከተመልክቲ እንተኾንኪ፡ ሓኪም ምርኣይ ብዝተኻእለ መጠን ቀልጢፍኪ ድሕሪ እቲ ጾታዊ ዓመጽ ክትገብርዮ ኣለኪ።
ፖሊስ ምምልካት
ናብ ፖሊስ ምምልካት ጽብቕ እዩ። እቲ ዝዓመጸኪ ወይ ዝዓመጹኺ ብሕጊ ምእንቲ ክፍረዱ። ዋላ’ውን እቲ ፈጻሚ ገበን ብገበኑ ኣይፈረድ ካሕሳ ክትወሃቢ መሰል ኣለኪ። ካሕሳ ንዓኺ ዝወሃብ ገንዘብ እዩ።
እቲ ዝበለጸ ብዝቐልጠፈ ንፖሊስ ምምልካት እዩ። ኾይኑ ግን ብዙሕ ዓመታት ዋላ ይሕለፍ ከተመልክቲ ትኽእሊ ኢኺ።
ብውልቕኺ ናብ ፖሊስ ከተመልክቲ ትብዓት እንተ ሲኢንኪ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ። ንኣብነት ካብ ዝኾነ ኣብ ungdomsmottagning፡ ቤት ትምህርቲ ወይ vårdcentral ዝሰርሕ ሰብ።
ካብ ዓማጺኺ ትፈርሒ እንተ ኾንኪ
ካብቲ ዝዓመጸኪ ሰብ ትፈርሒ እንተ ኾንኪ ናብ ፖሊስ ከተመልክቲ ጽብቕ እዩ። ሽዑ እቲ ዓማጺ ንኸይረኽበኪ ክኽልከል ይኽእል። እዚ ማለት ከኣ እቲ ሰብ ከይመጸኪ ወይ ብኻልእ መንገዲ ከይረኽበኪ ይኽልከል።


text:
መንነትን ባህልን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 7 2021
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ መንነትን ባህልን እዩ። መንነትን እንታይ ምዃኑን ናይ ሓደ ሰብ መንነት ኣብ ህይወቱ ብኸመይ ከም ዝቀያየርን ከተንብብ ክትክእል ኢኻ። ብዛዕባ መንነትካ እውን ክትሓስብ ክትክእል ኢኻ።
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ናብ ሓንቲ ሓዳሽ ሃገር ምምጻእን ምስ ክልተ ባህልታት ምንባርን ከመይ ክኸውን ከም ዝኽእል እውን ኮይኑ፡ ምውህሃድ (integration) ንዓኻ እንታይ ትርጕም ከም ዘለዎ እውን ክትሓስብ ክትክእል ኢኻ። ብዛዕባ እቶም ኣብ መላእ ዓለምን ኣብ ሽወደንን ዝብዓሉ ልምድታትን በዓላትን እውን ከተንብብ ክትክእል ኢኻ።
-
መሰል ንመንነት
ከም ሓድሽ ውላድ መጠን ስም፡ ዜግነትን ብሕጊ ምክልኻል ክትርክብን መሰል ኣለካ። ኣብ ህይወትካ ፍልጠትካ፡ ባህላዊ መንነትካ፡ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኻ፡ ሃይማኖትካን ጾታዊ ዝምባሌኻን ከተማዕብል ክትኽእል ኢኻ። እቶም ንነብሶም ምስ ውሑዳን ዝቘጽርዋ ሰባት ምስ ሓደ ዓይነት መንነት ዘለዎም ካልት ሰባት ኮይኖም ናይ ገዛእ ርእሶም ሃይማኖት፡ ቋንቋን ባህልን ናይ ምጥቃም መሰል ኣለዎም።
ኵሉ ሰብ መንነት ናይ ምምዕባል መሰል ኣለዎ። መንግስቲ ንእተፈላለየ መንነት ብእተፈልየ መገዲ ከኽብር ኣይክእልን እዩ፣ መንነትካ ናይ ምምዝጋብ መሰል እውን የብሉን።
ኣነ መን እየ፡ ንስኻ መን ኢኻ፡ ንሕና’ኸ መን ኢና?
ንስኻ መን ኢኻ? ብዛዕባ እዚ ሓሲብካሉ ትፈልጥ’ዶ? ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት ልክዕ ከምዚ ሕጂ ዘለካዮ ሰብ ዲኻ ክትከውን?
እዘን ሕቶታትን እዛ ጽሕፍትን ብዛዕባ መንነት እየን። መንነት ብዛዕባ ንሕና መን ምዃንናን ብዛዕባ ኣብ ገዛእ ርእስና ዘሎና ኣረኣእያን እዩ።
ኣብ ህይወት ዓበይቲ ለውጥታት ከጋጥም ከሎ መብዛሕትኡ ግዜ ንመንነት ዝምልከት ሕቶታት ኣገደስቲ ይኾኑ። ናብ ካልእ ሃገር ምግዓዝ ዓብዪ ለውጢ እዩ፣ ብዙሕ ሓሳባትን ስምዒታትን ከኣ ከበራብር ይኽእል እዩ። ገሊኦም ሰባት ሓድሽ ልምድታትን ባህልታትን ምርካብ የሐጕሶም እዩ። ገሊኦም ከኣ ከቢድንን ኣጸጋምን ኮይኑ ይስምዖም። ክልቲኡ ስሚዒታት ንቡር እዩ። ንዅሉ እቲ ኣብ ሓዳስ ሃገር ዘሎ ሓድሽ ነገራት ንኽትለምዶ ግዜ ክወስድ ይኽእል እዩ።
መንነትካ ኣብ ምሉእ ህይወትካ እናማዕበለ እዩ ዝኸይድ። ኵሉ እቲ ናብ ሽወደን ሒዝካዮ ዝመጻእካ ተመክሮታት ነቲ ክሳብ ሕጂ ዘለካ መንነት ፈጢርዎ እዩ። ኵሉ እቲ ኣብ ሽወደን እትምኮሮ ነገራት እውን ንመንነትካ ክጸልዎ እዩ። ምስ ሓደስቲ ሰባት ክትራኸብ፡ ሓድሽ ቋንቋ ክትመሃርን ሓደስቲ ልምድታት ከተጥርን ኢኻ።
ኵሉ እቲ ንዓኻ ዘጋጥመካ ነገራት፡ እትሓስቦን ዝመስለካን፡ እትረኽቦም ሰባት ከምኡ'ውን ኣብ ዓለም ዘጋጥም ነገራት ነቲ ብዛዕባ ገዛእ ርእስኻ ዘለካ ኣረኣእያ ይጸልዎ እዩ። ተመክሮታት ኣብ ምቕራጽ መንነትካ እጃሞም የበርክቱ እዮም። ስለዚ መንነትካ ብኣኻን በቲ ኣብ ከባቢኻ ዘጋጥም ነገራትን እዩ ዝቕረጽ።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
እዚ ገለ ካብቲ መንነት ብኸመይ ከም ዝቕረጽ ዘርኢ ኣብነታት እዩ። ኣብ ሓደ እዋን እተፈላለየ መንነት ክህልወና ይኽእል እዩ። ኣየኖት መንነት ኣለዉኻ?
ምስ ክልተ ባህልታት ምንባር
ኣርያና ኣብ ሽወደን ዳርጋ ንኽልተ ዓመት ተቐሚጣ ኣላ። ብዛዕባ መንነትን ባህልን ከምዚ ትብል፡ "ኣብታ ቕድሚ ሕጂ ዝነብረላ ዝነበርኩ ሃገር ብዙሓት ሰባት እተፈላለየ መንነትን ባህልን ጽቡቕ ከም ዘይኰነ ገይሮም እዮም ዝሓስቡ፡ኣነ'ውን ኵሉ ግዜ ከምኡ እዩ ኢለ ይኣምን ነይረ። ሕጂ ግን ሰባት እተፈላለየ መንነትን ድርብ ባህልን ክህልዎም ይኽእል እዩ ኢለ እሓስብ። ከምዚ ኢለ ክሓስብ ንዓይ ብዙሕ እዩ ዘገድሰኒ"።
ንገሊኣቶም ኣብታ ሓዳስ ሃገር ንዘሎ ኵሉ ክቕበልዎ ኣገዳሲ እዩ። እንተዀነ ግን ገለ ክፋል ናይ ቀደም ህይወት ማለት ህይወት ቅድሚ ሽወደን ምምጻእካ ዝነበረ ምዕቃቡ እውን ኣገዳሲ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንዓኻ ኣገዳሲ ትብሎ እንታይ እዩ?
ምሕዝነትን ተመሳሳልነትን
መንነት ውልቃዊ እዩ። መንነትካ ናትካ ጥራይ እዩ። ከምኡ ክንሱ ምስ ካልኦት ሰባት ብጻይነት ከም ዝስምዓካ ዝገብር መንነትካ እዩ። ሃይማኖት ምስ ካልኦት ሰባት ብጻይነት ከም ዝስምዓካ ዝገብር ሓደ ክፋል ክኸውን ይኽእል እዩ። ሓደ እምነት ኣለኩም፡ ሕደ በዓላት ተብዕሉን ንዓለም እውን ብተመሳሳሊ መገዲ ትርእይዋን።
ሽወደናዊ፡ ኣመሪካዊ ወይ ሶማልያዊ እንተ ዄንካ ምናልባት ምስቶም ካብዘን ሃገራት ዝመጹ ካልኦት ሰባት ብጻይነት ይስምዓካ ይኸውን። ሓደ ዓይነት ቋንቋ ትዛረቡ፡ ልምድታትን ባህልታትንን ከምኡ'ውን ነቶም ኣብ እተፈላለየ ኣጋጣሚታት ዝግበሩ ኣየናይ ቅኑዕ ወይ ጌጋ ከም ዝኾነ ዝገልጽ ዘይግሁድ ሕግታት ትፈልጥዎም ኢኹም።
ስለዚ መንነትና ብምሕዝነትን ተመሳሳልነትን እዩ ዝቕረጽ። ግን ብፍልልያት እውን። ንኣብነት ኣብ መንጎ ሽወደናዊ፡ ኣመሪካዊ፡ ወይ ሶማልያዊ ዘሎ ፍልልይ ወይ ኣብ መንጎ ሰበይቲ ወይ ሰብኣይ ምዃን ዘሎ ፍልልይ።
መብዛሕትኡ ግዜ ግን ኣብ መንጎ ሰባት ዘሎ ምምስሳል ካብቲ ፍልልያት ዝዓበየ እዩ። በዓላት ሓደ ኣብነት እዩ። ኣብ ኵለን ሃይማኖታት እተፈላለየ በዓላት ዝበዓል እኳ እንተ ኾነ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ግን ብተመሳሳሊ መገዲ ኢና እነብዕል። መብዛሕትኡ ግዜ ጥዑም ምግቢ ንበልዕን ምስ ስድራ ቤትናን ፈተውትናን ድማ ንራኸብን።
ቀደምን ሕጅን
150 ዓመት ይገብር ሽወደን ሓንቲ ብሕርሻ እትናበር ሕብረተ ሰብ እያ ነይራ። ሓደ ዓይነት ስራሕ ከምቶም ወለዲ ዚዓይዎ ዝነበሩ ዕዮ ምዕያይ ልሙድ እዩ ነይሩ። መብዛሕትኦም ክገሹን ካብ ካልኦት ቦታታትን ባህልታትን ጦብላሕታ ከሕድሩን ብዙሕ ዕድል ኣይነበሮምን። ምስ ካብ ካልእ ማሕበራዊ ደርቢ ዝመጹ ሰባት ምርኻብን ብሓደ ግዜ ምሕላፍን እውን ልሙድ ኣይነበረን። ናይ ሰባት ክብርታትን ንዓለም ዝርእዩሉን መገድታትን ካብ እተወሰነ ዅነታት እዩ ዝብገስ ነይሩ።
ሎሚ ኣብ ሽወደን ኰነ ኣብ ሓያሎ ካልኦት ሃገራት ካብዚ እተፈልየ እዩ። ብዙሕ ዕድላት ኣሎ። ኣብ ዓለምለኻዊ ሕብረተ ሰብ ኢና እንነብር ዘለና፡ በቲ ኣብ ካልእ ቦታታት ናይዛ ዓለም ብዘጋጥም ነገራት ድማ ብቐጻሊ ንጽሎ ኢና።
ሽወደን ብዙሓት ዝሓሸ ናብራ ንምንባር ዝገደፍዋ ሃገር እያ ነይራ። ሎሚ ሽወደን ካብ እተፈላለየ ክፋላት ዓለም ንዝመጹ ሰባት እትቕበል ሃገር እያ። ሰባት ናብ ሽወደን ብምግዓዞም ምስ ካልኦት ባህልታት፡ ልምድታትን ኣነባብራን ክንላለ ክኢልና።
ልምድታትን በዓላትን
ኣብ ኵለን ሃገራት ዓለም ሰባት በዓላትን ልምድታትን የብዕሉ እዮም። ሽዑ ሰብ መብዛሕትኡ ግዜ ንሓደ ቅድሚ ነዊሕ ግዜ እተፈጸመ ፍሉይን ኣገዳስን ነገር ንምብዓል ይተኣኻከብ። መብዛሕትኡ ዝብዓል ልምድታትን በዓላትን ካብ ሃይማኖት ዝመጸ እዩ። ኣብታ ንኣማኢታት ዓመታት ክርስትያናዊት ሃገር ዝኾነት ሽወደን እውን ከምኡ እዩ። ሎሚ ኣብ ሽወደን ካብ እተፈላለያ ሃገራትን ሃይማኖታትን ዝመጽእ ልምድታትን በዓላትን ይብዓል ኣሎ። ናብ ሓንቲ ሃገር ሓድሽ ኣብ ዝኾንካሉ እዋን መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ሓድሽ በዓላትን ልምድታትን ትፋለጥ ኢኻ።
እዚ ኣብነታት ናይቲ ኣብ ሽወደን ዝብዓል ገሊኡ በዓላት እዩ።
ኣብ ለካቲትን መጋቢትን ኣብ ሽወደን ብዙሓት ሰባት ሰምላ ዝብሃል ምቝር ሃንዛ ይበልዑ። ልዕጣጥ ለውዚ እተለኽየን ዝተወቕዐ ላህመት ዘለዎን ምቝር ሃንዛ እዩ። እዚ ልምዲ እዚ ካብቲ ሰባት ኣብ ሽወደን ዝጾሙሉ ዝነበሩ እዋን ኣትሒዙ ዝነበረ ልምዲ እዩ። ቅድሚ ጾም ምጅማሩ ሰባት ስቡሕ መግቢ ይበልዑ ነይሮም። እቲ ዝጸውም ሰብ ንኣብነት ብሃይማኖታዊ ምኽንያታት ንእተወሰነ እዋን ገለ ነገር ይሕረም። መብዛሕትኡ ግዜ ምግቢ እኳ እንተ ኾነ ግን ካልእ ነገራት እውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
በዓል ትንሳኤ ኣብ መጋቢት ወይ ሚያዝያ ኣቢሉ ይበዓል። ሽዑ ዝኽሪ ሞትን ትንሳኤን እየሱስ ይበዓል። በዓል ትንሳኤ መብዛሕትኦም ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ሰባት ምስ ፈተውቶምን ስድራ ቤቶምን ሓቢሮም ዘብዕልዎ በዓል እዩ። ኣብ እዋን በዓል ትንሳኤ እንቋቝሖ፡ ዕየት ሳልሞንን (ላክስ) ሲልን (ሳልሞንን ሲልን ዓይነት ዓሳ እዮም) ምብላዕ ልሙድ እዩ። ከምኡ'ውን ቈልዑ ኣብ ዓበይቲ እንቋቝሖ መሰል መትሓዚ ካራሜላ ክወሃቦም ልሙድ እዩ። ቅድሚ በዓል ትንሳኤ ብዙሓት ቈልዑ ባህላዊ ናይ ትንሳኤ ክዳውንቲ ይኽደኑ። ኣብ እንዳ ሰብ እንዳ ኳሕኵሑ ድማ ርሑስ ትንሳኤ ይምነዩ። ሽዑ ሰብ መብዛሕትኡ ግዜ ነቶም ቈልዑ ካራሜላ ይህቦም።
ኖሩዝ ኣብ ከም ፋርሳውያን ኩርዳውያን ኣፍጋኒኣውያን ዝኣመሰሉ እተፈላለዩ ህዝብታት በዓል ሓድሽ ዓመት እዩ። ኣብ ሽወደን ኖሩዝ መብዛሕትኡ ግዜ ሓድሽ ዓመት ፋርስ ወይ ኩርዳውያን ተባሂሉ እዩ ዝጽዋዕ። ኖሩዝ መዓልትን ለይትን ሓደ ዓይነት ንውሓት ኣብ ዘለዎ 20፡ 21 ወይ 22 መጋቢት እዩ ዝበዓል። ኖሩዝ ጽድያ ሓንጐፋይ ኢልካ ንምቕባል እዩ ዝበዓል፡ ን13 መዓልታት ድማ ብብዙሕ ድግስን ምግብን ሓጐስን ይበዓል። ሰብ ብልዕሊኦም ዝሳገር ናእሽቱ ሃልሃልታ ድማ ይውልዑ።
