text:
ሚልሻ ሰራዊት ሱዳን፣ ንሓደ ካብ መራሕቲ ዕጡቓት ተቓወምቲ ሓይልታት ዳርፉር ከምዝማረኸ ኣፍሊጡ
Radio Erena: 12 November 2017
ኣሃዱ ሚልሻ ሰራዊት ሱዳን፣ ንሓደ ካብ መራሕቲ ዕጡቓት ተቓወምቲ ሓይልታት ዳርፉር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣቐድም ኣቢሉ ብጃንጃዊድ ዝፍለጥ ዝነበረ ዕጡቕ ሓይሊ፣ ምስ ሰራዊት ሱዳን ድሕሪ ምጽምባሩ፣ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ዳርፉር ከም ቀንዲ ሓለዋ ዶብ መንግስቲ ሱዳን ኮይኑ’ዩ ዘገልግል ዘሎ።
እቲ ኣሃዱ ምልሻ ትማሊ ቀዳም 11 ሕዳር ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ‘’ሳቫና’’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ መራሒ ተቓወምቲ ሰውራዊ ምንቅስቓስ ሱዳን ዓብደላ ራዚቐላህ ምስ ሓለውቱ ከምዝተማረኸ ኣፍሊጡ።
ካብ ዝሓለፈ ሓሙስ ዕለት 9 ሕዳር ጀሚሩ ኣብ ዞባ ዳርፉር ኣብ መንጎ’ዞም ክልተ ምልሻታት ሰራዊት ወተሃደራዊ ረጽሚ ክረአ ድሕሪ ምጽንሑ’ዩ ዓብደላ ራዚቐላህ ከምዝተማረኸ ዝግለጽ ዘሎ።
ዕጡቕ ተቓዋሚ ሰውራዊ ምንቅስቓስ ሱዳን፣ ኣባል ምልሻ ሰራዊት ሱዳን ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። እንተኾነ መንግስቲ ሱዳን ምስ ምልሻ ጃንጃዊድ ስምምዕ ድሕሪ ምኽታሙ፣ እቲ ዕጡቕ ሓይሊ ንበይኑ ተፈንጪሉ ኣብ ዞባ ዳርፉር ኣንጻር መንግስቲ ሱዳን ክዋጋእ ከምዝጸንሐ ይግለጽ።
ዝሓለፈ ሰሙን 300 ኣባላት’ቲ ተቓዋሚ ሓይሊ ናብ ምልሻ ጃንጃዊድ ኢዶም ከምዝሃቡ ምንጭታት ዜና የመልክቱ።


c: text/html

text:
ትርጕም፡- ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ፓርላማ ሆላንድ፡ ኣብ ድሒሩ ዝተረኸበ ጭብጥታት ተመርኲሱ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኣብ ሆላንድ ዝነብሩ ኤርትራውያን ዝገብሮ ዘሎ ተጽዕኖታት እንታይ ዓይነት ግብረ መልሲ ክውሃቦ ከምዝግባእ ንምውሳን ይካትዓሉ ኣሎ።
ሓድሽ ጭብጥታት
ቀዳም፡ ኣብ ኣርጎስ ራድዮ ዝሰርሑ ጋዜጠኛታት፡ ሓደ ኤርትራዊ ስደተኛ፡ 2% ቀረጽ ክኽፈልን ናይ ጣዕሳ ሰነድ ክፍርምን እናተገደደ እንከሎ ዘቃልዕ መደብ ረድዮ ክፍንዉ ኢዮም። እዚ ናይ ኣስገዳድ ተግባር ደው ክብል ሰበስልጣን ሆላንድ ደጋጊኦም ንመንግስቲ ኤርትራ ከዘኻኽሩ ጸኒሖም ኢዮም።
ገለ ክፋል ካብ’ቲ ተረኺቡ ዘሎ ሓድሽ ጭብጢ ድሮ ናብ ዜና ማዕከናት ተዘርጊሑ ኣሎ። እቲ መደብ፡ ብፊልም ዝተቐርጸ ኰይኑ፡ ሓላፊ ኤምባሲ ኤርትራ፡ ኣቶ ሰለሙን መሓሪ፡ ነቲ ስደተኛ 2% ግብሪ ክኸፍልን ናይ ጣዕሳ ፎርም ክመልእን ከገድዶ እንከሎ ተቐሪጹ ኣሎ።
እንተደኣ፡ ከም’ቲ ዝተባህሎ ዘይፈጺሙ ድማ፡ እቲ ካብ መንግስቲ ዝደልዮ ዘሎ ሰነዳት ክውሃቦ ከምዘይኰነ ተነጊርዎ። እቲ ሓላፊ ኤምባሲ ኤርትራ፡ ዝዀነ ሰብ ናይ ጣዕሳ ፎርም ከይመልአን ከይፈረመን ዝዀነ ይኹን ኣግለግሎት ኣይግበረሉን ኢዩ። ነዚ ጐሲኻ ምኻድ ፈጺሙ ኣይከኣልን ኢዩ ይብል።
ኣባላት ፓርላማ ሆላንድ ቍጥዐኦም ይገልጹ
ፓርላማ ሆላንድ ኣብ ዝሓለፈ ረቡዕ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ኣብ ሰለስተ ርእይቶታት ተመያይጡ። እቲ ርእይቶታት ካብ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሆላንድ ክዕጾ ኣለዎ ዝብል ክሳብ 2% ቀረጽ ምኽፋል ዘድሊ ምርምር ድሕሪ ምክያድ ሕጋዎ ኣይኰነን ናብ ዝብል ውሳኔ ክብጻሕ ኣለዎ ዝብል ነበረ።
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኣብ ሆላንድ ዝርከቡ ኤርትራውያን ዝገብሮ ጸቕጥን ምፍርራሕን ከቋርጾ ደጋጊሙ ተነጊርዎ ከብቅዕ፡ ክሳብ ሕጂ ይቕጽሎ ምህላዉ፡ ወከልቲ ኵለን ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኣብ ፓርላማ ሆላንድ ከቢድ ሻቕሎት ፈጢርሎም ከምዘሎ ገሊጾም።
ኣብ ዝሓለፈ መስከረም፡ መንግስቲ ሆላንድ እዚ ደው እንተዘይሉ፡ ስጕምቲ ክንወስድ ኢና ምባሉ ዝዝከር ኢዩ። “ብምፍርራሕን ዘይሕጋዊ ናይ ምግዳድ ተግባርን 2% ቀረጽ ከምዝኽፈል ዘሎ ዘረጋግጽ ጭብጥታት እንተደኣ ረኺብና፡ ዲፕሎማስያዊ ስጕምቲ ክሳብ ምውሳድ ክንበጽሕ ንኽእል ኢና” ዝብል ወግዓዊ መብጽዓ ብመንግስቲ ሆላንድ ተዋሂቡ ነይሩ ኢዩ።
ሚኒስተር ወጻኢ ጕዳያት፡ ኣቶ ሃልበ ዚልስትራ፡ ምዕጻው ናይ ኤምባሲ፡ ምሉእ መረጋገጺ ዝጠልብ ኣዝዩ ዓቢ ጕዳይ ኢዩ ኢሉ።
ኣቶ ዚልስትራ፡ ብዛዕባ ተኽእሎ ናይ ብኣኽባር ሕጊ ኣቢልካ ዕላዊ ክሲ ምቕራብ ምዝርራብ ከምዝከኣል፡ ከምኡ’ውን፡ ምስ ኣምባሰደር ኤርትራ ኣብ ብራስልስ ነቲ ጕዳይ እንደገና ከልዕሎ ድሌት ከምዘለዎ ኣተንቢሁ።
ፓርላማ፡ ኣብ’ቲ ቀሪቡ ዘሎ ርእይቶታት ሎሚ ሓሙስ ድምጺ ክህብ ኢዩ።
ትሕዝቶ ናይ ቲ ብረድዮ ኣርጎስ ተቐሪጹ ዘሎ ዝርርብ
ሓታቲ ዑቕባ፡- እቲ ኣነ ክፍርሞ ዝሕተት ዘለኹ ሰነድ፡ ኣነ ናይ ፈጸምክዎ ጌጋታት ዝግብኣኒ መቕጻዕቲ ክወስድ ድልዊ ምዃነይ አረጋግጽ ስለዝብል ዘሎ፡ ብዛዕባ’ዚ ክሓስብ ግዜ ሃበኒ ኢየ ዝብለካ ዘለኹ። እንታይ ማለተይ ምዃኑ ተረዲእካኒ’ዶ?
ሰለሙን መሓሪ (ሓላፊ ኤምባሲ)፡- ኣይተረድኣንን። ኣነ ፍልይ ዝበለ መረዳእታ ኢዩ ዘሎኒ። እቲ መንግስቲ፡ ነዚ ንዓኻ ክሕግዝ ወይ ክጠቅም ኢሉ ዝገብሮ ዘሎ ኢዩ።
ሓታቲ ዑቕባ፡- ሐራይ በል ክሓስበሉ ኢየ። ንዝገበርክዎ ጌጋ ዝግባእ መቕጻዕቲ ክውሃበኒ እቕበል’የ ስለዝብል ዘሎ፡ እቲ መቕጻዕቲ ናይ ሞት ብይን እውን ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ስለ’ዚ ክሓስበሉ ፍቐደለይ።
ሰለሙን መሓሪ፡- ዝዀነ ሕልና ዘለዎ ሰብ ንዝፈጸሞ ጌጋ ኣሉ ክብል ኣይክእልን ኢዩ።
ሓታቲ ዑቕባ፡- ህዝቢ ኤርትራ ብመላኡ ኢዩ ዝሃድም ዘሎ። ኣነ ድማ፡ ካብኡ ዝተፈልየ ነገር ኣይፈጸምኩን። ስለ’ዚ፡ ኣነ እናሓሰብኩሉ ከለኹ፡ እቲ ዝጠልቦ ዘለኹ ሰነዳት ክዳለወለይ ይኽእል’ዶ ይመስለካ?
ሰለሙን መሓሪ፡- ኣይዳለወልካን ኢዩ። እዚ ኣነ ዝውድኦ ጕዳይ ኣይኰነን። ኣነ፡ እቲ ኵሉ ሰብ ከማልኦ ዘለዎ ጠለባት እነግረካ ኣለኹ። ዝዀነ ንሃገሩ ራሕሪሑ ዝመጸ ሰብ ነዛ ናይ ጣዕሳ ሰነድ ክመልኣ ኣለዎ። ነዚ ከይገበርካ ዝሳለጠልካ ዝዀነ ይኹን ነገር የለን። ብድሕሪ ነዚ ምፍጻምካ ግን ዘድልየካ ኣገልግሎት ክንገብረልካ ኢና።
ሓታቲ ዑቕባ፡- እቲ ሰነድ ግን ሕጂ የድልየኒ ኣሎ።
ሰለሙን መሓሪ፡- ኣይውሃበካን ኢዩ።
ሓታቲ ዑቕባ፡- ሕጂ ልደት ይኣቱ ኣሎ። ምስ ደቀይ ከብዕሎ እደሊ ኣለኹ። ክኸፍሎ ዘሎኒ ኣማሊአ፡ ናይ ጣዕሳ ሰነድ እንተዘይፈረምኩ’ኸ?
ሰለሙን መሓሪ፡- ኣይውሃበካን ኢዩ።
ሓታቲ ዑቕባ፡- ስለ’ዚ ሰነድ ኣይውሃበንን ኢዩ?
ሰለሙን መሓሪ፡- ቅድም ናይ ጣዕሳ ሰነድ ፈርም። ብድሕሪኡ ድማ ካባኻ እንጽበዮም ነገራት ከነስዕበልካ ኢና።
ሓታቲ ዑቕባ፡- ዝዀነ ኣገልግሎት ዝደሊ ሰብ ነዚ ትብሎ ዘሎኻ ክፍጽሞ ኣለዎ ማለት ድዩ?
ሰለሙን መሓሪ፡- እወ፡ ድሕሪኡ ድማ ፍሉይ ካርድ ክውሃበካ ኢዩ።
ሓታቲ ዑቕባ፡- እቲ 2% ግብሪ ብሓደ ግዜ ድየ ክኸፍሎ ዘሎኒ? ኣነ ን4-5 ዓመታት ዝኸውን ሰሪሐ ኣለኹ። ኣብ ሕሳብ ባንከኻ ገንዘብ እንተደኣ ዘይብልካ ትገብሮ ነገር የብልካን። ሽግር ኢዩ።
ሰለሙን መሓሪ፡- ስምዓኒ፡ ክሳብ ሕጂ ከይከፈልካ ምጽናሕካ ናትካ ጌጋ ኢዩ።
ሓታቲ ዑቕባ፡- እቲ ግብሪ ምኽፋል ብወለንታ ኢዩ ዝብል ዘረባታት እሰምዕ ነይረ።
ሰለሙን መሓሪ፡- እወ፡ ብወለንታ ኢዩ። ኣብ ሆላንድ 10 ሽሕ ኤርትራውያን እንተልዮም፡ ፍርቆም እንተደኣ ከፊሎም፡ ናይ’ቶም ዝተረፉ ንምእካብ ገዛ ገዝ ኣይንኸይድን ኢና። ግን፡ ዝዀነ ሰብ ገለ ኣገልግሎት ካብ’ታ ሃገር ክግበረሉ ሓቲቱ፡ እቲ ሰብ ነቲ ዝሕተቶ ዘሎ ከማእል ኣለዎ። ኣብ’ዚ ዘረባና ደው እንተበልና’ዶ ይሓይሽ?
ሓታቲ ዑቕባ፡- በብቝሩብ ምኽፋሉ ይከኣል’ዶ ይመስለካ?
ሰለሙን መሓሪ፡- ከምኡ ዝብሃል ነገር የለን። ሎሚ ሓሙስ ኢዩ። ቀዳመ ሰንበት ኣሕሊፍካ ሓሲብካ ተመለሰኒ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ሆላንድ፣ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ካብ ሃገራ ክወጽእ ኣዚዛ
Radio Erena: 18 January 2018
መንግስቲ ሆላንድ ንፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ፣ ኣቶ ተኸስተ ገብረመድህን ዘሙይ ካብ ሃገሩ ክወጽእ ኣዚዙ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ሆላንድ ዛይልስትራ ዝተዋህበ ነቲ ላዕለዋይ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሃገሩ ክወጽእ ዝኣዘዘሉ ምኽንያት፣ ኣብ ሆላንድ ዘይሕጋዊ ምእካብ ግብሪ ከተግብር ምጽንሑ ብመርትዖ ድሕሪ ምርግጋጽ'ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ካብ ዝነብሩ ዜጋታቱ ክልተ ሚእታዊ ካብ ኣታዊታቶም ግብሪ ከኽፍል ከምዝጸንሐት ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳ እቲ መስርሕ ምእካብ ግብሪ ሕጋዊ ኣይኮነን ብምባል ደው ክብል ከምዝወሰና ዝፍለጥ'ዩ።
ኢትዮጵያ፣ መራሒ ተቓዋሚ ዝርከቦም ሓያሎ ናይ ፖለቲካ እሱራት ፈቲሓ
Radio Erena: 18 January 2018
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ መራሕቲ ተቓዋሚ ሰልፊ ኦሮሞ ዶክተር መራራ ጎዲና ዝርከቦም ሓያሎ ናይ ፖለቲካ እሱራት ፈቲሑ።
እቲ መንግስቲ፣ ፖለቲካውያን ሓይልታት እታ ሃገር ናብ መኣዲ ዘተ ንምዕዳም፣ ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሕ ምዃኑ ድሕሪ ዝሃቦ መግለጺ'ዩ፣ ብሮቡዕ 17 ጥሪ ነቶም እሱራት ፈቲሕU ዘሎ።
ልዕሊ 500 እሱራት ዝተመስረተሎም ፖለቲካዊ ክስታት ከምዝልዓለ ኣቐዲሙ ዝሓበረ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ እቶም ህይወት ሰብ ዘጥፍኡን ንብረት ሃገራን ህዝብን ዘዕነውን ካልእ ከበድቲ ገበናት ዝፈጸሙን ግና ኣብቲ ናይ ምሕረት መስርሕ ከምዘየለዉ'ዩ ኣመልኪቱ።
ኤርትራ፣ ቁጠባዊ ሓርነት ምስ ዘይብለን ቀዳሞት ሓሙሽተ ሃገራት ተሰሪዓ
Radio Erena: 18 January 2018
ኤርትራ እትርከበን ሽዱሽተ ሃገራት ቁጠባዊ ሓርነት ዘይብለን ተባሂለን ኣብ ድሕሪት ሰፊረን ከምዘለዋ ኣህጉራዊ ጸብጻብ ቁጠባ (Index of Economic Freedom 2017) ኣፍሊጡ።
እቲ ትካል ን180 ሃገራት ኣብ ግምት ብምእታው ብዝዘርግሖ ጸብጻብ መሰረት፣ ብቁጠባዊ ሓርነት ቀዳማይ ቦታ ሒዘን ዘለዋ ሓሙሽተ ሃገራት፣- ሆንኮንግ፣ ሲንጋፖር፣ ኒውዚላንድ፣ ስዊዘርላንድን ኣውስትራልያን ክኾና እንከለዋ፣ በንጻሩ ድማ እተን ዝኸፍአ ቁጠባዊ ሓርነት ዘለወን ሃገራት ኢሉ ብድሕሪ ዘቐመጠን ቀዳመይቲ ሰሜን ኮርያ ኮይና፣ ቬነዙዌላ፣ ኩባ፣ ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎን ኤርትራን ከኣ ይስዕባ።
ስዑዲ ዓረብ፣ ናብ ሃገራዊ ባንክ የመን 2 ቢልዮን ዶላር ከተሰጋግር'ያ
Radio Erena: 18 January 2018
ስዑዲ ዓረብ ናብ ሃገራዊ ባንክ የመን 2 ቢልዮን ዶላር ከተጋገር ምዃና ኣፍሊጣ።
ንጉስ ሳልማን ቢን ዓብደልዓዚዝ ኣል ስዑድ ብሮቡዕ 17 ጥሪ ኣብ ዘመሓላለፎ ትእዝዛ፣ እቲ ንሕውየት ቁጠባ የመን ክሕግዝ ትጽቢት ዝግበረሉ ናይ ወጻኢ ባጤራ ብዝቀልጠፈ ክሰጋገር ምውሳኑ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ስዑዲ ዓረብ ነዚ ናይ ወጻኢ ባጤራ ናብ ሃገራዊ ባንክ ንምስግጋር ዝወሰነት፣ ባጤራ የመን ካብ ምሉእ ውድቀት ንምድሓኑ መራሕቲ የመን ብዘቕረቡላ ምሕጽንታ'ያ።
ኣብ ሪያድ ኣብ ስደት ዝርከቡ ፕረዚደንትን ቀዳማይ ሚኒስተርን የመን ናብ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዘቕርብዎ ምሕጽንታ፣ ሃገራዊ ባንክ የመን፣ ኣብ ካዝንኡ ናይ ወጻኢ ባጤራ ክህልዎ እንተዘይክእሉ፣ ባጤራ የመን ካብ ዕዳጋ ዓለም ክእለ ከምዝኽእል ብምትሕስሳብ'ዮም።
ሱዳን፣ ናብ ኤርትራ ክሰግር ዝተታሕዘ መግብን ሃለኽቲ ነገራትን ትህግር
Radio Erena: 17 January 2018
ፖሊስ ሱዳን ናብ ኤርትራ ንምስጋር ዝተታሕዘ'ዩ ዝበልዎ ሃለኽቲ ነገራት ከምዝሃገሩ መደበር ቴሌቪዥን ኣልጀዚራ ሓቢራ።
እዚ ተሃጊሩ ዘሎ ሃለኽቲ ነገራት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ንምስጋር ዝተዳለወ ምንባሩ እታ ማዕከን ዜና ንፖሊስ ሱዳን ብምጥቃስ ገሊጻ።
ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘዳውባ ከባቢታት ብ5 ጥሪ ድሕሪ ምውጻዋ፣ ናብ ኤርትራ ዝተበገሳ ሓያሎ ናይ ጽዕነት መካይን ተዓጊተን ከምዝጸንሓ ይፍለጥ።
እቲ ከም ዘይቲ፣ ፊኖ፣ ጸባን ካልእን ዝኣመሰለ ዕሹግ መግብታት ዘጠቓለለ ሃለኽቲ ነገራት፣ ብሎሪ ዝዓይነተን መካይን ተጻዒኑ ናብ ኤርትራ ንምስጋር ኣብ ዝተዳለወሉ እዋን'ዩ ኣብ ከባቢ ከሰላ ተታሒዙ።


text:
‘‘ ወነአምን በአሐቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ’’
ብኽፍሊ ትምህርተ ሰንበት መንበረ ፓትርያርክ ዝተዳለወ ሥልጠና ዝፈጸሙ ተመሪቆም።
ኃለፍቲ ክፍልታት ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ፡መማህራን ፡ ኣመኃደርቲ አብያተ ክርስቲያን ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ፡ ዕዱማት ኣጋይሽ ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣብ ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ንዘለው ኃለፍቲ አብያተ ትምህርተ ሰንበት ፡ ጠርነፍቲ ክፍልታት ፡ ጉባኤ ዝምህሩን ዝመርሑን ብክፍሊ ትምህርተ ሰንበት ክፍሊ መንበረ ፓትርያርክ ‘‘ ወነአምን በአሐቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ’’ ብዝብል መሪሕ ቃል ንሠለስተ አዋርኅ ኦርቶዶክሳዊ ሓዋርያዊ ኣገልግሎት፡ ኦርቶዶክሳዊ ሜላ ስብከት፡ ምኅደራ ቤተ ክርስቲያንን ሕግን ዝምልከት ዝተዳለወ ሥልጠና ዝፈጸሙ ኣስታት 100 ሠልጠንቲ ብዕለት 21 የካቲት 2009 ዓ.ም.ግ ተመሪቆም።
ኣብዚ ናይ መመረቕታ ሥነ ሥርዓት ብፁዕ አቡነ ባስልዮስ ኣመኃዳሪ መንበረ ፓትርያርክ ተረኺቦም ብጸሎት ተጀሚሩ። ብመሠረት መርሐ ግብር ድማ ኣባል ክፍሊ ጉባኤ ሊቃውንቲ መምህር ሠመረ ኣብ መሪ/ ኣፈወርቅ ኣብ 1ይ ጢሞ. 4፡14-16 ዘሎ መሪሕ ቃል መሠረት ብምግባር ዝተወሃበና መክሊት ክንረብሓሉ ምዒዶም።
ብምቕጻል ድማ ጸሓፊ ክፍሊ መንፈሳዊ ትምህርቲ መንበረ ፓትርያርክ ቀሲስ ብርሃነ ተስፋ ማርያም “መሠረት እምነትና ዝኾነ ትምህርቲ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ንምዕቃብን ንምትኅልላፍን ብዘይካ ኣብ ኣኃዳሪ መንፈሳዊ ቤት ትምህርቲ ኣብ ብዙኃት ጉባኤታት ሥልጠናታት ክወሃብ ከምዝጸንሐ እሞ፡ እዚ ሎሚ ተፈጺሙ ዘሎ መቀጸልታን ሓደ ካብኡን” ኣብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ ገሊጾም።
ብኃላፊ ክፍሊ ትምህርተ ሰንበት መንበረ ፓትርያርክ ድማ “እዚ ሥልጠና’ዚ ሕያው ታሪኽ ርቱዓነ ሃይማኖት ቅዱሳን አበው ኣብ መንእሰያት ንምሥራፅን ተረኸብቲ ኣቦታት ንምግባርን ዝዓለመ በዚ ክፍሊ ዝተሠርዐ ብዓይነቱ ናይ መጀመርያ ከምዝኾነ” ተገሊጹ። ተመረቕቲ በዚ ዝተመሃርዎ ኣገልጊሎም ዓስቢ ክረኽቡሉ ከኣ መዘኻኸሪ ቀሪቡ።
ከምኡ’ውን ወኪል ተመረቕቲ ብዅሉ ኣካላት ቤተ ክርስቲያን ብዝተገብረ ጻዕሪ ኣብዚ ከምዝበጽሑን ነቲ ዝተመሃርዎ ከገልግሉሉ ምዃኖም ብድኅሪ ምግላጽ ንዕብየት ቤተ ክርስቲያን ድማ ከምዚ ዓይነት መደብ ቀጻሊ ክኸውን ኣዘኻኽሩ።
ኣብ መወዳእታ ብፁዕ አቡነ ባስልዮስ ኣብ ዘስምዕዎ ኣባታዊ ማዕዳ፡ “ከምዚ ዓይነት ሥልጠና ቀጻልነት ክህልዎን፡ ተመረቕቲ ድማ ነዚ ዝቐሰምዎ ትምህርቲ ብትሕትናን ትግሃትን ከገልግልዎ ይግባእ” ድኅሪ ምባል ንዅሎም ሠልጠንቲ ምስክር ወረቀት ዓዲሎም።


text:
ተቓወምቲ ሓይልታት ቬንዙዌላ ካብ ምርጫ 2018 ተኣጊዶም
ፕረሲደንት ኒኮላስ ማዱሮ ናይ ቬንዙዌላ ቀንዲ ተቓወምቲ ውድባት (ሰልፍታት) ናይታ ሃገር ንዓመታ ኣብ ዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ንከይሳተፋ ከምዝተኣገዳ ኣፍሊጡ። እተን ትማሊ ሰንበት ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ከንቲባታት ዝተሳተፋ ሰልፍታት ጥራይ ከም ዝሳተፋ ድማ ገሊጹ።
መራሕቲ ሰልፍታት ጃስቲስ ፊርስት፣ ፖፑላር ዊልን ደሞክራቲክ ኣክሽንን እቲ ናይ ሰንበት ምርጫ ኣድልዎ ነይርዎ ብምባል ኣይተሳተፉን። እንተኾነ መስርሕ ምርጫ ቬንዙዌላ እሙን'ዩ ክብል ፕረሲደንት ማዱሮ ኣስሚሩሉ።
ብሰንበት ኣብ ዘስምዖ መደረ፡ ፕረሲደንት ማዱሮ ተቓወምቲ ሰልፍታት'ታ ሃገር "ካብ ፖለቲካዊ ካርታ ናይ'ታ ሃገር ጠፊኤን ኣለዋ" ኢሉ። "ኣብቲ ናይ ሎሚ ምርጫ ዘይተሳተፈትን ኣብያ ናይ ምርጫ ዘጠለበትስ ሰልፊ ኣብ ቀጻሊ ምርጫ ኣይክትሳተፍን'ያ" ኢሉ።
እተን ሰልስተ ተቓወምቲ ሰልፍታት ኣብቲ ከንቲባታት ናይ ልዕሊ 300 ከተማታት ንምምራጽ ዝተገብረ ናይ ሰንበት ምርጫ ከምዘይሳተፋ ኣብ ወርሒ ሕዳር ኣፍሊጠን ነይረን። እቲ ምርጫ ውልቀ-መላኺ ንዝበልኦ ስርዓት ማዱሮ ጥራይ ከምዘገልግል ድማ ገሊጸን ነይረን።
ኣብታ ሀገር እናኸፍአ ዝኸይድ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላውን ንሱ ዘስዓቦ ሕጽረታት መሰረታዊ ሃለኽትን ዝቕባበን ብዘየገድስ፡ ኣብ ስልጣን ዘሎ ዴሳዊ ሰልፊ ናይ ፕረሲደንት ማዱሮ ኣብቲ ናይ ሰንበት ምርጫ ብገፊሕ ክዕወት ትጽቢት ይግበረሉ።
ማዱሮ ይኸፋፍልን ይስዕርን
ልኡኽ ቢቢሲ ኣብ ላቲን ኣሜሪካ ካቲ ዎትሰን ካብ ባርኲሲመቶ ነዚ ዝስዕብ ትጽብጽብ
መግለጺ ፕረሲደንት ማዱሮ ንተቓወምቲ ሰልፍታት ንምትኹታኽ ዝዐለመ'ዩ። ነቲ ስጉምቲ ድማ ኣብቲ ሃገራዊ ባይቶ ዘውጽኦ ቅድመ-ኹነት ዝተመርኮሰ'ዩ ክብል ምኽኑይ ገይርዎ። እትን ተቓወምቲ ሰልፍታት ግን ነቲ ባይቶ ደሞክራስያዊ ኣይኮነን ብምባል ኣፍልጦ ኣይሃብኦን።
ፕረሲደንት ማዱሮ ብምኽንያት'ቲ እናኸፍአ ዝኸይድ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላ'ታ ሃገር ህቡብነቱ ኣጥፊኡ'ዩ። ስልቱ (ስትራቴጂኡ) ድማ "ከፋፊልካ ስዓር" ዝብል'ዩ ኮይኑ ዘሎ። እዚ ማለት ድማ ነተን ተቓወምቲ ሰልፍታት እተዳኽመሉ ስልትታት ሃሰስ ኢልካ ሓደጋ ከውድቓ ከምዘይክእላ ምግባር ማለትር'ዩ። ተዓዊትሉ'ኸኣ። ከም ሌዮፖልዶ ሎፐዝ ንዝኣመሰሉ ህቡባት መራሕቲ ሰልፊ ተቓውሞ ኣሲሩ። ከም ሄንሪከ ካፕሪለስ ዝኣመሰሉ ካልኦት ድማ ኣብ ምርጫ ከምዘይሳተፉ ገይሩ። ሕጂ ድማ ነተን ኣዝየን ደረኽቲ ዝኾና ተቓወምቲ ሰክልፍታት ካብ ምርጫ ምእጋድ ኣስዒቡ። ሰልፍታት ተቓውሞ ኣብ ቅልውላው ይርከባ፡ ፕረሲደንት ማዱሮ ድማ ይጃሃር ኣሎ።
ፕረሲደንት ማዱሮ፡ ነቲ ሃገራዊ ባይቶ ዘውጽኦ መምዘኒታት ምርኩስ ገይሩ ነተን ሰልፍታት ኣብቲ ንዓመታ ዝካየድ ምርጫ ከይሳተፋ ከምዝኣገደን ይገልጽ። እንተኾነ ግን እቲ ነቲ ሕገ-መንግስቲ ክቕይር ስልታን ዘለዎ ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ ዝተመስረተ ባይቶ ብእሙናት ናይ መንግስቲ ዝተዓብለለ'ዩ። ተቓውምቲ ሰልፍታት ድማ ከም ናይ'ቲ ፕረሲደንት ኣብ ስልጣን ናይ ምጽናህ ስልቲ ገይረን ይርእይኦ።
ኣብ ደቡብ ኣሜሪካ እትርከብ ቬንዙዌላ ልዕሊ 30 ሚሊዮን ህዝቢ ኣለዋ። ሓንቲ ካብተን ኣብ ዓለም ዝዓበየ ክዙን ነዳዲን ገዚፍ ዕቐን ዘለዎም ማዕድናት ከሰልን ሓጺንን ዝውንና ሃገራት ድማ'ያ። ምስ'ዚ ኹሉ ሃብታ ግን፡ ብዙሓት ቬንዙዌላውያን ኣብ ድኽነት ይነብሩ። እዚ ድማ ነቲ ነቲ ፕረሲስደንት ማዱሮ ዝተክኦ ናይ ቀደም ፕረሲደንት ሁጎ ቻቬዝ ኣብቲ ናይ 14 ዓመት ፕረሲደንትነቱ ተጣባቒ ድሓታት ንኸኸውን ደሪኽዎ ነይሩ።
ሕጂ ግን፡ እታ ሃገር ኣብ መንጎ ደገፍቲ ፕረሲደንት ማዱሮን እቶም ናይ 14 ዓመት ስልጣን መራሒ ሰልፊ ዲሞክራሲ ከብቅዕ ዝደልዩን ተኸፋፊላ ትርከብ።
ደገፍቲ ፕረሲደንት ማዱሮ፡ እቲ ሰልፊ ናቱ ንብዙሓት ካብ ድኽነት ከምዘውጽአ ክገልጹ እንከለዉ፡ ተቓወምቱ ግና እቲ ሰልፊ ንደሞክራሲያውያን ትካላት ናይ ቬንዙዌላ ጉሕጒሑን ንቑጠባ'ታ ሃገር ኣበላሽዩን'ዩ ይብሉ።


text:
Top
ቃንዛይ ኣብ መጽሓፍ ግፍዒ
ዊንታ ታደሰ
ን30 ዓመታት ዝቐጸለ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ህዝብን ተጋዳላይን ብማዕረ ዘሳተፈ‘ዩ ነይሩ። ተጋደልቲ ኣብ ሜዳ፡ ህዝቢ ከኣ ኣብ ሕምብርቲ ጸላኢ ብምዃን፡ ተልእኾታት ሰውራ ኣብ ምፍጻምን ስርሒት ኣብ ምክያድን ዓቢ ግደ ተጻዊቱ። ድምር ናይዚ ኣስተዋጽኦታት ከኣ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ኣበሲሩ። ከቢድ ዋጋ ዝተኸፍሎ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ደም ጀጋኑን ሰለማዊ ህዝብን ዝሓተተ’ዩ ነይሩ።
መጽሓፍ “ግፍዒ” ሻሙናይ ቅጺ ናይቲ ብኣሕተምቲ ሕድሪ ዝሕተም ዘሎ “ ዛንታታት ተመኲሮ ገድሊ” ኰይና፡ ካብ’ተን ካልኦት መጻሓፍቲ ፍልይ ብዝበለ፡ ካብ ወተሃደራዊ መኸተ ውጽእ ኢላ፡ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ህዝቢ ዘካየዶ ኣረሜናዊ ግፍዒን ህዝቢ ኤርትራ እተዘንቱ መጽሓፍ እያ።
43 ዛንታት ዝሓዘት መጽሓፍ ግፍዒ፡ ትሕዝቶ ዛንታታታ፡ ነቲ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውረዶ ግፍዒ ፡ ጭኰና ፡ ራስያን ምክልባትን ብከፊል እትትርኽ መጽሓፍ ኢያ።
ነዛ መጽሓፍ ልክዕ ከም ካልኦት ዘንበብኩወን መጻሓፍቲ ተዛንየ’የ ጀሚረያ። ገጻት እናወሰኽኩ ኣብ ዝኸድክሉ ግን ምንባብ እናኸበደኒ ከይዱ። ሓንቲ ዛንታ ይጅምር’ሞ ንዓኣ ከይወዳእኩ ናብ ካልእ ዛንታ እሰግር። እቲ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ዛንታ ዝረኸብኩዎ ዘስካሕክሕ ዛንታ ግፍዒ ጸላኢ፡ ዓቕሊ ገይረ ምሉእ ዛንታ ከንብብ ኣየኽኣለንን። ‘እዚኣ’ዶ ትሓይሽ ትኸውን’ እናበልኩ፡ ካብ ሓንቲ ዛንታ ናብ ካልእ ክሰግር ጀመርኩ። ንሓንሳብ’ውን ነዛ መጽሓፍ ዘይምንባባ ይሓይሽ ኢለ ዝገደፍኩሉ እዋን ነይሩ። ኣብ መወዳእታ ግን ከምብባ ስለ ዘለኒን፡ ንስለ ምንባብ ጥራይ ዘይኰነ’ውን ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ታሪኽ ግፍዒ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም መንእሰይ ክፈልጦ ዝግብኣኒ ከም ምዃኑን ተጸሚመ ክውድኣ ወሰንኩ። ውሽጠይ ብሓዘን እናተመልአ፡ ብኽንደይ ጻዕሪ ወዴአያ።
ናይ ብሓቂ ዘስደምም ዛንታ እዩ። ይትረፍ ብኣካል ተሳቲፍካ ነቲ ዝተጻሕፈ ከተንብብ’ውን ዓቕልን ተጻዋርነትን ዝሓትት ዛንታ! “ኤርትራውያን” ብምዃኖም ጥራይ፡ ስድራቤት ወንበዴታት ኢኹም እናተባህሉ ክጋፍዑን ክቕተሉን፡ ቆልዓ ሰበይቲ ብዘሰቅቕ ኣገባብ ክቕተሉን ክሕረዱን፡ ስድራቤታት ብዘይ ሓድጊ ክጸንታ፡ ዓድታት ክቃጸላ፡ ክትርኢ፡ ህዝቢ ኤርትራ ማዕረ ክንደይ ምረት ከም ዘሕለፈ ክትርዳእ ትኽእል። "ናይ ሞት ይጽናሕ ፡ናይ ሕልፈት ይበኸ” ከም ዝበሃል ድማ፡ ሰራዊት ደርግ ድሕሪ’ቲ ዝፈጸሞ ዘሰቕቕ ግፍዒ፡ ኣብ ቦታ ፍጻመ ስለ ዝጸንሕ ሬሳታት ግዳያት ንቡር ከይረኸበ፡ ከይተቐብረ፡ መሽሚሹን መግቢ እንስሳታት ከም ዝኸውን ምግባሩን እዩ።
ሰራዊት ኤትዮጵያ እቲ እናዓበየ ዝኸይድ ዝነበረ ምንቕስቓስን ስርሒታት ሰውራን ጽልዋኡ ኣብ ዓድታት ከበሳን ከተማታትን ከቢድ ስግኣት ስለዝፈጠረሉ’ዩ ካብ 1967 ኣትሒዙ ናብ ሰላማዊ ህዝቢ ዝቐንዐ ሰፊሕ ናይ ራዕዲ ተግባራትን ጃምላዊ ህልቒትን ክፍጽም ዝተራእየ። ተጋደልቲ የዕቊባ’የን ንዝተባህላ ዓድታት እናከላበትካን ንብረት እናራሰኻን ዝተረፈ ህዝቢ ከም ዝስደድ ወይ ኣብ ጥቓኡ ናብ ዝርከባ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሰራዊት ኤትዮጵያ ዝነበራ ዓድታትን ከተማታትን ከም ዝኣቱ ብምግባር ንተጋደልቲ ባይታ ምኽላእ ነበረ። ህዝቢ ኤርትራ ግን በዚ ከተዘንትዎ’ውን ዘስደምም ግፍዕታት ኣይረዓደን። መመሊሱ’ኳ ደኣ ኣብ ጐድኒ ሰውራኡ ብምስላፉ ምትሕብባሩ ካብ ጊዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ከደ።
ኣብዛ መጽሓፍ ገዛእቲ ኢትዮጵያ ንሓድነት ኤርትራውያን ክፈታትን ኣስላማይ ካብ ክስታናይ እናፈለየ ከበሳብስን ክቐትልን ተንብብ። ኣብ ዛንታ፥”ኣኽዓየ፡ ሎሚ ንዓኻ ጽባሕ ንዓየ” ገዛእቲ ኢትዮጵያ ንሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ክበታትን ናብ ጸሮና ብምኻድ ንኣመሓዳሪ ጸሮና ፊተውራሪ መሓሪ፡ “ኣመንቲ ምስልምና ፈሊኻ ሃበና” ድሕሪ ምባሎም ዝመለሰሎም ከምዚ ይብል፡
“በሉ! ኣስላማይ ካብ ክስታናይ ፈልየ ዝህበኩም ምኽንያት የብለይን፡ ጠሚኹምን ደኺምኹምን ስለ ዘለኹም ግን ዝደለኹሞ ቁጽሪ ኣባጊዕ ክቕርበልኩም”
ብድሕሪ’ዚ ፊተውራሪ መሓሪ ናይ ድራር እንግዶት ገይሩ ንኣመንቲ ምስልምና ተቐማጦ ጸሮና ካብ ቅዝፈት ኣድሓኖም።
“ዘይሃሰሰ ደም” ኣብ ዝባን ስንቀይ ኣብ ልዕሊ ኣቶ ብላታ ክፍለጽዮን ዝተፈጸመ ቅትለት’ያ እተዘንቱ። እቲ ዝተፈጸመ ቅትለት ኣብ ልዕሊ ስድራ-ቤት ኣቶ ብላታ ስነ-ኣእምራውን ማሕበራውን ሃስያ ገዲፉ’ዩ። በዓልቲ ቤቶም ብሰንኪ ቅትለት በዓል ቤተን ኣእምሮአን ክስሕታ እንከለዋ ደቀን’ውን ነባዪ ስኢኖም ናብ ኣዝማዶም ፋሕ ፋሕ በሉ።
“እቲ ሽዑ ነቦይ ዝቐተለ ተኲሲ ክሳብ ሎሚ ኣብ እዝነይ ኣሎ። እቲ ወተሃደር ኣፈሙዝ ብረቱ ኣቅኒዑ ቃታ ቅድሚ ምስሓቡ ኣብ ገጽ ኣቦይ ዝነበረ ፍሽኽታ ክሳብ ሕጂ ኣብ ዓይነይ ይረኣየኒ። ምስ ወደቀ ዘስመዖ ሓጺር እህህታ’ውን ክሳብ ሎሚ ኣብ እዝነይ ከድሂ ይስመዓኒ። ዝትስእ እምበር ብኡ ኣቢሉ ንዘልኣለም ዝኸይድ እይመሰለንን። ደሙ ኣብዛ ማቶኔላ’ዚኣ ኤዩ ዓቚሩ፡ ክሳብ ሎሚ ሃሳስ ምልክቱ ኣይጠፍአን። ነዛ ማቶኔላ ወትሩ እንክጥምታ ነታ ግናይ ዕለት’ያ ተዘኻኽረኒ።”
ተጋዳላይ ላይነ ብላታ
ከም ዛንታ ብዕላል ይዂን ብታሪኽ ወኪ-ድባ ከም ካልኦት ብዙሓት ዓድታት ኤርትራ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ከም ዝተቃጸለት ዘይፈልጥ ስለ ዘየለ ንዓይ'ውን ሓድሽ ስማዕ ኣይነበረን፡፡ ዛንታ “ወኪ- ድባ ውጻእ መዓት” ምስ ኣንበብኩ ግን እቲ ፍጻመ ካብቲ ዝሓስቦ ንላዕሊ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ህልቂት ከም ዝነበረ ተረዲአ። ግዳያት የዕቊበና’ዩ ናብ ዝበሉዎ ቤት መቅደስ ኣትዮም ከብቅዑ፡ ሰራዊት ደርግ ግን ቆልዓ ሰበይቲ ካብ ቤት መቅደስ አናውጸአ (ብፍሉይ ንመንእሰያት ዝቐንዐ) ክቐትልን ከበሳብስን ከተንብብ “ጥዑይ ኣኣምሮ ዘለዎ ሰብ ማዕረ ክንድዚ ክጭክን ይኽእል?” ትብል፡፡
“ገጀረት ጸላም ቀዳም” ዘርእስታ ዛንታ’ውን ብተመሳሳሊ ኣብ ኣስመራ ኣብ ውሽጢ ክልተ ስድራቤታት ዝተፈጸመ ግፍዒ'ያ እተዘንቱ። ኣብዛ ዛንታ ጦር ሰራዊት ንሓንቲ ጓል ኣርባዕተ ዓመት ኣብ መዓንጣኣ ብሳንጃ ክወግእዋ ተንብብ።
“እታ ተወጊኣ ተእዊ ዝነበረት ገነት ሓፍቱ ናብ ደገ ዝወጸ መዓንጥኣ ሒዛ ብጸያፍ ልሳን፡ ‘ተፋይ ተፋይ ንዓ ሕቆፈኒ’ ተስፋይ እንታይ ክገብረላ ከም ዝኽእል ጋን ኮኖ።“ እትብል ሕጥበ ጽሑፍ ምስ ኣንበብኩ፡ እታ ህጻን ምስ ጸያፍ ልሳና ኣብ ኣእሙረይ ስለ ዝተሳእለት ክቕጽል ኣይከኣልኩን።
መጽሓፍ ግፍዒ ዋላ’ኳ ከተንብባ ኣቐንዛዊት እንተ ዀነት፡ ነፍስ ወከፍ ህዝቢ ኤርትራ ከንብባ ዝግባእ መጽሓፍ እያ። ብዘይካ ኤርትራውያን ደቂ ካልእ ሃገር’ውን፡ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ጸባባን ግፍዕን ከም ዘሕለፈ ንኽፈልጡ ብኻልእ ቋንቋ ተተርጕማ ክትቐርብ ኣገዳሲ ኰይኑ ይስምዓኒ።


