text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 13.2017
ማቴ.11፡28-30
አቱም ኹሉኹም እትጽዕሩ ጾር ዝኸበደኩምን፥ ናባይ ንዑ፥ አነ ኸአ ከዕርፈኩም እየ። አነ ለዋህ እየ፥ ልበይውን ትሑት እዩ እሞ፥ አርዑተይ ጹሩ፥ ካባይውን ተምሃሩ፥ ንነፍስኹም ከአ ዕረፍቲ ኽትረኽቡ ኢኹም። ከመይ አርዑተይ ልዙብ ጾረይ ከአ ፈኹሽ እዩ። ማቴ.11፡28-30
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መደኃኒና ኢየሱስ ብክርስቶስ “አቱም ኹሉኹም እትጽዕሩ ጾር ዝኸበደኩምን፥ ናባይ ንዑ፥ አነ ኸአ ከዕርፈኩም እየ እናበለ አምላኽ ከም ሓደ እሙን ዓርኪ ንኹሎም እቶም ብዝተፈላለየ ናይዚ ዓለም ነገራት ዝደኸምና ናብኡ ይጽወዓና። ወዲ ሰብ በዚ ናይዚ ዓለም ነገራት ተዋሒጡ ላዕልን ታሕትን ክብል ከሎ፡ አብ ነገራት ሓጎስ ሰላም ክደልያ ከሎ፡ እቲ ልዑል አምላኽ ግና ናባይ ንዑ ይብለና አሎ። ምኽንያቱ አብኡ ሰላም አሎ፡ አብኡ ሓጎስ፡ ዕረፍቲ አሎ። ስለዚ ናብኡ ክንከይድ ይግበአና። ምኽንያቱ እቲ ሓቀኛ ዕርፍቲ ስጋና ኮነ መንፈስና አብ ካሊእ ክንረኸቦ አይንኽእልን ኢና። ሰላም ዝህበና፡ ጽምእና ዘርዊ ንሱ ጥራይ ኢዩ። “አነ ለዋህ እየ፥ ልበይውን ትሑት እዩ እሞ፥ አርዑተይ ጹሩ፥ ካባይውን ተምሃሩ” እናበለ ትሕትና አምላኽ ብምልባስ፡ መስቀልና ብምጻር ክንስዕቦ ይዕድመና። ብመንገዲ ትሕትና ንሕና ምስ እግዚአብሔር ብሓደ ንነብር። ሓቀኛ ሰላም ከአ ንረክብ። አብ ትሕትና ከአ መሰረት ቅድስናና ንሃንጽ።
ደጊምና አብዚ ግዜ ምጽአት እዚ ግዜ ጸሎትን ትጽቢትን፡ ከም ማሪያም ሕይወትና አብ ቃል አምላኽ ተመስሪቱ መስርዕ ሒዙ ክኸይድ፡ በዚ ከአ ልባትና ንኽርስቶስ ንጉስ ንኽቅበል፡ ድልው ንኽኸውን ብለዋሃትን ትሕትናን ከም ሓደ ሕጻን ኮይና አብ ቅድሚ ጎይታ ንቅረብ። ነዚ ከአ አምላኽ ይሓግዘና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋግቢር


c: text/html

text:
Monthly Archives
November 2020
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ሕዳር፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ብባህሊ፣ ሃይማኖትን ቋንቋን ዓቢይ ምትእስሳር ዘለወን ኢትዮጵያን ጅቡቲን ናብ ኢኮኖሚያዊ ውህደት ከዕብየኦ ከምዝግባእ ፕሬዚዳንት ፌዴሪኢ ሳህለወርቅ ዘውዴ ገሊፀን። ፕሬዚዳንት ሳህለወርቅ፥ ኣብ ብሄራዊ ቤት ምኅሪ ጅቡቲ ተረኺበን መደረ ኣስሚዐን።…
295 ዜጋታት ካብ ስዑድ ዓረብ ተመሊሶም
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ሕዳር፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)295 ኢትዮጵያውያን ዜጋታት ካብ ስዑድ ዓረብ ናበ ሃገሮም ከምዝተመለሱ ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣፍሊጡ። እቶም ናብ ሃገሮም ክምለሱ ዝኸኣሉ ዜጋታት፥ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ብምትሕብባር ከምዝኾነ ተገሊፁ፡፡ እቶም ካብ…
ኣብ ኣሚሶም ዝርከብ መበል 32 ሞተራይዝድ ሻለቃ ሰራዊት ምክልኻል ኣብ እዋናዊ ሃገራዊ ጉዳይ ኣድሂቡ ምዝታዩ ተገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ሕዳር፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኣሚሶም ዝርከብ መበል 32 ሞተራይዝድ ሻለቃ ሰራዊት ምክልኻል ኣብ እዋናዊ ሃገራዊ ጉዳይ ኣድሂቡ ምዝታዩ ተገሊፁ። ነቲ ዘተ ዝመርሑ ኣዛዚ ሴክተር ሰለስተ ብርጋዴር ጀነራል ዘውዱ ሰጥኣርጌ ከምዝገለፁዎ፥ ኣብዚ ዘሎ መራሒ ይኹን ተመራሒ ጉጅለ…
እናተኻየደ ምስ ዝርከብ ወፍሪ ተተሓሒዙ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይ ዘሃቡዎ ምላሽን መብርሂን፦
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ሕዳር፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ቅድሚ ክብል ኣዛዚ እዚ ሰሜን ዝነበሩ ጄነራል ድሪባ ምስ ኣመራርሓታት እቲ ጁንታ ምሳሕ ምስ በልዑ ንባዕሎም ስሒቶም ኣብ ሆስፒታል ከምዝርከቡ ገሊፆም። ኣባላት እቲ ጁንታ በቶም ኣዛዚ ዝተሸወሙ ኣይቅብለን ምባሎምን ንምክትል ኣዛዚ እዚ ሰሜን…
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይ ካብ ኣባላት ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ዝቐረቡሎም ሕቶታት ዝሃቡዎም መልሲታት
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ሕዳር፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ጉጅለ ህወሓት ቅድሚ፥ ቅድሚ ሓደን ክልተን ወርሒ ኣብ ዝነበረ እዋን ድሮ ለውጢ ንዓማውቲ እናተለዓሉ ዝነበሩ ሕቶታት ህዝቢ እቲ ጉጅለ ንህዝቢ ብበዝሒ ብምእሳርን ብምዕፋንን እቶም ሕቶታት ንምቕልባስ ይፍትን ከምዝነበረ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይ ኣሕመድ…
ጉጅለ ህወሓት ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ቀዳማይ ሚኒስትር ኮይኖም ኣብ ዝተሸሙሉ መዓልቲ ናይ ውልቀ ሓለውቶም ናብ ቢሮን መንበሪ ገዝኦምን ከየኣትዉ ይኽልክሉዎም…
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ሕዳር፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ካብ ኣባላት ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ዝተልዓሉሎም ሓቶታት መልሲ ይህቡ ኣለዉ። እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ዘሃቡዎ ምላሽ፥ ኣብ 2010 ዓ.ም ሓዱሽ ምምሕዳር ክህልዎም ኣብ ዝኽእሉ ሰባት ጉጅለ ህወሓት…
ሶማሊያ ኣብ ኬንያ ዝርከቡ ኣምባሳደራ ብምፅዋዕ ኣምባሳደር ኬንያ ኣብ ሶማሊያ ድማ ካብ ሞቃዲሾ ንኽወፅኡ ኣዚዛ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ሕዳር፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)መንግስቲ ሶማሊያ ኬንያ ኣብ ውሽጢ ጉዳየይ ኢድ ኣእቲያ ብዝብል ኣብ ናይ ናይሮቢ ዝርከቡ ኣምባሳደር መሓመድ ኣሕመድ ኑር ታርዛን ፃዊዓ። ብተመሳሳሊ ኣብ ሶማሊያ ዝርከቡ ኣምባሳደር ኬንያ ሉቃስ ቱምቦ መቃዲሾ ለቒቖም ንኽወፅኡ ኣተሓሳሲባ። ፌዴራል…
ኣብ ገዛ ብገበን ክሕደት ሃገር ዝተጠርጠሩ ጦር መኮንናት ብዝተገበረ ብርበራ ኣብ ኢድ ውልቀሰባት ክተሓዙ ዘይግበኦም መሳርሒታት ኲናት ተታሒዞም
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ሕዳር፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ገዛ ብገበን ክሕደት ሃገር ዝተጠርጠሩ ጦር መኮንናት ብዝተገበረ ብርበራ ኣብ ኢድ ውልቀሰባት ክተሓዙ ዘይግበኦም መሳርሒታት ኲናት ተታሒዞም። ከሓዲ ጉጅለ ህወሓት ከም ሃገር ናዕቢን ጎንፂን ንምብፃሕ ሓሲቦም ነዊሕ ዓማውቲ ብምድላው መጥቃዕቲ ምብፃሕ…
መንግስቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ደቡብ ሱዳን ኣፋኒዉ ዝብል ሓበሬታ ሓሶት ከምዝኾነ ተገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ሕዳር፣ 2013 (ኤፍ.ቢ.ሲ)መንግስቲ ፌዴሪኢ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ደቡብ ሱዳን ኣፋኒዉ ዝብል ሓበሬታ ሓሶት ከምዝኾነ መፃረዪ ሓበሬታ ኣዋጅ ህፁፅ እዋን ኣፍሊጡ። እቲ ሓበሬታ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ከምዝኾነ ዝገለፀ እቲ ኣዋጅ ህፁፅ እዋን፥ እቲ ናይ ሓሶት ፕሮፓጋንዳ…
ኣብ ኢትዮጵያ ተወሰኽቲ 604 ሰባት ብቫይረስኮሮና እንትተሓዙ 1 ሺሕን 65 ሰባት ድማ ካብቲ ቫይረስ ድሒኖም
ኣዲስ ኣበባ ፣ 21 ሕዳር ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ናይ ትማሊ ፀብፃብ 24 ሰዓታት ኣብ ልዕሊ 5 ሺሕን 466 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላብራቶሪ 604 ሰባት ቫይረስኮሮና ከምዝተረኸቦም ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ብሓፈሻ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ክሳብ ሕዚ በዝሒ እቲ ቫይረስ ዝተረኸቦም ሰባት 109…

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ንሰንበት ዕለት 21 ሓምለ ዝቀረበ ወንጌል ሉቃስ 10.38 ኮይኑ ኢየሱስ ኣብ ቤት ማርታን ማርያምን ዝገልጽ ማርታ ነቲ ዓቢ ጋሻ ንምቅባል ላዕልን ታሕትን ክትብል ማርያም ግን ኣብ እግሪ ኢየሱስ ኰፍ ኢላ ንኣኡ ትሰምዕ ነበረት እሞ ማርታ ሓገዝ ሓውታ ደልያ ‘ጐይታይ ኃውተይ በይነይ ከገልግል ክትኃድገንስ ኣይግድሰካንዶ! ክትሕግዘኒ ኣለዓዕላ’ በሎቶ ። ጐይታና ግን ከምዚ ቢሉ መለሸላ ‘ማርታ ማርታ ብብዙኅ ነገር ትጭነቕን ትኍአኽን ኣሎኺ። ግዳስ ሓንቲ ነገር እያ ኣድላዪት ማርያም ድማ እታ ዝበለጸት ክፍሊ መሪጻ ኣላ፡ ኣይክትውሰዳን ከኣ እያ’ ቢሉ መለሰላ ዝብል ነበረ።
ቅዱስነቶም ኩነታት ናይዘን ክልተ ኣሕዋት ኣስተንትኖን ሥራሕን ኢሎም ይመቅልዎ እሞ ጥበብ ልቢ ዝበሃል ነዚኤን ክልተ ብሓንሳብ ኣጣሚርካ ምጒዓዝ ምዃኑን ከምቲ ቅዱስ ሉቃስ ዘዘንትዎ ከኣ ማርያምን ማርታን ንኢየሱስ ዝገበራሉ ተቅባል ዝጻረር እኳ እንተመሰለ ኣብ ሕይወትና ክንክተሎ ዝግበኣና ኣየናይ ጐዳና ምዃኑ ይሕብሩና ኢሎም። በቲ ሓደ ወገን ነሕዋትና ክንፈቅርን ክነገልግሎምን ክንግደሰሎምን ከምዘሎና ዘመልክት ላዕልን ታሕትን ምባል ናይ ማርታ በቲ ካልእ ወገን ከም ናይ ማርያም ብልኻ ዝግበር ምቅባል ኣብ እግሪ ጐይታ ኰፍ ጽን ኢልካ ንኣኡ ምስማዕ እዩ። በዚ ክልተ ተግባራት እዚኤን ናይ ሰላምን ተስፋን ሃነጽቲ ክንከውን ንኽእል ኢሎም።
ንነገራት ብህድኣት ንክትፍጽም ቊሩብ ንበይንኻ ምስ ጐይታ ምዕላል የድሊ!
ማርያም ነቲ እትገብሮ ዝነበረት ገዲፋ ናይ ኢየሱስ ከይዳ ኣብ እግሩ ኰፍ ኢሉ ትሰምዕ ነበረት። ከምዛ ናይ ማርያም ነቲ እንገብሮ ዝነበርና ነገር ገዲፍና ንኣኡ ጽን ኢልና ብልብና ምስ ቀረብናዮ ደስ ዘብል ዘይሓሰናዮ ነገር የስምዓና። እቲ ኣንጻላልዩና ዝጸንሔ ደበንገረ ይለዓል ዘጠራጥረና ዝጸንሐ ነገራት ንሓቂ ቦታ ይሓድግ ፍርሂ ብቅሳነትን ህድኣትን ይትካእ ዘዕገርግሩና ዝጸሑ ነገራት በቦታኦም ይሕዙ። ጐይታ ናባና ክመጽእ እንከሎ ንጉዳያትና በቦታኦም የትሕዞም። በዚኸስ ይብሉ ቅዱስነቶም ላዕልን ታሕትን ኣብ እንብለሉ ዕለታዊ ጒዕዞ ሕይወትና ንገለ ቊሩብ ደቃይቅ ብሱቚታ ምስ ጐይታ ክነዕልል ምስ እንውስን ህድኣትን ቅሳነትን ንረክብ።
ኣብ ማሕበረ ኮማትና ጋሻ ናይ ምቅባል መንፈስ ይደንፍዕ!
ማርያም ኣብ እግሪ ኢየሱስ ኰይና ተሃኒና ክትሰምዖ ከላ እታ ንምቅባል ዓቢ ጋሻ ላዕልን ታሕትን ትብል ዝነበረት ማርታ ምስ ሓተቶ ኢየሱስ ዝሃባ መልሲ ምናልባ ንኣገልግሎት ዝኲንን ከይመስለና ምሉእ ብምሉእ ሕይወትና ብኣኡ ክውሰን ከምዘይብሉ ምዃኑ ከምዚ ክብሉ ይገልጹ።
ድሕሪ ኣስተምህሮ ጉባኤ መልአከ እግዚአብሔር ቅዱስነቶም ምስቶም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝነበሩ ምእመናንን ነጋድያንን ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ኣዕሪጎም ነቲ ምሉእ ዓለም ኣብዚ ቅንያት እዚ ዝዝርበሉ ዘሎ መበል ሓምሳ ዓመት ጉዕዞ ደቂ ሰባት ኣብ ወርሒ ዘኪሮም እዚ ፍጻሜ እዚ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ደቂሰባት ሰጊርና ዝበለጸ ፍትሕን መሰልን ብሩሕ መጻኢ ንወለዶታትን ክንቋምት ኣዘኻኺሮም።


text:
ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ትማሊ ሰኒ 19 መስከረም 2007 ዓ/ም ጠበንጃ ዝሓወሰ ንዝተፈጥረ ኣጋጣሚ ብቐሊሉ ከምዘይሪኦ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ገሊፁ።ምስ ኤምባሲ ኢትዮጵያን ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ደሕንነትን ይሰርሕ ከምዘሎ እውን ሓቢሩ’ሎ።ኣብ ኢትዮጵያ ይፍፀም ኣሎ ንዝበልዎ በደል ንምሕታት ናብ ኤምባሲ ስለዝኸድና እዩ ቶኽሲ ተኸፊቱና ይብሉ ካብ ኣተሓባበርቲ ሓደ።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ንወሃቢት ቃል እቲ ምንስቴር ጀን ሳኪ ብምጥቓስ ኣብዝለኣኾ መግለፂ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ምስ ኤምባሲ ኢትዮጵያን ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ቤት ፅሕፈት ደሕንነትን ይራኸብ ከምዘሎ ይገልፅ።ቀፃሊ ምፅራይ ግን ብናይ ዩናይትድ ስቴትስ ደሕንነት ከምዝካየድ ገሊፀን ኣለዋ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ኦጋዴንን ክልል ጋምቤላን ኢትዮጵያዊያን ስለዝተቐተሉ ሕቶታትና ንምቕራብ ናብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝኸድናሉ እዋን ቶኽሲ ተኸፊቱና ክብሉ ካብቶም ኣተሓባበርቲ ሓደ ዝኾኑ ኣቶ መኮነን ጌታቸው ገሊፆም። ብፍላይ ኣብ ኦጋዴን ናይ ዝተቐተሉ ሰባት ሬሳታት ምርኣዮም ዕረፍቲ ከምዝኸልኦም ይዛረቡ።
ኢትዮጵያዊያን ኣብ ጋምቤላ ይቕተሉ ምህላዎም ሓበሬታ ካበይ ከምዝረኸቡ ተሓቲኦም ኣቶ ጌታቸው መኢኢኣድ ዝተብሃለ ውድብ ብኣካል ኣብቲ ቦታ ከይዱ ዘረጋገፆ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ወይ ፌስቡክ ዝወፀ ከምዘንበቡን ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝርከብ ኢሳት ዝተብሃለ መራኸቢ ማዕኸን እውን ዕላዊ ከምዝገበሮን ሓቢሮም።
ነዚ ተፈፂሙ ዝበልዎ በደል ጥርዓን ንምቕራብ ናብ ኤምባሲ ከይድና ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ናብ ኤምባሲ ከይድና እንታይ እዩ ዝፍፀም ዘሎ ኢልና ሕቶና ንኣምባሳደር ንምቕራብ ኣብዝኸድናሉ እዋን ቶኽሲ እዩ ተኸፊቱልና’’ኢሎም።
ናይቲ ኤምባሲ ይኹን ናይቶም ኣምባሳደር ክብሪ ብዘይትንክፍ ሕቶታትኹም ኣይቕረብኩምን፣ኣብቲ ኤምባሲ ዝነበረ ሕጋዊ ባንዴራ ኢትዮጵያ ኣውሪድኩም ነቲ ናይ ቀደም ባንዴራ ሰቒልኩም ንዝብል ሕቶ እውን ኣቶ መኮነን ኢትዮጵያዊያን ዝሰማምዐሉ ባንዴራ እዩ ክብሉ መሊሶም።
ሕዚ ብዝበፅሐና ሓበሬታ ድማ ኣብ እምባሲ ኢትዮጵያ ጥይት ዝተኮሰ ሰብ ተኣሲሩ ንዝብል ፀብፃብ ‘’ኣይተኣሰረን፣ኣይተትሓዘን እውን’’ ክብል ቤት ፅሕፈት ደሕንነት ዩናይትድ ስቴትስ/ሰክሪት ሰርቪስ/ ገሊፁ።መሰኻኽር ናይቲ ኤምባሲ ሓላዊ ዝበልዎ ሰብ ተኣሲሩ ምስ ዝብል ፀብፃብ ዝጋጨ እዩ።ሰራሕተኛ እቲ ቤት ፅሕፈት ዝኾና ኒኮል ማይኖር ተወሳኺ ሓበሬታ ካብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ክመፅእ ኣለዎ ኢለን።
ብዛዕባ እዚ ካብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ሓበሬታ ንምርካብ ካብ ትማሊ ሰኒ ጀሚሩ ዝተገብረ ተደጋጋሚ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።


text:
ናይ ስጋዊ ርክብ መምሃሪ ኣቕሑ መብዝሕትኡ ግዜ ንኽተሓዙን ንከጽንዕሉን ዝተሰርሐ ኣቕሓ እዩ።
ዕላምኡ ድማ:
ኣዋልድ ኮና ኣወዳት ብዛዕባ ናይ ስጋዊ ርክቦም ናውቲ ክላለይዎን ክፈልጥዎን እዩ።
በዚ ኣገባብ ኣዋልድን ኣወዳትን ክፈልጥዎ ዘለዎም ነገራት:
ናይ ስጋዊ ርክብ ናውቲ ብኸመይ እዩ ዝሰርሕ?
ኩሎም ህጻናትን መናእሰያትን ሓበሬታ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክረኽቡ ኣገዳሲ እዩ።
ናይ ባዕሎም ኣካት እውን ክፈልጥዎ ኣለዎም።
ገለ ገለ ሰባት ነዚ ከምዚ ዓይነት መምሃሪ ክሕዙ የሕፍሮም ይኸውን።
ብዛዕባ ናይ ስጋዊ ርክብ ናውቲ ክዛረቡ ኣይለመዱን ይኾኑ።
ሓበሬታ ምቕሳም ግና ሓራም ወይ ሓጥያት ኣይኮነን።
ኣብ ዝኾነ ቅዱስ መጽሓፍ እውን:
ነዞም መምሃሪ ኣቕሑ ኣይትሓዙ ዝብል የለን።
ፍልጠት ብዛዕባ ኣካላትን ናይ ጾታ ናውትን ጥቕሙ:
ካብ ገለ ሕማማት ንኽትከላኸል ክጠቅም ይኽእል።
ደቀንስትዮ ብዘይ ድሌተን ንኸይጠንሳ ክጠቅም ይኽእል።
ካብ ጉጉይ ሓበሬታን ሓቅነት ዘይብሉ እምነትን ምቑጣብ ይጠቅም።
ንዝኾነት ጓል ኮነ ወዲ ብሓሶት ንኸይታለሉ ክጠቅም ይኽእል።


text:
ወፍሪ ባርነትዶ ወይስ ወፍሪ ሓርነት? – መልሲ ንኡስ ብጻየይ ኢሰያስ ኣስፈሃ።
ብመምህር ተስፉ ዘውደ።
መልሲ ክህበሉ ኣድላይ ኮይኑ ኣይተራእየንን። ብሓፈሽኡ ንኣንበብትን ተዓዘብትን እገድፎ። ኣብቲ ወፍሪ ባርነት ዝብል ጽሑፍ ናይ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም ዝቐዳሕክዎ የለን። መሰል ደራሳይ (copy right) ንመላእ ትሕዝቶ ናይ ደራሲ ደጊመ እንተ ዝጽሕፎ ኣበሃህለኻ ልክዕ ክኸውን ምኸኣለ። ይኹን እንበር ኣነ ባርነት ናይ መስፍናዊ ኣገላልጻ ባርያን ጭዋን ዝብል ናይ ትውልዲ ልዑልን ትሑትን ኣምር ዝያዳ የስምዕ። ብኣጋላልጻና ጭዋ ኮይኑ ጊላነት ግን ናብ ምምዝማዝ ገጻ ዝያዳ ተዘንብል። ሕጂ ኣብ ናይ ቃላት ኣተራጉማ እንተዘይ ነድህብ ዝሓሸ ነይሩ ይመስለኒ።
ብመምህር ተስፉ ዘውደ።
መልሲ ክህበሉ ኣድላይ ኮይኑ ኣይተራእየንን። ብሓፈሽኡ ንኣንበብትን ተዓዘብትን እገድፎ። ኣብቲ ወፍሪ ባርነት ዝብል ጽሑፍ ናይ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም ዝቐዳሕክዎ የለን። መሰል ደራሳይ (copy right) ንመላእ ትሕዝቶ ናይ ደራሲ ደጊመ እንተ ዝጽሕፎ ኣበሃህለኻ ልክዕ ክኸውን ምኸኣለ። ይኹን እንበር ኣነ ባርነት ናይ መስፍናዊ ኣገላልጻ ባርያን ጭዋን ዝብል ናይ ትውልዲ ልዑልን ትሑትን ኣምር ዝያዳ የስምዕ። ብኣጋላልጻና ጭዋ ኮይኑ ጊላነት ግን ናብ ምምዝማዝ ገጻ ዝያዳ ተዘንብል። ሕጂ ኣብ ናይ ቃላት ኣተራጉማ እንተዘይ ነድህብ ዝሓሸ ነይሩ ይመስለኒ።


text:
ብ በርሀ በራኺ፡
ኣንክል ቶም ዝበሃል ጸሊም ኣሜሪካዊ ብግዜ ባርነት በቶም ጸዓዱ ክፍቶ ኢሉ፥ ነቶም ጸለምቲ ኣሕዋቱ ናብቶም ጸዓዱ ቀሪቡ ብሕቡእ ዝሕሱ ዝነበረ ጸሊም’ዩ። ሎሚ ውን ኣብ መንጎና ቀንዲ’ኳ ድኣ ኣብ ሆላንድ ከም ኣንክል ቶም ኮይኖም ኣብ ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ቀሪቦም ኣንጻር ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ዝሕስዉ ሰባት ኣለዉና። ነቶም ንኤርትራ ካብ ናይ ደገ ተጻብኦ ዝከላኸሉላ ዘለዉ መራሕቲ፥ ካብ ሰላማዊ ሓገዝ ሓሊፍና ካልእ ብዓለም ዝተወገዘ ናይ ግብረ-ሸበራ ሓገዝ ኣይንገብርን ኢና። እዞም በዓል ኣንክል ቶም ግን፥ ቅድሚ ሎሚ ውን “እዞም ኣባላት ህግደፍ ንኤርትራውያን፥ “ሕብረት ኤውሮጳ ንኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ክመልስኣ ይደልያ ኣለዋ እሞ ንዑናይ ታቓውሞና ነስምዕ ኢሎሞ ኣገዲዶም ን ስትራስ ብሩኽ ወሲዶምሞም ክብሉ ጠቊሞም። “የማነ ገብርኣብ ንኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ስለ ዘየንብብኦ ብትግርኛ እንዳ ጸሓፈ ይጸርፈን” እንዳበሉ ድማ ጠቊሞም። Continue reading “ኣንክል ቶም”


