text:
ኢየሱስ ክርስቶስ መን እዩ?
ሕቶ፡ ኢየሱስ ክርስቶስ መን እዩ?
መልሲ፡ ከምቲ “ኣምላኽ ኣሎዶ እዩ?” ንዝብል ሕቶ ዘይኮነስ፡ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዓለም ከምጽነበረ ኣዚዩም ውሑዳት ሰባት ጥራይ እዩም ዝተራጠሩ። 2000 ዓመታት ኣቢሉ ይገብር ኢየሱስ ኣብ ዓለም ኣብ እስራኤል ዝነብር ዝነበረ ሰብ ምዃኑ ብሰፊሑ ቅቡል እዩ። ኣርእስቲ ብዛዕባ ምሉእ መንነት ኢየሱስ ክለዓል ምስጀመረ እዩ እቲ ክትዕ ዝጅምር። ዳርጋ ነፍስወከፍ ፍሉጥ ሃይማኖት፡ ኢየሱስ ነቢይ ወይከኣ ናይ ኣምላኽ ሰብ ምንባሩ ይምህሩ። ግናኸ እቲ ጸገም ዝመጽእ ቅዱስ መጽሓፍ ኢየሱስ ልዕሊ ሓደ ነቢይ፡ ልዕሊ ቅኑዕ መምህር ወይ ልዕሊ ናይ ኣምላኽ ሰብ ምንባሩ ስለዝምህረና ኢዩ።
ሲ. ኤስ. ለዊስ ኣብ “Mere Christianity” “መይር ክሪስቲያኒቲ” ኣብ ዘርእስቱ መጽሓፉ እዚ ዝስዕብ ጽሒፉ “ኣብዚ፡ እቲ ብሓቂ ዓሻ ዝኾነ ኣበሃህላ ደቂ ሰባት ብዛዕባኡ [ኢየሱስ ክርስቶስ]፡ ‘ንኢየሱስ ከም ዓቢይ ናይ ሞራይ መምህር ክቕበሎ ቅሩብ እየ፡ ኣምላኽ እየ ምባሉ ግና ኣይቅበሎን ኣየ’ ዝኮነ ሰብ ከይብል ክኽልክል እየ ዝፍትን ዘሎኹ። ። ከምኡ ክንብል ድማ ዘይግባእ ነገር እዩ። ሓደ ተራ ሰብ ዝነበረ እሞ ከምቲ ኢየሱስ ዝበሎ ነገራት እንተዝብል ነይሩ ሓደ ዓቢይ ናይ ሞራል መምህር ኣይበይ ምኾነን። ንሱ ሓደ ዕቡድ [ዝተጠብሰ እንቋቝሖ እየ ምስ ዝብል ሰብ ዝዳረግ] ወይከኣ ናይ ሲኦል ዲያብሎስ ምኾነ ። ዘዋጻኣካ ክትገብር ኣሎካ። እዚ ሰብ ወይ ወዲ ኣምላኽ ክኸውን [እዩ ኸኣ!]፡ ወይ ድማ በንጻሩ ሓደ ጽሉል ሰብኣይ ወይ ካብኡ ዝገደደ ክኸውን ኣለዎ። ዓሻ ኢልካ ክትገድፎ ትኽእል፡ ወይውን ጡፍ ክትብለሉ ትኽእል፡ ሰይጣን እዩ ኢልካውን ክትቀትሎ ትኽእል፡ ወይ ድማ ኣብ እግሩ ተደፊእካ ጐይታን ኣምላኽን ክትብሎ ትኽእል። ግናኸ ብሓዕባ ሓደ ዓቢ ሰብኣዊ መምህር ምዃኑ ናብ ቁምነገር ዘይብሉ ዘደናግር ነገር ኣይነድህብ። ከምዚ ዕድል ኣይገደፈልናን። ንሱ ከምኡ ክገብር ኣይደለየን።”
ስለዚ፡ ኢየሱስ መን እየ ይብል? ቅዱስ መጽሓፍከ መን እዩ ይብለና? ፈለማ ኢየሱስ ኣብ ዮሓ. 10፡30 ዝበሎ ንርአ፡ “ኣነን ኣቦን ሓደ ኢና”። ብላዕሊ ላዕሊኡ ክንርእዮ ከሎና ኣምላኽ ምዃኑ ዝገልጽ ዘሎ ኣይመስልን። እንተኾነ፡ ነቲ ኢየሱስ ዝበሎ መልሰግብሪ እቶም ኣይሁድ እንተሪኢና፡ “በቲ ምጽራፍካን ሰብ ከሎኻ ገዛእ ርእስኻ ኣምላኽ ብምግባርካን እምበር በቲ ጽቡቕ ግብርታትካ ኣይኮነን ብዳርባ እምኒ እንቐትለካ” (ዮሓ. 10፡33)። እቶም ኣይሁድ ኢየሱስ ኣምላኽ ምዃኑ ከምነገሮም ተረዲእዎንም እዩ። ቀጺሎም ኣብ ዘለዉ ጥቕስታት እንተኾነውን ኢየሱስ ነቶም ኣይሁድ “ኣነ ኣምላኽ እየ ኣይበልኩን” ኢሉ ፈጺሙ ኣይኣረሞምን። እዚ ድማ ኢየሱስ “ኣነን ኣቦን ሓደ ኢና” (ዮሓ. 10፡30) ክብል ከሎ ብሓቂ ንሱ ኣምላኽ ምዃኑ እዩ ዝነግር ዝነበረ። ዮሓ. 8፡58 እውን ካልእ ኣብነት እዩ፡ “ብሓቂ፥ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ፥ ኣብርሃም ከይተወልደ ከሎ ‘ኣነ ኣሎኹ’“። እንደገናውን ኣይሁድ እምኒ ኣልዒሎም ንኢየሱስ ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎ ሃቀኑ (ዮሓ. 8፡59)። ኢየሱስ ንመንነቱ ‘ኣነ ኣሎኹ’ ኢሉ ከበስር ከሎ፡ ቀጥታዊ መግለጺ ናይቲ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዘሎ ስም ኣምላኽ እዩ ዝገለጸ (ዘጻ. 3፡14)። ኢየሱስ ዝተዛረቦ ንሱ ኣምላኽ ምዃኑ ስለዝገለጸ ከም ጸርፊ ገይሮም እንተዘይወስድዎ ነይሮም ንምንታይ እቶም ኣይሁድ ንኢየሱስ ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎ ሃቀኑ?
ዮሓ. 1.1 “ብቐደሙ እቲ ቓል ኣብ ኣምላኽ ነበረ” ይብል። ዮሓ. 1፡14 ድማ “እቲ ቃል ሰብ ኮነ” ይብል። እዚ ከኣ ብንጹር ኢየሱስ ስጋ ዝለበሰ ኣምልኽ ምዃኑ የርኢ። ቶማስ እቲ ወዲ መዝሙር ንኢየሱስ ከምዚ ኢሉ ጸውዖ፡ “ጐይታይን ኣምላኸይን” (ዮሓ. 20፡28)። ኢየሱስ ድማ ኣይኣረሞን። ሃዋርያ ጳውሎስ ንኢየሱስ ብኸምዚ ኢሉ ይገልጾ፡ “… ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ” (ቲቶ. 2፡13)። ሃዋርያ ጴጥሮስውን ልክዕ ከምኡ ይብል “ … ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ” (2ጴጥ. 1፡1)። እግዚኣብሄር ኣቦውን ምስክር ምሉእ መንነት ኢየሱስ እዩ፡ “ግናኸ ብዛዕባ ወልድ ከምዚ ይብል ‘ኦ ኣምላኽ ዝፋንካ ንዘለዓለም ዓለም ክህሉን ማሕበር መንግስትኻ ድማ ቅዱስ ክኸውን እዩ’”። ትምቢታት ብሉይ ኪዳን ኣምላኽነት ክርስቶስ የበስሩ፡ “ሕፃን ተወሊዱልና፥ ወዲ ተዋሂቡና እዩ፥ ንሱ ከኣ ገዛኢና ኪኸውን እዩ። ንሱ ‘ግሩም መኻሪ’፡ ‘ብርቱዕ ኣምላኽ’፡ ‘ዘለዓለማዊ ኣቦ’፡ ‘መስፍን ሰላም’ ተባሂሉ ክጽዋዕ እዩ” (ኢሳ. 9፡6)።
ስለዚ ድማ ሲ. ኤስ. ለዊስ ንኢየሱስ ከም ሓደ ቅኑዕ መምህር ምእማን ኣማራጺ ኣይኮነን ኢሉ ይማጐት። ኢየሱስ ብንጹርን ብዘየማትእን ኣምላኽ ምዃኑ ገሊጹ እዩ። ንሱ ኣምላኽ እንተደኣ ዘይኮኑ፡ ኢየኡስ ሓሳዊ እዩ ማለት እዩ፡ ስለዚ ድማ ነቢይ ወይ ቅኑዕ መምህር ወይ ናይ ኣምላኽ ሰብ ኣይኮነን ማለት እዩ። ናይ ዘመንና “ምሁራት” ካብ ቃላት ኢየሱስ ብምርሓቕ፡ ነቲ ቅዱስ መጽሓፍ ብዛዕባኡ ዝብሎ “እቲ ሓቀኛ ታሪኻዊ ኢየሱስ” ኣይተዛረቦን ይብሉ። ግናኸ ንሕናስ መን ኰንና ኢና ብዛዕባ ኢየሱስ በለ ወይ ኣይበለን ኢልና ንቓል ኣምላኽ ክንካትዖ? ከምይ ኢሉ እዩኸ ካብቲ ኢየሱስ ዝነበረሉ እዋን 2000 ዓመታት ድሒሩ ዝመጸ ሰብ እሞ ድማ ልዕሊ እቶም ምስኡ ዝነበሩ፡ ምስኡ ዘገልገሉን ብኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ ዝተማሩን ሰባት ብዛዕባ ኢየሱስ እንታይ በልን ኣይበለን ዝበለጸ ኣረኣእያ ክህልዎ ዝኽእል” (ዮሓ. 14፡26)?
ግናኸ ሕቶ ብዛዕባ ሓቀኛ መንነት ኢየሱስ ንምንታይ ክንድዚ ኣገዳሲ ኮይኑ? ኢየሱስ ኣምላኽ ምዃኑን ዘይምኻኑን ንምንታይ የገድስ? ኢየሱስ ብግዲ ኣምላኽ ክኸውን ኣለዎ እንብለሉ ቀንዲ ምኽኒያት ኣምበኣር፡ ንሱ ኣምላኽ እንተ ዘይከውን ነይሩ፡ ሞቱ ዋጋ ሓጢኣት ኩሉ ዓለም ንምኽፋል እኹል ኣይበይ ምኾነን (1ዮሓ. 2፡2)። ኣምላኽ ጥራይ እዩ ክንድዚ ዝኣክል መወዳእታ ኣልቦ መቕጻዕቲ ክኸፍል ዝኽእል (ሮማ፡ 5፡8, 2ቆሮ. 5፡21)። ዋጋ ሓጢኣትና ክኸፍል ዝኽእል ኢየሱስ፡ ኣምላኽ ክኸውን ኣለዎ። ንክመውት ድማ ሰብ ክኸውን ነይርዎ። እምብኣር ድሕነት፡ ብእምነት ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ ጥራይ ኢያ እትርከብ። ኣምላኽነት ኢየሱስ ድማ ንሱ እቲ እንኮ መገዲ ድሕነት ብምዃኑ እዩ። ኣምላኽነት ኢየሱስ፡ ንሱ “መገድን ሓቅን ሕይወትን ኣነ እየ። ብዘይ ብኣይ ሓደ እኳ ናብ ኣቦ ዚመጽእ የልቦን” (ዮሓ. 14፡6) ኢሉ ብምብሳሩ እዩ።
English
ኢየሱስ ክርስቶስ መን እዩ?


c: text/html

text:
ሁጹጽ መጸዋዕታ ንሰበ-ስልጣን የመንን ሕብረተ-ሰብ ዓለምን
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሑደይዳ የመን ዝርከቡ 244 ስደተኛታት ኤርትራውያን ንዋሕዲ መግብን ተላጋቢ ሕማምን ተቓሊዖም ይሳቐዩ ምህላዎም ካብኡ ዝመጸና ሓበሬታ የረጋግጽ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ካብዚ ሓበሬታ’ዚ ብምብጋስ ከኣ ነዚ ዝስዕብ ሓቅታት ከብርህ ግድነት ይህልዎ።
- ኤርትራውያን ኣብ የመን ክስደዱ ዝገደደ ቀንዲ ምክንያት ብስንኪ’ቲ ኣዕናዊ ፖሊስታትን ተግባራትን ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ዘስዓቦ ዝኸፍአ ፖሎቲካዊ ውጽዓታትን ቁጠባዊ ቅልውላውን ምዃኑ፡፡
- ኤርትራውያን ብሓፈሻ ሰደተኛታት ከኣ ብፍላይ ናይቲ ዝተሰደድሉ ሃገራት ኣህዛብ ዘኽብሩን ንዝግበረሎም ኩሉ መዳያዊ ምትእንጋድ ዘመስግኑን ምዃኖም ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሑደይዳ ዝርኸቡ መንእሰያት ናብ የመን ክስደዱ ዝገበሮም ምክንያት ውሕስነት ሰላምን ጸጥታን ንምርካብ’ዩ።
ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሰ ሓቅታት መሰረት ብምግባር፡ ሰበ-ስልጣን የመን ኣብ ሃገሮም ክስደዱ ዝተገደዱ ስደተኛታት ኤርትራውያን ብሓፈሻ፡ እቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሑደይዳ ዝርኸቡ ከኣ ብፍላይ፡ ናብ ሃገሮም ተገዲዶም ምስ ዝምለሱ ዝጽበዮም ዕጫ ስለዘይፍለጥ፡ ካብ ድሌቶም ወጻኢ ንኤርትራ ከይምለሱን ኣብ ውሑስን ምቹእን ቦታ ክሰፍሩን ኩሉ ኣድላዪ ምትሕግዝ ክግበረሎም ንምሕጸን።
ከምኡ’ውን ኣህጉራዊ ሰብኣዊ ማሕበራትን ትካላትን ብፍላይ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ኮምሽን ስደተኛታትን ዓለምለኻዊ ማሓበር ቀይሕ መስቀልን ኣብ ፍቆዶ ሃገራት ንዝርኸቡ ሰደተኛታት ኤርትራውያን ብሓፈሻ ኣብ የመን ንዝርኸቡ ከኣ ብፍላይ ሰብኣዊ መስላቶም ክሕለውሎምን መሰል ዕቁባ ክረኽቡን ሓላፍነታዊ ተርኦም ክጻወቱ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ለበዋና ነቕርብ።
ኤርትራዊ ዲሞከራስያዊ ኬዳን
22 ግንቦት 2012

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኢጣልያ ዝሓለፈ ሰሙን ዝወሰደቶ ስጉምቲ ምስጓግ 800 ስደተኛታት ስዒቡ ንሕቡራት ሃገራት ሓዊሱ ብብዙሓት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ነቐፌታ ክቐርብ ጸኒሑ’ዩ።
እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዘጋጠመ ክስተት ንከተማ ሮማ ዝበጽሑ በጻሕቲ ሃገር ብብዝሒ ኣብታ ከተማ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ዘጋጠመ ብምኳኑ ብዙሓት ኢጣልያ ኣብ ልዕሊ ሓተቲ ዑቕባ ዘለዋ ተሪር መርገጺ ዘርእይ እዩ ክብሉ ርእይቶኦም ምሃቦ’ውን ይፍለጥ።
ቀዳም 19 ነሓሰ, 2017 ፖሊስ ሮማ ናብ ኣስታት 800 ስደተኛታት ንዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመት ክነብርሉ ዝጸንሑሉ ህንጻ ብምእታው ካብቲ ቦታ ክወጹ ኣዚዞም። መብዛሕትኦም ኣብታ ህንጻ ዝነብሩ ኤርትራዊያንን ኢትዮጵያዊያንን ክኾኑ ከለው ገለ ካብኦም ን15 ዓመታት ኣብ ኢጣልያ ዝነበሩ’ውን እዮም።
ድሒሩ ሓሙስ 24 ነሓሰ,2017 ፖሊስ እታ ከተማ ናብቲ ቦታ ብምምላስ ኣብ ኣፍደገ እቲ ህንጻ ዝነበሩ ስደተኛታት ብማይ ክሰጉዎም ኣብ ዝፈተንሉ ግጭት ምልዓሉ’ውን ይዝከር።
ኣብቲ ህሞት ዝተላዕለ ቪድዮ ትኹረት ብዙሓት ዝሰሓበ ኮይኑ ተቓወምቲን የማናዊያን ፓርትታት እታ ሃገርን ነቲ ስጉምቲ ክድግፉ ከለው ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ግን እቲ ስጉምቲ “ ከምዘተሓሳሰቦ” ገሊጹ’ሎ።
ብተወሳኺ እቲ ትካል ነቶም ኣብ ጎደናታት ዘለው ስደተኛታት መንግስቲ ኢጣልያ መዕቖቢ ከናድይን ነቶም ግቡእ ወረቐት ዘለዎምን ብዓለምለከ ሕጊ ዑቕባ ዝግብኦምን ድማ ግቡእ ናይ መጣየሲ ስጉምቲ ክወስድ ጻዊዒት ኣቕሪቡ።
ኢጣልያ ኣብ መስርሕ ምስጓግ ስደተኛታት ካብ ዝነብርሉ ህንጻ ሓድሽ መምርሒ ከተ ታኣታትው ምኳና ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ገሊጸን።
ሚንስትር ውሽጣዊ ጉዳያት ኢጣልያ ንመጻኢ ከምዚ ዓይነት ናይ ምስጓግ ስጉምቲ ግቡእ መዕቆቢን መፍትሒ ኣብ ዝተዳለወሉ ከምዝኸውን ዝገለጸ እንተኾነ ኣብ ጎደናታት ሮማ ዘለው ስደተኛታት ካብ ካልእ ቦታ ምግዓዝ ግን ሕጂ’ውን አጸጋሚ ኮይኑ አሎ።
ሰበ ስልጣን ኢጣልያ ነዞም ስደተኛታት ካብታ ከተማ ኣብ 75 ኪ.ሜ ርሕቐት ዝርኸብ ቦታ ከግዕዙ እንተፈተኑ እዚ ግን ንኣብ ከተማ ሮማ ዝተመዝገቡ ተማሃሮ ጸገም ዝፈጥር ብምኳኑ በቶም ስደተኛታት ተቀባልነት ኣይረኸበን።
ናይቲ ከተማ ኣመሓዳሪ’ውን ነዚ መደብ ዘይምቕባሉ ካልእ ጸገም ኮይኑ አሎ።


text:
ሕልፊ ክብደት ሒዞም ዝውለዱ ህፃናት ክብደቶም ንምምጥጣን ብዝግባእ ክጠቡ ይግባእ መፅናዕቲ።
12/07/2010(ድወት) ኣብ ደቡበ ኮርያ ብሰብ ሞያ ጥዕና ዝተገብረ መፅናዕቲ ከም ዝሕብሮ እቶም ሕልፊ ክብደት ሒዞም ዝውለዱ ህፃናት ዝሓሸ ወይ ድማ ዝተመጣጠነ ክብደት ንክህልዎም ብዝግባእ ክጠቡ ይግበኦም ተባሂሉ ኣሎ። ሕልፊ ክብደት ሃልይዎም ዝውለዱ ህፃናት ድሕሪ ግዘ እቲ ሕልፊ ክብደት ናብ ልክዑ ዝሓለፎ መጠን ርጉዲ ክቕየር ከም ዝኽእል ነዚ መፅናዕቲ ዝፀሓፋ ሜዲካል ዶክተር ሃየ ሱን ኪም ገሊፀን ኣለዋ። እዚ መፅናዕቲ ድማ ኣብ ደቡብ ኮርያ ከተማ ሲኦል ዝርከብ ኢህዋ ኣብ ዝተብሃለ ዩኒቨርስቲ ኮሌጅ ደቂ ኣንስትዮ እዩ ተኻይዱ።
እዚ መፅናዕቲ ከም ዘመላኽቶ እቶም ሕልፊ ዝኾነ ክብደት ሒዞም ዝውለዱ ህፃናት ናብ ንቡር ወይ ድማ ዝተመጣጠነ ክብደት ንኽመፁ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝኣክል ብዝግባእ ክጠቡ ይግበኦም ተባሂሉ ኣሎ። ካብ ሓደ ጥሪ 2008 ክሳብ 31 ታሕሳስ 2016 ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ኣብ ዝነበሩ እዋናት ናይ ዝተወለዱ ህፃናት መረዳእታ ብምውሳድ ዝተኻየደ እዚ መፅናዕቲ እቶም ሕልፊ መጠን ክብደት ሰውነት ሒዞም ዝውለዱ ህፃናት ብዝግባእ እንትጠቡ ክብደቶም ክመጣጠን ተራእዩ ፤ እቶም ብዝግባእ ጡብ ኣደ ዘይጠበቡ ህፃናት ድማ ኣብ ከይዲ ዕቤቶም ንዓቐኑ ዝሓለፎ መጠን ርጉዲ ከም ዝተቓልዑ ተረጋጊፁ ኣሎ።
ኣብዚ መፅናዕቲ 38 ሽሕን 39 ሓደሽቲ ዝተወለዱ ህፃናት ተሳተፍቲ ኮይኖም እዮም። ካብኣቶም እቶም ሕልፊ ክብደት ሒዞም ዝተወለዱ ህፃናት ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ዓመታት ንልክዑ ዝሓለፎ መጠን ርጉዲ ተቓላዕቲ ኮይኖም እዮም። ሰብ ሞያ ጥዕና ከም ዝሕብርዎ ትሕቲ 2 ነጥቢ 5 ኪሎ ግራም ኮይኖም ዝውለዱ ህፃነናት ትሑት ክብደት ኣለዎም። ካብ 2 ነጥቢ 5 ክሳብ 4 ኪሎ ግራም ኮይኖም ዝውለዱ ህፃነናት ትኽክለኛ ክብደት ዘለዎም ይበሃሉ። ልዕሊ 4 ኪሎ ግራም እንተኾይኖም ግን ሕልፊ ክበደት ዘለዎ ህፃናት ይበሃሉ። እዞም ህፃናት እምበኣር ዝተመጣጠነ ክብደት ሰውነት ሃልይዎም ንኽዓብዩ ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ብዝግባእ ክጠቡ ኣለዎም ኢሎም ኣለው እቶም ተመራመርቲ።
ፍልፍል medical.net
ድምፂ ወያነ ትግራይ
ምንጪ ፅፁይ ሓበሬታ!


text:
ኢትዮጵያ ክሳብ ሓድሽ መንግስቲ ግብፂ ስልጣን ሒዙ ዝደራደር ነቲ ኣብ ልዕሊ ምምቃል ማይ ፈለግ ናይል ዝተገብረ ውዕል ምፅዳቅ ንኸትፅንሖ ተሰማሚዓ።
ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ዝገብር ዘሎ ጉጅለ ልኡኻት ግብፂ ነቲ ንግብፅን ሱዳንን መሰል ዋንነት 90-ሚእታዊ ማይ ናይል ዝህብ ናይ እዋን መግዛእቲ ውዕል ዝዓፅፍ ሓድሽ ውዕል ምምቃል ማይ ምፅዳቁ ከምዘደንጉይዎ ገሊፆምሉ።
ኣብ ግብፂ ናይ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር መሓምድ ድሪሪ እቲ ምፅዳቅ'ቲ ውዕል ንኽድንጉይ ምግባር ግብፂ ሓድሽ መንግስቲ ንኽትመርፅ ግዜ ንምሃብ መግላፂ ሰናይ ፍቃድ'ዩ ክብሉ ገሊፆም።
ምስሕሓብ ምምቃል ማይ ናይል ሓድሽ ትኹረት ዝረኸበ ኢትዮጵያ 5-ሽሕ ሜጋዋት ሓይሊ ዘመንጩ ፕሮጀክት ኣብ ፈለግ ናይል ኣብ ጥቃ ዶብ ሱዳን ዓብይ ግድብ ከምትሰርሕ ምስ ኣፍለጠት'ዩ።
እዚ መግለፂ ነቶም ብመንግስቲ ሙባረክ ኢትዮጵያ ማይኩም ብምስራቅ ክትቀትለኩም ትፍትን'ላ እናተባህሉ ንዓሰርተታት ዓመታት ክንገሮም ዝፀንሑ ብዙሓት ግብፃውያን ኣፍሪሂዎም'ዩ ይብል መራሒ'ቲ ጉጅለ ግብፂ ።
ኣብ ግብፂ ናይ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር መሓመድ ድሪሪ ብወገኖም መንግስቲ ሙባረክ ኢትዮጵያ ነቲ ፕረጀክት ካብ ዓለም-ለኸ ትካላት ገንዘብ ከይትረክብ ብምዕጋት ዘይምሕዝነታዊ ሃዋህው ኣብ ምፍጣር ግደ ኔርዎ'ዩ ኢሎም።
እዚ ኸምዚ'ሉ ኸሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ምፅዳቅ ውዕል ምምቃል ማይ ናይል ንኽፀንሕ ምስምምዑ ነቲ ኣብ ፈለግ ኣባይ ዝካየድ ምስራሕ ዓብይ ግድብ ጠጠው አየብሎን'ዩ ብዝኾነውን ምስዚ ኣይተሓሓዝን'ዩ ክብሉ ወሃቢ-ቃል ሚኒስተር ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቅ ገሊፆም።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ግዜ ተዋህላላይ እዩ እሞ፡ እነሆ ኣብ መበል 27 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ በጺሕና። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ንመላእ’ቲ ናጽነቱ ብመስዋእቱ ዘረጋገጸ እንተኾነ፡ ክሳብ ሕጂ ሞሳ መስዋእቱ ከስተማቕር ዘይተዓደለ ህዝቢ ኤርትራ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ “እንኳዕ ናብ መበል 27 ዓመት ዝኽሪ ናጽነት ኤርትራ ኣብጸሓካ ኣብጸሓና” ንብሎ። ናጽነት ኤርትራ ብናይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዘይተሓለለ ጽንዓትን ቃልስን ክቡር መስዋእቲ ጀጋንኡን ዝተረጋገጸ ስለ ዝኾነ፡ ዕዙዝ ክብርን ዝኽርን ከም ዝግበኦ ብሩህ እዩ። ምእንቲ እዚ መዓልቲ ናጽነት ክንዝክርን ከነኽብርን ግቡእ እዩ።
ናጽነትና ክቡር ዋጋ ዝተኸፍሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይ ኩሉ’ቲ ከነውሕሶ ንቃለሰሉ መዘቫ ዘለና ራህዋ መሰረት ኮይኑ፡ ኣብቲ ሰንሰለታዊ መስርሕ ቃልሲ፡ ዋጋ ኩሎም ኤርትራውያን ጀጋኑ ካብቶም ጀመርቲ ክሳብ እቶም ፈጸምቲ ዝተረጋገጸ ስለ ዝኾነ “ናይ ኩልና ኤርትራውያን እዩ።” ድሕሪ ናጽነትና ብሰንኪ ግጉይ ኣተሓሕዛ ትዕቢተኛን ስሱዕን ህግደፍ ዘጋጠመ ዝሕተላ መዚንካ “ብኻ ናጽነት መተረፈና” ዘብል ዘይኮነ፡ በቲ ጽኑዕ መሰረት ቀጻሊ ዓወትና ጽኑዕ መሰረትነቱ ተሓቢንካ “እንኳ’ዕባ ተረጋገጸ” ክበሃል ዝግበኦ እዩ። ነቲ ድልዱል መሰረት ናጽነት ብዘተኣማምን፡ ሰላም፡ ዲሞክራስን ልምዓትን ከነደልድሎ ዘይምብቃዕና ንዝያዳ ሓላፍነት ኣብ መጻኢ ዘተባብዓና እምበር፡ ኣብ ኣድላይነት ናጽነት ክንዋገን መንገዲ ክንቅይርን ዝድርኸና ኣይኮነን።
ክብደት ናጽነት ክሳብ ክንድዚ ምዃኑ ኣይኮነንዶ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜኡ ፡ ካብኡ ኣብ ዝሓጸረ ምዝካሩ’ውን ኣይመበዝሖን። እቲ ኣዛራቢ ዝኸውን ብኸመይ ኣገባብ ኢና ክንዝክሮ ዝግበኣና ዝብል እዩ። ብእምንቶና “ብኸመይ ኢና እንዝክሮ?” ንዝብል ሕቶ፡ “ኣብ ከመይ ኩነታት ንነብር ኣለና” እዩ ዝምልሶ። ሎሚ ኤርትርውያን ፍረ ቃልሲ ናጽነትና ዘይሓፈስናሉ፡ ኣብ ትሕቲ ኤርትራዊ ዝመበቆሉ በዓል ግዜ መግዛእቲ ኢና ንነብር ዘለና። ዝተረጋገጸ ናጽነት ኣጽኒዕካ ንቕድሚት ምስጓም ዝጸገሞም ወገናት ኣብ ናጽነት ክጠዓሱን ንናጽነትን ምእንትኡ ዝተኸፍለ ክቡር ዋጋን ዘቆናጽቡን ስምዒታት ኣብ ዝቀላቐልሉ ኢና ንርከብ ዘለና። ስለዚ ኣብ መበል 27 ዓመት ናጽነት ዝኽርና ነዚ ህልዊ ምዕባለታት ዝጓሲ ክኸውን ኣይግበኦን።
ምእንቲ ናጽነትን ንዝኽሪ’ቶም ነዚ ዘውሓሱ ሰማእታት ኤርትራን፡ ናይ ሕልና ጸሎት፡ ምብራህ ሽምዓን ባህላዊ መድረኻት ምዝውታርን ሕማቕ ኣይኮነን። እንተኾነ ነዚ ጉዳያት ከም ቀንዲ መዘከሪ ወሲድካ ዓመት ዓመት ምድግጋሙ ጥራይ ግቡእ ኣዘኻኽራ መዓልቲ ናጽነት ኣይኮነን። ካብዚ ብዘይፍለ ኣብ ከመይ ኩነታት ኣለና ምድህሳስ ቀንዲ ኣካል ናይቲ ዝኽሪ ክኸውን ይግበኦ። ነዚ ከኣ ብመንጽር፡ ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ፡ መሰል ምንቅስቓስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኮነ ካብን ናብን ወጻኢ፡ ቁጠባዊ ኩነታት፡ ምኽባር ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት … ወዘተ ከነመሳኽሮ እዩ ዝግበኣና። እዚ ገምጋምን ምምስኻርን ከኣ መመሊስካ በቲ ዝወረደካ በደል ንምስትንታን ዘይኮነ፡ ናብ ካብዚ ሕማቕ ኩነታት እቲ መዋጸኦ እንታይ እዩ? ናብ ዝብል መሰረታዊ ሕቶ ምምላስ ኣብ ዘኽእል ክኸውን ይግበኦ። ካብዚ ሓሊፉ ሕመቕና ንምሽፋን ከም መመኽነይታ ጸገማትካ ምጽብጻብ ፋይዳ የብሉን።
ዘይሩ ዘይሩ ዝኽሪ መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ብፍላይ ኣብ ከምዚ እንርከበሉ ዘለና ኩነታት ዝሓለፈ ኣበርክቶኻ ጸብጺብካ እትንየተሉን እትስዕስዓሉን ዘይኮነ “መጻኢናኸ ከመይ ንሓዞ?” ኣብ ዝብል ዙርያ ሕላፍነት እትስከመሉ እዩ። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ብፍላይ እቶም ዓቕምን ድምጽን ናይቲ ዓቕሚ እንከለዎ ዝደክምን ልሳን እንከለዎ ድምጹ ዘይተሰምዐን ህዝቢ ኤርትራ ኮይንና ኣብ ኤርትራ ለውጢ ንምርግጋጽ ንቃለስ ዘለና ውድባትን ግዱሳት ወገናትን ከቢድ ሓልፍነት እንስከመሉ ኣጋጣሚ እዩ። ዓቕምን ጉልበትን ፈጢርና፡ ነቲ ገለን ብወድዓዊ ድኽመትና ገለን ድማ ጉጅለ ህግደፍ ጸለመ ኣዕጢቑ ኣንጻርና ብዘዋፈሮም ኣካላትን ዝጉድፍ ዘሎ ስምና ብግብሪ ከነንጽሆ ክንትንስእ እምበር ካልእ መተካእታ የብልናን።
ሎሚ ኣብ ቅድሚ ሓይልታት ለውጢ ተገቲሮም ዘለዉ ዕማማት ብዙሓት እዮም። ነቲ ብናይ ገዛእ ርእሱ ጸረ ህዝቢ ተግባራት ዝተቓለዐ ስርዓት ህግደፍ ክንረግም ቀዳማይ ዕማምና ክኸውን የብሉን። እቲ ቀዳማይ ዕማምናስ “ናትና ከም ናይ ለውጢ ሓይልታት ግደን ሓላፍነትንከ ፈጺምናዶ ኣይፈጸምናን?” ዝብል እዩ። ንሕና ነቲ ስርዓት እነወግዶ ጸይቂ ተግባራቱ ብምዝርዛር ዘይኮነ ብግብሪ ኣብ ቅድሚ ህዝብና ካብኡ ዝሓሽና ኮይና ክንቀርብ እንከለና እዩ። ነዚ ክንበቅዕ ከኣ ክንሕዞ ዝግበና መንገዲ ንጹርን ብሓባር ዝዕመምን እዩ። ብዛዕባዚ ተረድኦ የብልናን ማለት’ውን ኣይኮነን። እቲ በዂሩና ዘሎ ከምቲ እትርደኦን እትምድሮን ኮይንካ ክትቀርብ ምብቃዕ ጥራይ እዩ። ነዚ ከኣ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ኮይና ክንሓስበሉ ዝግበኣና እዩ። ሎሚ ተፈቲኑ ምኽፋት ዝኣበየ ኣፍደገታት ጠጠው ኢልና ነማዕድወሉ ዘይኮነ መተካእታ መንገዲ ክንከፍት እንበላሓተሉ እዩ።
ከምቲ “ናጽነትና ብናይ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሲ እዩ ተረጋጊጹ” ዝበልናዮ፡ እዚ ሕጂ ሒዝናዮ ዘለና ቃልሲ’ውን ዝያዳኡ ናይ ኩሉ ኤርትራዊ በበቲ ዝጥዕሞ ኣገባብ ተሳትፎ ዝሓትት እዩ። ናይ ዝተወሰነ ራህዋ ዝጽበ ኤርትራዊ ኣካል ብኩራት ብኽንድኡ ደረጃ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ዕንቅፋት ከም ዝኸውን ክንርዳእ ይግበኣና። ናይ ዝተወሰነ ወገን ብዝኾነ ምኽንያት ካብ ቃልሲ ምብኳር ናይ ኩልና ጐደሎ ምዃኑ ተገንዚብና ምልኣተ ተሳትፎ ንምርግጋጽ ክንጽዕት ይግበኣና። እዚ ከኣ ሓደ ዓዳማይ እቲ ካልእ ከኣ ተዓዳማይ ዝኾነሉ ዘይኮነ ክልና ከነንቅደሉ ዝግበኣና ሓላፍነት እዩ። ብፍላይ እቶም ፍርቂ ሕብረተሰብን ሰብ ውዑይ ጉልበትን ሓድሽ ኣተሓሳስባን ዝኾኑ፡ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን ዘይተሳተፍዎ ቃልሲ ኣብ ዓወት ከምዘይበጽሕ ርሑቕ ከይከድና ኣብ ተመኩሮና እነረጋግጾ ስለ ዝኾነ፡ ነቲ ብብኩራቶም ዝፍጠር ዘሎ ሃጓፍ ንምምላእ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ቃል ኪዳኖም ከሕድሱ ንጽወዖም። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ናጽነትና መሰረት መጻኢ ዓውትና ስለ ዝኾነ ኣጽኒዕና ንዓቅቦ።