text:
ህዝባዊ ሓይሊ ዕማም ብምፍጣር ኣብ 2018 ንህግደፍ ንስዓር
ህግደፍ ኣብ 2017 ሚዛን ብዝደፍአ መልክዑ ውድቀት ፖለቲካዊ፡ ዲፕሎማሲያዊ፡ ማሕበራውን ቁጠባውን ክሳራታት ዝተጎልበበሉ ዓመት ኮይኑ’ዩ ዝሓልፍ ዘሎ፡፡
እዚ ክሳራ ድማ ባዕሉ ብዘበገሶ ጥልመትን ትዕቢትን ሳዕሪሩ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ጽልኢ ኣንጊሱ ሕሰም ከውርድ ብምኽኣሉ’ዩ፡፡ ብጃህራን ታህዲድን ዝተላዕጠጠ ህግደፍ እምበኣር ኣብ ልዕሊ እቲ ዘቤታዊ ባርነት ምትእትታው ምስ ማሕበረሰብ ዓለም ናተላተመ ብምምጽኡ ክሳራታቱ ዝያዳ ኣብዚ ንሰንዮ ዘለና ዓመት ተሪሩ’ዩ መጽዩ፡፡ ንኣብነት ኳስ ካብ ሰሜን ኮርያ ብኮንትሮባንድ ዘዘዋወሮ ኣጽዋር ስዒቡ ዝተዳዕነነሉ እገዳ፡ ናብ ግብጺ ከይዱ’ዉን ብየማነ ማንኪ ኣቢሉ ከደምቲ ክንከውን ፈቒድና ኣለና፡፡ ኣብ ዞባ ቁርኒ ኣፍሪቃ ግቡእኩም ግበሩ፡ ናብ ኤርትራ እተው ድላይኩም ክንገብረልኩም ኢና ምባሉ፡ ንበዓል ስዑድን ቀጠርን ምጽወታ ምልማኑ በቲ ሓደ ወገን ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰል ኣብ ህዝቢ ኣንቢሩ ብምግዛእ ተወሲኽዎ በቲ ካልእ ሸነኹ ብማሕበረሰብ ዓለም ክፍንፈን ክኢሉ’ዩ፡፡
እዚ ጥራሕ ዘይኮነ’ዉን ዜጋታት ከይነቕሑ ነቒሖም ከይትንፍሱን ገበናቱ ከየቃልዑን ብስግኣት ተዋሒጡ ነጻ ፕሬስ ከይህሉ ዓፊኑ ብምትሓዝ ዝኸፍአ ጉጅለ ምዃኑ ዘመላኽት’ዉን ብCPJ ኣቢሉ ዝተቓልዓሉን ምልክነቱ ሳዕሪሩ ንመንግስትነት ዘይበቅዕ ሕሱር ጉጅለ ምዃኑን ዝተመስከረሉ ዓመት’ዩ ዓመተ 2017፡፡ ፖለቲካዊ መዕበይኡ ዝበደሎ ህግደፍ እምበኣር ካብ ህዝቢ የዐርዩ ዝተነጸለ ምዃኑ ርኢናዮ ኢና፡፡ ኣብ ሃይማኖት ጣልቃ ኣትዩ ክሓማዙቕን ጎንጺ ክፈጥርን፡ ህርድግ ኢሉ’ዩ፡፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣል እስላምያ ዝገበሮ ኣነዋሪ ተግባር ከም ጉልህ ኣብነት ምግላጹ እኹል መርትዖ’ዩ፡፡ እንተኾነ፡ ህዝቢ ህግደፍ ኣሽካዕላልን ኣደናጋርን ሓልዮት ህዝብን ሃገርን ዘይብሉ ምዃኑ ስለዝፈልጥ ሃይማኖታዊ ጉልባብ ክህበሉ ዝፈተነ ሽርሒ ጎስዩ ትብዓት ብዝተመልኦ ኣብያ ከፍሽሎ ክኢሉ’ዩ፡፡
ብክቱር ተርባጽ ዝተሻቐለ ህግደፍ ናይ ኣጥፊእካ ጥፋእ ስትራተጅኡ ብኩሉ መዳዩ ከተግብር ስለዝጽዕር’ዉን ከም መቐጸልታ ተደራራቢ ገበኑ እነሆ ጨሪሱ ህዝብን ሃገርን ከፍርስ ሃቂኑ ልዕሊ 1000 ኣብያተ ንግዲ ዓሺጉ’ሎ፡፡
ብርግጽ ከምኡ ክገብር ባህሪኡ’ዩ፡፡ እቲ ምንታይ’ሲ ኣርዒድካ ኣጥሚኻን ኣድኪኻን ግዛእ ዝብል ረጋጺ ፖሊሲ ስለዝኽተል፡፡ እንተኾነ ኣብያ ህዝቢ በርቲዕዎ ስለዘሎ ከኣ ኣንፈት ንምጭዋይ ዝዓለመ ዝከኣለኒ ዘበለ ክገብር ኣለኒ ካብ ዝብል ስንኩፍ ፖለቲካዊ ኣምራቱ ተበጊሱ ንህዝቢ ብከብዱ ከምዝሓስብ ክገብሮ ይደናደን’ሎ፡፡
ስለዚ 2017 ሚዛን ዓወት ህዝቢ ዝዓብለለሉ ኔሩ ምባል ይከኣል፡፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ብሓደ ድምጺ እምቢ ንምልኪ ኢሉ ዝተለዓለሉ ዓቢ መኸተ ዝተኻየደሉ ዓመት’ዩ፡፡ እዚ ዝተርኣየ ምልክት ዓወት እምበኣር ኣብዚ ንቕበሎ ዘለና 2018 ድልዱል ሰረት ሒዙ፡ ሓደ ህዝባዊ ሓይሊ ዕማም ፈጢሩ ንህግደፍ ሓንሳብን ንሓዋሩን ዝኣልየሉ ዓመት ክኸውን ኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ለውጢ ድግድጊት ዓጢቑ ይስጉም፡፡
ርሑስ ሓድሽ ዓመት
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና
ኤዲቶሪያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
30 ታሕሳስ 2017


text:
ብዘመነ እንዱስትራውነት ዝፍለጥ መበል 19 ክፍለዘመን ፣ ሃገራት ኤውሮጳ ካብ ኣፍሪቃ ጥረ ሃብትን ሕሱር ሰብኣዊ ጉልበትን ንምምዝማዝ ኣብዝገበረኦ ምቅድዳም ንኣፍሪቃን ህዝባን በቲ ብ ‘’ምጭጫፍ ኣፍሪቃ’’ (Scramble For Africa) ዝፍለጥ ናይ 1885-1910 ውዕለን፣ ንኣህጉርኣፍሪቃ ጎዛዝየን ተማቐለኣ። መግዛእታዊ ዶባት ንዐአን ብዝጥዕመን ሰብ ሰርሖ ምምቕቓል ስለዝተሓንጸጸ ድማ፣ ናይ ኣፍሪቃ ኤትኒካዊ ፡ቋንቋኣዊ ፡ቅኑዕ ቦታ በቲ ንዕኡ ክብረት ብዘይሃበ ናይ ግዳም ውሳኔ ከምዝጉዕጸጽ ኮይኑ።
ኤርትራ ውን ከም ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ዶባታ መግዛእታዊ ኮይኑ ፣ህዝባ ከም ኩሎም ካልኦት ህዝብታት ኣብ መጀመርያ ምቋም ሃገራውነት፣በቲ ሓደ ወገን ብሰንኪቲ መግዛእትታት ኤውሮጳ ዘጻወድዎ ኩነት ፣በቲ ካልእ ወገን ድማ ብሰንኪቲ ጉዕዝኡ ዘይዛዘመ ዘገምታዊ መስርሕ ምኻን፣ ሃይማኖታዊ፣ ኣውራጃዊ ሒቕታ ኣጋጢምዎ ኔሩ’ዩ።ይኹን ግን እቲ ብሰንሰለታዊ መግዛእትታት ዝወረዶ ሓባራዊ ግህሰትን ግፍዕን ፣ጥሙርሃገራዊ ስነኣእምሮ ንከማዕብል ድርኺት ኮይንዎ። ነቲ ብሓባር ዝሰኣኖ ሰብኣዊ ክብረትን ሃገራዊ ናጽነትን ኬናዲ ድማ ፍልልያቱ ወጊዱ ኣብ ሓደመምከኺ ቁራዕ በሲሉ፣ ብዙሕነቱ ዜኽበረን ንብዙሕነቱ ናብ ሓባራዊ ሓይሊ ቀይሩ ዝነባበርን ዝከባበርን ህዝቢ ኮይኑ ወጺኡ።
ብዙሕነት ምስ ናይ ሓያል ጎድንታቱ – ኣብ ግዜን ምስ ሕማቕ ሃዋህውን- ኪምዝመዝ ዝኽእል ተነቃፊ ኣቃውማ ኣለዎ። ገዛእቲ ብፍላይ ድማመለኽቲ ካብቲ ዝድህክዎ ህዝቢ ስሙር ተቓውሞ መታን ከይመጾም ብፍልስፍና ብታነውነት (Factionalism) ህዝቢ ብቡዙሓዊ መስመሩከምዝበታተን ይገብሩን ንዑ ዘንህር ረቋሒታት ይውልዑን። ሓደ ሓደ እዋን ድማ ይዕወቱ፥ ምኽንያቱ ከምኡ ጌርካ ህዝቢ ምብትታን ዝሓቶ ነገር እንተሎ ብልሕን ኣእምሮን ዘይኮነ ክፋእን ተንኮልን ጥራይ ስለዝኾነ።
ነዚ ናይ ምብትታን ስራሕ ዘጓሃህር ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ጥራይ ኣይኮነን። ንምግምማዕ ህዝቢ ኤርትራ ነቒሎምን ሰባት ኣንቂሎምን ዘለዉ ናይ ደገ ሓይልታት እውን ብዙሓት ኢዮም። ናይ ሎሚ ዓንቀጽና ግን ኣብቲ ውሽጣዊ ክፋል ኣቶኪሩ ኣሎ።
ፕረዚደንት ኢሰያስ ሎሚ ዕድመ ስልጣኑ ንታሕቲ እንዳወረዱ ብዝኸዱ ቑጽርታት ኪቑጸር ከምዝጀመረ ተገንዚቡ ፣እቲ ኩሎም መለኽቲ ኣብ ኣጋዕርብርቦም ዜዘውትርዎ ኣብ ህዝቢ ሶሊኽካ ፍልልያቱ እንዳመዝመዝካ ነንሕድሕዱ ከምዝፋለስ ይገብር ኣሎ። ዕላምኡ ብድሕሪ’ቲ ዘይተርፍ ውድቀቱ ውድቀት ሃገር ከምዝስዕብ ምርግጋጽ ኮይኑ እዚ ውጥን ብዙሕ ጻዕርን ወጻኢታትን ፈሲስዎስ ብዙሓት ሰባት ኣብዚ ዕዮዚ ጥራይ ከምዝዋፈሩን ኣብ መንጎ ማሕበረኮማት ናይ ሃይማኖት ምትእኽኻባት ኣስሊኹ ብጻዕቂ ኣብ ወጻኢን ውሽጢ ሃገርን ህዝቢ ንምብትታን ይሰርሕ ኣሎ።
ቀንዲ ዕላማ ናይዚ ናይ ምብትታን መደብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣንጻር ዓመጽ ዘለዎ ተቓውሞ እንዳሓየለ መጺኡ ስለዘሎ፣ ህዝቢኣብ ነንሕድሕዱ ከምዝገራጮ ንምግባር ኣውራጃዊን ሃይማኖታውን ቀሓር ንምኹስኳስዩ።
ኣብዚ ብስቱር ዝጓሃሃር ዘሎ ምግምማዕ ገለ ኣምባሳደራት ንውሱናት ሰባት ብሕርያ እንዳ ኣከቡ ‘’ኣውራጃኻን ሃይማኖትካን ይፈርሱ ኣለዉ፣ ኣውራጃን ሃይማኖትን እከለ ሕማቕ ይሓስቡልካ ኣለዉ፣ ስልጣን ንሶም እንተሒዞም መዋእልካ ኣብቒዑ ማለትዩ ‘’ ዝብል ወግዓዊ ኣኼባታትኣካይዶምሎም ኢዮም። ተሳተፍቲን ደገፍቲን ናይ መንግስቲ ከይተረፈ ብትሕዝቶ ናይቲ ኣኼባን ኣመራርጻ ኣኸቤኛታትን ከምዝተስደመሙን ፣ ኣብ ምሉእ ዕድሜኦም ሰሚዐሞ ዘይፈልጡ ዘረባ ብወግዒ ከምዝተሓበሮምን ይገልጹ።
በቲ ካልእ ወገን ድማ ካልኦት ኣምባሳደራት (እዚኦምውን ብመምርሒ መንግስቲ ) ‘’ኣውራጃኽምን ሃይማኖትኩምን መዋእሎም ምስተወጸዑዮም፣ ሕጂ እታ ግዜ መጺኣ ከላ ዕድልኩም ተጠቐመሉ – ሃየ ተላዓሉ ! ኣውራጃን ሃይማኖትን እከለ ዳግም ከይትጭፍልቐኽም‘’ ዝብል መርዛምኣኼባታት ተኻይዱ ኢዩ
ህዝባዊ ግንባር ዝብል ስም ዝለበሰን ክንደይ ሰማእታት ዝቐበረን ውድብ ከምዚ ዓይነት ነውራም ፣ ሕሱር ፖለቲካዊ መስመር ኪኽተል ምርኣይውርደትን ጓህንዩ! ውርደት ንገዛእ-ርእሱ – ጓሂ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ።
ሓደሓደ እዋን ብዛዕባ ዘይምዕሩይነት ሕብረተሰብ ኤርትራ እዋናውነቶም ዘይተመረጹ ዝተፈላለዩ ርእይቶታት ይቐርቡዮም።ይኹን ግን ህግደፍንሰራም ዛዕባታቱ ክብል ዝፈጠሮ ዘይምዕሩይ ምቕረሐ ስልጣንን ጸጋታትን እንተሎ (ብርግጽ ድማ ኣሎ) ነቲ ንዑኡ ዝፈጠረ ምልካዊ ጉጅለድሕሪ ምእላይ ብዴሞክራስያዊ ሰላማዊ ምብህሃል ዝፍታሕ ካልኣዊ ተልእኾዩ ኪኸውን ዘለዎ። ምልካዊ ጉጅለ ከይተወገደ ብዛዕባቲ ደሓር ዝመጽእ ምክርኻር መግለጺኡ ፣ እንተዋሓደ ምድንጋር ናይ ቃልሲ ቀዳምነታት- እንተባኣሰ ድማ ከይተፈለጠካ ናይ ህግደፍ ዛዕባ ምስሳይ’ዩ ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ !
መንግስቲ እንግሊዝ ምስርቀቱ ንስኻ ድማ ብገርህኻ ከሎኻ ዘየጋገየካ ኣውራጃዊን ሃይማኖታዊን ፖለቲካ፣ ሎሚ ምስ ጎራሕካን ሃብረምካን – እሞድማ በቲ ከም ጥሜት ከብድኻ ብእትፈልጦ ጉጅለ ከምዘይትታለል ርጉጽዩ።ይኹን ግን እዚ መርዛም ፈተነዚ፣ ህግደፍ ኣብ እዋን ውድቀቱ ክሳብክንደይ ሓደገኛ ይኸውን ከምዘሎ መዘኻኸሪ ይኹንካ።ሃይማኖታዊን ኣውራጃውን ምጡቓስ ስለምንታይን ብኸመይን ህግደፍን ካልኦት ናይ ግዳም ሓይልታትን ሕጂ ኬልዕልዎ መሪጾም ካልእሲ ይትረፍ እዋናውነቱ ኣገናዝቦ።እዚ ጉጅለ’ዚ ኣብ ዕርበቱ ኩሉ ለኻኺሙ ኪጠፍእ ይደሊሎ።ንስኻግን ንስኻ ኩንሞ መንገዲ ሃገር ባዕልኻ ምርሓዮ።መላኺ ኢሳያስ ‘’እዛ ሃገር ሶማል፣ ኣስመራ ድማ ሞቓድሾ ኪገብራየ ’’ ክብል ተሰሚዑኢዩ። ኢሳያስ እንተደልየ ስያድ ባረ ይኹን። ህዝቢ ኤርትራ ግን ህዝቢ ሶማል ከምዘይትኸውን፣ ኤርትራ ናብ ሶማል ከምዘይትልወጥ- ኣስመራ ድማሞቓድሾ ከምዘይትቕየር ንገሮ።የዕጽምቲ ሰማእታትካ ከምኡ ግበር ይብለካሎ።


text:
ኣብ መንጎ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን ተቓወምቲ ፓርትታትን ንዝኻየድ ልዝብ መበገሲ ኣኼባ 8 ለካቲት 2009 ዓ.ም ምፅውዑ ተፈሊጡ።ኣብቲ ምስ ኢህወዴግ ዝካየድ ልዝብ ተቓውምቲ ፓርትታት ሓደ መርገፂ ሒዞም ክቐርቡ ሎሚ መግለፂ ዝሃቡ 11 ፓርትታት ብዛዕባ’ቲ ልዝብ ዘለዎም ተስፍ ገሊፆም።ኣካይዳ እቲ ኣኼባ ብልዝብ ከምዝውሰን ወሃቢ ቃል ኢህወዴግ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን 21 ተቓወምቲ ፓርትታትን ናይ ልዝብ ሓሳብ ኣብ ምቕራብ ይርከቡ።ስነስርዓት እቲ ኣኼባ፣ነቲ መድረኽ መን ይምርሓዮ፣ጉዳይ ተዓዘብቲ እንታይ ክኸውን ኣለዎ፣ንመራኸቢ ብዙሃን ዝውሃብ መግለፂ እንታይ ክመስል ኣለዎ ኣብ ዝብሉ ኣርባዕተ ነጥብታት ፓርትታት ናይ ፅሑፍ ርእይቶታት ኣብ ምቕራብ ይርከቡ።
መኢኣድ፣ኢዴፓን ሰማያዊ ፓርትታትን ዝርከቡዎም ሽዱሽተ ተቓወምቲ ፓርትታት ብሓባር ርእይትኦም ኣቕሪቦም ኣለው።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ውድብ ቅንጅት ንሓድነትትን ዴሞክራስን ዝተኣከቡ ካልኦት 11 ተቓወምቲ ውድባት እውን ርእይቶታቶም ንቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ምቕራቦም ሎሚ ሓሙስ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣፍሊጦም።
ኣተሓባባሪ ምትእኽኻብ ናይቶም 11 ፓርትታትን ኣቦ መንበር ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ኣቶ ትእግስቱ ኣወሉ 21 ፓርትታት ናብ ክልተን ሰለስተን ምትእኽኻቦም ፅቡቕ ምጅማር እዩ፤ንዝበለፀ ምቅርራብ እውን ፃዕሪ ክገብር እዩ ኢሎም።
ተቓወምቲ ፓርትታት ኣብ መንጉኦም ዘሎ ኣፈላላይ ኣብ ዘይፀበበሉ እዋን እዮም ናብ ልዝብ ዝቐርቡ ዘለው።ሎሚ መግለፂ ዝሃቡ ፓርትታት ካብ ናብ ተቓወምቲ ናብ ኢህወዴግ ዝቐርቡ እዮም ንዝብል ነቐፌታ መልሲ ዝሃቡ ኣቶ ትእግስቱ ብተዘዋዋሪ ይኹን ብቀጥታ ካብ ምጥቕቓን ነፃ ዝኾነ ዋላ ሓደ ፓርቲ የለን፤ብምጥቕቓን እውን ዝዕወት የለን ኢሎም።
ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ንልዝብ ይዳሎ ከምዘሎ ንድምጺ ኣሜሪካ መግለፂ ዝሃቡ ሓላፊ ህዝባዊ ርኽባትን ወፃኢን ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣቶ ፈቃዱ ተሰማ ውድቦም ዝተማልአ ድልየትን ድልውነትን ኣለዎ ኢሎም።ካብ ፓርትታት ጥራሕ ከይኮነስ ምስ ኣባልት ሲቪል ማሕበረሰባትን ምሁራን ከምኡ እውን ብሕጋውን ሰላማውን ሓሳቦም ዘሰጉሙ ካልኦት ወገናት ልዝብ፣ዝርርብን ክትዕን ንምክያድ ድልዊ እዩ ኢሎም።
ኢህወዴግ እውን ከም ካልኦት ፓርትታት ኣብ ስነስርዓት ኣኼባ ዘለዎ ርእይቶ ዝገልፅ ደብዳቤ ንምቕራብ ኣብ ምድላው ከምዝርከብ እውን ሓቢሮም።
ገዛኢ ፓርትን ተቓወምትን ዝቕፅል ሰሙን 8 ለካቲት 2009 ዓ.ም ዳግም ንልዝብ ከምዝራኸቡ መፀዋዕታ ዝቐረበሎም ፖለቲካ ፓርትታት ኣረጋጊፆም ኣለው።ቀንዲ ልዝብ ዝጀመረሉ ድሕሪ እቲ ዝቕፅል ኣኼባ ክኸውን ተስፋ ተጌርሉ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እከይ ሽርሒታት ሓለፍትን ጃሱሳቶምን
መሬት ከም ኣፍ ዕንቂ ዝጸበበቶ ህግደፍ ቅድሚ ሕጂ ዝሰተዮ ደም ንጽሃት ኣየዕገቦን ግዲ ኮይኑ ኣብ ድርኩኺት ዕርበቱ ሚሊዮናት ሰሊዑ ብስም ሰብኣዊ መሰል ክሽቅጥ ትልኽ ክብል ይረአ ኣሎ፡፡ ኣብዚ ቅንያት ካብ ማሕፈድኡ ዝተመንዘዐ ሚስጢራዊ ሰነድ ኣብ ዓለም ምስተዘርገሐ ጭንቁ ሰማይ ዓሪጉ ብሃውሪ ኢሳይያስ ህጹጽ ኣኼባ ኣካይዱ፡፡ ኣብቲ ኣኼባ ተሳተፉ ዳሪክቶር ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ሚኒስተር ዜና የማነ ቻርሊ፡ ሚኒስተር ጸዓትን መዓድንን ጀነራል ሰብሓት፡ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ጀነራል ፍሊጶስ፡ ሓላፊ ወጻእ ስለያ ኮሎኔል ጋይም ተስፋሚኪኤል፡ ጊዝያዊ ኣወሃሃዲ ላዕለዋይ ኮሚቴ ንሰብኣዊ መሰላት ኣምባሳዶር ተስፋሚካኤል ገራህቱ (ወዲ ገራህቱ)ን ኣዛዚ ሓይልታት ጸጥታን ፖሊስን ብርጋዴር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ኮይኖም ትሕዝቶ እቲ ኣኼባ ንግዚኡ ኣይተፈልጠን፡፡
ቀጺሉ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ማንኪን ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ዑስማን ሳልሕን ኣንጻር እቲ ብመርማሪት ኮሚሽን ዝቐርብ ጸብጻብ ንምቅዋም ዘካይድዎ ዘለው ናይ ኤውሮጳ ዑደት ከካይዱ ፈረንሳ ኣትዮም፡፡ ኣብ ፈረንሳ ዝነበሮም መደብ ንኣስታት ክልተ መዓልቲ ምስ ኣምባሳዶራትን ቆንሲላታትን ኤርትራ ኣብ ኤውሮጳ ብምርኻብ ነቲ ብዕለት 12 ሚያዝያ 2016 ብቤ/ጽ ፕረሲደንት ዝወጸ ሰነድ ብቅልጡፍ ንምትግባር ተኣዚዞም፡፡
ካብ ግምትን ቁጽጽርን ወጻእ እቲ ሰነድ ቀዲሙ ናብ ህዝቢ ስለ ዝበጽሐን ኣብ ሓጺር ግዜ ብደለይቲ ፍትሒ በዳሂ ኩነታት ከይፍጠር ስለዝሰግኡን ተቐዳዲሞም ንማሕበረ ኮማት፡ ተሓባበርትን ወኪላትን ወጻእ ሰለያ፡ ኣባላት YPFDJ፡ ኣባላት ሃማደኤ፡ ጉጅለታት ህግደፍ፡ ኣባላት ዋርሳይን ሕድርን ዝጥርንፍ ሓደ ሓይሊ ዕማም ብምውዳብ ኣብ ትሕቲ ስማዊ “ዓለም ለኸ ኤርትራዊ መኸተ ንፍትሒ” ብምጥርናፍ ኣንጻር ጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን “ብዝለዓለ ኣድማዕነት” ክስርሓሉ ምሉእ ኣተኩረኦም ሂቦምሉ ኣለው፡፡
ብመሰረት ወጺኡ ዘሎ መርሓን ታርጌትን ነብስወከፍ ኣብ ኣፍሪቃን ኤውሮጳን ዝርከባ ኢንባሲታት ኣብ ውሽጢ 4 መዓልቲ ንጹር ታርጌትን ኣውዳድባን ዝሓዘ ውጥን ብምድላው ብህጹጽ ንየማነ ማንኪ ከቕርባ ተሓቢረን ኣሎዋ፡፡ ዛጊት ኣብ ክልቲኡ ሱዳን፡ ኬንያ፡ ዩጓንዳን ደቡብ ኣፍሪቃን ስራሕ ጀሚሮም ኣለው፡፡
ኩለን ውዳበታት ናብ መበል 25 ዓመት ጽንበል ናጽነት ንምኽባር ናብ ኤርትራ ዝገሹ ዜጋታት ብምውዳብ ነቲ ምእካብ ክታምን ፐቴሽንን ቅድሚ ምብጋሶም ክገብርዎ ማንኪ ብጥብቂ ይሰርሓሉ ኣሎ፡፡ በተመሳሳሊ ኣብ ሞንጎ ኩለን ውዳበታት ምልውዋጥ ሓበሬታ፡ ሓሳባትን ተሞኩሮን ንክህሉ ኣድላይ በጀትን ምትእሳርን ምውህሃድን ብመገዲ “ኣወሃሃዲ መኸተ ኤውሮጳ” ኣምባሳደር ፍስሃጽዮን ጴጥሮስን ቋሚ ወኪል ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳዶር ግርማ ኣስመሮምን ከምዝኾነ ንኹሎም ኣምበሳዶራትን ቆንስላታትን ተሓቢሩ፡፡ ኣብዚ ዓቕሊ ጽበታዊ ምንቅስቓስ ኣብ ኤውሮጳ ዝነጥፉ ዘለው ኣምባሳደራትን ወከልታትን እዞም ዝስዕቡ እዮም፡፡
1. ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ዑስማን ሳልሕ
2. ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ፈረንሳ ሃና ስምኦን
3. ፈጻሚ ጉዳይ ኢምባሲ ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንድ ኒቭያ ኣቶ ዮናስ ማና
4. ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ኣቶ ስቲፋኖስ ሃብተማርያም
5. ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ጀርመን ኣቶ ጴጥሮስ ጸጋይ
6. ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ኣቶ ፍስሃጽዮን ጴጥሮስ …. እዮም፡፡
ኤውሮጳ ካብ ዝርከቡ ጉጅለታት ህግደፍ፡ ኣባላት YPFDJ ንትግባረ ሰነድ ምትእኽኻብ፡ ፊርማን ፐቴሽንን ብየማነ ማንኪ ተሓሪዮም ኣብ መዝገብ ዝሰፈሩ እዞም ዝስዕቡ ይርከብዎም፡፡
1. ዘርኣይ ተኽለ ኣቦወንበር መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳ
2. ኤደን ከበደ ኣባል ማእከላይ ኮሚቲ መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳ
3. ሰሎሞን ሰረቐብርሃን ኣባል ማእከላይ ኮሚቲ መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳ
4. ዮዲት ተከስተ ኣባል ማእከላይ ኮሚቲ መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳ
5. ቴድሮስ ያሬድ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ነርወይ
6. ሰናይ ሰሎሙን ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ዴንማርክ
7. ስምኦን ኣፍወርቂ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ስዊድን
8. ሲራክ ባህልቢ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ
9. ረዲኤት ክፍለ ኣባል ምንእሰያት ህግደፍ ኣመሪካ
10. ሰምሃር ብርሃነ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ጀርመን
11. መሰረት ባህልቢ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ሆላንድ
12. ቢንያም ታረቀ ኣባል ምእሰያት ህግደፍ ሽወደን
13. ኣማኒኤል መንግስቱ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ሽወደን
14. ደጀን መለስ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ሽወደን
15. ሰምሃር ገብረኣብ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ጀርመን
16. ሚለን ዳኒኤል ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ሽወደን
17. ቤንሁር ግርማ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ከናዳ
18. ሚኪኤለ ሃይለ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ኣመሪካ
19. ስምኦን ተስፋማርያም ኣባል መንእሰያት ህግደፍን ሬድ ሲ ኢንስቲዩት
20. ዳኒኤል ጎይቶኦም ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳ
21. ፍትሓዊ መሓሪ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳን ካልኦትን እዮም፡፡
22. ሳውል ባህታ ኣባል መንእሰያት ህግደፍ ሰዊስ
ምስ በዓል የማነ ማንኪን ምስዞም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ ንኤርትራ ብስምን ኣብ ጽንብላትን ዝተላለይዋ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይምልከቶም ብበርገር ዝዓበዩ “ደቂ ማማ” ኮይኖም ኣብ ምትእኽኻብ ክታማት ድጋፍ ክገብሩ ዝኽእሉ ብስም መሓዙት (Partners) ካብ ዝተሰመዩ ከኣ እዞም ዝስዕቡ ይርከብዎም፡፡
1. ኣምባሳደር ሄርማን ጀ ኮሆን
2. ሚስተር ኢሚሊዮ ዲ ደሉጊ
3. ዶ/ር ቻርለስ ካንታሉጎ
4. ዶ/ር ሳሚኤል መሃፊ
5. ዶ/ር ፒተር ሽወድተል ኣርኪሜድ
6. ዶ/ር ቶኒ ሎኮር እዮም፡፡ ነዞም ብስም “መሓዙት ኤርትራ” ዝተረቑሑ ወጻእተኛታት ኣብ ምልዛብን ምሕብሓብን ዝነጥፉ 17 ሰባት ዝተመርጹ እንትኾኑ ካብዚኦም ዶ/ር ግድዎን ኣባይ፡ ሶፍያ ተስፋማርያም፡ ዶ/ር ተስፋይ ኣርዓዶምን ወ/ሮ ሳባ ገብረገርግሽን እዮም፡፡
ብተወሳኺ ብሓላፊ ወጻእ ስለያ ኮሎኔል ጋይም ተስፋሚካኤል ዝምርሑ ኣብ ኤውሮጳ፡ ኣመሪካን ምብራቕ ኣፍሪቃን ዝርከቡ ኣበጻጻሕቲ ወረታት ነዚ እዋናዊ መደብ ምእካብ ክታማት ብዕቱብ ክሰርሑሉን ኣብ ምውዳብ ዜጋታት ክነጥፉ ተሓቢርዎም ኣሎ፡፡ ብመሰረት እዚ ኣብ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ክፍሊ ወጻኢ ስለያ ካብ ዝርከቡ ሰነዳት ብፍላይ ብመገዲ ዕስብቲ ህግደፍ ወ/ሪት ሶፍያ ተስፋማርያምን ካልኦትን ድርኺት መንነቶምን ድሕረ ባይቶኦምን ተጸኒዑ ብዛዕባ ኣብ ወጻእ ዝነበር ኤርትራዊ ዲያጶራ፡ ንምንቅስቓስ ደላይ ፍትሕን ኢትዮጵያውያንን ካብ ዝጸናጸኑ ገለ ጃሱሳት ነዚ ሰነድ ከተግብሩ ኣብ መዝገብ ሰፊሮም ኣለው፡፡
ንሎሚ ናይ ገለ ዝርዝር ኣስማት ክጠቕሰልኩም
1. ሃብቶም ኪዳነ (ዩጓንዳ)
2. ኣፍወርቂ ካሓሰ ኣርአያ (ዩጓንዳ፡ ደቡብ ሱዳንን ኬንያን)
3. መንግስትኣብ በረኸት (ጎድነይ) ዩጓንዳ
4. ሳሚኤል ጅምዕ (ኬንያ)
5. ዳዊት ዓገፋ (ዩጓንዳ)
6. በረኸት የማነ (ዩጓንዳ)
7. ፍረወይኒ ካህሳይ (USA)
8. ፍስሃየ ጸጋይ (USA)
9. ኣስቴር ተኽለ (መንበሪ ቬርጂንያ ዕድመ 48 ደ/ት 12+3፡ መደብ ስራሕ Accountant at Industrial Bank ኣባል ሃማደኤ፡)
10. ዮዲት ነጋሲ (USA)
11. የማነ ፍቃዱ ዕድመ 55 ኣድራሻ 3820 NE 92nd St. Seattle WA.95115 tel home 0012065257497 mobile 0012068183965 Email yfecadu@aol.com ምድብ ስራሕ፡ ነርስ፡፡
12. ግርማይ ገብረማርያም
13. ራሄል ኣብርሃ ዘካርያስ ዕድመ 48 ኣድራሻ 27022nd St. SEE. Washington DC 20032 BA ብስነ ቁጽሪ
14. ሃና ዓንደማርያም (USA)
15. ኣኽበረት ሚኒሶታ
16. ኣልማዝ ናቡ (USA)
17. ቢንያም ሕሩይ (ምቕማጡ ዓዲ እንግሊዝ UK) እዮም፡፡
ክቡራን ኣንበብቲ!!
ቀለም መዓሙቕ ባሕሪ ዘይኣኽሎ ግፍዕታት ህግደፍ ይትረፍ ዶ ኤርትራዊ ማሕበረ ሰብ ዓለም እውን ኣጸቢቑ ፈሊጥዎ እዩ፡፡ ናይ ጻዕረ-ሞት መደባት ንምትግባር ዝካየዱ ኩሎም ህግደፋዊ ህቃነታት ምፍሻሎም ናይ ግድን እዩ፡፡ እቶም ኣተግበርትን ኣሳሰይትን እውን ሓደ ግዜ ኣብ ክፋእ ስለተኣለኹ ተሰኒንዎም ደኣምበር ነዚ ንምትግባር ሞራልን ዓቕምን የብሎምን ጥራይ ዘይኮነ መጋበርያ ምልኪ ኮይኖም ብሰሪ ኣብ ልዕሊ እቲ ዝተጠልመ ህዝብና ዝፈጸምዎ በደላት ብሓደ ወገን እንዳተሰከፉ ብካልእ ወገን ከኣ ካብ ተሓታትነት ንምህዳምን ብምንቅስቓስ ደለይቲ ፍትሒ እናሻዕ ዝርዕዱን እዮም፡፡
ስለዚ ኩላትና ደላይቲ ፍትሒ ሕጂ እውን ከም ትማል ስምረትናን ሓድነትናን ኣትሪርና፡ ነዚ መንሽሮ ህዝብን ሃገርን ዝኾነ ጉጅለ ንምእላይ ኣብ ዝካየዱ ኩሎም ጻውዒታት ክንሳተፍ፡ ንጸብጻባት ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ክንድግፍ፡ እዋናዊ ውደባታትን ዓቕሊ ጽበታዊ መደባት ህግደፍ ብምብርዓን ኢሳይያስን ሒደት ሰዓብቱን ናብ ኣህጉራዊ መጋባእያታት ክቐርቡ ክንጽዕር ኣለና፡፡


