text:
ኣብ ኣክሱም 19ን 20ን ሕዳር 2013 ዓ\ም ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ጭፍጨፋ ከምዝተፈፀመ ናይ ዓይኒ መሰኻኽርን ኣባላት ስድርኦም ዝተቐተሉዎምን ይገልፁ። ኣመንስቲ ኢንተርናሽናል እውን ኣብ ኣክሱምን ካልኦት ከባቢታት ትግራይን ቅትለት ምፍፃሙ ብዝምልከት ሓበሬታ ከምዝበፅሖ ገሊፁ ኣሎ።
ኣብ ትግራይ ኵናት ካብ ዝጅምር ልዕሊ 80 ማዕልታት ኣቑፅሪ ኣሎ። ብሰንኪ እዚ ህይወት ብዙሓት ሰባት ጠፊኡ፣ ማእለያ ዘይብሉ ንብረት ዓኒዩ ከቢድ ዓፀቦ ኣንፀላሊዩ፣ ሰባት ብጥምየትሙማት ምጅማሮም ሰበስልጣን ክልል ትግራይ ከይተረፈ የረጋግፁ ኣለው።
ነበርትን ዓለምለኸ ማዕኸናት ዜናን ደቂ ኣንስትዮ ፆታዊ ዓመፅ ይፍፀም ከምዘሎ ይገልፁ ኣለው። ሕቡራት መንግስታት ብወገኑ ኣብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ይፍፀም ዘሎ ፆታዊ ጥቅዓት ከምዘሻቐሎ ገሊፁ ኣሎ።
መሰኻኽር ዓይኒን ስድራ ግዳያትን ወታደራት ኤርትራ ኣብ ከተማ ኣኽሱም ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ንኽትግለፆ ዘፀግም ዝበሉዎ ጭፍጨፋ ከምዝተፈፀመ ይገልፁ።
መብርሂት ፍፁም 28 ዓመት ዝዕድሚኡ ዓብይ ሓወይ ተኽላይ ፍፁምን ወዲ 13 ዓመት ንእሽተይ ሓወይ ክብሮም ፍፁምን ኣብ ገዝኦም ከለው ተረሺኖምኒ፣ ኣብ ከቢድ ሓዘን'የ ዝርከብ' ትብል።
ተኽላይ ፍፁምን ክብሮም ፍፁምን ናይ ቀረባ ኣዝማዱ ምዃኖም ዝገለፀ ጉዕሽ ልሳነወርቅ ብወገኑ '78 ዓመት ዝዕድሚኦም ወላዲኡ ኣቶ ልሳነ ወርቅ ለኣከ፣ ወዲ 17 ዓመት ንእሽተይ ሓው ቢኒያም ልሳነወርቅ፣ 34 ዓመት ዝዕድሚኡ ስብኣይ ሓፍቱ መምህር ግርማይ ተኽላይን ኣብ ቅድሚ ናይ ኣርባዕተ ማዓልታት ሓራስ ብዓልቲ ቤቱ ንመምህር ግርማይን ወላዲቱ ንጉዕሽን ኣብ ውሽጢ ቤቶም ብወትሃደራት ኤርትራ ከምዝቐተሉዎም' ይገልፅ።
ኣብ ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት Amnesty International ንጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘፅንዑ ኣቶ ፍስሃ ተኽሌ ኣብ ከተማወታደራት ኤርትራ ኣብ ከተማ ኣክሱም ንመናእሰይ ምቕታሎም ሓበሬታ በፂሑና ኣሎ ኢሎም።ኣብ ኣክሱም ይኹን ኣብ ካሎት ከባቢታት ይፍፀሙ ኣለው ዝብሃሉ ቅትለታትን መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ንምምርማር ንመንግስቲ ኢትዮጵያ መእተዊ ፍቓድ ሓቲትና ኣብ ምፅባይ ንርከብ ኣለና ኢሎም።
ካብ ጊዚያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይን ፌደራል መንግስትን ሪኢቶ ንምርካብ ዝገበርናዮ ፃዕሪ ኣይሰለጠን። እቲ ቅትለት ብዝምልከት ብኻሊእ ነፃ ወገን ኣይተረጋገፀን።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ ሓደ መነቱ ክዕቀበሉ ዝደለየ ኣባል ሰራዊት ኤርትራ ንመሳርሕትና ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቦ ቃለ ምልልስ 'ኣብ ከተማታት ኣኽሱን ካልኦት ከተማታትን ኣብ ዝኣተናሉ እዋን ንተጋሩ ነድሕን ነይርና እምበር ኣይቀተልናን' ኢሉ።
ነቲ ቅትለት ብዓይኑ ዝርኣየን፣ ኣብ ኣክሱም በፂሓ ንዝተመለሰት ምስክር'ውን ኣዘራሪብና ኣለና።


c: text/html

text:
እቲ ርክብ ብኣቦ መንበር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ተጋዳላይ ዶክተር የሱፍ ብርሃኑ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መልእኽቲ ድሕሪ ምምሕልላፉ ቀጺሉ ኣቦ መንበር ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ተጋዳላይ ኢድሪስ ዓሊ ስዒድ /ኣቡ ሃማም/ ድማ ብዛዕባ ውጽኢት ጠቕላላ ጉባኤ ኤዲኪ 2013 ዝምልከት ሰፊሕ መብርሂ ድሕሪ ሂቡ።
ኣቦ መንበር ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ተጋዳላይ ኢድሪስ ዓሊ ስዒድ /ኣቡ ሃማም/ ኣብ መግለጺኡ ኤዲኪ ነቲ ብማእከላይ መሪሕነቱ ኣብ ሚያዝያ 2012 ንባይቶ ዝምልከት ኣቐዲሙ ዝወሰኖም ውሳኔታትደጊሙ አጋጊጽዎ ጥራይ ዘይኮነስ ሕጂ ውን ሓባራዊ ዕማማት ንምትግባር ምስ ፈ/ቤ/ት ጽሕፈት ባይቶ ብምውህሃድ ከም ዝሰርሕን ሓሳባት ንምልውዋጥን ኣብ ዝኮነ ሸነኻት ቃልሲ ምስ ባይቶ ተሓባቢሩ ከም ዝሰርሕ ደጊሙ ኣስሚሩሉ።
ናይዚ መሰረት ከኣ እቲ ዝሓለፈን ዘሎን ንቐጻሊ ዝህሉን ህይወታዊ ዝምድና ኤዲኪን ባይቶ ስለ ዝኾነ እዩ።
ኣቦ መንበር ፈ/ቤ/ጽ ባይቶ ተጋዳላይ ደኩተር የሱፍ ብርሃኑ ብወገኑ ንዓወታት ጠቕላላ ጉባኤ ኤዲኪ 2013 ዝተሰመዖ ሓጎስ ብምግላጽ ቀጺሉ ባይቶ ምስ ኩሎም ኣባላቱ ዘለዎ ተሪር ዝምድና ብምሕባር ብፍላይ ከኣ ኤዲኪ ኣብ ምዕዋት ባይቶን ዕማማቱን መደባቱን ዘለዎ ቅሩብነትን ዝጸንሐን ዘሎን ዝምድና ኣዚዩ ዝነኣድ ከም ዝኾነ ገሊጹ።
ኣብ መወዳእታ ኣብ ምምኽኻርን ምውህሃን ሓሳባት ምልውዋጥን ኩሉ ግዜ ኣብ ዝኾነ እዋን ማዕጾ ባይቶ ንኪዳን ክፉት ምዃኑ ሓቢሩ።
ኣብቲ ርክብ ዝተሳተፉ ኣባላት ብወገኖም ብዛዕባ ኪዳንን ባይቶን ብሓደ ሸነኽ ኣብ መንጎ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኣብ ውሽጢ ባይቶን ብካልእ ሸነኽ ኣመልኪቶም ብሓባር ናይ ምስራሕን ምግጣም ብድሆታትን ዝምልከት ኣገደስቲ ርእይቶታትን ለበዋታትን ኣቕሪቦም።
ክፍሊ ዜናን መጽናዕትን ስልጠናን ኤዲኪ
23 ግንቦት 2013

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኤርትራን እስራኤል ብጉዳይ ስደተኛታት ብዝምልከት ምስጢራዊ ዝርርባት የካይዳ ከምዘለዋ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ኣምባሳደር እስራኤል ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ተደጋጋሚ እዋን ናይ ቴሌፎን ዝርርብ ከምዘካይድ ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ ብወገን እስራኤል ድማ ምስቲ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኣምባሳደር ኤርትራ ቀጥታውን ናይ ቴሌፎንን ርክባት ይካየድ ምህላዉ የረድኡ።
እስራኤል ኣሽሓት ኤርትራውያን ብዘይድሌቶም ናብ ኤርትራ ንምጥራዝ ውጥናት እኳ እንተለዋ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ብፍቓዶም እንተዘይኮይኑ ብዘይድሌቶም ንዝጥረዙ ኤርትራውያን ክቕበል ፍቓደኛ ከምዘይኮነ ደጋጊሙ ይገልጽ።
እቲ ኣብ መጋቢት 1993 ኣብ ኣስመራ ዝተኸፍተ ኤምባሲ እስራኤል፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝልዓለ ኣተኩርኡ ኣብ ጉዳይ እቶም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ልዕሊ 18 ሽሕ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኮይኑ፣ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ኣብ መንጎ ኣስመራን ቴልኣቪቭን ንዘሎ ዘይምርድዳእ ናብ ሓደ መዓልቦ ንምብጻሕ ምስ ሰበ ስልጣን ኤርትራ ብቐጻሊ ይዘራረብ ምህላዉ ምንጭታት ካብ ኣስመራ የረጋግጹ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ሓተቲ ዑቕባ ብምሉኦም ነናብ ዓዶም ንምጥራዝ ብዝጀመሮ መስርሕ፣ ዜጋታት ደቡብ ሱዳን ናብ ጁባ ክጥረዙ እንከለዉ፣ ንዜጋታት ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ’ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ንምውሳድ ይዳሎ ምህላዉ’ዩ ዝሕብር።
እንተኾነ እቲ ብደረጃ ዓለም ቅቡል ኮይኑ ዘሎ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ኤርትራውያን፣ ንእስራኤል ከምቲ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ስደተኛታት ዝወሰደቶ ስጉምቲ ክትወስድ ኣየፈቐደላን።
ብመሰረት’ቲ ኣብ 28 ሓምለ 1951 ዝተኸተመ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ዘተኮረ ውዕል ጄኔቫ፣ ብምጥሓስ፣ እስራኤል ፖለቲካዊ ሕቶ ንዘለዎም ስደተኛታት ብዘይድሌቶም ካብ ምጥራዝ ክትቑጠብ ኣህጉራውያን ትካላት ይጽውዓ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብግጽው ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ናይ ዕለቱ ወንጌል ሉቃስ 11.15 ኮይኑ ኢየሱስ ንኣጋንንቲ ብብዔልዜቡል ከምዘይውጽኦም ዘመልክት እንክኸውን ሓንሳብ ካብ ሓንቲ ነፍሲ ዝተሰጐ ጋኔን መእተዊ ምስ ሰኣነ ካልኦት ካብኡ ዝገዱ ሸውዓተ ኣጋንንቲ ሒዙ ከምዝምለስን ነታ ነፍሲ ካብ ዝቀደመ ዝገደደ ጸገም ከምዘጓንፍ ዝገልጽን ቀዳሞት ዳሕሮት ዳሕሮት ከኣ ቀዳሞት ከምዝኾኑ ዝገልጽ ነበረ። ቅዱስነቶም ነዚ መሠረት ብምግባር ከኣ ቅዱስነቶም ‘ባህርያት ሰይጣን ንዕንቀት ወይውን ብቀጥታ ብቅንዕን ሽርሕን ከምኡ ኣውን ብወግእን ካልእ ዝመሳሰሎምን ገሩ ብዙሕ ጉርሕን ሽርሕን ብዝመልኦ መንገዲ ዓለማውነት ዝዓብለሎ ሕይወት ንምንባር ይደፋፍእ። እንክብሉ ሰቢኾም።
ኣብ ቀጻሊ ቃልሲ ኢና እንርከብ! ኣብ ውሽጢ ነፍሲ ወከፍና ኣብ መንጎ ኢየሱስን ድያብሎስን ቀጻሊ ቅልስ አሎ።
ዲያብሎስ ንልቢ ሓደ ሰብ ክመልኽ ከሎ ከም ኣብ ገዛኡ ኣባኡ ክጸንሕ እዩ ዝመርጽ ካባኡ ክወጽእ እውን ፈጺሙ ኣይደልን። ብዙሕ ግዜ ኢየሱስ ነቶም ጸላእቱን ጸላእትንናን ዝኾኑ ርኹሳት መንፋስቲ እንከውጽእ ንዕዘብ። እዚ ከኣ ኣብ መንጎ ሠናይ ነገርን ጽቡቅ ነገር ዝግበር ሓንሳብ ሓንሳብ እውን ኣብ ሕውታቴን ሓሳባዊ ኩነትን ዘሎ ዝመስል ኩነት ንዕዘብ። ኮይኑ ግን እዚ ቃልሲ እዚ መንጎ እግዚአብሔርን መንጎ እቲ ጥንተ ጸሊና ዝኾኑ ናይ ጥንቲ ተመንን ማለት ኣብ መንጎ ኢየሱስን ዲያብሎስን ዝካየድ ቃልሲ እዩ። እዚ ቃልሲ እዚ ከኣ ኣብ ውሽጥና እዩ ዝፍጸም። ነፍሲ ውከፍና ኣብ ቃልሲ ንርከብ ምናልባት ክንፈልጦን ክስመዓናን ኣይክእልን ይኸውን ኮይኑ ግን ኣብ ቃልሲ ከምእንርከብ ዘይምዝንጋዕ። ኮይኑ ግን ሎሚ ክንበብ ዝሰማዕናዮ ቃለ ወንጌል ኢየሱስ ንኣጋንንቲ ብሓለቃ ኣጋንንቲ ብዔል ዜቡል ከምዘውጽኦም ይዛረቡ። እዚ ግን እንትርፎ ሕማቅ መልሓስ ከምዘሎ ንግዘብ። ስለዚ ከኣ መንጎ ኢየሱስን ዝስዕብዎ ዝነበሩን ሓደ ክትዕ ይለዓል።
ጸዋዕታ ጸላኤ ሠናያት ንተግባር እግዚአብሔር ምድምሳስ እዩ።
መንነት ዲያብሎስ ምዕናው እዩ፣ ምዕናው ብምዕናው ከኣ ምዕናው ተግባር እግዚአብሔር እዩ። ምናልባት ገሊኦም እዚ ጉዳይ እዚ ብካህናት ዝተማህዘ ኰይኑ ዝረኣዮምን ከምቶም ኣእዳዎም ዝጠብው ሕጻናት ዝሓስቡ ኣይሰኣኑን። ኮይኑ ሠይጣን ሥራሕ ዕንወቱ ወትሩ ምስ ገበረ እዩ። ርግጽ እዩ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ቆይሙ ፊት ንፊት ከዕኑ ኣይክእልን እግዚአብሔር ስለዝከላኸለልና ስለዘሎ ብዘይመጠን ክጐርሕ ግድን እዩ። ነቲ ኣብ ትሕቲ ሓለዋን ምክልኻልን እግዚአብሔር ዘሎ ሰብ ንከጥቅዕ ዘይፍንቅሎ እምንን ዘይጥቀመሉ ጉርሕን የብሉን እሞ ንጠንቀቀሉ ኢሎም። ነዚ ከመይ ገይሩ ይገብሮ እትነበልና ከኣ ዝተፈላለዩ ዘይቅርዑይ ሃረርታ ብምፍጣርን ናይ ውግእን ዕንወትን ከበሮ ብምድሳቅን ይገብሮ።
ቅዱስነቶም ኣብ መወዳእታ ዘተኰረሉ ኣብ ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ፍጻሜ ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝቀረበ ሓሳብ እዩ። እዚ ከኣ ‘ሓደ ርኹስ መንፈስ እንካብ ሓደ ሰብ ምስ ወጽአ ዕረፍቲ ደልዩ ኣብ ኣጻምእ ይኹብልል።ምስ ሰኣነ ከኣ ናብታ ዝወጻእኩላ ቤተይ ክምለስ እየ ይብል። ምስ ተመልሰ ድማ ተዀስቲራን ተሸሊማን ይረኽባ። ሽዑ ኸይዱ ካብኡ ዚኸፍኡ ኻልኦት ሾብዓተ መንፍስቲ የምጽእ። ኣብኣ ኣትዮም ከአ ይነብሩ። ናይቲ ሰብ እቲ ዅነታት ድማ ኻብቲ ቐዳማይ እቲ ዳኅረዋይ ዝገደደ ይኸውን’ ንዝብሎ ብምጥቃስ ዲያብሎስ ብቀለልቲ ነገራት ከሸንፈና ምስ ዘይከኣለ ካልእ መንገዲ ሃሰስ ይብል ማለቱ ከምዝኾነ ከምዚ እንክብሉ ገሊጾም።


text:
በየነን ባሻይን፡ ዝናውያን ቀነይቲ ኣብ ክልተ ጫፋት
ቀዳማይ ክፋል)
ተጋድሎ ሓርነትን ህዝባዊ ግንባርን (ጀብሃን ሻዕብያን) ኣብ ዝጥቀሳሉ ግዜ፡ ብዙሕ ግዜ ዝደጋገም ዘረባታት ኣሎ። ገለ-ገለ ሰባት፡ ታሪኽ ክልቲኤን ውድባት ኣነጻጺሮም ክዛረቡ እንከለዉ፡ ሐሕማቑ ጥራይ ይዝክሩ። ኣብ ኩናት ሕድ-ሕድ ከም’ዚ ተገብረ፣ ጀብሃ ንሻዕብያ ከም’ዚ ጌራታ፣ ሻዕብያ ንጀብሃ ከም’ዚ ጌራ ኣጥፊኣታ፣ ወዘተ ዝብል ወረ እዩ ዝልዓል። ልክዕ’ዩ፡ ታሪኽ ሕማቕን ጽቡቕን ነገራት ዘጠቓለለ ጸጋ ስለ ዝኾነ፡ ጸጽቡቑ ጥራይ ለሊኻ ሐሕማቑ ክትሕሰሞ ዝክኣል ኣይኮነን። ሐሕማቑ ጥራይ ምዝካር ድማ ነቲ ዝተገብረ ጽቡቕ ነገራት የህስሶ እዩ። “እዘን ውድባት እዚኣተንሲ ኣብ ነንሕድሕደን ከነወዳድረን እንከለና ብሕማቕ ነገራት ጥራይ ዲና ከነወዳድር ዘለና፧ ንምንጽጻር ዝበቅዕ ጽቡቕ ነገራት’ዶ ኣይነበረንን እዩ፧ ስለምንታይ’ዩ ንሱኸ ዘይዝረበሉ፧” ዝብል ረታዒ ሓሳብ ንኣእምሮይ ካብ ዝብሕቶ ሓያል ጌሩ።
ብዝመስለኒ፡ እቲ ተፈጺሙ ዝብሃል ጌጋታት ብመሰረቱ ኣብ መሪሕነት ንዝነበሩ እተወሰኑ ባእታታት ዝምልከት እዩ በያላይ እየ — ናይ ክልቲኡ ወገናት። ባእታት መሪሕነት ‘ውን እንተኾነ ኩላቶም ብግብረ-እከይ ልቡዳት እዮም ዝብል እምነት የብለይን። ልዕሊ ኹሉ ግን፡ ኣብ ክልቲኡ ውድባት ዝነበሩ ማእከሎት ሓለፍትን ተራ ተጋደልትን፡ ኣብ’ቲ ተፈጺሙ ዝብሃል በደላት ዝነበሮም ሽኑን ፍርቂ ርብዒ ናይ’ቲ ኣብ ቃልሲ ዘበርከትዎ ተራ ዝኸውን ‘ውን ኣይመስለንን። ኣብኣቶምን ኣብ ካልኦት ተጋደልትን ብዙሕ ሰናይ ነገራት ይርአ። እዝን ወድ-ኸምዝን ነቲ ናይ ክልቲአን ውድባት ቅርዕው መዳያት ንምንጽጻር ዝሕግዝ መወክስ ኮይኑ ይስመዓኒ። ካብ’ዚ ብምብጋስ ድማ፡ ብዓቕመይ ዝተራእየኒ ገለ እወንታዊ መነጻጸሪ ኣብነታት ሃሰስ ክብሎ እፍትን ኣለኹ። ኣብ ርእሲ ‘ውን፡ ኣብ ክልቲኡ ውድባት ዝነበሩን ዘለውን ሰብ-ሞያ በብዘበርከትዎ ዓውዲ ክዝከሩ ከም ዝግባእ ብምስትብሃል ‘ውን እየ።
ብደረጃ ውድባት ክበሃል ዝኽእል ነገር ንግዚኡ ወጊነ፡ ብዛዕባ ክልተ ኣብ በበይኑ ጫፋት ዝርከቡ ተጋደልቲ ናይ’ዘን ክልተ ውድባት ክብሎ ዝደለኹ ነገር ኣሎ። ንሶም ንሓደ ካብ ጽቡቕ መዳያት ናይ ሰውራ ኤርትራ — ስነ-ግጥሚ ናይ ክልቲኡ ደንበታት — ዝውክሉ ልሉያት ጠባያት ኮይኖም ይስምዑኒ። ኣብ በበይኑ ጫፋት ኣለዉ መበሊየይ ቀንዲ ምኽንያት፡ እቲ ሓደ ኣብ ኣስመራ፡ እቲ ሓደ ድማ ኣብ ካናዳ ስለ ዘለዉ ጥራይ እዩ። ውድባዊ ድሕረ-ባይታኦም ኣብ’ዚ ሕጂ ተላዒሉ ዘሎ ኣርእስቲ ዘይርአ ሃሳስ ሕንጻጽ እዩ።
ነዞም ክልተ ሰባት ዘራኽብ ነጥቢ ድኣ እንታይ ተረኽበ፡ ዝብል ሕቶ ክልዓል ከም ዝኽእል ገሚተዮ ኣለኹ። እቲ ዘራኽቦም ነገር ክልቲኦም ወናማት ቀነይቲ (ገጠምቲ/ገጣሞ) ምዃኖም እዩ። “ክንፊ ግጥሚ ተወጢሖም” ኣብ ጫፍ-ደቐል ርቀት ስነ-ግጥሚ ዝበጽሑ ቀነይቲ ኢያቶም እንተበልኩ ‘ውን መን “ዓይንኻ ይደፈን” ይብለኒ፧ መድረኽን ግዜን ግን ኣብ በበይኑ ጫፋት ኣቐሚጥዎም ኣሎ። እዚ ኹሉ ፋሕ-ጭንግራሕ ኣኸቲሉ ዘሎ ገባቲ ስርዓት ምስ ተወገደ፡ ብእኩብ ወይ ብውልቂ ተሞክሮታቶም ከካፍሉና ተስፋ እገብር። ንግዚኡ ግን ብዛዕባ’ዞም ክልተ ዝናውያን ገጣሞ ብዓቕመይ ዝፈልጦ ክገልጽ።
እዞም ክልተ ቀነይቲ፡ ንዓይ ከም ውልቀ-ሰብ ዘሕደሩለይ ጽልዋ፡ ኣብ ሓደ ወይ ክልተ ሕጡበ-ጽሑፍ ገሊጸ ዝውድኦ ነገር ኣይኮነን። ልዕሊ ኹሉ ግን፡ ካብ ክልተ እተፈላለየ ውድባዊ ድሕረ-ባይታታት ዝመጹ ሰብ-ጽቡቕ ስም ከወዳድር ኢለ ኣብ ዝሓሰብኩሉ እዋን፡ ኣብ ኣእምሮይ ብቐዳምነት ብልጭ ዝበሉኒ ንሳቶም እዮም። ካብ ክልቲኡ ታሪኻዊ ውድባት ካልኦት ሰብ-ጽቡቕ ስም የለዉን ማለት ዘይኮነስ፡ በዚ ሕጂ ዝጥቀመሉ ዘለኹ መለክዒ (ስነ-ግጥሚ) ግን፡ ካብ’ቲ ክልተ ጫፋት ንዓኣቶም ብቐሊሉ ከለሊ ክኢለ።
እቲ ኣብ ካናዳ ዘሎ ገጣማይ፡ ከም ብዙሓት ኣብ ስደት ዝርከቡ ኤርትራውያን፡ ንሱ ‘ውን ብዓቕሙ ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ምልኪ ዝረጋረግ ዘሎ ብጻይ እዩ። ረድኢ ክፍለ (ባሻይ) ይብሃል። ብዛዕባ ባሻይ ኣብ’ቲ ዝስዕብ ክፋል ናይ’ዚ ጽሑፍ’ዚ እየ ከዘንቱ። እቲ ኣብ ኣስመራ ኣሎ ዝበልከዎ ተቐናዪ፡ በየነ ሃይለማርያም ይብሃል። ገዲም ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር እዩ። ጌጋ ድኣ ይኽኣለይ እምበር ህግደፍ ብዝፍጽሞ ዘሎ ተግባራት ሕጉስ እዩ ኢልካ ክትዛረበሉ እትኽእል ኣይመስለንን። ምኽንያቱ፡ ብዙሕ ካብ’ቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሰብ፡ ዝሓዘ ሒዝዎ ኣፉ ዝዓጸወ እምበር ብህግደፍ ሕጉስ ከም ዘይኮነ፡ ዋላ’ኳ ካብ ቃሎም ኣይንርከቦ፡ ንዕኡ ዘረጋግጽ ብዙሕ ኣመታት ኣሎ።
በየነ፡ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ኣለም-በቃኝ ነዊሕ እተኣስረን ድሕሪ ምፍትሑ ድማ ተመሊሱ ናብ ህዝባዊ ግንባር እተጸንበረን ምዑት ተጋዳላይ እዩ። ኣብ ግጥሚ ትግርኛ ዘለዎ ምልከት ሕሉፍ እዩ። ኣብ’ታ ኣብ 1997 እተሓትመት ናይ ሳሚ ብርሃነ ሸሪጥ፡ ብበየነ እተደርሳ ሓያሎይ ናይ ግጥሚ ደርፍታት ኣለዋ። ናይ በዓል ኤልሳ ኪዳነ፣ ብርኽቲ ደሞዝ (ታንክን) ካልኦትን ‘ውን ብዙሕ ደርፍታት ኣሎ፤ በየነ ዝደረሶ። በየነ፡ ኣብ ድርሰት ሓጸርቲ ልብ-ወለዳዊ ዛንታታት ‘ውን ንኡድ ክእለትን ውሕልነትን ዘጥረየ በዓል ሞያ እዩ።
ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን፡ ብሰንኪ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት፡ ምስ በየነ ይኹን ምስ ካልኦት ርክብ’ኳ እንተዘይብለይ፡ ኣብ 1997/98 ምስ’ቲ ሽዑ ዘካይዶ ዝነበርኩ ትምህርታዊ መጽናዕቲ (ብዛዕባ ሕጊ መሰል-ድርሰት) ብዝተሓሓዝ መገዲ ተላሊና። ኣብ ዝተፈላለየ ሓጸርቲ ኣጋጣምታት ‘ውን ከም ዘዕለልና እዝክር። ብዝያዳ ግን ኣብ’ቲ ንትህምርታዊ መጽናዕተይ ብዝምልከት ምስኡ ዘካየድክዎ ዕላል (ቃለ-መጠይቕ) ብዛዕብኡን ብዛዕባ ስነ-ጥበባዊ ስርሓቱን ብመጠኑ ፈሊጠ። ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ኣለም-በቃኝ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ሓያሎ ግጥምታት ከም ዝጸሓፈ ኣዕሊሉኒ ኔሩ። ሽዑ ብዝሓበረኒ መሰረት፡ ከምኡ ‘ውን ቅድሚኡን ድሕሪኡን ኣብ ጋዜጣታት ይወጽእ ብዝነበረ ግጥምታቱ፡ ኣዝየ ክድነቕ ጀሚረ። እታ ንመጀመርታ ግዜ ዘንበብክዋ መሳጢት ግጥሙ፡ “ኪዳን’ዶ ይበሊ፧” እትብል ኰይና፡ ኣብ መጀመርታ ተስዓታት ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ከም ዝወጸት እዝክር። ኣብ’ታ ብ1997 ዝተሓተመት ናይ ሳሚ ብርሃነ ሸሪጥ ካብ ዘለዋ ደርፍታት ሓንቲ እያ። ካብ’ታ ብኢዱ ጽሒፉ ዝሃበኒ ቅዳሕ ናይ’ታ ግጥሚ፡ እታ ዝፈትዋ ማይ-ቤት ከም’ዚ ዝስዕብ ትንበብ፡-
…
መድሚደልኪ ኣለኹ ኣብ ልበይ ኣውዕሊ
ይቕረ ኣመሉ’ዩ ከርሰይ እንታይ በሃሊ
እምበርከ፡ እምበርከ ንቡር ድዩ ዕሊ
ኣንቲ ክዳን’ምበር ኪዳን’ዶ ይበሊ?
…
ብዛዕባ ግጥምታት በየነን ውሕልነቱን ብዙሕ ምበልኩ፤ ካብ’ቲ ኣነ ክብሎ ዝኽእል ንላዕሊ ግን ኣብ ቀዳማይ ሕታም መጽሄት ጸዳል፡ ሃይለ ቢዘን (ንሱ ‘ውን ካልእ ወሓለ ተቐናዪ እዩ)፡ “በየነ – ሃንዛ ግጥሙ” ብዝብል ኣርእስቲ ኣስፊርዎ ዘሎ ዓንቀጽ ምንባብ ይሓይሽ። መጽሄት ጸዳል፡ ናይ’ቲ ኣዝየ ዘድንቖን ግጥምታቱ ድማ ክቱር ዝናፍቖን ገጣማይ፡ ቅድሚ ሕጂ ኣንቢበያ ዘይፈልጥ፡ ንእድቲ ግጥሚ ሒዛ ስለ ዝወጸት ሰኸኽ ዘብል ሓሳባት ኣግሂዳትለይ።
እታ ኣብ ገጽ 16 ናይ’ታ መጽሄት ወጺኣ ዘላ፡ “ከም ቆሎ መሸላ” ዘርእስታ ናይ በየነ ሃይለማርያም ግጥሚ ከየገረመትኒ ኣይተረፈትን። እታ ግጥሚ ንኹነታት ቤት-ማእሰርቲ ኣለም-በቃኝ እትገልጽ ኰይና፡ በየነ ሃይለማርያም ኣብ’ቲ ቤት-ማእሰርቲ እንከሎ ብ1985 ዝጻሓፋ ግጥሚ እያ። ከየገረመትኒ ኣይተረፈትን መበሊየይ ምኽንያት፡ ብናይ በየነ ሃይለማርያም ናይ ቋንቋ ምልከት፣ ናይ ኣጸሓሕፋ ውሕልነትን ፍሉይ ክእለትን ብምግራመይ ጥራይ ኣይኮነን። እዝስ ቀደም ካብ ኤርትራ ቅድሚ ምውጽአይ ‘ውን ወትሩ ዝድነቐሉ ዝነበርኩ ፍሉይ ተውህቦ ናይ በየነ እዩ። ሕጂ ኣገሪሙኒ ዘሎ ነገር ግን፡ ዋላ’ኳ እታ ግጥሚ ኣብ ካልእ መድረኽን ግዜን እተገጥመት ትኹን፡ ምስ’ዚ ሕጂ እንርእዮን እንሰምዖን ዘለና ኩነታት እሱራት ፖለቲካ ሃገርና ኣዝዩ ዝመሳሰል ትሕዝቶን መልእኽትን ስለ ዘለዋ እየ ተገሪመ። እታ ግጥሚ፡ ከም’ዚ ዝስዕብ ትንበብ፡-
ከም ቆሎ መሸላ
ኣሎ እዋን ኣሎ ግዜ
ቢልካ ቢልካ ሓሸውየ
ወትሩ ቁዛም ወትሩ ወየ
እዋን ኣሎ ወርሓት ኣሎ
ዝወድቀካ ሓሳብ’ሎ
ኣልቦ መዓት ዘይተልዕሎ
መሲእካ ፈቲግካ
ኩሉ ይዝረገካ
ሓሲብካ ዘቚቕካ
ከቶ ነይሰልጠካ
ንስኻ ትነድቕ
ደድሕሬኻ ይወድቕ።
እንታይ ዶ ይግበር’ዩ …
እናተበራረዩ …
ኢድካ ተኣሲሩ ኩሩንኩሪት
“ህህ!” ‘ተበሉኻ ብኹርንዒት?!
እንተ መኸሩልካ ለይትን ቀትርን
እንተ ደርበዩልካ እምንን በትርን?!
ኣይበልካ ደሓን ክትል-ክትል
ኣይተስግል ሕደግ – ኣይትሰፍልል
ናይ ‘ንዳመን ድንን
ናይ ‘ንዳመን ዝህልል
ጨጎራኻ ጌርካ ከም ንቑልቁል
ከም ቆሎ መሸላ እናተሎሎኻ
ምስሓቕ’ዩ ‘ንታይ ድኣ
ልቢ – ዝልብኻ።
ብየማንካ ቅጻዕ ብጸጋምካ ቅጻዕ
ምዕይ እንተ በልካ ዝወድቀካ ስላዕ
ዕርቕርቕ ‘ተበለካ – ‘ተበለካ ጻዕጻዕ
ኣይትድነን ርእስኻ
ቅናዕ ደኣ ቅናዕ!
ዝሃርሃረ ልቢ ዝቖሰለ ከብዲ
ከቐምርሮ’ዩ ግዜ ተፋራዲ።
እንታይ’ዶ ይግበር’ዩ …
እናተበራረዩ …
ብዙሓትን – ጥምዙሓትን
ተመሲሎም ንህብን ፈርግን
‘ተዀንኻ ሓውን ገድን
‘ተዀንኻ ከም ክራማት
ዘይወግሕ ድቕድቕ ጸልማት።
ኣይበልካ ደሓን ቅጭጭ – ጠላሕ
ክሳብ ዝብል ወጋሕ – ፈታሕ።
“ኣሎኹ” ከም ትብል
ዘይትጠፍእ ሽምዓ
ፈትላ ‘ናተኸኸ ‘ናመኸኸ ስምዓ
እናነብዐት’ወ ንፋስ እናላሃማ
ከም እተስለምልም ጥዋፍ
እትሓድር ቆይማ።
እንታይ’ዶ ይግበር’ዩ …
እናተበራረዩ …
ሓፍ ከይበሉ ሃፍ ዝበሉ
ጢማ-ሚና ሽሉ-ምሉ!
ኣይሓጣእካ ኣይኣበስካ
ውጉዝ ኩኑን ‘ተበሉኻ
ብዘይ ንሕፈት ብዘይ ሒንዳ
ከም ኣርዮስ ከም ይሁዳ
ጸላእኩኻ ቀንጣእኩኻ
ማሕላይ ጣልማይ ‘ተበሉኻ
ኣይትከማህ ‘ታይ ግድኻ።
ኣይትረታዕ ኣይትሰነን
ከም መሸላ ከም ኮደን
ሰሓቕ እወ ባህ ኣይበሎ
እናበሰልካ ኣብ ርሱን መቕሎ
ኣንጣዕጣዕ ‘ወ ቆሎ ኴንካ
እናዓንበብካ እናሓረርካ።
— ቤት-ማእሰርቲ ኣለም-በቃኝ 1985
ነዛ ግጥሚ እዚኣ ብዘንበብኩ፡ ኣብ ኣእምሮይ እተቐጀለኒ ቀዳማይ ሓሳብ፡ ኩነታት ናይ’ቶም ኣብ ዒራዒሮን ካልእ ዘይተፈልጠ ኣብያተ ማእሰርትን ዘለዉ ንጹሃት እሱራት እዩ። ብርግጽ፡ በየነ ሃይለማርያም ኣብ ግጥሙ ኣንጸባሪቕዎ ዘሎ ሓቅታት ንኹነታት ቤት ማእሰርቲ ኣለም-በቃኝ ጥራይ እዩ ዝምልከት ክብል ኣይክእልን። ተመሳሳልነቱ ምስ’ዚ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት ብኸመይ ርእይዎ ይኸውን ዝብል ሕቶ፡ ድሕሪ ብራቕ-ጸሓይ ብሰላም ክንራኸብ እንዳተተምነኹ ሽዑ ባዕሉ ከብረሃልና እምነ። ንዓይ ብዝመስለኒ ግን እቲ ተመሳሳልነት ኣዝዩ ዝገርም እዩ። ናይ ህግደፍ ኣብያተ-ማእሰርቲ ካብ ናይ ደርግ ዝኸፍእ እንተዘይኮይኑ ዝሓሸ’ዩ ኢልካ እትዛረበሉ ኣይኮነን። ናብ ካልእ ከይከድና፡ እቲ ብሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ተዳልዩ ዘሎ ዶክመንታሪ ፊልም ምርኣይ ጥራይ እኹል እዩ። ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ህግደፍ እሱራት ከመይ ዓይነት ስቅያት የሕልፉ ከም ዘለዉ፡ ካብ ሃብቶም ተኽልኣብ፣ ሰሚር መሓመድ ገይድን ካልኦትን ምርዳእ ይክኣል። ማልያኦም ዘፍለጡ ደገፍቲ ህግደፍ ለንቅነ ኣብ በዓል ኣለናልኪ.ኮም ዘምልቚዎ ዘለዉ ዘረባታት ‘ውን ካልእ መርትዖ እዩ።
እታ ዝበለጸት መርትዖ ግን፡ ናይ በየነ ሃይለማርያም ግጥሚ ባዕላ እያ። በየነ፡ ኣብ’ቲ ዝኸፍአ ተባሂሉ ዝንገረሉ ቤት-ማእሰርቲ ኣለም-በቃኝ ክጽሕፍን ክገጥምን ይኽእል ኔሩ እዩ። እዚ ማለት ድማ ዋላኳ ከም’ቲ ዝጸሓፎ ግጥሚ ክጽሕፍ ዘይፍቀደሉ ከም ዝኾነ ርዱእ እንተኾነ፡ ንምጽሓፍ ዘገልግል ወረቐትን ብርዕን ግን ክረክብ ይኽእል ኔሩ ማለት እዩ። ትሕዝቶ ጽሑፋቱ ወይ ግጥሙ በቶም ሓለፍቲ ቤት-ማእሰርቲ ፍሉጥ ከም ዘይነበረ ርዱእ እዩ። ብርግጽ ‘ውን ከም በዓል “ከም ቆሎ መሸላ” ዝኣመሰለ ግጥምታት ብስቱር ጥራይ ክጸሓፍ ዝኽእል ነገር እዩ።
ቤት-ማእሰርቲ ኣለም-በቃኝ ግን ምስ’ቲ ኹሉ ዘስካሕካሕ ወርኡ ካብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ህግደፍ ፈጺሙ ኣይከፍእን እዩ። ኣብ ኣለም-በቃኝ ዝነበሩ እሱራት ይጽሕፉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነሕድሕዶም ‘ውን ይመሃሃሩ ምንባሮም፣ ዝንበብ ነገራት ‘ውን ይወሃቦም ከም ዝነበረ፡ እቶም ብሰላም ዝወጹ እሱራት ይሕብሩ እዮም። ብዛዕባ ሓፈሻዊ ኩነታት ቤት-ማእሰርቲ ኣለም-በቃኝን ተወዳዳርነቱ ምስ ኣብያተ-ማእሰርቲ ህግደፍን ብዝምልከት፡ ተስፉ በራኺ እተበሃለ እሱር ኣለም-በቃኝ-ነበር ዝሃቦ ምስክርነት ዘንበበ ሰብ ‘ውን ኣብያተ-ማእሰርቲ ህግደፍ እቲ ዝኸፍአ ምዃኑ ብቐሊሉ ይበርሃሉ። ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ህግደፍ ብዙሕ ካብ’ቲ ኣብ ኣለም-በቃኝ ዝፍቀድ ዝነበረ መሰላት ይትረፍ ብጋህዲ ብሕልሚ ‘ውን ኣይፍቀድን።
እምበርኣ ከስ ኣነ ነዛ “ከም ቆሎ መሸላ” እትብል ግጥሚ በየነ ሃይለማርያም ኣንቢበ ጥራይ ትም ኢለ ክሓልፋ ኣይክኣልኩን። በየነ ውልቃዊ ናይ ኣለም-በቃኝ ተሞክሮኡ ብልዑል ጥበብን ርቀተን ዝገለጸላ ሓንቲ ካብ ብሉጻት ግጥምታቱ እያ። ኣነ ድማ ቤት-ማእሰርቲ ኣለም-በቃኝ ምስ ኣብያተ-ማእሰርቲ ህግደፍ ከወዳድረላ ዝኽኣልኩ፡ ፍሉይን ልሉይን ጦብላሕታ ዘሕደረትለይ ጸላዊት ግጥሚ ኮይና ረኺበያ። ነግሕታትን ማይ-ቤታትን ናይ’ታ ግጥሚ ንተመሳሳልነት ናይ’ቲ ኣብ ግዜ ደርግን ኣብ ግዜ ህግደፍን ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት ቁልጭ ኣቢሉ ኣርእዩኒ። ብዙሓት ሰባት ነታ ግጥሚ ከንብብዋ ዕድል ኣይረኸቡን ስለ ዝኾኑ ድማ፡ “ልቢ – ዝልበይ” ኣብ’ዚ ከቕርባ መሪጸ።
ኣብ ካልኣይ ክፋል፡ ብዛዕባ ረድኢ ክፍለ (ባሻይ) ከውስእ’የ። ተቛጺርኩም ኣይበለና፤ ሰናይ ቅነ።
ዳንኤል ረዘነ
11 ጥቅምቲ 2006
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2471