text:
ንዓኺ ደገፍን ምኽርን ምርካብ እትደልዪ
ቅሳነት እናተሰምዓኪ ምሳና ርክብ ክትገብሪ ትኽእሊ ኢኺ። ንሕና፡ ምስጢር ናይ ምዕቃብ መብጽዓ ኣቲና ኢና፥ እዚ ማለት ድማ፡ ዝዀነ ካብቲ እትዛረብና ነገራት፥ ንኻልእ ኣይክንነግርን ኢና። ድሌትኪ እንተ ዀይኑ ውን፥ ስምኪ ብምስጢር ክንሕዞ ንኽእል ኢና።
ንሕና እዘን ኣብዚ ”ተሓጋገዝቲ-ኣንስቲ” (kvinnojouren) እንሰርሕ፥ ነንበይኑ ቋንቋታት እንዛረብን፥ ዝተፈላልየ ናይ ትምህርቲ ድሕሪ-ባይታን ዘሎና ሰባት ኢና።
ምሳና ርክብ ክትገብሪ ትኽእሊ ኢኺ፡-
ቴሌፎን፡- 020 – 81 82 83 ሰኑይ-ዓርቢ፡ ሰዓታት 9:00-16:00
ኢ-መይል፡- kvinnojouren@somaya.se, tjejjouren@somaya.se
ኣብ ሕቡእ መንበሪ-ቤት ምቕማጥ
”ሶማያ” (Somaya) ነተን ብዓመጽ ዝተጠቕዓ ኣንስትን፥ ነቶም ሒዘንኦም ዝመጻ ደቀንን ዝኸውን ሕቡእ መንበሪ-ኣባይቲ ዘሎዎ እዩ።ንሕና ካብ ምሉእ ሽወደን ዝመጽኣ ሰባት ንቕበል ኢና። እቲ መብዛሕትኡ ናይ ቦታ ምምዳብ ስርሓት፥ ብቤትስልጣን ማሕበራዊ ጉዳያት ዚግበር ኰይኑ፥ ገለ እዋናት’ውን ብመገዲ ”ሚግራሾንስቨርከት” ዚትግበር’ዩ።
ሓንቲ ሰብ፡ ናብዚ ሕቡእ መንበሪ-ቤትና ምስ መጸት፥ ኣብቲ ናይ ፈለማ ዘሎ ጊዜ፡ ምስቲ/ቶም ኣብ ልዕሊኣ ዓመጽን ምፍርራሕን ዝፈጸመ ሰብ ዝነበራ ርክብ ምብታኽ እዩ። ቀጺሉ ድማ፡ ደገፍን ናይ መፈወስታ ዝርርብን ይዳለወላ። ዕላማ ናቱ ድማ፡ እታ ሰበይቲ ናይቲ ኣብ ልዕሊኣ ዝተፈጸመ ዓመጽ፥ ሳዕቤናቱ ንኽትርእዮ ብማለት’ዩ። እታ ሰበይቲ ናብ ፖሊስ ምልክታ ንምቕራብ ምስ ትደሊ ድማ፥ ሕጋዊ ምኽሪ ንምርካብ፡ ምስ ሓደ ክኢላ ጠበቓ ንኽትራከብ ንሕግዛ። ምስ ካልኦት ኣብያተስልጣን፡ ክንክን-ጥዕናን ቤትትምህርትን ንምርኻብ ውን ደገፍና ንህባ። መብዛሕትኦም እቶም መንበሪ-ኣባይቲ፥ ብጕጅለ እትነብረሎም ማሕበራዊ ጠባይ ዘሎዎም እዮም።
እታ ሰበይቲ፡ ባዕላ ክትዓጽዎ እትኽእል ናይ በይና ክፍሊ ኣሎዋ እዩ። እቲ ዝተረፈ ክፍሊታት፡ ከም ክሽነ፡ ሳሎንን ናይ ጽሬት ክፍሊን ግን፥ ብሓባር እትግልገለሉ ቦታታት እዩ። ነፍሲ-ወከፍ ሰበይቲ፡ መግባ ባዕላ ገዚኣ እያ ተዳሉ።
ንሕና፡ ነተን ምሳና ዝቕመጣ ኣንስቲ፥ ትብዓት ዝህበን ከምኡ’ውን ነጻ ህይወት ንምንባር ዘኽእለን ሜላታት ዝረኽባሉ፥ ነንበይኑ ንጥፈታት ነዳልወለን ኢና።
ነፍሲ ወከፍ ሰበይቲን ቆልዑን፥ ናይ ርክባት ሓላፊት እትኸውን ሰብ፥ መብዛሕትኡ ጊዜ ናቶም ቋንቋ ትዛረብ ሰብ ክትዳለወሎም እያ።
”ኤማንስ የርታ”
ቆልዑ፡ ካብ ብዙሕ ዓመታት ጀሚሮም፥ ናብ ”ሶማያ” (Somaya) ፍሉይ ዝዀነ ጠመተ ጸኒሕዎም እዩ። ንሕና’ውን፡ ከምታ ቀዳመይቲ ናይ ሽወደን ”ተሓጋጋዚት-ኣንስቲ” (kvinnojouren)፥ ነቶም ኣብ ዑቕባ ዝወሃቦ ሕቡእ መንበሪ-ቦታ ዝነብሩ ቆልዑ፥ ናይ ትምህርትን ናይ መዋዕለ-ሕጻናትን ንጥፈታት ክነካይድ፥ ካብ ቤትስልጣን ”ምምሕዳር-ትምህርቲ” ፍቓድ ብምርካብና፥ ኵርዓት ይስምዓና። እታ መራሒት ናይዚ ”ኤማንስ-የርታ” (Emans hjärta)፥ ብቕዓት ዘሎዋ፥ ናይ ሓልዮት-ሕጻናት መምህር’ያ። ብሓባር ምስተን ኣዝየን ውፉያት ዝዀና መሳርሕታ ኰይና ድማ፥ ነቶም ቆልዑ ቅሳነት ዘሎዎ ከባቢ ከም ዚፍጠረሎም ምግባር እዩ። እቶም ቆልዑ፡ በቶም መምህራንን በቲ ዘሎዎም ጽቡቕ ከባቢን፡ ንኣወንታዊ ምዕባሌኦም ዘመቻችእ ዕድላት ክወሃቦም እዩ። እቶም ቆልዑ፡ ምስቶም ካልኦት ቆልዑ’ውን ሕብረት እናተሰምዖም፥ ብጸወታን ብመሃዝነትን ሓቢሮም ከም ዚምዕብሉ ምግባር’ዩ። እዚ ቦታ- ስራሕ’ዚ፥ ተቐባልነት ዝረኸበን፡ ልክዕ ከም ሓደ ልሙድ ”ቅድመ-ትምህርቲ”፥ ነቲ ስሩዕ ዝዀነ መደብ-ትምህርቲ ዚስዕብ ኣተዓይያ ዘሎዎ እዩ። ከምኡ ብምዃኑ ድማ፡ እቶም ቆልዑ ኣብቲ ካብ ”ተሓጋግዝቲ-ኣንስቲ” ምውጻኦም ዝኣኸለሉ እዋን፥ ኣብ ሓደ ካልእ ”ቅድመ-ትምህርቲ” ንምጅማር ምድላው ዝፈጥረሎም ኣገባብ እዩ።
እዚ “ሶማያ-ማእከል”
እዚ “ሶማያ-ማእከል” ዝበሃል፤ ሓደ ናይ መራኸቢን ናይ ዕዮን፥ ናይቶም ምስ ሕቡእ መንነት ዝነብሩ ኣንስትን ቆልዑን ቦታ እዩ። ኣብዚ ናይ ሕጂ እዋን፡ እዚ መራኸቢ ቦታ’ዚ፡ ነቶም ሕጂ ወይ ቅድሚ ሕጂ ውን፡ ኣብ ሕቡእ መንበሪ-ኣባይቲ ክቕመጡ ዝጸንሑ፥ ኣንስትን ቆልዑን ዝተዳለወ ቦታ እዩ። እዚ “ሶማያ-ማእከል’ዚ” (Somaya Center)፥ እተን ኣንስትን እቶም ቆልዑን፡ ቅሳነትን ማሕበራዊ ሙቐትን እናተሰምዖም ዝነብሩሉ፥ ከምኡ’ውን ነጻ ህይወት ንኽህልዎም፡ ግላዊ ምዕባለን ፍስሃን ንምርካብ ኣብ ዘኽእሎም ንጥፈታት፥ ዝሳተፉሉ ቦታ እዩ።
ክብሪን ጐነጽን
ዘቤታዊ ጐነጽ ክበሃል ከሎ ስነ–ኣእምራዊን ኣካላዊን ጾታዊን ንዋታውን ቁጠባውን ክኸውን ይኽእል’ዩ።
ስነ–ኣእምራዊ ጐነጽ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ቃላዊ ድፍረትን(ጸርፍን)፤ ምፍርራሕን ምግላልን፤ናብ ስነ–ኣእምራዊ ብርሰት ዘምርሕ ብሑቡእ ምፍርራህን ምቁጽጻርን ዝሓዘለ’ዩ። እዚ ስነ–ኣእምራዊ ጐነጽ፤ ኣብ ልዕሊ ቈልዑን፤ ዘቤታዊ እንስሳን፤ ነታ ግዳይ ቀሪብ ዝኾኑ ካልኦትን ዝቐንዐ ምፍርራህ ክኸውን ይኽእል’ዩ።
ቊሉዕ ኣካላዊ ጐነጽ ካብ ምድፋእን፤ ብእግሪ ምቕላዕን ሙግሳጥን ክሳብ ሓኒቕካ ምሓዝን ኣጥሚርካ ምሓዝን ከምኡውን ንሰብ ብመሳርያ ገይርካ ምጥቃዕን ክኸውን ይኽእል’ዩ።
ስዉር ኣካላዊ ጐነጽ ዝበሃል ሳዕቤኑ ኣካላዊ ጠንቁ ከዓ እቶም ዝተፈላለዩ ተግባራት ጐነጽ’ዩ።ንሓደ ሰብ ድቃስ ንኸይረክብ ብምኽልካል ወይ ንነዊሕ እዋን ኣብ ስነ–ኣእምራዊ ጸቕጢ ኣቃሊዕኻ፤ ኣካላዊ ዝኾነ ጎናዊ ሳዕቤ ምስተኸትል ክኸውን ይኽእል። ኣብ ገሊኡ እዋናት’ውን እቲ ጐነጽ ምስ ዂነታት ናይቲ ተቓሊዑ ዘሎ ሰብ ዝተታሓሓዘ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ከም ኣብነት፤ ንዓቕሚ–ዝጐደሎ ወይ ሕማም ንዘለዎ ሰብ መድሃኒት ወይ ደገፍ ምኽላእ ክጥቀስ ይከኣል’ዩ።
ጾታዊ ጐነጽ ዝበሃል ንሓደ ሰብ አገዲድካ ብዘይድሌቱ፤ ኣብ ወሲባዊ ተግባራት ከምዝሳተፍን ከምዝፍጽምን ወይ’ውን ከምዝርእን ዝሰምዕን ምግባር ኮይኑ፤ ጾታዊ ግፍዒ (ቅሳነት ምኽላእ)፤ ኣገዲድካ ወሲባዊ ፊልም ከምዝርኢ ምግባር፤ ብዘይ ድሌቱ ንሰብ ምትንኻፍን ጾታዊ ዕመጻን (ግህሰት) ዝሓዘለ’ዩ። መብዛሕቱ እዋናት እታ ኣብ ዘቤታዊ ጾታዊ–ጐነጽ ተዳሪጋ ዘላ ሰብ ካብ’ቲ ጐነጽ(ዓመጽ) ንምድሓን ኩሉ ሻዕ ንወሲባዊ ርክብ ቅርብቲ ክትኸውን ከመዘለዋ’ዩ ስምዒት ዝፈጥረላ።
ቁጠባውን ንዋታውን ጐነጽ ዝተፈላለዩ መርኣያታት ክህልውዎም ከለዉ ከም ኣብነት ንሓደ ሰብ ቁጠባዊ ንብረታቱ ብምእባይ (ብምእጋድ)፤ ንመጻምድትኻ ብቑጠባ ጽግዕተኛ ብምግባር፤ ናይ’ታ መጻምድትኻ ውልቃዊ ንብረት ብምብልሻው፤ ኣቑሑት ገዛን መሰነይቶምን ክሰብሮ እየ ቢልካ ብምፍርራሕን፤ ክጥቀሱ ይኽእሉ።
ምስ ክብሪ ዝተኣሳሰር ጐነጽን ጭቆናን እንታ’ዩ ?
ምስ ክብሪ ዝተኣሳሰር ጐነጽን ጭቆናን ሓደ ካብቶም ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዘውርድዎ ጐነጽ’ዩ። ከምዚ ዓይነት ጐነጽ ብሓፈሻኡ ኣብ ልዕሊ ሓደ ግለ–ሰብ ዝወርድ ኮይኑ ብፍላይ ከዓ ኣብ ኣንስትን ኣዋልድን ዝቐንዐ’ዩ። ብኣረኣእያ እቶም ዓመጽቲ
ክብረት እታ ስድራ–ቤት ወይ እንዳ ወይ ጒጅለ ስለዝተቐንጠጠ’ዩ ይብሉ። ዕላማ ናይ’ዚ ጐነጽ ድማ ክብሪ ናይ’ታ ቤተ–ሰብ ወይ እንዳ ንኸይቕንጠጥን ንኸይትንከፍን ከም’ኡውን ነቲ ዝናን ክብርን ናብ ቦታኡ ንምምላስ’ዩ።
ኣብ ልዕሊ እታ ጓል ኣንስተይቲ ዝወርድ ምቊጽጻር፤ ኣብ’ቲ እለታዊ ህይወታ ደረታት ብምፍጣር እዩ። ንኣብነት ኣብ ነጻ ግዜኣ ትገብሮም ንጥፈታት፤ ኣብ ትኽደኖም ክዳውንቲ፤ ኣብ ሕቶ መርዓን ትምህርትን ክኽሰት ይኽእል። ቐንዲ ኣተኲሮ ዝግበረሉ፤ ኣብ ልዕሊ ጾታውነትን አካይዳን (ጠባያትን) ናይ’ተን ደቀንስትዮን ኣዋልድን እዩ።
ኣወዳት’ውን ካብ’ዚ ጐነጽን ጭቆናን ነጻ ኣይኮኑን። ከም ኣብነት ክዓብዩ እንከለዉ ነተን ኣሓቶም ደቂ ኣንስትዮ ምቚጽጻር ክገብሩለን ይመሃሩ። ወይ’ውን ኣንጻር ድልየቶም ክምርዓዉ ይግደዱ።
ሓንቲ ሰብ ደንብታትን ስርዓታትን ናይ’ታ ስድራ–ቤት፤ እንዳ፤ ወይ ጉጅለ ምስ ዘይትገብርን ወይ ምስ ተፍርስ፤ መቕጻዕትታት ከም ምግላል፤ ምንጻል፤ ምፍርራሕን ምግፍፋዕን(ምክልባትን) ከስዕበላ ይኽእል። እንተ ከፈአ ከዓ እቲ ጎነጽ ክሳብ ሞት የብጽሓ። ዽሕነታዊ ስግኣት ክብ ምስዝብል ፤ እታ ግለ ሰብ ምስ ኣዝማዳን መሓዙታን ዘለዋ ርክብ ክትበትኮ ትግደደሉ እዋናት’ውን ኣሎ። እቲ ንቡር ኣብ መንጎ ተባዕታይን ኣንስተይትን ዘሎ ጾታውነን፤ ኣብ’ቲ ክብሪ ክሕሎ ኣለዎ ዝብል ኣረኣእያ ወሳኒ ተራ ስለዘለዎ፤ እቶም ካብ’ቲ ንቡር ጾታውነት ወጻኢ ዘለዉ ጾታውያን(ሆሞ፤ትራንስ፤ቢ፤ኩዊር)፤ ህይወቶም ብቊሉዕ ምስዝነብሩ ግዳይ ጐነጻትን ምፍርራህን ይኾኑ። ስለዚ’ዮም ከዓ ከም ጉጅለ በ’ቲ ምስክብሪዝተኣሳሰርጐነጽንጭቆናንዝያዳዝተቓልዑዝኾኑ።
በረኣእያ ሶማያ፤ ምስ ክብሪ ዝተኣሳሰር ጐነጽን ጭቆናን ኩሉ ሳዕ ኣብ መንጎ ክልተ ግለሰባት ዘይኮነስ ኣብ ውሽጢ ሓደ ጉጅለ’ዩ ዝኽሰት። ስለ’ዚ ነዚ ጐነጽን ጭቆናን ንምርድኡ ካብ ድርርኻዊ ክወና( intersectionality) ክንብገስ ኣለና። እዚ ድርርኽ’ዚ ጾታን ደርብን ዓሌትን


text:
ጓል 30 ዓመት ሩቕያ ሓሰን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ዳዕሽ ኣብ ትርከብ ራቃ ሶሪያ ዝተባህለ ቦታ ብዛዕባ መዓልታዊ ናብራ ትጽሕፍ ነይራ።ኒሳን ኢብራሂም ብዝብል ናይ ብርዒ ስም’ውን ኣብ ፌስቡክን ማህበራዊ መራኸቢ ብዙሃን መልእኽቲ ተውጽእ ምንባራ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
እታ ጋዜጠኛ ዝተቐትለትሉ ዕለት ብትክክል’ዃ እንተዘይፈተፈልጠ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ተውጽኦ ዝነበረት ጽሑፍ ግን ካብ ሓምለ 2015 ዓ.ም.ፈ ብሃንደበት ደው ኢሉ።
ጋዜጠኛ ረቕያ ምሟታ ዘረጋገጸ ኣብ ሶሪያ ዝፍጸሙ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ዘቃልዕ RBSS ዝተባሃለ ጉጅለ እዩ።
ብመሰረት መስራቲ RBSS ኣቡ መሓመድ ናይ ሩቂያ ናይ መወዳእታ ናይ ቲዊተር መልእኽቲ ከም ዝስዕብ ዝብል ነይሩ።
’’ኣብ ውሽጢ ራቃ ኣለኹ፤ናይ ሞት መጠንቅቕታ በጺሑኒ’ሎ።ዳዕሽ እንተኣሲሩንን ወይ እንተቐቲሉንን ደሓን።ርእሰይ ክቖርጽዎ እዮም፤ብክብሪ እየ ዝሓልፍ ዘለኹ።ኣብ ትሕቲ ዳዕሽ እናተዋረድኹ ካብ ዝነብር ምሟት ይመርጽ’’ ይብል።
ሩቂያ ካብ ዩኒቨርስቲ ኣሌፖ ብፍልስፍና ተመሪቓ ኣብ ሶርያ ምንቅስቓስ ለውጢ ምስጀመረ ኣንጻር ፕሬዝዳንት ባሻር ኣል-ኣሳድ ይቃለሱ ምስ ዘለው ተቓወምቲ ተሰሊፋ ከም ነጻ ሪፖርተር ኮይና ትሰርሕ ምንባራ ይፍለጥ።
ዳዕሽ ነታ ከተማ ክቆጻጸራ ከሎ ካብቲ ቦታ ኣይወጽእን ክትብል ኣብታ ከተማ ብዛዕባ ዝፍጸሙ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ምጽብብጻብ ጀሚራ።


text:
ቢቢሲ ትግርኛ፡ ብሬዲዮን መስመራት ሳተላይትን ተኸታተሉ!
ቢቢሲ፡ ቅድሚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ብትግርኛ ኣምሓርኛን ኣፋን ኦሮሞን ብመርበብ ሓበሬታን ፈይስ ቡክን ዜናን እዋናዊ ጉዳያትን ካልእ ሓበሬታን ከቕርብ ጸኒሑ ኣሎ።
ሕጂ ከኣ ከም መቐጸልትኡ ካብ ሰኑይ 29 ጥሪ 2018 ብቛንቋ ትግርኛ ፈነወ ኣገልግሎት ጀሚርና ኣለና።
ኣብዚ ን15 ደቓይቕ ምስ ሰማዕቲ እንጸንሓሉ ግዜ ኣብ ሃገርን ስደትን ንዝነብሩ ተዛረብቲ ትግርኛ፡ የገድሱ እዮም እንብሎም ዘቤታውን ዓለማውን ዜናታት፡ እዋናዊ ሓበሬታ ከምኡ እውን መሃርትን ኣዘናጋዕት መደባት ከነቕርብ ክንጽዕር ኢና።
ንሓሙሽተ ደቓይቕ ከኣ ትምህርቲ ቋንቋ ኢንግሊዝ ክህልወና እዩ።
ኣብ ምጅማርና ሕጽረታትን ጉድለታትን ክህልወና ይኽእል እዩ፡ እንተኾነ፡ ብደገፍን ምኽርን፡ ብርእይቶን መአረምታን ሰማዕትና ናብቲ ዝደለ ደረጃ ክንዓርግን ዘዕግበኩም መደባት ከምእነቕርብን ልዑል እምነት ኣሎና።
እምነትናን ግን ኣብ ተሳትፎኹምን ኣበርክቶኹምን እዩ ዝሙርኮስ'ሞ በዚ ኣጋጣሚ ተሳትፎኹምን ከይፍለየና ንምሕጸን።
ቢቢሲ ትግርኛ ሰዓት ትሽዓተን ዓሰርተን ምሸት ብኤርትራ፡ ብኣቆጻጽራ ኢትዮጵያ ከኣ ሰዓት ሰለስተን ዓሰርተን ኣብ ሓጺር ማዕበል፡ ብ7595፣ 11720 ከምኡ እውን ብ12065 ሜጋ ሄርዝ ይፍኖ።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰዓት ከኣ፡ ብሓጺር ማዕበል 9855 ከምኡ እውን ብ15490 ሜጋ ሄርዝ ን24 ሰዓታት ብቐጻሊ ክደጋገም እዩ።
ከምኡ እውን ኣብ ሳተላይት
ኣብ ኣረብሳት (ባድር4) - 11.966 GHz, ሆሪዞንታል - ትራንስፖንደር 15
ኣብ ናይልሳት 201 - 11.843 GHz, ሆሪዞንታል - ትራንስፖንደር 7
ኣብ ሆትበርድ 13D - 12.597 GHz, ቨርቲካል - ትራንስፖንደር 94 ይመሓላለፍ።
ብተወሳኺ ቢቢሲ ትግርኛ ኣብ መርበብ ሓበሬታና www.bbc.com/tigrinya፡ ከምኡ እውን ኣብ ፈይስ ቡክ፡ "ቢቢሲ ኒውስ ትግርኛ - BBC News Tigrinya" ኢልኩም ክትረኽቡና ትኽእሉ ኢኹም።
ርእይቶታትኩምን መልእኽትታኩምን ክንቅበል ድሉዋት ኢና ተሳትፎኹም ኣይፈለየና።