text:
ሓይሊ ባሕሪ ግብጺ፡ ኣስታት 160 ዝኾኑ ዜጋታት ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ኣይቨሪኮስትን፡ ሶማልን ሱዳንን ተጓዓዝቲ ጽዒና ካብ ኣለክሳንደርያ ግብጺ ተበጊሳ ንማእከላይ ባሕሪ ተቋርጽ ዝነበረት ጃልባ ኣብ ትሕቲ ቑጽጽር ብምእታው ነታ ጃልባ ዝመርሑ ዝነበሩ 3 ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ከምዘእተዉ መደብር ቴሌቪዥን ቢቢሲ ኣብ ናይ 1 ግንቦት 2016 ፈነውኡ ገሊጹ።
እቶም ሓይሊ ባሕሪ ግብጺ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ዘእተዎም ዜጋታት ኤርትራ ዝርከቡዎም ስደተኛታት ኣፍሪቃ ኣበይ ከምዝሓዞምን እንታይ ክገብሮም ምዃኑን ዝተፈልጠ የለን።
ኣብዚ ቅንያት እዚ መንግስቲ ግብጺ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ መንግስቲ ኤርትራ ኣሕሊፉ ናይ ምሃብ ስጉምቲ ይወስድ ስለዘሎ ናይቶም ኤርትራውያን ጉዳይ ኣተሓሳሳቢ እዩ።
ኣብዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት መብዛሕትኦም ዜጋታት ሶማል ዝኾኑ፡ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ዝርከቡዎም 400 ሰባት ዝጸዓነት ጃልባ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብምጥሓላ ኣስታት 27 ሰባት ጥራሕ ብህይወት ከምዝደሓኑ፣ ብማዕከናት ዜና ዓለምን ሬድዮታትን መርበባት ሓበሬታን ደለይቲ ፍትሒ ተቓለስቲን ተቓሊሑ ምንባሩ ይዝከር።


text:
ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኩለ መዳያዊ ዘይዕግበት እንዳወሰኸ ብኡ መጠን ድማ ወጥሪ እንዳዓረገ ይመጽእ ምህላዉ ተሓቢሩ ኣሎ።
መበገሲ ናይቲ ኣብ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዘይዕግበት ብመሰረቱ፤ እቲ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣሳቒዩ ዘሎ ብኩራት ሓርነትን ናጽነትን ኢዩ። ምክልኻል ኤርትራ፤ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝበዝሐ ዓቕሙ በቶም ገደብን መወዳእታን ዘይብሉ ኣስገዳዲ ሕጊ ዝተዓስከሩ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝተዓብለለ ሙኻኑ ዝፍለጥ ኢዩ። እዚ ብዘይፍታዉ ዝቖመ ሓይሊ፤ኣመጻጽእኡን ኣተሃላልውኡን ንባዕሉ ጠንቂ ናይቲ ኣብ ሰራዊት እንዳዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ዘይዕግበት ኢዩ።
ብኩራት መባእታዊ ሰብኣዊ ሓርነት፤ቀንዲ መሰረት ናይቲ ዘይዕግበት ይኹን እምበር፤ ነቲ ድሮ ውን ተኾነ ባይታ ሃሪሙ ዝነበረ ሞራል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዝሰብሩ፤ከምኡውን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዘይዕግበት ዘብእሱ ረቛሒታት ክብርክቱ ጸኒሖም ኣለዉ። ቀዳማይ ካብኦም፤ እቲ ብስም ‘ወሰኽ ደሞዝ’ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ዝተገብረ ኣሽኻዕላል ኢዩ።
እቲ መትሪክስ፤ ‘ሰራዊት ኤርትራ እቲ ክወሃቦ ዝጸንሐ ቁራቦ መቑነን ናብ ሰለስተ ዕጽፊ ደይቡ ኣሎ፥ እዚ ውርጹጽ መትሪክስ ናይ ደሞዝ ምስ ኣብ ጎረቤትና ዘለዋ ሃገራት ክረአ እንከሎ መወዳድርቲ ውን ኣይርከቦን’ ተባሂሉ ብሰፊሕ ፕሮፓጋንዳ ተሰኒዩ ከም ዝተኣወጀ ዝዝከር ኢዩ። ይኹን ግን፤ እዚ ወሰኽ ዝተጸወዐ ደሞዝ፤ ውሽጡ ባዶ ሙኻኑ ሰራዊት ኤርትራ ክግንዘቦ ግዜ ኣይወሰደሉን። ሰራዊት ኤርትራ፥ ብስም ወሰኽ ደሞዝ ዝተጸወዐ ሜላ፤ መንግስቲ ኤርትራ፤ ብየማናይ ኢዱ ናቕፋ ሂቡ፤ ብጸጋማይ ኢዱ ድማ ናቕፍኡን ክብረት ኣእምሩኡን ይምንዝዖ ከምዘሎ በቶም ድሒሮም ዝተጋህዱሉ ናይ ትግባረ ዝርዝራት ድሕሪ ምርግጋጹ፤ ኣብ ኣኼባታት ዘየቋርጹን ቀጻሊን ሕቶታትን ብምልዓል ናብ ምንዕዓብ ከምርሑ ዝኽእሉ ምውዳባት ክእመት ይረአ ኣሎ።
እቲ ደሞዝ ብስም ተቖራጺ ንሎጅስቲክስ፥ ምልኣኽ ንስድራቤት፥ ንውህለላ ኣብ ባንክ፥ ንመስርሒ ኣባይትኹም፥ ንስፖርት፥ ንህግደፍ እንዳተባህለ ተቖራሚሙ ኣብ ሰራዊት ዝበጽሕ ዳርጋ ናይ ጁባ መሻርፍ ጥራይ ኢዩ። እባላት ሰራዊት ኣብ ኣኼባታት፤ መንግስቲ ንገዛእ ደሞዝና ስለምንታይ ኣብ ምንታይ መዓላ ከነውዕሎ ከምዘሎና ኣብ ክንዳና ኮይኑ ይውስን፥ እቶም ስድራ ዘይብልና ገንዘብኩም ናብ ባንክ ክቕመጠልኩም ንበሃለሉ ምኽንያት እንታዩ፥ ገንዘብና እንታይ ንገብሮ ንዓና ስለዝምልከት ምትእትታው መንግስቲ ደው ይበል፥ ንስድራቤት ብዝብል ምስምስ ክሳብ 610 ዝበጽሕ ካብ ደሞዝና ኪቖርጽ ዝተወሰነሉ ምኽንያት በየናይ ኣገባብ ኢዩ፥ ሰራዊት ባዕሉ ኣብ ባንክ ይቀመጠለይ ከይበለ ብኸመይ ኢዩ መንግስቲ ኣብ ክንዲኡ ኮይኑ ዝውስነሉ፥ ስለምንታይ ዝተጋነነ ፍልልይ ናይ ክፍሊት ኣብ መንጎ ሓለፍቲን ተራን፥ መማቐርቲ ተባሂሉ ዝውሰድ ገንዘብ ኣብ ኢድ ሓለፍርቲ ሰራዊት ክኣቱ ንርኢ ኣሎና፥ ዝብሉ ሕቶታት ይርከብዎም።
ኣብ ሓደ ናይ ሰራዊት ኣኼባ፤ ሰራዊት ናይ ሃገር እምበር ናይ ሰልፊ ኣይኮነን፤ ኣባልነት ህግደፍ ክህልወና ዘይሓተትና፤ ብኸመይ መንገዲ ናይ ህግደፍ ኣባልነት ተባሂሉ ካብ ደሞዝና ይቑረጽ፤ ዝብል ሕቶታት ተላዒሉ ነይሩ።ሓደ ኣባል ክፍለ ሰራዊት 49 ሃገራዊ ኣገልግሎት፤ ኣብ ሓደ ኣኼባ ‘ህግደፍ ይትረፍ ካብ ደሞዝካ ተቖራጺ ከፊልካ ኣባሉ ክትከውን፤ ገንዘቡ ከፊሉካ እውን ኣባሉ ክትከውን ዘየብህግ ውድብ ኢዩ’ ስለዝበለ፤ ሽዑ ንሽዑ ናብ ማእሰርቲ ከምዝተላእከን ክሳብ ሕጂ ሃለዋቱ ከምዘይተፈለጠን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
እዚ ኣብ ኣኼባታት ዝለዓል ዘሎ ሕቶ፤ መጀመርያ ኣብ ክፍለ ሰራዊት 49 ዝተበገሰ ኮይኑ፥ ጸኒሑ ሓለፍቲ ውን ከይተረፉ ዝተሓወስዎ ኣብ ኩለን ኣሃዱታት ክልሕም ቀንዩ ኣሎ።
ካብዚ ሕቶታት ዝሰግአ መንግስቲ ኤርትራ፤ ካብ 1 ታሕሳስ ጀሚሩ ብሃንደበት ምልውዋጥ ቦታን ሓላፍነትን ኣብ ሞንጎ ኣዘዝቲ በራጊድን ቦጦሎኒታትን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ምክያዱ ካብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣመልኪቱ ኣሎ።
ብመሰረት ሓበሬታ እቶም ምንጭታት ፥ እቲ ዝግበር ዘሎ ምልዉዋጥ ሃንደበታዊ ከምዝኾነ፤ገለ ካብቶም ሓለፍቲ ንነዊሕ እዋን ኣብ ምክትታል ዝጸንሑ ኮይኖም እቶም ምንዕዓብ ክገብሩ ዝኽእሉ ሓለፍቲ ኣብ ትሕቲ ተረርቲ ዝበሃሉ ኣዘዝቲ እዝታት ንምምዳቦም ዝተግበረ ምልውዋጥ ሙኻኑ፥ከምሳዕቤኑ ኣብ ሓያሎ ወተሃደራውያን ኣዘዝቲ ምዕዝምዛማት ይብርኽ ምህላዉ ክርዳእ ተኻኢሉ ኣሎ። መሰረታዊ ዕላማ እዚ ሓድሽ መደብ፤ መቐጸልታ ናይቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሞንጎ ሓለፍቲን ተራ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ምስ ምንዋሕ ግዜ ንዝምስረት ዉሀደት ሻቡ ንምዕናዉ ዝዓለመ ሜላ እዩ።
ኣብ ወርሕታት ጥቅምትን ሕዳርን 2016 ዋሕዚ ኣባላት ምክልኻል ናብ ስደት ልዕሊ ካልእ እዋን ዛዪዱ ምንባሩ፤ ጠንቁ እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ብጉዳይ ምሕደራ ደሞዝ፣ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፣ ዕረፍትን ካልእን ዝነቕሉ ጽለኣት ኪኸውን ከምዝኽእል ኢዩ ዝግመት።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ካብ ሰራዊት ክነቱጒ`ዩ ዝብሎ ተቛዉሞ ንምብርዓን ዝተፈላለዩ ሜላታት ብቐጻሊ የውፍር ምህላዉ፥ ከም መርኣያ ናይዚ ክሳብ ዝነኣሱ ምንቅስቓሳት ላዕለዎትን ታሕተዎትን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ልዕሊ ዝሓለፉ እዋናት ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ክትትል ኣእቲዩዎ ምህላዉን ይፍለጥ።
ኣብ ሰራዊት ኤርትራ ኩለን ሞባይላትን ሲም ካርድታትን ካብ ኣባላት ሰራዊት ክምንጠላ ትእዛዝ ምምሕልላፉ ዝፍለጥ ኮይኑ፤ ሽሕኳ እዚ ስጉምቲ ብሰንኪ ሞባይላት ምስጢራት ሰራዊት ናብ ጸላኢ ይበጽሕ ኣሎ ብዝብል ምስምስ ይጎልበብ፤ እቲ ቀንዲ ምኽንያት ግን፥ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ካብ ሰራዊት ክነቱጒ`ዩ ዝብሎ ተቛዉሞ ንምብርዓን ሙኻኑ ኢዩ ዝፍለጥ።
ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ቴሌፎን ክትድውሉ ካብ ኣሃዱታትኩም ተንቀሳቒስኩም ብዝብል ክሲ ድሮ ብርክት ዝበሉ ኣባላት ሰራዊት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ምህላዎም፥ ነቶም ኣደዊልኩሞም ዝተባህሉ ሲቪል ሰብ ትካል እውን ብተመሳሳሊ ኣብ ማእሰርቲ ኣእትዮሞም ምህላዎም እቲ ካብ ሰራዊት ዝመጸ ሓበሬታ የረድእ።
ኣብ ሰራዊት ኤርትራ ዘሎ ዘይዕግበት ፖለቲካውን ጸጥታውን ሕቶ ጥራይ ኣይኮነን። ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ሰራዊት ኤርትራ ጥምየትን ዕርቃንን ውን ምህላዉ ይግለጽ ኣሎ። ኣብ ወርሕታት ጥቅምቲ ሕዳርን ታሕሳስን ካብ ሎጀስቲክስ ናብ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ዝስደድ ከም ሕሩጭን ዘይትን ዝኣመሰሉ ሃለኽቲ ነገራት ኣዚዮም ጎዲሎም ከምዘለዉ ዝፍለጥ ኮይኑ፤ ንልዕሊ 6 ወርሒ መመላእታ ውን ወተሃደራዊ ክዳን፣ ሳእኒ ከምኡ`ውን መንዲል ንጽህና (ሞዴስ) ናብ ኣሃዱታት ምክልኻል ከምዘይተወዘዐ ካብ ምንጭታት ሚኒስትሪ ምክልኻል ምርዳእ ተኻኢሉ ኣሎ።ከምሳዕቤኑ ፥ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኣብ ዝበኣሰ ጥሜት ወዲቖም ከምዘለዉ፥ ብፍላይ ሰራዊት ናይተን ኣብ ርሑቚ ከባቢታት ሃገር ዝነጥፋ ኣሃዱታት ኣብ ከቢድ ሓደጋ ይርከቡ ምህላዎም ይፍለጥ።
እዚ ኣብ ሓይልታት ምክልካል ኣቲዩ ዘሎ ጥሜትን ዕርቃንን ኮነ ኢልካ ሰራዊት ተዛኒዩ ናብ መሰላቱ ከይሓስብ ዝተገበረ ውዲት ሙኻኑ ዝሓበሩ ምንጭታት፤ እቲ ስራዊት ጀሚርዎ ዘሎ ምንዕዓብ ከይቅጽል፤ ብፖለቲካዊ ትምህርቲን ወተሃደራዊ ታዕሊምን ንምጽማዱ ብቐጻሊ ክስረሓሉ ካብ በለዛ ዝተመሓላለፈ መምርሒ ኣዘኻኺሩ ምህላዉ ብተወሳኺ እቲ ዝተላእከ ሓበሬታ የገንዝብ።
ብኣንጻር እዚ ኣብ ሰራዊት ኣትዩ ዘሎ ጥሜት፤ ካብ ንግስነት ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኤማራትን ንዝተላእከ ብርክት ዝበለ ፊኖን ዘይቲን ዝጸዓነት ዓባይ መርከብ ብ19 ሕዳር ናብ ወደብ ዓሰብ እኳ እንተኣተወ፤ እቲ ሽዑ ለይቲ ተራጊፉ ኣብ ዓዲ ንፋስ ናይ ከተማ ዓሰብ ናብ ዝርከብ መኻዚኖታት ዝኣተወ ስንቂ፤ ኣብ ሰሙኑ መንግስቲ ኤርትራ ገሊኡ ናብ ሰራዊት ግንቦት 7ን ድምሐትን ከምዝዘርገሖ፥ ገለ ክፋሉ ድማ ናብ ወደብ ፖርትሱዳን ብምልኣኽ ኣብታ ኣብዚ እዋን እዚ ቁጠባዊ ቅልውላው ኣትዩዋ ዘሎ ሱዳን ብኮንትሮባንዳ ይሸጦ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ሰራዊት ኤርትራ በዚ ተደራሪብዎ ዘሎ ሽግራት ኣብ ዘይርጉእ ኩነታት ምህላዉ ዝፍለጥ ኮይኑ፥ ጎኒ ጎኒ እዚ ወጥሪ እቲ ብመንግስቲ ኢትዮጲያ ክመጽእ ዝኽእል መጥቓዕቲ እውን ማዕሪኡ ዝስጉም ዘሎ ካልእ ስግኣት ኢዩ።
ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ብዙሓት ዓንኬላት ፥ እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት፤ ንሰራዊት ኤርትራ ናይ ለውጢ መሪሕ ኮይኑ ንነብሱን ህዝቡን ሓርነት ከጎናጽፍ ዝለዓለ ኣጋጣሚ ሙኻኑ ዝትሕዝቱኡ ዘተ ዳርጋ ኣብ ኩሎም ናይ ኤርትራ ፍታሕ ዘቋምቱ ሓለፍቲ ብሰፊሑ ከምዝዝረበሉ ዘሎ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ሰራዊት ዝነበሩ ኣብዚ እዋን እዚ ካብ ስራሕ ደው ኢሎም ዘለዉ ናይ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣፍልጦ ዘለዎም ሓለፍቲ (ናይ ባዕሎም ተራ ከይዘንግዑ)፤ እዚ ኣብ ሰራዊት ጀሚሩ ዘሎ ምውድዳብ ለውጢ ኣብ ምምጻእ ገዚፍ ተራ ክህልዎ ሙኻኑ ይእምቱ ኣለዉ።


text:
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሶማልያዊያን ብሰንኪ ኣብ ሃገሮም ዘሎ ስግኣት ጸጥታ ናብ ኣብ ኢትዮጵያ ምብራቃዊ ዞባ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ዶሎ ዓዶ ይስደዱ ምህላዎም ተገሊጹ።
መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ካብቲ ጥሩፍ ጉጅለ ኣል ሸባብ ዝቆጻጸሮ በይን ባኮል ዞባታት ዝመጹ ኮይኖም ኣብ ከባቢኦም ዝንቀሳቀሱ ዕጡቓት ሚሊሻ እስላማዊ ጥሩፍ ጉጅለ መሬቶም፡ጥሪቶምን መግቦምን ከምዝምንዝዕዎምን ብተወሳኺ ብዘይፍቓዶም ናብቲ ጉጅለ ክጽንበሩ ከምዝግደዱ ይገልጹ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ዶሎ ዓዶ ሓሙሽተ መዓስከር ስደተኛታት ዘለውዎ ኮይኑ ኣስታት 215,554 ስደተኛታት ኣዕቑቡ ይርከብ።
ዶሎ ዓዶ ኣብ 2010 ዓ.ም ኣብ ሶማል ዘጋጠመ ደርቂን ግጭት ስዒቡ ብዝነበረ ዋሕዚ ስደተኛታት ምክንያት ዝተመስረት መዓስከር ስደተኛታት ምኳኑ ይፍለጥ።
“ብሰንኪ ደርቂ ኩሎም ጥሪትና ሞይቶም። ብተወሳኺ ዕጡቓት አል ሸባብ ናብ ዓድታትና መጺኦም ቀረጽ ይሓቱ። ዝወሃብ ገንዘብ ኣይነበረናን ስለዚ ንህይወተይ ብምፍራሕ ዓደይን ገዛይን ገዲፈ ናብዚ መጺአ” ዝበለ የሮ ዓብዱሃሊ እዩ።
ካብቶም ኣብ መዓስከራት ዶሎ ዓዶ ዝርከቡ ስደተኛታት 67 ሚእታዊት ህጻናት ኮይኖም፡ ካብዚኦም ኣስታት 1,642 አላይ ዘይብሎም ወይ ምስ ስድራ ቤቶም ዝተፈላለዩ ህጻናት እዮም።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ 6,687 ሓደሽቲ ስደተኛታት ዶሎ ዓዶ ኣትዮም።
ብመሰረት ዓለምለኸ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ካብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ቁጽሪ ዋሕዚ ስደተኛታት ዝለዓለ ምንባሩ ይገልጽ። ነፍሲ ወከፍ ኣብቲ ዞባ ክሊኒክ ብስእነት ዝተመጣጠነ መግቢ ንዝተጎድኡ ህጻናት ንምእላይ ዝተዳለወ’ዩ።
ኣብ መጀመርታ ሰለስተ ሰሙናት ዓመተ 2017 ናብ መዓስከር ስደተኛታት ዶሎ ዓዶ ዝኣተው ህጻናት 77 ሚእታዊት ብስእነት ዝተመጣጠነ መግቢ ዝተጎድኡ እዮም። እዚ ድማ ካብቲ ብዓለምለኸ ውድብ ጥዕና ዝተመዝገበ ናይ ህጹጽ እዋን 15 ሚእታዊት ብሓሙሽተ ዕጽፊ ዝለዓለ’ዩ ማለት እዩ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል እቲ ኩነታት ካብቲ ኣብ 2011 ዓ.ም ዘጋጠመ ዝሓሸ ከምዝኸውን ይግምቱ እንተኾነ ሓገዝ ወሃብቲ ትካላት ሕጂ’ውን ሓገዘን ከበርኽታ ጻውዒት የቕርብ።
“ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዝህቦ ናይ መግቢ ሓገዝ ኣብ ወርሒ መጋቢት 2018 ከየቋረጽ ኣስታት 27 ሚልዮን ዶላር ህጹጽ ሓገዝ የድልዮ። እዚ ማለት እቲ ዝወሃብ ሓገዝ መግቢ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ 2018 ክጸንሕ ይክእል’ዩ ማለት እዩ። እዚ ሓገዝ ምስ ዘይሕልው ግን ነቶም እኹል መግቢ ዘይብሎም ሰባት ዝወሃብ ናይ መግቢ ሓገዝ ክጎድል’ዩ ማለት’ዩ” ዝበለት በዓል ስልጣን ኮሚኒኼሽን ፕሮግራም መግቢ ዓለም ለጊ ቦወርስ እየን።
ካብ ዶብ ሶማል 70 ኪ.ሜ ርሒቑ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ዶሎ ዓዶ ብብዝሒ ሶማልያዊያን ስደተኛታት ካል ኣይ ደረጃ ዝሓዘ ምዃኑ ይግለጽ።


text:
“ንያህ ወድስዎ!”—ስለምንታይ፧
“ንያህ ወድስዎ! . . . ምውዳሱስ ክንደይ ባህ ዜብልን ግቡእን ኰን እዩ!”—መዝ. 147:1።
1-3. (ሀ) መዝሙር 147 መዓስ እያ ተጻሒፋ ኽትከውን እትኽእል፧ (ለ) ንመዝሙር 147 ብምጽናዕ እንታይ ክንምሃር ንኽእል፧
ሓደ ሰብ ንእተዋህቦ ዕዮ ብዚግባእ ምስ ዚፍጽም ወይ ከኣ ጽቡቕ ክርስትያናዊ ባህርይ ምስ ዜንጸባርቕ፡ ውዳሰ ይግብኦ እዩ። ሰባት ውዳሰ ዚግብኦም ካብ ኰነ፡ የሆዋ ኣምላኽ እሞ ደኣ ኽሳዕ ክንደይ ዓብዪ ውዳሰ ዘይግብኦ! እቲ ኣብ ዜደንቕ ፍጥረቱ ዚንጸባረቕ ዓብዪ ሓይሉ ዀነ እቲ ሓደ ወዱ ምእንታና መስዋእታዊ በጃ ኪኸውን ብምሃብ ንደቂ ሰብ ዝገበረሎም ፍሉይ መሰናድዎ ኽንውድሶ የለዓዕለና እዩ።
2 ጸሓፊ መጽሓፍ መዝሙር ምዕራፍ 147 ንየሆዋ ኺውድሶ ተደሪኹ እዩ። ካልኦት ምስኡ ሓቢሮም ንኣምላኽ ኪውድስዎ እውን ኣተባቢዕዎም እዩ።—መዝሙር 147:1, 7, 12 ኣንብብ።
3 ነዛ መዝሙር እዚኣ መን ከም ዝጸሓፋ ዘይንፈልጥ እኳ እንተ ዀንና፡ እቲ ጸሓፊኣ ግና የሆዋ ንእስራኤላውያን ካብ ምርኮ ባቢሎን ናብ የሩሳሌም ኣብ ዝመለሰሉ እዋን ዚነብር ዝነበረ እዩ ዚመስል። (መዝ. 147:2) ህዝቢ ኣምላኽ ናብቲ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ዜካይድሉ ቦታ ስለ እተመልሱ፡ ጸሓፍ መዝሙር 147 ንየሆዋ ኺውድሶ ተለዓዒሉ እዩ። ንየሆዋ ኺውድሶ እተደረኸሉ ኻልእ ተወሳኺ ምኽንያታት እውን ጠቒሱ እዩ። እቲ ምኽንያታት እንታይ እዩ ነይሩ፧ ንስኻኸ “ሃሌሉያ!” ኽትብል ዜለዓዕለካ እንታይ ምኽንያታት ኣሎካ፧—መዝ. 147:1፡ እ.ጽ.።
የሆዋ ስቡር ንዝልቡ የሕውዮ
4. ንጉስ ቂሮስ ንእስራኤላውያን ሓራ ምስ ኣውጽኦም፡ ከመይ ተሰሚዕዎም ኪኸውን ይኽእል፧ ስለምንታይከ፧
4 እቶም ተማሪኾም ኣብ ባቢሎን ዝነበሩ እስራኤላውያን ከመይ ይስምዖም ከም ዝነበረ እሞ ሕሰብ። እቶም ማረኽቶም፡ “ሓደ ኻብ መዝሙራት ጽዮን ዘምሩልና” ኢሎም ኣላገጹሎም። ኣብቲ እዋን እቲ፡ እታ ብየሆዋ ኺሕጐሱ እትድርኾም ቀንዲ ምንጪ ሓጐሶም ዝነበረት ከተማ ጠፊኣ ነበረት። (መዝ. 137:1-3, 6) እቶም ኣይሁድ ኪዝምሩ ዚደልይሉ እዋን ኣይነበረን። ልቦም ተደቚሱ ስለ ዝነበረ፡ መጸናንዒ የድልዮም ነበረ። ይኹን እምበር፡ ከምቲ ቓል ኣምላኽ ዝገለጾ፡ ብቂሮስ ንጉስ ፋርስ ኣቢሎም ድሕነት ረኺቦም እዮም። ከመይሲ፡ ቂሮስ ንባቢሎን ምስ ሰዓራ፡ “የሆዋ . . . ኣብታ ኣብ ይሁዳ ዘላ የሩሳሌም ቤት ክሰርሓሉ . . . መዚዙኒ ኣሎ። ካብ ህዝቡ ኣብ መንጎኹም ዘሎ ዘበለ፡ የሆዋ ኣምላኹ ምስኡ ይኹን እሞ ይደይብ” ኢሉ ኣወጀ። (2 ዜና 36:23) እዝስ ነቶም ኣብ ባቢሎን ዝነበሩ እስራኤላውያን ክሳዕ ክንደይ ኰን ኣጸናኒዕዎም ይኸውን!
5. ጸሓፍ መዝሙር 147 ብዛዕባ እቲ የሆዋ ዘለዎ ናይ ምሕዋይ ክእለት እንታይ እዩ ኢሉ፧
5 የሆዋ ንእስራኤላውያን ብሓፈሻ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ብደረጃ ውልቀ ሰብ እውን ኣጸናኒዕዎም እዩ። ሕጂ እውን ከምኡ እዩ ዚገብር። እቲ ጸሓፍ መዝሙር 147 ብዛዕባ ኣምላኽ፡ “ልቦም ንእተሰብሩ የሕውዮም፣ ንኣቝሳሎም ከኣ ይዝንን” ኢሉ ጸሓፈ። (መዝ. 147:3) እወ፡ የሆዋ ነቶም ኣካላዊ ዀነ ስምዒታዊ ጸገማት ዘለዎም ዘበሉ ይሓልየሎም እዩ። ሎሚ፡ የሆዋ ኼጸናንዓናን ስምዒታዊ ቝስልና ኺዝንንን ይደሊ እዩ። (መዝ. 34:18፣ ኢሳ. 57:15) ንዜጋጥመና ጸገማት ምእንቲ ኽንዋጽኣሉ ጥበብን ብርታዐን ይህበና እዩ።—ያእ. 1:5።
6. እቲ ጸሓፍ መዝሙር ኣብ መዝሙር 147:4 ኻብ ዝጸሓፎ ቓላት እንታይ ጥቕሚ ኢና እንረክብ፧ (ኣብ መእተዊ ዘላ ስእሊ ርአ።)
6 ጸሓፍ መዝሙር 147፡ ትዅረቱ ናብ ሰማይ ብምግባር፡ የሆዋ “ቝጽሪ ኸዋኽብቲ ይቘጽር፣ ንዅላቶም በብስሞም ይጽውዖም” በለ። (መዝ. 147:4) ትዅረቱ ኣብ ሰማያዊ ኣካላት ዝገበረ ግና ስለምንታይ እዩ፧ ብዛዕባ እዚ ዚስዕብ እሞ ሕሰብ፦ እቲ ጸሓፍ መዝሙር ንኸዋኽብቲ ብዓይኒ ኺርእዮም ይኽእል እኳ እንተ ነበረ፡ ቍጽሮም ክንደይ ምዃኑ ግና ኣይፈልጥን እዩ ነይሩ። ኣብዚ እዋን እዚ ግና፡ ኣዝዮም ብዙሓት ከዋኽብቲ ኸም ዘለዉ ንፈልጥ ኢና። ገሊኦም ሰባት፡ ኣብ ጋላክሲ ሊሐ ብቢልዮናት ዚቝጸሩ ኸዋኽብቲ ኸም ዘለዉ ይግምቱ። ኣብ ዩኒቨርስ ከኣ ብትሪልዮናት ዚቝጸር ጋላክሲታት ኣሎ! እወ፡ ንኸዋኽብቲ ቘጺርና ኽንውድኦም ኣይንኽእልን ኢና። ፈጣሪ ግና ንዅሎም ስም ወይ መጸውዒ ሂብዎም እዩ። ስለዚ፡ የሆዋ ንዅሉ ኸዋኽብቲ በብሓደ ይፈልጦ እዩ። (1 ቈረ. 15:41) ነቶም ኣብ ምድሪ ዘለዉ ሰብኣውያን ፍጥረታቱኸ ብደረጃ ውልቀ ሰብ ይፈልጦም ድዩ፧ ኣምላኽ ንዅሎም ከዋኽብቲ በብሓደ ኣበይ ከም ዘለዉ ኣብ ዝዀነ ይኹን ግዜ ይፈልጥ ካብ ኰነ፡ ብዛዕባ ሃለዋትካን ስምዒትካን ዜድልየካ ነገርን እውን ብልክዕ ከም ዚፈልጥ ርዱእ እዩ።
7, 8. (ሀ) የሆዋ ንህዝቡ ኻብ ፈተና ኼድሕኖም ከሎ፡ እንታይ እዩ ኣብ ግምት ዜእቱ፧ (ለ) የሆዋ ንዘይፍጹማት ሰባት ብርሕራሐ ኸም ዚሕግዞም ብምሳሌ ግለጽ።
7 የሆዋ ንዓኻ ብደረጃ ውልቀ ሰብ ይግደሰልካ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብ ህይወትካ ጸገማት ኬጋጥመካ ኸሎ ብርሕራሐ ኺሕግዘካ ዜኽእሎ ሓይልን ድንጋጸን እውን ኣለዎ። (መዝሙር 147:5 ኣንብብ።) ኵነታትካ ኣዝዩ ኣጸጋምን ንምጻሩ ኸቢድን ኰይኑ ይስምዓካ ይኸውን። ኣምላኽ ዓቕምኻ ይፈልጥ እዩ፡ ‘ሓመድ ምዃንካ ኸኣ ይዝክር እዩ።’ (መዝ. 103:14) ዘይፍጹማት ስለ ዝዀንና፡ ብተደጋጋሚ ተመሳሳሊ ጌጋ ንፍጽም ኢና። ሕማቕ ዘረባ ብምዝራብና፡ ክፉእ ነገር ብምብሃግና፡ ወይ ብኻልኦት ብምቕናእና ንጥዓስ ኢና። የሆዋ ኸምዚ ዓይነት ድኽመት እኳ እንተ ዘይብሉ፡ ብዛዕባና ዘለዎ ግንዛበ ግና ኪምርመር እኳ ዘይከኣል ኣዝዩ ዓሚቝ እዩ።—ኢሳ. 40:28።
8 እታ ልዕልቲ ኢድ የሆዋ ኣብ ግዜ ፈተና ኽትብርትዕ ዝሓገዘትካ እዋናት ትዝክር ትኸውን። (ኢሳ. 41:10, 13) ኪዮኮ ዝስማ ፈላሚት ዘጋጠማ ዅነታት ከም ኣብነት ንርአ። ናብ ሓድሽ ክሊ ምስ ተመደበት፡ ተስፋ ዜቝርጽ ኵነታት ኣጋጢምዋ ነበረ። የሆዋ ንጸገማ ኸም ዚርድኣላ ዘርኣየ ብኸመይ እዩ፧ ኣብቲ ሓድሽ ጉባኤኣ፡ ስምዒታ ዚርድኡላ ሰባት ረኸበት። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ፡ የሆዋ “ፈላሚት ስለ ዝዀንኪ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ጓለይን ንዓይ እተወፈኽን ስለ ዝዀንኪ እፈትወኪ እየ። ሓንቲ ኻብ መሰኻኽረይ ኴንኪ ጽቡቕ ህይወት ከተሕልፊ እየ ዝደልየኪ” ዝበላ ዀይኑ እዩ ተሰሚዕዋ። ንዓኻኸ እቲ ዅሉ ዚኽእል፡ ‘ኣእምሮኡ ኺልካዕ ዘይከኣል ከም ዝዀነ’ ብኸመይ ኣርእዩካ ይፈልጥ፧
የሆዋ ዜድልየና ዘበለ የማልኣልና
9, 10. የሆዋ፡ ፈለማ እንታይ ዓይነት ሓገዝ እዩ ዚገብረልና፧ ብምሳሌ ኣረድእ።
9 ኵላትና ኸም ምግብን ክዳንን መዕቀልን ዝኣመሰለ ስጋዊ ነገራት የድልየና እዩ። ሓድሓደ ግዜ ድማ፡ ዚብላዕ ምግቢ ኸይንስእን ንጭነቕ ንኸውን። ይኹን እምበር፡ ምግቢ ዚበቝለሉ ተፈጥሮኣዊ ዑደት ዝፈጠረ ዀነ ንጨቓዊት ኳዃት ዚምግብ የሆዋ እዩ። (መዝሙር 147:8, 9 ኣንብብ።) የሆዋ ንኳዃት ወትሩ ዚምግቦም ካብ ኰነ፡ ዜድልየካ ዘበለ ስጋዊ ነገራት ከም ዜማልኣልካ ኽትተኣማመን ትኽእል ኢኻ።—መዝ. 37:25።
10 ልዕሊ ዅሉ ድማ፡ የሆዋ “ኻብ ኵሉ ሓሳብ ዚበልጽ ሰላም ኣምላኽ” ብምሃብ፡ መንፈሳዊ ሓገዝ ይገብረልና እዩ። (ፊል. 4:6, 7) ንኣብነት፡ ሙትሱዎን ሰበይቱን ብኸመይ ሓገዝ የሆዋ ኸም ዝረኸቡ እስከ ርአ። ብ2011 ኣብ ጃፓን ሱናሚ ምስ ኣጋጠመ፡ ኣብ ናሕሲ ቤቶም ደይቦም ካብ ሞት ንስክላ ኣምለጡ። ይኹን እምበር፡ ኵሉ ንብረቶም ሰኣኑ። ኣብቲ ጸልማትን ቈራርን ዝነበረ ደርቢ ቤቶም ድማ ሓደሩ። ንግሆ፡ መንፈሳዊ መተባብዒ ኣናደዩ። እታ ኺረኽብዋ ዝኸኣሉ መጽሓፍ ከኣ፡ መጽሓፍ ዓመት ናይ የሆዋ መሰኻኽር 2006 ጥራይ እያ ነይራ። “ኣብ መዝገብ ካብ ዝሰፈረ እቲ ብዙሕ ሞት ዘስዓበ ሱናሚ” እትብል ኣርእስቲ ድማ ትዅረት ሙትሱዎ ሰሓበት። ብዛዕባ እቲ ብ2004 ኣብ ሱማትራ ብሰንኪ ዘጋጠመ ምንቅጥቃጥ ምድሪ እተላዕለ፡ ኣብ መዝገብ ታሪኽ ካብ ዝሰፈረ ሱናሚ ድማ እቲ ዝለዓለ ዕንወት ዘስዓበ ሱናሚ እያ ትገልጽ ነይራ። ሙትሱዎን ሰበይቱን ነቲ ተመክሮታት ኬንብብዎ ኸለዉ ንብዓት ሰዓሮም። ኣምላኽ ብግዜኡ መንፈሳዊ መተባብዒ ብምሃብ ፍቕሩን ሓልዮቱን ከም ዘርኣዮም ኰይኑ ተሰምዖም። የሆዋ ዜድልዮም ስጋዊ ነገራት እውን ኣማሊኡሎም እዩ። መንፈሳውያን ኣሕዋቶም ረድኤት ሂቦምዎም እዮም። ልዕሊ ዅሉ ዜተባብዖም ድማ፡ ወኪላት ውድብ ኣምላኽ ናብ ጉባኤኦም ዝገበርዎ ምብጻሕ እዩ። ሙትሱዎ፡ “የሆዋ ኣብ ጐድኒ ነፍሲ ወከፍና ኸም ዝዀነን ከም ዚሓልየልናን እዩ ተሰሚዑኒ። እዝስ ክሳዕ ክንደይ ኰን ዜጸናንዕ እዩ!” በለ። ኣምላኽ፡ ፈለማ መንፈሳዊ ሓገዝ ብምሃብ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ዜድልየና ስጋዊ ነገራት ብምምላእ ይሓልየልና እዩ።
ካብ ድሕነት ኣምላኽ ዚርከብ ጥቕሚ
11. ካብ ድሕነት ኣምላኽ ኪጥቀሙ ዚደልዩ ዘበሉ እንታይ ኪገብሩ ኣለዎም፧
11 የሆዋ ‘ንዓቃላት ኬተንስኦምን’ ኪሕግዞምን ወትሩ ድሉው እዩ። (መዝ. 147:6ሀ) ሓገዙ ኽንረክብ እንኽእል ግና ብኸመይ ኢና፧ ምስኡ ጽቡቕ ርክብ ኪህልወና ኣለዎ። ስለዚ፡ ዓቃላት ክንከውን ኣሎና። (ጸፎ. 2:3) ዓቃላት ዘበሉ፡ ኣምላኽ ንዜጋጥሞም ዘይፍትሓዊ ነገራትን መከራን ኬወግዶ ብዓቕሊ ይጽበዩ እዮም። የሆዋ ድማ ነዞም ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰባት ሞገሱ ይህቦም እዩ።
12, 13. (ሀ) ኣምላኽ ምእንቲ ኺሕግዘና ኻብ ምንታይ ኢና ኽንርሕቕ ዘሎና፧ (ለ) የሆዋ ብመን እዩ ባህ ዚብሎ፧
12 በቲ ኻልእ ሸነኽ ግና፡ ኣምላኽ “ንእኩያት . . . ናብ ምድሪ ይድርብዮም” እዩ። (መዝ. 147:6ለ) እዚ ቓላት እዚ፡ ሓያል መልእኽቲ ኣለዎ! የሆዋ ብተኣማንነት ኬፍቅረናን ካብ ቍጥዓኡ ኽንናገፍን እንተ ደሊና፡ ኣምላኽ ዝጸልኦ ዘበለ ኽንጸልእ ኣሎና። (መዝ. 97:10) ንኣብነት፡ ምንዝርና ኽንጸልእ ኣሎና። ስለዚ፡ ከም ስእለ ጽዩፍ ዝኣመሰለ ናብ ምንዝርና ኺመርሓና ዚኽእል ነገራት ከነርሕቕ ኣሎና። (መዝ. 119:37፣ ማቴ. 5:28) ከምኡ ምግባር ኪኸብደና ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ በቲ እንገብሮ ጻዕሪ ግና ካብ የሆዋ ዓስቢ ኽንረክብ ኢና።
13 ክንቃለስ ከለና ግና ኣብ ገዛእ ርእስና ዘይኰነስ፡ ኣብ ኣምላኽ ክንውከል ኣሎና። “ብሓይሊ ፈረስ፡” ማለት በቲ ሰባት ዚውከልዎ ነገራት ንርእስና ኸነድሕን ንጽዕር እንተ ዄንና ኣምላኽ ባህ ኣይብሎን እዩ። ብዘይካዚ፡ “ብብርቱዕ ኣእጋር ሰብ” ክንእመን፡ ማለት ባዕልና ወይ ካልእ ሰብ ኬድሕነና ኸም ዚኽእል ክንሓስብ የብልናን። (መዝ. 147:10) የግዳስ፡ የሆዋ ኺሕግዘና ብምልማን ናብኡ ኽንቀርብ ኣሎና። ንየሆዋ ኺሕግዘና ብተደጋጋሚ እንተ ለሚንናዮ እውን፡ ከም ሰብኣውያን ኣማኸርቲ ፈጺሙ ኣይስልክዮን እዩ። እወ፡ “የሆዋ በቶም ዚፈርህዎ፡ በቶም ነቲ ብተኣማንነት ዜርእዮ ፍቕሩ ዚጽበዩ ባህ ይብሎ እዩ።” (መዝ. 147:11) ስለዚ፡ ብተኣማንነት ኣጸቢቑ ኸም ዜፍቅረናን ንሕማቕ ባህግታትና ኽንስዕሮ ኸም ዚሕግዘናን ክንተኣማመን ንኽእል ኢና።
14. ጸሓፍ መዝሙር 147 እንታይ ምትእምማን እዩ ነይርዎ፧
14 የሆዋ ኣብ ግዜ ጸገምና ኸም ዚሕግዘና ኽንተኣማመን ዜኽእለና መሰረት ሂቡና እዩ። እቲ ጸሓፍ መዝሙር 147 ብዛዕባ ዳግመ ህንጸት የሩሳሌም ምስ ሓሰበ፡ ብዛዕባ የሆዋ ኸምዚ ኢሉ ዘመረ፦ “ንሱስ ተገዳማት ኣፍ ደገኺ የጽንዕ፣ ኣብ ውሽጥኺ ንዘለዉ ደቅኺ ይባርኾም። ኣብ ዓድኺ ሰላም የምጽእ።” (መዝ. 147:13, 14) እቲ ጸሓፍ መዝሙር፡ ኣምላኽ ንኣምለኽቱ ምእንቲ ኼዕቍቦም ንኣፍ ደገታት እታ ኸተማ ኸም ዜጽንዕ ምፍላጡ ኽሳዕ ክንደይ ኰን እዩ ኣጸናኒዕዎ!
15-17. (ሀ) ሓድሓደ ግዜ ብዛዕባ እቲ ዜጋጥመና ጸገማት እንታይ እዩ ኺስምዓና ዚኽእል፧ የሆዋ ብቓሉ ኣቢሉ ዚሕግዘናኸ ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ‘ቃል ኣምላኽ ብፍጥነት ዚጐዪ’ ብኸመይ ከም ዝዀነ ግለጽ።
15 ዜጨንቕ ጸገማት የጋጥመካ ይኸውን። የሆዋ ግና ንጸገማትካ ኽትዋጽኣሉ ዜኽእለካ ጥበብ ኪህበካ ይኽእል እዩ። እቲ ጸሓፍ መዝሙር 147 ብዛዕባ ኣምላኹ፡ “ትእዛዙ ናብ ምድሪ ይሰድድ፣ ቃሉ ብፍጥነት ይጐዪ” በለ። ድሕሪኡ ድማ፡ የሆዋ ‘ውርጪ ዚሰድድ፡ ኣስሓይታ ፋሕ ዜብል፡ በረድ ዚድርቢ’ ኣምላኽ ከም ዝዀነ ብምግላጽ፡ “ንቝሩኸ መን ኪጻወሮ ይኽእል፧” ኢሉ ሓተተ። ወሲኹ ኸኣ፡ የሆዋ “ቃሉ ይሰድድ እሞ የምክኾ” በለ። (መዝ. 147:15-18) እቲ ኻብ ኵሉ ዚበልጽ ጥበብን ሓይልን ዘለዎ፡ ንበረድን ውርጭን ድማ ዚቈጻጸር ኣምላኽ ንዜጋጥመካ ዝዀነ ይኹን ጸገም ምእንቲ ኽትሳገሮ ኺሕግዘካ ይኽእል እዩ።
16 ሎሚ፡ የሆዋ በቲ ቓሉ ዝዀነ መጽሓፍ ቅዱስ ኣቢሉ ይመርሓና እዩ። “ቃሉ ብፍጥነት ይጐዪ” እዩ፣ በዚ ኸምዚ ድማ፡ ዜድልየና መንፈሳዊ መምርሒ ኣብ እዋኑ ንረክብ ኢና። ካብ ንባብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ካብቲ ብ“እሙንን ኣስተውዓልን ባርያ” ዚዳሎ ጽሑፋት፡ ካብ ፈነወ JW ኰነ ኻብ jw.org፡ ካብ ሽማግለታት፡ ኣመንቲ ኻብ ዝዀኑ ብጾትካ ብዛዕባ ዝረኸብካዮ ጥቕሚ እሞ ሕሰብ። (ማቴ. 24:45) የሆዋ ብፍጥነት መምርሒ ኸም ዚህበካ ኣየስተውዓልካንዶ፧
17 ሲሞን ዝስማ ሓብቲ፡ ቃል ኣምላኽ ሓይሊ ኸም ዘለዎ ብተመክሮ ኣስተብሂላ እያ። ብዛዕባ ገዛእ ርእሳ ትሑት ኣረኣእያ እዩ ነይርዋ፣ ሞገስ ኣምላኽ ከም ዘይብላ ድማ ትሓስብ ነበረት። ይኹን እምበር፡ ተስፋ ኽትቈርጽ ከላ፡ የሆዋ ምእንቲ ኺሕግዛ ብቐጻሊ ትጽሊ ነበረት። ብሕታዊ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ኣዘውቲራ ትገብር ነበረት። “ብርታዐን መምርሕን የሆዋ ኸም ዘይረኸብኩ ዀይኑ እተሰምዓኒ እዋን የሎን” ድማ በለት። እዚ ኸኣ ዝያዳ ኣወንታዊ ኣተሓሳስባ ኺህልዋ ሓጊዝዋ እዩ።
18. ሞገስ ኣምላኽ ከም ዘሎካ ዚስምዓካ ስለምንታይ እዩ፧ “ንያህ ወድስዎ!” ኽትብል ዚድርኸካ እንታይ ምኽንያታትከ ኣሎካ፧
18 እቲ ጸሓፍ መዝሙር 147፡ ጥንታውያን ህዝቢ ኣምላኽ ሞገስ የሆዋ ዘለዎም ህዝቢ ኸም ዝነበሩ ይፈልጥ ነበረ። ኣምላኽ፡ “ቃሉ” ዀነ “ስርዓታቱን ፍርድታቱን” ዝሃቦም፡ ነዞም ህዝቢ እዚኦም ጥራይ እዩ ነይሩ። (መዝሙር 147:19, 20 ኣንብብ።) ኣብዚ ግዜ እዚ፡ ብስም ኣምላኽ እንጽዋዕ ንሕና ጥራይ ምዃንና ተባሪኽና ኢና። ንየሆዋ ምፍላጥና፡ ቃሉ ዚመርሓና ምዃኑ፡ ምስኡ ፍሉይ ርክብ ምምስራትና የሐጕሰና እዩ። እሞኸ ኸም ጸሓፍ መዝሙር 147፡ “ንያህ ወድስዎ!” ኽትብል ኰነ ኻልኦት ከምኡ ምእንቲ ኺብሉ ኸተተባዖም ዜኽእለካ ብዙሕ ጽቡቕ ምኽንያታት ደይኰነን ዘሎካ፧


