text:
CO² ኣሕጽሮ ቃላት ናይ Carbon dioxide (ትግሪኛ-ካርቦንዳይኦክሳይድ) ኮይኑ ከሚካላዊ ጋዝ እዩ። ተወሳኺ ካብ ካርቦንን ኦክሲጅንን ዝቆመ ጋዝ ውን`ዩ። ካርቦንዳይኦክሳይድ ኣብ ማይ ዝሓቅቅ ወይ ዝፍታሕ ጨናን ሕብርን ዘይብሉ ዘይነድድ ዓነት ጋዝ ዩ። እቶም ብብቡዙሓት ሰባት ዝፍተዉ ጋዝ ዝተሓወሶም መስተታት ንኣብነት ማይ ጋዝ ፣ ኯካ፣ ፋንታ ወ.ዘ.ተ ውን CO² ስለ ዝተሓወሶም`ዩ ክበሃል ይከኣል። CO² ሓደ ባህርያዊ ክፋል ናይቲ ነስተንፍሶ ኣየር`ዩ። ኣየር ክሳብ 0.04% ካብ ካርቦንዳይኦክሳይድ ዝቆመ`ዩ። ከምዚ ትርኢዎ`ዩ እምብኣር CO² ካብ ባህሪ ዘፍቅዶ መጠኑ ክሳብ ዘይሓለፈ ዘይጏዳእን ባህርያውን ጋዝ`ዩ። ከም ሓቂ ኣብ ዓለም ንዝነብሩ ህያውያን ፍጡራት ኣትኽልቲ፣ሰብ፣እንስሳታት ንምንባር ዘድልዮም ኣየር`ዩ። እቲ መስርሕ ድማ ነዚ ዝስዕብ ይመስል///
ኣትኽልቲ ብሰራውሮም ማይን ካልኦት ማዕድናትን ካብ ምድሪ ይስሕቡ ብጨናፍሮም ድማ CO² ፣ ኣብ መጨረስትኡ ብሓገዝ ብርሃን ናይ ጸሓይ Glucose ዝተባህለ ንዐኦም ዘድልዮም ዓይነት ሽኮር ከምኡ`ውን ንሕና ነስተንፍሶ ኦክስጅን የፍርዩ። ድሕሪ`ዚ ድማ ሰባትን እንስሳታትን ንኽነብሩ ኣትኽልቲ ይበል`ዑ ። ምናልባት ስጋ ጥራይ ዝምገቡ እንስሳታት ኣለዉ እንድዮም ትብሉ ትኾኑ፣ እቲ መልሲ በላዕቲ ስጋ ውን፣ ስጋ ናይ ሳዕሪ ዝበልዑ እንስሳታት እዮም ዝምገቡ እዩ።
ሕቶና፣ ስለምንታይ`ዩ CO² ኣብ ምቕያር ዓለም-ለኻዊ ክሊማ ዓቢ ተራ ዝጻወት፧ እዩ። ቅድሚ`ዚ ሕቶ ምምላስና፣ፍልልይ ክሊማን ኩነታት-ኣየርን እታይ እዩ፧ ክሊማ ማለት ዓለም ለኻዊ ምቅይያር ናይ ኩነታት ኣየር ብዉሑድ ኣብ ውሽጢ 30 ዓመት`ዩ፣ ኩነታት ኣየር (Engl. weather) ግን በንጻሩ መዓልታዊ ንዕዘቦ ኩነታት ኣየር እዩ። ደበና ይህሉ ፣ማይ ይወቅዕ፣ ጸሓይ ትወቅዕ ፣ ወዘተ እዚ ኩነታት ኣየር`ዩ።
ቀዳመይቲ ሕቶና ንመልሳ እምኣር// ደቂ ሰባት ኢንዳስትሪ ክጥቀሙ ካብ ዝጀመሩሉ ግዜ (1760 – 1840 ) መጠን CO² ዓለም-ለኻዊ እንዳ ወሰኸ`ዩ መጽዩ። ንጥቀመሎም ብኤሌክትሪክ ወይ ነዳዲ ዝሰርሑ ነገራት ከም መጎዓዝያታት፣መራኸቢታት ከም ቴሌ-ፎን፣ኮምፒተር፣ ኩሉም CO² የፍርዩ እዮም። በዚ ምኽንያት CO² ካብ ባህርያዊ ኣድላይነቱ ንላዕሊ እንዳ በዘሐ መጽዩ። ምናልባት ኮምፒተረይ ይኹን ሞባይለይ ከመይ ጌራ እያ ካርቦንዳይኦክሳይድ ተፍሪ ትብሉ ትኾኑ፣ እቲ መልሲ ብሕቶ ክምለስ ይከኣል፦ ኮምፒተርኩም ይኹን ሞባይልኩም ንኽስርሓ ይኹን ክሰርሓ እንታይ የድሊ፧ ትኽክል ጸዓት የድሊ! ኤሌክትሪክ፡ ከምኡን ኣብ ምስራሕ ባተሪ ኣገደስቲ ዝኾኑ ግናኸ ብቀሊል ምፍሓር ዘይርከቡ ብእንግሊዜኛ lithium ከምኡውን cobalt ዝተባህሉ ማዕድናት የድልዩ። ኮምፒተርኩም ይኹን ሞባይልኩም ንኽስርሓ ይኹን ክሰርሓ እምኣር ብዙሕ ነዳድን ኤለክትሪክን እየን ዝውድኣ።ኤለክትሪክ ወይ ነዳዲ ንምምንጫው ድማ CO² ምፍራይ ግዴታ ይኸውን።
Greenhouse effect ዶ ክበሃል ሰሚዕኩም ትፈልጡ፧ Greenhouse effect ካብዚ ዝስዕብ ሰባት ንምስሳን ኣትክልትታት ዝጥቀሙሉ መስርሕ ዝተወስደ ቃል እዩ። ገለ ኣትኽልትታ ብቢትሮ ኣብ ዝተሰርሐ ገዛ ምስ ዝኣትዉ ብዘገርም ይስስኑ፡ እቲ ምኽንያት ድማ እቲ ቢትሮ ሰንጢንቁ ዝኣቱ ሙቐት ፡ ኣከባቢ ወላ ኣብ ዝዝሕለሉ ግዜ ነቲ ምድሪ ወይ ተኽሊ ዘድሊ ሙቐት ክረብኽቡ ስለ ዝገብር እዩ። ንመረዳእታ ነዚ ዝስዕብ ተዓዘብ///
እቲ ሙቐት ይኣቱ ከይወጽእ ግና በቲ ቤትሮ ይዕጾ! ኣብዚ ዓለም-ለኻዊ ምቅያር ክሊማ ድማ ንዓለምና ብሰንኪ መጠኑ ዘይሓለወ ብዝሒ ካርቦንዳይኦክሳይድ ተመሳሳሊ ጸገም ኣጋጢምዋ ይርከብ////
ምድሪ ነቲ ካብ ጸሓይ ዝመጻ ብርሃን ብጻዕዳ ክፋላታ ከም በረድ ከምኡን`ቲ ሙቀት ናብ ህዋ እንዳ ነጸገት`ያ መጠናዊ ክሊማ ትዕቅብ፣ ክፉእ ገጽ ናይ CO² እምበኣር ኣብዚ`ዩ ተራ ዝጻወት። እቲ ምክንያት ድማ ነቲ ናይ መጠናዊ-ክሊማ ምዕቃብ መስርሕ ስለ ዝርብሾ እዮ (ብ ሕጽር ዝበለ ኣዘራርባ)። ካብ ጸሓይ ዝመጸ ሙቀትን ብርሃንን ኣብ ክንዲ ናብ ህዋ ዝንጸግ ኣብ ምድሪ ይተርፍ CO² ይኽልክሎ ናብ ህዋ ከይምለስ። ውጽኢቱ ድማ ሙቀት ይኸውን። ምቅያር ዓለምለኻዊ ክሊማ ኣብ ግዜና ንደቂ ሰባት ዓቢን ኣስጋእን ጸገም እንዳ ኾነ ይመጽእ ኣሎ። ከም ውጽኢቱ ብዙሓት ሃገራት ጸዓት ዘፍርያሉ መገዲ ናብ ባህርያዊ ምንጪ ጸዓት ክቅይርኦ ይመባጽዓ ኣለዎ።ባህርያዊ ምንጪ ጸዓት ንኣብነት ካብ ሶላር፣ንፋስ፣ ጹሩይ ሃይድሮጅን እዩ ዝምንጩ ። ንኣብነት ጀርመን ኣብ 03.07.2020 ክሳብ 2038 ካብ ፈሓም ኤለክትሪክ ምምንጫው ከም ተቇርጽ ተመባጺዓ። ውልቃውያን ሰባት ን`ዝሓሸ ዓለምለኻዊ-ክሊማ ነዞም ዝስዕቡ ቀለልቲ ነገራት ክገብሩ ይኽእሉ//
ናይ ሎሚ ሕቶታትና ነዚ ዝስዕብ ይመስል///


c: text/html

text:
ማዕኸን ዜና እንግሊዝ ቢቢሲ፣ ቆቦ ወሎ ኣብ ዝተባሃለ ከባቢ ኢትዮጵያ፣ ዝወረደ ደረጃ ደርቂ ኣዝዩ ዝበርተዐ ምኻኑ ሓቢሩ።ኣብ ለንደን ኤምባሲ ኢትዮጵያ ብወገኑ ጸብጻብ ቢቢሲ ዝተጋነነ’ዩ ይብሎ።
እቲ ሪፖርት ቢቢሲ ኣብ ‘ቀዩ ጋራ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ከባቢ ቆቦ ብሰንኪ ዝወረደ ደርቂ ሞይቱ ዝበሎ 5 ዓመት ዝዕድሚኡ ህጻን ዓብዱ መሓመድ ሬሳ የርኢ።
ቢቢሲ ዘዘራረቦም ነበርቲ ቆቦ፣እቲ ደርቂ ዝበኣሰ ጸገም ከስዕበልና’ዩ በሃልቲ’ዮም።
ብካልእ ወገን ትማሊ ህጹጽ መግለጺ ዘውጸአ ኣብ ለንደን ኤምባሲ ኢትዮጵያ፣ ኣል-ኒኖ ንኢትዮጵያ ወሲኹ ኣብ ልዕሊ ብርክት ዝበላ ሃገራት ጸገም ከምዝፈጠረን፣መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ቅልውላው ንምግጣም ኣቅድም ኣቢሉ ቅድሚ ኣዋርሕ ኣንፈታት ከምዝነጸረ ጠቂሱ።
ግዳያት ደርቂ መግቢ ክረኽቡ ተወሰኽቲ መኽዘናት ከምዝደኮነ፣ ኣድላዪ ሎጂስቲካዊ ምትዕርራያት ከምዝተገበረ’ውን እቲ ኤምባሲ ሓቢሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ልኡል ንግስነት ስዑድ ዓረብ መሓመዲ ቢን ሳልማን ምስ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ኣብ በበይኑ ጉዳያት ብፍላይ ድማ ኣብ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ኢራን ምዃኖም ተሓቢሩ።
ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ዋይት ሃውስ እቲ ርክብ ኣብ ክልተኣዊ ዝምድናአን ዝያዳ ምዕባለ ከምጽኣ ዝለዓለ ኣጋጣሚ ምዃኑ ብምጥቃስ ተራ ኢራን ኣብ ጉዳይ ዘይምርግ ጋእ እቲ ዞባ ሓደ ካብ ዛዕባ ናይቲ ርክብ ከምዝኸውን ጠቒሱ።
ልዑል ስዑድዓረብ መሓመድ ቢን ሳልማን ኣብ ኣመሪካ ድሕሪ ምእታው ምስ ተለቪዥን ሲቢኤስ ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ንመራሒ ኢራን ምስ መራሒ ናዚ ጀርመን ነበር ኣዶልፍ ኢትለር ኣመሳሲልዎ። ኣብ ጉዳይ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ድማ ኢራን ኑክሌራዊ ኣጽዋር እንተጨቢጣ ስዑድዓረብውን ብተመሳሳሊ ስጉምቲ ከምእትወስድ ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማን ብተወሳኺ ገሊጹ።
እቲ ልኡል ምስ ተለቪዥን ሲቢኤስ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ "ስዑድዓረብ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ክትውንን ኣይትደልን እያ። ኢራን እንተጨቢጣ ግን ብቑልጡፍ ንሕናውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክንወስድ ኢና " ክብልዩ ኣፍሊጡ።
ርክብ ልኡል መሓመድ ቢን ሳልማን ምስ ዶናልድ ትራምፕ፡ ወጥሪ ኣብ ሞንጎ ስዑድዓረብን ኢራንን ዓሪጉሉ ኣብ ዘለወሉ ግዜ ዘቃናዕ ዘሎ'ዩ።


text:
ብዛዕባ ”ዩውሞ” (Youmo)Om Youmo - tigrinska
Youmo.se ንዓኻ ካብ ዕድመ 13 ክሳብ 20 ዘሎኻ ከገልግለካ ዝተዳለወ፤ ኣድራሻ ኢንተርነት እዩ። ኣብዚ ኣድራሻ ’ዚ፡ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣካላትን ጾታን፤ ብዛዕባ ጥዕናን ክትረክብ ኢኻ። ኣብኡ ውን፡ ብዛዕባ ማዕርነት ደቂ-ሰባት፡ ብዛዕባ መሰላትካ፡ ጽቡቕ ንኽስመዓካ ውን፡ ሓገዝ ብኸመይ ከም ትረክብ ክተንብብ ኢኻ።
ኣብ ’ዚ Youmo ስእልታትን ፊልምታትን፤ ብቛንቋታት ዓረብ፡ ዳሪ፡ ሶማል፡ ሽወደን ከምኡውን ብትግርኛ ክትርኢ ኢኻ። ሓበሬታ ብዛዕባ ኩሎም ኣብ ሽወደን ዚርከቡ፤ መቐበል-መንእሰያት (ungdomsmottagningar) ውን፤ ኣብኡ ክትረክብ ኢኻ።
እዚ Youmo ዚበሃል፡ ሓደ ክፋል ናይቲ UMO.se ዚብል ”መቐበሊ-መንእሰያት” ናይ ኢንተርነት ኣድራሻ ’ዩ። እቶም ሓለፍቲ ናይ ’ዚ Youmoን ናይ UMOን፤ እቶም ወረዳዊ ባይቶታታን እቶም ዞባዊ ምምሕዳራትን እዮም። ንሳቶም፡ እቶም ነቲ ኣብ ሽወደን ዚግበር ክንክን-ሕማምን ሓለዋ-ጥዕናን ዘመሓድሩ፤ ኣብያተ ስልጣን እዮም።
እዚ ኣብ ’ዚ ኣድራሻ ኢንተርነት ’ዚ ተጻሒፉ ዘሎ ትሕዝቶ፤ በቶም ኣብ Youmos ዚርከቡ ክኢላታት-ፍልጠት ተመርሚሩ ዝቐረበ እዩ።
እቲ ትርጉማት ውን፤ በቶም ብዙሓት ናይ ቋንቋ ሽወደንን፤ ናይቲ ዚምልከቶ ናይ ትርጉም ቋንቋን፤ ክእለት ብዘሎዎም ሰባት ተመርሚሩ ዝተቐረበ እዩ።
መልእኽቲ ምስ ዚህልወኩም፤ ናብ info@youmo.se ክትጹሕፉልና ደስ ይብለና። ገለ ጉድለት ምስ ትረክብን ወይ ነዚ Youmoብኸመይ ዝበለጸ ክንገብሮ ከም እንኽእልን ሓሳባት ምስ ዚህልወካ፤ ርእዮትኻ ለግሰልና። መልእኽቲ ብቛንቋታት ሽወደንን እንግሊዝን ክንቅበል ንኽእል ኢና።
እዚ Youmo፡ ብምትሕብባር ቤትስልጣን መንእሰያትን ሲቪካዊ ሕቶታትን (Myndigheten för ungdoms-och civilsamhällesfrågor, MUCF) ዝተዳለወ እዩ። ነዚ Youmo ንኽፍጠር ገንዘብ ዝመወለ ድማ፤ መንግስቲ ሽወደን እዩ።


text:
ኣርባዕተ መሰረታውያን ሕግታት ሽወደን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ደሞክራሲ ንኽሰርሕ ሕግን ስርዓትን የድሊ። ኣብ ሽወደን፡ እዞም መሰረታውያን ሕግታት'ዚኣቶም ኣገደስቲ ሕግታት እዮም። እዚኣቶም፡ ነቲ ካልእ ሕግታት መሰረት ይኾኑ። ሽወደን ብኸመይ ክትመሓደር ከም ዘለዋ ድማ ቅርጺ ይፈጥሩ። እዞም ሕግታት'ዚኣቶም፡ ንደሞክራሲ ይዕቅቡ፡ ልዕሊ ኩሉ ሕጋጋት ከኣ'ዮም። ይኹን'ምበር ትሕዝቶ ናይ'ቶም ናይቲ ሃገር ሓፈሻዊ ሕግታት ምስ'ቶም መሰረታውያን ቅዋማት ዝጻረሩ ክኾኑ የብሎምን።
ነዚ ቅርጺ'ዚ ንምውሓስን ድሕሪ ምርጫ ድማ ዕልዋ መንግስቲ ከይፍጸምን ብማለት፡ እቶም ሕግታት ብዘይ ምኽንያት ኣይልወጡን እዮም። ነዚ ንምልዋጥ እቲ ባይቶ ንሓደ ውሳነ ክልተ ግዜ ክውስኖ ኣለዎ። ብዛዕባ'ተን ክልተ ውሳነታት ድማ፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሓፈሻዊ ምርጫ ክካየድ ኣለዎ። እዚ ድማ፡ መንግስቲ ኣዚዩ ቅልጡፍ ውሳነ ንኸይህብ ተባሂሉ እዩ። እዚ ናይ መሕሰቢ ግዜ፡ ነቲ ሕጊ ቅድሚ ምልዋጡ ጥንቁቕ ግምገማ ንምግባር ይሕግዝ። እዞም ሕግታት'ዚኣቶም ንደሞክራሲና ይዕቅቡ። ኣብ ሽወደን ኣርባዕተ መሰረታውያን ሕግታት ኣለዉ:-
-
ቅጥዒ መንግስቲ (Regeringsform፡ RF)፡ ሽወደን ብኸመይ ከም ትምራሕ ይሕብር። ናይዚ ግዜ'ዚ ቅጥዒ መንግስቲ፡ ናይ 1974 ዓ.ም ቅጥዒ እዩ ። ኣብዚ ሕጊ'ዚ፡ መንግስቲ፡ ብኸመይ ከም ዝሰርሕን ምርጫ ባይቶ ብኸመይ ክዕመም ከም ዘለዎን ዝሕብሩ መምርሒታት ኣለዉ። ቅጥዒ መንግስቲ፡ ብዛዕባ መሰረታዊ ናጽነትን መሰላትን ዝምልከቱ ሕግታት ኣለዉዎ። ንኣብነት፡ ንምቛም ማሕበራትን ንናጽነት እምነትን ዝምልከቱ መሰላት'ውን ኣለዉዎ።
-
ሕጊ ምውራስ ዓራት(Successionsordning፡ SO)፡ ኣብ ሽወደን፡ መን ንጉስ ወይ ንግስቲ ከም ዝኸውን ዝምልከት ሕጊ፡ 'ሕጊ ምውራስ ዓራት' እዩ።
-
ሕጊ ናጻ ሕትመት(Tryckfrihetsförordning፡ TF) ኣብ ጋዜጣታትን መጻሕፍትን እንታይ ክሕተም ከም ዘለዎ ዝምልከት ሕጊ፡ 'ሕጊ ናጽነት ሕትመት' እዩ። ኣብ ሽወደን ሰብ ዝደለዮ ክጽሕፍ መሰል ኣሎዎ፡ እቲ ጽሑፍ ገበናዊ ጽሑፍ ክሳዕ ዘይኮነ።
- ሕጊ ናጻ ርእይቶ (Yttrandefrihetsgrundlagen፡ YGL) ኣብ ሬድዮ: ተሌቪዥን: ፊልምን ኢንተርነትን እንታይ ክትብል ከም ትኽእል ዝምልከት ሕጊ፡ 'ሕጊ መሰል ናጻ ርእይቶ' እዩ። ኣብ ሽወደን ሓደ ሓደ ፍሉያት ኲነታት ገዲፍካ፡ ዝለደኻዮ ክትብል ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት፡ ንኽብሪ ሰብ ዝደፍር ነገር ምዝራብ ኣይፍቀድን'ዩ። እዚ፡ ንውልቀ ሰባት ወይ ከኣ ንጒጅለ ሰባት ዝምልከት ክኸውን ይኽእል'ዩ።


text:
Radio Erena: 20 March 2020
ምስፍሕፋሕ ኮረናቫይረስ ኣብ 33 ሃገራት ኣፍሪቃ ከምዝተራእየ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፣ እታ ኣህጉር ንመኸተ ለበዳ እቲ ቫይረስ ድልውቲ ክትከውን ውድብ ጥዕና ዓለም ኣዘኻኺሩ።
ኣብዘን 33 ሃገራት ኣፍሪቃ ዛጊት 17 ሰባት ብሰንኪ እቲ ቫይረስ ከምዝሞቱን ኣስታት 600 ሰባት በቲ ከምዝተለኽፉን ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ እቲ ቁጽሪ ካብዚ ክዛይድ ከምዝኽእል’ዩ ዝግመት ዘሎ።
እዚ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ምዕቡል መከታተሊን መመርመሪ ናውቲ ሕክምና ምስ ዘይምህላዉ ዝተተሓሓዘ ምዃኑ’ዩ ውድብ ጥዕና ዓለም ስክፍትኡ ዝገልጽ።
ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ መዐቐኒ ሙቐት ተኺለን ንምክትታሉ ይጽዕራ እኳ እንተለዋ፣ እቲ ቫይረስ ክንዮ’ዚ ዝኸደ ምክታልን ሕክምናዊ መርመራታትን ከምዘድልዮ ይፍለጥ።
ብፍላይ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ብዛዕባቲ እቲ ቫይረስ ዘሎ መረዳእታ ውሕዱ ምስ ምዃኑ፣ ካብ ኤውሮጳውያን ወጻእተኛታትን ቻይናውያን ጥራይ ዝላገብ ዝመስሎም ሓያሎ ዜጋታት ዝተፈላለይ ሃገራት እዛ ኣህጉር ኣብ ልዕሊ ወጻእተኛታት ክቱር ጽልኢን ፍርሒን የሕድሩ ምህላዎም ዝተፈላለዩ ጸብጻባት የመልክቱ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኡጋንዳ፣ ኬንያን ናይጀርያን ብፍላይ ንወጻእተኛታት ክሳብ መጥቃዕቲ ዝኸደ ስጉምታት ተወሲድሎም’ዩ።
እንተኾነ እቲ ሕማም ከም ተራ ሰዓል መሳሊ ምስ ምዃኑ፣ ወጻእተኛታት ብምኽልካል ጥራይ ዝግታእ ዘይኮነ፣ ሃገራት ኣፍሪቃ’ውን ኣብ ውሻጠአን ዝግባእ ጎስጓስን ምድላዋትን ክገብራ’ዩ ውድብ ጥዕና ዓለም ዝጽውዕ ዘሎ።
ኮረና ቫይረስ፣ ኣብ ቻይና ናህሪ እናጎደለ ክመጽእ እንከሎ፣ ብኣንጻሩ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ብፍላይ ኣብ ኢጣልያ ብዝያዳ’ዩ ዘስፋሕፍሕ ዘሎ።
ሃገራት ኤውሮጳ ነቲ ቫይረስ ንምምክታ ወሲደንድኦ ዘለዋ ስጉምታት ክዕወታሉ እንተኽኢለን፣ እቲ ዝዓበየ ስክፍታ ናይቲ ቫይረስ ናብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ከይወርድ ዝዓበየ ስክፍታ ኣሎ።
ዛጊት እተን ዝበዝሐ ምልክታት እቲ ሕማም ዝተራእየን ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ናይጀርያን ደቡብ ኣፍሪቃን’የን።
=============


text:
አቶ ምሕረታብ ካብ ሕጊ ንምምላጥ ዝጥቀመሎም ዘሎ ሜላታት
አቶ ምሕረታብ ስዩም ተመልሶ አብዚ እዋን ካብ ሕጊ ንምምላጥ ይጠቅሙኒ ዮም ዝብሎም ነገራት አነ ጠዑይ ሰብ ከምዝኾንኩ መስክሩለይ እንዳበል ንገለ ብግደታ ማለት “ሚሽ አነ እዚ ገረልካ ኔረ እሞ ሕጂ መስክረለይ ጠዑይ ምኹኣነይ” ንገለ ከአ ቁሩብ ቁራቦ እንዳሃበ እንዳታለለን ሰባት ክልምን ከታልል ይወል ምህላዉ’ዩ : አብዚ ነገር ከአ አደ ደቀይያ ዝብላ አብ አስመራ ትቅመጥ ሰላም ትበሃል ንምስክርነትን ንኻልእ ይጠቅሙኒ ዮም ኢሉ ዝኣልሞም ነገራት ንኽሕግዞ ብምባል መንነት ወረቀታ ሰዲዳ : ሓንቲ ካብቶም መሰኻክር ኮይና ትተሓባበሮ ምህላዋ’ዩ ::ካልእ ብገንዘብ ጌሩ ነቶም ናይ ቅድሚ ሕጂን ናይ ሕጂን ክስታቱ ንከጥፍእ ብዙሕ ይጽዕር አሎ : ንኹሉ ቲ ዘቅርበሎም ምኽንያት ከኣ ሰሪቖምኒ ሰሪቕናኒ ቀኒኦምለይ ገንዘብ ስለዘለኒ ዘይወዲ ዓዶም ኮይነ ….. ወዘተ ዘይቅየራ ምኽኒያት : ስለዚ አሕዋት እዚ ሰብ ከምዚ ኢልሉ ሰባት በዲሉ አታሊሉ ገፊዑ ክነብር ዝሓስብ ሕጂ ውን ጌና ክቅጽሎ ሕፍር ከምዘይብል ተገንዚብናዮ አሎና’ሞ : ሃየ ደአ አሕዋት በደል አሕዋትና ከም ሻላ አይንራዮ ::
Posted on February 22, 2016, in Home Page Material. Bookmark the permalink. Leave a comment.


text:
ኣሜሪካ ደቂ ኣንስትዮ ድምፂ ናይ ምሃብ መሰለን ዝተሓለወሉ መበል ሓደ ምእቲ ዓመት ተኽብር ኣላ።እቲ ምምሕያስ ናብ ኮንግረስ ዝቐረበ ኣብ 1878 ክኸውን ከሎ ዝፀደቐ ግን ድሕሪ 40 ዓመታት ነይሩ።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ መወዳእታ መበል 19 ክፍለ ዘመነን መጀመሪያ መበል 20 ክፍለዘመንን ተወዲበን፣ጥርዓን ወይ ብፒትሽን ብምቕራብን ፈቖዶ እናኸዳ ድምፀን ብምስማዕንንማዕርነትን መሰልን ደቂ ኣንስትዮ ብምቅላስን ናይ ምምራፅ መሰለን ክረጋግፀለን ብትግሃት ወፍሪ ኣካይደን።
ቅድሚ ሓደ ምእቲ ዓመት ኣብዚ ወርሒ እዚ ነይሩ ድሕሪ ነዊሕ ቓልሲ ብመበል 19 ሕገመንግስታዊ ምምሕያሽ ኣቢሉ ደቂ ኣንስትዮ ክመርፃን ክምረፃን መሰለን ዝተረጋገፀለን።
ኣብ 1878 ኣ\ፈ ኣብ ኮንግረስ ሕገ መንግስታዊ ምምሕያሽ ምትእትታው ጀሚሩ ብኮንግረስ ክሓልፍን ብሰለስተ ትርብዒት ክፍለ ግዝኣታት ክፀድቕን ልዕሊ 40 ዓመታት ወሲድሉ።
ናይ ምምራፅ ቓልሲ ዝተጀመረ ኣብ Seneca Falls, NewYork ኣብ 1848 ብዝተኻየደ ፈላማይኮንፈረንስ መሰል ደቂ ኣንስትዮ እዩ።ኣብቲ ዋዕላ ባርነትክውገድ ዝተቓለሰ ውሩይ ተቓሳላስይፍሬድሪክ ዳግላስ ሓዊሱ 300 ዝግመቱ ሰባት ተሳቲፎም።ፀለምቲ ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ ኮንፈረንስኣይተሳተፋን።
እቲ ዋዕላ ዝተኻየደሉ ወስሊያን መቴዲስት ቤተ ክርስቲያን ሎሚ ኣካል ታሪኻዊ ፓርክ ሃገራዊ መሰል ደቂ ኣንስትዮ እዩ።
ቀንዲ ደራሲት ዲክሌረሽን ኦፍ ሰንቲመንትስ ብዝብል ዝፍለጥን ምምራፅ ሓዊሱ ምስ ደቂተባዕትዮ ማዕርነት ክረጋገፅ ዝፅውዕን ሰነድ Elizabeth Cady Stanton ኣብቲ ኮንፈረንስ ተሳታፊትነይራ።
ላዕለዋይ ተቖፃፃሪት ናይቲ ፓርክ ኣንድሪያ ዲኮተር Declaration of Sentiments ንናይ ዩናይትድ ስቴትስ Declaration of Independence ከም ኣብነት ዝሰዓበ ሰነድ እዩትብል። ኣብ Declaration of Independence ‘’ኩሎም ደቂ ተባዕትዮ ማዕረ ፍጡራት እዮም’’ ዝብሉ ቃላት ኣብ Declaration of Sentiments ‘’ኩሎም ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ማዕረፍ ፍጡራት እዮም’’ብዝብል ተቐይሩ።
ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ደቂ ተባዕቲዮ ድምፂ ናይ ምሃብ መሰሎም ዝተረጋግፀ ብመበል 15 ሕገ መንግስታዊ ምምሕያሽ ኣቢሉ ኣብ 1870 ኣ\ፈ እዩ ፀዲቑ ትብል ዲኮተር።ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምምራፅ መሰለን ንምርግጋፅ ኣብ ዘካየድኦ ዝተሓላለኸ ቓልሲ ኣብ ልዕሊ ምንቅስቓስ መሰላት ደቂ ኣንስትዮ ከቢድ ምጥርጥራትን ዘርኣዊነትን ነይሩ ምኽኒያቱ ፀዓዱ ኣድመፅቲ ንፀለምቲ ደቂ ኣንስትዮ ስለ ዝፈለዩወን ትብል ዲኮተር።
‘’ኣብ ጉዕዞ ክልተ ክፍለ ዘመናት ፀለምቲ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ናይ ባዕልተን ውዳበታት ጎኒ ንጎኒ ዝጉዓዙ ምንቅስቓሳት መስሪተን እየ’’ ትብል ኣብ ጆንስ ሃፒከን ዩኒቨርስቲ ናይ ታሪኽ ፕሮፌሰር ዝኾነት ማርታ ጆንስ።ማርታ ‘’Vanguard: How Black Women Broke Barriers, Won The Vote and Insisted On Equality for All’’ ዘርእስቱ መፅሓፍ ዝደረሰት እያ።እዞም ምንቅስቓሳትን ኣብ ኣብያተ ክርስቲያናት ዝካየዱ ኮንፈረንሳት፣ ውዳበታት ስቪላዊ መሰላትን ፀረ-ባርነት ምንቅስቓሳትን’’ ዝሓወሰ እዩ ትብል ጆንስ።
ኣብ መጀምሪያ 20 ክፍለ ዘመን ታራ ደቂ ኣንስትዮ እናተወለወጠ መፂኡ፤ሓደስቲ መንእሰይ ወለዶ ቃልሰን ብወሳንነት ቀፂሉ።
ሽልማት ዝተውዓወታ ደረስቲ፣ገጠምትን ስነ ጥበባዊያንን ኣብቲ ቃልሲ ከምዝተፀንበራ ደራሲትኤለን ዱቦይስ ትገልፅ።
ኣብ 1916 ኣ\ፈ እዘን ንናይ ምምራፅ መሰላት ዝቃለሳ ተቓውምአን ብምሕያል ናይ ጥምየት ኣድማ ብምፅዋዕ፣ብሰልፍታት ኣቢለን ናይ ተቓውሞ ድምፀን ኣስሚዐን።ከምኡ ብምግባረን ተንከላቢተንን ተባጭዩለንን እዩ።
‘’ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምድማፅ መሰለን ክሕለወለን ደቂ ተባዕቲዮ ኣብ ዝተኣከብሉ፣ደቂ ተባዕቲዮ ናብ ዝሰርሕሉ ፋብሪካታት ብምኻድ ኣብ እዋን ምሳሕ ስዓት ድምፀን የስምዓ ነይረን፤ብዙሕ ግዜ ድማይሰምዑወን ነይሮም ትብል ዱቦይስ።
ምንቅስቓሰን ብምሕያል ፕሬዝዳንት ውድሮው ዊልሰን ናብ ስልጣን ብምምፅኦምን መርገፂኦም ብምቓያሮምን ኣብ 1918 ነቲ ሕገ መንግስቲ ብምምሕያሽ ድሕሪ ክልተ ዓመት ፀዲቑ።
ድሕሪ ሓደ ክፍለ ዘመን ሎሚ እውን ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ኣድሉኣዊ ናይ መረፅቲ መፈልዪ መንነትንናይ ዜግነት መረጋገፂ ደረታትን፣ፀዓዱ ዘይኮኑ ማሕበረሰባት ኣብ ዝነብሩሎም ኣድመፅቲ ዘድምፅሉ ስዓታት ብምሕፃር ወይ ብምቕናስን ድምፂ ናይ ምሃብ መሰሎም ብምምንጣልን ሓዊሱ በደላት ይፍፀሙ ኣለው ይብል Leagueof Women Voters ሊግ ኣድመፅቲ ደቂ ኣንስትዮ ዝተብሃለ ውዳበ።


text:
Lovoo ናይ መላለዪ ኣፕ እዩ።
እዚ ናይ መላለዪ ኣፕ ዝበሃል ሓደ ኣፕ ኮይኑ ንምልላይን ንምፍቓርን ይጠቅም።
ካልኦት ሰባት ብሞባይኪ ክትላለዪ ትኽእሊ።
ሓደ ስእሊ ናይ ሓደ ሰብ ርኢኺ ክትጽሕፍሉ ትኽእሊ።
ዝተፈላለዪ ናይ መላለዪ ኣፕ ኣሎ።
ንኣብነት ኣብ Lovoo ብዙሓት መሓዙት ክትረኽቢ ትኽእሊ።
ወይ ዕርክነት ክትጅምሪ ትኽእሊ።
ኣብ Lovoo ብነጻ ክትምዝገቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ግን ልዕሊ 17 ዓመት ክትኮኒ ኣለኪ።
ኣስተውዕሊ: ገለ ገጻት ወይ ቀረባት ናይ Lovoo ገንዘብ ይሓትት እዩ።
ገለ ሰባት ነዚ ናይ መላለዪ ኣፕ ዝጥቀምሉ ንኻልእ ምኽንያት እዩ።
ንገሊኤን ክጻወትለን ይደሉ።
ወይ ስጋዊ ርክብ (ጥራይ) ክገብሩ ይደልዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ እውን ዕድሚኦም ይቕይሩ እዮም።
ምስ ሓደ ሰብ ክትራኸቢ እንተ ደሊኺ:
ኣብ ካልኦት ሰባት ዘለውዎ ቦታ ተራኸቢ።
እንታይ ትደልዪ ወይ እንታይ ኣይትደሊን ኣነጺርኪ ንገርዮ።
ዝኾነ ጸገም እንተ ኣጋጢሙ ሓገዝ ጸውዒ።
ኦክተበር ፈስት እቲ ዝዓበየ ፌስታ ኣብ ዓለም እዩ።
ኣብ ሓደ መዓልቲ ክሳብ 600.000 ሰብ እዩ ዝመጽእ!
ስለዚ ዘይምቹእ እውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ናብቲ ቦታ ክትከድ እንከለኻ ኣብዚ ጠቐምቲ ሓበሬታ ትረክብ።
ኦክተበር ፈስት ብዙሕ ከዘናግዕ ይኽእል እዩ።
ግን ደስ ዘየብል ሃዋሕው እውን ኣሎ ኣብቲ ፌስታ:
ሃንደበት በይንኺ ምስ ትኾኒ።
ሰባት ክለኽፉኺ እንከለዉ።
ባእሲ ምስ ዝፍጠር።
እንሆ ሓደ ሓደ ኣብነታት፡
ክንነግረኪ ንደልዮ ነገር ግን: ስምዒታትኪ ንቡርን ኣገዳስን እዩ!
ሓገዝ እንተ ደሊኺ ናብቲ ናይ ጸጥታ ኖቕጣ ነዋልድን ደቀንስትዮን (Security Point für Mädchen und Frauen) ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ።
ዝኾነ ጸገማት ምስ ዝህልወኪ ጥዑማት ኣንስቲ ኣለዋ ዝተሓባበራ።
ኩሉ መዓልቲ ካብ ሰዓት 18 ክሳብ 1 ቀዳም ድማ ካብ ሰዓት 15 ክሳብ 1 ኣለዋ።
እቲ Security Point ኣብቲ Servicezentrum ይርከብ።
ኣብዚ ቦታ ፖሊስ፡ ቀጽሕ መስቀል ከምኡ ድማ ናይ ዝጠፍአ ንብረት ዝርከበሉ ቦታ ይርከቡ።
እንተ ደሊኺ እውን ነቶም ናይ ጸጥጣ፡ ፖሊስ ወይ ተሳሳይቲ ክትሓትዎም ትኽእሉ ኢኹም።
ናብኡ ከብጽሑኺ ይኽእሉ ኢኹም።
www.sicherewiesn.de
ኣዋልድን ኣወዳትን ከምኡ ድማ ሰብኡትን ኣንስትን ምሕንባስ ብዙሕ የዘውትሩ።
ኩነታት ኣየር ጽቡቕ ምስ ዝኸውን ድማ ኣብ ቀላያት ይኸዱ።
ኣብቲ ሳዕሪ ኮንካ ድማ ተዕርፍን ጸሓይ ትጽለውን።
መጻወቲ ቦታ ድማ ፍሉይ ተወሳኺ ኣለዎ።
ሕማቕ ኣየር ምስ ዝኸውን ደማ ኣብ ዕፉን መሐንበሲ ቦታ ይኸዱ።
ኣብዚ ድሕሪ ምሕንባስ ከተዕርፍ ትኽእል ኢኻ።
ኩሉ ሰብ ድማ መሐንበሲ ክዳይ ይኽደን።
ሰብ ወይ ክሕንብስ፡ ከዕርፍ ወይ ክዘናጋዕ እዩ ዝመጽእ።
ዝኾነ ይኹን ሰብ ክጥመት ወይ ክትንከፍ ኢሉ ዝመጽእ የለን።
ኣብ ኤውሮፓ ኣብ መሐንበሲ ቦታ ቁሩብ ጥራይ ኢዮም ዝኽደኑ።
እዚ ድማ ዝጠልቀየ ቀልጢፉ ስለ ዝነቅጽ እዩ።
ኣዋልድን ኣንስትን ምጥማት ኣብኡ ኣዝዩ ኣጸያፊ ነገር እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እተን ደቀንስትዮ ብዙሕ ምስ ዝጥመጣ ብጣዕሚ የሕርቐን እዩ።
ክትጥምት እንተ ደሊኻ ኣሕጽር ኣቢልካ ጠምት።
ክትትንክፋ ወይ ክትለኽፋ ግን ኣይፍቀድን እዩ። ኮምኡ ምስ ትገብር ኣብዘይሽግርካ ክትኣቱ ትኽእል ኢኻ።
ኣዋልድን ኣንስትን ምትንኻፍ ኩልኩል እዩ።
ጓል ክትላለ እንተደሊኻ ብስነስርዓት ክትሓታ ትኽእል ኢኻ።
ከምዚ ኢልካ ሕተታ፡ ጀላቶ ክጋብዘኪ ይፍቀድ ድዩ፧
ወይ ማሳይ ፒንግ ፖንግ ክትጻወቲ ትደልዪ ዶ፧
ኣገዳሲ ነገር፡ ምሕንባስ ኣቐዲምካ ክትመሃር ኣለካ ኣብ ማይ ከይትጥሕል።
ፈይስ ቡክ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ኢንተርነት እዩ።
ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ክበሃል ከሎ፡
ኣብዚ ቦታ ካብ ምሉእ ዓለም ሰባት ከዕልሉ ይኽእሉ።
ኢንስታግራም ወይ ዋትስ ኣፕ ውን ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን እየን።
በዚ መንገዲ ጌርካ ምስ ናይ ቀደም የዕሩኽትኻ ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ።
ሓደስቲ የዕሩኽ ውን ከተጥሪ ትኽእል ኢኻ።
ዘይትፈልጦም ሰባት ክትላለ ከለኻ መሳጢ እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ግን ምስዘይትፈልጦም ሰባት ጥንቅቕ ምባል የድሊ።
ዘይትፈልጦም ሰባት ክንብል ከለና፡
እዚ ሰብ እዚ ቅድሚ ሕጂ ብኣካል ርኢኺዮ ኣይትፈልጥን ኢኺ።
ስለዚ ሓገዝቲ ሓበሬታታት ክንህበኪ፡
ትኽክል ሽምክን ኣድራሻኽን ተቐላጢፍኪ ኣይትሃቢ።
ቁጽሪ ተለፎንኪ ኣይትሃቢ።
ስእሊ ናይ መሓዙትኪ ኣብ ኢንተርነት ኣይትስቀሊ።
መሓዙትኪ ኣይፈትዉን ይኹኑ።
ኣገዳሲ ነጥቢ፡ ኣብ ኢንተርነት ዝተላለኽዮ ሰብ በይንኺ ኮንኪ ከይትረኽብዮ።
ጽቡቕ ትፈልጥዮ ሰብ ሒዝኪ ርኸብዮ።
ኣብ እንዳ ሻሂ ወይ ኣብ ከተማ ድማ ቁጸርዮ።