text:
ኣናብባ ምትፍናንን ኣፈታትሓኡን፡ 08-01-15.
ደጊመ “እንዃዕ ናብ ልደተ-ክርስቶስ ኣብጸሓና” ክብል እፈቱ። ኣስዒበ ድማ ሙሉእ ልደተ – ሓርነት ክኾነልና እምነ።
“ከም ኣናብባኻ ኢዩ” ዶ ኢሉ ክቡር ፕረሲደንት። እዚ’ሞ ዘየጠራጥር ሓቂ ኢዩ። ከምዝመስለኒ ምትፍናን ውዱዕ ክኸውን እንከሎ ኣናብ ባኡን ፍርዱን (ውሳነ) ድማ ን’ባዕላዊ’ የመልክት። ውዱዕ ከተንብብን ክትውስንን ድማ ከምዋዛ ተኻኣሊ ኣይኮነን። ብውሑዱስ ሰለስተ ነገራት ክማልኡ ይጠልብ። ውዱዕ ዝትርጉሙ ብሉጻት ህዋሳት፡ ውዱዕ ዝገልጽ ምልከት ሃብታም ቋንቋ፡ ውዱዕ ዝቕበል ቅኑዕ ሕልና። ክልተ ቀዳሞት ምስክር ውዱዕነት ከነጽራ እንከለዋ፡ ሳልሰይተን ግና ናይ እምነት ምርጫ ተመልክት። ብኣሕጽሮት ንምጥቃስ “ብቕዓት ሰብ (ባዕላዊ) ዝፍረድ እምባኣር ብውህብቶ ውህደት ሰለስቲኡ ኩነቱ ኢዩ። ማለት ውዱዕ ከም ዘለዎ ምንባቡ ሓደ ነገር ኮይኑ፡ ውዱዕ ከምዘለዎ ናይ ምቕባሉ ወይ ናብ ረብሓኻ ምቕያሩ ድማ ክልእ ምርጫ ይስዕብ። ዝኾነ ኮይኑ ቅኑዕ ኣናብባ እንተኣልዩ ናይ ዓላማ ሓደነ ት’ውን ኣሎ። ሓደነት ድማ ብዕጫን ምርጫን፡ ብልዝብን ምክብባርን ክስነ ግዱድ ኢዩ። ውልቃውን ሓባራውን ረብሓታት ከምዘሎ መ ጠን ከኣ እቶም ምዙዛት ፖለቲካ ሃገራዊ ረብሓ ከቐድሙ ትጽቢት ይግበረሎም። መራሕቲ ካብ ጸቢብ ውልቃውነት ወይ ሰሪ ዘይብቑዕ ኣናብባኦም ሓቂ (ውዱዕ) እንተኣዘንቢዖም ነገር ስለዝበላሾ ናይ ሕጊ ተገዛእቲ ክኾኑ ግዱዳት ኢዮም። እሞ ንሕና’ዞም ተዛረብቲ ወይ ተ ዓዘብቲኸ ንፕረሲደንትናን መደረታቱን በየናይ መንጽር ኢና ነንብቦ ዘለና?
“ኣይትንባዕ እንድዩ ዘንባዓኒ” ክበሃል ንሰምዕ። ኣብዚ ረቒቕ ትርጉም ኣሎ። “ኣይትንባዕ” ማለት በቲሓደ ንምጽንናዕ ይኸውን። በቲ ካልእ ዘየንብዕ ስለዘንብዖ ከይነብዕ ዝድርኽ ትእዛዝ ይኸውን። እቲ ነባዒ ድማ ጸገሙ ዝርዳኣሉ ብምስኣኑ ተወሳኺ ከምዘንብዖ ተራእዩኒ። ሓ ደ ነገር ንኣብነት ቅትለት ንቀታሊ መድሃኒቱ ክትከውን እንከላ ንተቀታሊ ግና ሕልፈቱ ኢያ። ነዚ ኩሉ ንምፍዋስ ኢዩ ፍትሒ ዝድለ።
“ኣናብባኹም ኣይጠዓየን’ምበር ዋላ ካብቶም ክመጽኹም ትጽበይዎም ዝሓሽኩ ፍትሓዊ ብምዃነይ ኣነ ይሕሸኩም”…… ዝመልእኽቱ ሓሳ ባት ዘፍሰሰ ዝመሰለኒ ፕረሲደንት ብወገነይ’ውን ከምዝብሎ እጽበዮ ስለዝጸናሕኩ ንምንታይ ብከምኣ ቃልን ሓሳብን ከምዝጀመረ ኣይተ ደነቕኩሉን። ወዮ ድኣ ውድቀት ድማ መወዳእታኡስ ቅጥዒ ይስእን ኮይኑ’ምበር ዝኾነ ሰብ ብእወታኡ ክምጎስ፡ ብኣሉታኡ ክውቀስ ንቡ ር ከምዝኾነ መዓስ ጠፊእና። እቲ ከም ኣብነት ዝጠቐሶ ኣብ ሃገራት ዓረብ ዝተራእየ ቅልጡፍ ዕልቕልቕ ድማ ውዱብዶ ፍኑው ምንባሩ ብዘየገደስ ከይተሓስበሉ ስለዝመጸ ዘምጽኦ ለውጢ ከምዘየለ፡ ስለዚ ከምቲ ደጋጊሙ ከምተማህረ ዘተንበሆ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብኡ ተማ ሂሩ(ከምዘይዕወት)ንዘርእዮ ዘሎ ፍኒሕኒሕ ከቛርጾ፡ ክሳብ ኣብ መንግስተ ምድሪ ኮነ ሰማይ ንሱ ከምዝሕሸና ክንኣምን ከምስል ፈቲኑ። እ ዚ ብሂል’ዚ ምስታሪኽ ጸለምቲ ኣመሪካውያን ቆላሊፉ ክጠቅስ እንከሎ’ውን ዝበኣሰ ከምዘይመቀረ ዘቓልዕ ኮነ።
ጸለምቲ ኣመሪካዊያን ሰውራ ተኺሎም ክዕወቱ ስለዘይከኣሉ ካብ ሃይማኖታዊ እምነቶም ኣብ ቤተ-ጸሎት ተኣኪቦም ኣምላኽ መለኮታዊ ምሕረቱ ከውርደሎም ምሒር እንተለመኑ፡ እቶም ሃይማኖታውያን ደላሎ መራሕቶም’ውን (ኣቕሽሽቶም ኮኑ መሻይኽ) ዋላ ነቲ ውዱዕ ክጥቀሙሉ እንተፈተኑ ነቲ ምትፍናን Polarization ክፈትሕዎ ኣይክእሉን ኢዮም። እዚ ንህዝቢ መጋገይ’ምበር መኽሰብ የብሉን። ምና ልባሽ መምሃሪ ጥራይ ኢዩ….ነበረ ተወሳኺ ዘረባ። ኢሉ ኢሉ ሰብ ብሰለስቲኡ ወገናት ክጥምት ከምዘለዎ ተላብይና ክቡር ፕረሲደንት።
ጉድ ኢዩ! እሞኸ ጸለምቲ ኣመሪካውያን እምነቶም ኣጽኒዖም ብዘይ ዕጥቅን ብውዱብ ጋላቢ ማዕበልን ንዓሌታዊ መንግስቶም ኣየናወጽዎ ን ዲዮም? ኣዝዮም ፍልጣት ጸለምቲ ከምእኒ ተጓሳጣይ ካሲስክለይ ብዘርኣይዎ ኣድማን ጽንዓትን፡ ዝረኸብዎ ናጽነትን ዝወረዶም ጉድኣ ትን ከምዚ ውዕሎ ሓርበኛታት ሃገርና ተጎስዩን ተረሲዑን ዲዩ? ወዮም ንህዝቦም ብጽኑዕ ሃይማኖታዊ ዓላማ ጠሚሮም ንዓለማዊ ዓመጽ ስዒሮም ክሳብ ሂወቶም ዝኸፈሉ እኒ ቀሺ ማርቲን ሉተር ኪንግ፡ እኒ ብሂወት ዘሎ ዶዝመን ቱቱ……. ረሲዕዎም ዲዩ ክቡር ፕረሲደንት?
ኣይ! ኣነስ ንነገሩ ኢየ’ምበር ኩሉ መደረ ፕረሲደንትና መርኣያ ናይቲ ጥርዚ በጺሑ ዘሎ ስግኣቱ ኴይኑ’ዩ ዝረኣየኒ። ኮልዒ ሃገራውነት ን ዝኩልኳሉ ህዝቢ ኤርትራ ክንድኡ ዓይነት ኣስተምህሮ መዓስ መድለዮ ክቡር ፕረሲደንት። ወዮ ድኣ መታለሊ ኮይኑ’ምበር ታሪኽ መራ ሕቲ ሃይማኖትና ካብ ታሪኽ ሓርበኛታትና ዝተፈለየሉ እዋን’ኮ ኣይነበረን ክቡር ፕረሲደንት። ወዮ ድኣ ስግኣት እንተገልበጥካያ ስግ ኣት ኴይና’ምበር፡ ትማሊ ኢዩ’ኮ ከምዚናይ ሕጂ ገዛእቲ ክኸፋፍሉና ምስፈተኑ፡ ሓርበኛ ተቓላሳይ ሸኽ ኢብራሂም ሱልጣን “ኣልራቢጣ ኣል እስላሚያ” ብዝብል ሃገራዊ ሰልፊ ንኣመንቲ እስልምና ጠርኒፎም ሃገር ካብ ምቕሊ ዘትረፉን ሓድነት ብዙሕ ዝእምነቱ ህዝቢ ዘውሓሱን ። ክቡር ፕረሲደንት ብደዉ ዝወገዙዎ ጳጳስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ምዃኖም ተረሲዑ ድዩ? ተረሲዑዶ ክተዓባበጥ ኩሎም’ቶም ብሰሪ እምነቶም ብጥበብ ጸቢብ ሃይማኖትነት ዘህለቐዎምን ካልኦት ተቐፊዶም ዘለዉ ፍሉጣት መራሕቲ ሃይማኖትን?
ኣንታ እዛ ትማሊ’ኮ ትማሊ ኢያ። ካንዶ እቲ መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? ሓብትኻ ኣበይ ኣላ”? ብዝብል ሕልና ዝቅስቅስ ኣቀራርባ ኣዳልዮም ዝዳሕድሕዎ መልእኽቲ ቃል እምነቶኦም ተረሲዑ ኮይኑ? እቶም ፍቐዶ ሃገራት ዘለዉ መራሕቲ ሃይ ማኖትና ብኣጋጣሚ ህልቂት ላምፓዱሳ ዘስምዕዎ መሪር መደረ ኤህታን ዝቕጽልዎ ዘለዉ ምሕጽንታንከ ተሰዊርዎዶ?
ቅድሚ ጣቛ ኣናብባናስ ውዱዕና እንታይ ከምዝመስል ካብድሮ ናጽነት ኣትሒዛ ሃገርና ኤርትራ ተሸኺላትሉ ዘላ ታኼላ ዓለም ዝበኽየሉ
ዘሎ ኢዩ። እዚ መቐጸልታ ናይቲ ህዝቢ ምእንቲ ሃገሩ እናተበጀወ ብኣንጻሩ ሰውራ ኣብታ በረኻኣ ከላ ንምብርዓና ክሕቆን ዝጸንሐ ምስ ጢር እንተመሰለና ከከምኣናብባኻ ስለዝተባህለ ምንም ኣይኣበስናን። ካብ ተመኩሮና ድማ ፕረሲደንትና ንርእሱ ኩሉ ንጥፍኣትና ዝዓለ መ በተን ኣንጻር ኤርትርራ ዝዓጠቓ ሃገራት ይወርደና ከምዘሎ’ኳ እንተኣብርሀ፡ ብግብሪ ከምዝረኣናዮ ግና ጸላኢናስ ኣብ ውሽጥና’ ምበር ስግር ከምዘየሎ ስለዝመስለና ኣናብባና ነመዓራርየሉ ግዜ ክናዋሕ የብሉን። ንሱ ንምድንጋር “እነዋለ ጸላእትኹም” እንተበለናስ ክሳዕ መዓ ስ ኢና ክንታለል? ጽባሕ ሓድሽ ኲናት እንተዝኸፍትከ ይእመንዶ? ስለዚ ክንዲ ጸላእቲ፡ ለኣኽቲ ምንዳይ ንዕዑ ምብድሁ ኢዩ ዝሕሸና።
ዝበልኩዎዶ ተረዲእኩሙኒ? ናይ ስግር ተጠቀምቲ ከየማዕደና ፈተናዮ ጸላእናዮ ካብዚ ዘለናዮ ሕስረት ቀንዲ ተጠቀምቲ ብመንግስታዊ ውዳበ ዝምእከሉ ኣብ ውሽጥና ከምዘለዉ ንእመን። ብዋጋ ሓርነትና ዝመጸ፡ መለሳ ገዛእቲ ስለዘይብሉ ንመራሒና ምቕዋም ድማ ኣካል ናይቲ ዝሓለፈ ቃልሲ ምዃኑ እናተቐበልና ውጥናቱን ዕርድታቱን ከነበርዕን፡ እንተፈተናዮ’ውን ነባሪ ብዘይምዃኑ መተካእታ ከነቛምት ይ ግባእ። ከመይ ዝኣመሰለ ስልቲ ኣገዛዝኣ ይጥቀም ከምዘሎ ካብነዊሕ ክንዛረበሉ’ዃ እንተጸናሕና ብግብሪ ንምብድሁ ግን እናሓደርና ብም ስናፍና እንሆ ንሱ ግደፍ ኣብዛ ንነብረላ ዘለናስ ኣብ ካልእ ዓለም እንተኸድና’ውን ክስዕበና ምዃኑ ዝምድረላ መዓልቲ ተቓሪባ ትመስል።
ከከምኣናብባኻ ካብ ኮነ ነቲ ናይ ምትፍናን ብልሓት ዝህልወና ኣናብባን ኣፈታትሕኡንከ ተሰማሚዑዶ?
ፕረሲደንትና ኣብ ዓለማዊ ቆይቝ ኣብዝተጸምደሉ እዋን፡ እቲ ንሱ ዝገብረና ዘሎ ብኻልኦት ይወርደና ከምዘሎ ኢዩ ዘምስል። ከምንዓይ እታ ጥበብ ሓንቲ ጥራይ ኢያ። ንሳ ድማ ሓድነት ምዝራግ ባቃ። ሓድነት ክዝረግ ኩሉ ግዜ ‘እናመሰለ’ ምትፍናን ምፍጣር። እዚ ምትፍ ናን ዝበሃል ቃል ብኣጠቓቕማ መራሒና ‘ምኑቛት’ ኢዩ። ኣውራጃ ምስ ኣውራጃ፡ ሓደ ሃይማኖት ምስካልእ፡ ነጋዳይ ምስከምኡ፡……..
ሃገረ-ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጣ ትናቖት፡ ምስ ዓለም ትናቖት! ዓበይቲ ዴሳውያን ሃገራት መርገጺአን ዓቂበን ምስ ኣመሪካአን ይማሓ ዘዋ። ሃ ገርና ድማ ብሰርን ምእንትን’ዚ ‘ምርኡይ’ መራሒኣ እንሆ ኣብ ነንሕድሕዳን ምስ ኩላ ዓለምን ክትናቖት ኣብ ባዶነት ወሪዳ ጉድ ኴይኑ!
ማለተይ ካልእ ኣይኮነን። ካብቲ “መንካዕ” ዝተሰምየ ምንቕስቓስ ተጋደልቲ ንምጥቃስ ሽዑ ዝጀመረ ተሓላላኽነት መስርሕ ምትፍናን ክ ሳብ ሎሚ’ውን ኣይመሓረናን። ከም ብ’ንኢሳይያስ ክቐትሉ’ ዝተላእኩ ሰለይቲ ዝጀመረ ጥበብ ምንቛት ከቢድ ናይ ሓዋሩ ሳዕቤን ኣኸቲ ሉ ኢዩ። ከምቲ ባዕሉ “ከም ኣናብባኻ” ዝበሎ ንክመስል ብዝጥበብ ክፍኣት ክሳብ ሎሚ ኩሉ ንጥፍኣትና ዝዕልም እኪት፡ ሓቅን ንቡርን እናመሰለና ሓሊፉን ኣሎን። ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣብቲ ብ “ስንክሳር መግዛእቲ” ዘዳለኹዎ ተኸታታሊ ጽሑፈይ ከብርሆ ዝተቓለስኩ እ ቲ “ምምሳልን ምትፍናንን (ምንቛት) ድማ ከምሓያል ጥበብ ኣገዛዝኣ መጠን ደድሕሬና መጺኡን ክሳብ ህላወ መግዛእቲ’ውን ኣይክምሕረ ናን ኢዩ። እሞ በቲ እዋን’ቲ እቲ ‘ኣውራጃዊ’ ክመስል ዝተደለየ ምንቅስቓስ ኣብቲ ዝቐጸለ እዋን’ውን ተደግመን ተሰለሰን በዝሐን ድኣ!
ኣብዚ ሎሚ’ዃ ብገለ ሰባትሲ ኣብቲ ቃልሲ ኣውራጃነት ከምዝነበረ ተመሲሉ ክረዓም ዝተረፎ የብሉን። ግን’ኮ ኣብ ሰውራ ናይ ሰውራ ዓለም ጥራይ ኢዩ ዝነበረ። ማለተይ ኩላህና ንሓንቲ ዓላማ ዝወጻና ተጋደልቲ ዓዲ ኮነ ሃይማኖት ብዘይፈሊ ኣብ ሓንቲ መኣዲ ድማ ንኸ ብብ ነበርና። ኣብታ መኣዲ ውግእ’ውን ከምኡ ብሓደ ንጠፍእ ብሓደ’ውን ንለምዕ ነበርና። እሞ እቶም ኣብቲ ውዑይን ዝሑልን መራኽ ብቲ ኩሉ ጸገምሲ ብናይ ሽዑ ቃል፡”ብጻይ፡ ብጸይቲ” ድኣ ነበረ ኣጸዋውዓና። በቲ እዋን’ቲ ብጻይነት ልዕሊ ኩሉ ቤተ ሰባዊ ዝምድናታት ስለዝነበረት ብዛዕባ ኣውራጃ ኮነ ዓዲን ሃይማኖትን ዘሕትት ኣይነበረናን። ሎሚ ኩሉነገር መጺጹ ክርአ ምሒር እናጎምደደና ብፍላይ ነቶ ም ቀዳሞት ዘየሳንየና “ኣብ ሰውራ ኣውራጃነት ነይሩ” ዝብል ትንታነ በዚሑ። እቲ ሕቶ ናብ በሃልቱ ምስዝግምጠል ግን ኣውራጃውያን ከምዘይነበሩ ኢዮም ዝገልጹ። እሞ ንሳቶም ንጹሃት እንተነይሮም መን ድኣሉ ኣውራጃዊ ዝነበረ?
ከምዚ ናይ ሎሚ ንኩልና ረኺብና ዘሎ እቶም ሽዑ ክእርሙ ዝተበገሱ ተጋደልቲ ንጹሃት ምንባሮም ንምፍላጥ ግድን ሽዑ ምንባር ኣየድ ልን። ሓቅነቶም ተመንዚዖም ከይኣክል ብኣውራጃነት ክጥቀኑ ወጽዓኦም ዘግደደ ኩነት ነይሩ። እቲ ምሒር ዝኸፍአ ነገር ግና መስዋእቶ ም ክብሪ ስኢኑ ክውገን ምስእንታይ ይቑጸር? እንተ’ቶም ሎሚ ንሳቶም ብኣውራጃነት ከምዝተገደዩ ዝኣምኑ፡ ንእምነቶም ዝዳፈር ስምዒ ት’ኳ እንተዘይብለይ ግናኸ ኣይድግፎን ኢየ። ንሳቶም ኣብ ርእሲ’ቲ ደቂሓንቲ ኣውራጃ ዘይምንባሮም ዓላማኦም ብመሰረቱ ኣውራጃዊ ኣ ይነበረን። እንተ’ቲ ዘጋጠመ’ሞ ክሳብ ብመጉልሕ ድምጺ “ሓማ ስዒራ ኣከለ ተሳዒራ” ከምተባህለ እንተሰሚዕኩም በየናይ ገድላዊ ሞራ ል(መዐቀኒ) ኮን ይኸውን ከምኡ ዝተባህለ? “ኣብ ዓድዅም እንታይ ትህንኩቱ” ይበሃል ከምዝነበረ እንተሰሚዕኩምከ ብሓቂዶ’ቶም ንጹ ሃት ተጋደልቲ ምእንቲ ኣውራጃዊ ምጥንናግ ክንድኡ ተበላሒቶም ትብሉ? እንተ’ቲ ብዛዕባ መበቆልዓዲ፡ ኣውራጃ ምጽብጻብ ከምቲ ዝ ምላእ ዝነበረ ወረቐት መንነት ጥራይ ስለዝኾነ ኣይተጓዳእን። ሽዑ ብዘይካ ኤርትራውነት ታሴራኸ እንታይ ኣገዳስነት ነይርዋ? እሞ ዓድ ታትና ስለዘይተፋለጥና ኣብ ግዜ ምብጻሕ ስድራ ስዉኣት ጎዲእና እንተዘይኮይኑ ስዕቤናዊ ኣይነበረን። እቲ ክመስል ተባሂሉ ዝተሰንዐ ዓ ገብ ምስተራእየ ኢዩ ውንጀላ ዝጀመረ።
ዝኾነ ኮይኑ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ትሕተ-ሃገራዊ ጸገማት ከምዘየለ ስለዝኣምን ኣውራጃቂ ተመዝማዝነት ብዓቕመይ ከምዘ ቕረብኩ መጠን ሎሚ’ውን ከምቶም ሕሉፋት ገዛእቲ እዚ ጥበበኛ መራሒ ጥራይ ኢዩ ከተፋንን ተጠቒምሉ በሃላይ ኢየ። ክሳብ ድማ ኣ ውራጃዊ፡ ብሄራዊ፡ ሃይማኖታዊ….ኣምሲሉ ክውልዖ ንዝሃቀነ ውግእ ሓድሕድ ዓሊሙ ነቲ ደርጊ ዝዓደሎ ብረት ኣውሪድናዮ ከነብቅዕ ዳ ግምይ ከምዝዕጠቕ ከምዝገበረ ገሊጸ ኣለኹ። ሕጂ ድማ መታን ‘ክመስለናን ክንዝረግን’ ተዓሊሙ ኣብ ዝግበር ድግሲ ሕንፍሽፍሽ ሕጹያ
ያት ኢና’ሞ እንተዘይነቒሕና ብከምቲ ዝሓለፈ ገና ንብዙሕ ዘይተደላይ ሞትን ሕንፍሽፍሽን ክንዕደም ስለዝኾና ንጠንቀቕ።
ብተመኩሮይ ከውግዓኩም፡ ብላህጃን ዋዛን ናይቶም ኪኖ ጎቦ ሰገንለይቲ ኤርትራ ትበሃል ከምዘየላ ዝመስሎም ዝነበረ ብቑጽሪ ዝዕብልሉ ና ደቂ ካርንሽም ተጻዊተን ተዛንየን ኢየ። ልበይ መሊእለይ ድማ ከምቲ ኣብቲ ኲናት ብውቅዒት መሰንቆኦም ተቖጻጽየ ጥራይ ዘይኮነ፡ እ ንኮላይ ከጻውት በቒዐ። ከምኡ’ውን ኣብ ኩሉን ምስ ኩሎም ተጋደልቲ ብጾተይን። እሞ እቲ ዝሓደረኒ ፍቕሪ ህዝብና ክዳቐቕ ብእዋኑ ስ ለዘስተውዓልኩሉ ትምኒተይ ኣማሊኡ ዘተስፍወኒ ካብ ዘይረኸብኩ ቁልቁል ኣፈይ ተደፊአ ዝርንዝሕ ክነብዕ ዝኸልከለኒ ስለዘይነበረ ኢየ እንኮላይ ተጠሊዐ ከእዊ ዝመረጽኩ። ኣበሃህላይ ምናልባሽ የስሕቕ ይኸውን፡ ግንከ እዚ ስለሓቂ ዝብሎ’ምበር ተራ ታሪኽ ሂወተይ ኣይኮ ነን ዘንብብ ዘለኹ። መሬት ብእዋኑ’ውን ነዚ ሓድሽ ወለዶስ ከምታ ዝረኸበትና ከይትረኽቦ ካብ ዝብል መንእሰያት ዓለሞም ክፈጥሩ ከ ምዘለዎም ምዒደ። ትማሊ ድማ “ሃገራዊ ዕርቂ” ብዝብል ኣርእስቲ ምሕጽንታይ ብምጽሓፈይ ዝረኸብኩዎ ባዕለይ ይፈልጦ። ነቲኣብ ው ሽጥና ዝተወለዐ ምትፍናን ክጠቅስ ብዘቕረብኩዎ ኣብነት ክንድኡ ዝኣክል ብ“ባዕላውነት” ዝተጠመቐ እምባ መዘረጋሕ ክንከራረወኒ መ ሊሱ ኢዩ’ኳድኣ ዘናቕጸ ኒ። መልሓሰይ ድማ ብንጉሆኣ ኣይመባልዕተይን ኮይናስ ሎሚ’ውን ኣይትገድፎን’ያ’ሞ ኣይትንብዑለይ። ብርግጽ ክጋገ እኽእል ኢየ። ጌጋ ድማ ጌጋ’ምበር ገበን ኣይኮነን። እንተዘይኮይኑ ባዕለይ ዝፍልስፎ ነገር ከምዘይብለይ ተረድኡ።
ኣብታ ዘቕረብኩዋ ኣብነት ክመልሰኩም። ኣብታ መዓልቲ ዛዛሚት ኲናት ዝተራእየ ነገር ኢየ ድማ ዝጠቐስኩ። ሽዑ ኲናት ብሕጊ ኲናት ከምዝምእዘን ንፈልጥ’ኳ እንተነበርና፡ ትርፎ ብቆራጽ ኣመራርሓ ብጾትና ክንኮርዕን ብሓበራ ኣብ መምበስበስታና ክንሰቕሎምን እንተዘይ ኮይኑ ትእዛዝ ስብሓት እንታይ ከምዝነበረን ስለምንታይን ዝፈልጡስ ንሳቶም ኢዮም። ቀስ ኢሉ ነገር ምስለሓዀ ከምቲ ሕሉፍ ከምዝጀ መሮም በርሃልና። ኣብ ግዜ ሓለፋታት ክዝበጡ ዝተደልዩ መራሕቲ ንምድቓቕ ተዓሊሙ ክሳብ ኣብ ማእከል ናቕፋ ከም ‘ሸቃጊለ’ ዝተመ ሰሉ ሓለፍቲ’ኮ ነይሮም ኢዮም። መራሒና ንርእሱ ብዘዘውትሮ ናይ ምልኻዕ ጥበብ ተጠቒሙ ኣብ ድሮ 2ይ ውድባዊ ጉባኤ ኣሕሉቕትና ኣብ ርሻናት ኣስመራ ምስደየቡ ከምዘይወርዱልና ኣምሲሉ ኢዩ እምነትና ክሰርቕ ዝፈተነ። ኣብ ኣስመራ ብግብሪ ከምዝረኣናዮ ግን ንሳቶ ም ኢዮም ድምጽና ዝሰምዑ። ኣመልን ብልሓትን መራሒና ዘዝፈለጠ ዘበለ ብልሕጺ እንተተዳህለ ስለዘየኽፋኣሉ፡ በቲ ዝተረኽበ ዓወት ናይ ሓዋሩ ዝናን ተፈታውነትን ከየሕድሩ ተባሂሉ ብዝፈጠሮ ምንቛት ክኸውን ከምዝኽእል ዝሓሰብናዮ ነገር ድማ ከይደንጎየ መጸ።
ዕጥቂ ስብሓት ዘሊቓ፡ ዕጥቂ ክልቲኦም ከምዝጸንዐት ኢለ ዝጠቐስኩዎ ማለተይ ኢዩ። ሽዑ ከምተወርየ ኣብቲ ዝነበረ ኣኼባ፡ ከምቲ ከ ምዝነበሮም ዝውረ ዝምድና ስብሓት እናተናሸወ ጴጥሮስ እንተኣዚሙ፡ ጴጥሮስ ክሕነቕ እንከሎ ድማ ስብሓት ኣስቒጡ ከም ዝሓለፈ ኢ ዩ ንዓይ ዝተራእየኒ። ውጩ ብእምነቱ ንመቐለ ክድርገም ኣንቂዱ ጠዊል ድማ ዓዲ በጊዖ ከምዘጽንዐ እናተፈለጠ፡ ብኣንጻሩ ፍሊጶስ በቲ ኣጥርይዎ ዝነበረ ዝና ከይሽድን ግዲ ተደልዩ ነቲ ንዓመታት ብጸሊም ዓርኮብኮባይ ዝተሃንጸ ዕርዲ ፍጹም ከይተጠቕመሉ ሃንደበት ሸለ ው ምስበለ፡ ብኡንብኡ እቲ ሰፊሕ መሬት ባርካ ንሓደጋ ተጋለጸ።
ዘየጋልጽ ኣይነበሮን። መራሒና ዳርጋ ብሙሉኣ ወተሃደራዊ ሽማግለ ምስፈናጅለ-ጀበና ሰሪዑን ብዘይ ወተሃደራዊ ቀረብን ክንድኡ ዓይነ ት ኲናት ምውልዑ እንታይ ስለዝመደበ ከምዝነበረ ርዱእ ኣይነበረን። ኩሎም መራሕቲ ኲናት ከም፡ ዑቕበ፡ ጴጥሮስ፡ መስፍንን ካልኦ ትን ድስኩል ክእለቶም ብከመይ ከምዝጥቀሙሉ ከይተሓበሩ ዘዘሊሎም ሳላ ዝተረባረቡሉ ሃገር ተሪፋ። ብዓሰብ ዝተራእየ ክሳብ ትእዛዝ ምዝላቕ ዝጠሓሰ ናይእኒ ወዲዓልን ብጾቱን ተወፋይነት ድማ ከምኡ። ብወገን ዲፕሎማሲ ንዝተራእየ ናይ’ኒ ድሩዕ ተወፋይነትውን ትን ግርቲ ነበረ። እሞ ነዚ ኩሉ ድራማ ውግእ ዘዝራአየ ዘበለ እቲ ኲናት ንምንታይ ከምዝመጸ’ውን ክመራመር ጀመረ። መራሒና ግዳ ድሕነ ት ሃገር ፍጹም ኣይመዓሮን ኮይኑስ ነቲ ተወፋይነት ብ’ተሳዓርነት’ ፈብሪኹ ከነውር ተቐዳደመ። ክሳብ ደገፍቲ መድረኽ ለውጢ ዝጋሃዱ ድማ እቲ ዝሓየለ ግንባር ተቓውሞ ዝኸፈተ ድሩዕ ነበረ። ኣብቲ ናይ ቀውጢ እዋን ምጽቃጥ ዘይለመደ ዘበለ ስለዝተጸንበረ’ውን “ኣበይ ድኣ ነይሮም” ዝዓይነቱ መኻልፍ ተነዚሑ ክሳብ ብጅምላን ብተናጸልን ተኣረዩ። ብወገን ኤርትራ ወዮም ሃገር ዘድሓኑ ላዕለዎት መራሕት ን ንለውጢ ዘድመጹ ካድረታትን ክምቁሑ እንከለዉ ብኢቲዮጲያ ድማ ተመሳሳሊ ከምዝነበረ ምስተራእየ ጥርጣረና ኣዝዩ በረኸ። ዓላ ማ ናይቲ ውግእ ክርአ’ውን ሓደ ስእሊ ሂቡና። ክሳብ ለይቲ ሎሚድማ መራሒና ገና ጸሓዩ ስለዘይዓረበት ንዓና ንህዝቡ ኣብ ብልሒ መ ላጸ ጠጠው ከምዝበልና እናኣሻቐለ ተመኹልዩ የናቑተናን ይቕሽሸናን ከምዘሎ ኢዩ ኣናብባና።
እቲ ምትፍናንን ምንቛትን ነባሪ እንተኴይኑ ኣናብባና ድማ ይቕናዕ ኣይቕናዕ ክቕጽል ኢዩ። ንኣብነት ስልጣን ናይቲ ኣብስዊደን ብ”ጎልፎ” ዝተሓጨጨሉ መራሒ ዝወረሰ ፍሊጶስ’ውን ከይዓኾኸ ክዳቐቕ ምእንቲ ከቛስሎ ዝተወጠነ ዘረባ ተጀሚሩ ኣሎ። መቸም ደም ዘንቅዑስ ይነብሩ። ኢሊ ኢሉ ድማ ናይ ምጽፋፎም ቀውዒ ተኸሰተ። ብናይ ስርቖት ቅትለት፡ ብማሕዩር፡ ወያ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት በቢሓደ ጸኒታ ንዛንታ ሰለስተ-ኣርባዕተ ተሪፎማ። ኣዘዝቲ ሰራዊት ኮኑ ከዘንትዉን ክሰርሑን ዝኽእሉ ዝነበረ ተጋደልትን ህዝብን’ውን ባዲሞምን መኺኖምን ተሪፎም። ሃገር ኣብ ትልኽታ ኣብ ዘላትሉ ከምዚታት ምዝራበይ ድማ ባህገይ ተኾምቲሩ’ምበር ፖለቲካዊ ቁልዕጽዕጽ ኣብሂ ግኒ ከባልሕ ደልየ ማለት ኣይኮነን። እዚኩሉስ ስለምንታይ ተደልዩ?
ብዛዕባ ከጸልለካ ዝተጸለለ ዘረባ ምዝራብ ብሓቂ ክምነወካ’ውን ይኽእል። ንበል ብእገዳ ዝመጸ ንሱ ክንዲ-መዓት ክምዝምዞ ፈቲኑ። ናይ መዓስ እገዳ ኢዩ ዘዛርብ ዘሎ? ሓንቲ ባህሪያዊ ሃብታ ምስ ዓለማውያን ኩባንያታት ከምድላያ እናመዝሓቐት ትጥቀም ሃገር፡ ሓንቲ መራ ሕታ ከምቲ ቅድም ኣብ ገሊኦም ዝተራእየ ከይሰዓቦም ብዘይ ዓለማዊ ጸቕጢ ከምድላዮም ዝንቀሳቐሱላ ሃገር “ተኣጊደ” እንተበለት ኪኖ
ህልኪ ሓቅነት ኣለዎዶ? እተን ኣውፈርቲ ዕደናኸ ኣይእገዳን ዲየን ዶስ ቀይዲ በቲኸን? እዚኸ “ክንደየናይ ከየንብብዎ” ድዩ ተባሂሉ?
እንተ ብዛዕባ’ቲ ንዕዳጋ ዝወርድ ህዝቢ ከምዘይብልና ምጥቃሱ’ሞ “ቀሻሺ” ምበልናዮ። ግናኸ ንሱ ድማ “ኣናብባዅም ኣዐርዩ’ምበር ኣነስ ከምኡ ይራአየኒ ኣሎ“ ኢሉ ኣውሊዕ ዝቐርቀረት ጻዕዳ ርግቢት ክኾነልና ኢዩ። ብዛዕባ እዚ ኩሉ ዝወርደና ዘሎ ዕንወት ምዱብ ሽርሒ ፈ ጠራ መራሒና ብምዃኑ ክንጥንቀቕ ከነእዊ መዋእል ምሕላፉ፡ ንሱ ድማ ተስፋ ምስ ሰኣነልና ኣግሂዱ ራህዋ፡ ብልጽግና፡ ሰላም….. ከምዝ ስራሕ ዳሕዲሕልና ኣሎ። ከምኡ እንተኾይኑ ከምንንጸል፡ ከምንደኪ፡ ከምንሃድም ከምንሽየጥ ዝገብር ዘሎ ኤርትራዊ ክቡር ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ’ምበር ኣብ ሃገርና ዝዓስከረ ጸላኢስ ኣይራአናን። ርግጽ እቶም ደምህት ዝበሃሉ’ውን ካብ ክዉንነቱ ንላዕሊ ከምስል ክ ብል ዝገብሮ ነገር ይበዝሕ። ከምእምንቶኡ እንተሓዞም ድማ ምስገዛእ ህዝቡ ዝበተኸ ሰብ ምስኦም ተጸጊዑኸ ይእመንዶ? ዝኾነ ኮይኑ ኤ ርትራዊ ዝኣክል ክቡርን ፍቱንን ህዝቢ ንግዚኡ ድኣ ይሰናኸል ማለት’ምበር ንሓዋሩስ ፍጹም ዝኾኖ ከምዘየለ ውቅያኖስ ተመኩሮና ዝም ስክሮ ሓቂ ኢየ።
ውድድር ባህሪያዊ ዕድሎት ሂወታዊያን ኮይኑ፡ ብፍላይ ሕብረተሰባዊ ውድድር ስለዘቕንእ መሰረት ምዕባለ ምዃኑ እሙን ኢዩ። ግናኸ ቅንኢ እንተዘይተቐዲሳ ናብ ምትፍናን፡ ምትፍናን ከኣ ብዕርቂ እንተዘይተፈቲሓ ናብ ረጽሚ ትዓርገሉ እዋን ከጋጥም ይኽእል። ረጽሚ ን ደላይ ህንጸት ቀታሊቱ ንደላይ ስልጣን መድሃኒቱ ብምዃና ገዛእቲ ከምቀንዲ መከላኸሊ ስልጣኖም ከምዝጥቀሙላ ፍጹም ኢዩ። ኣብ ከ ምኣ ንዝዓረደ ፕረሲደንትና ከነገላግሎ ድማ ብሃገር ንሕሰብን ብሓደነት ንጠመርን። ንሱ ኢዩ ድማ ባህርያውነትና።
ትጽቢት ናይዘን ቀረባ ኣዋርሕ ዝጸውር ዓቕሊ ይፍጠረልና! ድሓን ድማ ቀንዩ።
ጎደፋ፡


text:
መራሒ ሱዳን ፕረዚደንት ኦማር ኣል-ባሽር፣ምስ መራሕቲ ቻይና ንምዝርራብ ኣብ ቤይጅንግ ኣትዮም።ብዓለም-ለኸ ቤት-ፍርዲ ገበን ዝድለዩ መራሒ ስለምንታይ ተቀቢላ ንዝብል ሕቶ ድማ ቻይና መብርሂ ትህብ።
ንሚስተር ኣልባሽር ዘሳፈረት ነፋሪት ኣብ ሰማይ ቱርኪምንስታን ንድሕሪት ንክትምለስ ከምዝተነገራ ሰበ-ስልጣን ሱዳን ይገልፁ።ብጠንቁ መገሻ ፕረዚደንት ኣልባሽር ብሓደ መዓልቲ ተደጋጉዩ‘ዩ።እቲ ተታሒዙ ዝነበረ መስመር በረራ ዝተናወሐ ኣሜሪካ ብዝፈጠረቶ ፀቅጢ‘ዩ‘ውን ይብሉ እቶም ሰበስልጣን።
ኣቦ-መንበር ሃገራዊ ኮንግረስ ሱዳን ቀጥቢ ኣል-ማሕዲ፣ቻይና ንመገሻ ሚስተር ኣል-ባሽር ንክትስርዝ ኣሜሪካ ፀቅጢ ፈጢራ ነይራ ክብሉ ከለው፣ ዋሽንግተን ግና ዛጊድ ሪኢቶ ኣይሃበትን ዘላ።
ወሃቢ-ቃል ምንስቲር ወፃኢ ቻይና ሆንግ ለይ፣እቲ ምድንጓይ ከምዘጓነፈ እንተኾነ ብቴክኖሎጂካዊ ፀገም ከምዝነቀለ ይገልፁ።
ናይ‘ታ ነፋሪት ምድንጓይ፣ፕረዚደንት ኣል-ባሽር ምስ መራሕቲ ቻይና ንዝህልዎም መደባት ኣየተዓናቅፎን።ፕረዚደንት ሆ ጂንታው ምስ ሱዳናዊ መዘነኦም ፅባሕ ረቡዕ ክራኸቡ‘ዮም በሉ እቶም ወሃቢ-ቃል።
ሚስተር ሆንግ ሊ ግና፣ቻይና ኣባል ኣድማሳዊ ቤት ፍርዲ ገበን ኣይኮነትን፣ ካልኦት ሃገራት‘ውን ንሚስተር ኣል-ባሽር ስለዝተቀበላ፣ቻይና ካብኡ ዝተፈለየ ነገር ኣይፈፀመትን በሉ።
ሚስተር ሆንግ፣ቻይና መሓዛና‘ያ፣ስለዚ፣መገሻ ሚስተር ኣል-ባሽር ምኽኑይን ካብ ነቀፌታ ዝራሓቀን‘ዩ ይብሉ።ሚስተር ሆንግ ወሲኾም፣መገሻ ሚስተር ኣልኣባሽር ንመስርሕ ሰላምን ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ከምኡውን ምስ ዳርፉር ዘቀላጥፍ‘ዩ ዝብል ገምጋም ኣለዎም።
ምስ ሚድያ ቻይና ቃለ-ምልልስ ዘካየዱ ሚስተር ኣል-ባሽር ንቻይና፣ነቲ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዝመርሐቶ ቁጠባዊ ማዕቀብ ንምፍሻል ዝሓገዘት ሓቀኛን እምንቲን መሓዛ ክብሉ ጠቂሶምዋ።


text:
ኣብ ሓሙሽተ መዓልታት ጥራይ ዳርጋ 4,000 ካብ ኤርትራ ዑቕባ ክሓቱ ዶብ ሰጊሮም ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተዉ ኤርትራውያን ተመዝጊቦም ምህላዎም ማርቲን ፕላውት ዝተባህለ ጋዜጣኛ ኣብ ናይ ዕለት 26 መስከረም 2018 ዘውጽኦ ዜና ኣስፊሩ ኣሎ።
ብመንጽር ናይ ቅድሚ ሕጂ ኩነታት ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ወርሒ 5,000 ኤርትራውያን ናብ ኤርትራ ከም ዝኣትዉ ዝሕብር ጸብጻብዩ ነይርዎም። እዚ ሓድሽ ኩነታት እንተቐጺሉ ግና ቁጽሪ ናብ ኢትዮጵያ ናይ ዝኣትዉ ኤርትራውያን ኣብ ወርሒ 20, 000 ክበጽሕ እዩ።
ንኣብነት ዝኣክል ካብ 21 መስከረም ክሳብ 25 መስከረም 2018 ኣብ ወግዓዊ መእተዊ ዝተመዝገቡ ኤርትራውያን ከምዚ ዝስዕብ እዩ: ክብል ጠቂሱ ኣሎ።
ዓርቢ 21 መስከረ 526
ቀዳም 22 መስከረም 550
ሰንበት 23 መስከረም 223
ሰኑይ 24 መስከረም 1,839
ሰሉስ 24 መስከረም 575
ድምር 3,713
እዚ ዝተጠቕሰ ናይ ዝተመዝገቡ ዝርዝር እዩ፡ ካለኦት 1,500 ከኣ ኣብ ዶብ ንክምዝገቡ ዝጽበዩ ኣለዉ። ኢትዮጵያውያን ሰብ መዚ ብዓለምለኻዊ ትካል ንስደተኛታትን ብላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን እንዳተሓገዙ፥ ኩነታት ንምምሕያሽ ኣብ እንዳባጉናን ካለኦት መደበራት ስደተኛታትን ዝከኣሎም ይጽዕሩ ኣለዉ።


text:
ማዕኸን ዜና እንግሊዝ ቢቢሲ፣ ቆቦ ወሎ ኣብ ዝተባሃለ ከባቢ ኢትዮጵያ፣ ዝወረደ ደረጃ ደርቂ ኣዝዩ ዝበርተዐ ምኻኑ ሓቢሩ።ኣብ ለንደን ኤምባሲ ኢትዮጵያ ብወገኑ ጸብጻብ ቢቢሲ ዝተጋነነ’ዩ ይብሎ።
እቲ ሪፖርት ቢቢሲ ኣብ ‘ቀዩ ጋራ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ከባቢ ቆቦ ብሰንኪ ዝወረደ ደርቂ ሞይቱ ዝበሎ 5 ዓመት ዝዕድሚኡ ህጻን ዓብዱ መሓመድ ሬሳ የርኢ።
ቢቢሲ ዘዘራረቦም ነበርቲ ቆቦ፣እቲ ደርቂ ዝበኣሰ ጸገም ከስዕበልና’ዩ በሃልቲ’ዮም።
ብካልእ ወገን ትማሊ ህጹጽ መግለጺ ዘውጸአ ኣብ ለንደን ኤምባሲ ኢትዮጵያ፣ ኣል-ኒኖ ንኢትዮጵያ ወሲኹ ኣብ ልዕሊ ብርክት ዝበላ ሃገራት ጸገም ከምዝፈጠረን፣መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ቅልውላው ንምግጣም ኣቅድም ኣቢሉ ቅድሚ ኣዋርሕ ኣንፈታት ከምዝነጸረ ጠቂሱ።
ግዳያት ደርቂ መግቢ ክረኽቡ ተወሰኽቲ መኽዘናት ከምዝደኮነ፣ ኣድላዪ ሎጂስቲካዊ ምትዕርራያት ከምዝተገበረ’ውን እቲ ኤምባሲ ሓቢሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ኣብ ከተማ መቐለ ብውፉያት 32 መናእሰይ ዝተጣየሸ "ኬብሮን ማሕበር ተራድኦ" ብሰንኪ ስእነት ናውቲ ትምህርቲ ካብ መኣዲ ምህሮ ንዝፈናቐሉ ተምሃሮ ኣብ ምሕጋዝ ይርከብ።
ሓደ ካብቶም መስረትቲ እቲ ማሕበር መንግስተኣብ ልኡል ፍልፍል እቶት እቲ ማሕበር ካብ ውርሓዊ ክፍሊት ኣባልነትን ኣብ ከተማ መቐለ ጫማ ብምውልዋልን መካይን ብምሕፃብን ካብ ዝረኽብዎ ኣታዊን ካልኦትን ምዃኑ ይገልፅ።
ሓበን ረድኤን ብወገና ሓደ ተምሃራይ ድልየት ትምህርቲ እናሃለዎ ብሰንኪ ስእነት ትምህርታዊ ናውቲ ካብ ምህሮ ክተርፍ የብሉን ዝብል መበገሲ ዝገበረ ዕላማ ብምሓዝ ይሰርሑ ምህላዎም ትገልፅ።
ካብ ዝጣየሽ ሓደ ዓመት ዘቑፀረ ኬብሮን ማሕበር ተራድኦ ኣባላቱ ኣብ ከተማ መቐለ ገዛ ንገዛ ብምኻድ ደፍተርን እርሳስን ብምውህላል ኣብ ኣይናለም ንዝርከቡ ዝተፀገሙ ተምሃሮ ከምዝሓገዙ ኣካያዲት ስራሕ እቲ ማሕበር ሜላት ሃይለ ን ቪኦኤ ገሊፃ። ከምኡ እውን ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ብምዝውዋር ክዳውንቲ ካብ ተምሃሮ ብምእካብ ከምኡ እውን ንፅሬት ዘገልግሉ ናውቲ ብምዕዳግ ነቶም በቲ ማሕበር ዝሕገዙ ተምሃሮ ከምዘረከቡ ሜላት ትገልፅ።
ኣባል ኬብሮን መንእሰይ ተኸስተ ካሕሳይ ድማ ንቶም ህፃውንቲ ምሕጋዝ ጥራሕ እንተይኰነስ ኣብ እዋን በዓላት ኣብታ ከተማ ንዝርከቡ ዝተፀገሙ ሰባት እኽለማይ ብምእንጋድ እውን ከምዘሕልፍዎ ይዛረብ።
ኬብሮን ማሕበር ተራድኦ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ ዝኽበር በኣለ ኣሸንዳ (One Packed for One Child) ሓደ ጥማር ዝተማለአ ናውቲ ትምህርቲ ንሓደ ቘልዓ ኣብ ትሕቲ ዝብል ወፍሪ በቲ ማሕበር ንዝሕገዙ 40 ህፃውንቲ ጥራሕ እንተይኰነስ ኣብ መቐለ ንዝርከቡ ዝተፀገሙ ተምሃሮ ንምርዳእ ዘኽእል ናውቲ ትምህርቲ ንምእካብ ተሊሙ ምህላዉ ሓበን ገሊፃ ነዚ ድማ ኩሉ ህዝቢ ክሕግዝ ከምዝግባእ ፀዊዓ ኣላ።
ካብ ትግራይ ወፃኢ ዝርከቡ ዓቕሚ ዘለዎም ሰባት ኣብ ጐኒ እቲ ማሕበር ጠጠው ክብሉን ኩለመዳይ ሓገዝ ከበርክቱን ኣባላት ኬብሮን ማሕበር ተራድኦ ፀዊዖም።
ኬብሮን ብቋንቋ ኢብራይስጥ ሰላም፣ሕብረትን ቅዱስ እምባ ማለት ምዃኑን ኣባላት እታ ማሕበር ድማ ብሕብረት ንዝተፀገሙ ወገናትና ንምሕጋዝ ዝጠቕመና ስያመ እዩ ኢሉ'ሎ መንግስተኣብ ልኡል።


text:
ኣብ`ዚ ዳሕራዋይ ስጉምቲ፡ ልዕሊ 200 ሰባት ብጸጥታ መንግስቲ ከምዝተኣስሩ ዝገልጹ ናይ`ዚ እዋን ኣቦ መንበር መድረክ ኣቶ ገብሩ ኣስራት፡ ሃለዋት ናይ ገሊኦም ንቤተሰብ ከምዘሻቐለ ይገልጹ።
“ ነቲ ቋንቋ ዝዛረብን ናይቲ ገዛኢ ፓርቲ ኣባል ዘይኮነን ዝኾነ ይኹን ወገን ተጠርጢሩ፡ ኣብ ዝኾነ ሰዓት ናብ ቤት ማእሰርቲ ክውሰድ ይኽእል`ዩ” ዝበሉ ምኽትል ኣቦ-መንበር ኦሮሞ ፈደራሊስት ኣቶ በቀለ ገርባ ብወገኖም፡ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ሰሙናት ጥራሕ ገለ ሚእቲ ዝኾኑ ኣባላትና ተኣሲሮምና ኣለዉ ኢሎም።
ወሃቢ ቓል ምምሕዳር ኽሊ ኦሮምያ ኣቶ መስፍን ኣሰፋ ግና፡ ንፖሊቲካዊ ምኽንያት ብምንጻግ መንግስቲ ንፖሊቲካዊ መሰል ህዝቢ የኽብር`ዩ ኢሎም።
ሻቕሎት መንግስቲ እናዓበየ ይኸይድ ከምዘሎ ኻብ ዘርእዩ ምልክታት ሓደ፡ ንፈነወ ሬድዮ ድምጺ ኣመሪካ ብኸፊል ምዕፋን`ዩ።
ብኻልእ ወገን፡ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ መንግስቲ ነቲ ስጉምቲ ዝወስድ ዘሎ፡ ኣብ`ቲ ኻልእ ዓለም ዝካየድ ዘሎ ኣብዮት ገና ንገና ናባይ`ውን ክመጽእ ይኽእል`ዩ ካብ ዝብል ስግኣት`ዩ ኢሎም።


