text:
ሰማይ ብሙሉኡ ብጸሊም ደበና ተሸፊኑ ማይ ሃይሂ ክዘንብ ዝደለየ እዩ ዝመስል፣ ብፍላይ መብራህቲ ጠፊኡ ስለ ዝነበረ። ምስቲ ጸሊም ደበና ተደሚርዎ ምድሪ ብጸላማት ተኸቢባ ገሃንም እያ መሲላ፣ ሰዓት 7 ናይ ኣጋ ምሸት እኳ እንተ ነበረ እቲ ዝነበረ ኩነታት ግና ነቲ ምሸት ፍርቂ ለይቲ እዩ ኣምሲልዎ፣ ብፍላይ ምሉእ መዓልቲ ማይ ክሃርም ስለ ዝወዓለ ኣብ መንገዲ ጥር ዝብል ሰብ ኣይትርእይን ኢኻ፣ ኣድያም ነዚ ምስ ርኣየት እያ ነቲ ካብ ዝነበሮም ጸሎት ናብ ገዝኣ ዘፋንዋ ዝነበረ ያቆብ “ኣንታ ያቆብ ሓወይ እዚ ጸልማትሲ ትርእዮ ዘሎኻ ገሃንም እሳት ከኣ ደኣ ጸልማቱ ክሳብ ክንደይ ይኸውን” ክትብል ነቲ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ዝነበረ ጸጥታ ብሕቶ ዝኸፈተቶ፣ያቆብ ትቕብል ኣቢሉ “ይገርመኪ እዩ ኣድያም ሓፍተይ ኣነስ ነዚ ጸልማት ምስ ረኣኹ ብዛዕባ ሲኦል ኣይኮንኩን ክሓስብ ጸኒሔ ኣብ ኣእምሮይ ዝመጸ ነገር ብዛዕባ ኣብ መንጎ ብርሃንን ጸልማትን ዘሎ ፍልልይ ከመይ ዓቢ ምዃኑ እዩ ክገርመኒ ጸኒሑ” በላ፣ ኣድያም እወ ሓቅኻ ክትብል መለሰትሉ፣
ኣድያም ኣብ ልባ ዝነዳ ፉሉይ ፍርሒ ነበራ፣ ብፍላይ ኣብኦ ሎሚ ቐልጢፉ ካብ ስራሕ ከም ዝኣቱ ኣይሰሓተቶን፣ ንሳ እውን ካብ ናይ ቀደም ደንጉያ ከም ዘላ ፈሊጣ ኣላ፣ ኣብ ኩቱር ሓሳብ ከኣ ወደቐት፣ ብፍላይ ኣቡኣ ብምዱንጓያ ዘውርዱላ ጸርፍን ካልእን ኣብ ቅድሚ የዒንታ ቕጅል በላ፣ ያቆብ በለቶ “ኣዚየ ፈሪሒ ኣለኹ ብጣዕሚ ኣምስየ ኣለኹ በጃኻ ልበይ ኣዚዩ ይርበሽ ኣሎ” ያቆብ ከኣ “ኣድያም ሓፍተይ ኣነ እውን ፈሪሔ እኮ እየ ቁሩብ ኣምሲኺ ኣለኺ ግና ደሓን ኣምላኽ ኣሎ” ኢሉ ከጸናንዓ ፈተነ፣
ኣድያም ኣብቲ ዝነበረ ናይ ሮቡዕ ጸሎት ኣብኪራ ኣይትፈልጥን እያ ግና ሎሚ ሮቡዕ ካብ ናaይ ቀደም ንላዕሊ ብጣዕሚ እዮም ደንግዮም ወዲኦም፣ ኣብ መንጎ እኳ ክትወጽእ እንተ ሓሰበት ግና ነቶም ሰባት ከይትርብሽ ኢላ ዝወረደ ይውረደኒ ኣምላኽ ይፈልጥ ኢላ እያ ክሳብ ዝውዳእ እቲ መደብ ጸኒሓ፣
ኣንታ ያቆብ ሓወይ “ቁሩብ ኢንዲና ደንጉይና ድሕር ሕጂስ ብሰዓት ጀመሪና ብሰዓት ተንውድእ ሰናይ ኔሩ ንዓና እቶም ስድራና ዝቃወሙና ኸኣ እባ ኣብ ግምት የእትውና” ኢላ ብህድኡ መንፈስ ምኽራ ወስ ኣበለትሉ፣ ያቆብ ከኣ “እወ ሓቕኺ ግና እቲ ዝነበረ መንፈስ እኮ እዩ ክሰደና ዘይከኣለ ምሓደርና እኳ” ኢሉ መለሰላ፣ ኣድያም ትቕብል ኣቢላ “እወ ሓቕካ እሱስ ግና መንፈስ ኣምላኽ ከኣ ኣእምሮ ሂብና እንድዩ ቃል ኣምላኽ እውን ብኣእምሮ ሰብኡት ኩኑ እዩ ዝብለና ስለዚ ሓንሳብ ሓንሳብ ባዕልና ፈተና ከይነምጽእ ክንጥንቀቕ ይግባኣና እዩ” ኢላ ሓሳባ ገለጸትሉ፣
ያቆብ ምስ ሓሳባ ብምስምማዕ “ልክዕ ኣለኺ ደሓን ካልእ መዓልቲ ከምዚ ኣይከውንን እዩ” ኢሉ ንዘለዋ ናይ ሰዓታት ስክፍታ ኣፍኮሰላ፣ ደጊሙ ኸኣ “ኣቦኺ ቀዲሞምኽ ዶ ይኾኑ” በላ ሓውሲ ፍርሒ ወሲኹ፣ “ኣንታ ያቆባ ሓወይ እሱ እንድዩ ዘፍርሓኒ ዘሎ ብፍላይ ማማን ሳሚኤል ሓወይን ከኣ ነዛ ክርኢኒ እንድዮም ጸሊኦምኒ ዘለዎ ይኽደነኒ ውሕጥ ከየቡሉኒ እየ ፈሪሔ ዘለኹ” ኢላ የዒንታ ቕጽርጽር እናበለት መለሰትሉ፣ “ደሓን ኣጆኺ ኣምላኽ ኣሎ ካብቶ ምስኦም ዘሎ እኳ ምሳና ይብርትዕ”፣ ኢሉ ኣበራታዐ “ኣንቲ ሸያጢት ሃይማኖታ ርግምቲ እናበሉ በቃ ምእታው ምውጻእ እዮም ከሊኦምኒ ብፍላይ ብቕድሚ ትማሊ ሳሚ ሓወየ በቃ ዝሓደገለይ የብሉን እንዲዒ ከምዚ ኢለ ክሳብ ኣበይ ከም ዝኸይድ ኣይፈልጥን እየ በቃ ዓቕለይ ጸቢቡኒ ኣሎ” ኢላ ኣብ ቅድሚ ያቆብ ፊቒ ኢላ በኸየት፣ ያቆብ ልቡ ሓቦጭቦጭ እናበሎ ከጸናንዓ ፈተነ “ኣዱ ሓፍተይ ናይ ጻድቕ መከራ ብዙሕ እዩ ኣምላኽ ግና ካብ ኩሉ የናግፎ እዩ ዝበለ ዳዊት እሞ ሰይጣን ከኣ እዚ ሕዚክዮ ዘለኺ መንገዲ ኣንፈቱ ናበይ ከም ዝኾነ ይፈልጥ እዩ ካብኡ ክመልሰኪ ኸኣ እዚ ኣይኮነን ካልእ እውን ክፍትን እዩ፣ ስድራኺ ኸኣ ጸሊኦምኺ ደይኮኑስ እቲ እኩይ ኣዒንቶም ስለ ዝሸፈኖ ጥራይ እዩ ስለዚ ኣጆኪ ንኹሉ ግዚ ኣለዎ” በላ
ኣድያም ትቕብል ኣቢላ “ስማዕ እንዶ ሰብ ነናቱ ምርጫ የብሉን ድዩ? ድላዩ ክገብር መሰል የብሉን ድዩ? ሰትየ ዓዊለ ተትመጽእ ኸ? ቀደም ኣምስየ ክመጽእ ፈቐዶ ዲስኮ ክሓድር ከለኹ ምንም ዘይበሉኒ ሕጂ ግና..” ዘረበኣ ከይወደኣት ኣብ ጥቓ ገዝኦም በጽሓት፣ ያቆባ በል ጸልየለየ በጃኻ ንዓ ኪድ ኣምላኽ ይባርኽካ ኢላ ተፋነወቶ፣ ያቆብ ብዛዕባ እቲ ዘልዋ መከራን ገዛእ ምስ ኣተወት ዝጽበያ ኣደራሕ እንታይ ከም ዝመስል ኣብ ቅድሚ የዒንቱ ስለ ዝተቐጀሎ ኣብ ከቢድ ሓሳብ ወዲቑ ስለ ዝነበረ ኣብ ጥቓ ገዝኣ ከም ዝበጸሓት ኣይፈለጠን፣ ኣዱ በጺሒና ዲና በቃ ቻው ኢልዋ ብቕጽበት ዝባኑ ሂብዋ ተዓዝረ፣
ኣቦይ ዓንደ “ኣበይ ኣላ ኣድያም’ ኢሎም ብነድሪ ንሳሚኤልን ንባዕልቲ ቤቶም ወይዘሮ ጎዖይ ሓተትዎን፣ ክልቲእቶም ብውሽጦም ንኣድያም እናረገሙ ኣኣፎም ሒዞም ትም በሉ “ንዓኻትኩም እኮ እየ ኣበይ ኣላ ኣያኣተወትን ድያ” በሉ ካብቲ ቐዳማይ ነድሮም ዝገደደ ነድሪ ወሲኾም፣ “ኣያኣተወትን” በላ ኣደይ ጎዖይ እናፈርሓ፣ “ኣንታይ እሞ ክንገብራ ኢና ጓል እኮ ተጸሊላ እያ ጸሎት ዶ መዝሙር ዶ እንደበለት እኰ መስሓቕ ሸራፋት ጌራትና” በለ ሳሚኤል፣ ኣቦይ ዓንደ ደሞም ፈልሖም “ወይዛ ስዲ ጓል ሰበይቲ ሎሚ ኣይ ኣነን እየ” እንዳበሉ ፈከሩ፣ ኣደይ ጎዖይ ሰብኣየን እንተ ዓሪቖም ከም ዘይምለሱ ስለ ዝፍልጣ እምብዛ ፈርሓን ተሸበራን፣ “ደሓን ከኣ ኣኮ እዩ ዘሎ እዚ ግዜ ምስቲ መብራህቲ ዘይምህላዉ እዩ ቑሩብ ጸልሚቱ እኮ” ኢለን ከማኻንያ ፈትና “ሱቕ በሊ ብጀካኺ ደኣ መን ስዲ ሰዲድዋ ደሓን ኣየ ኣነንየ” እናበሉ ኣብቲ ኻንሰሎ ብሕርቃን ክዛወሩ ጀመሩ፣
“ወይ ኣነ ጓለይ ገል ኣብሊዖም ዶ ለኪሞምለይ ሰይጣን ይለክሞም፣ ደሓን ሎሚ ምሸት ወይ ኣነ ወይ ንሳ እዛ ገዛ ክትሰፍራ እያ፣ እዚኣስ ንኣምላኽ ካብና ንልዕሊ ፈሊጣቶ ማለት ድዩ? ቅድሚ ሕጂ ዘሕረረትኒ ከይኣክልሲ ሕጂ ኸኣ ዝግደደ፣ ኣብ ዓሌተይ ዘይነበር ሃይማኖት ከተምጻለይ? እንታይ ዘመኑ ዲና በጺሕና? ከርኣያ እየ ደሓን” እናበሉ በይኖም እናተዛረቡ ኣብቲ ካንሸሎ ይዛወሩ ነበሩ፣ “ኣቦ ቁሪ ከይትወስድ እንዶ እቶ” በሎም ሳምኤል ወደም “ከመይ ኢለ ክኣቱ ንዓኹም ወሊደ ንስኻኸ ስቕ ዲኻ ትብል ያዕ ኣይትብልን ዲኻ” በልዎ ነዲሮም “ክንደይ ሻዕ እሞ ብቐዳምይ ዝሓደኩላ የብልይን ግና ሓንጎላ ዘዊሮም እዮም” ኢሉ መለሰሎም “ደሓን ደሓን ኣብ ዘይሸይጣነይ ደኣ ከትእትወኒ እምበር” ኢሎም ንወዶም መንበር ከምጻሎም ነገርዎ ኣብቲ ካንሸሎ ኸኣ ጋቢ ተኸድኖም ኮፍ በሉ፣
ኣድያም ካብ ያቆብ ምስ ተፈልየት ናብ ገዝኦም ክትኣቱ ትብዓት ሰኣነት “ዎ ኣምላኸይ በጃኻ” ኢላ ጸሎታ ከይወድኣት ገፍ ንጎፍ ምስ ኣቦኣ ተራኸበት ኣቡኣ ኣቦይ ዓንደ “ኣንቲ ከልቢ ኣበይ ኣምሲኺ ክንደይ ሳዕ ድየ ክንግረኪ በቃ ጸጊብኪ ሓቅኺ ኣበይ ጸኒሕኪ” ኢሎም ከም ዝጋዝም ኣንበሳ ጊዒሮም ኣንጎድጎድላ” ኣድያም ምንም ኣይምለሰትን ብልባ እናጸለየት ምድሪ ምድሪ እናረኣየት ንብዓታ ተፍስስ ነበረት፣
ኣቦይ ዓንደ ካብቲ ዝነበሮም ነድሪ ወሲኾም “ንዓኺ እንድየ ኣበይ ጸኒሕኪ እኮ እየ ዝብለኪ ዘለኹ” ኢሎም ሓሙሽተ ኢደሞ ኣብ ገጻ ኣውደቕዎ፣ ንኣድያም በቲ ሓጺን ዝኣመሰለ ኢድሞ ጌሮም ምስ ዘበጥዎ ንድሕሪ ገጻ ክምብል ኢላ ወደቐት እሞ እብቲ ጥቓ ማዕጾኦም ዝነበረት ንኻንሸለኦም መዕጸዊ ዝጥቆምላ እምኒ ብርእሳ ወደቐት ተኸዲናቶ ዝነበረት ክዳን ከኣ ብደም ጠልቀየ፣ ኣደይ ሂወት ጎርቤት እንዳቦይ ዓንደ እንተ ዘይረድኣ ኔረን ኣቦይ ዓንደ ካብ ነድሮም ኣይምስተመልሱን፣ ኣዲኣን ሳሚኤል ሓዋን ከኣ ዋዕ ዋዕ ምስ ሰምዑ ቀልጢፎም ብምውጻእ ነቲ ኩነታት ከተሃዳድእዎ ፈተኑ፣ ኣድያም ርእሳ ደም ንደም ኮይኑ ኣእምርኦ ስሒታ ኣብ ሕቅፊ ኣደይ ሂወት ርኹምሽ በለት፣
ኣዲኣ ወይዘሮ ጎዖይ ንጓለን ምስ ረኣያ ነታ ካንሸሎ ብኣውያት በጽበጽኣ፣ ጎረባብቲ ከኣ ተኣከብ፣ ኣቦይ ሰንጋል ሰብኣይ ኣደይ ሂወት ከኣ “ኣንታ ታኽሲ ዘምጽእ የለን ድዩ እንታይ ትገብሩ ኣለኹም ቐልጥፉ እባ” ኢሎም ንሳሚኤል ተዛረብዎ ሳሚኤል ከኣ ትቕብል ኣቢሉ “ኣንቡላንስ ጸዊዒና ኣሎና ኣቦይ ሰንጋል” ኢሉ መለሰሎም፣ ኣደይ ጎዖይ ከኣ እናበኸያን እናነብዓን “ወይ ኣነ ቕርስስቲ በቃ ንጓሂ ተፈጢረ በዛ ርግምቲ ቖልዓ ቕሳነት ሲኢነ ከመይ ደም ኮይና ዘይትኸይድ ነበረት” እናበላ ክራገማ ጀመራ፣ “ከምኡ ኣይትበላ ጎዖየይ ሕጂ መድሃኒ ኣለም ኣገባጊብልክን ኣሎ ደሓራይ ከኣ ቐስ ኢልካ እዩ እምበር መዓስ ብኸምዚ ኮይኑ ዝቕጻዕ ብሓደ ኣፊቱ ኣብ ዘይ ጓሂኹም ክትኣትዉ ሕጂ በቃ ቁሪ ከይትወስዱ ኣብ ዘይሕማምኩም ከይትወድቁ ገዛ እተዉ” ኢለን ኣደይ ሂወት እንዳ ገንሓ ናብ ውሻጠ ኣእተውኦም፣
ብኡኡ ኸኣ ኣናነቀወት ኣንብላንስ መጸት እሞ ንኣድያም ተሸኪሞም ኣብታ መኪና ኣእተውዋ፣ ኣደይ ጎዖይ ከኣ ጋለን ሒዘን ናብ ሆሲፒታል ኣምርሓ፣ ኣቦይ ዓንደ ካብ ቑጥዕኦም ፈጺሞም ኣይተመልሱን “ወይ ኣነ ሎሚ ዓንቲ ሓዲኡ ክገብራ ኔሩኒ” እናበሉ ኣንጸርጸሩ፣ ኣቶ ሰንጋል ።እንታይ ድዩ ወሪድካ ኣንታ ዓርከይ ዝሓደጋላ እኳ የብልካን” “ክላ ስቕ በለና ሰንጋል ትንፋሳ ክትሓልፍ ኔርዋ እዛ መዋረዲት ዓሌታ” ኢሎም ብነድሪ መለስሎም፣
ኣቶ ሰንጋል ትቕብል ኣቢሎም “ኣንታ ዓንደ እንታይ ወሪድካ እዩ ካን ከም ቖልዓ እንበር ኮይንካ ኣይ ንእሽተይ እንድያ ኣድያም ተምሰየት ምስ መሓዙታ ትኸውን እምበር ስቅ ኢልካ ዝገደደ ሽግር ከይተምጽእ” “ኣየ ሰንጋል ምምሳይ ኣይኮንክን ጸልኤዮ እሱ ደኣ ኣመላ እንድዩ ቕድሚ ሕጂስ ግና ዘይፈልጥካዮ ሚስጥር ኣሎ” እንታይ እዩ ንሱ ኢሎም ብህንጥዩነት ካብ ቃል ኣቶ ዓንደ ክሰምዑ ደለዩ፣ “ኣንታ ዘይ ሃይማኖታ ዘይእንዳ ኣብኦ ወይ ኣነ ሸ” እንዳበሉ ሰራውር ገጾም ክሳብ ዝግተር ነደሩ፣
ኣቶ ሰንጋል ከኣ ትቕብል ኣብሊም “እምበኣር ጓልካ እውን ምስኦም ምዞም ግናያት ጸረ ማርያም እያ” እናበሉ ኣብቲ ዘለውሞ ጉሁር ቁጠዐ ላንባ ነስነስሎም፣ “ኤእ ጽሑፍ እንድዩ ዓንደ ዓርከይ በቲ ደሓርያ ዘመን ክርስቶስ እየ እናበሉ ከስሕትኹም እዮም ዝብል ክፍጽመ ንርእዮ ኣሎና” ኣቶ ዓንደ ዘረብኦም ቁርጽ ቁርጽ እናበለ “ኣይናየቦና ኣየናይ ኣዴና በቃ ወረግ እንታይ ድዩ ወረዱና ኣይምሰልካ ሰንጋለይ መረገም እዩ እዚ መርገም” ክብሉ ኣቶ ዓንደ ምረቶም ከዓውሎም፣
ኣቶ ሰንጋል ትቕብል ኣቢሎም “ሃሲኻያ እምበር እዚ እኳ ክውሕዳ እቲ ንእሽቶይ ወደይ ናብኣቶም ክቀላቐል ምስ ጀመረ እሞ ኸኣ ኣዲኡ ምስ ነገረትኒ ኣላትና የብላን ጌረ ሓመድ ድፋጩኡ ምስ ኣስተኽዎ ድሕሪኣ ሰተት ኢሉ ኣይከደን እግሩን ኢድን ኣጣሚሩ ኮፍ ኣብ ዛ ገዛ” ኢሎም ኣብ ቤቶም ዘጋጠሞም ተመክሮ ኣዘንተውሎም “ኣየ ሰንጋል ኣይትዓሹ ማዮም ዝጠዓመ ተኣዲቡ ኣይእደብን እዩ” ጥራይ የጸብቐልና መስዩ ኣሎ ኪድ ገዛኻ እቶ ለኪምናኩም መስኪኖት ጽባሕ እንዳ ብሪ ንራኸብ” ኢሎም ንኣቶ ሰንጋል ኣፋነውዎ፣
ኣቶ ሰንጋል ከኣ “ኣንታ ዓርከይ ዓንደ እዛ ጓልካ ኣይተስፍረካን እያ ስለዚ ዝዓበየት ጋልካ ንዝብኢ ሃባ ይብሉ ወለዲ ኣመርዕዋ” ኢሎም ኣብ ልቦም ዘሎ ሓሳብ ደርጉሕሎም፣ “ሓሲበሉ ኣለኹ ጽባሕ ተራኺብና ነዕልል ደኺመ ኣለኹ ከኣ” ቢሎም ኣቶ ዓንደ መለስሎም፣ ደሓን ሕደሩ ተባሃሂሎም ከኣ ነናብ ገዝኦም ከዱ፣
ኣቶ ዓንደ ብልቦም “እዛ ሰንጋል ዝበላ ሓሳብ እንተ ዘይኮይና ካልእ ዘዋጽእ ምንም የለን፣ ጓልዛ ቕርስስቲ ኣብ ዘይሰይጣነይ እባ ኣእትያትኒ ኔረ ካብ ሎሚ ከርኣያ እንድየ ኣይ ወዲ ገብረ እየ” እናበሉ በይኖም እናተዛረቡ ናብ መደቀሲኦም ኣምርሑ፣ ሳሚኤል ከኣ “ኣቦ ተደረር እባ ቐሪበልካ እኮ እየ” በሎም ንኣብኡ፣ ኣቦይ ዓንደ ገና ካብ ሓርቖት ስለ ዘይወጹ “ርሓቐለይ ከኣ ንስኻ ንዓኻ ብልዓዮ” ኢሎም ብምንጽርጻር ኣብ ትሕቲ ኮቦርትኦም ኣትዮም ተጠቕለሉ፣
ሓኪም ንኣድያም ምስ ረኣያ ኣዚዩ ሰንበደ “መን እዩ ከምዚ ጌሩ ሃሪምዋ” ክብል ብነድሪ ንደይ ጎዖይ ሓተትን “መድሂነ ኣለም ከዊሉላ እምበር ተዓንቂፋ ወዲቓ” ክብላ ንሕትኡ ብሓሶት መለሳሉ፣ እቲ ሓኪም ትቕብል ኣቢሉ “እዚ ትብልኦ ዘለኽን ሓቂ ከም ዘይኮነ ገጻ ይምስክር ኣሎ ዝኾነ ኾይኑ ማህርምታ ጹኑዕ ስለ ዝኾነ ንሳ ክትጸንሕ እያ ንስኽን ግና ኪዳ ገዛ ደሓን” በለን ኣደይ ጎዖይ ናይ ነገር ወላዲት ኮይንወን “ኣይከይድን በልኦ” ግዲ ምስ በለንን ወይዘሮ ሂወት ከኣ ከሰንይእን ምስኣን ከይደን ስለ ዝነበራ ንስን እውን ናይቲ ሓኪም ዘረባ ክሰምዓ ስለ ዝገደድእን ከይፈተዋ ናብ ገዛ ኩንትራት ታክሲ ጌረን ንኣድያም ኣብ ሆስፒታል ገዲፈን ናብ ቤተን ተመልሳ፣
ይቕጽል…..
ኣድያም !
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


c: text/html

text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ 24 ሰዓታት ካብ ዝተመርመሩ 766: ኣርባዕተ ሰባት ቫይረስ ኮሮና ከምዝተረኽቦም ይግለጽ ኣሎ። ካብ መንጎ`ቶም ዝተረኽቦም ደቂ-15, 18ን 25 ዓመት ዕድመ ካብ ፑንትላንድ ዝኣተውን ኣብ ጂጂጋ ተወሺቦም ዝጸንሑ ምዃኖም ሚንስተር ጥዕና ዶ/ር ሊያ ታደሰ ሓቢረን።
ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ቫይረስ ኮሮና ዝሓወዩ-58 ምብጽሖም`ውን ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ደቡባዊ ወሎ ድማ መንእሰያት ኣንጻር ቫይረስ ኮሮና ወፍሪ ጀሚሮም ኣለዉ። ልዕሊ 19 መንእሰያት`ዮም ኣብ ምቅላስ ቫይረስ ኮርኖ ንምሕጋዝ ኣብ ዝተፈላለየ ንጥፈታት ተዋፊሮም ኣለዉ። ብምኽንያት ፋሲካን ጾም ሮመዳንን ድማ ንጽጉማት ከምዝሓገዙ ተሓቢሩ`ሎ።
ዩኒቨርሲቲ ወለጋ ድማ መርመራ ቫይረስ ኮሮና ከምዝጀመረ ኣፍሊጡ-እቲ ላቦራቶሪ ኣብ መዓልቲ 500 ሰባት ክምርምር ከምዝኽእል ተሓቢሩ`ሎ- ኣብ ኢትዮጵያ ሕጂ 23 መመርመሪ ቫይረስ ኮሮና ላቦራቶሪታት ከምዘለዋ`ውን ተሓቢሩ`ሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ኢትዮጵያ አብ’ዘን ዝሓለፋ 24 ሰዓታት ኣብ ልዕሊ 912 ሰባት ድሕሪ ዝተካየደ መርመራ 2 ሰባት ቫይረስ ኮሮና ከምዝተረኽቦም ተሓቢሩ’ሎ።
ብመሰረት’ዚ አብ ኢትዮጵያ ቫይረስ ኮሮና ዝሓዞም ሰባት ብዝሖም 133 ከምዝበጽሐ ሚኒስትር ጥዕና’ታ ሃገር ኣፍሊጡ ኣሎ።
እቶም ኮሮና ቫይረስ ዝተረኸቦም ክልተ ሰባት፣ እቲ ሓደ ካብ ኬንያ ዝሰገረ ወዲ 25 ዓመት፣ እቲ ካልኣይ ካብ ፑንትላንድ ዝመጸ ወዲ 20 ዓመት ከምዝኾኑን ኣብ መወሸቢ ማእከላት ከምዝርከቡ’ቲ ሚንስትሪ ወሲኹ ሓቢሩ ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ብሓፈሽኡ 18,754 ሰባት ምርመራ ኮሮና ቫይረስ ተገይሩሎም ኣሎ ።
እዚ ከምዚሉ ከሎ፣ ኣብ እዋን ኮረና ቫይረስ ድሕነት ሰራሕተኛታት ንምርግጋጽ ዘሕግዝ ‘ኮቪድ 19ን ናይ ስራሕ ስፍራን ዝብል ስሉሳዊ ፕሮቶኮል’ ይትግበር ከምዘሎ ሚንስትሪ ሰራሕተኛታት ኢትዮጵያ ገሊጹ።
ሚንስትር ሰራሕተኛታት ኢትዮጵያ ዶ/ር ኤርጎጌ ተስፋዬ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃበኦ መግለጺ ‘ውሕስና ስራሕ ዜጋታት ንምሕላው ኣብ’ዚ ክፉእ ጊዜ ካብ ስራሕ ንከይባረሩ ተበግሶታት ከምዘለው’ ጠቂሰን።
ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ ኣብ ማእከላይ ምብራቅ ኣብ መንቀራቅሮ ኣትዮም ዘለው ኢትዮጵያዊያን አብ ዘዘለውዎ ኮይኖም ሓገዝ ክረኽቡ ምድላው ይሳለጥ ከምዘሎ እተን ሚንስትር ገሊጸን ።


text:
ሓይልታት ትግራይ፣ ካብ’ቲ ንኣዋርሕ ተቆጻጺሮምዎ ዝነበረ ከባቢታት ክልል ዓፋር ከምዝሳሓቡ ተገሊጹ።
ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንወሃብ-ቃል ክልል ትግራይ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ብምጥቃስ ከምዝሓበሮ ሰራዊት ትግራይ ካብ ክልል ዓፋር ምስሓቦም ጸብጺቡ።
ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ዓፋር ኣሕመድ ሓሪፍ ብወገኑ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ከም ዝሓበሮ’ውን ሓይልታት ትግራይ፣ እንትርፊ ካብ ሰለስተ ወረዳታት፣ ካብ ካልእ ቦታታት እቲ ክልል ምልቃቖም ኣመልኪቱ ኣሎ።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ ወሃብ-ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ዶ/ር ለገሰ ቱሉ ንድምጺ ኣመሪካ "ሓይልታት ትግራይ ካብ ዝተቖፃፀሩዎም ከባቢታት ዓፋር ኣይወፁን" ኢሎም።
ሓይልታት ህወሓት እናበሉ ንዝገለጽዎም ሓይልታት ትግራይ፣ "ብዝተዛብዐ ሓበሬታ፣ ንቐልቢ ማሕበረሰብ ዓለም ንምርካብ ይፅዕሩ ኣለው" ዝበሉ ዶክተር ለገሰ፣ ንህዝቢ ትግራይ ሰብኣዊ ረድኤት ብዝግባእ ንክባጻሕ ናብ ክልል ዓፋር ዘሊቖም ዝኣተው ዕጡቓት ሓይልታት፣ ምሉእ ብምሉእ ካብቲ ከባቢ ንክወፁ ፀዊዕም።


text:
ስርዓት ህግደፍ ሓድሽ ውደባ ስለያ ወጻኢ ከካይድ ጀሚሩ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ሃሱሳት ወዲቡ ንኤርትራውያን ዝስልየሉ መርበባት፡ “ጸሊም ማሕደር ሃሱሳት ህግደፍ ይገንጸል” ብዝብል ዜናዊ መኸተ ኣሰናን ተሓባበርታን ክቃላዕ ድሕሪ ምጅማሩ፡ ስለያዊ መርበባቱ ዳግም ክውድብን ክጽግንን ከምዝጀመረ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ኣብቲ ዝሓለፈ 3 (ሰለስተ) ተኽታታሊ መደባት ‘ጸሊም መዝገብ ወጦታት ህግደፍ’፡ ኣብ ኦክላንድ ዝምቕማጡ ዕሉል ሃሱስ ህግደፍ፡ ምኪኤል ተስፋጽዮን (ኣፍዑት)፡
ጸሊም መዝገብ ወይጦታት ስርዓት ህግደፍ ይገንጸል ! 3ይ ጸብጻብ
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል ! – 2ይ ጸብጻብ
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል ! – 2ይ ጸብጻብ
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል !
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
ሚኒስተር ሚኒስትሪ ፍትሒ ፎዝያ ሃሽም፡ ከም ቆጸራኣ ናብ ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ ግንባር ደሞክራስን ፍትሕን ኢያ ተመርቂፋ፡፡ ካብ’ቲ ልምድ ኣካይዳኣ ብዝተፈለየ መንገዲ ነታ ሒዛታ ዝነበረት መኪና ባዕላ ኢያ ተሽከርኪራ ነይራ። እቲ ካብ ጎና ዘይፍለ መራሕ መኪናኣ ንሎሚ ምስኣ ኣይነበረን።
ክውንነትን ግዜን ይቀዳደምሉ ኣብ ዘለዉ እዋን ንግዜ ቀዲምካ እዋናዊ ሓቤሬታ ብምስናቕ ንኩነታት ብምምዛን ህዝብን ሃገርን ኣብ ምድሓን ይሕግዝ ኢዩ ዝብል ግምት ስለ ዘለኒ ነቲ ዋሕዚ ሓበሬታ ካብ ክዉን መንፈሱ ከይቀየርኩ ናብቲ ከም ንፋስ እናሸበብ ዝቕድመና ዘሎ ህሉው ምዕባለታት ብምትዃር ኩለትናዊ ሓበሬታ ብምዕራፋት እናኸፋፈልኩ ኣብ ቦቶኦም ከትሕዞም ምዃነይ ቃል እናኣተኹ፡ እንሆ ናብ’ቲ ቀንድን መበገስን ዝነበረ ኣገዳስን ተኣፋፍን ቴማ ብዝያዳ ኣተኵረ አቕርቦ ።
እዚ ሕጂ ዝስዕብ ጹሑፍ፡ ብቐጥታ መቐጸልታ ናይቲ ዝቐደመ ተኸታታሊ ጽሑፍ ‘ኳ እንተዘይኮነ ከም ሳዕቤን ናይቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ክውንነት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ዝተኸስቱ ሓደሽቲ ምዕባሌታትን ንዝተፈጥሩ ተቛውሞታት ኣንጻር ምጕሓፍ መርዛም ሓተላን ከትሪ ሽፍትነት ባሕርን ኣብ ውሽጢ ሰበ ስልጣን አርትራ ዝተወልዐ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ቁርቁስን ምዕባሌታቱን ከተኩር ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ፡፡
እዚ ሕጂ ዝስዕብ ጹሑፍ፡ ብቐጥታ መቐጸልታ ናይቲ ዝቐደመ ተኸታታሊ ጽሑፍ ‘ኳ እንተዘይኮነ ከም ሳዕቤን ናይቲ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ክውንነት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ዝተኸስቱ ሓደሽቲ ምዕባሌታትን ንዝተፈጥሩ ተቛውሞታት ኣንጻር ምጕሓፍ መርዛም ሓተላን ከትሪ ሽፍትነት ባሕርን ኣብ ውሽጢ ሰበ ስልጣን አርትራ ዝተወልዐ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ቁርቁስን ምዕባሌታቱን ከተኩር ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ፡፡
ካቡኡ ናቡኡ ኸኣ፡ ንኤርትራውያን ኣሻቒሉ ኣብ ዘሎ ኣርእስቲ ኣትየ ክጽሕፍ እንከለኹ፡ ነቲ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ናብ ቀይሕ ባሕሪ ዝገብሮ ጉዕዞን፡ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን ቤንጃንኩዝ፡ ብዕለት 12/10/2008 ዝሃቦ መደረ ምርኩስ ብምግባር፡ ንዘለኒ ሓቤሬታ ንምክፋልን፡ ኣብ ወትሃደራውን ፖለቲካውን ኩነታት ናይ’ቲ ከባቢ ኣመልኪተ ጹሑፈይ ከቕርብ እንከለኹ፡ ከም ቀንዲ ሕመረት ናይ’ዚ ጹሑፍ ከኣ፡ ነቲ ቃል ብቓሉ፡ “መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራዕዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ ኢዩ!!!” ክብል፡ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ቤንጃንኩዝ ኣብ ዝሃቦ ቃል እምነ መሰረት ብምንባር ኢየ።
እቲ ናይ ሽዑ ምኽትል ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝነበረ ተጋዳላይ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ምስ ሰበ ስልጣን ስርዓት ደርግ ኣብ ምብራቕ ጀርመን ብመንገዲ መራሕቲ ምብራቕ ጀርመን ኤሪክ ሆኒከር . . . ዘካየዶ ዝርርብ ናይቲ ምሉእ ትሕዝቶ ጽሟቕ መግለጺ ኸኣ እዚ ዝስዕብ ነበረ፦
ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን ቤንጃንኩዝ፡ ብዕለት 12/10/2008 ዝሃቦ መደረ ምርኩስ ብምግባር፡ ንዘለኒ ሓቤሬታ ንምክፋልን፡ ኣብ ወትሃደራውን ፖለቲካውን ኩነታት ናይ’ቲ ከባቢ ኣመልኪተ ጹሑፈይ ከቕርብ እንከለኹ፡ ከም ቀንዲ ሕመረት ናይ’ዚ ጹሑፍ ከኣ፡ ነቲ ቃል ብቓሉ፡ “መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራዕዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ ኢዩ!!!” ክብል፡ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ፡ ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ቤንጃንኩዝ ኣብ ዝሃቦ ቃል እምነ መሰረት ብምንባር ኢየ።
“መደባትና ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራዕዲ ዘሎ ደበና ምቕንጣጥ ኢዩ“ ዝብል ቃል ናይ ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ “ኔቶ“ ችፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፉን ቤጃንኩዝ ምርኩስ ብምግባር “ውሕሉል ፈዳይ ንጉሰ“ ሓያል ሚስጢር ዝሓዘ ጽሑፍ ኣብ ኣስና መርበብ ሓበሬታን ኣብ መርበብ ደቀባትን ኣንቢብና፡፡
መደባትና፡ ነቲ ኪንዮ ጸሊም ራዕዲ ዘሎ ደበና፡ ምቕንጣጥ ኢዩ!!! – ላዕለዋይ ኣዛዚ፡ ሰራዊት ሰሜን ኣትላንቲክ ኔቶ። ቺፍ ኣድሚራል ዳኒኤል ፋን ቤንጃንኩዝ።
ኣፍሪቃዊ መበቆል ዘለዎ ንደሞክራስያዊ ሰልፊ ወኪሉ ዝተወዳደረ ባራክ ኦባማ፡ ኣብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ 2008 ቀዳማይ ጸሊም-ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኮይኑ ብምምራጽ ታሪኻዊ ዓወት ኣመዝጊቡ።


text:
ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ እንታይ ክትፈልጡ የድልየኩም፧ (Tigrinya)
ሓድሽ ሓበሬታ
እቲ ሓበሬታ ብቐጻሊ ይስፍሕን ይመሓየሽን ኣሎ።
ነፍሲ ወከፍ ውልቀ-ሰብ ንገዛእ ርእሱን ንኻልኦትን ብፍላይ ከኣ ንኸም እኒ ብዕድመ ዝደፍኡን ቅድሚ ሕጂ ሕማም ኮሮናቫይስ ዘለዎም ሰባትን ዝኣመሰሉ ተኣፈፍቲ ሰባት ንምዕቋብ ናይ ገዛእ ርእሱ ጠባይ ከርኢ ይኽእል ኢዩ። እቲ ፖሊቲካ ዝርጋሐ እቲ ቫይረስ ንክጎድል፣ ልዕለ ምጽዓን ስርዓተ ጥዕና ንክከላኸል ከምኡ'ውን ቍጠባውያን ሳዕቤናት ናይቲ ሃገር-ከተት ንክንከዩ ዝኾኑ ስጉምትታት ሒዙ። ፈደራላዊ መንግስቲ ብዛዕባ'ቲ ሕጂ ዘሎ መርገጽ ኮሮናቫይረስ ኣብ ዝተፈላለዩ ቸነላትን ብዝተፈላለዩ ቋንቋታትን ይሕብር። እቶም ቀንዲ ኣገደስቲ ውሳነታት ኣብዚ ተጠቓሊሎም ይርከቡ።
ናይ ጥዕናን ጠባይን ምኽርታት
ብዝቐጸለ ብቕዓት ዘለዎ፥ ምስ ካልኦት ሰባት ዘለኩም ርክብ ብዝተኻእለ መጠን ትሑት ከምዝኸርውን ግበሩ ንገዛ ርእስኹም ከኣ ምስ ቀዋሚ ጉጅለ ናይ ሰባት ንምርኻብ ጥራይ ደርትዋ። ሰባት ኣብ ንእሽቶ ቦታ ኺእከቡ ኸለዉ ማስኬራ ክገብሩ ኣለዎም።
ማስኬራ ኣብ መሳለጥያታት ክንክን ሆስፒታላት ከምኡውን ኣብ ከም መጥባሕቲ ሓካይም ዝኣመሰለ ካልእ መሳለጥያታት ክንክን ጥዕና ግዴታ ኣለዎ። ኣብ ገሊኡ መሕደሪ ዀነ ኣብ ህዝባዊ መጓዓዝያ። ኣብ ናይ ነዊሕ ርሕቐት ኣየርን ተጓዓዝትን መጓዓዝያ እውን ማስኬራ ኽትገብር ኣሎካ።
ግዴታዊ መርመራ ኣብ ርእሲ እቲ ኣብ ሆስፒታላትን መሳለጥያታት ክንክንን ካልእ ተመሳሳሊ መሳለጥያታትን ዜድሊ ማስኬራ እውን ይዓዪ እዩ።
ከምዚ ዝስዕብ ዝኣመሰለ ሃገራት ካልእ ናይ ምክልኻል ስጕምትታት ክወስዳ ይኽእላ ኢየን፥
- ኣብ ኣብያተ-ትምህርትን ማእከላት ክንክን መዓልትን ግዴታዊ ፈተና
- ካብ ሓምሻይ ክፍሊ ንደሓር ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ ግዴታዊ ማስኬራ
- ኣብ ህዝባዊ መጓዓዝያ ዜድሊ ማስኬራ
- ማስኬራ ኣብ ግዳም ብጋህዲ ኽትረኽቦ ኣብ እትኽእል ቦታ (ጋስትሮኖሚ መዘናግዒ ባህላውን ስፖርቱን) ግዴታ ኣለዎ
- ቍጽሪ እቶም ኣብ ግዳም ኣብ ዚርከብ ቦታታት ዚሳተፉ ተሳተፍቲ ድሩት እዩ
ዝዀነ ዀይኑ ብኽብረትካ ነቲ ኣብ ክፍሊ-ሃገር ዚርከብ ሕግታት ሓልዎ።
ንኣብነት ብነጻ ናይ ኮሮና ፈተናታት ንክገብሩ መሰል ዘለውም ዝስዕቡ‘ዮም፥
- ቆልዑ ትሕቲ 5 ዓመት።
- ብሰንኪ ሕክምና ክኽተቡ ዘይክእሉ ሰባት።
- ውሸባ ኬቋርጽ ዚደሊ መን እዩ ("Freitesten/ ነጻ ምፍታን")፧
- ምስቶም ብሕማም ዝተለገቡ ሰባት ዚነብሩ።
- ንኻልኦት ዚከናኸን ወይ ዚበጽሕ ወይ ኣብ መናበዪ ኣረጋውያንን ሆስፒታልን ንዚርከቡ ሰባት ዚሕክም ዝዀነ ይኹን ሰብ።
- ስንክልና ዘለዎም ሰባትን ኣለይቶምን።
ንልዕሊ 60 ዓመት ንዝዀኑ ሰባት ዚበጽሖም ዝዀነ ይኹን ሰብ 3 ዩሮ ኣብ ግዳም ኣብ ዚግበር ኣኼባታት ይእከብ ወይ ከኣ እቲ ኮሮና መጠንቀቕታ ዚህብ ኣፕሊኬሽን ቀይሕ ክዳን ፈተና ኺገብር ይኽእል እዩ።
ብብዙሕ ቋንቋታት ናይ ጥዕናን ጠባይን ምኽርታት ኣብ ፈደራላዊ ምኒስትሪ ጥዕና ትረኽቡ።
ከም ኣብ ጀርመን ዘለዉ ሚልዮናት ህዝቢ፡ ነቲ ናይ ፈደራላዊ መንግስቲ Corona-Warn-App (ናይ መጠንቀቕታ ኮሮና ኤፕ) ማለት ናይ ሞባይል ሶፍትዌር ተጠቐሙ። ዝያዳ ብተዘውትርዎ መጠን፡ እቲ ኣፕ ዝያዳ ውጽኢታዊ ብዝኾነ መንገዲ ክከላኸለልና ይኽእል።
ምምላስ ናብ መዓልታዊ ናብራ - ናይ መጠንቀቕታ ኮሮና ኤፕ ንጀርመን
(ምንጪ፦ ናይ ፈደራላዊ መንግስቲ ኮምሽነር ንስደት፡ ስደተኛታትን ጽንባረን)
ኮሮና-ፖዚቲቭ - ሽዑ እንታይ፧
(ምንጪ፦ ናይ ጽንባረ ወኪል ናይ ክፍለ-ሃገራዊ መንግስቲ ባየርን)
መከላኸሊ ክታበት ኮሮና
መከላኸሊ ክታበት ኮሮና ምስገበርኩም ንነብስኹም ጥራይ ዘይኮነ፣ እንተላይ ንስድራኹምን ንዝደኸሙ ሰባትን ትኸላኸሉ ኢኹም። ኩሎም መንበሪ ቦትኦም ወይ ልሙድ መጸንሒ ቦታ ኣብ ጀርመን ዘለዎም ንክኽተቡ መሰል ኣለዎም ወይ ኣብዚ ዘይነብሩ ግና ኣብ ፍሉያት ናይ ክንክን ትካላት ኣብ ጀርመን ዝሰርሑ።
ተወሳኺ ቡስተር/Booster ክታበት፥ ቀዋሚ ኮሚተ ክታበት (STIKO) ብሓፈሻ ንዅሎም ደቂ 12ን ልዕሊኡን ዝዕድሚኦም ሰባት ተወሳኺ/ ናይ መሕደሲ ክታበት ይመኽሮም። እቲ ተወሳኺ ክታበት መብዛሕትኡ ግዜ ክሳብ እቲ ኻልኣይ ክታበትሲ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ወርሒ ክግበር ኣለዎ።
ብፍላይ እቲ ተወሳኺ ክታበት ነዚ ዝስዕብ ጠቓሚ ኢዩ፥
- እርግ ዝበሉ ሰባት
- ቅድሚ ሕጂ ሕማማት ዘለውዎም ሰባት
- ኵሎም ክንክን ዜድልዮም
- ብቬክቶር ክታበት ተኸቲቦም ዝነበሩ ሰባት (ንኣ. Astra Zeneca ወይ Johnson & Johnson)
- ብፍላይ ምስ ተነቀፍቲ ወይ ተመሓላላፊ ሰባት (ንኣ. ኣለይቲ ሕሙማት) ብዙሕ ርክብ ዘለዎም ሰባት
STIKO ነቶም ልዕሊ 60 ዓመት ዝዕድሚኦም ከምኡውን ነቶም ብሰንኪ መሰረታዊ ሕማም ከቢድ ናይ COVID-19 ኣጋጣሚ ዘለዎም ሰባት ተወሳኺ ክኽተቡ ከም ዘለዎም ሓሳብ ሂቡ ኣሎ።
እቲ ክታበት ወለንታዊ እዩ ከምኡ'ውን ብነጻ ኣብ ማእከላት ክታበት ከምኡ'ውን ቤትጽሕፈታት ሓኪም ይፍጸም። ብስልኪ 116 117 መዓስ ክትኽተቡ ከምትኽእሉ ክትፈልጡ ኢኹም።
እንድሕር ተኸቲብኩም ኔርኩም ናይ ኮሮና ክታበትኩም ብኤለክትሮናዊ መንገዲ ክስነድ ይከኣል። ኤለክትሮናዊ ሰርቲፊከት ኣብቲ ቤት-ጽሕፈት ሓኪም፣ ፋርማሲ ወይ ኣብ ማእከል ክታበት ክስራሕ ይከኣል። ድሕሪ ምእታው ወይ ምቕባል ሓበሬታ/ዳታ ሓደ QR-ኮድ ክቅረብ እዩ። እቶም ዝተኸተቡ ሽዑ ወይ በቲ ኤፕ ወይ በቲ መጠንቀቕታ ኮሮና ኤፕ ስከን ክገብሩ ይእሉ ከምኡ'ውን.
እዚ ኽፍልታት እዚ ተጻዋርነትን ድሕንነትን ውጽኢታውን ንምዃን ኣጸቢቑ ተፈቲኑ ኢዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ መኸተቢ ባእታታት mRNA
(ምንጪ፦ Robert Koch-Institut)
ሓበሬታ ብዛዕባ መኸተቢ ባእታታት ቨክቶር
(ምንጪ፦ Robert Koch-Institut)
ብዛዕባ ፕሮቲን እተመስረተ ኽንክን ዚገልጽ ሓበሬታ
(ምንጪ፦ Robert Koch Institut)
ስራሕን ገንዘብን
ሓከዋ ኣንጻር ምብራር እውን ኣብ እዋን’ቲ ለበዳ ኮርና ግብራዊ ይኸውን። እቲ ፈደራላዊ ምኒስትሪ ዕዮ ከምኡ'ውን ማሕበራዊ ጒዳያት ብብዙሕ ቋንቋታት ዝቐርብ ሓበሬታ ብዛዕባ ጒዳያት ሕጊ ዕዮ ይህብ።
ብዛዕባ ቝጠባዊ ረድኤት ለብዒ ኮሮና ዚገልጽ ሓበሬታ ኣብ ፌደራላዊ ሚኒስትሪ ቝጠባን ምክልኻል ክሊማንይርከቡ።
ምእታውን ምውጻእን
ብሓፈሽኡ ፥ ኣብ ውሽጢ ሕብረት ኣውሮጳ ዚርከባ ውልቀ-ሰባት እውን ሓዊስካ ናብኡ ንምእታው ኪቕይዳ ወይ ንበይኖም ኪፍለዩ ኺዳለዋ ይኽእላ እያ። ቅድሚ መገሻኹም ብዛዕባ ግዝያውያን ደረታት መእተዊ ከምኡ'ውን ብዛዕባ ቍጽጽራት ዶብ ኣብ ቤትጽሕፈት ወጻኢ ከምኡ'ውን ኣብ ፈደራላዊ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ሓበሬታ ኣምጽኡ ኢኹም።
ቅድሚ ምእታዎም - ኵሎም እቶም ካብ እተፈላለየ ዓይነት ቫይረስ ናብ ጀርመን ዚኣትዉ ቅድሚ ምእታዎም ኤለክትሮኒካዊ መእተዊ ኣዋጅ ኪውድኡ ኣለዎም። ብተወሳኺ ካብ 48 ሰዓት ዘይሓልፍ ኣሉታዊ መርመራ ፒ. ሲ. ኣር.(PCR) ኪቐርብ ኣለዎ።
እዘን ሃገራት እዚኣተን ኣየኖት ምዃነን ኣብቲ Robert Koch Institut ትረኽቡ ኢኹም።
ድሕሪ ምእታው፦ ብመሰረቱ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ካብ እተፈላለየ ዓይነት ቫይረስ ዘለዎ ቦታ እንተ መጺኡ ን14 መዓልቲ ኣብ ቤቱ ንበይኑ ክውሸብ ኣለዎ።
ዝኾነ ሓበሬታ ብዛዕባ ምእታው ኣብ ፈደራላዊ ሚኒስትሪ ጥዕና ትረኽቡ ኢኹም።
ምክልኻል ዓመጽ
ፍልይ ዝበለ ኩነት ንምሉእ ስድራ - ቅስቀሳታት ንምውጋድ ዓመጽ ኣብ ስድራ ብምድራት ርክብ ኣብ እዋን ኮሮና
PDF, 1 MB,
barrierefrei
(ምንጪ፦ እታ ወኪል ፈደራላዊ መንግስቲ ንፍልሰትን ስደተኛታትን ውህደትን ከምኡ'ውን ዓሌታዊ-ሕክምናዊ ማእከል e.V.)


text:
Radio Erena: 12 March 2020
ስዑዲ ዓረብ፣ ብሰንኪ ስግኣት ኮረና ቫይረስ፣ ኤርትራ ናብ እትርከበን ኣስታት 50 ሃገራት፣ መገሻታት ደው ክብል ኣዊጃ።
እታ ሃገር፣ ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ናብ ዝርከብአን ሓያሎ ምልክታት እቲ ሕማም ዝተራእየለን ሃገራት፣ ኣብ ዝርዝር ከተእቱ እንከላ፣ ዛጊት ምልክትታት እቲ ሕማም ናብ ዘይተራእየን ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ጅቡቲ፣ ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳን፣ ሶማልያን ኬንያን መገሻታት ደው ከተብል ዝወሰነትሉ ምኽንያት ኣየነጸረትን።
ገያሾ ናብ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዝኣትውሉ እዋን፣ ብዛዕባ ዝገሹለን ሃገራት ይኹን ኩነታት ጥዕንኦም ቅኑዕ ሓበሬታ እንተዘይህቦም ድማ ኣስታት 133 ሽሕ ዶላር መቕጻዕቲ ክትብይን ምዃና እታ ሃገር ኣጠንቂቓ።
ስዑዲ ዓረብ፣ ዛጊት 45 ሰባት ምልክታት እቲ ሕማም ከምዝተራእዮም ጸብጻባት ሕክምና የመልክቱ።
ሓያሎ ሃገራት ዓለም፣ ብሰንኪ ስግኣት እዚ ብደረጃ ዓለም ዝላባዕ ዘሎ ሕማም፣ ምንቅስቓሳት ዜጋታት ክድርታ’የን ዝርኣያ ዘለዋ።
ኤርትራ፣ ካብ ቻይና፣ ደቡብ ኮርያ፣ ኢጣልያን ኢራንን ንዝመጹ ገያሾ ክትውሽብ ምዃና እኳ እንተገለጸት፣ ብዛዕባ ካብን ናብ ሃገራት ዝግበር መገሻታት ደው ምባል ግና ኣየፍለጠትን።
===============


text:
Radio Erena: 30 May 2017
ሓይሊ ባሕሪ ስጳኛ፣ 18 ኤርትራውያን ቆልዑ ዝርከብዎም 282 ስደተኛታት ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከምዘድሓነ ሚኒስትሪ ምክልኻል እታ ሃገር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብ ሓንቲ ናይ ዕንጨት ሓንቲ ከኣ ናይ ጎማ፣ ብ ክልተ ጃላቡ ተጻዒኖም ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝተበገሱ እቶም ስደተኛታት፣ ኣብ ኣህጉራዊ ክሊ ማያት ማእከላይ ባሕሪ ድሕሪ ምእታዎም፣ ኣብቲ ቦታ ኣብ ሓለዋ ተዋፊራ ብዝነበረት መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ስጳኛ ከምዝደሓኑ’ዩ እቲ መግለጺ ዘመልክት።
ካብቶም ዝሓለፈ ሰሙን ዝደሓኑ ስደተኛታት፣ ትሕቲ 10 ዓመት ዝዕድሚኦም 18 ኤርትራውያን ቆልዑ ምዃኖም’ውን መግለጺ ሚኒስትሪ ምክልኻል ስጳኛ ኣነጺሩ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ 24 ግንቦት፣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብዘጋጠመ ሓደጋ ባሕሪ፣ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ቆልዑ ዝርከብዎም ብውሕዱ 34 ሰባት ከምዝጠሓሉ ክግለጽ’ዩ ቀንዩ።
ኣብዚ ወቕቲ’ዚ ባሕሪ ዝሃድኣሉ ብምዃኑ፣ ካብ ገማግም ሊብያ ናይ ዝብገሱ ብዝሒ ስደተኛታት ክንህር ምዃኑ’ዩ ዝግመት።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ዶባት ምብራቕ ኤውሮጳ እናቆራረጹ ናብ ሃገራት ምዕራብ ኤውሮጳ ንምእታው ዝሓለኑ ሓንቲ ጓለንስተይቲ እትርከቦም ሸውዓተ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዶብ ሮማንያ ከምዝተታሕዙ ፖሊስ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ብኻልእ ወገን፣ ፖሊስ ግሪኽ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ክነጥፉ ጸኒሖም ንዝበሎም ሓደ ኣልጀርያውን ሓደ ኣልባንያውን ኣብ ቀይዲ ከምዘእተወ ገሊጹ።
=====================


text:
ቃልሲ ደንበ ተቃውሞን ፖሊቲካዊ ሓድሕድ ምንጽጻግን
Identity based and deep -rooted conflict
ብፍስሓ ናይር
መለለዪ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ዘለዋ ሓይልታት ፖሊቲካውን በርገሳውን ውደባ ኣብ መንነት ናይ ሃይማኖትን ብሔርን ቀቢላን ዝተመርኰሰ ኣብ ናይ ጽባሕ ኤርትራ ናይ ሓባር ራእይ ዘይብሉ ከም መተካእታ ክቀርብ ዘይኽእል ሓይልታት ነንሕድሕዱ ዝባላዕ ዝተጐጃጀለ ሓይልታት ኢዩ፣ እዚ ከምዚ ዓይነት ደንበ ብሕዝቢ ኤርትራን ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብን ተቀባልነት ኣይረክብን፣ብዙሓት ተመራመርቲ ብዝገበርዎ መጽናዕቲ ሎሚ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ደምክራስያ ኣይሰርሕን ኢዩ ሰለዚ ምስቲ ዘሎ ስርዓት ምዝታይ ይሓይሽ ይብሉ፡፤ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ክልተ ሓደገኛ ክንፍታት ኣሎ ፣ እቲ ሓደ ሃይማኖትን ፖሊቲካን ብሓደ ዝርኢ፣ እቲ ሓደ ድማ ጭው ዝበለ ትምክሕቲ ዝዓብለሎ፣ ሓደ ብጽበት እቲ ሓደ ድማ ብትምክሕቲ ዝስሓሓቡ ፣ እዚ ክልተ ኣተሓሳስባታት ክሳብ ዘሎ እቲ ደንበ ተቃውሞ ከም መተካእታ ክቀርብ ኣይኽእልን።
ኣብ ኤርትራ እቲ ተሳኢኑ ዘሎ እቲ ማእከላይ/ Moderates ነዞም ክልተ ክንፍታት ክቈጻጸር ዝኽእል ከምቲ ናይ ደበብ ኣፍሪቃ የለን፡፤ሎሚ ኣብዚ ግዜዚ ሳላ ተክኖሎጅን ኣብ መራኸቢ ብዙሓን እንተለፍለፉ ኩሉ ዝኽእሉ ይመስሎም፡፤ካብዚ ነቂለ ኣነ እውን ኣብቲ ዝነበርሉ ሃገር እዚ ተራእዮታት እዚ ዓቢይ ብድሆ ኮይኑና ኣሎ፣እቶም ማእከሎት ነዞም ክልተ ሓደገኛታት ከቀራርብዎም ኣይከኣሉን ኣለዉ፣ደራሲ እዚ ጽሑፍ እዚ እቲ ንደንበ ተቃውሞ ዘሳቂ ዘሎ ግርጭት ኣብ መንነት ዝተመርኰሰ ሰለዝኾነ ነጻ ዝኾኑ ኣካደምያዊ መጽ ናዕቲ ሰለዘድልዮ፣ምሁራት ኤርትራውያን ክሓስቡሉ ኣለዎም፣ ዳርጋ ዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪቃ ንኸምዚ ናትና ጸገም ንምእላይ መጽናዕታዊ ትካላት ኣለዎም፣ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ከምዚ ዓይነት ትካል የድሊ ኣሎ። ኣብዚ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ዝረ ኤ ኽዎን ዝተመኰርኩዎን ክገልጽ ክፍትን ኢየ፡፤
ዕላማ ናይዚ ሓተታዚ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ካብ ምልክነት ናብ ደሞክራስያ ዝርኤ ዘሎን ዝርከብን ብናተይ ውልቀይ ዝርእዮን ኣብ ቃልስና ኣብ በቦታኡ ዝጓነፈና ዘሎ ንምብራህ ኢዩ፡፤ ኣብ መንጎ እቶም ተቃለስቲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ወይ ድማ ቃልሲ ካብ ምልክነት ናብ ደሞክርስያዊ ስርዓት ንምትካል ዝጓነፎ ውሽጣውን ግዳማውን ተጻብኦታት፣ ከምቲ ፕሮፈሶር ሃንቲንግቶን ኣብቲ ብዙሕ መስጽናዕትታቱ ኣብ ሳልሳይ ማዕበል ኣብ ዝብል ጽሑፉ ከም ዝገልጾ፣ኩሉ እቲ ዝሓለፈ ማዕበላት ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዙሕ ሓጐጽጐጽን ዕንቅፋታትን ስለዝገጠሞ ገሊኡ ዝተዓወተ ገሊኡ ድማ ኣብ መንጎ ከይተዓወተ ዝፈሸለ ኣሎ ይብል ንኣብነት ኣብቲ ሳልሳይ ማዕበል ብ 1974 ኣብ ሃገረ ፖርቱጋል ኣንጻር ምልክነት ቀጺሉ ድማ ኣብ ሃገራት ደቡብ ኤውሮፓ ከም ንኣብነት፣ ስፓንየን ድሓር ድማ ኣብ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ካብ 1970ክሳብ 1980 ዝተኻየደ ቃልሲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ከም ሳልሳይ ማዕበል ክጽዋዕ ብዙሓት ተመራመርቲ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ይሰማምዑሉ።
እቲ ኣብ ግዜ ምውዳእ ዝሑል ኩናት ዝተራእየ ድማ ራብዓይ ማዕበል ይበሃል። ኣብዚ ማሪና ኦተወይ ዝብሃል ተመራማራይ ( Marina Ottaway) ”ኣፍሪቃዊ ደሞክራስያውነትን ለኒናዊ ምርጫን” ኣብ ዝብል ጽሑፉ ብዛዕባ ምትእትታው ደሞክርስያነት ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዓወቱን ፍሽለቱን ብዝብል ወድዓዊ/ Emprical ትንተና የቅርብ፡፤ ከምኡ እውን ክራው ፍሮድ ያንግ ( CrawfordYoung) ዝበሃል ተመራማራይ ሳልሳይ ደሞክራስያዊ ” ማዕበል ኣብ ኣፍሪቃ” ኣብ ዝብል ጽሑፉ፣” ጸገማትን ግርጭታትን፣ ምቛም መንግስትን፣ ባእስን ደሞክራስያን ኣብ ኣፍሪቃ)ብዝብል እቲ ዝተረኽበ ባእስን ናይ ሓድሕድ ኩናትን ቅንጸላን ሕርሕራይ ገሩ ይገልጾ። እስከ እዚ ኣብዚ መበል 21 ዘመን ኣብ ኤርትራን ኣብ ከባቢ ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምስራቅን ዝካየድ ዘሎ ንስመዮ ”ሓምሻይ ደሞክራስያዊ ማዕበልክ” ናበይ ገጹ ኢዩ ዝኸይድ ዘሎ፣ ኣብ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ኣብቲ ናይ ኤርትራ ካብ ዝብገስ ክሳብ ሎሚ ኣበይ ገጹ ኢዩ ዝኸይድ ዘሎ ከም ምኽትታለይን ምንባባይን ምስቲ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ደሞክራስያዊ ማዕበላት ከነጻጽሮን ከቀራርቦን ክፍትን ኢየ፣
እተን ዘትኩረለን ነጥብታት ድማ እዘን ዝስዕባ ኢየን፡፤
- እዚ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎኸ ካብቲ ዝሓለፈ ናይቲ ኣርባዕተ ደሞክራስያዊ ማዕበላት ዝምድና ኣለዎዶ፣
መንቀሊ ናይዚ ሕጂ ኣብ ውሽጢ ሓይልታት ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ዝርኤን ዝጓነፈናን ዘሎ ናይ ሓድሕድ ምንጻግን፣ ምስትናዓቅን ካበይ ዝወረስናዮን ኢዩ፣
- እዚ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ኣብ ኤርትራ ከምቶም ዝሓልፉ ማዕበላት ንገለ ሃገራት ዘዔወተ ንገለ ሃገራት ግን ኣብ ሓድሕድ ውግእን ፍሽለትን ዶ ከይከውን ካብተን ዝፈሸላን ዝተዓወታን እንታይ ክንማሃር ኣሎና፣
- እቲ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ቃልሲ ካብ ምልክነት ናብ ደሞክራስያ ካብተን ካልኦት ሃገራት ኣብ ትሕቲ ምልክነት ክሳቀያ ዝጻንሓ ኸ ብእንታይ ንፍለ፣
- እዚ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎኸ ካብቲ ዝሓለፈ ናይቲ ኣርባዕተ ደሞክራስያዊ ማዕበላት ዝምድና ኣለዎዶ፣መንቀሊ ናይዚ ሕጂ ኣብ ውሽጢ ሓይልታት ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ዝርኤን ዝጓነፈናን ዘሎ ናይ ሓድሕድ ምንጻግን፣ ምስትናዓቅን ካበይ ዝወረስናዮን ኢዩ፣
እቲ ዝሓለፈ ደሞክራስያዊ ማዕበላት ኩሉ ብሰላማዊ ኣገባብ ኣይተወድኤን፣ ንኣብነት ናይ ፖርቱጋል ( Salazar) ይኹን ስፓንየን ( Francisco- Franco)ብዙሕ ደም ፈሲሱን ንብረት ጠፊኡን ኢዩ፣ እቲ ኣብ ላቲን ኣመሪካ ዝተኻየደ እውን ብቀሊል ኣይኮነን ተ ዓዊቱ፣ንኣብነት ምልካዊ ወተሃደራዊ ስርዓት ፒኖሸት( Pinochet) ክንደይ ሰብን ንብረትን ድሕሪ ምሕላቅ ኢዩ ኣብ ዕርቂ ዝኣተወ፣ እቲ ዝነውሔ ምልክነት ኣብ ፖርቱጋል ኢዩ ነሩ፣ ኣብ ሃገራት ምዕራባዊ ኣፍሪቃ ብፍላይ ኣብተን ግዝኣት ፈረንሳይ ዝነበራ እውን ብ1990 ኣቢሉ ዳርጋ ኩሎም ምልካውያን ወተሃደራዊ ስርዓታት ፍሽለቶም ምስ ፈለጡ ነቶም ተቃወምቶም ተፈላጥነት ሂቦም ፣ ገሊኤን ናብ ደሞክራስያዊ ስርዓት ምሕደራ ዝተሰጋገራ ኣለዋ፣ ንኣብነት በኒን ትበሃል ሃገር ሓንቲ ካብ ምልክነት ናብ ደሞክራስያዊ ስርዓት ዝተዓወተት ኢያ፣ ገሊኤን ድማ እቲ መስርሕ ደሞክራስያ ተዓንቂፉ ኣብ ምልክነት ተመልሳ። እቲ ብ2011 ካብ ቱኒስያ ጀሚሩ ናብ ግብጽን ሊብያን ቀጺሉ ናብ የመን ድሓር ድማ ናብ ሱርያ ዝቀጸለ እቲ ገና ዘይተወድኤ ማዕብል ደሞክራስያዊ ምንቅስቃስ ኢሎም ይገልጽዋ ተመራመርቲ ደሞክራስያዊ ማዕበላት። ካብዚኣተን እታ ሓንቲ ብውሑድ ክሳራ ናብ ደሞክራስያ ንምስግጋር ዝበቅዔት ሃገረ ቱኒስያ ጥራሕ ኢያ፣ እተን ካልኦት ግን ኣብ ኩናት ሓድሕድን ግርጭትን ስለ ዝኣተዋ እቲ መስርሕ ገና ናብ ደሞክራስያዊ ስርዓት ክሳገራ ኣይከኣላን፣ እቲ ምኽንያታት ካብቲ ዝጸንሔ ኣመሰራርታ መንግስትን፣ ፖሊቲካዊ ስልጣን ብሲቪላዊ ይመሓደር ስለዝነበረ እቲ ወተሃደር ኣብ ፖሊቲካዊ ስልጣን ቦታ ሰለዘይነበሮ ክኸውን ይኽእል ኢሎም ዝምስክሩ ኣለዉ፡፤
ቃልሲ ካብ ምልክነት ናብ ደሞክራስያ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ኤርትራ እውን ንቃልሱ ምስቲ ናይተን ኣንጻር ምልክነት ናብ ደሞክራስያውነት ዝምድና ኣለዎ፣ ምኽንያቱ እቲ ምንጪ ግርጭት ኣብ ሕቶ መንግስታዊ ኣወዳድባን፣ ቅዋማውን ደሞክራስያውን ሕንጸት ሃገር ሰለዝኾነ። እተን ኩለን ሃገራት ናጽነትን ምስተጐናጸፋ፣ እቲ ናጽነት መሪሑ ዝመጽኤ ነቲ ምስግጋር በቲ መስርሕ ሕዝባውን ደሞክራስያውን ክንዲ ዝመርሖ፣ ኣነ ኢየ ናጽነት ኣምጺኤልካ፣ኣነ ዝበልኩኻ ግበር ዝብል ትምክሕቲ ክንዲ ድልየታት ሕዝብን፣ ጠለባትን፣ ዝምልሽ ብኢደ ወነንኡ ነታ ሃገር ከምቃሕ ዝበሎ ክመርሓ ይብገስ፣ድሕሪ ገለ ዓመታት ድማ እታ ሃገር፣ ኣብ ትሕቲ ሕሱምን ጭካንን ውልቀ መላኺ ስርዓት ትሳቀ፣ ኤርትራ ሎሚ ከምቲ ማክስ ወበር ( Max Weber) ዝብሎ እታ ሓንቲ ከም ነጻ ሃገር ዘቁጽራ እቲ ኣህጉራዊ ተፈላጥነት ሉዑላውነት እንተዘኮይኑ ከም ሃገር ናይ ሕዝባ ሉዑላውነት ዘይብላ፣ ማለት ከም ነጻ ሃገርን መንግስትን ዘፍልጣ እቲ ሰለስተ ዝተኣሳሰረ( Components) ትሕዝቶታት ንሃገር ሃገር ዘብላ/
መሰረታዊ ቅርጻ መንግስቲ- Physiscal basis of the state
ትካላት መንግስቲ- Institutions of the state
ስነ ሓሳብ መንግስትን የብላን- The idea of the state
ዘይብላ ብወተሃደር ትሕሎ ናይ ውሑዳት ሰባት ብሕታዊት ኩባንያ እምበር ኣብ ኤርትራ በዚ ሰለስተ ኣካላት ዝተመስረተ መንግስታዊ ምሕደራ የለን፡፤
አብ መንጎ ተቃወምትን እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምልካዊ ስርዓትን ፍልልያቱ ኣብ ኣቋቁማ መንግስትን ሕዝብን ዘሎ ፍልልያት ኢዩ፣ ስለዚ ደንበ ተቃውሞ ከጽንዖን ክፈልጦን ዘለዎ ቃልሲ ናብዚ ሕቶ እዚ ዝተመርኰሰ ክኸውን ኣለዎ በሃላይ ኢየ፣ እቲ ኣብ ውሽጢ ተቃውሞ ደንበ ናብዚ ንክበጽሕ ኩነታት ብኣካደምያውን ተመክሮኣውን ኣፍልጦታት ከሰንዮ ኣለዎ። ደንበ ተቃውሞ እዚ ናይ ሎሚ ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ካብ ናይ ዝሓለፈ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝተፈልየ ምዃኑ ክግንዘብ ኣለዎ፣ ነዚ ኣፍልጦ ክህልዎ ድማ ዝሓለፈን ዘሎን ዝመጽእን ንክፈልጥ ዘኸእሎ ታሪኻዊ ኣመጻጽኣን ኣፈታትሓን ፖሊቲካዊ ግርጭታቱ ብኣካደምያዊ መጽናዕቲ ክስነድን ኣብኡ ተመርኲሱ ድማ ፍትሓት ከናዲ ኣለዎ።
ኣብዚ ኣካደምያዊ መጽናዕቲ ብሓደ ሸነኽ ምስግጋር ካብ ምልክነት ናብ ደሞክራስያውነት፣ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ ብረታዊ ግጭትን ኣፈታትሓ ፍልልያትናን ምስቲ ናይ ካልኦት ሃገራት እናዛመድና፣ ክፍለጥ ዘለዎ እቲ መስርሕ ምስግጋር ካብ ደንበ ተቃውሞ ጀሚሩ ኣፈታትሓ ውሽጣዊ ግርጭታቱ ካብ ብሕጂ ክፈልጦ ዘለዎ እምበር ሕጅስ ነዚ ምልክነት ንእለ ድሓር ንሓስበሉ ዝብል ብሂል ኣብቲ ናይ ዝሓልፈ ኣካደምያዊ መጽናዕታት፣( Huntington, Gene Sharp) ሃንቲንግቶን ወይ ድማ ጂን ሻርፕ ኣይሰማማዕን፣ እንተድኣ ድሕሪ ወድቀት ምልክነት ንሕሰብሉ ክይኑ እቶም ከምኡ ዝብሉ ናይ ግድን ኢዩ ብኤምፕሪ/ Emprical examples ክቅርቡልና ኣለዎም። ኣብዚ ግዜዚ እቲ ክጽናዕ ዘለዎ እቲ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ዘሎ ፖሊቲካውን፣በርገሳውን ከምኡ ድማ ነጻ ውልቀሰባትን ዝብል ዝተፈላልየ ሓይልታት ናበይ ገጹ ኢዩ ዝኸይድ ዘሎ ከመይ ገሩ ድማ ኢዩ ነዚ ምልክነት ኣልጊሱ ድሕሪ ምልክነት ከ እንታይ ዓይነት መንግስቲ ክተክል ይሓስብን፣ ምስ ሕዝቢ ዘለዎ ዝምድናን ኣብ ሓድሕዱ ዘለዎ ስኒትንከ ክሳብ ክንደይ ተኣማምነት ኣለዎም ክፍተሽ ዘለዎ ጉዳይ ኢዩ።
እቲ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ዝርኤ ዘሎ ናይ ምንጽጻግን፣ነንሕድሕድካ ምንሻውን፣ ኣብ ናይ ዘመና ሓዲሽ ተክኖሎጂ ኣቲኻ ናይ ቃላት ውግእ ምዝውታር ካብ ፖሊቲካዊ ታሪኽ ኤርትራ ካብ መሰል ር እ ሰ- ውሳነ ኤርትራ ካብ ዝሓለፋ ካብ ፖሊቲካዊ ሰልፍታት ኣብ ግዜ ፈደርሽን ከምኡ ድማ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዝወረስናዮ ናይ ባእስን ቈየቋን ፖሊቲካ ኢዩ፣
እቶም ፖሊቲካውያን ካብቲ ግዜቲ ጀሚሮም ዝመስረትዎ ከምቲ ማክስ ወበር/ Max Weber ዝሰምዮ ኣባታዊ ወይ ፓትርሞንያሊስም/ Partimonialism ማለት እቲ ወድዓዊ ኩነታት ሕዝብኻ ካብቲ ግላዊ ጥቅምታትካ ምስቲ ዘሎካ ስልጣን ዘይምፍላይ ኢዩ ይብል፣ እቲ ናይ ኤርትራ ፖሊቲካዊ ኣስዃኹዓ እውን ነዚ ይመስል፣ ፖሊቲካዊ ሰልፍታት ሞስሊም ሊግ ወይ ድማ ሰልፊ ኣንድነት ኣብ ሃገራዊ መንነታት ኣይኮናን ተመስሪተን ዝነበራ እንታይ ድኣ ኣብ ሃይማኖታውን ባህላውን ንኡስ መለለይታት ናይ ገለ ሕዝብታት ኤርትራ ሰለ ዝነበራ ነዊሕ ከይከዳ ነቲ ዝነበረ ፈደራላዊ ምሕደራ ኣፍሪሰን ንኤርትራ ምስ ንጉሳዊ ስርዓት ሃይለ ስላሰ ከምትቁረን ገበርኣ። እቲ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ዝተራእየ እውን ኣሰዃኹኡ ካብቲ ናይ ዝሓለፈ ምስሊም ሊግን/ Moslem League ስልፊ ኣንድነት/ unionist party ዝፍለ ኣይነበረን፣ ክልቲ ኡ ድማ ኣብ ትሕቲ ፓትሪሞኒያልሲም ዝብል ኣምር ንውልቀ መሪሕነት ካብቲ ናይ ሃገር ኣይፈልይዎን ኢዮም፣ ን ኣብነት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ማለት ብኣኣቶም ኤርትራ ማለት ስለዝኣምኑ፣ ነብስ- ተኣማምነት የብሎምን ከምኡ እውን ኣብ ደንበ ተቃውሞ እዚ ተራእዮዚ ኣሎ። እምበር ደንበ ተቃውሞ መታን ካብ ናይ ምንጽ ጻግን፣ ምስትናዕቅን ክወጽእ እንታይ ክግበር ኣለዎ፣ እቲ ስልጣን ውልቃዊ ኮይኑ እቲ ናይ ሕዝቢ ጉዳያት እውን ንሱ ጥራሕ ዝውስኖ ምስ ዝኸውን እቲ ፓትርሞኒኣሊስም ዓንቃፍን ነቲ ባኅርያዊ ፍልልያት ናይ ሕዝብታት እናስተን ዓቀን፣ ነንሕድሕዶም ከምዝጓነጹን ከምዘይሰማምዑን ገሩ ዕድመ ስልጣኑ የንውሕ፣ እቲ ሎሚ ኣብ ደንበ ተቃውሞ ዝርኤ ዘሎ ናይ ምንዕዓቅን፣ ነንሕድሕድካ ምንጫትን ናይ ሎሚ ዘይኮነስ ምስ ፖሊቲካዊ ታሪኽና ተኣሳሲሩ ዝመጽኤ ኢዩ፣
ኤርትራ ከምተን ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ብዙሕ ሕዝብታት፣( Multi-cultural) ዝተፈላለየ ቋንቋታትን ሃይማኖታትን ዘለዎም ዝነብሩሉ ሃገር ኢያ፣ ኣብ ሓንቲ ሃገር ብዙሕ- ባህላውን ፣ ሃይማኖታውን ምህላው ሃብቲ ሃገር ድ ኣ እምበር ጸገም ኣይኮነን፣ ጸገም እቲ ነዚ ብዙሓውነት ከተመሓድር ዘይምኽኣል ኢዩ። ደንበ ተቃውሞ ነፍሰ ወከፍ ፖሊቲካዊ ይኹን በርገሳዊ ወይ ውልቃዊ ኣብዚ ግዜዚ ቀዳምነት ክህቦ ዘሎ መጀመርያ ነዚ ኣብ ውሽጡ ኮይኑ ዝዕንቅፎ ዘሎ ጸገማት ኣለልዩ ክኣልዮን ከመሓድሮን ጻዕርታት ከካይድ ኣለዎ፣ ናይ ዝሓልፈ ተመክሮታት እትቀስመሉን እትመሃረሉን ሰሚናራትን ዋዕላታትን እናወደብካ ድማ ንናይ ሕዝብኻ ኣፍልጦ ብዛዕባዚ ግርጭታት ኣተኣላልያኡን ኣፈታትሓኡን ምንዳይ እዋኑ ኢዩ።
- እዚ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ ደሞክራስያዊ ቃልሲ ኣብ ኤርትራ ከምቶም ዝሓለፉ ደሞክራስያዊ ማዕበላት ንገለ ሃገራት ዘዔወተ ንገለ ሃገራት ግን ኣብ ሓድሕድ ውግእን ፍሽለትን ከይከውን እንታይ ክንገብርን ከነማልእን ኣሎና ካብተን ዝፈሸላን ዝተዓወታንክ እንታይ ክንማሃር ኣሎና?
ምትእትታው ድሞክራስያውነት ከምቲ ኣቀዲመ ዝገለጽክዎ ነዊሕን መሪርን ቃልሲ ዝሓትት ኢዩ፣ ገለ ሃገራት ብዝሓጸረ ግዜ ንምልክነት ስዒረን ናብ ደሞክራስያዊ ስርዓት ዝተሰጋገራ ኣለዋ ዝበዝሓ ግን ካብ ምልክነት ናብ ምልክነት ካብ ኩደታ ናብ ኩደታ እናተሳገራ ክሳብ ሕጂ ኣብ ትሕቲ ምልክነት ዝሳቀ ሃገራት ኣፍሪቃ ብዙሓት ኢየን። ደሞክራስያዊ ስርዓት እቲ ዝሔሽ ስርዓት ምሕደራ ምስቲ ውሽጣዊ ኣመሓዳድራ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ጠቃሚ ተባሂሉ ዝፍለጥ ዝውቱር ዳርጋ ዝበዝሓ ሃገራት ዓለም ዝኽተልኦ ስርዓት ምሕደራ ኢዩ፡፤ ናይ ደሞክራስያ ኣገላልጻን ኣቃውማን ኣገዳስነቱ ኣብቲ ንደምክራስያዊ ለውጢ ዝቃለሱ ዘውጽእዎ ስትራተጂ ይምርኰስ፣ እዚ ድማ ናብቲ መጨረሽታ ክትበጽሖ ትደሊ ዝመርሓካ ናይ ሎምን ጽባሕን መገዲ ምስኣልን ብኡ ተመሪሕካ ድማ ነቲ ግዝያዊ ዕንቅፋታት ብልዝብን ምርድዳእን እናፈታሕካ ናብ መጻኢ ገጽካ እናማዕዶኻ ምስትእትጓዓዝ ኢዩ ካብ ፍሽለትን ውግእ ሓድሕድን ንሃገርካን ሕዝብኻን ዋሕስ ናይ ብሓንሳብ ብሰላም ናይ ምንባር መሰረት ተንበር፡ በዚ መንጽርዚ ቃልሲ ደንበ ተቃውሞ ከመይ ይመስል፣ ናበይ ገጹ ኢዩኸ ዝዝንብል ዘሎ ናብቲ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ምልክነት ናብ ድሕነት ዝመርሕ ኮይኑዶ ይርኤ ኣሎ ወይስ ከምተን ካልኦት ቅድሚ ሕጂ ዘይተዓወታ ብሰንኪ ሕጽረታተን ካብ ኩደታ ናብ ኩደታ ኣብ ድኽነትን ብልሸውናን ዝነብራ ሃገራት ክትከውን ኢያ፣ሕቶ ናይ ኩሎም ብኤርትራ ዝግደሱ ኮይኑ ኣሎ፣ እቲ ዝዓበየ ሕቶ ሎሚ ደንበ ተቃውሞን ኩነታቱን ድኣ እምበር ምልጋስ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ኣይኮነን፣ እቲ ስርዓት ባዕሉ ወግሔ ጸብሔ ነፍሰ-ቅትለት እናካየደ ባዕሉ ክወድቅ ኢዩ እቲ ሕቶ እቲ ድሕሪኡ ዝመጽእ ኢዩ።
ደንበ ተቃውሞ በዚ ሕዝዎ ዘሎ መገዲ እንተድኣ ቀጺሉ ኣብ ውሽጡ ቅርጻን ኣስራርሓን ንሕጅን ጽባሕን ብንጹር ኣቀሚጡ እንተዘይተቃሊሱ እምነት ሕዝቡን ተቀባልነት ብኣህጉራዊ ማህበረ ሰብ ተቀባልነት ስኢኑ ኣብቲ ዝደልዮ ለውጢ ክይበጽሔ ክተርፍ ይኽእል፣ እዚ መታን ከይርከብ ኢዩ ድማ ብዙሓት ግዱሳት ኤርትራውያን ኣምሪሮም ዝጽሕፋን ዘተንቡሁን ዘለዉ።
ካብ ዝሓለፈ ማለት ካብ ምውላድ ኤርትራዊ ሃገራውነት ክሳብ ሎሚ ዝወርስናዮም ጊጉይ ኣፈታትሓ ከምኡ እውን ካብ ክባቢናን ዓለምን ከምዚ ናትና ኩነታት ቃልሲ ዘሕለፋ ተማሂርናዶ ኣይተመሃርናን ኢልና ምስ እንመዝን፣ ገና ኣይተመሓርናን ኣሎና ብሃላይ ኢየ፣ተማሂርና ነርና እንተንኸውን ገለ ምልክታት ናይ ለውጢ ምረኤርና፣ክሳብ ሕጂ ግን ኣብ ዕንክሊል ኢና ንነበር ዘሎና።ካብዚ ዕንክሊሎ ክንወጽእ ምምኽካርን ምልዝዛብን ብሃገር ደረጃን ብኣህጉራዊ ደረጃን ከድልየና ኢዩ።
- እቲ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ቃልሲ ካብ ምልክነት ናብ ደሞክራስያ ካብተን ካልኦት ሃገራት ኣብ ትሕቲ ምልክነት ክሳቀያ ዝጻንሓኸ ብእንታይ ንፍለ፣
ምልክነት ኣብ ሓንቲ ሃገር ታሪኻዊ ኣመጻጽኣ፣ እቲ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምልክነት ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ዝመጽኤ ኣይኮነን ምስቲ ታሪኻዊ ፖሊቲካዊ ቃልሲ ዝተጸንሰሰ ስዒቡ ድማ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዝዓበየ፣ ነንሕድሕዱ ክቅንጽል ዝመጽኤ ባህሊ ማለት ንፍሉይ ርእይቶ ዘለዎ እናቀንጸለ ዝመጽኤ ድሕሪ ናጽነት ድማ ሕዝቢ ኤርትራ ፍቶ ጽላእ ንሕና ኢና ንገዝኣካ፣ ንሕና ዝበልናካ እንድሕሪ ዘይትግበር ኰንካ ኤርትራና ግደፍ ባዕሉ ናይ ትምክህትን ትዕቢትን ካብተን ድሕሪ መግዛእቲ ማለት 1945 ናጽነተን ዝተጓነጸፋ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝፈልዮ ባህሊ ናይ ትዕቢት ምንጪ ናይዚ ኣብ ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ኢዩ። እተን ሃገራት ኣፍሪቃ ብ1945 ናጽነተን ዝተጓነጸፋ ኣብ መጀመርያ ብሓውሲ-ደሞክራስያ ኢየን ጀሚረን፣ ናይ ምስግጋር ግዜያዊ መንግስትን ፓርለማን ቅዋምን እውን ነርዎን፣ እቲ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ዝሓዘ ውድብ ግን፣ ካብታ ዝተበገሰላ ማለት ናጽነት ካብ ዝጭብጥ ግዜ ጀሚሩ ብዘይ ናይ ሓሶት መብጽዓታት ወይ ድማ ንይምሰል እንተዘኮይኑ ብሓቂ ኣሚኑሉ ኣይኮነን ነቲ ሕጂ ገለ ካብቲ ስርዓት ተኣልዮም ቅዋም ይተርጐም ዝብሉ ዘለዉ እውን እቲ ሕቶ ሕዝቢ ክንየው ቅዋም ምዃኑ ክፈልጡ ኣለዎም። ንዑ በሉ ቅዋም ንተርጉሞ እንተበለ ከምቲ ናይ ዛየር መንግስቲ ምቡቱ ኮይኑ እቶም ተቃውምቲ በዚ ናይ ሞቡቱ ምትላላት ዝመስል ኣሚናኦም ምስ ኣተዉ፣ በዛ መላዝኣ ገሩ ድማ ንቶም ተቃውምቲ ብብሓደ ኣጥፈኦም ኣብ ኤርትራ እውን እዚ ስልቲ ናይ ሞቡቱ ከይድገም ተቃወምቲ ብሓቂ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝደልዩ በዚ መታለሊ መላታት ምልኪ ክታለልዩ የብሎምን፣ እቲ ውሩይ ፍሉጥን ፕሮፈሶር ጂን ሻርፕ/ prof.Gene Sharp/ ኣብ ጽሑፋቱ ከምዝገልጾ ተቃወምቲ ንደምክራስያዊ ለውጢ ኣብ ድኹም ኩነታት ከለዉ ምስ ምልካዊ ወተሃደራዊ ስርዓት ኣብ ዘተ ክኣትዉ የብሎምን ይብል፣ ዳርጋ ኩለን ኣንጻር ምልክነት ዝሰዓራ ሃገራት እቲ መላኺ ስርዓት ኢዱ ሂቡ ወይ መህደሚ ምስ ዝሓት ጥራሕ ክኸውን ኣለዎ።
ደንበ ተቃውሞ ኤርትራ ካብቶም ካልኦት ዝፍለየሉ ሓደ እተን ናይ ካልኦት ሃገራት ኣብ ውሽጢ ሃገር ኢየን ቃልሰን ዝጀመራን ዘለዋን፣ እቲ ናይ ኤርትራ ግን ኣብ ስደት ኢዩ ጀሚሩን ዘሎን፣ እዚ ድማ እዩ እቲ ዝ ዓበየ ፍልልይ፣ እቲ ካልእ ደንበ ተቃውሞ ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ኣብዚ 15 ዓመት ንኩሉ ዝጥርንፍ ናይ ሓባር ጽላል ኣብ ትሕቲ ሓድነታዊ ሃገራዊ መንነት ንኩሉ ብሔራት ብማዕርነት ዝሓቁፍ ንመጻኢ ናይ ብሰላም ብሓባር ምንባር ዘውሕስ ኪዳን መስሪቱ ክሰርሕ ዘይምኽኣሉ እውን ካልእ ፍልልይ ካብቶም ካልኦት ሃገራት ኢዩ።
ኣብ መደምደምታ መታን እቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ሕዝብን ወተሃደርን ኣንጻር ምልክነት ክለዓል ጭቡጥ ስእሊ ናይቲ ኣብ ደገ ዘሎ ተቃውሞ ክርኢ ኣለዎ፣ እዚ እንተድኣ ርእዩ ድማ ከልዓል ናይ ግድን ኢዩ እሞ ንዑ ቅርጻ ኣወዳድባናን ኣስራርሓናን ንሕድስ ብዝብል መዛዘሚ ጽሑፈይ እድምድም።
ዝተወከስክወን ጽሑፋት/ References
- John W. Harbeson, ” Rethinking Democratic Transitions: Lessons from Eastern and Southern Africa,” in Richard Joseph ( ed) State, Conflict, and Democracy in Africa.
- Young Crawford, ” The third Wave of Democratization in Africa: Ambiguities and contradictions.”
- Spears, Ian S,. ” Understanding inclusive peace agreement in Africa”: the problem of power sharing.
- Huntington, Samuel P. The third Wave: Democratization in the late twentieth century.
- Tekeste Negash, Eritrea and Ethiopia, : ” The federal Experience”, Nordiska Afrikainstitutet, Uppsala 1997.
- David Bloomfield and Ben Reilly, ” Characteristics of Deep- rooted conflict”
- Gene Sharp, ” From dictatorship to Democracy” A conceptual Framework for Liberation, The Albert Einstein Institution.
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10333


text:
ኣብቲ ሒዝናዮ ዘለና መንገዲ፡ ንከነድምዕTuesday, 05 April 2022 20:44 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኤርትራን ህዝባን ዘለናዮ ሃለዋት ነዓና ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ቅድሚ ሕብረተ-ሰብ ዓለም ከይተረፈ ብሩህ እዩ። ዝርዝር ትሕዝተኡ ከኣ ምስ ነፍሲ ወከፍና ዘሎ እዩ። ኣብ ገሊኡስ ንሃለዋትና ካብ ገሌና ኤርትራውያን ዘይኤርትራውያን ዝያዳ ከም ዝተረድእዎን ከም ዝሻቐልሉን ዘርኢ ምልክታት ትዕዘብ ። ብጥቕልሉ ንምስፋሩ ግን ኣብ “ኩለ-መዳያዊ ደልሃመት” ኢና ዘለና። ደልሃመት ዝምድናዊ ስለ ዝኾነ፡ ካባና ዝኸፈኦም ከም ዝህልዉ ፍሉጥ እዩ። እንተኾነ ከምቲ ህግደፍ ምስ ዝሓመቐ ብምውድዳር ክሕበኣሉ ዝፍትኖ ካባና ዝኸፈኦም ስለ ዘለዉ “ደሓን ኢና ዘለና” ኢልና ክንደዓዓስ ዘይኮነ ኣትሪርና ክንቃለሶ እዩ ዝግበኣና።
ኣብዚ ደልሃመት ኮይና እነማዕድዎን ክንበጽሖ እንቃለሰሉን ቅድሚ ኩሉ ካብቲ ኩለ-መዳያዊ ደልሃመት ናብ “ኩለ-መዳያዊ ራህዋ መሰስ ኢልካ ምውጻእ” እዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ ድሉዋት፡ ንቑሓት፡ ውዱባትን ተጸዋወርትን ክንከውን ናይ ግድን እዩ። ካብዚ ወጻኢ ከይተባዕና፡ ከይተወደብናን ከይተጸዋወርናን ስለ ዘይንዕወት ድልየታትና ትጽቢት ጥራይ ኮይኑ እዩ ዝተርፍ። እዚ ከኣ ብሓፈሻ ንመላእ ተጸባይ ራህዋ ህዝብናን መሪሕ ግደ ናይ ምጽዋት ሓላፍነት ንዘለወን ውዳበታትናን ብማዕረ ዝምልከት እዩ። እዞም ራህዋ ዘማዕድዉ ኣካላት ኣብ ሕድሕድ እንተተናቢቦም እምበር፡ ብተናጸል ዘምጽእዎ ዘተኣማምን ለውጢ የለን።
ኤርትራውያን ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ዘየቕስን ኩነታት ክንህሉ ዝደረኹ በዓል ቤታውን ወድዓውን ድኽመታት ኣለዉ። ካብቲ ቀንዲ በዓል ቤታዊ ድኽመታትና፡ ብዙሕ እንሰማምዓሉ ራእታት እናሃለወና፡ ኣብኡ ኣትኪልናን ዓቕምና ኣወሃሂድናን ብሓባር ክንቃለስ ዘይምብቃዕና እቲ ቀንዲ እዩ። እቲ ወድዓዊ ምኽንያታት ንሕና ዘየምጻእናዮ ምስ መጸ’ውን ክንቆጻጸሮ ዘይንኽእል ኣብ ከባቢና በብግዜኡ መልክዓቱ ዝለዋውጥ ምዕባለታት እዩ። እቲ ባዕላዊ ድኽመትና በዚ ከባብያውን ዓለም ለኻውን ምዕባለታት ኣመኻኒናን ንካልእ ኣላጊብናን እንሃድመሉ ዘይኮነ፡ ግድን ክንሰግሮ ዝግበኣና እዩ። እቲ ቀንዲ ዘገርም ከኣ ድኽመትና እንዳፈለጥናዮስ፡ ኣብ ክንዲ ካብኡ ንምውጻእ ዓቕምና ጸንቂቕና ፋሕተርተር እንብል፡ ምልምማዱ ዝመረጽና ምምሳልና እዩ። ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ኣብ ክንዲ ተቐራሪብናን ተመያይጥናን ናይ ሓባር መፍትሒ ንረክብ ጸጸግዕኻ ናብ ምሓዝ ነዘንብል ምዃና እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ “ኣብቲ ሒዝናዮ ዘለና፡ መንገዲ ንከነድምዕ እንታይ ንግበር” ዝብል ሕቶ እንተ ሓቲትና መልሱ፡ “ነቲ ናብ ራህዋ ዝወስደና መንግዲ ኣጽኒዕና ንሓዝ” ዝብል ምዃኑ ዘዳዲ ኣይኮነን። እዚ ካብ ኮነ መልስና፡ ነቲ መንገዲ ዘይምስሓትና ዘመልክት መሰረታዊ ስጉምቲ ንቕድሚት እዩ። እቲ ጉዕዞ ደድሕርቲ ህግደፍ ብናቱ መዕቀንን ግዜን ንቐጻልነቱ ክጥዕሞ ብዝህንድሶ ዝስዕብ ምዃኑ ግና ዘቕስን ኣይኮነን። እቲ ኩነታት ብኣንጻሩ ኮይኑ፡ ኣብ ኤርትራ ራህዋ ዝመጸሉ መንገዲ ማእከል ዝገበረ፡ ናትና ናይ ለውጢ ኣጀንዳ ሒዝና እንተንቐድሞ ከኣ እቲ ኩነታት ዝያዳ ኣድማዒ ምኾነ። ህግደፍ ከኣ ናይቲ ኣጀንዳና ግዙእን ተኸላኻልን ክኸውን ምተገደደ። ክሳብ ሕጂ ብግብሪ ዝረአ ዘሎ ግና፡ ግፍዐኛ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ናይ ምውጋእ፡ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ናይ ምእታውን ህዝቢ ናይ ምብስባስን፡ ልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ምልክት ሕቶ ናይ ምውዳቕ፡ ኣብ ወራር ዩክረይን ንሩሲያ ናይ ምድጋፍ፡ ኣብ ትግራይ ዝተፈጸመ ግህሰት ሰብኣውነት ንከይምርመር ናይ ምቅዋምን ዝኣመሰሉን ኣጀንዳታት ክፈጥር እንከሎ፡ ንሕና ድማ ብዛዕባ’ዞም ተረኽቦታት ከነቃልዕን ክንከላኸልን ንግደድ ኣለና። እቲ ክቕየር ዝግበኦ ኩሉ ግዜ ኣብ ምክልኻል ምህላውና እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ቀጻሊ መስርሕ ኣብ ደረጃ ምጥቃዕ ኮይንካ፡ ከም ኣድላይነቱ ምክልኻልን ምቅላዕን ኣየድልን ማለት ኣይኮነን።
ኣብዚ ዘለናዮ ወሳኒ እዋን ህግደፍ ካብ ዝፈርሖም ስጉምትታት፡ ተበቲኑ ዘሎ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ዓቕምታት ተጠርኒፉ ብሓባር ከይቃለሶ እዩ። ኣፍልጦ ንዘይምሃብኳ ኣግሂዱ እንተዘይገለጾ ኩሉቲ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ብግሁድን ብስቱርን ብተዘዋዋሪ መንገድታት ዘካይዶ ናይ ተጻብኦ ወፍርታት ካብዚ ስግኣትዚ ዝነቅል እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ ዘተኣማምን ናይ ሓባር መቃለሲ መድረኽ ክንምስርት እንተንበቅዕ ከኣ ህግደፍ ከይፈተወ ብኣፍንጫ ተጐቲቱ ብናትና ኣጀንዳ ካብ ምዝራብን ምክልኻልን ካልእ ምርጫ ኣይመሃለዎን። ምኽንያቱ ግብሩን ባህርያቱ ስለ ዝፈልጥ፡ ኤርትራ ምስ ፍትሒ፡ ንዲሞክራስን ልዕልና ህዝብን እምበር ንዲክታተርነት ከምዘይትኸውን ይፈልጥ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ህግደፍ ብናይ ሰዓራይን ተሰዓራይን ኣረጊት ኣተሓሕዛ ጉዳያት ጥራይ ዝላደየ ንእንካን ሃባን ቦታ ከምዘይህብ ፍሉጥ ስለ ዝኾነ።
ኤርትራ ኣብዚ ሎሚ ዘላቶ ናይ ኩሉ ሕማቕ ኣብነት ንክትወድቕ፡ ተሓታትነት ዲክታተር ኢሳያስ ኣብዚ እዋንዚ ኣይኮነዶ ኣብ ኤርትራ ኣብ ከባቢና ሃገራት ከይተረፈ ተፈሊጡ እዩ። ሎሚ ንሕና ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮና ኣብ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ጅቡቲ፡ ሶማልያን ደቡብ ሱዳንን እውን ንኢሳያስ “ደሓን እቶ” ዝብሎ የብሉን። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ኢሳያስ ቀንዲ መመንጨውን መቃመምን ናይቲ ጸረ ህዝቢ ኣተሓሳስባ ብምዃኑኳ ቀዳማይ ተሓታቲ እንተኾነ፡ በይኑ ግና ኣይኮነን። እቶም ከካብ ናይ ሃገሮምን ህዝቦምን ረብሓ ነቒሎም ንክጥቀምሉ “መን ኣሎ ከማኻ” እናበሉ ዘስክርዎ ናይ ግዳም ሓይልታት ዝምልከት ደሓን ይጽንሓልና።
እቶም ንሱ ዘቃመሞ ንህዝብን መሰላቱን ዝጽየፍ መርዚ ዝነዝሑ “ደገፍቱ ኢና” ዝብሉ፡ ሕፍረቶም ዝቐንጠጡ ኤርትራውያን’ውን ካብ ተሕታትነት ዘምልጡ ኣይኮኑን። ዝተፈላለዩ መንግስታዊ መዝነት ኣለና ዝብሉ፡ ኢሳያስ ብስሞም መሰላት ክጭፍልቕን ክወርርን እንከሎ ይፍለጡ ኣይፍለጡ ፡ ድምጾም ዝሓብኡ ተሓተቲ እዮም። ምናልባት እውን ኢሳያስ ኣርዑት ጭካነኡ ከትርር ዘተባብዖ ናይቶም ድምጾም ከስምዑ ዝነበሮም ምጽቃጥ እዩ ዝብል ናይ ብዙሓት ግምት እዩ። እቶም ዋላ ዓው ኢሎም “ደገፍቲ ኢና” ኣይበሉ፡ ነዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ርእዮም ከምዘይርኣዩ ዝኾኑ ኤርትራውያንከ ጽባሕ ኣየጣዕሶምን ማለት ድዩ። ከምዚ ለንቅነ በብኹርናዑ ብማሕበራዊ መራኸብታት ዝስማዕ ዘሎ፡ ኣቶ ኢሳያስ ጽባሕ ኣብይ ኣሕመድ ዝመርሖ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምቲ ዝደልዮ ምዃን ምስ ኣበዮ፡ ከምቲ ንወያነ ዝበሎ “ብልጽግና ጸወታኣ ተወዲኡ” ይብል ይኸውን። ብኣንጻሩ “ህግደፍ ጸወታኻ ተወዲኡ” ከይበሃል እቲ ዕድል ዕጽዊ ኣይኮነን። ኢሳያስ ተለዓሉ ስለ ዝበሎም ጥራይ፡ “ናበይ? ስለምንታይ? ንረብሓ መንከ?” ከይመመዩ ፈቐዶ ኣደባባያት ምስ ብልጽግና ክስለፉን ክጭርሑን ዝውዕሉ ዘለዉ ኤርትራውያን ጽባሕ ኩነታት ምስተቐያየረኸ ድምጾም እንታይ ክኸውን እዩ። እንተ ንሕና ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት፡ ሎሚ’ውን ጠመተና ናብ ለውጢ ይኹን። ኣብቲ ንደልዮ ዓወት ክንበጽሕ ከኣ ጉዕዞና ቀጻሊ፡ ስሉጥን ዝተወደበን ይኹን።
ክበኹረና ዘይንደልዮ፡ ንኻለኦት’ው ከይበኹሮም!Saturday, 02 April 2022 10:28 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራውያን ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ እነወግዶን ኣብ ክንድኡ እነቕርቦ መተካእታን ኣለና። እቲ እንቃወሞን ክውገድልና እንቃለሰሉ ዘለናን፡ ዘይሕገ-መንግስታዊ ምምሕዳር፡ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ውክልና ዘየብሉ መንግስቲ፡ ንልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ምልክት ሕቶ ዘውድቕ ጣልቃ ኣእታውነት ዝመሰረቱ ግጉይ ፖሊሲ ዝምድናታት፡ ምግሃስ መሰላት ሓሳብካ ምግላጽ፡ ምውዳብ፡ ዝኣመንካሉ ሃይማኖት ምኽታል፡ እንዳበልካ ዝጥቀስ ነዊሕ ዝርዝር ዝሓዘ እዩ። እዚ መግለጺ ወጽዓታት ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ልዕሊ ካልእ ህዝብን ሃገርን ክወርድ እውን ዘይንድግፎ እዩ።
እቲ እንድግፎን ንምርግጋጹ እንቃለሰሉን ብኣንጻርቲ ንምውጋዱ ንቃለሶ ዝግለጽ ኮይኑ፡ ብርትዓዊ ዲሞክራስያዊ ተሳትፎ ህዝቢ ኤርትራ ዝጸደቐ ሕገመንግስቲ ዝቕለስ ኣገባብ ምምሕዳር፡ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ዝተመርጸ ብድምጺ ህዝቢ ዝድይብን ዝወርድን መንግስቲ፡ ኩሉ መሰረታዊ መሰላት ዘውሕስ፡ ኣብ ገዛእ ሃገርካ ቁጠባዊ ተጠቃምነትካ ዘረጋግጽ ፖሊሲ፡ ቀንዲ ማእከሉ ህልውና ሃገርን ረብሓ ህዝባን ብዝኾነ ፖሊሲ ዝምራሕ ጣልቃ ኣእታውነት ዝነጽግ ዝምድናን ዝኣመሰሉን መሰረታዊ ጉዳያት ኣፍልጦ ዝህብን ብኣኡ ዝምራሕን ሃገረ-መንግስቲ ክህልወና ኢና ንደሊ።
እዞም ኣብ ኤርትራ ክረጋገጹልና እንቃለሰሎም ዘለና መሰረታዊ ዕላማታት፡ ኣብ ኤርትራ ጥራይ ክድረቱ ኣይኮነን ራኢና። ብኣንጻርዚ ምእንቲ ናይ ኤርትራ ልኡላውነትን ክብሪ ህዝባን “እቃለስ ኣለኹ” ኣንዳበልካ፡ ናይ ካለኦት ልኡላውነትን ክብሪ ህዝብን ምግሃስ ወይ ንዝግህሱ ምድጋፍን ምትብባዕን ቅኑዕ ኣይኮነን። ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ኣትዩ ዘስዕቦ ዘሎ ጉድኣትን ኣብ ጉዳይ ዩኩረይን-ሩሲያ ኣንጻር ልኡላውነት ዩክረይንን ሰብኣውነት ህዝባን ምስላፉ፡ ብጽሞና መዚንካ ኣንጻር ህግደፍን ዘይሓላፍነታዊ ተግባራቱን ምስላፍ እቲ ቅኑዕ መንገዲ እዩ። ምስ ልኡላውነትን መሰል ህዝብን ካለኦት ሃገራት ዝግህስ ጉጅለ ኢሳያስ ምስላፍ ግና፡ “እምበርከ እቲ ልኡላውነት ኤርትራን መሰል ህዝባን እድግፍ እየ” ዝብል መርገጽካኸ ናይ ልቢ ድዩ? ዝብል ሕቶ ዘኸትል እዩ። ኣብ ርእሲዚ ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ጣልቃ ምእታዉ ከይኣኽሎ፡ ምስቶም ክሳብ ሕጂ ናጽነት ኤርትራ ዘይተዋሕጠሎም ንቀይሕ ባሕሪ ብጐቦ ዓይኖም ካብ ምጥማት ዓዲ ዘይወዓሉን ልኡላውነት ኤርትራ ንዝተቐበሉ ምእንታኡ ንዘበርከቱን ኣካላት ብኽድዓት ዝኸሱን ኣካላት ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣምሓራ ነብሱ ንምድሓን ጥራይ፡ እስትራተጅያዊ ምሕዝነት ንኽፈጥር ዕንይንይ ይብል ንዘሎ ህግደፍ ምድጋፍ ኣብ ካልእ ዝርዝር ከይኣተኻ ዘሕፍር እዩ። ነዚ ሓደገኛ ተግባር እንዳመረቕካ ብሉኡላውነት ኤርትራ ምምሓልን ምጥሓልንከ እንታይ እዩ ትርጉሙ።
ኣብ ጉዳይ ልኡላዊ ኣጀንዳ ኤርትራ ማንም ኢድ ከየእቱ እንዳበልካን ንኣሜርካን ሃገራት ምዕራብን ይዘርያኒ ኣለዋ ኢልካ ወገሐ-ጸበሐ እንዳኸሰስካን ንምቅዋሙ እንዳተሰለፍካን ንናይ ህግደፍ ኣብ ትግራይ፡ ኣምሓራ፡ ዓፋርን ካልእ ከባብታት ኢትዮጵያን ኬድካ ብዕድል ኤርትራውያን መንእሰያት ምጥላዕን ቅኑዕ ኢልካ ምድጋፍ፡ ኣብ ሕድሕዱ ዝዋቓዕን ብተንኮላት ህግደፍ ናይ ዝዓወኑ ኣካላት ግጉይ ምርጫን ጥራይ እዩ። ንናይ ካለኦት ልኡላውነት ምጥሓስ ምእንቲ ልኡላውነት ኤርትራ ዝውሰድ ስጉምቲ እዩ ምባል ከኣ ኣዝዩ ኣገራሚ እዩ።
“ህግደፍ ዝብሎን ዝገብሮን ኩሉ ግዜ ቅኑዕ እዩ” ዝብል ዘይመራመር፡ ዕዉርን ሓደገኛን መርገጽ ናይ ጥዕና ከምዘይኮነ ዋናታቱ እውን ብምስምሳት ደኣ ይሸፋፍንዎ ይኾኑ እምበር ይስሕትዎ እዮም ዝበሃል ኣይኮነን። ከምዚ ዓይነት ዘይዕቱብ ኣካይዳ ቅድሚ ንካለኦት ንኤርትራን ህዝባን ዝሃሲ፡ ዘጽርፍን ካብ ቃልሶም ዘሰናኽልን እዩ። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ ናይዚ ኣበሃህላ ሓደገኛ ሳዕቤን በብግዜኡ ይርደኦ ስለ ዘሎ፡ መታለሊ ምህዞ ህግደፍ ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ ተሰዓሪ እዩ። ህግደፍ ግና ናይ ህዝቢ ርኢቶን ስምዒትን ኣብ ግምት ካብ ምእታው ዝረሓቖ ስለ ዝኾነ፡ ክሳብ ግዜ ዕርበቱ ካብ ፖሊሲ “ዋላ ትንፈር እምበር፡ ጤል እያ” ኣይክወጽእን እዩ።
ህግደፍ ናይ ህዝቢ ስምዒት መዝሚዙ፡ ንምጥላዕ ንይምሰል ካብ ዝጥቀመሎም ኣምራት ሓደ ምዕቃብ ልኡላውነት ሃገር እዩ። ንዘይሓላፍነታዊ ስጉምታቱ ንዘየጣቕዕሉ ወገናት ድማ፡ ከም ጸረ ልኡላውነት ኤርትራ ኣምሲሉ ብምስኣል ንኹሎም ጸረ ህዝቢ ስራሓቱ“ምእንቲ ልኡላውነት” ዝብል መልክዕ የትሕዞም። ንልኡላውነት መዚዙ ኣውጺኡ ዝብለጸላ ምኽንያት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልኡላውነቱ ዘለዎ ፍቕርን ርሱን ሃገራዊ ስምዒትን ስለ ዝፈልጥ፡ በዚ ተነካኢ ጐኑ ኣትዩ ናብቲ ዝደልዮ ንምውሳዱ የኽእለኒ እዩ ካብ ዝብል እዩ። ካብዚ ነቒሉ እዩ ከኣ፡ ናብ ውግእ ኢትዮጵያ ኣትዩ ዕንወት ዘውረደሉ፡ ኣንጻር ህዝብን ልኡላውነትን ዩክረይን ዝተሰለፈሉ፡ ምስ ትምክሕተኛ ጉጅለ ኣምሓራ ዝተዓራረኸሉ፡ ዘቤታዊ ኣጀንዳ ኤርትራ ራሕሪሑ ናብ ደገደገ ጥራይ ዘማዕድወሉ፡ ምኽንያት ክሕተት እንከሎ፡ “ምእንቲ ልኡላውነት ኤርትራ” ዝብል ሸፋጢ መልሲ’ዩ ዝህብ። ሓቀኛ ባህሪ ናይቲ ጉጅለ ዝፈልጡ ኣካላት ካብኡ ካልእ ሰለ ዘይጽበዩ ኣይሕደሶምን። ደገፍቲ ህግደፍ ጥራይ ዘይኮኑ ሕሉፋት ተሓለቕቲ ልኡላውነት ኢና በሃልቲ ወገናት፡ ንናይዚ ጉጅለ ምስምስን ተንኮላትን ከም ሓቂ ወሲዶም ምቕባል ጥራይ ዘይኮነ ኣጋኒኖም መቃላሕቲ ኮይኖም ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ክግዕሩ እንከለዉ፡ ካብ ምግራም ንላዕሊ መግለጺ ስለ ዘየብሎም እንተዘይኮኑ፡ ኪኖኡ ክበሃሉ ዝግበኦም እዮም።
ካብ ከምዚ ዓይነት ህግደፍ ዘጻወዶ ናይ ኣተሓሳስባ ስንክልና ንምውጻእ፡ ህዝብን መንግስትን፡ ፖለቲካዊ ዛዕባን ሰብኣውነትን፡ ውልቃውን ሓባራውን፡ ዜቤታውን ግዳማውን፡ ዝሓለፈ ህልውን መጻእን፡ ዛዕባታትን ምዕብልናታትን ፈላሊኻ ምርዳእ ካብ ርትዓዊ ሚዛን ከይትወጽእ ዝሕግዝ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ካብቲ ዝሓለፈ ተመኩሮ ሐሕማቑ እንዳ ጻሕተርካ ንምፍዳይ ሕነ ከም ፖለቲካዊ መፍትሒ ኣብ ክንዲ ምውሳድ፡ ንትማሊ፡ ሎሚን ጽባሕን ነናቶም ብጽሒት ምሃብን ንቕድሚት ምምዕዳውን ግዳይ ዝንቡዕ ኣተሓሳስባ ካብ ምዃን ዘድሕን ውሕልነት እዩ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ባህጉ ሰላም፡ ዕቤትን ዲሞክራስን ምዃኑ ብሩህ ክነሱ፡ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ብዝለመዶ፡ ኣንጻር ካለኦት ህዝብታት በደል ክፍጽም እንከሎ’ውን፡ ብዝተረኸቦ ኣጋጣሚ ከውግዞ እምበር ክድግፎ ኣይግባእን። ከምኡ እንተገይሩ ጥራይ እዩ ከኣ “ነዓና ክበኹረና ዘይንደልዮ፡ ንኻለኦት’ው ከይበኹሮም” ዝብል ድምጺ ሰማዒ ዝረክብን ትርጉም ዝህልዎን።
ኣውራስን ወራስን፡ ሓላፍነቶም ማዕረ’ዩTuesday, 29 March 2022 10:30 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ቃልሲ ብቆጸራ ኣቐዲምካ ኣብ ዝሓሰብካዮ ናይ ግዜ ገደብ ዝውዳእ ዘይኮነ፡ ቀጻልነት ዘለዎ ብምዕባለታት ዝጽለውን ዝግዛእን መስርሕ እዩ። እዚ ማለት ቃልሲ ተጀሚሩ ክሳብቲ ዝተዓለመሉ ሸቶ ንክበጽሕ በቲ ጀማሪ ጥራይ ዝዕመም ዘይኮነ፡ እቲ ዝቐደመ እጃሙ ኣበርኪቱ ነቲ መጻኢ እንዳውረሶ ክሳብ ዓወት ዝቕጽል እዩ። እቶም ዝወራረሱ ኣካላት ከከምቲ ዝሓልፍዎ መድረኽ ነናቶም ብጽሒት ኣለዎም። እቲ ዘውርስ መሰረት የትሕዝ እቲ ወራሲ ከኣ ኣብ ልዕልቲ ኣቐዲሙ ዝተነጸፈ ባይታ ናቱ ይምልእ። እጃሙ ምስ ወደአ ከኣ ንተካኢኡ ወለዶ የውርስ፡ እቲ መስርሕ ከምኡ ኢሉ ዋሕዙ ይቕጽል። ቃልሲ ናጽነት ኤርትራ ኣብ 60ታት ተጀሚሩ ኣብ 90ታት ምዝዛሙ ከኣ ናይዚ መስርሕ ምውርራስ ናይ ቀረባ ኣብነት እዩ።
መስርሕ ምውርራስ ብግቡእ ምክያዱን ዘይምክያዱን ንቕንዕና፡ ተዓዋትነትን ቀጻልነትን ሓደ ቃልሲ ዝውስን እዩ። ቀጻልነት ኣብ ቃልሲ ናብ ዓወት ዘብጽሕ ወሳኒ ባእታ እዩ። እዚ ቀጻልነት ብምውርራስ እዩ ዝረጋገጽ። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ናጽነት ነዚ ሓቂዚ ብግብሪ ኣርእዩና እዩ። እቶም ነቲ ቃልሲ ዝጀመርዎ ገለን ብመስዋእቲ ገለን ድማ ብዕድመ ምድፋእ ካብቲ በሊሕ ቦታ ናይቲ ቃልሲ ክእለዩ እንከለዉ ሳላቲ ዝተከኦም ሓድሽ ወለዶ መሳርዕ ቃልሲ ከይዛረየ ኣብ ዓወት በጺሑ። ሳላ እቶም ቀዳሞት ዘውረሱ፡ እቶም ዝወረሱ ከኣ ናይቶም ዘውረስዎም ሕድሪ ኣጽኒዖም እጃም ብምድራብ ምስ ቀጸልዎ እቲ ናይ ቃልሲ ሰንሰለት ብግቡእ ስለ ዝሰጠመ ንጸላኢ ኣሲሩ ዘሕቅቕ ዓቕሚ ክኸውን በቒዑ።
መስርሕ ቃልሲ ዝነቐለሉ መሰረት ከይሰሓተ ክቕጽል እንከሎ፡ ኣብቲ መስርሕ ዝጸልውዎ ሓደስቲ ምዕባለታት የጋጥምዎ እዮም። እቲ ቃልሲ ከኣ ነዞም ሓደስቲ ምዕባለታት ምስቲ መሰረታዊ ዕላማ ኣብ ግምት እናእተወ ከመሓድሮም ናይ ግድን እዩ። ካብዚ ብምንቃል እዩ ከኣ ኣብቲ መስርሕ ምውርራስ እቶም ዝወርሱ ካብቶም ዘውረስዎም ክኸድዎ ዝጸንሑ ኣገባብ ዝተፍልየ ክኸውን ዝዝኽእል። እቲ ጸላዊ ምዕባለታ ካብቲ ናትካ መስርሕ ቃልሲ ጥራይ ዘይኮነ ከባብያዊ ናይ ኣሰላልፋ ሓይልታት ለውጢ ዝፈጥሮ’ውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ነዚ ንክትበቅዕ እምበኣር ኣዝዩ ውሕሉል፡ ተዓጻጻፍን ጸዋርን ግና ከኣ ዝነቐለሉ ሸቶ ዘይዝንግዕ ምዃን የድሊ። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ጀምረ፡ ኣብቲ መስርሕ ብዙሓት ናይ ውሽጥን ግዳምን ምዕባለታት ኣጋጢመምዎ እዮም። ምስ ኩሉቲ ዝነበሮ ጸገማትን ሕጽረታትን ከኣ ከከም ኣመጻጽእኦም ወጊንዎም። ሳላ ከምኡ ዝገበረ ድማ፡ እቲ ቃልሲ ካብቲ ዝተላዕለሉ ሸቶ ምርግጋጽ ናጽነት ኤርትራ ኣየላገሰን።
እቲ ዝወርስ መንእሰይ ሓላፍነት ምስተረከበ፡ ነቲ መስርሕ ቃልሲ ካብቲ ዝነበሮ ናብ ዝበረኸ ደረጃ ክብ ናይ ምባሉ ሓላፍነት ኣለዎ። ነዚ ክበቅዕ ግና ነቲ ካብቲ ዘውረሶ ነባር ዝርከቦ ጸጋን ክብርን መንቀሊ መሰረቱ ገይሩ ኣብ ርእሲኡ ናቱ ዓቕሚ ወሲኹ ዝብርኽን ዝስስንን ክኸውን ይግበኦ። እዚ ማለት ምስቲ መድረኽ ዝሰማማዕ ምውሳድ እምበር ብስም ምውራስ ግዜኡ ዝሓለፎን ንድሕሪት ዝመልስን ኣካይዳ’ውን ይገፋፍጥ ማለት ኣይኮነን። ነዚ እንተዘይበቒዑ ግና ወራስነቱ ኣድማዒ ትርጉም ኣይህልዎን። ዘዝመጸ ወራሲ ወለዶ ነቲ ቅድሚኡ ዝነበረ እናደርበየን እናነኣኣሰን ግድን “ከም ብሓድሽ ካብ ናተይ እንተዘይ ነቐልኩ” እንተ ኢሉ ወትሩ “ዘዝወረሰ ጀማሪ” ናይ ምዃን ሓደገኛ ዝሕተላን ጽበትን እዩ ዘጋጥም። ምውርራስን ቀጻልነትን እውን ትርጉም ይስእን። በዚ ከኣ ታሪኻዊ ዋሕዚ ሕብረተሰብ ይመዛበልን ዋና ይስእንን።
ኣብዚ ሎሚ ነካይዶ ዘለና ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ናይ ምርግጋጽ ቃልሲ ሕቶ ምውርራስ ዝያዳ ካልእ ግዜ ኣዛረብትን ኣሻቐልትን ካብ ዝኾኑ ዛዕባታት ሓደ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ መንጎ እቶም ኣውረስትን ወረስትን ሓሓሊፉ ዝረአን ዝስማዕን ዘይምቅዳው ይንጸባረቕ። እዚ ምውርራስ ብናይ ክልቲኦም ቅሩብነትን ሓላፍነትን ዝትግበር እምበር፡ ናብ ሓዲኦም ዝድርበ ተሓታትነት ኣይኮነን። እቲ ዝትክእ “ክንድቲ ክቕረቦ ዝግበኣኒ ተቐሪበ እየ እሞ ክወርስ ” ዝብል ድሉውነት ከርኢ ምርጫ ዘይኮነ ግድነት እዩ። እቲ ዘውርስ ከኣ “ደጊም ግደኻ እዩ” ኢሉ ሓላፍነት ናይ ምርካብ ድልውነት ከርኢ ምርጫኡ ዘይኮነ ባህርያዊ ግደታኡ እዩ። ምውርራስ ብሓንሳብ ተጀሚሩ ዝውዳእ ቅጽበት ዘይኮነ፡ ነብሱ ብዝኸኣለ መስርሕ ዝትግበር ምዃኑ ክዝንጋዕ ዘይብሉ እዩ። እቲ ብሱል መስርሕ ምውርራስ፡ ኣውራስን ወራስን ቅርቡነቶም ዘርእይሉ ጥንቃቐ ዘድልዮ ወሳኒ መላግቦ እዩ። ብፍላይ እቲ ዝወርስ መንእሰይ ወለዶ ኣብቲ ቃልሲ ተሰሊፉ ነብሱ ክኢሉ መሪሕ ሓላፍነት ክርከብ ዘኽእሎ መባእታዊ ተመኩሮ ዝቐስመሉ ግዜ ከም ዘድልዩ ክርዳእ ይግበኦ። ቅድሚ ሓላፍነት ከኣ ቃልሲ እዩ ክርከብ ዝግበኦ። እቲ ዘውርስ ብወገኑ ክሳብ ሕጂ ዘጽናሕኩዎ ቃልሰይ ከቐጽለለይ እዩ ዝብሎ ምስ ረኣየ፡ ካብ ምርካብ ድሕር ክብል ኣይግበኦን። ናይቲ ዘውርስ ኣካል ኩነታት እቲ ወራሳይ ጥጡሕ እንከሎ ምዝንጋዕን ኮነ ናይቲ ወራሲ ኩነታት ከይበሰለ ብኣቋራጭ እንተዘይወረስኩ ዝብል ታህዋኽ ግና ክልቲኦም ሃሰይቲ እዮም።
ኣብ መንጎ እዞም ክልተ ናይ ግድን ተደላላይቲ ኣውራስን ወራስን ቅድሚ ኩሉ እቲ ሓደ ብዘይ ናይቲ ካልእ ህልውና ከምዘየብሎም ክኣምኑ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ካብዚ መስመርዚ እንተወጺኦም እቲ ኣውራሲ ዋጋ ዝኸፈለሉ ቃልሲ ብዘይወራሲ ክጠፍእ ምዃኑ ክእመን ይግበኦ። እቲ ወራሲ ከኣ ነቲ ዘውርሶ ግቡእ ኣፍልጦ እንተዘይሂብዎ ዝብገሰሉ መሰረት ከምዘየብሉ ክግንዘብ ይግበኦ። ምኽያቱ ቀንዲ ጠመተናኳ ንቕድሚት እንተኾነ፡ ሎሚ ኮነ ጽባሕ ብዘይትማሊ ህልውና የብለንን። ካብዚ ሓሊፉ፡ እቲ ሓደ ናይ ሎሚ መንእሰይ ኣይጠቅምን እዩ፡ እቲ ካልእ ከኣ እዚ ናይ ትማሊ ነባር እንታይዶ ሰሪሑ እዩ? ክበሃሃሉ ግዜ ምቕታል ውጽኢቱ ብዘይ ታሪኽን ዓወትን ምትራፍዩ ዘኸትል። ኣብዚ እዋንዚ ፖለቲካ፡ዊ ሰልፍታት፡ ውድባትን ማሕበራትን ኤርትራ ናይቲ ወራሲ መንእሰይ ከምቲ ዝድለ ዘይምስታፍ ዘሰክፈን ናይ ዘይምቕጻል ሓደጋ ከየጋጥም ስለ ዝሰግኣ እየን። እዘን ውዳበታት ነቲ መንእሰይ ኣብ ጐነን ኣየሰልፈኦን፡ ወይ እዚ መንእሰይ ኣብ ውድባት ናይ ምስላፍ ትብዓት የብሉን ዝብሉ ምክሳሳት ደጊም ይኣክል ክበሃሉ ይግበኦም። ህግደፍ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ንዘታኣታተዎ ናይ ሕሰምን ስቓይን ውርሻ ገጽ ከይሃብካ፡ ኣብ ገዛእ ውራይካን ትውልዳዊ ሓላፍነትካን ክትዕደም ወይ ኩሉ ክሳብ ዝጣጣሓልካ ክትጽበ ዘይኮነ፡ ባዕልኻ ደፊእካ ምእታውን ነቲ ብማዕዶ እትፈርሖ ኩርኳሕ ቃልሲ ናይ ምጽራግን ሓልፍነት ናይቲ ወራሲ ሕድሪ መንእሰይ ምዃኑ ክዝንጋዕ ዘይግበኦ ቅኑዕ መስርሕ እዩ።
ምስ ግዜ እንተዘይሰጒምና!Thursday, 17 March 2022 18:58 Written by ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራን ህዝባን ኣብ ጸገም ካብ ዝኣትዉ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ። ናይ ኩሉ ጸገማቶም መስረታዊ ጠንቂ ከኣ ህግደፍን ንሱ ዘተኣታተዎ በሓትን ብልሹውን ኣገባብ ምምሕዳርን እዩ። እዚ መሰረታዊ ጸገም ብመብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ ግንዛበ ካብ ዝረክብ ሓጺር ግዜ ኣይኮነን። ናይዚ ጸገም መፍትሒ ነቲ ጠንቂ ምውጋድ ምዃኑ ከኣ ርዱእ እዩ። ናይቲ መፍትሒ ኣምጻኢ እቲ መፍትሕን ራህዋን ዝጽበ ህዝብን ናይ ለውጢ ውዳበታቱን ባዕላቶም እምበር ካልእ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራን ውዳበታቱን ነዚ እንተዘይበቒዐምዎ ብዘይካ ኣብ ወጽዓ ምንባር ካልእ መተካእታ የብሎምን።
ናይ ለውጢ ሓይሊ ኮይንካ ጸገምካ እንታይን ብመንን? ምዃኑ ምርዳእ ናብቲ መሰረታዊ ፍታሕን ሸቶን ንምብጻሕ ኣገዳሲ ቅድመ-ኩነት እዩ። ምርድኡ ጥራይ ዘይኮነ ናብቲ መፍትሒ ገጽካ ምንቅስቓስ እውን ካልእ ኣውንታዊ ኩበዖ እዩ። እዚ ናይ ኣተሓሳስባ ቅሩብነታት ብግብራዊ ስጉምቲ እንተዘይተሰንዩ ግና ናብቲ ዝድለ ናይ መወዳእታ ውጽኢት ኣየብጽሕን እዩ። ናብ ግብራይ ውጽኢት ንምብጻሕ እቲ ተመሳሳሊ መሰረታዊ ኣቕጣጫን ድሌትን ትጽቢትን ዘለዎ ክነሱ በበይኑ ፋሕ ኢሉ ዝወፍር ዓቕምታት ኣብ ትሕቲ ሓደ ጽላል ምጽማዱ መተካእታ የብሉን። ኤርትራውያን ነዚ መሰረታዊ ተደላይነት ዘለዎ ስጉምቲ ተረዲእና ኣብ ግብሪ ንከነውዕሎ ላዕልን ታሕትን ንብል ምህላውና ከም ኣንፈት ቅኑዕ ምርጫ እዩ። ምስ ግዜ ክነስጉሞ ዘይምብቃዕና ግና ዘይንሃድመሉ ህጹጽ ፍታሕ ዘድልዮ ሕጽረት እዩ።
ኤርትራውያን ጉዳይ ሓድነትን ኣድላይነት ብሓባር ምቅላስን ኣጀንዳና ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ። ካብ ታሪኽ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ተፈልዩ ዘይፈልጥ ኣጀንዳ እዩ እንተበልናዮ እውን ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይኮነን። ርሑቕ ከይከድና ተመኩሮ ቃልስና ምእንቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ድሕሪ ናጽነት እንተረአናኳ፡ ብሓባር ምቅላስ ዝብል ዛዕባ ኣዝዩ ዕዙዝ ቦታ ሒዙ እዩ ክመጽእ ጸኒሑን ዘሎን፡ ሕጂ ከኣ መመሊሱ ይዓዝዝ ኣሎ። ክሳብ ክንድዚ ቀጻሊ ኣጀንዳና ናይ ምዃኑ ምስጢር ኣብ ዝርዝር ከይኣተና “ሓድነት ሓይሊ” ስለ ዝኾነ እዩ ኢልካ ምጥቕላሉ ይካኣል። ብኣንጻሩ በበይንኻ ምውፋር ዘየዕውትን ተስፋ ዘቑርጽን ምዃኑ ኤርትራዊ ውድባት፡ ሰልፍታትን ማሕበራትን ከካብ ተመኩሮና ክንርደኦ ዝግበኣና ዝነበረ፡ ግና ዘይተገንዘብናዮን ንዓኡ ዝምጥን ዋጋ ዘይከፈልናሉን እዩ። በብግዜኡ ዘዝመስረትናዮ ናይ ሓባር መደረኻት ከነቐጽሎ ዘይምብቃዕና ንወሳኒ ተራ ብሓባር ምስራሕ ብኽንድቲ ክንርደኦ ዝግበና ዕምቈት ክንግንዘቦ ናይ ዘይምኽኣልና ምስጢር እዩ። ኣብቲ ኣገዳስነቱ ብኣተሓሳስባ ደረጃ እናተረዲእና፡ ብግብሪ ግና ኣሰነይቱ ኮይና ዘይምቕራብና ድማ መርእያ ምስ ግዜ ዘይምስጓምና እዩ።
ብኣተሓሳስባ ዝተቐበልካዮ ንምትግብር ዘይምኽኑይ ግዜ ምብላዕ ንኹሉቲ ኣብ ኣድላይነት ናይቲ ጉዳይ ዘለና ናይ ሓባር ተረድኦ መኻን ከም ዝገብሮ ብግብሪ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ብሓባር ንቃለስ ክበሃል እንከሎ ካብቶም ክሓብሩ ዝግበኦም ንሓደ ጠቒሙ ነቲ ካልእ ዝጐድእ ዘይኮነ፡ ንኹሎም ዘርብሕ ማእከላይ መድረኽ ምዃኑ ናይ ዘይምርዳእ ዝንባለ እውን ይረአ እዩ። ጉዳይ ሓድነት ክለዓል እንከሎ ኩልና ዋጋ እንኸፍለሉን እንግደሰሉን እምበር፡ ሓደ መራሒ እቲ ካልእ ከኣ ተለሚኑ ወይ ተደፊኡ ሰዓቢ ዝኾነሉ መስርሕ ክኸውን ኣይግበኦን። ምኽንያቱ ኩልና በበይንና ከነድምዕ ከምዘይንኽእል ብግብሪ ርኢናዮ ኢና። ብሓባር ምስራሕ ኩልና ብእንኸፍሎ ዋጋ ዝምስረት እምበር ሓደን ከፋላይ እቲ ካልእ ከኣ ተዓዛባይ ብምዃን ዝረጋገጽ ኣይኮነን።
ንሕና ከነራጥጥን ክስገር ዝግበኦ ምስምሳት ከነተዓባብን እንከለና፡ ግዜ ግና ሰለል ኢሉ እዩ ንቡር ጉዕዘኡ ዝቕጽል። ኣብቲ መስርሕ ዝምዕብሉ ኣጀንዳታት ነቲ ኣብ ግዜኡ ናብ ዝበረኸ ደረጃ ዘይስገረ ኣጀንዳና ረረጊጸሞ ይሓልፉ እሞ ጉዳይና ዕዳጋኡ ይጸብብ ዓዳጊኡ እውን ይውሕድ። ምኽንያቱ ሓድሽ ምዕባለ ዝያዳቲ ዝጸንሐ ሰሓቢ ናይ ምዃን ዕድል ስለ ዘለዎ። እዚ ከኣ ንናይ ምርስሳዕን ኣጀንዳ ምቕያርን ባህሪ ህግደፍ እዩ ዘተባብዕ። ህግደፍ ንኢድ ኣእታውነቱ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ-ትግራይ ክሳብ ክንደይ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ኣጀንዳ ኣረሲዕካ ናብ ደገ ጥራይ ንምርኣይ ከም ምኽንያት ከም ዝተጠቕመሉ ርኢናዮ ኢና። ኣብዚ እዋንዚ ከኣ ወያ ካብ ውግእ ኢትዮጵያ ዝሓሰባ ክትነፍሶ ምስ ደለየት፡ እነሆ ንናይ ዩክረይን-ሩሲያ ጓይላ “መጺኽለይ ዶ ክጽበየኪ” ኢሉ ኣባ ጓይላ ኮይኑ ክጥበሶ ዓይኒ ኣይሓሰየን።
እዚ ጥራይ ኣይኮነን መሰረቱኳ ሓድሽ እንተዘይኮነ ኣብ በዓቲ ዓዲ ሃሎ ተሓቢኡ ኣንጻር እተን ኣብ ኤርትራ “ሰብኣዊ መሰል ኣኽብር፡ እሱራት ፖለቲካን ሕልናን ፍታሕ ወይ ናብ ፍርዲ ኣቕርብ፡ መሰል እምነት ኣይትኸልክል፡ ብሕገ-መንግስቲ ምራሕ፡ ህዝቢ ዝመርሕዎ ይምረጽ ……. ወዘተ” ስለ ዝበለኦ ጥራይ ክጸልአንን ክረግመንን ዝጸንሐ ምዕራባውያን ንምጽራር ምስ ሩሲያን ቻይናን ወጊኑ ወደኽደኽ ይብል ኣሎ። ምስ እዚኣተን ዘራኽቦ ቀንዲ ዛዕባ ኩሉ መሰረታዊ መሰላት ክጥሕስ እንከሎ ዘይጻረርኦ ጥራይ ዘይኮና፡ ኣብ ዝለዓሉ ዓለም ለኻዊ ትካላት ዘለወን ናይ ምቕያር ልዕልና ተጠቒመን ዝድግፈኦ ስለ ዝኾና እዩ። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ቻይና ምስ ሃገራት ቅርኒ ኣፍሪቃ መዲባቶ ዘላ መመኻኸሪ መድረኽ ኣብ ኤርትራ ክጋባእ እዩ ዝበሃል ዘሎ ሓቂ እንተኮይኑ ከኣ ክሳብ ክንደይ ኢሳያስ ነቲ ወጥሪ ናብዚ ከባቢና ጐቲቱ ከምጸኦ ይደሊ ምህላዉ ዘርኢ እዩ። እዚ ዝምዕብል ዘሎ ኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ጠጠው ዘየብሎ’ኳ እንተዘይኮነ፡ ከም ዝሓላልኾ ግና ርዱእ እዩ። እዚ ምዕባለዚ እናረኣኻን እናሰማዕካን ምስ ግዜ ዘይምስጓም ክሳብ ክንደይ ጐታቲ ምዃኑ ከኣ ክስቆረና ይግበኦ። እንተ ንዲክታተር ኢሳያስ ንኤርትራዊ ውሽጣዊ ጉዳይ ብዞባዊዶ ህጉራዊ ኣጀንዳታት ኣጐልቢብዎ ናይ ምቕጻል ዕድሉ ከም ዘስፈሓሉ ርኡይ እዩ። ስለዚ ሕጂ እውን “ምስ ግዜ እንተዘይሰጒምና” እቲ ኣርዑት ወጽዓ መሊሱ እዩ ክጸዓነና።
8 መጋቢት ኣህጉራዊ ማዓልቲ ደቂ ኣንስትዮMonday, 07 March 2022 22:20 Written by ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ደቂ ኣንስትዮ ብቁጽሪ ዘይኮነስ ብተሳትፎን ኣበርክቶን ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ብምዃነን ንሳተን ከይተሳተፈኦ ዝዕወት ናይ ለውጢ መስርሕን ዕብየትን የለን። ወሳንነት ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሕብረተሰብ ኣብ ኩሉ ዓውዲ ህይወት ወዲ ሰብ ዝንጸባረቕ እዩ። ካብዚ መሰረታዊ ቦታአን ብዝነቐለ 8 መጋቢት ከም ዓለምለኸዊት መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ክትክበር ተወሲና። 8 መጋቢት ናብዚ ደረጃዚ ዝማዕበለት ድሕሪ ነዊሕ ውረድ ደይብን መሪር ቃልስን እዩ።
8 መጋቢት ኣህጉራዊ ቦታ ንክትሕዝ ዝኸኣለት ኣብታ መዓልቲ ብ1908 ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ጾታዊ ወጽዓ ብዘንቀሎ ኣስታት 15 ሺሕ ደቂ ኣንስትዮ ዝተሳተፋሉ ምልዕዓል ስለ ዝተራእየላ እያ። ቀንዲ ሕቶ ናይተን ደቂ ኣንስትዮ፡ ማዕረ ክፍሊት ኣብ ስራሕ፡ መሰል ምድማጽ ኣብ ምርጫን፡ ገደብ ናይ ስራሕ ሰዓታትን ከም ዝነበረ መዛግብቲ ታሪኽ ይሕብሩ። ብሳላዚ ብቃልሰን ዝተኸፍሎ መስዋእትን፡ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ብ28 ለካቲት 1909 ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ክትክበር ጀሚራ። ድሕሪዚ ብ1910 ኣብ ከተማ ኮፐንሃገን ካብ 17 ሃገራት ዝተወከላ ኣስታት 100 ደቂ ኣንስትዮ ዝተሳተፋሉ ኮንፈረንስ ተኻይዱ። ዕላማ ናይዚ ኮንፈረንስ ብዛዕባ ድርብ ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮን መፍትሒኡን ምዝታይ ነይሩ። ብምቕጻል ብ19 መጋቢት 1911 ኣብ ሃገራት ኦስትሪያ፡ ደንማርክ፡ ጀርመንን ስዊዘርላንድን ዝያዳ ሓደ ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ዝተሳተፍሉ ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፍታት ተኻየደ። እዚ ምልዕዓል ደቂ ኣንስትዮ ኣብ 1914-1918 ቀዳማይ ውግእ ዓለም ጠጠው ንክብል ግደ ነይርዎ። ብድሕሪኡ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታትን ዕለታትን ክትዝከር ድሕሪ ምጽናሕ እታ ብ1913 ዝጀመረት 8 መጋቢት ብደረጃ ዓለም ክሳብ ሎሚ ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ኮይና ትዝከር ኣላ። ብ1975 ከኣ ንመጀመርያ ግዜ 8 መጋቢት ኣጉራዊ ማዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ኮይና ብደረጃ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብወግዒ ክትክበር ክኢላ።
ደቂ ኣንስትዮ ፍርቂ ሕብረተሰብ ኣብ ርእሲ ምዃነን፡ ጓለንስተይቲ መሰረት ሕብረተሰብ ስለ ዝኾነት ናታ ዓወት፡ ናይ መላእ ሕብረተሰብ ዓወት እዩ። “ንጓለንስተይቲ ምስትምሃር ሕብረተሰብ ምስትምሃር እዩ” ዝበሃል እውን ወሳኒ ግደ ጓለንስተይቲ ኣብ ኩለመዳያዊ ዕቤት ንምንጽብራቕ እዩ። እዚ ተሳትፎን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ብጭረሖን ድልየትን ዘይኮነ፡ ብግብራዊ ቃልሲ ከም ዝረጋገጽ ተመኩሮ ዘርኣየና እዩ። እቲ ምእንቲ ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ ዝግበር ቃልሲ እንተላይ ብተሳትፎ መላእ ሕብረተሰብ እምበር፡ ብናተን ፍሉይ ኣበርክቶን ጻዕርን ጥራይ ክረጋገጽ ከምዘይክእል ከኣ ኣብ ተመኩሮ ዝተረጋገጸ ሓቂ እዩ።
ግደ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ ናይ 30 ዓመታት ቃልሲ ንናጽነት ወሳኒ ነይሩ። እንተኾነ ካብ ምዕዋት ሃገራዊ ናጽነት ንላዕሊ ኣርሒቑ ዝጥምት ንቕሓትን ውዳበን ኣይነበረንን። ድሕሪ ናጽነት፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ዲክታተር ኢሳያስ ዝመርሖ ዘሎ ጉጅለ ከም ዝተጠልመ ርዱእ እዩ። ናይቲ ጥልመት ስንብራት ኣብ ልዕሊተን ብሓርነትን ማዕርነትን ክካሓሳ ትጽቢት ዝነበረን ኣንጻር ድርብ ወጽዓ ክቃለሳ ዝጸንሓ ደቂ ኣንስትዮ ዝኸበደ ከም ዝኾነ፡ ብግብሪ ዝተራእየን ዝረአ ዘሎን እዩ።
ታሪኻዊ ኣመጻጽኣን ኣገዳስነትን ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ 8 መጋቢት ነባሪ እዩ። እቲ ዝዝከረሉ ኣገባብ ግና ምስቲ እዋናዊ ምዕባለ ዝቃነ እዩ። መሰረታዊ ዕላማ ምዝካር 8 መጋቢት፡ ደቂኣንስትዮ ከም ፍርቂ ሕብረተሰብ ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወት ብማዕረ ክሳተፋን መሰል ናይ ተጠቃምነተን ከውሕሳን እዩ። ነዚ ንምዕዋት “ንመጻኢ እንታይ ይገበር?” ኣብ ዝብል ዝያዳ ዘድህብ ስራሓት ክሰላስላ ይግበአን። ብመጽርዚ ናይ ሎሚ ዓመት 8 መጋቢት 2022 ከም ናይ ዓሚ ኣብ ሃገርና ወጽዓ ህግደፍ ምረቱ ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ ህዝብና፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ቀጻሊ ኣብ ዝሃለወሉ ኢና ንዝክራ ዘለና። ኮታ ኣብ ርእሲቲ ሱር ሰዲዱ ዝጸንሐ ብዙሕ ገጻት ዘለዎ ጸገም ህዝቢ፡ ተወሳኺ ሕሰም ኣብ ዘለዎ ኢና ንዝክራ ዘለና። ክታበት ዝተነፍጎ ለበዳ ኮረናቫይርስ ናይቲ ብዙሕ ገጻት ዘለዎ ማሕበረ ቁጠባዊ ጸገም ምድርራብ ዘርኢ እዩ። እዚ ኩሉ ተደሚሩ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዘኸትሎ ኣሉታዊ ሳዕቤን ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ኤርትራውያን ንነብሮ ዘለና እዩ። ከምቲ “ኣብ ርእሲ ዘላታስ ተወሰኸታ” ዝበሃል ከኣ፡ ኤርትራውያን ኣደታት መንእሰያት ደቀን ተገዲዶም ተዓስኪሮም ኣብ ዘይምልከቶም ውግእ ኢትዮዮጵያ ክልላት፡ ትግራይ፡ ዓፋር፡ ኣምሓራን ኦሮሞን ብምእታዎም ኣብ ኣዝዩ ዓሚቕ ሻቕሎት ኣብ ዘለዋሉ እያ 8 መጋቢት 2022 ትዝከር ዘላ። ነዚ ሻቕሎተን ናብ ግብራዊ ብደሆ ኣንጻር ጉጅለ ህግዲፍ ክቕይረኦ ከኣ ኣብ ቅነ እዛ ተሪኻዊት ዕለት ቃል ክኣትዋ ይግበአን። እዚ ብደሆ ኣብኣተን ዝድረት ዘይኮነ፡ ንመላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝምልከት ናይ ቃልሲ መጸዋዕታ ምዃኑ ክዝንጋዕ ኣይግበኦን።
8 መጋቢት ደቂ ኣንስትዮ ዝሓለፈ ቃልሰንን ኣብ መስርሕ ዝተዓወተ ሸቶን ናብ ወለዶታት ዝሰጋግራላን መሰለንን ማዕርነትንን መሊኡ ንክረጋገጽ “ብድሆ” ዝብላላ ዕለት ክትከውን ይግባእ። ከምኡ’ውን ናብ ብሩህ ማዕረ ተሳተፍነትን ተጠቃምነትን ዝመርሕ መንገዲ ዝጸርጋላ መዓልቲ እያ ክትከውን ዝግበኣ። ብጽሒት ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ቃልሲ ምእንቲ ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ ኣነኣኢስካ ዝረአ ኣይኮነን። እቲ ወሳኒ ግደ ግና ናይተን ደቂ ኣንስትዮ እዩ። ደቂ ኣንስትዮ ተቓሊሰን ካብቲ ድርብ ወጽዓ ምእንቲ ክወጻ ኣሕዋተን ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ጐነን ናይ ምስላፍ ሓላፍነት ኣለወን። ናብዚ ንክበቕዓ ከኣ ደቂ ተባዕትዮ መተሃላልኽተን ዘይኮኑ ተደጋገፍተን ምዃኖም ተገንዚበን ነዚ ዘብቅዐን ስልጡን ኣቀራርባን ኣተሓሳስባን ክሕዛ ግድን’ዩ። ደቂ ተባዕትዮ’ውን ካብቲ ጸኒሓዊ ኣመለኻኽታ ወጺኦም፣ ተጠቀምቲ ናይቲ ብደቂ ኣንስትዮ ዝረጋገጽ ለውጢ ምዃኖም ተገንዚቦም ብማዕሪኡ ክስጉሙ ይግበኦም።
ኣብ ኤርትራ ምልኪ ኣወጊድካ፡ ብዲሞክራስያዊ ምምሕዳር ንምትካእ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ናቱ ምኽንያታትኳ እንተለዎ፣ ድሩት ምዃኑ ካብቲ ቀንዲ ሕጽረታትና ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ እዩ። ካብዚ ንምውጻእ ዝግበር ጻዕሪ ከኣ ዘይንሃድመሉ ብደሆ እዩ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ንተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ፍሉይ ግምት ሂቡ’ዩ ዝሰርሓሉ። በዚ መሰረት ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ፡ ”ሰዲህኤ፡ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ልክዕ ከም እዋን ብረታዊ ቃልሲ፡ ጉጅለ ህግዲፍ ንምውጋድ ኣብ ዝካየድ ዘይጎነጻዊ ቃልሲ’ውን ብትግሃት ክዋስኣ ዘኽእለን ባይታ ንምጥጣሕ ክሰርሕ እዩ።” ዝብል ኣስፊሩ ኣሎ። ብኸምዚ ደረጃ ግቡእ ቆላሕታ ምሃብ ሓደ ኮይኑ፡ ነዚ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ምቅላስ ከኣ ቀንዲ ዕማም እዩ።
8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፡ ንዘለኣለም ትንበር!
ዘለኣለማዊ ክብርን መጐስን ንሰማእታትና
ግምጥልሽ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ህግደፍThursday, 03 March 2022 10:41 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣይኮነንዶ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና መበል 21 ክፍለ ዘመን፡ ቅድሚኡ’ውን ማዕጾኻ ዓጺኻ ምንባር ኮነ ምዕባይ ከምዘይከኣል ፍሉጥ እዩ ነይሩ። እዚ ድማ ሃገራት ዝምድና ክምስርታ ሓደ ካብ መባእታዊ ግደታአን ምዃኑ ዘመልክት እዩ። “ዝምድና ምስ መን?” ክበሃል እንከሎ፡ ናይ ሃገርካ ልኡላውነትን ክብርን ናይ ህዝብኻ ሓድነት፡ ረብሓን ሰላምን ከም መሰረታዊ መዕቀኒ ምውሳድ፡ ናይ ውሕሉልን ሓላፍነታውን መንግስትን ምምሕዳሩን መዕቀኒ እዩ። ናይ ሃገርካ ክብርን ናይ ህዝብኻ ረብሓን ምቕዳም ክበሃል እንከሎ ግና ናይቲ መዛምድትኻ መንግስትን ህዝብን ብማዕረ'ቲ ናትካ ክብርን ናይ ሓባር ተጠቃምነትን እውን ኣብ ግምት ዘእተወ እዩ።
“ምስ ዝዀነት ሃገር ዝህልወና ዝምድና ሓባራዊ ረብሓ ንምዕዋት ዝዓለመ እዩ። ብፍላይ፡ ምስ ጐረባብትና ሃገራት ዝህልወና ዝምድና ኣብ ሓባራዊ ዕብየትና ኣገዳሲ ግደ ክጻወት ስለ ዝኽእል፡ ልዑላውነት ሕድሕድ ብምኽባር፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ሕድሕድ ኢድ ብዘይምትእትታው፡ ንሰላምን ቍጠባዊ ዕብየትን ብሓባር ክንስርሕ ይግባእ።” ዝብል ፖሊሲ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ድማ ካብዚ እምነትዚ ዝነቅል ኢዩ።
ዝምድና ተረኸበ ኢልካ ዘሊልካ እትኣትዎ ዘይኮነ፡ ጽጹይ ሕርያ መዛምድቲ ዘድልዮ እዩ። ኣብቲ ሕርያን መጽናዕትን ኣብ ግምት ዝኣትዉ፡ ቅድሚ ኩሉ ረብሓ ሃገርን ህዝብን ኮይኑ፡ ንጐረባብትን ከምቲ ናትካ ናይ ዕቤት መንገዲ ዝኽተላን ሃገራት ቀዳምነት ምሃብ ኣብ ውሳነኻ ፍሉይ ግምት ዝወሃቦ እዩ። ህግደፍ ናይ ዝምድና መለክዒኡ ቅድሚ ኩሉ ኣብ ስልጣን ዘቐጽሎ ሕርያ ምዃኑ ብተደጋጋሚ ብግብሪ ኣርእዩና እዩ። ህግደፍ ብሰንክዚ ኣብ ማዕርነትን ናይ ሓባር ተጠቃምነትን ዘየትከለ ናብ “ኣነ ዝያዳ ክጥቀም” ዘድሃበ ዝንቡዕ ፖሊሲ ዝምድናኡ ብተደጋጋሚ ህዝብን ሃገርን ለኪሙ ናብ ውግኣት ኣትዩ እዩ። ካልእ ኩሉ ገዲፍና ንናይ ክሳብ ሕጂ ዝምድና ህግደፍ ምስ ጐረቤትና ኢትዮጵያ እንተዳህሲስና ነዚ ዘነጽር ኮይኑ ኢና እንረኽቦ።
እቲ ቅድሚ ናጽነትና ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝነበረ ዝምድና ናይ ተገዛእን ገዛእን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ መግዛእቲ ናጻ ንምውጻእ ዘካየዶ ውግእ ከኣ ቅኑዕ ውግእ እዩ ነይሩ። እቲ ውግእ ኣብ መወዳእታ ብዓወት ህዝቢ ኤርትራ ናይ ምድምዳሙ ምስጢር ከኣ እቲ ቅንዕናኡ እዩ። ኣብ 1998-2000 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ፡ ብዙሓት ወገናት ንኣጀማምራኡ ከይተረፈ“ትርጉም ዘይነበሮ” ዝበልዎ ውግእ፡ ረብሓ ሃገርን ህዝብን ዝዘንግዐ፡ ብምሒር ህርፋን ስልጣን ዝተደረኸ እዩ ነይሩ። ካብ ቀንዲ ሕመቓቱ፡ ዘይጽፉፍ፡ ዘይግሉጽ፡ ዘይተጸንዐን ረብሓ ህዝቢ ዘየማእከለን ውልቃዊ ዝና ናይ ምርካብ ዕዉር ስምዒት ዝዓብለሎን ምንባሩ ኣሉ ዝበሃል ኣይኮነን።
ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪቲ ውግእ ን20 ዓመታት ኣብ ኩነት “ኣይሰላም ኣይውግእ” ሰንፈለል ክብል ድሕሪ ምጽናሑ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብዝተራእየ ምዕባለ፡ ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ምስ ተሰጋገረ፡ ብወገን ህግደፍ ናይ መልክዕ እንተዘይኮይኑ፡ ካብ ተመኩሮኡ ዝተማህሮ ሓድሽ ኣተሓሕዛ ኣይነበሮን። ከምቲ ናይ ቀደም ዘይግሉጽ፡ ረብሓ ህዝቢ ዘየማእከለ ውልቃዊ ህልኽን ምፍዳይ ሕነን ዝደረኾ እዩ ነይሩ። እቲ ካብ መጀመርታኡ ዝተራእየ ብኣኡ እውን ዝቐጸለ፡ ማእከል ዝምድና ህግደፍን ብልጽግናን ንምድምሳስ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) እዩ ነይሩ። እዚ ብግምት ዝተበጽሐ መደምደምታ ዘይኮነ፡ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ጌና ምስ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ልኡኻት ምልእኣኽ ከይጀመሩ፡ ኣብ መዓልቲ ሰማእታት 20 ሰነ 2018 ዝኣወጆ እዩ። እንዳወዓለ እንዳሓደረ ከኣ እቲ “ግምጥልሽ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ህግደፍ” ተጋሂዱ። እቲ ናይ ሓይልታት ዝምድና፡ በቲ ሓደ ወገን ህወሓት፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ህግደፍ፡ ብልጽግናን መቃድሾን ብሓባር ምንባሩ ብንጹር ተራእዩ። ሕርያ ዝምድና ህግደፍ ብንጹር ኢድ ኣእታውነት ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ዘርኢ ብምንባሩን ብምዃኑን ሓደገኛ ሳዕቤኑ ብብሩህ ተጋሂዱ።
ብመሰረት እቲ ኣቐዲሙ ተደኲኑ ዝነበረ ኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት ውግእ ኣብ ኢትዮጵያ-ትግራይ ብ4 ሕዳር 2020 ተኸፊቱ። እቲ ውግእ ንትግራይ ብንጹር ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ሕቶ ኢዩ ነይሩ። ናይቶም ብኣንጻሩ ተሰሊፎም ዝነበሩ ሓይልታት ሸቶ ግና ሓደ ዓይነት ከምዘይነበረ ቀልጢፉ ምልክታት ኣርእዩ። ዕላማ ህግደፍ ሕነ ምፍዳይን ንስልጣነይ የስገኣኒ ዝበሎ ናይ ጐረቤት ሓይሊ ምጥፋእ ነይሩ። ዕላማ ብልጽግና ብተመሳሳሊ ኣብ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ስልጣን ከይወዳደረኒ ዝበሎ ውድብ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ምድኻምን ተወዳዳሪ ናብ ዘይኮነሉ ደረጃ ምልማስን ነይሩ። እቲ ኣብ መስርሕ እቲ ውግእ ካብ ሰልፊ ብልጽግና ኢትዮጵያ ብርኢቶ ክርሕቕ ዝጀመረ ኣምሓራ ከኣ፡ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዝነበረ ራያን ወልቃይትን ናብ ምምሕዳሩ ንምምላስ ምዃኑ ብግብሪ ተራእዩ።
እቲ ውግእ ነዚ ናይ ዝምድናታት ዘለቕለቕን ዝተበተነ ሸቶን ሓቒፉ ንዝተወሰነ ምስ ተጓዕዘ፡ ውግእ መፍትሒ ክኸውን ከም ዘይከኣለ ብደረጃ ውሽጣዊ ዓቕሚ ናይቶም ተዋጋእቲ ኮነ ናይ ግዳም ሓይልታት ተጽዕኖታት “መንገዲ ዘተን ሰላምን ይምጻእ” ዝብል ሓሳብ ደራኺ ኮይኑ። ርኢቶ ሰዲህኤ ኣብዚ እውን ካብ ንግሆኡ ንጹርን ናይ ሰላማዊ ፍታሕ ደጋፍን ኮይኑ እዩ ጸኒሑ። ሰልፊ ብልጽግና ኢትዮጵያ እንተስ ዝሓሰቦ ስለ ዘዐወተ እንተስ ብውግእ ክጐዓዝ ዓቕሚ ስለ ዝሰኣነ ንዘተ ከም ኣማራጺ ክውሰድ ከምዝኽእል ምልክታት ኣርእዩ። ክሳብ ሕጂ እውን ኣብዚ ሓሳብዚ ሕስይስይ ይብል ኣሎ። ህግደፍን ኣምሓራን ግና ነቲ ናብ ሰላማዊ ፍታሕ ዝደፍእ ውሽጣውን ግዳማውን ድርኺት ተሓሲሞም“ብውግእ ኢና ንቕጽል” ኣብ ዝብል ደሪቖም። እዚ ነቲ ውግእ ክጅመር እንከሎ ዝነበረ ኣሰላልፋ ክቕይሮ ግድን ነይሩ። ከምኡ ዓይነት ምልክታት ከኣ ጐሊሑ ይረአ ኣሎ።
ጉጅለ ህግደፍ ቀዳማይ ነገር ባህሪኡ ስለ ዝኾነ፡ ካለኣይ ምኽንያት ከኣ ንመንገዲ ሰላም ብመንጽርቲ ናብ ውግእ ዝኣተወሉ ሸቶ ዘኽስሮ ስለ ዝኾነ፡ ከምኡ ውግእ ጥራይ ዝመርጽ መዛምድቲ ሃሰስ ክብል ግድን እዩ። ነዚ ዝምጥን መዛምድቲ ኮይኑ ዝረኸቦ ከኣ እቲ “ብሓይሊ ዝሓዝኩዎ መሬት ራያን ወልቃይትን ብሕጊ ኣየረክብን እየ” ዝብልን ምእንቲዚ ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ ክሳብ ዝሰዓር ክዋግእየ ዝብል ዘሎን ክፋል ኣምሓራ መዛምድቱ ንክኸውን ሓርይዎ ኣሎ። ነዚ ንምርዳእ ነቲ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት ብዛዕባ ዝምድና ህግደፍን ኣምሓራን ዝበሃል ዘሎ ንግዜኡ ኣወንዚፍካ፡ ህግደፍ ምስቶም ምኩሓት ኣምሓራ ክዛመድ ባህርያዊ እዩ። ዒራ ደኣ ኣየገድሶን እዩ እምበር፡ ነዚ ዝምድና ክሓሪ እንከሎ፡ ነቲ ብታሪኽ ናይ ኤርትራ ናጽነት ዘይቅበል ሕጂ እውን “ሎሚ ኣብ ሑመራ ጽባሕ ናብ ኣስመራ” ዝዝምር ዘሎ ሓይሊ ከም መዛምድቲ ኣይምመረጾን። በዚ ኮይኑ በቲ ሕልሚ ህግደፍ ክለኻኽም እንተዘይኮኑ፡ ዝዕወት ኣይኮነን። “ግምጥልሽ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ህግደፍ።“ ናይ ምባልና መበገሲ ከኣ እዚ እዩ።
ካብ ህግደፍ ዝያዳ፡ ህግደፍ ንምምሳልWednesday, 23 February 2022 10:56 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሕማቕ ኩነታት ሓቢእካዮ ዝሕባእ ኣይኮነን። ኣብታ ሃገር ሕገ-መንግስቲ የለን፡ ዝመስለካ ምዝራብ ኣይፍቀድን፡ ምርጫ ኣይካየድን፡ ቁጠባ ባይታ ዝዘበጠ እዩ፡ ጉዳይ ትምህርትን ጥዕናን እሞኸኣ ዝገደደ እዩ፡ ክታበት ኣንጻር ኮረና ብመንግስቲ ኣይፍቀድን እዩ፡ ሕጽረት ጸዓትን ኤለክትሪክን ገዲዱ እቲ እንኮ ምርጫ ምስ ጸልማት ምልምማድ ግድን ኮይኑ….. ወዘተ፡ እንዳበልካ ንምዝርዛር ርኡይ ስለ ዝኾነ ምርምር ምክያድ ወይ ምስክር ምጽዋዕ ኣየድልን።
እቲ ኣብ ኤርትራ “የመሓድር ድዩ ይገዝእ ዘሎ” ምፍላዩ ዘጸግም ጉጅለ፡ ነዚ ኩነታት ቅድም ክሓብኦ እዩ ዝፍትን ነይሩ። ደሓር ምሕባኡ ዘጸገም ምስ ኮኖ ግና ክእመን ተገዲዱስ ናይቲ ኩሉ ጸገማት ጠንቂ ባዕሉ እንከሎ፡ ኣስማት ባዕሉ ዝፈጠሮም ጸላእቲ እናዘርዘረ ንካለኦት ከላግበሎም ዘይፈንቀሎ እምኒ ኣይነበረን። መዓልቲ እንዳነወሐ እቲ ዘቕርቦ ምኽንያታትን ተሓተትቲ ዝብሎምን እንዳተዳኸሞ ምስ ከደ፡ ግና ናብ ካልእ ከላግቦ ከምዘይክእል ፈሊጡ እቲ ጠንቂ ባዕሉ ምዃኑ ካብ ዝእመን ሓያሎ ኮይኑ። ምኽንያቱ ከምቲ “እነሀ ዝብል ኣይሓሱ” ዝበሃል፡ ንሃለዋት ኤርትራ ብመርተዖታት ኣሰኒኻ ክቐርቦ ዝጸንሐ ሓያል ተቓውሞ ዝሕበል ስለ ዘይኮነ፡ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቅ ንገዛእ ርእሱ ኣይኮነንዶ ኣብ ግዜ ህግደፍ ዝተሰርሐ ክህሉ፡ እቲ ቅድም ዝነበረ ምስሊ ኤርትራ እውን ኣሰሩ ከም ዘየለ ንፋብሪካታትን ከተማታትን ከም ኣብነት እንዳጠቐሰ ተኣሚንዎ እዩ። ስለዚ ናይ ሎሚ ኤርትራ ነዚ ዘለናዮ ዘመን ዝምጥን ሓድሽ ትሕተ-ቅርጻ ዘይተሃንጸላ ጥራይ ዘይኮነት፡ ዝነበራ ዘጥፈአት ሃገር ምዃና ብሩህ እዩ። እዚ ከኣ ናይ ስእነት፡ ድኽነትን ጭንቅን እምበር ናይ ራህዋ፡ ርግኣትን ብልጽግናን መግለጺ ተርእዮ ኣይኮነን። ምናልባት ንሰላም ኣብ ውሽጢ ከተማታት ድምጺ ጥይት ብዘይምስማዕ ጥራይ ንዝርድእዎ ግና ኤርትራ ዓዲ ደሓን ዘላ ይመስሎም ይኸውን። ግን እዚ እውን ምስቲ ኤርትራውያን፡ ኣብ ትግራይ፡ ዓፋርን ወልቃይትን ምናልባት እውን ኣብ ከባቢ ኦሮሞ ይወድቁ ምህላዎም እታ “ኤርትራ ሰላም እያ” እትብል መነየቲት እውን ደቃ ኣብ ዘይምልከቶም ውግእ እንዳሃለቑ ትርጉም የብላን።
ህላወ ኢድ ህግደፍ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ከምቲ ንህልዊ ኩነታት ኤርትራ ዝምልከት ዛዕባ፡ ብብዙሕ እምነትን ክሕደትን ተሰንዩ ክጐዓዝ ዝጸንሐ እዩ። ወዮ ኣቶ ኢሳያስ ዋና ምዃኑ ኣብ 2018 “ጉዳይ ወያን ጸወታ ተወዲኡ (weyane game over) ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢድና ኣጣሚርና ኣይንርእን“ ክብል ዓለም ሰሚዓቶስ፡ ድሕሪ ውግእ ብ4 ሕዳር 2020 ኣብ ትግራይ ምብራዑ “ህግደፍ ኣብቲ ውግእ ኣትዩ ኣይኣተወን” ዘካትዕ ኣይምኾነን። ህግደፍ ባዕሉ እውን ኣጽቂጡ እምበር “ኣይኣተናን” ኣይበለን። እቶም ኤርትራ ምንም ዕቤት ከም ዘየርኣየት ኢሳያስ ባዕሉ እንዳመስከረ እንከሎ፡ ካብ ህግደፍ ዝያዳ ህግደፍ ክኾኑ ዝፍትኑ፡ ንኤርትራ ዓዲ ብርሃን፡ ሓጐስ፡ ጽጋብን ጥዕናን ገይሮም ክስእልዋ ዝፍትኑ፡ ኣብ ጉዳይ ኢድ ኣእታውነት ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ እውን፡ ንሓንሳብ ምስቲ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣዋዲቕዎ ዝነበረ፡ ትግባረ ብይን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ንሓንሳብ ድማ ምስ ምትኳስ ሚሳይል ናብ ኣስመራ ኣተሓሒዞም ከመላኽዕዎ ፈቲኖም እዮም። ሚሳይል ዝተተኮሰ ድሕሪ 14 መዓልታት ምእታው ሰራዊት ኤርትራ ናብቲ ውግእ ምንባሩ ብሩህ እዩ። ኢሳያስ ግና ኣብ ርእሲቲ ናይ ቅድሙ “ጉዳይ ወያን ጸወታ ተወዲኡ (weyane game over) ዝበሎ፡ መመሊሱ “ውግእ ኢትዮጵያ ጉዳይና ኢዩ፡ ተዓዘብቲ ንኾነሉ ኣይኮነን” እንዳበለ ኣረጋጊጽሎም እዩ። እቶም “ካብ ህግደፍ፡ ዝያዳ ህግደፍ ንምምሳል” ዝተግሁ እንብሎም ዘለና ኣካላት ከኣ እቲ ህግደፍ ዘዝበሎ ብዘይምምዝዛን ተተቐቢሎም ምቅላሕ ከይኣኽሎም፡ ነዚ ባዕሉ “ኣብዚ ኣለኹ” ዝብል እቲ መወከሲኦም ጉጅለ እውን ዝተኣመነሉ ዓይኑ ዘፍጠጠ ሓቂ ጓስዮም ካብ ዘይጭበጥ ሓበሬታ እናተበገሱ ዝህውትቱ ዘለዉ ኢዮም።
እቲ ዘገርም ግና እቲ ህውተታ ናብ ተጋሩ እውን ይልሕም ምህላዉ እዩ። ገለ ካብ ህወሓት ዝያዳ ሓለይቲ መጻኢት ትግራይ መሲሎም ክረኣዩ ዝደልዩ፡ ትግራይ ንኤርትራ ብምንእኣስ እትዓቢ ዝመስሎም ንዕዘብ ኢና። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ሓደ ኣብ ህልዊ ውግእ ትግራይ ጽልዋ ኣለኒ በሃላይን ንኢድ ኣእታውነት ህግደፍ ኣብ ውግእ ትግራይ ኣምሪሩ ዝቃወምን፡ ንታሪኻ፡ ሕጋውነታ፡ ናይ ህዝባ ቃልስን ርእሰ-ውሳነ ብመንገዲ ረፈረንደምን ኣህጉራዊ ሕግን ዓይኑ ኣዕሚቱ ክሒዱ፡ “ድሕሪ 4 ሕዳር 2020 ውግእ ኣብ ትግራይ ምጅማሩ እሞ ህግደፍ ኢዱ ምእታዉ፡ ኤርትራ ልኡላዊ ኣይኮነትን” ክብል ተሰሚዑ። ከምቲ “ወሓጥዮ እንተበልኩዋስ ትጐስሞ” ዝበሃል ከኣ፡ እዚ ርኢቶኡ ንብዙሓት ተጋሩን ገለ ኤርትራውያንን ከም ዝውክል ኣምሲሉ ይጠቅስ። እሞ ከኣ“ትግራይ ጽባሕ ልኡላዊት ሃገር ክትከውን እያ” ኢሎም ካብ ዝኣምኑ ባእታታት ሓደ ምዃኑ እዩ። ነዚ ባእታዚ “ናብ ልብኻ ተመለሰ፡ ህድእ ኢልካ ሕሰብ” ኢልናዮ ኢና ክንሓልፍ። ርኢቶ ናይዚ ባእታ፡ ንህዝቢ ትግራይ ከምዘይውክል ግና እምነትና ምሉእ እዩ። ህዝቢ ትግራይ ጽባሕ እንታይ ይውስን ድማ ንዓኡ ዝምልከት እዩ።
ናብቲ ቀንዲ ዘንቀለና ጉዳይና ክንምለስ፡ ደገፍቲ ህግደፍ ምስቶም ንህግደፍ ካብ ርኡይ ኩነታት ነቒሎም ዝቃወሙን ምእንቲ ዝሓሸት መጻኢት ኤርትራ ዝቃለሱን ተሃላሊኾም ንህግደፍ ምስቲ ኩሉ ሓጥያቱ ክድግፉ እንከለዉ፡ ልዕሊ ኩሉ ምስ ሓቂ ይላተሙ ከም ዘለዉ ክርድኡ ይግበኦም። ንኣብነት ኣብ ኤርትራ ምርጫ የለን፡ ክታበት ኮቪድ-19 ኣይፍቀድን፡ ዘመናዊ ማሕበራዊ መራኸብታት የለን፡ ኤርትራዊ ዜጋ እናሃለኻ፡ ፈቓድ ህግደፍ ክትመልእ 2% እንተዘይከፊልካ ወይ ወተሃደር ኰንካ እንተዘየገልጊልካ ብዜግነትካ ክትረኽቦ ዝግበኣካ ኣገልግሎታት ትሕረም እንተ በልካ፡ ነቲ ሓደ ንምሕጓስ ወይ ነቲ ካልእ ንምጉሃይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ርኡይ ሓቂ ንሱ ስለ ዝኾነ እዩ። ስለዚ ነዚ ክሒድካ ንህግደፍ ልዕሊኡ ህግደፍ ኮይንካ ከተመላኽዖ ምፍታን ልዕሊ ኩሉ ምስ ህዝብን ሓቅን ምብኣስ እዩ።
ማሕበራዊ ሚድያ ንእወንታSunday, 20 February 2022 09:03 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ንርከበሉ ዘለና መበል 21 ክፍለ-ዘመን ሓደ ካብ መለለይታቱ፡ ምዕባለ ማሕበራዊ ሚድያ ኣብ ዝበረኸ ደረጃ ምብጽሑ እዩ። ማሕበራዊ መድያ ኣብ ኩሉ ህይወትን መነባብሮን ደቂ ሰባት ሓያል ተጽዕኖ ክፈጥር ዝኽእል ብዝተፈላለዩ መልከዓት ናይ መራኸብታት ዝግለጽ እዩ። ኣብ ቁጠባን ዕዳጋን፡ ኣብ ትምህርትን ሕክምናን፡ ኣብ ርክብን ምቅርራብን ብፍላይ ከኣ ኣብ ስሉጥ ምዝርጋሕ ሓበሬታ ግደ ዕቤት ማሕበራዊ ሚድያ ክሳብ ክንደይ ወሳኒ ምዃኑ ብሩህ እዩ። ሳላዚ ምዕባለ'ዚ ብዙሓት ወገናት ናይ ስራሕ ዕድል ምርካቦም እውን ካልእ ጠቕሙ እዩ። በዚ ምሰረት ኢና ከኣ ሎሚ ዓለምና ሳላዚ ስሉጥ ምልውዋጥ ሓበሬታ ናብ ንእሽቶ ቁሸት ኣብ ዝተቐየረትሉ ደረጃ ምቅርራብ በጺሓ ኣላ እንብል።
ክፍለጥ ዝግብኦ ግን፡ ማሕበራዊ ሚድያ ክልተ ብልሒ ዘለዎ ወሳኒ መሳርሒ ምዃኑ እዩ። እቲ ሓደ ብልሒ፡ ብግቡእን ብሓላፍነትን ክንጥቀመሉ እንከለና ዝህበና ኣውንታዊ ኣገልግሎት እዩ። እቲ ካልእ ብልሒ ከኣ ብዘይሓላፍነታዊ ኣገባብ ክንጥቀመሉ እንከለና ኣብ ብዙሕ መዳያት ዘስዕበልና ኣሉታ እዩ። በቲ ኣውንታኡ ሓድነት፡ ፍቕሪ፡ ናይ ሓባር ረብሓ ምውሓስ ዝከኣል ክኸውን እንከሎ፡ በቲ ካልእ ወገን ብዘይሓላፍነታዊ መንገዲ ክንጥቀመሉ እንከለና ዘኸትሎ ምብትታን፡ ምጽልላምን ንጸላኢኻ ዕድል ምኽፋትን ዘኸትል እዩ። ሎሚ እዚ ክልቲኡ ሳዕቤናት ናብ ካልእ ከይከድና ኣብ ደንበ ቃልስናኳ ብግብሪ ንርእዮ ዘለና ሓቂ እዩ።
እቲ ኣውንታዊ ጠቕሚ ማሕበራዊ ሚዲያ ኣዝዩ ሰፊሕ ዝርዝር ዘለዎ፡ ኩሉ-መዳያት ህይወት ሰባት ዝጸልው ኮይኑ፡ ቀንዲ መግለጺኡ ብኣካል ምርኻብ ኣብ ዘይተኻእለሉ፡ ሓበሬታ ብቕልጡፍ ምትሕልላፍ ዘኽእል ምዃኑ እዩ። ብግብሪ ከምዝረኣናዮ ድማ፡ ረብሓ ማሕበራዊ ሚድያ ዓለምና ብሰንኪ ለበዳ ኮቪድ-19 ኣብ ስግኣትን ጨንቅን ኣብ ዝኣተወሉ ግዜ ኣበርክቶኡ ዕዙዝ እዩ ነይሩ። ኣገዳስነት ሓበሬታ ብቕልጡፍ ምዝርጋሕ ብፍላይ ኣብ ከምዚ ኣብ ኤርትራ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ክሳብ ክንደይ ወሳኒ ምዃኑ ርኡይ እዩ። ሎሚ እቲ ብኣካል ተራኺብካ ሓበሬታ ንምልውዋጥን ኣብኡ ተመስሪትካ ውሳነታት ንምውሳንን ዝሓቶ ዝነበረ ናይ ገንዘብን ግዜን ወጻኢ ምውጋድ ተኻኢሉ እዩ። ብኣካል ንምርኻብ ከይተገደድካ ብሳላ ምዕባለ ማሕበራዊ ሚድያ ኣኼባታት፡ ሰሚናራትን ጉባአታት ምክያድ ምኽኣሉ ናይ ንዋትን ግዜን ወጻኢታት ምድሓን ናይቲ ኣውንታዊ ብልሒ ማሕበራዊ ሚድያ መርኣያ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ለውጢ ንምምጻእ ኣብ ወጻኢ ኮይኑ ዝቃለስ ዘሎ ሓይሊ ሕጽረታት ተባሂሎም ካብ ዝምዝገቡ ሓደ ምስቲ ናይቲ ቃልሲ ዋናን ወሳንን ዝኾነ ኣብ ሃገሩ ዘሎ ህዝቢ ክራኸብ ዘይምኽኣሉ እዩ። ኣብ ኤርትራ ብማሕበራዊ ሚድያ ምስ ህዝቢ ንምርኻብ ጸገም ከም ዘሎ ፍሉጥ እዩ። ናይቲ ጸገም መሰረታዊ ምኽንያት ከኣ ህግደፍ ህዝቢ ካብ ናቱ ሓሳብ ዝተፈልየ መማረጺ ርኢቶ ከይከታተል ዝኽልክል ምዃኑ ሓደ እዩ። ብዓብዩ ከኣ ከምቲ ናይ ህግደፍ መራሒ እውን ደጋጊሙ ባዕሉ ተጠሊዑ ዝተኣመነሉ እቲ ነዚ ዘኽእል ኢንተርኔት ከምቲ ካልእ ትሕተ-ቅርጻታት ዘይምህላዉ ሓደ እዩ። ኣብ ኤርትራ እቲ ጸገም ኢንተርነት ዘይምህላዉ ጥራይ ዘይኮነ፡ መንግስቲ ኮነ ኢሉ ናብ ህዝቢ ክባጻሕ ስለይዘደሊ ኢዩ። ኢንተርነት ጥራይ ዘይኮነ ታራ ተለፎን ዝዕጸወሉ ኣጋጣምታት እውን ኣሎ። ኣብ ርእሲዚ ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ዝበዝሔ ገንዘብ ንመስመር ኢንተርነት እትኸፍል ሃገር ምዃኑ እዩ ዝንገር። በቲ ክርከብ ዝኽእል ኣዝዩ ጸቢብ ዕድል ናይ ኢንተርነትከ ብማሕበራዊ ሚድያ ናብ ህዝብና እነመሓላልፎ መልእኽቲ፡ ነቲ ነካይዶ ዘለና ለውጢ ናይ ምምጻእ ቃልሲ ዝሕግዝ ድዩ ዝጐድእ? ዝብል ሕቶ ምርኣዩ ኣገዳሲ እዩ። እነመሓላልፎ መልእኽቲ ተስፋ ዝህብ ድዩ ተስፋ ዘቑርጽ፡ ብዛዕባ ዘሳንየናን ዘሰማምዓናን መልእክቲ ዲና ንዝርግሕ ወይ ብዛዕባ ዝፈላልየናን ዘረሓሕቐናን ኢና ንሕብሮ? ዝብሉ ጉዳያት እውን ብተገዳስነት ክሕሰበሎም ዝግብኡ እዮም። ማሕበራዊ ሚድያ ተረኽበ ኢልካ እትትኩሰሉ ዕጥቂ ዘይኮነ፡ ኣቐዲምካ ሓሲብካን መሚኻን ክትግልገለሉ ዝግባእ ተሃዋሲ መሳርሒ ምዃኑ ምስትውዓል ኣገዳሲ እዩ።
ኣብዚ ኣብ ኤርትራ መሰረታዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ቀጻሊ ቃልሲ ነካይደሉ ዘለና እዋን ማሕበራዊ ሚድያ ብደረጃ ውድብ ይኹን ማሕበር ወይ ብውልቂ ውሽጣዊ ዓቕምና ነማዕብለሉ፡ ንህዝብና ብዛዕባ ጸረ ህዝባውነት ህግደፍ እነስተምህረሉ፡ ህይወቱ ንምምራሕን ጥዕናኡ ንምሕላውን ዝሕግዞ ትምህርቲ እንህበሉን ናይ ተቓሊሶም ዝተዓወቱ ህዝብታት ተመኩሮታት እነቕስመሉን ክኸውን ይግበኦ። ኣብ ርእሲዚ ኣብ ወሳኒ ናይ ሓቢርካ ምቅላስ መድረኽ ስለ ዘለና፡ ዋላ ይንኣስን ይውሓድን ዘራኽበና ኣተሓሳስባ እነሕይለሉ፡ በቲ ካልእ ገጽ ድማ ንዝፈላልየና ርኢቶታት ንቕድሚት ከነምጸኦ ኣብ ዘይግበኣሉ ግዜ ምህላውና ብግብርን ብቃልን እነመስክረሉ ግዜ ምህላውና ምንጻር የድሊ። ዘለና ዓቕሚ ማሕበራዊ ሚድያ ከኣ በዚ ክቃነ ይግበኦ።
ብኣንጻርዚ ንፍልልይና እነተዓባብየሉ ንዘሰማመዓና ትርጉም እነስእነሉ ኣካይዳ እንተኾይኑ፡ በቲ ኣሉታዊ ብልሒ ማሕበራዊ ሚድያ ንጥቃዕ ኣለና ማለት እዩ። ካብቲ ኣሉታ ወጺእና እቲ እወንታዊ መንገዲ ንምሓዝ እምበኣር ቅድሚ ማሕበራዊ ሚድያ ተረኽበ ኢልና ምትኳስ፡ “እንታይ ኢና ክንብል ዝግበኣና እንታይከ ክንብል ኣይግበኣናን” ኢልና ብጽሞና ክንሓትትን ክንምልስን ናይ ግድን እዩ። ሕሉፍ ሓሊፉ ንማሕበራዊ ሚዲያ ኮነ ኢልካ ንሓድነት ኣብ ዝሃሲ፡ ምቅንጽጻል፡ ምጽልላምን ምዝራግ ውልቃዊ ማሕበራዊ ህይወት ሰባትን ክትዝርገሖ ምፍታን ኣዝዩ ኣሉታዊ እዩ። እቲ ካልእ ዝዓበየ ኣሉታዊ መግለጺ ናይ ማሕበራዊ ሚድያ ኣጠቓቕማ ከኣ መዘርግሒ ናይ ሓሶት ጌርካ ምጥቃሙ እዩ። ምናልባት ሳላዚ ዕቤት ማሕበራዊ ሚድያ ገንዘባዊ ረብሓ ዝረኽቡ ይህልዉ ይኾኑ። ኣብዚ እውን ንዓኻ ክትጥቀም ክትብል ንኻልእ ካብ ምጉዳእ ምዕቃብ፡ ሓደ ካብ ንማሕበራዊ ሚድያ ኣብ ኣውታዊ ረብሓ ምውዓሉ እዩ።
ክልተ ዓይኒ ናይ ምርኣይ ሓደጋThursday, 17 February 2022 19:37 Written by ርእሰ ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራ እትልለየሎም ሕማቕ ምስልታት ብዙሓት እዮም። ፍትሒ ኣልቦነት፡ ብኩራት ኩሉ ዓይነት ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላትን ዋሕዚ ናብ ስደትን ከም ኣብነት ካብ ዝጥቀሱ መለለይኣ ካብ ዝኾኑ ነዊሕ ኮይኑ እዩ። ስደት ኣብ ኤርትራ ካብ እዋን መግዛእቲ ዝጀመረ፡ ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ ኮይኑ፡ ኣብ ግዜ ህግደፍ ከኣ ኣዝዩ ገዲዱ። ጠንቂ ስደት ብዙሕ ኮይኑ ናይ ኤርትራ ህልዊ ስደት መሰረታዊ ጠንቂ ኣብታ ሃገር ዘሎ ኩርኳሕ ምምሕዳር እዩ።
ናይዚ ኣብ ኤርትራ ንነዊሕ ዓመታት ዝቐጸለ ሕጂ እውን ዘይዛረየ ስደት መሰረታዊ ምኽንያት እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምምሕዳር ባዕሉ ክነሱ፡ ነቲ ጠንቂ ካብኡ ንምርሓቕ ዘቕርቦ ብዙሕ ምህዞታት ኣለዎ። ካብቶም ንስደት ኤርትራውያን መንእሰያት ተሓተትትን መለዓዓልትን ገይሩ ክቕርቦም ዝፍትኖም ብሓፈሻ ሃገራት ምዕራብ ብፍላይ ከኣ ምምሕዳር ኣሜሪካ ኮይኖም ከምኡ ከኣ ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ተሓተቲ ይገብሮም። እቲ መሰረታዊ ጠንቂ ግና እዞም ዝኸሶም እንተገደደ ጽልዋ ካብ ምሕዳር ዘይሓልፉ ናይ ግዳም ወገናት ዘይኮኑስ፡ እቲ ወሳኒ ጠንቂ ኤርትራዊ ውሽጣዊ ምኽንያት ምዃኑ ዘይሕበል ሓቂ እዩ።
ቀንዲ ደፋኢ ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን መንእሰያት መጀመርታኡ እምበር መወዳእትኡ ዘይፍለጥ ግዱድ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ምዃኑ ብዘይካ ህግደፍ ኩሉ ዝረዳዳኣሉ እዩ። ካብዚ ንምድሓን ሃገሮም ለቒቖም ዝተሰዱ ኤርትራውያን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዑቑባ ዝረኸቡኳ እንተለዉ ናብዚ ንክበጽሑ ኣብቲ መስርሕ ዝኸፍልዎ ዋጋ ኣዝዩ ክቡርን ክሳብ ህይወት ዘኽፍልን ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ካብቶም በዚ ኣጸጋሚ መስርሕ ዝሓለፉ መንእሰያት እቲ መሰረታዊ ፍታሕ ስደት ዘይኮነ፡ እቲ ናብ ስደት ዘገደደ ጠንቂ ምምሓው ምዃኑ ተገንዚቦም ኣብ ቃልሲ ዘለዉ ብዙሓት እዮም። ቃልሶም ከሐይሉ ናይ ዕቑባ ሕተኦም ፍታሕ ክረከብ መሰረታዊ ቅድመ ኩነት እዩ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 3ይን ሓድነታውን ጉባአኡ “ጉዳይ ስደተኛታት ዝምልከተን ዓለም ለኻዊ ትካላትን ሃገራትን፡ ናይ ዓለም ሕግታት ኣኽቢረን፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት መሰላት ህዝቢ ዘየኽብር፡ ህዝቢ ሃገሩ ራሕሪሑ ክወጽእ ዝደፋፍእን ዜጋታቱ ምቕባል ዝሕሰምን ምምሕዳር ምዃኑ ኣሚነን መሰል ኤርትራውያን ስደተኛታት ንከኽብራን ሰዲህኤ ይምሕጸነን። “ ክብል ዝጸወዐ ከኣ ካብዚ ነቒሉ እዩ።
ብኣንጻርዚ ተመሊሶም ነቲ “ጠንቂ ስደትና ንሱ እዩ፡ ዑቑባ ተኸሊእና ናብ ሃገርና እንተ ተመሊስና ከኣ ኣብ ኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ ኣካል ክመቑሓናን ክቐትለናን እዩ” ኢሎም፡ ዑቑባ ምስ ረኸቡ፡ ተመሊሶም ብምስጢር ድዩ ብጋህዲ ነቲ ስርዓት ዘገልግሉን ክልተዓይኒ ዝርእዩን ውሑዳት ስደተኛታት ኣለዉ። እዚ ተግባርዚ ንሕቶ ዕቕባኦም ኣብ ሓደጋ ከምዘእትዎ ዘየጠራጥር ኢዩ። ንኣብነትኳ ሓንቲ ካብተን ኤርትራውያን ተቐቢለን ምኽንያት ስደቶም ተረዲአን ዑቕባ ዝህባ ለጋሳት ሃገራት ኖርወይ እያ። ኣብዛ ኢዳ ዘርጊሓ ኤርትራውያን ዘዕቆበት ሃገር፡ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ናይ 150 ኣብ ኖርወይ ናይ ምንባር ፈቓድ ዝረኸቡ ኤርትራውያን መዛግብቲ፡ ብትእዛዝ ናይታ ሃገር ሚኒስትሪ ፍትሒ ብክፍሊ ኢሚግረሽን ኖርወይ ተመርሚሩ። ከም ውጽኢት ናይቲ መርመራ ከኣ ናይ 13 ካብቶም መዛግቦም ዝተመርመረ መንበሪ ፈቓድ ክስረዝን 4 ከኣ ካብታ ሃገር ክስጐጉን ተወሲንዎም ዝብሉ ዜናታት ይስምዑ ኣለዉ።
እዚ መርመራ ክካየድ ዝደረኸ፡ ኣብ ወርሒ ነሃሰ 2019፡ ኣብ ከተማ ኦስሎ፡ የማነ ገብረኣብ ኣማኻሪ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ናይ ህግደፍ ፖለቲካዊ ሓላፍን ኣብ ዝተረኽበሉ፡ ናይቲ ብሰንኩ ተሰዲድና ዝበልዎ ምጅማር ግዱድ ዕስክርና ኣብ ኤርትራ ዝምልከት ጽንብል ብምስጢር ምስታፎም ነይሩ። ናይ ኖርወይ ኢሚግረሽን ኣብቲ ናይ ኤርትራውያን መዛግብቲ ዝመርመረሉ መስርሕ ካብ ዝመዝገቦ ገበናት፡ ብዛዕባ ውልቀ መንነትካ ግጉይ ሓበሬታ ምሃብ፡ ብዛዕባቲ ዕቑባ ንክትሓትት ዘቕረብካዮ ምኽንያት ዘይቅኑዕ ምዃንን ናይታ ሃገር ሕግታት ምጥሓስን ዝብሉ ይርከብዎ።
ናብዚ ኩሉ ዋጢጥ ኣብጺሑ ዘሎ እምበኣር፡ ንሓንሳብ ኣንጻር ህግደፍ ንሓንሳብ የማናይ ኢድ ህግደፍ ክልተ ዓይኒ ምርኣይ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። እዚ ጉዳይዚ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ኣሃዝ መዛግብቲ ስደተኛታት ጥራይ ከይተደረተ፡ ናብ መዛግብ ኩሎም ኣብታ ሃገር ብሰሪዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ክንስደድ ተሰዲድና ብዝብል ምኽንያት ዑቕባ ዝረኸቡ ኤርትራውያን ከይልሓም ዘየስግእ ኣይኮነን። ኣብዚ እዋንዚ ሃገራት ናይ ህዝበን ድሕንነትን ምርግጋእን ዝያዳ የገድሰን ስለ ዘሎ፡ እዚ ናይ ሃገር ኖርወይ ተመኩሮ ናብ ካለኦት ተመሳሳሊ ልግሲ ዘርኣያ ሃገራት ናይ ምልሓም ዕድል ከይህልዎ ዘየተሓሳስብ ኣይኮነን።
ስለዚ ህግደፍ ንህዝብና ኣብ ገዛእ ሃገሩ ደም የንበዖን ጽልእን ውግእን እናዓደመ የዳምዮን ከም ዘሎ፡ እቶም ኣብነት ኮይኖም ክምስክሩን ከቃልዕዎን ዝግበኦም ተጠውዮም ብምስጢር ከገልግልዎን ጅቡኡ ክመልእሉን ዝፍትኑ ኢደ-እግሮም ክእክቡ ክንነግሮምን ከነጠንቅቖምን ይግበኣና። ካብ ቀድሙ ስደተኛ ተመሲሎም ደድሕሪቲ ስደተኛ እናሰዓቡ ክዘርግዎ ዝዓለሙ ክህልዉ ከም ዝኽእሉ ምግማት ናይ መስተውዓልቲ ተግባር እዩ። ንሳቶም እውን ንገዛእ ርእሶም ክልተ ዓይኒ ክርእዩ ክብሉ ኣብ ሓደጋ ኣትዮም ንኻለኦት ከይልክሙ ክሓስቡ ይግበኦም። እንተ ህግደፍ ኣብ ሃገር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ በደል ስለ ዘየዕግቦ፡ ኤርትራውያን ኣብ ዝኸድዎ እንዳሰዓበ ሰላሞምን መነባብረኦምን ካብ ምዝራግን ሜላታት እንዳፈጠረ ገንዘቦም ካብ ምምንዛዕን ዓዲ ከምዘይውዕል ፍሉጥ እዩ።
ገለ ዲያስፖራ ኤርትራ፡ ይዕሸዉ ድዮም ዘለዉ ይግርሁ?Sunday, 13 February 2022 16:44 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎን ጥልመት ኣብ ቅድሚ ኩሉ ብሩህ ስለ ዝኾነ ምዝርዛር ዘድልዮ ኣይኮነን። እቲ ጥልመት ማዕረ ህግደፍ ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ክሳብ ሕጂ እውን መልከዓቱ እንዳቀያየረ ቀጻሊ ዘሎ እዩ። እቲ ናይ ኣቀጻጽልኡ ኣገባብ ብዙሕ እዩ። በብእዋኑ፡ 2%፡ ንኣካለ ስንኩላን ንደቂ ስዉኣት …. ወዘተ እንዳበልካ ዝካየድ ዝተመላኽዐ ቀዋሚ ምዝማት ገንዘብ ሓደ መልክዕ ኮይኑ፡ በብግዜኡ እናዘናጋዕካ ኣብ ጁባ ሰባት ኢድካ ሰዲድካ ዝካየድ ናይ “ገንዘብ ውለዱ ሃቡ” ወፈራታት እውን ምስዚ ደሚርካ ዝረአ እዩ።
እቲ ጉጅለ ቅድም-ቀዳድም ጸገምን ሻቕሎትን እዩ ዝፈጥር። ደሓር ካብቲ ባዕሉ ኮነ ኢሉ ዝፈጠሮ ጸገም “ንምውጻእ” ብዝብል ጉልባብ ኣሰናቢዱ ናይ ምዝማት መርበባቱ ይዝርግሕ። ናይቲ ዝዋጻእ ገንዘብ መዓላ ግና ኣብቲ ንመመሳመሲ ዝተማህዘ ዛዕባ ዘይኮነ፡ ናብ ጁባ ናይቲ ጉጅለ እዩ ዝኣቱ። ኣብ ከምዚ ኩነታት እቲ ገንዘብ ኣብ ሳጹኑ ምስ ኣተወ “ኣበይከ ኣውዒልካዮ?”; ዝብል ምትሕስሳብ ምቕራብ፡ ካብቲ ገንዘብ ዘይምኽፋል ዘይንእስ ገበን ገይሩ እዩ ዝወስዶ። ንኣብነት ናይ ህዝቢ ኣፍልጦ ዘየብሉን ንህዝቢ ዘየርብሕን ውግእ ይኸፍት እሞ፡ ብጉልባብ መከላኸሊ ልኡላውነት “ክተት ንሃገር” ብዝብል ልብኻ ዝበልዕ ስብከት ኣዳህሊሉ ገንዘብ ኣዋጽኡ ይብል። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ሓሪሱን ነጊዱን ዝበልዓሉ መንገድታት ዓጽዩ ጥሜት ይፈጥር እሞ “ንሕና እንከለና ህዝብና ኣይጠምን” ዝብል ነጋሪት ወቒዑ “ሕጂ’ውን ገንዘብ ኣምጺኡ” ይብል። እቲ ምኽንያት መመሊሱ ይፍጠር’ሞ እቲ ገንዘብ ሃቡ ከኣ ንዓኡ ተኸቲሉ ይቕጽል።
ጉጅለ ህግደፍ ነዚ ተግባሩ ኣብቲ ብምዕጋብ ድዩ ብምድንጋር ሰማዒ እዝኒ ዝረኸበሉ ኣብ ዝተወሰነ ኤርትራዊ ዲያስፖራ ከም ባህሊ ኣስሪጽዎ እዩ። ኣብዚ ኣገራምን “ገለ ዲያስፖራ ኤርትራ፡ ይዕሾ ድዩ ዘሎ ይግራህ?” ዝብል ሕቶ የልዕል ኣሎ። ኣብዚ እቲ ኣዘራራቢ ዝኸውን፡ ስለምንታይ? ንእንታይ መዓላ? ክሳብ መዓስከ? ከይበልካ መመዚዝካ ገንዘብካ ምምጣው እዩ። ብሓፈሻ መላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ እቲ ንተደጋጋሚ ገንዘብ ናይ ምኽፋል ግዳይ ዝኸውን ዘሎ ዝተወሰነ ዲያስፖራ፡ “ኣብ ውግእ ኣቲና እሞ መዋግኢ ገንዘብ ኣዋጽኡልና?” ክበሃል እንከሎ፡ ቅድሚ ክኸፍልዶ ኣይከፍልን? ምባሉ፡ “እቲ ዝተኸፍተ ውግእ፡ ምስ መንዩ?፡ ንረብሓ መንዩኸ? እቲ እንኮ መፍትሒኸ ንሱ ድዩ ነይሩ? ዝብሉ መሰረታዊ ሕቶታት ሓቲቱ መልሲ ክሳብ ዝረኽበሎም ክቕጽል ምተገበኦ። ምኽንያቱ ናይዞም ሕቶታት እዚኣቶም መልስታት እዮም እንተ ንምኸፋል ወይ ንዘይምኽፋል ክውስኑ ዝግበኦም። ጉዳይ ጥሜት እውን ከምኡ፡ ስለምንታይ እዩ ህዝብና ጻዕራምን ፈታው ስራሕን ክነሱ፡ ናይ ተኾብቲ ልግሲ ክጽበ ተገዲዱ? ናይ ዝብል ሕቶ መልሲ ምርካብ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ዓለምና ንህዝቢ ኤርትራ ብናጻ ዝለገሰቶ ክታበት ኮቪድ-19ኳ ዝነፈጎ ጉጅለ፡ ንህዝብና ክዕንግለሉ ኢልና ነዋጸኦ ገንዘብከ ኣብ መዓላኡ ክውዕል ድዩ?” ኢሉ ክሓትትን መልሲ ክረኽበሉን እውን ናይ ግድን ክኸውን ምተገበአ።
ንሓደ ጉዳይ ኣብቲ መጀመርታ መሲሉካ ተቐቢልካ ከተተግብር እንከለኻ ክትዕሾ ወይ ክትግራህ ዘጋጥም እዩ ኢልካ ክሕለፍ ዝተለምደ እዩ። ደሓር ኣብ ጌጋ መንገዲ ከም ዝነበርካ ምስ ተረዳእካ፡ ነቲ ዝሓለፈ ንድሕሪት ክትመልሶ ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣብ ክንዲ ካብቲ ዝሓለፈ ተመኲርካ ኢደ-እግርኻ ምእካብ ምድግጋሙ ግና ንቡር ኣይኮነን። ነታ “ክትከይድ እንከለኻ ዝዓንቀፈትካ እምኒ፡ ክትምለስ እንከለኻ እንተደጊማትካ ንስኻ ኢኻ እምኒ” ትብል ምሳልያዊ ኣዘራርባ ኣብ ከምዚ ኩነታት ምስትብሃላ ውሕልነት እዩ። ኣብ ቅድሚ ድሌታትን መደባትን ናይቲ ሓሲብካ ኢሉኳ ዘየናሕሲ ጉጅለ ህግደፍ “ኣይፋል ንኣገዲድካን ኣፈራሪሕካን ምውጻእ ገንዘብ” ኢልካ ምቅዋም ዋጋ ከም ዘኽፍል ማንም ኤርትራዊ ዝስሕቶ ኣይኮነን። እንተኾነ ሓቀኛን ቅኑዕን መንገዲ ብዘይዋጋ ከምዘይርከብ ንዝተረደአ ኣካል እቲ ዋጋ ቀሊል እዩ። ምናልባት ናብ ትውልዲ ሃገርካ ኬድካ፡ ኣብ ንግደት ዓድኻ፡ ኣብ መርዓን ቀብርን ቤተሰብካ ኣይትሳተፍን። ኣብ ኤርትራ ብዘጥረኻዮ ሃብቲ እንተልዩካ ዘይትጥቀመሉ ክትከውን ትኽእል። እተኾነ ብመንጽር ምእንቲ ሓቅን መሰል ህዝብን ምስላፍ እዚ ዋጋ ከቢድ ኣይኮነን። እንተተኽፍለ እውን ሓደ እዋን ብቃልስኻ ተዓዊትካ እትከሓሶ እዩ ዝኸውን። ኢሳያስ ኣፈወርቅን ጉጅለኡን ጽባሕ ንውልቆም እምበር ህንጻታትን ኣባይትን ሒዞም ኣይኮኑን ክጽረጉ።
ብፍላይ እቲ ከምቲ ኣብዚ ሰሙንዚ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ሃገረ ጀርመንን ካለኦት ሃገራት ምዕራብን ዝጉስጐሰሉ ዘሎ ብኢድ ኣእታውነት ኣብ ውግኣ ኢትዮጵያ-ትግራይ ኣሳቢብካ ንህግደፍ ዝወሃብ ገንዘብ ኣሉታዊ ሳዕቤኑ ቁጠባዊ ማህሰይቲ ጥራይ ኣይኮነን። ህይወት መንእሰያት ዘህልቕን ጸጋታት ሃገርን ዘህልኽን ዘሎ እዩ። ብዘይካዚ ኤርትራውን ዞባውን ሰላም ዝዘርግ ምዃኑ’ውን ምስትብሃል ኣገዳሲ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ጉጅለ ህግደፍ ሎሚ ይፍጽሞ ንዘሎ ገበን ዝሕተተሉ ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነ ባዕሉ እዩ። ሎሚ ንዓኡ ገንዘብ ምሃብ ከኣ ክንድቲ ናቱኳ እንተዘይኮነ ብውሕዱ ብተሓባባርነት ሕልናዊ ተሓታትነትን ጣዕሳን ከም ዘኸትል እቶም ሎሚ ጅባኡ ዝመልእሉ ዘለዉ ገለ ኤርትራውያን ዲያስፖራ ክዝንግዕዎ ኣይግበኦምን። ህግደፍ ኣይኮነንዶ ንጉዳይ ካለኦት ክከላኸል ንገዛእ ርእሱ ተሓታቲ ዝኾነሉ ግዜ ርሑቕ ከምዘይኮነ ምግንዛብ ብልህነት እዩ።
እቶም ንህግደፍ ገንዘብ ዝኸፍሉ ዘለዉ ሰኣን ኣፍልጠኦም እዮም ምባሉ ኣጸጋሚ እዩ። ምኽንያቱ ኤርትራውያን ነዚ ጉዳይ ብዘረድእ ሃብታም ተመኩሮ ስለ ዝሓለፉ። እቲ ናይ ቅድሚኡ ዝነበረ ገዲፍካ፡ ኣብዘን ዝሓለፋ 30 ናይ ድሕሪ ናጽነት ዓመታትኳ፡ ኣይኮነንዶ ኤርትራውያን ዓለም እውን ንሓቀኛ ወጻዒ ባህርያት ህግደፍ ፈሊጣቶስ ንኤርትራ ብሰንኩ “ኣፍሪቃዊት ሰሜን ኮርያ” ዝብል ቅጽል ክሳብ ምሃብ ምብጸሓ ብሩህ እዩ። ምስዚ ኩሉ መርተዖታት፡ እዞም ውሑዳት ዲያስፖራ ኤርትራ እንዳፈለጡ እዮም ንጉጅለ ህግደፍ ዶላራትን ዩሮን ዘሕቁፍዎ ዘለዉ ኢልካ ምድምዳም ስለ ዘጸግም፡ “ገለ ዲያስፖራ ኤርትራ፡ ይዕሸዉ ድዮም ዘለዉ ይግርሁ?” ክበሃሉ ባህርያዊ ይኸውን።


text:
ኣብ 2019ስርዓት ፕረዝዳንት ሱዳን ነበር ዖማር ዓልበሽር ምውዳቁ ስዒቡ ኣብ ምዕራባዊ ሱዳን ህዝቢ ግዝኣት ዳርፉር እቲ ንነዊሕ እዋን ዝፅበይዎ ዝነበረ ፍትሒ ክገሃድ ተስፋ ገብሩ። ኣብ 2013 ዝተላዕለ ናዕቢ በቶም ብመንግስቲ ዝተመርሑ ጃንጃዊድ ምልሻ፣ ወተሃደራትን ፖሊሲን ዝሓወሰ ዝወረዶም ከቢድ መጥቃዕቲ ከባቢ 300 ሽሕ ሰባት ክሞቱ ከለዉ 2.7ዝኾኑ ድማ መንበሪታቶም ሓዲጎም ተሰደዱ።
ቅድሚ ክልተ ዓመት ዝተተከአ ሓዱሽ መንግስቲ ሱዳን ንግዳያት ዳርፉር ንምኽሓስን ግዳያት ፍትሒ ንኽረኽቡን ከምዝሰርሕ ቃል ኣትዩ እኳ እንተነበረ ብሰንኪ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥቅምቲ ስልጣን ዝተረከበ ወተሃደራዊ ኃይሊ ሱዳን ግን ስጋብ ሐዚ ክጓተት ክኢሉ እዩ።
ይኹንእምበር ኣብ ዘ ሄግ ዝርከብ ዓለም ለኸ ቤትፍርዲ ገበነኛታት ዒጭጭ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዝያ ዓሊ ኩሻይብ እናተባህለ ዝፍለጥ ላዕለዋይ ኣዛዚ ጃንጃዊድ ምልሻ ዝነበረ ዓሊ መሓመድ ዓሊ ዓብዱ ፡ራሕማን ናብ ፍርዲ ኣቅሪቡዎ እዩ። ብ31 ገበናት ኲናትን ገበናት ኣንፃር ሰብኣዊነት ድማ ተኸሲሱ እዩ። እቲ ዝካየድ ዘሎ ከይዲ ፍርዲ ድሕሪ ነዊሕ ትፅቢት ዝተጋህደ ኮይኑ ግዳያት ንዝተፈፀሙዎም ታሪኻት ገበን እናዘንተዉ ፍትሒ ይፅበዩ ኣለዉ።
ቀንዲ መበገሲ ኣብቲ ኣብ ልዕሊ ኣብዱል ራሕማን ዝተመስረቱ ክስታት ቃለ ምስክር ዝሃቡ በዝሒ ተዓዘብቲ መሰኻኽርን ዓይኒ ክርከቡ ከለዉ፥ መብዛሕትኦም ድማ ኣብዚ እዋንእውን ኣብ ዳርፉር ዝነብሩ ዘለዉ ምዃኖም እዩ ክብሉይዛረቡ ምኽትል ኣምባሳደር ኣሜሪካ ንውድብ ሕቡራት ሃገራት ሪቻርድ ሚልሰ።
ዕኣብዘን ዝሓለፋ ኣዋርሕ ዝቀረቡ መሰኻኽር መብዛሕተኦም ካብቲ መጥቃዕቲ ዝተረፉ ኮይኖም ብኣሻሓት ዝቁፀር ማይላት ተጓዒዞም ናብ ዘ ሄግ ዝበፅሑን ብናይ ገዛእ ርእሶም ቃላት ታሪኾም ዘዘንተዉን እዮም።ዕ
ፕሬዝዳንት ሱዳን ነበር ዖማር ኣል፡ባሽርን ካልኦት ኣብ ዳርፉር ነተፈፀመ ግፍዒ ኢድ ኣለዎም ዝተባህሉ ተኸሲሶም ፍርዶም ይፅበዩ ዓለዉ። ኣምባሳደር ሪቻርድ ሚልስ ከምዝበልዎ ዕሰበስልጣናት ሱዳን ነቲ ብዓቀብቲ ሕግን ሰራሕተኛታቶምን ዝካየዱ ምብፃሓት ንኸይተኣጓጎልን ከምኡእውን ንመርመራታት ዝሕግዙ ተወሰኽቲ ስጉምትታት ኣብ ምውሳድ ዝገበርዎ ዘለዉ ሓገዛት ዘሐጉስ እዩ። ሰበስልጣናት ንውሽጣውን ዓለም ለኻውን ሕጋዊ ግቡኦም ንምፍፃም ክተሓባበሩ ነተሓሳስብ ንግዳያት ዳርፉር ፍትሒ ንምሃብ ምስ ICC ክተሓባበሩ ፀዊዖምዕ ኢሎም።
ዕሰበ ስልጣናት ሱዳን ጉጅለ መርማሪ ኢችች ኣብታ ሃገር ክዘዋወሩን መረዳእታን ሓበሬታን ከተኣኻኽቡ ምትሕብባሮም ክቅፅሉን ወሰንቲ ዝበሃሉ መሰኻኽር ብዘይገለ ዕንቅፋት ክረኽቡዎምን ICC ናቲ ከባቢ ከይዱ ንዘካይዶም መርመራታት ሰለጤን ምትሕብባራት ክገብሩ ይግባእ።ዕ
ንሶም ወሲኾም ዕ እቶም ICC ናይ ማእሰርቲ ትእዛዝ ዝወፀሎም ሰባት ኣብቅድሚ ፍትሒ ክቀርቡ ስለዝግበኦም ኣሕሊፎም ክህቡዎም ይግባእ ዕኢሎም ዕኣሜሪካ ነቲ ICC ተሓታትነት ብምድንፋዕ ፍትሒ ንምንጋስ ዝገበር ፃዕሪ ብምድጋፍ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ሱዳን ጠጠው ምባላ ትቅፅልዕኢሎም።


text:
Radio Erena: 05 January 2020
መንግስቲ ዚምባብወ፣ ኣብ ሆስፒታላት ብዝገበሮ ወሰኽ ክፍሊት፣ ካብ ሓያሎ ወገናት እታ ሃገር ተቓውሞ ይገጥሞ ኣሎ።
ሚኒስትሪ ጥዕና ዚምባብወ ብሓሙስ 2 ጥሪ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ሕሙማት ዝኸፍልዎ መጠን ገንዘብ ብሽዱሽተ ዕጽፊ ከምዝወሰኸን፣ ንሕርሲ ኣብ ዝመጻ ደቀንስትዮ ከኣ ሓዲሽ ታሪፍ ከምዘተኣታተወ ሓቢሩ።
ማሕበረሰብ ጥዕና ዚምባብወ ተቓውሞኡ ንምግላጽ ኣብ ዘስምዖ ዘሎ ጥርዓን፣ ክፍሊት ሆስፒታላት ብሽዱሽተ ዕጽፊ ምውሳኽ ማለት፣ ኣብ ድኽነት ዝነብር ዝበዝሐ ህዝቢ ዚምባብወ ኣገልግሎት ጥዕና ከይወሃብ ምኽልካል ማለት ምዃኑ ገሊጹ።
ብፍላይ ኣብ እዋን ሕርሲ ንዘጋጥም ሞት ኣዴታትን ዕሸላትን ምንንካይ ብደረጃ ዓለም ጎስጓስ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን፣ ንሓንቲ እትሓርስ ኣደ ክሳብ 2,500 ዶላር ዝበጽሕ ክፍሊት ምሕታት ማለት፣ ናይ ሞት ፍርዲ ምብያን ማለት ምዃኑ ማሕበረሰብ ጥዕና እታ ሃገር ይገልጽ።
ዚምባብወ ኣጋጢሙዋ ብሰንኪ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው፣ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ንዝጅምር ዓመተ ትምህርቲ፣ መመዝገቢ ተመሃሮ እውን ብዝተዓጻጸፈ ክውስኽ ከምዝኽእል ይንገር።
እንተኾነ ብኤመርሰን መንጋጓ ዝምራሕ መንግስቲ ዚምባብወ፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ ኣብ ልዕሊ ተመሃሮ ዝውስኽ መጠን ክፍሊት የለን ክብል እዩ ዝገልጽ።


text:
March 16, 2019
ደራሲ – ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
እድሪስ፣ ብዛዕባ ኩነታትን ምዕባለታትን ሃገር እናሓሰበ፣ በቲ ኻልእ ድማ ካብ ስእነትን ሕጽረትን ዘድሕኖ ስራሕ ክደሊ ብምጽዓር ላዕልን ታሕትን እናበለ፣ ዝተፈላለዩ ሽግራት እናተኾማመሩዋ ክመጹ ጀመሩ። ይኹን’ምበር ኣብ ዕዳጋ ከብቲ፣ ናይ ድለላ፣ ምሕራድ ኣባጊዕን ኣጣልን ዝኣመሰሉ ስራሕ እንዳ ኣካየደ ብዝረኽቦ እቶት ዕጉብ እኳ እንተነበረ፣ ካብ ወጋሕታ ክሳዕ ጸሓይ ትዓርብ ኣብ ዕዳጋ ከብቲ ይውዕል ነበረ። እድሪስ ብተወሳኺ፣ ብመሰረት ባህልን ልምድን ተቐማጦ ምብራቓዊ ቆላታት ኤርትራ፣ ነቲ ዓሰርተ-ክልተ ዓመት ዝኣኸለ መንሱር ወዱ ከኸንሽብ፣ መጻኢ ዕድሉን ዕድል ስድርኡን፣ ብፍላይ ዕድል መንሱር፣ ኣዝዮም ዘሻቕልዎን ዘተሓሳስብዎን ብምንባሮም ርጉእ መንፈስ ኣይነበሮን። ኣብ ከም’ዚ ዓይነት ዘሻቕሉ ሓሳባት እናጠሓለ ከሎ፣ ብኣጋጣሚ ምስ ማሕጁብ ኣልጃዓሊ ተራኽቡ፣-“ደሓን ድኻ፣ ኣብ ኣዝዩ ኩቱር ሓሳባት ጢሒልካ ዘለኻ ትመስል? ስድራ ኸ ደሓን ድዮም?” ክብል ሓተቶ።


text:
Dals-Ed
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 12 1 2021
ስእሊ: Christiane Dietz
ዳል-ኤድ ኮሙን ናይ ዕድላት ኮሙን፣ ናይ ጫካ ኮሙን፣ ናይ ንግዲ ኮሙን ኮይኑ ልዕሊ ኩሉ ግና ናይ ደቂ ሰባት ኮሙን እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ4,806
ስፍሓት መሬት724 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Åmål 72 ኪሜ
- Uddevalla 86 ኪሜ
- Vänersborg 89 ኪሜ
- Trollhättan 100 ኪሜ
- Karlstad 144 ኪሜ
ኣብ ዳል-ኤድ ጭንቐትን ሪጋ ማኪናን ይውገደልካ። ኣብዚ ብዛዕባ ነንሓድሕድና ንክንግደስ ግዜን ሓይልን ኣለና። እዚ ንንግድታትና እውን ባህሪ የትሕዞ እዩ። ትካላት፣ ነጋዶ፣ ኮሙንን ሰብ መዚን ዝበለጸ መፍትሒ ንምርካብ ብሓባር ይሰርሑ።
ጽሩይ ኣየር፣ ጽሩይ ማይን ጽሩይ መሬትን ዘለዎ ኣከባቢ ጆባእ ንብለኩም። ኣብዚ ኣደናቕን ድንግልን ዝኾነ ተፈጥሮ ይርከብ። ዳል-ኤድ ጸጥታ ጆባእ ይብል - እዚ ንብዙሓት ሰባት ኣዝዩ ብቐሊሉ ዘይርከበሎም ነገር እዩ። ናይዛ ኮሙን ኣስታት 400 ቐላያት ንምግፋፍ ዓሳ፣ ምሕንባስ፣ ምጅላብን፣ ብጃላቡ ምዝዋርን እውን ቀረብ ኣሎዎ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብታ ሕምብርቲ ናይ'ዚ ምምሕዳር ከባቢ ዝኾነት ከተማ ኤድ፡ ዝካረ-ኣባይቲ ይርከብ። ነቶም መደብ መትከሊ-እግሪ ዘለዎም ሓደስቲ ስደተኛታት ብዝምልከት፡ ክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ብመንገዲ ትካል ኤድስሁስ ገዛ ከም ዝተሓዘሎም ይገብር። እዛ ትካል'ዚኣ ብምምሕዳር ናይትዚ ከተማ እትውነን እያ። ብዜካ'ዚ፡ እታ ናይ ግሊ ትካል ፒነዃር ውን ዝካረ መንበሪ-ኣባይቲ ኣለዋ።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ ብርክት ዝበሉ ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ስደተኛታት ኣለዉ። ንሳቶም ከኣ፡ ዓረበኛ፡ ዳሪ፡ ሶማል፡ ጀርመንን ቋንቋ ኖርወይን ዝዛረቡ እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ኤድ ብርክት ዝበላ ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ከተማ ውን ብርክት ዝበላ ኣብያተ-ክርስትያናት ይርከባ። ተወሳኺ ዝርዝር ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ትረኽብዎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኤድ፡ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ፋርማሲ፡ ድኳናት ኣስቤዛ (ዊሊስ ከምኡ ውን ኩፕ-ኮንሱም) ድኳናት ክዳውንትን ኣሳእንን፡ እንዳ-ሻሂታት፡ ድኳናት ኤለክትሪካዊ መሳለጥያታትን ባንክታትን ትረኽቡ። ኣብቲ ብዩርድብሩን ዝፍለጥ ኢንዱስትርያዊ ከባቢ፡ ድኳን ካርልሶን፡ ኢኤም-ሞብለር፡ ድኳን ዘገልገል ንብረት፡ ህንጻ ንግዲ ከምኡ ውን ናይ ህንጻ ትካላትን ካልእን ይርከባ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ መውዓሊ-ህጻናት፡ ክፉት መውዓሊ-ህጻናት ከምኡ ውን ውን መእከል መዘናግዒ-ህጻናት ይርከብ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣለኩም።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ከተማ ኤድ፡ ስኖሩምስስኩላን (ካን 1ይ-3ይ ክፍሊ) ከምኡ ውን ሆጋስኩላን (4ይ-ክሳብ 9ይ ክፍሊ) ዘአንግዳ ናይ መባእታዊ ደርጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ኣለዋ። ኣብ ከተማ ኢድ ውን ብተወሳኺ፡ ባህላዊት ቤት-ትምርህቲ፡ ኣላ። እዛ ድሒራ ዝተጠቕሰት ቤት-ትምህርቲ ንህጻናትን መንእሰያትን፡ ባህላዊ ኣፍልጦኦም ንምዕባይ ዝዓለመ መደባት ትሰርዕ። ኩሎም ህጻናትን መንእሰያትን ከኣ፡ ዝኾነ ሙዚቃዊ መሳርሒ፡ ደርፊ ወይ ሳዕስዒት ከም ዝመልኩ ይግበር።
ኣብ ተመሳሳሊ፡ እታ ኡትሲክተን ተባሂላ እትጽዋዕ ናይ ካልኣይ-ደርጃ ቤት-ትምህርቲ፡ ኣብ መዳይ ሆቴልን ቱሪስም ከምኡ ውን ኣብ መዳይ ማሕበራዊ ስነ-ፍለጠት ዘትኮረ ናይ ካልኣይ-ደርጃ ትምህርቲ ትህብ። ምስዛ ቤት-ትምህርቲ ውና ብተመሳሳሊ ህንጻ፡ ፍሉይ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ትርከብ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ብኡትቨክሊንግስ-ሰንትሩም ዝፍለጥ ማእከል ትምህርቲ፡ ናይ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ) መደብ-ትምህርቲ ይወሃብ እዩ። ብዜካ'ዚ ኣብቲ ዞባ ንኽትወሃሃዱ ዝሕግዘኩም ጠቓሚ ሓበሬታ ብዛዕባ ስራሕ፡ ሕብረተ-ሰብ፡ ስነ-ቁጽርን ብቅልል ዝበላ ቋንቋ ሽወደን ከም ዝወሃበኩም ይግበር።
ምስ ካልኦት ኣብ ዞባ ፍርቡዳል ዝርከባ ከተማታት ብምትሕብባር ከኣ፡ ንሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት ትምህርቲ ብቋንቋ ኣዴኹም ከም ዝወሃበኩም ይግበር። ብዜካ'ዚ ዕድላት ትምህርቲ ንዓበይቲ ውን ኣብቲ ከተማ ኣሎ እዩ። ክትመሃሩ ምስ እትደልዩ ምስ ክኢላታት ወይ ኣማኸርቲ ትምህርቲ ተራኺብኩም ተዘራረቡ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል-ጥዕና ኤድስያርደት፡ ዶክቶራት፡ ሓካይም ወረዳ፡ ክፍሊ-ጥዕና ህጻናትን ኣዴታትን ይርከብ። ኣብዚ ህንጻ'ዚ፡ ህዝባዊ ክሊኒክ-ስኒ ውን ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብዚ ዞባ'ዚ፡ ትካል መጎዓዝያ ቬስት-ትራፊክ (Västtrafik) ዝውንነን ብርክት ዝበላ ኣብ መጎዓዝያ ዝተዋፈራ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። እተን ካብ ኦስሎ ናብ ዮተበሪ ዝመላለሳ ባቡራት መዓልታዊ ኣብ ከተማ ኤድ ደው ይብላ እየን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ዞባ'ዚ እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ምምሕዳር ከተማ ባዕሉ እዩ። ዝበለጸ ዕድላት ስራሕ፡ ኣብ ጽላታት ቤት-ትምህርቲ፡ ክንክንን ምሕብሓብን፡ እዩ። ኣብ መዳያት ንግዲ፡ ምስናዕ፡ ኣግራብ፡ ኣገግሎታት፡ ባህላዊ ንጥፈታት ዝዋስእ ውን ብርክት ዝበላ ነኣሽቱ ትካላት ኣብቲ ቦታ ኣለዋ።


text:
ኣትኵሮ፦ ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ — ኣብ ሳክሶኒ-ኣንሃልት(Sachsen-Anhalt) ዚርከብ ማእከል ዕዳጋ ሸቃሎ ክኢላታትን ኣገልግሎትን
ነዚ ንምግባር ከኣ ተዓጻጻፍን ናጻን ምኽሪ ይህብ ንስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ድማ ስጕምትን ሞደልን የሰንየን ይምህርን። ኣብ ርእሲ እዚ እታ "ብሊክፓንክት - ሚግሬትኢን" እትብል ቃል ኣብ መዋቕራዊ ዕንቅፋታት እተተኵር ኰይና ብፍላይ ከኣ ተዋሳእቲ ዕዳጋ ሸቃሎ ነቲ ኣብ ሳክሶኒ-ኣንትልት ዚርከባ ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዕዳጋ ሸቃሎ ዘለወን ምትሕንፋጽ ኣብ ግምት ብምእታው ዜድልየን ኵነታትን ድሌትን ከም ዚስምዐን እያ እተተባብዕ።
ሓፈሻዊ ምትሕብባር እቲ ኣጋጣሚ ሓላፍነት ካሪታስ እዩ። ካልኦት ደገፍቲ ኸኣ ኤውሮጳዊ ትካል ትምህርቲ ንሞያን ሕብረተሰብን gGmbH (EBG) ከምኡውን Minor - ፕሮየክትኮንተር ንትምህርትን ምርምርን gGmbH እዮም።
እቲ ምስ ጨንፈር ቦታ ካሪታስ (Caritas)ዚራኸብን ዚህብን ነጥቢ ስልጠና / ስራሕ ንምርካብ ብቕዓት ንምምዝጋብ ምሹእ ቋንቋ ንምርካብ ኣብ ዚግበር ጻዕሪ ኣብ መንበሪ ጸገም ኣብ ምንዳይ ወይ መንበሪ ኣብ ምድላይ ፍሉይ ምኽሪ ምኽርን ደገፍን ይህብ እዩ። ከምዚ ኽትገብር ከላ ብዛዕባ ምንቅስቓስ ተዓጻጻፍነት ዘለዎ ኣማራጺታት ክንክን ቈልዑ ከምኡውን ብዛዕባ ናይ ክፍለ-ግዜ ስልጠናን ብቕዓትን ዚገልጽ ፍሉይ ነገራት ኣብ ግምት ይኣቱ እዩ። ደቂ ኣንስትዮ ንዕዳጋ ሸቃሎ ይድረኻን ይንቀሳቐሳን እየን። ስለዚ እቲ እተጀመረ ስጕምትታት ኪቋረጽ ኣለዎ።
ብሰንኪ እዚ ሕጂ ዘሎ ለብዒ ኮሮና ኣብቲ ካሪታስ ዚራኸበሉ ቦታን ኣገልግሎትን ዚርከብ ውልቀ-ሰባት ዚህብዎ ምኽሪ ብተሌፎን ወይ ብኢ-መይል እንተ ተዋህበ ዝሓሸ እዩ።
ብቕዓታት (ሞድዩላት)ኣብቲ ብቕዓት ዘለዎ ቦታ (EBG) ይቐርብ - ትምህርቲ ጀርመን (ምስ መዓልታዊ ኣገዳስነት ምምሃር) ስልጣን ምርካብ (ብርታዐ ምትብባዕ ናይ ስራሕ ኣጋጣሚ ምርካብ) ናይ ሞያ ምድላው (ናይ ሞያ ቛንቋ) ከምኡውን ናብ ዕዳጋ ሸቃሎ ምእታው (መመልከቲ ወረቐት ምጽሓፍ/ ኣመልኪትካ ምልምማድ ምስ ኩባንያታት ምምይያጥ ኣብ መጀመርታ ስራሕ ምድጋፍ)።
እቲ ሞድዩላዊ ብቕዓት ንምርካብ ዚቐርብ ዕድመ ንግዜኡ ብቐጻሊ ምእንቲ ኺድገፍ ናብ ኢንተርነት ተቐዪሩ እዩ። በዚ ኸምዚ ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ኣበይ ከም ዚርከባ ብዘየገድስ ነቲ ዝቐረበለን ዕድመ ኺጥቀማሉ ይኽእሉ እዮም ። ዝርዝር ሓበሬታ ኻብቲ ካሪታስ ዚራኸበሉ ቦታን ኣገልግሎትን ብተሌፎን ወይ ብኢ-መይል ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
እቲ ማእከል ክኢላታትን ኣገልግሎትን ብስነ ፍልጠታዊ ክእለት (Minor) ይድገፍ እዩ። ንኣብነት ብተክኒካዊ ክእለት / ረድኤት ብምፍጣር ብምውላድን ኣብ ግብሪ ብምውዓልን ክኢላታት ስነ - ጽውጽታት ይድግፉ ።
እቲ ሓባራዊ ፕሮጀክት ነቲ ዕዉት መሰረታዊ ዕዮ ናይቲ ኣብ ሳክሶኒ-ኣንሃልት (2017-2019) ዝርከብ Caritasverband für das Bistum Magdeburg e. V. ኔሩ ከምኡውን ኣብዚ ኣብ ማሕበር ከም ክፋላዊ ፕሮጀክት ዝተወሃሃደ እዩ።


text:
መጽለሊ ንምርካብ ምስ እትደልዩ ንኸሰንየኩም፣ ክንሕግዘኩም
ምስ ኮልያ Coallia
እንታይ ኢዩ?
ሓደ ሓገዝ ን ስደተኛታት ከምኡ እውን ናይ ኦኡቕባ መሰል ንዘለዎም ሰባት ነጽልል
- ቅድም ቀዳድም ገዛ ምርካብ ፣ ድሒሩ ድማ ኣብኡ ዘድሊ ከም እኒ ናይ ጋዝ ኤለክትሪክ ፣ :ባጀት ናይ ክራይን ካልእን ምቕላስ
- ናይ ምምሕዳር ነገራት ንስላጥ ፣ : ኣሱራንስ ማላዲ ፣ , ካፍ CAF,ፖለምፕልዋ ን Pôle Emploi, ሚስዮን ሎካል Mission Locale, ፕረፈችቱረ ወዘታ Préfecture, OFII...
ንመን ኢዩ ፧
6 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
88 - Vosges
6 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
88 - Vosges
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሓደ ገዛ ንምርካብ
እቲ ዕላማና ኣብ ውቡቕ ኩነታ ምእንቲ ክትነብሩን ክህልወኩምን ንምግባር እዩ ።
ነዚ ንኸተሳልጡ ክንሕግዘኩም ኢና
ናይ ማሕበራዊ ህይወት ሓገዝ፣ ከምእ እኒ (rን ካርዲ ቪታል ንምሓዝ፣ s'inscrire à la ሜስዮን ሎካል። ቆጸራ ንምሓዝናይ ፐረችቱረ préfecture...)ወዘተ
ሓድሽ መንበሪ ንምርካብ ክትሕገዙ
እቶም ኣሲስታን ሶሻልና፣ ንክትቅይሩ እንከለኹም ይሕግዝኹም። tሓድሽ ኣቑሑ ንምርካብ ፣ ሓደ ኮንትራት ናይ ጋዝኤልክትሪንን ማይን ብምርካብ ይሕግዘኩም ),ከምኡ እውን ኣብ ምቕያር ኣድራሻ እውን ኩሉ ኣድላዪ ነገራት ይገብር።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ኣባና ኣብ Coallia ገዛ ንምርካብ ተመዝገቡ
Sእንተደኣ ሓተትቲ ዑቕባ ኴይንኩም፣ እሞ ኣብ Vosges, እትነብሩ ኴይንኩም። ናይ ናይ ገዛኽራይ ሓገዝ ካብ Coala.ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም
ን Coallia ብ ቁጥታ ርኸቡና
ብ 03.29.60.04.69 ናይ Madame DAMANCE ብምርኻብ.


text:
ስራሕን ገዛን ናይ ምርካብ ዕድል፣
ምስ ኣክሰሌር ባዶ ሸውዓተ(ACCELAIR 07) ምስ ዝተባህለ መደብ፣
እንታይ ኢዩ?
ኣክሰሌር "ACCELAIR" መደብ፤ ዑቕባ ከምዝሓተቱን ወረቐቶም ከምዝወሰዱ ካብ ኦፍፕራን "ofpra" ሰኤንደኣን "cnda" ብዝመጾም ደብዳቤ ብምርግጋጽ፥ ዑቕባ ካብ ዝሓትቱ ትሕቲ ሓደ ዓመት ዝኾኖም ሰባት፥ ናይ ቀዳማይ፣ ናይ ካልኣይን፣ ሳልሳይን ደረጃታት ናይ ዓለም ለኻዊ ውሕስነት ረኺቦም ወረቐቶም ንዝተዋህቡ ስደተኛታት፣ ምቕማጦም ኣብ ዞባ ኣርደሽ ንዝኾኑ፣ ዝሕግዝን ዘሳልይን መደብ እዩ፣ ሳላ ጻዕርን ሓገዝን ህዝባውያን፥ ግላውያን ትካላት ወይ ተቛማት መሻርኽትና ዝተላዕለ፣ ኣክስሌር ኣብዚ ዞባ ንዝነብሩ ተቐመጥቲ፣ ስራሕን መንበሪ ገዛን ንምርካብ ሓገዝን ምስላይን ኣድልዩ ኣሎ።
ንመን ኢዩ ፧
ኣድራሻኡ ኣብዚ ዞባ ዝኾነ ተቐማጣይ ናይ ዞባ ኣርደሽ (Ardèche ) ምዃን፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
7 - Ardèche
ኣድራሻኡ ኣብዚ ዞባ ዝኾነ ተቐማጣይ ናይ ዞባ ኣርደሽ (Ardèche ) ምዃን፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
7 - Ardèche
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ምስ መሻርኽትና ትካላትን ምስ ኣስተርጎምትን ጽቡቕ ናይ ስራሕ ርክብ ዘለዎም ኣዝዮም ምኩራት ሰብ ሞያ ዝሓቖፈት ጋንታ እውን ንኸተገልግለኩም ቅርብቲ እያ።
ማሕበር ኣክሰሌር ባዶ ሸውዓተ (Accelair 07) :ብኣዝዮም ምኩራት ሰብ ሞያ ማሕበራዊን ሓገዝን ምስላይን,ናብን ብድርሕሪ መንበሪ ገዛ ምርካብን ከም ኡውን ነቶም ምኩራት ሰብ ሞያ ስራሕ ናብ ዝረኽቡሉ ኣንፈትምምራሕን ምስላይን፣
ብህዝባዊ ሓገዝን ምስናይን ፍሉይ ምኩራትን ሞያተኛታትን ብዝኾኑ ሰብ ሞያ፣ ንስደተኛታት ስለዝሓሊ ኣብ ዘድልዮም ጊዜን ቦታን ከተፍ ዝብሉን ዝርከቡን ነቲ ብዘይምስትውዓልናን ብሰንኪ ቋንቋ ሕጽረት ከጋጥም ንዝኽእል ሽግር ዘርሕቑ ብፍላይ ኣብ እንገብሮም ናይ ቤት ጽሕፈታት ጉዳያትና ነቲ ጸገም ኣብ ምቅላል ዓቢ እጃም ዘለዎም ተርጎምቲ ዝቖመት ማሕበር እያ።
ስራሕን መንበሪ ገዛ ኣብ ምርካብን ድሕሪ ገዛ ምርካብኩም እውን ዝግበር ሓገዝን ምስናይን፣
ኣክሰሌር ባዶ ሸውዓተ (ACCELAIR 07 ) ንወረቐቶም ዝሓዙ ስደተኛታት ናይ ግሎም ዝኾነ ገዛ፣ ርእሶም ክኢሎም ባዕላቶም፣ እቶም ገና ገዛ ዘይረኸቡ ሰባት እታ ናይ መጀመርታ መንበሪት ገዝኦም ንኽረኽቡ ይሕግዝን የሰንዮምን፣
- መንበሪ ገዛ ኣብ ምድላይ ሓገዝን ምስናይን፣ ብውልቅን ብሓባርን ዝግበር ንጹርን ፍሉይን ዓላማ ዘለዎ፣ ብዛዕባ ኣብ ሃገረ ፈረንሳ ገዛ ናይ ምድላይን ምርካብን መስርሕን፣ ጭቡጥን ህሉውን ዝኾነ ኩነታትን፣ ገዛ ንምርካብ ክውሰድ ዝግበኦ ስጉምትን ክፍለጥ ዘለዎ ሓበሬታታትን ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂን፣ ብተወሳኪ ድማ ብዛዕባ ኣብ መንጎ ኣካራይን ተኻራይን ዘሎ ዝምድናን፣ ምፍላጥ መሰልን ግቡእን ኣካራይን ተካራይን ብዝምልከት ጭቡጥ መረዳእታን ሓገዝን ምሃብ፣
- ናብቲ ዝተረኽበ ሓድሽ ገዛ ናይ ምእታው መስርሕን ብውልቂ ዝወሃብ ሓገዝን ምስናይን፣
- ነቲ ዝተረክበ መንበሪ ገዛ ድማ ብዝተፈላለየ ጉድለታት ወይ ጸጋማት ክኾኑ ይኽእሉ ወይ ድማ ምናልባት ሕጊ ናይቲ ገዛን ኣነባብራን ብዘይምኽባር ዝተላዕለ ነቲ ገዛ ንዘይምስኣኑን፣ ነቲ ተረኪቡ ዘሎ ገዛ ብዝተኻእለ መጠን ምዕቃቡን ተንከባኪብካ ንነዊሕ እዋን ብዘይ ገለ ሽግር ክትነብሮ ክትሕዞን ዘኽእል ሓገዝን ምስናይን፣
ማዕረ ማዕረ እዚ ድማ ካልኦት ግዝያውያን ዝኾኑ ፍታሓት ምንዳይን ምስተረክቡ ድማ ኣብ ግብሪ ምውዓሎምን ዘጠቓለለ ስራሓት ምስራሕን ምንጥጣፎምን፣
ንኣብነት ከም ናይ ማሕበራውያን መንበሪ ገዛውቲ፣ ናይ መንእሰያት መቐበሊን መአንገድ ገዛውቲ፣ ብማእከላይ ኣካል ውሕስነት ወይ ብዋሕስ ዝርከቡ ናይ ክራይ ገዛውቲ፣ዝካረዩ ገዛውቲ፣ ግዝያዊ ፍታሕ ዝኾኑ ገዛውቲ፣ ምስ ካልኦት ሰባት ብሓበራ እትነብሮ ናይ ሓባር ክራይ ገዛውቲ ምርካብ ዝሓቖፈ መደብ ኣለና።
ናብ ናይ ስራሕ ወይ ሞያ ዓለም ናይ ምጽምባር መስርሕ ዝድግፍ ሓገዝን ምስናይን ምርካብ፣
- ስራሕ ንምርካብ ዝግበር ሓገዝን ምስናይን፥ ጸብጻብ፥ ምምስራት ሞያዊ መጻኢ መደባት፥ ስራሕ ናይ ምድላይ ወይ ናይ ስራሕ ኣደላልያ ሜላታት፥ ናይ ስራሕ ቃለ መሕትት ብዝምልከት ልምምዳትን ምድላዋትን ምግባር፥ ምስቶም ወሃብቲ ስራሕ ሰብ ትካላት ከይተረፈ ብኣካል ናይ ምርኻብን ምዝታይን፣ ነዚኦም ዝመስሉ ካልኦት መደባት ዝሓቖፈን ዘጠቓለለን መደብ እዩ።
- ናይ ቋንቋን ናይ ሞያ ስልጠናታት ንምርካብ ዝግበር ሓገዝን ምስናይን፣
- ናብቲ ስልጠና ናይ ምእታውን ኣብቲ ስልጠና እትወስዶ ልምድታትን ተመኩሮታትን ከምድኡ ድማ ናብ ዝምልከቶም ኣካላት ኣብ ምልኣኽን ምምሕልላፍን፣ ምርሒት ምርካብን ዘጠቓልል መስርሕ፣ ነቲ ናይ ስራሕ ሽመትኩምን ቦታኹምን ዝሰማማዕ ስልጠና ድማ ምርካብን የጠቓልል።
- ኣብ ኢንጂነራት ምርኩስ ብምግባር ወይ ናታቶም ደገፍ ብምምርኳስ ነዚ ብዝምልከት ኣብቲ ናይ ሓባር መሰላት ዘይተጠቓለሉ ምምስራት ፍሉያት ዝኾኑ ስልጠናትን እዚኣቶምን ነዚኦም ዝኣመሰሉ ካልኦት መደባትን ዝጠቓለለን መደብ እዩ።
- ብተወሳኺ ድማ እቶም ተሳተፍቲ ናይዚ መደብ ኣብዚ ውዕል ስጋብ ዘለዉ ግዜ፣ ንኣብነት ስራሕ ንክረኽቡን ስራሕ ምስረኸቡ ድማ ነቲ ዝረኸብዎ ስራሕ ብዝኾነ ይኹን ኣጋጣሚ ከይስእንዎን ከይከስርዎን፣ ነቶም ሰራሕተኛ ኣብቲ ናይ ስራሕ እዋኖም ምስቶም ኣስራሕቶምን ወይ ምስቶም መማህራኖምን ዘለዎ ርክብ ብጽቡቕ ክሕልዉዎን ዝግበር ሓገዝን ምስናይን ዝኣመሳሰሉ ሓገዛትን ጥቕምታትን ኣለዎም ማለት እዩ።፣
ምርካብ ማሕበረ ምሕደራ ማለት ማሕበራዊ ምሕደራ ብዝምልከት ሓገዝን ምስናይን፣
- ምርሓው ወይ ምክፋትን መሰላትኩምን ነቶም ዝተረክቡ መሰላት ድማ ብዝኾነ ይኹን ኣጋጣሚ ዘይምስ ኣኖምን ዘይምኽሳሮምን፣
- ንዓለም ለኻዊ ዑቕባ ብዝምልከትን ምስላጥ ምሕደራዊ ጉዳያትን፣ ብፍላይ ድማ ምስ እዚ ጉዳይ ብዝተኣሳሰር መንገዲ፣ ምስ ኦፍፕራ (OFPRA)፥ ኦፊ(OFII)፥ፕረፌክቱር(Préfecture)፥ ካፍ (CAF) ን፣ ካለኦት ምስእዚኣቶም ዝተኣሳሰሩ ጉዳያት ሓገዝ ምርካብ ዝሓቖፈ መደብ እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ስለዚ ኣብዘን ዝስዕባ ዞባታትን ከተማታትን ማለት ኣብ ከተማታት ፕሪቫ (Privas)፥ ቱርኖ ሱር ሮን (Tournon-sur-Rhône) ን ኣኖኔ (Annonay) ኣብ ዝርከባ ብቐጻሊን ቀዋሚን ንኣገልግሎት ክፉታት ዝኾና ማእከላትና ተወከሱና።
ብዛዕባ ኣብ ኣክሰሌር ባዶ ሸውዓተ (ACCELAIR 07) እነካይዶም ናይ ምስናይ ሓገዛት ዝያዳ ሓበሬታታት ንምውካስ፣ ወይ በዛ እትስዕብ ናይ መርበብ ሓበሬታ ናይ መልእኽቲ መቐበሊና ኣድራሻ ማለት ኢመይል accelair07@forumrefugies.org ክትልእኩልና ትክእሉ ኢኹም፣
ወይ ከኣ በዛ እትስዕብ ቁጽሪ ስልክና +33 (0)6 14 96 81 72 ብምድዋል ክትውከሱና ትኽእሉ ኢኹም።


text:
ናይ ኣፍሪካ ተንተንቲ ኣል-ሸባብ ኣብ ቀረባ ኣብ ሱማሊያ ዘካየዶ ዓርሰ ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ነቲ መጥቓዕቲ ካብዝፈፀሙ እቲ ሓደ ኣሜሪካዊያን ምዃኑ ከምዘየግረመሎም ይገልፁ።እቶም ተንተንቲ ኣብ ግብረ ሽበራ ካብ ዝተዋፍሩ ኣሜሪካዊያን ተወሳኺ መጥቓዕቲ ትፅቢት ይገብሩ።
ደገፍቲ ኣል-ሸባብ ዝኾና ሚዲያታትን ናይ ቀደም ዓርኪ እቲ ዓርሰ ቕትለታዊን ከምዝሓበርዎ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ሞቓድሾ ዓርሰ ቕተለታዊ መጥቓዕቲ ካብ መንጎ ዝፈፀሙ ክልተ ኣሸበርቲ እቲ ሓደ ዓብዲሰላም ዝተብሃለ ኣሜሪካዊ እዩ።
ንዕኡ ዝፈልጥዎ ሱማሊያዊ ኣሜሪካዊ ዓብዲሰላም ሑሴን ዓሊ ኣብ ሱማሊያ ተወሊዱ ወዲ ክልተ ዓመት እናሃለወ ናብ ኣሜሪካ ከምዝመፀ ይዛረቡ።ዓብዲሰላም ቅድሚ ኣብ 2008 ኣ/ፈ ምስዋሩ ኣብ ዩኒቨርስቲ ሚኒሶታ ናይ ሕክምና ተምሃራይ ከምዝነበረ ይገልፁ።
ኣብቲ ኖቕጣ ሕብረት ኣፍሪካ ዒላማ ዝገበረ መጥቓዕቲ ዓሰረተታት ሰባት ከምዝተቐተሉ ኣል-ሸባብ ገሊፁ’ሎ።ብዛዕባ ቁፅርን መንነትን እቶም ዝተቐተሉ ግን ብነፃ ኣይተረጋገፀን።
ኣብ ዋሽንግተን ዝመደብሩ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ትካል ሰላም ዝሰርሑ ዴቪድ ስሞክ ነቲ ዓርሰ ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ዝፈፀሞ ኣሜሪካዊ ምዃኑ ኣል-ሸባብ ብዙሕ ኣቓልቦ ከምዘርክበሉ ይፈልጥ እዩ ይብሉ።
ብምቕፃል ከምዚ ይብሉ።’’ኣል-ሸባብ ናይ ቅብፀት ስጉምቲ ብምውሳድ ሕዚ’ውን ምስ ምሉእ ዓቕመይ ኣለኹ ብምባል ኣቓልቦ ንምስሓብ ክፍትኑ እዮም።ብኸምዚ ዓይነት ዓርሰ ቕትለታዊ ስጉምቲ ምስ ኣል-ቃይዳ ርክብ ዘለዎ ምዃኑ’ውን ከንፀባርቕ ይደሊ እዩ።’’ይብሉ።
ዋሽንግተን ኣብ ዝርከብ ኣትላንቲክ ካውንስል ዝሰርሑ ጄይ ፒተር ፋም ኣል-ሸባብ ኣብ ዝቕፅሉ ሰሙናት ኣብ ሱማሊያ ዓርሰ ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ዝፍፅሙ ካልኦት ኣሜሪካዊያን ክህልውዎ ይኽእል እዩ ይብሉ።መንግስቲ ዩናይትድ ስቴትስ ዜጋታቱ ምስ ኣል-ሸባብ ምስላፎም ዋላ እንተፈለጠ’ውን ጠጠው ንኸብሎ ከምዘፀግመሉ’ውን ይዛረቡ።
ዋላ’ውን ጥምየት እንተሃለወ፡ሰራዊት ኬንያ ወታደራዊ መጥቓዕቲ እንተፈፀሙን ኣብ ውሽጦም ምክፍፋል እንተሃለወ’ውን ሕዚ’ውን እንተኾነ እቲ ከባቢ ኣብትሕቲ ቁፅፅር ኣል-ሸባብ ይርከብ።
ሰበስልጣን ዩናይትድ ስቴትስ ዓብይ ናይ ሱማሊያዊያን ማሕበረሰብ ካብዝርከብሉ ናይ ሚኒሶታ ዓባይ ከተማ ካብ ዝኾነት ምኒያፖሊስ ዝኸዱ 20 መናእሰይ ሓዊሱ 30 ዝኾኑ ኣሜሪካዊያን ኣብሱማሊያ ኣካል ኣል-ሸባብ ኮይኖም ኣለው ይብሉ።


text:
ሶማል ንዝመጽእ ሰሙን ንሃገራዊ ምርጫ ትዳለወሉ ኣብ ዘላ እዋን፡ ጕጅለ ግብረሽበራ ኣልሸባብ፡ ህዝቢ ድምጹ ንኸይህብ የጠንቅቕ ኣሎ። ኣብቲ ብመገዲ ወከልቲ ቀቢላታት ዝወሃብ፡ ንኣባላት ባይቶ ዝግበር ምርጫ፡ ድምጾም ዝህቡ ዜጋታት ጕድኣት ክወርዶም ምዃኑ እቲ ዕጡቕ ጕጅለ ኣመልኪቱ። ኣልሸባብ ኣብ ዘውጽኦ ናይ መጠንቀቕታ ቃል፡ ኣብ ምርጫ 2017 ዝነበረ መጥቃዕቲ ክድገም ከም ዝኽእል ኣዘኻኺሩ። ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ሶማል ግን እንትርፎ ስግኣት ምፍጣር፡ ንደሞክራሲያዊ መስርሕ ምርጫ ህዝቢ ዝዓግት ሓይሊ ከም ዘየሎ ከረጋግኡ ይፍትኑ ኣለዉ።
ዕጡቕ እስላማዊ ጕጅለ ኣልሸባብ፡ ኣብታ ሃገር ንዝገበር ባይቶኣዊን ፕረዚደንታዊን ምርጫ ከሰናኽሎ ምዃኑ የመልክት ኣሎ። መራሒ’ቲ ጕጅለ ኣሕመድ ኣቡ ዑባይዳህ፡ ብሰሉስ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ነቲ ምርጫ ብመትከል ከም ዝቃወሙዎ ሓቢሩ'ሎ።
እቲ መራሒ፡ ህዝቢ፡ በቲ ባዶ መብጽዓን ናይ ይምሰል ምርጫን ከይተደናገረ፡ ንውሕሰነት ህይወቱ ክሓስብ መኺሩ። ንምዝኽኻር ድማ እቶም ዕጫ ናይቶም ኣብ 2017 ዝመረጹ መራሕቲ ቀቢላታት ጠቒሱ። ካብቶም ሽዑ ድምጾም ዝሃቡ መራሕቲ ቀቢላታት ገሊኣቶም በቲ ዕጡቕ ጕጅለ ክቕንጸሉ እንከለዉ፡ ብዙሓት ብህይወት ዘለዉ’ውን ኣብ ፍርሒ ከም ዝነብሩ ይፍለጥ።
እቲ ጕጅለ፡ ናይቲ ኣብ እዋን ምርጫ 2017 ዝተፈጸመ፡ ህይወት ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሰባት ዝወሰደ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ወሲዱ ነይሩ።
ዑባይዳህ፡ ንመምርሒ ኣልሸባብ ዝጠሓሰ ብህይወት ክቕጽል ውሑስ ከም ዘይኰነ ድሕሪ ምዝኽኻር፡ ንወሃብቲ ድምጺ፡ ዳግም ክሓስቡሉ መኺሩ ኣሎ።
ኣብቲ ሰንበት ዝጅምር ምርጫ፡ መራሕቲ 54 እንዳታት፡ ንኣባላት ባይቶ ክመርጹ’ዮም።
ቅድም ክብል ሓላፊ ኣገልግሎት ጸጥታ ሶማል ዝነበረ ዓብዲሰላም ጉላዲ፡ እቲ ብኣልሸባብ ዝወሃብ ዘሎ መጠንቀቕታ፡ ዕላማኡ ራዕዲ ንምፍጣር ምዃኑ ይገልጽ።ንሱ ወሲኹ እቲ በዓል-መዚ ነበር፡ እቲ ዝወሃብ ዘሎ መጠንቀቕታታት ብሸለልትነት ከይርአ ድሕሪ ምዝኽኻር፡ ምስኡ ዝዳርግ ምድልዋትን ግብረ-መልሲን ክካየደሉ ጸዊዑ። እቲ ጕጅለ፡ ኣብ ልዕሊ መራጾ፡ ራዕዲን ምጥርጣርን ካብ ምፍጣር ከም ዘይተርፍ ድሕሪ ምጥቃስ ድማ፡ ከምኡ ዝመስል ተግባራት ግን ንደሞክራሲያዊ መስርሕ ከም ዘይዕንቅፎ ኣስሚሩሉ።
ኣውሓስቲ ጸጥታ ሶማል ምስ “ኣሚሶም” ዝተሰመየመ ብኣፍሪቃዊ ሕብረት ዝምወል ሓይሊ ብምውህሃድ፡ ነቲ ምርጫ ብሰላም ክሓልፍ ዘድሊ ስራሓት ኣብ ምግባር ይርከቡ።
ከም ኣገልላልጻ ልዕለዋይ ኣማኻሪ ጸጥታ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ዓብዲ ዲርሸ፡ ውሑስ ምርጫ ንምሕላፍ እቲ ኣሃዱ ዘይኣትዎ ጕድጓን ዘይፍንቅሎ እምኒን ኣይክህሉን’ዩ። ኣልሸባብ ክሰዓሩን ካብታ ሃገር ጠቕሊሎም ክሕግሓጉን ምዃኖም ድማ እቲ ኣማኻሪ ጸጥታ ብእምነት ይዛረብ።
ሃገራዊ ምርጫ ሶማሊያ ብሓደ ዓመት ምንዋሑ ይዝከር። ባይቶ’ታ ሃገር ንዕድመ ስልጣን ቀዳማይ ሚኒስተር መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ ኣናዊሑዎ እኳ እንተ ነበረ፡ ዳሕራይ ብዝሰዓበ ናይ ደገን ውሽጢን ተቓውሞ ግን እቲ ውሳነ ተሰሪዙ’ዩ።


text:
ሓሙሽተ ተመረቅቲ ተማሃሮ ኣብ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ቀላሚኖ ላዕለዋይ ብርኪ ተማሂሮም። ኣብ ኢንስዩቱት ቴክኖሎጂ መቐል ብኮምፒተርን ተመሳሳልን ሞያ ብድግሪ ተመሪቆም። ገና ተማሃሮ ከለው ካብ ተፀባይነት ወፂኦም ከመይ ዓርስና ንክእል ኢሎም ብ2007 ዓ.ም ፔንቴክ ኣይሲቲ ሶሉሽንስ ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ማሕበር ከፊቶም ኣብ ዓውድታት ቴክኖሎጅን ሕትመትን ክነጥፉ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ 2010 ዓ.ም ድማ ኮሌጅ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ፔንቴክ ብምክፋት ኣብ ምርግጋፅ ፅሬት ትምህርቲ ናይ ባዕሎም ተራ ክጻወቱ ፅኒሖም እዮም። ኣብዚ ሐዚ ሰዓት ድማ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ብምቅራፅ ትካሎም ንምዕባይ ኣክስዮን ኣብ ምሻጥ ይርከቡ።
እዞም መናእሰይ ቴክኖሎጅን ሓቦን ተዓጢቆም ብከባቢ 115 ሽሕ ዝጀመርዎ ስራሕ ሎሚ ብድምር ልዕሊ 9 ሚልዮን ካፒታል ከዋህልሉ ኪኢሎም እዮም።
ምስ ኣካቢ እታ ውዳበ መንእሰይ መብራህቶም ገብረዮሃንስ ዝተኻየደ ዕላል ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣብ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢን ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽንን ዝርከቡ ኣባላቱ ካብ ሎሚ ዕለት ጀሚሩ ከምዝወፁ ኣፍሊጡ::
ኣባል ፈፃሚ ስራሕ እቲ ውድብ ኣይተ ጌታቸው ረዳ ከምዝገለፅዎ: ውድቦም ካብ ሎሚ ጀምሩ ብፌደራል ብርኪ ሕጋዊ መንግስቲ የለን ኢሉ ስለዝኣምን ኣብ መንግስቲ ፌደራል ዘለዉ ኣብ ሹመት ዝርከቡ ኣባላት ህወሓት ከምዝለቁ ገሊፆም::
ክልል ትግራይ ሃገራዊ ምስ ዝኾኑ ንህዝቢ ቁጠባውን ማሕበራዊን ረብሓ ካብ ዝህቡን ብተወሳኺ ድማ ናይ ፍትሒ ትካላት ጥራሕ እዩ ርክብ ዝህልዎ ኢሎም::
ኣይተ ጌታቸው ኣብያተ ምኽሪ ፌደረሽን ወከልቲ ህዝቢ ፌዴራል ሎሚ ብሓባር ኣብዘካየድዎ ኣኼባ ተወከልቲ ክልል ትግራይ ከምዘይተሳተፉ:ውድቦም ህወሓት ካብ ሎሚ ጀሚሩ ኣብቶም ኣብያት ምኽሪ ዝርከቡ ኣባላቱ 'ሕጋዊ ብዘይምኻኖም' ለቒቖም ኣለው ኢሎም::ብተወሳኺ እውን ብፖለቲካዊ ሹመት ኣብ መንግስቲ ፌደራል ዝርከቡ ኣባላት እቲ ውድብ ክለቁ መምርሒ ከምዝተውሃቦም ሓቢሮም::
ትግራይ ድሕሪ ሐዚ ምስዞም ትካላት ርክብ ኣይህልዎን ዝበሉ ኣይተ ጌታቸው ሃገራዊ ምስ ዝኾኑ ንህዝቢ ቁጠባውን ማሕበራዊን ረብሓ ምስ ዝህቡን ብተወሳኺ ድማ ናይ ፍትሒ ትካላት ጥራሕ እዩ ርክብ ዝህልዎ ኢሎም::
ህወሓት ሃገራዊ ፀገም ንምፍታሕ ኩሉ ዘካተተ ሃገራዊ መድረኽ ክዳለው ፀዊዑ’ሎ::
ኣፈ ጉባኤ ባይቶ ፈደረሽን ኢትዮጵያ አቶ አደም ፈራህ 3ሰነ 2012 ኢትዮጵያ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ሕገ መንግስታዊ ከይዲ ብዝሓለወ ምርጫ ክናዋሕ ጌሩ’ዩ:እንተኾነ ነቲ ሕገ መንግስቲ ዘይግዝኡ: ሰላም ዘይደልዩን ጉጅለታ ነቲ ህዝቢ ንምድንጋር ይሰርሑ ኣለው ኢሎም::


text:
ዚምባብዌ ኣብ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክትዋሳእ ጻውዒት ቀሪቡ
ተንቀሳቓሲ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዚምባብዌ ኮይኑ ዝተመዘዘ ኣቶ ሳልሕ ዑመር ዓብዱ፣ ፕረዚደንት ዚምባብዌ ኣብቲ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሰሓሕባ ጉዳይ ዶብ ኢዱ ከእቱ ጸዊዑ ክትብል ጋዜጣ ዘ ሄራልድ ሓቢራ። ኣምባሳደር [...]
መ.ኤርትራ ምእሳር ኣመንቲ ይቕጽሎ’ሎ
መንግስቲ ኤርትራ ኣመንቲ ዝተፈላለዩ እምነታት ምቕያድ ይቕጽሎ ምህላዉ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰል እምነት ደቂ ሰብ ኣተሓሳሲቦም።ዎርዚ ኒውስ ንኦፐን ዶርስ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣስታት 85 ኣመንቲ ጴንጠቆስጣል [...]
ስዊዘርላንድ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ለውጢ ተታኣታቱ
ስዊዘርላንድ ኣብ ጉዳይ ምሕታት ፖለቲካዊ ዑቕባ ብዝምልከት ዘተኣታተወቶ ለውጢ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ብኣሉታ ክጸልዎም ከምዝኽእል ሬድዮ ስዊዘርላንድ ኣመልኪታ። ስዊዘርላንድ ኣቐዲማ፣ ናይ ግዜ ገደብ ዘየብሉ ግዱድ ዕስክርና ብም [...]
ኣብ ኤርትራዊ እንዳ ሓዘን
ኣብዚ ዝሓለፈ ቁሩብ ኣዋርሕ እዩ።ነዊሕ ኣይገበረን ፡ ገለ ቀረብተይ ማለት ኣብ ስደት ከኣ መናብርተይ ፡ "ሓንቲ ኤርትራዊት ሓብተና ሓዋ ተጎዲእዋ ኣሎ እሞ፡ ኣራኽቦ እንተ ረኸብካስ ቅልቅል ደኣ በል ።" ምስ በሉኒ እየ ናብታ [...]
ሸሞንተ መጋቢት ዓለም ለኻዊ ደቀንስትዮ
ኣብቲ ንመሰል ርእሰ ውሳኔን ናጽነትን እንቃለሰሉ ዝነበርና እዋን ሸሞንተ መጋቢት፡ ዕለተ ዝኽሪ እተን ድርብ ወጽዓን ጭኮናን ዝነበረንን ዘለወንን ደቀንስትዮ ዓለምናን ሃገርናን ስለዝኾነት ካብተን ብዓቢ ክብሪ እነብዕለን ዝነበር [...]
መ. ኡጋንዳ ዝነጸጎ ኤርትራዊ፣ ናብ ኤርትራ ናይ ምጥራዝ ሓደጋ የንጸላልዎ
መንግስቲ እስራኤል ብድሌቱ ናብ ኡጋንዳ ክምለስ ወሲኑ ምብባል ናብ ካምፓላ ዘብጽሖ ኤርትራዊ መንእሰይ፣ መንግስቲ ኡጋንዳ ክቕበሎ ፍቓደኛ ብዘይምዃኑ ናብ ኤርትራ ንምጥራዙ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ግብጺ ተታሒዙ ምህላዉ ተሓቢሩ። እዚ [...]
ኢትዮጵያ ንመግለጺ በዓል ስልጣን ስዑዲ ዓረብ ነጺጋቶ
ኢትዮጵያ ንእትሃንጾ ዘላ ሓጽቢ ብዝምልከት ብላዕለዋይ በዓል ስልጣን ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተዋህበ መግለጺ፣ ከምዘይትቕበሎ ኣፍሊጣ። እቲ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ስዑዲ ዓረብ፣ ምህናጽ ዲጋ ተሃድሶ ናይ ኢትዮጵያ፣ ነታ [...]
ኦርቶዶክሳዊ ቤተክርስትያን ኢትዮጵያ፣ መበል ሻድሻይ ፓትርያክ መሪጹ
መበል ሓምሻይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክስትያን ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ወርሒ ነሓሰ ብሞት ካብዛ ዓለም ድሕሪ ምፍላዮም፣ እታ ቤተ ክርስትያን ሓድሽ ፓትርያር ንምምራጽ ንኣዋርሕ ዝኣክል ኣብ መስርሕ’ያ ጸኒሓ። ትማ [...]
መንገዲታት ኣየር ኤርትራን ሱዳንን
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ምስ መንገዲ ኣየር ሱዳን ብሓባር ንምስራሕ ዘኽእሎም ስምምዕ ከምዝኸተሙ ተገሊጹ። ኣፍሪካን ኣቭየሽን ትሪቡን ዝተባሀለ ማዕከን ዜና ብዘቕረቦ ጸብጻብ መሰረት፣ በዚ ክልቲኦም ወገናት ከቲሞሞ ዘለዉ ስምምዕ፣ መ [...]
እስራኤል፣ ሓደ ሽሕ ሱዳናውያን ብምስጢር ናብ ሱዳን መሊሳቶም
እስራኤል፣ ኣብታ ሃገር ዑቕባ ክሓቱ ዝጸንሑ ኣስታት ሓደ ሽሕ ሱዳናውያን ብምስጢር ናብ ሱዳን ከምዝመለሰቶም ይግለጽ ኣሎ። ጋዜጣ እስራኤል ነቶም ሱዳናውያን ናብ ዓዶም ዝመለሰቶም ብዘይኣፍልጦ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት [...]


text:
Radio Erena: 21 May 2020
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከባ መዓስከራት ስደተኛታት፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ካብ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ናጻ ምህላወን ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኣስታት 46 ሽሕ ሰባት ብዝተገብረ መርመራ፣ 389 ሰባት ኮረና ቫይረስ ክርከቦም እንከሎ ሞት ሓሙሽተ ሰባት ድማ ተመዝጊቡ ኣሎ።
ይኹን’ምበር፣ እቲ ለበዳ፣ ናብቲ ልዕሊ 760 ሽሕ ስደተኛታት ተዓቝቦምሉ ዝርከብ መዓስከራት ከምዘይተላበዐ እቲ ኣህጉራዊ ትካል ኣብ ናይ 15 ግንቦት ወቕታዊ ጸብጻቡ ኣስፊሩ።
ኣብ ኩለን እተን መዓስከራት፣ ምልክታት እቲ ሕማም ዝተራእዮም ሰባት ዝፍለይሉን ዝውሸቡሉን ግዜያዊ ማእከላት ኣዳልዩ ከምዘሎ ዝሓበረ UNHCR፣ ብዝያዳ ግና እቲ ቫይረስ ከይኣቱ ኣብ ምክልኻል የድህብ ምህላዉ ኣገንዚቡ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ መብዛሕቶም ዜጋታት ኤርትራን ደቡብ ሱዳንን ዝኾኑ ልዕሊ 800 ሽሕ ስደተኛታት ከምዘለው’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ክልል ትግራይ፣ ኣብ ዝርከብ ኣርባዕተ መዓስከራት ጥራይ ልዕሊ 70 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክህልዉ እንከለዉ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ 13 ሽሕ ኤርትራውያን ኣዕቝቡ ንዘሎ መዓስከር ሕጻጽ ብምጻው ናብተን ካልኦት ክልተ ፋሕ ከብሎም መዲቡ ይርከብ።
እቲ መንግስቲ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምቁጽጻር ምንቕስቓስ ሰባት ኣብ ዝድረተሉ ዘሎ እዋን፣ ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ክወስድ ምሕሳቡ ዘይሓላፍነታዊ ምዃኑ ተቃውሞታት ይውሕዞ ኣሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ብዘይካ’ቶም ኣብ ጽላል UNHCR ተመዝጊቦም ኣብ መዓስከራት ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ኣስታት 80 ሽሕ ዝኾኑ’ውን ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ከተማታትን ከምዝነብሩ’ዩ ዝግለጽ።


text:
ብመሰረት መርበብ ሓበሬታ እዚ ማእከል አስታት 36 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ ዝተፈላልዩ ሃገራት ኣብ እስራኤል ይነብሩ። መብዛሕትኦም ሓተቲ ዑቕባ ብመንግስቲ እስራኤል ከም ስደተኛታት ኣፍልጦ ዘይረኸቡ እዮም።
እዚ ማእከል ኣብ ሕዳር 2011 ዓ.ም ብብዝሒ ኤርትራዊያን ንምድረ በዳ ሲናይ ብምቁራጽ ናብ ዶባት እስራኤል ምእታዎም ኣብዚ ሓደገኛን አስቃቂ ጉዕዞን ድማ ብዙሓት ግዳያት ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ብምዃኖምን ኣብ እስራኤል ኣብ ዝበጽሕሉ ጊዜ’ውን ኣብ ሃገረ እስራኤል ምስ ዘሎ ኩነታት ኣትሓሕዛ ስደተኛታት ዝተፈላለየ ኣካላዊን ስነ ኣእምሮኣዊም ጸገማት ከጋጥም ምስጀመረ ንሓድሕድ ንምድግጋፍ ብዝብል ዝተመስረተ ትካል ምዃኑ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዳይሬክተር እቲ ማእከል ሄለን ኪዳነ ትሕብር።
ድሒሩ እቲ ማእከል ተወሳኺ ነቲ ስደተኛ ማህበረሰብ አድላይ ዝበሎም አገልግሎት ክህብ ጀሚሩ። እቲ ማእከል ካብ ዝህቦም ስልጠና ናይ ቋንቋ ሄብሩን እንግሊዝን ትምህርቲ፡ ናይ ኮምፒተር ስልጠና፡ ናይ ስነ ጽባቐ ትምህርቲ ብተወሳኺ ንሓገዝ ዘድልዮም ኣዴታት ንዋታዊ ሓገዝ በጠቕላላ ድማ ኣብ ምዝርጋሕ ሓበሬታ ይነጥፍ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ማእከል ብዳይሬክተር ሄለን ኪዳነን ኣሜሪካዊት ኣንድርያ ጋግነ ማናጀር ፋይናስን ምትእክኻብ ሓገዝ ካልኦት ሰለስተ ወለንተኛታትን ዝኻየድ ኾይኑ በብእዋኑ ካብ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ዓለም ብናይ ኢንተርንሽፕ ወይም ከም አካል ትምህርቶም ዝኾነ ኣገልግሎት ወይ ምልውዋጥ ልምዲ ዝህቡ ተማሃሮ ከምዝካየድ ዳይሬክተር እቲ ማእከል ሄለን ኪዳነ ትገልጽ።ንሳ ብተወሳኺ ኣብ ንጥፈታት ትርጉም ዝሳተፉ ኣባላት እቲ ማእከል ከምዘለዉን ትገልጽ።
እቲ ማእከል ኤርትራዊያን ደቂ ኣንስትዮ ከተማ ቴል ኣቪቭ ከምቲ ዝድለይ ዘይሰጎመሉ ብድሆታት ዝበዝሓ ብሰንኺ ካብ ፖሊሲ መንግስቲ እስራኤል ዘጋጥም ቐይድታት ምዃኑን’ውን ዳይሬክተር ሄለን ተረድእ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላክ ኣሜን።
ኣኼባ ኣብ መንጎ ሰበኻ ጉባኤ ደብረሰላም መድሃኔ ዓለምን ጠርነፍቲ ናይ ደቂ ኣንስትዮን፥
ቦታ ኣኼባ፥ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ደብረሰላም መድሃኔ ዓለም እምስተልፌን-ኣምስተልላንድ
ዕለት፥ 25-02-2017
ዛዕባ፥ ምድላው መግቢ ንመድሓኔዓለም ኣብ ዓመቱ 31-03-2017/01-04-2017 (ብግዕዝ 22/23-07-2009)
ዝተረኽባ፥ ታብቱ (ኑራ)፡ ትርሓስ፡ ጸሃይ፡ መብራት። ተገደስቲ ኣሓትና ምስኣተን ቀሪበን ዝተሳተፋ ከኣ፥ ሳባ ኢሳቕ፡ ምሕረት ኪዳነ፡ ምልእተ
ዝተረኽቡ፥ ካብ ሰበኻ ጉባኤ ኣብርሃም፡ ዲ/ ባህታ፡ ዑቐ~ባይ፡ ታረቀ፡ ባህረ፡ (ድሓር ከኣ) መልከሰላም ቀሺ ክብሮም
ኣተሓባባሪ (Co-ordinator): ኣብርሃም ገብረሚኪአል ኢዩ። (ብዝዕባ ምድላውን ኣከያይዳኡን ንዕኡ ተወከሳ/ሱ)
ዓርቢ ምሸት ዕለት 31-03-2017 (ብግዕዝ 22-07-2009 ዓ/ም)፥
ታበቱ ተኽለሰንበትን እንዳ ዓይነታን ኢዮም ዘዳሉዉዎ ነይሮም፡ ግን ማሕበር ስላሴ ከነዳሉ ኢሎም ስለዘለዉ፡ ፍቓድ ካብ ሰበኻ ጉባኤ ደልዮም ኣለዉ (ሓበሬታ ካብ ዲ/ባህታ)። ክም’ዚ ዝገብሩ እንተተረኺቦም ጽቡቕ ኢዩ ብምባል ኣኼበኛታት ቅቡል ኢዩ ኢለን። ብድሕሪ’ዚ ኣብ’ቲ ምሸት ዓርቢ ክንደይ ዝኸውን ሰብ ኣብ ጊዜ ድራር ክመጸና ንጽበ? ዝብል ሕቶ ድሕሪ ብዙሕ ሃናጺ ርእይቶታት ምቕራበን፡ ብወገን ትምህርቲ ሰንበትን ውልደክህነትን እንጽበዮ ብዝሒ ተተሚኑ፡ ሓደሽቲ ተቐማጦ ኣብ
ኣምስተርዳም ኣብ ግምት ኣትዩ፡ እቲ ብዝሒ ገምጋም ተገይሩሉ፡ እቲ እንጽበዮ ብዝሒ ሰብ ኣስታት 400 ከም ዝኸውን ተሰማሚዐናሉ።
ሰበኻ ጉባኤ ከኣ ብመሰረቱ ቅቡል ምዃኑ ድሕሪ ምፍላጥ፡ ነቲ 400 ዝኸውን ሰብ ከዳልዉ ይኽእሉ ዶ? ንዝብል መልሲ ከምጸኣልና ሓቲትናዮ ን ዲ/ ባህታ፡ ንሱ ከኣ መልሲ ኣምጺኡልና። ማሕበር ስላሴ ከዳልዉዎ ከም ዝኽእሉ ገሊጾም፡ ግን እቲ ተሞክሮ ናይ ምድላው መግቢ ምእንቲ ክህበኦም ን ዲ/ባህታ ተወከሰልና ስለ ዝበሉዎ ንሓብትና ታበቱ (ኑራ) ሓበሬታ ክትህቦም ሓቲትናያ። ሕራይ ኢላ፡ ብተሌፎን ክትራኸብ ኢያ ምስ እቶም ዘዳልዉ ማሕበር።
እቲ ንዓርቢ ምሸት ብመግቢ ከዳልወኦ ዝሓሰባ፡ ታበቱን ለተብርሃንን፡ ተመያዪጠን ብጥረ ገንዘብ ንመድሓኔ ዓለም ከህባ ሓሳብ ከም ዘለወን ገሊጸን።
ከምኡ እውን ኣብ ዕለት 05-03-2017 ኣብ ዝግበር ኣኼባ፡ ናይ ኩሎም ኣባላት ደብረሰላም መድሓኔ ዓለም መብጸዓ ዘለዎም ይኹን እዚ ክሕግዝ ደልየ ዝብሉ ሰባት ካብ ሽዑ ጀሚሮም ንሰበኻ ጉባኤ ከፍልጡ ዝበለጸ ተባሂሉ። ሰበኻ ጉባኤ እውን ኣቐዲማ ነዚ ሓሲባ ተዘራሪባትሉ ነይራ ኢያ፥ ሃናጺ ሓሳብ ኢዩ።
መግቢ ካብ ሰዓት 20:00 ጀሚሩ ክሳብ 22:00: እንተደንጐየ ክሳብ ሰዓት 23:00 ይካየድ።
እገባብ ኣመጋግባ ዘዝመጸ ሰብ (ካብ 15 ዘይበዝሑ) ንድራር ናብ ደገሰላም (መብልዒ ኣዳራሽ) ኣትዮም ቀልጢፎም ተመጊቦም ናብ ቤተክርስትያን ከም ዝኣትዉ ይግበር። ዘዝመጸ ሰብ ቦታ ምእንቲ ክረክብ። ነዚ ክከታተሉ ዝተመደቡ ሰባት፡ ብዕቱብ ክሰርሑሉ ይግባእ።
ሓብትና ምሕረት፡ ሰበይቲ ርእሶም ከኣ ስዋ ከተዳሉ ምዃና ተሓቢሩና ኣሎ።
ዕለት 01-04-2017 (23-07-2009 ዓ/ም)፥
ክንደይ ዝኾኑ ኣጋይሽ ንጽበ? ዝብል ሕቶ ከም’ቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ብዙሕ ርእይቶታት ተገይርሉ። ነቲ ናይ ዓሚ ዝነበረ ኩነታት እውን እቲ ኣኼበኛ (ሰበኻ ጉባኣኤን ጠርነፍቲ ደቂ-ኣንስትዮን) ገምጊሙዎ። ብዙሕ መግቢ ከም ዝተረፈ ግን እቲ ምኽንያት እውን ተገሊጹ። ናይ ሎሚ ዘመን ዓመት ግን፡ ኣብ ካልእ ቦታ በዓል ዝበዓል ስለ ዘየለ፡ ዕጽፊ ካብ ናይ ዕሚ ክንጽበ ከም ዘሎና ተገምጊሙ፡ ኣስታት 1500 ዝኸውን ህዝቢ ከመጽእ ከም ዝኽእል ኢዩ ተገሚቱ ዘሎ። ኣብ መንጎ ከኣ፡ ሳባ ኢሳቕ ሓንቲ ሰብ ኣላ 10 ኪሎ ሩዝ ከዳሉ ኢየ ኢላ፡ ክትብል ሓበሬታ ሂባትና። ነዚ ሕዝቢ እዚ ዝኸውን መግቢ (ናይ ጾም) ንምድላው እዘን ጠርነፍቲ ኣሓትና፡ ነናተን ሓሳባት ድሕሪ ምቕራብን ምልውዋጥን፡ ኣብ እዚ ዝስዕብ ስምምዕ በጺሐን፥
-
ዓደስ (ትምቱሞ) 25 ኪሎ
-
ካውሎን ድንሽን (ከም ኣልጫ ሕሳብ) ድንሽ 50 ኪሎ፥ ካውሎ 35 ሓባ (ክቢ)፥
-
ሩዝን ሰላጣን (ብዘይካ እቲ 10 ኪሎ) ሰላጣ 15 ሓባ (ክቢ)፥ ኮምኮመር 20 ሓባ፥ ኮሚደረ (ፖሞዶሮ) 5 ኪሎ
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኣብ 6 ዞናታት ምስ ተመቕለ፡ ሩዝን ሰላታጣን ምዕራብን (West) ንሰሜንን (ኞኦርድ) ተዋሂቡ ኣሎ። መጀመርታ ጠርነፍቲ ን ምዕራብ ክዋሃበን ኢለን ወሲነን ነይረን። ስለዚ ብዘይካ ሩዝን ሰላጣን እቲ ኣብ ላዕሊ ተሰምዩ ዘሎ 1ን 2ን ኣብ 5 ዞናታት ከፊለንኦ። ናይ እንጀራ ጉዳይ ምስኡ ዝኸይድ ኢዩ፡ ባዕላተን ኣብ ዘዞናአን ዘወሃህደኦ ኢዩ። እተን ዞናታት እዘን ዝስዕባ ኢየን፥
-
ኣምስተልፌን (Amstelveen) =>5 ኪሎ ቱምቱሞ፥ 10 ኪሎ ድንሽ፥ 7 ኪሎ ካውሎ
-
ኣውቶርን (Uithoorn) => 5 ኪሎ ቱምቱሞ፥ 10 ኪሎ ድንሽ፥ 7 ኪሎ ካውሎ
-
ባየልመር (Zuid Oost) => 5 ኪሎ ቱምቱሞ፥ 10 ኪሎ ድንሽ፥ 7 ኪሎ ካውሎ
-
ፐርመረንድን ኤዳምን (Purmerend + Edam + Zaandam)
-
ሰሜን (Noord) => 5 ኪሎ ሩዝ፥ 7 ሓባ ሰላጣ፥ 10 ኮምኮመር፥ 2ን ፈረቓን ኪሎ ኮሚደረ
6. ምዕራብ (West) => 5 ኪሎ ሩዝ፥ 7 ሓባ ሰላጣ፥ 10 ኮምኮመር፥ 2ን ፈረቓን ኪሎ ኮሚደረ
ሓበሬታ፥
ሓድሓደ ምቕይያር ተገይሩ ኣብ ብዝሒን ምድላውን ዝምልከት (ኣብ ላዕሊ ተመልከቱ/ታ)። እዚ ዝኾነ ምኽንያት ከኣ ታበቱ (ኑራ) ምስ ሓገዝታ ሓምሊ ከተዳሉ ምዃና ስለ ዝሓበረትና ኢዩ። (ንወኸሳ፥ ኣብራሃም ገብረሚካኤል 06-48706977
ኣጀሚሩ ንዘፈጸመና ልዑል ኣምላኽ ክብርን ምስጋና ይብጸሓዮ። ኣሜን።


text:
ብዛዕባ ምግምጋም ወዲ ኽንደይ ዓመት ምኳንካ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 7 8 2018
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ናይ ዕቝባ ሕቶኻ ብልክዕ ኣገባብ ክምርምርዎ ምእንቲ ክኽእሉ ወዲ ክንደይ ዓመት ምኳንካ ክፈልጡ ናይ ግድን ኣሎዎም።
ኣብ ሽወደን ኵሎም ትሕቲ 18 ዓመት ከም ቈልዓ ይሕሰቡ። ንስኻ ትሕቲ 18 ዓመት ዝኾንካ ካብቲ ልዕሊ 18 ዓመት ዝኾነ ዓቢ ሰብ ሓታቲ ዕቝባ ካልኦት መሰላት ኣሎዉኻ።
ንብዓል መዚ ኢሚግረሽን ወዲ ኽንደይ ዓመት ምኳንካ ምንጋር እኹል ኣይኮነን። ንስኻ ዕቝባ ትሓትት ዘሎኻ እቲ ንስኻ ትብሎ ዘሎኻ ልኽዕ ምኳኑ ከተርኢ ናይ ግድን እዩ።
ምሳኻ ሰነዳት መንነት እንተ ኣሎዉኻ ኾይኖም
ምሳኻ ሓደ ሓደ ናይ መንነት ሰነዳት እንተ ኣሎዉኻ ኾይኖም ወዲ ኽንደይ ዓመት ምኳንካ ኣብኦም ሰፊሩ ኣሎ። ሓደ ናይ መንነት ሰነድ ንኣብነት ሓደ ፓስፖርት ወይ ወረቐት መንነት ክኸውን ይኽእል እዩ። ወዲ ኽንደይ ዓመት ምኳንካ መረጋገጺ እዩ።
ሓደ ሓደ ሰነዳት መንነት ዘብልካ እንተ ዄንካ
ምሳኻ ሓደ ሓደ ሰነዳት መንነት ዘይብልካ እንተ ዄንካ ንብዓል መዚ ኢሚግረሽን ወዲ ኽንደይ ዓመት ምኳንካ ተርእየሎም ካልኦት ኣገባባት ኣሎዉ። ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ካብቲ ተርእዮም ተበጊሶም ናይ ዕድመ ግምገማ ይገብሩ። እዚ፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ብመሰረት እቲ ዘርኣኻዮም እቲ ዝነገርካዮ ዕድሜኻ ኪኸውን ዚኽእል እንተ ኾይኑ ይግምግሙ ማለት እዩ።
እቲ ናትካ ተሓዝ ጕዳይ ኣብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ክነግረካ እዩ። እዚ እንተ ኣሎካ ኾይኑ ንኣብነት ናይ ቤት ትምህርቲ ናትካ ወረቐት ምስክር ወይ ካልኦት ወዲ ኽንደይ ዓመት ምኳንካ ዝተጻሕፎም ወረቓቕቲ ምስክር ክኸውን ይኽእል እዩ። ንብዓል መዚ ኢሚግረሽን ወዲ ኽንደይ ዓመት ምኳንካ ኵሉ መረጋገጺ ኣርእዮም።
ከምኡ'ውን ሓደ ሕክምናዊ ምውሳን ዕድመ ዝብሃል ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ሕክምናዊ ምውሳን ዕድመ
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ዕድሜኻ ካብ 18 ዓመት ንታሕቲ ክኸውን ኣይክእልን እዩ ኢሎም እንተ ገምጊሞም፡ ሓደ ሕክምናዊ ምውሳን ዕድመ ክትገብር ዕድል ክህቡኻ ይኽእሉ እዮም።
ነዚ ሕክምናዊ ምውሳን ዕድመ ዝገብሮ ቦርድ ቤት ፍርዳዊ ሕክምና እዩ። ቦርድ ቤት ፍርዳዊ ሕክምና ሓደ ብዓል መዚ ኣብ ሽወደን እዩ። ኣብቲ ብዓል መዚ ንኣብነት ክኢላታት ዓውዲ ሕክምና ይሰርሑ።
ሕክምናዊ ምውሳን ዕድመ ክትገብር እንተ ዄንካ ቦርድ ቤት ፍርዳዊ ሕክምና ናባኻን ናብ ናትካ ግዝያዊ መጕዚን ደብዳቤ ክልእኽ እዩ። ኣብቲ ደብዳቤ ሕክምናዊ ምውሳን ዕድመ ንምግባር ከመይ ጌርካ ቆጸራ ከም ትሕዝ ሰፊሩ ኣሎ። ሕክምናዊ ምውሳን ዕድመ ብናጻ እዩ ዝግበር።
ሓደ ሕክምናዊ ምውሳን ዕድመ፡ ሓደ ሓኪም ስኒ ኣስናንካ ይምርምሮም፡ ሓደ ሓኪም ድማ ሓንቲ ካብ ኣብራኽካ ይምርምራ ማለት እዩ።
እቲ ዝተገብረ ምርመራ፡ ናብ ካብ እቲ ምርመራ እንታይ ከም ዘርኣየ ተበጊሱ ዕድሜኻ ብግምት ክንደይ ምኳኑ ዝግምግም ቦርድ ቤት ፍርዳዊ ሕክምና ይልኣኽ። እቲ ቤት ፍርዳዊ ሕክምና ነቲ ግምገማ ናብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ይልእክዎ።
ድሕሪኡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነቲ ግምገማ ናብ ናትካ ህዝባዊ ጠበቓ ይልእክዎ። እቲ ናትካ ህዝባዊ ጠበቓ እዚ እንታይ ማለት ምኳኑ ንኽርድኣካ ክሕግዘካ እዩ። እቲ ህዝባዊ ጠበቓ እቲ ናይ ዕድሜኻ ግምገማ እንታይ ከም ዘርኣየ ተመርዅሱ እንታይ ክትገብር ከም ምኳንካ እውን ክሕግዘካ እዩ።
ኣብዚ ቦርድ ቤት ፍርዳዊ ሕክምና ዝገበሮ ሓደ ፊልም ብዛዕባ ሕክምናዊ ምውሳን ዕድመ ክትርኢ ትኽእል። እቲ ፊልም ብሽወደንና፡ ዓረብኛ፡ ዳሪ፡ ሶማልኛን ትግርኛን ኣሎ።
ብዓል መዚ ኢሚግራሽን ንዕድሜኻ ይግምግሞ
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ካብቲ ዘሎዎም ሓበሬታ ተበጊሶም ወዲ ክንደይ ዓመት ምኳንካ ይግምግሙ። ኵሉ ንበዓል መዚ ኢሚግረሽን ዘርኣኻዮ ኣገዳስነት ክህልዎ ይኽእል እዩ።
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ካብቲ ዝነገርካዮም ትንእስ ወይ ትዓቢ ኢኻ ኢሎም እንተ ገምጊሞም፡ ኣብቲ ምልክታኻ ዘሎ ዕድሜኻ ክቕይርዎ እዮም።
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ካብ 18 ዓመት ንላዕሊ ኢኻ ኢሎም እንተ ገምጊሞም፡ እቲ ናትካ ናይ ዕቝባ ምልክታ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ከም ናይ ዓበይቲ ምልክታ ዕቝባ ክትሓዝ እዩ።
ምስቲ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ግምገማ ዘይትሰማማዕ እንተ ዄንካ
ቅድሚ 1 ለካቲት 2017 ዕቝባ ሓቲትካ እንተ ዄንካ
ቅድሚ 1 ለካቲት 2017 ዕቝባ ሓቲትካ እንተ ዄንካ፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን መንበሪ ፍቓድ ዝወሃበካ ወይ ዘይውሃበካን ምኳኑ ክውስኑ ከለዉ ብሓንሳብ ብዛዕባ ዕድሜኻ ይውስኑ።
ነቲ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ግምገማ ናይ ዕድሜኻ ዘይትሰማማዓሉ እንተ ዄንካ፡ ኣብቲ ናይ ዕቝባ ምልክታኻ ነቲ ውሳኔ ይግባይ ክትብለሉ ከም ትመርጽ ክትጽሕፎ ትኽእል ኢኻ።
ድሕሪ 1 ለካቲት 2017 ዕቝባ ሓቲትካ እንተ ዄንካ
1 ለካቲት ወይ ድሕሪኡ እንተ ዄንካ ዕቝባ ሓቲትካ፡ ቅድሚ ናይቲ ዕቝባ ሕቶካ ውሳኔ ምርካብካ ሓደ ግዝያዊ ውሳኔ ብዛዕባ ዕድሜኻ ክወሃበካ ይኽእል እዩ። እዚ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ቅድሚ ናይ ዕቝባ ምልክታኻ ውሳኔ ምርካብካ ከም ትሕቲ 18 ዓመት ዲኻ ልዕሊኡ ክትምዝገብ ክውስኑ ይኽእሉ እዮም ማለት እዩ።
ነቲ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ግምገማ ናይ ዕድሜካ እንተ ዘይተሰማሚዕካሉ፡ ነቲ ናይ ዕድሜኻ ውሳኔ ይግባይ ክትብለሉ ትኽእል ኢኻ።


text:
ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘራኽብ መስመር መጓዓዝያ ምድሪ ኦምሓጀር -ሑመራ ሎሚ 7 ጥሪ 2019 ብፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂን ቀዳማይ ሚንስትር ፈደራላዊ ደሞክራሲያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ብወግዒ ተኸፊቱ።
ኣብቲ ብናይ ክልቲኤን ሃገራት ሃገራዊ መዝሙር ዝተሰነየ ናይ መኽፈቲ ስነ ስርዓት ፡ብወገን ኤርትራ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ፍሉይ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣቶ የማነ ገብረኣብ፡ኣዛዚ ምዕራባዊ እዚ ብርጋደር ጀነራል ተኽለ ክፍላይ በወገን ኢትዮጵያ ድማ ምክትል ኣመሓዳሪ ክልል ትግራይ ዶ/ር ደብረጽዮን ገ/ሚካኤል፡ኣመሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው፡ ኢታማጆር ሹም ምክልኻል ኢትዮጵያ ጀነራል ሰዓረ መኮንን ከምኡ’ውን ነበርቲ ከተማ ኦምሓጀርን ተረኺቦም ነይሮም።
ምኽፋት መስመር ኦምሓጀር ሑመራ አካል እቲ ኣብ ሓምለ 9 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተፈረመ ስምምዕ ሰላም ምዃኑ ሚንስትር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ኣፍሊጦም ኣለው።
ብተወሳኺ ምኽፋት’ቲ መስመር ኣብ ኤርትራ ብተሰነይን ገርሰት ኣብ ኢትዮጵያ ድማ ብዶብ ኦምሓጀር ሑመራ ዘለው ናይ ልምዓት ፕሮጀክትታት ንምሕያል ዝዓለመ ምዃኑ ቤት ጽሕፈት ሚንስትር ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ሓቢሩ’ሎ።