30 ሚያዝያ ድሮ ዋልፐርጊስ (ቫልቦርይሜሳፍቶን) እዩ። ብዙሓት ሰባት ጽድያ ይኣቱ ስለ ዘሎ የብዕልዎ። ዓብዪ ሃልሃልታ (ዳሜራ) ኣንዲድካ ደርፊ ብዛዕባ ጽድያ ምድራፍ ልሙድ እዩ።
ግንቦት 01፡ መዓልቲ ሰራሕተኛታት እዩ። ኣብ ብዙሓት ሃገራት ድማ፡ ካብ 19 ክፍለ ዘመን ጀሚሩ ይብዓል ነይሩን ኣሎን። ግንቦት 01፡ ተምሃሮን ሰራሕተኛታትን የዕሪፎም ዝውዕሉሉ መዓልቲ እዩ። ኣብ ግንቦት 01፡ ንምኽባር መሰል ሰራሕተኛታት ዝዓለመ ሰልፊ ይግበር።
ዕለተ-ዕርገት ድሕሪ ፋሲካ ኣብ 40 መዓልታ ትውዕል። የሱስ ድሕሪ ሞቱ ንምድሪ ዝገደፈላ እዋን ንምዝካር ትበዓል። ዕለተ-ዕርገት ህዝባዊ በዓል እያ። መብዛሕትኦም ሰባት ኣብ’ዛ እለት እዚኣ ካብ ስራሕ ዕረፍቲ እዮም ፣ ሓያሎ ድኳናት ድማ ዕጹው እዩ።
6 ሰነ ናይ ሽወደን ሃገራዊ መዓልትን ህዝባዊ በዓልን እዩ። ኣብ ሃገራዊ መዓልቲ ገሊኦም ሰባት ባህላዊ ክዳውንቲ ይኽደኑ እዮም። እቲ ባህላዊ ክዳውንቲ ካበየናይ ክፋል ሽወደን ከም ዝመጻእካ ተመርኵሱ ዝተፈላለየ ምስሊ ኣለዎ።
ድሮ መፋርቕ ክረምቲ (ሚድሶምማርኣፍቶን) ኣብ ሽወደን ሓደ ህቡብ በዓል እዩ። ድሮ መፋርቕ ክረምቲ ወትሩ ካብ 19 ሰነ ክሳዕ 25 ሰነ ኣብ ዘላ ዓርቢ ይብዓል ። ኣብ ሽወደን መፋርቕ ክረምቲ፡ ሽወደን ክርስትያን ቅድሚ ምዃና ኣዚዩ ኣቐዲሙ እዩ ዝበዓል ነይሩ። ኣብ ድሮ መፋርቕ ክረምቲ ሰብ ኣብ ዙርያ ዓንዲ መንፈቕ ክረምቲ ክስዕስዕ ዝውቱር እዩ። ሓደ ብኣቝጽልትን ጕንጕን ናይ ዕምባባታትን እተሸፈነ ዓንዲ እዩ። ብዙሓት ዓበይቲ ሰባትን ቈልዑን እውን ኣብ ጸጕሮም ጕንጕን ናይ ዕምባባታት ይገብሩ እዮም። ኣብ መፋርቕ ክረምቲ መብዛሕትኡ ግዜ ሲል ሳልሞን ሓድሽ ድንሽ ከምኡ'ውን ስትሮውቤሪ ኢኻ ትበልዕ።
መስከረም ወይ ነሓሰ ኣቢሉ፡ 'ዮም ኪፕፑር' ዝተሰምየ ኣገዳሲ በዓል እብራውያን ይኽበር። እዚ በዓል እዚ፡ ብጾም፡ ጸሎት፡ ቅዳሴን ከባቢኻ ንዘለዉ ሰባት ይቕረ ብምሕታትን ይብዓል። ዮም ኪፑር፡ ዕለተ-ዕርቂ (መዓልቲ ስኒት) ድሕሪ 10 መዓልታት ካብ መዓልቲ ሓድሽ ዓመት እብራውያን (ሮሽ ሃሻና) ኣብ ዘሎ ዕለት ይኽበር።
ፌስታ ምውታን፡ ኣብ መንጎ 31 ጥቅምትን 06 ሕዳርን ዘላ ቀዳም ይውዕል። እዚ በዓል'ዚ፡ ምዉታን ዝዝከሩሉ ናይ ክርስትያን በዓል እዩ። ብዙሓት ሽወደናውያን፡ ናብ መቓብር ብምኻድ ኣብቲ ናይ ኣዝማዶም ወይ ብጾቶም መቓብር ሽምዓ ይውልዑ።
13 ታሕሳስ መዓልቲ ሉስያ ዝበዓለሉ እዩ። ኣብ ሽወደን መዓልቲ ሉሲያ ድሕሪ ቘራሪ ወርሓት ሓጋይ ምእንቲ ብርሃን ክምለስ ይበዓል። ኣብ መውዓሊ ህጻናትን ኣብያተ-ትምህርቲን ዝኸዱ ቈልዑ ብዛዕባ ሉሲያን በዓል ልደትን መዝሙር ይዝምሩ።
ልደት ንልደት እየሱስ ንምዝካር ዝበዓል ክርስትያናዊ በዓል እዩ። ስድራ ቤታት ብሓደ ግዚኦም ንኸሕልፉ፡ ምግቢ ንምኽሻን፡ ንምብላዕን ህያባት ነንሕድሕድካ ንምሃብን ይእከቡ። እዚ ህያባት እዚ ህያባት ልደት ተባሂሉ ይጽዋዕ፡ ኣብ ሽወደን ከኣ ድሮ ልደት 24 ታሕሳስ ይወሃብ። ኣብ እዋን በዓል ልደት ኣብ ገዛኻ ጽሕዲ ገርካ፡ ነቲ ጽሕዲ ብገመድ ዝተተሓሓዘ መብራህቲ፡ መጸባበቒ ዑንቅታትን ብልጭልጭ ዝብል መጸባበቕን ምሽፋን ዝውቱር እዩ።
ራማዳን ናይ ሰዓብቲ እምነት ምስልምና ጾም እዩ ። ንሓደ ወርሒ ይጽወም። ኣብ እዋን ራማዳን ብዙሓት ዓበይቲ ሰዓብቲ እምነት ምስልምና ካብ ምብራቕ ጸሓይ ክሳብ ዕራርቦ ጸሓይ ኣይበልዑን፡ ኣይሰትዩን፡ ሽጋራ ኣየትክኹን ወይ ጾታዊ ርክብ ኣይፍጽሙን እዮም። ራማዳን ኢድ ኣል-ፈጥር ብዚበሃል ዓብዪ ድግስ እዩ ዝዛዘም። ነፍሰ-ጾር ዝኾናን፡ ጻግነ ዘለወንን ወይ ዘጥብዋ ኣዴታት ግድን ክጾማ ኣየድልየንን እዩ። እንተ ኣሪግካ ወይ እንተ ሓሚምካ እውን ኣየድልየካን እዩ። ዓመት እስላም ንወርሒ ስለ ዝስዕብ፡ ራማዳን ኣብ እተፈላለየ እዋናት እዩ ዝውዕል።


text:
እቲ ኣብ መአከቢ ኣዳራሽ ሕብረት ኣፍሪቂ ሎሚ ዝተኸፍተ ጉባኤ ላዕለዎት መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን፣መራሕቲ ሃይማኖትን ካልኦትን ዝተሳተፉሉ እዩ።
ነቲ ሃይማኖታዊ ምክእኣል ዝመኸረ ጉባኤ ብመደረ ዝኸፈቱ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ንእዋናዊ እምነት መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣንፀባሪቆም። ካብ‘ዚ ቀረባ ንዳሓር ምቅልቃል ዝጀመረ እስላማዊ ፅንፈኛነት ንባህሊ ሓቢርካ ምንባርን ሰላምን‘ታ ሃገር ይዕንቅፎ ከምዘሎን ጠቂሶም።
ኣቶ ሃይለማርያም ኣብ ዘረበኦም ”ኣብ ኢትዮዽያ፣ብጉልባብ ሃይማኖት ዝካየድ ዘሎ ፅንፈኛነት፣ምስ ምርግጋፅ መሰል ሃይማኖት ዘራኽብ ገመድ ዘይብሉ ልኡኽ ጥፍኣት‘ዩ።ቀንዲ ሸቶ ፅንፈኛነት፣ብስምን ጉልባብን ሃይማኖት፣ድልየት ሓደ ጉጅለ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ብሓይሊ ንምፅዓን፣ናብ ግብረ-ሸበራ ዘብፅሕ መንገዲን ግጭትን ህውከትን ደጊስካ ንፅግዕተኛ ድልየት ዝተወሰኑ ወገናት ንምርዋይ‘ዩ” ኢሎም።
መንግስቶም ኣብ ልዕሊ‘ቶም ተሓተቲ‘ዮም ዝብሎም ሓይልታት ዘየዳግም ስጉምቲ ካብ ምውሳድ ዓዲ ከምዘይውዕል‘ውን ኣቶ ሃይለማርያም ገሊፆም።
”ሰላምን ድሕነትን ህዝቢ ናይ ምርግጋፅ ሓላፍነት ብዝግባእ ናይ ምፍፃም ሓላፍነት ዘለዎ ስለዝኾነ፣ንፅንፈኛነት ሓዊሱ ብዝኾነ ኣገባብ ፀረ ሕገ መንግስቲን ንረብሓ ሃገር ዝፃባእ፣ህውከትን ግብረ-ሸበራን ኣብ ልዕሊ ዝፍፅሙ ሓይልታት፣ብመሰረት ሕጊ ዝፈቅዶ፣ዘየዳግም ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ክቅፅለሉ‘ዩ” ይብሉ እቶም ቀ/ሚ።
ተቃወምቲ ኢትዮዽያ፣ኣብ ልዕሊ ሕቶ ዘበገሱ ኣመንቲ ምስልምና ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ወሲዱ ኢሎም ከምዝኮነኑ ይዝከር።እቲ ፀገም ንክፍታሕ ድማ፣ኩሉ ሓቆፍ ጉባኤ ንክካየድ ፀዊዖም ነይሮም።ኣብ‘ቲ ናይ ሎሚ ጉባኤ ተቃወምቲ ኣይተጋበዙን።ቀ/ሚ ሃይለማርያም ኣብ ዘረበኦም፣ነቶም ንፀረ-ሰላም ሓይልታት ይድግፉ‘ዮም ዝበልዎም ተቃወምቲ ኣጠንቂቆም‘ዮም፥
”ሃገር ናይ ምህዋኽን ምትርማስን መደቡ ዝገበረ ዕላማ ፅንፈኛታት፣ፖለቲካዊ መኽሰብ ክንረኽበሉ ኢና ኢሎም ስለዝሓሰቡ፣ነዚ ፀረ-ሰላም ምንቅስቃስ‘ዚ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ኣብ ምትብባዕን ኣብ ምድጋፍን ዝርከቡ ገለ-ገለ ተቃወምቲ ፓርቲታት ሃገርና፣ነዚ ግጉይን ዘተዓዛዝብን ኣካይደኦም ብቅልጡፍ ክእርሙ ይግባእ ኢለ ከዘኻኽር ይፈቱ።ቀንዲ ዕላማ መንግስቲ ምርግጋፅ ትግባረ ሕገ-መንግስቲ ስለዝኾነ፣ምስ ዝኾነ ዓይነት ሃይማኖት ዝውግነሉ ምኽንያት የለን” ኢሎም ንሶም።
እቲ ሎሚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኸፈተ ጉባኤ ማሕበር ሃይማኖታት ኢትዮዽያ፣ብምትሕብባር ትካላት ሃይማኖትን ፈዴራላዊ መንግስቲን ዝተዳለወ‘ዩ።ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ እስልምና ኢትዮዽያ ሸኽ ኪያር መሓመድ ኣማን ብወገኖም፣ኣብ ተፃራሪ ኣተሓሳስባ ኣለው ንዝበልዎም መልእኽቲ ኣሕሊፎም፣
”ሰላም ምዕባለን ብዙሕነትን ሃገርና ዘይቅበሉ ወይካኣ ዝፃረሩ ኣለው እንተኾይኖም፣ናብ ኣምላኽ ወይ ረቢ ዝፈትዎ ኣንፈት ንክምለሱ መንፈሳዊ ፃውዒት ነቅርበሎም ኣለና።ሃገርና ናይ ኩላትና ስለዝኾነት፣ክንሕልዋን ክንሰርሓላን ይግባእ” ኢሎም ሸኽ ኪያር።
ፓትርያርክ ቤተ-ክርስትያን ኦርቶዶክስ ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ብወገኖም፣ኣብ ኢትዮዽያ ናፅነት ሃይማኖት ተረጋጊፁ‘ዩ ኢሎም፥
“ንህልዊ ኩነታት ብሓፈሽኡ ክንሪኢ ከለና፣ዝኾነ ሰብ መሰል እምነቱ ተኸቢሩሉ፣ብመሰረት ሕገ-መንግስቲ ኢትዮዽያ እናተማለአሉ ይርከብ።ሎሚ ኣብ ኢትዮዽያ ይንቀሳቀሱ ዘለው ዝተፈላለዩ እምነታት፣ኣብ ትሕቲ ፅላል ትካል ሃይማኖታት ኢትዮዽያ ተሓቊፈን ይሰርሓ ዘለዋ ካብ‘ዚ ብምብጋስ‘ዩ” ይብሉ ኣቡነ ማትያስ።
ኣብ‘ቲ ጉባኤ ብርክት ዝበሉ መፅናዕታዊ ፅሑፋት ቀሪቦም ምይይጥ ተካይዱሎም‘ዩ ይብል እስክንድር ፍሬው ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
‘’ ዕርቅን ፍትሒን ፡ መዋጽእ ንመጻኢ”
‘’ ዕርቅን ፍትሒን ፡ መዋጽእ ንመጻኢ”
ብዕለት 23/01/2021 ኣብ ስኒትና መርበብ ፡ ሓደ ዓቢ ኣርእስቲ “ ዕርቅን ፍትሒን ፡ መዋጽእ ንመጻኢ!! ዝብል ኣርእስቲ ኣልዒሉ፣
ምስ ተኻፈልቲ ስኒትና መርበብ ፣ ሙሁራት ሰብ-ተሞክሮን ዜጋታትና ፡ኣቶ ጳውሎስ ተስፋጊዮርግስ ኣቕራቢ መደብ፡ዶር. ኣማኑ
ኤል ገብረመድህን ኣማእካሊ፡ ዶር. ኣዳነ ገብረመስቀል፣ ዶር. ሳልሕ ጅምዕ ፡ ኣቶ ዳዊት ገብረመስቀል(Panelist) ተሳተፍቲ ናይ
ዘተ፤ ምኽንያቱ ዝሓለፈ እዋናት ናብዚ ዓቢን፣ከም ሂወት እንጽበዮ እንደልዮን ዕርቅን ፍትሒን ዝዓለመ መደብ ንምቅርራብ በቢ
ወገኖም ብዝተፋላለየ ኣርእስቲ መደባቶም ኣቕሪቦም ከም ዝነበሩ፡ ኣቶ ጳውሎስ ኣብ ዘቕረቦ መደሩ፣ብጽማራዊ መገዲ ኣቕሪብዎ
እዩ። እዚ ስለ ዝኾነ ነቶም ዝቐርቡ ዝነበሩ ዝተፋላለዩ ሕቶታት ኣብ ርእሲ ናይ ኣቶ ጳውሎስ መብርሂ ይህቡ ነይሮም።
ኩቡራት ተኻታተልቲ መርበባት (ወይብ ሳት)፣ ከም ዝተረዳእክዎ፣ ዝበጻሕካዮ ብቕዓተ ትምህርቲ ዑዙዝ ኣድህቦን ተገዳስነት
ዘሕድር ምዃኑ፡ኣብቲ ዝግበር ዝነበረ ዓውደ ዘተ፡ ስለ ዝተረዳእኩ፣ ኣነ እዉን ዶክተርነት ናይ እንጅነር ሲቪል ምዃነይ ሰውነተይ
ከላሊ፤ ኣድህቦ ምእንቲ ክረክብ እምበር መዓርግ ትምህርቲ መምዘኒ ናይ ደቂ ሰባት ዘይኮነስ ኣብ ሕብረተስ እተበርክቶን እትህቦን
ጠቕሚ ምዃኑ ኣዝዩ እዩ ዝርዳኣኒ፡፡ ብዝኾነ ኣነ ዶር. እንጂነር ፍትዊ ክፍለ ይብሃል፡፡
ኩብራት የሕዋትን ኣሓትን ፡ ኣነ ኩሉ ግዜ ሓሳበይ ከቕርብ ከለኹ ብዓይኒ(critc) ሃያሳይ፡ኮይነ ክቐርብ’ዩ ደስ ዝብለኒ። ምኽንያቱ
ጹፉፍን እርሙን ስርሓት ንኽማላእ ተኻታተሊ፣ህየሳዊ(ነቐፌታዊ) ሰባት ኣብ ሞንጎኻ ምስ ዝህልዉ፡ኢለ ንሰውነተይ ስለ
ዘእመንክዋ፤ እዚ መገዲ መሪጸ፡፡
ኩቡራት የሕዋትን ኣሓትን ፡ ኣብቲ ቀንዲ ኣርእስቲ ብ-ዓይኒ ሃያሳይ ክኣቱ፡እቲ ኣጋባብ ባይታ መራኸቢ ቡዙሃን(ZOOM) ክጅምር፡
ብዙሕ ግዜ ይቓራረጽን ይዕጾን ይኽፈትን ብምንባሩ፣ንዓይን ንኸምዚ ከማይ ተኻፋሊ ብጉቡእ ክትስዕቦ ወይ ክትካታተሎ ኣጸጋሚ
ከም ዝነበር ይሕብር፡፡ ስለዚ ዝሓሸን ዘይቛረጽን መራኸቢ ቡዙሃን እንተ ዝጥቀም ምስ ተመርጸ ይብል፡፡
ዶር. ኣማኔል ገብረመድህን ኣላዛቢ(moderator) ምስ ቡዙሓት ተሓባበርቱ ንዘተ መኣዲ ይመርሑ ነይሮም። ኣጋባብ ናይ ኣላዛቢ
ብወገነይ ብጉቡእ መሪሕዎ ኣይብልን፡፡ ምኽንያቱ ነቶም ክሓቱ ተዳልዮም ዝነበሩ፡ቅድሚ ሕትኦም ምቅራቦም፣ ’’እንተ-ደኣ ካብ
ኣረስቲ ወጺእኩምን፣ ካብ ሕቶ ናብ ርእይቶ ኣቲኹሙን ጠጠው ከብለኩም እየ “ ፡ ዝብል መጠንቀቕታ ኣቕሪቡ፡፡