text:
Radio Erena: 28 November 2014
ድምጺ ቴሌፎን…………
ሃለው!
ሃለው!
ስሙ ነጊሩ ቁጽሪ ሞባይል ቴሌፎነይ ካብ መን ከምዝረኸቦ ሓበረ።
“ሕራይ ጽቡቕ እንታይ ክተሓባበረካ?”
“ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ብዙሕ ዓመታት ዲኻ ሰሪሕካ?”
ንሕቶይ ብሕቶ’ዩ ተቐባቢልዎ።
ትሽዓተ ወይ 10 ዓመት ብዙሕ ዓመታት ዘብል እንተኾይኑ? ብዙሕ ዓመታት ሰሪሐ ኣለኹ ማለት’ዩ። ግደ ሓቂ ግና ቅድሚ’ዚ እዋን’ዚ ሓሲበሉ’ውን ኣይፍለጥን።
እወ ወይ ኣይፋል ቅድሚ ምባለይ ከኣ ዝሰራሕክሉ ብዝሒ ዓመታት ጥራይ ነጊረ፣ ስለምንታይ ይሓተኒ ምህላዉ ደጊመ ሕቶ ኣስዓብክሉ።
“ዓሊ ዓብዱ ትፈልጦ እንተኾንካ፣ ሓደ ሓደ ሕቶታት ኣሎኒ እሞ ክሓተካ?”
ወጻእተኛ’ዩ። ብቴሌፎን ብዝሰምዖ ዘለኹ ድምጺ ኸኣ ኣብ ክሊ ዕድመ 60ታት ዝርከብ ይመስል።
ኣባል ሚኒስትሪ ዜና ከም ምዃነይ መጠን ዓሊ ዓብዱ ከም ምክትል ሚኒስተር ኮይኑ ክሽየም፣ ኣብ እንዳ ጋዜጣ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ኣዳራሽ፣ ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ ዝጸውዖ ናይ ሃታ ሃታ ኣኼባ ከምዝተሓበረና እዝክር።
ሳሕቲ ብስራሕ ዘጋጥሙ ተረኽቦታት እንተዘይኮይኑ ዓሊ መን’ዩ ንዝብል ንምምላሽ ዘኽእል ኣፍልጦ ዘሎኒ ኣይኮንኩን። ካልኣይ ከኣ ምስ ስነ ሓሳብ ናይ ሰባት ደኣ’ምበር፣ ናይ ካልኦት ሰባት ሓሳባት ከገልግሉ ሑኽ ንዝብሉ ጭራቓት ፋዕራኦም’ውን የብለይን። ሽሕ’ኳ፣ ናይ በለጽ ኣካይድኦም ሓደገኛን ለኻኻምን ክኸውን ዝኽእል እንተኾነ።
ሕጂ እንሆ ሓደ ስሙን መንነቱን ዘይፈልጦ ወጻእተኛ ደዋላይ ብዛዕባ ብዙሕ ዘይፈልጦ ሰብ ክሓተኒ ግዜ ረኺቡ።
“ስለምንታይ ኢኻ ንዓሊ ክንድዚ ተገዲስካሉ?” ዝቀጸለ ሕቶይ ነበረ።
ኣባል ናይቲ ብኸቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝኽሰስ መንግስቲ ኤርትራ ከም ምንባሩ መጠን፣ ብገበን ዘኽስሶ በደል ፈጺሙ እንተኾነ መጽናዕቲ የካይዱ ምህላዎም ሓቢሩ ኸኣ፣ ብቀጥታ ምስ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ገበን ናብ ዝተኣሳሰሩ ሕቶታት ኣተወ።
ወርሒ መስከረም እንክዛዘም፣ ጸሓይ ኣብ ምህሳሳ ስለዝኾነት፣ ኣብ ደቡባዊ ከተማ ፓሪስ፣ ፕላስ ኮሉሽ ተባሂሉ ንዝኽሪ ፈረንሳዊ ሁመሪስት ኣብ ዝተጽዐ ቦታ ኣብ እትርከብ ለ’አርያል እትባህለት ቤት ሻሂ ኣብ ግዳም ኣብ ዝርከብ ወናብር ኣጣጢሐ ሓፊስ ቡን እናሰተኹ’የ። ጸሓይ ዕራርቦ’ውን የስተማቕራ ኣለኹ።
ፓሪሳውያን፣ ናይ መወዳእታ ምጥላቕ ጸሓይ፣ ከም ናይ መወዳእታ ሽግራ ዝምዑግ ዘሎ ውልፉ ኣትኻኻይ ንምስትምቃራ፣ ፈቀድኡ ተጸጡሖም ምርኣይ ልሙድ’ዩ። ዘፈስህ ትርኢት። ኣብዚ ፍሱህ ህሞት ከኣ’ዩ፣ ወጻእተኛ ደዋላይ ብዛዕባ ጭራቕ ምራቕ ክሓትት፣ ፍስሃ ነሲኡኒ ዘሎ።
ደዋላይ ድሕሪ ናይ ኣስታት ርብዒ ሰዓት ቀንጠ መንጢ መልስን ሕቶን እንደገና ካልእ መዓልቲ ክድውለለይ ምዃኑ ገሊጹ ተሰናቢቱ።
ስለምንታይ ክንድዚ ተገዲሱ ሕጂ’ውን ኣይበርሃለይን።
ሞባይል ቴሌፎነይ ንዝሃቦ ምስ ኤርትራ ቅርበት ዘለዎ ፈረንሳዊ ደዊለ ከረጋግጽ ብምሕሳብ ከኣ፣ ኣብ መዝገብ ቴሌፎነይ ንዘሎ ኣስማት ክፍትሽ ጀመርኩ።
ድምጺ ቴሌፎን………………….
ሃለው!
ሃለው!
ልሙድ ሰላምታ ድሕሪ ምልውዋጥ፣ ስም እቲ ኣቐዲሙ ደዊሉለይ ዝጸንሐ ሰብ ሓቢረ፣ ስለምንታይ ኣብ ዓሊ ዓብዱ ከምዝተገደሰ ምርግጋጽ ደለኹ።
“ዓሊ ዓብዱ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ጭንቀት’ዩ ዘሎ።” መልሲ ናይ ዝሓተትክዎ ነበረ።
እንጣጢዕ ንዘርእ ኣሎና።
ሰላም ዝናፈቐ ስደተኛ ደኣ’ምበር ሳይካይትሪስት ዘይምዃነይ እናፈለጠ ጭንቀት’ቲ ኣብ ብርኩ ዘስተንፍስ ጎበዝ ምዃኑ ዝውረየሉ ዓሊ ምንጋሩ ግር እናበለኒ።
“እሞ ጭንቀቱ እንተወጸሉ፣ ደጊፎም ዘየላህይዎ መታን ዘሎ ክመስሎ።” ሕጨጫ’ዩ።
ንሱ’ውን ኣይሰሓቶን።
ዕላልና ሻሂ ቡን ተቛዲስዎ ርግእ ዝበለ መታን ክኸውን ከኣ ብቆጸራ ተፈላሊና፣ ቴሌፎነይ ዓጽየ ኣብ ጁባይ ሰዃዕኩ።
ሕሳበይ ከፊለ፣ ዝተረፈኒ ስራሕ ንምጽፋፍ ኣብ ሰሜን ፓሪስ ናብ እትርከብ ቦታ ስርሐይ ኣምራሕኩ።
ኣእምሮይ ዝተፈራረቐ ስምዒታት ናይቲ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ዝነበርክዎ ኣስታት 10 ዓመታት ግዜ ቅጅል ቅጅል ክብሎ ጀሚሩ’ሎ።
ዜና ቀርኒ ኣፍሪቃ ናይ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን ሶማልን ጅቡትን ዝምልከት ዓሊ ከይርኣዮ ከይፍኖ ተባሂሉ ጽኑዕ ትእዛዝ ዝተዋህበሉ ሓደ ግዜ ዘኪረ።
ጀነራላት ኢትዮጵያ ብብልሽውና ተቖማጢዖም እትብል ዝተቓመመት ዜና፣ ሒዘሉ ብዝኸድኩ፣ ነገረ’ያ ኣጋጣሚ፣ ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሲቪል ተኸዲኑ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብሓንሳእ ጸንሑኒ። ቀዳም’ዩ ዝነበረ። ማዕጾ ኳሕኩሐ ብዝኣተኹ ጋሻ ከምዘለዎ ኣስተብሃልኩ’ሞ ማዕጾ ንዝባነይ ዓጽየ ንድሕሪ ክምለስ መረጽኩ። ክኣቱ ጸገም ከምዘየለ ስከዝሓበረኒ ግና፣ ክርእየን ሒዘሉ ዝመጻእኩ ዜና ኣረኪበ፣ ደው ኢለ ኣብ ምጽባይ ኣተኹ።
ዜና ብዓይኑ ሕልፍ ሕልፍ ድሕሪ ምባል፣ ኣብ ሓንቲ ካብተን ዜናታት ግና ቀይሕ ፒሮ ኣልዒሉ ክሕንጥጥ ጀሚሩ። ወዲኡ ብዘረከበኒ፣ ናብታ ብቀይሕ ዝሓንጠጣ ነጥቢ ኣተኩረ። ኣብ ርእሲ’ቲ ዝተቓመመ ዜና ጀነራላት ኢትዮጵያ፣
“እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ጀነራል ሳሞራ ዮኑስ ብሕማም ኤች ኣይቪ ኤይድስ ይሳቀ ምህላዉ ተፈሊጡ።” እትብል ሓንቲ ምሉእ ሓሳብ ጥራይ’ዩ ወሲኹ። ዓሊ ዓብዱ ኣብ ዜና ከም ድሕሪ ባይታ ዘቀመጦም ሓሳባት ወይ ከኣ ቃላት ምድግጋም ልሙድ ነበረ።
ዝተቓመመ ጥራይ ዘይኮነ ስነምግባር ዝጠሓሰ ዜና ተሰኪመ ሕርኽርኽ እናበለኒ፣ ንዝምልከቶም ዜና ድሉው ምህላዉ ሓቢረ ናብ ጎደና ሓርነት’የ ኣምሪሐ። ዋላ’ኳ ሓርነት ይስምዓኒ እንተዘይነበረ። ብድሕሪኡ ኣብ ዝነበራ መዓልታት ሰንበትን ሰኑይን፣ እታ ንሕማም ኢትዮጵያዊ ጀነራል ሳሞራ ዮኑስ እትጠቕስ ዝተለቀበት ምሉእ ሓሳባት፣ ደጊምና ከይንጥቐመላን፣ ብፍላይ ኣብ ጋዜጣ ከይትሕተምን ብጸሓፊት ዓሊ ዝነበረ ጓል ሜሪን መጠንቐቕታ ከምዝመጸ ሰሚዐ። ንኢትዮጵያውያን ጀነራል ከተጥቕዕ ዝተሓስበት ስነ ምግባር ዝጎደላ ዜና ንኤርትራውያን ጀነራላት ዶ ኾን ጎጥያ ትኸውን? መልሲ ዘይረኸብኩላ ናይታ ዕለት ፍጻሜ’ያ።
ከምዚታት ዝኣመሰለ ቀንጠመንጢ ኣዲኡ ትቑጸሮ።
ሕጂ ኸኣ እንሆ፣ “ዓሊ ተጨኒቑ ኣሎ’ሞ..” እትብል ዘይተመልአት ምሉእ ሓሳባት ንምምልኣ ንድሕሪ ሰለስተ ሰሙን ቆጸራ ሒዘልኩም ኣለኹ- ተቛጺርኩም ኣይበለና!
ዕለተ ቆጸራ…………………
ዘይተመልአ ምሉእ ሓሳብ ክምልኣለይ ዝተጸበኽዎ ፈረንሳዊ፣ ኣብ ሕምብርቲ ፓሪስ ሪፖብሊክ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ እትርከብ ገዳይም ጸጋማውያን ጸሓፍትን ፖለቲከኛታትን ፈረንሳ የዘውትርዋ ከምዝነበሩ ዝዝንተወላ ጥንታዊት ባር ላ ታምፕል ኮፍ ኢሉ ጸንሓኒ። ላ ታምፕል ቤት መቕድሰ ምዃኑ’ዩ። ብስም ቤት መቕደስ እትጽዋዕ ባር ስማን ታሪኻን ደኣ ዓቢ’ምበር ዝርአ ግሩም ትርኢትን ስፍሓትን የብላን።
ካብታ ባር ብዙሕ ከይርሓቕካ’ውን ኣብ ፈረንሳ ብጸጋማውያን ሰልፍታት ብፍላይ ሶሻሊስታውያን ብዙሕ ተነባብነት ዘለዋ፣ ሊበራስዮን ዝተባህለት ጋዜጣ እትሕተመሉ ቦታ ኣሎ። ኣንበብታ ‘ሊበ’ ኢሎም’ዮም ዘንቀባጥሩላ። ጋዜጣ ሊበ ኣብ ሰኑይ 3 መስከረም 2012 ሕታማ ክልተ ገጻት ዝሸፈነ ሰፊሕ ጸብጻብ ናይታ ኣብ ፓሪስ ዝተመስረትት ሬድዮ ኤረናን ኤርትራን ምስ ገዚፍ ስእሊ ክልተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ኣሰንያ ምቕራባ ኣይርስዖን።
ሪፖብሊክ፣ እቲ ቦታ ንባዕሉ’ውን ነታ ብተደጋጋሚ ሰውራታት እትሕመስ ዝነበረት ፈረንሳ ኣገዳሲ ታሪኽ ዝሓቖፈ ምዃኑ ፓሪስ ካብ ዝዓለባሉ ዕለት ክመሃር ክኢለ’የ።
ቁጽሪ ሞባልይ ቴሌፎነይ ንዘይፈልጦ ሰብ ምሃቡ ባህ ከምዘየበለኒ ግዲ ተዓዚቡ ደጋጊሙ ይቕሬታ ሓተተ። ወጻእተኛ ደዋላይ ንብዙሓት ኣባላት ሚኒስትሪ ሚኒስትሪ ዜና ነበር ብፍላይ ንዓሊ ዓብዱ ይፈልጥዎ’ዮም ወይ ቅርበት ኔርዎም ንዝበሎም ሰባት ደዊሉ ከምዘዘራረቦም’ውን ከዕልለኒ እንከሎ፣ ስለምንታይ ክሳብ ክንድዚ ኣገዳሲ ኮይኑ ንዝብል ሕቶይ ከስዕበሉ እናተሃንጠኹ’የ።
” ዓሊ ዓብዱ ኣብ ኣውስትራልያ ዑቕባ ድሕሪ ምሕታቱ፣ መንግስቲ ኣውስትራልያ ዑቕባ ስለዘይሃቦ ኣብ ጭንቀት’ዩ ዝርከብ።” መበገሲ ዕላሉ ክኸውን መሪጹ።
“ዝበዝሐ ሰብ ግና ኣብ ኣውስትራልያ ዑቅባ ከምዝተዋህቦ’ዩ ዝፈልጥ።” ካብ ፌስቡክ ንዝኣኻኸብክዎ ተራ ዕላላት’የ ከም መርትዖ ከቕርቦ ፈቲነ።
“ኣባል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝነበረሉ ዝኾነ ገበን ከምዘይፈጸመ መርትዖ ክሳብ ዝርከብ፣ ንዘቕረቦ ፖለቲካዊ ሕቶ ነጺግዎ’ዩ መንግስቲ ኣውስትራልያ። ዓሊ ኸኣ ጉዳዩ ደጊሙ ክርአ ናብ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቐሪቡ ኣሎ። ጠብቕኡ፣ ገበን ከምዘይፈጸመ ንምርግጋጽ ብመንገዲ ሓያሎ ሰባት ሓበሬታ ይእክብ ኣሎ።….” ብዙሕ ዘድልየንን ዘየድልየንን ሓበሬታ ከም ውርጪ ሓጋይ ዘረወለይ።
“ምክትል ሚኒስተር ዜና ነበረ ዓሊ ዓብዱ ኣብ ኣውስትራልያ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንኽወሃቦ፣ ክሳብ ንተቖጻጻሪ ጉጅለ ሓበሬታ ክህቦም’ሞ ኣምሳይኡ ከኣ፣ ዑቕባ ንኽረክብ ደገፍ ክጽሕፍሉ ምስ ሓደ ካብ ኣባላት ናይቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ጉጅለ ምስምምዑን፣ እቲ ዲነሽ ማህታኒ ዝተባህለ ኣባል ናይቲ ጉጅለ ኸኣ ብውልቁ ንምሕጋዙ ተበግሶ ምውሳዱን፣ ብሰንኩ’ውን ብልሽውና ፈጺምካ ተባሂሉ ስለዝተቃልዐ፣ ካብ መዝነቱ ምእላዩን ምስቲ ኣቐዲሙ ክካየድ ዝጸንሐ ምድውዋላት ምትሕሓዝ ክህልዎ ይክእል ዶ?” ምስ ነሰይ’የ።
ስለምንታይ ከ ክሳብ ክንድዚ ኣገዳሲ ኮይኑ፣ ብስቕታ እናሓሰብኩ።
ጋዜጠኛ ብምዃነይ ከይዘርዎ ግዲ ሰጊኡ ከኣ፣
“እዚ ዝነግረካ ሓበሬታ ብዝተኻእለ መጠን ንዓኻ ጥራይ ግበሮ።” ተላብዩኒ።
ሓበሬታ ምዕባጥ ንኤርትራውያን ጎዲኡና ደኣ’ምበር ጠቒሙና’ዩ ኢለ ዘይኣምን እኳ እንተኾንኩ፣ ድልየቱ ክሕሉ ኸኣ ሞያዊ ግዴታ ከምዘሎኒ ዘከርኩ። ንገለ ክፋል ናይቲ ዕላላት ክጥቐመሉ ምዃነይ ግና ኣይሓባእክሉን።
ብዘይንሕስያ ብሁልን ዘይብሁልን ዓዘፍዘፍ ዝበልና ሓያሎ ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ነበረ፣ ከይተናሳሕና ኣብ ደምበ ንጹሃን ተሓዊስና ኣሎና። ብፍላይ’ኳ እቶም ኣብ ናይ 2001 ፈታኒ መድረኽ፣ ምስ ምልኪ ከምዝወገኑ ብጽሑፋቶም ዘረጋገጹ፣ ይቕሬታ’ውን ከይሓተትሉ፣ ድሕሪ ስደቶም ካልኦት ጥራይ ኣብ ምውንጃል ዝተጸምዱ ኣይስኣኑን’ዮም። ዓሊ ዓብዱ’ውን ጸኒሑ ኣሰሮም ይስዕብ ይኸውን።
ዓሊ ዓብዱ ገበን ፈጺሙ ዶ ኣይፈጸመ? ንክኢላታት ሕጊ ይምልከት። ዑቕባ ይወሃቦ ዶ ኣይሃወሃቦ ኸኣ ንመንግስቲ ኣውስትራልያ። ክምልሶ ዝግባእ ሕቶታት ከምዘሎ ግና ዘግድሶም ወገን ኣለዉ።
+++++
ኣብ ካልኣይ ህንጻ ሚኒስትሪ ዜና፣ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ንኢድ የማን ኣብ ዘሎ ኮሪደር፣ ንውሽጢ ቅድሚ ምእታው ብቀዳምነት እትረኽቦ ቤት ጽሕፈት ፈነወ ሬድዮ ድምጺ ሓፋሽ ብቋንቋ ዓፈር’ዩ ዝነበረ። ጎኒ ቋንቋ ዓፈር፣ ተር ኢሉ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ኩናማ’ዩ። ፊቲ ንፊት ቤት ጽሕፈት ዓፈር፣ ቤት ጽሕፈት ዓረብ ክህሉ እንከሎ፣ ንቤት ጽሕፈት ኩናማ ፊቱ ዝርከብ ከኣ፣ እንዳ ህዝቢ እናተባህለ ዝጽዋዕ፣ ዝተጨቓጨቐ መናብርን ፋሕ ዝበለ ወረቓቕትን ዝነበሮ ቤት ጽሕፈት ድምጺ ሓፋሽ ቋንቋ ትግርኛ’ዩ።
ብጋሕማጥ ኣተሓሕዙ፣ እዚ ቤት ጽሕፈት እዚ ቀዳማይ ክስራዕ እንከሎ፣ ብጽሬቱን ጽፈቱን ንናይ ኩናማ ዝወዳደር ኣይነበርን። ኣብ መላእ ሚኒስትሪ ዜና ካብ ዘሎ ክፍልታት ከኣ ብጽሬቱን ግሩም ዕምባባታቱን ንቤት ጽሕፈት ተሓዚት መዝገብ ወይዘሮ ምልእተ ዝዳረግ ኣይርከብን።
ንድምጺ ሓፋሽ ቋንቋ ትግርኛ፣ እንዳ ህዝቢ ተባሂሉ ዝግለጽ ዝነበረ ጋሕማጥ ክፍሊ ካልኣይ ቤት ጽሕፈቱ ምዃኑ’ዩ።
ኣብ ካልኣይ ደርቢ ንየማን ኮሮደር ፊት ንፊት ኣብ ዝጥምት ክፍሊ፣ ኣብ መንበር ኮፍ ኢላ እትጸንሓካ ናይ መጀመርያ ኣባል ድምጺ ሓፋሽ ወይኒ ገረዝግሄር’ያ። ወይኒ ኣባል ጥራይ ዘይኮነት ሓላፊት ናይ ሬድዮ ድምጺ ሓፋሽ ቋንቋ ትግርኛ’ውን ‘ያ። ኣብ ውሽጢ’ቲ ክፍሊ ምስ ወይኒ ፊት ንፊት ዝጠማመታ ክልተ መናብር ኣለዋ። ንኢድ ጸጋም እትርከብ መንበር ናይ ሰለሙን ኣበራ ክትከውን እንከላ ጎኑ ንኢድ የማን እትርከብ መንብር ከኣ፣ ብዙሕ ደኣ ኣይተቀመጥክዋን እምበር ንዓያ’ያ ተዋሂባ።
ጎና ነዛ ንዓይ ዝተዋህበት መንበር ከኣ ፈለማ ብግያውነት ካብ ህግደፍ ንዝመጸ ሃይለ ቢዘን፣ ድሒሩ ንኣዳላዊት መደብ ህጻናት ንዝነበረት ትዕግስቲ ፍስሃየ፣ ድሒሩ ኸኣ ንኣዳላዊ መደብ ስነጥበብ ኣማኑኤል ኣጅሬ ተዋሂባ ምንባራ እዝክር።
ኣብ ክፍሊ ህዝቢ፣ ኩሉቲ ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ዝነበረ ኣባል፣ ደበሳይ ወልዱ፣ ጴጥሮስ መንግስ፣ ሳሙኤል ኣዶናይ፣ ገብረመስቀል ገረዝግሄር፣ ድሒራ ኣባል ሬድዮ ኤረና ዝነበረት ዮርዳኖስ መንግስቱ፣ ኣብሳራ ተወልደ፣ ኤፍሬም ግደ፣ ተስፋልደት መብራህቱ፣ መንገሻ ሃብተ፣ ቴድሮስ ማርቖስን ካልኦትን ምንባሮም ኣይርስዖምን።
እዚ ክፍሊ’ዚ ዋላ’ኳ ጋሕማጥ እንተነበረ ካብቲ ዝነበርክዎ ክፍሊ ዝያዳ ማሕበራዊ ህወይት ከምዝነበሮ እርድኣኒ።
ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ ድምጺ ሓድሽ ቋንቋ ትግርኛ ሓንቲ ኮምፑተር ጥራይ ስለዝነበረት፣ እቲ ዝበዝሐ ነዛ ኮምፑተር ዝጥቐመላ ዝነበረ ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ’ዩ።
ነታ ኮምፑተር ንምቁጽጻራ መታን ክጥዕም ተባሂሉ፣ ሓላፊት ናይቲ ክፍሊ ወይኒ ገረዝግሔር ኣብ ዘላቶ ክፍሊ’ያ ትርከብ።
ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ፣ ብብዝሒ ይጥቐመላ ኣሎ ተባሂሉ ኣብ ኣኼባ ዝተነቕፈሉ ግዜ’ውን ኔሩ’ዩ። ኣባላት ናይቲ ክፍሊ፣ ኣብ ኮምፑተር ዝነበሮም ኣፍልጦ ድሩት እኳ እንተኾነ፣ እቲ ጠንቒ ቴድሮስ ማርቆስ ዕድል ከሊኡና ዝብል ነበረ። ቴድሮስ ማርቆስ ኣብ ኤርትራ ናይ መጀመርያ ዓይነ-ስውር ጋዜጠኛ’ዩ።
ካብ ድምጺ ሓፋሽ ናብ ሬድዮ ዛራ ኣብ ዝቀየርክሉ፣ ብቀጥታ ወይ ላይቭ ቶክሾው ካብ ዝዓደምክዎም ናይ መጀመርያ ኣጋይሸይ ምንባሩ እዝክር። ምስ ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ ዘካየድክዎ ቶክሾው፣ ብዙሓት ተኸታተልቲ ምርካቡ ብቀጥታ ይድወል ካብ ዝነበረ ቴሌፎናት ክንግንዘብ ክኢልና ኢና።
ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቆስ፣ ኣብ ድምጺ ሓፋሽ መደባት ከቕርብ እንከሎ፣ ብትሕዝቶን ኣቐራረባን ዘለዎ ምዕሩግ ድምጽን ዓይነ ስውር ምዃኑ ዝፈልጥ ዳርጋ ኣይነበረን። ናብ ዝበዝሐ ሰማዒ ከቃልዖ እንከለኹ፣ ብሓበንን ኩርዓትን’ዩ።
ቴዲ ከም መብዛሕቶም ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ዶብ ሰጊሩ ኣብ ኢትዮጵያ ዑቕባ ድሕሪ ምሕታቱ ደሃዩ ረኺበ ኔረ። ኣብዚ እዋን’ዚ’ውን ካብ ሞያ ጋዜጠኝነት ከምዘይርሓቐ ሰሚዐሉ ኣለኹ። ቴድ ፍቓደኛ እንተደኣ ኮይኑ ድሕሪ ናይ 10 ዓመታት ናይ ቶክሾው ርክብና፣ ደጊመ ናብ ሰማዕቲ ከቕርቦ ምደለኹ። ሓያሎ መጻሕፍቲ ዘንበበ፣ ካብ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ብዲግሪ ዝተመረቀ ምኩር ጋዜጠኛ ቴድሮስ ማርቖስ ኣብ ህወይት ካብ ዝገጠሙኒ ሓያላት ሰባት ሓደ’ዩ።
ዝበዝሐ ቤት ጽሕፈት ናይ ትሽዓተ ቋንቋታት ድምጺ ሓፋሽ ዝርከበሉ ቦታ፣ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ናይ ካልኣይ ህንጻ ሚኒስትሪ ዜና ብምዃኑ፣ ኣብቲ ኮሪደር ኣብ ዘሎ ሓደ መስኮት ንፍርቂ ሰዓት ደው ክብል ዝኸኣለ ሰብ ዝተፈላለየ ገጸ ባህርያትን ተሞክሮታትን ናይ ምርካብ ዕድል ኣለዎ።
ምስ ኣባላት ናይቶም ብሄራት እናበልና እንገልጾም ጋዜጠኛታት ብዝተኻእለ መጠን ግዜ ከሕልፍ ኣዝዩ ካብ ዝምስጠኒ’ዩ። ዋላ’ኳ ገሊኦም ሓደገኛታት ክኾኑ እንተኸኣሉ።
ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ንሓደ ኣባል ሓደገኛ ዝገብሮ፣ ወረ ናይ ምብጽጻሕ ርቀቱ’ዩ።
ብዘይካ ቋንቋታት ትግርኛ፣ ትግረን ዓረብን ካልኦት ቋንቋታት ርኡይ ዋሕዲ ዓቕሚ ሰብ ኔርወን። ብቋንቋ ብዳዌት እትፍኑ ሬድዮ ሕዳርብ እታ ኣውራ ዝተጠቕዐት’ያ። ዒሳ ዝተባህለ መምህር ሓባቢሎም ስለዘምጽእዎ ትንፋስ ዘሪኣ ኔራ።
ዒሳ ብዘይካ ቋንቋ ኣዲኡ ብዳዌት፣ ትግርኛ፣ ዓረብን ትገረን’ውን ዝመልኽ ናይ ቋንቋ በዓል ጸጋ’ዩ።
32 ሰባት ዝቐተለ ፍጻሜ ኣልማማ ግፋ ዓዲ ኣቤቶ ካብ ሞት ንስክላ ኣምሊጡ ሱዳን ከምዝኣተወ ብያሁ መሰንጀር ከዕልለኒ እንከሎ ድራማ ብዝመስል መልክዕ’ዩ።
ገበን ፈጺሙ ዶ ኣይፈጸመን? ኣብ ኣውስትራልያ ዑቕባ ይወሃቦ ዶ ኣይወሃቦ? ብቀንጠ መንጢ ዛዕባ ኣልዒልናዮ ዘሎና ዓሊ ዓብዱ፣ ኣብቲ እዋን’ቲ ብዛዕባ’ዚ ናይ ዓዲ ኣቤቶ ፍጻሜ ዝሃቦ ምላሽ ዒሳ ከምዘይሰምዖ ኣዕሊሉኒ’ዩ።
ዒሳ ሓባቢሎም ደኣ ኣምጺኦም’ምበር ብቀደሙ’ውን ልቡን ቀልቡን ዘንበረሉ ሞያን ቦታን ሲ ኔርዎ’ዩ።
ዓፈር ብተዛማዲ ዝሓሸ ዓቕሚ ሰብ ክርከቦ ይኽእል’ዩ ዝብል እምነት ናይ ክፍሊ ሬድዮ እኳ እንተነበረ፣ ናይዚ ክፍሊ’ዚ ጸገም ንሓድሕዶም ዘይቃደው፣ ክሳብ ኣብ ውሽጢ ክፍሊ ብዝረኸብዎ ዝተሃራረሙ ኣባላት ኔሮሞ’ዮም። ሓላፊት ናይቲ ክፍሊ ገዲም ተጋዳሊት ሳዕድያ’ውን፣ ብቴስታን ብጉስጢ ንምጥምጣም ሰናፍ ከምዘይነበረት ዘይርስዖ’ዩ።
ኣብ ክፍሊ ሬድዮ ብድሲፕሊንን ጽፈት ኣተሓሕዛ ቤት ጽሕፈትን ከም ኩናማ ኣይነበረን።
ሙሳ ሲላ፣ ማርታ፣ ሳንቲና፣ ቱራ ኩባባ፣ ኣጎስቲኖ፣ ራሄልን ኣሰናይን ኣብቲ እዋን’ቲ ዝነበሩ ጋዜጠኛታት ኩናማ’ዮም። ጽሙእ ነብሲ ዝነበሮ ተጋዳላይ ጀብሃ ሙሳ ሲላ ሓላፊ ናይታ ኣሃዱ’ዩ። ሙሳ ሲላ ኣብ ጀብሃ ሓላፊ ናይ ገበን መርመራ ኮይኑ ብዙሕ ግፍዕታት ዘውረደሎም ናይ ጀብሃ ተጋደልቲ ከዕልሉ ሰሚዐ ኣለኹ።
ቱራ ኩባባ ጭርቓን ዋዛን ቀልድን መለለይኡ’ዩ። ጸያፍ ትግርኛ ተሓዊስዎ ኸኣ ኣፍ ዝኸፍት ዘሎ ምቁር ህጻን የምስሎ።
ሓደ ንግሆ’ዩ። ሙሳ ሲላ ኣባላት ጸጥታ ቃኘው ካብ ዝነበረ መንበሪ ገዝኡ ወሲዶሞ ተባሂሉ። ጽንሕ ኢሉ ኸኣ ቱራ ኩባባ ስዒቡ ተወርዩ።
ቱራ ኩባባ ብኣባላት ጸጥታ ክውሰድ እንከሎ ሰብ ርእይዎ ስለዝተባህለ ከምዝተኣስረ ዳርጋ ብወግዒ’ዩ ተነጊሩ። ስለምንታይ ግና ዝሓትት የለ ዝምልስ።
ሙሳ ሲላ ካብ ቤት ማእሰርቲ ቀልጢፉ ከምዝወጸን ብድሕሪኡ ብስራሕ ምኽንያት ናብ ካልእ ከምዝተቐየረን ካልእ እዋን ከኣ፣ ሕርሻ ይሕሸኒ ኢሉ ናብ ዓዱ ወሪዱ ዝብሉ ወረታት ተነዝሑ።
ራሄል ንዝተባህለት መምህር ነበር፣ ብግዝያውነት ናብቲ ክፍሊ ዘምጽእ ኣሃዱ ኩናማ፣ ንምኩር ጋዜጠኛን ሓላፍን ናይታ ኣሃዱ፣ ሕርሻ ስለዝመረጸ ናብ ከባቢ ቶሎጎምጃ ወሪዱ ምባል ዘእመን ኣይነበረን። ራሄል’ውን እንተኾነት፣ ነቲ ብግዝያውነት ዝተጸንበረቶ ሞያ ጋዜጠኝነት ራሕሪሓ ናብ ምምህርንኣ ክትመልስ ኣብ ኣኼባ ብወግዒ’ያ ሓቲታ። መልሲ ስለዝሰኣነትሉ ኸኣ ሓደ ረፋድ፣ ኣብ ዕዳጋ ሓሙስ ኣውቶቡስ ተሰቒላ ከባቢ ቢንቢና ተራእያ ኢሎማ።
ሙሳ ሲላን ቱራ ኩባባን ናበይ ኣበሉ? ስለምንታይ ተኣስሩ?
ሰብን ዑንቒን ብሓደ ዓይኒ ዝርኣይሉ ሕማቕ እዋን።
ዑንቂ ዝያዳ ሰብ ፈርዩ ዝርኣየሉ እዋን’ውን ኣሎ ኣብዛ ናይ ሎሚ ኤርትራ።
ካብ ኤርትራ ቅድሚ ምውጽአይ ኣብ ዝነበራ ሒደት መዓልታት፣ ክልተ ዝወጹ እሱራት ምርካበይ ተስፋ ነበረ። ክልተ ወጺኦም 20 እንዶሞ ዝኣውትዉ ኮይኖም።
ቱራ ኩባባ፣ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ኣብ ዘሎ እንዳሻሂ’የ ከም ወዝቢ ረኺበዮ። ጸምልዩን ደኺሙን’ዩ ዝነበረ። ጭርቓናቱን ዋዛታቱን ግና ከም ቀደሞም።
ካልኣይ ካብ ቤት ማእሰርቲ ምውጽኡ ዘረጋገጽኩ ከኣ ዳኒኤል ክብሮም ዝተባህለ ኣባል ሬድዮ ኦሮሞ’ዩ። ዳኒኤል ምስ ኣሕመድ ባህጃ ዝተባህለ ጋዜጠኛ ናይ ዓረብ ናብ ኢትዮጵያ ክሰግሩ’ዮም ተታሒዞም። ኣሕመድ ባህጃ ኪድ ገዛኻ ተባሂሉ ብኡ ንብኡ ክፋኑ እንከሎ፣ ዳኒኤል ከኣ ንሓያሎ ዓመታት ተኣሲሩ። ብዛዕባ’ዚ ፍጻሜ ኣብ ሚኒስትሪ ዜናን ካልእ ኣጋጣሚታትን ብዙሕ ዝተዘርበ እኳ እንተኾነ፣ ሓቁ ሓደ እዋን ክንጽበ ኢና።
ኩሉ ነገረ ኣብ ዝምስጠረላ ኤርትራ፣ ሰሚዐ ኣለኹ እናተባሃለ ዝሕለፍ ጉዳያት ብዙሕ’ዩ።
ኣብ ክፍሊ ቋንቋታት ዓረብን ትግረን፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ መንጎ ገዳይም ተጋደልትን ናይ ተስዓን፣ ናይ ጀብሃን ሻዕብያን፣ ተጋደልትን ሃገራዊ ኣገልግሎትን ካልእ ጉዳያትን ዘሎ ሕድሕዳዊ ዘይምትእምማን ኣባላት፣ ብዙሕ ተንኮላት ከምዝእለም’ዩ ዝዝረበሉ። ሓደ ነቲ ሓደ ኣሕሊፉ ክህብ ንቡር ተርእዮ ናይቲ ገዛ’ዩ።
ኣብ ድምጺ ሓፋሽ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኤሪ-ቲቪ’ውን ተመሳሳሊ’ዩ።
ኣብ ክፍሊ ቴሌቪዥን፣ እንዳዓረብን እንዳ እንግሊዝን ‘መውዓሊ ህጻናት’ እናበሉ ዝገልጽዎ ጋዜጠኛታት ሚኒስትሪ ዜና ብዙሓት ነበሩ። ናብዘን ኣህዱታት ዝምደቡ ጋዜጠኛታት ብዕድመ ንኢሶም ዘይኮነ፣ በተሓሳስባ ምስ ቆልዑ ይምደቡ ስለዝነበሩ’ዮም ዝኾኑ። ደሓር ከኣ ብሰበይ ሰብካ፣ ብፈለጥካኒ ፈለጥኩኻ ምትእኽካብ ዝርኣየለን’የን ዝነበራ። እዚ ማለት ግና ዓንተራት ጋዜጠኛታት ኣይነበርወንን ማለት ኣይኮነን።
ሚኒስትሪ ዜና፣ እንዳ ህዝብን መውዓሊ ህጻናትን ዝኣመሰለ መማቕርቲ ዝሓቖፈ ዓለም’ዩ። መሳጢ ዓለም። መዘክረይ ክፈታትሽ እንከለኹ፣ ኣብ እንዳዜና ዘይተነግረ እምበር ዘይተገብረ የለን ዘብለኒ ፍጻሜታት’የ ዝረኽበሉ። ገሊኦም ዘሕዝኑ፣ ገሊኦም ዘቃልዱ፣ ገሊኦም ዘብክዩ ገሊኦም ካዕካዕ ዘብሉ ፍጻሜታት መሊኦሞ’ዮም። ዋላ’ኳ እቲ ዝበዝሐ ዘሕዝን እንተኾነ።
ኣሕመድ ሲኤንኤንን ሳዕድያ ኣሕመድን ክልተ ኣባላት ናይ እንዳ ዓረብ ኤሪ-ቲቪ’ዮም።
ኣሕመድ ብእንዳዜን ዝተቐድሐ ናይ ቪድዮ ደኩመንት ሸጥካ ዝብል ወረ ተነዚሕሉ ካብ ዝእሰር 15 ዓመቱ ተቓሪቡ ኣሎ።
ሳዕድያ ኣሕመድ’ውን ናይ የመን ዘርኢ ስለዝነበራ፣ ምስ ኤምባሲ የመን ቅርበት ኔርዋ’ዮም ሓበሬታ ኣበጻጺሓ ክትከውን ትኽእል’ያ ብዝብል ጥርጣረ ኣብ ካርሸልን ሓዝሓዝን ንሓያሎ ዓመታት ተኣሲራ። ሳዕድያ ዝወጸትሉ ዕለት ምስ ድምጻዊት ሄልን ጳውሎስ ግሩም ትርኢት ዘለዎ ሕቋፍ ዕንባባ ተሓንጊጥና፣ እንቋዕ መዋጽኦ ፈጠረልኪ ንምባል ናብ ገዝኣ በጺሕና ኢና። ኣብዚ እዋን’ዚ በዓልቲ ሓዳር ሳዕድያ ኣብ የመን ምህላዋ ኣረጋጊጸ ኣለኹ።
ሚኒስትሪ ዜና እንዳዓረብ ክልዓል እንከሎ፣ ስሞም ማዕረ ስም እቲ ኣሃዱ ዝጥቐሱ ውሑዳት’ውን ኣለዉ። ሓደ ካብኣቶም ከኣ ሳልሕ ጀዛይሪ’ዩ።
ቀዳማይ ደርቢ ናይ ህንጻ ቁጽሪ ክልተ፣ ጥዑም ሽታ እንተሸቲቱ፣ ሳልሕ ጀዛይሪ ሓሊፉ ኣሎ ማለት’ዩ። ሽጋራ ክስሕብ ንሓሙሽተ ደቓይቕ ኣብ ሓንቲ ካብተን መሳኹቲ ደው እንተ’ሉ፣ እቲ ብትምባኾን ቺካታትን ጋዕዝዩ ዝርአ ኮሪደረ ድምጺ ሓፋሽ ጥዑም ሽታ’ዩ ዝዝርኦ።
ሓደ ክልተ ዕላላት ተለዋዊጥና ኣሎና። ብልክዕ ዘዕለልናዮ ነጥቢ ሕጂ ኣይዝክሮን። ኣብ ዓረባዊ ስነጽሑፍ ልዑል ዝምባሌ’ዩ ኔርዎ። ሽጋራ ንምስሓብ ኣብ ሓንቲ ካብ መሳኹቲ ደው እንተ’ሉ ምስኡ ትሓልፍ ግዜ መኽሰብ’ያ። ዝበዝሐ ዕላላቱ ዓረባዊ ፍልስፍናን ስነ ጽሑፍን ስለዝኾነ።
ኣብ ኤርትራ ምስ ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታት ስሙ ክጥቐስ ዘይምስማዕ፣ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራ ተዘርዩ ዘሎ ሓበሬታ ጎደሎ ምዃኑ’ዩ ዘረጋግጽ።
+++++
ደቡባዊ ክፋል ፓሪስ ኣብ ዝርከብ ፕላስ ኮሉሽ ዝበዝሐ ዘዘውትሮ ቦታ’ዩ።
ብዛዕባ ሳልሕ ጀዛይሪ ዕሙቕ ዝበለ ኣፍልጦ ከምዘለዎ ዝፈልጥኩ ኤርትራዊ፣ ገለ ክሓናጥጥ ስለዝሓሰብኩ፣ ሓበሬታ ክምግበኒ ኣብ ሓንቲ ካብተን ኣብዚ ቦታ’ዚ ዝርከባ ኣብያተ መስተ ቡን ክጋብዞ ወሲነ።
ፈትሒ ዖስማን’ዩ ዝብሃል። ቅድሚ ናጽነት ኣባል ማሕበር መንእሰያት ህዝባዊ ግንባር ዝነበረ ፈትሒ ካብ ኩዌት ትምህርቲ ዛዚሙ ናብ ኤርትራ ድሕሪ ምእታዉ፣ ፈለማ ኣብ ጋዜጣ ኣልሓዲሳ ድሒሩ ከኣ ኣብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ መወዳእታ’ውን ኣብ ፓኪስታንን ስዑዲ ዓረብን ብተኸታታሊ ዲፕሎማሰኛ መንግስቲ ኤርትራ ዝነበር’ዩ።
“መርሓብ…ኬፍ ኣልሓል…ኣህለን ዎ ሳህለን…።” ምስ ፈትሒ ዝተለዋወጥኩወን ናይ ሰለምታ ሓረጋት’የን።
ቋንቋ ዓርብ እንዶ የብለይን። ሕሉበይ ንጹፈይ’ውን እዘን ዝለገስኩወን ናይ ሰላምታ ሓረጋት’የን።
‘ዛብጥ’ ሓላፊ ንምባል ኤርትራውያን ኣብ ሱዳን ዝጥቐሙላ ቃል ምዃና’ውን ቅድሚኣ ኣብ ዝነበረት ዕለት ክምሃር ምኽኣለይ ዓረብኛ ዝመልኽ ዘለኹ ኮይኑ ይስምዓኒ ኣሎ።
ፈትሒ ካብ ብትግርኛ ዝያዳ ብዓረብኛ ሓሳቡ ይገልጽ። ነዚ ሕጂ ቡን ጋቢዘሉ ዘለኹ ሓበሬታ ንምርካብ ግና ትግርኝኡ ካብ መጠን ንላዕሊ እኹል’ዩ።
ብቋንቋ ዓረብ ክላገጽ ዝገብሮ ፈተነታት የስሕቆ’ዩ።
“መዓስ ኢኹም ትፋለጡ ምስ ጀዛይሪ?” እቲ ዝተረፈ ዛንታ ባዕሉ ክምልኦ’ዩ ካብ ዝብል እምነት ዘንቀልክዋ ናይ መበገሲ ሕቶ’ያ።
“ጀዛይሪ ኣብ ኣልሓዲሳ እንከሎ ኢና ንፋለጥ። ጽቡቕ ስለዝተቐራረብና ኸኣ ብዛዕባኡን ብዛዕባ ስድርኡን ክፈልጥ ክኢለ።” ሰንደልደል ብዝበለ ግን ከኣ ዘይወድቕ ትግርኛ።
“ተጋዳላይ ሻዕብያ ድዩ ወይ ተጋዳላይ ጀብሃ?” ዝኣዘዝኩዋ ቡን ዓቐነይ ሽኮር እናሕቐቕኩላ።
ናይ ሻዕብያ ዶ ናይ ጀብሃ ዝብል ሕቶታት ኣብ እንዳዜና ከም ንቡር ዝተወስደ ሕቶ ስለዝነበረ’የ ሕንኽ ከይበልኩ ከልዕሎ ዝኸኣልኩ።
ሳልሕ እድሪስ ስዒድ ኣብ ፖርት ሱዳን ዝዓበየን ዝተማህረን’ዩ።
ኣብ 1970ታት ሃዋጺ ንፋስ ገድሊ ንህዝቢ ኤርትራ ሃለዋቱ ኣጥፊኢሉ ስለዝነበረ፣ ሳልሕ’ውን ከም መዛንኡ ኣባል ማሕበር መንእሰያት ናይታ ሽዑ ዓቢ ዝና ዝነበራ ጀብሃ ኮነ።
ኣዳላዊ ጋዜጣ ጽጌናይ ዝነበረን ድሕሪ 2001 ደሃዩ ዘይተፈልጠን ዮሱፍ መሓመድ’ውን ዓሊ ኣብ ፖርት ሱዳን ምስኡ ካብ ዝነበሩ ሓደ’ዩ።
ሳልሕ ሓደ ካብቶም ንማሕበር መንእሰያት ጀብሃ ፖርት ሱዳን ወኪሉ ኣብ 1977 ኣብ ኣቑርደት ዝተኻየደ ጉባኤ ዝተሳተፈ ምንባሩ፣ ዝና ጀብሃ ብዓይኒ ሳልሕ ጀዛይሪ ከመይ ክኸውን ከምዝኽእል ኣብ ናይ ግምት ህውተታ ኣተኹ።
ሱዳን ዝነበሩ መንእሰያት ጀብሃ ይኹኑ ሻዕብያ ትምህርቶም ንምቕጻል ናብ ሃገራት ዓረብ ክውሕዙ ብብዝሒ ዝርኣየሉ ኣብ ዝነበረ 1980ታት፣ ሳልሕ’ውን ናብ ኣልጀርያ’ዩ ኣቢሉ።
ነገረ ኣጋጣሚ፣ ደጋፊ ጀብሃ ዓባይ ሳልሕ ናብ ኣልጀዝርያ ኣብ ዘምርሓሉ፣ ሓደ ካብ መራሕቲ ዋህዮታት ሻዕብያ ናይዝጊ ክፍሉ ኸኣ ናብ ኣልጀርያ ተላእከ።
ጉዕዞ ብባቡር፣-ካብ ናቕፋ ክሳብ ፓሪስ (http://radioerena.wpengine.com/zena/natl/1008) ኣብ ዝብል ጽሑፈይ ንኣመሪካዊ ጋዜጠኛ ዳን ኮነል ኣብ 1977 ናብ ገድሊ ዝተቐበለን ኣብ 2002 ከኣ ዝሰጎጎን ናይዝጊ ክፍሉ ምዃኑ ነገረ ኣጋጣሚ ኣስፊረ ኔረ’የ። እንሆ ሕጂ ከኣ ነገረ ኣጋጣሚ፣ ኣብ 1980ታት ኣብ ኣልጀርያ ብወዝቢ ዝተራኸቡ ናይዝግን ሳልሕን፣ ኣሳርን ተኣሳርን ኮይኖም እንደገና ኣብ 2002 ኣብ ፎርቶ እንዳዜና ተራኸቡ።
ሳልሕ፣ ብጋዜጠኝነት ቀዳማይ ዲግሪ ሒዙ ካብ ኣልጀርያ ብዝተመልሰ ናብ ህዝባዊ ግንባር ከምዝተጸንበረ’ዩ ፈትሒ ዘውግዓሉ። ዋላ’ኳ ስለምንታይ ድሕሪ ናይ ኣልጀርያ ትምህርቱ ካብ ጀብሃ ናብ ሻዕብያ ከምዝዘበለ ዘእምን መረዳእታ ከቕርበለይ እንተዘይክኣለ።
ነገረ ሳጓ እቶም ካብ ሃገራት ዓረብ ዝመጹ ተጋደልቲ፣ መብዛሕቶም በቲ ዝመጽሉ ዓዲ ስለዝወሃቦም፣ ንሳልሕ’ውን ካብ ኣልጀዝርያ ስለዝመጸ ሳልሕ ኣልጀዛይሪ ለገበቶ። ሊብያ እንተዝነብር ምናልባት ሳልሕ ኣልሊቢ ምተባህለ ኔሩ’ዩ። ንነገሩ ካብ ሊብያ ዝመጸ ኣሊቢ እናተባህለ ዝጽዋዕ ኣባል ዜና’ውን ኔሩ’ዩ።
ብዛዕባ ዝምድና ኤርትራን እስራኤል ከምኡ ኸኣ ዝምድና ኤርትራን ከም ዒራቕን ሶርያን ዝኣመሰላ ሃገራት ዓረብን ብዝርድኦ መንገዲ ምክታዕ ዝፈቱ ስለዝነበረ፣ እዚ ንሓያሎ ካድራት ህግደፍ ደሰ የብሎም ከምዘይነበረ ኣብ ሃማመተኤ ንዝተኻየደ ሓደ ኣኼባ ከም ኣብነት እናጠቐሰ፣ ጀዛይሪ ኣብ ፍልስፍናን ስነጽሑፍን ዓረብ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ፖለቲካ ዓረብ’ውን ምሱጥ ምንባሩ ብዝርዝር ገለጸለይ- ፈትሒ።
ዕላል ፈትሒ ተመስጦን ምድፍናቕን እናተፈራረቖ መጺኡ።
ዘውሕዘለይ ዘሎ ሓበሬታ ምጥርናፉን ምስርዑን ከየሸግረኒ ካብ ምሕሳብ፣ ኣብ ኣእምሮይ ዝተረፋ ሕቶታት ቅድሚ ምፍሳሰ፣ ኣብታ ብዙሕ ሕማቕን ጽቡቕ ሰኒዳ እትርከብ ናይ መዓልታዊ መዘክረይ ብስቕታ እጽሕፍ ኣለኹ። ፈትሒ’ውን ምስማዕን ምጽሓፍን ኣብ ሓደ እዋን ከወሃህድ ዘይምኽኣለይ ተረዲኡ’ዩ ዝኸውን፣ ሰጊደሉ ካብ ዘለኹ ባይታ ወረቀት ክሳብ ዝቐንዕ ብስቕታ ተዓዘበኒ።
ጀዛይሪ ካብታ ኣብ ቃኘው እትርከብ ብዚንጎን ኮምፔሳቶን ዝተረቓቐዐት መንበሪ ገዝኡ ናብ ሚኒስትሪ ዜና እናምርሐ እንከሎ፣ ኣብ መንገዲ ብኸተርዎ ጨወይቲ ኣባላት ስለያ ብኡ ኣቢሉ ከምዝጠፍአ ዘይፈልጥ ኣባል ዜና ኣይነበረን።
ናጻ ቀረጽ ዘእተዋ፣ ጻዕዳ ኮረላ ዝዓይነታ መኪናኡ ብዶሮና ተጎቢኣ ቅድሚታን ድሕሪታን ባይታ ንምስዓም ተቓሪቡ ኣብ ኣፍደገ ሚኒስትሪ ዜና ሓያሎ ዓመታት ከምዝጸንሐት ዝዝክርዎ ኣይሰኣኑን’ዮም። ሕማቕ ኣሎ ጽቡቕ ንታሪኽ ክኸውን ይኽእል ካብ ዝብል ሓሳብ ቁጽሪ ሰሌዳ መኪና ጀዛይሪ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝገደፍክዎ መዘክረይ ምስናዳ ኣይርስዖን።
“ጀዛይሪ ስለምንታይ’ዩ ተኣሲሩ?” ቀጥታዊ ሕቶ።
“ወላሂ እዛ ሕቶ’ዚኣ ምናልባት ዓሊ ዓብዱ’ዩ ክምልሳ ዝኽእል ዝኸውን። ናይዝጊ ከይንብል ከኣ ብስጋን መንፈስን ሞይቱ’ዩ።” መታእታእ ከይበለ ዝፈነዋ ሓሳባት’ያ።
‘ብስጋን ብመንፈስን ሞይቱ’ዩ’ እትብል ፍልስፍና ክጥቐም ምምራጹ ኣድነቕዎ።
ብስጋ እንተዘይኮይኑ ብነፍስን መንፈስን ህይወት ዘለዎ ተጋዳላይ ምህላዉን ዘይምህላዉን ኣሰላሰልኩ።
ጀዛይሪ ድሕሪ ስምምዕ ኣልጀርስ ኢትዮ-ኤርትራ፣ ኣብ ብቕዓት መሪሕነት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዘተኮረ ዝርርባት ኣካይዱ ተባሂሉ ከምዝተኣስረ’ውን ይውረ’ዩ። እታ ኩሉ ኣባል ዜና ኣርጊጹ ዝፈለጣ ሓቂ ግና ንስራሕ ኢሉ ካብ ገዛ ምስ ወጸ፣ ኣብ መንገዲ ተጨውዩ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ደሃይ ዘይምህላዉ’ዩ።
ጀዛይሪ ምጥፍኡ፣ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ ናይ ካልኣይ ህንጻ ዝርከብ ኮሪደር ድምጺ ሓፋሽ ጥዑም ሽታ ሓሪምዎ’ዩ። በንጻሩ እኳ ደኣ ዕለታዊ ዝኽሕን ቂምን ጽልእን ክዕብልኾ ተራእዩ።
ደሃይ’ዮም ዘይፍለጡ እሱራት ክንደይ’ዮም? ነፍሲ ወከፈ ስድራ ስም ደሃይ ዘጥፍአ ኣባላ ብወግዒ ኣብ እትነግረሉ እዋን ጥራይ’ዩ ክፍለጥ።
ብማሕበር መንእሰያትን ተማህሮን ኤርትራ ካብ ሱዳን ተቖጺሩ ድራማ ክምህር ዝመጸ ሱዳናዊ ዝተኣስረሉ ዕለት ኔሩ’ዩ። ብስለያን ምስፍሕፋሕ ጀሃድን ተጠርጢሮም ኣብ ኤርትራ ዝተኣስሩ ሱዳናውያን ብዙሓት’ዮም። እዚ ሱዳናዊ’ዚ ግና ሃይማኖትካ ካብ እስልምና ናብ ባሃይ ቀይርካ ተባሂሉ ከምዝተኣስረ’ዩ ዝጥርጠር። እዚ ሱዳናዊ’ዚ መእሰሪኡ ከይተነግሮ ክልተ ዓመት ኣብ ካርሸሊ ድሕሪ ምጽናሕ ምስተለቀ ፈትሒ ብኣካል ከምዝረኸቦ ኣረጋገጸለይ። ሓደ ካልእ ዘረጋገጾ ነገረ እንተኔሩ ኸኣ ከኣ ንኽልተ ዓመት ኣብ ዝተኣስረሉ ቦታ ሳልሕ ጀዛይሪ’ውን ንበይኑ ኣብ ሸላ ተቐይዱ ምንባሩ’ዩ። ካብዚኣ ዝሓለፈት ንሃለዋት ወይ ደሃይ ሳልሕ ጀዛይሪ እትእንፍት ሓበሬታ ዛጊት የላን።
በዓልቲ ቤቱ ተጋዳልቲ ከድጃ ደሃይ ናይቲ ንስራሕ ኢላ ዘፋነወቶ በዓል ቤታ ካብ ዘይረኸበት፣ ከም ኩለን ሰብኡተን ደሃይ ዘጥፍኡ ኣንስቲ ኤርትራ ‘ሓንቲ መዓልቲ’ እናበለት ካብ ምጽባይ ዝሓልፍ ካልእ ኣማራጺ የብላን።
ዑርዋ፣ ኣቡኡ ጀዛይሪ ካብ ጎደና ተዘሪዑ ክጠፍእ እንከሎ ወዲ 10 ዓመት’ዩ ኔሩ። ሕጂ ወዲ 22 ዓመት መንእሰይ።
“ደሃይ ጓሉ ጠፊኡዎ ኣሎ’ሞ ንሓግዞ።” ተባሂሉ እንተስ ናይ ሓቒ እንተስ ናይ ኣምሰሉ ምስ ዓሊ ዓብዱ ዝተደናገጹ ኣብ ፌስቡክ ርእየ ኣለኹ። ዓሊ ዓብዱ ጓለይ ደሃያ ጠፊኡ ኣሎ ኣሞ ሓግዝኑ ክብል ግና ካብ ልሳኑ ኣይሰማዕኩን።
እኳ ደኣ በንጻሩ፣
“ደሃይ ኣቦይ ትፈልጦ እንተለካ ዓሊ ዓብዱ ተዛረብ።” ኢሉ’ዩ ዝሓትት ዘሎ ዑርዋ።
“ኣብ ካምቻ፣ መልጎም እትኣትወላ ነዃል ብትግርኛ እንታይ ትብሃል?” ሕንቕልሕንቒሊተይ’ያ ንግዱሳት ስነ ቋንቋ ትግርኛ።
ብቋንቋ ዓረብ ዑርዋ ከምእትብሃል ካብ ፈትሒ ተማሂረ ኣለኹ።
እዛ መልጎም ከተእቱን ከተውጽእን ዝተሰርሐት ነዃል፣ ኣገዳስነታ ዕዙዝ ምዃኑ ንምስትብሃል፣ ካምችኦም ተመዛቢሉ ዝተለጉመ ሰባት ተዓዘቡ። ወይ ከኣ ሞላጉሙ ዝተበጣጠሰ ካምቻ ወዲኹም ሸናዕ በሉ።
“ሳልሕ ጀዛይሪ እሞ ንወዱ ሲ መልጎም ዝኣትወሉ ነዃል ኢሉ’ዩ ኣውጽኢሉ?” ብትርጉም ዑርዋ እናተገረምኩ’የ።
ምድርታት ዓረብን ፋርስን ብፍልስፍናን ስነ ጽሑፍን ብፍላይ ብግጥሚ ግኑን ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ’ዩ ዘለዎ። እቶም ምስዚ ዓውዲ’ዚ ሌላ ዘለኩም ድሮ ዑማር ኻያም- ሩብዓያት፣ ኻሊል ጂብራን- እቲ ነቢ….ወዘተ ክትዝርዝሩ ጀሚርኩም ትኾኑ ኢኹም።
ደሃዩ ካብ ዝጠፍእ 12 ዓመቱ ኣቑጺሩ ዘሎ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ሳልሕ ጀዛይሪ ግና ኣብ ምድሪ ዓረብ ዝድነቐሉ መብዛሕትና ስሙ’ውን ሰሚዕናዮ ዘይንፈልጥ ካልእ ገጣማይ ኣሎ።
ዑርዋ ኢብኒ ኣል ወርድ።
ቅድሚ ምምጻእ እስልምና ኣብ ምድሪ ዓረብ፣ ዝተንጠልጠሉ ግጥምታት ወይ ሙዓላቓት ተባሂሎም ዝንበቡ ግጥምታት ካብ ዘፍረዩ ዓረባውያን ገጠምቲ ሓደ’ዩ።
ዑርዋ ሳልሕ ጀዛይሪ ኸኣ ኣብ ኤርትራ ናይ ዝተንጠልጠለ ሃለዋት ኣቡኡ ክፈልጥ ይሓትት ኣሎ።
ሳልሕ ጀዛይሪ ኣበይ ኣሎ?
ኣማኑኤል ግርማይ
(ዕባይ ኣኽርያ ካብ ጀርመን)
21 ሕዳር 2014
ፓሪስ