text:
ብሞኒተር ኣፍሪካ ሞኒተርስ፡
ስማ ዊንታ ትብሃል። እዚ ስም እዚ ብጸሓፊት ናይ’ዚ ዛንታ ድሕነታ ንምሕላው ዝተዋህባ ደኣ እምበር ሓቀኛ ስማ ኣይኮነን። ንጒዕዞ ስድተን ዘላቶ ህወይትን ከኣ ብኸም’ዚ ዝስዕብ ተንዘንትዎ።
ኣብ ከባቢ መንደፈራ እየ ዓብየ ። ኣብ 1984 ተወልደ። ኣብ ንኡስ ዕድመይ ዕድል ኣይገበርኩን፡ እቲ ከባብና ሓውሲ ገጠር ስለዝነብረ፡ ናይ ትምህርት ዕድል ክረክብ ኣይካኣልኩን። ኣብ 1998፡ ኣብ ንኡስ ዕድመይ ሓዳር ንኽገብር ብስድራቤተይ ተገድደ ኣብ ሓዳር ተጸመድኩ። ቅድሚ መርዓና ንበዓልቤተይ ኣይፈልጦን እየ ነይረ። ናብ ጎደቦ ዓድና ዝኾነት ዓዲ ስድራቤተይ ስለዝሃቡኒ ጓል 14 ከለኹ እየ ተመርዕየ። ምኽንያቱ ካብ ፍቓድ ወለደይ ክወጽእ አይካልኩን። ክገርመኩም ሐዳር እንታይ እዮ ኣፍልጦ ኣይነበረንን፣ ኣካላተይ እው’ን ኣይተረርን። ኮታስ ንሓዳር ብቕዕቲ ኣይነበርኩን። ዝተመርዓኹሉ ወርሒ ጥሪ 1998 ኢዩ ነይሩ። ክገርመኩም ናይ መርዓይ ናይ ስዋ ሕንኩሮ ክሕንከር ከሎ ኣነ ብድሕር ህድሞና ኮይነ ገበጣ ይጻወት ነይረ። ፍቓድ ወለደይ ክፍጽም እየ ተመርዕየ፣ ኣማርጺ ኣይነበርንን።
ባዓል ቤተይ ኣብ ኣገልጉሎት፡ ኣብ ዓሰብ ብምንባሩ ብዕርፍቲ ንክምርዖ ንሓደ ወርሒ እዩ መጺኡ። ድሕሪ መርዓና ብቐጥታ ንቦትኡ ኢዩ ተመልሱ። ኣብ’ቲ ሽዑ ግዜ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትጵያን ኲናት ስለዝነበረ ንቦታኡ ንክምለስ ግደታ ነበረ። ጋሕጋሕ ምድሪ ካብ ዓዲ ተበጊሱ ንቦታኡ ተጓዕዘ። ድሕሪ ምኻዱ ዳሃይ ስለዘጥፈአ አዝየ ተሽቀልኩ። ድሕር ወርሒ ይኸውን ግን ‘ብሰላም ኣትየ’ ዝብል ደብዳቤ ስደደለይ እሞ ብጣዕሚ ተደናፈቕኩ። ፍቕሪ ሕጽኖት ከይስተማቐርኩዎ፡ ምልሶት ናብ ስድራቤተይ ተመለስኩ። ድሕሪ ስለስተ ወርሒ ይኸውን ከኣ [እንዳሓሞይ] ሰይቲ ወድና ክንመልስ ኢሎም ሓተቱ። ቅነ ኣውዳአመት ስለዝነበረ ከኣ ድሕሪ ምስ ስድራቤተይ ምጽንሐይ ከም’ቲ ንቡር ናይ ሕብረተሰብና፡ ክዳነይን ጫማይን ከድኖም እንዳሐሞይ መለሱኒ።
ብድሕር’ዚ ምስ እንዳሓሞይ ክቅመጥ ጀመርኩ ። ኩሉ ግዜ ኣዕንተይ ንዕኡ [ንበዓልቤታ] ከቋምታ፡ ኣፈ ቤትና ክሕሉው፡ ኣደዳ ሃንቀውታን ትጽቢትን ኮይነ ተረፍኩ። ኣብ ሕልመይ ኩሉ ግዜ ምሳይ እዩ። ክናፍቖ፣ ክሃርፎ ጀሚረ። ድሕሪ ክልተ ዓመት ከኣ ኣብ 2000 ዓ.ም ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን አብ ዝተኻየደ ኲናት በዓል ቤተይ ተሰወአ። ከምዝተሰዉአ ከኣ ጸኒሖም ኣርደኡና። ብእኩብ እዮም አርድኦምና። ኣብ ሂወተይ ዝኸበደ ሓዘን ተሰምዓኒ። ብድሕሪ’ዚ ንሽሞንተ ዓመት ዝአክል ምስ እንዳሓሞይ ድሕሪ ምጽነሕ፡ ብፍቓድ እንዳ ሓሞይ፣ ንክስርሕ ኢለ ንከተማ ከድኩ። ንእሽተይ ክፍሊ ብዚንጎ ገይረ ብምስራሕ ድማ ሻሂ ክሽቂጥ ጀመርኩ። በታ እንዳ ሻሂ ድማ ክናብር ጀመርኩ። ብድሕር’ዚ ድማ አብ ቀዳመ ሰንበት፡ ኣብ ትርፊ ግዜይ ንተሰነይ እንዳተማላልስኩ ክሽቅጥ ጀመርኩ። ሸቐጥ ናይ ተሰነይ ድማ አብ መጀመርያ ጽቡቕ ከኽስበኒ ጀሚሩ ነይሩ። ብድሕር’ዚ አብ ካልአይ ግዜ ጉዕዞይ ከምቲ ዝተጽበኩዎ አይኮነን። ከም’ቲ ኩሉ ዝፈልጦ ፍላንሳ ንብረት ሕዝካ እንተረኺቦምኻ ንብረትካ ይህግርዎ። ዕድል ገይርካ እንተዘይረኺቦምኻ ከአ ብሰላም ትአቱ [ትሓልፍ]። ኣብ ካላአይ ግዜ ካብ ተሰነይ ንብረት ሕዘ ክምለሰ ከለኹ ኩሉ ንብረተይ ፍላንሳ ወሰደሙለይ። ብጣዕሚ ሰንቢደ፣ መረየት ከም አፍ ዕንቁ ጽበብትኒ። ብድሕር’ዚ ድማ ኣብ ጽርግያ ኮፍ ኢለ ክሽቅጥ ጀሚረ። ኣብ ጽርግያ ድማ ሙንቺበ ዝሐዝናዮ ክህግሩ ጀሚሮም። እንኮ አማርጺ ዝነበረኒ ንሰደት ክወጽእ እሞ ሂወተይ ክልውጥ ዝብለ ሐሳባት መጸኒ።
ናብ ኣብ ከባብና ዝርከብ ምምሕዳር ብምኻድ ንሱዳን ክኸይድ ደሊየ ወረቀት [ናይ ደገፍ ዳብዳቤ] ንእምግረሽን ጽሓፈለይ በልኩዎ። ንሱ ብዝመለሰለይ መልሲ ከኣ ብጣዕሚ ተሰሚዑኒን ተቖጥዐን። “ንስኺ አይፍቀደክን እዩ፡ ምኽንያቱ ውላድ ሰለዘይብልኪ፡ ካብ’ዚ [ሃገር] ክትወጺ አይትኽእልን ኢኺ፣ አገልግሎት ክትወርድ አለኪ፣ ተዓሊም ድማ ዊዓ ክትወርዲ አለኪ ኢልኒ።” በለኒ። ብጣዕሚ ተሰሚዑኒ። ደሓን በል ብምባል ካብ ቤትጽሕፈት ወጺአ እንዳበኸኹ ንቤተይ ተመለስኩ። ኣብ ከባቢና ዝነብረ ምምሕዳር [ኣመሓዳሪ] ናይ ግድን ንኣገልጎሎት ንዊዓ ክትወርዲ ኣለኪ ብምባል ወረቀት መጽዋዕታ ኣምጽኣለይ። ብጣዕሚ ተስሚዑኒ። ባቃ ሓንቲ ኣማርጺት ዝነበረትኒ ወይ ሓዳር ክገብር ወይ ንስደት ክወጽእ። ንስደት ክውጽእ ከኣ ወሰንኩ። ብኸመይ ካብ ኤርትራ ክወጽእ ከምዝኽእል ሜላ ንምምሃዝ ኣብ ሓሳብ ተጸመድኩ። ንጽባሕቱ፡ ብዕለት 25/5/2014 ከኣ ካብ መንደፈራ ናይ ንግሆ ሰዓት 8፡00 ተበግሰ፡ ልክዕ ሰዓት 11፡00 ናይ ንግሆ አስመራ አተኹ። ንተሰነይ ትኬት ቆርጺ ሓደርኩ። ንግሆ ወጋሕታ፡ሰዓት 4፡00 ጒዕዞ ንተሰነይ ፈለምኩዎ።
ድሕሪ ነዊሕ ጒዕዞ ኣብ ከባቢ ባርንቱ ምስ በጻሕኩ ከኣ ሓደ ኬላ ጸንሓኒ። “ውረዲ መንቀሳቐሲኺ ብቑዕ ኣይከነን” ብምባል ኣጒባዕባዓለይ [እቲ ተቛጻጸሪ]። ነቲ ዝሓዘኒ መንእሰይ “ስምዓኒ፡አነ ሰበኣየይ ስለዝተሰዉኣ፡ ሓገዝ እንተኾነኒ ብምባል እየ ኣብ’ዚ መምጽእየይ።” በልኩዎ። እቲ መንእሰይ ሰንበደ። “ሓቅኺ፡ ንሕና ተኣዚዝና ስለዝኾና ኢና፣ አይትሓዝለይ[ይቕሬታ]። ባቃ ኪዲ።” ብምባል ኣብታ አውቶብስ አሰቂሉ አፋነወኒ። ጒዕዞ ቀጸል። ካልእ ኬላ ድማ አብ ብለኮ ተሰነይ ጸንሓና፣ ብጣዕሚ ፈራሕኩ።
“ናበይ ኢኺ?” ኢሉ ሓተተኒ [እቲ ወተሃደር]።
“ንብረት ከምጽእ።” ኢለ መለስኩሉ።
“ቅድሚ ሕጂ መጽእኪ ትፈልጥ’ዶ?” ኣስዒቡ ሓተተኒ። ትቕልጥፍ አብለ
“እወ ብዙሕ ግዜ ተመላሊሰ።” በልክዎ።
“ሕራይ።” ብምባል ይሕለፍ ገድፈኒ። ብሰላም ከኣ ንተሰነይ አተኹ።
አብ ተሰነይ ብዙሓት ሰለይቲ [ናይ’ቲ ስርዓት ስለዘለዉ] ክጥንቀቕ ከም ዘለኒ ንነብሰይ እኣመንኩዋ። ካብ ዝፈራሕኩዎ አይወጻእኩን ሓደ ዑማ [መጠምጠምያ] ዝተሽፈነ ሰብ ኣባል ስለያ ደድሕረይ ክስዕበኒ ጀመረ። ትኽ ኢለ ናብ ናይ ሽቐጥ ቦታ ከድኩ። ናብ’ቲ ቦታ ሽቐጥ ከኣ ደድሕረይ ሰዓበኒ። እንተኾነ ዋጋታት ንብረት ክሓትት ምስ ረአየኒ፡ ንድሕሪት ገጹ ተመልሰ። አነ ድማ ብካልእ መገዲ ገይረ ናብ ሓደ መዕረፍ አጋይሽ ብኻዳ ኣዕረፍኩ። ሓደ ለይቲ ኣብ ተሰነይ ሓደርኩ እሞ፡ ንጽባሒቱ ካብ ተሰነይ ከብቢ ሰዓት ሓደ ናይ ኣጋ ምሸት ተበጊሰ ንጎልጅ ጉዕዞይ ፈለምኩ። ካብ ጎልጅ ምስ ወጻእና፡ ሓደ ኬላ ጸንሓና። [ካብ መኪና] አውሪዶም ናብ ሓደ ብዓገፋ ዝተሰርሐ መጽለሊ ብምእታው ክልተ ሰባት ክሓቱኒ ጀመሩ ።ብፍርሒ ዝአክል ከኣ አካላተይ ርሃጽ ተሓጽበ።
“ናበይ ትኸዲ አሎኺ?” ብምባል ሓተተኒ።
“ንእምኒሐጀር።” በልኩዎ።
“እንታይ ክትገብሪ?” ኣስዒቡ ሓተቲኒ።
“ንሽቐጥ ዝኹውን ንብረት ከምጽእ።” በልኩዎ።
“እንታይ ዓይነት ንብረት?” ሓተተ።
“ነጸላ፡ ቡን፡ ግፍሮ በርበረ። በልኩዎ።
ነቲ ካልኣዩ “ሽቃጢት እያ።” ብምባል ትኺድ ኢሎም ለቐቑኒ።
“ተመስገን ፈጣሪ።” ብምባል ጒዕዞይ ቀጸልኩ። እምኒሐጀር ዝባሃል ዓዲ ከኣ በጻሕኩ። አብቲ ዓድ ብብዝሕ ሰለያ አለው። ሓንቲ መርዓት ከኣ አብ መገዲ ረኸብኩ።
“አብዚ ዓዲ ድዩ ዓድኺ? ብምባል ሐተትኩዋ።
“ እወ።” በለትኒ።
“እሞ ክትታሓባበርኒ፡ እንተክኢልኪ መሕደሪ ሰለዘይብለይ፣ ዘይትሕድርኒ።” በልኩዋ።
እንዳፈርሐት “ሕራይ፡ ግን ዝሓተተኪ ሰብ ቤተሰብ ኢና በሊ።” ኢላ ኣጠንቀቐትኒ።
“ሕራይ።” በልኩዋ እሞ ናብ ቤታ ኣምራሕና። እተን ጎረባብታ ከኣ “ካበይ ዝመጸት ዳአ እያ?’ ብምባል ሓተታ። እታ መርዓት ትቕብል አቢላ “ካብ ተሰነይ።” ብምባል መለስትለን።
ዳሓር ብዕላል “እንታይ ድአ ትፈርሑ ድኹም?” ኢለ ሓተትኩዋ?
“እወ። ምክንያቱ ጋሻ ዝመጸኩም ንምምሕዳር ሓብሩ ብምባል ሐብሬታ ኣመሐላልፎምልና እዮም አብ አኼባ።” ብምባል መለስትለይ ። ብጣዕሚ ከኣ ፍርሒ ሓደረኒ። ምሸት ክንድቅስ እንዳ ተቓራረብና፡ አንቲ ሐብታይ፡ “አነ ንሱዳን ክሰግር ኢለ እየ መጸአ።” ብልኩዋ።
“እዉይ! እንታይ ትብል?” ብምባል ሰንበደት። “በሊ ክስብ ሰብ ዝረኽበልኪ ተጠንቀቒ።”ብምባል ኣጠንቀቐትኒ። እተን ጎርባብታ መጽአን “ጋሻ ከመይ ሓድራ?” ኢለን ከጣይቃ ይመጻእ’ሞ፡ እታ መርዓት ትቕልጥፍ ኢላ “ጋሻና ዳአ አንጊሃ ንተሰነይ ተመሊሳ።” ብምባል መልሰ ሃብተን።
“እዋይ ጻዕዳ ይጽናሓያ።” ኢለን ተመለሳ።እታ መርዓት ሰብዘስግርኒ ብምጥያቕ ሓደ መንእሰይ ረኸበትለይ።
“ገንዘብ ክትከፍሊ ኢኺ።” በለኒ።
“ብዙሕ እኳ የብለይን። ሐሙሽተ ሽሕ ናቕፋ ክህበካ።” በልኩዎ። ሰሓቐለይ ከኣ!
“በዚ ግን አይወስደክን እየ። ዉሑድ እዩ። እሞ ዕድል እንተገይርኪ፡ ስብ መኻይዲ እንተረኺብኪ ክወስደኪ እየ።” በለኒ።
አምላኽ ኣሎ ብምባል “ሕራይ።” በልኩዎ። ድሕሪ ክልተ መዓልቲ መጸኡ ሰለስተ ስባት ረክበ አለኩ። ኣጆኺ ክንብገስ።” ኢና በለኒ። ብጣዕሚ ተሐጐስኩ፡ ምኽንያቱ ስለያ ከይረኽቡኒ ፍርሒ ነይሩኒ። ብዕለት 30/5/2014፡ ካብ እምኒሐጀር ንዶብ ሰዳን ጒዕዞ ፈለምና። መገዲ ሽድሽተ ሰዓት ብእግሪ ብምጒዓዝ ሓምዳይት ዝባሃል ናይ ሱዳን ቦታ ኣተኹ። ኣብ ሓምዳይ ዝርከብ ቤትጽሕፈት መምዝገቢ ስደተኛታት [ላዕላዋይ ኮሚሽነር ዉድብ ሕቡራት ሃገራት] ድማ ተመዝገብና። ንሰለሰተ መዓልቲ ኣን ሓምዳይት ድሕሪ ምጽናሕ ከኣ ንሸገራብ ጒዕዞ ፈለምኩ። ክገርመኩም ነቲ ተጻዒናያ ዝነበርና ዓባይ መኪና ክልተ ናአሽቱ መከይን ረሽራሽ ዝዓጠቑ ወተሃደራት ጽዒነን ብቕድሚት መሪሐናና ምስ ተበገሳ፡ እንታይ ተረኺቡ ብምባል ብጣዕሚ ፈርሐ። ደሮና እቲ ዘይውዳእ መገዲ ምድረባዳ እንዳ ቆሓምና ድማ ሸገራብ አቶና። ኣብ ቤትጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ዉድብ ሕብራት ሃገራት ስደተኛታት ኣቲና ከኣ ተመዝገብና። እቶም {ናይ ሱዳን} ኣባላት ስለያ ነተን ደቂ አንስትዮ ከም ድላዮም እዮም ዝጻወትለን። ብጣዕሚ አኻ ሂወትካ ትጸልኣ። አብ ሸገራብ ድማ ብጣዕሚ ሕማቅ ኲነታት ጸኒሑኒ። ራሻይዳ ብብዝሒ ይንቀሳቐሱ ነይሮም፣ ይጨውዩ ነይሬም።አዝየ ፈራሕኩ። “ካብዚ ክወጽእ አለኒ ብምባል፣ ንካርቱም ክኸይድ ሓሰብኩ። ብታህርብ [ብዘይሕጋዊ] ከም ዝኽየድ ድማ ሓበሩኒ።
ድሕሪ ሐደ ሰሙን ከኣ ብዕለት 9/6/2014 ንካርቱም ጒዕዞይ ፈለምኩ። ካብ ሸገራብ ንገዳርፍ ኣብ ስወስድ ዘሎ ኬላ ብእግርና ሐሊፍናዮ። ምክንያቱ መንቀሳቐሲ ስለዘይነበረና ስለያ ከይረኽቡና ተሓብእና ከምንስግር ነይሩና። ኣብዚ ጒዕዞ’ዚ ‘አእግረይ ተቐላልጡ፡ ማይ ምዕጉ፡ ምኻድ ስኢነ። ብጣዕሚ እየ ኣማሪረ። ጸሓይ ድማ ምስ ደቂ- ደቃ እያ ወሪዳ፣ ኣዝያ ብርትዕቲ እያ ነራ። መልሓሰይ ነቅጹ፣አብራኸይ ወለል ኢሉኒ፡ አዝየ አማረርኩ። ነብሰይ ‘ዉን ጸላእኩዎ። ብኽንደይ መከራ አብ ጽርግያ በጽሕኩ። ሓንቲ ፒክአብ መኪና መጽአትና። ኣብታ መኪና 17 ሰባት ንኸውን ብጣዕሚ ተጨቃጭቅና ተሰቐልና። ክገርመኩም አእግርይ ቆሲሉ ብምንባሩ በቲ ምርጋግጽ ቃንዛ በርትዑኒ ኣዝየ ተሸገርኩ። ብኽያት ንብኽያት ኮንኩ። እንታይ እሞ ክገብር? ንሱ እዩ ክእለተይ። ኣካይደኦም ጠገለ የብሉን፡ አዝዮም እዮም ዝጎዩ። ብድሕር’ዚ ድማ ሽድሽተ ሰዓት ይኸዉን ናብ ሓደ ሐጀር ዝባሃል ቦታ አቶና። ኣብ ሓደ ብጭቃ ዝተሰርሐ መርብዓት [ገዛ] አብኡ ዓጸዉና። ንአርባዓተ ሰዓት ዝአክል ኣብ ሐጀር ድሕሪ ምዕራፍና ብዕለት 10/6/2014፡ ሰዓት ሓሙሽተ ናይ ምሸት ይኸዉን ጉዕዞ ብሎሪ ናይ ጽዕነት ንካርቱም ቀጽልና። ነዊሕ ተጓዕዝና ካርቱም ቅድሚ ምብጽሕና ሚኒባስ ቀየርና። ብድሕር’ዚ ፓሊስ ረኺቦምና። ዘሎ ገንዘብ፡ ሞባይል ገፈፎምና። ሰዓት 9፡30 ናይ ምሸት ይኸዉን ንካርቱም አቶና።
አብ ሐደ ገዛ ድማ ዓጸዉና። “ኩልኩም 60 ፓውንድ ናይ ሱዳን ክትከፍሉ ኢኪም።” ድማ በሉና። “ካበይ ክነምጽእ? ገንዘብና ፓሊስ አግድፎምና።” እንተብልናዮም መን ክስምዓንና። ብጣዕሚ ተጨናንቕና፣ ግን ኣማርጽ ኣይነበረን። [ኣብ ካርቱም ዝርከቡ] ቤተሰብካ ክወስዱኻ ኢሎም ዝመጸኡ ዕዳ ጽኒሕዎም ሽግር ኮነ።፡ እንተዘይከፍልካ አይሰዱኻን ኢዮም። አማርጺ የለን። “እንተ ዘይከፍልኩም ንፓሊስ ክነረኩብኩም ኢና።” ብምባል ድማ አፋራሩሑና። ኩሉ ቤተሰብን ኣሩኽን ምስ ከፈሉልና ከኣ ነናብ ንፈልጦ ፋሕ በልና። ካርቱም ክልተ ወርሒ ጽኒሐ ስራሕ ክደሊ ጀመርኩ። ቋንቋ ስለዘይክእል ክዕወት ኣይከአልኩን። ዝቕመጠሉ ዝነበርኩ ቦታ ኣብ’ቲ ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝቕመጥሉ ጅረፍ ዝበሃል ቦታ ብምንባሩ፡ ብኣባላት ብፖሊስ ብርቱዕ ግፋ ዝካየደሉ ከባቢ ብምዃኑ ኣዝዩ ኣሽጋር ቦታ እዩ። እንተ ሕዞምኻ 500 ፓውንድ ትኸፍል። እንተ ዘይከፍልካ ንኤርትራ ይመልሱኻ። ብጣዕሚ እዩ ዝሽግር ኣብ ሱዳን ምንባር። “ካብ ንኤርትራ ምምላስ ንሊብያ ምኻድ ይሓይሽ።” እዮም ዝብሉ እቶም መንእሰያት። ኣማርጺ ‘ዉን የብሎምን። ንከይታሓዝ ካብ ገዛ ኣይወጽእን እየ ነረ። ምኽንያቱ ካብ ምንታይ ኣምጻአ ክኸፍሎም ተውሳኸይ። ብድሕር’ዚ ድማ
“ኣብ ጁባ ስራሕ አሎ።” ኢሎምኒ። “ንጁባ ብምንታይ ገይርካ ይኽየድ?” ኢለ ሓቲተዮም።
“ገንዘብ ኢንተሊኪ ናብ ኢምባሲ [ኤርትራ] ኬድኪ ፓስፖርት ተውጸኢ።” አኢሎምኒ።
ናብ ኢምባስ ከይደ “ፓስፖርት ደልየ።” ምስ በልኩውም፡ “2% ግብሪ ትኸፍሊ፡ ናይ ፓስፖርት ድማ 1300
ፓውንድ ክትከፍሊ አለኪ።’ ኢሎምኒ።
“አነ ገንዘብ የብለይን፡ ሽግርቲ እየ በዓል፣ ቤተይ ተስወኡኒ እዩ ።ሕጀ ግን እንታይ ክትሕግዘኒ ትእእል? ኢለ ሓቲተዮ።
“ሓንቲ ክሕግዘኪ አይክእልን እየ።እንድሕሪ ደሊኺ ንዓድኺ ተመለሲ።” በለኒ። ብጣዕሚ ሓዝነ። ግን ሓንቲ ክገብር ኣይክእልን ኢየ ነይረ። ጸሐይ እንዳተሃረምኩ ከኣ ንገዛይ ተመለስኩ። ኤርትራውያን መንእሰያት ጐረባብተይ “ [ንሕና] አዋጺእና ብታህሪብ ንጁባ ክንሰደኪ።” በሉኒ። ድሕሪ ሰሙን ከኣ ንሶም ብዘዋጽኡለይ ገንዘብ ንጁባ ተብገስኩ። ጒዕዞና ብፒክኣብ መኪና እዩ ነይሩ። ድሕር ነዊሕ ናይ ሰለሰተ መዓልት ነውሕ ጒዕዞ ሓደ ሩባ ረኸብና። ነቲ ሩባ ብጀልባ ሰገርናዮ። ብድሕር’ዚ ንዋው ዝበሃል ናይ ደቡብ ሱዳን ከተማ ኣቶና። ሓደ ለይቲ ሓዲርና ከኣ ብዓባይ መኪና ገይርና ጒዕዞ ንጁባ ተብገስና። እቲ ዘሰንብድ ከኣ ኣብ መገዲ ሸፋቱ ከቲሮምና። ንዓና ኣብ ውሽጢ መኪና፡ መጋረጃ ሽፊኑና ስለዝነበረ ኣይረኣዩናን። ነቲ ኣውትስታ ግን አውሪዶም፡ በጥ አቢሎም ኣጋፊዖሞ። “እዋይ! ከምዚ ኣሎ ድዩ?” ብምባል ናይ ሂወት ፈተና ኣስደሚሙኒ። ብጣዕሚ ከኣ ራዕዲ ኣተወኒ። ዘሎ ገንዘቡን ክዳውንቱን ዘሪፎም፡ ዕርቃኑ ምውጻእ ብኮስቱሞ ጥራሕ ገዲፎሞ። ብጣዕሚ ኢኻ ትሐዝን። አዝየ እየ ስንብደ። እቲ አውትስታ ኣብ መርየት በጥ ምስ በለ ወላ እቶም ሸፋቱ ከይዶም ከሎዉ ብፍርሒ ዝአክል ከባቢ ሐደ ሰዓት ይኸዉን ክትንስእ ኣይከኣለን። ድሕሪ ነዊሕ ምጽባይን ንሕና ”ሃይ ሃይ፡ ተንስእ ከይዶም እዮም ።” ብምባል ኣተንስእናዮ። “እውይ ተመስገን ፈጣሪ፡ ከይዶም’ዶ?’ እንቋዕ ኣይቀተሉኒ፡ ብጣዕሚ እየ ፈርሐ ነይረ።” ብምባል ተንሲኡ ከኣ ጒዕዞና ቀጸልና። ምስኪናይ አውትስታ ብዘይ ክዳን ጒዕዞ ቀጸልና። ካብ ዋው ቦር ዝባሃል ሓደርና።
ድሕሪ ናይ ሰለስተ ማዓልቲ ነዊሕ ጒዕዞድማ ንጁባ፡ ሰንበት መዓልቲ አቶና። ኣብ ጁባ ድማ ዘይተጸበናዮ ኩናት ጸንሓና። “ኳሕ”፡”ኳሕ”፡”ኳሕ” ዝብል ድምጺ ጠያይት ብቅድመና ቪው ቪው እንዳበለ እዩ ዝሓልፍ ነይሩ። ኣነ ሽዑ ዘይተጸበኹዎ ጸኒሑኒ ብጣዕሚ ተዳሃልኩ። ኣነ ሰሪሐ ህወተይ ክልውጥ ዝሓስብኩ፣ ዘይሐስብኩዎ ህወተይ ኣብ ሐደጋ እተያ አይንላዕሊ አይንታሕቲ ኮንኩ። ብጣዕሚ ተጨነቕኩ ።እንታይ ከምዝገብር ጠፍኣኒ። ሬሳታት ኣብ ጎደና ተዛሕዝሖም ምስ ረአኹ ከኣ ሂወት ኮንቶ ምዃና ተገንዘብኩ። ነብስኻ እዩ ዘጽልእ። ብድሕር’’ዚ ኲናት ዝግ ምስ በለ፡ ድሕሪ ሰለሰተ መዓልቲ ብናይ ጽዕነት መኪና ጉዕዞ ንካፓላ ነቀልና። ድሕሪ ሽሞንተ ሰዓት ጉዕዞ ናብ[ኑሙለ] ዶብ ኡጋንዳ በጻሕና። ነቲ ዶብ ብእግርና ከምንሰግሮ እቲ
ኣውትስታ ሐቤሬታ ሂብና። “ሕራይ” ብምባል ከኣ ጒዕዞ ብእግሪ ተተሓሐዝናዮ። ፍርሒ ስለዝነበረኒ [ከብደይ]፡ ሕብጭብጭ እንዳበልኒ ነቲ ዶብ ሰጊረዮ። ከም ዘይሰገር የለን ሰጊረዮ። ብድሕሪ ምስጋረይ እታ ናይ ጽዕነት ዓባይ መኪና መጺኣትኒ። ተሰቒለ ከኣ ጒዕዞና ቀጸልና። ድሕር ነዊሕ ጒዕዞ ምሸት፡ ሰዓት 9፡3 ንካምፓላ አቶና። “ተመስገን ፈጣሪ።” ብምባል ከኣ አምላኸይ አመስገንኩ። አብ ናይ ሐበሽ ሆተል ድማ ኣዕረፍኩ። ሕጂ ኣብ ካምፓላ እነብር አለኹ። ሂወት መራር እያ።


text:
ሄላሪ ሮድሃም ክሊንተን ናይ ፈለማ ጓለንስተይቲ ንሓደ ዝዓበየ ፖለቲካዊ ሰልፊ ኣመሪካ መሪሐን ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ፕረዚደንት ኣመሪካ ክቐርባ ንዝተረቑሐኦ ሕጹይነት ሰልፊ ደሞክራት ተቐቢለንኦ።
እዘን 68 ዝዕድመአን በዓልቲ ቤት ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ቢል ክሊንተን: ድሕሪ ናይ ሽዱስተ ወርሕን ሾሞንተ መዓልትን ጉዕዞ: ኣብ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ነቲ ሕጹይነተን ተቐቢለን ኣብ ዘስምዐኦ መደረ: " ኣመሪካውያን ብሓባር ኮይና ኢና ንሕይል" ክብላ ብተደጋጋሚ ኣተሓሳሲበን።
ንሰን: መቐናቕንተን ሕጹይ ሰልፊ ሪፖብሊካውያን ዶናልድ ትራምፕ: ኣብ ቅድሚ ኣመሪካውያን ፍርሂ ብምዝራእ: "ኣመሪካ ከምእንደገና ዓባይ ንግበራ " ንዝብል ጭርሖኦም ብትሪ ነቒፈን። "ንመጻኢ ክንፈርሖን ንሓድሕድና ክንፈራራሕን ይደልየናሎ" ክብላ ድማ ንዋዕለኛታት ኣሰሚዐን።
ድሕሪ 84 ዓመታት ንድሕሪቲ ተመሊሰን: ንኣዝያ ህብብቲ ጥቕሲ ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ፍራንክሊን ሩዝቨልት "እታ እንኮ ክንፈርሓ ዝግብኣና ንባዕላ ፍርሒያ" ትብል ጥቕሲ ንዋዕለኛታት ብምጥቃስ: መቐናቕንተን ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ኣመሪካውያን ፍርሂ ብምዝራእ: ኣብቲ ዝቕጽል 102 መዓልታት ጥራይ ተሪፍዎ ዘሎ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ ክዕወቱ ይፍትኑ ምህላዎም ነቒፈን።
ሄላሪ ክሊንተን ኣብ መደረአን፤ ኣብ ዋዕላ ሪፖብሊካውያን " ንሽግር ኣመሪካ ኣነ ጥራየ ክፈትሖ ዝኽእል" ንዝበሉ ዶናልድ ትራምፕ ቃል ብቓል ብምጥቃስ፥ " እቶም ስራዊትናኸ? እቶም ኣባላት ፖሊስ ከ? እቶም ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ ኸ? ሓካይምና: ኣለይቲ ሕሙማትና: መማህራና: ኣውፈርትና: ምእንቲ ውሕስነትና ደቀን ዘሰውኣ ኣደታትና ኸ ናበይ ምስከዱዮም " ክብላ ከቢድ ወቐሳ ኣብ ልዕሊ ትራምፕ ኣቕሪበን።
ንሰን፤ ዶናልድ ትራምፕንዝመባጽዕዎ ዘለው መብጽዓ ከሰኒ ዝኽእል ዛጊት ዝኾነ ጭቡጥ መረዳእታ ኣየቕረቡን ድማ ኢለን።
ኣብቲ ኣርእስቲ ድሕሪ ኣርእስቲ ጉዳይ ድሕሪ ጉዳይ እናልዓላ ዘቕረብኦ ዝርዝራዊ ሓበሬታ: ሄላሪ ክሊንተን ኣብ ከም ማሕበራዊ ውሕስነት፥ ማዕረ ክፍሊት ደቂኣንስትዮን ደቂተባዕትዮን ሸቃሎ ምቅላል ዕዳ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ ዝኣመሰሉ ኣከራኸርቲ ጉዳያት ዘለወን ኣማራጺ መፍትሒ ብምቕራብ ካልኦት ኣብ ደንበአን ክጽንበሩ ጸዊዐን።
ሄላሪ ክሊንተን: ንቐንዲ ተቐናቓኒአን ካብ ሰልፊ ደሞክራት ዝነበረ በርኒ ሳንደርስን ደገፍቱን ኣብ ዝምልከት " ኣብ ቁጠባን ማሕበራዊ ፍትሕን ንዘቐመጥኩሞ ጉዳያት ሰሚዐዮ ኣለኹ" ኢለን። " ጉዳይኩም ጉዳይና'ዩ " ድማ ኢለን። ኣብ ትግባረኡ ተጊሀን ከምዝሰርሓ ብተወሳኺ ገሊጸን።
ፕረዚደንት ኮይነን እንተተመሪጸን: ሄላሪ ክሊንተን: ኣብ ቀዳሞት 100 መዓልታት ናይ ስራሕ ግዜአን ብዛዕባ ክዓምኦ ዝወጠና ጉዳያትውን ብተወሳኺ ንዋዕለኛታት ኣፍሊጠን።


text:
ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ፣ትማሊ ሓሙስ ንዕድመ ራፖርተር ሕ/ሃን ንኮምሽን መርማሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራን፣ብሓደ ዓመት ኣናዊሑ፣ገበን ኣንፃር ሰብኣዊነት ተፈፂሙ’ዶ? ንዝብል ክፃረይ ኣብ ዝወሰነሉ ኣኸባ ድምፂ ከይተዋሃበሉ'ዩ ወሲኑ።ቻይናን ሩስያን ካብ'ቲ ረቂቅ ንርእሰን ኣግሊለን።
'ዕድመ ራፖርተርን ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ብሓደ ዓመት ንምንዋሕን ከምኡውን ኣብ ኤርትራ ተፈፂሞም ንዝባሃሉ ሜላዊ፣ሰፋሕቲን ርኡያትን መግሃስታት ንምፅራይን ተሓታታይነት ንምርግጋፅን’ዩ’ ዕላማ'ቲ ረቂቅ ኢሎም ወካላይ ጂቡቲ።
ብሕልፊ እቶም መግሃስታት ‘ማዕረ ገበን ኣንፃር ሰብኣዊነት’ እዮም ኣብ ዝባሃለሉ እዋን፣ እዚ ቤት ምኽሪ ከም’ቲ ንቡር ኣሰራርሕኡ ተሰማሚዑ ነዚ ረቂቅ’ዚ’ውን ንከሕልፎ ይሓትት ኣለኹ'ውን ኢሎም።
ብሴክረተርያት’ቲ ቤት ምኽሪ ተወስውኽቲ 16 ሃገራት’ውን ነቲ ጂቡቲ ዘቅረበቶ ረቂቅ ደጊሮም ከምዘቅረቡ ተገሊፁለይ’ዩ ዝበሉ ፕረዚደንት’ቲ ቤት ምኽሪ ተወሳኺ ሪኢቶ ሓቲቶም ካብ ላትቪያ ብስም ሕብረት ኣውሮጳ 'መንግስቲ ኤርትራ ምስ ፍልይቲ ራፖርተርን ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላትን ዘይምትሕብባሩ ዘጣዕስ’ዩ።ኣባላት ኮምሽን ኣብ’ዚ ኣብ ጄኔቫ ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ኣብ ልዕሊኦም ምጉብባዕን ምፍርራሕን ምፍፃሙ’ውን ኣሻቂሉና’ዩ።ሙሉእ ምፅራይ ክግበረሉ’ዩ ኢልና ተስፋ ንገብር' በሉ።
ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል ገራህቱ ብወገኖም፣ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝወፀ ሪፖርት፣ካብ ሪፖርት ሰሜን ኮርያ ዝተቀድሐ ዓንቀፅ ኣስፊሩ’ሎ ፣እዚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኮነ ተባሂሉ ይፍኖ ዘሎ ፀለመ’ዩ፣ስለዚ ክፃረይን ስጉምቲ ክውሰድን ይግባእ ኢሎም።


text:
መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ንበርቓዊ ዝምድና ምስ መንግስቲ ኤርትራን ኢስያስን ዝምልከት
ጋዜጣዊ መግለጺ ዲሞክራስያዊ ውድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ/ሆደ
ኽበርኩምን ዝኸበርክንን ህዝቢታት ኤርትራ፡ መንግስቲ ኢትዯጵያ ድሕሪ ጠ/ሚ/ ዶር ዓቢይ ዓሊ ኣብ ስልጣን ዝመጹ ጀሚሩ፡ ኣፍሪቓዉያን ካብ መራሕትና ንጽበዮን ንትስፈዎን ንብህጎን ቓልን ግብርን አሳንዩ ኣብ ቐርኒ ኣፍሪቓ ከኣ ከም ጸሓይ ንግሆ ክብርቐልና ንደልዮ ንርእን ንሰሚዕን ኣሎና። ዪመላኣዮ ንብል። ብፍላይ ጠ/ሚ/ ዶር ዓቢይ ዓሊል ነቲ ንዘመናት ልቡ ይቕረን ፍቕርን ዘይፈልጥ፡ ብቅድሚኡ ዝነበሩ መራሕቲ ኢትዮጵያን መላእ ህዝቢ ኤርትራን ንዕስራ ዓመታት ላሕ ኣቢሉ ዒጭ ኢሉ ዝንበረ ዲክታቶር ኢስያሳ ክኸፍት ስለ ዝኸኣለ ብስምናን ብስም ህዝብናን ምስጋና ነቅርበሉ።
እዚ አብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብኽጅመር ዝነበሮ ዘይጀመረ ሰላም፣ ስለ ዝኾነ ህዝብናን ደንበ ተቓዉሞናን ብዙሕ ሕቶታት ከልዕሉ ንቡር’ዩ። ካብ ኩሉ ሽርሒ ኢሳያስ ዝኣረግናሉ ስለ ዝኾነ እንቛዕ ባሕሪ ተኸፍተልና ኢልኩም ኣይትደሃለሉ ቀደምስ ህዝቢ ኤርትራ እኳ ኣይዓጸወኩምን። ህዝብታት ኤርትራ ግን በዚ ሕጂ ዘለዎ ሕሱም ናብራ ተደፋፊኡ፣ ሰላም ዋሕስ ሂወት፣ ሰላም ዋሕስ ተስፋ ስለ ዝኾነት ኣዕሉሉ ኮበሮ ሃሪሙ ብምቕባሉ መጉስኩሞ የቐንየልና። እንተኾነ ነቲ ተሰኪምዎ ዘሎ ኣርዑት ተረድእዎ፣ ኪኢልኩም ሓግዝዎ፣ ሓሚቕኩም ድማ ቁስሉ ኣይትተንክፍዎ። ሙሉእ ብሙሉእ ነቲ ሰላም ሪዒምሉ ኢልካ ፈንጥዝያ ምግባር ጽባሕ ከየቀያይመና ርግእ በሉ ንብል።
ኽቡር ህዝቢ ኤርትራ እዚ በርቓዊ ዉሳኔ ገባቲ ስርዓት ኢሳያስ ሱቕ ኢሉ ዝመጽኤ ዘይኮነስ ጽንዓትካን ተጻዋርነካን ደፊኡዎ‘ዩ ዝገብሮ ዘሎ። ዮሃና ንብለካ፡ እንተኾነ ሕጅኸ እንታይ ዝተረፎ እህሉ ኢልካ ከይተገራህካ ነፍስኻን ደቕኻን ሓሉ፣ ክሳብ ሙሉእ ሓርነት ትረክብ ድማ ከም ቀደምካ ነዚ ሓዲስ ኲነታት ተጠቂምካ ንመሰላትካ ክሳብ ሙሉእ ሓርነት ተቓለስ፣ ብዝይካ ቓልሲ ካልእ ምርጫ የብልካን።
መንግስታዊ ጾር ዘለዎ ኢሂወደግ አብ ዘካየድዎ ገምጋም ንህዝቢ ኢትዮጵያ አብ ዝሓለፈ ግዜ ዘበደልናካ ይቅረ በለልና፡ ድሕሪ ሕጂ ድማ ሱር ነቀል ለዉጢ ክንገብር መብጽዓ ነትወልካ ምስ በሉን፣ አብ ውሽጢ ሓጺር እዋን ብዙሕ ለውጥታት ተራአዩ ፡አብ ጉኒ ሓዋትና ኢትዮጵያውያን ንሕና’ውን ብዙሕ ሓጎስ ተሰሚዑና። ጠ/ሚ/ ዶር ዓቢይ ዓሊ ካልኦት ኣጋይሽን ዝሓዛ ነፈርቲ ካብ አዲስ አበባ ንአስመራ ክኣትዋ ከለዋ ነበርቲ ከተማ አስመራን ከባብን ንዓለም ዝደነቕ ጭዋ ኣቐባብላ ክገበሩሎም ከለው ድማ ተዓዚብና። እንተኾነ ገለ መሳፍንቲ ኢትዮጵያን ብዓቢኡ ከኣ ዲክታቶር ኤርትራ ነዚ መነትናን ኣብ ዉሽጢ ተደጉሉ ዘሎ ናይ ቓልሲ ወንናን ክርድኡ ስለ ዘይደልዩ ንዕላማኦም ዝምጉስ ጽንብል ከምስልዎ ፈቲኖም፣ ሕልምታቶም ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኮይኑ፡ ጋሻ ብኽብሪ ምቅባል ባህልና’ዩ። ኣብ ታሪኽና ግን እቶም ኣጋሽ ኢልና ልብናን ገዛናን ከፊትና ዝተቐበልናዮም ጽቡቕ ኣይፈደዩናን እሞ ሓደራ ሕጂ’ውን ከይትጎድኡና።
ደፋር ጓልሲ ንዲኣ ሕርሲ ተምህራ ከም ዝበሃል፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጥንቲ ጥቅምቲ ፍትሒ እንዳባ ገይሩ ንጉዳዩ ክሳብ ሕልፈት ሂወት ብባይቶ ዝፍትሕ ንደም ብጋርን ብጓልን ዘድቅስ ዪቅረን ፍቅርን ኣብ ባህልታቱ ኣስሚሩ ዓድን ወረዳን ኣዉራጃን ምምሕዳራዊ ስርዓት ኣቑሙ ተውሃሂዱን ተደማሚሩ ናይ ዉልቒ ዪኹን ናይ እኩባትን ናይ ብሄራት ይኹን እምነታት መሰላት ኣኽቢሩ ክሳብ እዚ ናትኩም ኢሳያስ መንግስቲ ዝተክል ብሰላም ዝነብር ዝነበረ ህዝቢ’ዩ። ምስ ጎረባብቱ’ውን ብሰላም ዝነብር ዝነበረ`ዩ። ብፍቕርን ምክብባርን ግን ንዘለዎ ክዉስኸሉን ከዕብዮን ምኽሪ ዝጽልእ ኣይኮነን። እንተ ኣይተ ኢሳያስ ግን ደላይ ሰላም ኮይኑ ክሽለም ህዝቢ ኤርትራ ግን ሕጂ ፍቕርን ምድማርን ሀሁ ክንብሎም ኢና ዝብል ተርድኦ ግን ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ጥራይ ዘይኮነ እቲ ንዓመታት ኣብ ቅድሚ ዓይንኹም ንዝወረደና ዝነብረን ዘሎን ንሱ ዝጻሕተሮ ኲናት ዝገደፈልና ስንብራትን፣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሓቑ ንዘለዉ ኣቡናትናን ኣቕሽሽትና መፍቲታትናን ናይ ፕሎቲካን ሕልናን እሱራትና ጀጋኑና ትኽሕዱ ከይትህልዉ ደጊምኩም ህድእ በሉ ንብል።
ከም’ቲ ጠ/ሚ መለስ ዜናዊ (ነፍሱ ዪምሓሮ) ዝበሎ ዝምድናታትና ዝወርድን ዝድይብን ዝጸንሔ ፍትሒ ማእከል ዘይገብረ ካብ ጥንቲ መንግስታት ኢትዮጵያ ምስ ገለ መሳፍንቲ ከም’ዚ ሕጂ ምስ ዲክታቶር ዝግበር ስምምዓት ንረብሓ ናይ ህዝቢ ማእከል ዘይገበረ ስለ ዝኾነ’ዩ። እንተኾነ ንሰላም ክንደሊ ዝተጋደልና ዝተሰዋእና ዝሰንከልና ዝተኣሰርና ዝተሰደደና ስለ ዝኾና ልዕሊ ኩሉ ህዝቢ ዓለም ኤርትራዊ ንሰላም ዪብህጋ፣ ንሕና’ውን ከም ውድብ ንደግፎ ከም ጠ/ሚ/ ዶር ዓቢይ ዓሊ ዝበሎ ሕጅውን ኣብ ኤርትራ ፍቅሪ ኣሸኒፋ ክትወጽእ ንምኔ ኣሎና።
ንጠ/ሚ ንዶክቶር ዓቢ ኣሊን ንመንግስቲ ኢትዮጵያን ክነመሓላልፎ ንደሊ ለበዋ፣
- ብጥዕናኡ እንተኾነ ኢስያስ ‘’ድሕሪ ሕጂ መራሒና ዶር ዓቢይ’ዩ’’ ኢሉ ነዚ ድማ ደጋጊሙ ‘’ንቓል ዓለም ኣይኮነን’’ ንሕና እኳ ‘’እዛ ቡርኲታ እምኒ ኣላታ’’ ንብል እንተኾነ ካብ ክቡር ጠ/ሚ ኢትዮጵያ ዶር ዓብይ ክንሰምዖ ደስ ስለ ዝብለና እዚ ከም ዝበልካዮ ቓል’ዩ። ቓል ድማ ሂወትን ሓቕን መንፈስን ስጋን’ዩ ኢልካ። ክንላበወካ ነዚኣ ቓል ዝምልከት መብርሂ ንደሊ ኣሎና። ነዚ ስልጣን ተቐቢልካዮ እንተኾንካ ጭብጥና ምሳኻ ክንግብር መርገጺኻ ክንፈልጥ ንደሊ።
- ኣብ ማእከል ኢትዮጵያ ስደተኛን ብፍቓድን ዝነብር ኣሎ፣ ገለ ድማ ድማ ተሓቢኡ ከይትሓዝዎ ተሸቑሪሩ ዝንበር ኣሎ፣ ገለ ድማ ኣብ ቓልሲ ሙሉእ ሂወቱ ሂቡ ኣብ ጸግዕኹም ኣሎ፣ ብሓቒ ፍቕርን ምድማርን እሞ ነባርን ህዝቢ ዝሓቑፍን እንተኾነ ምስ’ዚ ኣብ ሃገርኩም ዝነብር ዘሎ ህዝብና ክትጀምርዎ፣ ሓደራ ንብል። ምስ ኢስያስ ጥራይ ንድመር እንተኾነ ግን ኣብ ታሪኽ ዓቢ ገበን ተትርፉ ኣሎኹም ነዚ ክልተ ህዝብታት ድማ ነፍቕረካ እናበልካ ምድማይ ከይከዉን ሕሰቡሉ።
- እዚ ብተበተብ ዝግበር ዘሎ ሰላም ዝተሓስስብ’ዩ። ካብ ኩሉ ብሃገራት ዓረብ ሽልማት ምቕባል ምስ ተዓዘብና ሕጂ’ውን መንግስቲ ኢሳይስ ንደቕና ካብ ዶባትኩም ሲሒቡ ናይ ካዝናኡ ክመልእ ንኣብነት ነዞም ንዓመታት ክጣየሱ ዝጽበዩ ዝነበሩ ደቕና ንየመን ከይስግሮ ንሻቐል ኣሎና። ነዚ ዝምልከት ኣፍልጦ እንተሎኩም ዳጊምኩም ናይ ኣጼ ሚኒልኪ ጌጋ ከይትፍጽሙ ሓደራ ንብለኩም።
- ዶብ ምሕንጻጽ ንፍቕርና የደልድሎ እንበር ኣየዕብሮን’ዩ። በቲ ሕጊ ዘቕዶ ኣገባብ ኣብ ግብሪ ክዉዕል ክደፍኡሉ ንላቦ። ነናትካ ምስ ፈለጥካ ካብኡ ክትመቓቐልን ክትልግስን ከሎኻ’ዩ፣ ፍቕሪ።
- ወፍርን ካልእ ንኢትዮጵያ ዝገደስ መደባትን ኣብ ኤርትራ ክትገብሩ ክትበሩን ክትህንጠዩን ህዝቢ ኤርትራ ተዕዛቢ ኮይኑ ኣሎ። ኤርትራዊ’ውን ከም ኢትዮጵያዊ ክምዕብልን ከዉፍርን ክነግድን ድልየት ኣለዎ። እንተኾነ ኤርትራ ካብ 1991ዓም ጀሚራ ክሳብ ሎሚ ለይቲ እዛ ጽሕፍቲ ትወጽእ ሲኦል ምድሪ ንዜጋታት’ያ። ዲሞክራስያዊ ቑዋን ባይቶን ነጻ ፕረስን የብላን። እዛ ሃገር ናይ ሓደ ሰብ ርስቲ ኮይና ኣብ ዘላትሉ ኩሉ ጻዕርታትኩም ኮንቱ ከይከዉን ዳግም ክትሓስቡሉ ንላበወኩም። እንተ ኤርትራዊ ግን መራሒኡ ዝጠለሞ ስለ ዝኾነ ኣምላኽ መዓልትና ክሳብ ዝህበና ወላ ኣብ ጉቡጥሽ የእትወና ካብ ቓልሲ ደዉ ክንብል ኢልኩም ኣይትሓሰቡ።
ንህዝብና ክንብሎ ንደሊ እንተሎ ክብርን መሰልን ከም ገጸ በረኸት ከም ዘይወሃብ ዝተሞኮርናሉ’ዩ። እቲ ቓልሲ ክሳብ ሙሉእ ሓርነት ንጭብጥ ሕጂ’ውን ቐጻሊ’ዩ። ናይ ትማሊ ኣብ ጎቦ ዘሎ ንንፋስ ኣብ ሩባ ንዘሎ ዉሕጅ እዉሰዶ ኢልና፣ ንሰማእታትናን ኣኽቢርና ንናይ ፖሎቲካ እሱራትን ከም ምስሊ ቓልስና ሒዝና ሓዲስ ኣገባብ ቓልሲ ክንቅይስ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ካልእ ስለ ዘየሎ ሓቢርና ሓድሽ አገበብ ክንክተል ደጊምና ንጹዉዕ።
ዲሞክራስያዊ ውድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ/ ሆደ፣ ንፈጻሚት ሽማግለን ንመንግስትን ኢሃወደግ ብፍላይ ድማ ናይ ጠ/ሚ/ ዶር ዓቢይ ዓሊ ነቲ ናይ ሰላም ተብግሶኡ ካልኣይ ግዜ እና ሞጎስናን እናደገፍና ነዚ ቕሬታትና ዘርዚርና ስለ ዘሎና ዕሽሽ ከይብልዎ ለበዋና ብስም ህዝብና ነምሓላልፍ። መንግስትን ውድብን ኣቶ ኢሳያስ ኣፍወርቒ ግዜ ከሎኩም ግዜ ኣይትጸበዩ፣ ንጎረቤትኩም ሃገር ብዓይንኹም ከም ዝረኤኹሞ መጠነ ሰፍሕ ምዕባሌ ብሕግን ብፖሎቲካን ቑጠባን ባህልን ተዓዚብኩም ኣሎኹም፣ ዪኣክል ናታትኩም መግዛእቲ ኢሉ ህዝቢ ከይተላዕለኩም ስልጣን ህዝቢ ዋንኡ ስለ ዝኾነ ንህዝቢ ኣስረክቡ። ይቕረ ጥራይ ዘይኮነ ሕድገት’ውን ንዝፈልጥ ንህዝቢ ኤርትራ ዪኣክል ሓሳረ መከራ ኢልኩም ሕረስ ሓረስታይ በሉ።
መስርሕ ሰላምን ዲሞክራስን ፍትሕን ኣብ ኩሉ ይዓንብብ።
ክልተ ሃገራት ኢትዮጵያን ኤርትራን ንዘለኣለም ብሰላም ዪንበራ።
ዓወት ንሰማእታትና!
ዲሞክራስያዊ ውድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ/ሆደ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11091


text:
Share List
Related posts:
- ASSENNA NEWS: እዋናዊ ዜና ኣብ ዙርያ ምብጻሕ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ናብ ኢዮጵያ – Tuesday, 17 July, 2018
- ASSENNA NEWS: ብዘይቃልዓለም ንስኻ ኢኻ ትመርሓና – ስልጣን ኩሉ ኣረኪበካ ኣለኹ – በለ ኢሳይያስ – Sunday, July 15, 2018
- ASSENNA NEWS: ጽዋናዊ ጸብጻብ ካብ ኣዲስ ኣበባ – ቃል ውልቀመላኺ ኢሳይያስ – Saturday, July 14, 2018
- ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምስ ሱዳን ምስሕሓብ ምስ ጀመረ፡ ዓቕሉ ስለዝጸበቦ፡ ስልጣኑ ኣብ ሓደጋ ከይወድቕ ምምጻእ ኣቢይ ከም መእተዊ ተጠቒሙ ምስ ኢትዮጵያ ዝምድናኡ ከመሓይሽ ንሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብተደጋጋሚ ግዜ ከምዝለመነ ምንጭታት ሓቢሮም።
- ASSENNA NEWS: ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ናብ ኣዲስ ነቒሉ – ምሩኽ ፓይሎት በዛበህ ጴጥሮስ – Thursday, July 12, 2018
- ASSENNA NEWS: መሰረታዊ ጸገማትና ዝፍታሕ ጨካን ስርዓት ህግደፍ ብምውጋድ `ምበር ብሰላም ምስ ኢትዮጵያ ኣይኮነን Tuesday, July 10, 2018
- ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ስምምዕ ምኽታም ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪ ምፍርራሞም፡ ወደባት ብሓባር ከማዕብላኦ ምዃነን ወግዓዊ ማዕከን ዜና ኢትዮጵያ ከምዝገለጸ ሮይተርስ ሓቢሩ።
- ASSENNA NEWS: 1ይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ተመሊሱ – ክልቲኦም መራሕቲ ውዕል ተፈራሪሞም Monday, July 09, 2018
- ASSENNA NEWS: ቃል ኣሰና፡ – ኤርትራ፡ ዳግማይ ኣብ መስቀላዊ መንገዲ – ብ ኣማኑኤል ኢያሱ – Sunday, July 08 2018
- ASSENNA NEWS: ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ኣስመራ ኣትዩ። Sunday, July 08 2018
- ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዶር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ኣስመራ ከምዝኣተወ ኤረ ቲቪ ሓቢራ።
- ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከቡ ኤርትራውያን ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ጉጅሊኡን ነቲ ብኸቢድ መስዋእቲ ዝተረኽበ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ የእትዉዎ ኣለዉ ዝብል ስግኣት ሓዲሩዎም ከምዘሎ ብዝተፈላለየ መንገዲ ይገልጹ ኣለዉ።


text:
ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና መዋእል ኣብ ቅድሚ ፖለቲካዊ መሪሕነታት ካብ ዘለዉ ብደሆታት ሓደ መስርሕ ምትኽኻእ ወይ ምውርራስ ሓላፍነት እዩ። እዚ ዛዕባ ብፍላይ ኣብቶም ብጐነጻዊ ኣገባ መግዛእትን ወጽዓን ስዒሮም ስልጣን ዝሓዙ ሓይልታት ጐሊሁ ዝረአ ዘሎ እዩ። ርሑቕ ከይከድና እዚ ኣብቶም ንናይ ሓባር ጸላኢኦም ስርዓት ደርግ ኣወጊዶም ኣብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ቅድሚ 27 ዓመታት ስልጣን ዝጨበጡ ሓይልታት ጐሊሁ ዝረአ ዘሎ እዩ። ንሕና ተቓወ’ቲ እውን ዋላ’ኳ መንግስታዊ ስልጣን እንተዘይሓዝና ቃልስና ንምቕጻል እዚ በዳሂ ዛዕባ ዝጓስየና ኣይኮነን። ካብ’ዚ ከባቢና ርሒቕና እንተደህሰስና እውን እዚ ዛዕባ ጐሊሁ ዝረአ ናይ ምስሕሓብ ጠንቂ እዩ።
ኣብቲ ሓቀኛ ትሕዝቶኡ እንተመጺእና ምትኽኻእ እናተቐባበልካ ሓላፍነት ምቕጻል እምበር ምጥፍፋእ ማለት ኣይኮነን። ሓደ ኣካል ነዚ ክርዕም ግና ዓቕሙ ዝፈልጥን ሓላፍነታውን ክኸውን የድሊ። ከምዚ ናይ በዓል ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝኣመሰለ ብናይ “ኣነ እንተሞይተላ ዳንዴር ኣይትብቆላ” ኣምር ዝምርሑ ኣካላት ግና ንምትኽኻእ ከም ቁርን ኣስሓይታን ስለ ፈርሕዎ ኣይቅበልዎን ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣንጻሩ እዮም ዝሰርሑ። ብመሰረት እቲ “ተካኢኡ ዘይፈጥር መሪሕነት ብቑዕ መሪሕነት ክበሃል ኣይክእልን” ዝብል ዘረባ ለባማት፣ በዓል ኣቶ ኢሳይያስ መራሕቲ ንክበሃሉ ዘኽእሎም መዕቀኒ ኣየማልኡን።
ኣብ ጐረቤትና ኢትዮጵያ እዚ ዛዕባዚ ከም ሓደ ኣገዳሲ ጉዳይ ካብ ዝለዓል ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ብብዙሕ ዕንቅፋታት እንዳሓለፈ ሕጂ እውን ቀጻሊ ኣሎ። ንኣብነት ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ጉባአአን ዘካየዳ ነቲ ንኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ ግንባር ኢህወደግ ዝቖማ ውድባት ንኣገዳስነት ምትኽኻእ ግቡእ ቆላሕታ ብምሃብ ብሓርፋፍ ገምጋም ካብ ሓደስቲ መሪሕነታተን ክልተ ሲሶ ሓደስቲ መዚዘን ኣለዋ። ብርግጽ እቲ ናይ ሓድሽነት መምዘኒ ጉዳይ ዕድመ ጥራይ እንተኾይኑ ፋይዳ የብሉን። ነቲ ዕድመ ዝምጥን ሓዲሽ ኣተሓሳስባ ዘሰነዮ እንተኮይኑ ግና ሃናጺ እዩ። ኣብዚ ኣብቲ ንኡስ ዕድመ ኣረጊት ኣተሓሳስባ ኣብቲ ነባር ዕድመ ድማ ሓድሽ ኣተሓሳስባ ክህሉ ከም ዝኽእል ምግንዛብ የድሊ። ስለዚ ሓድሽ መሪሕነት ክንብል እንከለና ኣብ ናይ ዕድመ መምዘኒ ጥራይ ከይንድረት ጥንቃቐ ከድልየና እዩ።
ገለ ውድባት ኢትዮጵያ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ዘካየደኦ ጉባአታት፣ ኣብ ሜዳ ቅድሚ ውድቀት ደርጊ ኣብ መሪሕነት ዝነበሩ ባእታታተን ምሉእ ብምሉእ ብኽብሪ ኣፋንየን፣ ብሓድሽ ክትከኣ በቒዐን ኣለዋ። ኩነታት መራሕቲ ኤርትራ ብመንጽርዚ ንምርዳእ ከኣ ኣብዚ ቀረባ ግዜ፣ ኣብ ኤርትራ ብዙሕ ክዝረበሉ ዝግበኦ ዛዕባታት እንዳሃለወ፣ ብፍርቂ መዓልቲ ኣኼባኡ ናይ ዝዛዘመ ካቢነ ሚኒኢስትራት ስእሊ ምዕዛብ ጥራይ እኹል እዩ። እዚ እንተዘይኣኺሉ ከኣ ንዕድመ ዲክታቶር ኢሳይያስን ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድን ምውድዳር ይከኣል።
ምትኽኻእ ስሙ ከም ዝሕብሮ ናይ ስልጣን ዘይኮነ ናይ ሓላፍነትን ተሓታትነትን ምውርራርስ መስርሕ እዩ። ኣብዚ ምውርራስ ክልተ ማዕረ ሓላፍነት ዘለዎም ተዋሳእቲ ኣለዉ። እቲ ሓደ ኣረካቢ እቲ ካልእ ከኣ ተረካቢ። ናይዚኣቶም ማዕረ ቅሩብነትን ምክብባርን ኣብ ዘይሃለወሉ እቲ ምርኽኻብ ኣድማዒ ኣይከውንን እዩ። ካብ ናትና ተመኩሮ ጥራይ እንተነቒልና ኣብ መንጎ ኣረከብትን ተረከብትን ክንድቲ ክኽዕኖ ዝግበኦ ምንባብ ኣይረአን። እዚ ምርኽኻብ ሓላፍነት ግብራዊ ኣብ ዘይኮነሉ፣ ክልቲኦም ወገናት ተሓተቲ እዮም። እቲ ነባር ተካኢ ናይ ምፍጣር ሓላፍነቱ ብዘይምፍጻሙ። እቲ ተረካቢ ድማ ንኡስ ትውልዳዊ ሓላፍነት ክፍጽም ድልውነት ብዘይምርኣዩ። እቲ ኣረካቢ እቲ ዝርከቦ ካብ ናቱ ዓቕሚ ዝሓሸ ምስ ኩነታት ዝኸይድ ዓቕሚ ከም ዘለዎ ክኣምን ይግበኦ። እቲ ተረካቢ ድማ ንተመኩሮ ናይቲ ዘረክቦ እንዳ እነኣኣሰን እንዳነጸገን ዘይኮነ ከም መንጸፍን መንቀልን ንቐጻሊ ጉዕዞ እንዳኽበረ ክርከብ ከም ዝግበኦ ብሓላፍነት ክግንዘብ ይግበኦ። እዚ እንተዘይኮይኑ ናይቲ ነባር ተመኩሮን ናይቲ ተቐባሊ ሕድሪ መንእሰይ ውዑይ ዓቕምን ኣብ መዓላ ክውዕል ኣይክእልን እዩ።
እዚ መስርሕ ምትኽኻእ ኩርኳሕ ዘየብሉ ልሙጽ መንገዲ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ቃልሲ ዝሓትት እዩ። ዕምቆት ናይቲ ቃልሲ ከኣ ብናይቶም ኣረከብትን ተረክብቲ ሕድርን ቅሩብነትን ሓላፍነታውነትን ዝውሰን እዩ። ብፍላይ እቶም ኣብ መንግስቲ ኮነ ኣብ ደንበ ተቓውሞና፣ ነቲ ቃልሲ ተረኪብካን ብሓድሽ ኣተሓሳስባ ቀሊስካ ናይ ምቕጻል ዜግነታውን ትውልዳውን ሓላፍነት ዘለኩም መንእሰያት፣ ኣረካቢ ማዕጾ እንተተዓጽዩኩም፣ ኣጸቢቕኩም ብቐጻሊ ኳሕኩሕዎ እምበር ተንኪፍኩምዎ ምኽፋት ምስ ኣበየኩም በጨው ኣይትበሉ። “ነባራት ምቅላስ ከሊኦምና” ዝብል ምስምስ ብፍጹም ተቐባልነት የብሉን። እቲ መቃለሲ ባይታ ሰቲ ተነስኒስዎ ዝጽበየካ ዘይኮነ፣ ብቓልሲ ዝፍጠር ምዃኑ ሓደራ ከይትርስዑ። ብውሽጥኻ ንቃልሲ ከይተዳለኻ ትንክፍ ኣቢልካ ምርሓቕን ምምራርን ፈጺሙ መፍትሒ ኣይኮነን።
ኣብዚ እዋንዚ እቲ ተወዲብካ ዝካየድ ቃልሲ በቲ ዝተጸበኻዮ ፍጥነት ምኻድ ምስ ኣበየካ፣ ኣቋራጭን ዘይውዱብን ናይ እንጽርጽሮት ዝመስል መንገዲ ንምንዳይ ዓቕለጽበታዊ ምርጫ ናይ ምውሳድ ምልክታት ሓሓሊፍና ንዕዘብ ኣለና። እዚ ነቲ “ውዳበ ሓይሊ እዩ” ዝብል ክስገር ዘይግበኦ ፍቱን ኣምር ዝጓሲ ስለ ዝኾነ፣ መፍምቶ ህግደፍ ዝገብር እምበር ዘዕውት ከምዘይኮነ ብምርዳእ ናይዚ ዘይቅርዑይ ንቕሎ ኣሳሰይቲ ናብ ልቦም ተመሊሶም ኣብ ውዱብ ኣገባብ ቃልሲ ክጸዓዱ ነዘኻኽሮም። ናይቲ መንእሰይ ተመኩሮን ናይቲ መንእሰይ ዓቕምን ከነወሃህድ እንተበቒዕና ኢና ከኣ ከም እንዕወት ዘይንጠራጠር።


text:
ብኣስፋው ገዳሙ ዝቐረበ
(መልሲ ንኣብርሃ ደስታ፤ ኣቦ ወምበር ውድብ ዓረና)
ሃገርና ኣብ ኣዝዩ ፈታኒ ወቕቲ እያ ዘላ፡፡ በቲ ሓደ ገፅ ነንባዕሎም ዘይተኣማመኑ ውድባት ኢህወዴግ ውሽጣዊ ጎንፆም ናብ ህዝቢ ብምውራድ ነቲ ህዝቢ ከም ናይ ገበጣ ፀፀር ገይሮም እንጫወትሉ ይርአ፡፡ በቲ ኻሊእ ገፅ ድማ ኣብ ወፃኢ ሃገራት ኮይኖም ህዝቢ ከም ህዝቢ ንክፀንት ዝእውጁ ኣለው፡፡ ሰላምን ድሕንነትን ሃገር ዘቖዝሞም ከሓድቲ ፀሓዮም በሪቓትሎም ህዝቢ እንትጭፍጨፍ ከበሮ ሓምሓም እናወቕዑ ይርከቡ፡፡ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ስለ ዘለና እዩ እቲ ህፁፅ ኣዋጅ ተኣዊጁ ዘሎ፡፡ ምኽንያቱ፣ ብተነፃፃሪ ሃገር ምክልኻል እዩ ኣብ ዝሐሸ ኣቋም ዝርከብ፡፡
ብዝኾነ ግን፣ ኣዋጅ ይትኣወጅ ኣይትኣወጅ ኣብ ዝብሉ ክትዓት ክንፈላለ ባህርያዊ እዩ፡፡ ስልጣን ህወሓት ንምንዋሕ እዩ ተኣዊጁ ክትብል እውን መሰልኻ እዩ፡፡ እቲ ኣበሃህላ እውን ሓቅነቱ መሊእኻ ዝንፀግ ኣይኮነን፡፡ይኹን እምበር፣ ኣብ ዘን ዝስዕባ ነጥቢታት ፈፂሙ ዝተፈለየ ርእይቶ እዩ ዘለኒ እሞ ሓደ ብሓደ ንርኣየን፡፡
1. ‹‹ተጋሩ ኸ ንምንታይ ናይ ጥቅዓት ዒላማ ኾይኖም?›› ንዝብል ሕቶኻ መልሱ ‹‹ ገዛኢ ውድብ ንዕድመ ስልጣኑ ክብል ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ሓደ እዮም ኢሉ ነጊሩዎምስ አሚኖሞ።›› ስለዝኾነ ድማ ንህዝቢ ትግራይ ምጥቃዕ ማለት ንህወሓት ምጥቃዕ እዩ ብዝብል ተርጒሞሞስ ትግራዋይ ይጥቃዕ ኣሎ ብዝብል ደምዲምካዮ፡፡ እዚ ካባኻ ዘይተፀበኹዎ ኣዝዩ ስንኩል ሰበብ እዩ፡፡ ቅድም ቀዳድም፣ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ሓደ ከም ዘይኮኑ ኣንዳዕዲዖም ይፈልጡ እዮም፡፡ ብስሩ ግን ህወሓት ዝበሎም ዝኣምኑ ተዝኾኑ ነይሮም ነቲ ‹‹ብፁእ ወቅዱስ›› እየ ዝትበሎም ዘይኣመኑዎ ድኣ? ንምንታይ ድኣ ዲሞክራሲያዊን ሰጓምን ውድብ እየ እሞ ኣምልኹኒ ክትብሎም ከላ ዘይኣመኑዋ? ስብከት ህወሓት ‹‹ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ሓደ እዮም›› ኣብ ዝብል ዝተደረኸ ድዩ? ነቶም ካልኦት ስብከታት ገዲፎም ንዚኣ ጥራይ ከመይ ገይሮም ይኣምኑዋ? ህወሓት ሓሳዊት(ዘይሰርሐቶ ሰሪሐ ኢላ እትዛረብ)፣ ኣምባገነን፣ ጨቋኒት፣ ሙሰኛ፣ ቤተሰባዊት ከም ዝኾነት ኣሚኖም ካብ ስልጣና ንከባርሩዋ ኣሎ ዝብሃል መሳረሒ ኣልዒሎም ኣለው፡፡ ስለዚ፣ ዝኾነ ይኹን ስብከት ህወሓት ክኣምኑ ኣይኽእሉን፡፡
ንምንታይ እዮም ድኣ ትግራዋይ ዘጥቅዑ ዘለው? እንተተባሂሉ ግን፣ ሓደ ፖለቲካ ሃገርና ኣዝዩ ድሑር ስለ ዝኾነ እዩ፡፡ ማለት፣ ካብቶም ድሑራት ባህሊታትና ሓደ ሕነ ምፍዳይ(family feud) እዩ፡፡ ዝኾነ ሰብ ንካሊእ በዲሉ ወይ ተቐቲሉ፣ ተተረኺቡ ንባዕሉ፣ ተዘይኮይኑ ግን ንኣባል ቤተሰቡ ይቕተል፡፡ እዚ ባህሊ ፖለቲካ ኮይኑስ መራሕቲ ህወሓት ተጋሩ ስለ ዝኾኑ ብዝብል ስንኩል ሰበብ ዘዝረኸቡዎ ትግራዋይ ብምቕታል ሕነ ይፈድዩ ኣለው፡፡ እዝይ ድማ ንሕና ተጋሩ እውን ተወለድቲ ኦሮሞን ኣምሓራን ተጋሩ ስለ ዝቐተሉ ዘዝረኸብናዮ ኦሮሞ ወይ ኣምሓራ ክንቐትል ኣለና ማለት እዩ፡፡ እዝይ እዩ እቲ ኣዝዩ ድሑር ባህሊ፡፡ ዘላቒ ሰላም ይኹን ምሕዝነት ዘየምፅእ መዕነዋይ ሃገር፡፡
ካልኣይ፣ ትግራዋይ ቁፅሩ ውሑድ ስለ ዝኾነ ቀቲልኹም ትውድእዎ ኢኹም ዝብል ስብከት ስለዝተሰበኹ፡፡ መን እዩ ሰባኺ? ኣብ ሃገር ውሽጢ ይኹን ካብ ሃገር ወፃኢ ዝተሰለፉ ፀለእቲ ህዝቢ ትግራይ፡፡ ናይ ኢሳት ኣዋጅ መን ይርስዖ? ኣንፃር ህዝቢ ትግራይ ዝተዘርኡ መርዚታት ፀላእቲ ፍረ ኣፍርዮም ትግራዋይ ይጥቃዕ ኣሎ፡፡ ትግራዋይ ንምንታይ ይጥቃዕ? ኢሉ ዝተቃወመ ሰብ ግን የለን፡፡ ‹‹ወታደር ጣልቃ አብ ዘይአተወሉ ግዜ ጥቅዓት አይተፈፀመን።›› ዝብል መርገፂ ፃዕዳ ሕሶት እዩ፡፡ ተጋሩ ኣብ ጎንደር እንትጠቀዑ ኣብ ጎንደር ወታደር ኣይነበረን፡፡ ኣብ ጅማ ከም ተመን ተቐጥቂጦም እንትቅተሉን ኣብ ኣደባባይ እንትዝርገሑን ወታደር ኣይኣተወን ነይሩ፡፡ ህዝቢ እቲ ከባቢ ግን ብፖላዊስ እቲ ክልል ተዓጂቡ ሱቕ ኢሉ ይዕዘብ ነይሩ፡፡ እቲ ህዝቢ ሻዓኡ ዘይድሐኖም ድኣ? ኣብ ወልድያን ቆቦን ወታደር ምስ ኣተወ ኣይኮነን ንብረትን ህይወትን ተጋሩ ዝፀነተ፤ ወታደር ምስ ኣተወ እማ ሰጥ ለጥ ኢሉ እዩ፡፡ ንምንታይ ንክሕድ ኣብርሽ? ዘላቒነት ኣይህልዎን እሞ ጎና ጎኒ እቲ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክመፅእ ኣለዎ ኣብዝብል ክንስማዕማዕ ንኽእል፡፡ ህፁፅ ኣዋጅ ተኣዊጁ እናሃለወ ግን ዝዓነየ ንበረት ይኹን ዝጠፍአ ህይወት የለን፡፡
ስለዝይ ‹‹ብስሩኸ ህዝቢ ኦሮሞ እንተዘይሓልዩዎም ወታደር ከመይ ገይሩ ይሕልዎም?›› ንዝብል ሕቶኻ እውን መልሱ ግልፂ እዩ፡፡ ህዝቢ ኦሮሞ ክሕልዎም ኣብዘይኽኣለሉ እዋን ወታደር ጣልቃ ኣትዩ ኣንፃራዊ ምርግጋዕ ስለ ዘስፈነ፡፡ ህዝቢ ኣማ ነይሩ፣ ኣሎ ክቕፅል እውን እዩ፡፡ ብስሩ እውን ግን፣ ህዝቢ ንህዝቢ ዝሕልው ተዝኾን ነይሩ እማ ወታደር ኣይመድለየን፡፡እዝይ ንዓኻ ምንጋር ላግፂ ከይመስል፡፡
2. ‹‹ተጋሩ ዝጥቅዑ ዘለው ብሰንኪ ግፍዒ ህወሓት እዩ።›› ዝብል መርገፂኻ ‹‹ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ሓደ እዮም›› ብዝብል ድሁል ስነ ሓሳብ ጥራሕ እዩ ሓቂ ክኾን ዝኽእል፡፡ ህወሓት ንህዝቢ ትግራይ እውን እዩ ዝጭቁን ዘሎ፤ ኣብ ዝሓለፈ መግለፂኡ ብግልፂ ኣሚንሉ እዩ፡፡ ህዝቢ ትግራይ ንባዕሉ ተገፋዒ ኮይኑ እንሃለየ ብሽም ህወሓት ክጥቃዕ ግቡእ ኣይኮነን፡፡ ብዓይኒ ሕጊ ገበን እዩ! ብስነ ምግባር እንስሳዊነት እዩ! ብስትራቴጂ ደረጃ እውን ስሑት እዩ፡፡ ስለዝይ፣ እቶም ንትግራዋይ ዘጥቅዑ ዘለው ብዓይኒ ሕጊ፣ ስነ ምግባርን ዘላቒ ረብሓን ገቢጦም ከይኮነስ ቦሎ ስለ ዝተብሃሉ ጥራሕ እዩ፡፡ ተግባሮም ኢሞራል፣ ኢምኽኒያታዊን ዘይሕጋውን ከም ዝኾነ እውን ኣይፈልጡን፡፡ ምኽንያቱ፣ ብፕሮፓጋንዳ ሰብኣዊ ባህሪያቶም ተገፊፎም፣ ተሸከምቲ ኩምራ ፅልኣት ኮይኖም ስለ ዝተዓወሩ እዩ፡፡ ብዝኾነ ይኹን መኽንያት ህዝቢ ምጥቃዕ ጌጋ እዩ፡፡ ህዝቢ ንምጥቃዕ ድልው ንዝኾነ ግን መኽንያት ኣይስእንን፡፡ ንህዝቢ ትግራይ ወሪድዎ ዘሎ ‹‹ ፀዊዕኻ ፅልኢ›› እዩ፤ ዘይውዓሎ፣ ዘይማዩ ዘይሰማዩ እዩ ዝጥቃዕ ዘሎ፡፡ እንተንኣሰ ንሕና ተጋሩ በዘይ ክንስማዕማዕ ይግባእ፡፡
ብስሩ እውን ግን፣ ንህወሓት ኣመኽኒኻ ንህዝቢ ትግራይ ምጥቃዕ ሐዚ ዝተጀመረ ኣይኮነን፡፡ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ከተማ ሓውዜን ዕዳጋ መዓልቲ ብነፈርቲ ደርጊ እንትድብደብን ልዕሊ 2500 ህይወት ተጋሩ እንትጠፍእን እውን ብህወሓት እዮም ኣመኽኒዮም፡፡ እቲ ሓቂ ግን፣ ህዝቢ ትግራይ ንምጥቃዕን ብኡ ኣቢሎም ድማ ንህወሓት ይኹን ንመላእ ህዝቢ ትግራይ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ንምብርካክን ካብ ዝነበሮም ልዑል ባህጊ ተላዒሎም እዮም ነቲ ገበን ፈፂሞሞ፡፡
3. ‹‹ዝኾነ ይኹን ህዝቢ ንመሰሉ እንትቃለስ ክንድግፎ እዩ ዝግባእ።›› ዝብል መርገፂኻ እቲ ዝኽተሎ መንገዲ እዩ ዝውስኖ ብሃላይ እየ፡፡ መሰል ካልኦት ህዝቢታት ከይጥሓሰ ዝሓትት ተኾይኑ ክሕገዝ ኣለዎ፡፡ ከምቲ ሐዚ እንርእዮ ዘለና መሰል ህዝቢ ትግራይ ጨፍሊቁ ንዝመፅእ ግን ክንቃለሶ እምበር ክንድግፎ ኣይግባእን፡፡ እንተንኣሰ፣ ብግልፂ ኣትሪርና ክነውግዞ ይግባእ፡፡ ሕነ ብምፍዳይ ዝመፅእ ፖለቲካዊ ስልጣን ብፈደይቲ ሕነ ከም ዝፈርስ ክፍለጥ ይግባእ፡፡
4. ‹‹ዓረና ስልጣን ምስ ሓዘ ህዝቢ ትግራይ አይጥቃዕን። ምኽንያቱ ዓረና አብ ናይ ካልኦት ክልላት ውሽጣዊ ዋኒን እናአተወ አይሕምዙቅን።›› ዝብል ኣበሃህላ ትኽክል ተኾይኑ፣ ዓረና ስልጣን ምስ ሓዘ ካልኦት(ኦፌኮ) ኣብ ስራሕቲ ዓረና ጣልቃ ስለ ዝኣተዩ ህዝቢ ትግራይ እውን ብሄሮም ምስቶም ጣልቃ ዝኣተዩ ንዝኾኑ ሰባት ክቀትል ኣለዎ ማለት እዩ፡፡ እዝይ ግን ርትዓዊ ኣይኮነን፡፡ ብስሩ እውን፣ እኒ ኦፌኮ ኣብስራሕቲኹም ጣልቃ ምስ ዝኣትውኹም ‹‹ህዝቢ ትግራይ ሳልሳይ ኣካል እዩ ዘጥቅዐካ ዘሎ›› ዝብል ኣዋጅ ትነዝሑ ተኾይንኹም ንህዝቢ ትግራይ ኣይትረብሑን፡፡ ከምቲ ዝበልካዮ ‹‹ህዝቢ ብዝመረፆም ተወከልቱ እዩ ዝመሓደር።›› ህዝቢ ኦሮሞን ኣምሓራን ኦህዴድን ብኣዴንን ከም ዝውክልዎም ኣሚኖም ኣለው፡፡ ስለዝይ፣ ክቃወሙ ዝነበሮም ንቶም ወከልቲና እዮም ዝብልዎም እምበር ንህዝቢ ትግራይ ክኾን ኣይምነበሮን፡፡ ሃፅ ተበለ ንህወሓት እምበር ንህዝቢ ትግራይ ክቐትሉን ንብረቱ ከዕንውን ዘኽእሎም ስነ መጎት፣ ሕጊ ይኹን ስነ ምግባር የለን፡፡
5. ኣብ መወዳእታ ‹‹ህዝቢ ብህዝቢ እምበር ብወታደር አይሕሎን።›› ኢልኻ ኣለኻ፡፡እቲ ዘላቒ ዋሕስና ከምቲ ዝበልኻዮ ዴሞክራሲ ምስፋን እዩ፡፡ ይኹን እምበር፣ ህዝቢ ፀረ ህዝቢ ክኾነ ከም ዝኽእል ናይ ሃገርና ይኹን ናይ ዓለም ታሪኽ የምህረና፤ ብዝተፈላለዩ መኽንያታት፡፡ ህዝቢ ኣንፃር ካሊእ ህዝቢ ወይ ነንባዕሉ እንትጠቃቃዕ ናይ ፀጥታ ኣካላት ግደኦም ክፃወቱ ይግባእ፡፡
ፈለማ በቲ ስሩዕ ፖሊስ፤ ልዕሊ ኣባላት ፖሊስ ተኾይኑ ወይ ደማ ፖሊስ ድሕንነት ዜጋታት ምሕላውን ሰላም ምስፋንን ገዲፉ ኣንፃር ሰላምን ምርግጋዕን እንትኾኑ( ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ከም ዝተርኣየ) ሃገር ምክልኻል ጣልቃ ክኣትው ናይ ግድን እዩ፡፡ ከላኸሊ ሃገር ይትረፍ ኣብ ሃገርና ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ኣፍሪካ እውን እናኸደ ሰላም ይዕቅብን ይሽለምን እንድዩ ዘሎ ግዲ? ወይስ ካብ ካሊእ ሃገር ዝመፅአ ወታደር ሰላምን ምርግጋዕን ነከስፍን እዩ ዝድለ?
ብመሰረቱ፣ ዲሞክራሲ ክሰፍን ዝኽእል ሕቶና እውን ዲሞክራሲያዊን ምዕቡልን እንተኾይኑ ጥራሕ እዩ፡፡ ሕቶኦም፣ ሕቶ ፍትሒ፣ ዲሞክራሲ፣ ነፃነት፣ ማዕርነት፣ ሰላምን ምዕባለን ተኾይኑ ሰብ ከይቀተሉ፣ ንብረት ከየዕነው ዘይሓቱ? እቲ ስርዓት ስለ ዝቐትልን ንብረት ስለ ዘጥፍእን(ብሙስና ወዘተ) ኣይኮነን ድዮም ዝቃወሙዎ ዘለው? ንምንታይ ድኣ ባዕልቶም ከምኡ ይገብሩ? ካብቲ ዝቃወሙዎ ስርዓት ድኣ ብምንታይ ይሐሹ?


text:
ኣብ ጀርመን ዝተጣየሰ ማሕበር ምጥንኻር ኣብያተ መዘክር ኢትዮጵያ ዝተባህለ ገባሪ ሰናይ ትካል ምስ ብሔራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብምትሕግጋዝ ኣብ ከተማ ውቕሮ ዝሃነጾ ቤተ መዘክር ተመሪቑ።
ነቲ ቤተ መዘክር መሪቖም ዝኸፈቱ ርእሰ ምምሕዳር ብሔራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ክኾኑ ከለው ሓድጊ ምዕቃብ ጥራሕ እኹል ኣይኰነን፤ኣብቲ እነካይዶ ዘለና ልምዓት ናይ ባዕሉ ግደ ከበርክት መንግስትን ህዝብን ክተሓጋገዙ የገንዝብ'ውን ኢሎም።
ህንፀት እቲ ቤተ መዘክር 7 ሚልዮን ወጻኢ ዝተገብረሉ ክኸውን ከሎ 60 ሚእታዊት ካብቲ ወጻኢ በቲ ገባሪ ሰናይ ትካል 40 ሚእታዊት ድማ ብምምሕዳር ትግራይ እዩ ምሽፋኑ ተፈሊጡ'ሎ።
ኣብቲ ቤተ መዘክር ካብ ሓውዜን እንዳ ማርያም ዓንዛ፣ ካብ ከባቢ ዕዳጋ ሓሙስ ወቓሪዳ ከምኡ እውን ካብ ከባቢ ውቕሮ ማሕበር ጋዕዋ ብመፅናዕቲ ዝተረኸቡ ሓድግታት ንዓውደ ርእይ ቀሪቦም ኣለዉ።
ብፍላይ እቲ ኣብ ማሕበር ጋዕዋ ብኢትዮጵያውያን ተመራመርቲ ዝተረኸበ ሓድጊ 3000 ዓመታት ከምዘቑፀረ ሓላፊ ክፍሊ ባህልን ቱሪዝምን ትግራይ ኣይተ ዳዊት ሃይሉ ተዛሪቦም።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣድልዎ፣ዘርኣውነት፣ንእስላም ምፍራሕ ወይ ምፅላእን (ኢስላሞፎብያ) ፀረ-ሴማዊነትን ኣብ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ ካብ ዝዝተየሎም ጉዳያት ገሊኦም እዮም።እቲ ን4 ሰሙናት ዝፀንሕ ኣኼባ ዝጅምር ላዕለዎት ሰበስልጣን ሃገራዊ ረብሓን ዓለምለኸ ሻቐሎትን ዝምልከቱ ዛዕባታት ንኣርባዕተ ማዕልትታት ኣኼባ ብምክያድ እዩ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ዋና ፀሓፊ ባን ኪሙን ካብ ኒው ዮርክ ኣብ ዘስምዕዎ ናይ ቪዲዮ መልኽእቲ ኣብ ብዙሓት ኽፋላት ዓለም እናብኣሰ ይቕፅል ዘሎ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ንምውጋድ ሃገራት ዝክኣለን ክገብራ ኣለወን ኢሎም።
‘’ዓለም ኣድልዎን ዘይማዕርነታውነትን ከምኡ እውን ናዕበኛ ሽበራን ዝኣመሰሉ ከብድቲ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣጋጢሙዋ’ሎ’’ ምስ በሉ ባን ኪሙን ብምስዓብ ‘’ፈላማ ከምዚኦምን ካልኦትን በደላት ከይፍፀሙ ብዙሕ ምስራሕ ሓባራዊ ብድሆና ክኸውን ኣለዎ’’ኢሎም።ኣብ ሶሪያ ዝተፈፀሙ ምጥሓሳት ሰብኣዊ መሰላትን ዝበፅሑ ሰብኣዊውን ፖለቲካውን መቕዘፍትን ብፃዕርታት ሕቡራት መንግስታት ክውገዱ ምኽኣሉ ነይሮም ኢሎም።
ግጭት ሶሪያ ሓምሻይ ዓመቱ ሒዙ’ሎ።ልዕሊ 200 ሽሕ ሶሪያዊያን ከምዝተቐተሉ ሕቡራት መንግስታት ይግምት።ኣርባዕተ ሚሊዮን ሶሪያውያን እውን ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ተዓቒቦም ይርከቡ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ሰብኣዊ መሰላት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ዘይድ ራኣድ ኣል-ሑሴን ነቲ ቤት ምኽሪ ኣብዝኸፍትሉ እዋን ሃገራት ኣብ ክንዲ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታተን ናይ ባዕለን ረብሓታት ከምዘቐድማ ነቒፎም።
እቶም ላዕለዋይ ኮሚሽነር ብምውሳኽ ሓላፍነት መንግስታት መሰል ህዝቦም ምምንጣል ከይኮነስ ምሕላው ሰብኣዊ መሰላት ህዝቦም ክኸውን ኣለዎ ኢሎም።
ኣብዚ ናይ 4 ሰሙናት ጉባኤ እቲ ቤት ምኽሪ ብዛዕባ ሶሪያ፣ኤርትራን ናይ 2014 ኣ/ፈ ግጭት ወሽመጥ ጋዛን ዝምልከት ብነፃ ዘፃሪ ኣካል ዝቐርብ ፀብፃብ ክሰምዕ እዩ።
ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ዒራቕ፣ሰሜን ኮሪያ፣ኢራን፣በርማ፣ሪፓብሊክ ማኽአላይ ኣፍሪካ፣ኣይቮሪ ኮስትን ማሊን እውን እቲ ጉባኤ ካብ ዝዝተየለን ሃገራት ገሊአን እየን።


text:
2ይ ክፋል ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ!
እቲ ኣርእስቲ ከይነውሕ እናተሓሰበ ይቆራረጽ ከምዘሎ ኣብ ግምት ከተእትዉለይ እናተተስፈኹ ኣብ ዝሓለፈ
ጽሑፈይ እቲ ድምጺ ኤረና ዘቕረበትልና ዛንታ ናይቲ ንኡስ ፖለቲከኛ ሰሚዕና ብሰበብ ናይቲ ምስጡር ግፋ
ከምዝነፍጽ ኢና ተዓዚብና። ግፋ ከኣ ከም ጃምላዊ ሕፍ ሳ መጠን ዓላማኡን ኣተገባብራኡን እንተዘይኮይኑ
ኣድላይነቱስ ኣይምተወገዘን። እንተኾነ ኣብ ሃገርና ንምሕፋስ ዘገድድ ነገር እንታይ ከ ምዝኾነ ሎምስ ኩሉዜጋ
ክርድኦ ከምዝኸኣለ ንርዳእ። ኣብ ውሽጢ’ቲ ዝዘራእካዮ ተጸንቢሩ ዝበቁል ብዙሕ ክርዳደ-ካልእ ማልእ ክትጽ ህዮ
ወይ ክትኣርዮ ይከኣል። ኣብ ውሽጢ’ቲ ብዙሕ ዘየድልየካ ነገር ዝተሓወሰ ተመራጺ ድማ ትለቕሞ፡ ትቖልቦ ወይ
ትቕርሞ። እዚ ምስ ዘይጥዕም’ዩ ዝግፈፍ። ግፋ’ውን ንተደላይ ወይ ዘይተደላይ ምስመጸኻ ነቲ ዘተረፈ ናብቲ
ዝነበሮ ክትመልሶ ሕጊ ምግፋፍ የገድደካ’ዩ።
ብዛዕባ ናይታ መስርሕ ግፋ ‘ክትመሚ’ ዝተደኮነት ህግደፋዊት መስናዕ (ቤት ማእሰርቲ) ዓዲ ኣበይቶኸ እንታይ
ትፈልጡ?
ብርሃነ ኣፍሮ (ሓደ ካብቶም መርመርቲ ማሕቡስ ዓዲ ኣቤቶ) ዝሃበና ሓበሬታ ትዝክርዎ ትኾኑ። ህግደፍ
ኣብውሽጢ ህዝብና ፈታዊ ስለ ዘይብሉ እቲ ኩሉ ዝግፈፍ ንንግዳዊ መዓላ ዝተወጠነ ኢዩ። ግደፍ ነቶም ንኣሽቱ
ደቁ፡ ኣሕዋቱን መቕርቡንስ ነቶም ብኮነ ተባሂሉ ብዕድ መ ኣዝዮም ንዝደፍኡ ኣቦ ወይኣደ ዝተቐየድዎ ዘበለ
ብገንዘብ ከናግፎም ከምዝግደድ በሪሁ ኢዩ። ዶላር እንተዘይኣትያ ብሳዕቤን መርመ ራ ይዅን ማእሰርቲ ዝመጽእ
ሞት ንህግደፍ ዕዳጋኡ ኢዩ። ሬሳ ንምውሳድ ድማ ግድን ክኽፈለሎም ስለዝኾነ። ካብኡ ተረፈ ግና ቃል ና ይቲ
ተራኺ ዘይምርሳዕ። ንሱ ንገለ ሰባት ኣብ ቅልጽሞም ጸሊም ጨርቂ ይእሰረሎም ከምዝነበረ ገሊጽዎ ኢዩ። ጸሊም
ጨርቂ ንምታይ?
ኣይትሸገሩ፡ ኩሉ ዝተዓዘበ ፖለቲከኛ ቆልዓ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ክትዕቅቦ ዝነበራ መሬት ባሕሪ፡ ጽባሕ መበላሸዊኡ
ተወጢኑ ንዝተዘርአ ሓሽ ሽ ዝሕልዉ ኣዛብእ ማሳይ ካብተፈነዉዋ፡ ኢዱ ከይሃበ ሓንቲ መዓልቲ ብዝኾነ ዋጋ
ወጺኡ ክብድህን ከዘንትወልናን’ዩ። እንተ ትማሊ፡ ጎደፋ’ውን ምስቲ ዝነበሮ ጭቡጥ ሓበሬታ ሓዊሱ፡ ናይ ሎሚ
ዘመን ህግደፋዊት ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ብርግጽ ተምሳል ናይታ ትማ ሊ 1.5 ሚሊዮን ግዳያት ዘህለቐት
መዳጎኒት ቅዝፈት ዝነበረት ፖላንዳዊት ኣውሸዊትዝ (Auschwitz) ከምትመሳሰል ዘብርህ ጽሑፍ ኣ ቕሪቡ
ነይሩ። ሎሚ ድማ እንሆ ንዝተራእየን ገና ንዘይተራእየን ቀላሊዑ ዘገማጥለና ሓሳባት ክንውንን ብምብቃዕና
ይመስገኖ ፈጣሪ!
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ፕሮፈሶር ኣብ መጽናዕቱ ሃገርና ከመይ ከምዘላ ብውሕልነት ኣስፊሑ ተንቲንዎ ከምዘሎ፡
ነፍሲ-ወከፍ ሃገራዊ’ውን በዚ ዘሎ ንገሌና ኣይሕሱብ ዝነጠበ ኩነታት ዘይተሸቑረረ የብልናን። እሞ ናቱ ይኹን
ናይተን ዝመረጽኩወን ኣርእስታት ከምኣብነት ክጠ ቓቕስ ደልየ እንተዘይኮይነ ንዓዐን ኣብሊጸ ክድግፍ ወይ
ክወቕስ ሓሊነ ኣይኮንኩን። እቲ ቅንጥብጣብ ሓሳባት ኣብ ሓደ እንተተኣኪቡ ል ክዕ ሓቀኛ ነጸርታ ሕማም ሃገርና
ስለዝህብ ዘላቒ መድሃኒቱ ክንመርጽ ኣየጸግመናን ኢለ’የ። ከም ኣበጋግሳይ ንምቕጻል በሉ ንስዓብ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ”። ጽሑፍ ናይቲ ንብውልቀይ ካብ ሓሲቡ ክዛረብስ ከይሓሰበ
ክጽሕፍን ባዕሉ ከንብቦን ዝም ቅረኒ ጋዜጠኛን ፖለቲከኛን ኣማኑኤል ኢያሱ ኢዩ። ከምተውህቦ’ውን ንሱ ኩላሓሳባቱ ኣብታ ዝመርጻ ኣርእስቲ ከምትጠቓለል ኮይና ት ስማዓኒ። ብርግጽ ከኣ ኤርትራ ብዘይ ተቓወምትን
መንግስትን ምትራፋ ምስቲ “እዚዶ ደይዚ” ዝብል መጽናዕቲ ፕሮፈሶር ዝሰማማዕ ኮ ይኑ ረኺበዮ። ‘ቲ ሕቶ
ክደግሞስ፡ “ስለምንታይ ኢዩ መራሒ ህግደፍ ሃገራውያን ኣብሪሱ ንፖቲካዊ ባዶነት መሪጽዋ”?
ክሳብ’ዚ ቀረባ እዋን ህሉው ኩነታት ሃገርና ንናይ ማዕዶ ተዓዘብቲ ዝርንዝሕ እናኣንበዐ ምሓልፎ ብዋናታት ክጓነ
ወይ ብሰበብ ኣመሪካን ወያነን ክመሳመሰሉ ኢዩ ጸኒሑ። ቀዳመይቲ ምስምስ ምስኣረገት ኢሳይያስ ናይ ስልጣን
ሕማም’ዃ እንተኣለዎ ከም ሓደ ንቡር ክንቅበሎ ኢና ተጎስጒስና። ንሱ’ውን ከምዘንደልሃጽና ፈሊጡ መታን
ኣጸቢቕና ክንዕዘር ስልጣን ብስሪኡ ከምዝበሓተ ኣምሲሉ’ዩ ክዕበየልናን ከሀ ውትተናን ተሰምዐ’ሞ ነገር ምስምስ
ፈጺማ ኣብሖ ኮነት። ከመይሲ ስልጣንካ ምዕቃብ’ኮ ንቡር ፖቲካዊ መስርሕ ኢዩ። ግን ስልጣን ሃገ ርን ህዝባን
ብምዕናውን ምዝራውን ድያ ትዕቀብ ወይስ ብምህናጽን ምጥርናፍን?
ከይንጋገ ምእንትስ፡ ስልጣን ድኣ መንከ ተጻቢእዎ ይፈልጥ? ንሱ’ውን ከምዘንደልሃጽና ፈሊጡ መታን ኣጸቢቕና
ክንዕዘር “ስልጣን ዝሃበ ኒ የለን”T ኢሉ ከሀውትተናን መላኽነቱ ከርዕመናን ክፍትን ተሰሚዑ ኢዩ። እንተኾነስ
ብርግጽ ዓሻ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኪኖ ስልጣን መ ንነት’ውን’ኮ ሂብዎ ኢዩ። ህዝብና ኪኖ ቆመና ውላዱን
መቕርቡን ኣብ ልዕሊ ኢሳይያስ እምነት ብምሕዳር ንብረቱ፡ ገንዘቡን ሓዳሩን ኣረ ኪቡ ኢዩ። ክሳብ ከምልዕለ-
ተፈጥሮ፡ ከም ኣምላኽ ተሳሊምዎ። ንሱ ግን ብእምነት ህዝቡ ካብዘይዓገበ ስዉር ብልሓቱ ከምቲ ዝበሃል ህ ርፋን
ስልጣን ከምዘይኮነ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኮይኑ ንታሪኽ ክስነድ በታ “ጭብጢ”T ትብልቃል ከይተጎናደብና
ኣዳዕዲዕና ነቃልሓዮ።
ትማሊ ሓሊፍና ሎሚ ድማ ኮነት’ሞ ምስምስ ከኣ ተሳእነ። ግናኸ ሎሚ’ውን ከምትማሊ መራሒና ንስልጣን
ክብል ከምዘባድመና ጥራይ ይመስለና እንተኣልዩ ከይንዕሹ ንጠንቀቕ። ሓደ ሓቂ ኣብዘይግዚኡ ከይእመን
ስለዝኽእል ማለት እንተዘይኮይኑ ኢሳይያስ ስልጣን ንምን ታይ ክጥቀመሉ ኢዩ ክንድኡ ዝዋደቐሉ ክንምልሶ
ግቡእ ኢዩ። ፕረሲደንት ኢሳይያስ ብመትከል ኣይናህናን ኢዩ። ብውልቀይ ከምሓደ ሃ ገራዊ ደጋጊሙ
ከምዝመሰለኒ ህግደፍ ሕጂ’ውን ኣብ ኤርትራ ዝዓስከረ ነቐዝ ሃገር ምዃኑ ብዘይጥርጥር እብሎ ኣለኹ።
ንነገሩ ፕረሲደንት ኢሳይያስ እንታይ ዝኣመሰለ ዓለማዊ ኣድላይነት ሃልይዎ ኢዩ ኣብ ስልጣኑ ክቑንቁን ተደልዩ?
መንዩኸ ዝሕልዎን ነቲ
ቅንጣብ’ዃ ዘየደናግር ኣባናን ከባቢናን ንርእዮ ዘለና ፖለቲካዊ ድራማታት ብኣምሳል ወዲ ኣፎም በራድ ዝዝውሮ
ዘሎን?
ብዛዕባ ዝርአ ዘሎ ዓለማዊ ኩነታትን ኣሳሳይነት ህግደፍን ኣብዚሐ ስለዘእወኹሉ ሕጂ’ውን ክደጋግሞ ባህጊ’ኻ
የብለይን። እንተኾነስ ንሰ ፍላላ ድማ ክሳብ ትቃላዕ ከምዝኾነላ መጠን ወያ ብፖለቲካዊ መንነታ ዘይትተኣማመን
ጎበጨረ ሰልፊ ከኣ መሐከሊት ትጥቀመላ ዘላ ፍ ልስፍና ሓንቲ ዓለም ኣብ ውሽጥና ኣእትያ’ኳ እንተ ኣሳጸየትና፡
ፖለቲካዊ ምርጫኣ ዘይኮነስ ውጽኢት ቅልውላዉ ፖለቲካዊ መንነታን እ ምነታን ኢዩ። ማለተይ ህግደፍ “ኮን
ዶኾን” ኢላ ትድርገሞ እንተዘይኮይኑ “ቀጻሊ ረብሓ’ምበር ቀጻሊ ሕውነት የለን”T ብዝብል መርዚጭ ርሖ
ውልቃውነት እንተዘይኮይኑ ብዓላማ ትመተሉ ዝተሓዝ ሃገራዊ ፖለቲካዊ እምነት የብላን። ትብለና ንሳ ዓለም
ሓድሽ ፖለቲካ ከምዘ ድልያ። ትደሊ ንሳ ሃገርና ብግዜያውነት ጸኒሓ በቲ ትምነዮ ሓድሽ ፖለቲካዊ ቅርጺ
ክትምስራሓና። ነዚ ዘቃልዕ ፕሮፌሶር ኣብ ገጽ ÖÜTጽሑፉ ብግቡእ ኣነጺርዎ ኣሎ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ”። እሞ ስለምንታይ ኢዩ መራሒ ህግደፍ ሃገራውያን ኣብሪሱ ንፖቲካዊ
ባዶነት መሪጽዋ?ፕረሲደንት ኢሳይያስ ሕቖኣ ዝጎዘዛ መንግስቲ ትውንን ኤርትራ ክመርሕ ዝተመነየሉ ምኽንያት ክልተ ዓላማታት
ኣለዎ። በቲ ሓደ እቶም መሳርሕቱ በቲ ኣቐዲሙ ክፍጽምዎ ዝቐሰቦም ኣጽናቲ ገበን ከምዝኣዘዞም ክሒዱ ንጹህ
ክመስል ኣብ ኣድላይ ግዜ ባዕሉ ከምዝኽምብሎ ም እናኣፈራርሀ ስረኦም ስለዘምለቖሎም ፈዚዞም ብሒም ዝብል
ከምዘየለ ስለዘረጋገጸ፡ ከምታ ዝተላእካ ነታ ሃገር ከምቲ ናይ ዘመነ-ኮም ቢሽታቶ ከምዝመችኦ ብምሕዛእ
መዳሚዱ ከረክቦም። በቲ ካልእ፡ ምናልባሽ ክሳብሽዑ ኣሸበሸብ ኣይሕሱብ ገለ ረጽሚ ንኸይርከብ ንር እሱ
ኣብትሕቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ክምዕቀብ ስለዘለዎ ኢዩ። ምእንቲ ርእሱ ናይዚ ዞባና ልእኽቲ ዓቃብ ሰላም ድማ
ኢቲዮጲያ ኢያ። ንሳ ሰራዊታ ሒዛ ኣብዝኾነ ዝተላእከቶ ደበኽ ትብል ‘ውፍይቲ’ ኢያ። ካብ ሙሉእ ኢቲዮጲያ
ከኣ እቶም ኣዝዮም ‘ፈጥኖ ደራሽ’ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት፡ ‘ቶም ወየንቲ ተጋሩ ኢዮም ኢለሞም። ‘ወያነ ኮይንላ
ዘመና መጺእላ’ ካብ ብጋሕጋሑ ንኤርትራዊ እናኣከሻመሸት ንኤር ትራ ግን ‘ካብ መንጋጋ መግዛእቲ ኣናጊፋ
ኣገንጺላታ’ ይብሉና። ግዲ የለን ሎሚ ርእሰ-ምምሕዳር ኮይና እንተጸንሐት ጽባሕ ንርእሳ ክት ግንጸል እንታይ
የጸግማ? ተገንጺላ ድማ ሓድሽ ሃገረ-ትግራይ ትግርኝ ክትሰርሕ እንታይ የጸግማ? ንወዲ ኣፎም በራድ ብዓባያ’ኳ
እንተ ዘየትሓዘቶ ከምዚ ዝጽበይዎ ዘለዉ መንነት ኪኖ ኮንፈደረሽን ፕረሲደንት ትግራይ ትግርኝ ክትገብሮ እንታይ
የጸግማ? (ንኩሉ ክጥዕም ይኸውን መለስ ዝተወገነ) ክሳብ ሽዑድማ ንትረሲደንቶም “ደምህት” ብዝባሃሉ ዓቃብ
ሰላም ሰራዊት ይሕሎ ኣሎ። ኣብ ኣድላይ ግዜ ጉ ዳይ ኤርትራ ካብ ኢድ ሃገራውያን ከምዝወጸ ተመኽንዩ ክስዕብ
ዝምነይዎ መቸም ኣይትዝንግዕዎን እብል። ደምህት እምባአር ኣብ ሓደ እዋን ብድርብ መልክዑ ‘ዓቀብቲ ሰላምን’
ወረርትን ኮይኖሙልና ኣለዉ።
ፕሮፈሶር ነቲ ጠመተ ትግራይ ትግርኝ ክጠቅስ እንከሎ ብኣውራኡ ነዚ ዝብሎ ዘለኹ ዘነጸረ እመስለኒ። እቲ ሓደ፡
እታ ሓንቲ፡ ኩልና ኤ ርትራውያን ድማ ነቲ ኪኖ ደበንገረ ከተግብሩዎ ዝሕልኑ ሓድሽ ፖለቲካዊ ካርታ
ተዓዚብናዮ ኣለና። እንተ ከምርኢቶይ መራሒና ሕጂ ‘ውን ከምቲ ፕሮፌሶር ኣብ ገጽ 1·T ዝጠቐሶ ብሕሉፍ
መላኽነቱ ጥራይ ዝትመን ዘይኮነስ ባንዴራ ዝተዓደለ ኣገልጋሊ ገዛእቲ’ምበር ርእሱ ዝኸኣለ ገዛኢ ክኸውን’ውን
ኣይደረገን። ብከምኡ ትዕዝብቲ ይኸውን ጎደፋ’ውን ንፕረሲደንትና ብኣምሳል ኣምባሳዶር ገዛእቲ ዝመሰሎ።
“ኤርትራ ብዘይመንግስቲ ብዘይተቓወምቲ፡ እዚዶ ደይ’ዚ፡ ኤርትራ ሞይታ። ቃልሲ ንትንሳኤ ሃገር!!” ህጹጽ
ሃገራዊ ጻውዒት!!!!!!
እሞበሉ ትምቢት ወዲኣፎም በራድ ከይተሳኽዐ ንምቑጻዩ ንሕናኸ ምእንቲ ትንሳኤ ሃገርና ብመጠን ህጹጽነት
ኩነታትና ነዚ ዘለና ፖለቲ ካዊ ባዶነት ክንሽፍን እንታይ ክንግበር ይግባእ?
ነዚ ክምልሱ ዝቖረጹ ይመስሉ መድረኻውያን ንሽግር ሃገርና ይበቅዕ ዝበልዎ ሴፍ ጽገና ከምዝመዘዙ ዝስማዕ
ዘሎ። ብፍላይ ንሕና ህዝ ቢ ኤርትራ፡ ኣቐዲሞና ዓላማኦም ክነግሩ እንተዘይደሪኽናዮም፡ ምስ ውሽጢ ሃገር
ግሩም ርክብ ስለዘለዎም ብተወሳኺ ከኣ ሰልዲ ስለዘ ለዎም ክነስዑና ከምዝኽእሉን ስለዝውረ፡ ብሓቂ ንሃገርና
ካብ ሽግር ከምዘናግፉዋ ክንትስፎ ይንገረና ኣሎ። እንተኾነስ ከም ሓደ መስር ሕ ምርጫ መሰረታዊ ለውጢ
ብምብሃግ “ኣበደን ንጽገና”Tዝብሉ ድማ ኣለዉና።
ፕረሲደንት ኢሳይያስ ባዕሉ ከምዝዓረፈ ኣብ ዘውረየሉ እዋን ተመሳሳሊ ርኢቶታት ተራእዩ ከምዝነበረ እዝክር።
ሽዑ ኣቶ ጎደፋ’ውን “ን ዝተሸመ ተኸተሎ”Tብዝብል ኣርእስቲ ወተሃደራዊት ደርጊ ክትመጸና ኢያ’ሞ ዕድል ክንህባ
ምስተላወበ ናብ መሰረታዊ ለውጢ ዘቛመተ ርኢቶ ከምዝሓየለ ይዝከር። ነዚ ተዓዚቡ ይነብር ቀለታ ኪዳነ ድማ
“ጽገና ኣይንደልን? ንሕናስባ ንደሊ፡ መንከ ሂብና” ክብል ዝጸሓፈ።ንነገሩ ኣብ ትርጉም ለውጥን ንተፈጻምነቱ ዝድለ ግዜን ዝህልወና ኣመለኻኽታ ሓደ ድዩ? ናጽነትን ተበግሶን
ናይዞም ናይዚ ቅንያት ናይ ዓዲ እንግሊዝ ተኻታዕቲ መንእሰያትና ከምዘለዎ እናነኣድኩ፡ ጽልዋኦም ክሰፍሕን
ክጥርነፉን ምእንቲ ክቕጽልዎን ክበዝሑን እላቦ። እን ተ’ዛ ሃገር ገና ትንግርቲ ስለዘለዋ ከምቲ ጥቕሲ ሓርበኛታትና
ግደፍ ዝፈከረስ ዝወርወረ’ውን ከሰንፋ ኣይከኣሎን ኢዩ።
ኣብ ዝቕጽል ጽሑፈይ ክንራኸብ ብደሓን ቀንዩ።
ጎደ
http://gereger.com/