ዝመጸኒ ሓሳብ ንሓታቲ ብኸምዚ ኣጋባብ ቅረብ-ዶ ይብሃል እዩ ? ንዓይ ገሪሙኒ፡ ብዝርዳኣኒን ተሞክረይን ገደብ ናይ ሕቶ ንኣብነት
2.00 3.00 4.00 ደቒቕ ናይ ሕቶ‹ ከምኡ ናይቲ መልሲ ዝህብውን እንተኾነ ገደብ 10/15 ደቒቕ ተባሂሉ ግዚያዊ ምምሕዳር
ኣጋባብ(ሕጊ) ክህሉ ይካኣል። ስልዚ ንሕጊ ትምእዘዝ ኣላዛቢ ክኣ ኣኽባር ሕጊ ኮይኑ የዋሃህድ ዝብል ራኢ ኣሎኒ። ስለዚ ናጽነት
ናይ ሓታታይን ዋሃብ መልስን ይኸብር፡፡ብወገነይ እዚ ዓይነት ዝተከተለ ኣጋባብ ኣይነበረን፡፡
ንዓይ ዝበጽሓኒ ዕጫ፡ሚክሮፎን ከፊተ፣ብጹሑፍ ክሓትት ኣቕሪበ ኣለኹ እሞ አስተብሁሉለይ እንተ በልኩ፡ ተግሳጽ ዝተሓወሶ፣
ካብ ተሓባባሪ ኣላዛቢ ጎይትኦም መብራህቱ ፣ ኣስቁጥ ዛዓይነቱ ኢድካ ሓፍ ኣብል ዘይትኽእሎ እንተ ኮንካ…. ዘስምዕ ሃንደበታዊ
ኣዛራርባ ተደርቡይለይ።እዋእ ንዕርቅን ፍትሒን ዶ ኣይኮነን እዚ ባይታ ዘተ ? እታ ናይ ኣላዛቢ ተጻዋራይን ኣላያይን ኮንካ ሰላም
ምንጋስ ካብዚ ኣኸባ-ዶ ኣይኮነትን ትጅምር …ወዘተ ሓሳባት ይቃላቐሉኻ !! ገሪሙኒ፡ ብዝኮነ ኣብ ዓውዲ ዘተ ክኽፈት ከሎ፡ እቲ
እርሙን ትሑቱን ኣቃራርባ ካብቶም ነቲ መኣዲ ዘተ ዘካይዱ እዩ ክጅመር ዝነበሮ፡፡
ስለምንታይሲ ነቲ ብህርፋን ብድልየት ካብ ተኻፋሊ ናብ ተሳታፊ ክሳገር ዝህቅን፣ኣቐዲምካ እግረ እግሩ ምቕርሳም ኮይኑ ስለ
ተሰማዓኒ፣ነዚ ስኽፍታይ ከይ ሓበርኩ ክሓልፍ ኣይደለኹን። ምስ ሙሉእ ኣኽብሮት ን-ኣዳለውቲ መኣዲ ዘተ፡፡ ብድሕሪኡ ኢደይ
ሓፍ ካብ ምባል ኣየቋረጽኩን ዝጸዋዓኒ ሰብ ግን ኣይነበረን ብ-ግለ እዉን ንገለ ተሓባበርቲ ሓቢረ መልሲ ኣይረኸብኩን፡፡ ደጊመ
ካብ ከምዚ ዓይነት ምሕደራ ክትእረሙ ይላቦ፡፡
እቲ ን-ዓይ ዘገደስኒ ዝነበረን ዘሎን፡ ነቲ ኣርእስቲ ዝተላዕለ መኣዲ ዘተ፡ዕርቅን ፍትሒን፡ መዋጽእ ንመጻኢ !! ኣገዳስነቱ ነቲ ቀንዲ
ሓሳብ፣ድሕሪ ምውዳቕ ማፍያ ደስቡጣ ስርዓተ ኢሳያስን ጉጁሉኡን፡ብኸመይ ምስግጋር ይግበር፣ ፍትሒ ዲሞክራሲ ልእላውነሕጊ ሰላም፣ስኒት፣ሃገራዊ ውህደትን፣ዕርቅን ኣብ ህዝብና ብከመይ ይስስኑ? ዝብሉ ወኸሳታት ክልዓሉ ዘለዎም ሕቶታትን፣መልሲ
ንምርካብ ክጻዓርን ባህርያዊ እዩ ፡፡
ብሰንኪ ጉዕዞ ብረታዊ ቃልስናን ዝፈጦሮ፣ ቅርሕንትን፣ቂሚን፣ ገበነታትን፣ቀንጸላታትን፣ውግእ ሓድሕድን፣ ስጋብ ምስ ወያነ
ብምትሕብባር፡ን-ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ካብ ሜዳ ኤርትራ ክወጽእን፣ እዝን ከምዝን ዝበለ ዓበይቲ ገበናት ዝፈጠሮ ቁስልን
ብቐሊል ዘይርሳዕ ይኹን እምበር፤ ዝግምገመሉን ሰብ ገበን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ዝቐርብሉን ጉቡእ ፍርዲ ዝውሰደሉን፡ንዕኡ ዝኸዉን
24.01.2021
ባይታ ስጋብ ዝህሉ፣ሕጂ ክግበር ዘለዎ ብናይ ሓባር ቃልሲ፣ነዚ ዘሎ ማፍያ ደስቡጣ ኢሳያስን ጉጅሉኡን ካብሱሩ ክምሓው
ክኸዉን ዝግባእ።
ብሰንኪ እዚ ገባቲ ኣግላሊ ዘማቲ ፈላላይ ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ህዝብና ክፈላሊን ነሕድሕዱ ከይቃዶን፣ኣብ ሞንጉኡ ጽልኢ
ክሓድርን፣ብሃይማኖትን ሕብረተሳባዊ ምርሕሓቕን ዘይምትእምማንን ክፍጠር፡ዝጸዓሮን ዝጽዕሮ ዘሎ ፍሉጥ ኮይኑ፡ህዝብና ነዚ
ፈጺሙ ዘይቅቦሎን ዘይትርጉሞን ምዃኑ ታሪኹ ዝምስክረሉ ኮይኑ፣ ጻዕሪ ናይዚ ሰይጣናዊ ስርዓተ ኢሳያስ ግን ኣይከቛርጽን እዩ።
እዚ ብምርዳእ ዜጋታትና ከስተውዕልን ክፈልጥን መኣዲ ዘተታት እና ኸፈትና ናይ ፍትሕን ዕርቅን መገዲ ጸሪግና ክንጸንሕ ዝብል
ብሓቂ ዝንኣድ ተበግሶ እዩ፡፡
እዚ ተበግሶ ስለ ዝገደሰኒ ዋላኳ ኣብተን ቀዳሞት ኣስተምህሮታት ኣይካፈል’ምበር፡ናብዛ ደምዳሚት መኣዲ ዘተ፣ዘብጽሑ
ብምልኣቶም ዝሳተፍዎ፡ ክካፈልን ብሕቶ ይኹን ብርእይቶ ክሳተፍን ኢለ እየ ተበጊሰ፤ኮይኑ ግን ባይታ ዘይምርካበይ ብሓቂ
ኣታሓሳሲቡኒ፤ ይኹን’ምበር ብጽምዋ ክካታተል ፈቲነ እየ፡፡
ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝጠቐስክዎ ጸገም ናይ (zoom) ብዙሕ እዩ ነይሩ። ምስ’ቲ ዘጓንፍ ዝነበረ ተክኒካዊ ጸገማት ሙሁራትና በቢ
ተራ ንዝመጽእ ዝነበረ ሕቶ መሊሶም ፡ ንዓይ ኣዕጋቢ ኣይነበረን ዝብል ግምት እዩ ዞሎኒ፡፡
ካብ ኣርእስቲ ክጅምር፡ ዕርቅን ፍትሕን፡ መዋጽእ ንመጻኢ!! ፡ ቀዳማይ ሕቶይ ፍትሒ ዶ ይቕድም ዕርቂ ? እዚ ሕቶ ብተዳጋጋሚ
ይቐርብ ነይሩ ። መልሲ ብቐዳምነት ዕርቂ ምኽንያቱ ሰላም ክህልወካ ዕርቂ ክትገብር ስለ ዘሎካስ፤ ዝብል ብፍላይ ብ-ዶር. ሳልሕ
ጅምዕ ይጽቀጠሉ ነይሩ።
እቶም ካልኦት ሙሁራት’ዉን ክልቲኡ ተማላላኣይ ወይ ተተካክኣይ እዩ ዝዓይነቱ ክኸዉን ከሎ፡ ገሊኦም ንፍትሒ ብቐዳምነት
ይሰርዕዎ፣ገሊኦም ክኣ ማዕረ ማዕረ የቕምጥዋ ከም ዝነበሩ ብዓቕመይ ክርዳእ ኪኢለ።
ዶር. ኣዳነ ገብረመስቀል ዕርቂ ሓደ መስርሕ ንሓቢርካ ክትነብር ዝጠቅም ብምዃኑን ብቐጻሊ ዝምዕብል ምዃኑ ብቡሩህ ኣቕሪብዎ።
ኣብነት ኣብ ጀርመን እቲ ናሲዝም ዝገበሮ ገበናት፣ስጋብ ሕጂ ዘይቀሃመን ዓመት ብ-ዓመት ተዘክሮ ከቢሩ ዝውዕለሉ ናይ ሾዋ
ቅዝፈት ተባሂሉ ብዓለም ዝዝከርን ዝከብርን ማዓልቲ፡ሰፊሕ ሰሚናርት ይካየድ ምዃኑ ኩላትና እንፈልጦ ጉዳይ እዩ፡፡
እዚ ተዘክሮ ዝካየደሉ ምኽንያት፣ከምኡ ዘኣመሰለ ከይድገምን፣ እቶም ተረፍ ናይ ናሲዝም ስነሓሳብ ዝኽተሉ፣ከም ዱጉል ሓዊ ፡
ውልዕ ጥፍእ ዝብል ዘሎ፣ ጌና ዘይጠፍአ ምንቅስቓስ፡ንህዝቦም ክጥንቀቑን ኣብ ዘይወጽእ ደልሃመት ናዚ-ፋሽዝም ከያኣትዉን
ቀጻሊ ናይ ዕርቅን ሰላምን ኣብ መዘክር ታሪኽ ዝተሞርኮስ፡ ዘተን ሰሚናራት ይካየድ ምዃኑ ኩላትና እንፈልጦ እዩ ዝመስል
መግለጺ ብምሃቡ ናተይ ተቐባልነት ረኺቡ። ብወገነይ ዝውስኸሉ እንተ ሃልዩ ናይ ጥልያን ፋሽዝም፣ ናይ ጃፓን ግዝኣተ
ዲክታተርነት ዝምድና ምስ ናዚዝም ፡ ኣብ ሃገር ጥልያን ይኹን ጃፓን ቀጻሊ መስርሕ ዕርቅን ዓበይቲ ሰሚናራትን ኣብ ትምህርቲ
እዉን ናይቲ እዋንቲ ታሪኽ ብጉቡእ እዩ ዝካየድ።
ብዛዕባ ፍትሒ ዝተደርሰ መጻሕፍቲ፣ ዝዝነሩ ታሪኻት፡ዝዝመሩ ቅኔ(Poem)፣ ቁጽሮም ብጣዕሚ ቡዙሓት እዮም። እዞም
ሊቃውንቲ ንፍትሒ ልዕሊ ኩሉ እዮም ዠቐመጥዋ። ኣብ ፍትሒ ዝተሞርኮሰ ቁዋም ፣ ምሕደራ ቁጠባዊ ፣ማሕበራዊ ስርዓታት
ክህሉ ከሎ፣ሰላምን ውህደትን ሲኒትን ክስስን ዝኽእልን ዝቐልልን እዮም ዝብሉ።ስለዚ ዕርቂ፣ሲኒት፣ውህደት፣ሰላም፣ግዝኣተ-ሕጊ፡
ኣብ ዲሞክራስያዊ ስርዓት መበጊሲኦም ካብ ፍትሒ ዝመበቆሎም ምዃኖም እየ ዝርዳእ።
ዓበይቲ ተማራመርቲ ክዛረቡ ከለዉ፣ፍትሒ ምስ ተፈጥራዊ ነገራት የዛምድዎ፡፡ ወዲሰብ ካብ ተፈጥራዊ ተጻብእታት ንክካላኸል
ሂወቱ ውሕስነት ክረክብን ምእንቲ፡ ምስ ከሙኡ ዝኣመሰሉ ፍጥረተ ሰብ ሓቢሩ ክነብር ግድነት ነይርዎ ። ብሓባር ምንባር ኣጋባብ
ክሕዝን፣ መስርዕ ዝሓዘ ማሕበራዊ ናብራ ክህሉ ምእንቲ፡ዝጥርንፎን ዝኣልዮምን፣መስመር ዘትሕዝ መባእታዊ ዝኾነ ግዝኣተ ሕጊ
ክህልዎም ኣገዳሲ እዩ ነይሩ። እዚ ዘቕምዎ መሰረታዊን መባእታዊን ግዝኣተ-ሕጊ፤ካብ ባህርያት ተፈጥሮ ዝተቐድሐ ደኣምበር፣ደቂ
ሰባት ባዕላቶም ዝማሃዝዎ ከምዘየለ በቢ ዓይነቶም ስነ-ፍልጠተኛታት ኣራጋጊጾሞ እዮም። ‘’ ዋላ ሓደ ነገር ክፍጠር ዝካኣል የለን፡
እንታይ ደኣ ክልወጥ(ክስናዕ) ጥራይ እዩ ዝካኣል” ኣንቱዋን ላውረንት ዶ ላቩዋዘር ፈረንሳዊ ዝበሎ ፣ድሕሪ 100 ዓመት ኣልበር
አንስታይን ዝደገሞ ይዝከር ። ምህዞ ቅዳሕ ተፈጥሮ ምዃኑ ብጉቡእ እዮም ዝርድኡ።
ብዛዕባ ፍትሒ ብዙሕ ክጻሓፍን ክትዛረብን ይካኣል ነይሩ፤ ግናኸ ኣብዛ እዋን’ዚ ናዓና ዘገድሰና፣ ከመይ ገርና ፍትሒ ክትነግስን፡
ዕርቅን ሰላምን ክርከብን፣ ዝብል ኣርእስትና ከይረሳዕና ናብኡ ከነድህብ እዩ ዝምረጽ፡፡
ሙሁራትና ካብ ኣቶ ጳውሎስ ተስፋግዮርግስ ኣቕራቢ ምስ’ቶም ቀሪቦም ዝነበሩ ተሓባበርቲ (ተሳተፍቲ) ናይ ዘተ፡ሰፊሕ መብርሂ
ናይ ዓለምን ብፍላይ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃን፣ሩዋንዳን፣ደቡብ ሱዳን፣ ካልኦትን ዘካየደኦ ናይ ዕርቂ መስርሕን ፣ ዘጓኖፎም ጸገማትን
ጌና’ዉን ዘይተፈትሐ ኮይኑ ዝርኣይዎ በቢዓይነቱ ምኽንያታት፣ብፍላይ ብ-ኣቶ ጳውሎስ፡ ምኽንያት መሬት ዘስዓቦ መሰረታዊ
ጸገም፡ እቶም ወነንቲ መረትን ርእሰማልን ዝውንንዎ ቤት-ዕዮታት ኮታ ሙዑርዩን ማሕበራዊ ፍትሒ ስለ ዘይተኸተለ፤መስርሕ
ዕርቂ ከምቲ እተደለዮን፣ እተጸበዮን ክካናወን ኣይተኻእለን፤ ዝብል ስነሞጎት ዘቕረበ ኮይኑ ተረዲኡኒ/ና።
24.01.2021
እቶም ተሓባበርቲ ዘቕርብዎ ዝነበሩ ትዕዝብቲ፡ ናይተን ዝተፋላለያ ሃገረት ብምግንዛብ፡ ውሕጅ ከይመጸ መገዲ ውሕጅ ጽረግ
ዝዓይነቱ፣ እዚ ነዘን ሃገራት ተጓኒፍወን ዘሎ ማሕበራዊን ፖሎቲካዉን ቁጠባዉን ዘይውሕሉል ናብራ፣ ጠንቁ እቲ ዝተኸትልኦ
መስርሕ ዕርቒ ክኸዉን ይኽእል፣ ምኽንያቱ መሰረታዊ ማሕበራዊን ባህላዉን ታሪኻዉን ኣቃዋውማ ሕብረተሰበን ጡሉቕ
መጽናዕትን ኣብኡ ዝተሞርኮሰ ፍታሕ ስለ ዘይተርኽቦ ክኸዉን ይኽእል። ዝብል በቢ ወገኖም ክትንቱን መብርሂ ክህቡን ኪኢሎም።
ነዚ ዓይነት ከቕርቡ ከለዉ ንጉዳይና ዘርኢ ምስቲ ናይዘን ዝጠቕስወን ዝነበሩ ሃገራት ብምዝማድ ፍታሕ፡ ሕጂ ቅድሚ ምውዳቕ’ዚ
ደስቡጣ ስርዓት፣ ዘተ ዕርቂ ኣጋባቡ ሒዙ ኩለን ኣብ ደምበ ፍትሒ ዝዋስኣ ዘለዋ ባይታ ዘተ ዕርቅን፡ ሓቢርካ ትሰርሓሉ መደባት
ክፍጠር ኣለዎ። ዝብል መግለጺ ዝሃቡ ኮይኑ ተረዲኡኒ/ና።
እቲ ኣብ ብረታዊ ገድልና ዘጓነፈ ገበናት ብምዝካር፣ ንሱ ገዲፍዎ ዘሎ በሰላን ስምብራትን ዘይ-ሓወየ ቁስሊን፡ ብተወሳኺ በዚ
ማፍያዊ ደስቡጣ ስርዓተ ኢስያስ ጉጅሉኡን ፈጢርዎ ዘሎ ምርሕሓቕ፣ ዓለታዉን ሃይማኖታዊ ፍልልይን ምጉዝዛይን፡ዝተሞርኮሰ
ስግኣትን ፣ ከስዕቦ ዝኽእል ጉድኣታት ተገንዚብካ ክርከብ ዘለዎ፡ናይ ፍትሕን ዕርቅን ምድህሳስን ጹኑዕ መጽናዕቲን፣ ሰፊሕ ንኹሉ
ዘሳትፍ፡ መኣዲ ዘተ፣ኮንፈረንስ ፡ሰሚናራት፣ ክካየድን ኩሉ መራኸቢ ቡዙሃን ናብዚ ዘድሃበ ሃገራዊ ዘተ ፣ግዲኤን ክበርክታን
ስርሕይ ኢለን ክሕዞኦ ከም ዘለወን መብሪሂታት ይዋሃብ ነይሩ፡፡
ልክዕ ክንዛተየሉን ክንቅረበሉን ከም ዘሎና ንሕና’ውን እንብህጎን እንደልዮን ጥራይ ዘይኮነስ፣እቲ መሰረታዊን ክርሰ ስርሓትና
ክኸዉን ከም ዘለዎ እንኣምነሉ ጉዳይ እዩ፡፡
እቲ ንዓና ዘተሓሳሰበና ግን፣ ኣብነታት ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ሩዋንዳ፣ደቡብ-ሱዳን …ወዘተ ምስ እዚ ናትና ዘሎ ጸገማትን ክኸዉን
ዝኽእል ህሞትን ቂር ከብለናን ከተሓሳስበናን፣ ጥርጠራ ክሓድረና ዝኻኣለ ፡፡
እዘን ኣብ ላዕሊ ተጠቒሰን ዘለዋ ሃገራትን ካልኦት’ዉን ክውሰኻ ይኽእላ፡ ዝበዝሓ ጸገማተን ዓለታዊ ሽግር ዝፈጠሮ ውግእ
ሓድሕድን ህልቀት ህዝበንን ፣ ምስ ናይ ህዝብና ክናጻጸርን ክዛመድን ይኽእል-ዶ ? ዝብል ሕቶ እዩ።