text:
ዊንተር ኦሎምፒክስ፡ ኣብ ውድድር ፒዮንግቻንግ 2018 ዝሳተፋ ሃገራት አፍሪቃ እንመን እየን?
ካብ ሎሚ መዓልቲ ዓርቢ ጀሚሩ ኣብ ደቡብ ኮርያ ከተማ ዮንግቻንግ ኣብ ዝካየድ ውድደር ዊንተር ኦሎምፒክ 8 ሃገራት ኣፍሪካ ክወዳደራ እየን።
ኣፍሪቃ ምስቲ መልከዓ ምድራዊ አቀማመጣኣ ተኣሳሲሩ፥ ሙቐት ዝበዝሓ ብምዃና ከም ምንሽርታት (ሸታሕታሕ) በረድ ንዝኣመሰሉ ስፖርትታት 'ዊንተር' ዝኸውን ኩነታት ኣየር የብላን።
ይኹን'ምበር፥ እዚ ከምዘሎ ኾይኑ ኣብዚ ውድድር ዊንተር ኦሎምፒክስ 8 ሃገራት ኣፍሪቃ ማለት'ውን ኤርትራ፥ ናይጀርያ፥ጋና፥ ኬንያ፥ ማዳጋስካር፥ ደቡብ ኣፍሪካ፥ ሞሮኮነን ቶጎን ብተወዳደርተን ክውከላ እየን።
ኣብ ታሪክ ብፍላይ ኤርትራን ናይጀርያን ንመጀመርያ ጊዜ'የን ክሳተፋ።
ብዛዕባ እቶም ኣብዚ ውድድር ዝሳተፉ ኣፍሪቃውያን ኣትሌታት ዘዳለናዮ ውልቀ ታሪኾም እነሆ!
-
ኣክዋሲ ፍሪምፖንግ
- ዕድመ: 31
- ሃገር: ጋና
- ስፖርት: ስከለተን
ጥረ ሓቂ፡ ኣክዋሲ ፍሪምፖንግ ፌደሬሽን ጸወታ ስከለተን ሃገረ ጋና ኣጣይሹ።
ፍሪምፖንግ ፈለማ ተጸዋታይ ስፕሪነተር እኳ እንተነበረ ብሰንኪ ዘጋጠሞ ኣካላዊ መጉዳእቲ ግን ካሊእ ዓይነት ስፖርት ከዘውትር ተገዲዱ’ዩ።ንፉዕ ተነሓናሓይ ስፖርተኛ ንምዃን ካብ ኣርባዕተ ክሳብ ሽዱሽተ ዓመታት ይወስድ። ምኽንያቱ እቲ ስፖርት ቅልጡፍ ስለዝኾነ ሓንጎል ደቂ ሰባት ብቐሊሉ ንኸጽንዕዎ ይኸብዶም’ዩ
-
ሳብሬና ሲማደር
- ዕድመ: 19
- ሃገር: ኬንያ
- ስፖርት: ምንሽርታት ጎቦ-በረድ
ጥረ ሓቂ፡ ሲማደር ኣብ ሰለስተ ዓመት ዕድሜኣ ምስ ስድርኣ ናብ ኦስትርያ ኣምሪሓ። ንኬንያ ኣብ ውድድር ኦሎምፒክ ሸታሕታሕ በረድ እንትትውክል ድማ ፈላመይቲ ይገብራ።
ኣብ 2013 ንፍዕቲ ተወዳዳሪት ሸታሕታሕ በረድ ንምዃን በቒዓ። ኣብ 2016 እውን ንኬንያ ወኪላ ኖርወይ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ኦሎምፒክ ዊንተር ተሳቲፋ ነይራ።ውድድር ሸታሕታሕ በረድ ክትሰርሕ እንከለኻ ዝስመዓካ ስምዒት ዳርጋ ጽላለ እዩ። ምትሃታዊ ሓይሊ ክደፍኣካ እንከሎ ሓንጎልካ ነጻ እዩ ዝኸውን። በቃ ዓለምካ ኢኻ እትርኢ
-
ማይሊታና ክለርክ
- ዕድመ: 16
- ሃገር: ማዳጋስካር
- ስፖርት: ምንሽርታት ጎቦ-በረድ
መይሊታና ክለርክ ስፖርት ሸታሕታሕ በረድ ዝተመህረት ጓል 3 ዓመት ዕሸል እንከላ ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ 2017 ወርሒ ሕዳር 16 ዓመታ ዝደፈነት መይሊታና ኣብቲ ዝካየድ ውድድር ኦሎምፒክ ዊንተር እታ ብዕድመ ዝነኣሰት ተወዳዳሪት ይገብራ።
-
ሳሚር ኣዚማኒ
- ዕድመ: 40
- ሃገር: ሞሮኮ
- ስፖርት: ጉያ-በረኻ ምንሽርታት በረድ
ሳሚር ኣዚማኒ ቅድሚ ናብ ጉያ -በረኻ ሸታሕታሕ ምእታዉ ስፖርታዊ ምንሽርታት ጎቦ-በረድ’ዩ ነይሩ።
-
ኣዳም ላምሃመዲ
- ዕድመ: 22
- ሃገር: ሞሮኮ
- ስፖርት: ምንሽርታት ጎቦ-በረድ
ትውልደ ሞሮኮ ከናዳዊ ኣዳም ላምሃማዲ ብ2012 ኦስትርያ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ኦሎምፒክ ዊንተር ሜዳልያ ወርቂ ዝረኸበ ፈላማይ ኣፍሪቃዊ ንምዃን ዝበቕዐ ስፖርታዊ’ዩ።
-
ሞርያም ሰዩን ኣዲጉን
- ዕድመ: 31
- ሃገር: ናጀርያ
- ስፖርት: ቦብስለይ
ሰዩን ኣዲጉን መስራቲ ፈላመይቲ ጋንታ ጸወታ ቦብሰለይ ናጀርያ’ያ። ቀንዲ መራሒት ናይታ ጋንታ ድማ እያ።
ብ2012 ኣብ ለንደን ተኻይዱ ኣብ ዝነበረ ውድድር ኦሎምፒክ ዊንተር ተሳቲፋ ነይራ።ኣብ ታሪኻ፥ ናጀርያ ኣብዚ ውድድር እዚ ዝተሳተፈ ስፖርታዊ ስለዘይነበራ ሎሚ ናይጀርያውያን ተሳታፋይ ምርካቦም ሕጉሳት እዮም
-
ኣኩማ ኦሜጎ
- ዕድመ: 25
- ሃገር: ናጀርያ
- ስፖርት: ቦብስለይ
ኣኩማ ፈላመይቲ ጓል ኣነስተይቲ ተጸዋቲት ጋንታ ቦብሰለይ ናጀርያ እያ።
ሰራሕተኛ ምቑጻር ጥዕና ኮይና’ውን ሰሪሓ።
-
ንጎዚ ኦንዉምሬ
- ዕድመ: 26
- ሃገር: ናጀርያ
- ስፖርት: ቦብስለይ
ንጎዚ ኦንዉምሬ ናይ መሰናኽል ጎያዪት ኣትሌት እንትኸውን ብ2015 አቆፃፀዕራ ፈረንጂ ዝተኻየደ መላእ ፀዋታት ኣፍሪቃ ናይጀርያ ወኪላ ተሳቲፋ።
-
ሲሚደለ ኣዲግቦ
- ዕድመ: 36
- ሃገር: ናጀርያ
- ስፖርት: ስከለተን
ሲሚደለ ኣዴግቦ ሃገሩ ን ተኸታታሊ 9 ዓመታት ካብ ውድድራት ኦሎምፒክ ድሕሪ ምቁራጻ ተቐዳዳማይ ስከለተን ክኸውን ዝወሰነ።
ኣዴግቦ ፈላማይ በዚ ዓይነት ስፖርት ኣብ ውድድር ኦሎምፒክ ዝወዳደር ናጀርያዊ እዩ።
-
ኩኖር ዊልሰን
- ዕድመ: 21
- ሃገር: ደቡብ ኣፍሪቃ
- ስፖርት: ምንሽርታት ጎቦ-በረድ
ኮኖር ዊልሰን ሓኪም እንስሳ ንኽትከውን ኢላ ኣብ ኣሜሪካ ዩኒቨርስቲ ቨርሞንት ትምህርታ ተኸታቲላ።
-
ማቲለድ ኣሚቪ ፔቲጂን
- ዕድመ: 23
- ሃገር: ቶጎ
- ስፖርት: ጉያ-በረኻ ምንሽርታት በረድ
ማቲለድ ኣሚቪ ፔቲጂን ንትውልዲ ዓዳ ቶጎ ወኪላ ቅድሚ ምጽዋታ ኣባል ጋንታ ምንሽርታት ጉያ-በረኻ ፈረንሳይ እያ ነይራ።
-
አለሽያ ኣፊ ዲፖሊ
- ዕድመ: 22
- ሃገር: ቶጎ
- ስፖርት: ምንሽርታት ጎቦ-በረድ
ዋላ’ኳ ዝኾነ ይኹን ስጋዊ ዝምድና ኣይሃልያ ፥ ትውልደ ጣልያናዊ ኣለሽያ ኣፊ ዲፖል እዛ ምዕራባዊ ኣፍሪካ ወኪላ ክትወዳደር መሪፃ።
ነምጀመርያ ጊዜ ከም ኣውሮጳ ኣቆፃፅራ ብ2014 ብናይ ቶጎ ባንዴራ እያ ተወዳዲራ።
-
ሻነን ኦግባኒ ኣበዳ
- ዕድመ: 21
- ሃገር: ኤርትራ
- ስፖርት: ምንሽርታት ጎቦ-በረድ
ኣበዳ ኣብ ካናዳ ዝዓበየ እንትኸውን ኣብ በረድ ተጻዋታይ ኩዕሶ (ሆኪ ስኬተር) ክኸውን’ዩ ባህጊ ዝነበሮ። ወለዱ ግና ናይ በረድ ምንሽርታት ስፖርታዊ ክኸውን’ዮም ዝደልይዎ ነይሮም።
ንሱ ኣብ ውድድር ዊንተር ኦለምፒክ ዝሳተፍ ፈላማይ ኤርትራዊ ስፖርታዊ እዩ።ንኸምዚ ኸማይ ዝኣመሰለ ኤርትራዊ ሸታሕታሕ (ምንሽርታት) በረድ ልሙድ ከምዘይኮነ ይርደኣኒ’ዩ። እንተኾነ ግና ኤርትራውያን ሃርበኛታት’ዮም። ሓደ ሰብ ንኤርትራ ወኪሉ ክወዳደር ክርእዩ እንከለዉ ሕጉስ’ዮም ዝብሉ
ሰኣላይ:
Matthias Hangst/Getty Images, Dimitar Dilkoff/AFP/Getty Images, Francois Xavier Marit/AFP/Getty Images, Shaun Botterill/Getty Images, Christophe Pallot/Agence Zoom/Getty Images, Alexander Hassenstein/Getty Images, ALEXANDER KLEIN/AFP/Getty Images, Dean Mouhtaropoulos/Getty Images, Courtney Hoffos


text:
ሓይልታት ድልውነት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝሓለፈ ሰሙን ሓባራዊ ወታሃደራዊ ልምምድ ኣብ ሱዳን ምጅማሮም ተገሊጹ።
ኣብቲ ልምምድ ዝሳተፋ ዘለዋ አባል ሓይልታት ድልውነት ዝኾና ኢትዮጵያ፡ኬንያ፡ሩዋንዳ፡ሶማል፡ ሱዳንን ኡጋንዳ ምኳነን ተሓቢሩ’ሎ።
እቲ ወታሃደራዊ ልምምድ በዓይነቱ ናይ መጀመርያን ዝዓበየን ምኳኑ’ውን ተገሊጹ’ሎ።
መራሕቲ እተን አባል ሃገራት እቲ ወታሃደራዊ ምትሕብባር ንቅልጡፍ ምውፋር ሰራዊት ንምርግጋጽ ሰላም ዝዓለመ ምኳኑ ሓቢሮም ኣለው።
እቲ ወታሃደራዊ ልምምድ ኣብ ጊበት ዝተባህለ ብዙሕ ህዝቢ ዘይነብረሉ ሰሜናዊ ምብራቕ ሱዳን ዝርኸብ ቦታ ዝኻየድ ዘሎ ኮይኑ ኣብ ጥቃ’ቲ ኣብ መንጎ ሱዳንን ግብጺ ዘሎ አሰሓሓቢ ቦታ ዝርከብ ምኳኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ላዕለዋይ ሓላፊ ሓይልታት ድልውነት ምብራቕ ኣፍሪቃ ሜጀር ጀነራል ኢዘዲን ጣሃ ኡትማን “ እዚ ወታሃደራዊ ልምምድ ዜጋታት ብዙሓት ሃገር ዝሳተፉሉን ብዙሕ መዓዝናዊ ኮይኑ ኣብቲ ብብዙሕ ዕግርግርን ዘይምርግጋእን ክለዓሉ ዝኽእሉ ኩሎም ኩነታት ዘጠቓለለን እዩ” ኢሎም።
ኣቐዲሙ ብምህናጽ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ብዝምልከት ኣብ መንጎ ግብጺን ሃገራት ፈለግ ኒል ዝኾነ ሱዳንን ኢትዮጵያ ውጥረት ተላዒሉ ምንባሩ ይዝከር።


text:
Radio Erena: 30 April 2020
መንግስቲ ኬንያ፣ ብውሕዱ 18 ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታቱ ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ከምዝሞቱ ገሊጹ።
ንሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ማቻርያ ካሙ ብምጥቓስ ጋዜጣ ዘ ስታንዳርድ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ ሬሳ ኣብ ወጻኢ ናይ ዝሞቱ ኬንያውያን ከምጽኡ ዝደልዩ ስድራታት ወይ መቕርብ ብወጻኢታቶም እንተዘይኮይኑ መንግስቲ ከምዘይሕግዞም ኣመልኪቱ።
ኣብ ርእሲ’ዚ ኣብ ቻይናን ህንዲን ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ተዓጊቶም ዝርከቡ ኣስታት 500 ኬንያውያን ካብ ዝመጽእ ሰሙናት ኣትሒዞም ብወጻኢታቶም ናብ ዓዶም ክምለሱ ምዃኖም ኣፍሊጡ።
ኣብ ቻይና ልዕሊ 3 ሽሕ ኬንያውያን እኳ እንተለዉ፣ ኣብታ ሃገር ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ዝሞተ ኬንያዊ ከምዘየለ’ውን እቲ በዓል ስልጣን ኣነጺሩ።
መብዛሕቶም እቶም ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ኣብ ወጻኢ ዝሞቱ ልዕሊ 18 ኬንያውያን ኣብ ኣመሪካን ብሪጣንያን ዝነበሩ’ዮም።
ለበዳ ኮረና ቫይረስ ናይ ምዝሓል ምልክታት የርኢ ከምዘሎ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፣ ዝተፈላለያ ሃገራት፣ ብስራሕ፣ ትምህርቲን ሕክምናን ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ዜጋታተን ነናብ ዓደን ይመልሳን ብዝሒ ግዳያት ድማ ኣብ ምጽራይን’የን ዝርከባ።
ኣብ ኣመሪካ፣ ኢጣልያ፣ ብሪጣንያን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ብውሕዱ 8 ኤርትራውያን ብሰንኪ ኮረና ቫይረስ ከምዝሞቱ ዝግለጽ እኳ እንተኾነ፣ መንግስቲ ኤርትራ ዛጊት ዝተጻረየ ጸብጻብ ኣየቕረበን።


text:
ፕረዚደንት ሶማል መሃመድ ዓብዱላሂ መሃመድ(ፎርማጆ) ሶማልያዊያን ዜጋታት ኣብ ታሪክ’ታ ሃገር ንመጀመርያ ጊዜ ኣብ ምርጫ ፓርላማ’ታ ሃገር ድምጾም ክህቡ ዘክእል ሕጊ ምጽዳቖም ተገሊጹ።
ፕረዚደንት መሃመድ ነዚ ሕጊ ብዓርቢ ምጽዳቖም ዝተፈልጠ ክከውን ከሎ ኣቐዲሙ ቕድሚ ክልተ ሰሙን ፓርላማ’ታ ሃገር ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ድማ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ’ታ ሃገር ነቲ ሕጊ ምጽዳቖም ይዝከር።
ኣቐዲሙ ምርጫ ፓርላማ ዓበይቲ ዓዲ እተን ኣርባዕተ ዓበይቲ ዓሌታት’ታን ካብተን ነኣሽቱ ዓሌታት ወከልቲ ብምምራጽ ድምጾም ክህቡ ብምልኣኽ ከምዝካየድ ዝነበረ ይፍለጥ።
በዚ ሓድሽ ሕጊ መሰረት ዜጋታት ብቐጥታ ንዝመረጽዎ ፓርቲ ድምጾም ዝህቡ ክኮኑ ከለው ፓርቲታት ድማ ብዝረኽብዎ ድምጺ መንበር ፓርላማ ከምዝወሃበን ተፈሊጡ’ሎ።
አባላት ፓርላማ ድማ ንፕረዚደንትን ቀዳማይ ሚንስትር’ታ ሃገር ይመርጹ። ቀዳማይ ሚንስትር ካብቲ ዝበዝሓ ድምጺ ዝረኸበ ፓርቲ ከምዝምረጽ እዚ ሓድሽ ሕጊ ይሕብር።
ይኹን ደአ እምበር ምርጫ ቕድሚ ምክያዱ ሶማል ክትፈትሖም ዝግባእ ዓበይቲ ጸገማት ሎጂስቲክ ኣለው። ገለ ክፋል’ታኣሃገር ኣብትሕቲ ምቁጽጻር ጥሩፍ ጉጅለ ኣልሸባር ይርከብ ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲን ዞባዊ ምምሕዳር ዘሎ ዝምድና’ውን ሓርፋፍ’ዩ።
ይኹን ደአ እምበር ፕረዚደንት መሃመድ ብዛዕባ’ቲ ኣብ 2021 ኣብ ሶማል ዝካየድ ምርጫ ትሱፍው ምኳኖም ኣብ ምፍራም እዚ ሓድሽ ሕጊ ገሊጾም ኣለው።
“ንዜጋታትና፡ ንህዝቢ ሶማል ብፍላይ ድማ ነቲ ዝለዓለ ካብ ህዝብና ዝሓዙ ንመንእሰያትና ንምርጫኹም ዝኾነ ተወዳዳሪ ድምጺ ምሃብ ደጊም ኣብ ኢድኹም’እዩ” ድሕሪ ምባል ግን ኸአ ካብ ከፋፋሊ ፖለቲካን ዓሌታዊነትን ክርቑሑ መኺሮም።
ፕረዚደንት ፎርማጆ ወሲኾም “ንሃገርና ካብ ስሱዕ ጠቕሚ፡ደም ምፍሳስን ዕንወትን ንብረትን ኣውጺእና ናብ መንገዲ ዲሞክራሲ ንመርሓሉ ጎደና ኢና ዘለና” ኢሎም።


text:
ስንክሳራዊ መረጼን ታሪኽ!
ኣብ ጉዕዞ ታሪኽ ሕይወት ወዲ ሰብ ዝኮነ ፍጻሜ ዝሓለፈ ብሓደ መዐየርን መረጼንን ተርራእዩን ተወሲዱን ኣይፈልጥን እዩ።ብዛዕባ ኣፈጣጥራ ወዲ ሰብ ንባዕሉ ኣብ ኽልተ ኣውራ ሓሳባት ኮይኑ ተንጠልጢሉ ወትሩ ኣብ ቐጽሪ ኣከራካሪ ሰልሚ ኮይኑ ይነብር ኣሎ።ሚእቲ ዓመት ዝገበረ ቐዳማይ ኩናት ዓለም ኮነ ካል’ኣይ ኩናት ዓለም ኸኣ ካብ ስሙ ኣትሒዙ ጸግዕን ምምዝባዕን ሓዚሉ ይቕጽል ኣሎ።ዝተወሰና ሃገራት ዝተሳተፋሉ ኩናት፡ኩናት ዓለም ምባሉ ከይተረፈ ብዙሑ እዩ ዘዛርብ ዘሎ።
ኢየሱስ ሞይቱ ተንሲኡ ዲዩ ኣይተንሠኣን ዝጠራጠሩ እልቢ ዘይብሎም ኣለዉ።ሞይቱ እዩ ኣይተንሠኣን ዝብሉ ኸኣ ኣይሁዳውያን ከማን እዚ ኩሉ ምዕቡላትን ሑሩያትን እናተብሃሉ ሓንጊዶሙሉ ኣለዉ።”ተር ከም ዓተር” ከምዝበሃል ወለዶታት ኣይሁድ ነዚ ሓሳብ ሪዒሞም ይቕጽሉ ኣለዉ።ነጋሽ ዝበሃል ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስታይን መእመን ፡ሃይማኖት እስልምና ተቀቢሉ ዝብል ታሪኽ እስላማዊ ዓለም የዘንቱ እዩ።ነዚ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስታይን ኣይትቕበሎን እያ።
ሊቀ ሊቃውንቲ ያረድ ካሳ፡ ኣብዚ ጉዳይ ክዛረቡ ከለዉ፡”ቤተ ክርስትያን እወንታውን ኣሉታውን ታሪኻ ክትጽሕፍ ኣይትስከፍ እያ፣ ከምዚ ዝበለ ንጉስ ቤተ ክርስትያን ኣስሊሙ ኢላ ታሪኽ ክትስነድ ኣይትሽገርን እያ፣ ኣይትሽበርን’ውን እያ።ግና ስጋብ ሕጂ ዝተጽሓፈ የልቦን።ንፈልጦ’ውን የለን።” ይብሉ እዮም።ብ’ኣንጻሩ ኸኣ፡ነጋሽ ሃይማኖቱ ዝቀየረ ሓደ ንጉስ ምንባሩ ኣብ ታሪኽ ሰፊሩ ኣሎ።ነጋሽ ንጉስ ተነይሩ፣ከም ሕግን ስነ ስርዓትን እታ ቤተ ክርስትያን እያ ነቲ ንጉስ ትቐብ’ኦን ኣፍልጦን ትህቦ ነይራ ዝብል ክርክር ኣሎ እዩ ብምሑራት ቤተ ክርስትያን።
እዚ ብዛዕባ ምዝንባዕን ኣከራካሪ ባህሪን ታሪኽ ኣድሂብና ኣብ ዝገበርናዮ መሕተት፡ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን፡ ካብ ሕዝቢ ትክውሎ ጉዳያት ኣለዋ ድዩ ኣብ ዝብል ሕቶ ዝሃብዎ ምላሽ እዩ።
ኣብ ጉዳይ ኩናት ዓድዋ ተኮነ ብዙሕ ዘካትዕ ነገራት ኣለዉ እዮም። ከም ማንም ታሪኻዊ ፍጻሜ ዘጓንፎ።እዚ ኸኣ ኣቲ ኩናት ልሉይ ተራ ዝነብሮ መን እዩ፧ ስም መን ይጎልሕ ኣሎ፧ ናይ መን ስም ከ ከይለዓል ይግበር ኣሎ። ኣብቲ ኹናት ተሓቢኡ ዘሕፍለፎ መራሒ ከም ሓደ ዕሉል ጅግናን ቕቡእን ዝዝረበሉ ከ መን እዩ፧ሓቂ ዲዩ ከ፧ ግደ ኤርትራውያን ከመይ ነይሩ ዝብሉ ኣለዉ።ዓሳኽር ጥልያን ኤርትራውያን ጥራሕ ዲዮም ነይሮም ኢሎም ዝሓቱ ኣለዉ።ብዙሕ ሕቶታት ብ’ኣጝባቡ ዘይተመለሱ ኣለዉ እዮም።
ሓደ ሙሑርን ደራስን ኣብዚ ቐረባ ግዜ፡ “ዓወት ኩናት ዓድዋ እገለ ዝተብሃሉ ሕዝቢ ብምስታፎም እዩ ክዕወት ክ’ኢሉ ዝብል ጽሑፍ ኣንቢበ ኣለኩ።” ኢሉ ተቖጢዑ ክዛረብ ተዓዚበ ኣለኩ።ታሪኽ ንዝተፈላለየ ምኽኒያት ይመዛባዕ እዩ።ብፍላይ ኸኣ ኣብ ከምዚ ናትና ድሑር ሕብረተሰብ ሰነድን ማህደራትን ናይ ምሓዝ ባህሊ ኣብ ዘይብልና ኣዚዩ ክመዛባዕ ንቡር እዩ።
ብተወሳኺ፡ “ኣብዝሓ ብ’ኣፈ ታሪኽ ስለዝመሓላለፍ ታሪኻትና፡ ኣብ መስርሕ ግዜ ምርሳዕ ናይ ባዕሉ ጸገም ከምዘለዎ፣ንፖለቲካዊ ረብሓ ተባሂሉ ዝግበር ምጥምዛዝ ኮነ ብተዓዋታን ተስዓርን ዝዝንተው ታሪኻት ኣፈላላይ ክህልዎ ግደን እዩ።” ዶክተር ዮሃንስ ካብ ዝገበሮ መጽናዕቲ ክርዳእ ክ’ኢለ እየ።
“ታሪኽ፡ ናይ ግዜን ቦታን ናይቲ ተዋሳኢ ታሪኽን ምውህሃድ እዩ።” ክብል ሙሑር ዓውዲ ስነ ፍልጠት ታሪኽ ዝኮነ ፍስሃ ይዛረብ እዩ።በዚ ኸኣ፡እቲ ታሪኽ ዝተፈጸመሉ ቦታ ብልኽዕ ምንጻር፣ግዜ ዝተፈጸመሉ ምጽጻይ፣ ኮነ ኣብቲ ዝተፈጸመ ታሪኽ ዝተሳተፉ ኣካላት ብንጹር ኣገባብ ክሰፍርን ክትረክን ተዘይተገይሩ ኣብ ቐጻሊ ጎንጺ ናይ ሓሳብን ኣተራርካን ክህሉ ዝነበረን ዘሎን እዩ ይብል።
ምስ ጉዳይ ኩናት ዓድዋን ምስ ኩናት ዓውዳ ተኮልኪሉ ዝመጽእ ታሪኻት ንሓደ ዘመን ዝከውን ከዛርብ ጸኒሑ እዩ፣ገና’ውን ከዛርብን ከከትዕን እዩ።ኣብዚ እቲ ጉዳይ ነዊሕን ሰፊሕን ስለዚኮነ፡ኣብ ሰለስተ ነገራት ተሓጸረ ንግዜ ይምረጽ ዝብል እምንቶ ኣለኒ።
ንሳተን ከኣ፡ ኩናት ዓድዋን ዕስኽርናን ኤርትራውያን ሓደ ክኸውን ከሎ፡እቶም ዓሻክር ኤርትራውያን ሓንቲ ኢዶም ወ ሓንቲ እግሮም ክቑረጹ ዝገበሩ መን እዮ ወይ መን እዮም ዝብል ኣካትዒ ኮይኑ፡ ኣብ ማሕበራዊ መራከቢታት ዝቐነየ ክትዓት ክንዕዘብ ቐኒና ኢና።ንምንታይ ከ ነቶም ጣልያናውያን ከም’ኡ ዓይነት ስጉምቲ ዘይተወሰደሎም ዝብሉ ነቐፍትን ወሃብቲ ርእይቶን ተኮነ ኣለዉ።
እቲ ካል’ኣይ ነጥቢ ኸኣ፡ ጉዳይ ኣብራሃ ደቦጭ ወ መጎስ ኣስገዶም እዩ።እዞም ሰባት ጅግንነት ፈጺሞም ዝብል እምንቶ ኣብ ብዙሓት እዩ።ግና ብስሞም ኣብ ኣሥመራ ኣብ ትኽ ዝበለ መንገዲ ቤት ትምህርቲ ቐይሕ ባሕሪ ናይ ሎሚ ‘ቀሃዝ’ ዝነበረ፡ በቲ መንበሪ ገዛ እንዳ ኣልኣሚን ገረወኛ ሒዙ ምስ ቤት ትምህቲ ቀሃዝ ጎና ጎኒ ስጋብ እቲ ናይ ትራፊክ-መብራህቲ ካምፖፖሎ ዝወስድ ዝነበረ፡’ጎደና ኣብራሃ ደቦጭ መጎስ ኣስገዶም’ ክለግስ ተገይሩ እዩ።እዚ ንምንታይ ተገይሩ ብዕሊ መልሲ ዝህበሉ ብባህሪ ዘሎ መንግስቲ ኣጸጋሚ ይገብሮ እዩ።
ኣብ ሰነዳት ህግደፍ ተባዓት ጀጋኑ ኤርትራውያን ተባህሉ ሰፊሩ ከምዘሎ ደራስን ጸሓፊ ታርኽን ዘምሕረት ዮሓንስ ኣብ ዝተፈላለየ እውናት ንጅግነነት ሞጎስ ኣስገዶምን ኣብራሃ ደቦጭን ኮነ ዘር’ኣይ ደርስ ገሊጹ እዩ።በቲ ሓደ ብስሞም ዝነበር ጎደና እናልገስካ በቲ ሓደ ከኣ ተባዓት ጀጋኑ ይበሃሉ ምህላዎም ይገምርካ እዩ።
እቲ ሳልሳይ ጉዳይ ኸኣ፡ ናይ ዘር’ኣይ ደረስ እዩ።ዘር’ኣይ ደርስ ኣብ ዓሰብ ሓንቲ ሆቴል ብስሙ ትጽዋዕ ኣላ። ኣብ ግዜ ኃይላሥላሴን ደርግን ግና ብዙሓት ትካላት፡ ቀበሌታት፡ኣብያተ ትምህርቲ ብስሙ ነይረን እየን።ሓወልቲ ዘር’ኣይ ደረስ ኣብ ዓዱን ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኣሥመራን ነይሩ እዩ።እቲ ናይ ከተማ ኣሥመራ ዝነበረ ከምቲ ሓወልታት ኢተጌመነን ካል’ኦት ሓወልታት ክፈርሳ ከለዋ፡ ኣብ 1996 ክፈርስ ተገይሩ እዩ።
ን’ኣብነትኳ፡ ቀበሌ ዘር’ኣይ ደረስ ኣብ ጥቃ ቤት መንግስትን ገለ ክፋል ኪዳነ ምሕረትን ቤት ጽሕፈት ዕዮ ‘ፍቾላቦሮ’ ከባቢ ዘጠቃልል ነይሩ።ምዕረፍ ኣጋይሽ ዘር’ኣይ ደርስ ኣብ ጥቃ ቤት ንባብ ብርትሽ ነይራ እያ።እታ ሓወልቲ’ውን ኣብ ፊት ፖስት ኦፊስ ከምዝነበርት ዝዝከር እዩ።እዚ ኩሉ ፈራሪሱ እዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ፡ ታሪኽ ዘር’ኣይ ደረስ ጽንጽዋይ ከም ዝኮነ ደራስን ጸሓፍን ኣቶ እስጢፋኖስ ገብረሚካኤል ‘ሃንቺባኽ’፡ ኣቦይ ገርዝጊሄር /ኣቦ ሜጀር ጀነራል ኣስመሮም ገዝጊሄር/ ‘ሓው ብጭር፡ ኣብ 1990 ኣብ መጋሪያ ዕላል ከምዘዕለልዎም፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዛራ-ጥበብ ኣንቢብንና ኢና።እዚ ሓቒ ክከውን ይክእል ወይ’ውን ጌጋ ክከውን ተኽእሎ እለዎ እዩ።ዋላ እኳ ንሶም ብ’ኣካል ንዘር’ኣይ ደርስ ከምዝፈክጥዎ እቲ ሓበሬታ ተገለጹ ሚእቲ ብሚእቲ ምስኽሮም ሓቂ እዩ ኢልካ ክትወስዶ እዚዩ፡ እዚዩ ከቢድ ጉዳይ እዩ።
ኣቦይ ገረዝጊሄር ንምንታይ ከም’ኡ ተዛሪቦም ባዕሎም ጥራሕ ዝፈልጥዎ እዩ።ብሕይወት ተሃሊዮም ብምርመራዊ ሕቶታት ክትበጽሖ ትኽእል ነጥብታት ምሃለወ ነይሩ።እዚ ክግበር ዕድል ኣይተረኽበን፣ካልእ ነዚ ዘራጉድ ከኣ ኣየጋጠመን ኣሎ።ነዚ ዝቋወም ሓሳብ ግና ብርኽት ዝበሉ ኣይትስእንን ኢካ።ዋላ’ኳ ንሓቂ ኮነ ንሓሶት ኣብ ብዝብሒ ምስኽርነት ጥራሕ ዝምርኾስ’ዩ ዝብል እምንቶ ኣብዚ ተላዒሉ ዘሎ ጉዳይን ተመሳሳልን ብዙሕ ተምኽሮ ከም ምህላዉ መጠን ኣብ ጽፈትን ቕርዑይን ዝተሰረተ ኣዚዩ ተመራጺ ይከውን እዩ።
እዝን ወድዝን ብቐጻሊ ብቑርዑይ ምርምርን መጽናዕትን፡ ናብ ሓደ መልኽዕን ደረጃን ሓባራዊ ምርድዳእ ከምጽእ ከምዝእክል ርዱእ እዩ።
ኣብቲ ዘር’ኣይ ደርስ ፈጺምዎ ዝብል ታሪኽ ስርዓት ኃይለሥላሴ ከም ዝኮነ ስርዓትን መንግስትን ኣብ ታሪኽ ምኹሕሓል ገይሮም ይኮኑ እዮም።ንፖለቲካዊ መዓላን መክሰብን ክጥቐሙሉ ንቡር’ዩ፣ኣብ’ኦም ዝተጀመረ ዕማም ምኹሕሓልን ፖለቲካዊ ረብሓ ምጉንጻፍ ካብ ዘይተጀመረ ማለት ከኣ ከም’ኡ ምግባሮም ንቡር መስርሕ ዕዮ መንግስታት እዩ።
ዘር’ኣይ ደረስ ኣብ ዝሞተሉ፡ ኣብ ኣባሻውል ኣብ ዝተገበረ ሓዘን፡ ብ’ኣካል ዝተረኽቡ ገና ገሊኦም ብሕይወት ዘለዉ ኣለዉ እዮም፣እቲ ርእይቶ ብኽልተ ሸነኻት ዝውሕዝ እዩ ዘሎ።
ዘር’ኣይ ደረስ ቋንቋ ጥልያን ዝመሃሮም ራእሲ መንገሻ ስዩም’ውን ብሕይወቶም ኣለዉ እዮም።ንሶም ኣብታ ከተማ ሮማ ነይሮም ኣብቲ ግዜ እቲ፣ኣብቲ ግዜ እቶም ተራ ወትሃደራት ጥልያን እንታይ ኢሎም ይዛረቡ ነይሮም ምስኽርነቶም ክህብሉ እዮም።
ካል’ኦት ሙሑራት ከ እንታይ ይብሉ፧ ክንጽበዮም ኢና ንዝህቡና ሙሑራዊ ትንተናን መረዳእታን ዝብል እምንቶ ኣለኒ።ዝተፈላለዩ ማሕበራትን ሙሑራትን መረዳእታት ይእክቡ ከምዘለዉ ገለ ገለ ሙሑራት ክዛረቡ ሰሚዔ ኣለኩ፣ግና ንሕና እናተዛተናሉ ኢሂን ምሂን እናተብሃሃልና ምጽንሑ ረብሓን ጥቕምን እምበር መግዳእቲ የብሉን እዩ።
ዘምሕረት ዮሓንስ ከኣ፡ ኣብቲ ዝተመራመሮ ጽሑፍ እንታይ ኢሉ ኣስፊርዎ ኣሎ። ሓቢርና ክንርእዮ ኢና።እስከ ኣብ መጽሓፍ “መኸተ ኣንጻር ኢጣሊያዊ መግዛእቲ ኣብ ኤርትራ” ብዘምሕረት እተጽሓፈት ሰፊሩ ካብዘሎ ገለ ንር’ኣይ።ስጋብ ኣብ ጉዳይ ዘር’ኣይ ደርስ ዘስፈሮ ንርእዮ።
“ታሪኽ ምርዳእ፡ምትርጓም ናይ ሓደ እዋን ዕማም ጥራሕ እይኮነን፣ንነፍሲ-ወኸፍ ወለዶ ከም ብሓድሽ ዝብድህ ዕማም ስለዝኾነ፡ “መወዳእታ ዘይብሉ” መስርሕ’ዩ።ንታሪኽ ምትራኽ፡ጭብጥታትን ፍጻሜታትን ብልክዕ ምዝርዛር፡ኣድላዩ’ዃ እንተኾነ፡ኣኻሊ ኣይኮነን።
ኪኖኡ ንታሪኽ ምትርጓምን ምግንዛብን ስለዝዓዝዝ ከኣ፡ከምቲ ሪቻርድ ግሪን ፊልድ፡ “…ታሪኽ ንዝሓለፈ ብልክዕ ምቕራብን ምትርጓምን ጥራሕ ኣይኮነትን፣ንታሪኽ ምግንዛባ ቀጻሊ መስርሕ’ዩ” ዝበሎ’ዩ።
ንዓና ኤርትራውያን ካኣ እዚ “ቀጻሊ መስርሕ’ዚ” ስጉሚ-ብስጉሚ ክንከዶ ይጽበየና ኣሎ።”… ኢሉ ኣስፊርዎ ዘሎ ኣብዚ ጉዳይ እውን ማይ ዘይሓለፎ መልእኽቲ ኮይኑ ንረኽቦ ኢና።
ታሪኻት ካብ መሰረታት ስድራቤት ጀሚሩ ስጋብ ብደርጃ ሃገር ከምዝመዛባዕ ድርሳናት ታሪኽ ይሕብሩ እዮም።መንግስታት ክብሮም ሓፍ ንምባልን መንፈስ ሃገራውነት ክብ ንምባል ሓሊኖም፡ታሪኽ ከፊሎም ከምዘጽሕፉ ይፈልጥ እዩ።ኣብያተ ትምህርቲ ንመንግስቲ ሓፍ ዘብልን ንመንነትን ሃገራውነትን ስምዒት ሓፍ ሓፍ ዘብሉ ታሪኻት ከፊሎም ኣጽሑፎም፣ኣብ ምስርሕ ምምሃር ምስትምሃር ከምዝ’ኣቱ ከምዝገብሩ ኣብዝሓለፉ ዘመናት ዝተገብሩ ዕዮታት ዝተፈላለዩ መንግስታት ዝምስኽሮ ግብራዊ ዝተኾለዐ ሓቂ እዩ።
ታሪኽ ወዲ ሰብ ስጋብ ዘሎ ናብ ጥቅሙን ረብሑን እናተመዛብዐ ክቕጽል ምዃኑ ብዙሓት ሙሑራት ትዕዝብቶምን ትንታነ’ኦምን ይገልጹ እዮም።
ስርዓተ ንግዲ ባሪያን ዓሌታዊ ኣፈላላይ ጻዕዳን ጸሊምን ዝብል ዝነበረ ጎንጽን ምሉእ ብሙሉእ ገና ዘይተቀረፈ ዘሎ። እቶም ጸዓዱ ንሕና ኢና ሓሲብና ደው ክብል ገይርናዮ ክብሉ ከለዉ።እቶም ጸለምቲ ከኣ ብቓልስናን ብዉጽ’ኢት ተጋድሎናን ዝተጓናጸፍናዮ እዩ ዝብል ሞጎተ ስጋብ ሎሚ ኣሎ እዩ።ነዚ ፕሮፌሰር ሃይለ ገሪማ ደጋጊሞም ዘልዕልዎን ክንደይ ዝሰርሕሉ ምዃኖም፡ ኣብ ዝገብርዎ ቓለመጠይቃት ክንግዘብ ንክእል ኢና።
ይቕጽል…


text:
Radio Erena: 25 July 2017
ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ ዓለም (UCI) ኣብ ዝወጸ ደረጃታት ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ፣ ኤርትራ ብደረጃ ሃገርን ብውልቂ ተቐዳደምቲን ቀዳማይ ቦታ ሒዛ።
ብደረጃ ሃገር፡ 1,645 ነጥቢ ኣመዝጊባ ዘላ ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ ሞሮኮ ናይ 602 ገፊሕ ናይ ነጥቢ ጋግ ፈጢራ፡ ንመስርዕ ሃገራት ኣፍሪቓ ዝተቖጻጸረት ክትከውን ከላ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ሩዋንዳ፡ ኢትዮጵያ፡ ኣልጀርያ፡ ናሚብያ፡ ኣይቮሪኮስት፡ ቡርኪናፋሶን ቱኒዝያን ድማ፡ ካብ ሳልሳይ ክሳብ ዓስራይ ንዘሎ ደረጃ ተማሲሐንኦ ኣለዋ።
ብውልቂ’ውን፣ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ሜሮን ኣብርሃም፣ በቲ ማሕበር ኣብ ዝወጸ ደረጃታት ተቐዳደምቲ ብሽክለታ ቀዳማይ ደረጃ ሒዙ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፡ ሻምፕዮን ውድድር ጽርግያ ኤርትራ ብምዃን፡ ጋማ ዓወት ዝኣሰረ፡ ተቐዳዳማይ ክለብ ኤሪ ቴል፡ ሜሮን ኣብርሃም (ሸቃ) ነዚ ክብሪ’ዚ ዝበቕዐ፣ ንደቡብ ኣፍሪቃዊ ዊለም ጃኩብስ ስሚትን ሞሮካዊ ኣሕመድ ኣሚን ጋልዶውንን ብምብላጽ’ዩ።
ቅድሚ ክልተ ሰሙን፡ ካብ ስሚት ብ29 ነጥቢ ድሒሩ፡ ብ251 ነጥቢ ሳልሳይ ደረጃ ተሰሪዑ ዝነበረ ሜሮን፡ ኣብ’ዚ እዋን ነጥቡ ናብ 344 ክብ ኣቢሉ፡ ኣብ ልዕሊ ስሚት ናይ 64 ነጥቢ ፍልልይ ኣንጺፉ ይርከብ።
ብዘይካ ሜሮን ኣብርሃም፡ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ፡ ሜሮን ተሾመ ካብ ጀርመናዊት ክለብ ባይክ አይድ ብ247 ነጥቢ ራብዓይ፡ ዘመንፈስ ሰለሙን ካብ ክለብ ኤሪ ቴል ብ175 ነጥቢ ሓሙሻይ፡ ተስፎም ዑቕባማርያም ካብ ጃፓናዊት ክለብ ኢንተርፕሮ ብ160 ነጥቢ ሻብዓይ፡ ዓወት ሃብቶም ካብ ጀርመናዊት ክለብ ባይክ-አይድ ብ148 ነጥቢ፡ ታሽዓይ ተርታ ብምሓዝ፡ ምስ ቀዳሞት 10 ተቐዳደምቲ ተሰሪዖም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ኢትዮጵያ እትርከብ ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ስደተኛታት ኤርትራ፣ ጽቡቕ ንጥፈታት ተሰላስል እኳ እንተላ፣ ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን ቅድድማት ንምስታፍ ፍቓድ ክወሃባ ትሓትት።
ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ – AFP ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ሓደ ካብ ሓያላት ተቐዳደምቲ ዝኾነ ዳኒኤል ተኽላይ ዝሓቖፈት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ስደተኛታት ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ብዘይካ’ቲ ኣብ ቅድድማት ንምስታፍ እትሓቶ ዘላ ፍቓድ፣ ፊናንስያዊ ሓገዝ ከበርክቱላ ዝኽእሉ ኣካላት’ውን ተናዲ ኣላ።
=================


text:
Radio Erena: 30 August 2020
እስራኤልን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን፣ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ምስ ወሽመጥ ዓደን ዘዋስነን ሃገራት ዝስልይ መዓስከር ክሃንጻ ከምዝተሰማምዓ ዘ ኔሽን ኣመልኪቱ።
ብሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝተማእከለ ዝምድና እስራኤልን ኢማራትን ንምምሕያሽ ክካየድ ዝጸንሐ ዘተ፣ እስራኤል ምስፋሕ መሬት ናብ ምዕራባዊ ከበሳታት ደው ከተብል፣ ኣምሳያኡ ከኣ ኣብ የመን ናይ ስለያ መዓስከር ከተቕውም ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ እዩ ዝንገር ዘሎ።
እዚ ዝተራቐቐ ናይ ኤለክትሮኒካዊ መሳርሒታት ዝዓጥቕ ናይ ስለያ መደበር፣ ኣብ ደሴት ሰኮትራ ክህነጽ ምዃኑ፣ ፕረስ ቲቪ ብወገኑ ኣመልኪቱ። ደሴት ሰኮትራ ሓዊሱ ንደቡብ የመን ክንጽል ዝደልይ ሓይሊ ብኢማራት ክድገፍ ከምዝጸንሐ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ እዩ።
ወከልቲ እስራኤልን ኢማራትን፣ ናብታ ደሴት ብምብጻሕ ንመህነጺ’ቲ መደበር ስለያ ዝኸውን ከባቢታት ማለት ኣብ ምብራቕ ሞሚ፣ ኣብ ማእከል ጃሙጋ፣ ኣብ ምዕራብ ከኣ ካታናን ዝተባህለ ቦታታት ተዓዚቦም።
እዚ ንባብ ኤልመንደብን ደቡብ የመንን ዝቆጻጸር መዓስከር ስለያ፣ ንምሉእ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ወሽመጥ ዓደንን ዝሽፍን ሓበሬታ ዝእክብ ማእከል ከምዝኸውን እዩ ዝንገር።


text:
Radio Erena: 11 August 2020
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ኣብ መንጎ ቀቢላታት ቤን ዓሚርን ኑባን ብዝተጎሃሃረ ግጭት ብውሕዱ 30 ሰባት ከምዝተቐትሉን 10ታት ድማ ከምዝቖሰሉን ኮሚተ ሓካይም ናይቲ ዞባ ሓቢሮም።
እቲ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ፖርት ሱዳን ዝተጎሃሃረ ናይ ብሄር ግጭት፣ ተወላዶ ኮርዶፋን ዝኾኑ ካብ ቀቢላ ኑባ፣ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ዘካይድሉ ዝነበሩ እዋን’ዩ ተወሊዑ።
ሓይልታት ጸጥታ ነቲ ሰልማዊ ሰልፊ ንምብታን ተዅሲ እኳ እንተኸፈቱ፣ ካብ ቀቢላ ቤን ዓሚር ዝኾኑ ጉጅለታት ነቲ ኵነታት ተጠቒሞም ኣብ ልዕሊ ዓሌት ኑባ መጥቃዕቲ ከምዝፈነዉ ማሕበራዊ መራኸቢታትን ኣብ ስደት ዝርከባ ማዕከናት ዜናን ኣቃሊሐን።
ድሕሪ’ዚ ግጭት፣ መንግስቲ ድሕነት ኑባውያን ክሕሉ፣ ኣብ ካርቱም ካልእ ከባቢታትን ዝርከቡ ተወላዶ ኑባ ሰለማዊ ሰልፍታት ከምዘካየዱ’ውን እተን ሜድያታት ሓቢረን።
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ቀቢላታት ቤጃ፣ ቢን ዓምር፣ ራሻይዳን ኑባን ተደጋጋሚ እዋን ግጭታት ከምዝጎሃሃር ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ሱዳን ኣብዚ ሳልሳቲ’ዚ ዝወረደ ሓያል ዝናብን ዝፈጠሮ ዕልቕልቕን ህይወት 20 ሰባት ከምወሰደ ተሓቢሩ።
ኣብታ ሃገር ኣብዚ ክራማት ብዝወርድ ዘሎ ሓያል ዝናብ፣ ሓደ ዲጋ ክፍርሻሕ እንከሎ፣ ዛጊት ብድምር ልዕሊ 35 ሰባት ሞይቶም። ኣስታት 7 ሽሕ ኣባይቲ ብምፍራሱ ልዕሊ 50 ሽሕ ሰባት ድማ ተመዛቢሎም።
===============


text:
ትማሊ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ፡ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ካብ ዝተዘከራ መዓልቲ ስዉኣት ዝተፈልየት ብምዃና፡ ንርእሳ ንነዊሕ እዋን እናተዘከረት ክትነብር እያ። ኣብታ ሓርነትን ናጽነትን፡ ሕግን ፍትሕን ተሓሪሙዋ ዘሎ ሃገርና፡ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ፡ ጽንጽንታ ሰላም ሰሚዑ ተስፋ ዝሰነቐላ መዓልቲ ስለዝኾነት።
ምስቲ ኹሉ ገጢሙዎ ዘሎ መስገደል፡ ዝኽሪ
ሓድሽ ዓመት 1968 ተጀምሩ ። ሰራዊት ሓርነት ከምቲ ልሙድ ኣንጻር ጸላኢ ምክልኻልን መጥቃዕትታቱ ምውርዋርን ቀጸሎ ። ቁጽሩ እንዳበዘሔ ከደ ፣ ስሪሒታቱ ድማ እንዳማዕበለ ስሌ ዝኸደ ኡሙን ደጀን ዝኾኖ ሓድሽ መሬት ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻሩ ከእቱ ጀመረ ። ጸላኢ መጥቃዕታት ሰራዊት ሓርነት ናብ ዓበይቲ መደበራትን ከተማታት ገጹ
ብዛዕባ ኩነታት ናይዚ ወታሃደራዊ ክፍሊ ክገልጽ ከሎ ፣ ሓፈሻኡ ኩሉ ከበሳ ዘጠቃለለ ኣውራጃታት ኣከለጉዛይን ሰራየን ሓማሴንን ምብራቃዊ ገማግም ባሕሪ ኣከለጉዛይ ፣ ምዃኑ ገሊጹ ። ሓይሊ ጸላኢ ጦር ሰራዊት ኮነ ካልእ ወታሃደራዊ ሓይሊታቱ ፖሊስ ፣ ኮማንዶስ ፣ ከተማ ኣስመራ ሓዊስካ ቀንዲ መደበራት ጸላኢ ዝርከቦ ክፍሊ እዩ
ራብዓይቲ ክፍሊ ጉዕዞኣ ብወገናት ከረን ብመሬት መንሳዕ ክኾውን ስሌ ዝወሰነት ኣብ ከባቢ ምሕላብ ፣ቁሩሕ ዝተባህለ ቦታ ብዕለት 15/9/1965 ጹዕጹዕ ውግእ ኣካይዳ ። ንጸላኢ ዘርዓዱ ጥይት ምስ ተወደኦም ብሶንኪ ንጸላኢ ዝገጠሙ ንዘለዓለም ዘይርሳዕ ትምህርቲ ዝሃቡዎ 21 ስዉኣት ከም ምኽትል መራሕ ራብዓይቲ ክፍሊ ዓብደላ ባረን ተጋዳላይ ጃብር
ሓምድ ቀጽሉ ፣ ካብ ወገናት ባጽዕ ንባርካ ተመሊሰ ካብኡ ከሰላ ኣቲየ ምስ ስዉእ ሳቤ ተራኽቤ ዳግም ንሜዳ ተመሊሰ ኣብተን ኣሃዱታት ተጸምበርኩ ። እዚ ድማ ብ1964 እዩ ነሩ ይብል ።
መን እዩ እቲ ምስ ስዉእ ጣህር ሳልም ኮይኑ ዝላኣኸካ ዑስማን ኣደም ንዝብል ሕቶ ክምልሽ ከሎ ፡ ዑስማን
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ
ምኽትል መራሕ ሳልሰይቲ ክፍሊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራን ሓደ ካብቶም ቀዳሞት ሰልፈኛታቱን፣
ኣብቲ ሕጂ ዝነብረሉ ዘሎ መደበር ስደተኛ`ታት ሱዳን ፣ ምስኡ ኣብ ዝተገብረ ርኽክባት ፡ ብዛዕባ ኣብ ሰውራ ምስላፉን ፍሉይ ተሞክሮ ሳልሰይቲ ክፍሊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራን የዘንቱ ።
ብዓብደላ ሓሰን
ቀዳማይ ክፋል
ሓጽር ታሪኽ
ዘይተገብረ ‘ምበር ዘይተዘርበ የለን!!
ኣንቱም ሰባት! ናይ ማይክሮፎንን ተጋደልቲ ኴንና እምበር ተሪፍና።
ኣብ 1990፣ ኣብቲ ደጀን ሓርነታዊ ቓልስና ዝነበረ ሳሕል፣ ባህሊ ውድብ ተደኵኑሉ ኣብ ዝነበረ ዓራግ ዝብሃል ቦታ ብሓደ ሱዳናዊ ምሁር ድራማ፣ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ፣ ካብ ባህሊ ውድብን ጉጅለታት ባህሊ ክፍለሰራዊታትን ዝተዋጽኡ ደረስትን ተዋሳእትን ዝተሳተፉዎ ናይ ክልተ
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ፡ ዶክተር ጽጋብ ምንቅስቓስ ስምረት ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ ሰሜን ኣሜሪካ (ስ.ኤ.መ.ለ. ሰሜን ኣሜሪካ) ካብ ዝምስረት ኣትሒዙ ከም ንጡፍ ኣባል፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 6 ወርሓት ኸኣ ከም ኣቦ ወንበር ኰይኑ ከገልግል ጸኒሑ እዩ። ንሱ ስምረት ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ ሰሜን ኣሜሪካ ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሓት ዘሳላሰሎም ንጥፈታትን መጻኢ
[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=e0r5FYfX0_o[/youtube] ክቡራት ሰማዕትና፡ ኣብዚ ካብ ስሩዕ መደብና ወጻኢ ኣዳሊናዮ ዘለና ፕሮግራም፡ ልክዕ ከምቲ ካብ ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ኣትሒዝና ብተደጋጋሚ ግዜ ዘቕረብናልኩም ኣውያት ስቅያት ኤርትራውያን ካብ ሲናይ ኢና ሒዝናልኩም ቀሪብና ዘለና።
ጊላነት፡ ዓመጽ፡ ምግሳስስ፡ ምዝመዛ፡ መሸጣ ኵሊት፡ ሞት ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብራሻይዳ ሰሃራን በደዊን ሲናይን ደው ኣይበለን።
ብኣጋጣሚ ዕለት 18 መስከረም 2011 ዓ.ም ብዘይ ክስን ፍርድን መበል ዓሰርተ ዓመቶም ኣብ ትሕቲ ጨካን ማሕዩር ህግደፍ ዝበልዩ ዘለዉ ጀጋኑ ናይ ለውጢ ሃዋርያ ዝኾኑ ላዕለዎት መራሕቲ ሃገር ኣመልኪቱ ኣቶ ተወልደ ወልደገብሪኤል ኣገልግሎት ድምጺ ኣሜሪካ ምስ ኣምባሳዶር ኣድሓኖም ገብረማርያም ብስልኪ ዝገበሮ ሓጺር ቃለ-ምልልስ እንሆ ይቐርበልኩም ሰናይ
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና: ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፡ ምስ ኣሰናዳኢ ኣሰና ኣማኑኤል ኢያሱ ትማሊ ዓርቢ 25 ለካቲት ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለመጠየቕ ብራድዮን ኦንላይን ቲቪን ብተኻታታሊ ከነቕርበልኩም ምዃና እናሓበርና ምክትታልኩም ንዕድም።


text:
Radio Erena: 24 February 2015
ፕረዚደንት ዚምባብዌን እዋናዊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃን ሮበርት ሙጋበ መበል 91 ዓመተ ልደቱ ብናይ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ዶላር ወጻኢታት ኣብዒሉ።
ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ብቀዳም 21 ለካቲት መበል 91 ዓመተ ልደቱ ኣብ ዘብዓለሉ፣ ኣማኢት ዕዱማት ኣጋይሽ ከምዝተረኽቡ ጋዜጣታት እታ ሃገር ሓቢረን።
ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ዛኑ ፒ.ኤፍ ንመበል 91 ዓመት ልደተ መራሒኡ ብክብ ዝበለ ስነ ስርዓት ንምድማቑ፣ ነቲ ናይ ኣስታት ሓደ ሚልዮን ዶላር ገንዘብ ከዋህልል ከምዝጸንሐ ዝሓበረት ጋዜጣ ዘ ስታር ድማ፣ እዚ ኣብ ዕለተ ልደት ሙጋበ ዝባኸነ ብዝሒ ገንዘብ ካብ ኣፍ ድኻታት እታ ሃገር ዝተመንዝዐ ምዃኑ’ያ ጠቒሳ።
መራሒ ቃልሲ ንናጽነት ዚምባብዌ ዝነበረ ፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበ፣ ብክብ ዝበለ ስነርዓት ኣብ ዘብዕሎ ዓመተ ልደት፣ ሚልዮናት ገንዘብ ካብ ዘባኽኑ መራሒ ሓደ’ዩ።
ኣብ መወዳእታ ዕለታት ናይ ወርሒ ጥሪ 2015 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ስልጣን እዋናዊ ኣቦ መንበርነት ተረኪቡ ናብ ሃገሩ ዝምለስ ዝነበረ ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ እታ ሃገር ድሕሪ ምውዳቑ ብዙሕ ከምዘዛረበ ይዝከር።
እቲ ንዚምባብዌ ንኣስታት 40 ዓመታት ዝመርሓ ወዲ 91 ዓመት ሙጋበ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዘጋጠሞ ምውዳቕ ን70 ዓጀብቱን ኣባላት ፕሮቶኮልን ካብ ስርሖም ምብራሩ ይጥቀስ።
ብእርጋን ተሰኒፉ ሃገር ክመርሕ ኣይክእልን’ዩ እናተባህለ ክዝረበሉ ዝጸንሐ ፕረዚደንት ዚምባብዌ፣ ነታ ማእለያ ዘይብሉ ጸገማት ተሓንጊጣ እትርከብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ንሓደ ዓመት ብኣቦ መንበርነት ክመርሓ ምምዛዙ ብዙሕ ነቕፌታን ዳእላን ኣስዒቡ’ዩ።
ኣብዚ ናይ ኣስታት 40 ዓመታት ዘመነ ስልጣን ሮበርት ሙጋበ፣ እታ ሓደ እዋን መሶብ ኣፍሪቃ እናተባህለት እትግለጽ ዝነበረት ዚምባብዌ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ሓንቲ ካብ ድኻታት ዓለም ኮይና፣ ባጤራኣ ንዝቕባበ ክጻወሮ ስለዘይክኣለ ካብ ዕዳጋ ዓለም ትኣልዩ፣ ብዘይ ናይ ገዛእ ርእሳ ባጤራ እትንቀሳቐስ ሃገር’ያ።
================


text:
Radio Erena: February 11, 2014
ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ማይ ዓይኒ ኣብ ዝተላዕለ ተቓውሞ ኤርትራውያን ወዲብኩም ተባሂሎም ኣብ ቀይዲ ካብ ዝጸንሑ ትሽዓተ ኤርትራዉያን ጉዳዮም ኣብ ቤት ፍርዲ ወረዳ ጸለምቲ ክረአ ድሕሪ ምጽናሕ፣ እቲ ቤት ቤት ፍርዲ እቶም ሸሞንተ ኣብቲ ጉዳይ ኢድ ከምዘለዎ ክውስን እንከሎ፣ ሓደ ካብቶም ክሱሳት መምህር ተስፋሚካኤል ገብረማርያም መብራህቶም ግና ናጻ’ዩ ክብል ወሲኑ።
እቶም ነቲ ብ5ን 6ን ጥቕምቲ 2013 ኣብቲ መዓስከር ዝተኻየደ ተቓውሞ ኤርራውያን ስደተኛታት ኣብ ምውዳብ ኢድ ከምዝነበሮም ቤት ፍርዲ ወረዳ ጸለምቲ ውሳኔ ሂብሎም ዘሎ ኤርትራውያን እዞም ዝስዕቡ’ዮም፣-
1. ኤፍሬም ይሕደጎ ወልደገብርኤል
2. ዳኒኤል ሚካኤል ተስፋይ
3. የዕብዮ ትንሱእ ሓደራ
4. ምሕረትኣብ በርሀ ገብረእግዚኣብሔር
5. ኣማኑኤል ሓድገምበስ ተስፋማርያም
6. ሙሴ እሰይ ሰንጋል
7. የማነ ገብረሚካኤል በርሀ
8. መምህር ሺናሽ በየነ ኣባይ’ዮም።
ኣብ ትግራይ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ወረዳ ጸለምቲ፣ ነዞም ዘይሕጋዊ ሰልፊ ብምውዳብን ብሰንኩ ድማ ኣብ ህይወትን ንብረት ጉድኣት ብምውራዱን ኢድ ኔርዎም ዝበሎም ሸሞንተ ኤርትራውያን ኣመልኪቱ ትማሊ ሰኑይ ብይን ክህብ ምዃኑ ኣቐዲሙ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
እንተኾነ እቶም ኤርትራውያን እንታይ ብይን ተዋሂቦም ክሳብ’ዚ እዋን’ዚ ሓበሬታ ክበጽሓና ስለዘይክኣለ፣ ኣብ ዝበጽሓና እዋን ናብ ሰማዕቲ ከነቕቦ ኢና።
እቲ ቤት ፍርዲ ኣቕEዲሙ ብተመሳሳሊ ክሲ ጉዳዮም ክርእዮ ዝጸንሐ ሽዱሽተ ኤርትራውያን ነበርቲ መዓስከር ዓዲ ሓሩሽ፣ ንብነፍሲ ወከፎም ክልተ ዓመትን ኣርባዕተ ወርሕን ክእሰሩ ከምኡ ድማ 2 ሽሕ ብር ክኸፍሉ ብይን ከምዝሃበ ኣይርሳዕን።
ኣብቲ መዓስከር ዝርከቡ ሓይሎ ኤርትራውያን ድማ እቲ ኣብ ልዕሊ’ቶም ኤርትራውያን ዝተዋህበ ብይን ፍትሓዊ ኣይነበረን ክብሉ ተቓዊሞሞ።
እቶም ንኣዋርሕ ኣብ ቀይዲ ድሕሪ ምጽንሖም፣ ተኸሲሶም ኣብ ቤት ፍርዲ ዝቐረቡ ኤርትራውያን፣ ንመሰሎም ዝተጣበቑ ደኣ’ምበር ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስቲ ኢትዮጵያን ይኹን ኣብቲ መዓስከር ስደተኛታት ንዝነብር ኤርትራውያን ንምንዓብ ዝተላዕሉ ከምዘይነበሩ’ውን እቶም ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝልኣኹልና ምንጭታት የረድኡ።
===================================


text:
ሰሙናዊ ናይ ዕለተ ሮቡዕ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ክርስቶስ ር.ሊ.ጳ 23.09.2020
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ድምንምን ኢሉ ክዘንም ዝደለየ ይመስል እንተኾነ ከም ልማደይ ሠናይ መዓልቲ እብለኩም። ካብዚ ክቢቡና ዘሎ ቅልውላው ማለት ቅልውላው ጥዕናስ ይኹን ማሕበረሰባውን ፖሎቲካውን ቁጠባውን ቅልውላው ብዓወት ንክንወጽእ ነፍሲወከፍና ብሓላፍነት ግደና ክነበርክት ንጽዋዕ ኣሎና። ነቲ ሓላፍነት ኩልና ክንካፈሎ ኣሎና። ነዚ ንምግባር ከም ግለ ሰባት ጥራይ ክንምልስ የብልናን እንታይ ደኣ ካብተን ኣባላተን ዝኾና ናኣሽቱ ጒጅለታትና ከምኡ እውን ንማሕበረሰብና ካብ እነበርክቶ ግደን ዕላማታትናን ኣመንቲ እንተኾና ኣብ እግዚአብሔር ዘሎና እምነት ክንጅምር የድሊ። እንተኾነ መብዛሕቱኡ ግዜ ብዙሓት ኣብ ዳግመ ሕንጸት ሓባራዊ ሠናይ ነገር ክሳተፉ ኣይክእሉን ከመይ ወይውን ባዕሎም ንገዛእ ርእሶም ብምንጻሎም ወይውን ካልኦት ስለዘወገንዎምን ስለዝተነጸሉን ክኸውን ይኽእል ከምኡውን ገለገለ ማሕበራት ብቊጠባውን ፖሎቲካውን ጸገማት ስለዝተዋሕጡ ከበርክቱ ኣይክእሉን። ኣብ ገገሊኤን ማሕበረሰባት ብዙሓት ግለሰባት እምነቶምን ዋጋ ዝህብዎ ነገራትን ክገልጹ ኣይክእሉን ከመይ ነጻነትን ሕልናን እምነትን የብሎምን። እንተደኣ ሓሳቦምን እምነቶምን ክገልጹ ፈቲኖም ናብ ቤት ማእሰርቲ ይዳጐኑ። ኣብ ገገሊኡ ዓለማት ከኣ ምናዳ ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ብዙሓት ብዘይ ምንም ተጽዕኖ ባዕሎም እምነቶምን ሞራላዊ ግዴታኦምን ይሓብኡ። በዚ ከምዚ ግን ካብዚ ቅልውላው ክንወጽእ ኣይንኽእልን ወይውን ብዓወት ክንወጽእ ኣይንኽእልን። ዝኸፍአ ውጽኢት ኢና ክንረክብ።
ኩልና ብሓባር ኣብ ሓልዮትን ዳግመ ልደት ሕዝብናን ተሳቲፍና ንክንክእል ነፍሲወከፍና እኹል መጋበሪ ክህልወና ኣለዎ (ጽማቊ ኅብረተሰብኣዊ ትምህርቲ ቤተ ክርስትያን 186)። ኣብ ታሪኽ ድሕሪት ምልስ እንተቢልና ብ1929 ዓም ዓለምና ዓቢ ናይ ቊጠባ ቅልውላው ምስ ኣጋጠማ በዓል ሠናይ ዝኽሪ ር.ሊ.ጳ ፕዮስ መበል 11 ኣብታ ኳድራጀዚሞ ኣኖ እትብል ዝኽሪ መበል ዓመት ሓዋያዊት መልእኽቶም ካብዚ ቅልውላው ንምውጻእን ሓቀኛ ዳግመ ሕንጸት ንምክያድን ዕላም ምድግጋፍ ግዲ ምዃኑ እዚ ከኣ ድርብ ረብሓ ሃልይዎ እቲ ሓደ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ እቲ ሓደ ከኣ ካብ ታሕቲ ክሳብ ላዕሊ መሳርዕ ማሕበረሰብ ምድግጋፍ የመልክት። እዚ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ካብ ታሕቲ ክሳብ ላዕሊ ምድግጋፍ ትርጉሙ ኣይርደኣናን ይኸውን እንተኾነ ኩልና ሓደ ኰና ክንሓብር ዝገብረና ማበራዊ ዓላማ እዩ።
ብሓደ ወገን ምናዳ ኣብ ግዜ ዓበይቲ ለውጥታት ግለሰባትስ ይኹኑ ስድራቤታት ናኣሽቱ ማሕበራትስ ይኹን ነናይ ቦታኡ ማህበረሰባት ናብቲ ሓባራዊ ቀዳምነት ዝወሃቦም ዕላማታት ክበጽሑ ዓቅሚ ይስእኑ ስለዚ እቶም ዝለዓለ ቦታን ትሕዝቶን ዘለዎም ኣባላት ማሕበረሰብ ከም መንግሥቲ ዚኣመሰሉ እዞም ክፍሊ ሕብረተሰብ ማዕረ ካልኦት ንክግስግሱ ዘድሊ መጋበሪን ትሕቶን ከወፍዩ ፍትሓዊ እዩ። ንኣብነት ኣብዚ ግዜና ብምኽንያት ለበዳ ኮቪድ 19 ኩልና ኣብ ዝተዓጽወሉ እዋን ብዙሓት ግለሰባትን ሥድራቤታትን ናኣሽቱ ናይ ንግዲ ትካላትን ኣብ ዓቢ ጸገም ወዲቆም ገና እውን ዝሕግዞም ይደልዩ ኣለው ስለዚ ሕዝባውያን ተቊዋማት ዘድሊ ማሕበራውን ቁጠባውን ሓለዋ ጥዕናውን ምትእትታው እናገበሩ ክሕግዝዎም ይጽዓሩ። ክገብርዎ ዘለዎም ዕዮ ገዛኦምከስ እዚ እዩ።
በቲ ካልእ ወገን ግን ሰበሥልጣን ማሕበረሰብ ንማእከሎትን ትሑት መነባብሮ ንዘለዎምን ብክብሪ ክከታተሉን ክምዕብሉ ደገፎም ከበርክቱን ኣለዎም። ከም ሓቁ ከኣ ናይዞም ትሑት መንባብሮ ዘለዎም ግለሰባትስ ይኹኑ ስድራቤታት ማሕበራትስ ይኹኑ ተቊዋማት ንግዲ ቤተክርስትያን እውን ምስእዚኦም እያ ትስራዕ ወሳኒ ኣበርክቶ ኣለዎም። እዚኦም በቲ ዘለዎም ሃብትታት ማለት ባህላውን እምነታውን ቁጠባውን ተሳትፎ ማሕበራዊ ሕይወትን ሃብታት ገቢሮም ንማሕበረሰብ ዳግም ሕይወት ይዘርኡሉ ኣጸቢቆም እውን የሐይልዎ። እዚ ማለት ምእከላይ መንግሥቲ ናብ ሕዝቢ ቀሪቡ ትሕት ኢሉ ከገልግል ከምኡ ሕዝቢ ካብቲ ዘለዎ ልዕል ኢሉ ምስ መንግሥቲ ክተሓባበር እንከሎ ዕላማ ምድግጋፍ ሰርሑ ማለት እዩ።
ነፍሲ ወከፍ ኣብታ ኣካላ ዝኾነ ማሕበረሰብ ፍወሳ ግደኡ ብምብርካት ሓላፍነቱ ክስከም ኣለዎ። ንሓደ ጒጅለ ክፍሊ ሕብረትሰብ ብቀጥታስ ይኹን ብተዘዋወሪ ኣብ ዝግበር መደባት ማንም ካብዚኦም ክግደፍ የብሉን ኩሉ ክሳተፍ ኣለዎ ከመይ ጥበቦምን ተመኲሮኦምን ክሕደግ ኣይከኣልን (ክብርቲ ኣማዞናይ ድሕረሲኖዶሳዊ ምዕዳን 32 ላውዳቶ ሲ 63 ተመልከት)። ንኣብነት ንሓደ ኣብ ኣገልግሎት ድኻታት ንዝተዋፈረ ሰብ ንስኻ እንታይ ትገብር ኢለ እንተሓቲተዮ ስለ ድኻታ እሰርሕ ክብለኒ ይኽእል። ኣነ ኸኣ መሊሰ ሓራይ ብሓቂ ጽቡቅ ብጭብጢ እንታይ ትገብር እብሎ። ኣነ ንድኻታት እምህሮም እንታይ ክገብሩ ከምዘለዎም እሕብሮም ክብለኒ ይኽእል። ኣይፋልካን እብሎ! እዚ ኣይሰርሕን እዩ። ቀዳማይ ስጉምቲ እቶም ድኻታት ባዕሎም እንታይ ዓይነት ናብራ ከምዘሕልፉ ባዕሎም ክዛረቡ ኣለዎም። እንታይ ከምዘድልዮም ክነግሩ ኣለዎም። ቅድም ኣዛርቦም ኩሎም ክዛረቡ ኣፍቅደሎም። ዕላማ ምድግጋፍከስ ብከምዚ እዩ ዝሰርሕ። ነዞም ሰባት እዚኦም ኣብ ጉዳዮም ካብ ምስታፍ ኣብ ገዛእ ጉዳዮም ኣጋይሽ ክኾኑ ክነፍቅድ የብልናን። ጥበብ ናይዞም ትሑታት ሰባት ወሰን ክግደፍ የብሉን። ከምዚ ዓይነት ኢፍትሓዊ ጥልመት ኣብቲ ዓበይቲ ቊጠባውን ጂኦፖሎቲካውን ጥቅሚ ዝርከቦ ይስዕርር ንኣብነት ማዕድን ኣብ ዝኰዓተሉ ከባቢታት (ክብርቲ አማዞን 9.14)። ድምጺ መበቆላውያን ሕብረተሰባት ባህሎምን ዘለዎም ርእዮተ ዓለሞምን ዝሰምዖን ዋጋ ዝህቦን ኣይርከብን። ሎሚ ከም ሎሚ ነቲ ዕላማ ምድግጋፍ ዝበልናዮ ቀንዲ ፈውሲ ቅልውላው ዝተዘንገዔ ይመስል እዚ ሸለልትነት እዚ ከም ታህዋስ ቫይሩስ ሳዕሪሩ ይረኤ። መንግሥታት ዝረኽብዎ ዘለው ቈጺርካ ዘይውዳእ ሓገዛት እሞ ንሕሰቦ። እዚ ሓገዝ እዚ ንመን እዩ እንተቢልና ክንዲ ብዛዕባ ሰባትን ንህልው ኩነታት ቊጠባ ዘንቀሳቅሱን ምሕሳብ ንዓበይቲ ትካላት ቀዳምነት ይህብ። ክንዲ ንህዝባዊ ምንቅስቃሳት ብዓለምለኸ ደረጃ ንኩሉ ቊጠባ ዝግብቱ ዘለው ማልቲናሽናል ማሕበራት ክስምዑ ይረኤ። ብንቡር ቋንቋ ሕዝቢ እንክግለጽ ካብቶም ድኻታትን ትሑታትን ብዝበለጸ እቶም ብቊጠባን ሥልጣንን ሓያላት ዝኾኑ ጥራይ እዮም ተሰማዕነት ዝረኽቡ። እዚ ግን እቲ ኢየሱስ ዝመሃረና ሰብኣዊ ጒዕዞ ኣይኮነን ንዕላማ ምድግጋፍ ከኣ ኣብ ግብሪ ክነውዕሎ ኣይንኽእልን። ከምዚ ብምግባርና ከኣ ኣብ መልእኽቲ ንዓለምለኸ ዕለት ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቊባን ዘመልከትናዮ ነቶም ቀንዲ ጉዳይ ዝኾኑ ግለሰባት ተዋሳእቲ ዕጫ ናብራኦም ክኾኑ ኣይነፍቅደሎምን። ኣብ ኣተሓሳስባ ገሊኦም መራሕቲ ፖልቲካ ወይውን ከንቲባታት ‘ኩሉ ንሕዝቢ ምስ ሕዝቢ ግን ምንም ዝግበር የሎን’ ዝብል ጭርሖ ዘሎ ይመስል። ወትሩ ካብ ላዕሊ ንታሕቲ እምበር ካብ ትሕቲ ንጥበብ ሕዝቢ ዝሰምዕ የለን ነዚ ከይገበርካ ግን ዕላማ ምድግጋፍስ ይኹን ካብዚ ቅልውላው ምውጻእ ሓመደ ዕደኸ። ኣብ ናይ ሎሚ ጉዳይና ነዚ ዓፊኑ ሒዙና ዘሎና ፈውሲ ዝኸውን ክንዲ ምሕሳብ እተን ዓበይቲ ኣብያተ ኣፋውስን ትካላቶምን ዝብልዎ ብምስማዕ ነቶም ቅድመ ግንባር ኰይኖም ምስ ሕሙማት ዝወድቁን ዝትንሥኡን ክሳብ ሕይወቶም መሥዋዕቲ ዝኸፈሉ ኣብ ሆስፒታላትን መጽለሊ ስደተኛታትን ለይትን መዓልትን ንዝሠርሑ ኣለይቲ ሕሙማት ቃሎም ምስማዖምስ ይትረፍ ከመይ ኣሎኹም ኣይንብሎምን። እዚ ግን ጥዑይ መንገዲ ኣይኮነን። ንኩሎም ማለት ነቶም ኣብ ላዕሊ ዘለው ኣመሓደርትስ ይኹን ነቶም ኣብ መሰረት ዘለው ሓመድ ሓፋሽ ጽን ኢልና ክንሰምዖም ኣሎና። ንኩሎም!
ካብዚ ቅልውላው ብዓወት ክንወጽእ እንተኾይኑኸስ ንነጻነትን ክእለት ተበግሶን ናይ ኩሎም ምናዳ ናይቶም ኣብ መጨረሽእ ማሕበራዊ መሳርዕና ዝስርዑ ብምቅባል ዕላማ ምድግጋፍ ምሉእ ብምሉእ ክትግበር ይከኣል። ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ዝብሎ ኩለን ኣካላት ሰውነትና ኣድለይቲ እየን እተን ቀንዲ ዘድልያ ኣካላት ከኣ ተኣፈፍቲ ዝኾና ምዃንን ክንበብ ሰሚዕናዮ። ብመንጽር እዚ ምሳሌ እዚኸስ ዕላማ ምድግጋፍ ነፍሲወከፍ ኣካል ማሕበረሰብ ሓላፍነቱ ተሸኪሙ ግደኡ ከበርክት ኣለዎ ይብል። ከምዚ ብምግባር ዕላማ ምድግጋፍ ተስፋ ይህብ ቅርዑይን ፍትሓውን መጻኢ ንምሕናጽ ተስፋ ይህብ ነዚ ከኣ ማእዝን ጠመተና ብምስፋሕን ዓበይቲ ነገራት ብምምዕዳውን ንገብሮ። ወይ ብሓንሳብ ክንስርሖ ኣሎና ወይውን ኣብ ንበጽሖ የብልናን። ካብዚ ቅልውላው ክንወጽእ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ማሕረሰብና ብሓንሳብ ንስራሕ እንተዘየሎ ተንከስ የለን። ካብ ቅልውላው ምውጻእ ማለት ነዘን ቅኑዓት ዝመስላ ህልው ኩነታትና ብላዕሊ ላዕሊ ቦያ ምልካይ ኣይኮነን። ካብ ቅልውላው ምውጻእ ማለትከስ ለውጢ ምምጻእ እዩ ሓቀኛ ለውጢ ከኣ ኩሎም ብሓባር እዮም ዝገብርዎ ኩሎም ኣባላት ሕብረተሰብ እዮም ንማሕበረሰብ ዘቊሙ ኩልና ክኢላታት ኢና ኩልና ብሓባር ንማሕበርሰብና ነቁውም። ኩልና ብሓባር እንተዘይገቢርናዮ ውጽኢቱ ኣሉታዊ እዩ ዝኸውን።
ኣብ ዝሓለፈ ትምህርተ ክርስቶስ ካብዚ ቅልውላው እንወጸሉ እንኮ መንገዲ ምድግጋፍ ከምዝኽዕነ ርኢና። እዚ ከኣ ሓደ ጥዑይን ድልዱልን ዓልመን ንምህናጽ መንገድታት እንረኽበሉ እዚ ዕላማ እዚ ምስ ዝጠምረናን ምስ ዘፍቅደልናን እዩ ኢልና ነርና። እንተኾነ እዚ ናይ ምድግጋፍ ዕላማ ጉዕዞ እዚ ድጐማ የድልዮ። ምናልባት ሓደ ካባኹም ኣባቴ ሎሚ ከክንዲ ገለ ዝኸውን ከብድቲ ቃላት ይዝረብ ኣሎ ክብለኒ ይኽእል። ስለዚ ትርጉሙ ክገልጸልኩም እየ። ክንደጋገፍ ኣሎና ከመይ ብድጐማ ኣብ ምምልላእ ኢና ዘሎና። ከም ሓቁ ብዘይ ሕዝባዊ ተሳትፎን ኣበርክቶ ማእከላውያን ተቁዋማትን ሥድራቤታትን ናይ ምድግጋፍ ማሕበራትን ናኣሽቱ ናይ ንግዲ ተቁዋማትን ናይ ሓመድ ሓፋሽ ርእይቶ ምቅባልን ሓቀኛ ምድግጋፍ ክህሉ ኣይክእልን። ኩሎም አእጃሞም ከበርክቱ ኣለዎ።ኩሎም! ከምዚ ዓይነት ተሳትፎኸስ ንገለ ገለ ኣሉታዊ ተጽዕኖ ዓውለማነትን ዕፈና መንግሥትን ከምዚ ሕጂ ዘሎና ብለበዳ ተጐዲኡ ንዘሎ ሕዝቢ ከጋጥም ስለዝኽእል ካብዚ ይሕሉ። ነዚ ኣብነት ዝኾኑና ኣብ ግዜ ቅልውላው ወለኝታኛታት ዘበርክትዎ ሥራሕ ምርኣይ ይኣክል። ወለተኛታት ካብ ኩሉ ጽፍሕታት ማሕበረሰብና እዮም ዝመጹ ገሊኦም ካብ ሃብታማት ሥድራቤታት ገሊኦም ከኣ ካብ ድኻታት ይመጹ። እንተኾነ ኩሎም ብሓባር ንክረድኡ ይወጹ። ምድግጋፍን ዕላማ ድጐማንከስ እዚ እዩ።
ንኩሉ ዝዓጸወ ብሎክዳውን ዝፍለጥ ግዜ ንሓካይምን ኣለይቲ ሕሙማትን ከም ምልክት ምትብባዕን ተስፋን ብሃንደበት ኩሎም ከጣቅዑሎም ጀሚሮም። ብዙሓት ንሕይወቶም ኣብ ሓደጋ ኣውዲቆም ብዙሓት ከኣ መይቶም። ነዚ ጣቕዒት እዚ ናብ ኩሎም ኣገልገልቲ ማሕበራት ንዘርገሓዮ ንኩሎም ንነፍሲወከፎም ስለ እቲ ዘወፍይዎ ወላ ንእሽቶ ትኹን ዓቢ ኣበርክቶ ገሮም እዮም። እንተኾነ እቲ ኣብ ማዕዶ ዘሎ እንታይ ኮን ክገብር እዩ እንተበልካ ጽን ኢልካ ስምዓዮ ንክሰርሕ ዕድል ሃቦ። ነዚ ዕድል እዚ ንዘይረኸቡ ዝተገለሉን ዝተረስዑን እውን ነጣቅዓሎም እዚኦም ማሕበረሰባን ዘግለሎም ሽማግለታትን ሕጻናትን ኣካለ ስንኩላንን እዮም። ንኩሎም ኣብ ኣገልግሎት ዘለው ሠራሕተኛታት እውን ነጣቅዓሎም። ካብዚ ቅልውላው ንምውጻእ ኩሎም ተሓባቢሮም እዮም። እንተኾን ኣብ ምጥቃዕ ጥራይ ደው ኣይበል። ተስፋ ዓባይ ነገር እያ እሞ ዝዓበየ ነገር ንምሕላም ነንሕድሕድና ነባራትዕ። ኣሕዋተይን ኣሓተይን ዓበይቲ ነገራት ምሕላም ንመሃር! ነቶም ካብ ተስፋ ዝውለዱ ኣምራት ማሕበራዊ ፍትሕን ፍቅርን ሃሰስ እናበልና ዓበይቲ ነገራት ንምሕላም ኣይንፍራህ። ንሕሉፍ ክንሃንጽ ኣይንፈትን። ሕሉፍ ሓሊፉ እዩ። ሓደስቲ ነገራት ይጽበዩና ኣለው፣ ጐይታ ‘ንኩሉ ነገራት ብሓዲስ ክገብሮ እየ’ እንክብል ተስፋ ሂቡና እዩ። ንሕሉፍ ምህናጽ ገዲፍና ነዘን ዓበይቲ ዕላማታት እናደለና ዓበይቲ ሕልምታት ንምሕላም ነንሕድሕድና ነተባብ\ዕ። ልዕሊ ኩሉ ነቲ ዘይምዕሩይን ሕሙምን ዝነበረ ኢፍትሓውነት እንብሎ ሕሉፍ ክንሓንጽ ከይንፍትን ሓደራ። ነናይ ወገናን መላእ ዓለማን ነንሕድሕዶም ዘሀብትምሉ መጻኢ ንህነጽ። ነፍሲወከፍ ግደኡ የበርክት! ንዘለዎ ዘበለ ይሃብ! ባህሉ ድዩ ፍልስፍናኡ ከምኡ እውን ኣተሓሳስባኡ የካፍል። ክብርን ጽባቀን ናይ ናኣሽቱ ጉጅለታት ናይቶም ዝተገለሉ እውን ከይተረፈ ዝዕንብበሉ እቲ ብዙሕ ዘለዎ ነቲ ውሑድ ዘለዎ ዘገልግለሉን ዝልግሰሉን ጽባቄ ዝዕምብበሉ ይኹን። እግዚአብሔር ይሃበለይ።


text:
Radio Erena: 20 August 2017
ስዑዲ ዓረብ ሓይልታት ኣጋር ሰራዊት ናብ የመን ልኢኻ።
እቲ ዝሓለፈ ዓርቢ ዕለት 18 ነሓሰ ናብ ወደባዊት ከተማ ዓደን ዝኣተወ ሰራዊት ስዑዲ ዓረብ ምስቲ ኣብታ ሃገር ኣቐዲሙ ኣትዩ ዝጸንሐ ሰራዊት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ፍሕፋሐ ከይፈጥር ስግኣት ከምዘሎ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ሰበስልጣን ጸጥታ የመን ንኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ዝሃብዎ ቃል፣ ኣጋር ሰራዊት ስዑዲ ዓረብ ነቲ ግዚያዊ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ ከተማ ሰንዓ መስሪቱ ዘሎ መንግስቲ የመን፣ ወደብን መዓርፎ ነፈርትን ኣብ ምሕላው ክዋፈር ምዃኑ ገሊጾም።
ፕረዚደንት የመን ዓብዱ ራቦ መንሱር ሓዲ፣ ብዕጡቓት ሓይልታት ሑቲ ካብ ርእሰ ከተማ ሰንዓ ተጸሪጉ ድሕሪ ምውጽኡ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተዓቚቡ ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ ኣብ ከተማ ዓደን ግዚያዊ ቤት ጽሕፈት ዝኸፍት ዘሎ።
ብኻልእ ወገን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ የመን ዓብዱልማሊክ ኣል መኽላፊ መንግስቱ ምእንቲ ሰላም ክብል ምስ ኩሎም ወገናት ዘተ ከካይድ ቅሩብ ከምዘሎ ገሊጹ።
ንሱ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘስመዖ ቃል፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክቆጻጸሮ ዝኽእል እንተኾይኑ መዓርፎ ነፈርቲ ከተማ ሰንዓ ስርሑ ንኽጅምር’ውን ድሌት ከምዘለዎ ሓቢሩ።
እቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ኣብ ከተማ ጣይዝ ዝተፈጸመ ልዕሊ 4 ሽሕ ሰባት ዝቐዘፈን ከባቢ 8 ሽሕ ህጻናትን ደቀንስትዮን ዝርከብዎም ሰባት ዘቑሰለን ኲናት፣ ብማሕበረሰብ ዓለም ኣቓልቦ ከይተዋህቦ ምሕላፉ ኣዝዩ ከምዘጉሃዮ ገሊጹ።
=========================


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ መጋቢት – 8.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ሉቃ.11:14-23
ኢየሱስ ዓባስ ጋኔን የውጽእ ነበረ፣ እቲ ጋኔን ምስ ወጸ፥ እቲ ዓባስ ዝነበረ ሰብ ተዛረበ፥ እቶም ሕዝቢ ኸኣ ተገረሙ። ገለ ኻብ ኣቶም ግና “ነጋንንቲ ብብኤል ዜቡል ፥ ብሓለቓ አጋንንቲ እዩ ዜውጽኦም ዘሎ” በሉ።
ካልኦት ከአ ኺፍትንዎ; ካብኡ ትእምርቲ ኻብ ሰማይ ይደልዩ ነበሩ። ንሱ ድማ ሓሳባቶም ፈሊጡ ኸምዚ በሎም፦ “አብ ንሓድሕዳ ዝተፈላለየት መንግሥቲ ትባድም፥ አብ ንሓድሕዳ ዝተፈላለየት ቤት ድማ ትወድቕ። ንአይ ‘ነጋንንቲ ብብኤል ዜቡል እዩ ዜውፅኦም ዘሎ’ ትብሉንስ መንግሥቲ ሰይጣን ንሓድሕዳ እንተ ተፈላለየት ደአ፥ እታ መንግሥቱ ኸመይ ኢላ ትቐውም፧ አነ ነጋንንቲ ብብኤል ዚቡል ዘውጽኦም ካብ ኮንኩስ፥ ደቕኹም ደአ ብመን የውፅእዎም አለዉ፧ ስለዚ ንሳቶም ፈራዶኹም ኪኾኑ እዮም። አነ ነጋንንቲ በጻብዕ አምላኽ ዘውጽኦም ካብ ኾንኩ ግና መንግሥቲ አምላኽ አባኻትኩም በጺሓ ኢያ። እቲ ኃያል ሰብ፥ ብዚግባእ አጽዋሩ ዓጢቑ አደራሹ እንተ ሓለወ፥ ብዘሎ ጥሪቱ ብሰላም ይነብር። ካብኡ ዚኃይል መጺኡ እንተ ሰዓሮ ግና ነቲ ዜመኖ ዝነበረ አፅዋር ይገፎ፥ ነቲ ዝማርኾውን ይማቐሎ። እቲ ምሳይ ዘይኮነ፥ ንሱ መቐናቕንተይ እዩ፤ እቲ ምሳይ ዘይእከብ ድማ ይብትን።
- አስተንትኖ
ኢየሱስ ዓባስ ጋኔን የውጽእ ነበረ፣ እቲ ጋኔን ምስ ወጸ፥ እቲ ዓባስ ዝነበረ ሰብ ተዛረበ፥ እቶም ሕዝቢ ኸኣ ተገረሙ። ገለ ኻብ ኣቶም ግና “ነጋንንቲ ብብኤል ዜቡል ፥ ብሓለቓ አጋንንቲ እዩ ዜውጽኦም ዘሎ” በሉ። ክርስቶስ አብ መንጎ አይሁዳውያን ብዙሕ ተአምራት እካ እንተገበረ ብዙሓት ክቕበሉዎ አጸገሞም። ነቲ አብ ቅድሚ ዓዮኖም ዝተፈጸመ ተአምራታት ክንጽግዎ ስለዘይከአሉ ግና – “ነጋንንቲ ብብኤል ዜቡል ፥ ብሓለአጋንንቲ እዩ ዜውጽኦም ዘሎ” እናበሉ – አብ ክንዲ ከም መሲሕ ዝቅበልዎ – ነቲ ሓይሉ ንሓሊ ሸይጣን ክህብዎ ይርከቡ።
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ጥዑም ዜና፡ ማለት ንምጽአት እታ አብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብተስፋ ዝተንግረላ መንግሥቲ እግዚአብሔር ብምብሣር፡ ቤት ክርስቲያን እምኒ መሠረት አንበረ፡ ‘እቲ ግዜ ተፈጺሙ፡ መንግሥቲ እግዚአብሔር ከአ ቀሪባ አላ” እዛ መንግሥቲ እዚአ ብቃልን ብስራሕን ብህላዌ ክርስቶስን ንሰባት ትግለጽ። እቶም ናይ ኢየሱስ ተአምራት እውን፡ ድሮ መንግስቲ እግዚአብሔር አብ ምድሪ ከምዝመጽአት ዝሕብሩ ምልክታት ኢዮም ኔሮም። “አነ ንአጋንንቲ ብአጻብዕ እግዚአብሔር ዘውጽኦም ካብ ኮንኩ ግና፡ መንግስቲ እግዚአብሔር አባኻትኩም በጺሓ አላ ማለት ኢዩ” ብመሰረቱ መንግሥተ አምላኽ ግና ድሮ አብ ክርስቶስ ተገሊጻ ኢያ። አብቲ ወዲ አምላኽን ሰብን። እቲ ኃያል ሰብ፥ ብዚግባእ አጽዋሩ ዝዓጠቐ፡ እቲ ሸይጣን ኢዩ። እቲ ንወዲ ሰብ ዘታልልን ስአስርን። ግና ክርስቶስ እቲ ካብኡ ዝሕይል ይመጽእ፡ ይስዕሮውን ይዘምቶን። ብዛዕባ እዚ ቅዱስ ጳውሎስ ከምዚ ይብል “ ነቶም ሕልቅነትን ሥልጣናትን አፅዋሮም ገፊፉ ብመስቀል ምስ ሰዓሮም፥ አብ ቅድሚ ሕዝቢ አኅፈሮም። ቆላ. 2፡15 ድሕሪ ዓወት “እቲ ሓያል” ዝኾነ ክርስቶስ “እቲ ምሳይ ዘይኮነ፥ ንሱ መቐናቕንተይ እዩ፤ እቲ ምሳይ ዘይእከብ ድማ ይብትን።
እቲ ምሳይ ዘይኮነ፥ ንሱ መቐናቕንተይ እዩ፤ እቲ ምሳይ ዘይእከብ ድማ ይብትን። ሎሚውን እንተኾነ ነፍሲ ወከፍና አብ ቅድሚ አምላኽና አብ ቅድሚ እዚ ንሰምዖ ዘለና ቃል አምላኽ ክንውስን ይገባአና። ክንእክብ ወይ ክንብትን፡ ክንሓንጽ ወይ ክነፍርስ። ብሕይወት ክነብር ወይ ክንመውት። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አብዚ ወላካ ነጻ እንተኾና ምርጫ አይህበናን። ሓንቲ ምርጫ ይህበና ወይ ምስኡ ምኻን ኢዩ ወይ ከአ አንጻሩ። ካሊእ መንገዲ የለን እቲ መገዲ ሓደ ኢዩ። ምስኡ ጥራይ ኢዩ። ሎሚ ከአ ምስ ቤተክርስቲያኑ። አብ ፍቕዲ 17-18 ክርስቶስ አምላኽና ከምዚ እናበለ ንጹር ዝኾነ መልእኽቲ ሓድነት የመሓላልፈልና። ንአይ ‘ነጋንንቲ ብብኤል ዜቡል እዩ ዜውፅኦም ዘሎ’ ትብሉንስ መንግሥቲ ሰይጣን ንሓድሕዳ እንተ ተፈላለየት ደአ፥ እታ መንግሥቱ ኸመይ ኢላ ትቐውም፧ “አብ ንሓድሕዳ ዝተፈላለየት መንግሥቲ ትባድም፥ አብ ንሓድሕዳ ዝተፈላለየት ቤት ድማ ትወድቕ። እቲ ዝዓበ ኃጢአት አብ ክርስትናዊ ሕይወት ፍልልይ ናይ ክርስቲያን፡ ናይ አመንቲ ክርስቶስ ኢዩ። ስለዚ አብዚ ግዜ ጾም እዚ ናይ ክርስቶስ ጸሎት ጸሎትና ክንገብሮ ይግበአና። “ ኦ አቦ! ንስኻ ከም ዝለአኽካኒ ዓለም ምእንቲ ኽትአምንሲ፥ ኩላቶም ሓደ ምእንቲ ኺኾኑ፥ ከምቲ ንስኻ አባይ ዘሎኻ አነውን አባኻ፥ ከምኡ ድማ ንሳቶም አባና ምእንቲ ኪኾኑ፥ እልምነካ አሎኹ”። ዮሓ.17:21
እካ ደአ ‘ድምጸይ ስምዑ’ አነ ኸአ አምላኽኩም ክኸውን ኢየ፥ ንስኻትኩም ድማ ሕዝበይ ክትኮኑ ኢኹም። ጽቡቕ ምእንቲ ኽትረኽቡ እውን፥ በቲ አነ ዝእዝዘኩም ዘበለ ኹሉ መገድታት ተመላለሱ” ኤር.7,23
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
Aba Hagos Tesfagabir


text:
መበል 39 ዓመት ምስረታ ማሕበር ተጋሩ ሰሜን ኣሜሪካ/ማተሰኣ/ ኣብዝሓለፉ ማዕልታት ኣብዚ ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ብድሙቕ ተኸብሩ’ሎ።ኣቲ ፌስትቫል ንሰለስተ ማዕልታት ብዝተፈላለዩ ምንቅስቓሳት ዝተኻየደ እንትኸውን ብርእሰ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ኣቶ ኣባይ ወልዱ ዝመራሕ ጉጀለ ሰበስልጣን መንግስትን ሓለፍቲ ማሕበር ልምዓትን ትግራይ እውን ተረኺቦም።
ኣብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብርክት ዝበለ ህዝቢ ዝተረኸበ እንትኸውን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣብ ተፈላለዩ ዘፈራት ብሓፈሻ ዛጊድ ዝሰርሖም ስራሕቲ ልምዓት ብፍላይ ድማ ኣብቶም ዝሓለፉ ናይ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ብፓወር ፖይንት ዝተደገፈ በቲ ጉጅለ ልኡኽ ሰፊሕ መብርሂ ተዋሂቡ።
ድሕሪ እቲ መግለጺ ካብቲ ተኣካባይ ካብ ሰናይ ምምሕዳር ክሳብ ግብሪ፣ካብ ንግዲ ክሳብ ፖሊሲ ሊዝ፣ካብ ፍትሒ ክሳብ ግዕዝይና፣ካብ ጸጥታ ክሳብ ኢንቨስትመንት ወዘተ ሕቶታት ቀሪሪቦም ብኣይተ ኣባይ ወልዱ ሰፊሕ መልስን መብርህን ተዋሂቡ።
ቀዳም መሸት እውን ብዙሕ ህዝቢ ዝተረኸበሉ ኣብ ዋሽስንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ሆቴል ኦሚኒሾርሃም ድሙቕ ጓይላ ተኻይዱ።


text:
Radio Erena: 28 June 2021
ግብጺ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ንዝህነጽ ዲጋ መጽናዕቲ ከተዳሉ ኣብ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ማዕከናት ዜና ካብ ካይሮ ሓቢረን።
እቲ ዲጋ፣ ንኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ህዝቢ ጽሩይ ዝስተ ማይ ከባጽሕን ልዕሊ 10 ሜጋዋት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ድማ ከመንጩን ትጽቢት ይግበረሉ።
ኣብ ሕርሻ፣ ዝስተ ማይን ጸዓትን ከገልግልት ተባሂሉ ዝህነጽ ዘሎ ናይ ደቡብ ሱዳን ዲጋ፣ ብግብጺ መጽናዕቲ ክካየደሉን ግብጺ ድማ ኣብ ሓያሎ ፕሮጀክታት ሓገዛ ከተበርክትን ኣብ ስምምዕ ዝተበጽሐ፣ ብሚኒስተር ሃብቲ ማይን ሕርሻን ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ግብጺ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ጁባ ድሕሪ ዘካየዶ ናይ ስራሕ ምብጻሕ’ዩ።
ግብጽን ደቡብ ሱዳንን፣ ኣብ መርገጺ ኣጠቓቕማ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ከምኡ ድማ ዝተፈላለያ ጉዳያት ንምዝታይ ዘንቀደ፣ ላዕለዋይ ኮሚተ ክልቲኤን ሃገራት ዝመጽእ ወርሑ ኣብ ካይሮ ክካየድ መደብ ኣሎ።
ብወገን ደቡብ ሱዳን፣ ምክትል ፕረዚደንት፣ ጄምስ ዋኒ ኢጋ ዝመርሖ ጉጅለ ሚኒስራት ናብ ግብጺ ብምምራሕ፣ ምስቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ሙስጠፋ ማዳቡሊ ዝምራሕ ወኪል መንግስቲ ግብጺ ክዝቲ’ዩ።
ብጉዳይ ኣተቓቕማ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ኣብ ምስሕሓብ እትርከብ ግብጺ፣- ፖለቲካዊ፣ ዲፕሎማስያውያን ጸጥታውን ጸቕጢ ንምፍጣር፣ ምስ ጎረባብቲ ኢትዮጵያ ጽዑቕ ርክባት ኣብ ምክያድ’ያ ትርከብ።
================


text:
ኤርትራ፣ ኣብ ትግራይ ልዕሊ 2 ሽሕ ዝግመት መውጋእቲ ወትሃደራት ከምዘጋጠማ ምንጭታት ሓቢሮም
Radio Erena: 26 March 2021
ኣብ ትግራይ፣ ካብ 4 ሕዳር 2020 ኣትሒዙ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ዝሳተፋ ዘለዋ ዝተፈላለያ ኣሃዱታት ሰራዊት ኤርትራ፣ ከቢድ ሰብኣዊ ክሳራታት የጋጥመን ከምዘሎ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ብዝያዳ ዝሳተፋ ዘለዋ ኣሃዱታት፣ ነፍሲ ወከፈን ካብ 700 ክሳብ 900 ዝግመት ብዝሒ ወትሃደራት ዘለወን ክፍላተ ሰራዊት 13፣ 16፣ 18፣ 19፣ 22፣ 23፣ ከምኡ ድማ 525 ‘የን ዝበሉ እቶም ምንጭታት፣ ዛጊት ልዕሊ 2 ሽሕ ዝግመቱ ኣባላተን ብከቢድን ፈኵስ ቆሲሎም ካብቲ ኩናት ከምዝተሳሕቡ ኣረጋጊጾም።
ካልኦት ተደረብቲ ኣሃዱታት’ውን በብእዋኑ ኣትየን ከምዝወጻ እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
እብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ዝተወግኡ ወትሃደራት ኤርትራ፣ ብመንገዲ ሑመራ- ኦምሓጀር፣ ራማ- እንዳገርጊስ፣ ዛላምበሳ- ሰንዓፈ፣ ኣቢሎም ናብ ኤርትራ ድሕሪ ምእታዎም፣ ናብ ዝተፈላለያ ሆስፒታላት ይልኣኹ ምህላዎም ሓቢሮም።
ኣብ ከባቢ ከረን ዝርከብ ወትሃደራዊ ሆስፒታል ግላስ፣ ክሕዞ ካብ ዝኽእል ዓቕሚ ንላዕሊ፣ ዓራት ኣብ ቀጽሪ ተነጺፍሉ፣ ውጉኣት ይእለዩ ከምዘለዉ ዘመለከቱ እቶም ምንጭታት፣ ናብተን ናይ ሲቪል ዝብሃላ ሆስፒታላት’ውን ክፍልታት ውጉኣት ኵናት ተፈልዩሎም ይሕከሙ ከምዘለዉ ኣረዲኦም።
ከቢድ ስንክልና ዘጋጠሞም ድማ ኣብ ከባቢ ደንጎሎ ኣብ ዝርከብ መዓስከር ተዓቝቦም ከምዘለዉ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ።
ቁጽሪ ናይቶም ኣብ ትግራይ ዝሞቱ ዘለዉ ወትሃደራት ኤርትራ ንምፍላጡ ክፍለጥ እኳ እንተዘይክኣለ፣ ተፋንዮም ዝጸንሑ ኣባላት ሰራዊት ይኹኑ ክሳብ 33 ዙርያ ሓድሽተ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ከም መተካእታ ብብዝሒ ናብ ትግራይ ይወፍሩ ምህላዎም ግና፣ መጠነ ሞት ኣሽሓት ክበጽሕ ከምዝኽእል እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ምንጭታት ግምታቶም ይህቡ።
እቶም ምንጭታት ኣብ መወዳእታ፣ ናይ ባይቶ ይኹን ናይ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ ውሳኔ ዘይብሉ፣ ብትእዛዝ ፕረዚደንት ጥራይ ኣብ ትግራይ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ተዋፊሮም፣ ዝሞት ዘለው ኣሽሓት መንእሰያት፣ ጽባሕ ንግሆ ስድራቤታቶም እንታይ ተባሂሎም ክርድኡ’ዮም፣ ቀስ ኢልካ ዝርአ ምዃኑ ደምዲሞም።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=======================
COMMENTS
WORDPRESS: 0


text:
ሚንስትሪ ፋይናንስ ሱዳን ሃገሮም ፍርቂ’ቲ ስዑዲ ዓረብን ዓረብ ኢማራትን ቃል ዝኣተውኦ 3 ቢልዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከምተቐበለትን ዝተረፈ ድማ ኣብ መወዳእታ ዝመጽእ ዓመት ከምትቕበል ትማሊ ሶኑይ ኣብዝሃብዎ መግለጺ ሓቢሮም።
ክልቲኣን ሃገራት ናይ ነዊሕ ዓመታት መራሒ ሱዳን ነበር ዑመር ኣልበሽር ካብ መዝነቶም ምስ ተባረሩ ነታ ሃገር ንዝመሓድር ዝነበረ ወታሃደራዊ መሪሕነት ናይ 3 ቢልዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከምዘበርኽቱ ቃል ምእታዎም ይዝከር።
ሚንስትር ፋይናንስ ሱዳን ኢብራሂም ኢልባዳዊ ስዑዲ ዓረብን ዓረብ ኢማራትን 500 ሚልዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ንማእከላይ ባንክ ሱዳን ምርካቦምን 1 ቢልዮን ዶላር ዝዋግኡ ናይ ነዳዲ ፍርያት፡ስርናይን ካልኦት ፍርያት ሕርሻን ምርኻቦም ሓቢሮም ኣለው።
ንሶም ብተወሳኺ “ምስ ኣምባሳደራት ክልቲኣን ሃገራት ተራኺበ ፡ ዝተረፈ ሓገዝ ድማ ክሳብ መወዳእታ 2020 ንምርካብ ተሰማሚዕና ኣለና” ኢሎም።
ንሶም ነዚ ዝበሉ ጎኒ ጎኒ እቲ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ንዓቡዳቢ ዝበጽሑ ዘለው ቀዳማይ ሚንስትር ሱዳን ዓብደላ ሃምዶክ ዝካየድ ፋጻሜ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ’ዩ።
ካብ መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ኾነ ዓረብ ኢማራትስ ብዛዕባ’ዚ ሓገዝ ክሳብ ሕጂ ዝተዋህበ መግለጺ የለን።


text:
ንባባት፡ ቆላ 1፡24-28፥ 1ጴጥ 1፡6-12፥ ግ.ሓ. 1፡12-15፥ ሉቃ 10፡38-42 ምስባክ፡ እምነ ጽዮን ይብል ሰብእ ወብእሲ ተወልደ በውስቴታ፥ ወውእቱ ልዑል ሣረራ “አሕዛብ አብአ ስለ ዝተወልዱ አደና ጽዮን ይብልዋ፥ እቲ ልዑል ኸጽንዓ እዩ” መዝ.87፡5።
ካብ 1-16 ነሓሰ ዘሎ ጊዜ ብፍሉይ ንዝኽሪ ፍልሰታ ለማርያም ብጸሎትን ምህልላን ጾምን እነሕልፎ እዋን እዩ። ጾመ ፍልሰታ ወይ ጾመ አርድእት እውን ይብሃል እዩ። ምእንቲ ክብሪ ማርያም ናብ ብዓል ፍልሰታ ንምስንዳው እንገብሮ ክልተ ሳብዕቲ እዩ። ድንግል ማርያም ከም ወዳ ብሥግአ እውን ካብ ሙታን ከም ዝተንስኤት እሞ ብመላእኽቲ ተዓጂባ ናብ ሰማይ ከም ዝፈለሰት ዘኪርና ነብዕሎ።
ፍልሰታ ለማርያም ሓደ ካብቲ ፍሉይ ዝገብሮ አምላኽ ንሓደ ወዱ በቲ ባዕሉ ዝገበረላ ጸጋን ባዕላ አብ ሕይወታ ብዘርአየቶ ሰናይ ግብርን ካብዚ ዓለም ምስ ተፈልየት አብ መወዳእታ ንሰማይ ፈሊሳ ምስኡ አብ ግርማ ክብሩ ተቐሚጣ ስለ ዘላን ንአና ደቃ አብቲ ንሳ ዘላቶ ክንመጽእ ከምእትሕግዘና ክንሓስብ እዩ። ሓደ ካብቲ ፍሉይ መለልዪ ማርያም ትሕትና እዩ። ነቲ ዅሉ አምላኽ አብአ ዝገበሮ እናፈለጠት እንከላ ንኹሉ አብ ልባ ትሕዞ ከም ዝነበረት ሉቃስ ወንጌላዊ አብ 2፡19 ይነግረና። ሰባት ሓደ ዓቢ ነገር እንተረኸብና ወይ እንተ ገበርና ክርአየልና ስምና ክብ ክብል ኢና እንደሊ ማርያም ግን ትሕትና ገራ አደ አምላኽ ከም ማንም ሰብ ኮይና እያ ትነብር ነራ። ሉቃስ ቀጺሉ ነቲ ኹሉ ወዳ ምስ ወለደት ዝተጓነፋ ስደትን ውርደትን ከምኡ አብ መስቀል ክመውት ምስ ረአየት አየማረረትን እኳድአ ምእንቲ ድሕነትና አብ መስዋዕቱ ምእንታና ተሳቕያ ነዚ ኹሉ እውን አብ ልባ ትሕዞን ተስተንትኖን ነራ።
ማርያም አብ ምስጢር አምላኽ ተሳቲፋ ንድላይ አምላኽ ፈሊጣ ዝበለኩም ግበሩ እናበለት ነቲ ካብ አምላኽ ዝንገር ክንፍጽም ትነግረና። ንሳ ነቲ ብፍጡራት ክትሓዝ ዘይክአል አብ ከርሳ ሒዛቶ ኩሉ ሰብአዊ ባህሪ ካብአ ወሲድዎ ከም ኩለን አደታት እንታይነት ወዳ ትፈልጥ ነራ እንተ ኾነ ነዚ ኹሉ ከም ማንም ብትሕትና እያ እተስተማቕሮ ነራ እዚ እዩ ሎሚ ክነስተንትኖ ተደልዩ ዘሎ። ብትሕትና አብ አምላኽ ቀሪብካ ምኽአል።
አብዚ ፩ይ ሰንበት ዘዘመነ ፍልሰታ እምብአር ጋሻና ንዝኾነ ክርስቶስ ብትሕትናን አኽብሮትን ክንቅበል አደና ቤተ ክርስትያን ትሓተና አላ። ማርያም አደና መልአኽ አደ አምላኽ ክትከውን መደብ አምላኽ ምስ ነገራ “ከም ዝበልካዮ ይኹነለይ” እናበለት ንቃል አምላኽ ዝኾነ ወልድ አብ ከርሳ ክትቅበሎ “ሕራይ” ኢላ ተቐቢላቶ። ሕይወታ ምስኡ ሓደ ገራ አብ ኩሉ ምስኡ ተጓዒዛ በዚ ቀዳመይቲ ሓዋርያ ትብሃል። ንአምላኽ ከም ጋሻና ክንቅበል እንከሎና ፍሉይ ጸጋን በረኸትን እዩ ዝወርደና። አምላኽ በብእዋኑ ብዝተፈላለየ መገዲ አብ ሕይወትና ከም ጋሻ ይመጽአና ክንቅበሎ ክነለልዮ ይግብአና።
ንሰባት ብጽቡቕ ምቕባል ሓደ ካብቲ ክንገብሮ ዘሎና ክርስትያናዊ ጽቡቕ ነገርን ግቡእን እዩ። ከምኡ አብቲ ጋሻ ዝኾነ ክርስቶስ ክንቅበል እናተሰናዶና ከሎና ንሓውናን ሓፍትናን እውን ክንቅበል ግን ብዝያዳ ክነድህቦ ዝግብአና አብ ክንዲ አብ ንዋታዊ ነገራት አብ መንፈሳዊ ነገራት ክኸውን ይግባእ።
ክርስቶስ ጋሻ ኮይኑ ብዝተፈላለየ መገዲ ይመጽአና እዩ።
አብ ዘፍ 18፡1-10 አብርሃም ብእምነት አቦ ኩልና ዝኾነ ንሰለስተ አጋይሽ ብጥቓ ገዝኡ ንዝሓልፉ ዝነበሩ ከም ዝተቐበለ ነንብብ። አብዚ አብርሃም መጀመርያ ምስ እግዚአብሔር ይዛረብ ጽንሕ ኢሉ ኸአ ምስ ሰለስተ አጋይሽ ይዛረብ፥ ብዙሓት ተርጎምቲ ቅ. መጽሓፍ ዝብልዎ እዞም ሰለስተ አጋይሽ ብርእሶም ስላሴ እዮም ነሮም ይብሉ ብዝኾነ እዚ ኾነ እቲ እዞም አጋይሽ አምላኽ ብርእሱ ወይ ከአ ልኡኻት ካብ አምላኽ እዮም ነሮም። አብርሃም ነዞም አጋይሽ ዘድልዮም ነገር ጥራሕ አይ ኮነን ቀሪብሎም አብ ድንኳኑ ጽቡቕ ገሩ ተቐቢሉ ኩሉ ዝበልዎ ብአኽብሮት ሰሚዑ። አቀባብልኡ እንታይ ዓይነት መንፈሳውነት ከም ዘልኦ ይገልጽ። በቲ ዝገበሮ አብ ቅድሚ አጋይሹ ክብሪ ረኺቡ ምሉእ ቤቱ ከአ ተባሪኹ።
ንሓደ ሰብ ብዝያዳ ዘይንፈልጦ ጽቡቕ ክንገብረሉ ከሎና እቲ በረኸት ንአና እዩ አብ ግብሪ እውን ክንርእዮ ንኽእል ኢና። መጠን አብ ሰናይ ግብሪ ዝወፈርናሉ መጠኑ ዕግበትን ሓጎስን ይፈጥረልና። አብርሃም ብጥቓ ገዝኡ ንዝሓልፉ ዝነበሩ አብ ቤቱ ከላግሱ ዓዲምዎም በዚ ዝበለጸ በረኸት አብ ቤቱ ወሪዱ ንሕና እውን ንሰባት ጽቡቕ ክንገብር እንከሎና በረኸት እዩ ዝወርደና ስለዚ ንሰብ አብ ጽቡቕ ምግባር ክንጽዕር አሎና።
ቅ. ጳውሎስ ንጹርን ሕጽር ብዝበለን ክገልጸልና እንከሎ “እቲ አምላኽ ንዓለም ዝገለጾ ምስጢር ክርስቶስ ብገዛእ ርእሱ አብ መንጎና ዘሎ እዩ” ይብል። ብርግጽ እዚ እቲ ጋሻናን ናይ ክብሪ ተስፋናን ንሱ እዩ። ብኻልእ አዘራርባ ከም ሓደ ዓርኪ ንሓደ ዝበጽሕ ኮይኑ ይመጽአና። ነዚ ምስጢር ክንቅበል ከሎና ሓደ ካብቲ አቐዲምና ክንገብሮ ዘሎና ጉዳይ እዩ ማለት ምስ አምላኽ ቀዋምን ንነውሕ ጊዜ ዝቕጽል ርክብ ክንገብር ዘኽእለና እዩ።
ናይ ሎሚ ወንጌል ብሕጽር ዝበለ ወጣሪ ኩነት የቕርበልና ናይ እዚ ምኽንያት ከአ ነጋይሽና ግዙፋዊ ሓገዝ ከምዘየድልዮም ዝመስል ገሩ ስለ ዘቕርቦ እዩ። ኢየሱስ ንማርታ ክምልሰላ እንከሎ “ብብዙኅ ነገር ትጭነቕን ትስህርን አሎኺ እቲ ዘድሊ ነግር ግን ሓደ ነገር ጥራይ እዩ” ኢልዋ። እዚ አብ ግዙፍ ነገራት ብዝያዳ ከይነድህብ እንታይ ድአ ናብ መንፈሳዊ ነገራት ክነተኩር ዝነግር እዩ።
ናይ ሎሚ ወንጌል አብ ሕይወትና ቀዳምነታት እንህቦም ሰሪዕና ክንክእል ዝነግር እዩ። ምናልባት ኢየሱስ ንማርታ አብዚ ዝሰማዕናዮ ዝበላ አብ ገዝአ ከምቲ ዝድለ ገራ አይተቐበለቶን ትኸውን፥ ነቲ ዝብሎ ዝነበረ ዝያዳ ክትሰምዕ ይግብአ ነሩ ይኸውን። እቲ ዝበለጸ ተቕባል ንሰባት ጽቡቅ ተቕባል ማለት እቲ እተርእዮ አገባብን ቃላትን አቀራርባ እዩ እምበር ብስም ዝብላዕ ዝስተ ቀረብካሎም ጽቡቕ ተቐቢልካዮም ማለት አይ ኮነን። ዝስተ ማይ ቀሪብካ ጽቡቕ መንፈስን አኽብሮትን እንተ አርአኻ ዘዕግብ ተቕባል ክኸውን ይኽእል እዩ። አብ ገለ እዋን ሰባት ካባና ዝደልይዎ ንዋታዊ ነገር ዘይኮነ አድህቦና እዩ።
አብዚ ዘመና ሰባት ቀዳምነታት ክህብዎ ዝብግብኦም ገላቢጦስ ገረሞ አለዉ። እዚ ኸአ አብ ክንዲ ንነፍስና ንአምላኽን ቀዳምነት ሰሪዕና እንዓዪ አብ ሓላፍን ግዝያውን ነገራት አድሂብና ንአምላኽ አወጊናዮ አብ ናይ ዓለም ነገራት ጸፋዕፋዕ ክንብል ንርአ አሎና። ንድሕነት ነፍስና ዝኸውን ጊዜ ስኢና “busy” ኮይነ እናበልና አብ ሰንፈላል ንነብር አሎና። ገለ ሰባት አብ ስራሕ አምላኽ ዝኸውን ጊዜ አልኦም ግን ነቲ ዋና ስርሕ ዝኾነ አምላኽ ዝኸውን ጊዜ የብሎምን። ብዙሓት ብማሕበራውን ዓለማዊ ነገራት ተዋሒጦም አብ ናይ ቤተ ክርስትያንን ስድራኦም ጉዳያት ዘንጊዖም አብ ዝተደናገረ ሕይወት ይነብሩ አለዉ። ንመንፈሳዊ ሕይወትና ዝኸውን ጊዜ ስኢና አሎና።
አብ ስድራታትና አብ ኩሉ ነገራት ብጽፈትን ብአትኩሮን ንዓዪ አሎና ግን አብ እምነትን መንፈሳዊ ዕብየት አባላት ስድራ ቤትና ግን ወላ ሓንቲ አድሂብና አይንፈልጥን። አብ ማሕበራዊ ነገራት ከም አብ መርዓ ሞት ውራያት ዝኸውን ምሉእ ጊዜ አሎና አብ ናይ አምላኽ ነገር ብፍላይ አብ መንፈሳዊ ነገራትና ግን ጊዜ የብልናን። ተለቭዥን ንስዓታት ክንርኢ ጊዜ አሎና ንሓጺር ጊዜ ብግልን ብሓባርን ክንጽሊ ቅ. መጽሓፍ ክነንብብ ግን ጊዜ የብልናን።
ንአምላኽ እንረኽበሉ ጊዜ ክንውስን አሎና እዚ ብስድራን ብግልናን ክኸውን ይኽእል። ማርያም ሓደ ካብቲ መለልይአ አብ ሕይወታ ንአምላኽ ዘንጊዓ አይትፈልጥን እዚ ኸአ አብቲ ዝደገመቶ ጸሎት “ነፍሰይ ንአምላኽ ተዕብዮ” ዝብል ንርእዮ። ንሕና እውን ደቂ ማርያም ኢና እሞ ሎሚ ንአምላኽ ምስኡ ክነዕልል ክንሰምዖ ጊዜ ንርከበሉ።
ምስ ክርስቶስ ዘሎና ርክብ ክነደልድሎ/ክነጽንዖ አሎና እዚ ኸአ አብ ምስኡ ከም ስድራ ቤት ኮፍ ብምባልን እንታይ ከምዝብለና አድህቦ ብምሃብን ክንገብሮ ንኽእል። ክርስቶስ ክነስተውዕል ክንሰምዖ ይደሊ እዩ ምኽንያቱ ገለ ነገር ክብለና ዝደልዮ አለዎ። አብ ነፍሲወከ መዓልቲ ምስ ስድራና ጊዜ ክንህቦ እሞ ምሳና ክኸውን ይደሊ አሎ። ስለዚ ንክርስቶስ ምስኡ ከይንኸውን ወይ ክንዕድሞ ዝኸልአና ነገር ወይ ከይነስተብህለሉ ዘዘንግዓና ነግር ካባና ክንርሕቖ የድሊ። ንሱ ኩሉ ጊዜ ምስኡ ክንከውን አብ ቅድሚኡ ክንህሉ እዩ ዝደልየና። ከምቲ መዘምር ዳዊት ዝብሎ “ጻድቃን አብ ቅድሚ ኅላዌ አምላኽ ይነብሩ” (መዝ. 14/15)።
አብ መደምደምታ እምብአር ከምቲ አብርሃም ነቶም ሰማያውያን አጋይሹ ብክፉት ልቢ ዝተቐበለ፥ ከምቲ ማርታ ንኢየሱስ ገዝአ ከፊታ ዝተቐበለት፥ ከምቲ ጳውሎስ ምእንቲ ቤተ ክርስትያን ኢሉ ስቓያትን መከራን ክቕበል ፍቓደኛ ዝኾነ ወላ እኳ ነፍስወከፍ ፍጻሜ ፍሉይ ይኹን አብዚ ሰንበት ንሰባት ብሕጉስን ብሩህን ትሕትና ብዝመልኦ ክንቅበል ልብና ንኽፈት።
ዘመነ ፍልሰታ ብሕቕፊ ማርያም አቢልና አብ አምላኽ ክንቀርብ እሞ ብሓቂ ድላይ አደና ክንገብር ብምሉእ ልብና ንጀምር። ማርያም ለሚ እውን ደቃ አብ ወደ ክንምለስ ቃሉ ክንሰምዕ መገዲ ሰማይ ክንተሕሃዞ እሞ ቅዱስ ሕይወት ክንመርሕ ድላያ እዩ። አብ ዝደኸምናሉን ዝዘንጋዕናሉን ጊዜ ሰአሊ ለነ ማርያም ንበላ። ኦ ማርያም አደና ከማኺ ትሕትና ለቢስና ቅዱስ ሕይወት ክንመርሕ ሓግዝና ነበላ።
ቅድሳና ሰላምን ፍቕርን ዘውርድ ምህልላ ፍልሰታ ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ምድላው ንሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማ ጊዘን ሃገር ጀርመን
ንሰንበት ዕለት 2 ጥቅምቲ 2011 ኣንጻር‘ቲ ሕሱም ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ህግደፍ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ፊት ኤክስፖ (መሰ Messe Giessen) ከተማ ጊሰን ሰዓት 4 ድ.ቀ. (16) ክጀምር ምዃኑ ንኵሎም ግዱሳት ኣሕትን ኣሕዋትን ደጊምና ብኽብሪ ነፍልጥ። ቆጸራና ኣብ መቐመጥ
ንሰንበት ዕለት 2 ጥቅምቲ 2011 ኣንጻር‘ቲ ሕሱም ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ህግደፍ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ፊት ኤክስፖ (መሰ Messe Giessen) ከተማ ጊሰን ሰዓት 4 ድ.ቀ. (16) ክጀምር ምዃኑ ንኵሎም ግዱሳት ኣሕትን ኣሕዋትን ደጊምና ብኽብሪ ነፍልጥ።
ቆጸራና ኣብ መቐመጥ መኻይን ናይ ሽላኽትሆፍ ስትራሰ Schlachthofstraße
ኣውቶቡሳት ንኣሽቱ መኻይን መቐመጢ ኣብ Schlachthofstraße(ብነጻ)
ኩነታት ኣየር ጽቡቕ ዝኸውን እኳ እንተመሰለ፡ ኣይፍለጥን መደረብታ ምሓዝን መዕቀል ዝናብ ዝኸውን እውን ምምላእን ዝሓሸ ከይኰነ ኣይክተርፍን እዩ።
እንተ ተኻኢሉ ናይ ጁባ መብራህቲ (Taschen lampe) ዝበሃል ለዘር ዘይዀነ ብባትሪ ዝኸይድ ምምላእ ዝምረጽ እዩ።
ሽግ (ፋከል)ን፡ ሽጉጥን ሽጉጥ ዝመስል ነገራትን፡ ግምት ካብ ክልተ ሜትር ዝነውሕን ካብ 2 ሰንቲ መተር ንላዕሊ ዝርጕዱን ኣዕጻውን፡ ናይ ሓጺ በትርን ውዘተ….. ኣይፍቀድን።
ካብ ወጻኢ ንዝመጽኡ ኣሓትን ኣሕዋትን ግድን መዕረፍ ኣጋይሽ ምስ ዘድሊ ኣብ ቍጽሪ ስልኪ
+49 (0) 175 1857 463 ይደወል።
ብምድሪ ባቡር ንዝጐዓዙ ዘበሉ ኵሎም ኣብ መዕረፍ ባቡር Oswaldsgarten, Gießen ምስ ዝወርዱ፡ ካብኡ ብእግሪ ሮድሀይመር ሽትራሰ (Rodheimer Straße) እንተሒዞም፡ ዝቐረበን ካብ‘ዚ ቦታ‘ዚ ንደሓር ከኣ ዝያዳ ሕሉውን እዩ።
ንምምጽእ ተዳልዮም ዘለዉ ኤርትራውያን ተሳተፍቲ ስላማዊ ሰልፊ ንምፍላጥ ኣድላዪ ኰይኑ ይርከብ ስለ ዘሎ እንተ ተኻኢሉ ኣብ ቍጽሪ ስልኪ +49 (0) 157 2599 572 ሓበሬታ ይወሃቡ።
ንዝዀነ ይኹን ካልእ ሓበሬታ
+49 (0) 175 1857 463; +49 (0) 157 2599 572; +49 (0) 157 853441975
ሰላማዊ ሰልፍና ብሰላምን ርግኣትን ንኽሰላሰል ናይ ኵላህና ሓላፍነትን ድልየትን ምዃኑ ፍሉጥ እኳ እንተዀነ ኵሉ በብወገኑ ዝያዳ ሓለዋ ክገብር ሽማግለ ተዘኻኽር
ብደሓን ምጹ
ሽማግለ ሰላማዊ ሰልፊ ጊዘን
ሃገር ጀርመን 30.09.2011


text:
ዑስማን ሳልሕ ሳበ፡ ንናጽነት ተቓሊሱ ኣብ ስደት ዝተቐብረ ታሪኹ እንዳተዘከረ ዝነብር ፈላስፋን ጅግናን ኤርትራዊ
ምንጪ ሓበሬታ ብቢሲ ትግሪኛ
ካብ መወዳእታ ሓምሳታት ክሳብ ጊዜ ሞቱ ንናጽነት ኤርትራ ዝተቓለሰን፡ ንምስሊ ቃልሲ ኤርትራ ኣብ ኣህጕራዊ መድረኽ ዜቕረበ፡ ካብ ተደናገጽቲ ሓይልታት ግዳም ንተጋደልቲ እግሪ ዘትከለ ሃገራዊ ምንባሩ ሰነዳት ታሪኽ ይምስክርሉ።
ይኹን እምበር ኣብ ሃገራዊ ዝኽርታት ስሙ ብዙሕ ኣይጥቀስን እዩ? ስለ ምንታይ?
ካብ ሕርጊጎ ክሳብ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ
ኣብ ገምገም ቀይሕ ባሕሪ፡ ኣብ ደቡባዊ ሸነኽ ምጽዋዕ እትርከብ ንእሽቶ ከተማ ሕርጊጎ እተወልደ ተጋዳላይ ዑስማን ሳልሕ ሳበ መምህርን ጸሓፋይን ነይሩ።
ኣብ ግዝኣተ-ኦቶማን ከም ዕርዲ ቱርካውያን ዘገልገለት፡ ምስ ወደብ ምጽዋዕ ተማራዂሳ ንነዊሕ እዋን ንከባቢኣ ዘገልገለት ጣባ-ቓፍላይ ሕርጊጎ፡ ኣብ ሓደ እዋን ከም ንእሽቶ ወደብን ማእከል-ንግድን ዀይና ተገልግል ነበረት።
ብ1975 ብስርዓት ደርግ ምስ ነደደትን ህዝባ ምስ ተቐትለን እቲ ካብ ሞት ዘምለጠ ናብ ቃልስን ስደትን ንሱዳን ተበታተነ።
በቲ ዝወረዶም ኣደራዕን ግፍዕን ከኣ ብዙሓት ደቂ ሕርጊጎን ከባቢኡን ኣብ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዕዙዝ እጃም ነበሮም። ዑስማን ሳልሕ ሳበ እውን ሓደ ካብቶም ብኣበርክትኡን ቃልሱን ዝጥቀሱ ተወላዶ እዩ።
ድሕሪ ናጽነት ሕርጊጎ እቲ ዝዓበየ ምንጪ ጸዓት ኤሌክትሪክ ተደኵኑዋ ይርከብ።
ሓጺር ድሕረ-ባይታን ናይ ሽዑ ኵነታትን
ብ1934 ኣብ ሕርጊጎ ተወሊዱ፡ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ብዓቕሙ ዝተዋስአ ገዲም ተጋዳላይ ሳልሕ ሳበ ብ1987 ከኣ ኣብ ካይሮ ዓረፈ።
ክሳብ ሕጂ ከኣ ኣስከሬኑ ኣብቲ ዝዓረፈሉ ከተማን ሃገርን ተቐቢሩ ኣሎ።
ሳልሕ ሳበ፡ ካብ ኣሕዋቱ መበል ሓሙሻይ፡ መበቆሉ ድማ ካብ ሳሆ ኰይኑ ኣባሓጎታቱ ንገማግም ቀይሕ ባሕሪ ምስ ገዓዙ ምስ ደቂ ዓዲ ብምውሳብ ኣብ ሕርጊጎ ናብርኦም ኣጣጢሖም ከም ዝሰረቱ ይንገር።
ኣቦኡ ዓስከር ጣልያን’ዮም ነይሮም፤ ጣልያን ምስ ተሳዕሩ ድማ ከም ባሕረኛን ነጋዳይን ኰይኖም ንደቆም ኣዕብዮሞም።
ኣብ ፈለማ 40ታት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሰሙናዊ ጋዜጣ ድልየቱ ይጽሕፍ ነበረ።
ኢብራሂም ሱልጣን ኣብ ሰሜንን ምዕራብን ኤርትራ ንጊልያነት ንምድምሳስ ምንቅስቓሶም አሐይሎም ነበሩ።
እንግሊዚ ንዓሰክር ጣልያን ስለ ዝበታተኖም ኣብ ፍጹም ድኽነት ወደቑ። ኣብ ኤርትራ ሽፍትነት ስርቅን ከትርን ነገሰ።
ፖሊስ ኤርትራ ነቲ ኩነታት ክቆጻጸሩ ዓቕሚ ኣይነበሮምን። እቲ ንጥልያን ኣብ ካልኣይ ኵናት ስዒሩ ንኤርትራ ብወተሃደራዊ ሓይሊ ዘመሓድራ ዝነበረ ኢንግሊዝ እውን ንብረት ይዘምትን ትሕተ-ቅርጺ ይጓርትን ምንባሩ ሰነዳት ታሪኽ ይዛረቡ።
ኣብ’ቲ እዋን’ቲ፡ ብ 1944 ምዃኑ’ዩ፤ እንዳ ኬክያ ዝበሃሉ ፍሉጣት ስድራቤት ኣብ ሕርጊጎ ን500 ተማሃሮ ብቋንቋ ዓረብኛ ትምህርቲ እተስንቕ ቤት-ትምህርቲ ተኸሉ።
እታ ብስም ኬክያ እትፍለጥ ቤት ትምህርቲ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ፍልጠታዊ ብቕዓት ዝነበሮም ብርክት ዝበሉ ዓበይቲ ሃገራውያን ከም ዘፍረየት ሰነዳት ታሪኽ ኤርትራ ይምስክሩ።
በዓል ኢብራሂም ዓፋ፣ ሮሞዳን መሓመድኑር፣ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፣ መሓመድ ዓሊ ዑማሮ ከም ኣብነት ክጥቀሱ ይከኣል።
ብዓቢኡ ኸኣ ዑስማን ሳልሕ ሳበ ባዕሉ ትምህርታዊ መበቖሉ ኣብኡ’ዩ።
ሳልሕ ሳበ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኬክያ ድሕሪ ምምሃሩ ናይ ምምህርና ትምህርቲ ንኽቀስም ናብ ኣዲስ ኣበባ ተጓዕዘ።
ትምህርቱ ጨሪሱ ድማ ንሕርጊጎ ተመልሰ፣ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ኬክያ ድማ ከም መምህር ኰይኑ ተቘጽረ። ጸኒሑ ኸኣ ከም ሓለቓ ኰይኑ ኣገልገል።
ኣብ 50’ታት ምንቅስቓስ ናጽነት ኣብ ፈቐድኡ ዝዕንብበሉ ዝነበረ እዋን፡ ዑስማን ሳልሕ ሳበ፡ ቤት-ትምህርቲ ኬክያ እናኣካየደ ኸሎ ሃገራዊ ስምዒቱ እናሓየለ ከደ።
ኣብ መጠረስታ 50’ታት ሰላማዊ ሰልፊ ተሪፉ ወትሃደራት ኢትዮጵያ ሓይሊ ክጥቀሙን ክዕምጹን ዝጀመርሉ እዋን ነበረ፣ ባንዴራ ኤርትራ ዝወረደትሉ፡ ሓራካ (ምስጢራዊ ምንቅስቓስ) ዝተጀመረሉ፡ ኤርትራዊ ሃገራውነት ዝጀማመረሉ እዋን ነበረ።
ሳልሕ ሳበ ሃገራዊ ስምዒቱ እናገንፈለ ብምምጽኡ ስምዒቱ ምስ ካልኦት ሃገራውያንን ተማሃርኡን የካፍል ስለ ዝነበረ ኣባላት ጸጥታ ክጸናጸንዎን ክከታተልዎን ጀመሩ። ብ1960 ከኣ ንዓደን (የመን) ክስደድ ተገደደ። ካብ የመን ንጀዳ (ስዑዲ) ብምስጋር ምስ ኢድሪስ መሓመድ ኣደም (ሓደ ካብቶም ፈለምቲ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ) ተራኸበ።
ብእኡ ኣቢሉ ድማ ናብ ቃልሲ ተጸምበረ።
ዑስማን ሳልሕ ሳበ ብገምጋም ጸሓፍቲ
ጉንተር ሽረደር ዝተባህለ ታሪኽ ኤርትራ ዜጽንዐ ጀርመናዊ ተመራማሪ ብ1980፡ 1983 ከምኡ’ውን 1985 ኣብ ካርቱም ምስ ዑስማን ሳልሕ ሳበ ቃለ-መሕትት ኣካይዱ ነይሩ።
ሳበ ክሳብ ክንደይ ንሰውራ ኤርትራ ኣብ ግዳም ተራኣይነት ከም ዝፈጠረን ንተጋደልቲ ድማ ሓያል ሓገዛት ጓሪቱ ከም ዘምጽኣሎምን ይምስክር።
ብተወሳኺ፡ ጉንተር ሽረደር ብዛዕባ ታሪኽ ህይወት ሳበ ኣብ ኢንሳይክሎፒድያ-ኤትዮፒካ ሓደ ግሩም ሓተታ ኣቕሪቡ’ዩ።
ኣብ ምስጓም ቃልሲ ኤርትራ ዝተጻወቶ ተራ ጥራይ ዘይኰነ ኣብ መስርሓት ዉሽጣዊ ምፍሕፋሓት’ውን ዝነበሮ ተራ ኣስፊሑ ገሊጹዎ ኣሎ።
ብተወሳኺ፡ ሓደ ካብ’ቶም ብዛዕባ ዑስማን ሳልሕ ሳበ ዝጸሓፉ ሒደት ኤርትራውያን ሳልሕ ‘ጆሃር’ ቃዲ ዝተባህለ ደራሲ፡ ጋዜጠኛ፡ ኣካያዲ መርበብ ‘ዓዋተ’፡ ቀንዲ ኣባል ምንቅስቓስ ንለውጢ ኢዩ።
ሳልሕ “ሳበ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ ዝገበሮ ኣስተዋጽኦ ዓቢ’ዩ” ብምባል ይምጕት።
“ሳበ ካብ’ቶም ብጊዜ ሰውራ ዝነበሩ መዘነታቱ ጸብለል ዝበለ፡ ብስርሑን ኣተሓሳስብኡን ብዅሉ-እንተናኡ ዝሓሸ ተቓላሳይ’ዩ ነይሩ” ይብል ሳልሕ።
ቀጺሉ፡ “ሳበ ንባህልን ልምድን ህዝብና ፈትፊቱ ዝፈልጥ፡ ቋንቋታት ኤርትራ ዀነ ደቀቕትን ዓበይትን ፍልልያት ህዝብና ዝርድኦ ሰብ ብምንባሩ ካብ’ቶም ካልኦት ጽብብ ዝበለ ኣረኣእያ ዝነበሮም መራሕቲ ሰውራ ኤርትራ ኣዝዩ ዝሓሸ’ዩ ነይሩ” ክብል ይገልጾ።
“ሳበ ግዳይ ቅንእን ግዳይ ናይቲ ኣብ ሰውራ ዝተኸሰቱ ምፍሕፋሓት ነይሩ ክብል እደፍር” ይብል ሳልሕ ቃዲ።
ሳበ ከም መምህር ኰይኑ ኣብ ኬክያ ካልኣይ ደረጃ ዘገልገለሉ እዋን ብዙሓት ካብ’ቶም ዝመሃሮም ሰባት ብፖለቲካዊ ኣተሓሳስብኡ ተመሲጦም ንሰውራ ኤርትራ ዓቢ ኣበርክቶ ከም ዝገበሩ ኣብ መጻሕፍቲ ታሪኽ ምዝጉብ’ዩ።
ጸብጻብ ዳን ኮኔል ዝተባህለ ኣሜሪካዊ ደራሲ ከም ዘርእዮ – ኣብታ ዓባይ “ታሪኻዊ መዝገበ-ቃላት-ኤርትራ” እትበሃል መጽሓፉ – ሓደ ካብኦም መሓመድ ዓሊ ዑማሮ ነበረ።
ዑማሮ ብሳላ ሳበ ንካይሮ ንክምሃር ተጓዕዘ፣ ኣብኡ ኸኣ ምስ’ቶም ንሓርነት ኤርትራ ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ ተምሃሮ ተጸንበረ።
ጸኒሑ፡ ብ1963 ምዃኑ’ዩ፡ ንክዕለም ንሶርያ ከደ። ካብ ታዕሊም ተመሊሱ ድማ ከም ኮማንደር 4ይ ክፍሊ ኰይኑ ተመዘዘ።
4ይቲ ክፍሊ ከኣ ብሳልሕ ሳበ ትምወል ዝነበረት ወትሃደራዊ ክፍሊ ነበረት።
ንኣንባቢ ንምዝኽኻር፡ ብ1965 መሪሕነት ተ.ሓ.ኤ. ንሜዳ ኤርትራ ኣብ ወገን ዝተመስረተ (ኣብ ናይ ኣልጀርያ ሞዴል ዝተሞርኰሰ) ኣብ ሓሙሽተ ክፋላት ከፋፊሉዋ ነበረ። እቲ ስርዒት’ቲ ንገድሊ ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ከም ዘውደቓ ኣብ መጻሕፍቲ ታሪኽ ንረኽቦ።
ዑስማን ሳልሕ ሳበን ሃገራት ዓረብን
ሳልሕ ቃዲ ” ዑስማን ሳበ ኤርትራ ክፋል ሃገራት ዓረብ’ያ ይብል’ንዶ ኣይነበረን?” ንዝብል ሕቶ …
“ኤርትራ ኣብ ፍሉይ ዞባ’ያ ትርከብ፣ ኣብ ዉሽጢ ብሃገራት ኣዕራብ ዝዕብለል ሓጹር’ያ ትርከብ። ኰይኑ ድማ እቲ ጂኦግራፍያዊ ኣቀማምጣ ኤርትራ ክልወጥ ከም ዘይከኣል ርዱእ’ዩ። ናብቲ እዋን’ቲ ምልስ ኢልና እንተድኣ ርኢና – ዘበነ ሰውራ ክተኣታቶ ኣብ ዝጀመረሉ እዋን – እቶም ኣብ ካይሮን ሱዳንን ዝነበሩ ኤርትራውያን ነቲ ምንቅስቓስ ኣብ ምጅማር ዓቢ ተራ ነይሩዎም እዩ።
“በዓል ኢድሪስ መሓመድ ኣደም ኣብ ካይሮ ዀይኖም ክሰርሑ ገለ ካብ’ቶም ኣብቲ ምንቅስቓስ ዝዋስኡ ዝነበሩ ናይ ፈለማ ተጋደልቲ ተምሃሮ ሳልሕ ሳበ’ዮም ነይሮም። ስለዚ ሳበ ካብ ባዶሽ ከም ዝጀመረ ገርና ኣይንርኣዮ … እኳ ድኣ ማእምርታዊ ሞቶር ናይ’ቲ ምንቅስቓስ’ዩ ነይሩ ኢለ ክገልጾ እኽእል” ኢሉ ብኣድናቖት ይገልጾ።
“እቲ ዝዓበየ ተራ ሳልሕ ሳበ ኣብ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተጻወቶ ተራ ንተጋደልቲ ንዋታዊ ሓገዝ ካብ ሃገራት ኣዕራብ ከምጽእ ብምኽኣሉ’ዩ። በቲ ዘበን’ቲ ሳበ እቲ ንሰውራ ንምክያድ ዜድልዩ ብረትን ገንዘብን እንተ ዘየምጽእ ነይሩ እቲ ሰውራ እግሪ ኣይምተኸለን፣ ዓይኒ’ውን ኣይምኸፈተን” ኢሉ ሳልሕ ቃዲ።
ወሲኹ “እቶም ኣብ ከባቢኡ ዝነበሩ ባእታታት ግን ሰኣን ክእለቶም ንሳልሕ ሳበ ከነኣእሱ፡ ክብረቱ ክዘልፉ ርኢና ኢና። ባዕሎም ተማሃርኡ ዝነበሩ ድሓር ህዝባዊ ግንባር ዝመስረቱ ተጋደልቲ ደጋጊምሞ ንሰበ ክዅንኑ ሰሚዕና።
እዚ ኸኣ ኣብታ ዝደለይዋ ጽፍሒ ልዕልነት ንክበጽሑ ዘካየድዎ ዉሽጣዊ ቃልሲ ዝተመስረተ’ዩ ነይሩ ኢለ እትርጕሞ። ጌጋታት ኣይነበሮን ማለት ኣይኰነን፡ ግናኸ እቲ ዝገበረ ገይሩ ንቃልሲ ኤርትራ ኣብ ካርታ ዓለም ንምእታው ዘካየዶ ጻዕሪ ካብ’ቶም ጌጋታቱ ኣዝዮም ከም ዝዓብዩ ዘይምርሳዕ” እናበለ ንተቓወምቲ ሳበ ይምጉት።
ሓደ ካብ’ቶም ጸገማቱ ሳበ ኣንጻር ዴስነት ይጕስጕስ ስለ ዝነበረ’ዩ ይብል ሳልሕ ቃዲ።
“ከምኡ’ውን ቻይናን ሶቬት-ሕብረትን ኣብ ሰውራ ኤርትራ ኢደን ከየእትዋ ዓቢ ስክፍታ ነይሩዎ’ዩ፣ ኰይኑ ድማ እቶም ተማህርኡ ዝነበሩ ኣዝዩ ጸጋማዊ ዝንባሌታት ስለ ዝነበሮም ንሳለሕ ሳበ ንከቋናጽቡ ትጽበዮ ጕዳይ’ዩ” ይብል።
ሳበ ንዓረብ ክሸጠና መደብ ነይሩዎ ዝብል ዘረባ ግን ቅቡል ከም ዘይኮነ እቶም ነቐፍቱ እውን ተኸተልቲ ደምበ ዴስነት ምንባሮም ይምጕት።
ሳልሕ ሳበ መድሓርሓሪ ድዩ ነይሩ?
ኣብ ልዕሊ ሳልሕ ሰበ ዝወረደ ኵነኔ ኣብ’ታ ብኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ዝተጻሕፈት ‘ሰውራ ኤርትራ’ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ኣልኣሚን ናይ ህ.ግ.ደ.ፍ. (ሰልፊ መንግስቲ) ጸሓፊ ኢዩ።
እታ መጽሓፍ ከኣ ንነገራት ብሓደ ሸነኽ ብኣረኣእያ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ጥራሕ እያ ተጻሒፋ ዝብል ነቐፌታ ኣሎ።
ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ “ሳልሕ ሳበ ሓደ ካብ’ቶም ንሓድነት ኤርትራ ዝዕንቅፉ ዝነበሩ ባእታታት’ዩ ነይሩ” ክብል ይገልጾ።
ምስ’ቶም ኣውራጃውያን፣ ቀቢላውያን፣ ሃይማኖታውያን መድሓርሓርትን ሰሪዑ ድማ ይነቕፎ።
ኣልኣሚን ትውልዱ ካብ ሕጡምሎ እትበሃል ኣብ ከባቢ ባጽዕ እትርከብ ቍሸት ኰይኑ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ኬክያ’ዩ ተማሂሩ – ሳልሕ ሳበ መምህር ዝነበረሉ እዋን ምዃኑ’ዩ።
ኣልኣሚን ብሳልሕ ሳበ ይምሰጥ ከም ዝነበረ፡ ዳን ኮኔል ኣብ መጽሓፉ ኣስፊሩዎ ይርከብ።
ኣልኣሚን ንሜዳ ኤርትራ ብ1964 ወሪዱ፣ ኣብ ምምስራት ህዝባዊ ግንባር ኰነ እታ ምስጢራዊ ሰልፊ መሪሕ-ተራ ዝተጻወተ ተጋዳላይ’ዩ።
ኣብ መጽሓፉ፡” ምስ ምፍጻም ሓርነታዊ መድርኽ ሕቶ ዉድባት ኤርትራ ኣብቂዑ’ዩ” ክብል ይምጕት።
ቀጺሉ፡ “ህዝባዊ ግንባር መዳርግቲ ዘይብሉ ዓወት ኣመዝጊቡ ንጸላእትን መድሓርሓርትን ስዒሩ ንበይኑ ስልጣን ክብሕት’ዩ ኢለ ኣይኣምንን። ንመጻኢ ወለዶ ጥጡሕ ባይታን ህይወትን መድሚድና [ኢና]ንገድፈሉ” ኢሉ ነይሩ።
እንተኾነ ከም ቃዲ ዝኣመሰሉ ንፖለቲካ እታ ሃገር ዝከታተሉ ሰባት እቲ ብድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ዝተኸሰተ ኵነታት ግን ከምኡ ዘይምዃኑ ይምጉቱ።
ሳልሕ ሳበ ኣብ ቃልሲ
ብስሳታት መብዝሕትኡ ዲፕሎማስያዊ ስርሓት ገድሊ ኤርትራ ብዑስማን ሳልሕ ሳበን ኢድሪስ መሓመድ ኣደምን’ዩ ዝካየድ ነይሩ።
ኣህጕራዊ ኣቓልቦ ንክስሕቡ ኣብ ሞቓድሾን ካይሮን ቤት-ጽሕፈታት ከፊቶም ንሃገራት ኣፍሪቃ፡ ንሓርነቶም ዝቃለሱ ዝነበሩ ማሕበራት ዓለም፡ ንተሰማዕነት ዝነበሮም ሰባት ይጕስጕሱ ነበሩ።
ሽዑ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብዙሕ ዘይምርድዳእ ተኸሲቱ ነበረ።
ይዅን’ምበር፡ ሳልሕ ሳበ ብፍሉይ ክእለቱ ተጣቢቡ፡ ኣብ ፈቐዶ ሃገራት ዓረብን ካልእን እናኸደ፡ ተጋደልቲ ምዕቡል ወተሃደራዊ ስልጠና ንክረኽቡ፡ (ኣብ ሶርያ፡ ክዩባ ዀነ ቻይና)፡ ተ.ሓ.ኤ. ኣብ ማዕከናት ዓለም መድርኽ ኣብ ምርካብ፡ ገንዘብን ጸጋታትን መሳርያን ንተጋደልቲ ኣብ ምርካብን ዓቢ ተራ ተጻዊቱ’ዩ።
ጉንተር ሽረደር ከም ዝብሎ፡ ተ.ሓ.ኤ. እናዓበየ ምስ ከደ ናይ ዉሽጢ ጸገማት ከኣ እናተዓረዩ ከዱ።
ወገናውን ድሑር ዝባህርያቶም ምፍሕፋሓት ክርኣዩ ጀመሩ፣ ገሊኦም ናይ በዓስ፡ ገሊኦም ናይ ዴሳዊ ስነሓሳብ ተዀልኲሎም ኣብ ሓድሕዶም ስኒት ሰኣኑ።
ገሊኦም ከኣ ወተሃደራዊ ስትራተጂ ኣብ ምውህሃድ ተገራጨዉ። ኣብ ገድሊ ኤርትራ ምፍንጫላት ሰዓበ።
ሳልሕ ሳበ ኣብ ገለ ካብ’ቶም ዝተፈጥሩ ሽግራት ኢድ ከም ዝነበሮ ይንገር።
ካብ ገለ ማሕበራት ከንሳሕብን ሓድሽ ውድብ ኣብ ምፍጣርን’ውን ተራ ነይሩዎ’ዩ ይብል ጉንተር ሽረደር።
እቲ ዝተፈጥረ ተባራዒ ኵነታት ኣብ ምዝሓልን ዕርቂ ኣብ ምፍጣርን ተራ’ውን ነይሩዎ።
ይዅን’ምበር እቲ ኣብ መንጎ ጕጅለታት ዝተፈጥረ ኵነታት ካብ ቍጽጽር ወጻኢ ስለ ዝኸደ ናብ ሓድሓድ ዉግእ ዓረገ።
ገድሊ ኤርትራ ኸኣ ኣብ ዘይቅልበሰሉ ኵነታት ወደቐ።
እቲ ‘ገጽ ቃልሲ ኤርትራ’ ዝነበረ ተቓላሳይ፡ በቶም ሱር-ነቀል ኣተሓሳስባ ዝነበሮም መንእሰያት ተጋደልቲ ‘ሳበ ጽምኣተ-ስልጣን ዘሎዎ’ ሰብ ኢሎም ገለጹዎ።
ሳበ ኣከራኻሪ ባህርያት ከም ዝነበሮ ኣብ ብርክት ዝበሉ መጻሕፍቲ ይግለጽ’ዩ፣ ባዕሉ ጉንተር ሽረደር’ውን ከምኡ ይብል’ዩ።
ግናኸ፡ ከምቲ ተጻባእቱ ዝብልዎ ዝነበሩ፡ ‘ሳበ ጸላኢ ሰውራ ኤርትራ’ ድዩ ነይሩ?
ሳልሕ ቃዲ ‘መንከ ንስልጣን ዘይተጓየየ? ‘ ይብል። ‘ሓጥያቶምን ጌጋኦምን ንክሽፍኑ ዝበሉዎ እዩ’ ይብል።
ምንጪ ሓበሬታ ብቢሲ ትግሪኛ
ብሓልዮት መርበብ ሓብሬታ ደቀባት ኤርትራ
ባሕቲ ነሓሰ


text:
ስለምንታይ ኢኹም ከምኡ ዘይኮነ ከሎ ኵሉ ሰብ ኣብ ኣካላቱ ክውስን ይኽእል እዩ ትብሉ?Varför säger ni att alla får bestämma över sin kropp när det inte är så? - tigrinska
ሕቶ
ስለምንታይ ኵሉ ሰብ ኣብ ኣካላቱ ክውስን ይኽእል እዩ ትብሉ? ብሓቂ (ኣብ ክውንነት) ልክዕ ኣይኮነን። ኣነ ንኣብነት ኣወዳት ክረክብ ወይ ቅድሚ መርዓይ ጾታዊ ርክብ ክፍጽም ኣይፍቀደንን እዩ። ስድራ ቤተይ ኣዚዮም ምሓረቑ።
ምላሽ
ኣብ ኣካላትካ ክትውስን ክትኽእል ሰብኣዊ መሰል እዩ። ብመሰረት ናይ ሽወደን ሕጊ ንስኺ ንኣብነት ኣወዳት ክትረኽቢ ወይ ቅድሚ መርዓኺ ጾታዊ ርክብ ትፍጽሚ እንተ ደሊኺ ባዕልኺ ኢኺ ትውስኒ።
ሓደ ሓደ ግዜ ስድራኻ፡ ኣዝማድካ ወይ ካልኦት ዓበይቲ ሰባት ነቲ ሕጊ ኣይክተልዎን ይኾኑ። ምናልባት ንስኺ ከም መንእሰይ ኣየኖት መሰላት ከም ዘሎዉኺ ኣይፈልጡን ይኾኑ። ምናልባይ ብዛዕባ መሰላትኪ ኣይግደሱን ይኾኑ። ሓደ ሓደ ዓበይቲ ሰባት እቲ ዝበለጸ ዝገብሩ ዘሎዉ ይመስሎም ይኸውን፡ ይኹን እምበር ጌጋ እዮም ዝገብሩ ዘለዉ። ኣብ ከምዚ እዋን ነቲ መሰላት ዘሎኪ ክትገብሪ ኣይትኽእልን ትኾኒ።
ኣብ ኣካላትካ ክትውስን ምኽኣል፡ ኵሉ ሰብ ክህልዎ ዘሎዎ መሰል እዩ። ኵሉ ሰብ እዞም መሰላት ኣሎዎ ምባል ዜገርም ኾይኑ እንተ ተሰሚዑኪ ይረድኣኒ እዩ። ብዙሓት መንእሰያት ኣብ ኣካላቶም ክውስኑ ከም ዝኽእሉ ኣይፈልጡን እዮም። ብመሰረት ሕጊ ሽወደን ግን፡ ከምኡ ክትገብሪ ኵሉ ግዜ መሰል ኣሎኪ።
እቲ ኣብ Youmo.se ከነርእዮ ንደሊ፡ ኣየኖት መሰላትን ሕግታትን ከም ዘሎዉ እዩ። እቶም ኣብ ልዕሌኺ ሓላፍነት ዘሎዎም ዓበይቲ ሰባት መሰላትኪ ከም ትረኽቢ ከረጋግጹ ኣሎዎም። ከምኡ እንተ ዘይጌይሮም፡ ሓገዝን ዕቝባን ክትረኽቢ መሰል ኣሎኪ። እዚ ንኣብነት ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ኣብ ሓደ ክሊኒክ መንእሰያት፡ ካብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ወይ ካብ ሓደ ምስ ኣብ ከም ናትኪ ዓይነት ኵነታት ዝርከቡ መንእሰያት ኣብ ምሕጋዝ ዝሰርሕ ማሕበር ክትረኽብዮ ትኽእሊ ኢኺ።


text:
ሰላማዊ ሰልፊ !
ኣንፈት መጻኢት ኤርትራዊት ደሞክራሲ !
እዚ ኣብ ዓዲ ጥልያን፡ ዓዲ እንግሊዝ፡ ስዊድን፡ ፍራንክፈርት፡ ዋሺንግቶን ክግበር ተሓሲቡ ዘሎ ሰለማዊ ሰልፍታት እዋናውን ኣንፈት መጻኢ ደሞክራሲን ኢዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሰላማዊ ሰልፍታት ኣብ ኤውሮፓን፤ ኣመሪካን ኣውሰትራልያን ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃን ዕዉት ከምዝነበረ ዝዝከር ኢዩ።
አብዚ ዓመት እዚ ከኣ ከኣ እኒሆ ብዝለዓለ ደረጃን ብዙሕ ምቕርራባትን ዝግበረሉ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ንሽዱሽተ ዓመት ብዘይ ፍርድን ብኢሰብኣዊ ዝኾነ ኣገባብ ንዝተኣስሩ ገዳይም መራሕትን፡ ተጋደልትን፡ ጋዘጠኛታትን፤ ከምኡውን ወለድን መንእሰያትን ፍትሒ ይገበረሎም ዝብል ጸዋዒት ኢዩ።
ኣብዚ ግዜዚ ሃገርና ኤርትራ ትሓልፎ ዘላ ብጣዕሚ ኣዋጣሪ ዝኾነ መድረኽ ኢዩ፤ ንሱ ከኣ በቲ ሓደ ወገን ነቲ ብመሪር ቃልሲ ዝመጸ ናጽነት ኤርትራ መብጽዓ ጠሊሞም ንውልቃዊ ስልጣኖምን ረብሕኦም ክብሉ ብዘይ ኣገባብን ሕግን ፍትሕን ብሓይሎም ዝገዝኡ ዘለውን፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኣብ ቃልሲ ዝተኣትወ መብጽዓ ይትሓሎ፤ ፍረ ቃልስና ንሕዝብና፤ ዝብል ክልተ ተጻራሪ ግርጭት ኢዩ።
እቲ ዝገደደ ከኣ ኤርትራ ሃገርና ካብ ሕጊ-ዓለም እናረሓቐት ብሕጊ-ኣልቦነት እናተመርሓት፤ ካብ ዓለም እናተነጸለት ትኸደሉ ዘላ ኣዋጣሪ ግዜ ኢዩ።
ኣብዘን ዝሓለፍ 16 ዓመታት፤ ጠላማት መብጽዓን ገበቲ ስልጣንን፤ ነቲ ብቃልሲ ሓፋሽ ሕዝብና ዝተረኽበ ናጽነተ-መሬት ኤርትራ፤ ኣብ ረብሓ ውሑዳት ክቕይሩ ዘይገበርዎ ፈተነ የለን፤ ነቲ ሕዝቢ ብ1997 ዘጽደቆ ቅዋሙ ደርቢዮም፤ ሕዝቢ ሃገሩ፡ ሃገር ሕግን ፍትሕን፡ ሃገር ሰላምን፡ ምክብባርን፤ ጽቡቕ ጉርብትናን ዝሰፈና ሃገር ክትከውን ዝነበረ ተስፋ ዘምከኑን ኢዮም።
ነቶም መሰል ኤርትራዊ ዜጋ ይትሓሎ፤ኣኼባ ይገበረልና፤ ኣብ ሃገርና፡ ፍትሕን ፡ ሕግን ደሞክራስን፡ ሓርነትን፡ ሰላምን ይንገስ፤ ኣብ እዋን ቃልሲ ዝተኣትወ መብጽዓ ይተሓሎ፤ ሕዝባዊ መንግሰቲ ይተኸል፤ ቅዋም ኣብ ግብሪ ይተርጎም ዝበሉ ኩሎም ኣብ እስሪ ቤት ዒራዒሮ ኣስፊሮም ደሃዮም ኣጥፊኦሞም ይርከቡ።
ንሕዝብና ከኣ ብዓሌትን ብወገንን ከምዝፈላለ ብምግባር ብሒም ኢሉ ዓገብ ከምዘይብል ተገብረ። ናይ መዋእል ጀጋኑ ኣብ ገሊኦም ዝሞቱ ገሊኦም ከኣ ኣበይ ከምዘለዉ ሃለዋቶም ዘይፍለጡ ኮይኖም ይርከቡ። ሕዝቢ ከኣ መሰል ናጻ ሓሳቡ ናይ ምግላጽን፤ ሰለማዊ ሰልፊ ናይ ምግባርን ተሓሪምዎ ብኣፉ ተለጉሙ ይርከብ።
እቶም ጠላማት ኣብዚ ግዜ እዚ ኣብቲ ባዕሎም ዝወልዕዋ ጥልመት ከምቲ ዝሓሰብዎ ስለ ዘይከደት ዘርባዕባዕ ክብሉ ጀምሮምሉ ዘለው እዋናት ኢዩ፤ ነቲ ባዕላቶም ዝፈሓርዋ ጉድጓድ ከኣ ክኣትውዋ ቀሪቦም፤ ኣብ ዘርባዕባዕ ይርከቡ።
ቲቪ ኤረ ትኹን፤ ራድዮታቶምን፤ መርበብ ሓበሬታቶምን ኣብ ናይ ሓሶት ዘመተ ተዋፊረን ክሳብ ሎሚ ንበይነን ዓንገረር ክብላ ይውዕላ ኣለዋ። ንውሑዳት ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ናይ ሕጊ ግደፍ ኣባላቶም ዓይኖም ከዕውሩ ሚልዮናት ናይ ሕዝቢ ገንዘብ ብምውጻእ፤ ኣብ መላእ ዓለም ዝዝርጋሕ ቲቪ ኤረ ፈነወ ብምግባር ናይ ሓሶት ፕሮፓጋንድኦም ክሳብ ሎሚ ይንሰንሱ ኣለዉ።
ኣብ ውሽጢ ሃገር ከኣ ሕዝቢ ንቁራስ ባኒ ክረክብ ምሉእ መዓልቲ ይስራዕ፤ ነዳዲ ስእኑ ኣብ ጸልማት ይሓድር፤ ነዳዲ ስኢኑ ዉሑድ ኣእዋም ዓደቡኡ ይቖርጽ፤ ነዳዲ ሲኢኑ ክንደይ ኪሎ ሜተራት ብእግሩ ይጎዓዝ ፤ እዚ ኩሉ ዓዲ በጺሑ ዝመጸ ዝምስክሮ ሓቂ ኢዩ።
ሕጊ-ግደፍ ከኣ ገንዘብ ሕዝቢ ኣብ ረብሓ ዘይበሉ ውግእ ኣንጻር ሕዝቡን፤ ጎረበታቱን
መአንገዲ ዘይረብሑ መሓዙትን ይኽስክሶ አሎ፤ እዚ ከኣ ናይ ኩሎም ዲክታቶራውያን ጠባይ ኢዩ፤ ንኣብነት ሳዳም ኣንፃር ጎረበታቱ ንመዋእል ኢዩ ተዋጊኡ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ርእሰ-ነገራት ሕዝቢ ብናጻ ከይዛራረበሉ እኒሆ ናጻ ፕረስ ተዓጺየን ጥራይ ዘይኮነስ ከም ውልቀ ሰብ ከማን ሂን ምሂን ከይትበሃሃል ሃገር ብዕሱባት ሓሰወቲ ተጎቢኣ ኢያ።ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ኤውሮጳን፤ ኣመሪካን ከምኡ እውን ኣብ ካልእ ዓለማት እውን ብኤምባስታቶን ቆንስላቶምን ሂን ምሂን ከይንበሃሃል ብርሑቕ (ብremote control) ክቋጻጸሩና ይፍትኑ ኢዮም። ሎሚ ግን መዋኢሉ ዘብቀዐ ይመስል።
ቀደም ሕዝብና ብስሙ ኩሩዕ፤ ንሓቂ ኣብ ግንባሩ ዝውቃዕ ኢዩ ዝነበረ፤ ሎሚ ግን ነብሰ ተኣማንነት ኣጥፊኡ። ኣብ ውሽጢ ሃገርስ ደሓን ንሕይወቱ ከድሕን ኣፉ ይሓዝ፤ ኣብ ደሞክራሲያውያን ሃገራት ንርእስና እናነበርና ንሓቅን ሓሶትን ፈላሊና፤ ዓው ኢልና ርእይቶና ክንህብ ዘይምኽኣልና ግን ዘሐዝንን ዘተሓሳስብ ጉዳይ ኢዩ።
ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ረብሐ እንተኾይኑ ከኣ ረብሓ ብዘይ ሕግን፡ ፍትሕን፡ መሰልን፡
ዋጋ የብሉን፤ ን30 ዓመታት ሓቢሮም ዝተቓለሱ ብጾቶምን፡ መባልዕቶምን፡ መማኽርቶምን፤ እኳ ዘይመሓሩስ ንዓና ንኣብ ወጻኢ ዘሎናኳ ቀዳሞት ጸላእቶም ምዃና ክርሳዕ ዘይብሉ ጉዳይ ኤዩ፤ ትኽስ ድሙ መዘንግዕ ኣንጭዋ ደላር ክሳብ ዘበርከትና ምስኦም አሎና፤ ዶላር ጠጠው እንተ ኢላ ግን ደሓን ኩን ደሓን ትረፍ ኢዩ።
ሎሚ እኮ ክልተ ካብ ሚእቲ ዘይከፈለስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ባኒ እኳ ክገዝኣሉ ኣብ ዘይክእሉ ደረጃ ኢዩ ተበጺሑ ዘሎ።
ሕዝብና ናይ ብሓቂ ሓቢሩ ሓድነቱ ኣጣናኺሩ፤ ብኣዕጽምቲ ደቁ ዝተሃንጸት ኤርትራ፤ ብደም ደቃ ተሓጺባ ናጻ ዝወጸት ኤርትራ፤ ክካላኽለላን ንመሰልና ክሕሎ ክንቃለስን ናይ ግድን ኢዩ። ሎሚ ተቃዉሞ ሕዝብና ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናረሰነ ይኸይድ አሎ፤ ውድቀት ጠላማት መብጽዓን ናይ ምልክነት ሓለምትን ከኣ እነሃሰሰ ይኸይድ ከምዘሎ
ከም ጸሓይ ቀትሪ ብሩህ ኮይኑ ኣሎ።
ስለ እዚ ኣብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ክግበር ተሓሲቡ ዘሎ ሰለማዊ ሰልፍታት ክንካፈሎ ሃገራዊ ግብእናን፤ መሰልናን፤ ሞራላዊ ሓላፍነትን ኣሎና።
ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ከምዝኸውንን ኣንፈትን ከፋትን መጻኢት ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ከምዝኸውን እውን ይኣምን።
ንመሰልካ ምቅላሰ ዓገብ ምባልን ጅግንነት ኢዩ
ኢሰብኣዊ ተግባራት እናረኣካ ስቐ ምባል ግን ጥልመት ኢዩ
ዓወት ንሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ምልኪ
ኣብራሃም ተኽለ
17.09.2007
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1260


text:
ወታሃደራዊ መሪሕነት ሱዳንን ሕብረት ተቓወምቲን ኣብታ ሃገር ምርጫ ክሳብ ዝካየድ ዘሎ መሰጋገሪ እዋን ነታ ሃገር ዘመሓድር መሪሕነት ንምምቓል ኣብ ስምምዕ ምብጽሖም ተገሊጹ።
ክልቲኦም ወገናት ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት ኣብ ካርቱም ድሕሪ ዘካየድዎ ልዝብ “ኣብታ ሃገር ምርጫ ክሳብ ዝካየድ ንዝመጽእ ሰለስተ ዓመታት ክልቲኦም ወገናት በብተራ ንቤት ምኽሪ ሉአላዊነት ክመርሕዎ ምስምማዖም” መንጎኛ ሕብረት ኣፍሪቃ መሃመድ ሓሰን ለባት ሓቢሮም ።
ኣብ ሱዳን ንዝሓለፈ ኣዋርሕ ክካየድ ዝጸንሓ ተቓውሞታት ክመርሖ ዝጸንሓ ማሕበር ሰብ ሞያ ሱዳን ክልቲኦም ወገናት ኣብ ስምምዕ ምብጽሖም መግለጺ ሂቡ'ሎ።
እቲ 11 አባላት ዘለውዎ ቤት ምኽሪ ሉአላዊነት 5 ካብ ሲቪል: 5 ካብ ወታሃደራዊ መሪሕነት 1 ድማ ብክልቲኦም ወገናት ዝተመርጸ ሲቪል ክምራሕ ምስማምዖም'ውን ተገሊጹ'ሎ።
ክልቲኦም ወገናት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ዘጋጠመ ግጭት ብዝምልከት ምርመራ ክካየድ ተሰማሚዖም ኣለው ።
እተን ንኣዋርሕ ብናይ ተቓውሞ ሰልፊታት ክሕመሳ ዝጸንሓ ከተማታት ሱዳን'ውን ሎሚ ሓጎሶም ብዝገልጹ ዜጋታት ኣዕለቕሊቐን ውዒለን ኣለዋ።
ብዙሓት እውን ነዚ ስምምዕ መጀመርታ ናይ ሓድሸ ዘመን ክብሉ ገሊጾሞ ኣለው።


text:
ንምርግጋፅ ፍትሒ፣ነፃነት፣ማዕርነትን ዴሞክራስን መላእ ህዝቢ ኢትዮዽያ ከምዝቃለስን፣ሕቶ ምንፃል ዕላምኡ ከምዘይኮነን እቲ ውድብ ሎሚ ኣብ ዝዘርገሖ ማኒፌስቶ ኣፍሊጡ።
ናይ‘ቲ ሓድሽ ፓርቲ ኣቦ-መንበር ኣቶ ሌንጮ ለታ ንሰለሞን ክፍሌ ከምዝገለፅሉ፣እቲ ሓድሽ ፓርቲ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ንዘመዝገቦም ዓወታት ዓቂቡ፣ቃልሲ ህዝቢ ኦሮሞ ናብ ዝላዓለ ብርኪ ክበፅሕ ምግባር‘ዩ ዕላማና ኢሎም።
ንምኻኑ፣እቲ ሓድሽ ፓርቲ ካብ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ብከመይ‘ዩ ዝፍለ? ናይ ምንፃል ሕቶ ዝብል‘ከ ገዲፍኩምዎ‘ለኹም ማለት ድዩ? ንዝብል ዝቀረበሎም ሕቶ ኣቶ ሌንጮ ለታ ዝሃብዎ መልሲ‘ሎ፥
”ንሕና ካብ ካልኦት ውድባት ኦሮሞ ዝፈልየና፣ንፈለማ ጊዜ ኢትዮዽያ-ሓቆፍ ዝኾነ ራኢ ሒዝና ዝተበገስና ምኻና‘ዩ።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ንመሰላት ብሄራት ዘኽብር እናመሰለ ንመሰል ውልቀ-ሰባት እናጋሃሰ ዝገዝእ ኢህወዴግ ኣሎ።ብተቃራኒ መሰል ብሄራት ዘይቅበሉ ብዙሓት ፓርቲታት ኣለው” ኢሎም።
”ኣብ ሕቶ ምንፃል፣እቲ ጉዳይ ምንፃልን ዘይምንፃልን ዝብል ኣይኮነን። መሰላት ክሳብ ዝተረጋገፁ፣ኢትዮዽያ ምቅፃላ ንህዝቢ ኦሮሞን ካልኦት ህዝቢን ዝረብሕ‘ዩ ኢልና ኢና ንኣምን።መሰል ኣብ ዘይተረጋገፀሉ እዋን ግን፣ሃገር ብሰላም ክትቅፅል ኣይትኽእልን ዝብል እምነት ኣለና”ኢሎም ኣቶ ሌንጮ ለታ።


text:
Radio Erena: 26 April 2019
ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ንዕርቀ-ሰላም ዝጽውዕ ሃዋርያዊ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
እቶም ንኹለን ጨናፍር ናይ ኤርትራ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ዝወሉ ጳጳሳት፣ ብምኽንያት በዓል ትንሳኤ ኣብ ዝዘርግሕዎ መልእኽቲ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ህዝብና ብውግእን ብኻልእን ዝመጸ ጸገማትን ሃለዋት ሃገርና ኣብ ዝልዓለ ጥርዙ ዝበጽሓሉ’ዩ ኔሩ ድሕሪ ምባል፣ ዋሕዚ ስድራቤታት ናብ ስደት ንምፍዋሱ ዝተገብረ ዝኾነ መደብ ወይ ኣገባብ ስለዘይተዘርግሐ፣ ንመጻኢ ህልውና ሃገር ከይተረፈ ብዘሰከፍ መልክዑ ዋሕዚ ሰባት ይቕጽል ከምዘሎ ኣተሓሳሲቦም።
ኣብ ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ዕርቀ- ሰላም ምስ ጎረባብቲ ጥራይ ዘይኮነ፣ ዕርቀ-ሰላም ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይና’ውን ከምዘድሊ ዘስመርሉ እቶም ጳጳሳት፣ “ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ” ዝብል ጭርሖ ጥራይ ኮይኑ ከይተርፍ ብግብሪ ክርአ ከምዝግባ ኣዘኻኺሮም።
እቶም ኣስማቶምን ክታቶሞን ምስፋር ነቲ መልእኽቲ ዘርግሑ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ኣባ መንግስትኣብ ተስፋማርያም፣ ካብ መንበረ ኣስመራ፣ ኣባ ቶማስ ዖስማን ካብ መንበረ ባረንቱ፣ ኣባ ኪዳነ የዕብዮ ካብ መንበረ ከረን ከምኡ ድማ
ኣባ ፍቕረማርያም ሓጎስ ካብ መንበረ ሰገነይቲ’ዮም።
ጽሟቛ ትሕዝቶ ናይቲ በዞም ጳጳሳት ዝተዘርግሐ መልእኽቲ ንምንባብ ኣብዚ ( ሃዋርያዊ መልእኽቲ ዕርቀ- ሰላም )ጠውቑ።
ጽሟቅ ትሕዝቶ ብድምጺ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ጠውቑ።
================


text:
ትማሊ ሰሉስ ኣብ ምዕራብ ኦሮሚያ ተማሃሮ 2ይ ደረጃ ተቓውሞ ኣብ ዝወጽሉ ሓደ ተማሃራይ ተቐቲሉ።
ነቲ ኣስከሬን ጽዒና ኣብ ዝነበረት መኪና`ውን ፖሊስ ፈንጂ ደርብዩ ይብል ሓደ ነባሪ ንቪኦኤ አብ ዝሃቦ ቃል ሓደ በዓል ስልጣን ክሊ ኦሮሚያ`ውን ምሟት`ቲ መንእሰይ ኣረጋጊጹ`ሎ።
ብኻልእ ወገን፡ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ፡ መንግስቲ ንፈደራላዊ ስርዓት ኣብ ምፍራሱ ይርከብ ብምባል ነቲ ኹሉ ክስዕብ ዝኽእል ሓደጋታት ተሓታቲ`ዩ ይብል።
'ንገላገሎ`ዶ ንኸውን ዝበልናዮ ኢፍትሓውነት፡ ብዕጽፊ እናወሰኸ ተስፋ ዝገበርናሉ ሰላም ርሒቑና፡ ኣብ መሬትና ተደብዲብና፡ ዝተመነናዮ ማዕርነት ሕልሚ ኾይኑ፡ ሓድነት`ዛ ሃገር ኣጠያያቒ እናኾነ መጺኡ'ይብል ኣቶ በቀለ ነጋ።
ዋና ጸሓፊ ኤፍኮ ኣቶ በቀለ ነጋ ኣተሓሒዙ፡ ቆልዑትና እናረኣናዮም ተቐቲሎም በኺና ቀቢርና ይብል።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ፡ ብምኽንያት ማስተር ፕላን፡ ካብ ክሊ ኦሮሚያ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝኣቱ ጭራም መሬት የለን ይብል።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ንዘይመውት ፈውሲ’ለዎ!
ንዘይመውት ፈውሲ’ለዎ!
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/ 7/7/14
ከምቲ ‘ንዘይመውት ፈውሲ ኣለዎ’ ዝበሃል፡ ታሪኽናን ክብሪታትናን ከይሞተ እንከሎ፡ ሕጂ ፈውሲ ንድለየሉ። ካብዚ ሃገራዊ ቃና’ዚ ተበጊስና ኢና’ምበኣር ታሪኽናን ባህሊናን ንምዕቃብ ብኣዝዩ ንእሽቶ ዓቕምና ተበጊስና ዘለና። ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት፡ ነቲ ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ዝበታተን ዘሎ ኤርትራዊ ታሪኽ፡ ክብርታትን መንነትን ንምዕቃብ ዝተበገሰት ሃገራዊት ደወል ኢያ።
ሬድዮ ሕድሪ፡ ኣብ ዘመናዊት ኤርትራ ብደቀባት’ዛ ሃገር ንዝተፈጸመ ጅግንነት ወለድና፡ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ክልቲኡ ውድባት /ተ.ሓ.ኤ. ህ.ግ.ሓ.ኤ./ ንዝተፈጸሙ ትዝታ ውዕሎታት ተጋደልቲን ህዝቢን ንምዝኽኻር ወላ ብዝነኣሰ ዓቕሚ ዝከኣላ ክትሰርሕ ኢያ። ሎሚ ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ታሪኽና መመሊሱ ይሸራረፍ ኣሎ’ምበር ይመላላእ የለን። ከምቲ ‘ወዲ ፈረስ ኣውዲቑ ይድንግጽ፡ ወዲ ኣድጊ ከኣ ኣውዲቑ ይረግጽ’ ዝበሃል ምስላ ኣበው፣ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ንህዝብና ኣውዲቑ ዝረግጽን ዝረጋግጽን፡ ንታሪኽናን ክብርታትናን ናብ ዕዳጋ ሓራጅ ኣውሪዱ ከም ‘መርሑም ገድረክ’ ብላይ ክዳን ዝገበሮ፡ ባንዴራ ዝሰቐለ ወግዓዊ ሽፍታ ኢዩ።
ስለዚ ነፍስ-ወከፍ ዜጋ ነናብ ገዝኡ ንክምለስ ዘዝምልከቶ ዕዮ ገዛ ንክሰርሕ በዚ ኣጋጣሚ እዚ ከነዘኻኽር ንፈቱ። እዚ ዕዮ’ዚ ቀሊል ኣይኮነን፡ እንተኾነ ግን ከምቲ ’መሬት ብሕዳሩ፡ ኦም ብገራሩ’ ዝበሃል፡ ሎሚ ብእዋኑ ታሪኽና ንምዕቃብ እንተተበጊስና ነቲ ነዊሕ መገሻ ብርግጽ ክንበጽሖ ኢና። ደጊምሲ! ነፍስ-ወከፍ ደላይ ጽቡቕ ሃገሩ በብዓቕሙ እንተተሳቲፍዎ፡ ዘይከኣል ነገር የለን። ሓንቲ ኢድ ንበይና ኣይተጣቖን ኢያ፡ ናብ ሸቶ ህዝቢ ንምብጻሕ’ምበኣር ኢድ ንኢድ ተተሓሒዝና ንኺድ። ፍርሒ ይኣክል! ብፍርሑ ኣንቀጥቂጡ ናብ ከብዲ ኣዲኡ ዝተመልሰ የለን። እቲ ዘገርም ከኣ ብዙሓት ካብ ስርዓት ህግደፍ ሃዲሞም ኣብ ደገ ዘለዉ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ነበር እንኮ ቃል ትሒም ዘይምባሎም ኢዩ። ገለ’ውን ኣለዉ፡ ካብ ብሱል ከም ጥረ፣ ካብ ናይ 1973 ናይ ‘መንካዕ’ ናይ 1976 ‘የሚን’ ምንቅስቓስ ዝሃደሙ፣ ኣብ ክፍሊ ሓለዋ ሰውራ ተቐጥቂጦም፣ ኣብ ቆርበቶም ሕላገት ኩርማጅ ኢሳይያስ ዘለዎም ክነሶም ክሳብ ሎሚ ትም መሪጾም።
ኣብ ፈነወ ሬድዮ ሕድሪ፡ እዚ ዝስዕብ መደባት ሒዝና ተበጊስና ኣለና።
ምዱብ ፈነወ፡ ሰሉስን ሓሙስን ብኣቆጻጽራ ኤርትራ ካብ ሰዓት 5 ድ.ቀ. ክሳብ ሰዓት 7 ምሸት ኢዩ። ኣብዘን ናይ ክልተ መዓልታት ምዱብ ፈነወ ከምዚ ዝስዕብ መደባት ኣሎና፡
- ኣብ ህሉው ጉዳይ ኤርትራ ዘተኮረ፡ እዋናዊ ሓተታ
- ጽላሎት ኤርትራ
- ዝወዓለ ይንገር
- ሞሶብ ጽሑፋትና
- ጻመውከ ለከንቱ
- ሌላ ምስ ኤርትራን ህዝባን
- ኣርካናት፡ ቅድሚ ዒራ-ዒሮ
- ግጥሚታትን መዘናግዒ መደባትን።
ብዘይካ’ዚ ምዱብ ፈነወ’ዚ ንኤርትራን ህሉው ስርዓት ህግደፍን ዝምልከቱ ጭቡጣትን እዋናውያንን ዜናታት ክንገሩ ኢዮም። ብ24 ግንቦት 2014 ዝጀመረ ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ፡ ን24 ሰዓታት ክፉት ኢዩ። ምዱብ ፈነወ ድማ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ማለት ሰሉስን ሓሙስን ብተቓለስቲ ንፍትሒ ካብ ሃገረ ካናዳ ብኢንተርነት ዝመሓላለፍ ናጻ ሬድዮ ኢዩ። ኣብ ናይ ቀዳም ፈነወና ከኣ “ኣርካናት ቅድሚ ዒራ-ዒሮ” ዝብል መደብ ኣለና። እቶም ብስም ጉጅለ 15 ብኢሳይያስ ዝተኣስሩን ንኣሰቃቒ ሞት ዝተፈርዱን ደቀባት ኤርትራ፡ ቅድሚ ምእሳሮም ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበሩሉ ግዜ /1991-2001/ ዝነበሮም ፖለቲካዊ ንጥፈታት ንምዝኽኻር እዚ መደብ እዚ ኣብ ሰሙን ሓደ ግዜ ክቐርብ ኢዩ። ንዘይመውት ፈውሲ ኣለዎ!
ገበነኛ ስርዓት ህግደፍ ንንጥፈታት እቶም ኣርካናት ገድሊ ዝነበሩ ላዕለዎት መሪሕነት ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ታሪኾም ንምድምሳስ ካብ ኩሉ ጽላት መራኸቢ ብዙሓን ሓኺኹዎም ኢዩ። ከምኡ ከኣ 24 ሰዓታት ደርፊታትን ዜማታትን ብሄራትና ኣብዚ መደበር’ዚ ይፍነዉ ኣለዉ። ብካልእ ቃላት፡ ካብ 1960ታት፡ ሰብዓታትን ሰማንያታትን እንኮላይ ኣብ ዘመነ ገድሊ ክልቲኡ ውድባትን ክሳብ’ዚ እዋን’ዚን ብኤርትራውያን ስነ-ጥበበኛታት ዝፈረዩ ልዕሊ 6 ሽሕ ደርፊታት ሃገርና ኣብዚ /www.alenaforever.com/ ሰርቨር’ዚ ብቅደም-ተኸተል ይስምዑ ኣሉዉ።
ልዕሊ 23 ዓመታት ናይ ቃላት ኣድራጋ ጠያይት ተተኲሱ ኢዩ። ስርዓት ህግደፍ ንምስዓር ክንዮ ቃላት፡ ብግብሪ ንስራሕ። ካብ ጸቢብ ውሻጠ ናብ ምድሪ-ቤት፣ ካብ ምድሪ-ቤት’ውን ናብ ገፊሕ ቅርዓት ንውጻእ። እቲ ደርፊ መን ደረፎ? እቲ ደራፋይ’ከ ኣበየናይ ውድብ ነበረ? ሎሚ’ኸ ኣብ ኤርትራ’ዶ ኣብ ደገ ይነብር ኣሎ? ዝብል መፍለዪ ዶብ ምግባር ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኢዩ። ደምበ ተቓውሞ /ደለይቲ ፍትሒ/ ቅድም ቀዳድም ወግዓዊ ጽላል ወይ ዘመሓድሮ ባይቶ የብሉን። ወላ ከም ‘ቀጽሪ ናጽነት ኤርትራ’ መጠርነፊ እንተዝህልዎ’ውን ካብቶም ኤርትራውያን ስነ-ጥበበኛታት ንክንደይ ሰባት ኢዮም ክቕበሉን ባጀላ ክህቡን? ንበዓል መን ኢዮም’ከ ዝኹንኑ ገና ዝተሓቑነን ዝጸዓየን ቶፈይቶ /ኣልባ/ የለን። ንሕና ኤርትራውያን ርሑቕ ከይከድና፡ ካብ ናይ ትማሊን ናይ ሎሚ ሶማል ክንመሃር እንተኽኢልና ጥራይ ምኣኸለ ነይሩ።
ስለዚ እቶም ብግዝያዊ ረብሓ ምስ ስርዓት ህግደፍ ወጊኖም ዘለዉ ስነ-ጥበበኛታት ኤርትራ፡ ልቢ ይሃቦም። ሕጂ ይወስኑ! ገለ ጽባሕ ንግሆ ንክእሰሩ ገመድ ተፋሒሱሎም ኣሎ። ገለ ከኣ ሃዲሞም ብሊብያ ንምስጋር ክፍትኑ እንከለዉ፡ ዕጫ ላምፐዱሳ’ውን ከጋጥሞም ከም ዝኽእል ዝግ ኢሎም ንክሓስቡ በዚ ኣጋጣሚዝ ንላበዎም ኣለና። ህዝቢ ይዕዘቦም ከም ዘሎ ፈሊጦም፡ ሃገራዊ ውሳኔ ንክውስኑ ማዕጾ ደለይቲ ፍትሒ ክፉት ኢዩ። እምበኣር ኣተኩሮ ሬድዮ ሕድሪ፡ ንኩሉ ኤርትራዊ ስነ-ጥበባዊ ፍርያት ምቕራብ ኢዩ። ኣብ ዘመናዊት ኤርትራ ካብ ግዜ ፈደረሽን ክሳብ ሎሚ ብዜጋታትና ዝተዘየሙ ደርፊታትን ሙዚቃታትን ነዚ ዝዓርብ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ኣይውክሉን ኢዮም። ዝተዋጠየ እንተተዋጠየ ከኣ፡ ነዚ ከም ደርሆ ዓርቢ ስቕለት ዕምሩ ዝኣኸለ ዓርጓድ ስርዓት ኢንፍዩዥን ክኾኖ ኣይክእልን ኢዩ።
ክሳብ ሎሚ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ተዘርጊሖም ዘለዉ ዜማታት ብሄራትና፡ /ንኢሳይያስ ወይ ንህግደፍ ክሳብ ዘይወደሱ/ ምስምዖም ሓራም ኣይኮነን። ከምቲ ላም ምራኻ ሞይቱ እንከሎ፡ ብዓረማ ትሕለብ፣ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ክብርታቱ መመሊሱ እናተቐብረ ሰኣን ምስትውዓል ብደርፊን ትዝታ ቀደምን ይዘናጋዕ ኣሎ። እቶም ካብ ዘመነ ገድሊ ክሳብ ሎሚ ዝፈረዩ ደርፊታት፡ ጽባሕ ኣብ ሓራን ዲሞክራስያዊትን ኤርትራ እውን ንምስምዖም ዝኽልክል ቅዋም ኣይክህሉን ኢዩ።
ንዘይመውት ፈውሲ ኣለዎ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ደርፊ ዜጋታቱ ጾመ-ኣርበዓን፡ ጾመ-ሮሞዳንን የብሉን። ልክዕ’ዩ ኣብዚ ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ሓዘን ኣጋጢሙዎ ዘሎ ተሃዋሲ ህሞት፡ ጨፈራን ዝላን ኣይመድለየን። ግን እዚ ስርዓት’ዚ ከምቲ ’ንገረብ ብሓኽላ’ ዝበሃል፤ ንሱ ተዓዛቢ ክኸውን ንሕና ከኣ ንሓድሕድና ብስም ጀብሃን ሻዕብያን ክንፋለስ፡ ኣብ ክንዲ ውቐይ ናብ ዕንኪላሎ ክንነብር ዘይመሃዞ ውዲት የለን።
ደርፊ፤ ከም ደርፊ መጠን፡ ንባህሊ፡ ንሃገር፡ ንፍቕሪ፡ ንሰብኣዊ ክብሪ ክሳብ ዝፈረየ፣ ሃናጺ ’ምበር ንእዝንኻ ዝኾኺ ሓጸልጸል፡ ወይ ኣዕጽምትኻ ዝሰብር መደረጋሕ ኣይኮነን። እምበኣርከስ ክቡራትን ክቡራንን! ከምቲ ኔልሰን ማንዴላ፤ “ሃገር እንተዘየላ ኣይኮነን’ዶ ደው ኢልካ ትነብረሉስ፤ ኮፍ ኢልካ እትሓዝነሉ ባይታ’ውን ኣይርከብን ኢዩ” ዝበሎ፡ ታሪኽና እንተተባሕጒጉን ቀስ-ብቐስ እንተጠፊኡን፡ ብሂወት ክሳብ ዘለና ከምቲ ወዲ ሰብ ሓንሳብ ካብ ዓለም ምስ ተፋነወ ንዘለኣለም ሰቡ ዘይርኢ፡ ንሕና’ውን ከም ምዉታት ህዝብናን ሃገርናን እንርእየሉ መዓልቲ ኣይክህሉን ኢዩ። ምስ ሞትና እውን ኣብ ጎድኒ ኣቦሓጎታትና ንምቕባር ሓመድ ዓድና እንብቀቐሉ ግዜ ክኸውን ኢዩ። ስለዚ ህዝበይ! ኣብ ክንዲ ጽባሕ ዓሰርተ ሞት፡ ስለ’ቲ ዝጠፍእ ዘሎ መንእሰይ ወለዶ ሎሚ ሓደ ሞት ንሙማት ምርጫና ይኹን። እንተዘየሎ፡ እወ እንተዘየሎ! ንውሉድ ወለዶና ተጣዒስና ዘይንመልሶ ተርእዮ ክመጽእ ይኽእል ኢዩ።
ሬድዮ ሕድሪ፡ ሕልና ህዝቢና ንምድባስ ዝመሓላለፍ ዘሎ መቓልሕ ብድሆ ኤርትራውያን ኢዩ። ንዘይመውት ፈውሲ ኣለዎ። ነታ ኣብ ኣንፊ ሞት ዘላ ኤርትራ ንምድሓን፡ ኩላትና በብክእለትና ሎሚ ሳቮያ ንበል።
ደበሳ ኢዮብ ንህዝቢ ኤርትራ!


text:
‘ደቂሰ ነይረ ተበራቢረ’ ላልማየ ላሎ! ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ቀዳማይ ክፋል
‘ደቂሰ ነይረ ተበራቢረ’
ላልማየ ላሎ! ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/
ቀዳማይ ክፋል
02 ጥቅምቲ 2014
ሎሚ ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ንነዊሕ ዓመታት ተሓቢኡሉ ካብ ዝነበረ መጋረጃ ወጺኡ ኢዩ ዝላለየና ዘሎ። ግዜ ዝወለዶ፡ እቲ ዕፋፈቱ ከም ተመን መስከረም ዝቐየረ ገብሩ ብወግዒ ምስ ኤርትራውያን ተላልዩ ኣሎ። ዘረባ እናጸላእና ከኣ፡ ንነዊሕ ዓመታት ተጠኒሱ ዝነበረ ጉዳይ
“ሉኣላዊነትና ዲሞክራሲ በኢትዮጵያ” ዝስሙ ዕንዱ ተወሊዱ። ከይፈቶና ከኣ፡ መንገዲ ገዲፍና ናብ ጓል መንገዲ ንክንኣቱ ተገዲድና ኣለና።
ሎሚ ኩሉ ኤርትራዊ ብሓደ ቃና ኣንጻር ጨካን ስርዓት ህግደፍ ክቃለስ ምተገብአ። ብፍላይ ከኣ እዚ ቅንያት እዚ ልዕሊ 360 መንእሰያት ኤርትራውያን ኣብ ላምፐዱዛ ዝሃለቑሉ ግዜ ስለዝኾነ፡ ብሓባር ኣብ ረዚን ሓዘን ኣብ ዘለናሉ ግዜ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ጓል መንገዲ ኣጓኒፉና ኣሎ።
ኣቶ ገብሩ ኣስራት ‘ደቂሰ ነይረ፡ ተበራቢረ’ ብዝብል ሓድሽ ላልማየ ላሎ ኣዛሪቡና ኣንቱም ሰባት! ከምቲ ‘ልዕሊ ጳጳስ ካቶሊክ ምዃን’ ዝብል ኣበሃህላ፡ ልዕሊ ኤርትራውያን ኤርትራዊ ዝኾነ ሊቅ ተቐልቂሉና ኣሎ። ቅድም ገዲም ተጋዳላይ ህ.ወ.ሓ.ት. ደሓር ከኣ ኣማሓዳሪ ክልል ትግራይ ዝነበረ፣
ቀጺሉ’ውን ብስም ‘ዓረና’ ዝፍለጥ ወግዓዊ ተቓዋሚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ኣቶ ገብሩ ኣስራት፤ ልዕሊ ኤርትራውያን ሓላዪ ኤርትራ፡ ፈላስፋ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝኾነ ከይሓነኸ ነጊሩና ያኢ!
መጽሓፍ ኣቶ ገብሩ ዛጊት ናብ ኢደይ ኣይበጽሐትን። እንተኾነ ግን ካብቲ ቃለ መጠይቑ ከም ዝሰማዕኩዎ፡ ምስቲ ቅድም ደርሆ ድያ ተወሊዳ ወይስ እንቋቑሖ ዝብል ሓሸውየ ዝመሳሰል ትንታነ ሰሚዐሉ። ብድሕሪ ምንባበይ እውን ከም ኤርትራዊ ዜጋ መጠን፡ ንጉዳይ ሃገረይ ብዝምልከት ታሪኽ ህዝበይ ብዓቕመይ ክነግር ሓላፍነት ኣሎኒ። ንከምዚ ዝኣመሰለን ብድዐ፡ ኣጠማምታ ቅንጅት ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ምትእኽኻብ ደምህት ኣብ ደጎልናን ዝምልከት እዋናዊ ኣኼባታት ንክግበር በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ እጽውዕ ኣለኹ።
ብስስዐ ኣቶ ገብሩ ወላ’ኳ ዝጭለፍ ማንካ ማይ ባሕሪ ኤርትራ እንተዘየሎ፡ ኩሉ ደላዪ ፍትሒ ኤርትራዊ ግን ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ሕዱር ሕማም ባሕሪ፡ ድጉል ህርፋን ብወግዒ ክምልሰሉ ይግባእ። ጉዳይ ኣፍደገ ባሕሪ ኢትዮጵያ፡ ጉዳይ ንቡር ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን፣ ጉዳይ ምሕዋይ በሰላ ኲናት 1998-2000፡ ብድሕሪ ውድቀት ስርዓት ህግደፍ ንክልቲኡ ህዝብታት ዝምልከት ጉዳይ’ምበር ንኣቶ ገብሩ ዝምልከት ዛዕባ ኣይኮነን።
‘ደቂሰ ነይረ፡ ተበራቢረ!’ እዚ ሓድሽ ማህሌት እዚ ንዓና ንኤርትራውያን ውድባዊ፡ ፖለቲካዊን ሃይማኖታዊን ፍልልያትና ብዘየገድስ ብሓፈሻ፡ ንዳሕረዎት ወለዶ’ዛ ሃገር ድማ ብፍላይ ዓቢ ብድሆ ኢዩ። ፍልስፍና ኣቶ ገብሩ፡ ካብ ቅሂሙ ዝነበረ ሓሙኽሽቲ ዝረአ ዘሎ ሓደገኛ ቁልዒ ስለዝኾነ ድማ ምስትውዓል ዘድልዮ ጉዳይ ኢዩ። ስለምንታይ ሎሚ ከምዚ ዝበለ ጉዳይ ተወሊዱ? ስለምንታይ ቅድሚ 5፡ 10 ወይ 20 ዓመታት ወ.ዘ.ተ… ዘይተዘርበ?
ኣቶ ገብሩ ካብ ታሪኽ ዘመነ ምነሊክን ወራር ሙሶሊኒን፡ ንቃልሲ ህዝቢታት ኤርትራን ትግራይን፤ ቃልሲ ንናጽነት ህዝቢ ኤርትራ እዋን ስሳታት፡ ምምስራትን ምፍራስን ፈደረሽን፡ ክሳብ ኲናት ባድመን ውዕል ኣልጀርስን ገምጢሉ ኣንቢብዎ ኣሎ። ኣስዒቡ እውን ካብ ውሳኔ ዘ ሀግን ጉዳይ ምሕንጻጽ ዶባትን ዝምልከት ላልማየ ላሎ ኣቶ ገብሩ፡ ወላ’ኳ ከም ጉዳይ ደረቐኛ ውሕጅ፣ ኣብ ክንዲ ዘንቆልቁል የንቃዕርር እንተኾነ፣ ንዓና ንኤርትራውያን ከም ህዝቢ መጠን ግን ሱርናን መሰረትናን ዝበናቑር ሓድሽ ኣፍራዛ ኢዩ። ስለዝኾነ ከኣ፡ ልቢ ጌርና ክንሰምዖን ኣብ ክዉንነት ዝተመርኮሰ ውድዓዊ መልሲ ክንህበሉን ግድነት ኢዩ።
‘ዘየደቅስ ነጊሮሙኻ፡ ድቅስ ይሓድሩ’ ንከይከውን፣ ክሳብ እታ መጽሓፍ ናብ ኢደይ እትኣቱ፡ ኣብዚ ቀዳማይ ክፋል ጽሑፈይ መእተዊ ነቲ ዝንቡዕ ታሪኽ ንክኸውን ገለ ንክብል ደሪኹኒ።
ታሪኽ ሓደ ሓደ ግዜ ንክትኣምኖ ብዘጸግም ቋንቋ ይዘባረቕ’ዩ። ቅድሚት ዝነበረ ንድሕሪት፣ ድሕሪት ዝነበረ እውን ንቕድሚት ይገማጠል ኢዩ። ኩሉ ክብርታት ሓደ ሕብረተ-ሰብ ብፍላይ ከኣ ታሪኽ ከም መጋርያ ደምበ፡ ፍቱን ዋና ይደሊ ኢዩ። ታሪኽ ተዃዕኒኑ ጥንቅልዒት ደቂሱ ንክነብር፡ ዘይታኸስን ዝወራረስን ጓሳ የድልዮ ኢዩ። ዋና ዘይብሉ ታሪኽ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ናብ ጽውጽዋይ ስለዝቕየር፡ ከምዚ ናይ ኣቶ ገብሩ ዝኣመሰሉ ሓደስቲ ፈላስፋታት እንተተራእዩ ዘገርም ኣይኮነን።
ከምቲ “ደቂ ኣሓኻ ጥንቅልዒት ቀርነን፡ ሽያኽ ሓርማዝ ዝሰትያ ደኒነን፤ እቲ ምንታይ ንዓኻ ኣሚነን” ዝብል ማሰ ቀዳሞት፡ ታሪኽ’ውን ኣብ መንጎ ብዙሓት ሕምሩግ ተርእዮታት ከም ጽሩይ ወርቂ ተኾሊዑ ንክነብር እሙን ዋና የድልዮ ኢዩ። ኣቶ ገብሩ ሎሚ ቅነ ብዛዕባ እታ ዝደረሳ መጽሓፉ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-ምልልስ ጉዳም ዝኾነ ጽውጽዋይ- ወደኮይ ጽልማይ ኢዩ ክነግረና ቀንዩ።
ኣቶ ገብሩ ብዛዕባ ታሪኽ ሃገሩ ክጽሕፍ ዝኾነ ይኹን ቅሬታ የብልናን። ኣብ ገዛእ ጉዳይና፡ ንሱ ዋና ንሕና ጓኖት፡ ንሱ ኡስታዝ ንሕና ድማ ተመሃሮ ንክንከውን ግን ኣይግድን! እዋእ! ከመይ ድያ ኮይና እዛ ኣዱንያ? ‘ደቂሰ ነይረ ተበራቢረ!።’ ሰብ ወይ ሰባት’ከ ይህልዉ’ዶ ይኾኑ ኢሉ እውን ስኽፍ ኣይበሎን። ብሓቂ ትሕዝቶ መጽሓፍ ኣቶ ገብሩ ኣስራት ከም ቃለ ምልልሱ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ እንተደኣ ኮይና ከኣ፡ ጥሙሕ ገብሩን ደቀ መዛምርቱን ንወለዶ ኤርትራ ዝብድህ ሓድሽ ዓቐበት ክኸውን ኢዩ። እቲ ምንታይ ንቀዳሞትን ዳሕረዎትን ወለዶታት ኤርትራ ዘራኽብ ዕትብቲና ዝበትኽ መላጸ ስለዝኾነ።
ብሰንኪ ፈያር ስርዓት ኢሳይያስ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ንህዝብታት ዝፈላሊ ቀስተ-ደመና ከጋጥም ከኣ ባህርያዊ ኢዩ። ‘ንእሾኽ እሾኽ ኢያ ተውጽኣ፡ ኣራግጻኻ ግን ኣይትቐይር’ ከም ዝበሃል፣ ህዝቢ ኤርትራ ወላ’ኳ ሎሚ ብሰንኪ እሾኽ ዳንዴር ስርዓት ህግደፍ እንተሓንከሰ፡ ጽባሕ ቢጊሓት መስሓቕ ሸራፋት ኮይኑ ኣይክተርፍን ኢዩ።
ይ ቕ ጽ ል…


text:
Radio Erena: 09 June 2019
ንህዝባዊ ምልዕዓል ሱዳን ይመርሑ ካብ ዘለዉ ክልተ ቀንዲ ሓለፍቲ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ድሕሪ ምርኻቦም ብኡ ንብኡ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝኣተዉ፣ ማዕከናት ዜና ካብ ሱዳን ሓቢረን።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ መንጎ ኣብ ስልጣን ዘሎ ወተሃደራዊ ሓይሊን ንተቓውሞ ዝመርሕ ዘሎ ማሕበር ሞያውያንን ክሽምግል ንዘቕረቦ እማመ ክልቲኦም ወገናት ተቐቢሎሞ’ዮም።
እንተኾነ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናብ ሱዳን ወግዓዊ ምብጻሕ ብምክያድ ምስ መራሕቲ ተቓወምት ድሕሪ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ኣባላት ጸጥታ ንመሓመድ ኢስማትን ኢስማዒል ጃላብን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተዉዎም ተሓቢሩ። እንተኾነ ኣበይ ተቐዪዶም ከምዘለዉ ዝተዋህበ ዝኾነ ሓበሬታ የለን።
ማሕበር ሞያውያን ሱዳን፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ክሽምግል እንተኾይኑ እቲ ወተሃደራዊ ቆንስል ከማልኦ ዘለዎ ቅድመ ኩነት ማለት፣ ናይ’ቶም ኣብ ህዝባዊ ናዕቢ ዝተቐትሉ ሓላፍነት ክወስድ፣ ምሉእ መርመራ ክግበር ከምኡ’ውን ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ ዝብሉ ጠለባት ኣቕሪቡ።
ድሕሪ’ቲ ብሰኑይ ዝተኻየደ ህይወት ልዕሊ 100 ሰባት ዝወሰደ ናይ ሰራዊት ስጉምቲ፣ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናብ ሱዳን መርማሪት ጉጅለ ክልእኽ መደብ ከምዘለዎ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት የረድኡ።


text:
ሕድሪ ሰማእታትና፡ ዕዳ ኩልና እዩ!2021-06-19 11:04:20 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 895 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራ ሃገርና ብመስዋእቲ ጀጋኑኣን መስተንክራዊ ጽንዓት ህዝባን እያ ናጻ ኮይና። ስለዚ ኣይኮነንዶ ክንዲ ህይወት ዝኣክል ክቡር ዋጋ ምእንታኻ ንዝኸፈለ፡ ካብኡ ዝተሓተ ጽቡቕ ንዝወዓለልካ እውን ምምስጋንን ኣመስጊንካ ንኣመሰንገንቲ ምሃብን ግቡእ ስለ ዝኾነ ሰማእታትና ክንዝክሮም ግድን እዩ። ነቲ ምእንቲ ክብርኻ ዝሐለፈ፡ ኣበይን መዓስን ክትዝክሮ ከም ዝግበኣካ ምውሳን ከኣ ቅቡል እዩ። ብመንጽርዚ ኤርትራውያን ሰማእታት ዝዝከሩላን ዝምስገኑላን ዕለት ክህልዎም ዝቃወም የለን። ምእንቲ እቲ ናይ ዝኽሪ ዕለት ኣብ ልቦና ኩሉ ዝሓድርን፡ ኣብ ዝተፈላለያ ውድባት ንዝተሰውኡ ዘማእክልን ንከኸውን፡ ኩሎም ኤርትራውያን ዝሰማምዕሉ ምኽንያታዊ መዓልቲ ምግባሩ ከኣ ኣገዳስነቱ ዕዝዙ እዩ። ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ቅዳምነት ክወሃቦም ካብ ዝነበሩ ዛዕባታት ሓደ ክኸውን ከኣ መተገበኦ። እንተኾነ ብሰንኪ ዘይግሉጽን ዘይሓላፍነታውን ኣካይዳ ህግደፍ ከምቲ ኣብ ካልእ ጉዳያት መድረኽ እሂንምሂን ዘይተፈጥረ ኣብዚ’ውን ኣይተራእየን።
ዘይሩ ዘይሩ ግና እቲ ዛዕባ ረዚን ስለ ዝኾነ፡ መንን ስለምንታይ ወሲንዎን ብዘየገድስ፡ ሰማእታትና ሓንቲ መዓልቲ ኣብ ዓመት ጥራይ ዘይኮነ ወትሩ ኣብ ሕልናና ስለ ዘለዉ 20 ሰነ ጓይላን ጃህራን ህግዲፍ ንምድማቕን ንሸፈጥን ዘይኮነ፡ ንክብሪቲ ዘይሃስስ ሕድሮም ምዝካራ ኣገዳሲ እዩ። ኤርትራዊ ሰማእትነት ነቶም ኣብ ዓውዲ ውግእ ዝተሰውኡ ጥራይ ዝምልከት ዘይኮነ፡ እንተላይ እቶም ኣበይን መዓስን ብዘየገድስ ምእንቲ ኤርትራን ናጽነታን ዝወደቑ ኩሎም ኤርትራውያን ጀጋኑ ዘጠቓልል እዩ። ብመንጽርዚ እቲ ልዕሊ 60 ሺሕ እንዳተባህለ ዝጥቀስ ቁጽሪ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ዝተሰዉኡ ኣዝዩ ውሑድ ምዃኑ፡ ብዙሓት ነዚ ዛዕባ ቆላሕታ ሂቦም ዝሓሰብሉ ዝሰማምዕሉ እዩ።
እቶም ናይ ድሕሪ ናጽነት ሰማእታት ክውሰኽዎ እንከለዉ ከኣ’ሞ እቲ ኣሃዝ ኣበይ ከም ዝበጽሕ ርዱእ እዩ። ጉጅለ ህግዲፍ እቲ መዳለዊ ባህሪኡ ኣብ ኩሉ መዳያት ስለ ዝንጸባረቕ ባዕሉ ናይ ዝቐንጸሎም ሰማእታት መርድእ ንቤተሰቦም ኣይተነግረን። ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተሰውኡ ሓርበኛታት እውን፡ ብዘይካ ውሱናት ከምኡ ኣብቲ ጉጅለ ህግዲፍ ዝቐለሶ ዝርዝር ሰማእታት ኣይሰፈሩን። እንተኾነ ኣብ ዝርዝር ህግደፍ’ኳ እንተዘይሰፈረ፡ ታሪኽ ኩሎም ሰማእታት ኣብ ሕቑፊ ሃገሮምን ህዝቦምን ህያው ኮይኑ ክነብር እዩ። ኣብ ግዜ ቃልሲ ኣብ ኤርትራ ስዉእ ዘይወደቐላን ቅያ ዘይተሰርሓላን መዓልቲ ኣይነበረትን። ስለዚ ብግብሪኳ ዘጸግም እንተኾነ፡ ኩሉሳዕ መዓልቲ ሰማእታትዩ እንተ ተባህለ ምግናን ኣይከውንን።
ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ጽባሕ ውድቀት ስርዓት ደርግ ብ20 ሰነ 1991 ብምኽንያት መዓልቲ ሰማእታት ንመጀመርያ ግዜ ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብ ስታድየም ኣስመራ ዘስመዖ መደረኡ “ደጊም ናይ ውድባት ሓሸውየ የለን። ንህዝቢ ብቕሉዕ ይኹን ብጉልባብ ናይ ምክፍፋል ስልትታት ከቢድ ገበን ከም ዝቑጸር ክዝንጋዕ ኣይግባእን” ዝብል መርዚ ይርከቦ። እቲ ንህዝቢ ምክፍፋል ከቢድ ገበን’ዩ ዝበሎ፡ መልእኽቱ ንናይ ምውዳብ መሰረታዊ መሰል ዝሕርም፡ ካብቲ ንሱ ዝመርሖ ውድብ ወጻኢ ምስ ካልእ ምስላፍን ካብ ናቱ ዝተፈልየ ኣተሓሳስባ ምስጓምን እዩ። እዚ ከኣ ናይቲ ክሳብ ሕጂ ካብ ዝኸፈአ ናብ ኣዝዩ ዝገደደ ዝሰጋገር ዘሎ ጥልመቱ ኣብ ልዕሊ ሕድሪ ሰማእታት ወግዓዊ መግለጺኡ ነይሩ።
ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ፡ ኣብ ሓደ ውሱን ቦታ ኣእዋም ብምትካል፡ ዓመት ተጸቢኻ ሽምዓ ብምብራህ፡ ንቤተሰቦም ብህዝቢ ካብ ዝተለገሰ ቁንጣሮ ናቕፋ ብምሃብ፡ ታሪኽ ጅግንነቶም ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ብምቅላሕን ብዘሕቆቅንቁን ዜማታት ንቤተሰቦም ብምንባዕን ጥራይ ዝጥበር ኣይኮነን። ምኽንያቱ መሰረታዊ ትሕዝቶ ሕድሮምን ለበዋኦምን፡ ኣብታ ብዋግኦም ርእሳ ዘቕነዐት ኤርትራ፡ ሕገመንግስታውን ኣብዘሓ ሰልፋውን ስርዓት ክትከል፡ ሰላምን ቅሳነትን ክሰፍን፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣደልዲሉ ረጊጹ ኣብታ ሓላል መሬቱ ብዘይስኽፍታ ዝባኑ ቀሊዑ ከልምዕ፡ ልዕልና ሕጊ ክረጋገጽ፡ ኮታ እቲ ተካኢ ወለዶ መንእሰይ ንሰማእታቱ ሃገር ብምህናጽ ዝኽሕሰሉ ዘተኣማምን ሃዋህው ክፍጠር እዩ ነይሩ።
እቲ ብግብሪ ኣብ ሃገርና ዝረአ ዘሎ ዋላ ሓንቲ ካብ ሕድሮም ዘየኽብር ኩነታት ከኣ፡ ሓደ ጸረ ህዝቢ ባህርን ጸቢብ ረብሓን ዝኣከቦ ጉጅለ፡ ሕድሪ ሰማእታት ጠሊሙን፡ ልዕሊ ህዝብን ሕግን ዘሽካዕልለሉ፡ ሕድሪ ስዉኣት ኣጽኒዑ ተማሂሩ ሃገሩ ክሃንጽ ዝነበሮ መንእሰይ ወዲ ስዉእ፡ ገለን ኣብ ጉዕዞ ናብ ስደት ዝጠፍኣሉ ገለን ድማ ኣብ ዓዲ ጓና ኣደዳ ብዙሕ ስቓያት ዝኾነሉ ኩነታት ኢና ንዕዘብ ዘለና። ብዙሓት ኤርትራውያን ወለዲ ሰማእታት፡ ደቆም ከፊሎም ብደቂ ስዉኣት ደቆም ዝሕብሓብሉ ዕድሎም ዝመኸነሉ፡ ኢሳያስ ሕሉፍ ሓሊፉ ጥልመቱ ሰማይ ዓሪጉ፡ ነታ ዋጋ ሰማእታት ዝኾነት ልኡላዊት ኤርትራ ክጣለዓላ ትንዕምንዕ ዝብለሉ፡ ኮታ ወያ ሳላ ደቃ ህይወቶም ከይበቐቑ ዝተወፈዩላ፡ ናይ ጽንዓት ኣብነት ዝነበረት ኤርትራን ህዝባን፡ ናይ ኩሉ ሕማቕ ምምሕዳርን ድኽነትን ኣብነት ኮይና ኣብ እትጥቀሰሉ ቀራና መንገዲ ኢና ንርከብ ዘለና። ካብዚ ንላዕሊ መግለጺ ጥልመት ሕድሪ ሰማእታት ከኣ የለን።
“መራሒ ሃገር እየ” ስለ ዝበለ፡ ናብ ክሕደት ጉጅለ ህግዲፍ ዝያዳ ከነድህብ ንቡር እዩ። እንተኾነ ተረካቢ ሕድሪ ሰማእታትና ህግዲፍ ከም ጉጅለ በይኑ ዘይኮነ፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ መንእሰይ ከኣ ብፍላይ ተረከብቲ ሕድሪ ምዃኖም ክዝንጋዕ ዘይግበኦ እዩ። ሰማእታት “ኣነ ክሓልፍ ንስኻ ጽናሕ” ኣንዳበሉ ነታጒ ረጊጾም ቡንባ እንዳደርበዩ፡ ካብ የማነ-ጸጋሞም ዝሓለፉ፡ ሎሚ ብህይወት ዘለዉ መቓልስቶም ዝያዳ ተረከብቲ ሕድሪ እዮም። ነዚ ረሲዖም ኣብ ጐኒ ህግዲፍ ኮይኖም፡ ብገንዘብን ጹሩራን ተዓሽዮም፡ ሕድሪ ሰማእታት ዘዕብሩ ዘለዉ ውሑዳት ኣብ ላዕለዋይ ጽፍሒ ህግዲፍ ዘለዉ፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ብዛዕባቶም “እቶ” እንዳበሉ ዘሰውእዎም ጀጋኑ፡ ነብሶም ክሓቱ ይግበኦም። ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ እቲ ረጊጽኩምዎ ዘለኹም መሬትን ጨቢጥኩምዎ ዘለኹም ብረትን ካብ ሰማእታት ዝተረከብኩምዎ ምልክት ጽንዓቶም እዩ እሞ ሕድሮም እንተ ጠሊምኩም ዓጽሞም ከይወግኣኩም ሕሰብሉ። ውላዶም ወይ ናይ ቀረባ ሰቦም ምእንቲ ሃገር ሞባእ ዝኸፈሉ ኤርትራውያን ስድራቤታት፡ ምእንቲ ሓላፊ ጠቕሚ፡ ምስቲ ሕድሪ ሰማእታት ዝጠለመ ጉጅለ ክትመሓዘዉ እንከለኹም ክሳብ ክንደይ ካብቲ ሓቂ ርሒቕኩም ከም ዘለኹም እተስተብህልሉን ናብ ልብኹም እትምለስሉን ኣጋጣሚ ምዃኑ ኣይትዘንግዑ።
ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ኣጋ ሞቱ፡ ንቡር መንገዲ ሒዙ ሕድሪ ሰማእታት ከኽብር እንጽበዮ ኣይኮነን። ሎሚ እሞኸኣ ሕሉፍ ሓሊፉ፡ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ሓላፍነቱን ሕድሪ ሰማእታትን ምሉእ ብምሉእ ሓጢጡ ደርብዩ፡ “ኣብ ዘይጉዳይካ ናይ ምኹዳድ ዘይሓላፍነታውን ህዝቢ ከይልክም ኣብ ዘስግእን” መንገዲ እዩ ዝጐዓዝ ዘሎ። እቲ ኢድ ኣብ ጉዳይ ካለኦት ህይወት ኣእላፍ ኤርትራውያን መንእሰያት ዘኽፍል ኮይኑ ስለ ዘሎ ከኣ፡ ምስ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ፡ ምሉእ ብምሉእ ዝጻረር እዩ። ነዚ ኩነታት ቀይርካ ንሕድሪ ሰማእታት ናብ ንቡር ቦታኡ ምምላሱ፡ ንኹልና ኤርትራውያን ዝምልከት’ዩ። ዝያዳ ከኣ እቲ ትማሊ ብጾቱ ኣብ ሜዳ ቀቢሩ ሕድሮም ተቐቢሉ ዝመጸን “ናይ ናጽነት ሓርበኛ” ዝተባህለን ነባር ተጋዳላይ፡ ሎሚ ኣካል ምክልኻል ኤርትራ ኮይኑ ዘዋግእ ዘሎ፡ ክልተሻብ’ዩ ተራእዩ። ሓርበኛዊ ታሪኹ ተደዊኑ፡ “ወራሪ፡ ሰራቕን መሰላት ንጹሃት ዝግህስን” ይበሃል ኣሎ። ሕድሪ ሰማእታት ከኽብርስ ይትረፍ ክብሩ እውን ክዕቅብ ኣይከኣለን። ስለዚ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ክበራበርን፡ ቅድም ስሙ ክዕቅብ ደሓር ከኣ ሕድሪ ሰማእታት ከኽብር እንተተሰቊርዎስ ንጽወዖ ኣለና።
ዝኽርን ክብርን ንሰማእታት ኤርትራ!


text:
“20 ጉንቦት ንዘልኣለም እናተዘከረ ክነብር እዩ!“
ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ደገፍትን ፈተውትን ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን
ቅድሚ ኹሉ መንግስቲ ትግራይ ንመላእ ህዝቢ ትግራይን ደገፍቲን ፈተውትን ቃልስና ፤ እንኳዕ ንመበል 30 ዓመት “ዓወት 20 ጉንበት” ኣብፅሐኩም ፤ ኣብፅሐና ዝብል መልእኽቲ እንተመሓላልፍ ዝስምዖ ናይ ቃልሲ ሓበንን ክብርን ዝልዓለ እዩ:: መንግስትን ህዝብን ትግራይ ኣብዛ ዕለት እዚኣ መበል 30 ዓመት “ዓወት 20 ጉንበት” እንትነኽብር ፤ ንዝሓለፈ ልዕሊ 6 ወርሒ ኣብ ልዕሊ ወረርቲ ሓይልታት ዘመዝገብናዮ ፓለቲካዊ ወታደራውን ዲፕሎማሲያዊን ዓወታት ዓቒብና ፤ ብወራሪ ውልቀ መላኺ መንግስቲ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ጉጅለ ፋሽሽት ኣብይ ኣሕመድን ተስፋሕፋሒ ሓይሊ መንግስቲ ክልል ኣምሓራን ግንባር ፈጢሮም ፤ ዘርኢ ትግራዋ ንምጥፋእ ዘካይድዎን የካይድዎ ዘለውን ወራር ንምምካትን ንምሕምሻሽን ዘኽእል ኩሉመዳያዊ ምድላዋት ብምግባር እዩ:: መንግስትን ህዝብን ትግራይ ዓወት 20 ጉንበት በቢ ዓመቱ ብድምቀትን ፅምብልን ዘኽብረሉ ቀንዲ ምኽንያት ፤ ቅድሚ ኹሉን ልዕሊ ኹሉን ነቲ ካብ ኣፍሪካ ቀዳማይ ተባሂሉ ዝዝመረሉ ዝነበረ ማእለያ ዘይብሉ ዘመናውን ከቢድን ፎኪስን ቁፅሩ ብዙሕ ጋዕ ገልጠም ኣፅዋር ኩናት ዝዓጠቐ ፤ ልዕሊ 500 ሽሕ ሰራዊት ዝነበሮ ቀዳማይ ደርግ ፤ ነበረ ገይሮም ኣብ ምሕምሻሽ ተጋደልቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ብዘካየድዎ ዘይሕለል ተጋድሎ ዝተኸፈለ ክቡር መስዋእትን ፤ ልዕሊ 60 ሽሕ ደቂ ህዝቢ ተጋደልቲ መተካእታ ዘይብላ ህይወቶም ዝገበርሉ : ልዕሊ 100 ሽሕ ተጋደልቲ ድማ ኣካሎም ዝጎደለሉ ወርቃውን ታሪኻውን ተጋድሎ ህዝቢ ትግራይ ናብ ቀፃላይ ወለዶታት ንምትሕልላፍ እንትኸውን ፤ በቲ ኻሊእ ወገን ድማ 20 ጉንቦት ህዝቢ ትግራይ ንዘመናት ኣብ እግንድዑ ተፃዒንዎ ዝነበረ ኣርዑት ደርባዊ ምዝመዛን ጭቆናን : መቁሕ ሰንሰለት ብሄራዊ ዕብለላን ኣድልዎን ቃልሱ በጣጢሱ ብሄራዊ ክብሩን መንነቱን ድሕሪ ምርግጋፁ ፤ ኣብ ዝነበሩ 27 ዓመታት ጉዕዞ ልምዓትን ሰላምን ዝተመዝገቡ ዓወታት ዘኹርዑን መስተንክራዊ ቅያታቱን ፍረ ቃልሱን ዓወታቱን ዝዝክረሉ ድንኳኑ እዩ::
ዝኸበርካ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን እትነብር ህዝቢ ትግራይ
ኣብቶም ዝሓለፉ ናይ ህውከትን ዕግርግርን ዓመታት ብቐንዲ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ንልዕሊ 6 ወርሒ ወረርቲ ንምምካት ሓድነትካ ከም ዓረ ኣሐይልካ ብዘካየድካዮን ተካይዶ ዘለኻ ተጋድሎን ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ ካሊእ ፍሉይ ምዕራፍ ቃልሲ ብምኻኑ ናይ ባዕሉ ፍሉይ ቦታ ሒዙ ኣሎ:: ነዚ ዕለትን ዓወት 20 ግንቦትን እንትንዝክር ኣጋጢሙና ዘሎ ወራር ዕስለ ፀላእቲ ፤ ኣብ ዝሓፀረ ግዘ መኪትና ፀላእትና ንሓንሳብን ንሓዋሩን ንምቅባር ኣብ ዝግበር ምርብራብ ኩሉመደያዊ ምድላዋትካ ክትውግን ይግብአካ:: ኣብ ከተማን ገጠርን ዘለኻ ህዝብና መጋበርያ ፀላእቲ ረመፅ ኮይንካ ንባንዳታት ብምቅላዕን ብምግጣምን ደመኛታትናን ንምቅባፅ ዝጀመርካዮ ኩሉመደያዊ ተጋድሎ ኣበርቲዕኻ ቀፅለሉ:: ኣብ መላእ ዓለም ዘለኹም ኣምባሳደራት ትግራይ ዝኾንኩም ተጋሩ ህዝባዊ ኩናትና ንምዕዋት ዝጀመርክምዎ ዲፕሎማሲያዊ ስራሕቲ ይኹን ነቲ ዝካየድ ዘሎ ኩናት ንምዕዋት ዘኽእሉ ናይ ፍልጠት : ክእለት : ጉልበትን ንዋትን ዝመሳሰለን ሓገዛት ብዝተወደበን ዝተማእኸለን ምስ ናይ ውሽጢ ዓዲ ቃልሲ ተናቢብኩም ሑቐ ደመኛታት ፀላእትና ብዘየዳግም ብምስባር ንዘይተርፍ ዓወት ትግስግሱ ኣለኹም:: ንዘይተሓለለ ቃልስኹም እናንኣድና ድማ ወፍሪኹም ብዝያዳ ክተሐይሉ ኣብዚ መበል 30 ዓመት ዓወት 20 ጉንበት ደጊምና ክነዘኻኽር ንፈትው::
ዝኸበርካ ሰራዊት ትግራይ
ሓዱሽ ወለዶ : ሕድሪ ኣቦታትካ ኣዴታትካ ኣሕዋትካን ኣሓትካን ተቐቢልካ ፤ ምስ ነባር ዓቕምታት ተዋዲድካ ናይ ገዛእ ርእስኻ ሓዱሽን ተደማርን መስተንክርን መስደመሚን ታሪኽ እትኸትብ ዘለኻ መንእሰይ ህዝባዊ ሰራዊት ትግራይ
መበል 30 ዓመት ዓወት “20 ጉንበት” እንትነኸብር ሓዱሽ ተወሳኽን ኣንፀባራቕን ሓዱሽን ዓወታት ብምምዝጋብ ከምዝኸውን መንግስትን ህዝብን ትግራይ ፅኑዕ እምነት ኣለዎም:: ኣብ ዝሓለፈ ልዕሊ 6 ወርሒ ዘቑፀረ እዋን ኣብ ልዕሊ ወረርቲ ሰራዊት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ጉጅለ ፋሽሽት ኣብይ ኣሕመድን ተስፋሕፋሕቲ ትምክሕተኛ ሓይሊ ኣምሓራን ንምምካትን ንምጥቃዕን ዘርኣኻዮ ጅግንነት : ፅንዓት : ብልሓትን ምትፅፃፍን መንግስቲ ትግራይን ኣብ ውሽጢን ወፃእን ዘሎ ህዝብኻ ህዝቢ ትግራይን ጥራሕ ዘይኮኑስ ፤ ታሪኻውያን ደመኛታት ፀላእትኻ ከይተረፉ ፈትዮም ከይፈተውን ተገዲዶም ተዛሪቦምሉ እዮም:: ገና ድማ ክዛረብሉ እዮም:: ሐዚ እውን ዕድመ ፀላእቲ ንምሕፃርን ሰላም : ቅሳነት : ራህዋን ዕቤትን ህዝብና ንምውሓስ ሰራዊትና ነቲ ኣብ ቀረባ ጊዜ ዝጨበጥካዮን ዘማዕበልካዮን ኩሉመዳያዊ ዓቕሚ ብምሕያልን ብምድንፋዕን ዕድመ ደመኛታትና ንሓንሳብን ንመወዳእታ ኣቃቢፅካ ተኣምር ከም እትሰርሕ ዘጠራጥር የብሉን:: ነዚ ድማ መንግስትኻን ህዝብኻን እምነቶም ፅኑዕ እዩ::
ዝኸበርክን ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይን ትግራይ
ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ ኣብ ሕሉፍ ብረታዊ ቃልሲ ተጋድሎ ካብ ተራ ተዋጋእቲ ክሳብ መራሕቲ ውግእ ኮይንክን ከምኡ እውን ኣብ ኩሉ ዓውደ ግንባር ሰራዊት ተሰሊፍክን እጃምክን ኣወፊኽን ኢኽን:: ኣብዚ ሐዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ዘርኢ ትግራዋይ ናይ ምፅናት ዕስለ ወራር እውን ደቂ ኣንስትዮ ትግራይ በዞም ኣረመንየታት ፀላእቲ ዝበፅሐክንን ኣብዛ ሰዓት ይበፅሐክን ዘሎ ጨካን ተግባራትን ፆታዊ መጥቃዕትን መላእ ህዝቢ ዓለም ዘስደመመን ዘዛረበን እኳ እንተኾነ ፤ ተጋሩ ደቂ ኣንስትዮ ንዝወረደክን ጨካን ማእለያ ዘይብሉ ዘስካሕክሕ ተግባራት ፀላእቲ ከይተሰኮንክን ዘካየድክንኦን እተካይድኦ ዘለኽን ፅንዓትን ጅግንነትን ትብዓትን ድፍረትን ዝተመልኦ ቃልሲ ኣሐይልክን ድፍኣሉ:: ኣብ ከተማታትን ገጠራትን ዘለኹም መናእሰይ ትግራይ ፤ ኣብ ጏጏ ፀላእቲ ኮይንኩም ወረርቲ ሓይልታት ዕረፍቲ ከይረኽቡ ለይትን ቀትርን ከየማረፅኩም እተካየድዎ ዘለኹም ቃልሲ ህዝባዊ ኩናትና ንምዕዋት ወሳኒ ተራ ዘለዎ ስለዝኾነ ፤ ብፍላይ ድማ ኣብዚ ሐዚ እዋን መንእሰይ ትግራይ ብኣሽሓት ዝቑፀር ናብ ህዝባዊ ሰራዊት ትግራይ ይፅንበር ብምህላው እዚ ዋሕዚ ብምጥንኻር ዕድመ ፀላእቲ ኣብ ምሕፃር ታሪኻዊ ግቡእኹም ክትፍፅሙ መንግስትን ህዝብን ትግራይ ደጊሙ ይፅውዕ::
ኣብ መወዳእታ ዓወት 20 ጉንበት እንትነኽብር ፤ ሐዚ ኣጋጢሙና ንዘሎ ስነ ኣእምራዊ : ሰብኣዊ : ማሕበረ ኢኮኖሚያዊ ፀገማት በዲህና ፤ ኣብ ትግራይ ኣትዩ ንዘሎ ወራሪ ሓይሊ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ፡ ካልኣይ ደርግ ጉጅለ ፋሽሽት ኣብይ ኣሕመድን መሻርኽቱ ተሓንጊሮም ዝኣተው ተስፋሕፋሕቲ ትምክሕተኛ ሓይሊ ኣምሓራን ቀቢርና ፤ ዳግማይ ዓወት 20 ጉንበት ኣብ ትግራይና ከምእነረጋግፅ ዋላ ዘጠራጥር ኣይኸውንን::
ዓወት 20 ጉንበት ንዘልኣለም እናተዘከረ ክነብር እዩ!
ክብርን ሞገስን ንስውኣትና! ትግራይ ትስዕር!
መግለፂ መንግስቲ ትግራይ
19 ጉንበት 2013 ዓ.ም


text:
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣሜሪካ ኣብ ዓለም ዘለዋ ቦታ ዝምልከት ስትራተጂካዊ ሃገራዊ ፀጥታ ወግዓዊ ገይሮም።ኣሜሪካ ኣብ ዓለምለኸ ንዘለዋ ተፅዕኖ ቀንዲ ተነሓናሕቲ ቻይናን ሩሲያን እየን ኢሎም።
ፕረ. ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብዝርከብ ህንፃ ሮናልድ ሬገን ትማሊ ሶኑይ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ቁጠባዊን ወታሃደራዊን ሓይሊ ኣሜሪካ ሰላም ምስ ፅንዓት ብዝብል "ቅድሚ ኩሉ ኣሜሪካ’’ ንዝብል ዋና ሓሳብ ኣቃሊሖም ኣለው።
“ስትራተጂና ናይ ኣሜሪካ ተፅዕኖ ኣብ ዓለም ንምስጓም እዩ።እዚ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ሃብትን ሓይልን ብምህናፅ ይጅምር።ኣሜሪካ መሊሳ ክትመርሕ እያ።ኣተሓሳስባና ኣብ ልዕሊ ካልኦት ክንጽዕን ኣይንደልን፤ግን ክብርታትና ብዘይ ስኽፍታ ክነሰጉም ኢና።”
ፕረ.ትራምፕ ሩሲያን ቻይናን ንረብሓታት ኣሜሪካ ብዝፃረር ንዓለም ዳግም ንምስርራዕ ይፍትና ኣለዋ ክብሉ ረቑሖመን ኣለው።
“ደለና ኣይደለና ኣብ ሓድሽ ናይ ንሕንሕ ዘመን ተፀሚድና ንርከብ ኣለና።ኣብ ዙሪያ ዓለም ብርቱዕ ወታሃደራዊ፣ቁጠባውን ፖለቲካዊን ውድድራት ይርኣዩ ከምዘለው ንፈልጥ ኢና።ንኣሜሪካን መሻርኽትናን ስግኣት ምስ ዝኾኑ እከይ ስርዓታት ከምዝገጠምና እውን ንፈልጥ።ኣብ ዙሪያ ዓለም ህውከትን እከይን ዝዝርግሑ ግብረ ሽበራዊያን ስግረዶብ መርበባት ገበንን ገጢሞምና ኣለው።ንናይ ኣሜሪካ ተፅዕኖ፣ክብርታትን ሃብትን ክፈታተኑ ምስ ዝደልዩ ተነሓናሕቲ ሓይልታት ሩሲያንን ቻይናን እውን ገጢምና ኣለና።”
ንሶም ብተወሳኺ ሰሜን ኮሪያን ኢራንን እከይ ስርዓታት ክብሉ ብምግላፅ ንመንግስቲ ፒዮንግያንግ ንምግላልን ምቁፅፃርን ስትራተጂኦም ፍረ የምፅእ ከምዘሎ ገሊፆም ኣለው ።
ፕረዚዳንት ትራምፕ ኣሽማት ቅድሚኦም ናይ ዝነበሩ ፕረዚደንታት ኣሜሪካ ከይጠቐሱ ሕሉፍ ናይ ድሕነት ስትራቴጂታት ፈሺሎም እዮም ኢሎም።
“መራሕትና ካብ ናይ ኣሜሪካ መትከላት ሸተት ኢሎም እዮም።ናይ ኣሜሪካ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ ክርኣዮም ኣይክኣለን፤ኣሜሪካ ዓባይ እያ ዝብል እምነቶም ተሸርሺሩ።ከም ውፅኢቱ ኸኣ ዜጋታትና ዝጎደሎም ኣሎ።ህዝቢ ኣብ መንግስቶም እምነት ስለዝስኣኑ ብዛዕባ መፃኢ ዕድሎም እውን እምነት ኣይነበሮምን።ካብ ዝሓለፈ ዓመት ግን እዚ ክልወጥ ጀሚሩ’ሎ።”
“ፋውንዴሽን ፎር ዲሞክራሲ” ኣብ ዝተባህለ ትካል ዝሰርሑ ዴቪድ ኣደሲንክ ናይ ፕረዚደንት ትራምፕ ስትራተጂ ቅድም ኢሉ ንዝነበረን ክንቀፍ ዝፀንሐን ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ርክባት ካብ ዝተመስረት ናይ ፀጥታ ስትራተጂ ዝተፈለየ እዩ ይብሉ።
ናይ ቀደም ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብ 2015 ዓ.ም ለውጢ ኩነታት ኣየር ንናይ ኣሜሪካ ሃገራዊ ድሕነት ስግኣት እዩ ክብሉ ንዝገለፁዎ ናይ ትራምፕ ስትራተጂ ምግዳፉ ይንቀፍ።ኣማኸርቲ ፕረ.ትራምፕ ግን እቲ ሰነድ ኩነታት ኣየር ፈተና ምዃኑ ብንፁር ኣየርእይን ክብሉ ይነፅጉዎ።