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
“ ወገብረ ሰላመ በደመ መስቀሉ/ ብደም መስቀሉ ሰላም ገበረ።” (ቈላ. 1፥19-20)
* ኣመጻጽኣ መስቀል
መስቀል ማለት ‘ሰቀለ’ ካብ ዝብል ግእዛዊ ግሢ ዝተረኽበ ኮይኑ ትርጕሙ ድማ ዝተመሳቀለ መስቀለኛ ማለት እዩ። ኣይሁዳውያን ‘ርጉም ውጉዝ ገበነኛ እዩ’ ንዝበልዎ ሰብ ብሰይፊ (ዘፀ. 21፥14)፣ ብእሳት (ዘሌ. 20፥14) ፣ ብውግረተ እብን (ዘሌ. 20፥27)፡ ኣብ መስቀል ብምስቃል . . . ይቐጽዕዎ ነበሩ። /ዘዳ. 21፥22)
ንንጹሐ ባህርይ ሓንቲ በደል ዘይተረኽቦ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንምቕታል ዝተጠቕምሉ መንገዲ ድማ ስቕለት ነበረ። መከራ ኣጽጊቦም፡ ኣእዳውን ኣእጋሩን ሸንኪሮም፣ ኣብ መስቀል ሰቐልዎ። ጎድኑ ብኵናት ወግእዎ። ገበነኛ እዩ ንኽብሉ ‘‘ኢየሱስ ናዝራዊ ንጉሠ አይሁድ’’ ዝብል ጽሑፍ ኣብ ልዕሊ ርእሱ ጸሓፉ። ብፍቓዱ’ውን ሞተ።
በዚ ኸኣ ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክቡር ደሙ ዝፈሰሰሉን ቅዱስ ሥጋኡ ዝተቈርሰሉን ስለዝኾነ፡ መስቀል ትእምርተ መርገም ምዃኑ ተሪፉ መግለጺ ክብርን በረኸትን ኾነ፣ ትእምርተ ኀፍረት ምዃኑ ተሪፉ ምልክት ናጽነት፡ ድኅነትን ሕይወትን ኮነ።
* ትንቢትን ምሳሌን
ነገረ መስቀል ብብዙኅ ትንቢት ተነጊሩ እዩ። ብብዙኅ ኅብረ አምሳልውን ተመሥጢሩ እዩ። ኣቦና ኣዳም በደሉ ኣሚኑ ብኃዘንን ብኽያትን ምስ ለመነ፡ መፍቀሬ ንስሐ እግዚአብሔር ብዓይነ ምሕረት ጠሚቱ ፥ ‘‘ እትቤዘወከ በመስቀልየ ወበሞትየ/ ብመስቀለይን ብሞተይን ክብጀወካ እየ’’ ዝብል ተስፋ ሃቦን ቃል ኪዳን ኣተወሉን። (አክሲማሮስ ዘዓርብ፣ ቀሌ. 13 )
ነቢየ እግዚአብሔር ቅዱስ ዳዊት’ውን “ወወሃብኮሙ ትእምርተ ለእለ ይፈርሁከ ከመ ያምስጡ እም ገጸ ቀስት” (መዝ. 59፡4) ክብል ከሎ ብክርስቶስ ክርስቲያን ብወልድ ውሉድ ዝተባህሉ ምእመናንን ምእመናትን ካብ ኃጢኣት፡ ኣጋንንት፡ መናፍቃንን ፍትወታት እኩያትን ብትእምርተ መስቀል ዓወት ከምዝረኽቡ ንምርዳእ እዩ።
ብኅብረ ኣምሳል ስለ ነገረ መስቀል ብዙኅ ተመሥጢሩ እዩ። ዕፀ ሕይወት (ዘፍ.3፡22)፣ ኖኅ ምስ ሥድራ ቤቱ ዝደኃነላ መርከብ (ዘፍ. 6፡14-22)፣ ‘ወአስተኀለፈ እዴሁ ወባረኮሙ/ ኣእዳዉ ኣመሳቒሉ ባረኾም’
ከምዝብል (ዘፍ. 48፥14) ኣቦና ያዕቆብ ንደቂ ዮሴፍ ዝባረኸሉ ምልክት፣ ባሕረ ኤርትራ ዝኸፈለት በትረ ሙሴ (ዘፀ. 14፡16)፡ ሙሴ ኣብ በረኻ ንኣስራዚ ተመን ዝሰቐለሉ ዕንፀይቲ (ዘኁ. 21፡8-9)፡ ኣቃውማ ሙሴ ንጸሎት (ዘፀ. 17፡11-17) . . . ወቦ ዘተርፈ።
* በረከተ መስቀል
እግዚአብሔር ዝሃቦ ተስፋን፡ ነቢያት ዝተነበይዎ ትንቢትን ንምፍጻም፡ ኣካላዊ ቃል እግዚአብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ኣብ መልዕልተ መስቀል ተሰቂሉ ቅዱስ ሥጋኡ ቈረሰልና፡ ክቡር ደሙ’ውን ኣፍሰሰልና፡ ክብርቲ ነፍሱ’ውን ብፍቓዱ ኣኅለፈልና። በዚ ኣብ መስቀል ዝፈጸሞ ተበጃውነት ድማ ብዙኅ ጸጋን ክብርን ረኸብና።
ብምኽንያት ኃጢኣተ ኣዳም፡ ካብ ኣዳም ክሳብ ሙሴ (እስከ ክርስቶስ) ኣብ ዝበደሉን ዘይበደሉን ሞት ነጊሡ ነበረ። (ሮሜ 5፡14) ኃጢኣት ብዘርኢ እናተመኃላለፈ፡ ብመርገመ ሥጋን መርገመ ነፍስን ተኣሢርና ብርደተ መቃብር ርደተ ገሃነም፡ ብሞተ ሥጋ ድማ ሞተ ነፍስ ተፈሪድና ኵልና ንመውት ነበርና።
ክርስቶስ ኣምላኽና ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱን ሥጋና ተዋሒዱን ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ኃጢኣትና (መርገምና) ስለዝተሰከመልና ግና ሞት ተሳዒሩ ሕይወት ረኺብና። (ሮሜ 6፥6)
ኣቐዲሙ ነቢይ ኢሳይያስ ኣብ ትንቢቱ ምዕራፍ 53፥4-5 ከምኡ’ውን ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቱ ‘‘ ወለነሰ ተሣየጠነ ክርስቶስ እመርገማ ለኦሪት በዘወድአ በእንቲአነ ወፆረ መርገማ እስመ ከመዝ ይቤ መጽሐፍ ርጉም ውእቱ ኵሉ ዘስቁል ዲበ ዕፅ ከመ ይግባእ በረከተ አብርሃም ላዕለ አሕዛብ በእንተ ኢየሱስ ክርስቶስ ወንርከብ ተስፋሁ ለመንፈስ ቅዱስ በአሚን በክርስቶስ/ ንኣናስ ክርስቶስ ምእንታና ኃሊፉ መርገምና ብምፅዋር ካብ መርገም ኦሪት ኣድኃነና። መጽሐፍ ከምዚ ኢሉ እዩ እሞ ኵሉ ኣብ ዕንፀይቲ ዝተሰቕለ ርጉም እዩ። ብኢየሱስ ክርስቶስ፡ በረኸት ኣብርሃም ምእንቲ ንኣሕዛብ ክኸውን ንሕና’ውን ንክርስቶስ ብምእማን ምእንቲ ተስፋ መንፈስ ቅዱስ ኽንረክብ እዩ።’’ ብምባል ካብ መርገመ ሥጋን መርገመ ነፍስን ናጻ ከምዝኾንና ይገልጽ። (ገላ. 3፥13-14)
ኃይለ እግዚአብሔር ዝተገልጸ፡ ግብረ ምድኃን ዝተፈጸመ ኣብ መልዕልተ መስቀል ብምዃኑ ‘‘ንሱ ንርእስኻ ክቕጥቅጥ እዩ’’ ተባሂሉ ከምዝተነግረ፡ ጐይታ ንዲያብሎስ ዝቐጥቀጦ ብመስቀሉ እዩ። (ዘፍ. 3፥15)። ኵልና ብእኡ እንኣምን’ውን ንዲያብሎስ እንቕጥቅጠሉ ኃይልና መስቀል እዩ።
ኣብ መንጎ እግዚአብሔርን ሰብን፡ መላእኽትን ሰብን ፣ ሥጋን ነፍስን፣ ሕዝብን ኣሕዛብን ሰላም ዝተረኽበ ብናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ቤዛነት ብምዃኑ መስቀል ትእምርተ ሰላም እዩ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ‘‘ ወገብረ ሰላመ በደመ መስቀሉ ለዘበሰማይ ወለዘበምድር/ ብደም መስቀሉ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ንዘለዉ ሰላም ገበረ።” (ቈላ. 1፥19-20) ይብል እሞ ኣብ መልእክቱ ናብ ሰብ ኤፌሶን ድማ “ ንሱ ነቲ ኣብ መንጎ ዝነበረ ናይ ጽልኢ መንደቕ ብሥጋኡ ብምፍራስ ነቶም ኽልተ ሓደ ዝገበረ ሰላምና እዩ። . . . ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ብሙማት ነቲ ጽልኢ ደምሰሶ።” (ኤፌ. 2፥13-14) ይብል።
ስለዚ፡ መርገምና ዝተደምሰሰሉን ሞት ዝተሳዕረሉን መንደቕ ጽልኢ ዝፈረሰሉን፡ . . . ወቦ ዘተርፈ ግብረ ቤዛነት ዝተፈጸመ ኣብ መልዕልተ መስቀል ስለዝኾነ፣ መስቀል ንዘለዓለም ትእምርተ ሰላምን ዓወትን ኃይልን ጽንዓትን . . . ኮይኑ ይነብር።
* ክብረ በዓል መስቀል
በዓለ መስቀል ዓመታዊ 17 መስከረም ብድምቀት ይኽበር። ታሪኻዊ ኣመጻጽኣ ናይዚ በዓል ሰፊሕን ዓሚቕን እዩ። ብስቕለት ጐይታ ዝኸበረን ደመ መለኮት ዝፈሰሶን መስቀል ከም ፀሓይ እናኣብርሀ ሕሙማት ይፍውስን ምዉታን የተንሥእን ስለዝነበረ፡ ኣይሁድ ብቅንእን ክፍኣትን ተላዒሎም፡ ዓሚቝ ጕድጓድ ኣዅዒቶም ቀበርዎ። ንኸይርከብን ስመ ዝክሩ ንኸይልዓልን ድማ ኵሎም ነበርቲ ኢየሩሳሌም ጐሓፍን ርስሓትን ዘበለ ኵሉ ኣብ ልዕሊኡ ንኽጕሕፉ ኣዘዙ። እቲ ዝቐበሩሉ ቦታ ኸኣ ክሳብ ጎቦ ዝኸውን ንኣስታት ሠለስተ ክፍለ ዘመን (300 ዓመት) ደፈንዎ።
ኣብ 4ይ ክፍለ ዘመን፡ ኣብ ቍስጥንጥንያ ንጉሥ ቈስጠንጢኖስ ኣብ ዝነገሠሉ ጊዜ ግና ኣደኡ ንግሥት እሌኒ ነቲ ንኣስታት ሠለስተ ሚእቲ ዓመት ዝተቐብረ መስቀል ንኽትደሊ ሠራዊትን ተሓጋገዝትን ኣኸቲላ ናብ ኢየሩሳሌም ኣተወት። ብጸሎትን ብምሉእ ተስፋን ብዝገበረቶ ከቢድ ጻዕሪ ኪራኮስ ዝበሃል ሽማግለ “ናይ ጐይታ መስቀል ኣብ ቀራንዮ ምህላዉ ኣቦታትና ይነግሩና ነይሮም” ብምባል ናብ ጎልጎታ ሓበራ። ንሳ ድማ ፈልዩ ነቲ ቦታ ንምሕባር ዕንፀይቲ ኣኪባ፡ ሓዊ ኣንዲዳ፡ ዕጣን ኣትከኸት። እቲ ትኪ ዕጣን ኸኣ ኣብ’ቲ መስቀል ተቐቢርዎ ዘሎ ቦታ ወሪዱ ምልክት ኣርኣየን ሰገደን። ኣብዚ ቦታ ድማ 17 መስከረም ኵዕታ ተጀሚሩ ድኅሪ ብዙኅ ድኻም ከኣ 10 መጋቢት መስቀል ተረኽበ።
ንግሥቲ እሌኒ ተቐቢሩ ዝነበረ መስቀል ብምርካባ ስለ ዝተሕጐሰት፡ ኣብ ቅዱሳት መካናት ኣብያተ ክርስቲያን ኣሕነፀት። ዝተሓንፃ ኣብያተ ክርስቲያን ብዕለተ 16 መስከረም ተባሪኸን፡ ብዓቢይ ክብሪ ቅዳሴ ቤቱ ተኸብረ። በዚ መሠረት ድማ ዓመት መጽአ 17 መስከረም ንግሥቲ እሌኒ ዕጣን ኣትኪኻ ንመስቀል ከም ዝረኸበቶ ንምዝካር ዳሜራ ጌርናን ሽግ ኣብሪህናን ነኽብሮ። ኣይሁድ እኳ እንተ ኸሓድዎ ንሕና ግና ከምቲ እቲ ትኪ ዕጣን ዝሰገደ ንሰግድ። መስቀል ኃይልና እዩ፡ መስቀል ጽንዓትና እዩ፡ መስቀል ቤዛና እዩ፡ መስቀል መድኃኒ ነፍስና እዩ” እናበልና’ውን ንዝምረሉ።
* ሃይማኖታዊ ባህልን ሥርዓትን መስቀል
ብሓፈሻ መስቀል ብትንቢት ዝተነግረ፡ ብኅብረ አምሳል ዝተመሥጠረ፡ ብደም ክርስቶስ ዝኸበረ፡ ቤዛነትን ድኅነትን ስለዝተፈጸመሉ ብዝተፈላለየ ሥርዓት ንገልጾን ነኽብሮን። ቤተ ክርስቲያን ብዘይ መስቀል ኣይትከልን’ዩ። ካብ ጉልላት ክሳብ መሠረት ምልክት መስቀል እዩ። ካህናት መስቀል ይኅዙ፣ ብእኡ’ውን
ይባርኹ። ሕዝበ ክርስቲያን ውን መስቀል ይሳለሙ፣ ኣብ ኵሉ ሕይወቶም ኽጅምሩን ኽፍጽሙን ብትእምርተ መስቀል የማዕትቡ፣ ኣብ መስቀል ብዝተኸፍለ ዋጋ ተዓዲጎም እዮም እሞ ኣብ ክሳዶም ይኣስርዎ፣ ኣብ ክዳውንቶምን ንብረቶምን ድማ ይስለምዎን ይሥእልዎን።
* መዛዘሚ
ምልክት ምግባር ጥራሕ ዘይኮነ’ውን ጣዕምን ፍቕርን መስቀሉ ኣብ ልብና ከነኅድር፣ ብፍኖተ መስቀሉ ክንጓዓዝ ከምኡ’ውን ወትሩ ጣዕሚ መንግሥተ ሰማያትን ምረት ገሃነም እሳትን እናዘከርና ብሠናይ ግብሪ ተጸሚድና ብጸሎት ክነቅሕ ይግባእ። በቲ ደሙ ዘፍሰሶ መስቀሉ ሰላሙ ክህብ ስለ ሃገርን ዓለምን ምጽላይ ዝግባእ እዩ። ነዚ ኽገልጽ ከሎ “ ኅሡ ሰላማ ለሀገር . . . ወጸልዩ በእንቲአሃ ኀበ እግዚአብሔር እስመ በሰላመ ዚአሃ ይከውን ሰላምክሙ/ ንሳ ብሰላም ኽትነብር እንተኸኣለት ኢኹም ሰላም ትረኽቡ እሞ ናይ ሃገር ሰላም ድለዩ፡ ምእንትኣ’ውን ናብ እግዚአብሔር ጸልዩ” (ኤር. 29:7) ይብል። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ብወገኑ “ጸልዩ ላዕለ ኵሉ ሰብእ ወላዕለ ኵሉ ነገሥት ወመኳንንት ከመ በኅዱእ ወበጽምው ይኩን ንብረትነ በኵሉ ጽድቅ ወንጽሕ/ ህዱእን ሰላማውን ሕይወት ምእንቲ ኽንነብር ከኣ ምእንቲ ኵሎም ነገሥታትን ሰበ ሥልጣንን ጸልዩ” ብምባል ወትሩ ስለ ሃገርን ዓለምን፣ ስለ ንጉሥን ሠራዊቱን፣ ስለ ሕዝብን መኳንንቲ መራሕቲ ሕዝብን ምጽላይ ከምዝግባእ ይነግረና።
ንኸምዚ ዝበለ ጸሎት ልዑል እግዚአብሔር ኢዱ ዘርጊሑ ገጹ ኣብሪሁ ከም ዝቕበሎ እሙን እዩ። እንሆ ድማ መርኣያ ናይዚ ሕዝበ ኤርትራን ሕዝበ ኢትዮጵያን ዘዕረግዎ ጸሎትን ምህለላን መልሲ ረኺቡ ‘ድኅሪ 20 ዓመት’ ኣብ ክልተአን ሃገራት ብሥራተ ሰላም ተሰሚዑን ጉዕዞ ልምዓት ተጀሚሩን ኣሎ።
ነዚ ሰላም’ዚ ፍጹም ክገብረልናን ጽንዕቲ ኢዱ ከንብረሉን ንእግዚአብሔር ኣበርቲዕና ክንልምኖ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ተዘኻኽር።
ንሃገርና ክልልት በግርማ ሕጽርት በመንፈስ ቅዱስ ይግበረልና፡ ዓውደ ዓመትና ይባርኸልና። እዚ በዓልናን እዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዓመትን፦ ዕርቀ ሰላም ዝነግሠሉ፣ ዝረኃቑ ዝቐርብሉ፡ ዝተበኣሱ ዝዕረቕሉ፡ ሃይማኖት ዝጸንዓሉ፡ ሥነ ምግባር ዝዓብየሉ፡ . . . ብሓፈሻ ዓመተ ሰላምን ፍቕርን ክኾነልና ናይ ልዑል እግዚኣብሔር ቅዱስ ፍቓድ ይኹነልና።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር፡ ኣሜን።


text:
ነቲ ኣብ ዝሓለፈ 8-9 ጥሪ 2011 ኣብ ከተማ ለንደን ዓባይ ብሪጣንያ ካልኣይ ጉባኤኡ ብዓወት ዘቃነዐ በርጌሳዊ ማሕበር ዜጋታት ንደሞክራሲያዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ (ስድሪ CDRIE) ኣብ መወዳእታ ናይ 2009 ኢየ ተጸንቢረዮ። ኣብቲ ኣብ ጥሪ 2009 ዝተኻየደ መስራቲ ኣኼባኡ ንውሑድ ሰዓታት ጥራሕ ስለዝተሳተፍኩ ነቲ ጉባኤ ብምልኣት ኣይተኸታተልኩዎን። ይኹን እምበር ድሕሪ’ቲ ኣኼባ ኣብ ዝነበረ ዕለታት ብገለ ወገን እቲ ምትእኽኻብ ኪሕመን ኪንቀፍን ስለዝሰማዕኩዎ ‘ስለምንታይ’ ኢለ ኪመራመር ፈቲነ። እቲ ዝበዝሕ ምኽንያት ባዕላዊ ግምታት ኢዩ። ‘ስድሪ ንህግደፍ ከድሕን ዝተፈጥረ ንህግደፍ ዝመስል ማሕበር ኢዩ።፡ ሓፋሽ ውድብ ኢፒዲፒ ኢዩ። ሓይሊ ተቓወምቲ ውድባት ኪገማምዕ ብመደብ ዝተሰርሐ ምትእኽኻብ ኢዩ፤ ኣብ ፈላሚ ኣኼብኡ እውን ምስ ህግደፍ ኪዝቲ ቅሩብ ሙዃኑ ሓቢሩ ኢዩ።’ ዝብል ዕላላት ሰሚዐ።
ብሰንኪቲ ፖለቲካዊ ድሕረ-ባይታና ዝፈጠሮ ዘይምትእምማንን ሓድሕድ ምጥርጣርን ወትሩ ሓዲሽ ሓይሊ እናኽተኣኻኸብን ሓዲሽ ማሕበር እናኽቐውም ፍሉይ ሕብሪ ኪቕባእን ዝተፈላለየ ቅጽላት ኪዕደልን ስለዝረኣና ስድሪ እውን ኪሳዕ ስሙን መንነቱ ብስርሑን ተግባሩን ዘረጋግጾ ተመሳሳሊ ዕድል ከጋጥሞ ንቡር ኢዩ። ዘይምትእምማንን ሓድሕድ ምጥርጣርን ንደምበ ተቓውሞ ዘዳኽምን ዘልምስን ፍቱን መሳርሒ ስለዝኾነ ከኣ እቲ ትንፋስን ሓይልን እዘን ውድባት ኪርኢ ዘይደሊ መላኺ ስርዓት እውን ብልዑል ውዳበ ኪጥቀመሉ ኪነብር ኢዩ።
እቲ ዝርካቡ ኤርትራዊ ተቓዋሚ ሓይሊ፡ ኣብ ሓደ ውዳበን ጽላልን ሰሚሩ: ኣንጻር እቲ መሰላት ህዝቢ ረጊጹ ብሓይሊ ዝገዝእ ዘሎ መላኺ ስርዓት ክንዲ ዝቃለስ ዕለተ ዕለት ኣብ ዝጫጭሓ ሓደሽቲ ውድባትን ማሕበራትን እናተመቓቐለ ናይ ምግባር ዓቕሙ ይዳኸም ብምህላዉ ብዝብገስ ስክፍታን ሻቕሎትን ኢዩ ነተን ዝፍንጨላን ሓደስቲ ዝፍጠራን ማሕበራትን ውድባትን ብጥርጣረ ከምዝረኣያ ዝገበረን።
እቲ ስክፍታ እቲ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሲቪካዊ ማሕበራትን ፖለቲካውያን ውድባትን ኮይኑ በብወገኑ ዝቃለስ ዘሎ ሓይሊ፡ ኣብ ሓደ ሰሚሩ ዓቕሚ ሰቡን ክእለቱን ኣወሃሂዱ እንተዝሰርሕ ሓይሊ ደምበ ተቓውሞ ዝያዳ መፍረየን መድመዐን ነይሩ፡ ካብ ዝብል ቅዱስ መንፈስ ዝነቅል ኢዩ። ንባዕለይ እውን ከምኡ ስለዝሓስብ።
ይኹን እምበር ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ኤርትራዊ ተመኩሮ ሓርነታዊ ቓልሲን ታሪኽ ደምበ ተቓውሞን ኪፈላለን ኪገማማዕን እምበር ኪጥርነፍን ኪሓብርን ኣይተራእየን። ካብቲ ዝተፈተነ ብዙሕ ሕብረትን ስምረትን ዘጉህን ዘሕዝንን እምበር፡ ዘተስፉን ዘሐብንን ዛንታ እንተልዩና እውን ኣዚዩ ውሑድ ኢዩ። ኣብ ፖለቲካዊ ቓልሲ ምስ ዝምእምኣካ ወገን ኪትሓብር ኣብ መስርሕ ኪትፍለ፡ ተመሊስካ ሓዲሽ ኪዳን ኪትምስርት እንደገና ካልእ ግንባር ክትፈጥር ንቡር ፖለቲካዊ ሳይንስ ዓለምና ስለዝኾነ ኣባና ምኽሳቱ ዘይንቡር ኣይኮነን። እቲ ኣባና ምግጣሙ ዘይንቡር ዝገብሮ ግን ነቲ መሪር ምረት ሓላት ህዝብና ብብቕዓት ኪንምልስ ዘይምኽኣልና ኢዩ።
ይኹን እምበር ዝኾነ ይኹን ዜጋ ኣብ ዝኣምነሉ ዕላማን ጽላልን ኪተኣኻኸብ፣ ዝመስሎን ዝዓስሎን ማሕበር ከቕውም መሰል ኣለዎ። እቲ መሰል መሰል ዝኸውን ግን ኣብ ዘዝኣምነሉ ማሕበርን ውድብን ኬይኑ ፍልልያቱ ኣጽቢቡ ተጸዋዊሩን፡ ንሓድሕዱ ኪተሓባበርን ኪተሓጋገዝን እንተኺኢሉ እዩ እምበር፣ ንሓድሕዱ ኪወናጀል፡ ሓደ ኣንጻር እቲ ሓደ ኪሰርሕ እንተኾይኑ፡ እቲ መሰል ኪሳራ ኢዩ።
ሓደ ማሕበር ስለምንታይ ተፈጢሩ ዘይኮነ ግን ተፈጢሩስ ብግብሪ እንታይ ሰሪሑን ኣፍርዩን ከኣ ኢዩ እቲ ቐንዲ ኪምዘን ዘለዎ። ሓደ ውድብ ኮነ ማሕበር ዘጎምጁ ጽፉፍ ቻርተር ጽሒፉ ዘርጊሑን እንተዘይሰሪሑሉ ፋይዳ የብሉን። ኣብ ወረቐት፡ ልቢ ሰብ ዝምስጥ ምቁር ቃላት እናሓሬኻ ድላይካ ክትብል ትኽእል ኢኻ። ብግብሪ ግን ትሰርሖ ዲኻ ኢዩ እቲ ሕቶ። ኣብ ቻርተርተራት እንተመጺእና፡ ከምቲ ዝተጻሕፈ እንተዝስረሓሉስ እቲ ኣብ 3ይ ጉባኤ ህ.ግሓ.ኤ፡ ናይ ሎሚ ህግደፍ፡ ዝጸደቐ ሃገራዊ ቻርተር እውን ሕማቕ ኣይነበረን። ኣብቲ ቻርተር እዚ ዝስዕብ ኣገደስቲ ዕላማታት ሰፊሩ ይርከብ፡-
ምትካል ቅዋማዊ መንግስቲ
ምርግጋጽ ልዕልና ሕጊ
ህዝባዊ ምርጫ
ብሕታዊ ፕረስ
ናይ ምውዳብን ሓሳብካ ናይ ምግላጽን መሰል
ናጻ ዕዳጋ
ምትብባዕ ብሕታዊ ክፋል፡ ወዘተ ወዘተ የፍቅድ ኢዩ።
ይኹን’ምበር፡ ካብዚ ዝተጠቕሰስ ብግብሪ ዝስርሓሉስ ኢምንት ኢዩ። ዳርጋ ኩሉ ቐለም ኣብ ወረቐት ኢዩ ኮይኑ ተሪፉ።
ናብ ስድሪ ክመልሰኩም፡- ስድሪ (CDRIE) ኣብዚ ሕጂ ዘቃንዖ ካልኣይ ጉባኤኡ፡ ካብ ቻርተሩ ፈጺሙ ኪዝንብል ወይ ከግልስ ከምዘይብሉ፡ እቲ ጉባኤ ኣስሚሩሉ ኢዩ። ምኽንያቱ እቲ ቻርተር ኢዩ ናይቲ ምትእኽኻብ ሽግን ብሶላን፡ ከምኡውን ናይቲ ምትእኽኻብ መንኮርኮርን ሉጓምን። ነፍሲ ወከፍ ንጥፈታት ድማ ነቲ ቻርተር ከንጸባርቕን ኪመስልን ይግባእ።
ስድሪ (CDRIE) ፈጺሙ ንፖለቲካዊ ቓልሲ ዘይሻሞ በርጌሳዊ ማሕበር ኢዩ። ስለዝኾነ፤ ዝያዳ ናብተን ዘይጎነጻዊ ኣገባብ ቓልሲ ኢና ንጥቀም ዝብላ ፖለቲካውያን ሓይልታት ቅርበትን ምሕዝነትን ዘለዎ ኪመስል ይኽእል ኢዩ። ይኹን እምበር ኣንጻር እተን ብብረታዊ ቓልሲ ኢና ለውጢ ከነምጽእ እንደሊ ዝብላ ሓይልታት እውን ኣይኮነን። ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ በብቲ ዝኣምነሉ ኣገባብ ቓልሲ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ከምጽእ መሰሉ ስለዝኾነ። ብሓይሊ ብረት ዝፍጠር ኢሰብኣዊ ግህሰት ከጋጥም እንከሎ ግን ኣፉ ኪሓትም ኣይኮነን።
ቻርተር ስድሪ ከምዘነጽሮ ስድሪ (CDRIE) ናይ ዝኾነ ይኹን ውድብ ኮነ ማሕበር ጸግዒ ዘይብሉ ናጻን ሓላፍነታውን ማሕበር ኢዩ። ናጻ ማሕበር ዘብሎ፡ ቻርተሩ ምስ ኩሉ ሓይልታት ኤርትራ ብሓባር ብዘይ ሻርነት ኪሰርሕ ስለዘገድዶ፣ ሓላፍነታዊ ዘብሎ ድማ፡ ዝኾነ ይኹን ንረብሓ ህዝቢ ዝሃስን ሓድነቱ ዝፈታትን ተግባራት ዓገብ ብምባል፣ ህዝቢ ብዕምቆት ንኪሓስብን ነቲ ሳዕቤናት ንኸስተብህለሉን ዝጉስጉስን ዘበራብርን ማሕበር ብምዃኑ።
እቲ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ኮነ፡ እቲ እቃወም እየ ዝብል ፖለቲካዊ ሓይሊ፡ መባእታዊ ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ ኪግህስ፡ ንህዝብን ሃገርን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ኣካይዳ ኪኽተል እንከሎ ግን፡ ስድሪ (CDRIE): ነቲ ዘጋጥም ግህሰትን ኪኽሰት ዝኽእል ሳዕቤንን፡ ንህዝቢ ኪሕብርን ኪነግርን ድሕር ኣይክብልን ኢዩ። ሲቪካዊ ማሕበር ከም ምዃኑ መጠን፡ ንህዝቢ ምሕባርን ምንቕቓሕን ስርሑ ስለዝኾነ።
ካብቲ ኣብ ካልኣይ ጉባኤ ቐንዲ ብትሪ ዝተዘርበሉ ዛዕባ፡ ‘ስድሪ (CDRIE)’ ጸግዕን ሻራን ናይ ዝኾነ ፖለቲካዊ ሓይሊ ዘይሙዃኑ፣ ከምኡ ካብ ዝመስል ኣካይዳ ኪጥንቀቕ ከምዝግባእን ንኹላተን ኤርትራውያን ፖለቲካውያን ሓይልታት ድማ ብማዕረ ቅርበት ኪርእየን፣ ምስ ኩላተን ቅርዑይ ዝምድና ኪህልዎ፣ ብመትከልን ዕላማን ምስ ዝሰማምዓኦ ከኣ ናይ ስራሕ ሽርክነት ኪፈጥርን ከምዘለዎ ዝብል ኣገደስቲ መትከላት ይርከቦ።
ይትረፍ ከም ስድሪ (CDRIE) ንኡስ ዝዓቕሙን ድሩት ዝሓይሉ ማሕበራትን ውድባትን፡ እቲ ዓቕምን ሓይልን ኣሎኒ ዝብል እውን እንተኾነ፡ ጽፉፍ ናይ ስራሕ ውጥን ሰሪዑ ብግብሪ ዝጭበጥ ስራሕ ብምስራሕ መንነቱ እንተዘየመስኪሩ፡ ኩሉ ዓይነት ቅብኣን ቅጽልን ኪስዕቦ ግድን ኢዩ። ብስራሕ እምበር ብዘረባ ጥራሕ ኣብ ዝብጻሕ ስለዘየሎ። ካልኣይ ጉባኤ ስድሪ እውን ነዚ ክውንነት’ዚ ገምጊሙዎ ኢዩ። ስድሪ ምስ ህዝቢ ብቐጥታ ብምርኻብ ንመንነቱ ዝበቅዕ ግብራዊ ስራሕ እናሰርሐ ሽሙን መንነቱን ብስርሑ ከጉልሖ ኢዩ ድማ ተሰማሚዑ።
ኣብቲ ናብ ስድሪ (CDRIE) ዝተጸምበርኩሉ ግዜ “ ስለምንታይ ኣብ ስድሪ” ብዝብል ዓንቀጽ ስምዒታተይ ንምክፋል ኪጽሕፍ ነቒለ ነይረ። ዳሕራይ ግን እዚ ኢዩ ብዘይብሎ ውልቃዊ ዋኒን ኣዋዲቐዮ።
ኣብዚ ካልኣይ ጉባኤ ስድሪ (CDRIE) ቀንዲ ዝመሰጠኒ ነገር እንተነይሩ: ኣብ ስድሪ ብዙሕ ዝተፈላለየ ኣተሓሳስባታት እናሃለወ፡ ኪሳዕ ኪሰማማዕ ዝኸኣለ እናተላዘበ ብሓባራዊ ምርድዳእ፡ ኣብቲ ዝፈላለየሉ ከኣ ብድምጺ ብዙሓት እናተማእዘዘ፡ ብመትከላት ቻርተሩ ኪሰርሕ ቅሩብነት ምህላው ኢዩ። ኣብ ገለ ዛዕባታት ርሱን ክትዓት ተኻይዱ ኢዩ። ኩሉ ግን: ብሉጽ ስራሕን ውጽኢትን ኪርኢ ካብ ዘለዎ ሰናይ ምንዮት ዝነቅል ኢዩ። ጦብላሕታታተይ ንኺጽሕፍ ዝደረኸኒ ከኣ እቲ ንኸም ናተይ ዓይነት ናህሪ ዘህድእ ተጻዋርነትን ምርድዳእን ኢዩ። ንሱ ኢዩ እቲ ዝዓበየ ተስፋ ዝሃበኒ ነገር።
መቸም ታሪኽና ከምዝሕብሮ ሎሚ ኣብ ፖለቲካዊ ውድባት ኮነ ሲቪካዊ ማሕበራት ዝነጣጠፍ ዘሎ ዜጋ፡ ገሊኡ ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ ገሊኡ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፣ ውሑድ እውን እንተኾነ ገለ ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ እቲ ሲቪል እውን ናይ ሓዲኡ ጽልዋ ዝነበሮ ኢዩ።
ኣብ ስድሪ (CDRIE) ዘሎና ኣባላት፡ ኣብ ጉዕዞና ምስ ዝተፈላለየ ውድባትን ማሕበራትን ዝሰራሕና - ገሌና ኣብ ብዙሓት ውድባት ዝበጻሕና - ከካብ’ቲ ዝነበርናዮ ማሕበር ኮነ ውድብ እንተስ ሰኣን ምስምማዕ እንተስ ሰኣን ምርድዳእ ዝወጻእና፡ ገሌና ካብ ሓደ ደምበ ናብ ካልእ ደምበ ዝቐየርና፡ ጸኒሕና ድማ ዝሓሸን ዝተመሓየሸን መሲሉ ኣብ ዝተሰማዓና ማሕበር ዝተኣኻኸብና ሰባት ኢና። ንሕና እውን ከምዝኾና ካልእ ኤርትራውያን ውድባትን ማሕበራትን ካብዚ ታሪኻዊ ውርሻ ሓራ ኣይኮንናን። ብዙሓት ኣባላት ስድሪ ምስ ዝተፈላለዩ ማሕበራትን ውድባት ዝነጥፉ ዝነበሩ ኢዮም።
ስለዝኾነ ምስሊ-ስድሪ ንገሊኦም ውድባት ኪእፈፎም፡ ንገሊኦም ኪስሕቦም፣ ንገለ ተጻባእቲ ንገለ ተደናገጽቲ መሲሉ ኪረኣዮም ባህሪያዊ ኢዩ። ብፍላይ ምስዚ እዋናዊ ኩነታት ዋዕላ “ደገፍትን ተቓወምትን” ዝብል ጸግዕታት ስለዘማዕበለ፡ መርገጺ ስድሪ እውን ኪሕተት ግድን ኢዩ። ምኽንያቱ ከካብ ዝነበርናዮ ዓለም ሒዝናዮ ዝመጻእና ኣተሓሳስባን ኣረኣእያን እውን ስለዘለና። እቲ ጉባኤ፡ ከኣ ነዚ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው ሓደ ነገር ኣረጋጊጹ ወጺኡ። ‘ስድሪ(CDRIE)ካብ ዝኾነ ዕድመታት ፈጺሙ ኪበኩር የብሉን። ብዝወሓደ ነቲ ዕድመታት ርይእቶኡን መትከላቱን ኣብ ምግላጽ ኪጥቀመሉ፡ ኪንኡ ሓሊፉ እውን ኣተሓሳስባኡ ከስርጽን ኪጸሉን ንኪኽእል ኪውፈን ኪተዓጻጸፍን ከምዝግባእ’ ተረዳዲኡ። ይኹን እምበር ውልቀ ኣባላቱ ዝመስሎምን ዝደልዩዎን ኪብሉን ኪጽሑፉን ይኽእሉ ኢዮም። እቲ ወግዓዊ መርገጺ ስድሪ (CDRIE) ግን ብዘይ ሻርነት ንኹሉ ወገን ሓደን ማዕረን ኢዩ።
ንስድሪ(CDRIE): እንተስ ብፍላጥ እንተስ ብምድንጋጽ: ወይ’ውን መትከላታ ብምእማን ናቱ ከምስላ ዝያዳ ናብኡ ከቕርባ ዝደሊ ሓይልን ወገንን እውን ኪህሉ ይኽእል ኢዩ። ስድሪ ግን ናይ ኩሉ ኪትከውን ኢያ ተፈጢራ። ንኹሉ ምስ እትኸውን ከኣ ኢያ ኪትህሉ እትኽእል። ነቲ ዝቖመትሉ ቻርተር እንተዘይመሲላ ከተተንፍስ ኣይኮነትን። ቻርተራ ከኣ ጸግዕን ሻራን ኣይቅበልን ኢዩ። በዚ መትከል’ዚ ናይቲ ንነዊሕ ዝጠመተ ኤርራዊ ሲቪካዊ ማሕበር ሰረት ኪትፈጥር ክትክእል ግን፡ ንስድሪ (CDRIE) ሓገዝን ምኽርን፡ ከምኡ’ውን ተሳትፎ ናይ ዜጋታት ከድልያ ኢዩ። ንጹህ ሃናጽን መሃርን ምኽርን ለበዋን።
ኣብ መወዳእታ ጦብላሕታተይ ብሓደ ለበዋ ኪዛዝሞ እደሊ። ምስ ሓደ ወገን ምድንጋጽ ዘይተርፍ ሰብኣዊ ባህሪ ናይ ወዲ ሰብ እኳ እንተኾነ፡ ጸሓፊ ናይዚ ዓንቀጽ ናይ ኩሉ ደላይ ለውጢ ጸግዒ እምበር ናይ ዝኾነ ይኹን ውድብ ኮነ ማሕበር ሻራ ኪሕዝ ኣይደልን እየ። ከም ዜጋታት ናይቲ ብዓመጽ ዝደሃኽ ዘሎ ህዝብና ዓቢ ሓላፍነት ስለዘሎና፡ ኣብ መንጎና ሓድሕዳዊ ፍቕርን ምርድዳእን፣ሓልዮትን ምክብባርን፡ ከነስርጽ፡ ኣብ ሓድሕዱ ዝመላላእ ቅዱስ ውድድር ክንፈጥርን ኣሎና። ንሓድሕዱ ዝተሃላለኽ ፖለቲካዊ መንፈስ ፍታሕ ስለዘይምጽእ፡ ነብስና መሊኽና ተጸዋዊርና ኪንቅጽል እምነ። እታ ንእሽቶ ዓቕመይ ከኣ ንዕኡ ኪውፍያ እየ ዝደሊ።
ሳሙኤል ገብረሂወት
29 ጥሪ 2011
ለንደን


