text:
ኣብዚ ትሕዝቶና “ዘይዛዘምናዮ መትከላዊ ቃል” ዝብል ርእሲ ቀዲምና እንትንርኢ “እንታይ ዘይዛዘምናዮ ቃል ኣለና ድዩ?” ዝብል ሕቶ ኣብ ሕልና መንበባይ ከምዝመላለስ ግልፂ እዩ። እቲ ዘይዛዘምናዮ ቃል “ኣዶ ህይወት እናሃበት ህይወት ክትስእንተወሳኺ የንብቡ...
መበል 14 ክፋል
“ፅጋብ ፈሊጥናኪ… ደጊም ዝሕባእ የለን…” እንትብላ ካብ ኣፈይ ቁልብ ኣቢላ “እወ ዝሕባእ የለን። እወ ኣፍቂረ… መሓዛ መትከለይ ኣፍቂረ… መስዋእቲ ግና ፈልዩና… ነተን መዓሙቕ ልቡ ዝገልፃ ቃላቱ ምላሽ ሂበዩ አንተዝስዋእ ክንደይ
ተወሳኺ የንብቡ...
ካልኣይን መዛዘምን ክፋል ኣቦ መንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል ቀንዲ ዕላማ እቲ ኣብ ቀረባ ብህወሓት ማ/ኮሚቴ ዝተኻየደ ገምጋም፣ ምንቕቓፍን ምትዕርራይን ስጉምትን መቐፀልታ ዓሚዩቕ ተሃድሶ ዝኾነ ውድብ፣ ሃገርን ህዝብን ምድሓን እዩ ነይሩ። ነቲ ኣብ ምንካይ ድኽነት፣ ምንጋስ ሰናይ ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመት ሃገርና ካብቲ ዝነበራ ጉዕዞ ቁልቁለት ደረጃ ብደረጃ እናወፀት ንቕድሚት ኣብ ምስጓም ትርከብ። ብፍላይ ድሕሪ ተሃድሶ ድማ ብመንገዲ ዕብየት ምስጓም ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ብርኪ ዕብየት ስሉጥን ተኸታታልን ኮይኑ
“ህዝቢ ትግራይ ዝምነዮ ጥራሕ እንተይኮነ እንኽእሎ እውን ኣይሰራሕናሉን”
መገልገላይነት ብተግባር
ካልኣይን መዛዘምን ክፋል ኣቦ መንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል
ቀንዲ ዕላማ እቲ ኣብ ቀረባ ብህወሓት ማ/ኮሚቴ ዝተኻየደ ገምጋም፣ ምንቕቓፍን ምትዕርራይን ስጉምትን መቐፀልታ ዓሚዩቕ ተሃድሶ ዝኾነ ውድብ፣ ሃገርን ህዝብን ምድሓን እዩ ነይሩ። ነቲ ኣብ ምንካይ ድኽነት፣ ምንጋስ ሰናይተወሳኺ የንብቡ...
ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመት ሃገርና ካብቲ ዝነበራ ጉዕዞ ቁልቁለት ደረጃ ብደረጃ እናወፀት ንቕድሚት ኣብ ምስጓም ትርከብ። ብፍላይ ድሕሪ ተሃድሶ ድማ ብመንገዲ ዕብየት ምስጓም ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ብርኪ ዕብየት ስሉጥን ተኸታታልን ኮይኑተወሳኺ የንብቡ...
ኮሚቴ ስራሕ ፈፃሚት “ናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ወያናይ ዲሞክራሲያዊ ግምባር” /ኢህወዴግ/ ካብ ሰለስተ ታሕሳስ ጀሚሩ ንዝሓለፉ 17 መዓልቲ ሃገርና ንእትርከበሉ ወድዓዊ ኩነታት መበገሲ ብምግባር ሰፊሕን ዝርዝርን ናይ ኩነታት
ተወሳኺ የንብቡ...
ብዙሓት ቃልስታት ብዙሕ ገልታዕታዕ እናበሉ፣ ብዙሕ መስዋእትነት እናኸፈሉ፣ ነዊሕ ግዜ ወሲዶም ወይ እውን መዋእሎም ልክዕ ኣብ ቃልሲ ሓሊፎም ኣብ ዕብየት ውድቦም ይኹን ምፍታሕ መሰረታዊ ፀገማት ህዝቦም ዘምፅእዎ ረብሓ ራብዓይ ክፋል ዝኾነ ሰራሕተኛ ውልቀ ትካል፣ ግልጋሎት ወይ ብምኽንያት ጉድለት ጥዕና ወይ ኣበል ጉድኣት ጥሮታ እናተኸፈለ እናሃለወ እንተንኣሰ 10 ዓመት ኣገልጊሉ ኣብ ስራሕ እናሃለወ ብምኽንያት ስራሕ ብዝበፅሖ ጉድኣት፣ እንተሞይቱ
ተወሳኺ የንብቡ...
ቅድሚ ሸሞንተ ዓመት ኣቢሉ እዩ። “ኣምስ፣ ኣስር ሳንቲም እንተረኸብና” ብዝብል ተስፋ ኣብ መእተዊ በሪ ቤተ ክርስትያን ፅዮን ማርያም ኣክሱም ከም ቡቑሊ ተሰጢሐን ብፀሓይን ቁርን ይውቅዓ ነይረን። ቤተ ክርስትያን ክሳለም ነፀላ ወንዚፉ ንዝሓልፍ ሰብ “ይህበና ዶ ይኸውን? ክንደይ
ድኽመታቱ እናኣረመ መመሊሱ ዝግውድ ውድብ!
ኣድላይነት ኣዋጅ ጡሮታ ሰራሕተኛታት መንግስትን ውልቀ ትካላትን
ካብ ለመና ናብ ሽመና
ብዙሓት ቃልስታት ብዙሕ ገልታዕታዕ እናበሉ፣ ብዙሕ መስዋእትነት እናኸፈሉ፣ ነዊሕ ግዜ ወሲዶም ወይ እውን መዋእሎም ልክዕ ኣብ ቃልሲ ሓሊፎም ኣብ ዕብየት ውድቦም ይኹን ምፍታሕ መሰረታዊ ፀገማት ህዝቦም ዘምፅእዎ ረብሓተወሳኺ የንብቡ...
ራብዓይ ክፋል
ዝኾነ ሰራሕተኛ ውልቀ ትካል፣ ግልጋሎት ወይ ብምኽንያት ጉድለት ጥዕና ወይ ኣበል ጉድኣት ጥሮታ እናተኸፈለ እናሃለወ እንተንኣሰ 10 ዓመት ኣገልጊሉ ኣብ ስራሕ እናሃለወ ብምኽንያት ስራሕ ብዝበፅሖ ጉድኣት፣ እንተሞይቱ
ተወሳኺ የንብቡ...
ቅድሚ ሸሞንተ ዓመት ኣቢሉ እዩ። “ኣምስ፣ ኣስር ሳንቲም እንተረኸብና” ብዝብል ተስፋ ኣብ መእተዊ በሪ ቤተ ክርስትያን ፅዮን ማርያም ኣክሱም ከም ቡቑሊ ተሰጢሐን ብፀሓይን ቁርን ይውቅዓ ነይረን። ቤተ ክርስትያን ክሳለም ነፀላ ወንዚፉ ንዝሓልፍ ሰብ “ይህበና ዶ ይኸውን? ክንደይ
ቅድሚ ሸሞንተ ዓመት ኣቢሉ እዩ። “ኣምስ፣ ኣስር ሳንቲም እንተረኸብና” ብዝብል ተስፋ ኣብ መእተዊ በሪ ቤተ ክርስትያን ፅዮን ማርያም ኣክሱም ከም ቡቑሊ ተሰጢሐን ብፀሓይን ቁርን ይውቅዓ ነይረን። ቤተ ክርስትያን ክሳለም ነፀላ ወንዚፉ ንዝሓልፍ ሰብ “ይህበና ዶ ይኸውን? ክንደይተወሳኺ የንብቡ...


c: text/html

text:
ግምቢ ዘብዐኛ—ሕታም መጽናዕቲ ጥሪ 2014
እዛ ሕታም እዚኣ፡ የሆዋ ወትሩ ንጉስ ምዃኑ ተረጋግጸልና። ብዛዕባ መሲሓዊት መንግስቲ ኣምላኽን ብዛዕባ ዝዓመመቶ ነገራትን ዘሎና ግንዛበ እውን ተስፍሓልና።
ፈትዮም ይመጹ—ምዕራብ ኣፍሪቃ
ንገሊኦም ኤውሮጳውያን ናብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ንኺግዕዙ ዝደረኾም እንታይ እዩ፧ እንታይ ውጽኢትከ ረኺቦም፧
ነቲ ናይ ዘለኣለም ንጉስ ዝዀነ የሆዋ ኣምልኮ
የሆዋ ኸም ኣቦ መጠን እንታይ ከም ዝገበረን ንንግስነቱ ብኸመይ ከም ዝዓየየሉን ምፍላጥካ፡ ናብኡ ኸም እትቐርብ ይገብረካ።
100 ዓመት ዝጸንሐ ግዝኣት መንግስቲ ኣምላኽ—ብኸመይ ይጸልወካ፧
ካብ ግዝኣት መንግስቲ ኣምላኽ ብኸመይ ኢና ኽንጥቀም እንኽእል፧ መሲሓዊት መንግስቲ ኣምላኽ ንተገዛእታ ብኸመይ ከም እትዅልዖምን እትምህሮምን እትውድቦምን ርአ።
ብግዜ ንእስነትካ ጥበባዊ ምርጫ ግበር
ብዙሓት ርእሶም ዝወፈዩ ክርስትያን መንእሰያት፡ ንኻልኦት ብምሕጋዝ ዜደንቕ ተመክሮ ይረኽቡ ኣለዉ። ንስኻኸ ኣብ ኣገልግሎት የሆዋ ብምክፋል ዝያዳ ዕግበት ክትረክብ እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
ክፉእ መዓልትታት ከይመጸ ንየሆዋ ኣገልግሎ
ብዕድመ ዝደፍኡ ክርስትያናት ኣገልግሎቶም ንኼስፍሑ ዜኽእሎም እንታይ ኣጋጣሚታት ኣለዎም፧
“መንግስትኻ ትምጻእ”—ግናኸ መዓስ፧
እቲ ብኣምላኽ እተቐብአ ንጉስ፡ ድሕሪ ሓጺር እዋን ንፍቓድ ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ምሉእ ብምሉእ ንምፍጻም ተወሳኺ ስጕምቲ ኸም ዚወስድ ርግጸኛታት ክንከውን እንኽእል ስለምንታይ ኢና፧
ብቝልዕነተይ ዝመረጽክዎ
ኣብ ኮሎምበስ፡ ኦሃዮ፡ ሕ.መ.ኣ. ዚነብር ዝነበረ ሓደ ቘልዓ፡ ካምቦድያኛ ኺመሃር ወሲኑ። ስለምንታይ፧ ውሳነኡ ንመጻኢኡ ዝቐረጾኸ ብኸመይ እዩ፧

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ጥዕና
ጥዕና ዚበሃል ናይ ኣካላዊ፡ ኣእምሮኣዊን ማሕበራዊን ምሉእ ድሕነት ምህላው ኮይኑ፡ ሕማም ወይ ጽቡቕ ዘይምህላው ጥራይ ዜመልክት ኣይኮነን። ብእተኻእለ ዝበለጸ ኩነታት ጥዕና ምውናን ሓደ ካብቲ ንኹሉ ሰብ ብዘይ ኣፈላላይ ዓሌት፡ ሃይማኖት፡ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ፡ ቍጠባዊ ወይ ማሕበራዊ ኩነታት ኪህልዎ ዝግበኦ መሰረታዊ መሰላት እዩ (ቅዋም ውድብ ጥዕና ዓለም)።
- ናይ ሓደ ሰብ ደረጃ ተቓላዕነት
- ኣነባብራ ህይወት
- ሓደ ሰብ ዚነብረሉ ማሕበረ ሰብ
- ኣከባቢ
ኣብዚ ዓምዲ: themen/gesundheit/apotheke, ኣብ እንዳ ሓኪም , ኣካላዊ ምውስዋስ , ኣመጋግባ , ቆልዑ , መድሃኒታት , ሓገዝን ክንክን ኣብ መንበሪ, ኣብ ናይ ህጹጽ እዋን, ኣብ ሆስፒታል , ናይ ሓኪም ስኒ, themen/gesundheit/sucht, ናይ ኣእምሮ ጥዕና, ሕቶ ጥዕና ኣብ ደቂ ኣንስትዮ, ምክልኻል , ሕክምናዊ ሓገዝ ንወረቐት ዘይብሎም, themen/gesundheit/geschlechtskrankheiten, themen/gesundheit/aids


text:
“ንሱ ዝብለኩም ኲሉ ግበሩ”
ክቡራትን ክቡራንን ፈተውቲ ኣዴና ድንግል ማርያም፡
እዚ፡ “ንሱ ዝበለኩም ኩሉ ግበሩ~” (ዮሓ 2፡5) ዝብል፡ እኖና እግዝእትነ ማርያም ኣብ ቃና ዘገሊላ ነቶም ኣጋፈርቲ ዳስ መርዓ ዝሃበቶም ምኽሪ ንኣናውን ኣዝዩ ኣገዳስን ጽቡቕን እዩ። ብሓቂ ከኣ እዛ ከምኡ ዝበለት ኣደ ኣዝያ ፍልይቲ ፍጥረት እያ። ኣብ ቅድሚ ወዳ እተማልደልና ናይ ዓሌትና ትምክሕቲ ኣያ። በቲ እግዚኣብሔር ዝገበረላ ዓብይ ጉንዖ፣ ኣብ’ቲ ናይ ወዲ እግዚኣብሔርን ወዳን ዝኾነ፣ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ናይ ድኅነት ስራሕ ብቀረባ እትተሓባበር ከኣሊት ድንግል እያ። ብርሃን ኣሕዛብ ከምዝብሎ፥ “ብጽዕቲ ድንግል ማርያም ምስ’ቲ ካብ ዘለዓለም ዝተወሰነ ተሠግዎተ መለኮታዊ ቃል፡ ብመለኮታዊ ፍቓድ ኣምላኽ ኣብዚ ምድር’ዚ ኣደ እቲ መለኮታዊ መድኃኒ ኮይና፣ ልዕሊ ኲሎም ሰባት ለጋስ ተኃባባሪትን ትሕቲ ኣገልጋሊትን ጐይታ ዝኾነት እኖ ኣምላኽ እያ። ንሳ ንክርስቶስ ወለደቶን፡ ሓጸነቶን፣ ናብ እግዚኣብሔር ኣቦ ኣብ ቤተ መቕደስ ኣቕረበቶ፣ ምስቲ ኣብ ኣብ መስቀል ተሸንኪሩ ዝሞተ ወዳ ተሳቐየት። ብምሉኡ ፍሉይ ብዝኾነ መንገዲ ብተኣዝዞኣን ብእምነታን ብተስፋኣን በቲ ውዕውዕ ፍቕራን ንነፍሳት መልዕልተ ባህርያዊ ሕይወት ንምሃብ ኣብ ዚግበር ስራሕ መድኃኔ ዓለም ተሓባበሪት ኮነት። በዚ ምኽንያት’ዚ ብመደብ ጸጋ ንኣና ኣደና እያ” (ብር. ኣሕ. 61)። መዝገበ ሃይማኖት’ውን ንብርሃን ኣሕዛብ እናጠቐሰ ኣማላድነት እግዝእትነ ማርያም ካበይን ከመይን ከምዝብገስ፣ “እዚ ናይ ማርያም ኣደ ድቅሰብ ምዃን፡ ንናይ ክርስቶስ ፍሉይ መንጎይናነት (ወይ ዓራቕነት) ዘህስሶ ወይ ዚድምስሶ ኣይኮነን፣ እኳ ደኣ ኣጸቢቑ ዜደልድሎን ዘሓይሎን እዩ። እንተኾነ እዛ ድንግል እዚኣ፡ ኣብ ልዕሊ ሰባት ዘለዋ ድኅነታዊ ጽልዋ—ካብ’ቲ ናይ ክርስቶስ ምልኣት ጸጋ ዝፈሰሰ፣ ኣብ’ቲ ናቱ መንጎይናነት ዝተሠረት፣ ፈጺሙ’ውን ኣብኡ ዚምርኰስን፣ ኲሉ ኃይሉ ካብኡ ዚረክብን እዩ።” (መዝገበ ሃይማኖት 970) ብምባል የነጽረልና።
ኣዴና ማርያም “ንሱ ዝብለኩም ኲሉ ግበሩ” ክትብል ከላ፣ “ንሱ”ኸ መን እዩ? እንተበልናያ፣ ባዕሉ እቲ ፍቁር ወዳ መድኃኒና ጐይታን ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ከምቲ ኣብ ወንጌል፡ እቶም ኣጋፈርቲ ኢየሱስ ዝበሎም ምስ ገበሩ ዓብይ ተኣምር ዝተፈጸመ፣ ከምኡ ከኣ ንሕና ፈተውቲ ማርያም እውን ንሱ ዚብለና ኲሉ እንተ ሰሚዕናን እንተ ፈጺምናን ኣብ ሕይወትናን ኣብ ከባቢናን ተኣምር ክፍጸም ምዃኑ ኣይንጠራጠርን ኢና። እግዝእትነ ማርያም ንወዳ ስለእትፈልጦን ስለእተፍቅሮን ብዙኅ ቃላት ክትዛረብ ኣየድለያን። ወዳ ከምዝሰምዓ ነቶም ኣብ ሽግር ዝተረኽቡ ሰብ ውራይ እውን ከምዝድንግጸሎም ኣይተጠራጠረትን። እዚ ብወገን ኣዴና ማርያም ዝትገብረ ዓብይ ናይ እምነት ስራሕ እዩ። በዚ ምኽንያት ኢና ኣብ ሊጣንያ ናይ ጸሎተ መቚጸርያ፡ “ኦ ድንግል ዘትትኣመኒ” ክንብላ ንርከብ። በዚ ምኽንያት እያ ቅድስቲ ኢልሳቤጥውን “እቲ ካብ እግዚኣብሔር ዝተነግረኪ ቃል ከም ዚፍጸም ስለዝኣመንኪ ብፅዕቲ ኢኺ” (ሉቃ 1፡45) ዝበለታ። ማርያም “ንሱ ዝበላ ኲሉ” ስለእትፍጽም ኣያ ንኣናውን መዓልቲ መጸ “ንሱ ዝብለኩም ኲሉ ግበሩ” ትብለና። እታ “ንሱ ዚብለኩም ኩሉ ግበሩ” ትብል ዘላ፣ እታ ኣደ መድኃኔ ዓለምን ኣደናን ዝኾነት ቅድስትን ንጽሕትን ድንግል ማርያም ከምዝኾነት ንፈልጥ። ኣብ ወንጌል ዮሕንስ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ተንጠልጢሉ ኣብ ኣፍ ሞት ከሎ፣ ነታ ብመሪር ሓዘን ተኻኢላ ኣብ ጥቓኡ ዝነበረት ኣዴኡ፣ “ኣቲ ሰበይቲ፣ እንሆ ወድኺ” (ዮሓ 19:26) ምስ በላ፣ ናይ ኩላቶም ተኸተልቱ ርኅርኅትን ሓላይትን ወላዲት ክትከውን ከምዝወሰነን ከምዝሓረያን ኣረጋጊጹና ማለት እዩ። ነቲ ኣብ ጥቓ ማርያምን ጥቓ ኢየሱስ ስቑልን ደው ኢሉ ዝነበረ ዘፍቅሮ ወዲ መዝሙሩ፣ “እንሃ ኣዴኻ” (ዮሓ 19፡27) ምስ በሎ ድማ፣ ኩላትና እቶም እሙናትን ፍቁራትን ተኸተልቲ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ደቂ ማርያም” ምዃንና የረጋግጽ። ወዲ ማርያም ወይ ጓል ማርያም ምዃን እምበኣር፣ ኣብ እግሪ እቲ ዝዓበየ ፍቕሪ ዝተገልጸሉ መስቀል መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ ጀሚሩ፣ ካብኡ ተበጊሱ ከኣ ናብ መላእ ዓለም ኣስፋሕፊሑ፡ ገናውን የስፋሕፍሕ ኣሎ። ቅዱስ ጳውሎስ “ኣነ ግና፡ በቲ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተሰቕለሉ መስቀል እንተዘይኮይኑ ኣይምካሕን እየ። ከመይ በዚ መስቀል እዚ ዓለም ኣብ ቅድመይ ምውቲ እያ። ኣነ ከኣ ኣብ ቅድሚ ዓለም ምውት እየ” (ገላ 6፡14) ከምዝበለ ንኣናውን መስቀል ክርስቶስ ኃይልናን፡ ጸግዕናን፡ ትምክሕትናን እዩ።
ኣብዚ ድማ፣ እተን “እንሃ ኣዴኻ”ን “ንሱ ዝብለኩም ኩሉ ግበሩ” ን፡ ዝብላ ቃላት፣ ንነፍስወከፍናን፡ ንኩላትና ብኃባርን፡ ዓብይ መልእኽቲ ከምዘመሓላልፋ ክንፈልጥን ክንኣምንን ኣገዳሲ እዩ። መጀመርያ ማርያም ባዕሉ እቲ ፍቁር ወዳ ዝሃበና ፍቅርቲ ኣዴና ምዃና እንተ ኣሚንና፣ ንሳ ዝበለትና ኩሉ ክንፍጽም ከኣ ድልዋት ኢና ማለት እዩ። ሎሚ፡ “ንሱ ዝብልኩም ኩሉ ግበሩ” ዝብል ምኽሪ ክንሰምዕ ከሎና እንታይ ይርድኣና? እንታይ ንሓስብ? ንማይ ናብ ወይኒ ክልውጠልና ዲና ንጽበ? እዚ ቃላት እግዝእትነ ማርያም ገና ትርጉም ኣለዎዶ? ሎሚውን እንተኾነ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፣ “እተፍቅሩኒ እንተኮይንኩምሲ ትእዛዛተይ ክትሕልው ኢኹም” (ዮሓ 14፡15) እዩ ዝብለና። ትእዛዛቱኸ ኣየኖት እዮም ? ትምህርቱኸ እንታይ ይብል? እንተበልና፡ ንሎሚ ብፍላይ ነዞም ዝስዕቡ ኣርባዕተ ትእዛዛት ክርስቶስ ክንጠቅስ ንኽእል፣
- “እቲ እዋን በጺሑ እዩ፣ መንግሥቲ ኣምላኽ ከኣ ቀሪባ እያ እሞ ተነስሑ፡ ብወንጊልውን እመኑ” (ማር 1፡14-15)። እምነት መሰረት ናይ ኲሉ ክርስትያናዊ ሕይወትና ኣዩ። ንስሓ ኮነ ለውጢ ሕይወት ናይ እምነት ስራሕ እዩ። ናይ እምነት ፍረ እዩ። ክሳዕ ሎሚ ብመንፈሳውነት እንተዘይዓበናን እንተዘይሰጐምናን እምነትና ውሑድ ስለዝኾነ እዩ። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስውን “ክንዲ ፍረ ኣድሪ እትኣክል እምነት እንተ ትህልወኩም ነዚ እምባ’ዚ ‘ካብዚ ናብቲ ገዓዝ’ እንተበልክምዎ ይግዕ፣ ዘይከኣለኩም ነገር የልቦን” (ማቴ 17፡20) ይብለና። እምነት ዘለዎ ሰብ እዩ ንንስሓ ንዕርቂ ድልው ዝኸውን። እምነት እንተሎና ኢና ኣብ መስዋዕተ ቅዳሴ ብትግሃት ንሳተፍ፣ እምነት እንተላትና ጸሎት ንፈቱ፡ ምሥጢራት ንቕበል፡ መባእ ነውድቕ፡ ንድኻ ንሕግዝ፡ ንዝሓዘኑ ነጸናንዕ ንዝሓመሙ ንበጽሕ። ስለዚ ነፍስ ወከፍና ወትሩ “ጐይታ እምነተይ ንእሽቶ እያ እሞ እምነት ወስኸኒ” (ሉቃ 17፡5 ረአ)”ኣኣምን እየ፣ ጉድለት እምነተይ ኪርሕቀለይ ድግፈኒ” (ማር 9፡24) ይበል-ትበል። እምነት ዘለዎ እዩ ካብ ክፉእ ሓሳብን ዘረባን ግብርን ዝቚጠብ።
- “ንጸላእትኹም ኣፍቅሩ፡ ንዚጸልእኹም ድማ ጽቡቕ ግበሩ። ንዚረግሙኹም መርቑ፡ ምእንቲ እቶም ዚጸርፍኹም ጸልዩ” (ሉቃ 6፡27-28)። እዚ ቀሊል ከምዘይኮነ ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና እንርእዮ ጉዳይ እዩ። ትረፍዶ ንጸላኢኻ ወይ ንዝረግመካ ነቲ ፈታዊኻ ብግቡእ ምፍቃር እውን ጋዳ! ኢየሱስ ዘምጽኦ ፍሉይ መልእኽቲ እንተሎ ግን እዚ እዩ። ንሱ ባዕሉ፡ ነቶም ቀተልቱ ከይተረፈ ኣብ መስቀል ኮይኑ፡ “ኦ ኣቦይ ዚገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ ኅደገሎም” (ሉቃ 23፡34) እናበለ ዓብይ ናይ ፍቕርን ምሕረትን ስራሕ ክገብር ንርእዮ። ካብዚ ዝበለ ደኣ እንታይ ከርእየና ንጽበ? “ነቲ ጊልያ ካብ ጐይታኡ ኣይዓብን እዩ’ ኢለ ዝነገርክኹም ዘክርዎ` ንኣይ ኣሳዲዶምኒ እንተ ኮይኖም ንኣኻትኩምውን ከሳድድኹም እዮም” (ዮሓ 15፡20) እናበለ የዘኻኽረና ኣሎ። ንሕና ድማ ነቲ ኲሉ ዝከኣሎ ጐይታ፣ “ንስኻ ደኣ ኣኽእለኒ እምበር፡ እዝስ ከቢድ እዩ! በይነይስ ኣይክእሎን እየ!” እናበልና ብእምነትን ብትሕትናን ብቅንዕናን ንለምኖ።
- ከም ደቂ ማርያም፣ ነቲ “ጠምየ ኣብሊዕክሙኒ፣ ጸሚአ ኣስቲዂምኒ፣ ጋሻ ኮይነ መጺአ ተቐቢልኩምኒ፣ ዓሪቐ ከዲንኩምኒ፣ ሓሚመ በጻሕኩምኒ፣ ተኣሲረ ኣጸናናዕኩምኒ——-እቲ ንሓደ ካብዞም ዝነኣሱ ኣኅዋተይ ዝገበርክምዎ፣ ንኣይ ከምዝገበርክምዎ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኽ” (ማቴ 25፡35-36.40) ዝብል ትምህርቲ ኢየሱስ ከም መለለዪ ሕይወትኩምን ስራሕኩምን ክትቅበልዎን ክትነብሩዎን ናይ ግድን ይኸውን። ኣብ እግዚኣብሔር ዘሎና ፍቕሪ፣ ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና ብእነርእዮ ፍቕሪ ብጻይ እዩ ዚምዘንን ዝግለጽን። በዚ ምኽንያት እዩ ቅዱስ ዮሓንስ ኣብ መልእኽቱ፡ “ነቲ ዝረኣዮ ኅው ዘየፍቀሮስ ነቲ ዘይረኣዮ ኣምላኽ ኬፍቅሮ ኣይከኣሎን እዩ፡ እሞ፡ ንኃው እናጸልኦስ ‘ንኣምላኽ ኣፍቅሮ እየ’ ዚብል እንተሎ ንሱ ሓሳዊ እዩ” (1ዮሓ 4፡20) ዝብለና። ፍቕሪ ብግብሪ እምበር ብኣፍ ጥራይ ኣይግለጽን እዩ። ብፍላይ ኣብ ስደት እትርከቡ ሕዝብና ብኲሉ ነገር ነንሓድሕድኩም ክትደናገጹን ክትተሓባበሩን ኣድላዪ እዩ።
- “ሽዑ ንደቀ መዛሙርቱ ‘እቲ እኽሊ ብዙኅ እዩ፡ ሰራሕተይናታት ግና ውሑዳት እዮም፣ ስለዚ ነቲ ጐይታ ዘራእቲ ንዘራእቱ ሰራሕተይናታት ኪልእከሉ ለምንዎ’ በሎም” (ማቴ 9፡37-38)። እዚ ትእዛዝ እዚውን ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ንስኻትኩም ከም ፈተውቲ ማርያም፡ ዘገልግሉኹም ውፉያት ካህናት ምእንቲ ክትረኽቡ፡ ምእንቲ ጸዋዕታ ክህነትን ጸዋዕታ ምንኩስናን ጸዋዕታ ቃል ኪዳንን ፍሉይ ጸሎት ክትገብሩ ኣተባብዓኩም። ቤተክርስትያንና እምንቲ ናይ ኢየሱስ ተኸታሊት ኮይና ኣብ ሓዲስ ስብከተ ወንጌል ተጸሚዳ ብሓዲስ ናህርን ብሓዲስ ሜላን ቃል ኣምላኽ ከተበሥር፡ ትምህርተ ክርስቶስ ክትምህር፡ ጸዋዕታታት ክትኲስኲስ ናትኩም ጸሎትን ምትሕብባርን ከምዘድልያ ፈሊጥኩም ብትግሃት ክትለኣኽዋ ትጽበ ኣላ።
ብርግጽ ብዙኅ ካልእ ኢየሱስ ዝበለናን ዝብለናን ነገራት ኣሎ። መዓልቲ መዓልቲ ቃል ኣምላኽ ብምንባብ ወይ ብምስማ ከነስተንትን ከሎና፡ ምስ ብጾትና ብምውሳእ ተመክሮታትና ከነካፍል ከሎና፡ መንፈሳዊ መጻሕፍቲ ከነንብብ ከሎና፡ ብፍላይ ከኣ ብግሊ ኣብ ቅድሚ መድኃኒና ተደፊእና ከም ሳሙኤል “ባርያኻ ይሰምዓካ ኣሎ እሞ ተዛረብ” ክንብሎ ከሎና ኢየሱስ ካባናን ብኣናን እንታይ ከምዝደሊ ከምቲ ንማርያም ዘብርሃላ ብመንፈስ ቅዱሱ ንኣናውን ከብርሃልና እዩ። ልብናን ኣእምሮናን ከፊትና ብእምነት “ዝሰምዕ እዝኒ፡ ዝርኢ ዓይኒ፡ ዘስተውዕል ልቢ ሃበኒ” ንበሎ። ንማርያም ኣደና ከኣ “ንሱ ዝብለኩም ኲሉ ግበሩ” ካብ በልክና፡ ንወንጌል ወድኺ ኣዕሚቚና ክንፈልጥን ክንርዳእን ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና ከኣ ኣብ ግብሪ ከነውዕሎ ሓግዝና። “ኣብዚ ናይ ንብዓት ቆላ ኮይንና እናበኸናን እናነባዕናን ናባኺ ንምኅጸን ኣሎና። ሃየ ደጊምስ ኦ ጠበቓና ነተን ርኅሩኃት ኣዕይንትኺ ናባና ምለሲ፣ ድሕሪ እዚ ስደት’ዚውን ንብሩኽ ፍረ ከርሥኺ ኢየሱስ ኣርእይና። ኦ ርኅርኅት፡ ኦ መሓሪት፡ ኦ ጥዕምቲ ድንግል ማርያም” (ሰላም ንኣኺ ኦ ንግሥቲ) ንበላ።


text:
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብዛዕባ ቐብሪ እንታይ ኣረኣእያ ኣለዎም፧
ብዛዕባ ቐብሪ ዘሎና ኣረኣእያን ቀብሪ እንፍጽመሉ ስርዓትን ኣብ ትምህርትታት መጽሓፍ ቅዱስ እተመስረተ እዩ። ከም ኣብነት ነዚ ዚስዕብ ሓሳባት ርአ፦
ሰብካ ምስ ዚሞተካ፡ ምሕዛን ንቡር እዩ። ደቀ መዛሙርቲ የሱስ ሰቦም ምስ ሞቶም ሓዚኖም እዮም። (ዮሃንስ 11:33-35, 38፣ ግብሪ ሃዋርያት 8:2፣ 9:39) ስለዚ፡ ንቐብሪ ኸም እዋን ፈንጠዝያ ጌርና ኣይንወስዶን ኢና። (መክብብ 3:1, 4፣ 7:1-4) ኣብ ክንዳኡስ፡ ሓዘንና እንገልጸሉ እዋን እዩ።—ሮሜ 12:15።
ምውታት ገለ እኳ ኣይፈልጡን እዮም። ዓሌትና ወይ ባህልና ብዘየገድስ፡ ‘ምውታት ብህይወት ይቕጽሉ እዮም፡ ንህያዋን ድማ ኪጐድኡ ወይ ኪጠቕሙ ይኽእሉ እዮም’ ኣብ ዚብል ዘይቅዱስ ጽሑፋዊ እምነት እተመስረተ ልምድታት ወይ ስርዓታት ኣይንስዕብን ኢና። (መክብብ 9:5, 6, 10) እዚ ኸኣ ከም ምስ ሬሳ ኾፍ ኢልካ ምሕዳር፡ ደድሕሪ ቐብሪ ዚግበር ጓይላ ዘለዎ ፍልይ ዝበለ ድግስ፡ ተዝካር፡ ንምዉታት መስዋእቲ ምቕራብ፡ ንምዉታት ምሕታት ከምኡ እውን መጻምድቶም ብሞት እተፈለይዎም ሰብኡት ወይ ኣንስቲ ዚገብርዎ ልምድታት፡ ዝኣመሰለ ልምድታት የጠቓልል። ነቲ ‘ኻብ መንጎኦም ተፈለዩ፡ ርኹስ እውን ደጊም ኣይትተንክዩ’ ዚብል ትእዛዝ መጽሓፍ ቅዱስ ስለ እንስዕብ ኢና ኻብ ከምዚ ዝኣመሰለ ልምድታትን ስርዓታትን እንርሕቕ።—2 ቈረንቶስ 6:17።
ምዉታት ተስፋ ኣለዎም። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ትንሳኤ ኸም ዚኸውንን ደጊም ሞት ዘይህልወሉ እዋን ከም ዚመጽእን ይምህር እዩ። (ግብሪ ሃዋርያት 24:15፣ ራእይ 21:4) እዚ ተስፋ እዚ ኸምቲ ነቶም ቀዳሞት ክርስትያናት ዝሓገዞም፡ ንዓና እውን ካብ ግቡእ ንላዕሊ ኸይንሓዝን ይሕግዘና እዩ።—1 ተሰሎንቄ 4:13።
መጽሓፍ ቅዱስ ትሕትና ኸነርኢ ይምዕደና። (ምሳሌ 11:2) ቀብሪ፡ ማሕበራውን ቍጠባውን ደረጃና ‘ንምርኣይ’ ኣይንጥቀመሉን ኢና። (1 ዮሃንስ 2:16) ንምዝንጋዕ ወይ ተዓዘብቲ ንምምሳጥ ብዚብል ብሉጽን ክቡርን ሳንዱቕ ሬሳ ዓዲግናን ፍሉይ ኣልባሳት ተኸዲናን እተጋነነ ቐብሪ ኣይንገብርን ኢና።
ነቲ ብዛዕባ ቐብሪ ዘሎና ኣረኣእያ ኣብ ኻልኦት ኣይንጽዕንን ኢና። ኣብዚ ጕዳይ እዚ ነቲ፡ “ነፍሲ ወከፍና ብዛዕባ ርእሱ ንኣምላኽ ጸብጻብ ኪህብ እዩ” ዚብል ስርዓት ኢና እንስዕብ። (ሮሜ 14:12) ይኹን እምበር፡ ዕድል እንተ ተዋሂቡና፡ ብዛዕባ እምነትና “ብልእመትን ብብዙሕ ኣኽብሮትን” ንገልጽ ኢና።—1 ጴጥሮስ 3:15።
ስርዓተ ቐብሪ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብኸመይ እዩ ዚፍጸም፧
ቦታ፦ ስርዓተ ቐብሪ፡ እቶም ሰቦም ዝሞቶም ስድራ ቤት ኣብ ዝመረጽዎ ቦታ ኺግበር ይከኣል እዩ፣ ንኣብነት፡ ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ወይ ኣብ ቤት ወይ ኣብ መካነ መቓብር ኪኸውን ይኽእል እዩ።
መደረ፦ ኣብቲ ቐብሪ፡ ነቶም ሓዘንተኛታት ዜጸናንዕ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ሞትን ብዛዕባ ተስፋ ትንሳኤን እንታይ ከም ዚብል ዚገልጽ መደረ ይውሃብ እዩ። (ዮሃንስ 11:25፣ ሮሜ 5:12፣ 2 ጴጥሮስ 3:13) ኣብቲ መደረ፡ እቲ ዝሞተ ሰብ ዝነበሮ ጽቡቕ ባህርያትን ተኣማንነቱ ብምሕላው ዝገደፎ ዜተባብዕ ኣብነትን ኪጥቀስ ይከኣል እዩ።—2 ሳሙኤል 1:17-27።
ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት እተመስረተ መዝሙር ኪዝመር እውን ይከኣል እዩ። (ቈሎሴ 3:16) ኣብ መወዳእታ ድማ ብዜጸናንዕ ጸሎት ይድምደም።—ፊሊጲ 4:6, 7።
ክፍሊት ወይ ምእካብ ገንዘብ፦ ንኣባላትና ንዝዀነ ይኹን ሃይማኖታዊ ኣገልግሎት ዋላ እውን ንስርዓተ ቐብሪ ኣይነኸፍሎምን ኢና፣ ኣብ ኣኼባታትና እውን እናዞርና ገንዘብ ኣይንእክብን ኢና።—ማቴዎስ 10:8።
ተሳተፍቲ፦ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዘይኰኑ ሰባት እውን ኣብቲ ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ዚግበር ስርዓተ ቐብሪ ኺሳተፉ ይኽእሉ እዮም። ከም ካልእ ኣኼባታትና፡ ስርዓተ ቐብሪ እውን ንዅሉ ሰብ ክፉት እዩ።
ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ካልኦት ሃይማኖታት ኣብ ዚገብርዎ ስርዓተ ቐብሪ ይርከቡ ድዮም፧
ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብመሰረት እቲ ብመጽሓፍ ቅዱስ ዝሰልጠነ ሕልናኡ እዩ ዚውስን። (1 ጢሞቴዎስ 1:19) መጽሓፍ ቅዱሳዊ መሰረት ኣብ ዘይብሉ ሃይማኖታዊ ስርዓታት ግና ኣይንካፈልን ኢና።—2 ቈረንቶስ 6:14-17።


text:
ናይ ናዝን ፋሽስታውን ስርዓት ዘቖምዎ መዳጐኒ ናይ ህልቂት ሰፈር ዘብቀዓሉን ነቶም በቲ ምሒሪ ጽልእ ዝዓወረ ስርዓት ዝተዳጐኑን ዝተኣስሩን ዝተሰዱን ንጹሓን ዜጋታት ከምቲ ልሙድ በቢ ዓመቱ ዕለት 27 ጥሪ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ዝዝከርሉ ዕለት ክኸውን እንከሎ እነሆ ብመዓልቲ ዝኽሪ ምኽንያት ኣብ ናይ ኤውሮጳ ናይ ድሕነትን ምትሕብባርን ማሕበር ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ብፁዕ ኣቡነ ያኑች ኡርባንቸይክ ኣብቲ ናይቲ ማሕበር ቤት ምኽሪ መበል 1129 ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ መዓልቲ ዝኽሪ ዝሓለፈ ታሪኽ ንህልውን መጻእን ትምህርቲ ክዀነና ይግባእ፡ ቢሎም እቲ ብምኽንያት መዓልቲ ዝኽሪ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ዝሓለፈ ክፋእ መግለጺ ዘይብሉ ናይ ጭካኔ መንፈስ ኣብ ህልውን መጻእን ከይድገም ዝብል እዩ ከምዝበሉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ ዝዀነ ይዅን መንፈስ ጭካኔን ህልቂትን ምድጓንን ምሉእ ምስትንዓቕ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን እዩ። ምንም ዓይነት ኣኽብሮት ንሰብኣዊ ክብሪ ዘይብል ጸረ ኩለንተናዊ ምዃን እዩ ቢሎም፥
ዓቢይ ኣኽብሮት ንሰኣዊ ክብርን መሰልን
ዕለት 17 ጥሪ 2016 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ሮማ ኣብ ዝርከብ ሙክራበ ኣይሁድ ምብጻሕ ኣካይዶም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ እቶም ኣባይቲ መዳጎንን ሕልቂትን ብዘይ ምስልካይን ምልምማድን ወትሩ ብዘይ ምድንጓይ ብቑልጡፍ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክጥሓስ ብግስ ኣብዝበለሉ እዋን ምምንጓይን ብዓንተውኡ እቲ ዓይነት ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ምግታእን ምጥፋእን ሰላም ኣብ ምሕናጽ ወትሩ ብጉሳት ንኽንከውን የተሓሳስቡና እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ ብፁዕ ኣቡነ ኡርባንቸይክ ኣብ ዘስምዎ ዘረባ ጠቒሶም እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ጻውዒት ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ብዘይ ገታእ መታእ ምሉእ ብምሉእ ክኽበር ከምዘለዎን ኣብዚ መዳይ ናይ ኵሉ ጻዕሪ ዘተባብዕን ኣብዚ ተግባር’ዚ ወትሩ ምትጋህ ዝብል እዩ፡ ኣብዚ ልዑል ክብሪ ዘለዎ ተግባር’ዚ ሕይወቶም ዘይበቐቑ ካልኦት ንምድሓን ሕይወቶም ንሓደጋ ዘቃልዑ ውፉያት ዕለት ብዕለት ዝነበሩ ብዙሓት ሓሊፎም እዮም ሎሚ እውን ብዙሓት ኣለዉ ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ናይ ተዘክሮ ለውጢ
ብፁዕነቶም ካብ ናይ ናዚ መዳጐኒ ናይ ሕልቂት ቤት ማሕቡስ ዝተረፉ ኤሊየ ዋይዘል “ተዘክሮ ምልዋጥ” እንክብሉ ዝተጠቀምሉ ቃል እቲ ዝዀነ ዘስካሕክሕ ተግባር ሰናይ ንምግባር ዘተባብዕን ዝድርኽን ክኸውን ኣለዎ ዝብል ዓይነት ምልዋጥ እዩ። ስለዚህ ናይ ኣበው ክፍሊ ሕብረተሰብ ለበዋን ምኽርን ዛንታን ምዝካር የድሊ። ድምጾም ምስማዕ የድሊ። እዚ ድማ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብቲ ወንጌላዊ ሓሴት ዘርእስቱ ሓዋርያዊ ምዕዳን ዝኽርን ተዘክሮን ታሪኽ ኣበውን ምስማዕን ድምጾም ምስማዕን ዝሓለፉ ጌጋታት ዳግም ከይንፍጽም ዝድግፍ እዩ” ዝበልዎ ቃል ጠቒሶም ባዕሎም ቅዱስ ኣቦና ዕለት 6 ግንቦት 2016 ዓ.ም. ናይ ካርሎ ዓቢይ ስልማት እንክስለሙ ኣብ ዝለገስዎ ቃል፥ ናይ ዝሓለፈ ታሪኽ ቅልውላው ምስናፍን ምስጋርን እንክብሉ ዘስመሩሉ ሓሳብ ዘኪሮም ዝሓለፈ ታሪኽ ንህልውን ንመጻእን መምህር እዩ ክምዝበሉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥
ጸረ ሴማዊ ተግባርን ብዝዀነ ዝተፈላለየ መገዲ መግለጽታቱ እውን ጠሪሹ ቦታ ክይህልዎን ክይህሉን
ቅድስቲ መንበር ይብሉ ብፁዕነቶም ዝዀነ ይኹን ዓይነት ጸረ ሴማዊ ተግባር ከይህሉ ዓቢይ ግደ ዝህልዎ ሕንጸት ምኻኑ ወትሩ ትምዕድ። ስለዚህ ነቲ ብናዚ ዝተፈጸመ ሕልቂት ሓቂ ዘይኰነ ታሪኽ እዩ ቢሎም ዝገልጹን ብጽሑፋቶም ነቲ ክውን ታሪኽ ዝኽሕዱ ንምቅዋም ብዛዕባ እቲ ዝተፈጸመ ሕልቂት ኣብ ኣባይቲ ትምህርቲ ምቕራብን ብዛዕባኡ ኣፍልጦ ክህሉ ምንቕቓሕን ቅዱስ ኣቦና ከምዝበልዎ ግብረ ኽፍኣትን ናይ ጭካኔ መንፈስን ኣብ ኣውሽዊዝን ቢርከናውን ኣይተደምደመን ስለዚህ ድማ ማሕበረሰብ ዓለም ናይ ሰላምን ፍትሕን ምትሕብባርን ዕርቅን መትከላት ከነቓቕሕ ጽዉዕን ትሑዝን እዩ። እምበኣርከስ መዓልቲ ተዘክሮ ዕለት 25 ግንቦት 2014 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ኣብ እስራኤልን ከባብን ሓዋርያዊ ምብጻሕ ንኸካይዱ ቴል ኣቪቭ ዓለም ሓቆፍ መዕርፎ ነፈርቲ ምስ በጽሑ ኣብ ርክባቶም “ምንጽጻልን ግጭትን ንምትሕውዋስን ንምቅርራብን ንምርኻብን ባይታ ይሕደጉ ዝበልዎ ቃል መሰረት ገይሮም ጸረ ሴማውን ኣድልዎን ዘይምክብባርን ኣብ መንጐ ኣሕዛብ ዘይንበሮ መጻኢ ንኽረጋገጽ ናይ ኵሉ ጻዕሪ ይሓትት እንክብሉ ዘስምዕዎ ዘረባ ከዘጠቓለሉ ኣፍሊጡ።


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ሎሚ ንግሆ ዕለት 20 ሰነ 2017 ዓምፈ ቦዞሎን ባርብያናን ዝበሃላ ቊምስናታት ማእከል ዓዲ ጣልያን ብምኻድ ናይቶም ኣብ ዝሓለፈ እዋናት ኣቦታት ድኻታት ብማለት ዝፍለጡ ክልተ ካህናት ኣባ ማዞላሪን ኣባ ሚላኒን ዝበሃል መቃብር ብምብጻሕ ጸሎተ ሕልና ኣብጺሖም ንእግረ መንገዶም ንዝተቀበልዎምን ንዝረኸብዎምን ከኣ ኣባታዊ ቃሎም ሂቦም፣
ቅዱስነቶም ኣብ ቦዞሎ ምስ በጽሑ በቶም ናይ ኣባ ማዞላሪ ሥርዓተ ብፅዕና መጽናዕታዊ ጉዕዞ ንዝመጽእ ዕለት 18 መስከረም ብዕሊ ክእውጁ ኣብ ምቅርራብ ዝረከቡ ናይይ ክረሞና ሃገረስብከት ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ኣንቶንዮ ናፖልዮኒን ናይታ ከተማ ከንቲባን ምእመናንን ውዕውዕ ኣቀባብላ ተገሩሎም፣ ካብኡ ብቀጥታ ናብታ ኣባ ፕሪሞ ማዞላሪ ተቀቢሮምላ ዘለው ቊምስና ቅዱስ ጴጥሮስ ብምኻድ ኣብቲ መቃብር ጸልዮም፣
ኣብቲ ኣባ ፕሪሞ ማዞላሪ ቆሞስ ዝነበረላ ቊምስና ቅዱስ ጴጥሮስ ንክቅበልዎምን ከሰንይዎምን ዝመጹ ሰባት ‘ኣባ ማዞላሪ ቤተክርስትያንና ንድኻታት እትሓቊፍን ንዝረሓረቁ እትደልን ክትከውን ይምሕጸነና፣ ነዚ ሓደራ ተቀቢልና ከኣ ቤተ ክርስትያን ከም በዓል ኣባ ፕሪሞ ማዞላሪ ዚኣመሰሉ ጓሶት ንድኻታት ብምቅባሎምን ንርሑቃት ሃሰስ ብምባሎምን ኣይነጓንዮም` ምስ በሉ ናይ ክረሞና ጳጳስ ከኣ ብወገኖም `ሎሚ ኣብዚ ቦታዚ ነቲ ኣባ ማዞላሪ ዘስተንፍሶ ዝንበረ ዝመሳሰል መዓዝ ወንጌል ነስተንፍስ ኣሎና’ ድሕሪ ምባል ንዝመጽእ ዕለት 18 መስከረም 2017 ዓምፈ ጉዳይ ብጽዕና ኣባ ማዞላሪ ብወግዒ ክጅመር ምዃኑ ገሊጾም፣
ቅዱስነቶም ንናይ ኣባ ፕሪሞ ማዞላሪ ተጋድሎ ንምግላጽ በቲ ትዊተር ዝበሃል ናይ ዘመንና መራኸቢ ብዙሓን ገሮም ‘ኣባ ማዞላሪ ብዛዕባ ዝሓለፈት ቤተክርስትያን ከየዕዘምዘመ ንቤተክርስትያንን ንዓለምን ብፍቅሪ ክልውጥ ጽዒሩ’ እንክብሉ ገሊጾም፣
ካብዚ ብምቅጻል ናብ ባርቢኣና ከዱ ኣብኡውን ናይ ከተማ ፊረንሰ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ጁሰፐ በቶሪን ናይታ ከተማ ከንቲባን ምእመናንን ተቀቢሎምዎም፣ ኣብዚ እውን መቃብ ኣባ ሎረንሶ ሚላኒ ድሕሪ ምብጻሕን ናይ ግሊ ጸሎት ምዕራግን ነቶም ክቅበልዎምን ከሰንይዎምን ዝመጹ ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ‘ሕጽር ብዝበለ ኣባ ሎረንሶ ሚላኖ ከም መስትያት ግሉጽን ከም ኣልማዝ ተሪርን ነበረ፣ ኣብ ከተማ ባርብያና ካብ 1954 ክሳብ 1967 መምህር ነበረ፣ ኣብ መቃብሩ መጺኤ ክጽሊ ዝሓሰብኩሉ ንዝኽሪ ናይቲ ንገዛእ ርእሱ ንክርስቶስ ብምውፋይ ኣብ ጸገም ንዝርከቡ ነሕዋትካን ኣሓትካን ከመይ ገቢርካ ደሊኻ ከም እትረኽቦምን ከም እተግልግሎምን ምስክርነት ንዝሃበ ኣኽብሮተይ ክገልጽ እየ መጺኤ፣ ንስኹም ነበርቲ እዚ ዓድዚ ድማ ከም ውፉይ መምህር ከመይ ገቢሩ ንሰባት ብሰብኣዊ ወገን ኣንቂሑ ናብ መልእልተ ባህርያዊ ከምዘብጽሔ መሰኻኽር ኢኹም፣ ንኣባ ሎረንሶ ሚላኒ መግለጺ ክህነቱ ትምህርቲ ነሩ ነዚ ዝገበረሉ ምኽንያት ከኣ ንሰባት ምምሃር ማለት ንድኻታት ቃላቶም ትመልሰሎም ከመይ ብዘይ ቋንቋ ክብረት ይኹን ነጻነት ከምኡ እውን ፍትሒ የለን ቢሉ ስለዝኣመነ እዩ፣ ከቢድ መስዋዕትነት ዝሓትት ሥራሕ እዩ ነሩ ግን ምሉእ ብምሉኡ ነዚ ስለዝተወፈየ ተዓዊቱ` ድሕሪ ቢሎም ናብቶም ኣባኡ ዝነበሩ ካህናት ምልስ ኢሎም ከኣናይ እምነት ሰባት ኮይኖም ንቤተክርስትያን ከፍቅሩን ናይ ኩሉም ኣደ ምዃና ብሕልፊ ከኣ ንድኻታትን ንድኹማትን ከምእትሓሊ ብግብሪ ብምምስካር ብካልኦት ከምእትፍቀር ክገብሩን ሓደራ ኢሎምዎም፣
ኣብዚውን ቅዱስነቶም ንናይ ኣባ ለረንሶ ሚላኒ ተጋድሎ ንምግላጽ በቲ ትዊተር ዝበሃል ናይ ዘመንና መራኸቢ ብዙሓን ገሮም ‘ኣባ ሚላኒ ንዓለም ዘርኣያ ቤተክርስትያን ኩሎም ንእግዚኣብሔር ክረኽቡ ዕድል ክህልዎ ለይቲ ምስ መዓልቲ ኣትጽዕትን ገጽታ ኣደ ዘለዋን እዩ፣’ እንክብሉ ሓጺር መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም፣
ነዚ ናይ ፍርቂ መዓልቲ ግላዊ ምብጻሕ ፈጺሞም ሰዓት ሓደ ድሕሪ ቀትሪ ናብ መንበሮም ብሰላም ተመሊሶም፣


text:
ልዕሊ 1ሽሕ ሰራሕተኛታት ዝተጥበርበረ መረዳእታ ትምህርቲ ተረኺቡዎም
መቐለ ነሓሰ 06/2009(ድወት) ኣብ ክልል ኦሮሚያ ብዝተጭበርበረ መረዳእታ ትምህርቲ ይሰርሑ ዝነበሩ ልዕሊ 1ሽሕ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ከምዝተረኸቡ ቢሮ ልምዓት ሓይሊ ሰብን ስቪል ሰርቪስን እቲ ክልል ገሊፁ።
ካብ 15ሓምለ ክሳብ 15 ነሓሰ 2009ዓ.ም ብዝተጭበርበረ መረዳእታ ትምህርቲ ይሰርሑ ዝነበሩ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ዓርሶም ከቃልዑ ብመሰረት ዝተውሃቦም ዕድል እቶም ሰራሕተኛታት ዓርሶም የቃልዑ ኣለው።
ሓላፊ እቲ ቢሮ ዶክተር ቢቂላ ሁሪሳ እቶም ሰራሕተኛታት ካብ ወረዳ ክሳብ ክልል ኣብ ዘለው ዝተፈላለዩ ኣብያተ ፅሕፈት ይሰርሑ ዝነበሩ’ዮም።
ብዝተውሃበ ግዘ ዓርሶም ዘቃልዐሉ ሰራሕተኛታት ይቕረታ ተገይሩሎም ቅድሚ ሕዚ ብዘለዎም ትኽክለኛ መረዳእታ ትምህርቲ ኣብ ዝምጥኖም ብርኪ ስራሕ ክሰርሑ’ዮም።
ብቑዕን ግቡኡን አገልግሎት ንሕብረተሰብ ዝህብ ሰራሕተኛ ንምፍጣር ብመሰረት ዝተትሓዘ ኣሰራርሓ እቲ ስራሕቲ ምፅራይ ተጠናኺሩ ከምዝቕፅል እቶም ሓላፊ ገሊፆም።
ኣብቲ ክልል ልዕሊ 470ሽሕ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ኣለው።


text:
ኣብ ዝደልኽዮ ጠሓንዮ፣ እቲ ሓሩጭ ጥራይ ኣምጽእዮ”
ኣንዲዶም ካብ ዘጽግቡኒ፡ ክሳብ ዝዝሕል ይጥመየኒ"
ቀጢነ’ምበር’ ሜስ’የ፣ ደኽየ’ምበር ጭዋ’የ”
ድኻ ንኣመሉ ይዕረቕ ባዕሉ”
ኣረጊት ፈከረ ግንቦት ኣዝመረ ኢልካ ኣይትእመን”
“ድኻ ብሕልሙ ጠስሚ ተዘይ በልዕ ዓበቕ ምተወደአ”
ኣድጊ ካብ ሞታ ትገድድ እታ ሙግታታ”
“ሰበይቲ ኣይትድረቕ፣ ቐሺ ኣይሰረቕ ፣ ጭዋ ክዳን ኣይዕረቕ”
ዘይተገልበጠ ይሓርር
ሓሚሙ ዝተንሰአ፡ ፈጣሪኡ ረስዐ
ሓምሊ ብዘውጽኦ ጸገም፡ ኣይትኹራዕ ስገም
ሓሲኻ ኣይቅያሕ፡ ኣብ እምኒ ደይብካ ኣይንዋሕ
ሓሳብ ሰብን ፣ጭራ ከልብን ኩሉ ሳዕ ላዕሊ ላዕሊ
ሓሳዊ ብቓሉ፣ እተሰብረ ብምስሉ
ሓሳዊ ኣብ መልሓሱ፡ ክናብ ኣብ ማሕፈሱ
ሓሳዊ ከም ኣፉ፡ ሰራቒ ከም ኢዱ
ሓሳውን ስንቅን እናሓደረ ይፈኵስ
ሓሪጭ ሰይጣን ዝልቃሕ፡ ከይበልዐን ይብል ጋሕ
ሓቂ ብርእሳ እንተቐበርካያ ብእግራ ትወጽእ
ሓቂ እናሓደረ ይኹላዕ ከም ወርቂ
ሓቐኛታት መሰኻኽር ሓደ መልሓሶም፣ ጽሩያት ኣብዑር ሓደ ማሕረሶም
ሓባል መጠመቲኣ ትኳሓል
ሓባእ ቁስሉ ሓባእ ፈውሱ
ሓንካስ ዘለዎ ደብርን ሓርገጽ ዘለዎ ባሕርን ከይተሃወኸ ነይቀሪ
ሓያል ሓምሓም ንእምኒ ሓደጋ ይወድቆ
ሓደ ግዜ ካብ ምዝራብ፡ ሰለስተ ግዜ ምሕሳብ
ሕልፈት ንዘይፈልጥ፡ ዑና ዒዱ ኣርእዮ
ሕሙም መንጸርጸሪ፡ ኣምላኽ ዝወሰኖ ንዘይቀሪ
ሕሙም ዒይኒ ኣብ ጥቓ ትኪ ኣይተቕርብ
ሕማም ዘይብሉ፡ ሕሙም ስጋ በሊዑ ይሓምም
ሕማቅ ዉሉድኻን ፣ ሕማቕ ጥሪትኻን ሓደ
ሕማቕ ምስ ዝጸልእ፡ ከመዒልካ ይኸልእ
ሕማቕ ነዒቒ፡ ጸማም ሰሓቒ
ሕነኡ ዘይፈዱ ወዱ ኣድጊ
ሕኑቕ እንታይ የውጽእ? ዓፍራ
ለባም ይሓስብ ናይ ዓመት፡ ዓሻ ይሓስብ ናይ ዕለት
ላዕላዩ ዝተዘርገ ታሕታዩ ነይጸሪ
ልሳን ዓጽሚ የብሉን፡ ግን ዓጽሚ ይሰብር
ልቐቕ ዘይምድርኻ፡ ውረድ ዘይበቕልኻ
ልቢ ዝሓብኦ ቡቑሊ የውጽኦ
መላኺ ዘይብሉ፡ ሰይጣን ይመልኮ
መርገም ከውድቕ’ምበር ክወግእ ኣይረአን
መሸላ ‘ እናሓረረ ይስሕቕ
መሸላ ህጓጉ ፣ ኣብ ኢድካ እንከሎ ምስጓጉ
መናበሪ ገዲፍካ መናገሪ፡ ሞት ንዘይቀሪ
መንቀኛ ሰብ ጸላኢኡ ይተክል፡ ፈታዊኡ ይነቅል
መዓልቱ ዝሓለፎ ስጋ ምጭናዉ ነይተርፎ
መዓልትን ከልብን ከይጸዋዕካዮም ይመጹ
መዓስ መጻእኺ መርዓት ኣሻብኺ ‘ከ ተረኸብኺ ኣብ ቕርዓት
መእሰሪ ዘይብሉ ማእዶ፡ ተዘርዚሩ ይስንዶ
መኻሪ ዘይብሉ ንጉስ፡ ንዘይሓደ ዓመት ነይነግስ
መገዱ እንተ ጠፍኣካ፡ ጓል መገዱ ድለ
መገዲ እንተጠፍኣካ፣ ጓል መገዲ ድለ
ማይ ንዝጸምኡ፣ ምኽሪ ንዝሰምዑ
ምምካርሞ በዓለገ ይመክር፡ ስኣን ዝሰምዖ ይበኩር
ምሳር ዝረኣየ ጓሳ በትሩ ይጽይቕ
ምስ መን ነበርካ ግለት፣ ምስ ቀዳሞት ፣ ምስ መን ተረፍካ ምስ ዳሕሮት
ምስ እንዳ ጋዕጃር ዝዋሰብ ኪጽረፍ፣ ኣብ ወሰን መንገዲ ዝዘርእ ኪዝረፍ፣ ኣብ ደገ ንጉስ ዝሕሱ ኪግረፍ
ምስ ጠላማይ ማሕላ፣ ምስ ሓያም ጓይላ፣ ምስ ጓል ምህለላ፣ ምስ ዘራጋይ ዋዕላ፣ መሊኣ ኣይትሕድርን እንተዘይጎዲላ
ምብላዕካ ዝለመደስ፡ እናኽርእየካ የምባሁቕ
ምንም ዓመታት እንተሕለፉ፡ ካብ ሞት ነይተርፉ
ምኩሕ ድራሲ፣ ዕቡይ ኮላሲ
ምድሪ እናጸብሐ ንሽረ ዝበል በዝሐ
ምድሪ እንተዝግምጠል ፣ ኩዕንቲ ምጸገብና፣ ኣበይ’ሞ ኳንካ ( በለ ህበይ)
ምጽላእስ ንጻላእ፡ ፍትሒ ግን ኣይንካላእ
ሞትን ክራማትን ምንም ኣይተርፍን
ሰማይ ሰማይሲ ይትረፍክን፡ ምድሪ ይባርኸልክን
ሰሪቕካ ካብ ምሕሳብ፡ ኢድካ ምእካብ
ሰራቒ ከም ኢዱ ሓሳዊ ከም ኣፉ
ሰበይቲ ዘይብሉ ቀሊል ጸጉሩ፣ ሓው ዘይብሉ ፎኪስ በትሩ
ሰብ ብዘይፈልጦ ይውጽዕ፡ እዝጊ ብዝፈልጦ ይቐጽዕ
ሰኣን እልይ ነግር ገፍሐ፡ ሰኣን ስግር ውሒጅ በዝሐ
ሰይጣን ንኣመሉ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ይጠቅስ ይብሉ
ሳዕሪ ዘይሃብካያ ላም፡ ጸባ ኣይትህብን
ሳእኒ፣ ሽሕ እንተኽበረ፣ ትሕቲ እግሪ
ስም ተራፊ፡ ብልዑ ሓላፊ
ስሱዕ ክበልዕ ይሕነቕ፡ ሓሳዊ ክዛረብ ይስርነቕ
ስበይቲ እንታይ መልክዓ? ኢዳ ተሓጺባ እንካ ‘ዚኣ
ስዋ ልማኖ መማላእታ ማይ
ስዋ ብዘይ ሓተላ ሜስ ብዘይ ኣምቦላ ነጀው በላ
ርሑቕ ከይደ ዝምርዖ፡ ሓደው ክታልል ሓደው ከታለል
ሸራፍ ስኒ መንፈሲ ስዋ፣ ሸራፍ ዕትሮ መምጸጺ ስዋ
ሹመት ንዝፈልጦ የኽብዶ፡ ንዘይፈልጦ የዕበድብዶ
ሹም ንሹም ይኳለሱ፡ ድኻ ንድኻ ይላቐሱ
ሻራ ከም ባይቶኻ፡ ታሪኽ ከም ዓድኻ
ሽሕ መኻሪ፡ ሓደ ወርዋሪ
ሽሕ ፈልጺ፡ መጥመሪአን ልሕጺ
ቀቢሩ ዝምለስ ያኢ፡ ዝመውት ኣይመስሎን
ቀታሊ ሰብኣይኪ፡ ተቐታሊ ሓውኪ፡ ዘይሩ ሓዘኑስ ናትኪ
ቀታሊ እንተርፈደ፣ ተቀታሊ ይግስግስ
ቀናፍዝዶ መፋልስ ይሕሻ? ኩለን ወዲእቲ እኽሊ ይለሓሳ
ቀውዒ ከይከተተ፣ ሰብ ከይሞተ ኣይእመንን
ቂም ሒዝካ ጸሎት፡ ቁም ነገር ሒዝካ ተረት
ቃል ዓለም ክትገብሪ፡ ጾምኪ ከይትሓድሪ
ቐጢነ’ምበር ሜስ’የ፣ ደኽየ’ምበር ጭዋ’የ
በርበረ ባዕልኻ ገዚእካዮ፡ ይልብልበካ
በቕሊ መን ኣቦኻ፡ እንተበልዎ፡ ፈረስ ኣኮይ
በቕሊ ኣብ መንጎ ኣፍራስ እንተኾነት፡ ፈረስ ዝኾነት ይመስላ
በዓለገ ብመልሓሱ፡ ከልቢ ብጭራኡ ይልለ
በዓለገ ቱፍ እንተበለ፡ ናብ ከብዱ
በዓለገ ኣይትበል ዕጥንጥን፡ ወዲ ጭዋ ቀጢኑ ነይቀጥን
በዓለገ ካብ ዝመኽሮ፡ ወድ ጭዋ ዝሓስቦ ይበልጽ
በዝን ኣዋጅ ይእወጅ፡ በትን ዕዳጋ ይብዝበዝ
በይኑ ዝበልዕ በይኑ ይመውት
በይኑ ዝጐዪ ዝቕድሞ’ብሉ፡ በይኑ ዝምጉት ዝረትዖ’ብሉ
በዲኡ ዝቐንአ ኣብ እምኒ ዝተቐመጠን ረብሪቡ ይገድፎ
ባልደንጓ ከይተሰብረ፡ ሰብ ከተቐብረ ኣይትእመን
ባዕሉ ከይዱ ሳምቡእ ዝኸልኡዎ፡ ሰብ ልኢኹ እግሪ ስደዱለይ በለ
ባዕሉ ዝኣመነ መስክር ኣየድሊ፡ ብሱሩ ዝመንመነ ምሳር ኣየድሊ
ባዕላ መቲራቶ ተሓንቀት፡ ባዕላ ሰትያቶ ተሰርነቐት
ባዕላ ወሊዳቶ ኣይመሰለን፡ ባዕላ ሰንኪታቶ ኣይበሰለን
ባዶን ጸልማትን ሓደ እዮም ብማዕዶ ዝንቁ ከልቢ ኣይነክስን'ዩ
ብሓደ ወገን ተዛረቦ፡ ብሓደ ወገን ተላዘቦ
ብሕማቕ ጓሳ ላም ትውቃዕ፡ ብሕማቕ ዳኛ ቅኑዕ ይርታዕ
ብሕጊ ካብ ዝኸደት በቕለይ፣ ብዘይ ሕጊ ዝኸዳ ቆሎይ
ብላዕ ንኸርስኻ፡ ፍረድ ንነብስኻ
ብልሒ ከም መላጸ፡ ሓይሊ ከም ጻጸ (ይሃብካ)
ብልዒ ሓላፊ፡ ሽም ተራፊ
ብሰንኪ ንቑጽ ይነድድ ርሑስ
ብስምዒ ዝተጣበቐ ስኒ ሓይኽካሉ ኣየድቅቕ፡ ስሒቕካሉ ኣየድምቕ
ብርስን ሰባሪ ሰበረ ተመራሪ
ብርኩታ ከምታ ሓውታ፡ ኣብ ውሽጣ እምኒ'ላታ
ብሽማግለ ዝተዓርቀ፡ ብስሚንቶ ዝተነድቀ
ብሽንቲ'ንጭዋ ዝተነድቀ መንደቕ፡ ድሙ ክንቁ ይፈርስ
ብትሕትና ኩሉ ጐይታ፡ ብትዕቢት ኩሉ ኣንታ
ብዒተል ኣይደቀስኩ ብቐታል ዒተል ኣይደቀስኩ በለ
ብዓይነይ ኣልቅሲ፡ ብኢደይ ሓብሲ
ብኣፍካ ስሕተት፡ ብእግርኻ ሸተት
ብኣፍካ እተምጽኦ ዕዳ፡ ብእግርኻ እትኸዶ ሜዳ (የድክመካ)
ብኣፍካ ዝወጸ ኣይወጽዕካ፡ ብኽብሪ ኣብያስ ብሕምቢጣጥ
ብዕራይ ኣብ ዘበለ እንተ በለ፡ ዕርፊ ኣጽንዕ
ብእዋኑ ከይሕሉ፡ ዋይ ኣነ ሸእ! ይብል ይህሉ
ብኻራኻ ተመተር፡ ብዝመኸርካዮ ተኸተር
ብኽሳዳ ደጊፎም እንተላሃይዋ፡ ዘላ መሲሉዋ
ብዘመነይ ይጥዓሞ ወገነይ
ብዘይ ማይ ነጐዳ፡ ብዘይ በላዕካዮ ዕዳ
ብዘይ ብርኪ ሸዀና፡ ብዘይ ርእሲ ጐተና
ብዘይ ኣፍካ ሓቢ፡ ብዘይ ኢድካ ሓዊ፡ እቲ ኣይመርር፡ እቲ ኣየሕርር
ብዘይ ክዳንካ ወለል፡ ብዘይ ጠስምኻ ጸረር
ብዙሕ ካብ ምዝራብ፡ ብዙሕ ምሕሳብ
ብደዎም ዝዘተዩዎ፡ ብኾፎም ይብትንዎ
ብጐራሕ ኣይትገራህ፡ ብዓሻ ኣይትመራሕ
ተሓቢኣ ትጠንሶ፡ ሰብ ኣኪባ ትሓርሶ
ተሃዊኾም የፍስስዎ፡ ኮፍ ኢሎም ይሓፍስዎ
ተመሊስካ እትረድኦ፡ ገዲፍካዮ ኣይትእቶ
ተመን ስፍርኡ ምስ ዝገጊ ይመውት
ተመን ቀጠነ ኢልካ ኣይርገጽ፡ ወዲ ጭዋ ሓመቐ ኢልካ ኣይላገጽ
ተመጣላዕይ ኣርሓ ኣብ መቐመጭኡ ይውጋእ
ተማጻራያይ ዝብኢ መዓኮር ምራኽ ይልሕስ
ተረት፡ ንነገር ይኾኖ መሰረት
ተቐሚጥካ ዝሰቐልካዮ፡ ብደውካ ምውራድ ስኢንካዮ
ተባዕ ኣይሞተ፡ ፈራህ ኣይሞተ፡ ላንግላንጋ ሞተ
ተናገር ዝመሰለ፡ ብላዕ ዝበሰለ
ተናጊሩ ኣናገረኒ ዝፈትወኒ ይመስል፡ ከይዱ ተናገረ ዝለኣኽኩዎ ይመስል
ተዓዚቦም ካብ ዝጸልኡኻ፡ ተዓዚቦም ይፍተዉኻ
ተካሊት ዑፍ ክርም ከሪማ ጥቅምቲ ትዓውር
ተኸዲኑ ዝመጽእ ተቐሊዑ ይብላዕ
ተኹላ ከመ'ንበሳ ክትንቁ ተሰንጢቓ ሞተት
ተው ወደል፡ ከይትኣቱ ኣብ ገደል
ተግረርዳሪ ጾም ሓዳሪ፡ ቆልማጽ መቃባጠሪ
ተጐልቢቡ ንዝብልዕ ተጐንቢሕካ እተዎ
ተፈርደለይ ኢልካ ኣይተንጋሕጥጥ፡ ሃዲሙለይ ኢልካ ኣይተፋጥጥ
ተፋትዮም ጓልን ወድን ይዋሃቡ፡ ኣሸበሸብ ኢሎም ዋሕሳት የቕርቡ
ታሕሳስ ኣይትቐውዕ፡ ጸማም ኣይትጸውዕ
ታሪኽ ምስ ቀዳሞትን ዳሕሮትን የራኽብ (የላሊ)
ትሓድጎ እንተበልኩስ ትውስኸሉ
ትሕትና በትሪ የውቅዕ ትሕትና ምጕት የርትዕ
ትበልዖ ስኢና ዝቐጠነት፡ ኣነ ቐጣን ኢላ ኣዝመረት
ትንቢት ይመርሕ፡ ልጓም ይገርሕ
ትንዕ ዝበለካ ዳርጋ ዝወቕዓካ
ትዕቢት መቕድም ውድቀት፡ ትሕትና መቕድም ክብረት
ትዕግስቲ ርእሲ ሃብቲ፡ ትምህርቲ ናይ ዘለዓለም ርስቲ
ትኽክል ይግበርኩም ከም ስኒ ኣድጊ፡ ይብል ሕሱም ረጋሚ
ትኽደኖ ዘይብላ ትጉልበቦ ቃሕ ይብላትውሕጦ እንተበልኩስ ትጐስመሉ
ነቓሊኻ መርዓ'ሎ፡ ቀዳዊኻ ቀብር'ሎ
ነቓዕ ሓምሓም ምእንቲ ክትፈልጥ ማይ ምለሰሉ
ነቕናቒ ከሎ መን ማይ ጽሩይ ክሰቲ
ነቕናቒ ከሎ ተማቲ፡ መን ጽሩይ ማይ ክሰቲ
ነባጉምባሕ እንተደለዩ ክበልዑዎ፡ ዛግራ ይብሉዎ
ነብሪ ዓይኑ ሓሚሙስ፡ ማሕስእ ክመርሖ ለመነ
ነንእሽቱኡ ብበቕሊ ዓዓቢኡ ብእግሪ፡ ተካል ግብሪ
ነዊሕ እንተዘይጕረረ፡ ሓጺር እንተ ዘይፈከረ፡ እቲ ምተደፍረ፡ እቲ ኣይምተሓፍረ
ነዊሕ ኦም እንዳማቱ የጽልል፡ ዓሻ ሰብ ሰቡ የቕልል
ነገር መላኺ ጉርዱ የብሉን
ነገር ባሕሪ ይገፍሕ ካብ ባሕሪ ነገር
ነገር ብዕርቂ፡ መገዲ ብደርቂ። ነገር ብወግዒ፡ ሓዊ ብገልዒ
ነገር ብወቐሳ፡ በደል ብኻሕሳ እየን ዝዳቐሳ
ነገር ንመሃዚኡ፡ ተመን ንተሓዚኡ፡ እሾኽ ንሓጻሪኡ
ነገር ኣበይ ደሊኻ ናብ ሃገር
ነገር፡ ኣበይ ደሊኻ፡ ኣብ ሃገር
ነገር ኣብ ምጅማሩ፡ እኽሊ ኣብ ምዅማሩ
ነገር ኣጓዲኣ ትልክም፡ ታኼላ ኣታዊኣ ተስጥም
ነገር እንተበዜሐ፡ ብኣድጊ ኣይጸዓንን
ነገር ከም መልዓሊኡ፡ ስጋ ከም ጠባሲኡ
ነገር ካብ ድልይልይ፡ ጽንሕ ይሓይሽ እልይ
ነገር ዘይጸገበ ጓል ዋጣ የእቱ። ነገር ጢፋ ሓሓሊፋ
ነገር ዘይጸገበ ጓል ዋጣ/ሓሜን ይሕጸ
ነገር የምጽእ፡ ድጕሪ ሓመድ የውጽእ
ነገር ዲገመን ዓውዱ ዲገመን ግደኡ ኣይስእንን
ነገርካ ዝደለየካ፡ ርእስኻ ይተናኽየካ
ነጻነት የዅርዕ፡ስራሕየብልዕ
ነፋይ ሓመኹሽቲኣብርእሱይምለሶ
ናቡተ ርስተይእናበለሞተ
ናቱ ዝበልዕዕዳ'ብሉ፡ ዝመሰሎዝዛረብነውር'ብሉ
ናየ'ቦኻ የናብረካ፡ናይጓናየናግረካ
ናየ'ንጭዋ ጻዕረ ሞታ፡ ናይ ድሙ ጸወታ
ናይ ሕሹኽሽኽመርዓንፍትሕየሸግር
ናይ ህበይ ንጉስ፡ባዕሉይኹምርባዕሉየፍርስ
ናይ ልቡ ዝነገርካዮ፡ዳርጋዝሓጐምካዮ
ናይ ልቡ ዝገብር፡ነዲኡነይነግር
ናይ ልብኻ እንተ ዘዛርቡኻ፡ዕዳዘይብልካእንተዝሰዱኻ
ናይ ስጋ መወዳእታዓጽሚ፡ናይነገርመወዳእታፈጽሚ
ናይ ቀታል ነብሲ ምልክቱ፡ደምኣበ'ጻብዕቱ
ናይ በዓለገሃይማኖትካብጅማትይኸርር
ናይ ኣናጹ ዝላ፡ ንደማሙጓይላ
ናይ ኣፍ ኣማኒ፡ይገብረካለማኒ
ናይ ዕዳጋ ዕግርግር፡ንሓድሕድካየፋግር
ናይ ክፉእ ሰብ ተዜካሩ ክትበልዖ የቕሕር
ንሃላይ እንታይጸባሕካኣይትበሎ፡ኣብክዳኑኵለሎ
ንሓጥያት ተነሲሕካ፡ንበደልክሒስካ፡ንመዓትተማህሊልካ
ንህሩፍ ሰብ ፍትፍትኣርኢኻዒባኣኾልሶ
ንህቢ ክዋፈርሓጹርተመልከት
ንሕና ልቢ’ሎና፡ ኣሓና ቀርኒ’ለወን
ንለባም ኣምተሉኣበይከይስሕቶ፡ንዓሻደርጕሓሉኣበይከይፈልጦ
ንሌባ እንተበልካዮሌባሌባ፡ዝበልካዮይመስሎሉባሉባ
ንልዕሌኻ ኣኽብሮ፡ንትሕቴኻዘክሮ
ንመስከረም ዜቖስልእግሪሰነዜምቢይዓርፎ
ንመኸታ ዋልታ፡ንዘረባናዕታ፡
ንምድሪ ኣይህቡላንስድሪ፡ንርስቲይዋግኣላ'ንስቲ
ንሞት ፈራህካያ፡ንምህዳምፈራህካያ፡ብምንታይደኣ'ሞ ትሓልፍኢልካያ
ንሰብ ጸላእቱ፡ይወጹካብቤቱ
ንሰይጣን ኣይትሃቦስልጣን
ንስሙ ቤተ ክርስትያንይሳለሙ
ንስኻ እንተ ዘይትደፍኣኒመንመጽደፈኒ
ንበዓል እንጀራኻምኸሮምኸሮ፡እንተኣበየመከራይምከሮ
ንበዓል ጣፍ፡ ይበልጾበዓልኣፍ
ንብረት የነባብር፡ሕጊየከባብር
ንብዕራይ ካብኡ ዜተረኽበትምራንትኣስሮ
ንተመን እግር'ብሉ፡ ንዓሻ ልቢ'ብሉ
ንነገር ነገር የተስኦ፡ ንሞት ጽጋብ የረስዖ
ንዑቕ ይንዕቀካ መጠን ነብሱ፡ ሕፉር ይሓፍረካ መጠን ርእሱ
ንዑቕ ይንዕቀካ፡ጓህማምይስሕቀካ፡ከይትቕድሞኢሉካ
ንዓሻ ኣብ በይኑ ጽረፎ፡ ናብ ኣደባባይ ባዕሉ ከሕልፎ
ንዓይ ነንጭዋዶኣብሎቖታ፡በለትኣንጭዋ
ንኣይ ከተሕሚ፡ በሊዓ ትጠሚ
ንዓዱ ዋና’ለዎ፡ ንማይ ዓይኒ ዓይኒ’ለዎ
ንኣድጊ ዘይከበዶ ንመጽዓን ከበዶ፡ ኣብዜ’ሎኻ ጋዶ
ንእሽቶ መንጠቢት ፈላሒት፡ ኣያ ዘይብላ ጓል ነባዒት
ንዕቀትያ መሓዚ፡ መዓልቲ ዋዚ፡ ለይቲ ቃንዚ
ንኩሉ እንተሃብካዮ ነናቱ፡ ሰብ ይሕጐስ፡ እዜጊ ይፈቱ
ንኸብዲም ሰብ ፍቕሪ ኣይግድሶን
ንኹሕሊ ዜበልክዎ ንቑልዒ፡ ንፍቕሪ ዜበልክዎ ንጽልኢ
ንኹሉ ጸላእየይ ኣይትበሎ፡ ጸላኢ ከይተብዜሕ
ንኽፍእቲ መዓልቲ የሎኽልክን በላ
ንዘይ ተምልጠኒ ንምንታይ ተጕይየኒ
ንዘይትገድፎ ኣቐዱምካ ደግፎ
ንዘይኮነካ ዘመድ፡ ገንዘብካ ኣይትስደድ
ንዜሓለፈ ክረምቲ ቤት ኣይሰርሕዎን
ንዜደቀሰ’ንበሳ ኣተንስኣቶ ላም ልሒሳ ልሒሳ
ንገመል ስሓባ ስሓባ፡ እንተ ኣበየትካ ሰዓባ
ንጉስ ዘለዎም ኣናህብ መዓር ይገብሩ፡ ንጉስ ዘይብሎም ጸናጹ ኣብ ጐደፍ የንገርግሩ
ንጐራሕ ጐራሕ ይፈልጦ፡ንቆርበት ዕንጕለ ይመልጦ `
ንጥዕምቲ ብኽያት ቀብጠርጠር ትጽይቓ
ንጽሕጻሕ እግሪ ኣልዒልካሉ፡ ንኸልቢ ሃዱምካሉ፡ እቲ ኣይዕገስ፡ እቲ ኣይምለስ
ንፉዕ ወይ ምሰልገሰ፡ ወይ ምስ ሞተ ይዜከር
ንፋዕ ንፋዕ ኢሎም የእትዉኻ ናብ ዯም፡ ሕመቕ ሕመቕ ኢሎም ይብሉኻ ህዯም
ኣህባይ እንተበዜሑ ጥቓ ከልቢ ነይቀርቡ
ኣሕዋት ምስ ዜሰምሩ፡ ኣናህብ ምስ ምዕሩ
ኣሕዋት ምስ ዜሰምሩ፡ እንታይ ይገብሩ
ኣሕዋት ምስ ዜሰምሩ፡ ጸላእቲ የባርሩ፡ ከውሒ ይሰብሩ
ኣሕዋት ብምስማር፡ ዕንጸይቲ ብምጥማር
ኣሕዋጥ ምስ ዜጻልኡ፡ እንታይ የጥፍኡ
ኣሉ ንኽስዖይ የዲሉ
ኣሉ ዜበለ ገደል፡ እወ ዜበለ ጐልጐል
ኣልዩኪ ደኣ ብልሓት፡ እዙዶ ኾይኑ መገዱ ቢሓት
ኣመል ምስ መግነዜ
ኣሚኖም ይምጉቱ፡ ኣረጋጊጾም ይሽምቱ
ኣርሐ ከይሰወደ፡ ጻህያይ ሱር ከይሰደደ
ኣርእዮም ኣይኽልኡኻ፡ ኣስሚዖም ኣይጥለሙኻ
ኣርክቦ ክብል እዜጊ’ርከቦ
ኣሻቦኽን፡ ሓደ ጣሳ ከይሰተኽን (በለታ ቁርዖ ነንጭዋ)
ኣብ መኣድኻ ህሩፍ፣ ካብ መጋርያኻ ዕሩቕ ኣይስኣን
ኣይ ጓል ኣይመርዓት፣ ኣይስብቖ ኣይ ግዓት
እዋን ዝሃባ ሓምሓም፣ ከውሒ ትሰብር
ከይሓተትክዎ ዘውሪ፣ ክንዲ ዘስሕቕ የኾሪ
ኩሉ’ሞ ዕዳ ኣይከም ከብድን፣ ንግሆ በሊዓ ምሸት ኣይሰድድን
ካብ ብፍትሒ ዝኸደት ላመይ፣ ብዘይ ፍትሒ ዝኸደት ምራነይ
ካብ ክታር ዘረባ፣ ክተር ለቖታ
ዘይትበልዖ ስጋ ቓሬት፣ ዘይትሰትዮ ስዋ ሓሬት
ዝመጸ ከይመጸ፣ ብርኹታኻ ንጸ
ገላጋሊ ስኢነ፣ ገልገለይ በላዕክዎ ባዕለይ
ጌጋ ዘርኢ ንሓደ ዓመት፣ ጌጋ መውስቦ ንዘንተ እለት


text:
Top
ክልተ ናይ ኣካዳሚ ጆርናላት ተመሪቐን
ኣሕተምቲ ሕድሪ ምስ ሃገራዊ ኮምሽን ላዕለዎት ትካላት ትምህርትን ኣብያተ መጻሕፍቲ ኣውገትን ብምትሕብባር “ጆርናል መጽናዕቲታት ኤርትራ” ከምኡ’ውን “ጆርናል ስነ-ፍልጠትን ምህንድስናን ኤርትራ” (Journal of Eritrean Studies and Eritrean Journal of Science and Engineering) ብዕለት 03/11/2017 ኣብ ኣዳራሽ እምባሶይራ ኣመሪቑ። ኣብቲ መንእሰያት፡ ተመሃሮ፡ ጸሓፍቲ፡ ፕሮፌሰራት፡ ኣባላት ኮምሽን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፡ መምሃራን ኮለጃትን ካብ ዝተፈላለዩ ትካላት ዝመጹ ዕዱማት ኣጋይሽን ዝተሳተፍዎ ኣጋጣሚ፡ ብኣካየድቲ ናይ’ተን ጆርናላት፡ ብዛዕባ ኣገዳስነት ኣካዳምያዊ ጆርናላት፡ ድሕረ-ባይታ ናይ ክልቲአን ጆርናላት፡ ትሕዝቶን ናይ መጻኢ መደባትን መግለጺ ተዋሂቡ።
ኣብቲ መደብ ፕሮፌሰር ዘመንፈስ ጽገ ካብ ሃገራዊ ኮምሽን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ፡ ሓፈሻዊ ድሕረ-ባይታ ጆርናላትን ዕላምኦምን መግለጺ ኣቕሪቡ። ፕሮፌሰር ዘመንፈስ ኣብ መግለጺኡ፡ ኣካዳምያዊ ጆርናላት ብ1663 ጽሟቕ ወርሓዊ ስነ-ፍልጠታዊ ዘተታት ብዝሓዘሉ ትሕዝቶታት ከም ዝጀመሩን ዘይከም መጽሔታት ኣብ ጸቢብ ዓንኬል ስነ-ፍልጠታዊ ርኽበታት ዘተኵሩ ጽሑፋት ምዃኖም ሓቢሩ። ንዕላማን ኣገዳስነትን ጆርናላት ክገልጽ እንከሎ፡ ጆርናላት፡ ሓደሽ ፍልጠት ንምዝርጋሕ፡ ንኣቐዲሞም ከም ሓቂ ተወሲዶም ዝጸንሑ ፍልጠታት ንምብዳህ፡ ንደረጃ ፍልጠት ካብቲ ፍሉጥ ናብቲ ዘይፍሉጥ ንምስግጋር፡ ሓድሽ ኣገባብ ኣጸናንዓ ንምትእትታው፡ ርክብ ኣብ መንጐ ተመራመርቲ ምዕባይ፡ ምድግጋም ኣብ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ከይፍጠር ምግታእን ንፍልጠት ናብ ተግባራዊን ጠቓምን ኣንፈት ምምእዛንን ምዃኑ ሓቢሩ።
ገለ ጆርናላት ጽቡቕ ተቐባልነት ዘለዎምን ተነበብትን ክዀኑ እንከለዉ፡ ካልኦት ጆርናላት ኣብ ማእከላይ ደረጃ ወይ ድማ ኣብ ትሑት ደረጃ ተቐባልነት ዘለው ምዃኖም ዝገለጸ ፕሮፌሰር ዘመንፈስ፡ ጆርናላት ተቐባልነቶም ክዓዝዝ፡ ብስሩዕ ሰሌዳ ግዜ ክኸዱ፡ ቀጻልነት ዘለውም ሓደሽትን ኣገደስትን ትሕዝቶታት ክህልዎምን ጽፉፍ ውዳበን ምሕደራን ክኽተሉን ከም ዝግባኦም ኣብነታት ኣሰንዩ ገሊጹ። ብተወሳኺ ፕሮፌሰር ዘመንፈስ፡ ዘይ ስነ-ምግባራዊ ኣጠቓቕማ ጆርናላት ምስ ዕብየት ቴክኖሎጂ ንኽትቆጻጸሮ ኣሸጋሪ ስለ ዝዀነ፡ ሓደ ጆርናል ነዚ ዘይ ስነ-ምግባራዊ ልምድታት እንተ ዘይወጊዱ፡ ብኣሉታ ክጸልዎ ከም ዝኽእል ካብ ናይ ኤርትራውያን ጉጅለ መጽናዕቲ ተመኵሮ ኣብነት ብምጥቃስ ሓቢሩ። እቲ ብኮሌጅ ስነ-ፍልጠት ጥዕና ኤርትራ ዝተገብረ መጽናዕቲ፡ ብኔፓላውያን ተመሃሮ፡ ብዘይካ ንውጽኢት ናይቲ መጽናዕቲ ዘይቅይሩ ነኣሽቱ ናይ ቁጽሪ ለውጥታት፡ ምሉእ ትሕዝቶ ናይቲ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ተሰሪቑ ከም ዝተሓትመ ዝሓበረ ፕሮፌሰር ዘመንፈስ፡ ምዕባለ ቴክኖሎጂ ኢንተርነት ኣብ ጉዳይ ስርቂ ስነ-ፍልጠታዊ ጽሑፋት ኣተሓሳሳቢን ንምቁጽጻሩ ኣሸጋሪን ምዃኑ ሓቢሩ።
ቀጺሉ መደረኡ ዝቐረበ፡ ኣርታዒ ናይ “ጆርናል ስነ-ፍልጠትን ምህንድስናን ኤርትራ”፡ ፕሮፌሰር ገብራይ ኣስገዶም እዩ። ፕሮፌሰር ገብራይ ኣብ መደረኡ ካብ 2010 ኣትሒዙ ንኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ኤርትራ፡ ካብ ናይ ትምህርቲ ኢንስቲትዩት ናብ ናይ ምርምር ኢንስቲትዩት ንምምዕባል ድሌት ከም ዝነበረን ምጅማር ናይ ማስተርስ ፕሮግራም ድማ ነቲ ዕላማ ንምብጻሕ ተባሂሉ ዝተበገሰ መደብ ምዃኑ ሓቢሩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ኤርትራ ብዛዕባ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ምዝታይ ልሙድ ተርእዮ እናኾነ ይመጽእ ከም ዘሎ ዝገለጸ ፕሮፌሰር ገብራይ፡ “ጆርናል ስነ-ፍልጠትን ምህንድስናን ኤርትራ” ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ሰለስተ ዓመታት ዘገምታዊ ዕብየት ይርእይ ምህላዉን ናብቲ ብፕሮፌሰር ዘመንፈስ ዝተጠቕሰ ‘ረቛሒታት ንዕዉት ጆርናል’ ንኽብጻሕ፡ ቀጻሊ ጻዕርታት ዝግበረሉ ጉዳይ ምዃኑ ገሊጹ። ኣብ መወዳእታ ፕሮፌሰር ገብራይ፡ ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ ኤርትራ ካብ ካልኦት ኮለጃትን ሚኒስትሪታትን ስነ-ፍልጠት ጠቀስ ምርምራዊ ጽሑፋት ክቕበል ድሉው ከም ዝዀነን፡ እዚ ናይ ሕጂ ሕታም፡ ካብ ናይ ማሪን ኮለጅን ኮለጅ ሕርሻን መጽናዕታዊ ጽሑፋት ዘካተተ ምዃኑን ኣብ ዝቕጽል ጆርናል፡ ማዕረ ናይ ስነ-ፍልጠት መጽናዕታዊ ጽሑፋት ናይ ምህንድስና መጽናዕታዊ ጽሑፋት ክቐርብ ድሌት ከም ዘሎ ኣብሪሁ።
ኣርታዒ “ጆርናል መጽናዕቲታት ኤርትራ” ዶክተር ዮናስ መስፍን ብወገኑ፡ ድሕረ ባይታ ናይ “ጆርናል መጽናዕትታት ኤርትራ” ንገዛእ-ርእሱ መጽናዕቲ ዘድልዮን፡ ካብ ቅድሚ ናጽነት ኣትሒዙ ብዝተፈላለዩ ኣብ ደገ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ንኤርትራ ዝምልከት ጽሑፋት ብመልክዕ ጆርናል ይዳሎ ከም ዝነበረን ገሊጹ። በዚ ሕጂ ሒዝዎ ዘሎ መልክዕ፡ “ጆርናል መጽናዕቲታት ኤርትራ” ኣብ 2004 ብመንገዲ ኮሌጅ ጥባባትን ማሕበራዊ-ስነፍልጠትን ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ዝጀመረ ምዃኑ ዝገለጸ ዶክተር ዮናስ፡ ድሕሪ ዳግመ ውዳበ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኤርትራ፡ እቲ ጆርናል ንኣርባዕተ ዓመታት ተቛሪጹ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ንምብርባሩ ኣብ 2010 ተዘትይሉ፡ ብምሉእ ደገፍ ኣሕተምቲ ሕድሪን ሃገራዊ ኮምሽን ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲን ኣብ 2012 ምሕታም ዳግም ከም ዝጀመረ ገሊጹ።
ቀጺሉ ዶክተር ዮናስ፡ በቲ ጆርናል፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ሰፊሕ መጽናዕትታት ዝተኻየደሎም፡ ዑምቍት ዘለዎም፡ ንኤርትራ ዘገድሱ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ተሓቲሞም ምህላዎምን ብመልክዕ ኤሌክትሮኒካዊ መጽሓፍ ተዳልዮም ክዝርግሑ መደብ ከም ዘሎን ሓቢሩ። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ንኹሎም ተሳተፍቲ ናይቲ ጆርናል ድሕሪ ምምስጋን፡ እቲ ጆርናል ንኽዓቢ፡ ተሳትፎ ሓደሽቲ ተመራመርቲ ኣገዳሲ ስለ ዝዀነ፡ ንኹሎም ዕዱማት እጃሞም ከበርክቱ ዕድመ ኣቕሪቡ።
ክልቲአን ጆርናላት ብኣብያተ መጽሓፍቲ ኣውገት ተዘርጊሐን ኣለዋ። ኩሎም ኣብ ዝቕጽል ቅጺ ናይ’ዘን ጆርናላት ጽሑፍ ከበርክቱ ዝደልዩ ተመራመርቲ ክሳብ 13 ሕዳር 2013 እማመ መጽናዕታዊ ወረቓቕቶም ከቕርቡ ይኽእሉ።


text:
፲፯/17 ሰነ ዕለተ ዝክሩ ለ ኣባገሪማ/ 17th June The Commemoration day of Aba Gerima
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
፲፯/17 ዕለተ ዝክሩ ለ ኣባገሪማ
ኣባ ገሪማ ኣብኡ ናይ ሮማ ንጉስ ዝነበረ መስፍንያኖስ ኣዲኡ ድማ ሰፍንግያ ይብሃሉ። ኣዲኡ መኻን ስለዝነበረት ኩሉ ግዜ ንቅድስት ድንግል ማርያም እናተማሕጸነትናብ እግዚኣብሔር እናለመነት ትነብር ነበረት። እግዚእብሔር ድማ ልመንኣ ሰሚዑ ነዚ ቅዱስ ውላድ ሃባ። ይስሓቕ ኢላ ድማ ሰመየቶ። ቅሩብ ምስ ጎበዘ ድማ ናይ ቤተ ክርስቲያን ትምህርቲ ተማሂሩ ብዲቁና ተሸመ።
ኣብኡ ምስ ሞተ ድማ ንኣባ ገሪማ ኣብ ናይ ኣብኡንስነት ሰቐልዎ። ኣባ ጰንጠሌዎን ዝተብህሉ ነዚ ምስ ሰምዑ “ምድራዊ ንግስነት ሓላፍን ጠፋእን እዩ። ነቲ ዘይ ሓልፍን ዘይጠፍእን ሰመያዊ ሃብቲ ምእንቲ ክትወርስ ናባይ ንዓ” ኢሎም ናብኦም ማለት ናብ በረኻታት መጺኡ ምስኦም ንእግዚኣብሔር ከስምር ናብኦም ጸውዕዎ። ሽዑ ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ ብኽንፉ ተሰኪሙ ናብ ኣባ ጰንጠሌዎን ኣብጽሖ። ማዕርግ ምንኩስና ተቐቢሎም ድማ ብጾምን ብስግደትን ጸኒዖም ይነብሩ ነበሩ። ካብ ብዝሒ ስግዳን ደው ምባል ክሳብ ዝስእኑ ይኾኑ ነበሩ። ሓደ መዓልቲ መግቦም ተቐቢሎም ምስ የሕዋቶም መነኮሳት እንዳኸዱ ከለዉ ቤተ ክርስቲያን ረኣዩ። ክሳለሙ ኢሎም ድማ ናብኡ ከዱ። እቶም ኣብቲ ቤተ ክርስቲያን ዝጸንሑ ካህናት ድማ “ቅዳሴ ከነቐድስ ደሊና እንተኾነ ሰብ ውሒድና ስለዘሎ ቅዳሴ ምእንቲ ከይተርፍ ካባኹም ሓደ ሰብ ሃቡና” በልዎም ። እቶም ምስ ኣባገሪማ ዝኾዱ መነኮሳት ድማ መግቢ በሊዖም ስለዝነበሩ “ክንቅድስ ኣይንክእልን ኢና” በልዎም። ኣባ ገሪማ ግን እታ ተዋሂባቶም ዝነበረት መቑነን ከይበልዑ ኣብ ሳንጥኦም ቆጺሮማ ስለዝነበሩ፡ ነታ ዝቖጸርዋ መግቦም ኣብ ቀጽሪ እቲ ቤተክርስቲያን ገዲፎም ክቕዱሱ ናብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ኣተዉ። እቶም መነኮሳት ኣባ ገሪማ በሊዖም ዝቐደሱ መሲልዎም ኣዝዮም ተቖጥዑ ንኣባ ጰንጠሌዎን ውን ነገርዎም። ኣባ ጰንጠሌዎን ድማ፡ ኣባ ገሪማ ክመጽኡ ከለዉ ምስረኣይዎም ነቶም መውነኮሳት “ካብዚ ቅሩብ ርሕቕ በሉ” ብምባል ኣዘዝዎም። ነዚ ዝገበሩ ምኽንያት በሊዖም ቀዲሶም እንተኾይኖም ኣብ ቅድሚ መነኮሳት ምእንቲ ከይሓፍሩ ኢሎም እዮም። ኣባ ገሪማ ስለዝተረድኦም “እዞም የሕዋተይ ጥራይ ዘይኮነስ እንተላይ እዞም ኣብ ዙርያይ ዘለዉ ኣእማንን ኣግራብን’ውን ካባይ ይርሓቑ” በሉ። ከምቲ ዝበልዎ ድማ ኣብ ከባቢኦም ዝነረ ኣእምንን ኣግራብን ሰለስተ ምዕራፍ ካብኦም ርሓቁ። ኣባ ጰንጠሌዎን በቲ ዝረኣይዎን ዝሰሞዎን ገሪምዎም ይስሓቕ ወደይ ኣገሪምካናን ይሑጒስካናን በልዎ። ካብዛ ሰዓት እዚኣ ድማ “ገሪማ”( ኣባ ገሪማ) ተባህሉ። እቶም መነኮሳት ድማ “በዲልና ኢና እሞ ይቕረ በለልና” ኢሎም ለመንዎ። ብድሕሪ እዚ መደራ ዝተባህለ ቦታ ከይዶም ብዓቲ ሰሪሖም 23 ዓመት ብትሕርምቲ ነብሩ። ጎይታ ድማ ፍሉይ ዝኾነ ሃብተ ተኣምር ሃቦም ስርናይ ንግሆ ዘሪኦም ሽዑ ንሽዑ ንመስዋዕቲ ስጋ ወደሙ ኣብጽሑ። ኣብ ልዕሊ እምኒ ወይኒ ተኺሎም ድማ ኣፍረዩ። ሓደ መዓልቲ’ውን ክጽሕፉ ውዒሎም ከይወድኡ ከለዉ ጸሓይ ክትዓርብ ስለዝደለየት “ዝጀመርክዎ ከይፈጸምኩ ከይትዓርቢ” ኢሎም ጸልዮም ንጽሓይ ኣብ ዘላቶ ደው ከምእትብል ገይሮም እዮም። ኣባ ገሪማ ብዘይካ እዚ’ውን ብዙሕ ተኣምራት ይገብሩ ነይሮም እዮም።ኩሉ ገድሎምምስፈጸሙጎይታ ተገሊጹ “ብስሞምቤተክርስቲያን ዝሰርሐ፡ ገድሎም ዝጽሓፈን ዘንበበን ክምሕረሎምምዃኑ ነገሮም። ሞት’ውን ከምዘይረኽቦምነጊርዎም ዓረገ። ቅዱስ ኣባ ገሪማ ድማ ኣዝዮም ትሓጎሱ ሽዑ ንሽዑ ድማ ብብርሃን ሰረገላ ተወሲዶም ናብ ብሔረ ሕያዋን ኣተው። ዕለቱ 17/፲፯ ሰነ ነበረ።
” ሰላም፡ ለኣባ ገሪማ ለአርእዮ፡አዚዝ ሓይሉ።
ዘኣስተራከበ፡ዘርዐ፡ወኣስተላጸቀ፡ ምስለ ፍሬ ሰብሉ።
ዝንቱ ጻድቅ እምሃበ ይሄሉ።
እምገጸ ዕበዩ ወእምድምጸ ግሩም ቃሉ።
አዕባን ተግሃሱ ወዕጸዉ ሰሰሉ።”
በረከትን ኣማላድነትን ናይ ኣባገሪማ ምስኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን።
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!
ምንጪ፥ ስንክሳር ፲፯ ሰነ


text:
ኣብ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ሓርነታዊ ቃልሲ፣ በዓል ቤታዊ ድኽመት ቀንድን ቀዳማይን’ዩ።
- Details
- Created: Tuesday, 19 September 2017 02:13
- Last Updated: Tuesday, 19 September 2017 02:13
ሰላም ዝሰኣነ፣ ፍትሒ ዝጎደሎ፣ መሰረታዊ ክብረት ሰብኣዊ መሰሉ ዝተጋህሰ፣ ፖለቲካዊ ደሞክራስያዊ መሰሉ ዝተዓፈነ፡ ብሄራውን ሃይማኖታውን ኣድልዎን ዝበጽሖ፣ ስሩት ኣወንታዊ ባህሉን ክብሩን ዝተሃርመ ህዝቢ /ህዝብታት/ ቅድም ቀዳድም መን’ዩ ጠንቂ’ዩ ከለሊ ዘለዎ። መን ጠንቂ ምስ ፈለጠን ምስ ኣነጸረ ከኣ፡ ንምውጋዱ ተወዳዲቡ መደባት ሰሪዑ ክቃለስ ኣለዎን ይግባእን። ህዝብታት ሓንቲ ሃገር እፎይታ ክረኽቡ እንተደኣ ኮይኖም፡ ብንቕሓትን ብሕግን ውሕሰነቱ ዘረጋገጸ ሃገራዊ ሰላም፣ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል፣ ፖለቲካዊ ደሞክራስያዊ መሰል፣ ማሕበራዊ ፍትሒ፣ ብሄራውን ሃይማኖታውን ማዕርነት፣ ርትዓዊ ቁጠባዊ ተጠቃምነት ክረኽቡ ኣለዎም። ስለምንታይ’ሲ ብዘይካ’ዚ መሰረታዊ መሰላት’ዚ ከም ሰብኣውያን ፍጡራት ንምንባር ስለዝጽገሙ። እዚ ከም’ዚ ዝመሰለ መሰላት ብዕድል ትስእኖ ወይ ዝሕረመካ ጉዳይ ኣይኮነን። ብሰብ ኣምጸኦ ዓመጻዊ ምሕደራ ትስእኖ፡ ተቓሊስካ ድማ ተረጋግጾ ተውሕሶ ጉዳይ’ዩ። መን’ዩ እቲ ዓማጺ ግዳማዊ መግዛእቲ ወይስ ዘቤታዊ መግዛእቲ? ከም ገዛእትን መለኽትን ኣበይ ይራኸቡ ኣበይ


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
الحركة المدنية الديمقراطية الارترية
Eritrean Civic Democratic Movement
ዕለት/Date: 17/05/2017
ቁ/መዝገብ/Ref.NO: 012015170501
ጋዜጣዊ መግለጺ
ናይ ሎሚ መዓልቲ ጋዜጣዊት መግለጺና ሓቤሬታ፡ ስምዕታ፡ መጸዋዕታን ምሕጽንታን እያ። ኣብ ዕለት 14/05/2017 ኣባላት ቦርድ ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ዕላዊ-ርክብ ኣካይዱ፡ ኣብዚ ርክብ’ዚ 4 መሰረታዉያን ሕቶታት ብምልዓል ብዓሚቕ ዘትዩ። ብኣትኩሮን ብዕሙቖት ዘሻቀለቶ ድማ ዉሽጣዊ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን መዓልቲ-መጸ ናብ ዝኸፍኣ ኩነታት ብናህሪ እናምረሐ፡ ሃገርን ህዝብን ብኹሉ-እንትንኡ እናበረሰን፡ ኤርትራ ናይ መልኣከ-ሞት ሃገር (phantom state) እንዳኾነት ምኻዳ ምስ መዘነ እዩ። ሚዛና ኣብዞም ዝስዕቡ ሮቓሒታት መሰረት ዝገበረ እዩ፡-
1.ከም ሳዕቤን ኣዝዩ ረቂቕን ጉሁዱን ካብ ሃገርካ ሃጽ ዘብል፡ ደፋኢ ፖሊሲ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኣብ ኤርትራ እቲ ክልዉጥ፡ ክሃንጽ፡ ንዓበይትን ህጻናትን ክእብድ፡ ክኣሊን ክጥዉር፡ ሃገርን ህዝብን ክካላኸልን…ወ.ዘ.ተ ዝኽእል መንእሰይን ማእከላይ ዕድመን ብሓፈሻ ንመላእ ዓለም፡ ብፍላይ ድማ ንሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ተዞቒቁ ከምዝወጸን ብቀጻሊ ይወጽእ ብምህላዉ ጽንፌት-ኣእሙሮ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ብልክዕ ኣብዝተረዳሉ ህሞት እዩ።
2.ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ዝነብር ህዝብና ብሕጽረታትን ናይ ዋጋ-ክብሪን ስእነት ጽዓት ኤለክቲክን ነዳድን፡ መግቢ፡ ዝስተ-ጹሩይ ማይ፡ ስሓ፡ ምጣኔ-ሃብታዊ ቅልዉላዉ …ወ.ዘ.ተ መዓልታዊ ይሳቀ ምህላዉ ድሕሪ ብኑጹር ምፍላጥና እዩ።
3.ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ነዚ ኣብ ላዕሊ ተጣሕሚሱ ዘሎ ኩነታት፡ ንምቕያሩ ዝኾነ ይኹን ሰናይ ድሌትን መደብን ከምዘይብሉን፡ ብኣንጻሩ ናይ ምብታን ህዝቢ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ መንእሰይ ፖሊሲታቱ ክቅጽሎ ድሕር ከምዘይብል ኣብዝተገንዘብናሉ እዩ።
4.እቲ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ዘሎ ናይ ተቃዉሞ ኣካላት ኣብ ሃለውሎዋትን ኣብ ኣዝዩ ጉጉይ ጽምዶታት ኣትዩ ከምዘሎ ኣብ ዝዳህሰስናሉ እዩ ።
5.ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዘለዉ ወትሃደራዊያን መኮኑናት፡ ሲቪላዊ ሸማምንቲን ካልኦት ዜጋታት ክዉዱቡን፡ ክመርሑን ከንቃሳቑሱን ዝኽእሉ፡ ብሰንኪ ፖሊሲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምትእስሳራቶሙን ዝምድናታቶሙን ተባጣጢሱ፡ ኣብ ተማዕዳዊን ቱኹላዊን ምትፍና ከምዝርከቡ ኣብ ዘለለናሉ እዩ።
በዛ ጋዜጣዊ መግለጺ ገምጋምና ምስ ህዝብና ክንቛደሶ ወሲና ኣሎና። እቲ ተፈጢሩ ዘለ ክዉንነት ኣዝዩ ዘሻቕልን ጊዚየ ዘይህብን እዩ። ከምዚ እንተ ቀጺሉ፡ ኤርትራ ከም ሃገርን ህዝቢ፡ ክቕጽል ዘይክእል ናይ ሙኻን ትኹኡሎታት ተኾሊዑ ዝርኤ እዩ። ካብዚ ኣብ ላዕሊ ብሕጽር ዝበለ ተጣሕሚሱ ዘሎ ኩውንነት ዝልዕሎ ሕቶ ኣሎ፡ ንሱ ድማ ሃገር ኤርትራ ከም ሃገር፡ ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ናይ ሓደ ሃገር ይቀጽል ዶ ውይስ ኣይቀጽል ዝብል’ዩ። ነዚ ሕቶ’ዚ ብተግባር ክንምልስ እንተዘይበቂዕና። ጽባሕ ንግሆ ከጣዕሰናን ኣብ ከቢድ ዓዘቅቲ ክሸመና ሙኻኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን። እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ኩነት-ኩዉንነት “ንደጋፊ” ወይ “ንተቃዋሚ” ዜጋ ብተናጸል ዝምልከት ኣይኮነን ። ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ዝምልከት ስለዝኾነ፡ ከምህዝቢ ካብ ህልኽን እንኪሒራዊ_ባህርያት ተናጊፍና፡ ብሓደ ድምጺ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ምቅጻል ደዉ ክብል ከምዘለዎ ክንገሮን ብተግባር ክንቃወሞ ኣሎና ብምባል ንጽዉዕ፡ ነሰምዕ፡ ንምሕጸንን ንሕብርን ኣሎና።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!
ቦርድ ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
17/05/2017
Copyright 2017 Eritrean Civic Democratic Movement. All rights reserved. This material may be published, broadcast, or redistributed with proper citation of the Eritrean Civic Democratic Movement, eritreancdm@gmail.com


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ሎጎ–ዓንሰባ ተዘርጊሐን ዘለዋ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፣ ንህዝቢ ዝምስገን ኣገልግሎት ይህባ ከምዘለዋ ተሓቢሩ።
ኣብ መብዛሕትአን ዓድታትን ምምሕዳራት ከባቢን ንኡስ ዞባ ሎጎ–ዓንሰባ ተዋዲደን ዝርከባ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፣ ህዝቢ ኣብ ቀረብኡ ዝምስገን መሰረታዊ ኣገልግሎታት ንኽረክብ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብራ ከምዘለዋ፣ ሓላፊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ሙሴ ግርማይ ንኤሪና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ገሊጹ።
ኣቀማምጣ’ቲ ንኡስ–ዞባ ጎቦታትን ስንጭሮታትን ዝበዝሖ ብምዃኑ፣ ዝበዝሑ ነበርቲ ኣብ ፋሕ ዝበላ ዓድታት ከምዝቕመጡ ዝሓበረ ኣቶ ሙሴ፣ መንግስቲ ምዕሩይ ዝርግሐ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ንምርግጋጽ ብዘካየዶ ሓያል ጻዕሪ፣ ኣብ መብዛሕትአን ምምሕዳራት ከባቢ ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ተሃኒጹ ህዝቢ ይግልገለሉ ምህላዉ ብምጥቃስ፣ ነበርቲ ሽድሽተ ምምሕዳራት ከባቢ ድማ ናይ 24 ሰዓታት ኣገልግሎት ኤለክትሪሲቲ ክረኽቡ ከምዝበቕዑ ኣብሪሁ።
ካብ ነበርቲ ደቂ ዳሽምን ደቂ ሸሓይን ኣቶ ሃብተስላሴ ወልደመንቆርዮስን ኣቶ ሰሎሞን ኣውዓለን ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፣ “ሳላ’ቲ በብእዋኑ ዝተዋደደ ትካላት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ናብ ዝበለጸ መነባብሮ ክንሰጋገር በቒዕና” ድሕሪ ምባል፣ ኣብ ገለ ከባቢታት ዘሎ ጸገም ጽሩይ ዝስተ ማይን ኣገልግሎት ተንቀሳቓሲ ቴሌፎንን ፍታሕ ክናደየሉ ኣዘኻኺሮም።
ኣብ ንኡስ ዞባ ሎጎ–ዓንሰባ፣ ንኣስታት 32 ሽሕ ህዝቢ ዘገልግላ 16 ኣብያተ ትምህርቲ፣ 5 ትካላት ጥዕና፣ ከምኡ’ውን ብሞተርን ናይ ኢድ ፖምፓን ዝሰርሓ ብርክት ዝበላ ዒላታት፣ ከምኡ’ውን ንሰብን ጥሪትን ዘገልግላ ራህያታትን ዲጋታትን ከምዘለዋ፣ ሰነዳት’ቲ ምምሕዳር ከባቢ የመልክት።
***** ኣ.ዜ.ኤ ****


text:
ኢትዮጵያ፡ ንወጻእተኛታት ኣደ ጡብነት ከይወሃብ ኣጊዳ
ኢትዮጵያ፡ ወጻእተኛታት፡ ንኢትዮጵያውያን ዘኽታማት ቆልዑ ከምውላዶም ጌሮም ንክዕብዩዎም ዘፍቅድ ዝነበረ ሕጊ ሰሪዛ። ኢትዮጵያ፡ ነቲ መስርሕ ዝኣገደት እቶም ቆልዑ በቶም ከዕብይዎም ዝወስድዎም ሰባት ስለዝግፍዑ፡ ነቶም ቆልዑ ካብ ዘለዋ ሓልዮትን ተገዳስነትን ነቲ ስጉምቲ ከምዝወሰደቶ ትሕብር።
ኢትዮጵያ፡ ካብተን ኣብ ዓለም ዝርከባ፡ ዘኽታማት ቆልዑ፡ ብወጻእተኛታት ክዓብዩን ክእለዩን እተፍቅድ ሒደት ሃገራት ሓንቲ እያ ነይራ። ኣሜሪካውያን ጥራይ ከኣ 20% ብጡብ ኣደነት ዝእለዩ ቖልዑ ይሽፍኑ ነይሮም።
ከም ብዓል ብራድ ፒትን ኣንጀሊና ጆሊ ዝኣመሰሉ ሰብ ዝና ናይ ፊልም ተዋሳእቲ ኣሜሪካውያን ድማ ገለ ካብቶም ካብ ኢትዮጵያ ዘኽታማት ቆልዑ ከም ኣቦ ጡብ/ኣደ ጡብ ኮይኖም ከዕብዩ ዝወሰዱ ኢዮም።
እንተኾነ ኣብ 2013፡ ሓንቲ ኣሜሪካዊት ስድራቤት ንሓደ ካብ ኢትዮጵያ ከዕብይዎ ዝወሰድዎ ቆልዓ ብምቕታሎም ተፈሪድዎም ኣብ ማእሰርቲ ይርከቡ።
እዚ ፍጻመ'ዚ ድማ ኣብ ባይቶ ብዛዕባ ጉዳይ ኣቦ ጡብ/ኣደ ጡብ ንዝያዳ ዘተ ዓዲሙ ይብል ኢማኑኤል ኢጉንዛ፡ ናይ ቢቢሲ ጋዜጠኛ ኣብ ኢትዮጵያ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ብዛዕባ መስርሕ ምዕባይ ዘኽታማት ብወጻእተኛታት ብሰብኣዊ መሰላት ዝጣበቑ ጉጅለታት ዓቢ ብድሆ ኪገጥማ ጸኒሑ። እቲ ዘቕርብዎ ምኽንያት ድማ ዘይሕጋዊ ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰባት እቲ መስርሕ ኣዝዮ ኣኽሳቢ ኮይኑ ስለዝረኸብዎ ይምዝምዝዎ ስለዝነበሩ ኢዩ።
ቅድሚ ክልተ ዓመት፡ ዴንማርክ ካብ ኢትዮጵያ ዘኽታማት ቆልዑ ወሲድካ ምዕባይ ደው ኣቢላቶ።
ካብዚ ብምብጋስ ድማ ኣባላት ባይቶ፡ ዘኽታማትን ንሓደጋ ዝተቓልዑ ቆልዑን ብውሽጢ ሃገር ዝድገፍ ሜካኒዝም ክሕብሐቡን ክናበዩን ክዕቆቡን ኣለዎም ኢሎም።
እንተኾነ ገለ ኣባላት ባይቶ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ነዞም ዘኽታማት ቆልዑ ክሕብሕብ ዝኽእል ብቁዕ ዝኾነ ትካል የለን ኢሎም።
ካብ 1999 ክሳብ ሕጂ፡ ልዕሊ 15,000 ዝኾኑ ዘኽታማት ቆልዑ፡ ኣሜሪካውያን ክዕብይዎም ከምዝወሰድዎም ይፍለጥ። ብዙሓት ድማ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ - ከም ስፐይን ፈረንሳን ዓዲ ጥልያንን ተወሲዶም።
መጻኢ ዘኽታማት ኢትዮጵያ ቆልዑ እንታይ ክኸውን ኢዮ?
ኢማኑኤል ኢጉንዛ፡ ጋዜጠኛ ቢቢሲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝበሎ፡ ካብ 2013 ጀሚሩ እዚ ጉዳይ ኣቦ ጡብ/ኣደ ጡብ ኣዝዩ ኣዘራራቢ ኮይኑ ስለዝጸንሐ፡ እዚ ሕጂ መንግስቲ ዝወሰዶ ስጉምቲ ሃንደበታዊ ኣይነበረን።
እቲ ሕጂ ዝልዓል ሕቶ ጉዳይ ናይቶም ኣሽሓት ዘኽታማትን ንሓደጋ ዝተቓልዑ ቆልዑን እንታይ ክኸውን ኢዩ ዝብል እዩ።
ባይቶ እታ ሃገር ከምዝበሎ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዋ ማሕበራዊ ትካላት፡ ነቲ ዘሎ ቑጽሪ ዘኽታማት ክኣልያ ከምዝኽእላን፡ ልዕሊ ኹሉ ድማ ዜጋታት ዘኽታማት ቆልዑ ከም ደቆም ገይሮም ከዕብዮ ፍቑድ ምዃኑን ገሊጾም።
እንተኾነ ጉዳይ ኣቦ ጡብ/ኣደ ጡብ ኣብ ኢትዮጵያ ከም ባህሊ ሰለዘይጸንሐ ብዙሓት ዘኽታማት ብገለ መቕርብ ክእለዩ እንከለው፡ ገለ ድማ ግዳም ሓደር ክኾኑ ጸኒሖም።
ሓንቲ ሽማ ክጥቀስ ዘይደለየት ኣወሃሃዲት እንዳ ዘኽታማት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝበለቶ፡ ነቶም ዘኽታማት ኣብ ውሽጢ ሃገር ንምእላይ ፍታሓት ከናድዩ ንምዃኖም ገሊጻ።
"እዞም ቆልዑ ደቅና ኢዮም፡ ድሮ ብርክት ዝበሉ ደቂ ሃገር ሓደ ወይ ክልተ ቆልዑ ብትምህርቲ ወይ ድማ ብኻልእ መንገዲ ክናብዩ ቅሩብነት ከርእዩ ጀሚሮም ኣለው" ኢላ።
"ርግጽ እቲ ኩነታት ንግዚኡ ኣብ ህዋ ኢዩ ዘሎ። መን ይፈልጥ፡ ኣብ መጻኢ እዞም ቆልዑ ገለ ክናብይዎም ዝኽእሉ ስድራቤታት ካብ ውሽጢ ሃገር ወይ ድማ ካብ ወጻኢ ይረኽቡ ይኾኑ" ድማ ኢላ።።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ደርቅን ጥምየትን ንኽቃለሳ ንሃገራት ቀርኒ አፍሪቃ ንምሕጋዝ ናይ 17- ሚልዮን ተወሳኺ ረድኤት ከምትህብ አፍሊጣ።
ነዚ ዝገለፃ ሚኒስትሪ ወፃኢ አሜሪካ ሂለሪ ክሊንተን፡ ካብቲ 17- ሚልዮን ዶላር እቲ 12-ሚልዮን ዶላር ናብታ ብደርቅን ጥምየትን ኣዝያ ተሃስያ ዘላ ሶማል ከምዝኸይድ አፍሊጠን።
ሚኒስተር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለሪ ክሊንተን ትማሊ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ኢንስቲትዩት ምርምር ዓለም-ለኸ ፖሊሲ ምግቢ ኣብ ዘስምዕኦ ዘረባ ኣብ ዞባ ቀርኒ አፍሪቃ ዝርአን ዝስማዕን ዘሎ ደርቂን ጥምየትን ንፈለማ እዋን አይኮነን ኢለን።
አስዒበን እዚ ዓንኬል'ዚ ክተርፍ ዘይክእል ነገር አይኮነን ዓለም'ውን ንጥምየት ሕሉፍ ታሪኽ ንምግባር ፍልጠት ናውትን ፍልፍላትን አለዋ'ዩ ኢለን።
ኣሜሪካ ዛጊድ 580- ሚልዮን ዶላር ሰብአዊ ረድኤት ነቲ ዞባ ሂባ'ያ። እዚ ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ ዝገለፀቶ 105- ሚልዮን ዶላር ይሕውስ።
ሚኒስተር ወፃኢ አሜሪካ ሂለሪ ክሊንተን እቲ ኣብ ቀርኒ አፍሪቃ ዘሎ ኩነታት አብዚ እዋን ኣብ ዓለም እቲ ኣዝዩ ፅንኩር ሰብአዊ ኩነታት'ዩ ኢለን።


text:
ኮንጎ፡ ንተቓወምቲ ፕረዚደንት ካቢላ ዘነፃፀረ ቅትለት ተፈፂሙ
ሓይልታት ጸጥታ ዲሞክራቲክ ሪፓብሊ ኮንጎ ሸውዓተ ሰላማዊ ሰልፈኛታት ቀቲሎም።
ሓይልታ ጸጥታ ዲሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኮንጎ ብውሑዱ ሸውዓተ ሰላማዊ ሰልፈኛታት ከምዝቐተሉ፡ ዓቃቢ ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ።
እቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ፕረዚደንት ጆሴፍ ካቢላ ካብ ስልጣኑ ክእለ ዝጽውዕ'ዩ ነይሩ። ፖሊስ ግና ሰለስተ ሰባት ጥራይ ከምዝሞቱ ብምግላጽ፡ ሞት ናይቶም ክልተ ሰባት ኣብ ምጽራይ ከምዘሎ ሓቢሩ።
ተቓወምቲ ሰልፍታትን ጎስጎስቲ ፖለቲካ ኣብያተ-ክርስትያናትን'ውን ነቲ ሰልፊ ደጊፎሞ።
ብመሰረት ቅድሚ ሓደ ዓመት ዝተበጽሐ ስምምዕ፡ ፕረሲደንት ካቢላ ኣብ መወዳእታ 2017 ካብ ስልጣኑ ክእለ ነይርዎ።
እዚ ድማ ሓደ ዓመት ድሕሪ ምብቃዕ ናይ ካልኣይ እዋን ፕረሲደንትነቱ ማለት'ዩ።
ንዕኡ ዝትክእ ፕረሲደንት ንምምራጽ ዝግበር ምርጫ ድማ ንታሕሳስ 2018 ተናዊሑ'ሎ።
መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ንሰንበት ሰላማዊ ሰልፊ ጸዊዖም'ኳ እንተነበሩ፡ ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ግን እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ከይካየድ ከልኪሎም።
ፖሊስ ድማ ጠያይትን ዘንብዕ ጋዝን ተጠቒሞም ሰልፈኛታት ኣብ ኣብያተ-ክርስትያናት ይኹን ካልእ ቦታታት ከይእከቡ ከልኪሎሞም።
ክልተ ሰብኡት ኣብ ርእሰ-ከተማ ኪንሻሳ፡ ኣብ ጥቓ ሓደ ቤተ-ክርስትያን ብጥይት ከምዝተቐትሉ ሂዩማን ራይትስ ዎች ዝተባህለ ተጣባቒ መሰል ደቂ ሰባት ኣፍሊጡ።
ዋሃቢት ቃል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፍሎረንስ ማርሻል ድማ፡ ብዘይካ'ቶም ኣብ ከተማ ኪንሻሳ ዝተቐትሉ ሸውዓታ ሰባት፡ ሓደ ካልእ ሰልፈኛ'ውን ኣብ ማእከላዊት ከተማ ካናንጋ ተቐቲሉ ኢሉ።
ልዕሊ 120 ሰባት ተኣሲሮም ከምዘለዉ ድማ ሓቢራ። ን"ምጥቃም ሓይሊ ኣንጻር ሰላማውያን ሰልፈኛታትን" "ጎንጻዊ ምርጋጽ መሰረታውያን መሰላትን ነጻነትን ብሓይልታት ጸጥታ" ድማ ኮኒና።
ፕረሲደንት ካቢላ ካብ 2001ን ኣትሒዙ ኣብ ስልጣን ጸኒሑ'ሎ። እቲ ካልኣይ ናይ ስልጣን እዋኑ ምስ ወድአ፡ ኣብ 2016 ካብ ስልጣኑ ክእለ'ኳ እንተነበሮ፡ ምርጫ ከይተኻየደ ጸኒሑ'ሎ።
እቲ ምርጫ ብዘይምክያዱ ድማ ብዙሕ ሞት ዘስዓቡ ሰላማዊ ሰልፍታት ብደገፍቲ ተቓወምቲ ሰልፍታት ተኻይዶም። ብደርዘናት ዝቑጸሩ ሰልፈኛታት ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት ከምዝተቐትሉ ድማ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይሕብር።
መንግስትን ተቓወምቲ ሰልፍታትን ስልጣን ንምክፋል ስለዘይተሰማምዑ፡ ብመንጎኛ ካቶሊካዊት ቤተክስትያን ተበጺሑ ዝነበረ መሰጋገሪ መንግስቲ ናይ ምምስራት ስምምዕ ድማ ፈሺሉ ተሪፉ።


text:
“ንሳቶም ድማ ኣብ ትምህርቲ ሓዋርያትን ሕውነታዊ ሱታፌን ብረትን ብምቚራስ ኅብስትን ጸሎትን ብዘይምቊራጽ ይጽመዱ ነበሩ። ብኢድ ሓዋርያት ብዙኅ ተኣምራትን ትእምርትን ይፍጸም ስለዝነበረ ኣብ ልዕሊ ነፍስ ወከፎም ፍርሃት ሓደረ፣ ኲሎም እቶም ዝኣመኑ ድማ ብሓንሳእ ይቅመጡ ነበሩ፡ ኲሉ ንብረቶም ከኣ ብርኪ ነበረ። ርስቶምን ንብረቶምን ሸይጦም ድማ ንዂሎም ከከም ግድነቶም የካፍልዎ ነበሩ። ኣብ ጸጽባሕ ከኣ ብሕብረት ኣብ ቤተ መቕደስ ይእከቡን ንእግዚአብሔር እናመስገኑን ኣብ ቅድሚ ኲሉ ሕዝቢ ድማ ሞገስ እናረኸቡን ኣብ ኣባይቶም ኅብስቲ እናቈረሱ ብታሕጓስን ብግሩህ ልብን ብሓንሳብ ይምገቡ ነበሩ፣ እግዚአብሔር ድማ በብመዓልቱ ዚድኅኑ ናብኣቶም ይውስኽ ነበረ” (ግሐ 2.42-47)
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣኃትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ሎሚ ኣብቲ ሕያው ሥርዓተ ቅዱስ ቊርባን ክኣቱ እየ፣ መሥዋዕተ ቅዳሴ ብክልተ ክፍሊ ዝቆመ እዩ፣ እዚ ከኣ ሥርዓተ ቃለ እግዚአብሔርን ክፍሊ ኣኰቴተ ቊርባንን እዩ፣ እዘን ክልተ ክፍልታት እዚአን ኣብ ነንሕድሕድን ብጣዕሚ ዝተጣበቃ ስለዝኾና ሓደ ሥርዓተ ኣምልኾ የቊማ (ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ቅዱስ ጉባኤ ቊ.56)፣ ኣሰናደውቲ ብዝኾነ ሓድ ሓደ ሥርዓታት ጀሚሩ ብካልእ ሥርዓታት ዝፍጸም ሥርዓተ መሥዋዕተ ቅዳሴኸስ ሓደ ኣካል ኮይኑ ነቲ ሓደ ካብቲ ክትፈልዩ ዘይከውን እዩ፣ እንተኾነ ነቲ ዝተፈላለየ ፍጻሜታ በብሓደ ንምግላጽ ዚኣክል በብክፍሎም ክገልጾም እየ! ነፍሲወከፍ ክፍሊ ከኣ ናይ ሰብኣውነትና ታሪኽ በብወገኑ ስለዝትንክፍ ሃምናን ቀልብናን ኣባኡ ክንገብር ንዕደም፣ ንመሥዋዕተ ቅዳሴ ብምልኣት ንምስታፍን ንጣዕሙ ንምስትምቃርን ነዚ ቅዱስ ምልክታት ምፍላጥ ኣድላዪ እዩ፣
ሕዝቢ ኩሉ ምስ ተኣከበ ሥርዓተ ቅዳሴ ብመባእታዊ ምልክታት ይጅምር፣ እዚ ከኣ ናይ ቀዳስያን ተሰሪዕካ ንመበረታቦት ምእታውን እግዚአብሔር ምሳኹም ይኹን ወይውን ሰላም ምስ ኲልኻትኩም ይኹን ቢልካ ሰላምታ ምቅራብን! ንሓጢኣትና ምሕረት እንልምነሉ ተኣምኖተ ሓጢኣት ብምድጋምን ክርያ ለይሶን እግዚኦ መሓረነ ክርስቶስ እናበልካ ብሕብረት ዝግበር ጸሎተ ንስሓን ዕብየት እግዚብሔር እንገልጸሉ ስብሓት ለእግዚብሔርን መባእታዊ ጸሎትን ኣሎ፣ እዚ መባእታዊ ጸሎት እዚ ንኩሉ ዝእክብ ንብሎ ከመይ ናይ ኩሎም ልመና ብሕብረት ንሰማይ ክዓርግ ዝቀርብ ጸሎት ስለዝኾነ፣ ናይዚ መባእታዊ ሥርዓታት ዓላማ ከምቲ ናይ ሮማዊ መጽሓፈ ቅዳሴ ሕጊ ዘመልክቶ ‘ምእመናን ብሓባር ተኣኪቦም ሓንቲ ማሕበር ከቊሙን ንቃል ኣምላኽ ንምስማዕን ብግቡእ ምሥጢረ ቅዱስ ቊርባን ንክሰርዑን ንክሰናደው እዩ’(ቊ.46)። ኣብ ግዜ ቅዳሴ ሰዓት እናሳዕ እናረኤኻ ‘ደሓን ድሕሪ ግዜ ኣሎኒ ድሕሪ ስብከት ኤርክብ እኸውን እየ በዚ ከኣ ግድነተይ ፈጺመ’ ምባል ጽቡቅ ኣይኮነን፣ መሥዋዕተ ቅዳሴ ብትእምርተ መስቀል ጀሚሩ በዚ ኣብ ላዕሊ ዝዘርዘርናዮ መባእታዊ ሥርዓታት ይጅምር፣ ምኽንያቱ ከኣ ንእግዚኣብሔር ከም ማሕበረ ክርስትያን ክነምልኾ እንጅምሮ ኣብዚ እዩ፣ ስለዚኸስ ንቅዳሴ እንክትከዱ ቅድሚ ቅዳሴ ምጅማሩ ደኣ ኣባኡ ተረኸቡ እምበር ደንጉኹም ኣይትምጽኡ! ኣቀዲምካ ኣብ ቤተክርስትያን እንክትረከብከስ ነዚ ሥርዓተ ኣምልኾ ናይ ማሕበረ ክርስትያን ንልብኻ ነቲ ተሰናዱ ማለት እዩ፣
መኽፈቲ ቅዳሴ መዝሙር ክዝመር እንከሎ እቲ ቀዳሲ ምስ ካልኦት ኣገልገልቲ ብመስርዕ ናብ መንበረታቦት ቀሪቡ መጀመርያ ይሰግዱ ከም ምልክት ኣኽብሮ ከኣ ነቲ መንበረ ታቦት ይሳለም! ዕጣን እንተልዩ ከኣ ነቲ መንበረ ታቦት ይዓጥን፣ ነዚ ዝገብረሉ ምኽንያት ከኣ መንበረታቦት ናይ ክርስቶስ ስለዝኾነ ኣምሳል ክርስቶስ እዩ፣ መንበረ ታቦት እንክምልከት ክርስቶስ ዝርከቦ ቦታ ኢና ንምልከት፣ መንበረ ታቦት ክርስቶስ እዩ፣ እዘን ምልክታት’ዚኤን ብዙሕ ግዜ ከይነስተውዕለለን ዚከኣል እዩ ኮይኑ ዓሚቊ ትርጉም ኣለወን ከመይ ካብ ብሱሩ ጀሚሩ መሥዋዕተ ቅዳሴ ምስቲ ሕይወቱ ስለና ኣብ ዕጸ መስቀል ብምውፋይ መንበረታቦትን መስዋዕትን ካህንን ምስ ዝኾነ ፍቅሪ ክርስቶስ ምርኻብ ምዃኑ ይገልጻ፣ መንበረታቦትከስ ብቅዱስ ቊርባን ዝፍጸም ናይዚ ሥራሕ ጸጋ ሕመረት ኮይኑ ብሓቂ ምልክት ክርስቶስ እዩ። ማሕበረ ክርስትያን ከኣ ብኩሎም ነዚ ክርስቶስ ዝኾነ መንበረ ታቦት ከቢቦሞ ንክርስቶስ ንምርኣይ እምበር ንክትጠማመት ኣይኮነን፣ ከመይ ማእከል ናይታ ማሕበረክርስትያን ክርስቶስ ስለዝኾነ! ክርስቶስ ካብኣ ርሑቅ ኣይኮነን፣
ልዕሊ ኩሉ ግን ትእምርተ መስቀል ኣሎ፣ ነዚ ትእምርቲ እዚ እቲ ቀዳሲ ካህን ኣብ ግንባሩ ምስ ዓተቦ ስዒቦም ከኣ ኩሎም ማሕበረ ክርስትያን ‘ብስም ኣብን ወልደን መንፈስ ቅዱስን’ ኢልካ ከምዝግበር ብምስትውዓል ብትእምርተ መስቀል ይዓትቡ፣ ኣብዚ ንእሽቶ ነገር ከዘኻኽረኩም እደሊ! ደቅኹም ንትእምርተ መስቀል ከመይ ገሮም ይገብርዎ! ሓንሳእ ሓንሳእ ምልክት መስቀል ዘይኮነ ዝኾነ ምልክት ይገብሩ። እሞ ሓደራኹም ኣደስ ይኹን ኣቦ ወይውን ኣቦሓጎታትን እኖሓጎታትን ንሕጻናት ብንእስነቶም ትእምርተ መስቀል ከመይ ገርካ ከምዝግበር መሃርዎም፣ እዚ ከኣ ንመስቀል ክርስቶስ ከም መከላኸሊ ከምዝጠቅሞም ግለጹሎም፣ ከምኡውን መሥዋዕተ ቅዳሴ ብትእምርተ መስቀል ከምዝጅመር ግለጹሎም፣ ኩሉ ጸሎታትና ኣብ ዙርያ ቅድስት ሥላሴ ‘በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ’ እናበለ እዩ ዝፍጸም! እዚ ከኣ መወዳእታ ናይ ዘይብሉ ውህደቶምን ሓድነቶምን ብምግላጽ ናይቲ ሓደን ሠለስተን ዝኾነ ፍቅሪ እግዚብሔር መጀመርታን ፍጻሜን ብምግባር ነቲ ኣብ መስቀል ምእንቲ ድሕነትና ገዛእ ርእሱ ዘወፈየ ክርስቶስ ዝገለጾ ፍቅሪ ሕያው ይገብሮ፣ ስለዝኾነ ከኣ እቲ ካብ ዝቈሰለ ልቡ ዝፍልፍል ቅዱስ ቊርባን ውህበት ቅድስት ሥላሴ ኮይኑ ምሥጢረ ፋሲካ እዩ፣ ብትእምርተ መስቀል ግንባርና ክንዓትብ እንከሎናኸስ ንምሥጢረ ጥምቀትና ንምዝካር ጥራይ ዘይኮነ እቲ እንገብሮ ጸሎትን እንፍጽሞ ሥርዓተ ኣምልኾን ነቲ ምእንታና ሰብ ዝኾነን ኣብ ዕጸ መስቀል መይቱ ካብ ሞት ብኽብሪ ዝተንሠኤን ክርስቶስ እንራኸበሉ እዩ፣
ካብዚ ብምቅጻል እቲ ካህን ‘እግዚአብሔር ምሳኹም ይኹን’ ወይውን ካብቲ ብዙሕ ተመሳሳሊ ናይ ሰላምታ ሓረጋት ንማሕበረ ክርስትያን ሰላምታ ምስ ኣቅረበ ማሕበረክርስትያን ከኣ ብወገኖም ‘ምስ መንፈስካ’ ክብሉ ይምልሹ፣ ኣብዚ ኣብ ዘተ እሂን ምሂን ከምዘሎና ንርኢ፣ ኣብ ምጅማር ቅዳሴ ኢና ዘሎና ናይዚ ቃላትን ምልክታትን ትርጉም ብዝግባእ ክንርዳእ ኣሎና፣ ብዙሕ ድምጽታት ኣብ ዝስማዓሉ ውህደት ሙዚቃ ከም እንኣቱ እዩ፣ ድምጺ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ መንጎ ኩሎም ተሳተፍቲ ስምምዕ ንምፍጣር እውን ናይ ሱቊታ ግዝያት ኣሎ፣ እዚ ከኣ ብሓደ መንፈስ ተዀስኲስካ ንሓደ ዕላማ ከምዝኾንካ ንምርዳእ እዩ፣ ስለዝኾነ ከኣ እቲ ሰላምታ ናይ ካህንን መልሲ ናይ ሕዝብን ኣብ ጉባኤ መንፈስ ቅዱስ ናይ ዘላ ቤተ ክርስትያን መግለጺ እዩ፣ ምስ ጐይታ ብሓባር ብእምነት ምትእስሳርን ሓቢርካ ምሳኡ ናይ ምዃንን ኩላ እታ ማሕበር ብሓድነት ንክትነብርን ዘሎ ሓባራዊ እምነት በዚ ይግለጽ፣
እዚ ከኣ ናይ ዝጽልዩ ውህደት ሙዚቃ እዩ! ዓቢ መንፈሳዊ ስምዒት ዝቅስቅስ ኩነት ብምፍጣር በቲ ቀዳሲ ዘቅርቦ ዕድመ ኩልና ሓሓጢኣትና ክንዝክር ንጽዋዕ፣ ከመይ ኩልና ሓጢኣተኛታት ኢና፣ እንዲዒኸ ምናልባት ሓደ ካባኹም ሓጢኣት ዘይብሉ ክኸውን ይኽእል! እስኪ ካባኹም ሓጢኣት ዘይብሉ እንተሎ ኢዱ ሓፍ የብል! በጃኹም! ኩልና ሓደ ጻድቅ ኣብ ማእከልና ከምዘሎ ክንርኢ ንኽእል! ሓፍ ዝበለ ኢድ እርኢ የሎኹን! ሓራይ እምበኣር! ጽቡቅ እምነት ኣሎኩም! ኩልና ሓጢኣተኛታት ኢና! ስለዝኾነ ከኣ ኣብ ምጅማር ቅዳሴ ምሕረት ንምህለል፣ እዚ ከኣ ናይ ተኣምኖተ ሓጢኣትን ንስሓን ግዜ እዩ፣ ንዝፈጸምናዮ ሓጢኣት ጥራይ ክንዝክር እኹል ኣይኮነን እንታይ ደኣ እቲ ዝቀርበልና ዕድመ ከምቲ መጸባሓዊ ኣብ ቤተጸሎት ዝገበሮ ሓጢኣትና ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ኣብ ቅድሚ ማሕበርን ማለት ኣሕዋትን ኣሓትን ብትሕትናን ቅንዕናን ክንእመን እዩ፣ እንተደኣ ምሥጢረ ጥቀ ቅዱስ ቊርባን ነቲ ምሥጢረ ፋሲካ ማለት ነቲ ክርስቶስ ካብ ሞት ናብ ሕይወት ዝተሰጋገሮ ምሥጢር ክውን ዝገብር ኮይኑ ብቀዳምነት ክንገብሮ ዘሎና እቲ ሞት ነፍሲ ዘኸትል ኩነታትና ኣጸቢቅና ክንምርምር እሞ ተነሲሕና ናብ ሓዲስ ሕይወት ምስ ክርስቶስ ንክንትስእ የኽእለና፣ እዚ ትምህርቲ እዚ ምስጢረ ንስሓ ክሳብ ክንደይ ኣድላዪ ምዃኑ ይገልጸልና፣ ስለዚኸስ ብዛዕባዚ ኣብ ዝመጽእ መደብ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ክርስቶስ ክንዛረብ ኢና፣ ከመይ ቀስ ብቀስ ንምሥጢረ ቅዳሴ ክንገልጽ ኢና፣ ኮይኑ ግን ሓደራ ንሕጻናት ትእምርተ መስቀል ከመይ ከምዝግበር መሃርዎም፣ በጃኹም’ እንክብሉ ትምህርቶም ፈጸሙ፣


text:
ዶ/ር ደብረፅዮን ገብረሚኪኤል (ኣባመንበር ህወሓት)
ሕቶ፦ እቲ ናይ ሐዚ ገምጋም ምስቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ መድረኻት ብፍላይ ምስቶም ናይ ብዕምቆት ምህዳስ ገምጋማት ዘመሳስሎን ዝፈልዮን እንታይ እዩ?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ እቲ ብዕምቆት ምህዳስ ብ2008 ክረምቲ ኢና ጀሚርናዮ። 2009 ‘ውን ኣብ ውሽጢ ውድብ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ መንግስትን ምስ ህዝብን እውን በስፍሓት ኢና ከይድናዮ። ኣብ ሽድሽተ ወርሒ ገምጋም ኣካይድና ነይርና፣ ናይ ዓመት እውን ገምጊሚና ነይርና ኣብ ቀረባ ናይቲ ብዕምቆት ምህዳስ፤ እዚ እውን ኣካል ናይቲ ብዕምቀት ምህዳስ መድረኽ እዩ፤ ከይዲ እውን ስለ ዘኾነ እቲ ናይ ብዕምቆት ምህዳስ። ስለዚ ሓደ ዘመሳስሎ እዙይ ‘ውን ኣካል እቲ ብዕምቆት ምህዳስ ምዃኑ እዩ፤ ካልኣይ ድማ ክልቲኡ እታ ዓዲ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ኮይና እነካይዶ ዘለና ምዃኑ እዩ፤ ምናልባት እቲ ፀገም እናገደደ ዝኸድ ዘሎ ምዃኑ ቅሩብ ክፍለ እንተዘይኮይኑ ብቐንዱ ኣብዚ ሃገር ሰላምን ምርግጋእን ኣብ ዘይሃለወሉ፣ ዕግርግራት ኣብ ዘለሉ፣ እቲ ጉዳይ ናይ ልምዓት ጉዳይ ዘይኮነስ ናይ ሰላምን ድሕንነትን፣ ናይ ስርዓት ሕቶታት…. ኣብ ዝኾነሉ ኮይና ኢና ነካይዶ ዘለና።። እዚ ናይ ሐዚ ግን ብመሰረቱ ፍልይ ዝበለ እዩ።
እቲ ዘፈላለዮ፡ ኣብቲ ናይ ሐዚ ብዝርዝር ኢና ሪኢና። ቅድሚ ሐዚ ጥቕሉል ዝነበረ ዘርዚርናዮ። መፅናዕቲ እውን ተወሲኽዎ ብመልክዕ መፅናዕታዊ ፅሑፍ እዩ ከም መበገሲ ቀሪቡ። ሓደሽቲ ዘይተለዓሉ ‘ውን ዘልዕልናዮ ኣሎ። ናብ ሰባት እውን ኣላጊብናዮ። ክትዓት ነይርዎ ኣብቲ ውሽጢ። ልዕሊ ኹሉ ድማ እቲ ኩነታት ዘገድድ ስለ ዝኾነ ኣብ ፀገም ኢና ዘለና ኢልና ጠንካራ ጎንና እንብሎ ኣይንርአ፣ ድኽመትና ጥራሕ ነቒስና ነውፅእ ዝበልናሉ እዩ። መዓልቲ ገደብ እውን ኣየቐመጥናን እቲ ናይ ክልል ይኹን ናይ ሃገር ኩነታት ሕማቕ ስለ ዝኒሀ ንፈትሽ ኢና ኢልና። ስለዚ ብዚታት ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ዝተፈለየ እዩ ክንብሎ ንኽእል። ነዊሕ ዝፀንሐሉ፣ ማዕሮ 35 መዓልቲታት ዝፀንሐሉ እውን እዙይ በዝርዝር ንምርኣይ እዩ፣ ብዝርዝር ንምርኣይ ጥራይ ዘይኮነ ክትዕ ዝነበሮን ብነዊሕ ክትዕ ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ እናተበፅሐ ይኸድ ስለ ዝነበረን እዩ።
ሕቶ፦ እቲ ዝተኻየደ ገምጋም ነዊሕ ግዜ ምስ ምውሳዱ ተኣሳሲሩ ኣብ ኣባል ይኹን ኣብ ህዝቢ ብሓፈሻ ዝተፈላለየ ስሚዒት እዩ ዝፈጥር ነይሩ። ይጠቓቕዑ ኣለው፣ ተፈላልዮም እዮም፣ ረጊፆም ዝወፁ ‘ውን ኣለው፣ ምጉጅጃል ኣሎ፣ እቲ ሓደ ጉጅለ እዩ ኣጥቂዑ ወፂኡ ወዘተ ዝብሉ ስግኣታትን ወረታትን ነይሮም እዮም እሞ እንታይ እዩ ዝመሰል ነይሩ? ካሊእ ምስዚ ዝተኣሳሰር ድማ ናይ ሰባት ለውጠ እዩ መፂኡ፣ ናይ ሰባት ለውጢ ምንም ኣየምፅእን፣ እቲ ውድብ በስሩ ተበላሽዩ ስለ ዘሎ ናይ ሰብ ለውጢ ብምግባር ጥራይ ኣይዕርን ዝብል ኣሎ። እንታይ እያ ትብሎ ውድብ ንዚ?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ ግርም! እቲ ከምዙይ ዝበለ ወረታት ነይሩ እዩ ዋላ ብዙሕ እንተዘይ ኮነ፣ ብዙሕ እንተዘይኮነ ማለተይ እቲ ብኣውንታ ዝተረደኦ ሰብ ይበዝሕ ንምባል እዩ። እሞ እቲ መንፈስ ናይቲ ኣኼይባ ምርዳእ ከድሊ እዩ። ናብቲ ኣኼይባ ቅድሚ ምእታውና ወሲና ኢና ኣቲና፤ እንታይ ኢልና ኢና ወሲና? ዓዲ ኣብ ፀገም ኢያ ዘላ ኣብ ሓደጋ እያ ዘላ፣ ከምዙይ ኢልና ፈፂምና ክንከይድ ኣይንኽእልን ኢልና ወሲና ኢና ኣቲና። ንእገለ ክንግምግም ወይ ንእገለ ኣወሪድና ንእገለ ክንሸይም ኢልና ኣይኣተናን፤ እቲ ገምጋም እውን ንሱ ንምግባር ኣይነበረን ካብ መበገሲኡ። እዙይ ምርዳእን ምፍላጥን የድሊ መጀመርታ። ዕላምኡ ካብቲ ሽግር ምውፃእ እዩ። ዕላምኡ ዓዲ ምድሓን፣ ህዝቢ ምድሓን፣ ውድብ ምድሓን እዩ። ኣይንድሕንን ዘለና፤ እቲ ብምዕምቆት ምህዳስ ካብ ንጅምር እውን ኣይንወፅእን ዘለና፤ ተመሊስና ናብ ጭቃ ኢና ንኣቱ ዘለና፤ ካብዚኣ ክንወፅእ ኣለና እያ። ኣብዙይ እቲ ፀገም ብደንቢ ክረአ ከሎ ናይቲ ፀገም ዋና ምንጪ ኮይኑ ዝበልናዮ እቲ ኣመራርሓ እዩ። ስለዚ እቲ ላዕለዋይ መሪሕነት ብፍላይ እቲ ፖሊት ቢሮ ከም ኣካል እውን ከም ሰባት ‘ውን ክግምገም ነይርዎ። ኣመራርሓና ሕማም ኣለዎ፣ ሕማሙ ፈልዩ ክሕከም ኣለዎ ኢና ኢልና እምበር ዝወርድን ዝድይብን ይህሉ ኣይኮነን።
ብስሩ እውን ቅድሚ ናብ ውልቂ ገምጋም ምእታውና እቲ ዝነውሐ ግዘ ኣብ ዛዕባታት ኢና ገምጊምና። እዚ ዓዲ ዝሕመስ ዘሎ ኣመራረሓ እዩ ሓሚቑ ዋላ እንተበልና ንቐደም ግን ኣብ ዛዕባታት ከመይ ኢና ስትራተጅያዊ መሪሕነት ንህብ፣ ናይ ህዝቢ ተሳትፎ እንታይ እዩ፣ ዴሞክራሲና ከመይ እኒሀ፣ ምስ ውድባት ዘለና ርክብ ፣ ኣብ ሃገር ዝነበረና ግደ ታይ ይመስል፣ ሰናይ ምምሕዳር ወዘተ ኣብዚኦም ዘለውና ድኽመታትን ሕመቕን ኢና ሪኢና። እዙይ ሓጢጥና ነውፅእ እዩ። ስለዚ እቲ መንፈስ ኢና ክንርድኦ ዘለና። ክንወፅእ ኣለና። ከምዙይ ኢልና ክንከይድ ኣይንኽእልን። እዚ ዓዲ ዝሕመስ ዘሎ ኣመራርሓ ሓሚቑ እዩ። ኣመራርሓ እንተዓርዩ እቶም ካልኦት ፀገማት ንምፍታሕ ክክኣል እዩ ኢልና። እዙይ ከኣ ናይ ሰብ ዘይኮነስ ከም ኣካል፣ ከም ማእከላይ ኮሚቴ፣ ከም ስራሕ ፈፃሚ እዩ ሓሚቑ። ልእኹ ክፍፅም ኣይከኣለን ኢን ኢልና። ብ ፀረ ዴሞክራሲ፣ ተሳትፎ ህዝቢ፣ ልምዓት፣ ተሳትፎ መንእሰይን ሙሁራትን ወዘተ ዘልዕልናዮ እኮ ናይ እገለ እገለ እኮ ኣይትብሎን ከም ኣካል ኣብዙይ መሰረታዊ ፀገም ኢኒሀና እዩ። ብርግፅ ኣብዙይ ዝርኣናዮ ምጉጅጃላት፣ ኔትወርክ እንተሃልዩስ ይበታተኽ እዩ። ሓደ ጉጅለ ንቲ ሓደ ጉጅለ ዘይኮን እዚ ምጉጅጃላትን ምትእስሳራትን ፀገምና እዩ ንፈትሾ ኢልና ኢና ኣቃሊዕናዮ። እቲ ቅድሚ ሐዚ ብጥቕልሉ ዝለዓል ዝነበረ ምጉጅጃልን ኔትወርክን ኣሎ ንብሎ ዝነበርና ሐዚ ናብ ሰብ ኣጣብቕና ፈቲሽናያ፣ ረኺብናያ፣ በጢስናያ። እምበር ካሊእ ጉጅለ ንምፍጣር ኣይኮነን ወይ ንምጥቃዕ ኣይኮነን። ከምኡ ዝበለ ነይሩ፣ ነፅርዮ እዩ። ተበታተነ ሓደነት ዘይነበሮ ኮይኑ ተረኺቡ። እታ ዝነበረት ተቓሊዓ ተሳጢሓ ናብታ ጥዕቲ ኣካይዳ ክኣቱ ተገይሩ ኣሎ፤ ንድሕሪ ሐዚ ተመሊሱ ከይመፅእ ድማ ምቅላስ እዩ ብቐፃሊ።
ናይ ሰብ ምቅይያር ዝተብሃለ እቲ ከይዲ ባዕሉ ዘምፅኦ እዩ። መጀመርታ ኣካይዳና ሰብ ንምቕያር ኣይነበረን ኢለ እየ። ብስሩ እውን ኣብ ጉባኤ እምበር ኣብዙይ ኣብ ድሮ ጉባኤ ኮይንካ ሰብ ክቕየር ይኽእል እዩ ዝብል ፈፂሙ ኣይነበረናን። ከምዙይ ኢልና ምኻድ ኣይንኽእል ዓዲ እናተሓመሰት፣ ብደንቢ ንፈትሽ ኢልና እቲ ነገር ብዝርዝር ምስ ኣተናዮ ግን ኣመራርሓ ሐዚ ምቕያር እውን ግድን ኮይና። እዚ ኣብ መውዳእታ ዝመፀ እዩ። ካብቲ ጠቕላላ ፀገማት ነናብ ባዕልና ትምልከተና ምስ ኣልዐልና ንቲ ፀገም ክሳብ ከንደይናይ ተቒቢልዎ፣ ክሳብ ክንደይናይ ጎድኡ ከም መራሒ፣ ክሳብ ክንደይ ክመሃር ድልው ኮይኑ፣ ክሳብ ክንደየና ንምዕራይ ድልው ኮይኑ ብዝብል ሪኢና እገለ ይውረድ እገለ ይደይብ ኢልና።
እንታይ እሞ ከምፅእ እዩ ናይ ሰባት ለውጢ ዝብል ኣዘራርባ፤ ብርግፅ ናይ ሰብ ምቅይያር ኣይኮነን ለወጢ ዘምፅእ። ግን ናይ ሰባት ምቅይያር ከመይ ዝበለ መሪሕነት ይፈጥር እዩ። ከም ኣካል ውህድ ዝኾነ፣ ሓድነት ዘለዎ፣ ንለውጢ ድልው ዝኾነ፣ ምዕሩይ ዶ ኾይኑ፣ ናብ ዓዲ ጥዕና ዶ ይኣቱ ኣሎ… ኢልካ እዩ ከም ኣካል ከም ስራሕ ፈፃሚ ክርአ ዘለዎ። ናብ ውልቀ ሰብ እንተምፂእናዮ ልክዕ እዩ ለውጢ ዘይክህልዎ እዩ። ኣብ ውልቀ ሰባት ምብልላፅ ክህሉ እዩ። እገለስ ካብ እገለ ይሓይሽ ትብለሉ ኣሎ እዩ ብቶም ልዕል ኢለ ዝበልክዎም። እቲ ዋና፣ ድምር ዓቕምና ኣተሓባቢርካ ንምኻድ ዘኽእል ዶ ኾይኑ እዩ። ተዓራርዩ ዶ ከም ኣካል እዩ። እዙይ ድማ ካብቲ ዝነበሮ ኣዕርዩ ተመዓራርዩ እዩ። ናይቲ ገምጋም ውፅኢት እንድዩ፣ እቲ ገምጋም ናብዙይ ኣምፂኡና ኣሎ፣ እምበር ከምቲ ዝበልክዎ እገለ ክወርደ እዩ እገለ ክድይብ እዩ ዝብል እውን ኣይነበረናን ባዕሉ እቲ ኸይዲ ዘምፅኦ እዩ።
ስለዚ ለውጢ ኣሎ፣ ምዕሩይ ክኾን ኪኢሉ ኣሎ ከም ኣካል። ግን ከይዲ እንድዩ ብኸይዲ ኸኣ እናተመዓራረየ እናፀረየ ይኸይድ። ኣብዛ ኣኸይባ እዚኣ ግን ክሳብ ክንከዳ እንኽእል ከድና ኣለና። ብስሩ እውን ብናይ ውድብና ባህሊ ብዙሕ ምትዕርራያት ዝግበር ኣብ ጉባኤ እዩ። ኣብ ድሮ ጉባኤ ኮይና እቲ ኩነታት ኣገዲዱና፣ ዋላ ወርሒ ‘ውን ትኹን ከምዙይ ኢልና ኣይንኸድን ኢልና ኢና እዙይ ገይርና እናፀረየ ድማ ዝኸይድ እዩ። ኣብዛ ኣኸይባ ኩላ ተዓርያ እያ በቃ እቲ ሕማም ተፈዊሱ እዩ ዝበሃል ኣይኮን፣ ፈፂሙ ከምኡ ዝብል ሰብ የለን። ዓዲ ጥዕና ግን ኣቲና ኢና። ግን እቲ ቓልሲ ክነቀፃፀሎ ኣለና፤ ኣብቲ ውድብ ክሳብ ታሕቲ እውን ኣብቶም ካልኦት ስራሕትና ‘ውን። ስለዚ ናይ ሰባት ኣይንግበሮ ናይ ኣካል ንግበሮ፣ ናይ ጠቕላለ ምንቅስቓስ ለውጢ ንግበሮ እዩ። ብሓፈሽኡ ዝሓሽ ምንቅስቓስ ክህሉ እዩ ኢልና ኢና ተስፋ ንገብር፤ ዝሓሸ ናይ ጠቕላላ ህዝቢ ምንቅስቓስ ክህሉ እዩ ኢለና ተስፋ ንገብር ንዕኡ ኢና ክንፅዕር። ኣብ ክሊ እዙይ እዩ ናይ ሰብ ለውጢ ትርጉም ዝህልዎ እምበር ሰብ ምቕያር ብገዛ ርአሳ ለውጢ ከም ዘይተህልዋ ዝፍለጥ እዩ።
ሕቶ፦ ናይቲ ገምጋም ዴሞክራስያውነትን ኣሳታፋይነትን ከመይ ነይሩ? መንፈስ ናይቲ መድረኽ ብኡ ክርኣይ ስለ ዝኽእል?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ ነዊሕ መዓልቲ ዝወሰደሉ ሪኢኻ ክንደየናይ ኣሳተፋይ ምንባሩ ምግማት ይከኣል እዩ። እቲ ውሽጡ እውን ግን ከምኡ እዩ ነይሩ። እቲ ኣጀንዳ ኣሳተፋይ ክኾን ኣገዲድዎ እዩ። ፀረ ዴሞክራሲ ነይሩ፣ ምጉጅጃል ነይሩ፣ ሕሶት ፀብፃብ ነይሩ… ክትብል ከለኻ የለን ዝብለ ኣሎ። እዙይ ከመይ ከም ዝግለፅ ንምርዳእ ዝትንትን ከኣ ኣሎ። ስለዚ ኣብ ገለገሊኡ ሓደ ሰብ ብፍላይ ኣብ ስራሕ ፈፃሚ ኣብ ሓደ ርእሰ ጉዳይ ክልተ ሰለስተ ግዜ ሓሳብ ዝህበሉ እውን እዩ ነይሩ። ኣብ ማእኸላይ ኮሚቴ እውን ኩሉ ኣትዋ እዩ፣ እኳድኣስ ብኽትዕ። እምበር ገሊኡ ሰማዓይ ገሊኡ ስቕ ኢሉ ኡዱ ዘውፅእ ገሊኡ ድማ ተዛራባይ ኣይነበረን። ኩሉ ብብልሒ ዝተሳተፈሉ እዩ። ይኣከለካ ዝተባሃለ የለን። እስቲ አዚኣ ወስኸላ፣ እስቲ እዚኣ ኣብርሃያ እንዳበልና ኢና ኸይድናዮ። ኣታኣትትዋና እዩ ከምዙይ ገይርዎ። ብደንቢ ንፈትሽ ንትዓረ ስለ ዝበልና። ግዜ ገደብ ኣይነቕምጥ ስለ ዝበልና ሰብ ዝመስሎ ብዘይ ገደብ እዩ ገሊፁ።
ኣብቲ ዴሞክራስያውነት ድማ እቲ ሓደ መዐቀንኡ ተሳትፎ እንድዩ። ስለዚ ኣሳተፋይ ነይሩ እንተልና ንሱ እዩ። ብኻሊእ ገፅ ድማ ኣወሳስና ከመይ ነይሩ እዩ ዝርአ። ዘካትዕ፣ ዘፈላሊ እንትህሉ ከመይ ትውስኖ እዩ? ብኣፈላለይ ክኸይድ እየ ዝበለ እንተልዩ ብድምፂ ይውሰን ናይ ኣብዝሓ ይውሰድ። ሓንቲ ድምፂ ትርጉም ሃልያታ ትትሓዝ ግን ናይ ኣብዝሓ ውሳነ ገዛኢ ይኸውን።
ዓንተወይ ዘልዕልከያ ነይራ ምስ እዚኣ እውን ትትኣሳሰር ዘልዕልካያ ናይ ምርጋፅ፣ ረጉፅካ ምውፃእ ነይሩ ዝበልካዮ፤ እወ ነይሩ እዩ። ካብ ዴሞክራስያውነት ምስኣን ግን ኣይኮነን። ረጊፅካ ምውፃእ ኣጋጢሙና እዩ። ኣብ ናይ ስራሕ ፈፃሚ ምንቕቓፍ እያ ኣጋጢማትና ነይራ። አዙይ ድማ ከጋጥም ዝነበሮ ኣይነበረን፣ ኣሰራርሓና እውን ኣይፈቅድን። ኣፈላላይ እንተሃልዩካ ብድምጺ ትፍለ እምበር ምርጋፅ ጌጋ እዩ። ጌጋ ስለ ዝኾነ ድማ ብይቕረታ እሞ ብፅሑፍ ኣጠፍአ እየ፣ ጉድለት እዩ ኢላ ኣቕሪባ ኣብ ማእኸላይ ኮሚቴ ተነቢቡ ትእቶ ተባሂላ ተመሊሳ ኣብቲ ምይይጥ ተሳቲፋ እያ ማለት እዩ። ከጋጥም ዘይነበሮ እዩ ከም ጉድለት እውን ተወሲዱ እዩ። እቲ ደሓር ዝተወሰነ ብዙይ ጥራሕ ኣይኮነን ተወሲዱ ግን ከም ሓደ ጉድለት ተወሲዱ እዩ። እቲ ዋና ጉድለት ግን ከምቲ ዓንተወይ ዝገለፅክዎ ኣብቲ ዝነበረ ፀገማት ከንደይ ግደ ነይሩካ፣ ከንደየናይ ሓሚቕካ ነይርካ፣ ጉድለትካ ክንደየናይ ሪኢኻ፣ ጉድለትካ ንምእራም ከ ክንደየናይ ድልው ኮይንካ እዩ። ጉድለት ንምርኣይ ድልው እንተዘይኮይንካ እትቕፅለሉ መንገዲ የለን። እታ ምርጋፅ እውን ተሓውሳታ ዓባይ ናይ ድስፕሊን ጉድለት ኮይና እቲ ዋና ግን እቲ ካሊእ ኮይኑ እቲ ውሳነ ተወሲኑ።
ሕቶ፦ ኣብቲ ፈፃሚ ስራሕ ከም ዝኸድክሞ ገምጋምን ምንቕቓፍን ከምኡ እውን ዝወሰድክሞ ስጉምቲ ኣብ ማእኸላይ ኮሚቴ ኣይከድኩምን ዝብል ኣሎ። ኣብዙይ እንታይ እዩ ክበሃል ዝኽእል?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ ናይ ማእኸላይ ኮሚቴ ዝበልካዮ… ሓላፍነት ስራሕ እንድዩ። ካብ ጉባኤ ቀፂሉ ዝለዓለ ሓላፍነት ዘለዎ ማእኸላይ ኮሚቴ እዩ። ካብ ማእኸላይ ኮሚቴ ቀፀሉ ከዓ እቲ ስራሕ ፈፃሚ እዩ። እቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ንቲ ስራሕ ፈፃሚ ቆፂሩ ዝሃቦ ተልእኾ ኣሎ። ማእኸላይ ኮሚቴ ቅሩብ ብትን ዝበለን በቢ ሽድሽተ ወርሑ ዝራኸብን እዩ። እቲ ስራሕ ፈፃሚ ግን ብቐረባ ዝራኸብ ብሓፂር መዓልቲ እውን ዝእከብ እዩ። ግን ብቲ ዝደለ ይስርሕ ኣይነበረን። ስለዚ እቲ ፀገም ዋላ ንቲ ማእኸላይ ኮሚቴ እውን ዝምልከት እንተኾን ብዋናነት ግን ኣብ ላዕሊ አብቲ ስራሕ ፈጻሚ እዩ ነይሩ። ምትእስሳር ግን ነይሩ እዩ። እቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ጠንካራ እንተዝኸውን ንቲ ስራሕ ፈፃሚ ‘ውን ምሓዞ ነይሩ። ግን እቲ ዋና ዝተበላሸወ ኣካል ኣይተኸታተልካን ኣይሓገዝካን ኣብ ገሊኡ እውን ተኣሳሲርካ ተበላሹ ነይርካ እዩ ተባሂሉ እምበር እቲ ዋና ሕመቕ ኣብቲ ስራሕ ፈፃሚ ስለ ዘሎ እቲ ዝበዝሐ ተሓታትነትን ስጉምትን እውን ኣብኡ ይኽውን። ኣይትሕተትን ኣይኮናን ንብሎ ዘለና ንቲ ማእኸላይ ኮሚቴ፣ እቲ ዝለዓለ ተሓታቲ ግን ስራሕ ፈፃሚ እዩ ኢና ንብል ዘላና። እተን ተቖፂረን ዝተወሃበኦ ስራሕ ኣይሰርሐን ኢና ንብል ዘለና ከም ኣካል ንቲ ፖሊት። ብዚኣ መሰረት ከኣ እምበኣር ንስኹም ኣይደልየኩምን ውረዱ ንስኹም ድማ ደዩባ ኢሉና። ኣብቲ ማእኸላይ ኮሚቴ ‘ውን ግን ንባዕለይ ፀገም ነይሩኒ ኢሉ ከም ኣካል ሕመቑ ተቐቢሉ ስጉምቲ ውን ወሲዱ እዩ፤ ተሓቲቱ እዩ። ብዙሓት ይውፅኡ ዝተበሃሉ ነይሮም እዮም ብታ ውሳነ ግን መወዳእትኡ ንሓደ ኢና ክውፅእ ክእገድ ወሲና ብድምፂ መሰረት፤ እቲ ዘካትዐ ዘይኮነስ እቲ ውሳነ ስለ ንወሰድ እቲ ውሳነ ከምኡ እዩ። ዘይተፈታተሽ ዘብል ግን ኣይኮን፤ ዝጎደለ ኣሎ ዝበሃል ግን ክቕርብ ብቐፃሊ እንዳፅረናዮ ክንከይድ ኣለና። ኣብ ስራሕ ፈፃሚ ክንድዙይ ስለ ዝተቐፅዐ ኣብ ማእኸላይ ኮሚቴ ‘ውን ክንድዙይ ክኾን ነይርዎ ምባል ብቝፅሪ ክኾን የብሉን ብዘጥፈኦ ጥፍኣት እዩ። እቲ ዋና ድማ እቲ ካድረ ዘልዐሎ ክህሉ እዩ ኣብኡ እንዳፀረየ ክኸድ እዩ።
ሕቶ፦ … እቶም ዓበይቲ ነበራት መራሕቲ ኣብቲ ገምጋም ብምእታዎም ንቲ ገምጋም ከምዙይ ኢሉ ለውጢ ብዘምፅእ ክኸይድ ገይሮም እዮም፤ ኣብቲ ብቐፃልነት ንዚ ምምራሕ ግን ስለ ዘየለው ብቲ ዝድለ ዘይክቅፅል ይኽእል እዩ ዝብል ስግኣት ኣሎ፤ እዙይ ከመይ ትሪኦ?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ እዞም ብኽብሪ ዝተሰናበቱ ዓበይቲ መራሕቲ ኣብዙይ ፅቡቕ ግደ ነይርዎም እዩ፣ እዙይ ዘይከሓድ እዩ። እቲ ንለወጥ ዝብል ዝመፀ ካብቲ ህልው ሐዚ ኣብ መሪሕነት ዘሎ እዩ። እቲ መበገሲ ፅሑፍ ዝተዳለው እውን ካብቲ ዘሎ ስራሕ ፈፃሚ ኣብ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ብዘሎ እዩ ቀሪቡ። ንሶም ተዓዲሞም እዮም መፂኦም። ተዓዲሞም መፂኦም ዝነበሮም ተራ ግን ኣውንታዊ ነይሩ። ክዕደሙ ድማ ግድን ነይሩ ብኣሰራርሓ እውን ይፈቅድ እዩ። ዘውፅኣንዮ መምርሒ ኣሎ ናይ ኣመራርሓ ናይ ኣሰራርሓ መምርሒ ዝብል። ኣብኡ ናይቶም ብኽብሪ ዝተተክኡ ዝምልከት ኣብ ዓመታዊ ኣኸይባ ማእከላይ ኮሚቴ ብዘይ ድምፂ ይሳተፉ እያ እትብል። እዚ ኣሰራርሓ እዙይ እንተዘይህሉ ‘ውን ክፅውዑ ነይርዎም። ምኽንያቱ ንድሕሪት ተመሊስና ኢና ንግምግም ነይርና፤ ናብቲ ንሳቶም እንዳመርሑ ዝነበርሉ ግዜ እውን። ስዘሊ ንዐኦም ገዲፍና ‘ውን ከንከይድ ኣይንኽእልን። ክሕግዙ ብዝብል ጥራይ ኣይኮነን መፂኦም (ሓጊዞም እዮም) ክግምገሙ ‘ውን እዮም። ተገምጊሞም ድማ ጎደለኦም ወሲዶም ከማና ክንእረም ኢና ክንክሕስ ኢነ ኢሎም። እዚ መድረኽ እዚ ግን ብመሰረቱ መበገሲኡ እቲ ዘሎ መሪሕነት እዩ።ሐዚ ‘ውን እቲ ውሳነ ናይቲ ኣመራርሓ እዩ፤ ንሶም ሓሳብ ይህቡ እምበር ኣይውሱኑን። ብስሩ ክነውፀኦም ኣለና ዝብል ‘ውን ግን የለን። እኳድኣስ ክንድቲ ዝድለ ኣይነስረሖምን ዘለና፤ ካብዚ ንላዕሊ ክሰርሑ ይኽእሉ እዮም ክሰርሑ ነይርዎም እዩ እቲ ገምጋም። ኣይቐረቡና ዝብል የለን፤ ብዘይ ንሶም ኣይኸውንን ዝብል እውን የለን። ኣይኮነን ንሶም ንቲ ሙሁር ንቲ መንእሰይ ንቲ ነጋዳይ ኣየሳተፍናን ኢልና እንዳገምገምና ንዚኦም ግዳ? ዋእ! እዚኦም እኮ ንዚ ውድብ ዝመስረቱ ክንደይ ተኣምር ዝሰርሑ እኮ እዮም።
ሕቶ፦ እቲ ስኽፍታ እኮ ዘሎ ንምንታይ ይሳተፉ ዘይኮነ ንሶም እንደሃለው ፅቡቕ ይረአ ኣሎ ንሶም ኣብ ዘየብሉ ይዳፈን ኣሎ ዝብል እዩ። ሐዚ ‘ውንስ ከምኡ ከም ዘይኾን እንታይ እዩ ውሕስናነ እዩ?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ እቲ ስኽፍታ ትኽክል እዩ። ግን ሐዚ እኮ ንባዕልና ‘ውን ሽፍንፍን ኢና ነብል ነይርና እኮ ኢና ኢልና ዝኒሀና። ስለዚ ንባዕልና ግልፅልፅ ኣቢልና ሪኢና ስለ ዘለና ናብቲ ካሊእ እውን ብኣ እያ እትኸድ። እንዳሰፍሐት እያ እምበር እትኸድ። ስለዚ ኣብቲ ካሊእ ምስ በፃሕና ኣይኮናን ንደፋፍና ነይርና። ካብ ባዕልና ጀሚርና ኢና ንደፋፍና ነይርና። ሐዚ ግን እቲ መንፈስ ተቐይሩ ኣሎ። ዋላ ሰብ የልዕሎ እንተነበረ ንሕና ግን ኣይንወስዶን ነይርና። ሐዚ ግን ሪኢናዮ ኣለና። እተን ዝረኣናየን ፅቡቕ ገይርኩም ንሱ ኢና ንብል ነበርና ክብለና እዩ እቲ ካድረ እቲ ህዝቢ። ዝተረፈ እውን ክውስኸልና እዩ ነጥቢ ብነጥቢ እንዳቖፀረ። ምኽንያቱ ከፊትናያ ኢና። ድፍፍን እንተቢልናያ ግን ንሱ ትርጉም የብሉን ይብል። እቲ ንባዕልኻ ቅልዕልዕ ኣቢልካ ምርኣይ እቲ ህዝቢ ክዛረብ ክገብሮ እዩ። ንሕና እውን ንምውሳድ ድልዋት ኮይና ስለ ዘላና ክንወስዶ ኢና። እምበር ህዝቢ ምዝራብ ኣይገድፍን ዋላ መጠኑ ክፈላለ ዝኽእል እንተኾነ። ንሕና ግን ንዕኡ ሰሚዒና እቲ ዝብሎ ክንወስድስ ይትረፍ ንባዕልትና ክንርኢ ‘ውን ድልዋት ኣይነበርናን። እቲ ገሊኡ እኮ እቲ ቅድም ዝተዘረበ ‘ውን እዩ። ብደንቢ ቅልዕልዕ ኣቢልና ናብ ሰብ ኣጣቢቕና ዘይረኣናዮ ስለ ዝነበረ እዩ እምበር ኣይተለዓለን ማለት ኣይኮነን።
ብስሩ እቲ መንፈስ ተቐይሩ እዩ። እቲ ድልውነት ተቐይሩ እዩ። ሐዚ ንኸድ ስምዑና ክንብል ኣይኮነን። ንቲ ዝቐርብ ክንካታዕ፣ ልክዕ ኣይኮንካን ክንብል ኣይኮነን። ፀገም ኣለና ሓቅኻ ኢኻ እሞ ንሕና እዚአን እዚአን ሪኢና ኣለና ንስኻ ድማ ንገረና ብሓደ ኮይና ክንፈትሐን ኢና ክንብል። እቲ ሓደ ለወጢ ዝበልናዮ ናይ ከይዲ እኮ እዙይ እዩ። ብታ ዝነበረት ኣይንኸድን ዓዲ ክነፍርስ ኢና እኮ ኢና ንብል ዘላና። ብደንቢ ውሽጥኻ ንምፍታሽ ካብ ድልውነት ሓሊፉ ናብ ተግባር ተኣትዩ ኣሎ፣ ክሳብ ስጉምቲታት እኮ ኣትዩ እኒሀ፤ ካብ ደገ ዝመፀካ ንምቕባል ድማ ልዑል ድልውነት ሒዘና ንኣትዎ ኣለና። እቲ ለውጢ ድማ ንቲ ህዝቢ ዝበለፀ ክቃለስ ክገብሮ እዩ። ገለ ገለ ዝረኽበና እኮ ሐዚ ኢኹም ጀሚርኩም እኮ ይብለና ኣሎ። ብዘይሰኸፈት ድማ እቲ ዝጎደለ ክምልአልና እዩ። ህዝብና እኮ ይፍለጥ እዩ።
ሕቶ፦ እቲ ናይ ዕቤትን ስግግርን ትልሚ ክሳብ ክንደይ ሪኢኽሞ? ዘለውዎ መሰረታዊ ፀገማት እንታይ እዩ?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ ብደንቢ ኢና ሪኢናዮ። ሐዚ ኣብ ካልኣይ እንዲና ዘለና ግን እቲ ናይ ቀዳማይ ትልሚ ዕቤትን ስግግርን ‘ውን ኢና ምልስ ኢልና ገምጊምናዮ። ብኣንፃር ስግግር ፅቡቕ የለን ብዙይ ከይድና ለውጢ ክንምፅእ ኣይንኽእልን ኢልና። ብዝርዝር ድማ ሪኢናዮ፤ ኣብ ሕርሻ መፍረያይነት፣ ቀረብ ልቓሕ፣ ቴክኖሎጂ ምጥቃም.. ወዘተ። ኣብ ፅንዓት ዝተመስረተ እዩ እቲ ዝቐረበ ፅሑፍ። ኣብዚ ናይ ሕሶት ሪፖርት ምንባሩ ብደንቢ ኢና ሪኢናዮ። ኣብ ዝሓለፈ እንታይ ኢልና ሪፖርት ንገብር ነየርና ብጭብጥ ከ ኣብምንታይ ኣለና ኢልና ፅንዓት መሰረት ብዝገበረ ሪኢናዮ። መደምደምታና ድማ እዙይ ኣብ ዓብዩ ሽግር ኣሎ። ከምዙይ ኢልና ለውጢ ኣይነምፅእን ኢልና ማለት እዩ።
ኣብ ናይ ማንፋክቸርንግ ዘሎ ምጅምማር ‘ውን ሪኢና እታ ኣጀማምራ ፀገሙ እንታይ እዩ ኢልና። ብፍላይ ተወለድቲ ተጋሩ ናብዚ ኣብ ምምፃእ መሰረታዊ ናይ ኣንፈት ፀገም ኣሎ ኢልና። ብዙይ ከይድና ናብ ዓወት ከም ዘይንኸድ እዩ። ስለዚ ከምታ ናይ ሕርሻ ልውስውስ ከይበለት ሐዚ ንኣርማ ኢና ኢልና።
ሐዚ ‘ውን ኣብ ድኽነት እያ ዝኒሃ ትግራይ። ፅባሕ ዓወት ዳርጋ 60% ኣብ ድኽነት መስመር እዩ ነይሩ ህዝቢ ትግራይ። ካልኦት ኣብ 40% ታት እዮም ነሮም፦ ሐዚ ነሃታቶም 22% ን 23% እዩ። ነሃትና 25%፣ 26% እዩ ዘሎ። ዋላ እኳ ተቐራሪብና እንተኾና ግን እዙይ ኣይኮነን ክኾን ዝነበሮ። ትግራይ ካብዚ ንላዕሊ ክኸየድ ነይርዎ ጥራይ ዘይኮነ ክኸድ ‘ውን ይኽእል ነይሩ ንሃትና ሕመቕ እዩ ኢና ኢልና። ካብቶም ካልኦት ዝሓሸ ስራሕ ኣብ ትግራይ ክንሰርሕ ነይሩና ኢልና ኢና ደምዲምና። ሐዚ እኮ ዳርጋ ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ትግራይ እዩ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝኒሀ። እዙይ ድዩ ክኾን ነይርዎ? ኣብ 26፣ 27 ዓመትስ እዙይ ዲና ክንኮን ነይርና? እዙይ ድዩ ዝፅበ ህዝቢ ትግራይ? ኣይኮነን። ብትምኒት ግን ዘይኮነስ ዝከኣል ኣይሰራሕናን።
ይከኣል ነይሩ እዩ እንትንብል፡ ህዝቢ ኣሎ፣ ጠንካራ ህዝቢ፣ ወዲብካ እንተንቀሳቒስካዮ ተኣምር ክሰርሕ ዝክእል ብተግባር ዝተፈተነ፣ ድልው ዝኾነ ህዝቢ ኣሎ። እዙይ ኣብ ካሊእ ዝርከብ ኣይኮነን። ኣብ ኩናት ጥራይ ኣይኮነን ኣብ ልምዓት ‘ውን ክንጥቀመሉ ነይሩና ግን ኣይገበርናዮን። ዋላ እቲ ሙሁር ‘ውን ስለ ዘየቕረብናዮ እንተዘይኮይኑ ብምርምር ብፍልጠት ብዙሕ ክሰርሕ ዝኽእል ድልው ኣሎ። ኣብቲ ሃፍታም እውን ከምኡ ኣብቲ መንእሰይ ‘ውን ከምኡ። ንዙይ ኣተሓባቢርና ኣይመራሕናዮን። ኣብ ከንኮኖ ዝግበአናን እንክእሎን ኣይኮናን ዘለና። እዚ ዘለናዮ ቦታና ኣይኮነን እዩ። ንህዝቢ ትግራይ ኣይምጥኖን አዩ። ዕቤት መፂኡ ክኸውን ይኽእል እዩ፤ መፂኡ እውን እዩ። ግን ካብዚ ንላዕሊ ንኸደሉ ዕድል እንደሃለወ ኣይተጠቐምናሉን ህዝብና ጎድእና እዩ ንብል ዘለና። ብጠቕላላስ ትራንስፎርመሽን ኣይነምፅእን ዘለና በዙይ እውን ክነምፅእ ኣይንኽእልን፤ ብኹለመዳይ ንቐይሮ እዩ። በቲ ዝተለመደ ምኸድ ኣይከኣልን። እቲ ሓረስታይ ‘ውን በታ ዝለመዳ ክንወስዶ ኣይንኽእልን። ሓዱሽ ፍለጠት የድሊ፣ ሓዱሽ ኣወዳድባ የድሊ፣ ሓዱሽ ኣካይዳን ኣሰራርሓን የድሊ፣ ቴክኖሎጂ የድሊ፣ ሳይነስ ማለት መፅናዕቲታት ወሲኽካ ብዙሕ ሓዱሽ ምትእትታተው የገድድና እዩ። እዙይ ግድን እዩ።
ኣብ ማሕበራዊ ዘሎ ናይ ስግግር ጉዳያት ‘ውን ተረኣዮም እዮም። ብፍላይ ኣብ ትምህርቲ ምስ ፅሬት ተተሓሒዙ ዝልዓል ኩሉ ዝፈልጦ እዩ። ኣብ ጥዕና ‘ውን ዝተኸየደ ነገር ዋላ ይሃሉ ብዙሕ ፀገማት ኣሎ እዩ። እዚታት አቲ ዘሎ ኣፅኒዕኻ ሒዘካ ኣብ ምፍፃም ‘ውን ፀገም ዝነበረ እንተኾነ ብስሩ ክቕየር ዝግበኦ እውን ኣሎ። ክውሰኽ ዝግበኦ እውን ኣሎ ኢልና ኢና ሪኢና። ብዝበለፀ ‘ውን ብመፅናዕቲታት ንርኣዮ ንፈትሾ እሞ ንፍተሓዮ፤ እዙይ በቲ ዘለናዮ ኣይወስደናን ኢና ኢልና። ፍልጠት መሰረት ገይርና፣ መዕናዕቲታት መሰረት ገይርና፣ ናይ ደገ ተሞኩሮታት ቀሚርና … ኣብዙይ ‘ውን ዝሓሸ ፍልጠት ዘለዎም ሙሁራት በበዘፈሩ ዘለው ኣሳቲፍና ንቐይሮ እዩ። ናብቲ ዝድለ ነብፀሓዮ። ብስሩ ትግራይ ኣብዙይ ድዩ ክኾን ነይርዎ? ናብዙይ ድዩ ክወርድ ነይርዎ? ካሊእ ‘ውን ክወርድ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን ግን እታ ብዋናነት ትምልከተና ናይ ትግራይ ብውነ ንርኣያ ንፍተሓዮ እዩ። ዝሓሸ ክስራሕ እናተኸኣለ እዩ ዘይተሰርሐ እዩ። ስለዚ እቲ ናይ ስግግር በቢ ርእሰን ብዝርዝር ‘ውን ጭብጢታት ‘ው ብዘለዎ ኢና ሪኢናዮ፤ ከም ሓዱሽ ምሕሳብ ማለት ኣብቲ ሓሳባት ‘ውን ክልወጥ ከም ዘለዎ ኢና ሪኢና ንቲ ጠቕላለ ስግግር ንምምፃእ።
ካብዚ ሕልፍ ኢልና ክሳብ እቲ ጠቕላላ ኣወዳድባ ናይ ትግራይ ‘ውን ኢና ሪኢናዮ። ናይ ወረዳ ሕቶ ምምላስ ዘይምምላስ፣ ምስ ናይ ሰና ምምሕዳር ሕቶ ገለ ጥራይ ዘይኮነ፣ እቲ ጠቅላለ ኣወዳድባና ንቲ ስግግር ክነምፅእ የኽእለና ድዩ ኢልና ኢና ሪኢናዮ። እቲ ናይ ወረዳ ኣወዳድባ ሕቶ ‘ውን ክምለስ ኣለዎ ናይ ህዝቢ ሕቶ ስለ ዝኾነ ግን ኣብኡ ጥራሕ ከይተሓፀርና ጠቀላላ ንርኣዮ ኢና ኢልና። እቲ ክነመፅኦ ንደሊ ለውጢን ዕቤትን ዝጠልቦ ኣወዳድባ ይሃልወና እዩ። ቅድሚ ሐዚ ዘይነበሩ ሓደሽቲ ሕቶታትን ጠለባትን ይመፁ ኣለው ካብቲ ሓረስታይ ‘ውን ካብቲ ዝኣቱን ዝፍጠርን ዘሎ ኢንቨስተር ‘ውን። ስለዚ ንዚ ዝምልስ እንተዘይሃሊዪካ ፈለኽ ክትብል ኣይትኽእልን። ንሕና ኢና ኣብ ዘለናዮ ደው ኢልና ዘለና እምበር ዝተፈለየ ነገር፣ ዝተፈለየ ጠለብ ይመፅእ ኣሎ እዩ። እዚታት ንቲ ጠቕላለ ናይ ልምዓት ሕቶ ዝምልስ ኣወዳድባ ከምብሓዱሽ እንተዘይሪኢኻዮ ንታ ትቐርብ ዘላ ናይ ወረዳ ሕቶ ጥራይ ብምምላስ ኣይምለስን። ንሳ ‘ውን ኣብ ዝሓፀረ ግዜ ክትፍታሕ ኣለዋ፤ ክትፍታሕ እያ ኻኣ። እቲ ትግራይ እንመርሐሉ ኣወዳድባን ኣሰራርሓን ንቲ ናይ ህዝቢ ሕቶ ካብ ምምላስ ሰጊርና ንቕድሚት ከመይ ይወስደና እዩ። ስለዚ ሃፍተ ገነቱ መሰረት ገየርና፣ ጠለባቱ መሰረት ገይርና .. ነመዓራርዮ። ቀልጢፍና ንግበሮ እዩ። በዝሒ ህዝቢ ኣብ ግምት ኣእትኻ ህዝቢ ንምውዳብን ንምንቕናቕን እናረኣና ኢና ንኸድ ነይርና፤ ሐዚ ግን ንለውጢ ስለ ዝኾነ መሊእና ንርኣዮ ኢና ኢልና።
መዳበርያ እኮ ከም ራሽን እዩ ንኹሉ ዝዕደል ነይሩ ብማዕረ። ግን ኣብ ሞኾኒ ከይደ ነይረ ኣብቲ ሞንጎ ኣኼይባና፤ ካብ ፅርጋያ ንታሕቲ ካብ ፅርግያ ንላዕሊ ኢልካ እኳስ ዓብዪ ፍልልይ ከም ዘለዎ እዮም እቶም ኢንቨስተራት ዝገልፁ። ሐዚ ሕድሕድ ስራሕ ፍልጠት ትሓትት እያ፤ ቴክኖሎጂ ትደሊ እያ። ብዙሕ ነገራት ክነማልእን ክንልውጥን ከም ዘለና እዩ ኣርእዩና እዚ ምይይጥና። ብቲ ዝፀንሐ ተሓኒቕና ኢና ዘለና ኣይነኽድን።
ሕቶ፦ ኣብዚ ወቕታዊ ጉዳይ ምስ ኣብ ዩኒቨርስቲታትን ካሊእን ዝረአ ዘሎ ብፍላይ ንተጋሩ ዒላማ ገይርካ ምጥቃዕ ከመይ እዩ ክኸውን? ንብደል ኣለና ህወሓት ኣይተድሕናን ዘላ ዝብል እኒሀ እሞ ንዙይ ከመይ ኢኻ ትሪኦ? ከመይ ትግምግሞ፣ ንምንታይ እዩ ከምኡ ዝኾን ዘሎ? ከመይ እዩ ኸ ክፍታሕ?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ እቲ ዒላማ ዝኾን ዘሎ ትግራዋይ ኣይኮነን እቲ ስርዓት እዩ። እቲ ናይ ትግራይ ዝበሃል ኣጀንዳ እዩ። ዝተቐረፀ ኣጀንዳ እዩ ንቲ ስርዓት ንምፍራስ። ትግራዋይ ይጥቃዕ ዶ ኣሎ እወ ይጥቃዕ ኣሎ። ግን በይኑ ድዩ ዝጥቃዕ ዘሎ ኣይኮነን። ስለዚ ኣስፊሕና ኢን ክንሪኦ ዘለና። ትግራዋይ ስለ ዝተጠቕዐ /ዝኑ ስደዱኒ ክንብል የብልናን። ሕጊ ኢና ክነኽብር ዘለና። ዝኹሉ ዝተቓለስና፣ ዝኹሉ መስዋእቲ ዝኸፈልና ስርዓት ክንሃንፅ፣ ዓዲ ክንሃንፅ እዩ። ዓዲ ክትብተን ኣይኮነን። እቲ ቓልሲ እውን ንህንፀት ሃገር እዩ ነይሩ ሐዚ ንድሕሪት ኣይንመልሶን። ዋላ እኳ ናብኣ ክንመለስ በቢቁሽትና ክንሓስብ ዝደልዩ እንተሃለዉ ንሕና ግን ኣይንገብራን። ዋላ መስዋእቲ ከፊልና እታ ሕድሪ ስዋኣት እና ነኽብር። ስለዚ ናይ ትግራይ ናይ በይኑ ኣጀንዳ ኣይንገብሮን። ንሱ ናይ ፀላኢ ኣጀንዳ እዩ። ሐዚ ግን ከይዱ ከይዱ ናብቶም ፈተውትና እውን ሰሪፁ ኣሎ። ግን ንሶም ከምኡ ስለ ዝኾኑ ብቲ ዝኸድዎ ኣይንኸይድን። ኣብ ኦሮሞ ትግራዋይ ስለ ዝተቐተለ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኦሮሞ ክንቀትል? ውርደት፣ ከመይ ኢሉ ከምኡ ይኸውን? ሓደ ናይ ህዘቢ ትግራይ መግለፂ ኣይኮነን ዘይናህና እዩ። ንሕና ከም ተጋደልቲ ድሕረት እንተሃልዩ ንቃለስ እምበር ህዝብና ዘለዎ ክብሪ ‘ውን ምሕላው ክኣብየና።
ብቲ ፀገም ብዝተፈለየ ዕግርግር ክብል ህወሓት? ኣብዚኣ ስለ ዝቐተልኩምስ ኣብዚኣ ‘ውን ክንቀትል ክንብል? ኣብ ዓድግራት ዩኒቨርስቲ ዝመሃር ንፁህ ኣምሓራይ ክንቀትል? ዋእ! ታይ ዲና ኾይና? ከመይ ኢሉ ይኸውን? እዚ ኹሉ መስዋእቲ ከፊልና? ኣይ ኣብ ዓዲ ኣምሓራ እንዲና ዝኹሉ መስዋእቲ ከፊልና ዓዲ ክንሃንፅ። ኮነ ኢልካ ሕነ ክትፈዲ ዶ ንፁህ ሰብ ይቅተል እዩ? ኣብ ወልድያ ዝበፅሐ ጥቅዓት ኣብ ዓዲግራት ሕነ ብምፍዳይ ይምለስ? ስርዓት ዘለዎ ስርዓት ዝፈልጥ እኮ እዩ ህዝቢ ትግራይ? እዛ ዓዲ ከይትብተን ከይንተሃላለክ ክንጥንቀቕ እዩ ክግበር ዘለዎ። እታ ፀገም ክትፍታሕ፣ ፀገም ዝፈጠረ ክሕተት ብሕጊ ብስርዓት ኢና ክንገበር ዘለና። ልዕሊ ኩሉ ከይንዘርግ እንትኾነ ድማ ክንፈትሕ ኢና ክቃለስ ዘለና ከም ህወሓት። እቲ ሽግር ናይ ህወሓት ኣበርክቶ ‘ውን ኣለዎ እዩ። ፖለቲካ እንድዩ እቲ ፀገም ህወሓት ድማ ኢድ ኣለዎ እቲ ፖለቲካ ኣብ ምብልሻው።
ሕቶ፦ ኣብ ሞንጎ እቶም ውድባት ኣፈላላያት ስለ ዘሎ እዩ ይበሃል እዩ እሞ፤ ዋላ ንግዚኡ ብፅቡቕ ርክብ ይኹን ካሊእ ክፈትሖ ኣለዎ ስለ ዝበሃል እዩ? ስቅ ኢልካ ዶ ይርአ ሰብ እናሞተ፡ ስርዓት ክድሕን እናበልካ?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ ስቕ ኢልና ንሙት ኣይኮነን። ክንመውት አንድዩ ዘይትብልና። ከጋጥም እንድዩ ዘይብሉ። ግን ንኸየጋጥም እንታይ ትገበር እንተይልካ ስርዓት ክሕዝ፣ ሕጊ ክኽበር እዩ ክገብር ዘለዎ ህወሓት። እታ ዕግርግር ክትፍጠር ዝደልይዋ ንታ ስርዓት ክትህሉ ዘይደልዩ እዮም እንተይልና ንታ ዕግርግር ተጋድድ ኣይትገብርን። ስርዓት ንምትሓዝ ከዓ ጥንቃቐ ይሓትት። መጀመርታ ከም ሰብ ከም ዜጋ ክኸውን ዘለዎ፣ ክበሃል ዘለዎ ኢኻ ትገብር። ካብኡ እቲ ምስቶም ኣሕዋት ውድባት ዘሎ ምጥርጣራት፣ እቲ ናይ ህወሓት ድሓር ይመፅእ። ህወሓት/ ኢህወደግ ከም መንግስቲ እቲ ፀገም ንምፍታሕ ስጉምቲ ክውስድ ድማ ትገብር እምበር ሕነስ ኣትፈድን እዩ። ሐዚ ህወሓት ዝገብር ዘሎ ንሕና ሽግር ክንፍትሕስ ይትረፍ ሽግር ፈጠርቲ ንኾን ስለ ዘለና ንትዓረ ኢና ንብል ዘለና። ክንመልሶ እዩ ዘለና እምበር መባራዕቲ ክንኮን የብልናን። ተኣረሙ ክንብል እንተኾይና ንባዕልና ክንዕሪ ኣለና።
እቲ ፀገም ብሃገር ደረጃ እዩ እኮ። ዝሞት ዘሎ ትግራዋይ ጥራይ እኮ ኣይኮነን። ኣብ ሶማልያን ኦሮሞን ዋላ ኣብ ኣምሓራ ዝነበረ እኮ ይገድድ ኣዕርዩ። ስለዚ እቲ ፀገም ሃገራዊ ስለ ዝኾነ መፍትሒኡ ናይ ሃገር ፖለቲካ ሽግር ምፍታሕ እዩ። ምኽንያቱ ምንጩ ፖለቲካ እዩ። ናብ ሕነ ምፍዳይ እንተኣቲና ብታ ዝደልይዋ ንኸድ ኣለና ማለት እዩ፤ ናብ መውፅኢ ዘይብሉ ዕንወት ኢና ንኣቱ ከም ህዝቢ። ናብ ከምዙይ ዓይነት ዕንኪሊል ክንኣቱ የብልናን። ናትና ግደ ምድሓን እምበር ምብራዕ ክኾን የብሉን። ኩሉ ድማ ክሕልዋ ኣለዎ ምክንያቱ ንዓና ጥራይ ኣይኮነትን ትጎድእ ንኹላትና እያ ትጎድእ።
ሕቶ፦ እዚ ኣብ ላዕሊ ዝገበርክሞ መትዕርረያትን ገምጋምን ናብ ታሕቲ ናብ ኣባልኩም ብኸመይን መዓስን እዩ ክወርድ? ምስ ህዝቢ ጠቕላለ ዝህልወኩም ርክባትን መድረኻትን ከ ከመይ እዩ ክኸውን? እናመረፅኩም ኢኹም ትሰምዑ ነይርኩም እሞ ሐዚ ንኹሉ ክትሰምዑ ድልዋት ዶ ኮይንኩም ትህልው?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ ሐዚ ንመጀመርታ እነካይዳ መድረኽ ናይ ኣባላት ኮንፈረንስ እያ። እዚኣ ድሕሪ እታ ናይ ኢህወደግ ኣኸይባ እያ ክትካየድ። ምስ ህዘቢ ‘ውን ክንከድ ኢና። እተን ኣኸይባታት ግን ነሕፅረን መሊስና ኸዓ ኣብ ኣኸይባ ክይንሓጊ ኢና ኢልና ዘለና። ቀልጢፍና ናብ ተግባር ንእቶ እና ኢልና። ሓደ ክልተ ኣኸይባ ይሃልወና ኢና ኢልና። ዞባ ዝበሃል ኣይህልወናን። እቲ ናይ ህዘቢ ብፍላይ ናይ ሙሁራት፣ መንኣሰይ፣ ነጋዶ ዝብል ብደንቢ ኢና ክንከዶ። ነጻ መድረኻት ከነዳሉ ኢና። ሓሳባት ስለ ዘድልየና እቶም ማሕበራት ገለመለ ጥራይ ዘይኮነ ኩሉ ብግልፂ እዩ ክፅዋዕ። ኣብ ሓፋሽ እውን ኣብ ውዳበታት ዘየለ ‘ውን ክሳተፍ እዩ ክግበር። እቲ እንደልዮ እናመልምልና ኣይኮነን ክንእክብ። ብፍላይ ኣብቲ መሁር ብቐጥታ እዩ ክኾን ኣብ ህዘቢ በቢደረጅኡ ዘሎ ኣመራርሓ ክረኽቦ ክግበር ክኽእል ይኾን ከም ከም አድላይነቱ። እቲ እትደልይዎ ጥራይ እትብል ግን ነይሩ እዩ ሐዚ ግን ንለውጢ ኢና ንብል ዘለና። ኣይኮን ኣብ ደገ ኣብ ውሽጥና እኳ ድላይና ኣይንዛረብን ነይርና እንዳበልና ኣብ ደገ ክንደይ ከም ዝነበረ ይፍለጥ አዩ። እዙይ ግን ክንእርሞ ኣለና ግድን እዩ። ብዚ መልክዕ ኢና ኣብ ኢህወዴግ እውን ይፈተሽ ይተዓረ ንብል ዘለና።
ሕቶ፦ እቶም ስጉምቲ ዝወሰድክምሎም መራሕቲ፣ ዋላ ንሰኻ እውን ኣቦመንበር ዋላ እንተኾንካ ዝተገምገምካዮ ስለ ዝህሉ ክንፈልጥ፣ ብግልፂ ክንገረና ዶ ኣይግባእን?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ እወ የድሊ እዩ። በቢደረጅኡ ክነቅርቦ ኢና። እቲ ሓፈሻዊ ገምጋም ንኹሉ ብግልፂ ክንገር እዩ። እቲ ናይ ወልቀ ሰባት ግን በቢ ዝምልከቶ ማለት በቢደረጅኡ ክቐርበሉ እዩ።
ሕቶ፦ ሕዚ ክንደየናይ እዩ ተመዓራርዩ ወፂኡ ክንብል ንኽእል እዚ ውድብ፣ እዚ መሪሕነት? ምስ ካልኦት ውድባት ዘሎ ርክብስ ከመይ ተረኣዩ ከመይ እዩ ክኾን?
ዶ/ር ደብረፅዮን ፦ እቲ ሐዚ ዝመፀ ብቲ መስርሕ ናይ ፅሬት ስለ ዝመፀ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ ንሱ። ኣብዚኣ ኩላ ተወዲኣ ማለት ግን ኣይከነን። ገና ብቲ ዝግበር ገምጋማት ምስ ኣባል፤ ኣብቶም ቀፀልቲ መድረኻት እዩ ዝበለፀ ሙሉእ እንዳኾነ ዝኸድ።
ምሰቶም ውድባት ዝምልከት፣ መቸም ንሕና እንተሓሚቕና ኢህወዴግ ሓሚቑ ማለት እዩ። ብኣዴን እንተሓሚቑ ኢህወዴግ ሓሚቑ ማለት እዩ፤ ካሊእ ‘ውን ከምኡ። ተደሚርና እንዲና ኢህወዴግ ኮይርና ስለ ዚ ሓደ እንተሓሚቑ ይጎቶ እዩ። ፅቡቕ እንተኾይኑ ድማ ንቲ ኻልእ እውን ናብኡ ይስሕቦ እሞ ኢህወዴግ ይዕሪ እዩ። ዝተኣሳሰረ ህልወና እንድዩ ዘለና ስለዚ ናይቲ ጥንካረ ንቲ ካሊእ ብቐጥታ እዩ ዝተርፍ ናይቲ ሓደ ሕመቕ ‘ወን ብቐጥታ ንቲ ኻሊእ ዝተርፍ። ቀጥታ እዩ። ስለዚ እታ ዝነበረት ናይ ህወሓት ሕመቕ ንኢህወዴግ ጎዲኣ እያ። በዙይ ድማ ንቲ ጠቕላላ ምንቅስቕስ ጉዲኢና ኢና። ህወሓት ዝተፈለየ ግደ የብሉን ማዕረ እዩ ግን ብታ ብፅሒትና ጎዲኢና ኢና። ኣብ ታሪኽ ፍሉይ ተራ ነይሩና እዩ ሐዚ ግን ማዕረ እያ።
ግን ሓሚቕና ስለ ዝነበርና፣ ዘይንረዳደእ ስለ ዘይነበርና ካሊእ ትርጉም ከህብዎ ፀኒሖም። ኣብነት እታ ናይ ግጨው ጉዳይ ብኣዴን ኣዕብዮም ይርኢዋ ነይሮም ንሕና ግን ብዙሕ ግምት ኣይሃብናያን፤ ንሶም ግን ንዒቖምና፣ እዚኦም መን ክዛረቦም ናብ ዝብል ካሊእ ፖለቲካ መልክዕ ሒዙ። ኣብ ኦህዴድ እውን ብድሕሪ ኮንትሮባንዳ ኣለኹም፤ እናደወልኩም ከምዙይ ትገብሩ ኣለኹም፣ እዙይ ብመን ኣለኒ ስሚዒት ኢኹም ትገብርዎ ዘለኹም ዝብል ክለዓል ጀሚሩ። እዙይ ነሃትና ፀገም እምበር ነሃቶም ኣይኮነን። ስለዚ ህወሓት ጎዲኡ ንቲ ጠቅላለ ጉዕዞ። እቲ ፖለቲካል ትርጉም ብደንቢ ግምት ብዘይምሃቡ ጎዲኡ ህወሓት። ዘይንሰምዖም ክንከውን ከለና እቲ ክንፈላለ ዝደሊ እውን የጋድድ ነይሩ። ሽዑ እቲ ጥዑይ እውን ዓው ኢሉ ከይዛረብ ንሕና ኣይንሰምዕን ዘለና መልሲ የብሉን ስቕ ኢሉ። እቲ ዝሽፍት እውን ሽፊቱ። እዚ ርክብ ብምሕርፋፉ ድማ ከይንቀላላስ ተሓጋጊዝና ከይንሰርሕ፣ ናብቲ ዋና ኣጀንዳ ኣቲና ከይንተሓጋገዝ ፀገም ከይንፈትሕ ጎዲኡና እዩ።
እቲ ከምዙይ ገይርና ተቓሊስና ገለመለ ዝብል ሓደ ሓደ ትግራዋይ እውን እዚኦም ድኣ መን ክዛረቦም ክብሉ እቶም ውድባት ‘ውን ክጥርጥሩና እቲ ህዝቢ ‘ው ሕማቕ ስሚዒት ክህልዎ ኪኢሉ እዩ። እዙይ ክንቃለሶ ነይርና። ከነቃልዖ ነይሩና። ሐዚ ኣብ ድሕሪ ኮንትሪባንዲስት ኣለና ኢና ንበሃል። ስጉምቲ ከይንወስድ እውን ንስኹም ኣለኹም ይብሉን። ትድውሉ ኢኹም ይበሉና። ምክንያቱ ገለይና ይጥቃዕ ከይህሉ ኢልና ንምፅራይ ንድውል ንኾን ግን በኻሊእ ትውሰድ፣ ስለዚ ኣይተሰረሕን። ኮንትራባንድ እኮ ትግራዋይ ጥራይ ኣይኮነን ዝሰርሕ። ከም ሃገርና እኮ ኢና፤ ንኹለ እኮ ማዕረ እዩ። ግን ኣብዙይ ፖለቲካዊ ስራሕ ዘይምስራሕና ኣብ ድሕሪ ትግራዋይ ዝሰርሓ ጌጋ ስራሕ ህወሓት ኣሎ እንዳበሉ ብሙሉእ ልቢ ክንቃረብ ይትረፍ ሓቢርና ክንከድ እውን ኣይንኽእልን። እዚታት ፊቲሒና ኢና ብሓበር ክንዘልቕ ሃገር ክነልምዕ ዓዲ ከንድሕን። እዘይ ኣብቲ ናይ ህወሓት ብደንቢ ኢና ሪኢናዮ። ንሕና ዝጎዳእናኩም እዙይ እዩ ዝተረፈ እተሊዩ እውን ክንእርም ኢና ኢልና እና ክንቅበል። ክንፈካኸር ጉልበትና ክነርኢ ኣይኮነን ክነፀሪ ክንእረም እሞ ድሕሪኡ ንዐኦም እውን እዙይ ኣርሙ ክንብሎም እዩ እቲ ዕላማ። ኣካል እቲ ሽግር ነይርና ኢና ሐዚ ድማ ንባዕልና ኣሪምና ኣካል እቲ መፍትሒ ክንክውን ኣለና እዩ።


text:
ኣቶ መስፍን፡፡ እዚ ባእታ`ዚ ነዊሕ ዓመታት ብዝለዓለ ጽፍሒ ዝተቓለሰ ኢዩ፡፡ ከም ግድምና ቃልሱ ብዙሕ ሚስጥር ዝፈልጥ እኩል ታርፍ ተሞክሮ ዘለዎ ኢዩ፡፡ ብቀደሙኳ ተዛራባይ እንተዘይነበረን ዘይኮነን ካብቲ ዝፈልጦ መምሃሪ ዝኸውን ስለ ዘየተንፈሰ ምስ ኢሳያስ ጨሪሱ ኣይበተኸን ተባሂሉ ይጥርጠር፡፡ ብዙሕ ዘጠርጥር ነገራት እውን ኣለዎ፡፡ ኣብ`ዚ ቀረባ መዓልታት ብድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ ንሞት ናይዝጊ ክፍሉ ዝምልከት ተሓቲቱ ክምልሽ እንከሎ ናይዝጊ ኣበይ ኣበይ ይሰርሕ ከምዝነበር ሕጂ ክዝክሮ ኣይክእልን ዝብል መልሲ ክህብ እንከሎ ትዕዝብቲ ህዝቢ ዘስተናዓቐ ይመስል፡ [ Read more ጉዕዞ ደንበ ተቓውሞ ኣብ ቃራና መንገዲ፡፡
ኣየ መስፍን ሓጎስ ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ መዳ ኣበይ ተመዲቡ ይሰርሕ ከምዝነበረ ኣይዝክሮን አየ ....ሓለዋ ሰውራ ተመዲቡ ክንደይ ንጹሃት ኤርትራውያን ብዘስካሕክሕ ቀቲሉን ኣሳቕዩ እንተበለስ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ዝፈልጦ ቅሉዕ ደብዳበ ዶ ኣይኮነን። ስለምንታይ ግን ይኸውን ንገበናት ናይዝጊ ክፍሉ ክሽፍን ምፍታኑ ከ ኣይገርሚን ዶ ፡.ከምኡ ኢሉ ምዝራቡ ግን ኣይገሪምን አዩ ኣብ ገለ ኣጋጣሚ ተሓቲቱ ኢሰያስ በሊሕ መስተውዓሊ ኣሉታን ኣወንታን ዘለዎ ከም ኩሉ ሰብ ኢሉ ተዛሪሙ ከም ዝነበረ ኩላትና ንፈልጦ ሓቂ አዩ።እቲ ዝገርመኩም ኣብ 8 ዓመቶም ነዞም ምሳኡ ኣብ ውዑይን ዝሑልን ዝነበሩ ኣብ ጎዳጉዲ ሰፊሮም ከለዉ አዩ ከማኡ ኢሉ ።ክንዲ ጨካን ዓሻ ምባል ኪንእዶ አዩ ተራአዩ ።ንናይዝጊ ክፍሉ ቀዲምዎ ዝሞተ ሰብ ብሓቂ ዝገሪም አዩ ብዛዕባ ምዉት ሰብ ኪዛረብ ተኣምር እዩ መስፍን ብሂወቱ ሞይቱ ን20 ዓመት ዘይ ተቕበረ ረሳ አዩ ንዕኡ መንግስተሰማይ ንስድራበቱ ድማ ጽንዓት ይሃቦም ካብ እንብል ድሮ ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ። ኣመን በሉ source Voice Of America


text:
ኤርትራ ኣብ ግርጭት ኣታሓሕዝኡን ኣፋታትሕኡን!
ርእይቶ ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ኣብ ግርጭት ኣታሓሕዝኡን ኣፋታትሕኡን ፣-
መእተዊ፣- ብዕምቆት ኣብቲ ክልስሓሳባዉን ግብራዊ ጋህድታት ካይኣተኩ ብቅርጡዉ ኣጋባብ ንምግላጹ፣ ኣብ መንጎ ክልተ ወይ ካብ ክልተ ንላዕሊ ሰባት ወይ ኣግእዞታት ዝካየድ ምትፍናንን ምጽራርን እዩ። ግርጭት ኣብ ሂወት ደቂሰባትን ነገራት ሞጎታዊ ህላዌ ዘራጋገጸ ባህርያዉን ማሕበራዊ ክዉንነት እዩ። ነዚ ክዉንነት’ዚ ብመገዲ ድቀተ-ሓሳብ፣ ተንካፊ ስምዒትን ተግባራዊ ባህርያት ደቂ-ሰባት ወይ ነገራት ይፍጠር ከምዞሎ ክንዕዞቦ ይክኣል። ዝኾነ ነገር ን ወዲሰብ ኣብ ገዛእ ርእሱን፣ ካብ ገዛእ-ርእሱ ወጻኢ ብክልተ ተጻረርቲ ዝጋራጨዉ ባህርያት ዝቆመ እዩ። ግርጭት ኣዉንታን ኣሉታን ገጽታታት (negative & positive aspects of conflict) ዘጣመረ እዩ። ምግርጫዋት ናይ ኣዉንታን ኣሉታ ገጽታ ግርጭታት ምዕባሊ ይፈጥር። እዚ ፈቲና ጸሊኢና ባህርያዊን ማሕበራዊ ሕጊ እዩ። ኩሎም ባህርያዊን ማሕበራዊ ሕጊታት ድማ ካብ ኣትሓሳስባን ምቁጽጻራትን ወዲ ሰብ ወጻኢ እዮም። ወዲ ሰብ ምስ ጥቕምታቱ ብምዝማድ ከማሓድሮም እንበር ካብ ቀጻሊ መስርሓቶም ደዉ ከብሎም እዉን ተኽእሎ የሎን።
ኣብ መስርሕ ዉሽጣዊ ምፍሕፋሕን ምትፍናን ግርጭታት ኣዉንታ ባእታ ግርጭት ንኣሉታ ክዕብልሎ እንኮሎ፣ ኣዉንታ ዝዓብለሎ ዉጽኢት ምዕብልና ይህልዎ፣ ኣሉታ ባእታ ግርጭት ንኣዉንታ ባእታ ግርጭት ምስ ዝዕብልሎ ድማ ኣሉታ ዉጽኢት ይህልዎ። ክልቲኦም ኣሉታን ኣዉንታ ባእታታት ግርጭት ዝተወደነን ዝተማጣጠነን ሓይሊ ኣብቲ ዘካይድዎ ግጥም ምስ ዝህሉዎም መብዛሕትኡ ጊዝያት ኣዉንታዊ ምዕብልና ይህልዎ ስሕት ኢሉ ድማ ብኣሉታ ዉጽኢት ይዛዘም። ግርጭት ኣብ ዉሽጢ ገዛእርእስኻን ምስ ካልኦት ሓይልታት ካባኻ ወጻኢ ዝካየድ ካብኮነ፣ ንተርእዮታት ግርጭታት ብኸምዚ ዝስዕብ ክንገልጾም ይክኣል፣-
1. ሰብ ኣንጻር ሰብ(Man against man)
2. ሰብ ኣንጻር ሕብረተሰብ(Man against society)
3. ሰብ ኣንጻር ባህሪ(Man against nature)
4. ሰብ ኣንጻር ገዛእ-ርእሱ(Man against self)
5. ረብሓን ማሕበራዊ ክብርታት(Interest& social value Conflict)
6. ተባዕታይ ኣንጻር ኣኒስተይቲ ዝካየዱ ቀጻልነት ዘለዎም ምፍሕፍሓትን ግርጭታትን (Gender Conflict)እዮም።
ቀዳማይ ክፍታሕ ዘለዎ ግርጭት ሰብ ኣንጻር ባህሪ ዘካይዶ ቅልስ እዩ። ባህርያዊ ግርጭት ንጥሜት፣ ድርቀት፣ ሕማም፣ ሞት፣ ምዕልቅላቕ ዝናብ፣ ድኽነት፣ድንቁሩና…ወዘ.ተ ዘጣቃልል ኮይኑ፣ ንገሊኦም ብመሰረቱ ብጻዕርታት ወዲ ሰብ ክዉገዱ ዝኽእሉ እዮም፣ ገሊኦም ድማ ከም ባህርያዊ ዘይተርፍ ትዕድልቲ ተወሲዶም፣ ምስኦም ክትነብር ምርጫታት ዘይህቡኻ እዮም።
ካልኣይ፣ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭት፣ ወዲ ሰብ ጥቅምታቱ ንምርግጋጽን ካብ ሽዉሃት ምግባትን ነቲ ካብ ኣታሓሳስብኡን ድሌቱን ወጻኢ ዝኾነ ነገራት ንሙቑጽጻር ተባሂሉ፣ ዘካይዶ ቅልስ ዝኹስኩሶ ግርጭት እዩ። ኪናት፣ ቅትለት፣ ምብካል ቀላያትን ባሕርታትን፣ ምቅያር ጠባያት ኣየር ህዋ፣ ምፍሕፋሕ ማሕበራዊ ቀጸላታት ሕብረተሰብ፣ ዉድድር-ብቕዓት (Competence)ምዝራቕ ሓተላታት ኒክሌርን ሬድዮ ኣክቲቭ፣ ምጽናት እንስሳ ዘገዳም፣ ምጽናት ዓሌት ወዲሰብ…ወ.ዘ.ተ
ሓፈሻዊ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝጣሕመስክዎ ካብ ኮነ ግርጭታት፣ ንወዲ ሰብ ቀዳሞት ጸላእቱ እቶም ኣብ ቀዳማይ ዓይነት ግርጭታትሰብ ኣንጻር ባህሪ ተዘርዚሮም ዘለዉ ከንሶም፣ ወዲሰብ ነቶም መሰረታዉያን ባህርያዊ ጸገማት ንምፍታሕ ኣብ ዝቃለሰሉ እዋናት፣ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭታት ንህላዊኡ ስለዝፋታተንዎ፣ ነቲ ቀዳማይ ክፍታሕ ዘለዎ ጸገማት ንጊዚኡ ኣወንዚፉ ነቶም ንህላዊኡ ዝፋታተኑ ዘለዉ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭታት ክፈትሕ ይዉስን። እዚ ዳይነሚክ እዚ ዘገንዝበና ጉዳይ እንተሃልዩ፣ ወትሩ ግርጭታት ምስ ሂወትና መናብርትና ምኻኖምን፣ ከከም ኣድላይነቶም ድማ ብቅድመተከተል (sequence) ሰሪዕና ክምንፈትሖምን ከምንቃለስም እዩ።
ኣታሓሕዛን ኣፋታትሓ ግርጭታት፣-
ብዘይካ እቶም ሰብ ኣንጻር ባህሪ ግርጭት፣ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭት ምስ ዝኸዉን፣ ብቀዳምነት መንዕብ-ስነኣእሙራዊ ቅኒት (Psychodynamics) ሃንደስቲ እቲ ግርጭት፣ ነቲ ግርጭት ከላዕልዎ እንከለዉ፣ ኣፍሉጣዊ-ድርኺት (conscious motivation) ድዩ ዘለዎም ወይስ ኣፍልጦ-ኣልቦ ድሪኺት (unconscious motivation) ምኻኑ ብንጹር ምፍላጥን ምልላይን ከድሊ እዩ። ንቅሓት ድሪኺታቶም ብግቡእ እንተፈሊጥካ ነቲ ዝተጋህደ ግርጭት ብኣጋባብ ንምትሓዙን ንምፍትሑ ኣጸጋሚ ኣይከዉንን እዩ። ብመሰረቱ ግርጭታት ተጻረርትን ተማላላእት ስለዝኾኑ ድማ፣ ኣብ ኣጋባብ ኣታሓሕዝኦምን ኣፋታትሖም ከምዝፋላለ ክንግንዘብ ይግብኣና።
1. ከም ብዓልMao Tsetung ናይ ቻይና መራሕቲ ዝነበሩ፣ ንቀዳማይ ግርጭት ብሓይሊ ብረት ከምዝፍታሕ እዮም ዝእምቱ። ኣብዚ ናይ ማዎ ፍልስፍና ምስ ማሕበራዊ ቀጸላታትን ናይ ግዳም ጸላትን ተኣሳሲሩ ብቅድመተከተል ዝትንተን ኣጋባብ ኣታሓሕዛን ኣፋታትሓ ግርጭት ንቀጻሊ ኣብ ጎነጻዊን ፖሎቲካዊን ቃልሲ ዝጸምደካ ይኸዉን።
2. ፍላስፋታትን ፖሎቲከኛታት ምዕራብ ዓለም ከም OMNI GENE SHARP ድማ ብሰላማዊ ኣጋባብ ከምዝፍታሕ ይእምቱ። ብፍጹም ንቀጻሊ ዓንኬል-ጎነጽ ክገትኡ ድማ የታባብዑ።
3. ሓንፈጽ ኣፋታትሓን ኣታሓሕዛ ግርጭት (mixed handling of contradiction) እዚ ድማ ደቂ ሰባት ምስ ዝገጥሞም ብድሆታት ኣብ ግምት ብምእታዉ ኣብ ሓደ ጊዝየ ክልተ መልክዓት ቃልሲ የካይዱ፣ ንሱ ድማ ሰላማዊን ጎነጻዉን ቃልሲ እዩ። መብዛሕትኡ ጊዝየ እቲ ዝገጥሞም ዓይነት ግርጭት ኣዝዩ ቁጡዕን ኣድማይን ምስ ዝኸዉን ንነብሶም ክካላኸሉ ስለዝግደዱ ብረት የልዕሉ እሞ፣ እንተብፍላጥ ብዘይፍላጥ ኣብ ዲዕ ዝበለ ጎነጻዊ ቃልሲ ይኣትዉ እዮም።
ሰለስቲኦም ኣጋባብ ኣታሓሕዛን ኣፋታትሓን ግርጭት ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ብክልስሓሳብን ግብሪን ከምዝሰርሑ እዉን ተገንዚብና እኳ እንትኾና፣ ዉጽኢታቱ ግን፣ ከምዝፋላለ እዉን ተማሂርና። ወትሩ ብጉራዴ ዝነግስ ብጉራዴ ከም ዝእለን ብሰላም ዝነግስ ድማ ብሰላም ከምዝእለ ተማሂርና። ዋላእዉን ሉዕላዉነት ጥሒሱ ክልሕቀካ ዝደሊ ገዛኢ ብሰላማዊ ኣጋባብ ቃልሲ ተጠቂምካ ክትኣልዮ ከምትኽእል ካብ ኣህዛብን ሃገርን ህንዲ ተማሂርና። ስለዚ እቲ ሰላማዊ ኣጋባብ ቓልሲ ፈጺሙ ኣማራጺ ዘይብሉ፣ ንምግታእ ቀጻሊ ምድማይ፣ ሰብኣዊን ነገራዊን ዕንወት፣ ሕንፍሽፍሻት ዝጠቕምን ልዕሉ ኽሉ ድማ ብሰላማዊ መገዲ ናይ ምስግጋር ፖሎቲካዊ ስልጣን መስርሕ ዘካናወነ፣ ምምዕባል ሲቪላዊ ሕብረተሰብን ዘራጋግጽን ብሓባር ብሰላም ዘንብርን ማሕበራዊ ፍትሒ ዘራጋግጽ ምኻኑ ፈሊጥና ኣሎና።
መንቀሊ ግርጭት ቡዙሓት ሰራዉር ዘለዎ እዩ። ኣብ ዉሽጢ ሕብረተሰብን ጎዶቦታቱን ዝላዓሉ ግርጭታት እቲ መሰረታዊ መንቀሊታት ካብ ሰብኣዊ-ባህርያዊ ንቅሓት (human instincts) ካብ ዉድድር፣ ካብ ምንዳይ ጸጋታትን ሓይሊን ስልጣንን ዝነቕል እዩ። ገሊኡ እዉን ንመንነቱ (Identity-Based Needs) ንምንዳይ ዝነቕል ኣሎ። እቲ ኮይኑ እዚ ምንጪ ናይ ግርጭት (sources of conflict) ብግቡኡ እንተፈሊጥካ፣ ኣብ መርሓ-ገበይ ግርጭታት ብምስፋር ነቲ መስርሕ ክትቓጻጸሮን ክትፈትሖ ይክኣል እዩ።
ስለዚ ኣብ ቀጻሊ መግለጺታተይ ንግርጭታት ብቅድመ ተከተል እኳ ክሰርዖም እንተኾንኩ፣ ቀዳማይ ብጎነጽ ክፍታሕ ኣለዎ፣ ካልኣይ ድማ ብሰላም ዝብል ክኸዉን ከምዘይኮነ ምግንዛብ ከድሊ እዩ። እንታይ ድኣ ቀዳምነት ናይ ቀዳምነታት ጥራይ ምስራዕ ምኻኑ ክፍለጥ ኣለዎ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግርጭታት፣-
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግርጭታት ቅድሚ ምትንታነይ፣ ኣብቲ ግርጭታት እትዋት ዝኾና ሓይልታት ኣብ ሽዱሽተ ጉጂለታት ክምደባ ይክኣል፣-
ሰብ ኣንጻር ሰብ፣-
1. ፖሎቲካዊ ስልጣን ዓቲሩ ዘሎ ሕሉፍ ሃገራዊ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ።
2. ከም ዉጽኢት ዉሽጣዊ ግርጭታትን ኪናት-ሕድሕድ፣ ኣብ ጊዝያት ሃገራዊ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ ፣ ዝፈረዩ ፖሎቲካዊ ዉድባትን ሰልፍታትን።
3. ጂኦ-ፖሎቲክስ ከባቢና ዝፈጠሮም ናይ ኤትኒክን ሃይማኖትን ሕብረ-ብሄራዊ ዝመስላ ምንቅስቓሳት።
4. ህሉዉ ኩነታት ኤርትራ ዝፈጠሮም ዝተፈላለዩ ምንቅስቓሳት
5. ሲቪክን ሲቪል ምንቅስቓሳት።
6. ካብ ኩለን እዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጣሕመሳ ጉጂለታት ወጻኢ ዝኾነ ኣጽቂጡ ዝዕዘብ ዘሎ ዝበዝሔ ክፋል ህዝቢ (silenty majority) እዩ።
7. ኣብ መንጎ ስርዓት ኣስመራን ስርዓት ኣዲስ ኣበባን፣ ኣብ መንጎ ስርዓት ኣስመራን ስርዓት ጅቡቲን፣ ኣብ መንጎ ስርዓት ኣስመራን ማሕበረሰብ ዓለም ኣይኩናት ኣይሰላምን ዙሑል ዲፕሎማስያዊ ጂኦ-ፖሎቲካዊን ዓለምለኻዊን ግርጭታት ዝካየድ ዘሎ እዩ።
ሰብ ኣንጻር ባህሪ፣-
1. ድሕረት።
2. ድርቂ።
3. ጥምየት።
4. ድኽነትን ብትከት…ወ.ዘ.ተ።
ሰብ ኣንጻር ገዛእ-ርእሱ፣-
1. ኣብዚ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዓቲሩ ሃገር ን ህዝቢ ንቃራና መገዲ ኣሳጢሑ ዘሎ፣ ቀጥታዊ ነገራዊን ሞራላዊን ረብሓ ዘይብሉ የግዳስ ምሳሌዊ ረብሓ (symbolic) ዝዓዘሩ፣ ኣንጻር ረብሕኡ ደዉ ብምባል፣ ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝድግፍ ዘሎ ኣካል ህዝቢ ኤርትራ።
2. ንክስደድ ኣዝዮም ቡዙሓት ደፋኢን ጎታቲን ረቛሒታት እኳ እንተሃለዉዎ፣ ነቲ ቀንዲ ዝደፍኦ ዘሎ ርቛሒ በቲሪ ኣብ ኢዱ ተመን ኣብ እግሩ ከንሱ፣ ነዚ ራሕሪሑ ዘይተደነ ዓሰርተታት ኣሽሓትን ዶላራትን ኣዝዩ ከቢድን ሓደገኛ መሳናኽላትን ክሓልፍ እንተ ብምትላል፣ ብምርጭኡን ብምግዳድ ኣብ ትሕቲ ዘይሕጋዉያን ኣሳጋገርቲ ወዲ ሰብ (Human trafficking) ወዲቁ ከምሳዕቤኑ፣- ምንጪ ምፍራይ ሙኡዙዛትን ዘይሙኡዙዛትን ጭዋዳታት(organ harvesting) ኣካላት ወዲሰብ፣ ምንጪ ፋይናንስ፣ ቀለብ ዓሳን ኣሞራን ጊልያ ናይ መርወይ ጾታዊ ስምዒት ወዲሰብ ንክኸዉን ርእሰ-ቅትለት ዝፍጽም ዘሎ ኣካል ህዝቢ ኤርትራ።
ስለዚ ኣብ እዚ እዋን እዚ ስለስተ ዓበይቲ መሰረታዉያን ግርጭታት ይብድሁና ከምዘለዉን ዝጣራጥር ጉዳይ ኣይኮነን። ብዘለና ዓቕሚ፣ ኣታሃላልዋ፣ ዉዳቤን ፖሎቲካዊ ቦታ(Position) ድማ፣ ንሰለስቲኡ ኣብ ሓደ ግዝየ ንምግጣሙ ተኽእሎ ከምዘየሎ ፍሉጥ እዩ።
ጠንቅታት ናይ ሃገርና ቅልዉላዉ፣ ብኣርባዕተ ማኣዝናት ክግለጽ ይክኣል፣-
እቲ ቀዳማይን ናይ ቀረባ ጠንቂ፣ ግጉይ ኣዕናዊ ግደ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ። ንኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ገጢምዎ ዘሎ ብድሆታትን ግርጭታትን እኩብ ድሙር ናይ ዝተፈላለዩ ግዳማዊን ዉሽጣዊ ሮቓሒታት ኣኳ እንተኾነ፣ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ብድሆታትን ግርጭታትን እዉን ብሙሉኡ ምንጩ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ እኳ እንተዘይበልኩ፣ መብዛሕትኡ ንብድሆታትን ግርጭታት ንከይንፈትሕ ዕንቅፋት ኮይንና ዘሎ ብርግጽ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ።
1. ቀዳማይ ስለዚ ጽምዶ ቃልስናን መጀመርታ ክፍታሕ ዘለዎ ግርጭት ትኹላዊ (vertical) ኣብ መንጎ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፣ ኩሉ መሰሉን መንነቱን ዝተመንዝዔ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ብባህርያቱ እቲ ግርጭት ድማ ናይ ማሕበራዊ ቀጸላታት ቃልሲ ስለዝኾነ፣ እቲ ዝካየድ ቅልስ ማሕበራዊ ሰዉራ ኮይኑ፣ ስለማዊ ኣጋባብ ቃልሲ ዝተኸተለ ክኸዉን ኣለዎ። ምኽንያቱ ንኹሉ ኤርትራዊ ዓቕምታት ኣብ ሓደ ጽምዶ ማኣዝን ኣትሒዝናን ኣዋህሊልና ነቲ ቀዳማይ ግርጭት ክንፈትሕ እንተወሲና፣ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን መስርሕን ታሪኽ ኩነታት ዓቕሚ ህዝቢ፣ ልዕሊ እቲ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዘሎ ፖሎቲካዊ ጉጂለ ስለዝኾነ ክዕወት እዩ። ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ሓቂ ግን፣ ህዝቢ ባዕሉ ካይተሳተፈን ካይተንቃሳቐሰ ሽግራቱ ብፖሎቲካዊ ዉድባት፣ ሰልፍታት፣ ግንባራትን ምንቅስቓሳትን ጥራይ ክፍታሕ ኣይክኣልን እዩ። ኣብ በኒን፣ ኣብ ዩጉዝላቪያ ነበር፣ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ኣይቮሪኮስት፣ ላይቬርያ…ወ.ዘ.ተ ናይ ዝቀረበ ጽቡቕ ናይ ሕማቕ ኣብነት ክኸዉን ይኽእል እዩ። ዝተፈላለያ ዉድባት ነይረንኦም እቲ ጸገም ክፍታሕ ኣይተኻእለን፣ ህዝቢ ባዕሉ ምትእትታዉን ምንቅስቓስን ምስጀመረ ግን ፍታሓት ክጋሃድ ጀሚሩ። ብግብሪ እዉን ኣባና ክንዕዘቦ ይክኣል እዩ። ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝመርሓ ኤርትራ፣ ንተሳትፎ ህዝቢ ስለዘዋስንን ዝሕርም ዝያዳ ዉግእ፣ ስደት፣ ሓድሕዳዊ ጽልኢ፣ ድኽነትን ብትከት፣ ፋሕ-ጭንጋራሕ…ወ.ዘ.ተ ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ ብዘይ ተሳትፎ ህዝቢ ዝፍታሕ ነገር ከምዘየሎ ብርግጽ ክንፈልጥ ኣሎና።
2. ካልኣይ ናይ ተቃዉሞ ኤርትራ ፖሎቲካዊያን ጨለታትን (elite) ፈሊጣን (Scholars) ንዉልቃዊን ጉጂላዊ ረብሓታቶን ንምርግጋጽ፣ ዘናዓዕብዎን ዝኹስኹስዎ ኣዝዩ ጸቢብ ኣብ ትሕተ-ሃገርነትን ኣብ ሕሉፍ ተሞክሮ ዝተሰረተ ምትእስሳራት እዩ። እዚ ሓደገኛ ዘማዊ ሓይሊ እዚ ካብ ቅርሕንትን ሒነ ምፍዳይን ስለዝነቕል፣ ኩሉ ንቅሎታቱ ካብ ታሪኽ ጀብሃን ሻዕብያ ከም መወከሲ ብምጥቃም፣ ሒነ ክፈዲ ኣብ ዝተፋላለየ መድረኻት ሽሙን ፖሎቲካዊ መደብ ዕዩኡ ዝቕይር ብዉሽጡ ግን ሕልምታቱን ዕላማታቱን ፈጺሙ ዘይቅየር እዩ። እዚ ሓይሊ እዚ ካብ ገባቲ ስርዓት ዝፈልዮ ባህርያት የብሉን። ምስ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ባህሪ-ሓደ (homogeneous) ዘለዎም እዮም። ዝፈልዮም ዘይመሰረታዊ ነገር እንተሃልዩ እቲ ሓደ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዓቲሩ ኣሎ፣ እቲ ሓደ ድማ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዘይዓተረ ብሙኻኑ እዩ። እዚ ሓይሊ እዚ ልክዕ ከም ህ.ግ.ደ.ፍ ጸረ ሲቪክ ሃገራዉነት እዩ። ንሲቪክ ሃገራዉነት ኤርትራ ሃሪሙ ብሃይሞኖታዊ፣ ኤትኒካዊን ክሊ-ጂኦግራፊካዊ ሃገርነት ከራጋግጽ ዝጽዕት ወይ ድማ ንእኧርትራ ከምዚ ዓለባ ብመቀስ ቆራሪጹ ብምምቅቃል ቀጺሉ ክትክባ ዝህቕን እዩ። ልዕላዉነት ህዝቢን ሃገር ድማ ኣይንታዩን እዩ። ምስ ዝኾነ ናይ ግዳም ሓይሊ ተኣሳሲሩ ዕላሙኡ ክወቕዕ እዉን ፈጺሙ ዘእግሞ ኣይኮነን። እዚ ሓይሊ እዚ ዝጻዓረ እንተጽዓረ ኣብ ማሕበራዊ ስነኣእሙራዊ ኣቓዉማ ኤርትራ ቅቡል ስለዘይኮነ፣ መላእ ደገፍ ናይ ህዝቢ ስለዘይረክብ ዕርፍካ እንተኣጽኒዕካ ናብ ዘብሎ ስለዘይብሉ፣ ክናዓቕ ኣኳ እንተዘይተገብኤ ክጽይቕ ስለዝኽእል ብዉሕልነት ቀስ ብቀስ ካብ ህዝቢ ከምዝንጸልን፣ ጥራይ ዕርቓኑ ከምዝወጽእ ምግባር ኣኻሊ እዩ። እዚ ድማ ብሙዕብሉን ቬርገሳዊ ኣጋባብ ጽምዶን ሰላማዊ ኣጋባብ ቃልሲ ክትሓዝ ይክኣል እዩ።
3. ሳልሳይ ኣቃዉማ ሕብረተሰብ ኤርትራ እዩ። ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብ ርእሲ ቡዙሓዊ ሙኻኑ ኣብ ኣባታዊ ማሕበረ-ምጣኔሃብታዊ ስርርዕ ዝተሰረተ ብምኽኑ፣ ነዚ ኣብ ጥንታዉነት ዝተሰረተ ሕብረተሰብ ንዘለዎ ባህርያዊ ፍልልያት ብምብራዕ ንግርጭታት ክቅይሮ ዝደሊ ጉጂለ ምስ ዝህሉ፣ ግርጭት ክጋሃድ ከምዝኽእል ሩጉጽ እዩ። እቶም ኣብ ላዕሊ ኣብ ቅድመተከተል ቁጽርኡ ክልተ ጣሕሚሰዮም ዘለኹ ጉጂለታት፣ ነዚ ኣቃዉማ ሕብረተሰብ ኤርትራ መዝሚዙ ዝነጥፍ እዩ ። ዋላ እኳ ኣብ ባይታ ከምዚ ዝበልክዎ እንተሃለወ፣ ልዕሊ ኩሉ ግን እዚ ዝተፈላለየ ህዝብታት ኤርትራ ዝተፈላለየ ቅድመሱሩት-ደማዊ ዝምድናታት (primordial) እኳ እንተሃለዎም፣ ኣብ ናይ ነዊሕ ዘመናት ጊዝያት ነንሕድሕዱ ዝተዋሰበን፣ ኣብ ነንሕድሕዱ ጹኑዕ ዝምድናታት ዘለዎን’ዩ።
ንመረዳእታ፣- ካብ ሮራን ሰምሃርን ሳጊሞም ኣብ ዓላ-ባዚት ዝነብሩ ኣለዉ፣ ካብ ሓማሴን ሳጊሞም ኣብ ምዕራባዊ ቆላ ትግሬ ኮይኖም ዝነብሩ ኣለዉ፣ ገሊኦም ድማ ኣሰራቶም ኣብ ዓድታት ከበሳ ሓዲጎም ናይ መጨረስታ መዕሬፊኦም ኣብ ሰንሒት ሳሕል ባርካ ዝወድኡ ኣለዉ። ዓድ-ተማርያም፡ ቤት-ኣስገደ፡ ሓለንጋ ዝብሃሉ እንዳታት ካብ ህዝቢ ከበሳ ከም ዝመንጨው መዛግብ ታሪኽ ጥራይ ዘይኮነ ንሳቶም ባዕላቶም ዝኣምኑሉ ጉዳይ ኢዩ። ጽኑዕ መረዳእታ መታን ክከዉን እንዳ ሓለንገ መቦቖሎም ካብ ዓዲ ባሪ (ሕጂ ኣብ ሰራየ ዝርከብ ዓዲ እዩ፣ ቀደም ወራራት መሳፍንት ትግራይ ኣብ ዓዶም ዓዲ ባሪ መጽዮም ምስተዋግእዎም ሳጊሞም ንምዕራባዊ ቆላታት ወሪዶም ክሳብ መላእ ምብራቕ ሱዳን እዉን ተዘርጊሖም ኣለዉ። ካብ ዓዶም ዓዲ ባሪ ክድፍኡ እንኮሎዉ ቋንቕኦም ትግርኛ ሃይማኖቶም ክርስትና እዩ ዝነበረ። ኣብ ዝተሰድድሉ ቦታ ብካልእ ቋንቋ ብካልእ ሞሎኮታዊ እምነት ክርዕሙ ኪኢሎም ኣለዉ፣ ካብ ደማዊን ሞቦቆላዉነቶም ዝፈልዮም ጉዳይ ግን ኣይኮነን።
ኣብ ማእከል ቀቢላ ቢን-ዓምር ካብ ድሒሩ ብሓማሴን ዝብሃል ኣዉራጃ ዝልለ ንባርካ ወሪዶም ኣብ ማእከል ቢን -ዓምር ዝነብሩ ቀቢለት(እንዳ) ሓማሴን ዝባሃሉ፣ ዓድ-ቢጄል ዝባሃሉ ካብ ዓዲ-ቢደል ዝወረዱ፣ ካብ ሳሆ ዝመቦቆሎም ናብ ሓማሴን ዝወረዱ ደቂ-ሽሓይ ዝባሃሉ፣…ወ.ዘ.ተ ክርቛሕ ይክኣል። ተወሳኺ መረዳትታት ሓደ ኤትኒክ-ጉጂለ ወይ እንዳ ኮይኖም ብሞሎኮታዊ እምነታቶም ዝፋላለዩ እውን ጦርዓን ጽንዓደግለን: ጠዉቀን ቤት ተርቀ፣ ኤትኒክ-ጉጂለ ትግረ ከንሶም መንሳዕ ክርስትያን …ወ.ዘ.ተ ሃይማኖት ዝፈላለዮም ኣሕዋት ምዃኖም እቲ ህዝቢ ዘረጋግጾ ሓቂ ኢዩ። ብታሪኽ፣ ብደም፣ ብመዉስቦ ብቛንቛ ዝተሓናፈጹን (cross-ethnics and cross linguistic hybrid): ብሓባራዊ ሓርበኛዊ ክብርታት፣ ብናይ ሓባር ጸገማት፣ ብናይ ሓባር ቃልስታት…ወ.ዘ.ተ ንዘመናት ዝተኣሳሰሩ ዝተፈላለዩ ህዝብታት ንዘዛሙዶ ሓያል ሰንሰለታት ክትበታትኽ ብቀሊሉ ዝክኣል ጉዳይ ኣይኮነን። ስለዚ ቡዙሓዉነትና ኣብ ክንዲ ተጋራጫዊ ተማላላኢ ዝኾነሉ ናይ መምኸኺ ሓሳባት ቁራዕ (melting pot) ባይታታትን ዋላታትን ብምፍጣር ክንቃለሶ ዝክኣል እዩ። ኣብዚ ተጎስዩ ክሕለፍ ዘይግብኦ ሕብረተሰብናብ ከም ኣባታዊ ማሕበራዊ-ምጣኔሃብታዊ ስርርዕ መጠን፣ ናይ ተባዕታይ ግደ እንዳምለኸ ስለዝኸይድ፣ንጋል-ኣንስተይቲ ጉብዝንኣን፣ ጽባቔኣን ዕዙዝ ጊዴኣ ክብራ ዝግህስ ዕዳ ኮይንዋ ስለዘሎ፣ ነዚ ንምዉጋድ ግደ ኣንስተይቲ ንቀላዓለም ዘይኮነ፣ ብዕትበት ንምርግጋጽ ብትሪ ክስራሓሉ እለዎ። ላዕለዋይ ኢድ ጋል ኣንስተይቲ ሕጂ ኣብ መስርሕ ማሕበራዊ ሰዉራ እንተዘይተራጋጊጹ ጽባሕ እዉን እቲ ግርጭት ኣይክፍታሕን እዩ።
4. ራብዓይ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምስ ጎራባብቲ ሃገራትን፣ ሃገራት ዓለምለኸ ዝፈጠሮ ናይ ኣይኩናትን ሰላምን ተታፋፋኒ ዲፕሎማስያዊ ግርጭታት እዩ። እዚ ግርጭት እዚ ምስ ጂኦ-ፖሎቲክስን ዓለምለኻዊ ፖሎቲካን ተኣሳሲሩ ስለዝግለጽ ኣዝዩ ሰፊሕ እዩ። መታን ኣብ ህዉተታ መታን ካየእትወና ብሕጽር ዝበለ ኣብቲ ቀንዲ ኣቶኪረ ክጥሕምሶ እየ።
እቲ ቀንዲ ግርጭት ኣብ መንጎ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሕሉፍ ሃገራዉነትን ፣ስርዓት ወያኔ ኤትኒክ ሃገራዉነት፣ ምንዳይ ኣፍደገ ባሕሪን፣ ሓበሻዊ ናይ ሩሑቕ ሃገርነት ጽንፋዉነት እዩ። ዓለምለኸ ምስ ኢትዮጵያ ምጽጋዕ ጥቕምታቱ ስለዘዉሕሰሉ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ናይ ዲፕሎማስያዊ ቓል ኪዳን ብምምስራት ኣንጻር ኤርትራ ደዊ ኢሉ ኣሎ። ነዚ ዘይነጽፍ ምትሕግጋዝ ዓለምለኸ፣ ኢትዮጵያዉያን ብምጥቓም ድማ ነቲ ጉዳይ ካብግቡኡ ንላዕሊ ቀይሕ መስመር ብምጥሓስ፣ ንኤርትራዊ ሃገራዉነት ንምድኻምን ንምፍንጣሕን ሓንቲ ካልኢት ናይ ጊዝየ ብዘይሙቁራጽ ይሰርሑሉ ኣለዉ።
ተግባራት መራሕቲ ኢትዮጲያ ንምጥቃስ፡-
1. ኤርትራ ገና ካብ ቀንዲ ኣጀንዳታት ናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኮይና ትቕጽል፡፡ ብፍላይ’ቶም ኢትዮጵያውነቶም ኣብ ዕዳጋ ከረጋግጹ ዚግደዱ ሓይልታት፡ ብዋጋ ነጻነት ኤርትራ፡ “ሓርብኝነት” ክለብሱ የዕለብጡ፡፡ ምንጻግ ነጻነት ኤርትራ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ዕዳጋ ኢትዮጵያ፡ ገና ኣገዳሲ ሃላኺ ኣቕሓ ኢዩ።
2. ኢትዮጵያውያን፡ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ናይ ዘመናት ሃንቀውተኦምን ሕልሞምን ገና ኣይተጸንቀቐን፡፡ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ካብ ፍርቂ ዘመን ንላዕሊ ዘርኣይዎ፡ ዘይስልኪ፡ ናይ ባሕሪ መሕለፊ “መሰሎም” ገና፡ ብዋጋ ነጻነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ክበጽሕዎ ይጽዕሩ፡፡ እዚ ዘይተገርሔ ባህጊ፡ ተወሳኺ ናይ ሓድሽ ውግኣት ዕድል ዚሓዘለ’ዩ፡፡
3. ንማሕበራዊ ሓይልታት ኤርትራ ብትሕተ-ሃገራዊ መንነታቱ ብምስራዕ፡ ኣብ ምዕባይ ንዝርከብ፡ እኳ ደኣ፡ ካብ ናይ ብሄራትን ክልላትን ዝሰጎመ፡ ሃገራዊ ኣወዳድባ ኤርትራ ንድሕሪት ብምምላስ፡ ኤርትራ ብውሽጣ ናብ እትፍንጠሓሉ መንገዲ ክጸልዉዋ ብብርቱዕ ይሰርሑ።
4. ኣብ ትሕቲ ሽፋን ምውዳቅ ስርዓት ኢሳያስ፡ ንኤርትራ ካብ ከባቢናን ዞናናን ዓለምን ንምንጻልን ንምድኻምን ዘይሕለል ዲፕሎማሲያዊ ቃልሲ የካይዱ፡፡ ናይ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዚተወስደ ናይ እገዳ ውሳኔ፡ ሓደ ካብቲ ዝገነየ ውጽኢት ናይ’ዚ ወፈራ’ዚ እዩ።
5. ኢትዮጵያውያን ህዝብና ብፍላይ ከኣ መንእሰያትና፡ ሃገሮም ገዲፎም ንኽስደዱ ዘተባብዕ ፖሊሲታት የዘውትሩ፡፡ መንእሰያትና ብብዝሒ ኣብ መደበራት ናይ ስደት ኢትዮጵያ እናኣከብካ ንምዕራብ ንምስፋሮም ዚካየድ ዘሎ መደባት ሓደገኛቱ ብሩህ’ዩ
6. ኣህጉራዊ ናይ ዶብ ኮሚሽን ዘሕለፎ ውሳኔ ኣብ ግብሪ ንኸይትርጎም ብምሕንጋድ፡ ኣብ ትሕቲ ሽፋን ናይ ዶብ ምውጣጥ፡ መራሕቲ ኢትዮጵያ፡ ንህዝብና፡ ንዓመታት፡ ኣብ ናይ ውግእ ኩነታት ንኽነብር ገዲዶሞ፡፡
7. ግሁድ፡ መንግስቲ ናይ “ምቅያር” ቀጥታዊ ኢድ ኣእታውነት ኣዋጃትን መደረታትን ብምስማዕ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ናይ ሻቕሎትን ስግኣትን ቅልውላው ፈጢሮም፡፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክህልው ዝነበሮ ዝምድና በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተቕሰ ኢትዮጵያዊ ወስታታት ጥራሕ ኣይኮነን ንቡር መልክዑ ካብ ምሓዝ ዚበርዓነ፡፡ ካብ ተግባራት ኢትዮጲያ ብዘይንእስ፡ ህግደፋዊ ፖሊስን ተግባራትን እውን ዚዓበየ ተራ ኣለዎ፡፡
ካብዚ 7 መሰረታዉያን ነገራት ብምንቃል፣ ኣብ ቅድሚ’ዚ ኩነታት’ዚ፡ ሃገራውያን ሓይልታት ኤርትራ፡ ፍሉይ፡ ኩሉ ሸነኻዊ መጥቃዕትታት ኢትዮጲያ ብምምካት፡ ልዕላውነት ኤርትራ ዚዕቀበሉ፡ ሃገርናን ዞናናን ሰላምን ርግኣትን ዚረኽበሉ፡ ኩነታት ንምውሓስ ኣበርቲዖም ኪሰርሑ ከም ዘለዎም ንምርኣይ ኣሸጋሪ ኣይኮነን፡፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ምውጣጥ ብቐንዱ ምናልባት፡ ኣብ ዞናና ናይ መን መርሔ፡ መን ዓብለለ፡ ኮይኑ፡ እንተወሓደ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ንምርካብ ንግዝኣታዊ ሓደነት ኤርትራ ዚፈታተን፡ እንተተኻኢሉውን ንኤርትራዊ ነጻነት ናይ ምቕልባሱ ኢትዮጵያዊ ሃንቀውታ ዚተሓዋወሶ ኣዩ፡፡ ክሳብ ህግድፍ ኣብ ኤርትራ፡ ህወሓት ኣብ ኢትዮጲያ ኣብ ስልጣን ዚህልዋ፡ ምናልባት’ውን ኣብ ክልቲኡ ሃገራት፡ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ክሳብ ዚተኣታቶ፡ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ምሉእ ፍታሕ ክረክብ፡ ንቡር ናይ ክልተ ነጻ ሃገራት መልክዕ ክሕዝ ኣሸጋሪ ምዃኑ’ውን ተረዲና ኑጹር ስትራተጂን ስልቲን ክህልወና ይግባእ። ንዝኾነ እብ ልዕላዉነት ኤርትራ ዝስንዘር ወትሃደራዊ መጥቓዕቲ ክንኩኑኖን ስግሩ እዉን ምስ ህዝብና ደዉ ክንብል ከምዘሎና ንግምግም።
ብዛዕባ ጅቡቲ እንተኾይኑ ለጠፍን ኣብ ምስሳይ ምጣኔ-ሃብታዊ ረብሓ ዝተሞርኮሰ ንቡር ንጥፈት እዩ። ጅቡቲ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ግርጭት መዝሚዛ፣ ወደባታ ኣፍደገ 85 ሚልዮን ህዝቢ ብሙኻን 1.4 ቢልዮን ዶላር ንዓመት ተእቱ ኣላ ። እዚ ድማ ኑቡር ሃገራት ዘካይድኦ ምጣኔሃብታዊ ስትራተጂን ስልቲን እዩ። ናይ ካልኦት ሃገራት ግርጭት መዝሚዝካ ረብሓታትካ ምርግጋጽ እንበር፣ ተጻራሪ ኣይኮነን። ከምኡእዉን ምስ ሱዳንን የመን ዘሎ።
ምስ ካባና ወጻኢ ዝኾኑ ኣብ ጋድማዊ ግርጭት ዝስርዕኡ ብኸመይ ክንሰርሕ ንኽእል?፣-
ከምቲ ሉሙድ ኣብ ፖሎቲካዊ ባይታ ዝተሰርሓሉ ምሕዝነት፣ ኪዳን፣ ባይቶ-ኣዋሳ፣ ተዳሙን፣ ስሙር ግንባር፣ መድረኻዊ ምዉህሃድ…ወ.ዘ.ተ ሓፈሻዊ ዋላ ጽላል (Umbrella, Platform) ዘይኮነስ፣ መሰረታዊ ቅዲ-ሓሳብ ለዉጢ (paradigm shift) ዘታኣታቱን ንዘሎ ባይታ ዝልዉጥ፣ ተዛማዲ ሓደ ኣታሓሳስባ (maximum programme ) ኣብ ኣዝዮም ዓበይቲ ሃገራዊን ሲቪክ ኣዕኑድ ዝተሰረተ፣ ብዝተፈላለየ ቅርጻ፣ ኣብ ጹኑዕ ሓድነት ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒት ዝተሞርከሰ፣ኣብ ዕቱብ ሓድነታዊ ኣታሓሳስባን ግብሪ ዝተሞርከሰ ዋላዊ ስርሓት ንምስልሳል እዩ። ዝፍጠር ዋላ ብዝተሓተ ነጥቢ ምስምማዕ (ጥራይ ኣብ ናይ ሓባር ጸላኢ ምህላዉ) ዘይኮነ፣ ዓበይቲ ሃገራዊን ሲቪክ ኣዕኑድ ምስምማዕ ክኸዉን ኣለዎ። ናይ ሓባር ጸላኢ ጥራይ ምህላዉ ኣብ ናይ ሓባር ዋላ ክንበጽሕ ኣይክኣልን እዩ። እቲ ምንታይስ ኣብዚ መድረኽ ሰለስተ ጥርዚ ዘለዎ ስትራተጂ እዩ ዝጽበየና ዘሎ። ንሱ ድማ፣-
1.ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምእላይ።
2.ኣብ ዕኑኡ መሳጋገሪ መንግስቲ ምክንዋንን ሃገራዊ ዕርቂ ምክያድ።
3.ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ቅዋማዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ምትካል ብምኻኑ እዩ።
ናብዚ ናይ ቀረባን ርሑቕ ስትራተጂ ንምብጻሕ ነጥቢ ስምምዕ ዘድልዮም ዓበይቲ ሃገራዊን ሲቪክ ኣዕኑድ፣-
1.ኣብ ኤርትራ ዘሎ ትኹላዊ ግርጭት ኣብ መንጎ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ብዘይ ኣፈላላይ መላእ ጭቑን ህዝቢ ኤርትራ ምኻኑ ምስ ዝርዕሙ።
2.ሕቶ ዲሞክራሲያዊ መሰል፣ ሲቪክ መሰል ምኻኑ ዝርዳእን፣ ናይ መላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ (ሰብኣዊ መሰላት)ሓርነት፣ ማዕርነት፣…ወ.ዘ.ተ ንምርግጋጽ ዝቃለስ ምስኸዉን።
3.ሕቶ ዲሞክርስያዊ መሰል ንሓደ ዉልቀ-ዜጋ ዘማእከለ ምኻኑ ዝርዳእን ዝእመንን፣ ወሳኒ ግደ ዜጋ ንምርግጋጽ ዝቃለስ ምስ ዝኸዉን።
4.ሕቶ ሃገርን ህዝቢ ብሓሳብን ብግብሪ ልዕሊ ጉጂላዊ ረብሓታቱ ዘቀድም።
5.ንሃገራዊ ናጽነትን ህዝባዊ ልዕላዉነት ፈጺሙ ዘይጻባእን ዝዕቕብ ብግብር ምስ ዝኸዉን።
6.ኣቀዲሙን ኣብ እዋን ሓርበኛዊ ቃልሲ ዝሰረጸ ኤርትራዊ ሲቪክ መንነት፣ ሲቪክ ሃገራዉነትን ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዘዕቁብን ንምትራሩ ብግብሪ ዝሰርሕ ምስዝኸዉን።
7.ብግዝኣት-ሕጊ ዝኣምንን፣ ብዝተሳማማዓሉ ሕግታትን ሕጋጋት ርዒሙ ሙኡዙዝ ንገዛእ ርእሱን ንህዝቡን ምስ ዝኸዉን።
8.ካብ መሳሪሒ ናይ ግዳም ሓይልታት ናጻ ምስ ዝኸዉንን ካብ ጸቢብን ትሕተ-ሃገራዊ ዝንባሌታት ዝተናገፈ፣ ኣብ ኤርትራ ብሰላም ብሓባር ንምንባርን ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጋጽ ዝቃለስ ምስ ዝኸዉን።
9.ንሃገራዊ ናይ ጸጥታ ስትራተጂ(National Security Strategy) ኣብ ሓደጋታት ዘየሳጥሕ።
10.ኣብ ኤርትራ ሃገራዉነት ብዘይ ዕልማዉነት (secularism) ዝተማልኤ ክኸዉን ስለዘይክእል፣ ፖሎቲካ ካብ ሃይማኖት ፈልዩ ዝቓለስ ምስ ዝኸዉን።
11.ጥዕና ዘለዎ ዞባዉን ዓለምለኻዊ ኣብ ማዕርነትን ምክብባርን ናይ ሓባር ሽርክነት ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ዘሳላስል ምስዝኸዉን እዩ።
12.ካብ ጉጂላዊ ኣታሓሳስባ (Group-think) ዝተናገፈ ምስ ዝኸዉን።
ኣብዘን መሰረታዉያን ጉዳያት ክንራዳዳእ እንተዘይተኻኢሉ፣ ብሓባር ኣብ ሓደ ዋላ ምስራሕ ኣጸጋሚ ክኸዉን እዩ። እቲ ዕላማ ዘተና ኣብ ኩሎም ወሰንቲ ሃገራዊ ሞቖምያታት ብምስምማዕ ናብ ሓደ ዘይምእኩል ናይ መሰረታት ምንቅስቓስ ብሓደ ዓቢ ቻርተር (Grand Charter) ዝምራሕ ናይ ጸቕጥን ለዉጢን ኡግሚ (Potential) ንምፍጣር ስለዝኾነ እዩ።
ኣብዚ ዋላ እዚ ንዝተፈላለየ መልክዕ ዉደባ ዘለወን ብሓባር ከስርሕ ዝኽእል እዩ። ንሱ ድማ ፖሎቲካዊ ዉድባትን ሰልፋዊ ቅርጻ፣ ሲቪል ምንቅስቓሳትን ሲቪክ ናይ መሰረታት ፖሎቲካዊ ምንቅስቓስ ክሳብ ንዉልቀ-ዜጋን እታ መሰረት ሓደ ሕብረተሰብ ዝኾነት ስድራቤት ኣብ ግምት ዘተወ እዩ። እዚ ዝተፈላለየ ቅርጻታት ንመትከላት ሲቪክ ሃገራዉነት ከዕዉት እንተተሳማሚዑ፣ ንካልኦት ኣብ ዚ ዋላ ዚ ዛጊት ዘይኣተዋ እዉን ከፋት ኣፍደገን ዘታባብዕን ኑጹርን ኣሳታፊን ቅርጻ ዘለዎ እዩ።
ኣማቓርሓ ናይ ስራሕ መዝነት፣-
መስራቲ ኮንፈረንስ ዋላ – ብመንግዲ ውክልናን ምርጫን – ባይቶ ዋላ (Parallel voting or mixed voting system) የቕውም። እዚ ማለት ኣብቲ ዋላ ዝኣትዋ ምንቅስቃሳት ሕቶ ተሳታፍነተን፣ ሕቶ ተወካልነትን ሕቶ ብቅዓት ማለት ቡቁዕ ሰብ ናብ ዝሞልኮ ስራሓት (action oriented) መልክዕን ትሕዝቶን ዘለዎ ባይቶ ንምምራጽ መታን ክእኽእለና፣-
1.ነፍስወከፍ ምንቅስቃስ ብዲሞክራስያዊ ኣጋባብ ኣብ ዉሽጣ ዝተመርጸ፣ ብቀጥታ ኣባል ባይቶ ዋላ ዝኸዉን ሓደ ተወካሊ ኣባል ትሰድድ። እዚ ድማ ንሕቶ ተሳቶፍነትን ሕቶ ዉክልና ከራጋግጽ እዩ።
2.ምስ እዚ ኣቀዲምና ዝጣሕመስናዮ፣ ካልኦት ተወከልቲ ኣባላት ኣብቲ ዋዕላ ተሳቲፎም፣ ብኣባላት ዋዕላ ንኣባልት ባይቶ ብዉድድር ዝምረጹ ድማ ይስደዱ ማለት እዩ። እዚ ድማ ንሕቶ ተሳቶፍነት፣ ሕቶ ዉክልናን ሕቶ ብቕዓት ከራጋግጽ እዩ። ፈጻሚ ኣካል ክምረጽ እንኮሎ ቡቁዕ ሰብ ንዝበቕዖ ስራሓት(action oriented) መሰረት ብምግባር ይምረጽ።
3.እቲ ዝቀዉም ባይቶ ሓጋግን ፈጻም ኣካላቱ ዝተማጣጠነ ፖሎቲካዊ ስልጣን (Balance of power) ሃሊዎ፣ ብጥምረት እንዳሰርሔ ነንሕድሕዱ ዝታሓሳሰብን ዝማላላእ (check and balance) ክኸዉን ኣለዎ። ነዚ ንምርግጋጽ ድማ ፈጻሚ ኣካል ወይ ዋናጽሓፊ ፈጻሚ ኣካል ነቲ ባይቶ ዘይዕብልለሉ ወይ ብምልኣት ከምዘይጸልዎ ንምግባር ንባይቶ ዝእክብ፣ ክትያን ሙሉእ ስልጣን ዘለዎ ኣካቢ ባይቶ ክህሉ ኣለዎ።
ዋዕላ ንኣባላት ባይቶ ዋላ ይመርጽ። ዝተመርጸ ባይቶ ኣቀዲሙ፣ ንዋና-ጽሓፊ-ልፍንቲ (ኣካያዲ ፈጻሚ አካል)፣ ኣካቢ-ባይቶን ጠቕላል ተቖጻጸርን ይመርጽ፣ ቀጺሉ ድማ ንፈጻሚ ኣካል ይመርጽ። ዋና-ጽሓፊ ልፍንቲ ንሓለፍቲ ክፍልታት ይሮቕሕ፣ ብቅዓቶም፣ ተወፋይነቶም፣ ድልዉነቶም…ወ.ዘ.ተ ብሓጋጊ ኣካል ልፍንቲ ተመዚኑ ይጸድቀሉ። ትሕቲ ምምቕራሕ ስራሕ ጽሓፍት ክፍሊታት ዘሎ ናይ ተሓጋገዝቲ-ጽሓፊቲ እዉን ብጽሓፍቲ ክፍሊታት ይሩቑሑ ንኣቦ ወንበር ይቀርበሉ፣ ኣቦ ወንበር ምስ ሓጋጊ ኣካል ብምርድዳእን ብምትዕግጋብን ይጽድቕ።
መዛዘሚ ኣማላኻኽታና፣-
1.ቀዳማይ ዝዓበየ ጸገምና ባህርያዊ ግርጭት ድርቂ፣ጥሜት፣ድንቁርና…ወ.ዘ.ተ እዩ።
2.ቀዳማይን ትኹላዊ ግርጭት ኣብ መንጎ ጭቛኒን ተጭቛኒን ዘሎ ግርጭት ምስ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ።
3.ምስ ካልኦት ኣዘመዉቲ ናይ ፖሎቲካ ሓይልታት፣ መሰረታዊ ናይ ስልትን ስትራተጂን ፍልልያት እኳ እንተሃለወና፣ ክሳብ ቀጥታዊ ጨቖንቲ ዘይኮኑ፣ እቲ ግርጭት ጋድማዊ እዩ።
4.ምስጎዶቦና ሃገራት ሱዳን፣ኢትዮጵያ፣ ጁቡቲ…ወ.ዘ.ተ ክሳብ ልዕላዉነት ሃገርን ህዝቢ ጥሒሰን ኣካላዊ ወራር ዘይፈጸማ እቲ ግርጭት ጋድማዊ ኮይኑ፣ ብፍላይ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ኣይኪናት ኣይ ሰላም ስለንርከብን፣ ኣብ ዉሽጢ ልዑላዉነት መሬት ኤርትራ ጎቢጦም ብምህላዎም ምስ ኣቀዲመ ኣብ ላዕሊ ዝጣሕመስክዎ ድንዕታታ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፣ እቲ ግርጭት ንሓንሳብ ትኹላዊ ንሓንሳብ ጋድማዊ ትሕዝቶ ዘለዎ እዩ። ከከም ኣማጻጽኡ ድማ መልክዕ እቲ ግርጭት ክሕዝ ይኽእል።
ስለዚ ቀዳማይ ክፍታሕ ዘለዎ ግርጭት ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘሎ ግርጭት ከምዝኾነ ንመዝን። እዚ ግርጭት እዚ እንተድኣ ተፈቲሑን ቅዋማዊት ኤርትራ እንተተራጋጊጹ፣ ኩሉ ጋድማዊ ግርጭታት ብሙሉኡ እኳ እንተዘይኮነ መብዛሕትኡ ክፍታሕን ክማሓደርን ስለዘኽእል እዩ።
20/04/2013


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ዕለት 15 ጥሪ ክሳብ ዕለት 22 ጥሪ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቺለን ፐሩን ዘካይድዎ መበል 22 ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ምኽንያት ዕለት 9 ጥሪ 2018 ዓ.ም. ናብ ክልቴኣተን ሃገራት ናይ ምስማዐ-ርእየት መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ፡
ቅዱስነቶም፥ ፐሩቪያንን ቺላውያንን ኣሕዋተይን ኣሓተይን፥
ኣብ ሃገራትኩም ዘካይዶ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ዝተቓረበሉ እዋን ኣቐዲመ ሰላምታይን ዘሎኒ ፍቕርን ከገልጸልኩም እፈቱ፡ ናይ ጐይታ ሰላም ምሳዅም ክቋደስን ኣብ ናይ ጐይታ ሰላም ዘሎና ተስፋ ከጽንዓኵም ሰላምን ተስፋን ንምክፋል ከም ነጋዲ ናይ ወንጌል ሓሴት ናባኹም አብል። ።
ምሳኹም ንምራኻብ ባህጊ ኣሎኒ፡ ቀሪቢ ገጽ ንገጽ ክራኸበኩምን ዓይኒ ንዓይኒ ክንረኣኣይን ወጅሂ ሕዝብን ስልጣናትን ክርእይን በዚ ምርኻብ’ዚ ድማ ኵልና ብሓባር ነቲ ኣብ ሕቑፉኡ ዘንብረናን ዘጸናንዓናን ቅርበትን ሓልዮትን ምሕረትን እግዚኣብሔር ክንምከርን ባህገይ እዩ። ነቲ ህርኩት ጻዕርታትኩም መስዋዕትነት ዝተመልአ ናይ ሃገራትኩም ታሪኽ ብቕረበ ዝፈልጦ እዩ። ስለ እቲ ኣብ እግዚኣብሔር ዘለኩም እምነትን ንእግዚኣብሔርን ብጻይን ድኻታትን ብፍላይ ነቶም ብሕብረተሰብ ዝተናዕቁን ከም ውዳቕ ዝርኣዩን ዝተነጸሉን ዝተረስዑን ኣሕዋት ዘለኵም ፍቕሪ ምሳዅም ሓቢረ ንእግዚኣብሔር ምስጋና ከቕርብ ድላይ ኣሎኒ፡
እቲ ከም ውዳቕ ዝሓስብን ዝንጽልን ባህሊ ንከካቢና እዚዩ ይገዝእን ይወርርን ኣሎ። ሓጐስኩምን ሓዘንኩምን ጸገማትኩምን ተስፋታትኵምን ምሳኹም ሓቢረ ተመክሮይ ክገብሮ ድላይ ኣሎኒ። እዚ ድማ ንበይንዅም ከምዘይኰንኩም ር.ሊ.ጳጳሳኣትን መላእ ቤተ ክርስቲያን ምሳዅምን ኣብ ጐድንዅም ከምዝዀኑን መላእ ቤተ ክርስቲያን ከምእተእንግደኩምን የዕንታ ኣባኹም ከምእተንብርን ከረጋግጸልኩም እፈቱ።
እቲ እዚዩ ዘድልይ ካብ እግዚኣብሔር ዝመጽእ ሰላም ምሳኹም ሓቢረ ከስተማቕር ባህጊ ኣሎኒ። ንሱ ጥራሕ እዩ ሰላም ክህበና ዝኽእል። ክርስቶስ ዝህበና፡ ንኵላትና ዝጽግወና ንዕለታዊ ናብራና መሰረት ዝዀነን ኣብ ፍትሕን ኣመት ሱታፌን ውህደትን ክንረክብ ዘብቅዓና ሰላም ክርስቶስ ዝህበና ጸጋ እዩ። ብዘይ ምስልካይ ወትሩ ሰላሙ ንለምኖ ንሱ ድማ ክጽግወና እዩ።
ምስ ክርስቶስ ምራኻብና ኣብ ተስፋ የጽንዓና። ኣብ ናይ ዓለም ነገራት ኣይነመልሕ፡ ጠመተና ክንየው የብል። የዕንትና ኣብቲ ሓሳር ኵነትና ዝፍውስ ምሕረቱ ነንብር። ንይ ወንጌል ሓሴት ልኡካን ክንከውን ዘተባብዓንና ኣባና ናይ እምነት ጸጋ ኣንቢሩ ናብ ምርኻብን ናይታ ኣሓቲ እትበዓልን ዝተጸገወትናን እንካፈላ እምነት ሱታፌ ክህልውና ዘብቅዓና ሰላም ካብቲ ሞት ስዒሩ ዝተንስኤ ኢየሱስ እዩ። ምስቲ ሞት ስዒሩ ዝተንስኤ ምርኻብ ኣብ ተስፋ የጽንዓና፡ ንሱ ጥራሕ እዩ ተንሲእና ንቕድሚት ክንብል ዘብቅዓና። ነቲ ናይ ጽኑዕ ምሕዝነትን ሕውነትን ዘነቓቕሕ ስጉምቲ ከነበግስን ስለ ነቶም ኣብ ጥቓና ዘለዉ ህያው ሓለይቲ ብምዃን ዝተሓላለይ ማሕብረሰብ ንምቛም ክንበቅዕ ቅርበት እግዚኣብሔር ንተንክፍ፡ ኣሕዋት ኢና፡ ንሕድሕዳዊ ምርኻብን ምቅርራብን በራቶም ከፊቶም ኣብ እምነትን ተስፋን ንምጽናዕ ዝወጹ ኣሕዋት ኢና።
እዚ ሓዋርያዊ መገሻይን ኣብ ልብና ሕዝናዮ እንጓዓዝ ሓሳባትን ኩሉ ኣብ ኢድ ኣደ ኣመሪካ ቅድስቲ ድንግል እኖ ማርያም አንብር፡ ስለምንታይ ናብ ወዳ ኣቕኒዕና ክንጓዓዝ እትምህረና ሕያወይትን ሓላይትን ኣደ ስለ ዝዀነት።
የራኽበና! ሓደራዅም ስለይ ምጽላይ ኣይትዘንግዑ፡ የራኽበና እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቶም ከምዘጠቓለሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ፖለቲካዊ ባርነት ዝወለዶ ጉልበታዊ ባርነት
ባርነት ጥንቲ ዝነበረ፡ ግን ከኣ ዝተሰግረን ታሪኽ ዝኾነን ይመስል ነይሩ። ከም ሓቂ ግን ብኣተሓሳስባን ተግባርን ዛጊት ካብኡ ዘይወጽኡ ሰባት ኣለው። ሰባት ክንሶም ብተዘዋዋሪ ንከምኦም ዝበሉ ሰባት ዝበልዑ ሰባት ኣለው። ጥንቲ ኮነ ሎሚ ድማ ምንጪ ባርነት፡ ስእነት ህዝባዊ ሓርነት’ዩ። ምጉዳል ማሕበራዊ ፍትሒ፡ ምጥፋእ ማዕርነታዊ ደሞክራስያዊ ሓድነትን’ዩ። እዚ ኩሉ ከኣ ተቓሊስካ ክቕየር ዝኽእል፡ ስሰዓ ወዲ-ሰብ ዝወለዶ ሕማም’ዩ። ዘይደሞክራስያውያን፣ ንጉሳውያን፣ መለኽትን ፋሽሽታውያንን ስርዓታት ልዕና ኣብ ዝሓዙለን ሃገራት ይዓብን ይንእስን እንተዘይኮይኑ ኣብ መንጎ ዜጋታት ኣድልዎ ኣሎ። ካብ ባህሪያዊ ሃገራዊ ጸጋታት ብፍልጠትካ፣ ብጉልበትካ ብማዕረ ዘይምጥቃም ኣሎ። ክሳብ’ውን ነታ ናይ ተፈጥሮ ህይወት ዘይምውናን ኣሎ። እቲ ገለ ኢዱ ኣብ ስራሕ ከይሰደደ ዝያዳ ክጥቀም ኣብ ምቾት ክነብር፡ እቲ ገለ ድማ ዝያዳ ለፊዑ ርሂጹ ክንሱ፡ ንምንባር ክጽገም ብድሕረትን ድኽነትን እናተገርፈ ክነብር ይፍረድ። ከም’ዚ ዓይነት ፖለቲካዊ ምሕደራ ድማ ዝጽወር ኣይኮነን። መሰረታዊ መድሓኒት ናይ’ዚ ተወዲብካ ቃልሲ’ኳ እንተኾነ፡ ገለ ሰባት ብህድማ ዝገላገሉ ስለ ዝመስሎም፡ ካብ ማይ ቤቶም ካብ ሃገሮም ሃጽ ኢሎም ክጠፍኡ ይረኣዩ።
ስለዚ ቀዳሞት ተሓተቲ ናይ ባርነታዊ ገበን፡ ኣብ’ተን ባሮት ዘመንጭዋ ዘለዋ ሃገራት ዘለው ፖለቲካዊ ስርዓታት’ዮም። ከም’ቲ “እንተዘይትነንወኒ መን መጽደፈኒ” ዝበሃል ምስላ፡ ሰባት ኣብ ሃገሮም ሰብኣዊ ክብረት ምስ ሰኣኑ፡ ብህይወት ንምንባር ምስተጸገሙ፡ ኣማራጺ ምስ ሰኣኑ’ዮም ብዝዕድለይ ዝስደዱ። ብውዲ ድዩ ብግዲ ናቱ ገዲፉ ናብ ዘይናቱ ዝኸደ፡ መን ኢኻ? ኣበይ ኣለኻ? እንታይ ኣጋጢሙካ ዝብል ወገን ወይ መንግስቲ ዘይብሉ ሰብ ድማ፡ ሕልናኡ ቀቲሉ ተመሳሲሉ ክነብር፣ ብዝተሓተ ወይ ስማዊ ክፍሊት ከገልግል፣ ብደው ንባርነት ሰባት ክዋገይሉ፣ ዝተመርጸ ክፍሊ ኣካላቱ ተመዝሒቑ ንመናውሒ ዕድመ ሰብ ገንዘብ ክሽየጥ፣ ኮታ ከም ተዛራቢ ኣቕሓ ተቖጺሩ ንነብሱ ዘይኮነ፡ ንካልኦት ክነብር ይግደድ። መዛግብቲ ታሪኽ ከምኡ’ዮም ዝምህሩ። ኣብ መድረኽና ኣብ ሲና፡ ኣብ ሊብያ ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎን ነቲ ዘስካሕክሕ ሕሉፍ ተግባር ዝደግም’ዩ። ነቲ ክፉእ ታሪኽ ዘሕድስ’ዩ። ኣብ’ዚ መዋእል’ዚ ደግሲ ባርነት ምምጻእ ማለት ንደረጃ ኣተሓሳስባ ናይ ደቂ-ሰባት ኣብ ምልክት ሕቶ ዘእቱ ዘሕፍር ክስተት’ዩ።
ምንጪ ናይ’ዚ ብሞራል ዘሕፍር፣ ብገበን ዘሕትት ኢ-ሰብኣዊ ተግባር መዘውር ፖለቲካዊ ስልጣን ዝተቖጻጸሩ ውድባት ወይ መንግስታት’ዮም። እቶም ብሻምብቆ ብረት ኣገዲዶም ዝጨውዩ፡ ንባርነት ዝሸጡ ዘሰጋገሩ ዘለው ውልቀ ሰባት ድዮም ጉጅለታት ድማ፡ ንገዛእ ርእሶም ብናይ ኣተሓሳስባ ባርነት ዝተጠቕዑ’ዮም። እቶም ኢዶም ንድሕሪት ተኣሲሮም ኣብ መቑሕ ባርነት ዝኣትው ዘለው መሳኪን ግዳያት’ውን፡ ካብ’ቲ ባርነታዊ ኣተሓሳስባ ናቶም ብጽሒት ዝወስዱ’ዮም። ምኽንያቱ ከም ዝሓስብ ኣእምሮ ዘለዎም ሰባት መጠን ንህይወት ውሕስነት ብዘይብሉ መንገዲ ክኸዱ ስለዘይነበሮም። ኣብ ሲናይ ብደዎም ዝተሸጡ፡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ዶላር ተኸፊልሎም ዝወጽኡ፡ ገለ ኣካላቶም ዝገበሩ፡ ክቡር ህይወቶም ዝሰኣኑ ግዳያት ብኣሽሓት ዝቑጸሩ’ዮም። ዝበዝሑ ከኣ ኤርትራውያን’ዮም።
ኣብ በረኻታት ሰሃራ ዝሃለቑ፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝተቀዝፉ፡ ሕጂ ድማ ኣብ ሊብያ ንባርነት ብ200-300 ዶላር ዝሸየጡ፡ ኣካሎም ካብ ዝጎድሉ ዘለው ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ቁጽሪ ኤርትራውያን ግዳያት ብዙሕ’ዩ። ኤርትራውያን ድሕሪ ሃገራዊ ነጻነት ስለምታይ ኣብ ከምዚ ዝበለ መቕዘፍትን ባርነት ኣትዮም? ምርጫኦም ስለዝኾነ ድዩ? ከም’ቲ ህግደፍ ዝብሎ ብካልእ ግዳማዊ ሓይሊ ተደፊኦም ወይ ተታሊሎም ድዮም? ኣይፋሉን ስለ ዝመረጽዎ ኣይኮነን። ዝብላዕ ዘይብሎም ድኻታት ሓገዝ ሓቲቶም ድዩ ተለቂሖም ዘይተኣደነ ገንዘብ ንሸፋቱ ክግብሩ ክመርጽዎ ኣይክእሉን። ኣካላቶም ቆሪጾም ክህቡ ምርጫኦም ክኸውን ኣይክእልን። ንገዛእ ርእሶም ሓሊፉሎም ጸገም ስድራ ቤቶም ከቃልሉ ደኣምበር፡ ብባርነት ከገልግሉ ብኡ ንብኡ ክጠፍኡ፡ ህይወቶም ክስእኑ ተመራጺ ስለዘይኮነ ኣይመርጽዎን። ብካልእ ግዳማዊ ሓይሊ ስለዝተደፍኡ ወይ ዝተታለሉ’ውን ኣይኮኑን። ኣብ ሃገሮም ብሰላም ምንባር ስለዘከኣሉ’ዮም። ብዝተሓተ ሰብኣዊ መሰል ስለ ዝተሓረሞም ዝበልኩዃ ግበር ዝብል ዓማጺ በዓል ብረት ስለዘጋጠሞም ብሞት ወይ ሕየት ዝወሰድዎ ግዱድ ምርጫ’ዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ መሬታዊ ነጻነት ተሓቢኡ፡ ኣብ ሃገር ስርዓተ ባርነት ስለ ዘንገሰን ንዕኡ የመሓድር ስለዘሎን’ዮም ኤርትራውያን ብኣንጸርጽሮት ሃዲሞም ህይወቶም ከድሕኑ ክብሉ ግዳይ ኩሉ ዓይነት ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ዝኾኑ ዘለው። ስለዚ ነቲ ናይ ጥንቲ ኮነ ኣብ በረኻታት ሲና ዝተፈጸመ ከም ዘለዎ ወንዚፍና፡ ነዚ ኣብ’ዚ ወቕቲ’ዚ መሳኪን ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ዘሕልፍዎ ዘለው መሪር ህይወትን መሸጣ ንባርነትን ብታሪኽን ብሕግን ተሓታቲ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ ክስመረሉ ይግባእ። ብገዛእ ርእሱ ጠጠው ዘይበለ፡ ግን ከኣ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍልጦ ዝረኸበ መንግስቲ ሊብያ፡ ኣብ ዘዞባኦም መንግስትነት ዝኣወጁ ጉጅለታት፡ ተቖጻጻሪ ዘይብሎም ዕጡቓት ሸፋቱ ካብ ምኽሳስን ምርጋምን ኤርትራውያን ካብ ሃገሮም ዝወጽእሉ፡ ናብ ሊብያ ዝኸድሉ ምኽንያት ብግቡእ ምርዳእ የድሊ። ከም’ቲ ኣብ ሓደ እዋን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ “መዓርን ጸባን ኣብ ገዛኡ ዘለዎ ሰብ፡ መዓርን ጸባን ከናዲ ኣይስደድን” ክብሉ ዝገለጽዎ፡ ኣብ ኤርትራ ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ፍትሒ፣ ልምዓት እንተዝህሉ ነይሩ፡ ኤርትራውያን ናብ ሊብያ ዘኽይድ ምኽንያት ኣይምነበሮምን። ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ኣንጊስዎ ዘሎ ፖለቲካዊ ባርነት’ዩ ናብ ሊብያ ክኸዱን ግዳይ ኣካላዊ ባርነት ክኸውኑን ዝገብሮም ዘሎ። እዚ ኣብ ልዕሊ ሰብኣውያን ፍጡራት ዝፍጸም ዘሎ ዘስካሕክሕ ስቅያትን ባርነታዊ ንግድን ካብ መሰረቱ ዝፍታሕ፡ ኣብ ሊብያ ዘይኮነ ኣብ ኤርትራን ካልኦት ምንጪ ባርነት ናይ ዝኾና ሃገራት ዘሎ ፖለቲካዊ ምሕደራ ምስ ዝቕየር’ዩ።
ብፍላይ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ባርነታዊ ፖለቲካዊ ምሕደራ፡ ብካልኦት ካብ ዝተፈጸመንን ዝፍጸም ዘሎ ናይ ጥንትን ናይ ሎሚን ኣካላዊ ወይ ጉልበታዊ ባርነት እቲ ዝጨከነ’ዩ። ጭካነ ህግደፍ ኣብ ህይወት ዘለዎ ሰብ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ልዕሊ ሬሳ’ዩ ዘንጸባርቕ። ይመርሖም ኣለኹ ዝብሎም ዜጋታት ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ሓደጋ እንከጋጥሞም፡ ክቡር ህይወቶም ክስእኑ እንከለው ኣብ ክንዲ ዝስንብድ፡ ሓላፍነት ተሰሚዕዎ፡ ህይወት ንምድሓንን ዝመቱ ብግቡእ ስርዓተ ቀብሪ ምፍናውን እንቋዕ ኮኑ ዝብል ስርዓተ በጋሚዶ’ዩ። ሬሳ ካብ ወጻኢ ናብ ምድሪ ኤርትራ ኣትዩ ብሓመድ ዓዱ ከይድበ ዝኽልክል፡ ኩምራ ሬሳ ግዳያት ኣብ ዘለዎ ከይዱ ተሓንበለ ዝብል፡ ኣዴታት ደቀን ስለዝሞትወን ተሓጒሰን ዕልል ኢለን። ወደይ ወይ ጓለይ እንቋዕ ተሰወአ/ት ኢለን ኢሉ ኣብ ባይታ ዘየለ ካብ ሕጊ ተፈጥሮ ወጻኢ ዝኾነ ሕሱር ፕሮፖጋንዳዊ ስብከት ዘካየድ’ዩ። እዚ ካብ’ቲ ባርነታዊ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባኡ ዝነቅል’ዩ።
ኣብ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ዕደጋ ንግዲ ደቂ-ሰባት ንባርነት ውዕዉዑ መዛረቢ ማዕከናት ዜና ዓለም ኮይኑ ኣሎ። ሓላፍነት ዝስመዖም መንግስታት ህይወት ዜጋታቶም ንምድሓን ብወግዒ ሃገራዊ ባይቶኦም ጸዊዖም እንታይ ንግበር ክብሉ እንከለው፡ ገለ ከኣ፡ ሰራዊቶም ናብ’ቲ ናይ ባርነት ዕደጋ ዓሚርሉ ዘሎ ሃገረ ሊብያ ልኢኾምን ይልእኩ ኣለውን። ዝተፈላለዩ ኣህጉራውያን ዓለም ለኻውን ውድባት፡ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኲነኔ ኣብ ዘስምዕሉን ግዳያት ንምድሓን ጎስጓሳት ኣብ ዘካይድሉን ዘለው ወቕቲ፡ ጉጅለ ህግደፍ ኣይኮነን ግብራዊ ንጥፈታት ከርኢ፡ ካብ’ቶም ግዳያት ዜጋታቱ ምዃኖም ዝሕብር ትርጉም ዘለዎ ዜናዊ መቓልሕ ናብ ህዝቢ ከመሓላልፍ ኣይተሰምዐን። ስለዚ ከም ኤርትራውያን ኣንጻር ባርነታዊ ንግዲ ደው ክንብል፡ ብዜጋታትና ክንግደስ ኣወንታውን ሓላፍነታውን ተግባር’ዩ። ንምሊሻታት ሊብያ ቅድሚ ምርጋምናን ምዂናን ናብ ዘቤታዊ ጉዳይና ክጥምት ግን ፖለቲካዊ ብስለት’ዩ። ምኽንያቱ ነገራት ክትፈትሕ፡ ካብ ፍርቂ መንገዲ ዘይኮነ ካብ ምንጩ ክፍታሽ ክፍለጥ ስለዘለዎ። ስለምንታይ’ሲ ጠንቂ ናይ’ዞም ኣብ ሊብያ ዝሳቐዩ ዘለው ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ባርነት ዝወለዶ ጉልበታዊ ባርነት ስለዝኾነ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 27-11-2017


text:
እቲ ዝዓበየ ተኣምር
ዝንበብ ጥቕሲ/ጥቕስታት
ኢሳይያስ 6፡1-8
ብእኡ ኸኣ ኣፈይ ተንከየ እሞ፡ እንሆ፡ እዚ ንኸናፍርካ ተንከዮ፡ ኣበሳኻ ረሐቐልካ፡ ሓጢኣትካውን ጸረየልካ፡ በለ። ኢሳይያስ 6፡7
ብሪጣንያዊ ወንጌላዊ ሊዮናርድ ራቨንሂል(1907-1994)፡ ሓደ እዋን ከምዚ ኢሉ ተዛሪቡ፣ “ሎሚ፡ እቲ ዝዓበየ ተኣምር ኣምላኽ ክገብሮ ዝኽእል፣ ንሓደ ሰብ ካብዛ ዘይቅድስቲ ዓለም ወሲዱ፣ ነቲ ሰብ ቀዲሱ፣ ብድሕሪኡ ኣብታ ዘይቅድስቲ ዓለም መሊሱ፣ ነቲ ሰብ ቅዱስ ገይሩ ክሕልዎ ከሎ እዩ።” እዚ ልክዕ ከምቲ ኣምላኽ ንህዝቡ ክዛረቦም ኢሉ ንነብዪ ኢሳይያስ ዝጸውዖ እሞ ዝቀደሶ ይመስል።
ኣብ ከባቢ’ቲ ሓደ ካብቶም ዕዉታት ነገስታት ይሁዳ ዝነበረ ኡዝያ ዝሞተሉ ግዜ፣ ኢሳይያስ ራእይ ኣምላኽ ርእዩ። እቲ ነብዪ፡ እቲ ሓቀኛ ንጉስ ጽንፈለኽ ዝዀነ እግዚኣብሄር ኣብ በሪኽ ቦታ ተቐሚጡ ከሎ ረኣዮ። ኢሳይያስ ኣብቲ ራእይ፡ ሱራፊኤል ንኣምላኽ ስለ ቅድስናኡ፡ ግርማኡን ክብሩን ብመዝሙር እናወደሱ ከምልኽዎ ርእዩ።
ንኣምላኽ ምርኣይ፡ ንኢሳይያስ፡ እቲ ሓቅ-ዝዀነ ትርኢት ገዛእ ርእሱ፣ ማለት ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ፣ ዘይቅዱስን ስቡርን ምዃኑ ኣርእይዎ።………ኣዒንተይ ንንጉስ፡ ንእግዚኣብሄር ጐይታ ሰራዊት፡ ርእየን እየን እሞ፡ ጠፋእኩ፡ በልኩ። (ጥቕሲ 5) እዚ ሓጥያትካ ምፍ’ላጥ (ምእማን)፡ ንእኡ (ንዕኡ) ኣብ ተቐባልነት ዘንጽህ ጸጋ ኣምላኽ መሪሕዎ። ብሓድሽ ምንጻህ፣ ኢሳይያስ መልእኽቲ ኣምላኽ ከስፍሕ (ክዝርግሕ) ተላኢኹ። እግዚኣብሄር ንኢሳይያስ ቅዱስ ኰይኑ ክነብር ጥራይ ዘይኰነ፣ እንተላይ ንዘይቅዱስ ህዝቢ ብዛዕባ ቅዱስ ኣምላኽ ክነግር ኢሉ፣ ኣብ ዓለም ልኢኽዎ።
እግዚኣብሄር ርእሱ ክገልጸልና ይደሊ’ዩ። ስለዚ’ዩ እምበኣር ብዛዕባና እቲ ልክዕ-ልክዑ ዝዀነ ራእይ፣ ንጸጋኡ ዕሙቍ ዝበለ ድልየትን፣ ዕብይ ዝበለ ተወፋይነት ንእኡ (ንዕኡ) ክንነብርን ክንዛረብን ራእይ ዝህበና። ከመይ ዝበለ ተኣምር!
ብMarvin Williams
Our daily bread
ጥቅምቲ 29፣ 2014
ትርጕም ጐይትኦም ተስፋይን ሙዚት ግርማይን
Posted by:
Goitomuzit Asher Ashriel Ashley
Oct 30, 2014
0 Comments
568 Views


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ቅዱስ ኣቡነ አረጋዊ
‘ላዕለ ተኵላ ወከይሲ ትጼዐን፡ ወትከይድ አንበሳ ወከይሴ። ኣብ ልዕሊ ኣንበሳን ተመንን ትጸዓን ሽደን ኣንበሳን ገበልን ክትረግጽ ኢኻ። (መዝ. ፺(91)፡13)
ኣብ ኃሙሻይ ክፍለ ዘመን ኣብ ምድረ ኣግዓዚ መንፈሳዊ ፍሬ ኣገልግሎትን ምንኵስናዊ ሕይወትን ዘፍረዩ ትሽዓተ ቅዱሳን እዮም። ሓደ ካብዞም ቅዱሳን ከኣ ጻድቕ ኣቦና ኣቡነ ኣረጋዊ እዩ። ኣቡነ ኣረጋዊ ትውልድ ሃገሩ ሮም ኮይኑ ካብ ንጉሣዊ ቤተ ሰብ እዩ ተወሊዱ። ወለዱ ኣቦኡ ይስሓቅን ኣደኡ እድናን ፈሪሀ እግዚአብሔር ዝነበሮም ቅዱሳን ነበሩ። ወለዱ ብጥበብን ፍርሃት እግዚአብሔርን፡ ብትምህርቲ ቅዱሳት መጻሕፍትን ሥነ ምግባርን ምስ ኣዕበይዎ፡ ገና ሕፃን ከሎ ነቲ ‘ ንሰብከ ኵሉ ዓለም ረቢሑ ነፍሱ እንተ ኣጥፍኦ እንታይ ይጠቕሞ’ ማቴ. 10፡26 ዝብል ኣምላኻዊ ቓል መሠረት ብምግባርተውሳክ፡ . . .ቅዱስ ኣቡነ አረጋዊ


text:
(EritreaAt24 Series: May 23rd) Emigration Consequence of False PromisesSubmitted by esmart on Sat, 05/23/2015 - 10:06
ኤርትራ ግዳይ ናይ ናጻ ፖለቲካዊ መርገጻ ኮይና ከምዘላ፡ ብሰንኩ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ብምምሕዳር ኣሜሪካ ውዲት ከምዝተኣልመ ኣብቲ ብዊኪሊክስ ዝለሓዄ ምስጢራዊ ሰነድ ዘቃልዖ ብጻዕዳን ጸሊምን ተሰኒዱ ኣሎ። ዝኾነ ሰብ ክሓቶ ዘለዎ ኣገዳሲ ሕቶ፡ ኤርትራ ነዚ ኩሉ ውዲታትን ሽርሕታትን ብዘይ ግዳማዊ ሓገዝ በዲሃ ብሩህ መጻኢኣ ከተማዕዱ ካብ በቕዐት ፡ ናጻ ተገዲፋ ነይራ እንተትኸውን ኣብዘን ዝሓለፋ ሒዶት ናይ 24 ናይ ናጽነት ዓመታት እንታይ ዓይነት ተኣምር ከተርኢ ምስከኣለት ነይራ? ዝብል እዩ። ብባድመ ኣመኽኒኻ ዘበገስዎ ፈተነ ምስፈሸለ፡ ኣድህበኦም ኣብቲ ዲናሞ ናይ ለውጢ ዝኾነ መንእሰይ ብምቕናዕ ልብን ቀልብን መንእሰያት ዝስሕብ ናይ ሓሶት መብጽዓታት ብምንዛሕ ንኽብርታት መንእሰያት ዝድውን፡ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኲናት ከካይዱ እዮም ተራእዮም።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
1 ካብ ጳውሎስ እቲ ባርያ የሱስ ክርስቶስ፡ ሃዋርያ ኪኸውን እተጸውዐ፡ ንብስራት ኣምላኽ ከኣ እተፈልየ፡ እተላእከት መልእኽቲ፣
2 እዚ ብስራት እዚ ድማ ኣምላኽ ኣቐዲሙ ብነብያቱ ኣቢሉ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ዘተስፈዎ ዀይኑ፡
3 ብዛዕባ እቲ ብስጋ ኻብ ዘርኢ ዳዊት ዝመጸ ወዱ እዩ።
4 ንሱ ኻብ ምዉታት ብምትንሳኡ፡ ብመንፈስ ቅድስና ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ብሓይሊ ተጋህደ፣ ንሱ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ እዩ።
5 ስለ ስሙ ኣብ ኵሎም ኣህዛብ ተኣዛዝነት እምነት ምእንቲ ኪኸውን ከኣ፡ ብእኡ ጸጋን ሃዋርያነትን ተቐበልና፣
6 ካባታቶም እውን ንስኻትኩም ናይ የሱስ ክርስቶስ ክትኰኑ ተጸዋዕኩም።
7 ናብ ኵሎም እቶም ኣብ ሮሜ ዘለዉ ቕዱሳት ኪዀኑ እተጸውዑ ፍቑራት ኣምላኽ፦
ካብ ኣቦና ኣምላኽን ካብ ጐይታና የሱስ ክርስቶስን ጸጋን ሰላምን ይኹነልኩም።
8 እምነትኩም ኣብ ኵላ ዓለም ስለ እተወርየት፡ ቅድሚ ዅሉ ብዛዕባ ዅላትኩም ንኣምላኸይ ብየሱስ ክርስቶስ አመስግኖ ኣለኹ።
9 ከየቋረጽኩ ዅሉ ሳዕ ኣብ ጸሎተይ ከም ዝጠቕሰኩም፡ እቲ ብዛዕባ ወዱ እናኣበሰርኩ ብመንፈሰይ ዘገልግሎ ኣምላኽ ምስክረይ እዩ፣
10 ፍቓድ ኣምላኽ እንተ ዀነ፡ ሕጂ ኣብ መወዳእታ ሰሊጡኒ ናባኻትኩም ክመጽእ እልምን ኣለኹ።
11 ከመይሲ፡ ምእንቲ ኽትጸንዑ፡ መንፈሳዊ ውህበት ክመቕለኩም ኢለ፡ ክርእየኩም እናፍቕ ኣለኹ፣
12 ማለት፡ ብእምነት ሓድሕድና፡ በታ ናትኩምን በታ ናተይን እምነት፡ ንሓድሕድና ኽንተባባዕ ኢለ እየ።
13 ኣሕዋተየ፡ ከምቲ ኣብ ካልኦት ኣህዛብ ዝረኸብክዎ፡ ኣባኻትኩም እውን ፍረ ኽረክብሲ፡ ናባኻትኩም ንምምጻእ ብዙሕ ግዜ ኸም ዝሓለንኩ፡ ክሳዕ ሕጂ ግና ከም እተኸልከልኩ፡ ክትፈልጡ እፈቱ ኣለኹ።
14 ንግሪኻውያንን ንጓኖትን፡ ንለባማትን ንዓያሹን ዕዳ ኣሎኒ፦
15 ስለዚ፡ ኣብ ሮሜ ንዘለኹም እውን ከበስረኩም ተሃንጥየ ኣለኹ።
16 ከመይሲ፡ ብብስራት ኣይሓፍርን እየ፣ እኳ ደኣስ፡ ንዚኣምን ዘበለ ዅሉ፡ ቅድም ንኣይሁዳዊ፡ ከምኡ ድማ ንግሪኻዊ፡ ንድሕነት ዚኸውን ሓይሊ ኣምላኽ እዩ፣
17 ምኽንያቱ፡ ከምቲ፡ “ጻድቕ ግና ብእምነት ይነብር” ዚብል እተጻሕፈ፡ ብእኡ ጽድቂ ኣምላኽ ብእምነትን ንእምነትን ይግለጽ ኣሎ።
18 ቍጥዓ ኣምላኽሲ ኻብ ሰማይ ኣብ ኵሉ ረሲእነትን ዓመጻን እቶም ንሓቂ ብዓመጻ ዚዓብጡ ሰባት ይግለጽ ኣሎ፣
19 ምኽንያቱ፡ ኣምላኽ ኣግሂዱሎም እዩ እሞ፡ እቲ ብዛዕባ ኣምላኽ ዚፍለጥ ዘበለ ኣባታቶም ግሁድ እዩ።
20 ከመይሲ፡ እቲ ብግብሩ ዚፍለጥ ዘይርአ ባህርዩ ዀነ ናይ ዘለኣለም ሓይሉን ኣምላኽነቱን፡ ካብ ፍጥረት ዓለም ኣትሒዙ ብንጹር ይርአ እዩ፣ ስለዚ፡ ዜመኻንይዎ የብሎምን።
21 ስለምንታይሲ፡ ንኣምላኽ እናፈለጥዎስ፡ ከም ኣምላኽ ገይሮም ኣየኽበርዎን፡ ኣየመስገንዎን እውን፣ የግዳስ፡ ብሓሳቦም ከንቱ ዀኑ፡ እቲ ዘየስተውዕል ልቦም እውን ጸልመተ።
22 ለባማት ኢና እኳ እንተ በሉ፡ ዓሸዉ፣
23 ንኽብሪ እቲ ዘይሓልፍ ኣምላኽ ከኣ ናብ ምስሊ ሓላፊ ሰብን ኣዕዋፍን ኣርባዕተ መሓውር ዘለዎም እንስሳን ለመምትን ዚመስል ለወጥዎ።
24 ስለዚ፡ ኣምላኽ፡ ሰብነቶም ምእንቲ ኼሕስሩ፡ ከም ትምኒት ልቦም፡ ንርኽሰት ኣሕሊፉ ሃቦም።
25 ነቲ ሓቂ ኣምላኽ ብሓሶት ለወጥዎ፣ ኣብ ክንዲ ንፈጣሪ፡—ንሱ ንዘለኣለም እተባረኸ እዩ፡ ኣሜን፡—ንፍጥረት ኣምለኹን ኣገልገሉን።
26 ስለዚ ድማ እዩ ኣምላኽ ንዜነውር ፍትወተ ስጋ ኣሕሊፉ ዝሃቦም፣ ከመይሲ፡ እተን ደቂ ኣንስትዮኦም ነቲ ባህርያዊ ርክብ፡ ናብ ዘይባህርያዊ ለወጣኦ፣
27 እቶም ደቂ ተባዕትዮ እውን ከምኡ ነቲ ምስ ጓል ኣንስተይቲ ዚግበር ባህርያዊ ርክብ ሓዲጎም፡ ደቂ ተባዕትዮ ምስ ደቂ ተባዕትዮ ጽዩፍ ተግባር እናገበሩን ግቡእ ዓስቢ ስሕተቶም እናተቐበሉን ኣብ ንሓድሕዶም ብፍትወት ረሰኑ።
28 ከምቲ ንኣምላኽ ብልክዕ ኪፈልጥዎ ዘይደለዩ፡ ኣምላኽ ከኣ ዘይግቡእ ነገር ኪገብሩ ንዘይሰምሮ ኣእምሮ ኣሕሊፉ ሃቦም።
29 ብዅሉ ዓመጻ፡ እከይ፡ ስስዐ፡ ክፍኣት፡ ቅንኢ፡ ቅትለት፡ ባእሲ፡ ተንኰል፡ ሕሰም ተመልኡ፣ ከምኡ እውን መሕሸዅሸዅቲ፡
30 ሓመይቲ፡ ጸላእቲ ኣምላኽ፡ ነቓጻት፡ ዕቡያት፡ ተጀሃርቲ፡ ተጣበብቲ እከይ፡ ንወለዶም ዘይእዘዙ፡
31 ዘየስተውዕሉ፡ ጠለምቲ፡ ፍቕሪ ንስድራ ቤቶም ዘይብሎም፡ ጨካናት ኰኑ።
32 እዚኣቶም፡ እቶም ከምዚ ዝኣመሰለ ዚገብሩ ሞት ከም ዚግብኦም፡ እዚ እውን ቅኑዕ ትእዛዝ ኣምላኽ ምዃኑ ኣጸቢቖም ዚፈልጡ ኽነሶም፡ ነዚ ይገብርዎ ኣለዉ፣ ሕሉፍ ሓሊፎም ከኣ ነቶም ዚገብርዎ ይሰምርዎም ኣለዉ።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ሮሜ 1
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ርዋንዳ፣ ዝስጎጉ ስደተኛታት ንምቕባል ምስ እስራኤል ዝኾነ ስምምዕ ከምዘይከተመት ብወግዒ ኣፍሊጣ
Radio Erena: 23 January 2018
ርዋንዳ፣ ብዘይድሌቶም ዝስጎጉ ሓተቲ ዑቕባ ንምቕባል ምስ እስራኤል ዝኾነ ምስጢራዊ ስምምዕ ከምዘይከተመት ብወግዒ ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር ነዚ ተፍልጥ ዘላ፣ ትማሊ ሰኑይ 22 ጥሪ ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ኣብ ዝርከብ ቀጽሪ ኤምባሲ ርዋንዳ ድሕሪ ዘካየድዎ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ'ዩ።
ኣብቲ እስራኤላውን ተጠበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ነጠፍተኛታት፣ ምሁራት፣ ጠበቓታትን ጋዜጠኛታትን ዝተረኽብሉ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ሰልፈኛታት፣ ርዋንዳ ነቲ "መሸጣ ደቂ ሰብ'ዩ" እናተባህለ ዝግለጽ ዘሎ ስምምዕ ምስ መንግስቲ እስራኤል ደው ከተብሎ ሓቲቶም።
ምክትል ፕረዚደንት ሱዳንን ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላን ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ጸጥታ ዶብ ሱዳንን ኤርትራን ተመያይጦም
Radio Erena: 23 January 2018
ምክትል ፕረዚደንት ሱዳን ሓሰቦ መሓመድ ዓብዱልራሕማንን ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ጃማ ኣደም ጃማን ድሕሪ ምዕጻው ዶብ ሱዳንን ኤርትራን ዘሎ ጸጥታዊ ኩነታት እቲ ዞባ ከምዝተመያየጡ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ሓቢሩ።
እቲ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብ ቤተ መንግስቲ፣ ብ19 ጥሪ ዝተኻየደ ምይይጥ፣ እቲ ምክትል ፕረዚደንት፣ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ዞባ ከሰላ ናይ ጸጥታ እዋን ድሕሪ ምእዋጁን ምስ ኤርትራ ዘዳውቦ ከባቢታት ድሕሪ ምዕጻውን ኣብቲ ዞባ ዝሰዓበ ኩነታትን ብዝምልከት ካብ ኣማሓዳሪ ዞባ ከሰላ ሰሚዑ።
ጃፓን ሓይሊ ባሕሪ ጅቡቲ ንምዕባዩ ሓገዝ ከተበርክት ምዃና ኣፍሊጣ
Radio Erena: 23 January 2018
ጃፓን ንሓይሊ ባሕሪ ጅቡቲ ንምዕባዩ ሓገዝ ከተበርክት ምዃና ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር ነዚ ተፍልጥ ዘላ፣ ጎኒ ጎኒ'ቲ ሽፍትነት ባሕሪን ምጭዋይ መራኽን ንምግታእ እትገብሮ ዘላ ጻዕሪ ሓይሊ ባሕሪ ናይተን ኣብ ገማግም ህንዳዊ ውቅያኖስ ንዝርከባ መሻርኽታ ዝኾና ሃገራት'ውን ንምዕባዩ ብዝወሰደቶ ተበግሶ'ዩ።
እንተኾነ ጃፓን ንጅቡቲ እተብርክቶ ወትሃደራዊ ሓገዝ ብኣሃዝ ይኹን ብዓይነት ኣየነጸረትን።
ጃፓን ኣብ ጅቡቲ ወትሃደራዊ መደባት ከምዘለዋ እትገልጽ ዘላ ካብ ቻይና ስግኣት ስለዘለዋ ምዃኑ ተንተንቲ ይገልጹ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ርዋንዳን እስራኤልን ዘካይድኦ ዘለዋ ስምምዕ ምምላስ ስደተኛታት ንምኹናን ሰለማዊ ሰልፊ የካይዱ
Radio Erena: 22 January 2018
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባ፣ ነቲ መንግስቲ ርዋንዳ ምስ እራኤል ዘካይዶ ዘሎ ስምምዕ ምምላስ ስደተኛታት ዝኹንን ሰለማዊ ሰልፊ የካይዱ።
እቶም ኣማኢት ኤርትራውያን ሎሚ ሰኑይ 22 ጥሪ ኣብ ከባቢ ቴልኣቪቭ፣ ኣብ ከተማ ሄርጽልያ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ርዋንዳ ብምትእኽኻብ፣ ኣብ ዝወደብዎ ሰለማዊ ሰልፊ፣ መንግስቲ ርዋንዳ ምእንቲ ገንዘብ ክብል ብዘይድሌቶም ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ ስደተኛታት ክቕብል እንተወሲኑ፣ ኣብ ታሪክ ስደተኛታት ኣፍሪቃ ጸሊም ታሪኽ ክገድፍ ምዃኑ የተሓሳስቡ።
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ወልድያ ብዝተወልዐ ግጭት ብውሕዱ ሸውዓተ ሰባት ተቐቲሎም
Radio Erena: 22 January 2018
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ክልል ኣምሓራ፣ ዞባ ወሎን ኣብ እትርከብ ከተማ ወልድያ ኣብ መንጎ ጥምቀት ዘብዕል ዝነበረ ህዝብን ሓይልታት ጸጥታ መንግስትን ብዝተኻየደ ግጭት ብውሕዱ 7 ሰባት ተቐቲሎም።
ኣብቲ ብዓርቢ 19 ጥሪ ዝተወልዐ ግጭት፣ ሓያሎ ካልኦት ክቖስሉ እንከለዉ ብርክት ዝበለ ንብረት ከምዝተቓጸለ ንናይ ዓይኒ መሰኻክር ብምጥቃስ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ህዝቢ ከተማ ወልድያ፣ ኣብ እዋን በዓል ጥምቀት ናዕብን ዕግርግርን ከይውላዕ ካብ ምስጋእ ዝተዋፈሩ ሓይልታት ጸጥታ ብኣእማንን ካልእ ነገራትን ከሳጉጎም ድሕሪ ምጅማሩ እቲ ግጭት ከምዝተወልዐ'ዩ ዝግለጽ።


text:
ደቡብ ኣፍሪካ ንዋሕዚ ኢንቨስትመንት ወፃኢ ትኹረት ትገብር እያ…
መቐለ ጥሪ 06/2010(ድወት) ደቡብ ኣፍሪካ ዘጋጠማ ቑጠባዊ ምዝሕሓል ንምጥንኻርን ድኽነት ንምንካይን ንዓውደ ኢንቨስትመንት ወፃኢ ትኹረት ከምትሰርሕ ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር ቑጠባዊ ዕቤት ብምጥንኻር ኣብ ደቡብ ኣፍሪካውያን ዘሎ መጠን ድኽነትን ኣብታ ሃገር ዝረኣ መጠን ግዕዝይናን ንምንካይ ትኹረት ከምትገብር ሓዱሽ ዝተመረፁ ኣቦ መንበር ውድብ ኣፍሪካን ናሽናል ኮንግረስ /ANC/ ገሊፆም።
ኣቦ መንበር ውድብ ኣፍሪካን ናሽናል ኮንግረስ /ANC/ ስሪል ራማፎሳ ከምዝበልዎ ደቡብ ኣፍሪካ ዋሕዚ ኢንቨስትመንት ወፃኢ ብምጥንኻር ዝሓሸ ቑጠባዊ ዕቤት ክተመዝግብ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ጠመተ ሂባትሉ ኣላ ኢሎም።
ንእዋናዊ ፕረዝደንት ደቡብ ኣፍሪካ ጃኮብ ዙማ ተኪኦም ኣቦ መንበር ውድብ ኣፍሪካ ናሽናል ኮንግረስ /ANC/ ኾይኖም ዝተመረፁ ራማፎሳ ቑጠባዊ ዕቤት እታ ሃገር ብምጥንኻር ዕድል ስራሕ ንምፍጣርን ኣብ መንጐ ዜጋታት ዘሎ ዘይፍትሓዊ ኽፍፍል ሃፍቲ ንምፅባብን ከምዝሰርሑ ተዛሪቦም።


text:
ግርጋ ላዅ አርባ ያኸኒትሪ 1961 ብርፍ እንሽኽ ለመለምሪ ታና፣ ፋሪዕ እክባ ሙርቛ ብሊኒዂ/ሆደር ሽፍሽፋ 2017። ( Press Realease 1st September 1961 start of arms struggle Democratic Organization of Blin Nation -Eritrea)
ግርጋ ላዅ አርባ ያኸኒትሪ 1961 ይና ክልዲ ይና ሻንዲ፡ ላካበና እንገት ለመለምሲ ተርሲነሪ፡ ካብሪዲ ታሪኽ ሻኽረሪ ንርአክነድ፡ ናይ ቢሪኹዲ ከዋኹዲር መታን ፍዳ ደኮውሲ አልብድኑ፡ ለመለምየውዳ ምርወት ሊኲስረሪ፡ ቀሽቀሸውስኻ ዋዕዊዕድረሪ፡ ደንቢራ ከብተውስኻ ለሀክድረሪ፡ ግንጅውስኻ ቐስቐስሮ ጒድረሪ፡ ናድካ አወይሲኻ ደከውድ ፊነስ ኒክማኒል ገእሲኖ፡ መታዊ ሁመቱዉድ: ‘’ጊሚላ ሽኽሰና’’ ደንቢራ ወንተር ጊኒን፡ ኒሰና ኮዶ ይና ገለድሊ ተብኒል፡ ለወትሰግረሪዲ፡ በለልሰግረሪዲ ታሪኽ በሀር ሻኽረሪ ግርጋ እምንድሪ ግን።
እና ግርጋ በኪቲ ንር 56 አመሪዂ ባሕሮት ይናከውዲ ኣኽኖ አልብድነንኽር፡ ሆደር ሰና ሲረዂድ በሓርድኖላ ደረከውና ለጛ ሰበብ ህንበኲ። ሰልፍ ናከውዲ ናብረዲር መታን የመምናኹ ይማም፡ ምዂርልድኻ ተቃዂ፡ ታኸትልድኻ ሺራዂ፡ ጣፍሕልድኻ ድንጋ፡ ሙዂሩኑኽር፣ ፍሩኑኽር፣ ገሙኑኽር ፉኑኽር፣ ስቋነዲ ከኣርዲ፡ ኒሰና ኮዶ ብሸትናርድ ከአርዲት እንሽኽዲ ጣልሜታዲት ገርስኖ፣ ኡቅቱገ ኣኩኑ ሳደስ ሊኲርኖ፡ ኤርትራ መታን ናርሕ በቀቅገውላ፡ ናማኸለስ ደሀይ ጠልገቱዂድ በሸርዲረሪና ግርጋ ኣኽረውድ ግን። ናማኻላዲ ለመለምዲ እምን እርጊነዲን፡ ገንጂሪ ለኺሰና ቐሓምጊ፣ 30 አመራ ና ሻንዲ ንቑርዲ ተለለይኖሎም ደንቢ ሰርገልድ 1991ዓም ተመማዂ ግን። ሊገርኻ እና ይና ናይ አርነንትልድ ንኪ ኣኽራሲክ ፍዳ ደኮው ይናቁርዲ ይነሻንዲት፡ አልብድጁኽር ከበርድኑኽር፡ ናልድ ከብትረሪት፡ ይና መድ ኣኸት አለለይኖ፡ ናፊነስ በረይግኒ ናፈላኺል ተለለይኑ ይናዋጅብ ተመምድኖ አልብዲስረሪ ንርኣክነድ ግን።
ይናኽር ፋርስ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ዑቊቱ ኒጨርዲ፡ ግርጋ ላዅ አርባ ያኸኒትሪ 1961 ሰውረት ኤርትርይኽሲ ተርሱኑ፡ ‘’ኒኪኻ እና ሞረስ ኣንኳ ወልታ ኣኽኖ ካወርነኲንሉ፡ አመሪኻ ሸዓብ አሪትሪው ሕበርድ ላት ካውርድኖሉ ግን’’ ዮ ጂጚስተት አርእስተክ። ናማኻላ አሪኽ እርጋዂ ኣከን፡ ናለመለም ቀሸም ላኻሰና ኣኾ ከብቲርድ። በርከር (በረኸር) ሞራ ደኣም ደፋእ ዪ፡ በራኻዲ ከበሸዲት ጨለውሮ ተርሰሰና፡ አረሳኻ ጎደነስ፡ ክድማይኻ ክድመትሲ፡ ክንሱትኻ ክንስነስ፡ ክንቱትኻ ክንትነስ፡ ናኾርክ ሕበርድ ባርኖ፡ ወረፍ ሽቀውሰና፡ ናሻና መጡ ለመለምይድኖ፡ ቂርዲ ገርክዲ ኩሪትኑዂ። ከብተውኽር ይኸ ኣብይ ዓንቀይሊ ኣኽን፡ ብራ ሺሽድነድ አዪ ቅረናትሊ ፋሕ ይኖ፡ ስያሰትድኽር፡ ካበና ኣላታዂድር፡ ማላዂድኽር ናግርሰነክ ካቢኒነዲን፡ ገረስተጋዂ ግን ይስቶ ቀበጭሶ እርጋዂሲ፡ ከዋ መጡ ይና ባንደረቲት በልበልድንዂን።
እማ እና ንስካ ታሪክ በሀር ከደማዂ ሸዓብ፡ ኒናይ አሮ ደንቢ ኒሚራድሰና ፍትሕ ብሪዂድ መርሒሮኽር መርሕስትሮኽር ወጀቡሉ፡ ብራ ኪሰክ ሺባ መንብሮ ኒዂ ‘’ከባ አብስን’’ ሽብወትሉ ቋልነኲን። ወሪዂ ኒብሪል ኒምራድሰና ውልቂጊን ገዘትሶ? ወሪዂኻ ከው ቂር መካይንድ ለከምሰክ ናኣካን አርእምብስታዂ? ውሪዂ ቆልዕዲ ገንዲ ናቱ የተምኖ? ውሪኽ ግናዪ ክብ ያኹክ፡ ምራዊዂሪሰና መስከብልድ ኒገሽ ከደን በረሮ? ወሪዂ ሻሎት ናብራ መረሮሎም ሱዳን ውሪ አቶቢያ ለጅኡኑ ጥየይድ ቀለይስኖ? ውሪዂ ሰሀርዲ በሓርዲትል ድድኖ? ወሪዂዃ ሲናይትል በግ ውሪ ፍንጢር ፋጂኺውሰና፡ ናቡስኲክዲ ናለፈክዲ ከው አሪውድ እውስትሮ ስጠይስንዂን? ይና ኣጭጉም ሽፍሽፍሮ ድጙስተገው ውሪኽ ግን? እንደ ወንተተርነክ ይነሹት ውንቀርንን። እና ይነሻን ፍዳ ደኮው ላዶን ናው ለብናዂልድ ጓነን፡ ኒድ መታን ማ ይን ድኲናዂ ይኖ ጥዕስትድንድ ማ? አበደን ጥዕስትግኒድ ደኣም፡ እና ኮፍዮ ማኸልተውዲ ለመለምልድ ቀሽቀሾ ህምበውዲ፡ ወሪኽ ደኣም ይናፈነስ በረይድኖ ይድንድና። እማ እና ንኪር ግርጋ፡ ፍዳ ኣኸውሲ አልብድና ካያ ኣኽጊ፡ ናፊነስ ከልብርኖ ይናዋጅብሲ ተመምድኑ፡ ግም እንተረውድ ደርብ ጠፍሕድኖሎም አልብዲሰቲና።
ይና ብራ ንርናይ አርደንትልድ 26 አመራ ደኲስሮ ህንበቲ። እና ገመጫዂላ ኒክረምዲክ፡ ሰጝናዂልድ ደንቢራ ወንተሶና ዋንተት ናኾርክ ቋልናኹ ግን። ላሕክም ፍትሕ ከለብረጋዂ ኣከን፡ ፍትሕ ኡሮ ገርሰላ። ሕክም ንሸዓብሲ ዓገል እንግገት እንሸዋኽ ኣከን፡ ኒሹቲ ንሽዊል ግን ኒ ህንባዂ። ሕክም ፍትሕ እንገት ከው ኲዋኽ ኣከንኻ፡ ክረውልድ ኪደላኒ። ነወያ ጉግድ ለመለምያዂ ሕክምኻ ኒለባ ገሪኽዲክ በዳን ግን። ኒገባ ዲስጊን ይነት፡ ግርጋኻ ከብቲቶ ኣኽላ። ዕባብድ ሸዓብ ኤሪትሪው ለበካ ኲⶔድነዲን ግን ንኪ ኣኽራሲ ናው ትም ይኖ ሸኑረናዂ ይስትሮ ገረስተኲ። ነስ ይኑ ደኣም ናሚራድሰና መዓበግኒንና፡ ሙዃዃ እሰግናኽር ኣክነን፡ ግርጋ ላዅ አርባ ያኸኒትሪ 1961 ንር ማኻለዲ፡ ንርቲ ተርሰውድ ፊነስ በረይነዲ ግን ኒቋልሳዂ። ክረም ህግደፉ፡ ብራ አርደት ዋንተትላ ትክሲነ አርእኑዂ። ናዋ ከውታት ሙሩቚ ኤሪትሪዉ ግን። ና ብርዲ ና ናሽዲ፣ ና ስድቕዲ ና ርድቕዲ፣ መጠየውላ ናዉ ግን። ንርአርደትል ወንተርቶ ወጀበኲላ ይኑ፡ ንር አርደትሰና ኣኽኖ ከደምኒል ታውሃን ኣኽንን።
ፈሪዕ እክባ ብሊን ሙርቛ-ኤርትራ/ሆደ፡ ሰውረት ብርፍ ዪረሪ ግርገት እልብድኑ፡ እና ነት ሄደግኑ ግጅነው ይነ ጃብል ገምድኖ ይና ሹት ወንቐርኖ ሞኾኾኸቲ። ቋልኑኻ ቋለግናኽርሰና ዋስኑኻ ዋስገናኽርሰና ኣኽኖ፡ ይሹቲ ጂብጊንለ ግራ አሪው ናጨገም ይድ ውራ ቱሶለ ይና ኒ ወክት ተመሙዂ። ይና ወረባ ኲሱሰን እመሪ ኒ ዕልኻ በርሀን፡ ኒ ቂጦራኻ ሻከን፡ ወንተሳ የንና ውራ ወንተስኖ ግን። ኒ ቁርኻ ጋይቱኑ፡ ኒ ብራኻ ወረርሱ፡ ኒ ዓባርዲ ትግርዲስኻ ቅረናት ጋቡኑሉ ፡ ኒ ቊር ከደን ህንብናኽር ላናን ኣኽኖ ህንብነኩንኪ ይኖላ ኤስተሀለለ ማ?
ቃብሎታት ላሪ ነፍዓኒ፣ ናነብክል ላሕማ እሲገዉ ነልድ ውራ ጨበርሳዂን፣ ከደንሊ ኣኽሮ ለወትሳዂ እላ፣ የው ወንቐራታሲ፡ ግርጋ ላዅ አርባ ያኸኒትሪ 1961፡ እማና ወተስረው ግን። እና ንኪርሰና ላሪ ሽቐትሪትል 1961ዓም ኣብዝሓ ኤርትሪን ‘’ዝነገሰ ንጉሰይ ዝበረቐ ጸሓየይ’’ ዪኖ ና መንብረትል ካያ መኸልተዉ ከዉታት ዋኑኑ ፋርሳን ዪና ክልል ፍዳታት ቶጎርበትል ስልፋ ጥይትራ ተኮድነት ሚኺርስሮ ሻኽላ። ዪና ቚር ዪና መንብረት ዪኒ። ይጝር ይና ዋጅብሲ እሰግኒ፡ አሪዉሲ እሲኒ፣ ነፍዕኒ፣ ይና ሙርቋኽር በለድኽር ሰርገልደገት ናዉክ ኤርእናዂ እምን ግን። ላኹክ ኒ በን እሲን ንደንብኻ ሊኺን የቲ ሆደ። ቃብሎኽር ዪን ግን። ዪን ⶔነግነን ዪን ፈሀመግነን ዪን ደበልተጝነን ሪሞት ከደምሮና ጨብርኖ ሻኽኒ። በለድቑር ናሳሓትድ ከደመነን፡ ኒዉክ ጋእ ዪሰት ላሪ ሽቐሪ ክኒስትና።
ንኪ እጀጚርሰና ኣኽላ መደት በደደልሱ ግን ኒሀንፈይሳዂ። ኒሰና ኮዶ ይና ደወልወልሊ ገሪ ትዃታት ቊልጭ የኲ እንኩዂ። ዕባብድ ብራ ብሊናዂሲ፡ እንታዂክ ዕል ገምደትሉ ናኾርክ ሰምዕናዂ ግን። ይና ብሪል ይና ዋንትነዲ ይና መንደርትነዲ፡ ላሕምዲ ሕሽምዲሲ መሱን ይናክል ተከልነውድ፡ ዲነት ሚኽርኖ ሻኽኒ። ይንኽር ይናወክትሊ ለመለምዲ ሕሽምዲሲ ላሕመድ ተለለይደግነን አመሪ ጥዕስድሮነ ግን። ኪዊሰና ላት ውልቅነን ደኣም፡ ሙቅላ ኒደአም ኣኽሮ ግን። ላሪ ሽቐሪትል ፋሪዕ እክባ ሙርቛ ብሊናኽ-ኤርትራ/ሆደ ንርከውሲ ዋሳ የቲ እንኲቲ። እንታ ካበነስ ስድቕድማ ማልድማ አምርድማ ካቢትኖ ንር ፊነስ ጃቢሰቲኩም። Email ዪናኹሲ ነፍዕስድኖ ወንተስትኖ ሳድነኩን።
ግርጋ ላዅ አርባ ያኸኒትሪ 1961 ዲመሲ ክብርድ መንደትርኒሪ!!!
ከዉታት ኢሪትሪዉ ፍትሕዲ ሰላሚዲሲ ጠፍሕናዉ!!!
ፋሪዕ እክባ ሙርቛ ብሊናኽ–ኤርትራ/ሆደ>>>>>>> bilineritrea@gmail.com
Dimocratic Organisation of Blin Nation-Eritrea/Hodde
1st September,2017
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10824