text:
Radio Erena: 02 April 2015
ብኢራን ዝድገፉ ተቓወምቲ ሑቲን፣ ብፕረዚደንት እታ ሃገር ነበረ ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ዝምርሑ ሓይልታትን እቶም ቀንዲ ጠንቒ ዕንወት የመን ምዃኖም ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ወራስ ዓራት ስዑድ ኣል ፈይሰል ገሊጹ።
እቲ ሚኒስተር ባይቶ ሹራ ኣብ ዝሃቦ ሰሙናዊ መግለጺ፣ ስዑዲ ዓረብ እቲ ኣብ የመን ዘሎ ስግኣት ደው ክሳብ ዝብል ጀሚራቶ ዘላ መጥቃዕቲ ክትቕጽሎ ምዃና’ውን ደጊሙ ኣረጋጊጹ።
እቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝተመርሀን ትሽዓት ሃገራት ብልፍንቲ ዘካይድኦ ዘለዋ መጥቃዕቲ፣ ብጻውዒት ፕረዚደንት ዓብ ደረቦ መንሱር ሓዲ ይካየድ ከምዘሎ’ውን ኣፍሊጡ።
ሓደ ካብቲ ኣውራ ኣብ ተዋሳኢ ናይ የመን ኩነታት ኮይኑ ዝጠቐስ ዘሎ ፕርዚደንት ነበረ ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ፣ እዚ ናይ ሃገራት ዓረብ ናይ ነፈርቲ መጥቃዕቲ ናብ ናይ ኣጋር ሰራዊት እንተተሰጋጊሩ፣ ካብታ ሃገር ጠቕሊሉ ክወጻእ ከምዝኽእል’ውን ሓደ ሓደ ተንተንቲ ፖለቲካ የመን የመልክቱ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ የመን ሪያድ ያሲን ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ሲኤንኤን ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ እቲ ፕረዚደንት ነበረ ናብ ኤርትራ ንምህዳም ምድላዋት ይገብር ምህላዉ ዘመልክት ሓበሬታ ከምዘሎ ምግላጹ ይዝከር።
መንግስቲ ኤርትራ’ውን ብዛዕባ፣ዚ ናይ የመን ኩነታት ኣመልኪቱ ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ምስ ተቓወምቲ ሑቲ ይኩን ምስ ካልኦት ሓይልታት የመን ዝኾነ ርክብ ከምዘይብሉ’ውን ገሊጹ።
ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሑቲ ዓብዱልማሊክ ኣል ዓጅሪ፣ ብዛዕባ ጸጥታ ቀይሕ ባሕሪ ብዝምልከት ንምዝርራብ ናብ ኤርትራን ካልኦት ሃገራትን ወከልቲ ሑቲ ከምዝተላእኩ እኳ እንተገለጸ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ምስቲ ተቓዋሚ ሓይሊ ዝኾነ ርክብ ከምዘይብሉ’ዩ ዝሕብር።
ቀይሕ ባሕሪ ዘዋስነን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ጅቡትን ሱዳንን፣ ምስቲ ነቲ ስዑዲ ዓረብ ዝተመርሐ ናይ ልፍንቲ መጥቃዕቲ ሃገራት ዓረብ ዘለወን ደገፍ ብወግዒ ክገልጻ እንከለዋ፣ ኣቐዲሙ ንመንግስቲ የመን ከምዝድግፍ ብወግዒ ዘፍለተ መንግስቲ ኤርትራ ግና ብዛዕባ’ዚ ብስዑዲ ዓረብ ዝካየድ ዘሎ መጥቃዕቲ ዝድግፍ ወይ ዝኹንን መግለጺ ኣይሃበን።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ የመን ዝካየድ ዘሎ ደብዳብ ሻድሻትይ መዓልቲ ሒዙ ኣብ ዘሎ ግዜ፣ ሓያሎ ሃገራት ኣብ የመን ዝነብሩ ዜጋታተን ብመንገዲ ጅቡቲን ኢትዮጵያን ምውጽእ ይቕጽላ ኣለዋ።
=================================


c: text/html

text:
Radio Erena: April 9, 2014
ፕረዚደንት ኣልበሽር፣ ፖለቲካዊ ጽገና ንምክያድ ምስ ኩሎም ተቓወምቲ ወገናት ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ሃገራዊ ዘተ ንምዕዋት፣ ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑ ኣዘዙ።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ምስ ልዕሊ 50 ኣባላት ዝተፈላለያ ተቓወምቲ ስልፍታትን ውድባትን ኣብ ዘካየዶ ርክብ፣ ሃገራዊ ዕርቒ ንምትግባር ተበጊሱ ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ነዚ ንምርግጋጽ ድማ ኣብ ፕረስ ጸኒዑ ዝጸንሐ ሕግታት ከፍኩሶ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ብዘይካ ፖለቲካውያን ተቓወምቲ ዕጡቓት ተቓወምቲ’ውን ኣብቲ ሃገራዊ ዕርቒ ንምስታፍ ባይታ ኣንጺፉ ከምዘሎ ብምሕባር ድማ፣ ኣብ ሱዳን ኣጠቓላሊ ሰላም ክሰፍን ዘለዎ ድሌት ገሊጹ።
መርሒ ተቓዋሚ ሰልፊ ኡማ፣ ሳዲቕ ኣል ማህዲ፣ እቲ ዘተ ሃገራዊ ዕርቒ ኣቐዲሙ ክሓተሉ ዝጸንሐ ምዃኑ ብምሕባር፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ክካየድ ምውሳኑ ከምዘሐጎሱ’ዩ ሓቢሩ።
መራሒ ሰልፊ ህዝባዊ ባይቶ ፕሮፌሰር ሓሰን ኣል ቱራቢ ብወገኑ ድማ፣ ኣብቲ ዘተ ሃገራዊ ዕርቒ ክሳተፍ ቅሩብ ከምዘሎ ብምርግጋጽ፣ ኣብቲ ዘተ ምስ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድብ ወይ ሰልፊ ጸግዒ ዘይብሎም ናጻ ኣካላት’ውን ክሳተፉ ከምዘለዎም ተማሕጺኑ።
እንተኾነ፣ ሓያሎ ካልኦት ዓበይቲ ተቓወምቲ ሰልፍታት ሱዳን፣ እቲ ዘተ ሃገራዊ ዕርቒ ንዕድመ ስልጣን ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ንምንዋሕ ዝተወጠነ’ዩ ክብሉ ይነቕፍዎ።
እቲ ብልፍንቲ 17 ፖለቲካዊን ውድባት ዝቖመ ኪዳን ዝተሰምየ ተቓወሚ ሰልፊ፣ ነቲ ብፕረዚደንት ኣልበሽር ዝቐረበሉ ዕድመ ሃገራዊ ዘተ ከምዝነጸጎ ብወግዒ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ጽገናዊ ለውጢ ብምጥላብ ካብቲ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ሃገራዊ ባይቶ ዝተሰጎ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣልበሽር ነበረ ቓዚ ሳልሓዲን ኣጣባኒ ዝመርሖ ተቓዋሚ ሰልፊ’ውን፣ ኣብዚ ሃገራዊ ዘተ ዘለዎ ስኽፍታታ ገሊጹ ይርከብ።
ካብ 1989 ኣትሒዙ ን25 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዘሎ ፕረዚደንት ኣልበሽር፣ ኣብ ዝመጽእ ምርጫ ከምዘይሳተፍን ስልጣኑ ንኻልእ ዝተመርጸ ዜጋ ከረክብ ምዃኑን ዝእንፍት እኳ እንተኾነ፣ ከምቲ ኩሎም መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝገብርዎ፣ ኣብ ኣጋ እቲ ምርጫ፣ ብድሌት ህዝብን ሰልፈይን ክወዳደር ተገዲደ ምባሉ ኣይተርፍን’ዩ ክብሉ’ውን ተንተንቲ ፖለቲካ ሱዳን ይገልጹ።
================================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ከምቲ ልሙድ ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ብምኽንያት ናይ ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ጾም ራማዳን ናይ ሰናይ ምጅማር ጾም መግለጺ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፈን ኣብቲ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፥ ድንቁርናን ፍርሕን ዝወልዶ ናይ ነፍሲ ወከፍ ፍጥረት ሰብ ናጽነትን እምነትን ዝግህስ ተግባር ኵሉ ብዘተን ምክብባርን ዝሰዓር ምዃኑ ብምምልካት፡ ተኸኣኢልካ ምንባር ንበይኑ እዅሉ ኣይኰነት ስለዚህ እውነተይናን ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ውስሕ ምግባር ወሳኒ እዩ ከምዝበለ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣለሳንድሮ ደ ካሮሊስ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርአያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ፍርሕን ድንቁርናን መሰረት ገይሩ ንዝቖመን ዝቐውምን ፈላላይ መናድቕ ዝእለይ ብዝቐውም ናይ ሕውነት ድልድል ምዃኑ ዘመላኸተ መልእኽቲ ጳጳሳዊ ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ቤት ምኽሪ፥ ንማሕበረሰብ ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ርሑስ ዒድ ኣልፈጥር ተመንዩ፡ እዚ ኣብ ጾምን ጸሎትን ምጽዋትን ዘማእከለ መንፈሳውነት ዝንበረሉ እዋን ዝተባርከ ክኸውን ናይ ርሑስ ምጅማር ጾም ምንዮቱ ከምዘለጸን
ናይ ዘተ ሰለስተ ጐደናታት
እቲ ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፥ ነቲ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ኣቡ ዳቢ ምስ ናይ ኣል ኣዝሓር መንበረ ጥበብ ዓቢይ መምህር ኣል ጣይብ ብሓባር ሰብኣዊ ሕውነት ብዝብል ኣርእስቲ ከቲሞም ዕለት 4 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ወግዓዊ ዝገበርዎ ሰነድ መሰረት ገይሩ፥ ሰብኣዊ ሕይውነት ንምንቕቓሕ ብዝብል ኣርእስቲ ዝተጻሕፈ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ምኽባር መንነትን ካልእነትን ናይ ምቕባልን ምኽባርን ትብዓትን ቅኑዕ ውጥንን ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ምዃኑ ብምምልካት፡ ሰናይ ርክብ ኣብ መንጐ ክርስቲያንን ኣስላምን ንሰላማዊ ማሕበረሰብ ሕንጸት ወሳኒ ምዃኑ የዘኻኽር።
ኣሕዋትን ኣሓትን
እቲ መልእኽቲ ቅድስቲ መንበር፥ ኣንሕና ኣህዋትን ኣሓትን ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምናን ክርስትናን ንኻልኦት ኣሕዋትን ኣሓትን ክፉታት ንኽንከውን ዝተጸዋዕና ኢና ዝብል ሓሳብ ብምቕላሕ፡ በዚ መንፈስ እዚ እቲ ብድንቁርናን ፍርሕን ምኽንያት ዝሕነጽ ፈላላይ መንደቕ ክእለን ብሓባር እቲ ንናይ ኩሉ ፍጥረት ሰብ ናይ ሓባር ጥቕሚ መሰረት ዝዀነ ናይ ምሕዝነት ድልድይ ንሕነጽ እንክብል ጻውዒት ከምዘቕረበ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ደ ካሮሊስ ኣስዒቦም፡ ዓመጽ ዝወግድ ሓድሽ ዓይነት ሰብኣውነት ዘማእከለ ምንባር ዝምስከረሉ ዓለም ምስ ዝሕነጽ እዩ ከምዝበለ ኣፍሊጦም።
ካብ ምክእኣል ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ይዓብይ
ናይ ዘተ ባህሊ ንምትሕብባርን ንሕድሕዳዊ ምልላይን መሰረት ከምዝዀነን፡ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ናይ ሕይወት ናጽነትን ኵለንተናዊ ዕብየትን ምንቕቓሕ ዝድርኽ ምዃኑ ናይ ቅድስቲ መንበር መልእኽቲ ኣዘኻኺሩ፡ ናይ ሃይማኖትን ናይ ሕልናን ሓሳብካ ናይ ምግላጽን ናጽነት ክኽበር ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ኵለን ሃይማኖታት ቀንዲ ተዋሳእንቲ ክዀና ምርጫኤን ዘይኰነስ ዕላማኤን ምዃኑ ዘኪረን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ማሕበራውን በርገሳውን ሓላፍነት ክምዕብልን እዚ ኸኣ ተኸኣኢልካም ንምባር ዘይኰነስ ንእውነተይና ሰላማውን ናይ ሓባር ናብራ ምሕናጽ ዝብል ሓላፍነት ምዃኑ ኣነጺሩ፡ ንእውነተይናን ሰላማውን ናይ ሓባር ናብራ ንትጋህ ዝብል ጻውዒት ከምዘቕረበ ደ ካሮሊስ ሓቢሮም።


text:
Radio Erena: 08 February 2016
ፖሊስ ቱርኪ፣ ናይ ሓሶት ፓስፖርት ሒዞም ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ክሰገሩ ዝፈተኑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 197 ዜጋታት ዝተፈላለየ ሃገራት ከምዝቐየደ ኣፍሊጡ።
እቶም ዝሓለፈ ሰሙን ዝተታሕዙ ኤርትራውያን ዝርከቦም ዜጋታት ዝተፈላለይ ሃገራት፣ ነፍሲ ወከፎም፣ ነቲ ናይ ሓሶት ፓስፖርት ብኣስታት 15 ሽሕ ዶላር ካብ ደላሎን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲን ከምዝገዝእዎ ፖሊስ ቱርኪ ብ4 ለካቲት ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ጠቒሱ።
ማዕከን ዜና ደይሊ ሳባሕ ኣብ ዝዘርግሖ ተወሳኺ ሓበሬታ ከኣ፣ ፖሊስ ቱርኪ ኣብ ርእሲ’ቶም ዝሓዞም ስደተኛታት፣ ፓስፖርት ኣብ ምሽጣን ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታትን ክነጥፉ ዝጸንሑ ሰባት ኣብ ቀይዲ የእቱ ይርከብ።
ናይ ካልኦት መንነት ዘለዎን ወይ ከኣ ዝተሰነዐ ፓስፖርት እናተጠቕሙ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣማኢት ስደተኛታት ብመንገዲ ቱርኪ፣ ኢጣልያን ካልኦትን ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ብምእታዊ ዑቕባ ክሓቱ ጸኒሖም’ዮም።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ ከተማ ፓሪስ ዘጋጠመ ሽበራዊ መጥቃዕቲ፣ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ብዝተሰነዐ ፓስፖርት ወይ ከኣ ናይ ካልእ መንነት ዝተጻሕፎ ፓስፖርት እናሸጥካ ዝግበር ምስግጋር ስደተኛታት ንምቁጽጻር፣ ኣብ መዓርፎ ነፍርቲ ጽዑቕ ምክትታል ይገብራ ምህላወን ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኢጣልያን ጀርመንን ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ተዋፊሮም ጸኒሖም ንዝበልኦም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ብውሕዱ ሓሙሽተ ሰባት ከምዝቐየዳ ይግለጽ ኣሎ።
ንካልኦት ሓያሎ’ውን ይከታተልኦም ከምዘላ ካብ ቤት ጽሕፈት ኣኽባር ሕጊ ኢጣልያ ዝወጸ ሓበሬታ የመልክት።
======================


text:
ኣብ ሃገራዊ ምርጫ ሰራልዮን ዝተዓወቱ ጁለስ ማንዳ ባዮ ፕረዚደንት እታ ሃገር ብምዃን ቃለ መሓላ ፈጺሞም።
ሃገራዊ ምርጫ ኮሚሽን'ታ ሃገር ተዓዋቲ ምዃኖም ምግላጹ ድሕሪ ቁሩብ ሰዓታት ጁለስ ማንዳ ባዮ ቃለ መሓላ ምፍጻሞም ዝተገልጸ ክኸውን ከሎ መራሒ ገዛኢ ፓርቲ ዝኾኑ ሳሙራ ዊልሰን ንውጽኢት ምርጫ ከምዝቃለሱ ብቴሌቭዥን'ታ ሃገር ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ሓቢሮም።
ኣብቲ ብቀዳም ዝተኻየደ ምርጫ ሰራልዮን ማዶ ባዩ 52 ሚእታዊት ድምጺ ክረኽቡ ከለው ቀዳማይ ሚንስትር'ታ ሃገር ነበር ካምራ ድማ 48 ሚእታዊት ምርካቦም ተሓቢሩ።
ኣቐዲሙ ኣብ ወርሒ መጋቢት ኣብ ዝተኻየደ መጋቢት ክልቲኦም ተወዳደርቲ ነቲ ብሕገ መንግስቲ እታ ሃገር ዘድልይ 55 ሚ እታዊ ድምጺ ዘይምርኻቦም ይዝከር።
6.1 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ዘለዎ ሃገራ ሰራልዮን ድሕሪ ኣብ 2004ዘጋጠመ 4,000 ሰባት ዝቀተለ ሕማም ኢቦላ ኣብ ኣዘቕቲ ድኽነት ትርከብ ሃገር ምዃና'ውን ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 19 July 2018
ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ኣደም ጃማ ኣደም፣ መንግስቱ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ዝኣወጆ ናይ ህጹጽ እዋን ድንጋጌ ክናዋሕ ናብ ኣባላት ባይቶ ኣብ ዘቕረቦ ጻውዒት ሓቲቱ።
ንሱ ነዚ ሕቶ ዘቕርብ ዘሎ፣ ኣብቲ ዞባ ብኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ተታሒዞም ዝጸንሑ 139 ሰባት ብፖሊስ ናጻ ኣብ ዝወጽሉ ግዜ ምዃኑ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ምብራቕ ሱዳን ካብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ ኣትሒዙ ኣብ ግብሪ ዝጸንሐ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ክናዋሕ ፕረዚደንት ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣቐዲሙ ናብ ኣባላት ባይቶን ኣመሓደርትን ጻውዒት ምቕራቡ ይዝከር።
ይኹን’ምበር ህዝቢ ምብራቕ ሱዳን፣ እቲ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ኣብ መዓልታዊ መነባብርኡ ኣሉታዊ ጽልዋ ፈጢሩ ከምዘሎ ብምምልካት ክእለ’ዩ ዝጠልብ።
ኣባላት ባይቶ ሱዳን፣ ብዛዕዚ’ዚ ብመንግስቲ ሱዳን ዝድገፍ ዘሎ ብህዝቢ ግና ተቓውሞ ዝገጠሞ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ብሰኑይ 15 ሓምለ ፍሉይ ኣኼባ ኣካይዱ።
እንተኾነ ዝበጽሖ ውሳኔ ኣይተፈልጠን።
==================


text:
ገለ ሃገራት ኣፍሪካ ካብ ካልኦት ሃገራት ዝሓሸ ሕገ-መንግስቲ ኣለወን።እንተኾነ ኣብ ክንዲ ኣብ ትግባረ ሕገ-መንግስቲ ካብ መጠን ንላዕሊ ትኹረት ዝህባሉ ነቲ ኣብ ወረቐት ዝሰፈረ ጥራሕ እዩ ክኢላታት ኣፍሪካ።
ድህረ ዘርኣዊ ስርዓት /ኣፓርታይድ/ ሕገ-መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ 1997 ኣ/ፈ ኣብ ግብሪ ዝወዓለ ሕገ-መንግስቲ እታ ሃገር ዴሞክራሲ፡ማሕበራዊ ፍትሕን ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ምስፋን ኣብነት ፅቡቕ ሕገ-መንግስቲ ተገይሩ ይርአ።
ኣብ ዪንቨርስቲ ቦስተን ዳይረክተር ማእኸል መፅናዕቲ ኣፍሪካ ዝኾኑ ቲሞቲ ሎንግማን ዝኣመሰሉ ተመራመርቲ ጉዳያት ኣፍሪካ ግን ግጭት ቡሩንዲ ስዒቡ ዝወፀ ሕገ መንግስቲ ከም ካሊእ ፅቡቕ ኣብነት ይጠቕሱዎ።
ኣብ ዋሽንገተን ዝመደብሩ ኣትላንቲክ ካውንስል ኣብ ዝተብሃለ ትከላ ዝሰርሑ ጄይ ፒተር ፋም ከም ዴሚክራሲዊ ሪፓብሊክ ጎንጎ ዝኣመሰላ ገለ ሃገራት ኣብ ወረቐት ዝሰፈረ ፅቡቅ ሕገ መንግስቲ ኣለወን ይብሉ።ኣብተግባር ዘይውዕል እንተኾይኑ ግን ብዙሕ ትርጉም የብሉን።
ኣብ ዩኒቨርስቲ የል መምህር ፖለቲካዊ ሳይንስ ዝኾኑ ብትውልዲ ደቡብ ኣፍሪካዊ ኢያን ሻፒሮ ሕገ-መንግስታት ሰፊሕ ቁጠባውን ፖለቲካውን ዕድላት ከሳልጡ ኣለዎም ይብሉ።
ሕማቕ ሕገ-መንግስቲ ንምዕባለ ይድርት እዩ፡ኣብ ወረቐት ጥራሕ ዝሰፈረ ፅቡቕ ሕገ-መንግስቲ’ውን መፈንቅለ መንግስታት ካብ ምኽሳትን ሕድ ሕድ ዅናት ካብ ምክያድን ኣየድሐኑን ይብሉ ብምውሳኽ ሻፒሮ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሚያዚያ 23.2018
ዮሓ. 10:1-10
ኣስዒቡ ኸኣ ኢየሱስ ከምዚ በለ፦ “ እቲ ናብ ደምበ ኣባጋዕ ብኣፍ ደገ ዘይኣቱ ብኻሊእ ወገን ዚሓኩር፥ ንሱ ሰራቒን ጉሒላን ከም ዝኾነ በሓቂ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ። እቲ ብአፍ ደገ ዚአቱ ግና ንሱ ጋሳ አባጋዕ እዩ። ንእኡ እቲ ሓላው አፍ ደገ ይኸፍተሉ፥ እተን አባጋዕውን ድምጹ ይሰምዓ፥ ነተን አባጊዑ ኸአ ብብስመን ጸዊ ዑ የውፍረን። ንኹለን እተን አባጊዕ ምስ አውፈረን ድማ ቀቅድሚአን ይኸይድ፥ እተን አባጊዕውን ድምፁ ስለ ዘለልያ ይስዕብኦ። ንጋና ግና ድምፁ ስለ ዘየለልያ፥ ኻብኡ ይገልባ እምበር አይስዕባኦን እየን።” ኢየሱስ ነዚ ምሰላ እዚ መሰለሎም፥ ንሳቶም ግና ነቲ ዝተዛረቦም አየስተውዓልዎን።
ስለዚውን ኢየሱስ ከም ብሓድሽ ከምዚ በሎም፦ “ ብሓቂ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ፥ እቲ አፍ ደገ አባ ዕ አነ እየ። እቶም ቅድመይ ዝመጹ ኹላቶም ሰረቅቲን ጎሓሉትን እዮም፥ እተን አባጋዕ ግና አይሰምዓኦምን እየን፡፤ እቲ አፍ ደገ አነ እየ፤ ብአይ ዚአቱ ኪድኅን እዩ፤ ኪአቱን ኪወፍርን እዩ፤ መጋሰይውን ኪረክብ እዩ። ሰራቒ ኪሰርቕን ኪሓርድን ኬጥፍ እንተዘይኮይኑ አይመጽእን እዩ፤ አነ ግና ሕይወት ምእንቲ ኺረክባ፥ ብምልአትውን ምእንቲ ኺረክባ እየ ዝመጻኹ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ መጋቢት – 03.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ብዛዕባ እቲ ጥፉእ ወዲ ንኹሉ ካብ አብኡ ተሰናቢቶ ደሓር ግና ተጣዒሱ አብ ምሕረት አብኡ ተአሚኑ ናብ ቤት አብኡ ዝተመልሰ መንእሰይ የዘንትወልና። ከምዚ ድማ በሎም ፣ “ሓደ ሰብኣይ ክልተ ደቂ ነበርዎ። እቲ ንእሽቶይ ንኣቦኡ “ካብቲ ሃብቲኻ እቲ ዝብጸሓኒ መቂልካ ሃበኒ” በሎ። እቲ ኣቦ ከኣ ገንዘቡ መቂሉ እቲ ዝብጽሖ ሃቦ። እቲ ንእሽቶይ ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ዝነበሮ ገንዘቡ ኩሉ ሒዙ ናብ ርሑቅ ሃገር ተበገሰ። እዚ መንእሰይ ካብ ካብ ፍቕሪ ሕቕፊ አምላኽ ይርሕቕ ። ኣብ ክንዲ ንእግ-ሔር፥ ንኻልኦት ኣማልኽቲ ከምልኽ ይርከብ። “ነቲ ገንዘቡ ከአ ብዝርገት እናነበረ በተኖ”። “ዝነበሮ ምስ ወድአ፣ ኣብታ ሃገር ብርትዕ ጥሜት ኮነ፣ ንሱ ከኣ ኪስእን ጀመረ”። ገንዘቡ ምስ ወድአ ፡ ሓልዮት ፍቕሪ ሃብቲ አብኡ ክዝክር ተገደደ። እቲ ዝነበሮ ኩሉ ክብረት ፍቕሪ ከምዘጥፍአ አተረድኦ።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን እዚ ናይ ኩሉና ታሪክ ኢዩ። አብ መዓልታዊ ሕይወትና እግዛኢብሔር አብ ቤቱ ክነብር ክንመላለስ አብ ፍቕሩ ክነብር ይጽወዓና። ብዙሕ ግዜ ግና በዚ ናይዛ ዓለም ነገራት ተታሊልና ካብ ቤቱ ክንርሕቕ ንርከብ። እቲ ካብ እግዚአብሔር ዝረኸብናዮ ክብሪ ነጥፍእ። ሓሊዮት ፍቅሩ ትጎድለና። አብ ውርደትን ባርነትን ከአ ንወድቕ። እቲ መሓሪ አቦ ግና ኩሉ ግዜ ናብ ቤትና ክንምለስ ብዝተፈላለየ መገዲ ይበጽሓና። “ናብ ልቡ ተመሊሱ ከኣ እንጌራ በሊዖም ዝተርፎም ኣገልገልቲ ኣቦይ ክንደይ ኢዮም? ኣነ ግና ኣብዚ ብጥሜት ይመውት ኣሎኹ” በለ።
እቲ መንእሰይ ተንሲአ ደአ ናብ አቦይ ክኸይድ እሞ፡ አቦ! አብ ቅድሚ ሰማይን አብ ቅድሜኻን ኃጢአት ገበርኩ። ደጊም ወድኻ ኽበሃል አይበቕዕን እየ፥ ከም ሓደ ኻብ ገላውኻ ግበረኒ ኽብሎ፡ በለ። አብ ቅድሚ አብኡ ንኽንሳሕን ምሕረት ንኽሓትን ይውስንን ይብገስን። ንሕና ሎሚ በዚ ግዜ ጾም ኣነን ንስኹምን ክንገብሮ ዘለና ቅዱስ ዕላማ ኢዩ። በቲ ኩሉ ዝገበርናዮ ሓጢአት ተአሚና ናብ እግዚኣብሔር አምላኽና ክንምለስ .. አብ ቅድሚኡ ቀሪብና ምሕረት ክንሓትት ይግበአና…
ኦ ኣምላኽ፥ ምእንቲ ዘለዓለማዊ ምሕርትካ ኢልካ ይቕረ በለለይ፥
ምእንቲ ዓቢይ ርሕራሔኻ ኢልካ ኸኣ ኣበሳይ ደምስስ። መዝ 51.1
ንሱ ናብ ኣቦኡ ክምለስ ከሎ፣ “ኣቦኡ ገና ርሑቅ ከሎ ረኣዮ”። ወዱ ከም ዝኾነ ከአ አለለዮ። “ረአዮ እሞ ራሕርሓሉ” ይብለና። እታ ብሓጢአት ሞይታ ዝነበረት ነብሲ ሕይወትትረክብ። ናይ ምሕረት ናይ ፍቕሪ ምልክት ከአ ሓኒቁ ሰዓሞ። እግዛኢብሔር አምላኽና ናብኡ ክንምለስ ክንውስን ከለና፤ ይሕጎስ አ እዳዉ ዘርጊሑ ይቕበለና። ድኻምነትና ሓጢአትና አይጽብጽብን እንታይ ደአ ምሕረቱ ይልግሰልና። ናብቲ ሓቀና ምስልናን ክብረትና ይመልሰና፡
“ገለዉኡ ጸዊዑ፣ ብቅልጡፍ እቲ ዝበለጸ ክዳን ኣምጺእኩም ክደንዎ” “ካቲም ኣብ ኣጻብዑ ውደይሉ” “ኣሳእንውን ኣብ ኣእጋሩ ውደይሉ” ቀጺሉ “ስብሕቲ ላም ኣምጺእኹም ሕረዱ፡ ንብላዕ ንተሐጐስ። ምኽንያቱ እዚ ወድይ ሞይቱ ነይሩ ሓውዩ፡ ጠፊኡ ነይሩውን ተረኺቡ ኢዩ” ይብል። አብ ንስሓ ሓጎስ ደስታ አሎ። በዚ ከአ ኣብ ቤት እግ–ሔር ኣቦና፣ መሰል ውልድነትን ነጻነትን ረኺብና፣ ምስ ኣቦና ጐይቶት ኮይና ንነብር። እምበአር ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላክ ተበጊስና – እግዛኢብሄር አምላክና ር ሕሩሕ አምላክ ምካኑ አሚና ብንስሓ ናብ ኡ ንቕረብል ንነሳሕ እግዛኢብሀኢር አማላኽና ከአ ብጸጋታቱ ብፍቕሩ ክሽልመና ኢዩ።
ቃልካ ንስጉምተይ መብራህቲ፥
ንመገደይ ብርሃን እዩ።
መብጽዓይ ክፍጽም እየ፥
ነቲ ቕኑዕ ትእዛዛትካ ድማ ኽሕልዎ እየ። እናበልና መዓልትና ንጀምር።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
Aba Hagos Tesfagbir


text:
ብሪክ መቻር ዝምራሕ ደምበ ተቃወምቲ ደቡብ ሱዳን፣ሰራዊት ኡጋንዳ ኣብ ደቡብ ሱዳን እንተፀኒሖም ካብ‘ቲ መኣዲ ልዝብ ክንወፅእ ኢና ኢሎም ኣጠንቂቆምም‘ዮም።
ንኢጋድ ዝመርሑ ቀ/ሚ ኢትዮዽያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ‘ዚ ሰሙን‘ዚ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ኡጋንዳ ሓይልታታ ካብ ደቡብ ሱዳን እንተዘይሲሒባ፣እቲ ግጭት ናብ‘ቲ ዞባ ክጋፋሕ ተኽእሎ ኣለዎ ከምዝበሉ ዝዝከር‘ዩ።
ሽዑ ”ካብ ካልእ መኣዝን ዝመፁ ረብሓታት‘ውን ኣለው።ንነብሰ-ወከፍ ረብሓታት ሃገራት ምስ ትግምግም፣ነዚ ዞባ‘ዚ ናይ ምዝራግ ተኽእሎ ኣለዎ።ምኽንያቱ ዞባዊ ፅልዋ ስለዝሕዝ።ስለዚ ብዝካኣለ መጠን ነዚ ዞባዊ ግጭት ክኸውን ዝኽእል ፅልዋ ክነውግድ ይግባእ“ ኢሎም ኣቶ ሃይለማርያም።
ወትሃደራዊ ጣልቃ ምትእትታው ኡጋንዳ ኣብ ምጅማር ግጭት ደቡብ ሱዳን‘ዩ ተኸሲቱ።ክሳብ ሎሚ ድማ ኣሳሓሓቢ ኮይኑ‘ሎ።ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሰቨኒ፣ሰራዊት ዝተላኣኸ ንኡጋንዳዊያን ንምውፃእን ንቁልፊ ትካላት ንምሕላውን ተባሂሉ‘ዩ ኢሎም ነይሮም።ድሒሮም ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ድማ ሰራዊቶም ኣብ ውግእ ከምዝተፀመደ ኣሚኖም።
መንግስቲ ኡጋንዳ ሰራዊቱ ካብ ደቡብ ሱዳን ንምውፃእ ንዝቀርበሉ ዘሎ መፀዋዕታ ከቅልበሉ እንተኾይኑ መልሲ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ዛጊድ ኣይሰመረን።መንግስቲ ገና ይማኸረሉ ከምዘሎ ግና ጠቂሱ‘ዩ።


text:
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ኣብ ትውልዲ ዓደይ ‘ኣብ ሕሱም ግዜ ፍሕሽው ገጽ ይሃሉኻ’ ይበሃል እሞ ሽሕ’ኳ ድብንብን ኢሉ ዝናም እውን እንተሎ ብፍሕሽው ገጽ ሠናይ መዓልቲ እምነየልኩም ቦንጆርኖ እብለኩም።
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ መንግሥቲ እግዚአብሔር እንክሰብኽ ንምስትምሳል ዝግለጽ እምነት ኣብ ሕይወትን ናብራን ደቂ ሰባት ተግባር ንዘይብሉ ኣብቲ ዕለት ዕለት ዘጓንፎ ሠናይ ነገርን ክፍኣተ ግብርን ብሕልናን ብሓላፍነትን ዘይዋሳእ ኣይኮነን እንክብል ንምስትምሳል እትገብሮ እምነት ይቋወም። ነዚ ኣብ ወንጌለ ማቴዎስ 21.28 ብምሳሌ ክልተ ውሉድ ይገልጾ። ኣብቲ ምሳሌ ኣቦ እዞም ውሉድ እዚኦም ነቲ ቀዳማይ ወዱ ንዓ ዝወደይ ናብ ኣታኽልቲ ወይንና ከድካ ሥራሕ ምስ በሎ ‘እምበለይ ኣይከይድን’ ይብል ዳርጋ ግርጭ ኢሉ እንተኾነ ብኡ ንብኡ ይጠዓስ እሞ ይኸይድ። እቲ ኣቦ ናብቲ ካልእ ውሉዱ ይኸይድ እሞ ሓውኻስ ዝኸይድ ኣይመስልን ንዓ ግዳ ንስኻ ተመረቅ ምስ በሎ ተቀላጢፉ ‘እሺ ሕራይ ኣቦዋየ’ ይብል እንተኾነ ተንከስ ኣይበለን ኣይከደን። ተኣዝዞኸስ ሕራይ ወይውን እምቢ ኣብ ምባል ዘይኮነ ወትሩ ብተግባር እዩ ዝግለጽ ናብቲ ዝተባሃልካዮ ሥራሕ ኣታኽልቲ ወይኒ ብግብሪ ብምኻድ እዚ ከኣ ብሠናይ ተግባር ንመንግሥቲ እግዚአብሔር ክውን እንተዘይገበርካ እኣምን እየ ሓራይ እሺ ብምባል ብዘረባን ሠናይ ድላይን ዝፍጸም የለን። በዛ ገርሀይና ምሳሌ እዚኣ ገቢሩኸስ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነታ ንረኣዩለይ ስምዑለይ እትንበር ኣብ ሕይወትን ጠባይን ኣማኒ ሳዕቤን ዘይብሉ እምነት ኣምሰሉነት ማለት ብደገ ደገ ጥራይ ዝግለጽ ኣፍኣዊ ንሥርዓት ኢልካ ጥራይ ዝግበር ክንሰግሮ ይምሕጸን።
እቲ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝነቅፎ ናይዚ ከምዚ ዓይነት ንረኣዩለይ ስምዑለይ ዝግበር እምነት ሰብ ቤት ናይቲ ግዜ እቲ ‘ሊቃነ ካህናትን ዓበይቲ ሕዝብን’ ነበሩ፣ እዞም ሰባት እዚኦም ከምቲ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝብሎ ኣብ መንግሥቲ እግዚአብሔር ብመጸባሓውያንን ዘመውትን ክቅደሙ እዮም። ስለዝኾነ ከኣ ‘ኣብ መንግሥቲ እግዚአብሔር ዝቅድሙኹምሲ መጽባሓውያን ማለት ሓጥኣንን ዘመውትን እዮም’ (ማቴ 21.31) እንክብል ብግልጺ ይነግሮም። እዚ መግለጺ እዚ ምናልባት ነቶም ትእዛዛት እግዚአብሔር ዘፍርሱ ብልቦም ከኣ ‘እቶም ንቤተክርስትያን ዝኸዱ እውን ካብና ዝሓስሙ እዮም’ ብማለት ነታ መንገዲ ሞራል እኳ ዘይክተሉ ጽቡቅ ዝገብሩ ከይመስሎም ምጥንቃቅ የድሊ። ትምህርቲ ኢየሱስ ፈጺሙ ከምዙ ኣይኮነን። ኢየሱስ ንሓጢኣተኛታትን ዘመውትን ከም ኣብነት ሕይወት ኣይኮነን ዘቅርብ ዘሎ እንታይ ደኣ ካብቶም ደሓን ኣሎና ዝብሉ ንሶም ቀልጢፎም ብምጥዓሶምን ብምእማኖምን ብጸጋ እግዚአብሔር ክብሪ ክረኽቡ ዝኽእሉ እዮም ይብል። ነዛ ጸጋ ትብል ቃል ከስምረላ ምደለኹ ከመይ ለውጢ ልቢ ንስሓ ወትሩ ጸጋ ኣምላኽ እዩ። እግዚአብሔር ነዚ ጸጋ እዚ ንዝኾነ ልቡ ዝኸፍትን ናብኡ ብጥዑስ ልቢ ተንሲሑ ዝምለስን ምስ ለገሰ እይይ። ንኣብነት ንማቴዎስ ወንጌላዊ ንሕሰብ ንሱ በቶም ናይ ዘመኑ ምስ መጸባሓውያን ከሓድቲ ሃገር ከመይ ቀረጽ ንጸላኢ ብምእካቡ ሓጢኣተኛታት ዝቁጸር ነበረ ጐይታ ሰዓበኒ ምስ በሎ ግን ንኹሉ ገዲፉ ሰዓቦ መኣዲ ኣቅሪቡ እውን ካልኦት ከምኡ ዚኣመሰሉ መጸባሓውያንን ሓጥኣንን ናብ ኢየሱስ ንክምለሱ ምኽንያት ኮነ።
ኣብ ናይ ሎሚ ወንጌል ኣብነት ዝኸውን እቲ እምቢ ዝበለ ውሉድ እዩ ነዚ ከኣ ንኣቦኡ እምቢ ብምባሉ ዘይኮነ ተጣዒሱ ተናሲሑ ሕራይ እሺ ብምባሉ እዩ። እግዚአብሔር ንነፍሲ ወከፍና ብትዕግሥቲ እዩ ዝጽበየና ኣይስልችዎን ኣይደክምን እምቢ ኢልና ካብኡ ክንርሕቅ ሓጢኣት ክንገብር ክሳብ ንምለሶ ብትዕግሥቲ ይጽበየና። ብዛዕባ ትዕግሥቲ እግዚአብሔር ምሕሳብ ብሓቂ ዘደንቅ እዩ! ሕስብ እሞ ኣብልዎ ወትሩ ብትዕግሥቲ ምስ ተጸበየና እዩ ንክሕግዘና ወትሩ ኣብ ጐድንና ምስ ኮነ እዩ እንተኾነ ሓራ ገሩ ስለዝፈጠረና ንናጽነትና ብምሕላው ክሳብ ረዲና ፈቲና ብፍቃድና ናብኡ እንምለስ ብትዕግሥቲ ይጽበየና። ከም ብሓዲስ ኣእዳው ዘርጊሑ ኣብ ሕቊፉ ንኽቅበለናን በቲ መወዳእታ ዘይብሉ ምሕረቱ ንክመልኣናን ነታ ናትና እሺ ሕራይ ምባል ብሃንቀውታ ይጽበ። ኣብ እግዚአብሔር ዘሎና እምነት ወትሩ ካብ ክፍኣተ ግብሪ ንሠናይ ነገር ካብ ሓሶት ንሓቂ ካብ ንኣይ ጥራይ ይጥዓመኒ ዝብል ፍቅሪ ብጻይ ምርጫና ክኸውን ነዚ ከኣ ዕለት ዕለት ክነሐድሶ ትዕድመና። ኣብዛ ምርጫ እዚኣ ዝጠብቅ ብሓለንጊ ሓጢኣት ሓንሳእ ምስ ተገርፈ እሞ ብጣዕሳ ምስ ተመልሰ ኣብ መንግሥቲ እግዚአብሔር ቀድማይ ቦታ ክረክብ እዩ እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ከኣ መሓሪ ዝኾነ እግዚአብሔር ኣቦና ካብቶም ንጹሓት ዝኾኑ ተስዓን ትሽዓተን ናይ ሓደ ሓጢኣተኛ ንስሓ ዝዓበየ ሓጐስ ስለዝፈጥረሉ እዩ (ሉቃ 15,7)።
እንተኾነ እዚ ንልቢ ዝልውጥ ንስሓ እዚ ሓደ ጒዕዞ ካብ ሞራላዊ ውድቀታት ዘንጽሕ ጒዕዞ ሕይወት ምዃኑ ምፍላጥ የድሊ። ሓንሳእ ሓንሳእ ሥቃይ ዝመልኦ ጒዕዞ እዩ ከመይ መንግዲ ቅድስና ገለ ከይመነንካን ብዘይ መንፈሳዊ ውግእን ኣይትርከብን እያ። ንሠናይ ነገር ምቅላስ ናብ ፈተና ከይትኣቱ ምግዳል ናብታ ብሰላምን ብታሕጓስን እትነብረላ ሕይወት ብፅዕና ንክትበጽሕ ክግበር ዘለዎ ቃልሲ እዩ። ናይ ሎሚ ወንጌልከስ ንሕይወት ክርስትናና ከምዝግባእ ክነብሮ ብሕልምታትን ሠናይ ሃረርታን ዝተሠነየት ዘይኮነ ጭቡጥ ብዝኾነ መንገዲ ንፍቃድ እግዚአብሔርን ንፍቅሪ ኣሕዋትን ልብና ክንከፍት ይዕድመና። እዚ ይትረፍ እዚ ዓቢ ነገር ንእሽቶ ነገር እውን ትኹን ብዘይ ጸጋ እግዚአብሔር ክንገብር ኣይንኽእልን። ለውጢ ልቢ ንስሓ ጣዕሳ ወትሩ ካብ እግዚአብሔር ክንልምኖ ዘሎና ጸጋ እዩ። ጐይታየ ንክመሓየሽ ጸጋኻ ሃበኒ ሕያዋይ ክርስትያን ንክኸውን ሓግዘኒ ጸጋኻ ሃበኒ ቢልና ንለምኖ።
ቅድስት ድንግል ማርያም እኖና ንሥራሕ መንፈስ ቅዱስ ተኣዘዝቲ ክንከውን ትሓግዘና። ነታ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘተስፈወና ሕይወትና ድሕነትን ንክንረክብ ንትሪ ልባትና ዘረስርስ ናብ ንስሓን ጣዕሳን ዘሰናዱ መንፈስ ቅዱስ እዩ።