text:
መንግስቲ ንምክትታል ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን ዝሓሸ ዕድል ብምሃብ: ከቢድ ጒድለት ንዘለወን ኣብያተ ትምህርቲ: ክዓጹ ይደሊ ምህላዉ: ትማሊ ሓሙስ ቆንስላዊ ለበዋ ምቕራቡ: ሚኒስተር ትምህርቲ: ኣና ኤክስትሮም: ገሊጻ።
እዚ ቆንስላዊ እማመ: ካብ ሰነድ ናይ ዝሓላፈ ጽድያ ዝመንጨወ ኮይኑ: ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ዘሎ ሕጊታት ክተርርን ቀይዲ በተኽ ኣካየድቲ ክዕገቱን ዝገብር እዩ ተባሂሉ’ሎ።
ብመሰረት እዚ እማመ: ናይ ግሊ ኣብያተ ትምህርቲ እውን ክዕጸዋ ይኽእላ እየን። ክሳብ ግቡእ ስራሕ ዝቕጽላ ተኸታታሊ ኣብያተ ትምህርቲ: ሓላፍነት ክወስድ ምዃኑ እውን ተገሊጹ።
ከምዚ ዓይነት ጸገማት ዘርኣያ ኣብያተ ትምህርቲ ግና ክዕጸዋ እየን።
እዚ እማመ ዝሓለፈ ጽድያ እንክቐርብ ብዙሕ ጥርጣረታት ምንባሩን ኣብ ክንዲ ምዕጻው ኣራሚ ስጒምቲ ምውሳድ ዶ ኣይሓይሽን ዝብል ሓሳብ በቲ ምክትታል ቀሪቡ ምንባሩ እውን ተመልኪቱ። ሚኒስተር ኣና ኤክስትሮም: ብዛዕባ እዚ እማመ: ጋዜጣዊ መግለጺ ክትህብ እያ።


text:
Radio Erena: 26 September 2021
ኣብ ሱዳን ብሰንኪ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋ፣ ኣብ መንጎ ግዚያዊ መንግስቲ ኣቚሙ ዘሎ ልፍንቲ ሲቪላዊን፣ ወተሃደራዊን ሓይልታት ምትፍናን ተፈጢሩ።
ኣቦ ወንበር’ቲ ቆንስል ጀነራል ዓብደል ፋታሕ ኣልቡርሃን ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ብሰንኪ’ቲ ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋ፣ ሱዳን ኣብ ተኣፋፊ ኩነታት ስለዘላ፣ ወተሃደራዊ ሓይሊ’ታ ሃገር ብሞግዚትነት ኣብ ስልጣን ክቕጽል ኣለዎ ድሕሪ ምባሉ’ዩ፣ እዚ ሓድሽ ወጥሪ ሰፊኑ ዝርከብ።
ኣካል’ቲ ቆንስል ዝኾነ ብማሕበራት ሰብ ሞያ ዝተጠርነፈ ሓይሊ፣ ኣልቡርሃን ዘቕረቦ እማመ ንደሞክራስያዊ መስርሕ ምስግጋር ስልጣን ዝዘርግን፣ ክልቲኦም ወገናት ዝተሰማምዑሉ ናይ መሰጋገሪ ቅዋም ዝጥሕስን እዩ ብምባል ተቓውሞኡ ኣስሚዑ።
ነቲ ዕልዋ ዝፈተኑ፣ ኣብ መንጎ ሰራዊት ብእስላማዊ ጥሩፍነት ዝተወደቡ ሓይልታት ዝተበገሰ እዩ ኢሉ ከምዝኣምን ዝገለጸ እቲ በርጌሳዊ ማሕበር፣ ጀነራል ኣልቡርሃን ነቶም ሓላፍነት ዝስከሙ ካብቲ ሰራዊት ኣውጺኡ ናብ ሕጊ ከቕርቦም ደኣምበር፣ ብሰንኪ’ቲ ዝፈሸለ ዕልዋ፣ ደሞክራስያዊ መስርሕ ክጥሕስ ኣይግባእን ኢሉ።
ንሰለስተ ዓመታት ዝጸንሕ መሰጋገሪ መንግስቲ ቆንስል ሱዳን፣ እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ዕድመ ስልጣኑ ኣብቂዑ፣ ንሲቪላዊ መንግስቲ ከረክብ እዩ መሰረታዊ ስምምዕ እዞም ሓይልታት።
ወተሃደራዊ ክፋል መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ስልጣን ክቕጽል ስለዝደለየ፣ ነቲ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ባዕሉ ዝወደቦ ድራማ እዩ፣ ዝብል ጥርጣረታት ካብታ ሃገር ክነፍስ ጸኒሑ’ዩ።
ብተወሳኺ፣ ሞግዚት መሰጋገሪ ቆንስል ሱዳን፣ እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ዘይኮነ፣ ህዝቢ ሱዳን ብምሉኡ እዩ ዝብል ተቓውሞታት ካብ በበይኖም ተቓወምቲ ውድባት ዝወሃብ ዘሎ መግለጺታት እዩ።
ወሃብ ቃል ቆንስል ሱዳን መሓመድ ኣል-ፋኪ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ብሰንኪ’ቲ ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋ ጥራይ ዘይኮነ፣ ናይ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣኽባር ሕጊ ዝርከቦም ዝተፈላለዩ ጽፍሕታት መንግስቲ ኣብ ምስያም ውልቀሰባት እውን ፍልልያት ክረአ ምጽንሑ ኣመልኪቱ።
ኣብ ሱዳን ምስግጋር ስልጣን ብቤት ፍርዲ ክውሰን ኣለዎ፣ ኣብ መንጎ ዝብሉ ወገናትን ኣብቲ ዝተመደበሉ እዋን ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ክካየድ ኣለዎ ዝብሉ ወገናትን ሓያል ክትዕ ክካየድ ጸኒሑ’ዩ።


text:
ፕረስደንት ሶማሊላንድ ድሕሪ ነዊሕ ስቕታ ምስ ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር
ሓታትን ኣዳላውን መሓመድ ጠሃ ተወከል
- ቅልውላው ደቡብ ሶማል፡ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ንምርካብ ኢልና ኣይንምዝምዞን ።
- ንሕና ምስ ማሕበር ሃገራት ዓረብ ክንዘራረብ ድሌት ኣለና።እቲ ማዕጾ ግን ክዕጸወና የብሉን።
መእተዊ
ሶማሊላንድ (እታ ዝተነጸለት ሪፓፕሊክ ብዝብል ትፍለጥ) ምስቲ ኩሉ ጸገማትን ትጸባእነትን፡ ቁጠባዊ ምዕባለ፤ ፖለቲካዊ ብዝሑነት፤ምትእትታው ዲሞክራሲ፤ ጸጥታዊ ርግኣት እተርእይ ዘላ እያ።ሶማሊላንድ ክሳብ ሕጂ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ኣይረከበትን።ዋላእዃ ኣብ ዝሓለፋ ዓሰርተ ኣርባዓተ ዓመታት ድሕሪ ምእዋጅ ናጽነታ ምዕባለ ተርእይ እምበር ክሳብ ሕጂ ናጽነታ ተፈላጥነት ንምርካብ ኣፍደገ ሃገርት ትኩሕኩሕ ዘላ እያ።እቲ ጻዕሪ ካብ ኢብራሂም ዒጋል እንተጀመረ እዃ ካብ ሃገራት ኣወረጳን ኣፍሪቃን ንምዕባሊኣ ሓገዛት ካብ ምርካብ ሓሊፉ ዛጊት ውጽኢታዊ ኣይኮነን። ኣብ ልዕሊ እዚ ናይ ኩናት ተበለጽቲ መራሕቲ ንዶቡባዊ ሶማል ተቆጻጺረሞ ኣለዉ። ናጽነት ናይ ሶማሊላንድ ከም ሕልሚ እዮም ዝወስድዎ፡ኣያምንሉንውን።ንሳቶም ኣብ ኩሉ ነገራቶም ኣይሰማምኡን እዮም ብዘይካ ኣብ ሕብረት ሶማል። ንሳቶም ሕብረት ሶማል ከም ሓደ ቁዱስ ነግር እዩ ዝወስድዎ፡ እቲ ጻዕርታት ናይ ሃርጌሳ ውጽኢታዊ ከምዘይኸውን ይርእይዎ።በንጻሩ ሶማሊላንድ ንመሰላ ካብ ምቕላስን ምርጫ ናይ ህዝባ ካምርግጋጽ ድሕር ኣይኽትብልን እያ።ክምእውን ማሕበረሰብ ዓለም ነቲ መሰል ርእሰ ውሳነ ህዝቢ ሶማሊላንድ ነጺግዎ ብምህላዉ ትነቕፍ።
ፕረስደንት ሪያሊ ድሕሪ ምእዋጅ ናጽነት ማለት 1991 መበል ካልኣይ ዝተመረጽ ፕረስደንት እታ ሃገር እዩ።ንሱ ድሕሪ ሱቕ ኢሉ ምጽናሕ ንመጀመርታ ግዜ ምስ ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር ብዛዕባ መንግስቱ፤ ርክብ ምስ ጎራብቲ ሃገራት፤ ምስ ማሕበር ሃገራት ዓረብ፤ ምስ ሕብረት ኣፈሪቃ፤ ምስ ኣውረጳዊ ሕብረት፤ ምስ ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካን እንግሊዝን ከምእውን ሃገሩ ፖለቲካውን ቁጠባውን ዓወታት ዘመዝገበቶን ንጉዳይ ሕብረትን ምንጻልን ኣመልኪቱ ቃለ ምልልስ ኣካይዱ።ትሕዝቶ ናይቲ ቃለ ምልልስ እነሆ፡
ንምንታይ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ንሶማሊያላንድ ድሕሪ እዚ ኩሉ ዓመታት ምእዋጅ ናጽነታ ተፍላጥነት ዘይሃባ?
ሶማሊላንድ ኣብ ሙሉእ እዚ ዞባ ሰላም ዘለዋ ቦታ ተባሂላ ክትውሰድ ትካኣል እያ። እንተኾነ ግን ማሕበረ-ሰብ ዓለም ነዚ ይርእዮ የለን።ኣብዚ ሕጂ እዋን ሶማሊያላንድ ብመሰረት መምዘኒ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቁጠባዊ መዳይ፤ጸጥታዊ መዳይን ኣብ ኩሉ ዓቕምታት ሓንቲ ሃገር ን60 ሃገራት ትመረሐን እያ። ንሕና ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንምዃን ከብቅዓና ዝኽእል መራኸቢ ብዙሓን ከም ጋዜጣ፤ራድዮ ጣብያ፤መራኸቢታት፤ጽቡቕ ሰረት ዘለዎ ሲቪል ሕብረተሰብ ከምእውን መሰረታዊ ዝኾነ ትሕቲ ቅርጺ ኣለና።ንሕና ንምምዕባል ሃገርና ንብሕታዊያን ኣውፈርቲ ኣብ ኩሉ ጽላታት ንምትብባዕ ተሞርኪስና ንሰርሕ ኣለና።ስለዚ ንሕና ኣብ ማሕበር-ሰብ ዓለም ነዚ ኩሉ ሒዝና ቐሪብና ኣለና፡ ብመሰረት እዚ ሓቕታት ኩሉ ምሳና ክሰማማዓ ይኸእል ኣዩ።ዋላ እዃ ዓለም ዓቐፋዊ ተፈላጥነትና ጌና ኣይንፍለጦ እምበር ንሕና ዝምስገን ምዕባለ ኣብ ሃገርና ኣምዝጊብና ኢና።ህዝብና ነዚ ይፈልጦ እዩ፡ እዚ እዩ ድማ እቲ ቐንዲ ኣገዳሲ ነጥቢ።ንኣብነት ድሕሪ ሞት ኢብራሂም ዒጋል ቐዳማይ ፕረስደንት ሶማሊላንድ ነበር እቲ ስልጣን ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ሰዓት ብሰላማዊ መንገዲ ተሰጋጊሩ።እዚ እንታይ እዩ ዘረጋግጽ ሓያልን መሰረት ዘለዋን ሃገር ምዃና ፤ ሕግን ቅዋምን ናይዛ ሃገር ኩሉ ዘኽብሮን ብኡ ተቐይዱ ዝሰርሕን ዋላሓደ ሰብ ካብዚ ክወጽእ ክምዘይኸእል ይርእይ።እዚ ቅዋም ንሶማሊላንድ ሞቶር ናይ ምርግጋእ ሰላም ንቐጻሊ ብምዃኑ ተፈላጥነት ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝጽበይ ዘሎ እዩ።
ገለ ወገናት ነቲ ኣብ ደቡብ ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው ብምምዝማዝ ኣብ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ተፈላጥነት ንምርካብ ትጽዕሩ ዘለኹም ኢኹም ብምባል ዝኸሱ ኣለዉ?
ንሕና ኩሉ ኣብ ወጻኢ ዝግበር ዘሎ ኮንፈረንስ ናይ ወጻኢ መንግስቲ ኣፍርዩ ዝብል እምነት ኣለና።ስለዝኾነ እቲ 13 ኮንፈረንሳት ዕርቂ ሶማሊያ ነቲ ፍሽለቶም ኣረጋግጽዎ እዩ።ንዓና እቲ ኩሉ ኮንፈረንሳት ዘገድስና ኣይነበረን ስለምንታይ እቲ ዕላማ ኣንጻርና ዝቐነዐ እዩ ነይሩ፡ ጸገማት ናይ ደቡብ ሶማል ንምፍታሕ ኣይነበረን ዕላምኡ።ስለዚ እቶም ናይ ኩናት ተበለጽቲ ኣብ ኩሉ ሽነኻቶም ይፈላለዩ እዮም፡ኣብ ምትኹታኽ ህውከትን ናጽነት ሶማሊላንድ ንድሕሪት ምጉታትን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት እዮም ዝሰማምዑ።በዚ ጠባዮም እዮም ዝፍለጡ።ንሕና ጸገም ሶማል ኣብ ምፍታሕን ብመሰረት ተሞክሮና ቕርቡነትና ካብ ሓደ ግዜ ንልዓሊ ኣረጋጊጽና ኢና። የሕዋትና ኣብ ደቡብ ዘለዉ ካብቲ ናትና ተሞክሮ ማለት ኣብ ምስፋን ጸጥታዊ ዓወትን ዕርቅን ኣብ ውሽጣዊ ዓቕምታትካ መሰረት ብምግባር ብዘይ ዝኾነ ናይ ደገ ሓይሊታት ምትእትታው ክከስቡ ይግባእ።ብመሰረት እዚ ንሕና ናጽነትና ከነረጋግጸሉ እንኽእል መንገዲ እንተሃልዩ ሰላምን ምርግጋእን ኣብ ደቡብ ሶማል ምስ ዝሰፊን እዩ።ሎሚ ምስታ ኣብ ምድሪ ዓለም ዘየላ ሃገር ሕበሩ ብምባል ብገለ ወገናት ንዝቐርበልና ሕቶ ንነጽጎ።እዚ ክንገብሮ ኣይንኽእልን ኢና፡ንሕና ምስ ደቡብ ክህልወን ዝኽእል ዝምድና ልክዕ ከም ክልተ ጎራብቲ መንግስታት እዩ ክኸውን ዝግበዖ።ብዝኾነ መገዲ ናብ ሕብረት ዝብል ሓሳብት ኣይንምለስን፡ እዚ ሃገራዊ ምርጫና እዩ።
ርክብኩም ምስ ማሕበር ሃገራት ዓረብ ? ምኽንያት ፍልልያትን ወጥሪን ኣብ መንጎኩምን.
ምስ ማሕበር ሃገራት ዓረብ ርክባት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንገብሮ ኣለና።ንሕና እቲ ማሕበር ኣብ ዝበዘሐ ምስሕሕባባት ዘርኣዮ ናይ ምሽምጋል ተራ ዋጋ ንህቦ ኢና፡ ዓውት’ውን ኣመዝጊቡ እዩ።እንትኾነ ግን ክስብ ሕጂ እቲ ማሕበር ኣብ ሶማል ተመሳሳሊ ተራ ኣይተጻወተን፡ኣብዚ መዳይ ተራኡ ኣሉታዊ ነይሩ።ንሕና ዕጉባት ኣይኮናን፡ ምሳና ብሓባር ዘይምስርሑን ዘይምዝርራቡን እቲ ማሕበር ተርኡ ንኸየበርክት ደሪትዎ እዩ።ንሕና እቲ ማሕበር ብኣቦ መንበር ዓመር ሙሳ ኣብ ኩሉ ሸነኻት ኣገዳሲ ተራ ከምዝጻወትን ምሳን ዝርርብ ከምዝጅምር ንኣምን። ንሕና ኣብ ምዕዋት ጸጥታ፤ምርግጋጽ ሰላምን፤ ምርግጋእ ቁጠባን ዲሞክራስንን ዓብይ ዝላ ኣርኢና ከምዘለና ኣቲ ማሕበር ከሞጉስ ኣለዎ። ነቶም ተበለጽቲ ኩናትን ገበነኛታት ኩናትን ኣብ ልዕሊ ሶማላዊያን ብፍለይ ኣብ ሰሜን ንዝርከቡ ህዝቢ ብዝገብርዎ በደል እቲ ማሕበር ንዓዓቶም ዝገብሮ ዘሎ ምንኣድ ደው ከብሎ ይግባእ።ሶማሊላንድ ኣብ ግዜ ሶማል ሓቢራትሉ ኣብ ዝነብረ እዋን እታ ቐዳመይቲ ምጽንባር ሶማል ናብ ማሕበር ሃገራት ዓረብ ድሌት ተርእይ ዝነበረት እያ።
ርክብ ሶማሊላንድ ምስ የመን?
እዚ ርክብ ካብ ነዊሕ ዝጸነሓን ታርኻዊን እዩ።የመን ሓንቲ ካብ ዓበይቲ ኣባላት ማሕበር ሃገራት ዓረብ ምስ ሶማሊላንድ ጽቡቕ ርክብ ካብ ዘለወን ሃገራት እያ።ምስ የመን ጽቡቕ ናይ ንግዲ ርክብ ኣለና።ንሕና ንፕረስደንት የመን ኣብ ምስፋን ሰላምን ርግእትን ኣብ ዶቡብ ሶማል ተርኡ ክጻወት ንሓትት ኢና።ኣብ መንጎ ሶማሊላንድን የመንን ጽቡቕ ካብ ነዊሕ ዓመታት ዝጀመረ ናይ ምርድዳእ ዓወት ተምዝጊቡ እዩ።እዚ ድማ ኣገዳስን ኣድላይን እዩ።የመን ብቅልውላው ሶማል ዝተጸለወት እያ፡ ስለዚ የመን ነዚ ጉዳይ ብዕቱብ ክትሕዞ የገድሳ እዩ።
ዝምድናኹም ምስ ግብጺ?
ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ግብጺ ናትና ናጽነት እትቓወም ዘላ ሃገር እያ ዋላእዃ ዝምድናን ንቕጽሎ እንተሃለውና።ግብጺ ሓንቲ ካብ ኣገደስቲ ሓያላት ሃገራት ዞባና እያ ስለዚ ባህሪያዊ ዝኾነ ዝምድና ምግባር ንዓን ብጠዓሚ ኣገዳሲ እዩ።ንሕና፡ ግብጺ ጸገማት ናይ ህዝብና ክትርደኦን ናትና መሰል ኣብ ምውሳን ክትድግፍን ንናጽነትና ንኸይትቓወም ትጽቢት ነይርና።ኣብ ሶማል መንግስቲ የለን።ከም ውጽኢቱ ድሕሪ እቲ ዘስካሕክሕ ገበናት ብየሕዋትን ደቡብ ኣብ ልዕሌና ምውራዱ፡ ናትና መርገጺ፤ ናትና ምርጫ ፤ናትና ውሳነ ወሲድና።ግብጽን ማሕበር ሃገራት ዓረብን ነቲ ናትና መርገጽን ድሌትን ከምዘይተረድእዎ ገይርና ንወስዶ።ስለዚ ኣብ መንጎናን የሕዋትና ግብጻዊያን ንዝግበር ዝርርብ ከም ኣገዳሲ ነጥቢ ንርእዮ፤ንኹሉ ትዕዝብታቶም ክንቕበል ኢና ከምእውን ናትና ርእይቶ ከስምዕዎ ይግባእ ስለምንታይ ንሕና ህዝቢ ናይቲ ሳዕቤን ስለዝኾና።ካልኦት ኩሎም ኪፈልጥዎ ዝግባእ ነገር እንተሃልዮ ኣብዚ እዋን ምስ ሶማል ንሕብረት ንምዝርራብ ቑሩባት ከምዘይኮና ስለምንታይ ክትመያየጠሉ እትኽእል ሰልፊ ይኹን መንግስቲ ኣብ ሶማል የለን።
ንሃገራት ዓረብ ትነቕፍ ኣለኻ፡ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝገራልኩም ኣሎ ድዩ?
ኣርኣያ ሃገራት ኣፍሪቃ ካብቲ ኣርኣያ ሃገራት ዓረብ ዝተፈለየ ኣዩ።ኣብ ግዜ ቅልውላው ሃገራት ዓረብ ከም ፓርቲ ኮይነን ጸግዒ ሒዘን ነይረን።ብውሕዱ ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ኣልፋ ዑመር ኮናረ ምሳና ኮፍ ኢሉ ናትና ርእይቶ ሰሚዑ እዩ ፡ ምስ ሓፈሻዊ ኮሚሽን እቲ ሕብረት ቐጻሊ ርክባት ኣለና።ብመሰረት እዚ ኣብነት፡ ምስ ማሕበር ሃገራት ዓረብ ተመሳሳሊ ርክባት ክህልወና ትጽቢትና እዩ።ኣገዳሲ ምዃኑ ንኣምን።
ሓቅነቱ ብዛዕባ እቶም ግብረሽበራዊያን ተባሂሎም ኣብ ሃገርኩም ተኣሲሮም ዘለዉ ሰባት?
እወ።ኣብ ውሽጢ ሶማሊላንድ ጉጅለ ግብረሽበራዊያን ብምትሕብባር ዞባውን ዓለምለኻውን ኣካላት፡ ብመሰረት ኩናት ኣንጻር ግብረሽበራዊያን ዝብል ዕላማ ሒዝናዮም ኢና።እዞም ሰባት ኣብ ትሕቲ መርመራ ኣለዉ፡ ኣብ መወዳእታ ብይን ብመሰረት እቲ ዝፈጸምዎ ገበን ክዋሃብ እዩ።እዞም ሰባት ክሳብ ሕጂ ምስቲ እስላማዊ ሕብረት(ኣልቓዒዳ) ርክብ ከምዘለዎም ተናሲሖም እዮም።ብተወሳኺ ወታደራዊ ዕጥቕታት ዓጢቆም ካብ መቓድሾን ካልእ ቦታት ዶቡብ ሶማል ዝመኡ እዮም።ብሓፈሽኡ ንሕና ብዛዕባ እዞም ጉጅለ ናይ መወደኣታ ብይን ዝህብ ነጻ ኣካል ኣለና፡ ንሕና እዞም ሰባት ኣብ ሶማል ጥራይ ዘይኮነ እንተላይ ኣብ ዞባና ኣስገእቲ ጉጅለ ምዃኖም እምነት ኣለና።
ከምቲ ካልኦት ዝብልዎ ክስብ ሕጂ ህላወ ናይዞም ጉጅለታት ኣብ ሶማሊላንድ ኣለዉ ኢልካ ትኣምን ዶ?
እቲ ቅልውላው ኣብ ኩሉ ቦታትት ሶማል ብዘይካ ኣብ ሶማሊላንድ ኣሎ።እቶም ናይ ኩናት ተበለጽቲ ነቲ ዝበዝሕ ክፋል ዓብሊለሞ ኣለዉ እዚ ንባዓሉ ሓደ መንገዲ ንግብረሽበራውነት ዝኸፍት እዩ።ዶቡብ ሶማል ከም ሓንቲ ዕጽውቲ መሬት ኮይና ኣላ።ብናይ ጫካ ሕጊ እያ ትግዛእ ዘላ።ብመሰረት እዚ ኩሉ ኣማራጺታት ናይ ምውሳድ ተኽእሎ ኣሎ።ኩሉም እቶም ካብ ፍትሒ ዝሃደሙን ተደለይቲን ስባት፡ ሶማል መዑቆቢት ኮይናቶም ኣላ።ስለዚ ኣብ ምእታውን ምሃብ መንበሪ ፍቓድ ካብ ደቡብ ንዝመጹ ኣብ ግምት ብምእታው ተሪር መቆጻጸሪ ሕጊ ኣለና።ንጥፈታት ግብረሽበራዊያን ኣብ ሶማል ኣሎ ከም ሓደ ተላጋቢ ሕማም ኮይኑ ንሶማል ጥራይ ዘይኮነ ንሙሉእ እዚ ዞባ’ውን ኣብ ስግኣት ኣውዲቕዎ ኣሎ።ስለዚ እዚ ስቅሎት ጎኒ ጎኒ ምስቲ ፖለቲካውን ጸትታውን ቅልውላው ኣብ ደቡብ ሶማል ዘሎ ዝቕጽል እዩ።
እዚ ሓድሽ ፕረስደንት ሶማል ንዓኹም ኣብ ከባቢ ፓንት ላንድ ምትኹታኽ ይገብሩ ብምባል ይኸሰስ?
እዚ መሰረት ዘይብሉ ክሲ እዩ፡ ኣብ ጭብጥታት ዝተሞርከሰ ኣይኮነን።ዓብዱላሂ ዮሱፍ ሓደ ካብቶም ጠንቂ ንምውዳቕ ማእከላይ መንግስቲን ቅልውላው ሶማልን ኣዩ።ንሱ ንሶማሊላንድ ቐጻሊ ክስታት ዘቕርብ ዘሎ እዩ።እንተኾነ ግን ንሱ መጀመሪያ ነቲ ማእለያ ዘይብሉ ጸገማቱ ክፈትሕ ኣለዎ።ብድሕሪ እዚ ምስ ካልኦት ክዘራረብ ይኽእል እዩ።ንሕና ናቱ ምትእትታው ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያትና ኣይነፍቅድን ኢና፡ ነቲ ዘሳቕዮ ዘሎ ጸገማት ንምፍታሕ ግን ክንተሓባበሮ ድልዋት ኢና እንተደኣ ፍቓደኛ ኮይኑ፡ ስለምንታይ ሰላምን ርጋኣትን ናይቲ ካልእ ክፋል ሶማል ንዓና የገድሰና ስልዝኾነ።
እንተድኣ እቲ ኣብ ደቡብ ዘሎ መንግስቲ ተመሊሱ ርክብኩም ክመይ ክኸውን እዩ?
ተስፋ እገብር ጽቡቕ ዝምድና ክንምስርት ልክዕ ምስ ካልኦት ጎራብትና ዘለና ንኣብነት ምስ ኢትዮጵያ፤ ጅቡትን ኬንያን መስሪትናዮ ዘለና። እቲ ዝምድና ኣብ ሓባራዊ ምትሕግጋዝ፤ምክብባርን ምልውዋጥ ሓሳባትን ዝተሞርኮሰ ክኸውን ኣለዎ ስለምንታይ ንመጻኢ ንህዝብና ከስርሕ ስለዝኽእል።እዚ ኢና ንጽበዮ ዘለና ድሕሪ ናትና ምርጫ ብናትና ድሌት ምውሳና።
ናትካ ርእይቶ ብዛዕባ ምትእትታው ሓይልታት ኣፍርቃ ኣብ ሶማል?
መጀመሪያ እዚ ሕቶ ናዓና ዝምልከት ኣይኮነን። እንተደኣ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብ ምሕጋዝ የሕዋትና ደቡብ ከምእውን እቲ ህዝቢ ካብቶም ተበለጽቲ ኩናት ዝወርዶ ዘሎ ገበንን በደልን ወጺኡን ተዓዊቱን ክንርእይ ሕጉሳት ኢና።ንሕና ድማ ብውሕዱ ውሑስ ዶብ ምስኦም ከነረጋግጽ ኢና። ስለዚ ምትእትታው እዚ ሓይሊ ኣብ ምስፋን ሰላምን ምርግጋእን ኣገዳስነት ኣለዎ።እንተኾነ ግን ናይ ዝሓለፈት ተሞክሮታት ነገር ዘረጋግጾ እንተሃልዩ ህጹጽ ናይ ደገ ምትእትታው ነቲ ኩነታት ንምቁጽጻር ኣገዳሲ እዩ።
ዝምድናኹም ምስ ኣውረጳዊ ሕብረትን ኣሜርካን?
ዝምድናን ምስ ኣውረጳዊ ሕብረት ዝናኣድ እዩ።ኣውረጳዊ ሕብረት ንምስልጣን መራሕቲ ንምርጫን ዲሞክራስን ብዙሓት ልኡኻት ናብ ሶማሊላንድ ሰዲዱ እዩ።ኣውረጳዊ ሕብረት ቐጻሊ ሓገዛት ንምዕባሌና ክሕግዝ ጸንሑ እዩ።ስለዚ እዚ ሕብረት ንምዕባለ ዲሞክራስን ብዙሕነት ሰልፍታትን ኣብ ሶማሊላንድ ካብቶም ቐንዲ ሓገዝቲ ክህብ ዝጸነሑ እዩ ኢልካ ክውሰድ ይካኣል።
ምስ ኣሜርካ ዘለና ዝምድና ግን ኣብቲ ዝድለይ ደረጅኡ ኣይበጸሐን ዘሎ።ንሕና ብዛዕባ መርገጺና ኣነጺርና ንገልጸሎም ኢና።ኣብ ምልውዋጥ ሓሳባት ብፍላይ ንምውጋእ ግብረሽበራ ንተሓጋገዝ ኢና።እንግሊዝ ከም ገዛኢት ሶማል መጠን ምስና ዘለዋ ዝምድና ዝናኣድ እዩ።ስለዚ ተስፋ ንገብር ኣብ መስርሕ ናጽነትና ኣግዳሲ ተራ ክጻወታ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2892


text:
Radio Erena: 07 June 2018
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ንሓድሕዶም ዘካይድዎ ዘለው ባእስን ምፍሳስ ደምን ዝኹንን ብኤርትራውያን ደቂንስትዮ ዝተወደበ ሰለማዊ ሰልፊ ብሮቡዕ 6 ሰነ ኣብ ከተማ ቴልኣቪቭ ከምዝተኻየደ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ እስራኤል ሓቢሩ።
እቲ “ኣደ ፍቅሪ እምበር ደም ኣሕዋታ እተፋስስ ኣይኮነትን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፣ ብደቂ ኣንስትዮ ዝተወደበ ሰላምዊ ሰልፊ ኣብ ሌቬንስኪ ፓርክ ወይ ብልሙድ ኣጸዋውዓ እንዳሳዕሪ ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ ቦታ’ዩ ተኻይዱ።
እቲ ከቢድ ነድርን ሕርቃንን ዝተሓወሶ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ብኣውርኡ ነቲ ብደገፍቲ መንግስቲ ክካየድ ዝቀነየ ናብ ረጽሚ ዘምርሐ ምትህርራምን ደም ምፍሳስን ዝኹኑን ምንባሩ እቲ ወኪል ሓቢሩ።
ብምኽንያት 24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት፣ ኣብ ዝተኻየደ ጽምብላ፣ ኤርትራውያን ደገፍቲ መንግስትን ተቓወምትን ናብ 3 ሰነ ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ብዝፈለመ ባእስን ዕግርግርን ሓደ ፖሊስ እስራኤል ዝርከቦም ሓያሎ ኤርትራውያን ክቖስሉ እንከለዉ፣ ሓያሎ ከኣ ተኣሲሮም ኣለዉ።
እቲ ባእስን ዕግርግርን ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ መዓልታት ጸጸኒሑ ክጎሃሃር ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ ኮይኑ እቲ ምትፍናን ሕጂው’ን ከምዘይሃድአ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ጠንቅን መበገስን እቲ ግጭት ክሳብ ሒጂ ክንጸር እኳ እንተዘይክኣለ፣ ኣብ ኢስራኤል ዝርከቡ ደለይቲ ለውጢ ግን ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኢስራኤል ኣቶ ሰለሙን ኣብርሃለይ፣ ደገፍቲ መንግስቲ ንተቓወምቲ ወገናት ክሃርምዎን ከፈራርሕዎምን ድሕሪ ዝሃቦ መግለጺ ከምዝተፈጸመ’ዮም ዝወቕሱ።
ብወገን ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ እስራኤል ብዛዕባ’ዚ ደም ሓያሎ ኤርትራውያን መንእሰያት ኣፍሲሱ ዘሎ ግጭት ብዝምልከት ዝኾነ ወግዓዊ መብርሂ እኳ እንተዘይሃበሉ፣ እቲ ኣምባሳደር ብሰሉሱ 5 ሰነ ብፖሊስ ተጸዊዑ ከምዝተሓተተ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ቴልኣቪቭ ኣረጋጊጹ።
ብዘይካ’ዚ ፖሊስ ንወከልቲ ማሕበረሰብ ኤርትራን ደለይቲ ለውጢ ዝኾኑ ወገናትን ብምጽዋዕ’ውን ኣዘራሪቡ’ዩ።
ኣብ ኢስራኤል ዝርከቡ መንእስያት ንነዊሕ ዓመታት ከከይድዎ ዝጸንሑ ቃልሲ ንመሰሎም ኣብ ሕዝቢ ኢስራኤል ደሓን ዝኾነ ኣረኣእያን ተደናገጽትን ተፈጢሩሉ ኣብ ዘሎ እዋን ፡ እዚ ኩነታት ምኽሳቱ ብኣሉታ ከይጥመት ንብዙሓት ከምዘሻቀለ ይግለጽ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣስታት 20 ዝኾኑ መንእሰያት ኣብ ቤት ማእሰርትን ሕክምናን ይርከቡ።
ክቡራት ኣንበብቲ፣ ምሉእ ጸብጻብ ናይቲ ትማሊ ሮቡዕ 6 ሰነ ኣብ ተልኣቪቭ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣብ ናይ ጽባሕ ዓርቢ 8 ሰነ ቀጥታዊ ፈነወ ሬድዮ ኤረና ክቐርብ’ዩ።
======================


text:
ሓደ ሰብ ንበዓል ነገሩ ክውክል ሕጋዊ ባይታ ኣለዎ ዶ !
ሓደ ሰብ ንበዓል ነገሩ ክውክል ሕጋዊ ባይታ ኣለዎ ዶ !
ርእሰ ዓንቐጽ
ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
17 ጥቅምቲ 2019
ብመሰረት ሕጊ እንዳ’ባ ኤርትራ ይኹን፡ ኣህጉራዊ መጋባእያ ሕጊ፡ ብጽቡቕ ይኹን ብሕማቕ ክልተ ሰብ ነገር ጉዳዮም ኣብ ዳንነት ምስ ዝበጽሐ፡ ብክልተ መንገዲ ክራኸቡን ክውከሉን ይኽእሉ። ቀዳማይ ኣቶም ሰብ ነገር ዳይና ዝፈቐደሎም ዝተቀበሎን ብቁዓት ዋሕስ ምስ ዝህልዎም፡ ካልኣይን ብዓብይኡ ሕጋዊ ጠበቓን ንዕኡ ዝኣመሰሉ ምስ ዝህልውዎም ክውከሉ ይኽእሉ። ካብኡ ሓሊፉ ክልተ ሰብ ነገር ጉዳዮም ኣብ ቤት ፍርዲ በጺሑስ፡ ቤት ፍርዲ ከኣ መወዳእታን ቀያድን ብይን ወይ ውሳኔታት ሂብሉ ፈጺምሎም ክነሱ እሞ ኣብ ትግባረ ዘይወዓለ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ እቲ ንበዓል ጉዳዩ (ነገሩ) ወክለኒ በሃሊ ብዘይሕጋዊ፡ብዘይግሉጽነት፡ ብዘይተሳትፎን ኣፍልጦን ሓደ ሸነኽ ህዝቢ ተወሲኽዎ፡ ብሻራነት ብውሽጢ ውሽጢዝፍጸም ብተደጋጋሚ ዝስማዕ ውክልና በዓል ጉዳየይ (ነገረይ) ረኺበ ኣለኹ ክበሃል፡ ብኸመይ ኣገባብ ሕጋዊ ኣገባብ ክሰምርን ቅቡል ክኸውን ይኽእል።
ነዚ ብምዝልከት ኣብነት ብዓብዩ ጉዳይ ሃገርና እንተወስድና፡ ብ12 ግንቦት 1998 ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራ ዝተወልዐ ዶባዊ ኵናት፡ ዘስዓቦ ህልቒት መንእሰያትን፡ ምብትታን ስድራ ቤታት፡ ዝጠፍአ ጥሪንት፡ ዝበረሰ ንብረት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ከም ሳዕቤናቱ ንልዕሊ 18 ዓመት ኣይኵናት ኣይሰላም ዝቀጸለ ኩነታት ከም ደግስን ሕማም ደሓርን ንዕብየትን፡ልምዓትን ህዝብና ዓጊቱ፡ ሰላም ማሕዲጉ ዝጸንሐሉ ተወሳኺ ክሳራታት ክጥቀስ ይከኣል።
ክሳብ’ቲ ሃንደበታዊ መቀጸልታ መስርሕ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ ዝተቃልሐ ፡ ኣብ ክቱር ሰንፈላልን፡ ኣብ ሕማቕ ሃለዋት ዝጸንሐ ህዝብና ብዝነበሮ ሃንቀውታን ትጽቢትን ከኣ ብዓቢ ሓጎስ ደስታን ተቀቢልዎ። ተቃወምትን ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ’ውን ከምኡ ንብዙሕ ዓመታት ካብ ኣጅንዳታት ርክብ ክልቲኡ መንግስታት ቦዅሩን ተሰሪዙ ዝጸንሐ ኣገዳሲ ጉዳይ ሰላም ኣብ ኣጀማምርኡ ከይዕንቐፍን፡ ሒዝዎ ክመጽእ ዝክእል ኣውንታዊ ለውጥን ኣብ ግምት ብምእታው ዲፖሎማስያውን ፖለቲካውን ሓላፍነቱ ወሲዱ ደጊፍዎ። ደገፉ ከኣ ነቲ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ኣህዛብ ክህሉ ዝግብኦ ነባሪ ሰላም፡ ሰናይ ጉርብትና ክተባባዕ ዝዓለመ፡ ዝሰርሓሉን ዝቃለሰሉን ባይታ ብምንባሩ ጸዋዒት ሰላም ቀ.ሚ ኢትዮጵያ ክድግፎ ባህርያዊ’ዩ ዝነበረ።
እንተኾነ እቲ ብኢትዮጵያ ዝቀረበ ጸዋዒት ሰላም ኣይሳልስቲ ኣይሳምንቲ፡ ህዝብና ብዘይተጸበዮን ብዘይቅበሎን ኣንፈቱ ዝሰሓተ ወግዕን ባህልን ዘይብሉ፡ ልዕሊ ኩሉ እቲ ጉዳይ ዓቐኑ ዝሓለፎ መወዳድርቲ ዘይብሉ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ መንጎ ክልተ ኣህዛብን ሃገርን ምዃኑ ተሪፉ፡ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ሓድሕዶም ዝወዳደስሉን፡ ብዘይሕጋዊ ዝወኻከሉን (ውክልና) ክተዓዳደሉ ኣብ ኣፈናዊ ርክብ ኣስመራ 8 ሓምለ 2018 ዝተራእየን ዝተሰምዐን ደረጃ’ቲ ዝምድና ዝምስክሮ’ዩ። ኣይደንጎየን ኣብ ሚለንዩም ኣደራሽ ብ14 ሓምለ 2018 ተደግመን ተደጋገመን ከኣ።
ጉዳይ ካብ’ቲ ትጽቢት ህዝብና፡ ካብ ሕጋውነትን ወግዕን ኣገባብን ኣፈጻጽማ መስርሕ ሰላም ወጻኢ ኸደ። ኣብ ከብዲ ኣዳራሽ ከተማ ኣስመራን፡ኣዲስ ኣበባን ከይኣክል ብ21 ጥሪ 2019 ቀ.ሚ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ኣህጉራዊ ርክባት ኣብ ሮማ ምብጻሕ ኣብ ዘኻየደሉ ከይተረፈ፡ ሙሉእ ፈጽሚ ዘይበጽሐ ጉዳይ ንበዓል ነገሩ ወካሊ ምዃኑ ገሊጹ፡ ነቲ ኣብ ኣስመራ ንህዝቢ ዘሰምበደ ተወሳኺ ግብራዊ ስጉምቲ ኣስዓበሉ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ንክልተ ዓበይቲ ምኽንያታት ውክልና ህዝብን ሃገርን ኣሕሊፉ ክህብን ክፈቅድን ከም ዘይክእል ሕጋውነት የረድኣና፡ ቀዳማይ ሕጊ’ዩ፡ ካልኣይ ከኣ ህዝቢ’ዩ። ምእንቲ’ዚ ቅዋማውን ሕጋውን ኣሰራርሓ ዘይብሉ፡ ህዝቢ ዘይመረጾ መንግስትን ምምሕዳርን ተሰጋጊሩን ተመጣጢሩን ውክልና ክህብን ክዕድልን ዝኾነ ይኹን ሕጋዊ ባይታን ደገፈን ክህልዎ ኣይክእልን።
ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ብሓፈሻ፡ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ከኣ ብፍላይ ይንኣሱ ይዕበዩ፡ ውሻጣዊ ኮነ ግዳማዊ ጉዳይ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ብትሪ ዝጣበቀሎም፡ ብቅዋምን ሕግን ዝተማእከለ ውክልና ህዝቢ ዘለዎ መንግስትን ምሕደራ ክፍጸም ዝፈቅድ ኣገባብ ምዃኑ ይኣምን። ነዚ ዓይነት ኣገባብ ክውን ክገብር ከኣ ይቃለስ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ስውኣትና
ቤ/ጽ ዜና ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
17 ጥቅምቲ 2019
Like this:
Like Loading...
Related


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሚያዚያ 16. 2018
ዮሓ.6:22-29
ንጽባሒቱ እቶም አብ ስግር ባሕሪ ደው ኢሎም ዝነበሩ ሕዝቢ ብዘይካ ሓንቲ ጃልባ ኻልእ አብኡ ከም ዝኸዱ እምበር፥ ኢየሱስ ምስ ደቂ መዛሙርቱ ናብታ ጃልባ ኸም ዘይደየበ ረአዩ። እንተኾነ፥ ኻልኦት ጀላቡ ካብ ጥብርያዶስ ናብ ጥቓ እታ ጎይታ ዝባረኾ እንጌራ ዝበልዑላ ቦታ መጸ። ሽዑ እቶም ሕዝቢ ኢየሱስ ኮነ ወይ ደቂ መዛሙርቱ አብኡ ኸም ዘየለዉ ምስ ፈለጡ ናብተን ጀላቡ ደይቦም ንኢየሱስ ኬናድይዎ ናብ ቅፍርናሆም መጹ። አብ ስግር ባሕሪ ምስ ረኸብዎ ኸአ “ መምህር! መአዝ ደአ ናብዚ መጺእካ፧” በልዎ። ኢየሱስ ድማ “ እተናድዩኒ ዘለኹም እንጌራ በሌእኹም ስለ ዝጸገብኩም ኢኹም እምበር፥ በቲ ዝረ አኹምዎ ትእምርቲ ኸም ዘይኮነ ብሓቂ ብሓቂ፥ እብለኩም አሎኹ። እምበአር ምእንቲ እቲ ኃላፊ ምግቢ ዘይኮነስ ምእንቲ እቲ ወዲ ሰብ ዚህበኩም ንዘለዓለማዊ ሕይወት ዚኸውን ምግቢ ጸዓሩ። ምኽኒያቱ እዚ ሓቂ ኸም ዝኾነ እግዚአብሔር አቦ ብማኅተሙ መስኪሩሉ ኢዩ” ኢሉ መለሰሎም። ስለዚ ንሳቶም “ፍቃድ አምላኽ ክንመል እሲ እንታይ ንግበር፧” በልዎ። ኢየሱስ ከአ “ፍቓድ አምላኽ በቲ ንሱ ዝለአኾ ኽትአምኑ እዩ” በሎም፡፤


text:
Radio Erena: 19 September 2018
ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ናብ ህዝቢ ዝተዘርገሐት ‘ኤርትራ ሃገረይ’ እትብል መጽሓፍ ዝጸሓፈን፣ ንፕረዚደንት ኢሰያስ ብቕሉዕ ዝነቐፈን ሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ፣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ ብኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ምስ ተወስደ ሃለዋቱ ኣብ ዘይፍለጥ ቦታ ተቐዪዱ ከምዘሎ’ዩ ካብ ኤርትራ ዝተረኽበ ሓበሬታ ዘመልክት።
ከምዝፍለጥ፣ ሚኒስተር ነበር ኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ፣ ብዕለት 1 መስከረም ብድምጹ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ፕረዚደንት ኢሰያስ ብህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ከካዪድ፣ ስልጣኑ ብሰላማውን ሕጋውን ኣገባብ ናብ ሃገራዊ ባይቶ ከረክብ፣ ህዝቢ ከኣ ደሞክራስያዊ መሰሉ ንምርግጋጽ ከም ወትሩ ሓይሉ ከዕዝዝ ተላብዩ’ዩ።
ኣቶ ብርሃነ ኣብረሀ፣ ነዚ መጸዋዕታ’ዚ ከቕርብ እንከሎ፣ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣብ ልዕሊኡ ዝወስዶ ስጉምቲ ኣቐዲሙ ፈሊጡዎ ብምንባሩ፣ ነብሱ ንመስዋእቲ ዝበጀወ’ዩ ክብሉ ፖለቲከኛታት ኤርትራ ይገልጹ።


text:
Lund
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 12 2 2021
ካብተን ኣብ ዓለም ብዝለዓለ ዝምደባ ሚእቲ ዩኒቨርስታት ሓንቲ ዩኒቨርሲቲ ትርከባ ሉንድ፡ ሓንቲ ካብተን ኣዚየን ናይ ጥንቲ ዝኾና ከተማታት ናይ ስካንድናቭያ እያ። ኣብዚ ልምድን ምህዞን ይራኸቡ፣ ኣብዚ እቲ ርሕቀት ሓጺር ኾይኑ መጽናዕታዊ ምርምር ኣብ ዓለም ሓደ ካብቶም ዝበለጹ እዩ። ኣብ ሉንድ ኮሙን ዳርጋ ንዅሉ ቀረባ እዩ። ኣብዚ ናይ ከተማን ገጠርን ሂወትን ተፈጥሮን ፡ ከምኡ’ውን ሓደ ሃብታም ማሕበራውን ባህላውን ሂወት ኣሎ። ብሓጺሩ ኣብዚ ንዅሉ ሰብ ዝሰማማዕ ገለ ነገር ኣሎ። እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም!
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ124,741
ስፍሓት መሬት440 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Malmö 17 ኪሜ
- Landskrona 34 ኪሜ
- Helsingborg 55 ኪሜ
- Köpenhamn 62 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ዝካረ ኣባይቲ ኣብ ሉንድ ኮሙን፡ ኣብቶም ኮሙናዊ ትካል ኣባይቲ "ሉንድስ ኮሙን ፋስቲግሄትስ ኣበ (LKF)፡ ከምኡ'ውን ምስቶም ግላውያን ወነንቲ ኣባይትን ትካላት ኣባይትን ኣሎ። ክራይ ገዛ ንምድላይ ባዕልኻ ምስ ነፍስ ወከፍ ዋና ገዛውቲ ወይ ትካል ገዛውቲ ርክብ ክትገብር ኣለካ።
ዝርዝር ናይ ኣብ ሉንድ ከምኡ'ውን ገጠራት ቨበሮድ፡ ሶድራ ሳንድብይን ገናርፕን ዘለዉ ናይ ግሊ ኣካረይቲ ገዛውቲ ንምርካብ ምስ እዚ ኮሙን ርክብ ግበር።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ሉንድ ኮሙን ብዙሓት ዝተፈላለዩ ቋንቋታት ዝዛረቡ ጕጅለታት ኣለዉ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ምስዚ ኮሙን ርክብ ግበር።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሉንድ ኮሙን ሓደ ሃብታም ማሕበራዊ፡ ናይ ናጻ ግዜን ባህላውን ቀረባት ኣሎ። ክትሳተፈለን ትኽእል ብዙሓት ኣማኢት ማሕበራት፡ ክበባት ትምህርቲ፡ ውድባትን ካልኦት ክበባትን ኣለዋ። ኣብቲ ናትና ናይ ፍጻሜታት ዓውደ ኣዋርሕ ኣብ ቀረባ ግዜ እንታይ ፍጻሜታት ክካየድ ምዃኑ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሉንድ ኮሙን፡ ዝተፈላለያ ድኳናት ከምኡ'ውን ባንክታት፡ ቤት ንባብ፡ ቤት መድሃኒት፡ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ (Arbetsförmedling)፡ ናይዚ ኮሙን ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ቤት ጽሕፈት ዜጋታትን (Medborgarkontor) ኣለዋ። ብዓል መዚ ግብርን ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነትን ኣብ ሉንድ ቤት ጽሕፈት ኣለወን።
ኣብዚ ናይ ስፖርት ኣዳራሻት፡ መሓምበሲ ኣዳራሻትን ሓደ ዓቢ ቀረብ ናይ ናጻ ግዜን ባህላዊ ንጥፈታትን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ሉንድ ኮሙን ንዅሎም ቈልዑ ካብታ ደቂ ሓደ ዓመት ዝኾኑላ ክሳብ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝጅምሩ ሓደ ቦታ ኣብ መውዓሊ ህጻናት ይቕርበሎም እዩ።
ኣብ ገዛ ናእሽቱ ቈልዑ ሒዝካ ኮፍ ኢልካ ዘለኻን ኣብ መውዓሊ ህጻናት ዘይተመዝገብካን፡ ናብቲ ንቈልዑን ዓበይትን ከም መራኸቢ ቦታ ዘገልግል ናትና ክፉት መውዓሊ ህጻናት ብደሓን ምጻእ!
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ መባእታዊ ቤት ትምህርቲ፡ ኵሎም ኣብ መንጎ 6ን 16ን ዓመት ዕድሚኦም ቈልዑ ይምሃሩ። ውላድካ 6 ዓመት ኣብ ዝመልኣላ ዓመት ኣብ ትጅምረሉ ዘሎ ግዜ፡ ውላድካ ትምህርቲ ቅድመ- ትምህርቲ ኣበየናይ ቤት ትምህርቲ ክጅምር ከም ትደሊ ድልየትካ ተመልክተሉ ግዜ እዩ። ኣብ ውሽጢ እዚ ኮሙን ካብ ዘለዋ ኮሙናውያንን ናይ ግሊን መባእታዊ ኣብያተ ትምህርቲ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ሉንድ ካብ ሓሙሽተ ኮሙናውያንን ዓሰርተ ክልተ ናይ ግሊን ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ። ኣብቲ ኮሙናዊ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ፡ ሰፊሕ ቀረብ ትምህርትታት ኣሎ። ስለዚ እቲ ንዓኻ ዝሰማማዕ ትምህርቲ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ሉንድ ኮሙን ኵሎም ሓደሽቲ መጻእቲ ቈልዑን ተምሃሮን ኣብ ሉንዳቬልኮምስተን ንቕበሎም። ኣብዚ ነቶም ተምሃሮ ንምዝግቦምን ግምገማ ንገብረሎምን፡ ድሕሪኡ ኣብኡ ካብ 1 ካሳብ 3 ሰሙን ይምሃሩ። ድሕሪኡ እቲ ተምሃራይ ኣብ ሓደ ቤት ትምህርቲ ንኽምደብ ዕድል ይወሃቦ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ናይ ሉንድ ማእከል መምርሒ ሓበሬታ (Vägledningscentrum)፡ ሓበሬታ፡ ከምኡ'ውን ንትምህርትን ዕዳጋ ስራሕን ዝምልከት መደብ ናይ ምውጻእ ሓገዝን ሓበሬታን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ብናጻ ናይ ትምህርትን ሞያን ምኽሪ ንህብ፡ ናባኻ እኹል ሰብ ዝኾንካን ኣብ ሉንድ ኮሙን ህዝባዊ መዝገብ ዝተመዝገብካን ድማ ኣቓልቦ ንገብር።
ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት (SFI) ንኽትምሃር፡ ንዓኻ ኣብ ሽወደን ትነብርን መሰረታዊ ፍልጠት ናይ ቋንቋ ሽወደን ዘይብልካን ሰብ ዕድል ይወሃብ። ኣብቲ ትምህርቲ፣ ብሽወደንኛ ምዝራብ፡ ምንባብን ምጽሓፍን ትምሃር። ከምኡ'ውን ነዚ ቋንቋ ኣብ ምዓልታውን ሂወትካን ኣብ ናይ ስራሕ ዓለምን ንምጥቃም ትለማመድ። ትምህርቲ ምስ ተወደኣ ምስክር ወረቐት ይወሃበካ እዩ። ኵሉ ትምህርቲ ብናጻ እዩ።
ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብ ሉንድ፡ ዝተፈላለየ ናይ ትምህርቲ ኣማራጺታት ኣብ በጽሒ ዕድሜኻ ክትምሃር ክትጅምር ንእትደሊ ዕድል ይህብ። በዚ ኣገባብ ድማ ንዓኻ ዝሰማማዕን ካብ ተገዳስነትካ፡ ኣድላዪ ዝኾነን ኵነትን ተበጊስካ ትምህርቲ ክትመርጽ ትኽእል።
ልልይ ምስ ሕብረተ-ሰብ ንሓደሽቲ መጻእቲ፡ ትምህርቲ ብዛዕባ ሽወደን ዓኻ ኣብ ሽወደን ሓድሽ ንዝኾንካ እዩ። ኣብዚ ብዛዕባ መሰላትካን ግዴታታትካን፡ ብዛዕባ ናይ ሽወደን ዲሞክራሲ፡ ከምኡ'ውን ናይ ሽወደን ሕብረተ-ሰብ ብኸመይ ከም ዝሰርሕ ፍልጠት ትረክብ። እቲ ትምህርቲ ብቛንቋ ኣዴኻ ወይ ብኻልእ ትኽእሎ ቋንቋ እዩ ዝወሃብ። ነቲ ትምህርቲ ብርሑቕ እውን ክትመሃሮ ትኽእል ኢኻ። ኣብቲ እዋን ትምህርቲ ሕቶታት ክትሓትትን ክትዛተን ዕድል ክትረክብ ኢኻ። ትምህርቲ ምስ ተወደኣ ምስክር ወረቐት ይወሃበካ እዩ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሉንድ ኮሙን ብዙሕ ዝተፈላለየ ዓይነታት ክንክን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ካብ ብዙሕ ውሑድ ንምጥቃስ ኣብዚ ማእከል ክንክን ጥዕና፡ ማእከል ክንክን ጥዕና ኣዴታት፡ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑን ሕክምና ስኒን ኣሎ።
እቲ ዝቐረበ ናይ ህጹጹ ረድኤት ክሊኒክ ኣብ ናይ ሉንድ ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል ኣሎ። ከምኡ'ውን ኣብ ማልሞን ላንድስክሮናን ሆስፒታላት ኣሎ። ብዛዕባ ጥዕናን ሕክምናን ዝምልከት ሕቶታትን ሓበሬታን፡ ምስ ቮርድጋይደን ብቝጽሪ ተሌፎን 1177 ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ሉንክ ኮሙን እንዳ ተመላለስካ ትሰርሓሉ ወይ ትምሃረሉ ብዙሕ ተኽእሎታት ኣለዋ። ንኣብነት ናብ ማልሞ፡ ሾፐንሃምን ወይ ሀልሲንቦርይ ቀረባን ናብኡ ንምኻድ ቀሊልን እዩ። ጕዕዞታት ኣብ ውሽጢ እዚ ኮሙንን ዞባን ብስኮነትራፊከን ይግበር። ሰለስተ መደበር ባቡራት ኣሎ፡ ናይ ሉንድ ሰንትራልስታሾን፡ ጉነስቡን ስቶንግብይን።
ነዊሕ ርሕቀት ክትጕዓዝ እንተ ደሊካ፡ ንኣብነት ናብ ዮተቦርይ፡ ስቶኮልም ወይ ናብ ካልኦት ዓበይቲ ከተማታት ኣብ ሽወደን፡ ብናይ ኤስዪ (SJ) ባቡር ክትጕዓዝ ትኽእል ኢኻ። ብስወቡስን (Swebus) ኔትቡስን (Nettbuss) ጌርካ ካብ ሉንድ ተበጊስካ ኣብ ውሽጢ ሽወደን እውን ክትጕዓዝ ትኽእል ኢኻ። እቶም ዝቐረቡ መዕርፎ ነፈርቲ ኣብ ማልሞ (ስቱሩፕ) ከምኡ'ውን ኣብ ሾፐንሃምን (ካስትሩፕ) ይርከቡ።
ህዝባዊ መጓዓዝያ ኣብዚ ኮሙን
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ሉንድ ሓደ ናይ ነዊሕ ግዜ ናይ ዋንነተኛነት ባህሊ ኣሎ። ብዙሕ ንጥፈታት ኢንዱስትሪን ንግድን ምስ ዩኒቨርሲቲን ሆስፒታልን ምትሕሓዝ ኣለዎም። ከምኡ'ውን ሉንድ ሰፈር ናይ ብዙሓት ዕዉታት ትካላት እያ።
ኣብ ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ (Arbetsförmedlingen) መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ ክፉት ናይ ስራሕ ቦታታት ሓበሬታ ኣሎ። ኣብ ሉንድ ኮሙን ክትሰርሕ ትደሊ እንተ ዄንካ፡ ኵሉ ክፉት ስራሓት ኣብ ናይዚ ኮሙን መርበብ ሓበሬታ ትረኽቦ ኢኻ። ሓበሬታ ብዛዕባ ምብጋስን ምክያድን ትካል ኣብ ናይዚ ኮሙን መርበብ ሓበሬታ ኣሎ።


text:
መንግስቲ ትግራይ፡ ሕብረት ኣውሮፓ ኣብ ትግራይ ብሓፈሻ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ቀፃልነት ዘለዎን ኣብ ቅዋም ዝተደረኸን ሰላም ናይ ምምፃእ ፃዕሪ ምክያዱ ነመስግን ክብል ገሊፁ።
ብ ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን 6 ጥቅምቲ 2021 ባይቶ ኣውሮፓ ዘሕለፎ ናይ ሰላም ፃውዒት፡ መቐፀልታ ናይቲ ማሕበረሰብ ኣውሮፓ ቅዋምዊ፣ ሰብኣዊን ሞራላውን ብዝኾነ መልክዑ ነቲ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተኣወጀ ኲናት ምፅናት ዓሌት ዝረኣየሉ መንገዲ እዩ ዝበለ መግለፂ መንግስቲ ትግራይ፡
ባይቶ ኣውሮፓ ኣብ ትግራይ ብሰራዊት ኤርትራ፣ ሰራዊት ኢትዮጵያን ሓይልታት ኣምሓራን ዝተፈፀሙ ገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት፣ ገበን ኲናት፣ ተግባራት ዘርኢ ምጥፋእን ምፅናት ዓሌትን ብዝርዝር ክሪኦም ፀዊዑ።
ከምኡ እውን መንግስቲ ትግራይ ኣብ መግለፂኡ ባይቶ ኣውሮፓ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ፤ ተጋሩ ብምዃኖም ጥራይ ዝግበር ዘሎ ማእሰርቲ፣ ምዕፃው ንግዳዊ ትካላት፥ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ንዘለው ተወለድቲ ትግራይ ምቕታል፣ ምስዋር ከምኡ እውን ይበፅሖም ዘሎ ዘይተነገረ ግፍዕታት ንምቅላዕ ዝገበሮ ፃዕሪ ንንእድ ኢሉ።
ኣብቲ መግለፂ ኣብዚ ሐዚ እዋን መንግስቲ ኣብይ ኣሕመድ ኮነ ኢሉ መንገዲ ብምዕፃው ትግራይ ኣድላይ ሓገዝ ረድኤትን ሕክምናዊ ናውቲን ክትረክብ ዘይምኽኣላ ዝተጠቐሰ ኮይኑ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብ ስራሕ ጥምዬት ብምፍጣር ረዲኤት ከይኣቱ ብምኽልካል ህዝቢ ናይ ምፅናት ስራሕ ይሰርሕ ምህላው ይገልፅ።
መንግስቲ ትግራይ ኣብ መግለፂኡ ነቲ ብምምሕዳር ጆ ባይደን ዝወፀ መምርሒ ሕጊ ተቐቢሉ እቲብኲናት ብዘተ ንምፍታሕ ዘለዎ ቅሩብነት እውን ምግላፁ ብምዝኽኻር ህዝቢ ትግራይ ዝሓቶ ዘሎ ብህይወት ናይ ምንባር ናይ ህላወ ሕቶ እዩ እንተኾነ ባይቶ ኣውሮፓ ንክልቲኦም ሓይልታት ብመዓረ ሪኡ ንህዝቢ ትግራይ ባዕሉ ንክከላኸል ኣብ ልዕሊ ዝወስዶ ስጉምቲ ጸቕጢ ምፍጣር ግና ዘይቅቡል እዩ ክብል ገሊፁ።


text:
ናይ ቡርኪና ፋሶ ግዚያዊ ፕሬዝዳንት ሚሸል ካፋንዶ ናብ ስልጣኖም ተመሊሶም።መፈንቅለ መንግስቲ ብዝካየዱ ኣባላት ሓለውቲ ፕሬዝዳንታዊ ቤተ መንግስቲ ዝሓለፈ ሰሙን ልክዕ ከምዛ ሎማዕንቲ ረቡዕ እዮም ተኣሲሮም ነይሮም።
ግዚያዊ ፕሬዝዳንት ካፋንዶን ቀዳማይ ምንስቴር ያኮውባ ኢሳቅ ዚዳን ኣብ ዋና ከተማ ኦጋዱጉ ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣብዝተኻየደ ስነስርዓት ብወግዒ ናብ ስልጣኖም ተመሊሶም ኣለው።
መራሒ እቲ መፈንቅለ መንግስቲ ጀነራል ጊልበርት ዲየንደር ኣብቲ ስነስርዓት ኣይተረኽቡን።
ክልቲኦም መራሕቲ ብኣባላት ሓለውቲ ፕሬዝዳንት እዮም ዝሓለፈ ሰሙን ተኣሲሮም።ኣብ ቀረባ ማዕልታት ሰራዊት ቡርኪና ፋሶ መራሒ እቲ ዕልዋን ወታደሩን ስልጣኖም ንኸረክቡ ንምግዳድ ናብ ዋና ከተማ ኡጋዱጉ ተላኢኾም ነይሮም።ሰራዊት እታ ሃገር ዕጥቖም ብሓይሊ ንምፍታሕ እውን ኣጠንቂቑ ነይሩ።
‘’ኣብዚ ሓደገኛ እዋን እዚ ብሓባር ተዋጊእና ብሓባር ነፃ ኮይንና ኢሎም ካንዳፎ ነታ ሃገር ኣብዘስምዕዎ መደረ።ብምስዓብ ‘’ብህዝቢ ብርኩና ፋሶ ብፍላይ ድማ ብመናእሰይ ኪሪዕና’’ኢሎም ኣለው።ናይ ሎሚ ቀንዲ ስርሐይ ሓፈሻዊ ምርጫ ክካይድ ምዕያይ እዩ ኢሎም።
ፕሬዝዳንትታት ሰኔጋል፣ቶጎ፣ቤኒን ናይጀሪያን ከላዝቡ ናብ ዋና ከተማ ኦጋድጉ ድሕሪ ምጉዓዞም ብዝተበፅሐ ስምምዕ እቶም ዓለውቲ ናብ ወታደራዊ ኖቕጡኦም ንምምላስ ተሰማሚዖም።
ነቲ መፈንቅለ መንግስቲ ብምቅዋም ናብ ዋና ከተማ ዝተመሙ ወታደራት መንግስቲ ካብ ዋና ከተማ 50 ኪሎ ሜትር ሪሒቑ ናብ ዝርከብ ከባቢ ክስሕቡ ተሰማሚዖም ኣለው።
ናይቲ ዕልዋ መንግስቲ መራሒ ጀነራል ጊልበርት ዲየንደር ትማሊ ሰሉስ ነታ ሃገር ይቕሬታ ብምሕታት ስልጣኖም ንምርካብቡ ቃል ኣትዮም ነይሮም።ምፍሳስ ደም ክውገድ እዩ ድልየተይ ኢሎም ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ብሰንኪ ኩነታት ፀጥታ ዜጋታት ዩናይትድ ስቴትስ ካብታ ምዕራባዊት ኣፍሪካ ክወፁ ምዒዱ’ሎ።


text:
Radio Erena: 02 October 2021
ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ንቀዳማይ ሚኒስተር’ታ ሃገር ዝቃወም ሰላማዊ ሰልፊ ተኻዪዱ።
እቲ ብዕለት 2 ጥቅምቲ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ብብሄረ ኦሮሞ ዓመታዊ ዝካየድ በዓል ኢረቻ ተባሂሉ ዝፍለጥ መዓልቲ ንምክያድ ኣብ መንጎ ዝተኣከበ ህዝቢ እዩ ጀሚሩ ክብላ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ነቲ በዓል ንምድማቕ ካብ ንግሆ ኣትሒዙ ዝተኣኻኸበ ህዝቢ፣ ስነስርዓት በዓል ምስ ዛዘመ፣ ንመራሒ’ታ ሃገር ዝቃወም ጭርሖታት ብምስማዕ እዩ ተጀሚሩ።
ሰልፈኛታት ኣብ ዘልዓልዉ ጭርሖታት፣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝርከቡ ላዕለዎት ፖለቲከኛታት ኦሮሞ ናጻ ክወጹ ጸዊዖም። እቶም ሰልፈኛታት ብተወሳኺ፣ ደገፎም ንምንቅስቓስ ሓርነት ኦሮሞ፣ ከምኡ’ውን ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ዝቃወም ጭርሖታት ኣስሚዖም።
ፖሊስ’ታ ከተማ ቁጽሮም ብንጹር ዘይተሓበረ ሰልፈኛታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትዮም ኣለዉ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝተጎድኡ ካልኦት ከኣ፣ ‘ዘውዲቱ’ ናብ ዝተባህለ ሆስፒታል ከምዝተወስዱ፣ ምንጭታት ዜና ኣመልኪቶም።
ወደብቲ’ቲ በዓል ሒደት መዓልታት ኣቐዲሞም ንህዝቢ ኣብ ዝሃቡዎ ምልክታ፣ ኣብ ቀጽሪ’ቲ በዓል ዝካየደሉ ቦታ ባንዴራ ኮነ ካልእ ፖለቲካዊ መልእኽቲ ዘሕልፍ ነገር ሒዞም ከይኣትዉ ኣጠንቂቖም እዮም።
ኣብዚ ንክልተ መዓልታት ዝኽበር በዓል ኢረቻ፣ ተወላዶ ኦሮሞ ዓመታዊ ኣብ ዝራኸቡሉ እዋን ፖለቲካዊ ስምዕታኦም ንኸመሓላልፉ፣ ከም ናይ መተኣኻኸቢ ዕድል ክጥቀምሉ ጸኒሖም’ዮም። እቲ በዓል ሰንበት እውን ካብ ኣዲስ ኣበባ 47 ኪሎሜትር ንደቡብ ርሒቓ ኣብ እትርከብ ከተማ ቢሾፍቱ ክቕጽል እዩ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 27፡2017
ዮሓ. 1:1-8 ( በዓለ ቅ.ዮሓንስ ወንጌላዊ)
ሎሚ በዚ ንቅዱስ ዮሓንስ ዝተወፈየ መዓልቲ፡ እግዚአብሔር ብቃሉ ነቲ ምስጢረ እግዚአብሔር ዝገልጸልና ሓዋሪያ ልባትና ኸፊትና ክንሰምዖን ክነስተንትኖን ይዕድመና። ዮሓንስ እቲ ሓደ ካብ ሓዋሪያት ንክርስቶስ ብትብዓት ስጋብ መጨርሽታ ዝሰዓቦ፡ ምስ ክርስቶስ ፍሉይ ፍቕርን ምቅርራብን ዝነበሮ፤ አብ ጸሎት ሓሙስ አብ መአዲ እንከለዉ አብ አፍልቢ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ርእሱ ኺጸግዕ ዕድል ዝረኸበ፤ ንጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ አብቲ መጨርሽታ ምድራዊ ጉዑዙኡ’ውን እንተኾነ ብእምነት ስጋብ ሞት ዘሰነየ ተባዕ ሓዋሪያ ኢዩ ነሩ። ቀጺሉ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ አብ መስቀል ኮይኑ “ እንሃ አዴኻ እንዳበለ ” ንማሪያም አዲኡን አደ ኹሉ ፍጡር ኽትከውንን ሓላፍነት ዝተቐበለ ሓዋሪያ ኢዩ ነሩ።
በታ ቀዳመይቲ ምዓልቲ ሰሙን ማሪያም መግደላዊት፥ ገና ጸልማት ከሎ፥ አንጊሃ ናብቲ መቓብር መጸት። አንጊሃ ናብቲ መቓብር ክትከይድ ክትበጽሕ ዝገበራ እምበአር ዝኸበርኩም አኅዋት አኃት ፍቅሪ ኢቲ ጎይትአ ኢዩ። ግና ዘይተጸበየቶ እቲ እምኒ ካብ አፉ መቓብር ተፈንቂሉ ረአየቶ። ነቲ ጎይታ ብሕይወቱ ኸሎ “ ብሳልሳይ መዓልቲ ክትንሥእ ምኻኑ ረሲዓ፡ በቲ ዝኾነ ሰምቢዳ ናብ ስምዖን ጴጥሮስን ናብቲ ኢየሱስ ዜፍቅሮ ኻልእ ወድ መዝሙርን መጺአ “ ንጎይታና ኻብ መቓብር ወስዶምዎ፥ አበይ ከም ዘንበርዎ አይንፈልጥን” እናበለት እቲ ዝረአየቶ አዘንተወትሎም።
ስምዖን ጴጥሮስን እቲ ኢየሱስ ዜፍቅሮ ኻልእ ወድ መዝሙርን ነቲ ዝኾነ ንኽርእዩ ናብቲ መቓብር የምርሑ። እቲ ኢየሱስ ዜፍቅሮ ሓዋሪያ ብፍቕሪ ተለዓዒሉ ነቲ ዝኾነ ንኽርኢ ብኹሉ ሓይሉ ይጎዪ፡ ንጴጥሮስ ቀዲሙዎ ኸአ ይበጽሕ። ግና ናብቲ መቃብር አይአተወን። ንጴጥሮስ ተጸበዮ። ምጽባይ ናይቲ ብእየሱስ ዝተፈቅረ ሓዋሪያ ፡ ነቲ መጻኢ መዝነት ናይ ጴጥሮስ ይገልጽ። እዚ ሓቂ ብፍላይ አብ ዮሓ. 21,15… ተዘርዚሩ ንረኽቦ።“ ምስ በልዑ ኸአ ኢየሱስ ንስምዖን ጴጥሮስ፥ “ ስምዖን ወዲ ዮና! ካብዚአቶም አብሊጽካዶ ተፍቅረኒ ኢኻ፧ በሎ ንሱ ኸአ ‘እወ ጎይታይ! አነ ኸም ዘፍቅረካ ንስኻ ትፈልጥ ኢኻ” ኢሉ መለሰሉ። ኢየሱስ ድም ዕያውተይ አብልዕ” በሎ።
ስምዖን ጴጥሮስ አብቲ መቃብር ምስ በጽሓ ናብቲ መቓብር ይአቱ። ነቲ መግነዝ ተነቢሩ ረአዮ። እቲ አብ ርእሱ ዝነበረ መአረምያ ኸአ፥ ንበይኑ ተጠቕሊሉ ነበረ እምበር፥ ምስቲ መግነዝ አይነበረን። እዚ ሓቂ እዚ አብቲ ብኽርስቶ ዝተፈቕረ ሓዋሪያ እምነት አለዓዓለ። “ እቲ ቕድም ናብቲ መቃብር ዝመጸ ኻልእ ወድ መዝሙር አተወ “ርእዩ ድማ አመነ” ይብለና።
ዝኸበርኩም አኅዋት አኃት ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና መጀመሪያ አብ ሕይወትና ከም ማሪያም መግደላዊት አንጊህናዶ ነቲ ስጋብ ሞት ዘፍቀረና አምላኽና ንደሊዮዶ፧ ምስ ረኸብናዮ ፍቕሩ፡ ሓልዮቱ ምስ አስተማቐርናኸ ተመሊስና ነሕዋትናዶ ነበስር፧ ስለዚ ንሕና ብዘይ ክርስቶስ ጎይታ ሕይወት የብልናን። ብኡ ንነብር ብኡ ኸአ ኢና ንቀሳቐስ እሞ ወትሩ አብ ጸጽባሕ ናብኡ ንጉየ ንድለዮ።
ዮሓንስ “ብዛዕባ እቲ መጀመርታ ዝነበረ ንሕና ዝሰማዕናዮ፥ በዕይንቲና ዝረአናዮ፥ ዝጠመትናዮ፥ ብእዳውና ዘረምሰ ሰናዮ ቃል ሕይወት ንነግረኩም አሎና ይብለና አሎ አብዚ ናይ ሎሚ ቀዳማይ መልእኽቱ። 1ዮሓ. 1:1-4 እዚ ቃል ሕይወት እዚ ተመጊብናን አሚናን ንኽርስቶስ ጎይታና አብ ኩሉ ሕይወትና ንስዓቦ። እግዚአብሔር አምላኽ ነዚ ይሓግዘና። አሜን!


text:
Radio Erena: 02 October 2019
ፕረዚደንታት ኬንያን ሶማልን፣ ንክልቲኤን ሃገራት ኣብ ዘሰሓሕብ ዘሎ ጉዳያት ተመያይጦም።
እቶም መራሕቲ፣ ጎኒ ጊኒ’ቲ ኣብ ኒውዮርክ ዝተኻየደ መበል 74 ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘካየድዎ ርክብ፣ ንክልትኤን ሃገራት ኣተፋኒኑ ዝርከብ ጉዳያት ብዘተን ዲፕሎማሲን ክፍታሕ ኣብ ዝብል ከምዝተዘራረቡ ዲፕሎማሰኛታት ኣረጋጊጾም።
እቲ ርክብ፣ ብእዋናዊ ኣቦ መንበር ሕብረትን ፕረዚደንት ግብጺን ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ ዝተማእከለ ኮይኑ፣ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ’ውን ተረኺቡ ኔሩ።
ብሰፊሕ ማያዊ ክፋል ኣብ ምስህሓብ ዝርከባ ኬንያን ሶማልን፣ ምትፍናነን እናበኣሰ፣ ዶባት ክሳብ ምዕጻው፣ ቀጥታዊ በረራታት ክሳብ ምእጋድን ኣምባሳደራት ክሳብ ምስጓግን በጺሐን’የን።
ኣብ ልዕሊ’ዚ መንግስቲ ኬንያ፣ ካብ ሶማል ተፈልየን ናይ ገዛእ ርእሰን ምምሕዳር ንዘቖማ ዞባታት ሶማል፣ ወግዓዊ ኣፍልጦ ክሳብ ምሃብ ዝበጽሕ ስጉምቲ ከምዝወሰደዩ መንግስቲ ሶማል ዝወቅስ።
ንፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታን፣ ፕረዚደንት ሶማል መሓመድ ፋርማጆን ናብ ናይ ዘተ መኣዲ ንምቅርራቦም፣ ኣቐዲሙ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ፈተናታት ከምዘይተዓወተ ይፍለጥ።
እቲ ጎኒ ጎኒ ኣኼባ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኒውዮርክ ዝተኻየደ ርክብ ክልትኤም መራሕቲ ጎረባብቲ ሃገራት፣ ነቲ እናበኣሰ ክመጽእ ዝጸንሐ ምስሕሓብ ከህድእ ትጽቢት ይግበረሉ።
ንክልቲኤን ሃገራት ዘሰሓሕብ ዘሎ ዋንነት ማያዊ ክፋል ህንዳዊ ውቅያኖስ፣ ንምፍትሑ መንግስቲ ሶማል፣ ነቲ ጉዳይ፣ ኣብ ኔዘርላንድስ ናብ ዝርከብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ከሰጋግሮ እንከሎ፣ መንግስቲ ኬንያ ብሕብረት ኣፍሪቃ ክሽምገል’ዩ ዝደሊ።
================


text:
Radio Erena: December 23, 2013
ጋዜጣ ኣልወጠን ናይ ስዑዲ ዓረብ፣ ኢራን ዕጡቓት ሁቲ ናይ የመን ኣብ ኤርትራ ከምእተሰልጥኖም ዝገልጽ ዜና ድሕሪ ምቕራባ፣ ኣብ ሪያድ ዝመደበሩ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ሓሶት’ዩ ክብል ናይ ተቓውሞ ግብረ መልሲ ከምዘስምዐ እታ ጋዜጣ ሓቢራ።
ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ስዑዲ ዓረብ መሓመድ ዑመር ማሕሙድ ናብታ ገዛጣ ኣብ ዝልኣኾ ናይ ተቓውሞ ደብዳቤ፣ ህላወ ኢራንን ተቓወምቲ ሁቱን ኣብ ኤርትራ ሕእሶት ምዃኑ ብምግላጽ መንግስቲ ኤርትራ ሰላምን ጸጥታን እቲ ዞባ እብ ምርግጋእ ከምዝሰርሕ ከረድእ ፈትኑ።
እንተኾነ ጋዜጣ ኣልወጠን ደጊማ ኣብ ዘቕረበቶ ዜና፣ ኢራን ንኣመንቲ ሽዓ ዝኾኑ ዕጡቓት ተቓወምቲ የመን እትሰልጥነሉ ሰለስተ ነቑጣታት ኣብ ኤርትራ ተለልዩ ከምዘሎ መርትዖ ከምዝረኸበት’ያ ትጠቕስ።
ኢራን፣ ንተቓወምቲ የመን ከምእትድግፍ የመን’ውን ብተደጋጋሚ ክትወቕስ እኳ እንተጸንሐት፣ ሓንቲ ካብ ዓበይቲ ጋዜጣታት ስዑዲ ዓረብ ዝኾነት ኣልወጠን፣ ነዚ ክሲ እዚ ከተቐርብ ግና ናይ መጀመርያ’ዩ።
ንነዊሕ ዓመታት ምስ ኢራን ኣብ ዲፕሎማስያዊ ምትፍናን ዝርከብ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ፣ ብዛዕባ እዚ፣ ኤርትራ፣ ተቓወምቲ የመንን ኢራንን ኣተኣሳሲሩ ዝገለጽ ብኣልወጠን ዝተዘርግሐ ዜና ዝኾነ ርእይቶ ኣይሃበሉን።
ጋዜጣ ኣልወጠን፣ ኢራን ንተቓወምቲ ሁቲ ናይ የመን እተሰልጥነሉ፣ በርዓሶለን ጢዖን ዝርከቡ ሰለስተ ቦታታት ናይ ኤርትራ ተለልዩ ከምዘሎ መርትዖ ከምዝረኸበት እኳ እንተገለጸት፣ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኣቶ መሓመድ ዑመር ማሕሙድ ግና ሓሶት’ዩ ክብል ነቲ ሓበሬታ ነጺግዎ።
==============================


text:
ኣቦ መንበር ኮሚቴ ጉዳያት ወጻኢ ግሪጎርይ ሚክን መሳርሕቶም ሚካኤል ማኩዋልን፣ ናብ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብልንክን፣ ትማሊ ሰሉስ ሓደ ሓባራዊ ደብዳቤ ልኢኾም ኣለው። ትሕዝቶ እቲ ደብዳቤ "ኣብ ትግራይ ቀጺሉ ዘሎ ውግእ እናሓደረ የሻቅሎም ከምዘሎ" ዝገልጽ እዩ።
በቲ ኣብ ትግራይ ይቅጽል ዘሎ ውግእ ኣዚና ተሻቂልና ኣለና። እቲ እናወሰኸ ይመጽእ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው፣ ንኣማኢት ኣሻሓት ሰባት ኣፈናቂሉ፣ ልዕሊ 4 ሚልዮን ህዝቢ ድማ ተጸበይቲ ሰብኣዊ ሓገዛት ገይርዎም ኣሎ።
እቶም ክልተ ኣባላት ቤት ምኽሪ "ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት፣ ንጾታዊ ምድፋር፣ መግረፍቲ፣ ኣስገዳድ ምፍንቃልን ምስዋርን፣ ተግባር ምጽራይ ዘርኢ፣ ከየጻረኻ ምቅታል፣ ዘረፋ፣ ዕንወት ትካላት ሕክምናን ንትካላት ረድኤት ዝግበረሎም ዘሎ ደረት ምንቅስቃስ ሓዊሱ ዝተፈጸሙ ግፍዒታትን መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላትን ብጽኑዕ ንኹንን" ይብሉ ።
ብመሰረት’ዚ፣ ምምሕዳር ኣሜሪካ፣ ንእገዳታት ሓዊሱ ንዘለዎ ኩሎም ዓቅሚታት ተጠቂሙ፣ ንፈጸምቲ’ቲ ግፍዒን ገሃስቲ መሰላትን ንክሕተቱን እቲ ቅልውላው ንከብቅዕን ንክዓዪይ ጸዊዖም።
ኣብ’ቲ ውግእ ይዋስኡ ዘለው፣ ሰራዊት ህወሓት፣ ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ፣ ወትሃደራት ኤርትራን ካልኦት ዕጡቃትን፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ግፍዒ ፈጺሞም እዮም ተባሂሎም ይጥቀሱ። ኣብ’ዚ ቀረባ መዓልታት፣ ኣብ ትግራይ ኣትዮም ዓሚቅ ጸብጻብ ምፍናው ተማሕይሹ ኣሎ። ናጻ፣ ዓለምለኻዊን መስርሕ ምጽራይ ኣብ ልዕሊ’ቶም ዝተፈጸሙ ግፍዒታት ምክያድ ኣገዳሲ እዩ። ንኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ትካላት፣ ኣብ ህዝቢ ኣኽሱም ዝተፈጸመ ግፍዒ ገሊጾም እዮም። ቀ/ሚ ኣብዪ ንህላዌ ሰራዊት ኤርትራ ኣሚኖም፣ ገበን ዝፈጸሙ ከምዝሕተቱ’ውን ኣነጺሮም።
ምምሕዳር ኣሜሪካ፣ ንተኣማኒ ምንጭታት ክከታተልን ኣብ ልዕሊ ፈጸምቱ እገዳ ንከንብርን ንጽውዕ።
ሓደ ነገር ንጹር እዩ። ውግእ ናይ ትግራይ ወትሃደራዊ ፍታሕ ኣይረክብን። ኣብ’ዚ ቀረባ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ዶባት ኢትዮጵያ ከምዝወጹ ብአዲስ አበባን አስመራን ብዝተዋሃበ መግለጺ ተተባቢዕና ኢና። ስለዚ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ኢትዮጵያ መሊኦም ምውጸኦም ብህጹጽ ንከረጋገጽ ድማ ንጽውዕ። ብተወሳኺ፣ ኩሎም ወገናት ብምቁራጽ ተጻብኦ ንክቅየዱን ናብ መኣዲ ኩሉ ሓቆፍ ልዝብ ንክኣትውን ነተሓሳስብ። ውግእ ናይ ትግራይን ኣብ ካልኦት ከባቢታት ኢትዮጵያ ዘለው ግጭታት ዘይምፍታሕ ማለት፣ ዘርኣዊ ውጥረት ከንህር እዩ፣ ቁጠባዊን ኩነታት ውሕስና መግቢ ከጋድድ፣ ተኣማኒን ኩሉ ሓቆፍ መረጻ ንከይህሉ ዓንቃፊን ንሙሉእ እቲ ዞባ ክህውኽን ተኽእሎ ኣለዎ።
ኣቦ መንበር ኮሚቴ ጉዳያት ወጻኢ ግሪጎርይ ሚክን መሳርሕቶም ሚካኤል ማኩዋልን ናብ ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ አንተንይ ብልንክን ዝላኣኽዎ ጽሑፍ "ኣብ ሞንጎ ኣሜሪካን ኢትዮጵያ ንዝጸንሐ ክልተኣዊ ርክብ ዘለና ተገዳስነት ኣብ ቦትኡ ከሎ፣ እቲ ይካየድ ዘሎ ውግእ ግና፣ ንሓባራዊ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊን ጸጥታዊን ርክባትን ከተዓናቅፎ እዩ። ምስ ዞባዊን ዓለምለኻዊ መሻርኽትና ዘሎ ጽምዶታት እናናኣድና፣ ኣብ ኢትዮጵያ ተሓታታይነት፣ ዴሞክራሲን ልዕልና ሕጊን ንምርግጋጽ ምስ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ብቀረባ ተሓባቢርና ክንሰርሕ ኢና" ይብል ።


text:
ኣብ ሪዮ ኦሎምፒክ ናይ ማራቶን ውድድሩ ክውድእ ከሎ ክልተ ኣእዳው ብምጥማር ተቓውሞ ዘርኣየ ኣትሌት ፈይሳ ሌሊሳ: ኣብዚ ሰሙን እዚ ኣብዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኡን ኣብ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት ንክኽበር ምስ ኣባላት ኮንግረስ ዩናይትድ ስቴትስን ዓለምለኸ መራኸቢ ብዙሃንን ተራኺቡ።
ኣትሌት ፈይሳ ሌሊሳ: ትማሊ ሰሉስ ኣብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኮንግረስ ኣብ ጉድያት ወፃኢ ኣቦ መንበር ንኡስ ኮሚቴ ጉዳያት ኣፍሪካ ክሪስ ስሚዝ ኣብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊመሳልት ዘሕለፍዎ ሓድሽ ረቂቕ ውሳነ ዕላዊ ክኸውን ከሎ: ናይ ምስክርነት ቃሉ ሂቡ።
ኣብ ኢትዮጵያ ምርጫ 1997 ዓ/ም ስዒቡ HR2005 ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ረቂቅ ሕጊ ብኮንግረስ ዩናይትድ ስቴትስ ቐሪቡ ነይሩ።
ትማሊ ሰሉስ እውንኣብ ኮንግረስ ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ወፃኢ ጉዳያት ንእሱ ኮሚቴ ጉዳያት ኣፍሪካ HR 16 ተባሂሉ ዝፅዋዕ ረቂቕ ናይ ውሳነ ሓሳብ ኣፋሊጡ’ሎ። ኣባልኮንግረስ ክሪስ ስሚዝ ነዚ ኣመልኪቶም ኣብ ዝ ሃብዎ መግለጺ: " እዚ ነቲ ቤት ምኽሪ ዘተሓሳሰቦ ንምዃኑ ብግልፂ ዝሕብር እዩ።ምንስቴር ጉድያት ወፃእን ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስን ብተመሳሳሊ ይሓስብሉ ዘለውጉዳይ እዩ ዝብል ተስፋ ኣለና።እቲ ረቂቕ ሕጊ ብኽልቲኦም ፓርትታት ዝተደገፈ እዩ።እናብኣሰ ይመፅእ ዘሎ ፀገም ንምውጋድ እዩ ዕላማና።ንሕግዞ ዘለናሕድ ሕድ ገንዘብ ንዝጠመዩ ንምምጋብን ንዝሓመሙ ሕክምና ክረኽቡን እዩ።እዚ ገንዘብ እዚ ንወታደራዊ ጉዳይ ውዒሉ እንተድኣ ኮይኑ ክንምርምሮይግባእ" ኢሎም።
ኣባል ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ዝኾኑ ናይቲ ንኡስ ኮሚቴ ኣባል ኤሊየት ኤንግል፣ናይ ቴክሳስ ተወካሊን ኣባል ዴሞክራሲያዊ ፓርትን ኣልግሪን፣ሪፓብሊካዊ ማይክ ኮፍማንን ኣባል ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ኪት ኤሊሰንን ናይቲ ረቂቕ ሕጊ ተሓባበርቲ እዮም።
ኣባል ኮንግረስ ኣል ግሪን ብዛዕባ እቲ ረቂቕ ሕጊ "ኣብዚ ጉዳይ እዚ ስለ ዘርኣዩዎ መሪሕነት ንኣቦ መንበር ከመስግኖም እደሊ።እዚ ንኢትዮጵያዊያንን ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ።እዚ ጥራይ ኣይኮነን፤ሰናይድልየት ንዘለዎም ኩሎም ሰባት እውን ኣገዳሲ እዩ፤እቲ ረቂቕ ንክሓልፍ ምስ ኣቦ መንበር ብቐረባ ክሰርሕ ምዃነይ ከረጋግፅ እደሊ" ክብሉ መብርሂ ሂቦም።
እቲ ረቂቕ ውሳነ ዕላዊ ክኸውን ናይ ምስክርነት ቃሎም ካብ ዝሃቡ ኢትዮጲያዊያን ሓደ ኣትሌት ፈይሳ ለሊሳ መደረ ኣስሚዑ ነይሩ።
ንሱ" ኣብ ኢትዮጵያ ኩነታት እናኸፍኡ እዮም ዝኸዱ ዘለው።ኣዚዩ ዘተሓሳስብ እዩ።ኣዚዩ ዘተሓሳስብ እዩ።መንግስቲ ኢትዮጵያ ንብዙሓት ሰባትኣሲሩ’ሎ።ሰባት ካብ ሃገሮም ክወፁ የግድዶም ኣሎ።ሰባት ካብ መንበሪ ከባቢታቶም እናተመዛበሉ ንፀገማት ይቃልዑ ኣለው።ነዚ ዝፍፅሙ ዘለው ድማነቲ ስልጣን ዝጨበጡ ንእሽተይ ቁፅሪ ናይ ዘለዎም ኣባላት ብሄር እዮም" ኢሉ።
ኣትሌት ፈይሳ ለሊሳ: ቅድም ክብል ኣብ ሪዮ ኣብዝሃቦ መግለፂ ኣብ ኬንያ ልምምድ ክገብር ምዃኑ ገሊፁ ነይሩ።
ትማሊ ኣብ ዝሃቦ ሪኢቶ ግን ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ልምምዱ እናገበረ ናብ ውድድር ጉያ ከምዝምለስ ሓቢሩ’ሎ።ምኽንያቱ ድማ ሓይልታት ፀጥታ ኬንያን ኢትዮጵያን ናይ ቀረባ ርክብ ስለዘለዎም ኣሕሊፎም ክህቡኒ እዮም ዝብል ስግኣት ስለዝሓደሮ ምዃኑ ሓቢሩ።
ዜግነቱ ቀይሩ ንዩናይትድ ስቴትስ ክወዳደር እንተኾይኑ ተሓቲቱ ኣብ ሃገሩ ሰላምን ለውጥን ተረጋጊፁ ንሃገሩ ወኪሉ ንምውድዳር ከምዝደሊ ገሊፁ’ሎ።
ኢትዮጵያ ካብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝለዓለ ናይ ልምዓት ሓገዝ ትረክብ።ኣብ ግጥም ፀረ ሽብር እውን መሻርኽቲ ዩናይትድ ስቴትስ እያ።
ኣብ ኣተሓሕዛሰብኣዊ መሰላትን ህንፀት ዴሞክራስን ብኮንግረስ ይኹን ብምምሕዳር ኦባማ በሊሕ ነቐፌታ ክቐርባ ፀኒሑ’ሎ።


text:
Radio Erena: 28 February 2017
ሰሜን ኮርያ፣ ኤርትራ ናብ እትርከበን ሃገራት ወትሃደራዊ ንዋት ብምሻጥ፣ ኣብ ልዕሊኣ ዝተነብረ ኣህጉራዊ እገዳ ትጥሕስ ምህላዋ ንጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ብምጥቃስ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ሰሜን ኮርያ ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት እትርከብ ክነሳ፣ ብዝተፈላለየ ኣገባባት ብዝመስረተቶ መርበባት ናብ ሓያሎ ሃገራት ወትሃደራዊ ንዋት ትሸይጥ ከምዘላ’ዩ እቲ ጸብጻብ ዝወቅስ።
እቲ ኣስታት 100 ገጻት ዘለዎ ጸብጻብ፣ ኣብ ወርሒ ሓምለ ናይ ዝሓለፈ ዓመት፣ ናብ ኤርትራ ዝቐንዐ ስርሓት ሰሜን ኮርያ ዝኾነ ወትሃደራዊ መራኸቢታት ከምዝተታሕዘ ይጠቅስ።
እዚ ዝሓለፈ ዓመት ዝተታሕዘ ናብ ኤርትራ ዝቐንዐ ወትሃደራዊ ንዋት ንኻልኣይ ግዚኡ ምዃኑ ዝሓበረ እቲ ጸብጻብ፣ እዚ ድማ ኣብ መንጎ ኤርትራን ሰሜን ኮርያን ሕቡእ ስምምዕ ከምዘሎ ዘመልክት ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ብመሰረት እቲ ኣብ ሮይተርስ ዝቐረበ ጸብጻብ፣ ዋንነቱ ናይ ሰሜን ኮርያ ዝኾነ፣ ኣብ ማሊዥያ ዝርከብ ኩባንያ ግሎኮም ዘፍረዮ ኣስታት 45 ባኮታት ዝመልአ ወትሃደራዊ ሬድዮ ርክባት፣ ናብ ኤርትራ እናምርሐ’ዩ ተታሒዙ።
እቲ ኣብ ማሊዥያ ዝመደበሩ ኩባንያ፣ ምስ ክፍሊ ስለያ ሰሜን ኮርያ ምትእስሳር ዘለዎ ኮይኑ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንዝካየድ ናይ ባንክ ሕሳባትን መሸጣ ወትሃደራዊ ንዋትን ሰሜን ኮርያ ዘሳልጥ ምዃኑ’ዩ ተሓቢሩ።
ብሕሉፍ ምልኪ፣ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፣ ዞባውን ኣህጉራውን ተነጽሎ፣ ተመሳሰልቲ ዝኾና ሰሜን ኮርያን ኤርትራን፣ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፣ ናይ ኣጽዋር እገዳ ኣንቢሩለን ካብ ዘለዋ ሃገራት ዓለም’የን።
ኤርትራ ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ እናተባህለት ከምእትግለጽ ይፍለጥ።
====================


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 14 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ናይ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ሕርሻ ልምዓት ሓልዮ ማሕበር ዘካየዶ መበል 42 ዓውደ ጉባኤ ንምኽፋት ተረኺቦም ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳንን በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ካብ መላዕ ዓለም ምዝ ተዋጽኡ ዓለም ሓቆፍ ማሕበር ደቀባትን ዘካየድዎ ርክብ ካቶሊካውያን ምንቅስቓስ ሓልዮ ምህዳር ዘካይዶ ክንክን ፍጥረት ተፈጥሮን ነተን ኣብ 2005 ዓ.ም. ኣብ ኣማዞን ኣብ ምክልኻል ፍጥረትን ተፈጥሮን ደቀባትን ዝዓያ ዝነበራ ዝተቐትላ እናቴ ዶሮትይ ስታንግ ኣብ ኣገልግሎት ክንክን ፍጥረትን ተፈጥሮን ዝኸፈለኦ ናይ እምነት ሰማዕትነት ዘቃልሕ ምዃኑ ይንገር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ናይ ደቀባት ሕዝብታት ስቓይን መከራን ድምጺ ብምዃን ፍጥረትን ተፈጥሮን ኣብ ምኽባር ሕዝቢ ዓለም ነቒሑ ክዓይን ብፍላይ ሃብቲ ተፈጥሮ ንምውናን ንናይ ግሊ ረብሓ ጥራሕ ዝብል ዓይነት ምቁጽጻርን ምምዝማዝን ካብኡ ሓሊፉ እውን ኣብ ዓለም ዝረአይ ናይ ተፈጥሮ ምዝባዕን ዘስቦ ሰብኣውን ከባብያውን ምህዳራውን ማህሰይቲ ንምውጋድ፡ ትኽክለይና ኣጠቓቕማ ሃብቲ ተፈጥሮን ምዕሩይን ንማንም ዘይንጽል ኣጠቓቕማን ይኣኽለኒ ዝፈልጥ ንናይ ጽባሕ ትውልዲ ዝሓስብ መደብ ልምዓት ኣገዳሲ ምዃኑ ይተሓሳስቡ።
ሰብኣዊ ስስዔን ህርፋንን ኣብ ዓለም ዝርአይ ዘሎ ውጥረትን ግጭትን ዝኽሰት ምዝባዕ ከባቢ ኣየርን ዘስዕቦ ሰብኣውን ምህዳራውን ስቓይን እነርእዮ ዘይተገዳስነት መልሲ ክኸውን ኣይክእልን እዩ፡ ስለዚህ ጉድለት ምትሕብባርን ምትሕስሳብን ነቲ ዝርአይ ቅልውላው ንምውጋድ ዘድልዩ ማዕቀናት ክይኽበሩን ይድርኽ ነቶም ዝረአዩ ጸገማት የብእስ፡ ስለዚህ ብጽኑዕ ናይ ሕውነት መንፈስ መዓጹ ንናይ ትውልዲ ጽባሕ ርህው ንምግባር ዝዓዪ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ሎማውነት ዘይዕጸው ዓይነት ኣነባብራ ምስዓብ ወሳኒ ምዃኑ የመላኽቱ።
ነቲ ቅዱስነቶም ዝገልጽዎ ሓሳብ ምስቲ ዓለም ሓቆፍ ምንቅስቓስ ምህዳር ዝኽተሎ ዕላማ ምሉእ ብምሉእ ዝሰማማዕ ምዃኑ ካቶሊካዊ ምንስቅቃስ ምህዳር ጨንፈር ኤውሮጳ ኣወሃሃዲት ቸቺሊያ ዳሎሊዮ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየደኦ ቃለ መሕትት ሓቢረን፡ ናይ ህዝብታት ልሙዕ ማሬን ምጉባጥን ካብ ሕዝብታት ናይ ሕርሻ መሬት ምምንዛዕን ዝብሉ እዋናዊ ናይ ዓለም ናይ ሕርሻ ኤኮኖሚ ዝምልከት ጉዳይ እቲ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ዝካየደ ናይ ኣማዞን ሲኖዶስ ካብ ዝመያየጠሎም ርእሰ ጉዳያት ሓደ እዩ፡ ዕለት 12 ለካቲት 2005 ዓ.ም. ኣብ ብራዚል ከባቢ ኣማዞን ዝተቐትላ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዜጋ ገዳማዊት እናቴ ዶሮትይ ስታንግ ኣብ ጐድኒ ደቀባት ኣማዞናዊ ከባቢ ዓለም ዝቃለሳን ንናይ ሕዝቢ ኣማዞንን ደቀባትን ክብርን መሰልን ዝጣበቓ ዝነበራ ኣብዚ ኣገልግሎት’ዚ ናይ ደም ሰማዕትነት ዝተቐበላ ፍትሒ ዝጠምዩን ዝጸምኡን ብፁዓን እያቶም እናበላ ንግብኡ ምጥቃም ተፈጥሮን ዝምህራ ዝነበራ ዘቃልሐኦ ዝነበረ ትምህርቲ ምስቲ ቅዱስ ኣቦና ዝገልጽዎ ሓሳብ ዝሰማማዕን ዝማላእን ምዃኑ ዳሎሊዮ ይሕብራ።


text:
ንዝሳቐያ ኣቢያተ ክርስቲያን ዝሓልይ ማሕበር ግብረ ሰናይ እቲ ናይ ምርኰን ዘይተገዳስነትን ተህዋስ ንምውጋእ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ኣብ ቀዳማይ መስርዕ ዝርከብ ከምዝዀነ ክፍለጥ እንከሎ፡ ኣብ ሶሪያ ውግእ ኣየቋረጸን፡ ነዚ ምኽንያ ብምግባር እውን ነቲ ብውግእን ዓመጽን ንዝሳቐይ ዘሎ ሕዝቢ ሶሪያ ዘቕርቦ ኵለ መደያዊ ድጋፍ ብምቕጻል፡ ብፍላይ ነቶም ኣደዳ ኣሳዶን ዓመጽን ንዝዀኑ ውሁዳን ክፍሊ ሕብረተሰብ ሶሪያ ቀረባ ኰይኑን ዝተፈላለዩ ናይ ሓገዝ መደባት የሳልጥ ከምዘሎ ናይቲ ማሕበር ዋና ኣመሓዳሪ ኣለሳንድሮ ሞንተዱሮ ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ሶሪያ ማሕበረ ክርስቲያን ውሁድ ክፍሊ ሕብረተሰብ ክኸውን እንከሎ ንድኽነትን ዓፈናን ጸቕጥን ተቓሊዑ ከምዘሎን፡ ነዚ ሕዝቢ’ዚ ንምድጋፍ ንዝሳቐያ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓላይ ማሕበር ግብረ ሰናይ ኣብተን ከቢድ ማህይሰቲ ኣብ ዝወረደን ከተማ ኣለፖን ደማስቆን ንዝርከብ ማሕበረ ክርስቲያን ድጋፍ ክቐርብ ኣብ ኣለፖ ናይ ላቲን ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ መስተናብር ብፁዕ ኣቡነ ጊዮርገስ ኣቡ ክሓዘን ዘቕረብዎ ጻውዒት መሰረት ንድኻታት ማሕበረሰብ ክርስቲያን ሶሪያ መደባት ሓገዝ የሳልጥ ከምዘሎ ሞንተዱሮ ገሊጾም፥ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሶሪያ ናጽነት ዘይኰነ መግብን ኣፋውስን ጽሩይ ዝስተይ ማይን ዝኣመሰሉ መሰረታዊ ሓገዝ እዩ ዘድልይ፡ እዚ ሰብኣዊ ሓገዝ’ዚ ንምቕራብ ንማሕበረሰብ ክርስትያን ሶሪያ ናይ ድጋፍ ጐስጓስ ከምዘበገሰን ኣብዚ መደብ ኵሎም ገብርቲ ሰናይ ክሓብሩ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ጻውዒት የቕርቡን።
እቲ ካልኣይ መደብ ንደማስቆ ዝምልከት ከምዝዀነን፡ ኣብ ኣገግሎት ክንክን ጥዕና ዘተኰረ እውን እዩ፡ ዋጋ ኣፋውስ ኣዚዩ ክቡር ብምዃኑ ነዚ ግምት ብምሃብ ነቶም ድኻታት ክፍሊሕብረተሰብ ዘድልዩ ኣፋውስ ንምቕራብን ኣገልግሎ ክንክን ጥዕናን ኣብ ኣባይቲ ስድራ ብምዃድ ንምቕራብ ዝሓቀነ መደብ ኣብ ሶሪያ ናይ ኣንጽዮኪያ ናይ ግሪክ መልኪጣዊት ካቶሊኣዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብፁዕ ኣቡነ ዩሰፍ ኣብሲ ንዘቕረብዎ ናይ ተሓባበሩና ጻውዒት ዝምልስ እውን ምዃኑ ገሊጾም።
ካብ 2011 ዓ.ም. ብጋሴ ውግእ ኣብ ሶሪያ ክሳብ 2018 ዓ.ም. ንዝሳቐያ ኣቢያተ ክርስቲያን ዝሓልይ ማሕበር ልዕሊ 30 ሚሊዮን 400 ሚእቲ ሺሕ ኤውሮ ዘውጽእ ናይ ሓገዝ መደብ ከምዘቕረበን፡ ሎሚ እውን ነቲ ንዝተፈላለየ ማሕበራውን ሰብኣውን ሓደጋ ዝተቓልዔ ናይታ ሃገር ውሁድ ማሕበረ ክርስቲያን ቀረባ ኰይኑ ነቲ ጸንፈይናውያንን መኽረርትን ዝነዝሕዎ ተህዋስ ንምብዳህ ዘኽእል ኵለ መደያዊ ኣገልግሎት የቕርብ ከምዘሎ ይሕብሩ።


text:
Radio Erena: 03 October 2021
3 ጥቅምቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን መቕዘፍቲ ዝወረደላ መዓልቲ፣ ብሓያሎ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ትዝከር።
ኣብ 2013 ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝሓለኑ ኣማኢት ዜጋታት ኤርትራን ካልኦት ሃገራትን ዝሓዘት ጃልባ ምብጥሓላ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራን ታሪኹን ዘይወጽእ ሓዘንን በሰላን ዝገደፈት ዕለት 3 ጥቅምቲ፣ ክሳብ’ዚ እዋን’ዚ ሬሳታት’ቶም ግዳያት ንቤተሰቦም ኣይተዋህበን።
ኣብቲ እዋን ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ኣቶ ዘመደ ተኽለ፣ ሬሳታት’ቶም ግዳያት ናብ ኤርትራ ዝለኣኸሉ መንገዲ ንምንዳይ ምስ መንግስቲ ኢጣልያ ይዘራረብ ምንባሩ ገሊጹ እኳ እንተነበረ፣ ንፖለቲካዊ ሃልኪ ኢሉ ምንባሩ፣ እነሆ ሸሞንተ ዓመቱ መሊኡ ክሳብ ሕጂ ኣይተተግበረን፣ ክብሉ ተጣበቕቲ መሰላት ናብ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝለኣኹዎ ደብዳቤ ገሊጾም።
እቲ ሓደጋ ኣብ ዘጋጠመሉ፣ ግዳያት ናይ ርድኡና ኣውያት እንዳስምዑ፣ ብሃገራት ኤውሮጳ ዝውነና መራኽብ ዝኾነ ይኹን ሓገዝ ከይገበራ፣ ብጥቓኦም ምሕላፈን፣ ሕብረት ኤውሮጳ ሞራላዊ ሓላፍነት ክወስደሉ ብተደጋጋሚ ጻውዒት ቀሪቡ’ዩ።
ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ቃል፣ 3 ጥቅምቲ ከም ምልክት ኮይና ደኣ ትዝከር ኣላ እምበር፣ ብድሕሪኡ እውን እንተኾነ ክሳብ’ዚ እዋን’ዚ ሞት ኤርትራውያን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ደው ከምዘይበለ ገሊጾም። ናይዚ ህይወትካ ኣብ ሓደጋ የእቲኻ ዝግበር ጉዕዞ፣ ብዓቢኡ ከኣ ስደት ኤርትራውያን፣ ቀንዲ ተሓታቲ እቲ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ህግደፍን ዝኽተሎ ዘሎ ግዕዙይ ምሕደራን ምዃኑ ከኣ ገሊጾም።


text:
Radio Erena: 09 February 2018
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR)፣ ብጉዳይ ምስጓግ ስደተኛታት ብዝምልከት ምስ መንግስቲ እስራኤል ይዘራረብ ከምዘሎ ማዕከን ዜና ታይምስ ኦፍ እስራኤል ኣፍሊጡ።
እቲ ኮሚሽን ኣብቲ ምስ መንግስቲ እስራኤል ዘካይዶ ዘሎ ዝርርብ፣ እስራኤል ንገለ ክፋል እቶም ስደተኛታት ሕጋዊ ኣፍልጦን ዑቕባን ክትህቦም፣ ነቶም ዝተረፉ ድማ UNHCR ናብ ካልእ ዝያዳ ውሕስነት ዘለወን ሃገራት ከሰጋገሮም ዝብል ይርከቦ።
ወኪል UNHCR ኣብ እስራኤል ሻሮን ሃረል፣ ከምዚ ዓይነት ምርድዳእ ክግበር ከምዝከኣል ብምግላጽ እቲ ዝርዝራት ገና ክስርሓሉ ከምዘድሊ ኣገንዚባ።
ንሳ፣ ብዝሒ ናይቶም እስራኤል ዑቕባ ክትህቦም ዝሕተተሎም ዘለዉ ስደተኛታት ይኹን ክጣየሱለን ተኽእሎ ዘሎ ካልኦት ሃገራት ኣይነጸረትን።
እንተኾነ ምስ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ከምዚ ዓይነት ስምምዕ ክብጻሕ እንተተኻኢሉ፣ ነቶም ስደተኛታት ይኹን ንመንግስቲ እስራኤል ብማዕረ ሩፍታ ዝፈጥር’ዩ ክትብል ኣስሚራትሉ።
ማዕከን ዜና ታይምስ ኦፍ እስራኤል ብዛዕባ’ዚ ኣብ መንጎ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን መንግስቲ እስራኤልን ዝካየድ ዘሎ ዝርርብ ብዝምልከት ካብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ ዘካየዶ ፈተነ ከምዘይሰለጦ ይጠቅስ።
መንግስቲ እስራኤል ኣስታት 20 ሽሕ ንዝግመቱ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክወጹ ወይ ድማ ንዘይተወሰነ እዋን ክእሰሩ ናይ 60 መዓልታት ግዜ’ዩ ሂቡ ዘሎ።
ስደተኛታት፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ካልኦት ግዱሳትን ከኣ፣ ንውሳኔ መንግስቲ እስራኤል ብምቅዋም፣ ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲ ናይታ ንዝስጎጉ ስደተኛታት ክትቅበል’ያ እትብሃል ዘላ ርዋንዳ ብምትእኽኻብ ሰለማዊ ሰልፍታት ኣብ ምክያድ ይርከቡ።
=======================


text:
ኣብ ከተማ ሃዋሳ ክካየድ ዝቐንየ መበል 11 ጉባኤ ኢህወዴግ ንዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣቦ መንበር ንኣቶ ደመቀ መኮነን ድማ ምኽትል ኣቦ መንበር ገይሩ ብምምራፅ ሎማ ዓርቢ ተዛዚሙ።
ንሰለስተ መዓልታት ኣብ ከተማ ሃዋሳ ክካየድ ዝቐነየ ጉባኤ ኢህወዴግ ናይቲ ውድብ ኣቦ መንበር ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ምኽትል ኣቦ መንበር ኣቶ ደመቀ መኮነን ክኾኑ መሪፁዎም ኣለው።ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ካብ 177 ኣባላት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ 176 ድምፂ ብምርካብ ብዝለዓለ ድምፂ ተመሪፆም ኣለው።ኣቶ ደመቀ መኮነን 149 ድምፂ ብምርካብ ምኽትል ኣቦ መንበር ኮይኖም ኣለው።
ኣብቲ ጉባኤ ብተዓዛብነት ካብ ዝተሳተፉ ሓደ ኣቶ ደሳለኝ ሃይሉ እቲ ከይዲ ምርጫ ንኹሉ ግልፂ ከምዝነበረ ብምሕባር ንኣቦ መንበርነትን ምኽትልን ዝነበረ ምርጫ ከምዚ ክብሉ ገሊጾሞ ።
“ሰለስተ ሰባት ተረቑሖም ።ንዶ/ር ኣብይ ናይ ደቡብ ክልል ኣቶ ሚሊዮን ይመስለኒ ጠቒሞምዎም፣ኣቶ ለማ መገርሳ ንኣቶ ደመቀ ጠቒሞምዎም ኣቶ ገዱ ድማ ንዶ/ር ደብረፅዮን ጠቒሞምዎም።”
ኮሚቴ እቲ ውፅኢት ክገልፅ ከሎ ብዓብይ ጣቒዕትን ጭደራን ዝተሰነየ ነይሩ።ናይቲ ኮሚቴ ተወካሊ ዝኾኑ ዋና ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ኣቶ ብርሃኑ ፀጋየ ነቲ ውፅኢት ከምዚ ክብሉ ኣወጁ።
“ፈለማ ንኣቦ መንበርነት ካብ 177 ኣድመፅቲ 176 ድምፂ ንዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ሂቦም ኣለው።”
ኣብቲ ጉባኤ ዝተሳተፉ ኣባላት እቲ ምርጫ ዴሞክራሲያዊ ከምዝነበረ ገሊፆም ኣለው።ኣብ ወፃኢ ሃገር ኮይኖም ንኢህወዴግ ብምንቃፍ ካብ ዝፍለጡ ኣብቲ ጉባኤ ብተዓዛብነት ካብዝተሳተፉ ዶ/ር ብርሃነ መስቀል ኢህወዴግ ተቓወምቲ የልዕሉዎም ምስ ዝነበሩ ሓሳባት ምስምምዑ ዕግበቶም ብምግላፅ በዚ ክቕፅልሉ ተስፋና እዩ ኢሎም።
ኢህወዴግ ኣብ መወዳእታ ሸውዓተ ነጥብታት ዝሓዘ መግለፂ ኣውፂኡ’ሎ። እቲ መግለፂ ናይ ዜጋታት ምዝንባል፣ናይ ዕስለ ፍርዲ ኢሰብኣዊ ተግባራት ይፍፀሙ ከምዘለው እቲ መግለፂ ከም ብድሆታት ጠቒሱዎም ኣሎ።
“ናይ ዜጋታት ሞትን ምዝንባልን፣ካብ ቦታ ናብ ቦታ ብነፃነት ተዘዋዊርካ ናይ ምስራሕ ሕገ መንግስታዊ መሰላት ክጥሓሱ ይርኣዪ ኣለው።እዞም ፀገማት እዚኦም ካብ ሱሮም ክቡቀሱ ዘለዎም ፀገማት ብምዃኖም ናይ መንነት ይኹን ናይ ወሰን ሕቶታት ብነፃ ድልየት ዝምልከቶም ዜጋታት ኣብ ግምት ብምእታው ብሕገ መንግስታውን ዴሞክራሲያውን መስርሓት ክፍትሑ፣ናይ ዜጋታት ኣብዝኾነ ቦታ ተዘዋዊሮም ናይ ምንባር፣ናይ ምስራሕን ብቋንቍኦም ናይ ምምሃርን ናይ ምድናይን ባህሎም ናይ ምዕባይ …ሕገመንግስታዊ መሰሎም ክኽበረሎም ከምኡ እውን ብሄራዊ መንነትን ሃገራዊ ሓድነትን ከይተነፃፀሉ ንክኽበሩ ኣበርቲዕና ክንሰርሕ ኢና።”
ኣብቲ መግለፂ እሱራት ምፍትሖም ናይ ዴሞክራሲ ሃዋህው ምስፍሑ፣ዝተፈላልዩ ውድባት ናብ ሃገር ኣትዮም ብሰለም ክንቀሳቐሱ ምግባሩ፣ኢትዮጵያን ኤርትራን ሓደሽ ናይ ሰላም ምዕራፍ ምጅማረ ዓብዪ ናይ ዲፕሎማሲ ዓወት ተባሂሉ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሓላፊ ጸጥታን ምልሻን ምዕራብ ትግራይ ዝነበረ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተዎ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ኣፍሊጠን።
እቲ እንኳኣየነው መሰለ ዝተባህለ ሓላፊ ምልሻ፣ ኣብ ባዕከር፣ ሑመራን ቃፍታን ዝበሃል ከባቢታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ከቢድ ግፍዒ ኣውሪዱ ብምባል እዩ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኸሶ ዘሎ።
ኣዘዝቲ ሰራዊት’ቲ ዞባ ነዚ ሓደ ካብ ቀንዲ ተደለይቲ ኣባላት ህወሓት ኢሉ ዝጠቕሶ ውልቀሰብ፣ ምስ ተመዛበልቲ ብምምስሳል ክንቀሳቐስ እንከሎ ኣብ ከተማ ሽረ ከምዝተተሕዘ እዮም ዝገልጹ።
ምልሻ ህወሓት ኣብ ልዕሊ ፈደራላዊ ሰራዊት መጥቃዕቲ ክፍጽም መሪሕ ተራ ካብ ዝተጻወቱ ሓደ ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ እዚ ውልቀሰብ፣ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበረሉ ዓሌት ዝመሰረቱ ጽልእን ግፍዕን ብምውራድ እውን ክስታት ይቐርበሉ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሓለፍቲ ህወሓት ዝርከቡሉ ቦታ ዝሓበረ ናይ ገንዘብ ጉኖዖ ክህብ ምዃኑ ይገልጽ።
===========


text:
Radio Erena: 10 January 2020
ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ፣ ብዛዕባ’ታ ዝሓለፈ ወርሒ ሳትላይት ጽዒና ካብ ቻይና ናብ ህዋ ዝተላእከት መንኮርኮር ዝዘርግሕዎ ኣሳእል ዝተሰንዐ ምዃኑ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ሓቢሩ።
እታ ሳትላይት ናብ ህዋ ኣብ ዝተላእከትሉ እዋን፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብምዃን ብቀጥታ ፈነወነ ካብ ዝተኸታተሉ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያነ፣ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ደመቀ መኮነን፣ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝዘርግሖ ስእሊ፣ ባንዴራ ኢትዮጵያ ዝተጠቕዓን ኢትዮጵያ ዝብል ዝተጻሕፋን መንኮርኮር ካብ ናይ ቀደም ዝተሰንዐ ምዃኑ እቲ ማዕከን ዜና ኣረጋጊጹ።
ብኣንጻሩ፣ እታ ንኢትዮጵያ ከተገልግል፣ ካብ መንግስቲ ቻይና ብዝተረኽበ ናይ 6 ሚልዮን ዶላር ልቃሕ፣ ብቻይና ተሰሪሓ፣ ብናይ ቻይና መንኮርኮር፣ ካብ መሬት ቻይና ናብ ህዋ ዝተላእከት መንኮርኮር፣ ባንዴራ ቻይና ዝተጠቅዓን ቻይና ዝብል ጽሑፍ ዘለዋን ምዃና እቲ ምንጪ ኣገንዚቡ።
እታ ሳትላይት ደኣ እምበር እታ መንኮርከር ናይ ኢትዮጵያ ከምዘይኮነት ዘረጋገጸት፣ ኣካያዲት ስራሕ ክፍሊ ሳይንስን ምርምር ህዋን ቤዛ ተስፋይ፣ እቲ ዝተዘርግሐ ኣሳእል፣ ንተስፋን ድሌትን ዘንጸባርቕ’ዩ ክትብል ገሊጻቶ።
እታ ኣስታት 5 ኪሎ እትምዘን ሳትላይት፣ ኣብ ህዋ ኣብ እትጸንሓሉ ንኣርባዕተ ዓመታት፣ እዋናእዊ ኣሳእል ኣብ ምልኣኽን ኩነታት ኣየርን ኣብ ምሕባርን ከተገልግል’ያ።
==================


text:
Radio Erena: 27 February 2020
ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ንኢትዮጵያን ናይ ኣስታት 100 ሚልዮን ዶላር ልቃሕ ስምምዕ ከምዝኸተማ ኣገልግሎት ዜና ኢማራት (ዋም) ሓቢሩ።
እቲ ብስም ‘ከሊፋ ምወላ ንምዕባለ ናይ ወፍሪ ትካላት’ ንኢትዮጵያ ተዋሂቡ ዘሎ ልቃሕ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ኣርባዕተ ዓመታት፣ ኣብታ ሃገር ንዝርከባ 37 ሽሕ ንኣሽቱን ማእከሎትን ፕሮጀክታት ክምውልን ንኣስታት 200 ሽሕ ሰባት ድማ ናይ ስራሕ ዕድልን ክፈጥር ትጽቢት ከምዘሎ እቲ ኣገልግሎት ዜና ሓቢሩ።
እቲ ንኢትዮጵያ ብመልክዕ ልቃሕ ዝወሃብ ገንዘብ፣ ብትእዛዝ ወራሲ ዓረታ ኣቡደቡ መሓመድ ቢን ዛይድ ኣል ናይህያን ዝተወሰነ ምዃኑ ዝሓበረ ኣገልግሎት ዜና ኢማራት፣ እቲ ስምምዕ ኣብ መንጎ ኣቦ መንበሪ እቲ ናይ ምወላ ትካል ሑሰን ጃስም ኣል ኖወይስን ሚኒስተር ፋይናንስ ኢትዮጵያ ኣሕመድ ሺደን፣ ብ26 ለካቲት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝኸተምዎ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ናይ ምኽታም ስነ ስርዓርት ብርክት ዝበሉ ወከልቲ ኢማራትን ኢትዮጵያን ከምዝተረኽቡው’ውን ጠቒሱ።
===============


text:
Radio Erena: 28 December 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልላት ቤንሻንጉል ጉምዝን ደቡብን ኣብ ዝተኻየደ ናይ ብሄር ግጭታት ብውሕዱ 370 ሰባት ተቐቲሎም።
ዝሓለፈ ሰሙን፣ ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ፣ ዞባ መተከል ኣብ ዝተኻየደ ግጭት ናይ ዝሞቱ ሰባት ብዝሒ፣ ልዕሊ 207 ከምዝበጽሐ ክሕበር እንከሎ፣ ኣብ ክልል ደቡብ ዞባ ኮንሶ ድማ ብውሕዱ 66 ሰባት ብተመሳሳሊ ምኽንያት ከምዝተቐትሉ’ዩ ተመልኪቱ።
ኣብ ክልል ኦሮሞ፣ ኣብ ምዕራብ ወለጋ’ውን፣ ጸጸኒሑ ግጭታት ይቕጽል ከምዘሎ ዝሓበሩ ዝተፈላለዩ ወገናት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ዞባ፣ ናይ ቴሌፎንን ኢንተርነትን ኣገልግሎታት ስለዘቛረጾ፣ ብዝሒ ግዳያት ብዝርዝር ንምፍላጡ ኣጸጊሙ ከምዘሎ ጠቒሶም።
ኣብዚ ኣብ ሓያሎ ዞባታት ኢትዮጵያ ዝተጎሃሃረ ናይ ብሄር ግጭታት፣ ኣሽሓት ሰባት ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም ኣለዉ።
ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ኵናት፣ ምርጫ’ውን ዝጽበያ ዘሎ ኢትዮጵያ፣ ምስዚ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት ተደማሚሩ፣ ኣብታ ሃገር ታሪኽ ህልቂት ርዋንዳ ከይድገም ንሓያሎ ኣስጊኡ ዘሎ ክስተት’ዩ።
===========


text:
ኣብ ሽወደን ዝመደበሮም ሲቪላዊ ማሕበራትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ግዱሳት ዜጋታትን ብዝቖመ ሽወደናዊ ኤርትራዊ ሓባራዊ ጽላል ብዝተባህለ ማሕበር ዕስራ ዓመት ዘቁጸረ መሬታዊ ነጻነት ኤርትራ ነጻነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ዝጸነሐን ዘሎን 20ዓመታት ናይ ዉርደትን መከራን መዋእል ንምዝካር፡ ከምኡ እዉን ኣቓልቦ ሕዝብን መንግስትን ሽወደንን ብኡ ኣቢልካ እዉን ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ጎድኒ ሕዝቢ ኤርትራ ደዉ ብምባል ጸቕጢ ኣብ ልዕሊ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ከዛይዱ ዝጽዉዕ ሰለማዊ ሰልፊ ብምድላዉ ብድሙቕ ኣገባብ ሎሚ 18 ግንቦት ኣማስይኡ ኣብ ኣፍደገ ሃገራዊ ባይቶ ሽወደን ተኻይዱ፡፡
ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ኤርትራዉያን ማሕበረሰብ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ጸቕጡ ከዛይድ ዝጽውዕ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ሽወደን ዝመደበሮም ሲቪላዊ ማሕበራትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ግዱሳት ዜጋታትን ብዝቖመ ሽወደናዊ ኤርትራዊ ሓባራዊ ጽላል ብዝተባህለ ማሕበር ዕስራ ዓመት ዘቁጸረ መሬታዊ ነጻነት ኤርትራ ነጻነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ዝጸነሐን
ንየማነ ገብርኣብ ክሃርምዎ ደልዮም ብምባል እዉን ናብ ኣዳራሽ ኣኼባ ምእታዉ ዝተኸልከሉ ዜጋታት ከም ዘሎዉ ተፈሊጡ።
ኣብ ሽወደን ዝምደበሮም ሲቪላዊን ፖለቲካዉን ምንቅስቓሳትን ነጻ ዜጋታትን ብሓባር ኮይኖም ዝወደብዎ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ኣፍደገ ናይቲ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ተባሂሉ ብሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብ ዝተኻየደ ስሚናር ስርዓት ህግደፍ ብኣዝዩ ዝተዋሃህደ ኣወዳድባ ዉዕዉዕ ናይ ተቓዉሞ ሰልፊ ድሕሪ ምክያዱ ሎሚ 1 ግንቦት 2011 ቅድሚ ቁሩብ ደቓይቕ ተዛዚሙ፡፡
ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ኤርትራዉያን ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ሃገሮም ራሕሪሖም ኣብ መገዲ ስደት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ንዝጠፍኡ 400 ኤርትራዉያን ሎሚ ኣብ ርእሰ ከተማ ሃገረ ሽወደን ናይ ሽምዓ ምዉላዕ ስነ-ስርዓት ብምድላዉ ንግዳያት ዝኽሪ ጌሮምሎም ኣምስዮም፡፡
ኩሉኹም ኤርትራውያን ተቐማጦ ሽወደን ኣብዚ ተጸዊዑ ዘሎ ሰለማዊ ሰልፊ ምእንቲ ፍትሕን ዲሞክራሲን ሰብኣዊ መሰልን ኣብ ዓድና/ኤርትራ/ ክነግስን ክኸብርን ሓቢርኩም ምሳና ክትሳተፉ ብክብሪ ትዕደሙ።
ኣብ ጉዕዞ ደሞክራሲያዊ ቃልሲ ኤርትራዉያን ዓመተ 2010 ብዙሓት ወሰንቲ መቐይሮታትን ሓደሽቲ ክስተታት ብምንጽብራቕ ሓድሽ ምዕራፍ ኣመዝጊባ ዝተዛዘመት ታሪኻዊት ዓመት እያ ኔራ፡
ኣቶ ኣርሀ ሓመድ ናካ ወዲ 57 ዓመት ኤርትራዊ መበቆል ዘሎዎ ሽወደናዊ እዩ ፡ ኣርሀ ሓመድናካ ኣብ 80 ታት ናብ ሃገረ ሽወደን ከም ፖለቲካዊ ስደተኛ ኮይኑ እዩ መጺኡ ፡፡
ከም ኤርትራዊ፡ ኣብ ሃገረይ ዝተነፍገኒ መሰል ምርጫ፡ ኣብ ሃገረ- ሽወደን ብዕለት 15 መስከረም ኣረጋጊጸዮ ዝብል መንቐሊ ኣርስተይ ኮይኑ፡ ስለምንታይ ኣብ ሃገርና እቲ መሰል ንኩላትና ተነፊጉና፡ ልዕልና ሕጊ ፈሪሱ፡ ምልካዊ ስርዓት ነጊሱ፡ ኩሉ ሰብ7ኣውን ደሞክራሲያውን መሰልና ከምዝተጋህሰ፡ መብዛሕትና ንሰማማዓሉ ኣርእስቲ ስለዝኾነ፡ ኣቕዲመ ብድሕሪ ባይታይ ክጅምር ኣገዳሲ ይመስለኒ።
ብምክንያት ዓለምለኻዊ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ሎሚ ኣብ ከተማ የቶቦሪ ብድምቀት ከምዝተኸብረን አብቲ በዓል ብርኽት ዝበሉ ኤሪትራውያንን ሸውደናውያንን ከምዝተረኽቡ ኽፍለጥ ተኻኢሉ::
ኣባለት ውድባት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን በርገሳውያን ማሕበራትን ኣብ ሽወደን፡ ኣብ ልዕሊ ዲክታተራዊ ስርዓት ህግደፍ ዝተበየነ ማዕቀብ ምኽንያት ብምግባር ናይ ሓደ መዓልቲ ሰሚናር ኣካይዱ። እቲ ሰሚናር ንማዕቀብ ብይን ቁጽሪ 1907 ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ፡ ዓሙቕ ዘተ ብምክያድ፡ ሕጋውነቱን ኣድማዕነቱን፡ ኣብ ልዕሊ መሓውር ስርዓት ህግደፍን ገባቲ ፖሊስኡን ዘነጻጸረ ውሕሉል ማዕቀብ ብምዃኑን፡ ንጸረ ሰላምን ርግኣትን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዓለምን ግጉይ ፖሊስኡ ዝገትእ ከም ዝኾነ ተገንዚቡ። ምዕራፍ ቁ. 7 ናይ ሕቡራት ሃገራት ዓንቀጽ ብዓንቀጽ ብምኻድ ዘትይሉ።
ስርዓት ህግደፍ ብመንገዲ ደገፍቱ አቢሉ ካብ ከተማ የቶቦሪ ዘመሓላልፎ ሓድነት ህዝቢ ዝበታትን ናይ ፕሮፖጋንዳ ራድዮ ፕሮግራም ደው ከብልን አብቲ ናይቲ ራድዮ መደባት አንጻር ኤሪትራውያን ዝፍኖ ምፍርራሕ: ሓሶትን ዘለፋታትን ሕጋዊ ስጉምቲ ክውሰድን ብተወሳኺ መንግስቲ ሽወደን ነቶም ብደገፍቲ ህግደፍ ዝመሓደሩ ናይ ራድዮ መደባት ጥብቂ ቁጽጽር ክገብሮሎም ከምዘለዎ ኣብ ዮቶቦሪ ዝርከቡ ግዱሳን ኤሪትራውያን አብ ዝተፈላላያ ናይ ጋዜጣ ማዕከናትን ናይ ተለቪዥን መደባትን ቀሪቦም ኩሉ ናይ ህግደፍ ናይ ፕሮፖጋንዳ ምንቅስቃስ ከመይ ከምዝመስል ኣቃሊዖም::
ሙሴ ኤፍሬም ዝባሃል ኤርትራዊ-ሽወደናዊ ዜጋ ኣባል ጸጋማዊ ሰልፊ (Vänsterpartiet) ዝኾነ፡ ኣብዚ ጽባሕ (7 ሰነ 2009) ዝውዳእ መዓልቲ ምርጫ፡ ንፓርላማ ኣውሮጳ ይወዳደር ከምዘሎ ክነላልየኩም ንደሊ፡፡ ኩሉኹም ኣብ ሽወደን ትቕመጡ ኤርትራውያን፡ መሰል ምርጫ ዘለኩም፡ ድምጽኹም ነዚ መንእሰይ ንክትህብዎ ነዘኻኽር። እቶም ከተድምጹ ዘይትኽእሉ ድማ፡ ከድምጹ ንዝኽእሉ፡ የዕሩኽትኹምን ቤተሰብኩምን ድምጾም ንሙሴ ኤፍሬም ክህቡ ከተተባብዑዎም ነዘኻኽረኩም።
ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝዘመቶ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ዶላር ኣዋፊሩ፡ ሓደ ካብ ቀንዲ ወነንቲ ብርክታት ቻይናዊት ትካል ጊሊ ኣወቶሞቢል ሆልዲንግ ክኸውን ዝበቕዐ ፕረሲደንት ኢሰያስ፡ ሽወደናዊት ትካል መፍረ-መካይን ቮልቮ፡ ምስታ ቻይናዊት ትካል ኣብ ዝገበረቶ ውዕል ቢዝነስ፡ ገንዘቡ ኣብ ናይ ምዕራባውያን ትካላት እንተዋፊሩ ውሕስነት ከምዘይብሉ ብምግላጽ ዕቃበታት ብሰንኪ ምርኣዩ፡ እታ ቻይናዊት ትካል ነቲ መስርሕ ውዕል ስለዝሰረዘቶ፡ በዚ ኸኣ ሽወደን ከምዝተቖጥዐት ምንጭታትና ሓቢሮም።
ፍረደሪክ ማልም ዝተባህለ ኣባል ባይቶ ሽወደን፡ "እቶም ንዲፕሎማስያዊ ስራሕ ፍቓድ ዝተዋህቦም ኣባላት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሽወደን ንዝቕመጡ ኤርትራዊ መበቆል ዘለዎም ሽወደናውያን ግብሪ የኽፍሉ እንተሃልዮም፡ ዲፕሎማስያዊ መዝነቶም ክቕንጠጡ እዮም። ኣብ ሽወደን፡ ግብሪ ናይ ምእካብ ስራሕ ናይ ሃገረ-ሽወደን ዕማም ጥራይ እዩ" ክብል ከምዘጠንቀቐ፡ Stockholm News ዝተባህለ መርበብ ኢንተርነት ኣፍሊጡ።
ኣርባዕተ ዓበይቲ ጋዜጣታት ሽወደን ብምውህሃድ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ካብ 2001 ኣትሒዙ ኣብ ምስጢራዊ ቤትማእሰርቲ ዳጕኑዎ ዘሎ ኤርትራዊ-ሽወደናዊ ንጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ክፈትሖ ብምጽዋዕ ሰፊሕ ጎዘመተ ጀሚረን።
﷽ብሓቂ ንእሱር መሳርሕትኹም ክትሕግዙ ድልየት እንተልዩኩም፡ ብዛዕብኡ ንእትዝርግሕዎ ጽሑፋት ንዅነታቱ ከማሓይሽ ዝኽእል እንተዀይኑ ክትሓስብሉ ዘሎኩም ኢዩ። ሰራሕተኛ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ብራስለስ ብተሌፎን mበዛዕባ ጕዳይ ዳዊት ኢሳቕ ተሓቲቱ ዝሃቦ መልሲ ኢዩ። ብኻልእ ወገን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዝቐርብ ነቐፈታ፡ ነቲ ሕብረት ኤውሮጳ ንምዕባለ ኢላ ንመንግስቲ ኤርትራ እትህቦ ሓገዝን ዝርድኦ እመስል። ኮሚሽን ሓገዝ ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ኣብ ዓለም ብምልካውነቱ ኣዝዩ ዝተለለየ መንግስቲ ኤርትራ ሓገዝ ክግበረሉ ከሎ፡ ምስ መሰል ሰብኣውነትን ጠለብ ምፍታሕ ጋዜጠኛ ሽወደናዊ ኢሳቕን ግን እዚ ሰራሕተኛ ሕብረት ኤውሮጳ ክሰማማዕ ኣይደልን።
“ብሓቂ ንእሱር መሳርሕትኹም ክትሕግዙ ድልየት እንተልዩኩም፡ ብዛዕብኡ ንእትዝርግሕዎ ጽሑፋት ንዅነታቱ ከማሓይሽ ዝኽእል እንተዀይኑ ክትሓስብሉ ዘሎኩም ኢዩ። ሰራሕተኛ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ብራስለስ ብተሌፎን mበዛዕባ ጕዳይ ዳዊት ኢሳቕ ተሓቲቱ ዝሃቦ መልሲ ኢዩ።
ኣምባሳደር ነበር ኣቶ ኣድሓኖም ገብረማርያምን ኣቶ በሺር እሽሓቕን ኣብ ሽወደን ክገብርዎ ዝጸንሑ ዲፕሎማስያዊ ርክባቶም ኣብ ምድምዳሙ ገጹ ይኸይድ ኣሎ። ኣቐድም ኣቢሉ ክሳብ ካብቲ ኣብ ሽወደን ዝመጽሉ ዕለት 7/10/2008 ክሳብ ዕለት 12/10/2008 ዝነበረ ውጽኢት ስርሓቶም ምስ ወከልቲ ሰልፍታት ሽወደንን መንግስትን፡ ምስ ኤርትራውያን ኣብ ከተማ ኡፕሳላ ከምኡ’ውን ፍሉይ ርክብ ምስ ወከልትን ኣባላትን ኤርትራውያን ሲቪካዊ ማሕበራት ዝገበርዎ ርክብን መግለጽን ብዛዕባ ኤርትራዊ ደክራስያዊ ኪዳን ዝሕብር ሕጽር ዝበለ ጸብጻባት ተቓሊሑ ከም ዝነበረ ዝዝከር ኢዩ።
ዝኸበርኩም ዕዱማት! ዕድመና ኣኽቢርኩም ኣብዚ ምህላውኩም ነመስግን፡ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም ከኣ ንብል፡


text:
ጭብጢ
ኩሎም ኣብ ኖርወይ ዝነብሩ ብዙሕ መሰላትን ግዴታትን ኣለዎም።
እዚ ንኣብነት፣ ኩሎም ቆልዑ ንቤት ትምህርቲ ክኸዱ መሰል ኣለዎም᎓ ከምኡ’ውን ኩሉ ሰብ ኣብ ሆስፒታል ንክሕከም መሰል ኣለዎ። ኩሉ ዝሰርሕ ዘበለ ንኣብነት ቀረጽ ንክኸፍል ግዴታ ኣለዎ፡ ከምኡ’ውን ነፍሲ ወከፍ ዓመት ሰልኣንዪቨልሰ (ዓመታዊ ኣታዊን ቀረጽን ዝገልጽ ጸብጻብ) ከነረክብ ከሎና፣ ቅኑዕ ሓበሬታ ንክንህብ ግዴታ ኣሎና። ብተወሳኺ ብዛዕባ ተቐማጦ ኖርወይ ዝምልከት ዝተፈላለየ ኣርእስትታት ኣብዚ መርበብ ሓበሬታ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
እቲ ሲስተም ብእምነት ዝተመስረተ ኣዩ።
ዋላ’ኳ ተቈጻጻሪ ሲስተም እንተሃለወ፡ ሓሊፉ ሓሊፉ ጥራይ እዩ ዚቈጻጸር። እቶም ተቐማጦ ቅኑዕ ሓበሬታ ከም ዚህቡን ነቲ ዝተወሰነ ሕግጋትውን ከምዘተግብርዎን እቲ መንግስቲ ይኣምኖም እዩ። እቲ ኹሉ ሲስተም በዚ መትከል ዝተመስረተ እዩ። ነዚ ሲስተም ከታልል ዝተረኽበ ሰብ’ውን ዝተፈላለየ መቕጻዕቲ ይረክብ። እዚ ከኣ ብገንዘብ ፡ ብማእሰርት ብኣገልግሎት ሕብረተሰብን ይቕጻዕ። .


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይቲ ብኵሪያ ሮማና ዝጽውዓ ናይ ቀረባ ተሓባበርቶም ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ምሕዳራ ጳጳሳውያን ኣባይቲ ምኽርን ላዕለዎት ኣባይቲ ጽሕፈትን ቅዱሳት ማሕበራትን ሓዋርያውያን ኣባይቲ ሓለፍትን ዝርከብዎም ብሓባር ዕለት 10 መጋቢት ኣብ ከተማ ኣሪቻ ዝጀመርዎ ሱባኤ ዕለት 15 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ከምእተዛዘመ ክፍለጥ እንከሎ፡ ዕለት ዕለት 14 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ናይቲ ሱባኤ ሰባኬ በነዲክታዊ ኣበ ምኔት ኣባ በርናርዶ ፍራንቸስኮ ማሪያ ጃኒ ዘቕረብዎ ሻብዓይ ኣስተምትኖ፡ ኣብ ናይ ሰላምን ምሕዝነትን ቡራኬን እንገዳን ተቐባልነትን ኣብ ዝብሉ ዕሴታት ኣማእኪሎም ከምዘቕረቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ደቦራ ዲኒኒ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ትንቢተ ኢሳያስ ኣብ ምዕራፍ 62፥ ብዛዕባ ዕብየትን ክብርን ግርማን ኢየሩሳሌም ይዛረብ፡ ነቢይ ኢሳያስ ንኢየሩሳሌም ሚሳልያዊት ከተማ ዘይኰነስ፡ ናይ ሓንቲ ኸተማ እማረ ገይሩ ኢዩ ዘቕርባ፡
መዓጹ ክፉት ዝዀነላ ከተማ
ነቢይ ኢሳያስ፡ ሕለፋ፡ ብደጌታት ሕለፋ፡ መገዲ ነቲ ህዝቢ ኣዳልዉሉ፡ ኣጣጥሑ፡ መገዲ ጽርግያ ኣጣጥሑ፡ ኣእማን ጽረጉ፡ ይብል፥
በራታ ጋህ ቢሉ ዝተኸፍተላ ከተማ፡ ደስ ዘብል ምስሊ፡ ኩሉ ሰብኣዊ ፍጥረት ዝኣትወላንን እንገዳ ዝረኽበላን ከተማ፡ እግዚኣብሔር ዝኣተዎ ቃል ኪዳን ዝፍጸመላ ከተማ ብርሃንን ፍቕርን ሰላምን ፍትሕን ንኹሉ እተቕርብን ሕዝቢ ናብ ወጅሂ ኣግዚኣብሔር ኣቕኒዑ ዝኸደላን ብቓሉ ዝምራሓላን ናይቲ ፍልልያት መናድቓትን ዶባትን ዝብል ኣመለኻኽታን ኵነትን ዝፍወሰላን
ንመላእ ዘራኢ ሰብ መሬት ተስፋ ዝዀነት ከተማ፡ ንኻእልን ነቲ ካባኻ ዝተፈልየ ዘይዕጸው ማዕጾ ዘለዋ፡ ነቲ ጸላኢኻ ናይ ምዃን ዕቑር ሓይሊ ንዘለዎ ከይተረፈ፡ ስለምንታይ ንሱ እውን ነቲ ክፉት በሪ ምስ ረአየ ዝእንገድ ምዃኑ ምስ ፈለጠ እዚ ዅሉ ንኽልወጥ ዕድል እዩ ዝዀኖ፡ ይልወጥ እውን።
ሰላምን ተስፋን ንምንቕቓሕ ከተማ ናይ እንገዳ ስፍራ እያ
ናይ ሰላም ተስፋ፡ ስልጡን ተስፋ ናይ እግዚኣብሔር ተስፋን ናይ ሰብ ተስፋታትን፥
ቅዱስ ኣቦና እዋናዊ ዓለም እናተዀላለፈ ሳልሳይ ውግእ ዓለም ዝካየደላሉ እዩ ዝመስል እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ፡ ከተማታት ናይ ተስፋን ሰላምን ትእምርቲ ክዀና ብዘብቕዔን ተግባር ጸረ ውግእ ክቖማ ዝዕድም እዩ፡ ናይ ሓንቲ ከተማ ከተማነታ ኣንጋዲትን ተቐባሊትን ኣብ ምዃና እዩ፡ እታ ኢሳያስ ዝዛረበላ ከተማ ናይ ኵለን ከተማታት ማዕቅን እያ፡
ጸሎት መሰረት ናይ ሰላም ተልእዀ
ላ ፒራ ፊረንዘ ናይ ሰላምን ፍትሕን ርእሰ ከተማ ክትከውን ይምነ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ጸሎትን ኣስተንትኖን መሰረት ዝገበረ እዩ፡ እዚ ነፍሲ ወከፍ ኣባል እታ ከተማ ክነብሮ ዝግብኦ ኵነት እዩ።
ቅዱስ ኣቦና ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ቅዋሜ ጳጳሳዊ ናይ ሕይወት ተቕዋም ናብቲ ናይቲ ተቕዋም ኣቦ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ቪቸንዞ ፓሊያ ሰብኣዊ ማሕበረሰብ ዝብል ኣርእስቲ ዝተነብሮ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ዘኪሮም፡ ማሕበረሰብ ክርስቲያን ናይ ሕዝቢ ገዓር ናቱ ገይሩ ነቲ ኣብ ብርሃነ ኣሕዛብ ውሳኔ ካልእይ ጉባኤ ቫቲካን ዘሎ፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ምድሪ ዘርኢ ናይቲ ምስ ኣግዚኣብሔር ናይ ዘሎ ውህደት ምስጢር እትምክር እንክብል ይገልጻ፡ ውህደት ንናይ ኵለ ዘርኢ ሰብ፡ ስለዚህ እተአንግድ ቤት ማለት እዩ፡ ንኣድማስ ሰብኣውነት ቤተ ክርስቲያናዊ ዝብል ትርጉም ብምሃብ ዝንበር ውህደት።
ኣብ ክርስቶስ ዝተሰርተ ሓድሽ ሰብኣውነት
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፡ ከም ክርስቲያን ንሓደ ሓድሽ ሰብኣዊ ርእየት ሓድነት ሰብኣዊ ስድራ ምስቲ ዅሉ ዘለዎ ፖለቲካውን ባህላውን ፍልልያቱ ንምቛም ዝገበርናዮ ኣስተዋጽኦ ንሕሰብ፡ ንድኻታትን ነቶም ተስፋ ዝቖረጹን፥ ክንክንን ሓልዮትን፡ ብናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ድሕነት ታሪኽ ምስጢር ዝጥጥዕ ሰብኣውነት ምቛም ኣገዳሲ ምዃኑ የተሓሳስቡ፡
ስለዚህ ኣብ ክርስቶስ ስሩታት ክንከውን ይግብኣና፡ እምነትናን ራእይናን ኩሉ ካብቲ ኣብ ክርስቶስ ሱሩታት ካብ ምዃንን ዝነቕል ክኸውን ኣለዎ፡ ብኢየሱስ እቲ ንእሽተይ ልብና ኵላውነት ኣድማስ እዩ ዝህልዎ፡
ሰባኬ ሱባኤ ኣስዒቦም፡ ወንጌላዊ መሰረት ብዘለዎ ብጻይነት-ጥቓውነት ነቲ ቅዱስን ስጋውን (ዓለማውይን) እናበልና እንፈጥሮ ንጽጽር ንምውጋድ ኣባና ስጋሁ ወደሙ ዝብል ርእየት ክህልው ኣለዎ። ስለዚህ ናይ ኩሉ ሚዛን ቅዱስ ቁርባን ይኸውን፡ ከተማታትና ቅዱስ ቁርባን ዝተማእከለን ይዀና ኢሎም።
በነዲክታዊ ሓልዮትን እንገዳን ስምዒታውነት ዘይኰነ ንጹር ተግባር እዩ
ብመንፈስ እቲ ንሓድ ሕድኩም ሰላም ተበሃሃሉ እንክብል ብቓልን ሕይወትን ዝመዓደና ክርስቶስ መሰረት ምእንጋድ፡ እቲ ቅዱስ በነዲክቶስ ዝነብሮ እንገዳ ስምዒታዊ ኣይኰነን ንጹርን ምኽንያታውን ተግባር እዩ፡ ወንጌል ማቴዎስ ምዕ. 25 መሰረት ዝገበረ እዩ፡ ህላዌ ክርስቶስ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ፡ ብፍላይ ኣብ ድኻን ዝተናዕቀን ከም ውዳቕ ኣብ ዝሓሰብ ዝተነጸለን … ንኻልእ ክትቕበል እንከለኻ ነቲ ኣብኡ ዘሎ ክርስቶስ ኢኻ እትቕበል። ስለዚህ እንገዳ ፋሲካዊ ኵነት የመላኽት።
ልክዕ ከም ናይ ቲብሂሪነ ሰማዕታት መስካሪ ናይቲ ኣማኑኤላዊ ኣግዚኣብሔር ኰይንካ ምርኻብ፡ ገዛእ ርእስኻ ኣሕሊፍካ ካብ ምሃብ ዝዓበየ ፍቕሪ የሎን፡ ርክባትና ኣብዚ ዝጸንዔ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ ነዚ ዓይነት ፍቕሪ ዘይምንባር እዩ ኸኣ ንኻልእ ከይፈለጥናዮን ቀረባኡ ከይኰንና ንኽንነብር ዝገብረና ዘሎ ኢሎም።
ናይ ኢየሱስ ዋቔዕ (ስነ መጐት) ናትና ክንገብር
ኣበ ምኔት በርናርዶ ፍራንቸስኮ ማሪያ ጃኒ፥ ኣብ ወንግጌላውነት ዝጸንዔ ግብረ እንገዳ ምንባር፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፡ ናይ ሕውነትን ሓይሊ እንክብሉ ዘስምሩሉ ሓሳብ እዩ፡ ንእግዚኣብሔር ብሓቅን ብመንፈስን ካብ ምስጋድ ዝነቕል ሓድሽ ሰብኣውነት ምሕናጽ ቅዱስነቶም ደጋጊሞም ዘቕርብዎ ጻውዒትን ምዕዶን እዩ እንክብሉ ዘቕረብዎ ሻብዓይ ኣስተንትኖ ዛዚሞም።


text:
Radio Erena: 19 November 2017
ብኣሽሓት ዝቑጸር ህዝቢ ዚምባብወ፣ ነቲ ብሓይልታት ምክልኻል’ታ ሃገር ዝተወስደ ስጉምቲ ንምድጋፍ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካዪዱ።
ኣብቲ ብዕለት 18 ሕዳር ኣብ ርእሰ ከተማ ሃራረን ካልኦት ከተማታትን ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ህዝቢ ሓጎሱ ኣብ ጎደናታት ብዓውታ ክገልጽ እንከሎ፣ ‘ሙጋበ ይተኣለ’ ዝብል ጭርሖ ከምዘልዓለ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ሮበርት ሙጋበ ንበዓልቲ ቤቱ ክትትክኦ ድሕሪ ምሕጻዩ፣ ሰራዊት’ታ ሃገር ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ኣእትዩ ፖለቲካዊ ምርግጋእ ክፈጥር ይሰርሕ ከምዘሎ ይገልጽ’ኳ እንተሎ፣ ተንተንቲ ፖለቲካ ግና ዕልዋ መንግስቲ’ዩ ክብሉ’ዮም ዝገልጹዎ።
ገለ ካብቲ ንሰላማዊ ሰልፊ ዝወጸ ህዝቢ፣ ብቀዳም ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ሙጋበ ኮፍ ብምባል፣ እቲ ፕረዚደንት ስልጣኑ ክገድፍ ጸዊዑ። ኣዘዝቲ ሰራዊት ዚምባብወ፣ ህዝቢ ናዕብን ዕግርግርን ክሳብ ዘየልዓለ፣ ተቓውሞኡ ብሰላማዊ መንገዲ ክገልጽ መሰሉ’ዩ ብምባል ነቲ ቅድሚ ሒደት መዓልታት ዘይሕሰብ ዝነበረ ሰላማዊ ሰልፊ ዘለዎ ደገፍ ገሊጹ።
ንሓያሎ ዓመታት ኣብ ጎድኒ ፕረዚደንት ሙጋበ ደው ዝበሉ ብሓርበኛታት ዝፍለጡ ኣብ ቃልሲ ንሓርነት ዚምባብወ ዝተሳተፉ መራሕቲ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ፕረዚደንት ዕድመ ስልጣኑ ከምዘእከለን ብሰላማዊ መንገዲ ክወርድ ከምዘለዎን ጠሊቦም ኣለዉ።
እንተኾነ ስልጣን ካብ በዓልቤታ ተረኪባ ንዚምባብወ ክትመርሕ ትሸባሸብ ዝነበረት ግረይስ ሙጋበ፣ ንሃለዋታ ብዝምልከት ተጋራጫዊ ሓበሬታ ይፍኖ ኣብ ርእሲ ምህላዉ፣ ዝድግፉዋ ሰበስልጣናት መንግስቲ ብምውዳብ ነቲ ናይ ለውጢ ማዕበል ክትከላኸሎ ኣብ ፈተነ ከም እትርከብ’ዩ ዝግለጽ።
እቲ ብቀዳም ናብ ጎደናታት ከተማ ሃራረ ዝወጸ ህዝቢ ወሪዱዎ ዝነበረ ፍርሒ ብምቕንጣጡ ጥራይ ሓጎሱ ክገልጽ እንከሎ፣ መነባብሮኡ ብሓደ ለይቲ ክመሓየሸሉ ከምዘይጽበ፣ ግን ከኣ ካብዚ ፖለቲካዊ ለውጢ ልዑል ተስፋ ኣሕዲሩ ከምዘሎ ንማዕከናት ዜና ይገልጽ ኣሎ።
ሓያሎ ሃገራት ዓለም ሰራዊት ዚምባብወ ብዝተረጋገአን ብስልጡን መንገድን ነቲ ናይ ፖለቲካ ለውጢ ከመሓድሮ ክጠልባ እንከለዋ፣ ኣመሪካ እትርከበን ካልኦት ሃገራት ከኣ ዚምባብወ ናብ ቅርዑይ መኣዝን ክትጎዓዝ ዕድል ዝኸፍት ምዃኑ ገሊጸን።
===========================


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ወረዳ ገንቤል ትማሊ ሰሉስ ምሸት ንፁሃን ዜጋታት ብዕጡቓት ከምዝተቐተሉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ገሊፆም። ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ፀጥታን ምምሕዳርን ናይቲ ዞባ እውን 28 ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 14 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉ ኣረጋጊፆም።ፈፀምቱ ዕጡቓት ኦነግ ሸኔ እዮም ክብሉ እቶም ሓላፊ ገሊፆም።
ሓደ ንደሕንነቶም ብምስጋእ ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ነባሪ "ኦነግ ሸኔ’’ ዝተብሃለ ዕጡቕ ጉጅለ መንነት መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ፈፂሙ ኢሎም።
"ትማሊ ምሸት ስዓት ክልተ ኣብ ዓሌት ኣምሓራ ዘተኮረ ኣብ ልዕሊ ንፁሃን ጭፍጨፋ ተፈፂሙ ልዕሊ 50 ሰብ ሞይቱ ኣሎ።መንነት ተኮር ዝኾነ ህጻናትን ዓብይን ኮታስ ዝተረኸበ እዩ ብኦነግ ሸኔ ተቐቲሉ" ኢሎም።
ኣቶ ኣድነው እያሱ ዝተብሃሉ ናይ ዓይኒ ምስክር ምዃኖም ዝገለፁ ብወገኖም በቲ መጥቓዕቲ ካብ መንጎ ዝሞቱ ኣርባዕተ ሎሚ ከምዝተቐበሩ ገሊፆም።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ፀጥታን ምምሕዳርን እቲ ዞባ ኣቶ ኣብዩ ምህረቱ ትማሊ ምሸት ብዝተፈጸመ መጥቓዕቲ 28 ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 14 ምቑሳሎም ብምግላፅ ፈፀምቱ ድማ ዕጡቓት ኣባላት ኦነግ ሸኔ እዮም ኢሎም።
"ኣነ ለይቲ ስዓት ትሽዓተ እየ ሰሚዐ።ምስ ሰማዕና ናብቲ ቦታ ከይደ እየ።እቲ ዝተፍፀመ እውን ኣረጋጊፀ።እቲ ሽግር ወሪዱ ዘሎ ፀረ ሰላም ሓይልታትን ናይቲ ጁንታ ተለኣኣኽቲ ዝኾኑን ‘’ኦነግ ሸኔ’’ ዝፈፀምዎ ምዃኖም ኣረጋጊፀ እየ" ኢሎም።
ነቲ መጥቓዕቲ ካብ መንጎ ዝፍፀሙ ዕጡቓት ሰለስተ ተቐቲሎም ኣለው ኢሎም።
ካብ ክልል ኦሮሚያ ርእይቶ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን። ቢሮ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልል ኦሮሚያ "ትማሊ ኣብ ክልል ኦሮሚያ፣ ዞባ ምዕራብ ወለጋ፣ ወረዳ ገንቤል ጣቢያ በቦኔ ኦነግ ሸኔ ብዝወሰዶ ናይ ሽብር መጥቓዕቲ ቁፅሮም ዘይተነፀሩ ሰባት ተቐቲሎም’’ ክብል ኣብ ፌስቡክ ገፁ ፅሒፉ ኣሎ።
መንግስቲ "ኦነግ ሸኔ’' እናበለ ዝፅውዖም ንርእሶም "ሰራዊት ሓርነት ኦሮሞ’' ኢሎም ዝፅውዑ ደባይ ተዋጋእቲ ኣዛዚ ሰራዊት ዞባ ምዕራብ ኩምሳ ድሪባ ቅድሚ ሎሚ "መንነት መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ኣይንፍፅም"ምባሉ ይዝከር::


text:
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ክቡራት ኤርትራውያን ኣሓተይን የሕዋተይን፣
ሎሚ ምዓልቲ ኣብዚ ብሰንኪ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብዝወረዶም ኣደራዕ ባህጎምን ሕልሞምን ኮሊፎም፣ ካብታ ብዕድመ ንእስነቶም ዓንዲሮም ዘይጸገቡላ ሃገሮም ሃጽ ኢሎም ናብ ደይፈልጥዎ በረኻን ዓድን ንስደት ዝተቓልዑ መሳኪን ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣጋጢምዎም ዘሎ ናይ ሞት ሓደጋ ምኽንያት ብምግባር፣ ነዚ ቀጺለ ዘቕርቦ መደረ ከቕርብ ከለኹ ዓሙቕ ሓዘን ይስምዓኒ።
11 ሚያዝያ፡2011 ኣገዳሲ ጻውዒት ኣኼባ ንኹሉ ኤርትራዊ፡ ምእንቲ ናይ ሕልና ዝኽሪ ኤርትራውያን ግዳያት ድርብ ጃምላዊ ሓደጋ ጥፍኣት
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ!!!
ትማሊ ዓርቢ 31/12/2010 ዓ.ም. ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ (ኢትዮጽያ) ዝተሳተፍዎ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመትን ዝኽሪ ሓደ ዓመት ምጽንባራዊ ሓድነቱ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ኣኽቢሩ ዊዒሉ፡
ብኣባላት ተቓወምቲ ፖለቲካውያን ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን ውልቀ ሰባትን ዝተዳለወ መደብ ዝኽሪ ስውኣት ብዓቢ ድምቀት ተኸቢሩ፡፡
ሰነ 20 መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ትማሊ ቀዳም ኣብ ከተማ ሊድስ ተዘኪሩ ኣምስዩ። እቲ መደብ ብማሕበረ ኮም ኤርትራ ከተማ ሊድስ ዝተወደበ ኮይኑ ኣዳራሽ ብምክራይ ልዕሊ 300 ዝኾኑ ኤርትራውያን ተቀማጦ ከተማ ሊድስ ብእዋኑ ናብቲ ንመራኸቢ ዝተመደበ ቦታ ብምውሓዝ ሓቢሮም ንሰማእታቶም ብሕልና ዘኪሮም ኣምስዮም። እዚ ኣብ ከተማ ሊድስ ንመበል 4ይ ዓመቱ ተዘኪሩ ዝውዕል ዘሎ ክቡር ዕለት ከምቲ ልሙድ ሽምዓ ብምብራህ ንሕድርን ለበዋን ጀጋኑ ሰማእታት ዘንጸባርቕ መዝሙር ተዘሚሩ መደረታት ብዝተፈላለዩ ወልቀሰባት ድማ ተሰሚዑ።
ሓፍትና ኣስቴር ወልዱ ብዕለት 16-03-1964 ካብ ኣቦኣ ግራዝማች ወልዱ ህብትዝግን ኣዲኣ ወ/ሮ ተረዛ ተስፋማርያም ኣብ ከተማ ሰገነይቲ ተወልደት:: 8 የሕዋት ድማ ኣለዉዋ:: ከምቲ ንኹሉ ኤርትራዊ ቤተሰብ ዘጋጠሞ ኸኣ፡ ዝበዝሑ ገሊኦም ንሜዳ ገሊኦም ንስደት ፋሕፋሕ ኢሎም። ከምኡ እውን ናኣሽቱ ኮይኖም ዝተረፉ የሕዋት ነይሮም::
ኣንቱም ሰባት፣ ሰዊት ዕድሜኻ ኣብ በረኻን ስንጭሮን ኣሕሊፍካ፣ ህይወትካ ኣወፊኻ፣ ነጻነት ኣምጺእካስ፣ ኣብ ዝኣተኻዮ ዘይፍለጥ ሽታ ማይ ኮይንካ ሽርብ ክትብል። ሎሚ ይምለሱ ጽባሕ ይምለሱ፣ ኣብ እምባትካላዶ፣ ዒራዒሮዶ፣ ካርሸሊዶ፣ እከለ ተሰዊኡ እከለ ኣሎ እናበልካስ ዓመታት ክሓልፍ።
20 ሰነ መዓልቲ ስማእታት፡ ኣብ ከተማ ከለን ብኽብ ዝበለ ድምቀት ተዘኪራ ውዒላ


text:
እቶም ሰልፈኛታት ምርጫ ቦርድ ቅድሚ ናይ ዝመጽእ ዓመት ምርጫ ክቕየር ኣለዎ ዝብል ስምዕታ ብምስማዕ ነቲ ተቃውሞ ዘካየዱ ክኾኑ ከለው ተቃወምቲ መንግስቲ ዝኾኑ ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሶኑይ ነቲ ተቃውሞ ከምዝቕጽሉ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ቃል ምእታዎም ይፍለጥ። ምርጫ ቦርድ ብወገኑ ንስምዕቶም ከምዝነጸጎ ኣፍሊጡ’ሎ።
ተቃወምቲ መንግስትን ደገፍቶምን ሶኑይ ናብ ጎደናታት ዋና ከተማ ኬንያ ናይሮቢን ካልኦት ቦታታት’ታ ሃገረን ብምውጻእ ምርጫ ቦርድ’ታ ሃገር ካብ መዝነቱ ከልግስ ስምዕቶኦም ብተቃውሞ ምስምዖም ተገሊጹ።
ኣባላት ተቃወምቲ ፓርቲታት ናብ ቤት ጽሕፈት ምርጫ ቦርድ ብምኻድ ተቃውሞኦም ከስምዑ እዚ ካልኣይ ጊዜ ምኳኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሰልፈኛታት ንህንጻ’ቲ ምርጫ ቦርድ ክቆጻጸሩ ኣብ ዝፈተንሉ ንሰልፈኛታት ንምብታን ፖሊስ ዘንብዕ ጋዝ ምጥቓሙ እቲ ኩነታት ንኣስታት ሓደ ሰዓት ምቅጻሉ ብሰንኪ እቲ ዝተፈጥረ ህውከት ገለ ተማሃሮ ናብቲ ተቃውሞ ምጽንባሮም’ውን ተገሊጹ።
ቀዳማይ ሚኒስትር’ታ ሃገር ነበር ራይላ ኦዲንጋ ተቃወምቲ ብሰላማዊ መንገዲ ተቃውሞኦም ከስምዑ ብምጽዋዕ ከምዚ ኢሎም።
‘ ኣብዚ ተአኪብና ዘለና ኣባላት ሕብረት ንለውጢን ዲሞክራሲን ገበነኛታት ዘይምኳንና ንዓለም ክንነገር ኢና። ንሕና ሰላም ንፈትው ህዝቢ ኢና። ንፖሊስ ኮነ ንሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ናኪሰሪ ሰላማዊ ዝኾነ ተቃውሞ ከምነኻይድ ነጊርናዮም ኢና።’
ተቃወምቲ ጉጅለታት እቲ ምርጫ ቦርድ ኣብ ምርጫ 2013 ዓ.ም.ፈ ናብ ኣብ ስልጣን ዘሎ ፓርቲ ምድላውን ብፍላይ ኣብ ምቁጻር ድምጺ ኣብ ዝተኻየደ ሪፈረንደም ንለውጢ መሬትን ምርጫን ብምባል ይኸሱ።
ኣቦ መንበር’ቲ ምርጫ ቦርድ ኣይሳክ ሃሰን ሶሉስ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ ቃል ተቃወምቲ ካልእ ስምዒታዊ ዝኾነ ክስታት ኣብ ልዕሊ’ቲ ምርጫ ቦርድ ምቅራቦም ብምግላጽ እቲ ዘቅረብዎ ክስታት ሓቅነት እንተልይዎ እቲ ምርጫ ቦርድ ኣብቲ ናይ 2017 ዓ.ም.ፈ ምርጫ ክሳተፍ ዘይበቕዓሉ መረጋገጺ ከቕርቡ ሓቲቶም’ለው።
ቀዳማይ ሚኒስትር ነበር ሚስተር ኦዲንጋ ግን ኬንያዊያን ኣብ እዋን ምርጫ ብዝፍጸሙ ሸፈጥ ከምዝደኸሙን እቲ ተቃውሞ ከምዝቕጽል ይገልጹ።
መራኸቢ ብዙሃን ኬንያ ሰንበት ኣብ ዘውጽእዎ ሪፖርት መራሒ’ቲ ምርጫ ቦርድ ተቃወምቲ ነቲ ቦርድ ምፍርራሕ እንተቀጺሎም ኣብቲ ናይ ዝመጽእ ዓመት ምርጫ ከይሳተፉ ከምዝእግድዎም ኣጠንቂቖም’ለው።
ቤት-ምኽሪ ዘይመንግስታዊያን ትካላት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ፖለቲካዊ መራሕትን ካልኦት እቲ ጉዳይ ዝምልከቶም ኣካላት ብዛዕባ ተአማኒንት እቲ ምርጫ ቦርድ ክዘራረቡ ጸዊዖም’ለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኬር ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ተቓወምቲ ዝርከብ ክፍለ ግዝኣት ዩኒቲ ቁጠባዊ ኩነታት ዝዝትይ ናይ ክልተ መዓልታት ዋዕላ ንምክፋል ትማሊ ረቡዕ ካርቱም ኣትዮም።
ካብ ቤት ጽሕፈት ንጥፈታት ፕረዚደንት ሳልቫኬር ዝከታተል ሚንስትሪ ማያክ ኣይ ደንግ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ፕረዚደንት ሳልቫኬር ነቲ ብፕረዚደንት በሽር ዝቐረበሎም ዕድመ ብሓጎስ ከምዝተቐበልዎን ክልቲኣን ሃገራት ዘለወን ፍልልያት ክፈትሑ ዘለዎም ተስፋ ገሊጾም።
ንሶም ብተወሳኺ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ጉዳይ ምቕጻል ፍርያት ነዳዲ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ዩኒቲ ፡ ኣብ ዶባት ክልቲኣን ሃገራት ዘሎ ናይ ንግዲ ንጥፈታትን ንግዲ ብሓፈሻን ከምዝዝትዩ ሓቢሮም።
ምቕጻል ፍርያት ነዳዲ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ዩኒቲ ነቲ ዘንቆልቁል ዘሎ ቁጠባ ደቡብ ሱዳን ክብ ዘብል ምኳኑ ዝፍለጥ ኮይኑ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት 98 ሚእታዊት ቁጠባ ደቡብ ሱዳን ኣብ ነዳዲ ዝተመርኮሰ ምንባሩ ይፍለጥ።
ኣብ 2013 ዓ.ም ኣብ ደቡብ ሱዳን ብዝተላዕለ ኩናት ፍርያት ነዳዲ ኣብታ ክፍለ ግዝኣት ደው ዝበለ ኮይኑ ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2015 ዓ.ም ዝተፈረመ ስምምዕ ሰላም ብተደጋሚ ብምጥሓሱ ፍርያት ነዳዲ ክሳብ ሕጂ ደው ኢሉ ይርከብ።
ደቡብ ሱዳን ኣብ 2011 ዓ.ም ካብ ሱዳን ካብ ትንጸል ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኬር ካርቱም ክበጽሑ እዚ ሳልሳይ ጊዚኦም እዩ።


text:
ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ሕጂኸ እንታይ ክግበር’ዩ ዝድለ ዘሎ-?!
ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ሕጂኸ እንታይ ክግበር’ዩ ዝድለ ዘሎ-?!
ንኹሉ ገጊዚኡ ኣለዎ ከም-ዝበሃል፥ ኣብዚ እዋን’ዚ ብዛዕባ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያንና፥ ብዙሕ ክዝረብን ክጸሓፍን ይስማዕ ኣሎ። እቲ ምዝራብን ምጽሓፍን ግን ሕጂ ዝተጀመረ ኣይኮነን። በብእዋኑ ብዙሕ ክበሃል ጸኒሑ’ዩ። ዓገብ-!! ዝተባህለሉ ግዜ’ውን ውሑድ ኣይኮነን። ክሰምዕ ዝኽእል
እዝኒ ግን ክርከብ ኣይተኻእለን። ስለዚ ድማ’ዩ ጉዳይ’ዛ ጥንታዊት ዝኾነት ቤተ-ክርስቲያን’ዚኣ፥ ብቐጻሊ ዓቢይ መዛረቢ ኣርእስቲ ኮይኑ ዝርከብ ኣሎ። እቲ ዘሎ እኩብ ድምር ጸገማት መልሲ ክረክብ ክሳብ ዘይተኻእለ ከኣ፥ እቲ ብደቂ ቤተ-ክርስቲያን ዝግበር ኣውያት፥ ከቋርጽ ይኽእል’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን። ከቋርጽ’ውን ኣይግብኦን።
ከም-ዝፍለጥ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ እዋናት፥ እቶም ገዳማውያን-ኣቦታት ብዘልዓሉዎ ተሪር ተቓውሞ፥ እቶም ከም መንድዓት ኣብ ዝባን ቤተ-ክርስቲያን ተቐሚጦም ዝጸንሑ፥ ዮፍታሔ-ዲሜጥሮስን ሃብቶም-ርእሶምን ዝተባህሉ ክልተ ውልቀ-ሰባት። ካብቲ ብቐጻሊ ከፍርሱዎን ከዕንዉዎን ዝጸንሑ ደምበ፥ ተደፊኦም ክወጹ ከም-ዝተገደዱ ብመራኸቢ-ብዙኃን ክንሰምዖ ጸኒሕና ኢና። እዚ ድማ ንቤተ-ክርስቲያንና ዓቢይ-ዓወት ስለ ዝኾነ፥ ብኹሉ ወገን “ኣሜን ወኣሜን” ዝብል ድምፂ ክቃላሕ ቀንዩዎ እዩ። እወ እዞም ከም ክልተ-ቁርዲድ ዝምሰሉ እኩያን፥ ነቲ ኩሉ ኣብዚ ዝሓለፈ ልዕሊ ዓሰርተ-ዓመት ክፍጸም ዝጸንሐ ዕንወት፥ ብሓላፍነት ዝሕተቱሉ ስለ ዝኾኑ፥ እቲ ናታቶም ምውጋድ ከም ሓደ ዓቢይ-ጾር ካብ ዝባን ቤተ-ክርስቲያን ዝወረደ ጌርካ፥ ክውሰድ ዘይግብኦ ኣይኮነን።
ይኹን እምበር ብናይ’ዞም ዝተባህሉ ክልተ ውልቀ-ሰባት ካብቲ መንበረ-ፓትርያርክ ምውጻእ ጥራይ፥ እቲ ጸገም ተፈቲሑ ወይ እቲ ሕቶ መልሲ ተረኺቡዎ’ዩ ማለት ኣይኮነን። ከመይሲ ንሳቶም ክልቲኦም ሓደ ክፋል ናይቲ ጸገም ደኣምበር፥ ክሉ እቲ ጸገም ንሳቶም’ ዮም ነይሮም ክበሃል ዝከኣል ኣይኮነን። ስለዚ ሕቶ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ናይ “ ነፃነት” ሕቶ ደኣምበር፥ ውልቀ-ሰባት ሰጉጕካ ካልኦት ብምትካእ ዝግበር ጸወታ፥ ሕዝቢ-ተዋሕዶ ክቕበሎ ዝኽእል ከም-ዘይኮነ፥ እቲ ንቤተ- ክርስቲያን ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻሩ ሒዙዋ ዝርከብ ዘሎ ፖለቲካዊ-ኃይሊ፥ ክርድኦ ዘለዎ ሓቂ’ዩ በሃልቲ ኢና። ነዚ ሓቂ’ዚ ዘሊልካ ክኽየድ ዝኽእል ካልእ መንገዲ ምህላዉ ድማ ኣይረኣየናን።
ብዝተረፈ “ዓርኪ ሰባር ነቓዕ” ከም-ዝበሃል፥ ንዮፍታሔን ንሃብቶምን ሰጕጎም ካልኦት ንዓታቶም ዝመስሉ ካብ ጽርግያ ኣኻኺቦም እንተ’ምጽኡ፥ ቤተ-ክርስቲያንና ንከምዚ ዝኣመሰለ ዓይነትን ጽሬትን ዘይብሉ ኣቕሓ መራገፊት ክትከውን፥ ሕራይ በሃሊት ከም-ዘይኮነት ክንገሮም ግቡእ’ዩ። ከመይሲ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያን ናይ ሕዝቢ-ተዋሕዶ እምበር፥ ካልእ ዋንኣ’የ ክብል ዝኽእል ኣካል ዘለዋ ኣይኮነትን። ስለ-ዝኾነ ድማ መጻኢ ዕድላ ክውስን ዘለዎ፥ እቲ ብጸጋ-ጥምቀት ካብ ማሕፀና ዝተወልደ ሕዝቢ-ተዋሕዶ እምበር፥ ማንም ተላዒሉ ክሸይምን ክስዕርን ዝኽእል ኣካል ክህሉ፥ ማኅበረ-ምእመናን ተዋሕዶ ዘፍቅድ ኣይኮነን። እዚ መሰል’ዚ ከኣ ብኃይሊ ተመንዚዑ ክውሰድ ዘይከኣል ምዃኑ፥ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ክርአ ጸኒሑ’ዩ። ከምኡ እንተ-ዘይከውን ነይሩ ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ፥ ካብ ብዙሓት መገባእያታት-ዓለም መንጸግትን ተነጽሎን ኣጋጢሙዎ ክስጎጕ ኣይምጸንሐን።
እዚ ድማ ዓቢይ ትምህርቲ ክኸውን’ዩ ዝግባእ ዝነበረ። እዚ ሕጂ ኣብ ኣሥመራ ክግበር ዝርአ ዘሎ፥ ኣብ ውሽጢ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ኢድካ ጣልቃ-ብምእታው ክግበር ዝድለ ጸወታ ግን፥ “-ሌባ! ሌባ! እንተበልዎስ፥ ልዋ ልዋ ዝበሉዎ ይመስሎ-” ከም ዝበሃል ክኸውን እንተ-ዘይኮይኑ፥ ቤተ-ክርስቲያን-ተዋሕዶ ትማሊ ብበዓል ዮፍታሔን ሃብቶምን ዝተመዝበረቶ ከይኣክል፥ ሕጂ ድማ ካብኣቶም ዘይሕሹ ካልኦት ውልቀ-ሰባት ብምትካእ፥ ነቲ ክግበር ዝጸንሐ ፖሎቲካዊ-ጸቕጢ ክቕጽልዎ ምድላዮም፥ እቲ ሕጂ ኣብ ደምበ-ተዋሕዶ ተበጺሑ ዝርከብ ዘሎ ደረጃ ንቕሓተ-ሕሊና፥ እምበርዶ ክዕቅኑዎ ዘኽእል ሚዛን ኣለዎም’ዩ ዘየብል ኣይኮነን። ብዝተረፈ ሕዝቢ-ተዋሕዶ ማንም ኢዱ ዘይመልሰላ ነፃ ቤተ-ክርስቲያን ክትህልዎ ደኣምበር፥ ንዝኾነ ዝግበር ፖሎቲካዊ ጸቕጢ ተጻዊሩ ክኸይድ ዝደሊ ከም-ዘይኮነ፥ እቲ ብውሽጥን ብደገን ዝግበር ዘሎ ተቓውሞ እኹል መረድኢ’ዩ።
ብዝተረፈ እቲ ንልዕሊ ዕሥራ-ዓመት ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ክግበር ዝጸንሐ ፖሎቲካዊ-ጸቕጢ፥ እወንታዊ ውጽ ኢት ከምጽእ ከም-ዘይከኣለ እናተፈልጠ ከሎ፥ ነቲ ዝሓለፈ ጌጋታት ብምድጋም ነቲ ዋናን በዓል-ቤትን ዝኾነ ሕዝቢ-ተዋሕዶ ኣግሊሉ፥ እቲ ናይ ፖለቲካ-ኃይሊ ዝሽይምን ዝሥዕርን ኮይኑ ክርከብ፥ ብዝኾነ መዐቀኒ ቅቡል’ዩ ክበሃል ዝከኣል ኣይኮነን። እቲ ቅዱስ-ጽሑፍ’ውን “ናይ ቄሣር ንቄሣር፥ ናይ ኣምላኽ ድማ ንኣምላኽ” ብምባል ኣቐሚጡዎ ኣሎ። ኣብቲ ሕግን ሥርዓትን ዘለዎ ኩሉ ድማ፥ እዚ ደረት’ዚ ክጠሓስ ዝግብኦ ኣይኮነን። ኣባና ግን እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ፖለቲካዊ-ኃይሊ፥ ነዚ ናይ ሕጊ ደረት’ዚ ኣኽብሮት ዘለዎ ኮይኑ ስለ-ዘይተረኽበ፥ እታ ቤተ-ክርስቲያን ብሳንቡእ-ፖለቲካ ከተተንፍስ ተፈሪዱዋ ትርከብ ኣላ። ብኸምኡ ክትቅጽል ትኽእል’ያ ዝብል እምነት ግን የብልናን።
ብዝኾነ እቶም ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ተመሪጾም ዝበሃሉ ዘለዉ፥ እንታዎት ምዃኖም ብዘየገድስ ሕዝቢ-ተዋሕዶ ክቕበሎም ይኽእል’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን። ነቲ ምርጫ’ውን ኣፍልጦ ክህቦ ይኽእል’ዩ ኣይበሃልን። ከመይሲ ናቱ ውክልና ረኺቦም ዝተመርጹ ኣይኮኑን። በዚ ምኽንያት’ዚ ሕጊ ቤተ-ክርስቲያን ብምትሕልላፍ ዝተገብረ “ሹመት” እቲ ደምበ-ተዋሕዶና ናትና’ዩ ኢሉ ኣፍልጦ ዝህቦን ዝቕበሎን ኣይኮነን። ስለዚ’ውን እዚ ከምዚ ዝበለ ኣሠራርሓ ንልዕሊ ዕሥራ-ዓመት ዝተመኮርናሉን ዝላደናሉን ስለ ዝኾነ፥ በዚ ክዕሾን ክታለልን ዝኽእል ወዲ ቤተ-ክርስቲያን ዝርከብ ኣይመስለናን። የግዳስ እቲ ኣብ ልዕሊ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ዝጸንሖም ጌጋ ርድኢት፥ ክእርሙዎ እንተ-ዝኽእሉ ክንደይ ደስ ምበለና። ከመይሲ እዛ ቤተ-ክርስቲያን እዚኣ፥ ካብቲ ቅድሚ ዕሥራ-ዓመት ዝነበረቶ ብብዙሕ መዐቀኒ ፍልይ ዝበለት፥ ማለት ብኽብሪ ከጠምታ ዝኽእል ሞያዊ-ዓቕሚ ዘለዎ ውሉደ-ክህነት፥ ከተዋህልል ዝኸኣለት ምዃና ክፍለጥ ዘለዎ ኣገዳሲ ነጥቢ እዩ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ንእግዚኣብሔር ክብርን ምስጋናን ይኹኖ-!! ኣብ ዓለም-ለኸ መድረኻት ወጺኦም ክዋስኡ ዝኽእሉ፥ውሉደ-ክህነት ኣለዉና ኣብ እንብለሉ ደረጃ በጺሕና ንርከብ ስለ-ዘሎና፥ ንማንም ከነሸግር ድሌትና ኣይኮነን። ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ንሕዝቢ-ተዋሕዶ እምበር፥ ንማንም ካልእ ይምልከቶ’ዩ ክበሃል ኣይከኣልን። ስለ’ዚ ድማ ኢና እቲ ኣብዚ እዋናት’ዚ፥ ንቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ብዝምልከት ኣብ ኣሥመራ ዝግበር ዘሎ ጉባኤታት፥ ብተጽዕኖ-ፖለቲካ ይግበር ብምህላዉ ናትና’ዩ ኢልና ክንቅበሎ ዘይንደሊ። ከመይሲ ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመታት ኩሉ፥ ኣብቲ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን ክዋስኡ ዝጸንሑ ናይዝጊ ክፍሉን ደራጎን ኃይለ-መለኮትን እዮም። ሕጂ ድማ እቶም ነቲ መድረኽ ተቘጻጺሮሞ ዘለዉ፥ ኣብርሃ ካሣን ሠመረ በይንን ምዃኖም’ዩ ዝንገረና ዘሎ። ነዚ ኸኣ ብዝኾነ ተኣምር ሕዝቢ ተዋሕዶ ክቕበሎ ይኽእል’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን።
ርግጽ’ዩ ንከም በዓል ኣቡን-ሉቃስ ዝኣመሰሉ ሒዝካ፥ ብዙሕ ክፍተን ይከኣል ይኸውን’ዩ። እዚ መንገዲ’ዚ ግን ከኽይድ ዝኽእል መንገዲ ኣይኮነን። ከመይሲ ሕዝቢ-ተዋሕዶ እዚ ጸወታ’ዚ ከብቅዕ ኣለዎ’ዩ ዝብል ዘሎ። ንበዓል ኣባታት መጋበሪ ብምግባር ብዙሕ ክግበር ከም-ዝጸንሐ ዝፍለጥ’ዩ። እዚ ግን ትማሊ እምበር ሎሚ ክሠርሕ ዝኽእል ኣይኮነን። ከመይሲ ከምቲ ኣቐዲምና ዝበልናዮ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ንሕዝቢ-ተዋሕዶ ጥራይ’ዩ ዝምልከት፥ ብሕዝቢ ተዋሕዶ ጥራይ’ውን ይውሰን። ዝሰምዕ እዝኒ ስለ-ዝተሳእነ እንተ-ዘይኮይኑ ኣብ 1989 ዓ/ም(1997) ኣቢሉ’ውን፥ እቶም ዓቢይ ናይ ቤተ-ክርስቲያን ኣቦ፥ ብፁዕ ኣቡነ-መቃርዮስ ገና ካብ ኣሥመራ ከይወጹ ከለዉ፥ ዝተዛረቡዎ ዘረባ ምንባሩ ክዝከር ግብእ’ዩ። ንሱ ድማ “ ታተ እናበለ ዘሳልየና እምበር፥ ክሕንግረኩም ዝብለና ኣየድልየናን እዩ” ብምባል፥ ንናይ ፖለቲካ ኢድ ምእታው ከም-ዝተቓወሙዎ ዝፍለጥ እዩ።
ብተወሳኺ እቲ ካብ 2 ክሳብ 8 ሓምለ 2014፥ ኣብ ጀነቫ ስዊስ-ዘርላንድ ተጋቢኡ ዝነበረ፥ ናይ ዓለም ኣብያተ-ክርስቲያናት ጉባኤ። ንናይ ኤርትራ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስቲያን ብዝምልከት፥ኣብ ኣጀንዳ ኣእትዩ ከም-ዝተዘራረበሉን፥ ብፁዕ ወቅዱስ ፓትርያርክ ኣቡነ-እንጦንዮስ ካብ ማሕዩር ክልቀቑን ከም-ዝጸውዐ ዝፍለጥ እዩ። እዚ ኩሉ’ዚ ከኣ ከም-ዘይሰማዕካ ኮንካ ክሕለፍ ዝከኣል ኣይኮነን። ሕዝቢ-ተዋሕዶ’ውን እዚ ሕቶ’ዚ ክምለሰሉ ደኣ’ዩ ዝጽበ ዘሎ እንበር፥ ሕጂ ከም-እንደገና እቶም ሰብ-ፖለቲካ ነቲ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን፥ ዝቈጻጸሩዎ ኮይኖም ክርከቡ ዝሰማማዓሉን ዝደልዮን ከም-ዘይኮነ ክፍለጥ ይግባእ።
ኣብ ዝሓለፈ ልዕሊ ዕሥራ-ዓመት፥ ኣብ ቤተ-ክርስቲያንና ዝተፈጸመ ግህሰተ-ሕጊ፥ ብውሑዳት ቃላት ገሊጽካ ይውዳእ’ዩ ዝበሃል ኣይኮነን። ሕጂ እቲ ጌጋ’ቲ መሊሱ ክድገም ዝደልዮ ዋላ ሓደ’ኳ የልቦን። ስለ-ዝኾነ ድማ ሕጂ እዚ መሰል’ዚ ክኽበረልና ከም-እንደሊ፥ ተቢዕና ብምቅላስ ከነረጋግጾ ክንክእል ኣሎና። ብዝተረፈ ንኹሉ እወ! ንኹሉ ከኣ ሕራይ! እናበልካ ክኽየድ ዝጸንሐ መንገዲ፥ ኣብ ልዕሊ’ቲ ቅዱስ-ሃይማኖትና እንታይ ሳዕቤን ከም-ዘኸተለ ብግልጺ ዝርአ ዘሎ እዩ። እቲ ዝሓለፈ ከይኣክል ድማ፥ ሕጂ’ውን እቲ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን ዝዋስኡሉ ዘሎዉ፥ ንሳቶም እቶም ናይ ትማሊ እዮም። ስለዚ እቶም ትማሊ ዘፍረሱን ዘዕነዉን ሕጂ ሓነፅቲ ኮይኖም ክርከቡ ስለ-ዘይክእሉ፥ ይኣክል-!! ምባል ክንክእል ኣሎና። ብዝተረፈ እቲ ዋናን በዓል ቤትን ዝኾነ ሕዝቢ-ተዋሕዶ ከሎ፥ በዓል ኣቡን-ሉቃስ ዝዕንድሩሉ መድረኽ ክህሉ ኣይግባእን። ስለዚ’ውን እቶም ብውሽጢ ኮይኖም ዝቃለሱ ዘለዉ ገዳማውያን-ኣቦታት፥ እቲ ቃልሲ ክዕወት እንተ-ደኣ ኮይኑ፥ ሓገዝ ኩላትና ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ከም-ዘድሊ ክንዝንግዕ የብልናን። እግዚኣብሔር ከኣ ዝተመስገነ ይኹን!!
ካህን ተክለማርያም ምርካጽዮን
ናይ ኤውርጳ ሃገረ-ስብከት ሊቀ-ካህናት


text:
Eritrean American Public Forum: Dallas-Fortworth
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ
ኣብዚ ብማዕበል ሓርነትን ነጻነትን ተናዊጹሉ ዘሎ ግዜ፡ አብ መላእ ዞባና ዝርከቡ ጭቁናት ኣህዛብ፡ ካብ ኣርዑት ዓመጽቲ ስርዓታት ንምግልጋል፡ ሓደ ብሓደ ካብ ሱሮም በርቂቖም ክውድቅዎምን ክብድህዎምን እንከለው፡ ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ማዕበል ለውጢ፡ ተዓዛባይ ጥራይ ኮይኑ ክጥምቶ አይግባእን።
ኣቃልቦ ህዝቢ ዓለም ኣብ ዞባና ኣተኲሩ ይርከብ። ነዞም ንነዊሕ ዓመታት ዝገዝኡ ውልቀመለኽቲ ዞባና በብሓደ ክመሓው እንከለው ህዝቢ ዓለም ብአድናቆት ይዕዘብ አሎ። ነዚ ታሪካዊ ፍጻሜታት ከባቢና ከይተጠቐምናሉ ከይሓልፍ ግና፡ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ስክፍትኡ ይገልጽ ኣሎ።
ከም ህዝቢ፡ ኤርትራውያን ንመዋእል ኣንጻር ዓመጽቲ ተዋጊእና፡ ንጸቐጥቲ ስርዓታት መኪትና፡ ምእንቲ ናጽነት ህዝብናን ሃገርናን ደሚና። ሎሚ ንሃገርና ንነዊሕ ግዜ ክጭፍጭፍ ንዝጸንሐ ግናይ ውልቀ መላኺን ጭፍርኡን፡ ኢድና አሕሊፍና ኣይንህብን።
ኣብዚ ወሳኒ ሁመት፡ ተዓዘብቲ ኴንና ክንተርፍ ኣየዋጻኣናን’ዩ። ሓደ ኣካል ኴንና፡ ንሓይሊ ዓመጽቲ ብሓይሊ ህዝቢ እንገጥመሉ ግዚኡ ድማ ኣኺሉዩ። ውሑዳት ሃገራውያን ብዘይ ዝኾነ ናይ መራኸቢ ማዕከናትን —መጎሳጎሲ መሳሪሕታት— ብትብዓት ተላዒሎም ንጎብለል ሓይሊ ስርዓት ጎበጣ መኪቶም ሰዒሮሞ እዮም። ኣብዚ ዘመነ ተክኖሎጂን ምዕቡል መራኸቢ ብዙሓንን፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ህልዊ ዘቤታዊ ዓማጺ ስርዓት ተመሳሳሊ ትብዓትን ቆራጽነትን ዘየመስክረሉ ምኽኒያት ፍጹም ክህሉ ኣይግባእን። ህዝቢ ኤርትራ እዚ ኣጋጣሚ ብዘይ ተግባር ከሕልፎ ኣየዋጽኦን ኢዩ። ይኣክል በቃ ዝበሃለሉ ግዜ ሕጂ እዩ።
በዚ ኣጋጣሚ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ —ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን— ናይዚ ስርዓት ኣረሜናዊ ጭፍጨፋ ዲል ከይሃበ፡ ኣብ ጎደናታት ኣስመራን፡ ኩለን ከተማታት ዓለምን፡ ብሓደ ድማጺ ተላዒሉ፡ ለውጢ ዝጠልብ ሰለማዊ ሰልፊታት ከካይድ ንጽውዕ።
ክቡራት ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ
ኣብ ዝባንኩም ናይ ተባዓት ተዋጋእቲ ሓይልታት ሓደራ ተሰኪምኩም ኣለኹም። ትካልኩም ካብ ንኤርትራ ዘወደቁ ዘርኢ ተቃለስቲ ሓርነት ዝበቖለ ተኽሊ እዩ። እዚ ሰራዊት እቲ እንኮ ዕላምኡ ንስለ ናጽነት ኤርትራውያን ክደሚ፡ ክዋጋእን ክከላኸልን ኢዩ ኔሩ። ብግብሪ ድማ ሓደ ሃገራዊ ሰራዊት ቀዳማይ ዕማሙ ክብሪን ነጻነትን ሃገሩ ንምክልኻል ኢዩ። ኤርትራውያን ግና ነጻነቶም ካብ ዝንፈጉ ዘመናት ሓሊፉ።
ኣብዛ ህሞት’ዚኣ —ኣብ ታሪኽ ሃገራዊ ጉዕዞና— ኣገዳሲ መድረክ በጺሕና ኣሎና፦ ወይ ኢሰያስን ጭፍርኡን ዕንወት ሃገርና ክቅጽልዎ ክንፈቅድ ወይ ድማ ካብ ስልጣኖም ኣሊና፡ ፍረ መሪር ጻዕርና ክንመልስ እዩ። ኣብዚ ንህዝቢ ኤርትራ ስጉምቲ ንክወስድ ጻውዒት እነቕርበሉ ዘለና ግዜ፡ ንዓኹም’ውን ኣብቲ ቅኑዕ ጎድኒ ናይ ታሪኽ ክትስለፉን፡ ንህዝብኹም ካብቲ ብኣርሜንነቱ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ዘመስከረ ስርዓት ክትከላኸሉሉን ክትሕግዝዎን ንጽውዕ።
እዚ ስርዓት’ዚ፡ ድሮ ብውሽጡ ቦኽቢኹ፤ ኣብ ስልጣን ንምጽናሕ ዝጥቀሞ ስልትን ኣብ ልዕሊ ህዝብኹም ዝፍጽሞ ግፍዕን፡ ናታትኩም ኢድ ክጽንበሮ ኣይግባእን ኢዩ። ኣብዚ ታሪኻዊ ግዜ እዚ፡ ኣብ ጎድኒ ህዝብኩም ደው ክትብሉን፡ የእዳውኩም ብደም ንጹህ ህዝብኩም ካብ ምብካል ክትድሕኑ ንጽውዕ።


text:
ብ 14 መስከረም 2021 ልዕሊ 60,000 ሰዓብቲ ዘለውዎ ናይ ፌስቡክ ገፅ ሰለስተ ምስልታት ብምጥቃዕ ነበርቲ ከተማ መቐለ ኣንፃር ህወሓት ተቓውሞኦም ይገልፁ ከምዝነበሩ ይሕብር። እቲ ሕታም ኣብቲ ዝተብሃለ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ እቶም እቶም ተሰለፍቲ “ይኣክል! ድሕሪ ሕጂ ንህወሓት ኣይንፃወሮን! ደቅና ኣበይ ከምዘለዉ ኣይንፈልጥን! ገሊኦም’ውን ኣካላቶም ስኢኖም ኣለዉ!” ይብሉ ከምዝነበሩ ይገልፅ። እቶም ስእልታት ዝተዓፅወ መንገዲ፣ ተሰለፍቲ ምስ ፖላዊስ እንትጓነፁን ኣብ መገዲ ዝተኣከቡ ነበርቲን የርእዩ።
ይኹን’ምበር እቶም ምስሊታት ነቲ ዝተብሃለ ሓበሬታ ስለዘየረጋግፁ እቲ ሕታም ሓሶት ኮይኑ ተረኺቡ ኣሎ።
ካብ መጀመርታ ሕዳር (መወዳእታ ጥቅምቲ 2013) 2021 ኣትሒዙ ኣብ መንጎ ሓይሊታት ህወሓትን ፌደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዘሎ ወታደራዊ ግጭት ተተሓሒዙ ብዙሓት ናይ ማሕበራዊ ሚድያ ቅልውላዋት ኣስዒቡ እዩ። ካብዚ ሓደ ህወሓት ዕድሚኦም ዘይበፅሑ ቆልዑ ወታደራት ክኾኑ ይምልምል ከምዘሎ ዝገልፅ እዩ።
ኒውዮርክ ታይምስ ኣብ ዝተብሃለ ፍሉጥ ጋዜጣ ዝተሓትመ ሓደ ሓፂር ፀብፃብ መበገሲ ብምግባር ህወሓት ትሕቲ ዕድመ ወታደራት ይምልምልን ናብ ውግእ የሰልፎም ከምዘሎን ዝሕብሩ ብዘይሻራዊ ኣካል ዘይተረጋገፁ ፀብፃባት ክወፁ ፀኒሖም እዮም። ናይ ምሩኻት ተዋጋእቲ ህወሓት ምዃኖም ዝግለፁ ቃለ-ማሕትታት’ውን ኣብ ሃገራዊ ቴሌቪዥን ኢትዮጵያ ተፈንዩ ኔሩ። ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ዝተፈላለዩ ናይ ሓሶት ሃበሬታት ክወፁ ፀኒሖም እዮም። ገሊኦም’ውን ብሓቂቼክ ተፃርዮም ኔሮም።
ይኹን’ምበር እዞም ስእሊታት ነቲ ዝተብሃለ ሓበሬታ ኣየረጋግፁን። እቲ ናይ ፈለማ ምስሊ ዛጊድ እንታይነቱ ኣይተፈልጠን። እቶም ዝስዕቡ ክልተ ምስልታት ግን ካብ ካልኦት ሕታማት ከምዝተወስዱ ተፈሊጡ ኣሎ።
እቲ ናይ መበል ካልኣይ ስእሊ ብ3 ታሕሳስ 2020 ካብ ዝተሓተመ ናይ ትዊተር ጥቃዕ እተወስደ እዩ። እቲ ጥቃዕ ከምዚ ይብል “ነበርቲ መቐለ ካብ ገዝኦም ብምውፃእ መንገዲታት ይዓፅዉን ምስ ሚሊሻ ኣምሓራን ወታደራት ኤርትራን ይጓነፁን ኣለዉ”።
እቲ ሳልሳይ ምስሊ ብጥቅምቲ 30 2018 ኣብ ናይጀርያ ከተማ ኣቡጃ ኣብ ዝነበረ ህዝባዊ ተቓውሞ ኣብራሃም ኣቺርጋ ብዝተብሃለ ጋዜጠኛ ሮይተርስ ዝተልዓለ ፎቶ እዩ። እቲ ምስሊ’ውን ኣብ ሮይተርስ ኣብ ዝተሃትመ ሓፂር ፀብፃብ ሰፊሩ ይርከብ።
ብተወሳኺ’ውን እቲ ኣብቲ ናይ ፌስቡክ ጥቃዕ ዘሎ ምስሊ ካብቲ ናይ ፈለማ ዝተቆርፀ እዩ።
ስለዚ’ውን ሓቂቼክ ነቲ ሕታም ሓሶት ኢልዎ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 04 May 2018
ሱዳን፣ ኣብ የመን ዝርከብ ሰራዊታ ክትስሕብ ዶ? ኣይፋል? ኣብ ዝብል ነጥቢ መጽናዕቲ ተካይድ ከምዘላ ሚኒስትሪ ምክልኻል እታ ሃገር ዓሊ ሳልም ገሊጹ።
ንሱ ንኣባላት ፓርላማ ሱዳን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብ የመን ተዋፊሩ ዝርከብ ሰራዊት ሱዳን፣ ኣብኡ ክጸንሕ ዶ ወይስ ክስሕብ ኣብ ዝብል ነጥቢ፣ እወታውን ኣሉታውን ጎንታቱ ምጽናዕቲ ይካየደሉ ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ኣብ መወዳእታ ንሃገር ዘርብሕ ውሳኔ ከምዝውሰድ ኣፍሊጡ።
እቲ ሚኒስተር ነዚ ዝገልጽ ዘሎ፣ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት፣ ወከልቲ ናጻ ሰልፍታት ዝኾኑ ኣባላት ባይቶ፣ ሰራዊት ሱዳን ካብ የመን ክወጽእ ድሕሪ ዘቕረብዎ ጻውዒት’ዩ።
ንሳቶም ኣብ ዘቕረብዎ ጻውዒት፣ ሰራዊት ሱዳን ብዘይኣፍልጦን ውሳኔን ፓርላማ ናብ ካልእ ሃገር ምልኣኽ ዘይቅዋማዊ ምዃኑ ኣብ ርእሲ ምቅዋሞም፣ እቲ ሰራዊት ኣካል ናይቲ ኣብ የመን ሰለማውያን ሰባት እታ ሃገር ዘህልቕ ዘሎ ኵናት ምዃኑ ኮኒኖም።
ብዘይካ’ዚ ሰራዊት ሱዳን፣ ከቢድ ሰብኣውን ንዋታውን ክሳራታት ይበጽሖ ከምዘሎ ብምትሕስሳብ፣ ኣብ ዝቐልጠፈ ክስሓብ’ዮም ሓቲቶም።
ሱዳን፣ ኣብ የመን ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሰራዊት ኣዋፊራ ከምዘላ’ዩ ዝግለጽ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ደሴት ሰኮትራ ናይ የመን ኣማኢት ወትሃደራት ምውፋራ፣ ህዝቢ የመን ተቓውሞ ኣብ ምክያድ ይርከብ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብታ ኣብ ንቀይሕ ባሕሪን ህንዳዊ ውቅያኖስን ኣብ ዘተኣሳስር ስትራቴጅያዊት ክሊ ማይ እትርከብ ደሴት ሰራዊት ምልኣኻ፣ ንየመን ናይ ምቁጽጻር ሕልሚ ከምዘለዋ ብምውቃስ’ዮም የመናውያን ተቓውሞ ዘካይዱ ዘለዉ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕርን ቀርኒ ኣፍሪቃን እትገብሮ ዘላ ወትሃደራውን ቁጠባውን ምስፍሕፋሕ፣ ኣብቲ ዞባ ንዝጸንሕ ወጥሪ የጋድድ ከምዘሎ’ዮም ተንተንቲ ዝገልጹ።
=======================


text:
ሓደ ኣብ ኬንያ ዝተኻየደ ህዝባዊ መዐቀኒ ርእይቶ: ክልተ ሲሶ ካብ ህዝቢ ኬንያ ደደዓብ ተባሂሉ ንዝፍለጥ ኣስታት 300 ሽሕ ዝበዝሑ ካብ ሶማል ዝርከብዎ መዓስከር ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክዕጾ ከምዝድግፉን ኬንያ ሰራዊታ ካብ ሶማል ክትስሕብ ከምዝደልዩን ሓቢሩ።
እዚ ዝተሓበረ IPSOS ብዝተባህለ ዝተኻየደ መጽናዕቲ መዐቀኒ ህዝባዊ ርእይቶ እዩ።
መንግስቲ ኬንያ ካብ ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ኣትሒዙ ነቲ መዓስከር ስደተኛታት ክዓጽዎ ምውሳኑ ብተደጋጋሚ ምፍላጡ ይዝከር።
ይኹን’ምበር ውድብ ሕቡራት ሃገራት መንግስቲ ኬንያ ነቲ መዓስከር ናይ ምዕጻው ውሳነኡ ክቕይር ኣብ ምምሕጻን ይርከብ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናብ መንግስቲ ኬንያ ዘቕርቦ ዘሎ ምሕጽንታ: እቶም ሶማላውያን መዓስከር ደደዓብ እንተተዓጽዩ ኣብ ሃገሮም ተመሊሶም ከጋጥሞም ብዛዕባ ዝኽእል ጸገማት ብምጥቃስዩ።
ቶም ዎልፍ ዝተባህለ ተንታኒ ዝተኻየደ መጽናዕቲ ኣይ ፒ ኤስ ኦ ኤስ ክኸውን እንከሎ፥ ንሱ ኬንያውያን ንምዕጻው እቲ መዓስከር ብትሪ ከምዝድግፉዩ ዝገልጽ።
ቶም ዎልፍ “69% ሓበሬታ ዘለዎም እዮም። ኩሎም እቶም 69% ክልተ ሲሶ ምዃኖምዩ ደጊፎሞ ኣለው። ዝበዝሐ ደገፍ ዝተረኽበሉ ኣብ ማዕከላይ ከባቢ እታ ሃገር ክኸውን እንከሎ: ኣብኡ እቲ ደገፍ ምዕጻው ናይቲ መዓስከር 82% እዩ። ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ድማ ሓደ ሲሶ ካብ ተሳተፍቲ ናይዚ መዐቀኒ ህዝባዊ ርእይቶ ማለት 69% ምዃኖምዩ ነቲ ውሳነ ደጊፎሞ ኣለው” ይብል ።
ብመሰረት ጸብጻብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሰሙናዊ ካብ 500 ክሳብ 1000 ብወለንትኦም ናብ ሃገሮም ይምለሱ ኣለው። እዚ ኣሃዝዚ ካብ ወርሒ ታሕሳስ ዝሓለፈ ዓመት 15 ሽሕ ከምዝበጽሐ ድማ እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ የረድእ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ: ኣብ ሶማል ንመንግስቲ እታ ሃገር ንምድጋፍን ንኣልሸባብ ኣብ ምውጋእን ተዋፊሩ ካብ ዝርከብ 22 ሽሕ ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪቃ ኬንያውያን ይርከብዎም።
ብመሰረት ሓበሬታ ቶም ዎልፍ ተንታኒ ናይዚ ህዝባዊ መለክዒ ምዃኑዩ: ልዕሊ ፍርቂ ካብቶም ኣብዚ መጽናዕቲ ዝተሳተፉ ኬንያውያን ማለት 56% ሃገሮም ሰራዊታ ካብ ሶማል ክትስሕብ ከምዝደልዩ ኣፍሊጡ። ልዕሊ ሓደ ሲሶ ማለት 38% ድማ ሃገሮም ሰራዊታ ካብ ሶማል ስሒባ ንስግረ ዶባዊ ግብረሽበራ ንምቁጽጻር ኣብ ዶብ ኬን ያን ሶማልን ከተስፍር ከምዝግብኣ ምግላጾም ዎልፍ ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጉዳያት ውሽጣዊ ጉዳያት ኬንያ ምወንዳ ንጆካ ነዚ ኣመልኪቱ ን ቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ: ገለ ኬን ያውያን ኣድላይነት ሓይልታት ኬንያ ኣብ ሶማል ከምዘይርኣዮም ገሊጹሎ።
ምወንዳ ንጆካ "ሰራዊትና ኣብ ምርግ ጋእን ጸጥታ ሶማል ኣብ ምውሓስን ዮም ዘለው። እዚ ድማ ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ብምጥያስ ናብ ሰላምን ውሕስትን ሃገሮም እዮም ዝኸዱ ዘለው። እቶም ሰራዊት ኬን ያ ካብ ሶማል ክወጹ ዝጠልቡ ዘለው ንኣድላይነት ተራ ሰራዊትና ኣብ ኣሚሶም ካብ ዘይምግንዛብ’ዩ ክኸውን ዝኽእል" ይብል።
ዳይረክተር ማእከል ምሕደራ ቅልውላው ኣብ ኣፍሪቃ ጆርጅ ሙሳማሊ ብወገኑ ጸጥታዊ ጸገም ልዕሊ ጉዳይ ስደተኛታት ምዃኑዩ ዝገልጽ።


text:
Radio Erena: 10 November 2017
ነቲ ተማሃሮ ዲያእ ኣል እስላምያ ብ31 ጥምቅቲ ኣብ ኣስመራ ዘካየድዎ ተቓውሞ ንምድጋፍ ዝካየድ ዘሎ ሰልፍታት ኣብ ሓያሎ ሃገራት ይቕጽል ኣሎ።
በዚ መሰረት፣ ኣብቲ ኣብ ከተማታት ፈረንሳ ከተማ ፓሪስ፣ ስዊዘርላንድ ከተማ ጀኔቫ፣ ብሪጣንያ ከተማ ለንደን ኣመሪካ ከተማ ሲያትልን ኣብ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፍታት ዝተሳተፉ ኣማኢት ኤርትርውያን፣ ኣሳእል ናይቶም ኣብ ቀይዲ ዝርከቡ ኣቦታት መራሕቲ ሃይማኖታት እስልምናን ክርስትናን ብምልዓል፣ ብዘይሕጊ ምእሳር ዜጋታት ደው ክብል ጸዊዖም።
ካብ ኩለን ከተማታት ፈረንሳ ዝተኣኻኸቡ ኤርትራውያን ዝተሳተፍዎ፣ ሎሚ 10 ሕዳር ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ፣ ኣብ ፓሪስ፣ ከባቢ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ መሰል ሃይማኖት ክኽበር ብምጽዋዕ፣ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ኣካየደቲ ድያእ ኣል እስላምያ፣ ተማሃሮን ወለድን ወሲድዎ ንዘሎ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ኮኒኑ።
ኣብዚ ናይ ፓሪስ ሰለማዊ ሰልፊ ዝሳተፉ ኤርትራውያን ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ መሰል ሃይማኖት ማዕረ’ቲ ካልእ መሰረታውያን መሰላት ተጋሂሱ ከምዘሎ ብምትሕስሳብ፣ ብኣመንትን ክርስትናን እስልምናን ክሕተት ግቡእ ምዃኑ ኣገንዚቦም።
ንሳቶም ብተወሳኺ፣ መንግስቲ ንመራሕቲ ሃይማኖትን ናይ እምነት ኣቦታትን ክእስር እዚ ናይ ዲያእ ኣልእስላምያ ሓድሽ ተርእዮ ከምዘይኮነ ኣዘኻኺሮም።
እዚ ሎሚ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ድማ፣ ነቶም መሰሎም ንምሕታት ኣብ ማእከል ኣስመራ ተቓውሞ ዘካየዱ መንእሰያት፣ ተማህሮን ወለድን ንምድጋፍን ኣብ መላእ ዓለም ዝርከብ ደላይ ፍትሒ ብዘይ ኣፋላላይ ሃይማኖትን ኣውራጅን ኣብ ጎኖም ከምዘሎ ንምጉላሕን ምዃኑ’ውን ጠቒሶም።
ክቡራት ተኸታተሊ ናይዚ ኣብ ፓሪስ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ምሉእ ጸብጻብ ኣብ ናይ ሰኑይ ፈነወና ከነቕርቦ ኢና።
===============================


text:
ጋዜጠኛ እስንክንድር ነጋን ኣባል ፈጻሚ ውድብ መድረኽ ኣንዱኣለም ኣራጌን`ዮም እቶም ክልተ። ብድምር 5ተ ሰባት`ዮም በቲ ዝቕጽል ዘሎ ግፋ ተጠርጠርቲ ሽበራ ተኣሲሮም።
ክልቲኦም ምስ ግንቦት-7 ብዘለዎም ምትእስሳር`ዮም ተኣሲሮም ኢሎም ወሃቢ-ቓል መንግስቲ ሽመልስ ከማል።
ኣቶ ኣንዱኣለም ቅድሚ ምእሳሮም ኣብ ዝተዛረብዎ “ኣብ መንግስቲ ኣይሳተፍን እንተኢልካ ንጽባሒቱ ሽብርተኛ ዝብል ሽም ይልጠፈካ፡ እዚ ስርዓት`ዚ ካብ 2005 ምርጫ ጀሚሩ ንልብን ኣእምሮን ህዝቢ ኢትዮጵያ ክረክብ ፈጺሙ ከምዘይክእል ኣዳዕዲዑ ተገንዚቡ`ሎ። ስለዚ ተሪፍዎ ዘሎ፡ ይቃወምና`ዩ ንዝበልዎ፡ ሓሶት እናመሃዝካ ምእሳር`ዩ” ኢሎም ኔሮም።
ወሃቢ-ቓል መንግስቲ ኣቶ ሽመልስ ብወገኖም፡ “ተቓዋሚ ኣረኣእያ ስለዝሓዘ ዝእሰር ሰብ የለን፡ ኣብ ምልእቲ ሃገር ሽበራዊ መጥቃዕቲ ክፍንዉ ስለዝኣለሙ`ዮም ተኣሲሮም” ኢሎም።
ንብምልኡ ንምስማዕ ኣብ`ዚ ጠውቑ፡


text:
ተለቪዥን ኣስመራ ቃለ-መጠይቕ ምስ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝገበረቶ ኣብ ቀረባ ግዜ ከተቕርቦ እያ
ናይ ኣቱራቢ ኣራኣእያ ብዛዕባ ቀርኒ ኣፍሪቃ (ካብ ኣርካይቭ)
ተለቪዝን ኤርትራ ነዊሕ ቃለ-መጠይቕ ምስ ፕረዚደንት ኤሰያስ ኣፈወርቂ ኣካይዳ ከምዘላን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ክፍኖ ምኻኑን ተፈሊጡ ኣሎ።እዚ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተመልአ ቃለ መጠይቕ ብሰለስተ ቃንቃታት (ትግርኛ፡ ዓረብ፡ ትግረን) ክፍኖ ምኻኑ’ውን ተፈሊጡ ኣሎ።ተለቪዥን ኤርትራ ከምዝሓበሮ እቲ ቃለ መጠይቕ ብዛዕባ ውሽጣዊ ኩነታት ኤርትራን ብዛዕባ ዝምደናታት ምስ ሱዳንን ኢትዮጵያን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘተኮረ ክኽወን እዩ።
ናይ ቀረባ ምንጪታት ንጋኢሰ ከምዝሓበርዎ ፕረዚደንት እቲ ሰርዓት ኣብቲ ዘካየዶ ቃለ-መጠይቕ ብዛዕባ ሓድሽ ውሽጣዊ ፖሊሲታቱን ዝምድናታት ምስ ሱዳንን ህሉው ኩነታት ሱዳን ጻዕርታቱ ንምስፋን ሰላም ኣብ ሱዳን ክዛረብ ምኻኑ ብተወሳኺ ድማ ኣብቲ ቃለ-መጠይቕ ናይ ቀረባ ምምሕያሽ ወይ ዘተ ምስ ኢትዮጵያ ክህሉ ከምዘይክእል ዝኾነ ዘተ ድማ ኣዲስ ኣበባ ካብ ባድመ ከይወጸት ከምዘይከኣልን ደገፍ መንግስቲ ኤርትራ ንተቓወምቲ ኢትዮጵያ ዝገልጽ ክኸውን እዩ።ከምኡውን ፕረዚደንት እቲ ሰርዓት ነቕፌታቱ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኮፊ ኣናንን ከምዘሓደሰ ተፈሊጡ።
ዳግመግምት ኣብ ውሽጣዊን ቁጠባዊን ፖሊሲታት ክግበር ምኻኑን ተወሳኺ ናይ ህዝቢ ተሳተፎ ከተኣታቱ ምኻኑን ዝተፈላለዩ ውሽጣዊ ጸገማት ድማ ፍታሕ ክገብረሎም ምኻኑ ብምሕባር እዚ ኩሉ ድሕሪ ዶብ ምሕንጻጽ ውግእ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስ ኣዕረፈን ክትግበር ምኻኑ ኣፍሊጡ።
ኣብዚ ግዜ እዚ ኢሰያስ ዘምደናታቱ ምስ ሱዳን ኣብ ምምሕያሽ ይጽዕር ከምዘሎ ዝፍለጥ ኮይኑ ዝምድናታት ህግደፍን ኣብ ሱዳን ኣብ ሰልጣን ዝርከብ እስላማዊ ግንባር ድሕሪ ናይ 10 ዓመታት ወጥሪ ምምሕያሽ ኣርእዩ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ከምዝዝከር ኢሰያስ ምስ ኣሸርቕ ዝተባህለት ናይ ቀጠር ጋዜጣ ኣካይደዎ ኣብዝነበረ ቃለ-መጠይቕ እስላማዊ ግንባር ሱዳን ንምውዳቕ ስርዓት ኣስመራ ይሰርሕ እዩ ከምዝበለን ንኣቱራቢ ድማ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ስርዓታት ክግምጥል ዝሰርሕ ክብል ከሲስዎ ከምዝነበረ ይዝከር።ህዝባዊ ግንባር ድማ እስላማዊ ግንባር ሱዳን ኣብቲ ኣብ 1989 ዝገበርዎ ዕልዋ መንግስቲ ከምዝሓገዘተን ኣብ ስልጣን ኣብ ሱዳን ንክትቅጽል ተራ ከምዝነበራን ኣብሪሁ ኔሩ፡ እንተኮነ ግን ኣብ ቃለ-መጠይቑ እስላማዊ ግንባር ሱዳን ናይ ህግደፍ ገንዘብ ምምንዛዑ ከምዘቖጥዖ ገሊጹ ኔሩ።ኢሰያስ ከምዝበሎ ህዝባዊ ግንባር ንእስላማዊ ግንባር ሱዳን ብሚልዮናት ዶላራት ዝግመት ኣጽዋር ከምዘረከበት ብምብራህ ንእስላማዊ ግንባር ሱዳን ገንዘብ መንግስቲ ኤርትራ ሰሪቑ ክብል ከሲሱ።ብመጠኑ ድማ እስላማዊ ግንባር ሱዳን ኣብ ልዕሊ ኢሰያስ ተሪር መጥቃዕቲ ፈንዩ ከምዝነበረ ይዝከር።
ከምቲ ገለ ክፋል ኢሰያስ ኣብ ልዕሊ እስላማዊ ግንባር ዝበሎ ዝጠቐስናዮ ኣብዚ ዝስዕብ ድማ ገለ ካብቲ ኣቱራቢ ኣብ ልዕሊ ኢሰያስ ዝብሎ ክንጠቅስ፡-
ኣብቲ ኣቱራቢ ምስ ዝተፈላለያ ጋዜጣታት ሃገራት ውሽመጥ ብታሕሳስ 1998 ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፡ ስዒባ ሱዳናዊት ጋዜጣ ኣርእይ ኣልዓም ኣውጽያቶ ኔራ፡ ኣቱራቢ ብዛዕባ ዝምድናታቱ ምስ ኢሰያስን መለስን ኣስፍሕ ኣቢሉ ገሊጹ ኔሩ።ኣብቲ ቃለ-ምልልስ ንኢሰያስ ሓላፍነት ናይ ቅልውላው ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣሰኪምዎ። ናይ ቀረባ ምምሕያሽ ኣብ ዝምድናታት ሱዳንን ኤርትራን ክህሉ ከምዘይክእል ብምግላጽ እቲ ናይ ዝምድና ምምልላስ ምስ ምቅያር ፖሊሲታት ናይ ኢሰያስ ኣተኣሳሲሩዎ።
ንስኻ መሃንዲስ ኪዳን ኣብ መንጎ ሱዳንን ኤርትራን ኢትዮጵያን ብምንባርካ ዝዝከር እዩ ምኽንያት ምፍራስ ናይዚ ኪዳን እዚ እንታይ እዩ ትብል፡ ኣብ ዝብል ሕቶ ክምልስ እንከሎ።ሓቂ እዩ ዘተኣሳሰር ሓደ ሕልሚ ኔሩና እቲ ሕልምና ብምውዳቕ ሰርዓት መንግስቱ(ደርጊ) ብርሃን ርእዩ እዩ፡ ነብሲወከፍ ናቱ ናይ ምምሕዳር እስትራቴጂ ኔሩዎ ናትናን ናይ ኢትዮጵያን ኣረኣእያ ብሩህ እዩ ኔሩ ኤርትራ ግን ፖለቲካዊ ኣረኣእያኣ ኣብ ምህናጽ ደርጅኣ ብምንባሩ ብሩህ ኣይነበረን ንሕና ግን ኤርትራ ካብቲ ናይ ክልቲአን ሃገራት ፖለቲካዊ ኣረእእያ ኣይትርሕቅን እያ ዝብል እምነት ኔሩና።እዚ ኪዳን ብ1994 ኢሰያስ ብሃንደበት ናይ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት ምቁራጽ ስጉምቲ ምስወሰደ እቲ ኪዳን ፈሪሱ ብኡ መጠን ድማ ኢሰያስ ተራ ናይ ምጽላም ስእሊ ናይ ሱዳን ኣብቲ ዞባ ክጻወት ጀሚሩ፡ እዚ ኢሰያስ ዘገበሮ ኣክይዳ ዓቢ ሃጋፍ ኣብ ዝምድናታት ሱዳንን ኤርትራን ኣሕዲሩ።
ንስኻ ብምፍራስ ኪዳን ናይቶም ኣዕሩኽ ኣሜሪካ ኣብቀርኒ ኣፍሪቃ ኢልካ (ኤርትራን፡ ኢትዮጵያን) ዝሰመኻዮም ታሕጋስካ ገሊጽካ ይበሃል ዝብል ሕቶ ክምልስ እንከሎ ድማ ኣቱራቢ ከምዚ ይብል፡- እቲ ኪዳን እቲ ስግኣት ኣብ ልዕሊ ሱዳን ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ሃገራት ናይቲ ዞባ ኣሕዲሩ ከምዝነበረ ፍሉጥ እዩ። ኢሰያስ ብሽም እቲ ኪዳን ብዛዕባ ጸጥታ ቀይሕባሕሪ ብዛዕባ ሱዳንን ሶማልን መንገዲ ምቕያር ኩነታት ኣብተን ሃገራት ይዛረብ ከምዝነበረ ምስጢር ኣይኮነን እቲ ኪዳን እቲ ስግኣት ንምሉእ ቀርኒ ኣፍሪቃ እዩ ኔሩ ዝሕዝን ደማ ገለ ናይ ዓረብ ሃገራት ምስ ኢሰያስ ኮይነን ኣንጻር ሱዳን ደው ኢለን እየን ነዚ ዘረጋግጽ ጭብጥታት ድማ ኣለና ክብል ኣብቲ ቃለ-መጠይቕ ተዛሪቡ ኔሩ.።ስዒቡ ኣብ ዝቐረበሉ ሕቶ ሓቅነት ክስታት ኣብ ልዕሊ ሱዳን ንተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ይድግፍ እዩ ኣብ ዝብል እዩ ኔሩ፡-ንሱ ኣብ ዘረብኡ ንሕና ከነረጋግጾ ነደሊ ሱዳን ንተቃወምቲ ከም ፖለቲካዊ ጸቕጢ ከምዘይትጥቀመሎም እቲ ዞባ ድማ ኣብተወሳኺ ወጥሪ ክንእትዎ ኣይንደለን ኢና ብምባል ብዙሓት ኤርትራዊያን ኣብ መሬት ሱዳን ኣለዉ ንሕና ግን ኣብ ካልእይ ሃገሮም ከምዘለዉ ኢና ንቖጽሮም እንተኾነ ግን ኢሰያስ እቲ ንዕኡ ኣብ ስልጣን ዘምጽኦ ንኻልኦት ኣብቲ ስልጣን ከየምጽኦም ስግኣት ኣለዎ፡ መርገጺ ናይ ሱዳን ንጹር እዩ፡ ቅድሚ ሕጂ መሰል ህዝቢ ኤርትራ ይድግፍ ኔሩ ኢስያስ ዝጠልቦ ዘሎ ግን ሱዳን ናይ ሓጺን መንደቕ ኣብ ዶባት ክልቲአን ሃገራት ክሃንጽ እዩ ኢሉ።
መንግስቲ ሱዳን ሓላፍነት ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ይሰከም ምኽንያት ምስ ኢሰያስ ኮይኑ ኣንጻር ተቓወምንቲ ወድባት ኤርትራ ደው ኢሉ እዩ ንዝብል ክሲ ብኸመይ ተምልሶ ተባሂሉ ምስተሕተተ ኣቱራቢ ሓላፍነት ዝስከም ወገን እንተሃልዩ ተቓወምቲ ኤርትራ እዮም ብምባል ካብ ቅድሚ ናጽነት ኣትሒዞም ናይ ሓድነታዊ መስርሕ ክነጽጉ ጸኒሖም ባዕሎም ድማ እቲ ሜዳ ንኢሰያስ ገዲፎሞ ውጽዮም፡ ንሕና በቲ ዘለና ዝምድናታት ምስ ኩለን ውድባት ኤርትራ ሓደ ሓደነታዊ ኣረኣእያ መጻኢ ኤርትራ ዝውስን ከቕርቡልና ሓቲናዮም እንተኾነ ግን እተን እርባዕተ ዓበይቲ ውድባት ብሓንሳእ ኮፍ ኢለን ምዝታይ ነጺገንኦ እዚ ኣብ 1990 እዩ ኔሩ።ሽዑ ሰውራ ኤርትራ 85% ካብ ሚእቲ ካብ መሬት ኤርትራ ትቆጻጺራ ኔራ እዚ መሬት ድማ ህዝባዊ ግንባር እያ ትቆጻጸሮ ኔራ።
ድሕሪ ናጽነት ድማ ኩለን ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዓቢ ፕሮግራም ናይ ሃገር ቻርተር ከቕርባ ሕቲትናየን ኔርና እታ ሓንቲ ውድብ ዝተማልአ ፕሮግራም ዘቕረበትልና ህዝባዊ ግንባር እያ ኔራ፡ እተን ካልኦት ውድባት ግን ብጽሑፍ መልክዕ ኤርትራ ካብ ኢሰያስ ነጻ ንኽትከወን ኽንሕግዘን ሓቲተናና፡ ንሕና ከም ሱዳናውያን ናይ ኤርትራ ናጽነት እዩ ትምኒትና ኔሩ መን የምሓድራ ብዘይየገድስ፡ እቲ ናጽነት ኤርትራ ድማ ከም ሓደ እስትራቴጂካዊ ጉዳይ ኣብ ምርግጋእ እቲ ዞባ ከምዝኾነ ኢና ቆጺርናዮ፡ ካብዚ ተበጊስና ድማ ኩላተን ውድባት ኤርትራ ሓደ ክኾና ጠሊብና እዚ ድማ ኣብ መንጉኦምን ኣብ መንጎ ኤሰያስን መንጎኛ ከንከወን እዩ ኔሩ፡ ገለ ካባታቶም ግን ናዕና ሰጊሮም ምስጢራዊ ርክባት ንምክያድ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ተጸጊዖም እቲ ዝተረፈ ክፋል ድማ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ይርከብ ክብል ኣቱራቢ ነታ ጋዜጣ ገሊጹ።
ኣስዒቡ ድማ እታ ጋዜጣ ኢሰያስ ንተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ይድግፉ እዮም፡ ንኤርትራዊያን ስደተኛታት በስገዳድ መንገዲ ኣብተን ውድባት የዕስክሩ እዮም ክብል ከሲሱ ዝብል ሕቶ ምስ ኣቕረበትሉ ኣቱራቢ እዚ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ እዩ ተቃወምቲ ውድባት ኤርትራ ኣብ ሱዳን ጸኒሖም እዮም፡ እቲ ጉዳይ እንዳዓበየ ክመጸእ ዝገበሮ ግን ኢሰያስ ንናይ መጋድልቱ መሰላት ብምንጻግ እዩ።ኣብ ልዕሊ እዚ ድማ ነቲ ተቓወሞ ኣንጻር ኢሰያስ እንዳ ዓበየ ዝማጻሉ ዘሎ እቲ ስርዓት ኢሰያስ ዝኽተሎ ዘሎ ፖሊሲታት ኣብ ልዕሊ ውሱናት ወገናት እዩ።ብዛዕባ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ዝምልከት ግን ንሕና ሱዳን ከም ካልኣይ ሃገሮም ኢና ንርእዮም ኣብ ልዕሊኦም ድማ ዝኾነ ተቓውሞ የብልናን ብምባል ኣቱራቢ ኣብቲ ቃለ-መጠይቕ ብዛዕባ ናይ ሰላማዊ መንባር ባህሊ ኣብ መንጎ ዝተፈላለያ ቀቢላታትን ሃይማኖትን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣብ መላእ ኣፍሪቃን ብዛዕባ ዝምድናታት ሱዳን ምስ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ጉዳይ ማይ ኣብ መንጎ ሃገራት እቲ ዞባ ተዛሪቡ ከምዝነበረ ይዝከር።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2783


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ጥሪ – 24.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማር.4:1-9
አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል ወንጌል ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቶም ስዝስዕብዎ ዝነበሩ አሕዛብ ብምሳሌ ጌሩ ክምህሮም ይርከብ። ቃል አምላኽ አብ አርባዕተ ስተፈላለየ መሬት አብ መንገዲ፤ አብ ከውሒ ፤አብ ማእኸል እሾኽ – አብ ጽቡቕ መሬት ክዝራእ ንርኢ። እዞም አርባዕተ ዓይነት መሬት አምሳል ናይ ነፍሲ ወከፍ ልባትና ወይ አርባዕተ አገባብ መገዲ ወዲ ሰብ ምስ ቓል አምላኽ ዘለዎ ርክብ የስምዕ። አብዚ ኢቲ ዝዘርእ አምላኽ ባዕሉ ክኸውን እንከሎ፡ ኢቲ ዝዝራእ ከአ ቃል አምላኽ ኢዩ። እቲ መሬት ከአ ንሕና ነፍሲ ወከፍና ንኸውን። እግዚአብሔር ከአ ብዘተፈላለየ መገዲ አብ ነብፍሲ ወከፍ ልቢ ወዲ ሰብ ቃሉ ይዘርእ።
እንሆ ዘራኢ ኪዘርእ ወፈረ። ኪዘርእ ከሎ ገለ አብ ጥቃ መገዲ ወደቀ። አዕዋፍ መጺአን ድማ በልዕኦ። እዚ አብ መንገዲ ዝወደቀ ዘርኢ አብ ላዕሊ ኢዩ ዝተርፍ፤ በዕምቀት አብ መሬት ክአቱ፡ ከምቲ ዘድሊ ሱር ክሰድድ አይክእልን። አብዚ ነቲ ዮሓንስ አብ 8.37 ዝብሎ ክነንብብ ንኽእል፦ ንስኻትኩም ዘርኢ አብርሃም ምኻንኩምሲ እፈልጥ እየ። ቃለይ አባኻትኩም ስለዘይሓደረ ግና ኽትቀትሉኒ ትደልዩ አሎኹም። እዚ ዝበሎ ከአ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቃሉ አብ ሰማዕቱ ቦታ ስለዘይረኸበ ኢዩ። ብርግጽ ሎሚ ንዓይ ኢዚ ቃል እንታይ ይብለኒ። ብሓቂ ነዚ ዝሰምዖ፡ ዝዝራአለይ ዘሎ ቃል ሕይወት አብ ሕይወተይ፤ አብ መዓልታዊ ምንቅስቃሰይ፤ አብ ልበይ፤ አብ ሓዳረይ ቦታ ይረክብዶ አሎ፧ ወይስ ከምቲ አብ መገዲ ዝተዘርአ፤ ዝወደቐ ቃል ኮይኑ ቀለብ አዕዋፍ ይኸውን አሎ።
ገሊኡ ኸአ ብዙሕ መሬት አብ ዘይብሉ ከውሒ ወደቐ፤ ዕምቆት መሬት ስለዘይብሉ ድማ ቐልጢፉ በቖለ። ጸሓይ ምስ በረቐት ሓጎጎ፡ ሱር ስለ ዘይብሉ ድማ ሓረረ’’ እቲ አብ ከውሒ ዝተዘርአ ድማ ነቲ ቓል ሰሚዑ ብኡብኡ ብሓጎስ ዚቕበሎ ሰብ እዩ። እንተኾነ ሱር ስለ ዘይብሉ ንጊዚኡ እዩ እምበር ስለቲ ቓል ስደት ወይ መከራ ምስኮነ ብኡብኡ ይኽሕድ። ብፍላይ በዚ ሎሚ ዓለምና ካብ እግዚአብሔር ሪሒቑ ንገዛእ ርእሱን ዓለምን አብ ዘምልኸሉ ዘሎ ግዜ ንሕና ምስ ቃል አምላኽ ዘለና ርክብ እንታይ ይመስል። አብቲ መንፈሳዊ ሕይወትና ቃል አምላኽ እንታይ ተራ አለዎ፧ እምበአር ነቲ ቃል ሰምዐ እቲ ቃል አባይ ሱር ንክሰድድ ንፈተና ናይዚ ዓለም ንኽንስዕር ወትሩ አርዑት ቃል አምላኽ ክንሕንገጥ የድሊ።
እቲ አብ እሾኽ ዝተዘርአ ኸአ ነዚ ቓል ዚሰምዕ እዩ፡ ሓልዮት እዛ ዓለም እዚአን ምዕሻው ሃብትን ድማ ነቲ ቓል ይሓንቆ። ከይፈረየውን ይተርፍ። ብዙሕ ግዜ ቃል አምላኽ አብ ቤተክርስቲያን ንሰምዖ ኢና፡አብ ገዛውትና ምስ ተመለስና ግና ንኽነብሮ የጸግመና። ምኽንያቱ በዚ ናይ ዓለም ነገራትን ፈተናታትን ሕይወትና ስለዝዕብለል። ነቲ ዝሰማዕናዮ ቃል አምላኽ ብግላዊ ጸሎት ስለዘይነሰንዮ። እቲ ቃል ተሃኒቁ ብዘይ ፍረ ይተርፍ። እቲ አብ ጽቡቕ መሬት ዝተዘርአ ግና እቲ ነዚ ቓል ሰሚዑ ዜስተውዕል እዩ፤ ንሱ እቲ ብሓቂ ፍረ ዚፈርህ፤ ገሊኡ ሚእቲ፤ ገሊኡ ስሳ ገሊኡ ኸአ ሠላሳ ዚህብን እዩ። ገሊኡ ግና አብ ሽቡቕ መሬት ወደቐ፡ ገሊኡ ሚእቲ፤ ገሊኡ ስሳ፤ ገሊኡ ሠላሳ ድማ ፈረየ፡፤ እትሰም ዕዘላቶ እዝኒ ይስማዕ። እዚ ምስላ እዚ ነቲ አብ ሕይወትና ዘጋጥመና ኩነታት ጠባያት ነቲ ቃል ተቐቢልና ሚእቲ ሰላሳ ከይንፈሪ ዕንቕፋት ዝኮነና ንክነለሊ ይምህረና።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ንሕና ዘሪኢ ቃል አምላኽ አለና። እዚ ቃል እዚ አብ ልባትና ንኸዕርፍ ንኽበቁል፡ ፍረ ንኽህብ ክነፍቅድን ቦታ ክነዳልወሉን የድሊ። ደጊም ንኽርስቶስ ኢየሱስ “ጎይታ እዩ ኢልኩም ካብ ተቐበልኩምዎ ብአኡ ንበሩ። ከምቲ ዝተመሃርክምዎ፡ አብኡ ተሠሪትኩምን ተሓኒጽኩምን ብምስጋና መሊእኩምን አብ እምነት ጽንዑ። አብ ናይ ክርስቶስ ዘይኮነስ፤ አብ ባህሊ ሰብን አብ አተሓሳስባ እዛ ዓለም እዚአን ዝተመስረተ ኮንቱን መዓሸውን ዝኾነ ፍልስፍና ገይሩ ሓደ እካ ከይማርኸኩም ተጠንቀቑ። እናበለ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆላሲያስ ይጽሕፍ። እግዚአብሔር መዓልታዊ ሕይወትና ምስ ዳዊት ሓቢርና “ቃልካ ንስጉምተይ መብራህቲ፥ ንመንገደይ ብርሃን እዩ፥ እናበልና ሕይወትና ብቃል አምላኽ መሪሕና እንኽእለሉ ጸጋታቱ ይዓድለና። አሜን!
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ንሶም ነዚ ዝገለጹ ምስ ABC ቴሌቭዥን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቕ ኮይኑ ኣብተን ተሪፈን ዘለዋ ትሸዓተ ክፍለ-ግዝኣታት ዝኻየድ መባእታዊ ምርጫ ልዑል ውጽኢት ከምዝረኽቡ’ውን ኣሚቶም።
ብተወሳኺ ኣብ ክፍለ-ግዝኣት ካሊፎርንያ ንደገፍቶም ኣብ ዝሃብዎ ቃል ኣብታ ክፍለ-ግዝኣት ዘካይድዎ ሓያል ጎስጓስ፡ ነቲ ኣብ ወርሒ ሓምለ ዝካየድ ኣኼባ ተወከልቲ ፓርቲ ዲሞክራት ድፍኢት ከምዝህቦም ገሊጾም። ክፍለ-ግዝኣት ካሊፎንያ ካብተን ካልኦት ክፍለ-ግዝኣታት ዝበዝሐ ቁጽሪ ተወከልቲ ፓርቲ ዲሞክራት ዘለዋ ክፍለ-ግዝኣት ምኳና ይፍለጥ። ሳንደርስ ብዛዕባ ሪፓፕሊካዊ ሕጹይ ትሩምፕ ክዛረቡ ኸለዉ ከም`ዚ ኢሎም።
‘ሕጹይ ተወዳዳሪ ፓርቲ ዲሞክራት ኮይነ እንተተዓዊተ ዶናልድ ትራንፕ ፕረዝደንት ኣሜሪካ ከምዘይኸውን የረጋግጽልኩም።’
ዶናልድ ትራንፕ ንሕጹያት ተወዳደርቲ ፓርቲ ሪፖብሊካን ብምብላጽ እቲ እንኮ ሕጹይ ተወዳዳሪ ብምዃን ነቲ ፓርቲ ወኪሎም ንምርጫ ፕረዝደንት ክወዳደሩ ተዳልዮም’ለው።ሰነተር ሳንደርስ ብወገኖም ንኣሃዛዊ መለክዒ ርእይቶ ህዝቢ ብምጥቃስ ካብ ሂላሪ ክሊንተን ንሶም ንዶላንድ ትራንፕ ክስዕሩ ዘሎ ዕድል ዝለዓለ ምዃኑ ይገልጹ።
እንተኾነ ግን ኣብ ወርሒ የካቲት ብዝጀመረ መባእታዊ ምርጫ ንሕጹይ ተወዳዳሪ ንፕረዝደንት ኣሜሪካ ሂላሪ ክሊንተን ብዙሕ ቁጽሪ ወከልቲ ረኺበን ኣለዋ። እዚ ድማ ኣማኢት ዝቁጸሩ ፍሉያት ልዑካን ንሂላሪ ክሊንተን ድምጾም ዝሃቡ ወሲኻ ማለት’ዩ። ሂላሪ ክሊንተን 2,293 ድምጺ ወከልቲ ክረኽባ ከለዋ በርኒ ሳንደርስን ግን 1,533 ድምጺ ወከልቲ’ዮም ረኺቦም ዘለዉ። ብመሰረት እዚ ኣሃዝ በርኒ ሳንደርስ ክዕወቱ ኣብዘን ተሪፈን ዘለዋ ክፍለ-ግዝኣታት ዝኻየድ መባእታዊ ምርጫ ብልዕሊ 90 ሚእታዊት ክዕወቱ ኣለዎም።
እዚ ስለዝኾነ ድማ’ዮም ኣሜሪካዊያን ኣድመጽቲ ነቲ ኣብ ወርሒ ሕዳር ዝኻየድ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ድምጾም ንሂላሪ ክሊንተን ወይ ዶናልድ ትራንፕ ንምሃብ ዝዳለው ዘለዉ። ብተወሳኺ ብመሰረት ኣሃዛዊ መለክዒ ርእይቶ ህዝቢ እዞም ክልተ ሕጹያት ተወዳደርቲ’ዮም ብዝበዝሐ ህዝቢ ዘይፍቱዋት ተወዳደርቲ ምኻኖም ይገልጽ ኣሎ።
ኣሃዝዊ መለኽዒ ርእይቶ ህዝቢ Washington Post ABC TV ሂላሪ ክሊንተን ብ53 ሚእታዊት ካብ ርእይቶኦም ዝሃቡ ከምዝይፈትውወን ክገልጹ ከለዎ 60 ሚእታዊት ድማ ንዶናልድ ትራንፕ ከምዘይፈትዉ ይገልጹ። ብኣንጻር’ዚ ግን በርኒ ሳንደርስ ብ51 ሚእታዊት ዝፍተዉ ኾይኖም ኣለዉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኢዱ ብምእታው፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ማሕበረኮማት ኤርትራውውያን ዓምቢበን ንኤርትራዊ ማሕበረሰብ ግቡእ ኣገልግሎት ክይህባ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከምዘሎ ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ) ዝነብሩ ኤርትራውያን ትማሊ 7 ግንቦት ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መደብ ገምጋም 20 ዓመታት ናጽነት ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ኣብ ፈረንሳ ዝርከባ ክልተ ዓበይቲ ሰልፍታት፡ ንክልተ ኤርትራውያን ሲቪክ ማሕበራት ብዝገበራልና ዕድመ፡ ኣብ ከተማ ፓሪስ ኣብ ሰዓታት ቕድሚ ቐትርን ድሕሪ ቐትርን ጽቡቕ መንፈስ ናይ ምርድዳእ ዘለዎ ክልትኣዊ ርክባት ተኻይዱ።
ኣብ እስራኤል ዝነብሩ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ፡ መማህራን፡ ተጋደልቲ ነበርን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ዝርከቡዎም ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ብቐዳም 23 ሚያዝያ ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዝገበሩዎ ሓባራዊ ዘተ፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከም እሱር፡ ኣብ ስደት ከኣ ከም ጅሆ እናተታሕዘ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዋላ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ከይተረፈ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ስቅያትን ግፍዕን ዘሕልፍ ዘሎ መንእሰይ ኤርትራ፡ መዓታቱ ኣብቂዑ፡ ከም ንቡር ጸዋሪ ስድራቤትን ሕብረተሰቡን ክኸውን መታን ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ተጸሪጉ ኣብ ኤርትራ ሓዱሽ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክትከል ከምዘለዎ ብዘየወላውን ገሊጾም።
ትማሊ ክልተ ንግዚኡ ስሞም ክንዕቅቦ ዝመረጽና ኣሕዋት ካብ እስራኤል ደዊሎም እዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ሂቦምና።
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና: ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፡ ምስ ኣሰናዳኢ ኣሰና ኣማኑኤል ኢያሱ ትማሊ ዓርቢ 25 ለካቲት ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለመጠየቕ ብራድዮን ኦንላይን ቲቪን ብተኻታታሊ ከነቕርበልኩም ምዃና እናሓበርና ምክትታልኩም ንዕድም።
ሰልፍና ሰ.ደ.ህ.ኤ ዕላዊ መርበብ ሓበሬታኡ ማሕታ ዶት ኔት (mahta.net) ብዝብል ስያሜ ጀሚሩ ስለ ዘሎ፡ ንምክትታሉ ኣብዚ ጠውቑ። ማሕታ
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ27 ጥሪ ናብ ቐጠር ምስ ከደ ክሳብ ሎሚ 11 ለካቲት ናብ ኤርትራ ከምዘይተመልሰ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣሰና ‘ውን ነቲ ኩነታት ኣረጋጊጻቶ ኣላ።
ያቆብ ኣፈወርቂ ዝተባህለ ነርወይ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ፡ ናብ ኤርትራ ምስከደ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ምስ ተኣስረ ሃለዋቱ ጠፊኡ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ያቆብ ኣፈወርቂ ዝተባህለ ነርወይ ዝምቕማጡ ኤርትራዊ፡ ናብ ኤርትራ ምስከደ ብኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ተዓፊኑ ምስ ተኣስረ ሃለዋቱ ጠፊኡ ከምዘሎ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ወናኒ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ከም መቐጸልታ እቲ ሕሱር ናይ ዓሰባ ባህርያቱ ሕጂ’ውን ስም ተቓለስቲ ንምጥፋእ ነቲ ብኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ምስ መርበብ ሓበሬታ ኣልናህዳ ብቋንቋ ዓረብ ዝተገብረ ቃለ-መሕተት ፈጺሙ ንሱ ብዘይበሎን ዘይተዛረቦን ንዕኡ ብዝጥዕሞ ኣትርረጓጉማ ተርጒሙ ጸሎሎ ክቐብኦ ከም ዝፈተነ ኩሉ ዝተዓዘቦ ኢዩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ወናኒ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ከም መቐጸልታ እቲ ሕሱር ናይ ዓሰባ ባህርያቱ ሕጂ’ውን ስም ተቓለስቲ ንምጥፋእ ነቲ ብኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ምስ መርበብ ሓበሬታ ኣልናህዳ ብቋንቋ ዓረብ ዝተገብረ ቃለ-መሕተት ፈጺሙ ንሱ ብዘይበሎን ዘይተዛረቦን ንዕኡ ብዝጥዕሞ ኣትርረጓጉማ ተርጒሙ ጸሎሎ ክቐብኦ ከም ዝፈተነ ኩሉ ዝተዓዘቦ ኢዩ።
ምእንቲ ብደም ሰማዕታትና ዝረወየት ሃገርናን ፣ ምእንቲ ብኹቱር ጭቆናን ጥልመትን ምልክን ዝሳቐ ዘሎ ህዝብናን ፣ ምእንቲ ካብ ሃገሩ ክሃድም ኣብ ፈቐዶ ዶባትን ባሕርታትን ዕርድታትን ሞት ዝቐዝፎም ዘሎ መንእሰያትናን ፣
ብቀዳም 30/10/2010 መንእሰይ በረኸት ካሕሳይ ኣባል ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ምስ ኣቶ ዓንደብርሃን ተቐማጣይ ከተማ ማንቸስተር ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተሳተፈን ዜጋ ብምዃን ዕዉት ህዝባዊ ኣኼባ ምስ መንእሰያት ኣብ ከተማ ሊድስ ኣቃኒዖም።
ብወልደየሱስ ዓንደማርያም
“ምርጫ!” ዘርእስታ ልብ-ወለድ ንኣንበብቲ ተቐሪባ ክትዝርጋሕ ጀሚራ ኣላ። እዛ መጽሓፍ’ዚኣ “ምርጫ!” ዝብል ፖለቲካዊ ኣርእስቲ’ኳ እንተሓረየት፡ ኣብቲ ድሕሪ ነጻነት ተተኺሉ ዘሎ ምሕደራ ሃገርና መንጸፍ ብምግባር፡ ኣብ ልዕሊ መንብሮን ሓለትን ህዝብና ዘስዕቦ ዘሎ ኩነታት ኣትኪላ ዝተደርሰት ልብ-ወለድ’ያ።
ዘተ ብዛዕባ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣብ ድምጺ ኣመሪካ
መሓዙቻ ዓዲ ድኣ ከመይ ጸኒሓትኪ?
ዓዲ ድኣ ከይዳ ኢያ ተወንጪፋ፡፡ ማይ ዝመስል መንገዲ ተሰሪሑ፡ ናይ ኣመሪካ ሃይወይ ከኣ መንገዲ ተቖጺሩ፡፡ ህይወት ኣቡኡ’ዩ ዘሎ በጃኺ፡፡ ሎሚ ሎሚሲ ሃጽ ኢልኪ ኪዲ፡ ክዳውንትኺ ጠቕሊልኪ ኪዲ ኢዩ ሙቭ ግበሪ ኢዩ ዝመጸኒ ዘሎ፡፡
ግዱሳት ኤርትራውያን ካናዳውያን ምስ ኣባል ባይቶ ሰልፊ ሊበራል ሚስተር ጀራርድ ከነዲ ብ29 መጋቢት ብምርኻብ ንኩነታት ኤርትራን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ዝምልከት ሰፊሕ ዘተ ኣካይዶም።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና
ድምጺ ኣሰና ንቐዳም 3 ሚያዝያ ምስ ኣቦ ወንበርን ምኽትል ኣቦወንበርን ኣሰናዳኢት ኮሚተ ናይቲ ን29 ሓምለ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ‘ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ’: ዶር በሽር ይስሓቕ፡ ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮን ቃለመጠየቕ ከተካየድ መዲባ ስለዘላ፡ ነቲ ዋዕላን ምስኡ ዝተኣሳሰሩ ጉዳያትን ዘለኩም ሕቶታት፡ ብሕጽር ዝበለ፡ ኣብ ነጥብታት ዝተጸምቌ ኣቀራርባ ጽሒፍኩም፡ በዚ ኢመይል’ዚ asenaquestions@googlemail.com ክትልእኩልና ብትሕትና ነዘኻኽር።
ኣብ ሓደ ሃገር ላዕላዋይ ኣዛዚ ወተሃደር ጀነራል ክመጽእ’ዩ ተባሂሉ ገፊሕ ሜዳ ተመሪጹ ኩሎም ወተሃደራት ይእከቡ። ጀነራል ኣብቲ ሜዳ ምስ በጽሐ ኩሎም ኣብ ዘዘለዉዎ ኰይኖም ኣእጋሮም የማን ጸጋም እናረገጹ ከለዉ ጀነራል እናተዛወረ ይምልከት። ኩሉ ወትሃደር ብሓደ የማን ክረግጽ ከሎ ሓደ ወተሃደር ግን ንበይኑ ጸጋም ክረግጽ ይርኢ።
ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ትማሊ ሰንበት ዕለት 15/02/2010 ኣብ ናይ ኢትዮጵያውያን ፓል-ታልክ ሩም Ethiopian review.com on line ብኤልያስ ክፍለተመሪሑ፡ ተቓወምቲ ኢትዮጵያውያን ደገፍትን ወከልትን መንግስቲ ኤርትራ ከም ዶክተር በርሀ ሃብተጊዮርጊስን ካልኦትን ዝተሳተፍዎ ፓል-ታልክ ልዕሊ 200 ሰባት ሰሚዕዎ።
ንልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እንሆ ን-ቀዳም ዕለት 13.02.2010 ዓ.ም.ፈ.፡ ኣባላት ማሕበር „መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ EYC“፡ ካብ San Jose, CL (USA)፡ ኣጋይሽ ናይ (Eritrean room for strong and united opposition) ኮይኖም ከምስዩ፣ „ሌላ ምስ መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ (EYC)“፡ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ፡ ከም ዋና ዛዕባ ኣልዒሎም፡ ምስ ህዝቢ ክዛተዩ ዓዲምናዮም አሎና። እዚ (Chat-Room) ዝኽፈተሉ ግዜ፡ ብናይ ብርሊን (Berlin) አቖጻጽራ፡ ሰዓት 20፡00 እዩ፡፡ መደረ ጋሻና ዝጅመረሉ ሰዓት 21፡00 ክኸውን እንከሎ፡ ዘተ ዘብቃዓሉ እዋን ከባቢ ሳዓት 01፡00 ክኸውን እዩ። ድሕሪ’ዚ ጋሻና ግዜ ሃሊይዎ፡ ፍቃደኛ እንተ ኾይኑ፡ አብ ለበዋ፤ ርእይቶ፤ ነቐፈታ፤ …ወዘተ… ክንአቱ ኢና።
አንታ ብዓል አበር ናይ ህግደፍ ከዳሚ
አንቲ ብዓልቲ አበር ናይ ህግደፍ ጠስሚ
ደስ ኢሉዎም ዝሓድር ሕዝብና ክደሚ
ውርደትን ሕፍረትን ኢዩ ጽባሕ ናታትኩም ገዝሚ።
ህግደፍ ተአጊዶም ኢልካ ላዕሊ ታሕቲ
ውዲት ድዩስ ሕማቕ ሕማም ዛርቲ
ንብርሰት ሕዝብን ሀገርን እትሃሉ ቀትሪ ለይቲ
አይትዘንግዕዎ ምዃንኹም ብገበን ተሓተቲ።
ህግደፍ’ዶ አይኾኑን ደመኛታት ሕዝብና
ንመንእሰይ ወለዶ አብልዮም ብጉዱድ ዕስክርና
ሓዲሽ ትውልዲ ጸሊኡዋ
ዘተ ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝወሰኖ እገዳ ምስ ዝድግፉ ኤርትራውያን
ህግደፍ መርገም ስንቁ ካብ ደርጊ ዝገደደ
ንስኹም ምስ ኣተኹም ብዓል ዓንደመንደ
ብሰንክኹም ወረጃ ህዝቢ ተናዒቑ ተዋረደ
ጸሙ ኣሕዲርኩሞ ሕጻነ ትማል ዝተወልደ
ከይተጥቡዎ ጡባ ነጺፉ መስኪነይቲ አደ
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ ንጥሩፋት እስላማውያን ተቓወምቲ ሶማል እትህቦ ደገፍ ብምቕጻላ፡ ኣብ ልዕሊ መንግስትን ሰራዊትን ኤርትራ ናይ ኣጽዋር መሸጣን መገሻን እገዳ፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረትን ጸጋታትን ዘጠቓለለ ንድፊ – እገዳ ኣርቂቑ ንውሳኔ ኣዋዲዱዎ ከምዘሎ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣፍሊጡ።
ኣቦታትና ክምስሉ ንድሕሪት ጠምት ንቕድሚት ኣምት ይብሉ ማለት ካበይ ተበጊስካ ኣብቲ ጉዕዞ ኸ እንታይ ጽቡቕን ሕማቕን ኣጓኒፉካ ሓሲብካን ገምጋም ጌርካን ናብቲ ዝቕጽል ጉዕዞ ካብቲ ሕሉፍ ዝተፈጸመ ሕማቕ ንኸይድገም ይሕግዘካ ማለት ዩ።
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ዝነበረ የማነ ገብረመስቀል፡ (ቻርሊ) ካልእ ሰብ ዝምደብ ንሚኒስትሪ ንግድን እንዳስትሪን ብግዝያውነት ክመርሕ ብኢሳያስ ከምዝተመዘዘ ምንጭታት ሓቢሮም። በዚ መሰረት ድሮ ስርሑ ጀሚሩ ‘ሎ።
በል ሎሚ ለይቲ ምእንቲ ርእሳ ኢላያ ወጊሓ። ንግሆ እዛ ጓለይ ምስ ተሰኤት፡ ንዒ ብርኽቲ ጓለይ ንወደሞኺ ስልኪ ደውልሉ ኢለ ኣጨንቕ ኣጨንቕ ኣቢለያ። ደሓን ትእቶ ደዊላትለይ። ስማዕ ኢለዮ፡ ካብዛ ዘለኻያ ዓዲ ሽወደን እታ ዓድና ትሓይሽ እንተኮይና፡ ከላእ ከርተት ትበሎ ጥሜት ብጥሜቱ ንዓ ምሳይ ዓድኻ እቶ ኢለዮ። ወዲ ብሰሓቕ ክመውት። ትስሕቀኒ ከኣ? ኣንታ ንስኻስ ብቐደምካ ፎኪስ ኢኻ ቁምነገር የብልካን ነታ ሓብትኻ ደኣ ሕጂ ደውልለይ ኢሉኪ በለለይ ኢለ ዕጽው – እዛ ስልኪ። እዛ ሻሂየይ ከይሰተኹ እታ ሓብቱ ጭር ተብል እሞ ኣነ ከኣ ትቕብል።
ስርዓት ህግደፍ ካብ ዓዲ ገፊፉ ብ13 መካይን ናብ ከባቢ ሽዕብ ብምግዓዝ ኣብ ብርቱዕ ሙቐት ዘለዎ ቦታ ንኽልተ ሰሙን ዝኣሰሮም 270 ተቐማጦ ዓዲ ገብራይ ድሕሪ ሓያለ ምክልባት ከምዝተፈትሑ፡ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ክካታተሎ ዝቐነየ ኣብ ጀርመን ዝምቕማጡ ተወላዲ ናይታ ዓዲ ምስ ኣሰና ኣብ ዘካየዶ ቃለመጠየቕ ሓቢሩ።


text:
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኣሜሪካ ብሰንኪ ኣብ ዝተማህርሉ ዓውዲ ስራሕ ምስኣኖም ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ዝግመቱ ስደተኛታት ምሩቓት ኮሌጅ ኣብ ትሑት ክእለት ዝሓትት ስራሕ ተዋፊሮም ከምዘለው ተገሊጹ። እዚ ድማ ነቲ ብዙሕ ዓቕሚ ዘድልዮ ዓውዲ ቴክኖሎጂ ዘጠቓልል ምኳኑ ተገሊጹ’ሎ። ስለዝኾነ ድማ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከተማ ሳን ፍራንሲስኮ ዝርከብ ሓደ ናይ ቴክኖሎጂ ትካል ንስደተኛታትን ደለይቲ ስራሕ ምስ ኣስራሕቲ ዝራኸብሉ መድረኽ ኣዳልዩ ኔሩ።
ኣብታ ዝበዝሓ ትካላት ቴክኖሎጂ ኣሜሪካ ዝርከብሉ ብሲሊኮን ቫሊ ዝፍለጥ ኣብ ከተማ ሳን ፍራንሲስኮ ዝርከብ ቦታ ደለይቲ ስራሕ ምስ ኣስራሕቲ ዝራኸብሉ መድረኽ ልሙድ ተርእዮ’ዩ። እንተኾነ ነዚ ናይ ሎሚ መድረኽ ፍሉይ ዝገብሮ ካብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝመጹ ኣስታት 50 ስደተኛታት ስራሕ ዝደልይሉ መድረኽ ብምኳኑ እዩ።
ካልድ ቱርክማኒ ካብ ሶርያ ዝመጸ ስደተኛታት ኮይኑ ቀዳማይ ዲግሪ ብዓውዲ ብኮምፒተር ሳይንስ ዝተመረቐ’ዩ። ትምህርቱ ድሕሪ ምዝዛሙ ዝነበራ ቀዳሞት ትሸዓተ ኣዋርሕ ናብርኡ ንምምራሕ ጫማ ብምሻጥ፡ ናይ ገዛ ኣቑሑት ምግጥጣምን መርበብ ሓበሬታ ምድላው ዝአመሰሉ ትሑት አታዊ ዘለዎም ስራሓት ምስርሑ ይገልጽ።
“ሓደ ኣብዚ ዓዲ ዝተወለደ ሰብ ንሰዓት 50 ዶላር ዝረኽበሉ ስራሕ እንዳሰራሕካ ትሑት ኣታዊ ክትረኽብ ብጣዕሚ ዘሕምም’ዩ እንተኾነ ንዓይ ስራሕ ስራሕ’ዩ።”
ካልድ ኣብ ኣፕወርድ ግሎባል ዝተባህለ ክእለት ዘለዎም ስደተኛታት ብሞያኦም ስራሕ ክረኽቡ ዝሕግዝ ትካል ብዛዕባ ስራሕ ምርካብን ምስ ኣሜሪካዊያን ዜጋታት መርበብ ምፍጣርን ዝብል ትምህርቲ ድሕሪ ምውሳዱ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዓውዲ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ማናጀር ኮይኑ ይሰርሕ ምህላው ይገልጽ።
ካልእ ኢማኑኤል ኢማን ዝተባህለ ስደተኛ ኣብ ኣፕወርድ ግሎባል ዝሰርሕ ኣብ ኣሜሪካ ስራሕ ኣብ ትደልየሉ እዋን ዘድልዩ ነአሽቱ ነገራት ዓብይ ፍልልይ እዮም ዝፈጥሩ ይብል።
“ ንኣብነት ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ንሓደ ሰብ ሰላም ክትብል ከለኻ ኮነ ከተዘራርቦ ከለኛ ዓይኑ ዓይኑ ክትርእዮ ኣለኻ። እዚ ድማ ርእሰ ምትእምማን ዘርእይ እዩ።”
ኢማኑኤል ኢማን ካብ ናይጀርያ ዝመጸ ኮይኑ ኣብ መስርሕ ምድላይ ስራሕ ብዙሕ ሓድሽ ነገራት ከምዝተማህረ ይገልጽ።
ኢቫን ቪስሎች ሩስያዊ ስደተኛ ኮይኑ ቅድሚ ሽዱሽተ ወርሒ ናብ ሲሊኮን ቫሊ ምስ በዓልቲ ቤቱ ኣብ ዝመጻሉ ጊዜ ኣብ ዓውዲ ቴክኖሎጂ ስራሕ ምርካብ ቀሊል ምኳኑ ብምእማን ምኳኑ ይሕብር።
“ ኣብ ዓውዲ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ሰብ ሞያ ኢና ስለዝኾነ ድማ ኢና ናብዚ ቦታ መጺእና” ይብል።
ቪስሎች ምስ ዝተፈላለየ ኣብ ዓውዲ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ዝነጥፋ ትካላት ናይ ስራሕ ዕድል ንምርካብ ከምዝፍትን ይገልጽ ምክንያቱ ተስፋ ምቁራጽ ንቪስሎች ምርጫ ኣይኮነን።


text:
ምዕባለ ደሞክራሲ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ደሞክራሲ ዝብል ቃል፡ ካብ ‘ደሞስ‘ ማለት ህዝቢ፡ ‘ክራተይን‘ ከኣ ምምሕዳር ዝብላ ቃላት ግሪኽ ዝቖመ‘ዩ። ስርዓተ ደሞክራሲ፡ ድሕረ ባይታኡ ቅድሚ ግዜና እዩ ጀሚሩ። 500 ዓመት ቅድሚ ግዜና ኣብ ጥንታዊት ግሪኽ ሓደ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ተተኺሉ። ሽዑ እታ ግሪኻዊት ከተማ ኣተንስ ካብ ውልቀ መላኽነት ናብ ሓደ ደሞክራሲያዊ ዓይነት ምሕደራ ተቐዪራ። እንተኾነ ግን ሰብኡት ጥራይ‘ዮም ክውስኑ ዝኽእሉ ነይሮም። ኣንስቲ፡ ባራዩን ወጻእተኛታትን ኣብ ውሳነ ምንም ተራ ኣይነበሮምን። ኣብዚ እዋን'ዚ ኴንና ክንርእዮ እንከለና፡ እቲ ናይ ኣተንስ ደሞክራሲ፡ ከም ደሞክራሲ ክርአ ኣይክእልን'ዩ።
ኣብ ታሪኽ ኤውሮጳ፡ ከምዚ ሎሚ ኣብ ሽወደን ዘሎ ደሞክራሲ ተራእዩ ኣይፈልጥን። ደሞክራሲ ክዓቢ ዝኸኣለ፡ ሰባት ነቲ ኣብ ሕብረተሰብ ዝነበረ ዘይምዕሩይነት ክጻረሩዎ ምስ ጀመሩ እዩ።
ንኣማኢት ዓመታት ቤተክህነት ኣብቲ ሕብረተሰብ ዓቢ ስልጣን ነይሩዎ። ናይ ሽዑ ነጋውስን ሃጸያትን ስልጣንና ካብ ህዝቢ ዘይኮነስ ካብ ኣምላኽ ዝመጸ'ዩ ይብሉ ነይሮም። ኣብ 16 ክፍለ ዘመን ግን፡እቲ ናይ ቤተክርስትያን ስልጣን እናተዳኸመ መጺኡ። ምኽንያቱ ድማ ብዙሓት ሰባት እምነቶም ክልውጡ ስለ ዝደለዩ እዩ። 'ካቶሊካዊት ቤትክርስትያን፡ ነቲ እምነት ክርስትና ዘይኮነስ ንስልጣንን ገንዘብን እዩ ደው ኢሉ ዘሎ' ዝብል እምነት ሓዲሩዎም። እዚ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ'ዚ ድማ 'ሪፎርመሽን ወይ ተሃድሶ' ይብሃል። ተሃድሶ፡ ነቲ ክርስትናዊ ቤተክርስትያን ከፋፊሉዎን ኣዳኺሙዎን። ሽወደን፡ ብ16 ክፍለ ዘመን ነቲ ካቶሊካዊ እምነት ገዲፋ ፕሮተስታንታዊት ሃገር ኮይና።
ካብ መፋርቕ 18 ክፍለ ዘመን ጀሚሩ፡ ኣብ ኤውሮጳ ዘመነ ምንቕቓሕ (upplysningstiden) ዝብሃል ምንቅስቓስ ተጀሚሩ። ሰባት በቲ ናይ ሳይንስ ምዕባለ ተደሪኾም ንቤተክህነትን ነቶም ስልጣን ካብ ኣምላኽ እዩ ዝመጽእ ዝብሉን ክነቕፉ ጀሚሮም። ኣብቲ ዘመን'ቲ ዝነበረ ፈረንሳዊ ፈላስፋ፡ ሓንቲ ሃገር ብኸመይ ዝበለ ፖለቲካዊ መንገዲ ክትመሓደር ከም ዘለዋ ዝነግር ርእይቶ ነይሩዎ። ንሱ፡ ቻርለስ ሎዊስ ደ ሞንተስኲዩ ይብሃል ነይሩ። ስልጣን እንተ ደኣ ተኸፋፊሉን ተፈላሊዩን፡ ግሩም ሚዛን ከም ዝፈጥር ሓሲቡ። እተን ሰለስተ ክፍልታት ስልጣን: ሓጋጊ ስልጣን (den lagstiftande makten): ፈጻሚ ስልጣን (den verkställande makten): ፈራዲ ስልጣን (den dömande makten) ይብሃላ።
ኣብ ኤውሮጳ ዝተራእየ ኣገዳሲ ፍጻመ፡ እቲ ብ1789 ዓ.ም ዝተኸስተ ሰውራ ፈረንሳ'ዩ። ሽዑ ድማ'ዩ ህዝቢ ፈረንሳ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ንጉስ ኣድማ ገይሩ። ድሕሪ እቲ ሰውራ'ቲ፡ ሃገረ ፈረንሳ በቲ ናይ ዘመነ ምንቕቓሕ ምንቅስቓስ ዝተደረኸ ሕግታት ኣስፊራ። ንሱ ድማ፡ ስልጣን ካብ ህዝቢ ከም ዝነቅልን ሓደ ሰብ ካብ ካልእ ሰብ ኣይበልጽን ዝብልን እዩ። ይኹን'ምበር፡ ሰብኡት ዘበሉ ዜጋታት ጥራይ እዮም ብዛዕባ ውሳነታትን ወሰንትን ከድምጹ ዝኸኣሉ።
ኣብ 19 ክፍለ ዘመን ሶሻሊዝም ተላዒሉ። እዚ ድማ በቲ ኣዚዩ ፍሉጥ ሰብ ካርል ማርክስ እዩ ተኸሲቱ። ብመሰረት ሶሻሊዝም፡ ኣብ መንጎ ኩሉ ሰብ፡ ማዕርነትን ፍትሕን ክነግስ ይምከር ነይሩ። እቲ ሓሳባት ኣብ ኩሉ ተዘርጊሑ፡ ናይ ሰራሕተኛታት ውድባትን ማሕበራትን ናይ ሶሻሊዝም ሰልፍታትን ኣብ ኩሉ ኤውሮጳ ተጀሚሩ። ኣብ መወዳእታ 19 ክፍለ ዘመን እቲ ማዕርነትን ፍትሕን፡ ንኣንስትዮ'ውን ክጥርንፍ ድምጹ ኣቃሊሑ።