text:
ጉዕዞ ናብ ሓርነት፡ ኣስካሕካሒ ኩነታት ኤርትራውያን ስደተኛታት
ስለምንታይ እዮም ኣዝዮም ብዙሓት ኤርትራውያን ህይወቶም ኣብ ክቱር ሓደጋ ኣእትዮም ዓዶም ሓዲጎም ዝወጹ ዘለዉ? ጉዕዞ ናብ ሓርነት ህልቂት ዘኸትል ክነሱ የግዳስ ኣሽሓት ኤርትራውያን፡ ዓመት መጸ፡ ነዚ ጉዕዞ ዓይኖም ዓሚቶም ክኣትዉዎ ይርከቡ ኣለዉ። እዚ ከኣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝተፈላለዩ መርበብ ስለያን ሓለዋ ዶብን ብምስጋር፡ ዘየናሕሲ ጸሓይን ጽምኢን ሰሃራ ብምጽዋር፡ ዝውሕጥ ማዕበላት ባሕሪ ሜዲተራንያን ብትብዓት ብምግጣም፡ ናይ ዝተፈላለዩ ሃገራት ኤውሮፓ ምቁጽጻር ዶባት ብምጥሓስ፡ ካልእ ካብቲ ዝተበገስሉ ክሳብቲ ዑቕባ ዝረኽቡሉ ሃገራት ዝተፈላለዩ ፈተንቲ መሰናኽላት ብምስጋር እዮም። ልዕሊ ኩሉ ድማ ካብቶም ዘይሕጋውያን መሰጋገርቲ ደቂሰባት ዝወርዶም ውርደትን፡ ግፍዒን ኣሽንኳይዶ ኣብ ልዕሌኻ ክወርድ ክትሰምዖውን ዘስካሕክሕ እዩ።
ካብዞም ዝሃድሙ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክንደይ ይዕወቱ ክንደይከ ኣይዕወቱን ዝገልጽ ንጹር ኣሃዛት የለን። እቲ ንሰምዖ ሓበሬታታት ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ጥራሕ እዩ። ገለ ተንተንቲ ንሓደ ክልተ ተዛማዲ ውሕስነት ዘለዎ ጉዕዞታት ክትንትኑ ንሰምዕ።
ውግእ፡ ዓጸቦ፡ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ፡ ዜጋታት ዓዶም ገዲፎም ናብ ዑቕባ ክረኽቡሉ ዝኽእሉ ውሑስ ሃገራት ክሰደዱ ካብ ዝገብሩ ገለ ረቋሒታት እዮም። ኩነታት ናይ ኤርትራ ግና ፍሉይ ኮይኑ ንረኽቦ። ንሕና ኤርትራውያን እቲ ምኽንያት እንታይ ምዃኑ ኣጸቢቕና ንፈልጦ ኢና። ሃገርና ኣብ ውግእ የላን፡ ባህርያዊ ሓደጋውን ኣየጋጠማን ዘሎ፡ መጥቃዕቲ ግብረ ሽበራውያን'ውን ክሳብ ክንድኡ ኣስጋኢ ኣይኮነን። ናይ ባዕልና ቁስሊ እዩ ነታ ሃገር ዝሕምሳ ዘሎ። እቲ ስርዓት ንዓሰርተታት ዓመታት ነታ መሰረት ሕብረሰተስብ ዝኾነት ስድራቤት ፋሕብትን ብምባል ክብርታት ናይቲ ሕብረተሰብ ዘሪግዎ ይርከብ። ልዕሊ ኩሉ ድማ ንመንእሰያት ናይታ ሃገር ብጉልባባ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ባርነት ቆሪንዎም ኣሎ።
ዝኾነ ዝተቆርነ ወይ'ውን ምስ ባርያ ዝነጻጸር ኩነታት ዝርከብ ሰብ ነብሱ ሓራ ክገብር ካብቲ ኩነታት ክሃድም መሰል ኣለዎ። ኤርትራውያን መንእሰያት ነብሶም ሓራ ክገብሩ እንታይ ዝሓሸ ኣማራጺ ኣለዎም? ካብ ማሕበረሰብ ዓለም እንጽበዮ እንተልዩ ነዞም ብጨቋኒ ስርዓት ተደሪኾም ህይወቶም ንምድሓን ነዚ ናይ ሓርነት ጉዕዞ ዝገብሩ ዘለዉ ኤርትራውያን ዝበለጸ ምድንጋጽን ሓለዋን ክገብረሎም ጥራሕ እዩ። እቲ ክሳብ ሕጂ ሸለለ ተባሂሉ ዝሕለፍ ዘሎ መቅዘፍቲ ናይ ኣሽሓት ንጹህ ህይወት ዜጋታት በዚ መፈንጥራ ሞት ዝኾነ ጉዕዞ እዩ። ብፍላይ ድማ ካብ ኤርትራ፡ በረኻ ሰሃራ ክሳብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ፡ ብዙሓት ኣብዚ ጉዕዞ እዚ ይጠፍኡ ኣለዉ።
መንእሰያት ነዚ ጉዕዞ ክጅምሩ ዓይኖም ዘይሓስዩሉ ዘለዉ ምኽንያት ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ኣዝዩ ሕማቕ ብምዃኑ እዩ። ኣብተን ዘየተኣማምናን ኣረገውትንን ተደርብየን ዝነበራን ናይቶም ዘይሕጋውያን መሰጋገርቲ ደቂ ሰባት ጃላቡ ክድይቡ ከለዉ፡ ነቲ ኣብ ቅድሚኦም ዘሎ ሓደጋ ባሕሪ ዘንጊዖም ኣይኮኑን። ኣብ ማዕከናት ዜና ምዕራባውያን ሃገራት ብዛዕባ እዞም ስደተኛታት ክቃላሕ ከሎ፡ ናይተን ስደተኛታት ዝጸዓና ጃላቡ ኣብ ባሕሪ ሜዲተራንያን፡ ብስደተኛታት ዘዕለቕለቐ መቐበሊ ስደተኛታት ጥልያን፡ ኣብ ካለይ ናብ ዓዲ ኢንግሊዝ ብዘይሕጊ ክሰግሩ ናይ ዝፍትኑ ዜናታት ብቀጻሊ ይቃላሕ። እቲ ቀንዲ ምንጪ ናይዚ ትራጀዲ ማለት እቲ ስርዓት ነዞም መንእሰያት ብዘይ ንሕስያ ዝገፍዖም ዘሎ ግና ግቡእ ኣቃልቦ ኣይረኸበን።
ድሕሪ እቲ ብኽንደይ መስዋእቲ ዝተረኽበት ነጻነት፡ ኤርትራ ንኹሎም ዜጋታት ዝሓቁፍን ዝሕብሕብን ስርዓት ምሕደራ ክትሰጋገር እያ ዝብል እምነት እዩ ነይሩና። ብኡነት ናይ ብሓቂ ኤርትራ ናጽነታ ንምርካብ ዝሓለፈቶ ተሞክሮ ንኹሎም ኣፍሪቃውያን ዝኸውን ሽግ ተስፋ ክትውልዕ እያ ዝብል እምንቶ እዩ ነይሩና። ብኹሉ መምዘኒታት ከመይ ተጋጊና ዝገርም እዩ! እቲ መንግስቲ ንኹሉ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ክተክል ዝነበሮ ዕድላት ብምብኻን፡ ዜጋታቱ ኣብ ተስፋ ቁርጸትን ዝሓሸ ኣማራጺ ክደልዩን ነቲ ዝተሓምሸሸ ሕልሞም ጋህዲ ንምግባር ድማ ዓዶም ገዲፎም ክስደዱ ይቕሰቡ ኣለዉ። እቶም ውሕስነት መጻኢ ሃገር ዝኾኑ መንእሰያት ተስፋ ቆሪጾም፡ ሕልሞም በኒኑ፡ ቁመናኦም ተደዊኑ ይርከብ። ካብ መፋርቅ ተስዓታት ጀሚሩ፡ ኣብ መዛዘሚ ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት ተጸሚዶም ንእስነቶምን ሓርነታቶምን ተሓዲጎም ኣብ ተስፋ ቁርጸት ይርከቡ። ኣብዚ ሕጂ እዋን፡ ኤርትራውያን ካብታ ዝፈትውዋ ዓዶም ንምውጻእ ዘይከፍልዎ ነገር የለን።
መንግስቲ ነዞም መንእሰያት ንቡር ሕይወት ክመርሑ ነጻነቶም እንተዘይነፍጎም፡ እዚ ማለት ዝደለይዎ ክኾኑ ሕይወቶም ከመሓይሹ እንተዘይክልክሎም ነይሩ እቲ ስእሊ ዝተፈልየ ምኾነ ነይሩ። ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ኤርትራውያን ግዳያት ናይ ጨካን ኣተሓሕዛን ምብትታንን ኮይኖም ይርከቡ። ክብረት ዝተነፍጎ ህይወት ክነብሩ ተገዲዶም ይርከቡ። ሎሚ መንእሰያት ኤርትራ፡ ኣብ ኤርትራ ምንባር ትርጉም ዘይብሉ ናብራ እዩ፡ ስለዚ ድማ ካብዚ ናብራ እዚ ከይትወጽእ ዘጎናድብ ከም ምልኣት ሕይወት ከይትረክብ ዝኽልክል ጌሮም ይቖጽርዎ። መንግስቲ ሕልሞም መንዚዑ ናይ ሓዋሩ ገባሮ ጌርዎም ይርከብ። መብዛሕቱ ሕልሚ ኣብ ንኡስ ዕድሜኻ ከምዝጅምር መንግስቲ ዝረስዖ ይመስል። ብተዛማዲ ኣዘራርባ፡ ኣብ ካልእ ሃገራት መንግስቲ፡ መንእሰያት ጠፈር ክበጽሑ ዘኽእሎም ሓይሊ ክድልቡ ይኹስኩሶም። እዞም ናይ ኤርትራ መንእሰያት ድማ ነዚ ሕልሚ እዚ ጋህዲ ክገብሩ እንተሃቀኑ እንታይ እዩ እቲ ኣበሳኦም?
መብዛሕተን ናይ ምዕራባውያን መራኸቢ ብዙሃን ዘምጽእኦ መደባት፡ ብኸመይ ተድሕኖም ወይ ትኸላኸለሎም ኣብ ክንዲ ዝኸውን፡ ብኸመይ ናብ ኤውሮፓ ከይኣትዉ ትኽልክሎም ወይ ትነጽጎም ዝብል ምዃኑ ክትርኢ ከሎኻ ኣዝዩ የሕዝን። ማሕበረሰብ ዓለም ነዚ ኩነታት ብዕቱብ ክቅይር ክፍትን ክንደይ ተወሳኺ ሞት ናይ ኤርትራውያን ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን፡ ኣብ በረኻ ሰሃራን ባሕሪ ሜዲተራንያንን የድሊ ይኸውን? ኤርትራውያን ስደተኛታት ብመከራን ፍርሂን ይሳቀዩ፡ ጽባሕ እንታይ የጋጥሞም'ውን ፍጹም ኣይፈልጡን። ሕሉፍ ሕይወቶም ብመንግስቲ ተሰሪቁ፡ መጻኢኦም ኣብ ምልክት ሕቶ ኣትዩ ነታ ብኣጋ ዘይትርከብ ሓርነት ከናድዩ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ኣብ ምሉእ ምሕረት ናይ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂሰባት ይወድቁ።
ማሕበረሰብ ዓለም ናይቶም ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ የመን፡ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ዘለዉ ኤርትራውያን ዘስካሕክሕ ኩነታት ይፈልጡ ዶ? ኣብተን ተዓቝቦሙለን ዘለዉ ሃገራት ተቐባልነት የብሎምን፡ ብዙሕ ግዜ'ውን ይጋፍዑን ግዳያት ናይ ተበለጽቲ ይኾኑን። እቲ ብ UNHCR ዝምራሕ ናብ ሳልሳይ ሃገር ናይ ምጥያስ መደባት ንኤርትራውያን ኣይሰርሓሎምን ኣሎ እንተተባህለ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይመስለናን። ስለዝኾነ እዩ ድማ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካልእ ኣማራጺታት ከናድዩ ዝግደዱ ዘለዉ። ይገርም እዩ እተን ዑቅባ ይህባ ዝበሃላ ሃገራት እየን ድማ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝገበሩ ጌሮም ኣብ ኣፍደገአን ምስበጽሑ ከይቅበልኦም ኣፍደግአን ዝርግጣ። ስለዚ እዮም ድማ ኤርትራውያን ብዘይ ሕጊ ዶብ ሶሊኾም ክሰግሩ ዝፍትኑ ዘለዉ። ሕሉፍ ሕይወቶም ባኺኑ፡ ተፈናቂሎም ስለዝኾኑ እዚ ክገብሩ ዋላ ሓንቲ ዘሰክፎም የለን።
ነዚ ጸገም ብኸመይ ክንገጥሞ ኣሎና? ነቶም ነዚ ሽግር ንምፍታሕ ብቁምነገር ክሰርሑ ዝፍትኑ፡ ግብራዊ ዝኾኑ ናይ ፖሊሲ ኣማራጺታት ኣለዎም።
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ)


text:
ፕሬዝዳንት በሽር ሎማዕንቲ ንጉሆ ብናይ ደቡብ ሱዳን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪርን ላዕለዎት ኣባላት ሰበስልጣን መንግስቲ ደቡብ ሱዳንን ኣብ ዓለም ለኸ መዕረፎ ነፈርቲ ጁባ ኣቀባብላ ተገይሩሎም
ደቡባዊያን ምስ ሃገሮም ብሓባር ክቕፅሉ ወይ እውን ክንፀሉ ንምውሳን ዝቕፅል ሰንበት ድምፆም ንምሃብ ኣብዝቀራረብሉ ፕሬዝዳንት በሽር መንግስቶም ኣብ መንጎ ሰሜንን ደቡብን ሰላማዊ ምትሕብባር ከምዝደሊ ገሊፆም ኣለው።
ፕሬዝዳንት በሽር ደቡብ ሱዳን ንነፃነት እንተመሪፆም ኣብ ክልቲኤን ሃገራት ኢኮኖሚያዊ ፖለቲካውን ማሕበራውን ርክባት ከምዝቕፅል እዮም ዝገለፁ።ኣስዒቦም ድማ ሱዳን ሓንቲ ሃገር ኮይና ዝፅንሐት ስለዝኾነት ኣብ ከባቢ ዶባት ዝርከቡ ህዝቢ ጥቡቕ ርክቦም ክቕፅሉ እዮም ኢሎም።
ፕሬዝዳንት በሽር ኣብ ጁባ ምስበፅሑ ኣብዘስምዕዎ ዘረባ ደቡብ ናይ ምፍልላይ ተኽእሎኣ ዝለዓለ ምኻኑ ኣሚኖም።ንሶም ደቡባዊያን ነፃነት እንተመሪፆም ናብ ጁባ መፂኡ እንዃዕ ኣሓጎሰኩም ኣብምባል መንግስቶም ፈላማይ ከምዝኸውን ኣረጋጊፆም።
እቲ ፍትሕ ብዘይ ኣበር ንምፍፃም ግን ብዙሓት ጉዳያት መፍትሒ ክረኽቡ ኣለዎም።ክልቲኦም ወገናት ብዛዕባ ዜግነት ኣብ ሰሜን ዝርከቡ ደቡባዊያን ዝምልከት ኣይተሰማምዑን።ናይ ነዳዲ ሃብትን እታ ህገር ዘለዋ ናይ 38 ቢሊዮን ዕዳ ከመይ ከምዝማቐሉዎን እውን ኣይተሰማምዑን።
ናይቶም ፕሬዝዳንት ርክባት ብጋዜጣዊ መግለፂ እዩ ተኸምቢቱ።መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ብወገኑ ዓመፅቲ ዳርፉር ኣብ ደቡብ ንኽፀንሑ ኣይፍቀደሎምን`የ ኢሉ`ሎ።ክልቲኦም ወገናት ድሕሪ ረፈረንደም ዝህልዉ ጉዳያት ዕላዊ ናይ ነፃነት ማዕልቲ ከምዝኸውን ትፅቢ ዝግበረሉ ቅድሚ ትሽዓተ ሓምለ ኣ/ፈ ፍታሕ ንኽረኽቡ ተሰማሚዖም ኣልው።


text:
ክርስትያናዊ ህይወት
ንኣጋይሽና ብሓጐስ ንቀበሎም
23 መጋቢት ኣስታት 12 ሚልዮን ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዕዱማት ኣብ በዓል ዝኽሪ ኺእከቡ ንጽበ። መደረ ዜቕርብ ተዛራባይ ብዛዕባ እቲ ውህበት የሆዋ ዝዀነ በጃን ደቂ ሰብ ብእኡ ኣቢሎም ኣብ መጻኢ ብዛዕባ ዚረኽብዎ እተወሰነ በረኸትን ኪገልጽ እዩ። (ኢሳ 11:6-9፣ 35:5, 6፣ 65:21-23፣ ዮሃ 3:16) ኰይኑ ግና፡ ኣብዚ ፍሉይ ኣጋጣሚ እዚ ምስክርነት ዚህብ፡ እቲ ተዛራባይ ጥራይ ኣይኰነን። ኵላትና ንዕዱማትና ምዉቕ ኣቀባብላ ብምግባር ጽቡቕ ምስክርነት ክንህብ ንኽእል ኢና። (ሮሜ 15:7) ገለ ኻብቲ ኸምኡ ኽንገብረሉ እንኽእል መገድታት እንሆ፦
እቲ መደብ ክሳዕ ዚጅመር ኮፍ ኢልና ጥራይ ኣብ ክንዲ እንጽበ፡ ነቶም ዚመጹ ዕዱማትን ዘይንጡፉትን ብፍሽኽታን ብምቕሉል ሰላምታን ንቀበሎም
ነቶም ዝዓደምናዮም እንፈልጦም ሰባት ፍሉይ ኣቓልቦ ንገብረሎም እኳ እንተ ዀንና፡ ነቶም ወረቐት ዕድመ በጺሕዎም ናብኡ ዝመጹ ዕዱማት እውን ኣቓልቦ ንግበረሎም። ዕዱማት ምሳና ኾፍ ኪብሉ ንዓድሞም። መጽሓፍ ቅዱስናን መጽሓፍ መዝሙርናን ነርእዮም
ድሕሪ እቲ መደረ፡ ሕቶታቶም ክንምልስ ከም እንኽእል ንሓብሮም። ነቲ መአከቢ ኻልእ ጉባኤ ምእንቲ ኽትጥቀመሉ ጉባኤና ቐልጢፋ ኽትወጽእ ዚግብኣ እንተ ዀይኑ፡ ነቲ ሰብ ኣብ ውሽጢ ሒደት መዓልትታት ክትበጽሖ ቘጸራ ግበር። ኣድራሻኡ እንተ ዘይብልና፡ “ብዛዕባ እዚ ኣኼባ ኸመይ ከም እተሰምዓካ ኽፈልጥ ምደለኹ። ብኸመይ ክረኽበካ እኽእል፧” ኢልና ኽንሓትቶ ንኽእል ኢና።


text:
ንጥሮተኛታት ንጥፈታት ዘዳሉዋ ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ። ሓንቲ ካባታተን እታ ናይ ጥሮተኛታት ሃገራዊ ውድብ PRO እትብሃል እያ።
ኣብ ብዙሓት ኮምዩናት ሽወደን፡ ኣረጋውያን ኣብ ገለ እዋናት ብናይ ሓፋሽ መጎዓዝያ ገይሮም ወይ ብኸምኡ ወይ ድማ ብትሑት ዋጋ ይገይሹ።
ኣረጋዊ ኴንካ ብሓፈሻዊ መጎዓዝያ ንኽትገይሽ ዘጸግም ስንክልና ምስ ዚህልወካ፡ ናይ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ክትጥቀም ትኽእል ኢኻ። ስለዚ ብትሑት ዋጋ ኣብ ክንዲ ኣውቶቡስ ታክሲ ወይ ድማ ባቡር ክትጥቀም ትኽእል። ኣገልግሎት መጎዓዝያ ንኽትረክብ ኣቐዲምካ ኣብቲ እተመዝገብካሉ ኮምዩን መጠየቕታ ኣቕርብ። ምስኡ ኸኣ ካብ ሓኪም እተዋህበን ብሓፈሻዊ መጎዓዝያ ክትገይሽ ከም ዘይትኽእል ዚገልጽን ናይ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ወረቐት ምስክር ለኣኽ።
ኣብ ውሽቲ ኮምዩንካ ዚካየድ ጕዕዞ ግን ብፍለክስሊንየር (flexlinjer) ክትጎዓዝ ትኽእል ኢኻ። እዚኣተን እቲ ከብደን ምስቲ ማርሻበዲ ማዕረ ዝኾና ኣውቶቡሳት እየን፡ ከምዚ ብምዃነን ድማ እቲ ዓረብያ ስንኩላን ዘዘውትር ሰብ ንምድያብን ምውራድን ይቐለሉ። እዚኣተን ካብተን ካልኦት ናይ ሓፈሻዊ መጎዓዝያታት ዝያዳ ናብ ከተማታት ቅርብ ኢለን ይጎዓዛ። እተን ኣውቶቡሳት ናብቲ ዝተመዝገባኦ ቦታ ጥራይ እየን ዝኸዳ ወይ ሰብ ዘውርዳ፡ ስለዚ እቲ ናይ መገሻ መገድን ግዜን ሓሓሊፉ ይለዋወጥ እዩ።
ክንክን ጥዕና ኣብ ገዛ
ስእሊ: Colourbox
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ
>
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
ትምህርቲ 1
እቲ ብስራት እንታይ እዩ፧
1. ብስራት ኣምላኽ እንታይ እዩ፧
ኣምላኽ፡ ሰባት ኣብ ምድሪ ተሓጒሶም ኪነብሩ እዩ ዚደሊ። ንደቂ ሰብ ስለ ዜፍቅሮም ንምድርን ኣብኣ ንዘሎ ነገራትን ፈጠረ። ድሕሪ ቐረባ ግዜ ኸኣ ኣብ ምልእቲ ምድሪ ንዘለዉ ሰባት ዝሓሸ ዅነታት ኬምጽኣሎም እዩ። ንደቂ ሰብ ካብ ኵሉ መከራ ኼናግፎም እዩ።
ዓመጽ፡ ሕማም፡ ወይ ሞት ከተጥፍእ ዝኸኣለት መንግስቲ የላን። ይኹን እምበር፡ ኣብዚ ቐረባ ግዜ ኣምላኽ ንዅለን መንግስትታት ምድሪ ብመንግስቱ ኣቢሉ ኺትክአን እዩ። ተገዛእቲ መንግስቲ ኣምላኽ ከኣ ሰላምን ጥዕናን ረኺቦም ኪነብሩ እዮም። እዚ ብሓቂ ብስራት እዩ።
2. እቲ ብስራት ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
ኣምላኽ ንእኩያት ካብ ምድሪ ምስ ኣጽነቶም ጥራይ እዩ መከራ ዚጠፍእ። (ጸፎንያስ 2:3) እዚኸ መዓስ እዩ ዚፍጸም፧ ቃል ኣምላኽ ብዛዕባ እቲ ሎሚ ንሰባት ኣብ ስግኣት ኣውዲቕዎም ዘሎ ዅነታት ተነብዩ ነይሩ እዩ። እዚ ሎሚ ዚፍጸም ዘሎ ዅነታት፡ ኣምላኽ ስጕምቲ ዚወስደሉ ግዜ ኸም ዝኣኸለ ይሕብር።
3. እንታይ ክንገብር ኣሎና፧
ብዛዕባ ኣምላኽ ካብቲ ቓሉ ዝዀነ መጽሓፍ ቅዱስ ክንመሃር ኣሎና። መጽሓፍ ቅዱስ ልክዕ ከምታ ኻብ ፈቃር ኣቦ እተላእከት ደብዳበ እዩ። ኣብዚ ግዜ እዚ ብኸመይ ዝሓሸ ናብራ ኽንነብር ከም እንኽእል፡ ኣብ ዚመጽእ ድማ ኣብ ምድሪ ብኸመይ ንዘለኣለም ክንነብር ከም እንኽእል ይነግረና። ገሊኦም ሰባት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ክትመሃር ከም ዘይደልዩኻ ፍሉጥ እኳ እንተ ዀነ፡ እቲ ዝሓሸ መጻኢ ንኽትረክብ ተኸፊቱልካ ዘሎ ኣጋጣሚ ኼምልጠካ ኣይተፍቅድ።