text:
ኣብ መንጎ ኣመሪካን ኤርትራን ዘሎ ሓርፋፍ ዝምድና ጠንቁ ካብ ታሪኽ ተተሓሒዙ ዝመጸ ተጻብኦታት 60 ዓመት ዘረጋግጾ`ዩ ኢሉ። “ዝምድና ምስ ኣመሪካ ንምምሕያሽ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመት ክውሰድ ዝጸንሔ`ውን ክሳብ ሕጂ ውጽኢት ኣይተረኽቦን”
እቲ ጸገም ናይ ኣመሪካ ኣጠማምታ`ምበር ናይ ኤርትራ ኣተሓሕዛ`ቲ ጉዳይ ኣይኮነን ዝበለ ኣቶ የማነ “ኤርትራ ምስ ኣመሪካ ብምጽባእ ትረኽቦ ዝኾነ ይኹን ረብሓ የለን” ኢሉ።
ብዛዕባ`ቲ ብሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ዝተዋህበ ምላሽ ን3ተ ዲፕሎማት ክዛረብ ከሎ ኣቶ የማነ “እቲ በሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ዝቐርብ ዘሎ ርኢቶታት ነቲ ሓቀኛ ስሚዕቶም ናይ ተጻብኦን ጽልእን መንፈሶም ዘንጸባርቕ ስለ ዝኾነ ጋህዲ ኮይኑ ምውጽኡ ጽቡቕ `ዩ፡ እቲ ቀንዲ ጉዳይ ግን ናይ ባዕሎም ናይ ወያነ ኣይኮነን”፡ ይብል።
ናይ ኣመሪካ መርገጺ ግን ንኤርትራ ንምህሳይ ተባሂሉ ዝተገብረ`ኳ እንተኾነ ንዝጠቐሞ ሰብ የለን ንኢትዮጵያ`ውን ሃሲዩዋ`ዩ ይብል ኣቶ የማነ ።
ምስ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ዝተገብረ ቃለ-መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
Radio Erena: 02 December 2018
መራሕቲ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሩ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን፣ ብዕለት 1 ታሕሳስ ኣዲስ ኣበባ ኣትዮም።
ኣብ ኤርትራ ዓስኪሩ ዝነበረ ሰራዊት ናይቲ ግንባር ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተወ ዝዝከር’ዩ።
እቶም ላዕለዎት ሓለፍቲ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ናብ ሃገሮም ኣብ ዝኣተዉሉ፣ ኣሕመድ ሺደን ሙስጦፋ ዑመርን ዝርከብዎም ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወግዒ ተቐቢሎሞም።
ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ዝርከቦም ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ብመንጎኝነት መንግስቲ ኤርትራ ስምምዕ ሰላም ድሕሪ ምፍራሞም፣ ዕጥቆም ፈቲሖም ሰላማዊ ፖለቲካዊ ቃልሲ ንምክያድ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ጸኒሖም’ዮም።
መንግስቲ ኤርትራ ሎጂስቲካዊ፣ ፖለቲካዊን ካልእ ወተሃደራዊን ደገፍ እንዳገበረ ኣብ ኤርትራ ክሕብሕቦም ዝጸንሐ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ፣ ምስ መንግስቶም ስምምዕ ሰላም ፈሪሞም ናብ ሃገሮም ከምዝኣትዉ ክገብር እኳ እንተጸነሐ፣ ናይ ገዛእ ርእሱ ተቓወምቲ ውድባት ግና ተፈላጥነት እውን ኣይሃበን ዘሎ።
ካብ’ዞም ትማሊ ቀዳም ናብ ሃገሮም ኣትዮም ዘለዉ ሓለፍቲ፣ መራሒ ናይቲ ግንባር መሓመድ ዑመር ይርከቦም።
========================


text:
እዚ ፀባሕ ክግበር ተታሒዙ ዘሎ ዘተ ምምሕዳር ጆ ባይደን፡ ኣብ ልዕሊ ነቲ ኲናት ዘስፋሕፍሑን ዘናውሑን ዘለው ሰበ ስልጣን ኢትዮጲያን ካልኦትን ስጉምቲ ክወስድ ኣብ ዝሕነየሉ እዋን ዝግበር ዘሎ ኮይኑ ኬንያ ድማ ኣብዚ ወርሒ ፕረዝደንት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኮይና ኣብ እትመርሐሉ ዘላ እዋን ምዃኑ ኣጃንስ ፕረስ ፀብፂቡ።
ፕሬዝደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ትማሊ ኣብ ሕብራት ሃገራት ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መሕትት “እቲ ጸገም ወተሃደራዊ መፍትሒ ኣለዎ ኢልና ኣይንኣምንን። ኣብቲ ኲናት ዝሳተፉ ዘለው ሓይልታት ኲናት ደው ኣቢሎም ናብ ፖለቲካዊ መፍትሒ ክመጹኡ” ኣለዎም ኢሉ።
መንግስቲ ኣመርካ ብወገኑ እቲ ብሚልዮናት ኣብ ሓደጋ ጥምየት ዘሳጠሐን ብኣማኢት ኣሸሓት ዝቑጸር ሂወት እናበለዐ ዝርኸብ ኲናት ዶው ክብልን ፖለቲካዊ ፍታሕ ክናደየሉን ብተደጋጋሚ እናጸወዐ ዝጸነሐ እንትኸውን ኣብ መሬት ዘሎ ተግባር መንግስቲ ኢትዮጲያ ግን እቲ ኲናት ክጋደድ ይገብር ከምዘሎ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኣመርካ ነቲ እናተጋደደ ዝርከብ ኲናት ጠጠው ንምባል ካብ ቃላትን ዲፕሎማሲያዊ ጻዕርታትን ሰጊሩ ናብ ተግባር ክኣቱ ምሽብሻብ ከምዝጀመረ ዝፍለጥ ኮይኑ ቁጣባዊ እገዳታት ሓዊሱ ኣብ ኢዱ ዝርከብ ኩሉ ኣማራጺ ተጠቂሙ ስጉምቲ ንምውሳድ ከምዝተዳለወ ንወሃቢ ቃል ኔድ ፕራይስ ጠቂሱ ሮይተርስ ጸብጺቡ።
ማሕበረሰብ ዓለም እቲ ኲናት ብሰለማዊ መገዲ ክፍታሕን ናብ ዘተ ክእቶ ጻዊዒት ኣብ ዘቕርበሉ ዘሎ ግዜ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ሓዱሽ ዝተናበበ ሰፊሕ መጥቃዕቲ ከምዝጀመረ ይፍለጥ።
መንግስቲ ኣመርካ እቲ ኲናት ክናዋሕን ክስፋሕፋሕን ኣብ ልዕሊ ዝገበረ ስጉምቲ ክውሰድ ምዃኑ ኣውጺኡዎ ብዝነበረ ሕጊ መሰረት ተግባራዊ ምንቅስቃስቃስ ምጅማሩ ኩሎም ኣጄንሲታት ነቲ ዝግበር ማዓቐብ ከፈጽሙ ኣብ ዝክእሉሉ ብርኪ ምህላዎም ኣብ ምርግጋጽ ከምዝርኸብ ሽሙ ክጥቀስ ዘይደለየ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ምምሕዳር ጆባይደን ጠቂሱ ኣጃንስ ፕረስ ጸብጺቡ።


text:
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ መንእሰያት EYGM ን EYC ን ኣብ ዘዝኣተዎ ረስቶራንት ስዒቦም ቅሳነት ስለዝኸልኡዎ take away ሒዙ ናብ ሆቴሉ ከይዱ
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሎሚ ኣብ ኒውዮርክ ንደገፍቱ ድሕሪ ዘካየዶ ኣኼባ Pain Le Quotidien ኣብ ዝተባህለ እንዳ ፒሳ ክምገብ ድሕሪ ምእትዉ፡ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ክገብሩ ዝወዓሉ ኣባላት ዓለም ለኻዊ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን መንእሰያት (EYGM) ደድሕሪኡ ስዒቦም፡ “ቀታሊ፡
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሎሚ ኣብ ኒውዮርክ ንደገፍቱ ድሕሪ ዘካየዶ ኣኼባ Pain Le Quotidien ኣብ ዝተባህለ እንዳ ፒሳ ክምገብ ድሕሪ ምእትዉ፡ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ክገብሩ ዝወዓሉ ኣባላት ዓለም ለኻዊ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን መንእሰያት (EYGM) ደድሕሪኡ ስዒቦም፡ “ቀታሊ፡ ሓራዲ” ኢሎም ስለዝሸደዱዎ ዝኣዘዞ መግቢ ከይጠዓመ ናብ ካልእ ኣብቲ 43rd street ተባሂሉ ዝፍለጥ ጎደና ዝርከብ Fabio Piccolo Fiore ዝብሃል ቤትመግቢ ከይዱ።
ኣባላት ዓለም ለኻዊ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን መንእሰያት ከይስዕቡዎ ብሓይልታት ጸጥታ ኣመሪካ ስለዝተዓገቱ ኸኣ፡ ካብ ካሊፎርኒያ ናብ ኒውዮርክ መጺኦም ኣብቲ ናይ ሎሚ ሰልፊ ዝወዓለኡን ኣብቲ ጽባሕ ዝካየድ ዝዓበየ ሰላማዊ ሰልፊ ክሳተፉ ተቐሪቦም ዘለዉን ኣባላት ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ (EYC) ናብቲ ዝኣተዎ ረስቶራንት ደበኽ ኢሎም ብተመሳሳሊ መንገዲ ስለዝሸደዱዎ፡ ሕጂ ‘ውን መግቢ ከይለኸፈ Take Away (ቁጻር ጠዓሞቱ) ሒዙ ብሑጋ ወጺኡ ናብ ሆተሉ ከምዘምረሐ ኣብቲ ምንቅስቓስ ዝተሳተፉ መንእሰያት ሓቢሮም።
እቲ ቀቅድሚቲ ጽባሕ ኣብ ፊት ቀንዲ ቤትጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ሎሚ ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣዝዩ ውዕዉዕ ከምዝነበረ ተሳተፍቲ ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ቃለመጠየቕ ሓቢሮም።


text:
ስራሕ ምድላይ
ኣብ ኖርወይ ዋላ ኳ ሽቕለት ኣልቦነት ትሑት ይኹን፣ ነጻ ስራሕ ብዙሕ ውድድር ክህሉዎ ይኽእል እዩ። ስራሕ ዝደሊ ሰብ ንጡፍ ክኸውን ኣለዎ። ትፈልጦም ሰባትን መርበብካን ክትጥቀመሉ ኣገዳሲ እዩ፣ ከምኡውን ክትሰርሕ ድሌት ከምዘለካ ከተርኢ። ብዙሓት ነጻ ስራሕ እብ ኢንተርነት ወይ ጋዜጣ ምልክታ ይወጽእ እዩ።
ትደልዮ ስራሕ ምስረኸብካ፣ ምልክታ ክትጽሕፍ ኣለካ፣ ሲቪ ከኣ ተረክብ። ሲቪ መን ምዃንካ፣ እንታይ ዓይነት ትምህርቲ ከምዘለካን እንታይ ከምዝገበርካን እዩ ዝገልጽ። እቲ ትጽሕፎ ምልክታ ጽቡቕ ክኾነልካ እኹል ግዜ ክትጥቀም ኣገዳሲ እዩ፣ ምእንታን ወሃቢ ስራሕ ምናልባት ናብ ቃለመሕተት ስራሕ ክጽውዓካ።
ቅድሚ ኣብ ቃለመሕተት ምቕራብካ፣ ጽቡቕ ጌርካ ክትዳሎ ኣሎካ። ሓበሬታ ብዛዕባ እቲ ትካል ክትእክብ ኣለካ። ምናልባሽ ኣብ ኢንተርነት ብዛዕባ ትካል ከተንብብ ትኽእል ትኸውን ወይ ነቲ ትካል ዝፈልጥ ሰብ ክትሓትት ትኽእል ትኸውን፧
ዝተፈላላየ ሕቶታት ውን እንታይ ክምልስ እየ ኢልካ ኣቐዲምካ ክትሓስበሉ ኣለካ። ወሃቢ ስራሕ እንታይ ክሓትት እዩ፧ እንታይ ኢልካ ኸ ክትምልስ ኢኻ፧


text:
Radio Erena: 10 May 2021
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ብዝተፈላለየ ገበናት ተጠርጢሮም ኣብ ማእሰርቲ ዝርከቡ ዜጋታት እታ ሃገር፣ ብግዴታ ወትሃደራዊ ኣልባሳት ብምኽዳን ከም ምሩዃት ኵናት ንምቕራቦም ይስርሓሉ ከምዘሎ ተቓሊዑ።
ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ፣ ንኩነታት ክልል ኦሮምያ ኣመልኪቱ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ፍሉይ ሓይሊ ናይቲ ክልል፣ ኣብ ትሕቲኡ ኣብ ዝርከባ ኣብያተ ማእሰርቲ ዘለዉ እሱራት፣ ወትሃደራዊ ክዳን ኣልቢሱ፣ ጠበናጁ ኣዕጢቑን ሰብ ሰርሖ ጸጉሪ ርእሲ ጌሩን ብግዴታ ከምዝሰኣሎም ኣረጋጊጹ።
እቲ ፍሉይ ሓይሊ ነዚ ዝገብር ዘሎ፣ ነቶም እሱራት ‘ኣብ ኵናት ዝተማረኹ ዕጡቓት ኦነግ ሸኔ’ዮም’ ኢሉ ብመንገዲ ሜድያታት መንግስቲ ንምቕራቦም ምዃኑ ይግመት።
እቲ ፍሉይ ሓይሊ ብተወሳኺ፣ ኣብ ክልል ኦሮምያ ንዝርከባ ስድራቤታት፣ ‘ኣባላት ኦነግ ዝኾኑ ደቕኹም ኣበይ ኣለዉ?’ ንሰብ ሓዳር ደቂንስትዮ ድማ፣ ‘ኣባላት ኦነግ ዝኾኑ ሰብኡትክን ኣበይ ኣለዉ?’ እናበሉ፣ ህዝቢ የከላብቱ ምህላዎም ጸብጻብ ናይቲ ብመንግቲ ኢትዮጵያ ዝቖመ፣ ግን ከኣ ናጻ ኣካል ምዃኑ ዝንገረሉ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት እታ ሃገር ኣመልኪቱ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልላት ኦሮሞያን ኣምሓራን መጥቃዕታቱ ኣሐይሉ ንዝርከብ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ፣ ንምድምሳስ ፈደራላዊ ሰራዊትን ፍሉያት ሓይልታት ክልላትን ኣዋፊሩ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
እቲ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ እቲ ብኦነግ ሸነ ዝፍለጥ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ፣ ከቢድ ክሳራታት ከምዘውረደ ብመንገዲ ኣዘዝቲ ሰራዊቱን ማዕከናት ዜናታቱን የጋውሕ እኳ እንተሎ፣ ኦነግ ግና እቲ ብመንግስቲ ዝቐረብ ዘሎ ዜና ተራ ፕሮፖጋንዳ ምዃኑ ኣብ ዝሃቦ ግብረ መልሲ ኣረዲኡ።
ኣብ ኵናት ትግራይ ተሸሚሙ ዝርከብ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብሰራዊት መንግስቲ ኤርትራን ሚሊሻታት ኣምሓራን ተደጊፉ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ውግኣት፣ ብዙሓት ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ከምዝማረኸ’ውን ይገልጽ’ዩ።
እንተኾነ፣ ኣብ ትግራይ’ውን ከም ናይ ክልል ኦሮምያ ተመሳሳሊ፣ ኣብ ከተማታትን ገጠራትንን ንዝኣሰሮም ንጹሃት ተወላዶ ትግራይ፣ ኣብ ሜድያታቱ ከም ምሩዃት ኵናት የቕርቦም ከምዘሎ ክጥቐስ ጸኒሑ’ዩ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
====================


text:
ኣብ ኣሜሪካ ሓንቲ ቤተ-ክርስትያን፣ኣንፃር ጎነፅ እስላማዊ ፅንፈኛታት ዝዓለመ ስነ-ስርዓት ምንዳድ መፃሕፍቲ ቁርኣን ቀዳም ከምተታኣናግድ ኣፍሊጣ።ምምሕዳር ኦባማ ግና ነቲ ምድላው ፉንፉንን ዘይኣሜሪካዊ ባህሊን ክብል ኣውጊዝዎ‘ሎ።ካብ መሳርሕትና ብራይን ዋግነርን ዴቪድ ጎላስትን ንዝተላኣኹ ሪፖርታት በትረ ስልጣን ናብ ሓደ ጠሚሩ ከቅርቦ‘ዩ፥
ኣባላት እታ ዳቭ ዎርልድ ኣውትሪች ሴንተር - ርግባዊት ዓለም-ለኸ ማእከል ምትሕግጋዝ - ከም-ማለት‘ዩ፣ኣስታት ክልተ ሚእቲ መፃሕፍቲ ቁርዓን ቀዳም ዘባርዓሉ ኣዕፃው ቀሪቦም ነታ ዕለት ይፅበዪዋ‘ለው።ቀሺ ቴርይ ጆንስ፣ነታ ዕለት ዘላሊ ምልክት ተጠቂዑ ከምዝቀነየ ይዛረቡ።ከምኡ'ውን ኣድማሳዊ መዓልቲ ምብራዕ ቁርዓን።ነዚ ምልክት‘ዚ ዘቆምናሉ ቀንዲ ምኽንያት፣እቲ ቀዳማይ ምልክት ስለዝተሰረቀና‘ዩ።እቲ ስነ-ስርዓት ምብራዕ ቁርዓን ኣብ‘ዚ ክፍፀም‘ዩ ኢሎም።
ረቨረንድ ጆንስ፣ዝተፈላለዩ ምልክታት‘ታ ቤተ-ክርስትያን ከምዝተሰረቀ፣ ከምኡውን ብጠንቂ መደብ ምብራዕ ቁርዓን ክንቀትለኩም ኢና ዝብል መፈራርሒ ስለዝተሰምዐ፣ኣብ‘ዚ እዋን ነታ ቤተ-ክርስትያንን ንኣባላታን ንምሕላው ተዓጢቅና ኣለና ይብሉ።
ቀንዲ ዕላማ‘ቲ ምብራዕ መፃሕፍቲ ቁርዓን ይብሉ ቀሺ ጆንስ፣ኣብ ባሕቲ መስከረም ቅድሚ ፱ ዓመት ኣብ ኒውዮርክን ዋሽንግተንን መጥቃዕቲ ፅንፈኛታት ንዘዋደደ ኣል-ቃይዳ መልእኽቲ ንምትሕልላፍ ምኻኑ ገሊፆም። ንሶም ኣብ መግለፂኦም፣ኣል-ቃይዳ ንኣሜሪካን ንዓለምን ስግኣት ምኻኑ ይዛረቡ፥
ንሱ‘ዩ ናብ ኣድማሳዊ ምብራዕ ቁርዓን ዘብፀሐና።ኣብ መስከረም ፲፩ ንዝተቀትሉ ሰባት ክንዝክሮም ስለዝደለና‘ዩ።ናብ ሙስሊማት ክነሕልፎ ንደልዮ ንፁር መልእኽቲ፣ኣይንፃወረኩምን፣ኣጀንዳኹም ዝኾነ ሕጊ-ሸሪዓ ኣይንደልየናን ዝብል‘ዩ ይብሉ።
ቀሺ ጆንስ ወሲኾም፣እቲ መልእኽቲ ንምእኩል መርገፂ ዘለዎም ሙስሊማት ኣይሓውስን፣ኣብ ክንድኡ እምነቶም ኣብ‘ዛ ሃገር ንክጥቀሙሉ መሰሎም‘ዩ በሉ።"ንሙስሊማት ኣይንፀልኦምን ዝበሉ እቶም ቀሺ ኣንፃር ሙስሊማት ዝቀንዐ‘ውን ኣይኮነን።ኣንፃር ሕጊ ሸሪዓ‘ምበር"።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ኣፍጋኒስታን ኣዛዚ ሰራዊት ኣሜሪካ ጀነራል ዴቪድ ፔትረይስ፣እቲ ምብራዕ መፃሕፍቲ ቁርዓን ንፅንፈኛነት ዘረሳስን፣ፀረ ኣብ ኣፍጋኒስታን ዝወፈረ ሰራዊት ኣሜሪካ መጥቃዕቲ ዘጋድድ ክኸውን‘ዩ ዝብል መጠንቀቂ ኣቃሊሖም‘ለው።
ኣብ ፍሎሪዳ መራሕቲ ማሕበረ-ሰብ ሙስሊማት ብወገኖም፣ዕጉስ መልሰ-ግብሪ እዩ ዘድልይ ይብሉ‘ለው።ቀሺ ሬንዊክ ቤል ዝተባሃሉ መራሒ ሓንቲ ቤተ-ክርስትያን፣ንግብሪ ምብራዕ መፃሕፍቲ ቁርዓን ዝድግፍ ብዙሕ ክርስትያን ኣሎ ኢለ ኣይኣምንን ሓደ ክርስትያን ኣገልጋሊ ከምዚ ዓይነት ግብሪ ክፍፅም ከሎ፣ዕሽሽ ክብሎ እየ ዝመርፅ።ኣብ ዓለም ግና ረስኒ‘ዩ ዝፈጥር።ቀሺ ጆንስ ከይሓሰበሉ‘ዩ ነዚ ተግባር‘ዚ ክፍፅም ተቀሪቡ ዘሎ ኢሎም።
ኣንቶንይ ዓብዱላ ሰንፔድሮ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ሪኢቶ፣ሙስሊማትን ካልኦትን ስግር‘ዞም ስምዒታት ክሓስቡ‘ዩ ዝግባእ ይብል።
ንሱ ወሲኹ ኣየቁጥዐንን።ናብ ብሉፅ ፍታሕ‘ዩ ክንመፅእ ዝግባኣና።ንቁርዓን ምብራዕ ኮነ ሙስሊማት ምቁጣዖም ንፀገማት ናብ ዝሓሸ ብርኪ ኣየብፀሖን ባሃላይ'ዩ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣እታ ቤተ-ክርስትያን ፍሎሪዳ ወጢናቶ ዘላ መደብ ኣብ ወፃኢ ሃገራት ንዝርከቡ ወትሃደራት፣ዲፕሎማታትን ቱሪስታትን ኣሜሪካ ንዝያዳ መጥቃዕቲ ከቃለዖም ከምዝኽእል ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ኣጠንቂቁ‘ሎ።ወሃቢ-ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ፒ-ጄይ ክሮውለይ፣ እቲ ውጥን ፉንፉን፣ዘይቅቡልን ክፍፀም ዘይግባእን‘ዩ በሉ፣
ሚስተር ክራውለይ እዚ መደብ‘ዚ፣ተባራዒ፣ዘናኣእስ፣ዘይተፃዋርነት ዘስዕብን ከፋፋልን’ዩ።ድምፂ ህዝቢ ኣንፃር‘ቶም ቀሺን ደገፍቶምን ይቃላሕ ከምዘሎ ፈሊጥና‘ለና። ኣሜሪካውያን፣እዚ ክስተት‘ዚ ባህልና ኣይኮነን ክብሉ ትፅቢት ንገብር ኢሎም።
ፍሎሪዳዊ ቀሺ፣ምብራዕ መፃሕፍቲ ቁርዓን ኣንፃር ኣብ ወፃኢ ዝተዋፈሩ ወትሃደራት ኣሜሪካ ከብግሶ ዝኽእል ህውከት ርዱእ‘ዩ፣እንተኾነ ንሶምን ሳዓብቶም ኣባላት‘ታ ቤተ-ክርስትያንን ግና ብመሰረት‘ቲ መደብ ምብራዕ መፃሕፍቲ ቁርዓን ከምዝፍፀም መረጋጊፂ ሂቦም‘ለው።ኣብ ክንድኡ ይብሉ ቀሺ ቴርይ ጆንስ፣መንግስቲ ኣሜሪካ ሙስሊማት፣ስጉምቲ ምፍዳይ ሕነ ንከዪወስዱ ከጥንቅቆም ኣዘኻኺሮም።


text:
ማሕበረኮም ዕላምኡ እንታይ እዩ? ንመን እዩኸ ከገልግል ዝግበኦ? ሽሙ ከም ዝሕብሮ ንማሕበረሰብዶ ወይስ ንውሑዳት ሰባት? ማሕበረኮም መሓውር መንግስታውያን ወይ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት ድዩ ክኸውን ዘለዎ ወይስ ነቲ ይውክሎ እየ ዝብሎ ማሕበረኮም ብሙሉኡ ከይፈለየ እዩ ከገልግል ዘለዎ?
ተግባራት ናይ ሓደ ግናይ ስርዓት ክትጻወሮም ጥራይ ዘይኮነስ ክትዝክሮም ’ውን ኣጸገም ’ዮም፡፡ እቲ ምንታይሲ እናሻዕ ስለዝደጋገሙ፡ ነቲ ግናይ ዝገነየ፡ ነቲ ዝገነየ ብኣዝዩ ዝገነየ እናተደራረበ ስለዝኸይድ፡፡ ኣብ ኤርትራ ድማ ሳላ ንደቂደቁ ዘይንሕፍ ቀዛፊ ስርዓት ኢሰያስ፡ ዘይሰብኣዊ ተግባራት ክንዮ ንቡር ሓሊፉ መስፈሪ ተሳኢኑዎ እዩ፡፡ ብፍላይ ኣብዚ ዘለናዮ ህሞት ኣብ ነፍሲ-ወከፍ መዓልቲ ብዝፍጸሙ እከይ ተግባራት ክትዕቅኖም፡ መዓልቲ ኣዝዩ ይገዝፈካ፡፡ ከከም ስሚዒትና ገሌና ብመዓልቲ ወይ ብሰዓታት ንዕቅኖ ንኸውን፡ ገሌና ’ውን ብሰዓታት ደቓይቕ፡ ንዓይ ግን እዚ ኩሉ መዐቀኒታት ኣዝዩ ገዚፍ ስለዝኾነ፡ ካልኦት መዐቀኒታት ሃሰስ ክብል ይግደድ፡፡


text:
ናትካ ትካል ምብጋስ ዕቝባ ሓቲትካ መልሲ ኣብ ትጽበየሉ ግዜ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 9 8 2018
ሓታት ዕቝባ ኣብ ዘሎኻሉ ግዜ ናትካ ትካል ከተበግስ ትኽእል ኢኻ።
ናትካ ትካል ንኸተበግስ ነዚ ዝስዕብ ከተማልእ ኣሎካ፡
- ንናይ ትካል ግብሪ ፍቓድ ዘሎካ ክትከውን። እዚ ኤፍ-ስካት ይብሃል።
- ሕኣደ መዛመዲ ቍጽሪ (samordningsnummer) ክህልወካ
ግብሪ ትካል
ግብሪ ትካል ኵሉ ግዜ ናብ ኤፍ-ስካት ይሓጽር። ኵልን ትካላት ንኤፍ-ስካት ካብ ብዓል መዚ ግብሪ ፍቓድ ክህልወን ኣሎዎ። ናይ ኤፍ-ስካት ፍቓድ ንኽህልወካ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ብዓል መዚ ግብሪ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
መዛመዲ ቍጽሪ (samordningsnummer)
ሓደ መዛመዲ ቍጽሪ ሓደ ዓይነት ግዝያዊ ውልቃዊ ቍጽሪ መንነት እዩ። ባዕልኻ ንሓደ መዛመዲ ቍጽሪ ከተመልክት ኣይትኽእልን ኢኻ። ካብ ብዓል መዚ ግብሪ ንኤፍ-ስካት እንተ ኣመልኪትካ፡ ብዓል መዚ ግብሪ ንዓኻ ሓደ መዛመዲ ቍጽሪ ከመልክቱልካ ይኽእሉ እዮም።
ሓተትቲ ዕቝባ ወነንቲ ትካል ንናይ ስራሕ ፍቓድ ከመልክቱ ኣይክእሉን እዮም
ሓታቲ ዕቝባ ኣብ ዝነበርካሉ እዋን ሓደ ናይ ባዕልኻ ትካል እንተ ኣበጊስካ እሞ እቲ ናይ ዕቝባ ሕቶኻ እንተ ተነጺጉ ንናይ ስራሕ ፍቓድ ከተመልክት ኣይትኽእልን ኢኻ። ሓታቲ ዕቝባ ኣብ ዝነበርካሉ እዋን ኣብ ሽወደን ስራሕ ተቘጺርካ እንተ ኔርካ፡ ዋላ'ውን እቲ ናይ ዕቝባ ሕቶኻ ይነጸግ ንናይ ስራሕ ፍቓድ ከተመልክት ይኽእል ኢኻ።


text:
እምነት
እምነት መሰረት ናይ ቅኑዕ ኣገባብ ምትሕግጋዝ እዩ። ኣብ ኣልሳረ እካዳሚ እቲ ዝበለጸ መምርሕን መማሃራንን ከምትረኽቡ ክትኣምኑ እኹም።
እዚ ኣልሳረ እካዳሚ ዲዩኦ (DUO) ልቓሕ ክትሓቱ ክሕግዘኩም እዩ።
ኣብ ግዜ ስልጠና ድሮ ብዛዕባ ኣገባብ ስራሕን ትምህርትን ኣብ ኔዘርላንድስ ክትላለዩ ትኽእሉ እኹም።
ቆልዑ እንተለውኹም ውን፡ ቤት ትምህርታት ከምይ ከምዝስርሓ ክትፈልጡ እኹም።
ምትብባዕ
ብገዛእ ርእስኹም ቋንቋ ዳች ክትምሃሩ ከምትኽእሉ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ፡ ዕዮ ገዛኹም ክትሰርሑን ኩሉ ግዜ ቁሩባት ከምዘለኹም ምፍላጥ ኣገዳሲ ኣዩ። መማሃራንኩምን ናይ ፕሮጀክትኹም ተኸታተልትን ከምስምምዕኩም ክብሪ ክትረኽቡ ክሕግዙኹም እዮም።
ብዝሒ ጉጅለ
ሓንቲ ናይ ምውህሃድ ጉጅለ ኣሳታት 12 ሰልጠንቲ ኣባላት ትሕዝ። ብማእከላይ ገምጋም 10 ሰልጠንቲ ኣባላት ኣብ ናይ ምንባብን ምጽሓፍን ጉጅለታት ኣለዉ።
እዚ ማለት ክኣ ካብ መምህርካ ብቐረባ ብዙሕ ሓገዝ መምርሒታት ትረክብ ማለት አዩ።
ብልቓሕ ላፕቶፕ
መብዛሕትኡ እቲ ስልጠና ኦንላይን እዩ። ኣብ ኣልሳረ ኣካዳሚ ካብ ናይ ጉጅለ ትምህርቲ ውጻኢ ናይ ዲጂታል ኣገባብ ትምህርቲ ክትወስዱ ኢኹም።
ካብ ቤት ትምህርቲ ወጻኢ ክትመሃሩ ምኽኣልኩም ውን ኣገዳሲ እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምክንያት ላፕቶፕ ምሳኹም ወሲድኩም ቋንቋ ዳች ኣብ ገዛኹም ክትለማመጉ ትኽእሉ ኢኹም።
ላፕቶፕ ዝፍቀደኩም ሓንሳብ ጥራይ እዩ።
ናይ ሓባራዊ ስራሕ መሠረት ምትእምማን እዩ። ንስኹም ድማ ኣብ Alsare Academie ዝበለጹ መምህራንን ብሉጽ ኣተኣላልያን ከምትረኽቡ ክትተኣማመኑ ትኽእሉ ኢኹም። Alsare Academie ካብ DUO ልቓሕ ንምሕታት ክተሓባበረኩም ይኽእል እዩ።
ኣብ እዋን እቲ ዝወሃብ ስልጠና ድማ ምስ ስራሕን፡ ትምህርትን ኣብ ኒዘርላንድ ሌላ ክትገብሩ ትኽእሉ ኢኹም።
ናትና ብሮቸር (ሓጺር ጽሑፍ) ምስ ኩሉ ጠቓሚ ሓበሬታ ተቐበል/ሊ።ዝያዳ ሓበሬታ፡
ነዚ ነጻ ቃለ መሕትት ክትምዝገብ ትኽእል ኢኻ/ኺ። ድሕሪ ቃለ መሕትትን ምፍራም ውዕልን፡ ብቐጥታ ስልጠናኻ ትጅምር።ዝያዳ ኣንብብ/ቢ
Woont en/of werkt u op de noordoever van Rotterdam? Wilt u uw Nederlandse taal verbeteren?
Meld u zich dan nu aan! De taalcursus is GRATIS!


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ
፯/7 ሕዳር ብዓለ ቅዱስ ጊዮርጊስ፥
በዚ ዕለት እዚ ብዓል ቅዱስ ጊዮርጊስ ምኽባሩ ብክልተ ነገር እዩ። መጀመርያ ብህይወት ስጋ ከሎ ንጉስ ዱርያኖስ ብጥሜት ይሙት ኢሉ ኣብ
ዝለሓስን ዝቕመስን ዘይብላ ድኻ መበለት ኣእትዩ፡ ኣብ ዓንዲ ምስ ኣሰሮ እታ ዓንዲ ለምሊማ ፈረየት። እታ ዝተኣሰረላ ቤት እታ መበለት ድማ ብበረኸት መልአት። ዕዉርን መጻጉዕን ዝነበረ ውላዳ ድማ ተፈወሰላ። ካልኣይ ድማ ቅዳሴ ቤቱ ዝተኸብረሉ ዕለት እዩ። ዝተሰርሓሉ ኣብ ቦታ ኣቡኡን ኣዲኡን እዩ። ንስጋኡ ኣገልገልቱ ናብኡ ብምምጻእ ሕሙማን የሕዊ ምዉታን የተንስእ ነበረ። ድዮቅልጥያኖስ ሰይጣናዊ ቅንኢ ሓዲርዎ፡ንኣውህዮስ ኣጥፍኣዮ ኢሉ ልኣኾ።
ኣብኡ ምስ በጽሐ መእመናን ኣብ ስእሉመብራህቲ ኣብሪሆም ክሳለሙ ጸንሕዎ። ነቲ መብራህቲ ብሰይፊ ቆራረጾ።
ካብቲ ቁራጽ ከይተረድኦ ኣብ ርእሱ ዓሊቡ ኣቃጸሎ። ኣካሉ ድማ ከም ዝቐነየ ሬሳ ሸተተ። እቶም ሰራዊት ኣብ መርከብ ጽዒኖም ክምለሱ ከለዉ
ኣብ ማእከል ባሕሪ ምስ በጽሑ ሞተ። ኣብቲ ባሕሪ ድማ ደርብዮሞ ከዱ። ንድቅልጥያኖስ ድማ እቲ ዘጋጠሞምን ዝረኣይዎን ኩሉ ነገርዎ። ንሰራዊቱ ሒዙ ድማ ከደ። ሕፍር ከይበለ ኣብ ዓውደ ምህረት መንበር ገይሩ ብትዕቢት ኮፍ ኢሉ ከሎ፡ ቅዱስ ሚካኤልን ቅዱስ ጊዮርጊስን መጺኦም ምስ መንበሩ ገልበጥዎ። ኣብ መንበር ዝነበሩ ክልተ ዘንግታት ዓይኑ ብምውጻእ ዓወረ፡ ሰራዊቱ ድማ ገዲፎሞ ከዱ። ኣብቲ ኣንቀጸ ቤተ ክርስቲያን ምስ
ነዳያን እናለመነ ብሓሳር ሞተ። እዚ ዝተፈጸመ ብ4ይ ክፍለ ዘመን ድ.ል.ክ እዩ።Leave a comment


text:
ናይ ሙኒክ ጉባኤ ድሕነት ሎሚ ሓሙስ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ሸራተን ኣዲስ ተኸፊቱ’ሎ።ዕላምኡ ድማ ኣብ መንጎ ሰሜንን ደቡብን ክፋላት ዓለም ዝካየድ ዝርርብ ድሕነት ንምህያል እዩ።
ኣብ ጀርመን ዝተመሰረተን ኣብ ጉዳያት ድሕነት ዘተኩርን መንግስታዊ ዘይኮነ ትካል ናይ ሙኒክ ጉባኤ ድሕነት ኣብ ኣፍሪቃ ጉባኤ ከካይድ እዚ ንፈለማ ግዜ እዩ።
ናይቲ ትካል ሓላፊ ኣምባሳደር ዎልፍ ጋንጊሽንጋር ከምዝሓበሩዎ መንግስታት ኣውሮጳ ብውልቂ ይኹን ሕብረት ኣውሮጳ ኣዚዮም ዘተሓሳስቡ ብዛዕባ ዝብሃሉ ዓለምለኸ ጉዳያት ድሕነት ክሳብ ሎሚ ምስ ኣፍሪቃ ብሓባር እኹል ስራሕ ኣይሰርሑን ኢሎም።
‘ክሳብ ሎሚ ሃገራት ኣውሮጳን ሕብረት ኣውሮጳን ሽበራዊ ሓደጋ ንምክልኻል ምስ ሃገራት ኣፍሪቃ ብውልቂ ይኹን ብሓባር ኣይሰርሑን።ሎሚ ግን ይለውጥ ኣሎ።’
ዓለም እናጸበበት ትመጽእ ስለዘላ ናይቲ ሓደ ስግኣት ነቲ ካልእ ሰላም፣ናይቲ ካልእ ረብሓ ነቲ ሓደ ጉድኣት ክኸውን ኣይክእልን እዩ ዝበሉ እቶም ኣምባሳደር ኣውሮጳ ደንጉያ እንተኾነት እውን ትርድኦ ዘላ ሓቂ’ዩ ኢሎም።
ንጎነጻዊ ትሩፍነት ንምግጣም፣ቅልውላው ሰሜን ኣፍሪካ ንምክልኻልን ንምውጋድን፣ከም ኢቦላ ዝኣመሰሉ ለበዳታትን ብለውጢ ኩነታት ኣየር ዝፍጠሩ ሓደጋታትን ብብቕዓት ንምምካት ኣውሮጳዊያንን ኣፍሪካዊያንን ብሓባር ክግምግሙዎን ክርድኡዎን ከምኡ እውን ክሰርሕሉን ከምዘለዎም ተሓቢሩ’ሎ።
ጸገም ጉዳይ ስደተኛታት ብዝምልከት እውን ክልቲኦም ወገናት ከምዝዛተዩን ስደተኛታት ካብ ህልቂትን ወታደራዊ ግጭትን ክሃድሙ ከለው ብዛዕባ ክውሰዱ ዝግቡኦም ስጉምትታት ዝበለጸ ምትሕብባር ኣውሮጳን ኣፍሪካን የድሊ እዩ ኢሎም ኣምባሳደር ዎልፍ።
ኣብቲ ጽባሕ ዓርቢ ዝዛዘም ጉባኤ ድሕነት ካብ ኣውሮጳ፣ኣሜሪካን ኣፍሪካ ዝመጹ ኣስታት 60 ፍሉጣት ሰባት ተሳተፍቲ እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ጭቁን ህዝቢ ዓለም ነንሕድሕዱ ዘመሳስሎ ናይ ሓባር ረቛሒታት ኣለዎ። እዚ ድማ ጭቆና ኢዩ። ኣብ ሊብያ ዘሎ ሽግር ኣብ ኤርትራ ኣሎ። ምናልባሽ ናይ ኣፈታትሕኡ ኣገባብን ግዜን ክፈላለ ይኽእል። ኣብ መጨረሻ ግን ንዘላኣለም ከምኡ ኢሉ ዝነብር ሽግር የለን። ኣብ ኤርትራ’ውን መዓልቲ ኣላ ህዝቢ ዝትስኣላ።
ኣብ ዓለም ዝካየድ ዘሎ ጸረ ዲክታተርነት ሰውራ ኣዝዩ ቅልጡፍ ኢዩ። ኣብ ከባቢና ዝካየድ ዘሎ ሰውራ ካብ ኣርዑት ጭቆና ዘይወጹ ዘለው ኣህዛብ ነቲ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ብጽሞና ይከታተልዎ ኣለው። ብፍላይ ኣብ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ዕጥቃዊ ሰውራ ህዝቢ ኤርትራ ሽሕ’ኳ ስርዓት ኢሳያስ፡ መራኸቢ ሓፋሽ ገቢቱ ክሓብኦ እንተ ፈተነ፡ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ካብኡ ተመኩሮ ከም ዝወስድ ዘየጠራጥር ኢዩ።
ብመሰረቱ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ሊብያን ተመሳሳሊ ኢዩ። ጀጋኑ ሊብያውያን ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ጥልያን ተቓሊሶም ሃገሮም ነጻ ከም ዘውጽኡ ዝዝከር ኢዩ። ኤርትራውያን ኣቦታትና’ውን ክቕድም ኣንጻር ወራር ግብጺ ተዋጊኦም ከም ዝሳዓሩ። ቀጺሉ ድማ ኣንጻር መግዛእቲ ጥልያን ብዘኹርዕ መንገዲ ከም ዝተኸላኸሉ ታሪኽ ዝምስክሮ ኢዩ። ኣብ መጨረሻ ድማ ኣብ ዘበና ኣንጻር ነገስታት ኢትዮጵያ ተቓሊስና፡ እቲ ፍረ ቃልሲ ድኣ ስርዓት ህግደፍ ጨውይዎ’ምበር ዓወት ከም ዝተጓናጸፍና ናይ ግዜና መስክር ኢዩ።
ድሕሪ ሃገራዊ ናጽነት’ውን እንተ ኾነ እዚ ክልቲኡ ህዝብታት’ዚ ኣብ ትሕቲ ውሽጣዊ ዲክታተርነት ወዲቑ ንሓያሎ ዓመታት ከም ዝተጠቕዐ ናይ ግዜና ምስክር ኢዩ።ኣብ ሊብያ ጋዳፊ። ኣብ ኤርትራ ኢሳያስ። ኮለነል ጋዳፊ ነቲ ዝነበረ ንግስነት ዓልዩ ን40 ዓመታት ክገዝእ እንከሎ፡ ኢሳያስ ድማ ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ተቓሊሱ ዘምጽኦ ናጽነት፡ ከም ናይ ብሕቱ ሂያብ ወሲዱ ን20 ዓመታት ብመዘና ዘይብሉ ጭቆና ይገዝኦ ኣሎ። እቲ ዘገርም ድማ ኢሳያስን ጋዳፍን ክልቲኦም ዝኸፍኡ ዲክታተራት ምዃኖም ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ቀረባ ኣዕሩኽ እንተላይ ምንባሮም ኢዩ። ነይሮም ክንብሎም ምኽንያቱ ሕጂ ብሓንሳብ የለውን። ኣብ ሊብያ ዝነበረት በትሪ ሕጂ ኣብ ኢድ ህዝቢ ስለ ዘላ፡ ኣብ ኤርትራ ግን እታ በትሪ ትቕጠን ወይውን ሰባር ትኹን’ምበር ኣብ ኢድ ኢሳያስ ስለ ዘላ። ይኹን’ምበር ንሳውን መዓልቲ ኣላታ ህዝቢ ዝትስኣላ።
ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ሊብያን ብምንታይከ ይፈላለ? ህዝቢ ሊብያ ከም ህዝቢ ኤርትራ ጸሙ ዝሐድር ኣይኮነን። ቀዳማይ ሊብያ ብተፈጥሮ በንዚን ስለ ዘለዋ። ካልኣይ ጋዳፊ ነቲ ህዝቢ ከም ኢሳያስ ብኸብዱ ኣይሓዞን። ህዝቢ ሊብያ መሰሉ ኢዩ ሲኢኑ ነይሩ’ምበር ዝብላዕ ኣይሰኣነን። ኢሳያስ ግን ኣንባቢ ዘይትስሕቶ/ዘይትስሕትዮ፡ ሓርጭን ቢሒቚን ዝቋጻጸር መራሒ ኢዩ። ጥሜት እንከሎ “ ጥሜት የብልናን” ዝብል ጨካን ዲክታተር ኢዩ። ህዝቢ በሊዑ ከይዕንገል ረዲኤት ዝኽልክል ፡ ኢሳያስ ናይ ፈርዖን ፈርዖን ጨካን ሽፍታ ኢዩ።ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝቢ ብዛዕባ ከብዱ ጥራይ ከም ዝሓስብ ኢዩ ጌሩዎ።ዝጠመየ ህዝቢ ከኣ ብቐሊሉ ክቃለስ ኣይኽእልን።ብተወሳኺ ሊብያውያን ካብ ተፈጥሮ ሃበቶም ዝረኸብዎ ሞራል ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ኣብ ጐድኖም ጠጠው ከም ዝብሉ ገይርሎም ኢዩ። ሎሚ ምዕራባውያን ሃገራት ኣብ ጐድኒ ህዝቢ ሊብያ ጠጠው ከም ዝብላ ዝገበረን ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ጥራይ በምምርጓስ ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ሊብያ ሃብታም ስለ ዝኾነት ኢዩ። ተዘይኰይኑ ህዝቢ ሊብያ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ብዝያዳ ስለ ዝተወጸዐ ኢዩ ክንብል ኣይንኽእልን። ጋዳፊ’ውን ካብ መስመር ወጺኡ ከም ኢሳያስ ኣብዘይ ዓቕሙ ኣብ ፈቖዶ ጐረባብቲ ሃገራት ጠብሎቚሎቚ ስለ ዝበለ ኢዩ ክንብል ኣይንኽእልን።ኮታ ብመንጽር ህዝባዊ ጭቆና ጋዳፊ ካብ ኢሳያስ ይኸፍእ ኢዩ ክንብል ኣይንኽእልን።
እሞ ስርዓት ኢሳያስ ካብ ዓለም ዝኸፍአ ከንሱ፡ ስጋብ ሕጂ ክጸንሕ ዘኽኣሎ ምኽንያት እንታይ ይኸውን? ነዚ ሕቶ’ዚ ዝምልከት ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ኣብ ዓዋተ (Why Is The Eritrean Regime Still Surviving) እትብል ብንግሊዘኛ ዝጻሓፈኩዋ ጽሕፍቲ ምውካስ ይኣክል። እዚ ሕቶ’ዚ ከም ዘለዎ ኰይኑ ግን፡ ስለምንታይ ህዝቢ ሊብያ ኣብ ሓጺር ግዜ ክዕወት ኪኢሉ? ዝብል ክምልስ እፈቱ።
ህዝቢ ሊብያ ካብ 6 ወርሒ ዘይነውሕ ግዜ ኣብዚ ዓወት’ዚ ክበጽሕ ዝኸኣለ ኣብ ሓደ ዓላማ ሓድነት ስለ ዘለዎ ኢዩ። እቲ ዓላማ ድማ ስርዓት ጋዳፊ ኣልጊስካ ስልጣን ናብ ህዝቢ ምርካብ ዝብል ኢዩ። ነዚ ዓላማ’ዚ ንምትግባር ግን ዝተፈላለዩ ተቓወምቲ ኣካላት ናይ ስነሓሳብ ወይ’ውን ናይ ፖለቲካ ፍልልያት ኣየልዓሉን።ኣብ ኣገባብ ቃልሲ’ውን ኣይተፈላለዩን።ኩሎም ስርዓት ጋዳፊ ከምቲ ባህሪያቱ ብጎንጺ ማለት ብዕጥቂ ብረት ከም ዝእለ ተሰማምዑ። ከምቲ ናይ ኤርትራ ተቓወምቲ ናይ ፖለቲካ ፍልልያት ኣየልዓሉን። እዚ ኣብቲ ዚመጽእ መደረኽ ከልዕልዎ ናይ ግድን ይኸውን። ንስርዓት ጋዳፊ ንምውዳቕ ከምቲ ናይ ኤርትራ ተቓወምቲ ብኣገባብ ቃልሲ ኣይተፈላለዩን።ካሊእ ይተርፍ ከምቲ ናትና ናይ ቅዋምን ባንደራን ሕቶታት እውን ኣየካትዖምን። እተን ዝነበራ ናይ ጋዳፍ ባነደራን ቅዋምን ደርቢዮም ናቶም ኢዮም ዝገበሩ። እስከ ንሕናኸ ስርዓት ህግደፍ በኸመይ ንእለዮ ካብ ምባል ብዛዕባ ኣገባብ ቃልስን ቅዋምን ባንደራን ዝምልከት ኣሰሓሓብ ክንደይ ግዜ ኢዩ ወሲዱለና? ስርዓት ህግደፍ ህዝቢ እናጥፈአ ብዛዕባ እዞም ነገራት እዚኦም ምፍልላይ ኣገባብ ቃልሲ ምስሓት ኢዩ። ተቓወምቲ ሓይልታት ሊብያ ክንዮው ምውዳቕ ስርዓት ጋዳፊ ኣይጠመቱን። በቲ ኣብ በንጋዚ ዘሎ መሰጋገሪ ባይቶ ኣቢሎም ድማ ስልጣን ናብ ህዝቢ ከረክቡ ኢዮም።ኣባና ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ግን ዘገርም ኢዩ። ጌና ስርዓት ህግደፍ ከይወደቐ ዕድል ናይ ሓደ ህዝቢ ወሰንቲ ኮይና። ናይ ቢሄራትን ሃይማኖታትን ሕቶ ሰልፍታት ወይ ድማ ውድባት ዝውስንዎ ሕቶ ኣይኰነን። ሰልፍታትን ውድባትን ዘለዎም ሓላፍነት ስርዓት ህግደፍ ኣውዲቕካ ስልጣን ናብ ዋንኡ ምርካብ ጥራይ ኢዩ።ካብዚ ሓሊፉ ጫሌዳ ጠለባት እናፈጠርካ ሸንኮለል ምባል ዕድመ ስርዓት ኢሳያስ ምንዋሕ ኢዩ።
ቀንዲ መሰረታዊ ሕቶ ስርዓት ህግደፍ ብኸመይ ንእለዮ ኢዩ። ኣካይዳና ልክዕ ከምታ ናይ ሊብያ ክትከውን ኣለዋ።ከምቲ ፕረሲደንት ባራክ ኦባማ “እወ! ንኽእል ኢና” ዝበሎ፡ንሕና’ውን ተወፋይነት እንተሎ ህዝብና ኣብ ሓጺር ግዜ ሓራ ከነውጽኦ ንኽእል ኢና።እወ! ልክዕ ኢዩ ከምቲ ናይ ሊብያ ናይ ኣትላንቲክ ቃልኪዳን ነፈርቲ ጉልባብ ኣይክንረክብን፡ ምኽንያቱ ሃገርና ድኻ ስለ ዝኾነት። ይኹን’ምበር ካብቲ ናይ ሊብያ ኩነታት ዝሓሸ ናይ ቃልሲ ተመኩሮታት ዘለወን ውድባት ኣለዋና።ዕጥቂ’ውን ኣለና። እቲ ጐዲሉ ዘሎ ጥርናፈ ጥራይ ኢዩ። ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ደጋጊመ ዝገለጽኩዎ ውድባትን ሰልፈታትን ኤርትራ ኣብ ናይ ውድበንን ሰልፈንን ቃልሲ ኢየን ዘለዋ። እዚ ኣገባብ ቃልሲ’ዚ ድማ ግዜኡ ዘሓለፎ ኣገባብ ኢዩ። ሎሚ ዘሎካ ዓቕምታት ኣወሃሂድካን ተኸኣኢልካን ተሰማሚዕካን እትቃለሰሉ ግዜ ኢዩ። ከምኡ እንተዘይገርካ ስርዓት ኢሳያስ ስልጣኑ ንምክልኻል ነቕ ዘይብል ሓይሊ ኢዩ ደሊቡ ዘሎ።እቲ ቀንዲ ሽግር ኰይኑ ዘሎ ድማ ኣብ መንጎ ውድባትን ሰልፍታትን ምክእኣል ዘይምህላዉ ኮይኑ ኣብ ውድባውን ሰልፋውን ጸግዒ ዝተመርኮሰ ዝምድናታት ምህላዉ ኢዩ። ነዚ ፋሕ-ፋሕ ኢሉ ዘሎ ሓይልታት ኣዋሃሂዱን ኣሳንዩን ዝመርሕ ኣካል ተሳኢኑ ኣሎ።
ካሊእ ክብሎ ዝደሊ ዝኾነ ተቓዋሚ ኣካል ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ኣበርቲዑ ክቃለስ ኣለዎ። ሎሚ ግዜኡ ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ምቹእ ኢዩ። ብፖለቲካዊ ይኹን ዲፕሎማስያዊ ወይ ድማ ወተሃደራዊ ሸነኻት ዘሎና ዓቕምታት ኣወሃሂድና ክንቃለስ ኣሎና።ሊብያውያን ብኹሉ ሸነኻት ኢዮም ንስርዓት ጋዳፊ በዲሆምዎ። ብዲፕሎማስያዊ ሸነኻት ኢምባሲታቶም ምስ ህዝቢ ጠጠው ከም ዝበሉ ጌሮም። ኣብ ወጻኢ ዘሎ ናይ ጋዳፊ ትካላት ከም ዘይንቀሳቐስ ገይሮምዎ። ብወተሃደራዊ ሸነኻትውን ብጀካ ውሑዳት ስርዓት ጋዳፊ ጠንጢኖም ህዝቦም ዝመረጹ ምኩራት ወተሃደራት፡ ተመኩሮ ዘይብሎም መንእሰያት ኣዕጢቖም ኢዮም ስርዓት ጋዳፊ ከውድቕዎ ኪኢሎም።ንሕናውን እቲ ብኢጋድ ቀሪቡ ዘሎ ማዕቀብ ማለት 2%ን ወርቅን ንስርዓት ኢሳያስ ሂወት ዝህቡ ምንጭታት ቁጠባ ማዕቀብ ንኽግበረሉ ንጽዓር። ንጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ደብዳቤታት ንጽሓፍ። ሰላማዊ ሰለፊ ንግበር።ጽንሕ ኢለ ንዝገልጾ ኣብ ትሕቲ ውድባትን ሰለፍታትን ዘለዋ ወተሃደራዊ ክንፍታት ተጠርኒፈን ብሓደ ከም ዝሰርሓ ንግበር። ንዝመጽእ ዘሎ ሃገራዊ ጉባአ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ጥጡሕ ባይታ ንፍጠር።
ዝሓለፈ ሰሙን ናይ ስርዓት ህግደፍ መሳረሒ ዝኾኑ መስከረም ዳት ነትን መሰላቱን፡ ዲክታተር ኢሳያስ ናብ ኡጋንዳ ምዃዱ ዓቢ ተስፋ ኰይኑዎም ክጭርሑ ቀኒዮም። እቲ ኩነታት ግን ከነረድኦም ጽን ኢሎም ይስሙዑና። ስርዓት ህግደፍ ካብ ኢጋድ ባዕሉ ወጽዩ። ያኢ እንዳሻሂ ተረኺቡለይ ትማሊ ኣብ ኣዲሰ-ኣበባ ዝተገብረ ናይ ኢጋድ ኣኼባ ወኪል ኢሳያስ ባዕሉ ኣትዩ ኣብቲ ኣኼባ ኮፍ በለ። ኣብ መጨረሻ ውጻእ ተባሂሉ ምስ ኣበየ ብጸጥታ ተደፊኡ ወጸ።እዚ ጥራይ ኣይኮነን ጽን ኢልኩም ስምኢዑ ክነረድኣኩም። ቀጺሉ ናይ ኡጋንዳ ቆዋሚ ኣንባሳደር ብዕሊ ኣብ ተለቪዠን “ኡጋንዳ አብናይ ኤርትራ ማዕቀብ ዘለዋ ኣረኣእያ ካብተን ናይ ካልኦት ኣባላት ኢጋድ ኣይፍለን። መንግሰቲ ኡጋንዳ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ማዕቀብ ክግበረሉ ኣለዎ ዝብል ኣረኣእያ ኢዩ ዘለዋ” በለ።ቀጺሉ ኣቦ መምበር ሕብረት ኣፈሪቃ ጂኣን ፒንግ “ስርዓት ኣስመራ ስጋዕ ክንደይ ስነ-ስርዓት ዘይብሉ ምዃኑ ዘረድእ ኢዩ” በለ።እዚ ኹሉ ኣብ ቅድሚ ዓለም ኣብ ተለ-ቪዠን ዝተሰምዐን ዝተራዕየን ዘሕፍር ተግባር ኢዩ።
ኣነኳ ብዛዕባ መስከረምን መሰላቱን ብዙሕ ኣይገርመንን።ወዲ ጀነራል ጎይትኦም ያኢ ሃገራዊ ክመስል ዕድመ ልክዖም ንህዝቢ ኤርትራ ሂወቶም ዘወፈዩ ተጋደልቲ “ኢትዮጵያ ኣተው’ዶ ሃገር መቓቐሉ’ዶ” እናበለ የደናግር ኣሎ። ኣቦኡ ሃገራዊ ኣይነበሩን። ንሱ’ውን ሃገራዊ ኣይኮነን። ሓቂ ክንዛረብ እንተ ኮይኑ ዝሞተ ኣይውቀስን’ምበር ኣቦኡ ደኸ ኣይኮኑን መሳርሒ ነገስታት ኢትዮጵያ ዝነበሩ። ንሱ ከኣ ሰረት ኮይኑዎ መሳረሒ ጸረህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ዘሎ። ካብ ትውልዲ ዝመሓላለፍ ዝምባሌ ኢዩ ከይብሎ ምናልባሽ ምስ ህዝቦም ጠጠው ዝበሉ ኣሕዋቱ ክህልው ይኽእሉ። ስለዚ ሕጂ’ውን ብዛዕባ መስከረም ኣይገርመንን። ክገርመኒ እንተ ኾይኑ ናይ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ዕላዊ ናይ ጉባኤ ጽሑፋት ኣብዚ መጋበሪ ህግደፍ ዝኾነ መራኸቢ ማዕከን ተዘርጊሑ ክሪኢ እንከሎኹ ይገርመኒ።ወዲ ጀነራል ጐይትኦም ድሌቱን ትምኒቱን ስርዓት ህግደፍ ሂወት ዘሪኡ ጠጠው ንምባል ኢዩ። ዓላማን ድሌትን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ስርዓት ህግደፍ ወዲቑ ሓደ ዲሞክራስያውን ፍትሓውን ዘኾነ ስርዓት ንምትካል ኢዩ ይመስለኒ። ጐድኒ ንጎድኒ እዚ ጽሑፋት’ዚ ኣብ ሓደ ወብ-ሳይት ኣንባቢ ከንብብ እንታይ ይስምዖ? ኣብ ሰልፊ ዲሞከራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ኣረኣእያ እንታይ ይሓድሮ? እዚ ሓቶታት’ዚ ኣልዒልና ምስ ኣሕዋት ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሮተርዳም ከም ዝተመያየጥና ትዝክሩ ኢኹም። እዚ ዌብ-ሳይት’ዚ ካብ ዝጠቕመኩም ዝጎድኣኩም ይበዝሕ። ምኽንያቱ መስከረም ዳት ነት ካብ ሻዕብያይት ተፈልዩ ዝረአ ኣይኮነን። ጸረ ዲሞክራሰያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርተራ ጠጠው ዝበለ፡ ብሽም ተቓወምቲ ናይ ስርዓት ህግደፍ ዝምባሌ ዘለዎም ባእታታት መጋበሪ ኢዩ። ከምዚ ተባሃሂልና ተራዳዲእና ነርና። ሕጂ’ውን እቲ ሓቂ ንሱ ኢዩ። እሞ ስለምንታይ ዕላዊ መግለጺታትን ፖለቲካዊ ፕሮግራማትን ሰ.ደ.ህ.ኤ ኣብዚ ይስቀል? እዚ ክብል ከሎኹ ብቕንዕና ኢዩ። ምኽንያቱ ዋላ’ኳ ምስ ኣረኣእያ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ገለ ፍልልያት እንተሃለወኒ፡ ንዓይ ከም ሓደ ተቓዋሚ ኣካል ጉድለት ወይ ድኽመት ናይ ሓደ ሰልፊ ረብሓይ ስለዘይኮነ ኢዩ።
ኣብ መጨረሻ ሓደ ከርሰ-ነገር ከይ ጠቐስኩዎ ክሓልፍ ዘይደሊ፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓደ ቀራና መንገዲ በጺሑ ክበሃል ይከኣል።እዚ መድረኽ’ዚ ስርዓት ህግደፍ ዘብቃዓሉን ተቓዋሚ ሓይልታት ዝሕይለሉን ተፈላጥነት ዝረኽበሉን መድረኽ ኢዩ። ነዚ ምቹእ ኩነታት’ዚ ዝፈጥሮ ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኢዩ። ንሃገራዊ ጉባኤ ክንዳሎ ኣሎና። ሃገራዊ ጉባኤ ውድቀት ስርዓት ህግደፍ ፈጢሩ ስልጣን ናብ ህዝቢ ዘሰጋግር ቢንቶ ኢዩ። ብኮምሸን ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝወጸ ሰነዳት ኣብ ቦተኡ ኮይኑ፡ ኣነ ከም ዝመስለኒ ኣብ ዝመጽእ ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ እዞም ዝስዕቡ ሓፈሻዊ አገደስቲ ዕማማት ዘማልአ ክኸውን ኣለዎ፡
1. ሰፊሕ ህዝብና ዝውክል ባይቶ(ሓደ ኣካል) ከነቕውም ኣለና። ስለዚ ጽዑቚ ህዝባዊ ውደባ የድሊ
2. ፖለቲካውን ቁጠባውን ዲፕሎማስያውን ሓያል ነብሱ ዝኻኣለ ባይቶ ምቛም የድሊ
3. ኩለን ሰልፍታትን ውድባትን ብባይቶ ክምርሓ ኣለወን
4. ኣብትሕቲ ውድባትን ሰልፍታትን ዘለዋ ወተሃደራዊ ኣሃዱታት ኣብ ሓደ ተጠርኒፈን ብመሳጋገሪ ሃገራዊ ባይቶ ይምራሓ። እዚ ግን ግዜ ክወስድ የብሉን ኪዳን ካብሕጂ ክዳለወሉ ኣለዎ። ወተሃደራዊ ክንፊ ብትሕዝቶኡን ኣተሓሳስባኡን ህዝባዊ ሰራዊት ኮይኑ፡ ክሰፍሕን ክሕይልን ኣለዎ።
Comments: Fitiwi@planet.nl


text:
ናይ ዓንቀጸ እምነት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብፁዕ ካርዲና ላዳሪያ ናይቲ ብኣኦም ዝምራሕ ቅዱስ ማሕበር ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሺክሉና ናይ መክሲኮ ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ዘካይድዎ ዘሎ ጸረ ናይ ወሲብ ዓመጽ ቃልሲ ሙያዊ ምኽሪ ንኽልግሱ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ንኸካይዱን ናብ መክሲኮ ኣብ ቀረባ እዋን ክልእኽዎም ከምዝዀኑ ናይ መክሲኮ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ዝጠቐሰ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሺክሉና ናይ መክሲኮ ብፁዓን ጳጳሳትን ኣብ መክሲኮ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብሔራዊ ናይ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ሓልዮ ድርገትን ኣብ ዘካይድዎ ዘለዉ ጸረ ናይ ወሲብ ዓመጽ ቃልሲ ሙያው ድጋፍ ንኸቕርቡ ኣብ መክሲኮ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ከካይዱ ምዃኖም ዝሓበረ ዜና ቫቲካን ኣስዒቡ፡ ብፁዓን ጳጳሳት መክሲኮ ንናይ ዓንቀጸ እምነት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ልዊስ ላዳሪያ ፈረር ዋና ጸሓፊኦም ናይ ማልታ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ቻርለስ ሺክሉና ናብ መክሲኮ ንኽልእዅ ብምፍቃዶም ምስጋንኦም ከምዘቕረቡ ኣፍሊጡ፥
ኣብ መክሲኮ ኣብ ጸረ ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ዘድሊ ሓበሬታን ድጋፍ ዘድልዮምን ንዝሓቱን ኣካላት እውን ካብ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ቤት ጽሕፈት ሙያዊ ድጋፍ ከምዝቐርበሎም ኣብ መክሲኮ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፍራንኮ ኮፖላ ከምዝገለጹ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ሊቀ ጳጳስት ብፁዕ ኣቡነ ሺክሉና ምስ ተሓባባሪኦም ብፁዕ ኣቡነ ኾርዲ በርቶመው ብሓባር ምስ ናይ መክሲኮ ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ መክሲኮ ምስ ዝርከቡ ናይ ዝተፈላለያ ገዳማትን ልኡካነ ወንጌልን ናይ ካህናትን ደናግልን ማሕበራትን ኣሕሉቕ ተራኺቦምን ኣብ መክሲኮ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጸረ ናይ ወሲብ ዓመጽ ቃልሲ እተካይዶ ጽኑዕን ህኩትን ጻዕሪ ኵለ መደያዊ ድጋፍ ከቕርቡን ነዚ ሓዋርያዊ ተልእዀ’ዚ ካብ ዕለት 20 ክሳብ ዕለት 27 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ከካይዶ ከምዝዀኑ ሓቢሩ።
ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝፍጸም ዓመጽ ንምውጋድ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ጳጳሳትን ኣባይቲ ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳትን ኣብ ዘካይድዎ ህርኵት ጻዕርታትን ቃልስን ድጋፍ ዘቅርብ ግብረ ሓይሊ ከምዝቖመ ዕለት 28 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ኣብ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ጳጳሳዊ ናይ ሕጊ ሰነዳት ሓልዮ ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ዅዋን ኢግናዚዮ ኦሪየታ ኦቾኣ ደ ቺንቸትሩን ናይ ጆሰፍ ራትዚንገር ማሕበር ኣቦ መንበርን ናይት ኣብ 2019 ዓ.ም. ተኻይዱ ናይ ዝነበረ ዛዕባ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝመኸረ ዓውደ ጉባኤ ኣወሃሃድን ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ ፈደሪኮ ሎምባርዲን ኣብ ዝመርሕዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ተሓቢሩ ከምዝነበረ ዝዝከር ኰይኑ፡ እዝን ከምኡ እውን ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2019 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዛዕባ ናይ ወሲብ ዓመጽን ኣብ ልዕሊ ሕጻናት ዝፍጸም ናይ ወሲብ ዓመጽ ጉዳይ ኣብ ዝምልከት ኣብ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ላዕለዎት መዋቕራትን ሰበኻታትን በቶም ናይቲ ዓመጽ ግዳያት ዝዀኑ ዜጋታት ዝቐርብ ክስን ዝወሃቡ ምስክርነትን መርመራ ንዘካይዱ ናይ በርገሳውያን ኣባይቲ ፍርድን ንዝምልከቶም ስልጣናትን ክመሓላለፍን ጳጳሳዊ ስቱርነት ከይህሉ ዝእዝዝ ዕለት 4 ታሓሳ 2019 ዓ.ም. ዝደንገግዎን ዕለት 16 ታሓሳስ 2019 ዓ.ም. ወግዓዊ ዝገበረዎ ሕግን ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጸረ ናይ ወሲብ ዓመጽ እትካይዶ ቃልሲ ጽኑዕ ከምዝዀነ ዘረጋግጽ ምኻኑ ቫቲካን ዜና ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 22 April 2019
መንግስቲ፣ ኣብ ትሕቲ ሃይማኖታውያን ትካላት ንዝመሓደራ ኣብያተ ትምህርቲ ንምህጋር፣ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ፣ ዝተቓወመ ዳይረክተር ቤት ትምህርቲ ቅድስቲ ማርያም መምህር ምሕረትኣብ ከምዝተኣሰረ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብኮሚተ ቤት ትምህርቲ ቅድስቲ ማርያም ተመሪጹ፣ ዳይረክተር እታ ቤት ትምህርቲ ኮይኑ ከገልግል ዝጸንሐ መምህር ምሕረትኣብ፣ ብ19 ሚያዝያ ብሓይልታት ጸጥታ ከምዝተኣስረ ዝረጋገጽ ዘሎ፣ ድሕሪ’ቲ መንግስቲ፣ ነታ ብህዝቢ ዝተመርጸት ናይ እንዳማርያም ኮሚተ ብምፍራስ፣ ካብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዝላእኩ ሓደስቲ ኮሚተን ዳይረክተርን ምምዳቡ’ዩ።
እንተኾነ፣ መምህር ምሕረትኣብ፣ እቲ መስርሕ ሕጋዊ ከምዘይኮነን፣ ኣብ ትሕቲኡ ዝጸንሐ ገንዘብ ይኹን ካልእ ንብረትን ናይታ ቤት ትምህርቲ ድማ፣ ነታ ብህዝቢ ዝተመርጸት ኮሚተ ብምሕባር፣ ነታ ቤት ክርስትያን ደኣ’ምበር ንሚኒስትሪ ትምህርቲ ከምዘየረክብ ድሕሪ ምግላጾም’ዩ ተኣሲሩ።
ብእንዳማርያም እትፍለጥ፣ ኣብ ማእከል ኣስመራ እትርከብ ቤት ትምህርሪ ቅድስተ ማርያም፣ ብተዋህዶ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ኤርትራ ‘ያ ክትመሓደር ጸኒሓ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣቐዲሙ፣ ንድያእ ኣልስላምያ፣ ካቴድራል፣ ቅድስቲ ማርያምን ካልኦት ኣብ ትሕቲ ሃይማኖታውያን ትካላትን ክመሓደራ ዝጸንሓ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ብግዴታ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ንምእታው ብዝወስዶ ተበግሶ፣ ተማሃሮ ኣኽርያ፣ ዲያእ ኣልእስላሚያ ተቓውሞ ከምዘካየዱ ይዝከር።
ድሕሪ’ቲ ተቓውሞ፣ ሓያሎ ተማሃሮ፣ ወለዲን መማህራንን ክእሰሩ እንከለዉ፣ ምስቲ ኩነታት ብዝተሓሓዝ፣ ክልተ ኣቦታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝሞቱ ይፍለጥ።
እቲ መንግስቲ ብዘይካ ነዘን ኣብያተ ትምህርቲ፣ ኣብ ትሕቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ክመሓደራ ዝጸንሓ፣ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ኤርትራ ዝርከባ ኣብያተ ሕክምናን ክሊኒካትን’ውን ከምዝሃገረን ይፍለጥ።
======================


text:
Radio Erena: 13 October 2019
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ናብ ስዑዲ ዓረብ ተወሰኽቲ 3 ሽሕ ወተሃደራት ከተዋፍር ሙዃና ተገሊጹ።
ብዓርቢ 11 ጥቅምቲ ካብ ፐንታጎን ዝወጸ መግለጺ ከምዘመልክቶ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብኣል ሑቲ ናይ የመን ኣብ ልዕሊ ትካላት ነዳዲ ድሕሪ ዘጋጠመ መጥቃዕቲ፣ ተወሰኽቲ ኣጽዋርን 3 ሽሕ ወተሃደራትን ንሓለዋ ክዋፈሩ ሙዃኖም ኣፍሊጡ።
እቲ ኣጽዋር ዝተራቐቐ መጎጻጸሪ ባለስቲካዊ ሚሳይላትን ነፈርቲ ኲናትን ዘጠቓለለ ክኸውን እንከሎ፣ ተወንጨፍቲ ሮኬታትን ሚሳይላትን እውን ይርከቦ።
እዚ ኣመሪካ እተዋፍሮ ዘላ ተወሳኺ ወተሃደራዊ ሓይሊ፣ መሓመድ ቢን ሳልማን ናይ ስዑዲ ዓረብ፣ ካብ ኢራን ክመጽእ ንዝኽእል መጥቃዕቲ ንምክልኻል፣ ብዘቕረቦ ጠለብ ሙዃኑ ፐንታጎን የመልክት።
ስዑዲ ዓረብ ኣብ ትካላት ነዳዲኣ ድሕሪ ዝወረደ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ልዕሊ ሓንቲ ብኢራን እትውነን መመላለሲት ነዳዲ ዝኾነት መርከብ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ብተወንጫፊ ሮኬት ሃሪማ ድሕሪ ምዕናዋ፣ ኣብቲ ዞባ ሓድሽ ወጥሪ ሰፊኑ ይርከብ።


text:
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ይብራህ መገዲ ከረኤ ስጉምቲ ክሰልጥ
ይብራህ መንዩ ተቓላሳይ ክንፈልጥ
ይብራህ ኣይ ንበል ባዕሉ ይፈልጥ
ደምበርከ ንጽገና እዩ እዚ ኹሉ ገልበጥበጥ
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ንኹሉ ንጹር ክኾኖሉ
ተረሲዑድ’ዩ ሕቶ ጽገና ተፈቲኑ ነይሩ ተላዒሉ
ሕቶ ጽገና ዘልዓሉ ጂ15ን ኩሎም ኣበይ ኣበሉ
ሰልፊ ዲሞኩራሲ ብጽገና ንመንዮም ከከታልሉ
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ሰልፊ ዲሞክራሲ ኣጸቢቑ ይለለ ኣብ ደምበ ተቓውሞ
ንህግደፍ ምድንጋጽ’ዶ ኣይኮነን ዝብሉ ኣይንህረሞ
ግርም ምስ ኪዳን ተጸንቢሮም ክመስሉ ተቃውሞ
ኣንታ መን’ዩ ዘይ ደንጸዎ መንዩ’ኸ ዘይ ገረሞ
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ግርም ሽም መዳናገሪ ሰልፊ ዲሞክራሲ መሪጽኩም
ንዲክታይተር ያእይ ክትጽጉኑ ደም ከይ ተጸየኩም
ንህዝቢን ሃገርን ዝወረደ ዕንወትን ህልቀትን ረሲዕኩም
ንፍጹም ለውጢ ገዲፍኩም ንጽገና ካብ መረጽኩም
ካብ ህዝብና ፈጺሙ የለን ዋላ ሓደ ዝሰምዓኩም
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
በናና ጽገና ረጊጽና ሸታሕ ከይ ንብል ኣብ ገደለ
ንለውጢ ዘይ ኣምን ይርሓቕ ካብ ኪዳን ብ’ኣጋ ይፈለ
ኣንቱም ምስ ጽገና ትማሓዘዉ ተኣለዩ ከይለግበኩም ገለ
ሃገራዊ ፕረግራምኩም መደብ ዕዮኩም ካብ ናትና ዘይ ፍለ
ቂምታን ቅርሕንትን ወጊድና ንድሕነት ኣብ ሓደ ንጠቕለለ
ዜርና ዘርና ናታትና መደብ ዕዮ’ዩናይ ህዝቢ ራህዋ ጽላለ
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ኪዳን እንታዩ ብልሓቱ ተደፊኑ ዓይኑ ተዓሚቱ
ንገበነኛ ብጸገና ዝዳናገጹ ገይሩዎም ኣባላቱ
ወረግ ይፈለጥ ብልሓቱ ከመይ ክኸውን’ዩ ንምሸቱ
እኽደነና በኮንቱ ጻማኹ ዄና ከይ ንተርፍ ንምሸቱ
ባውዛ ሃርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ሰልፊ ድሞኩራስሲ ህዝቢ ኣይ’ተታሉሉ በጃኩም
እዚ ኹሉ ብህግደፍ ተፈዘመ ገበን ረሲዕኩም
ሕማቕ ሕልሚ ምእንቲ ኣብ ስልጣኑ ከቃቕረኩም
ጠቕምኹም እምበር ስቓይ ህዝቢ ዘይ ዓጀበኩም
ኪዱ ኣንጊህ’ኩም ሓፋሽሲ ክዕወት’ዩ ኣብኣ’ትዴኹም
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ኪኖ ጽገና ትሕቲ ባይታ ናይ ሰልፊ ዲሞኩራሲ
ክጽናዕ ኣለዎ ዝገደደ ከይ መጽእ ንህዝቢ ዝሃሲ
ይጽፈፍ ነገር ክጥዕመሉ ንመጻኢ ወለዶ ወራሲ
ንሓድሽ ወለዶ’ዩ ነብስና የሕሲምና እዚ ኹሉ ቓልሲ
ብረታዊ ቓልሲ ብ’ባዓል ኢሳያስ ተዓሚጹ’ሲ
ሕጂ ኽኣ ዳግመ ክሳራ ብጽገና ብሰልፊ ዲሞኩራሲ
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ምእንቲ ናጽነትን ሓርነትን ኣብ ጀብሃ ዝነበርኩም
ምእንቲ ናጽነትን ሓርነትን ኣብ ሽዓብያ ዝነበርኩም
ብውልቀ ሰባት ዝተጨውየ ረብሓ ዓወት ኩሉኹም
ሕጂ ውን ብሰልፊ ጸገና ከይ ጭወ ሙዑት ተቓውሞኩም
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ሰልፊ ዲሞኩራሲ ቃልሶም ንጽገና
ህዝቢ ኤርትራ ኣስተውዕል ኮሎ ጌና
ደቅኻ ዘህሎቑዎም ከይ ተሓሳሰብና
ብዕበጦ ጽገና ክሕለፍ ሂወት ዜጋታትና
ንገብነኛን ደምኛን ዘይ ፈርድ ጽገና
ካብሕጂ ሒዝኩም ኔው በሉልና
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ህግደፍ ንተቓወምቲ ምስ ኢትዮጵያ ሃሪሞምና ኣንተበለ
በቲ ሰራም ዕላሙኡ ንተቃወምቲ ካብ ህዝቢ ክንጽለ
ነስተውዕል ናይ ሰልፊ ዲሞኩራሲ ገለጻ ካብዚ ዘይ ፍለ
ብሓቂ ይመስክር መደሮኦም ኣንቢቡ ተዓዝቡ ዘስተውዓለ
ባውዛ ሓርነት ኣብርሂ ናብ ጽልግልግ ዝበለ
ስቕ ምባል ዒብ ነውሪ’ዩ ሓደጋ’ኡ እናረኤና
ክንዛረብ ኣሎና ኩሉ እቲ ጌጋ ዝራኣየና
ንገበነኛ ህግደፍ ምድርዓም ዘይ ይሳማሙዑና
ከመይ ጌሮምዮም ኣባላት ኪዳን ኩኾኑ ምሳና
ዋጉኡ ከቢድዩ ቐሊል ከይ መስለና
ዓወት ነቶም ንፍጹም ለውጢ ዝቃለሱ ውድባት
ዓወት ንምድርዓም ህግደፍ ዝሳማሙዑ ውጹዓት
ህዝብና ስልጣኑ ክሳብ ዝጭብጥ ቃልስና ቐጻሊዩ
ንስለዚ ኢዮም ዝሓለፉ/ዝሃለፋ ስውኣትና
ክብርን ዝኽርን ክ ኣ ንዓኣቶም/ተን ይኹን
ብ ገብሪሂይወት (ኣብዓሸራ)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2362


text:
ዓለምለኻዊ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ህዩማን ራይትስ ዎች፡ሎሚ 30 መስከረም፡ ኣብ ኢትዮጵያ ክገብሮ ንዝጸንሐን ዘካይዶ ዘሎን መጽናዕቲ፡ ብመንገዲ ማንዛ(ብርሕቐት) ኣቢሉ፡ ጋዜጣዊ መግለጺ ሂቡ።
ተኸታታሊት ጉዳያት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብቲ ትካል ዝዀነት ላቲሻ ባደር፡ ኢትዮጵያ ካብቲ ዝነበረቶ ኣሰካፊ ደረጃ ሰብኣዊ ጥሕሰት፡ ድሕሪ ለውጢ 2018 ዝሓሸ ደኣ ይምሰል እምበር፡ ድሕሪ ምንዋሕ ምርጫን ካልእ ዘበታዊ ፍጻመታትን ግን ኣመና ከም ዘንቈልቈለ ገሊጻ።
ላቲሻ ባደር ኣብ መግለጺኣ ቀንዲ ጠንቂ ቅልጡፍ ምንቍልቋል ሰብኣዊ መሰላት ዝዀነ ፍጻመ ድሕሪ ሞት ህቡብ ድምጻዊ ሓጫሉ ሁንዴሳን ምእሳር ላዕለዎት ፖለቲከኛታትን ምዃኑ ዘርዚራ።
ምስ ምውላዕ ኲናት ኣብ ክልል ትግራይ ድማ እቲ ኵነታት ኣዝዩ ከም ዝኸፍአ፡ ትካሎም ኣብ ዝገበሮ መጽናዕቲ በብእዋኑ ዝፈነዎ መግለጺን’ውን ጠቒሳ። ኣብ ትግራይ ብፍላጥን ንሲቪላዊ ዒላማ ዝገበረ ከቢድ ጥሕሰታት ምፍጻሙ ዝገለጸት ላቲሻ፡ ብሰንኪ’ቲ ዝወረደ ሰፊሕ መግሃስታትን ምዕናው ትሕተ-ቅርጽታትን ንቡር ናብራ ንምጅማር ኣዝዩ ከም ዝኸበድ ሓቢራ።
ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ኵነታት በብእዋኑ እናኸፍአ ይመጽእ ከም ዘሎ ዘመልከተ መግለጺ ህዩማን ራይትስ ዎች፡ እቶም ዝኸፍኡ ተጠቃዕቲ ናይዚ ግጭት ሲቪላውያን ዜጋታት ምዃኖም ይሕብር። ናብ ክልል ትግራይ ዝኣቱ ዘሎ ሓገዝ ኣዝዩ ውሱንን ፈደራላዊ መንግስቲ’ውን ኰነ ኢሉ ከም ዝሓላልኾን ድማ ኣብቲ ኣጋጣሚ ተጠቒሱ።
ኲናት ኢትዮጵያ ናብ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን እውን ብምልሓሙ፡ እቲ በብእዋኑ ዝፍጸም ዘሎ ሰብኣዊ ጥሕሰታት ቤት ጽሕፈቶም ቅልጡፍ ግብረ-መልሲ ክህበሉ ከም ዘይክኣለ ድማ እታ ተወካሊት ህዩማን ራይትስ ዎች ጠቒሳ። ናብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን ዝለሓመ ኲናት፡ ብተመሳሳሊ ንሲቪላውያን ዜጋታት ኣመና ኣጸጊሙ ከም ዘሎን ብሕልፊ ድማ ኣብ ክልል ዓፋር ዝተፈጸመ ቅትለት ቤት ጽሕፈቶም ከም ዝበጽሖ ጠቒሳ።
ህዩማን ራይትስ ዎች ኣብ ጋዜጣዊ መግለጺኡ ንጉዳያት ኤርትራዊያውን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ኣመልኪቱ’ውን ጠቒሱ ነይሩ። ኣብ እዋን ኲናት ክልል ትግራይ፡ ኣደራዕ በብይኖም ሓይልታት ምንባሮም ዝተጠቕሱ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ዳሕራይ ካብቲ መዓስከራት ድሕሪ ምህዳሞምን ካልእ ውሑስ ዝበሉዎ ከተማታት ድሕሪ ምእታዎምን ምስ ዘሎ ሓፈሻዊ ካልእ ጸገማት ኢትዮጵያ ኣብ ዝኸፍአ ኵነት ከም ዘለዉ ጠቒሳ።


text:
ብይቕሬታ ንክፍትሑ ናይ ዝተወሰነሎም 417 ዝርዝር ተኣረምቲ ንውሳነ ናብ ርእሰ ብሄር እታ ሃገር ምልኣኹ ምንጭታት ፌደራል ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ኣፍሊጦም።
ብኻልእ ዜና እስክንድር ነጋ፣ኣንዷለም ኣራጌን ኣቶ ክንፈሚካኤል ኣበበን ካብ ቤት ማእሰርቲ ክፍትሑ ኣባላት ግንቦት ሸውዓተ ምዃኖም ኣሚኖም ክፍርሙ ከምዝተሓተቱ ስድርኦም ንቪኦኤ ገሊፆም።
ምንጭታት ናይ ኢትዮጵያ ፌደራል ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ክፍትሑ ትፅቢት ዝገበረሎም 746 ተኣረምቲ እዮም።ካብዚኦም ዝተፈርዶም 417 ብይቕሬታ ክፍትሑ እዮም።
ቦርድ ይቕሬታ ኣብዚ ሰሙን ንክፍትሑ ከምዝወሰነን እቲ ውሳነ ናብ ፕሬዝዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ከምዝተልኣኸን ተሓቢሩ’ሎ።ንሶም ምስ ኣፅደቑዎ እዮም ክፍትሑ: ክሳብ ሎማ ፍርቂ መዓልቲ እቲ ናይ ይቕሬታ ደብዳቤ ተፈሪሙ ናብ መአረሚ ከምዘይተልኣኸ እዞም ምንጭታት ሓቢሮም።
ይቕሬታ ዝግበረሎም ኣባላት ኦነግ፣ግንቦት ሸውዓተ ፣ኣል-ሸባብ፣ጋህነንን ሲኣን፣ምስ ሃይማኖታዊ ፀንፈኝነትን ህውከትን ብዝተኣሳሰረ ዝተፈረዶም ከምዝርከቡዎ መራኸቢ ብዙሃን መንግስቲ ሓቢረን ኣለዋ።
ዕድመ ልክዕ ማእሰርቲ ዝተፈረዶም ናይ ቀደም ፓርቲ ሓደነት ኣባል ኣመራርሓ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌን 18 ዓመታት ዝተፈረዶ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋን ካብቶም ብይቕሬታ ዝፍትሑ እዮም።
ብኻልእ ዜና ግን ጋዜጠኛ እንስክድር ነጋ፣ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌን ኣቶ ክንፈሚካኤል ኣበበን ካብ ቤት ማእሰርቲ ንክፍትሑ ኣባላት ግንቦት ሸውዓተ ምዃኖም ኣሚኖም ክፍርሙ ከምዝተሓተቱ ኣባላት ስድርኦም ንቪኦኤ ገሊፆም።
ክፍትሑ ምስ ሰምዐት ታሕጓሳ ምግላጻ ዝሓበረት ብዓልቲ ቤቱ ንእስክንድር ነጋ ወ/ሮ ሰርካለም ፋሲል ሎማዕንቲ ግን ካልእ ኮይኑ ረኺበዮ ትብል።
“ሎሚ ንእስክንድር ክሓቱ ዝኸዱ ኣባላት ስድራና ከምዝገለፁልና እስክንድር ሓዊሱ ኣንድኣለምን ካልኦትን ናብ ቤት ፅሕፈት ተፀዊዖም ኣባል ግንቦት ሸውዓተ ነይርና ኢልኩም ፈርሙ ዝብል ቅጥዒ ክመልኡ ቐሪቡሎም።እስክንድር ኣባል ግንቦት ሸውዓተ ኣይነበርኩን፤ኣይፍርምን እውን ብምባል ከይተሰማምዑ ምምላሱ ፈሊጠ ኣለኹ። “
እስክንድር ጋዜጠኛ እምበር ኣባል ግንቦት ሸውዓተ ይኹን ናይ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድብ ኣባል ስለዘይኮነ ንሱ ይኹን ኩላትና ኣይንቕበሎን ኢላ’ላ ሰርካለም ብምስዓብ መንግስቲ ቃሉ የኽብር እውን ኢላ ።
“መንግስቲ ንእሱራት ክፈትሕ እየ ክብል ቃል ኣትዩ’ሎ፤ክፈትሕ እንተድኣ ደልዩ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነት ክፈትሕ ኣለዎ እምበር ውፃእ በሎ ከይወፅእ ግበሮ ዝብል ፀዋታ ብሓቂ ንምዝራብ ኣዚዩ እዩ ኣሕሚሙኒ ዘሎ።”
ሎሚ ንኣንዱኣለም ክትሓትት ናብቲ ቤት ማእሰርቲ ከይደ ነይረ ዝበለት ሓፍቱ ፋንቱ ኣራጌ ኣብቲ ፎርም ክፍርም ከምዝተሓተተን ግን መንግስቲ ከምቲ ንህዝቢ ይቕሬታ ዝሓተቶ ንዓና እሱራት እውን ይቕሬታ ሓቲቱ ክፈትሐና ይግባእ ኢሉ ከምዝመለሰሎም ንቪኦኤ ገሊፃ’ላ።
ብዓልቲ ቤቱ ንኣንዱኣለም ኣራጌ ዶ/ር ሰላም ኣስታቸው ብወገና ተስፋ ገይረ ነይረ ግን ሕዚ ፅቡቕ ኣይስምዓንን ዘሎ ክትብል ትዛረብ።
ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ስፒጀይ ክኢላ ቀርኒ ኣፍሪካ ኣንጄላ ኲንታል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛ እስንክድር ነጋ ብዘይቅድመ ኩነት ክፈትሖ ፀዊዓ’ላ።
ብዛዕባ እዚ ካብ ምምሕዳር ቤት ህንፀት ፌደራል ምላሽ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ክታበት ጸረ ኮቪድ-19Vaccination mot covid-19 - tigrinska
ኮቪድ-19 ሓደ ተላባዒ ሕማም እዩ። ክታበት ብብርቱዕ ንኸይትሓምም ወይ በዚ ሕማም ንኸይትመውት ተወግደሉ ዝበለጸ ኣድማዕነት ዘለዎ ኣገባብ እዩ። ክታበት ዝርግሐ ኮቪድ-19 ኣብዚ ሕብረተ-ሰብ ንምንካይ እውን ይሕግዝ እዩ። ስለዚ’ዩ ብዙሓት ሰባት ክኽተቡ ክመርጹ ኣገዳሲ ዝኸውን።
እቲ ትነብረሉ ዞባ እዩ ሓላፍነት ናይዚ ክታበት ዘለዎ። ኣብቲ ትነብረሉ ቦታ እንታይ ከም ዘገልግል ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ ላዕሊ ኣብዚ ገጽ ዞባ ምረጽ።
ንኽታበት ጸረ ኮቪድ-19 ምኽፋል ኣየድልየካን እዩ።
ክትክተብ እንተ ዄንካ ባዕልኻ ኢኻ ትውስን።
ክታበት ጸረ ኮቪድ-19 ብዝምልከት ሕቶታት ምስ ዝህልወካ ብቚጽሪ ተሌፎን 08-123 680 00 ናብ ሃገራዊ ማዕከን ሓበሬታ ደውል ወይ ድማ ነቲ ናትካ ማእከል ክንክን ጥዕና(ቮርድ ሰንትራለን) ተወከሶ
ንኽትክተብ ቈጸራ ሓዝ
ዝተፈላለዩ ሰባት በየናይ ተርታ ናይ ምኽታብ ዕድል ክወሃቦም ከም ዘለዎ ብዓል መዚ ህዝባዊ ጥዕና ዝሃቦ ምኽሪ ኣሎ።
ኵሎም ዕድሚኦም ካብ 16 ዓመት ንላዕሊ ዝኾኑ ወይ ኣብዛ ዓመት እዚኣ 16 ዓመት ዝመልኡ ሰባት ንኽኽተቡ ዕድል ክወሃቦም እዩ። ንኽትክተብ ሽወደናዊ ዜጋ ምዃን ኣየድልየካን እዩ።
ዋላ ኮቪድ-19 ሒዙካ ይንበር ንኽትክተብ ትምከር ኢኻ።
ክታበት ጸረ ኮቪድ-19 ኣብ ዞባ የንሸፒንግ።
ካብ 12 ክሳብ 15 ዝዕድመኦም ቈልዑ ክታበት ኣብ ቤት ትምህርቲ ይወሃቦም።
ዕድሜኻ 16 ወይ ልዕሊኡ ምስ ዝኸውን እቲ ክታበት ኣብ ማእከል ክንክንጥዕና(
ቮርድ ሰንትራለን) ይወሃበካ።
ክታበት ንምውሳድ፡
- ኣብ ቈጸራ ዘየድልዮ ድሮፕኢንምጻእ
- ኣብ መካነመርበብና(ዌብሳይትና) ቈጸራ ሓዝ።
- ነቲ ናትካ ማእከል ክንክንጥዕና(ቮርድ ሰንትራለን) ብምድዋል ቈጸራ ሓዝ።
ቈጸራ ኣብ ዘየድልዮ ድሮፕኢንመጺኻ ተኸተብ
ኣብ ማእከል ክንክንጥዕና(ቮርድ ሰንትራለን) ኣብ ገሊኡ መዓልትታትን ሰዓታትን ብዘይ ቈጸራ መጺኻ ክታበት ክትኽተብ ይከኣልእዩ። እዚ ቈጸራ ዘየድልዮ ሰዓታት ድሮፕኢን ይበሃል።
ድሮፕኢን ዝምልከቱ ሰዓታት ናይ ማእከል ክንክንጥዕና(ቮርድ ሰንትራለን) ተወሳኺ ሓበሬታ ኣንብብ (ብሽወደንኛ እዩ)።
ኣብ ኢንተርነት ኣቲኻ ግዜ ምሓዝ
ኣብ ኢንተርነት ኣቲኻ ግዜ ክትሕዝ እንተ ኾይንካ ሽወደናዊ ቊጽሪ መንነት ክህልወካ ኣለዎ።እንተ ዘይብልካ፡ነቲ ናትካ ማእከል ክንክን ጥዕና(ቮርድ ሰንትራለን) ብምድዋል ግዜ ክትሕዝ ትኽእል።ግዜ ንምሓዝ ኤ-መንነት(ኤ-ሌጊቲማሹን) ኣየድልን እዩ።
እቲ መስርሕ ኣተሓሕዛ ግዜ ብቋንቋ ሽወደንኛ እዩ።ኣብ ምቱርጓም ሓገዝ ምስ ዘድልየካ፡ቋንቋ ሽወደን ንዝኽእል ትፈልጦ ሰብ ክሕግዘካ ሕተት።
ግዜ ክትሕዝ ከለኻ፡ጥዕናኻ ብዝምልከት ሒደት ሕቶታት ክትምልስ ከድሊ እዩ።እቲ ሕቶታት ዝሓዘ መጠይቕ መግለጺ ኲነታት ጥዕና ይበሃል።እቶም ሕቶታት ኣለርጅታትን(እፍፈታትን) ናይ ቅድሚ ሕጂ ግብረ-መልሲ(ሪኣክሽን) ክታበትን ዝምልከቱ እዮም።
ክታበት ንምውሳድ ኣብ ኢንተርነት ግዜ ከመይ ገይርካ ከምትሕዝ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ’ዚ ከተንብብ ትኽእል።
ተሌፎን ብምድዋል ግዜ ሓዝ
ኣብ ኢንተርነት ግዜ ክትሕዝ ምስ ዘይትኽእል ነቲ ናትካ ማእከል ክንክን ጥዕና(ቮርድ ሰንትራለን) ደውለሉ።ኣብ ምቱርጓም ሓገዝ ምስ ዘድልየካ፡ቋንቋ ሽወደን ንዝኽእል ትፈልጦ ሰብ ክሕግዘካ ሕተት።ክትኽተብ ከለኻ ኣስተርጓሚ ምስ ዘድልየካ ድማ፡ ግዜ ክትሕዝ ከለኻ ነቲ ማእከል ክንክን ጥዕና(ቮርድ ሰንትራለን) ሓብሮ።
ክታበት ክትወስድ ኣብ’ቲ ማእከል ክንክን ጥዕና(ቮርድ ሰንትራለን) ምስ መጻኻ፡ጥዕናኻ ብዝምልከት ሒደት ሕቶታት ክትምልሰን ከድሊ እዩ።እቲ ሕቶታት ዝሓዘ መጠይቕ መግለጺ ኲነታት ጥዕና ይበሃል።
እቲ ክታበት ብኸምዚ ኣገባብ እዩ ዝግበር
እቲ ክታበት ብመርፍእ ኣብ ምናትካ ትውግኦ። መብዛሕትኡ ግዜ ክልተ መርፍእ ክትውጋእ ኢኻ። ነቲ መርፍእ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ኢኻ ትውግኦ።
ምስ ተኸተብካ ን15 ደቓይቕ ኣብቲ ዝተኸተብካሉ ቦታ ክትጸንሕ ኢኻ። እዚ ድማ ምእንቲ ጽቡቕ ከም ዘለኻ ንምርግጋጽ እዩ።
ክልተ ሰሙን ድሕሪ እታ ናይ መወዳእታ መርፍእ ኣጸቢቑ ጽቡቕ መከላኸሊ ጸረ ኮቪድ-19 ኣለካ። ድሕሪ ሰለስተ ሰሙን ናይ’ታ መጀመርታ መርፍእ ጽቡቕ መከላኸሊ ኣለካ፣ ዋላ ክልተ መርፍእ ክትውጋእ ኩን።
ኣየናይ ክታበት ከም ዝወሃበካ ክትመርጽ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ክትክተብ ከለኻ ካብ ሰራሕተኛታት ሕክምና ሓበሬታ ክትረክብ መሰል ኣለካ። ሕቶ እንተ ኣለካ ኾይኑ ሕተቶም።.
ክትኽተብ ከለኻ ሓገዝ ናይ ምቱርጓም ጽሑፍ ምስ ዘድልየካ ሽወደንኛ ዝኽእል መሓዛኻ ሒዝካ ክትመጽእ ይከኣል እዩ።ክትኸተብ ከለኻ ኣስተርጓሚ ምስ ዘድልየካ ቈጸራ ክታበት ክትሕዝ ከለኻ ነቲ ማእከል ክንክን ጥዕና(ቮርድ ሰንትራለን) ሓብሮ።
ሓሚመ እንተ ኣለኹ ኾይነ ክኽተብ ይኽእል ድየ?
ረስኒ ወይ ምልክታት ሕማም ኮቪድ-19 እንተ ኣለካ ኾይኑ ክትክተብ የብልካን።
ምስ ትሓምም ኣብ ገዛኻ ኮይንካ ተወሸብ። ከምኡ ምስ ትገብር ካልእ ሰብ ኣይትለክፍን።
ምልክታት-ሕማም ኮቪድ-19 ምስ ዝህልወካ እቲ ሕማም ዘለካን ዘይብልካን ንምፍላጥ ምርመራ ውሰድ።ምርመራ ንምውሳድ ነቲ ናትካ ማእከል ክንክን ጥዕና(ቮድድ ሰንትራለን) ተወከሶ። ምርመራ ኮቪድ-19 ምውሳድ ነጻ እዩ።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ኮቪድ-19 ኣብ መካነ-መርበብ(ዌብ ሳይት) በዓል-መዚ ሕዝባዊ ጥዕና ኣንብብ።
ድሕሪኡ ከመይ ክስምዓኒ እዩ?
ድሕሪ ክታበት ኣብታ መጀመርታ መዓልቲ ኣብ ምናትካ ቃንዛ ክገብረልካ፡ ርእስኻ ከሕመካን ድኻም ክስምዓካን ይኽእል እዩ። ከምኡ’ውን ቁሪ ቁሪ ከብለካ፡ ረስኒ ክገብረልካ ወይ ኣብ መላግቦን ጭዋዳታትን ከቐንዝወካ ይኽእል እዩ። እዚ ጐድናዊ-ሳዕቤን ይብሃል።
እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ፈኵስ ጸገማት ኮይኑ ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ይጠፍእ እዩ።
ክሳብ ምልክት ሕማም ዘለካ ኣብ ገዛኻ ጽናሕ።
እቲ ምልክት ሕማም ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ እንተ ዘይሓዲጉካ መርመራ ምግዳፍ ከድልየካ እዩ።
ናይቲ ክታበት ዘይንቡር ጐድናዊ-ሳዕቤናት
ብብዙሕ ሚልዮናት ዝቑጸሩ ሰባት ጸረ ኮቪድ-19 ተኸቲቦም ኣለዉ። ድሕሪ እቲ ክታበት ንውሑዳት ሰባት ከቢድ ጐድናዊ-ሳዕቤን ገይርሎም። እዚ ኣዚዩ ዘይንቡር እዩ። ብኮቪድ-19 ብጽኑዕ ክትሓምም ዘሎ ተኽእሎ ኣዚዩ ይዓቢ።
ብዓል መዝታት ዝተፈላለዩ ሰባት ኣየናይ ክታበት ክወሃቦም ከም ዘለዎ ለበዋታት ኣዳልዮም ኣለዉ። ኵሉም ዓይነት ክታበታት ብጥንቃቐ መጽናዕቲ ዝተገብረሎም እዮም።
ኣብ ናይ ብዓል መዚ ህዝባዊ ጥዕና መርበብ ሓበሬታ ብዝያዳ ኣንብብ።
ድሕሪ ክታበት ኣዚኻ ምስ ትሓምም፡እቲ ጸገም ብሰንኪ እቲ ክታበት ድዩ ኣይኮነን ብዘይገድስ፡ምእንትን ጠንቂ ናይ’ቶም ምልክታት-ሕማም ክምርመር፡ነቲ ናትካ ማእከል ክንክን ጥዕና(ቮርድ ሰንትራለን) ተወከሶ።
ብዛዕባ ጐድናዊ ሳዕቤናት ናይቲ ክታበት ሓብር
እቲ ክታበት ገለ ጐድናዊ ሳዕቤን ገይሩ ኣሎ ኢልካ እንተ ጠርጢርካ ናብ ብዓል መዚ መድሃኒት ክትሕብር ትኽእል ኢኻ። እቲ ገጽ ብሽወደንኛ እዩ።
እቲ ክታበት ጐድናዊ ሳዕቤን ገይሩ ኣሎ ኢሎም እንተ ጠርጢሮም ሰራሕተኛታት ሕክምና እውን ይሕብሩ እዮም።
ብዛዕባ ጥርጣረ ናይ ጐድናዊ-ሳዕቤናት ዝተዋህበ ሓበሬታ ይእከብ እዩ። ሽዑ ምስቲ ክታበት ምትሕሓዝ እንተ ኣለዎ ኾይኑ ይምርመር።
ጥንስን ክታበትን
ነፍሰ-ጾር እንተ ዄንኪ ብኮቪድ-19 ብጽኑዕ ክትሓሚ ትኽእሊ ኢኺ። ንነብስኽን ውላድክን ንኽተከላኸሊ ክትክተቢ ትምከሪ። እቲ ክታበት ድሕሪ ሰሙን 12 ናይ ጥንስኺ ክትክተብዮ ትኽእሊ ኢኺ።
ብዙሓት ነፍሰ-ጾራት ኣብ ዓለም ጸረ ኮቪድ-19 ክታበት ተኸቲበን እየን። ነቲ ኣብ ማህጸን ዘሎ ዕሸል ሓደገኛ ኣይኮነን።
ሕቶታት እንተ’ለኪ ኾይኑ ምስ መሕረሲትኪ ተዛረቢ።
ቈልዑን ክታበትን
ዕድሜኻ ካብ 16 ዓመት ንላዕሊ ዝኾነ ወይ ኣብዛ ዓመት እዚኣ16 ዓመት ትመልእ እንተ ዄንካ ክትክተብ ትምከር ኢኻ። ደቂ 12 ዓመት ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝኾኑ ቈልዑ ከቢድ ሕማም እንተ’ለዎም ኮይኑ ክኽተቡ ይምከር እዩ። እቲ ሕማም ንኣብነት ሓደ ሓደ ከቢድ ሕማማት ሳንቡእ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ነዚ ዝምልከት ሕቶ እንተ’ለካ ኾይኑ ምስ ሓኪም ተዘራረብ።
ቅድሚ ሕጂ ናይ ኣካላት ዘይምቅብባል (ኣለርጂክ) ንዝገበረልካ
ቅድሚ ሕጂ ሽዑ መዓልቲ ናብ ሕክምና ክትከደሉ ዘገደደካ ናይ ኣካላት ዘይምቅብባል ማለት
ኣለርጂክ ገይሩልካ እንተ ኔይሩ ኾይኑ፡ ምስ ሓደ ሓኪም ተዘራረብ ኢኻ። እዚ ብሰንኪ ክታበት፡
መድሃኒት ወይ ካብ ገለ ዝበላዕካዮ ምግቢ ዝተላዕለ ክኸውን ይኽእል እዩ
እዚ ክታበት የተኣማምን ዲዩ?
ክታበት ጸረ ኮቪድ-19 ልክዕ ከምቶም ካልኦት ክታበት ብተመሳሳሊ ኣገባብ ጥንቁቕ ቍጽጽር ተገይርሉ እዩ። ብዙሓት ሰባት እዚ ክታበት ወሲዶምን ተመራመርቲ ንውጽኢቱ ኣጽኒዖሞን እዮም። መጽናዕቲ ናይዚ ክታበት ገና ይቕጽል ኣሎ።
ተመራመርቲ ካብ ብዙሓት ሃገራት ነዚ ክታበት ከማዕብልዎ ብሓባር ሰሪሖም እዮም። ብዙሓት ሃገራትን ትካላትን ካብ ምሉእ ዓለም ብዙሕ ገንዘብ ኣዋፊሮም እዮም። ስለዚ እዩ እዚ ክታበት ምምዕባሉ ሓጺር ግዜ ወሲዱ።
ኣብ ገጽ Så fungerar vaccin ብዛዕባ ክታበት ከተንብብን ፊልምታት ክትርእን ትኽእል ኢኻ። እቲ ጽሑፍን ፊልምታትን ብሽወደንኛ እዩ።
ነቲ ናይ ኮቪድ-19 ዝርግሐ ምንካይ ምኽሪ ምስዓብ ቀጽሎ ኢኻ
ድሕሪ ምኽታብካ እውን ነቲ ናይ ብዓል መዝታት ምኽሪ ምስዓብ ክትቅጽሎ ኣለካ።
ድሕሪ እታ ናይ መወዳእታ ክታበት ክሳብ ጽቡቕ መከላኸሊ ትረክብ ክሳብ ክልተ ሰሙን ይወስድ እዩ። ዋላ ተኸተብ እቲ ሕማም ክሕዘካ ንእሽተይ ተኽእሎ ኣሎ።
ከምኡ’ውን ዋላ ኣይትሕመም ነቲ ቫይረስ ከተመሓላልፎ ንእሽተይ ተኽእሎ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ኣእዳውካ እንተ ለጊቡካ።
እዚ ክታበት ንኽንደይ እዋን ከም ዝከላኸለልካ ፍሉጥ ኣይኮነን።


text:
Radio Erena: 09 February 2021
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ዓመት፣ ምስ ዝተፈላለያ ዓበይቲ ክለባት ዓለምና ዝተሓቝፉ ትሽዓተ ኤርትራውያን ፕሮፌሽናል ተቐዳደምቲ ብሽክለታ፣ ኣብ ኣህጉራዊ ውድድራት ክሳተፉ’ዮም።
ንኣስታት ክልተ ኣዋርሕ ኣዕሪፉ ዝጸንሐ ኣህጉራዊ ቅድድማት ብሽክለታ፣ ዳግም ኣብ ዝጅምረሉ ዘሎ እዋን፣ ክለባት ሓቝፎንኦም ዘለዋ ፕሮፌሽናል ተቐዳደምቲ ወግዓዊ ይገብራ ኣለዋ።
በዚ መሰረት ድማ፣ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ናትናኤል ብርሃነ ንፈረንሳዊት ዎርልድ ቲም ኮፊዲስ፡ መርሃዊ ቅዱስ ንካዛኪስታናዊት ዎርልድ ቱር ቲም ኣስታና ፕሪሜር ቴክ ኣማኑኤል ገብረእግዚኣብሄር ንኣሜሪካዊት ዎርልድ ቲም ትሬክ ሴጋፍሬዶ፡ ቢንያም ግርማይን ያቆብ ደበሳይን ንፈረንሳዊት ፕሮ-ቲም ዴልኮ፡ ናትናኤል ተስፋጽዮን ንኢጣልያዊት ፕሮ-ቲም ኣንድሮኒ ጂዮካቶሊ ሲደርሜክ፡ መኽሰብ ደበሳይ ንጀርመናዊት ኮንቲነንታል ክለብ ባይክ አይድ፡ ሄኖክ ሙሉብርሃን ንደቡብ ኣፍሪቃዊት ኮንቲነንታል ቲም ኲቤካ፡ መትከል ኢዮብ ንማሌጅያዊት ኮንቲነንታል ቲም ቴሪንጋኑ ወኪሎም፣ ኣብ ኣህጉራዊ መድረኻት ቅድድም ብሽክለታ ክንርእዮም ኢና።
መትከል ኢዮብ ድሮ ዝሓለፈ ቀዳም ለ የካቲት ኣብ ቱርኪ ኣብ ዝተኻየደ፣ ብግራንድ ፕሪክስ ኣላንያ ኣብ ዝፍለጥ ክላሲካል ቅድድም፡ ናይ’ዚ ዓመት ፈላሚ ውድድሩ ኣሰላሲሉ ኣሎ።
ኣብዚ147.8 ኪሎ ሜትር ዝሸፈነ ቅድድም፡ ኢጣልያዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ባርዲያኒ፡ ዳቪድ ጋቡሮ ክዕወት እንከሎ፣ መበል 45 ተርታ ኮይኑ ቅድድሙ ዛዙሙ።
መትከል ብተወሳኺ፡ ብሰንበት ብዓወት ቤላሩስያዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ቤላዝ፡ ራማን ሺሽኮው ኣብ ዝተዛዘመ፡ 157.6 ኪሎ ሜትር ርሕቐት ዝነበሮ ውድድር ግራንድ ፕሪክስ ጋዚፓሳ’ውን ተቐዳዲሙ፣ መበል 34 ደረጃ ሒዙ።
መርሃዊ ቅዱስን ቢንያም ግርማይን በብወገኖም፡ ካብ ሓሙስ 11 ክሳብ ሰንበት 14 ለካቲት ኣብ ፈረንሳ ኣብ ዝካየድ መበል 6ይ ውድድር ብሽክለታ Tour de la Provence ክሳተፉ ‘ዮም።
=============


text:
Radio Erena: 12 December 2018
ኣብ ሽወደን ኣብ ዝተኻየደ ዘተ ሰላም የመን፣ ሑቲን ብሃገራት ዓረብ ዝድገፍ መንግስቲን ኣብ ጉዳ’ታ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ ወደብ ሖደይዳ ኣብ ስምምዕ ክበጽሑ ከምዘይክኣሉ ተሓቢሩ።
ማእከል ስሕበት ፖለቲካዊን ወትሃደራውን ክልቲኦም ወገናት ዘላ ወደብ ሖደይዳ፣ ብሕቡራት ሃገራት ሃገራት ኣብ ዝተማእከለ ሓባራዊ ሰራዊት ክልቲኦም ወገናት ክትከውን ንዝቐረበ እዋመ፣ ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ የመን ኣይተቐበሎን።
ወደብ ሖደይዳ ኣብ ትሕቲ’ቲ ብኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ዓለም ተቐባልነት ዘለዎ መንግስቲ የመን ክትኣቱ ኣለዋ ክብል’ዩ ኣብ ሽወደን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዘተ ሰላም ዝሳተፍ ዘሎ ወኪል’ቲ መንግስቲ ዝጠቕስ።
ሑቲ ግና፣ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ኣብ ልዕሊኡ ዘካይድኦ ዘለዋ ናይ ነፈርቲ መጥቓዕታት ደው እንተቢለን፣ ንወደብ ሖዴይዳ ናብ ሕቡራት ሃገራት ከረክባ ድሉው ከምዘሎ የረጋግጽ።
ወደብ ሖደይዳ ካብ ሑቲ ንምምንዛዕ፣ ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝተኻየደ መጠነ ሰፊሕ መጥቓዕታት ክዕወት ብዘይምኽኣሉ’ዩ፣ ፖለቲካዊ ፍታሕ ንምንዳይ፣ ንክልቲኦም ወገናት ንምቅርራብ፣ ኣብ ሽወደን ኣብ ዘተ ዝካየድ ዘሎ።
ንዝበዝሐ ክፋል የመን ተቖጻጺሩ ዝርከብ፣ ብኣመንቲ ሺዓ ዝቖመ ሑቲ፣ ብወትሃድራዊ ሓይሊ ንምንብርካኺ ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ዝመራሕተን ኤርትራ እትርከበን 21 ሃገራት፣ ይተሓጋገዛ ‘ኳ እንተለዋ፣ ሑቲ ግና ሕጂ’ውን ሓይሊ ሚዛን የመን ተቖጻጺሩ ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ብፍላይ ናብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ቅርበት ንዘለዋ ወደብ ሖዴይዳ ካብ ሑቲ ንምምንዛዕ ኣብ ዝተኻየደ ሰለስተ ሰፋሕቲ መጥቃዕታት፣ ነፈርቲ ውግንእን መራኽንብን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ስዑዲን ንወደብ ዓሰብ ከም ናይ ሎጂስቲክ መናሃርያ ከምዝተጠቕማሉ ይፍለጥ።
=======================


text:
Radio Erena: 26 November 2015
ኣብ ልዕሊ ቆንስል ኤርትራ ኣብ ስዊዘርላንድ፣ ዝተመስረተሉ“ ዘይሕጋዊ ክልተ ካብ ሚእቲ ግብሪ የኽፍል ኣሎ፣” ዝብል ክሲ፣ ብኣኽባር ሕጊ ስዊዘርላንድ ተነጺጉ።
ኣኽባር ሕጊ ስዊዘርላንድ፣ ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ጄኔቫ ዝመደበሩ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ዝቐረበ ክሲ ዝነጸገሉ ምክንያት፣ ኤርትራውያን ነበርቲ ስዊዘርላንድ ንኤምባሲ ዝከፍልዎ ገንዘብ ዘይሕጋዊ ምዃኑ እኹል መርትዕ ስለዘይቀረበ’ዩ።
ኣብ ስዊዘርላንድ ዝርከብ ቆንስል ኤምባሲ ኤርትራ፣ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ናይ ጣዕሳ ፎርም ክመልኡን ክልተ ካብ ሚእቲ ካብ ኣታዊታቶም ከኣ ክኸፍሉን የገድድ ኣሎ ዝብል ክሲ ድሕሪ ምቕራቡ፣ ፈደራላዊ ፖሊስ እታ ሃገር ንኣዋርሕ ከጻርዩ’ዩ ጸኒሑ።
ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ ድማ ናብ ኣኽባር ሕጊ ስዊዘርላንድ ከምዝቐረበ ኣፈኛ’ቲ ኣኽባር ሕጊ ካቲ ማረት ምጥቃሳ ኣይርሳዕን።
እቲ ኣብልዕሊ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ዝቀረበ ክሲ፣ ምጽራይ ይግበረሎ ከምዘሎ ዝሓበረት እታ ኣፈኛ፣ ንሕጊ ስዊዘርላንድ ዝጻረር እንተኾይኑ፣ ናብ ቤት ፍርዲ ከምዝቐርብ ኣፍሊጣ ኔራ’ያ።
እንተኾነ ትማሊ ሮቡዕ 25 ሕዳር ካብ ስዊዘርላንድ ዝተመሓላለፈ ሓበሬታ ከምዘነጽሮ፣ ኣኽባር ሕጊ እታ ሃገር ነቲ ጉዳይ ክምርምሮ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ነቲ ክሲ ውዱቕ ጌርዎ ኣሎ።
ብዝሒ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ከምዝስራዕ ጸብጻባት እታ ሃገር የመልክቱ።
ካናዳን ብሪጣንያን ነዚ ብኤምባሲታት ኤርትራ ዝግበር ምኻፋል ክልተ ካብ ሚእቲ ብዕቱብ ክሕዝኦ እንከለዋ፣ ሽወደንን ስዊዘርላንድን ከኣ ኣሰረን ክስዕባ ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ሓያል ጻዕርታት ከካይዱ’ዮም ጸኒሖም።
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝቕመጡ ኤርትራውያን ናብ ኤምባሲታት ዝከፍልዎ ክልተ ካብ ሚእቲ መብዛሕቶም ብድሌቶም እኳ እንተኾኑ፣ ካብቲ ኤምባሲ ናይ ዜግነት ኣገልግሎታት ክረኽቡ ዝደልዩ ኤርትራውያን’ውን መሰሎም ክነሱ ክልተ ካብ ሚኣቲ ክኸፍሉ ይግደዱ’ዮም።
================================


text:
ስድራቤታዊ ዳግመ-ምትእኽኻብ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 10 2021
ስድራካ ምሳካ ኣብ ሽወደን ክተኣኻከቡ ንኽፍቀዶም ከመይ ጌይሮም ከመልክቱ ከም ዝኽእሉ ኣብዚ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ዳግመ ምትእኽኻብ ስድራ እንታይ እዩ?
ምጥርናፍ ስድራ ቤት ማለት፡ ሓንቲ ተፋላልያ ዝነበረት ስድራ ቤት ምስቲ ናይ መንበሪ ፍቓድ እተዋህቦ ኣባል ስድራ ቤታ ኣብ ሽወደን ብሓባር ንኽትነብር ከተመልክት ትኽእል እያ ማለት እዩ።
ንናይ ስድራቤታዊ ምትእኽኻብ መን እዩ መሰል ዘለዎ?
እቶም ኣዚዮም መቕርብካ (ብዓልቲ ቤት፡ ብዓል ቤት፡ ብሓደ መናብርቲ፡ ብጻይ/ብጸይቲን ቈልዑ ትሕቲ 18 ዓመትን) ናባኻ ክግዕዙ መሰል ኣለዎም።
ስድራኻ ናባኻ ናብ ሽወደን ንኽግዕዙ ናይ መንበሪ ፍቓድ ከመልክቱ ተኽእሎ ዘለዎም፡ ንስኻ፡
- ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ዝተዋህበካ ክትከውን፡
- ከም ስደተኛ ወይ ከም ኣማራጺ ዕቑባ ዘድልዮ ሰብ ናይ ግዜ ገደብ ዘለዎ መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡካ ኣሎ፣ ከምኡ’ውን ናይ ነዊሕ ግዜ መንበሪ ፍቓድ ንኽፍቀደካ መርትዖ ዘለዎ ዓቢ ትጽቢት ኣሎ።
- ብምኽንያት ዕንቅፋት ኣስፈጻምነት ናይ ግዜ ገደብ ዘለዎ መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡካ ኣሎ፣ ማለት ናይ ምንጻግ ወይ ምጥራዝ ውሳነ ኣብ ግብሪ ንኸይውዕል ዕንቅፋት ኣሎ፡ ከምኡ’ውን ናይ ነዊሕ ግዜ መንበሪ ፍቓድ ንኽፍቀደካ መርትዖ ዘለዎ ዓቢ ትጽቢት ኣሎ።
- ብምኽንያት ፍሉይ ወይ ኣዚዩ ተኣፋፊ ኲነታት ናይ ግዜ ገደብ ዘለዎ መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡካ ኣሎ፡ ከምኡ’ውን ናይ ነዊሕ ግዜ መንበሪ ፍቓድ ንኽፍቀደካ መርትዖ ዘለዎ ዓቢ ትጽቢት ኣሎ።
ናይ ግድን ክልቴኹም ንስኻ፡ ብዓልቲ ቤትካ፡ ብዓልቲ ቤትኪ፡ ብሓደ መናብርትኻ/ኺ ወይ ብጻይኪ/ብጸይትኻ ልዕሊ 18 ዓመት ክትኰኑ ኣሎኩም። ሓደ ናይ ግዜ ገደብ ዘለዎ መንበሪ ፍቓድ እንተ ኾይኑ ዘለካ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ንነዊሕ ግዜ ተመርዒኹም ዝጸናሕኩም ወይ ብሓባር ትነብሩ ዝነበርኩም ክትኮኑ ኣለኩም። ቀዋሚ ናይ መንበሪ ፍቓድ እንተ ኾይኑ ዘለካ፡ ኣብ ሽወደን ብሓባር ክትነብሩ ወይ ክትምርዓዉ ትኽእሉ ኢኹም።
ኣየኖት ሕግታት እዮም ዘገልግሉ?
ስድራኻ ናብዚ ከተምጽኦም ንኽፍቀደካ፡ ክትናብዮም ከም ትኽእል (ናይ ምንባይ ጠለብ) ከተርኢ ከድልየካ ይኽእል እዩ። ከምኡ'ውን ንምሉእ ስድራ ዝሰማማዕ ሓደ መንበርን ክህልወካ የድሊ።
ስድራኻ ካብታ መንበሪ ፍቓድ ዝረኸብካላ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ንመንበሪ ፍቓድ እንተ ኣመልኪቶም፡ እቲ ናይ ምንባይ ጠለብ ንዓኻ ኣይምልከተካን እዩ።
ስድራ ቤትካ ናብ ሽወደን ካብ እትመጽእ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ መንበሪ ፍቓድ ንምርካብ እንተ ኣመልኪቶም እሞ ንስኻ ናይ ብጽሒት ስደተኛ (kvotflykting) እንተ ዄንካ፡ እቲ ናይ ምንባይ ጠለብ ኣይምልከተካን እዩ።
ንስድራቤታዊ ዳግም ምትእኽኻብ ንኸተመልክት ከመይ ትገብር?
ስድራኻ ካብታ ዝነብሩላ ሃገር ነቲ ምልክታ የእትዉዎ። ኣብ ናይ ሽወደን ኤምባሲ ወይ ኣብ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን መርበብ ሓበሬታ ከመልክቱ ይኽእሉ እዮም።
ስድራኻ ንስድራቤታዊ ምትእኽኻብ ከመልክቱ ከለዉ ናይ ግድን መን ምዃኖም ከርእዩ ኣሎዎም።


text:
ካብ ሎሚ ዓርቢ ዕለት 01 ጥቅምቲ ጀሚሩ፡ ኩሎም ሓተቲ ዑቕባ፡ ንሕጊ ሽወደን ብዝምልከት፡ ማሕበራዊ ትምህርቲ ክመሃሩ ክግደዱ እዮም ክብል ቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ሽወደን ከምዝገለጸ ማዕከን ዜና ተተ ሓቢሩ።
እዚ መባእታዊ ማሕበራዊ ትምህርቲ ሕጊ ሽወደን፡ ንኹሎም ልዕሊ 15 ዓመት ዝኾኑ ሓተቲ ዑቕባ፡ ግዴታዊ ናይ ቃል ትምህርቲ ኮይኑ፡ ኣብ ክልተ እብረ ተኸፊሉ፡ ናይ ንግሆን ናይ ምሸትን ንጉጅለታት ዝወሃብ ክኸውን እዩ።
እቶም ትሕቲ 15 ዓመት ዝዕድሚኦም ቆልዑ ድማ፡ ተመሳሳሊ ሓበሬታ ብጽሑፍ ክወሃቦም እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ፡ ምስ ወለዶም ኮይኖም ንኽመሃርዎ ተባሂሉ ምዃኑ እቲ መምርሒ ሓቢሩ። ብዘይ ስድራ ዝመጹ ትሕተ ዕድመ ድማ፡ ምስቶም ዝኣልይዎም ኣካላት ኮይኖም ብቓል ክመሃሩ እዮም።
እቲ ዝወሃብ ትምህርቲ፡ ኣብ መቐበሊ ሓተቲ ዑቕባ ቦደን፡ ሱንድበሪ፡ ኖርሾፒን፡ ማልመን ዮተቦሪን ክሰላሰል መደብ ተታሒዙ ኣሎ።
ሓደ ዓይነት ቋንቋ ዝዛረቡ ሰባት፡ ካብ 8 ክሳብ 20 ሰባት ዘለዋ ጉጅለ ብምፍጣር፡ ክመሃሩ ክኽእሉ እዮም። ብድጂታላዊ ኣገባብ ውን ምስታፍ ይከኣል እዩ።
እቲ ትምህርቲ፡ ግዴታ ብምዃኑ፡ ቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን፡ ነቶም ካብ 3 ክሳብ 12 ዓመት ዝዕድሚኦም ዝኾኑ ህጻናት፡ መውዓሊ ቦታታት ከዳልወሎም ምዃኑ ገሊጹ ኣሎ።
ወላ’ኳ እቲ ትምህርቲ ግዴታ እንተኾነ፡ ሓተቲ ዑቕባ ከሳተፉ እንተዘይደልዮም፡ ዝመጾም ሳዕቤናት ከምዘየለን መምዘኒ ፍልጠት ተባሂሉ ውን ዝወሃብ ፈተና ከምዘየለ፡ ቫይኪንግ፡ ገሊጻ።
ዝወሃብ ትምህርቲ፡ ኣርባዕተ ክፋል ዘለዎ ኮይኑ፡ ብዛዕባ ኣገባብ ምሕታት ዑቕባ፡ ሂወት ኣብ ሽወደን፡ ሕጊ ሽወደን፡ ዲሞክራሲ፡ ክብርታትን ልምድታትን ዘጠቓለለ እዩ ክኸውን።


text:
ኢራን፥ ንናይ 2015 ውዕል ጉዳይ ኑክሌር ንምብርባር፥ ናብ ዘተ ትምለሰሉ ግዜ ይጽንቀቕ ኣሎ ክብል፡ ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ተዛሪቡ። ኢራን ምዝታይ እንተኣብያ ግን ኣመሪካካልእ ኣማራጺ ከምዘለዋ`ውን ገሊጹ`ሎ።
ትማሊ ረቡዕ ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ምስ ናይ እስራኤልን ኢማራት ዓረብን መዘናታቱ ኣብ ዝተዘራረበሉ እዋን ኢራን ቀንዲ ዛዕባ ኔራ ። ኣንቶኒ ብሊንከን ንዝሓለፈ ትሸዓተኣዋርሕ፡ ኣመሪካ ናብቲ ውዕል ኑክሌር ክትምለስ ምዃና ምምሕዳር ባይደን ኣፍሊጡ`ዩ፡ ኢራን`ውን ከምኡ ትገብር እንተኾይና ብዝብል: ሕጂ ግን ግዜ ይውዳእ ኣሎ ኢሉ ።
"ንጹር ዕለት ኣይከቐምጥን`የ፡ ግን ኢራን ብሰናይ ድልየት ናብቲ ጽምዶ ንምእታው ኣብ ትኣብየሉ እዋን እቲ ህድማ ብእኡ መጠን እናሓጸረ`ዩ ዝኸይድ" ኢሉ ።
ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ እስራኤል ያኢር ላፒድ ብወገኑ፡ ኢራን ኑክሌራዊ ኣጽዋር ኣብ ናይ ምውናን ስራሕ`ያ ተጸሚዳ ዘላ ዝብል ነቐፈታ ኣቕሪቡ።
"ኢራናውያን፡ ዓለም ደው ከምዘብሎም እንተዘይኣሚኖም ናብ ምስራሕ`ቲ ቦምብ ክጓየዩ `ዮም" ዝበለ ያኢር ላፒድ፡ እስራኤል ኣብ ዝኾነ እዋን ስጉምቲ ናይ ምውሳድ መሰል ኣለዋ ኢሉ።
ብሊንከን ኣመሪካ ግን ሕጂ`ውን እቲ ናይ2015 ውዕል ኑክሌር ኢራን `ዩ ንብድሆታት ኢራን ዝያዳ ኣድማዒ ዝኸውን ዝብል እምነት ኣለዋ። እንተኣብያ ግን ካልእ ኣማራጽታት ክትጥቀም ድልውቲ`ያ ይብል ። ላፒድ ድማ ነቲ ናይ ትማሊ ርክቦም እቲ ኣማራጽታት`ዩ ቀንዲ ዛዕባና ኔሩ ይብል ።
ንኣዋርሕ፡ኣመሪካ ምስ ካልኦት ሓያላን ኮይና፡ ነቲ ናይ 2015 ውዕል ኑክሌር ኢራን ዳግም ክተበራብሮ ክትጽዕር ጸኒሓ`ያ።
ገለ ተዓዘብቲ ግን ምስዚ ሕጂ መጺኡ ዘሎ ሓዲሽ መሪሕነት ኢራን እቲ ተስፋ ጭልምልም ዝበለ ምዃኑ`ዮም ዝግምቱ። ናይ ኢራን ፕረዚደንት ኢብራሂም ራኣይሲ፡ እቲ ፕሮግራም ኑክሌር ንሰለማዊ ዕላማ`ዩ ፡ እገዳታት ኣመሪካ ግን ሓዲሽ እወጃ ኩናት`ዩ ኢሉ`ሎ።


text:
ሉቃስ ወንጌል ምዕ. 12 ፍቕዲ 56 “ነዚ ዘመን እዚ” ዝብል ከምኡ እውን ወንጌልማቴዎስ ምዕ. 16 ፍቕዲ 3 ሎሚ ከምዚ ክኸውን እዩ ቢልኩም ትፈርዱ፡ ግዜን ምልክታ ግዜን - እዋንን ሰዓትን፡ ዝብሉ ቃላት ኣስተንፍሶ ዝገበረ ዕለት 5 መስከረም 2018 ዓ.ም. ተበጊሱ ናይ መላእ ኦርቶዶክሳውያን ኣቢያተ ክርስትያንን ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ካልኦት ኣቢያተ ክርስቲያን ላኡካን ኣሳቲፉ ኣብ ገዳመ ቦዘ ኣብ ኦርቶዶክሳዊ መንፈሳውነት ልልያን ሕይወት ክርስትናን ብሰፊሕ ዝመኸረ ዓውደ ጉብኤ ዕለት 8 መስከረም 2018 ዓ.ም. ከምእተዛዘመ ክፍለጥ እንከሎ፡ እዚ መበል 26 ዓውደ ጉባኤ’ዚ ዝተፈላለያ ኦርቶዶክሳውያንን ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያንን ኣንግሊካውያንን ናይ ሕዳሴ ኣቢያተ ክርስቲያን ዝወክሉ ብዙሓት ሜጥሮፖሊታን ጳጳሳትን ገዳማውያንን ናይ ቲዮሎጊያ ሊቃውንትን ኣሳቲፉ ዝተኻየደ ኰይኑ፡ ነዚ እንነብረሉ ዘሎና ኣዋን ዘስተንተነን፡ ብመንጽር ቃለ እግዚኣብሔርን በታ ናይ ቀዳሞት ዘመናት ዝነበረት ዘይተኸፋፈለት ሓንቲ ቤተ ክርስቲያን ጥበብን ባህል መሰረት ዝተንተነ ከምዝዀነ ተሓቢሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ልልያ ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ትዕግስቲ ሕንጸት እዩ
ሓቀይና ልልያ ነቲ ናይ ሰብኣውን ትዕግስትን ግዜን ዘይኰነስ ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ትዕግስትን ንናይ እግዚኣብሔር ግዜን ሕንጸት ከምዝጠልብን፡ ንናይ እግዚኣብሔር ትዕግስትን ግዜን ወትሩ እትሕነጽ ምዃን ከምዘድሊ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብቲ ዓውደ ጉባኤ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ክታም ዝተነብሮ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ሓቢሮም፡ እተን መዓልታት ዓውደ ጉባኤ እቲ ግላውን ማሕበረሰብኣውን ናብቲ መንበር ምልኣት ሕይወት ናብ ዝዀነ ፍልጠትን ድልያን ናብ እግዚኣብሔርን ንምብጻሕ ብዙሕ ዝድግፍ ኣገባብ ከቕርብ ዘኽእል ሕውነታዊ ምንጽጻር ዝካየደለን ክኸውን ዝብል ለበዋ ኣመሓላልፊፎምን፡ ኣብ መንጐ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ኦርቶዶክሳያን ኣቢያተ ክርስቲያንን ዝንበር ዘተን ምሕዝነትን ዝምስከረሉ መድረኽ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ ክርስቲያን ነቲ እዋናዊ ብድሆ ብቑዕ መልሲ ንምቕራብ ዘኽእል ኣብ እምነት ተሰሪቱ ነቲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝዀነ ሕዳሴ ክስዕብን ከስተውዕልን መታን ርድኢትን ልልያን ናይ ግዜ ምልክታን ንናይ ሕይወት ክርስትናን ንናይ ክርስቲያን ሕይወትን መሰረታዊ ዓቐን እዩ ቢሎም ውልቃውን ማሕበራውን ከይዲ ልልያ ኣገዳሲ ኰይኑ ናብ ምፍላጥ እግዚኣብሔርን ፍቓዱ ንምስትውዓል ዝድግፍ እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ብግሊ ይኹን ብማሕበርን ኣብ ርክባት ኣቢያተ ክርስቲያንን ኣብዚ እንነብረሉ ዘሎና እዋን ንምኽዋኑ ዘተዓንቕፍ ብዙሕ መሰናኽል ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ ከምዝበሉ ይዝከር።
ግላውን ማሕበራውን ርክባት
ልልያ ኣብ ቀጻሊ ግላውን ማሕበራውን ርክባት ናብቲ ጥሉቕ ውሳጣውነትን ናብቲ ማሕበራዊ ሃዋሁ ንምባል ዝድርኽ እዩ፡ እዚ ክልተ ማዕቅን’ዚ ኣብ ምንርን ኣብ ቅዱስ መጽሓፍን ዝተመስረተ ልልያን ኣርእስቲ ናይቲ ዓውደ ጉባኤ ኦርቶዶክሳዊ መንፈሳውነት ዝብል ብምዃኑ ምስ ምብራቕ ስርዓት ሰዓብቲ ቤተ ክርስቲያን ባህልን ገዳማውያን ኣበውን ኣብ ሰብኣዊያን ስነ ምርምራትን ስነ ታሪኽን ልላይ ዝብል ስነ ቃል ይኹን ስነ ሓሳብ ብዑምቀት ዝዳህሰሰ እዩ፡ ምንባር ኣብ ቅድሚ ምርጫ ዘቕውም እዩ፡ ሕይወት ኣብ ቅድሚ ምርጫ ምዃን እዩ እንክብል ሄርኩሎስ ዝገለጾ ሓሳብ፡ ምስ ቅዱስ መጽሓፍ ክነጻጸር እንከሎ እስራኤል ኣብ ቅድሚ ሕይወትን መቶን፡ ኣብ ቅድሚ ቡራኬን መርገምን ምርጫ ምዃናን ከምቲ ኣብ ኦሪት ዘዳግም ምዕ. 30 ካብ ፍቕዲ 15-16, ካብ ፍቕዲ 19-20 ዘሎ ኰይኑ እግዚኣብሔር ኣብ ቅድሚ ሰብ ምርጫታት ከምዘንብር እዩ።
ምምራጽ የድሊ
ሓዲኡ ምምራጽ የድሊ፡ ልልያ ብርግጽ ናይ ምምራጽ ጥበብ እዩ፡ ነቲ ክዉን ጊዜ ንኸተለልዮን ማለት Kairòs - ህሞት እግዚኣብሔር ዝዓየሉን ዝዛረበሉን ናይ ውሳኔ/ምርጫ ግዜ ምዃኑ ኣባ ኤንዞ ቢያንኪ ኣብቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ከምዘስመርሉን፡ ኣብ ልልያ ወይ ምርጫዊ ውሳኔ፡ ነዚ ምርጫ እዚ ዝገብር ሰብ ምስ ነጻነቱ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ከምዝብሎ እቲ ምርጫ ብሕብእ ዝፍጸመሉ ስፍራ ልቢ ሰብ ንሱ ኸኣ ሕልና ትፍለጥ፡ ነዚ ምስ ግብረ ሃዋርያት ብምትሕሓዝ እውን ናይ ትጽቢት ግዜን፡ ናይ ጐይታ ዳግመ ምጽኣትን እንክብል ይገልጾ፡ ስለዚህ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ድላይ እግዚኣብሔር ምልላይ ከምዘድልን እዚ ኸኣ ብሓገዝ መንፈስ ቅዱስ ምዃኑ የመላኽት። መንፈስ ቅዱስ ምስ ቤተ ክርስቲያንን ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ኰይኑ ይዓዪ፡ ኣብ ልቢ ሰብ እውን፡ ይኹን ደኣ እምበር ንተግባረ ሰብ ኣይትክእን።
ክርስቶስ ናይ ልልያ በዓል ቤት
ናይ ህልዎ ግዜ ህሞት ምልላይ፡ ከምቲ ኣብ ሉቃስ ወንጌል ምዕ. 12 ካብ ፍቕዲ 56-57 ነዚ ግዜ እዚ እንክብል ዝገልጾ፡ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ቀዳመይቲ መልእኽቱ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ምዕ, 11 ፍቕዲ 28 እታ ናብ መኣዲ ጐይታ ኣተብዕል ማሕበረሰብ ናይ ጐይታ ኣካል ከተለልይ ቅዱስ ይሓትት፡ እምበኣርከስ ብርግጽ እዚ መጽሓፍ ቅዱሳዊ መሰረት’ዚ ኦርትን ሓድሽ ኪዳንን የራኽብ፡ ኢረነ ስትንበርግ፥ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣሃድነት ምልላይ የድሊ፡ ነቲ ዘሎ ብዝህነትን ህብረኣውነትን ብምእንጋድ ብመንፈስ ቅዱስ ተለዓዒልካ ነቲ መንፈስ ቅዱስ ዘለዓዕሎ ኣሃድነት ቤተ ክርስቲያን ምልላይ፡ ካብቲ ክሳብ ኢየሱስ ክርስቶስ ዝኽሕድ ሰብኣዊ ፍልጠት ምጥንቃቕ።
ናይ ሓድነት ጉዕዞ
ልልያ ናይ ሓድነት ጉዕዞ ቅርጺ ዘትሓዘ ካብ ጥንቲ ዝጀነረን ሎሚ እውን ዝቕጽል ዘሎ ናይ ቤተ ክርስትያን ጉባኤታት የዘኻኽር። ብሓባርን ኣብ ቲዮሎጊያዊ ዘተን ነቲ ናይ ኣሃድነት እምነት ኣብ ምስጢረ ጥምቀት ብኽርስቶስ ነቲ ኣብ ታሪኽ ዝተፈጥረ ቋንቋውን ፖለቲካውን ባህላውን ተነባቢ ገይሩ ዝተፈጥረ ፍልልያት ብምስናፍ ሓቂ ምልላይ (ቫሲሊክ ስታቶኮስታ) የድሊ።
ሓደስቲ ስነ ምግባራውያን ሕቶታት
በተመሳሳልነት፡ ኤኮኖሚያዊ ቲዮሎጊያ መትከላት ናይ ቤተ ክርስቲያን ቀኖና ብትኽክል ኣየጽድቕን ኣየቕውምን፡ በንጻሩ ግና ኵሉ ናይ ቀኖና ታርኽ ነቲ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ምድሓን ተልእኾ ዘሰንይ መታን ክኸውን ከመይን እንታይን ትንተና ክወሃቦ ከምዘለዎ የመላኽት፡ እዚ መትከል እዚ ኣብ ህልው ኩነት ልዑል ኣገዳስነት ኣለዎ፡ ስለምንታይ ነቶም ሓደስቲ ስነ ምግባራውያን ሕቶታት ብቑዕ መልሲ ንምሃብ በዞም ሓደስቲ ስነ ምግባራውያን ሕቶታት ይሕተት (ፓትሪሲኡ ቭላኢኩ)።
ገዛእ ርእስኻ ምፍላጥ
ክይሪያኪ ፊትዝገርላድ ከምዝብሎ ኣብ መዳይ ሕንጸት ግብረ ልልያ እንተድኣ ዘየለ ኣብ ኣረኣእያን ኣብ ይኸውንን እዩ ዝቕወምን ሕንጸት ኢሓናጽ ወይ ከኣ ኣዕናዊ ይኽውን፡ መንፈሳውያን ኣበው ናይ ልልያ መገዲ ብግሪኽ Loghismoi ብላቲን ከኣ Cogitationes ሓሳብ እቲ ካብ ኣምላኽ ዘርሕቕ ፈተና ኣብ ምድንጋር ምቑሕ ዝገብር ገይሮም ይትንትንዎ፡ ስለዚህ ነዚ ርኢኻ እምበኣር ገዛእ ርእስኻ ብምፍላጥ ካብቲ ሓደ ነገር ኣብ ገዛእ ምዃኑ ንኸይንፈልጦ ካብ ዝገብር ፈተና ምድሓን (ጐርጐርዮስ በዓል ኒጻ) የድሊ።
መንፍሳዊ ስንዮታ
እቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ብተወሳኺ እውን ኣብ ነፍስነትን መንፈሳዊ ስንዮታ ዘለዎ ኣገዳስነት ብምትሕስሳብ፡ እዚ ስንዮታ’ዚ ብስነ እዕምሮኣውን ብኻልኦት ሰብኣዊ ስነ ምርምራትን ክሕገዝ ምግባራ ዝከኣል እዩ፡
ምልላይ ማለት ትስፍውና እዩ
ሎሚ መገድታት ኣስተውዕሎ ቤተ ክርስትያን ሓቅነታውን ብኹሉ ጽፍሕታቱ ብህዱእ መንፈሳዊ ሱባኤን ናብ ናይ ካልእ ኣመክንዮ ርህው ክትከውን ዘብቅዕ ብሓደ ቅዱው ትሕትና ዝሓልፍ እዩ፡ እዚ ከኣ ፍኖተ ሲኖዶሳውነት ይበሃል (ጆንክርይሳቭጊስ)፡ ንግዜ ምልላይ ከበሃል እንከሎ መጻኢ ምርሃው ማለት እምበር ናይ ዝሓለፈ ጊዜ ኩኑን ምዃን ማለት ኣይኰነን፡ ልልያ ንትስፍውና እማኖ ክህልወካን ኣብ እግዚኣብሔርን ሰብን እማኖ ንኽህልወካ ዘኽእል ጥበብ ምዃኑ ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ከምእተመልከተ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ዕለት 2 ሚያዝያ 2020 ዓ.ም. ንዝኽሪ መበል 15 ዓመት ዕረፍቲ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ናይ ጳጳሳዊ ቤተ ምጽዋት ሓላፍን ዓለም ሓቆፍ ጳጳሳዊ ናይ ቅዱስ ቍርባን ጉባኤ ኣቦ መንበርን ብሓባር ኣብ ትሕቲ ምድሪ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዝርከብ ናይ ር.ሊ.ጳ. ዮሓንስ ጳውሎስ ናይ መቓብር ስፍራ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣለሳንድሮ ደ ካሮሊስ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብቲ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዝርከብ ናይ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ናይ መቓብር ስፍራ ኣብ ዘሎ ቤተ ጸሎት ቅዱስ ሰባስትያን ዝርከብ ኣብቲ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝተቐብሩሉ መንበረ ታቦት ናይ ጳጳሳዊ ቤተ ምጽዋት ሓላፊ ብጹዕ ካርዲናል ክራየውስኪን ዓለም ሓቆፍ ጳጳስዊ ናይ ቅዱስ ቍርባን ጉባኤ ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ፒየሮ ማሪኒ ብሓባር ንመበል 15 ዓመት ዝኽሪ ምውላድ ኣብ ሰማይ ቤት ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉን፥ ብጹዕ ኣቡነ ማሪኒ ክሳብ 1998 ዓ.ም. ጳጳሳዊ ናይ ስርዓተ በዓላት ሓላፊ ዝነበሩን ድሕሪ 1998 ዓ.ም. ዝተክእዎም ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ጳጳሳዊ ቤተ ምጽዋት ሓላፊ ብጹዕ ካርዲናል ክራየውስኪ ብሓባር ኣብቲ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝተቐበሩሉ መንበረ ታቦት መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዘዕረጉ ደ ካሮሊስ ኣፍሊጦም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ዕለት 1 ሚያዝያ 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምስማዐ ርእየት ውሕዘት ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ለጊሶም ምስ ኣብቅዑ፥ መንፈሳውያን ነጋዶ ፓላንዳውያን ንመለኰታዊ ምሕረትን ነማላድነት ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ኣወኪፎም፡ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ናብ ቤት ኣቦ ዝኸዱላ ዕለት ዘይትርሳዕን ኣብ ልቢ ኵሉ ዝክርቲ ዕለት እያ፡ ብክርስቲያናዊ ምስክርነት ዝነበርዎ ነዊሕ ናይ ስቓይ ዓመታት ኣማኒያን ጥራሕ ዘይኰኑ ብዙሓት ኢኣማኒያ እውን ናብ ቤተ ክርስቲያን ዝማረዅ እዮም ቢሎም፡ ኣብዚ መላእ ዓለም ብምኽንያት ለብዒ ኣብ ከቢድ ቅልውላው ኣብ ዝርከበሉ ዘሎ እዋን እቶም ተወላዲ ፖላንድ ር.ሊ.ጳ. ዓቢይ ኣብነት እዮም እንክብሉ ከምዝገለጽዎም ደ ካሮሊስ የዘኻኽሩ።


text:
Category: ኣህጉራዊ ዜና
ቅልውላው ዚምባብወ ብረቡዕ’ውን ቀጺሉ ውዒሉ
ኣብ ዚምባብወ ንፕረዚደንት ሙጋበ ዝቃወም ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፣ ዝሓለፈ ረቡዕ ሓያሎ ትካላት ንግዲ ከምዝዓነዉ ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።በርጌሳውያን ማሕበራት ዚምባብወ፣ ንከተማ ሃራረ ናይ ምጽማው ኣድማ ንም [...]
ባሕቲ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብኤርትራውያን ትዝከር
ባሕቲ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ በበይኑ ኩርናዓት ዓለም ብዝርከቡ ኤርትራውያን ትዝከር ኣላ።ህዝቢ ኤርትራ ካብ’ቶም በብእብረ ዝጸቐጡዎ ገዛእቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ናጽነት ንምርካብ ዝጀመሮ ብረታዊ ቃልሲ፣ ከቢድ ዋጋ [...]
ኣል ሑቲ ንየመን ክቆጻጸራ ኣይነፍቅድን ኢና፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ
ብኢራን ዝድገፍ ኣል ሑቲ ንየመን ክቆጻጸራ ኣይነፍቅድን ኢና፣ ክብል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ገሊጹ።ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተማእከለ ዘተ ሰላም የመን፣ ኣል ሑቲ ብመትከል ዝሰማማዓሉ’ኳ እንተኾነ፣ ዕጥቁ ክፈትሕ ኮነ ናብ ስዑዲ [...]
ኣህጉራውያን ትካላት ተጣበቕቲ መሰላት፣ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ብዝምልከት መግለጺ ኣውጺኦም
ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላት ተጣበቕቲ መሰላት፣ ነቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሰልፈኛታት ዝወስዶ ዘሎ ጨካን ስጉምቲ ብዝምልከት ናይ ሓባር መግለጺ ኣውጺኦም። እቲ ብ30 ነሓሰ ዝወጸ ናይ ሓባር መግለጺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ገዛእ ርእሱ ጉጅ [...]
ፕረዚደንት ኬንያ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዑደት ኣካዪዱ
ፕረዚደንት ኬንያ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ናይ ሓደ መዓልቲ ናይ ስራሕ ዑደት ኣካዪዱ። ፕረዚደንት ኬንያታ ኣብቲ ብሰሉስ ናብ ከተማ ጁባ ዘካየዶ ወግዓዊ ዑደት ፕረዚደንት ሳልቫኪር ምስ ዝርከቦም ላዕለዎት ሰበስልጣን’ታ ሃገር ተራኺቡ ከምዝተዘራረበ [...]
ኣብያ ህዝቢ ኦሮሞን ኣምሓራን ይቕጽል
ኣብ ኢትዮጵያ ብተወላዶ ኦሮሞን ኣምሓራን ዝጀመረ ኣብያ ህዝቢ፣ ናብ ሓያሎ ንኣሽቱ ከተማታት’ታ ሃገር እንዳለሓመ ኣብ ዝመጻሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት፣ ህይወት ሽዱሽተ ሰባት ከምዝወሰደ ከካብ ቦትኡ ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክ [...]
ሰላማዊ ሰልፊ ዚምባብወ፣ ናብ ጎነጽ ዓሪጉ
ኣብ ዚምባብወ ኣንጻር ፕረዚደንት ሙጋቤ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ካብ ፖሊስ’ታ ሃገር ሓያል ጎነጽ ኣጋጢሙዎ። ሰልፈኛታት ‘ሙጋቤ ካብ ስልጣን ክእለ፣ ከምኡ’ውን ነቲ ኣብ 2018 ዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ቅጥዕታቱ ክቕየር ዝጠልብ ጭርሖታት [...]
ተቓወምቲ ውድባት ደቡብ ሱዳን፣ ንፕረዚደንት ሳልቫ ኪር፣ ካብ ስልጣኑ ክዓልዉዎ ልፍንቲ መስሪቶም
ሓያሎ ተቓወምቲ ውድባት ደቡብ ሱዳን፣ ነቲ ውልቀ መላኺ ዝበልዎ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር፣ ካብ ስልጣኑ ክዓልዉዎ ሓድሽ ልፍንቲ መስሪቶም ከምዘለዉ ኣፍሊጦም። ዕጡቕን ሰላማውን ተቓሞታት ከካዪዱ ዝጸንሑ እዞም ዝተፈላለዩ ውድባት፣ ኣብ ትሕቲ ‘‘ [...]
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ናብ ጀርመን ክጣየሱ እዮም
ኤርትራውያን ዝርከብዎም ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ናብ ጀርመን ክጣየሱ ምዃኖም፣ ካብ ኢጣልያ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ። ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብ ኢጣልያ ዝርከቡ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛ [...]
ሰራዊት ደቡብ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ፈጺሙዎ ዝበሃል ግፍዒ ዝምርምር ኣካል ቆይሙ
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሰራዊት ደቡብ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ፈጺሙዎ ዝበሃል ግፍዒ ዝምርምር ኣካል ኣቚሙ። ባይቶ ጸጥታ ካብ ከተማ ኒው ዮርክ ብሰሉስ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣዛዚ ዓቃብ ሰላም ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን [...]


text:
ጌታቸው ኣብርሃም ዝተብሃለ ኣባል ተቓዋሚ ፓርቲን ኣብ ዞባ ሃዲያ መምህር ዝነበረን ብፖለቲካዊ እምነቱ ብዝበፅሖ ምምሕዳራዊ በደልን ኣድልዎን ኣብ ዝባኑ ቤንዚን ኣፍሲሱ ብምቅፃል ንባዕሉ ከምዝቐተለ ናይቲ ፓርቲ ኣቦ መንበር ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ኣፍሊጦም።ኣማሓዳር ወረዳ ሶሮ ግን ብመድረኽ ንዝቐረበ ክሲ ኣይተቐበሉዎን።
ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ትማሊ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል መምህር ጌታቸው ኣብርሃም ንዓርሱ ኣቃፂሉ ዝቐተለ ኣብ ዞባ ሃዲያ ወረዳ ሶሮ ፊት ንፊት ቤት ፅሕፈት ምምሕዳር እዩ።
መምህር ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሁማሮን ኣባል መድረኽ ዝኾነን መንእሰይ ጌታቸው ኣብርሃም ምስ ዝውውር ብዝተኣሳሰረ ቅሬታ ከምዝነብሮ ዶ/ር በየነ ጴጥሮስ ይገልፁ።
ብኣገልግሎቱ ነቲ መዐቀኒ ከምዘማልእ ብምግላፅ ካብቲ ዝምህረሉ ናብ ዋና ከተማ ወረዳ ሶሮ ጊምቢቹ ንምዝውዋር ዘቕረቦ ሕቶ ብሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈት ኣብያተ ትምህርቲ ተቐባልነት ስኢኑ ይብሉ።
ናብ ምምሕዳር ወረዳ ጥርዓን ንምቕራብ ስርሑ እናሰርሐ ናብ ከተማ ጊምቢቹ ይመላለስ ስለዝነበረ እቶም ሓለፍቲም ናይ ክልተ ኣዋርሕ ደመወዙ እውን ከምዝኸልከሉዎ ኣቦ ወንበር መድረኽ ይገልፁ።
በደሉ ናብ ምምሕዳር ወረዳ ኣቕሪቡ እቲ ወረዳ ድማ ንጥርዓኑ ውዱቕ ገይሩ ኣብ ልዕሊኡ ዝተሃበ ውሳነ ስለዘፅንዖ መምህር ጌታቸው ኣብርሃ ከምዚ ብጥምየትን ሽግርን ካብ እትቐትሉኒ ንዓርሰይ ከጥፍአ እየ ኢሉ 17 ሚያዚያ 2007 ዓ/ም ኣብ ፊት ንፊት ቤት ፅሕፈት ወረዳ ምምሕዳር ኣብ ዝባኑ ላምባ ኣፍሲሱ ቀቲሉ ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ መምህር ጌታቸው በደል ምፍፃሙ እርግፀኛ ምዃኖም ዝገለፁ ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ እቲ ምኽንያት ድማ ፖለቲካዊ እዩ ይብሉ።
‘’ብምኽንያት ፖለቲካዊ እምነቱ ከምዚ ዝበለ ጭቆናን ምምሕዳራዊ በደልን ኣይበፅሖን ዝብለሉ ምኽንያት የለን’’ ክብሉ ብምግላፅ ኣስዒቦም ‘’ዋላ ሓንቲ ጥርጣረ እውን የብለይን።ምኽንያቱ ፖለቲካዊ መርገፂኡ ካብ ናይ ኢህወዴግ እምነት ዝተፈለየ ስለዝኾነ እዩ’’ኢሎም።
ኣብ ዞባ ሃዲያ ኣማሓዳሪ ወረዳ ሶሮ ኣቶ ኤሊያስ ኤርሰዶ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ሪኢቶ ግን ህይወቱ ዝሰኣነ መምህር ነቲ ወረዳ ዘቕረቦ ጥርዓን ኣይነበረን ኢሎም።
‘’ንዓርሱ ብቤንዚን ኣጥፊኡ ዝተብሃለ ሓቂ እዩ።ኣባል መደረኽ ስለዝኾነ ምምሕዳራዊ በደል በፂሑዎ ዝተብሃለ ግን ንሕና ናይ ፓርቲ ኣባል ይኹን ኣይኹን ንፈልጦ ነገር የብልናን’’ ኢሎም ኣቶ ኤሊያስ።
በደል በፂሑኒ ኢሉ ናብ ቤት ፅሕፈት ቤት ትምህርቲ ይኹን ናብ ቤት ፅሕፈት ምምሕዳር ዘቕረቦ ዋላ ሓደ ጥርዓን ከምዘየለ እውን ወሲኾም ሓቢሮም።ብኣቦ መንበር መድረኽ ዝቕረበ ኽሲ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ እውን ኢሎም።
ምኽንያት ሞቱ ፖሊስ ምፅራዩ ቀፂሉ’ሎ ዝበሉ ንሶም ኣብ ዝሞቶሉ ቦታ ዝገደፎ ፅሑፍ ምስ ስድርኡን ምስ ደቂ ኣንስትዮን ብዝተኣሳሰረ ቅሬታ ከምዝነበሮ ዝሕብር እዩ ኢሎም።ዝተማልአ ውፅኢት ግን ሙሉእ ምርመራ ምስተገብረ ክፍለጥ እዩ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 05 April 2017
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ዛሕቲሉ ዝርከብ ዝምድና ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ናብ ንቡር ክምለስ ዝጽውዕ ደብዳቤ ናብ ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኪር ሚያርዲት ከምዝልኣኸ ዲፕሎማሳውያን ምንጭታት ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ መልእኽቱ፣ ኤርትራ ታሪኻዊት መሓዛ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ምዃና ብምዝኽኻር መንግስቲ ኤርትራ ሕጂ’ውን ምስታ ሃገር ኣብ ኩሉ መዳይ ንምትሕብባር ቅሩብ ከምዘሎ ኣብ መልእኽቱ ኣስፊሩ።
መንግስታት ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ብሓባር ክሰርሑ እንተኽኢሎም፣ ኣብ ምርግጋጽ ጸጥታን ሰላም እቲ ዞባ ዓቢ ግደ ክጻወቱ ተስፋ ከምዘለዎ’ውን እቲ መልክቲ ብተወሳኺ ይጠቕስ።
ነቲ ካብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝተላእከ ደብዳቤ ናብ ፕረዚደንት ሳልቫኪር ሚያርዲት ዘብጸሐ፣ ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ የመነ ገብርኣብን ዝሓቖፈ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ’ዩ።
እቲ ብ4 ሚያዝያ ናብ ደቡብ ሱዳን ዝኣተወ ልኡኽ፣ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝጸንሓሉ ምስ ምክትል ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳንን ካልኦት ሰበ ስልጣን እቲ መንግስቲን ክዘራረብ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ፣ እቲ ሚኒስተር ዑስማንን ኣቶ የመነን፣ ክልተ ሰበ ስልጣን ጥራይ ዝሓቖፈ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ንግድን ወፍርን ምስ ዝነጥፉ ሓያሎ ኤርትራውያን ርክብ ከካይድ ምኻኑ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
መንግስቲ ኤርትራ ንተቓወምቲ ደቡብ ሱዳን ይተሓባባር ኣሎ ብዝብል ክሲ፣ ብፕረዚደንት ሳልቫኪር ሚያርዲት ዝምራሕ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ምስ ኤርትራ ዝነበሮ ዝምድና ብዘይእዉጅ ኣደስኪልዎ ከምዝጸንሐ’ዩ ዝንገር።
ስእሊ፣ ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
============================


text:
ናይ ሽወደን ስርዓተ ምርጫ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ክውክሉና እንደልዮም ሰባት፡ ብሓፈሻዊ ድምጺ ምምራጽና፡ መሰረት ደሞክራስያዊ ሕብረተሰብ እዩ። ምርጫ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ። ምኽንያቱ፡ እቲ ህዝቢ፡ ነቲ ዝካየድ ፖለቲካ፡ ብምርጫ እዩ ዝጸልዎ።
ሰብ ዘድምጸሉ ናይ ምርጫ ነቝጣ ዘርኢ ስእሊ፡ ስእሊ፡ ዮነር
ምርጫን ተሳትፎን
ኣብ ምርጫ፡ ብዙሓት ሰባት ክሳተፉ ምርኣይ፡ መርኣያ ናይቲ ኣብ ፖለቲከኛታትን ኣብቲ ደሞክራስያዊ ስርዓትን ዘሎ እምነት እዩ። ባይቶ፡ ኣውራጃታትን ኮምዩናትን ብልክዕ ከም ወከልቲ ህዝቢ ጌርካ ክትቆጽሮም እንተዄንካ፡ ዝበዝሑ ካብ'ቶም ናይ ምድማጽ መሰል ዘለዎም ሰባት፡ ኣብ ዝግበር ህዝባዊ ምርጫ ክሳተፉ ኣለዎም። ኣብቲ ኣብ ሽወደን፡ ኣብ ዓመተ 2014 ዝተኻየደ ባይቶኣዊ ምርጫ፡ 86% ናይ ህዝቢ ሽወደን ተሳቲፉ። ኣብቲ ናይ ዞባን ኮምዩናትን ምርጫ ግን፡ ተሳትፎ መረጽቲ፡ ቁሩብ ውሕድ ይብል ነይሩ። ኣብ ምርጫ ክትሳተፉ እንከለኹም፡ ከምቲ ናትኩም ሓሳብ ዘሎዎም ሰባት፡ ብሓንሳብ ኮይኖም ንሕብረተሰብ ዝጸልዉሉ መገዲ ናይ ምፍጣር ተኽእሎታት ዓቢ ይኸውን።
ዝተፈላለዩ ሰባት፡ ዝተፈላለየ ናይ ምስታፍ ባህሪ ኣሎዎም። ትሑት እቶትን ትሑት ትምህርትን ዘሎዎም ሰባት፡ ካብቶም ልዑል እቶትን ልዑል ትምህርትን ዘሎዎም ሰባት ዝተሓተ ተሳትፎ ናይ ምርጫ ኣሎዎም። ካብ ነኣሽቱ ድማ፡ ዓበይቲ ብብዝሒ የድምጹ። ተሳትፎ ምርጫ፡ ኣብ'ቶም ኣብ ወጻኢ ዝተወልዱ'ውን ትሑት እዩ። እቲ ኣብ ሽወደን ኣብ ምድማጽ ናይ ምስታፍ ዝንባለ፡ ብዙሕ ዓመታት ምስ እትቕመጥ፡ እናለዓለ ይኸይድ።
ሓፈሻዊ ምርጫ
ኣርባዕተ ዓይነታት ሓፈሻዊያን ምርጫታት ኣሎዉ:-
- ምርጫ ሃገራዊ ባይቶ
- ምርጫ ኣውራጃዊ ባይቶ
- ምርጫ ኮምዩናዊ ባይቶ
- ምርጫ ኤውሮጳዊ ባይቶ
እቶም መራጾ፡ ንሓደ ሰልፊ ይመርጹ። ኣብኡ ኸለዉ ድማ፡ ንሓደ ካብ'ቶም ኣብቲ መድመጺ ካርዲ ዘለዉ ሕጹያት ክመርጹ ይኽእሉ። ኩሉ ሰብ፡ ነቲ ዝደለዮ ሰልፊ ክመርጽ ይኽእል።
ስርዓተ ምርጫ ሽወደን፡ ሚዛን ዝሓለወ እዩ። እተን ሰልፍታት፡ ብመጠን ዝረኸበኦ ብዝሒ ድምጺ፡ ኣብ'ቶም ዝተመርጹ ጉጅለታት ወኪላት ይህልዉወን።
ባይቶኣዊ፡ ኣውራጃውን ናይ ኮምዩንን ሓፈሻዊ ምርጫ ሽወደን፡ ኣብ ኣረርባዕተ ዓመታት ሓንሳብ፡ ኣብ ወርሒ መስከረም ይካየድ። እዞም ምርጫታት'ዚኣቶም ኩላቶም፡ ኣብ ሓደ መዓልቲ ይካየዱ። ናብ ፓርላማ ኣውሮጳዊ ሕብረት ዝቐንዐ ምርጫታት፡ ኣብ ሓሓሙሽተ ዓመታት ሓንሳብ፡ ከምቲ ልሙድ ኣብ ወርሒ ሰነ ይካየድ።
ህዝባዊ ረፈረንደም
ህዝባዊ ምርጫ፡ ነቶም ኣብ ሃገራዊ፡ ዞባውን ከባብያውን ጽፍሕታት ዘለዉ ፖለቲከኛታት፡ ህዝቢ ብዛዕባ ሓደ ፖለቲካዊ ጒዳይ፡ እንታይ ዓይነት ርእይቶ ከም ዘለዎ ንምፍላጥ ዕድል ይህቦም። ኣብ ሽወደን፡ ክልተ ዓይነት ህዝባዊያን ረፈረንደማት ኣሎዉ። ምኽሪ ዝህብ ህዝባዊ ረፈረንደምን ንቕዋም ዝምልከት ሕቶ ንምምላስ ዝግበር ህዝባዊ ረፈረንደምን እዮም። እቲ ምኽሪ ዝህብ ረፈረንደም፡ ኣሳሪ ኣይኮነን። እቶም ፖለቲከኛታት፡ ነቲ ውጽኢት ረፈረንደም ዝጻረር ውሳነ ክህቡ'ውን ይኽእሉ እዮም። እቲ ንቕዋም ዝምልከት ረፈረንደም፡ ምስ ባይቶኣዊ ምርጫ ብሓደ ብምትእስሳር ይካየድ። ኩሉ ግዜ ድማ፡ ኣሳሪ እዩ። ይኹን ዳኣ'ምበር፡ ከምዚ ዓይነት ምርጫ'ዚ፡ ኣብ ሽወደን ተገይሩ ኣይፈልጥን'ዩ።
ኣብ ሽወደን ዝተኻየደ ናይ ቀረባ ዝብሃል ህዝባዊ ረፈረንደም፡ እቲ ብ2003 ዓ.ም. ዝተኻየደ ረፈንደም እዩ ነይሩ። እቲ ረፈረንደም'ቲ ዝተገብረሉ ምኽንያት ከኣ፡ "ባጤራ ሽወደን (ክሮና) ብባጤራ ኤውሮ ይተካእ'ዶ?" ዝብል ሕቶ ንምምላስ ዝተገብረ ረፈረንደም'ዩ ነይሩ። እቲ ዓብላሊ ድምጺ ከኣ፡ 'ኣይፋል' ዝብል እዩ ነይሩ። ብደረጃ ከባቢ ክርአ እንከሎ፡ ዓመታዊ፡ ኣብ ገለ ወይ'ውን ብርክት ዝበላ ኮምዩናት፡ ረፈረንደም ይካየድ እዩ። ንዝኾነ ሕቶ ብዝምልከት፡ ንምኽሪ ዝዓለመ ረፈረንደም ምእንቲ ክካየደሉ፡ እቲ ጒዳይ ብውሑዱ 10% ዝኾኑ ናይ ምድማጽ መሰል ዘለዎም ሰባት ከልዕሉዎ ኣለዎም። እዚ ኸኣ ህዝባዊ ተበግሶ (folkinitiativ) ይብሃል። ክልተ ሲሶ ናይ ኣባላት መሪሕነት ኮምዩን ወይ ኣውራጃ፡ ነቲ ሓሳብ ምስ ዝቃወሙዎ ረፈረንደም ክካየድ ኣይክእልን እዩ።
መሰል ድምጺ
ሽወደናዊ ዜግነት ዘለካን 18 ዓመት ዝመላእካን እንተዳኣ ኴንካ ኣብ ምርጫ ባይቶ ሽወደን ከተድምጽ መሰል ኣሎካ ።
18 ዓመት ዝመላእካን ዜጋ ሓንቲ ሃገር ካብ ኣባላት ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት እንተዳኣ ኴንካን፡ ኣብ ምርጫ ኤውሮጳዊ ባይቶ ከተድምጽ መሰል ኣሎካ።
እቶም 18 ዓመት ዝመልኡ፡ ኣብ ሽወደን ብዉሑዱ፡ ብወግዓዊ ምዝገባ 3 ዓመት ዝተቐመጡ ሰባት፡ ኣብ ናይ ኮምዩንን ኣውራጃን ምርጫታት ክሳተፉ መሰል ኣሎዎም። ኣብዚ ምርጫታት'ዚ ንምስታፍ፡ ሽወደናዊ ዜግነት ኣይሓትትን እዩ።
ብዓል መዚ ምርጫ (Valmyndigheten)፡ ቅድሚ ምርጫ፡ ናብ'ቶም ከድምጹ መሰል ዘሎዎም ሰባት፡ መድመጺ ወረቐት ይልእኽ። መድመጺ ወረቐት፡ ናብቲ ዝተመዝገብካሉ ኣድራሻ ይልኣኽ። ንኸተድምጽ፡ መድመጺ ወረቐትን መንነትካን ክትማላእ ኣለካ።
ከተድምጽ መሰል እንተሎካ፡ ንፖለቲካዊ ዕማም ክትምረጽ'ውን መሰል ኣሎካ። እዚ ማለት ከኣ፡ ኣብ ሃገራዊ ባይቶ፡ ኣብ ኣውራጃዊ ባይቶን ኮምዩናዊ ባይቶን ክትምረጽ ትኽእል ኢኻ ማለት'ዩ።
ከተድምጽ ከለኻ፡ ነታ እትድግፋ ሰልፊ ትመርጽ። ስም ናይቲ ክትድግፎ እትደልዮ ሰብ'ውን ናይ ኤክስ፡''X" ምልክት ብምግባር ክትመርጾ ትኽእል ኢኻ። እዚ ምርጫ'ዚ ኸኣ፡ ውልቀ ሰባዊ ምርጫ (personrösta) ይብሃል።
ምርጫታት ሽወደን፡ ብስቱር መልክዕ እዮም ዝካየዱ። እዚ ማለት ከኣ፡ ነየነይተን ሰልፊ ድምጽኹም ሂብኩም ምዝራብ ኣየድልየኩምን እዩ ማለት'ዩ። እቶም ንመስርሕ ምርጫ ዘመሓድሩን ድምጽኹም ዝቕበሉኹምን ሰባት'ውን ኣየነይቲ ሰልፊ ከም ዝሓረኹም ክበጽሑዎ ኣይክእሉን እዮም።
ስእሊ፡ ማርኩስ ሉንድስተት፡ ዩነር
ገደብ ንንኣሽቱ ሰልፍታት
ሓንቲ ሰልፊ፡ ኣብ ባይቶ ክትውከል እንተኾይና፡ 4% ሃገር-ለኸ ድምጺ ወይ'ውን 12% ድምጺ ካብ ሓደ ናይ ምርጫ ነቚጣ ክትረክብ ኣለዋ። ሓንቲ ሰልፊ፡ ኣብ ኣውራጃ ንኽትውከል እንተወሓደ፡ 3% ድምጺ ክትረክብ ኣለዋ። ኣብ ፓርላማ ኤውሮጳዊ ሕብረት ንምውካል'ውን ከምቲ ናይ ባይቶ፡ 4% ድምጺ የድሊ። ኣብቲ ኣብ ዓመተ 2018 ዝካየድ ምርጫ ናይ ኮምዩናዊ ባይቶ፡ ንነኣሽቱ ሰልፍታት ዝምልከት ሓድሽ ናይ ትሑት ድምጺ ገደብ ክተኣታቶ እዩ። እቲ ገደብ 2% ወይ'ውን 3% ድምጺ ምርካብ ክኸውን እዩ። 2% ወይ 3% ዝኾነሉ ከኣ፡ ኣብ ቊጽሪ ናይ'ቶም ኣብቲ ኮምዩን ዝርከቡ ናይ ምርጫ ነቚጣታት ዝተመርኮሰ እዩ።
ኣብ ባይቶ ሽወደን ቦታ ዘይብለን ኣብ ኮምዩናትን ዞባታትን ግን ኣባላት ዘለዉወን ሰልፍታት ኣለዋ።


text:
መንግስቲ ኤርትራ ካብ 2001 ኣትሒዙ ቀዪዱዎም ዘሎ ጋዜጠኛታትን ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን ሃለዋት ከፍልጥ፣ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ጸዊዑ።
18 ክኢላታት ሰብኣዊ መሰላት እቲ ባይቶ፣ ጀኔቫ ካብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘቕረቡዎ ጻውዒት፣ መንግስቲ ኤርትራ ብዘይ መስርሕ ፍርዲ፣ ዜጋታቱ ምቕያድን ምስዋርን ገና ይቕጽሎ ከምዘሎ ኣፍሊጦም።
እቲ ጉጅለ ክኢላታት፣ ጭቡጥ መርትዖታት ብምቕራብ፣ ምስ ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ተደጋጋሚ ዘተ ኣብ ዝተኻየደሉ፣ ነዚ ሕቶ’ዚ እኳ እንተቕረበ፣ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ ምላሽ ከምዘይረኸበ የፍልጥ።
ደሃይ’ቶም ካብ 2001 ኣትሒዞም ተሰዊሮም ዘለዉ ጋዜጠኛታትን ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን ጥራይ ዘይኮነ፣ ዋላ ናይቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝተቐየደ ሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ብርሃነ ኣብረሀን በዓልቲ ቤቱ ኣልማዝ ሃብተማርያምን ብዝምልከት ብተደጋጋሚ እኳ እንተሓተተ፣ ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ ቀጥታዊ ምላሽ ክህቡ ከምዘይተኻእሎም ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ተሓቢሩ።
እቲ ጉጅለ ኣብ መግለጺኡ፣ ‘’እዞም ኤርትራውያን’ዚኦም ብህይወት ኣለዉ’ዶ የለዉን’’ እትብል ቀላል ሕቶ ኣቕሪቦም ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ ምላሽ ብዘይምርካቦም ኣሻቓሊ ጉዳይ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጹ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምኽባር መሰል ደቂ ሰብ ከምጽኦ ዘለዎ መሰረታዊ ለውጢ ይጽንሓለይ ዝበሃሎ ጉዳይ ከምዘይኮነ የፍልጥ።
ከምዝፍለጥ፣ መንግስቲ ኤርትራ ብጉዳይ ሃይማኖታዊ እምነትን ፖለቲካን ብሓሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታቱ ብዘይክስን ፍርድን ብምቕያድ፣ ብሕሱም መግረፍቲ፣ ምስዋር ዜጋታት ዝኣመሰሉ ከበድቲ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ከምዘካይድ ብተደጋጋሚ ክስታት ክቐርበሉ ጸኒሑ’ዩ።


text:
Radio Erena: 17 May 2020
ኬንያ ምስ ሶማልን ታንዛንያን ዘራኽባ ዶባት ከምዝዓጸወት ኣፍሊጣ።
ፕረዚደንት’ታ ሃገር ኡሁሩ ኬንያታ ንማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ካብ ሶማልን ታንዛንያን ዝኣተዉ ብብዝሒ ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ሰባት ስለዝተረኽቡ፣ ዶባት ክዕጾ ከምዝወሰነ ኣፍሊጡ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብ መግለጺኡ፣ ብፍላይ መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ዶብ ኣብ ዝሰግሩሉ እዋን፣ ጽዑቕ መርመራ ክግበረሎም ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ጥራይ 43 መራሕቲ ዓበይቲ መካይን ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ኣብ ኬንያ ተረኺቦም። ካልኦት 78 መራሕቲ መካይን ከኣ ብዶባት ሶማልን ታንዛንያን ክኣትዉ እንከለዉ ብዝተገብረሎም መርመራ፣ ተሰከምቲ’ቲ ቫይረስ ኮይኖም ብምጽንሖም፣ ናብታ ሃገር ካብ ምእታው ከምዝተኸልከሉ ይግለጽ።
ብሰንኪ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ቁጠበአን ብከቢድ ካብ ዝተሃሰያ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝኾነት ኬንያ፣ ኣብ ቁጠባዊ ቅልውላው ከይትሽመም ከቢድ ስግኣት ብምህላዉ፣ ካብ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ፋይናንስያዊ ሓገዝ እትረኽበሉ መጽናዕቲ ኣብ ምክያድ ትርከብ።


text:
ንባባት፡ ገላ 5፡1-18፥ ያዕ 3፡13-ፍ፥ ግ.ሓ. 27፡18-26፥ ሉቃ 9፡51-62 ምስባክ፡ ሐወፅከ ለምድር ወአርወይከ፥ አብዛህከ ለብዕላ፥ ፈለገ እግዚአብሔር ምሉዕ ማያት። ምድሪ ትሓልየላ ዝናም ሰዲድካ ኸአ ተጽግባ፥ ፍርያምን ሃብታምን ትገብራ ንርባታት ብማይ ትመልኦ (መዝ. 65፡9)።
ካብ ሰነ 25 ክሳብ ሓምለ 16 ዘሎ ጊዜ ብአተ ክረምቲ ተባሂሉ ይፍለጥ። ሥርዓት አምላኾና ምስቲ ወቕቱ አዛሚዱ ነቲ አምላኽ ዝገብረልናይ ሰናይ እና አነጻጸር ንመፈሳዊ ሕይወትና ብዝያዳ አብ አምላኽ ክንምለስ የዘኻክረና። ሰንበቱ ዘጊሜ ይብሃል። ከምዚ ሎሚ ደርቅን ስእነት ዝናምን ከየሎ እዚ እዋን ብግመን ዒፍዕፍታን እዩ ዝፍለጥ ነሩ። አብዚ እዋን ብሩህ ተስፋ ቀውዒ ስለ ዝርአ ነቲ ንደመናታትን ንኹሉ ዝህብ አምላኽ አመስጊና ክንክእል የዘኻኽረና። ሎሚ ከም ቀደም አምላኽ ህያባቱ ካብ ምዕዳል አየቋረጸን ንሕና ደቂ ሰብ ኢና ነቲ አምላኽ ዝሃበና ከም ናትና ገርና ስለ እንወስዶ ንአምላኽ አወጊናዮ ንርከብ ስለዚ አብ አምላኽ ክንምለስ ንሕተት አሎና።
አብዚ ሰንበት ቤተ ክርስትያን ብምሉእ አብ አምላኽ ክንውፈ ትሓተና። ንድሕሪት ከይጠመትና ምሉእ ነጻነት ለቢስና ንኹሎም ነቶም ንአምላኽ ከይነገልግሎ ከይንሰምዖ ንድሕሪት ዝጎቱና አብ ካልእ ከም እንዝንግዕ ዘገብሩና ንጎኒ ወጊና ብምልኡ ናቱ ክንከውን ንሕተት አሎና።
አብ ፩ዘነ 19፡16-21 ብዛዕባ ኤልሳዕ ነብይ ብኸመይ ከም ዝተጸውዐን ዝሃቦ መልስን ነንብብ። ኤልያስ ዝትክኦ ንኤልሳዕ ክቐብእ ብአምላኽ ምስ ተነግሮ አብ ኤልሳዕ ከይዱ ባርኖሱ አውደቐሉ ምልክት ወራሲኡ ምዃኑ ዝገልጽ። ኤልሳዕ ብእዋኑ ሃብታም እዩ ነሩ ብ12 ጽምዲ ብዕራይ ዝሓርስ ዝነበረ እዩ፥ ኤልያስ ባርኖሱ ምስ አውደቐሉ ደድሕሪኡ ኸይዱ ንስድርኡ ክፋኖ ሓቲትዎ ኤልያስ ግን አምላኽ ከም ዝሓረዮ ክነግር ከም ዝተላእከ እምበር ሓላፍነት ከምዘይብሉ ምስ ገሊጸሉ ኤልሳዕ ጽምዲ ብዕራይ ሓሪዱ ብናውቲ ማሕረሱ ነቲ ሥጋ አብሲሉ ንህዝቢ ሃቦ ሽዑ አብቲ ዝተጸውዖ ከምዝኸደ ነንብብ። አብዚ ኤልሳዕ ብምሉእ አብቲ አምላኽ ዝጸውዖ ከም ዝወፈረ ንርኢ። አብዑር ምሕራዱ፥ ነብኡ ሰላም ምባል፥ ንደቂ ዓዱ ምፍናዉ ኩሉ ነቲ ዝተጸውዓሉ ብምሉእ ከም ዝተቐበሎ ዝገልጽ እዩ። ኤልሳዕ ንአምላኽ ልዕሊ ኩሉ ሃብቱን ስርሑን ልዕሊ ሕይወቱን ከም ዝርአዮ አብ ግብሪ አርእዩ።
ኤልሳዕ አብዑሩ ምሕራዱ ንአና ፍሉይ መልእኽቲ አልኦ። ንሱ ነብዑሩ ሓሪዱ ንኹሉ ካብ ንአምላኽ ምስማዕን ንመልእኽቱ ከየብጽሕ መኸላእታ ካብ ዝኾኖ፥ ዕንቅፋት ዝኾኖ ብምሉኡ ሓዲጉ ብምሉእ ርእሱ ሂቡ። ነቲ ዝነበሮ ሃብትን ሕይወትን ፈተና ከይ ኮኖ ወይ አብ ጸዋዕታኡ ከይዕንቅፎ ብምሉእ ካብ ርእሱ አርሒቕዎ። በዚ ኸአ ንአምላኽ ከገልግል ንጸዋዕትኡ ብምሉእ ከም ዝተቐበለ አረጋጊጹ። አባና ተመሊስና ንጸዋዕታና ብምሉእ ከም ተቐበልናዮ እንታይ ዓይነት መስዋዕቲ አቕሪብና እንታ መረጋገጺኸ አሎና?
አምላኽ ክጽውዕ ክሓሪ እንከሎ መጀመርያ መልሲ ይደሊ ንአብነት ንማርያም አደ ወዱ ክትከውን ምስ ሓረየ እሽታአ ሓቲቱ፥ አብ መጸዋዕታ ኢሳይስ እንተ ርአና “እግዚአብሔር ንመን ክልእኽ መንከ ኪኸደልና እዩ ኪብል ሰማዕኩ አነውን እንኹ ልአኸኒ በልኩ” (ኢሳ 6፡8) ዝብል ነንብብ። ነፍስወከፍና ፍሉይ መጸዋዕታ ዝተቐበልና ኢና። አምላኽ ከምቲ ንሱ ዝደልየና ኮይና ድላዩ ክንፍጽም ዝተሓረና ኢና፥ እሞ ጸዋዕታና ከምቲ አምላኽ ዝደልዮዶ ንመርሖ አሎና? ነዚ አጋጣሚ ተጠቒምና ንሕርየትና አብ መስመሩ መሊስና ንጉዓዝ።
ቅ. ጳውሎስ አብ ቀዳመይቲ ንባብና ካብ ገላ 5፡1.13-18 አብ ክርስቶስ ዘሎና ነጻነት የዘኻክረና። “ብሓርነት ምእንቲ ኽነብር ክርስቶስ ሓራ አውፂኡና እዩ” ይብል። እዚ ዝተዋህበና ነጻነት ፍሉይ ዓላማ አለዎ። ካብቶም ኩሎም ነገራት ነቲ ብኽርስቶስ ዝተቐበልናዮ ነጻነት ከምዘይንጥቀም ካብ ዝገብሩና ክንርሕቕ። ዝተዋህበና ነጻነት አብ ኃጢአት ክንወድቕ ምኽንያት ክኾነና የብሉን። ሓራ ምዃን ማለት ድላይካ ክትግብር ተፈቒዱካ ማለት አይ ኮነን እኳ ድአ ካብ ኃጢአትን ሳዕበናቱን ነጻ ስለ ዝኾንካ ብዝያዳ አብ አገልግሎት አምላኽን አሕዋትን ክትወፍር ፍቓደኛ ምዃን እዩ።
ንአምላኽን ሰብን ከነገልግል ነጻነት መንፈስን ሥጋን የድልየና። ሰብ ምሉእ ነጻነት ከይለበሰ አብ ጸዋዕትኡ ከፍሪ አይ ክእልን እዩ። ሰብ ነጻ ምስ ኮነ ምስ አምላኽ ሓደ ይኸውን ንአምላኽ ይሰምዕ ነቲ አምላኽ ዝደልዮ ቀዳመነት ሂቡ ቅዱስ ሕይወት ይመረሕ። ቅ. ጳውሎስ ሰብ ገላትያ ብፍላይ እቶም አይሁድ ዝነበሩ እሞ ክርስትያን ዝኾኑ ነቶም ካብ አረማውያን ናብ ክርስትና ዝተመልሱ ቅድሚ አብ ክርስትና ምእታዎም ስርዓት አይሁድ ክፍጽሙ ይግድድዎ ስለ ዝነበሩ ነዚ ክእርም እዩ ዳርጋ ጽሒፍሎም። ክርስትያን ምዃን ክብል እንከሎ ነጻ ምዃን ዝኾነ አረጊት ባህሊ ወይ ስርዓት ምስ ክርስትና ዘይከይድ ተጽዕኖ ዘይገብረሉ ማለት እዩ። አብ ቅድሚ አምላኽ አይሁዳዊ ወይ ግሪኻዊ ወይ አረማዊ ዝብሃል የለን ኵልና ብክርስቶስ ሓደ ኢና እናበለ ካብ ክርስቶስ ዝርከብ መሰልን ነጻነትን ገሊጹ። ሎሚ እውን ነዚ መንፈስ ክንለብስ ከሎና ጥራሕ ኢና ነጻነት ለቢሰ አሎኹ ክንብል እንኽእል።
አብ ሕይወትና አቲና ነጻ ድየ ዘሎኹ ኢልና ክንሓትት ጥቕሚ አልኦ። ኩልና አምላኽ ክንመርሖ ዝሃበና ሕይወት አሎና ነዚ አምላኽ ዝሃበና ከምቲ አምላኽ ዝደልዮዶ ሒዝናዮ አሎና ወይስ ዘይናቱ አልቢስና ንመርሖ አሎና። አብ ኪዳናዊ ሕይወት ዝነብሩ ንአብነት ፍቕሪ ሓድነት ምርድዳእ ምምሕሓር ዝመልኦ ሕይወትዶ ሒዝና ንኸይድ አሎና እናበሉ ኪዳኖም ክቋመቱ ይግባእ። ከምኡ አብ አገልግሎት አምላኽ ዝወፈሩ ክህናትን ካልኦት ብምንኩስና ዝነብሩ ሕይወቶም ከመይ ከምዘሎ ከምቲ አምላኽ ዝጸውዓናዶ ንነብር አሎና ኢሎም ሕልናዊ መርመራ ክገብሩ እንከለዉ አገልግሎቶም ጥዕና ይረክብ እንተ ዘይ ኮነ ልብሲ ክህነት ምልባስ ካህናት አይ ገብርን እዩ።
ሉቃስ ወንጌላዊ አብቲ ቀንዲ መልእኽቲ ናይ ሎሚ ንባባትና የምጽአና። ክርስቶስ ናይ እቶም አብ ቅድሚኡ ቀሪቦም ክስዕብዎ ዝሓትዎ ዝነብሩ አጉባዝ ሓሳባትን ድኽመታትን አቐዲሙ ይፈልጥ ነሩ እዩ። ዝገብርዎ ዝነበሩ ጻዕርን ጸገማትን እውን ይፈልጥ ነሩ እዩ። ከም ኩልና እንገብሮ ጽቡቕ ድላይ ክስዕብዎ ነርዎም እዩ ግን ከአ አብቲ ዝተጸውዑሉ ከይ ስዕቡ ብቑዕ ምኽንያት ኢሎም ዝሓሰብዎ አቕሪቦም እዮም። ንክርስቶስ ክስዕብዎ ይደልዩ እዮም እንተ ኾነ እቲ ዝድለ መስዋዕትን ጻዕርን ክገብሩ ፍቓደኛታት አይ ኮኑን። ስለዚ ኢየሱስ አብቲ ዝብልዎ መሰረት ገሩ ከምዚ ኢልዎም “ዕርፊ ብኢዱ ኂዙ ንድኅሪት ዝርኢ ንመንግስቲ አምላኽ አይ በቅዕን እዩ”። “ንድሕሪት ምጥማት” አብ ኩሉ ክርስትያናዊ ጉዕዞ ሕይወትና ዓቢ ሳዕበናት አለዎ። አብ ቅዱስ መጽሓፍ እንተ ርአና ሰይቲ ሎጥ ድሕሪት ምስ ጠመተት አብ ጨው ተለዊጣ (ዘፍ 19፡26)፥ ይሁዳ አስቆሮታዊ ንድሕሪት ምስ ጠመተ አብ ክሕደት መምህሩ በጺሑ። አብ ታሪኽ ደቂ ሰብ ካብቲ ዝሓዝዎ ዓላማ ንድሕሪት ዝጠመቱ ክንደይ ጉድአት ወይ ክሕደት ከም ዝመጽእ እሙን ነገር እዩ። አብዚ ክርስቶስ ዘስተምህረና ንድሕሪት ምጥማት እንታይ እዩ ትርጉሙ? ድሕሪት ምጥማት እንብሎ ኹሉ እቲ ዘይጠቕም ነገራት አብ ሕይወትና እንገብሮ ነቲ አምላኽ ካባና ዝደልዮ ንጎኒ አወንዚፍና አብ ድላይና ቀዳምነት ሂብና እንጉዓዞ ዘጠቓለለ እዩ። ንድሕሪት ምጥማት ነቲ አምላኽ ብኢየሱስ ክርስቶስ አቢሉ ዝጸወዓና ቀዋሚ ጸዋዕታ ሕይወትና ከምቲ ዝተጸዋዕናሉ ገርና ከም እንመርሕ አይ ገብረናን እዩ።
ሓደ ካብቲ ንብዙሓት ካባና ዕንቅፋት ጸዋዕታና ኮይንና ዘሎ ከም ኤልሳዕ ነብይ “አብዑርና” ጌና አይሐርድናዮምን አሎና። ወላ እኳ እምነትና እንገልጽ ንኹን አብዑርና አብ ገለ ክፍሊ ሕይወትና ሓቢእናዮም ምሳና ይነብሩ አለዉ። እዚ ኸአ ናይ ቀደም አረጊት ጠባይናን ሕማምናን ቀጺልና ሒዝናዮም አሎና ማለት እዩ። ዝሓለፈ ሕማቕ ጠባይን አተሓሳስባን ሒዝና እንከሎና ክርስትያን እየ ድላይን መጸዋዕታ አምላኽን ሒዘ አሎኹ ክንብል አይንኽእልን ኢና። ክልተ ጎይቶት ክነገልግል አይንኽእልን ኢና። አብ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘሎና ምሉእ ተአምኖናን ተወፋይነትን ክንገልጽ እንተ ኾና ከም ኤልሳዕ ነብይ አብዑርና ክንሓርዶም አሎና፥ ምኽንያቱ “ንአምላኽን ገንዘብን ክትግዝኡ አይትኽእሉን ኢኹም” (ሉቃ 16፡13) ይብለና።
ስለዚ አብዚ ናይ ሎሚ ሰንበት ቤተ ክርስትያን ብምሉእ አብ ክርስቶስ ዝአመና ክንከውን ትደልየና አላ። ከም ኤልሳዕ ነብይ ንኹሎም እቶም አብ ጸዋዕታ ሕይወትና ዕንቅፋት ዝኾኑና ኃይልታትን ስምዒታትን ከም ንአይ ይጥዓመኒ፥ አብ ሃብትን ንዋታውን ነገራት ጥራሕ ምድሃብ፥ ሞራላዊ ውድቀታት፥ ዝአረገ ናይ ቀደም ሕማቕ ወልፍታትን ልምድን ዝአመሰሉ ክንሓርዶም ጨሪሻን ካባና ክንርሕቖም አሎና። ነዚ ክንገብር ክንወፍር ከሎን ንክርስቶስ ብምሉእ ክንስዕቦ ናይ ብሓቂ ከቢድን መሪርን ይገብሮ ገለ እዋንስ እምበርዶ ድላይ አምላኽ እዩ እናበልና ምልክት ሕቶ እንገብረሉ እዋን እውን አሎ።
አምላኽ ምስ ጸውዓና ምኽንያት ዝበዝሖ መልሲ ክንህቦ አይ ደልን እዩ። ንኢየሱስ ምስዓብ ቀዳማይ ተልእኮና ወይ ጸዋዕታና እዩ ኩሉ ካልእ ካልአዊ እዩ። ብጸጋ ጥምቀት ደቂ አምላኽ አምሳል ክርስቶስ ኮና ደድሕሪኡ ክንስዕብ ኪዳን አቲና ኢና። ንአምላኽ ንመጸዋዕታኡ ክንምልስ እንከሎና ከም ኤልሳዕ ነቢ ሓንቲ ምጥርጣር ዘይብሉ ምሉእ ክኸውን አለዎ መልስና።
አብ መዓልታዊ ሕይወትና ንድሕሪት ዝስሕቡ አብ ጸዋዕታና ከይንጸንዕ ዝፈታተኑ በብዓይነቶም ፈተናታት ይመጽኡና እዮም እንተ ኾነ ኢየሱስ ንቅድሚት እምበር ንድሕሪ ከይንጥምት ነጊሩና እዩ። ብዙሓት አብ ሕይወቶም ፈተና ዘይ ምርድዳእ ምስ ገጠሞም ነቲ አብ ቅድሚ አምላኽ ዝአተውዎ ኪዳን ክሓድጉ ወይ አሕሚሞ ክነብሩ ይርአዩ እዚ ኸአ ንኹሉ ስቓይ ይፈጥር። ንአብነት ካህን ንክህነቱ ክነብሮ እንተ ዘይከአለ ንስሙ ጥራሕ እንተ ነበሮ አብ ጸልማት ከም ምንባር እዩ፥ ከምኡ አብ ኪዳናዊ ሕይወት ዝነብሩ ቃል ኪዳኖም አብ ፍቕርን ምምሕሓርን ሕድገትን ክነብርዎ እንተ ዘይከአሉ አብ ምድሪ ግሃነም እዩ። አብ ሕይወት እምብአር አብቲ አምላኽ ዝሃበካ ሕይወት ከመይ ኢልካ ሕጉስ ሕይወት ክትነብር እሞ አምላኽ ዝደልዮ እናገበርካ ምንባር እዩ እቲ ዝሓሸ።
ጸዋዕታና ክነብሮ ከሎና ልኡኻት አምላኽ ኢና እንኸውን። ከምቲ አምላኽ ዝደልዮ ሕይወቶም ዝመርሑ ሰበኽቲ ወንጌል እዮም። ሎሚ እውን አምላኽ ዝልአኽዎ ይደሊ አሎ። ሕይወት ካልኦት ሰባት ዝትንክፉ ቃል አምላኽ ዘስምዑ ሰላም ፍቕሪ አብ ሕይወቶም ዘርእዩ ይደሊ አሎ። ብርግጽ እዚ ንውሑዳት ሰባት ዝውሃብ መጸዋዕታ አይኮነን ንነፍስወከፍና አብ አምላኽ እንአምን ብፍላይ ብጥምቀት ደቁ ዝኾና ዝርኢ እዩ።
ደቂ አምላኽ ክንብሃል እንከሎና ካብ ኃጢአትን ሳዕበናት ኃጢአት ነጻ ኮና ንቅድሚት ምስ ክርስቶስ ክንምርሽ ሎሚ እውን ንጽዋዕ አሎና። ሓወይ ሓፍተይ መንፈስ ክርስቶስ አብ መንጎና አንጊስና ንጎይታናን አምላኽን ክርስቶስ ንዑናይ ንስበኮ ንብህሃሃል። ነዚ መንፈስ ዝሃዘ ጥራሕ እዩ ነጻነት ዘስተማቕርን ሕጉስ ሕይወት ዘሕልፍን።
ሎሚ እምብአር ንዝኾነ እነቕርቦ ምኽንያታት አብ ጎኒ ሓዲግና ክርስቶስ መድሕነይ ካባይ እንታይ ይደሊ አሎ ኢልና ንርእስና ንሕተት እሞ መገዲ ጉዕዞ ሕይወትና ርኢና አብቲ አምላኽ ዝሃበና ጸዋዕታ ከምቲ ንሱ ዝደልዮ ንግበሮ።
አብ ኵሉ አምላኽ ብጸግኡ ይሓግዘና። ብፍላይ ንቤተ ክርስትያና ብዝያዳ ጸኒዓ ቃል አምላኽን ድላዩን ዓዊ ኢላ እናሰበኸት እትነብረሉ ጸጋ ይዓድለና። ንኹሉ ፈተናን ተጻብኦን አሸኒፋ ብርሃን ክርስቶስ አብ ኩሉ ልቢ ክተብጽሕ ባእሉ መንፈ ስቅዱስ ይሓግዘልና።
ጠለት ዝመልኦ ብሩኽ ክራማት ሂቡ ሰናይ መስቀል ይብረቐና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ።


text:
ኣብ ኣስመራን ካልኦት ከተማታትን ጸላማት ተጎልቢቡ ዝፍጸም ዝምታ እናዛየደ ይምጸእ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ርእሰ ከተማ ኣስመራ፣ ጉዳይ ስርቕን ዝምታን ካብ ኣውራ ዕላላት ኮይኑ ከምዘሎ ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ ብፍላይ ኣብ ገለ ከባቢታት ድሕሪ ሰዓት ትሽዓተ ምሸት ንኽትከዶም ዘሰክፉ ኮይኖም ከምዘለዉ ኣረዲኦም።
ኣስመራ፣ ምስ ካልኦት ከተማታት ኣፍሪቃ ብምንጽጻር ክትረአ እንከላ፣ እታ ብዙሕ ገበናት ስርቕን ዝምታን ዘይፍጸመላ ከተማ እኳ እንተኾነት፣ ካብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣትሒዙ ግና ስርቕን ዝምታን እናሳዕረረ ይመጽእ ኣሎ።
ኣብ ኣውራ ጎደናታት ናይ ነፍሲ ወከፍ ከባቢ፣ ብረት ዝዓጠቑ ኣባላት ህዝባዊ ሰራዊት በብከባቢኦም ዋርድያ ዘጹ እኳ እንተኾኑ፣ ነቲ ብሰፊሑ ዝዝረበሉ ዘሎ ገበናት ክትራን ክገትኡ ግና ከምዘይክኣሉ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣዘዝቲ ፖሊስ ኤርትራ ናይ እትርከበን ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ምክልኻል ገበን ንምግታእ ዝዓለመ ዋዕላ፣ ኣብ ኡጋንዳ ኣኼባ የካይዱ ኣለዉ።
እቶም 25 ኣዘዝቲ ፖሊስ፣ ብፍላይ ኣብ ስርቒ መካይን ዘተኮረ ዘተ ብምክያድ፣ ፖሊስ ሃገራት ናይዚ ዞባ ብምትሕህባር ዝሰርሕሉ መንገዲ የናድዩ ምህላዎም ኒው ቪዥን ናይ ኡጋንዳ ሓቢሩ።


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንተኒ ብሊንከን ትማሊ ሰሉስ ንኣባላት ባይቶ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ምምሕዳር ባይደን ንኣመሪካውያንን፡ ምስ ግሎባላዊ ሚድያ ኣመሪካን ምስ ሃገራዊ ኢንደውመንት ንደሞክራሲን ንዝሰርሑ ሰባትን ካብ ኣፍጋኒስታን ኣብ ምውጻእ ቀዳምነት ምሃቡ ኣፍሊጡ።
ብኻልእ ወገን፡ ኣመሪካ፡ ንምምሕዳር ጣሊባን ዘይኮነስ ፡ብቐጥታ ንህዝቢ ኣፍጋኒስታን ብኸመይ ናይ ሚልዮናት ዶላር ረድኤት ትሰደሉ ንዝብል ትመዝኖ`ላ።
ገለ ኣባላት ባይቶ ኣመሪካ ንኣፍጋኒስታን መንግስቲ`የ ኢሉ ዘመሓድር ዘሎ ጣሊባን ተወሳኺ ማዕቀብ ክንበረሉ ከምዝኽእል`ዮም ዘጠንቅቑ ዘለዉ። ሓደ ካብኦም ደሞክራት ሮበርት መንደዝ`ዩ፡-"ኣመሪካን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣብ ጣሊባን ዘለወን ማዕቀብ ክቕጽልኦ ኣለወን። ኣመሪካ ኣብ ግዜ ልዝብ ምስ ጣሊባን ኣልዒላቶ ዝነበረት እገዳ ናብ ቦትኡ ክትመልሶ ኣለዋ፡ ኣመሪካ ህይወት ኣድሕን ሰብኣዊ ረድኤት እናቐጸለት ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ጣሊባን ግን ዋጋ ዘኽፍል እገዳ ክትገብር ኣለዋ" ይብል።
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ብሊንከን፡ብቐጥታ ናብ ህዝቢ ኣፍጋኒስታን ዝኸይድ 64 ሚልየን ዶላር ረድኤት ቃል ኣትዩ`ሎ- ። ብሊንከን ብዛዕባ`ቲ ሕንፍሽፍሽ ዝበለ ምውጻእ ኣፍጋኒስታን ካብ ኣባላት ባይቶ ከበድቲ ሕቶታት ኣብ ዝቐረበሉ እዋን`ዩ ብዛዕባ`ቲ ረድኤት ተዛሪቡ።
"ነዚ ክኾሓሕል ኣይደልን`የ፡ ጣሊባን ከም መግብን መድሃኒትን ንዝበሉ ነገራት ኣብ ምእታው ክተሓባበር ይኽእል`ዩ። ከም ንደቀንስትዮን ኣዋልድን ዝበሉ ነገራት ግን ካልእ ታሪኽ`ዩ- ስለዚ ኣብኡ ብዕቱብ ክንከታተል ኢና- እቲ ሓገዝ ብግቡእ ንቆጻጸሮ ክኸውን`ውን ክንሰርሕ ኢና ።"
እንተኾነ ዕድል ናይቶም ምስ ኣመሪካ ዝሰርሑ ዝነበሩን ናይ ኣመሪካ ቪዛ ቃል ዝተኣተወሎምን ግን ኣይተፈልጠን። ምምሕዳር ባይደን ነቲ መስርሕ ኣብ ምስላጥ ዝግብኦ ከምዘይገበረ`ውን ብኽልቲኦም ፓርትታት ይንቀፍ ኣሎ።
ሰበ-ስልጣን ኣመሪካ ፡ ንዝተረፉ ኣመሪካውያንን ኣፍጋናውያንን ካብታ ሃገር ከውጽኡ ገና ይሰርሑ ከምዘለዉ ይግለጹ። ኣብ ሰነት ኣብ ኮሚቴ ጸጥታ ሃገርን ጉዳያት መንግስትን ላዕልዋይ ሪፓብሊካን ሮብ ፖርትማን ግን ብዛዕባ ተሪፎም ዘለዉ ሰባት ትኽክለኛ ቁጽሪ የብልናን ይብል፡ ካብቶም ዝገመትናዮም 60 ሺሕ ኣብ ሓደጋ ዝነበሩ እቶም ፍርቆም 30 ሺሕ ጥራይ ኢና ክነውጽእ ክኢልና ዘለና ኢሉ።
ድሕሪ ናይ ሰሙናት ሻቕሎት፡ ሕጂ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንተኒ ብልንከን፡ ሰራሕተኛታት ድምጺ ኣመሪካ ዝርከብዎም ሰባት ካብቲ ተሓቢኦሙሉ ዘለዉ ቦታ ከውጽእዎም ቀዳምነት ሂቦምሉ ከምዘለዉ ኣፍሊጡ`ሎ። ነቲ ሕቶ ዘቕረቦ፡ ደሞክራት ሰነተር ክሪስ ኮንስ`ዩ፡"ንሰራሕተኛታት ድምጺ ኣመሪካ፡ ራድዮ ፍሪ ኢሮፕ፡ ራድዮ ሊበርቲ ከምኡ `ውን ንስድራቤታቶም ሓዊስካ 550 ዝኾኑ ገና ዘይወጹ ኣለዉ። ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ነዚኦም ከውጽእ ቀዳምነት ሂብዎም ኣሎ`ዶ?" ዝብል ሕቶ ዝቐረበሉ ኣንተኒ ብልንከን ፡ እወ ዝብል ምላሽ ሂቡ`ሎ።
ኣመሪካን መሻርኽታን ኣብቲ ነሓሰ 31 ዝነበረ ናይ መወዳእታ ወተሃደራዊ በረራ መብዛሕቲኦም ኣፍጋናውያን ዝኾኑ 124 ሺሕ ሰባት ኣውጺኦም ኣለው ።


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ኣብቲ ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 90 ዓመት ውዕሊ ላተራነንሰ፥ ቅድስቲ መንበርን ሃገረ ቫቲካንን ኣብ ሕድሽ ዓለም ለኻዊ ኵነት ብዝብል ላዕለዋይ ናይ ሕገ ቀኖና ናይ ምርምር ተቕዋም ኣብ ዘዳለዎ ዓውደ ጉባኤ ተሳቲፎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እዋናዊ ብድሆ ናይ ሰላም ብድሆ እዩ፡ ኣብዚ መድብለ - ጐናውነት ኣብ ዝዳኸመሉን ውግእን ምስሕሓብን ምግምማዕን ኣብ ዝሰፍሓሉ ህልው ኩነት ዓለም ቅድስቲ መንበር ሰብኣዊ ክብሪ ክኽበርን ሰላማውያን ሃገራትን ሰላማዊ ሕብረተሰብን ክሕነጽ ኣብ ዝግበር ከይዲ ዓቢይ ኣበርክቶ ከምእተቕርብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን እቲ ዕለት 11 ለካቲ 1929 ዓ.ም. ኣብ መንጐ መንግስቲ ኢጣሊያን ሃገረ ቫቲካንን ዝተበጽሔ ብውዕሊ ላተራነንሰ ዝጽዋዕ ስምምዕ ዝኽሪመበል 90 ዓመት ቅዋሜኡ ናይ ሕገ ቀኖና ላዕለዋይ ናይ ስነ ምርምር ተቕዋም ኣብ ዘዳለዎ ዕለት 7 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ መጽናዕቲ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ከምዘስመሩሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ናይ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ባርባራ ካስተሊ ሓቢረን።
ቅድስቲ መንበር፥ እወታዊ ገለልተይናነት
ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ እቲ ዝተኻየደ ዓውደ መጽናዕቲ፡ ቅድስቲ መንበር ኣብ ዓለም ሓቆፍ ጉዳያት ሎሚ ከም ትማሊ ናይ ልእኽቲ ግደ ዘለዋን ካብ ጥንቲ ንዘመናት እተቕርቦ ኣገልግሎት ምዃኑ ኣብሪሆም፡ እዚ ኸኣ ኣብ ሓድሽ ቃል ብስራትን ኣብ ምንቕቓሕ ናይ ሰብኣዊ ክብርን መሰልን ዝቖመ እዩ፡ ከምዝቢ ብምዃኑ ምስ ኵለን ሃገራት ንሰብኣዊ ፍጥረት ክብሪ ዝበረኸ መጻኢ ንኽህነጽን እዚ መጻኢ’ዚ ውሑስ ንምግባር ብቐጻልነት ትራኽብን፡ እዚ እትኽውኖ በቲ ዘለዋ እወታዊ ገለልተይናነት ምዃኑ ዝትንትን ሰፊሕ ስነ ታሪኻዊ ኣስተምህሮ ከምዘቕረቡ ካተሊ ኣመልኪተን
ዘተን ጽን ብምባልን ዝካየድ ነዊሕ ታሪኽ
ኣብቲ ዝተኻየደ ዓውደ መጽናዕቲ ካልኣይ መደብ፡ ኣብ ሮማ ናይ ሮማ ትረ መንበረ ጥበብ ናይ ሕጊ መምህር፡ ናይ ስነ ሕግን ታሪኽን ሊቅ ፕሮፈሰር ካሮሎ ካርዲና፡ ሃገረ ቫቲካን፡ ኣብ ናይ ኤሮጳን መላእ ዓለምን ጭቡጥ ኵነት ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ኣሞርኵይዞም ናይ መጽናዕቲ ድሑፍ ከምዘቕረቡ ዝሓበራ ካስተሊ ኣስዒበን፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ሕገ ሰነዳት ጉዳይ ዝከታተል ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ዅዋንኢግናሲዮ ኣሬታ እውን ብወገኖም እታ ዕለት 24 ለካቲት 2014 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዘለዎም ቅዱስ ጴጥሮሳዊ ስልጣንዘ Fidelis dispensator et prudens-እሙናትን ጥንቁቓትን ኣመሓደርቲ ብዝብል ኣርእስቲ ዝዘመሓላለፍዎ ናይ ሃገረ ቫቲካን ናይ ኤኮኖምን ቁጠባን ምሕደራ ዝመርሕ ሓዋርያዊ መልእኽቲ ውሳኔ ኣደጊፎምን ካብ ጳጳሳዊ ላተራነንሰ መንበረ ጥበብ ናይ ስነ ቤተ ክርስቲያን ታሪኽ መምህር ናይ ቲዮሎጊያን ታሪኽን ሊቅ ፕሮፈሰር ፊሊፐ ሸናውክ ርክባት ቅድስቲ መንበርን ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብን ኣብ ዘመናት ብመንጽር ናይ ዘተ ፖለቲካ ብዝብል ኣርእስቲ ሰፊን ናይ መጽናዕቲ ጽሑፍ ከምዘቕረቡ ገሊጸን።
ውዕሊ ላተራነንሰ ሎሚ እውን ህያው እዩ
ናይ ቫቲካን ኣባይቲ ፍርዲ ኣቦ መንበርን ኣብ መንበረ ጥበብ ሉምሳ ናይ ቫቲካን ሕግን ሕገ ቀኖናን መምህር ጁዘፐ ዳልላ ቶረ እውን፥ ውዕሊ ላተራነንሰ ሊሚ ኣውን ህያው እዩ ብዝብል ኣርእስቲ፥ እቲ ውዕሊ ኣብ መንጕ ኢጣሊያን ሃገረ ቫቲካንን ግጭት ከይፈጠር ዝገበረን ናይቲ እሙን ንቤተ ክርስቲያንን እሙን ንሓገርን ዝብል ምግምማዕ ኣብ ዝርእይ ዝነበረ ሕዝቢ ኢጣሊያ፡ ካቶሊካዊ ሕልና ዘዋደደ ምዃኑ ብሰፊሕ ከምዝተንተኑ ባርባራ ካስተሊ ኣመልኪተን።


text:
Radio Erena: 02 December 2015
ቡርኪና ፋሶ ኣብ 30 ዓመታት ንመጀመርያ እዋና፣ ብደሞክራስያዊ ምርጫ ናይ ስልጣን ምስግጋር ኣካይዳ።
እዛ ብወትሃደራዊ ዕልዋታት እትፍለጥ ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ እትርከብ ንእሽቶ ሃገር፣ ን10ታት ዓመታት ርጉእ ናይ ስልጣን ካብ ዘይተራእየለን ሃገራት ኣፍሪቃ ሓንቲ ብምዃን ሕማቕ ምስሊ ሒዛ’ያ ጸኒሓ።
ብሰንበት እብ ዝተኻየደ ምርጫ ግና ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ነበረ ሮሽ ማርክ ክርስትያን ካቦረ 53.5 ካብ ሚእቲ ድምጺ ብምርካብ፣ ኣብ ታሪኽ ኣታ ሃገር ፈላሚ ዝኾነ ደሞክርስያዊ መንገዲ ስልጣን ተረኪቡ ኣሎ።
ነታ ሃገር ንነዊሕ ዓመታት ብምልኪ ዝመርሓ ፕረዚደንት ብሌዝ ካምፓኦረ ዝሓለፈ ዓመት ኣንጻሩ ብዝተኻየደ ህዝባዊ ናዕቢ ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምስጓጉ፣ እታ ሃገር ኣብ ትሕቲ’ቲ ብፕረዚደንት ሚካኤል ካፋንዶ ዝምራሕ መሰጋገሪ መንግስቲ’ያ ጸኒሓ።
ሓፈሻዊ ምርጫ እታ ሃገር ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናይዚ ዓመት’ዚ ክካየድ ተመዲቡ እኳ ኣንተነበረ፣ ሓለዋ ፕረዚደንት ነበረ ካምፓኦረ ብሰንኪ ዘካየድዎ ፈተነ ዕልዋ ግና ብሓደ ወርሕI ተናዊሑ።
እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝተፈተነ ዕልዋ፣ ካብ ሰራዊት እታ ሃገር ይኹን ካብ ህዝቢ ደገፍ ብዘይምርካቡ ክፈሽል ከምዝኽኣለ ኣይርሳዕን።
ኤርትራ እትርከበን ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ውሑስ ናይ ስልጣን ምስግጋር ከተግብራ ብዘይምኽኣለን፣ ነቶም ን10ታት ዓመታት ብምልኪ ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ዝሕልኑ መራሕቲ ንምእላይ ህዝባዊ ናዕብታትን ዕልዋታትን ከምዝርአ ይፍለጥ።
ቡርኪና ፋሶ፣ ካብዚ ንምስሊ ኣፍሪቃ ዝደወነ ፍጻሜታት ድሕሪ 30 ዓመታት ተገላጊላ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ስልጣን ክሰጋገር ምኽኣሉ፣ ኤርትራ ንእትርከበን ደሞክራስያዊ ምርጫ ከተግብራ ንዘይክኣላ ሃገራት ሓደ እዋን ተስፋ ምዃኑ’ውን ተዓዘብቲ የመልክቱ።
===============================


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ገማግም ማያት የመን ኣብዚ ሰሙን’ዚ ብውሑዱ ናይ 30 ኢትዮጵያዊያንን ሶማልያዊያንን ሬሳ ከምዝተረኽበ ገሊጹ።
ብዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ብጀልባ ይጉዓዙ ዝነበሩ ክኾኑ ከምዝኽእሉ እቲ ትካል ሓቢሩ’ሎ።
ካብታ 152 ሶማልያዊያንን ኢትዮጵያዊያንን ጽዒና ዝነበረት ጀልባ ናብ ጅቡቲ ተምርሕ ከምዝነበረትን ካብቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ገሊጾም ኣለው እታ ጀልባ ዝተገልበጠት ድምጺ ተኩሲ ምስ ሰምዑ ከምዝኾነ’ውን ሰራሕተኛታት ረድኤት ካብቲ ቦታ ሓቢሮም ኣለው።
ወሃቢ ቃል ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ጆወል ሚልማን እታ ጀልባ ብዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ትንቀሳቀስ’ያ ተባሂሉ ከምዝእመን ካብቶም ስደተኛታት ብተወሳኺ ገንዘብ ንምርኻብ ተኹሲ ከፊቶም ክኾኑ ከምዝኽእሉ ገሊጾም።
ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት ካብ ቁበጺ ተስፋ ዝተላዕለ ካብ የመን ክወጹ ናብ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ከምዝኸዱ ተገሊጹ።


text:
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ዝጸንሑ 250 ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ብቐዳም ናብ ሃገሮም ምምላሶም ሓቢሩ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ብወገኑ ኣብ ሓደ ስታድዩም ከተማ ዓደን ኣብ ዝከፍአ ኩነታት ዘለው 1,986 ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ከምዝመልስ ገሊጹ’ሎ።
እቲ ስርሒት ምምላስ ስደተኛታት ካብ የመን ደንጉዩ ብምጅማሮም ጸገም ክፈጥር ከምዝክእል ዘለዎም ስግኣት ሰራሕተኛታት ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ይገልጹ።
ወሃቢት ቃል’ቲ ትካል ኣንጀላ ዌልስ “ እቲ ስርሒት ንሸሞንተ መዓልታት ክካየድ’ዩ ተወሲኑ። ይኹን ደአ እምበር ደንጉዩ ብምጅማሩ ካብቲ ዝተመደበሉ መዓልቲ ንደሓር ክንቕጽል ዝከአል እንተኮይኑ ንሓትት ኣለና” ድሕሪ ምባል ነቶም ብፍቓዶም ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ንምሕጋዝን ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ጸገም ንምፍታሕ ዝከአሎም ከምዝገብሩ ሓቢረን ኣለዋ።
ብፍቓድ ብስዑዲ ዝምራሕ ጥምረት ዝሕገዝ መንግስቲ የመን 347 ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ሃገሮም ምምላሶም ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ሰበ ስልጣን የመን መብዛሕትኦም ኢትዮጵያዊያን ዝኾኑ ኣስታት 2,000 ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ኣብ ከተማ ዓደን ምግፋፎም ዝፍለጥ ኮይኖም እዚኦም ካብቶም 150,000 ስደተኛታት ኣብ ጎረቤት ስዑዲ ዓረብ ዝሓሸ ናብራን ስራሕ ዕድልን ንምርካብ ሓገጘኛ ጉዕዞ ብምፍጻም ናብ የመን ዝኣትው ስደተኛታት አካል ምዃኖም’ውን ተሓቢሩ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣንጀላ ዌልስ እቶም ስደተኛታት ንህይወቶም ኣስጋኢ ኣብ ዝኾነ ኩነታት ኣብ ኣል ማንሱራ ስታድዮም ከተማ ዓደን ተታሒዞም ዝጸንሑ ምዃኖምን ምድንጓይ ምምላስ እቶም ስደተኛታት ዝያዳ ስቅያትን ሞትን ከስዕብ ከምዝክእል ይገልጻ።
“ክሳብ ሕጂ 8 ሰባት ብሕማም ውጽኣት ሞይቶም፡ ሓደ ድማ ብሓለወቲ ዝተተኮሰ ጥይት ሞይቱ ስለዚ ኣብቲ ቦታ ዘለው ኩሎም እንተዘይወጺኦም ውጽኢቱ ዝኸፍአ ክኸውን እዩ።”
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሰበ ስልጣን የመን ስደተኛታት ብምግፋፍ ናብቲ ስታድዮም ምእካብ ቀጺሎሞ ከምዘለው አባላት ዓለምለኸ ትካልስ ስደተኛታት ይሕብር።


text:
ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ዝካየድ ናይ ከባብኢን ናይ ከተማታት ኣዲስ ኣበባን ድሪዳዋን ምርጫ ሰላማውን ዴሞክራሲያውን ክኸውን እዩ ይብል ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ።
ምኽትል ኣካቢ ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ዶ/ር ኣዲሱ ገብረእግዛብሄር ናይዚ ዓመት ምርጫ ካብቶም ዝሓለፉ ዝሓሸ ከምዝኸውን ዘለዎም ተስፋ ገሊፆም።
ኣብ 2002 ዓ/ም ሃገራዊ ምርጫ ንኽዕዘብ ዝተጋበዘ ጉጅለ ተዓዝቢ ሕብረት ኣውሮፓ ዝዘርዘሮም ናይቲ ቦርድ ድኽመታት እንትዛረቡ ዶ/ር ኣዲሱ እቲ ጉጅለ ንመንግስቲ ዘቕረብዎ ሪፖርት ከምዘየለ ብምሕባር ኣብ ናይ ባዕሎም ግምገማ ከምዝተመስረቱ ገሊፆም።
ንሓደ ወርሒ ዝፀንሕ ናይ መረፅቲ ምዝገባ በቲ ትፅቢት ዝተገበረሉ እናተኻየደ ምዃኑ ብምሕባር ክሳብ ትማሊ ሓሙስ 9 ጥሪ 2005 ዓ/ም ኣብዘሎ እዋን 19 ሚልዮንን 479 ሽሕን 114 መረፅቲ ተመዝጊቦም ኣለው።
ኣብዚ እዋን እናተኻየደ ዝርከብ ናይ መረፅቲ ምዝገባ ብግዲ እዩ ዝፍፀም ዘሎ ክብሉ ተቓወምቲ ይገልፁ ኣለው።ምርጫ ቦርድ ግን እዚ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ ይብል።
እቲ ናይ መርፅቲ ምዝገባ 21 ጥሪ 2005 ዓ/ም ከምዝዛዘም ቦርድ ምርጫ እንተገለፀ’ውን ክሳብ ሕዚ ክንደይ ዝኾኑ ሕፁያት ከምዝተመዝገቡ ዕላዊ ኣይገበረን።


text:
Radio Erena: 21 December 2017
መንግስቲ ፈረንሳ፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ሓተቲ ዑቕባን ናይ ቁጠባ ስደተኛታትን ንምስጓግ ዘድሊ መስርሕ የሳልጥ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ዠራርድ ኮሎምብ ናብ መደበራት ምቕባል ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን (Prefecture) ኣብ ዝለኣኾ ዘዋሪ ደብዳቤ፣ ጉዳይ ናይቶም ዘቕረብዎ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝተነጽጉን ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም ናይ ቁጠባ ስደተኛታትን፣ ብዝቐልጠፈ ጸብጻብ ክቐርብ ሓቲቱ።
እቲ ሚኒስተር ነዚ ዝሓትት ዘሎ፣ መንግስቲ ፈረንሳ ሓድሽ ሕጊ ስደተኛታት ንምትእትታውን 10ታት ኣሽሓት ስደተኛታት ንምስጓግን ውጥን ከምዘለዎ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ፈረንሳ፣ ዓመታዊ ኣስታት ን19 ሽሕ ስደተኛታት ዑቕባ ክትህብ እኳ እንተጸንሐት፣ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ኮታ ናብ ኣስታት 5 ሽሕ ጥራይ ንምውራዱ ይሰርሕ ከምዘሎ’ዩ ዝውቀስ።
ዜጋታት ሶርያ፣ ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ፈረንሳ ብብሒ ፖለቲካዊ ዑቕባ ምሕታት ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ደረጃ ተሰሪዖም ከምዘለው ጸብጻብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ይሕብር።
ይኹን’ምበር ካብዞም ኣብ ፈረንሳ ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ዝሓተቱ ስደተኛታት ብዙሓት ዜጋታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ከምዝርከብዎም ይፍለጥ።


text:
ብ ተስፋ ኒውስ፡
ኣዘዝቲ ሰራዊት ዝርከቡዎም 13 ላዕለዎት ሓለፍቲ ስርዓት ወያነን፡ በቲ ኣብ ሽወደን ዝርከብ ዓለምለኻዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ኹናት ሎሚ ብወግዒ ክስ ከምዝተመስረተሎም ካብቲ ከባቢ ዝበጽሓና ዜና ይሕብር።
እዞም ክሱሳት ሰብስልጣን ኢትዮጵያ፡ ብጉዳይ ጃምላዊ ቅትለት፡ ምእማጽ ደቂ ኣንስትዮን፡ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ንዜጋታት ምእሳርን ምክልባትን ብዝብሉን ካልኦት ዓይነታት ክስታት ቀሪቡሎም ብጠበቓታት ሽወደን ሎሚ ተኸሲሶም ኣለዉ።
እቲ ክሲ ወግዓዊ ኮይኑ፡ ኩሉ ዘድሊ ዘበለ መረዳእታታትን ጭብጥታትን ን ናይ ገበን መርማሪ ፖሊስ ሽወደን ተመሓላሊፉ ኣሎ።
ብተወሳኺ፡ እዞም ተኸሰስቲ ኣብ ልዕሊ ግዳያት ንዝፈጸምዎ በደል ናይ 130 ሚሊዮን ክሮነር ሽወደን ካሕሳ ከኸፍሉውን ብተወሳኺ ተሓቲቶም ኣለዉ።
ከምቲ ዝፍለጥ፡ ኣብ 2013 ሓደ ብኣብዱላሂ ሁሴን ዝተባህለ ኣባል መደብር ቴሌቭዥን ኢትዮጵያ ዝነበረን፡ ኣብ ኦጋዴን ተመዲቡ በቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ኦጋዴን ንዝፍጸም ናይ መቕተልትን ስቕያትን ዘርዒ ናይ ልዕሊ 100 ሰዓት ቪድዮ ሒዙ ከምዝሓደመን፡ ብምትሕብባር ጋዜጠኛታት ሽወደንን ኣባላት ሃይልታት ሓርነታዊ ግንባር ኦጋዴንን፡ ብሰላም ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሽወደን ከምዝኣተወን፡ ሰበ ስልጣን ሽወደን ካብቲ ግዜ`ቲ ኣትሒዞም ነቲ ጉዳይ ክቐራረቡሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ እንሖ ነቶም ገበነኛታት ዝበልዎም ናብ ፍርዲ ናይ ምቕራብ መስርሕ ጀሚሮም ኣለዉ።
ዝርዝር ኣስማት ናይዞም ክሱሳት ድማ፡
1) ዶር ኣርከበ እቑባይ
2) ኣቶ ኣባዱላ ገመዳ
3) ኣቶ በረኸት ስምኦን
4) ኣቶ ኣባይ ጸሓዬ
5) ኣቶ ጌታቸው ኣሰፋ
6) ጄነራል ሳሞራ ዩኑስ
7) ሌ/ጄ ታደሰ ወረደ
8) ኣቶ ሓሰን ሽፋ
9) ኣቶ ሙሉጌታ በርሀ
10) ኣቶ ነጋ በርሀ
11) ኣቶ ወርቅነህ ገበየሁ
12) ኮማንደር ሰመረ
13) ሓድ ንግዚኡ ሽሙ ዘይተፈልጠ በዓል ስልጣን ኢዮም።
https://ethsat.com/video/esat-dc-daily-news-28-august-2014/


text:
Sourced from the Independent Italy’s far-right government turns away rescue ship with 224 refugees: ‘They will only see Italy on a postcard!’ “Why don’t you evil racists let us in? How can you let 1.2 billion Africans starve?” ‘Let us in! . . . We’ve come to...
ዝተኣረመ ፖለቲካዊ ሓተታ ጉዕዞ ልኡኻት ህግደፍ ንኣዲስ ኣበባ ወግዓዊ ድዩ ወይስ ግላዊ? እዚ ጉዕዞ ልኡኻት ኢሰያስ ንኣዲስ ኣበባ፣ መሰል ልዑላዊነት አርትራ ብኢንተርናሽናል ቅጥዒ International Issue ዘማልአ ኣጀንዳ ድዩ? ንመን ትመጾ መን ይመጻ ትመጾ፣ ንመን ትመጾ ድማ መን ይመጻ ትመጾ። ብመሃንድሳት ስነኣምራዊ ምርምርን ስለላ መርበብ ጽዮናውያንን ተጸኒዑ ዝትግበር ዘሎ ድራማ። ክንብርኩት ከይንብርኩት ኣብ ማይ...
ንህሉው ኩነታት ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ትግራይ ንዝምልከት ካብ ድምጺ ደሊና ዝተቐድሐ ቃለ ምሕታት ብኸምዚ ዝስዕብ ንተኻታተልቲ መርበብ ደቀባት ኤርትራ ንቕርብ ኣሎና...
ድሕሪ ኣስታት ክልተ ሰሙናት፣ ኢሃኣደግ ብዛዕባ ውሳኔ ዶብ ዘስደቖ ውሳኔ፣ባዕሉ ኢሰያስ ኣብቲ “መዓልቲ ስውኣት ዝብሃል ብዓል ህግደፍ” ንጉዳይ ዶብ ዝምልከት “ሃናጺ ዝርርብ ንምክያድ” ልኡኻቱ ንኣዲስ ኣበባ ከምዝልእኽ ኣፍሊጡ። እወ፣ እቲ ብመኽንያት ጉዳይ ዶብ፣ ሕገ-መንግስቲ የለ፣ምጥያስ ሰራዊት የለ፣ እሱራት ኣይፍትሑ፣ወፍሪ ሳዋ ንሓዋሩ፣እቲ ን18 ዓመታት ድሕሪ ኲናት ባድመ፣ከምጅሆ...
ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ርሑስ ዒድ ኣልፈጠር ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንኹሉም ኣመንቲ ምስልምና ብሓፈሻ፣ ንኤርትራውያን ኣስላም ድማ ብፍላይ፣ እንኳዕ ናብ ርሑስ ዒድ ኣልፈጠር ኣብጻሓኩም እናበለ፣ ርሑስ ዒድ ኣልፈጠር፣ ሰላምን ሓርነትን፣ ስኒትን ሓድነትን ከውርደልና ንምነ። ዶብ ኤርትራን ኢትዮጲያን ኣብ ባይታ ይተሓንጸጽ ድሕሪ እቲ ብዙሕ መስዋእቲ ህይወትን ከቢድ ዕንወትን ዘኸተለ...


text:
ኣብ’ዚ ሳልሳይ ክፋል መቐጸልታ ጽሑፍና ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክፈልጦ ንዘለዎ ሓቅታት ከምቲ ልሙድ ክንጋልህ ኢና። ኣብ’ዚ ከም ፍሉይ ሕታም ጌርና እነቕርቦ ዘለና ናይ ምቅላዕን ምግላጽን ጽሑፍ፡ ህዝቢ ኤርትራን መሪሕ ውድቡ ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራን፡ ካብ ቅድሚ ነጻነት ኣትሒዞም ዝሓልፍዎ ዝነበሩ ኩነት፡ ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን’ውን፡ ህዝብን መንግስትን ሃገርን ኤርትራ ዝሰግርዎ ዘለዉ ኩርዃህ፡ እንታይ ይመስል? ጥራይ ዘይኮነ፡ ውዲታቶምን ኩሉ ናይ ጠነግ ምትእስሳራቶምን፡ ብውሽጥን ብግዳምን ንዘለዎም ናይ ገመድ ርክባትን ነዚ ገመድ እዚ ንምብንጣስ፡ ህዝቢ ኤርትራ ይሓልፎ ንዘሎ ጽንኩርነትን፡ ኪኖ እቲ ናይ ደቂቕ፡ ዝደቐቐ ጉዳያት ኣመልኪትና፡ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ከነቅርብ ኢና።
ኣብ ኣቀራርባና ምስ ህልዊ ኩነታት ብምትሕሓዝ’ውን እነቕርቦ ስለ ዘለና፡ ምትሕውዋስ ዝመስል ክስተት ከጋጥም ዝኽእል’ኳ እንተኾነ፡ እቲ ናይ ተጻብኦ ጠነጋት ክሳብ ኩሉ ኣላሽ ኢሉ ዘይተበናጠሰ፡ ምስቲ ዋሕዚ ጽሑፍ ብምትሕሓዝ ነቲ ሓቂ ክትግንዘብዎ ዘነጽር ጽሑፍ ብምዃኑ፡ ምስቲ ዝቕጽል ክፍላት ከተተሓሓዝዎ ከም ዘለኩም ኢና እንመክር።
ሰናይ ንባባ ሳልሳይ ክፋል፦


text:
ኣምስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት አተሓሕዛ ሰብአዊ መሰላት ናይ ግልፅነት ጉዳይን ንምፍታሽ ፍቃድ ሓቲቱ፡ ኣብ ሓሙሽተ ወርሒ ከምዝረኸበን ኣብ ኢትዮጵያ ንዝሓለፋ 12- መዓልታት ከምዝፀንሐን ኣብቲ ጉጅለ ተመራማርት ጉዳይ ኢትዮጵያ ክለየር በስተን ገሊፀን።
ሓያለ ተወላዶ ኦሮሞ ከምዝተአስሩ ከምዝሰምዓ ዝገለፃ ክለየር በስተን ገና ጭቡጥ ቁፅሪ ኣብ ኢደን ከምዘየለን ግን ንጊዚኡ ካብ ዘተኣኻኸበኦ ሓበሬታ ካብ መጋቢት ክሳብ ሚያዝያ ካብ 200-300 ኦሮሞቶት ከምዝተአስሩ ፈሊጥና'ለና፡ ካብኡ ንደሓር'ውን ሓያለ ተአሲሮም'ለው ኢለን።
ካብኡ ብተወሳኺ አብ ዝሓለፈ ቀዳም ዝተአስሩ ካብ ናይ ኦሮሞ ህዝቢ ኮንግረስ በቀለ ገርባ ካብ ናይ ኦሮሞ ፌደራላዊ ምንቅስቃስ ኦልባና ላሊሳ ዝተአስሩ ንዓና ስለዘዘራረቡ'ዮም ኢለን ከምዝአምና ሚስ ክለየር በስተን ተዛሪባን።
ክለየር በስተን ወሲኸን ብሰበ-ስልጣን ሚኒስተር ወፃኢ ኢትዮጵያ ተፀዊዖም ብህፁፅ ካብታ ሃገር ንኽወፁ ከምዝተነግሮምን ንምውፃእ'ውን ከምዝተገደዱን ገሊፀን።
ማእሰርቲ መራሕቲ ክልቲኦም ተቃወምቲ ፓርትታት ኢትዮጵያ ኣዝዩ ከምዘተሓሳሰቦ አምስቲ ኢንተርናስናል ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ አፍሊጡ'ሎ።
ብዛዕባ ማእሰርቲ'ቶም መራሕቲ ተቃወምቲ ፓርት መግለፂ ዝሃቡ ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ አቶ ስመልሽ ከማል፡ እቶም ሰባት ዝተአስሩ ኣብ ቀረባ ምስ ፈጠራ ሽበራ ብዝተተሓሓዘ ምስ ዝተአገደ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ አለዎም ብዝተባህለ ርክብ ምኽንያት'ዩ ክብሉ ትማሊ ምግላፆም ይዝከር።


text:
Radio Erena: 22 October 2020
ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ እስራኤል፣ ኣብ ሱዳን ምስጢራዊ ዑደት ከምዘካየደ ምንጭታት ዜና ካብ ዮርሳሌም ሓቢረን።
ብመሰረት እተን ምንጭታት ዘቕርብዎ ዘለዋ ሓበሬታ፣ ቅድሚ’ቲ ኣመሪካ ንሱዳን ካብ መዝገብ ሽበራ ዝምውላ ሃገራት ምስራዛ፣ መንንቶም ዘይተገልጸ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እስራኤል ዝጸዓነት ነፋሪት፣ ካብ ቴልኣቪቭ ተበጊሳ ናብ ካርቱም ኣምሪሓ።
ዕላማ እቲ ምስጢራዊ ዑደት እኳ እንተዘይተነጸረ፣ ብዛዕባ እቲ ምስ ሱዳን ክምስረት ዝድለ ዘሎ ዝምድና ዘተኮረ ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ኣሚቶም።
ኣመሪካ፣ ንሱዳን ካብ መዝገብ ሽበራ ዝምውላ ሃገራት ምስራዛን፣ ኣብ ልዕሊኣ ኣጽኒዓቶ ዘላ እገዳ ድማ ምልዓላን፣ ናይቲ ኣብ ኬንያን ታንዛንያን ዝርከብ ኤምባሲታት ኣመሪካ ኣብ 1998 ዝተፈጸም መጥቓዕቲ፣ ንግዳያት 335 ሚልዮን ዶላር ካሕሳ ክትከፍልን ምስ እስራኤል ድማ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ክትምስርትን ዝቕስብ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ሱዳን፣ እቲ ዝተሓተተቶ ካሕሳ ከምዝኸፈለትን፣ ኣመሪካ ድማ ካብ መዝገብ ሽበራ ዝምውላ ሃገራት ከምእትስርዛን እኳ እንተተገልጸ፣ ብዛዕባ’ቲ ምስ እስራኤል ዝምድና ምምስራት ዝብል ነጥቢ ግና ካብ ኩሎም ወገናት ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
ይኹን’ምበር ኣብዚ ቀረባ መዓልታት፣ ዝምድና ከምዝገበራ ብወግዒ ክሕብራ ምድላዋት ይግበር ምህላዉ ጽንጽንታ ኣሎ።
እስራኤል ምስ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ባሕሬይንን ዝምድና ድሕሪ ምምስራታ፣ ዝቕጽል ድማ ምስ ስዑዲ ዓረብን ሱዳንን ክኸውን ከምዝኽእል ግምታት ክወሃቦ ጸኒሑ’ዩ።።
==============


text:
Radio Erena: 22 January 2018
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባ፣ ነቲ መንግስቲ ርዋንዳ ምስ እራኤል ዘካይዶ ዘሎ ስምምዕ ምምላስ ስደተኛታት ዝኹንን ሰለማዊ ሰልፊ የካይዱ።
እቶም ኣማኢት ኤርትራውያን ሎሚ ሰኑይ 22 ጥሪ ኣብ ከባቢ ቴልኣቪቭ፣ ኣብ ከተማ ሄርጽልያ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ርዋንዳ ብምትእኽኻብ፣ ኣብ ዝወደብዎ ሰለማዊ ሰልፊ፣ መንግስቲ ርዋንዳ ምእንቲ ገንዘብ ክብል ብዘይድሌቶም ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ ስደተኛታት ክቕብል እንተወሲኑ፣ ኣብ ታሪክ ስደተኛታት ኣፍሪቃ ጸሊም ታሪኽ ክገድፍ ምዃኑ የተሓሳስቡ።
እቲ መንግስታት እስራኤልን ርዋንዳን ዝገብርዎ ዘለዉ ስምምዕ መሸጣ ደቂ ሰብ ምዃኑ’ውን ወቒሶም።
ንሳቶም ብተወሳኺ፣ ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ወገናቶን ብፍላይ ድማ ምሁራት፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ነጠፍተኛታትን ኣብ ኤምባሲታት ርዋንዳ ተመሳሳሊ ሰልፍታት ክውድቡን ናይ ጥርዓን ደብዳቤታት ከቕርቡን ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝልኣኽዎ መልእኽቲ ተማሕጺኖም።
እቶም ኤርትራውያን ነዚ ሰለማዊ ሰልፊ ዝውድቡ ዘለዉ፣ መንግስቲ እስራኤል ክሳብ መጀመርያ ወርሒ ሚይዝያ ኣብ ዘሎ ግዜ ኣሽሓት ሓተቲ ዑቕባ ናብ ርዋንዳን ኡጋንዳን ክሰጉግ ምዃኑ ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
እንተኾነ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ርዋንዳ፣ እቲ ምስ መንግስቲ እስራኤል ዝተጀመረ ስምምዕ ኣብ ናይ መወዳእታ ነጥቢ ከምዘይተበጽሐ ብምርግጋጽ፣ ብዘይድሌቶም ንዝስጎጉ ስደተኛታት ከምዘይቅበል’ዩ ዝገልጽ።
እስራኤል፣ ናብ ሳልሳይቲ ሃገር ክወጹ ፍቓደኛታት ንዘይኮኑ ስደተኛታት ንዘይተወሰነ እዋን ኣብ ሳህሮኒም ክትኣስሮም ምዃና’ያ ተጠንቅቕ።
===============================


text:
ሰሙነ ሕማማት (ሰሉስ)
ሰሉስ መዓልቲ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ብዕለተ ሰኑይ ዝፈጸሞ ተግባር መሰረት ብምግባር ጸሓፍቲ ፈሪሳውያን ንጐይታ ምኽንያት መኽሰሲ መታን ክረኽብሉ ብዙሕ ከቢድ ኢሎም ዝሓሰብዎ ሕቶታት ዝሓተትሉ መዓልቲ እዩ።ንኹሉ ዝገብሮ ትእምርትን ተኣምራትን ብናይ መን ስልጣን ከም ዝገብሮ ዝሓተትሉ ዕለት እዩ። ስለዚዝኾነ እዛ ኣብ ሰሙነ ሕማማት እትርከብ ሰሉስ ናይ ሕቶ መዓልቲ ተባሂላ ትፍለጥ።
ብኻልእ ወገን ድማ እታ ጎይታ ሰኑይ ዝረገማ በለስ ምሉእ ብምሉእ ዝነቐጸትሉ መዓልቲ ሰሉስ እዩ።
ኣይሁዳውያን ብትምህርቲ ጐይታ ኩሉ ግዜ ይቐንኡ ብምንባሮም ንኵሉ ሰብ ድማ ይስዕቦ ኣሎ ብምባል ይሓሙ ስለ ዝነበሩን ኣብ ቅድሚኦም ከቢድ ዝመስሎም መስቀላዊ ሕቶታት ብምሕታት ጐይታ ምስ ገዛእቲ ዓለምን ሕዝብን ከባእስዎ ተንኰል ካብ ምእላም፡ ፈተነ ካብ ምፍታን ዓዲ ኣይውዕሉን ነበሩ። ኣብዚናይ መወዳእታ ሰሙን’ውን ፋሲካ ንምኽባር ናብ ኢዮሩሳሌም ምምጽኡ ኣይተርፍን፡ብዙሕ ህዝቢ’ውን ብትምህርቱን ተኣምራቱን ይስዕቦን ይኣምኖን ኣሎ፡ ንሕናኸ ንመን ሒዝና ክንተርፍኢና፡ኣብ ትምህርቱ ድማ ንግብርታትና የቃልዖ ኣሎ ብምባል ኣዝዮም ተሻቒሎም ነበሩ። በዚመሰረት ድማ ብዓቢኽብሪ ብህጻናትን ብኣእማን ቢታንያ እናተመስገነ ናብ ቤተመቕደስ ምእታዉን፡ ነታ መሻቐጥን መናገዲን ገይሮሞ ዝነበሩ ቤተ መቅደስ ዕዳጋታቶም ገላቢጡ ስለ ዝሰጐጎምን ብጭጉራፍ ገይሩ ብውርደት ስለ ዘባረሮምን ከምኡውን ሓቀኛ ዕላማ ቤተ መቅደስ ድማ ብምንጋር ነቲ ክፉእ ግብሮም ስለ ዘጋህዶን ስለ ዝወቐሶምን ኣዝዮም ተሻቒሎም ነበሩ። ስለዚ ከኣ እዩ ኣይሁድሊቃውንቲኻህናትን ዓበይቲ ህዝብን ነቲ ምኽሪ ሞት ክሕግዞም ዝኽእልዝበልዎ ነገር ክሰርሑን ምኽንያት መኽሰሲ ከናድዩን ሓዲሮም ንጽባሒቱ ሰሉስ ሕቶታት ዝሓተትዎ።
እቲ ሕቶ ድማ “በየናይ ስልጣን እዚ ትገብር ኣሎኻ፧ እዚ ስልጣን እዝስ መን ሃበካ፧” ዝብልነበረ (ማቴ21፡23-27, ማር11፡2733,ሉቃ20፡1-8)። ነቲ መስቀላዊ ሕቶኦም ክምልስ ከሎ ብናተይ ስልጣን እየ ዝገብር እንተ በለና ምስ ሮማዊ መንግሥቲ ከነባእሶ ኢና ዝብል ነበረ። ምኽንያቱ ዕዳጋን ንግድን ክተክልን ክነቅልን ዝኽእል ብኸመዚ ዓቢ ምስጋና ክምስገን ዝግብኦ ንጉስ ክኸውን ኣለዎ ብምባል እዩ።ነገስታት ድማ ብስልጣኖም ዝመጽእ ከም ዘይጻወርዎ ርዱእ ነገር ምዃኑ ኣብ ልደት ጐይታ ብሄሮድስ ዝተቐትሉ 144,000 ዝኾኑ ህጻናት ምዝካር እኹል እዩ። ብናቶም ሓሳብ ድማ ጐይታ ካብ ምድራውያን ነገስታት ኣይኮነን ክህነት ካብ ዝግብኦም ሌዋውያን’ውን ኣይኮነን፡ ብኸመይ ደኣ ዕዳጋና ክብትን፡ ሕጊን ትእዛዝን ዘለዎ ትምህርቲ ክምህር ከምኡ’ውን ተኣምራት ክገብር ዝኽእል እናበሉ እዮም በየናይ ስልጣን ክገብር ከም ዝኸኣለ ክፈልጡ ደልዮም ተንኰል ፍሒሶም ናብኡ ዝመጹ። ንሱ ግና ልብን ኮላሊትን ዝምርምር ኣምላኽ ስለዝኾነ ከም ወትሩ ክፍኣቶም ፈሊጡ ሕቶኦም ብሕቶመሊሱ ኣሕፈሮም። “ጥምቀት ዮሓንስ ካበይእያ፧ ካብሰማይዶወይስ ካብ ሰብ፧” ብምባል ድማ ሓተቶም። ንሳቶም ድማ ንሓድሕዶም ተዛራሪቦም “ካብ ሰማይ እንተበልናዮ፡ ከመይ ደኣ ዘይኣመንኩምዎ፧ ክብለና እዩ ካብ ሰብ እንተበልናዮ ከኣ ንዮሓንስ ኩሎም ከም ነቢይ ይቘጽርዎ ኣለዉ እሞ፡ ንሕዝቢንፈርህ።” ብምባል “ኣይንፈልጥን” ኢሎም መለሱሉ። ጐይታ ድማ ኣነኸኣ በየናይ ስልጣን እዚ ኸምዝገብር፡ ኣይነግረኩምን፡ በሎም (ማቴ 21፡23-27)።በዚ ድማ ሓፊሮም ተመልሱ።
ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዕለተ ሰሉስ ካልእ ሕቶታት’ውን ተሓቲቱን ተወሳኺ ትምህርቲ’ውን ምሂሩን እዩ። ብዛዕባ ምኽፋልግብሪ፡ ትንሳኤሙታን፡ወዲዳዊት ዝተባህለ መን ምዃኑ ዝኣመሰሉ ሕቶታት ዝመለሰሉን ብምስላ ገይሩ ድማ ዝመሃረሉን ዕለት እዩ (ማቴ21፡8,ማር 12፡2ማር13፡37ሉቃ20፡9ሉቃ21፡38)። እዚአን ትምህርትታቱ ድማ ትምህርተ ሰሉስ ተባሂለን ይፍለጣ።
ካብዛ ዕለት እዚኣ እንመሃሮ መልእኽቲ፡ ካብ መርገምን ሞትን ክንድኅንን ንስሓ ዝበቅዕ ፍረ ከነፍርን ጐይታ ናባና መንፈሳዊ ፍረ ደልዩን ብሂጉን ኣብ ዝመጽኣሉ እዋን ቖጽሊ (ሃይማኖት) ጥራይ ዘይኮነስ ፍረ (ሰናይ ግብሪ) ሒዝና ክነጽንሖ ከም ዝግባእ እዩ። ሃይማኖትና ኣጽንዒና ሰናይ ግብሪ እንዳገበርና እንተጸኒሕና ፡ በታ ክርስቶስ ን ፍርዲ ዝመጽአላ ሰዓት “ኣቱም ናይ ኣቦይ ብሩኻት” ተባሂልና ብየማኑ ከቑመና እዩ። ኣብ ሃይማኖትና ከይጸናዕና፡ ሰናይ ምግባር’ውን እንተዘይብልና ግና “ኣንቱም ርጉማት ካባይ ርሓቑ” ተባሂልና ናብቲ ንዲያብሎስን ሰራዊቱን ዝተዳለወ ስፍራ ክንድርበ ኢና ስለዚ መንግስት ሰማያት ክንወርስ እንተድኣ ኮይና ኣብ ሃይማኖትና ጸኒዕና ክንነብር ይግባኣና።
ካልእ መልእኽቲ ናይዚ ዕለት’ውን ንጐይታ ምፍትታን ከም ዘይግባእን፡ንሕና’ውን ብሓቂ ኣብ መገዲ ክርስትና እንተሎና ብሰባት ኣብ ክንዲ ጽቡቕ ዝገበርና ክፉእ እንፍደየሉ ጊዜ ክህሉ ስለ ዝኽእል ብኵሉ ክንግረም ከም ዘይብልና ዘረድእ እዩ። ዘለአለማዊ ስልጣን ናይ ባህርይኡ ዝኾነ ጐይታ፡ ከም ፍቓዱ ንሰባት ስልጣን ዝህብ ኣምላኽ፡ እንተላይ ነቲ ሒዞሞ ዝነበሩ ስልጣን ዝሃቦም ንሱ ክነሱ ብሓጥኣንን ክፉኣትን ሰባት “ነዚ ስልጣን ዝሃበካ መንእዩ፧”ተባሂሉ ተሓቲቱ እዩ። እዚ ድማ መን ምዃኑ ስለ ዘይፈልጥዎ እዩ። ዝምርምር እምበር ዘይምርመር ኣምላኽ ምዃኑ ኣየስተውዓልዎን። ሕቶኦም’ውን ናይቅንዕና ኣይነበረን። ንሱ ግና ንሕቶኦም ብሕቶ መለሰሎም። ጐይታ ከምቲ ንዓይ ዝገበሩኒ ንዓኻትኩም ውን ከምኡ ክገብሩኹም እዮም ከም ዝበለ ኣብ ጉዕዞ ህይወት ደቂ ሰባት ብዙሕ ተጻብኦ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ክመጾም ይኽእል እዩ። ንኵሉ ግናብትዕግስቲ ክንሰግሮ ይግባእ።
ናይ ክርስቶስ ቤተሰብ፡ ከምቶም ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ ብኣምላኽነት ኢየሱስ ክርስቶስ ዝጠራጠሩ ዝነበሩ፡ ሎሚ’ውን ብኣምላኽነት ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝጠራጠሩ፡ ኣምላኽነቱ ክሒዶም “ኣማላዲ እዩ”ዝብሉ ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። ንሕና ግና ንሱ ናይ ባህርይ ኣምላኽ፡ ፈጣሪ
ኵሉ፡ ብዘይ ብእኡ ሓደ እኳ ዝተፈጥረ ከምዘየለ ፈሊጥና ብጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ተኣሚንና፡ ኣብ ሃይማኖትና ጸኒዕና ነቶም ዝጠራጠሩ ድማ ብዝግባእ እንዳ ኣረዳእና ክንነብር ይግበኣና። እዚ ክንገብር እግዚኣብሔር ቅዱስ መንፈሱ ይልኣኸልና ።
ስብሐት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
አሜን!!
Leave a comment


text:
ሽዑ ንትምህርቲ ንስጥሮስ መርሚሮምን ምላሽ ዝኸውን ምስክር ካብ መጽሓፍ ቅዱስ እናጠቐሱን ምሳሌ እናገበሩን መረዳእታ ገበሩ። ካብቲ ዝተመለሰ ብዙሕ ምስክር ሒደት ካብ ናይ ቅዱስ ቄርሎስ ከምዚ ዝስዕብ እዩ፦
- እግዚአብሔር አምላኽ መጋቢ፣ ምሉኣ ምሕረትን ለጋስን ምኳኑ ብምርዳእ ጀመረ
- ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ሰብ ምዃኑን ብዘይካ ኃጢኣት ኩሉ ሕጊ ሰብ ከምዝፈጸመን ዘድኃነናን ገለጸ። ነዚ ንምርዳር ከም ምሳሌ ፍሕመ መልኣክ ኢሳ 6፣ ሓዊን ማሕረሻን ጌሩ ኣረድአ።
- እግዝእትነ ማርያም ወላዲተ አምላክ ምኳናን ምኽንያት ምግላጽ ጐይታ ብሥጋን ድኅነትናን ምኳና ገለጸ።
- ምስ ነገረ ድኅነት ዝተአሳሰር ሕቶታት እውን ኣልዒሎም ሓተቱ፣ ንኣብነት፦ ዝሞተልና መን እዩ፧ መከራ ዝተቐበለልና'ከ መን እዩ፧ ሥጋ ተተባሂሉ ሥጋ ንርእሱ ድኅነት ዘድልዮ ስለዝኾነ ኣይደሓናን ማለት እዩ። እንታይ ደአ እግዚአብሔር ወልድ ብፍሉይ ኣካሉ ብሥጋ እዩ በልዎ። በዚ ከአ ረትዑ።
- ብዛዕባ ቃል፣ ኣካላዊ ተዋሕዶ፣ ኣካል ብዘይባሕርይ ክወሓሓድ ኣይክእልን እዩ። ስለዚ ሓደ ኣካል ሓደ ባሕርይ ብተዋሕዶ ዝኸበረ እዩ። ነዚ ዘረድእ ብማለት ከአ ካብ ናይ ጐይታ ተኣምር ተመልከቱ ብምባል ብዙሕ ኣብነት ኣምጽአሎም።
ብትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ተመርሚሩ፣ ትምህርቲ ንስጥሮስ ትምህርቲ መናፍቓን ኮይኑ ስለዝተረኽበ ንዕኡን ትምህርቱን ኣውገዝዎ። ከምዚ ኢሎም ብሓደ ድምጺ ከአ ወሰኑ፦
"ንንስጥሮስ ዘየውግዝ ንሱ ባዕሉ ዝተወግዘ ይኹን። ኦርቶዶክስ ሃይማኖት ንንስጥሮስ ተውግዞ እያ። እዚ ዝተቀደሰ ሲኖዶስ ንንስጥሮስ የውግዝ። ዝኾነ ምስ ንስጥሮስ ኅብረት ዝገብር ውጉዝ ይኹን። ኩላትና ንናይ ንስጥሮስ ደብዳበን እምነቱን ነውግዝ ኣሎና። ኩላትና ንንስጥሮስን ተኸተልቱን፣ ናይ ክሕደት እምነቱን ናይ ክሕደት ትምህርቱን ነውግዝ ኣሎና። ኩላትና ንንስጥሮስ ነውግዝ ኣሎና።"
ድሕሪ እዚ ቅዱሳን ኣቦታት ብዛዕባ ምሥጢረ ሥጋዌ ዝጸሓፍዎ ጽሑፋትን መጻሕፍቲን ብዓቢይ ሓጐስ ተሰምዑ። ኣብ መጨረሽታ 23 ሰነ 431፣ 200 ኣቦታት ነዚ ውሳነ ብፊርማኦም ኣጽደቅዎ። እቲ ዝፈረምዎ ከአ ነዚ ዝስዕብ ነበረ።
"ብንስጥሮስ ዝተጸርፈ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በዚ ሲኖዶስ ኣቢሉ ንንስጥሮስ ካብ ጵጵስንኡን መንበሩን ካብ ዝኾነ ናይ ክህነት ሥልጣኑ ከምኡ እውን ካብ ዝተቀደሰት ሓድነት ቤተ ክርስቲያን ፈልይዎ (ኣውጊዝዎ) እዩ።" ብተወሳኺ ምስጋና ንእግዝእትነ ቅድስት ድንግል ማርያም ከምዚ ክብሉ ኣቕረቡ፦ "ናይ ሓቀኛ ብርሃን ኣደ ዝኾንኪ፣ ነኽብረኪ ኣሎና። መጺኡ ነፍስና ዘድኀነ ናይ ኩሉ ዓለም መድኃኒት ስለዝወለድኪ ቅድስት ድንግል፣ ናይ ኣምላኽ ኣደ ነመስግነኪ ኣሎና። ናይ ሓዋርያት መመክሒት፣ ናይ ሰማዕታት ኣኽሊል፣ ናይ ቅዱሳን ዕረፍቲ ኢኺ። ናይ ቤተ ክርስቲያን መሠረት ዝኾንካ፣ ኃጢኣትና እተስተሥርይ ጐይታናን ንጉሥናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክብሪ ንዓኻ ይኹን" ዝብል ነበረ።
ክሕደት ፔላግዮስ
ፔላግዮስ ትውልዱ እንግሊዛዊ ዝኾነ መነኮስ እዩ። ንሱ በሊሕ፣ ብጣዕሚ ዝተማህረ፣ ንጹሕ እንከን ዘይነበሮ ሰብ እዩ ነይሩ። ኣብ ዝነበሮ ብርቱዕ ክትዕን ክርክርን ምስ ኣውግስጢኖስ፣ እናኽበሮ ይምልስን ይዛረብን ነበረ። ቋንቋ ግሪኽ ዝፈልጥ፣ ንሓዲስ ኪዳን ብግሪኽ ዘጽንዐን፣ ንትምህርቲን ጽሑፋትን ኣበው ዘግሪኽ ብፍላይ ናይ አንጾኪያ ኣቦታት ትምህርቲ ኣጸቢቑ ዘጽንዐን ነበረ። ንዕኡ እምነት ክልሰ ሓሳብ (ቲዮሪ) እዩ። ንሱ ኣብ ስብከቱ፣ "ሃይማኖት ብዘይግብሪ ምውቲ እያ" እትብል መልእኽቲ ሓዋርያ ያዕቆብ ዝሰብኽን ከአ እዩ ነይሩ።
ገዳማት ክርኢ ናብ ሮም ምስ ከደ፣ መንፈሳዊ ሕይወቶም ኣዝዩ ትሒቱ ምስ ጸንሖ፣ ንሕና ኃጢኣተኛታት ኢና፣ ካብ ኣዳም ዝመጸና እዩ፣ ክብሉ ጸንሕዎ። ነዚ ክቃወም "ሰብ ብሠናይ ሥራሕ ክጽዕት ኣለዎ። እንተ ጽዒሩ ከአ ብዘይ ናይ ኣምላኽ ጸጋን ረዲኤትን (መለኮታዊ ረድኤት) ክድኅን ይኽእል" በለ። በዚ ትምህርቱ ከአ ምስ ቤተ ክርስቲያን ሮማን ፈላጥ ምሁር ኣውግስጢኖስን ኣብ ክርክር ኣተወ። ትምህርቱን ክደቱን ከአ፦
- ኣዳም ክፍጠር ከሎ ዝመውት እምበር ህያው (ዘይመውት) ተጌሩ ኣይተፈጥረን። ስለዚ ሞት ብተፈጥሮ ደአ እምበር ብኃጢኣት ኣይመጸን በለ። (አዳም ዋላ እንተዘይብድል ምሞተ በለ።)
- ሞት አዳም ንርእሱ እምበር ንደቁ ኣይጐድአን። ስለዚ ጥንተ አብሶ የሎን በለ።
- ሕፃናት ክውለዱ ከለው ብዘይጥንተ ኣብሶ እዮም ዝውለዱ፣ ሰብ ሓጢኣተኛ ኮይኑ ኣይውለድን። ሕፃናት ቅድሚ አዳም ምግጋዩ ዝነበሮ ንጽሕና ሒዞም እዮም ዝውለዱ።
- ከይተጠምቁ ዝሞቱ ሕፃናት ድኅነት ይረኽቡ እዮም።
- ቅድሚ ምምጻእ ክርስቶስ ከም እኒ ኣቤል፣ ኣብርሃም፣ ይስሓቅ ወዘይመስሎሙ ካብ ጥንተ ኣብሶ ነፃ ነበሩ።
- ሕጊ ሙሴ ከም ወንጌል ናብ መንግሥተ ሰማያት የእቱ እዩ በለ።
- ዝጠቕሶ ጥቕሲ ከአ ፦ ማቴ 7፤7 ፣ 2ይ ዜና 15፤2 ፣ ዘካ 1፤3
ኣውግስጢኖስ ከአ ክከራኸሮን ክምልሰሉን ብፍላይ ኣብ ነጻ ፍቓድን ጸጋ እግዚአብሔርን ከምዚ በለ፦
- እምነት፣ ሠናይ ነገር እንምነን እንሰርሖን ንሕና ኢና፣ ነዚ ኩሉ ዘሥርሓናን ዘፈጽመናን ጸጋ እግዚአብሔር ክወሃበና ከሎ ጥራይ እዩ በለ። ከም ኣብነት ከአ ታሪኽ ቅዱስ ጳውሎስ ይጠቕስ። 1 ቆሮ 10፤10
- መዝ 80፤7-19 ፣ ዮሓ 6፤65
ዝገርም ከምቲ ፔላግዮስ ዝብሎ "ነፃ ፈቓድ"ን ከምቲ ኣውግስጢኖስ ዝብሎ "ብጸጋ እግዚአብሔር"፣ ክልቲኡ ተዋሂቡና እዩ። እቲ ክርክሮም ከንቱን ናይ ምኽታዕ እምበር ናይ ምስትውዓል ልቦና ዘይነበሮ እዩ። ግና እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኑፋቄኣዊ ትምህርቱ ናብ ውግዘት ኣብጺሕዎ እዩ።
ኣብ 412 ዓ.ም. ትምህርቱ ኣብ ሰሜን ኣፍሪካ ካርቴጅ ተወግዘ። ኣብ 416 ዓ.ም.ን 418 ዓ.ም. ኣብ ካርቴጅ ግሪኽ ተወግዘ። ፖፕ ናይ ሮም እውን ኣውገዞ። እንተኾነ ኣብ ምዕራብን ምብራቕን ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ጥርዓኑ ዘርዚሩ ሓበረን ውግዘቱ ዘይግባእ ምዃኑን ገለጸ። ግና ኣብ ጉባኤ ኤፌሶን ትምህርቱ ተመርሚሩ ተወግዘ።
ድሕሪ ውሳነ ዝሰዓበ ኩነታት
- ሰብ ኤፌሶን ኣብቲ ከባቢ ብምውጻእ ኣንስት ብዕልልታ ተባዕት ብሆሆታ፣ ካህናት ብጽንሓን ጽላልን ንቅዱስ ቄርሎስ እናዓጀቡ ብሓጎስ ተቐበልዎ።
- ኣብ ዕለት 27 ሰነ ዝተረኽቡ፣ ናይ አንጾኪያ ሊቀ ጳጳስ ዮሓንስ ምስ 42 ጳጳሳት፣ ውግዘት ንስጥሮስ ሰሚዖም ተቆጥዑን ሓዘኑን። ጉባኤ ጌሮም ከአ (እዚ ጉባኤ ህዝቢ እናተቃወሞም ዝገበርዎ እዩ።) ንቅዱስ ቄርሎስን ንናይ ኤፌሶን ሊቀ ጳጳስ ሜምኖንን 'መናፍቃንን ንቤተ ክርስቲያን ረበሽትን ብምባል ኣውገዙ፣ ንቅዱስ ቄርሎስ ንዝተሓባበሩ ኩሎምን ኣውገዙ'።
ጉዳይ ንስጥሮስ ወዲኡ ኣብ ጉዳይ ፔላግዮስን ሥርዓት ቤተ ክርስቲያንን ምሕደርኡን ኣብ ዝዝትዩሉ እዋን እዚ ጉዳይ ውግዘት ስለዝሰምዑ ጉባኤ ክቕጽልን ውሳነኡ ክውስኽን ተገደደ።
ኣብ 10 ሓምለ 431 ዓ.ም. ተወከልቲ ናይ ሮማ ቤተ ክርስቲያን ናብ ጉባኤ ኣተው። ነቲ ቀዲሙ በቲ ጉባኤ ዝተወሰነ ውሳነ ኣብ ልዕሊ ንስጥሮስ ቅኑዕ እዩ ነይሩ ብምባል ደገፎም ገለጹ። ከምኡ እውን በዚ ዕለት እዚ ጉባኤ ንፔላግዮስን ናይ ክሕደት ትምህርቱን ከአ ኣውገዙ። ብተውሳኺ 8ተ ቀኖናታት ሠርዑ። ኣብ 16ን 17ን ሓምለ 431 ዓ.ም. ነቶም ብናይ አንጾኪያ ሊቀ ጳጳስ በይናዊ ጉባኤን ውግዘትን ዘሕለፉ ቅቡልን ሕጋዊን ስለዘይኮነ ድሕሪ ምዝታይ ውግዘት ኣንበሩሎም።
እቲ ውሳነ ክልቲኡ ጉባኤ ከአ ንንጉሥ ቴዎዶስዮስ ዳግማዊ ተዋህበ። ንጉሥ ግና ደጋፊ ንስጥሮስ ብምንባሩ ነቲ ውሳነ ውግዘት ንስጥሮስ ኣይተቐበሎን። ፍቕሪ ጐይታን ወላዲቱን ዘቃጸሎም ጽኑዓት ኦርቶዶክሳውያን ዝኾኑ ህዝቢ ኤፌሶን ግና ንንጉሥ ብጽኑዕ ተቓወምዎ (መዓልታዊ ከይሰልቸዎም ሰላማዊ ሰልፊ ብምውጻእ እዩ እቲ ጸቕጢ ተጌሩ)። እቲ ጸቕጢ ብርቱዕ ብምንባሩ ከአ ንህዝቢ ፈሪሑ ንእግዝእትነ ማርያም ሰገደ፣ ግና ንውሳኔ ክልቲኡ ጉባኤ ብምጽዳቕ ንቅዱስ ቄርሎስን ንቅዱስ ሜምኖንን ኣሠረ፣ ንስጥሮስ ከአ ኣብ ገዳሙ ክጸንሕ ኣዘዘ። ሓድሽ ፓትርያርክ ንቍስጥንጥንያ መክሲሞስ ክሽየም ከአ ፈቐደሎም።
ብጻውዒት ህዝቢ ንቅዱስ ቄርሎስን ቅዱስ ሜምኖንን ከአ ፈቲሑ ናብ ሃገረ ስብከቶም ክኸዱ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 341 ዓ.ም. ፈቐደሎም። ድሒሩ ከአ ንጉሥ ንንስጥሮስ ናብ ስደት ናብ ግብጺ ክኸይድ ፈረዶ። ጽሑፋቱ ኩሉ ከአ ብትእዛዙ ክቃጸል ገበረ።
ናይ አንጾኪያ ሊቀ ጳጳስ ዮሓንስ፣ ውግዘት ከምዝተገብረሉ ርእዩን መርገጺ ንጉሥ ኣብ ጉዳይ ንስጥሮስ ከምዝተቐየረ ርእዩ ናይ ንስሓን እምነት ጽሑፍ ብምጽሓፍ ምስ ቅዱስ ቄርሎስ ኣብ 433 ዓ.ም. ተዓርቐ።
ንስጥሮስ ከአ ኣብ ስደት ከሎ መልሓሱ ሓሲኹ (ንአምላኽን ወላዲተ ኣምላኽን ዝጸረፈት መልሓስ) ኣብ 451 ዓ.ም. ሞተ።
ስም ኦርቶዶክሳውያን ከአ ከም እምነቶም ነጺሩ፣ ካብ ጉባኤ ኤፌሶን ንደሓር "ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ" ኮነ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!