text:
ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ዞባ ካማሻ ወረዳ ሴዳል ዕጡቓት ንስቪላት ቀቲሎም ንብረት ምዕናዎም መሰኻኽር ዓይኒ ኢና ዝበሉ ንንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ነቲ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ዘረጋገፁ ሓላፊ ቢሮ ፀጥታን ህንፀት ሰላምን እቲ ክልል ኣቶ ኣብዮት ኣልቦሮ "ዕላምኦም ንህንፀት ዓብይ ግድብ ህዳሰ ንምዕንቃፍን ናይቲ ክልል ሰላም ንምዝራግን እዩ" ኢሎም ኣለው።
ዕጡቓት ትማሊ ንሰላማዊያን ሰባት ቀቲሎም ዝበሉ ናይ ዓይኒ ምስክር ኣቶ ማቲ ሙላቱ እቶም ዕጡቓት "ንቀያሕቲ" ሰባት ጥራሕ እናፈለዩ ካብ ምጥቓዕ ብተወሳኺ ኣብ ልዕሊ ንብረት መንግስትን ውልቀሰባትን ጉድኣት ኣውሪዶም ኣለው ኢሎም። ንሶም ንገዛእ ርእሶም ሓዊሱ ሰባት ንብረቶም ራሕሪሖም ምህዳሞም ገሊፆም።
ኣቶ ኣብዮት ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈፀሙዎ ዕጡቓት ዴሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ህዝብታት ጉሙዝ እዮም እውን ክብሉ ከሲሶም ኣለው። ዝወረደ መጠን ጉድኣት ዛጊት እንተዘይተፈለጠ እውን ካብ ስቪላትን ዕጡቓት መንግስትን ዝተቐትሉ ከምዘለው ገሊፆም። እቶም ሓላፊ ቢሮ ህንፀት ሰላምን እቲ ክልል እቲ መጥቓዕቲ መንነት መሰረት ዝገበረ ኣይኮነን ኢሎም ኣለው ።ኣብ ልዕሊ እቶም ዕጡቓት ስጉምቲ ይውሰድ ከምዘሎ እውን ወሲኾም ሓቢሮም።
ርእይቶ ዴሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ህዝብታት ጉምዝ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን ።


text:
Radio Erena: 20 February 2018
ስልጣን መንግስቲ ናብ ሰራዊት ከምዘይሰግር ሚኒስተር ምክልኻል ኢትዮጵያ ኣቶ ሲራጅ ፈጌሳ ገሊጹ።
እቲ ሚኒስተር ነዚ ዝገለጸ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ካብ ስልጣኑ ንምውራድ ሕቶ ድሕሪ ምቕራቡን ኣብታ ሃገር ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝጸንሕ ናይ ህጹጽ እዋን ድሕሪ ምእዋጁን’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ክካየድ ብዝጸንሐ ተደጋጋሚ ተቓውሞታት፣ ኣብ ህይወት ሰብን ንብረትን ከቢድ ጉድኣት የውርድ ብምህላዉ ናይ ህጹጽ እዋን ምእዋጅ ከምዘድሊ ካቢኔ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ ከምዝወሰነ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
እቲ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ከም ናይ ዝሓለፈ ዓመት ንተወሳኺ ኣርባዕተ ኣዋርሕ’ውን ክናዋሕ ከምዝኽእል ሚኒስተር ፈጌሳ ይእንፍት።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ብወለንትኡ ካብ ስልጣን ክሰናበት ምሕታቱን ናይ ህጽጽ እዋን ምእዋጁን፣ ስልጣን መንግስቲ ናብ ወትሃደራውያን ኣዘዝቲ ክሰጋገር ይኽእል’ዩ ዝብል ስግኣት’ዩ ዓብሊሉ ዘሎ።
ብዘይካ’ዚ መሰጋገሪ መንግስቲ ክምስረት ከምዝኽእል ይዝረብ።
እንተኾነ እዚ ክልቲኡ ተኽእሎታት ከምዘየለ ሚኒስተር ምክልኻል እታ ሃገር ብቀዳም 17 ለካቲት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ነቲ ካብ ስልጣኑ ብወለንትኡ ክወርድ ሓቲቱ ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ንምትካእ ዛጊት ዝተራእየ ኣንፈታት የለን።
ኢትዮጵያ፣ ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት ደርግ 1991 ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ፖለቲካዊ ቅልውላው ክትሽመም እዚ ንመጀመርያ እዋና’ዩ።
=======================


text:
Radio Erena: 24 July 2018
ወራሲ ዓራት ኣቡዳቢን ምክትል ላዕለዋይ ኣዛዚ ሰራዊትን ሸኽ መሓመድ ቢን ዛይድ ኣልናህያን ንፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂን ንቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ሸሊሙ።
እቲ ብ24 ሓምለ ዝተዋህበ፣ ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝልዓለ ክብሪ ዘለዎ ሽልማት ዛይድ፣ ክልቲኦም መራሕቲ ንሰላም ዝወሰድዎ ተባዕ ተበግሶ ንምምጓስ ዝዓለመ ምዃኑ ተገሊጹ።
ይኹን’ምበር ወራስ ዓራት ሸኽ መሓመድ ቢን ዛይድ ኣል ናይህያን፣ ክልቲኦም መራሕቲ ናብ ዘተን ስምምዕ ሰላምን ክቐርቡ ከም መንጎኛ ኮይኑ ክሰርሕ ብምጽንሑ፣ እቲ ዝሃቦም ሽልማት መርኣያ ናይቲ ዝተዓወተሉ ዲፕሎማሲ ምዃኑ’ዩ ዝግልጽ ዘሎ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኣብ ስዕዲ ዓረብ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ድሕሪ ምፍጻም’ዩ ነቲ ካብ ወራስ ዓራት ኣቡዳቢ ዝተዳለወሎም ሽልማት ንምቕባል ናብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣምሪሑ።
ኣመሪካ ብመንገዲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኩሉ ቅድመ ኩነታት ብምውንዛፍ ናብ ዘተ ሰላም ክቐርቡ ክትደፍእ ምጽንሓ ኣቐዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ባድመ ከይወጸ ናብ ዘተ ከምዘይቀርብ ንልዕሊ 16 ዓመታት ክሕንግድ እኳ እንተጸንሐ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ግና ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ መሬት ኤርትራ ከይስሓበ ብሃንደበትን ብተብተብን ናብ ዝርርብን ዘተ ሰላምን ክጎዩ ይርአ ከምዘሎ’ዮም ዲፕሎማሰኛታት ዝገልጹ።
እዚ ድማ ባህርያት ናይቲ ብሓደ ሰብ ዝምራሕ መንግስቲ ኤርትራ’ዩ ዝበሉ እቶም ዲፕሎማሰኛታት፣ ኣብ እዋን ኵናት ባድመ’ውን፣ ኣቐዲሙ ንዝነጸጎ እማመ ስምምዕ ኣመሪካን ርዋንዳን፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ንሓደ ሲሶ ክፋል ኤርትራ ድሕሪ ምቑጽጻሩ፣ ብዘይ ቅድመ ኩነት ሓድሽ ስምምዕ ከምዝኸተመ ኣዘኻኺሮም።
ሃገራዊ ባይቶ ይኹን ወከልቲ ህዝቢ ኣብ ዘይብላ ኤርትራ፣ ብድሌት ናይ ሓደ መራሒ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተኸቲሙ ዘሎ ስምምዕ፣ ንጽባሕ ዝህልዎ ውሕስነት ኣጠራጣሪ’ዩ ክብሉ ሓያሎ ኤርትራውያን ትንታነታቶም ይህብሉ።
==================


text:
ብተኸተልቲ ሃይማኖት ክርስትና ዓቢ ቦታ ካብ ዝወሃቦ በዓላት ሓደ ዚኾነ በዓል ጥምቀት ሎሚ 19 ጥሪ ኣብ ኤርትራ ብድምቀት ተኸቢሩ።
ኣብቲ ኣብ ኣስመራ ማይ ጥምቀት ዝተኻየደ ጽንብል ካብ ውሽጥን ወጻኢን ዝመጽኡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስባት ዝተሳተፍ ክኾኑ ኸለው: እቲ ስነ ስርዓት ብብጹእ ኣቡነ ሉቃስ ሊቃውንትን ቅዳሰን መንፈሳዊ ጸሎትን ድሕሪ ምዕራጉ ፡ብመሪጌታ ስምኦን ንኣመጻጽኣን ኣበዓዕላን ጥምቀት ዝምልኵት ስብከትን ኣስተምህሮን ተዋሂቡን ዝተፈላለዩ መንፈሳዊ መዛሙርን ቀሪቡ።
ብድሕሪ’ዚ ብመሪሕነት ብጹእ ኣቡን ሉቃስ፡ጳጳሳትን ሊቃውንትን ባሕረ-ጥምቀት ተባሪኹ ንህዝቢ ተነጺጉን።ኣብ መወዳእታ ቡራኬ ድሕሪ ምሃብ ታቦታት ብምእመናን ተሰኒዮም ነናብ ደብሮም ተመሊሶም።
ተቐማጦ ኣስመራ “በዓል መስቀል ባህላውን መንፈሳውን ትሕዝትኡ ዓቂቡ ይበዓል ኣሎ” ክብሉ’ ውን ገሊጾም።
ኣስመራ ኣብ ዓለማዊ መዝገብ ውርሻ ድሕሪ ምእታዋ ፡ ንከተማ ኣስመራን ካልኦት ታሪኻውያን ቦታታትን ንምርኣይ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝመጽኡ ወጻእተኛታት በጻሕቲ ብወገኖም ከምዚ ዓይነትን በዓል ንመጀመርያ ግዚኦም ክሪኡ ብምብቕዖም ከምዝተሓጎሱ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Norsjö
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 12 2020
ኖርሾ ኮሙን ሓንቲ ኣብ ሰሜን ውሽጢ ሽወደን ትርከብ ንእሽተይ ኮሙን እያ። እዛ ኮሙን ሽሕ'ኳ ንእሽተይ ትኹን፡ ኣብዚ ግን ጽቡቕ ኣገልግሎት ትረክብ ኢኻ። ዱኳናት፡ ባንክታት፡ ሓኪም ስኒ፡ ማእከል ክንክን ጥዕና፡ ኣብያተ ትምህርቲን ወዘተን ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ3,970
ስፍሓት መሬት1,924 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Skellefteå 80 ኪሜ
- Umeå 161 ኪሜ
- Luleå 204 ኪሜ
ኖርሾ ኮሙን ሓንቲ ካብተን ውሑሳት ኮሙናት ናይዚ ሃገር ኴይና ውሑድ ዝፍጸም ገበን እዩ ዘለና። ስለዚ ቈልዑ ኣብዚ ንኽዓብዩ ሓደ ጽቡቕ ኣከባቢ ኣለና። ኣብ ኖርሾ ኮሙን ብዙሓት ሰባት ተገዳስነት ናይ ስፖርት ስለ ዘለዎም፡ ኵዕሶ እግሪ፡ ቃርሳ ወይ ኵዕሶ መርበብ ትፈቱ እንተ ዄንካ ኣብዚ ንክትጻወቶ ዓቢ ዕድል ኣለካ። ቅርበት ናብ ተፈጥሮ ብዙሓት ነበርቲ ኖርሾ ከም ዝሃድኑ፡ ዓሳ ዝገፉን ጐምጠጥ ዝኣርዩን ይገብር። ክትገይሽ እንተ ደሊኻ ኣብዚ መደበር ባቡርን ምስተን ዝዳወባ ከተማታት ዘራኽባ ኣውቶቡሳትን ኣለዋ። ናብታ ዝቐረበት መዕርፎ ነፈርቲ ናይ ሓደ ሰዓት ጕዕዞ ጥራይ እዩ።
መንበሪ-ገዛ
እተን ክልተ ዝዓበያ ትካላት ክራይ ኣባይቲ፡ እታ ናይ ኮምዩን ኖርሸለገንሀተርን እታ ብሕታዊት ኖርሸቡን ኤ.ቢን እያ።
ኣብ ኖርሸ ኮምዩን ብዙሓት ብሕታውያን ኣካረይቲ ገዛ ኣለዉ። መንበሪ ኣባይቲ ንምድላይ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት እቶ ኣብኡ ድማ ናይ ኣካረይቲ ዝርዝር lista med hyresvärdar ዚብል ኣሎ።
ብዛዕባ መንበሪ ኣባይቲ ሕቶ ምስ ዚህልወካ ነቶም ናይ ስደተኛታት ኣተሓባበርቲ ርኸቦም። ናብቲ ናይቲ ኮምዩን መሳገሪ ተለፎን ደውል 0918-140 00።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ሶማሊ፡ ዓረብ፡ ትግርኛ፡ ኣምሓርኛ፡ ዳሪ፡ ስፓኛ፡ ሩስያ፡ ጀርመን፡ ሆላንድ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ሽወደናዊት ቤትክርስትያን፡ ፐንተኮስት ሰበኻን ሚስዮን ቤትክርስትያንን ኣሎ። እተን ኣብያተክርስትያን ስሩዕ ንጥፈታት ኣለወን። ቀጻሊ ዚራኸቡ ናይ እስልምና ጉጅለውን ኣለዉ።
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ። ክትራኸበን ምስ እትደሊ ናይ ማሕበራት ደብተር ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኖርሸ ድኳናት፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈ ኮምዩን፡ ናይ ዕረፍቲ ቦታን ባንክታትን ኣሎ።
ንገዛኻ ኣቕሑት ምስ እትደሊ ኣብቲ ክኑትን Knut'n ዚብሃል ናይ ሰከንድሃድን ድኳን ካብ ኣቕሑ ገዛን ሸሓኒታትን ክሳዕ ክዳውንትን ትረክብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ፡ ናይ ስድራቤት መውዓሊ ከምኡውን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ሽወደናውያን ወለድን መምህራንን ንኖርሸ ሓንቲ ካብተን ኣብዚ ሃገር ዝበለጻ ናይ ትምህርቲ ኮምዩናት ገይሮም ይቖጽሩዋ። ኣብቲ ኮምዩን ክለት መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፡ ሓንቲ ኣብ ባስቱትረስክ ትምህርታዊ ዓመት F-5 ከምኡውን ኣብ ከተማ ኖርሸ ትምህርታዊ ዓመት F-9። ኣብኡ ፍሉይ ቤትትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ትምህርቲ ንዓበይቲ ክትወስድ ተኽእሎ ኣሎ። ብተወሳኺ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትምሃር ወይ ኣብ ኮለጅ ብርሑቕ ትምህርቲ ክትመሃር ዕድል ኣሎ።
ኣብ ኖርሸን ኣብ ባስቱትረስክ ናይ ኤስኤፍኢ ስልጠና ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ኖርሸ መወልዳንን ናይ ህጻናት ክሊኒክን ዝጠርነፈ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብቲ ህንጻ ባዕሉ፡ ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቲ ኮምዩን ከከም ኣድላይነቱ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት የዳሉ። ትርጉም መብዛሕትኡ ግዜ ብተለፎን እዩ ዚካየድ፡ ኣብ ፍሉይ ኩነታት ግን ብኣካል ይካየድ እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ክትገይሽ ምስ እትደሊ ኣብኡ ባቡር ጣብያ ኣሎ፡ ምስቲ ከባቢ ድማ ግሩም ናይ ኣውቶቡስ ኣገልግሎት ኣሎ። ናብቲ ዝቐረበ መዓርፎ ነፈርቲ መገዲ ሓደ ሰዓት እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ እዘን ዚስዕባ እየን፤ ኖርሸ ኮምዩን (ትምህርቲ፡ ክንክን ምእላይን)፡ ትረትራፑር (ናይ ሉሕ ፋብሪካ)፡ ኢንቪዶ (ናይ ሉሕ ፋብሪካ)፡ ኤክስተና (ናይ ፕላስቲክ ፋብሪካ)፡ ኖርሸ በቶንግ (ቸመንቶ ኣርማቶ)።
ብዙሓት ተቐማጦ ኖርሸ ናብ ኸለፍተዮ፡ ሊክሰለን ማሎን ብምግያሽ ሰሪሖም ይምለሱ።


text:
Fagersta
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 12 2020
ኣብ ፈየርስታ ምንባር ቀሊል እዩ። ኣብኡ ውሕስነትን ተሓባበርነትን ተስፋን ኣሎ። ናብ ተፈጥሮን ባህልን ቀረባ እዩ። ኣብኡ ንኹሉ ግዜ ይርከቦ እዩ። ምውህሃድ ናይ ፈየርስታ ባህርያዊ ክፋል ውጥን ማሕበረሰብ እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ13,342
ስፍሓት መሬት310 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Västerås 65 ኪሜ
- Örebro 103 ኪሜ
- Borlänge 71 ኪሜ
- Stockholm 171 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ፈየርስታ ኮሙናውን ብሕታውን ዝካረ ገዛውቲ ኣሎ። ኣብኡ ናይ ወነንቲ ኣባይቲ ማሕበራት ኣሎ። ንመንበሪ ኣባይቲ ብዚምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ክትረክብ ትኽእል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ፈየርስታ እተን ብብዝሒ ዝዝረበለን ቋንቋታት፡ ፊንላንድ፡ ዓረብን ሶማልን እየን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ፈየርስታ ብዙሓት እተፈላለያ ንስፖርትን ምዝዋር በረኻንን ባህልን ዚምልከታ ማሕበራት ኣለዋ። ኣብኡ ንኣብነት ናይ እስልምና ናይ ፖላንድ ኦርናስተትን ናይ ሶማልን ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት፡ ናይ ኩለን ማሕበራት ዝርዝር ዘለዎ ደብተር ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ፈየርስታ መግብን ካልእ ንገዛ ዘድሊ ነገራትን እትዕድገሉ ብዙሕ ድኳናት ኣሎ። ኣብኡ ናይ ክዳውንቲ፡ማኪና፡ መብራህትን ናይ ኩሉ ኣዝዩ ኣድላዪ ዝኾነን ነገራት ዝሸይጥ ድኳናት ኣሎ። ብሕሱር ዋጋ እትዕድገሉ ብዙሕ ሰከንድሃንድ ቡቲካት ኣሎ። ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት፡ መድህን ቤትጽሕፈትን ናይ ቅረጽ ቤትጽሕፈትን ኣብኡ ይርከብ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ እተፈላለያ ዋኒናት ክትደሊ ትኽእል።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ፈየርስታ ኮምዩን ሓያሎ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። ምሉእ መዓልትን ለይትን ክፉት ዝኾነት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣላ። ኣብቲ ናይ ኮምዩንና ወብሳይት ብዛዕባ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትና ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ። ናይ ወለዲ ጉጅለትኣ ዘለዎ ማእከል ስድራቤትውን ኣሎ። ንሱ ነቶም ካብ 0-1 ዓመት ዝዕድመኦም ውሉድ ዘለዎም መኣከቢ ቦታ እዩ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ንጥፈታቱ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ብቤትክርስትያን ዚካየድ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትውን ኣሎ። ኣብቲ ናይ ቨስታንፉሽ ቨስተርቮላ ናይ ማሕበር ወብሳይት ብዛዕባኡ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብቲ ኮምዩን 4 መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባኡ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ። ፍሉይ ጠለብ ንዘድልዮም ህጻናት ዚኸውን ፍሉይ መባእታ ቤትትምህርቲውን ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ንጥፈታቱ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ኣብ ፋየርስታ ኮምዩን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ሽወደን ንወጻእተኛታት ወይ ኤስኤፍኢ እውን ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ኤስኤፍኢን ዝያዳ ሓበሬታ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ሽወደን ንወጻእተኛታት ወይ ኤስኤፍኢ ኣለዎ። ኣብኡ ምስ እተፈላለያ ኮለጃት ዝተሓባበር ትምህርቲ ንዓበይቲ(vuxenutbildning) እውን ኣሎ። ኣብ ፈየርስታ ኮለጅ የልቦን።ኣብ መንጎ ናይቲ ከባቢ ዋኒናትን ቤትትምህርትን ግሩም ምትሕብባር ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብዚ ኮሙን ብኽፋል ብብሕታዊ ትካል ዝመሓደር ሓደ ሆስፒታል ኣሎ። ከምኡ'ውን እቲ ኣገልግሎት ጥዕና ምስ ናይ ቬስትሮስን ሾፒንግን ሆስፒታላት ብምትሕብባር እዩ ዝመሓደር። ብዛዕባ ዞባ ቬስትማንላንድን በርይስላግስሽዩክሁሰት ሚት የርታን ኣብ ነናቶም መርበብ ሓበሬታ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስቲ ኮምዩን ኣብ እትረኸበሉ ግዜ ተርጓማይ ምስ ዘድሊ፡ እቲ ኮምዩን እዩ ነዚ ዘዳሉዎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ፈየርስታ ጥቓ ቨስተሮስ፡ ስቶክሆልን ካልኦት ኣገደስቲ ቦታታትን እዩ። ናብ ዝደለኻዮ ዚወስዳኻ ፈጣናት ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ኣለዋ። ብዛዕባ ናይ ቨስትማንላንድ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ኣብቲ ናይ Västmanlands Lokaltrafiksወብሳይት ተመልከት። ብዛዕባ መስመራት ከኣ ኣብTågkompanietከምኡውን ኣብ SJ. ተመልከት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ፈየርስታ ኮምዩን ብእተኻእለ ኩሉ ሰብ ናይ ባዕሉ ዋኒን ኪህሉዎ ንደሊ፡ ነዚ ዕላማዚ ድማ ኣበርቲዕና ንሰርሕ። እቶም ናይ ባዕልኹም ትካል ክትጅምሩ እትሓስቡ ሰባት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ነዓኹም ዝኸውን ኣገዳሲ ሓበሬታ ትረኽቡ።


text:
ኣብ ደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ኣስታት 15 ሽሕ ስደተኛታት ደቡብ ሱዳን ብምኽንያ ውሕጅ ካብቲ ዝነበርሉ ናብ ካሊእ መዕቖቢ ማእኸል የግዕዞም ከምዘሎ ኮምሽን ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት UNHCR ኣፍሊጡ።
ናብ ኢትዮጵያ ዝኣትው ኤርትራዊያን ስደተኛታት እውን ብዘይተለምደ መልክዑ እናወሰኸ ምዃኑ ተገሊፁ’ሎ።
እቲ ትካል ትማሊ ኣብ ጄኔቭ ኣብዘውፅኦ ፀብፃብ ማታር ኣብዝተብሃለ መዕቖቢ ጣቢያ ዝነበሩ ኣስታት 15 ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ካብ ትማሊ 9 ጥቅምቲ 2007 ዓ/ም ጀሚሩ ፍኚዶ ናብዝተብሃለ መዕቖቢ ስደተኛታት ምጉዕዓዝ ጀሚሩ’ሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ወሃቢ ቃል UNHCR ኣቶ ክሱት ገብረእግዝኣብሄር ካብ ዝርከብሉ ካብ ክልል ትግራይ መዕቖቢ ስድተኛታት ሽመልባ ብስልኪ ኣብዝሃብዎ ቃል እቶም ስደተኛታት ኣብ ዝፀንሕሉ ግዚያዊ መዕቖቢ ዝናብ ስለዝወቕዐ ከዕቑቡሉ እዮም ተባሂሉ ዝነበረ ጣቢያ ምሉእ ብምሉእ ብውሕጅ ስለዘዕለቕለቐ ማታር ኣብዝብሃል ቦታ ብግዚያዊ ኣዕቊቦም ክፀንሑ እዮም ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንቶም ስደተኛታት ቦታ ከምዘዳለወሎም ብምሕባር እቶም ስደተኛታት ሕዚ ካብዝርከብሉ ናብ ፍኙዶ ብምድርን ማይን ይጉዓዓዙ ኣለው።ኣስታት 300 ኪሎ ሜትር ስለዝርሕቕ ኣዚዩ ኣፀጋሚ ከምዝኸውን እውን ኣቶ ክሱት ሓቢሮም።
ብኻሊእ ወገን ናብ ኢትዮጵያ ኣብ ምስዳድ ዝርከቡ ኤርትራዊያን እውን ብዘይተለምደ መልክዑ በዝሖም እናወሰኽ ይኸይድ ከምዘሎ ኣቶ ክሱት ገሊፆም።’’ብፍላይ ካብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ጀሚሩ ኣዚዩ ወሲኹ’ሎ’’ ምስ በሉ ‘’ቅድሚኡ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ብማእኸላይ 2,000 ዝነበረ ኣብ ጥቅምቲ ልዕሊ 5,000 በፂሑ’ሎ።ኣብ ሕዳር እውን ብከምኡ እናቐፀለ እዩ ዝርከብ ዘሎ።እቲ በዝሒ ትፅቢት ካብዝተገበረሉ ንላዕሊ ኣዚዩ ወሲኹ’ሎ’’ኢሎም።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ኣሜሪካ ካብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ትምህርቲ፡ሳይንስን ባህልን (ዩኔስኮ) ምውጽኣ ኣፍሊጣ። ኣሜሪካ ነዚ ዘፍለጠት እቲ ትካል “ጸረ እስራኤል” ኣድልዎ ይገብር እዩ ብዝብል ምኳኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ሂዘር ኑረት “ እቲ ውሳነ ብቀሊል ዝረአ ኣይኮነን። ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ’ቲ ትካል ብዝጸንሓ ጥረጣረን ለውጢ የድልይ ምኳኑ ክትገልጽ ዝጸንሓት ምኳና ብምግላጽ እንተኾነ ኣድልዎ ጸረ እስራኤል ክቅጽል ጸኒሑ’ዩ” ኢለን።
ንሰን ብተወሳኺ ኣሜሪካ ምስቲ ትካል ዘለዋ ርክብ ብዘይ ኣባልነት ከምትቕጽል’ውን ኣፍሊጠን።
እዚ ውሳኔ ምውጻእ ኣሜሪካ ካብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ዩኔስኮ ካብ ታሕሳስ 31,2018 ዓ.ም. ተግባርዊ ከምዝኸውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣሜሪካ ካብ ዩኔስኮ ምውጽኣ ሰዓታት ድሒሩ እስራኤል ካብቲ ናይ ሕ/ሃ ትካል ከምትወጽእ ኣፍሊጣ።
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት እስራኤል ሃገሩ ካብቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ከምትወጽእ ወግዓዊ ደብዳበ ከቐርብ ኣዚዙ’ሎ።
ዩኔስኮ ብወገኑ በቲ ናይ ኣሜሪካ ውሳኔ ከምዘሕዘኑ ሓቢሩ’ሎ።
ዳይሬክተር እቲ ትካል ኢሪና ቦካቮ ብዛዕባ ውሳኔ ምውጻእ ኣሜሪካ ካብ ዩኔስኮ ኣብ ዝሃብኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ከምዚ ኢለን።
“ ከም ናተይ እምነት እዚ ኩሉ ዓመታት ብፍላይ ድማ እዘን ዝሓለፈ ዓመታት ዝነበረ ሓያል ሽርክነት ናይ ሓሶት እዩ ኔሩ ማለት እዩ። እዚ ጉዳይ ንናይ ወጻኢ ጉዳያት ፖሊሲ ኣሜሪካ ብፍላይ ብጠቕላላ ድማ ንፖሊሲ እታ ሃገር አገዳሲ እዩ ዝብል እምነት እዩ ኔሩኒ።። ስለዚ ነዚ ናይ ሎሚ ውሳኔ ዝሕብር ወግዓዊ ደብዳበ ካብ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ምቕባለይ ዝገልጽ ምስ ዓሙቕ ሓዘን እዩ” ኢለን።
ንሰን ብተወሳኺ ኣሜሪካ ከም ተዓዛቢት ኣብ ጉዳይ እቲ ትካል ተሳትፎኣ ክትቕጽል ፡ ከም ሓንቲ ካብተን መስረቲ እቲ ትካል ብምኳና ናብ ኣባልነት ናይ ምምላስ ዕድል ክወሃብ’ውን ጸዊዓን።
ናብ ኣኼባ ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ዘምርሑ ዝነበሩ ኣምባሳደር ፈረንሳ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ግብረ መልሲ ሃገሩ ካብ ሰበ ስልጣን ፈረንሳ ዝወሃብ ምኳኑ ድሕሪ ምግላጽ ሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ ኣብ ጉዳይ ዓለም ዝአተወቶ ቃል ክተተግብር ኣለዋ ኢሎም።
ኣቐዲማ ኣሜሪካ እቲ ትካል ንፍልስጤም ምሉእ ናይ አባልነት መሰል ብምሃቡ ነቲ ትካል ትህቦ ዝነበረ ሓገዝ ምስራዛ ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 03 May 2021
ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ፣ ሎሚ ሰኑይ 3 ግንቦት ብደረጃ ዓለም ይዝከር ኣሎ።
እዚ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝዝከር ዘሎ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ፣ ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ዓለም፣ ህዝቢ ሓሳቡ ብናጻ ናይ ምግላጽ መሰል ተሓሪሙ ምህላዉ ኣጉሊሑ።
ኣብዛ ዕለት፣ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ቀዳሞት ጸላእቲ ፕረስ ምዃኑ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ዓለም ዝወጽእ ዘሎ መግለጺታት የመልክት።
ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት፣ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ፣ ቀዳሞት ጸላእቲ ናጻ ፕረስ ተባሂሎም ብሕማቕ ኣብነት ካብ ዝተጠቕሱ መራሕቲ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ግኑን ስም ሒዙ ቀሪቡ።
ኣብ ኤርትራ ካብ 2001 ኣትሒዞም በብእዋኑ ኣብ ቀይዲ ዝኣተዉ ልዕሊ 20 ዝኾኑ ጋዜጠኛ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን ኣዳላውትን ከምኡ ድማ ጋዜጠኛታት ሚኒስትሪ ዜናን ሃለዋቶም ኣይፍለጥን።
ኣብ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝኾነ ናይ ብሕቲ ጋዜጣ ይኹን ካልእ ማዕከን ዜና ብዘይምህላዉን፣ ንሓያሎ ዓመታት ንዝተቐየዱ ጋዜጠኛታት ከኣ ናብ ፍርዲ ብዘይምቕራቦምን፣ ኤርትራ ነዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ብናጽነት ፕረስ ኣብ ድሕሪት ምስ ዝስራዓ ሃገራት ትርከብ።
ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ ኣብዚ ዓመት’ዚ ብዘስፈሮ ጸብጻብ፣ ኤርትራ ብደረጃ ናጽነት ፕረስ ካብ 180 ሃገራት ኣብ መወዳእታ’ዩ ሰሪዑዋ።
=============


text:
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብደርቂ ንዝተጠቕዐ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝውዕል ናይ 35 ሚልዮን ዶላር ተወሳኺ ረዲኤት ለጊሳ።
እቲ ረዲኤት ብመንገዲ ዩኤስ.ኤይድ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምኡ’ውን ካልኦት ኣብ ኢትዮጵያ ዝነጥፋ ዘለዋ ኣህጉራውያን ትካላት ረዲኤት ኣቢሉ ክዋፈር ምዃኑ ተፈሊጡ። እቲ ናይ 35 ሚልዮን ዶላር ረዲኤት ብተወሳኺ፣ ናይ ልዕሊ 6 ሽሕ ሜትሪክ ቶን መኣዛዊ መግብን ካልእ ንጥዕና ጠቓሚ ንዋትን ዘጠቓለለ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ ኣመሪካ ናይ 138 ሚልዮን ዶላር ባጀት ንደቡብ ሱዳን ለጊሳ። ጸሓፊ ጉዳያት ኣመሪካ ጆን ኬሪ ኣብ ናይሮቢ ድሕሪ ዘካየዶ ዘተ ምስ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ’ዩ ነዚ ንህዝቢ ደቡብ ሱዳን ዝተለገሰ ሓገዝ ኣፍሊጡ።
እቲ ብዩኤስ. ኤይድ ዝምእከል ሓገዝ፣ 58 ሽሕ ሜትሪክ ቶን መኣዛዊ መግቢ፣ ማይ፣ ናውቲ ጽሬት ከምኡ’ውን ንቀዳማይ ረዲኤት ዘገልግሉ መሳርሒታት የጠቓልል።
2.5 ሚልዮን ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ካብ ቤት ንብረቱ ተመዛቢሉ ከምዘሎ፣ ልዕሊ 40 ሚእታዊት ካብ ሓፈሻዊ ቁጽሪ ህዝቢ ከኣ ደርቂ ኣንጸላልዩዎ ከምዘሎ ጸብጻባት ውድብ ሕቡራት ሃገራት የመልክት።


text:
Radio Erena: 25 March 2016
ኢትዮጵያ ኣንጸላልዩዋ ዘሎ ሓደጋ ደርቂ ንምምካት ኣብ እተካይዶ ዘላ ጻዕሪ ናይ ወደብ ኣገልግሎት ከቢድ ጸገም ፈጢሩላ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ማዕከን ዜና ብሉምበርግ ኣቕሪብዎ ብዘሎ ሓበሬታ፣ 450 ሽሕ ሜትሪክ ቶን ኣእካል ዝጸዓና 10 ዝኾና መራኽብ ኣብ ወደብ ጅቡቲ ንምርጋፍ ሪጋ ሒዘን ምህላወን ኣፍሊጡ።
ሓላፊ ኣህጉራዊ ትካል ድሕነት ንቆልዑ፣ ጆን ግርሃም ካብ ድሬዳዋ፣ ነቲ ማዕከን ዜና ብቴሌፎን ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ኣእካል ዝጸዓና ብዙሓት መራኽብ ተሰሪዐን ምህላወን ኣረጋጊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ነተን ናብ ኢትዮጵያ ዝቀንዓ መራክብ ተሓዚኡ ዘሎ ኣብ ወደብ ናይ መራገፊ ቦታ እኹል ከምዘይኮነ ኣመልኪቱ።
ብመሰረት እቲ ኣህጉራዊ ትካል ኣቕሪብዎ ዘሎ ሓበሬታ፣ ሓንቲ መርከብ ኣብ ወደብ ጅቡቲ ክሳብ ትራገፍ ጥራይ 40 መዓልታት ትወስድ ኣላ።
ብጠቕላላ እቲ ኣካል ተሸሚቱ ናብ ወደብ ጅቡቲ ክሳብ ዝራገፍ ከኣ 120 መዓልታት ወይ ከኣ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ይወስድ ምህላዉ’ውን እቲ ኣብ ብሪጣንያ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ ትካል ድሕነት ቆልዑ ኣብ ዝሃለፈ ወርሒ ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ ምጥቃሱ ይፍለጥ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ህጹጽ ናይ መግቢ ረድኤት ዘድልዮ ህዝቢ ልዕሊ 10 ሚልዮን ምዃኑ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን፣ ካብ ለገስቲ ዝልኣኽ ረድኤት ይኩን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሽምቶ ኣእካል፣ ብእዋኑ ናብ ተጠቃሚ ንኸይበጽሕ ብዘይካ’ቲ ናይ ወደብ ኣገልግሎት ጸገም ናይ መጓዓዝያ ብድሆ’ውን ተደሚርዎ ምህላዉ ዝተፈላለዩ ወገናት ካብ ሃገር ይሕብሩ።
ሓላፊ ክፍሊ ህጹጽ ረዲኤትን ኢትዮጵያ ኣቶ ምትኩ ካሳ፣ ኣብ ወደብ ጅቡቲ መዓልታዊ ዝርጋፈ ዘሎ ኣእካል 3000 ቶን ጥርይ ምዃኑ ምስ ብሉምበርግ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ ኣረጋጊጹ።
መንግስቲ፣ ነቶም ህዙብ ናይ መግቢ ረድኤት ዘድልዮም ዜጋታቱ ኣብ ግዚኡ ንምርድኦም፣ ተወሰኽቲ ናይ ጽዕነት መካይን፣ ግዝያዊ መኻዚኖታትን፣ መዐደሊ ነቑጣታትን ኣዳልዩ ከምዘሎ’ውን ኣቶ ምትኩ ጠቒሱ።
ረዲኤት ናብቲ ዝድለ ንምብጽጻሕ ተደናጉዩ ከምዘሎ ዝሓበረ ሓላፊ ድሕነት ቆልዑ፣ ጆን ግርሃም ግና፣ ቁጽሪ ብዋሕዲ መግቢ ናይ ዝጥቕዑ ሰባት ክንህር ከምዝኻል ኣተሓሳሲቡ።
ብሰንኪ’ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተኽሲቱ ዘሎ ከቢድ ሓደጋ ደርቂ፣ ኣስታት 450 ሽሕ ቆልዑ ብሰንኪ ዋሕዲ መኣዛዊ መግብታት ተጠቒዖም ከምዘለዉ ጸብጻብ ድሕነት ንቆልዑ የመልክት።
============================