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
3 ብዝተረፈስ፡ ኣቱም ኣሕዋትና፡ ቃል የሆዋ ኸምቲ ኣባኻትኩም ኰይንዎ ዘሎ ብፍጥነት ኪዝርጋሕን ኪኸብርንሲ ጸልዩልና።
2 እምነት ናይ ኵሉ ሰብ ኣይኰነትን እሞ፡ ካብ ዓመጽትን እኩያትን ሰባት ምእንቲ ኽንናገፍ እውን ጸልዩልና።
3 ጐይታ ግና እሙን እዩ፣ ንሱ እውን ኬበርትዓኩምን ካብቲ እኩይ ኪሕልወኩምን እዩ።
4 ነቲ እንእዝዘኩም ከኣ ትገብርዎ ኸም ዘለኹምን ብሕጂ ኸም እትገብርዎን፡ ብዛዕባኹም ብጐይታ ንተኣማመን ኢና።
5 ጐይታ ድማ ንልብኹም ናብ ፍቕሪ ኣምላኽን ናብ ተጻዋርነት ክርስቶስን የቕንዓዮ።
6 ኣቱም ኣሕዋትና፡ ካብቲ በቲ ኻባና እተቐበልኩምዎ ስርዓት ዘይኰነስ፡ ብዘይ ስርዓት ዚመላለስ ዘበለ ሓው ክትርሕቑ ብስም ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ንእዝዘኩም ኣለና።
7 ኣብ መንጎኹም ብዘይ ስርዓት ስለ ዘይተመላለስና፡ ከመይ ጌርኩም ክትመስሉና ኸም ዚግብኣኩም ትፈልጡ ኢኹም።
8 ንሓደ ኻባኻትኩም እኳ ጾር ከይንኸውን ኢልና፡ ለይትን መዓልትን ብጻዕርን ብልፍዓትን ዓየና እምበር፡ ካብ ሓደ እኳ ብናጻ እንጌራ ኣይበላዕናን።
9 ስልጣን ስለ ዘይብልና ዘይኰነስ፡ ንዓና ምእንቲ ኽትመስሉ፡ ኣርኣያ ኽንኰነኩም ኢልና ኢና ኸምኡ ዝገበርና።
10 ምሳኻትኩም ከለና እውን፡ “ገለ ሰብ ኪዓዪ ዘይደሊ እንተ ዀይኑ፡ ኣይብላዕ” ኢልና ንእዝዘኩም ነበርና።
11 ከመይሲ፡ ገለ ኻባኻትኩም ብዘይ ስርዓት ከም ዚመላለሱ፡ ኣብ ዘይምልከቶም ከም ዚኣትዉ እምበር፡ ከም ዘይዓይዩ፡ ንሰምዕ ኣለና።
12 ነዞም ከምዚኣቶም ዝኣመሰሉ፡ ብህድኣት እናዓየዩ እንጌራኦም ኪበልዑ፡ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ንእዝዞምን ንምዕዶምን ኣለና።
13 ኣቱም ኣሕዋትና፡ ንስኻትኩምሲ ሰናይ ንምግባር ኣይትሰልክዩ።
14 ሓደ እኳ ነቲ በዛ ደብዳበ እዚኣ እንብሎ ቓልና ዘይእዘዝ እንተሎ፡ ምእንቲ ኺሓፍርሲ፡ ምልክት ግበሩሉ፡ ምስኡ እውን ኣይትሕበሩ።
15 ግናኸ፡ ከም ሓው ደኣ ምዓድዎ እምበር፡ ከም ጸላእስ ኣይትቝጸርዎ።
16 ጐይታ ሰላም ባዕሉ ብዅሉ መገዲ ዅሉ ሳዕ ሰላም ይሃብኩም። ጐይታ ምስ ኵላትኩም ይኹን።
17 እዛ ሰላምታ እዚኣ፡ ኣነ ጳውሎስ ባዕለይ ብኢደይ ዝጸሓፍክዋ እያ፣ እዚኣ ኣብ ኵለን ደብዳበታተይ ምልክት እያ፣ ከምዚ እየ ዝጽሕፍ።
18 ጸጋ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ምስ ኵላትኩም ይኹን።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
2 ተሰሎንቄ 3
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
ነቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ማእሰርቲ ዘለዉ ቅዩዳት ዘገልግል ፍሉይ ናይ እሱራት ሕክምና ኣብ ትራክ ቢ ይህነጽ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ካብ ኣሰመራ ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ናብ ሬድዮ መድረኽ ኣብ ዝለኣኽዎ ሓበሬታ እቲ ቤትማእሰርቲ ኣብ መጀመርያ ሰሙን ናይ ወርሒ ሕዳር 2016 ዝጀመረ ኮይኑ እቲ ናይ ህኝጻ ስረሓት ብቐንዱንሓለዋ ብዝጥዕም መንገዲ ይሰላሰል ምህላዉ ገሊጾም።
እዚ ህንጻ እዚ ስእሉ ኣብ 2015 ብ ጆሚትራ ጊታቸው ዝተባህለ ሰብ ዝተህንደሰ ከም ዝነበረ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት እቲ ህንጻ ኣብዚ እዋን እዚ ንጆሜትራ ጸገዛኣብ ዝብሃል ናይኩባንያ ሰገን መሃንዲስ ነቲ ስራሕ ይካታተሎ ክም ዘሎ ኣፍሊጦም።
እቲ ቤትማእሰርቲ ኣብ ኩሎም ናይ ምክልካልን ናይ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ኣብያተማእሰርቲ ዘለዉ ቅዩዳት ዝሕከምሉ ቦታ ኪኸውን ሙኻኑ ክፍለጥ ተኻኢሉ። ቀንዲ ምኽንያትምህናጽ ናይዚ ቤትማእሰርቲ ኣብዚ እዋን እዚ እሱራት ኣብ ሆስፒታል ሓሊበት ኣብ ዝመጹሉ እዋን ገለ ይሃድሙ ገለ ድማ ሚስጥራቶም ይሞልቅን ምስ ስድራቢቶም ይራኸቡ ኣለዉንዝብል መጠንቀቕታ ካብ ላዕለዎት ሰበስልጣን ብምትሕልላፉ ኢዩ።
ኣብ ሆስፒታል ሓሊበት ዘለዉ ዶክተራትን ነርሳትን ብዙሕ እዋን ምስ እሱራት ትመሻኸኑ ኣለኹም ተባሂሎም መጠንቐቕታ ክወሃቦም ከምዝጸንሐ ዘዘኻኸሩ ምንጭታት መድረኽ ነዚምድንጋጽ ንምእላይ እሱራት ብኩዩባውያን ሓካይም ጥራይ ክረኣዩ ሃገራዊ ድሕነት ናብ ሚኒስትሪ ጥዕና መምርሒ ከምዘመሓላለፈ እውን ሓቢሮም።
ብዙሓት እሱራት ብሰንኪ ዝወርዶም መግረፍቲን ስቓይን ናብ ሆስፒታል ሓሊበት ከምዝለኣኹ ይኹን ግን ገለ ካብኦም ኣዚዮም ጉዱኣት ስለዝጸንሑ ኣብ ሓሊበት ምስበጽሁ ክሞቱከምዝረኣዩ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ይሕብሩ።
ሆስፒታል ሓሊበት ንምቅያሩ ብብዙሕ ክፍተን ምጽንሑ ብፍላይ ዶክተራት ምርድዳእን ምምጽዳቅን ንከይግበር ብኪባውያን ሓካይም ከም ዝርእዩ ክግበር ከም ዝጸንሐን ዝዝከር ኮይኑ፣ዝበዝሑ እሱራት ናይ ጸጥታ ብሰንኪ ዝወርዶም ግፍዕታትን ስቃይን ናብ ሕክምና ምስ ሞቱ ወይ ናብ ኣጋሞት ምስ ኮኑ ናብ ሕክምና ከም ዝላኣኩ ይፍለጥ።
ብዕለት 26 ነሓሰ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ቃሓውታ ስለያ እዚ ተወርዋሪ ብሰንኪ ዝወረዶ ማህረምቲን ናይ መርመራ ስቅያትን ሓደ መንእሰይ ሰዓት 11 ናይ ምሸት ኣብ ሆስፒታል ሓሊበትኣብ እንዳ እሱራት ከም ዝሞተን ይዝከር። እዚ ወዲ 25 ዓመት መንእሰይ ንልዕሊ 3 ወርሒ ከቢድ መርመራ ከም ተገበረሉን ብጥርጠራ ምብታን ወረቃቅቲ ምትሕብባር ምስ ተቃወምቲዝብል ክሲ ከም ተመሰረቶን ዝፍለጥ ኮይኑ ድሕሪ ሞቱ ብዘይ ኣፍልጦ ስድራቢቱ ኣብ ከባቢ ፓርክ ሰማእታት ከም ዝተቐበረ ኣብ ዝሓለፉ ዜናታትና ሓቢርና ምንባርና ይዝከር።
ኣቐድም ኣቢሉ እውን ብወንጀል ምርመራ ኣብ ዝፍለጥ ዳሕረዋይ ክፋል ካልኣይ መደበር ፖሊስ ናይ ከተማ ኣስመራ – ካብ 16 ለካቲት ጀሚሮም መግቢ ናይ ምሕሳብ ኣድማ ዘካየዱ ካብ ዝተነግረሎም ሰለስተ እሱራት ፥ የውሃንስ ባሲሎስ ዝተባህለ እሱር ብመግረፍቲ መርመርቲን ገለ ኣባላት ሓለዋን ሂወቱ ከምዝሰኣነ ካብ ከተማ ኣስመራ ዝበጸሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ ምንባሩ ይፍለጥ።
እቲ እሱር ምስቶም ኣብ ተመሳሳሊ ኣድማ ዝጸንዑ 2 ብጾቱ፥ ካብ መርመርቲ ቀጻሊ መግረፍቲ ክወርዶም ከምዝጸንሐ ፥ እቲ ግዳይ ኣብ ኣጋ ሙማቱ ኣካላቱ ብቐጻሊ መግረፍቲ ተሰኒፉምንባሩ ዝገለጹ ምንጭታት ኣብ እዋኑ ግቡእ ሕክምናዊ ረድኤት ዘይገበረሉ ህግደፍ የውሃንስ ባሲሎስ ኣብ ሕክምና ዓሪፉ ንምባል መታን ክጥዕምን ኣብ ኣጋኣ ሙማቱ ንሆስፒታልሓሊበት ከም እተወሰደን ልክዕ ሰዓት ሽዱዽተ ናይ ንግሆ 18 መጋቢት ሂወቱ ከምዝሓለፈት እቲ ሽዑ ዝቐረበ ዜና ጸብጺቡ ምንባሩ ይዝከር።
የውሃንስ ባሲሎስ (ዱባ) ከባቢ መንደፈራ ኣብ እትርከብ ዓዲ-ኢታይ እትበሃል ቊሸት ዝተወልደ ኮይኑ ሂወቱ ብንግዲ ዝመርሕ ዝነበረ ዜጋ እዩ። ንሱ ብኣካያዲት ስራሕ ምምሕዳር ዞባደቡብ ወ/ሮ ፋናን ብርጋዴር ጀነራል ስምኦንን ተጠቂኑ ቅድሚ ክልተ ዓመት ካብ ዝነብረሉ ከተማ መንደፈራ ተወሲዱ ብዘይ ዝኾነ ፍሉጥ ክስን ፍርድን ኣብ ወንጀል መርመራ ተኣሲሩ ዝነበረ ዜጋ እዩ።
ምንጭታትና ኣብቲ እዋን እቲ ከምዝሓበርዎ ፥ ብርጋዴር ጀነራል ስምኦን ሰለስተ መዓልታት ቅድሚ እታ የውሃንስ ባሲሎስ ዝሞተላ ዕለት ናብ ወንጀል መርመራ ብምብጻሕ ንየውሃንስን ከምኡመግቢ ናይ ምሕሳም ኣድማ ዘካይዱ ዘለዉ ክልተ እሱራትን ብቐጥታ ረኺቡ ፥ ዝገብርዎ ዘለዉ ኣድማ ብተቛወምቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝተወደበ ከምዝኾነን ኣምሳያኡ ኣብ ልዕሊኦም ገዚፍ ሓደጋ ክወርድ ምዃኑን ኣፈራሪሁዎም ምንባሩን ብኣግኡ ተቓሊዑ ነይሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብየተ ትምህርትን ሆስፒታላትን ብምህናጽ ዘይኮነስ ኣብያተማእሰርቲ ብምህናጽ ዝለ ስርዓት ኢዩ።


text:
ግፍዒ
ምስ መዓልቲ ሰማእታት 2017 ተጋጢሙ፡ ግፍዒ ዝተሰምየ 8ይ ቅጺ nዛንታታት ተመኵሮ ገድሊ ንሓትም ኣሎና። እዚ ቅጺ’ዚ፡ ካብቲ ዝሓለፈ ሸውዓተ nቅጺታት ዝተፈልየ ትሕዝቶ ኣለዎ። ዝሓለፈ ቅጺታት ኣውራ ኣብ ተመኵሮ nተጋደልቲ፡ ብፍላይ ድማ ወተሃደራዊ ተመኵሮ ዘተኰረ እዩ ነይሩ። ኣብቲ ዛጊት ተሓቲሙ ዘሎ 227 ዛንታታት ከኣ፡ ብቐንዱ ተመኵሮ ተጋደልቲ፡ ከምኡ’ውን nህዝቢ ቀሪቡ’ሎ። ካብዚ ዝተፈልየ፡ እዚ ቅጺ’ዚ ግን፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ጋዜጣታት nሓሓሊፉ ዝተጻሕፈ ዓንቀጻት እንተ ዘይኰይኑ፡ ብግቡእ ዘይተጻሕፈ ኣብ ልዕሊ nህዝቢ ኤርትራ ብገዛእቲ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ዘስደምም ግፍዒታት ዝትርኽ 43 ዛንታታት ሒዙ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ኣብ ማእከል ምርምርን ስነዳን ተዓቂቡ ካብ ዘሎ ወግዓዊ ሰነዳት መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተረኽበ፡ እዚ ግፍዒታት’ዚ ብፖለቲካዊ ውሳነ ዝተፈጸመ ፖሊሲ ምንባሩ ዘረጋግጽ፡ ካብቲ ሰነዳት ዝተዋጽአ ጥቕስታትን፣ ነዚ ግፍዒታት’ዚ፡ ኣብ ታሪኻዊ መቓን ብምእታው ንምግላጹ ዝሕግዝ ሓፈሻዊ ታሪኻዊ መእተውን ቀሪቡ ኣሎ።
Published in
Android Book App
Buy Printed
- 2017
Pages in print
- 600
Language
- Tigrigna


text:
መእተዊ፡ ናይ ኤርትራ ፖሎቲካዊ ናይ ተቋዉሞ ህዝባዊ ትካላት ጓንጓ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ኣሎ እንተተባህለ ቡዙሕ ዘሽቕርር ጉዳይ ኣይኮነን። ኣብ መፋርቕ 1940 ታት ዓ.ም.ፈ፡ እቲ ምዕራባዊ ጽልዋ ዘለዎ ናይ መንግስት እንግሊዝ ኣዋጅን ሕግታትን ብዘፍቀዶ መሰረት፡ ምስረታ ፖሎቲካዊ ሰልፊ/ዉድብ ን ብደረጃ ስነ-ጽሑፋዊ ተቓዉሞ ናይ ተጻይ-ቁጽጽር ኣብ ኤርትራ ተጠቂሞም ኤርትራዉያን ዜጋታት ከሳልስልዎ ዝፈተኑ፡ ፖሎቲካዊ ናይ ህዝቢ ተጻይ–ቁጽጽር ትካላት፡ ብኡ ን ብኡ ብናይ መንግስት እንግሊዝ ፖሎቲካዊ ሽርሕታት፡ ቀጺሉ ብሙቛም ፈደራላዊ መንግስት ኤርትራ፡ ቀጺሉ ብፖሎቲካዊ ሽርሕታት ሃጸይ ሃይለስላሴ ፍጹም ስለተቖጽየ፡ መልክዓት ተቓዉሞ ኣብ ኤርትራ ብፍጹም ተቀየረ።
እቲ ተፈሊሙ ዝነበረ ተቓዉሞ ናይ ተጻይ–ቁጽጽር ብዉደባን ስነጽሑፋዊ መዳያቱ፡ ብዙሓዉን ኣብ መስኖታት ህዝብ ዝተሰረተ፡ ብጠባያቱ ሲቪላዊ ብትሕዝትኡ ሃገራዉን ዲሞክራስያዉን ዝኾነ ስለዝተቆጽየ ድማ፡ ተቓዉሞ ኣብ ኤርትራ ንበረኻ ወጺኻ ብረት ዓጢካ ብረተዊ ቃልስ ምስልሳል ጥራይ ኮነ።
እቲ ዕጡቕ ሰራዊት ዝዉንን ፖሎቲካዊ ዉድባት ኤርትራ፡ ብባህሪኡ ወትሃደራዉነት ባህርይ ዝዓብለሎ ስለዝኾነ ድማ ተ.ሓ.ኤ ንሓራኻ ብ 1965 ዓ.ም.ፈ ኣብ ዒላጻዕዳ ቀንጺላ ሜዳ ኤርትራ ቢሕታቶ፡ ቀጺሉ ድማ ብ 1981 ዓ.ም.ፍ ህ.ግ.ሓ.ኤ ን ተ.ሓ.ኤ ቀንጺላ ሜዳ ኤርትራ ብፖሎቲካዉን ወትሃደራዉን መዳያቱ ብሒታቶ።
ቅድሚ ምሕራር ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ጎሮባብቲ ሃገራት ዝጸንሓ ፖሎቲካዉያን ጉጅለታት፡ ብወትሃደራዉን ፖሎቲካዉን ክንፍታተን ስለዝተዳኸማን፡ ኣብ ዉሽጠን እዉን ከቢድ ምምቕቃል ገጢምወን፡ ናብ ቡዙሓት ንኡስ ጉጂለታት ስለዝተፋናጨላ፡ ንፖሎቲካዊ ዉድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድላዩ ንክገብር ዘስግኣ ሓይልታት ኣይነበራን።
እዚ ሱሉስ ኩዉንነት ፖሎቲካዊ ባይታ ኤርትራ ዝፈጠሮ፡ ጉጅለ ፖሎቲካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ጭዉ ዝበለ ምልካዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ክምስርቱ ኣኽኢልዎም ኣሎ።
ካብ መሰረት ኣቋዉምኡ እዚ ፖሎቲካዊ ዉድብ እዚ፡ ካብ ተ.ሓ.ኤ ዝተፈንጨሉ 3 ሓይልታት ማለት ብዕቦልዩን፡ ሰልፊ ናጽነትን ቀዳማይ ወገን ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ብምኻኑ፡ ኣብ ዝላዓለ ጫፋት ፖሎቲካዉን ወትሃደራዉን ስልጣኑ፡ ካብቶም ኣብቲ እዋናት መስረትን ሃንደስትን ናይቲ ኣቋዉማ ባእታታት ከንጸባርቕ ግድነታዊ እዩ።
ነዚ ግድነታዊ ኩዉንንት ብተዛማዲ እዉን ክግለጽ ይክኣል እዩ። ንኣብነት ኣብ ዋዕላ ኣዶብሕ ብ1968 ዓ.ም.ፈ ዝተኻየደ፡ ካብ 38 ኣባላት መሪሒነት ቅያደል ዓማ 3 ኣባላት መሪሒነት ኣመንት ክርስትና ማለት ኢሰያስ ኣፍወርቂ፡ ተስፋይ ተኽለን ኣበራ መኮነን ፡ ከምኡዉን ኣብ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ተ.ሓ.ኤ ብ1975 ዓ.ም.ፈ ኣብ ሃገር ዝተኻየደ፡ ካብ 41 ኣባላት መሪሒነት ሰዉራዊ ባይቶ 13 ኣባላቱ ኣመንት ክርስትና ማለት መልኣከ ተኽለ፡ ተስፋማርያም ወልደማርያም፡ ተስፋይ ደጊጋ፡ ዶክተር ሃብተ፡ ግርማይ ቀሺ፡ ሓይልኣብ ዓንደመስቀል፡ ታረቀ በራኺ፡ ፍስሃየ ገብረሚካኤል፡ ተስፋይ ተኽለ፡ ገብራይ ተወልደ፡ ዮዉሃንስ ዘርእማርያም፡ ሓይልኣብ ዓንዱን ኣብርሃም ተኽለ ጥራይ ስለዝነበሩ ተ.ሓ.ኤ ናይ እስላም ምንቕስቃስ ወይ ረብሓ ኣመንት እስልምና ወይ ደቂ ምዕራባዊ ቆላ ዘሰስንን ዝዉክልን ነይሩ ክባሃል ዝክኣል ኣይመስለንን።
ተ.ሓ.ኤ መሪሑ ንናጽነት ኤርትራ ኣዕዊቱ እንተዝነብር እዉን ኣብቲ ዝላዓለ ጫፋት ወትሃደራዉን ፖሎቲካዉን ስልጣን ንሱ ዝኣምኖምን ካብ ነዊሕ እዋናት እንዳተቃለሱን እንዳመርሑን ዝመጹ ኣባላቱ ከምጽእ ምኻኑ ፍሉጥን ርድኡን እዩ።
ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣቛዉማን ሰብኣዊ ትሕዝቶ እንተፈቲሽናዮ፡ ካብ ኣመንት ሃይማኖት ክርስትናን ኣስልምናን፡ ካብ ኩለን ኤትኒካዊ ጉጂለታት ኤርትራ ብዝተዋጹኡ ሙኡዙዛትን ልኡማት ዜጋታት ዝቖመ ሓንፈጽ ፖሎቲካዊ ስርዓት እዩ።
እዚ ብራዕድን ሽበራን ዝገዝእ ዘሎ መንግስታዊ ስልጣንዚ፡ ሓንቲ ኣዉራ ክትዉቃዕ ዝደልያ ደረቕ ኣድማሳዊት ዕላሙኡ ድማ ንሱ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ክህሉ ጥራይ እያ።
ኣንጻር እዛ ዕላማ ዝትስእ ዝኾነ–ይኹን ዜጋ ድማ ጸዎትኡ፡ እምነቱ፡ ኣዉራጅኡ፡ ኤትኒክ–ጉጅልኡ፡ ማሕበራዊ ቦትኡ፡ ደረጃ ትምህርቱ፡ ዕድሚኡ፡ ሞይኡን ሕሉፍ ሃገራዊ ኣገልግለቱ ብዘየገድስ ክጭፍለቕ ስለዘለዎ ይጭፍለቕ ኣሎ።
ምልካዉያን ፖሎቲካዊ ስርዓታት ዕድሚኦም ንምንዋሕ ዝጥቀሙሉ ዝተፈላለየ ሜላታት ኣለዎም። ሓደ ኣብነት ምስ ዛዕባና ዝኸይድ ክጠቕስ ዝክኣል፡ ከፋፊልካ ግዛእ እዩ። ከፋፊሎም ክገዝኡ እንኮሎዉ ግን፡ በቲ ዝገብርዎ ምክፍፋል ንዋታዊ ረብሓ ዘይኮነስ ምስላዊ ረብሓ (Symbolic Interest) ኮይኑ፡ ንሶም ጥራይ እዮም ዝረብሕሉ። ከም ስዕቤን ሓደገኛ ሜላኦም፡ ኣብ ማእከል ህዝቢ ሓድሕድ ምትእምማንን ምክብባርን ስለዝጠፍእ ዕድመን ጊዜን እንዳዓደጉ ይኸዱ።
ኣብ ህሉዉ ኤርትራዊ ኩዉንነት ኣማኒ ክርስትና ወይ እስልምና፡ ፍሉይ ኤትኒክ–ጉጅለ፡ ፍሉይ ኣዉራጃ ዝያዳ ካብ ካልኦት ረቢሑ ዝብል ሰብ እንተሎ ብወገነይ ወቓሪ ሰራዲ እየ ዝብሎ። ነዚ ሓንፈጽ ምልካዊ ጉጅለ ህ.ግ.ደ.ፍ ከም ንህዝቢ ከበሳን ኣመንት ክርስትናን ዝዉክልን ዘርብሕን ኣምሲሎም ዝገልጽዎ ናይ ፖሎቲካ መናፍቓን ቡዙሓት እዮም የግዳስ እቲ ክዉንነት ብኣንጻሩ እዩ።
ነዚ ንምርዳእ ድማ ነባቢ ንመዝገብ ስዉኣት ኩናት ኤርትራን ኢትዮጵያን 1998-2000 ዓ.ም.ፍ፡ ኣብ ኣብያተ ማእሰርትታት ሻላታት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘሎ ብዝሒ እሱራት፡ መዝገብ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብዝሒ፡ ኣብ ሽምኣልባ ኢትዮጵያ ዘሎ ብዝሒ ስደተኛታት፡ ብዝሒ ስደተኛታት ብሱዳን ኣቢሎም ኣጻምእን ማእከላይ ባሕርን ሰንጢቁ ዝኣተወ፡ ብሰንክ እምነቱ ዜጋዊ መሰሉ ዝተሓድገን ብሰንክ እምነቱ ኣብ ኮንተይነራት ንዓመታት ዝተኣስረ ብዝሒ ምዉካስ ከድሊ እዩ። እዚ ክብል እንኾሎኹ ኣመንት ክርስትናን ደቂ ከበሳን ጥራይ እዮም ዝእሰሩን ዝጭቖኑን ዘለዉ ማለተይ ከምዘይኮነ እዉን ነባቢ ክፈልጠለይ ብትሕትና ይሓትት።
ኣነ ዝብሎ ዘለኹ ሓደ ንጹር መሰረት ቅማሶን መርትዖን ዘለዎ። ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝዉክሎ ፍሉይ ወገን ካብ ኤርትራ የብሉን፡ ካብ ፍሉይ ወገን ኤርትራ ዝቖመ እዉን ኣይኮነን፡ ናይ ገዛእ-ርእሱ ሓንፈጽ ጉጅሉኡ ረብሓ ዝሕሉ ጥራይ እዩ።
ብሕቡእ ይኹን ብቕሉዕ ኣብ ማእከል ደንበ ተቓዉሞ ይኹን፡ ኣብ ደንበ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዓቲሩ ዘሎ ጉጅለ ኤርትራ፡ እቲ ኹሉ ንጌለና እናንኣደ ንጌሌና እንዳዋሰነን እንዳጠቐነን እንዳኸሰሰን ኣዉራጃዉ፡ ሃይሞኖታዊ፡ ቀቢላዊ፡ ኤትኒካዊ፡ ጉጅላዊ ሓዘል ናይ ታሪኽን ተረኽቦን ጠመተን ኣራኣእያታትና፡ ኣብ ማዓልታዊ ሂወትናን ማሕበራዊ ጥርናፌናን ስዒርና ስለዘሎ፡ ኣብ ክንዲ ንኤርትራዊ መንነት ኪዓቢ ንጽዕርን ንቃለስን፡ ንዝኾነ ተረኽቦን ፍጻሜን ብቅድመስሩት ዝምድናታት (Primordial relations) ክዕቕንዎን ክገልጽዎን ሃሰዉሰዉ ክብሉ ይራኣዩ።
ከርሰ ነገር፡ ቀንዲ መጽሓፌ ጉዳይ ሎሚ መዓልት ዝኾነትኒ ብስም ቴለንት ኪዳነ ብ 27 ጥቕምቲ 2007 ዓ.ም.ፈ http://www.awate.com/portal/content/view/4647/24/
ተጻሒፋ ኣብ ዓዋተ.ኮም ዝተዘርጊሓ ዞላ እያ። እዛ ጽሕፍት እዚኣ ንፈተነ ቕትለት ኮለኔል ስምኦን ገብረድንግል ኣመልኪታ ኣጃማምርኡ፡ ክልተ-ቀጽርታት፡ ቅትለት ሳምሶም፡ ተኣሲሩ፡ን ሕቡእ ሚስጢራዊ ሓጥያት ዝብላ ንኡስ ዛዕባታት ዝዓተረት እያ። ጽሓፋይ ናይ ምጽሓፉ መሰል ዝኾነ ይኹን ሰብ ክገትኦን ክምንዝዖን ዘይክእል ብጹእ መሰሉ እኳ እንተኾነ፡ ጽሓፋይ መሰሉ ተጠቂሙ ጽሒፍዎ ዘሎ ጽሑፍ ግን ሃናጽን ዉድዓዉን ኮይኑ ኣይረኸብክዎን። ስለምንታይ ዝብል ሕቶ ክልዓል ስለዝኽእል ናብኡ ሙትካር ይመርጽ።
ቀዳማይ፡ ጽሓፋይ ኣቕሪብዎ ዘሎ ሓቤረታ ምስ ፍጻሜ ፈተነ ቅትለት ኮለኔል ስምኦን ገብረድንግል ምስኡ ዝታኣሳሰሩ ሰባት፡ ካብቲ ኣቀዲሙ ብስም ባዉዛ ኣብ ኣስማሪኖ.ኮምን ዓወተ.ኮምን ዝሃብዎ ሓቤረታ ቡዙሕ ዝፍለ ኣይረኸብኩሉን ብኣንጻሩ ናይ ዓዋተን ባዉዛን ንኣይ ንጹርን ኣብ ግዚኡን ኮይኑ ተሰሚዑኒ።
ካልኣይ፡ ጽሓፋይ ዝመስሎ ትንተናታት ብዛዕባ እቲ ተረኽቦ ምትእስሳራትን ተንቲኑ ምስ ወድኤ፡ ከምዚ ይብል፡–
ብፍላይ ኣለዉ ጉጅለ ጀነራላትን ኮሮነላትን ካብ ካርነሽም ብፍላይ ድማ ካብ ዓዲንፋስ ይብል። ጽሓፋይ ንወረዳታትን ዓድታትን ሓማሴን ብግቡኡ ዝፈልጠን ኣይመስለንን! ምኽንያቱ ኣፍደዩ ምስ ወረዳ ድምበዛን ዝምሕድዳራ ነይራ፡ ዓዲንፋስ ድማ ከበቢ እዩ።ልዕሊ ኹሉ ግን ናይ ጀነራል ወትሃደራዊ ማዓርግ ዘለዎ ወዲ ካርነሽም የሎን፡ ኮሮነላት ግን ከም ህዝቦም። ኣፍደዩን ዓዲንፋስን ካርነሽም ገይሩ ዝፈልጦ እንተኾይኑ ድማ ገለ ጸገም ኣሎ ዝብል መረዳእታ እዩ ዞሎኒ። ይቕጽል ዉጩ ንኮሎግዛይ ክንድምስሳ ኢና ኢሉ ብምባል ይኸሶ። ቀጺሉ ምትሕብባር ወይ ምጥርናፍ ሰብ መዚ ሰባት ካብ ሓደ ከባቢ ወኪ፡ ዓዲንፋስን ዛግርን ፈጺሙ ብኣጋጣሚ ክኸዉን ኣይክእልን እዩ ይብል።
ንዉጩ ከም ሽሙ ክካለኸለሊ ኢለ ዘይኮንኩስ፡ እቲ መልእኽቲ ናይቲ ጽሑፍ ኣብ መንጎ ክልተ ኣዉራጃታት እያድ ሓዊ ዝኹዑ መልእኽት ብምኻኑ እዩ። በቲ ሓደ ወገን ጽሓፋይ ምትእኽኻብ ላዕለዎት ሰብ መዚ መንግስት ደቂ ኣዉራጃ ሓማስየን ከርእየና ድሕሪ ምጽንሑ፡ ብቀጥታ ዉጩ ንኮሎግዛይ ኪንድምስሳ ኢና ከምዝበለ ብምሕባሩ እዩ። ዉጩ ነዚ ዘረባ እዚ ምዓስ ኣበይ ባዓል መን ነይሮም ንመን ኢልዎ……….ወ.ዘ.ተ ዝብል ሕቶታት ምስተላዕለ የግዳስ ጽሓፋይ ብስምዒታት ኣዉራጃነት ዝጠልቀየን ዝኸርደደን ስለዝመስል፡ ዓገብ ካብ ባሃሊኡ ደጋሚኡ እየ ክብል ዝደሊ። ዉጩ ከምኡ ስለዝበለ ኣኮሎግዛይ ክትድምሰስ ከምዘይኮነት እዉን ክፍለጥ ኣለዎ። ኣብ መጨረሽታ ድማ 70% ጀነራላት ካብ ካርነሽም እዮም ድሕሪ ምባሉ፡ ኩሎም ዝነበሩ ጀነራላት ደቂ ደቡብ ድማ ደስኪሎም ይብል። ንትልንት ኪዳነ ጥዑይ ሓታቲ ረኺቡ፡ ኤርትራ ክንደይ ጅነራላት ኣለዉዋ? መነመን ከ ይባሃሉ? ዓዶም ከ ኣበይ እዩ? ኢሉ ዝሓቶ ሰብ ደድረክብ፡ ምናልባሽ ነቲ 70% ዝብሎ ዘሎ ኣሃዛኢ ሚእታዊት ቅመራ ምኹኑይ ክገብሮ ምስተጸገመ ዝብል ግምታት ኣሎኒ።
ቀጺሉ ከምዚ ይብል፡– ሰራዊት ብኣድሓኖም ዝምርሑ፡ ዉሕዳት እኳ እንተኾኑ ኣዝዩ ቁልጥፉን ተዓጻጻፊ ምንቓቃሳት ኣብ ባርካ የካይዱ ከምዘለዉ ይንገር ይብል። ጽሓፋይ ስለምንታይ ብኣድሓኖም ዝምራሕ ወትሃደራዊ ምንቕስቃስ ኣብ ባርካ ይካየድ ከምዘሎ ምስ እዚ ዛዕባ ኣታኣሳሲሩ ኣምጺእዎ፡ ናይ ብሓቂ ኣነ ርግጸኛ ኣይኮንኩን። ዛጊት ግን እዚ ሓቤረታ እዚ ሓቐኛ ኣይኮነን።
ናይ ኣድሓኖም ሓይሊ ዝባሃል ኣብ ባርካ የሎን ኣይተንቀሳቀሰን። ምናልባሽ ከባቢ ተከዘ ወይ ብከባቢ ዞባ ደቡብ ምስ ትግራይ ዘዳወብ እንተዝብል ንሰብ ሰኸኽ ምስ ኣበሎ። ኣብ ባርካ ንጡፍ ምንቕስቃስ ዘለዎ እቲ እስላማዊ ምንቕስቃስን ናይ ተ.ሓ.ኤ ብዓብደላ እድሪስ ዝምራሕ ወትሃደራዊ ክንፍታት ጥራይ እዮም። ነዳይ ናይ ልቡ ይሓልም ከምዝባሃል ይሓልሞ ዞሎ እንተኾይኑ ድማ ይፍጠረልካ እየ ዝብል።
ቅድሚ ሕጂ ጀብሃ ሻዕብያ፡ ኣስላም ክርስትያን፡ ምሕዝነት ኪዳን ተባሂልኩ ተጻሒፉ ኣይሰርሐን፡ ሕጂ ድማ ኣኮሎግዛይ ሓማሴን ተባሂሉ ኪሰርሕ ከምዘይኮነ ብወገነይ ይግምግም።
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ከምዚ ዓይነት ጽሑፍ ክነብብ እንኮሎኹ፡ ካይደቀስኩ ይሓድር! ኣታ እዚኣቶም ንኤርትራ ክበታትንዋ እዮም! ከመይ ገይሮም ከምዚ ይሓስቡ!………..ወ.ዘ.ተ እንዳበልኩ ይሓስብን ይሽገርን ነይረ። ምልስ ኢለ ንተሞክሮታት ህዝቢ ኤርትራ ኣጸጽየ ከጽንዕ ምስበቃዕኩ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ብዝተፈላለየ ብልሓታት ኣብ ዝተፋላለየ መድረኻት ክመቃቕልዎ፡ ነንሕድሕዱ ከቃትልዎ ፈቲኖም እዮም፡ ህዝቢ ኤርትራ ግን ብጽንዓቱን መኸታዊ-ቃልሱን ስዒርዎም እዩ። ሕጂ እዉን ክስዕሮም ምኻኑ ይኣምን እየ።
ልዕሊ ኩሉ ግን ከምዚ ዓይነት መጣቀሲ ጽሑፋት ክንደይ ዘይተጻሕፈን፡ ክንደይ ዘይተባህለን ብግብሪ ግን ዘተግብር ዳንጓ፡ ሓይልን ህዝባዊ ባይታን ስለዘየሎ ቡዙሕ ዘሰክፍ ኣይኮነን። ኣንኳይ ዶ ናይ ሓማሴን ኮሎግዛይ ኢልካ፡ ናይ ሃገር ኢልካእዉን ንጋዶ እዩ። ምናልባሽ ንቃልሲ ጹቡቕ ገይሮም ዘይርድእዎ ሰባት፡ ቃልሲን ዓወትን ብቀሊሉ ዝካየድ ዝርከብን ክመስሎም ይኽእል እዩ፡ የግዳስ እቲ ሓቂ ብኣንጻሩ እዩ።
መደምደምታ፡ ዘለዉና መራኸቢ ብዙሓን፡ (Mass media) ከም ዓቢ ናይ ለውጥን ህዝባዊ ተቃዉሞን ቊጽጽር ትካል መጠን፡ ንመስላትን ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ምቕላሕ፡ ንዘይሕጋዊ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ምቅላዕ፡ ንሽርሕን ጉርሕን ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ክበታቱኑ ዝደልዩ ኣካላት ምቅላዕን ምቅዋምን፡ ንኣወንታዊ ተበግሶታን ዜጋታ ምእንቲ ምዕዋት ሃገራዊ ዲሞክራስያዉን መስርሕ ምቕላሕን ምቁጽጻርን፡ ኣገልግሎት መራኸቢ ቡዙሓን ኣብ ጸለመን ምብትታንን ካብ መንሃርያ ነጻ ክኸውን ኣለዎ። ዉልቀ-ሰባት፡ እምነታት፡ ኤትኒክ-ጉጂለታትን ኣዉራጃታትን ናይ መራከቢ ቡዙሓን ግዳያት ከይኮኑ ምጥንቃቕ። ህዝቢ መሰሉን ቡቑዕ ሓቤረታ ንክረክብ ዝጽዕር፡ ካብ ጸግዕነትን ኣገልጋልነት ናይ ጥፍኣት ሓይልታት ነጻ ዝኾነ ከኸዉን ኣለዎ።
መራኸቢ ቡዙሓን ኤርትራ ንብድረጃ ስነ–ጽሑፍ ተቃዉሞ፡ ልክዕ ከምቲ ናይ ተቓዉሞ ዉድባት፡ ነቲ ናይ ተቓዉሞ ጽሑፋት እዉን ክዉግንን ክሰርዕን ሃገራዊ ሓላፍነቱ እዩ። ልክዕ ከምቶም ፖሎቲካዉያን ዉድባት፡ ኣብ ሜዳ መራኸቢ ቡዝሓን ስነጽሕፋን ፖሎቲካዊ ጎስጓሳትን፡ በቲ ሓደ ሸነኹ ተባዕ፡ ኣማቲ፡ መራሒ፡ ሃገር ጠቀስ፡ ንሓድነት ህዝቢ ዝኹሽኹስ፡ ንህዝባዊ ቃልሲ ዘሶጉም ……….ወ.ዘ.ተ ንኽከዉን ጻዕርታት ክካየድ ኣለዎ።
መርበብ ሓቤረታ ዓዋተ ነዛ መጣቐሲት ጽሑፍ ክዝርግሓ እንኮሎ፡ ናይ ምዝርግሓ ምትሕብባር ይገብር ስለዘሎ፡ ንገጽታታት ክብርታት እቲ መርበብ ሓቤሬታን ትካልን ብቐጥታ ዝጸሉን ሕማቕ ነጸብራቕ ዝህብ እዉን እዩ።
ብተግባራዊ ኣዛራርባ ንኩሎም መርበብ ሓቤረታ ኤርትራ ብደረጃ ስነ–ጽሕፋዊ ተቓዉሞ ናይ ተጻይ–ቁጽጽር (Counter-control) ሓልፍነታዊ ክኸዉን ይሓትት ኣሎኹ።
መራኽቢ-ቡዙሓንን መርበብ-ሓቤረታን ካብ መራኼቢ ቡዙሓን ምኻን ሓሊፉ ፖሎቲካዊ ዉድብ፡ ቤት-ፍርዲ፡ ኣኽባር ሕጊ፡ ዳኛ፡ ኣማሓዳሪ፡ ንዋት መጣቆስት……….ወ.ዘ.ተ ክኸዉን ዝህቕን እንተኾይኑ፡ ኣንፈት ሓላፍነቱን ዕማሙን ይዝንግዕ ስለዘሎ፡ ንሓደገኛ ንዋት ከም ሬድዮ ሆተል ረዋንዳ ክቕየር እቲ ተኽእሎ ርጉጽ እዩ።
6/11/2007
ያፌት