text:
ተቃወምቲን ገዛኢ ፓርቲን ኣብ ትግራይ ዝረኽብዎ ውፅኢት ምርጫ ብዝምልከት ሓላፊ ቦርድ ምርጫ ትግራይ ኣቶ ወንድም ጎላ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፡ኣብ ትግራይ 7 ፖለቲካ ውድባት ማለት ህወሓት/ኢህወዴግ፡ዓረና/መድረክ፡መኢኣድ፡ኢዴፓ፡ ቅንጅት፡ዴፍዲኣግን ኢራፓን ብደረጃ ክልል ሓደ ናይ ውልቂ-ተወዳዳሪ ድማ ኣብ መቐለ ከምዝተወዳደሩ ገሊፆም።
ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ 152 መናብር ኣለዎ፡ህወሓት ዘቅረቦም ሕፁያት ንኩሉ መናብር ከምዝሓዙዎን፡ናብ ፈደራላዊ ቤት ምኽሪ ንውድድር ዝቐረበ መናብር ካብ ትግራይ 32'ዩ ኢሎም ኣቶ ወንድም ጎላ።
ብደረጃ ክልል ኣብ ዝተሳለጠ ውድድር ምርጫ'ውን እንተኾነ ቀዳማይ ህወሓት፡ካልኣይ ዓረና-ትግራይ፡ሳልሳይ መኢኣድ ኮይኖም ነቲ ውድድር ዛዚሞምዎ።ኩሉ መናብር ፈደራላዊ ቤት-ምኽሪ ግና ኣብ ኢድ ህወሓት ኣትዩ'ሎ።
ኣብ'ተን ሓያል ንሕንሕ ክራኣየለን'ዩ ዝተባሃላ ከባቢታት ዝተመዝገበ ውፅኢት ንክገልፁ ዝተሓተቱ ኣቶ ወንድም ጎላ፡ኣብ መቀለ ወኪል ህወሓት 64,341 ወኪል ዓረና/መድረክ 6,843፡ኣብ ተምቤን ወኪል ህወሓት 53,765 ወኪል ኣንድነት/መድረክ 3,314፡ኣብ ኣኽሱም ወኪል ህወሓት 67,662 ወኪል ዓረና/መድረክ 621 ኣብ ዓድዋ ወኪል ህወሓት 41,216 ወኪል ዓረና/መድረክ 229 ድምፂ ረኺቦም ኢሎም።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ ከይዲ መረፃ ኢትዮጵያ ብደረጃ ፓርቲ ኣይተገምገመን ኢሎም ዘረበኦም ዝጀመሩ ኣባል ኣመራርሓ ዓረና-ትግራይ ኣቶ ብርሃኑ በርሀ፡ከይዲ'ቲ መረፃ ዓበይቲ ሽግራት ከምዝነበሮ ንተኣማመን ኢና ኢሎም።
ኣብ ሞንጎ ሕፁያት ገዛኢ ፓርቲን ተቃወምቲን ስለምንታይ ሰፊሕ ኣፈላላይ ተኽሲቱ ንዝብል ሕቶ ኣቶ ብርሃኑ ክምልሱ ከለው-ኣብ'ቲ ምርጫ ሰፊሕ ዓፈና ስለዝነበረ፡ኣብ ልዕሊ ተወዳደርቲና ሰፊሕ ፀቅጢ ተፈጢሩ'ዩ፡ኣብ ልዕሊ መረፅቲ'ውን ተመሳሳሊ ፀቅጢ ተፈጢሩ'ዩ ኢሎም።
ንተቃወምቲ ናይ ጥፍኣት ሓይሊ'ዮም ዝብል ጎስጛስ ስለዝተገብረ፡ከም መናሓንሕንቲ ዘይኮነስ ከምሓደ ፅላኢ'ዩ ብመንግስቲን ገዛኢ ፓርቲን ይስራሓሉ ነይሩ ኢሎም ኣቶ ብርሃኑ በርሀ።
ወካሊት መኢኣድ ኣብ ትግራይ ው/ሮ መሰሉ ረዳ ብወገነን፡ፕረዚደንት መኢኣድ ኢንጂነር ሃይሉ ሻውል እቲ ምርጫ ኣብ ገለ ከባቢታት ንክድገም ንዘቅረብዎ ለበዋ ይቅበሎ'የ ምኽንያቱም፡መረፅቲ ናፃ ክይኖም ዘድምፅሉ ስፍራ"ኻ ዘይረኸብሉ ኩነታት"ዩ ነይሩ፡ኣብ ገለ ከባቢታት ድማ ተዓዘብትና ተባሪሮምን ተኣሲሮምን'ዮም ኢለን።


text:
ተጋ/ስብሓት ነጋ ምስ ጋዜጣ ወይን ካብ ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለ-መጠይቕ ዝተወስደ
ካልኣይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ወይን፡- ኣብ መንግስቲ ሻዕብያ ከም ሃገር እናተኸተልናዮ ዝመጻእና ፖሊሲ ጉዳያት ወጻኢ ዝድለ ውጽኢት ከምዘየምጸአ ብዙሓት ሰባት ዝዛረብሉ’ዩ። ብፍላይ ከኣ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ምስ’ቲ ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ምስ ዝተፈላለያ ሃገራት ይገብሮ ኣሎ ዝበሃል ብምትእስሳር ቀጻሊ ዕዳ ህዝቢ ትግራይ’ዩ ይበሃል፡ ኣብ’ዚ እንታይ ርእይቶ ኣለካ?
ተጋ/ስብሓት፡- ኣነ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ እቲ ክሳብ ሕጂ ዝነበረ ፖሊሲ ጉድለት ነይርዎ ዝብል እምነት የብለይን። ምናልባት ሕጂ ክስተኻኸል ኣለዎ ዝበሃል እንተሃልዩ ከኣ፡ እቲ ውሳነ ናይ ዝለዓለ ኣካል’ዩ ክኸውን። ኣብ’ቲ ክሳብ ሕጂ ዝነበረ ፖሊሲ ኣብ ኣፈጻጽማኡ ድኽመት’ዶ ነይሩ ይኸውን ዝብል ሕቶ ኣለኒ። ማለት ፈተውቲ ክልቲኡ ህዝብታት ኣብ ምልዕዓል፣ ኣብ ምስላፍ ውሱናት ጉድለታት ይህሉ’ዶ ይኸውን እብል። ምስ’ዚ ተተሓሒዙ ምስ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ኣይሰላም ኣይኲናት ኩነታት ዘሎ ጥቕዓት ወይ ጉድኣት እንተርኢና ክልቲኡ ህዝብታት’ዩ ዝጥቃዕ ዘሎ። እቲ ቀንዲ መጥቃዕቲ ወይ ጉድኣት ከኣ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ዘሎ። ፍሉጥ’ዩ ምስ ኤርትራ ሰላም እንተንኸውን ንሕና’ውን ከም ህዝብን ሃገርን ንረኽቦ ጠቕሚ ኣሎ። ሰላም ብዘይምህላው ዝጎድለና ነገር ከም ዘሎ ፍሉጥ ነገር’ዩ። ግን ምስ’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓልፎ ዘሎ ህይወትን ዝበጽሖ ዘሎ ጉድኣትን እንተነጻጺርናዮ ናይ ህዝቢ ኤርትራ እምብዛ ዝገደደ’ዩ። ብዓይኒና ንሪኦ ኣለና ህዝቢ ኤርትራ ናብ ስደት’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ’ውን ብትንትን ዝበለ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ናይ መንግስቲ ምውዳቕ (Failed State) ሓደጋ’ዩ ኣንጸላልዩ ዘሎ። እዚ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ነዚ’ዩ ዘመልክት። ኣብ ኤርትራ ዘለው ዓፋር፣ ኩናማ፣ ሳሆ፣ ትግረ ዋላ’ውን እቶም ትግርኛ ተዛረብቲ ዝተበታተኑ’ዮም። ነዚ ሓቂ’ዚ ዝርዳእ መንግስቲ ድማ የለን ኣብ ኤርትራ። ስለዚ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ድኽመት ናይ’ቲ ስርዓትን ዝፈልሕ ዘሎ ስምዒት ህዝብን እንተተዓዚብናዮ ኣብ ኤርትራ ውድቀት መንግስቲ ኣየጋጥምን ኢልካ ክትዛረብ ኣይከኣልን። ኣብ ከም’ዚ ኩነታት ኣባና ክበጽሕ ዝኽእል ሓደጋ ንቕድሚት’ዩ ዘሎ። ህዝቢ ኤርትራ ይብተን ኣሎ። ስለዚ ኣብ ክሊቲ ፖሊሲና ኮይና እዚ ከይኸውን ነቲ ህዝቢ ምልዕዓል’ዶ ምተኻኣለ ነይሩ ዝበልኩ’ውን ነዚ’ዩ። ኣብ ደገ ምስ ማሕበረ-ሰብ ዓለም እናተረዳዳእና እናገብርናዮ ዝመጻእና ተጽዕኖ’ውን ካብ’ቲ ዝሰራሕናዮ ንላዕሊ ምኸድና’ዶ ነይርና እብል።
እንተኾነ እቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ መንግስቲ ካብ ዕግርግር ወጻኢ ክነብር ኣይክእልን’ዩ። ሓደ እዋን ሓሰን ጉሌድ ናይ ጅቡቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ብመሰረቱ ካብ ዕግርግር ወጻኢ ክነብር ኣይክእልን። ህይወቱ’ውን ዕግርግር’ዩ ኢልዎ ነይሩ። ትኽክል’ዩ እቲ መንግስቲ ህውከት ክሃድን ዝመሰዮ’ዩ። ናብ ዕግርግር ይኣቱ’ሞ በዝን በትን መተዓረቕቲ ይመጽእሉ። ስለዚ እቲ መንግስቲ ብተፈጥሮኡ ብዘይ ህወከት ክነብር ኣይክእልን። ኣብ ቀረባና ናብ ደቡብ ሱዳን፣ ናብ ሶማልያ /ኣልሸባብ/ ዝገብሮ’ሞ ይጽንሓልና ናብ ሲሪላንካ’ኮ ከይዱ ነይሩ’ዩ ሻዕብያ ህወከት ከድሊ። ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ድማ ምስ ኢራን /ሑቲ/ ዓሪኹ ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። ሕጂ ድማ ኢራን ገዲፉ ናብ ስዑዲ ዓረብ ከይዱ ኣሎ። እዚ ዘርእየና ነገር እንተሃለወ መንግስቲ ኤርትራ ክትግምቶ ዘይትኽእል ፖለቲካዊ ሕማም ዝሓመመ ጉጅለ ምዃኑ’ዩ። መንግስቲ ኤርትራ ሎሚ ምስ ስዑዲ ኣሎ ጽባሕ ዝበርተዐ ዕግርግር እንተተፈጢሩ ናብኡ ክኸይድ’ዩ። በከም’ዚ ገንዘብ ከምዝረክብ ዝፍለጥ’ዩ። ገንዘብ ንበይኑ ግን ሃገር ኣይሰርሕን። ሰላም’ውን ኣየምጽእን።
መንግስቲ ሻዕብያ ገንዘብ ዝረኽበሉ ወይ ስሙ ዝጽወዓሉ ኣጋጣሚ እንተረኺቡ ንህዝብን ሃገርን እንታይ ጠቕምን ጉድኣትን ኣለዎ ከየገደሶ ሃሊሉ’ዩ ዝኣትዎ። ብዝኾነ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ገዛእ ርእሱ ዕዮ ገዛ ዘይብሉ መንግስቲ’ዩ። ጉዳይ ኤርትራ ጉዳዩ ኣይኮነን። ስሙ ጥራሕ ይጸዋዕ። ዝና ይርከብ ካልእ ኣይገድሶን’ዩ። ሕጂ ምስ’ቶም ንዓና ዝጸልኡ ጥልዕ ጉንብሕ ምባሉ ኣየገርምን ዝነበረን ዘሎን’ዩ። ኣብ’ታ ሃገር ዘሎ ኩነታት እንተርኢና፡ ንሱ ዝበላ ዝሰምዕን ዝትግርብን ህዝብን መሪሕነትን’ዩ ፈጢሩ ዘሎ። ዝኣዘዞ ዝሰርሕ መሪሕነት ወይ ከኣ በብዘለዎ ዝኸድዕ፡ በዚ ኣቢሉ ድማ ነጻ ዝወጽእ መሪሕነትን ህዝብን ‘ዩ ዘለዎ። እንተንሕና ካብ ከም’ዚ ይምሓረና ኢና ንብል። ዝኣዘዝናዮ ዝሰርሕ ህዝቢ ኣይንፈጥርን። ንሕና እቲ ህዝቢ ዝበለና ክንሰምዕ፡ ህዝቢ ሕማቕ ስለዘይደሊ ዝበለና ክንሰምዕ ጥራሕ’ውን ዘይኮነ ዝበለና ክንገብር ኣለና።ሻዕብያ ግን እዚ ዝገብሮ ዘሎ ክገብር ካብ ፈለማ መን ከማኻ እናበለ’ዩ ኣዕሽይዎ። እዚ ትምክሕታዊ ኣረኣኣእያ’ዚ ከኣ ዓቢ ሓደጋ’ዩ። ንሕና’ውን ካብ’ዚ ክንመሃር ኣለና። ብዝኾነ ሕጂ ኩነታት ኤርትራ ቅርጺ ዘለዎ መንግስቲ ናብ ዘይብሉ ብርኪ በጺሑ ኣሎ። ኣብ ኤርትራ መንግስቲ ዘይኮነስ ሓደ ሰብ’ዩ ዘሎ። ብዝኾነ እቲ ኩነታት ንክልቲኡ ህዝብታት ሓደጋ’ዩ። ስለዚ ሕጂ ናይ ፖሊሲ ለውጢ እንተሃልዩ መንግስቲ ዝሓስበሉ ጉዳይ ክኸውን ይኽእል። በዚ በለ በቲ ግን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ንኢትዮጵያ ስራሓ ከይትሰርሕ ዝገብር ኣይኮነን። ኣሉታዊ ጽልዋ ኣለዎ፡ ግን ከኣ ባዕልና እንተዘይሓሚቕና ዕዮ ገዛና ካብ ምስራሕ ዘትርፈና ግን ኣይኮነን። ክሳብ ሕጂ’ውን ይቕሬታ ህዝቢ ትግራይ ክቕየም ይኽእል ይኸውን፡ በቲ ዘሎ ኩነታት መሰረታዊ ዝኾነ ጉድኣት በጺሑና’ዩ ኣይብልን። እዚ ምስ በልኩ ህዝቢ ትግራይ ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ትምክሕተኛ ዝበሃል ጸቢብ ዝበሃል ህዝቢ የለን ኢሉ ዘይቕየም፡ ንህዝቢ ኤርትራ’ውን ክቕየም የብሉን። ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዘሎ ርክብ ክሕይል ክተርር ኣለዎ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ኤርትራ ንዝመጽኡ ስደተኛታት ዘለዎ ፖሊስን ኣተሓሓዛን ዝምስገን’ዩ። እዚ ብሰፊሑ ናብ ህዝቢ ክወርድ ኣለዎ።
ወይን፡- ዘየልዓልናዮ ክሓልፍ ትደልዮ መልእኽቲ እንተለካ?
ተጋ/ስብሓት፡- ብቐንዱ ክግለጾም ካብ ዝደሊ ጉዳያት ሓደ፡ ዝኾነ ሰብ ኣብ’ቶም ዝሃብክዎም ሓሳባት ዝመስሎ ርእይቶ ክህብ ይኽእል’ዩ። ሰባት እቲ ዝገለጽክዎ ድኽመታት ነቶም ቅድም ክብል ኣብ’ቲ ኣመራርሓ ዝነበርና ነጻ ዘውጽእ፡ ነቲ ሕጂ ዘሎ መሪሕነት ድማ ዝወቅስ ገይሮም ክውስድዎ ኣይግባእን። እቲ ድኽመት ናይ ኩልና’ዩ። ምኽንያቱ ናይ 15 ዓመት ድኽመት ኢና ንግምግም ዘለና። ካልእ እቲ ዝተቓለሰ ህዝቢ፡ ህዝቢ ትግራይ ህዝቢ ኢትዮጵያ’ውን ኣይተቓለሰን ኣይብልን። ነቲ ዘለዎ ዝወደቐ ናብራ ብዝግባእ ምግንዛብ ከድልዮ’ዩ። ከም ትግራይ ዋላ ከም ኢትዮጵያ ኣብ ዝወደቐ ናብራ ኢና ዘለና። ከም’ዚ ኢልና ኣይንነብርን። ካልኦት ናይ ዓለም ህዝብታት፡ ከም በዓል ጃፓን፡ ጀርመን ዝበጽሕዎ ደረጃ ምዕባለ ክንበጽሕ ኢና ክብል ኣለዎ። ምኽንያቱ ካብ ዝወደቕናዮ ገና ኣይተሳእናን ዘለና። ካብ’ቲ ዝጸንሐ ብዝበለጸ ጽኑዕ መርገጽ ክሕዝ ኣለዎ። ከምኡ እንተተገይሩ ዝፍጠር ሓይሊ ብቐሊሉ ዝረአ ኣይኮነን። ከም’ዚ ዝበለ ሓይሊ እንተተፈጢሩ ከኣ ንሎሚን ጽባሕን ዘገልግል’ዩ። በዚ ሎሚ ዘለናዮ እንተመዚናዮ ግን ኣይኮነን ንጽባሕ ዝኸውን ንሎሚ ዝኸውን ሓይሊ’ውን የብልናን። ኣመራርሓ ዝበሃል ከኣ ንሎሚ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ንጽባሕ ዝኸውን ሓይሊ ዓቕሚ ሰብ’ዩ ከፈጥር ዘለዎ። ከምኡ ክግበር እንተደኣ ኮይኑ ድማ፡ ዝነቕሐ ዝበቕዐን ዝተወደበን ኣመራርሓ ክፍጠር ኣለዎ። ምኽንያቱ እቲ ዝነቕሐ ዝበቕዐን ዝተወደበን ኣመራርሓ’ዩ ዝነቕሐን ዝተወደበን ህዝቢ ዝፈጥር። እዚ ጾር’ዚ ብቐንዱ ኣብ’ቲ ዝለዓለ ኣመራርሓ ዝወድቕ’ዩ። ብኩለንተንኡ ዓርሞሸሽ ዝኾነ ኣመራርሓ እንተተፈጢሩ ኣብ ትግራይ ዝተደጎለ ዓቕሚ ዘለዎ፡ ክውደብ ዝኽእል፡ ተወዲቡ ተኣምር ክፈጥር ዝኽእል ሰብኣዊ ጸጋ ኣሎ። ከም’ዚ ንምፍጣር ክንሰርሕ ኣለና። ካብ’ዚ ወጻኢ እዚ ጉዳይ ነቲ ውድብ ዝምልከት’ዩ ዝኸውን።
ኣብ ምግምጋም ዘሎ ጸገም ብዝግባእ ክረአ ኣለዎ። ክንግምግም እንከለና መጀመሪያ ትካላዊ ውዳበታትን ኣብኡ ዘሎ ዓቕምን’ዩ ክገምገም ዘለዎ። ተቐዳዲምና ውልቀ ሰብ ክንግምግም የብልናን። ህወሓት፡ ጉባኤኡ ዘሕለፎም ውሳነታት፡ ማእከላይ ኮሚቴኡ፡ ፖሊት ቢሮኡ፡ ካልኦት ትካላዊ ውዳቤታትን ምግምጋም የድልዮ። ብኸም’ዚ ክንግምግም እንከለና ቀንዲ ትኹረትና እቲ ትካል ወይ እቲ ውድብ ሰብ’ዶ የፍሪ ኣሎ ወይስ ኣየፍርን ዝብል ክኸውን ይግባእ። ነዚ ምስ ገበርና ንውልቀ ሰብ ክንግምግም ንኽእል። ኣብ’ዚ ኮይና ድማ እከለ ጽቡቕ ሰሪሑ እከለ ወዲቑ ክንብል ንኽእል። ብናተይ እምነት ነቲ ውድብን ነቲ ትካልን ብግቡእ እንተገምጊምናዮ ወልቀ ሰብ ምግምጋም እንተተረፈ’ውን ብዙሕ ዝጎድእ ኣይኮነን። ውድብን ትካልን ከይገምገምካ ሰብ ምግምጋም ግን ዓቢ ክሳራ’ዩ። ክሳብ ሕጂ ኣብ ገምጋማትና እናተዓዘብክዎ ዝመጽእ ዘለኹ ግን፡ ብሰብ ጀሚርካ ብሰብ ምውዳእ’ዩ። ኣነ ፖሊት ቢሮ እንተደኣ ኮይነ እቲ ትካል ብዝግባእ ምስተገምገመ’የ ክግምገም ዘለኒ። ስለዚ ትካል ከይገምገምካ ናብ ውልቀ ሰባት እናዘለልካ ክስቶ ከምዚ’ዩ ክስቶ ከምዚ’ዩ ምባል፡ መንገዲ ዕንወት’ዩ።
ምስ’ዚ ተደሪቡ ክረአ ዘለዎ ጉዳይ፡ ኣብ ገምጋማት በለጸኛታት ምህላዎም’ዩ። ሓደ ስቕ ኢሉ ጸኒሑ፡ ሰብ ሓሳብ ክህብ ምስረኣየ ርእይቶ ዝህብ። ጎይታኡ እንተተዛሪቡ ዝድግፍ፡ ጎይታኡ እንተተቓዊሙ ዝቃወም፡ ከይሰምዐ፡ ከይረኣየ፡ ዝድግፍ ከምኡ’ውን ከይሰምዐን ከረኣይን ዝቃወም ሓሳብን ሰብ ዘይፈሊ ተበላጺ ኣሎ። ኣብ’ዚ እቲ ለኣኺ ወይ ጎይታ ድዩ ተበላጺ ወይስ እቲ ተላኣኺ እንተይልና ክልቲኦም ሕማቓት’ዮም። ዝኸፍአ ሕማቕ ግን እቲ ተላኣኺ’ዩ። ስለዚ ነዞም ከም’ዚኦም ዝበሉ ከይረኣዩን ከይሰምዑን ክድግፉ ወይ ክቃወሙ ወሲኖም ዝኣትው፡ ካብ ፖሊት ቢሮ ክሳብ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ዝርከቡ ትካላት ውዳቤታት፡ ሻዕቢያ ወይ ካልእ ሓይሊ ብጸላእነት ካብ ንጽውዕ ቀንዲ ጸላእትና እዚኦም’ዮም። ምኽንያቱ ናይ ውሽጢ ጸላኢ’ዩ ሓደገኛ። ድሕሪ መስዋእቲ መለስ ኣብ ዝተኻየደ መበል 11 ጉባኤ ኣባይ ወልዱ መድረኽ እናመርሐ እንከሎ ንዓይ ዘሐጎሰኒ፡ ኣብ ውድብና ምንጥቕቓን ምጥቕቓዕ ኣሎ ኢሉ ሰለስተ ግዜ ተዛሪቡ ነይሩ። እቲ ጉባኤ ግን እዚ ብኸመይን ኣበይን’ዩ ዝረአ ኢሉ ኮሚቴ ኣጣይሱ ክርኢ ኣይከኣለን። ኣበይ ዝበሎ ግን ትኽክል’ዩ። ግን ከምኡ ጥራሕ ተባሂሉ ተሪፉ። ካብ’ዚ ዝኸፍእ ሓጥያት ስለዘየለ ክጻረ ነይርዎ።
ካልእ ምስ’ዚ ኣተሓሒዝና ክንሪኦ ዘለና፡ ዕግበት ዝምልከት’ዩ። ዕግበት ኣዝዩ ሓደገኛ’ዩ። ዕግበት እናገለጻ ዝወደቓ ውድባት ብዙሓት ክጽውዕ ይኽእል’የ። ሓደ ውድብ ክውድቕ እንተደኣ ኮይኑ ዕግበት’ዩ ዘንጸባርቕ። ነቲ ክሰርሖ ዝግበኦስ፡ ከም’ዚ ሰሪሕና ከም’ዚ ገይርና ኢሉ ይጀሃረሉ። ሓምሳ ክንሰርሕ እንተደኣ መዲብና’ሞ ነተን ሓምሳ እንተደኣ ፈጺምና እንታይ ዘዛርብ ኣለዎ። ካብ’ቶም ዝሰራሕናዮም ብሕማቕ ድዩ ብጽቕ ክንመሃረሎም ምዝራብ ይከኣል። ብፍላይ ነቲ ክስራሕ ኢልና ዝሓዝናዮ’ሞ ዘይተሰርሐ ኣይሰራሓናዮን ኢልና ክንዛረበሉ ይግባኣና። ስለምታ’ሲ መታን ክንሰርሖ።
ቻይናውያን ዝወጠንዎ ስራሕ ብግቡእ ወዲኦም ክግምግሙ እንከለው፡ ካብ’ዚ ንላዕሊ ካብ’ዚ ዝበለጸ ምሰራሕና ነይርና’ዮም ዝብሉ። ካብ’ዚ ዝበለጸ ካብ’ዚ ዝበዝሐ ዘይሰራሕናሉ ምኽንያት፡ እዚ’ዩ ኢሎም’ዮም ጭቡጥ ምኽንያት ዘቕርቡ። ቻይናውያን ኩሉ ግዜ ስራሖም ክገምግሙ እንከለው ዝበዝሐን ዝበለጸን (more And better) ኢሎም’ዮም ዝለዓሉ። ብከምኡ’ዮም ናይ ስራሕ ገምጋሞም ዝዓጽው። ሳላ ከምኡ ዝኾኑን ዝገበሩን ቻይና በጺሓቶ ዘላ ደረጃ ምስክር’ዩ። ቻይናውያን ኣብ’ዚ ደረጃ’ዚ እናሃለው ‘ውን ግን፡ ሃገርና ዘይማዕበለት ሃገር ኢሎም’ዮም ዝጽውዕዋ። ጃፓናውያን’ውን ድቃስ የብሎምን ከይብለጹ። ዕግበቶም ክጽብጽቡ ኣይንርእን። ንሕና ግን ከም’ዚ ኣይለመድናዮን። ንእሽቶይ ሰሪሕና፡ ዝለዓለ ስራሕ፡ ዘሐጉስ፡ ዝተሳኸዐ፡ ተጠናኺሩ ክቕጽል ዘለዎ ንብል። እዚ ጸገም’ዩ። ጸላእትና ጌጋታትና የጋንኑ’ዮም። ኣነ ኣይጸልኦን። መጠንቀቕታ’ዩ። ዋላ መበገሲኡ ዕንወት ምምናይ ይኹን፡ ዘልዕልዎ ጌጋታት ምቕባል ግን ኣድላዪ’ዩ። እዚ ሓሳብ’ዚ ካብ ጸላኢ ዝመጸ’ዩ ኢልካ ዝድረበ ሓሳብ የለን። ድኽመታትና ንጸእትና ቀዲምና ባዕልና ንህዝቢ ንሓብሮ። ፈታዊ ዝመስል ኣብ ውሽጢ ኮይኑ ዓወት የጋንን። እቶም ጸላእቲ ድማ ጌጋታት የጋንኑ እዚኦም ክልቲኦም ንዓይ ጸላእቲ’ዮም።
ኣብ መወዳእታ ከም’ቲ ቅድም ክብል ዝበልክዎ ኣብ ትሕቲ ኢህወደግ ዘለዋ ውድባት፡ ከይተሰኻኸፋ ብትረት ሓደ ኮይነን ዝግምግማሉ መድረኽ ኢህወደግ ቀልጢፉ ክፈጥር ኣለዎ። ሓደ ስለ ዝኾና ምንም ዘሰኻኽፍ ነገር የብልናን። ምኽንያቱ እዚ ህዝቢ ካብ ኢህወደግ ወጻኢ ካልእ ተስፋ ስለዝየብሉ፡ ጸላኢ ከይሕጎስ፡ ፈታዊ ከይሓዝን ብቕጽበት ሓደ ኣካል ኮይኑ ክኸይድ ኣለዎ። ውዳበታትና ነጠናኽር፡ ውዳበ ሓይሊ’ዩ ንብል’ሞ ነቲ ውዳበ ሓይሊ’ዩ ዝበልናዮ ኔትዎርክ ፈጢርና ነዳኽሞ።እዚ ብዝግባእ ክረአ ኣለዎ። ድሕሪ ሕጂ ተሃድሶ ዝብል ቃል ናብ ዘይንሰምዓሉ ደረጃ ክንሰጋገር ኣለና። ተሃድሶ ወዘልዘል ኢልካ ናይ ዝጸናሕካዮ ሕመቕ ውጽኢት’ዩ። ወልፊ ኮይኑ። ቀጻልነት ዘለዎ ምምሕያሽ ንግበር። ለውጢ ዘድልዮ እንተሃልዩ’ውን እናለወጥካ ምኻድ የድሊ።
ወይን፡- ብስም ምስንዳእ ቤት ጽሕፈት ጋዜጣ ወይን ነመስግን።
ተጋ/ስብሓት ነጋ፡ ኣነ’ውን የመስግን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 26-07-2017


text:
ቀይሕ መስቀል ጨንፈር ኬንያ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኢትዮጵያዊያን ካብ ሞያሌ ናብ ኬንያ ምስዳዶም ገሊጹ። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሓይልታት ጸጥታ መንንግስቲ ትሸዓተ ነበርቲ ሞያሌ ምቕታሎም ስዒቡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ነበርቲ ሞያሌ ናብ ኬንያ ምስዳዶም ተገሊጹ።
መራኸቢ ብዙሃን መንግስቲ ሓይልታት ጸጥታ ብዝተጋገየ ሓበሬታ ነቶም ትሸዓተ ሰባት ተኹሶም ከምዝቐተልዎ ገሊጹ’ዩ።
ብመሰረት መግለጺ ቀይሕ መስቀል መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮን ህጻናት እዮም።
“እዚ ማለት ነብሰ ጾራት፡ ዘጥብዋ ኣዴታት፡ ብጽኑዕ ዝሓመሙን ከምኡ’ውን ክጉዓዙ ዘይኽእሉ ሰባት ዝሓወሰ’ዩ”ይብል።
ሓደ ካብ ነበርቲ ንኤኤፍፒ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ብዘካይድዎ ተደጋጋሚ ጎንጽን ዝፈጥርዎ ጸገማትን ሰባት ካብቲ ቦታ ክስደዱ ምግዳዶም ይሕብር።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ 2015 ዝጀመረ ተቓውሞ ቀንዲ መበገሲኡ ክልል ኦሮምያ ምኻኑን ነዚ ስዒቡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ን10 ኣዋርሕ ዝጸንሕ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ምእዋጁን ሕጂ’ውን ዳግማይ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ኣብታ ሃገር ተአዊጁ ከምዘሎ ይፍለጥ።


text:
ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ትማሊ ረቡዕ ኣብዘውጽኦ መግለጺ ካብ ዝሓለፈ ሕዳር ጀሚሩ ኣብ ክልል ኦሮምያ ብምኽንያት ይካየድ ዘሎ ተቓውሞ ዝተኣስሩ ንዝተፈላለየ ስቓይን ሕማቕ ኣተሓሕዛን ክቓልዑ ይኽእሉ’ዮም ዝበሎም ውልቀሰባት ብዘይውዓል ሕደር ክፍትሑ ይጽውዕ።
እቲ መግለጺ ናይ ገለ ካብቶም ዝትኣስሩ ሰባት ስም ዝርዝር ሒዙ’ሎ።ከተማ ኣምቦ ካብ ዝርከብ መንበሪአን ብሓይልታት ጸጥታ ዝተኣስራ 60 ዓመት ዝዕድሚአን ወ/ሮ ድሪቤ ኤርጋ፣ምኽትል ኣቦ- መንበር ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ኣቶ በቀለ ገርባ፣ዋና-ኣሰናዳኢ ብመርበብ ሓበሬታ ጋዜጣ ነገረ ኢትዮጵያ፣ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝጽሕፍ ዮናታን ተረሳ፣ናይ ኦሮሚያ ሬድዮን ቴሌቪዥንን ጋዜጠኛ ፍቃዱ ሚርካና ኣብ ቁጽጽር ካብ ዝርከቡ አብቲ ዝርዝር ዝተገልጹ ሰባት እዮም ።
ብዛዕባ እቲ መግለጺ ተወሳኺ መብርሂ ክህቡ ዝተሓተቱ ማኔጂንግ ዳይረክተር መንግስታዊ ርክባት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል USA ኣዶቲ ኣክወይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንመራሕትን ኣባላትን ተቓወምቲ ንምእሳርን ንምዕፋንን ጸረ ሽብር ሕጊ ከምዝጥቀም ይገልጹ።
ንሶም ብተወሳኺ ከምዚ ኢሎም ኣለው። ‘እቲ መንግስቲ ዝኾነ ይኹን ኣብ ፖሊስታቱን ስጉምትታቱን ሕቶ ዘቕርብ ኣሸባሪ ኢሉ ብምጽዋዕ ዝወስዶ ስጉምቲ እውን ብኡ ልክዕ ዝሓየለ እዩ።’
መግለጺ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት ዝግደስ ዝኾነ ይኹን ወገን ቅድሚ 17 ለካቲት 2016 ዓ.ም.ፈ ናብ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ሓዊሱ ናብ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ናይ ምሕጽንታ ደብዳበ ክጽሕፉ ይጽውዕ። እዞም ዝተኣስሩ ሰባት ክፍትሑ ኣለዎ ጥራሕ ዘይኮነስ መንግስቲ ምርመራ ከካይድ እውን ንጽውዕ ኢና ዘለና ኢሎም።
ሓደ ሽሞም ክገልጹ ዘይደለዩ ሰራሕተኛ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብቴሌፎን ኣብዝሃብዎ መግለጺ ቁጽሪ ዝሞቱ ሰባት ኣጻሪኻ ንምፍላጥ ከቢድ እንተኾነ እውን ካብ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዝበጽሖም ሓበሬታ 121 ምብጽሑ ተዛሪቦም።መን ካብ መን ወገን ከምዝሞተ ንምፍላጥ እውን ከቢድ እዩ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይከአል።