text:
ሃገራዊ ዋዕላ ብግዜ ዶ ወይስ ብዕላማ
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
28 ሚያዝያ 2010
ካልኣይ ክፋል
እቶም ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2010 እንተዘይተኻይዱ እንዳበሉ ዝፍክሩ፡ ክሳብ’ዚ ሕጂ ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ንዘቕርብዎ ትሕዝቶ መግለጺታቶም፡ ዘይምርድዳእ ኣብ ግዜ ዝተደረተ፡ ናይ ግዜ ሕቶ ከኣ ከም ዓብይ ኣጀንዳ ኣስፊሮም ፍልልይ ከም ዘሎ’ዮም ዝዛረቡ።
ብግርህነት ነዚ ናይ ግዜ ፍልልይ ቁንጭል ኣቢሉ ክርዳእ ዝፍትን ከኣ፡ ኣንታ እዞም ተቓወምቲ ሓይልታት እንታይ ወሪዱዎም፡ እዚ ኩሉ ብሓባር ጸኒሖምስ ኣብ ግዜ ምትግባር ዋዕላ ይከራኸሩ ብምባል፡ ነቲ ዓብይ ቁምን ነገር ዋዕላ ዕሽሽ ክብል ይግብሮ’ሞ፡ እቲ ነቐፌታ ናብ ዘይመኣዝኑ፡ እቲ ኣረዳድኣ ናብ ዘይመኣዝኑ፡ ይኸይድ። እቲ ሃገራዊ ዋዕላ’ውን ብኡ መሰረት ናብ ዘይመኣዝኑ ከም ዝኸይድ ምርዳእ የድሊ።
ወዮ ሓደ ሓደስ ነቲ ንዕርቂ ሃገራዊ ዋዕላ ዘበገሶ ክርክራትን ዘተ ኣብ መርበብ ሓበሬታ፡ እታ ሓምለ ዶ ታሕሳስ ትብል ናይ ክትዕ ወረቐቶም ትርጉም ዘይብላን ዘይተካይድ ምዃና ምስ ተረድኡ፡ ኣብ ከቢድን ተሃዋስን፡ ኣብ ልዕሊ ውልቀ ሰባት ዘየድሊ ጸለመን ጸርፍን፡ ኣብ ሕሉፍ ታሪኽ ኣትዮም ክቋማጥዑ ተራእዮም። ዘሕዝን’ዩ፡ ካብ’ቶም ኣገባብን ስርዒትን ሕጋውነት ዘይግድሶም፡ ብፈኸራ ሃገራዊ ዋዕላ ክብሉ ቲፎዞ ሓምለ ምዃኖም’ዩ።
ኣብ ቅድሚ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ጌጋታትካ ትተኣራረም፡ ዘረባ ከይምጠጥ ሓሳብካ ኣጣሚርካ፡ እንተኺኢልካ ድማ እቶም ናይ ሓባር ዕላማ ዘለዎም ብሓባር ተጠርኒፍካ፡ ናይ ስኒትን ሓድነት መንፈስ ኣስሪጽካ፡ ዝጎደለ ከይርከብ ኣጻፊፍካ፡ ሃቲትካ፡ እዩ ነቲ መንፈስ ሃገራዊ ዋዕላ ከዕብይን ከስፍሕን፡ ኣብ መወዳእታ ከዕውት ዝኽእል።
ኪዳን ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ኣመልኪቱ ኣብ ኣኼባታቱ ብወግዒ ዝተዛረበሉ ከም ፖለቲካዊ ውሳኔ ዘሕለፎ ኣብ’ቲ ካብ ዕለት 5-11 ግንቦት 2008 ዝተኻየደ ሓድነታዊ ጉባኤ ኪዳን ነይሩ። ድሕሪ ዓመት ኣቢሉ ከኣ ኣብ ካብ 4-8 ሓምለ 2009 ወርክ ሾፕ ሃገራዊ ዋዕላ ተኻይዱ። ኣብ’ዚ ኣኼባ ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ መሪጹ፡ ድሕሪ’ዚ ክሳብ 19 ታሕሳስ 2009 ዝዀነ ይኹን ኣኼባ ኣይተገብረን። እቲ ዝቐርብ ምኽንያታት ብዙሕ ስለ ዝዀነ ምትንታኑ ኣይድልን፡ ግን ከም ሓበሬታ ኣባል መሪሕነት ኤ.ዲ.ኪ ብዕለት 13 ሚያዝያ 2010 ኣብ ዘስፈሮ ተመክሮ ኤ.ዲ.ኪ ብዝርዝር ተሓቢሩ ስለ ዘሎ ንዕኡ ምንባብ ስርሓትን ዕማማትን ሃገራዊ ዋዕላ ማዕረ ክንደይ ተሰላሲሉ ገገለ መረዳእታ ክርከብ ይከኣል። ኣብ’ዚ ዝተመጠጠ ግዜ ከኣ ክስራሕ ዝነበሮ ጉዳያት ስለ ዘየተሰርሐ፡ ግዜ ምስ ዓረበ ናይ ሃቦ ተረከቦ ኣገባቡ ዘይሓለወ ዋዕላ ክግበር ተደልዩ።
2. ኣገባብ ዋዕላ
ሃገራዊ ዋዕላ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ካብ ዝተኸተሎ መስርሕ ብሓፈሻ በዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ኩነታት’ዩ። ሃገራዊ ዋዕላ ንምትግባር ኣብ’ቲ ሓድነታዊ ጉባኤ ናይ ግንቦት 2008 ዘጽደቆ ፖለቲካዊ ውሳኔ ጥራሕ’ዩ ከም ጭብጢ ክተሓዝ ዝኽእል ብድሕሪኡ እቲ ስራሕ ከድምዕ ከም ዘይክእል ብዙሕ ተደላይነት ዘይብሉ፡ ንዋዕላ ዝምልከትን ዘይምልክትን ጉዳይ ክጽዕን ተደልዩ።
ምስ’ቲ ንሃገራዊ ዋዕላ ዘልዕለ ጭርሖ ኤ.ዲ.ኪ፡ ናይ ጸለመ ፕርፓጋንዳታት፡ ገለ ዓመታት ኣቐድም ኣቢሉ ክዝርጋሕ ጀመረ፡ ብልክዕ ከኣ ካብ ሓምለ 2006 ኣቢሉ ዝጀመረ’ዩ። እቲ ጉዳይ ከኣ ንሓድነት ተቃወምቲ ሓይልታት ዘቐራርብ፡ ንኤ.ዲ.ኪ ሓይሊ ዝድርዕን ዘጎልብትን፡ ንህዝቢ መጻኢ ብሩህ ተስፋ ዘበሰረ ብሙሉእ ዕግበት ኣብ ጉባኤ ዝጸደቐ ውሳኔ ምስረታ ስልፊ’ዩ።
ሎሚ እቲ ኣንጻር ሃገራዊ ዋዕላ ከም ታርጌት ተቐሚጡ ዘሎ ሓይልታት፡ ውድባቱ ኣፍሪሱ፡ ኣብ ሓድሽ ኣተሃላልዋን፡ ንስኒትን ሓድነትን ዝዕድም መድረኽ ምስ በጽሐ፡ ካልእ ጸለመ ክዋፈር ጀመረ። ናይ ሰላም ሓይልታት፡ ናይ ጽገና ሓይልታት፡ ጃንዳ ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ናይ ከበሳዊ ትምክሕቲ፡ ናይክርቲያን ምትእኽኻብ ወ.ዘ.ተ እንዳተባህለ ገደብ ዘይብሉ፡ ጭብጢ ዘይብሉ ክስታት ክዘንብ ጀመረ። ንእግረ መንገደይ’ውን ብዛዕባ ዋዕላ ሰላም ብሩስለስ እንተዘከርክዎ፡ ናይ’ቲ ዋጋ ክብርን ዘይብሉ፡ ናይ በለካ ለኽዓካ ጸለመታት ዝገደፎ ምፍንታት ናቱ ሳዕበን ኣለዎ።
ውድባት ንምእንቲ ሓድነት ዕርቅን፡ ታሪኽ ንታሪኽ ገዲፉ ነቲ ንኽንደይ ዓመታት ዝተቃለሰሉ ውድባት፡ ስርርዓቱ ኣፍሪሱ፡ ብሓድሽ መንፈስ ኣብ ዝተበገሰሉ፡ እዚ ውድባት ጽባሕ ና ህ.ግ.ዲ.ፍ ክስልም’ዩ ተባሂሉ እንዳተዘርበ፡ ኣብ ፈስቲቫላት ከይተረፈ ክስታት እንዳቐረበ መሪሕነት ኪዳን ኣብ ስልጣኑ ተዀዲጩ ክስምዕ ደኣ’ምበር ነቲ ዝበሃል ዝነበረ ሓንቲ ኣማራጺ ፍታሕ ከናድየሉ ኣይፈተነን። ሕሉፍ ሓሊፍዎስ ከም’ቲ ናይ ብጻይ ተጋዳላይ መሓመድ ዓሊ ኢብራሂም ኣባል ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝበሎስ፡ እቲ ዝበሃልን ዝጸሓፍን ዘሎ ንኩልና ሃሳይ ስለ ዝዀነ ጠጠው ክብል ንዝቐረበ መተሓሳሰቢ መልሲ ከይተዋህበሉ ሓሊፉ። ኣቦ መንበር’ውን ብግዲኡ ናይ’ዚ ጸለምን ክስታትን ክዕገት ዝሃቦ መተሓሳሰቢ ሰማዒ ኣይረኽበን። እቲ ዝቀረበ ናይ መተሓሳሰቢ ጽሑፋት ብሰነድ ዝተተሓዘ’ኳ እንተዀነ ከም ጥራዓን ዘይኮነስ ከም መተሓሳሰቢ ተባሂሉ ምቕራቡ፡ ነቲ ጉዳይ ንጎነጽ ከምርሕ ብዘይብሉ ምቕራቡ ድማ ብሓቂ ናይ ለባማት ነበረ። እንተዀነ መሪሕነት ኪዳን ብዙሕ ስለ ዘይገደሶ ነዚ ተሃዋሲ ከይወገነ፡ ከበሮ ሃገራዊ ዋዕላ ክወቕዕን፡ ነጋሪት ከስምዕ ጀመረ።
ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ካብ’ቲ ቀንዲ ዘገድሳ ጉዳያት፡ ትርግታ ሃገራዊ ዋዕላ ሓይልታታ ከመይ ኣሎ ክፈልጥ ገዛ ገዛ፡ ወይ ድማ ቤት ጽሕፈታት ኮለል ምባል ኣየድልዮን፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝበሃልን ዝጸሓፍን ምንባብን ምስማዕን ዓብይ መሳርሒ’ዩ ነይሩ፡ ንዓኣቶም ግን ኣገዳስነት ኣይነበሮን። ሓድነታዊ ኮንፈረስን ሰ.ዲ.ህ.ኤ ሓደ ካብ’ቲ ኣገዳስን እዋናዊ ሕቶታት ዝመለሰ ብምንባሩ፡ ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ዝሰደደቶም ሉኡኻ ብኣካል ተረኺቦም ተምክሮ ክስንዱ ኣይተራእዩን። ብኣንጻሩ ነቲ ዘየተባህለን ዘይተገብረን ሕሹዅሽዃት መሪጾም፡ ነቲ ጉዳይ በቲ ዝጀመርዎ፡ የማን የለ ጸጋም የለ፡ ምኽካር የለ ገለ የለ፡ በቲ ዘለዎ ክኸዱ መረጹ።
ህዝቢ ድዩ ንዋዕላ ክኣቱስ፡ ወይስ ሽማግለ ዋዕላ እዩ ንዋዕላ ክኣቱ ? ከም ዘሎኒ ተረድኦ፡ ዕግበት ሽማግለ ዋዕላ፡ ብዘይነግፈረግ እቲ ናታቶም ኣተሓሳስባ ጥራሕ’ዩ ንሃገራዊ ዋዕላ ዘተግብርን ዘዕውትን።
ሽማግለ ዋዕላ ንዝተዋህቦ ሓላፍነት ብግቡእ ኣይተጠቕመሉን፡ ናይ ኣባላት ሓይልታት ኪዳን ኩነታት ከገናዝብ ኣይከኣለን፡ ንሲቪካውያን ማሕበራት፡ ንናይ ዜና ማዕከናት ኣብ ሽዑ በጺሑ ስኢንወን። በዚ ኣገባብ ከኣ ሓደ ዘይርትዓውን ዘይምዕሩይን ኣሰታትፋ ተመሪጹ።
ኣብ’ዚ ከባቢ ዝነብረሉ ብዝሓት ብውልቀይ ካብ ዘዛረብክዎም ሰባት፡ ብዛዕባ ሃገራዊ ዋዕላ ዝፈልጥዎ ከም ዘይልቦ’ዩ። ዋላ’ውን እቶም ተወዲቦም ዝነጥፉ፡ ብዘይካ ሓምለ ትብል ቃል ካልእ ኣፍልጦ ከም ዘብሎም ዝገልጹ’ዮም። ተደላይነት እንተሃሊዎ ከኣ ዝርዝር ኣስማቶም ክቀርብ ይኽእል’ዩ። እዚ ዘስምብድ ቁጽሪ ኣብ’ዚ ዝነብረሉ ከባቢ ካብ ሃለወ፡ ኣብ ኩሉ ኵርንዓት ዓለም ፋሕ ኢሉ ዘሎ ግዱስ ሃገራዊ ዜጋ ቁጽሩ ከም ዝተዓጻጸፍ ዝተረጋገጸ’ዩ። ምእንቲ’ዚ ካብ’ቲ ኣብ መንጎ ሓይልታት ኪዳን ዝኸይድ ዘሎ ዘይፍትሓዊ ኣገባብ ወጻኢ ውሑድ ዘይኮነ ህዝቢ ኣካል ሃገራዊ ዋዕላ በዅሩ’ዩ።
መሪሕንት ኪዳን፡ እቶም ቲፎዞ ሓምለን’ውን ዘይ ሳላ ዋዕላ ሰላም ብሩስለስ ተበራቢሮም’ምበር፡ ከም ዘለታ ንሓምለ ተዳልያ ህዝቢ ከም’ዚ ሕጂ ኣጸቢቑ ከይፈለጠ ትሕመቕ ትጸብቕ ምታኸየደት። ሕጂ ግን ህዝቢ ዝፈልጦ ፈሊጡ ኣሎ።
ሀ/ ህዝቢ ኤርትራ ንጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ብግቡ ንምርዳእ ኣብ ልዳት በጺሑ ኣሎ፡ ጽባሕ ከኣ ኣብ’ቲ ማእከል ኣዳራሽ ክኣቱ’ዩ።
ለ/ ብዘይካ መሪሕነት ሰ.ዲ.ህ.ኤ ካልእ ብኑጽር ቅኑዕ ወይ ጌጋ ኢሉ ክሳብ ሕጂ ብደረጃ ሰልፊ ወይ ውድብ ዝሃቦ መግለጺ የልቦን።
ሐ/ ገገለ ሲቪል ማሕበራት ኣብ’ቲ ሃገራዊ ዋዕላ ክጥቀመሉ ዝግባእ ግሉጽን ዝዀነ ኣገባብ፡ ሓሳቦም ገሊጾም ኣለዉ።
መ/ ኣብ ሱታፌ ሃገራዊ ዋዕላ መሰሉ ዝተንፍገ ኣካል መርበብ ሓበሬታን ማዕከን ዜናን ኤርትራ ባዕሉ ተበጊሱ፡ ሓሳቡን ርእይትኡን ክህብ ጀሚሩ’ዩ።
እዚ እኩብ ድምር ናይ’ቲ ኣብ ሓይልታት ተቃውሞ ብሓፈሻ፡ ኣብ ኣባላት ኤ.ዲ.ኪ ብፍላይ ፡ ኣብ ምንጎ ህዝብን ኪዳንን፡ እተን መቃልስቲ ጎኒ ኪዳን ኮይነን ዝጸንሓ መርበብ ሓበሬታን ማዕከናት ዜናን ዝተራእየ ምትፍናን፡ ኩሉ ጉድለት ኣገባብ ብቀዳምነት መሪሕነት ኪዳን፡ ብካልኣይ ከኣ የማን ጸጋም እንዳበለት ዘይተቓልብ ሽማግለ ዋዕላ’ዩ።
ሽማግለ ዋዕላ ብኸመይ ቆይማ፡ እንታይ ኣገባብ ትኽተል ምህላዋ፡ ቅድሚ ከም ሽማግለ ናብ ህዝቢ ምውራዳ፡ ነፍሳ ክትፍጥሽን፡ ከተመዓርርን ይግባእ ነይሩ። ኪዳን በቲ ዝተሓተ ነጥበ ስምምዕ ተጠርኒፉ ይኸይድ ምህላው፡ እቲ ክስርሕ ዝግብኦ ኣዝዩ ሰፊሕን ዓብይን ምዃኑ ጥራሕ’ዩ ዝሕብር። ካብ’ዚ ዝዓቢ ንጹር መብርህን መረዳእታን ከኣ ክቀርብ ኣይክእልን’ዩ።
ሃገራዊ ዋዕላ ክግበር እንተዀይኑ፡ ከኣ ብፍላይ እታ ሽማግለ ዋዕላ፡ ነቲ ተሳሒቱ ዝበሃል ዘሎ ኣገባብ ምስንዳእ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ግምት ክትእቱ ዶ ኣይግብኣን ? ይግባእ’ምበር። ምኽንያቱ ህላውነታና ብድሕሪ ዋዕላ ዝውዳእን ዘብቕን ስለ ዘይኮነ፡ ነቲ ቀጻሊ መስርሕ ዘለዎ ጉዳይ ብስኒት፡ ብሓድነት ክድምደም ናብ ዘለዎ መኣዝን ክመርሕዎ ይግባእ።
ይቕጽል…………….
Short URL: https://english.farajat.net/?p=700


c: text/html

text:
- ደገኛ ሰበይትስ መን ይረኽባ፡ ዋጋኣ ካብ
ክቡር ዕንቝ ኣዝዩ ይኸብር።
- ልቢ ሰብኣያ ይእመና፡ እቶቱ ከቶ ኣየቓርጽን።
- ንሳ ምሉእ ዕድሚኣ ሰናይ እምበር፡ ክፉእ ኣይትገብሮን።
- ጸጕርን ልሕጺ እንጣጢዕን ትደሊ፡ ተሐጕሳ ኸኣ ብኢድ ትዐዩ።
- ንሳ ኸም መርከብ ነጋዶ እያ፡ ካብ ርሑቕ ምግባ ተምጽእ።
- ገና ለይቲ ኸሎ፡ ትትንስእ እሞ፡ ንስድራ ቤታ ምግቦም ትህቦም፡
- ነግራዳ ኸኣ ሰስርሔን ተትሕዘን።
- ግራት ትምልከት እሞ ትዕድጎ፡
- ብፍረ ኣእዳዋ ኸኣ ኣታኽልቲ ወይኒ ትተክል።
- ሕቛኣ ብሓይሊ ትዕጠቕ፡ ቀላጽማ ኸኣ ተበርትዕ።
- ኣቓሑ ንግዳ ጽቡቕ ከም ዝኾነ ትርኢ፡
- መብራህታ ብለይቲ ኣይጠፍእን።
- ኣእዳዋ መፍተል የልዕላ፡ ኣጻብዓውን ቁኒን ይሕዛ።
- ንሽጉራት ኢዳ ትዝርግሓሎም፡ ንጽጉማት ከይ ኣእዳዋ ትሰደሎም።
- ኵሎም ስድራኣ ሰብ ድርብ ክዳን እዮም እሞ፡
- ስለ ስድራኣ ብውርጪ ኣይትፈርህን።
- ንርእሳ ምንጻፋት ትገብር፡ ክዳውንታውን በፍታን ጁዅን እዩ።
- ሰብኣያ ኣብ ደገ ኣብ ማእከል ዓበይቲ ዓዲ ምስ ዚቕመጥ ምርኡይ እዩ።
- ጽቡቕ ቀሚሽ ኣእሊማ ትሸይጥ፡ መቐነት ንነጋዳይ ትህቦ።
- ሓይልን ክብረትን ልብሳ እዩ፡ ነቲ ዚመጽእ መዓልቲ ትስሕቆ።
- ኣፋ ብጥበብ ትኸፍት፡ ትምህርቲ ለውሃት ድማ ኣብ ልሳና እዩ።
- 28፡29. ደቃ ይትንስኡ ብርኽቲ ኸኣ ይብልዋ፡
- ሰብኣያ ድማ፡ ብዙሓት ኣንስቲ ጽቡቕ ዝገበራ ኣለዋ፡
- ንስኺ ግና ንዅላተን ትበልጽየን፡ ኢሉ ይንእዳ።
- •30. ጽባቐ መልክዕ ጠባሪ ኢዩ፡ ውቃበ ኸኣ ከንቱ እዩ፡
- ንእግዚኣብሄር እትፈርህ ሰበይቲ ግና ትንኣድ።
- 31. ካብ ፍረ ኣእዳዋ ሃብዋ፡ ኣብ ደጌታትውን ተግባራ ይንእዳ
-
መጽሓፈ ምሳሌ መበል 31 ምዕራፍ
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
“ዱባ ብገርሁ፡ ናይ መሰለስ ኮነ!”
“ዱባ ብገርሁ፡ ናይ መሰለስ ኮነ!”
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/
ዓርቢ 3 ሚያዝያ 2015
ኣብ ኤርትራ ኣብ ብሂል ሕብረተሰብ ትግርኛ ብዛዕባ ዱባ ብዙሕ ኢዩ ዚዝረብ። ዱባ ልቢ ዘይብሉ ገልጣም፡ ዘጓንፎ ከይፈለጠ፡ ንቕድሚኡ እናኣሳፍሐ ዝኸይድ ተኽሊ ኢዩ ይብልዎ። ጸብሒ ዱባን ልቢ ዓሻን ሓደ ከኣ ኢሎም ይውስኽዎ። ካብቲ ዝተዘርኦ ግራት ዋና፡ እናኣሳፍሐ ናብ ግራት ጎረቤት ይኣቱ’ሞ፡ ደሓር ፍርያቱ ንፍርቂ ወይ ንመሰለስ ንክኸውን ይግደድ ማለቶም ኢዩ።
ንዳሕረዎት ወለዶና ንምርዳእ፣ መሰለስ ኣብ ኣተረጓጉማ ቋንቋ ትግርኛ፡ ንምክፍፋል ንብረት ዝምልከት ኮይኑ፡ ከም ፈረቓ ወይ ርባዕ ሓደ ሲሶ ማለት ኢዩ። ግርም ልቦና ዝመልኦ ቋንቋ’ኮ ኣሎና ኢዩ። ‘ዱባ ብገርሁ ናይ መሰለስ ኮነ’ ናብ ፖለቲካዊ መኹባዕቲ ክኣቱን ክጽሞቕን እንከሎ ድማ፡ ከምዚ ሎሚ ንዕዘቦ ዘለና መንገዲ ኢሳይያስን እቶም ብፍላጥ፡ ብዘይፍላጥን ንከንቱ ፖለቲካዊ ሃልኪን ዝቀዳደሙ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣብ ዲያስፖራ ኢዩ ዝምልከት።
መንግስቱ ሃይለማርያም፡ እቲ ንኢትዮጵያን ኤርትራን ን17 ዓመታት ዝገዝአ ኢትዮጵያዊ መራሒ፡ ወላ’ኳ ንተዛማዲ ዕላማ ይኹን’ምበር፡ ”ኤርትራ ኣትሸጥም ኣትለወጥም!” ኢዩ ነይሩ ጭርሖኡ። “ትርፍ ካለ ለምን ኣትሸጥም” ክብል ሓደ ውራጌ መሊሱሉ ነይሩ ይበሃል ኢዩ። መንግስቱ፡ ክሳብ መወዳእታ ኣብታ ዝኣመነላ ዕላማ ጸኒዑ ነበረ። ኣብ ጉዳይ ባድመ፡ መንግስቱ’ውን ብገለ ጋዜጠኛታት ተሓቲቱ ነይሩ ይበሃል። “ባድመ ናይ ኤርትራ መሬት ድያ ወይስ ናይ ኢትዮጵያ?” ኢሎም ድማ ሓተትዎ። እቲ ንጋዜጠኛታት ዘገረመ መልሲ ከኣ፣ “ባድመ ናይ ኤርትራ መሬት ኢያ” ኢሉ ምምላሱ ነበረ። “መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ባድመ ናይ ኢትዮጵያ ኢያ ኢሉ እናተማጎተስ፡ ከመይ ገርካ ኢኻ ንስኻ ናይ ኤርትራ ኢያ ኢልካያ?” ክብሉ’ውን ሕቶ ደገምዎ። “መልሰይ ልክዕ’ዩ! ኤርትራ’ውን እኮ ናይ ኢትዮጵያ ኢያ” ክብል ደጊሙ ከም ዝመለሰሎም ሰሚዐ ነይረ።
እዞም ክልተ ውሉፋት ደም፡ ንኤርትራ ብከመይ ኢዮም ዝርእዩዋ? ግርም! ኣብዚ እነሀኻ ወግዒ። እቲ ትማሊ ክንዲ ሰማይን መሬትን ርሕቀት ዝመስል ዝነበረ ኣረኣእያታት መንግስቱን ኢሳይያስን፡ ሎሚ ግን መድረኽ ምስ ተገማጠለን ጥጅእ “ትግራይ ትግርኚ” ክጽሞቕ ምስ ተቓረበን፤ ሓደ ኣረኣእያ ሒዞም እነሀዉ። ኢሳይያስ ቅድሚ ናጽነት ምስ ሻለቃ ዳዊት ወልደጊዮርጊስ ኣብ ናቕፋ ዝገበሮ ቃለ-ምልልስ፡ ሎሚ ቅነ’ውን ምስ ጋዜጠኛ “እሳት” /መሳይ መኮነን/ ዝገበሮ ዝርርብ፤ ኣግሂዱ ነቲ ልዕሊ 100 ሽሕ ሂወት መንእሰያት ኤርትራውያን ዝወሰደ ናጽነት፡ ናብ ዕዳጋ የውርዶ ከም ዘሎ ዳሕዲሕዎ ኣሎ። እዚ ክሕደት ንሰማእታትን ንዕቀት ህዝቢን ዝመበገሲኡ ኣሽካዕላል እዚ፡ ሎሚ ዝተጀመረ ኣይኮነን።
እቲ ጸሊም መንግስቱ፡ መልክዑ፡ ዕላምኡን ተግባሩን ግሁድ ሰብ ኢዩ ዝነበረ። እዚ ቀይሕ ዘይተጋህደ መንግስቱ ደኣ እንታይ ኢዩ ቁንቁኝኡ ሃገር ንክሸይጥ ዝደናደን ዘሎ? እዚ ኤርትራዊ መሰል፡ ከም ተኹላ ናብ ማእከል ኣባጊዕ፣ ናብ ውሽጥና ኣትዩ ዝጎዛዘየና፡ ብልክዕ ግን ንጣብ ኤርትራዊ ደም ዘይብሉን ብናጽነት ኤርትራ ዝተጣዕሰን ጨካን ኢሳይያስ፡ ኤርትራ ንምሻጥ ዝኣለሞ ሪኪያሞ መመሊሱ ይበርሃልና ኣሎ። ንሱ፡ ካብ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ኤርትራ ንምሻጥ፡ ካብ ብሕሹኽታ ብጋህዲ፡ ከም ባቡር ዓርበ-ረቡዕ ብብርቱዕ ጥሩምባ ይነግር ነይሩ ኢዩ። እሞ ከምቲ ዱባ ብገርሁ፡ ኣንቱም ንጥፍኣት እተዳኽሩ ዘለኹም፡ ናይ መሰለስ ንክትኮኑ ኢኹም ትቆጻጸዩ ዘለኹም’ሞ፡ ኣይፋልኩምን! ቅድሚ መሸጣ ተመለሱ ደኣ።
ኢሳይያስን እቶም ውሑዳት ኣገልገልቱን ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ኣብ ታሪኽ መጻእቲ ወለዶታት ብዝኾነ ይኹን ቃላት ይቕረ ዘይበሃሎ ገበናት ኢዮም ዝፍጽሙ ዘለዉ። ነዛ ምድረ ሰማእታት ሃገርና፡ ነዛ ብደም ኣስላምን ክርስትያንን ዝተተኽለት ኤርትራ ናበይ ኢዩ ክወስዳ ዝደናደን ዘሎ እዚ ሰታይ ደም? ጉጅለ 15 ኣርካናታ ናብ ዒራዒሮ ኣሲሩን ቀንጺሉን፡ መንእሰያታ ኣባሪሩ፡ ንታሪኻን ኩሉ ክብሪታታን ኣሕሲሩ፡ ንመልክዕ ሃገር ደዊኑ፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ብቀሊል ዘይሓዊ ጽልኢን ቅርሕንቲን ኣኻዕቢቱ፡ ወርቂ ቢሻን ሃገራዊ ሃብቲን ናብ ባንክታት ስዊዝን ቻይናን ሓቢኡ፡ ኣባይታ ብዶዘራት ኣዕንዩ ናበይ ንምብጻሕ ኢዩ ክንድዚ ዕብዳን። እቶም ልቢ ኣልቦ ዱባታት ገና የሳፍሑ ምህላዎም ንምርግጋጽ ድማ፡ ከም ጠበቕ ቀትሪ፡ ውጥም ቅልቅል ይብል ኣሎ። ክዕንቅፍዎ ኢሉ ንዝገመቶም፡ ኣቐዲሙ እናቀንጸሎም ክመጽእ ጸኒሑ ኢዩ። ሎሚ’ውን ገለ ተረፍ-መረፍ ቀሪም ንዝተረፉ ደቀባት ኤርትራ፣ እንተ ብሃንደበታዊ ሕማም እንተስ ብምኽንያት ሓደጋ የረኻኽበሎም ኣሎ። ኢሳይያስ ክልተ ፍሉያት ባህርያት ኣለዎኦ። ሓደ ንባህርያትን ውሽጣዊ ስምዒታትን ሰባት ብቅልጡፍ ናይ ምልላይ ተኽእሎ፣ እቲ ካልኣይ ከኣ፡ ንዝወሰኖ ውሳኔ፡ ቅልጡፍን ዘየላቡን ስጉምቲ ምውሳድ። ኢሳይያስ፡ ንዘስግእዎ ሰባት ፈጺሙ ዘይንዕቕ መርዛም ኮብራ ኢዩ።
እወ ’ሰብ ናብ ሰቡ፡ ዝብኢ ናብ ገረቡ’ ኢዩ’ኮ! ኣብ ዘመነ ገድሊ ኣይመስለናን ነይሩ። ብዛዕባ ትውልዲ እውን ሓሲብናሉ ኣይንፈልጥን ኢና። ብዛዕባ ትውልዲ ንከይንዛረብ፡ ‘ኣፍና ኣፍ ላም ትኹን’ ኢልና ስለዝመሓልና፤ ክንዛረበሉ’ውን ኣይምደለናን። ንሱ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ፍተሻ ትውልዲ ካብ ተተሓሓዞ ደኣ’ሞ ከመይ ጌርና ብጥንታዊ ማሕላ ኣፍና ክንዓብስ? ሓቂ ኢዩ! ብዙሓት ደቂ ትግራይ ስለ ኤርትራ፣ ከምኡ’ውን ብዙሓት ደቂ ኤርትራ ስለ ትግራይ ተሰዊኦም ኢዮም። ወላ’ኳ ሎሚ ሰባት ንታሪኽ በብዝጥዕሞም ኣገባብ ይጠውይዎ እንተሃለዉ፡ ኣጸቢቕና እንፈልጦን ዝተዋሳእናሉን ብደም ክልቲኡ ህዝቢታት ዝተፈረመ ስንክሳር ግን ኣብ ግምጃ ታሪኽ ኣሎ። ኢሳይያስ፡ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስኑ ነኺስዎ ዝነበረ ሕንሕነ፡ ሎሚ ‘በብሓደ ሰብ ወሓደ’ ምስ ኮነ፡ ኣብ ውሽጢ ከብዱ ንዝነበረ ረስኒ ኢዩ ዘውጽኦ ዘሎ።
ኣንቱም ሰባት! ሕሩመይ ኢለ… ብዘይ ፍትወትና፡ ብዛዕባ ትውልዲ ንክንዛረብ ተገዲድና። ዓዲ፡ ወረዳን ኣውራጃን’ኮ ክብረት ኢዩ። ርእሰ ምትእምማን ‘ዝመበጊሲኡ፡ መን ኣበይ ኢዩ ዓዱ፡ ኣበይ ኢዩ መረብ ቤቱ፡ ብእንዳ እኑኡ’ኸ? ንሳ’ኸ ኣበይ ኢያ ትውለድ? ዝብል ምስጢር ውሽጠ ውሽጢ ኣስተውዒልናሉ’ውን ኣይነበርናን። ኢሳይያስ፡ ኣፈወርቂ፡ ኣብራሃ፡ ሓጎስ፡ ማሩ፡ ካሳ፡ ጉግሳ ወ.ዘ.ተ… ንዕኡ ኢዩ ዝምልከት። ብትኽክል ንዝርእዮ ከኣ፡ ወለዶኻ ክብረትካ ኢዩ።
ሎሚ’ውን መንነት ብትውልዲን ብፍቓድን ጸኒዑ ይንበር። ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ብሰላም ሓቢሮም ክነብሩ ኢና ንደሊ። ኢሳይያስ ግን ካብ ኣሰላልፍኡ ኣትሒዙ ርእሰ ምትእምማን ኣይነበሮን። ካብ ዝነበሮን ዘለዎን ናይ መንነት ቅልውላው ተበጊሱ’ውን ንኤርትራ ብትግሃት ተወፍዩ ኣይፈልጥን ኢዩ። ሓደ ብ “ይብሉኒ ኣለዉ” ዝብል ባዕላውነት ዝሓመመ ሰብ ድማ፡ መድሃኒት ኣይርከቦን ኢዩ። ኢሳይያስ ኣብ ሜዳ ናይ ስም ኣደ ኦርኒኩ፡ ኣብ ክንዲ “ኣዳነሽ ኪዳነ” “ኣድሓነት ኪዳነ” ኢሉ ኣመዝጊቡዎ ነበረ። እዚ’ኸ ካብ ምንታይ ዝተበገሰ’ኾን ይኸውን? ብዙሓት ተጋደልቲ ኣደታቶም “ኢትዮጵያ”፣ ንባዕላቶም ወይ ስም ኣቦታቶም እውን ተፈሪ፡ ሃይለስላሴ፡ ምነሊክ፡ ወ.ዘ.ተ…ዝብል ነበረ። ብምኽንያት ስክፍታ ከኣ፡ ስሙ፡ ስም ኣዲኡ ወይ ስም ኣቦ ዝቐየረ ተጋዳላይ ኣይሰማዕናን።
ንሱ ብናትና ኣረኣእያ ዘይኮነስ፡ ብናቱ ኣተሓሳስብኡ “ኤርትራዊ ኣይኮንኩን” ዝብል ውሽጣዊ ቅልውላው ስለዝነበሮን ዘለዎን፡ ብዋጋ ኤርትራ ንምቁማር ዝቀራረብ ዘሎ። ስለዚ በቲ ኣብ ደሙን ኣንጉዑን ዝሰረጸ ባዕላዊ ስምዒታት፡ ኤርትራ እንተጠፍአት ምንም ድምብርጽ ዝብሎ ሰብ ኣይኮነን። ዕርቡን ንመግዛእቲ ክኾኑዎ’ኳ ኢዩ ነዞም ዓሰርተታት ኣሽሓት ”ደምህት” ኣብ ጎይቢ ኣደታትና ንዝነበረ ጠስሚ እናመገበ፡ ደቂ ውሻጠ ገይሩዎም ዘሎ። ብሎኮታትና ይቆጻጸሩ፡ ይገፉን ይኣስሩን፣ ይምርምሩን ንደቀባት ይርሽኑን ኣለዉ።
ኢሳይያስ፡ ነቶም ቅጫ ኣደታቶም’ኳ ዘይጸገቡ ደቂ ውሻጠ ዝነበሩ ኤርትራውያን መንእሰያትን ቆልዑትን ድማ፡ ብመኾስተር የባርሮም ኣሎ። እዚ ሓቂ’ዚ ዘይወሓጠሉ ዜጋ፡ ጽባሕ ንገዛእ ርእሱ ከም ዱባ ናይ መሰለስ ምስ ኮነ ክበርሃሉ ምዃኑ ርግጸኛ እየ። እሂ! እታ ሓቀኛ መስትያት ንመልክዕ ኢሳይያስ ብንጹር ስለዝገለጸቶስ ሕርኽርኽ’ዶ ኢሉኩም ገለ ገለ ዱባታት? ወዲ ዓድና፡ ወዲ ጸሎት’ዩ፡ ወዲ ሓማሴን’ዶ፡ ክርስትያናይ’ዶ፡ ዳዊት ዘንብብ’ዶ ይመስለኩም ነይሩ ኣንቱም ዱባታት?
ኢሳይያስ ብዛዕባ ኤርትራ ኣብ ተለቪዥን ዘቑጸልጸለ ሓሶትን ባዶሽ መብጽዓታትን ን24 ዓመታት ተዛሪቡ። ወቀጥ መስተንክር’ዩ! ድራም ኣይሓሱ!! ወግሐ-ጸብሐ፡ ከምቲ ንቆልዓ “ዝብኢ መጸካ!” እናበልካ ተሰንብዶ፣ ኣብ ረድዮን ተለቪዥንን ህግደፍ ድማ፡ ”ወያነ መጸት…ክትወረኩም ኢያ…ኣሜሪካ ክትደግመኩም’ያ” ይባሃለለይ፡ መስታህብል! ንባዕሉ ኣብ ቆርበት ኤርትራውያን ዝሰፈረ ቁርዲድ ክነሱ፣ ሸውዓተ ቀመማት ፖለቲካ ንክኾኖ ያኢ፣ “…ጠፋእኩም ብወያነ” ክብል ዘሚሩ።
ወዳጄ መዝሙር!! ’ጸማም ሓደ ደርፉ’ ኣንቱም ሰባት፣ ወዲ ሰብ’ዶ ን17 ዓመታት /1998-2015/ ብሓንቲ ላልማየ-ላሎ ይስዕስዕ’ዩ! ብግብሪ መንገዲ ኢሳይያስ ከኣ ጉዕዞ ንዕዳጋ ኤርትራ ኢዩ። ስለዚ እቲ ኩሉ ተካል መጋብር፡ ኤርትር ንምሻጥ ኢዩ። እዚ ናይቲ ካብ 1942 ክሳብ 1952 ብግዜ መግዛእቲ ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ተምሳል ትኽክለኛ ቅዳሕ ኢዩ። መራሕቲ ሃይማኖት “ካብ ሓጥያት ርሓቑ” ኢሎም ኢዮም ዝነግሩ። ሰባት ግን ነናቶም ምርጫ ኢዮም ዝወስዱ። ንሕና ከኣ ብዛዕባ መንገዲ ኢሳይያስ ንነግር ኔርናን ሕጂ’ውን ኣብዚ ዘመነ ምዕናው ኣባይቲ ገና ንነግር ኣለና። እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ፡ ሕልና ዘልዎ ከኣ ነብሱ ይሕከኽ።
ከምቲ ኣብ መጽሓፍ ኣቶ ዓንደብርሃን ወልደገርጊስ ”…ነዛ ሃገር እዚኣ ባዕለይ እየ ኣምጺአያ፡ ባዕለይ ከኣ ከጥፍኣ’የ” ኢሉ ጽሒፍዎ ዘሎ፡ ኢሳይያስ ከኣ ንኩላቶም እቶም ንኤርትራ ዘምጽኡዋ ደቀባት ምስ ዳጎነን ቀንጸለን፤ ሃገር ናብ ዕዳጋ ብጨረታ ንምሻጥ ይቀራረብ ኣሎ። ”ዱባ ብገርሁ ናይ መሰለስ ኮነ” ከም ዝበሃል፡ ጽባሕ መሬትኩም ብስቡሑ፡ ባሕርኹም ምስ ላህመቱ፡ ኣንስትኹም ምስ ስልማተን፡ ኣዋልድኩም ምስ ወለብአን፡ ነብስኹም’ውን ኣብ ገዛእ ዓደቦኹም፡ ካልኣይ ዜጋ ክትኮኑ ኢኹም።
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!


text:
Radio Erena: 17 December 2020
ፕረዚደንት ሶማል፣ ምርጫ እታ ሃገር ንምድንጓይ ፈተነታት ይገብር ምህላዉ ዝቓወሙ ኣሽሓት ዜጋታት እታ ሃገር፣ ኣብ ከተማ ሞቛድሾ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብቲ ብረቡዕ 16 ታሕሳስ ዝተኻየየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ፖሊስ ንምብታኖም እብ ዝገበርዎ ፈተነ፣ ግጭት ከምዝተወልዐ መርበባት ዜና ካብታ ከተማ ሓቢረን።
ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ሰሙናት ክካይድ ንዝተመደበ ምርጫ፣ ብሰንኪ ምትእትታው ኬንያ ኣመኻንዩ ከደናጉ’ዮ ይፍትን ምህላዩ’ዮም እቶም ሰልፈኛታት ዝነቕፉ።
ኬንያ ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ትኣቱ ከምዘላ ዝወቅስ እቲ ፕረዚደንት ብ15 ታሕስስ፣ ምስታ ሃገር ዝነበረ ዝምድና ብወግዒ ክብተኽ ከምዝወሰነ ይፍለጥ።
መንግስቲ ሶማል፣ ኬንያ፣ ንመንግስቲ ርእሰ ምምሕዳር ጁባላንድ፣ ኣብዚ ዝካየድ ምርጫ ከይሳተፍ ከምዝደፋፍኣቶ’ዩ ዝኸስስ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ መንግስቲ ኬንያ፣ ንፕረዚደንት ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ ናብ ናይሮቢ ብምዕዳም፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ልክዕ ከም መራሒ ሃገር ጌሩ ምቕባሉ፣ ንመንግስቲ ሶማል ኣቖጢዑ’ዩ።
ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ብሰንኪ ምትእትታው ኬንያ ኣመኻንዩ፣ ንምርጫ ከደናጉዮ እተወሲኑ፣ እቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ምስ ዞባታት ዝነበሮ ሓርፋፍ ዝምድና መሊሱ ክብእስን፣ እታ ሃገር ድማ ናብ ተወሳኺ ቅልውላው ክትሽመምን ከምእትእክል ሶማላውያን ተንተንቲ የረድኡ።
=============


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣተሓባባሪት ፕሮግራም ምዕባለ ሕ/ሃ (UNDP) ሚሲስ ኣሁና ኢዚያኮንዋ ኦኖቺ ክዛረባ ከለዋ፣ ‘ዝርግሐ ልምዓት ዘይምዕሩይ ምኻኑ ዝሓበረ’ዩ ስለዝኾነ ዝኾነ ይኹን ሰብ ንድሕሪት ክተርፍ የብሉን’ ይብላ፣
‘ብልፅግና ሰባት ምዕሩይ ኣይኮነን። ድኽነት እውን ይውስኽ ኣሎ። እቲ ምዕባለ ንዝተወሰኑ ኣካላት ማሕበረሰባት፣ ዝተገፍዑን ንድሕሪት ዝተረፉን ንጎኒ ገዲፉዎም ሓሊፉ’ሎ’ ኢለን።
ብመሰረት እዚ መዐቀኒ’ዚ፣ ኣብ ዓለም ካብ ሰለስተ ሰባት እቲ ሓደ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ናብራ ይሳቐ’ሎ ይብል እቲ ፀብፃብ።
ኣሁና ኢዚያኮኑዋ ወሲኼን ‘ንዓና ንኣፍሪካዊያን ዘተሓሳስበና እዚ ፀብፃብ እዚ ካብ መንጎ ዝዳህሰሰን 188 ሃገራት እተን 41 ሃገራት ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ሰብኣዊ ልምዓት ዝርከባ መብዛሕቲአን ሃገራት ኣፍሪካ ምኻነን’ዩ’ ኢለን።
ኣብቶም ዝሓለፉ ብርክት ዝበሉ ዓመታት፣ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ዝለዓለ ቁጠባውን ማሕበራዊን ዕብየት ከምዘመዝገበት ዝገለፁ ድማ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሃገራዊ ፕላን ኢትዮጵያ ዶ/ር ይናገር ደሴ እዮም።


text:
መልእኽቲ ሃገረስብከት ብምኽንያት በዓል ልደት 2021 ዓ ም
“ሎሚ መድኃኒ ክርስቶስ ጎይታ ኣብ ዓዲ ዳዊት ተወሊዱልኩም ኣሎ እሞ ኣይትፍርሁ” ሉቃ 2፡10።
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፣ አሜን!
ንኩልኹም ህዝቢ ክርስቲያን ብፍላይ ካኣ ኣብ ትሕቲ ሃገረስብከት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንዲናቪያን ፊንላንድን እትርከቡ ምእመናትን ምእመናንን፣ ናብዚ ክቡር ዝኾነ በዓል ልደት ጎይታና እንቋዕ ብሰላም ኣብጽሓኩምን ኣብጽሓናን ንብል። ንኩልኹም ኣቦታት ካህናትን፡ ኣሕዋት ዲያቆናትን፡ መዘምራንን ንዅሎም ሕዝቢ ማለት፡ ዓበይትን፡ ሕፃናትን ብሓፈሻ ኩላትኩም ኤርትራውያን ኦርቶዶክሳውያን ስድራቤታት እንቋዕ ኣብጽሓኩም ንብል። ከምኡ ካኣ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ በዓል ልደት ጎይታና ዓመት መጸ ኣብ ቅነ ሓዲሽ ዓመት ፈረንጂ እዩ ዝኽበር እሞ፣ በዚ ኣጋጣሚ ናብ ጎርጎርዮሳዊ ሓዲሽ ዓመት 2021 ዓ ም እውን እንቋዕ ኣብጽሓኩም ክንብል ንፈቱ።


text:
(መዝ. 119፡1640 ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ብወገኑ፡ “ንምትጋህ ኣይትተሃከዩ ብመንፈስ ተቓጸሉ፡ ንእግዚአብሔር ኣገልግሉ፡ ብተስፋ ተሓጐሱ ብጸበባ ተዓገሡ ፡ ጸሎት ኣዘውትሩ።” ኢሉ ምሂሩና ኣሎ። (ሮሜ 12፡9-15) ስለዚ ብጸሎት ተሰኒና ናብ እግዚአብሔር እንተ ደኣ ቐሪብና ጸሎትና ብዘይ መልሲ ኣይተርፍን እዩ። ንኣብነት ሰላም፡ ቅሳነት ፡ ጥዕና፡ በረኸት፡ ቅድስና፡ ጽድቂ ናይ ጸሎትና መልሲ ኻብ እግዚአብሔር ዝወሃበና ጸጋ እዩ።
እምበኣርከስ ሓደ ሰብ ጸሎት ዘየዘውትር እንተ ኾይኑ ንፈተና ሰይጣን ዝተቓልዐ እዩ ዝኸውን። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ኺምህረና “ናብ ፈተና ኸይትኣትዉስ ንቕሑን ጸልዩን፡ መንፈስ ድልዊ እዩ ሥጋ ግና ድኹም እዩ።” ማቴ.26፡41 ኢሉ እዩ። ስለዚ ሓደ ክርስቲያን ንሰይጣን ኺስዕር ዝኽእለሉ ኃይሊ ኻብ ጸሎት ዝብርትዕ ኣጽዋር የልቦን። ኵሎም ቅዱሳን ንሰይጣንን ናይ ሥጋን ናይ ዓለምን ፈተና ዝሰዓሩ ብጸሎት እዩ። እግዚአብሔር ከኣ ዅሉ ጊዜ ጸሎትና ኺሰምዕ ባህ እዩ ዝብሎ። በቲ ዘይሕሶ ቓሉ እውን “ለምኑ ይወሃበኩም፡ ድለዩ ትረኽቡ ማዕጾ ዃሕኳሕ ኣብሉ ይኽፈተልኩም እዩ።” ይብለና። ማቴ. 7፡7 ኣዴና ቅድስት ቤተ ክርስቲያን’ውን ኣብ ጸሎት ትጉሃት ክንከውን ናይ ጸሎት ጊዜያትን ሥርዓትን ሠሪዐትልና ኣላ።
ናይ ጸሎት ጊዜያት፦
ናይ ጸሎት ጊዜያት ሾብዓተ እዮም (መዝ. 119፡164)
ሀ. ነግህ ለ. ሠለስት ሐ. ቀትር መ. ተስዕት ሠ. ሠርክ ረ. ሰዓት ንዋም (እዋን ድቃስ) ሰ. መንፈቀ ሌሊት (ፍርቂ ለይቲ)
ካብተን ሾብዓተ ጊዜያት ካህናትን ምእመናን ናብ ቤተ ክርስቲያን ከይዶም ዝጽልዩሎም ነግህን ሠርክን እዮም። ኣብ ዝተረፈ ጊዜያት ግና በብዘለውዎ ኺጽልይዎም ይግባእ። (ፍት.መን.ኣን. 14 ረስጣ 48፡47 ድስቅ. 12)
ጸሎት ኣብ ሠለስተ ይኽፈል፦
1. ናይ ውልቂ ጸሎት
2. ናይ ስድራ ጸሎት
3. ናይ ማኅበር ጸሎት
ናይ ውልቂ ጸሎት
ናይ ውልቂ ጸሎት ዝጽለ ኣብ ቤትን ዝጥዕም ቦታን እዩ። ናይ ውልቂ ጸሎት ዝኾነ ሰብ ከይረኣዮን ከይሰምዖን ሓደ ሰብ ብውልቁ ቤቱ ዓጽዩ ብሰቂለ ሕሊና ኮይኑ ፈጣሪኡ ጥራይ ክርእዮን ክሰምዖን ጌሩ ብኅቡእ ዚጽለ ጸሎት እዩ። (ማቴ. 6፡5-13)
ናይ ስድራ ጸሎት
ናይ ስድራ ጸሎት እቲ ስሙ ከምዘረድኦ’ውን ሓንቲ ስድራ ብኃባር ኮይና እትገብሮ ጸሎት እዩ። ነዚ’ውን ጸሎት ናይቲ ሓለቓ ሚእቲ ቆርኔሌዎስን ጻድቅ ኣቦና ኢዮብ ኣብነት ክኾኑና ይኽእሉ። (ግብ.ሓዋ. 10፡2-6 ፣ ኢዮ. 1፡4-5 ኢያ. 24፡15) እዚ ናይ ስድራ ቤት ጸሎት ኣብ ስድራ ቤት ፍቅርን ስላም ዘምጽእ እዩ።
ናይ ማኅበር (ቤተ ክርስቲያን) ጸሎት
ናይ ማኅበር ጸሎት ዝበሃል ካህናትን ምእመናንን ኣወዳትን ኣዋልድን ሽማግሌታትን መንእሰያትን ብኃባር ኮይኖም ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ምቹኣት ኣብ ዝኾኑ ቦታታትን ተኣኪቦም ዝጽልይዎ ጸሎት እዩ።
ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝነበሩ ኣማንያን ናብ ቤተ እግዚአብሔር እናኸዱ ይጽልዩ ኔሮም። ( 1ይ ሳሙ። 1፡9-13 ፣ መዝ.122፡1 ፡ ሉቃ. 18፡10-14)
ኣብ ሓዲስ ኪዳን’ውን ሓዋርያትን ሰዓብቲ ሓዋርያት ዝኾኑ ክርስቲያናትን ቀዳሞት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝኾኑ ጽርሓ ጽዮን ኣብ ቤት ማርያም ኣደ ማርቆስ ከምኡ’ውን ኣብ ኣንጾኪያ ቤተ ክርስቲያን ተኣኪቦም ይጽልዩ ኔሮም (ግብ.ሓዋ. 1፡14 - 25 ፣ 3፡1 ፣ 12፡12 13፡1-3)
በዚ መሠረት’ዚ ከኣ ካህናትን ምእመናንን ኵሉ መዓልታት ኣብ ቤተ ክርስቲያን እናተረኽቡ ብሰዓታትን ማኅሌትን ጸሎተ ቅዳሴን ከመስግኑ ቤተ ክርስቲያን ሥርዓት ሠሪዓ ኣላ።
ኣፈጸጽማ ጸሎት፦
1. መንደቕን ዓንድታትን ብዘይምድጋፍ መቖምያ ከይተተኃዘ ብኽልተ እግሪ ትኽ ኢልካ ደው ምባል እዩ። (መዝ.5፡3)
2. ሕቖ ምዕጣቕን፡ ክዳንካ ትሕት ኣቢልካ ድግድጊት ምዕጣቕን የድሊ። (ሉቃ. 12፡35 ፍት.መን.ኣን.140
3. ኣብ ጊዜ ጸሎት ገጽካ ናብ ምብራቕ መሊስካ ምቛምን ናብትን ናብዝን፡ የማንን ጸጋምን ከይበልካ ብሰፊሐ እድ፡ ብሰቂለ ሕሊና ኮይንካ ምጽላይ ይግባእ፡ (መዝ. 134፡2 ዮሓ. 11፡41)
4. ጸሎት ኪጅመርን ኪፍጸምን ኣመልካቲቶ ኣጻብዕ ምስ ካልኦት ኣጻብዕ ብምምስቓል ብኣምሳል ትእምርተ መስቀል ምምዕታብ እዩ። እቲ ምምዕታብውን ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ኻብ ጸጋም ንየማን እዩ። ኣብ እዋን ምምዕታብ መከራ መስቀል ክርስቲስ ምዝካር ይግባእ። (ሉቃ.11፡20)
5. ዝጽሊ ሰብ ብትሕትናን ስቕታን ኮይኑ ንኻልእ ሰብ ከምዘይስማዕ ንርእሱ ጥራይ ከምዝስማዕ ጌሩ ኃጢኣቱ ብምዝካር ምጽላይ ይግባእ። ነዚ’ውን ዝገብር ከኣ ስለ’ቲ ዝኃለፈ በደሉን ኃጢኣቱን እዩ። (1ይ ሳሙ. 1፡3)
6. ዝጽሊ ሰብ ከማዕትብ ከሎ “በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አዐትብ ገጽየ ወኵለንታየ በትእምርተ መስቀል” እናበለ እዩ። ካልኣይ’ውን “እግዚኦ መሐረነ፡ እግዚኦ መሐከነ፡ እግዚኦ ተሣሀለነ ወባርከነ አሜን” እናበለ የማዕትብ። ሣልሳይ ጊዜ’ውን “ስብሐት ለአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ይእዜኒ ወዘልፈኒ ወለዓለመ ዓለም አሜን፡ እግዚኦ ረስየነ ድልዋነ ከመ ንበል በአኰቴት አቡነ ዘበሰማያት” ንዝብል ጸሎት 3ተ ጊዜ እናደገመ እናሰገደን ብምምዕታብ ጸሎት ክጅምርን ክፍጽምን ከሎ ኸምኡ ኺገብር ኣለዎ። ከምኡ’ውን መስቀል ኣብ ዘልዕል ቃል ምስ በጽሐ ኸማዕትብ፡ ስግደት ኣብ ዘልዕል ቃል ምስ በጽሐ ኸኣ ኺሰግድ ይግባእ።
7. ናይ ጸሎት ተርታ ኸኣ መጀመርታ አቡነ ዘበሰማያት፡ መዝሙረ ዳዊት፡ ውዳሴ ማርያምን ካልኦትን ቀጺሉ ኸኣ አቡነ ዘበሰማያት ጸሎተ እግዚእትነ ማርያም ጸሎተ ሃይማኖት ኣብ መወዳእታ ድማ አቡነ ዘበሰማያት ኪርያላይሶን 41 ጊዜ ይበሃል። ክርስቲያን ኵሉ ጊዜ ምጽላይ ይግብኦ። ዘይፈልጥ ምእመን ተማሂሩ ኺጽሊ ግቡእ እዩ። (ኤፌ. 5፡19-20 ፣ ማቴ. 7፡7-8)
8. ክጽለ ኸሎ ብልቢ ምሕዛንን ምብካይን የድሊ፡ ኺበኪ ኸሎ’ውን ኃጢኣቱ እናዘከረ ኺከውን ይግባእ።
9. ዝጽሊ ሰብ ኣብ መንጎ ጸሎት ጸሎቱ ኣቋሪጹ ምስ ዝኾነ ሰብ ፈጺሙ ምዝርራብ ኣይግብኦን እዩ። ጸሎቱ ንኸቋርጽ ዘገድድ ነገር እኳ እንተገጠሞ ነቲ ጸሎቱ ብአቡነ ዘበሰማያት ኣሲሩ ጕዳዩ ፈጺሙ ኻብ ዘቋረጸሉ ተበጊሱ ጸሎቱ ኺጽሊ ይግባእ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር


text:
ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ኣብ ዝርከብ መወሸቢ ማእከላት ሎሚ 10 ታሕሳስ ብዝተገብረ ናይ ላቦራቶሪ መርመራታት፡ 7 ዜጋታት ብኮሮና ቫይረስ ምልካፎም ተረጋጊጹ።
ካብ’ዚኦም፡ እቶም ኣብ መወሸቢ ማእከል ኣዲባራ ተዓቚቦም ዝጸንሑ 5ን ኣብ መወሸቢ ማእከል ባረንቱ ዝጸንሐ ሓደን፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ሳምንታት ብፍኑው ካብ ሱዳን ዝተመልሱ ክዀኑ ከለዉ፡ እታ ሓንቲ ከኣ ካብ ተሰነይ’ያ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ እቲ ቫይረስ ተረኺብዎም ኣብ ሆስፒታላት ዞባ ጋሽ-ባርካን ማእከልን ተዓቚቦም ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሎም ዝጸንሑ 8 ዜጋታት፡ ሓውዮም ነናብ ቤቶም ተፋንዮም።
በዚ መሰረት፡ ኣብ ኤርትራ ጠቕላላ ቊጽሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ዜጋታት፡ ክሳብ ሎሚ 656 በጺሑ’ሎ። 525 ካብ’ዚኦም ብዝተገብረሎም ሕክምናዊ ክንክን ሓውዮም ዝተፋነዉ ክዀኑ ከለዉ፡ 131 ድማ ገና ኣብ ሆስፒታላት ተዓቚቦም ይርከቡ።
ሚኒስትሪ ጥዕና
10 ታሕሳስ 2020


text:
ነቲ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ኤርትራ ዘሕለፎ -ፈልዩ ዝቐጽዕ ማዕቀብ- ብዝምልከት ዝስማዕ፡ ክልተ ውዱን ኣገላልጻታት ንግንዘብ። እቲ ሓደ ብወገን እቶም ደገፍትን ተጣበቕትን ናይቲ ስርዓት ዝቐርብ ኰይኑ፡ ብኣበሃህላኦም፡ ናይ መንግስቲ ኤርትራ “ጽቡቕ ኣርኣያ”፡ ማለት፡ እቲ ዝኽተሎ ኣገባብ፡ ንናይ ርእሰ-ሓያላን ኣገባብ ምውጋድ ቅልውላው ዝነጽግ ብምዃኑ፡ (ብቐደሙ ‘ውን፡ እቲ ቅልውላው ንርእሱ፡ ባዕላቶም ዝፈጠሩዎ ብምዃኑ) ብመንጽሩ መንግስቲ ኤርትራ ዝኽተሎ ኣገባብ ከኣ ንኵሎም ሰብ-ጕዳይ ዘዋስእ፡ ቀጥታዊን ብደረጃ ዞባን ዝውሰድ ሜላ ምፍታሕ ግርጭት ብምኽታሉ፡ ነቲ ንሳቶም ዝሰርዑዎ ኣካይዳ ዓለም ስለ ዘናውጽ ኢዩ ክብሉ ይስምዑ። እቲ ካልኣይ ውዱን ኣገላልጻ ድማ፡ በቲ ዝተረፈ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝስንዘር ኰይኑ፡ እዚ ስርዓት’ዚ ነቲ ኣብ ተግባራቱ ነብሰ-ግትኣት ከዘውትር ንዝቐረበሉ ተደጋጋሚ ለመና ጸማም እዝኒ ሂቡ፣ ኣብ ሶማልያ፡ ንጥሩፋት ጕጅለታት ንምዕንታር ፈንጣሒ ግደ ይጻወት ብምህላዉን፣ ነቲ ምስ ጅቡቲ ዘዋጥጦ ቦታታት ቅድም ለቒቑ ክወጽእ ንዝቐረበ ብይን ብምጕሳዩን፣ ንኤርትራ ናብ ፍጮ ንግስነት ቀዪሩዋ ይርከብ ይብል።
ስርዓት ኤርትራ፡ ብዓለም-ለኻዊ ማዕቀብ ዝተደረዐ፡ ብሰበብ እቲ ኣብ ሶማልያን ጅቡቲን ዝተጻወቶ ግደ ኢዩ። ነቲ ንሶማልያ ዝጠቅስ ሸነኽ ናይቲ ጕዳይ ብዝምልከት፡ ጕዳይ ሶማልያ ዝተሓላለኸ ብምዃኑ፡ ኣብ ከውሊ “ኣበይ ኣሎ ‘ቲ መርትዖ?” ዝብል፡ ኣብ ምስምስን ሓውሲ-ምስምስን ተላሒጉ፡ ገና ንኣዕናዊ ግደኡ እንዳኸሓዶ ክነብር’ዩ። ዝተገብረ ይገበር፡ ዋላ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኢሳያስ ኣፈወርቂ ባዕሉ ናብ ምንቅስቓስ ኣልሸባብ ኣጽዋራት ይጓርት ከምዝነበረ ዘመስክር፡ ብቪድዮታትን ናይ ሳተላይት ስእልታትን ዝተሰነየ መርትዖ እንተቕረበ’ውን፡ ደገፍቱ፡ ኰነ ኢልካ ዝተማህዘን ዝተፋሕሰን መርትዖ ክብሉዎ ክነብሩ ኢዮም። ስለ’ዚ፡ ነቲ ተግባራት ምዝርዛር፡ ውጽኢቱ፡ ሸንኰለል ኰይኑ፣ እዚ ተደጋጋሚ ባህርያት’ዚ ግን ነቲ ዝውቱር ኣመል ናይቲ ስርዓት ኣድሚቑ ይስእሎ፦ ማለት፡ “ኣብ ባይታ ዘሎ ርኡይ ሓቂ” ብናቱ ምህዞ ተኪኡ፡ (ልክዕ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ክገብሮ ዝጸንሔ፡ ገና’ውን ዝቕጽሎ ዘሎ) ተመሊሱ ንነብሱ ካባ ሸምጋሊን ኣተዓራቒን ይኸድን። ጕዳይ ጅቡቲ ግን፡ ዘይከም ናይ ሶማልያ፡ በንጻሩ፡ ትኽ ዝበለን ሓድሽን ኰይኑ፡ ጭብጥታት ንምርካብ ዕቱብ ተገዳስነት ዘለዎ ዝዀነ ሰብ፡ ብዝቐለለ ክርድኦ ዝኽእል ኢዩ።
ጕዳይ ጅቡቲ
ግንቦት 5 2008፡ ልኡኽ መንግስቲ ጅቡቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት፡ ሮብለ ኣልሃየ፣ ስርዓት ኤርትራ፡ ልኡላውነት ሃገር ጅቡቲ ግሂሱ ክብል፡ ክሱ ናብ ሕቡራት ሃገራት የቕርብ። እቲ ናይ ክሲ ደብዳቤ፡ “እዋን ተረኽቦ ፍጻሜታት” ዝዝርዝር ‘ውን ኰይኑ፡ ካብ 5 የካቲት 2008 ይጅምር። ኣብዚ እዋን’ዚ ሰበ-ስልጣን ጅቡቲ ኣብ ኤርትራዊ ሸነኽ ናይቲ ዶብ ናይ ህንጻ ስራሓት ይግንዘቡ፣ መብርሂ ብዝሓተቱ ድማ፦ “ንዓሰብ ብራሐይታ ኣቢሉ ናብ ኦቦክ ዝበሃል ዘራኽብ መንገዲ” ይስራሕ ምህላዉ ይንገሩ። ራሐይታ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ኦቦክ ድማ ኣብ ጅቡቲ ይርከባ።
እቲ ጅቡቲ ዝሃበቶ ሓበሬታ ከም ዘረድኦ፡ ብ 10 የካቲት “መሳርሕታት ኤርትራ ዶብ ሰጊሩ” ኣብ ራስ ዱሜራ ይበጽሕ። ቀጺሉ፡ ኣብ መንጎ ሰበ-ስልጣን ዞባታትን ወተሃደራውያን መራሕትን ከምኡ ‘ውን ብሚኒስተራት ደረጃን ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንታትን ንጥፈታትን ተራእዩ፣ እንተዀነ ግን፡ ጅቡቲ ከም እትብሎ፡ እዚ ንሰለስተ ኣዋርሕ ዝኣክል ዝቐጸለ ርክብ፡ ዝዀነ-ይኹን ፍረ ከርኢ ስለ ዘይተረኽበ፡ ጅቡቲ ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ክትሕብር ወሲና።
ኣብ ወርሒ ሰነ፡ ዕለት 10፡ ምትፍናን ክልቲአን ሃገራት፡ ኣብ ራስ ዱሜራ ከባቢ እምባ ጋብላ ብዝተገብረ ብረታዊ ምትህርራም፡ ናይ ባእሲ መልክዕ ይለብስ። ኣብ ወርሒ ሰነ፡ ዕለት 12፡ ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ “ነቲ ኤርትራ ኣብ ራስ ዱሜራን ደሴት ዱሜራን ዝወሰደቶ ወተሃደራዊ ስጕምቲ ኣብ ርእሲ ምዅናኑ፡ ክልቲኦም ወገናት፡ “ኣውራ ግን ኤርትራ” ኣብ ተግባራቶም ፍጹም ነብሰ-ግትኣት ከዘውትሩ፣ ሓይልታት ድማ ናብቲ ቅድሚ ምሕርፋፍ ዝምድና ዝነበረ ኵነተ-ሃለዋት ክስሕቡ” ይጽውዕ። ኣብ ወርሒ ሰነ፡ ዕለት 24፡ 2008፣ ጅቡቲን ኤርትራን ብዝሓተታኦ መሰረት፡ እቲ ጕዳይ ኣብ ኣጀንዳ ባይቶ ጸጥታ ከምዝኣቱ ይግበር። ኣብዚ ክፍለጥ ዝግብኦ ሓበሬታ፦ ኣብ መንጎ ጅቡቲ፡ እቲ ጕዳይ ብደረጃ ዓለም ክጥመት ዝወሰነትሉ ዕለትን፡ ማለት 5 ግንቦትን፡ እቲ ጕዳይ ኣብ ኣጀንዳ ሕቡራት ሃገራት ዝኣተወሉ ዕለት፡ 24 ሰነን ዘሎ ጊዜ፣ ስርዓት ኤርትራ ብወገኑ፡ ነቲ ተረኽቦ ከረድእ እኹል ጊዜን ዕድልን ከምዝነበሮ ምርዳእ ኣገዳሲ ይኸውን። እንተዀነ ግን፡ ኣካይዳ ጕዳያት ወጻኢ ናይ’ዚ ስርዓት፡ ኣብቲ ሓደ እንግልዝኛ፡ ኣብቲ ካልኣይ ድማ ትግርኛ ብምዃኑ እቲ መዋስኢ ቋንቋኡ ደኣ ይፈላለ ‘ምበር፡ ኣካይዳኡ ብትሕዝቶ ቅምጥ ዝበለ ቅዳሕ’ቲ ዝኽተሎ ፖሊሲ ውሽጢ ሃገር ከም ምዃኑ መጠን፡ ጸገም ከምዘለዎ ምእማን ዓቐብ ኰይኑዎ ፍጹም ኣቕበጸ። ብኡ መጠን ከኣ ንዝዀነ ይኹን ናይ ሽምግልና መጸዋዕታ ተሓሰመ። በንጻሩ ነቶም መሃዝቲ ሽግር ኢሉ ዘጠመቖም ነኺሱ ክኸስስ መረጸ። ብፍላይ ድማ ንሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ መንቀሊት ሽግር ኢሉ ይጥቅና። ኣብ ኣኼባ ሕቡራት ሃገራት፡ ጅቡቲ ብጠቕላሊ ሚኒስተራን ናይ ወጻኢ ጕዳይ ሚኒስተራን ተወኪላ፡ ንነፍሲ-ወከፍ ኣባል ባይቶ ጸጥታ ክተረድእን ክትጸሉን ብዕቱብ ክትንቀሳቐስ እንከላ፣ ኤርትራ ግን በቲ ቀዋሚ ኣምባሳደራ ጥራሕ ተወኪላ፡ ምስ ሓላፊ ክፍሊ ጕዳያት ሕ.ሃ ጨንፈር ኣፍሪቃ፡ ጀዋ ሆንዋና ጥራሕ ብምርኻብ፣ ነቲ ተረኽቦ ድማ፡ ካልእ ዘይኰነስ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝመሃዘቶ ኢላ ክትሓልፎ መሪጻ።
ክልቲአን ሃገራት ኣብ ባይቶ ጸጥታ መደረአን ኣብ ዘስምዓሉ ጊዜ፡ ጅቡቲ ተደናገጽቲ ሃገራት ንምርካብ ብመዓልታት ንዝቝጸር ጊዜ ብጻዕቂ ክትወሳወስ ቀንያ። ኤርትራ ግን፡ ከምቲ “ጸማምስ’ያ ሓደ ደርፉ” ዝበሃል፡ ን12 ዓመታት መመላእታ እትደርፎ ዝነበረት መረረ ሒዛ ቀሪባ። ንሱ ድማ እቲ ብሰንኪ ኢትዮጵያ ዝብል’ዩ፦ ኢትዮጵያ፡ ኣብቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጅቡቲን ዝራኸባሉ እምባ ሙሳ ዓሊ ዝበሃል ቦታ ናብ ኤርትራ ዝዓለመ ኣርሒቑ ዝውንጨፍ ከበድቲ ኣጽዋራት ኣግዒዛ ክትብል ገሊጻ። እዚ ክሲ እዚ ሓቅነት እንተዝህልዎ ‘ውን፡ ምስቲ ዘዛርብ ዝነበረ ጕዳይ፡ ማለት፡ ምስቲ 52 ማይላት ርሒቑ ዝርከብ ራስ ዱሜራ ዝበሃል ግርጭት ዝተራእየሉ ቦታ ዘራኽብ ኣይነበሮን።
ብድርኺት እዚ ዝተገልጸ ምዕባሌታት፡ ኣብ ሓጺር ተኸታታሊ ጊዜ: ፈረንሳ፡ ኢንዶነዥያ፡ ቡርኪና ፋሶ፡ ሩስያ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ቬትናም፡ ሊብያ፡ ፓናማ፡ ዓባይ ብሪታንያ፡ ኢጣልያ፡ ኮስታ ሪካ፡ በልጁም ከምኡ ‘ውን ክሮወሽያ፡ ብውሑዱ ንሓደ፡ ብዝተረፈ ግን ንምሉእ ናይዚ ዝስዕብ መግለጺ ደጊፈን፦
ነቲ ብ12 ሰነ ዝወጸ፡ ኣብ ልዕሊ ጅቡቲ ብ”ዝፈጸመቶ ወተሃደራዊ ስጕምቲ” ንኤርትራ ዝዅንን ቃል ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት።
ባይቶ ሰላምን ጸጥታን ሓድነት ኣፍሪቃ ብግደኡ ኣብ ወርሒ ግንቦት፡ ክልቲአን ሃገራት ነብሰ-ምግታእ ከዘውትራ ዝጽውዕ፡ ድሕር’ቲ ግርጭት ድማ፡ ስዒቡ፡ ኣብ ሻርም ኣል-ሸኽ ድማ ዝጠቐሶ ነቲ: “ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጅቡቲ ዝወሰደቶ ወተሃደራዊ ስጕምቲ ኣትሪሩ ይዅንን፣ ቀጺሉ ድማ ኤርትራ ካብቲ ዝጐበጠቶ መሬት ጅቡቲ ክትወጽእ ይሓትት።” ዝብል።
-ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ብወገኑ፡ ነቲ: ብ6 ግንቦት፡ 2006 ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ኵነታት ከጽንዕ ናብ ጅቡቲን ኤርትራን ሓደ ልኡኽ ክሰድድ ዝወሰኖ፡
ፈለማ፡ ስርዓት ኤርትራ ነቲ ጅቡቲ ዝፈተነቶ ጻዕሪ ስለ ዝዀለፎ፡ ነቲ ግርጭት ካብ ክልተኣዊ ዝርርብ ብናህሪ ናብ ዞባዊ ዝርርብ ከምዝድይብ ገይሩዎ። ኣብቲ ዞባዊ ዝርርብ ‘ውን ከምኡ፡ ነቲ ብሓድነት ኣፍሪቃ ይኹን ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ከምኡ’ውን ብከም በዓል የመን ዝመሰሉ ደለይቲ ስኒት ዝተፈተነ ምስዳድ ሓቂ ዘጻርያ ልኡኻት ብስርዓት ኤርትራ ምስ ተዓንቀጻ፡ እቲ ስርዓት ነቲ ባዕሉ ዝፈጠሮ ናህሪ ንድሕሪት ክመልሶ ኣብ ዘይክእለሉ ኵነታት በጺሑ፡ ምእላዩ ተሳእኖ።
ብዙሓት መስደመም ኰይኑ ዝረኽቡዎ ነገር፡ እዚ ኣብ ሓደ መስመር ተነቚቱ ዝቕጽልን ካብኡ መዋፍሮ’ኡ ክቕይር ዝሕርብቶን፡ ካብ ዝሓለፈ ጌጋታቱ ፍጹም ክመሃር ዘይኽእል ምዃኑን ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ናይ ሓባር ዶብ፡ ምስ ጅቡቲ ምግርጫው፡ እዚ ናይ ሕጂ ተረኽቦ፡ በዅሪ ተርእዮ ኣይኰነን።
ስርዓት ኤርትራ ጸጸኒሑ ዝደግሶ ሕማቕ ባህርያት ኣለዎ፦ ኣብ ግርጭት ክጽመድ እንከሎ፡ ኣብቲ ብዝቐለለ ክፍተሓሉ ዝኽእል ኣፈናዊ መድረኽ፡ ነቲ ግርጭት ምንእኣስ፡ ነቲ ዝግበር ፈተነ ምንዳይ ፍታሕ ድማ ምዕንቃጽ ዝሕመረቱ ብሂል ይኽተል፣ እቲ ጕዳይ ናብ ኣህጉራዊን ዓለም-ለኻዊን መድረኻት ምስ ተሰጋገረ ግን ይግዕር። ነቲ ምስ ጅቡቲ ዘጋጠመ ናይ 1994 በዅሪ ግርጭት ብዝምልከት ይኹን፡ ብ1995 ምስ የመን፡ ከምኡ ‘ውን፡ ካብ 1998 ጀሚሩ ገና ዝቕጽል ዘሎ ባእሲ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተራእየ ባህርታቱ ምስ እንምልከት፡ ነቲ ባእሲ ክቀላቐል ከሎ ኰነ ኢሉ ንጐኒ ይገድፎ’ሞ፡ ግድን ኰይኑ ቈላሕታ ኣህጉራውያንን ዓለም-ለኻውያንን ኣካላት ረኺቡ ምስ ተዋዓወዐ፡ ናብቲ ኣቐዲሙ ብክልተኣዊን ብከባቢያዊን ርክብ ከመዝግቦ ዝኽእል ዝነበረ ደምዳሚ ፍታሕ ይምለስ። ዓለም ነዚ ገታር ባህርያት’ዚ ክትፈልጦ ዝኸኣለት፡ ተግባራቱ ንልዑላውነት ካልኦት ሃገራት ‘ውን ደጋጊሙ ብምፍትታኑ ክኸውን እንከሎ፡ ኤርትራውያን ከኣ ጠባያቱ ንህይወቶም ኣብ ሓደጋ ስለ ዘእቱን ካብቲ ስልጣን ዝጨበጠሉ፡ 1991፡ ጀሚሩ መነባብሮኦም ብቐጻሊ ኣብ ምንቍልቋል ብምጽንሑን ክስወጦም ግድን ኰይኑ ኣሎ።


text:
ፕረዚደንት ትራምፕ ዝሓለፈ ሰሙን ብዛዕባ ሽልማት ኖቤል ሰላም ክዛረብ ከሎ፡ ኤርትራ ምስ ግብጺ ስለዘጋገያ`ዩ ዝብል ርኢቶታት ይሰማዕ ኣሎ።
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኦሃዮ ፖለቲካዎ ጎስጓስ ኣብ ዘካየደሉ ዝነበረ እዋን ኣብ መንጎ ዘረብኡ ብዛዕባ ጉዳይ ሽልማት ኖበል ሰላም’ውን ኣልዒሉ ኔሩ።
“ውዕል ኣምጺኤ’የ ንሓንቲ ሃገር ኣድሒነ’የ። ናይታ ሃገር መራሒ ነታ ሃገር ብምድሓን ሽልማት ኖበል ምሽላሙ ሰሚዐ። ሽዑኡ ኣነ ኣብቲ ጉዳይ ዝተጻወትኽዎ ተራ አሎ ኢለ። እወ! ርኢኹም ነገሩ ከምኡ’ዩ ዝስራሕ ዘሎ። ንሕና ክሳብ ንፈልጦ እቲ ዋና ቑምነገር ንሱ’ዩ።”
ፕረዚደንት ትራምፕ ነታ ሃገር ኮነ መራሒ ብሽም ኣይጠቐሰን፡ እቲ ጊዜ መዓስ ከምዝኾነን ብዛዕባ ኣየናይ ሽልማት ይዛረብ ከምዝነበረ’ውን ኣይገለጸን። ብዝኾነ ኾይኑ ግን ናይ ቐረባ እዋን ሽልማት ኖበል ሰላም ኣብ ግምት ብምእታው ካብ ርእይቶ ፕረዚደንት ትራምፕ ቁሩብ ክፍትሹ ዝኽእሉ ሰብ ሞያ ድሕሪ ምድላይ ኣብ ግዜ ፕረዚደንት ቡሽ ዓብይ ምኽትል ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ዝነብረ ሄርማን ኮሃን ሓደ ኮይኑ’ሎ። ፕረዚደንት ትራምፕ እቲ ነገር ተሓዋዊስዎም’ዩ ይብል ኣምባሳደር ኮሃን።
ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብዙሕ ብምጽሓፍ ዝፍለጥ ምኽትል ሚንስተር ወጻኢ ኣመሪካ ንጉዳይ ኣፍሪቃ ዝነበረ ሄርማን ኮሀን፡ “ፕረሲደንት ትራምፕ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ግብጽን ዘሎ ውጥረት ንኸብቅዕ፡ ኣመሪካ ብዛዕባ ትጻወቶ ዘላ ተራ`ዩ ዝዛረብ ኔሩ” ይብል።
ኣተሓሒዙ ፕረዚደንት ትራምፕ ንክልቲኤን ሃገራት ናብዚ ናብ ዩናይትድ ስቴትስ ብምዕዳም፡ ኣብ መንጎ ግብጽን ኢትዮጵያን ዘሎ ውጥረት ንክሃድእ ጌሩ`ዩ ድሕሪ ምባል “ ስለዚ ፕረሲደንት ትራምፕ ብዙሕ ሞገስ ክረክብ ዝግብኦ ይመስለኒ፡ በዚ ድማ ንዝቕጽል ዓመት ናይ ሰላም ሽልማት ክውሃቦ ይኽእል ይኸውን” ኢሉ።
እንተኾነ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ተሸላሚ ኖቤል ሰላም ክከውን ዝኸኣለ ፡ ንዓመታት ዝዘለቐ ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ናይ ጽልኢ ኩነታት ንኸብቅዕ ብዝገበሮ ኣበርክቶ ምዃኑ ፡ኣምባሳደር ሄርማን ኮሀን የዘኻኽር። ኩናት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ስልጣን ኣብ ዘይነበረሉ እዋን ሰለዝኾነን፡ ከየንበበ ርእይቶ ናይ ምሃብ ልምዲ`ውን ስለዘለዎን ከምዝተደናገረ ኣምባሳደር ሀርማን ኮሀን ይገልጽ።
ኣብ ባይቶ ኣሜሪካ ኮሚቴ ጉዳይ ወጻኢ ብትዊተር ዘመሓላለፎ መልእኽቲ`ውን፡ ምስቲ ናይ ሄርማን ኮሀን ሓሳብ ዝመሳሰል ኮይኑ`ሎ።


text:
ሓደ እዋን ናይ ታሪኽ መምህርና:-
“ገለ ካብ መግዛእቲ ኤውሮጳውያን ናብ ኣፍሪቃ ዘምጽኦ ጽቡቕ ነገር እንታይ እዩ?” ዝብል ሕቶ ጌሩ ኣዋጠረና።
‘እዋእ ካብ መግዛእቲ ዝኽሰብ ነገር ደኣ እንታይ ኮይኑ?… እም.. ምናልባት ብዛዕባ ዓድኻን ህዝብኻን ወይ መቕርብካን ዝያዳ ምቑርቋር?… ሓደሽቲ ህንጻታትት ጽቡቓት መኻይንን ? ንሱ እንተኾነ ኣብ እንታይ እዩ ጽባቐኡ ብዘይ ናጽነት! ደሓር ከኣ-ስ ናይ ግድን ድዩ ጽቡቕ ህንጻታት ክህነጸልካ ክትግዛእ ዘለካ? ከምኡ እንተኮይኑ ኸኣ እዞም ገዛእትና ዝነበሩ ኸ ስለ ዝተገዝኡ ድዮም ብዛዕባ ህንጻ ፈሊጦም፣ ንሕና እውን እኮ ናትና ስነ-ስርሓት ኔሩና እዩ ቅድሚ መግዛእቲ ኤውሮጳውያን!… ገለ መለ’ እንክንበሃሃል ገዲፍና ዝከዱ ዝነበረ መምህር ደንጎየና ደኣ።
ለከ ንሱ ምስ ሓንቲ መምህር የዕልል ነበረ። ከምዚ ልቢ ዝእወዶ ዓይነት ዕላል፣ ክምለስ እንከሎ ቀስቲ ታሕጓሱ በሪኹ ነበረ፣ ገጹ ከም ኮሚደረ ፍንድስ ኢልሉ፣ ቆጽላዊ ኣጠማምታ ጌሩ እናጠመተ ድማ ‘ዕንበባ’ በለ እሞ። ነታ ቃል ከድምጻ እንከሎ ኣብ ኣፉ ከም ዘዐንብባ ዓይነት ቃና ነበሮ። ኣብቲ ሰሌዳ ክጽሕፍ እንከሎ ኣካላቱ ዕንበባዊ ምንቕስቓሳት ነበሮ። ሽዑ ክልዕ ከምዚ ንፋስ ዝበተኖ ሓሰር ናባና ገጹ ግምጥል ክብል እንከሎ፣ እቲ ጻዕዳ ናይ መምህር ጋውኑ ሓውሲ ሓውሲ ገፍለው በለ።’መልሳ’ በለ እሞ ቅድሚ ዝኣገረ መልሲ ናፍቖቱ ክገብር ዝደለየ ይመስል፣ ናብቲ መስኮት ገጹ ርእሱ ኣዝጠጦ፣ ኣንቱም ከምዚ ኸማን ዕንበባ ሱፍ ደድሕሪ ጸሓይ ዝኾኖ ዓይነት፣ ምሽ ኣለኩም። “መልሳ ምትእትታው ዕንበባታት ኣብ ኣፍሪቃ እያ” እናበለና ድማ፣
መብዛሕትና ድማ ብመልሱ፣ ኣፍና ጅልዕ፣ ዓይንና ፈጠጥ ካብ ምባል ዝሓለፈ ሓሳብ ነበረና።
ንሱ ድማ ሓሳቡን ቅልቡን በቲ መስኮት ነበረ። ቀብቀብታ የዒልቱ ምስ ቀብቀብታ ኣሳጉማ የኣጋራ ውህደት ነበሮ። ክሳብ ካብ ዓይኑ ትጽንቀቕ
ድማ ከሰንየ ዝዓጠቐ ይመስል፣ ኩለንተንኡ ከም ኣተዓጽዳ ብልቱግ ብጥንቓቐ ነበሮ። ሃሙ ቐልቡ ናብኣ ፈሰሰ፣ ንከይብሉኒ ዝኸውን ሁመት ኣይነበሮን፣ እቲ ዝካወን ተኻዊንዎ እዩ ፍቕሪ!
“እዋእ ቅድሚኡ ዕንበባታት ኣይነበረን ማለት ድዩ ኣብ ኣፍሪቃ? ወይሲ ኣዝርእቲ ኣፍሪቃ ከይዓንነቡ እዮም ዝፈርዩ እዮም ክብሉና ደልዮም! ….ኣይ ሃሰስ ኢሎም ዶ ነዚኣ ረኺቦም!” በልዮ መጻኒ ከም ሕርቕ ኢለ። መምህርና ድማ፣ ነቲ ከም ሊፍ ዝጥቃለለ ዝነበረ ስምዒተይ ብኸመይ ኣዋህሊልዎ እንድዒ!
“ኢሂ ሳባ ዕንበባታት ኣይትፈትዊን ዲኺ?”
“እፈቱ እባ:ግን ዘይፈትዎስ መግዛእቲ እዩ፣ እሞ ኸኣ ብዘይ መግዛእቲ ክኸውን ዝነበሮ ጉዳይ፣ ክንዲ ናይ ንግዲ ምልውዋጥ ምግባር እንታይ ኣምጽኦ መግዛኣቲ! ብምንም ዓይነት ምስምስ መግዛኣቶም ቅቡል ኣይነበረን!”ኢለ ክካታዕ ይዝከረኒ። ‘ኣንታ ኣዚኣስ እንቋዕ ሽዑ ኣይተወለደት መወደኣትና’ ብዝዓይነቱ ኣጠማምታ ክገንሓኒ ሕጂ ኮይኑ ኣስመዓኒ።
ነቲ ድሕሪ 1890 ታት መሬት ዓደይ ዝረገጸን ሕጂ ወደ’ባት ዝመስለና ዘሎ ዕንበባታት መበቆል ዓዱ ተሰዲደሉ ኣለኹ። ‘ዚግዛግ’ ዝብልዎ ከምዚ እዩ።ተሓላሊፍና ንሱ ንዓዱ ኣይምለስ። ኣነስ ንዓደይ ኣይምለስ ( ተስፋ እገብር ሓደ ኣዋን ኣነ ንዓደይ ክምለስ)።
ነታ ‘ቡን ጥልያን ‘ ኣብ ኤውሮጳውያን ቆልዑ ክዓጉግዋ ኣይረኣኹ። ብዘይካ ገለ ገለ ለመምቲ፣ ስለዚ ኣነ እውን ደፊረ ከይመጽያ ፈሪሐ። ምናልባት እቲ ዝኽሪ ምሉእ እንተኾነለይ ኢለ እምበር፣ ኤውሮጳውያን ቆልዑስ፣ ነቲ ኣብ መንገዶም ወዲቑ ‘ብልዓኒ’ ዝብል መዓት ወቕታዊ ፍረታቶም ቅርብ ኣይብልዎን እዮም፣ ብትሕቲኡ ሓሊፎም ድማ ዕሹግን ኢንዳስትራይዊን ካራሜላታት ደኣ ክዕድጉ ይጓየዩ፣ ርግጸኛ እየ ነተን ኣብ ጎደና ዘለዋ ፍረታት፣ መወዓውዒ ትገብር ትካል እንተዝረኽቡ ንዓይን ንገለ ቸይናውያን ቀንጠብቲ እዘን ገረባት ምስተጫረቱና ኔሮም።
ደቂ ገጠር ከበሳ፣ ብ ናይ በረኻ ዕንበባታት፣ ከምኒ በዓል ምጽምጸ፣ ኩዕንቲ፣ ኣውሒ፣ ዒላምን ካላኦትን እንክዘናግዑ፣ ከምኡ እውን እቶም ደቂ መታሕት ብዓካትን ጋባን ክጸግቡን ክፋጋኡን እንከለዉ፣ ንደቀስመራ ንሱ እዩ ነይሩ ፍረን ዕንባባን መሮርና።ብዘይካ እቲ ብዘይካ እቲ ብስሩዕ ዝበቖለ፣ ፍረታት ወይኒ፣ ኩኽን ካዝሜርን ሳሕቲ ድማ ተምሪ ገዲፍካ ማለት እዩ።
ሓደ ክረምቲ በዚ መጸ ዘይበልናዮ ዕስለ-ኣንበጣ ወረራ ነ’ስመራ፣ ሽዑ እቶም ብስእሊ ጥራይ ንፈልጦም ዝነበርና-ስ በቃ ኣዝማሪኖነት ክጥዕምዎ ዝዓጠቑ እዮም ዝመስሉ። ግን እንታይ እሞ ኣብ ክንዲ ከም ጆንትራን ፓንከርን ጌሮም ዝቕምቅሙልና ድማ፣ ንጀራዲንና ምልጥ ደኣ ኣበሉልና።
ሽዑ ማማ ቐደስ ካብ ስራሕ ቀልጢፈን መጺኤን፣ ከም ቆልዓ ነብዓ፣ ነታ ጽገሬዳ ንምድሓን ድማ ኣንሶላታትን ጌረን ጠምጠማኣ እዚ ከውንእንከሎ ፣ ዳርጋ እቲ የእሻዃ ጥራይ ተሪፋ ነበረት። ንሰን ግን ከም ታቦት ደኣ ኣብኣ እምነት ነበረን፣ መልኣኽ እቲ ካንቸሎ ክምለስ ድማ ይጽልያ ነበራ። ሽዑ እየ ካንቸሎ ብዘይ ቆጽለ መጽሊን ዕንበባን ግርማ ከም ዘይብሉ ዘስተብሃልኩ። ሕጂ ከ ከመይ ኮን ይህሉ ?
ገለ ገለ ደቂ ከረን፣ ተኸታሊት በሃኢ እምነት ምኳነይ ምስ ፈለጡ።
“ሳባ:እዞም በሃኢ ኣብ ገረብ ዲኹም ትኣምኑ” ይብሉኒ
ኣነ ድማ ሰንቢደ
“ኣይፋልን ኣብ እግዚኣብሄር እባ! ግን ብከመይ ከምኡ ኢልኩምኒ?”ሕቶይ ኣልሕም ኣበልኩሎም
“እዋእ ኣብ ከረን ሃይስኩል* ሓደ መምህር ገብረመስቀል ዝበሃሉ ዳሪክተር ናይቲ ትምህርቲ ኔሮም፣ (ነብሶም ይምሓር)ባሃኢ እዮም ድማ እዮመ። ነቲ ኣብቲ ኸባቢ ዘሎ ቀጽሪ እታ ቤት ትምህርቲ ዘሎ ኣግራብ ድማ መንብዛሕታኡ ብሳልኦም እዩ ተተኺሉ። ንኹላ ተመሃራይ ጽቡቕ ኣብነት ኔሮም፣ እቲ ገዝኦም ድማ ብኣትክልቲ መርኣዪ ኣይነበሮን። ንስኺ ድማ ኣትክልቲ ክትከናከኒ ንርኤኪ ኣለና” በሉኒ ምሳይ ኣብ እቲ ቀጽሪ ናይ በሃኢ-ሰንተር ጃርዲን እናተኸናኸንኩ እንከለኩ ድማ በልክዎም።
“እዋእ ነብሶም ይምሓር መምህር ገብረመስቀል ደኣ፣ ንዕቤት ህዝቢ ከረንን፣ ብፍላይ ከኣ ኣብ ናይ ከረን ቤት ትምህርቲ ዝገበርዎ ምዕባሌ ጸብጺብካ ዝውዳእ ኣይኮነን፣ እቲ ቀጽሪ ናይቲ ቤት ትምህርቲ እውን እኮ ብናቶም ጻዕሪ ምስ ሓደ ጀርመናዊ ገባር ሰናይ ተመሓዝዮም ብዝረኸብዎ ምወላ፣ ተመሃሮ ጠርኒፎም ጉልበቶም ወሲኾም እኮ እዮም ዘህነጽዎ። ስለዚ ከምኡ እንተኾይኑ ደኣ ‘እዞም በሃኢስ ኣብ መንደቕ ዲኹም ትኣምኑ?’ ክንበሃ ዲና ማለት ድዩ”? በልክዎም ብዋዛ እናኣካፈኩ ድማ ኣስዓብኩሎም፣
‘እቲ ናይ ኣታኽልቲ ምክንኻን ነገር ናይ ኣጋጣሚ እዩ ምበልኩ፣ግን ከኣ ሕስብ እንተኣበልናዮ-ስ በሃኢ እምነት ምስ ኩሎም ሰባትን ባህርያዊ ነገራትን ሓቢርካ ብስኒትን እናነበርካ:ነቲ ዘየቋርጽ ምዕባለ ንቕድሚት ክድፋእ እጃምካ ከበርክት እንድዩ ድምዕድ፣ ስለዚስ ነቶም ኣብዚ ሰናይ ተግባር ዝውዕሉ ኣትክልቲ ንስለ ቀጻልነትን ውሕስነት እንተተኸናከንና መኽሰቡ እዩ ዝዓዝዝ። ገረብ ድማ ይዕበ ይንኣስ ኣብ ቀጻልነት ናይ ህይወት ኣብ ዓለምና ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ድማ ንወዲሰብ ዘለዎ ተራ ወሳኒ ከም ዝኾነ ኣየማትእን።
ፍቕሪ ገረብ ፍቕሪ መጻኢ ህይወት ስለ ዝኾነ እውን።
እሞ መፋነዊ፣ ወይ ብኣካል ወይ ብመንፈስ፣ ‘ዕንበባ ቡን ጥልያን’ጌርና እስከ ችርስ ንበሃሃል። ችርስ መጀመርትያ ከም ንህቢ ዝንብይ፣ ደሓር ከም ርግቢት ምጽይ ምጽይጽይ! ችርስ ንፍልጠት፣ ንዝኽሪን! ችርስ ንኽንክንን ፍቕሪን ኣትክልቲ ውህደት ከባቢን።
ሳባ ኪዳነ
29/07/2019 ፓሪስ


text:
ኣብ መወዳእታ ሰሙን ወርሒ ነሓሰ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ክፍለ ግዝኣት ቨርጂንያ ንኩነታት ናብራ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሃገረ ሱዳን ትገልጽ ሰናዲት ፊልም 'The Forgotten' ወይ 'ዝተረስዑ' ንምርኢት ቐሪባ።
አዳላዊት እቲ ፊልም መንእሰይ ሳብሪና ጀሚል አማን ኣብ ኣሜሪካ ተወሊዳ ዝዓበየት ኤርትራዊት ኣሜሪካዊት ኮይና ኣብ ሓደ ናይ ቤተሰብ ምትእኽካብ ብዝሰምዓቶ መሪር ተመክሮ ናብራ መዓስከር ስደተኛታት ስደት ነዚ ሰናዲ ፊልም ንምድላው ኣብ 2015 ዓ.ም ናብ ኣብ ሱዳን ዝርከቡ መዓስከር ስደተኛታት ብምጉዓዝ ነዚ ፊልም ምስናዳ ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ዘካየደቶ ቃለ መጠይቕ ምግላጻ ይዝከር።
ነቲ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።
ድሕሪ’ቲ ኣብቲ ኣብ ነሓሰ 25, 2018 ኣብ ቨርጂንያ ዝተዳለወ ምምራቕ እቲ ፊልም ንሳብሪና ገለ ካብቲ ፊልም ዝተዓዘብኽዎ ከተብርሃለይ ሕቶታት ኣቕሪበላ ኔረ።
ፈላማይ ሕቶ ነዚ ሰናዲ ፊልም ቀሪጻ ንምርኢት ንምቕራብ ክንደይ ዝአኽል ጊዜ ከምዝወሰደላን ኣብ መስርሕ ምድላው’ዚ ፊልም ዝገጠማ ዝዓበየ ብድሆ እንታይ ምኳኑ ክትገልጸለይ ሓቲተያ?
“ ናብ ሱዳን ከይደ ነዚ ፊልም ቀሪጸ ክሳብ ንምርኢት ዘቕረብኹሉ ጊዜ ክልተ ዓመተን ፈረቓን ወሲዱለይ። እቲ ዝዓበየ ዝገጠመኒ ብድሆ ፋይናንሳዊ ብድሆ’ዩ። እዚ ስራሕ ሰናዲ ስራሕ’ዩ። ኣብ መወዳእታ ዝርከብ ትርፊ ወይ ጥቕሚ የለን ስለዚ ክሳብ መወዳእታ ዘድልይ ፋይናንሳዊ ሓገዝ ኣብ ምርኻብ ብዙሕ ጊዜ ጠፊኡ’ዩ። ድሒሩ ግን ብዙሓት ተሓባበርትን ረኺበ እቲ ስራሕ ክዕወት ክኢሉ።”
ሳብሪና ነቲ 'The Forgotte' ወይ ዝተረስዑ ዝብል ኣርእስቲ’ቲ ፊልም ብኸመይ ከምዝመጸት ከተረድእ ከላ ኣብቲ መዓስከር ስደተኛታት ሱዳን ኣብ ዝበጽሓትሉ እዋን መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ኩነታቶም ከምዝተረሰዓ ምግላጾም ብፍላይ ድማ እቶም ንነዊሕ ዓመታት ኣብቲ ቦታ ክነብሩ ዝጸንሑ “ዓለም ጉዳይና ረሲዕዎ’ዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ከምዘለዎም በዚ ምክንያት ድማ እቲ ኣርእስቲ ነቲ ሰናዲ ፊልም ከምዝተመርጸ ተረድእ።
ቀጺለ ንሳብሪና ዘቕረብኹላ ሕቶ እዚ ሰናዲ ፊልም ክትሰርሖ ዝተበገሰት ብሰንኪ ታሪኽ ሓደ መንእሰይ ከም ምዃኑ መጠን እቲ ፊልም ኣብ ዙርያ ታሪኽ እቲ መንእሰይ ወይ’ውን ታሪኽ ሓደ ስደተኛ እንተዝኸውን ተመክሮ’ቲ ናብራ ዝያዳ ንካልኦት ኣብ ምብጻሕ ኣይመሓሽን ዝብል'ዩ ኔሩ።
“ ብርግጽ እቲ ታሪኽ ኢብራሂም’ዪ ነዚ ኣበጊሱኒ ግን ኸአ እቲ ከመሓላለፍ ዝደለኽዎ ታሪኽ … ታሪኽ ሓንቲ ኤርትራዊት ኣሜሪካዊት መንእሰይ ካብ ኣሜሪካ ተበጊሳ ነዚ ጉዕዞ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ብምፍጻም ናብራ መዓስከር ስደተኛታት ዝተዓዘብት’ዩ። ሓደ መንእሰይ ብዙሕ ብድሆን ጸገም ኣሕሊፉ ኣብ ዝደልዮ ክበጽሕ ይክእል’ዩ። እቲ ከሕልፎ ዝደለኹ መልእኽቲ ግን ብዛዕባ ከምዚኦም ዓይነት ስደተኛታት ዘይኾነ ብዛዕባ እቶም ብብዙሕ ጸገም ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ንዓመታት ዝነብሩ ስደተኛታት እዩ።”
ኣብ መወዳእታ ንሳብሪና ዘቕረብኹላ ሕቶ ኣብ ምሉእ እቲ 60 ደቒቕ ንውሓት ዘለዎ ሰናዲ ፊልም ዝቐረቡ ሰባት ዝበዝሑ ብዕድመ ዝደፍኡን ትሕቲ ዕድመን እዮም። እቲ ብብዝሒ ዝስደድ ዘሎ ድማ መንእሰይ እዩ ብተወሳኺ እዚ መንእሰይ’ዚ እዚ እዩ ምስ ባህርያዊን ሰብ ሰርሖ ሓደጋታት ኣጸጋሚን ሓደገኛን ጉዕዞ ብምፍጻም ናብ ሃገራት ኣውሮጳን ኣሜሪካን ክበጽሕ ዝፍትን ስለዚ ነዚ ክፍል’ቲ ስደተኛ ኣብቲ ሰናዲ ፊልም ንምንታይ ዘይሓወሰ ወይ ዘየጠቓለለ?
“ ከምቲ ኣብቲ ፊልም ዝተዓዘብክዮ ካብ ዝበጻሕናዮም መዓስከራት ሓደ ወዲ ሸሪፈ ዝበሃል መዓስከር ካብቶም ሓደሽቲ መጻእቲ ዝዕቆብሉ መዓስከር’ዩ እንተኾነ መብዛሕቶም እቶም መንእሰያት ናብ ካሜራ ቀሪቦም ርእይቶ ክህቡ ፍቓደኛታት ኣይኮኑን።ይሰግኡ እዮም። ብተወሳኺ እቲ ሰናዲ ፊልም ብሕቡእ ይቕረጽ(ይቕዳሕ) ስለዝነበረ ብእምነት ቃሎም ክህቡና ኣጸጋሚ ኔሩ።”
ኣብቲ ኣብ ቨርጂንያ ዝተካየደ ምርኢት ሰናዲት ፊልም 'The Forgotte' ካብ ዝተሳተፉ ሰባት ገለ አዘራሪብና ኣለና ርእይ ኦም ሂቦም ኣለው።


text:
Radio Erena: 24 June 2019
ንኢትዮጵያ ምስ ወደባት ኤርትራ ዘራኽብ መስመር ባቡር ክስራሕ መደብ ወጺኡ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ሚኒስተር ፋይናንስ ኢትዮጵያ ብሓሙስ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ንግዲ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ንወደባት ባጽዕን ዓሰብን ብቐጥታ ምስ ኢትዮጵያ ዘራኽብ መስመር ባቡር ንኽስራሕ መጽናዕቲ ተጀሚሩ ከምዘሎ ኣመልኪቱ።
ናይቲ ተጀሚሩ ዘሎ መጽናዕቲ ባንክ ዓለም ሓላፍነት ወሲዱሉ ከምዘሎ እቲ ሚኒስተር ብተወሳኺ ገሊጹ። ብመሰረት እቲ ፕሮጀክት ወደባት ዓሰብን ምጽዋዕን ምስ ሰሜናዊ፣ ምብራቓዊን ማእከላይን ዞባታት ኢትዮጵያ ብቐጥታ ክራኸቡ’ዮም።
ኢትዮጵያ ንወደባት ኤርትራ ኣብ ዘይትጥቀመሉ ዝነበረት እዋን፣ ምስ ጂቡቲ፣ ኬንያን ሱዳንን ዘራኽባ መስመራት ባቡር ሃኒጻ’ያ። እንተኾነ ድሕሪ ሓድሽ ዝምድና ኢትዮጵያን ፕረዚደንት ኢሰያስን፣ ወደባት ኤርትራ ክትግልገለሉ ስለዝተፈቕደላ ናይ ኣየር፣ ምድሪን ባሕሪን መጎዓዝያታት ዳግም ኣብ ምህናጽ ትርከብ።
እዚ ኣብ መጽናዕቲ ዘሎ መስመራት ባቡር፣ ክንደይ ባጀት ክሓትት ምዃኑ ገና ዘይተፈልጠ እኳ እንተኾነ፣ ኢጣልያ እትርከበን ገለ ሃገራት ድሮ ተገዳስነት ኣርእየን ከምዘለዋ ኣብቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ዋዕላ ንግዲ ተገሊጹ።
ምኽትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢጣልያ ንማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፣ ሃገራ ኣብቲ ንወደባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከራኽብ ተመዲቡ ዘሎ መስመር ባቡር ክትጽምበር ድሌት ከምዘለዋ ሓቢራ። ንሳ ብተወሳኺ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን፣ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብረኣብን ከምዝዘተየት ሓቢራ።
እቲ ኣብ መንጎ ወከልቲ ኢጣልያ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ሆቴል ሓያት ከምዝተኻየደ ዝግለጽ ዘሎ ኣኼባ፣ ንሓጺር ግዜ ከምዝወሰደ እኳ እንተተገልጸ፣ ኣቐዲሙ ኣብ መደብ ከምዘይነበረን፣ ምስቲ ናይ ንግዲ ዋዕላ ከምዝተጋጠመን ኣብሪሃ።
ኣብ መንጎ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ ኣማኻሪ ፕረዚደንትን ባዕሉ ፕረዚደንት ኢሰያስን ጥራይ ተሓጺሩ ዝርከብ ዝርዝር ስምምዓት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ሓያሎ ዜጋታት ሻቕሎት ፈጢሩ ከምዘሎ በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
=======================


text:
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ – ካልኣይ ክፋል
ሓምድ ቀጽሉ ፣ ካብ ወገናት ባጽዕ ንባርካ ተመሊሰ ካብኡ ከሰላ ኣቲየ ምስ ስዉእ ሳቤ ተራኽቤ ዳግም ንሜዳ ተመሊሰ ኣብተን ኣሃዱታት ተጸምበርኩ ። እዚ ድማ ብ1964 እዩ ነሩ ይብል ።
መን እዩ እቲ ምስ ስዉእ ጣህር ሳልም ኮይኑ ዝላኣኸካ ዑስማን ኣደም ንዝብል ሕቶ ክምልሽ ከሎ ፡ ዑስማን ኣደም ኣባል ፖሊስ ኤርትራ ዝነበረ ኮይኑ ምስ ብጻዩ ስዉእ ዓሊ ኣሕመድ ካብ መደበር ፖሊስ ናይ እንጅሓይ ( ባርካ ) ኣብ መጀመርታታት ናይ ቃልሲ ብሬት ተሰክሞም ኣብ ሰውራ ዝተጸምበሩ ተጋደልቲ እዮም ። ዑስማን ኣደም ቅድሚ ምምስራት ወታሃደራዊ ክፍልታት ምስ ጸላኢ ኣብ ዝተገብረ ውግእ ኣብ ደምበላስ ዕለት 8/2/1964 ተሰዊኡ ። ኣብዛ ዕለት እዚኣ ምስኡ ከምኡ ፖሊስ ዝነበረ ዑስማን ሻግን ፡ መጀመሪያ ስዉእ ካብቶም ወታሃደራዊ ኮርስ ኣብ ሱሪያ ዝወሰድና ዓብዱልዋሃብ ፉቱዊን ተሰዊኦም ። ዓሊ ኣሕመድ ድማ ኣብ ቃጠታይ ( ሞንጎ ምስያምን ዓድ ኩኩይን ዘሎ ሩባ ) ምስ ጸላኢ ኣብ ዝተገብረ ውግእ ብዕለት 20/4/1964 ተሰዊኡ ።ኣብዛ ዕለት ከምኦም ኣባል ፖሊስ ዝነበረ ካብ ምጽዋዕ ብ1963 ምስ ብጻዩ ስዉእ ሙሓመድ ስዒድ ሻምሲ ምስ ብረቶም ንኣባላት ፖሊስን ካልኦት ዝተፈላለዩ ኣካላትን መሪሑ ዝወጸ ዑመር ናስር ሹም ተሰዊኡ ይብል ።
ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ ዘረባኡ ብምቅጻል ንቀዳሞት ተጋደልቲ ዘኪሩ ፡ ብዛዕባ እቶም ብፍላይ ብ1962 ኣብ ሰውራ ዝተጸምበሩ ምስ ሰራዊት ሱዳን ዝነበሩ ተጋደልቲ በቲ ዝነበሮም ወታሃደራዊ ፍልጠትን ተሞክሮን ኣብ ጽንዓትን ቀጻልነትን ሰራዊት ሓርነት ዝተጻወቱዎ ግዴ ዝፈልጡ ብዙሓት እዮም እዞም ኣብ ሰራዊት ሱዳን ዝነበሩ ድማ ባዓል ፡-
- ጣህር ሳሊም
- ሙሓመድ እድሪስ ሓጅ
- ሙሓመድ ዑመር ዓብደላ ( ኣቡ ጣያራ)
- ዑመር ሓሚድ እዛዝ
- ዑስማን ኣቡሻናብ
- ኣደም ሓሚድ ግንድፍል
- ሙሓመድ ዓሊ ኣቡሪጀላ
- ዑመር ዳማር
- ሓሚድ ጃምዕ ሑማድ ወዘተ. ይሪከቡዎም ብምባል ፣ በዚ ኣጋጣሚ ብተመሳሳሊ ካብ ሰልፊታት ፖሊስ ኤርትራ ናብ ሰውራ ዝተጸምበሩ ቀዳሞት ተጋደልቲ እውን ታሪኻዊ ግዴ ነሩዎም ብምባል ፣ ብተመሳሳሊ ኣብቲ እዋን ንሰውራ ኣዚዩ ተደላይ ዝኾነ ወታሃደራዊ ፍልጠትን ተሞክሮን ዝውንኑ ኣባላት ፖሊስ ዝነበሩ ብምልዓል ፡ ስዉኣት ዑስማን ኣደምን ዓሊ ኣሕመድን ኣርባዕት ጠበንጃ ኣቡ ዓሻራን ኣብቲ እዋን ተመንኻ ዘይርከብ ሓደ ብሬን ኢንግሊዝን ወታሃደራዊ ተሞክሮን ሓዚሎም ናብ ሰውራ ዝወጹ ምዃኖም ይሕብር ። ቀጺሉ እዞም ዝጠቀስኩዎም ስዉኣት ከዋኽብትን ካልኦትን ኣባላት ፖሊስ ዝነበሩ ከም ስዉእ ሙሓመድ ስዒድ ሻምሲን ዑመር ናሰርን ካብ ከተማ ምጽዋዕ ምስ ብጾቶም ፖሊስን ካልኦትን ኣብ ሰውራ ዝተጸምበሩ እውን ኣለዉ ። ስዉእ ሻምሲ ብ 1965 ኣብ ልዕሊመደበር ሽዕብ ዕዉት መጥቃዕቲ መሪሑ ዝተሰወኤ ጅግና እዩ ። ከምኡ ድማ ብመሪሕነት ኣባል ፖሊስ ዝነበረ ዑመር ዲን ሙሓመድ ዩሱፍ ካብ መደበር ቡሹካ ብዕለት 7/7/1963 ምስ ምሉእ ዕጥቆም ኣብ ሰውራ ዝተጸምበሩ ኣለዉ ። እቲ ንሳቶም ዘምጸኡዎ ብሬት ድማ ኣብቲ እዋን ኣብቲ ካብ ኣርባዓ ንላዕሊ ፎክስ ብሬትን ብሬንን ዝተሰልበሉ መጥቃዕቲ መደበር ሃይኮታ ኣብ ወርሒ 9/1963 ብሙውዓሉ ዓብይ ግዴ ተጻዊቱ እዩ ። ድሒሩ ድማ ካብ ቱኩምብያ ኣብ ፍላንሳ ዝነበረ ሙሓመድ ያሲን ሓጅ ሳልሕ ብዕለት 24/4/1964 ኣርባዕተ ብሬት ኣቡ ዓሻራን ጠያይትን ሕዙ መጸ ። እዚ ድማ እቲ ሓንቲ ጥይት እውን ትኹን ጠቅማ ዓብይ ዝነበረሉ እዋን እዩ ። ከምኡ ድማ ኣብቲ እዋን ይኹን ድሕሩ ኣብ ዝነበረ እዋን ምስ ብሬቶም ይኹን ብዘይ ብሬት ኣብ ሰውራ ዝተጸምበሩ ነሮም እዮም ። ንምሳሌ ባዓል ስዉእ ሑሴን ሻጊ ፡ ስዉእ ኣሕማዲን ኢስማዒል ፣ ስዉእ ሓጅ ሙሳ ፡ ራማዳን ሙሳ ኣሕማዲን ፣ ስዉእ ማሊክ ኣደና ወዘተ.
ኣባላት ፖሊስ ካብ ዝተፈላለየ ወገናት ኤርትራ ብኡኩብ ወይ ብውልቀ ናብ ሰውራ ይጽምበሩ ስሌ ዝነበሩ ድማ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ፖሊስ ዝነበራ እምነት ስሌ ዝጎደለ፣ ንብዙሓት ካብ ፖሊስ ረፊታቶም ብዙሓት ድማ ቅያር ኣብ ትሕቲ ዝብል ምኽንያት ክርሕቁ ንእትዮጵያ ሰዲዳቶም ። ካብኣቶም ክሳብ ሕጂ ኣብ እትዮጵያ ዝነብሩ ገለ ስድራታት ኣለዉ ።
ቀጽልና ኣብ ካልእ ኣርእስቲ ሰጊርና ፡ ንተጋዳላይ ሓምድ እቲ ንስኻ ሜዳ ዝወጻእካሉ እዋን ስርርዓት ናይተን ወታሃደራዊ ኣሃዱታት ከመይ ነሩ ? ምስ ጸላኢ ዝግበር ዝነበረ ጥምጥምከ እንታይ ይመስል ነሩ ? እንታይ ዓይነት ጸገማትከ ነሩኩም ? ኣብ ዝብል ሕቶ ሰጊርና ፡ ሓሚድ ይብል ፡-
ዝላዓለ ወታሃደራዊ ስርርዕ ጋንታ ነራ ። ጸገማት እንተዳኣ ኮይኑ ከምቲ ዝፍለጥ ፡ዝተፈላለየ ዓይነት ጸገማት ነሩ ቀንዲ ካብኡ ዋሕዲ ዕጥቅን ፡ ዋሕዲ ዝተመልመለ ጉልበት ሰብን ኮይኑ ክልእ ዝተፈላለየ ዓይነት ጸገማት እውን ነሩ። መብዛሕትኡ ብሬት ድማ ዓይነቱ ኣቡዓሻራ ፡ ኣቡ ሲታ፡ ዉሑድ ቦምባ ኢጣሊያ ኮይኑ መብዛሕትኦም ተጋደልቲ ጃሌ( ብሬት ዘይዓጠቁ) እዮም ነሮም ። ኣብ ዝተፈላለየ ሰፊሕ ቦታታት ተዘርግሑ ዝነበረ ጸላኢ ድማ ብቀጻሊ ተኸታቲሉ ይስዕቦም ነሩ ። ይኹን እምበር ሳላ ጽንዓት መስዋእትን ናይቶም ቀዳሞት ተጋደልቲ ካብ ቀዳማይ መራሒኦም ስውእ ሓሚድ ኢድሪስ ዓዋተ ጀሚርካ ሰውራ ንዝነበረ ጸገማት ኩሉ ትሰግሮ ነራ ። ሰውራ ብግስ ምስ በለት ምስ ጸላኢ ኣብ ብርቱዕ ጥምጥም እያ ኣቲያ ። ቀዳሞት ተጋደልቲ ድማ ዝላዓለ ኣብነት ናይ መስዋእትን ጽንዓትን ኮይኖም ኣንጻር ጸላኢ ኩናትን ፍሉይ ስሪሒታትን ብምክያድ ዓብይ ናይ ሰብን ንዋትን ክሳራ ኣውርዶም ራዕዲ ኣእተዉሉ ። መብዛሕትኡ ስሪሒታት ድማ ኣብ ልዕሊ እተን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታት ተዘርግሔን ዝንበራ መደበራት ፖሊስን ኣንጻር እቲ ( field force ) (ናይ ሜዳ ሓይሊ) ዝባሃል ዝነበረ ሰራዊትን ዝቀነዔ ነሩ ። ቀንዲ ካብኡ ውግእ ሓልሓልን ኣብ ልዕሊ ፡ መደበር ጎንዮ ፡ ጋርሳት ፡ ጋሉጅ ፡ ታማራት ፡ ባረንቱ ፡ ወገናት ዓንሰባ ባብ ጀንጋረን ( ባልቃት) ፣ ኣሮታ፡ ሆምቦል ፡ ሃባሮ ጻዕዳ ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ባርካን ጋሽን ዝተኻየደ ውግኣትን ፣ ሰራዊት ሓርነት ካብ 40 ንላዕሊ ዝኾውን ብረት ዝሰለበላ ወርሒ 9/ 1963 ዝተኻየደት ዉሩይቲ ስሪሒት ሃይኮታ ፡ ውግእ ማንሱራ ፡ ከምኡ እውን ዝተፈላለየ ፍሉይ ናይ ፊዳኢዪን ስሪሒታት ፡ ከምቲ ኣብ ልዕሊ ማዕረፎ ነፈርቲ ናይ ኣስመራ ዝተኻየደ መጥቃዕትን ፡ ኣብ ከተማ ኣቁርደትን ከባቢ ከረንን ዝተኻየደ ሲሪሒታትን እዩ ። እቲ ብ1964 ጸላኢ ንሰውራ ብዕሽላ ከላ ምጥፋኣ ዝብል ሓሳብ ሕዙ ንመጀመሪያ እዋን ስሩዕ ሰራዊቱ ( ጦር ሰራዊት ) ዝተጠቀመላ ውግእ ፣ ኩነታት ብኣንጻሩ ኮይኑ ኣብ ልዕሊ እቲ ብብዝሒ ብረትን ሰራዊትን ተመኪሑ ተሃንድዱ ዝወፈረ ሰራዊት ሰፍ ዘይብል ክሳራ ወሪዱዎ 84 ሞይቶም 22 ድማ ቁሱላት ዝኾኑላ ፡ ብወገን ሰውራ ድማ 17 ብጅግንነት ተሰዊኦም 3 ዝቆሰሉላ ውግእ ቶጎሩባ ዝኣምሰለ ግጥሚያታት ብምክያድ ሰውራ ምስቲ ዝነበራ ዓብይ ጉድለታት ናይ ብረት ይኹን ጉልበት ሰብ ብጽንዓት ገጢማ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዘሕምም መጥቃዕቲ ብሙውራድ ንወራራቱ ተኸላኽላ ዓወታት ኣመዝግባ ካብ ጸላኢ ክትዕጠቅ እውን ኪኢላ እያ ። ሰውራ ከምዚ ዝኣምሰለ ዓወት ክትጎናጸፍ ዘኽኣላ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ኣብ ሞንጎኣን ሞንጎ ህዝብን ጽኑዕ ዝምድና ተፈጥሩ ህዝቢ ኣብ ጎና ጠጠው ኢሉ ስሌ ዝደገፋን ዝተኸላኸለላን እዩ ክባሃል ይካኣል ። ስሌዚ እቲ ብወገን ጸላኢ ህዝቢ ንምፍርራህን ካብ ሰውራ ንምንጻሉን ተባሂሉ ዝካየድ ዝነበረ እከይ ሜላታት ኩሉ ፣ ንሬሳ ስዉኣት ኣብ ፈቀዶ ሜዳታትን ከተማታትን ምስቃልን ፣ ምስ ሰውራ ዝተሓባበሩ ምቅታልን ምእሳርን ምስቃይን ዝኣምሰለ ተግባራት ኩሉ ፈሺሉ ፣ ደገፍ ህዝቢ ወገሔ ጸበሔ እንዳደንፈዔን እንዳማዕበለን ከይዱ ጸላኢ ንሰውራ ንምህሳይ ቅድሚ ምስጓሙ ሽሕ ግዜ ክሓስብ ከምዘሎዎ ክፈልጥ ስሌ ዝተገደደ ፣ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ሰራዊቱ ሓድሽ ተወሳኺ ኣገልጋሊ ሓይሊ ንምፍጣር ክብገስ ጀሚሩ ።
ኣብ ውሽጢ ከተማታትን ገጠርን ኤርትራ ዝነበራ ምስጥራዊ ጉጅሌታት እንዳሰፈሓ ከይደን ። ዳሃይ ዝካየድ ውግኣት ኣብ መላእ ኤርትራ ክንዛሕ ጀሚሩ ። ጸላኢ ኩሉ ኣታሓሳሰባኡ ነዚ ኣብ ውሱን መሬት ኤርትራ ዘሎ ሓይሊ ሰውራ ፣ ማለት ብሓፈሻኡ ኣብ ምዕራብ ኤርትራ ዝነበረ ከመይ ገርካ ይጠፍእ ኣብ ዝብል ዕላማ ዘድሃበሉ እዋን እዩ ነሩ ። መሪሕነት ጀብሃ ድማ ኣብ ፍርቂ ዓመት 1965 ወታሃደራዊ ክፍሊታት ንምምስራት ወሰነት ይብል ።
ኣብ ዘመነ ክፍሊታት ቅድሚ ምእታውና ዕላማ ናይ ምምስራት ወታሃደራዊ ክፍሊታት እንታይ ነሩ እቲ ምምቅቃል ኣብ ቀቢላ ወይ ሃይማኖት ዝተሞርከሰዶ ነሩ ስሌምንታይከ ? ዝብል ሕቶታት ምስ ሓተትኩዎ ፡ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ ክምልሽ ከሎ ይብል ፡ መጀመሪያ ክፍሊታት ክምስረታ ከሎዋ ዝተገልጸልና ንጹር ዉሱን ዕላማታታት እዩ ነሩ ንሱ ድማ ፡ ሓይሊ ሰውራ ኣብ ዝተፈላለየ መሬት ኤርትራ ከም ዝዝርጋሕ ገርካ ህዝቢ ሰውራኡ ክስዕብ ጎሽጓሻት ምክያድ ፡ ሰራዊት ናይ ጸላኢ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኤርትራ ንክዝርጋሕ ምግዳዱ፡ወታሃደራዊ ስሪሒታት ብምክያድ ንሰውራ ኤርትራ ምስ ርእይቶ ዓለም ዘላሊ መቃልሕ ዜና ከምዝፍጠር ምግባል ዝብል እዩ ነሩ ። ዝኾነ ካልእ ቀቢላዊ ይኹን ሃይማኖታዊ ዕላማታት ኣይነበረን ። ሓደ ዝዝክሮ ዝተጋህደ ነገር ነሩ ፣ ንሱ ድማ መሪሕነት ሓደ ክፍሊ ኣብ ምምዳብ መራሒ ናይ ሓንቲ ክፍሊ፣ ወዲ እታ ክፍሊ ወይ ወዲ ቦታ ክኾውን ዝብል ነገር ነሩ ። ምኽንያት ናይዚ ድማ መራሒ ናይ ሓንቲ ክፍሊ ኣፍልጦ ናይቲ ቦታታትን ህዝባን ዘሎዎ ወዲ እቲ ቦታ ክባሃል ከሎ ፣ ምስቲ ክዕወት ዝድለ ዕላማታት ብምትእስሳር ዝተገብረ ነገር እዩ ነሩ ። እንተ እቲ ድሒሩ ኣብ ክፍሊታት ዝተራኣየ ኣሉታዊ ነገራት ጉዳዩ ካልእ እዩ ። ክፍሊታት ቅድሚ ምቋመን ድማ ምምሕዳር ናይ ክፍሊታት እትስከም ሰውራዊት መሪሕነት ቆይማ መደበራ ድማ ከሰላ ነሩ ። ብተወሳኺ ንሓደስቲ መልሚላ ናብ ክፍሊታት እትዝርግሕ ወታሃደራዊ ክፍሊ ታዕሊም ብመሪሕነት ስዉእ ዑመር ዳምር ተመስሪታ። ይኹን እምበር ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ስራሓታ ድሕሪ ቅሩብ ግዜ ጠጠው ኢሉ ። ምምቅቃል ናይዚ ክፍልታት ዕለት 24/8/1965 ኣብ መሬት ማሪያ ያካሪዕ እዩ ተፈጺሙ ንሓንቲ ክፍሊ ድማ ሰለስተ ጋንታታት ተመድበን ። ኣሰራረዓ ሳልሰይቲ ክፍሊ ድማ ዝስዕብ ነሩ፡-
- ቀዳመይቲ ጋንታ – መራሒኣ ሓሚድ ሳልሕ – ምኽትሉ ዓብዱ ያደታ ።
- ካልኣይቲ ጋንታ – መራሒኣ ሙሓመድ ንጉስ ባህታ – ምኽትሉ ሃብተ ተኽሉ ።
- ሳልሰይቲ ጋንታ – መራሒኣ ሶሎሙን – ምኽትሉ ዑመር ያሕያ ። ሙሉእ ሽም ናይ ሶሎሙን ኣይዝክሮን ። ከም መራሕ ጋንታ ተመድቡ ድሕሪ ገለ እዋን ብሕማም ምኽንያት ሱዳን ኣቲዩ ኣብ ካርቱም ከምዝተሰወኤ ይፈልጥ ።
እንተ መሪሕነት ወይ ምምሕዳር ሳልሰይቲ ክፍሊ ኣስማቶም ፡-
- ዓብዱልካሪም ኣሕመድ – መራሕ ክፍሊ ምኽትሉ ሓሚድ ጀምዕ ሁማድ ።
- ስዩም ዑቅባሚካኤል – ፖለቲካል ኮሚሸነር ምኽትሉ ሙሓመድ ብርሃን ብላታ ።
- ኣሕመድ ኢብራሂም ሙሓመድ – ሓላፊ ወታሃደራዊ ስለያ።
- ሙሓመድ ብርሃን ነጋሽ ( ወዲ ነጋሽ) – ገንዘባዊ ሓላፊ ።
- ሑሴን ዳፊ – ሕክምናዊ ሓላፊ ነሮም ።
ስዉእ ስዩም ዑቅባሚካኤል ቀጥታ ድሕሪ ምምዳቡ ኣብ ክፍሉ ከይበጸሔ ፣ ምስ ብጻዩ ስዉእ ወድልደዳዊት ተመስገን ኮይኖም ብሰውራዊት መሪሕነት (Revolutionary Command) ብዝተዋህቦም ዕማም ከተማ ኣስመራ ምስ ኣተዉ ብ1965 ብጸላኢ ተታሒዞም ክሳብ እቲ ብ1975 ብጀብሃ ዝተኻየደ ውሩይ ሲሪሒት ምውጻእ ኡሱራት፣ ኣብ ሰምበል ቤት ማእሰርቲ ነሮም ።
ዕጥቂ ብዝምልከት ሓንቲ ጋንታ ሓደ ብሬን እንግሊዚ ወይ ድማ ኢጣሊ ነሩዋ ። ፎኪስ ብረት ድማ ኣቡ ዓሻራ ፡ ኣቡኻምሳ ፡ ኣቡ ሲታን ገለ ኢስተናት ኢንገለዘ ኮይኑ ካብ ጸላኢ ዝተሰልበት ሓንቲ ጠበንጃ ኣቡ ታማኒያን መብሕትኡ ናይ ኢጣሊያ ቦምባታት ኢድን ጊረነትን ነሩና ።
ነፍስወከፍ ክፍሊ ባጀት ገንዘብ ተወሲኑላ ኣብ እቶታ ክትሙርኰስ ተመድቡ ። ኩሉ ጸብጻባት ድማ ናይ ገንዘብ ከይተረፈ ናብ ሰውራዊት መሪሕነት ክመሓላለፍ ተወሲኑ ።
ካብ ቦታ ምምቃል ክፍሊታት ያካሪዕ ድማ ንባርካ ተመሊስና ። ብዛዕባ ኣብ ክፍሊና ንምብጻሕ ዝነበረና ውጥን ድማ ፣ንባርካ ላዕላይ ድሕሪ ግንባርና ገርና ብደቡባዊ ወገናት ደምበላስ፣ ቆሓይን ወዘተ ብምእታው ኣብ ኣውራጃታት ኣከለ ጉዛይን ሰራየን ወዘተ ንዝርጋሕ ዝብል እዩ ነሩ ።ነዚ ንምፍጻም ኣብ ዝተበገስናሉ እዋን ድማ ብቀጥታ ምስ ጸላኢ ኣብ ውግእ ንኣቱ ነርና ። ኣብዚ ምስ ባርካ ዝዳወብ ናይ ባርካ ላዓል ክፍሊታት ከምቲ ኣቀድሙ ዝተጠቅሰ ፣ እቶም ቀዳሞት ሓይልታት ጀብሃ ዉሩይ ውጉኣት ኣካይዶም ብዙሓት ጀጋኑ ዝተሰወኡሉ ቦታታት እዩ ነሩ ። ውግእ ኣብ ሞንጎናን ሞንጎ ጸላኢን ድማ ቀጸለ ።
ይቅጽል
/
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ 1
Aug 5 2016 |
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10409


text:
Radio Erena: 08 November 2020
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ፣ ንጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ጀነራል ኣደም መሓመድ ኣልዩ፣ ምክትሉ ብዝጸንሐ ጀነራል ብርሃኑ ጁላ፣ ክትከኦ እንከሎ፣ ተረፊቱ ንዝጸንሐ ጀነራል ኣበባው ታደሰ፣ ናብ ስራሕ ክምለስ ድሕሪ ምጽዋዕ፣ ምክትል ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት እታ ሃገር ክኸውን ሸይምዎ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብዘይካ’ዚ፣ ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው፣ ናብ ደረጃ ኣማኻሪ ኣብ ጉዳያይ ጸጥታ ኣውሪዱ፣ ካብ ስልጣኑ ድሕሪ ምእላይ፣ ብምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ ደመቀ መኮነን ተኪእዎ ኣሎ።
ምሉእ ኣድህቦኡ ናብ ኵናት ትግራይ ጌሩ ዘሎ ኣብይ ኣሕመድ፣ ቤት ጽሕፈቱ፣ ሎሚ 8 ሕዳር ኣብ ዘውጽኦ ሰበ ስልጣን ናይ ምቅይያር መግለጺ፣ ኣማሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ንዝነበረ ኣቶ ተመስገን ጥሩነህ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ኢትዮጵያ ከምዝገበሮ ኣፍሊጡ።
ኣቶ ተመስገን ጥሩነህ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ሕሉፍ ጽልኢ ከምዘለዎን ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ኣኼባ ኣጋጣሚታት ከምዘግሃዶን’ዩ ዝዝረበሉ።
ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ ኣብዚ ክልተ ዓመታት፣ ተደጋጋሚ እዋን ምቅይያራት ሰበ ስልጣን ክገብር እኳ እንተጸንሐ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ኣብ ናይ ሲቪል ይኹን ወትሃደራዊ ስልጣን መንግስቲ ንዝጸንሑ ተጋሩ ብምእላይ የካይዶ ብምህላዉ፣ ብዙሕ ትንታነታት ይወሃበሉ።
ብፍላይ ወሰንቲ ስልጣናት ናይቲ መንግስቲ፣ ብተወልዶ ኣምሓራ ይምላእ ብምህላዉ፣ ኣብ ህዝቢ ኦሮሞ ዘይዕጋበት ከምዝፈጠረ፣ ብመንገዲ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝዝርጋሕ ዘሎ ርእይቲታት ይእንፍት።
ብፍላይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ ተወላዶ ትግራይ ብምዃኖም ጥራይ ሓያሎ ነጋዶን ሰበ ስልጣን መንግስቲ ነበረን ማእሰርትን ግፍዕታትን ይበጽሖም ከምዘሎ ይዝረብ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ተወላዶ ትግራይ ዝፍጸም ዘሎ፣ ብሄር ዘነጻጸረ መጥቃዕታት፣ ንኤርትራውያን’ውን የስግኦም ከምዘሎ ስክፍትኦም ይገልጹ’ዮም።
ከቢድ ጸጥታዊ ሃጓፍ ዝጸንሖ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ትግራይ ምሉእ ኵናት ምእዋጁ፣ እታ ሃገር ናብ ምብትታንን ምሉእ ዕንወት ጸጥታን ከይተምርሕ ስግኣት ኣሎ።
ብፍላይ ኣብ ክልል ኦሮሞያ፣ ምዕራብ ወለጋ ዝንቀሳቐስ፣ ንናጽነት ኦሮሞ ዝጠልብ ዕጡቕ ሓይሊ፣ ነቲ ኣብ ሰሜን ተኸሲቱ ዘሎ ኵናት ብምምዝማዝ፣ ምንቅስቓሳቱ ሓይሉ ይርከብ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ፣ ኣብ መንጎ ዕጡቓት ክልላት ዓፈርን ሶማሊን ብዝተኻየደ ግጭት፣ ካብ ክልቲኦም ወገን 10ታት ሰባት ከምዝተቐትሉ ተረጋጉጹ ኣሎ።
ኢትዮጵያ፣ ብሰንኪ’ዚ ሕጂ፣ ኣብ ትግራይ ተጎሃሂሩ ዘሎ ተወሳኺ ግጭት፣ ሚልዮናት ካብ መነባብርኦም ክመዛበሉ ምዃኖም ሕቡራት ሃገራት ኣጠንቂቑ።
==================


text:
ንነብስኹም ብኸዩ !! መስሓቕ ሸራፋት ፪ይ ክፋል
ንነብስኹም ብኸዩ!! መስሓቕ ሸራፋት
፪ይ ክፋል
- ምናቦምን እምነቶምን – መልእኽቲ ‘ዓወት ንሓፋሽ!’
ቀዳሞት ስውኣት፡ ናጽነት ከምትመጽእ ኣመኑ ‘ምበር ናጽነት ክርእዩ ኣይተዓደሉን። ከም እቲ ዛንታ ዝተነገረና ኣብ ጊዜ መስዋእቶም ንብጾቶም ዘውርስዎም ከም መርኣያ ጽንዓት፣ ተወፋይነት፣ ሓልዮት፣ ሓቦን ጀግንነትን ‘ዓወት ንሓፋሽ’ ትብል ጭርሖ እየን ነይረን። ኣብ እዋን ሕልፈት ለበዋኦም ‘ዓወት ንሓፋሽ!’ ትብል ናይ ህዝባዊ ግንባር ሓባራዊ መቃልሕ ነበረት። መቃልሕ እዛ ሓረግ ኣብ ኩሉ ነብስ ወከፍ ህሉው እዝኒ ከም እጹብ ድንቂ ደወል ከም ጥዑም ልዙብ ሙዚቃ ኢዩ ዝዜም። ነብስ ወከፍ ተጋዳላይ ኣብ ጊዜ መስዋእቱ ከመይ ኢሉ ከምዘድምጻ ኢዩ ዝሓስብ፣ ዝጭነቅን ዝለማመድን። ቕድሚ መስዋእቲ ዝገበርካ ጌርካ ናይ መወዳእታ ጉልበት ኣኻኺብካ እታ ቃል ክትድመጽ ኣለዋ። እታ ድሃይ እታ ድምጺ ናብ ናይ ኣየር ማዕበል ሰነጣጢቃ ብትንግርቲ ኣብ ኣእዛን ብጾት ክትበጽሕ ኣለዋ። እታ ድምጺ እታ ደሃይ ተመሓላልፎ መልእኽት፡ ከም ውርሻ ንብጾት እያ ትእመን። እዚ ደቂስካም ከይደቀስካም ትኽስ ኢልካም መዓልታዊ ዕለታዊ ትሓልሞ ሕልሚ ነብስ ወከፍ ተጋዳላይ ነይሩ ክበሃል ይከኣል።
ተጋደልቲ ከምዝሕክይዎ፥ ኣብ ሕድሕዳዊ ዕላላቶምን ጭርቃኖምን ብዛዕባ መጻኢ ሃገሮምን ህዝቦምን ብዛዕባ ምናቦምን እምነቶምን ኢዩ ነይሩ። ናጽነት ከምትመጽእ፡ ሓርነት ከምዝሰፍን፣ ሓገር ከምትምዕብል ስድሪ ኣድሪም ትኹን ጥርጥር ኣይነበሮምን። ጊዜ መስዋእቲ ኣኺላ፡ ቅድሚ “ዓወት ንሓፋሽ!” ኢሎም ምስዉኦም ኣብ ህሞት ሞትን ሕየትን ኮይኖም ነዛ ናጽነት ብምናቦም ኣማዕድዮም ከምዝርእይዋ ኢዮም ዝሓስቡ። ኣብታ ህሞት መስዋእቲ እቲኣ ሰማያዊት ባንዴራ ኣብ ናጻ መሬት ኤርትራ ደሚቃን ማዕሪጋን ክትንብልበል ይርእዩ። ሰማያዊት ባንዴራ ብሳላ ደቃ ማዓረ ካልኦት ሃገራት ኣብ ትካል ሕቡራት ሃገራት ደሚቃ ክትንብልበል ክትንብልበል ትረኣዮም። ሃገር ማዕቢላ ማዕረ ምዕቡላት ሃገራት ተሰሪዓ ከም ሲንጋፖር ብዘመናዊ ህንጻን ቅጥራን ወቂባ ትራኣዮም ነበረት።
ኣብ ፈቀዶ ኩርናዕ ናይ እቲ ከተማታት ኤርትራ ብመናፈሻ ብቅጠልያን ዕምባባትን ወቂባ ህዝቢ ብናጽነት ክዘናጋዕ፣ ማዕረ ካናዳ ብዘመናዊ ሕርሻ መሬት ቀጠልያ ኮይና ህዝቢ በሊዑ ጸጊቡ ክሓድር፣ ማዕረ ብእንድስትሪ ዝማዕበላ ሃገራት ምዕራብ ብጽላት ኢንደስትሪ ዘመናዊ ፋብሪካታት ተተኺለን ፍርያተን ንሰደድ ክሰዳ፣ ማዕረ ዲሞክራስ ዝኽተላ ሃገራት ህዝቢ መስሪዕ ሒዙ መራሕቱ ክመርጽ ይዕዘቡ ኮይኑ ይስምዖም ነበረ።
ነዚ ምናቦም ዘርኣዮም ኣሚኖም ፍሽኽ ይብሉ ‘ሞ ልቦም ብባህታን ደስታን ይምላእ። ሽዑ ክሳዶም ቅንዕ ኣቢሎም እታ “ዓወት ንሓፋሽ!” ትብል መብጸዓ ቃልኪዳኖም ብጻዕሪ ደጋጊሞም ብምጭራሕ ይጭድሩ ነበሩ። ብመስዋእትነት ሸቶኦም ዕላማኡ ከምዝወቅዕ ክንዲ ኣድሪም ትኹን ከይተጠራጠሩ ንዘለኣለም ይድቅሱ ነበሩ። ኣዚ ነይሩ ምናቦም እዚ ነይሩ ሕድሕዳዊ ምንባቦም።
ብኸምዚ ምናብ ስዉኣት ኣብ ጊዜ መስዋእቶም፡ ካብ ማዕሙቕ ልቦም ብዝፈልፈለ ፍቅርን እምነቶምን፡ ነታ ዝጀመርዋ ዕላማ ኣብ ደረታ ኣብጺሖማ ‘ዮም። ኣብ ጊዜ መስዋእቶም እምነቶም እቲ ኤርትራዊ ክብሪ ንምምላስን ነጻ ኤርትራ ምእዋጅን ኢዩ ነይሩ። ስዉኣት ይእውዱ ‘ምበር ኣይእወዱን ኢዮም። ከም ክርስቶስ ንህዝቡ ብፍቅሪን ይቕርታን ኣብ መስቀል ዝተበጀወ፡ ስዉእትና ከኣ ንህዝቦም ኣብነት ክርስቶስ ስዒቦም ተሰዊኦም።
- ስዕረት ባህሪን ባህሊን ገድሊ
ከስዒ ኤርትራን ኣደን ተመሳሳሊ ኢዩ። ማህጸን ኣደ ዥንጉርጉር ጉራሙራ ከምዝበሃል ከስዒ ኤርትራውን ክምኡ። ካብ ማህጸን ኣደ ዝውለዱ ምናልባት ዝቀራረብ ባህርያትን መልክዕን ክህልዎም ይኽእል እንተዘይኮይኑ ሓደ ዓይነት ባርህን መልክዕን ሒዞም ኣይፍጠሩን ኢዮም። ናብራን ኣተዓባብያን ተወሲኽዎ ገለ ገለ ሰባት ጸጽቡቕ ባህርያት ዝውንኑ ግሉጻት፣ ቅንዓት፣ ርህሩሃት፣ ሓለይን ምእዙዛትን ክኾኑ ይኽእሉ። ገሊኦም ከኣ ብኣንጻሩ ዝስርዑ ኣለዉ። ኤርትራም ከምሃገር፣ ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ወናኒ እዞም ክልተ ውሉዳት ኢዮም። ጻዕሪን ተገዳስነትን እዞም ቀዳሞት ባህሪ ዘለዎም ውሉዳት፡ ህዝቢ ከይጉሂ ዕንቅፋት ዘይብሉ መንገዲ ብምጽራግ ህዝቢ ነጻ ኮይኑ ዝሕጎሰሉ ኩነታት ክፈጥር ፋሕተርተር ዝብሉ፥ እቶም ካልኦት ከኣ ከምዚ ጉርድን ገፈልን ገርካ ዝሕሰቡ ከምዛ ካብ ህዝቢ ሕቁፍን ማህጸንን ዘይተረኸቡ ብኣንጻር እቶም ቀዳሞት ንውልቃዊ ጥቅሞም ዝነጥፉ ውሉዳት እዮም።
ኣብ ገድሊ ቃልሲ ኤርትራ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቀሰ ክልተ ጫፍ ባህርያት ብሓባር ኣብ ሓደን ከጋድልን ከነባብርን ዝኽእልን ዝጥርንፍ፡ ስርዓትን ሕግን ዘማእከለ ባህሊ ተፈጢሩ ነይሩ ኢዩ። እቲ ባህሊ ባህርኡ መለኾታዊ ኣራኣእያ መሰረት ዝገበረ ግን ከኣ ዝኾነ ሃይማኖትን ባህልን ልምድን መሰረት ዘይገበረ፡ ሓልዮትን ምትሕግጋዝን ባህርያት ዝነበሮ፡ እቲ ባህሊ ንኹለን ዓሌታትን ብሄራትን ብሓደ ሸነኹ ንኹለን ሃይማኖታት ከኣ በቲ ኻልእ ጠርኒፉ ናብ ሓደ ዓይነት ብሄርን ሃይማኖትን ክጥርንፍ ዝኸኣኣለ ነይሩ እንተተባህለ ካብ ሓቂ ዝረሓቀ ኣይኮነን። እዚ ውሉድ ባህሪ ከም ባህሊ ተወሲዱን ተሰሪሒሉን። ሓደ ዓቢ ሓያል ኣብነት ናይዚ ባህሪ ብሃይማኖትካ ወይ ብበተሰብካ ምምሓል ገዲፍካ፥‘ብብጾትካ’ ምምሓል ክጥቀስ ይከኣል። እቲ ባህሪ ንስኻ ጽናሕ ኣነ ክሓልፍ፡ እስኻ ደጀን ኩን ኣነ ክዋጋእ ዝብል መርኣያ መንፈሳዊ ሓልዮትም ነይርዎም ‘ዩ።
እዚ ባህርይን ባህሊን ነዚ ገድሊ ኤርትራ ሓደ ካብ እቶም ካልኦት ገድልታት ፍልይ ይገብሮ። እቲ ዝነበረ ባህርያት ጀግንነት፣ ሓቦን ተጻዋርነትን ኣብ እቲ ዝነበረ ይድረዓሉ። በዚ ባህሪ ዝተጸለዉ ተጋደልቲ ኩሎም ኣብ ዝወዓልዎ ጀግንነት ካብ ነንሕድሕዶም ኣይነኣኣሱን። እቲ ባህሊ ዝፈጠሮ ባህሪ ኩሉ በብኣቕሙ ኣብ ሓልዮትን ምትሕግጋዝን ብጾቶም ተራ ነይርዎ ኢዩ።
እቲ ፍጡር ባህሪ ከም ባህሊ፡ ከም ‘ድሕሪ ሞት ኣቦኻ ግዴኻ’ ዝበሃል፡ ኣብ እቲ ገድላዊ ሰንሰለት ብተመሳሳሊ ዝሰረጸ፥ ‘ድሕሪ ምስዋእ ብጻይካ፡ ግዴኻ’ ዝብል ኣምር ሒዙ ነይሩ። ከም ሰይቲ ሎጥ ንድሕሪት ቁሊሕ ከይበሉ ስዉኣት ድሕሪ መስዋእቲ እቲ ዝሰዕብ ዕማም ናይ እቶም ብሂወትና ዝተረፉ ሓላፍነት ምዃኑ ‘ዮም ዝፈልጡ ነይሮም።
እዚ ገድሊ እዚ፡ ዓቅሊ ኢዮብ ሓቲቱ ‘ዩ። ጥሜት፣ ምስኣን ድቃስ፣ ነዊሕ ጉዕዞ፣ በረኻን ቁሪን ተፈራሪቁካ ዝመረሸ ቃልሲ፡ ነዚ ኩሉ ተጻዊርካ፣ ድኻም ከይጸብጸብካ፣ ምግዳል ቃላት ዘይገልጾ ከቢድ መስዋእትነት ኢዩ። ነቲ እቲ ገድሊ ካብ ከቢድ ናብ ፈኲስ ዝቐየሮ እንተነይሩ እቲ ኣብ እቲ ገድሊ ተፈጢሩ ዝነበረ ባህሊ ምጽውዋር፣ ባህሊ ምትሕግጋዝ፣ ባህሊ ምትሕልላይ ነይሩ። ዮውሃንስ ትኳቦ (ወዲትኳቦ) ገድሊ መለኮታዊ ባህርያት፥ ከም ሓቂ፣ ምትሕግጋዝ፣ ርህራሄ፣ ሓልዮትን ሓዜኔታን ከምዝነበሮ ንምንጽብራቅ፥ “ወርቃዊ ጸብሪ፣ ደብሪ ኢዩ ደብሪ፡ ናይ ታሪክ ባሕሪ፡ ዝሓንበሰሉ ወሳኒ ዕምሪ።” ክብል ‘ዩ ምስ መለኮታዊ ባህሪ ኣመሳሲልዎ።
እዚ ኣብ ገድሊ ዓቢ ተራ ዝነበሮ ባህሊን ባህርን ኣብ እቲ መጀመርታ እዋን ምሕራር ናጽነት ናብ ህዝቢ ክሰርጽ ጀሚሩ እኳ እንተነበረ ቀልጢፉ ኢዩ ክኸስም ተራእዩ። ምፍላላይ ህዝቢ ናብ ጎራታት ሰረት ምስዓር ባህሪ ገድሊ ተባሂሉ ክጥቀስ ይከኣል። ተጋዳላይን ገባርን ዝብል ክልተ ጫፍ ቀንዲ መሳርሒ ንምፍልላይ ህዝቢ ዓቢ ተራ ተጻዊቱ። ‘ገባር’ ዝብል ኣጸዋውዓ፡ ቀስ ብቀስ ኣብርክቶ ህዝቢ ኣብ ገድሊ ኣነኣእስካ መርኣያ ኮይኑ። ‘ገባር ደንባር’ እንዳተባህለም እቲ ፍልልይ ገዚፉ ከምዝረአ ተገብረ። እቶም ብዙሓት ገባራት ከኣ ደንባራት ኮይኖም ከዝረኣዩ ገበረ። ገባር ደንባር ምስተባህለ ርእሰ ምትእምማን ከጥፍእ፣ ትሑትነት ክስምዖ ተፈርደ። ‘ተጋዳላይ’ ዝብል ቃል ከኣ፡ ተጋደልቲ ኣዝዮም ምጡቃት ካብ ኣምላክ ዝሃቦም ሰብነት ንላዕሊ መለኮታዊ ሓይሊ ከምዘለዎም፡ ዝበልዎ ዝተዛረብዎ ዝኸውን ኮይኑ ንነብሶም ከምዝቆጽርዋ ስሚዒት ከምዝሓድሮም ተገብረ። ተጋዳላይ ዝተንከፎ ኩሉ ዝኸውን ርእሰ ተኣማንነቱ ንላዕሊ ብምስቃል ልዕልነት ከምዝስምዖ ተገብረ። እቲ ቀዳማይ ስዕረት ናይ እቲ ባህሪን ባህሊን ገድሊ ካብዚ ኣንጻራዊ ስሚዒታት ብምንዛሕ ኢዩ ዝጅምር።
እቲ ባህሊ ክሰዓር ዓቢ ተራ ዝነበሮ ካልእ ምሕደራ ጉራማይለ ምትኳብ ጥቅማ ጥቅሚ (Affermative action) መንግስቲ ነይሩ። ነቲ ተጠቃማይ ዝኣስርን ብስሚዒት ካብ ህዝቢ ዝፈልን ዝንቡዕ ምክፍፋል ጥቅማጥቅሚ (ኣፈርማቲቭ ኣክሽን) ክትግበር ምስ ጀመረ እት ስዕረት እቲ ባህሪ ባይታ ዘቢጡ። እቲ መስርሕ ተንኮልን ክፍኣትን ሓዚሉ ንጸይቂ ስራሕ ዝሓስብ ኮይኑ ኢዩ ተበጊሱ። ንተጋደልቲ ከከም ኣገልግሎቶም ክሳብ 30,000 ናይ ኣመሪካ ዶላር ክወሃብ ምዃኑ መብጸዓ ብምእታው ኣብ መንጎ ተጋደልቲ ውሽጣዊ ምትፍናን ፈጢሩ። እቲ መብጸዓ ኣብ ባይታ ከይወረደ፡ ጽልኢ ኣብ መንጎ ተጋደልቲ ፈጢሩ መብጸዓ ኮይኑ ኢዩ ተሪፉ። ክሳብ ሎሚ ለይቲ ከኣ ኣይተተግበረን። ድሕሪኡ ነኣሽቱ ፍልልይ ዝፈጥሩ ጥቅማ ጥቅሚ ዝህቡ ግን ከኣ ምዕሩይነት ዘይብሉ ክትግበር ተጀመረ። መኪና ብነጻ ቀርጽ ምእታው፣ ምዕዳል ሃለክቲ ኣብነት ከም ጋዝ፣ ገዛ ቅድምያ ምርካብ ዝኣመሳሰሉ ተተግበሩ። እቲ ኣተገባብራ ንገሊኡ ትህብ ንገሊኡ ትገድፍ ዓይነት ስለዝነበረ ተኣማኒ ምዃንን ዘይምዃንን ኣብ መንጎ ተጋደልቲ ፈጠረ።
ኣብ ምምዳብ መደብ ስራሕ ተጋደልቲ ብምዃኖም ጥራሕ ኣብ ዘይፍልጠቶምን ክእለቶምን ኣብ ዓበይቲ መደብ ስራሕ ተዋፈሩ። ከም ስትራተጅይ ብገባር ክሕገዙ ተገብረ። እዚ ስትራተጅይ ኣሉታዊ ሳዕበን ኣኸተለ። ዝተረኸበ ኣዎንታዊ ዓወት ተጋደልቲ ክምጎሱሉ፡ ንዝመጽእ ጥፍኣት ከኣ ገባር ክሕተትሉ ገበረ። ቀስ ብቀስ ጉቦ ብልሽውና ከምዝተኣታቶ ኮነ።
- ብደምን ዓጽምን ዝመጸ ዝተጠልመ መንነት — መስሓቅ ሸራፋት
ህዝቢ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ናብ መግዛእቲ ብተዋረድ እንዳተሰጋገረ ክመጽእ ጸኒሑ። መግዛእቲ ቱርኪ፣ መግዛኣቲ ግብጺ፣ መግዛእቲ ጥልያን፣ መግዛእቲ ኢንግሊዝ፣ ኣብ መወዳእታ ከኣ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዝጥቀሱ ገዛእቲ ኤርትራ ኢዮም። ኣብዚ ጊዜ እዚ፡ እዚ ሕጂ ኤርትራዊ መንነት ኣይነበረን። ኤርትራዊ ከም ካልኣይ ዜጋ ወይ ትሕቲኡ ኢዩ ዝረአ ዝነበረ። ኤርትራዊ እየ ንምባል ገበን፡ ቋንቋ ኤርትራ ንምዝራብ ትፈርሃሉ ዝነበረ እዋን ነይሩ።
ዝተኸፈለ ዋጋ መስዋእትነት ቀሊል ኣይኮነን። ምጽናት ስድራ፣ ስድራ ብዘይ ኣላይ ምግዳፍ፣ ኣብ ድፋዕ ከርፋሕ ናብራ፣ ምምሕዛው ምስ ለመምታን ተባላዕቲን ነብሳት፣ ሃሩርን ቁሪን ምጽዋር፣ ኣብ ፈቀዶ በረኻ፥ ኣብ ፈቀዶ ስንጭሮ ሩባታትን ታባታትን ከርተት ምባል፣ ኣብ ርሱን ሑጻን ተጸሚምካ ምንባር ከቢድ መስዋእትነት ኢዩ። ኤርትራዊያን ምስ ጸላኢ ብጀግንነት ተዋጊኦም ኣዋጊኦም ደምን ዓጽምን ከፊሎም ብጽንኩር ሓሊፎም ተሰዊኦም መንነት ኣውሒሶም።
ሳላ ብደምን ዓጽምን ስዉኣት እዚ መንነት ተፈጢሩ። ሳላ መስዋእቶም ኤርትራዊ ሓበን ተፈጢሩ። እቶም ዕድል ጌሮም ብሂወት ዝኣተዉ ተጋደልቲ ኣብ እቲ ፈለማ ነታ ናጽነት ሪእዮማ ነቲ ሓበን ሓጎስን ባህታን ከኣ ምስ ህዝቦም ኣስተማቂሮሞ። እንተኾነ ብድሕሪኡ ኣብ ምስፋን ሓርነት ኣይተዓወቱን። ድሕሪ ናጽነት እንተኾነም ህዝቢ ኤርትራ ኣይጠዓሞን። ናተይ ብዝብሎ መንግስቲ ብሓርነት ክነብር ዕድል ኣይገበረን። እቲ ዝሓለፈ መብጸዓ ገድላዊ ሰንሰለት ተበትከ። እቲ ድነበረ መብጸዓን እምነትን ተጠልመ። ድሕሪ ናጽነት ቀጺሉ ክትግበር እምነት ዝተገብረሉ ቀንዲ ዕላማ፡ ብደረጃ ሃገር መነባብሮ ውጹኦ ህዝቢ ምምዕባልን ነቲ ሰባኣዊ ኩነት ወይ ሂወት ምምሕያሽ ግን ተዓጽፈ። ስዉኣት ዝነበሮም ተስፋታት ምፍጣር ምዕብልቲ ኤርትራ ከም በዓል ሲንጋፖር ናይ ምዃን ሕልሚ ተኾልፈ።
እንኮ ሂወቱ ክህብ ዘይበቀቀ፣ ዘፍቅሮም ደቁ መባእ ዝሃበ፣ ንብረቱን ንዋቱን ንገድሊ ዝወፈየ፡ ንጊላነት ዘይኮነስ ንናጽነት፣ ንዲክታተርነት ዘይኮነስ ንሓርነት፣ ንግፍዒ ዘይኮነስ ንፍትሒ፣ ንሕስረት ዘይኮነስ ንኽብረት ወዲ ሰብን ሃገርን፣ ንኩናት ዘኮነስ ንሰላም፣ ንህውከትን ንስእነትን ዘይኮነስ ንቅሳነትን ንራህዋን ብዘይ ተጉላባነት ተቃሊሱ ’ምበር ናተይ መንግስተይ ብዝብሎ ክግፋዕ ኣይበረን።
ስደት መንእሰያት ብዝሒ ወሲኹ፡ ሞት ዝበዝሑ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ፈቀዶ በረኻን ባሕርን ዛሕ ኢሉ ንቡር ቀብሪ ሲኢኑ። ብሰንኪ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት (ሃገራዊ ባርነት)፡ መርዓን ደርዓን ንቡር ስኢኑ። ወለዲ ከኣ ንቡር ናባይ ሰኣኑ።
ብፍላጥ ብዝተኣታተወ ምምሕደራ ሕንፍሽፍሽ፡ ሕጽረታት መሰረታዊ ሃለኽቲ ብምፍጣር፣ ማሕበራዊ ርክብ ህዝቢ ከምዝበታተኽን ህዝቢ ነንሕድሕዱ ከምዝጠራጠርን ከምዝኻሰስን ብምግባር ህዝቢ ጊዚኡ ኣብ ዘይጠቅም ነገራት ከምዘሕልፍ ኮይኑ። ትምህርቲ ክብሪ ስኢኑ ቲሒቱ ናብ ዝተሓተ ደረጃ ወሪዱ። እቲ ብብልሒ ዝፍለጥ ሓንጎል ኤርትራውያን ከምዝለምስን ርእሰ ምትእምማን ከምዝስእን ተሰሪሒሉን።
ን29 ዓመታት ዓመት’ መጸ 20 ሰነ፡ ምስ እቲ ክውንነት ደየሳንዩ፡ ብመደብ ዝኸዱ፡ ብኣሽቃዕላል ዝደጋገሙ ህውተታ ክቃላሕ ጸኒሑ። ሃገር ከልምዑ፣ ሃብቲ ከጥርዩ፣ መነባብሮ ከመሓይሹ፣ ድራር ዕለት ክኾኑ ዘይከኣሉ ጓንጓ ጭርሖታት፣ ዘይትግበሩ መደባት ልምዓት፣ ዘይፍጸሙ መብጸዓታት፣ ደይጭበጡ ተስፋታት ተሰሚዑ። እዚ ኣብ ዓለምና ካብ ዝተፈጸሙ ጥልመታት እቲ ዝከፍአ ጥልመት ኢዩ።
ኣብ እቲ ፈለማ መንግስቲ ፍጹም ተኣማኒ ኮይኑ ኢዩ ቀሪቡ። ግን ከኣ ፍጹም እሙን ተመሲሉ ብዘይ ኣፈላላይ ተጋደልትን ህዝብን ኢሉ ንዝፈላለዮም ኣግዲዕዎም። ርግቢት ተመሲሉ ናብ ተመን ተቀይሩ። ዝኹሕል ተመሲሉ ዓይኒ ህዝቢ ኣንቂሩ። መትሓዚ ዘይብሉ፡ ካብ ቀዳማይ ዳሕራዋይ፣ ካብ ዳሕራዋይ ቀዳማይ ዝገድድ ጸላእ ህዝቢ ኮይኑ ተረኺቡ።
ጽልዋ ናይ እዚ ዝተገብረ ጥልመት፣ ኤርትራ ኣብዚ ሕጂ ዘላቶ ዝተሓተ ደረጃ ምዕባለ ሃገር ኣብጺሒዋ። ተበራቢሩ ዝነበረ ምዕባለ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ጊዜ መግዛእቲ ዝነበረ ምዕባለ ኣብሪሱ ሃገርና ከም ሽንት ገመል ንድሕሪት ከምእትምለስ ገይሩ፣ ቁጠባ ተረሚሱ፣ ዝነበረ ርጉእ ፖለቲካና ተዘሪጉ፣ ብዘይኣፈላላይ ሕብረተሰብ ተዶቂሱ፣ ስድራቤት ተበታቲኑ፣ መንእሰያት ብጅምላ ተሰዲዶም፣ ዞቦኣዊን ሃገራዊን ቁመና ሃገር ተበላሽዩን ህዝቢ ተዋሪዱ። ኣብ መወዳእታ ብደምን ዓጽምን ዝመጸ መንነት ተጠሊሙን መስሓቅ ሸራፋት ምዃን ኣሲዒቡን።
ደብረ
3ይ ክፋል ይቕጽል


text:
ዋና ጸሓፊ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኣቶ በቀለ ነጋ ከምቲ ዝሓለፈ መቕተልትን ግጭትን እንተዘይሃለወ’ዃ ሎሚ’ውን ሓሓሊፉ ኣብ ገለ ቦታታት ሰላማዊ ተቓውሞ ቀጺሉ’ሎ ኢሎም።
ሎሚመዓልቲ ሰሉስ ተቓውሞ ዝቐጸለሎም ከባቢታት ቆሮ ጉድሮ፣ ኣሊቦ፣ ጢረሙ፣ኣሞሮ፣ ምዃኖም ብምዝርዛር መንግስቲ ድማ ብዝተለምደ ኣገባብ ዓፊኑዎ’ሎ ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ ኣባላቶም ማእሰርቲ ቀጺሉ’ሎ ዝበለ መግለጺ ኣቶ በቀለ ኣብ 2007 ዓ/ም ኣብ ዝተኻየደ ሃገራዊ ምርጫ ዝተሳተፉ ተወዳደርቲ፣ሕጹያት መድረኽን ተዓዘብትን ብዝሒ ይእሰሩ ምህላዎም ብምሕባር ናይ ዞባ፣ናይ ወረዳን ጣቢያን ወኪላት ውድቦም ዒላማ ማእሰርቲ ይኾኑ ኣለው ኢሎም።
ኣቶ በቀለ ብምቅጻል ‘ኣቶ ገመቹ ሻንቆን ኣቶ መልካሙን ኣብ ዞባ ወለጋ ቀሌም፣ኣብ ኤሊባቡር ኣቶ ተስፋየ ተካ ሓዊሱ ኣርባዕተ ሰባት፣ኣብ ጅማ ወኪል ውድብና ኣቶ ዑመር ከምኡ’ውን ኣቶ ቡልቻ ካብ ቀርሳ ኣቶ ሰይፉ ተማም ኩሎም ሎሚ መዓልቲ ዝተኣሰሩ እዮም።
መንግስቲ ብዛዕባ ዝተቐትሉ 86 ሰባት ከይኮነስ ብዛዕባ ዝተቓጸለ ኣንቡላንስን ዝፈረሰ ገዛን ይዛረብ ከምዘሎ ብምሕባር ሰባት ክቕተሉዶ ነይሩዎም ቀተልቲኸ ናብ ሕጊ ክቐርቡዶ ኣለዎ ኣብ ዝብል ዛጊት ክዛረብ ኣይሰማዕኹን’ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ናይ ሰማያዊ ፓርቲ ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ዝነበረ ኣቶ ዮናታን ተስፋየ ሎሚ መዓልቲ ከምዝተኣሰረ ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት ኣማሲዮም ገሊጾም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ናብቲ ቅድም ክብል ዝተባርኵ ናይ ኣምልዀ ስፍራ ከይኖም ዘገልግሉ ዝነበሩን ድሓር ካብዚ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ዝተሰናበቱ ነበር ኣባይቲ ክርስቲያን ኣማእኪሉ፡ ናብ ዝመክር ጳጳሳዊ ናይ ባህሊ ጉዳይ ሓልዮ ቤት ምኽሪ ምስ ጳጳሳዊ ግረጐሪያና መንበረ ጥበብን ምስ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ብምትሕብባር ናብ ዘሰናደዎ ዓውደ መጽናዕቲ ቅዱስ ኣቦና ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ በቲ ናይቲ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ጃንፍራንኮ ራቫዚ ከምእተነበን፡ ንስግደትን ኣምዀን ዝተባርኩ ስፍራ ኣባይቲ ክርስቲያንን ኣባይቲ ጸሎትን ደሓር እውን ካብቲ ካብ ዝተባረኽዎ ኣገልግሎቶም ምስ ተሰናበቱ እውን ኣገዳስነት ዘለዎም ኰይኖም እዮም ዝተርፉ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ናብቲ እግዚኣብሔር ኣብዚ ኣይነብርን ዶ ይኸውን? ዝብል ሕቶ ርእሰ ጉዳይ ናብ ዝገበረ ዓውደ መጽናዕቲ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ እቶም ናይ ስግደትን ኣምልዀን ስፍራ ዝነበሩ ደሓር ካብዚ ዓይነት ኣገልግሎት ዝተሰናበቱ ነበር ኣባያተ ክርስቲያንን ነበር ኣባይቲ ጸሎትን ብናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ባህልዊ ውርሻ ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ዝመሓደሩ፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን ባህላዊ ንብረት ናይቲ ዝሰረሖምን ዝሓነጾምን ህዝቢ እምነት ዝምስክርን ብዛዕባ እምነትን ወንጌልን ቃል ኣምላኽን ዝነበሮም ኣመለኻኽታን ናይ እምነት ሕይወቶምን ንኣስፍሆተ ወንጌልን ስብከትን ትምህርተ ክርስቶስን ዝጥቀምሉ ዝነበሩ መጋበርያን ኵሉ ዝገልጽ እዩ፡ እቲ ዝነበሮም ኣናስር ኣደበተ ርቱዕነት ደሓር እውን ካብ ዝተባርኩ ናብ ዘይተባርኩ ኩነት ምስ ዝተሰናበቱ ጠሩሹ ዘይሃስስ እዩ፡ ብፍላይ ከኣ እቲ ሎሚ ከም ቤተ መዘክር ዘምስሎም ኩነት እቲ ኣብ ውሽጦም ዝተበረ ታሪኻዊ መንፍሳዊ ቅብእን ኣሳእል ናይ ስነ ጥበብ ታሪኽ ጥራሕ ከይኑ ኣይኰነን ዝሕሰብ፡ ከም ቤተ መዘክርን ናይ ባህልን ስፍራ ከይኖም ይነበሩ ቤተ ክርስቲያናዊ ተልእዀኦም ቀጻሊ ምዃኑ ተስተውዕል።
ናይ ግዜ ምልክታ እያቶም
ክሳብ ቁሩብ ኣዋን ኣብ እምነትን ኣምልዀን ስግደትን ኣዚዮም ኣገዳስነት ዝነበረን ኣቢያተ ክርስቲያን፡ ካብ ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያናውነት ምስ ወጻ ብዘይ ብዙሕ ሽቑል ሃንቀውታ እቲ ዝዀነኦ ምቕባል የድሊ፡
ብዙሓት ኣቢያተ ክርስቲያን ዝነበራ ክሳብ ቀረባ እዋን ልዑል ኣገዳስነት ዝነበረን ገዳማት ዝነበረን፡ ብዙሓት ምእመናን ዝሓቑፋ ዝነበራን ካህናት ዝነበርውን፡ ሎሚ ግና ተሰናቢተን ንኻልእ ኣገልግሎት ኣብ ምውዓል እውን ይሃልዋ፡ ሎሚ ባህላውያን ንብረት ምዃነን ብዘይ ሽቑል ምንፋቕ ዘይምምላክተን እዩ፡ ክውንነት ምቕባል የድሊ፡ ናይ ጊዜ ምልክታ እያተን፡ እዚ ፍልይ ብዝበለ መገዲ ኣብቲ ወንጌላዊ ሓሴት እተሰምየ ሓዋርያዊ ምዕዳን ተገሊጹ ንረኽቦ፡ ግዜ ቦታ ይሓትትን ንቦታ ይዅልዕን ንድሕሪ ምምላስ ዘይብሉ ናብ ቀጻሊ ዕብየት ይልውጦ፡ ስለዚህ ንጊዜ ግቡእ ትርጉሙ ምሃብ የድሊ፡ ቦታ ዝውንን ምዃኑ ምልላይ የድሊ፡
ብፁዓን ጳጳሳት ንጭቡጥ ውሳኔታት
ቅዱስነቶም ኣስዒቦም፡ ነበር ናይ ስድገትን ኣምልዀን ኣባይቲ ኣጠቓቕማን ንምንታይ ኣገልግሎት ምውዓል ዝብል ጉዳይ ናይ ሓባር ውሳኔ ክረክብን ብዛዕባኡ ምስ ዝምልከቶ በርገሳዊ በዓል መዚ ዘተ ምክያድ ኣገዳሲ ምዃኑ ቅድሚ ምሕባሮም፥
እቲ ዓውደ መጽናዕቲ ብዛዕባ እቶም ነበር ኣባይቲ ስግደት ኣምልዀን ዝምልከት መምርሕን ክሰዓብ ዝግብኦ ጭቡጥ ሓሳብ ዘቕርብ ከምዝኸውን ኣይጠራጠርን፡ ይዅን ደኣ እምበር ብዛዕባ ነባራት ኣቢያተ ክርስቲያን ዝምልከት ተግባራዊ ውሳኔ ንጳጳሳት ዝምልከት እዩ፡ ንምእመና ዕንቅፋት ዘይፈጥር ውሳኔ ክኸውን ኣለዎ፡ ብዕምቆት ተጸኒዑን ኩሉ ይኩን ቢሉ ክሰማምዓሉ ዝክእል ውሳኔ ምቕራብ የድሊ፡
እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ኣጠቓሊሎም።


text:
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መልዕልተ መስቀል ንቕዱስ ሥጋኡ ቈሪሱ፡ ንኽቡር ደሙ ኣፍሲሱ ቕድሚ ምሃቡ፡ ኣብ ዘመነ ብሉይ ዝተነግሩ ትንቢታትን ምሳሌታትን ኣለዉ።
• “ጥበብ ቤታ ሓነፀት፡ ሾብዓተ ኣዕኑድ ኣቖመት። ሰባብሕታ ሓረደት፡ ወይና ዘለለት፡ መኣዳ’ውን ኣሰናደወት።” (ምሳሌ 9፡1) ዝብል ትንቢታዊ ቃል፡ ነቲ ብጸሎተ ቅዳሴ እቲ ኅብስቲ ተለዊጡ ሥጋ መለኮት፡ እቲ ወይኒ ተለዊጡ ደመ መለኮት ዝኾነሉ፣ ንሕና’ውን ዘለዓለማዊ ሕይወት ንምርካብ ናይ ክርስቶስ ሥጋን ደምን ንቕበለሉ ዓቢይ ምሥጢር ዘመልክት እዩ።
• “ክህነቱ ናይ ወልደ እግዚአብሔር ምሳሌ ኾይኑ ንዘለዓለም ይነብር” ተባሂሉ ዝተነግረሉ መልከጼዴቅ ናይ ኅብስትን ወይንን መሥዋዕቲ ኣብ ቀራንዮ ይሥውዕ ነበረ። ከምኡ’ውን አበ ብዙኃን ኣብርሃም ምስ ነገሥታቱ ኣብ ውግእ ጸኒሑ ምስ ተመልሰ ኅብስትን ወይንን ኂዙ ተቐበሎ። መልከጼዴቅ ዘቕረቦ ኅብስትን ወይንን ምሳሌ ሥጋኡን ደሙን ኪኸውን ከሎ፡ ባዕሉ መልከጼዴቅ ድማ ምሳሌ ወልደ እግዚአብሔር ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። (ዘፍ. 14፡18-20፣ ዕብ. 5፡6-10፣ 7፡1-3,7)
• እስራኤላውያን ካብ ናይ 430 ዓመት ባርነት ግብጽ፡ ብለውሃት ልዑለ ባህርይ እግዚአብሔር፡ ብተራዳእነት ቅዱስ ሚካኤል፡ ብመሪሕነት ነቢይ ሙሴ ካብ ምድረ ግብጽ ቅድሚ ምውፅኦም፡ ብመሥዋዕቲ ተባዕታይ በጊዕ ካብ ሞተ በኵር ድኂኖም’ዮም። “. . . . እዛ ወርኂ’ዚኣ ንኣኻትኩም መጀመርታ ኣዋርኅ ትኹን። ንዅሉ ኣኼባ እስራኤል ከምዚ ኢልኩም ተዛረቡ፡ ኣብዛ ወርኂ’ዚኣ ኣብ ዓሥረይቲ መዓልቲ ነፍስ ወከፍ ንቤት ኣቦ ሓደ ገንሸል ነንቤት ሓደ ገንሸል ይወስድ። . . . ዓመት ዝገበረ ጐደሎ ዘይብሉ ተባዕታይ ገንሸል ይኹነልኩም። ኣብዛ ወርኂ’ዚኣ ኸኣ ኽሳዕ መበል ዓሠርተው ኣርባዕተ መዓልቲ ሓልውዎ። ሽዑ ዅሉ እቲ እኩብ ማኅበር እስራኤል ኪመሲ ኸሎ ይሕረዶ። ኣብታ ዚበልዑላ ቤት ድማ ኻብቲ ደም ወሲዶም ንኽልቲኡ ቐዋሚ ልዳትን ነቲ ላዕላይ ልዳትን ይልከይዎ። ነቲ ሥጋኡ ድማ በታ ለይቲ እቲኣ ይብልዕዎ፡ ብሓዊ ጠቢሶም ብቕጫን መሪር ሓምልን በታ ለይቲ እቲኣ ይብልዕዎ። ምስ ናይ ርእሱን ኣእጋሩን ናውቲ ኸብዱን ብሓዊ ይጠበስ እምበር ካብቲ ማይ ዝበሰለ ኣይትብልዑ። ካብኡ ድማ ገለ እኳ ኽሳዕ ንግሆ ኣይተትርፉ እቲ ኻብኡ ኽሳብ ንግሆ ዝተረፈ ኸኣ ኣብ ሓዊ ኣንድድዎ. . . . ንሱ ፋሲካ እግዚአብሔር እዩ” (ዘፀ. 12፡1-12)
እቲ እስራኤል ካብ ሞተ በኵር ዝደኃኑሉ ገንሸል፡ ምሳሌ ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ምእመናን ቆሮንቶስ ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቱ ፦ “ፋሲካና ክርስቶስ ተሓሪዱ’ዩ” ይብል። (1ይ ቆሮ. 5፡7)። ኣቐዲሙ መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሓንስ’ውን “እንሆ ኃጢኣት ዓለም ዘስተሥሪ ገንሸል እግዚአብሔር” ብምባል ናብቲ ብዕለተ ዓርቢ ንድኅነተ ዓለም ዝሥዋዕ ኣማናዊ ገንሸል ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣመልከተ። (ዮሓ. 1፡29፣ ኢሳ. 53፡1-6)
እቲ ገንሸል ጐደሎ ወይ ነውሪ ዘይብሉ ምዃኑ ብባህርይኡ ንጹሕ ዝኾነ ጐይታ ብኣይሁድ ኣብ መስቀል ቤዛ ዓለም ኮይኑ ናይ ሙማቱ ምሳሌ እዩ። ደም’ቲ ገንሸል ኣብ ኽልቲኡ ልዳት ምልካዮም ንጊዜኡ ነቲ ዝቐስፍ መልኣኽ ሓበሬታ ኪኾኖ ኪኸውን ከሎ፡ ፍጻሜኡ ግና ኸምቲ ጐይታና “ሥጋይ ዝበልዐ ደመይ ዝሰተየ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ኣለዎ” ኢሉ ዝተዛረቦ እቶም ብሥጋን ደምን ኣምላኽ ዝተኃትሙ ሞተ ነፍስ ከምዘይረኽቦምን ኣብ ዳግመ ምጽኣት’ውን ትንሣኤ ዘለክብር ከምዝትንሥኡ ዘረድእ እዩ። ‘ብማይ ዝበሰለ ኣይትብልዑ’ ምባሉ ሥጋ ጐይታና ኣብ መቓብር ፈሪሱን በስቢሱን ተሪፉ ዝብሉ ኣለዉ’ሞ ኸምኡ ኣይትበሉ ንምባል’ዩ። ‘ብሓዊ ጠቢስኩም ብልዑ’ ምባሉ እቲ ብሓዊ ዝተመሰለ መለኮት ዝተዋሓዶን ነፍሲ ዝተፈልዮን ናይ ጐይታ ሥጋን ደምን ከምትበልዑን ከምትሰትዩን እመኑ ማለቱ እዩ።
ከምኡ ድማ ምስ መሪር ሓምሊ ኺበልዕዎ ምእዛዙ ምሥጢሩ ሥጋን ደምን ኣምላኽና ንዓሠርተ ሸሞንተው ሰዓታት ጾይምና ኣፍና ዕረ ዕረ ኽጥዕመና (ምረት ክስምዓና) ኸሎ ኽንቅበል ከምዝግበኣና ዝሕብር ምዃኑ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን ይምህሩ።
• እቲ ኻልእ ምሳሌ፦ ንእስራኤላውያን ኣብ ምድረ በዳ ዝወረደሎም ማና’ዩ። ደቂ እስራኤል ናብታ ተስፋ ዝገበሩላ ምድሪ ንምእታው ኣብ ዝጐዓዙሉ ዝነበሩ እዋን፡ ኣብቲ ምድረ በዳ ዝብላዕ ስኢኖም ጠመዩ እሞ፡ ነቢይ ሙሴ ድማ ናብ እግዚአብሔር ኣመልከተ። ብድኅር’ዚ ማና ኻብ ሰማይ ወሪዱሎም ንእኡ ተመጊቦም ካብ ጥሜቶም ተዓንገሉ። ንእስራኤል ኣብ ምድረ በዳ ካብ ደመና ዝወረደሎም ማና ናይ ጐይታ ሥጋን ደምን ምሳሌ’ዩ። ምኽንያቱ ካብ ዘለዓለማዊ ጥሜት ነፍሲ እንድኅነሉ ቕዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ሂቡና’ዩ። እቲ ማና ዝተረኽበሉ ደመና ድማ ምሳሌ ናይታ ጐይታ ኻብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ኻብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ሰብ ዝኾነላ ቅድስት ድንግል ማርያም እዩ። (ዮሓ. 6:41)
• . . . ወዘይመስሎ
ስለዚ ነዞም ትንቢታትን ምሳሌታትን ንምፍጻምን ኣማናዊ ንምግባርን ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምሸት ኃሙስ (ቅድሚ ዓርቢ ስቕለት ዘሎ ኃሙስ) ንምሥጢረ ቍርባን መሥረተ። “ኺበልዑ ኸለዉ ኢየሱስ እንጌራ ኣልዓለ። ባሪኹ ቘሪሱ ነቶም ደቀ መዛሙርቱ ሂብዎም እዚ ሥጋይ’ዩ ውሰዱ ብልዑ’ በሎም፡ ጽዋዕ ኣልዒሉ ኣመስጊኑ ድማ ኸምዚ እናበለ ሃቦም ‘እዚ ምእንቲ ብዙኃት ንኅድገት ኃጢኣት ዚፈስስ ናይ ሓድሽ ኪዳን ደመይ’ዩ እሞ ኻብዚ ኵልኹም ስተዩ’” (ማቴ. 26፡26) በዚ ኸኣ መሥዋዕቲ ኦሪት ኃሊፉ ብመሥዋዕተ ሓዲስ ተተክአ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምሸት ኃሙስ፡ ነቲ ኅብስትን ወይንን ባሪኹ እዚ ሥጋይ’ዩ እዚ ደመይ’ዩ እናበለ መሃሮምን ኣቝረቦምን።
ነዚ መሠረት ብምግባር ሎሚ’ውን እዚ ምሥጢር’ዚ ወትሩ ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ይፍጸም ኣሎ። እቲ ካህን ነቲ ንመሥዋዕቲ ዝቐረበ ኅብስትን ወይንን ብጸሎተ ቅዳሴ ኣመስጊኑ ምስ ባረኾ፡ እቲ ኅብስቲ ተቐዪሩ ኣማናዊ ሥጋ ወልደ እግዚአብሔር፣ እቲ ወይኒ ድማ ተቐዪሩ ኣማናዊ ደመ ወልደ እግዚአብሔር ይኸውን።
ብሓፈሻ እቲ ምሸት ኃሙስ ዝተመሥረተ ቅዱስ ቍርባን፣ ብዕለተ ዓርብ መሥዋዕት ዝኾነ ከምኡ’ውን ሎሚ ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ክሳዕ ዳግመ ምጽኣት ዝሥዋዕ ዘሎ መሥዋዕተ ሓዲስ ቅዱስ ቍርባን ኵሉ ሓደ እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!


text:
ሕቶ
ፍጹም ሓቂ/ኣድማሳዊ ሓቂ ዝብሃል ነገር ኣሎ ድዩ?
መልሲ
ንፍጹም ሓቂ ወይ ኣድማሳዊ ሓቂ ንምርዳእ፡ ንሓቂ ብምግላጽ ክንጅምር ኣሎና። ሓቂ ብመሰረት መዝገበ ቃላት “ምስ ጭብጢ ወይ ግብሪ ምስምማዕ፡ ሓደ ዝተረጋገጸ ወይ ከም ሓቂ ቅቡል ዝኾነ ሓሳብ እዩ።” ገለ ሰባት ሓቀኛ ክውንነት የሎን፡ እንታይ ድኣ መረዳእታታትን ርእይቶታትን ጥራይ እምበር ይብሉ። ካልኦት ድማ ሓደ ፍጹም ዝኾነ ክውንነት ወይ ሓቂ ክህሉ ኣለዎ ይብሉ።
ሓደ ርእይቶ ድማ ንክውንነት ዝገልጹ ፍጹም ነገራት የለዉን ይብል። እቶም ነዚ ርእይቶ ዝሕዙ ከኣ ኩሉ ነገር ምስ ካልእ ነገር ተዛማዲ እዩ ኢሎም ይኣምኑ፡ ስለዚ ድማ ሓቀኛ ዝኾነ ክውንነት የሎን ይብሉ። በዚ ምኽንያት፡ ጠቕላላ ፍጹም ዝኾነ ሞራል የሎን፡ ሓደ ተግባር ኣወንታ ወይ ኣሉታ፡ ቅኑዕ ወይ ጌጋ እንተኾይኑ ንምውሳን ዝኾነ መወከሲ ስልጣን የሎን። እዚ ኣረኣእያ ናብ “ኩነታዊ ስነምግባር” ይመርሕ፡ እዚ ድማ ቅኑዕን ጌጋን ምስ’ቲ ኩነታት እዩ ዝዛመድ ዝብል እምነት ኣለዎ። ቅኑዕ ወይ ጌጋ የልቦን፡ ስለ’ዚ ድማ ኣብ’ቲ ግዜቲን ኣብ’ቲ ኩነታት እትን ቅኑዕ ዝተሰመዓካ ወይ ዝመስል እዩ ሓቂ። ልክዕ እዩ ኩነታዊ ስነምግባር ናብ ባዕላዊ ውሳኔ ናይ በእምሮን ብቅዲ ኣነባብራን “ዝኾነ ጽቡቕ ኮይኑ ዝተሰምዓካ” ይመርሕ እዩ፡ እዚ ከኣ ኣብ ሕብረተሰብን ኣብ ግለ ሰባትን ኣዕናዊ ሳዕቤን ኣለዎ። እዚ ድሕሪ ዘመናውነት ኮይኑ ንወግዕታት፡ እምነታት፡ ቅዲ-ሂወትን ሓቅን ብማዕረ ቅቡላት እዮም ኢሉ ዝኣምን ሕብረተሰብ ይፈጥር ይብል።
እቲ ካልእ ርእይቶ ድማ እንታይ እዩ ሓቂ፡ እንታዩ’ኸ ሓቂ ዘይኮነ ብርግጽ ፍጹም ዝኾነ ክውንነታትን መምዘኒታትን ኣሎ ይብል። ስለ’ዚ ከኣ፡ ተግባራት በዞም ፍጹማት ዝኾኑ መምዘኒታት ሚዛን እንታይነቶም ተዓቂኖም ቅኑዓት ድዮም ጌጋ ክውሰኑ ይኽእሉ እዮም። ፍጹማት ነገራት፡ እንተዘይሃልዮም ክውንነት ዝብሃል የሎን ሕንፍሽፍሽ ድማ ይስዕብ። ንኣብነት ንሕጊ ስሕበት ንውሰድ። ፍጹም እንተዘይከውን ኔሩ፡ ንሕና ኣብ ሓደ ቦታ ኮፍ ክንብል ኣሎና ድዩ ክንትስእ ክሳብ ንንቀሳቐስ ርግጽ ክንከውን ኣይንኽእልን። ወይ ክልተ ተደመሮ ክልተ ኩሉ ግዜ ኣርባዕተ እንተዘይከውን፡ ውጺኢቱ ኣብ ስልጣኔ ኣዕናዊ ምኾነ ኔሩ። ሕግታት ስነፍልጠትን ፊዚክስን ኣይመድለዩን ንግዲ ድማ ዘይክኣል ምኾነ። እንታይ ዓይነት ሕንፍሽፍሽ ምኾነ! ተመስገን፡ ክልተ ተደመሮ ክልተ ኣርባዕተ እዩ። ፍጹም ሓቂ ኣሎ፡ ከምኡ’ከኣ ክርከብን ክንርደኦን ይክኣል እዩ።
ፍጹም ሓቂ የሎን ዝብል ሙሉእ ሓሳብ ምግባር ከኣ ዘይ ስነሞጎታዊ እዩ። ገና ሎሚ፡ ብዙሓት ሰባት ነቲ ንፍጹም ሓቂ ዝክሕድ ባህላዊ ተዛማድነት ይሕዙ ኣለዉ። ነቶም “ፍጹም ሓቂ የሎን” ዝብሉ ዝሕተት ጽቡቕ ሕቶ ከኣ እዚ እዩ፡ “ንስኻ ብዛዕባ’ዚ ፍጹም ርጉጽ ዲኻ?” “እወ” እንተድኣ ኢሎም እዚኦም ፍጹም ዝኾነ መግለጺ ጌሮም ኣለው--እዚ ንባዕሉ ድማ ንህላወ ፍጹማት ነገራት የመልክት እዩ። እዚኣቶም ዝብልዎ ዘለዉ ፍጹም ሓቂ የሎን ዝብል ነገር ድማ እቲ ሓደን እንኮን ፍጹም ዝኾነ ሓቂ እዩ።
ብዘይካ ናይ ባዕሉ ሽግር ናይ ተገራጫውነት ድማ፡ ካልኦት ሓደ ሰብ ፍጹም ወይ ኣድማሳዊ ሓቅታት የለውን ኢሉ ንክኣምን ክስዕሮም ዘለዎም ዝተፈላለዩ ስነሞጎታዊ ጸገማት’ውን ኣለው። ሓደ ከኣ ኩሎም ሰባት ውሱን ፍልጠትን ውሱን ኣእምሮን ኣለዎም ስለ’ዚ ድማ ብስነሞጎት ፍጹም ኣሉታዊ ሙሉእ ሓሳባት ክግብር ኣይክእልን። ሓደ ሰብ ብስነመጎት “ኣምላኽ የሎን” ክብል ኣይክእልን፡ (ዋላ’ኳ ብዙሓት ከምኡ ይገብሩ እንተኾኑ)፡ ምኽንያቱ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ሙሉእ ሓሳባት ንምግባር፡ ንሱ ካብ መጀመርታ ክሳብ መወዳእታ ፍጹም ዝኾነ ኣፍልጦ ናይ ሙሉእ ኣድማስ ክህልዎ ኣለዎ። እዚ ዘይክኣል ስለዝኾነ፡ እቲ ቀንዲ ሓደ ሰብ ብስነ-ሞጎት ክብሎ ዝኽእል ከኣ “በዚ ዘሎኒ ድሩት ፍልጠት፡ ኣነ ኣምላኽ ኣሎ ኢለ ኣይኣምንን እየ።”
ካልእ ጸገም ምኽሓድ ንፍጹም ሓቂ/ኣድማሳዊ ሓቂ ድማ ነቲ ብሕልናና፡ ተሞኩሮናን ነቲ ኣብ ግሁድ ዓለም እንርእዮን ሓቂ እዩ ኢልና እንፈልጦ ክኣምነሉ ዘይምድላይ እዩ። እንተድኣ ከምዚ ዝኣመሰለ ፍጹም ሓቂ ዘየለ ኮይኑ፡ ኣብ መወዳእትኡ ድማ ብዛዕባ ዝኾነ ነገር ቅኑዕ ወይ ጌጋ የሎን። ንዓኻ “ሓቂ” ክኸውን ዝኽእል ንዓይ “ሓቂ” ይኸውን ማለት ኣይኮነን። ዋላ’ኳ ብላዕሊ እዚ ዓይነት ተዛማድነት ዝስሕብ ዝመስል እንተኾነ፡ እዚ ማለት ግን ነፍሲወከፍ ዝነብረሉ ናቱ ሕጊ የውጽእን ቅኑዕ ዝመሰሎ ድማ ይገብርን ማለት እዩ። ፍሉጥ ዘይተርፍ ነገር ድማ ናይ ሓደ ሰብ ርዲኢት ናይ ቅኑዕ ድማ ቀልጢፉ ምስ ናይ ካልእ ሰብ ይጋጮ። እንተድኣ ናይ ትራፊክ መብራህቲ ሸለል ምባል ንዓይ ቅኑዕ ኮይኑ ዋላ ቀይሕ ኣብ ዝኾኖሉ እንታይ የጋጥም። ኣነ ንብዙሕ ሂወት ኣብ ሓደጋ የእትዎ። ወይ ኣነ ምናልባት ካባኻ ምስራቕ ቅኑዕ እዩ ኢለ እንተድኣ ሓሲበ ንስኻ ግን ምናልባት ቅኑዕ ኣይኮነን ኢልካ ትሓስብ። ንጹርዩ መለክዒታትና ድማ ኣብ ናይ ቅኑዕን ጌጋን ኣብ ግጭት ኣለዉ። ፍጹም ሓቂ እንተድኣ ዘይሃልዩ፡ ኩልና ንሕተተሉ መለክዒ ናይ ቅኑዕን ጌጋን እንተዘየለ፡ ስለዚ ንሕና ብዛዕባ ዝኾነ ነገር ርጉጻት ክንከውን ኣይንኽእልን። ሰባት ድማ ዝደለይዎ --ቅትለት፡ ዓመጽ፡ ስርቂ፡ ሓሶት፡ ምትላል ወዘተ..ክገብሩ ናጻ ክኾኑ እዮም ወለሓደ ሰብ ድማ እዞም ነገራት ጌጋ እዮም ክብል ኣይክእልን እዩ። መንግስቲ ኣይክህሉን እዩ፡ ሕጊ የሎን ከምኡ’ውን ፍትሒ የሎን ምኽንያቱ ሓደ ሰብ እቶም ብዙሓት ኣብ ልዕሊ እቶም ውሑዳት መለኪዒታት ክገብሩን ከተግብርዎን መሰል ኣለዎም ክብል ከማን ኣይክእልን። ዓለም ብዘይ እዞም ፍጹማት ነገራት ክግመት ዝክኣል ኣዝያ ተስካሕክሕ እያ ክትከውን።
ብመንጽር መንፈሳዊ መርገጺ ድማ፡ እዚ ዓይነት ተዛማምድነት ሓደ ሓቀኛ ሃይማኖት ዘይብሉን ቅኑዕ ዝኾነ ርክብ ምስ ኣምላኽ ክርከበሉ ዝኽእል መገዲ ዘይብሉን ሃይማኖታዊ ድንግርግር እዩ ዘምጽእ። ስለ’ዚ ድማ ኩለን ሃይማኖታት ሓሶት እየን ክኾና ምኽንያቱ ኩለን ብዛዕባ ድሕሪ ሂወት ዘሎ ፍጹም ርእይቶ እየን ዝገብራ። ሎሚ ሰባት ክልተ ፈጺመን ዝጻረራ ሃይማኖታት ብማዕረ “ሓቂ” ክኾና ይኽእላ እየን ኢሎም ክኣምኑ ዘይልሙድ ኣይኮነን፡ እዚ ከኣ ዋላ’ውን ክልቲኤን ሃይማኖታት እንኮ መገዲ ሰማይ ምሳይ ኣሎ እንተበላ ወይ ፈጺሙ ኣንጻር ዝኾነ “ሓቅታት” እንተምሃራ። እቶም ኣብ ፍጹም ሓቂ ዘይኣምኑ ሰባት ነዞም ርእይቶታት ሸለል ይብልዎምን ኩለን ሃይማኖታት ማዕረ እየን ከምኡ ድማ ኩሎም መገድታት ድማ ናብ ሰማይ እዮም ዝመርሑ ዝብል ዝያዳ ተጻዋሪ ዝኾነ ኣድማሳውነት ድማ ይሕዙን። እቶም ነዚ ርእየተ ዓለም ዝሕዙ ሰባት ድማ ነቶም ንመጽሓፍ ቅዱስ የሱስ እዩ “መገድን ሓቅን ሂወትን” ንሱ እዩ ድማ እቲ ናይ መወዳእታ መግለጺ ሓቂን እቲ እንኮ መገዲ ሓደ ሰብ ናብ ሰማይ ዝኣትወሉን ንዝብል ዝኣምኑ ወንጌላውያን ክርስትያናት ብትሪ ይቃወሙዎም (ዮሃንስ 14፡6)።
ምጽውዋር ድማ ዋና ባህሪ ናይ ድሕሪ ዘመናዊ ሕብረተሰብ ዘሎ፡ እቲ እንኮ ፍጹም፡ ኮይኑ ኣሎ፡ ስለዚ ድማ፡ ዘይምጽውዋር ድማ እቲ እንኮ ክፉእ ኮይኑ። ዝኾነ ዶግማዊ እምነት--ብፍላይ ድማ እምነት ኣብ ፍጹም ሓቂ--ከኣ ከም ዘይምጽውዋር እዩ ዝረአ፡ እዚ ድማ ከም’ቲ ናይ መወዳእታ ሓጥያት። እቶም ንፍጹም ሓቂ ዝኽሕዱ ድማ ክሳብ እምነትካ ኣብ ካልኦት ጸቕጢ ክትገብር ዘይፈተንካ ድላይካ ምእማን ቅኑዕ እዩ ክብሉ እዮም። ኮይኑ ግን እዚ ርእይቶ ንባዕሉ ብዛዕባ ቅኑዕን ጌጋን እምነት እዩ ዝኸውን ዘሎ፡ ስለዚ ድማ እቶም ነዚ ርእይቶ ዝሕዙ ዘለው ድማ ፍሉጥ እዩ ኣብ ካልኦት ከስገድድዎ ይፍትኑ እዮም። ንሳቶም ካልኦት ክስዕብዎ ዝተባብዕዎ መለክዒ ናይ ስነምግባር ይሰርዑን በዚ ድማ እቲ ንሶም ይድግፍዎ ኢሎም ዝሓስብዎ ቀንዲ ነገር ይጥሕስዎ--ካልእ ባዕሉ ዝጋጮ መርገጺ። እቶም ከምዚ ዓይነት መርገጺ ዝሕዙ ንተግባራቶም ተሓተትቲ ክኾኑ ኣይደልዩን እዮም። ፍጹም ሓቂ እንተሎ ድማ ፍጹም ዝኾነ መለኪዒ ናይ ቅኑዕን ጌጋን ኣሎ ስለ’ዚ ድማ ንሕና ነዞም መለክዒታት ተሓተትቲ ንኸውን። ሰባት ነዚ ፍጹም ሓቂ ክነጽጉ ከለው ብርግጽ ነዚ ተሓታትነት እዮም ዝነጽጉ ዘለዉ።
ምኽሓድ ፍጹም ሓቂ/ኣድማሳዊ ሓቂን ምስኡ ዝመጽእ ባህላዊ ተዛማድነትን ድማ እቶም ስነሞጎታዊ ሳዕቤን ናይ ሓደ ክልሰ-ሓሳብ ፍልቀት ከም መግለጺ ናይ ሂወት ዝሓዘ ሕበረተሰብ እዮም። እንተድኣ ባህርያዊ ፍልቀት ሓቂ ኮይኑ፡ ብድሕሪኡ ሂወት ትርጉም የብላን ካብኡ ድማ ፍጹም ዝኾነ ሓቂ ወይ ሓሶት የሎን። ካብኡ’ውን ሰብ ከም ዝደለዮ ኮይኑ ይነብርን ንተግባራቱ ድማ ንወልሓደ ተሓታቲ ኣይኮነን። ብዘየገድስ ክሳብ ክንደይ ሓጥኣን ንህልውና ኣምላኽን ፍጹም ሓቅን ይኽሕዱ ሓደ መዓልቲ ግን ኣብ ቅድሚኡ ንፍርዲ ደው ክብሉ እዮም። መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ኢሉ ይእውጅ “ኣምላኽ ገሊጹሎም እዩ እሞ፡ እቲ ብዛዕባ ኣምላኽ ዚፍለጥ ዘበለ ኣባታቶም ግሉጽ እዩ፡ ዜማኻንይዎ ምእንቲ ኺስእኑስ፡ እቲ ኻብ ፍጥረት ዓለም ጀሚሩ ብግብሩ ዚፍለጥ ዘይርኤ ባህርዩ፡ እዚ ኸኣ እቲ ናይ ዘለኣለም ሓይሉን መለኮቱን ኣጸቢቑ ይርኤ። ግናኸ ንኣምላኽ እናፈለጥዎስ፡ ከም ኣምላኽ ገይሮም ስለ ዘየኽበርዎን ዘየመስገንዎን ብሓሳቦም ከንቱ ዀኑ፡ እቲ ዘየስተውዕል ልቦምውን ጸልመተ፡ ለባማት ኢና እናበሉ ዐሸዉ ።” (ሮሜ 1፡19-22)።
ንህላወ ፍጹም ሓቂ ዝኾነ መርትዖ ኣሎ ዶ? እወ፡ መጀመርታ ናይ ሰብ ሕልና እዩ፡ እዚ ከኣ ምሳና ዘሎ “ዝኾነ ነገር” ኮይኑ ዓለም ፍሉጥ ዝኾነ መገዲ ከምዘለዋን ገለ ነገራት ቅኑዓት ገለ ድማ ጌጋ ሙዃኖም ይነግረና። ሕልናና ኣብ ስቓይ፡ ጥሜት፡ ጾታዊ ዓመጽ፡ ቃንዛን ክፍኣትን ዝኾነ ጌጋ ከምዘሎን የረድኣናን ከምኡ ከኣ ፍቕሪ፡ ልግሲ፡ ርህራሄን ሰላምን ድማ ክንቃለሰሎም ዘሎና ኣወንታዊ ነገራት ሙዃኖን የፍልጠና። እዚ ድማ ወትሩ ኣብ ኩሎም ባህልታት ኣድማሳዊ ሓቂ እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ንግደ ናይ ወዲ-ሰብ ሕልና ኣብ ሮሜ 2፡14-16 ይገልጽ “እቶም ሕጊ ዜብሎም ኣህዛብ፡ ሕሊናኦም እናመስከረሎም ሓሳቦምውን ንሓድሕዱ እናተኻሰሰ ወይስ እናተኻላኸለ፡ እቲ ግብሪ ሕጊ ኣብ ልቦም ጽሑፍ ምዃኑ የርእዩ ኣለዉ እሞ፡ ነቲ ኣብ ሕጊ ዘሎ ብባህርዮም ተደሪኾም ካብ ዚገብርዎስ፡ ንሳቶም ሕጊ እንተ ዜብሎም እኳ፡ ንርእሶም ሕጊ እዮም። በታ፡ ከም ወንጌለይ ገይሩ፡ ኣምላኽ ነቲ ምስጢራት ሰብ ብየሱስ ክርስቶስ ዚፈርደላ መዓልቲ ኸምኡ ኪኸውን እዩ።”
እቲ ካልኣይ መርትዖ ናይ ህላወ ፍጹም ሓቂ ድማ ስነ-ፍልጠት እዩ። ስነ-ፍልጠት ብቐሊሉ ንምግላጽ ከኣ፡ ምክትታል ፍልጠትን፡ መጽናዕቲ ናይ’ቲ ንፈልጦን ከምኡ’ውን ዝያዳ ንምፍላጥ ድማ ምሕታትን እዩ። ስለ’ዚ ድማ ኩሎም ስነፍልጠታዊ መጽናዕትታት ድማ ግድን ኣብ’ዚ እምነት ክስረቱ ኣለዎም፡ ንሱ ድማ ኣብ ዓለም ውሁባት ዝኾነ ክውንነታት ኣለው፡ ንሳቶም ድማ ክድህሰሱን ክረጋገጹን ኣለዎም። ብዘይ ፍጹምነት ነገራት፡ እንታይ ዝጽናዕ እሞ ክህሉ እዩ? ሓደ ሰብ ከመይ ኣቢሉ እዩ ስነፍልጠት ንዝረኸቦም ርጉጻት ሙዃኖም ክፈልጥ? ከም ሓቂ፡ እቶም ቀንዲ ሕግታት ስነፍልጠት ድማ ኣብ ህላወ ፍጹም ሓቂ እዮም ተሰሪቶም።
እቲ ሳልሳይ መርትዖ ናይ ህላወ ፍጹም ሓቂ/ኣድማሳዊ ሓቂ ከኣ ሃይማኖት እዩ። ኩሎም ሃይማኖታት ናይ ዓለም ትርጉምን መግለጽን ሂወት ክህቡ ይፍትኑ። እዚኣቶም ልዕሊ ናይ ወድ-ሰብ ናይ ምንባር ድሌት ሓደ ነገር ንምድላይ እዮም ተፈጢሮም። ሰባት ብመገዲ ሃይማኖት፡ ንኣምላኽ ይደልይዎ፡ ንመጻኢ ተስፋ ይገብሩ፡ ሕድገት ሓጥያታት፡ ሰላም ኣብ ማእከል ጸገማትን ንዓሚቕ ሕቶታትና ድማ መልስታት ይደልዩ። ብርግጽ ሃይማኖት፡ ሰብ ልዕሊ ምዕቡል ዝኾነ ዝፈለቐ ፍጥረት ሙዃኑ መርትዖ እዩ። ሃይማኖት መርትዖ ናይ ዝለዓለ ዕላማን ከምኡ’ውን ህላወ ናይ’ቲ ኣብ ልዕሊ ወዲ-ሰብ ድሌት ምፍላጥ ኣምላኽ ዝገበረ ግላዊን ዕላማ ዝመልኦ ፈጣርን እዩ። ብርግጽ ፈጣሪ እንተሎ ድማ፡ ንሱ መለክዒ ናይ ፍጹም ዝኾነ ሓቅን ይኸውንን ከምኡ’ከኣ ነቲ ሓቂ ከቕውም ድማ ስልጣኑ ይኸውን።
ጽቡቕ ዕድል ኮይኑ ፈጣሪ ኣሎ ከምኡ ድማ ንሱ ብቃሉ ማለት መጽሓፍ ቅዱስ ጌሩ ንሓቁ ገሊጹልና እዩ። ንፍጹም ሓቂ/ኣድማሳዊ ሓቂ ንምፍላጥ ዝክኣል ድማ ብመገዲ ውልቃዊ ዝኾነ ርክብ ምስ’ቲ ሓቂ ኣነ እየ ዝበለ የሱስ ክርስቶስ እዩ። የሱስ እቲ እንኮ ሓቂ፡ እቲ እንኮ መገዲ፡ እቲ እንኮ ሂወትን ከምኡ ድማ እቲ እንኮ መእተዊ ናብ ኣምላኽ ሙዃኑ ኣፍሊጡ (ዮሃንስ 14፡6)። ፍጹም ሓቂ ኣሎ ዝብል ጭብጢ ድማ ናብ’ቲ ሓቂ የመልክተልና እዚ ከኣ፡ ሰማይን ምድርን ዝፈጥረን ከምኡ ድማ ንሱ ብግልና ክንፈልጦ ምእንቲ ብየሱስ ክርስቶስ ጌሩ ገዛእ-ርእሱ ዝገለጸ ልዑል ኣምላኽ ኣሎ። እዚ እዩ እቲ ፍጹም ሓቂ።
English
ፍጹም ሓቂ/ኣድማሳዊ ሓቂ ዝብሃል ነገር ኣሎ ድዩ?


text:
Radio Erena: 17 October 2019
ኣብ መንጎ ብስዑዲ ዓረብ ዝድገፍ ሰራዊት መንግስቲ የመን ምስቶም ብሕቡራት ኢማራት ዝድገፉ፣ ንዓደን ተዓጻጺሮም ዝርከቡ ሚሊሻን ዝጸንሐ ምፍጣጥ ንምፍታሕ ሎሚ ሓሙስ 17 ጥቅምቲ ስምምዕ ክኽተም ምዃኑ ተገሊጹ።
እቲ ስምምዕ ብመንጎኝነት ስዑዲ ዓረብ ይካየድ ከምዘሎ ዝሓበሩ ዲፕሎማሰኛታት የመን፣ ንክልቲኦም ወገና ንምቕርራብ፣ ከም ቀዳማይ ስጉምቲ ዝተወስደ፣ ሰራዊት ሕቡራት ኢማራት ካብታ ወደባዊት ከተማ ምስሓብ ምዃኑ ኣፍሊጦም።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዛ፣ ኣብታ ከተማ ዝጸሐ ሰራዊታ ድሕሪ ምስሓባ፣ ክልቲኦም ወገናት የመን ዝሰማምዕሉ ሓድሽ ካቢነ ሚኒስተራት ክቐውም’ዩ።
ይኹን’ምበር፣ ንክልቲኦም ወገናት ዝሓቖፈ ሓድሽ መንግስቲ የመን፣ ንሑቲ ክምክት ዓቕሚ ከምዘይብሉ ተንተንቲ ይጠቕሱ።
ኢማራት፣ በብእዋኑ ኣብ ኤርትራ ከምዘሰልጠነቶም ዝንገረሎም ሚሊሻ፣ ኣብ ከተማ ዓደንን ደሴት ሰኮትራን ዝርከብ ኣብያተ ጽሕፈት መንግስቲ ተቖጻጺሮሞ’ዮም ጸኒሖም።
ኣብ ሪያድ ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ ነቲ ብደገፍ ሕቡራት ኢማራት ዝተኻየደ ምቁጽጻር ትካላት መንግስቲ፣ ብዕልዋ’ዩ ገሊጽዎ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ስዑዲ ዓረብ ምስቲ ኣብ ጉዳይ የመን ላዕለዋይ ኢድ ዘለዎ ሑቲ ቀጥታዊ ዝርርብ ጀሚራ ከምዘላ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
Bemanningen
ኣብ ውሽጢ ምምሕዳር ሰደርሃምን (Söderhamn) ኣስታት 900 ኣብ ተሓጋገዝቲ ነርስ፡ መዋዕለ ህጻናት፡ መማህራን መባአታ፡ መማህራን ናይ ዕረፍቲ ሰዓታት ወይ ከሻኒ መግብን ክኸውን ኣለዉ ። ሓደ ካብዚኦም ክሰርሕ ምስ ዘይ ክእል በማኒንገን (Bemanningen) ነቲ ቦታ ዝትክእ ይቕርብ ።
በማኒንገን (Bemanningen) 70 ቀወምቲ ኣባላትን ኣስታት 150 ብሰዓታት ዝሰርሑን ኣለውዎ ።
ኣብ በማኒንገን (Bemanningen) ዝሰርሕ ሰብ ተዓጻጻፍን ኣብ ቤት ትምህርቲ አና ኸደ ብዛዕባ ኣገልግሎት ጥዕና ንተማሃሮ መግለጺ ይህብ። ነቶም ምስ ሆግትሪከት (Högtrycket ) ሓቢሮም ዝሰርሑ በማኒንገን (Bemanningen) ኣብ ናይ ስራሕ ዕዳጋታት ሓደስቲ ናይ ስራሕ መንገድታት እፈጥር ። በማኒንገን (Bemanningen) ሓደስቲ ሰባት ብምርካብ ቑልጡፍ ቓለ መሕትት ናይ ስራሕን ኣብ ስራሕ ዘሳትፍን ኣብ ከባቢኦም ዝርከብ ከም መእለይ ኣረጋውያን የዳሉ ።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ኣካያዲ ስራሕ ማሕበር መናእሰይ ትግራይ ኣብርሃ ገብረዋህድ እቲ መደብ ካብ 2000 ዓም ክሻብ ሎምዘበን 2005 ይካየድ ምህላዉ ይገልጽ፡፡ መቐለ ዩኒቨርሲቲ ዓመታዊ 10 ተምሃራይ ብቐዳማይን ካልኣይን ዲግሪ ተቐቢሉ የምህር፡፡ ኣብ መቐለ ዝርከባ ብሰብ ሃፍቲ ዝተጣየሻ ኮሌጃት እውን ዛጊድ ን1500 ተምሃሮ ፍርቂ ዋጋ ከየኽፈላ መናእሰይ ንኽማሃሩ ከምዝሓዛ ኣብርሃ ይዛረብ፡፡ እቲ ማሕበር ምስ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ዝነበሮ ርክብ ትካላዊ መልክዕ ምእንታን ክሕዝ ንሓሙሽተ ዓማውቲ ዝጸንሕ ሓበራዊ መስርሕ ምርድዳእ ተፈራሪሙ’ሎ፡፡ ብመሰረት ውዕል እቲ ዩኒቨርሲቲ ዓመታዊ 8 ተምሃሮ ብቐዳማይ ዲግሪ ብድማር 40 ከምኡ’ውን 25 ተምሃሮ ብካልኣይ ዲግሪ ብድማር ን65 መናእሰይ ናጻ ዕድል ትምህርቲ ክህብ እዩ፡፡
ካብቶም ነቲ ዕድል ትምህርቲ ረኺቦም ዝማሃሩ ዘለዉ በረከት ሓየሎም ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ብ Sociology ከምኡ’ውን እቴነሽ ተኽለሃይማኖት ኣብ ኮሌጅ ማይክሮሊንክ ብ Management Information Science ብዲግሪ መደብ ትመህርቲ ይማሃሩ ምህላዎም ገሊጾም፡፡ ኪሮስ ጸጋይ ብወገኑ ተጠቃሚ እቲ ዕድል ብምዃን ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ብ Journalism and Mass Communication ሰልጢኑ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ስራሕ ዓለም ይርከብ፡፡ ኩሎም ገንዘባዊ ዓቕሚ ዝዋሓዶምን ቤተሰቦም እውን ቁጠባዊ ዓቕሞም ዝደኸመን ምስ ምዃኑ እቲ ማሕበር ነቲ ዕድል ናጻ ትምህርቲ ተዘይህቦም እናሰርሑ ንስድረኦም ሓጊዞም ትምህርታዊ ወጻኢታት ንምሽፋን ከምዘይኽእሉ ገሊጾምለይ፡፡
ማሕበር መናእሰይ ትግራይ 460 ሽሕ ኣባላት ዝሓቖፈ ማሕበር እዩ፡፡
ንምስምዑ ናብ ምልክት ድምፂ ጠውቁ


text:
ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ካብ ሚያዝያ 2015 ክሳብ ጥቅምቲ 2017 ሓይልታት መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ገበናት ኩናት ፈጺሞም’ዮም ኣብ ልዕሊ ዝብል ክሲ ምርመራ ክኻየድ ፍቓድ ሂቡ።
ብመሰረት ካብ ዳኛታት እቲ ቤት ፍርዲ ዝወጸ መግለጺ ምስ ገበናት ኣንጻር ሰብኣዊነት ብዝተሓሓዝ ዝቐረበ ክሲ ምርመራ ንምኽያድ ዘገድዱ መሰረት ከምዝተረኽበ ብምሕባር ብተወሳኺ ብሰንኪ ኣብታ ሃገር ዝተፈጸሙ ገበናት ኩናት፡ ጾታዊ ዓመጽን ስቅያትን ልዕሊ 1,000 ሰባት ምሟቶምን ካልኦት ኣስታት 400,000 ድማ ካብ መነባብርኦም ምዝንባሎም ገሊጾም።
ነቲ ኣብ ብሩንዲ ዝተኻየደ ገበናት ኹናት ዝምልከት ምርመራ ክኻየድ ዝፈቕድ ውሳነ ኣብ ጥቅምቲ 25,2017 ዝሓለፈ ኮይኑ እዚ ድማ ብሩንዲ ካብ ኣባልነት ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ምውጻእ ቅድሚ ምፍላጣ ክልተ መዓልታት እዩ። ውሳነ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ክሳብ ሎሚ ሓሙስ ወግዓዊ ከይኾነ ዝጸንሓ ኮይኑ እቲ ቤት ፍርዲ ብሩንዲ አባል ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ንዝተፈጸመ ገበን ክምርምር ዘኽእል ሕጋዊ ስልጣን ኣለዎ።
ኣብ 2015 ዓ.ም ፕረዚደንት ፔረ ኒኩሪንዚዛ ንሳልሳይ ናይ ስልጣን ዘመን ኣብ ምርጫ እታ ሃገር ክሳተፉ ምኳኖም ምስ ኣፍለጡ ተቓውሞ ኣብ መላእ እታ ሃገር ምልዓሉ ይዝከር። ነቐፍቲ እዚ ውሳነ ፕረዝደንት ኒኩሪንዝዛ ነቲ ኣብ ምዝዛም ኩናት ሓድሕድ ብሪንዲ ዝተበጽሓ ስምምዕን ንናይ ስልጣን ዘመን ፕረዝደንት ዝድርት ቅዋም'ታ ሃገር ዝቓወም ምኳኑ ይገልጹ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክሊ ኦሮምያ፣ኣሰንዳቦ ኣብ ዝተባሃለት ከተማን ከባቢኣን ክሳብ ትማሊ ሰንበት 52 ኣብያተ-ክርስትያናት ከምዝተባርዑ መሰኻኽር ንቪኦኤ ገሊፆም።ብርክት ዝበሉ ሰባት ናብ ጂማ ይሃድሙ ከምዘለው'ውን እቲ ዜና ይሕብር።
እቶም ምንጭታት ከምዝገለፅዎ፣ኣብ ኣሰንዳቦን ኦሞ ናዳን ኣብ ዝተባሃሉ ከባቢታት ኣብያተ-ክርስትያናት ተባሪዖም‘ለው፣ኣብ‘ቲ ከባቢ ይሰርሑ ዝነበሩ ኣባላት ዎርልድ ቪዥን‘ውን ካብ መጥቃዕቲ ገለ ሙስሊማውያን ከምዝሃደሙን ንብረቶም ኣብ ትሕቲ ፖሊስ ከምዝርከብን ተፈሊጡ‘ሎ።
እቶም ዝተባርዑ ኣብያተ-ክርስትያናት ንብረት ቃለ-ህይወት፣ሙሉ-ወንጌል፣ መካነ-እየሱስን ኣድቨንቲስት ምኻኖም ይፍለጥ።
ብዘይካ‘ዚ 3 ሽሕ ነበርቲ‘ቲ ከባቢ ኣብ ሓደ ስፍራ ተኣኪቦም‘ለው፣ገሊኦም ድማ ናብ ጅማ ከምዝሃደሙ እቲ ዜና ይሕብር።
ፌደራላዊ ፖሊስን ሰራዊት ምክልኻልን ነቲ ቅልውላው ንምቁፅፃር ይሰርሑ ከምዘለው‘ውን እቶም ምንጭታት ይገልፁ።ካብ ምምሕዳር‘ቲ ዞባን ካብ እስላማዊ ጉዳያት‘ቲ ዞባን ብዛዕባ‘ዚ ዜና‘ዚ ሓበሬታ ንምርካብ ተፈቲኑ ከምዘይሰለጦ መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት ገሊፁ።
ኣብ ዞባ ኦሮምያ ኢትዮጵያ 52 ኣብያተ-ክርስትያናት ተባሪዖም
ልዕሊ 3 ሽሕ ህዝቢ ተፈናቂሉ
ኣብ ኢትዮጵያ ክሊ ኦሮምያ፣ኣሰንዳቦ ኣብ ዝተባሃለት ከተማን ከባቢኣን ክሳብ ትማሊ ሰንበት 52 ኣብያተ-ክርስትያናት ከምዝተባርዑ መሰኻኽር ንቪኦኤ ገሊፆም።ብርክት ዝበሉ ሰባት ናብ ጂማ ይሃድሙ ከምዘለው'ውን እቲ ዜና ይሕብር።


text:
ሎሚ 29 ነሓሰ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ ልዕሊ ሰለስተ ሽሕ ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ከምዝደሓኑ ኣገልግሎት ዜና ኣሶስየትድ ፕረስ ሓቢሩ።
እዞም ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ንምብጻሕ ኣብ ባሕሪ ይጉዓዙ ምንባሮምን ክልተ ዘይመንግስታውያን ማሕበራትን መራኽብ ኲናት ኢጣልያን ስጳኛን ብሓባር ብዘካየድዎ ስርሒት እቶም ልዕሊ ሰለስተ ሽሕ ስደተኛታት ካብ ሓደጋ ምጥሓል ክድሕኑ ምኽኣሎም ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
ኣባላት ፕሮኣክቲቫ ኦፐን ኣርምስን ካልኣይ ዘይመንግስታዊ ማሕበርን ዕስራ ጀላቡ ብምውፋር ነቶም ስደተኛታት ናብ ሓላዋ ባሕሪ ኢጣልያ ኣሰጋገሮሞም ኣለው።
ዓሰርተ ሰለስተ ማይል ካብ ሰሜን ሳብራታ ሊብያ ርሒቓ ኣብ ዝተረኽበት ጃልባ 700 ስደተኛታት ጽዒና ምንባራ ተሓቢሩ።
ካብ ዝውለዱ ሓሙሽተ መዓልቲ ጥራይ ዝገበሩ ማናቱ ዕሸላት ኣብ ውሽጢታ ጃልባ ተጻዒኖም ምንባሮምን ብዝተገብረሎም ሓገዝ ክድሕኑ ምኽኣሎምን ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 06 March 2019
ኬንያን ሶማልን ኣብ መንጎአን ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ብሰላማዊ መንገዲ ክፈትሓኦ ተሳማሚዐን።
ብመንጎኝነት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ዝተኻየደ ርክብ ፕረዚደንታት ኡሁሩ ኬንያታን መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆን፣ እቲ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ተፈጢሩ ዘሎ ወጥሪ ናብ ዝኸፈአ ደረጃ ከይዓረገ፣ ብሰላማዊ መንገዲን ብዘተን ክፍታሕ ከምዘለዎ ኣብ ስምምዕ ከምዝበጽሑ፣ ካብ ኬንያ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ካብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ሶማል ዝወጸ መግለጺ ከምዘመልክቶ፣ ርክብ ፕረዚደንታት ኬንያን ሶማልን ብቐንዱ ኣብቲ ንዋንነት ገማግም ባሕሪ ብዝምልከት ዝተፈጥረ ወጥሪ ዘተኮረ ምንባሩ ድሕሪ ምግላጽ፣ ክልቲኦም ወገናት ግርጭት ዘለዓዕል ዲፕሎማስያዊ ቁርቁስ ደው ብምባል ብቐጥታ ኣብ ዘተ ክኣትዉ ከምዝተሰማሙዑ ኣብሪሁ።
መራሕቲ ሃገራት ኢትዮጵያ፣ ኬንያን ሶማልን ብተወሳኺ ንጸጥታዊ ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብዝምልከት እውን ከምዝዘተዩ ተሓቢሩ።
ዝሓለፈ ወርሒ ሶማል ንዕቑር ሃብቲ ገማግም ባሕራ ብዝምልከት ኣብ ብሪጣንያ ንጨረታ ድሕሪ ምቕራባ እያ ኬንያ፣ እቲ ከባቢ ግዝኣታ ደኣምበር መሬት ሶማል ከምዘይኮነ ክሲ ዘቕረበት።
እዚ ዝመንቀሊኡ ናይ ይግበኣኒ’ዩ ዲፕሎማስያዊ ዘመተ ኣብ መንጎ ሰበስልጣናት ክልቲኤን ሃገራት ክረኣይ ጸኒሑ።


text:
ካብ ሊብያ ናብ ዓዲ ጥልያን ክሰግሩ ቅድሚ ሰሙን ዝተበገሱ ዳርጋ ኩሎም ኤርትራውያን ምዃኖም ዝንገረሎም 335 ስደተኛታት ደሃይ ኣጥፊኦም ከምዘለዉ ገለ ቤተሰቦም ምስኣቶም ዝርከቡ ኤርትራውያን ምስናይ ከቢድ ጭንቀትን ስግኣትን ሓቢሮም።
22 Mar 2011 !! መንግስቲ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ልክዕ ከም’ቲ ዕቡድ ዓርኩ ቓዛፊ ብፍርሒ ስለዝወሓጡን ዝረግጹዎን ዝዛረቡዎን ኣይፈልጡን: ወግዓዊ ብዘይኮነ ንህዝቢ ንምድንጋር መዓልታዊ ንርእዮ ዘለና’ዩ፡፡ ንሚኒስትሪ ምክልኻል ቀጠልያ መብራህቲ ወሊዑሎም ልቢ ዘለዎ ኩሉ ሓኒኹ: ንክብርን መሰል እምነትን ካህናትን ደናግልን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስታያን ዝግህስ ሓድሽ ወተሃደራዊ ትእዛዝ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣመሓላሊፉ።
እዚ ሎሚ ጀሚሩ ዘሎ፡ ኣብ ሰሙን ሰለስተ ግዜ ማለት፡ ሰኑይ፡ ረቡዕን ዓርብን ብኣቋጻጽራ ኤርትራ ካብ ሰዓት 8፡00 ክሳብ ሰዓት 9፡00 ምሸት ዝፍኖ መደብ፡ ነታ ብፍላይ ናብ ኤርትራ ኣብ ሰሙን ክልተ ሳዕ ነናይ ፍርቂ ሰዓት መደብ ጥራይ ትፍኑ ዝነበረት ራድዮ ኣሰና፡ ካብ ጽበት ግዜ ብመጠኑ ከገላግላ እዩ።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ብምስጢር ናብ ቀጠር ከምዝገሸ እሙናት ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብተቓውሞ ህዝብን ሰራዊትን ተሓኒቑ ነቕነቕ ዝብል ዘሎ፡ ናይ ቀረባ ዓርኪ ኢሳይያስ ዝኾነ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቐዛፊ ንምርዳእ፡ ናብ ትሪቡሊ ሰራዊት ከምዝለኣኸ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብተቓውሞ ህዝብን ሰራዊትን ተሓኒቑ ነቕነቕ ዝብል ዘሎ፡ ናይ ቀረባ ዓርኪ ኢሳይያስ ዝኾነ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቐዛፊ ንምርዳእ፡ ናብ ትሪቡሊ ሰራዊት ከምዝለኣኸ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
አብዚ ለንቅነ አብ ከባቢናን ማእከላይ ምብራቕን ተላዒሉ ዘሎ ህዝባዊ ማዕበል አብ መንጎ ምልካዊ ስርዓታትን በቶም ንዘመናት ብፖለቲካዊ ጸቒጢ መበገሲኡ ሰብኣዊ መሰሎም ዝተኽልኡ ነጻ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ አብ ገዛእ ሃገሮም ዝተሓርሙ፡ ብልሽውና፡ ስርዓተ ሕጊ አልቦነት፡ ሽቕለት አልቦነት፡ ማእሰርትን መግረፍትን ዘበገሶ ህዝባዊ ባርዕ ንለውጥን ዲሞክራስን ጥምጥም ይካየድ አሎ። ድሮ ድማ ህዝብታት ቱኒዝያን ምስርን ተዓዊቶምሉ አለው።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ27 ጥሪ ናብ ቐጠር ምስ ከደ ክሳብ ሎሚ 11 ለካቲት ናብ ኤርትራ ከምዘይተመልሰ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣሰና ‘ውን ነቲ ኩነታት ኣረጋጊጻቶ ኣላ።
እቲ ኣይ ካብ ባይቶ ኣይ ካብ ጋዜጣ ኣይ ካብ ህዝቢ ሓታቲ ዘይብሉ፡ ከከም ኣተሳስኡ ባህ ዝበሎ ዝገብር ቀይዲ-ኣልቦ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ ባዕሉ ተሓሲሙዎ ዝጸንሐ ውክልና ሕብረት ኣፍሪቃ ብምቕባል ከም ወኪሉ ከገልግሎ ንግርማ ኣስመሮም ናብ ኣዲስ ኣበባ ልኡኹዎ ከምዘሎ ኣህጉራዊ ማዕከናት ዜና ዓለም ገሊጸን።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ንገለ እዋናት ኣዋዲቑዎ ዝጸንሐ 50 ሽሕ ናቕፋ ‘መቕጻዕቲ’ ካብ ኤርትራ ናብ ስደት ዘምለጡ ዜጋታት ብምቕጻል፡ ንወለዲ የሸገርን ይኣስርን ከምዘሎ ካብ ንኡስ ዞባ ሰገነይቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣገንዚቡ።
ኮምሽን ንዝተዋህቦ ናይ ጊዜ ሕጽረትን ሰሌዳን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዕቱብ ስርሑ እናሰላሰለ፡ እንሆ ኣብ ሰላሳ ከተማታት ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ዝገበሮ ዕዉት ዑደታት፡ 30 ህዝባዊ ሽማግለታት ብምቛም ንቕድሚት ይግስግስ ኣሎ።
…..ጌና ዒሺል … ሒንጢት እየ ኔረ እዋኑ እዋን ልክዕ ከምዚ እዋን እዩ ኔሩ፡ መንእሰያት ክስደዱ ብቢዚሒ ካብ ከባቢ ገዛውትና ኪሃሱ እንከለዉ ከም ወግወግታ ዳኣሉ እንበር ቅሩብሲ ቲዝ ይብለኒ አዩ…. ሲለ ምንታይን ናበይን ከምዘበሉ ግን ወላ ይስቆረኒ ኣይነበረን፡፡
ዝኸበርኩም ክቡር ወላዲናን ኣቦናን ኣቶ ቀለታ ኪዳነ። ብመጀመርያ ከም ወላዲ መጠን ዕድመን ጥዕናን ረኺብኩም ሰላምን ቅሳነትን ዝመልኦ ናብራ ከተሕልፉ ዘለኒ ልባዊ ሓልዮት ክገልጸልኩም እንከለኹ:
ናብ ኣቶ ኣምሃ ዶሚኒኮ – ኣቦ መንበር ሃገራዊ ኮምሽን ንዴሞክራሲያዊ ለውጢ
ብፈለማ ነቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ብኣረሜናዊ ስርዓተ ምሕደራ ህግደፍ ኣብ ገዛእ መሬቱ ከም ጊላ ይነብር ንዘሎ ተቓላሳይ ህዝብና ሰላምታና ነቐድም። ቀጺልና ንኹሎም ኣብ መላእ ዓለም ከም ደቂ ዛግራ ፋሕ ኢሎም ንዘለው ስደተኛታት ህዝብና ካብዚ ዘለናዮ ናይ ስደት ቦታና ማለት ቤይ ኤርያ ካሊፎርንያ ናይ ኣኽብሮት ሰላምታና ይብጻሕኩም ንብል።
ዝኸበርካ ሓው ወልደየሱስ፡
ውድብኩም፡ ብዘይቅቡል ምኽንያታትን ምስምስን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንምስታፍ ብዝምልከት ዝወሰዶ ነጻጊ መርገጽ ምስ ረኣኹ፡ እዛ ሎሚ ዝልእካ ዘለኹ ደብዳቤ ክጽሕፈልካ ዶ ኣይጽሕፈልካን ኣብ ዝብል ሓሳባት ኣቲየ።
ብፖለቲካዊ ተነጽሎን ሕጽረት ሸርፊ ወጻእን ተጠቒዑ፡ ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ “ ካብ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ እዋን፡ ብዝኾነ መንገዲ ናብ ስደት ዝኸደ ኤርትራዊ ብሓፈሻ፡ ናብ ኤርትራ ክኣቱን ካብ ኤርትራ ክወጽእን ኣፍቂድና ኣለና” ዝብል ጎስጕስ ብኣኼባታት መልክዕ ከካይድ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ብፖለቲካዊ ተነጽሎን ሕጽረት ሸርፊ ወጻእን ተጠቒዑ፡ ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ “ ካብ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ እዋን፡ ብዝኾነ መንገዲ ናብ ስደት ዝኸደ ኤርትራዊ ብሓፈሻ፡ ናብ ኤርትራ ክኣቱን ካብ ኤርትራ ክወጽእን ኣፍቂድና ኣለና” ዝብል ጎስጕስ ብኣኼባታት መልክዕ ከካይድ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ናብ ዝኸበርኩም ብጾት ኣገልገልቲ ናይ ኢንተርነት ረድዮን ፈነዋ ኣሰና ፡፡
ኣዛዚ ሰራዊት ሶማሊላንድ ጀነራል ኤልሚ ሮቢለህ ፉሩር፡ ንጋዜጠኛትት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ምዕላሞም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሶማሊላንድ ብምዕራፍ ናብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ክኣትዉ ንዝፈተኑ ኣስታት 300 ኣባላት ተቓወሚ ምንቅስቓስ ኢትዮጵያ፡ ሃገራዊ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ኣብ ከበባ ብምእታው ከምዝሃደኑዎም ገሊጹ፡
ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ወጻኢ ኣብ ኤምባሲታቱ ክሰርሑ ንዝጸንሑ ኣስታት 70 ኣባላቱ ናብ ኤርትራ ከምዝጸውዖም ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ድሕሪ’ቲ ዝተዋህቦ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ ስደተኛ መንበሪ ወረቐት ምሓዙ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ብሕታዊ መሰለይ ብምግሃስ ኣብ ውሽጢ ሃገረ ኤርትራ ከንብረኒ ስለ ዘይከኣለ ኢሉ ንዘቕረቦ ናይ ማሓላ ቓል ብምኽሓድ ምስ ስርዓት ኣስመራ ብምትሕብባር
ኣቶ ካሕሳይ በርሀ ድሕሪ’ቲ ዝተዋህቦ ናይ ዓባይ ብሪጣንያ ናይ ስደተኛ መንበሪ ወረቐት ምሓዙ ነቲ ስርዓት ኣስመራ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ብሕታዊ መሰለይ ብምግሃስ ኣብ ውሽጢ ሃገረ ኤርትራ ከንብረኒ ስለ ዘይከኣለ ኢሉ ንዘቕረቦ ናይ ማሓላ ቓል ብምኽሓድ ምስ ስርዓት ኣስመራ ብምትሕብባር
በቲ ለባማትን ከኢላታትን ሃገራዉያን ባይታ ዘተ ዘጣጥሑልና ተጠቒምና ኣሰር ናታቶም ሒዝና ይሓይሽ እንብሎ ኣካይዳ እዋናዊ ቃልሲ ክንዝቲ ኣብዚ ምብቃዕና ሓጎስ ኩልና ምኻኑ ንኣምን ።
ኣቶ ዓንዱ ብርሃነ ዝተባህለ፡ ኣብ ኣመሪካ፡ ኣብ ዋሺንግተን ዝቕመጥ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ብ18 ሰነ ብሕማም ዓሪፉ ሬስኡ ብ23 ሰነ ናብ ዓዲ ምስ ተላእከ፡ ኣብ ዓደቡኡ ኣምሁር ኣብ ዝርከብ ቤተክርስትያን ፍትሓት ከይግበረሉ ድሕሪ ምኽልካሉ ንቡር ፍትሓት ከይረኸበ ከምዝተቐብረ ምንጭታት ሓቢሮም።
አብ ሓርነታዊ ቃልስና መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ብጻብዕቲ እዮም ዝቁጸሩ እንተበልና ካብ ሓቂ ኣይራሓቕናን፣ ሎሚ ግን መድረኹ ግዲ ኣኺሉ ኮይኑ መንእሰያት ክብገሱ ካበየ ኩርናዓት ዓለምና ንምልከት ኣሎና፣ ስለ ዝኾነ ከአ ኣብ ሃገረ ጀርመን ከምቲ ካሎኦት ዓለምና ዘርኢዎ ዘለዉ ንጥፈታት ተበጊሶም ከም ዘለዉ ክንሕብር ንፈቱ፣
ዝኸበርካ በሺር ኢሳቕ ዓብደላ ዎ ዝኸበርካ ኣምሃ ደመኒኮ፡ ምስ ኣሰና ዝገበኩሞ ቃለ-መሕትት ሰሚኤዮ።ኣቐዲመ ነቲ ክትገብርዎ ትሓስብዎ ዘለኹም ዋዕላ ረቢ የቃንዓልኩም ኣምላኽ ከኣ የሳልጠልኩም ክብል ኣፍቅዱለይ።
ካብ 14 ክሳብ 21 መጋቢት 2010 ኣብ ዝነበረ ግዜ ጥራይ 412 ኤርትራውያን ስደተኛታት ብወገን ራማ፡ ግርሁ ስርናይን ዛላንበሳን ናብ ኢትዮጵያ ከም ዝኣተዉ ምንጭታት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም። ናይዞም ኣባላት ክፍላተ ሰራዊት 19ን 53ን ዝነበሩ 123 ወተሃደራት ዝርከብዎም ኤርትራውያን ዝርዝር ኩነታት ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ካብ 14 ክሳብ 21 መጋቢት 2010 ኣብ ዝነበረ ግዜ ጥራይ 412 ኤርትራውያን ስደተኛታት ብወገን ራማ፡ ግርሁ ስርናይን ዛላንበሳን ናብ ኢትዮጵያ ከም ዝኣተዉ ምንጭታት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም። ናይዞም ኣባላት ክፍላተ ሰራዊት 19ን 53ን ዝነበሩ 123 ወተሃደራት ዝርከብዎም ኤርትራውያን ዝርዝር ኩነታት ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ካብ 23 ለካቲት ክሳብ 10 መጋቢት 2010 ኣብ ዘሎ ግዜ ጥራሕ 1523 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሱዳን ኣትዮም። ዝርዝር ናይ’ዞም ናብ ሱዳን ዝኣተው 1523 ስደተኛታት ድማ፡ ከም’ዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ካብ 23 ለካቲት ክሳብ 10 መጋቢት 2010 ኣብ ዘሎ ግዜ ጥራሕ 1523 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ሱዳን ኣትዮም። ዝርዝር ናይ’ዞም ናብ ሱዳን ዝኣተው 1523 ስደተኛታት ድማ፡ ከም’ዚ ዝስዕብ ኢዩ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ናብ ወጻኢ ክኸዱ ንዝደልዩ ኤርትራውያን ከምመሰጋገርቲ (Human Traffickers) ተመሲሎም ብምስራሕ ኣሽሓት ዶላራት ድሕሪ ምምልጣጦም ተመሊሶም ከእስሩዎም መምርሒ ዝህብ ምስጢራዊ ተዘዋዋሪ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፈ እሙናት ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ንእገዳ ባይቶ ጸጥታ ዝቃወም ደብዳበ፡ ብሽሞምን ኣድራሽኦምን ተጻሒፉ፡ ብዘይኣፍልጦኦም፡ ናብ ኣባላት ፓርላማ ዓዲ እንግሊዝ ዝተላእከ ኤርትራውያን ቁጥዐኦም ንምግላጽ ናብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ሓበሬታ ኣመሓላሊፎም ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝነበር ህዝብን ካልእ ንጥፈታትን ዝኣከቦ ገንዘብ ብእሙናት ተሓባበርቱ ብምስጢር ናብ ኤርትራ ከምዘእተወ ምንጭታት ካብ ዓዲ እንግሊዝ ሓቢሮም።


text:
Radio Erena: 13 February 2020
ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ 22 ለካቲት መሰጋገሪ መንግስቲ ክቐውም ኢጋድን ሕቡራት ሃገራትን ጻውዒት ኣቐሪቦም።
መንግስቲ ደቡብ ሱዳንን ተቓወምቲን ቅድሚ 3 ኣዋርሕ ኣቢሉ፣ ኣብ ኡጋንዳ ኣብ ዝበጽሕዎ ስምምዕ፣ ምቛም መሰጋገሪ መንግስቲ ብ100 መዓልታት’ዮም ኣናዊሖሞ።
እዚ ማለት ድማ እቲ ክዋናሕ ዝተሰማምዕሉ ዕለት ኣብ 22 ለካቲት ስለዘብቅዕ፣ ምቛም መሰጋገሪ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን እንደገና ከይናዋሕ’ዮም ኢጋድን ሕቡራት ሃገራትን ዝጽውዑ ዘለዉ።
ኢጋድ ብ8 ለካቲት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝገበሮ፣ ኣብ ጉዳይ ደቡብ ሱዳን ዝዘተየ ዋዕላ፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ክሳብ 22 ለካቲት መሰጋገሪ መንግስቲ ክቐውም ምጽውዑ፣ 32 ዞባታት ዘለዋ ደቡብ ሱዳን ናብ 23 ክወርድ’ውን ሓቲቱ’ዩ።
መንግስቲ ደቡብ ሱዳን፣ ብዝሒ ዞባታት ናብ 23 ክወርድ ብኢጋድ ንዝቐረበ እማመ ክነጽጎ እንከሎ፣ ብዛዕባ ምቛም መሰጋገሪ መንግስቲ ግና ንጹር ምላሽ ኣይሃበን።
ፕረዚደንት ሳልቫኪር ሚያርዲት፣ ብዛዕባ’ዚ ብኢጋድ ቀሪቡ ዘሎ እማመታት ብዝምልከት፣ ክሳብ 15 ለካቲት ኣብ ዘሎ ግዜ ምላሽ ክህብ ትጽቢት ይግበር።


text:
ክልላዊ መንግስቲ ሶማሌ ን'ኣሸባሪ' ኢሉ ዝጸወዖህወሓት ብዝተፈላለየ መንገድታት ክድግፉ ጸኒሖም ዝበሎም 28 ውልቀሰባት ምስ ንብረቶም ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ከምዘእተወ ኣፍሊጡ።
ምኽትል ኮሚሽነር ፖሊስ`ቲ ኽልል መሓመድ ዓሊ ሓሰን፡ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ካብቶም ኣብ ቐይዲ ዝኣተው ገሊኦም ኣብ መርመራ ዘለዉ ካልኦት ድማ መርመራ ወዲኦም ናይ ክሲ ፋይል ዝተኸፍቶም`ዮም ኢሉ። ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ኢትዮጵያ ኣቐዲሙ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ከባብታትን፡ ተወለድቲ ክልል ትግራይ ብዘይኣገባብ ይእሰሩ፡ ይከላበቱን ንግዶም ይዕጾን ኣሎ ኢሉ ኔሩ`ዩ። ምኽትል ኮሚሽነር ፖሊስ ክልል ሶማሌ ግን እቲ ከምኡ ዝብል ቅሬታ ንዓና ዝምልከት ኣይኮነን፡ ኣብቲ ክልል ግን ሎሚ`ውን ብዙሓት ተወለድቲ ትግራይ ብሰላም ይንብሩ`ለዉ`ዮም ኢሉ።
ንሱ ብተወሳኺ ፍሉይ ሓይሊ ሶማሌ ናብ ሰሜን ኢትዮጵያ ድሕሪ ምዝማቱ፡ ብሓደ ሓደ ተለኣኣኽቲ ህወሓት ዝበሎም ኣብ ልዕሊ`ቲ ፍሉይ ሓይሊ ሽም ናይ ምጥፋእ ወፍሪ ይካየድ`ዩ ድሕሪ ምባል ካብ ከምኡ ዓይነት ዘመተ ይቆጠቡ ዝብል መተሓሳሰቢ ኣቕሪቡ`ሎ።


text:
ብ መብራህቱ ተወልደ፡
ኣብ`ዚ ዝሓለፈ ዓሰርተ ሰለስተ ዓመታት፡ ማለት ጃንዳ ወያነ ተገዲዱ ስምምዕ ኣልጀርስ ካብ ዝፍርም ንደሓር፡ ወያነ ካብ’ቲ ብሚሽን ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ዝተዋህበ ብይን ንምምላጥን ትሕዝቶ`ቲ ብይን ንምቕያርን ዘይፈተኖ ፈተነታት የለን። ሓደ ካብቲ ፈተነታቱ፡ ኩናት ክኸፍትይ’የ እንዳበልካ ሙግብዕባዕን ንማሕበረሰብ ዓለምን ኤርትራውያንን ምህዳድ’ዩ።
ኣብ ኣፈጻጽማ ናይ`ቲ ውሳነ ዘሎ ዓሎቓትን ምርጋጽ ናይ’ቲ ፍትሕን ንጎኒ ገዲፍና ግን፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጲያን ‘ናይ ዶብ ጸገም‘ ዝበሃል ከም ዘይህሉ፡ ኮሚሽን ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ነቲ ዶብ ብንጹርን ብዘየሻሙን መንገዲ ንሓዋሩ ከሊልዎ ኢዩ። ኣኸለ!
ወያነ እቲ ኣብ 1998 ብስም ‘ፓርላማ ኢትዮጲያ’ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝኣወጆ ኩናት ክሳብ ሕጂ ኣይተላኣለን ዘሎ። እቲ ኣብ መወዳእታ ዝፈተኖ ‘ሳልሳይ ወራር’ ቀንዲ ዕላማኡ፡ ካብ ሕፍረት ንምግልጋልን ዓሰብ ተቖጻጺርካ መጣልዒ ካርታ ንምንዳይን`ዩ ነይሩ። እንተ ኾነ ግን፡ ዓሰብ ንሙቅጽጻርሲ ይትረፍ፡ ሓደ ሜትሮ ንቕድሚት`ውን ከይሰጎመ፡ ዓቕሚ ሰቡን ሎጂስቲኩን ጸንቂቑ ኣብ ክቢ ጠረጴዛ ኮፍ ክብል ተገዲዱ።
እቲ ንኤርትራ ተቖጻጺርካ ዘድልየካ ንምርካብ ዝተገብረ ከንቱ ፈተነ፡ ክውን ክኸውን ዝነበረ ተኽእሎ ምስ ማህመነ፡ ስትራተጂኦም ብምቕያር፡ `ኣብ ዝተናወሐ ኹናት ከነዳኽሞም ኢና` ናብ ዝብል ተቐይሩ። እዚ`ውን ኣብ ግብሪ ክሰርሕ ስለዘይከኣለ፡ ብደገፍ ዘራያት ንኤርትራ ብማዕቀባት ንምብርካኽ ክልተ ዘይሕጋውያን እገዳታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ከም ዝስግደድ ተገይሩ። እዚ እገዳ ሃስያ`ኳ እንተ ሃለዎ፡ ናብ ምንብርካኽ ገጹ ግን ከምርሓና ኣይከኣለን። እዚ ኹሉ ኣብ ልዕሊ ዝባን ዓበይቲ ሓይልታት ዓለምና ሰሪርካ ንህዝቢ ኤርትራ ብዝተፈላለዩ ግሉጻትን ስዉራትን ሽርሕታት ንምብርካኹን ንምብታኑን ዝተኻየደ ፈተነታት፡ ኣብ ቅድሚ ማሕበረሰብ ዓለም ብሓደ ከከም ኣመጻጽአኦም ክፈሽሉ ጸኒሖም ኢዮም።
ገዛእቲ ሓይልታት ኢትዮጲያ ሓደ ካብ`ቲ ሓደ ዘይሕሹ ኮይኖም`ምበር፡ ካብ ታሪኽን ዕጫ ናይ`ቶም ቅድሚኦም ዝሓለፉ ስርዓታትን ክመሃሩ ምተገብኦም ነይሩ። ኣብ ብዝሒ ህዝብን ጸግዒ ሓያላንን ተኣማሚንካ ድልየታትካ ናይ ምርካብ ጥሙሕ ገና ከገላገሉ ኣይከኣሉን። ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ዘመነ ስልጣኑ መንግስቱ ሃይለማሪያም `ሓደ ሚሊዮን ሰራዊት ኣሰሊፈ ቁርሲ ሓደ ንግሆ ክገብሮም ኢየ` ክብል ፈኪሩ ነይሩ። ወያነ ኣብተን ዝፈተነን ሰለስተ ወራራት ሰብኣዊ ማዕበል ተጠቂምካ ዝተገብረ ኩናት ኣብ ዋላ ሓንቲ ኣየብጽሖን። እዚ እንታዩ ዘርእየና፡ ታሪኽ ተመሊስካ ከተንብብን ክትዝክርን ዘይምድላይ ኢዩ።
እዚ ናይ ሎሚ ናይ ወያነ ናይ ኩናት ዳንኬራ፡ ንዓና ሓድሽ ኣይኮነን። ንዓመታት ዝጸናሓናን፡ ከም ዝተላሕጸጸ ሲዲ ኣእዛንና ዘገርዘመና ታህዲድ`ዩ። ሓዲሽ ዝመስሎም ሰባት እንተ ሃልዮም፡ ተስፋ ቖሪጾም ኣእዛኖም ደርብዮም ዝጸንሑ ብህዝቦምን ሃገሮምን ክቋመሩ ዝጸንሑ ኣንድነታውያንን ደቂ ኣንድነታውያንን ኢዮም። ኣብ`ዚ ዘመነ ኣይሰላም – ኣይኩናት፡ ወያነ ዝተፈላለዩ ዘይተኣደነ ሽርሕታት ከካይድ ጸኒሑ`ዩ። ከከም ኣመጻጽኦም ክምከት ስለ ዝጸንሐ ግን ዘምጽኦ ለውጢ ኣይነበረን።
ኣብ`ዚ ሰዓት`ዚ ወያነ፡ ብዘይተኣደነ ውሽጣውን ግዳማውን ጸገማት ተኸቢቡ`ዩ ዘሎ። ንምዕላዉ ዝጓዝሙ ዘለዉ ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጲያ ሰሲኖም ኣብ ከቢድ ስግዓት ከም ዝሽመም ገይሮሞ ኣለዉ። ናይ ምግባር ዓቕምታቶም ኣጎልቢቶምን ኣወሃሂዶምን ንመጥቃዕቲ ኣብ ዝዳለዉሉ ዘለዉ እዋን፡ እታ ሓንቲ ምርጫኡ፡ ከም ቅድሚ ሕጂ፡ `ኤርትራ ሰላምና ትዘርግ ኣላ` ኢልካ ሃገራዊ ምልዕዓል ምግባር`ዩ።
ዘለናዮ ግዜ ግን 1998 ኣይኮነን። `ቅድሚ ሕጂ ኩናት ከፊትኩም እንታይ ኣፍሪኹም?` ዝበሃል ሕቶ ኣሎ። ልዕሊ ኩሉ ድማ፡ ኢትዮጲያውያን ብወያነ ሕማቕ ኣራግጻ ይርገጹ ኣብ ዘለዉሉ እዋን፡ ንኩናት ኣብ ጎኒ ወያነ ክስለፉ ከም ዘይኮነ ርጉጽ ኢዩ። ኣብ ሰራዊቱ ዘሎ ትሑት ሞራልን ናይ ዝተፋላለዩ ኣዘዝቲ ሰራዊት ህድማን ዘመልክቶ ነገር እንተሎ ኮይኑ፡ ወያነ ኩናት ናይ ምኽፋት ዓቕሚ ፈጺሙ ከም ዘይብሉ`ዩ።
እዚ ናይ ሎሚ ዳንኬራ`ምበኣር፡ መኣዝን ህዝቢ ኢትዮጲያ ንምጥምዛዝ ዝግበር ዘሎ ከንቱ ፈተነ ካብ ሙዃን ዝሓልፍ ኣይኮነን። ንህዝቢ ኢትዮጲያ ናይ ምትላል ዘበኑ ቀደም ከም ዘብቅዐ ወየንቲ ጽቡቕ ኣፍልጦ ኣለዎም።
ኣብ`ዚ እቲ ዝገርም፡ ናይ`ዞም ቫይረስ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾኑ ተቛመርቲ ደቂ ሃገር`ዩ። ኩሉ`ቲ ብስም ለውጥን ምስፋን ዲሞክራስን ኣብ ኤርትራ ክጭድርዎ ዝጸንሑ ፍረ ምስ ሰኣኑሉ፡ ጉልባቦም ቀሊዖም፡ ኣብ ጎኒ ወያነ ብምስላፍ፡ ንኩናት ኣንጽኣር ህዝቢ ኤርትራ ምድጋፎም ኢዩ። ሓደ ንመሰል ህዝቡ ዝቃለስ ኣንጻር ህዝቡ ኣብ ዝግበር ኩናት ናይ ደገፍ ድምጺ ክህብ፡ ናይ መጀመርታ ኣብ`ዞም ከዳዓት ስመራውያን ዶ ኣንድነታውያን ንሰምዖ ኣሎና። እዚኦም`ውን ታሪኻ ህዝቢ ኤርትራ ብግቡእ ዘይተረድኡ ኣብድታት ኢዮም። ታሪኽ ኤርትራውያን ከም ዝምስክሮ፡ ሓይሊ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝጸንከረ እዋን ዝበራበር ሙዃኑ ኢዩ። ሓይልታት ምክልኻልና ይረስኑ፣ ስለጥበበኛታት ፋሕ ይብሉ፣ ህዝቢ ኤርትራ ከም ቆፉኡ ዝተተንከፈ ንህቢ ይቑጣዕ፣ ኣብ ቅድሚኦም ዝጸንሕ ድማ ወይልኡ!!
መብራህቱ ተወልደ
ጎተንበርግ፡ ሽወደን


text:
ሓደ ካብቶም ኢትዮጵያ ዘፍረየቶም ላዕለዎት ሓኻይም ማህፀንን ጥንስን ዶክተር ኣማኑኤል ገሰሰው ብኽልተ መዳይ ተሸሊሞም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሓደ ገፅ ኣብ መዳይ ጥዕና ብዘርአይዎ ንኡድን ዕዉትን ስራሕ መዋእላዊ ተሸላሚ ገይሩ ሓሪዎም እዩ።
ኻልኣይ ድማ ኣብ ሞያ ሕክምና እርኑብን ኣብነታውነ ምዃኖም ዝገልፅ ክብሪ ብምሃብ እውን ሸሊምዎም’ሎ።
ዶክተር ኣማኑኤል ገሰሰው ኣብቶም ዝሓለፉ 26 ዓመታት ዘበነ ስርሖም ህይወት ብርክት ዝበላ ኣዴታትን ህፃውንትን ብምድሓን ኣብ ልቢ ተጠቀምቲ ዝሰፈሩ ሓኪም እዮም። ብተወሳኺ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኮሌጅ ሳይንስ ጥዕና ብምምሃር ብርክት ዝበሉ ሰብ ሞያ ጥዕና ዘፍረዩ ምሁር እዮም።
ዶክተር ኣማኑኤል ኣብ ጥዕናዊ ስራሕቲ ብፍላይ ሞት ኣዴታትን ህፃውንትን ኣብ ምንካይ ዘድሀበ ምርምር ብምክያድ ውፅኢቱ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ካብ ሃገር ወፃእን ኣብ ዝርከቡ ዝተፈላለዩ መጽሄታት ተሓቲሙ ቀሪቡ እዩ። ብተወሳኺ ካብ ልምዲ ስረሖም ብምብጋስ “ወለላ” ዘርእስታ መጽሓፍ ብቋንቋታት ትግርኛን ኣምሓርኛን አሐቲሞም ንንባብ ዘብቀዑ ላዕለዋይ ሓኪም እውን እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
Härnösand
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 12 2020
ኣብ ሀርኖሳንድ ህይወት ጥቓና እያ። ናይ ገጠር ህድኣት ወይ ናይ ከተማ ታህዋኽ ንዚደሊ፡ ኣብ ሀርኖሳንድ ኩሉ ኣሎ። ኣብኡ ደረጃኡ ዝሓለወ ደጋዊ ህይወት፡ ከምኡውን ንኹሉ ዚምሽእ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ንጥፈታትን ሃብታም ባህላዊ ህይወትን ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ25,123
ስፍሓት መሬት1,939 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Sundsvall 50 ኪሜ
- Umeå 210 ኪሜ
- Stockholm 430 ኪሜ
እቲ ማእከል ከተማ ናይ ሓቅን ህይወት ዝመልኦን እዩ፡ ሀርኖሳንድ ካብተን ናይ ኖርላንድ ዝዓበየ ናይ ስራሕ ዕድል ዘለወን ኮምዩን እያ። ንሕና ኣብ ብዙሕ ንጥፈታት ዚሳተፋ ዋኒናትን ህይወት ዘለዎ ቁጠባዊ ናብራን ኣሎና። ኣብዚ ንስራሕን ቤትትምህርትን ኣገልግሎትን ኩሉ ቀረባ እዩ።
መንበሪ-ገዛ
እቲ ኮሙናዊ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ትካል Härnösandshus ኣብ ማእከል ከተማን ወይውን ጥቓ ዱርን ባሕርን መንበሪ ኣባይቲ ከቕርበልካ ይኽእል። ኣብ ሀርኖሳንድ ካብ ብሕታውያን ኣካረይቲውን መንበሪ ቤት ክትካረ ትኽእል ኢኻ። ኣብቲ ናይ ሀርኖሳንድ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። እቲ ኣብ Arbetslivsförvaltningen ዘሎ ናይ ምቕባል ተሓጋጋዚ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ገዛ ንኺረኽቡ ይሕግዞም እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሀርኖሳንድ 430 ማሕበራት ዘለዎ ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ። ኣብኡ እተፈላለያ ኣብያተክርስትያን፡ ሃይማኖታውያን ጉባኤን ማሕበራትን ከም ንኣብነት ናይ ፐንተኮስት ሰበኻ፡ ቤትክርስትያን ባፕቲስት፡ ፊላደልፊያ ሰበኻ፡ ሚስዮን ቤትክርስትያንን ናይ እስላም ባህላዊ ማእከልን ኣሎ። ይኹንምበር ካልኦት ማሕበራትውን ኣለዋ፡ ከም ንኣብነት ናይ ሶማሊ ማሕበር፡ 5i12 Centrum፡ መንእሰያት ኣንጻር ዓሌታውነትን ቀዪሕ መስቀልን። ብዛዕባ ኩለን ማሕበራት ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ማሕበራት ደብተር ይርከብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ሀርኖሳንድ ጥቓ ኩሉ እያ። ኣንካረት ዚብሃል ሓድሽ ናይ ድኳናት ከባቢ ኣሎና። ኣብኡ ሱፐርማርከታት ከም ንኣብነት ICA MAXI ከምኡውን Coop ኣለዋ። ኣብኡ ካልኦት ድኳናት ከም ፋርማሲ፡ ናይ ስፖርት ድኳን፡ እንዳ ክዳውንትን እንዳ ሓጻውንትን ኣሎ። ጥቓቲ ሰንትሩም ሊድልን ሀምሾፕን ኣሎ። ካብቲ ማእከል ከተማ ውጽእ ኢልካ ድማ ዊልስን ተምፖን ይርከብ።
ኣብ ሀርኖሳንድ Sambiblioteket እተባህለ ናይ ሽወደን ዝጸበቐ ቤትንባብ ኣሎ። ንሱ በብዓይነቱ ናይ ስነ-ጽሑፍን ካልእን ጽሑፋት ኣሎ። ኣብቲ ሰንትሩም ኣብያተጽሕፈት ዕዮን፡ ቀረጽን መድህንን ናይ ሓባር ቦታ ኣለወን። ናይ ሀርኖሳንድ socialtjänst ኣብቲ ሰንትሩም ይርከብ። ኣብኡ፡ ምስ ዘድልየካ፡ ቁጠባዊ ደገፍ ክትረክብ ትኽእል።
ሕሱር ኣቕሑ ገዛ ወይ ክሽነ እንተ ደሊኻ በቶም ናይ ሀርኖሳንድ ኮምዩንን ናይ ስራሕ ምምሕዳርን ሰራሕተኛታት ዚካየድ Erikshjälpen Secondhand ኣሎካ። ካብ ሀርኖሳንድ ብማኪና ወይ ብባቡር 40 ደቓይቕ ዝርሕቀቱ ቢስትራ ዚብሃል ዕዳጋ ኣሎ። ኣብኡ ብዙሕ ሱፐርማርከታት፡ ቡቲካትን ኣብያተመግብን ኣሎ። Birsta City ኣብ ውሽጡ 90 ቡቲካት ዘለዎ ኣደራሽ እዩ። ኣብቲ ከባቢ ብዙሕ ናይ ኣቕሑ ገዛን ኤለትሮኒክን መግብን ድኳናት ኣሎ።
ኣብዚ ብዛዕባ እዚ ዝስዕብ ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል፡
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ሀርኖሳንድ 17 ኮሙናዊ 10 ከኣ ብሕታዊ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን መውዓሊ ስድራቤትንውን ኣሎና። እቲ ለይቲ ክፉት ዝኾነ ኦረን እተባህለ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ነቶም ለይቲ ዚሰርሑ ሰባት ንደቆም ኪሕዘሎም ይኽእል እዩ። እቲ ህጻን ኣለርጂ ዘለዎ እንተ ኾይኑ፡ ስቫላን እተባህለ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣለዎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሀርኖሳንድ ዓሰርተ ኮሙናዊ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። መንግስታዊ ዝኾነ ክሪስትያንስኩላ ንጸማማትን ናይ ምስማዕ ስንክልና ንዘለዎምን ህጻናት እዩ። ኣብ ሀርኖሳንድ ክልተ ብሕታውያን ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ናይ ሀርኖሳንድ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ 10 ሃገራዊ ፕሮግራም የቕርብ። ናይ ተለማማዲ ስልጠናው ኣሎ። ኣብኡ 10 ናይ መደባት ዕድላት ኣሎ። ኣብቲ ናይ ሀርኖሳንድ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣስታት 900 ተመሃሮ ኣለዉ፡ 120 ድማ ሰራሕተኛታት። ብዛዕባ ናይ ትምህርቲ ምርጫታት ኣብቲ ናይ ሀርኖሳንድ ወብሳይት ኣንብብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ሽወደን ንወጻእተኛታት፡ ኤስኤፍኢ ኪውሰድ ይከኣል፡ ከምኡውን ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ምልላይ ምስ ማሕበረሰብ ዚብል ፕሮግራም ኣሎ። ነቲ ዚደሊ፡ ኣብ ሀርኖሳንድ ህዝባዊ ኮለጅውን ኤስኤፍኢ ይውሰድ እዩ። ኣብቲ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ ብመሰረታውን ካልኣይ ደረጃውን ጽፍሕታትውን ኪውሰድ ይከኣል እዩ። ብካልኣይ ደረጃ ትምህርቲውን ሞያዊ ስልጠና ኣሎ። ኣብ ሀርኖሳንድ ነቶም ስንክልና ዘለዎም ለርቩክስ እተባህለ ፕሮግራም ኣሎ።
ንስራሕ ኣድላዪ ዝኾነ ስልጠና ክትወስድ ትደሊዶ? ምናልባት እቲ ሞያዊ ኮለጅ ንኣኻ ኪኸውን ይኽእል ይኸውን። ኣብ Heta Utbildningar Yrkeshögskolan i Härnösand ተዮሪ ምስ ተግባር ዚሕውስ ስልጠና ኣሎ። ካብ ሀርኖሳንድ መገዲ 45 ደቓይቕ ብማኪና ወይ ብኣውቶቡስ፡ ንኣኻ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትምሃር እትደሊ እተፈላለየ ዕድላት ዘለዎ Mittuniversitetet ኣሎ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ:
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሀርኖሳንድ ሶድራ ሱንደት እተባህለ ሓደ ካብ ናይ ዞባ ቬስተርኖርላንድ ማእከል ክንክን ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ካልእ ገዲፍካ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ፡ ናይ ሕማም ሽኮር ነርስ፡ ናይ መግብን ምውስዋስን ሕክምና ኣሎ። ኣብ ሀርኖሳንድ ክልተ ብሕታውያን ማእከላት ክንክን ጥዕና እውን ኣለዋ።
- Öbacka vårdcentral - ምስ ዞባዊ ነርሳት፡ ሓኪም፡ ናይ ምውስዋስ ሓኪም፡ ናይ ስራሕ ሓኪም ከምኡውን ናይ ህጻናትን ኣደታትን ማእከላት ጥዕና።
- Johannesbergs vårdcentral-ኣብ ማእከል ዚርከብ ማእከል ጥዕና ምስ ዞባዊ ሓኪም፡ ዞባዊ ነርሳት፡ ናይ ምውስዋስ ሓኪም፡ ናይ ስራሕ ሓኪም ከምኡውን ናይ ህጻናትን ኣደታትን ማእከላት ጥዕና።
ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ካብቲ ማእከል ከተማ ውጽእ ኢሉ ይርከብ። ኣብ ሀርኖሳንድ ብዙሓት ብሕታውያን ናይ ስኒ ክሊኒካትውን ኣለዋ። ካብ ሀርኖሳንድ መገዲ 45 ደቓይቕ ብማኪና ወይ ብኣውቶቡስ፡ ሱንድቫልስ ሆስፒታል ዚብሃል ኣሎ።ንሱ ናይ ወረዳ ሆስፒታል እዩ። ናይ ህጹጽ ረድኤትን ካልእ ሓያሎ ንጥፈታትን የካይድ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሀርኖሳንድ ኮምዩን ናይ ትርጉም ቤትጽሕፈት ኣለዎ። ንሱ ነቶም ተቐማጦ ሀርኖሳንድ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ይረኽበሎም። እቲ ቤትጽሕፈት ትርጉም ኣካላዊ ትርጉም፡ ትርጉም ብተለፎን፡ ትርጉም ብመልእኽቲ፡ ትርጉም ሰነዳትን ብሮሹራትን የቕርብ። እቲ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት በቲ ዚምልከቶ ትካል እዩ ቆጸራ ዝተሓዞ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ሀርኖሳንድ ምዕቡል ሓባራዊ መስመራት ኣለዎ። ካብቲ መንበሪ ቤትካ ንሰንትሩም ብኣውቶቡስ ብውሑድ ደቓይቕ ትበጽሕ። እቲ ሰንትሩምሊንየን ዚብሃል መስመር ኣውቶቡስ ኣየኽፍልን እዩ። ንሱ ናብ ዕዳጋ፡ ቤትንባብ፡ መሐምበሲን ማእከል ከተማን ይወስደካ። ብዛዕባዚ ብተወሳኺ ኣብ Din Tur ኣንብብ።
ካብ ማእከል ሀርኖሳንድስ (Härnösands Central) ብኣውቶቡስ ወይ ብባቡር ናብ ብዙሕ ቦታታት ትኸይድ። ካብ ሀርኖሳንድ መገዲ 35 ደቓይቕ ብማኪና ወይ ብኣውቶቡስ፡ ናብ ሱንድስቫል ቲምሮ መዓርፎ ነፈርቲ ትበጽሕ። ካብኡ ኣብ ሽወደን ጥራይ ዘይኮነስ ናብ ካልእ ሃገራትውን ክትገይሽ ትኽእል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ካብ ሀርኖሳንድ 50 ኪ/መ ርሒቑ ዚርከብ ሱንድስቫል ዓቢ ናይ ዱር ኢንዱስትሪን ናይ ወረቐት ፋብሪካን ኣሎ። ካልእ ኢንዱስትሪን ዋኒንውን ኣሎ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ዕለት 9 መስከረም 2019 ዓ.ም. ናይ ሞሪሸስ ወግዓዊ ሓዋርያዊ መገሻ ዛዚሞም ናይ ማውሪሸስ ግዚያዊ ርእሰ ብሔር ድሕሪ ዝገበሎም ስንብታን ናይ ወተሃደራዊ ክቡር ሰላምታ ስነ ስርዓት ተፈጺሙ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ፖርት ልዊስ ናይ ሞሪሸስ መራሔ መንግስቲ ፕሪቪንድ ኩማር ዡግናውት ምምዝገበሩሎም ናይ ምፍናው ስነ ስርዓት ብናይ ማውሪሸስ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት ሸውዓተ ብነፋሪት ተጓዕዞም ድሕሪ ናይ ክልተ ሰዓት ጉዕዞ ኣብ ማዳጋስካር ርእሰ ከተማ ኣንታናናሪቮ ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝኣተዉን ንምሕዳሮም ናብ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልእኽ ሕንጻ ከምዝኸውዱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ራዲዮ ቫቲካን ባርባራ ካስተሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ናብ ኣንታናናሪቮ ኣብ ዝገበርዎ ናይ ነፋሪት ጉዕዞ ንናይ ሞሪሸስ ርእሰ ብሔርን ንመላእ ፍቱው ህዝቢ ሞሪሸስን ዘለዎም ፍቕርን ኣኽብሮትን ዝገለጽ ናይ ተለግራም መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን፡ ኣብ መልእኽቶም፡ ስለ እቲ ዝተገበረሎም ድሙቕ ኣቀባብላን እንገዳ ኣመስጊኖም፡ ንናይ ሃገረ ሞሪሸስ ሰላምን ስኒትን ምዕባለን ወትሩ ጸሎቶም ምዃኑ ከምዘረጋገጹን ብደሴት ላ ረዩንዮን ናይ በረራ ዶብ ኣብ ዝሓለፉሉ እዋን ንናይ ረፓብሊካዊት ፈረንሳ ርእሰ ብሔር ኤማኑኤል ማክሮን ናይ ተለግራም መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ካስተሊ ገሊጸን።


text:
አስተንትኖ አምላኽ ግንቦት – 22.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
- አስተንትኖ
ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ብዛዕባ ሕማማቱን መቱን ትንሥኤኡን ከምዝመሃሮም የዘንትወልና። ሓዋሪያት ግና በዚ ናይ ጎይታናን አምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ስብከትን ትምህርትን ይስንብዱ። ብዛዕባ መስቀል ክዛረብ እምከሎ ክርድኦም አይክእልን፡፤ ክቕበልዎን ክርድእዎን የጸግሞ ። ንዓኦም ሓደ መሲሕ አገልጋሊ አኃዋቱ ክኸውን ክትሕት፤ ከገልግል ዝመጽእ አይርደኦምን። ንሳቶም ሓደ መሲሕ ሓያል ይጽበዩ ነበሩ። አብዚ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ሕማማቱን ሞቱን ክዛረብ ከሎ ንሳቶም ግና ብዛዕባ ዕብየቶም ይዝትዩን ይካትዑን። አብ መንገዲ ትካትዑሉ ዝነበርኩም እንታይ እዩ፧ ኢሉ ከአ ክርስቶስ ጎይታ ክሃቶም ይርከብ። ንሳቶም ከአ አብ መንገዲ መን ከምዝዓቢ ንሓድሕዶም ይካትዑ ነበሩ እሞ አጽቀጡ። ኢየሱስ ግና ምስ ተቐመጠ ነቶም ዓሰርተ ክልተ ሓዋሪያቱ ጸዊዑ “ እቲ ሓለቓ ኺከውን ዚደሊ ድኅሪ ኹሉን አገልጋሊ ኹሉን ይኹን” ክብሎም ተረኽበ”።
አብ ክንዲ አዘዝቲ አገልገልቲ ክንከዊን ይእዝዘና። ስለዚ ዝኸበርኩም ኣሕዋትን አኃትን እቲ አርአያ መራሒ ናይ ስልጣን ናይ አገልግሎት ባዕሉ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ። ንሱ እቲ ኣእጋር ሓዋሪያቱ ብምሕጻብ ኣርኣያ ዝሓደገልና። “እዚ ዝገበርኩልኩምሲ አስተውዒልኩምዎዶ አለኹም፧ንስካትኩም ‘መምህር! ጎይታ! ኢልኩም ትጽውዑኒ፤ ከምኡ ስለዝኾንኩ ኸአ ጽቡቕ በልኩም። አነ ጎይታን መምህርን ከሎኹ አእጋርኩም ካብ ሓጸብኩ ንስኻትኩምውን ከምኡ አእጋር ሓድሓድኩም ክትሓጽቡ ይግበአኩም ኢዩ። ከምቲ አነ ንአኻትኩም ዝገበርኩዎ ንስኻትኩምውን ከምኡ ኽትገብሩ አርአያ ሂበኩም አሎኹ”። ዮሓ፣፩፫ እቲ ብሓቂ አብ መንፈሳዊነት መርሒነት ዘሎ ሓው ሓፍቲ መሪሒነቱ አብዚ ቃል መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ መሰረት ዝገበረ ክኸውን አለዎ። ሕያዋይ ጋሳ ምእንቲ ኣባጊዑ ሕይወቱ ዘሕልፍ። መራሒ ቤተክርስቲያን አገልጋሊ ቤተክርስቲያን ነፍሲ ወከፍ ተኸታሊ ክርስቶስ ነጸብራቅ እቲ ትሑት አገልጋሊ አምላኽ ክኸው ይግበኦ። እዚ ክንብል ከለና፤ እቲ አብ ክርስቶስ ዝነበረ ሕይወት ክለብስ አለዎ ማለትና ኢዩ። ንሱ ንጉሰ ነገስታት እካ እንተነበረ ነዚ ገዲፉ ትሕት ክብል መሪጹ፤ አረካ ደአ ከምቲ ቁዱስ መጽሓፍ ዝብሎ ስጋብ ሞት ትሕት በለ ተአዘዘ።
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቶም ተኸተልቱ እንክምህሮም፥ መሪሕነት ወይ ስልጣን ንገዛእ ርእስኻ ንምግልጋል ዘይኮነ ምእንቲ ካልኦት አሕዋት እትገብሮ አገልግሎት ወይ ወፈያ ምኻኑ ግልጺ ገሩ ይምህሮም። “እቲ ካባኽትኩም ሓለቃ ኺኸውን ዝደሊ ልኡኽኩም ይኹን። ከመይ ወዲ ሰብ እውን እንተኾነ ኬገልግልን ሕይወቱ ምእንቲ ብዙኃት በጃ ኪህብን እምበር ኬገልግልዎ ኢሉ አይመጸን” በሎም። ማቴ.20:20-28; ዮሓ.13:1-16 አብ ኩሉ አገልግሎቱ አብ ሓደ አጋጣሚ ጥራይ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ነቲ ንሱ ዝገብሮ ዘሎ ነገራት ክገብሩ ከምዘለዎም ከምዝተጸውዑን ይሕብሮም። እዚ ከአ አብቲ ንሓዋሪያት ብትሕትና አእጋሮም አብ ዝሓጸበሉ ግዜ ነበረ። “ አእጋሮም ምስ ሓጸቦም ክዳውንቱ ተኸዲኑ ከም ብሓድሽ ተቐመጠ፤ ከምዚ ከአ በሎም፦ “እዚ ዝገበርኩልኩምሲ አስተውዒልኩምዎዶ አሎኹም፧ ንስኻትኩም መምህር! ጎይታ ኢልኩም ትጽውዑኒ፡ ከምኡ ስለዝኾንኩ ኸአ ጽቡቕ በልኩም። አነ ጎይታን መምህርን ከሎኹ አእጋርኩም ካብ ሓጸብኩ ንስኻትኩምውን ከምኡ አእጋር ሓድሕድኩም ክትሓጽቡ ይግበአኩም እዩ። ከምቲ አነ ንአኻትኩም ዝገበርክዎ ንስኻትኩምውን ከምኡ ኽትገብሩ አርአያ ሂበኩም አሎኹ”። ዮሓ. 13:15
ጽልጣን ንምድያብን ንምዕብላልን ዘይኮነስ ትሕት ንኽንብልን ታሕቲ ክንወርድን ክሕግዘና ወይ ክገብረና አለዎ። ነዚ ዓይነት ሕይወት ክምህር ኢዩ ክርስቶስ ጎይታና ናብዚ ዓለም እዚ ዝመጸ ስጋና ብምልባስ ከማና ሰብ ዝኾነ። ። ምኽኒያቱ ኸአ ወዲ ሰብ ኬገልግልን ሕይወቱ በጃ ብዙኃት ኪህብን እምበር ኬገልግልዎ አይመጸን” በሎም። እቲ ንላዕሊ ክድይብ ጥራይ ዝሓስብ ነቶም ናአሽቱ አቃልቦ አይገብረሎምን። ነዚ ክርስቶስ ግና ይቃወሞ፡ ክርስቶስ ሓደ ቆልዓ ወሲዱ ድማ አብ ማእከሎም አቖሞ፥ ሓቒፉ ኸአ፦ “ ካብዞም ከምዚአቶም ዝበሉ ቖልዑ ንሓደ ብስመይ ዚቕበል ዘበለ ንአይ እዩ ዚቕበል፥ እቲ ንአይ ዚቕበል ከአ ነቲ ዝለ አኸኒ እዩ እምበር ንአይ አይኮነን ዚቕበል” በሎም። ዝለዚ ብስም ክርስቶስ ነቶም ነአሽቱን ጽጉማትን ዝቅበል ንኽርስቶስ ጎይታኡ ይቕበል። ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና እምበአር ንሕና ከም አምነቲ ክርስቶስ ሓዋሪያት ክርስትሶ ን አገልግሎት ዝተጸዋ ዕና ፍጡራቱ ኢና፡:
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ኣብ ዞባ ማእከል ኣብ ዝርከብ መወሸቢ ማእከላት ሎሚ 19 ታሕሳስ ብዝተገብረ ናይ ላቦራቶሪ መርመራታት፡ 13 ዜጋታት ብኮሮና ቫይረስ ምልካፎም ተረጋጊጹ።
እቶም ዜጋታት፡ 4 ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ብቻርተር ነፋሪት ካብ ኡጋንዳ ዝተመልሱን ኣብ መወሸቢ ማእከላት ዝጸንሑን ክኾኑ ከለዉ፡ 9 ድማ ዝኾነ ናይ መገሻ ታሪኽ ዘይብሎም ካብ ኣስመራ’ዮም።
ዋሕዚ ካብ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ጅቡቲን የመንን ብመሬትን ባሕርን ብፍኑው ዝምለሱ ዜጋታት ስለዘየቋረጸ፡ ዛጊት ናብ ኤርትራ ናይ ዝተመልሱ ዜጋታት ድምር ቊጽሪ 26,893 በጺሑ’ሎ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ እቲ ቫይረስ ተረኺብዎም ኣብ ሆስፒታላት ዞባ ማእከል ተዓቚቦም ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሎም ዝጸንሑ 8 ዜጋታት፡ ሓውዮም ነናብ ቤቶም ተፋንዮም።
በዚ መሰረት፡ ኣብ ኤርትራ ጠቕላላ ቊጽሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ዜጋታት፡ ክሳብ ሎሚ 754 በጺሑ’ሎ። 580 ካብ’ዚኦም ብዝተገብረሎም ሕክምናዊ ክንክን ሓውዮም ዝተፋነዉ ክዀኑ ከለዉ፡ 174 ድማ ገና ኣብ ሆስፒታላት ተዓቚቦም ይርከቡ።
ሚኒስትሪ ጥዕና
19 ታሕሳስ 2020


text:
Radio Erena: 06 September 2018
ስፐይን፣ ንስዑዲ ዓረብ ኣጽዋር ክትሸጠላ ዝኣተወቶ ውዕል ከምዝሰረዘቶ ኣፍሊጣ።
ሚኒስትሪ ምክልኻል ስፐይን ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ስዑዲ ዓረብ ኣብ የመን እተካዪዶ ዘላ ደብዳብ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝወርድ ዘሎ ጉድኣት ከምዘተሓሳሰቦ እዩ ዝገልጽ።።
እዚ ስፐይን ንስዑዲ ዓረብ ክትሸጠላ ተሰማሚዓቶ ዝነበረት ኣጽዋር፣ ከባቢ 10 ሚልዮን ዶላር ዝተገመተ ብለይዘር ዝምራሕ ቦምባ ምዃኑ’ዩ ዝፍለጥ።
መንግስቲ ስፐይን፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ጉድኣት ዘውርድ ኣጽዋር ንስዑዲ ዓረብ ከምዘይሸጠትላ ዝሓለፈ ወርሒ ምግላጹ ይዝከር።
ሓፈሻዊ ንግዲ ኣጽዋር ስፐይንን ስዑዲ ዓረብን ከባቢ 1.8 ቢልዮን ዶላር ይበጽሕ።
ብኻልእ ወገን፣ ብሪጣንያ ንስዑዲ ዓረብ እትሸጦ ቦምባታትን ሚሳይላትን ዝርከቦ ዝተፈላለየ ኣጽዋር ብ 500% ክብ ከምዝበለ ጸብጻባት የመልክቱ።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል፣ ሃገራት ምዕራብ ንስዑዲ ዓረብ ዝሸጦኦ ዘለዋ ኣጽዋር ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ የመን ከቢድ ጉድኣት የውርድ ስለዘሎ፣ ብቕጽበት ደው ከብላ ብተደጋጋሚ ጸዊዑ’ዩ።


text:
እምኒ ገበጣ!
እምኒ ገበጣ!
14 ሰነ 2014
“ዓሻስ እምኒ ገበጣ ክሳብ ዝውዳእ ይጻወት” ዝብል ምስላ ኣበው፡ ነዚ ሎሚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ጉዳይ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ህግደፍ ይመሳሰል። ኣብ ዘመነ ኢሳይያስ፡ ከምቲ ንዝኣመነ ብሴፍ ንዝኸሓደ እውን ብሴፍ ዝበሃል፣ ዕሉም ብሂወት ክሳብ ዘሎ፡ ዝኣመነን ዝኸሓደን ኩሉ ክእሰርን ክጸንትን ኢዩ። ብፍላይ ድማ እቶም ካብ መፋርቕ 60ታትን ካብ በዓቲ ዓላን ኣትሒዞም ናቱ ምስጢራት ዝፈልጡ፡ ኣብ ሲቪላዊ ስራሕ ይሃልዉ ኣብ ሰራዊት፡ ሚኒስተር ይጸዋዕ ኣምባሳደር፡ ጀነራል ይሰየም ኮሎኔል፤ ትልኽ እናበለ በብሓደ ክጸጽዮም ኢዩ። ንሓደ ሰብ ናብ ጫፍ ጥርዚ ኣደይብካ፡ እንደገና ናብ ህጉም ምኽታቱ ውዒሉ ዝሓደረሉ ሕብራዊ ተዋስኦ ኢዩ። ዝግ ድሕሪ ዋንጫ!
ኢሳይያስ፡ መስትያት ኣብ ቅድሚኡ ምስ ኣቐመጠ ንነፍሱ ይፈልጣ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝጥርጥሮ እውን ኣጸቢቑ ይርደኦ ኢዩ። ስለዚ ኢዩ ከኣ፡ እንተተመሰለሉ ስልጣኑ ንወዱ ንምውራስ ኣብ ዝሸባሸበሉ ዘሎ ግዜ፡ ቀዳምነት ብድሕሪኡ ምስጢር ዝበሃል ክተርፍ የብሉን ዝብል ሕቡእ ኣጀንዳ ዘለዎ፤ ከም ካልኣይ ጉዳይ’ውን ጽባሕ ንግሆ እሕሕ ዝብል ድምጺ ደቀባት ናብ እዝኒ ወዱ ክስማዕ የብሉን ካብ ዝብል እከይ ውዲት፤ ቅንጸላ መመሊሱ ክዓቢ ኢዩ። ብዙሓት ንሕቡኣት ምስጢራት ኢሳይያስ ዝፈልጡ ዝነበሩ ምስጢራቶም ተገኒዞም ሓሊፎም ኢዮም።
ገለ ውሑዳት እውን ኣብ ደገ ኣለዉ፤ ካብኣቶም ከኣ “ምስጢራትና ሒዝና ኢና ንቕበር” ዝበሉ ኣይተሳእኑን። እዚ ስለምንታይ ይኽውን? ንኣዳም ገረሞ ኢዩ። ቤተ መዘክር’ኳ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ደኣ’ምበር ኣብ ንየዋይ ዓለም ከም ዘሎስ ዝረኣዮ ሰብ የለን። ኢሳይያስ ብሰንኪ ዘይስምረትና፡ ኤርትራዊ ዓሌት ናይ ምጽናት ስርሑ ይሰርሕ ኣሎ። ድምጽና ከም ኣሳትያ ኣኽላባት ክሳብ ዝኾነ ከኣ፡ ክሳብ ዕለተ ዕርበቱ ደም ሰባት ክሰቲ’ዩ።
ኣብቲ ንሱን መስትያትን ገጽ-ንገጽ ዝጠማመቱሉ መድረኽ፡ ቀዳማይ ጸላኢኡ፡ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ይፈልጥ ኢዩ ኢሳይያስ። ስለዝኾነ ኢዩ ድማ ኣቐዲሙ ቤት ጽሕፈቱን መንበሪኡን ናብታ ከም መንገዲ ጻጸ ብሓንቲ ጽርግያ ጥራይ እትእቶ ወደብ ባጽዕ ዝገበሮ። መታን ስኽፍ ከይብሎ’ውን ንደቀባት ተቐማጦ ባጽዕ ብመኾስተር ጉሒፍዎም ኢዩ። ኢሳይያስ ንገዳይም ሓለውቱ ኤርትራውያን እውን ኣይኣመኖምን! ቀስ ብቐስ ንዕኡን ንኩሉ ኣገዳሲ ትካላቱን ዝሕልዉ ኣባላት ደምህት፡ ብፍላይ እውን ብታሕቲ ታሕቲ ደቂ ተምቤን ኣብ ምቁጽጻር ጸጥታ ኤርትራን ኣብ ምርመራን ምርሻንን ዜጋታትን ፍሉይ መፋትሕ ይህቦም ከም ዘሎ ካብ ኣዒንቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣይተሰወረን።
እቶም ኣብዚ ግዜ’ዚ ብሰክዔት ፊሊጶስ ዝህደኑ ዘለዉ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ ብኣባላት ደምህት ኢዮም ዝእሰሩ ዘለዉ። እታ ኣብ ትሕቲ ፊሊጶስ ብቀጥታ ተመዲባ ትኣስር ዘላ ጋንታ ደምህት ከኣ፡ ቤት ጽሕፈት ሃገራዊ ድሕነት ይኹን ፖሊስ ኤርትራ ኣይፈልጣን ኢዩ። እህህህህም! ኤርትራዊ ዓሻ ላልማየ-ላሎ! እናደረፈ እንከሎ፣ መስታህብል ድማ ብዛዕባ ቅዋም የደናግር። ከምቲ መሬት ከብዲ ኣድጊ ጸኒሓ ቂሐ-ጽልሚ ትኸውን፤ እቲ ብድሕሪ መጋረጃ ተሓቢኡ ዘሎ ውዲት “ትግራይ ትግርኚ” እውን ውጥም-ቅልቅል ምባል ጀሚሩ ኣሎ። እነሆ እዚ በርቂን ነጎዳን “ትግራይ ትግርኚ” ባዕሉ ይዛረብ ኣሎ። ‘ማይ መጸ በየን መጸ፣ ብጎዳጉዲ’ ከም ዝበሃል ድማ፡ ሰርቢ ዳግማይ ጥፍኣት ደቂ ኤርትራ ንክወርድ ኣዒንትና ናብ ሰማያት ንጠምት! እቲ ዘገርም፡ ኣዝዩ’ውን ዘደንጹ ኣብ ደገ ካብ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ኢሳይያስ ብብሩህ መንገዲ ዝኸዶ ዘሎ ዘይሰማምዕሉ ሰባት ምህላዎም ኢዩ።
ኩምራ ሰራዊት ደምህት ኣብ ኤርትራ፡ ዕርቡን ንዳግማይ ጥፍኣት ህዝቢ ኤርትራ ኢዮም። እዞም ዓሰርተታት ኣሽሓት ሰራዊት ደምህት፡ ኣንጻር መን ይቃለሱ ኣለዉ? ዋልቃይት’ዶ ጸቢቡዎም መሬት ጸገዴ! ተከዘ’ዶ ርሒቑዎም ጎላጉል ዳንሻ! ደጊም ኣንቱም ደሓን ኣለና እትብሉ ዘለኹም፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘለኹም ገዳይም ተጋደልቲ ንእሽቶ ዝተረፈት ጩራ እንተላ፡ ከይቀደመኩም እንከሎ ሎሚ ገለ ግበሩ። ዓሻ እምኒ ገበጣ ክሳብ ዝውዳእ ይጻወት፡ ከምዚ ናትኩም ዝኣመሰለ ዕንክሊል ኢዩ ዝመስል። ብውሑዱ’ኳ ንሂወት ደቅኹም ኣውሕሱ።
ኩልኻ ገዲም ተጋዳላይ፡ ካብ ዓላ ክሳብ ብሌቓት ዝተዓለምካን ብዝተፈላለዩ ሓላፍነት ትሰርሕ ዝነበርካን፣ ምስጢራትን ገበናትን ኢሳይያስ እትፈልጥ ዘበልካ ተራኻ ቀሪቡ ከም ዘሎ ፍለጥ! ኣብ ቅድሚ ኢሳይያስ ኩሉ ኤርትራዊ ሚኒስተር ይኹን ጀነራል ሮታመ ኢዩ።ተር ከም ዓተር! እምበኣር፤ ኣብ ቀረባ ሪጋ መስርዕ ሒዝኩም ከም ዘለኹም ፍለጡ። ኣብ ቀረባ ግዜ ብዙሓት ኣብ እትናብለ ኢሳይያስ ፎቶሪኖታት ዝነበሩ ሰብ ባሊቃ ከም ዝስዕቡ፡ ኣከያይዳ ስርዓት ህግደፍ ይነግረና ኣሎ።
ሜጀር ጀነራል ዑመር ጠዊል ብድሕሪ ናይ ሓደ ዓመት ናይ ገዛ ማሕዩር፡ ናብ 2ይ መደበር ፖሊስ ከም ዝተኣስረ፣ እንደገና’ውን ብ/ር ጀነራል ፍጹም ገብረሂወት (ወዲ መምህር) ተኣሲሩ ዝብል ውዑይ ዜና ሰሚዕና ኣለና። ካልኦት ሓደ ደርዘን ዝኾኑ ኮሎኔላትን ሌተና ኮሎኔላትን’ውን ናብ ዳስ ሓውያ ይቕጽሉ ኣለዉ። ‘ንገረብ ብሓኽላ’ ከም ዝበሃል፡ ሎሚ ኢሳይያስ ንዘጥፍአ ምስ ኣጥፍአ፤ እታ ሰባብ በትሪ ዲያብሎስ ንጀነራል ፊሊጶስ ኢዩ ኣረኪብዎ ዘሎ። ብኢደ ዋኒኑ ንምጥፍኦም ኣጸጊሞሞ ንዝነበሩ ደቀባት ከኣ ሕጂ ብጀነራል ፊሊጶስ ገይሩ “ቾፕ-ላ” ክብሎምን ክጸጽዮምን ኢዩ። ኣብቲ ኣብ መንጎኡ ፊሊጶስን ኣብ መንጎ ውጩን ዝነበረ ህልኽ፡ ኣብ ጎድኒ ውጩ ዝነበሩ መኮንናት ምክልኻል፡ ኣማሓደርቲ፡ ነጋዶ፡ ወ.ዘ.ተ… ደበና ጥፍኣት የንጸላልወኩም ኣሎ’ሞ ወይልኹም! በብሓደ ክቕፍደኩም ምዃኑ ከኣ ከይደቀስካ ዝተሓልመ ሓቂ ኢዩ።
ከምቲ ንምኽልካል ሬሳ ናይዝጊ ክፍሉ፡ ምስጢራት ኣምሊቑ፤ ከምኡ እውን ንስርሒት ፎርቶ፡ እስላማዊ ምንቅስቓስ ኢሉ ብድሕሪ ምጥቃኑ ነቶም ቀንዲ ዓንገልቱ ዓብደላ ጃብርን ሙስጣፋ ኑር ሑሴንን ዘጥፍኦም፡ ሓደስቲ ንምእሳርን ምቕንጻልን ዝተረፉ ገዳይም እውን እታ ናይ 03 ወረ እትጥሕን ፋብሪካ ከም ብሓድሽ ተወቒራ ስራሓ ክትቅጽል ኢያ። ‘ዓሻስ እምኒ ገበጣ ክሳብ ዝውዳእ ይጻወት’ ደጊም ከምዚ ናታትኩም ብሂወትኩም፡ ብዕድል ሃገርኩምን ብመጻኢ ደቅኹምን ምጽዋት ይመስል።
ምእሳር፡ ቅንጸላ፡ ምስማም ወ.ዘ.ተ ናይ ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ ገዳይም ፈለጥቲ ምስጢራት ኢሳይያስ፡ ገና ካፋ ኢዩ ዘሎ፤ መቃነዪ ኢንፍዩዥን እንተረኺቡ ከኣ ኣልማማ ናይ ምእሳር ዳግማይ ማይ ኖህ ዘይተርፍ ኢዩ። ስለዚ ‘ኣይላጸን ዝበለ ቁማል ይብልዓዮ’ ኢዩ ነገሩ፣ ሰበስልጣን ህግደፍ ጸሓዮም ክትዓርብ እናረኣዩዋ፣ ካብ ወጋኢት ላም’ውን ኣየድሕኑን ኢዮም። ብውሕዱ’ኳ ነብሶምን ስድራ ቤቶምን ከድሕኑ ዘይክእሉ ብደዎም ዝተማረኹ ዳንደታት ኢዮም።
እምበኣርከስ፡ ኣንታ ሚኒስተር፡ ኣንቲ ሚኒስተርን ኣማሓዳሪትን፡ ኣንታ ጀነራልን ኮሎኔልን ኣንቱም ኣማሓደርቲ ዞባታትን ንኡሳን ዞባታትን ብድሕሪ ምጽጻይ እቶም ሓዋርያት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበሩ ጉጅለ 15፣ ከምኡ’ውን ዓሊ ሰይድ ዓብደላ፡ መሓመድ ስዒድ ባረ፡ ወልደንኪኤል ገብረማርያምን ኮሎኔል ዓብደልራሕማን ጃስር፣ ድሒሮም ዝተቀንጸሉ ጀነራላት ኣማኑኤል ሃንጀማን ቫይናክን ገዲም ተጋዳላይ ደሱን፡ ምእሳር መሓመድ ዓሊ ዑማሮን ገና መመሊሶም ዝስዕቡ ዘለዉ ተጋደልቲን፤ ምጾታትኩም ይቀራረብ ከም ዘሎ ኢዩ ዘርድኣኩም ዘሎ።
መቓብር ሓርበኛታት ቀይሕ ሓመዳ ጋሊሃን ኣፋ ሃህ ኣቢላን ትጽበዮም ዘላ ገለ ስሙማት ከኣ ኣብ ሱዳን ማጨሎት ይሕጸቡ ኣለዉ።
መናወራ! ንይምሰል፡ ገልጠምጠምን ተኽሊጥን ይግበር ኣሎ። ‘ስብሓት ዝመጽኣካ መዘዝ ኣይትስሓት’ ኢልና ኢና’ኮ። እነሆ ድማ ግሩም ተዋስኦ! ስብሓት ናብ ተራ፡ ፊሊጶስ ናብ እራራ ደየበ። ገና እታ ገበጣ ካልእ ጸወታ ከተርእየና ኢያ። ምምዛዝ ወልደንኪኤል ኣብራሃ ናብ ሓድሽ ስማዊ ሚኒስተር ከኣ ናይ ነገር ጣቋ ኣይኮነን። ኩሉ ሚኒስተርን ጀነራልን ምስ ተቐጥዐ፤ ኢሳይያስ ፉንቲ ኮይኑ ንክተርፍ ዝተሃንደሰ ውጥን ግን ምልኽኻም ከም ዘስዕብ ንግምት። ምቕናይ-ምቕናይ ከም ዝበሎ ደራፋይ፡ ደጊምሲ ገለ ጉድ ክንሰምዕ ኢና።
ኩሉኹም መራሕቲ ሃይማኖት ኤርትራ /እስላምን ክርስትያንን/ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ተኣፋፊ ኩነታት፡ ከምቲ ኣርባዕተ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ዝወሰድዎ ተባዕን ሃገራዊን ስጉምቲ ንምውሳድ ሎሚ ብተኹ። ሃገር ደጊም ዝተረፋ የለን! ናበይ ኢዩ ክወስዳ ዝደሊ ዘሎ ኢሳይያስ? ከኣ መመሊሱ እናበርሀ ይኸይድ ኣሎ። ከምቲ ‘ጻመውከ ለከንቱ’ ዝብል ጽሑፍ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ኩሉ ዝኸፈሎ ደም፡ ናብ ደመ-ከልቢ ገጹ ይኸይድ ኣሎ።
ብዘይካ ንኢሳይያስ እምኒ ዳዊት ምንጽጻር፡ ማጨሎት ይኹን ብሕሩድ ምጅላጥ ጥዕና ዝህብ ኣይኮነን። እሞ እንታይ ኢና ክንሰምዕ? ናብታ ገሃነብ ቤት ማእሰርቲ ኢሳይያስ መን ይቐጽል! መቓብር ጸጸራት ከ ናይ መን ዕንባባታት ንምርኣይ ኢያ ክትጽበ?
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና!!
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!


text:
ብዘይ መስዋእቲ ዝኾነ ዓይነት ምዕባለ የልቦን። ብዙሕ ዓይነት መስዋእትነት ኪህሉ ይኽእል ይኸውን። ናይ ግዜኻ ምስዋእ፡ ናይ ጉልበትካ፡ ናይ ምቾትካ ምስዋእ፡ ናይ ገንዘብ፡ ናይ ዝና፡ ናይ ስልጣን ወዘተ.። ኣብዛ ዩኒቨርስ ናጻ ድራር ዚብሃል ነገር የልቦን። ማለት፡ ኩሉ ከፊልካ ኢዩ ዚርከብ።
ኣደራዕ ባርነት እዩ። “ወርሓዊ መሃያ ዜጋ ንመዋእሉ ካብ 400 ናቕፍ ኣይሕለፈሉ፡” እንዳበለ፡ “ውፈር!!” ዝብል ሽፍታዊ ምምሕዳር ኣብ ሃገርና 20 ዓመቱ ቆጺሩ። ንኹሉ በልማማ ዝለበደ ማዕርነት ኣብ ትሕቲ ግፍዒ፡ መግለጺኡ ማዕርነታዊ ባርነት እብሎ። ንኡስ ወለዶ ክነግረኩም። ዓመቱ ዓመት ጭርሖታት እዩ። እቲ ኣበዓዕላ ነጻነት ድማ እንዳተቐየረ እዩ ዝመጽእ ዘሎ።
ይኣክል እወ በቃ! ደጊም ፍትሒ፡ ሰላምን ራህዋን ንህዝቢ ኤርትራ። ይገርም’ዩ ቅድሚ ሒደት ዓመታት ኣብ ከምዚ ቦታ ወይ ከተማ ኣንጻር ህግደፍ ሰላማዊ ሰልፊ ተጌሩ ሰሚዕካ ክንደይ ሰብ ከምዝተሳተፎ ንኽትዕዘብ ስእልታት ሰልፊ ክትርእይ ትህንደድ። እቲ ስእሊ ግና ከምቲ ዝተጸበኻዮ ስለዘይጸንሓካ ኣዚኻ ትሓዝንን ትስከፍን።
ንዓ’ባ ንህዝብኻ ዝረ!!
ብጸላእተይ ተሳዒረ ዘይፈልጥ ሰብ እየ ኢልካ ትጅሃርን ተዘንቱ ትኸውን። ዝኣምነካ እውን ኣይሰኣንን። እንተኾነ ግና ኣካላትካ ዕድመ ደፊኡ፡ ከም ጸላኢኻ ከፈራርሰካ ምስ ተበገሰ፡ ክትስዕሮ ኢልካ ዘይሕሰብ ቃልሲ ከምዝኣቶኻ ትፈልጥ።
ኣብ ሰያትል ሕቡራት መንገስታት ኣመሪካ ከም ወዋፈሪ ንጥፈታት ስርዓት ህግደፍ ዘገልግል ዝነበረ ብኣማኑኤል ዝተባህለ ኤርትራዊ ዝውነን ገዛ፡ ‘ከም ማእከል ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ስለዝተጠርጠረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን FBI ማለት ወከልቲ ናይቲ ዝለዓለ ፈደራላዊ ጸጥታዊ መርማሪ ሓይሊ ፖሊስ ኣመሪካ ኣብቲ ገዛ ሃንደበት ተረኺቦም ብጽኑዕ ድሕሪ ምፍታሾም ፡ ዘድልዮም ሓበሬታን ጭብጥታትን ኣኪቦም፡ ኣብቲ ገዛ ንዝጸንሓኦም ኮምፒተራት ከምዝወሰዱወን ምንጭታትና ካብቲ ቦታ ሓቢሮም።
ብዛዕባ ህ.ግ.ደ.ፍ እንታይ ክትጽሕፈሉ፡ እንታይ ከ ክትዛረበሉ፡ ኩሉ ነገራቱ ከምዘይሓልፍ ተቐሊዑ እዩ ዝብሉኒ ሰባት ኣለዉ። ኣይተጋገዩን። ብዛዕባኡ ዘጽሕፈኒ ዝያዳ፡ ብዝክኣለኒ ዓቕሚ ከቃልዖ ኢለ ዝፍትን፡ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ምኽንያታት ግና፡ ጸላእየይ ከይርስዕ እዩ። ከምኡ እውን ንዕኡ ብዙሕ ኣይትውቀሶ ኣይትህረሞ ዝብል ርእይቶ እሰምዕ። ዝሃርሞ ዝወቕሶ ዝነቕፎ ከኣ፡ ክዕረ ኢለ ኣይኮንኩን። ፈሪሱ ክጒሓፍ ስለዝደልዮ እዩ።
መሪር ሓዘን ህልቂት
ልዕሊ 325 መንእሰያት ኤርትራውያን ደጊምና ንዘክር!
ሓዘን ኤርትራውያን መመሊሱ ይቕጽል ኣሎ። ጉዳም ዘመን! ኣብ ምድሪ ቤትን ቅርዓትን ጥራይ ዘይኮነስ፤ ኣብ ርእሲ ነፍስ-ወከፍ ኤርትራዊ ናይ ሓዘን ዳስ ተተኺሉ ኣሎ።
ስለምንታይ ኢዩ ህዝቢ ብልቡን ብእግሩን ዝሽፍት? ፍትሒ ስለ ዝሰኣነ። ኣቦታትና ቀደም ካብ ሓደ ዓዲ ናብ ካልእ ይሰግሩሞ፡ ኣብ ጕዕዞኦም ገለ ሰባት ይረኽቡዎም፡ ከመይ ሓዲግኩምዎ ዓዲ ብምባል ድማ ይሓቱዎም።
እንታይ ዓይነት መንግስቲ ኢዩ ኣብ ህዝቢ ፈጺሙ ሓልዮት ዘይብሉ፡ ብዛዕባ ስልጣኑ እምበር ብዛዕባ ዕድል ህዝቢ ኸኣ ፋዕራ ዘይብሉ? ስልጣኑ ንምቕጻልከ እንታይ ሜላታት ይጥቀም?
ንዓለምን ንኸባቢኡን ኪልውጥ ዚኽእል ሓይሊ፡ እቲ ካብ ኣእምሮ መንእሰይ ዚምንጩ ናይ ለውጢ ድራኸ ኢዩ። እዚ ኣከታቲለ ዝጽሕፎ ዘለኹ ድማ፡ ናብኡ ዝዓለመ ኢዩ።
ንኣይ ካብ ኩሉ ነገራት ዝገርመኒ እንተሎ፡ ኣብተን መስረትቲ ደሞክራሲ ሃገራት ኵድም ኢልካ፡ መሰለይ ተገፊፈ እናበልካ ናብ ቤትፍርዲ እናኸሰስካ፡ ከምዚ ተበዲለ፡ ዝያዳ ኣኽፊልኩምኒ፡ ብዓሌታዊ መገዲ ስለ ዘዳለኹምኒ ከሓሱኒ፡ ኣደይ ኣምጽኡለይ፡ ሰበይተይ ጸውዑለይ: ደቀይ ኣክቡለይ፡ ወዘተ. ብምባል ነቲ መንግስቲ ላሕ እናበልካ፡
ፈጣሪ ንወድሰብ ካብ ዝሃቦ ህያባት እቲ ዝዓበየ ኣእምሮኡ ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ኪኸውን ይግባእ። ሓደ ናይ ኣእምሮ ስንክልና ዘለዎ ሰብ ኣብ ሓደ ነገር ኪኣምን ወይ ተንቲኑ ኣብ መደምደምታ ኪበጽሕ ይኽእልዶ? ኣይክእልን።
ኤርትራ ንኤርትራውያን
ንጎደና ሓርነት ኣስመራ ንምግላጽ ክብል ኣብ 3ይ ክፋል ዘቕረብክዎ ጽሑፍ፡ ነቲ መንእሰይን ጎበዝን ኤርትራዊ ዜጋ ንምንእኣስ ኣይኮነን። ሓይሊ መንእሰያት ከነኣእስ እንተድኣ ኾይነ ብቐሊሉ ክርታዕ ይኽእል።
እዛ ዓለም ከም ቁሸት ጌርና እንተ ደኣ ርኢናያ፡ እቲ ኣብኣ ዚነበር ህዝቢ ዳርጋ ኣብ ካንሸሎ ይነብር ከም ዘሎ ጌርካ ምርኣዩ ዘሸግር ኣይኮነን።
ጎደና ሓርነት ኣስመራ
ነቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝተኸስተ ህዝባዊ ማዕበል ክካታተል እንከለኹ፡ ሓደ ካብቲ ዝገርመኒ ነጥቢ እንተሃልዩ፡ ኩለን እዘን ካብ መግዛእቲ ነጻ ዝወጻ ዓዲ ጭቁናት፡ ጎደና ሓርነት ዝሽሙ ጽርጊያ ከምዘለወን ምፍላጠይ’ዩ።
ከምቲ ንቡር፣ ብሰላምታ እየ ክጅምር። ሰላም ንክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጽሑፋት ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ብድሕሪ ክፋል 16 ንኣቶ ዓብደላ ኣደም ብዝምልከት፣ ኣብ ቅትለት ስዒድ ሳልሕ ከም ዘይወዓለ ዝጸሓፍኩዎ መአረምታ፤ ብዙሓት ዜጋታት ቅዱስ ርእይቶኦም ጽሒፎሙለይ ኢዮም። እቲ ዘይጋገ እቲ ዘይሰርሕ ሰብ ጥራይ ኢዩ ዝብል ርእይቶ ከኣ ኣሎኒ።
መንእሰይ ከይኮነ ዝዓበየ ሰብ የልቦን። ገለ ግን ኣለዉ ስድራኦም ብንእስነቶም ሓላፍነት የሰክሙዎም እሞ፡ ንእስነት ከይረኣዩ ዚዓብዩ። ኩሉ ጸጽሕፍቶኡ ኣለዎ።
ኩነታት እተን ማዕበል ህዝቢ ሓፍ ኮፍ ዘብለን ዘለዋ ሃገራት፡ ኣብ ማዕከናት ዜና ክቃላሕ ክንርእዮን ክንሰምዖን እንከሎና፡ እዚ ዓመጽ እዚ ድኣ ሽም ሃገር ስለዝቐየረ እዩ እምበር፡ ዝያዳ ኣብ ሃገርና ጎሊሑ ዝርኣ ዘሎ እንድዩ ንብል።
መጀመርያ ሰላም ንህዝቢ ኤርትራን ንኣብ ደገ ኮይኖም ግዘይኦምን፤ ገንዘቦምን፤ ሓንገሎም ዘወፍዩ ዘለዉ ተባዓት ተቃለስቲ ኤርትራውያን ብስም ደለይቲ ሰላምን ፍትሕን ሰላምታይ ከቅርበሎም ይደሊ።
2011 ሕማቕ ወረ ሒዛ ኣይተበገሰትን። እሞ ኸኣ ኣብ መጀመርታ ወርሓ፡ ንምልካዊ ስርዓታት ኣብ ዝሃለዉ ይሃልዉ፡ ከተርዕዶም ክኢላ። ለንቅነ ኣብ ቱኒዝያ፡ ጽባሕ ድማ ኣብ ጎረባብታ።
ሰላም ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተኸታተልቲ። ሰላም ኣአንገድቲ ሃገራውያን ወብ ሳይታት ንጽሑፋት ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’።
ሰላም ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተኸታተልቲ። ሰላም ኣአንገድቲ ሃገራውያን ወብ ሳይታት ንጽሑፋት ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’።
እዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘሎ ጽሑፍ፡ ካብቲ ብዊኪሊክስ (Wikileaks) ዝለሓዀ ብ ኣምባሳደር ሮናልድ ከይ ሙክሙለን ካብ ኣስመራ ናብ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝተሰደዶ ዝተተርጎም’ዩ። ንትሕዝትኡ ኻኣ ሰናይ ንባብ፡ ተፈደሉ።
ኣብ ባህሊ ብሄረ ትግርኛ፣ እቶም ጨጓራት ዳናጉ ዓርኪ ሕልፎት ብድርብ ኮቦሮ ንሸውዓተ ጎረቤት ክንቕንቑ ምስ ሓደሩ፤ ኣብ ኣጋ ወጋሕታ ድኻም ይስምዖም ኢዩ።
መንእሰያት ኤርትራ ኣይተዓደሉን። ጽቡቕ ዕድል ከይጠዓሙሉ ተወዲኡ። ናጽነት ብምርካብ ክርህዎምን ክጥዕሞምን ዝሓሰቡዎ፡ ኣብ ፈቐዶ ናይ ስደተኛታት መዓስከራትን፡ ኣብ ዘይምቹእ ካልእ ቦታታትን ደሴታትን ሃገራትን ኮይኖም ይሳቐዩ ኣለዉ።
ኣለና ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ መንፈስ ዘለዎ ከባቢታት ዓለም። ኣለና ኣብ ዱሮ ዕሰሌ ኤርትራ! ኣለና ኣብ ዱሮ “ገዓት ሓምሊ ውጻእ ገዓት ጠስሚ እቶ” ኣብ ዝበሃለሉ ቅነ ጽንዓትን ጋማን!
ሓደ ካብቲ ንኤርትራውያን ጸገም ኮይኑና ዘሎ ጉዳያት፡ ኣብ መንጎ ሃገርን መንግስትን ዘሎ ፍልልይ ኣነጺርካ ከተለሊ ዘይምኽኣል ኢዩ። ሃገር ከም መሬት መጠን፡ ኣምላኽ ሰማይን ምድርን ኪፈጥር ከሎ ዝፈጠሮ ቦታ ኢዩ።
ኣብ ቀርዳማይ ክፋል ጽሑፈይ: ንወዲ ትኹል ኣልዒለ ብዛዕባ ህላዌኡ: መርገጺኡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ዘሎዎ ቀይሩ ንህዝቡ ክኽሕስ:ንዝሕረረ ልቢ ህዝቡ ክድብስን ንሰማእታትና ድማ ሞስኦም ክመልስ ዝብል ጽሒፈ ኔረ፣ሕጂ ድማ ካልኣይ ክፋል ናይ ተስፋይ መሓሪ(ፍሒራ) የቅርበልኩም
ሓደ እዋን ኳዅ ግዜ ሞቱ ስለ ዝቐረበ ንደቁ ኣብ ጥቓ ዓራቱ ኪመጹ ኣዘዘ’ሞ፡ ከምዚ ኪብል ተዛረቦም፣
እነሆ እምበኣር ኣነ ኣሪገ እየ፡ ደጊም ምምዋተይ ቀሪቡ ኢዩ፡ ግን ሓደ ነገር ክመኽረኩም ስምዑኒ፣ ኣብ ኦም ዓሊብኩም ምስ እትህልዉ እሞ፡ ቈልዑ ናባኹም ቀሪቦም እምኒ ከልዕሉ ድንን ምስ ዚብ ሉ፡ ፍር ኢልኩም ደኣ ካብቲ ቦታ ረሓቑ፡ ከመይሲ ብእምኒ ገይሮም ምስ ቀተሉኹም፡ መጻወቲ ድማ ከይገብሩኹም።
ኣለና፤ ንዝተቐብረን ዝተረስዐን ታሪኽ ጀጋኑ ኤርትራውያን ምንጋር’ምበር ክንዮኡ ዝመጣጠር ዕላማ የብልናን። ኣለና ኤርትራዊ ትንሳኤ ኢዩ! ኣለና ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ወጻኢ ሃገራትን! ኣለና ብጋህዲን ብስዉርን።
እቲ ሕማም ኣብቲ ርእሲ ኢዩ ዘሎ። እቲ ላዕሊ ዘይጠዓየ፡ እቲ ታሕቲ ኪጥዒ ኣይክእልን። ሕዱር ሕማም’ዩ ዚመስል፡ ከተሕውዮ ድማ ጸገም ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ጨፍጫፊ ስታሊናዊ ሜላ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ንበይኑ ኣብ ውሻጠ ገዝኡ’ምበር ኣብ ጽርግያ ኮይኑ ዓው ኢሉ ንክዛረብ ኣይተዓደለን።
ኣብ ሓደ ኣከባቢስ፡ ሓደ ብሕማም ደዌ ኣጻብዑ ዝሰኣነ መንእሰይ፡ ወለዱ ከመርዕዉዎ ስለ ዝነበሮም፡ ካብ ጎደቦ ዓዲ፡ ኩነታቱ ከይሓበሩ፡ ጎበዝ ወዲ ኣሎና’ሞ፡ ጓልኩም ሃቡና ኢሎም ይሓቱልኩም።
ኣብዛ ዓለምና ጭርሖታት ኣይወሓዱን፡ ኣብ ግብሪ ደኣ ኣይወዓሉን እምበር። ንኣብነት ኣብቲ ኮሙኒዝም ዓሚሩሉ ዝነበረ እዋን፡ ማለት ኣብ 50ታትን 60ታትን፡ ኩሉ መንእሰይ ዓለም፡ ናይ ማርክስን ለኒንን ጭርሕታት በብመገዱ ኣቃሊሑ ኢዩ።
ከመይ’ላ ከሪማ ሓትነይ ብሪ
ዘረብኣ መቀያየሚ መቃሓሓሪ
ቃላታ ናይ ሰብ ጓሶት ናይ ሰብ በትሪ
ኣካለ ስንኩላን ኣይትብል ሰብ እግሪ
ንዝተቓወማ ብጥይት ትኣሪ
ከም ዘየኽበርናያ ከም ልዑል ፈጣሪ
ሎሚካ ፈኾሰት ከም ታኒካ ባሕሪ።
ብ 1991 ጋማ ናጽነት ክትኣስር፣ ኣኽሊል ሓርነት ክትጉምጎም ዝተጸበናያ ኤርትራ፣ ብሰንኪ ሕዱር ሕማም ውልቀ-መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ን20 ዓመታት ክርዳድ ፈርያ። ህዝቢ ኤርትራ ንዕስራ ዓመታት ብከንቱ መብጽዓታት ንከንባሁቕ ተገዲዱ።


text:
ንዳዕሽ ዝድግፉ እስላማዊያን ኣብ ሱማሊያ ዞባ ፑንትላንድ ፈላመይቶም ዝኾነት ዓባይ ከተማ ከምዝተቖፃፀሩ ሰበስልጣንን ነበርትን ንቪኦኤ ገሊፆም።
እቶም ፅንፈኛታት ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ናብ እትርከብ ከተማ ቓንዳላ ብምንቅስቓስ ሎማዕንቲ ንጉሆ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ውግእ ተቖፃፂሮምዋ ኣለው።ካብ ቦሳሶ ብኣንፈት ምብራቕ 90 ኪሎ ሜትር ሪሒቓ ትርከብ።
ሰበስልጣን ምምሕዳር ፑንትላንድ ካብታ ከተማ ወፂኦም ኣለው።ኣማሓዳሪ እታ ከተማ ካማ መሓመድ ሙሚን እታ ከተማ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዳዕሽ ከም እትርከብ ንቪኦኤ ኣረጋጊፆም ኣለው።
ኣስታት 60 ዕጡቓት ናብታ ከተማ ብምእታው ኣብ ፖሊስ ጣቢያን ካሊእ ታሪኻዊ ህንፃን ባንዴራ ምስቓሎም ሓደ ነበሪ ንቪኦኤ ገሊፁ’ሎ።
ካብታ ከተማ ክወፁ ሽማግሌታት ዓዲ ንቶም ዕጡቓት እንተሓተቱዎም እውን ኣይንወፅእን ምባሎም እቲ ነባሪ ተዛሪቡ።
ብሸኽ ዓብዱካዲር ሙሚን ዝምራሕ ኣብ ሰሜን ምብራቕ ሱማሊያ ዝርከብ ኣኽራሪ ጉጅለ ንዳዕሽ ከምዝድግፍን ተኣማንነቱ ንኣቡ ባክር ኣል-ባግዳዲ ከምዝኸውን ቅድሚ ዓመት ኣዊጁ።ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ንሙሚን ዓለምለኽ ኣሸባሪ ኢሉ መዲቡዎ ኣሎ።