text:
“ዕስራ ምኢታዊት /20%/ ናይ ብሻ ሰራሕተኛታት ደቂ ኣንስትዮ እየን፡ ነቲ ኣብ ሃገርና ሓድሽ ዝኾነ ናይ ዕደና ስርሓት ብከምዚ ዓይነት ብዝሒ ደቂ ኣንስትዮ ምስታፈን ዘኹርዕ እዩ።"
ክቡራት ኣንበብቲ መርበብ ሓበሬታ ኣስመሪኖ፡እዛ ኣብ ላዕሊ ኣብ ድርብ-ጥቕሲ ኣትያ ዘላ ጽሕፍቲ ሎሚ ዕለት 7/3/2016 ኣብ ማሕበራዊ መርበብ ሓበሬታ ምስ ኣንበብክዋ ብዙሕ ሓሳባት ከውርድ ከደይብ ተቐሲበ’የ።ብሓቒ 20% ካብ ሰራሕተኛታት ዕደና ምብጽሐን ዘኩርዕ ኩርናዕ ክህልዎ ይከ’ኣል እዩ።እዚ ከኣ ብሞያን ትምሕርትን ዝሰልጠና ደቂ ኣንስቲዮ፡ሰሪሐን ኣልሚዐን መሰለን፡ኽብረን ወ ዓስበን ዝረኽባሉ ባይታን ኩነታት ክከውን ከሎ፡ ኣመና የኩርዕ እዩ።ኣብ ዕደና ብዙሕ ተመኽሮ ኣብ ዘይብላ ሃገር ክንድዚ ቁጽሪ ዘለወን ደቂ ኣንስቲዮ ኣብ ዉሽጢ 25 ዓመት ክሰርሓ ምኽኣለን ዘነይት ንያታዊ-ተግባር ኢልካ ትሕበነሉ ኣጋጣሚ ንቡር ይከውን እዩ።
ደቂ-ኣንስቲዮ 20% ካብ ሰራሕተኛታት ወርቒ ቢሻ፡ሱታፌ ስለዘለወን ጥራሕ ዘኩርዕ ዕዮ ገይርካ ምውሳዱ ግና ናይ ጥዕና ነገር ኣይመስል እዩ።ኣብ ቢሻ ከም ወትሃደራት ኮይነን፡ከም ሰበን ኣብ ጉዱድ በዓቲ ዕስኽርና ኮይነን ዝዓየኦ ዕማም፡ ንቁጽሪ ሱታፌ ሪኢካ ዘኩርዕ እዩ ምባል ኣብ ትዕዝብቲ እዩ ዘውድቐካ።
እዘን ደቂ ኣንስቲዮ ሓለፋ ንዋታውን ፊናሳውን ረብሓ ረኪበን ተዝሰርሓ ከማን መሰለን ተሓሊዩን ከቢሩን ተዘይሃሊዩ ፋይዳ ኣልቦ እዩ።ቁጽሪ ናብ ባዕሉ ግደን ተራ ኣለዎ እዩ ኣብ ቦት’ኡ።እንተኮነ ቁጽሪ ሱታፌ ምባራኹ ጥራሕ፡ ኣብዚ ጉዳይ ፋይዳ ትረኽበሉ ዘኹርዕ መቐይሮ ኣይኮነን።እዘን ደቂ ኣንስቲዮ እንታይ እየ ዝሰርሓ፧ ከመይ ይሰርሓ፧ ኣብ ምንታይ ኹነታት ኮይነን ይሰርሓ፧ መሰለን ሕሉው ድዩ፧ ንተመሳሳሊ ስራሕ፡ማዕረ ክፍሊት ዓስበን ይረክባ’ዶ፧ ግቡእ ዕረፍቲ ይረኽባ’ዶ፧ ኣብ ግቡእ ዕድሚ’ኤን ይዘምዳን ይወልዳን ኣለዋ’ዶ፧ ወይ ኸኣ ኣብ ቁጽሪ ሱታፌ ዝተትሓዘ መደብ-ዕዮ ኮነ ንጹር መምሪሒ ምድናፋዕ ነይሩሞ፡ነዚ ብቐመርን ሰሌዳ ግዜን ዝተበጽሐ፡ ፍትሓውን ደሞክራስያውን ኣስራርሓ ኣብ ዝነገሰሉ ኩነታትን ባይታን ተፈጺሙ፡እቲ ቑጽሪ ተዝዓዝዝ ኣመና ትንየተሉን ተኹርዓሉን ፍጻሜ ምኾነ ነይሩ።
እዚ ናይ ምኳኑ ግና ኣዚዩ ኣጠራጣርን ንክትቕበሎ ሚሒር ዝከብድ ተርእዮ እዩ።መንግስቲ፡ ኣብ እዋን ምጉንጻፍ ናጽነት፡ ሱታፌ ደቂንስትዮ ኣብ መዳይ ፖለቲካዊ፡ቑጠባዊ፡ማሕበራዊ ከደርዖን ክዕዝዞን ሓሊኑ ፖሊሲ ከምዝሓንጸጸ እናሻዕ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ይመጻብዕ ምንባሩ ተዘኽሮ ትማሊ እዩ።ሓደ ኣብነት፡ኣብ ላዕለዋይ ባይቶን ታሕተዋይን ማለት ሃገራዊ ባይቶን ባይቶታት ዞባታት ወዘተ 30% ሕዙእ ቦታ ንደቂ ኣንስቲዮ ከምዝኮነ ብትሪ መትከልና ተባሂሉ ‘ጨለ ጽዋ’ ይጽወ ነይሩ እዩ።
ካብዚ ክንደይ ኣብ ባይታ ተፈጺሙ ናይ ኣደባባይ ምስጢር እዩ።ሃገራዊ ባይቶ ጨሪሱ ካብ ዝፈርስን ካብ ዕዮ ምሉእ ብሙሉእ ዓዲ ዉዒል ካብ ዝከውን እንሆ ልዕሊ 15 ዓመት ኮይኑ እሎ።ሰለዚ እቲ መምርሒ ፈሺሉ ኣሎ ማለት እዩ በዚ ዓይኒ ተሪእናዮ ከማን።እዚ ኣብ ሕዛእቲ ኣድሁቡ እዩ።እምበር እተን ኣብ ስልጣን ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ በዓል መን እየን፧ ክንደይ እየን ቑጽረን፧ ተካእቲ እብዚ 25 ዓመታት ከፍርያን ክፍረይን ተሰሪሑሉ’ዶ፧እዚ ጉሁድ ጸወታ ዓበደን እዩ።
ቁጽሪ ደቂንስትዮ ምዕዛዝ ጥራሕ ማዕርነትን መሰልን ደቂ ኣንስትዮ የውሕስ’ዩ ወ የረጋግጽ’ዩ ግና ኣይስምዕን’ዩ።ኣብቲ ሕብረተስብ ግና ናይ ባዕሉ ዝኮነ እወንታዊ ተራ ኣለዎ እዩ።እቲ መንግስቲ ደሞክራስያዊ፡ ፍትሓውን ብልዕልና ሕጊ ዝግዛእ ተኮይኑ፡ቁጽሪ ሱታፌ ልዑል ተራን ግደን ከምዝህልዎ ኣየካትዕን እዩ።
ኣብቲ ኣብ ማሕበራዊ መርበብ ሓበሬታ ካብ ዝተለጠፉ ርእይቶታት ሓንቲ፡ “ናይ ደቂ ኣንስትዮ ድርብ ጭቆና፡ካብ ተናውሐ መሪር ቃልስና ክቕጽል እዩ።" ዝብል ትረኽብ እሞ፡ ትማሊ ኣብ ግዜ ደርጊ፡ ብተስፋ’ኣለም ትድረፍ ዝነበረት “ድርብ ጭቖና” ትብል ደርፊ ተዘካኽረካ ጥቕሲ እያ።ብርግጽ ኸኣ፡ ድርብ ጭቆና ተጻዒኑ፡ ኣብ ዝባን ደቂ-ኣንስቲዮ ሳዕሪ ቦቒሉ ምህላዉ ምስኽር ዘየድሊዮ፡ዑፍ ከይተረፈ ትምስኽሮ ዝተኾለዐ ሓቂ እዩ።
ትማሊ ሰንበት ድምጺ ሓፋሽ፡ብምኽኒያት 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ ኣድሂቦም፡ ደርፊ ቦብ ማርለይ “No Woman, no cry” ከድርፉ ሰሚዐ፡ቦብ ማርለይ ከም ስነ-ጥበባዊ ጓል ኣንስተይቲ ክትነብዕ ኮነ ክትበኽይ ከምዘይብላ ናብ ሕዝቢ ዓለም ስርሑ ኣወፊዩ ሓሊፉ እዩ።
ከም ትካል መንግስቲ ከም ማዕኸን ዜና መጠን፡ፖሊሲታት መንግስቲ ተፈቲሹ፡ መሰልን ማዕርነትን ደቂ-ኣንስቲዮ ኣብ ከመይ ኩነታት ከምዘሎ፡ ናብ እዝኒ ሰማዕቲ ቐሪቡ እታ ደርፊ ተዝጋብዝዋ ኽንደይ ምሰ’ምሓረ ነይሩ ኮይኑ እስመዓኒ፣ደርፊ ጥራሕ ምድራፉ ግና ምስ ዕማም እቲ ትካል ዝተሰከሞ ዓንዲ መትከል ዝሳነ ኣይኮነን።ከም ደርፊ ምርጫ ተሓሲቦሞ ናይ ባዕሉ ዝኮነ ግደ መልእኽጢ ክህልዎ ኣይሰ’ኣንን እዩ።
ደርፊ ምድራፉ ኣይጽላእን እዩ፣እቲ ምንታይ ደርፊ’ውን ብባዕሉ መልእኽቲ ስለዘለዎ፣ክህልዎ’ውን ንቡር እዩ።8 መጋቢት ዓመት መጸ ዓመት፡ንደቂ ኣንስትዮ መበራትዒ ሽልማት፡ ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ እገለን እገለን ተዋሂቡወን።እዚ ደርፊ ናይ ታንኪ ንወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ትገልጽ እያ ኢልካ ንዘመነ መንግስቲ ደርግን ኅይለሥላሴ ከም መረጺን ገይርካ ምውሳዱ፡ እሞ ከኣ ርብዒ-ዘመን ብውሕዱ ካብ ዝወድቑ ዝገበሩ መንግስታት ከም መነጻጸሪ ምጥቓሙ ኣዚዩ ዝሕፍርን ዝሕንኽን እዩ።ርብዒ-ዘመን ዕድመ ሓደ ወለዶ’ዩ፣ ምስ ተቃሊስካ ዝሰዓርካዮ ስርዓት ክትወዳደርን ክትነጻጸርን ምሕሳብ ንባዕሉ ዕብደት እዩ።
ምንጽጻርን ምውድዳርን ምስ ዘለካዮ ግዜ፡ ህሉው ሃዋሁን ጎረባብትካን ኮነ ምሳካ ተመሳሳሊ ታሪኽን ኩነታትን ዘሎ ክከውን ኣለዎ እምበር ምስ ሞይቱ ዝተቐበረ ስርዓት ወግሐ-ጸብሐ ምምውድዳሩ ናይ ጥዕና ምልኽት እይኮነን።
ደቂ-ኣንስትዮ ኣሕዋትና፡ ካብ ጥንቲ ንመሰለን ንኽብረን ተቓሊሰን እየን።ንፍትሕን ደሞክራንስ ምስ ኣሕዋተን ደቂ ተባዕትዮ ኮይነን ካብ ዘመነ ኦሪት ኣትሒዘን ሻምል’ኣን ኣልዒለን ፡ ሓቦን ንሒን ሰኒቀን ኣስኒቀን ኮነ ሕይወተን ከይተረፈ ከይነሓፋ ወፍየን እየን።
ኣብ ሰውራ ኤርትራ፡መስዋእቲ ዋጋ ንሓርነት እዩ እናበላ ደቂ-ኣንስቲዮ ኤርትራ ሰፍ ዘይብል ኣበርኽቶ ገይረን፣ታሪኽ ፈጺሙ ዘይርስዖ ጅግንነት ከምዝፈጸማ ማህደራት ታሪኽ ብዘየሻሙ ይገልጽዎ እዮም።
ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ፡ ሕላገታ ከም ዋዕሮ-ኣንበሳ ሓብሓቢት፡ኣላይት ስድራቤታን ሕብረተሰባን ኮሪዓ ዘኹረዓት እያ።ከም ነድሪ ቁጡዕ ነብሪ፡ኣብ መሪር ብረታዊ ቓልሲ ኣብ ዝለል በሪራ፡ኣብ ዝኹባዕ ነጢቃ ሓርቆታ ብዋጋ ሕይወታ ከፊላ እያ።ከም ኣባጓብየ፡ “መጀመርታ ንናጽነት ሃገራይ!” ቢላ ንሓንጎጽ-ጎጽ ዝመል’ኦ ጉዕዞ ተጋድሎ፡ጉዳይ ጭቆና ናይ ኣሕዋተይ ኣብ ግዜ ሰላም ክፍታሕ እዩ እናበለት ተጸሚማቶ ሓሊፋ እያ።ከም ኢራብ፡ልዕሊ ንቡር ኣብ ጸድፍን ህሮርማ ፀሓይን ዳህሪ ሾልቂን ጎያ፡ከምቲ ኢራብ ነዕይንቲ ማያት ትብህጎ፡ንሳ’ውን ንናጽነት ልዕሊ ፈልፋሊ ዓይኒ ማያት ጎያትሉ፡ደቢላትሉ፡ብድሆ ኢላትሉ እያ።
እዚ ኣብ ታሪኽ ረዚን ኽብሪ ዘጎናጸፈ፡ዕጹብ ድንቒ ፍጻሜ እዩ።ታሪኽ ግና ኣብ ሓደ ምዕራፍ ደው ዝብል ወይ መፈጸምታ ስለዘይብሉ፣ሓደ ምዕራፍ ሓሊፍካ ካልእ ምዕራፍ ክህልዎ ዝነበረን ዘሎን እዩ።በዚ’ዩ ኸኣ፡ ነቲ ዘይተወደ’ኣ ጉዕዞ ቓልሲ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ፡ ሎሚ’ውን ከም ትማሊ ነቲ ዘይተውሓሰ መሰለን ንምውሓስ ተሪረን ከም እምኒ-ዓረ ንሪመን ዝረማረማ ዘለዋ።
ገለ ገለ የዋሃት፡መሰልን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ፡ በቲ ዝተገብረ ቓልሲ ንናጽነት ተዛዚሙ እዩ ዝብል እምንቶን ርድ’ኢት ሒዞም ክትዕዘብ ዳርጋ ልሙድ ነገር ይከውን ኣሎ።መሰል ሰብ ብሓፈሻ ኣብ ዘይብሉ ባይታን ኩነታትን ኸኣ፡ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ንበይኑ ክረጋግጽ ይኽእል ድዩ፧
ጋዜጠኛ ኣማኑኤል ሳህለ፡ብዛዕባ መሰል ደቂ-ኣንስቲዮ ከተዕልሎ ወይ ክትሓቶ ከለካ ብዙሕ ሳዕ ፡ “መሰል ሰብ፡ መሰል ወዲ ኣዳም ኣብ ሓደ ሃገር ተተኸቢሩ፡መሰል ደቂ ኣንስትዮ ይኽበር ኣሎ ማለት እዩ።” ኢሉ ክዛረብ ትሰምዖ ኢካ።ንሱ ይብል፣ “ሓደ መንግስቲ ፍትሓዊ፡ደሞክራሲያዊ፡ንልዕልና ሕጊ ዝግዛእን ኣብ ቕርዑይ ምርጫ ዝ’ኣምን ተኮይኑ፡እቲ መሰልን ማዕርነትን ዜጋታት ይረጋገጽ እዩ፣ተዘይኮይኑ ንበይኑ ነጺልካ ምር’ኣዩን ምጉልሑን ብ’ኣንጻሩ ኣፈላላይ ኣብ ምፍጣር ናይ ባዕሉ እጃም ይሕልዎ እዩ።” ይብል።
“ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ ዝነበሮ ኣረኣእያ ብትምህትን ንቕሓት ሕልናን እናተለወጠ ይከይድ ኣሎ።እቲ መንግስቲ ግና ከም ዝመሸ’ኦ ‘ዝማእመኦ’ ክገብሮ ከሎ፡እቲ ገለ ኣካል ሕብረተሰብ ሃጓፍ ይረኽብ፣እሞ እቶም ተበልጽቲ ነዚ ይጥቐምሉ እዮም ካብ ተመኽሮ ከም ዝረኣናዮ።” ኢሉ ትዕዝብቱ የካፍለካ እዩ።
ንግደ ሓቂ፡ ኣብ ቕርዑይን ስልጡንን ሕብረተስብን መንግስትንን መሰል ወዲ ሰብ ዝተውሓስን ዝተረጋገጸን ክከውን ትጽበዮ ነገር እዩ።በዚ ከኣ፡ጓልን ወድን፡ ጎይታን እምብይተን፡ዘመድ ሃፍታምን በዓል ስልጣን፡ድኻን በትኽን ኢሉ፡ ኣብ ዘይፈላለይ ሕብረተሰብ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ይወሓስ ዘብል ኩነታት ዝፍጠር ኮይኑ ኣይርከብ እዩ።እቲ ምንታይ-ሲ ዓንዲ ማእከል መሰልን ማዕርነትን ስለ ዝጋናጸፍ’ዩ።
እሞ ደኣ፡እቲ መንቐሊ ዛዕባና ኣብ ጉዳይ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ ዘድሃበ ጽሑፍ፡ነቲ ኣብ ማሕበራዊ መርበብ ሓበሬታ፡ ኣብ ቢሻ ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ከም ኣዚዩ ምዕባለ ዘር’ኣየ ዝገልጽ ሓሳብ ዘበገሶ ቑንጩብ ላህመታዊ ርድ’ኢት ተኮልኪሉ ዝደረዐ እዩ።
ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ ፋብሪካታት፣ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ኣብያተ ፍርዲ፣ኣብ ዉትህድርና፣ኮነ ኣብ ላዕለዋይ ስልጣን መንግስትን ካል’ኦት ወሰንቲ ኮረሻታት ስልጣን ቁጽረን ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ ኮይኑ እንተኮነ ዝህልው’ኦ ሃለዋት ከምዚ እንርእዮን እንዕዘቦን ዘለና ተኮይኑ ቑጽሪ ጥራሕ ምቑጻር ኣብዚ እቶ ዝበሃል ዓወት ኣይኮነን።ንፍትሕን ደሞክራን ኮነ ንመሰልን ማዕርነትን ይገልጽ እዩ ዘብል’ውን ፍጹም ኣይኮነን።
ከም ትዕዝብቲ፡ ኣብ ኣብዝሓ ብዝተፈላለዩ ጸሓፍትን ሃየስትን ኮነ ገጠምቲ ደቂ ኣንስትዮ ብፍላይ ኣዴታት ዑሉላት ደገፍቲ መንግስቲ ወይ ከኣ መራሒ ተገይረንን ይቑጸራ እየን።እዚ ቑኑዕ ኮይኑ ኣይረ’ኣየንን እዩ።ብጋህድን ብስቱርን ዝቃወማ ኣለዋ።ኢደን እግረን ኣኪበን ኮፍ ዝብላ ኣለዋ ፈጺመን ኣብ ምድጋፍ መንግስቲ ዘይርከባ።ግርም ኣስተምህሮ ንደቀን ዝምህራ ኣለዋ።ብቕኔ፡ብግጥሚ፡ብ’ኣሽሙርን ወዘተን ግቡኣን ዝገብራ ክንደይ ዝኮና ኣለዋ።ኩለን መሳርሕቲ እየን ናብ ዝብል ግጉይ ርድ’ኢት ኣይንብጻሕ ንምባል እዩ።
ኽንደይ ደቂ ኣንስትዮ፡ሓቂ ብምዝራበን ደሃየን ዝጠፍ’ኣ የለዋን ድየን፧ኽንደይ ብምቕዋመን ኣብ ፈቐዶ ዝተቐየዳ የለዋን ድየን፧ንደቀን ክጥንቐቑን ካብዚ ዓይነት ባርነት፡እግሮም ናብ ዝመርሖም ክከዱ ዝገበራ የለዋን ድየን፧ዝመጸ ይምጻእ ኢለን ግዳይ ዝኮና የለዋን ድየን፧
መንግስቲ ከምቲ ነቲ ተምሃራይ ሕጊ ዝነብረ፡ ኣብ 1996 ንመራሒ ሃገረ ኤርትራ ኢሳይያስ ወጣሪ ሕቶ ብምሕታቱ፡ግዳይ መቕተሊ ከምዝኮነ ናይ ኣደባባይ ምስጢር እዩ።
እታ ሓውሲ ሕምምቲ-ኣእምሮ ትመስል፡ ኣብ ጎደናትት ትልምን ዝነበረት ጓን ኣንስተይቲ ሪሻን ተኮነ፡ “እዚ መንግስቲ 7 ዓመት እዩ ብሰላም ዝገዝእ፣7 ዓመት እዩ ከይተናወጸ ዝነበር።” ኢላ ትዛረብ ምንባራ ማንም ተቐማጢ ከተማ ኣስመራ ዝዝኽሮ እዩ።እንተኮነ ንሳ’ውን ሕምምቲ ኢሎም ኣይናሓፍዋን፡ ግዳይ ዕጫ ሞት በጺሕዋ እዩ።
በላዒ ኩናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስ መጸ ኣብ 7 ዓመቱ፡ኣብዝሓ ዓበይትን ኣዴታትን ርሻን እኮ ኣብ 1991፡ኣብ 1992፡ ኮነ ፍርቒ 1993 ከምዚ ኢላ ነይራ ተባሂሉ ይዝረበላ ምንባሩ ኣይትዝኽሩን ዲኩም፧ ኣስማተን ምግላጽ ንድሕነተን ኣብ ሽግር ዘውድቕ ከይከውን እምበር ኣለዋ እንዶ ብዙሓት ዋላ ሎሚ’ውን ዝምኽታ ወ ዝዛረባ ብድፍረት ተጻይ እቲ መንግስቲ።
እዚ ገለ ቕጽበታዊ ኣብነት እዩ እምበር ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ ገጠራትን ከተማታት ዝዛረባ፡ ዝቓወማን ኣብያ ዘርእያ እምብዛ ነይረን እየን ብ’ኣግባቡ መጽናዕቲ ተተገይሩ ነዚ ዘረጋግጽ ከምዝከውን ርእሰ-ርጉጽ እዩ።
ስለዚ፡ብገለ ገለ ኣዴታት ንኩለን ኢደን ኣይንስበረለን ወ ዉዕለተን ኣይረሳዓዮ ኢና ክብል እፈቱ።ደቂ-ኣንስትዮ ኣሽንባይ’ዶ ሕጂ ኣብ ደሓን ዝበሃል ብርኺ ንቕሓት ኮይነን እቲ ቐደም፡ቐደም’ውን ሻምላ ጽንዓት ተሓንጊጠን ከቢድ መስዋእቲ ኣብ ጎኒ ኣሕዋተን ከምዝኸፈላ ድርሳናት ታሪኽ ምውካስ እኹል እዩ።ንፍትሒ ይውዓል ይሕደር ኢደን ከም ዝዝርግሓ ኣየጠራጥርን እዩ።
ሪም ደቂ-ኣንስትዮ፡ከም እጃም ንስሪ፡ወትሩ ኣኽናፉ ዝሕደስ፡በዕይንቱ ካብ ኣዚዩ ርሑቕ ቦታ ዘቋምት፡ኣርሒቑ ንላዕላይ ሰማይ ዝበርር፡ዘይሕለልን ከቶ ዘይጸዓድን እዩ።ነዚ ክንሕብሕቦን ክንምዝምዞን ግና ግንዛበን ኣስተብህሎን ብልቢ የድልየና እዩ።
ይቕጽል…


text:
ኣቦ መንበር ደገፍቲ ጭፍራ ህግደፍ ስታቫንገር ኣብ ቤትፍርዲ ተረቲዑ
ኣቦ መንበር ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ስታቫንገር ኣቦ መንበር ተኽለ ፈዳይ፡ ኣብ ዝሓለፈ ረቡዕ ዕለት 23.11.16 ኣብ ስታቫንገር ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ ምሉእ ብምሉእ ተሳዒሩ። መበገሲ ናይቲ ጕዳይ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ስታቫንገር፡ ብድሆ (Biddho) ብዝብል ስም
ኣቦ መንበር ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ስታቫንገር ኣቦ መንበር ተኽለ ፈዳይ፡ ኣብ ዝሓለፈ ረቡዕ ዕለት 23.11.16 ኣብ ስታቫንገር ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ ምሉእ ብምሉእ ተሳዒሩ።
መበገሲ ናይቲ ጕዳይ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ስታቫንገር፡ ብድሆ (Biddho) ብዝብል ስም ዝተጠመቐ ናይ ጓይላ ጕጅለ ህግደፍ ኣብ ዝነበረ መደብ ሙዚቃን ዳንኬራን ተኽለ ፈዳይ ዝፈጠሮ ናዕቢ እዩ።
ጕጅለ ጓይላ ብድሆ ኣብ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ዓመታት ኣብ ከተማ ስታቫንገር ተኣማሚኑ ከቦሮኡ ሃሪሙ ኣይፈልጥን እዩ። ኣብቲ ብክንደይ ምስጢራዊ ኣሰራራሓ ተሓቢኡ ክገብሮ ዝፍትን ዓበድበድ ድማ ኵሉ ግዜ ካብ ፈቐዶ ኣደራሻት ስለ ዝድጐግ ወትሩ ምስ ተዋረደን ምስ ተኸላበተን እዩ።
ጕጅለ ጓይላ ህግደፍ፡ ናይ ስታቫንገር ዑደት ከካይድ ኣብ ዝመጽኣሉ ግዜ ኣብዚ ከተማ ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ነበርቲ፡ ብፍላይ ድማ መንእሰያት ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ኣጋጢምዎ ነይሩ። መሓዙት ቃልስና ዝኾኑ ኖርወጃውያንን ጋዜጠኛታትን ከይተረፈ ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ተሳቲፎም ነይሮም።
ተኽለ ፈዳይ ነቲ ከምዚ ዝኣመሰለ ናይ ህዝቢ ተቓውሞ፡ እሞ ከኣ ኖርወጃውያን ዝተሳተፉዎ ክጻወሮ ስለ ዘይከኣለ መኪናኡ ብናህሪ እናኣወንጨፈ ብምምጻእ ነቲ ሰላማውን ሕጋውን ህዝቢ ንሓደጋ ኣቃሊዑዎ። ናይ ዕድል ነገር ኮይኑ ግን ከም ዝሓሰቦ ኣይሰለጦን። ሰብ ኣይተጐድአን ንብረት’ውን ኣይዓነወን። ድሕሪኡ ኣብ ዝሰዓበ ዕግርግር ግን ተኽለ ፈዳይ ተሃሪሙ ኣፍንጫኡ ተዳዕሚሱ ናብ ሕክምና ከይዱ። ድሕር’ዚ ጭጕራፍስ ሃሪማ ተእዊ ከም ዝብሃል፡ ጐጀላ (ኣብ ፓልቶክ ሕዳቕ 23 ኢሉ ዝኣቱ ብጻይ) ዝተባህለ ደላይ ፍትሒ ሃሪሙኒ ክብል ኣብ ፖሊስ ኣመልኪቱ::
ድሕሪ ዳርጋ ናይ ሓደ ዓመት መርመራ ድማ እቲ ጕዳይ ንውሳኔ ዕለት 23.11.16 ኣብ ቤትፍርዲ ቀሪቡ።
ብወገን ኣኽባር ሕጊ ይኹን ጠበቓ፡ ሰብ ጕዳይ ይኹኑ መሰኻኽር ነጥብታቶም ምስ ኣቕረቡ፡ ንባዕላ እታ ንከሳሲ ተኽለ ፈዳይ ወኪላ ዝቐረበት ኣኽባሪት ሕጊ፡ እቲ ንኣማኑአል በይን ንምውንጃል ዝቐረብ ክሲ እኹል መርትዖ ስለ ዘይብሉ ክስና ስሒብና ኣለና። ክሱስ ድማ ካብ ቀሪቡሉ ዘሎ ክሲ ናጻ ክኸውን ንሓትት ዝብል መደምደምታ ሂባ። ቤትፍርዲ ድማ ሎሚ መዓልቲ ናይ መወዳእታ ውሳኔኡ ብምውሳድ ንሓው ጐጀላ ካብቲ ዝተመስረተሉ ክሲ ናጻ ኢኻ ኢሉዎ።
ተኽለ ፈዳይ ኣብቲ ባዕሉ ዘበገሶ መሰረት ዘይነበሮ ክሲ ስለ ዝተሳዕረ ሕፍረት ተጐልቢቡ ወጺኡ። ተኽለ ፈዳይ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግዲ መሲሉዎ፡ ኣብቲ ክብሩ ዝሓለወ ቤትፍርዲ ዘርኣዮ ስነምግባር ዝጐደሎ ጠባይ፡ ወኪል ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ምዃኑ ብጭቡጥ ኣመስኪሩ ኣሎ።
ሃብተማርያም ሃይለ፡ ስታቫንገር


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ሓደ ሰብኣይ፡ ኩሉ ግዜ ብዕሩቑ ፈረስ እንዳሰሓበ ቀቅድሚ ሓላፊኡ ዘዅዘዅ ይብል ነበረ። ነቲ ዕርቃኑ ዝተዓዘቡ ሰባት ከኣ ስለምንታይ ነዞም ጐይታኻ ዓሪቐ ኣለኹ’ሞ ክደኑኒ ዘይትብሎም? ኢሎም ሓተትዎ። ንሱ ተቐቢሉ ብዛዕባ ዕርቃነይ ዝነግሮም ደኣ ይርእዩኒዶ ኣየለዉን” ኢሉ መለሰሎም፡ ዝብል ዋዛ ምስ ቁምነገር ኣብ ሕብረተሰብና ዝውቱር ኣበሃህላ እዩ። መሲልኩም እንታይ ኣምጻእኩም እዩ’ሞ፡ ኣብዚ ለንቅነ ኣሳሰይቲ ጉጅለ ህግደፍ “ኣቶ ኢሳይያስ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት ሕቶታት ክምልሱ ስለ ዝኾኑ ሕቶታትኩም ኣቕርቡ” ዝብል መተዓሻሸዊ ጐስጓስ ከካይዱ ንዕዘብ ኣለና። ኣብቲ ኣብ መበል 26 ዓመት ሕታም ቁጽሪ 107 ጋዜጣ ሓዳስ ኤርራ ዘሎ ሓበሬታ’ኳ ከምኡ ኣይብልን እዩ። እቲ ሕቶታት ኣቕርቡ ዝብል መጸዋዕታ ከምቲ “ዋሕለልና ክብላ ጻሕሊ ይዓጥና” ዝበሃል ክንፍቶ በሃልቲ ዝመሃዝዎ እዩ ዝመስል።
ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ዘሎ ዝምድና ምስ ምሕታትን ምምላስ ዝዛመድ እዩ። ህዝቢ ይሓትት መንግስቲ ድማ ይምልስ። እዚ መወዳእታ ዘየብሉ ቀጻሊ መስርሕ ምምሕዳር እዩ። እቲ ምሕታትን ምምላስን ቅልጣፈኡን ዋሕዙን ሓልዩ ብቐጻሊ ዝጐዓዝ መስርሕ ክኸውን እንከሎ፡ ናይቲ ምምሕዳራዊ ጥዕና መለለይ እዩ። ሕቶታት ካብ ህዝቢ እንዳተጸፍጸፈ መልሲ ካብ መንግስቲ ደሃዩ ዝሃጥም እንተኾይኑ ከኣ፡ ናይ ዘይጥዑይ ዝምድና ህዝብን መንግስትን ምልክት እዩ። ከምዚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ምምሕዳር ህግደፍን ዘሎ ኩነታት። እቲ ኣዝዩ ዘገርም ምምሕዳር ህግደፍ ንሕቶታት ህዝቢ ብተደጋጋሚ ምጉሳዩ ዘይኮነስ፡ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይፈልጥ፡ ተመሊሱ ካብ ህዝቢ ሕቶታት ክቐርበሉ ክጽውዕ ምምጥጣሩ እዩ።
ኣብ ጉዳይ፡ ደሞክራሲ፡ ህዝባዊ ተሳትፎ ኣብ መንግስቲ፡ ሕገመንግስቲ፡ ህዝባዊ ምርጫ፡ ህላወ ፖለቲካዊ ብዙሕነት፡ ደሞክራስያውን ሰብኣውን መሰል፡ ናጽነት ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን፡ ፍትሓውነት፡ ፍርዳዊ መስርሕ፡ ግዱድ ውትህድርና፡ ተሳትፎ ብሕታዊ ጽላት ኣብ ህንጸት ሃገር፡ ጥዑይ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና፡ ዘይዛሪ ዋሕዚ ናብ ስደት … ወዘተ ዘሎ ዘይተመለሰ ሕቶታት ምዃኑ ኣይኮነንዶ ኣብ ቅድሚ ኤርትራዊ ኣብ ሕብረተሰብ ዓለም’ውን ኣፍልጦ ረኺቡ ዘሎ ኩነታት እዩ። ኣቶ ኢሳይያስ ነቲ ሓቀኛ ናይ ህዝብና ሕቶስ ይጽናሕ እሞ፡ ነቲ ናይ ምምሕዳሩ ሚድያ ጋዜጠኛታት ከም ቁርን ኣስሓይታን እንዳፈርሕዎ ዘቕርብዎ ድራማዊ ሕቶታት ዝህቦ ናይ ኣሽካዕላል መልሲ ንፈልጦ ኢና። ሕጂ ሕብሪ ቀይርካ “ከምቲ መርዓዊ ዘይሓዛስ ዓርኪ ይሕዛ” ዝበሃል፡ መላሲ ከይሓዝካ ሕቶታት ምዕዳም ቅድሚ ኩሉ ኣሽካዕላል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ እዩ።
ኣብ ኤርትራ ናይ መላሳይ እምበር ናይ ሓታታይ ዋሕዲ ከም ዘየለ ንጹር ከነሱ፡ ከምዚ ዓይነት ብብደዐን ላግጽን ዝተላዕጠጠ መጸዋዕታ ምቕራብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘየለ ክውንነት “ኮንደኾን እዚ ሰብኣይ ናይ ህዝቢ መረረ ዝሰምዕ እዝኒ ኣጥርዩ እዩ” ዝብል መህውተቲ ስልቲ ካብ ምፍጣር ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ከም ዘየብሉ ምግንዛብ ኣድላይ እዩ። ድሕሪ ሕጂ ኣብ ኤርትራ መራሒ ህግደፍ ተሓቲቱ ካብ ዝህቦ መልሲ ዝፍጠር ኣውንታዊ ለውጢ ከም ዘይህሉ ካብዚ ዝሓለፈ ተመኩሮና ክንመሃር ይግበኣና። ምኽንያቱ ልቢ ኢሳይያስን ጉጅለኡን ንህዝባዊ ሕቶ መልሲ ዘየብቁል ምድረበዳ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ስለ ዝገበረ። ምናልባት ግና ንሕቶ ህዝቢ ዘይምልስ ኣረጊት ናይ ሸንኮለል ካሴት ኣሕዲሱ የቕርብ ይኸውን። ከምቲ “ናይ 1997 ቅዋም እነተግብረሉ ጥጡሕ ኩነታት ኣይተፈጥረን ክብል ጸኒሑ፡ ደሓር ግና እቲ ሕገመንግስቲ ሞይቱ’ዩ” ዝብል ኣቀዲሙ ዝተፈልጠ መርድእ ዝዘርገሓ።
ህግደፍ ከምዚ ዓይነት መደናገሪ መጸዋዕታ እንተዘርግሐ፡ ኣብ ቦታኡ ኮይንካ ክትርእዮ እንከለኻ ኣይተጋገየን። ስርሑ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ካብዚ ወጻኢ ከይንጽበ’ውን ንሓንሳብ ብተዘዋዋሪ ንሓንሳብ ድማ ብቐጥታ ነጊሩና እዩ። እዚ ኣቀራርባኡ ህዝቢ ዝበለ እንተበለ ኣበይ ከይበጽሕ ዝብል መልእኽቲ ዘለዎ እዩ። እቲ ራህዋ ናይ ምምጻእ ጉዳይ እምበኣር ኣብ ኢድ ህዝብን ውድባቱን እዩ ዘሎ። ወይ ኣብቲ መደናገሪ ጽርግያ ህግደፍ ምኹዳድ ወይ ድማ ናብ ራህዋ ዝመርሓካ መንገዲ ጽርግያ ምጽራግ ኣብ ኢድ ህግደፍ የለን። ከምቲ ግቡእ ሓደ መንግስቲ ብመንገዲ መራሒኡ ኣቢሉ “ኣብዚ እዋንዚ ከምዚ ክገብር እየ” ምስ በለ ክጠልም እንከሎ ዘሕትቶ እዩ። ህዝቢ እውን ኣብ ልዕሊኡ እምነት ከም ዘጉደለ ክገልጸሉ ናይ ግድን እዩ። መራሒ ህግደፍ ግና እቲ ከም ዝበልካዮ ኮይንካ ምቕራብዩ ዘይወሓጠሉ እምበር፡ ቃል ዓጺፍካ ዝምልከተካ ገዲፍካ ኣብ ዘይምልካ ምህውታትስ ናተይ ኢሉ ሒዝዎ ዘሎ ኣካይዳ እዩ። ቅድሚ 3 ዓመታት፡ ከምዚ ለንቅነ ክዛረብ እንከሎ፡ ብዛዕባ መጻኢ ሕርሻዊ ቁጠባዊ ልምዓት ተሓቲቱ ክምልስ እንከሎ ነቲ ጋዜጠኛ “ብዛዕባዚ ግብራዊ መልሲ ክህበካ 3 ኣዋርሕ ጥራይ ተጸበየኒ” ክብሎ እንከሎ ይዝከረኩምዶ? ክሳብ ሕጂ ከኣ ነዚ ብዝምልከት ንሱ ኣይመለሰን፡ ስለምንታይ ኣብ ቃልካ ዘይጸናዕካ ዝብል ህዝባዊ ደሃይ እውን ኣይተሰምዐን። በዚ ከኣ እነሆ እቲ ስርዓት ሻዲኑ ንዕቀቱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሰማይ ዓሪጉ።
ሕቶ ምቕራብን ዘይምቕራብን ናይቲ ሓታቲ መሰል እዩ። ኢሳይያስ ንህዝባዊ ሕቶ ልባዊ ቀጥታዊ መልሲ ክህብ ግና ካብ ትጽቢት ወጻኢ እዩ። ምኽንያቱ ናቱ ረብሓ ንህዝባዊ ሕቶ ብምዕባጥ እምበር ብምምላስ ስለ ዘይረጋገጽ። ምናልባት ነቲ ደቂ ልቢ ገርሃ ዘቕርብዎ ሕቶታት፡ ከም ሓደ እታዎ (input) ናይ ስለያዊ ተግባር ክወስዶ ከም ዝኽእል ምግማት ኣብ ቦታኡ እዩ። ናይ ጥፍኣት ማሃንድሳቱ ካብዚ ነቒሎም ህዝቢ ዘዕሽውሉ ወይ ዝቐጽዕሉ ሜላ ክስእሉ ይኽእሉ። ካብዚ ሓሊፉ መላሳይ እምበር ሓታታይ ኣብ ዘይወሓዳ ሃገር ኤርትራ “ሕቶታትኩም ናብ ዲክታቶር ኢሳይያስ ላኣኹ” ዝብል ነጋሪት ምህራም ናይ ጥዕና ኣይኮነን።


text:
ሰሜን ኮርያ፡ ዘተ ልኡኻት ኦሎምፒክ ናብ ደቡብ ኮርያ ክትልእኽያ'ያ
ደቡብ ኮርያ ኣብቲ ዝቕጽል ሰሙን ምስ ሰሜን ኮርያ ኣብ ጉዳይ ጸወታታት ኦሎምፒክ 2018 ክትዝቲ ከምእትደሊ ገሊጻ።
መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኣን፡ ወርሒ ለካቲት ኣብ ዝካየድ ኦሎምፒክ ዝሳተፍ ጉጅለ ክልእኹ ከምዝኽእሉ ድሕሪ ምግላጾም'ዩ ደቡብ ኮርያ ሕቶ ዘተ ኣቕሪባ ዘላ።
ክልቲኤን ኮርያ፡ "ቐልጢፈን ክራኸባን ክዛተያን ይግባእ" እዮም ኢሎም።
ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ እዚ ሓሳብ ርክብ እተን ሃገራት ንምቕያር ዝሕግዝ "መቐይሮ ነጥቢ" ክብሉ ገሊጸሞ።
እቶም ፕረዚደንት ንካቢኔ ሃገሮም ኣብ ዘሕለፉዎ መልእኽቲ፡ ፕሮግራም ኒኩለር ሰሜን ኮርያ ኣካል ስፖርታዊ ዘተ እተን ሃገራት ክኸዉን ይኽእል'ዩ ኢሎም።
"ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ንምምሕያሽ ዝግበር ጻዕሪ ካብ ፕሮግራም ኒኩሌር ሰሜን ኮርያ ተነጺሉ ኣይኸይድን" ኢሎም ኣለዉ።
በዓል መን ክራኸቡ ይኾኑ?
ሚኒስትር ምዉህሃድ ደቡብ ኮርያ ቾ ምያንግ ዮንግ ኣብ ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ዘላ "ዞባ ሰላም" ዝተብሃለት ከባቢ ወከልቲ ክራኸቡ ኣለዎም ዝብል ሓሳብ ኣቕሪቦም'ዮም።
እዚ ከባቢ፡ ብጽኑዕ ዝሕሎ ካብ ወተሃደራት ናጻ ዝኾነ ከባቢ እንትኾን፡ ኣብ ታሪኽ ኮርያዉያን ይዝተይሉ ዝነበረ ከባቢ'ዩ።
"ርክብ እተን ሃገራት ንምምሕያሽ፡ ልኡኻት ክልቲኤን ሃገራት ገጽ ንገጽ ተራኺቦም ክዛተዩ'ዮም ኢልና ተስፋ ንገብር" ኢሎም።
ኣብቲ መጻኢ ሰሙን ክካየድ ተሓሲቡ ዘሎ ዘተ ግና በዓል መን ይሳተፉ ዝብል ነገር ኣይተፈለጠን።
ንመወዳእታ ግዜ መዓዝ ተራኺቦም ይፈልጡ?
ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ዘሳተፈ ዘተ ሰሜንን ደቡብን ኮርያ ታሕሳስ 2015'ዩ ተኻይዱ ነይሩ።
ንህዝቢ ዕላዊ ብዘይኾነ ኣጀንዳ ግን ከይተሰማምዑ'ዮም ተፈላልዮም።
ኪም ጆንግ ኣን እንታይ'ዮም ኢሎም?
መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም፡ ኣብ ናይ ሓዱሽ ዓመት መልእኽቶም "ንዘተ ድሉዋት ኢና" እንትብሉ ብዙሓት ተደኒቖም'ዮም።
"2018 ንኽልቲኤን ኮርያ ወሳኒት ዓመት'ያ" ኢሎም'ዮም እቶም ፕረዚደንት ሰሜን ኮርያ መበል 70 ዓመታ ተኽብረሉ፡ ደቡብ ኸኣ ኦሎምፒክ ተተኣናግደሉ ዓመት ስለዝኾነ ብምባል።
"እቲ ዝተኻረረ ርክብ ሰሜንን ደቡብን ክነዝሕሎ ይግባእ፡ ኣብ ታሪኽ ሃገርና ፍሉይ ዝኾነ ዓመት ክነሕልፍ ኣለና" ኢሎም።
ኣብቲ ጸወታ መን'ዩ ክሳተፍ?
ብወገን ሰሜን ኮርያ ክልተ ኣትሌታት ጥራሕ'ዮም መመዘኒ ረቛሒ ኣማሊኦም ናብቲ ኦሎምፒክ ዝሓለፉ።
እንተኾነ እዞም ኣትሌታት ክሳተፉ ድዮም ኣይሳተፉን ዝብል ፍቃድ ኣብ ምሃብ ሰሜን ኮርያ ስለዝዘንግዐት፡ ካብ ዓለምለኸ ኮሚቴ ኦሎምፒክ ብዝቐርበሎም ዕድመ'ዮም ክሳተፉ።
ፕረዚደንት መተሓባበሪት ኮሚቴ ጸወታታት ሰሜን ኮርያ ሊ ሂ-ቢኦም ንማዕኸን ዜና ደቡብ ኣብ ዝሃቡዎ ሓበሬታ፡ ሰሜን ኮርያ ትሳተፈሉ ዓቕሚ ከምዘሎ ምርኣዮም ከምዘሐጎሶም ብምግላጽ፡ እዚ" ህያብ ሓዱሽ ዓመት'ዩ" ኢሎም።
ሰሜን ኮርያ ቅድም ኢሉ ኣብ ደቡብ ኮርያ ኣብ ዝተኻየደ ኦሎምፒክ ተሳቲፋ ነይራ'ያ። ኣብ 1988 ኣብ ዝነበረ ኦሎምፒክ ተኣጊዳ።


text:
ምንቅስቓስ መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳ፡ ካብ 23 – 25 ጥቅምቲ 2015፡ ”YPFDJ፡ ሕመረት ዉሁድ ኤርትራዊ ግሎባዊ መኸተ!” ብዝብል ቴማ ኣብ ከተማ ቦሎኛ – ኢታልያ ኣካይድና።
ኣብ’ዚ መደብ፡ ዝበዝሓ ጨናፍር ምንቅስቃስና ወከልተን ልኢኸን።
ኣብ’ዚ ዓመታዊ ርክብ፡ ብጻይ ፍስሃጽዮን ጵጥሮስ ኣምባሳደር ሃገር ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ፡ ጠቕላሊ ቆንስልን ሓላፊ ህዝባውን ኮማውን ጉዳያትን ኢጣልያ፡ ከምኡ’ውን ሓለፍቲ ሃገራዊ ሽማግለ፡ ማIኮምን ሃማደኤን ን/ጨንፈር ቦሎኛ ተረኺቦም፡ ናይ ደገፍ መልእኽቲ ኣቕሪቦም።
መደብ ስልጠና ሰልጠንቲ፡ ንወዳቢት 6፡ይ TOT፡ መንእሰያት ህግደፍ ጨንፈር ኢጣልያ ብሓፈሻ፡ ንንኡስ ጨንፈር ቦሎኛ ከኣ ብፍላይ፡ ውዳቤታትናን፡ ንኩልንትናዊ ኣበርክትኦም ምስጋና የቕርብ።
6፡ይ TOT፡ ብመሰረት ኣብ መበል 11 ዋዕላና፡ ዝጸደቐ መደብ ስራሕ ንትግባረኡ ዘርኢ ጸብጻባት፡ ናይ ማእከላይ ኮሚተን ጨናፍርን ሰሚዑ። ዘለዉ ብልጫታትን ድኻማትን መዚኑ። ንህልዊ ኩነታት ሃገርን ቀዳምነታትን ብዕቱብ ዘትዩ መረዳእታ ኣዕሙቑ። መድረኻዊ ሃገራዊ ቀዳምነታት፡ ዉሁድ ግሎባዊ ኤርትራዊ መኸተ ምዃኑ ብምርዳእ፡ ተራን ሓላፍነትን ምንቅስቓስና ተገንዚቡ።
ውድባዊ ድልዳለን ምህናጽ ትካላዊ ብቕዓትን መስርሕ ምዃኑ መረዳእታ ብምዕሟቕ፡ ንድፊ ሰነደ ”ውሽጣዊ ዓንደ-ሕጊ”፡ ንምውዳብ ዘበርኽ ውጥን መሳለጥን ዘትዩሉ፡ ብተመሳሳሊ፡ ንትካላዊ ኣሰራርሓና ዘሐይል ኣገባባትን መሳርሕን፡ መምርሒ ኣቓውማን ዕማማትን ጨንፈር ዘነጽር ንድፊ-ሰነድ ዘትዩሉ፡ ዓመታዊ መደብ ስራሕን ቀዳምነታትን ምንቅስቓስ መንእሰያት ዳግማይ ብዝርዝር ብምርኣይ፡ ተኻቲዑሉ ሓባራዊ መረዳእታ ኣዕዚዙ።
ብተወሳኺ ንስትራተጂካዊ ውጥንን ኣገዳስነቱን ዘትዩሉ ተኸሊሱ ዳግማይ ከም ሰንደ መርሓን ትግባረን ኪቐርብ ተረዳዲኡ።
መበል 12 ዋዕላ መ/ህግደፍ ኤውሮጳ፡ ኣብ ኢጣልያ 24-28 መጋቢት 2016፡ ንምክያድ ዛጊት ተበጺሑ ዘሎ ገስጋስ ስራሕ ጸብጻብ ሰሚዑን ተረዲኡን፡ ኮታ ተሳተፍቲ ኣጽዲቁን። 6፡ይ TOT: ትካላዊ ዓቅምን ኣወዳድባን ኣገባባትን ብዕቱብ ኪስርሓሉ ዳግማይ ብምስማር፡ ንዓመት መመላእታ ዝተዘተየሉ ንድፊ ”ዓንዲ-ሕጊ” ምንቅስቓስ ብደረጃ ኤውሮጳ፡ ካብ’ዛ ዕለት ኣብ ትግባረ ኪውዕል፡ ብወግዒ ኣብ 2፡ይ ጉባኤ (መበል 12 ዋዕላ) ኪጸድቕ ወሲኑ። ኣብ ህልዊ ኩነታት ሃገርን መኸተናን ብምዝታይ፡ ቀዳምነት ቀዳምነታትና ዉህድ ግሎባዊ መኸተ ስለዝኾነ፡ ምንቅስቃስና ሕመረት ግሎባዊ መኸተ ኮይኑ ኪቃልስ ወሲኑ።
መደባት ፖለቲካዊ ትምህርቲን ንቕሓትን ምውዳብን ምጽፋፍ ኣባላትን መሳለጥን ብዝለዓለ ኪድፍኣሉን ኪሰፍሕን፡ መደባት ካድራዊ ስልጠና ኣብ ጨንፈራትን ዞባ-ኤውሮጳን ኪተኣታቶ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝካየድ መደባት ተሳታፍነትና ኪዓብን ዳግማይ ወሲኑ።
ናይ መንእሰያት ህግደፍ ኤውሮጳ ስትራተጂካዊ ውጥን 2011-2014 ምስ ሸቶታቱ፡ ጌና ብምልኣት ዘይተተግበረ ብምዃኑን ኣብ ኩሉ ንጥፈታትና ወሳኒ መርሓ ስለዝኹነን፡ ዘድሊ ክለሳ ተገይሩሉ ኪቕጽል ምእንቲ ኣብ ዋዕላና ዳግማይ ኪጸድቕ ወሲኑ።
ሞያውን ቁጠባውን ኣበርክቶ ኣብ ሃገር ንምብራኽ ምስ ሃማመተኤን ካልኦት ሃገራዊ ኣካላትን፡ ብትካላዊ መቓንን ብግብርን ኪሰርሓሉ ወሲኑ።
ዝቕጽል 7፡ይ TOT 2016: ኣብ ፈረንሳ ወይ ኣብ ኖርወይ ወይ ቦሎኛ ኪካየድ ወሲኑ።
ዘልኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንሰማእታትና!
ዓወት ንሓፋሽ!
26 ጥቅምቲ 2015, ቦሎኛ – ኢጣልያ


text:
ኢጣልያዊ ሰራሕተኛ ኣምቡላንስ ብቅትለት-ሰብ ተኣሲሩ
ኣብ ሲቺልያ ኢታሊ ካብ ትካላት ወሃብቲ ኣገልግሎት ቐብሪ፡ ገንዘብ ንኽረክብ ንሕሙማት ብምቕታል ዝተጠርጠረ ሰራሕተኛ ኣምቡላንስ ተቐይዱ።
እቲ ጥርጡር ብውሕዱ ንሰለስተ ኣዝዮም ሕሙማት ሰባት ናብ ገዝኦም ክመልስዎም ከለው ኣብ መትንታቶም ኣየር ብምውጋእ ቀቲልዎም። ካብ ነፍሲ ወከፍ ሬስ ድማ 300 ዮሮ ተኸፊሉ።
ናይ ጣልያን ናይ ዜና ማዕከናት ነቲ ነውራም ዜና "ናይ ሞት ኣምቡላንስ" ሰምዮሞ።
ሓደ ኣባል ማፍያ-ነበር ብዛዕባ እቲ ኩነታት ንሰበስልጣናት ከተማ ካታኒይን ንኣባላት ቴሌቪዥንን ዝርዝር ሓበሬታ ድሕሪ ምሃቡ ኢዮም ፖሊስ ነቲ ጥርጡር ኣብ ቀይዲ ዘእተውዎ። እቲ ሰራሕተኛ ኣምቡላንስ ብቅትለት-ሰብ ኢዩ ተወንጂሉ ዘሎ።
እቲ ጥርጡር ነቶም ሕሙማት ናብ ገዝኦም ኣብዘመልሱሎም እዋን ኣብ መትንታቶም ኣየር ብምውጋእ ብሃንደበታዊ ምዕጋት ደም ከምዝሞቱ ዝገብር ዝነበረ።
ገለ ሓበሬታ ክምዝሕብሮ፡ እዚ ተግባር'ዚ ካብ 2012 ጀሚሩ ክካየድ ከምዝጸንሐን፡ ካላኦት ብዙሓት ሰባት ድማ ግዳይ ናይዚ ተግባር'ዚ ኮይኖም ክኾኑ ይኽእሉ ይብሃል።


text:
ኣየነዎት ሃገራት እየን ብዛዕባ ሰሜን ኮርያ ዝዛረባ ዘለዋ?
ተጻባኢ ባህርይ ሰሜን ኮርያ በብመዓልቱ ይዉስኽ'ዩ ዘሎ። ሰሜን ኮርያ ኣብ 1948 ካብ ትፍጠር ናብዚ፡ ምስ ልዕሊ 160 ሃገራት ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ዝፈጠረት እንትትኾን፡ 55 ኤምባሲታትን ቆንስላታትን ኣብ 48 ሃገራት ኸፊታ'ያ።
ዉሑዳት፡ ግን ድማ ትርጉም ዘለወን ብሪጣኒያ፣ ጀርመንን ስዊድንን ዝርከብአን 25 ሃገራት፡ ኣብ ሰሜን ኮርያ ዲፕሎማሲያዊ ልኡኽ ኣለወን፡ ኢንስቲትዩት ሎዊ ከምዝሕብሮ።
ጎረባብታ ዝኾና ቻይናን ሩሲያን ምስ ሰሜን ኮርያ ቀዲመን ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ዝሃነጻ ሃገራት'የን። ሕዚ ኣሜሪካ ኣብ ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ብዘለዋ ኣምባሳደራ ኒኪ ሃሌይ ኣቢላ፡ ኩለን ሃገራት ምስ ሰሜን ኮርያ ዘለወን ርክብ ክበትኻ ጸቕጢ ተሕድር ኣላ።
ካብ ሞንጎ እተን ምስታ ሃገር ዝነበረን ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ክበትኻ ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ኣምሳደራተንን ልኡኻተንን ብምልዓል ስጉምቲ ምዉሳድ ዝጀመራ ሃገራት፡ ስፔይን፣ ኩዌት፣ ፔሩ፣ ሜክሲኮ፣ ጥልያንን ሚያንማርን'የን።
ፖርቹጋል፣ ኡጋንዳ፣ ሲንጋፖር፣ ሕቡራት ዓረብ ኢምሬትስን ፍሊፕንስን ምስ ሰሜን ኮርያ ዝነበረን ርክብ ኣቋሪጸን ኣለዋ። እዚ'ዉን ኮይኑ ግና ሰሜን ኮርያ፡ ኣብ ዓለም ዘለዋ ልኡኽን ተተኣናግዶምን ይዕጸዉ'ዮም ማለት ኣይኮነን።
ዉሑዳት ሃገራት፡ ምስ ሰሜን ኮርያ ዘለወን ርክብ ክቕፅል ዝገበራ ኮይነን፡ ብርክት ዝበላ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ፕሮጀክታት መሰረተ ልምዓት፣ ሓይሊ፣ ሕርሻን ኻልኦትን ብሓባር ንምስራሕ ዘኽእለን ዘተታት የካይዳ ኣለዋ።
ይኹን'ምበር እታ ሃገር ዝነበራ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ በብግዚኡ እናነከየ'ዩ ይመጽእ ዘሎ።
ኣብ ትካል ምትሕብባር ቁጠባን ልምዓትን ኣባላት ዉድብ ሕቡራት ሃገራት ኣባል ካብ ሞንጎ ዝኾና 35 ሃገራት፡ እተን 6 ጥራሕ እየን ምስዛ ሃገር ምትሕብባር ዘለወን።
ኣሜሪካ ኮነት ጃፓንን ደቡብ ኮርያን ምስ ሰሜን ኮርያ ዝኾነ ዓይነት ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ነይሩወን ኣይፈልጥን። እዚ ማለት ኣሜሪካን፡ ናይ ቀረባ ሃገራት ኤዥያ ካብ ሰሜን ኮርያ ንዝመጽእ ሓበሬታ ካብ ካልኦት ሃገራት እየን ዘረኽባ።
ካብ ሃገራት ጀርመን፣ ብሪጣኒያን ስዊድንን ዝመጽእ ሓበሬታ እየን ዝጥቀማ። እዘን ሃገራት፡ ኣምባሳደራተን ካብ ምጽዋዕን ኣብ ርእሰ ከተምአን ዝነበረ ኤምባሲ ሰሜን ኮርያ ካብ ምዕጻዉ ዝተቖጠባን እየን።
ሰሜን ኮርያ ኣብ ኤዥያ፣ ኣዉሮጳ፣ ማእኸላይ ምብራቕን ኣፍሪቃን ዘለዋ መስመር ልኡኽ ተጠቒማ ብዉድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተነበረላ ማዕቐብ ንምስዓር ብሕጋዉን ዘይሕጋዉን መገዲ እቶት ትረኽበሉ ባይታ ኣብ ምምችቻዉ'ያ ትርከብ።
እቶም ኤምባሲታት፡ ብኣብዝሓ ባዕሎም ፈንድ ዘተኣኻኽቡ ኮይኖም ብተደጋጋሚ ሕጋዊ ንዘይኾነ ተግባሮም ተኸሲሶምሉ'ዮም። ልኡኻት ሰሜን ኮርያ ዘተኣናግዳ ሃገራት ኣዉሮፓ፡ ህንጻታት ኤምባሲ እታ ሃገር ብዘይሕጋዊ መገዲ ንሸቐጣትን ሰብ ሃፍትን ክካረዩ ስለትገብር ክቃወማ ጸኒሐን'የን።
ንሰሜን ኮርያ ታሪኻዊ ርህራሀ ዘለዋ ፓኪስታን፡ ኣብ መንበሪ ዲፕሎማት ሰሜን ኮርያ ኣብ ስርቂ ይሳተፉ'ዮም ብዝብል ጥርጣረ'ያ ትሪኣ። ኤጀንሲታት ስለላ ክልቲኤን ሃገራት ሓደ ነቲ ሓደ ንሓለፍቲ ስራሕ እተን ሃገራት ብዓይኒ ጥርጣረ'ዩ ዝሪኦ።
ጉዕዞ ዲፕሎማት ብጥቡቕ ይቆፃፀርዎ። ሰሜን ኮርያ ብወገና፡ ክንቀሐሎም ይኽእል ይኸዉን ብዝብል፡ ብከቢድ ስለላ'ኣ ትከታተሎም። እዞም ጸገማት ኣብ ግምት ብምእታዉ፡ ዲፕሎማሲ እታ ሃገር ድኣ እንታይ ኣዐዊቱ?
ንከም ኵባ፣ ቬንዙዌላን ላኦስን ዝበላ ሶሻሊስትን ኮምዩኒስትን ሃገራት፡ ምስ ሰሜን ኮርያ ርክብ ምምስራት፡ ሓባራዊ ስነ-ሓሳባዊ ሓገዝ ምምጻእ ዝብል ትርጉም ኣለዎ።
እንተኾነ ኣብዚ ሕዚ እዋን፡ ከምዚ ዓይነት ዲፕሎማሲያዊ ርክባት፡ ፀረ-ኣሜሪካዊነት ዝብል ስነ-ሓሳብ እናፈጠሩ'ዮም፡ ልክዕ ኣብ ሃገራት ሶርያን ኢራንን ዘሎ ኣረኣእያ።
ዲፕሎማት ሰሜን ኮርያ ኣብ ዝኸዱ ከይዶም፡ መንግስቲ ዝሕግዙ ርክባት ከማዕብሉ ትጽቢት ይግበረሎም።
ዲፕሎማሲ ፀገም ሰሜን ኮርያ ዝፈትሕ ብሕታዊ መገዲ'ዩ ኢላ ንትኣምን ጀርመን ዝኣምሰላ ሃገራት፡ ምስታ ሃገር ክፉት መስመር ርክብ ዲፕሎማሲ ክህሉ ምፍቃድ ኢለን ወሲደን እየን። ካብዚ ሓሊፉ፡ ዉልቃዊ ኣገልግሎት'ዉን ክህባ ይኽእላ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሬክስ ቲለርሰን፡ ሰሜን ኮርያ ናብ ዘተ ክትቐርብ እንተኽኢላ ኣሜሪካ ንዘተ ቕርብቲ ምዃና ተዛሪቦም'ዮም። ሕዚ ምስዛ ሃገር ዲፕሎማሲያዊ ርክበን ዘይበተኻ ሃገራት ዉሑዳት'የን።
ካብ 43 ኣባል ሃገራት ትካል ቁጠባዊ ምትሕብባርን ልምዓትን፡ እተን 8 ጥራሕ እየን ምስዛ ሃገር ርክበን ክቕጽል ዝፈቐዳ፡ ኣባል ሃገራት ጉጅለ 20 ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ርክበን ነክየን።


text:
ክብረ በዓል ክቡር መስቀል 10 መጋቢት ተኸቢሩ!
10 መጋቢት ዓመት መጽአ ክብረ በዓል ክቡር መስቀል ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። እዚ በዓል እዚ ዝብእለሉ ምኽንያት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምእንናታ ኣብ ዕፀ መስቀል ድኅሪ ምስቓሉ ፡ መስቀል ክርስቶስ ብዙኅ ዓበይቲ ተኣምራት ይገብር ብምንባሩ ኣይሁድ ብቕንዓት ነቲ መስቀል ቀቢሮም ጸላእቲ ክርስቶስ ዘበሉ ዅሎም ጕሓፍ ክጕሕፉሉ ኣዚዞም ብኸምዚ ንኣስታት 300 ዓመታት ተጐሒፍዎ። ብድኅር እዚ ክብሩ ዝግለጸሉ ሰዓት ምስ ኣኸለ ጐይታ ብምኽንያት እሌኒ ንግሥት መስቀሉ ካብ ዝተቐብረሉ ቦታ ኣብ መስከረም ዕለት 17 ኵዕታ ተጀሚሩ ዕለት 10 መጋቢት ድኅሪ ብዙኅ ጻዕሪ ወፅአ፡ እዚ መዓልቲ እዚ እቲ ክቡር መስቀሉ ዝተረኽበሉ ብምዃኑ ኣብ ምሉእ ዓለም ብዘለዉ ክርስቲያን ብድምቐት ይኽበር።
ኣብ ኤርትራ እውን እዚ ክቡር መስቀል ኣብ ገዳም ጉናጉና መስቀል ብምእራፉ ዓመት መጸ ነጋድያን ካብ ቀረባን ርሑቅን ብምምጻእ ናይቲ በረኸት ተሳተፍቲ ይኾኑ። ገዳም ጉናጉና መስቀል ኣቡነ ሊባኖስ ንብዙኅ ዓመታት ብብሕትውና ይነብሉ ድኅሪ ምንባሮም ብሓጼ ገብረ መስቀል ዝተገደመ እዩ፡ ብድኅሪኡ'ውን ብዙኃት ባሕተውቲ ኣቦታት ዝነብርሉ ቅዱስ ገዳም እዩ።
ሎሚ ዓመት እውን ከምቲ ኹል ጊዜ ካብ ዋዜማ ኣትሒዞም ናብዚ ቦታ ብዝተጋብኡ ሊቃውንት ውሉደ ክህነት ክሳዕ ወጋሕታ 10 መጋቢት ጸሎተ ማኅሌትን ሰዓታትን ከብጽሑ ምስ ሓደሩ ሰዓት 5፡00 ወጋሕታ ጸሎተ ቅዳሴ በጽሐ፡ ብድኅሪኡ ታቦት ብለባስያን ውሉደ ክህነት ተኣጂቡ ነቲ ምእመን እናባረኸ ናብ ዝተዳለወሉ ቦታ ደው ምስ በለ፡ መዘምራን ሊቃውንት ‘ ዝንቱ መስቀል ለአዳም ዘአግብኦ ውስተ ገነት፡ ሃሌ ሉያ መርኅ ወፍኖት ሞገሶሙ ለጻድቃን ሞገስ ’ ኢሎም ጣዕመ ዜማ ምስ ኣስምኡ ሰላመ ኣብ ተባሂሉ ናይቲ መዓል ፍጻመ ኾነ።


text:
በዓል ዝኽሪ ሓድነት የምጽእ
“ኣሕዋት ብሓድነት ሓቢሮም ኪቕመጡስ፡ ክንደይ ሰናይን ባህ ዜብልን እዩ!”—መዝ. 133:1።
1, 2. ኣብ 2018 ብፍሉይ መገዲ ሓድነት ዚፈጥረልና ፍጻመ እንታይ እዩ፧ ስለምንታይከ፧ (ኣብ መእተዊ ዘሎ ስእሊ ርአ።)
ህዝቢ ኣምላኽን ካልኦት ተገደስቲ ሰባትን፡ 31 መጋቢት 2018 ነቲ በብዓመቱ ዚብዓል ድራር ጐይታ ኼብዕሉ ኺእከቡ እዮም። ጸሓይ ምስ ዓረበት፡ ሚልዮናት ሰባት በዓል ዝኽሪ ሞት ክርስቶስ ኬብዕሉ እዮም። እዚ በዓል ዝኽሪ እዚ፡ ኣብ ምድርና ዓመት ዓመት ካብ ዚኽሰት ካልእ ፍጻመታት ብዝያዳ፡ ኣብ ሰባት ሓድነት ዚፈጥር ፍጻመ እዩ።
2 የሆዋን የሱስን፡ ኣብ መላእ ዓለም ዘለዉ ሚልዮናት ሰባት ኣብዚ ፍሉይ ፍጻመ እዚ ተኣኪቦም ኪርእዩ ኸለዉስ ክሳዕ ክንደይ ኰን እዮም ዚሕጐሱ! መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ካብ ኵሎም ኣህዛብን ነገዳትን ህዝብታትን ቋንቋታትን እተኣከቡ፡ ሓደ እኳ ኪቘጽሮም ዘይክእል ብዙሓት ህዝቢ፡” “ድሕነት ካብቲ ኣብ ዝፋን እተቐመጠ ኣምላኽናን ካብቲ ገንሸልን እዩ” ኢሎም ከም ዚጭድሩ ይንበ እዩ። (ራእ. 7:9, 10) ዓመት ዓመት፡ ክንድዚ ዚኣኽሉ ሰባት ኣብ በዓል ዝኽሪ ብምክፋል ንየሆዋን ንየሱስን ምኽባሮም፡ ክሳዕ ክንደይ ኰን ዜደንቕ እዩ!
3. ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ ነየናይ ሕቶታት ኢና ምላሽ ክንረኽበሉ፧
3 ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ፡ ንኣርባዕተ ሕቶ ምላሽ ክንረኽበሉ ኢና። (1) ብደረጃ ውልቀ ሰብ ንበዓል ዝኽሪ ኽንዳሎን ኣብኡ ብምእካብና ኽንጥቀምን እንኽእል ብኸመይ ኢና፧ (2) በዓል ዝኽሪ ንሓድነት ህዝቢ ኣምላኽ ዜደልድሎ ብኸመይ እዩ፧ (3) ኣብዚ ሓድነት እዚ ብብሕትና ኣበርክቶ ኽንገብር እንኽእል ብኸመይ ኢና፧ (4) ናይ መወዳእታ በዓል ዝኽሪ ኺህሉ ድዩ፧ እንተ ኣልዩኸ፡ መዓስ እዩ ዚውዕል፧
ንበዓል ዝኽሪ ኽንዳሎን ኣብኡ ብምእካብና ኽንጥቀምን እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
4. ኣብ በዓል ዝኽሪ ምእንቲ ኽንእከብ ዚከኣለና ዘበለ ኽንገብር ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
4 ኣብ በዓል ዝኽሪ ምእካብ ክሳዕ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ ሕሰብ። ኣኼባታት ጉባኤ ሓደ ኽፋል እቲ ንየሆዋ እነቕርቦ ኣምልኾ እዩ። የሆዋን የሱስን ድማ ነቲ ኣብዚ ኣገዳሲ ዓመታዊ ኣኼባ እዚ ኽትእከብ እትገብሮ ጻዕሪ የስተብህሉሉ እዮም። ኣብ በዓል ዝኽሪ ፈጺምና ኽንካፈል ዘይንኽእለሉ ኣካላዊ ጸገማት ወይ ካልእ ኵነታት እንተ ዘየልዩ፡ ኣብቲ ኣኼባ እቲ ኽንካፈል ዝከኣለና ንገብር ኢና። ነቲ ንኣምልኾ እንገብሮ ኣኼባታት ኣኽቢርና ኸም እንርእዮ ብተግባርና እንተ ኣርኢና፡ የሆዋ ንስምና ኣብ “መጽሓፍ መዘከርታ፡” ማለት ኣብቲ ስም እቶም ናይ ዘለኣለም ህይወት ዚረኽቡ ሰባት እተጻሕፈሉ “መጽሓፍ ህይወት” ኪጽሕፎ ተወሳኺ ምኽንያት ኪረክብ እዩ።—ሚል. 3:16፣ ራእ. 20:15።
5. ቀቅድሚ በዓል ዝኽሪ ኣብ ዘለዋ መዓልትታት፡ ‘ብእምነት እንተ ኣሊና ንርእስና ኽንፍትና’ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
5 ቀቅድሚ በዓል ዝኽሪ ኣብ ዘለዋ መዓልትታት፡ ግዜ መዲብና ነቲ ምስ የሆዋ ዘሎና ብሕታዊ ርክብ ብጸሎትን ብጥንቃቐን ክንምርምሮ ኣሎና። (2 ቈረንቶስ 13:5 ኣንብብ።) ከምኡ ኽንገብር እንኽእል ብኸመይ ኢና፧ ‘ብእምነት እንተ ኣሊና ንርእስና ብምፍታን’ እዩ። ከምኡ ንምግባር ከኣ፡ ንርእስና ኸምዚ ኢልና ንሕተታ፦ ‘የሆዋ ፍቓዱ ኺፍጽም ዝሓረያ ብሕታዊት ውድብ እዚኣ ጥራይ ከም ዝዀነት ብሓቂ እኣምን ድየ፧ ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ክሰብኽን ክምህርን ዝከኣለኒ ዘበለ እገብር ድየ፧ ተግባራተይ ኣብተን ዳሕሮት መዓልትታት ንነብር ከም ዘለናን መወዳእታ እዚ ስርዓት ሰይጣን ከም ዝቐረበን ብሓቂ ኸም ዝኣምን ዜርኢ ድዩ፧ ኣብዚ ሕጂ እዋን ብዛዕባ የሆዋን የሱስን ዘሎኒ ምትእምማን ምስቲ ህይወተይ ንየሆዋ ኣምላኽ ክውፊ ኸለኹ ዝነበረኒ ምትእምማን ሕደ ድዩ፧’ (ማቴ. 24:14፣ 2 ጢሞ. 3:1፣ እብ. 3:14) ነዚ ሕቶታት እዚ እንታይ ምላሽ ከም እንህበሉ ምሕሳብና፡ ንርእስና ኽንምርምር ኪሕግዘና እዩ።
6. (ሀ) ህይወት ዚርከበሉ ብሕታዊ መገዲ እንታይ እዩ፧ (ለ) ሓደ ሽማግለ በብዓመቱ ንበዓል ዝኽሪ ዚዳሎ ብኸመይ እዩ፧ ንስኻኸ ኸምኡ ኽትገብር እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
6 ብዛዕባ ኣገዳስነት በዓል ዝኽሪ ዜጕልሕ ቅዱስ ጽሑፋዊ ዓንቀጻት ኣንብብ፡ ብዛዕባኡ ድማ ኣስተንትን። (ዮሃንስ 3:16፣ 17:3 ኣንብብ።) ናይ ዘለኣለም ህይወት ዚርከበሉ ብሕታዊ መገዲ፡ ንየሆዋ ‘ብምፍላጥን’ በቲ ሓደ ወዱ ዝዀነ የሱስ ‘ብምእማንን’ እዩ። እምበኣር፡ ንበዓል ዝኽሪ ምእንቲ ኽትዳሎ፡ ንየሆዋን ንየሱስን ክትቀርቦም ዚሕግዘካ መደብ መጽናዕቲ ኣውጽእ። ሓደ ንነዊሕ እዋን ሽማግለ ዀይኑ ዘገልገለ ሓው እንታይ ከም ዝገበረ እሞ ርአ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ብዛዕባ በዓል ዝኽርን ብዛዕባ እቲ የሆዋን የሱስን ንዓና ዘላቶም ፍቕርን ዚገልጽ ዓንቀጻት ግምቢ ዘብዐኛ ይእክብ ነይሩ እዩ። ቅድሚ በዓል ዝኽሪ ኣብ ዘሎ ሰሙናት ከኣ ነዚ ዓንቀጻት እዚ ኸም ብሓድሽ የንብቦ፡ ብዛዕባ ኣገዳስነት በዓል ዝኽሪ ድማ የስተንትን እዩ። በብግዜኡ ኸኣ፡ ነቲ ዝኣከቦ ጽሑፍ ካልእ ተወሳኺ ዓንቀጻት ይውስኸሉ እዩ። እዚ ሽማግለ እዚ፡ ነዚ ዓንቀጻት እዚ ኸም ብሓድሽ ስለ ዜንብቦ፡ ነቲ ናይ በዓል ዝኽሪ ንባብ መጽሓፍ ቅዱስ ድማ ስለ ዜንብቦን ስለ ዜስተንትነሉን፡ በብዓመቱ ሓድሽ ነገራት ኪምሃር ክኢሉ እዩ። ልዕሊ ዅሉ ድማ፡ ንየሆዋን ንየሱስን ዘላቶ ፍቕሪ ብዝያዳ ኸም ዝደልደለት እዩ ዚስምዖ። ከምዚ ዓይነት መደብ መጽናዕቲ ምስ እተውጽእ፡ ንየሆዋን ንየሱስን ዘሎካ ፍቕርን ሞሳን ዝያዳ ኺዓምቝ እዩ፣ ካብ በዓል ዝኽሪ ድማ ብዝያዳ ኽትጥቀም ኢኻ።
በዓል ዝኽሪ ንሓድነትና የደልድሎ
7. (ሀ) ናይ መጀመርታ ድራር ጐይታ ኣብ እተባዕለትላ ምሸት፡ የሱስ እንታይ ኢሉ እዩ ጸልዩ፧ (ለ) የሆዋ ንጸሎት የሱስ ምላሽ ከም ዝሃበሉ ዜርኢ እንታይ እዩ፧
7 ናይ መጀመርታ ድራር ጐይታ ኣብ እተባዕለትላ ምሸት፡ የሱስ ሰዓብቱ ኸምቲ ንሱን ኣቦኡን ዘለዎም ዓይነት ሓድነት ምእንቲ ኺህልዎም ጸልዩ እዩ። (ዮሃንስ 17:20, 21 ኣንብብ።) የሆዋ ድማ ነቲ ፍቑር ወዱ ዘቕረቦ ጸሎት ምላሽ ሂቡሉ እዩ። በዓል ዝኽሪ ኻብ ካልእ ኣኼባ ህዝቢ ኣምላኽ ብዝያዳ፡ ኣብ መንጎ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ሓድነት ከም ዘሎ የረጋግጽ እዩ። ኣብታ ዕለት እቲኣ፡ ኣብ መላእ ዓለም ዚርከቡ እተፈላለየ ዓሌትን ሕብሪ ቘርበትን ዘለዎም ሚልዮናት ሰባት ብሓደ ይእከቡ እዮም። እዚ ድማ፡ የሆዋ ንወዱ ኸም ዝለኣኾ ዚኣምኑ ምዃኖም ዜርኢ እዩ። ኣብ ገሊኡ ኸባቢታት፡ እተፈላለየ ዓሌት ዘለዎም ሰባት ኣብ ሓደ ሃይማኖታዊ ኣኼባ ብሓደ ኺእከቡ ልሙድ ኣይኰነን፡ ወይ ከኣ ከምኡ ዓይነት ኣኼባ ግቡእ ከም ዘይኰነ እዩ ዚሕሰብ። የሆዋን የሱስን ግና ነዚ ሓድነት እዚ ይፈትውዎ እዮም።
8. የሆዋ ንህዝቅኤል ዝሃቦ ብዛዕባ ሓድነት ዚገልጽ መልእኽቲ እንታይ እዩ፧
8 ከም ህዝቢ የሆዋ መጠን፡ እቲ ዘሎና ሓድነት ኣየገርመናን እዩ። ወረግ የሆዋ ብዛዕባኡ ተነብዩ ነይሩ እዩ። ብዛዕባ እቲ ንነብዪ ህዝቅኤል ዝነገሮ መልእኽቲ እሞ ሕሰብ። የሆዋ ንህዝቅኤል፡ ክልተ ዕንጨይቲ፡ ማለት ዕንጨይቲ “ይሁዳ”ን ዕንጨይቲ “ዮሴፍ”ን ብሓደ ኸም ዚላገባ ነጊርዎ ነይሩ እዩ። (ህዝቅኤል 37:15-17 ኣንብብ።) ኣብ ናይ ሓምለ 2016 ግምቢ ዘብዐኛ ዝወጸ “ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ” ብዛዕባ እዚ ኸምዚ በለ፦ “የሆዋ ንህዝቅኤል፡ ህዝቢ እስራኤል ናብ ምድሪ ተስፋ ምስ ተመልሱ ኸም ሓደ ህዝቢ ገይሩ ኼሕብሮም ምዃኑ ዚሕብር ተስፋ ዝሓዘ መልእኽቲ ሃቦ። እቲ መልእኽቲ፡ ኣብ ዳሕሮት መዓልትታት ዘለዉ ህዝቢ ኣምላኽ እውን ብሓደ ኺሓብሩ ምዃኖም ዚሕብር እዩ።”
9. ፍጻመ ትንቢት ህዝቅኤል ኣብቲ ዓመት ዓመት ዚብዓል በዓል ዝኽሪ ዚርአ ብኸመይ እዩ፧
9 ካብ 1919 ኣትሒዙ፡ የሆዋ ነቶም ብምሳልያዊ መገዲ ኸም ዕንጨይቲ “ይሁዳ” ዝዀኑ ቕቡኣት በብቝሩብ መሊሶም ኪውደቡን ኪሓብሩን ሓጊዝዎም እዩ። እቶም ከም ዕንጨይቲ “ዮሴፍ” ዝዀኑ ምድራዊ ተስፋ ዘለዎም ሰባት ነቶም ቅቡኣት ብዝያዳ ኺሓብርዎም ምስ ጀመሩ ኸኣ፡ እቲ ኽልተ ጕጅለ “ሓደ መጓሰ” ዀነ። (ዮሃ. 10:16፣ ዘካ. 8:23) የሆዋ፡ ንኽልቲኡ ዕንጨይቲ ኸም ዜላግቦን ኣብ ኢዱ ሓደ ዕንጨይቲ ኸም ዚገብሮን ቃል ኣትዩ ነይሩ እዩ። (ህዝ. 37:19) ሎሚ እዞም ክልተ ጕጅለ እዚኦም፡ ነቲ ኣምላኽ ብትንቢታዊ መገዲ “ጊልያይ ዳዊት” ኢሉ ዝጸውዖ ንጉስ የሱስ ክርስቶስ እናተገዝኡ፡ ብሓደ ዀይኖም የገልግሉ ኣለዉ። (ህዝ. 37:24, 25) እቲ ዓመት ዓመት፡ ቅቡኣት ተረፍን “ካልኦት ኣባጊዕ”ን ብሓባር ዜብዕልዎ በዓል ዝኽሪ ሞት ክርስቶስ፡ ነቲ ኣብ መጽሓፍ ህዝቅኤል ተገሊጹ ዘሎ ፍሉይ ሓድነት ብንጹር ዜርኢ እዩ። ግናኸ፡ ነዚ ሓድነት እዚ ምእንቲ ኽንሕልዎን ምእንቲ ኸነደልድሎን፡ ብብሕትና እንታይ ክንገብር ንኽእል፧
ሓድነትና ንምድልዳል ብብሕትና እነበርክቶ እጃም
10. ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ ንዘሎ ሓድነት ከነደልድሎ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
10 ሓደ ኻብቲ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ ንዘሎ ሓድነት ከነደልድሎ እንኽእለሉ መገዲ፡ ትሕትና ብምምዕባል እዩ። የሱስ ኣብ ምድሪ ኸሎ፡ ንደቀ መዛሙርቱ ትሑታት ኪዀኑ ምዒድዎም ነይሩ። (ማቴ. 23:12) ትሑት ዝልብና እንተ ዄንና፡ ከምቲ ኣብ መንፈስ እዛ ዓለም እዚኣ ዚንጸባረቕ፡ ንርእስና ኻብ ካልኦት ኣልዒልና ኣይንርእን ኢና። የግዳስ፡ ነቶም ዚመርሑና ብትሕትና ንግዝኦም ኢና፣ እዚ መንፈስ ተኣዛዝነት ከኣ፡ ንሓድነት ጉባኤ የደልድሎ እዩ። ልዕሊ ዅሉ ድማ፡ ትሑታት ምስ እንኸውን ንኣምላኽና ነሐጕሶ ኢና፣ ከመይሲ፡ ንሱ “ንዕቡያት ይጻረሮም፡ ንትሑታት ግና ጸጋ ይህቦም እዩ።”—1 ጴጥ. 5:5።
11. ብዛዕባ እቲ ኣብ በዓል ዝኽሪ ዚቐርብ ምሳልያዊ ቕጫን ወይንን ምስትንታን፡ ሓድነትና ኸነደልድል ዚሕግዘና ብኸመይ እዩ፧
11 ኣብ መንጎ ህዝቢ ኣምላኽ ንዘሎ ሓድነት ከነደልድሎ እንኽእለሉ ኻልኣይ መገዲ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ በዓል ዝኽሪ ዚቐርብ ምሳልያዊ ቕጫን ወይንን ብምስትንታን እዩ። ኣብ ድሮ እታ ፍልይቲ ምሸት፡—ብፍላይ ከኣ ኣብታ ምሸት እቲኣ፡—ብዛዕባ እቲ ምሳልያዊ ቕጫን ወይንን ብርዝነት ሕሰብ። (1 ቈረ. 11:23-25) እቲ ቕጫ ነቲ ኸም መስዋእቲ ዝቐረበ ሓጢኣት ዘይብሉ ስጋ የሱስ፡ እቲ ወይኒ ድማ ነቲ ዝፈሰሰ ደሙ እዩ ዜመልክት። ይኹን እምበር፡ ብዛዕባ ትርጉም እቲ ምሳልያዊ ቕጫን ወይንን ምፍላጥ ጥራይ እኹል ኣይኰነን። እቲ መስዋእታዊ በጃ ክርስቶስ፡ ክልተ ዓበይቲ መግለጺ ፍቕሪ ኸም ዜጠቓልል ኣይትረስዕ። እዚኣተን ከኣ፡ እታ የሆዋ ምእንታና ኢሉ ወዱ ብምሃብ ዘርኣያ ፍቕርን እታ የሱስ ብፍታዉ ህይወቱ ምእንታና ኣሕሊፉ ብምሃብ ዘርኣያ ፍቕርን እየን። ነዘን የሆዋን የሱስን ዘርኣዩና ፍቕሪ ምስ እነስተንትነለን፡ ንሕና እውን ከነፍቅሮም ክንድረኽ ኢና። ብዘይካዚ፡ እታ ንሕናን ኣመንቲ ዝዀኑ ብጾትናን ንየሆዋ ዘላትና ናይ ሓባር ፍቕሪ፡ ንማእሰር ሓድነትና ተደልድሎ እያ።
12. የሱስ ኣብቲ ምስ ባሮቱ ብዛዕባ እተጸባጸበ ንጉስ ዝሃቦ ምሳሌ፡ የሆዋ ይቕረ ኽንብል ትጽቢት ከም ዚገብረልና ብንጹር ዝሓበረ ብኸመይ እዩ፧
12 ሓድነትና ኸነደልድል እንኽእለሉ ሳልሳይ መገዲ፡ ንኻልኦት ብናጻ ይቕረ ብምባል እዩ። ንዝበደሉና ይቕረ ምስ እንብለሎም፡ ነቲ ሳላ መስዋእታዊ በጃ ክርስቶስ ዝረኸብናዮ ሕድገት ሓጢኣት ሞሳ ኸም ዘሎና ኢና እንርኢ። ነቲ ኣብ ማቴዎስ 18:23-34 ዚርከብ ሓደ ኻብ ምሳሌታት የሱስ መርምሮ። ንርእስኻ ድማ ከምዚ ኢልካ ሕተታ፦ ‘ነቲ የሱስ ዝመሃሮ ኸተግብሮ እድረኽ ድየ፧ ኣመንቲ ንዝዀኑ ብጾተይ እዕገሶምን ጸገሞም እርድኣሎምን ድየ፧ ብብሕቲ ንዝበደሉኒ ይቕረ ኽብለሎም ድሉው ድየ፧’ ደረጃ እቲ ዚፍጸም በደል እተፈላለየ ኪኸውን ስለ ዚኽእል፡ ዘይፍጹማት ሰባት ንገሊኡ ዓይነት በደል ይቕረ ኺብሉ ይኸብዶም ይኸውን። እቲ የሱስ ዝሃቦ ምሳሌ ግና፡ የሆዋ ኻባና እንታይ ከም ዚጽበ እዩ ዚምህረና። (ማቴዎስ 18:35 ኣንብብ።) ኣሕዋትና ኻብ ልቢ ኺንስሑ ኸለዉ ይቕረ ዘይንብለሎም እንተ ደኣ ዄንና፡ የሆዋ እውን ይቕረ ኸም ዘይብለልና የሱስ ብንጹር ሓቢሩ እዩ። ነዚ ኣርዚንና ኽንሓስበሉ ኣሎና። ነቲ ባህ ዜብል ሓድነትና ኽንሕልዎን ከነደልድሎን እንኽእል፡ ከምቲ የሱስ ዝመሃረና ንኻልኦት ይቕረ ምስ እንብለሎም እዩ።
13. ገበርቲ ሰላም ምዃንና፡ ሓድነትና ዜደልድል ብኸመይ እዩ፧
13 ንኻልኦት ይቕረ ምስ እንብለሎም፡ ገበርቲ ሰላም ከም ዝዀንና ኢና እነርኢ። ሃዋርያ ጳውሎስ፡ “ንሓድነት መንፈስ ብማእሰር ሰላም ክትሕልውዎ ተጋደሉ” ኢሉ ዝሃቦ ማዕዳ ዘክር። (ኤፌ. 4:3) ኣብ ወቕቲ በዓል ዝኽሪ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብታ በዓል ዝኽሪ እትብዓለላ ምሸት፡ ንኻልኦት ብዛዕባ እትሕዘሉ መገዲ ኣጸቢቕካ ሕሰብ። ንርእስኻ ኸምዚ ኢልካ ሕተታ፦ ‘ቂም ከም ዘይሕዝ አርኢ ድየ፧ ሰላምን ሓድነትን ንምስፋን ብዝገብሮ ሓያል ጻዕሪ ድየ ዝፍለጥ፧’ ኣብዚ ወቕቲ እዚ፡ ነዚ ሕቶታት እዚ ኣርዚንካ ኽትሓስበሉ ኣሎካ።
14. ‘ንሓድሕድና ብፍቕሪ ኸም እንተዓጋገስ’ ከነርኢ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
14 ሓድነትና ኸነደልድል እንኽእለሉ ራብዓይ መገዲ፡ ነቲ ፈቃር ኣምላኽ ዝዀነ የሆዋ ብምምሳል ፍቕሪ ምስ እነርኢ እዩ። (1 ዮሃ. 4:8) ብዛዕባ ኣሕዋትና፡ ‘ኣሕዋተይ ስለ ዝዀኑ ተገዲደ እምበር፡ ፈትየ ኣይኰንኩን ዘፍቅሮም’ ክንብል የብልናን። ከመይሲ፡ ከምዚ ዓይነት ኣተሓሳስባ ምስቲ ጳውሎስ፡ ‘ንሓድሕድና ብፍቕሪ ኽንተዓጋገስ’ ዝሃቦ ማዕዳ ዚጋጮ እዩ። (ኤፌ. 4:2) ጳውሎስ፡ ‘ንሓድሕድኩም ተዓጋገሱ’ ጥራይ ከም ዘይበለ ኣስተብህል። የግዳስ፡ “ብፍቕሪ” ዚብል እውን ወሲኹሉ እዩ። እዚ ድማ ፍልልይ ኣለዎ። ኣብ ጉባኤና፡ የሆዋ ዝሰሓቦም እተፈላለዩ ዓይነት ሰባት እዮም ዘለዉ። (ዮሃ. 6:44) የሆዋ ናብኡ ዝሰሓቦም ከኣ፡ ዚፍቀሩ ስለ ዝዀኑ እዮም። እሞ ደኣ ንሓደ ኣማኒ ዝዀነ ብጻይና፡ ፍቕርና ኸም ዘይግብኦ ጌርና ኽንፈርዶ ግቡእ ድዩ፧ እምበኣር፡ ከምቲ የሆዋ ዝኣዘዘና፡ ፍቕሪ ኸነርኢ ኣሎና።—1 ዮሃ. 4:20, 21።
ናይ መወዳእታ በዓል ዝኽሪ—መዓስ፧
15. በዓል ዝኽሪ ንመወዳእታ እዋን እትበዓለላ መዓልቲ ኸም እትመጽእ ብኸመይ ንፈልጥ፧
15 በዓል ዝኽሪ ንመወዳእታ እዋን እትበዓለላ መዓልቲ ኽትመጽእ እያ። ብኸመይ ክንፈልጥ ንኽእል፧ ጳውሎስ ኣብታ ብድራኸ መንፈስ ኣምላኽ ናብቶም ኣብ ቈረንቶስ ዝነበሩ ቕቡኣት ክርስትያናት ዝጸሓፋ ቐዳመይቲ መልእኽቲ፡ በብዓመቱ በዓል ዝኽሪ ብምብዓል፡ ‘ክሳዕ ጐይታ ዚመጽእ፡ ሞቱ ኸም ዚነግሩ’ ገሊጹ ኣሎ። (1 ቈረ. 11:26) እታ “ዚመጽእ” እትብል ቃል፡ ነቲ የሱስ ብዛዕባ ግዜ መወዳእታ እተነበዮ ‘ምምጻእ’ እያ እተመልክት። የሱስ ብዛዕባ ብርቱዕ ጸበባ ኸምዚ በለ፦ “ትእምርቲ ወዲ ሰብ ኣብ ሰማይ ኪርአ፡ ኵሎም ነገዳት ምድሪ ደረቶም እናወቕዑ ኼልቅሱ እዮም፣ ወዲ ሰብ ብሓይልን ብዓብዪ ኽብርን ብደበናታት ሰማይ ኪመጽእ ከሎ፡ ኪርእይዎ እዮም። [የሱስ] ድማ ንመላእኽቱ ብዓብዪ ደሃይ መለኸት ኪልእኮም፡ ንሳቶም እውን ንሕሩያቱ ኻብ ኣርባዕተ ንፋሳት፡ ካብ ሓደ ወሰን ሰማያት ክሳብ እቲ ኻልእ ወሰን ኪእክብዎም እዮም።” (ማቴ. 24:29-31) እቲ የሱስ ‘ንሕሩያቱ ዚእክበሉ’ እዋን፡ ነቲ ኣብ ምድሪ ዝተረፉ ዅሎም ቅቡኣት ክርስትያናት ሰማያዊ ሽልማቶም ዚረኽቡሉ እዋን እዩ ዜመልክት። እዚ ዚፍጸም ድማ፡ ብርቱዕ ጸበባ ጅምር ምስ ኣበለ፡ ቀቅድሚ ውግእ ኣርማጌዶን እዩ። ሽዑ፡ እቶም 144,000 ምስ የሱስ ኰይኖም ንነገስታት ምድሪ ኺስዕርዎም እዮም። (ራእ. 17:12-14) ቀቅድሚ እታ የሱስ ንዅሎም ቅቡኣት ክርስትያናት ኪእክብ ‘ዚመጸላ’ እዋን እትብዓል በዓል ዝኽሪ ድማ፡ እታ ናይ መወዳእታ ኽትከውን እያ።
16. ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት በዓል ዝኽሪ ኽትእከብ ቈሪጽካ ዘለኻ ስለምንታይ ኢኻ፧
16 ሃየ እምበኣር፡ ኣብቲ 31 መጋቢት 2018 ዚብዓል በዓል ዝኽሪ ኽንእከብ ንቝረጽ። ህዝቢ የሆዋ ንዘለዎም ሓድነት ዝያዳ ኸነደልድሎ ምእንቲ ኺሕግዘና ድማ ንየሆዋ ንለምኖ። (መዝሙር 133:1 ኣንብብ።) በዓል ዝኽሪ ንመወዳእታ እዋን እትበዓለላ መዓልቲ ኸም እትመጽእ ኣይትረስዕ። ክሳዕ ሽዑ ግና፡ ኣብቲ ኣኼባ ኽንእከብ ዝከኣለና ንግበር፣ ነቲ ኣብ በዓል ዝኽሪ ዚርአ ባህ ዜብል ሓድነት ድማ ኣኽቢርና ንርኣዮ።


text:
አብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ደርቂ ህጹጽ ረድኤት ዘድልዮም ኢትዮጵያዊያን ትኽክለኛ ቁጽሪ ዝፍለጥ ድሕሪ’ቲ ሎሚ ቅነ ዝጅመር ገምጋም ምኳኑ ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ጽሕፈት አተሓባባሪ ሰብኣዊ ጉዳያት አፍሊጡ።
ኮሚሽነር ኣመራርሓ ስግአት ሓደጋን ድልውነትን ኢትዮጵያ ብወገኑ እቲ ደርቂ ናብ ጥምየት ከይተቐየረ ኸሎ ምዕጋት ተኻኢሉ’ዩ ግን ኸአ ናብ 7.8 ሚልዮን ክብ ንዝበለ ቁፅሪ ተሓገዝቲ ናይ 742 ሚልዮን ዶላር ረድኤት ትጽቢት ይግበር ኢሉ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ጽሕፈት አተሓባባሪ ሰብአዊ ጉዳያት ኣብ ኢትዮጵያ ቹዝ ኦኾሮ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብኦ ቃል ኣብ መጀመርታ ዓመተ 2017 ዝወጸ ሰነድ መሕተቲ ሓገዝ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ብዝካየድ ገምጋም ድግማ ተጌርሉ ትኽክለኛ ቁጽሪ ክግለጽ’ዩ ኢለን።
ህጹጽ ረድኤት ዘድልዮም ሰባት ካብ 5.6 ሚልዮን ብ2.2 ሚልዮን ከምዝወሰኸ ኣብ ቀረባ ተገሊጹ’ዩ። ቁጽሪ ተሓገዝቲ ብትኽክል ብክንደይ ከምዝወሰኸ ዝግለጽ ድሕሪ ሓደ ወርሕን ፈረቃን ማለት ክሳብ ሰነ 15 ኣቢሉ ኣብ ዘሎ ጊዜ ብደርቂ አብ ዝተጠቕዓ ከባቢታት ኢትዮጵያ ናይ ፍርቂ ዓመት ገምጋም ምስ ተኻየደ ምኳኑ’ውን እተን ወሃቢት ቃል ገሊጸን።
ንሰን ወሲኸን ካብ ፍርቂ የካቲት ክሳብ ግንቦት ክወቅዕ ዝነበሮ ናይ ኣዝመራ ዝናብ ከምዝግባእ ከምዘይዘነበ ገሊጸን ኣለዋ።


text:
ድሕሪ እቲ እብ ሊብያ ዝተራእየ መሸጣ ሰባት ናብ ጊልያነት፡ ከም ናይጀርያ ኒጀር ዝኣመሰላ ሃገራት ከቢድ ወጻኢታት ብምግባር ዜጋታተን የውጸኣ ምህላወን ዝሓበሩ ተዓዘብቲ፡ ብርክት ዝበሉ ህቡባት ሰባት ዜጋታቶም ንምውጻእ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ገንዘባዊ ደገፍ ይገብሩ ምህላዎም ተሓቢሩ።
ብኣንጽር እዚ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ተበግሶ፡ ኤርትራውያን ዜጋታት ቁሊሕ ዝብሎም ኣካል ስለዝሰኣኑ እቶም ኣብቲ ሓደገኛ ሃዋህው በይኖም ዝድርበዩ ህዝቢ ከይኮኑ ዓቢ ስግኣት ተፈጢሩ ምህላዎ ተገሊጹ። ዝተፈላለዩ ነቲ ኩነታት ዝከታተሉ ዘለዉ ተዓዘብቲ ከምዝገለጽዎ፡ ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ናይ መንግስቲ ኤርትራ መርበብ ነጋዶ ደቂሰብ ነቶም ኤርትራውያን ዜጋታት ነብሲወከፍኩም 10 ሽሕ ዶላር እንተኸፊልኩም ናብ ኢጣልያ ክንልእከኩም ኢና ዝብል ጎስጓስ ጀሚሮም ምህላዎም ተሓቢሩ። እቶም መንግስቲ ኤርትራ ዘዋፍሮም ነጋዶ ደቂሰብ ኣብቲ ካብ ኣስመራ ክሳብ ኢጣልያ ተዘርጊሑ ዘሎ መስመር ንግዲ ደቂሰባት ዝሳተፉ ኮይኖም ካብ ኣስመራ ብዝወሃቦም መምርሒ ንጥፈታቶም ዘተግብሩ ኢዮም።
እቶም ነጋዶ ደቂሰባት ፡ ነቶም ኤርትራውያን ዜጋታት መንግስቲ ኤርትራ ብወግዒ ዝወከሎም ሙኻኑ ይገልጹሎም ምህላዎምን እቲ ዝኽፈል 10 ሽሕ ዶላር ንውልቆም ዘይኮነስ ብስም መንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበ ዋጋ ሙኻኑ ይሕብርዎም ምህላዉ እቶም ግዳያት ይዛረቡ።
ምስግጋር ደቂ ሰባት ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከም ምንጪ ኣታዊ ዶላር ርእዮም ብወግዒ ይሰርሑሉ ምህላዉ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣሰጋገርቲ ኣባላት ስለያ ምዕራብ ምስቶም ኣብ ሱዳን ዝመደበሮም ራሻይዳ ብምትሕብባር ነቶም ስግረ ዶብ ዝኸዱ መንእሰያት ብመኪና ናይ ብሪጋደር ጀነራል ተኸለ ማንጁስ ብቐጥታ ካብ ኣስመራ ናብ እቲ ጥቓ ከሰላ ዘሎ ነዚ ጉዳይ ንምስላጥ ዝተኸፈተ ቪላ ብሓንቲ መዓልቲ ከምዘብጽሕዎም ይፍለጥ።
እዚ ብብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ዝወሃሃድ ዕማም ኣብ ሓደ ጉዕዞ ሰባት ክሳብ 168000 ዶላር (ሚእቲን ሱሳን ሸሞንተን ሽሕ ዶላር ) ኣታዊ ከምዝገብር እቶም ምንጭታት ይሕብሩ።
ካብ ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ናብ ራሻይዳ ተሸይጡ ዝነበረ እሞ ኣብዚ ቀረባ እዋን ናብ ካርቱም ዝኣተወ መንእሰይ ንኣባላት ሬድዮ መረኽ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ብቐጥታ ምስ ወከልቲ ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ብዝገበሮ ስምምዕ ካብ ኣስመራ 8 ሽሕ ዶላር ከፊሉ ብናይ ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ፍልይቲ መኪና ብቐጥታ ናብ ባረንቱ ከምዝኣተወ ሓቢሩ። ኣብ ባርንቱ ናይ ክፍሊት ምዝገባን ናይ ስድራቤቱ መዝገባን ድሕሪ ምግባር ብቐጥታ ናብ ከሰላ ብምእታው ናብ ኣባላት ራሻይዳ ከምዝሸጥዎ ኣብ ክንዲ እቲ ዝተሰማመዓሉ 8 ሽሕ ድማ 15 ሽሕ ዶላር ከምዘኽፈልዎ ሓቢሩ።
ናይ ተኽለ ማንጁስ ኣሰጋገርቲ ካብ ሓደ ሰብ 8 ሽሕ ዶላር ብምውሳድ ኣብ ክንዲ ናብ ከሰላ ዘእትዉዎም ኣብዚ እዋን መሊሶም ናብ ራሻይዳ ይሸጥዎም ምህላዉ እቲ መንእሰይ ሓቢሩ።
ብምክትታል እዚ ምዕራብ ኣብ ከሰላ ኣብ ከባቢ መረባዓት ኣብ 550 ትርብዒት ሜትሮ በዓል 3 ደርቢ ዓቢ ህንጻ ይስራሕ ምህላዉ ኣብ ዝሓለፉ ዜናታትና ተሓቢሩ ምንባሩ ይዝከር። እቲ ብምክትታል ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ዝስራሕ ዘሎ ህንጻ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ቀዳማይ ደርቢ በጺሑ ምህላዉ ተረጋጊጹ። እቲ ዝህነጽ ዘሎ ዓቢ ገዛ ካብ ኩባንያ ህንጻ ሰገን ክልተ ኢንጂነራት ማለት ኢንጂነር ምስግና ኪዳነን፣ ኢንጅ ትርሓስ ኤፍሪምን ፣ሰሙናዊ ክትትል ይገብርሉ ከም ዘለዉን ተሓቢሩ።
እቲ ህንጻ ኣብ ምስግጋር ደቂ ሰብ ዝግበር ንጥፈታት ንምውህሃድ ዝሰርሕ ቤትጽሕፈት ኪኸውን ሙኻኑ ተባሂሉ ከምዝግመት ዝሓበሩ ምንጭታት መድረኽ፤ ኣብ ምክትታል ዶብ ካብ ዝነጥፋ ዝነበራ ክልተ ኣይ ሱዙ ዝዓይነተን ማካይን ኣብቲ ግላዊ ስራሕ ይነጥፋ ከም ዘለዋ ገሊጾም። እተን ክልተ መካይን ታርጋ ኣውሪደን ኣብ ዝንቀሳቀሳሉ ዝነበራ እዋን ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ትሕቲ ጸጥታ ኣትየን እኳ ተነበራ፤ ድሕሪ ሰሙን ጊዝያዊ ታርጋ ተዋሂብወን ኣብ ሰራሕ ይነጥፋ ምህላወን ተገሊጹ።
ኣብዚ እዋን እዚ እቲ ሃዲኡ ዝነበረ ምስግጋር ደቂ ሰባት ዛይዱ ምህላዉ ናይዚ ምኽንያት ድማ ሓላፊ ናይቶም ሰባት ዘሰጋግሩ ራሻይዳ ኣብ ዓዲ ሃሎ ምስ ፕረዚደንት ኢሳያስ ድሕሪ ምርኻቡ ምስግጋር ሰባት ኪቕጽል ትእዛዝ ከምዝተዋህበ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን እቲ ምስ ኤውሮጳዊ ሕብረት ተኣሳሲሩ ሃዲኡ ዝነበረ ንግዲ ደቂሰብ ብሰፊሕ መልክዑ ኪቕጽል ሙኻኑ ይግመት።


text:
ስርዓት ህግደፍ “ንቱሪዝም ምቹእ ስለ ዝኾነ ንከምኡ ዓይነት መዓላ ከነውዕሎ ኢና” ብዝብል ምስምስ ኣብቲ ቦታ/ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሮም ዓሳ ዝገፉን ዝጓስዩን ንዝነበሩ ኤርትራውያን እዚ ልሙድ ናይ መነባብሮ ተግባሮም ከቋርጹ ይገድዶም ከም ዘሎ ግዱሳት ኤርትራውያን ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም። ኣቶም ግዱሳት ከም ዝገለጽዎ እቲ “ቱሪዝም” ዝብል ሓሳብ መዳህለሊ ኮይኑ እቲ ስርዓት ኣብቲ ቦታ ምስጢራዊ ናይ ጫት ዘራእቲ ከም ዘዘውትር ሓቢሮም።
ሓለፍቲ ንግዲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ድኳናቶም ብዝሕ ዝበለ ዝተፈላለየ ሸቐጥ ንዘቕርቡ ነጋዶ፡ ድሕሪ ምቕያር ናቕፋ ኣብ ወርሒ ዝፍቀደልኩም ሓሙሽተ ሺሕ ናቕፋ ጥራይ ከንሱ ድኳናትኩም ብምንታይ ገዚኡኩም መሊእኩምዎ ብዝብል የጨንቕዎም ኣለዉ። እቶም ነዚ ንግዳዊ ንጥፈታት ዝከታተሉ ናይቲ ስርዓት ኣካላት እቶም ነጋዶ ዝረኸብዎ ገንዘብ ኣብ ባንክ የእትዉ የለዉን ዝብል ስግኣት ስለ ዝሓደሮም ካልእ ረቂቕ መቆጻጸሪ መርበብ ክዝርግሑ ይደልዩ ምህላዎም ይእምቱ።


text:
ኣብ ጽንብል ናጽነት ደቡብ ሱዳን ዝተረኸብና ንህዝቢ ደቡብ ሱዳን ዮሃና ክንብል ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ኣብ`ቲ ጽንኩር እዋን ኣብ ጎኑ በይኑ ደው ዝበለ ህዝቢ ኤርትራ`ውን ዮሃና ንኽንብል እዩ ኢሉ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ
ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ጁባ ንዞባዊ ጉዳያት ዘገድስ ምስ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባን-ኪ-ሙን ከምዝተዘራረቡ ዘረጋገጸ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ፡ ከሰስቲ ኣለዉ እንተኾይኖም ምስኦም ገጽ ንገጽ ተራኺብና ክስና ክንፈልጥን ከሰስትና መን ምዃኖም ክንፈልጥን ንደሊ ኢና ኢሉ።
ኣተሓሒዞም፡ ዋና ጸሓፊ ባን-ኪ-ሙን ኣስመራ ክበጽሑ ከምዝተሰማምዑ ጠቒሶም፡
ብዛዕባ ዑደት ደቡብ ሱዳን ኣመልኪቱ ክዛረብ ከሎ፡ ኣብ ጽንብል ናጽነት ደቡብ ሱዳን ዝተሳተፍና ንህዝቢ ደቡብ ሱዳን ዮሃና ክንብል ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ኣብ`ቲ ጽንኩር እዋን ኣብ ጎኑ በይኑ ደው ዝበለ ህዝቢ ኤርትራ`ውን ዮሃና ንኽንብል እዩ ኢሉ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ።
ምስ ተወልደ ወልደገብሬል ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቕ፡


text:
ነበርቲ ከተማ ከረን፡ ውሑስ ቀረብ ማይ፡ ኣብ መነባብሮ ርግኣት ከምዝፈጠረሎም – ንዝነበሮም ጸገም ብምጥቃስ ሓቢሮም።
ብመሰረት ዝተዋደደ ውሑስ ምንጪን ዝተዘርግሐ መስመራትን፡ ስሩዕ ኣገልግሎት ክረኽቡ ከምዝበቕዑ ብምሕባር፡ “ደጊም ደድሕሪ ቦጣት ምጒያይ ኣብቂዑ እዩ” ክብሉ ገሊጾም።
ግዝያዊ ሓላፊ ኣገልግሎት ቀረብ ማይ ከተማ ከረን፡ መንእሰይ ኣብርሀ ግርማጼን፡ እቲ ዝከፋፈል ዘሎ ማይ ካብ ሰለስተ ነቚጣታት – ማለት ካብ ጸባብ፡ ቀረብ ማይ ከተማ ከረን ‘ውሕስነት’ ረኺቡ ማእከላይ ዓንሰባን ጀበል ግሩድን ከም ዝምንጩን፡ ብሓይሊ ጸዓት ኤለክትሪክ ኣብ ቃጼታይን ሽፍሽፊትን ናብ ዘሎ ዓበይቲ ባስካታት ድሕሪ ምጭንጓዑ – ብስሕበት ናብ ህዝቢ ከም ዝባጻሕን ኣረዲኡ።
እቲ ዕደላ – 70 ሚእታዊት ብዝተዘርግሐ መስመራት፡ እቲ 30 ሚእታዊት ብቦጣት ከምዝካየድን መሰረታዊ ፍታሕ ንምርግጋጽ ይስራሓሉ ከምዘሎን ድማ ሓቢሩ።
ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ፡ ኣብ ከባቢ ሽፍሽፊት፡ እንዳፍላ፡ በተርየት፡ ብሎኮ፡ ከባቢ ቤት- ትምህርቲ ዖናን ገዛ-ባንዳ ላዕላይን ልዕሊ 1230 ሓደስቲ መስመራት ከምእተዘርግሑ፡ ኣብ ርእሲ’ቶም ዝነበሩ 5210 ዓማዊል እውን 295 ዜጋታት ሓደስቲ ቈጸርቲ ከምእተዓደሉ ገሊጹ።
ማይ ብመስመር ንዘይበጽሖም ከባቢታት ንምብጻሕ፡ ትካሎም – ካብ ጸባብ ናብ ፎርቶ 11 ኪሎ-ሜትር ዝዝርጋሕ መስመር የዋድድ ከምዘሎ፡ ኣብ ኣገልግሎት ዝጸንሑ ጸበብቲ መስመራት ብገፋሕቲ ንምትካእ እውን ይስራሓሉ ምህላዉ መንእሰይ ኣብረሀ ኣረዲኡ።
ግቡእ መአረምታ
ሓዳስ ኤርትራ መበል 27 28 ታሕሳስ 2017 – ገጽ 2 ዓመት ቁ.102
ፊናንሳዊ ትውጊታት፡ ብሕጋዊ መገዲን ብባንካታትን ክፍጸም ከምዝግብኦ ባህርያዊን ብዓንተቦኡ እዉጅን እዩ። ኣብ ታሕሳስ 2015 ኣብ ዑደት ዝነበረ ወረቐታዊ ባጤራ ናቕፋ ብሓድሽ ኣብ ዝተተክኣሉ እዋን ድማ፡ ምቕያር ባጤራ፡ ዝጸንሐ ቁጠባዊ ሕቶታት ብምልኣት ንምፍታሕ ዘንቀደ፡ ብዙሕ መኣዝናትን ዕላማታትን ዘጣመረ መደብ ስለዝኾነ፡ ምስኡ ተኣሳሲሩ ሕጋዊ ኣሰራርሓን መምርሒታትን ጽኑዕ ምክትታል ክግበረሉ ምዃኑ ብዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ሓበሬታን ዝርዝር መብርሂን ከምዝተዋህበ ኣይርሳዕን።
ሓደ ካብቲ ምስ ምቕያር ባጤራ ተኣሳሲሩ ክተኣታቶ ዝተወሰነ ኣገባብ ኣሰራርሓ፡ ንግዳዊን ውልቃዊን ትውጊታት ኣብ ክንዲ ብጥረ-ገንዝብ ብኻልኦት ዝሰለጡን ዝያዳ ውሕሰነት ዝህቡን መሳለጥያታት ማለት ብቸክን ካብ ሕሳብ ናብ ሕሳብ ብምስግጋርን ከምዝትክኡ ምግባር እዩ። በዚ ድማ ባንካታት፡ ህዝቢ ነዚ ኣሰራርሓ’ዚ ክለምድ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ መስርሕ ስሉጥ ኮይኑ ብካሽ ምስራሕ ኣብ ዝተሓተ ደረጃኡ ንምውራድ ልዑል ጻዕሪ የካይዳ ኣለዋ። ይኹን’ምበር፡ ምምዕባል ኣሰራርሓ ባንክታት፡ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ፡ ሰብኣዊ ዓቕሚን ተሞኩሮን ዝሓትት መስርሕ ብምዃኑ፡ ኣብቲ ዝድለ ደረጃ በጺሑ ክበሃል ኣይከኣልን። ይስርሓሉ ግን ኣሎ።
ብጥረ ገንዘብ ዝካየድ ትውጊታት ብኹሉ መዳያት – ጸጥታዊ፡ ማሕበራዊ፡ ቁጠባዊን ካልእን – ኣሸጋሪን ኣሰካፊን እዩ። ብተወሳኺ ብጥረ-ገንዘብ ዝካየድ ትውጊታት፡ ምሉእ ሰነዳት ስለዘይህልዎ፡ ግብርን-ቀረጽን ካልእ ሕጋዊ ግዴታን ኣብ ምጥሓስ፡ ጸሊም-ዕዳጋ ኣብ ምትብባዕ፡ መጠን ሸርፊ ሃገራዊ ባጤራ ኣብ ምብራዝ፡ ከም ውጽኢቱ ዝቕባበን ዋጋታትን ኣብ ምዕራግ፡ ባጤራ ወጻኢ ኣብ ምዝራቚ ዝህልዎ ግደን ማህሰይቱ ኣብ መነባብሮ ህዝቢን ቀሊል ኣይኮነን።
ሕጋዊ ኣሰራርሓ ከም ባህሊ ንምስራጽን ምድልዳልን ክካየድ ኣብ ዝጸንሐ ጻዕሪ፡ እዚ ንነዊሕ ተለሚዱ ዝጸንሐ ዘይሕጋዊ ኣሰራርሓ ዕንቅፋት ክኸውን ምጽንሑ ርኡይ እዩ። ሕጂ እውን ካብ ሕሳባቶም ጥረ ገንዘብ በብግዜኡ እናውጽኡ፡ ናብ ባንክ ተመሊሶም ጥረ ገንዘብ ዘየእትዉ፣ ብሕጋዊ መገዲ ክሰርሑ ኮነ ምንጪን መጠንን እቶቶም ከፍልጡ ዘይደልዩ፣ ግቡእ መአረምታ ቸክ ምቕባል ዝኣብዩ፣ ግብሪ ዘይከፍሉ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ንጥፈት ከም ምሽርራፍን ምዝራቚ ናይ ወጻኢ ባጤራን ዝተዋፈሩ ኣይተሳእኑን። በዚ ድማ፡ መንግስቲ ዘድሊ ክትትል እናገበረ፡ ስጉምቲታት ይወስድ ኣሎ።
ከም ኣካል ናይዚ ቁጽጽር’ዚ፡ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ኣብ ልዕሊ ዘይተኸተላ ኣስታት 450 ዋኒናት (መብዛሕትአን ኣአንገድቲ ትካላት) ከም ቀዳማይ መጠንቀቕታ፡ ክብደት ዝፈጸምኦ ጥሕሰት እናተራእየ፡ ካብ ሓደ ክሳብ ሾሞንተ ኣዋርሕ ዝዝርጋሕ ግዝያዊ ዋኒን ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ተወሲዱለን ኣሎ። ቁጽሪ ናይዘን ሕጋዊ ስጉምቲ ተወሲዱለን ዘሎ ዋናኒት ምስቲ ብሃገር ደረጃ ዘሎ ልዕሊ 58,000 ብዝሒ ፍቓዳት ዋኒን ክነጻጸር እንከሎ ብዙሕ እኳ እንተዘይኮነ፡ ከም ተርእዮ ግን ዕሽሽ ክበሃል ዘይብሉ እዩ። እዚ ስርዓት ናይ ምትሓዝ ግቡእ መአረምታ፡ ዕላማኡ ሕጋዊ ኣሰራርሓ ከም ባህሊ ምድልዳል ምዃኑ ብምግንዛብ እምበኣር፡ ዜጋታት ብሓፈሻ፡ ወነንቲ ትካላት ድማ ብፍላይ፡ ሓላፍነት ተሰሚዕዎም ብሕጋዊ መገዲ ክሰርሑ ሃገራዊ ግዴታ ኣለዎም። እቲ ምንታይ ናይ መወዳእታ ሸቶኡ ምሕያል ሃገራዊ ቁጠባን ምርግጋጽ ረብሓን መሰላትን ህዝቢ ብምዃኑ።