text:
ድምጺ ኣሰና ተሳታፍነትን ምክትታልን ሰማዕቲ ኣብ መደባታ ንምምሕያሽ ፍሉይ ናይ ራድዮ ገጽ ‘ራድዮ ኣሰና’ ተተኣታቱ።
ክቡራት ተኸታተልትና፡ ካብ ዝሓለፈ ቁሩብ ሰሙናት ኣትሒዝኩም ኩም፡ ዝሓለፈኩም መደባት ድምጺ ኣሰና ንምርካብ ኮነ ንምስምዑ ክትጽገሙ ክምዝጸናሕኩም ብቴለፎንን ኢመይልን ክትሕብሩና ጸኒሕኩም ኣለኹም። ኣሰና ነቲ ብተክኒካዊ ምኽንያታት ከጋጥም ዝጸንሐ ጸገም ንምቅላል፡ ርእሱ ዝኸኣለ ፍሉይ ናይ ራድዮ
ክቡራት ተኸታተልትና፡ ካብ ዝሓለፈ ቁሩብ ሰሙናት ኣትሒዝኩም ኩም፡ ዝሓለፈኩም መደባት ድምጺ ኣሰና ንምርካብ ኮነ ንምስምዑ ክትጽገሙ ክምዝጸናሕኩም ብቴለፎንን ኢመይልን ክትሕብሩና ጸኒሕኩም ኣለኹም። ኣሰና ነቲ ብተክኒካዊ ምኽንያታት ከጋጥም ዝጸንሐ ጸገም ንምቅላል፡ ርእሱ ዝኸኣለ ፍሉይ ናይ ራድዮ ገጽ ከምዝህሉ ብምግባር ነቲ ሕጽረት ክተቃልሎ ፈቲና ኣላ።
ነዚ ሓድሽ ገጽ ራድዮ ኣሰና፡ assennaradio.com ኢልኩም ወይ ድማ፡ ኣብ ቀዳማይ ገጽ demo.archive.assenna.com ኣብ ዝርከብ ኣርማ ድምጺ ኣሰና ብምጥዋቕ ብቐጥታ ክትረኽቡዎ ትኽእሉ።
ኣብዚ ተኣታትዩ ዘሎ ሓድሽ ገጽ ራድዮ ኣሰና ብምብጻሕ ንሓደስትን፡ ኣብ ዝሓለፈ ሒደት ሰሙናት ንዝሓለፈኩም መደባትን ብቐሊሉ ክትሰምዑዎም ትኽእሉ። ግዜ እንተሓጊዙና፡ ነቲ ድምጺ ኣሰና ካብ እትጅምር፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመት ዘዳለወቶ መደባት ናብዚ ሓዱሽ ገጽ ከነስግሮ ክንፍትን ስለዝኾና፡ ከም መወከሲ ናይ ዝሓለፈ መደባት ክትትቀሙሉ ‘ውን ክንጽዕር ኢና።
ድምጺ ኣሰና፡ምስማዕ ምስ ዘሸግረኩም፡ ብዝቐለለ ንምስማዓ ዝምረጽ ብራውዘር download ንምግባር ዘኽእለኩም Link ኣብ ቀዳማይ ገጽ ራድዮ ኣሰና ክንገብረልኩም ኢና።
እዚ ሓድሽ ገጽ ኣሰና፡ እዞም ዝስዕቡ ዓምድታት ኣለዉዎ፡-
Assenna Radio፡ ስሩዕ መደባት ኣሰናን ካልእ ናይ ድምጺ ኣበርክቶን ይሓቍፍ
Assenna Interview፡ ብኣሰና ዝተኻየዱን ዝተዘርግሑን ቃለመጠየቓት የአንግድ
Assenna Discussion፡ ብኣሰና ዝተኻየዱ ሓባራዊ ዘተታት የአንግድ
Assenna Select፡ ኣበርከቲ ካብ ዝለኣኹዎም ወይ ዝረኸብናዮም ምሩጻት ናይ ድምጺ ሰነዳት የአንግድ
Contributors ፡ እዚ Poems: Messages: Jokes ዝብሉ ንኡስ ክፍልታት ዘለዎ ኮይኑ፡ ተሳተፍቲ ዝለኣኹዎ ካብ ሓሙሽተ ደቒቕ (5 ደቒቕ) ንታሕቲ ዝንውሓቱ ብደረስቲ ወይ ኣበርከቲ ብ mp3 ብድምጺ ተቐሪጹ ዝተላእከ ግጥምታት፡ መልእኽታትን ርእይቶታትን፡ ከምኡ ‘ውን ዋዛታት ዝሰፍረሉ ዓመዲ እዩ። እቶም ካብ ተኸታተልትን ሰማዕትን ዝለኣኹ ትሕዝቶታት በዚ ኣድራሻ’ዚ editer@assennaradio.com ክለኣኹ ይግባእ።
Songs፡ እዚ ዓመዲ፡ ባህላውን፡ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተባሂሎም ዝወጽኡን ሓደሽቲ ደርፍታት ዝላለዩሉ እዩ። ደረፍቲ ባዕሎም ወይ ድማ ፈተውቶም በዚ ኣድራሻ’ዚ እንተልኢኾምልና፡ ኣብዚ ዓምዲ’ዚ ክሰፍር እዩ።
ነዞም ሰማዕትና እትልኩዎም ትሕዝቶታት፡ ከከም ኣድላይነቱ ብዘይካ ኣብዚ ዓምዲ’ዚ ኣብቲ ናብ ኤርትራ ዝመሓላለፍ ናይ ሓጺር ማዕበል መደብ ድምጺ ኣሰና ኮነ ናይ ኢንተርነት ራድዮ ክንጥቀመሎም ምዃና ‘ውን ነዘኻኽር።
እዚ ሓድሽ ኣሰራርሓ’ዚ ንተሳታፍነት ሰማዕቲ ክብ ከብል፡ ሰማዕቲ ‘ውን ብቐሊሉ ንመደባት ኣሰና ክትከታተሉሉ ተስፋ ንገብር። ተወሳኺ መመሓየሺ ሓሳባት እንተለኩም ‘ውን፡ ርእይቶታትኩም በዚ ኣድራሻ’ዚ ክትጽሕፉልና ትኽእሉ። editer@assennaradio.com
ኣሰና ፋውንዴሽን


text:
ዑደት መጥቃዕቱ
መብዛሕትኡ መጥቃዕቲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳወሰኸ ዝኸይድ እዩ። እዚ ኸኣ ኣብ ዑደት ይኽሰት ዝተወሰኑ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዝውስኹ ኾይኖም ብኣጋ እንተ ዘይተፊቲሖም ንግዳይ ናብ ዝልዓለ ጥርዚ መጥቃዕቲ ኣብጺሖም : ናብ ዝልዓለ ጭንቀት ኣውሪዶ ም ክሳብ ናብ ነፈሰ ቕትለት ስጉምቲ ምውሳድ የብጽሑ እዮም ብኽልቲኡ ወገን ግዳያት።
ውጥረት የነግስ ወይ ውጥረት ይዛይድ
ርክብ የቋርጽ እቲ በዳሊ ወይ መጥቃዕቲ ዘውረደ ወገን ነቲ ሽግር ኣለልዩ ናይ ምግላጽ ጸገም የጋጥሞ በዚ ኣጋጣሚ እዚ በዳላይ ወገን ናይ ምልስላስ፡ ናይ ይቕሬታ ወይ ናይ ጣዕሳ ምልክታት እንተዘይኣርእዩ ንተበዳሊ ወይ ንግዳይ ናብ ናይ ሰብኣዊ መሰል ጥሕሰት ከምዘውረደሉ ናብ ዝልዓለ ናብ ፍርሒ የብጽሖ። እዚ ኽኣ ናይ መጥቃዕቲ ምልክታት እዩ።
እቲ ዝኽፍእ ኩነታት
ንግዳይ ዓቕሚ ከምዘይብሉ ኣሚኑ ናብ ዝልዓለ ጥርዚ ፍርሒ የብጽሖ እዩ መፍትሒ ከምዘይብሉ ንነብሱ የእምን ባዶነት እንዳተሰምዖ ይኸይድ።
ናብ ስምምዕ ምብጻሕ
መብዛሕትኡ እዋን በደል ኣብ ጻሓይ ይቅሬታ ይሓትት፡ ንኻልኣይ ግዜኣውን ከም ዘይደግም ቃል ይኣቱ፡ ተበዳሊ በዚ ተጸናኒዑ ተስፋ ጌሩ ይቅሬታ ይቕበል። በዳላይ ካብዚ ብምብጋስ ንኹሉ በደሉ ምኽንያት ብምድርዳር ነብሱ ሓራ ኣውጺኡ ን ተበዳሊ ናይ ኩሉ ነገር ጥፍኣተኛ ይገብር፡ ከምብሓድሽ ንግዳይ ና ብጭንቀት የብጽሖ።
ሰላም ምምላስ
ኩሉ ነገር ተረሲዑ ንግዚኡ ሰላም ይወርድ እዚ ኽኣ ናይ ሕጽኖት ግዜ እዩ፡ ነገር ግን ብዙሕ ኣይጸንሕን እዩ። ስለምንታይ ብኣጋ መዕለቢ ስለዝይተገብሮ እደገና መጥቃዕቲ ንኸብጽሕ ተኽእሎ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 31 January 2017
ኣብ ግዝያዊ መጽንሒ ስደተኛታት ኢጣልያ ተታሒዙ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ምዃኑ ዝተጠቕሰ መንእሰይ፣ ካብ ህንጻ ጸዲፉ ከምዝሞተ ላ ስታምፓ ዝተባህለ ማዕከን ዜና እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቲ ሙሴ ሓድጉ ዝተባህለ ወዲ 30 ዓመት መንእሰይ፣ ናብ ኢጣልያ ካብ ዝኣቱ ሓሙሽተ ዓመታት እኳ እንተገበረ፣ መንግስቲ ኢጣልያ ናይ ዑቕባ መሰሉ ክሕልወሉ ብዘይምኽኣሉ ኣብ ከቢድ ጭንቀት ከምዝጸንሐ ይጠቅስ።
እቲ መንእሰይ ንኣርባዕተ ዓመታት ኣብ ዞባ ባሪ ናይ ኢጣልያ ድሕሪ ምጽንሑ፣ ለውጢ እንተረኸበ ናብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ንምስጋር ኣብ ዝፈተነሉ ኣብ ቸክ ሪፖብሊክ ብፖሊስ ተታሒዙ እንደገና ናብ ኢጣልያ ከምዝተመልሰ ጸብጻብ ፖሊስ ኢጣልያ ይሕብር።
ካብ ቸክ ሪፖብሊክ ድሕሪ ምምላሱ፣ ኣብ ከተማ ሚላን ዑቕባ እኳ እንተሓተተ፣ ጉዳዩ መፍትሒ ከይረኸበ’ዩ ጸኒሑ።
ብሰንኪ ዝሓለፎ ከቢድ ናይ ስደት ጉዕዞ፣ ብጭንቀት ክሳቐ ኣብ ዝጀመረሉ፣ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ‘ኒጓርዳ’ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ከተማ ሚላን፣ ኣብ ዝርከብ ማእከል ምኽርን ሕክምና ስነ ኣእምሮን ክእለ ጸኒሑ።
ብሰንበት 29 ጥሪ ድማ ካብቲ ተዓቝብሉ ዝነበረ ግዝያዊ ማእከል ስደተኛታት ‘ኣልዲኒ’ ጸዲፉ ከምዝሞተ ጸብጻብ ፖሊስ የመልክት።
ፖሊስ ኢጣልያ፣ እቲ መንእሰይ፣ ካብ ተዓቝብሉ ዝነበረ ህንጻ ጸዲፉ ምማቱ፣ ርእሰ ቅትለት’ዩ ፈጺሙ ዝብል መደምደምታ ሂብሉ።
ብሰንኪ ዝሓለፍዎ መሪር ናይ ስደት ጉዕዞን፣ ኣብ ኤውሮጳ ዝጸንሖም ህይወትን ጭንቀት ዝፈጠረሎም፣ ትሕቲ ዕድመ ዝርከብዎም ሓያሎ ኤርትራውያን፣ ኣብ ኢጣልያን ካልኦት ከተማታት ኤውሮጳን ብተደጋጋሚ ርእሰ ቅትለት ክፍጽሙ ይርኣዩ።
=======================


text:
ናይ ኢትዮጵያ ሳተላይት ቴሌቪዥን/ኢሳት/ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳምን ሰንበትን ማለት እውን ቅድሚ ትሽዓተ፣ዓሰርተ ማዕልታት ኣርሊንግተን ቨርጂኒያ ኣብዘካየዶ ናይ ክልተ ማዕልታት ኣኼባ ብርክት ዝበሉ ምሁራን ዝተሳተፍሉ ኮይኑ ንኢትዮጵያ ዝምልከቱ ዝተፈላለዩ መፅናዕታዊ ፅሑፋት እውን ቐሪቦም ነይሮም።ኣብ ኢትዮጵያ ምርጫ ክካየድ ሒደት ማዕልታት ምስ ምትራፉ ኣብቲ ኣኼባ ዝተሳተፉ ብዛዕባ ምርጫ ኣብ ዝሃቡዎም ሪኢቶታት ዘተኮረ ከምዚ ዝስዕብ።
ሰንበት ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣብ ባንኪ ዓለም ኣብ ዝተፈላለየ ሓላፍነት ዝሰርሑ ብዓልሙያ ስነ ቁጠባ ዶ/ር ኣክሎግ ቢራራ ‘’ሕንቅል ሕንቅለተይ ቁጠባዊ ዕብየት ኢህወዴግ’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ሃፍቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብዝለዓለ ደረጃ ብሰበስልጣን እናተዘረፈ ኣብ ወፃኢ ሃገር ናብ ዝርከቡ ባንክታት እናኣተው ይርከብ ይብሉ።
ናይታ ሃገር ቁጠባ ብ10ን 11ን ሚእታዊ ዕብየት የርኢ’ሎ ዝብሃል እውን ሓሶት እዩ፤ብዙሓት እናጠመዩን ኣብ ጎደተናታት እናሓደሩን ምዕባለ ኣሎ ክብሃል ኣይክኣልን ይብሉ።
ክሳብ ቀረባ ኣብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝለዓለ ስልጣን ይሰርሑ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ናብ ወፃኢ ሃገር መፂኦም ዝተረፉ ኣብ ምንስቴር ሓበሬታ ምንስቴር ድኤታ ዝነበሩ ኣቶ ኤርሚያስ ለገሰ ናይ ኢህወዴግ ናይ ዝሓለፉ ሰለሰተ ምርጫታት ሬከርድ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ፅሑፍ ኣቕሪቦም።
ካብ ትግራይ ዝመፀን ገዛኢ ኢሎም ዝፀውዕዎን ህውሓት ዘውፅኦም ኣብ ኢደይ ዝርከቡ ንዝበሉዎም ሰነዳት ይጠቕሱ።
ካብቶም ሰነዳት ሓደ ኣብ 1994 ዓ/ም ዝተፅሓፈ ‘’ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ኣብ ኢትዮጵያ’’ ዝብል ከምዝኾነ ብምሕባር እቲ ቀንድን ፈላማይ ነጥቢ ብዘይካ ኢህወዴግ ኢትዮጵያ የላን ዝብል እዩ ይብሉ።
‘’ምርጫን ዴሞክራስን ኣብ ትሕቲ ዘርኣዊ መንግስቲ’’ ብዝብል ኣርእስቲ መግለፂ ዝሃቡ ዶ/ር ጌታቸው በጋሽው ክውሰዱ ኣለዎም ዝበሉዎም ጥንቃቐታት ብምዝርዛር ህውሓት ንሕና እንድሕር ዘይሃሊና እዛ ሃገር እዚኣ ክትበታተን እያ ይብሉና ኣለው ኢሎም።
‘’እዚ ዘርኣዊ ስርዓት ብሰላማዊ ፖለቲካዊ ስግግር፣ብሰላማዊ ናይ ፓርላማ ዴሞክራሲ፣ብሰላማዊ ናይ ስልጣን መቐሎ ኣይኣይምንን ስለዚ እቲ ቓልሲ ብኻሊእ መንገዲ፣ብሓይሊ ንዝመፀ ብሓይሊ ንምውጋድ ምድላውን ምልዓልን እዩ’’ ክብሉ ፀዊዖም።


text:
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ካብ ወርሒ ሚያዝያ ጀሚሩ ኣብ ሰሜናዊ ኒጀር ዘካይዶ ዘሎ ናይ ህይወት አድሕን ስርሒታት ኣስታት ሓደ ሽሕ ስደተኛታት ካብ ምድረ በዳ ሰሃራ ምድሓኑ ገሊጹ።
እዞም ስደተኛታት ነቲ አሰቃቂን ሓደገኛ ጉዕዞ ምድረበዳ ናብ ሊብያ ዘካይዶ ዝነበሩ ምኳኖም’ውን እቲ ትካል ሓቢሩ’ሎ።
እቲ ትካል ነዚ ናይ ህይወት አድሕን ስርሒት ክሰፍሕ መደብ ከምዘለዎ ብምግላጽ እንተኾነ ዓወት’ዚ ተግባራዊ ዝኾነ ልዑኽን ኣብቲ ስደተኛታት ዝገጥሞም ዘሎ ሓደጋን ከምዝውሰን ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።
ብሰንኪ ግፍሒ እቲ ምድረ በዳ ቁጽሪ ዝሞቱ ሰባት ምፍላጥ ከምዘይተኻእለ እንተኾነ ግን ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሞይቶም ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ክብል እቲ ትካል ይግምት።
ወሃቢት ቃል እቲ ትካል ኦሊቭያ ሄዶን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃበቶ ቃል ካብ ካልእ ጊዜ ንላዕሊ እቶም ስደተኛታት ብዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ክጭወዩ ተኽእሎ ምህላዎ ስለዚ ኣብ ልዑል ሓደጋ ምህላዎም ትገልጽ።
ንሳ ብምቅጻል ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ንስደተኛታት ጅሆ ከምዝሕዙን ኣብ ገለ እዋን ‘ውን ሕጽረት ማይ ወይ መግቢ ምስ ዘጋጥም አሰጋገርቲ ሰባት ነቶም ስደተኛታት ገዲፎም ከምዝኸዱ ትሕብር።
ነዞም ብዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ካብ ምድረ በዳ ሰሃራ ዝደሓኑ ስደተኛታት ናብ ሰሜናዊ ኒጀር ዝርኸብ ማእከል ከምዝተወስዱን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ዝደልዩ’ውን እቲ ትካል ከምዝሕግዝ ገሊጸን።


text:
“..ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ኣዚኹም ብተስፋ ምእንቲ ኽትህብትሙስ እቲ ዝኣመንኩሙዎ ናይ ተስፋ ኣምላኽ ኲሉ ሓጎስን ሰላምን ይሃብኩም..( ሮሜ 15, 13 )
ኩልኻትኩም ዝፈልጠኩምን ዘይፈልጠኩምን ኣብ ቀረባን ርሑቅን ዘሎኹም ኣሓይተን ኣሕዋተይን ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ኣብ ዘዘለኩሙዎ ካብዚ ንዓለምና ኣብ ስጋት ኣእትዩ ዝሎ ለበዳ ሕማም (Coronavirus) ግቡእ ጥንቃቀ እናገበርኩም ድሕንነትኩም ውሑስ ክኸውን ተስፋይን ፀሎተይን እዩ። ከምዝፍለጥ እዙ ዘሎናሉ እዋን ንተከተልቲ እምነት ክርስትና ኣርባዓ ፆም ተባህሉ ዝፅዋዕን ኣመንቲ ሃይማኖት ክርስትና ብፍሉይ ፀሎትን ፆምን ምህለላን ንስቓይን ሞትን ክርስቶስ ዝዝክሩሉን ትንሳኤኡ ንምብዓል ዝዳለዉሉ እዋን እዩ። ብፍላይ ናይ መወዳእታ ሰሙን ሰሙን ሕማማት ተባህሉ ዝፅዋዕን ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንድሕነትና ዝተቐበሎ ስቓይን ሞትን ትንሳኤን እንዝከረሉን እነብዕለሉን ሰሙን እዩ።
እምበኣርከስ እዙ ሰሙን ሕማማት እቲ ሰብ ክሓስቦን ክግምቶን ብዘፀግም መልክዕ ኣብ ዓለምና ወሪዱ ዘሎ ሕማም ዝከኣለና ጥንቃቀ ብምግባር እቲ ኩሉ ዝኽእል እግዝኣብሔር ኣምላክና ባዕሉ ብዘይሓሰብናዮ መልክዕ ንኣኡ ዝኸውን መድሓንት ከውርደልና ከምቲ ሓዋሪያ ጳውሎስ ንሮማዊያን ዝበሎ ብተስፋን ብእምነትን ፀንዕና ንልምኖ። ንሱ ከዓ ከምቲ ሓዋሪያት ብስቃይን ሞትን ክርስቶስ ተደናግፆምን ተደናብሮምን ናብ ጥርጣረን ክሕደትን ኣትዮም እንከለዉ ካብ ሞት ምስተንሰአ በብእዋኑ ብተኣምራት እናተገልጸሎም ኣጆኻትኩም ልብኩም ኣይሸበር እንሆኹ ኣነ እቲ ካብ ሞት ዝተንሰአ መድሓኒኩም እየ እናበለ ካብቲ ወሪሱዎም ዝነበረ ናይ ፍርሓት ፀልማት ሓራ ዘውጸኦም ንኣናውን ብእምነትን ብተስፋን ገጽና ናብኡ መልስናን እንተፀልና ካብዚ ብስነ ልቦናን ብኣካልን ኣስሩናን ፈላልዩናን ዘሎ ለበዳ ሕማም(Coronavirus) ብሓይሊ ሞቱን ትንሳኤኡን ሓራ ዘውፀአና ግዜ ነዊሕ ከምዘይኸውን እምነትና ፅኑዕ ክኸውን ይግባእ።
ካልእ ሓደራ ዝብለኩም ነግር እንተልዩ ኣብዚ ፅንኩር ግዜ ኣብ ቀረባ ይኩን ርሑቕ ኣብ ዘለና ሃልና ብዝከኣል መጠን ንደዋወል ንጠያየቅ ከመይ ኣለና ንበሃሃል።
ሰብ እናሞ ምናልባት ብዝረብሕን ብዘይረብሕን ዝተቀያየምና ሰባት እንተሃልና እግዝኣብሔር ናይ ሕይወት ትርጉም ክንርዳእ ዕድል ዝሃበና ግዜ ስለዝመስል ሓደራ ናብ ልብና ተመልስና ይቅረ ንበሃሃል።
ከምቲ ሐዚ ኣብ ፅንኩር እዋን ንበዓልትናን ንሕዝብናን ካብዙ ሕማም ንምክልካል ብሓደ ጠጠው እልና ዘለና ንቀፃላይውን ምንም እኳ ናይ ሓሳብ ኣፈላላይ እንተሃለወና ንሱ ኣብ ጎኒ ገድፍና ንናይ ሓባርን ናይ ሕዝብናን ረብሓ ኩሉ ግዜ እድ ንእድ ተተሓሕዝና ብሓደ ጠጠው ክንብል ደጊም ሓደራ እብል።
ኣብ መወዳእታ ብዛዕባ እቲ ብዙሕ ሓገዝ ዝገበርኩሙሉ ቤት ትምህርቲ ልደታ ማሪያም ዓሊተና ቁሩብ ንሓበሬታ ዝኣክል እቲ ከይዲ ስራሕ ይኩን ዕዳጋ ንብረት ብጣዕሚ ፅቡቕ ይኸይድ ኣሎ።
ዳርጋ እቲ ዝተሓስበ ስራሕ ይኩን ዝግዛእ ንብረት ተወድኡ ኣብ መወዳእታ ንላቦራቶሪ ዘድልዩ ኣቅሑትን ከሚካላትን ክግዝኡ ትልሚ ምስተትሓዘ እዚ ኩነታት ገጢሙ።
ሐዚ ምሉእ ሓሳብናን ተግባርናን ካብዚ ሕማም ምክልካልን ምድሓንን ስለዝኾንበር ምሉእ ፀብፃብ ናይ ስራሕ ቤት ትምህርቲ ኣብ ቀፃላይ ሪፖርት ክገብረልኩም እየ።
ብዝተረፈ ሎሚ ዓመት ምንም እኳ ሕማማትን በዓል ትንሳኤ ክርስቶስ መድሓንናን ከም ካልእ ግዜ ተኣኻኽብና እናተማህለልናን እናዘመርናን ክነብዕሎ እንተዘይከኣልና ንሱ ጭንቅናን መከራናን ይርእዮ ኣሎሞ ኩነታት ብዘፍቅደልና መልክዕ ናብኡ ቀርብና ምሕረቱ ንለምን።
እቶም ግዳይ ናይዙ ሕማም ኮይኖም ብሞት ዝተፈለዩና ኣሓትናን ኣሕዋትናን እግዝኣብሔር ኣምላክና ተካፈልቲ ብርሃን ትንሳኤ ክርስቶስ ይግበሮም። እቶም ብሕማም ዝሳቀዩ ዘለዉ ብዓይኒ ምሕረቱ ይጠምቶም። ካብዚ ሕማም ስብ ከድሕኑ ሕይወቶም ከይተረፈ ኣብ ሓደጋ ኣእትዮም ለይትን መዓልቲን ዝረባረቡ ዘለዉ ሓካይምን ከምኡውን ብተፈላለየ መንግዲታት ብገንዘብ ይኩን ብንዋያት ዝሕግዙ ዘለዉ ሰባት እግዚኣብሔር ባዕሉ ሓላውኦም ይኹን በረከቱን ፀጋኡን ከዓ የብዛሓሎም።
ንኣና ከዓ እቱ ብትንሳኤኡ ናይ ሞት ፅልማት ኣሸንፉ ናብ ብርሃን ዝሓለፈ ክርስቶስ ጎይታና ተካፈልቲ ብርሃነ ትንሳኤኡ ይግበረና፣ ካብዚ ወሪዱ ዘሎ መዓት ሓልዩ ከዓ ከም ቀደምና ንቡር ሕወትና እንመርሓሉ ግዜ የርእየና።
ሓውኩም ኣባ ተስፋይ ዝግታ
(Source: Tesfay Zigta Facebook)


text:
ዘተሓደሰ፡
7/19/2021
ኣብ Oregon ዝነብሩ ደቂ 12 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ዝኾኑ ሰባት ናይ ኮቪድ-19 ክታበት ክረኽቡ ይኽእል እዩም። (ካብ 12-17 ዓመት ዝዕድሚኦም ናይ ፋይዘር ክታበት ጥራይ ክረኽቡ ይኽእሉ)
ዋላ ክታበት ይወሃበኩም፡ ጥዕናኹምን ጥዕና ስድራ ቤትኩምን ፈተውትኹምን ምክንኻን ቀጽሉ። እንተ ሓሚምኩም ካብ ገዛ ኣይትውጹ፡ ኣእዳውኩም ተሓጸቡ፡ ከምኡ’ውን ንስድራ-ቤትን ፈተውትን ሕክምናዊ ሓገዝን ኣእምሮኣዊ ናይ ጥዕና ደገፍን ክረኽቡ ሓግዝዎም።
ክታበት ኮቪድ-19 ንሕብረተሰብ ካብ ኮቪድ-19 ንምክልኻል ይሕግዝ
- ክታበት ኮቪድ-19 ብኸመይ ከም ዝከላኸለልካ
-
-
-
-
-
ከመይ ገይረ ክታበት ኮቪድ-19 ክረክብ እኽእል፧
ክታበት ኮቪድ-19 ንምርካብ ዝሕግዙ ዝተፈላለዩ መንገድታት ኣለዉ፥
-
ናይ ክታበት ቦታ ንኽትረኽቡ ናይ Oregon Vaccine Locator (ናይ ኦሪጎን መርከቢ ክታበት) ተጠቐሙ
-
ኣብ ጥቓኹም ክሊኒክ ወይ ፋርማሲ ንኽትረኽቡ ናብ 211 ወይ 1-866-698-6155 ደውሉ።
-
Multnomah County ወትሩ ሰሉስ - ቀዳም፡ ምዱብ ክሊኒካት ክታበት ኮቪድ-19 የአንግድ። ናብ Multco ሰሙናዊ ክሊኒካት ብጽሑ ወይ ንዝያዳ ሓበሬታ ናብ 503.98.8939 ደውሉ።
ክታበት ክትወስዱ እንከለኹም እንታይ ክትጽበዩ ትኽእሉ፧
-
ኣሜሪካዊ ዜጋ ክትኮኑ ኣየድልየኩምን እዩ።
-
እዚ ክታበት ምውሳድ ንናይ ኢሚግሬሽን ኵነተ-ሃለዋትኩም ኣይጸልዎን እዩ፡ ወይ ከም ህዝባዊ ደገፍ ኣይቁጸርን እዩ።
-
ናይ ማሕበራዊ ውሕስነት ቁጽሪ ክህልወኩም ወይ ምሃብ ኣየድልየኩምን እዩ።
-
ናይ ጥዕና መድሕን ኣየድልየኩምን እዩ።
-
እቲ ክታበት ብናጻ እዩ።
ናብቲ ናይ ክታበት ቆጸራኹም ንኽትከዱ መኪና የድልየኩም ድዩ፧ ብ 211 ወይ 1-866-698-6155 ደውሉ።
ንቆልዑ 12ን ካብኡ ንላዕልን ክታበት
-
15-17 ዓመት ዝዕድሚኦም ምሳታቶም እኹል ሰብ ኣየድልዮምን እዩ፡ ኣብ ግዝኣት Oregon እውን ፍቓድ ወለዶም ክሓቱ ኣየድልዮምን እዩ። መንእሰያት ኣብ ውሳነ ሕክምና ንእሙናት ዓበይቲ ሰባት ከሳትፉ ነተባብዖም ኢና።
-
12-14 ዓመት ዝዕድሚኦም ወላዲኦም፡ መጕዚቶም ወይ እቲ ወላዲኦም ዝመደቦ ሰብ ክህልዎም ኣለዎ።
-
ካብ ወላዲ ወይ መጕዚትነት ወጻኢ ዝኾነ ካልእ ሰብ ምስ ወዲ 12-14 ዓመት እንተ መጺኡ፡ ናይ ወለዲ/ሞግዚት ፍቓድ መረጋገጺ ከቕርቡ ኣለዎም። ወለዲ ወይ መጕዚትነት እውን ንገሊኡ ሕክምናዊ ሕቶታት ንምምላስ ብቴሌፎን ክርከቡ ኣለዎም። መረጋገጺ ስምምዕነት ክኸውን ይኽእል እዩ፡
-
ዝተፈረመ ናይ ስምምዕ ቅጥዒ ወይ
-
ንስም ወላዲ/ሞግዚት ምስቲ ኣብጻሒ ዘለዎም ርክብ፡ እቲ መንእሰይ እተወልደሉ ዕለት፡ ከምኡ’ውን እቲ ወላዲ/ሞግዚት ዝጸሓፎ ናይ ስምምዕ ቅጥዒ ነቲ በጻሒ ክኽተብ ከሎ፡ ከምኡ’ውን እቲ ወላዲ/ሞግዚት ክታሙ ዘንበረሉ ብኢድ ዝተጻሕፈ ወይ ዝተሓትመ ጽሑፍ የጠቓልል።
-
ብተወሳኺ፡ ከምዚ ዝስዕብ ክትገብሩ ትኽእሉ ኢኹም፡
-
ነቲ ናይ ግዝኣት ኦሪገን መርበብ ሓበሬታ ኣብ Oregon ብኸመይ ኮቪድ-19 ክታበት ከም እትረክብ ብጽሑ።
-
መዓልታዊ ከምኡ’ውን ንበዓላት ሓዊስካ ካብ ሰዓት 6 ቅ.ቀ. -7 ድ.ቀ. ብቑጽሪ 211 ወይ 1-866-698-6155ደውሉ።
-
ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ORCOVID ናብ 898211 ናይ ጽሑፍ/ ሓጺር መልእኽቲ ንምርካብ ብዛዕባ ክታበት ኣበይ ክትረኽቡ ከምትኽእሉ (ብእንግሊዝኛን ብስጳንኛን ጥራይ)
-
ኢመይል ORCOVID@211info.org (ኵሉ ቋንቋታት)
ተወሳኺ ምንጭታት ክታበት ኮቪድ-19
-
-
-
-
ካብ 12-17 ዓመት ዝዕድሚኦም መንእሰያት ብዛዕባ ክታበት ኮቪድ-19 ብተደጋጋሚ ዝቐርበሎም ሕቶታት
መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን፡ ኣካላዊ ርሕቀት ከምኡ’ውን ምትእኽኻባት
ግዝኣት ኦሪጎን ዝበዝሐ ናይ ኮቪድ-19 ቀይድታት ኣልዒላ ኣላ። መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን፡ ኣካላዊ ምርሕሓቕን ኣብ ብዙሓት ናይ ንግዲ ትካላት ኣብዚ እዋን ኣይግደድን እዩ። ውልቀ-ሰባትን ጕጅለታትን ክንዲ ዝኾነ ይኹን ዓቐን ክእከቡ ይኽእሉ እዮም።
መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን፡ ኣካላዊ ምርሕሓቕን ኣብዞም ዝስዕቡ ኣጋጣሚታት ገና ይግደድ እዩ፥
-
መዕርፎ ነፈርትን ህዝባዊ መሰጋገሪታትን
-
ናይ ዓበይትን መንእሰያትን ቤት ማእሰርቲ
-
ናይ ክንክን ጥዕና ቦታታት
-
መዕቆቢታትን መሰጋገሪ መንበሪ ገዛውትን
ናይ Multnomah County ህዝባዊ ኣማኻሪ ጥዕና፡ ሙሉእ ብሙሉእ ክታበት እንተዘይወሲድኩም፡ መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን፡ ምግባርን ኣካላዊ ምርሕሓቕ ምዝውታት ክትቅጽሉን ንላቦ፡
-
ኣብ ውሽጢ ገዛ ኣብ ከባቢ ምሳኹም ዘይነብሩን ምሉእ ክታበት ዘይተኸተቡን ሰባት ኣብ ትህልውሉ እዋን ከምኡ’ውን
-
ኣብ ውሽጢ ገዛ ኣብ ቅድሚ ሰባት ኣብ ትህልዉሉ እዋን ወይ ኣብ ከባቢኹም ዘሎ ሰብ ክታበት ወሲዱ ድዩ ኣይወሰደን ኣብ ዘይትፈልጠሉ እዋን
ምሉእ ብምሉእ ዝተኸተበት ማለት 2 ሰሙን ኮይኑ ኣሎ ድሕሪ 2ይ ዶዝ ናይ Pfizer ወይ Moderna ወይ 2 ሰሙን ድሕሪ ናይ Johnson & Johnson ክታበት ምውሳድ ማለት እዩ።
ተወሳኺ ኣብዚ ዝስዕብ ኣንብቡ፥ ናይ Oregon ናይ ኣፍን ኣፍንጫን መሸፈኒ ሓበሬታ
ዝርገሐ ኮቪድ-19 ምክልኻል
ኮቪድ-19 ዘምጽእ ቫይረስ ብቐሊሉ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ክመሓላለፍ ይኽእል። ካብ ሕማም ንምክልኻል፡
-
እንተወሓደ ን20 ካልኢታት ዝኣክል ኢድካ ደጋጊምካ ተሓጸብ
-
ክትወጽእ ከለኻ መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን ግበር
-
ገጽካ ምትንካፍ ኣወግድ
-
ሰዓልን ምህንጣስን ምሽፋን
-
ምስቶም ምሳኻ ዘይነብሩ ሰባት እንተወሓደ 6 ጫማ ረሓቕ
-
ብእተኻእለ መጠን ምትእኽኻብ ንኣሽቱን ሓጺርን ኣብ ግዳምን ግበርዎም
-
-
ጉዕዞ ደረት ግበሩሎም፡ ከምኡ’ውን ካብ ቤትኩም ብዙሕ ኣይትርሓቑ
-
ክታበት ውሰዱ
ከም ኣዝማ፡ ሽኮርያ፡ ወይ ሕማም ልቢ ወይ ሳንቡእ ዝኣመሰለ መሰረታዊ ጸገማት ጥዕና ዘለዎም ሰባት ኣብ ከምዚ ኵነታት ብኮቪድ-19 ናይ ምሕማም ልዑል ሓደጋ) ይርከቡ። ምስ ብዙሓት ሰባት ትነብር እንተ ዄንኻ፡ ብኸመይ ካብ ሓደጋ ከም እትድሕን ዝሕግዝ ምኽሪ ርአ።
ሕማም ይስምዓኩም እንተሎ
ክትሓሙ እንተጀሚርኩም - ብፍላይ ረስንን ምስዓልን፡
-
ኣብ ቤትኩም ተዓቖቡ ከምኡ’ውን ካብ ካልኦት ሰባት ርሓቑ።
-
መርመራ ክትገብሩ ከምዘለኩም ንምርኣይ ናብ ሓኪምኩም ወይ ክሊኒክ ደውሉ።
-
ሓኪምኩም ወይ ክሊኒክ እንደገና ምስ ካልኦት ሰባት ክትራኸቡ ትኽእሉ ኢኹም ክሳብ ዝብለኩም ካብ ገዛኹም ኣይትውጽኡ።
-
ከምቲ ልሙድ ጽቡቕ ንኽስመዓኩም እትገብርዎ ነገራት ግበሩ ድቃሱ፡ የዕርፉ፡ ብዙሕ ፈሳሲ ስተዩ።
-
ንኮቪድ-19 ተባሂሉ ብፍሉይ ዝተዳለወ ምድሃኒት የለን።
ንስኹም ወይ ኣብ ዝኾነ ክሊ ዕድመ ዝርከብ ሰብ ዝኾነ ካብዞም ዝስዕቡ ህጹጽ ናይ መጠንቀቕታ ምልክታት እንተኣርእዩኩም፡ ሽዑ ንሽዑ ህጹጽ ሕክምናዊ ክንክን ሕተቱ፡
-
ሽግር ምስትንፋስ
-
ዘየቋርጽ ቃንዛ ወይ ጸቕጢ ኣብ ኣፍ-ልቢ
-
ሓድሽ ምድንጋር
-
ክትነቅሕ ዘይምኽኣል ወይ ነቒሕካ ክትጸንሕ ዘይምኽኣል
-
ናብ ሰማያዊ ዝኸደ ከንፈር ወይ ገጽ
-
ብርቱዕ ቃንዛ ከብዲ
-
ናብ 911 ወይ ናብ ናይ ከባቢኹም ማእከል ህጹጽ ረድኤት ደውሉ።
-
ንስኹም ወይ እቲ ሓገዝ ዘድልዮ ሰብ ኮቪድ-19 ክህልዎ ከምዝኽእል ነቲ ኦፐሬተር ንገርዎ።
10 መገድታት ንምክንኻን ናይ ምስትንፋስ ምልክታት ኣብ ቤትካ ንገዛእ ርእስኹም ንምድሓን ርኣዩ።
መርመራ ኮቪድ-19
ናይ ኮቪድ-19 ምልክታት ምስዝህልዉኹም ወይ ኮቪድ-19 ምስዘለዎ ሰብ ጥቡቕ ርክብ ምስዝነብረኩም መርመራ ክትገብሩ ይግባእ። ናይ ቀረባ ርክብ ማለት ሓደ ሰብ ን15 ደቓይቕ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ኣብ መዓልቲ፡ ተሸፊንኩም ወይ ከይተሸፈንኩም ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ጫማ ምጽናሕ ማለት እዩ።
-
ውጽኢት መርመራኹም እናተጸበኹም፡ ኣብ ገዛኹም ክትጸንሑን ካብ ካልኦት ክትርሕቁን ኣለኩም።
-
መርመራ ኮቪድ-19 ኣበይን ብኸመይን ከምዝግበር ዝበለጸ መረዳእታ ንምርካብ ብኽብረትኩም ናብ “ኣበይ ክምርመር እኽእል፧ብጽሑ”
ምስ ተመርመርኩም፡ እንታይ ክትገብሩ ከም ዘለኩም።
ንስድራቤትኩም ምእላይ
ሓኪም እንተዘይብልኩም ናብ 211 ወይ ናብ Multnomah County መባእታዊ ክንክን ጥዕና ማእከላት 503-988-5558 ደውሉ። ተርጓምቲ ኣለዉ። ኣብ ክሊኒክ Multnomah County
-
ናይ ጥዕና መድሕን ክህልወኩም ኣየድልየኩምን እዩ።
-
ኣታዊ ክህልወኩም ኣየድልየኩምን እዩ።
-
ናይ ስደት ኩነታትኩም ብዘየገድስ ናይ ጥዕና ክንክን ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም።
-
ሓበሬታኹም ምስ ኣኽበርቲ ሕጊ ወይ ሰበ-ስልጣን ኢሚግሬሽን ኣይነካፍሎን ኢና።
ትግባረ ኢሚግሬሽንን ጉምሩክን ኣብ ከም ሆስፒታላት፡ ቤት ጽሕፈታት ሓኪም፡ ክሊኒካት፡ ህጹጽ ክንክን ኣብ ዝኣመሰሉ ትካላት ጥዕና ምእሳር ንምውጋድ ፖሊሲ ኣለዎ።
ንሕክምና ወይ ንኮቪድ-19 ኣገልግሎታት እንተረኺብኩም፡ ኣብ ኣሜሪካ ቀዋሚ ነባርነት ንምርካብ ኣብ ትሓትተሉ ግዜ ኣንጻርካ ኣይክጽብጸብን እዩ። ብዛዕባ ህዝባዊ ክሲ ዝያዳ ኣንብብ።
ሓፈሻዊ ሓበሬታ ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ፡ ብኸመይ ይላባዕን ብኸመይ ጥዑይ ኴንካ ትቕጽል
ሕቶታት?
ናብ 211 ሓበሬታ ብጽሑ ወይ ብቑጽሪ 2-1-1 ኣብ መንጎ ሰዓት 8 ቅ.ቀ. ክሳብ 11 ድ.ቀ. ኣብ ዘሎ ግዜ ደውሉ። ምትርጓም ኣሎ።


text:
“ዝመረጽናዮም ሚኒስተራት በብተራ ነፍስ-ወከፎም ንሓደ ዓመት ፕረዚደንት ይኾኑ”
ብስዩም ጸሃየ
ኣብ ወርሒ ጥሪ 2001 3 ሰባት ዝሓቖፈት ስዊዘርላንዳዊት ጉጅለ ሰራሕቲ ፊልም መጺኣ ነይራ። እቶም ሰባት ኣብ'ዚ ዓውድ'ዚ ተሞክሮታት ዝደለቡ ኮይኖም ብፍለይ ኣብ'ዛ ERythree p’autre pays (ኤርትራ እታ ካልእ ሃገር)እትብል ብ ረሪመላ ሱከ) ዝተባህለ ምትሕግጋዝ ማሕበር ንኤርትራ እትስራሕ ዘላ ፊልም ትየሪ ብዕድመ ዕብይ ዝበለ ከም ዳይሬክተር፡ መንእሰይ ፊሊፕ ከም ሰኣላይ፡ መንእሰይ ክርስትያን ከኣ ከም ናይ ድምጺ ቴክኒሻን ኮይኖም ኢዮም ዝሰርሑ።
ኣብ'ቲ ናብ ታሪኻዊት ናቕፋ ዝገበርናዮ ናይ ስራሕ ጉዕዞ፡ ነታ ፊልም የሀብትም ዘበል ዎ ን ካልእን ሕቶታት ከቕሩቡለይ፡ ኣነ ኸኣ ብዛዕባ ኤርትራ ሃገረይ ክገልጽ፡ እቲ ነዊሕ ጉዕዞ ኣይተፈለጠናን። ናይ ዓዲ-ሽሩም ዝነደዳ ታንክታት፡ ድሩዓት መካይንን ኣጽዋርን ምንጋር ዘየድልዮ ኣንጸባራቂ ዓወታት ተጋዳላይ ህ.ግ ተዓዚቦም፡ ኣብ ናቕፋ ድፋዓት ግሎብን ደንደንን ምስ ተዓዘቡ፡ “ክንደይ ዝኣክል ሰራዊት ኢትዮጵያ ሞይቱ?” ኢሎም ምስ ሐተቱ፡ ተጋዳላይ ተኽለ ጸሃየ፡ “ኣብ ቅድምን ከባቢናን ዘሎ ኣዕጽምትን ናይ ቦምባታት ሓጺነ መጺንን ርኢኹም ቁጸሩ፡ ክትግምግም ዎ ኣየጸግምን ኢዩ።” ዝበሎም መልሲ ብቑዕ ነይሩ። ንኣስመራ ገጽና ኣብ ዝተመለስናሉ ግዜ፡ ንሳቶም ሕቶታቶም እናጸንቀቁ ስለዝመጹ፡ ኣነ'ውን ብዛዕባ ስዊዘርላንድ ሕቶታት ኣቕሪበሎም ነይረ። ኣብ ሓደ ሕቶ ኩሎም ይምልሱ ብምንባሮም፡ ብሓደ ጠሚረ የቕርበልኩም ኣለኹ።
ሕቶ፡- ኣፍልጦኹም ብዛዕባ ኤርትራን፡ ናይ ሕጂ ኣመጻጽኣኹምን ክትገልጹለይ?
ትየሪ፡- መጀመርያ ሓደ ኣልበርት ዝበሃል ወዲ ስዊዘርላንድ ኣባል ሱከ፡ ብዛዕባ ታሪኽ ኤርትራን መደብ ናይ'ዚ ፊልምን ኣዕሊሉኒ። ብዛዕባ ናይ 30 ዓመታት ቃልስኹም፡ ጽንዓት ናይ ህዝቢ ኤርትራን ዘሕለፎ ከበድቲ ብድሆታትን፡ መትከል ርእሰ ምርኮሳኹም፡ ካብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝፈልየኩም ነጥብታት ኩሉ ጸቒጡ፡ ሓገዛት ምዕራብን ዓለማዊ ባንክን ምእባይኩም፡ ብናይ ገዛእ ርእስኹም ተሞክሮን ፍልስፍናን ኣንጻር ድኽነት ከምትቃለሱ፡ ልዕሊ ኩሉ ኸኣ ብፍላይ ድሕሪ'ዚ ሓድሽ ወራር፡ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ኤርትራ ትዝርግሖ ዘላ ግጉይ ሐበሬታ ብኸመይ ይብዳህን፡ ናይ ብሓቂ ገጽ ኤርትራ ንምልላይን ዝዓለመ ኣብ ቴለቪዥናት'ምበር፡ ንመሸጣ ዘይኮነ ፊልም ክንሰርሕ ተረዳዲኢና። ኩሉ ኩነታት ኤርትራ ስለዝመሰጠኒ ከኣ፡ ኣነ ዳይሬክተር ኮይነ ክሰርሕ ተሰማሚዕና። ንሱከ ዘድሊ ባጀት ድሕሪ ምቕራብ፡ ቀደም ኣጸቢቐ ንዝፈልጦ ሰኣላይ ፊሊፕ ምሳይ ክሰርሕ ሐቲተዮ፡ ንሱ'ውን ምስኡ ንዝሰርሕ ናይ ድምጺ ክኢላ ክርስትያን ኣምጺኡለይ። እንሆ ኣብ ወርሒ ጥሪ 2001 ምስ ኣቦ መንበር ሱከ ዶክተር ቶኒ ሎኸር፡ ሰበይቱ ሃይዲን ዶክተር ኣልበርትን ብሓባር መጺእና።
ከም ዝተረዳእክ ዎ ኤርትራን ስዊዘርላንድን ክልቲኤን ንኣሽቱን ውሑድ ህዝቢ ዘለወንን ስለ ዝኾና ይመሳሰላ እየን። ስዊዘርላንድ ሃብታም ናይ ነዊሕ ዓመታት ቅዋም ዘለዋ፡ ብኮንፈደረሽን ብዙሓት ገጅለታት ኤትኒክ ዝሓjፈት፡ ብሳላ ኲናት ዝሃብተመት፡ ህዝባ ሃብታምን ሰላማዊ መነባብሮ ዘሕለፍን ኮይኑ፡ ኤርትራ ን30 ዓመታት ንናጽነት ዝተቓለሰ ህዝባ ድኻ፡ ግን ብርእሰ ምርኮሳ ዝኣምን ብምዃኑ ነዚ ፍልልይ'ዚ ብዓይነይ ክርኢ መጺአ። ብዝያዳ ከኣ፡ ሓንቲ ንእሽቶን ድኻን ሃገር ዋላ'ኳ ብዙሕ ሃብቲ እንተዘይብላ፡ ነብሳ ክኢላ ብዘይ ብልሽውና ከምትመሓደር ክርእይ ብሂገ።
ፊሊፕ፡- ብወገነይ ኣብ'ዚ ሕጂ እዋን፡ ስራሕ ፊልም ገዲፈ፡ ካልእ ዝበዝሐ ገንዘብ ዝረኽበሉ ስራሕ ባር እየ ክገብር ጸኒሐ። ኣቐዲመ ዝፈልጦ ውሩይን ስልማት ዝረኸበን ዳይሬክተር ትየሪ ከም ሰኣላይ ክሰርሓሉ ምስ ሐተተኒ ተሰማሚዕና፡ ንክርስትያን ሓቲተዮ ኸኣ ሕራይ ኢሉኒ። ትየሪ ሓንቲ መጽሓፍ ብዛዕባ ኤርትራ ሂቡኒ፡ ኣንቢበ ፍሉይ ተሞክሮ ብምዃኑ ተቐቢለዮ። በዓል ዶክተር ቶኒን ካልኦትን ኣድናቖም ብዛዕባ ኤርትራ ሰሚዐዮ ነይረ። ኣነ ግን፡ ባዕለይ ርእየ ከድንj'ምበር፡ ብኣድናቖቶም ክድነቕ ኣይደለኹን። ካብ ተሞክሮ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ፍልይ ዝበለ ስለዝኾነ፡ ክርእይ ተሃንጥየ። ብሓቂ ኸኣ፡ ብፍላይ ባህርይ ናይ'ዚ ህዝቢ ካብ ዝተጸበናዮ ንላዕሊ ኮይኑ ጸኒሑኒ።
ክርስትያን፡- መጀመርያ ሕጊ፡ ዳሕራይ ባህርያዊ ሳይንስ ተማሂረ። ጸኒሐ ከኣ፡ ኣብ ናይ ፊልም ስራሕ ምስ ፊሊፕ ኣትየ። ቅድሚ ሕጂ ምስ ፊሊፕ ንስራሕ ፊልም ንደቡብ ኣፍሪቃ ኬድና ብዙሕ ክፉእን ዘሕዝንን ኩነታት ተዓዚብና። ሕጂ ንኤርትራ ክንመጽእ ምስ ሐተተኒ ግን፡ ምስ'ቲ ዘንበብናዮ ካልእ ዝተፈለየ ክንርኢ ኢና ስለዝበልኩ፡ ተቐቢለዮ። ካብ ድኻ ስድራ-ቤት ስለዝተወለድኩ ኸኣ፡ ድኻታት ሃገራት ክርእይ እደሊ እየ። ኣብ'ዚ ምስ መጻእና እቲ ህዝቢ ምንቅስቓሱ ጥራይ ተዓዚበ፡ ሓቀኛን ፈቓርን ምዃኑ ርእየዮ። ኣብ'ዚ ሓጺር እዋን ብዝርዝር እፈልጦ'የ'ኳ እንተዘይበልኩ፡ ብዛዕባ ኤርትራን ህዝባን ክፈልጥ ክኢለ'የ። ሃገርና ስዊዘርላንድ ብዙሓት ጉጅለታት ኤትኒክ፡ ዋላ'ውን እቶም ውሑዳት ከይተረፉ ናይ ቋንቋን ባህልን ማዕርነት ኣረጋጊጻ ብሰላም ትነብር ስለዘላ፡ እዛ ምስ ሃገርና ተመሳሳልነት ዘለዋ ኤርትራ ብሰላም ክትነብር እትስፈወላ። እንተኾነ፡ ኣብ መዋእል ግሎባላይዜሽን ስለዘለና፡ ብናይ ገዛእ ርእሳ ድሌትን ፍጥነትን ክትከይድ ትኽእል'ዶ ዝብል ሕቶ ኣሰኪፉኒ እዩ። ኣብ በዓል ኤውሮጳ ሰባት ብዛዕባ ግሎባላይዜሽን ይፈርሁ ኣለው። ኣብ ከም በዓል ስዊዘርላንድ፡ ማሕበረ-ኮማት ዝበሃል ጠፊኡ እዩ፡ የለን።
ሕቶ፡- ስዊዘርላንድ ብኩሉ ኩነታት እንታይ ትመስል?
መልሲ፡- ሃገርና ስዊዘርላንድ ኣዝያ ሰላማዊት፡ ኲናት ዘይትፈልጥ፡ ግን ከኣ ብሳላ ካልኦት ዘካይድኦ ኲናት ዝሃብተመት ስስዕቲ ሃገር ኢያ። ብዝሒ ህዝባ 7 ሚልዮን ኮይኑ፡ ዝተፈላለየ ጉጅለታት ኤትኒክ፡ ከም ጀርመን፡ ፈረንሳ፡ ኢጣልያ ወዘተ የጠቓልል። ካብ 1848 ዓመት ኣትሒዛ፡ ብሃገራዊ ቅዋምን ብኮንፈደረሽን ናይ ብዙሓት ጉጅለታት ኤትኒክ ኣብ ትሕቲ ፈደራላዊ መንግስቲ እትመሓደር፡ ሃብታምን ሰላማዊትን ሃገር ኢያ። ሃገራዊ ቋንቋና ናይ'ቲ ዝወሓደ ካብ 15-20ሽሕ ዝበጽሕ ኦረማንሽ ዝበሃል ቋንቋ ኢዩ። ንኣሽቱ ስለዝኾኑ ግን፡ ህላዊኡ የንቖልቁል ኣሎ። ብዙሓት ቋንቋኦም፡ ባህሎምን እንታይነቶምን ከይጠፍእ ይፍራህ ኣሎ። ኣነ ዝነብረሉ ኣብ ዶብ ደርመን ዝርከብ ጁቫ ዝበሃል ዞባ ፈረንሳውያን ከይዕብለሉ ይፈርሁ ኣለው። ሃገርና ሰለማዊት ስለዝኾነት፡ እቲ ኣብ 70'ታት ብፈረንሳውያን ኣንጻር ጀርመናውያን ዝተላዕለ ሰውራ ዘሰንብድ ኢዩ ነይሩ። ነፍሲ ወከፍ ዞባ(ካንቶን)ናይ ገዛእ ርእሳ መንግስቲ ሃልይዋ፡ ብፈደራላዊ ኮንፈደረሽን ኢና ንመሓደር። ገለ ገለ ከም ሽግር ዝተቐላቐሉ ናይ ምትዕብላልን ናይ ሃይማኖታት ከንሻን ካቶሊክን ሽግራት ተራእዩ ነይሩ። ብወገነይ ኩሉ ብዝተቐበለት ስዊዘርላንዳዊት ኣደ ስለዝዓበኹ እዚ ዝጠቐስክ ዎ ሽግራት ኣብ ህይወተይ ጸልዩኒ ኣይፈልጥን።
ኣብ ስዊዘርላንድ ኩሉ ብድምጺ ህዝቢ ኢዩ ዝውሰን። ህዝቢ ኩሉ ግዜ ኢዩ ዝእከብ፡ ብዛዕባ ኩሉ ህይወቱ ከኣ ብድምጺ ይውስን። ካልእ ሕቶታት ዓበይቲ ሕቶታት ፖለቲካ ገዲፍካ፡ ኣብ ሐደ ከባቢ ከም መዘናግዒ፡ መናፈሲ፡ ሜዳ ኩዕሶ፡ መዋእለ ህጻናት ወዘተ ክስራሕ እንተተደልዩ፡ ህዝቢ ብድምጺ'ዩ ዝውስን። ኣድልይ ዎ ይትግብሮ፡ ኣየድለዮን ይተርፍ። ኣብ'ቲ ፖለቲካዊ ስልጣን'ውን ብድምጺ ኢዩ። ሕጂ ከም ዓብን ኣካታዕን ፖለቲካዊ ጸገም ዝረአ፡ ጉዳይ ዩሮ ወይ ኤውሮጻዊ ሕብረት ኢዩ። እቶም ብዓቢ ድምጺ ዝዕወቱ ፈረንሳውያን ይደልይ ዎ ፡ እቶም ጀርመናዊያን ይቓወም ዎ ። ኣብ ውጻኢቱ ከኣ፡ ድምጺ ናይ'ቲ ዝበዝሐ ህዝቢ ኢዩ ዝውስን። ብዛዕባ ሰራዊት፡ ሃገርና ሰላማዊት ስለዝኾነት ኣየድልይን ኢዩ፡ ክሓቅቕ ኣሎ ዎ ዝብል ዓቢ ሕቶ ኣሎ። ነዚ ዝጠልቡ ዘለው ፖለቲከኛታት፡ ሃገርና ሞዴል ሰላም ክትከውን ስለዝደለዩ ኢዩ።
ነፍስ ወከፍ ዞባ(ካንቶን)ብዝመረጸቶም ሰባት ኣብ'ቲ ፌደራላዊ መንግስቲ ትውከል። ኣብ ስዊዘርላንድ ፕረዚደንት ፍሉይ ስልጣን የብሉን። እቲ ዝለዓለ ስልጣን ኣብ ኢድ ዞባታት፡ ኣብ ኢድ ህዝቢ ኢዩ። ብ1848 ሃገራዊ ቅዋምና ካብ ዝእወጅ ንደሓር፡ ፕረዚደንት ኣብ ሓደ ዓመት ኢዩ ዝቕየር። 7 ሚኒስተራት ኣለውና። ነፍሲ ወከፎም ከከም ዕድሚኦም በቲ ዝዓበየ ጀሚሮም፡ በብተራ ንሓደ ዓመት ፕረዚደንት ይኾኑ። ሐደ ሚኒስተር ይኣኽለኒ ደኺመ እንተይሉ፡ ካልእ ብድምጺ ተመሪጹ ይትክኦ። ኩሉ መስርሕ ፖለቲካ፡ ብኣዝዩ ሰላማውን ብምርጫን ኢዩ ዝካየድ። ሃገርና ናይ ህዝቢ ድምጺ ስለ ዝነገሰላ ኢያ ብሰላም ትነብር ዘላ።
ሕቶ፡- እሞ ካብ ስልጣኑ ዝወርድ ሚኒስተር የለን ማለት ኢዩ?
መልሲ፡- ስለምንታይ ዝወርድ? ህዝብን ሃገራዊ ባይቶን እንድ'ዩ መሪጽ ዎ ። ብኣዝዩ ፍሉይ ኩነታት ክኸውን ኣለ ዎ ። ሓደ ግዜ ሓደ ኣዝዩ ፍትው ሚኒስተር፡ ጥሮታ ክወጽእ ስለዝሓተተ፡ እቲ ህዝቢ ኩነታቱ ርእዩ ካልእ መተካእትኡ መሪጹ። ሚኒስተራትና 2 ደቀ ንስትዮ 5 ደቂ ተባዕትዮ ኮይኖም፡ ደረት ግዜ ዝበሃል የብሎምን። እናተተኻኽኡ ዝቅጽሉ፡ ክሳብ 7 ዝበጽሑ ዝመሳሰሉን ዘይመሳሰሉን ሃገራውያን ሰልፍታት ኣለዋና። ከም ኣብነት ሓንቲ ብሕሉፋት የማናውያን ሓረስቶት ዝተዓብለለት ሰልፊ ኣላትና። ንኩሉ ንሳ ትፈጥሮ ጸገማት ዝህንድስ፡ ሓደ ካብ'ቶም ዓበይቲ ሃብታማት ዜጋ ኢዩ። ብመርገጺ ኣንጻር ኩሉ ናይ ወጻኢ ሓይሊ ኮይኑ፡ ሕሉፍ መርገጺ ኣንጻር ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣለ ዎ ። ኣንጻር ስደተኛታት ኢዩ። ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ድሮ ይፋነው ኣለው። ኤርትራውያን'ውን ክስዕቡ ኢዮም።
ሽግርን ምግርጫውን ባህርያዊ ኢዩ። ግን፡ ኩሎም ሰልፍታት ብወከልቶም ተኣኪቦም ብልዝብን ብሰላማዊ መንገድን ኢዮም ዝፈትሕ ዎ ። እዚ ናይ ስዊዘርላንድ፡ መግለጺ ዲሞክራስን ሰላምን ኢዩ። ስልጣን ኣብ ከተማታት ዘይኮነ፡ ኣብ'ቲ ዝበዝሕ ናይ ገጠር ህዝቢ ኢዩ ዘሎ። እቲ ዞባታት ብጣዕሚ ዓቃባዊ ኢዩ። ብፍላይ ኣብ ዙሪክ ዶብ ጀርመን ሓያል ናይ ገባሮ ዓቃባዊ ሰልፊ ኢዩ ዘሎ። ንስደተኛታት ኣጸጋሚ ኢዩ። እቲ ናይ ፈረንሳ ኤትኒክ ዝዓበየ ሃገር ስለዝኾነ፡ ቋንቋ ምኽኣል ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ (ኣብ መንጎኦም ሰሓቕን ዘይምስምማዕን ዋጭዋጭን ተላዒሉ፡ ዓው ክብሉ ጀሚሮም። እቲ ሐደ ትቕብል ኣቢሉ ብምቕጻል)፡ ስዩም ከይትስንብድ፡ እዚ ባህርያዊ ኢዩ። ከይንሰማማዕ ንኽእል። ርእይቶና ምስ ወዳእና ግን፡ ግድን ክንሰማማዕ ኢና። ናይ ስዊስ መግለጺ እንታይነትናን ህይወትናን ኢዩ። ክንደይ መንግስታት ኢየን ክቖማ? ኣየናይ'ከ ይሕይል? ኣብ'ቲ ማእከላይ መንግስቲ ብድምጺ ወከልተን ኢዩ ዝውሰን።
ሕቶ፡- መነባብሮ ናይ ዝተፈላለዩ ቀጸላታት ህዝቢ ከመይ ይመስል?
መልሲ፡- ሃገርና ስዊዘርላንድ ብስፍሓታ 1/3 ናይ ኤርትራ ኢያ ትኸውን። እቲ 7 ሚልዮን ህዝባ ከኣ፡ ጽቡቕ ኢዩ ዝነብር፡ ሃብታም ኢዩ።
ሕቶ፡- ብኸመይ ሃብቲሞም? ስለዝሰርሑ ድ'ዮም?
መልሲ፡- መነባብሮ ቀሊል ኣይኮነን። ዝበዝሑ ሰባት ናይ ብሓቂ ዕቱብ ስራሕ ኢዮም ዝሰርሑ። ካብ ስራሕ ወጻኢ እንተኾይንካ፡ ናብ'ቲ ሰብ ዝጸልኦ ማሕበራዊ ኣድህቦ (ረተቀቕሽባ ሆሽቶቅ) ኢኻ ትኸይድ። ነዚ ግን፡ ሰብ ብውርደት ኢዩ ዝርእዮ። ካልኦት ሰሪሖም ብዝረኸብ ዎ ገንዘብ ክትናበር ንስድራኻ ዘዋርድ ኮይኑ'ዩ ዝስመዓካ። ካብ'ዚ ወጻኢ ግን፡ ቅቡል ዝኾነ ሓገዛት ንገባሮ ይወሃብ ኢዩ። ኣነ ዝነብረላ ክሳብ 200 ዝበጽሑ ገባሮ ዘለውዋ ናይ ጎቦ ዓዲ ብምልእታ ናይ መንግስቲ ሓገዝ ይወሃባ'ዩ። ካብ'ቶም ኣብ ስንጭሮታትን ጎላጉልን ዝነብሩ፡ እቶም ናይ ጎቦ ዝያዳ ገንዘብ ይወሃቡ። እዚ ዝግበረሉ ምኽንያት ከኣ፡ ከም በዓል ኣልፕስን ካልእን ዝኣመሰሉ እምባታት፡ ሰብ ዘይብሎም ከይተርፉ፡ ከይባድሙ ናይ ኣግራብን እንስሳታትን ሓለዋታት ስለዘድልዮ ኢዩ። እቶም ገባሮ ግን፡ ከብትን ካልእን ኣለ ዎ ም፡ ኣዝዮም ሃብታማት ኢዮም።
ናይ ከባቢያዊ ሽግር ኣሎና። ብፍግረ መሬትን ካልእን ኣግራብ ክጠፍኡ ይኽእሉ ኢዮም። ነዚ ንምዕቃብ ኢዩ መንግስቲ ንገባሮ ገንዘብ ዝኸፍል። ብኣንጻር'ቲ መንግስቲ ንገባሮ ዝኸፍሎ፡ ብቱሪዝም ዓቢ እቶት ኢዩ ዝረክብ። ቱሪስት፡ ጎቦታት፡ ኣግራብ፡ ስንጭሮታትን እንስሳታትን ይርእዩ። ኣገዳሲ ኢዩ እቲ ጎቦታት። ከም ኔስትል ጸባ፡ ዘኮለት ፎርማጆ ዝስርሓሉ ኣዝዩ ፍሉጥን ሃብታምን ቦታ ኢዩ።
ሕቶ፡- ምስጢር ባንክታት ስዊዘርላንድ እንታይ ኢዩ?
መልሲ፡- እቲ ምስጢር ኣብ ኣዝዩ ዓቢ ውድድር ዝተመሰረተ ኢዩ። ብቅልጡፍ ኢየን ከኣ ዓብየን። ኩሎም ምልካውያን ስርዓታትን መራሕትን፡ ኩሎም ናይ ዓለም ማፍያታት፡ ሚልዮናት ዶላራት ኣብ'ዘን ባንክታት ኢዮም ዘቐምጡ። ብመንጽሩ ኸኣ፡ መዓት ገበናት ኣሎ። ስለ'ዚ፡ ነተን ባንክታት ዝበለጸ ስቱራትን ዘተኣማምናን ክኾና፡ ብዙሕ ኢዩ ዝስራሕ። ኲናት ቀንዲ ባእታ ንምህብታም ስዊዘርላንድ ኢዩ። 2 ኲናት ዓለም ነዛ ሕጂ ሃብታም ኮይና ዘላ ሃገርና፡ ዓበይቲ ሮቋሒታት ኢዮም። እቶም ዝህደኑ ዝነበሩ ሃብታማት ኣይሁዳውያን ነጋዶ፡ ገንዘቦምን ወርቖምን ኣብ ባንክታት ስዊስ ኢዩ ዝቕመጥ ነይሩ። ስዊዘርላንድ መተሓላለፊት ዓበይቲ ንግዲ ኣብ ኤውሮጳ ኢያ። ከም በዓል ሞንቶካርሎ ገንዘበን ኣብ ስዊስ ኢዩ ዘሎ። እቲ ዝያዳ ዘተባብዕ ከኣ፡ ናይ ባንክታትና ናይ ድሕነት ኩባንያታትና ዝሓትኦ ግብሪ፡ ካብ ዝኾነት ካልእ ሃገር ዝተሓተ ብምዃኑ ኢዩ።
ሕቶ፡- ስለምንታይ ዋላ 2ይ ኩናት ዓለም ዘይጸለወኩም? ስለምንታይ ኢዩ ኲናት ዘይቀርበኩም?
መልሲ፡- 1ይ ኲናት ዓለም ኣብ ሳራየቮ ጀሚሩ፡ ናይ ኤውሮጳ ኲናት ኮይኑ። 2ይ ኲናት ዓለም ብሓቂ ዳርጋ ኩለን መንግስታት ዝተሳተፍኦ ናይ ዓለም ኲናት ኢዩ ነይሩ። ኤውሮጳ ሳላ ግዙኣት ሃገራት ከም ኣፍሪቃ፡ ብዙሕ ገንዘብን ወርቅን ኣኪባ ስለ ዝነበረት፡ ነዚ ውሕስነት ክትከውን ዝተመረጸት ስዊዘርላንድ ኢያ። ልቢ ኤውሮጳ ናይ ሕልሚ ቦታ ኢያ ኮይና።
ይቕጽል


text:
ሎሚ ዕለት 31 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንጐሆ ልክዕ ሰዓት 08.16 ደቓይቕ ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ሮማ ካብ ዝርከብ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝነቐሉን ኣብ ጉዕዞኦም ንናይ ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ሰርጆ ማታረላ ናይ ተለግራም መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን፡ ኣብ መልእኽቶም ንኢጣሊያ ሰላምን ቅሳነትን ከምእተመነዩን፡ ቅዱስነቶም ቅድሚ ምንቃሎም ኣብ ሮማ ምስ ዝቕመጡ 15 ግዳም ሓደር ዜጋታት ሩመኒያ ከምእተራኸቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ናብ ሩመኒያ ንመበል 30 ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ ከምዝነቐሉን፡ ናብታ ዝሳፈሩላ ንብረት ናይ ኣሊታሊያ ነፋሪት ቅድሚ ምእታዎም ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ፊውሚችኖ ምስ ዝተረኽቡ ናይ ሮማን ክፍለ ሃገር ላዚዮን ላዕለዎት ናይ መንግስቲ ኣካላት ሰላምታ ከምእተለዋወጡን፡ ናብታ ኣየር ምስ ኣተዉ ነቶም ኣብ ኣፈት እታ ነፋሪት ንዝነበሩ መራሕቲ ነፋሪትን ሰራሕተይናታትን ሰላምታኦም ከምዘቕረቡ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥
ናይ ቀዳመይቲ መዓልቲ መርሓ ፍጻሜታት ቅዱስነቶም
ቅዱስ ኣቦና ዕለት 31 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ሰዓት 11.30 ቡካረስት ኣብ ዝርከብ ሀንሪ ኮኣንዳ ኦቶፐኒ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ ክበጽሑን ኣብኡ ብናይ ሩማኒያ ርእሰ ብሔር ክላውስ ወርነር ዮሃኒስን ክብርቲ በዓልቲ ቤቶምን ኣቀባላ ክምእተገበረሎምን ኣብ ሕንጻ ርእሰ ብሔር ንኽብሪ ሃገረ ሩማንያን መንግስትን ሕዝብን ምብጻሕ ከካይዱን ኣብኡ ወግዓዊ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኵም ስነ ስርዓ ኣቀባብላ ምስ ተገበረሎም ምስ መራሔ መንግስቲ ሩመንያ ግላዊ ርክብ ምስ ምስ ናይ ሩመንያ ላዕለዎት ናይ መንግስቲ ኣካላትን ናይ በርገሳውያን ማሕበራት ላዕለዎት ኣካላትን ኣብ ሩማኒያ ናይ ወጻኢ ሃገራት ልኡካነ መግስታትን ተራኺቦም ራሰ ብሔር ክላውስ ዋርነር ድሕሪ ዘስምዕዎ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መደረ፡ ቅዱስነቶም መደረ ከምዘስምዑን ድሕሪ ቀትሪ ቅዱስ ኣቦና ምስ ብፁዕ ወቅዱስ ፓትሪያርክ ዳኒኤል ኣብ መንበረ ፓትሪያርክን ምስ ናይ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቀዋሚ ቅዱስ ሲኖዶስ ክራኸቡን ኣብ ናይ ኦርቶዶክሳዊት ካቴድራል ድሕንት ሕዝቢ ብሓባር ጸሎት ኣቦና ኣብ ሰማይ እትነብር ክደግሙን ካብኡ ተሰናቢቶም ቅዱስነቶም ኣብ ካቶሊካዊት ካቴድራል ቅዱስ ዮሴፍ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም ስብከት ለጊሶምን ምስ ኣብቅዑ ናይ ዕለት 31 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ቀዳማይ ውዕሎ ሓዋርያዊ መገሻኦም ኣብ ሩመኒያ ምስ ዝርከቡ ኣባላት ማሕበር ኢየሱሳውያን ተራኺቦም ክዛዝሙ ምዃኖም ኣፍሊጡ።


text:
ናትናኤል ሄኖክን ክሩቤል ሄኖክን ዝተባህሉ ደቂ 15ን 12ን ዝዕድሚኦም ኣሕዋት፡ LERN.NET (መርበብ ምህሮ)ዝሰመይዋ ኣብ ምምሃር ምስትምሃር እትሕግዝ ሶፍትዌር (ናይ ኮምፕዩተር ፕሮግራም)ብምድላው ኣብ ግብሪ ኣውዒሎም።
እዞም ናይ 9ይን 6ይን ክፍሊ ተማሃሮ ዝኾኑ ኣሕዋት ፡ኣብ መስርሕ ምምሃር ምስትምሃር ካብ ዝተዓዘብዎ ሃጓፋት ተበጊሶም ነታ ‘መርበብ ምህሮ’ ክሰርሕዋ ከምዝተደረኹ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም ኣለዉ። “መርበብ ምህሮ(Learn.net)” ካብ መባእታ ክሳብ ኮለጅ ከምኡ’ውን ፍልጠቶም ብስሩዕን ዘይስርዑን ከማዕብሉ ንዝደልዩ ተማሃሮን ካልኦት ሰባትን ዝሕግዙ ብቋንቋታት ትግርኛን እንግሊዝኛን ዝተዳለዉ 14 ገጻት(ክፍልታት)ዝሓዘት ከምዝኾነት መስረቲ ናይ’ታ መርበብ ሓቢሮም ኣለዉ።
ነቲ ፕሮግራሚን ብዝወሰድዎ ሓጺር ስልጠናን ብናቶም ጻዕርን ናቶም መርበብ ምህሮ ክሰርሑ ከምዝኸኣሉን’ዮም ነጊሮምና። ምስኦም ክሰርሑ፥ ክጽምበሩን ተመኩሮ ክለዋወጡን ዝደልዩ ተማሃሮን መንእሰያትን Learnet121@gmail.com ብዝብል ኣድራሻ ክረኽብዎም ናትናኤልን ክሩቤልን ዓዲሞም ኣለዉ።


text:
Radio Erena: 31 January 2019
ፕርዚደንት ሱዳን በሺር፣ ሎሚ ሓሙስ 31 ጥሪ፣ ካብ ከሰላ፣ ብመንገዲ ቴሌዥን ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ፖለቲካ ክፈላልየና ኣይግባእን ድሕሪ ምባሉ፣ ምስ ኤርትራውያን ዘሎና ኣሕዋት ኣብ ግምት ብምእታው፣ ነዚ ዶብ ንኸፍቶ ኣሎና ክብል ኣፍሊጡ።
ኣብ መወዳእታ 2017፣ ፕረዚደንት ቱርኪ ጣይብ ኤርውዶዋን ናብ ሱዳን ድሕሪ ምብጽሑ፣ ምስ ግብጺ ዝነበረ ምፍጣጥ ናብ ዝልዓለ ደረጃ ኣብ ዝዓረገሉ፣ ሱዳን ብግብጺን ኤርትራን ስግኣት ከምዘለዋ ብምጥቃስ፣ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ መስመራት ክዕጾ ከምዝወሰነት ይዝከር።
ኣብ እዋኑ መግለጺ ዘይሃበሉ መንግስቲ ኤርትራ’ውን ድሕሩ፣ መንግስቲ ሱዳንን ቀጠርን ምስ ኢትዮጵያ ብምትሕብባር ኣንጻር ኤርትራ ተጻብኦታት ይኣልማ ከምዘለዋ ዝነግር ሓተታ ኣውጺኡ ኔሩ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ዞባ ከሰላ ዘጽንዖ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ፣ ንተወሳኺ ስዱሽተ ኣዋርሕ ክጸንሕ ኣብ ሓድሽ ዓመ ወሲኑ’ዩ።
ኣብ ከሰላን ከባቢኡ ንፕረዚድነት በሽር ዝቓወምን ዝድግፍ ሰልፍታት ክካየድ ምጽንሑ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ እቲ ፕረዚደንት ምኽፋት ዶባት ኤርትራን ሱዳንን ብወግዒ ዝገለጸሉ ኣጋጣሚ’ውን፣ ንደገፍቱ ኣብ ዘስምዖ መልእኽቲ’ዩ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ሞዛምቢክን ማዳጋስካን ሞሪሸስን ካብ ዕለት 4 ክሳብ ዕለት 10 መስከረም 2019 ዓ.ም. ዘካይድዎ መበል 31 ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ ምኽንያት ቅድም ክብል ናብ ሞዛምቢክ ከምዘመሓላለፍዎ ናይ መስማዐ ርእየት መልእኽቲ ሎሚ ዕለት 3 መስከርም ናብ ሃገረ ማዳጋስካር ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ፡ ናብታ ብተፈጥሮኣዊ ጽባቔ ዝተዓደለት ሃገር ንኽበጽሑ ዘለዎም ልባዊ ሃረርታን ናይታ ሃገር ሕዝቢ ቅድስናን ወትሩ ኣብ ልቦም ምዃኑ ገሊጾም፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 6 መስከረም 2019 ዓም. ኣብ ሞዛምቢክ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ዛዚሞም ድሕሪ ቐትሪ ኣብ ማዳጋስካር ርእሰ ከተማ ኣንታናናሪቮ ንኽበጽሑ መደብ ከምዘለዎምን፡ ሕዝቢ ማዳጋስካር ንኽቕበሎም ንዘካይዶ ዘሎ ውፉይ ምድላዋት ምኽንያት ኣመስጊኖም፡ ንሕዝቢ መዳጋስካር ኣብ እምነት ከጽንዑን ካብ ናይቲ ሕዝቢ እምነት እውን ገዛእ ርእሶም ናይ እምነት ጽንዓት ክጽገዉን ኣብ መንጐ ሕዝቢ ማዳጋስካር ክርከቡ ምዃኖም ይሕብሩ።
ኣብቲ ብቋንቋ ጣልያንይና ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ፥
ክቡራት ኣሕዋተይን ኣሓተይን ማዳጋስካራውያን ቢሎም፡
ኣብ ሓጺር እዋን ብጸጋን ሓልዮትን እግዚኣብሔር ኣብ ማእከልኩም ክርከብ እየ! ኣቐዲመ እውን ካብዛ ሰዓት እዚኣ ልባዊ ሰላምታይ አቕርበልኩም፡ ብዘካይዶ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ምኽንያት ስለ ዘካየድክምዎን እተሳልጥዎን ዘለኹም ምድላዋት ኩሉ አመስግን፡ ብፍላይ ብውልቂ ኮነ ከም ስድራ ቤትን ኣብ ቁምስናዊ ማሕበረሰብን ኣብ ኣባይቲ ሕክምናን ኣባይቲ መአረምን እውን ስለ ጸሎትኩም አመስግን፡ ጸሎት ዶብ ኣልቦ እዩ፡ ዋላ’ኳ ኣብ ገለ ገለ ከባቢታት ሃገርኩም ጥራሕ ምብጻሕ ዘካይድ እውን እንተዀነ፡ ብጸሎተይ ንዅላትኵም ከምዝበጽሓኵም ከረጋግጸልኩም እፈቱ፡ ንዅላትኩም ናይ እግዚኣብሔር ቡራኬ እምሕጸን
ምስ በሉ ኣስዒቦም፥
ክቡራት ማዳጋስካራያውያን ፈተውተይ፡ መሬትኩም ብዝተዓደሎ ተፈጥሮኣዊ ጽባቔ ውሩይ እዩ፡ ምእንቲ እዚ “ይሴባሕ’ ንብል፡ ብዓብይ ሓልዮትን ሕብሓበን ክንዕቅቦ ሓላፍነትና እዩ፡ ብተዛመድ እዚ ጽባቔ’ዚ ኣብ ልቢ ክርስቶስን ኣባይ እውን ዘሎ ጽባቔ ሕዝብታት እዩ፡ ማለት ቅድስናዅም እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ኣብ እምነት ንኸጽንዓኵምን ብተመሳሳሊ መገዲ እውን ኣብ እምነት ንኸጸንዕ ክበጽሓኩም እየ፡ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ነዚ ንኽንጽገው ተብቅዓና፡ የቐንየለይን የራኽበናን!
ቢሎም ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ዛዚሞም።


text:
Radio Erena: 20 July 2015
ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ ንሑቲ ካብ ከተማ ዓደን ንምጽራጉ ብሰራዊት መንግስቲ የመንን ስዑዲ ዓረብን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ስርሒታት ይተሓጋገዝ ምህላዉ ማዕከናት ዜና ዓረበ ይገልጻ ኣለዋ።
ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዓደን ከተካይዶ ድሕሪ ዝጸንሐት ደብዳብ፣ ወትሃደራዊ ሓይሊ ሑቲ ተዳኺሙ’ዩ ኣብ ዝተባህለሉ እዋን፣ ዘመናዊ ኣጽዋር ዝዓጠቑ ሰራዊት’ቲ ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ የመን ንዝበዝሐ ክፋል እታ ከተማ ከምዝተቖጻጸሩ ይንገር።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ከተማ ሪያድ ኣብ ስደት ዝርከብ የመንግስቲ የመን፣ ዳግም ንምጥያሱ ኣባላት ካቢኔኡ ናብ ከተማ ዓደን ኣብ ዝመለስሉ ዘለዉ እዋን’ውን፣ ብሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ተሰንዮም ናብ ዓደን ከምዝኣተዉ ተገሊጹ።
ካብ ከተማ ሪያድ ብነፋሪት ናብ ኤርትራ ዝኣተዉ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት የመን፣ ብሓይሊ ባሕሪ ኤርትራን ስዑዲ ዓረብን ተሰነዮም ናብ ዓደን ከምዝኣተዉ’ውን ሓያሎ ማዕከናት ዜና ማእከላይ ምብራቕ ንሰበ ስልጣን ስዑዲ ዓረብ እናጠቀሳ ሓቢረን።
እቲ ብመንገዲ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ምምላስ ካቢነ ሚኒስተራት የመን ክቕጽል ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ፈለማ ካብ ሰንዓ ደሓር ድማ ካብ ዓደን እናሃደመ ኣብ ሪያድ ተዓቝቡ ዝርከብ ፕረዚደንት ዓብደረቦ መንሱር ሓዲ ገና ናብ የመን ኣይተመልሰን።
የመንን ስዑዲ ዓረብን፣ ኤርትራ ምስ ኢራን እናተሓባበረ ንተቓወምቲ ሒቲ ትድግፍ ምህላዋ ክኸሳ ምጽንሐን ዝፍለጥ’ዩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ በንጻሩ፣ ንሑቲ ዘለዎ ተቓውሞ ብምግላጽ፣ ስዑዲ ዓረብን ግብጺን ኣብቲ ጉዳይ ዕቱብ ኣቃልቦ ክገብራ ኣቐዲሙ ደብዳቤ ምልኣኹ ጋዜጣ ኣልሞኒተር ምግላጻ ይዝርከ።
ብስዑዲ ዓረብ ዝተመርሐ ወትሃደራዊ ሓይሊ ሓያሎ ሃገራት ኣብ ልዕሊ’ቶም ንሰንዓን ዓደንን ዝተቖጻጸሩ ሑቲ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ ድሕሪ ምጅማሩ፣ ኤርትራ ከምዚ ዓይነት ምትእኽኻብ ከምዘይትድግፍ ፕርዚደንት ኢሳይያስ ምግላጹ’ውን ኣይርሳዕን።
እንተኾነ፣ ንጉስ ሳልማን ናይ ስዑዲ ዓረብ ብዘቕረበሉ ህጹጽ ጻውዒት፣ ኣብታ ሃገር ናይ ክልተ መዓልታት ዑደት ዘካየደ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ምስ ስዑዲ ዓረብ ግዜያዊ ስልታዊ ምርድዳእ ከምዝገበሩን፣ ድሕሪ’ዚ እዋን’ዚ ድማ ስዑዲ ዕእረብ ንክሊ ማይ ኤርትራ ክትጥቀመሉ ከምዝተፈቕደን ተደጋጋሚ እዋን ክጠቐስ ጸኒሑ’ዩ።
ዝምድና ኤርትራ ስዑዲ ዓረብን ነዚ ዝሓለፈ 15 ዓመታት ሓርፊፉ ምንባሩ ይፍለጥ።
ኣብ ስነ ስርዓት ቀርብሪ ንጉስ ዓብደላ ናይ ስዑዲ ዓረብ’ውን ብምሉኦም መራሕቲ ጎረባብቲ ሃገራት ክርከቡ እንከለዉ፣ ኣብቲ ስነ ስርዓት ዘይተረኽበ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ጥራይ ምንባሩ ኣይርሳዕን።
መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ሑቲ ድሕሪ ምጅማሩ ግና፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብህጹጽ ጻውዒት ንጉስ ሳልማን ድሕሪ ናይ 12 ዓመታት ንመጀመርያ እዋኑ ናብ ስዑዲ ዓረብ ብምምራሕ ግዝያዊ ስለታዊ ምርድዳእ ፈጺሙ ኣሎ።
እዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ስዑዲ ዓረብን ብጉዳይ የመን ተኣሳሲሩ ዝተፈጸመ ስለታዊ ምርድዳእ ክልቲኤን ሃገራት ብምስጢር ክሕዝኦ ስለዝመረጻ፣ ዑደት ፕረዚደንት ናብ ስዑዲ ዓረብ ብወገን ኤርትራ ኮነ ብወገን ስዑዲ ዓረብ ሸፈነ ማዕከናት ዜና ኣይተዋህቦን።
ከተማ ዓደን ዝበዝሐ ክፋላ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር’ቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝድገፍ ሰራዊት መንግስቲ ክትወድቕ እንከላ፣ ናብ ኤርትራ ዝቐረበት ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ ወደብ ሖዴድዳ ከተማ ሰንዓን ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሑቲ’የን ዝርከባ።
=====================================


text:
Radio Erena: 10 May 2017
ኤርትራን ግብጽን ኣብ ወትሃደራውን ጸጥታውን መዳይ ክትሓጋገዛ ይዝትያ ምህላወን ወትሃደራውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።
ኣብ መንጎ’ዘን ክልተ ሃገራት ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ንኽህሉ ይዝትያ ምህላወን ዝግለጽ ዘሎ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን እማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብን ብ6 ግንቦት ኣብ ግብጺ ብምብጻሕ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጽኢ ግብጺ ሳምሕ ሾክሪን ካልኦት ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ድሕሪ ምዝርራቦም’ዩ።
ወከልቲ መንግስታት ኤርትራን ግብጽን ኣብዚ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ዘካየድዎ ርክብ፣ ግብጺ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ምስ ኤርታር ዘለዋ ምትእስሳር ከተዕቢ ከምእትደሊ ኣፈኛ ሚኒስተሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኣሕመድ ኣቡ ዛይድ ኣፍሊጡ።
ኣብ መንጎ ‘ዘን ክልተ ሃገራት ዛጊት ተኻይዱ ዘሎ ርክባትን ምትሕብባርን ኣዕጋቢ ምዃኑ’ውን እቲ ኣፈኛ ኣረጋጊጹ።
እንተኾነ፣ እዘን ክልተ ሃገራት ኣብ ወትሃደራዊ መዳይ ንምትሕግጋዝ ተበግሶ ወሲደን ከምዘለዋ ኣየነጸረን።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ብወገኑ፣ ኣብቲ ዞባ ንዝርአ ዘሎ ብድሆታት ንምግጣም ምትሕብባር ኣገዳሲ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ግብጽን ኤርትራን ጽዑቕ ርክባት ዘካየዳ ዘለዋ፣ ግብጺ ምስ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ምትፍናንን ኣብ እትርከበሉ እዋን’ዩ።
ሱዳንን ኢትዮጵያን ካብ ግብጺ ክመጽእ ንዝኽእል ተጻብኦታት ንምምካት ብሓባር ክሰርሓ እንከለዋ፣ ግብጺ ድማ ምስ ኤርትራ ትሰርሕ ከምዘላ ግሁድ ጌራቶ ኣላ ክብሉ ተንተንቲ ፖለቲካ የረድኡ።
ኤርትራ ምስ ግብጺ ጥቡቕ ዝምድና ምምስራታ፣ ካብ ኩለን ጎረባብታ ብተዛማዲ ዝሓሸ ዝምድና ምስ ዝሰንሓ ሱዳን ብኣሉታ ክጸልዎ ከምዝኽእል’ውን እቶም ተንተንቲ የመልክቱ።
ግብጺ ኣብ ኤርትራ ወትሃደራዊ መዓስከር ንምቛም መደብ ከምዘለዋ ሱዳን ትሪቡን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምግላጹ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ መንግስቲ ግብጺ እቲ ብሱዳን ትሪቡን ዝቐረበ ዜና ሓሶት’ዩ ክብል ነጺግዎ’ዩ።
====================


text:
ዕለት 26 ሰነ 2018 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓቲ ክሌኣዊ ርክብ ቅዱስ ኣቦናን ናይ ፈረንሳ ርእሰ ብሔር ኣብ ሃገረ ቫቲካን፡ ዛዕባ ክንክን ፍጥረትን ተፈጥሮን ከባቢ ኣየርን ምርጋፍ ኣጽዋር ኣብ ዝብሉ ርእሳነ ጉዳያት ሰፊሕ ምይይጥ ዘካየደ ምንባሩን ድሕሪ ቀትሪ ርእሰ ብሔር ማክሮን ኣብ ናይ ሮማ ጳጳስ መንበር ባዚሊካ ቅዱስ ዮሓንስ ዘላተራኖ ተረኺቦም ነቲ ካብ ናይ ፈረሳ ንጉስ እናተወራረሰ ዝመጸ ንዝሕረይ ናይ ረፓብሊካዊት ፈረንሳ ርእሰ ብሔር ብሰበኻ መንበር ር.ሊ.ጳ. ዝወሃብ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕገ ቀኖናዊ ቅዱስ መጽሓፍ ናይ ላተራነንሰ ጉባኤ ክቡርነትኩም ዝብል መጸውዕ ስም ተቐቢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 26 ሰነ 2018 ዓ.ም. ብኽብርቲ በዓልቲ ቤቶም ብርጊተ ተሰንዮም ንወግዓዊ ምብጻሕ ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ናይ ፈረንሳ ርእሰ ብሔር ኤማኑኤል ማክሮን ኣብ ሓዋርያዊ መንበሮም ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ዳጃ ኣኵይሊኖ ሓቢረን፡ ኣቲ ክሌኣዊ ርክብ ክንክን ተፈጥሮን ፍጥረትን ናይ ከባቢ ኣየርን ስደተይናታትን ከምኡ እውን ኣብ ዓለም ዘለዉ ዝተፈላለዩ ግርጭት መፍትሒ ክረክብ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ናይ ቅድስቲ መንበርን ፈረንሳን ናይ ሓባር መርገጽን ኣብ ዝብሉ ኣርእስተ ጉዳይ ሰፊሕ ምይይጥ ከምዘካየዱ ኣሊጠን።
ብክብርቲ በዓልቲ በቶም ብሪጊተን ብኻልኦት ናይ መግስቶም ዓበይቲ ሰበ ስልጣናት ዝተሰነዩ ናይ ፈርንሳ ርእሰ ብሒር ኤማኑኤል ማክሮን ካብ ቅዱስ ኣቦና ምስ ተሰናበቱ ብናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፓውል ሪቻርድ ገላገር ምስ ዝተሰነዩ ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምእተራኸቡ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣኵይሊኖ ኣስዒበን፥
ማእከላይ ምብራቕ ኣፍሪቃን ውጥን ኤውሮጳን
ኣብቲ ከሌኣዊ ርክብ ብዛዕባ እቲ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍሊ ዓለም ዝረአዩ ግጭትን ውጥረትን ብፍላይ ከኣ እቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ኣብ ኣፍሪቃን ዘሎ ውጥረት ዘማእከለ ሰፊሕ ምይይጥ ከምእተኻየደን ብዛዕባ ኤውሮጳ ዝምልከት ጉዳይ እውን ነቲ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ፈረንሳን ዘሎ ብፍላይ ኣስተዋጽኦ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ኩለን ኣብ ፈረንሳ ዝርከባ ሃይማኖታት ነገልግሎት ናይ ሓባር ጥቕሚ ኣብ ምንቕቓሕ እተበርክቶ ሕንጸት ኣፍልጦ ዝሃበ ክሌኣዊ ርክብ መሰረት ገይሮም ከምዝመኸሩን የፍልጣ።
ልውውጥ ገጸ በረከት
እቲ ሓደ ሰዓት ዝወሰደ ክሌኣዊ ምይይጥ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ርእሰ ብሔር ማክሮን ምስ ኣብቅዔ ቅዱስ ኣቦና ብርእሰ ብሔር ንዝተመርሑ ናይ ፈርንሳ ልኡካን ሰላምታ ኣቕሪቦምን ናይ ገጸ በረከት ምልውዋጥ ስነ ስርዓት ብምክያድ ከምእተፈጸመ ኣኵይሊኖ ገሊጸን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ እቲ ካብ ማእከላይ ክፍለ ዘመን ብትኽክል ኣብ 1300 ዓ.ም. ዝጀመረ ናይ ፈረንሳን ነገስት ምስ ናይ ሮማ ቤተ ክርስቲያን ዘለዎም ምትእስሳርን ዝምስክር ብናይ ጉባኤ ላተራነንሰ ሕጋዊ ቅዱስ መጽሓፋዊ ኽብሪ ዝፍለጥ እናተወራረሰ ንናይ ፈረንሳ ርእሰ ብሔር ዝወሃብ ናይ ክብሪ መጸውዕ ስም ንኽርከቡ ርእሰ ብሔር ማክሮን ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ናይ ሰበኻ ሮማ ካቴድራል ባዚሊካ ቅዱስ ዮሓንስ ዘላተራኖ ብምኻድ ካብ ናይ ሰበኻ ሮማ ህየንተ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኣንጀሎ ደ ዶናቲስ ከምእተቐበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና በነደታ ካፐሊ ኣፍሊጠን።
ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ደ ዶናቲስ ነቲ ናይ ክብሪ መጸውዕ ስም ንርእሰ ብሔር ማክሮን እንክህቡ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ እዚ ንተኸተልቲ ናይ ፈረንሳ ርእሰ ብሔር ዝወሃብ ናይ ክብሪ መጸውዕ ስም ሃገረ ፈረንሳ ምስ ቤተ ክርስቲያን ዘለዋ ምትእስሳር ዝምስክር ዓቢይ ተወራራሲ ባህሊ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ እዚ መጸውዕ ስም’ዚ ፈረንሳ ኣብ ዝተፈላለየ ዓለም ለኻዊ መዳይን ከምኡ እውን ኣብ ምድረ ኤውሮጳ ሰላምን ፍትሕን ምርግጋእን ክህሉን ብፍላይ ከኣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዓለምን ኤውሮጳን ዝረአይ ዘሎ ማሕበራዊ ጸገም መፍትሒ ንኽርከበሉ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ናይ ኣበርክቶኣ ኣመክንዮ ዝጠቓለል ምዃኑ ከምዘብርሁ ካፐሊ ኣፍሊጠን።
ዕለት 25 ሕዳር 2014 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ኣብ ናይ ኤውሮጳ ሕዝባዊ ባይቶ ተራኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ ናይ እዋንና ሕማምን ኣዚዩ ዝሰፍሕ ዘሎን ደሴታውነት (ተነጽሎነት) እዩ እንክብሉ ገሊጾም ኣረጋውያንን መንእሰያትን ድኻታትን ነቶም ብሩህ መጻኢ ከናድዩ ናብ ኤውሮጳ ዝስደዱ ኣሕዋትና ኣሓትናን ምክንኻን ኣገዳሲ እዩ እንክብሉ ዘስመርሉ ሓሳብ ብፁዕ ኣቡነ ደ ዶናቲስ ተወኪሶም፡ ፈረንሳ ኣብዚ መዳይ ንእተበርክቶ ዓቢይ ፖለቲካውን ሰብኣውን ደገፍ ዘነቓቕሕ እዩ ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠና ካፐሊ ኣስዒበን፥ ርእሰ ብሔር ማክሮን ብተራኦም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥
እቲ ናይ ክብሪ መጸውዕ ምእንቲ ሰላምን ናይ ሓባር ጥቕምን
እቲ ናይ ክብሪ ቅቡልን ሕጋውን ቅዱስ መጽሓፋዊ ጉባኤ ላተራነንሰ መጸውዕ ስም ክቕበሉ ፍቓደይና ምዃኖም ምስ ቅድስቲ መንበር ብሓባር ኣብ ሕንጸት ሰላምን ምርግጋጽ ናይ ሓባር ጥቕምን ኣገልግሎት ንምሉእ ምትሕብባ ብዝብል ፍቓድ ተለዓዒሎም ምዃኖም ኣብሪሆም፡ ኣብ መንጐ ፈረንሳን ቅድስቲ መንበርን ዘሎ ምሕዝነት ዓሚዩቕን ታሪኻውን እውን ምዃኑ ዝምክስር መጸውዕ ስም እዩ ቢሎም፡ ኣብ ቅዱስ ዮሓንስ ላተራነንሰ ምርኻብ ናይ ረፓብሊካዊት ፈረንሳ ርእሰ ብሔር፡ ናይ ፈረንሳ ሰናይ ፍቓድን ጽኑዕ ምሕዝነትን ምስ ቅድስቲ መንበርን፡ ትእምርቲ ክሌኣዊ ምክብባርን ምርድዳእን ምትእምማንን እዩ ቢሎም፡ ንሕንጸ ሰላምን ንምርግጋጽ ናይ ሓባር ጥቕምን ምስ ቅድስቲ መንበር ብሓባር ክዓዩ ምዃኖም ከምዘረጋገጹ ገሊጸን፡
ናይ ክብሪ መጸውዕ ስም ሰነድ ፍርርምን ገደ በረከት
ናይ ፈረንሳ ርእሰ ብሔር ማክሮን ድሕሪ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ዮሓንስ ዘላተራኖ ውሽጢ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ኮሎና ብብፁዕ ኣቡነ ደ ዶናቲስ ተሰንዮም ኣብቲ ናይ ክብሪ መጸውዕ ስም ሰነድ ክታሞም ኣንቢሮም ምስ ኣብቑዕ ናይ ላተራነንሰ መስቀል ቅዳሕን ተረኪቦም፡ ናይ ታሪኽ ማህደር ከምዝሕብሮ ናይቲ ናይ ክብሪ መጸውዕ ስም ንፈለማ ጊዜ ዝተረከቡ ናይ ንጉስ ኤንሪኰ ራብዓይ ብነሓስ ዝተቐርጸ ንእሽተይ ሓወልቲ ከምዝበጽሑ ገሊጸን።


text:
በዓል ኣሸንዳ ሎሚ ምሸት ኣብ መቐለ ኣብ ዝተካየደ ኣኼባ ብመደረ ምክትል ፕረዚደንት’ቲ ክልል ዶ/ር ደብረጽየን ገ/ሚካኤል ተዓጽዩ።
ቀዳማዊት ወ/ሮን ባዓልቲ ቤት ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድን ዝኾና ወ/ሮ ዝናሽ ታያቸው ኣብ ዝተረኸባሉ ስነ ስርዓት መደረ ዘስምዑ ዶ/ር ደብረጽየን ‘ንህዝብናን ቆልዑ ኣሸንዳን ኣኽቢርኪን ስለዝመጻኽን ንሕና’ውን ኣኽብሮትና ክንገልጸልክን ንፈቱ፣ ካልኦት’ውን ከምኡ ንህዝብና ምኽባር ይልመዱ’ ኢሎም።
ንሶም ብዛዕባ ምስ ኤርትራ ዝተጀመረ መስርሕ ሰላም ኣመልኪቶም ክዛረቡ ከለው ‘ንሕሉፍ ታሪኽ ዓጺና፣ ወይ ክጸንሕ ገይርና፣ ሒሳብ ምውርራድ ገዲፍና፣ እንተደሊና’ውን ንካልእ ጊዜ ኣጽኒሕና፣ ንሓድሽ ምዕራፍ ሰላም ክነሳልጦ ኣለና። ነዚ ንምዕዋት ኩሉ ዝካኣል ክንገብር ምኳና ደጊምና ክነረጋግጸልኩም ንፈቱ። ምስ ሓውና ህዝቢ ኤርትራ ኮይና ሓድሽ ዘመን ምዕባለን ራህዋን ክነስፍን ክንረባረብ ኢና። ዕውት ከምዝኸውን እውን ተስፋይ ልዑል’ዩ’ ኢሎም።
ምክትል ፕረዚደንት’ቲ ክልል ዶ/ር ደብረጽየን ኣብ ዘረበኦም ‘ኣብ ትግራይን ካብ ትግራይን ወጻእን ዘሎ ዓቅምታት ኣተሓባቢርና ድሕነትና ንምሕላውን ውሑስ ንምግባርን ጥራሕ ዘይኮነ ሂወትን ናብራን ህዝቢ ክነማሓይሽ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ርኡይ ለውጢ ኣብ ትግራይ ክነምጽእ ብስሉጥ ኣብ ንረባረበሉ ናይ ስግግር እዋን ንርከብ’ ኢሎም።


text:
Eritrea: ኣቶ ጴጥሮስ ሰሎሙን መን'ዩ? Who is Petros Solomon
The following article was posted on asmarino on March 14, 2004 via Dmsi Harnet (Voice of Liberty)
ኣቶ ጴጥሮስ ሰሎሙን መን'ዩ?
ኣብ ናይ ሎሚ መደብና ሓጺር ታሪኽ ህይወትን ኣስተዋጽኦን ኣቶ ጴጥሮስ ሰለሙን ተኽለ ከነቕርበልኹም ኢና። ቅድሚ እዚ ሓተታ'ዚ ምቕራብና ግን እዚ ዚስዕብ ሓጺር መግለጺ ነቕርበልኩም።
ዚዝከር'ዩ ቅድሚ ሕጂ ተመሳሰልቲ መደባት ኣብ ትሕቲ 'ኣስቴር ፍስሓጽዮን መን'ያ?' ከምኡ'ውን 'ማሕሙድ ሸሪፎ መን'ዩ?' ዚብል ኣርእስትታት ኣቕሪብናልኩም ነርና። እንሆ ኸኣ ሕጂ 'ጴጥሮስ ሰሎሞን መን'ዩ' ዚብል ታሪኽ-ህይወታዊ ሓተታ ነቕርበልኩም ኣሎና። ብመ ጀመርያ፡ ሓደ ንልዕሊ 30 ዓመታት ዝተጋደለ ሰብ ታሪኹ ኣብ ዉሽጢ ዓሰርተ ደቒቕ ዘቲኻ ኪውዳእ ዘይከኣል ሓቂ ጥራይ ዘይኰነስ ዓገብ'ውን ኢዩ። እዞም ስሞም ረቚሕና ታሪኾምን ኣስተዋጽኦምን ነዘንትወሎም ዘሎና ብሉጻት ተጋደልቲ ታሪኾም ብግቡእ ንኪጽሓፍ ነዊሕ እዋንን ብዙሕ መጽናዕትን የድልዮ። እዚ ንወስዶ ዘሎና ተበግሶ ግን ንሓደ ዕሽሪት-ታሪኾም ስለ ዘይከድን ንሰማዕትና ይቕሬታ ንሓትት። ኣስዒብና ኸኣ፡ እቲ ንኤርትራ ግንባሩ ዝሃበ ጅግና ተጋዳላይ ኣዝዩ ብዙሕ ኢዩ። ድሕሪ ናጽነት ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ዘሎን መስጐጒቲ ዘርከቦን'ውን ከምኡ ብዙሕ እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ግዜ ፈሊና፡ ግቡእ መጽናዕቲ ገርና ክሳብ ንዳሎ፡ ዛንታኡን ፍረ-ዕዮኡን ኣብ ልብና ገርና በቲ ኣብ ኢድና ዘሎ ጽሑፋት ተጠቒምና ነዞም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ዘሎዉ ዓሰርተ ሓደ ናይ ግንባርን መንግስትን ሓለፍትን ሰበ-ስልጣንን-ነበር ዛንትኦም በቲ ዓቕምና ነቕርበልኩም እንሆ።
እምበኣር፡ ኣቶ ጴጥሮስ ሰሎሙን መን'ዩ ኣብ ዚብል ሓተታና ንስገር።
ኣቶ ጴጥሮስ ሰሎሞን ብተጋደልቲ ይዅን ገባር ብ“ወዲ-ሰሎሞን” ዚፍለጥ፡ ካብ'ቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲñ ንጉዳይ ኤርትራ ምስ ናይ ካልኦት ናይ ሓርነት ምንቅስቓሳት ኣዛሚዶም፡ “እንተደኣ ኣበርቲዕና ተቓሊስናን ተወፊናን፡ ኤርትራ ናጻ ሃገር ክትከውን ዘይትኽእለሉ ምኽንያት የለን” ኢሎም ዝኣመቱን ነቲ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ዝምዕብል ዝነበረ ፖለቲካዊ ሃዋህዉ ናህሪ ኪውስኽ ካብ ዝገበሩ ተመሃሮ ዩኒቨርቲ ሓደ ዀይኑ፡ ከም ዝበሎ ኸኣ ብጻዕሩን ብጻዕሪ-ብጾቱን ኤርትራ ልኡላዊነታ ንኽትለብስ፡ ከምኡ'ውን ኣብ ፍቕዲ ናጻ ሃገራት ዓለም ዘእተወ ተጋዳልይ እዩ።
ብ1971 ዓ.ም ንኽጋደል ኢሉ ንሜዳ-ኤርትራ'ኳ እንተ ተበገሰ፡ ኣብ ሶማል ንሓደ ዓመት ስለ ዝተኣሰረ፡ ብ1972 ዓ.ም. ኢዩ ተሰሊፉ። ክሳብ 1ይ ውድባዊ ጉባኤ ህ.ግ.ሓ.ኤ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሓላፍነታዊ ጽፍሒታት፡ ማለት ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊትን ክፍልታትን፡ ካብ ተራ ተጋዳላይ ክሳብ ኮሚሽነር ፖለቲካ ቦጦሎኒ ኰይኑ ዘገልገለ ገዲም ተጋዳልይ ኢዩ።
ኣቶ ጴጥሮስ፡ ብዝነበሮ ምቕሉል ኣቀራርባን ልዙብ ምትሕውዋስን ከምኡ'ውን ብብጻይነቱን ተወፋይነቱን ብቕዓቱን ዘመስከረ ተጋዳይ ኢዩ ነይሩ። ውድብ ህዝባዊ ሓይሊታት ኣብ'ቲ ግዜ'ቲ ንዝነበሮ ፖለቲካዊ ኣረኣእያን መርገጺታትን ፈትፊቱ ኣብ ኣሃድኡ ንዝነበሩ ብጾቱ ብምቕባልን፡ ኣገባብ ቃልሲ ብምሕባርን ዓቢ ተራ ተጻዋቱ ኢዩ። ብተወሳኺ፡ ወተሃደራዊ ብቕዓቱ ብምምዕባልን ንካልኦት ኸኣ ኣብነት ብምዃንን፡ ዓብን ታሪኻውን ኣበርክቶ ገይሩ ኢዩ።
ብ1977 ዓ.ም ኣብ ዝተገበረ 1ይ ውድባዊ ጉባኤ፡ ኣባል ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኰይኑ ድሕሪ ምምራጹ፡ ሓላፊ ክፍሊ ስለያን ምልክትን ኰይኑ'ውን ተመዚዙ። ክፍሊ ስለያን ምልክትን፡ ሓደ ካብቶም ኣብ 1977 ዝቘሙ ናይቲ እዋንቲ ሓደሽቲ ክፍሊታት'ኳ እንተ ነበረ፡ ሓደ ካብቶም ቅልጡፍ ምዕባለ ጌሮም ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ልዑል ተራ ዝተጻወቱን ልዑል ኣበርክቶ ዝገበሩን ንምዃን ዝበቕዐ ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ኣቶ ጴጥሮስ ሰለሙን ኢዩ። ኣቶ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ ተርኡን ኣበርክቶኡን ኣብኡ ጥራይ ከይተወሰነ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ወተሃደራዊ ግንባራት ተዋፊሩ ኣብቲ ጽንኩር ናይ ወራርን ምዝላቕን ህሞት ወተሃደራዊ ኣዛዚ ኰይኑ ዘገልገለ፡ ሓደ ካብ ተመክሮ ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ዘፍረዮም ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ኢዩ።
ክፍሊ ስለያን ምልክትን፡ ከም ኣገዳሲ ትካል ኣብቲ ወተሃደራዊ ጉዕዞ፡ መምስ መድርኹ ዝሰማማዕ ቀጻሊ ምምሕያሽ ኪገብርን ንናይቲ እዋን ብድሆታቱ ኪገጥም ዘኽእሎን ኣገባባት ብምትእትታው፡ ብቕዓት ዓቕሚ-ሰቡ ብቀጻሊ ስልጠናን ትምህርትን ብምምዕባል፡ ህዝባዊ ግንባር፡ ቅድም ኣብ ምክልኻል ድሓር ድማ ኣብ ወተሃደራዊ ተበግሶ ምውሳድ፡ ዝተጻረየን ዘተኣማምንን ሓበሬታት ብምቕራብ ናይ ሓበሬታን ሓድሽ ሓሳባትን ማዕከን ኰይኑ ኣገልጊሉ። ድሕሪ ናጽነት፡ ከም ኩሎም ሲቪላዊን ወተሃደራውን ትካላት ናይ ሃገርና፡ ንናይ ሓደ ሰብ መደብን ዊንታን ከም ዘገልግሉ ኰይኖም ዝተቐርጹ፡ ክፍሊ ወተሃደራዊ ስለያ'ውን ካብዚ መጻወድያ ክወጽእ ኣይኽኣል'ምበር፡ ናይ ግዜ ዕጥቃዊ ቃልሲ ኣበርክቶኡን፡ ኣብቲ ደረጃ ብቑዕነት ዘብጽሑ ዎ ሓለፍቱን ኣባላቱን፡ ተጋዳልይ ጴጥሮስ ሰለሙን ዝርከቦምን ንሱ ዝመርሖምን፡ ታሪኾም ምስ ታሪኽ ምክልኻልን ምጥቃዕን፡ ምስ ዓወትን ናጽነትን ተኣሳሲሩ ክዝከር ዝነብር'ዩ።
ኣቶ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ ኣብ ናይ 1978 ብሕብረት ሶቭየትን ካልኦት ሃገራትን ዝተደገፈን ናይ ደርግ ወራር ንምክልኻል ኣብ መንጎ ከረንን ኣቑርደትን ተመስሪቱ ናይ ዝነበረ፡ ቀጺሉ'ውን ኣብ መንጎ ከረንን ኣፍዓበትን፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ናቕፋ ናይ ዝተመስረተ፡ ወተሃደራዊ ግንባራት ኣዛዚ ብምዃን ብቐጻሊ ኣብ ዓውደ ኵናትን ኣብ መንጎ ሰራዊቱን ኰይኑ ሰሪሑ። ካብ መ ጀመርታ 1979 ክሳብ ኣጋ መወዳእታ 1983፡ ካብ ሳልሳይ ክሳብ ሻዱሻይ ወራራት ደርግ፡ ከምኡ'ውን ሰላሕታ ወራር፡ ኣብ ምፍሻል፡ ዋና መአዘዚ ማእከል ኣብ ናቕፋ ኰይኑ ካብ ግንባር ናብ ግንባር እንዳተንቀሳቐሰ ብውሕልነትን ብቕዓትን ብሉጽ ኣመራርሓ ኣርእዩ። ብፍላይ ግንባር ናቕፋ፡ ምልክት ጽንዓትን ተወፋይነትን ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራዊ ተጋዳላይን ንኽትከውን ካብ ዘብቅዓ ረቛሒታት ብሱልን ውሕሉልን ኣመራርሓ ከም ምዃኑ መጠን፡ ኣቶ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ ሓደን ቀንድን ካብቶም ግንባር ናቕፋ ክዝከር ከሎ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ህዝባዊ ግንባር ዝመጽእ'ዩ። ብድሕሪኡ ካብ ወተሃደራዊ ግንባር ተሳሒቡ ብቀዋሚ ኣብ ክፍሊ ስለያ ኰይኑ ክነጥፍ ዝተገብረሉ ግዜ'ውን ንወተሃደራዊ ክእለቱን ተመክሮኡን ብቐሊሉ ክትካእ ከም ዘይክእል ብምርዳእ ኣብ መ ጀመርታ 1984 ኣብ ተሰነይ ንዝነበረ ጸላኢ ንምድምሳስን ተሰነይ ሓራ ንምውጻእን፡ ኣብ 1985'ውን ኣብ ባረንቱ ንዝነበረ ጸላኢ ንምድምሳስን ባረንቱ ሓራ ንምውጻእን፡ ብእዛዝነት ናይቲ ውግኣት ሰሪሑ'ዩ።
ኣቶ ጴጥሮስ ሰሎሙን፡ ብ1987 ዓ.ም. ዝተገበረ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ'ውን እንደገና ኣባል ፖሊቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኾይኑ ተመሪጹ። ናይ ክፍሊ ስለያን ጸጥታን ሓላፊ ብምዃን ከኣ ነቲ ኣብቲ እዋን ስርዓት ደርግ ብሶቭዬት ሕብረት እናተሓገዘ ዘተኣታተ ዎ ረቂቕ ስለያውን ናይ ጸጥታን ኣሰራርሓ ንምምካት ዓቕሚ ክፍሊ ስለያ ክብ ንምባል ናይ ትምህርትን ስልጠናን መደባት ብምትእትታውን፡ ህዝባዊ ግንባር ካብ ናይ ምክልኻል ናብ ናይ ስትራተጂያዊ ምጥቃዕ ተሰጋጊሩን መስርሕ ስትራተጂያዊ መጥቃዕቲ ሸቶኡ ንክወቅዕ ግዙፍ ኣበርክቶ ኣወፍዩ። ኣብ ኩሉ ዓበይቲ ወተሃደራዊ ስርሒታት ብኣካል ኣብ ዓውደ ኲናት ተረኺቡ ስትራተጂያዊ ኣገዳስነት ዝነበሮ ሓበሬታታት ብቐረባን ብቐጥታን፡ ንዝምልከቶም ኣዘዝቲ ብምሃብን ንተመኩሮኡን እዋናዊ ሓበሬታታትን ብምውህሃድ ክሳብ መወዳእታ ናይ ናጽነት ኵናት ንኣገልግሎት ህዝብን ሃገርን ዘውዓለ ውፉይ መራሒ ኢዩ።
ኣብ እዋን ነጻነት፡ ክሳብ ምግባእ 3ይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ መ ጀመርታ ጸሓፊ ክፍለ-ምክልኻል ቀጺሉ ድማ ሚኒስተር ምክልኻል ኰይኑ ክሳብ መ ጀመርያ በ1994 ዓ.ም ኣገልጊሉ። ኣብ ናጻ ኤርትራ ኵነታት እንዳተለወጠ መጺኡ" ክፍሊ ስለያን ምልክትን ድማ ምስ ጊዜ ተቋሪኑ ኪምዕብል'ኳ ይድለ እንተ ነበረ፡ ዋና ጸሓፊ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ኣቶ ጴጥሮስ ሰሎሙን ስነ-ሓሳባዊ ፍልልያት ኣስተብሂሉ፡ ነቲ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልስን ከምኡ'ውን ኣብ ምዕዋትን ምዕቃብን ናጽነት፡ ሓደ ካብ ቀንዲ መሓውራት ሰውራን መንግስትን ዝነበረ ክፍሊ ስለያ፡ ንተጋዳላይ ጴጥሮስ ዘሕሰመ መሲሉ ዎ ፡ ቖራሪሙ ከም ዝለምስ ጌሩ ዎ ። ዝተጎድአ ሃገርን ህዝብን ድኣ'ምበር ኣቶ ጴጥሮስ ሰለሙንሲ ንሃገሩን ህዝቡን ዝከኣሎ ኣበርክቶ ካብ ምግባር ኣይተjጠበን፡ ንዕኡ ዚምልከት ፍሉይ ፖለቲካዊ ይኹን ካልእ ክሳራ'ውን ኣይነበሮን።
ኣቶ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ ድሕሪ'ቲ ኣብ መ ጀመርታ 1994 ዝተጋብአ 3ይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ካብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ናብ ሚኒስትሪ ጉዳያት-ወጻኢ ተቐይሩ። ንሰለስተ ዓመታት ከኣ ሚኒስተር ጉዳያት ኰይኑ ሰሪሑ። ቀጺሉ'ውን ካብ ሚኒስትሪ ጉዳያት-ወጻኢ ናብ ሚኒስትሪ ሃብቲ-ዓሳ ዝለ ዝተቐየረ፡ ክሳብ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2001፡ ማለት ካብ ስርሑ ክሳብ ዝድስክል፡ ንሃገሩ ብትግሃት ኣገልጊሉ ኢዩ።
ኣብ ናይ 1998 ኲናት ኤርትራ-ኢትዮጵያ ንውሱን ግዜ ከም ኣማኻርን ተሓጋጋዚን ሚኒስተር ምክልኻል ኰይኑ ክሰርሕ ተመዚዙ'ኳ እንተ ነበረ፡ ብሰንኪ ፕረዚደንት ዝተኸተሎ ናይ ኣመራርሓ ኣገባብ ዕጉብ ዘይምንባሩ ኣብ ወተሃደራዊ ስርሓት ተዋሂቡ ዎ ዝነበረ ናይ ምኽሪ ምሃብን ምትሕግጋዝን ስራሕ ተሓዲጉ። ሚኒስተር ሃብቲ ዓሳ ከሎ ነቲ ሃገር ዝምርሓሉ ዝነበረ ብፕረዚደንት ዝተኣታተወ ኣገባብ ገደብ ንምግባር፡ ኣባላት መሪሕነታት መንግስትን ግንባርን፡ ቅድም ኣብ ኣኼባታት ባይቶታት ግንባርን መንግስትን፡ ንሱ ምዃን ምስ ኣበየ ድማ ወጻኢ ካብዚ ኣካላት'ዚ፡ ኣቤቱታኦም ከስምዑ ካብ ዝ ጀመሩ ሓደ ነይሩ። ነዚ ካብ ናይ ፕረዚደንት ዝተፈልየ ርእይቶ ምህላዉን ተቓውሞኡ ዓው ኢሉ ምግላጹን ምኽንያት ብምግባር፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ፡ ካብ ወርሒ ግንቦት 2001 ክሳብ ዕለተ-ማእሰርቱ፡ ካብ ኩሉ መንግስታዊ ሓላፍነቱ ኣደስኪሉ ዎ ። ከም'ቶም ካልኦት ኣብ ማእሰርቲ ዝርከቡ ብጾቱ፡ ኣቶ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ ምእሳሩ እንተ ዘይኰይኑ ተኣሲሩሉ ዘሎ ቦታ፡ ኩነታት ጥዕንኡን ኣይፍለጥን ጥራይ ዘይኰነ ብሂወት ምህላዉ ዘረጋግጽ ምልክታት'ውን የለን። ድሕሪ ማእሰርቲ ናይ'ቶም 11 ላዕለ ዎ ት ሓለፍቲ መንግስትን ግንባርን፡ ብመንግስቲ ንሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ካብቶም እሱራት ፈሊኻ ናይ ምጽላም ዘመተ ተኻይዱ ኢዩ። ብውሽጢ-ውሽጢ ሓደ ካብ'ዞም እቲ ጸለመ ናብ ኣቶ ጴጥሮስ ሰሎሙን ከም ዘቕንዐ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኢዩ።
ንሓደ ተጋዳላይ እሞ ኸኣ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ስሉም ታሪኽ ዘሎ ዎ ፡ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዝገበሮ ኣስተዋጽኦ ኪከሓድ ዘይከኣል ኣሰር ዝገደፈ ሰብ፡ ስሙ ንምጽላምን ፍረ-ዕዮኡ ምቊንጻብን ንሕልና ደቂ-ኤርትራ ከም ዝበሳስዖ ምግማቱ ኣየሸግርን። ህዝቢ መን ዘምጽኣሉ ናጽነት ዲዩ ዘስተማቕሮ ዘሎ? ዋላ'ኳ ህዝቢ እታ ናይ ልቡ ንኸይዛረብ ኣፉ ይለጐም፡ ሕልናኡ ከም ዘየቕስኖ ርዱእ ኢዩ። ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ብጾቱ፡ ኣብ በረኻታት ኤርትራ መጓዩይቱ፡ ኣብ ዕርድታት ናቕፋ መዳቕስቱ፡ ቅያ መሳርሕቱ፡ ዝወሰዶ ናይ ማእሰርቲ ስጒምቲ ሕልና ዘይጸዋሮ ገበን'ዩ። ለውጢ ምሕታት፡ ኣኼባ ምጥላብ፡ ብመጽዓ ስዉእ መሰረት ስልጣን ንህዝቢ ነረክብ ምባል ያኢ ከም ዓቢ ገበን ተቘጺሩ፡ ተምበርካኽነት ኰነ ጥልመት ዚብል እከይ ስም ተዋሂቡ ዎ ክንሰምዕ ዝስምዓና ጓሂ መዐቀኒ የብሉን።
ኣቶ ጵጥሮስ ሰሎሙን እቲ ዝወረዶ ግፍዒ ኣብኡ ጥራይ ኣይተወሰነን፡ ኣብ በዓልቲ ቤቱ፡ ወይዘሮ ኣስቴር ዮውሃንስ'ውን ተሰጋጊሩ ኢዩ። ው/ሮ ኣስቴር፡ ኣብ ሃገር ኣሜሪካ ትምህርታ ድሕሪ ምጥንቓቕ፡ እቶም ብዘይ ኣቦ ዘሎዉ ደቃ ንኽትናቢ ንሃገራ ምስ ተመልሰት ካብ መዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ብዕለት ተወሲዳ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ መንግስቲ ክም እትኣቱ ተገይሩ" ሃለዋታ ዚፈልጥ ሰብ'ውን የለን። ስለምንታይ ክሳብ ክንድዚ ጭካኔ የድሊ? ኣብዚ ግዜ'ዚ እቶም ኣርባዕቲኦም ደቖም፡ ስድርኦም ናጽነት ዘምጽኡ ጀጋኑ ክነሶም፡ ብዘይ ኣቦን ኣደን ክቕጽዑ መተገብአ?
ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራ፡ እዚ ጒዳይ'ዚ ጒዳይካ ስለ ዝዀነ ኣቕልበሉ፡ ድምጽኻ'ውን ሃበሉ።


text:
ሚንስትር ማስታወቅያ ዳሓር ሚንስትር ኮምኒኬሽን ኮይኖም ዘገልገሉ ነባር ኣባል ኢህወዴግ ኣቶ በረከት ስምኦን፣ኣብ‘ዚ ቀረባ ብመሰረት ዝተፈፀመ ብወዛ ናብ ካልእ መዝነት ተንቀሳቂሶም‘ለው።ናይ ቀ/ሚ ኣማኻሪ ፖሊስን መፅናዕቲን ዝብል ሓላፍነት ተዋሂብዎም‘ሎ።
ከንቲባ ኣዲስ ኣበባ ዝነበሩ ኣቶ ኩማ ደመቅሳ‘ውን ከም ኣቶ በረከት ስምኦን ኣማኻሪ ፖሊስን መፅናዕቲ ቀ/ሚ ብደረጃ ምንስትር ተሸይሞም‘ለው።
ገዛኢ ፓርቲ፣እቲ ዝፍፀም ዘሎ ብወዛ ብመሰረት ፖሊሲ ምትኽኻእ ይፍፀም ከምዘሎ ይገልፅ።ኣብ‘ዚ ቀረባ መግለፂ ዝሃቡ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ምርጫ ኣባላት ካቢነ ንመስርሕ ምትኽኻእ ሓጋዚ ምኻኑ ጠቂሶም ነይሮም
”ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን መንግስትን፣ንዝሓለፉ ክልተ ዓመትን ፈረቃን ትግባረ ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን ገምጊሞም፣ዝተረፈ ጊዜ ዕውት ስራሕ ንክፍፀም፣ብመሰረት ውድብና ዝነፀሮ መስርሕ ምትኽኻእ፣ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ ዝያዳ ኣድማዕን ስትራተጂካዊን ስራሕቲ ዝህብሉ መደብ ንክምደቡን ብካልኦት ዝትክእሉን መስርሕ ምፍፃም ኣገዳሲ ኮይኑ ተረኺቡ‘ሎ” ኢሎም ነይሮም እቶም ቀ/ሚ።
ምትኽኻእ ክብሃል ከሎ ኸኣ፡ ኣብ ቀዳማይ ረድፊ ዘለዉ ነባራት ተጋደልትን ዓበይቲ ሰበስልጣንን ናብ`ቲ ዝቕጽል ረድፊ ይኸዱ ወይ ብኣማኻርነት ይቕጽሉ ማለት ከምዝኾነ ምንጭታት ገዛኢ ፓርቲ የረድኡ።
ሚንስቲራትን ላዕለዎት መራሕቲ’ቲ ግንባርን፣ልዕሊ ክልተ ጊዜ ምርጫን ካብ ሳብ ስሳ ዓመት ንላዕሊ እንተኮይኖም ኣብ ስልጣን ንከይፀንሑ ኢህወዴግ ከምዝወሰነ ይዝከር ይብል እስክንድር ፍሬው ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
ግጭት ልብያ ንምፍታሕ ዝዓለመ ብዛዕባ ሓባሪ ምንገዲ ንምዝርራብ ኣብ ኢዃተሪያል ጊኒ ዝተኣከቡ ኣፍሪካዊያን መራሕቲ ብዛዕባ መፃኢ ዕፃ ሞኣመር ጋዳፊ ደውታ ከምዝፈጠሩ ተፈሊጡ።
መራሕቲ ደቡብ ኣፍሪካ፡ሞሪታኒያ፡ኡጋንዳ፡ማሊን ሪፓብሊክ ኮንጎን ኣብ ሊብያ ዲሞክራሲያዊ ምርጫን ሕጋዊ ምምሕያሻትን ቅድሚ ምክያዶም ቶኽሲ ጠጠው ንኽብል ዝፅውዕ ሓባሪ መንገዲ ንምሕንፃፅ ንሕብረት ኣፍሪካ ብምውካል እዮም ተዘራሪቦም።
ኣብቲ ዝርርብ ዝተረኸቡ ተወከልቲ መንግስቲ ጋዳፊ ነቲ እማመ ዝተቐበልዎ ይመስሉ።ካብ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቤትምኽሪ ዝመፁ ዓመፅቲ ግን እቲ ፃውዒት መራሒ ሊብያ ብህፁፅ ካብስልጣኖም ንኽወርዱ ዝፅውዕ ቅድመ ኩነት ኣይሓዘን ብዝብል ነቲ ስምምዕ ኣይተቐበልዎን።
ወኪል እቲ ቤት ምኽሪ ዝኾኑ ማንሱር ሳፊ-ኣል-ናስር እቲ ዋዕላ ኣብዝካየደሉ ማላቡ ተረኺቦም ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል ሊብያዊያን ዓመፅቲ ንቕድሚት እናደፍኡ ከምዝኾኑን ኮለኔል ጋዳፊ ካብ ስልጣኖም ክሳብ ዝወርዱ ጠጠው ከምዘየብልዎን ኣፍሊጦም ኣለው።
ኣንፃር ተፃባእቶም ፈፂሞምዎ ብዝበሎ ጭፍጨፋ ኣብ ልዕሊ መራሒ ሊብያ፡ወዶምን ኣብ ልዕሊ ናይታ ሃገር ዋና ሓላፊ ፀጥታን ናይ ማእሰርቲ ትእዛዝ ብምውፅኡ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ንዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ይነቕፉ።ነቲ ግጭት ኣፍሪካዊ ፍታሕ ክህሊ ነይሩዎ ብዝብል ኔቶ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ትሪፖሊ ንዝፍፅሞ ደብዳብ ነፈርቲ’ውን ክንቕፉ ፀኒሖም እዮም።
ምንስቴር ወፃኢ ግብፂ መሓመድ ኤሎራቢ ጋዳፊ ክወርዱ ኣለዎም ዝብል ናይቶም ዓመፅቲ ሕቶ ንሕብረት ኣፍሪካ ከይኮነስ ንሊብያዊያን ክቐርብ ዘለዎ ሕቶ እዩ ይብሉ።
እቲ 53 ኣባል ሃገራት ዝሓቖፈ ኣኼባ ሕብረት ኣፍሪካ ሎማዕንቲ ዓርቢ ተዛዚሙ’ሎ።


text:
ኣድልዎ፣ዘርኣውነት፣ንእስላም ምፍራሕ ወይ ምፅላእን (ኢስላሞፎብያ) ፀረ-ሴማዊነትን ኣብ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ካብ ዝዝተየሎም ጉዳያት ገሊኦም እዮም።እቲ ን4 ሰሙናት ዝፀንሕ ኣኼባ ዝጅምር ላዕለዎት ሰበስልጣን ሃገራዊ ረብሓን ዓለምለኸ ሻቐሎትን ዝምልከቱ ዛዕባታት ንኣርባዕተ ማዕልትታት ኣኼባ ብምክያድ እዩ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ዋና ፀሓፊ ባን ኪሙን ካብ ኒው ዮርክ ኣብ ዘስምዕዎ ናይ ቪዲዮ መልኽእቲ ኣብ ብዙሓት ኽፋላት ዓለም እናብኣሰ ይቕፅል ዘሎ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ንምውጋድ ሃገራት ዝክኣለን ክገብራ ኣለወን ኢሎም።
‘’ዓለም ኣድልዎን ዘይማዕርነታውነትን ከምኡ እውን ናዕበኛ ሽበራን ዝኣመሰሉ ከብድቲ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣጋጢሙዋ’ሎ’’ ምስ በሉ ባን ኪሙን ብምስዓብ ‘’ፈላማ ከምዚኦምን ካልኦትን በደላት ከይፍፀሙ ብዙሕ ምስራሕ ሓባራዊ ብድሆና ክኸውን ኣለዎ’’ኢሎም።ኣብ ሶሪያ ዝተፈፀሙ ምጥሓሳት ሰብኣዊ መሰላትን ዝበፅሑ ሰብኣዊውን ፖለቲካውን መቕዘፍትን ብፃዕርታት ሕቡራት መንግስታት ክውገዱ ምኽኣሉ ነይሮም ኢሎም።
ግጭት ሶሪያ ሓምሻይ ዓመቱ ሒዙ’ሎ።ልዕሊ 200 ሽሕ ሶሪያዊያን ከምዝተቐተሉ ሕቡራት መንግስታት ይግምት።ኣርባዕተ ሚሊዮን ሶሪያውያን እውን ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ተዓቒቦም ይርከቡ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ሰብኣዊ መሰላት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ዘይድ ራኣድ ኣል-ሑሴን ነቲ ቤት ምኽሪ ኣብዝኸፍትሉ እዋን ሃገራት ኣብ ክንዲ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታተን ናይ ባዕለን ረብሓታት ከምዘቐድማ ነቒፎም።
እቶም ላዕለዋይ ኮሚሽነር ብምውሳኽ ሓላፍነት መንግስታት መሰል ህዝቦም ምምንጣል ከይኮነስ ምሕላው ሰብኣዊ መሰላት ህዝቦም ክኸውን ኣለዎ ኢሎም።
ኣብዚ ናይ 4 ሰሙናት ጉባኤ እቲ ቤት ምኽሪ ብዛዕባ ሶሪያ፣ኤርትራን ናይ 2014 ኣ/ፈ ግጭት ወሽመጥ ጋዛን ዝምልከት ብነፃ ዘፃሪ ኣካል ዝቐርብ ፀብፃብ ክሰምዕ እዩ።
ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ዒራቕ፣ሰሜን ኮሪያ፣ኢራን፣በርማ፣ሪፓብሊክ ማኽአላይ ኣፍሪካ፣ኣይቮሪ ኮስትን ማሊን እውን እቲ ጉባኤ ካብ ዝዝተየለን ሃገራት ገሊአን እየን።


text:
መዝገብ ምኽባር ናጽነት ሃይማኖት መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብ`ቲ ዝሓለፈ ዓመት `ውን ድኹም ምንባሩ ዝገለጸ እቲ ሪፖርት፡ ንኣባላት ዘይምዝጉባት ሃይማኖታት ምክልባትን ምእሳርን ኸምዝቐጸለ ይገልጽ።
ካብ 2ተ ክሳብ 3ተ ሺሕ ዝበጽሑ ብሰንኪ እምነቶም ዝተኣስሩ ኸምዘለዉ`ውን ጠቒሱ`ሎ።
እንተኾነ፡ ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ብሓፈሽኡ ኣብ ነንሕድሕዶም ሃይማኖታዊ ምጽውዋር ኣለዎም ይብል ሪፖርት ምንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሕግታትን ፖሊሲታትን ብሓፈሽኡ ንናጽነት ኣምልኾ የኽብር`ዩ ዝበለ`ቲ ሪፖርት፡ ኣብ መንጎ ሙስሊምን ክርስትያንን ከባቢያዊ ውጥረታት ከምዝነበረን ግጭት ከምዘስዓበን ገሊጹ።ገለ ስበ-ስልጣን`ውን ናጽነት ሃይማኖት ጥሒሶም`ዮም ይብል።
ምስ ኤርትራ ዝኸፍኣ ገሃስቲ ሃይማኖት ዝተባህላ፡በርማ፡ ቻይና፡ሰሜን ኮርያ፡ኢራንን ኡዝበኪስታንን፡ ስዑዲ ዓረብን ሱዳንን`የን።
ንምሉእ ጸብጻብ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡


text:
ኣብ መንጎ ኣኽበርቲ ሕጊ ዩናይትድ ስቴትስን ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያንን ወጥሪ ይንህር ኣብዘለሉ እዋን ፕሬዝዳንታዉ ሕፅይቲ ሂላሪ ክንልቴንን ተቐናቓኒአን ዶናልድ ትራምፕን ናይ ፖሊስ ደገፍ ንምርካብ ኣብ ከተማ ኒው ዮርክን ጎስጓስ ኣካይዶም።
ኣብ ሊዊዚያና ብውሕጅ ንዝተጠቕዑ ሰባት ደገፎም ብምግላፅ ኣብ ሻርለት መደርኦም ዝኸፈቱ ትራምፕ ንሕግን ስርዓትን ዝለዓለ ቆላሕታ ክህብ እየ ኢሎም።
ንሶም: " ፕሬዝዳንት ኮይነ እንተድኣ ተመሪፀ እዚ ስርዓተ ኣልቦነትን ህውከትን ከብቅዕ እዩ።ኣዚዩ ኣብዝሓፀረ እዋን ከብቅዕ እዩ" ኢሎም።
ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ኣድመፅቲ ተኣማንነት ከሕድሩን ኣብ ርትዓዊ ፓሊሲታቶም ከድህቡን ሓደሽቲ ሓለፍቲ ወፍሪ ምርጫ ምኽሮም ከምዝለገሱሎም ይግለፅ ኣሎ።
ትራምፕ ሓላፊ ናይ ምርጫ ወፍሪ ክቕይሩ ዘገደዶም ኣሃዛዊ መዕቀኒ ሪኢቶ ህዝቢ እናነከይ ብምምፅኡ እዩ ይብሉ ነቐፍቲ።
ሂላሪ ክልንቴን ሓድሽ ሓላፊ ወፍሪ ምርጫ ዶናልድ ትራምፕ ንመንነት ትራምፕ ክቕይር ኣይክእልን እዩ ኢለን።
ንሰን: " ካብ ኣባላት ጉጅለ ወፍሪ ምርጭኡ ንዝደለዮ ሰበ ክቖፅርን ከባርርን ይኽእል እዩ።ብማሽን ዝተፅሓፈ ሓደሽቲ ቃላት ከንብብ እውን ክሕግዙዎ ይኽእሉ እዮም።ይኹን እምበር ሕዚ እውን እቲ ንፈልጦ ሰብ ኮይኑ እዩ ክቕፅል " ኢለን።
ሂላሪ ክንልቴን ትማሊ ሓሙስ ኣብዘካየድኦ ወፍሪ ምርጫ ኣብ ኣኽበርቲ ሕጊ ዘተኮረ ነይሩ።ካብ መላእ እታ ሃገር ምስ ዝመፁ መራሕቲ መኮነናት ኣኽበርቲ ሕጊ ኣብ ኒው ዮርክ ኣብዝተራኸባሉ እዋን ኣብ መንጎ ፖሊስን ዘገልግሉዎ ማሕበረሰብን ዘሎ ኣፈላላይ ክፀብብ ኣድላይነቱ ገሊፀን ኣለዋ።
ሕጊ ክኽበር ኣለዎ ኣብ ዝብል ምስ ዶናልድ ትራምፕ ይሰማምዓ፤ይኹን እምበር ዶናልድ ትራምፕ ብቕልጡ ክፈትሖ እየ ዝበሉዎ ፀገም ንሰን እቲ ርክብ ንምምሕያሽ ግዜን ፃዕርን የድልዮ እዩ ክብላ ስሚረናሉ።


text:
ሕብረትሰብ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 23 11 2020
ሽወደን ሓንቲ ዲሞክራስያዊት ሃገር እያ። እዚ፡ ኵሉ መንግስታዊ ስልጣን ካብ ህዝቢ ይብገስ ማለት እዩ። እቲ ህዝቢ፡ ኣገደስቲ ውሳኔታት ንኽውስኑ መሰል ዘለዎም ሰልፍታት ወይ ሰባት ብምምራጽ የመሓድር። እቶም ዝተመረጹ ሰባት ፖለቲከኛታት ይብሃሉ። ንሶም ኣብ ባይቶ ሃገር፡ ቤት ምኽሪ ዞባን ቤት ምኽሪ ኮሙንን ይውስኑ።
ሓደ ሓደ ኣገደስቲ መሰረታውያን ኣብ ናይ ሽወደን ሕብረተሰብ
- ናጽነት ሕትመትን ርእይቶን - ኵሉ ሰብ ሓሳባቱ፡ ርእይትኡን ስሚዒታቱን ብቓልን ጽሑፍን ክገልጽ ክኽእል ኣለዎ።
- ናጽነት ማሕበራት - ኵሎም ሰባት ኣባል ናይ ሓደ ማሕበር ክኾኑ ወይ ሓደ ማሕበር ከቑሙ መሰል ኣለዎም።
- ናጽነት ሃይማኖት ወይ ናጽነት እምነት - ኵሎም ሰባት ሓደ ሃይማኖት ከዘውትሩ ዝደልዩ እንተ ኮይኖም ናጻ ኮይኖም ክውስኑ መሰል ኣለዎም። ናጽነት ሃይማኖት ሓደ ካብቶም ሰብኣዊ መሰላት እዩ ዝቝጸር።
- ውሕስነት ሕጊ - ኵሎም ሰባት ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ ክኾኑ ኣለዎም። ሓደ ሰብ ቅድሚ ኣብ ቤት ፍርዲ ምፍራዱ፡ ንሱ ወይ ንሳ ከም ንጹህ ክርኣ ኣለዎ።
ሽሽወደን ብመንግስቲ፡ ዞባን ኮሙናትን ኣቢላ እያ መሓደር።
ብሃገር ደረጃ (ባይቶን መንግስትን)
- ባይቶ ሕጊ ክሕግግ ስልጣን ኣለዎ።
- ባይቶ ንህዝቢ ብሃገር ደረጃ ይውክል።
- መንግስቲ ናይ ባይቶ ውሳኔ ተግባራዊ ከም ዝኸውን ብምርግጋጽን ናይ ሓደሽቲ ሕግታትን ለውጢ ኣብ ሕግታትን ሓሳብ ብምቕራብን ንሽወደን የመሓድራ።
- ንመንግስቲ ኣብ ስርሑ ዝሕግዝዎ ቤት ጽሕፈት መንግስትን ኣስታት 350ን ብዓል መዚን ኣለዉ።
ብደረጃ ዞባ
- ሽወደን ኣብ 21 ዞባታት ዝተመቕለት እያ። ኣብ ነፍስ ወከፍ ዞባ ሓደ ምምሕዳራዊ ሽማግለ ዞባ ዝጽዋዕ መንግስታዊ ዞባዊ ብዓል መዚ ኣሎ።
- 21 ዞባታት ኣለዋ። ዞባታት ብህዝቢ ብዝተመረጹ ፖለቲከኛታት ይምራሕ። ምምሕዳር ዞቦ ብቐንዱ ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ክሰርሕ ኣለዎ። እተን ዞባታት መብዛሕትኡ ምስ ኣገልግሎት ጥዕና፡ ሓለዋ ጥዕናን ህዝባዊ መጓዓዝያን ዝተተሓሓዘ እየን ዝሰርሓ።
- ዞባታት ሓደ ጂኦግራፍያዊ ከባቢ ይሽፍና፡ በዚ ምኽንያት ኣዚ ድማ ሰብ ነዚኣቶም ከም ዞባዊ ደረጃ ገይሩ ምርኣዮም የዘውትር። ቤት ምኽሪ ዞባ እቲ ዝለዓለ ወሳኒ ኣካል እዩ። ኮሙናላዊ ሕጊ ነቲ ናይ ዞባ ስራሕ ይመርሖ።
ብደረጃ ኣከባቢ (ኮሙናት)
- ሽወደን 290 ኮሙናት ኣለዋ።
- እተን ኮሙናት ኣብቲ ንነብረሉ ንዘሎ መብዛሕትኡ ኣገልግሎት ሕብረተሰብ ሓላፍነት ኣለወን። ንኣብነት፡ መውዓሊ ህጻናት፡ ቤት ትምህርቲ፡ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ሓልዮት ኣረጋውያንን።
- እተን ኮሙናት ብህዝቢ ብዝተመረጹ ፖለቲከኛታት ይምርሓ። ባይቶ ኮሙን እቲ ዝለዓለ ወሳኒ ኣካል እዩ።
- ኮሙናላዊ ሕጊ ነቲ ናይ ኮሙናት ስራሕ ይመርሖ።
ኤውሮጳዊ ሕብረት (EU)
- ሽወደን ናይ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሕግታት ክትክተል ኣለዋ፡ ከምኡ'ውን ሓደሽቲ ሕግታት ኣብ ምውጻእ ትሳተፍን እያ።
- መንግስቲ ንሽወደን ኣብ ኤውሮጳዊ ቤት ምኽርን ኤውሮጳዊ ሕብረት ቤት ምኽርን (መብዛሕትኡ ግዜ ብቤት ምኽሪ ምኒስተራት ወይ ብቤት ምኽሪ ተባሂሉ ዝጽዋዕ) ይውክላ።


text:
Radio Erena: 29 May 2017
ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ኣብ ዲፕሎማስያዊ ምትፍናን ከምዝርከባ ይግለጽ ኣሎ።
እዚ ዝተገልጸ፣ ኣሚር ቀጠር ሸኽ ታሚም ሓማድ ቢን ኣል ታኒ፣ ብ23 ግንቦት ኣብ ዝተኻየደ ስነ ስርዓት ምምራቕ ወትሃደራዊ መኮንናት፣ ኣብ ጉዳይ ኢራንን እስራኤልን ኣመልኪቱ ድሕሪ ዝሃቦ መግለጺ ምዃኑ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ይእንፍቱ።
ኣሚር ቀጠር፣ ኣብ መግለጺኡ፣ ንፖሊሲ’ቲ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ስዑዲ ዓረን ዑደት ዘካየደ ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ብምንቓፍ፣ ኢራን ኣብቲ ዞባ ናይ ምርግጋእ ሓይሊ ከምዘለዋ ጠቒሱ።
ቀጠር ምስ እስራኤል ዘለዋ ዝምድና’ውን ጽቡቕ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እቲ ኣሚር ብተወሳኺ፣ ስዑዲ ዓረብ ካብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ፣ ኣምባሳደራቱ ክስሕብ ምዃኑ’ውን ኣጠንቂቑ።
ሸኽ ታሚም ዝሃቦ መግለጺ፣ ብቴሌቪዥንን ሬድዮን ኣይነበብ ደኣ’ምበር፣ ጽሑፍ ናይቲ መግለጺ ኣልጀዚራ ብእትርከቦ ማዕከናት ዜና ቀጠር ከምዝተለጠፈ’ዩ ተሓቢሩ።
ብኡ ንብኡ ማዕከናት ዜናታታ ከምዝተጠልፈን ከምዝተዓፈነን ዘረጋገጸት ቀጠር፣ ነቲ ፍጻሜ ተጻርዮ ከምዘላ ኣፍሊጣ።
ኣሚር ቀጠር፣ ከምዚ ዝኣመሰለ ምስጢራዊ ውሽጣዊ ፖሊሲ እናገለጸ ብመንገዲ ማዕከናት ዜና ክዝርጋሕ ዘገረሞም ሓያሎ ተንተንቲ ፖለቲካ፣ ዝተሰንዐ ከይከውን ስግኣቶም ይገልጹ።
እቲ ኣሚር ከምዚ ዓይነት መግለጺ እናሃበ ብመንገዲ ማዕከናት ዜና ክፍኖ እንተመሪጹ ግና፣ ቀጠር ፖለቲካዊ ርእሰ ቅትለት ከምዝፈጸመት’ዩ ዝሕሰብ ክብሉ ተንቲኖም።
ንምንቕስቓስ ሕውነት እስላምን ሓማስን እትድግፍ ዘላ ቀጠር፣ ኣቐዲማ ግብጺ ምስ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ዓረብ ክትሰሓሓብ ብምጽንሓ፣ ምምሕዳር ትራም ምስዛ ሃገር ንዘሎ ጥቡቕ ዝምድና ዳግመ ግምት ክገብረሉ ከምዝኽእል’ዩ ዝንገር።
=======================


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 17.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
- ሉቃ. 9፡22-25
ድኅሪዚ ድማ ኢየሱስ ውጸ፥ ሌዊ ዚበሃል ተቐባል ቀረጽ ተቐሚጡ ረአየ እሞ፥ “ስዓበኒ” በሎ፥ ተንሢኡ ከአ ንኹሉ ኃዲጉ ሰዓቦ። ሌዊ ድማ ንኢየሱስ አብ ቤቱ ዓቢይ ምሳሕ ገበረሉ፤ ብዙኃት ተቐበልቲ ቐረጽ ካል ኦትውን ምስአቶም አብ መአዲ ተቐሚጦም ነበሩ። ፈሪሳውያንን እቶም ወገኖም ዝኾኑ መምህራን ሕግን ድማ ንደቂ መዛሙርቱ “ስለምንታይከ ምስ ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥአንን ትበልዑን ትሰትዩን አሎኹም፧” እናበሉ አዕዘምዘሙሎም። ኢየሱስ ከአ “ንሓኪምሲ ሕሙማት ደአ እምበር ጥዑያት አየደልይዎን እዮም። ንኃጥአን ናብ ንስሓ እምበር ንጻድቃን ክጽውዕ አይመጻእኩን” ኢሉ መለሰሎም።
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ሉቃስ ጎይታና መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ሓደ ተቀባሊ ቀረጽ ለዊ ከምዝጸውዓ የዘንትወልና። ከምዚ እናበለ ከአ ይጽውዖ። ሰዓበኒ ፡ንሱ ኸአ ነቲ ጸዋዕታ ዕድመ አምላኽ ሰሚዑ ኩሉ ገዲፉ ክስዕቦ ንርኢ። ካብ ሓደ ኃጢአተኛ ናብ ሓዋሪያ ክርስቶስ ይቕየር። ክርስቶስ አብቲ ናቱ ተልእኮ ንኽትሳተፈና ንኽጽዋዓና አብቲ ዝሓልፈ ሕይወትና፡ እምነትካ፡ አይርእን። እቲ ቅድመ ኩነት ናይ ክርስቶስ ነቲ ሰዓበኒ ዝብል መልሲ ሂብካ ምኽአል ጥራይ ኢዩ። ሌዊ ዚበሃል ተቐባል ቀረጽ ተቐሚጡ ረአየ እሞ፥ “ስዓበኒ” በሎ። ክርስቶስ እምበአር ከምቶም አይሁዳውያን ካብቶም ኃጢአተኛታት አይርሕቕን። እንታይ ደአ ከም ሓደ ሓኪም ስጋን መንፈስን ኮይኑ ንኹሉና ይቕበለና። ከምቲ ኤር. አብ 3፡33 “ አቱም ጠለምቲ ውሉድ፥ ካብ ጥልመትኩም ተመለሱ፥ እግዚአብሔር ከአ ኼሕውየኩም እዩ” እናበለ ክእውጅ ንረኽቦ፡፤ ሎሚ’ውን ንነፍሲ ወከፍና እዚ ጸዋዕታ እዚ ኢዩ ዘቅርበልና ዘሎ። ምእንቲ ክንሓዊ ክንመሓር ናብ እግዚአብሔር አምላኽና ክንምለስ።
ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና አብዚ ግዜ ጾም እዚ እምበአር መድኃኒና ኢየሱሱስ ክርስቶስ ካብ ነፍሲ ወከፍና ዝጽበዮ ንስሓ፡ ለውጢ ሕይወት ኢዩ። አብ ቅድሚኡ ቀሪብና ንገዛእ ርእስና ከም ኃጢአተኛታት ምቕባል ኢዩ። ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን ሕሙማት ድኹማት ምኻና ምቕባል የድሊ ። ከም አመንቲ ክርስቶስ እቲ አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ክንጋገዮ እንኽእል ንገዛእ ርእስና ከም ጥዑያት ገርና ምውሳድ ኢዩ። ከምዚ ብምግባር ካብቲ አቦ ምሕረት ዝኾነ አምላኽ ንርሕቕ። ነቲ ብኽርስቶስ ዝቐርበልና ፈውሲ ንሕሰም።
ኃጢአተኛታት ምኻና ምስ እንቕበል ግና አብ ሕቕፊ ክርስቶስ ንነብር። ክርስቶስ ድኻታት ድኹማት ምኻና እናፈለጠ ኢዩ ዝጽወዓና። ኃጢአትና ምስ እግዚአብሔር አምላኽና ንኽንራከብ አይክልክለናን ፡ እንተ ብሓቂ ንሕና አብ ቅድሚኡ ቀሪብና ድኹማትን ኃጢአተኛታትን ምኻና ተአሚናን ተነሲሕናን። እንተ ንሕና ብሓቂ ብኽፍአትና ተአሚና አብ ምሕረት አምላኽ አሚና ብትሑት ልቢ አብኡ ቀሪብና። ስለዚ ኢዩ መድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ፈሪሳውያን “ስለምንታይከ ምስ ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥአንን ትበልዑን ትሰትዩን አሎኹም፧” ብምባል ከዕዘምዙሙ ምስ ሰምዖም፡ ኢየሱስ ከአ “ንሓኪምሲ ሕሙማት ደአ እምበር ጥዑያት አየደልይዎን እዮም። ንኃጥአን ናብ ንስሓ እምበር ንጻድቃን ክጽውዕ አይመጻእኩን” ኢሉ ክምልሰሎም ዝተረኽበ። ዝለዚ ክርስቶስ ንዓይን ንዓአኹም ከምዝመጸ ተአሚና፡ ነቲ ዕድምኡ ሰሚዒና ከም ለዊ ንከተሎ።
ቤተክርስቲያን ናይ ቅዱሳትን ናይ ድኹማትን ማሕበር ኢያ። ብፍሉይ መገዲ በዚ ግዜ እዚ ከአ ካብ ኩሉ ሕማምና ክንሓዊ ክነጽሕ ትጽዋዓና። ነዚ ብቤተክርስቲያኑ ዝቐርበልና ዘሎ ጸዋዕታ እግዚአብሔር ሰሚዕና፡ ነዚ ተቐሪቡልና ዘሎ መንፈሳዊ ዕድላት ተጠቂምና ካብ አምላክ ሕውየት ክንቕበል እግዚአብሔር ብአማላድነት ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ይሓግዘና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን ………………..።
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
Radio Erena: 06 April 2021
ብጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ብዝምልከት፣ ኣብ ምስሕሓብ ዝርከባ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን ግብጺን፣ ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃ ናብ መኣዲ ዘተ ተመሊሰን።
ወከልቲ’ዘን ሃገራት፣ ብቅዳም 03 ሚያዝያ፣ ኣብ ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ፣ ከተማ ኪንሻሳ ብምርኻብ፣ ንሳልስቲ ዝቐጸለ ዘተ ከምዘካየዱ ተፍሊጡ።
እዋናዊ ኣቦ መንበርነት ሕብረት ኣፍሪቃ ተረኪባ ዘላ ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ፣ ንሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢን ሚኒስተራት ሃብቲ ማይን ሕርሻን ሰለስቲኤን ሃገራት፣ ናብ መኣዲ ዘተ ብምዕዳም፣ ተቛሪጹ ዝጸንሐ ርክብ እዘን ሰለድተ ሃገራት ዳግም ምብርባራ እወታዊ እኳ እንተኾነ፣ ሒዘንኦ ዘለዋ መርገጺታት ኣዝዩ ዝተረሓሓቐ ብምዃኑ፣ እቲ ዘተ ውጽኢታዊ ከምዘይከውን’ዩ ተገሚቱ።
ብፍላይ ሱዳን ንጉዳይ ናይል፣ ምስቲ ኣብ ዶብ ምስ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት ተተሓሕዞ ምስ ምህዋላ፣ ብኢትዮጵያ ዝቐረብ ዝኾነ እማመ ክትቕበል ከምዘይትክእል’ዩ ዝግለጽ።
ጉዳይ ናይል፣ ጉዳይ ሃገራዊ ድሕነት’ዩ እናተበለት እትገልጾ ዘላ ግብጺ ብወገና፣ ጸግዒ ሱዳን ብምሓዝ፣ ነቲ ሰለይ ክብል ዝጸንሐ ዘተ ሰለስቲኤን ሃገራት፣ ዝሓላልኽ ኮይኑ ምህላዉ ዲፕሎማሰኛታት የረድኡ።
ሱዳን፣ ኣብዚ ምስ ኢትዮጵያ ዘሰሓሕብ ዘሎ ጉዳይ ናይል፣ ኣመሪካ፣ ሕብረት ኤውሮጳን ሕቡራት ሃገራትን ክጽንበርዎ’ዩ ትጠልብ ዘላ።
ግብጺ፣ ንእማመ ሱዳን ክትቕበል እንከላ፣ ኢትዮጵያ ግና ነጺጋቶ።
እዚ ኣብ ኮንጎ ዝተኻየደ ዘተ’ውን፣ ኣብዚ ነጥቢ’ዚ ሓባራዊ መርገጺ ንምሓዝ ድኣ’ምበር፣ ኣብ ስምምዕ ንምብጻሕ ከምዘይኮነ ብወገን ሱዳን ተሰሚዑ።
===============


text:
ኣብ ሽዱሽተ ኣህጉራትን ልዕሊ 100 ሃገራትን ዝበጽሐት ኢትዮጵያዊት
"ኩሉ እዋን ዘኾነ ኣብ ውሽጠይ ዝመላለስ ዘህርፍ፡ ዘሕጉስ፡ ዘፍርሕ፡ ዘህድእን ዘበረታትዕን ድምጺ ነሩ።
ነዚ ናይ ቀትሪ ሕልመይ ተግባራዊ ኮይኑ ንኽርእዮ ድማ ኣዝየ እሃርፍን ምስ ነብሰይ ወትሩ'የ ዝማጎት ነይረ̀" ትብል መስከረም ሃይለ፡ ምልስ ኢላ ንእዋን ንእስነታ ክትዝክር እንከላ።
ሕልማ ንኻልእ ክኸበዶን ንኽርድኦ ኣጸጋሚ ኮይኑ ስለዝተሰምዓን ናይ ውልቂ ምስጢራ'ዩ ነይሩ።
"ቆልዓ ሓሙሽተ ወይ ሹድሽተ ኣቢለ'የ ኔረ። ኣብቲ እዋን ምንኣሰይ ሓፍተይ ሕልመይ ካብ ዕድመይን መነባብሮይን ዝዓቢ ምኻኑ ትፈለጥ'ኳ እንተነበረት፤ ኣነ ግን ነዚ ሸለል ኢለ ብሕቡእ እሓስበሉ ኔረ" ትብል።
እናጎበዘት ምስ መጸት ግን ኣብ ተግባር ንምውዓሉ ክትሰርሓሉ ጀሚራ። ምምሃር፤ ምስ ዝተፈላለዩ ሰባት ብምርኻብ ድማ ዓለም ናይ ምዛር ድልየታ እናበርትዐ መጺኡ።
ብዘይካ ኣንታርቲካ፤ ኩለን ኣህጉራት ዓለም ብጺሓተን'ያ። ንአፍሪካ፣ አውሮፓ፣ ኤስያ፣ አውስትራሊያ፣ ሰሜንን ደቡብን አሜሪካ ሓዊስካ ልዕሊ ሚእቲ ሃገራት ዓለም ናይ ምርኣይ ዕድል ረኺባ'ያ። እዚ ኩሉ ጉዕዞ ብኣጋር፣ ገመል፤ አውቶቡስ፤ ባቡር፤ ብመርከብን አውሮፕላን'ያ ኣካይዳቶ፡፡
ኣብ ጉዕዞኣ፤ ዓቐበት ደይባ፤ ቁልቁለት ወሪዳ፤ ዱርን ባሕርን ክትጥሕስ ምስ ናይ በረኻ እንስሳታት ተራኺባ። ዝተፈላለየ ባህሊ ምስ ዘለዎም ብሔረሰባት ናይ ምልላይን ሕውነት ምጥራይ ዕድልን ረኺባ'ያ።
ተወሊዳ ዝዓበየትሉ ኣዲስ ኣበባ ይኹን እምበር፡ ኣብ ዓሰርተ ዝተፈላለያ ሃገራት ተቐሚጣን ሰሪሓን'ያ። ኣብ'ዚ ሕጂ እዋን ነባሪት ካናዳ -ሞንትሪያል ኮይና'ላ፡፡
ንታሪኽ ሂወታን ተሞክሮ ጉዑዞኣን እተንጸባርቕ ኣቢሲኒያ ኖማድ ዝተባህለት መጽሓፍ'ውን ኣሐቲማ'ያ።
ውጥን ጉዕዞ
ቦኽሪ ገዛ ዝኾነት መስከረም እምብኣር፤ ዓለም ናይ መዛር ሕልማ ኣብ ንእስነታ ከባቢኣ ብምብጻሕ'ያ ፈሊማቶ። ፍቕሪ ምንባብ መጽሓፍን ባህሪ ስራሕ ናይ ኣዲኣን ድማ ኣርሒቓ ከተስተውዕልን ከባቢኣ ክትዕዘብ ከምዘኽኣላ ትገልጽ።
ስለዚ ቤተሰባዊ ምትሕልላይ ዝዓብለሎ ኣተዓባብያኣ ሕልማ ንምትግባር ዓቢ ግደ ኔርዎ። ብትምህርቲ ንህንዲ ኣብዝኸደትሉ እዋን'ውን፤ ዝተፈላለዩ ቦታታት ናይ ምብጻሕ ዕድል ኣጋጢምዋ።
"ናይ ቁልዕነት ሕልመይ ንምትርጓም ካብ ዝነበረኒ ክቱር ድልየት ኣበርቲዐ ሰሪሔሉን'ምበር ብሓደ መዓልቲ ዝመጸ ነገር ኣይኮነን።"
ብፍላይ ድማ ኣብ ገጠራት ኢትዮጵያ ብዝገበርቶ ዑደት፤ ደቂ ኣንስትዮ ብዘለወን ሓላፍነት ገዛን ቤተሰብን ናይ ትምህርቲ ዕድለን ኣዝዩ ውሱን ምኻኑ ብምዕዛባ፤ ንምርዳእን ንምሕጋዘን ተተሓሓዘቶ።
"ናይ ጉዕዞ ተመክሮይ ንደቂ-ኣንስትዮ ናይ ምሕጋዝ ድልየተይ'ውን ከም ዝዓቢ ጌርዎ። ከም ናተይ ሕልመን ዘተግብራሉ መንገዲ ካብ ምሕጋዝ ድሕር ኣይብልን'የ" ትብል።
ዝሓለፈቶም ግድላት
ኣዲኣ ኣብ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት መንግስታት ተቆጺራ ኣብ እትሰርሓሉ ዝነበረት እዋን፤ ናይ ጓላ ጉዕዞ ዝሓዙ ኣሳእል ብኹርዓት ትጥቅዖምን ንመሳርሕታ ተርእን ኔራ። "ድሓር ኣብ ከባቢ ዕስራ ዓመታተይ ኩርዓታ ዛሕቲሉ ብስእልታተይ ምሕጓስ ኣቋሪጻ" ትብል መስከረም። ምኽንያቱ መሳርሕታን መሓዙታን ናይ ደቆምን ደቂ ደቆምን ኣሳእል ክቕይሩ እንከለው ናታ ግን ሓደ ዓይነት ጉዕዞ ሂወተይ ጥራሕ ዘንጸባርቑ ብምንባሮም። እዚ ዘይምሕጓስ ግን ኣብ ኣዲኣ ጥራሕ ኣይነበረን፤ ዓባያ'ውን መዓልታዊ ሕቶአን ምንባሩ'ዩ የዕሊላትና።
"ኣየ ናትኪ ነገር" ዝብል ቃል መዓልታዊ ዕላሎም ኔሩ። ተመርዕያ፡ ወሊዳ ከቢዳ ክርእይዋ ሕልሚ ቤተሰባ'ዩ ኔሩ። እዚ ኸአ ዓቢ ጸገም ኮይኑዋ ኔሩ።
"ብዙሓት ንመርዓ ዝሓቱኒ ኔሮም'ዮም፤ ቤተሰበይ ግን ዝሰኣንኩ'ዩ ዝመስሎም ኔሩ።"
ንሳ ግን እዚ ከየተዓናቀፋ ምምርማር ዓለም ተተሓሓዘቶ። እዚ ከኣ ፍሉይ ባህታ ይፈጥረላን የሐጉሳን።"
ኮይኑ ግን ኩሉ ጉዕዞአ ቀሊል ዘይምንባሩ'ያ ትዛረብ። ብፍላይ ከአ ካብ ኬፕታውን ክሳብ ካይሮ ዝገበረቶ ዑደት ዘይትርስዖን ከቢድን ምንባሩ'ያ ትዝክር። ምኽንያቱ ኣብ ዑደታ ናይ ኣዲኣ ሕማም ጡብ መንሽሮ ዝሰምዓትሉ እዋን ብምንባሩ ዓቢ መሰናኽልን ጭንቀትን ፈጢሩላ ብምንባሩ'ዩ።
"ሕማም ኣደይ ኣብዘይሓሰብክዎ ሰዓትን ጊዜን ብምምጽኡ ንዓኣ ምስኣነይ ክሓስቦ እንከለኹ ዓቢ ጸገም ኣብ ልዕሊ ምፍጣሩ ነቲ ናይ ቁልዕነት ሕልመይ ተጻብኦ ኮይኑኒ። ኣብ ልዕሊ ዘለዎስ ተወሰኮ ኮነኒ" ብምባል'ያ ትዝክሮ።
ልዕሊ ኩሉ ግና ናይ ደቂ ኣንስትዮ ጉዕዞ ልሙድ ብዘይምኻኑ፤ ጌጋ ትርጉም ስለዝወሃቦ ዓቢ ዕንቅፋት ኮይኑዋ ኔሩ። ስለዚኾነ ከኣ ብዛዕባ ጉዕዞ ደቂ-ኣንስትዮ ዘንጸባርቅ ሓደ ጽሑፍ ከምዘየሎ'ያ ተተንብህ። ኣብ ዝሓለፈትሉ ዶብ ኣፍሪቃዊት ጓል-ኣንስተይቲ ተጓዓዚት ብምዃና ንዝቐርቡላ ሕቶታት ምምላስ ከምዝሰልቸዋ ትዛረብ።
ጉዑዞ ናብ ሶማል
ናብ ሶማል ኣብ ዝተጓዕዘትሉ እዋን፤ ኩሎም ተጓዓዝቲ ክፍተሹ ካብ ኣውቶቡስ ወረዱ። ሓደ ሰብ ናብኣ ቀሪቡ ታሴራ ሓተታ። ንዝሃበቶ ታሴራ ኣገላቢጡ ብምርኣይ፤ ናይ ዝተጓዕዘትሎም ሃገራት ቪዛታት ጥርጣረ ስለዝፈጠረሉ ብቐሊሉ ክፍንዋ ኣይደለየን።
ዋላ እኳ ኢትዮጵያዊት ምዃና ከተብርሃሉ እንተፈተነት ክኣምና ብዘይምኽኣሉ ሰላይት ተባሂላ ብምድንጓያ ኣውቶቡሳ ዳርጋ ክትገድፋ ቁሩብ ተረፋ። ኣቑሑታ እናኣውረዱ ምፍታሽ ጀመሩ፤ ገለ ነገር ብዘይምርካቦም ከአ ድሕሪ ብዙሕ ከልበትበት ከምዝተፈትሐት ዘይትርስዖ እዋን'ዩ ኔሩ።
ዝዓበየ ጸገም ከአ ድኻም'ዩ።
ሓደ ሓደ እዋን መግቢ ይኹን ማይ ዘይርከቦ ቦታታት ኣሎ። ከምኡ'ውን ጉዕዞ ዓቐብን ቁልቁል ድማ ዓቢ ፈተና'ዩ ንመስከረም። ናይ እትኸዶም ዓድታት ባህልን ልምድን'ውን ዓቢ መሰናኽል ምኻኑ'ያ ተዕልለሉ።
"ካብ ኣከዳድና ኣትሒዙ ክሳብ ኣመጋግባ እንተዘይፈሊጥካ'ዩ ዓቢ ብድሆ'ዩ። ይኹን እምበር ንዓይ ግን ጉዕዞይ ብዙሕ ስለዝመሃረኒ ሃብታም ተሞክሮ'ዩ ኣስኒቑኒ" ትብል።
ኣስዒባ "ወትሩ ግን፤ ጸገማተይ ብኸመይ እፈትሖምን ኣብ ዝደለኽዎ ብኸመይ እበጽሕን ብምሕሳብ'የ ጉዕዞይ ዝቕጽል" ትብል።
ምስ ኣዲኣ ዝነበራ ቅርበት ኣዝዩ ስጡም ብምንባሩ፤ ብሰንኪ ጡብ መንሽሮ ደጋፊታ ብምስኣና ሓዘና መዘና ከምዘይብሉ የዕሊላ ተፈልያትና።


text:
ቅጥዒ ተቓውሞ እንክጋፋሕ
ሃገር ዓዲ ማይቤት ቤት እቲ ባዕሉ ኣብ ሕልናኻ ዝድውል ፍሉይን ክውንነታዊ ትዕድልቲ`ዩ፡፡ ኣብ ዓድኻ ኣብቲ ዕትብትኻ ዝተቐብረሉ ብሕጹኡን ጭቅኡን እንዳተጻወትካ ዝዓበኻሉ ኣብኡ ኮንካ ጥመ ጽገብ ዕረቕ ተኸደን ይጥዓምካ ይኽፋእካ ምስ ወለድኻ ኣሕዋትካ ኣሓትካ መሳቱኻ ኣዕሩኽትኻ መሓዙኻ እንዳተዋዘኻ እንዳተጫራረቕካ ተፈሲሕካ ተሕልፎ ፍሉይ ፍስህታ ዝህበካ ብፈጣሪ ዝተዓደልናዮ ትውህብቲ`ዩ፡፡
እዚ ፍስሓዚ መንፈሳዊ ሓርነት ይብሃል፡፡ ንሕና ኤርትራውያን ነዚ ትዕድልቲ`ዚ ብባዕዳውያን ገዛእቲ ስለ ዘተነፍግናን ዝተሓደግናን ንዳርጋ ፍርቂ ዘመን ብብረት ንፍርቂ ዘመን ድማ ብሰላማዊ መንገዲ ተቃሊስና ዘይስገር ሰጊርና ዘይክፈል ከፊልና መሬታዊ ናጽነት ብ1991 ንባዕዳዊ ሓይሊ ሰጉግና ብ1993 ድማ ብረፈረንድም ናጽነትና ኣራጋጊጽና፡፡
ነዚ ምስ ኣራጋገጽና ዘተነፍገና ጥዑም ኣምሊስና ጥዑም ክንረክብ ተመኒና።ነዚ ሕሱም ተሞክሮ ብምግንዛብ ከኣ ኢዩ እቲ ወዲ ውጹዕ ህዝቢ ድምጻዊ የማነ ገብረሚካኤል`ባርያ`
ተመሊሱ ጊዝየ እንሆ ሎሚውን
ከምቲ ዝነበረ ናይ ቀደም ክኾውን፡፡ ዝበለ ግን ኣይ ከም ትምኒት ወዲ ሓላል፡፡ነገራት ግምጥልሽ ኮይኖም ዝገደደ እካ ድኣ ኮይኑ ጭቆና፡፡ እዚ በቲ ሓደ ሸነኽ ክኸውን እንከሎ ኣብቲ ዘሕለፍናዮ ናይ ጥምጥምን ጽንዓትን ቃልሲ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ከም ቆፍኡ ዝተተንከፈ ንህቢ ንድሕነት ሃገሩን ህዝቡን ክቃለስ እንከሎ ውሑዳት ዜጋታት ምስ ባዕዳውያን ገዛእቲ ኮይኖም ንጉዕዞን ቃልስን ህዝቢ ኤርትራ ዝጻብኡ ኔሮምዮም፡፡
ገለ ካብዞም ውልቀ ዜጋታት እዚኣቶም ነዚ ሎሚ ኣጋጢሙና ዘሎ ኩነታት ጉልባብ ብምግባር ንሕሉፍ ጸረ-ሃገር መርገጺኦም ብምርሳዕ ንነብሶም ከም ተቃለስቲ ብምውሳድ ኣብ ምድኻም ተቃውሞ ቃልሲ ተሰሊፎም ይርከቡ፡፡
ሓደ ካብዞም ከምዚ ዝገብሩ ንምጥቃስ ኣብ ሃገረ ሆላንድ ዝነብር ዶክተር ፍስሓጼን መንግስቱ ዝተባህለ ወልቀ ሰብዩ፡፡
ዶክተር ፍስሓጽዮን መንግስቱ መን`ዩ?
እዚ ካብ ኩሉ ከበሳታት ኤርትራ ኢየ ዝውለድ እንዳበለ ዝፍክር ናይ መንነት ጸገም ዘለዎ ዶክተርዚ ክንፈልጦ መታን ባዕሉ ከምዚ ኢሉ ንነብሱ ኣብ ሓያሎ ዝወደቦ ሰሚናራት ኣላልዩና`ዩ፡። በደይ ማዕረባ ብእንዳቦይ ዓዲሞንጎንቲ ብዓባየይ ጸዓዘጋ ኢየ ብምባል`ዩ። ንነብሱ ዘፋልጣ፡፡ ኣብዚ ሽሕካ ዘወላውል ነገራት እንተዘይብሉ ኣዚ መግለጺ መንነት ኣይኮነን፡ መግለጺ መንነትስ ተግባራትካን ኣብ ድሌትን መሰልን ህዝብን ሃገርን ዘሎካ መርገጺ`ዩወሳኒ፡። ዶክተር ንኢትዮጵያዊ መርገጺኡ ብኤርትራዊ ትውልዱ ጌሩ ክሸፋፍኖ እፍትን ኣሎ ማለት`ዩ፡፡
እዚ ብሃብቲ ሃገር ናይ ምምሃር ዕድላት ዘጋጠሞ ዜጋዚ ካብ ደረጃ ዩኒቨርስቲ ጀሚሩ ኣንጻር ናጽነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምንባሩ ኣብ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን መጼሔታትን ጋዜጣታትን ብዝገበሮ ቃለ-መሕትት ብጭቡጥ ተሰኒዱ ኣሎ፡፡ እቲ ጭብጥታት ብዙሕ`ዩ፡፡
ካብቲ ኣዝ`ዩ ዝፍለጠሉን ንመንነቱ ዝገልጾን ግን ዶር.ፍስሃጽዮን መንግስቱ ምክትል ኣቦ-መንበር “ዲሞክራስያዊ መድሕን ህዝብታት ኢትዮጵያ“ትብሃል ብጎሹ ወልዴ ዝምራሕ ኢትዮጵያዊት ተቃዋሚት ውድብ ምንባሩን ነዛ ውድብ እዚኣ ብምውካል ኣብ ልዕሊ ምክትል ኣብ-መንበርነቱ ወኪል ኤውሮጳ ኮይኑ ብንጥፈት ዝሰርሕ ዝነበረ ዜጋ`ዩ።
ብ4 ሰነ 1996 እታ ውድብ ኣብ ዝገበረቶ ኦዲትን ምጽራያትን ብወንጀልን ምጥፍፋእን ከሲሳ ክሳብ ረፊታ ተፋንዎ በዚ ተጠቒሱ ዘሎ ሓላፍነት ዝነጠፈ ኮይኑ ዕላማ እታ ውድብ እውን ንሓድነት ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ከም ቀዳማይ ፕሮግራማ ትሰርዕ ውድብ ሙዃና ክዝንጋዕ ዘይብሉ ኢዩ፡፡ እሞ እዚ ዶር እዚ እምበኣርዩ ሎሚ ንድሕነት ኤርትራ ክቃለስየ ዝብለና ዘሎ!! መኻን ዶ መሲልዎ ሃገር? ክሰርቀኒ ዝርኣኽዎስ ክውስኸኒ ከመይ ጌረ ክኣምኖ ድዩ ዝብሃል?
መዓስ እዚ ጥራይ ካብታ ውድብ ምስ ተረፈተ እውን ካልእ ሓዳሽ ኢትዮጵያዊት ውድብ ብምፍጣር ክነጥፍ ጀሚሩ፡። እታ ድሒሩ ዝመስረታ ውድብ ካብታ ቀዳመይቲ ብዝኾነ መዓቀኒ ዘይትፍለ ኮይና ንህርፋን ስልጣኑን ኢትዮጵያዊ መርገጺኡ ዘረጋግጽን ኢዩ ኔሩ፡፡ትሕዝቶ ኣጀንዳ ውድቡ “ሓንቲ ዘይተማቓቐለትን ሓድነታ ዝደልደለት ኢትዮጵያ ንምፍጣርንሓድነት ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ንምርግጋጽን ዲሞክራስያዊ ስርዓት ኣብ ኢትዮጵያ ምፍጣርን“ ኮይኑ ንናጽነት ኤርትራ ብኣዋጅ ዝኹንን ዝቃወምን`ዩ፡፡ ነዚ ኣብርሃም ያየህ ዝብሃል ኢትዮጵያዊ ተቃዋሚ ኔረ ሕጂ ምስ መንግስተይ ተዓሪቐ ዝብልውን መስኪሩሉ`ዩ፡፡
እዚ ከምዚ ዝበለ ዜጋዚ ንሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብኹሉ ዓቕምታቱ ምስቶም ጸረ-ናጽነት ኮይኖም ዘድምይዎን ዘሳቕይዎን ዝነበሩ ተሻሪኹ ዝቃለስ ዝነበረ ንድኽመታት ተቃውሞ መዝሚዙ ሓንሳብ ናይ ሃገራዊ ዕርቂ ሓንሳብ ድማ ናይ ሃገራዊ ዋዕላ ኣጀንዳታት ብምሕንጻጽ ንሕሉፍ ጎሓፍ ታሪኹ ሸፋፊኑ ናብ ካልእ ዓዘቕቲ ከእትወና ዝፍትን ዘሎ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ተቃወምቲ ውድባት እኹል ገምጋም ዜጋታቶም ኣለዎም፡። ስለዝኾነ ዶክ. ኢድካን ኣፍካን ምእካብ ይሕሸካ፡፡ ብስም ኤርትራዊ ተቓውሞ ትእክቦን ትልምኖን ገንዘብ ደው ኣብሎ ሰሪሕካ ብላዕ፡፡
ዝኽሪ ንሰማእታትና፡፡
ታሪኽና ነባሪ`ዩ፡፡
ሃይለ ብርሃነ ጀርመን
ይቕጽል፡፡
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1169


text:
ውድብ ማሕበራዊ ፍትሒ ንዜጋታት ኢትዮጵያ (ኢዜማ) ፕሮግራም እቲ ውድብ ንምልላይ ኣብ ከተማ መቐለ ትማሊ ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዱ:: ኣብቲ መድረኽ ዝነበሩ ተሳተፍቲ ንዘልዓልዎ ሕቶታት ድማ ምላሽ ተዋሂብዎም:: ካብ ዝምስረት ሰለስተ ኣዋርሕ ዝገበረ ማሕበራዊ ፍትሒ ንዜጋታት ኢትዮጵያ (ኢዜማ) ኣብ ትግራይ ንፈለማ ግዜ’ዩ ህዝባዊ ኣኼባ ትማሊ ኣብ ከተማ መቐለ ኣካይዱ::
ነቲ መድረኽ ዝኸፈቱ ምክትል መራሒ ኢዜማ ኣይተ ኣንዱዓለም ኣራጌ ውድቦም ኣብ ከተማ መቐለ ኣኼባ ንከካይድን ውፅኢታዊ ክኸውን ንዝገበሩ ህዝቢ’ታ ከተማን መንግስቲ ክልል ትግራይ ንዝገበረሎም ሓገዝ ምስጋና ኣቕሪቦም:: እቲ ኣኼባ ብሰላማዊ መንገዲ ክዛዘም ድማ ኣካላት ፀጥታ ንዝገበርዎ ድጋፍ ኣመስጊኖም::
ኣይተ ኣንዱኣለም " ገለ ሰባት ንትግራይ ከይድካ ህዝባዊ ኣኼባ ምክያድ ዳርጋ ናብ ሰሜን ኮርያ ከይድካ ሰላማዊ ሰልፊ ምፅዋዕ ይቖጽርዎ" ክብሉ ተዛሪቦም:: "ትግራይ ንዓይ ዓደይ እዩ: ጭውነት ህዝቢ ሎሚ እውን ተዓቂቡ ረኺብናዮ" ክብሉ ገሊፆም። ህዝቢ ትግራይ ዝተፈላለዩ ሓሳባት ዘይቀረበሉ ህዝቢ እዩ ኢሎም ከምዝኣምኑ ድማ ሓቢሮም:: ኣብቲ መድረኽ ዝቐረቡ ርእይቶታት ነቔፌታ ዝበዝሖም ምንባሩ ዝገልፁ ኣይተ ኣንዱኣለም እዚ ድማ ከም ፈላማይ መድረኽ ትፅቢት ንገብሮ እዩ ኢሎም:: ኣብ ሸውዓተ ወረዳታት ትግራይ ኢዜማ ኣባላት ከምዝወደበን ብቐፃሊ ድማ አሓይሉ ክሰርሕ እዩ ኢሎም::
ፕሮግራም እቲ ውድብ ዘላለዩ ኣይተ ሃብታሙ ኪታባ ብወገኖም ኢዜማ ፌዴራላዊ ዘይተማእኸለ ስርዓት ምምሕዳር ክኽተል እዩ ኢሎም:: ሐዚ ዘሎ ሕገመንግስቲ ኣብ መሰል ውልቀሰባት ጠመተ ብዝገበረ መልክዑ ክመሓየሽ ውድቦም ድልየት ከምዘለዎ ተዛሪቦም:: ኣብ ቁጠባዊ ጉዳይ ድማ ነፃ ዕዳጋ ክህልው ኢዜማ ክቃለስ እዩ ኢሎም::
ኣብቲ ህዝባዊ መድረኽ ብርክት ዝበሉ ሕቶታትን ርእይቶትን ዝቐረቡ ክኾኑ ከለው ኣብቲ መድረኽ ብተደጋጋሚ ካብ ዝተልዓሉ ጉዳያት ኣብ መሪሕነት ኢዜማ ዘለዉ ውልቀሰባት ቴሌቪዥን ኢሳት ብምጥቃም ንህዝቢ ትግራይ "95 ሚልዮን ን5 ሚልዮን እዩ’ቲ ቃልሲ ብዝብል ምፅናት ዓሌት ዝኣወጁ እዮም" ንምንታይ ይቕሬታ ከይሓተትኩም ንመቐለ መፂእኹም ዝብል ነይሩ:: ኣይተ ኣንዱኣለም ኣብዚ ጉዳይ ምላሽ እንትህቡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝኾነ ገበን ዝፈፀመ ማዕኸን ዜና ብሕግን ስርዓትን ክሕተት ይግባእ ኢሎም::
ኢዜማ ኣብ 2012 ዓ/ም ምርጫ ንክካየድ ድልየት ኣለኹም’ ዶ? ቅዋሙ’ኸ እንታይ እዩ ንዝብል ዝተላዕለ ሕቶ ኣቦመንበር ኢዜማ ኣይተ የሺዋስ ኣበራ ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብዝመረፆ ክመሓደር ኣለዎ ኢልና ንኣምን ኮይኑ ግና ምርጫ ንምክያድ ትካላት ምድላዋት ክገብሩ ይግባእ ኢሎም:: ውድቦም ድማ ኩሉ ግዜ ንምርጫ ድልው ምዃኑን: ነፃን ፍትሓውን ኮይኑ ዝፍፀመሉ መንገዲ ኣብ ዘለወሉ እዋን እቲ ምርጫ ምክያድ ይግባእ ክብሉ ተዛሪቦም::
"ስለዚ ድማ ኣብዚ ሐዚ እዋን ዘለዉ ድኹማት ትካላት ብምሕያል ኣብ ግዜኡ’ዶ የርክብ ዝብል ስግኣት ኣለና ኢና ዝበልና" ኢሎም ኣይተ የሺዋስ:: ካልእ ኣብቲ መድረኽ ካብ ዝተልዓሉ "ኢዜማ ናይ ዶክተር አብዪ ኣሕመድ እዩ ይባሃል" ዝብል ሕቶ ነይሩ:: ኣይተ ኣንዱኣለም እንትምልሱ ኢዜማ ናይ ዶ/ር ኣብዪ እዩ ዝብል ተቐባልነት ዘይብሉ ወረ እዩ:: እዚ ውድብ ንምምስራት ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንተለና ገና ዶ/ር ኣብዪ ናብ ስልጣን ቅድሚ ምምፅኦም ኢና ሓሲብናዮ" ኢሎም።
ኣይተ ኣንዱኣለም ብዛዕባ ኣብቲ መድረኽ ዝተልዓሉ ሕቶታት እንትዛረቡ "ልክዕ ልክዕና ብግልፂ ነገርኩምና: ኣይሓደግኩምልናን እዚ ድማ ዝግባእ ኢዩ ኢሎም:: ሃገር ዝህነፅ ብዘተን ብህዱእ መንፈስ ዝካየድ ክትዕን ብምዃኑ: ብዝሰልጠነ መንገዲ ክንጓዓዝ ይግባእ” ክብሉ ተዛሪቦም::


text:
Asmarino | Eritrea: "ሕሳብና ንግበር" ቃል ሓርበኛ ሃይለ ወልደትንሳኤ (ድሩዕ)
"ሕሳብና ንግበር"
ቃል ሓርበኛ ሃይለ ወልደትንሳኤ (ድሩዕ)
"ሕማቕ ሰላምን ጽቡቕ ኩናትን የለን" ዘይተፈልጠ
ኣብ 2000 ዓም ስምምዕ ሰላም ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ኣልጀርስ ክፍጸም እንከሎ ከም መምህር ኮይነ ድግሳ ኣብ እትበሃል ንናጽነት ኤርትራ ኣማኢት ጀጋኑ ዝኸፈለት ዓዲ ኔረ። ነቲ ስነስርዓት ምፍርራም ብቴልቬዝን ክከታተሎ ሕጂ ምስ ምንዋሕ ግዜ ረሲዐዮ ከይከውን ደኣምበር ናብ ክፍሊ ቁጠባ ክፍለ ሰራዊት 13 ይመስለኒ ኣምሪሐ። ነቲ ኩነታት ኣዴታት ገለን ቆልዑ ዝሓዘላን ገለን ዕብይ ዝበላ ቆልዑ ዘይብለን፡ ኣቦታት ገለን ሰብ ምርኩስ ገለን ከኣ ሰብ በትሪ ነቲ ቀጽሪ መሊኦሞ ነበሩ። ዜና ምስ ተነበ ይመስለኒ። ነቲ መስርሕ ምፍርራም ክፍኖ እንከሎ መለስ ዜናዊን ኢሳያስ ኣፈወርቅን ብመንገዲ ዓብደል ዓዚዝ ቡታፍሊቃ ሰላም ሰላም ተባሃሂሎም ወጠጥ እናበሉ ክሰዓዓሙ እንከለው ኣዴታት ድግሳ ዳርጋ ብሓደ ድምጺ ኣውያት ክድርጉሖኦን እናበኸያ ነናብ ገዘአን ፋሕ ክብላን ሕጂ ኮይኑ ይስመዓኒ። ብኽያት ኣዴታት ድግሳ ከም’ተን ኩለን ኣዴታት ኤርትራ ክኸውን ከም ዝኽእል ርዱእ’ዩ። ዘብከየን ምኽንያት ከኣ “እዚ እንድሕሪ ክኸውን ኮይኑ ንምንታይ ኣሽሓት ብሉጻት መናእሰይ ከፊልና? ንምንታይ ኣድለየ እዚ ኩሉ ኩናትን ዕንወትን ቅድሚ እቲ ዕንወትን ምቕዛፍ ህይወት ኣሽሓትን ዘይከውን ዝነበረ።” ዝብል’ዩ። ኣዴታት ድግሳ ናይቲ ዝሓለፈ ዝጠፈአ ህይወትን ዝዓነወ ንብረትን የብክየን ምንባሩ ቅቡል’ዩ። ኩናት ኩሉ ግዜ ሰብ ከም ዝበልዕ ንብረት ከም ዘዕኑ ቁጠባ ከም ዝረማስስ ማንም ሰብ ዘይስሕቶ’ዩ። ስዉእ መምህር ዘርኣይ መብራህቶም ሓደ ካብ’ቶም ኣብ 2000 ዓም 3ይ ወራር ተባሂሉ ኣብ ዝግለጽ ኩናት ኣብ እምባሶይራ ካብ ዝወደቑ መምህራን ሓደ ነበረ። መምህር ዘርኣይ “ኩሉኹም መምህራን ክተቱ !” ዝብል ኣዋጅ ህግደፍ ስለዝወጸ ነቲ ዝተወቕዐ ነጋሪት ኩናት ሰሚዑ ከም ኩሎም መምህራን ካብ ዝኸተቱ ሓደ ነበረ። ንሱ ክኸትት እንከሎ ሓደ መዓልቲ ቅድሚ መስዋእቱ ኣብ ዝነበረ ግዜ’ዩ ዝኸውን ዘሎ “ኣንታ መምህር ዘር ኣይ ናበይ ደኣ ትኸይድ?” ኢሉ ንዝሓተቶ ፈላጢኡ። “ኣንታ ወዲ ኣባኣተ እዚ ኩናት ንዓየ ንዓኻየ ድኻታት ከይለከመዶ ይዓርፍ ኢልካዮ” ክብል መለሰሉ። ከቲ ዝበሎ ከኣ እቲ ከም ኣቦን ቦኽሪ ገዛን ኮይኑ ን ወላዲቱ ን ኣሕዋቱ ዘተዓብያ ዝነበረ ህርኩት መምህር ዘርኣይ መብራህቶም ቅድሚ ኩናት ደው ምባሉ ኣብቲ ጎቦታት እምባሶይራ ተቐብረ።
ድሕሪ ስምምዕ 2000 ዓም ሽዑ ንሽዑ ሰላም ኮይኑ ምስ ኢትዮጵያ ናብ ንቡር ክንምለስ ዘይተተስፈወ ሰብ ኣይነበረን። ከምቲ ሓደ ገዲም ጥዩስ ተጋዳላይ ክተት ምስ ተባህለ “ደሓን ሕጂ ክንከትት ኢና፡ ድሕሪ ምኽታትናን ኩናት ደው ምስ በለን ግን ክንተሓታተ ኢና፡ ኣኽላባት መኣስ ይበኣሱ? ዝብኢ ሰጉጎም ምስ ተመልሱ ዝብል ምስላ ኣይትረስዕዎ” ዝበሎም ድሕሪ ምፍራራም ናብቲ ድሒሩ ዝመጸ ዕንወት ክንመጽእ ከም ዝኾና ግሉጽ ብዝኾነ መንገዲ ሓቢሩ ነበረ። ህግደፍ ብዓቢኡ ኢስያስ ኣብ ኣይሰላም ኣይኩናት ዝብል ሸፈጥ ንዓመታት ተሓቢኦም ከም ዝጸንሑ፡ እቲ ሸፈጥ እቲ ከኣ ጠንቂ ምብታትናን ብርሰትናን ከም ዝኾነ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ሓቂ’ዩ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ህግደፍ ካብቲ ተሓቢኡሉ ዝነበረ በዓቲ መሰስ ኢሉ ዝወጸሉ ኩነታት ይፍጠር ኣሎ። ካልእ በዓቲ ኣይምህዝን’ዩ ዘይበሃል እኳ እንተኾነ ብውሑድ እታ ዓባይ መመኽነይታ ኢትዮጵያን ወያነን ኣይክህልዋን’የን። እዚኤን እንተዘይሃልየን ከኣ ቅዋም ዘይትገበረሉ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዶብ ዘይህልወሉ፡ ምርጫ ፕረዚደንት ዘይካየደሉ፡ ምህላው ሰልፍታት ዘይፍቀደሉ፡ ምንቅስቓስ ዜጋታት ብዘይ ዶብ ዘይኮነሉ ካልእ ምኽንያት ኣይክህልውን’ዩ። ነዚ ንዘይምግባር ንዝፍጠር ምኽንያታት እዚ ሕጂ ዘሎ ኢሳያስ “ወያነ በል እንተበሎ” ዝብል፡ ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ በል እንተበሎ “ዲሞክራስያዊት ኢትዮጵያ” ዝብል ደጋፊ ምሉእ ብምሉእ ክድግፎ’ዩ ኢልካ ዝሕሰብ ኣይመስለንን። ብውሑድ እዚ ሕጂ ዝፍጠር ዘሎ ኩነታት እቲ ደጋፊ ምስ ነብሱ ክመሓሳሰብን ክዘራረብን ዕድል ክፈጥር’ዩ። ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ኣብ ሓንቲ ከተማ ዝርከብ ደሓን ሞያ ዘለዎ ሓደ ኤርትራዊ ንስርዓት ህግደፍ ብጭፍን ብምድጋፉ ዘሻቐላ በዓልቲ ቤቱ ሰብ ጌራ ናብ ልቡ ክምለስ ከም ዘለዎ ክትልምኖ ፈቲና ነበረት። መልሲ እቲ ተለማኒ “ሓንትስ ወያነ ካብ ባድመ ጥራሕ ይወጹኡ እምበር ንጽባሒታ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝሓቶ ሕቶታት ክህልወኒ ምስ ህዝበይ ኮይነ ድማ ክቃወም’የ" ዝብል ነበረ። እዚ ዜጋ ሕጂውን ካልእ ምኽንያት ከምጽእ ይኽእል እኳ እንተኾነ ብውሕዱ እቲ ኣቐዲሙ ኣብ ሓንጎል ብዙሓት ተሃኒጹ ዝንጸንሐ ወያነን ባድመን መመኽነያታ ኣይክጥቀመሉን’ዩ። እንድሕሪ እዚ ተጀሚሩ ዘሎ መስርሕ ብልሙጽ ከይዱን ክልቲኤን ሃገራት ናብ ንቡር ኩነታት መጽየንን ከኣ እቲ ወያነ፡ ኢትዮጵያ ዝብል መመኽነይታ ኣይክህልውን’ዩ።
ጌም ኦቨር እትብል ሓረግ ብተደጋጋሚ ንሰምዓ ዘለና ሓረግ’ያ። ጌም ኦቨር እንድሕሪ ብንጹህ ልቦና ንርእዮ ሃሊና ጌም ኦቨር ብዓይኒ ኤርትራውያን ንኢሳያስ’ዩ። ወያነ ዘይብሉ ኢሕወደግ የለን። ኣባይ ጸሃየ እንተዘይሃለወ፡ ኣርከበ ኣሎ፡ ጀነራል ሳሞራ እንተዘየሎ ጀነራል ሰዓረ ኣሎ። ኢሕወደግ ናብ ዕንወት ዝወስዶ ዝነበረ መንገዲ ኣንፈቱ ክቕይር ደልዩ ማለት ወያነ ተሳዒሩ ጌም ኦቨር ኮይኑ ማለት ኣይኮነን። ይኹን ዋላ ወያነ ተሳዒሩ ንበሎ። ወታህደራቱን ጀናራላቱን፡ እቶም ትማሊ ኣብ ቡሬ ዘዋጉኡን ዝተዋጉኡን ግን ኣብ ቦቶኦም ኢዮም ዘለው። እቶም ትማሊ ኣብ መረብ ሰቲት ዘዋግኡን ዝተዋጉኡን ኣብ ቦቶኦም’ዮም ዘለው። እቶም ትማሊ ኣብ ጸሮን ዓይጋን ዝተዋግ ኡን ዘዋጉኡን ኣብ ቦቶኦም’ዮም ዘለው።
ጌም ኦቨር ንኢስያስ’ዩ ዘብለኒ ቀንዲ ምኽንያት እምበር ብሕጂ ብኽሕደት ሃገር፡ ብኣይ ሰላም ኣይኩናት፡ ብጸላኢትና ኢትዮጵያ ዝማኻነ ዝኾነ ይኹን ኣርእስቲ ኣይክህሉን’ዩ። እዚ እንድሕሪ ዘይሃልዩ ከኣ ህዝቢ ናብ ሕቱኡ ክምለስን ክጸባጽበን ከምቲ ሓርበኛ ሃይለ ወልደትንሳኤ “ሕሳብና ንግበር" ዝበሎ ሕሳብና ምግባር ጥራሕ’ዩ። ሕማቕ ሰላምን ጽቡቕ ኩናትን ዝበሃል የለን። ምስ ኢትዪጵያ እንድሕሪ ሰላም ተፈጢሩ ዝቕጽል ሕቶ ህዝቢ፡ ሕቶ ደላዩ ፍትሒ ብሓደ ድምጺ ሕሳብና ንግበር፡ ቅዋም ይተግበር፡ ብዘይ ፍርዲ ዝተኣስሩ ዜጋታት ይፈትሑ፡ ዜጋታት ብናጽነት ናይ ምዝራብ መሰሎም ይተሓሎ፡ ብዘይ ገደብ ክኽይድ ዝጸንሐ ግዱድ ዕስክርና ደው ይበል ወዘተ ዝብል ሕቶ ክንሓትት ከኣ እዋኑ ዝጠልቦ ሕቶ’ዩ ክኸውን።
መኮነን ተስፋይ


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ኣብ ናይ ዕለት 6 ግንቦት 2020 ዓም ሓፈሻዊ ሶሙናዊ ናይ ዕለተ ሮቡዕ ትምህርተ ክስርቶስ ብዛዕባ ጸሎት ሓዲስ ዙርያ ብምጅማር ንጽንዓት ናይቲ ኣብ መንገዲ ኢያሪኮ ዝልምን ዝነበረ ዕውር ባርጢመዎስ ብምጥቃስ ካብዚ ጸቂጡ ሒዙና ዘሎና ጸገም ንክንገላገል ከምቲ ባርጢመዎስ ዳግም ብርሃን ዓይኑ ንምርካም ብተስፋ ዝገዓሮ ንግዓር ንጸሊ እንክብሉ ኣስተምሂሮም።
ዜና ቫቲካን
ለበዳ ኮቪድ 19 ገና ንመላእ ዓለም ኣብ ፍርህን ሽቊረራን ሸሚሙሉ ኣብ ዘሎ ቅዱስነቶም ሎሚ እውን ከምቲ ልሙድ ምስ ቁሩባት ሰባት ኰይኖም ካብ ቤተመጻሕፍቲ ከተማ ቫቲካን ብተለቪዥንን መራኸቢ ብዙሓንን ኣብ ዘመሓላለፍዎ ሓፈሻዊ ትምህርተ ክርስቶስ ከም መኽፈቲ 'ብ ያሪኮ ድማ ኣተወ። ካብ ያሪኮ ምስ ደቀ መዛሙርቱን ምስ ብዙሕ ህዝብን ኪወጽእ ከሎ ኸኣ፡ በርጢሜዎስ፡ እቲ ዕዉር ወዲ ጢሜዎስ፡ ኣብ ጥቓ መገዲ ተቐሚጡ ይልምን ነበረ። ኢየሱስ፡ እቲ ናዝራዊ ምዃኑ ምስ ሰምዔ ድማ፡ ዓው ኡሉ፡ ኢየሱስ ወዲ ዳዊት ምሐረኒ፡ ኪብል ጀመረ። ብዙሓት ድማ ስቕ ኪብል ገንሕዎ፡ ንሱ ግና ፥ ኣታ ወዲ ዳዊት፡ ምሐረኒ፡ እናበለ ኣዝዩ ጨደረ። ኢየሱስ ድማ ደው ኢሉ ፥ ጸውዕዎ፡ በለ። ነቲ ዕዉር ከኣ ጸዊዖም ፥ ኣጆኻ፡ ተንስእ፡ ይጽውዓካ አሎ፡ በልዎ። ተንሲኡ፡ ባርኖሱ ኣውጺኡ፡ ናብ ኢየሱስ መጸ። ኢየሱስ ድማ ፥ እንታይ ክገብረልካ ትደሊ አሎኻ፧ ኢሉ መለሰሉ። እቲ ዕዉር ከኣ ፥ ረቡኒ፡ ክርኢ፡ በሎ። ኢየሱስ ከኣ ፥ ኪድ፡ እምነትካ ኣሕወየትካ፡ በሎ። ብኡብኡ ረኣየ፡ ኣብ መገዲውን ሰዓቦ' ዝብል ካብ ማር 10.46 ብዝተፈላለዩ ቋንቋንታት ኤውሮጳ ምስ ተነበ ሎሚ ብዛዕባ ኣድላይነት ጸሎት ሓዲስ ዙርያ ትምህርተ ክርስቶስ ከምዝጅምሩ ብምግላጽ ንሕና እውን ካብዚ ዕውር ጽንዓት ተማሂርና ከይተሓለልና ክንጽሊ ክንልምን ከመይ ወዲሰብ ብተፈጥሮኡ ለማኒ ናይ እግዚአብሔር እዩ። ስለዚ ጸሎት እስትንፋእ እምነት እዩ ኢሎም።
ጸሎት እስትንፋእ እምነት እዩ
ቅዱስነቶም ዕብየትን ኣድላይነትን ጸሎት ንክገልጹ 'ጸሎት እስትንፋስ እምነት እዩ መግለጺ እምነት ከኣ እዚኣ ጥራይ እያ። ነዚ ኣብነት ዝኾነና ባርጢመዎስ ኰይኑ ክሳብ መወዳእታ ጸኒዑ ብምልማኑ ነቲ ዝደልዮ ረኺቡ' እንክብሉ ኩነታቱ በብሓደ ተንቲኖም። ባርጢመዎስ ኢየሱስ ይሓልፍ ከምዘሎ ምስ ሰምዔ ከምቲ ብዙሓት ንኢየሱስ ክርእዩ ዝህንጠዩ ዝነበሩ ንሱ እውን ይህንጠ ነይሩ ግን ማንም ዘቅርቦ ኣይነበረን። እታ እንኮ ፍታሕ ኢሉ ዝኣመነላ ከኣ ክሳብ ንሱ ዝሰምዖ ምጸዋዕ ዳርጋ ምግዓር ክትብሎ ዘድፍር ልመና እዩ። ወዲ ዳዊ መሓረኒ እናበለ ይጭርሕ። ሽሕ'ኳ ሱቊ ከብልዎ እንተጸዓሩ ኣብ መወዳእታስ ኣውያቱ ኣብ እዝኒ እቲ ጸሎት ኩሎም ምናዳ ኸኣ ናይ ጽጉማት ዝሰምዕ ኢየሱስ በጺሑ። ናይ ሓደ ጸጋ ዝደሊ ዳርጋ ድርቅና ክትብሎ ዝከኣል ጽንዓትከስ እነሆ። እዚ ነቲ ጐይታ ከየባተኽና ክንጽሊ ማዕጾ ክንኩሕኩሕ ዝዕድመና ሕያው ኣብነት እዩ። እቲ ዝዓበየ ነገር ናይ ባርጢመዎስ ኢየሱስ እቲ መሲሕ ምዃኑ የለልዮ ወዲ ዳዊት እናበለ ይጭርሕ። እዚ ምስክርነት እዚ ካብ ሓደ ብኩሎም ዝተናዕቀ ኣብ ዘፈር መንገዲ ኰይኑ ዝልምን ዝነበረ ዕውር ክትሰምዖ ብሓቂ ዘደንቅ እዩ። ስለዝኾነ ከኣ ኢየሱስ ይሰምዖ። ብካልእ ኣዘራርባ ጸሎት ባርጢመዎስ ልቢ እግዚአብሔር ይትንክፍ በዚ ከኣ መዓጹ ድሕነት ይኽፈተሉ። ኢየሱስ ከኣ ጸውዕዎ ይብል። ሓይሊ እምነትከስ ንምሕረት እግዚአብሔር ወጢጡ ስዒቡ ናብኻ ከምዝወርድ ይገብሮ።
ሓይሊ እምነት ንምሕረት እግዚአብሔር ናባና ይስሕቦ!
ቅዱስነቶም ናብ ርክብ ባርጢመዎስን ኢየሱስን ምልስ ይብሉ እሞ ኢየሱስ ንባርጢሜዎስ ድልየቱ ሃረርታኡ እቲ ክሳብ ክንዲዚ ከምጭርሕ ዝገበሮ ጸገሙ እንታይ ምዃኑ ይሓቶ። እዚ ጉዳይ እዚ ኣድላዩ እዩ ከመይ ከምቲ ኣብ ብሂል ሃገርና ጉይይ ካብ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ እዩ ጉዳዩ። ባርጢመዎስ ከኣ `ዳግም ክርኢ' ኢሉ ቶግ የብላ ኢየሱስ ከኣ `ኪድ እምነትካ ኣሕውያትካ` ይብሎ።
ኢየሱስ ክርስቶስ ናይዚ ብኩሎም ዝተናዕቀ ድኻን ማንም ኣብ ቁጽሪ ዘየእትዎን ሰብ እምነትን ክእለት እታ እምነትን ይግንዘብ እዚ ከኣ እዛ እምነት እዚኣ ንምሕረት እግዚአብሔር ናባኣ ክትስሕብ ክንደየናይ ሓይሊ ከምዘለዎ የገንዝብ። እምነትከስ ክልቲኤን ኣእዳውካ ንሰማይ ሓፍ ኣቢልካ ጸጋ ድሕነት ንምልማን ናብ እግዚአብሔር ዚዓርግ ድምጺ ገዓር ጸሎት እዩ። ከምዚ ዓይነት እምነት ከኣ ምሕረት እግዚአብሔር ትስሕብ ኢሎም። እምነት ተጻይ ዘይንርድኦ ቅጽዓት ናብ እግዚአብሔር ነቅርቦ ተቃውሞ እዩ። ትምህርተ ክርስቶስ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኣብ ቊ.2559 ንጸሎት ዘድሊ ቀንዲ ጉዳይ እንክገልጽ `ትሕትና መሠረት ጸሎት እያ` ይብል። ጸሎትከስ ካብ ባይታ ካብቲ ብዙሓት ትሑታት ሰባት ዝለዓሉሉ ካብቲ ቀንዲ ጸገማትና ይለዓል እዚ ከኣ እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ጽምኢ እግዚአብሔር እዩ። እምነትከስ ገዓር እዩ እምነት ምጉዳል ነዚ ገዓር እዚ ክትዓብጦ ምፍታን እዩ። ብዙሕ ግዜ እምነት ነቲ ዘጋጥመና ስቃይ ምኽንያቱ እኳ እንተዘይፈለጥና ተጻዩ እነስምዖ ልኡም ተቋውሞ እዩ። እምነት ናይ ድሕነት ተስፋ እዩ። ዘይምእማን ግን ኣብ ትሕቲ እቲ ደኒሱ ሒዙካ ዘሎ ጸገም ምርማስ ምልማዱ ኣብ ቃንዛኻ ምቅጻል እዩ። ጸኒዕካ ናይ ምልማን ኣብነት ባርቲመዎስ ይኾነና።
ባርጢመዎስ ኣብነት ጽንዓት! ቅዱስነቶም ነዚ ሎሚ ዝጀመርዎ ሓዲሽ ዙርያ ትምህርተ ክርስቶስ ብዛዕባ ጸሎት ከም መኽፈቲ ንባርጢመዎስ ዝመረጹሉ ምኽንያት እንክገልጹ `ብዛዕባ ጸሎት እንክትዛረብ ክንዮ ገዓር ባርጢመዎስ ዘሎ ኣይመስለንን ከመይ ኣብ ታሪኹ ኩሉ ንጸሎት ዘድሊ ነገራት ዝተመዝገበ ይመስል። ልዕሊ ኩሉ ግን ባርጢመዎስ ጽኑዕ ሰብኣይ ነበረ። ሱቊ በል ጸሎትካ ኣይስመዓን ገዓርካ ኣብ ዝበጽሖ የብሉን ዘይጠቅም ልመና ኣይተቅርብ እንክብልዎ ጸኒዑ ልመናኡ ቀጸለ! ጸውዔ ጨርሔ ኣእወየ ገዓረ እግዚአብሔር ሰምዖ ዝደልዮ ከኣ ረኸበ' ኢሎም። ልዕሊ ዝኾነ ሓተታን ኣስተንትኖን ኣብ ልቢ እዚ ሰብ እዚ ዝጽሊ ዝልምን ዝምህለል ድምጺ ኣሎ። ንሕና ኩልና ነዚ ድምጺ እዚ ኣብ ልብና ሒዝናዮ ንርከብ። እዚ ድምጺ እዚ ብገርህነት ዝወጽእ ማንም ከይኣዘዞ ዝወጽእ ብዛዕባ ኩነታትናን ናብራና ኣብዚ ዓለም ዝሓትት ልዕሊ ኩሉ ከኣ ምኽንያቱ ክንርድኦ ዘይንእል ስቃይን ቃንዛን እንከጋጥመና ኣብ ጸልማት እንክርከብ ከይተረዳና እንቁዝሞ 'ዎ ኢየሱስ መሓረኒ ራሕራሓለይ ይቅረ በለለይ ቁሊሕ በለኒ' ዝብል እህህታ እዩ። እዚኣ ብሓቂ ዓባይ ጸሎት እያ። ወዲሰብ ብባህርዩ ኣብ ልቡ ዝስምዖ መስኪንነት ኣሎ ለማኒ ኣምላኽ ምዃኑ ዝገልጸሉ ናይ ሱቊታ ገዓር ኣብ ልቡ ኣሎ። እዚ ቁዘማ እዚ እዚ ምስቊርቋር እዚ ኣብ ልቢ ሰብ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኩሉ ፍጥረት ምዃኑ ንፈልጥዶ ዝብሉ ክመስሉ ነዚ ምሕረት እግዚእብሔር ኣባኻ ክፍጸም ሃረር ምባል ምጽባይ ካብ ክርስትያንን ሰብ ካልእ እምነትን ሓሊፉ ኣብ ውሽጢ ኩሉ ፍጥረት ከምዘሎ ንክገልጹ ቅዱስ ጳውሎስ ዝብሎ ይጠቅሱ። ቅዱስ ጳውሎስ 'እቲ ፍጥረት ንርእሱ ድማ ካብ ባርነት ጥፍኣት ናብ ሓርነት ክብሪ ደቂ ኣምላኽ ሓራ ኺወጽእ እዩ። ብዘሎ እቲ ፍጥረት ክሳዕ ሕጂ ምሳና ዀይኑ ኸም ዜስቈርቊርን ቅልውላው ከም ዝሐዞን፡ ንፈልጥ ኣሎና እሞ፡' (ሮሜ 8.21) እንክብል እዚ ገዓር እዚ ድምጹ ዘይስማዕ ኣብ ውሽጢ ነፍሲወከፍ ፍጡር ዘሎ ኰይኑ ኣብ ውሽጢ ለባዊ ፍጡር ሰብ ዘሎ ኸኣ ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ለማኒ ምዃኑ መስኪን ለማኒ እግዚአብሔር ምዃኑ ስለዝስቈሮ ክጽሊ ይግደድ እንክብሉ ትምህርቶም ዛዘሙ።


text:
ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዋና ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣፍሪቃ ማእኸል መፈተኒ ክታበት ኮቪድ -19 ኣይክትኸውንን እያ ኢሎም።
ኣፍሪቃ ናይቲ ክታበት መፈትኒ ማእኸል ክትኸውን ሓሳብ ንዘቕረቡ ክልተ ናይ ፈረንሳ ሳይንቲስት'ውን ኮኒኖም ።
መግዛእታዊ ኣተሓሳስባ ጠጠው ክብል ኣለዎ ዝበሉ ዶክተር ቴድሮስ ኣብ መበል 21ክፍለዘመን ከምዚ ዝዓይነቱ ኣተሓሳስባ ካብ ምሁራት ምስማዕ ውርደት እዩ ኢሎም።
እቶም ምሁራት ኣብ ተለቪዢን ቀሪቦም ንዘቕረቡዎ ሓሳብ ፍሉጣት ተፃወቲ ኩዕሶ አግሪ ዝነበሩ ዲዲየር ድሮጋባን ሳሙኤል ኤቶን ሓዊሱ ብርክት ንዝበሉ ኣፍሪቃዊያን ኣቖጢዑ ኣሎ።
ፈተናታት ክታበት ብዝወፀ ስርዓትን መምርሕን ኣብ ኣፍሪቃ፣ኣብ ኣውሮጳ ወይ ኣብ ካልኦት ክፋላት ዓለም ከምዝካየድ ዝገለፁ ዶክተር ቴድሮስ ኣድሓኖም ከምዚ ዝበለ ዓሌታዊ ኣተሓሳስባታት ውድብ ጥዕና ዓለም ብትሪ ይኹንኖ ክብሉ ገሊፆም ።


text:
ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም፥ ውድብ ዓለም ሓቆፍ ሓልዮ መግብን ሕርሻን ኣብዚ መበል 75 ዓመት ቅዋሜኡ ኣብ ዝበዓለሉ ዘሎ እዋን ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ “እቲ ነጽዋር ውግእን ንናይ ሓይሊ ምክልኻል ዝስላዕ ሃብቲ ገንዘብ ‘ዓለም ሓቆፍ መዋሊ ማሕበር’ ብምቛም ካብ ዓለም ጥምየትን ስእነት መግብን ንምጥፋእ” ኣብ ዝብል መርሓ ግብሪ ንኸውዕሎ ኣበርቲዑ ክዓዪ ጻውዒት ዘቕረብሉ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ዜና ቫቲካን የመላኽት።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብዚ ማእለያ ዘይብሉ ተጋራጫዊ ሃዋሁ ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ ዓለም ብጭቡጥ ተግባር ነቲ ኣብ ዓለም ዝርአይ ብድሆ ጥምየትን ስእነት መግብን ብቑዕ መልሲ ምሃብ የድሊ፡ ምኽንያቱ ብዙሓት ብስእነት መግቢ ክሃልቁ ንመላእ ዘርእሲ ሰብ ዓቢይ ሕፍረት ስለ ዝኾነ፡ ቅዱስነቶም ነዚ ሓሳብ እዚ ብዘይ ሕብእብእ ኣብቲ ናብ ዓለም ሓቆፍ ናይ መግብን ሕርሻን ውድብ ብቋንቋ ስፓኒሽ ብይብጻሕ ናብቲ ናይቲ ውድብ ጠቕላሊ ኣመሓዳሪ ኵ ዶንጉይ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ገሊጾም፡ ዕለት 16 ጥቅምቲ ዝኽሪ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መግባውነት ክምዝኾነን ዕለት 16 ጥቅምቲ ክኸውን ዝተሓረየሉ ምኽንያት ከኣ እቲ ውድብ ኣብ 1945 ዓ.ም. ዝቖመሉ ዕለት ብምዃኑ ክሕበር እንከሎ፥
ዓለም ሓቆፍ ናይ መግብን ሕርሻን ውድብ ዝኽሪ ቅዋሜ
ዕለት 16 ጥቅምቲ ዝኽሪ መበል 75 ዓመት ቅዋሜ እቲ ውድብን ምስ እዚ ተተሓሒዙ እውን ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መግባውነትን ዝዝከረሉ ዕለት ምዃኑ ክፍለጥ እንከሎ፥ ብምኽንያታ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19 እቶም ኣብቲ ውድብ ልኡካነ መንግስታት ኮይኖም ዘገልግሉ ሮማ ኣብ ዝርከብ ኣብቲ ናይቲ ውድብ ኣባይቲ ጽሕፈቶም ብማሕበራዊ መረብት ብምስታፍ ከምዘብዓልዎን ናብቲ ውድብ ቅዱስ ኣቦናን ናይ ረፓብሊካዊት ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ሰርጆ ማታረላን ናይ ሕቡራት መንግስታት ውድብ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኣንቶኒዮ ጉተረዝን መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ዝሓበረ ዜና ቫቲካን ኣስዒቡ፥
ቃል ቅዱስ ኣቦና
“ናይቲ ውድብ ዕላማ ሰናይን ኣገዳስን እዩ፡ ምኽንያቱ ካብ መላእ ዓለም ጥምየትን ስእነት መግብን ንምውጋድን ውሕስነት መግቢ ንምርግጋጽን ዝብል ምዃኑ” ቅዱስነቶም ኣዘኻኺሮም እቲ ናይ ለምዘበብ ዕለት 16 ጥቅምቲ ዝተባዕለ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መግባውነት መርሕ ቃል፥ “ብሓባር ምልማዕን ምዕንጋልን ምዕቃብን” ዝብል ምዃኑ እውን ኣዘኻኺሮም፥
ኣብ ዝሓለፉ 75 ዓመታት እቲ ውድብ ካብ ዝቐውም፡ ንመግባውነት ዘገልግል ምምራት ጥራሕ ዘይኮነ ናይ መግባውነት ሜላ ዘላቒ ምዃኑ ምርግጋጽን ንኹሉን ብኹሉን ተበጻሒ ዝኾነ ጥዕናንዊ መግቢ ምቕራብ ኣገዳሲ ምዃኑ ንኸስተውዕል በቒዑ እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ንናይ ኩሉ ማሕበረሰብን ንእንነብረሉ መሬትን ደሕንነትን ንመግባውነት ዘገልግል እነምረተሉን ንኽንምገቦን እንጥቀመሉ ኣገባብ ክንቅይር ከምዝግብኣናን እዚ ኸኣ ንሕውየትን ብቕዓት ዘለዎ ናይ ነዊሕን ዘላቅን ዝኾኑ ሓደስቲ መፍትሒ ምሕያል ዝብል እዩ፡
ከምዝበሉ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዓለም ዝርአይ ስእነት መግብን ጥምየት ኵላትና ሓላፍነት ኣሎና
ኣብዚ ብለብዒ ምልኵት ኣብ ዝኾነሉ እዋን ካብቲ ኣብዚ እዋን ዘሎ ኪደት ሕርሻ ዝተፈለየን ንናይ ድኻታት ሃገራት ገጠራት ምዕባለ ንምድጋፍ ናይ መግብን ሕርሻን ዓለም ሓቆፍ ናይ መግቢ መርሓ ግብርን ዓለም ሓቆፍ ናይ ሕርሻ ምዕባለ መዋሊ ውድብ ተበግሶታት ምድጋፍ የድሊ፡ . . . ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ዝተፈጸሙ ጻዕርታት ከምዘሎ ኮይኑ፡ ኣብ ዓለም ብጥምየትን ስእነት መግብን ናይ ዝሳቐዩ ብዝሒ ሕዝቢ ክብ ከብል እዩ ዝርአየ ዘሎ፡ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኸኣ ነዚ ኵነት እዚ ከምዘብእሶ እዩ ምእንቲ’ዚ፥
ንሰብኣዊ ፍጥረት ጥምየት መዓት ጥራሕ ዘይኮነ፡ ካብቲ ናይ’ዚ ምድሪ ጸጋታት ብማዕረ ዘይምብጻሕን ነዚ ስዒቡ እውን ንናይ ሕርሻ ኤኮኖሚ ብቑዕ ሃብቲ ገንዘብ ዘይምምዳብን ናይ ተፈጥሮ ከባቢ ኣየር ምዝባዕን ኣብ ዓለም ውጥረትን ግጭትን ክብ ካብ ምባሉን ዝነቕልን ዝብእስን እውን ብምዃኑ ብሓቂ ዓቢይ ሕፍረት እዩ፡ በቲ ሓደ መዳይ ማእለያ ዘይብሉ መግቢ ክጓሓን ይረአይ፡ ኣብ ቅድሚ እዚ ጭቡጥ ኩነት’ዚ ዘይስምዖምን ልሙሳትን ኮይንና ምትራፍ ዘይከኣል እዩ፡ ኵላትና ሓላፍነት ኣሎና!
ከምዝበሉ ዜና ቫቲካን ይሕብር።
ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሓሳብ፥ ኣይፋል ንውግእ ኣጽዋር ሕራይ ንልምዓት
ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ነቲ እዋናዊ ብድሆ ዝበረኸ ፖለቲካን ተግባርን ከነቓቕሕ ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ነቲ ጸገም ንምፍታሕ ኣብ ክትዕን ዘተን ኣብ ህልዩኣዊ ክትዓት ኩድጭ ምባል ዘይግብኣ እዩ፡ ብዙሓት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብስእነት መግብን ጥምየትን ከሞቱ ይረአይ ስለ ዘሎ፡ ምስ በሉ ምልስ ቢሎም ነታ ኵላትና ኣሕዋት ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቶም ተወኪሶም፥
እቲ ንውግእን ነጽዋር ውግእን ዝፈስስ ሃብቲ ገንዘብ ናይ ዓለም መዋሊ ማሕበር ብምቛም በቲ ሃብቲ ገንዘብ ኣብ ዓለም ጥምየትን ስእነት መግብን ካብ ሱሩ ንምጥፋእ ክከኣል መታን ንናይ ድኻታት ሃገራት ልምዓት ክፈስስ ዝብል ውሳኔ ኣብ ግብሪ ዘውዕል ቆራጽ ድላይን ሓላፍነትን ኣገዳሲ እዩ! በዚ ኣገባብ’ዚ በቲ ሓደ ወገን ውግእ ብኻልእ መዳይ ብውግእን ዓመጽን ገዛእ ርእሶም ንምድሓን ሃገሮምን ኣባይትኦምን ዛሕዚሖም ሰብኣዊ ክብሪ ዘለዎ መነባብሮ ንኸናድዩ ዝስደዱን ዝመዛበሉን ኣሕዋትናን ኣባይቲ ስድራን ኣይክህልዉን እያቶም፡
ዝበሉ ቅዱስነቶም፥
መግቢ ብኹሉ ተበጻሒ ክኸውን
ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ፥ ንናይ ሕርሻን መግብን ሓልዮ ውድብን ነቶም ኣብዚ ውድብ ዝዓዩን፡ ዕዮታቶም ብስእነት መግብን ጥምየትን ዝሳቐዩ ንምዕንጋልን ናይ ሓባር ቤትና ንምክንኻንን ዝብል ኣድራሻ ዘለዎ ስሉጥን ፍርያምን ክኸውን ሰናይ ምንዮተይን ብራኬ ር.ሊ.ጳጳሳትን ነቲ ዓለም ሓቆፍ ውድብ አቕርብ እንክብሉ ከምዝዛዘሙ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።


text:
ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ዝላኣኾም ወከልቲ፣ ግዳያት ዕግርግርን ህውከትን ኣብ’ቲ ክልል ስለዝኾኑ ናብ ትግራይ ምስ ዝሃደሙ ተጋሩን ሰበ ስልጣን ትግራይን ተዘራሪቡ’ሎ።
ፍሉይ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ክልላዊ ፕረዚደንት ኣምሓራ ኣቶ ሰማሁ ጥሩነህ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መጠይቅ ‘እቶም ካብ ክልል ኣምሓራ ብህውከትን ዕግርግርን ዝተፈናቀሉ ተጋሩ፣ ኣብ ውግእ ጸረ ድኽነት ናይ ገዛእ ርእሶም ኣበርክቶ ዝነበሮምን ዘለዎምን’ዮም’ ኢሎም።
ዕላማ’ቲ ጉጅለ ልኡኽ ናብ ትግራይ ክገልጹ ከለው ‘ህውከትን ዕግርግርን ዝምነዩ ሓይልታት ኣብ ክልልና ብሰንኪ ዝፈጠርዎ ዘርኣዊ ምብርባር፣ ዝተወሰኑ ተጋሩ ነበርቲ ክልልና፣ ናብ ትግራይ ዝሃደምሉ ኩነታት ተፈጢሩ’ ኢሎም።
‘ከቢድ ጉድኣት ወሪዱ’ዩ ኢለ ብሕልናይ ዝኣመንኩሎም ክልተ ነገራት ኣለው። ቀዳማይ፣ ምብርባር ዘርኣዊ ስለዝነበረ ኣብ ኩሉ ኩርናዕ ኣብ ልዕሊ ዝነበረ ትግራዋይ ስነ-ልቦናዊ ፅዕንቶ ከምዝወርዶ ርዱእ’ዩ። ካልኣይ ብሕልፊ ብሕልፊ ኣብ ሽንፋእ ዝወረደ ክልላዊ መንግስቲ ዝፈልጦ ዕንወት’ዩ’ እውን ኢሎምምና።
ምስ ግዳያት ዕግርግርን ህውክትን ኣብ ክልል ኣምሓራ ዝኾኑ ተጋሩ ካልእ ዙር ልዝብ ክምዝህልው ዝጠቀሱ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ክልል ኣምሓራ ኣቶ ሰማሁ ጥላሁን፣ እቶም ተፈናቀልቲ ናብ ንቡር ንምምላስ ንሰርሕ ኣለና ይብሉ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣብ ልዕሊ ናይ ቀደም ዋና ኣሰናዳኢ ጋዜጣ ፍትህ ናይ ሰለስተ ዓመት ፅኑዕ ማእሰርቲ ፈሪዱ።ጠበቕኡ ይግባእ ክብል እየ ኢሎም።
ሕትመታ ቅድሚ ክልተ ዓመት ጠጠው ናይ ዘበለት ጋዜጣ ፍትህ ዋና ኣሰናዳኢ ዝኾነ ተመስገን ደሳለኝ ዝሓለፈ 5 ጥቅምቲ 2007 ዓ/ም ገበነኛ እዩ ክብል ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ውሳነ ድሕሪ ምሃቡ ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ ልዕሊ ተመስገን ደሳለኝ ናይ ሰለስተ ዓመት ፅኑዕ ማእሰርቲ ኣብ ልዕሊ ኣሕታሚ ትካል ማስተዋል ድማ ናይ 10 ሽሕ ብር መቕፃዕቲ ወሲኑ’ሎ።
ብዝፈፀሞ ናይ ምልዕዓልን ግዙፍ ዘይኮነ ናይ ምስንዳእ ተግባርን ገበን ፈፂሙ ክብል ዓቃቢ ሕጊ ብዘቕረቦ ክሲ እዩ እቲ መቕፃዕቲ ተፈሪዱ ዘሎ።
ናይ ኣቶ ተመስገን ደሳለኝ ጠበቓ ኣቶ ኣምሃ መኮነን ተመስገን ብደረጃ መትከል ጥፍኣተኛ ክብሃል የብለይን ዝብል መረገፂ ስለዝሓዘን ተቓውምኡ ኣብ ናይ ጥፍኣተኝነት ውሳነ ብምዃኑን ተረዳዲእና ናይ መቕለሊ ሓሳብ ከም ዘይነቕርብ ንቤት ፍርዲ ብፅሑፍ ኣቕሪብና ኣለና ኢሎም።
ዓቃቢ ሕጊ ዘቕረቦ ክሲ ይኹን እቲ ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ውሳነ ኣብ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብግልፂ ዝተቐመጠ ሓሳብ ብነፃናት ናይ ምሓዝን ናይ ምግላፅን መሰላት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ እዩ ኢሎም ኣቶ ኣምሃ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ተመስገኝ ደሳለኝ ዝተውሃበ ፍርዲ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ጋዜጣ ብዝፀሓፎ ፅሑፍ ዋላ ሓደ ሰብ ብገበን ኣይክሰስን ክብሉ ብተደጋጋሚ ከምዝገልፁ ብምሕባር ኣብ ልዕሊ ኣቶ ተመስገን ደሳለኝ ዝተውሃበ ፍርዲ ግን ምስዚ ኣበሃህላ እዚ ዝፃባእ እዩ ኢሎም።
‘’ዋና ኣሰናዳኢ ኮይኑ ይሰርሐሉ ኣብዝነበረላ ጋዜጣ ፍትህ ብባዕሉን ብናይ ካልኦት ሰባትን ኣመንጭነት ተፃሒፎም ኣብ ዝተሓተሙ ፅሑፋት ጥራሕ ተመስሪቶም ኸሲሶምዎ ዘለው’’ ምስ በሉ ምስ ካሊእ ገበን ወይ ምስ ተግባር ሽብር ወይ ምስ ካሊእ ደረቕ ገበን ዝተራኸበሉ ኩነታት የለን ኢሎም።
ዓቃቢ ሕጊ ከም መርትዖ ዘቕረቦም እውን እዞም ፅሑፋት እዚኣቶም ጥራሕ እዩ ኢሎም።
ኣቶ ኣምሃ ነቲ ውሳነ ይግባይ ከምዝበሉን ይግባይ ዝብልሉ ምኽንያት ድማ ናይ ኣቶ ተመስገን ደሳለኝ መሰል ንምሕላው ጥራሕ ከይኮነስ ካብዚ ዝዓበየን ንናይ ብዙሓት ሰባት እውን ስለዝትንክፍን እዩ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 10 May 2021
ፕረዚደንት ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ፣ ፈሊክስ ትስከዲ፣ ብጉዳይ ናይል ተሰሓሒበን ንዝርከባ ሱዳንን ግብጽን ምስ ኢትዮጵያ ንምቕርራበን ዝዓለመ ዑደት ኣካይዱ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብቲ ብ08 ግንቦት ናብ ካርቱም ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ምስ ኣቦ መንበር ሉኣላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃንን ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶን ብምርኻብ ዘትዩ።
እዋናዊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ፕረዚደንት ፈሊክስ ኣብቲ ምስ መራሕቲ ሱዳን ዘካየዶ ርክብ፣ ኣብ ዕጹው ማዕጾ በጺሑ ዘሎ ዘተ ሱዳን፣ ግብጽን ኢትዮጵያን ዳግም ንምብርባሩ ዘንቐደ ሓድሽ ተበግሶ ከምዘቕረበ ተፈሊጡ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን፣ ማርያም ሳድቕ ኣል ማህዲ፣ ድሕሪ’ቲ ርክብ ኣብ ዝሃበቶ ሓበሬታ፣ ሱዳን ነቲ ብፕረዚደንት ኮንጎን እዋናዊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃን ዝቐረበ ሓድሽ ተበግሶ ከተጽንዖ ምዃና ኣፍሊጣ።
እንተኾነ እቲ ዝቐረብ ሓድሽ ተበግሶ፣ ዝርዝራቱ ኣይተሓበረን።
ፕረዚደንት ፈሊክስ፣ ድሕሪ’ቲ ምስ ሰብ ሰበ ስልጣን ሱዳን ኣብ ካርቱም ዘካየዶ ምይይጥ፣ ምስ ሰበ ስልጣን ግብጺ’ውን ተመሳሳሊ ርክባት ንምክያድ ናብ ካይሮ’ዩ ኣምሪሑ።
መራሕቲ ሱዳን፣ ብጉዳይ ናይልን ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ከምኡ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ተወሊዑ ዘሎ ዶባዊ ግጭትን ብዝምልከት፣ ኣብዛ ዝሓለፈት ሰሙን ጥራይ፣ ምስ ፕረዚደንታት ኤርትራን ኮንጎን ከምኡ ድማ ፍሉይ ልኡኽ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣምባሳደር ጀፍሪ ፌልትማን ኣብ ካርቱም ርክባት ኣካይዶም።
============


text:
መብዛሕትኦም ሶማልያዊያን ዝኾኑ ኣስታት 100 ስደተኛታት ካብ መዳጎኒ ማእከል ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ከተማ ታዚርቡ ሃዲሞም ናብ ከተማ ኩፍራ ምብጽሖም ተገሊጹ።
ዝበዝሑ ካብቶም ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ምዃነን ናብ መዳጎኒ ማእከል ከተማ ኩፍራ ከምዝተወስዱ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሓደ ካብቶም ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ዓብደልካዲር ኣብርሃም ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ሓደ ጊዜ ጥራይ ይምገቡ ከምዝነበሩን ዓለምለኸ ትካላት፡ መንግስቲ ሊብያን ትካላት ሕቡራት ሃገራት ነዞም ስደተኛታት ክሕግዙ ይጽውዕ።
ናይታ ከተማ ኣገልግሎት ጥዕና ሓላፊ ዶ/ር ኢስማዒል ኣል ሃይዲ ብወገኑ እታ ከተማ ብዋሕዚ ስደተኛታት ተዕለቕልቕ ከምዘላን ተወሳኺ ሓገዝ ከምዘድልይ ይገልጹ።
“ኣብዛ ከተማ ኣስታት 60,000 ነበርቲ ኣለውዋ። ብተወሳኺ ቁጽሪ ስደተኛታት ይውስኽ ኣሎ። ኩላትና ሓደ ሆስፒታል ኢና ንጥቀም ዘለና” ይብል።
ሓላፊ ኣብ ከተማ ኩፍራ ዘሎ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ሌተናል መሓመድ ኣል ፋዲል እቶም ስደተኛታት ብሕጽረት ዘተመጣጠነ መግቢ፡ ሕማማትን ኣነሚያን ክሳቀዩ ምጽንሖም ይሕብር።
ሊብያ ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ኣውሮጳ ንምብጻሕ ዝጉዓዙ ስደተኛታት ቀንዲ መሰጋገሪ ቦታ ኮይና ምጽንሓ እውን ይፍለጥ።


text:
ሰበ-ስልጣን ደርግ ዝተፈትሕሉ ምኽንያት እንታይ ከምዝኾነ መንግስቲ ኢትዮዽያ መግለፂ እንተዝህበሉ‘ዩ ዝሓሸ'ዩ ኢሎም ዘረበኦም ዝጀመሩ ኣቶ መሓሪ ረዳኢ፣ሰበ-ስልጣን ደርግ-ነበር ዝተፈትሕሉ ምኽንያት ክኾኑ ይኽእሉ‘ዮም ኢሎም ዝጠቀስዎም ሓደ ኣብ ሞንጎ ሰብ-ሞያ ሕጊ ናይ ዓንቀፃት ኣፈላላይ ክህሉ ስለዝኽእል፣ናይ መንግስቲ ኣማኸርቲ ሕጊ ንዓንቀፅ 28 ብዝተፈለየ ኣገባብ ተርጉሞምዎ ክኸውን ይኽእል። ካልኣይ መራሕቲ ሃይማኖት ኢትዮጵያ እቶም ሰበ-ስልጣን ንክፍትሑ ድፍኢት ይገብሩ ስለዝነበሩ፣መንግስቲ ነዞም መራሕቲ ሃይማኖት ግቡእ ከበሬታ ንምሃብ ኢሉ ዝወሰዶ ስጉምቲ ክኸውን ይኽእል ይብሉ።
ዶ/ር ኣሰፋ ፍስሃ ብወገኖም፣እቶም እሱራት ነበር ዕድሚኦም ዝደፍኡ ምኻኖም፣እቶም መራሕቲ ሃይማኖት‘ውን ዝፃዕሩሉ ምስ ምኻኑ ካብኡ ሓሊፉ ”ዘይተኸልከለ ፍቅድ’ዩ” ብዝብል ኣምር፣ዓንቀፅ 28 ተተርጒሙ ዕድመ-ይፍታሕ እንድሕር ይፍቀድ ኮይኑ ብኣመክሮ‘ውን ምፍታሕ ይካኣል‘ዩ ናብ ዝብል መደምደምታ ተበፂሑ‘ሎ ይብሉ።ዶ/ር ኣሰፋ ወሲኾም፣ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ኢትዮዽያ ሓድሽ ምዕራፍ ንምኽፋት ተባሂሉ፣መንግስቲ ዝተወሰነ ምሕረት ብምግባር ንፖለቲካዊ ሃዋሁ ምቅያር፣እቲ ሓድሽ ወለዶ‘ውን ናይ ብቀላ ፖለቲካ ዘይኮነስ ሓድሽ ፖለቲካዊ ኩነታት ምጥጣሕ መሪፁ ክኸውን ይኽእል‘ዩ ዝብል ግምት ሂቦም።
ክልቲኦም ሙሁራት፣መንግስቲ መራሕቲ ደርጊ ዝተፈትሕሉ ባይታ እንታይ ከምዝኾነ ንህዝቢ ክገልፁ ይግባእ ኢሎም።
ሕገ-መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ዓንቀፅ 28 “ሓደ ብገበን ሰብኣዊነት ዝተኸሰሰ ውልቀ-ሰብ ብምሕረት ወይ ብይቅሬታ ክፍታሕ ኣይኽእልን፣ርእሰ-ብሄር ግና ንናይ ሞት ቅፅዓት ናብ ዕድመ-ይፍታሕ ማእሰርቲ ክቕይር ስልጣን ኣለዎ ይብል”።መንግስቲ ኢትዮዽያ ነቶም ብገበን ሰብኣዊነት ተኸሲሶም እድሜ ይፍታህ ንክእሰሩ ናይ ብይን ምምሕያሽ ዝተገበርሎም 16 ሰበ-ስልጣን ደርግ ከምዝፈትሐ ይዝከር።