ያታትናን ታሪኽናን ከም ዝምህሮ፡ኣብ ህዝብታትና ይኹን ኣብዛ ሕጂ ሃገረ ኤርትራ ኢላ ትጻዋዕ ዘላ ጥንታዊት ሃገረ ምድረ ባሕሪ፡
ናይ ዓልየት ይኹን እምነታት(ሃይማኖት) ግጭት ከምዘይነበርን ዘዮሎን እዩ ዝትረኽን ዝባሃልን፡፡ ዋላ’ኳ ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብ
ውሽጢ ማሕበረሰብና እናሰለኹ ኣብ ነንሕድሕድ ክፋላለዩና እንተፈተኑ፡ዘውጽእዎ ስትራተጂ ክዕወትሉ ከም ዘይካኣሉ ኢና
እንፈልጦ ፡፡
ሓደ ኢጣልያዊ ( Ruffillo Perini) ሩፊሎ ፐሪኒ፣ካርቶግራፈኛ ዝጻሓፎ መጽሓፍ፡ መረብ ምላሽ ዘርእስቱ፡ ህዝቢ ምድረ ባሕሪ
ብናይ ገዛእ ርእሶም ግዝኣተ-ሕጊን፣ ብዝሕነቶም ብሓድነቶምን፣ተዋሃሂድካ ምንባርን ዘጥረይዎ ሃብታም ማሕበራዊ ሂወት፡
ንመዕራባውያን (ንኦቺደንት) ከቕንእን ስጋብ ክምህርን ዝኽእል፣ዝብል ጥልቕ ዝበለ ስነሞጎት እዩ ዘቕርብ፡፡
ሲዒብና እነመልክቶ፡ ኣብ ትሕቲ ውሕስነት ሃገረ ዓባይ ብርጣንያ ኮሎና ፣ ብወኪላ ኣቢላ ኤርትራ ኣብ ክልተ ክትምቀል፣ ዝብል
እማመ ናብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ዝቀረበ፡ ቅጽሪ ወይ ሰልፊ ናጽነት( Eritrean Blok for Independence) ብምቛም፡እምቢ
ኣይንምቀልን ከም ዝበሉን፡ ቀዳማይ ስዉእ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ኣቦና ሸኽ ዓብደልቃድር ከቢረ፣ ናብ ሑቡራት ሃገራት
ንምቅዋም እማመ መንግሲቲ እንግሊዝ ክቃረረቡ ከለዉ ብ-ኣንድነታውያን ( ዑሱባት መንግስቲ ኢትዮጵያ) ከም ተቐትሉ ዝዝከር
እዩ፡፡
ብዓቢኡ ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ብዘይ ድልየት ህዝብና ምእንቲ ከይማቓቀል ተገዲዱ ከምተቐበሎ ኩሉ ግዜ እንዛረበሉ ጉዳይ
እዩ።
ብቀሊሉ ሓድነቱ ዘይሰብር ህዝብና፣ዋላ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልስና ዝተኸስተ ምፍልላይ ፡ክልተ ሃገራውያን ውድባት ዘስዓቦ ውግእ
ሓድሕድ፤ ጠጠው ንምባል፡ናይ ጸላኢ ዕርዲ ከይፈርሐ ሰጊሩ፣ ኣብ ገጠራት ኤርትራ ብምኻድ፣ሽማግለ ዕርቂ ኣውጺኡ፡ ብዙሕ
ጻዕሪ ከም ዘካየደ ናይ ቀረባ ታሪኽና ዝምስክሮ እዩ፡፡
እቲ ጸማም እዝኒ ዝሃበን፣ንዕርቂ ቁሩብ ዘይነበራ፣እተን ክልተ ሃገራውያን ውድባት ክኾና ከለዋ፡ብፍላይ ሽርሕን ተንኮልን ናይዚ
ሕጂ ኣብ ስልጣን ተወጢሑ ዘሎ፡ንህዝብና ኣብ ዲቕ ዝበለ ደልሃመትን ጸገማትን፣ስጋብ ልእላውነት ሃገር ምጥሓስ ተበጺሑ ኣብ
ተኣፋፊን ኣስጋእን እዋን ምህላውና፡ኩላትና እንሳማማዓሉ ጉዳይ ምዃኑ ዝስሓት ኣይመስለናን ፡፡
ስለዚ ካብ ናይ ካልኦት ሃገራት ኣብነታት ሃሰስ ምባል ንኣፍልጦ’ኳ ጹቡቕን ኣገዳስን እኳ እንተኾነ፡ እቲ ሙርኩስን ቀንዲ ክንሰርሓሉ
ዞሎና፡ ናይ ኣቦታትና ታሪኽን ብምብጋስ፣ እምነት ኣብቲ ለባምን ሃብታምን ተሞክሮን ተሞርኲስና፣ንስግኣትና ዝዓርፈሉን ፡ እቶም
ዓገብ ክባሃሉ ዘለዎም፡እዞም ብሽም ዲሞክራስያዊ ስርርዕ ተወዲብና ንሃገርና ምድሓንን ሓድነት ህዝብን ዝብሉ ዘለዉ እዩ።
እታ ብቐዳምነት ከቐመጥዋ ዘለዎም፡ ልእላውነት ሃገር፡ሓድነት ህዝቢ፡ ኮይኑ ብሃገራዊ መልክዕ፣ንኹሉ ደቂ ሃገር ዝሓቊፍ ናይ
ሓባር ጽላልን ሓቢርካ እትሰርሓሉ መደባት ክስንዱን ክሰርሑን ፣ህዝቢ ማእከል ዝገብር ዓይነት ፖለቲካ ክካይዱ ከም ዘለዎም፣
ዓገብ ክንብል እዩ ዝግባእ ፡፡
24.01.2021
እቲ ሕማም ናይዞም ንውድብ፡ ካብ መስርሕ ሓሊፉ ከም መንነት ዝርእይዎን፣ ናተይ ናቱን እንበልካ ኣብ ዘይውዳእ መስርሕ ዘተ
ን-30 ዓመታት ዝተኻየደን ዝካየድ ዘሎን፣ መዕረፊ ክግበረሉ፡ ኣብ ታሪኽ’ዉን መን’ዩ ንመገዲ ፍትሕን ዕርቅን ቀይዱ ሒዝዎ
ዝብል ወኸሳ ሓላፍነቱ ክስከሙ ምዃኖም፣ ከነዛኻኽሮም ቁኑዕ ኮይኑ ይርኣየና ፡፡
ብዝኾነ ብወገና ነባሪ ቀጻሊ ብዛዕባ፣ ፍትሒ ኣብኡ ዝተሞርኮሰ ውህደት፣ሲኒት፣ሰላም፣ዕርቂ ዝብሉ ሓረጋታት ዝካየደሉ ዓውደ
ዘተ፣ሰሚናር፣ዋዕላ እና ተቐረበ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ንኹሎም እቶም ናይ ውድባት ጉኑናት (élite) ቀሪቦም ግብራዊ ውሳኔ ክወስዱ
ከም ዘሎዎምን ጸቕጢ ክግበረሎምን፡ ድሕነት ሃገርን ህዝብን ቅድሚ ውድቦም ምዃኑ ብግልጺ ብትሪ ክንገረሎም ዘድሊ
ይመስለና፡፡
ሎሚ ግብራዊ ድኣምበር ተስፋ ወሃቢ ዝና ኣይኮነን ዝድለ ዘሎ።
ከም ውጥን ከነቕርቦ እንደሊ ከምቲ ያታትና ወይ ታሪኽና ዝምህረና ፡ሓንንቲ ቆዋሚት ሽማግለ ዕርቂ፡ብ-ዓበይቲ ደቂ ሃገር፣ሰብ
ተምክሮ ፣ሙሁራት ኣካላትን፣ ሓለፍቲ እምነታትን፣ ኣብ ምድያ ዝዋስኡ፣ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን ዝሓወሰ ክትቐዉም።
ንኹለን ኣብ ደምበ ፍትሒ ዝዋሳኣ፣ውድባትን ህዝባውያንን ሲቪካውያን ምንቅስቓሳት ብምርካብ፡መገዲ ውህደት ክሕዙን፣እቲ
ቀይዱ ሒዙና ዘሎ ጉድኣታት፣ጉዕዞ ብረታዊ ቃልስናን፡ እዚ ማፍያዊ ደስቡጣ ዝገበሮን ዝገብሮ ዘሎ እንግምግመሉ፤ዘድሊ ስጉምቲ
ኣብ ፍትሒ ዝተሞርኮሰ ውሳኔ ዝውሰደሉ ስጋብ እንበጽሕ፣ ኩሉ ኣሎ እንብሎ ጉዳያት ተወንዚፉ፣ሕጂ ነዚ እንኮ ጸላኢ ህዝቢ
ኤርትራ ኢሳያስን ጉጅልኡን ካብ ስሮም ክምሓዉ፣ሓቢርና ክንቃልስ ክግበር እተቃራርብ ሽማግለ ተድሊ ኣላ ዝብል እማመ እዩ
ኢና ንብል፡፡
እዛ ሽማግለ በቶም ናይ ምድያ ኣባላታ ኣቢላ ጸጋሚ፣ዓንቃፊ ንምቅርራብን፣ሓባራዊ መደበ ስርሓት ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ከተጋልጾምን
ህዝቢ ክፈልጦም ምግባር፣ንዘካይድዎ ስርሓት ኣሳላጢ ክኸዉን ይኽእል። ጉሉጽነት ዋና መስርሕ ክኽተሉ እዩ ዝግባእ፡፡
ንሎሚ ኣብዚ ጠጠው ንብል
ኣዳለውቲ ፍትዊ ክፍለ ምስ ብዙ ቡቱኞሊ


text:
መንግስቲ ካብ ውሽጢ ሃገር ክልቃሕ ከሎ ምስ ዜጋታት ብምውድዳር ስለዝኸውን ዜጋታት ኣብ ኢንቨስትመንት ናይ ምስታፍ ዕድሎም ከንእሶ እዩ ኢሎም።’’ኣብ ሃገርና ዘላቒ ዕብየት ከይኮነስ ኣብ መንግስቲ ዝተንጠልጠለ ፅግዕተኛ ዕብየት ክኸውን እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ።’’ኣብ ናይ ውልቂ ዘፈር ዝህሉ ፈጠራ እውን ስለዝድርት እቲ በጀት ክንኪ ኣለዎ ኢሎም።
ኣቶ ግርማ ካሊእ ክንከ ኣለዎ ዝበልዎ ንናይ ኢትዮጵያ ብዓል ስልጣን ብሮድግካስቲንግ ዝተመደብ በጀት እዩ።እቲ ቤት ፅሕፈት ዋላ ሓደ ናይ ውልቂ ቴለቪዥን ንኽህሊ ደገፍ ዘይሃበ ድኹም ተቛም ስለዝኾነ ክቕነስ ኣለዎ ክብሉ ሓቲቶም።
ኣብቲ ፓርላማ ተረኺቦም ንዝቐረቡ ሕቶታት ዝመለሱ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ነቲ ሕቶ ምቕናስ በጀት ኣይተቐበሉዎምን።’’መንግስቲ ናይ በጀት ጉድለቱ ንምምላእ ካብ ባንክታት ዝልቅሖ ዝቕባበ ዋጋ ብዘልዕል ክሳብ ዘይኮነ፣ ንናይ ውልቂ ዘፈር ዝውሃብ ልቓሕ ሽግር ስለዘይብልና ናይ ምንሕናሕ ሕቶ ስለዘይህሊ እዚ በጀት እዚ ክፀድቕ ኣለዎ።’’
እቲ ፓርላማ ካብ ዘፅደቖ 154 ቢሊዮን ብር በጀት 2006 ዓ/ም 79.1 ሚእታዊ ካብ ውሽጢ ሃገር ብዝርከብ እቶት 20.9 ሚእታዊ ድማ ካብ ደገ ብልቓሕ ወይ ብሓገዝ ከምዝርከብ ተፈሊጡ’ሎ።
ብኻኢእ ዜና ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ 10 ኣባላት ካብኔት ኣቕሪቦም ፓርላማ ኣፅዲቑሎም ኣሎ።ምንስትራት ትምህርቲ፣ ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስትን ፍትሕን ሓዊሱ 10 ኣባላት ካብኔት ተሸይሞም ኣለው።ብኣቶ ደመቀ መኮነን ተታሒዙ ንዝነበረ ትምህርቲ ምንስቴር ኣቶ ሽፈራው ሽጉጤ፣ብኣቶ በረኸት ስምኦን ተታሒዙ ዝነበረ ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ብኣቶ ሬድዋን ሑሴን፣ሓላፊ ምንስቴር ፍትሒ ኣቶ ጌታቸው ኣምባየ፣ዋና ዳይረክተር ብዓልስልጣን እቶትን ጉምርክን ኣቶ በከር ሻሌን ካብ ዝተሸሙ ገሊኦም እዮም።
ናይ ትምህርቲ ምንስቴርን ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴርን ኮይኖም ክሰርሑ ዝፀንሑ ኣቶ ደመቀ መኮነን ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴር ኮይኖም ንኽቕፅሉን ሓላፊ ጉዳያት ኮምኒኬሽን መንግስቲ ዝነበሩ ኣቶ በረኸት ስምኦን ድማ ኣማኻሪ ቀዳማይ ምንስቴ ኮይኖም ክሰርሑን ተሸይሞም ኣለው።ቅድም ክብል ምንስቴር ፍትሒ ዝነበሩ ኣቶ ብርሃነ ሃይሉ ካብ ስልጣኖም ምልዓሎምን ዋና ዳይረክተር እቶትን ጉምሩክን ዝነበሩ ኣቶ መላኩ ፈንታ ድማ ብኽሲ ግዕዝይና ኣብ ማእሰርቲ ከምዝርከቡን ይዝከር።


text:
ኮቪድ-19፡ ኣብ ብራዚል ኣብ ሓደ መዓልቲ ልዕሊ 4000 ሰባት ሞይቶም
ኣብ ብራዚል ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ልዕሊ 4000 ሰባት ሞይቶም። እዚ ከኣ እቲ ለበዳ ካብ ዝጅምር ኣብታ ሃገር ዝልዓለ ቁጽሪ ኮይኑ ተመዝጊቡ'ሎ።
እቲ ቀንዲ ጠንቂ፡ ሓድሽ ዓይነት ቫይረስ ኣብታ ሃገር ብብዝሒ ኣስፋሕፊሑ ስለዘሎ ተባሂሉ እዩ ዝግመት።
ኣብታ ሃገር ብምልኦም ሆስፒታላት ብተሓከምቲ ሕሙማት ኮሮናቫይረስ መሊኦም ኣብ ገለ ከተማታት ሰባት ንኽሕከሙ ሪጋ እናተጸበዩ ይሞቱ ከምዘለዉ'ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ኣብ ብራዚል ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ዝሰዓበ ሞት ኣስታት 337 ሸሕ በጺሑ ኣሎ። እዚ ኸኣ ብደረጃ ዓለም ድሕሪ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይስራዕ።
እዚ ኹሉ እናኾነ'ውን ፕረዚደንት እታ ሃገር ጀይር ቦልሶናሮ ቀንዲ ተቓዋማይ ዕጽዋ እዩ ኮይኑ ዘሎ። እቲ ፕረዚደንት ብዕጽዋ ዝስዕብ ቁጠባዊ ቅልውላው ልዕሊ ኮሮናቫይረስ ክቐትለና'ዩ ዝብል መርገጺ'ዩ ዘለዎ።
ፕረዚደንት ጀይር ቦልሶናሮ ዕጽዋን ውሸባን ንሰባት ናብ ክሰዐን ኣእምሮኣዊ ጸቕጥን ከቃልዖም'ዩ ዝብል ሓሳብ'ውን ሓደ ካብቲ ዕጽዋ ከይእውጅን ሰባት ከይውሸቡን ንኸእምን ዘምጽኦም ሓሳባት እዩም።
እንተኾነ ትማሊ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓት ኣብታ ሃገር ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ 4195 ሰባት ድሕሪ ምሟቶም ዝሃቦ ርእይቶ የለን።
ክሳብ ሎሚ ኣብ ብራዚል ልዕሊ 13 ሚልዮን ሰባት ብኮሮናቫይረስ ክልከፉ እንከለዉ ኣብ ወርሒ መጋቢት ጥራይ 66570 ሰባት ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ከምዝሞቱ ጸብጻብ ሚኒሰትሪ ጥዕና እታ ሃገር ይሕብር።
ህሉው ኩነታታት እታ ሃገር እንታይ ይመስል?
ኣብ ዝበዝሓ ዞባታት እታ ሃገር ልዕሊ 90 ሚእታዊት ክፍሊ መእለዩ ጽኑዕ ሕሙማት ብሕሙማት ኮሮናቫይረስ እዩ ተታሒዙ ዘሎ።
ብዙሓት ዞባታት እታ ሃገር ሕጽረት ቀረብ ኦክስጅንን ፈውሲ ቃንዛን ኣጋጢምወን ከም ዘሎ እየን ዝሕብራ፡ እዚ እናኾነ እንከሎ ግን ኣብታ ሃገር ብዙሓት ዞባታት ነቲ ተነቢሩ ዝነበረ መጠናዊ እገዳ ምንቅስቓስ ሰባት ከፍኵሰኦ'የን ዝርኣያ ዘለዋ።
ዳይረክተር ኢኒስቲቱት ጥዕና እታ ሃገር ሚጕየል ላጎ ንኤፒ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ "እቲ ቀንዲ ጸገም ኮይኑ ዘሎ ዘረባ ጸረ ዕጽዋታት ፕረዚደንት ጀይር ቦልሶናሮ'ዩ" ኢሉ።
ንሱ ብምስዓብ "ከንቲባታትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን ብፖሎቲካዊ ድፍኢትን ብመደረ ናይ ፕረዚደንትን ተደፋፊኦም ዋላ ነታ ኣካላዊ ምርሕሓቕ ከተግብርዋ ኣይደልዩን'ዮም፡ ብዓቢኡ ኣታዊኦም ክጎድሎም ዘይደልዩ ሰብ ትካላት ከኣ ሰዓብቲ ሓሳባት ናይ ፕረዚደንት ጀይር ቦልሶናሮ'ዮም" ኢሉ።
ፕረዚደንት ጀይር ቦልሶናሮ ነቲ ቫይረስ ብምንእኣስን፡ ንክታበት ኮሮናቫይረስ ብምንጻግን እዩ ዝልለ። ከቢድ ነቐፌታ ምስ በዝሖ ግን ዓመተ 2021 ዓመተ ክታበት ብራዚላውያን ከምእትኸውን ደጋጊሙ ይዛረብ ኣሎ።
ክሳብ ሕጂ ተኻይዱ ብዘሎ ክታበት፡ ካብ ህዝቢ ብራዚል 8 ሚእታዊት ጥራይ'ዮም ተኸቲቦም ዘለዉ።
ክኢላ ተላባዕቲ ሕማማት ኢተል ማሰል ብወገና፡ ኣብ ብራዚል መስርሕ ክታበት ኣዝዩ ዚሒሉ ከምዘሎ ብምግላጽ "በዚ ንኸዶ ዘለና ዝሕቱል ክታበት፡ ነዚ ብቅልጡፍ ዝላባዕ ዘሎ መልከፍቲ ኮሮናቫይረስ ንምግታእ ብውሕዱ ን20 መዓልታት ምሉእ ዕጽዋ ከድልየና'ዩ'' ኢላ።
ኣብ ብራዚል ዘሎ ሓዲሽ ዓይነት ኮሮናቫይረስ
ኣብ ብራዚል 92 ዓይነታት ኮሮናቫይረስ ከምዝተረኣዩን ካብኦም እቲ ፒ 1 ተባሂሉ ዝጽዋዕ ሓዲሽ ዓይነት ኮሮናቫይረስ ከምዝርከቦም ሰብ መዚ ጥዕና እታ ሃገር ይጠቕሱ።
እዚ ዓይነት ኮሮናቫይረስ ብቅልጡፍ ዝላባዕ ከምዝኾነ ዝተኻየዱ መጽናዕትታት ይሕብሩ።
እዚ ሓዲሽ ዓይነት ኮሮናቫይረስ ኣብ ሕዳር 2020 ኣብ ዞባ ኣማዞን ንመጀመርታ ግዜ ምስ ተራኣየ፡ ናብ ርእሰ ከተማ እታ ዞባ ዝኾነት ከተማ ማናኡስ ቀልጡፉ ስለዝተላበዐ፡ ኣብታ ከተማ ኣብ ጥሪ 2021 ካብቶም ኮሮናቫይረስ ዝተረኸቦም እቶም 73 ሚእታዊት በዚ ሓዲሽ ዓይነት ኮሮናቫይረስ ዝተለኸፉ እዮም ነይሮም።


text:
ህዝብና ኣብ ደንካልያን ደሴት ዳህላክን ኣብ ሕሱም ኩነታት ይርከብ !! ጉጅለ ህግደፍ ንራሻይዳ ካብ ቦትኦም የዘናብል !!
ዓሰብ፡
ህዝብና ኣብ ደንካልያን ደሴት ዳህላክን ብሰንኪ ሕጽረት መግብን መድሃኒትን ዝስተ ጽሩይ ማይን ይሳቐ ምህላዉ ካብ’ቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ኣፍሊጡ። ህዝብና ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ብምግፋፍ ዓሰን ብንግድን ዝነብር ምዃኑ ዝተፈልጠ ኮይኑ ብሰንኪ ዘይርጉእ ጸጥታዊ ኩነታት ካብ’ዚ ህያው ስርሑ ቦኺሩ ምህላዉ ኣብ ዝሓለፈ ዜናና ገሊጽና ምንባርና ዝዝከር ኮይኑ፣ እቲ ጉዳይ እናገደደ ይኸይድ ምህላዉ ተረጋጊጹ። ምንጭታትና ከም ዝሓበርዎ፣ ጀላቡ ንምንቅስቓስን ከምኡ’ውን ሞቶራት (ጀነረይተር) ንከስርሑን ዘድሊ ነዳዲ ተሳኢኑ ብምህላዉ፣ ዜጋታትና ኣብ ኣዚዩ ሓደገና ኩነታት ይርከቡ ከም ዘለዉ ተረጋጊጹ። ሕብረተሰብ ዓለም ብዛዕባ’ዚ ኣሰቃቒ ኩነታት መነባብሮ ህዝብና ፍሉይ ቆለሓታ ክገብርን ካብ’ቲ ኣብ ልዕሊኡ ዘንጸላሉ ዘሎ ናይ ህልቂት ኩነታት ንምድሓንን ክበገስን ነዚ ኩነታት ዝከታተሉ ግዱሳት ተሪር ምሕጽንታ የቕርቡ ምህላዎም’ውን ተፈሊጡ። ገለ ካብ ኣባላት ሰራዊት’ውን እዚ ኩነታት’ዚ ኣዚዩ የሻቕሎም ምህላዉ ይገልጹ ኣለዉ ክብል እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ። ብሓገዝ ናይ’ቶም ኣብቲ ቦታ ዝረከቡ ሓይልታት ሰራዊት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ከባቢ “ሓርሲለ” ዝርከብ ምንጪ ማይ ክሰርሕ ጀሚሩ ብምህላዉ፣ ናይ ዝስተ ማይ ሽግር ኣብ ወደብ ዓሰብ ብመጠኑ ተፈቲሑ ምህላዉ ተፈሊጡ ኣሎ።
መድሃኒትን ነዳዲን ካልእ ሃልኺ እቁሑትን ካብ ወደብ ምጽዋዕ ናብ ወደብ ዓሰብ ዝሰጋገረሉ ዝነበረ ብሎኮ ተዓጺዩ ብምህላዉ ነቲ ኣብ ደንካልያ ኣጋጢሙ ዘሎ ኩሉ መዳያዊ ሕጽረታት ዝያዳ ከም ዝብእስ ኮይኑ ምህላዉ ተፈሊጡ።
ኣብዚ መዳይ’ዚ ብተጋዳላይ ዶር. ዩሱፍ ብርሃኑ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት ግሃድኤ፣ ህዝብና ኣብ ዳንካልያ ዘሕልፎ ዘሎ መሪር ኩንታት ኣመልኪቶ፣ ህጹጽ ረድኤትን ግቡእ ቆላሕታን ሕብረተ ሰብ ንምግባር፣ ናብ ዝምልከቶም ኣህጉራውያን ትካላት ህጹጽ መዘክራት ከም ዝተላእከ ካብ ቤት ጽሕፈት ዝምድናታት ወጻኢ ጉዳያት ግሃድኤ ዝበጽሓና ዜና ኣረጋጊጹ።
ምጽዋዕ፡
ስርዓት ህግደፍ ካብ ዓርቢ 18 መጋቢት 2016 ጀሚሩ ኣብ ዝተፈላለየ ሰፈራት ቀይሕ ባሕሪ ንዝነብሩ ደቂ ራሻይዳ ኣዘናቢሉ ኣብ ሕርጊጎ ይእክቦም ምህላዉ ተፈሊጡ። ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ህግደፍ ቅድሚ ነዞም ራሻይዳ ካብ ቦቶኦም ምልቃቖም፣ ገለ ካብ ገዛውቶም ከፍርስ ከሎ፣ ገለ ድማ ከም ዘንደደን ኣብ ዱካናቶም ዝነበረ ትሕዝቶ ብምህጋር ድማ ነቲ ዱካናት ከም ዘፍረሰን፣ ኣብቲ ቦታ ዝርከቡ ምንጭታትና ሓቢሮም። ነዚ ኣብ ልዕሊ ራሻይዳ ዝተወስደ ውሳኔ፣ ደራኺ ምኽንያቱ ዛጊት ክፍለጥ ግን ኣይተኻኣለን። ራሻይዳ ከም ሰበኽ ሳግም መጠን ጥሪቶም ሒዞም ማይን ሳዕርን ናብ ዝርኽብሉ ሰፈራት ዝጓዓዙ ሕብረተሰብ ምዃኖም ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ ኣብ ሕርጊጎ ኣኪቡ ናብ ካልእ ዘይደልይዎ ቦታ ንኸየሳፍርዎም ዓቢ ስግኣት ከም ዘለዎም እቲ ዝበጽሓና ዜና ብተወሳኺ ኣረጋጊጹ። ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ብዙሓት ራሻይዳ (ሰብኡት) ንብረቶምን መካይኖምን ሃጊሩ ፣ ኣሲርዎም ድሕሪ ምጽናሕ፣ ሸኽ መሓመድ ዓብደላ ፈይሩዚ ዝተባህለ ሓደ ምስ ሰበ ስልጣን ህግደፍ ፍሉይ ዝምድና ዘለዎ ካብ ዓበይቲ-ዓዲ ራሻይዳ፣ ንክፍትሑ ብዘካየዶ ጻዕሪ፣ ገለ ካብ’ቶም ዕድመ ዝደፍኡ ከም ዝተለቐቑ ተፈሊጡ። ሸኽ ፈይሩዚ ነዚ ሱጉምቲ ምኽንያት ናይ’ዚ ስጉምቲ’ዚ እንታይ ምዃኑ ንምፍላጥ፣ ነቶም ንዕኡ ዝፈጸሙ ሓለፍቲ ምስ ሓተተ፣ ዝፈልጥዎ ነገር ከም ዘየሎ ብምግላጽ፣ እቲ ውሳኔ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ መሰረት ዝተፈጸመ ምዃኑ ኣረጋጊጾም።
ቅድሚ ገለ ግዘያት፣ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ 200 ዝኾና መካይን ራሻይድ ብሓይሊ መንዚዑ ከም ዝነበረ ተረጋጊጹ። ኣብ መንጎ ራሻይዳን ኣብ ለዕላዋይ ጽፍሒ ዝርከቡ ገለ ካብ መራሕቲ ህግደፍን ኣብ መሸጣን ምምሕልላፍን ደቂ ሰባት ብሓባር ይሰርሑ ምንባሮም ኤርትራውያንን ዓለምን ዝፈልጥዎ ሓቂ ኢዩ።
ኣስመራ፣
እቲ ብትሕዝትኡ ዝዓበየ ዝበሃል ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ሆስፒታል ኦሮታ፣ ብዋሕዲ መድሃኒትን ብምቁራጽ ኢለትሪክን ማይን ከምኡ’ውን ብዋሕዲ ዓቕሚ ክኢላ ሰብ (ከም ሓካይምን ነርስን)፣ ግቡእ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ኣብ ክህበሉ ዘይክእል ደረጃ በጺሑ ምህላዉ ካብ’ቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ። ገለ ካብ’ቶም ኣብቲ ቦታ ዝሰርሑ ባእታታት ነቶም እሙናት ምንጭታትና ኣብ ዝሃብዎ መብሪሂ፡ “እዚ ብቻይናውያን ዝተሰርሐ ኣብ ኤርትራ እቲ ዝዓበየ ሆስፒታል ዳርጋ ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ኮይኑ፣ ጽርየት ስኢኑ፣ ሆስፒታል ክትብሉ’ውን ዘጸግም ኢዩ። መድሃኔትን ካልእ ንሕክምናዊ ኣገልግሎት ዘድሊ ነጋራት ዳርጋ ፈጺሙ የሎን ክበሃል ይከኣል’’ ክብሉ ከም ዝገለጹ ተሓቢሩ። ምንጨታትና ከም ዘረጋገጽዎ፣ ኩነታት ሆስትፒላትን ኪሊኒካትን፣ ኣብ መደበራት ሰራዊት’ውን ከይተረፈ፣ ካብዚ ናይ ኦሮታ ሆስፒታል ዘይሓይሽ ከም ዝኾነ ዝተፈልጠ ኢዩ ክብሉ ገሊጾም።
ህዝብና ኣብ ዓቢ ጸገም ከም ዘሎን፣ ጽርየት ከም ዘየለን፣ ሓለፍቲ ናይ ህግደፍን ዓቕሚ ዘለወምን ናብ ሱዳን ይኹን ናብ ክንያን ካልእ ሃገራትን ብምኻድ ይሕከሙ ምህላዉም ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ ሚንስተር ወጻኢ ጉዳያትን ዋና ጸሓፊ ህግደፍን ኣብ ፍሉይ ሆስፒታል ኣብ ካርቱም ተሓኪሞም ምንባሩም ዝተፈላለዩ መዕከናት ዜና ኣቃሊሖም ምንባሮም ዝዝከር ኢዩ።
ኣስመራ፣
ብሰንኪ ምቕያር ባጤራ ናቕፋ ኣብ መነባብሮ ህዝብና ዓቢ ሃሰያ ስዒቡ ምህላዉ ካብ ኣስመራ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ።ገለ ካብ’ቲ ዝተገልጸ ጸገማት፣ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ውሱን ዓቐን እንተዘይኮይኑ፣ ጥረ ገንዘብ ኣብ ኢዱ ክሕዝ ከም ዘይፍቀዶ ተፈሊጡ። ኣብ ክንዲ ጥረ ገንዘብ ክሳብ 3000 ናቕፋ ዝኸውን ብቸክ ከም ዝዋሃቦን፣ ነዚ ንምርካብ ይኹን ንምሽራፉ ግዜ ከም ዝበልዕን ብዙሕ ጸገማት ከም ዘጓንፎን ተረጊጹ። ብሰንኪ’ዚ ተሓላለኺን ዘይጽፉፍን ኣሰራርሓ ስርዓት ጉጅለ ህግደፍ፣ ዜጋታትና ብገዛእ ገንዘቦም ኣብ ዝደልይዎ ግዜን ሰዓትን ክረኽቡ ከም ዘይክእሉን፣ ከም ውጽኢቱ ድማ፣ ናብርኦም ዋላ’ውን በቲ ዝተሓተ ደረጃ ከሰላስሉ ይጽገሙ ምህላዎምን እቲ ዝበጽሓና ዜና ኣረጋጊጹ።
ምስዚ ብዝተኣሳሰረ፣ ማእቶት ሕርሻ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ክራማት ኣብ ኣዚዩ ኣስጋኢ ኩነታት ከም ዘሎ’ውን ተፈሊጡ። ናይ’ዚ ምኽንያት ድማ፣ ሓረስቶት ኣብ ኢዶም ዝኣክል ጥረ ገንዘብ ክሕዙ ስለ ዘይፍቀዶም፣ ሕርሸኦም ንኸካይዱ ዘድልዮም ጉዳያት ከማልኡ ኣብ ዘይክእልሉ ደረጃ በጺሖም ምህላዎም ኢዩ ክብል እቲ ዜና ብተወሳኺ ሓቢሩ። ተራ ሕርሻዊ ንጥፈታትን ምኹስዃስ ጀራዲንን ዝሓቶ ቅድመ ተደላይነታት ከም ፍረን ነዳዲን ካልእ ንዕኡ ዝኣመሰለን ኣብ ዘይተማላእሉ ኩነታት ህዝብና ኣዚዩ ኣስጋኢ ኩነታት ይጽበዮ ምህላዉ ዝሕብር ኢዩ ክብሉ ነዚ ጉዳይ ብቐረባ ዝከታተሉ ምንጭታትና ኣረጋጊጾ።
ብኻልእ ወገን’ውን ጉጅለ ህግደፍ ናይ ኩሎም ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታት፣ እንተላይ ናይ’ቶም መሕወይ ግብሪ 2% ዝኸፍሉ፣ ናይ ንግዲ ፍቓድ (ሊቸንሳ) ኣሕዲጉ ድኳናቶም ክዓጹ ጀሚሩ ምሃልው ካብ ውሽጢ ሃገር ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ። ጉጀለ ህግደፍ ብብልሽወና ብሰበይ ሰብካ ዝተበከለ ስርዓት ብምዃኑ፣ ነዛ ብስእሊ ኣቕሪብናያ ዘሎና ናይ ኢሎክትሮኒክን ፊድዮን ዱኳን ናይ ሓንቲ ኣብ ወጻኢ እትነብር ዘመድ ሓጎስ ገብሪሂወት (ክሻ) ስለ ዝኾነት፣ ንይምሰል ከም ዓለማ ተዓጺያ ድሕሪ ምውዓል፣ ሽዑ ንሽዑ ምሸት ክትክፈት ከም ዝተገብረ ተረጋጊጹ። እዚ ጉዳይ’ዚ ብቓልዕ ይትግበር ምህላዉ ንምሉእ ከተማ ኣስመራ መዛረቢ ጉዳይ ኮይኑ ምህላዉ ተፈሊጡ።
“ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !!!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
20/03/2016
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10229


text:
ምኽትል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣሚና መሓመድ፡ ብፕረዚደንት ኢትዮጵያ ሳህለ-ወርቅ ዘውደ ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኦለሰገን ኣባሳንጆን ተሰንያ ትማሊ ክልል ዓፋር ብምብጻሕ ብግጭት ንዝተጎድኡ ምዕዛባ ተሓቢሩ።
ወሃቢ ቓል ክልል ዓፋር ኣሕመድ ቀለታ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ እታ ምኽትል ዋና- ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣብቲ ብመጥቃዕቲ ህወሓት ልዕሊ 300 ሺሕ ህዝቢ ዝተፈናቐለሉ ከባቢ`ያ ምብጻሕ ጌራ ይብል።እቲ ወሃቢ ቓል ክልል ዓፈር ኣሚና መሓመድ ኣብ ዱፍቲ ንዝርከብ ግዳያት ዝርከብሉ ሆስፒታል ዝበጽሐት ክትከውን ከላ ብዳሕራዋይ መጥቃዕቲ ህወሓት ዝወረደ ኣዕናዊ ተግባራት`ውን ብቐረባ ክትዕዘቦ ክኢላ ኢሉ ።
እታ ምኽትል ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣብቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ መበል 35 ዋዕላ መራሕቲ ኣፍሪቃ ድሕሪ ምስታፍ ኣብ ዝተፈላላየ ብግጭትን ደርቅን ዝተጎድኡ ክልላት ኢትዮጵያ ምብጽሓ ይፍለጥ።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ደርቅን ጥምየትን ንኽቃለሳ ንሃገራት ቀርኒ አፍሪቃ ንምሕጋዝ ናይ 17- ሚልዮን ተወሳኺ ረድኤት ከምትህብ አፍሊጣ።
ነዚ ዝገለፃ ሚኒስትሪ ወፃኢ አሜሪካ ሂለሪ ክሊንተን፡ ካብቲ 17- ሚልዮን ዶላር እቲ 12-ሚልዮን ዶላር ናብታ ብደርቅን ጥምየትን ኣዝያ ተሃስያ ዘላ ሶማል ከምዝኸይድ አፍሊጠን።
ኣሜሪካ ዛጊድ 580- ሚልዮን ዶላር ሰብአዊ ረድኤት ነቲ ዞባ ሂባ'ያ። እዚ ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ ዝገለፀቶ 105- ሚልዮን ዶላር ይሕውስ።
ሚኒስተር ወፃኢ አሜሪካ ሂለሪ ክሊንተን ሎሚ ኣብ ዋሽንግተን ከምዝበለኦ እቲ ኣብ ቀርኒ አፍሪቃ ዘሎ ኩነታት አብዚ እዋን ኣብ ዓለም እቲ ኣዝዩ ፅንኩር ሰብአዊ ኩነታት'ዩ ኢለን።
ብኻልእ ዜና ሕቡራት መንግስታት ትማሊ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ እቲ ኣብ ሶማል ዘሎ ኩነታት ጥምየት ገና ክገድድ'ዩ ክብል አጠንቂቁ።
ኣብ ሶማል ጥምየት ንምቅላል ብዙሕ ፃዕሪ እንተተገብረ'ካ በብመዓልቱ ሓደ ሽሕን ሓሙሽተ ሚእቲን ሶማልያውያን ናብ ኬንያ ይውሕዙ'ለው ኢሉ።
ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ
Coordinamento Eritrea Democratica
ዕለት 08/06/16
ኣገዳሲ መግለጺ
ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ካብ ዕለት ናብ ዕለት ናብ ዝኸፍአ ይኸይድ ኣሎ። ናይዚ ኩሉ ጠንቂ ከኣ ብሓደ ሰብ ዝቖመ ስርዓት ዝወለዶ ኢዩ። እዚ ስርዓት’ዚ ዘገድሶ ነታ ሒዝዋ ዘሎ ስልጣን ካብ ኢዱ ከይትሞሉቕ እንተዘይኮይኑ ቅንጣብ ሓልዮት ህዝቢ የብሉን። ህዝቢ ኣብ ማሕበራዊ ሂወቱ ዓቢ ሽግር ካብ ዝረክብ መዋእል ኮይኑዎ ኣሎ። ደቁ ኣደዳ ስደትን ኣብ ሳህራን ማእከላይ ባሕርን ብጃምላ ምህላቕ ልሙድ ኮይኑ። ናይ ወጻኢ ምስለነታቱ ዝተዋህቦም ዕማም 2% ምእካብን ናይ ሓሶት ፕሮፖጋንዳ ኣብ ህዝቢ ምዝርጋሕን እንተዘይኮይኑ ካብዛ ዶብ’ዚኣ ክሰግሩ ሓላፍነት የብሎምን። በዚ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጥም ዘሎ ኣሰቃቒ ህልቀት ወዲ ሰብ ዓለም ብምልኡ እናእወየ፡ እንኳን ዜጋታትካ ንዝኾነ ፍጡር ኣሰቃቒ ሓደጋ ከጋጥም ሕልንኡ ዘይትንከፍ ሰብ የሎን። ኢምባሲታት ህግደፍ ግን ሓዓይኖምን እዝኖምን ደፊኖም ኣብ ኤርትራዊ ዜጋ ወላ ሓደ ከም ዘየጋጠመ ብስም ህዝቢ ኤርትራ ትኣምር ቁጠባዊ ዝላ ይስራሕ ከምዘሎ፡ ሰረት ምዕሩይ ማሕበራውን ቁጠባውን ዝርጋሐ ይንጸፍ ከምዘሎ ክመጻደቑ ክትዕዘብ ዘስደምም ኢዩ።
ኣብዚ ግዜ’ዚ ኢሳያስን ናይ ቀረባ ኣማኸርቱን ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝፍጽምዎ ዘሎው ሰብኣዊ ግህሰት ብዓለም ደረጃ ኣዛራቢ ኮይኑ ስለዘሎን፡ ብፍላይ ከኣ ትካል ሰብኣዊ መሰል ሕብራት መንግስታት ኣብ ኤርትራ ዝተፈጸመ ግህሰታት ዘኣከበቶ መርትዖታታ እውጅ ክትገር ኣብ ዝተቃረበሉ እዋን ምስ 8 ሃገራት ኣፍሪቃ ብዛዕባ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ንምግታእ ኣብ ሸርም-ሸኽ ኣኼባ ኣካይዶም። ዕላማ መራሕቲ ኤርትራ ሓድሽ ተበግሶ ንወስድ ኣሎና ኢልካ ንዓለም ምድንጋርን ካብ ገበናዊ ተሓታትነት ንምህዳምን ተባሂሉ ዝተሰርሐ ድራማ ኢዩ። ኮር ደገምጠል ኢዩ ነገሩ። ጠንቂ ዘይሕጋዊ ስደት እኮ ንሰባት ብዘይ ፍትሒ ንዓመታት ኣብ ክንተይነርን ጎዳጉድን ክበልዩ፡ ቤተ ሰቦም ኮነ ሕጋዊ ጠበቃ ክርእዮም ዘየፍቅድ፡ መንእሰያት ኣይትምህርቲ ኣይሓዳር ንባርነት ፈሪድካስ ሕጂ ጻድቕን ሓላይን ክትመሰል በየናይ መለክዒ። ኢሳያስን ላዕለዎት ሚኒስተራቱን ኣብ ልዕሊ ህዝቦም ገበን ከም ዝፈጸሙ ኢንኳየሪ ኮሚሽን ፍርዱ ሂቡ ኣሎ። የማነ ማንኪ ጀነቭ እንተመጸ ነቲ ኩነታት ዝቕይሮ ኣይኮነን።
ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃገራት (UNHCR) ከም ዝሕብሮ ካብ 25/5/16 ክሳብ 29/5/16 ዘሎ 4 መዓልታት ካብ 880 ክሳብ 1000 ዝኸውን ሂወት ሰብ ኣብ መዲተራንያ ጥሒሉ። ብፍላይ ኣብ 26/05/16 ዘጋጠመ ህልቀት ጋዘጠኛ SKYTG24 ብሂወት ዝደሓኑ 2 ሰብ ሓቲቱ ብትግሪኛ ዝዛረብዎ ዝነበሩ ኣብታ ጃልባ ኤርትራውያ፡ ሶማላውያን ናጀራውያንን ከም ዝነበሩን ዝበዝሑ ከም ዝጠሓሉን ሓቢሮም። ሕጻውንቲ ካብ 2 ዓመት ክሳብ 10 ዓመት ዝዕድሜኦም ክሳብ 36 ዝኾኑ ኤርትራውያን ኣብኣ ከም ዝነበሩን ኩሉም ድማ ከም ዝጠሓሉን ወሲኾም ተዛሪቦም። ብ2/6/16 ከኣ ኣብ ገምገም ባሕሪ ሊብያ (ዙዋራ) ባሕሪ ገፊዑ ዘምጽኦም ቅድም 117 ሬሳታት ጸኒሖም ከኣ 150 ሬሳታት ተረኺቦም። በቲ ዕለት’ቲ ከኣ ኣብ ደሴት ክረታ (ግሪኽ) ካብ 700 ሰብ ክሳብ 250-340 ሰባት ጥራይ ከድሕኑ እንከሎው ብዘይካ 4 ሬሳ ዝተረፉ ካልኦት ኩሎም ጥሒሎም።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ዘሎ ናይዚ ኩሉ ዕንወት ቀንዲ ተሓታቲ ስርዓ ት ህግደፍ እኳ ይኹን እምበር ነዚ ኩነታት ተጠቒሞም ብዘይሕጋዊ ሰባት ዘሰጋግሩ እውን ካብቲ ስርዓት ተፈልዮም ዝርኣዩ ኣይኮኑን። ኤርትራዊ ንኤርትራዊ ብናይ ገንዘብ ስስዐ ዝድልልን ዝሸይጥን ኣብ ምሉእ ዓለም ተዘርጊሖም ምህላዎም ኢዩ። ዝገርም ድማ ንሓደ ሓድሽ ሓበረታ ወይ መገዲ ዝሓትት እሞ ናይ 5 ደቂቕ ብእግሪ ዝወስድ 50€ ክትበልዖ፡ ካብ በተሰቡ ዝልኣኸሉ ገንዘብ ኣውጽእካ ክትህቦ 20% ምሕታት። ሕልና ዘይብሉ ተግባራት ብጣዕሚ ዘስደምም።
ህሉው ዝርጋሐ ደላሎ እንታይ ይመስል፡-
ብመሰረቱ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ኢዩ ዝጅምር። ቀጺሉ ዝዓበየ መዋፈሪ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኢዩ። ካብ ቻድ ንሊብያ ዝሸጡን ዘመላልሱን ኣሎው። ብካልእ ከኣ ብስናይ ንግብጽን ኢስራኤልን ዘሳግሩ። ዝዓበዩ ጎብለላት (BOSS) ኣብ ሊብያ ትረክብ። ኣብ ኣቡዳቢ እውን ምስቲ ናይ ሊብያ ዝተኣሳሰር ካልእ ሰኪዐት ኣሎ። ድሕሪ ክንደይ መከራ ሊብያ ዝበጽሐት ትንፋስ ከኣ ኩሉ ግፍዕታት ተጻዊራ ናይ መጨረሻ ዕድላ ኣብ ባሕሪ ቀለብ ዓሳ ትኸውን ወይ ድማ ብድሓን ኤውሮጳ ትሰግር። ነቶም ኣብ ዘይሕጋዊ ስራሕ ሰባት ዘመላልሱን ዝሸጡን ይተሓዙን ክትትል ይግበረሎም ስለዘሎ ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ዓቕሙ ዘፍቅዶ ክተሓጋገዝ ምዃኑ የፍልጥ። ብዕለት 07/06/16 ዜና ናይ ጥልያን ከምዝሓበሮ ኣብ ከምዚ ዝነጥፍ ሓደ ኤርትራዊ ካብ ሱዳን ሒዞም ንሮማ ከም ዘምጽእዎ ይሕብሩ።
እቲ መርበብ ከምዚ ኮይኑ ነዚኦም ዝምግቡ ኣብ ምዕቡል ሃገራት ዘሎው ረቀቕቲ ተቀበልትን መሳገርቲ ገንዘብን ግን ብዙሓት ኢዮም። እሞ’ዚኣቶም ግዝያዊ ጥቕሞም ጥራይ ሰለ ዘገድሶም ዘይሕጋዊ ስራሕ እናካየዱ ሰብ ኣብ ባሕሪ እናሃለቀ ሱቕ ኢልካ ክርአ ይከኣል’ዶ? ብሞራላዊ ሕልና ቅቡል ኣይኮነን።
ካብ ሕጂ ንድሓር ይኣክል!! ኩሉ ንፍትሒን ንለውጥን ዝቃለስ ክገብሮ ዘለዎ ኣብ ከከባቢኡ ዝርከቡ፡-
1. ንናይ ደለልትን ዘይሕጋዊ ኣሳገርትን ወኪላት ኮይኖም ዘይሕጋዊ ምቅባልን ምትሕልላፍን ገንዘብ ዘካይዱ ብሕጋዊ መገዲ ናብ ቀይዲ ምእታው
2. ደለልቲ ሰባት ምግላጽን ናብ ሕጊ ምቅራብን
3. ኣብ ናይ ስደተኛታት ተርጎምቲ ዘሎው ንሓደስቲ ኣብ ናይ ተቓወምቲ ከይከዱን ናይ ጣዕሳ ወረቀት መሊኦም ምስ መንግስቶምን ሃገረምን ክጽግዑ ከም ዘለዎም ዝሰብኩ ካብቶም ካልኦት ፈሊኻ ስለ ዘይራኣዩ ምግላጾም
በዚ መሰረት ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ንኹሉ ተቓላሳይ ኣብ ከባቢኡ ዝርከቡ ደላሎ ብሕጊ ክተሓሓዞም ጸዋዒታ ተቕርብ።
ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘለዋ ተቃወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት ምስ ካድረታቶም ተመሻጢሮም ካብ ኤርትራ ሰባት ዘሳግሩ ስለዘሎው ነዚ ደው ከብልዎን፡ ነቶም ደላሎ ድማ ኣብ ቀይዲ ክእትውዎም ነማሕጽን።
ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ህዝብና ብተደጋጋሚ ኣብ ሳህራን ባሕርን ክሃልቕ ሱቕ ኢሉ ክርኢ ስለ ዘይክእል ደጊም ይኣክል!! ኢሉ ነዘን ኣብ ላዕሊ ዘለዋ 3 ነጥብታት ምስ ዝምልከቶም ናይ ጸጥታን ሕግን ትካላት ብምትሕብባር ብዕቱብ ክሰርሓሉ ምዃኑ ንህዝብና ነፍልጥ። ምስ ካልኦት ከተማታት ኤውሮጳ’ውን ክንተሓጋገዝ ቁሩባት ኢና።
ውህደት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10367


text:
Radio Erena: 10 October 2019
ኣብ ኖርወይ፣ ኣብ ጽምብል መበል 25 ዓመት ምምስራት ሳዋ ፣ ኣብ ከተማ ኦስሎ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ካብ ህግደፍ ዝተሳተፉ፣ ናብ ኤርትራ ዝተሰጎገ ሰብ ከምዘየለ ነቲ ጉዳይ ዝከታተሉ ዘለዉ ወገናት ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ይኹን’ምበር፣ መንግስቲ ነርወይ፣ 47 ኤርትራውያን ከምዝሰጎገ፣ ምስዚ ናይ ጽምብል ምምስራር ሳዋ ኣተሓሒዞም ሓያሎ ወገናት ብማሕበራዊ ሜድያታት ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም።
መንግስቲ ነርወይ፣ ኣብ ዓመት 2019፣ ናይ ዑቕባ ሕትኦም ዝነጸጎም፣ ኣቐዲሞም ኣብ ኢጣልያን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ናይ ኣጻብዕቲ ዓሸራ ዘለዎም ብመሰረት ስምምዕ ዳብሊንን ካልኦትን፣ 45 ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ ክመልስ እንከሎ፣ ክልተ ድማ ብወለንትኦም ናብ ኤርትራ ከምዝመለሶም ጸብጻብ ክፍሊ ኢምግሬሽን እታ ሃገር የመልክት።
ኣብ ወርሒ ነሓሰ ግና ዝተመልሰ ኤርትራዊ’ውን ኣይነበረን።
ኣብ ኤርትራ ካብ ዘሎ ግዱድ ዕስክርና ሃዲሞም፣ ኣብ ኖርወይ ዑቕባ ዝሓተቱ፣ ኤርትራውያን ብምኽንያት መበል 25 ዓመት ምምስራት ሳዋ፣ ጽምብል ዘካየየዱ ኤርትራውያን ኣዛራቢ ኮይኑ ምህላዉ ዝፍለጥ’ዩ።
ማዕከናት ዜና ኖርወይ ኣብ ዘቕረብኦ ሓበሬታ፣ እቶም ኤርትራውያን፣ ወትሃደራዊ ልብሲ ወድዮም ባንዴራ ኤርትራ እናምበልበሉ፣ ምስቲ ናብታ ሃገር ዑደት ዘካይድ ዝነበረ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብ ክስኣሉን ወዛሕዛሕ ክብሉን፣ ምስቲ ዑቕባ ንምሕታት ዘቕረብዎ ምኽንያት ዘይሳነ’ዩ ክብላ’የን ዝጠቕሳ።
ገሊኦም ካብቶም ዑቕባ ዝሓተቱ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ዜግነት ወሲዶም እኳ እንተኾኑ፣ ኖርወይ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ሒዛቶ ዝጸንሐት ፖሊስ ክትፍትሽ ዘገድድ ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ኣገንዚቦም።
ነርወይ ኣቐዲማ፣ ዑቕባ ሓቲቶም ከብቅዑ ብመንገዲ ሱዳንን ናብ ኤርትራ ንዝመላለሱ ኤርትራውያን ንምቑጽጻር፣ ዝወሃቦም ናይ ስደተኛታት ናይ መገሻ ሰነድ፣ ኣብ ርእሲ ናብ ኤርትራ፣ ናብ ሱዳንን ኢትዮጵያን’ውን ከይበጽሑ ዝእግድ’ዩ።
ስዊዘርላንድ ኣቐዲማ፣ ኣብታ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም ናብ ኤርትራ ንዝመላለሱ ኤርትራውያን ትከታተልን፣ ናይቶም ናብ ኤርትራ ከምዝበጽሑ ዝተረጋገጸ ድማ ናይ ዑቕባ መሰሎም ከምዝሰረዘትን ይፍለጥ።
====================


text:
ዛንታ ቊንጭን ትዃንን ።
(ልብ-ወለድ)
ብሙሴ በኪት።
May 1, 2020
ብመጀመርያ ምስ ቊንጪን(ቍንጭን) ትዃንን ከላለየኩም ፍቐዱላይ። ቍንጪን ትዃንን ምስቶም ካልኦት ባልዕ መጸይቲ ደም ኢዮም ዚቚጸሩ። ወይ ድማኒ ካብ ደመ-ውዑያን እንስሳታት መሮርን፤ ዘቤትን ፤እንተላይ ካብ ደም ሰብ ዚምገቡ ሓሸራታት‘ዮም። ትዃን ከም ጠበቕ ኣዳራሻት ንጉስ ዚደፍር፤ ኣብ ውሽጢ ገዛ ቋቑራ መንደቕን፤ ኣብ መቖራቕሮ ዓራትን፤ (ዐርቃይን) ዓራትን ዐርቃይን እንዳ እማቱ ኽድህስስ ዚሓድር ግናይ ባልዕ እዩ። ትዃን ኣብ ሰብዓታት በታ ፍልጥቲ ደራፊት ዚነበረት ትበርህ ተስፋሁነኝ እንተላይ ምስ ቍንጪ ደሪፋትሉ ከምዚነበረት እናኣዘኻኸርኩ ኣነ’ውን ኣብታ(“ላሊ፡ መንቱ፡ ለኢሰክባ፡”)መን እዩ ለይቲ ዘይድቅሳ ብዚብል ኣርእስቲ ኣብ መርበብ ሓብረታና ብወርሒ ለካቲት(የካቲት) 28, 2020 ተሓቲማ ዚወጸት ግጥመይ ተረቚሑ ኣሎ።
ቍንጪ ኣብ ጐዱፍን(ጐሓፍ)ዚነብር“ሓፋርን“ኣዝዩ ደቂቕ ባልዕ እዩ። ሓደ ግዜ እዋን ሓጋይ፤ ካብ ዓዱ ዓዲ “ፍልዔ” ንዓዲ “ግንደዔ” ክኸይድ ከሎ ትዃን ኣብ መገዲ ተጓነፎ። ቍንጪ ህውኽ ኢሉ“ቍንጪ”ይበሃል ኢሉ ክላለዮ ፈተነ፤ ትዃን ከበሩ ኣይገበረን። እኳ ደኣ ፉፍ ክብሎ ትንዕ ምስ በለ ቍንጪ ኣኣጋሩ ንምንጣር ዝተማእምአ (ምቹእ) ስለ ዚኾነ ህልም በለ። ድሕሪ ወርሒ ኣቢሉ፤ ትዃን ሕማም ቄለ (ዛር፤ ከርበ፤ ወዲ፡ ግኒ ብቋንቋ ትግሬ) ምስ ተላዓዓሎ፤ መጀመርያ ሓርማዝ ፡ እዩ ከጻውቶ ዚተጸወዔ ። ሓርማዝ ነቲ ከበሮ ሓንቲ ጽፊዕት ምስ ሃቦ ኣብዛ ኢዱ ከም ማስቲካ ልሕግ ኢሉ ተረፈ፡ ጸወታ’ውን ኣቋረጸ። ካልኣይ ከበሮ ምስ ተጠልበ ኣንበሳ ተጸወዔ። እቲ ከበሮ ላዕለዋይን ታሕተውይን ወገኑ ዘይለፍዔ ቖርበት ምራኽ ተገኒዉ እተሸፈነ ስለ ዚነበረ ኣንበሳ ነቲ ቆርበት ናይቲ ከበሮ ምስ ረኣየ “ምራኽ” መሲልዎ ውሕጥ ኣበሎ። ሳልሳይ ከበሮ ምስ ተጠልበ ቶዅላ ተጸወዔ። ቶዅላ” ሃቡኒ እቲ ከበሮ “በለ። ነቲ ከበሮ ምስ ሃብዎ ሕቍፍ ኣበሎ ። ወዮ! ከበሮ ካብ ሕቍፊ እቲ ቶዅላ ነጢሩ ኣብቲ ንእዲ ኵድ’ም በለ ። ቶዅላ ተቔጢዑ “እንታይ ኮይኑ’ታ?” ኢሉ ምስ ሐተተ ከበሮ “ከም ዚፈትወኒ ይሓቝፈኒ ከም ዝጸልኣኒ ይሃርመኒ ኣመልካ መዓስ ጠፊኡኒ ኣብ ውሽጡ ደርሁት ኣለዋ ኢልካ ኣዘንጊዒኻ ኪትበልዓኒ?”ምስ በሎ ቶዅላ ጺርግፍ በለ። ትዃን ሕማም ከርበ በርትዕዎ ዳርጋ ሓይሉ ማህሚኑ። ሽዑ እዚ ወረ’ዚ ኣብ ዓዲ“ፍልዔ”ምስ ተሰምዔ ቍንጪ ከበሮኡ ተሓንጊጡ ንዓዲ “ ግንደዔ”ገስገሰ። ኣብታ ዓዲ እትው ምስ በለ በጋጣሚ ንጣንጡ ረኸበ። ምስ ጣንጡ ይፋለጡ ስለ ዚነበሩ እንዳ ትዃን ሰድኒ በላ።ትኽ ኢላ ወሰደቶ። ካብ ዓቅሙ ንላዕሊ ከበሮ ተሸኪሙ ምስ ራኣየቶ ብልባ ትግረም ነበረት። ድሕሪ ቕሩብ ደቃይቕ ኣብ እንዳ ትዃን ኣተዉ ። ኣብኡ ምስ ኣተዉ በዓል ቁርድድን ዓለቅትን ኮፍ ኢሎም ረኸቦም ። ቍንጪ ቕሩብ ዕርፍ ምስ በለ ንትዃን “እንሆ ከበሮይ ሒዘ መጺኤ ኣለኹ ኸጻውተካ “ምስ በሎ” ትዃን ብሰሓቕ ክርትም በለ። ጽንሕ ኢሉ“እቲ ከብሮ ድዩ ዚሽከመካ ወይስ ንስኻ ነቲ ከበሮ ክትሽከሞ?” ኢሉ ሐተቶ ። ቍንጪ “ዘላ ኣብኣ ኣላ” ኢሉ ከበሮኡ ሓንጊጡ እንተ በሎ ትዃን ፍንጥራዕ በለ ን72 ሰዓታት ብዘይ ምቝራጽ ኣጻወቶ ። ሽዑ ብኣጋጣሚ ነቲ ጓይላ ዝርኢ ዝነበረ (ዑፍ)ሕንጻይ ኸምዚ ኢሉ ማሰየ “ኣነ ጕድ ርእየ ወይ ኣነ ጕድ ሰሚዔ ቍንጪ ከበሮ ይወቅዕ ትዃን እናጕርዔ።”ትዃን ቄለኡ ምስ ተፈልፈለሉ(ምስ ወጻሉ)ተቛደሰ ማለት ዝኣዘዞ ዘበለ ዅሉ ምስ ተገብረሉ ንቍንጪ ስማዕ “ ንዑቕ ተባሃጊ ( ቅቡብ ርቁብ ብቋንቋ ትግሬ )ካብ ሎሚ መዓልቲ ፍርቂ ንብረተይ ሂበካ ኣለኹ ዓራትን ዓርቃይን ናተይን ናትካን ናይ ሓባር ንብረት እዩ ። ኣብ ገዛውቲ እንዳ ኣማትካ ዀነ ኣዳራሻት ነገስታት ክተኣቱ ፈቂደልካ ኣለኹ” በሎ። ካብታ ሽዓ መዓልቲ ኢቲኣ እዩ ቍንጪ እንተላይ ናይ ውሽጢ ገዛውቲ ባልዕ ወይ ሓሽራ ኾይኑ “ዝተመደበ”ይብሃል። ኵሉ ነናቱ ዓቅምን ኽእለትን ከም ዜለዎ ከገንዝብ ኢለ’የ። ገሊኡ ተገንዚብዎ፡ ይጥቀመሉ፤ ገሊኡ ኸይተገንዘቦ ይሓልፍ ገሊኡ ድማኒ ይሓንኽ ጌጋ ገርካ ከይበሃል ዓቢጥዎ ይነብር፤ ምስኡ ከኣ ይበሊ። ጌጋ ዝፈርሕ እቲ ክሰርሕ ዘይደሊ’ዩ ። ጌጋ መባእታ ናይቲ ልክዕ ውጽኢት እዩ። እቲ ልክዕ ኣብ ውሽጢ እቲ ጌጋ’ዩ ዚርከብ። ስለዚ ንጌጋ ብዙሕ ሳዕ ፈትሾ።ብተፈጥሮ ዚተዓደልካዮ ተዋህቦ ተጠቐመሉ። ሐበረታ፤ ቁርዲድን ዓለቅትን ጣንጡን ናይ መጸውቲ ደም ሓሸራታት እዮም።
ያኢ! ንዳእላ ኢለ”የ።
አስክ፡ እብ፡ ብዕድ፡ ክቱብ፡ ንትራከብ፡ ረቢ፡ ምን፡ ቃባ፡ ወዐጸባ፡ ልነጀና።አሜን!!!


text:
ስፖርት ምግባር
ምስ ሁሞ ኮፕ- ኣለም ፍራንስ Humacoop - Amel France
እንታይ ኢዩ?
እንተደኣ ኣብ ስፖርታውያን ጋንታታ ተጠርኒፍኩም ክትጻወቱ እትኡ ፣ ሓደስቲ መጻእቲ ኣብ ፈረንሳ ኴይንኩም ሁሞ ኮፕ- ኣለም ፍራንስ Humacoop - Amel France ባይታ ኣለዋ
ካብ 2019, ዝጀመረ ጸገም ዘለዉ ሰባት ብ ስፖርታዊ መንፈስን ንጥፈትን ብፍላይ ን ነበርቲ Grenoble.ግሮኖብልን ከባቢኣ ዝዓለመ እዩ
i ምፍላጡ ኣገዳሲ!
:ኩሎም ንጥፈታት ብነጻ !
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣብ ንጥፈታት ስፖርት ብ ናጻ ምስታፍን ሓደስቲ ሰባት ምልላይን።
እዞም ንጥፈታትና፣ ነጻን ን ኹሉ ዘሳትፍን እዩ፣ ንኹሉ ሰብ ክፉታት እዮም። ብ ኸምኡ ድማ ምስ ካልኦት ናይ ፖርት ተሳተፍቲ ትፋለጡ።
ባህላዊ ናይ ብዝንጋዕ መድባት እውን ተሰላስሉ
ካብ እቲ ናይ ስፖርታዊ ንጥፈታት ወጻኢ ዝኾነ ናይ ስፖርት መደባት እውን ብምስልሳል። ምስ ሓፈሻዊ ናብራን ኣነበራን ናይ ኣከባቢኹም ከም እትወሃሃዱ ንገብር!
ብ እስፖርት ኣቢልኩም ተዋሃህዱ
እቲ ናይ ስፖርት መደባት፣ ፣ ማሕበራዊ ህይወት ናይ ከተማ ግሮኖብልን ከባቢኣን ከም እትወሃሃዱ ይገብረኩም፣ ሓደስቲ ሰባት ትላልዩ
ኣከባቢኹም ዳህስሱ
እዞም ዝተፈላለዩ ስፖርታዊ ንጥፈታት ኣብ ኢዘር፡ ሳቮይን ሆት-ሳቮይን ይካየዱ። ነቲ ኽሊ ብዝያዳ ኽትረኽቦ ኣጋጣሚ ኽትረክብ ኢኻ።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ኤርትራን ህዝባን፡ ብሓፈሻ ኣብ ኩሉ መዳያት ክጭነቑ፡ ብፍላይ ከኣ ብሰንክቲ ዓቢሱ ሒዝዎም ዘሎ ዘይርጉእ ስርዓት፡ ኣንጻር ጐረባብቲ ሃገራት ኣብ ጐንጺ ክኣቱ እንከሎ ወትሩ ክንሻቐል ጸኒሕና። ሻቕሎት ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ ዘይምኽኑይ ጠንቂ ወራሩ ከነወግዝን ክንድቲ ዝድለ ዳኣ ሰማዒ ኣይረኸበን እምበር፡ መዋጸኦ ኢልና ዝኣመናሉ መፍትሒ ክንእምትን ጸኒሕና ኢና። ከምዚ ናይ ምኽታልና ምኽንያት ከኣ ህዝብን ሃገርን ካብ ናይ ምድሓን ሓልዮትናን ግደናን ዝነቅል እዩ። እንተኾነ ከምቲ “ዘንቀደ ኣይትምዓድ” ዝበሃል፡ ስርዓት ኤርትራ ንስምዕታና እዝኒ ኣይሃቦን። እኳደኣ ህዝብና ደኣ ክንድቲ ዝደለዮ እዝኒ ኣይሃቦን እምበር፡ ንምሕጽንታና ናይ ሓልዮት ዘይኮነስ፡ ናይ ክድዓትን ምንብርካኽን መግለጺ ኣምሲሉ ከቕርቦ ህርድግ ኢሉ እዩ።
እቲ ስርዓት፡ ነቲ ሓቀኛ ኣንጻር ጐረባብቲ ውግኣት ክኸፍተሉ ዝጸንሐን ዘሎን ምኽንያት እናሓበአ፡ ንስጉምትታቱ ከም ምእንቲ ህዝብን ሃገርን ክብል ተገዲዱ ዝኣተዎ ኣምሲሉ እዩ ዝገልጾ። ክሳብ ሎሚ እውን ካብዚ መዕሸዊ ምህዞ ኣይወጸን። ነዚ ዘይርትዓዊ ምኽንያቱ መዝሚዙ ህዝቢ ጉልበቱ፡ ንብረቱን ደቁን ክህቦ ክጉስጉስን “እዚስ ንረብሓይ ኣይኮነን” ንዝበሉ ወገናትና ከኣ ርእሶም ከድንን ክመቁሕን ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ዘኸተሎ፡ ቅትለት፡ ማእሰርቲ፡ ስደትን ምምዝባልን ከኣ ምዝርዛሩ ስለ ዘጸግም “ኣዲኡ ትቑጸሮ” ኢልካዮ ዝሕለፍ እዩ።
ነቲ ካብ ጽባሕ ናጽነትና ጀሚሩ ክኸይድ ዝጸንሐን ዘሎን ትዕቢተኛን ዘይሓላፍነታውን መስርሕ ክንመዝኖ እንከለና፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዘኽሰሮን ዘዋረዶን እምበር ዘኽሰቦ ወይ ዘሕበኖ ከም ዘይኮነ፡ ካብቲ ህዝቢ ባዕሉ ዝረኣዮ ሓቅን ዝሓልፎ ዘሎ ህይወትን ወጻኢ ካልእ ምስክርነት ዘድልዮ ኣይኮነን። ስለዚ ብሰንክቲ ተደጋጋሚ ህውከት ህግደፍ፡ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ድሒኖም ወይ ሃብቲሞም ዘይኮኑ፡ እናሓደሩ ይበርሱን ይዓንዉን ከም ዘለዉ ኣስተብህሎ ዘድልዮ እዩ። ዝነበረ ኤርትራዊ ክብሪ ምብልሻዉ፡ ትሕተ-ቅርጺ ሃገር እናሓደረ ይዓኑ ምህላዉ፡ ኣብ ቁጠባ ምስ ባህሉ ዘይከይድ ህዝብና ተጸባይ ኢድ ሰብ ምዃኑ፡ ሃገር ናይ ምህናጽን ምስግጋርን ሓላፍነት ዘለዎ መንእሰይ ወለዶ ሃገር ራሕሪሑ ስደት ምምራጹን ኣውራ ከኣ ብጅግንነትን ጽንዓትን ዝፍለጥ ዝነበረ ህዝብና፡ መለለይኡ ስደትን ፍርሕን ኮይኑ፡ እዚ ተኣኻኺቡ ንጥፍኣት ኣቃሊዕዎ ምህላዉ ዘርኢ እዩ። እዚ ሓደጋ ኣብዚ ወለዶዚ ዘብቅዕ ዘይኮነ፡ መጻኢ ዕድል ህዝብን ሃገር ኤርትራ ኣብ ሕማቕ ከየውድቕ እውን ዘየሰክፍ ኣይኮነን። ሰለዚ ተግባር ህግደፍ ክሳብ ክንድዚ ረማሲ ካብ ኮነ፡ ንሕና ብኣንጻሩ ኣብ ምድሓን ህዝብን ሃገርን ግደና ከነበርክት ክንቅልጥፍ ግድን እዩ።
ኣብ ውሽጣዊ ዕማም ኮነ ግዳማዊ ኢድ ምትእትታዋት ብምሉእ ድሌት ናይቲ ጀማሪኡ ጥራይ ኣይውዳእን እዩ። በይንኻ ስለ ዝጀምርካዮ ከም ድላይካ ጌርካ ቆጸራ ሒዝካ በይንኻ ትውደኦን ትዝውሮን ኣይኮነን። እቶም ብሰንክኻ ተገዲዶም ነቲ መስርሕ ዝጽንበርዎ ወገናት’ውን ነናቶም ብጽሒት ስለ ዘለዎም፡ ኣብቲ ኣወዳድኣ’ውን ሰብ ብጽሒት እዮም። እዚ ኣብ ተመኩሮ ናይዚ ህያው ዘሎ ውግእ ትግራይን ኢድ ኣእታውነት ስርዓት ኤርትራን ብጋህዲ ዝረአ ዘሎ እዩ። ህግደፍ ድሕሪ ናጽነት ግዜ እንዳመረጸን ምኽንያታት እንዳመሃዘን ኣንጻር፡ ሱዳን፡ የመን፡ ጅቡቲ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ድማ ክልተ ግዜ ኢዱ ክስንዝር እንከሎ፡ ከምቲ ብድሌቱ ዝጀመሮ ብድሌቱ ከም ዝውደኦ ይመስሎ ከም ዝነበረ ካብቲ “ንሓንሳብ ከነሕጽሮ ኢና ንሓንሳብ ድማ ከነንወሖ ኢና” ዝብሎ ዝነበረ ፈኸራታቱ ክንርደኦ ዝጸናሕና እዩ። ብግብሪ ግና ከምቲ ስዉእ ስዩም ዑቕባሚካኤል ኣብ መበል 14 ዓመታዊ ፈስቲቫል ኤርትራ ኣብ ዘስመዖ ማሃሪ መደረ “ኮነ ኢልካ ብዝጽሕተር ጐንጽን ዝፍጠር ደጋዊ ጸላእን፡ ነቲ ስርዓት ኤርትራ ኣብ ምምሕዳራዊ ጉዳያት ዝበጽሖ ውድቀት ክትሰትሮ ዘይከኣል እዩ። ብመንገዲ ወራራውን ሽበራውን መጥቃዕትታት፡ ዶብ ሰገር ምዝመዛዊ ስርሒታትን ሕጊ ኣልቦ እቶትን ኣቢልካ ድማ ናይ ሓደ ፓርቲ ወይ መራሒ ዞባዊ ልዕልና ክረጋገጽ ዘበት እዩ።” ዝበሎ፡ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘየድመዐ ስርዓት፡ ኣብ ደገ እውን ከምቲ ዝተጸበዮ ኣይኮነሉን። ምኽንያቱ እቶም ንሱ ዘስተናዕቖም ዝነበረ ወገናት፡ ነናቶም ቀያሪ ግደ ስለ ዘርኣዩ። ንኣብነት “ጸወታ ወያነ ተወዲኡ” ዝበሎ ነቲ ሜዳ በይኑ ናብቲ ዝደልዮ ክዝውሮ ከም ዝኽእል ይመስሎ ከም ዝነበረ ዘመልክት እዩ። ኣብቲ ባይታ ከመይ ከም ዝኾነን ከምዘሎን ንህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ንህዝቢ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን እንታይ ጐቲቱ ከምጸኣሎም ከም ዝኽእል ብሩህ እዩ። መራሕቲ ኢትዮጵያኸ ተበላሒቶምዶ ህዝቦም ሃገሮምን የድሕኑ ወይ በቲ ህግደፍ ዝሃንደሶ መንገዲ ጥፍኣት ይጸድፉ ከኣ ኣብ ቅድሚኦም ዘሎ ሓደገኛ ፈተና እዩ።
ካብቲ ብቐጻሊ ብስርዓት ህግደፍ ክረአ ዝጸንሐ ተኹታዂ ተረኽቦታት፡ እቲ ውርደትን ክሳራን ኣብቲ ጉጅለ ጥራይ ኣይተደረተን። ኣብ ልዕሊቲ “ዝሓሸ መጻኢ” ሃንቀው እንዳበለ፡ ኣብ ኢዱ ዝነበረ ዝጠፍኦ ዘሎ ህዝብና’ውን ዝወርድ ዘሎ እዩ። እቲ ዝያዳ ዝመውት፡ ንብረቱ ዝዓኑ፡ ካብ መነባብሮኡ ዝመዛበል፡ ደቁ ዝጠፍኡን መጻኢኡ ዝጽልምትን ዘሎ ህዝቢ እዩ። ሓደ ውግእ መዓስ ይጅመር መዓስከ ይውዳእ ወሰንቱ ኩሎም እቶም ተሳተፍቱን እንተላይ እቶም ካብ ነናቶም ሕሳብን ረብሓን ነቒሎም፡ ነቶም ተሳተፍቲ ዘዕጥቑ፡ ዘስንቑን “ኣጆኻ ድፋእ” ዝብሉን ምዃኖም ተገንዚብና ኣለና። ኣብዚ እዋንዚ ምስ ዞባና ብዝተኣሳሰረ ንዕዘቦ ዘለና’ኳ፡ ኣብ ጐረቤትና ዝተኣጉደ ውግእ፡ በቲ ሓደ ጫፉ ክሳብ ወራር ሩሲያ ኣብ ልዕሊ ዩክረይን ሰራውሩ ዝዝርግሕ ዘሎ እዩ። በቲ ካልእ ገጹ ከኣ እቲ ንኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ዘራኽብ ኣል ፋሽቓ ፈኸም ዝብል ዘሎን ምስቲ ኣብ ትግራይ ዝጀመረ ውግእ ምትእስሳር ዘለዎ ውግእን ናይ ቀረባን ርሑቕን ዓንገልቱን ኣብ ግምት ዝኣቱ እዩ። እዚኣቶም ዋናታቶም ብዙሓት እምበር፡ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ህግደፍ ከድልዮ እንከሎ ዝኣትዎ፡ እንተዘየድልዮ ከኣ ሰተት ኢሉ ዝወጸሉ ዝነበረ፡ በይኑ ዘጥፈኦን ዝኣጉዶን ሓዊ ኣይኮነን። እዚ ከኣ ነቲ “ራህዋ ዝጽበ ዘሎ” ህዝብና ክሳብ ክንደይ መጻኢኡ ከም ዝሓላልኾ ብሩህ እዩ።
ኣብዚ ኩነታት ንሕና እቶም ንሕገመንግስታዊ ብዙሕነታዊ ስርዓት፡ ሰላምን ዲሞክራስን እንቃለስ ዘለና ኤርትራውያን ሓይልታት ለውጢ፡ በቲ ኣብ ኢድና ዘሎ ዓቕሚ፡ ኣብቲ ሜዳ ሰብ ዋኒን ኢና እሞ፡ ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ምድሓን ግደ ከም ዘለና ኣይንዘንግዕ። እጃምና ከነብርክት ክንበቅዕ ከኣ ኣጻብዕትና ናብ ስርዓት ኤርትራ ምቕሳር ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዛዕባ ሰልፊ፡ ውድብ፡ ማሕበርን ካልኦት ውዳበታትን፡ ብዓብይኡ ከኣ ኣድላይነት ተቐራሪብና ንቃለሰሉ ናይ ሓባር መድረኽ ክንሓስብ እንከለና፡ ነዚ ዝጽበየና ዘሎ ከቢድ ሓላፍነት ብምሉእ ልብና ኣብ ግምት ከነእትዎ ሎሚ’ውን ሓደራ።


text:
Svedala
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 1 2021
ጥቓ ማልመ ኤርፖርት ብምዃና፡ ካብ ኦረሱንድብሩን ብዙሕ ስለ ዘይትርሕቕ፡ ስቨዳላ ምስ በዓል ማልመን ሉንድን ብቕሩብ ሰዓታት እትራኸብ ስትራተጅያዊት ኮምዩን እያ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ22,080
ስፍሓት መሬት227 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Trelleborg 19 ኪሜ
- Malmö 23 ኪሜ
- Ystad 41 ኪሜ
ስእሊ: Johan Palmgren
ካብቲ ናይቲ ኮምዩን 20 000 ነባሮ፡ ኣስታት 10 000 ኣብ ስቨዳላ እዮም ዚቕመጡ። ብባቡር ምስ ደንማርክ ብምርኻባ ናይ ንእሽቶ ከተማ ረብሓታት ዘለዋ ዓባይ ከተማ እያ።
መንበሪ-ገዛ
እቲ ኮምዩን ኣብን ጥቓን ተፈጥሮ ገዛውቲ የቕርብ። እቲ ገዛውቲ፡ ቪላታትን ኣፕርትመንትን እዩ። እቲ ናይ ስቨዳላ ቤትጽሕፈት ክራይ ኣባይቲ ስቨዳሀም እዩ ዚብሃል።
ስእሊ: Johan Palmgren
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብቐዳምነት ታይላንድን ዓረብን። ብናይ ኣደ ቋንቋ ዚወሃብ ትምህርቲ በዘን ዚስዕባ ቋንቋታት ይካየድ፤ ታይላን፡ ዓረብ፡ ፓሽቶ፡ ፋርስን ሶማልን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ኣላ። እተፈለለየ ናይ ስፖርትን ባህልን ማሕበራትውን ኣለዋ።
ስእሊ: Jenny Brandt
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ከተማ ስቨዳላ፡ እተፈላለያ ዓይነት ድኳናት፡ ባንክታት፡ ፋርማሲ፡ ቤት ንባብን ሓደ ህቡብ ህዝባዊ መሐምበስን ወዘተ. ኣሎ። እቶም ዝዓበያ ግሮሰሪታት ካብ ማእከል ከተማ ብዙሕ ኣብ ዘይርሕቕ ቦታ ይርከባ።
ስእሊ: Anna Nordström
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ኣብይተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ናይ ምጽባይ ግዜ ሓጺር እዩ። ከምዚ ማለት ንውላድካ ቀልጢፍካ ቦታ ትረኽበሉ ማለት እዩ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ስቨድላን ባራን ክሎገሩፕን ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ኣብኡውን ናይ ኒልስ ፍረደሪክሶን ስልጠና ኣሎ። NFU ኣብ ስቨዳላ ይርከብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኮምቩክስን ኤስኤፍኢን ኣብ ኒልስ ፍረደሪክሶንን ስልጠና፡ ናይ ስቨዳላ NFU ኣሎ። ኣብ ማልመን ሉንድን ካልእ ስልጠናታት ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ስቨዳላ፡ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ኣደታት ክሊኒክ፡ ናይ ህጻናት ክሊኒክን ናይ ስኒ ሕክምናን ይርከብ። ኣብ ባራ፡ ማእከል ጥዕና ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ኣብ ማልመ እዩ ዚርከብ (ኣስታት 20 ኪሎመተር)።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ቋንቋ ሽወደን ዘይትዛረብን ዘይርደኣካን ምስ ዚኸውን ምስ ሰበስልጣን ብምስምማዕ ብቛንቋኻ ተርጓማይ ክትረክብ መሰል ኣሎካ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ስቨዳላ ናብ ማልመ፡ ይስታድ፡ ሉንድ፡ ትረለቦርይ ግሩም ናይ ባቡርን ኣውቶቡሳትን መራኸቢታት ኣሎ። ካብ ስቨዳላ ቀጥታ ናብ ኮፐንሃገን ኪኸድ ይከኣል።
ብሓመልማል ወሰናስኑ ዝተሸፈነ መንገዲ ብሽክለታ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ምስ ዓበይቲ ከተማታት ግሩም መጎዓዝያ ስለ ዘሎ፡ በጺሕካ እትመጸሉ ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣሎ።