text:
ቀንዲ ዕላማ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለ ብዋጋ ኩሉ ኤርትራዊ መሰልን ክብርታትን ዕድመ ስልጣንካ ምንዋሕ ምዃኑ ብብዙሕ መርተዖታት ዝተረጋገጸ እዩ። እቲ ጉጅለ ነዚ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ብዘይሕፍረት ብግህዶ ዝሰርሓሉ ምዃኑ ካብ ዘነጽር ነውሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ሓሳብካ ናይ ምግላጽን ነብስኻ ናይ ምውዳብን ዕድል’ኳ ተዘይረኸበ፡ ድምጹ ብዘይስማዕ ቋንቋ ኣካይዳ ህግደፍ ንረብሓኡ ከምዘይኮነ ካብ ዝርዳእ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት እቶም ክንዲ ድምጹ ኮይና ክንዛረበሉ ዝግበኣና ክንዲ ትጽቢቱ ዘይምብቃዕና ከኣ ንህግደፍ ካብ ዘሻደንዎ ተረኽቦታት ሓደ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ ይገልጸሉ ካብ ዘሎ ኣገባባት ሓደ፡ ኤርትራዊ መንእሰይ ብብዝሒ እሞ ድማ ብዘይምቁራጽ ናብ ስደት ምውሓዙን ኣስካሕካሒ ሳዕቤናቱን እዩ። ስደት ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ህልዊ ኩነታት ጥራይ ዘይኮነ ኣብ መጻኢ ዕድልን ቀጻልነትን ኤርትራ ከም ህዝብን ሃገርን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ እዩ። ነዚ ሓደገኛ ተርእዮ ንሕና ኤርትራውያን ክሳብ ክንደይ ዕምቆቱን መጻኢ ሓደገኛ ውጽኢቱን ንርደኦ ኣለና ኣዘራራቢ ኮይኑ ኣሎ። ብፍላይ ከኣ እቲ ሃገርን ህዝብን ተረኪብካ ናይ ምቕጻላ መተካእታ ዘየብሉ ሓላፍነት ዘለዎ ኤርትራዊ መንእሰይ ክሳብ ክንደይ በዚ ጉዳይ ይስከፍን ነቲ ኩነታት ንምቕያር ይሰርሕ ኣሎን ካልእ ኣዘራራቢ ጉዳይ እዩ። ጉዳይ ኤርትራን ስደት መንእሰያትን ናይ ሕብረተሰብ ዓለም ኣጀንዳ ካብ ዝኸውን እውን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። እቲ ቀንዲ ኣሰሓሓቢ ኮይኑ ዘሎ ከኣ “ናይቲ ስደት ጠንቂ እንታይ እዩ?” ዝብል ሕቶ ምዃኑ ንኹላትና ብሩህ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ነዚ ካብ ዓለም ብ3ይ ኣሉታዊ ደረጃ ሰሪዕዎ ዘሎ ስደት ብዝምልከት ካብ ተሓታትነት ንምህዳም ብዙሕ ምህዞታት ከም ዘቕርብ ኩልና ንፈልጦ እዩ። ናይዚ ምስምሱ ቀንዲ ነጥቢ ከኣ “ስደት ኤርትራዊ መንእሰይ ጠንቁ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዘቤታዊ ምኽንያት ዘይኮነስ ኤርትራ ንምብራስ ብግዳም ዝተሃንደሰ ተንኮል እዩ?” ዝብል ምዃኑ ክንዕዘቦ ዝጸናሕና እዩ። እንተኾነ እቲ ናይ ግዳም ሓይልታት ድፍኢት ዝብል ይጽነሓልና እሞ እቲ ኢደወነናዊ ገዛኢ ጉጅለ ህግደፍከ “ምምሕዳርካኸ ንስደት ኤርትራውያን ጠንቂ ኣይኮነን ማለት ድዩ?” ዝብል ሕቶ ንክምልስ ንሕተቶ። ኩነታ ንምሕባእ ምዕግርጋር እንተዘይኮይኑ ነዚ ሕቶ ዝምልስ ዝስማዕ ሞራል ከምዘይህልዎ ርዱእ እዩ። ደሓር ከኣ ከምቲ “ንስኻ እንተዘይትደፍኣኒ መን መጽደፈኒ” ከም ዝበሃል ህግደፍ ዓቕሉ እንተዘየጽብበሉ ብዝተደፍአ ይደፋእ መንእሰይ ካብ ዓዱ ናብ ደገ ዘማዕድወሉ ምኽንያት ከምዘየለ ግንዛበ ዘድልዮ እዩ።
ካብዚ ሓሊፉ ጉጅለ ህግደፍ ካብቲ ጠንቂ ስደት መንእሰያት ምዃኑ ብዘይፍለ ናይቲ ሓደ እዋን ተቓሊሱ ከም ዝስዕሮ ዘየጠራጥር ህዝቢ ኤርትራ ሓድነት ንምልሕላሕ ዝምህዞ ረቀቕቲ ሜላታቱ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ምስጢር ዓወቱ ሓድነቱ ምዃኑ ናይ ነዊሕ ግዜ ተመኩሮ ኣለዎ። ንህዝቢ ኤርትራ ክስዕር ዝሓልም፡ ኣንጻር ሓድነቱ ክክሰርሕ እንከሎ ምዃኑ ብርዳእ ፈቲኑ ዝፈሸለ ምዃኑ ከኣ፡ ካልእ ኣብ ጉዕዞ ቃልሲ ህዝብና ዝተረጋገጸ ተመኩሮ እዩ። ሎሚ እውን ምናልባት ደኣ ንህግደፍ ግዜ ይሽምተሉ ይኸውን እምበር ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ተመሊሱ ከም ዓረ ከም ዝተርር ፍሉጥ እዩ። ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ሓድነት እንተዘይተገደሰ ዘገርም ኣይኮነን። ምኽንያቱ ረብሓኡ ኣብ ምድልዳል ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዘይኮነ።
ንሕና ናይ ለውጢ ሓልታትከ ኣብ መዳይ ምዕቃብ ሓድነት ህዝብና ክንድቲ ክንከዶ ዝግበኣናዶ ንዋሳእ ኣለና ወይስ ኣይፋልናን ብጽሞና ክንሓስበሉ ኣብ እንግደደሉ መድረኽ ኢና ዘለና። ኣብዚ ጉዳይዚ ትርጉምን ኣገዳስነትን ሓድነት ብልቦናን ሓላፍነትን ክንሓስብ ተዘይበቒዕና ግዳይ ህግደፍ ብዛዕባ ምዃና ዘማትእ ኣይኮነን። ሓድነት ህዝቢ ንምርግጋጽ ከኣ፡ ሓድነት ናይቲ ምእንቲ ህዝቢ ይቃለስ ኣለኹ ዝብል ውዱብ ሓይልታት ኣገዳሲ ኣብነት እዩ። ደንበ ተቓውሞና ምእንቲ ሓድነት ዋጋ ክኸፍል ቅሩብ ከይኮነ፡ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ኣረጋጊጸ ኣንጻር ህግደፍ ከሰልፍ እየ እንተበለ ግብራዊ ውጽኢት ዘመዝግብ ኣይመስለንን። ደሓር ሓድነት ዋጋ ከፊልካ እምበር ጨሪሕካ ጥራይ ዝረጋገጽ ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ ሓድነት እውን ከም ካለኦት ፖለቲካዊ ኣምራት ውልቃዊ ወይ ጉጅላዊ ጸቢብ ስምዒታት ውሒጥካን ንሕጊ ተማእዚዝካን እምበር፡ ንውልቃዊ ስምዒትካ እንዳሰሳዕካ ዝረጋገጽ ኣይኮነን።
ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ቃልሲ ሓደ ዝመረጽካዮ መስርሕ በቲ ዝደለኻዮ ዕምቈት ኣብቲ ዝመደብካዮ ግዜ ምስላጥ ምስ ኣበየካ፡ ዝሓሸ መንገዲ ሃሰስ ምባል ንቡር ኮይኑ፡ እቲ እትመርጾ ሕድሽ መንገዲ ካብቲ ምሳኻ ዝጸንሐ ዝሓመቐ ከይከውን ምስትብሃል የድሊ። ንኣብነት ኣብ ደንበ ተቓውሞና ካብቶም ጸገማትና እንብሎም ምብዛሕ ውድባትን ማሕበራትን ምዃኑ ብሩህ እዩ። ካብዚ ጸገምዚ ንምውጻእ ኢልካ ተወሳኺ ማሕበራትን ውድባትን ምጭጫሕ ድማ ካልእ ጸገም ዝውስኽ እዩ። እቲ ፍታሕ ነቲ ብዝሒ መሊስካ ምዝያዱ ዘይኮነ፡ ነቲ ዝርካቡ ከተመሓድሮ ምብቃዕ’ዩ። ስለዚ ዘይተደላዪ ምርባሕ ዓቕምና በቲና ግዳይ ህግደፍ ክንከውን ዘቀላጥፍ ስለ ዝኾነ ክንመርጾ ዘይግበኣና እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ምሳና ዘሎ ሕጽረታት ውሒዱናስ ካልእ ሕጽረት ምፍጣር እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ካብ ድኽመትና ንክዕንገል ካብ ዝምህዞ ተንኮላት ሓደ ኣባና ዝረአ ሕጽረታት ምግዳድ ከም ዝኸውን ርዱእ እዩ። ስለዚ ንዓኡ ዕድል ከይንህብ ክንጥቀቕ ይግበኣና። ኣብ ርእሲ ሕጽረትካ ሕጽረት ምውሳኽ ከኣ “ወዮ ዘይገልባስ ገርማዕ ኣብለለን” እዩ ዝኸውን


c: text/html

text:
ትማሊ ዘንበት ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ኣዳራሽ ሕብረት ኣፍሪካ ስነርትዓት ዝኽሪ ኔልሰን ማንዴላ ተኻይዱ።እቲ ስነርዓት ነዊሕ ናይ ቓልሲ ጉዕዝኦም ዝተዘከረሉን ኣስተዋፅኦም ዝተንኣደሉን እዩ ነይሩ።ካብ ብርክት ዝበላ ሃገራት ኣፍሪካ መደረ ዘስምዑ፣ማንዴላ ምስ ኣፍሪካ ንዝነበሮም ምትእስሳር ኣልዒሎም።
ኣብ ሕብረት ኣፍሪካን ኢትዮጵያን ኣምባሳደር ደቡብ ኣፍሪካ ዝኾኑ ኤን ኤን ኒሲንጋ ብኔልሰን ማንዴላ ዝተመርሐ ጉጅለ ልኡኽ ANC ኣብ 1962 ዓ/ም ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝመፀሉ ኣጋጣሚን ኔልሰን ማንዴላ ናይ ኽልተ ኣዋርሕ ወታደዊ ስልጠና ዝረኸቡላ ብዛዕባ ኢትዮጵያ ዝነበሮም ፍሉይ ስምዒትን ማንዴላ ካብ ዝፅሓፍዎ መፅሓፍ ብምጥቃስ ኣስሚዖም።
ናይ ማንዴላ ናይ ቓልሲ ብፀይቲ እየ ኢለን ነቲ መድረኽ ንባዕለን ዘላለያ ካልእቲ ተዛራቢት ኣዶ መንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ዶ/ር ዲላሚኒ ዙማ እየን።
ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምንስትቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ እውን ህይወት ማንዴላ ነፀብራቕ ኣብታ ኣህጉር ዝተኻየደ ቓልሲ እዩ ኢሎም።ናቶም ህይወት ናይ ኣፍሪካ መፃኢ ዕፃ እውን ይውክል እዩ ኢሎም ኣቶ ሃይለማሪያም።
ንፍትሒ ኣልቦነት ክሳብ መወዳእታ እንተተዋጊኢናዮ፣ንኣረሜናዊ ተግባራት እውን ከይተንበርክኽና እንተድኣ ቀፂልና፣ንፍትሕን ነፃነትን ልዕሊ ኩሉ ድማ ንክብሪ ደቂ ሰባት ዘለና ድልውነት እንተድኣ ደፊእናሉ፣ኣይክእሉን እዮም ዋላ እንተተብሃልና እውን ስዒርና ክንወፅእ ኢና ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ መራሕቲ ዓለም ፅባሕ ሰሉስ ኣብዝካየድ ስነ ስርዓት ዝኽሪ ኣብ መበል 95 ዓመቶም ዝዓረፉ መራሒ ተቓላሳይ ፀረ-ኣፓርታይድ ኔልሳን ማንዴላ ንምስታፍ ናብ ደቡብ ኣፍሪካ የምርሑ ኣለው።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ምስ ቀዳመይቲ እመቤት ሚሽል ኦባማ፣ናይ ቀደም ፕሬዝዳንት ጆርጅ ዳብሊው ቡሽ ምስ ብዓልቲ ቤቶም ሎራ ቡሽ ሎማዕንቲ ሰኒ ካብ ዋሽንግተን ተላዒሎሞ ኣለው።ቢል ክልንቴንን ጂሚ ካርተርን ክልቲኦም ናይ ዩናይትድስ ስቴትስ ፕሬዝዳንትታት ዝነበሩ ኣብ ጆሃንስ በርግ ኣብዝርከብ ስታዲዮም ኪዕሶ እግሪ ኣብ ዝካየድ ስነስርዓት ንምስታፍ ንበይኖም ይጉዓዙ ኣለው።
ልዕሊ 80 መራሕቲ ሃገራት፣ንጉሳዊያንን ላዕለዎት ሰበስልጣንን ዓለም ኣብቲ ዝኽሪ ክርከቡ ትፅቢት ከምዝግበር ደቡብ ኣፍሪካ ኣፍሊጣ’ላ።ማንዴላ ኣብ 1990ታት ኣ/ፈ ካብ ናይ 27 ዓመታት ማእሰርቲ ምስተፈትሑ ፈላማይ ፀሊም ፕሬዝዳንት ደቡብ ኣፍሪካ ብምዃን ተመሪፆም።
ምንስቴር ወፃኢ ማይተ ኖኣና-ማሻባኔ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ኣብቲ ስነርዓት ንምስታፍ መራሕቲ ዓለም ድልየት ኣሪኦም ኣለው፤እቲ ስነስርዓት ኣብ ትሕቲ ፅኑዕ ሓለዋ ፀጥታ ድማ ክካየድ እዩ ኢለን።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብ ቅድሚ 80 ሽሕ ሰባት ካብ ዝዛረቡ ሓደ እዮም።
ቀዳማይ ምንስቴር ብሪታኒያ ዴቪድ ካምረን፣ናይ ፈረንሳይ ፕሬዝዳንት ፍራንስዋ ኦላንድ፣ናይ ብራዚል ፕሬዝዳንት ዲልማ ራውሰፍ፣ናይ ኩባ ፕሬዝዳንት ራውል ካስትሮን ዋና ፀሓፊ ሕብራት መንግስታት ባንኪ-ሙንን ኣብቲ ስነስርዓት ካብ ዝርከቡ መራሕቲ ዓለም ገሊኦም እዮም።
ብህይወት ካብ ዝርከቡ ፕሬዝዳንታት ዩናይትድ ስቴትስ ኣብቲ ስነስርዓት ዘይርከቡ 89 ዝዕድሚኦም George H.W. Bush ጥራሕ እዮም።ምኽንያቱ ድሕሪ ሕዚ ክጉዓዙ ስለዘይኽእሉ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ
ገባሬ ተአምር ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ
ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ሓደ ኻብቶም ድኅሪ ትንሣኤ ጐይታ ኣብ በዓለ መንፈስ ቅዱስ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ተቐቢሎም ነናብ ብዕጫ ዝበጽሖም ሃገረ ስብከቶም ዝኸዱ ዓሰርተው ክልተ ሓዋርያት እዩ። ንሓዋርያ ቶማስ ብዕጫ ዝበጽሖ ሃገረ ህንድ እዩ። ኣብዚ ዓዲ ምስ ኣተወ፡ ‘እንታይ ሞያ ኣለካ’ በልዎ። ንሱ ድማ “ምንዳቕን ምጽራብን ምሕናፅ ቤተ ምኵራብን . . . እኽእል እየ” ብምባል ኽእለቱ ገለጸሎም።
‘በል ከምዚ ናትካ ዝበለ ክእለትን ፍልጠትን ዘለዎ ሰብ ንንጉሥና የድልዮ እዩ’ ኢሎም ናብ ንጉሥ ወሰድዎ። ንጉሥ ድማ በዚ እናተሓጐሰ “ዓቢይ ሕንፃ ክሓንፀለይ ዝኣክል ገንዘብ ሃብዎ” ኢሉ ናብ ሉክዮስ ዝተባህለ መኰንን ሰደዶ። ሉክዮስ ድማ መልእኽቲ ተቐቢሉ ገንዘብ ሂቡ ናብ ቤቱ ወሰዶ። ንሱ ግና መገሻ ስለዝነበሮ ናብ መገሻኡ ከደ። ሉክዮስ፡ ካብቲ ዝገሸሉ ምስ ተመልሰ፡ ኵሉ ኵነታት ተቐያዪሩ ከምቲ ዘይሓሰቦ ጸንሖ። ሓዋርያ ቶማስ፡ ነታ ሰበይቲ ንጉሥን ካልኦትን ክሰብኽ ከምኡ’ውን ነቲ ዝተዋህቦ ገንዘብ ንድኻታት ክምጽውት ጸንሖ። ሉክዮስ ብቝጥዓ ንሓዋርያ ቶማስ፡ ‘እቲ ዝሓነፅካለይ ቤት ደኣ ኣበይ ኣሎ፧’ በሎ። ሓዋርያ ቶማስ ከኣ ‘ብገንዘብካ ዝሓነፅኩልካ እዚኦም ብስም ክርስቶስ ዝኣመኑ ሥድራኻን ሕዝብኻን እዮም’ በሎ። በዚ ኣዝዩ ሓሪቑ፡ ቈርበቱ ቀሊጦም ሑፃ መሊኦም ከሰክምዎ ኣዘዘ።
እቶም ዝተኣዘዙ ሠራዊት ከኣ ቈርበት ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ እናቐለጡ ሰበይቲ ሉክዮስ ብመስኮት ኮይና ትርእይ ነበረት እሞ ወዲቃ ሞተት። ሉክዮስ ናብ ሓዋርያ ቶማስ ከይዱ፡ ‘ናብ ኣምላኽካ ጸሊኻ ንሰበይተይ ኣተንሥኣለይ እሞ ብኣምላኽካ ክኣምን እየ’ በሎ። ሓዋርያ ቶምስ ድማ ጸልዩ ኣተንሥኣ። በዚ ሉክዮስ ምስ ሥድራኡን ነዚ ተኣምራት ዝረኣዩ ኵሎምን ኣሚኖም ተጠምቁ። ቤተ ክርስቲያን ሓኒፁ ጳጳሳትን ካህናትን ሸይሙ ዝግባእ ትምህርቲ ምሂሩ ብዙኅ ዝተፈላለየ ተኣምራት ጌሩ ናብ ሃገረ ቀንጠራ ኸደ።
ኣብ ሃገረ ቀንጠራ ምስ በጽሐ፡ ብኸቢድ ኃዘን ኣምሪሩ ዝበኪ ሓደ ሰብኣይ ረኸበ። ምኽንያት ኃዘኑ ምስ ሓተቶ፡ ልቓሕ ገንዘብ ንጉሥ ብዘይ ምምላሱ ሾብዓተ ደቁ ከም ዝተቐትልዎ ነገሮ። ቅዱስ ቶማስ ድማ ካብቲ ቅላጥ ቈርበቱ ሂቡ፡ ‘ኣብ መቓብር ሾብዓተ ደቅኻ ኣንብሮ እሞ ኵሎም ደቅኻ ካብ ሞት ኽትንሥኡ እዮም’ በሎ። በዚ ኸኣ ሾብዓተ ደቁ ካብ ሞት ተንሥእሉ። እዚ ተኣምር’ዚ ኣብ ኵሉ ኣህጉረ ምስ ተሰምዐ፡ እቶም መምለክያነ ጣዖት ንሓዋርያ ቶማስ ኣዝዮም ኣሳቐይዎ። እንተኾነ እቲ ንስም እግዚአብሔር ዝጸርፍ ዝነበረ ካህን ጣዖት፡ በዚ ኽፉእ ግብሩ ኃዲግ ሰማይ ኃዲግ ምድሪ ጌሩ ነፋስ ምስ ኣንጠልጠሎ፡ ኵሎም እቶም መምለክያነ ጣዖት ብስም ክርስቶስ ኣሚኖም ተጠምቁ፣ ነቲ ቤተ ጣዖት ኣልዮም ድማ ቤተ ክርስቲያን ሓነፁ።
ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ፡ ስብከተ ወንጌል ንምስፋሕ ናብ መቄዶንያ ኸደ። እንተኾነ ግና ሰብ እቲ ዓዲ ኣዝዮም ክፉኣት ስለዝነበሩ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣእተውዎ። ማዕጾ እዚ ቤት ማእሰር’ዚ ዝኸፍቶ ዘይብሉ ባዕሉ እናተራሕወሎም፡ ሰበይቲ እቲ ንጉሥ ምስ ጓላ ከምኡ’ውን ብዙኃት ሰባት ይርእይዎን ይረኽብዎን ነበሩ።
እዚ ነገር እዚ ኣብ ንጉሥ በጽሐ እሞ ኣዝዩ ተቘጥዐ። “ሕጂ ነዚ ዅሉ ሕዝቢ ተጋጊ ኣሎኻ፡ ደኃር ምስ ቀተልኹኻ ግና ትምህርትኻ ካብ መሠረቱ ካብዚ ሃገር ኪጠፍእ እዩ” በሎ። ሓዋርያ ቶማስ ግና “ምስ ሞትኩ ግብረይን ትምህርተይን ኣዝዩ ክስፍሕ እምበር ኣይጠፍእን’ዩ” ኢሉ ብትብዓት መለሰሉ። በዚ ዝተቘጥዐ ንጉሥ ብዅናት ወጊኦም ኪቐትልዎ ኣዘዘ። 26 ግንቦት ድማ ብሰማዕትነት ኃለፈ።
በረኸቱ ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ብ 7ግንቦት 1986 ዓም ኣብ ካልካታ ዝተወልደ ህቡብ ህንዳዊ ገጣማይ ራቢንድራናት ታጎር ኣብ ስነጽሑፍ ህንዲ ዓቢ ተራ ካብ ዝተጻወቱ ሰባት ሓደ’ዩ ኔሩ። ወዲ 8 ዓመት እንከሎ ምግጣም ዝጀመረ ታጎር ወዲ 16 ክበጽሕ እንከሎ ፋልመይቲ ናይ ግጥሚ መጽሓፉ ከሕትም በቒዑ ነበረ። ታጎር ገጣምይ ጥራሕ ዘይኮነ ጸሓፊ ልበወለድን ደራሲ ሙዚቃን፡ መስራቲ ሰብ ኣውነት ዝምህረሉ ካብ ልሙድ ትምህርቲ ወጻኢ ትምህርቲ ዝወሃበሉ ዩኒቨርሲቲ፡ ቀባኣይ፡ ፈላስፋን ሰውራውን ነበረ። ኣብ 1913 ካብ ኣውሮጳውያን ወጻኢ ንፈለማ ግዜ ናይ ኖቨል ተሸላሚ ዝኾነ ታጎር ሽልማት ኖቨል ዝወሰደሉ ብስነጽሑፍ ( literature) ኮይኑ በታ ጊታንጃሊ ዝተሰምየት ብቋንቋ ቤንጋሊ ዝጸሓፋ እኩብ ግጥምታት ዝሓዘት መጽሓፉ’ዩ። ነታ መጽሓፍ ናብ ቋንቋ እንግሊዝ’ውን ባዕሉ’ዩ ተርጉሙዋ። ይኹን እምበር እቲ ትርጉም ቅኑዕ ኔሩዶ ኣይነበረን ርግጸኛ ኣይነበረን። ብፍላይ ግጥሚ ናብ ካልእ ቋንቋ ምትርጓም ከም ስዲ ንባብ ቀሊል ከም ዘይኮነ ኣስተውዒሉ ነበረ። ግጥሚ ካብ ናብ ሰዋስው ናብ ሙዚቃ፡ ካብ ናብ ሓሳብ ናብ ስምዒት ከም ዝቐርብ ተዓዚቡ ኔሩ። ግጥሚ ዝዓቖረ ቀላይ ዘይኮነ ዝፈስስ ወሓዚ ከም ዝኾነ ተገሊጹሉ ነበረ።
ታጎር ካብ መጽሓፉ ግጥምታት መመሪጹ ክትርጉም ሓያሎ መዓልታት ኣሕለፈ። ንኹሉ ግጥምታቱ ተርጉሙ ምስ ወደውን ምሉእ ብምሉእ ርግጸኛ ክኸውን ኣይከኣለን። ስለዚ ንሓደ ሲ ኤፍ ኣንድሪውስ ዝበሃል ካህን ነቲ ዝተርጎሞ ክርእየሉ ሃቦ። ኣንድሪውስ ንማህተማ ጋንዲ ናይ ቀረባ ዓርኩ ንናጽነት ህንድውን ካብ ልቢ ዝተቓለሰ ሓርበኛ ነበረ። ነቲ ግጥምታት ኣጸቢቑ ርእዩ ምስ ኣንበቦ ኣብ ኣርባዕተ ቦታታት ጥራሕ መሪጹ ንኸርዕዮ ከምዚ ዝብል መልእኽቲ ሰደደሉ።
“እቲ ትርጉም ብምሉእ ኣዚዩ ጽቡቕ ኣሎ፡ እንተኾነ ኣብዘን ዝሕበረካ ዘለኻ ኣርባዕተ ንጥብታት ናይ ሰዋስው ሕጊ ኣይተኸተልካን ዘለኻ” በሎ
ታጎር ብመሰረት ምኽሪ እንግሊዛዊ ቀሺ ነቶም ዝተባህ ልዎ ኣርባዕተ ቃላት ደምሲሱ ብካልእ ተከኦም ። ቅድሚ ናብ ማሕተም ምእታው ከኣ ናብ ሎንድን ድሕሪ ምኻድ ን20 ዓበይቲ ገጠምቲ ዓዲሙ ነቲ ትርጉም ናይታ ናይ ግጥሚ መጽሓፉ ከም ዝግምግምዎ ገበረ። ንኹለን ግጥምታት ኣንቢቡ ምስ ወደአ ከኣ
“ዝጎደለ ነገር ዘሎዶ ይመስለኩም?” ብምባል ነቶም ገጠምቲ ሓተቶም።
ዊልያም በትለር ዩትስ ዝተባህለ ውሩይ እንግሊዛዊ ገጣሚ ሃንደበት ሓፍ ብምባል
“ኣብ ኣርባዕተ ቦታታት ዝተጋገየ ነገራት ኣሎ” በለ
ታጎር ኣዚዩ ተገረመ። ብጅክኡ ቀሺ ኣንድሪውን ኣብ ኣርባዕተ ቦታታት ከም ዝቐየረ ዝፈልጥ ሰብ ኣይነበረን። ቀሺ ኣንድሪውስ ዝቐየሮም’ሞ በትለር ዩቱስ ዘይፈተዎም ቃላት ተመሳሰልቲ ነበሩ።
ዩቱስ ኣስዒቡ ንታጎር ከምዚ በሎ
“ኣብ ኣርባዕተ ቦታታት እቲ ግጥሚ ዋሕዚ የብሉን፡ ኣይንቀሳቐስን’ዩ፡ እቶም ቃላት’ውን ንስኻ ዘይኮንካ ካልእ ሰብ’ዩ ሸኩዑዎም። ኣርባዕቲኦም ቃላት ነቲ ወሓዚ ከይውሕዝ ገዲቦም ዝሓዝዎ ደናጉላ’ዮም”
ታጎር ከኣ
“ጽቡቕ ኣለኻ።ኣርባዕቲኦም ቃላት ዝመረጾም ኣንድሪውስ’ዩ። እንግሊዛዊ ስለዝኾነ ካባይ ንላዕሊ ንሱ ይፈልጥ። ንዓይ ግን እንግሊዝ ኣፈይ ዝኸፈትኩሉ ቋንቋ ኣይኮነን። ኣንድሪውስ ቅድሚ ምቕያሮም ዝነበሩ ቃላት እዚኦም’ዮም ኔሮም።” በሎ
ዩቱስ ከኣ ትቕብል ኣቢሉ
“እቶም ቃላት፡ ሕጊ ሰዋስው ኣይክተሉን’ዮም፡ ግን ቅኔ ኣለዎም። ሰዋስው ረሳዓዮም’ሞ ነቲ ዋሕዚ ተኸተል” በሎ
ታጎር ብነሐሰ 1941 ብሞት ክፈለ እንከሎ ናይ መጀመርያ ህንዳዊን ናይ መጀምርያን ኤሻያዊ ተሸላሚ ኖቨል ብምዃን ኣብ መዝገብ ታሪኽ ዝሰፈረን ዕለተ ልደቱ ዓመታዊ ብክብ ዝበለ ድምቀት ዝበዓለሉን ገጣማይ’ዩ።
• ቴድሮስ ብኣምሓርኛ ካብ ዝጸሓፎ ምስ መወከሲ ካልእ ጽሑፍ ተመሓይሹ ንኣንበበቲ ትግርኛ ዝቐርብ ዘሎ ጽሑፍ’ዩ
መኮነን ተስፋይ
ኣብ ግጥሚ ተራ ዋሕዚን ሰዋስውን
ብ 7ግንቦት 1986 ዓም ኣብ ካልካታ ዝተወልደ ህቡብ ህንዳዊ ገጣማይ ራቢንድራናት ታጎር ኣብ ስነጽሑፍ ህንዲ ዓቢ ተራ ካብ ዝተጻወቱ ሰባት ሓደ’ዩ ኔሩ። ወዲ 8 ዓመት እንከሎ ምግጣም ዝጀመረ ታጎር ወዲ 16 ክበጽሕ እንከሎ ፋልመይቲ ናይ ግጥሚ መጽሓፉ ከሕትም በቒዑ ነበረ። ታጎር ገጣምይ ጥራሕ ዘይኮነ ጸሓፊ ልበወለድን ደራሲ ሙዚቃን፡ መስራቲ ሰብ ኣውነት ዝምህረሉ ካብ ልሙድ ትምህርቲ ወጻኢ ትምህርቲ ዝወሃበሉ ዩኒቨርሲቲ፡ ቀባኣይ፡ ፈላስፋን ሰውራውን ነበረ። ኣብ 1913 ካብ ኣውሮጳውያን ወጻኢ ንፈለማ ግዜ ናይ ኖቨል ተሸላሚ ዝኾነ ታጎር ሽልማት ኖቨል ዝወሰደሉ ብስነጽሑፍ ( literature) ኮይኑ በታ ጊታንጃሊ ዝተሰምየት ብቋንቋ ቤንጋሊ ዝጸሓፋ እኩብ ግጥምታት ዝሓዘት መጽሓፉ’ዩ። ነታ መጽሓፍ ናብ ቋንቋ እንግሊዝ’ውን ባዕሉ’ዩ ተርጉሙዋ። ይኹን እምበር እቲ ትርጉም ቅኑዕ ኔሩዶ ኣይነበረን ርግጸኛ ኣይነበረን። ብፍላይ ግጥሚ ናብ ካልእ ቋንቋ ምትርጓም ከም ስዲ ንባብ ቀሊል ከም ዘይኮነ ኣስተውዒሉ ነበረ። ግጥሚ ካብ ናብ ሰዋስው ናብ ሙዚቃ፡ ካብ ናብ ሓሳብ ናብ ስምዒት ከም ዝቐርብ ተዓዚቡ ኔሩ። ግጥሚ ዝዓቖረ ቀላይ ዘይኮነ ዝፈስስ ወሓዚ ከም ዝኾነ ተገሊጹሉ ነበረ።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ኣብ ህግደፍ ዘይተነግረ እምበር፡ ዘይተገብረ የለን” ዝብል ምስላ ብዛዕባ ህግደፍ ክንጽሕፍ እንከለና ክንጠቕሶ ንግደድ ኢና። ምኽንያቱ ገላጺ ስለ ዝኾነ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ሓደ ኣብዚ ዘመንዚ ክትሰምዖ እውን ዘደንጹ ብስርዓት ህግደፍ ዝወጸ ሕጊ ከም ዘሎ ብናይ ዜና ማዕከናት ክግለጽ ጸኒሑ። ካብ ኤርትራ ዝመጹ ሓረስቶት እውን ኣረጋጊጸምዎ እዮም። መሰረታዊ ጭብጢ ናይቲ መምርሒ “ዝኾነ ሓረስታይ ዘራእቱ ቅድሚ ምሕፋሱ ብሽማግለ ከገምት ይግደድ። ደሓር በቲ ግምት መሰረት ንሱ ዝጥቀመሉ 10 ኩንታል ጥራይ ኣትሪፉ እቲ ዝተረፈ ናይ ምውጋይ መሰል ኣብ ዘየብሉ ዕዳጋ ናብ መንግስቲ ብሕሳብ 600 ናቕፋ የረክብ” ዝብል እዩ። ኣብ ዓይነት እኽሊ ፍልልይ ኣሎ ድዩ የለን ኣይተነጸረን። እንተልዩ’ውን ዝንኪ እምበር ዝውስኽ ከም ዘይከውን ፍሉጥ እዩ። እዚ ምስ’ቲ ብዓለም ደረጃ ኣዝዩ ዝፍንፈንን ዝኹነን ዘሎ 2% ዝዛመድ ይመስል።
ሓረስታይ ኤርትራ ካብቲ ናይ ዝሓለፈ ዓመት፡ ብዓለም ከይፍለጥ እሞ ሓጋዚ ከይረክብ ስለ ዝተዓብዓበ ብዙሕ ኣውያቱ ዘይተሰምዐ ሳዕቤናት ዘሕለፈሉ ኣካሒዳ ዘውጽእ ተስፋ ዝህብ እቶት ኣብ ዝጽበየሉ ህግደፍ ኣንበጣ መሲሉ ክመጾ እንከሎ ክሳብ ክንደይ ከም ዝድንጽዎ ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። እንተኾነ ሓደ ተረኽቦ ሓድሽ ኮይኑ ክመጽእ እንከሎ ከዛርብ ደኣ ናይ ግድን ኮይኑ እምበር፡ ሓረስታይ ኤርትራስ ብናይ ህግደፍ ዓመጽን በደልን ላድዩ እዩ።
ነዚ ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ግምት ዘካይዳ ሽማግለታት ካብ ነፍሲ ወከፍ ዓዲ ብህግደፍ እየን ክቖማ። ህግደፍ እዘን ሽማግለታት ምእንቲ ብዙሕ እኽሊ ክእክብ ዘብቀዖ ግምታት ክብ ከብላሉ ክደሊ እዩ። ምእንቲ እዚ እሙናቱ ከዋፍር እዩ። እንተ’ቲ ሓረስታይ ንጉጅለ ህግደፍ ሓቀኛ ግምቱ ብሰናይ ድሌቱ ክህብ ዘበት’ዩ። ኣብዚ ናይ ሕልኽልኽ ግዜ እቲ ኣብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ሳዕሪሩ ዘሎ ጉቦን ብላዕን፡ ናብቲ ዝግመት፡ ቁሚጦ፡ ኩልስስቲ፡ ንዕርትን ጉንሕን ክወርድ ምዃኑ ከኣ ርዱእ እዩ።
እዚ ኣብዚ ደሓን እቶት ክሕፈሰሉ ትጽቢት ዝተነብረሉን ማእቶት ናይ ምእምራር ዓቕሚ ዘለዎ ሓይሊ-ሰብ “ሓርኢ ተመን” ዝኾነሉን ቀውዒ ብህግደፍ ንወጻኢታት ናይቲ ሓረስታይ’ኳ ብዘይትክእ ግዱድ ዋጋ ገዚኡ ክኽዝኖ መዲብዎ ዘሎ እኽሊ፡ ጉጅለ ህግደፍ ሓረስታይ እተን ብገዛእ ንብረቱ “እዚኣን ጥራይ ይኣኽላኻ” ተባሂለን ዝተተኹባሉ ንቐለብ፡ ንውራይ፡ ንንግደትን ዝኣመሰለ መሰረታዊ ማሕበራዊ ግደታን ሻሕሻሕ ኣቢሉ ምስ ወደአን፡ እንደጋና ብገዛእ እቶቱ ኣብ ሓምለ ሰነ ብሰለስተ ኣርባዕተ ዕጽፊ እሞ ኣብ ድኳን ሕድሪ መስርዕ ኣትሒዙ፡ ክሸጠሉ ከም ዝመደበ ናይ ቅድሚ ሕጂ ተመኩሮኡ ዘረጋገጾ እዩ።
መንግስቲ ህዝቡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዋሕዲ መግቢ ከጋጥሞ እንከሎ፡ ዓቕሚ እንተልይዎ ካብ ዓቕሙ፡ ዓቕሚ ተወሓዶ ድማ፡ ካብ ሕብረሰብ ዓለም ሓገዝ ሓቲቱ መግቢ ናይ ምቕራብ ሓላፍነት ከም ዘለዎ ኢና እንርዳእ። ኣብ ተመኩሮ ህግደፍ ግና፡ ደርቂ ኣጋጢሙ እቶት ውሒዱ ህዝቢ ብጥሜት ክጥቃዕ እንከሎ፡ ወይ ዓቕሚ ሃልይዎ፡ ኣይሕግዝን ወይ ድማ ሕብረተሰብ ዓለም ለጋስ ኢዱ ንክዝርሕ ኣይጽውዕን። ኣብ ክንድኡ ምስምሳት ብምፍጣር ድምጹ ይሓብእን ኣፍደገ ሓገዝ ይዓጹን። ከምዚ ናይ ሎሚ ዘበን ደሓን እቶት ክርከብ እንከሎ ድማ፡ ከምዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሰፍኢ ሒዙ ኣብ ዓውዲ የቃሉ። ስለዚ ኤርትራዊ ሓረስታይ “ክሳብ መዓስ ከምዚ ኢልካ?” ክብል ኣብ ዝግደደሉ ግዚ ከም ዝበጸሐ ከስተብህል ናይ ግድን ግድን እዩ፡
እዚ ኣብ እንግደዓ ሓረስታይ ኤርትራ ጥራይ ዝውሰን ዘይኮነ፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ እንተላይ እቲ ምእንቲ ህዝቢ እየ ኢሉ ብረት ዓጢቑ ዘሎ ሓይልን ንሕና ምእንቲ ለውጢ ንቃለስ ዘለና ሓይሊ ተቓውሞን እውን፡ ከምቲ ንህግደፍ ኣብ መዳያት ደሞክራሲ፡ ሰብኣዊ መሰል፡ ቅኑዕ ምምሕዳር፡ ኣብ ስደትን ሳዕቤናቱን ነቃለዖ ዘለና፡ ኣብዚ ኣብ ልዕሊ ሓረስታይና ናይ ዝሓለፈ ዓመታት ቁስሉ ከሕዊ ተስፋ ዝገበረሉ ግዜ ዝወርዶ ዘሎ በደል እውን ኣብ ሕብረተሰብ ዓለም ናይ ምቅላዕ ወፈራ ከነካይድ ይግበኣና። ህግደፍ፡ ኣብ ወጻኢ ናይ 2% መደባቱ ካብ ምንቃፍን ምኹናን ሓሊፉ ፈጺሙ ይስረዝ ኣብ ዘለወሉ እዋን እዩ ከምዚ ዓይነት ዓመጽ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝምህዝ ዘሎ። ስለዚ ኣብዚ’ውን ክንደግሞ ኣለና።


text:
መምህር የልቦን ሎሚ ገገዛኹም ኪዱ
እዚኣ ግጥሚ ነቲ መምህር ስነጥበበኛታት ዝነበረ፣ ደራስን ዳይረክተርን፣ ነፍሲሄር ኢስያስ ጸጋይ ንመዘከርታ ዝተገጥመት ኢያ። ኣነ እንትርፎ ሽሙን ዝንኡን እምበር ብኣካል ርእየዮ ኣይፈልጥን። ቀጺሉ እምብኣር እቲ ግጥሚ ይቐርብ።
ክፍሊ ብምልእታ ማይ ፍልጠት ክትሰቲ
ኣዋልድ ኣወዳት ኣሰብኡት ምስ ኣንስቲ
ጥራዛ ገንጺላ ክትለቅም ፈደላት በብሓንቲ
ድልዉቲ ነበረት ተመሃራይ ናይዚኣ መዓልቲ
ትምህርቲ ሓጋይ ተወዲኡ ነበረ ክረምቲ
ተመሃራይ ነቒሑ ከፊቱ ኣዕንቲ
ኣእዛን ተኾኩዔን ክሰምዓ ምእንቲ
ፍልጠት ክሰንቃሉ ካብቲ ሊቀ ሊቃዊንቲ
ኣልምድዎም እንድዩ ዘይተኣደነ ፍልጠት
ሃንጽዎም እንድዩ ክነውሑ ብቑመት
ኣብልሕዎም እንድዩ ክነጥፉ ብሂወት
ምህርዎም እንድዩ ክሓስቡ ብቕጽበት
እንታይከ ተርፍዎም ኮይኖም እንድዮ ኣብነት
መምህር ግን ተሪፉ ኣይከምቀደሙን
ተመሃሮ ኣዕለበጡ ኽይኮኑ ምናምን
ሓሳቦም ዘንቢሉ ናይ ሎምስ ኣይግድን
ስክፍታ ጀመሩ ክብሉ ድንን ድንን
መምህር የልቦን ሎሚ ገገዛኹም ኪዱ
ዝብል መርድእ ምስ ሰምዑ ኣመና ሰንበዱ
መምህር ተመንይዎ ናይዛ ዓለም ናብራ
ቀይሩ በልዎም ናብ ዝሓሸ ስፍራ
እንትርፎ ሰላም ዘይብሉ መከራ
እሞ ተመሃሮ እስከ ተዛረቡ
ሚዛን ናይ ፍልጠትኩም ክንደይ ኢዩ ደይቡ
...>> full read more here


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
16 ኣብ ደርቤን ኣብ ልስጥራን ድማ በጽሐ። እንሆ ኸኣ፡ ጢሞቴዎስ ዝስሙ ወደ መዝሙር፡ ወዲ ሓንቲ ኣማኒት ኣይሁዳዊት ሰበይቲ ነበረ፣ ኣቦኡ ግና ግሪኻዊ ነበረ፣
2 ንሱ ድማ በቶም ኣብ ልስጥራን ኣብ ኢቆንዩምን ዝነበሩ ኣሕዋት ጽቡቕ እተመስከረሉ ነበረ።
3 ጳውሎስ ከኣ ምስኡ ኺወስዶ ደለየ፣ ኣቦኡ ግሪኻዊ ምዃኑ ዅላቶም ይፈልጡ ነበሩ እሞ፡ ስለ እቶም ኣብተን ዓድታት እቲአን ዝነበሩ ኣይሁድ፡ ወሲዱ ገዘሮ።
4 ብኸተማታት ኪሓልፉ ኸለዉ፡ ነቶም ኣብአን ዚነብሩ፡ ነቲ ኣብ የሩሳሌም ዝነበሩ ሃዋርያትን ሽማግለታትን ዝወሰንዎ ትእዛዛት ኪሕልዉ ይነግርዎም ነበሩ።
5 ስለዚ፡ እተን ጉባኤታት ብእምነት ይጸንዓ፡ መዓልቲ መዓልቲ ድማ ብቝጽሪ ይውስኻ ነበራ።
6 ኣብ እስያ ነቲ ቓል ከይነግሩ ብመንፈስ ቅዱስ ምስ ተኸልከሉ፡ ብፍርግያን ብሃገር ገላትያን ሓለፉ።
7 ኣብ ሚስያ ምስ በጽሑ፡ ናብ ቢቲንያ ኪኸዱ ፈተኑ፣ መንፈስ የሱስ ግና ኣይፈቐደሎምን።
8 ብሚስያ ሓሊፎም ድማ፡ ናብ ጥሮኣስ ወረዱ።
9 ንጳውሎስ ከኣ ብለይቲ ራእይ ተራእዮ፦ ሓደ ብዓል መቄዶንያ ሰብኣይ ደው ኢሉ፡ “ናብ መቄዶንያ ሕለፍ እሞ ርድኣና” ኢሉ ይልምኖ ነበረ።
10 ንሱ ራእይ ምስ ረኣየ፡ ከነበስሮም ኣምላኽ ከም ዝጸውዓና ተረዲእና፡ ብኡብኡ ናብ መቄዶንያ ኽንከይድ ደለና።
11 ሽዑ፡ ካብ ጥሮኣስ ብመርከብ ነቐልና፣ ትኽ ኢልና ድማ ናብ ሳሙትራኬ ኣቶና፣ ንጽብሒቱ ኸኣ ናብ ንያጶሊስ ኣቶና፣
12 ካብኣ ድማ ናብታ ግዝኣት ሮሜን ኣውራ ኸተማ ኽፍሊ ሃገር መቄዶንያን ዝዀነት ፊልጲ ኸድና። ኣብታ ኸተማ እቲኣ፡ ገለ መዓልትታት ጸናሕና።
13 ብመዓልቲ ሰንበት ከኣ ካብ ኣፍ ደገ እታ ኸተማ ወጺእና፡ ጸሎት ይግበሮ ኢልና ናብ ዝሓሰብናዮ ጥቓ ርባ ኸድና፣ ኣብኡ ተቐሚጥና ድማ፡ ነተን እተኣከባ ኣንስቲ ተዛረብናየን።
14 ልድያ ዝስማ ብዓልቲ ኸተማ ትያቲራን ንኣምላኽ እተምልኽን ሰበይቲ፡ ሸያጢት ጁዅ፡ ትሰምዓና ነበረት፣ ናብቲ ጳውሎስ ዚብሎ ዝነበረ ኸተቕልብ ከኣ፡ የሆዋ ልባ ኸፈተላ።
15 ንሳን ቤተ ሰባን ምስ ተጠምቁ ድማ፡ “ንየሆዋ እምንቲ ኸም ዝዀንኩ ጌርኩም እንተ ርኢኹምኒ፡ ናብ ቤተይ ኣቲኹም ተቐመጡ” ኢላ ለመነትና። ግዲ እውን በለትና።
16 ኰነ ድማ፡ ናብቲ ጸሎት ዚግበሮ ቦታ ኽንከይድ ከለና፡ መንፈስ ጥንቈላ ዝሓደራ ኣገልጋሊት ኣጓነፈትና። ንሳ ንጐይተታ፡ ብጥንቈላኣ ብዙሕ ተርብሖም ነበረት።
17 ንሳ ኸኣ፡ “እዞም ሰባት እዚኦም ባሮት እቲ ልዑል ኣምላኽ እዮም፣ መገዲ ድሕነት ከኣ ይሰብኩልኩም ኣለዉ” ኢላ እናጨደረት፡ ኣስኣሰር ጳውሎስን ኣስኣሰርናን ሰዓበት።
18 ብዙሕ መዓልትታት ድማ ከምኡ ገበረት። ጳውሎስ ድማ ሰልክይዎ፡ ግልጽ ኢሉ ነቲ መንፈስ፡ “ካብኣ ኽትወጽእ፡ ብስም የሱስ ክርስቶስ እእዝዘካ ኣለኹ” በሎ። በታ ሰዓት እቲኣ እውን ወጸ።
19 ጐይተታ ድማ ተስፋ ረብሓኦም ከም ዘቋረጸ ምስ ረኣዩ፡ ንጳውሎስን ንሲላስን ሓዝዎም፣ ናብ ዕዳጋ፡ ናብ ኣሕሉቖም ከኣ ወጠጥዎም።
20 ናብቶም ኣመሓደርቲ ወሲዶም ድማ፡ “እዞም ሰባት እዚኦም ንኸተማና የናዕብዋ ኣለዉ። ንሳቶም ኣይሁድ እዮም፣
21 ንሕና ሮማውያን ክንቅበሎ ወይ ክንገብሮ ዘይተፈቕደልና ልምድታት ከኣ ይሰብኩ ኣለዉ” በሉ።
22 እቶም ህዝቢ ድማ ተላዕልዎም፣ እቶም ኣመሓደርቲ ኸኣ ክዳውንቶም ገፊፎም፡ ብሽመል ኪዘብጥዎም ኣዘዙ።
23 ብዙሕ ምስ ዘበጥዎም ድማ፡ ናብ ቤት ማእሰርቲ ደርበይዎም፣ ነቲ ሓላው እሱራት ከኣ ኣጽኒዑ ኺሕልዎም ኣዘዝዎ።
24 እዚ ትእዛዝ እዚ ስለ እተቐበለ፡ ናብ ውሽጢ እታ ቤት ማእሰርቲ ኣእትዩ፡ ኣእጋሮም ኣብ ጕንዲ ኣጽኒዑ ኣሰሮም።
25 ፍርቂ ለይቲ ኣቢሉ ምስ ኰነ ግና፡ ጳውሎስን ሲላስን ይጽልዩን ብመዝሙር ንኣምላኽ ይውድሱን ነበሩ፣ እቶም እሱራት ከኣ ይሰምዕዎም ነበሩ።
26 ብሃንደበት ድማ፡ ብርቱዕ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ዀነ፣ እታ ቤት ማእሰርቲ ኸኣ ካብ መሰረታ ተናወጸት። ብቕጽበት ድማ ኵሉ እቲ መዓጹ ተኸፍተ፣ ናይ ኵላቶም መቓውሕ እውን ተፈትሐ።
27 እቲ ሓላው እሱራት ምስ ተበራበረ እሞ መዓጹ እታ ቤት ማእሰርቲ ተኸፊቱ ምስ ረኣየ፡ እቶም እሱራት ዘምለጡ መሲልዎ፡ ሰይፉ መሊሑ ርእሱ ኪቐትል ደለየ።
28 ጳውሎስ ግና፡ “ኵላትና ኣብዚ ኣለና እሞ፡ ርእስኻ ኣይትጕዳእ!” እናበለ ዓው ኢሉ ጨደረ።
29 ንሱ ድማ መብራህትታት ኪህብዎ ሓቲቱ፡ ጐይዩ ኣተወ፣ ራዕራዕ እናበለ እውን ኣብ ቅድሚ ጳውሎስን ሲላስን ተደፍአ።
30 ናብ ወጻኢ ኣውጺኡ ኸኣ፡ “ጐይተተይ፡ ምእንቲ ኽድሕንሲ፡ እንታይ ክገብር ይግብኣኒ፧” በሎም።
31 ንሳቶም ከኣ፡ “ብጐይታና የሱስ እመን እሞ ንስኻን ቤተ ሰብካን ክትድሕኑ ኢኹም” በልዎ።
32 ንዕኡን ንዅሎም እቶም ኣብ ቤቱ ዝነበሩን ድማ ቃል የሆዋ ነገርዎም።
33 በታ ሰዓት እቲኣ፡ ብለይቲ ወሲዱ ኣቝሳሎም ሓጸቦም፣ ንሱን ኵሎም ስድራ ቤቱን ከኣ ቀልጢፎም ተጠምቁ።
34 ናብ ቤቱ ኣእትዩ ድማ መኣዲ ቐረበሎም፣ ብኣምላኽ ብምእማኑ እውን፡ ምስ ኵሎም ቤተ ሰቡ ባህ በሎ።
35 መዓልቲ ምስ ኰነ፡ እቶም ኣመሓደርቲ፡ “ነቶም ሰባት ፍትሓዮም” ኢሎም ገላዉ ለኣኹ።
36 እቲ ሓላው እሱራት ድማ፡ “እቶም ኣመሓደርቲ፡ ክትፍትሑ ልኢኾም ኣለዉ። ሕጂ ኸኣ ውጹ፡ ብሰላም እውን ኪዱ” ኢሉ ንጳውሎስ ቃሎም ነገሮ።
37 ጳውሎስ ግና፡ “ንሕና ሮማውያን ክነስና፡ ብዘይ ፍርዲ ብግህዶ ገሪፎም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ደርብዮምናስ፡ ሕጂ ድማ ብሕቡእዶ ኼውጽኡና፧ ባዕላቶም ደኣ መጺኦም የውጽኡና እምበር፡ እዝስ ከቶ ዘይከውን እዩ” በሎም።
38 እቶም ገላዉ ኸኣ፡ እዚ ቓል እዚ ነቶም ኣመሓደርቲ ነገርዎም። ንሳቶም ድማ፡ ሮማውያን ምዃኖም ምስ ሰምዑ፡ ፈርሁ።
39 መጺኦም ከኣ ለመንዎም፣ ምስ ኣውጽእዎም ድማ፡ ካብታ ኸተማ ኪኸዱ ለመንዎም።
40 ንሳቶም ካብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ወጹ፡ ናብ ቤት ልድያ ኸዱ፣ ነቶም ኣሕዋት ምስ ረኣይዎም ከኣ፡ ኣተባቢዖምዎም ካብኡ ኸዱ።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ግብሪ ሃዋርያት 16
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ኢንተርነት | መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
-
ካብ መንጎ እቲ መንኰራዅር እተወስደ ሓዊ (1-8)
-
እቶም ኪሩቤልን እቲ መንኰራዅርን ተገልጹ (9-17)
-
ክብሪ ኣምላኽ ካብታ ቤተ መቕደስ ከደ (18-22)
10 ክጥምት ከለኹ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ልዕሊ ኣራእስ እቶም ኪሩቤል ዘሎ ጠፈር፡ ትርኢቱ ኸም እምኒ ሰፊሮስ ዝበለ ነገር ኣብ ልዕሊኦም ረኣኹ፣ ትርኢቱ ድማ ዝፋን ይመስል ነበረ።+
2 ንሱ ኸኣ ነቲ በፍታ እተኸድነ ሰብኣይ፡+ “ኣብ መንጎ እቲ ተንኰርኰርቲ፡+ ኣብ ትሕቲ እቶም ኪሩቤል እቶ፣ ካብ መንጎ እቶም ኪሩቤል ብኣእዳውካ ጕሁር ጓህሪ+ ሓፊንካ ድማ ናብ ልዕሊ እታ ኸተማ ደርብዮ” በሎ።+ ንሱ ኸኣ እናጠመትኩ ኣተወ።
3 እቲ ሰብኣይ ኪኣቱ ኸሎ፡ እቶም ኪሩቤል ኣብ የማን እታ ቤት ቈይሞም ነበሩ፣ ደበና ኸኣ ነቲ ናይ ውሽጢ ኣጸድ መልኦ።
4 ክብሪ የሆዋ+ ድማ ካብ ልዕሊ እቶም ኪሩቤል ተላዒሉ ናብ ድርኵዂት መእተዊ እታ ቤት ኣበለ፣ እታ ቤት ከኣ በብቝሩብ በቲ ደበና መልአት፣+ እቲ ኣጸድ እውን ብድምቀት ክብሪ የሆዋ መልአ።
5 ደሃይ ኣኽናፍ እቶም ኪሩቤል ድማ፡ ከምቲ እቲ ዅሉ ዚኽእል ኣምላኽ ኪዛረብ ከሎ ዜስምዖ ደሃይ፡ ኣብ ናይ ወጻኢ ኣጸድ ኪስማዕ ይኽእል ነበረ።+
6 ሽዑ፡ ነቲ በፍታ እተኸድነ ሰብኣይ፡ “ካብ መንጎ እቲ ተንኰርኰርቲ፡ ካብ መንጎ እቶም ኪሩቤል ሓዊ ውሰድ” ኢሉ ኣዘዞ፣ ንሱ ድማ ኣትዩ ኣብ ጥቓ እቲ መንኰርኰር ደው በለ።
7 ሓደ ኻብቶም ኪሩቤል ከኣ ኢዱ ናብቲ ኣብ መንጎ እቲ ኪሩቤል ዘሎ ሓዊ ዘርግሐ።+ ገለ ኻብኡ ወሲዱ ድማ ኣብ ክልቲኡ ኢድ እቲ በፍታ እተኸድነ ሰብኣይ ኣንበሮ፣+ ንሱ እውን ነዚ ወሲዱ ወጸ።
8 እቶም ኪሩቤል ኣብ ትሕቲ ኣኽናፎም ከም ኣእዳው ሰብ ዚመስል ነበሮም።+
9 ክጥምት ከለኹ ኸኣ፡ ኣብ ጥቓ እቶም ኪሩቤል ኣርባዕተ መንኰርኰር፡ ኣብ ጥቓ ነፍሲ ወከፍ ኪሩብ ሓደ መንኰርኰር ነበረ፣ ትርኢት እቲ መንኰራዅር ድማ ከም እምኒ ክሪሶሊት ዜንጸባርቕ ነበረ።+
10 ትርኢቱ ኸኣ፡ ኣርባዕቲኡ ይመሳሰል ነበረ፣ ሓደ መንኰርኰር ኣብ ውሽጢ እቲ ሓደ መንኰርኰር ከም ዘሎ ይመስል ነበረ።
11 ኪኸይድ ከሎ ድማ፡ ከይተጠውየ ናብቲ ርእሲ ዚቐንዓሉ ቦታ ይኸይድ ስለ ዝነበረ፡ ከይተጠውየ ብዝዀነ ኻብቲ ኣርባዕተ ኣንፈት ኪኸይድ ይኽእል ነበረ።
12 ኵሉ ሰብነቶምን ዝባኖምን ኣእዳዎምን ኣኽናፎምን እቲ መንኰራዅርን ኵሉ እቲ ናይ ኣርባዕቲኦም መንኰራዅርን ብዙርያኡ ኣዒንቲ መሊእዎ ነበረ።+
13 ነቲ መንኰራዅር ከኣ፡ “ተንኰርኰርቲ!” ኢሉ ዝጽውዖም ድምጺ ሰማዕኩ።
14 ነፍሲ ወከፍ ኣርባዕተ ገጽ ነበሮ። እቲ ቐዳማይ ገጽ ናይ ኪሩብ ገጽ፡ እቲ ኻልኣይ ገጽ ናይ ሰብ ገጽ፡ እቲ ሳልሳይ ናይ ኣንበሳ ገጽ፡ እቲ ራብዓይ ናይ ንስሪ ገጽ ነበረ።+
15 እቶም ኪሩቤል ይልዓሉ ነበሩ፡—ንሳቶምሲ እቶም ኣብ ፈለግ ኬባር ዝረኣኽዎም ህያዋን ፍጡራት እዮም ነይሮም፡+—
16 እቶም ኪሩቤል ኪንቀሳቐሱ ኸለዉ፡ እቲ መንኰራዅር ምሳታቶም ይንቀሳቐስ ነበረ፣ እቶም ኪሩቤል ካብ ምድሪ ልዕል ኪብሉ ኣኽናፎም ኬልዕሉ ኸለዉ ድማ፡ እቲ መንኰራዅር ካብ ጐድኖም ኣየልግስን ወይ ኣይርሕቕን ነበረ።+
17 እቲ ኣብቶም ህያዋን ፍጡራት ዚዓዪ መንፈስ ኣብኡ እውን ነበረ እሞ፡ ደው ኪብሉ ኸለዉ፡ ደው ይብል ነበረ፣ ካብ ምድሪ ኺልዓሉ ኸለዉ ኸኣ፡ ምሳታቶም ይልዓል ነበረ።
18 ክብሪ የሆዋ+ ኻብ ልዕሊ እቲ ድርኵዂት ኣፍ ደገ እታ ቤት ነቒሉ ኣብ ልዕሊ እቶም ኪሩቤል ቈመ።+
19 እቶም ኪሩቤል ድማ እናጠመትክዎም ኣኽናፎም ኣልዒሎም ካብ ምድሪ ተላዕሉ። እቲ መንኰራዅር እውን ኪነቕሉ ኸለዉ ኣብ ጥቓኦም ነበረ። ኣብ መእተዊ እቲ ምብራቓዊ ኣፍ ደገ ቤት የሆዋ ድማ ደው በሉ፣ ክብሪ ኣምላኽ እስራኤል ከኣ ኣብ ልዕሊኦም ነበረ።+
20 እዚኣቶም እቶም ኣብ ትሕቲ ኣምላኽ እስራኤል፡ ኣብ ፈለግ ኬባር ዝረኣኽዎም ህያዋን ፍጡራት እዮም፣+ ስለዚ፡ ኪሩቤል ምዃኖም ፈለጥኩ።
21 ኣርባዕቲኦም ኣርባዕተ ገጽ፡ ኣርባዕተ ኽንፊ፡ ኣብ ትሕቲ ኣኽናፎም ድማ ኣእዳው ሰብ ዚመስል ነበሮም።+
22 ትርኢት ገጻቶም ከኣ፡ ከምቲ ኣብ ጥቓ ፈለግ ኬባር ዝረኣኽዎ ገጻት ይመስል ነበረ።+ ነፍሲ ወከፎም ትኽ ኢሎም ንቕድሚት ይኸዱ ነበሩ።+
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ህዝቅኤል 10
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1001061103/univ/art/1001061103_univ_sqr_xl.jpg


text:
ካብ ኣልማዝ ዚበልጽ ኣምላኽ ዚፈትዎ ባህርይ
ኣልማዝ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ኸም ክቡር ማዕድን ጌርካ ኺርአ ጸኒሑ እዩ። ገሊኡ ዓይነት ኣልማዝ ሚልዮናት ዶላራት እዩ ዜውጽእ። ይኹን እምበር፡ ብኣረኣእያ ኣምላኽ፡ ካብ ኣልማዝ ወይ ካብ ካልእ ክቡር ማዕድን ዚበልጽ ነገራት ኣሎዶ፧
ኣብ ኣርመንያ እትነብር ዘይተጠምቀት ኣስፋሒት ዝዀነ ሃይካኑሽ፡ ኣብ ጥቓ ገዝኣ ፓስፖርት ረኸበት። ኣብ ውሽጢ እቲ ፓስፖርት ድማ ደቢት ካርድታትን ብዙሕ ገንዘብን ነበረ። ሃይካኑሽ፡ ንሰብኣያ ነገረቶ፣ ንሱ እውን ዘይተጠምቀ ኣስፋሒ እዩ ነይሩ።
እቶም ሰብኣይን ሰበይትን ከቢድ ቍጠባዊ ጸገማትን ዕዳን ነይርዎም እዩ። ምስናይዚ ግና፡ ነቲ ገንዘብ ብመሰረት እቲ ኣብቲ ፓስፖርት ዝነበረ ኣድራሻ ናብ ዋናኡ ኺልእክዎ ወሰኑ። እቲ ፓስፖርቱ ዝጠፍኦ ሰብኣይ፡ ንብረቱ ምስ ተመልሰሉ፡ ንሱን ስድራ ቤቱን ደንጽይዎም እዩ። ሃይካኑሽን ሰብኣያን፡ ቅንዕና ኺገብሩ ዝደረኾም፡ መጽሓፍ ቅዱስ ይምሃሩ ስለ ዝነበሩ ምዃኑ ገለጹ። ብቕንዕና ኺመላለሱ ኸም ዘለዎም ወሰኑ፡ ነዚ ኣጋጣሚ እዚ ተጠቒሞም ከኣ ብዛዕባ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ተዛረቡ፡ ነታ ስድራ ቤት ከኣ ጽሑፋት ገደፉላ።
እታ ስድራ ቤት፡ ንሃይካኑሽ እተወሰነ ገንዘብ ክትህባ እኳ እንተ ደለየት፡ ሃይካኑሽ ግና ምቕባል ኣበየት። ንጽብሒቱ፡ ሰበይቲ እቲ ፓስፖርት ዝጠፍኦ ሰብኣይ ናብ እንዳ ሃይካኑሽ ከይዳ፡ ከም መግለጺ ሞሳ ስድራ ቤታ፡ ንሃይካኑሽ ካብ ኣልማዝ እተሰርሐ ቐለበት ክትቅበል ግዲ በለታ።
እታ ስድራ ቤት ጥራይ ዘይኰነስ፡ ካልኦት ብዙሓት ሰባት እውን በቲ ሃይካኑሽን ሰብኣያን ዘርኣይዎ ቕንዕና ኸም ዚግረሙ ፍሉጥ እዩ። የሆዋኸ ይግረም ድዩ፧ ንቕንዕናኦም ብኸመይ እዩ ዚርእዮ፧ ቅንዕናኦም ዓስቢ ኣለዎ ድዩ፧
ካብ ስጋዊ ነገራት ዚበልጽ ባህርያት
መልሲ እዘን ሕቶታት እዚአን ኣሸጋሪ ኣይኰነን። ከመይሲ፡ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ባህርያት የሆዋ ምንጽብራቕ፡ ኣብ ቅድሚኡ ኻብ ኣልማዝ፡ ካብ ወርቂ፡ ወይ ካብ ካልእ ስጋዊ ነገራት ከም ዚበልጽ ይኣምኑ እዮም። እወ፡ እቲ የሆዋ ብዛዕባ ኽቡር ነገራትን ክቡር ዘይኰነ ነገራትን ዘለዎ ኣረኣእያ፡ ካብ ኣረኣእያ መብዛሕትኦም ሰባት እተፈልየ እዩ። (ኢሳ. 55:8, 9) ኣገልገልቱ ድማ እቲ ንባህርያቱ ምሉእ ብምሉእ ንምንጽብራቕ ዚገብርዎ ጻዕሪ ኽቡር ምዃኑ ይግንዘቡ እዮም።
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ምስትውዓልን ጥበብን እንታይ ከም ዚብል ንርአ። ምሳሌ 3:13-15፡ “ጥበብ ዚረክብ፡ ምስትውዓል እውን ዜጥሪ ሰብ ሕጉስ እዩ፣ ንዓኣ ምጥራይሲ ብሩር ካብ ምጥራይ፡ ንዓኣ ምኽሳብ ከኣ ወርቂ ኻብ ምኽሳብ ይበልጽ። ካብ ኣዕናቝ ትኸብር፣ እትምነዮ ዅሉ ድማ ኣይወዳደራን” ትብል። የሆዋ ነዚ ባህርያት እዚ ኻብ ዝዀነ ይኹን ስጋዊ መዛግብቲ ኣኽቢሩ ኸም ዚርእዮ እምበኣር ንጹር እዩ።
ብዛዕባ ቕንዕናኸ እንታይ ኪብሃል ይከኣል፧
የሆዋ ንባዕሉ ቕኑዕ እዩ፣ ንሱ “ኺሕሱ ዘይክእል ኣምላኽ” እዩ። (ቲቶ. 1:2) ንሃዋርያ ጳውሎስ ከኣ ነቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ እብራውያን ክርስትያናት፡ “ኣብ ኵሉ ብቕንዕና ኽንነብር እናደለና፡ ቅኑዕ ሕልና ኸም ዘሎና ንተኣማመን ኢና እሞ፡ ብቐጻሊ ጸልዩልና” ኢሉ ኺጽሕፍ ብመንፈሱ ደሪኽዎ እዩ።—እብ. 13:18።
የሱስ ክርስቶስ ንቕንዕና ብዚምልከት ሰናይ ኣብነት ሰሪዑልና እዩ። ንኣብነት፡ እቲ ሊቀ ኻህናት ዝነበረ ቀያፋ፡ “ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ እንተ ዄንካ ኽትነግረና፡ በቲ ህያው ኣምላኽ አምሕለካ ኣለኹ!” ምስ በሎ፡ የሱስ ሓቂ እንተ ተዛሪቡ፡ እቲ ዋዕላ ኸም ተጻራፊ ኪቘጽሮን ንኪቕተል ኪፈርዶን መገዲ ዚኸፍት እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ መሲሕ ምዃኑ ብቕንዕና ገሊጹ እዩ።—ማቴ. 26:63-67።
ንሕናኸ፧ ንዅሉ ነገራት ዘይምንጋር ወይ ከኣ ጠዊኻ ምንጋር ስጋዊ ረብሓ ዜምጽኣልና ምስ ዚኸውን፡ ብቕንዕና ንመላለስ ዲና፧
ቅንዕና ዘለዎ ብድሆ
ሎሚ ኣብዘን ዳሕሮት መዓልትታት ዘለዉ መብዛሕትኦም ሰባት፡ “ፈተውቲ ርእሶም፡ ፈተውቲ ገንዘብ” ስለ ዝዀኑ፡ ብቕንዕና ምንባር ቀሊል ኣይኰነን። (2 ጢሞ. 3:2) ቍጠባዊ ቕልውላው ምህላዉ ወይ ስራሕ ብቐሊሉ ዘይርከብ ምዃኑ፡ ብቕንዕና ንኸይትነብር ጽልዋ ኺገብር ይኽእል እዩ። መብዛሕትኦም ሰባት ምስራቕ፡ ምትላል፡ ወይ ካልእ ዘይቅኑዕ ተግባራት ምፍጻም ጌጋ ዀይኑ ኣይስምዖምን እዩ። እዚ ኣመለኻኽታ እዚ ኣዝዩ ስለ ዘስፋሕፍሐ፡ ብዙሓት ሰባት ስጋዊ ረብሓ ኽትረክብ እንተ ዄንካ ብቕንዕና ኽትመላለስ ከም ዘይብልካ እዮም ዚሓስቡ። ገሊኦም ክርስትያናት እውን ከይተረፈ፡ “ዘይግቡእ ረብሓ ንምርካብ” ኢሎም፡ በዚ መዳይ እዚ ሕማቕ ውሳነ ስለ ዝገበሩ፡ ኣብ ጉባኤ ዘለዎም ጽቡቕ ኣቕዋም ኣባላሽዮም እዮም።—1 ጢሞ. 3:8፣ ቲቶ. 1:7።
ይኹን እምበር፡ መብዛሕትኦም ክርስትያናት ንየሱስ ይመስልዎ እዮም። ኣምላኽ ዚፈትዎ ባህርያት፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ሃብቲ ወይ ረብሓ ኸም ዚበልጽ ይግንዘቡ እዮም። ስለዚ፡ ክርስትያን መንእሰያት ኣብ ቤት ትምህርቲ ጽቡቕ ነጥቢ ምእንቲ ኺረኽቡ ኢሎም ኣይቀድሑን እዮም። (ምሳ. 20:23) ዋላ እኳ ሃይካኑሽ ቅንዕና ብምግባራ ዓስቢ እንተ ረኸበት፡ ብቕንዕና ምንባር ወትሩ ዓስቢ ኸም ዘየውህብ ግና ፍሉጥ እዩ። ይኹን እምበር፡ ብቕንዕና ምንባር ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ተቐባልነት ዘለዎ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ነቲ ኽቡር ዝዀነ ንጹህ ሕልና ኽንዕቅቦ የኽእለና እዩ።
ጋጊክ ዝሓደጎ ኣብነት ነዚ የብርሃልና እዩ። ጋጊክ ኸምዚ በለ፦ “ክርስትያን ቅድሚ ምዃነይ፡ ኣብ ሓንቲ ዓባይ ኩባንያ እሰርሕ ነበርኩ፣ ዋና እታ ኩባንያ ኻብቲ ዚርከብ መኽሰብ ኣትሒቱ ይነግር ስለ ዝነበረ፡ ኪኸፍሎ ዚግብኦ ግብሪ ኣይከፍልን እዩ ነይሩ። ንዓይ ከኣ ከም ሓላፊ መጠን፡ ነቲ ግብሪ ዜኽፍል ወኪል፡ እታ ኩባንያ ንእትገብሮ ምትላል ዕሽሽ ምእንቲ ኺብሎ ጉቦ ብምሃብ ምስኡ ‘ኺሰማማዕ’ ትጽቢት ይግበረለይ ነበረ። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ዘይቅኑዕ ከም ዝዀንኩ ይውረየለይ ነበረ። ሓቂ ምስ ፈለጥኩ፡ ሽሕ እኳ ብዙሕ ይኽፈለኒ እንተ ነበረ፡ ነዚ ተግባር እዚ ኸቋርጾ ወሰንኩ። ኣብ ክንዳኡ ድማ፡ ናይ ገዛእ ርእሰይ ስራሕ ጀመርኩ። ካብ መጀመርታ ኣትሒዘ ኸኣ ንኩባንያይ ብሕጊ ኣመዝገብክዎ፡ ንዅሉ ግብሪ ኸኣ እኸፍል እየ።”—2 ቈረ. 8:21።
ጋጊክ ኣስዒቡ ኸምዚ በለ፦ “እቶተይ ብፍርቂ ስለ ዝነከየ፡ ንስድራ ቤተይ ክኣሊ ኣጸጋሚ ዀይኑኒ ነይሩ እዩ። ይኹን እምበር፡ ሎሚ ዝያዳ ሕጉስ እየ። ኣብ ቅድሚ የሆዋ ንጹህ ሕልና ኣሎኒ። ነቶም ክልተ ደቀይ ሰናይ ኣብነት እየ ዝዀኖም፡ ኣብ ጉባኤ ኸኣ ፍሉይ መሰላት ክረክብ በቒዐ እየ። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ተቘጻጸርቲ ግብርን ካልኦት ብንግድ ዚረኽቦም ሰባትን ቅኑዕ ከም ዝዀንኩ እዮም ዚፈልጡኒ።”
የሆዋ—ምንጪ ሓገዝ
የሆዋ ነቶም ንትምህርቱ በቲ ብሉጽ ባህርያቱ፡ እንተላይ ብቕንዕና ገይሮም ዚስልምዎ ሰባት የፍቅሮም እዩ። (ቲቶ. 2:10) ንንጉስ ዳዊት፡ “ጐበዝ ነይረ፣ ሕጂ ድማ ኣሪገ ኣለኹ፣ ግናኸ፡ ጻድቕ ተሓዲጉ፡ ዘርኡ ኸኣ እንጌራ ኼናድዩ ኣይረኣኹን” ኢሉ ኺጽሕፍ ብመንፈሱ ደሪኽዎ እዩ።—መዝ. 37:25።
ተመክሮ እታ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘላ እምንቲ ዝነበረት ሩት ነዚ የረጋግጸልና እዩ። ሩት ነታ ኣሪጋ ዝነበረት ሓማታ ናእሚ ሓዲጋታ ኽትከይድ ኣይደለየትን፣ ኣብ ክንዳኡስ ምስኣ ለገበት። ምስ ሓማታ ድማ ናብ እስራኤል፡ ማለት ነቲ ናይ ሓቂ ኣምላኽ ናብ እተምልኸሉ ሃገር ከደት። (ሩት 1:16, 17) ኣብ እስራኤል ብመሰረት ሕጊ ሙሴ ብትግሃት እኽሊ እናቐረመት፡ ቅንዕትን ጻዕረኛን ምዃና ኣርኣየት። ከምቲ ዳዊት ጸኒሑ ኣብ ህይወቱ እተመከሮ፡ የሆዋ ንሩትን ንናእምን ኪሽገራ ኣይሓደገንን። (ሩት 2:2-18) የሆዋ ንሩት ካብ ስጋዊ ነገራት ንላዕሊ እዩ ገይሩላ። እናሓጎ ንጉስ ዳዊትን እቲ ተስፋ እተገብረሉ መሲሕን ክትከውን ሓርይዋ እዩ።—ሩት 4:13-17፣ ማቴ. 1:5, 16።
ገሊኦም ኣገልገልቲ የሆዋ፡ ሓድሓደ ግዜ ዜድልዮም ነገራት ንምርካብ ኣዝዩ ኼጸግሞም ይኽእል እዩ። ግናኸ፡ ቀሊልን ዘይቅኑዕን ዝዀነ መገዲ ኣብ ክንዲ ዜናድዩ፡ ፋሕተርተር ኪብሉን ኪተግሁን እዮም ዚጽዕሩ። በዚ ኸምዚ፡ ነቲ ብሉጽ ባህርያት ኣምላኽ፡ እንተላይ ንቕንዕና፡ ካብ ስጋዊ ነገራት ኣብሊጾም ከም ዚምልከትዎ የርእዩ።—ምሳ. 12:24፣ ኤፌ. 4:28።
ከምቲ እታ ጥንቲ ዝነበረት ሩት ዝገበረቶ፡ ሎሚ እውን ኣብ መላእ ዓለም ዚነብሩ ክርስትያናት፡ የሆዋ ኺሕግዞም ከም ዚኽእል ይኣምኑ እዮም። እወ፡ ኣብቲ ኣብ ቃሉ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ከቶ ኣይክሓድገካን፡ ከቶ እውን ኣይክጥንጥነካን እየ” ዚብል ተስፋ ዝሃበ ኣምላኽ ምሉእ እምንቶ ኣለዎም። (እብ. 13:5) የሆዋ ነቶም ወትሩ ብቕንዕና ዚመላለሱ ኣገልገልቱ ኸም ዚሕግዞም ብተዳጋጋሚ ኣርእዩ እዩ። መሰረታዊ ነገራት ከም ዚህቦም ንዝኣተዎ ቓል ወትሩ ይፍጽሞ እዩ።—ማቴ. 6:33።
እወ፡ ሰባት ኣልማዝን ካልእ ክቡር ነገራትን ከም ዓስቢ ይህቡ እዮም። ግናኸ፡ ሰማያዊ ኣቦና፡ ቅንዕናን ነቲ ኻልእ ባህርያቱን ምንጽብራቕና፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ክቡር ኣልማዝ ኣዝዩ ኣብሊጹ ኸም ዚርእዮ ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል ኢና።


text:
ዜና ፅሑፍ ወርሒ ለካቲት 2009
- Last Updated on 23 March 2017
- Hits: 256
30/06/2009
ኣካያዲ ስራሕን በዓል ዋናን ዙና ትሬዲንግ ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ማሕበር ኣይተ ዘሪሁን ጌታሰው ኣብ ዝተጠርጠርሎም ክስታት ገበን ምስክራት ዓቃቢ ሕጊ ምቕራብ ጀሚሮም፡፡
ዓቃቢ ሕጊ ዘቅረቦም ምስክራት እቲ ውልቀ ሰብ ዝተፈላለያ ተሽከርከርቲ ኣብ ውሽጢ ካብ 60ክሳብ 70መዓልቲ ብፍርቂ ክፍሊት ክመፅእ እዩ ብምባል ኣብ ልዕሊ 119 ውልቀ ሰባት ከቢድ ገበን ምትላል ምፍፃሙ ዘረድኡ እዮም፡፡ ተከሳሲ ኣብ ክፍለ ከተማ ቦሌ ወረዳ 04፣22 ማዞርያ ጎላጉል ታወር ቢሮ ብምክፋት ንጊዚኡ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምስ ዘይወዓለ ሓዉ ልኡልሰገድ ጌታሰው ብሓባር ብምኳን ዝተፈላለዩ ሚዲያታት ተጠቒሙ ካብ ቻይና ካብ 60 ክሳብ 70 መዓልቲ ኣብ ዘሎ እዋን ሲኖትራካትን ካልኦት ዝተፈላለዩ ተሽከርከርትን ካብ ወፃኢ ነእትው ብምባል ከላሊ ምፅንሑ ኣቃቢ ሕጊ ኣብ ክሲ ኣመልኪቱ፡፡ ፍርቂ ክፍሊት ኣቐዲሞም ክኸፍሉ ብምግባር ዝተረፈ ድማ ዝኮነ ይኹን ስምምዕነት ውዕሊ ባንኪ ከይሃለዎ ከምዘለዎ ብምምሳል ውልቀ ተበደልቲ እምነት ንክህልዎም ገይሩ እዩ ይበል እቲ ክሲ፡፡ ካብ 337 ሽሕ ክሳብ 3ነጥቢ9 ሚሊዮን ብር ምስ ውልቀ ተበደልቲ ውዕሊ ብምግባር ከም ዝተቐበለ ዝገልፅ ክሲ ዓቃቢ ሕጊ ብሓፈሻ ብሚሊዮን ዝቑፀር ብር ካብ 119 ውልቀ ሰባት ብተመሳሳሊ መንገዲ ምውሳድ የመላክት፡፡ ተከሳሲ እዚ ተግባር ፈፂሙ ካብ ሃገር ብምውፃእ ፌዴራል ፖሊስ ኢትዮጵያ ብኢንተርፖል ኣቢሉ ክእለሾ ድሕሪ ምፅንሑ ኣብ ዱባይ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዝውዓለ እንትኮን ፖሊስ ብዘካየዶ ምዕራይ 9ሚሊዮን ብር 269 ሽሕ ን200 ድማ ዶላር ኣሜሪካ ብኢግዝቢትነት ክሕዝ ክኢሉ እዩ፡፡ ተከሳሲ 4መከላከሊ ንቤት ፍርዲ ዘቅርብ ኮይኑ ሓፈሻዊ ኣቃቢ ሕጊ ዘቕረቦም መሰካክር ኣብቲ ክሲ ብዝተገለፀ መልክዑ ምስከርነቶም ሂቦም እዮም ዝተረፈ ካልኦት መሰካክር ንምድማፅ ድማ 11መጋቢት 2009 ዓ/ም እቲ ቤት ፍርዲ ተለዋጢ ቆፀሮ ሂቡ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
30/06/2009 ኣብ ደቡብ ኦሞ ንድርቂ ዝተቃልዑ 50ሽሕ ዜጋታት እኹል ሓገዝ ኣይንረክብን ዘለና ኢሎም፡፡ ሪኢቶኦም ንኢቢሲ ዝሃቡ ኣርባሕቲ እንስሳ እቲ ዞባ ዝግበረሎም ዘሎ ሓገዝ ምግቢ እኩል ኣይኮነን ኢሎም፡፡ ኣብ ዞባ ዝተፈጠረ ድርቂ ስዒቡ ብሕፅረት ማይ ሰባት እንስሳትን ዝጉድኡ ከም ዘለዉ ገሊፆም እንስሳት ብሕፅረት ቐለብ ንሞት ይሳጥሑ ምህላዎም እውን ገሊፆም፡፡ እቶም ኣርባሕቲ እንስሳ 50ኪሎ ግራም ስርናይን ዝተወሰነ ተወሳኺ ምግብን እዩ ዝበፅሓና እዚ ደማ ብዙሕ ቤተሰብ ንዘለና እኹል ኣይኮነን ኢሎም፡፡ ኮሚሽነር ሃገራዊ ኮሚሸን ስግኣት ሓደጋ ምትኩ ካሳ ድርቂ ኣብ ዝተርኣየሎም ከባቢታት ሓገዝ ዘድልዮም ዜጋታት ክንደይ ዝኣክል ሓገዝ ከምዘድልዮም ንምንፃር ገምጋም 2008/2009 እዋን ኣዝመራ ተኻይዱ እዩ ኢሎም በዚ መሰረት ድማ ብብርኪ ሃገር 5ነጥቢ6 ሚሊዮን ዜጋታት ሓገዝ ዘድልዮም ምኳኑ ኣነፂርና ኢና ኢሎም፡፡ ዞባ ደቡብ ኦሞ ድማ ኣካል እዚኦም ምዃና ዝገለፁ ኣይተ ምትኩ ብመንፅር ንነብሰወከፍ ዜጋ ካብ ዝቐርብ መጠን ሓገዝ እኹል ዘይኮነ ገሊፆም፡፡ እቲ ሓገዝ ቁፅሪ በዝሒ ቤተሰብ መሰረት ዝገበረ ከምዘይኮነ ብሪኢቶ እቶም ኣርባሕቲ እንስሳ ተረዲእና ኢና ዝበሉ ኣይተ ምትኩ እዚ ብቅልጡፍ ንምስትኽካል ድማ ምስ ካልኦት ብምዝርራብ ናይ ቐረባ ክትትል ክንገብር ኢና ኢሎም፡፡ እኩል ቐረብ ማይን ቐለብ ከፍትን ንክህሉ ክንሰርሕ ኢና ዝበሉ ኮሚሽነር ምትኩ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ተወሳኺ ሓገዝ ንዝጠልቡ ዜጋታት ቐረብ ንክረክቡ ክግበር እዩ ኢሎም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡ 30/06/2009 ኣብ ከባቢኦም እናፈፀሙ ዘለዉ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ንምብዛሕ እንስሳን ንስራሕቲ ልምዓት መስኖን ምችው ባይታ እናፈጠረሎም እዩ ኢሎም ኣብ ዞባ ምብራቅ ትግራይ ዝርከቡ ነበርቲ ወረዳታት ኣፅቢ ወንበርታን ክልተ ኣውላዕሎን፡፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝተሰርሑ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ተጓሕጊሑ ዝነበረ መሬት ናብ ዝነበሮ ክምለስ ከምዝኽኣለን እዚ ድማ ናይ ሕርሻ መሬት ዘይብሎም መናእሰይ መነባብሮኦም ብምብዛሕ ኣናህስ ብምብዛሕ እንስሳ ንክምስርቱ ዓብይ ኣስተዋፅኦ ምግባሩ ገሊፁ፡፡ ቅድሚ ሕዚ መሬት ዘይብሎም መናእሰይ ነበርቲ ወረዳታት ኣፅቢ ወንበርታን ክልተ ኣውላዕሎን ከም ዝገለፅዎ ኣብ ዝሓለፈ ኣብ ከባቢኦም ብዝተገበረ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮን ብምጥቃም ኣብ ከባቢኦም መሰረተ ልምዓት መንገድን ዝነበረ ፀገም ተፈቲሑ ብቀሊሉ ፍርያት ናብ ዕደጋ ዝቀርበሉ ሜላ ተሰሪሕሎም ኣብ ዓዶም ብምስራሕ ፅቡቕ መነባብሮ ከምዘለዎ ገሊፆም፡፡ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ሕርሻን ገጠር ልምዓትን እዘን ወረዳታት ብወገኖም ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብዘካየዶ ስራሕቲ ሓለዋን ዕቀባ ሓመድ ማይ ስራሕቲ ልምዓት መስኖን ካልኦት ስራሕቲ ልምዓት ሕርሻ ንክሰፍሕ ዓብይ ሓገዝ ከምዘለዎን መናእሰይ እውን ብማሕበር ብምውዳብ ኣብ ዓዶም ንክሰርሑ ምችው ባይታ እናፈጠረ እዩ ኢሎም ክብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮያ የመላክት፡፡
29/06/2009 ወፍሪ ክታበት ፀረ ንፍዮ ተጠናኺሮሩ ይቅፅል ከም ዘሎ ቤት ፅሕፈት ጥዕና እታ ክፍለ ከተማ ገሊፁ፡፡ እቲ ወፈሪ ኽታበት ካብ ዕለት 25/ ለካቲት 2009 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ 4ተ ጣብያታትን 9ተ ናቁጣታትን እታ ክፍለ ከተማ ዕድሚኦም ካብ 9ተ ወርሒ ክሳብ 15 ዓመት ዘለው ህፃናት እቲ ክታበት እናተውሃቦም ከም ዝርከብ ተሓቢሩ፡፡ ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ መከላኸሊ ክታበት ሕማም ንፍዮ ክኽተቡ ዝተትሓዘ ትልሚ 14,896 ህፃናት እንትኾኑ በዚ መሰረት ድማ ኣብቶም ዝሓለፈ ተኸታተልቲ 5ተ መዓልቲታት 5,824 ህፃናት ከም ዝተኸተቡ መተሓባበሪ ኬዝቲም ምስጓም ጥዕና ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ዝኮኑ ኣይተ ገብረማርያም ገብረስላሴ ገሊፆም፡፡ እቶም መተሓባበሪ ብተወሳኺ ከም ዝበልዎ 46.2% ህፃናት ከም ዝተኸተቡን ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ እውን ዕድሚኦም ትሕቲ 15 ዓመት ዝኾኑ ህፃናት ተምሃሮ ክኽተቡ ከም ዝተገበረ ወሲኾም ገሊፆም፡፡ እቲ ወፍሪ ክታበት ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ኣብ 4ተ ጣብያታትን 9ተ ናቁጣታትን ንቀፃሊ እውን ተጠናኺሩ ከም ዝቅፅል ሓቢሮም ክብል ኪኢላ ፕረስ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ብርሃኑ መሓሪ ፀብፂቡ፡፡ 29/06/2009 ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ዝርከባ ፀጉማት ደቂ ኣንስትዮ ብምኽንያት መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ማርች 8 ናይ ገንዘብ ሓገዝ ከም ዝተገበረለን ቤት ፅሕፈት ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ኣፍሊጡ፡፡ ሰራሕተኛታት ቤት ፅሕፈት ንግዲን እቶትን ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ካብ መሃያኣን ገንዘብ ብምውፃእ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ማርች 8 ምኽንያት ብምግባር ኣብታ ክፍለ ከተማ ንዝርከባ ፅጉማት ደቂ ኣንስትዮ ናይ ገንዛብ ሓገዝ ከም ዝተገበረለን ተገሊፁ፡፡ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ኣይተ ክፍሎም ገ/ማርያም ከም ዝበልዎ ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ንዝርከባ 8ተ ፅጉማት ደቂ ኣንስትዮ ን7ተ ደቂ ኣንስትዮ ነንሕድሕድ 2,000 ብር ንሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ድማ 5,000 ብር ብድምሩ ን8ተ ፅጉማት ደቂ ኣንስትዮ 19,000 /ዓሰርተ ትሽዓተ ሽሕ ብር/ ካብ መሃየኣን ብምውፃእ ነተን ፅጉማት ኣበርኪተላለን፡፡ እተን ፅጉማት ደቂ ኣንስትዮ በቲ ዝተገበረለን ናይ ገንዘብ ሓገዝ ሕጉሳት ከም ዝኾናን ዝለዓለ ምስጋና ከም ዘቕረባ እውን ተሓቢሩ እዩ፡፡ ክብል ኪኢላ ፕረስ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ብርሃኑ መሓሪ ፀብፂቡ፡፡
28/06/2009 ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ዓለም ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ማርች 8 ብዝለዓለ ድምቐት ተኸቢሩ፡፡
ዓለም ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ማርች 8 ብዓለም ለኸ ንመበል106 ግዘ ብሃገር ለኸ ድማ ንመበል 41 ግዘ ብዝተፈላለዩ ምድላዋት እናተኸበረ ከም ዝርከብ ዝፍለጥ ኮይኑ በዚ መሰረት ድማ ኣብ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ንመበል 41 ግዘ ዝኽበር ዘሎ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ማርች 8 ብዝለዓለ ድምቀት ኣኺቢረን፡፡ እቲ በዓል ብፖንል-ምይይጥን ሕቶን መልስን ካልኦትን ኣኺብረንኦ፡፡ ዓለም ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ማርች 8 ንደቂ ኣንስትዮ ፍሉይቲ ዕለት ከም ዝኾነት ብምእማን ዝተጀመሩ ናይ ልምዓት ሰራሕቲ ተጠናኺሮም ክቅፅሉ ከም ብሓድሽ ደቂ ኣንስትዮ ቃል ዝኣተዋሉ ዕለት ከም ዝኾነ ሓላፊ ውዳበታት ህዝቢ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ኣይተ ሙሉጌታ ሃይሉ ገሊፂም፡፡ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ዝኾና ወ/ሮ ገነት ኣማዲ ኣብቲ መድረክ ከም ዝበልኦ ሃገርና ኢትዮጵያ ካብ ድክነትን ድሕረትን ንምልቓቅ ኣብ ትገበሮ ዘላ ቃልሲ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ዝለዓለ ምዃኑ ብምእማን ብዘይካ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ልምዓት ምርግጋፅ ከምዘይካኣል ኣሚነን ኣብ ዝተዋፈራሉ ዓውደ ስራሕ ልዑል ተሳትፎ ክገበራ ከም ዝግባእ መልእክተን ኣሕሊፈን፡፡ ኣብቲ በዓል መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ማርች 8 ብዛዕባ ስርፀት ሕጊ ኣስተምህሮ ተዋሂብወን እዩ ክብል ኪኢላ ፕረ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ብርሃኑ መሓሪ ፀብፂቡ፡፡ 28/06/2009 ፅዋዕ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ህዝቢታት ዓብይ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተቀሳቐሰትሎም ዞባታት ልዕሊ 300 ሚሊዮን ብር ከም ዝተኣከበ ተሓቢሩ፡፡ ቤት ፅሕፈት መተሓባበሪ ህዝባዊ ተሳትፎ ህንፀት ግድብ ኣብይ እዩ ነዚ ዝገለፁ፡፡ ነበርቲ እተን ዞባታት ድማ ክሳብ ምዝዛም ህንፀት ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ዝገበርዎ ተሳትፎ ኣጠኺሮም ከም ዝቅፅልሉ ገሊፆም፡፡ ዳይሬክተር እቲ ቤት ፅሕፈት ኣይተ ፋሲካ ጌታቸው እቲ ክልል ካብ ካልኦት ክልላት ሃገርና ተሞከሮ ብምውሳድ እታ ፅዋዕ ኣብ ዝተንቀሳቐሰትሉ ብሓፈሻ 460 ሚሊዮን ብር ንምእካብ ዝተትሓዘ ትልሚ ብምምሕያሽ 500 ሚሊዮን ብር ንምእካብ ትልሚ ተታሒዙ እናተሰረሐ እዩ ምባሎም FBC ፀብፂቡ፡፡ 28/06/2009 ኢትዮጵያ ማላዊን ኣብ ዘፈር መሰረተ ልምዓት ተሓባቢረን ንምስራሕ ዘኽኣለን ስምምዕነት ፈፂመን፡ ቀዋሚ ኮሚሽን ትሕብብር ኢትዮ-ማላዊ ን2ተ መዓልታት ዝቐፀለ ጉባኤኡ ኣብ ከተማ በሊሎንግዌ እናተኻየደ እዩ፡፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ማላዊን ዓለም ለኸ ትሕብብርን ፈራንሲስ ካሳይላ እቲ ስምምዕ ንዓመታት ቐዲሙ ዝተጀመረ ክልቲኣዊ ርክብ ኢትዮ ማላዊ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምብፃሕ ዘለወን ድሌት ዘመላኸት እዩ ኢሎም፡፡ እቶም ሚኒስትር ነቲ ስምምዕነት ዕላዊ እንትገብሩ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ኣብ ኣዲስ አበባ ኣብ ዝተኻየደ መበል 28 ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ክሳተፉ ኣብ ዝመፅሉ እዋን ዕብየት ሃገርና ሪኦም ከምዝተገረሙ ገሊፆም፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሰፊሕ ዝርገሐ መሰረተ ልምዓት ውፅኢት ኩለ መዳይ ፃዕሪ መንግስቲ ዘርኢ እዩ ዝበሉ ፍራንሲስ ካሳሊ፣ኣብ ወፃኢ ዓድታት ካብ ዝርከቡ ዜጋታት ዝርከብ ገንዘብ እውን ነቲ ዘፈር ዓብይ ግደ ነይርዎ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብ ሞንጎ ኢትዮ-ማሊ ዝተፈረመ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ስምምዕነት ብኸመይ ከም ዝቅፅሉ እውን ኣንፈት ከቅመጠሎም እዩ ምባሎም FBC ፀብፂቡ፡፡
27/06/2009
ስርዓት ቁፃር ሰራሕተኛታት ሓዊሱ ካልኦት መሻመይቲ ሕግታት ግልፂ ንምግባር ኣዋጅ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ይመሓየሽ ኣሎ እዩ፡፡
ሚኒስተር ልምዓት ሃፍቲ ሰብን ፐብሊክ ሰርቪስን እቲ ኣዋጅ ዝመሓየሸሉ ዕላማ ንትርጉም ክፍቲ ዝኮነ ጉዳያት ንከየሻምይ እዩ ተባሂሉ፡፡ ዳይሬክተር ሓይሊ ሰብን ዓቅሚ ህንፀት መማሓየሺ ሕግታት ኣይተ ሙሉጌታ ውብሸት እናመሓየሸ ዘሎ ኣዋጅ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ብቀንዲ ስርዓት ቁፃር ብሃገር ለኸ ደረጃ ሓደ ዓይነት ንምግባር ዘኽእል እዩ ኢሎም፡፡ ቁፃር ተዘዋዋርን ብርኪ ዕብየት ዝተስተካከለን ተመላላስን ንምግባር ዝሕግዝ እንትኸውን ኣብ ዝተፈላለዩ ትካላት ንሓደ መደብ ስራሕ ዝሓቱ ረቋሓታት እኳ ዝተፈላለዩ እንትኮኑ እዚ እውን ብፀገም ተፈልዩ እዩ ክብል እቶም ዳይሬክተር ገሊፆም፡፡ እዚ ኣዋጅ ተመሓይሹ ተግባራዊ እንትኸውን ኩነታት ቁፃር ሓደ ዓይነት ከም ምኳኑ ሓሊፉ መሰል ሰራሕተኛታት ምምሕያሽ ከምፅእ እዩ ተባሂሉ፡፡ እቲ ኣዋጅ ብኣመራርሓ ብፐብሊክ ሰርቪስን ሚኒስተር ልምዓት ሃፍቲ እንስሳ ተዳልዩ ብምግምጋም ሓፈሻዊ ዓቃቢ ሕጊ ምልኣኩ ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ኣብ ኤርትራ ካብ ጉጅለ ራዕዲ ጉንበት ሸውዓተ ልእኽት ራዕዲ ሒዞም ኣብ ውሽጢ ሃገርና ራዕዲ ንምፍፃም ኣብ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ወረዳ ቃፍታ ሑመራ ዝተትሓዙ 76 ውልቀ ሰባት ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም፡፡
እዞም ውልቀ ሰባት ኣብ ቃፍታ ሑመራ ኣብ ሓይልታት ፀጥታ ተኹሲ ብምኽፋት ሂወት ክልተ ኣኽበርቲ ፀጥታ ንክሓልፉ ምግባሮም ኣብቲ ዝቀረበ ክሲ ተጠቂሱ፡፡ እቶም ተከሰስቲ ሚፍታህ ሼክሱሩር ካልኣይ ተከሳሲ ግርማ ፈቃድ 3ይ ተከሳሲ እሸቴ ዘለቀ ሓዊሱ 76 ውልቀ ሰባት እዮም፡፡ ክሲ ሓፈሻዊ ዓቃቢ ከም ዘመላኽቶ እቶም ተኸሰስቲ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ንምፍራስ ብሓይሊ ዕላማ ሒዞም ኣብ መንግስቲ ፅዕንቶ ንምሕዳርን ኣብ ፣ኢኮኖሚያዊን ማሕበራዊን ትካላት ንምዕናው ተሊሞም ዝኣተዉ ምኳኑ ይሕበር፡፡ ተከሰስቲ ካብ ዝተፈላለዩ ኣመራርሓ ጉጅለ ራዕዲ ተልእኮ ራዕዲ ብምቅባል ኣብ ማእከል ሃገር ኢትዮጵያ ብምእታው ራዕዲ ንምፍፃም በቢ ጉጅለ ብምክፍፋል ብፍላይ ኣብ ጣብያታት ፖሊስ፣ኣብ ቤት ህንፀታት መጥቃዕቲ ንምፍፃም ተሃነፅቲ ምብታን ብፍላይ ኣብ ቋራ ቤዝ መሰልጠኒ ሰራዊት ንምምስራት ብምትላም ምእታዎም እቲ ክሲ የመላክት፡፡ ነዚ ተግባር ንምፍፃም እውን ቡዙሓት ኣፅዋር ዝሓዘ እንትኮኑ ኣብ ወረዳ ቃፍታ ሑመራ ሓይሊ መከላኸሊ ሰራዊትን ነበርቲ እቲ ከባብን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም የመላክት ን29 ለካቲት ተለዋጢ ቆፀሮ ከም ዝተገበረሎም ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
ኢትዮጵያ ብምክንያት ምጭብርባር ቴሌኮም በቢ ዓመቱ ክትረኽቦ ዝግባእ ልዕሊ 1ነጥቢ 2ቢሊዮን ብር ከምእትስእን ተገሊፁ፡፡
ኣካያዲ ስራሕ ኮርፕሬት ኮሚኒኬሽን ኢትዮ-ቴሌኮም ኣይተ ኣብዱራሂም ኣህመድ መልክዑ እናቀየረ ዝመፀ ምጭብርባር ቴሌኮም ካብ ስሩዕ ስልክታት ናብ ተንቀሳቀስቲ ስልኪ ኣንፈት ዝቐየረ ምኳኑ ድሕሪ ምግላፅ ፍፃመ በቲ ገበን ዝተረኸበ ኣታዊ እውን ብኣብዝሓ ናብ ፍፃመ ራዕዲ ዘውዕሉ ምኳኖም ዓለም ለኸ ተሞክሮታት ይጠቅሱ ኢሎም፡፡ ሃገርና ክትረኽቦ ዝግባእ ኣታዊ እናስኣንዋ ዝርከቡ ውልቀ ሰባት ናብ ሕጊ ብምቅራብ በቲ ዝወፀ ኣዋጅ ብምትግባር ኣብዚ ዓመት ዝሓሸ ውፅኢት ምምዝጋቡ ዝገለፁ እቶም ዳይሬክተር ኣብ ዝሓፉ ሽድሽተ ኣዋርሕ 12 ውልቀ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ብምውዓል ብሕጊ ክሕተቱ ተገይሩ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብ ፈለምቲ 3ኣዋርሕ እዚ በጀት ዓመት ምጭብርባር ብቴሌኮም ካብ ኢንተርኔት ዝባከነ እቶት መጠን ትሕቲ 12ሚኢታዊ ንምብፃሕ ተተሊሙ 0 ነጥቢ3 ሚኢታዊ ምብፃሑ ገሊፆም ክብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
24/06/2009
ፕሬዝዳንት ላይበርያ ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበረን ዕላዊ ዑደት ሰለስተ መዓልቲ ስራሕ ዛዚመን ናብ ሃገረን ተመሊሰን፡፡
ሚኒስተር ትምህርቲ ዶክተር ሽፈራው ተክለማርያም ኣብ ዓለም ለኸ መዕረፎ ነፈርቲ ቦሌ ተረኺቦም ንፕሬዝዳንት ሰርሊፍ ሰንየምወን፡፡ እተን ፕሬዝዳንት ኣብ ፃኒሒተን ተረባሕነት ክልቲኤን ሃገራት ንምርግጋፅ ኣብ ዘኽእሉ ጉዳያት ስምምዕ ፈፂመን እየን፡፡ በዚ መሰረት ድማ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ዘፈራት ትምህርቲ፣ዕጥና፣ሃፍቲ እንስሳትን ዓሳን ልምዓት ኢንድስትሪን ሓቢርካ ንምስራሕ ዘክእሉ ስምምዓት ተፈራሪመን፡፡ ፖርክ ኢንደስትሪ ኣዋሳ ፣ዞባ ኢንድሰትሪ ዱከምን ሃገራዊ ሙዝየምን ዑደት ኣካይደን እየን፡፡ ኢትዮጵያ ኣብ ላይበርያ ሰላምን ምርግጋዕን ንምስፋን ሰራዊት ዓቃቢ ሰላም ብምልኣኽ ከምኡ እውን ለበዳ ኢቦላ ንምክልካል ድማ ሰብ ሞያ ጥዕና ብምውፋር ምሕዝነታ ኣርኣያ እያ፡፡ ክልቲኣዊ ርክብ ኢትዮጰያን ላይበርያን ብ1959 ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን ዝጀመረ እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ብውሽጣዊ ዓቕሚ ስራሕቲ ምዕባይን ምምሕያሽን ዝተኻየደሎም 63 ጣብያታት መከፋፈሊ ሓይሊ ናብ ስራሕ ከም ዝኣትው ተገሊፁ፡፡
ዳሬክተር ርክብ ህዝብን ወፃእን ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ኣይተ ምስክር ነጋሽ ብተደጋጋሚ ዝፍጠር ፀገም ምቁፅፃር ሓይሊ ኤሌክትሪክ ንምቅላል ኣብ መከፋፈሊ ጣብያታት ዓቕሚ ናይ ምዕባይን ምምሕያሽን ስራሕቲ እናወገኑ እዮም ነዚ ድማ ሓደ ሚኢቲ ሚሊዮን ወፃኢ ተገይሩሉ እዩ፡፡ በቲ ስራሕቲ ምዕባይ ዓቕምን ምምሕያሽን ዓቕሚ ምትሕልላፍ ሓይሊ መስመራት ካብ 132 ኪሎ ቮልት ናብ 230 ቮልት ከምኡ እውን ካብ 230 ኪሎ ቮልት ናብ 400 ኪሎ ቮልት ምዕባዩ ተዛሪቦም፡፡ ኣብ ክልላት ስራሕቲ ምዕባይ ዓቕምን ምምሕያሽን ዝተካየደሎም ቦታታት ድሬዳዋ ፣ኣርባምንጭ ፣ሃዋሳ ፣ኣላማጣ፣ ማይጨው፣ ደሴ ፣ኮምበልቻ፣ ዳባት፣ደብረማርቆስን ወረገኑን ተጠቀስቲ እዮም፡፡ ኣብ ሃገርና ዝርከቡ ዓበይቲ ፋብሪካታትን ፖርክታትን ኢንድስትርን ዝረኸብዎ ቐረብ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ንምምሕያሽ ከምዝሕግዝ እዩ ተዛሪቦም፡፡ ቐረብ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ 4ሽሕን 260 ሜጋዋት ምብፅሑ መረዳእታ የመላኽቱ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
22/06/2009
ፈጠርቲ ስራሕ መናእሰይ ንምጥንኻር መፍረይ ማሽን ብልቃሕ ብምቅራብ ሓገዝ ይግበረሎም ከምዘሎ ተገሊፁ፡፡
እቶም መናእሰይ ብሕፅረት ገንዘባዊ ዓቅሚ ማሽን ክዕድጉ ዘይክኣከሉ ብነዊሕ እዋን ዝኽፈል ልቃሕ ዝተመቻቸወሎም እዮም፡፡ ኣካያዲ ስራሕ መንግስታዊ ኣቕራቢ ማሽናት ካዛ ስራሕቲ ንግድን ናውትን ኣይተ ገብረኪዳን ካሰው መናእሰይ ኣፍረይቲ ማሽናት ክረኽቡ ካብ ጠቕላላ ዋጋ 20ሚኢታዊ ከፊሎም እቲ ዝተረፈ ድማ ምስ ተመጣጣኒ ወለድ ኣብ ውሽጢ ሽድሽተ ዓመት ከፊሎም ዝውድኡ ምኳኖም ኣገንዚቦም፡፡ ኣብ 2009 ዓ/ም ልዕሊ 30 ሚሊዮን ዋጋ ዘለወን 277 ማሽናት ብውልቀን ብማሕበርን ንዝተወደቡ 150መናእሰይ ብምቅራብ ተረባሕቲ ምኳኖም ኣይተ ገብረኪዳን እንትገልፁ ኣብዚ ሕዚ እዋን እውን ብውልቀን ብማሕበርን ንዝተወደቡ 240 ፈጠርቲ ስራሕ መናእሰይ 60ሚሊዮን ብር ዋጋ ዘለወን መፍረይቲ ማሽናት ትካሎም ንምሃብ ከምዝተዳለወ ገሊፆም፡፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ክልልና ዝርከቡ ተጠቀምቲ እተን ማሽን ዝኮኑ መናእሰይ ብወገኖም እቲ ኣክስዮን ማሕበር ብዘቅረባን ማሽናት ተጠቀምቲ ብምኳን ንካልኦት መናእሰይ እውን ዕድል ስራሕ ምፍጣሮም ገሊፆም፡፡ ሓላፊ ኤጀንሲ ኣናእሽተይን ማእከለዎትን ማኑፋክቸሪንግ ኢንድስትሪ ክልልና ኣይተ ጥላሁን ታረቀ ኣብ ዘፈር ማፋክቸሪንግ ንዝተዋፈሩ መናእሰይ እውን ክሳብ ሓደ ሚሊዮን ብር ዋጋ ዘለዎም ማሽን ንክረክቡ ምትእስሳር እናተገበረ ምኳኑ ገሊፆም ክብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
መንግስቲ ብሪታንያ ልእኽቶ ምኽባር ሰላም ኢትዮጵያ ከም ዝድግፍ ኣብ ኢትዮጵያን ጅቡቲን ኣምባሳደር ብሪታንያ ሱዛን ሙሪድ ኣፍሊጠን፡፡
ኣምባሳር ሱዛን ሙሪድ ነዚ ዝገለፃ ሓይሊ መኽበርቲ ሰላም ኢትዮጵያ ብእንግሊዝ ድጋፍ ዝተወሃቦ ሓፂር ስልጠና ዛዚሙ ወረቐት ምስክር ኣብ ዝተወሃሉ ስነ-ስርዓት እዩ፡፡ ኢትዮጵያን ብርታንያን ኣባል ቤት ምኽሪ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከም ምኳነን ኣብ ሰላምን ድሕንነትን ኣፍሪካ ዝለዓለ እጃም ከምዘለወን ድማ ተገሊፁ፡፡ መንግስቲ ብርታንያ ኣብ ኣፍሪካ ንዝፍጠሩ ጎንፅታት ንምንካይ ንምፍታሕን ምስ ትካላት ኣኽበርቲ ሰላም ኣፍሪካ ብፍላይ ድማ ምሰ ሕቡራት ኣፍሪካ ኣብ ዙርያ ህንፀት ዓቕሚ ምኽባር ሰላም ሓቢሩ ከም ዝሰርሕ ኣምባሳደር ሱዛን ገሊፀን፡፡ ኢትዮጵያ ብብርኪ ኣህጉርን ብዓለምለኸ ደረጃን ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪካን ብምኳን ዝለዓለ ናይ ምኽባር ሰላም ኣበርክቶ ከም እትገብር ድማ ተገሊፁ ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ኤጀንሲ ፈጠራ ዕድል ስድራሕን ውሕስና ምግቢ ከተማታትን ክልል ኦሮሚያ ኣብ ዝሓለፉ 6ኣዋርሕ ልዕሊ 200ሽሕ መናእሰይ ናብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ስራሕ ክኣትዉ ከም ዝገበረ ኣፍሊጡ፡፡
እቲ ኤጀንሲ ኣብዚ ዓመት ን1ነጥቢ 2ሚሊዮን ዜጋታት ንምፍጣር ተሊሙ እናሰርሓ እኳ እንተኾነ ናይ ዝሓለፉ ሽድሽተ ኣዋርሕ ኣፈፃፅመኡ ትሕቲ ትልሚን 16ሚኢታዊ ጥራሕ እዩ፡፡ ኣብ ዝሓለፉ ሽድሽተ ኣዋርሕ 151 መናእሰይ ቀዋሚ ዕድል ስራሕ 56ሽሕ ድማ ግዝያዊ ዕድል ስራሕ ዝተፈጠረሎም እንትኸውን ብሓፈሻ 210 መናእሰይ ስራሕ ዕድል ተፈጢርሎም እዩ፡፡ ሓላፊ እቲ ኤጀንሲ ኣይተ ኣወሉ ኣብዱ ብምኽንያት ኣብቲ ክልል ተፈጢሩ ዝነበረ ፀገም ፀጥታ ናብ ስራሕቲ ብዕሙቐት ተሃድሶ ዝለዓለ ጠመተ ብምግባሩ በቲ ትልሚ መሰረት ከይተሰርሐ ተሪፉ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብ ዝተረፉ ሽድሽተ ኣዋርሕ መናእሰይ ተጠቀምቲ ንምግባር ምንቅስቃስ ከም ዝቕፅል ገሊፆም፡፡ በዚ መሰረት ድማ ልዕሊ 800ሽሕ መናእሰይ ናብ ስራሕ ንምእታው ቅድመ ምድላዋት ከምዝተዛዘሙ ወሲኾም ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
21/06/2009
ዩንቨርስቲ ዓዲ-ግራት ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ጥንታውን ታሪካውን ሓድግታትን ንምእካብን ንምልላይን ዘመናዊ ሙዝየም ክሃንፅ እዩ፡፡
እቲ ሙዝየም ኣብ ሓደ ሄክታር መሬት ዝህነፅ እንትኮን ኣብ ቀረባ እዋን ህንፀቱ ከም ዝጅመርን ኣስታት 10 ሚሊዮን ብር ወፃኢ ከምዝሓትት ተገሊፁ፡፡ ምክትል ፕሬዝዳንት ዩንቨርስቲ ዓድግራት ዶክተር ኣለም መብራህቱ ኣብቲ ካባቢ ዝተፈላለዩ ጥንታውን ታሪካዊን ኣድባራት፣ ብዃዕቲ ዝተረከቡ ጥንታዊ ሓድግታትን ታሪካዊ ቦታ ኣል-ነጃሺ ዝርከቡ እንትኮኑ ኣብ ሓደ ቦታ ብምእካብ ንበፃሕቲ ዓዲ ውሽጢን ወፃእ ብምቅራብ ሃገርና ተረባሕት ንክትኾን ዘኽእል እዩ ኢሎም፡፡ ገንዘባዊ ወፃኢ እቲ ሙዝየም ሙሉእ ንሙሉእ ብዓርሰ ድልየት ውልቀ ሰብ ዝሽፈን ምኳኑ ዶክተር ኣለም ተዛሪቦም፡፡ እዚ ህንፀቱ ኣብ ከተማ ዓድግራት ዝህነፅ ምኳኑ ሓቢሮም ንፅባቐ እታ ከተማ ዝለዓለ ኣበርክቶ ኣለዋ እውን ኢሎም፡፡ ዲዛይን እቲ ሙዝየም እወን ብቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ክልልና ዝተዳለወ እንትኸውን ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ህንፀቱ ተዛዚሙ ግልጋሎት ከም ዝህብ ዶክተር ኣለም መብራህቱ ገሊፆም ይብል ፀበፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ትግራይ ወረዳ ታሕታይ ቆራሮ ብሕማም ፀላም ኸብዲ ንዝተጠቕዑ 7ሚኢቲ ሰባት ሓገዝ እኽሊ ተገይርሎም፡፡
እቲ ዝተገበረሎም ሓገዝ ብልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ብር ዝተሸመተ እዩ፡፡ እዚ ሓገዝ ዝተረኸበ እውን ካብ ሃገረ ኮሚኒቲ ዲቪሎፕመንት ኣሶሴሽን ካብ ዝተበሃለ ዘይመንግስታዊ ትካል ምኳኑ ተገሊፁ፡፡ በቲ ሕማም ምኽንያት ዝተቃልዑ ሰባት እውን ንነብሲ ወከፍ 70 ኪሎ ግራም ሕሩጭ ፃዕዳ ምሽላ 2ሊትሮ ዘይቲ ምግቢ ኣብዚ ሰሙን ዝተውሃቦም እንትኸውን ኣባላት ዲያስፖራን ምብራቅ ኣፍሪካን ኣተሓባባሪ ሓገዝ መምህር ያሲን ራጂኡ ከምዝገለፅዎ ምስቲ ትካል ዝተፈጠረ ጥንካረ ርክብ ሓገዝ ክረኽቡ ምክኣሎም ገሊፆም፡፡ ሕማም ፀላም ኸብዲ ብዝብል ሳይንሳዊ ስያሜ መፀውዒ ኣብ ወረዳ ታሕታይ ቆራሮ ፃዕዳ እምባ ኣብ ዝተበሃለ መንበሪ ኣብ 1997 ዓ/ም ጀሚሩ ምርኣዩ ቢሮ ጥዕና ክልል ትግራይ ዝገለፀ እንትኸውን ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ሚኒስተር ጥዕና ምስ ትካላት ጥዕና ዓለም ምስ ካልኦት ትካላት ብምትሕብባር ብዝገበርዎ ዝተዋደደ መፅናዕትን ምርምር መንቀሊ እቲ ሕማም ኣጀራታም ብዝተበሃለ ዝመፅእ ምኳኑ ተረጋጊፁ፡፡ እዚ ሕማም ናይ ሰውነትና ዓቅሚ ምክልካል ብምድካም ንሞት ዘሳጥሕ ምኳኑ ካብ ቢሮ ጥዕና ዝተረኸበ ሓበሬታ እንትኸውን እቲ ፃህያይ መርዛም ኬሚካል ዘፈልፍል እንትኸውን ምስ ምግቢ ብምሕዋስ ዝተመገበ ሰብ በቲ ሕማም ተቃላዒ ከምዝኸውን ተገሊፁ፡፡ እቲ ሕማም ኣብታ ወረዳ ድሕሪ ምርኣይ 336 ሂወት ሰባት ዝጠፍኣ እንትኸውን ፃህያይ ብምውጋድ ንምክልካል ብዝተገበረ ፃዕሪ እቲ ጉዳይ እናነከየ ምምፅኡ ተገሊፁ ክብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
ትዮጵያን ላይቤሪያን ቃልሲ ኢኮኖሚያዊ ርክብ ብምጥንካር ኣህጉራዊ ውህደት ኢኮኖሚ ንክፈጥር ሓቢረን ክሰርሓ ተስማዕሚዐን፡፡
ትማሊ ኣዲስ ኣበባ ዝኣተዋ ፕሬዝዳንት ላይቤርያ ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያመ ደሳለኝን ፕሬዝዳንት ሙላቱ ተሾመ ዘትየን፡፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ኢኮኖሚያዊ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ብምጥንካር ንውህደት ኣህጉራዊ ኢኮኖሚ ሓቢረን ክሰርሓ ከምዝግባእ ገሊፆም ካብዚ ሓሊፉ እውን ዘላቂ ልምዓት ኣፍሪካ ንምርግጋፅ ምንቅስቃስ የድሊ ኢሎም፡፡ ፕሬዝዳንት ላይበርያ ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ ብወገነን ርክብ ኣፍሪካውያን ንምጥንካር ምሰራሕ ከምዝግባእ ገሊፀን ኣብ ዓለም ለኸ መድረኻት ንግዲ ተወዳደርቲ ክንኮን ኣበርቲዕና ምስራሕ የድሊ ኢለን፡፡ ካብቲ ምይይጥ ብተወሳኺ ክልቲኣን ሃገራት ርክብ ዘጠናኽሩ ኣርባዕተ ሰነዳት ስምምዕ ዝተፈራረሙ ኮይኖም ኣብ ዘፈር ትምህርቲ ብፍላይ ኣብ ስልጠና ሞያ ቴክኒክን ሃፍቲን ጥዕናን እንስሳ ሕክምና ሳይንስ ከምኡ እውን ኣብ ልምዓት ኢንድስትሪ ሓቢረን ክሰርሓ ስምምዕ ፈሪመን ክብል ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡
20/06/2009
ኣብ ክልልና ንዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ዝግበር ህዝባዊ ተሳትፎ ብሓገዝን ዕቋርን ካልኦት መዳያትን ልዕሊ 420 ሚሊዮን ብርሓገዝን ተሳትፎን ከም ዝተገበረ ተገሊፁ፡፡
እቲ ተሳትፎ ኣብ ምዕባይ ባህሊ ምዕቋር ሕብረተሰብ ፅቡቕ ኣበርክቶ ከም ዝግበሮ እውን ተሓቢሩ ኣሎ፡፡ እቲ ግድብ ህንፀቱ ካብ ዝጅመር 6ተ ዓመታት ዘቁፀረ እንትኸውን መላእ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ኣብዚ ዓመት እውን ሓገዞም ንምጥንኻር ኣብ ውዕውዕ ምንቅስቃስ ይርከቡ፡፡ ኣብ ክልልና ክልል ትግራይ እውን ምስ ዓለም ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ተጎዛጊዙ ብዝተፈላዩ ምድላዋት የኽብሮ እዩ ኢሉ ክብል ቤት ፅሕፈት ርእሰ ምምሕዳር ክልልና፡፡ ካብቶም ምድላዋት ምብዓል 6ይ ዓመት ምጅማር ህንፀቱ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ኣብ 12 ዓበይቲ ከተማታት ክልልና ዓብይ ጉያ ዝሳለጥ እንትኸውን ብበዝሒ ካናቴራ ተዳልዩ ካብዚ ዝርከብ እቶት ድማ ናብ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ከውዕል ምንቅስቃስ ይግበር ኢሉ፡፡ ኣብ መላእ ወረዳታት ክልልና ድማ ሰሙን መሸጣ ቦንድ ተዳልዩ ሕብረተሰብ ብምዕዳግ ንህንፀት እቲ ግድብ እጃሙ ከወፍይ ምድላዋት እቶም ቀንዲ ቀንዲ ጉዳያት ሙኳኖም እቲ ቤት ፅሕፈት ዝለኣኸልና ሓበሬታ የመላኽት፡፡
ኣብ ኩናት ዓድዋ ዝተረ ኸበ ዓወት ኣብ ቃልሲ ድኽነት ክድገም መናእሰይ ጠንኪሮም ክሰርሑ ይግባእ ኢሎም ኣባላት ማሕበር ሓርበኛታት ጥንታዊት ኢትዮጵያ፡፡
ኣባላት እቲ ማሕበር መበል 121 በዓል ዓድዋ ኣብ ብሄራዊ ቴኣትር እንትኽበር ርኢቶኦም ዝሃቡ ኣባላት እቲ ማሕበር እዚ ዘመን ኣብ ዓወደ ኩናት ዝካየድ ኩናት ዝጠልብ ዘይኮነስ ጠንኪርካ ብምስራሕ ንዕቤት ንውልቀካን ሃገርካን ምስራሕ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብ ሚኒስተር ባህልን ቱሪዝምን ሓላፊ ዘፈር ሚኒስተር ድኤታ ባህሊ ኣይተ ረመዳን ኣሸናፊ ኢትዮጵያ ነፃነታን ዶባን ሓልያ ዝፀንሓት ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ተሓባቢሮም ኣብ ልዕሊ ዓወት ብምሕፋሶም እዩ ኢሎም፡፡ ኣብዚ ዓመት ዝኽበር መበል 121 በዓል ዓወት ዓድዋ ኣብ ዝቕፅል ሓሙስ ኣብ ዓድዋ ብብርኪ ሃገር ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪካ ዝመፁ ላዕለዎት ሰብ መዚ ዲፕሎማሰኛታት ሓርበኛታትን ካልኦት ዕዱማት ኣጋይሽን ኣብ ዝተረኸብሉ ክኽበር እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ኢትዮጵያውያን ንዓብይ ግድብ ህዳሴ ዝገብርዎ ሓገዝ ንምጥንኻር ሰሙናዊ ዕድጊት ቦንድ ተጀሚሩ፡፡
እዚ መርሀ ግብሪ ኣብ ከባብታት ሃገርና ዝርከባ ባንክታት ቦንድ ዝሽየጠሉ እዩ፡፡ ሻድሻይ ዓመት ምንባር እምነ ሰረት ዓብይ ግድብ ህዳሴ ኣብ መፃኢ መፋርቅ ወርሒ መጋቢት ዝኽበር እንትኾን ህንፀት እቲ ግድብ ኣብዚ ሕዚ እዋን 56ሚኢታዊ ምብፅሑ ተሓቢሩ፡፡ ሚኒስተር መራኸብን ኢንፎርሜሽንን ቴክኖሎጂን ዶክተር ደብረፅዮን ገብረ ሚካኤል ዓቕሚ መፈልፈሊ ሓይሊ ዓብይ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ናብ 6ሽሕ 450 ሜጋ ዋት ምዕባይ ገሊፆም፡፡ እቲ ግድብ ማይ ንክሕዝ ዝግበሩ ጎናጎኒ ፃዕርታት እውን ብወገን መንግስቲ ማይ ንምሓዝ ዘኽእል ናይ መወዳእታ ምድላው እናተገበረን ምስ መንግስቲ ግብፅን ሱዳንን ዘተ ንምክያድ ኣብ ምድላው ንርከብ ክብሉ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዘጋጠመን ንቀፃሊ ዘጋጥም ሓደጋ ድርቂን ንምክልካል ዘላቂ ልምዓት ኣጠናኪርካ ምቅፃል ቀንዲ መፍትሒ እዩ ኢሎም ሚኒስተር ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን ዶክተር ነጋሪ ሌንጮ፡፡
መራኸብቲ ሓፋሽን ዘፈር ኮሚኒኬሽን ህዝቢ ንዘላቂ ልምዓት ንኸለዓዕል ብፍልጠትን ክእለትን ዝተደገፈ ሓበሬታ ከመሓላልፍ ይግባእ ኢሎም፡፡ ብዘላቅነት ድርቂ ንምክልካል ውሽጣዊ ዓቅሚ ምጥንካር ወሳኒ ብምኳኑ ዕብየት ኢኮኖሚ ተጠናኺሩ ክቕፅል ብካሊእ ወገን ድማ ምስ ዕቤት ሓቢሮም ዝጋዓዙ መራኸብቲ ሓፋሽን ስርዓት ኮሚኒኬሽን ንምህናፅ ፃዕሪ ከም ዘድሊ ኣሓሳሲቦም፡፡ ኣብ ዝሓፈ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ 10ነጥቢ 2ሚሊዮን ዜጋታት ኣጋጢሙ ዝነበረ ሓደጋ ድርቂ መንግስቲን ህዝቢን ኢትዮጵያ ብብቅዓት ክምክትዎ ምክኣሎም ገሊፆም ሎሚ ዓመት ኣብ ከባብታት ሃገርና ብድርቂ ዝተሃሰዩ 5ነጥቢ 6ሚሊዮን ዜጋታት ንምሕጋዝ ምንቅስቃስ ይግበር ከምዘሎ ተገሊፁ ክብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
16/06/2009
ኣብ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ውፅኢት ተምሃሮ ንምምሕያሽ ብዝተሰርሐ ስራሕ ዘተባብዕ ለውጢ ተመዝጊቡ፡፡
ካብ ሕሉፍ ዓመት 2008 ዓ/ም ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ክእለትን ፍልጠትን ተምሃሮ ንምዕባይ ብዝተውሃበ ጠመተ ተምሃሮ ዝሐሸ ውፅኢትን ደረጃን ምምዝጋቦም ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ እታ ክፍለ ከተማ ኣይተ ሊላይ ብርሃነ ገሊፆም፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ሽፋን ትምህርቲ ንምስፋሕን ፅሬት ትምህርቲ ንምርግጋፅን ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ብብርኪ 1ይን 2ይን ኣብያተ ትምህርቲ እንትረኣ ኣብ ነፍሰወከፍ መምሃሪ ክፍሊታት 60 ተምሃሮ ዝመሃርሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ ኢሎም፡፡ ወለዲ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ብገንዘብን ብናውቲን ሓገዝ ብምግባርን ኩነታት ደረጃ ትምህርቲ ደቆም ብምክትታሎም ኣብ ምምሕያሽ እቲ ውፅኢት ፅቡቅ ኣበርክቶ ከም ዝነበሮም እውን ካብ ርክብ ህዝቢን መንግስቲን እታ ክፍለ ከተማ ዝተልኣኸልና ሓበሬታ የረድእ፡፡
ፕሮግራም ዘፈር ዘላቂ ልምዓት እንስሳት ኣፍሪካ ሎመዓንቲ ኣብ አዲሰ አበባ ዕላዊ ኮይኑ ፡፡
እቲ ፕሮግራም ብዋናነተ ኣብ ዘፈር ሃፍቲ እንስሳት ኣፍሪካ ዝረኣዩ ፀገማት ብምንፃር፣ምህርቲ እቲ ዘፈር እናዓበየ ምስ ዘሎ ድሌት ህዝቢ እታ ኣህጉር ንምጥዕዓም ዝዓለመ እዩ ተባሂሉ ኣሎ፡፡ እቲ ፕሮግራም ኣብ ኢትዮጵያ፣ኬንያ፣ዩጋንዳ፣ቡርኪናፋሶ፣ናይጀርያን ግብፅን ተግባራዊ ክኸውን እዩ፡፡ ሚኒስተር ሃፍቲ እንስሳን ዓሳን ሃገርና ፕሮፌሰር ፈቃድ በየነ ኢትዮጱያ ቅድሚ ሕዚ እቲ ዘፈር ንምዕባይ ዝቀረፀቶ ፍኖተ ካርታ ልምዓት እንስሳት 15 ዓመት ምስቲ ሓድሽ ፕሮግራም ኣጠዓዒማ ትሰርሕ ኣላ ኢሎም ፡፡ እዚ መርሃ ግብሪ ሃገራት ብሉፅ ተሞክሮኣን ዝለዋወጣሉ ብምዃኑ ዝለዓለ ረብሓ ኣለዎ ድማ ኢሎም፡፡ ብፍላይ ድማ ዶብ ተሳገርቲ ሕማማት እንስሳ ብምክልኻል ብብርኪ ኣህጉር ዝስራሕ ብምኳኑ ዝለዓለ ረብሓ ኣለዎ ኢሎም፡፡ ዘላቂ ልምዓት ንዘፈር እንስሳት ኣፍሪካ፣ብዓለም ለኸ ትካላት ምግብን ሕርሻን /ፋኦ/ ን ትካል ልምዓት ኣሜሪካ /ዩኤስ ኣይዲ/ን ዝትግበር እዩ፡፡ ሽድሽቲኤን ሃገራት ኣብታ ኣህጉር ዘለዎን ተቐባልነት፣ብስፍሓት፣ነቲ ዘፈር ብዝሃብኦ ትኹረትን ዘካይድኦ ዝሐሸ ምንቅስቃስን ኣብታ ኣህጉር ኣብ ልምዓት ሃፍቲ እንስሳት ዕቤት ንክመፅእ ሓገዝ ከም ክገብራ ስለ ዝተኣመነለን ክምረፃ ኪኢለን ይብል ፀብፃብ FBC፡፡
15/06/2009
መበል 42 ዓመት ልደት ህወሓት 11 ለካቲት ኣብ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ብዝተፈላለዩ ምድላዋት ተኸቢሩ፡፡
ብምክንያት መበል 42 ዓመታት ልደት ህወሓት 11 ለካቲት ህዝቢ ትግራይ ዝበፅሕ ዝነበረ ብሄራውን ደርባውን ወፅዓ ንምንጋፈ ኣብ ፅላል ህወሓት ዓሲሉ ሽግ ሓርነቱ ዝወለዐላ ህዝባዊ ፅንዓቱ ዘርኣያሉ መሪር ዕጥቃዊ ቃልሲ እምነ ሰረት ዘንበረላን ህልውንኡ ዘረጋገፀላን ኣብ ምዕራፍት ጉዕዞ ቃልሱ ብዝለዓለ ድምቐትን ናይ ቃልሲ ሕራነን ዘክብራ ወርቃዊት ዕለት ምዃና ተሓቢሩ፡፡ ኣብቲ በዓል ብማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ውድባዊ መግለፂ ተዋሂቡ ኣብ መወዳእታ ብተሞክሮ ልውውጥ ብነባራት ተጋደልቲ ዝቐረበ እንትኸውን ካብ ተሳተፍቲ እቲ በዓል ሰለሙን ገ/መስቀል በወገኑ እዚ ዕለት ኣብ ቅድሚ ውድብና ዘለው ፈተናታት ብፅንዓት ብምስጋር መፃኢ ጉዕዞናን መንገዲ ተደራራቢ ዓወታትን ለውጢን ንምምፃእ ክንረባረብ ኣክኢሉና እዩ ክብል ገሊፁ ክብል ኪኢላ ፕረስ ክፍለ ከተማ ዓዲ ሓቂ ኣዝመራ ኣርኣያ ፀብፂባ፡፡
ምድብ ኣመራርሓ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ብፈተና ክኾን እዩ ኢሉ ሚኒስቴር ትምህርቲ፡፡
ቅድሚ ሕዚ ኣመራርሓ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ፕሬዝደንትን ምክትል ፕሬዚደንትን ሚኒስቴር ትምህርቲ ብዝህቦም ሽመት ዝሕረዩ ዝነበሩ ኮይኖም እዚ ኣሰራረሓ ዝዝቅይር ሃገር ለኸ መምርሒ ይዳሎ ከም ዘሎ አቲ ሚኒስተር ገሊፁ ኣሎ፡፡ ሚኒስተር ድኤታ እቲ ሚኒስተር ዶክተር ጥላዮ ጌቴ ፕሬዝደንትን ምክትልን ዩንቨርስታት ብዝወፅእ ምልክታ ተወዳዲሮም እቲ ቦታ ከም ዝሕዙ ገሊፆም፡፡ ኣብቲ ውድድር ኣብ ካልኦት ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ኢንዲስትርታትን ትካላትን ዝሰርሑ ክሳተፉ ዝፈቅድ እዩ፡፡ ብኻሊእ ሸነክ ኣብ ኣመራርሓቦርድ ርእሰምምሕዳርን ምክትልን፣ሚኒስቴርነ ዲኤታን ከመኡ እውን ኣመራርሓ ትካላት ከኾኑ ዝግበር ዝነበረ ኣሰራርሓ ተቐጠራ ስራሕ ዘይበዝሖምን ነቲ ዩንቨርስቲ ክሕግዙ ዝክእሉ ብመንፀር ልእክቶ ደገፍቲ ውለቀ ሰባት ብኣመራርሓ ቦርድ ክምረፁ እዮም ኢሎም ዶክተር ጥላዮ ይብል ፀብፃብ ኤፍ ቢሲ፡፡
ነበርቲ ከባቢታት ዶብ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ኣብ ምርግጋፅ ልምዓትን ምውሓስ ሰላምን ዝገበርዎ ዘለው ተሳትፎ ኣጠናኪሮም ክቅፅልሉ ይግባእ ኢሎም ቀዳማይ ሃይለማርያም ደሳለኝ፡፡
ምስ ነበርቲ እቲ ዞባ ኣብ ከተማ ሑመራ ዝዘተዩ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ነበርቲ ካብ ዞባንወረዳን ከምኡ እውን ምስ ሲዳን ዘራክቡ መንገድታት ትካላት እውን ክህነፁ ከመኡ እውን ኣብቲ ዞባ ዝተሃነፀ መሀጠሪ ከፍቲ ኳራንቲንዮም ስራሕ ክጅምር ሓቲቶም፡፡ እቶም ነበርቲ ኣብ መንጎ ህዝብታት ቅርሕንቲ ንዝፈጥሩ ጉጅለታት ራዕዲ መንግስቲ ስጉምቲ ክውስድ እውን ሓቲቶም፡፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ በወገኖም ኣብ ልዕሊ እቶም ጉጅለታት ራዕዲ ዘየዳግም ስጉምቲ ከም ዝወስድ ብምግላፃ እታ ዞባ ኣብ ሓፂር እዋን ሙሉእ ንሙሉእ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ክትረክብ እያ ኢሎም፡፡ ሕቶ መሰረተ ልምዓት ህዝቢ ህፁፅ ፍታሕ ክረክቡ እዮም ዝበሉ እቶም ቀዳማይ ሚኒስተር በዘይኣገልግሎት ጠጠው ዝብል ኳራንቲን በሰብ ሞያ ተፈቲሹ ምላሽ ክረክብ እዩ ኢሎም፡፡
ፋብሪካ ሽኾር ወልቃይት ህንፀቱ ይቃለጠፍ ኣሎ ኢሎም ኣካያዲ ስራሕ እቲ ፋብሪካ ኣይተ ኣመናይ መስፍን፡፡
ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ ዘሎ ጠለብ ሽኮር ሓሊፉ ንወፃኢ ንምልኣክ ሽቶ ዝሓዘ 11 ፋብሪካታት ሸኮር ኣበ ሃገርና ይህነፁ ኣለው ዝበሉ ኣይተ ኣመናይ ካብዚኦም ካብ 60 ከሳብ 80 ሽሕ ዕድል ስራሕ ዝፈጥር ኣብ ክልልና ዝህነፅ ዘሎ ፋበሪካ ሽኮር ውልቃይት ሓደ እዩ ኢሎም፡፡ ብዝሓቶ ዝዓበየ በጀት ካብ ኮርፖሬሽን ሽኮር ውፁዩ ናብ ሚኒስተር ማይ፣መዓድንን ኢነርጅን ኣትዩ ይምራሕ ከም ዘሎ ዝገለፁ ኣየተ ኣመናይ ብሰንኪ ምቅይያር ተኾናተርቲ ህንፀቱ ከም ዝተደናጎየ ብምግላፁ ኣብዚ ሕዚ እዋን ግን እታ ግድብ ኮነ እቲ ፋብሪካ ሸኮር ወልቃይት ፋብሪካ 10 ነጥቢ 4 ቢልዮን ግድብ ድማ 12 ነጥቢ 4 ቢልዮን ብር ዝሓትት እዩ፡፡ ጠለብ ሸኮር ሃገርና ኣብ ዓመተ 5 ሚኢቲ ሽሕቶን ሽኮር እንርኾን ፋብሪካ ሸኮር ወልቃይት ናብ ሙሉእ ስራሕ እትኣቱ 4 ነጥቢ 8 ሚልዮን ኩንታል ሽኮር ናይምፍራይ ዓቅሚ ኣለዎ፡፡
ኢትዮጱያ ሕቡራት ኢሚሬት ዓረብን ርክበን ንምሕያል ይሰረሓ ከም ዘለዋ ተገሊፁ፡፡
ኢትዮጱያ ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ክልቲኣዊ ርክብ ንምሕያል ኣብ ቁጠባን ኢነቨስትመንት ኣድጅቦ ሂበን ንምስራሕ ተደልየን ኣለዋ ተባሂሉ፡፡ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ሽክመነኩር ቢን ዛይድ ኣልናህያን ፍሉይ ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ፌደሪኢ ኣምባሳደር ብርሃነ ገብረክርስቶስን ኣብ ክለቲኣዊ ርክባት ኢትዮ-ሚማራት ንሞድልኣል ኣብ ዝከኣለሉ ዛዕባ ዘተ ገይሮም፡፡ ክልቲኦም ሰበ-ስልጣን ኣብ ዓለምለኻዊ ኮንፈረንስ ኢግዚብሽን ኣብ ማእከል ብሄራዊ ኢገዚብሽን ኣቡደቢ ኣብ ዝተሳለጠሉ እዋን ተራኺቦም፣ኣብ ዲፕሎማያዊ ምሕዝነት እናዓበየ የመፅእ ምህላውን ምስቲ ዘለዎን ዓቅሚ ኣውፋራይነት ክንድቲ ዝድለ ከም ዘይስጎማ ተመያይጦም፡፡ እተን ሃገራት ኣብ ክልቲኣዊ ምሕዝነት ንምሕያል ኣብ ኢኮኖሚን ኢነቨስትመንት ኣተኩረን ንምስራሕ ስምምዕ ምክተመን ነኣገልግሎተ ዜና ኢምሬትስ ቒሱ EBC ፀብፂቡ፡፡
12/05/2009
ምውዳቕ ዕጫ ቀዳማይ ዙር ሚዘር ዓርሰ ምትሕግጋዝ ህንፀት ኣባይቲ ሕብረት ስራሕ ማሕበር መቐለ ተሳሊጡ
ኣብቲ ምውዳቕ ዕጫ ንርእሰ ምምሕዳር ክልልና ኣይተ ኣባይ ወልዱ ሓዊሱ ካብ ሚኒስተር ልምዓት ከተማን ኣባይትን ካልኦትን ዝተዓደሙ ኣጋይሽን ኣቦወንበራት ኩለን ማሕበራት ተረኪቦም እዮም፡፡ ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ፣ ምክትል ከንቲባን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ከተማ መቐለን ኣይተ ብርሃነ ገብረየሱስ እቲ ምውዳቕ ዕጫ ብዝተተለመሉ እዋን ንክፍፀም በቢደረጅኡ ዘለዉ ኣመራርሓ ተዋዲዶም ምስርሖም ገሊፆም በዚ እውን ተፈፃምነት እቲ ህንፀት ኣብ ህዝቢ ዝነበረ ስግኣት ብዘወግድ መልክዑ ተሳሊጡ ኣሎ አሎም፡፡ ኣብ ምውዳቕ ዕጫ ፍትሓዊ ክኮን ካብ ኢንሳ ብዝመፁ ሰብ ሞያ ብዘመናዊ መልክዑ ከምዝተካየደ ዝገለፁ ኣይተ ብርሃነ ኣብ ህንፀት ዘየድሊ ናህሪ ዋጋ ከየጋጥም ምስ ኣቕረብቲ ተንዲኖ፣ስሚንቶን ሓሸዋን ብዝተጣየሸ ኮሚቴ ኣቢልካ ምርድዳእ ይግበር ኣሎ ኢሎም ፡፡ ዓርሰ ምትሕግጋዝ ህንፀት ኣባይቲ ሕብረት ስራሕ ማሕበር ንጉድኣት ኩናት ፣ ምምሃራንን ዝተረፈ ጠላቢ ኣባይትን ቅድምያ ክወሃቦ ዝግባእ ኣብ ግምት ብምእታው ምስ ዘሎ ቀረብ ቦታ እናተራኣየ ቀፃሊ ከምዝኮን ድማ ተዛሪቦም ፡፡ ሚዘር ተባሂሉ ዝተሰየመ እቲ ከባቢ ኣብ 569 ማሕበራት ካብ 30 ክሳብ 50 ሽሕ ህዝቢ ክነብረሉ እዩ፡፡ ጎናጎኒ እቲ ህንፀት ምምላእ መሰረተ ልምዓት እውን ክሳለጥ እዩ ፡፡ ኣወጠሀኝ ብረሃነ
08/05/2009
ማሕበራዊ ረድኤት ትግራይ ኣብ ስራሕቲ ልምዓት ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ መፋስስ ልዕሊ 72 ሽሕ ሄክታር መሬት ብምሕዋይ ዝተባባዕ ለውጢ ኣመዝጊባ፡፡
ኣብ ማሕበራዊ ረድኤት ትግራይ ሓላፊ ጉጅለ ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣይተ ሓለፎም ገብረኪዳን ኣብ 1ሽሕ ሄክታር ጠረጴዛዊ ዛላ ብምስራሕ ማይ ብምውህላልን ጉህሚ ብምሕዋይን ልዕሊ 5ሺሕ ሄክታር መሬት ከም ዝለመዐ ገሊፆም፡፡ ዛጊድ በቶም ዝተሰርሑ ስራሕቲ ድማ ልዕሊ 3ሽሕን 600 መራሕቲ ስድራ ተጠቀምቲ ክኾኑ ከም ዝኽኣሉ እውን እቶም ሓላፊ ገሊፆም፡፡ ብርሰት ደኒ ንምክልካል ኣማራፂ ሓይሊ ኢነርጂ ብምቕራብ ባዮ ጋዝ፣ ሶላር ፖነልን ዝተመረፀ እቶንን ብምትእትታው ንልዕሊ 5ሽሕ መራሕቲ ስድራ ደቂ ኣንስትዮ ተጠቀምቲ ምግባራ እው ን ሓቢሮም፡፡ ብሓፈሻ ኣብ 2009 ዓ/ም ተረባሕትን ዜጋታት ንምርግጋፅ ሰፋሕቲ መደባትሰፊሕ ትልሚ ሒዛ ትንቀሳቐስ ከም ዘላ ካብ ቢሮ ርክብ ህዝቢን መንግስትን ዝበፅሓና ሓበሬታ የመላክት፡፡
ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታት ተበቲኖም ዝርከቡ ሰነዳት ኣብ ሓደ ማእከል ብምእካብ ንሰብ ዋኒን ቅልጡፍ ምላሽ ክረኽቡ ይሰርሕ ከም ዘሎ በዓል ሓደራ ቦርድ ትካል ልምዓት መንግስቲ ገሊፁ፡፡
እቲ ቦርድ ኣብ ዙርያ ኣፈፃፅማ ትልሚ ፍርቂ ዓመት 2009 ዓ/ም ዝካየድ ምይይጥ ናብ ውልቃዊ ትሕዝቶ ዝተዘዋወሩ ትካላት ልዕሊ 5ሚሊዮን ብር ከም ዝተኣከበ ተገሊፁ፡፡ ዋና ዳይሬክተር እቲ ቦርድ ኣይተ ዘውዱ ዛፉ እቶም ሰነዳት ንተገልገልቲ ኣብ ሓደ ማእከል ንምእካብ ኣብ ቀፃሊ ብትኹረት ንሰርሖ ጉዳይ እዩ ኢሎም፡፡ እቲ ትካል ኣታዊ ንምእካብ ጥራሕ ዘይኮነስ ልቃሕ መንግስቲ ንምክፋል እውን ዝተጣየሸ እዩ ዝበሉ እቶም ዳይሬክተር ኣብ ዝሓለፉ ሽድሽተ ኣዋርሕ ን143 ውልቀ ሰባትን 16 ትካላትን ልዕሊ ሽድሽተ ነጥቢ ሸውዓተ ሚሊዮን ብር ምክፋሎም ተዛሪቦም፡፡ እቲ ቦርድ ካብ 1998 ክሳብ 30 ሰነ 2008 ዓ/ም ናይ 263 ትካላት ሒሳብ ምስርሑ ገሊፁ ይብል ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ዓለም ለኸ ትካል ተመዛበልቲ /IOM/ ንስደተኛት ደቡብ ሱዳን ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ጋምቤላ ተንቀሳቃሲ መዕቀቢ ከምዝሃንፅ ኣፍሊጡ፡፡
ኣብ ድሕረ ገፅ ሪሊፍ ዊክ ከምዝተነበበ ኣብ ሕዚ ወርሒ መወዳእታ ኣስታት 900 ተንቀሳቐስቲ መዕቀቢ ኣብ ክልል ጋምቤላ ክህነፅ እዩ፡፡ እቲ ማእከል ኣብ ሕዚ እዋን 27 ሽሕን 620 ስደተኛታት ኣብ ምትእንጋድ እንትኮን ሕዚ ዝስራሕ ተንቀሳቃሲ መዕቀቢ ንዓቅሚ ምቅባል ዘማሓየሸን ብሃንደበት ዝመፁ ስድተኛታት መዕቀቢ ዝኸውን እዩ ተባሂሉ፡፡ እቶም መዕቀቢ ብፕላስቲክ ዝሰርሑ ብምኳኖም ሕዚ ዘሎ ፀባይ ኣየር ኣብ ግምት ዘእተወ ምዃኑ ተገሊፁ፡፡ ሓላፊ ትካል ዓለም ለኸ ስደተኛታት ጨንፈር ጋምቤላ ሜሪየም ሙታ ሓድሽ ተንቀሳቃሲ መዕቀቢ ካብ ደቡብ ሱዳን ዝመፁ ስደተኛታት ፍሰት ንምቁፅፃርን ንምምሕዳርን ኣድለይቲ እዮም ኢሎ፡፡ ነዚ ህንፀት እውን ዓም ለኸ ልምዓት ዲፖርትመንት እንግሊዝ /DFID/ ሓገዝ ምግባሩ እቲ ትካል ኣፍሊጡ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
ሰራዊት ምክልካል ኢፌዲሪ ካብ ሃገርና ሓሊፉ ኣብ ምኽባር ሰላም ንካልኦት ሃገራት ቁልፊ እጃሙ ይፃወት ኣሎ ኢሎም ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ፡፡
ሃገርና ደላይት ሰላም ካብ ምኳና ሓሊፉ ንምኽባር ነፃነት ሰባት ዘለዋ ቁርፀኝነት ዘርኢ ምኳኑ ዝገለፁ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ኣብ ሓምሻይ መዓልቲ ሰራዊት ምክልካል ሃገር ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ እዩ፡፡ መጥቃዕቲ ኣልሸባብ ብምፍፃም ንሶማልያ ስግኣት እናኮነ ብምምፅኡ ሓይሊ መከላከሊ ሃገር እዚ ሓይሊ ብምድምሳስ ዓብይ ፃዕሪ ምግባሩ ፕሬዝዳንት ሙላቱ ተዛዚሙ፡፡ ንሓምሻይ ግዜ ዝተረኸበ መዓልቲ ሰራዊት ምክልካል ምኽባር እዋኑ ዘድልሃገር ዘበናዊ ሰራዊት ንምህናፅ ዝተትሓዘ ከይዲ ዘርኢ እዩ ተባሂለዩ ክብል ኢቢሲ ፀብፂቡ፡፡
07/05/2009
ኢትዮጵያ ኣብ ዝርግሓ መስመር ባቡር ዝረኸበቶ ልምዲ ንሃገራት ኣፍሪቃ ክተክፍል ምኳና ኮርፕሬሽን ምድሪ ባቡር ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ፡፡
ሃገር ለኸ ተኮናተርቲ ኣብ ዝርግሓ ባቡር ሃዲድ ሓደሽቲ ቴክኖሎጂታት ልምድን ክእለትን ከም ዘጥረዩን ካብ መንጎኦም ኣብ ዝርግሓ መስመር ባቡር ኣዋሽ ወልድያ ይሳተፍ ዘሎ ኦርኪ ቢዝነስ ግሩፕ ምኳኑ ተፈሊጡ፡፡ ሓላፊ ስራሕቲ ኤርዝ ሙቪንግ እቲ ትካል ኢንጅነር መሳይ ይመኑ ዝበልዎ ነቲ ስራሕ የሳልጥ ዘሎ ያፒ መርከዚ ዝተበሃለ ቱርካዊ ትካል ኮንትራት ብምውሳድ ኣብቲ ፕሮጀክት ይሳተፍ ምህላውን ዝርከቦ ናይ 7 ሚኢቲ ሚሊዮን ኣታዊን ኣብቲ ዘፈር ዘኻዕበቶ ልምድን ባህሊ ስራሕ ምምዕባል ምክኣሉ ገሊፆም፡፡ ኣካያዲ ሰራሕ እቲ ኮርፕሬሽን ዶክተር ኢንጅነር ጌታቸው በትሩ ብወገኖም ኣብዚ እዋን ንልዕሊ 5 ሚኢቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩንቨርስቲ ኣብ መሰረተ ልምዓት ባቡር ስልጠና ይወሃብ ከም ዘሎን እዚ ፍልጠት ናብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ንምክፋልን ምንጪ ኣታዊ ንምግባርን ኣብ ቀረባ እዋን ምስ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣፍሪቃ ካብቲ ዘፈር ዝተረኸበ ተሞክሮ ክተካፍል ምኳና ምግላፆም ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ ፀብፂቡ፡፡
ኢትዮጵያውያን ኣብ ዝነብሩለን ኣህጉራት ኣምባሳደር ሰላም ብምኳን ሃገሮም ከለልዩ ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ቀዳማዊ ፖትርያርክ ዘኢትዮጵያ ፀዊዖም፡፡
ፖትርያርክ ኦርቶዶክሳዊ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኢትዮጵያ ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ካብ ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያናት ዓለም ብዝተገበረሎም ዕድመ ኣብ ስውዘርላንድን ኢጣልያን ዕላዊ ዑደት ገይሮም ኣለዉ፡፡ እቶም ፖትርያርክ ኣብተን ሃገራት ምስ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ኣብ ዝገብርዘዎ ዘተ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዓለም ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ኣምባሳደራት ሰላም ብምኳኖም ምስሊ ሃገሮም ከሳልጡ ምዒዶም፡፡ ፖትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ብተወሳኺ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኢትዮጵያ መስራትን ኣባልን ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያናት ዓለም ከም ምኳና መጠን ዓለም ለኻዊ ርክባት ናይ ምዕባይ ሓላፍነት ሓልያ እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ዝሰርሖም ናይ ሰላም ትሕትና ሓድነትን ብሓባር ንምስራሕ ድልውቲ ምኳና ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
5ይ መዓልቲ ሰራዊት ምክልካል ሃገር ኣብ ከተማ ጅግጅጋ ተኸቢሩ፡፡
እቲ በዓል ኣብ ህዝባዊ መሰረት ዝተሃነፀ ጅግንነትና እናተሓደሰ ክነብር እዩ ብዝብል መሪሕ ቃል ተኸቢሩ እዩ፡፡ ንፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ሓዊሱ ካልኦት ላዕለዎት ሰብ መዚ መንግስቲ ኣብቲ በዓል ተረኺቦም እዮም፡፡ ኣብ ዓውደ ውግእ ሄልማን ብልጫን ዓወት ዘመዝገቡ ጀጋኑ 4ይ ሬጅመንት ክፍለ ሰራዊት 13 2ይ ደረጃ ሽልማት ሜዳልያ ካብ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተቐቢሎም፡፡ ኣብቲ ስነ ስርዓት ፕሬዝዳንት ሙላቱ ኣልሸባብ ንሶማልያ ስግኣት እናኮነ ብምምፅኡ ሰራዊት ምክልካል ሃገርና ድማ ነዚ ሓይሊ ንምድምሳስ ዝለዓለ ፃዕሪ ምግባሩ ተዛሪቦም፡፡ ኣባላት ሰራዊት ምክልካል ሃገር ኣልሸባብ ንምድኻም ዝገበርዎ ተጋድሎ ናይ ክብሪ ሽልማት ብምርካቦም መልእክቲ እንኳዕ ደስ በለኩም ኣመሓላሊፎም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
5ይ ዋዕላ ቢዝነስ ኣፍሪቃ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክሳለጥ እዩ፡፡
እቲ ዝተሰሞየ ሰብ ሃፍቲ ምብራቕን ማእከላይ ኣፍሪካ ዝሳተፈሉ ፎረም ኢንቨስትመንት ቅድሚ ወርሒ ኣብ ዱባይ ምክያድ ስዒቡ 22 የካቲት 2009 ዓ/ም ኣዲስ ኣበባ ክሳለጥ እዩ፡፡ ካብ ዓመተ 2014 ጀሚሩ ሰብ ሃፍቲ ማእከላይን ምብራቕን ኣፍሪቃ ንምርኻብ ዓሊሙ ዝተጀመረን ኣብ ዓመት ንካልኣይ ግዜ ዝካየድን ፎረም ኣብዚ ኣዲስ ኣበባ ዘካየዶ ዋዕላኡ ካብ ሃብቲ ናብ ኣፍሪካ ዝመፅሉ ኩነታት ንምፍጣር ኣድሂቡ ክካየድ እዩ፡፡ ምስረታን ኣቦ መንበርን ፎረም ቢዝነስ ኣፍሪቃ ረሽድ ኣሕመድ ከም ኣብቲ ፎረም ንምስታፍ መላፍንቲ ኣካላት ዘርኣይዎ ድሌት ባህታ ዝፈጥር ምኳኑን እቲ ፎረም ኣብ ዓለም ብልዑል ደረጃ ትዓቢ ዘላ ኣፍሪቃ ኣውፈርቲ ኣትዮም ንክሰርሑ ዝገብርዎ ምንቅስቃስ ንምድጋፍ ምኳኑ ሓቢሮም፡፡ እቲ ፎረም ኣብ ፋይናንስ ካፒታል፣ ኮምፒተር ቴክኖሎጂ ፣ሕርሻን ማዕድንን ከምኡ እውን ኣብ ምፍልፋል ሓይሊ ኣትኩሩ ክዝቲ እዩ ይብል ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ፡፡
06/05/2009
ልዕሊ 16 ሽሕ መራሕቲ ስድራ ወረዳ ሓውዜን ኣብ መድሕን ጥዕና ተሓቒፎም ግልጋሎት ሕክምና ይረኽቡ ከም ዘለዉ ቤት ፅሕፈት ሓለዋ ጥዕና እታ ወረዳ ሓቢሩ፡፡
ኪኢላ መድሕን ጥዕና ወረዳ ሓውዜን ኣይተ ኣረጋዊ ኣሰፋ መንግስቲ ጥዕና ሕብረተሰብ ውሑስ ንምግባር ሰፋሕቲ መደባት ጥዕና ብምትእትታው ይንቀሳቐስ ከም ዘሎ ድሕሪ ምሕባር ኣብታ ወረዳ ካብ 2008 ዓ/ም ጀሚሩ ዝተኣታተወ ግልጋሎት መድሕን ጥዕና ኣብ ፅቡቕ ደረጃ ከም ዝርከብን ነበርቲ ግቡእ ግልጋሎት ሕክምና ይረኽቡ ከምዘለዉን ሓቢሮም፡፡ ዛጊድ ልዕሊ 5ሽሕን 2ሚኢትን መራሕቲ ስድራ ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም ልዕሊ 16 ሽሕ መራሕቲ ስድራማለት 81 ሚኢታዊ መራሕቲ ስድራ እታ ወረዳ ኣብ መድሕን ተሓቒፎም ግቡእ ግልጋሎት ሕክምና ይረክቡ ከምዘለዉ ገሊፆም፡፡ ክሳብ ሕዚ ልዕሊ 1ሽሕ ብሪፈር ናብ ሆስፒታላት ዓዲ ግራት ፣ውቕሮ መቐለን ተላኢኾም ከምዝተሓከሙን ልዕሊ 25 ሽሕ ክፋላት ሕብረተሰብ ድማ ኣብ ትካላት ጥዕና ጣብያ እታ ወረዳ ብምምልላስ ግቡእ ግልጋሎት ሕክምና ከም ዝረኽቡ ሓቢሮም፡፡ ብተወሳኺ ኣባላት መድሕን ጥዕና ኮይኖም መድሓኒት ካብ ደገ ዝተጠቐሙ ን20 መራሕቲ ስድራ ድማ ልዕሊ 9ሽሕ ቅርሺ በቲ ዝወፀ መምርሒ መሰረት ዘውፅእዎ ወፃኢ ከም ዝተሸፈነሎም ተዛሪቦም ይብል ፀብፃብ ኪኢላ ፕረስ እታ ወረዳ ተኽለማርያም ተካ፡፡
ካብ ሎመዓንቲ ጀሚሩ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ነፃ ወፍሪ ዕቀባ ሓመድን ማይን ወረዳ ሓውዜን 40 ሽሕ ነበርቲ እታ ወረዳ ከም ዝሳተፉ ቤት ፅሕፈት ሕርሻን ልምዓት ገጠርን እታ ወረዳ ኣፍሊጡ፡፡
ኣብቲ ቤት ፅሕፈት መተሓባበሪ ልምዓት ሓለዋን ኣጠቓቕማ ሃፍቲ ተፈጥሮን ኣይተ ፍፁም ገብረገርግስ ‘’ዓወት ልምዓታዊ ሰራዊትና ኣብ ልምዓት ኣግራብን ምክልካል ብርሰትን ክንደግሞ ኢና’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ሓሳብ ንወፍሪ ነፃ ዕቀባ ሓመድን ማይን እዚ ዓመት ዘድሊ ቅድመ ምድላው ከም ዝተወገነ ድሕሪ ምሕባር በዚ ወፍሪ ኣብ 48 መፋሰስ ዝተፀንዐ ልዕሊ 3ሽሕን 3ሚኢትን ሄክታር ዘይሕረስ መሬት ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዕቀባ ከምዝሰርሐሉ ኣረዲኦም፡፡ እቲ ወፍሪ ነፃ ዕቀባ ሓመድን ማይን ን20 መዓልታት ከምዝፀንሕ ዝሓበሩ ኣይተ ፍፁም 325 ካድረታት ሕርሻን ሓንፀፅትን ን3 መዓልቲ ዝኣክል ስልጠና ከምዝተውሃቦምን ልዕሊ 40 ሽሕ ሓይሊ ሰብ ኣብ ልዕሊ2ሽሕን 4ሚኢትን ዕዮ ጉጅለ ተጎጅሉ ምህላውን ኣብ ሓደ መዓልቲ ልዕሊ 569 ሽሕ ጉልበት ናብቲ ወፍሪ ብምክታት ነቲ ስራሕ ከምዝዓሞ ሓቢሮም፡፡ ብተወሳኺ ጎና ጎኒ እቲ ወፍሪ ነቲ ዝተዓቀበ መሬት ብፀደቕቲ ተኽልታት ዕረ፣ ዒቃ፣ ተበብ ግርብያን ሳዕሪ ሓርማዝን ኣቢልካ ናይ ምጥንኻር ስራሕቲ ከም ዝስራሕ ድማ ኣይተ ፍፁም ገብረገርግስ ገሊፆም ክብል ኪኢላ ፕረስ እታ ወረዳ ተኽለማርያም ተካ ፀብፂቡ፡፡
ኣብ ወረዳ ሓውዜን ተጠቃምነትን ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ መናሰይን ንምጥንኻር ዝዓለመ ኮንፈረንስ ተሳሊጡ፡፡
መናእሰይን ኣመራርሓ ጣብያን ዝሳተፍሉን ዘለዉ ብሉፃት ተሞክሮታት መናእሰይ ስፖርትን እታ ወረዳ ኣቢሉ ኣብ ዝቐረበ መበገሲ ፅሑፍን ተሰንዩ ኮንፈረንስ መናእሰይ ተሳሊጡ፡፡ ኣብቲ ን3 መዓልቲ ዝተኻየደ ኮንፈረንስ ኣመራርሓ ጣብያ ንሕቶና ትግህ ኢሎም ምላሽ ኣይህቡናን ፣ዝዋሃብ መጠን ልቃሕ ምስ ዝተዋፈርናሉ ዘፈር ስራሕ ዝመጣጠን ኣይኮነን ዕደላ መሬትን መሸጣን ፍትሓውነት ይጎድሎ ኣሎ ኣብ ተባፃሕነት ዕቑር ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣድልዎ ኣሎ ዝብሉን ካልኦት ብርክት ዝበሉ ፀገማት ብተሳተፍቲ ዝቀረቡ እንትኾኑ ክሳብ ታሕቲ ብምውራድ ደረጃ ብደረጃ ነቶም ፀገማት ንምፍታሕ ኣድላይ ሞያዊ ሓገዝ ከምዝግበረሎምን ብሓ ለፍቲ ኣብያተ ዕዮን ሰብ ሞያን እታ ወረዳ ምላሽ ተዋሂብዎም፡፡ ዋና ኣመሓዳሪ ወረዳ ሓውዜን ኣይተ ገብረሂወት ገብረየሱስ መንግስቲ ተጠቃምነት መናእሰይ ደቂ ኣንስትዮን ንምርግጋፅ ዘየማትእ መረገፂ ሒዙ ከም ዘሎ ድሕሪ ምሕባር ፣መናእሰይ በዚ ተጠቀምቲ ንምዃን ብኣተሓሳስባን ተግባርን ድልዋት ኮይኖም ክዋፈሩ ከም ዝግባእ ኣዘኻኺሮም፡፡ ኣብ ወረዳ ሓውዜን ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ልምዓት ንዝዋፈሩ ልዕሊ 6ሽሕን 7ሚኢትን መናእሰይ ብመልክዕ ልቃሕ ዝዕደል ልዕሊ 49 ሚሊዮን ቅርሺ ከምዝተዳለወ ኣብቲ እዋን ተሓቢሩ ክብል ኪኢላ ፕረስ ወረዳ ሓውዜን ተኽለማርያም ተካ ፀብፂቡ፡፡
ኣብ ክልል ኢትዮ ሶማል ዘጋጠመ ድርቂ ንምምካት ን1 ነጥቢ 6 ሚሊዮን ዜጋታት ህፁፅ ሓገዝ ምግቢ ይከፋፈለ ኣሎ ኢሉ ቢሮ ምክልካልን ቅድመ ድልውነትን ሓደጋ እቲ ክልል፡፡
ኣተሓባባሪ እቲ ቢሮ ኣብዱራዛቕ መሓመድ ኣብቲ ክልል ክሳብ ዝቕፅሉ 6 ኣዋርሕ 1ሚሊዮን 697 ሽሕን 794 ዜጋታት ህፁፅ ሓገዝ የድልዮም እዩ፡፡ ካብ 93 ወረዳታት እቲ ክልል ነበርቲ 67 ወረዳታት ተፀበይቲ ሓገዝ ኮይኖም ኣለዉ ዝበሉ ኣይተ ዓብድራዛቕ ኣብዚ ሕዚ እዋን 31 ሽሕን 452 ሜትሪክ ስርናይ ዝተመጣጠነ ምግቢ ፣ዘይትን ጥረምረን ንሕብረተሰብ ይከፋፈል ኣሎ ኢሎም፡፡ ነበርቲ እቲ ክልል መብዛሕቲኦም ብምርባሕ እንስሳ ዝመሓደሩ እንትኾኑ ንጥሪቶም ማይን ሳዕርን ክረኽብሎም ኣብ ዝኽእሉ 53 ማእከላት ከምዝተኣከቡን 250 ሽሕ ጥማር ቀለብ እንስሳ ይከፋፈል ከም ዘሎን እቶም መተሓባበሪ ገሊፆም፡፡ ኣብ ክልል ኢትዮ ሶማሌ ዘጋጠመ ድርቂ ንምምካት መንግስቲ እቲ ክልል 200 ሚሊዮን ፣መንግስቲ ፌዴራል ድማ 100 ሚሊዮን ብር በጀት መዲቦም ይንቀሳቀሱ ምህላዎም ፀብፃብ ግልጋሎት ዜና ኢትዮጵያ የመላኽት፡፡
03/06/2009
ኣብ ዝሓለፉ ሽድሽተ ኣዋርሕ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ካብ ዝገበሩ በፃሕቲ ዓዲ ልዕሊ 1 ቢሊዮን ዶላር ኣታዊ ተረኺቡ ኢሉ ሚኒስተር ባህልን ቱሪዝምን፡፡
ዳይሬክተር ዓለም ለኸ ርክብ ህዝቢ እቲ ሚኒስተር ኣይተ ገዛኸኝ ኣባተ ኣብ በጀት ዓመት 2009 ዓ/ም ኣብ ውሽጢ ሽድሽተ ኣዋርሕ 439 ሽሕን 359 በፃሕቲ ዓዲ ወፃኢ ሃገር ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ምግባሮም ገሊፆም፡፡ ፃንሒት እቶም ዑደተኛታት ብማእከላይ 16 መዓልታት እንትኮን ኣብ ፃንሒቶም እውን 1 ሚሊዮን 644 ሚሊዮን ዶላር ኣታዊ ከም ዝተረኸበ ተዛሪቦም፡፡ ሎሚ ዓመት ናብ ሃገርና ካብ ዝኣተዉ ዑደተኛታት ዝተረኸበ ኣታዊ ምስ ተመሳሳሊ እዋን ዝሓፈ ዓመት እንትነፃር ኣብ ዝተወሰነ ክፋላት ሃገርና ኣጋጢሙ ብዝነበረ ህውከት ምንካይ ኣርእዩ፡፡ ሕብረተሰብና ፈታዊ ሰላምን ማጋየሺ ዑደተኛታትን ንማሕበረሰብ ዓለም ለኸ ምልላይ ብዝተዋደደ መንገዲ ብምስራሑ ዑደተኛታት ዝሓዝዎ ትልሚ ጉዕዞ ንከይስርዙ ብዙሓት ስራሕቲ እናተሰርሑ ምኳኖም እቶም ዳይሬክተር ተዛሪቦም፡፡ ኣብዚ ዓመት እውን 1ነጥቢ 2 ሚሊዮን ዑደተኛታት ናብ ውሽጢ ሃገርና ብምምፃእ ካብቲ ዘፈር ልዕሊ ሰለስተ ቢሊዮን ዶላር ንምርካብ ትልሚ ከም ዝተትሓዘን ምዕዋት ከም ዝከኣለን ገሊፆም እዮም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ብኸቢድ ገበን እምነት ምጉዳል ዝተኸሰሰ ውልቀ ሰብ ብማእሰርቲ ገንዘብን ክቅፃዕ ተወሲንዎ፡፡
ተኸሳሲ ገብረ ደሞዝ ገብረመስቀል ነባርነቱ ኣብ ዞባ ምዕራብ ከተማ ሑመራ ቀበሌ 02 እንትኾን ተኸሳሲ ውልቀ 1ይ ክሲ ኣብታ ዞባ ከተማ ሑመራ ኣብ ማእኸል ግልጋሎት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያን ገንዘብ ተሓዛይ ኮይኑ ዝተቐፀረ ኮይኑ ሓላፍነቱ ብዘይ ኣግባብ ተጠቒሙ ዘይግብኦ ረብሓ ክረክብ ብምሕሳብ ካብ ዝተፈላለዩ ዓማዊል እቲ ትካል ካብ መሸጣ ኣምፖላት ፖሎታትን ካልኦትን ብድምር ካብ 15 ጉንበት 2006 ዓ/ም ክሳብ 25 መጋት 2007 ዓ/ም 1 ሚሊዮንን 228 ሽሕን 196 ብር 46 ሳንቲም ናብ ውልቀ ረብሕኡ ብምውዓል ዝተኸሰሰ እዩ፡፡ 2ይ ክሲ ተኸሳሲ ድማ ዝተፈላለዩ ናይ ሓሶት ሰነዳት ሰነድ ስሩዕ መንግስቲ ኣምሲልካ ብምስራሕን ሽም እናቐያየረ ሰነድ ብምድላው ዝተኸሰሰ እዩ፡፡ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ክልል ትግራይ ነቲ ጉዳይ ክከታተል ድሕሪ ምፅናሕ 18 ታሕሳስ 2009 ዓ/ም ኣብ ተዘዋዋሪ ገበን መጋባእያ ሑመራ ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ ካብ ነሓሰ 2007 ዓ/ም ጀሚሩ ንቕድሚት ዝሓስብ ብ12 ዓመት ፅኑዕ ማእሰርቲን 10 ሽሕ ብርን ክቕፃዕ ተበይንዎ ይብል ካብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ክልል ትግራይ ዝተልኣኸልና ሓበሬታ፡፡
ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ ኣውራ ከይዲ ስራሕ መንግስታዊ ፋይናንስ ን80 ሓደሽቲ ኪኢላታት ሒሳብ ኣብ ኣተሓሕዛ ድርብ ሒሳብ ኣመልኪቱ ስልጠና ሂቡ፡፡
ተወካሊ እቲ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ኣይተ ሙሉጌታ ገብረዝሄር ዓቕሚ ሓደሽቲ ኪኢላታት ሒሳብ ብምዕባይ ፅፉፍ ኣታሕዛ ሒሳብ ክህሉ ብምግባር ሙዕሩይ ምሕደራ ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን ንምፍጣር ዝዓለመ ስልጠና እዩ ኢሎም፡፡ እቶም ሰልጠንቲ ንተኸታታሊ 8ተ መዓልታት ዝወሰድዎ ስልጠና ብምትግባር ነቲ ዕላማ ከምዘዕውቱ ዘለዎም እምነት ብምግላፅ ብቐፃልነት ድማ በብ እዋኑ ዝወፁ መምርሕታት ማንዋላትን ኣምቢብካ ብምርዳእ ተወሳኺ ዓቕሚ ክትፈጥር ይግባእ ክብሉ ገሊፆም፡፡ ሰልጠንቲ ብወገኖም እኹል ዓቕሚ ንምጭባጥ ምኽኣሎምን ንቐፃሊ ኣበርቲዖም ከም ዝሰርሑን ገሊፆም ይብል ካብ ቢሮ ትልሚ ፋይናንስን ዝተልኣኸልና
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ኢህወዴግ ኣይተ ሽፈራው ሽጉጤ ናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ወያናይ ዲሞክራሲያዊ ግንባር /ኢህወዴግ/ ኣብ ዘቕፅል ረቡዕ ምስ 21 ውድባት ፖለቲካ ዘካይዶ ምይይጥ ክመያየጥ ፕሮፖዛሉ ዛዚሙ ንቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ምእታው ገሊፆም፡፡
ኢህወዴግ ምስ ውድባት ፖለቲካ ብግልፂ ንምድርዳር ምክርካር ኣብ ዘድልዮም ጉዳያት ፖሊስ ድማ ንምክርካር ከምዝወሰነ ድማ ኣይተ ሽፈራው ገሊፆም፡፡ ብወገን ኢህወዴግ ካብ ውድባት ፖለቲካ ብተወሳኺ ምስ ሲቪክ ማሕበራት ፣ሙሁራት፣ መናእሰይ ፣ደቂ ኣንስትዮን ካልኦት ፎርማትን ምይይጥ ንምክያድን ሪኢቶ ንምቕባልን ድልው ምኳኑ ቅድሚ ሓዚ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ምግላፁ ይዝከር፡፡ ኢህወዴግ ምስ ውድባት ፖለቲካ ንዘካይዶ ምይይጥ መልዐሊ ሓሳብ ኣቐዲሙ ዘእተወ ኾይኑ ፣ካልኦት ተቓወምቲ ውድባት ብዘእተዎም ፕሮፖዛል መሰረት ምይይጥ ተኻይዱ ውሳነ ከም ዝረክብ ኣረዲኦም፡ ድሕሪ እዚ ኣብ ዝህልዉ እዋናት ዘተ ኣብ ሓፈሻዊ ስምምዕነት ዝተበፅሓሎም ሕግታት ተግባራዊ ክኾኑ እዮም ድማ ኢሎም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡
02/06/2009
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ንሓድሽ ተመራፂ ፕሬዝዳንት ሶማልያ መሓመድ ኣብዱላሂ መሓመድ እንኳዕ ደስ በለኩም ብምባል ዝተሰመዖም ሓጎስ ገሊፆም፡፡
ነበር ፕሬዝዳንት ሶማልያ ሀሰን ሼክ መሓመድ እቲ መረፃ ንክሳካዕ ንዝሃብዎ ቁርፀኝነት ኣመራርሓ ዘለዎም ናእዳ ገሊፆም እዮም፡፡ ኢትዮጵያ ከም ወትሩ ምስ መንግስቲ ሶማልያ ከምኡ እውን ተመራፂ ፕሬዝዳንት መሓመድ ኣብድላሂ ሓቢራ ከምትሰርሕን ክልቲኣዊ ርክብ ኣጠናኺራ ከምትቕፅል ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ኣፍሊጦም፡፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ንተመራፂ ፕሬዝዳንት መሓመድ ኣብድላሂ ፅቡቕ ናይ ስራሕ ዘመን ንክኮነሎም ብሽም ኢትዮጵያ ህዝብን መንግስትን መልእኽቶም ድሕሪ ምምሕልላፍ ነበር ፕሬዝዳንት ሶማልያ ሀሰን ሼክ መሓመድ ኣብ ሃገሮም ንዝካየድ መረፃ ብምቅራብ እዚ ድማ ኣብ ቁርፀኝነት ኣመራርሓን ምስጋና ብምቅራብ ኣብ ሶማልያ ህንፀት ስርዓት ዲሞክራሲ እናተጠናኸረ ምምፅኡ ዘመላኽት እዩ ኢሎም ይብል መርበብ ሓበሬታ ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ፡፡
ኣብ ስርዓት ፌዴራሊዝምን ሕገ-መንግስትን ኤፌዴሪ ኣመልኪተን ኣብ ሕብረተሰብ እኹል ግንዛበ ዝህባ ትካላት ብዝግባእ ብዘይምህላወን ኣብ ኣፍልጦ ፀገም ምህላዉ ተገሊፁ፡፡
ሓሳቦም ዝገለፁ ክፋላት ሕብረተሰብ ሕገ መንግስቲ ሃገርና ንምፍላጥ ዘክእል እኹል ስራሕ ኣይተሰርሐን ብምባል ሓሳቦም ኣቅሪቦም፡፡ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ብወገኑ እንታይነት ሕገ-መንግስቲ ስርዓት ፌዴራሊዝምን ኣብ ሃገርና ዘሎ ግንዛበ ንምፍላጥ ኣብ ዝገበሮ መፅናዕቲ ብላዕለዕለዋይነት ዝመርሖ ኣካል ከምዘየለ በቲ መፅናዕቲ ኣረጋጊፁ ምኳኑ አፈሊጡ፡፡ ዳይሬክተር ቤት ፅሕፈት ፍታሒ ጎንፅን ህንፀት ሰላምን ሕገ-መንግስትን እቲ ቤት ምኽሪ ኣይተ ኣስቻለው ተክሌ ኣብ ዝተካየድ መፅናዕቲ ሕብረተሰብ ኣብ ሕገ-መንግስቲ እኹል ግንዛበ ዘይብሉ ምኳኑ እቲ መፅናዕቲ ከም ዘርኢ ገሊፆም፡፡ ዳይሬክተር ሚኒስተር ኣዳላዊን ትግበራን ስርዓት ትምህርቲ ኣይተ ዳንኤል ኣበበ ድሕሪ ክልተ ዓመት ትምህርቲ እንትክለስ ግንዛበ ሕገ-መንግስቲ መልሲ ከምዝረኸበ ድሕሪ ምግላፅ ተምሃሮ እውን እኩል ግንዛበ ንክህልዎም ኣብቲ ስርዓት ትምህርቲ እንትክለስ ኣብ ስነ ዜጋን ስነ ምግባርን ግንዛበ ዘዕብዩ ምዕራፋት ክውስኽ ተተሊሙ ምኳኑ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ዩንቨርስቲ ኣንከራ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ኣብ ቱርኪ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበርሉ ዓመታት ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ከምኡ እውን ንቱርኪ ምስ ኣፍሪካ ዘለዋ ርክብ ንክጠናኸር ንዝተፃዎቶ ግደ ወረቐት ምስክር ኣበርኪትሎም፡፡
ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ኣብ ቱርኪ ናይ ዝህልዎም ናይ 5ተ መዓልታት ፃኒሒት ሓደ ኣካል ዝኾነ ዑደት ኣብ ዩንቨርስቲ ኣንከራ ኣካይዶም ኣብቲ ዩንቨርስቲ ኣብ ዘካይድዎ ዑደት ኢትዮጵያውያን ተምሃሮ ረኺቦም እቲ ዘካይድዎ ዘለዉ ዑደት ድማ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ንምጥንካር መሰረት እዩ ኢሎም፡፡ ካብ 2006 ክሳብ 2013 ኣቆፃፅራ ኣውሮፖውያን ዝነበሩ ሸውዓተ ዓመታት ኣብ ኣንከራ ቱርኪ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ዝነበሩ ዶክተር ሙላቱ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ናብ ዝለዓለ ብርኪ ክበፅሕ ገይሮም እዮም፡፡ ፕሬዝዳንት ሙላቱ ኢኮኖሚያዊ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ንምጥንካር ልውውጥ ንግዲ ክልቲኤን ሃገራት ካብ 500 ሚሊዮን ዶላር ኣሜሪካ ናብ 1 ቢሊዮን ዶላር ንምዕባይ ከምዝሓስቡ ሓቢሮም፡፡ ፕሬዝዳንት ዩንቨርስቲ ኣንከራ ፕሮፌሰር ኢርከን ኣቢስ ብወገኖም ዩንቨርስታት ኣንከራን ኣዲስ ኣበባን ኣብ ትምህርቲ ሳይንስን ባህልን ብሓባር ንምስራሕ ዘክእሎም ስምምዕነት ከምዝተፈራረሙ ተዛሪቦም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ኣብ ቐረባ እዋን ኣብ ኤርታሌ ዝተፈጠረ ሓድሽ እሳተ ጎመራ ኣድላይ ሓለዋ ከባቢ ከም ዝግበረሉ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ዓፋር ኣፍሊጡ፡፡
ርእሰ ምምሕዳር እቲ ክልል ሓጅ ስዩም ኣወል ካብቲ ዝነበረ ኤርታሌ ብተወሳኺ ሓድሽ ዝተፈጠረ እሳተ ጎመራ ሓለዋ ካባቢ ብምግባር መስሕብ ቱሪዝምነቱ ንምዕባይ ክስራሕ እዩ ኢሎም፡፡ ኣብ ደቡብ ምብራቅ ኤርታሌ ተፈጢሩ ዝነበረ እሳተ ጎመራ ዝከፍኣ ሓደጋ ከም ዘየስዕብ ኣብ ዩንቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ቤት ትምህርቲ ስነ ምድሪ ተመራማሪ ስትራክቸራል ጅኦሎጂ ፕሮፌሰር ተስፋይ ኪዳነ ገሊፆም፡፡ ኣብ ዙርያ ኣርታሌ ተፈጢሩ ዝነበረ እሳተ ጎመራ ውሑድ ብምዃኑ ንቐፃሊ ጉድኣት ኣይስዕብን ኢሎም፡፡ ኣብ ከይዲ እሳተ ጎመራ ምንቅጥቃጥ መሬት ምዝናፍ መሬት ምልክታት መስመር ዘሰርሑ ቅርፅታት ከም ዝርኣ ዝገለፁ እቶም ፕሮፌሰር እዚ ድማ ውፅኢት ምንፅፃል ልሳነ-ምድሪ ኣፍሪካን ዓረብያን እዩ ኢሎም፡፡ ኣብ ኣርታሌ ዑደት ክገብሩ ዝፀንሑ ዑደተኛታት ብወገኖም ኣብ ኤርታሌ ኣብ እዋን ምሸት ዑደት ምግባር ፍፁም ሓጎስ ከምዝፈጠረሎም ተዛሪቦም ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
01/06/2009
ኢትዮጵያን ቱርክን ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ዘለዎን ርክብ ኣጠናኺረን ክቕፅላ ተስማዕሚዐን፡፡
ኣብ ቱርኪ ዑደት ዘካይዱ ዘለዉ ፕሬዝዳንት ዶክተር ሙላቱ ተሾመ ምስ ፕሬዝዳንት ቱርኪ ሬስፕ ጠይብ ኤርዴጓን ኣብ ቤተ መንግስቲ ኣንካራ ተረኪቦም ዘትዮም፡፡ ኣብቲ ዘተ እውን ፕሬዝዳንት ቱርኪ ሬሲፕጠይብ ኤርዴጓን ምስ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ብፍላይ ኣብ ዘፈር ኢኮኖሚ ርክብ ከም ዘለዎም ምስ ዝጠቀሱ ፕሬዝዳንት ሙላቱ ተሾመ ብወገኖም ኢትዮጵያ እዚ ዕድል ተጠቂማ ምስ ቱርኪ ኣብ ሓደሽቲ ምትሕብባር ዘፈር ኢኮኖሚያዊ ስምምዕነት ከም ትገብር ገሊፆም፡፡ ምስ ፕሬዝዳንት ሬሲፕ ጠይብ ኤርዴጓን ኣብ ክልቲኣዊ ጉዳያት ሰፊሕን መሰረታዊን ምይይጥ ምግባም ፕሬዝዳንት ሙላቱ ተሾመ ገሊፆም፡፡ ኣብቲ ምይይጥ ኢትዮጵያን ቱርክን ንቃልሲ ተግባራት ራዕዲ ዓበይቲ ምንቅስቓሳት ኣብ ምግባር ከምዝርከባን ኣብ ቀፃሊ እውን ሓቢረን ክሰርሓ ምኳነን ተስማዕሚዐን ይብል ፀብፃብ ኢቢሲ፡፡
ኣብ ፍርቂ ዓመት 2009 ዓ/ም ኣፈፃፅማ ንግዲ ወፃኢ ዝርኣ ለውጢ ኣይመፀን ኢሉ ኮምሽን ፕላን ኢትዮጵያ፡፡
ኮምሽነር እቲ ኮምሽን ዶክተር ይናገር ደሴ ዕብየት ምጣነ ሃፍቲ በቲ ዝተሓሰበ መልክዑ ከይቅፅል ዕንቅፋት ዝኮኑ ዕብየት ንግዲ ወፃኢ በቲ ዝተተለመ መሰረት ብዘይ ምፍፃሙ ቀንዲ ምክንያት ኮይኑ ኣሎ ኢሎም፡፡ እዚ ድማ ናብ ኢንድስትሪ ዝመርሖ ኢኮኖሚ ንምስግጋር ንዝግበር ዘሎ ፃዕሪ ዕንቅፋት ምኳኑ ዝገለፁ እቶም ኮምሽነር ኣብ በጀት ዓመት 2009 ዓ/ም እውን ኣብቶም ዘፈራት ለውጢ ከም ዘይተርኣዩ ገሊፆም፡፡ ዕብየት ንግዲ ወፃኢ ንምቅልጣፍ ህንፀት ፖርክታት ኢንስድስትሪ ምዕባይ ዓቕሚ ኣፍረይቲ ኢንድስትርታት ብወገን መንግስቲ ካብ ዝውሰዱ ዘለዉ መፍትሕታት ምኳኖም ሓቢሮም፡፡ ምጣነ ሃፍቲ ኢትዮጵያ ኣብ በጀት ዓመት 2008 ድሕሪ 50 ዓመታት ዝተፈጠረ ከቢድ ድርቂ ተፃዊሩ 8 ሚኢታዊ ዕብየት ከምዘርኣየን ዝተተለመ 11 ሚኢታዊ ዕቤት ብሰንኪ እቲ ድርቂ ኣይተዓወተን ኢሎም፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዘፈር ኢንድስትሪ ዝዓቢ ዘሎ እንትኮን ካብ ሓፈሻዊ ኢኮኖሚ ሃገርና 16 ነጥቢ 6 ሚኢታዊ ከምዝሕዝ ዶክተር ይናገድ ደሴ ገሊፆም ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
ቤትምክሪ ተወከልቲ ህዝቢ ንረቂቅ መመሓየሺ ኣዋጅ መሰልን ረብሓን ካብ ሓላፍነቶም ዝለዓሉ ላዕለዎት ሰብ መዚ መንግስቲ ኣፅዲቑ፡፡
ኣብቲ ረቂቅ ኣዋጅ መራሕቲ መንግስቲ ኣባላት ቤት ምኽርን ዳያኑን መሰልን ጥቅማ ጥቅምን ዝረኸቡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ ከም ዝኮነ የቕምጥ፡፡ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ዘካየዶ 2ይ ዓመት ዘመን ስራሕ 6ይ ሰሩዕ ጉባኤ ነቲ ረቂቅ መመሓየሺ ኣዋጅ ብሙሉእ ድምፂ ኣፅዲቕዎ፡፡ እቲ ቤት ምኽሪ ቅድሚ ሕዚ ካብ ሓላፍነቶም ዝተልዓሉ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕተኛ መንግስቲ መሰሉን ጥቅማ ጥቅምን ንምኽባር ኣብ ዝወፀ ኣዋጅ ቁፅሪ 653/2001 ንምምሕያሽ ኣብ ዝቐረበ ረቂቅ ኣዋጅ ተመያይጡ እዩ፡፡ በዚ መሰረት ድማ እቲ ዝወፀ ረቂቅ ኣዋጅ 8/2009 ኮይኑ ንቀወምቲ ኮሚቴ ንፋይናንስን በጀትን ከምኡ እውን ንመተሓባበርቲ ሕጊ ጉዳያት ፍትሕን ምምሕዳርን ተመሪሑ ከምዝነበረ ገሊፆም፡፡ ዝተወሰኑ ክፋላት እቲ ረቂቅ መመሓየሺ ኣዋጅ ብምምሕያሽ ከምኡ እውን ኣብ በጀት መንግስቲ ዝተፈላለየ ፅልዋ ዘይፈጥር ምኳኑ እቶም ኮሚቴታት ኣረጋጊፆም ናብ ቤት ምኽሪ ቀሪቡ እቲ ቤት ምኽሪ ነቲ ረቂቅ ኣዋጅ ኣፅዲቕዎ ይብል ፀብፃብ ኤፍቢሲ፡፡
በዓል መዚ እቶትን ግምሩኽን ኢትዮጵያ ብብርኪ ከፈልቲ ግብሪ መሰረት ዝገበረ ክልተ ሓደሽቲ ኣብያተ ፅሕፈት ክጣየሽ ምኳኑ ገሊፁ፡፡
እዞም ዝጣየሹ ኣብያ ፅሕፈት ኣብ መፃኢ ዓመት ከፈልቲ ግብሪ በቢ ብርኩን ባህሪኡን ንምትእንጋድ ዘክእል ላዕለዎት ከፈልቲ ግብሪ ኣዲስ ኣበባን ኣናእሽተይ ከፈልቲ ግብሪ ፌዴራልን ምኳኖም እቶም በዓል መዚ ገሊፆም፡፡ ዳይሬክተር በዓል መዚ እቶትን ጉምሩኽን ኣይተ ዮሴፍ ሽፈራው ከፈልቲ ግብሪ ዝተፈላለዩ ባህርን ድልየትን ስለዘለዎም ዝከፍልሉ ቦታ ምችውን ዝተፈላለየን ክኾን ስለዘለዎ ነዚ እውን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንልዑል ከፈልቲ ግብሪ ብብርኪ ፌዴራል ንንኡሳን ከፈልቲ ግብሪ ጨንፈር ኣብያተ ፅሕፈት ክጣየሽ እዩ ኢሎም፡፡ ሓደሽቲ ጨናፍር ኣብያተ ፅሕፈት ንምጥያሽ ስራሕቲ ሰነዳት ተሰሪሑ ከም ዝተዛዘመ ዝገለፁ እቶም ዳይሬክተር በቲ ዝተቐመጠ ትልሚ መሰረት ኣብ ቀረባ እዋን ክጅምር እዩ ኢሎም፡፡ ኣሰራርሓ እቶም ኣብያተ ፅሕፈት ብዘመናዊ ኣሰራርሓ ንክስራሕን ምስ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ዝተትሓዘ ከፈልቲ ግብሪ ኣብ ዘለውዎ ቦታ ኮይኖም ንኽከፍሉ ዘኽእል መንገዲ ንክዝርጋሕ ፃዕሪ እናገበረ ምኳኑ ኣይተ ዮሴፍ ገሊፆም ክብል ኤፍቢሲ ፀብፂቡ፡፡


text:
መራሒ ደባይ ተዋጋእቲ ደቡብ ሱዳን ሪክ መቻር ኣብ ናይሮቢ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለፂ 'ምምሕዳር ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር፣ሕጋዊ ኣይኮነን' ኢሉዎ።
ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ካብ ስልጣን ንክወርዱ መፀዋዕታ ዘቅረበ ሪክ መቻር፣ምምሕዳር ጁባ ሕጋዊ ኣይኮነን ስለዚ ምስ'ቲ ስርዓት'ቲ ፅምዶ ዝገበረ ምስ ዕልዋ ኣንፃር ህዝቡ ዘካየደ ስርዓት ማዕረ ፅምዶ ምግባር'ዩ' ክብል ገሊፅዎ።
'በይነ መንግስታት ምብራቅ ኣፍሪቃ (ኢጋድ) ኣንፈት ነባራይ ሰላም ንክሕብረና ኢና ንፅበ ዘለና' እውን ይብል ዶ/ር ሪክ መቻር።እንተኾነ ኢጋድ ዘሳልጦ መስርሕ ሰላም ፈንተት ኣይበለን ይብሉ ተንተንቲ።
'ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ስልጣን ዘየርክብ እንተዳኣኮይኑ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ንክኣልዮ መሰሉ'ዩ' ይብል ሪክ መቻር።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ክልቲኦም ተፃባእቲ ሓይልታት ደቡብ ሱዳን፣መግሃስቲ መሰላት ኣብ እዋን ግጭት ፈፂሞም'ዮም ኢሉ ይኸስስ ሕቡራት ሃገራት።ኣብ'ዘን ዝሓለፋ ኣዋርሕ ህውክት ደቡብ ሱዳን ልዕሊ 1.5 ሚልዮን ሰላማዊያን ሰባት ተፈናቂሎም'ዮም።


text:
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምዕጥር ሕማም ኮሎርያ ዳግማይ ከም ተራእየ ብዙሓት እሱራት በቲ ሕማም ይሳቐዩ ምህላዎምን ተሓቢሩ። ብሰንኪ እዚ ብዕለት 18/12/2016 ዝተራእየ ሕማምን ክሳብ ዕለት 23/12/2016 ማለት ኣብ ውሽጢ 5 መዓልታት ህይወት ናይ ልዕሊ 6 እሱራት ከምዝቐዘፈ ተረጋጊጽ።
እቶም ዝተረፉ ብርክት ዝበሉ እሱራት ሕሙማት ናብ ሓይሊ ምድሪ ይላእኹ ከም ዘለዉ እውን ተፈሊጡ። ኣብ መንጎ እቶም ዝሞቱ ወዲ 15 ዓመትሓደ ትሕቲ ዕድመ ከም ዝርከቦም ተፈሊጡ ኣሎ።
ሕማም ኮሌራ ብተደጋጋሚ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታት እኳ እንተተራእያ ነዚ ተላባዒ ሕማም ሚኒስትሪ ጥዕና ኣድህቦ ብምሃብ ንምቁጹጻሩ ክም ዘይሰርሐ ብኣንጻሩ ብዛዕባ እቲ ሕማም ዝወሃቡ ጸብጻብ ብምስጢር ክተሓዙን መራኸቡ ብዙሃን ከይሰምዕዎን ክግበር ዝብል መምርሒ ከምዝተመሓላለፈ ይፍለጥ።
ብፍላይ ሞኮነን ጥዕና ሚኒስትሪ ምክልካል ነቲ ሕማም ዝምልከት ጎስጋስ ኮነ ንዝሓመሙ ኣብ ምእላይ ዝኾነ ንጥፈት ከምዘይገበረ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር ዜና ኣብ ኣብያተ ማእሰርታት ሚዕጥርን፤ ብእንዳ ኪዝ ዝፍለጥ ናይ ዓዲ ኣቤቱ ብሎክን ዝርከቡ ልዕሊ 87 ዝኾኑ እሱራት ብሕማም ቲቢ ዓባይ ሰዓል ተጠቒዖም ክሳቐዩ ድሕሪ ምጽናሕ ብዘይዝኽነ ደገፍ ኣብ ስድራቢትኩም ኬድኩም ተሓከሙ ምሕረት ተጊሩልኩም ኣሎ ብምባል ብዕለት 26 ታሕሳስ ከም ተለቁ ተፈሊጡ።
ምስ ማእሰርቲ ኣብዝተኣሳሰር ካልእ ዜና ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቅንያት ሓድሽ ዓመት ጴንጠ ተቐይርኩም፥ ኣገልግሎት ዘይገበሩ ሰባት ኣስሪሕኩም ብዝብል ምኽንያት ብርክት ዝበሉ ሰባት ይኣስሩ ምህላዎም ተፈሊጡ። ኣብ ዓለም ኣብ ቅንያት ሓድሽ ዓመት ሰባት ዝኣስር እንኮ መንግስቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ኢዩ። ዓሚ ኣብ ቅንያት ሓድሽ ዓመት እቶም ብጭካኒኦም ዝፍለጡ ኣይሲስ ደዓሽን መንግስቲ ሰሜን ኮርያን ገለ እሱራት ከምዝፈትሑ ይዝከር።


text:
ኣብ ግጥማት ኦሎምፒክስ ትሳተፍ ዘላ ሕርይቲ ጋንታ ኣትለታት ስደተኛታት ትማሊ ንፈለማይ ግዜኣ ተዓዋቲት ወርቂ መዳልያ ኮይና።
ስደተኛ ተወላዲ ደሞክራስያዊት ርፑብሊክ ኮንጎ ፖፖለ ሚሰንጋ ኣብ ዓውዲ ግጥም ጁዶ ብምዕዋቱዩ ናይ ፈለማ ተሸላሚ ወርቂ መዳልያ ካብ ኣትለታት ስደተኛታት ብምዃን ኣንጸባራቒ ዓወት ዘመዝገበ።
ፖፖለ ሚሰንጋ ኣብ ዓውዲ ጁዶ ኣንጻር ህንዳዊ ኣቭታር ሲንግ ገጢሙ ብምዕዋቱ ናይ ፈለማ ተሰላሚ ወርቂ መዳልያ ሕርይቲ ጋንታ ስደተኛታት ክኸውን ዝበቕዐ።
ኣብቲ ናይ ኪሎ ግራም ምድብ ዝተገብረ ናይ ጁዶ ቅልስ ዮላንዳ ማቢከን ፖፖለ ሚሰንጋን እዮም ተሳቲፎም ነይሮም።
ይኹንምበር ሚሰንጋ ብምዕዋቱ ወርቂ መዳልያ ክስለም በቒዑ ኣሎ።
ዓሰርተ ኣባላት ዘለዋ ሕርይቲ ጋንታ ኣትለታት ስደተኛታት ንፈለማ ግዜ ኣብ ግጥማት ኦሎምፒክ ት ሳተፍ ምህላዋ ዝፍለጥ ኮይኑ: ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ኣብ እትገብሮ ግጥማት ካብ ኣብ ብራዚል ዝርከቡ ስደተኛታት ዝተፈላለዩ ሃገራትን ካልኦት ኣፍቀርቲ ስፖርትን ውዕውዕ ኣቀባብላን ሞራላዊ ደገፍን እናተዋህባ ትገጥም ዘላ ስፖርታዊት ጋንታ'ያ።
እዛ ሕርይቲ ጋንታ ስደተኛታት ካብ ደቡብ ሱዳን: ሶርያ: ደሞክራስያዊት ርፑብሊክ ኮንጎን ኢትዮጵያን ዝተዋጽኡ ኣትለታት ክህልውዋ እንከለው: ን 60 ሚልዮን ኣብ በበይኑ ቦታታት ዓለም ዝርከቡ ስደተኛታት ትውክል።


text:
ዘመናዊ ስርዓት መረዳእታ ሜትሮሎጂ ክህሉ ኣለዎ…
መቐለ መስከረም 03/2010(ድወት) ኣፍሪካ ብምኽንያት ለውጢ ኹነታት ኣየር ዝበፅሓ መጉዳእቲ ንምቁፅፃር ሳይንሳውን ዘተኣማምንን ስርዓት ሜትሮሎጅን ማይን ከምዘድልያ ኮሚሽን ቑጠባ ገጠርን ሕርሻን ሕብረት ኣፍሪካ ገሊፁ።
ጉባኤ ኣገልግሎት ሜትሮሎጅን ማይን ሚኒስትራት ኣፍሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይካየድ ኣሎ።
ካብ 1970ዓ.ም.ፈረንጂ ጀሚሩ ትሕቲ ሰሃራ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪካ ለውጢ ኩነታት ኣየር ተዛሚዶም ዝመፁ 1ሽሕ ዝበፅሑ መጉዳእታት ከምዘጋጠሙወን ኣብቲ ጉባኤ ተገሊፁ።
ካብዚኦም 300 ዝፅግዑ ኣብቶም ዝሓለፉ 5ተ ዓመታት ዝተመዝገቡ ኾይኖም ብምኽንያት እዚ ፀገም መብዛሕትአን ሃገራት ትሕቲ ሰሃራ ኣብ ድኽነት ከምዝርከባ እቲ ኮሚሽን ሓቢሩ።
ስለዝኾነ ድማ ኣፍሪካ ብምኽንያት ለውጢ ኩነታት ኣየር ዝገጥማ ጉድኣት ንምንካይን ኣቐዲማ ንምክልኻልን ኣብ ኣገልግሎት ሜትሮሎጅን ማይን ዘተኣማምን ስርዓት መረዳእታ ክትዝርግሕ ከምዘለዋ ኣመልኪቱ።
ሚኒስትር ማይ መስኖን ኤሌክትሪክን ዶክተር ኢንጅነር ስለሺ በቀለ ድማ ለውጢ ኩነታት ኣየር ኣፍሪካ ንተመዝግቦ ዕብየት ይፈታተን ዘሎ ፀገም ምዃኑ ኣልዒሎም።
ኢትዮጵያ ካብዚ ፀገም ንምንጋፍ ብለውጢ ኹነታት ኣየር ዘይኽበስ ስትራቴጂ ሓምለዋይ ልምዓት ተግባራዊ ከምዝገበረትን ዘመናዊ ስርዓት መረዳእታ ማይን ሜትሮሎጅን ንምትግባር ትሰርሕ ከምዘላን ሓቢሮም።


text:
እሞ’ኸ
እሞ’ኸ ……..
ዘይሓሰብናዮ ረኺብና ብጥልመት እንተተሓሰና
ነገራት ከፊኡ መግዛእን ድኽነትን እንተሳዕስዑልና
ቃልስና ክሓጽር መስውእትና ክውሕድ እንተዘይሓበርና
መወዳእታኡ’ሞ እንታይ ይኹን መጻኢ ዕድልና።
እንቱም ደቂ ኤረ ንሕናስ የወሃት ዲና በሃማት
ንዘይእመን ኣሚና ሩፍታ ክንረክብ ካብ’ዞም ጠላማት
ካብ’ቶም ሰለብቲ ነጻነት ኣበርዓንቲ ሓርነት
ከመይ ንጽበ ምሉእ መሰል ልዕልና ህዝባውነት።
ጠንቂ ድኽመትና ኣምልኾ ድዩ ሕጽረት ኣገንዝቦ
ዘጠንቅቑ’ዶ ኣይነበሩን ህግደፍ ከይገበለ ብዓንተቦ
ደቂቕ ወዲ ህዝቢ ኮይኑ ኣብ ዝቕረበሉ ዝነበረ ከይኮነ ክንዲ ጎቦ
ብፍላይ ኣብ’ቲ መድረኻዊ መቐይሮ ናይ ነጻነት ሓርነት መላግቦ።
ይከኣል’ኮ ነይሩ’ዩ ንምግራሑ ንምቕጻዑ
ደው ኢሎም እንተዝሰምዑ እቶም ዘጣቕዑ
ያኢ ብኣቋራጭ ክሓልፈሎም እንጀራ መብጸዓ ክበልዑ
ዓበይቲ ክንሶም ብነገራዊ መኽሰባት ዝሰድዑ።
ከይሰማምዑ ዝተሰማምዑ ደቂ ካልእ ደምበ
ሓበሬታ፡ ሕሜታ፡ ንስነ-ሓሳብ ተኪኡ ምስ ቀረበ
ምልኪ ተረሲዑ ኣነ’ዶ ንስኻ ክበሃል ጸሓይ ምስ ዓረበ
መራሒ ስኢኑ ብዘይፍረ ረጊፉ እቲ ዝዓምበበ።
እሞ’ኸ……
ሎሚ ሕጂ እንታይ ይገበር እንታይ ንግበር
ቀላጽምና’ዶ ይሕበር ወይስ ኣብ ቁዛመ ንንበር
ነውጸኣዮ’ዶ እቲ ሕማቕ ኣበር ወይስ መሊሱ ይኮመር
ኣብ ሰንፈላል ካብ ንነብር ሃየ ንስራሕ ቁም-ነገር።
ፖለቲካ ፖለቲካ ምዃኑ ረሲዕናዮ
ከየብሰልና ንገድፎ ነቲ ዘበገስናዮ
ነቲ ዝፈላሊ ብሽምግልና ክንኣልዮ
ንፖለቲካዊ ኣረኣእያ ኣምሲልናዮ ማሕበራዊ ዕዮ።
ዛራ ማና
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 01-11-2017


text:
መንግስትኣብ ኢሳቕ መን ኢዩ ነይሩ?
ስለምንታይከ ኣብ 1979 ዓ. ም. ተቐቲሉ?
ነዛ ጽሕፍቲ እዚኣ ከዳልዋ ዝደለኩሉ ምክንያት እቲ ኣብ ሓምለ1979 ዓ.ም.ዝተሰውኤ መንግስትኣብ ኢሳቕ ቑርብ መዓልታት ቐድሚ ምሟቱ ባዕሉ ዝጸሓፋ ጽሕፍቲ ሰለዝረከብኩዋን ታሪኽ ናይ ስውኣትና ተረሲዑ መታን ከይተርፍን ታሪኽ ናብቲ ሓዲሽ ወለዶ ንምስግጋርን ስለዝደለኩን ኢየ፡፡ እግረ መንገደይ ድማ ክፍኣትን ተንኮላትን ናይ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምብራህ ጉቡኤይ ኮይኑ ስለዝስማዓኒ ኢየ፡፡
ስለዚ እታጽሕፍቲ ናይ መንግስትኣብ ኢሳቅከምዘላታ የቅርባ ኣለኩ፡፡
ኣናባቢ መታን ከይደናገር ግን መንግስትኣብ ኢሳቅ መን ከምዝነበረን ኤ.ና.ስ.ኣ እናታይ ምንባሩን ኣሕጽር ኣቢለ ክገልጾ ክፍትን ኢየ፡፡
መንግስትኣብ ኢሳቕ ናይ ኤርትራውያን ተመሃሮ ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ማሕበር E.N.A.S.A ኣቦ መንበር ነበረ፡፡እዚ ማሕበር እዚ ኣብ መጀመሪያ 1970 ታት ዝተመስረተ ኮይኑ፣ካብ 1976 ዓ.ም. ጅሚሩ ድማ ኣብ ህ.ሓ.ሓ.ኤ ዓቢን ኣገዳሲን ተራ ዝጻወት ዝነበረ ማሕበር ነበረ፡፡ ብፍላይ ድማ ድሕርቲ ምፍላይ ናይ ዑሰማን ሳልሕ ሳቤ እቲ ፖለቲካዊን ንዋታው ንሓገዝ ኤ. ና. ስ.ኣ. መተካእታ ዘይነበሮ ኮይኑ ኤ ና ስ ኣ ዓንዲ ሕቖ ናይቲ ስውራ ኾይኑ ምንባሩ ይዝከር፡፡
እቲ ግርጭት ኣብ መንጎ መሪሕነት ህ.ግ.ሓ.ኤን ኤ.ና.ስ.ኣ ን ኣብቲ እዋን ስትራተጂካዊ ምዝላቅ ኢዩ ተላዒሉ፡፡ እቲ ቀንድን ኣገዳስን ነጥቢ ድማ ሶቭት ሕብረት ኣብ ጎድኒ ኢትዮጵያ ብምዃን ንሰውራ ኤርትራ ብወተሃደራዊን ብፖለቲካን መንገዲ ክትጭፍጭፍ ድሕሪ ምጅማራ ዝተላዕለ ነበረ፡፡
ኣብዚ ግዜዚ እቲ ማእከላይ ሽማግለ ኤ. ና. ስ. ኣ.ንሶቭየት ሕብረት ብምኹናን፣ ሓደ ብፖለቲካውን ወትሃደራውን መዳያት ኣንጻርካ ዝኮነ ሓይሊ ቐዳማይ ጸላኢኻ ኢዩ ዝብል መደምደምታ ድሕሪ ምብጻሕ፣ ሶቭት ሕብረት ከም ቀዳማይ ጸላኢ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ክሰርዓ ወሰነ፡፡እቲ ረብሓ ይኹን ስቅያትን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኣገዲሱዎ ዘይፈልጥ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ግን ምስ ሶቭየትሕብረት ክብኣስ ኣይደለየን፡፡ምኽንያቱ ድማ ኢሳያስ ከም ናይ ማሕበርነታዊ ደንበ ወኪል ኾይኑ ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነስ ንሙሉእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጠቅሊሉ ክመርሕ ወይ ክገዝእ ይሓልም ስለዝነበረ ኢዩ፡፡ ብዛዕባዚ ኣብ መጻኢ ብዙሕ መርትዖታት ከቅርብ ኢዬ ፡፡ ኤርትራ ንኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣዝያ ንእሽቶይ ሃገር ስለዝኮነት ናይ ስልጣን ጽመኣቱ ተርውየሉ ሃገር ኣይኮነትን፡፡ ኢሳያስ ሕልሙ ዝነበረ ንሰውራ ኤርትራ ከም መሰላል ተጠቂሙ ምስ ሶቭየት ሕብረት ብምጽጋዕ ዓቢ መራሒ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክከውን ኢዩ ዝነበረ፡፡ እዚ ሕልምዚ ክትግብሮ ዝክእልድማ ምስ ሶቭት ሕብረት ዘለዎ ዝምድና ዝኮነ ይኹን ዋጋ ተከፊሉዎ ክመጽእ ነይሩዎ፣ ሶቭት ሕብረት ክትኹነን ድማ ኣይደለየን ፡፡ በዚ ምክንያት ድማ ሶቭት ሕብረት ቐዳማይ ጸላኢትና ኣይኮነትን ግን እቲ ዝገብርዎ ዘለዉ ጌጋትት ናይ ስትራተጂካዊ ጌጋታት ጥራይ ኢዩ ክብል መልሲ ድሕሪ ምሃብ ነቲ ኣብቲ “ንቅሓት“ተባሂሉዝጽዋዕ ዝነበረ ናይ ኤ.ና. ስ. ኣ. ልሳን ዝወጽእ ዝነበረ ጽሑፋቶም ክእርምዎ ኢሳያስ ትእዛዝ ኣመሓላለፈ፡፡ ኤ. ና. ስ. ኣ.ግን መንግዶም ብምቅጻል ነቲ ኣብ “መሪሕ“ ዝወጽእ ዝነበረ ጽሑፋት እናተከታተሉ ኣብቲ ናቶም መጽሔት “ንቅሓት“ ግቡእ መልሲ ይህብዎ ነበሩ፡፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እዚ ናትኩም መጽሔት ምስ ናይ ህዝቢ ንቅሓት ዝከይድ ኣይኮነን ድሕሪ ምባል፣ እታ መጽሔት ምሕታም ከቛርጽዎ ይእዝዝ፡፡ በዚ መሰረት ድማ እታ ንቕሓት ብዝብል ሽም ትወጽእ ዝነበረት መጽሔት ከምትቛረጽ ተገብረ፡፡
ናይ ኤ ና ስ ኣ ኣረኣእያ ግን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ሕቶዚ ብጉቡእ መሊሹ ንከቃልስ ኣብ ዘዘለዎ ኮይኑ ብርቲዕ ጻዕሪ ይገብር ኣሎ ዝብል ነበረ፡፡ እንተኾነ ግን ኣብዚ ቃልሲዚ “መራሕቲ“ ሰውራ ኤርትራን ኮራኹሮምን ቀንዲ ዓንቀፍቲ ኾይኖሞ ኣለዉ ፡፡ ብፍላይ ድማ መራሕቲ ህ. ግ. ሓ. ኤ ቀንዲ ሓይሎም ኣንጻር እቶም ነዚ ሕቶ ዘንቅሉ ሓፋሽ ህዝብና ይኹን ንዕኦም ንዝዀነንኦም ማሕበራትና ጸቕጢ ብምግባር ኣበርቲዖም ይንቀሳቀሱ ምህላዎም ሓበሩ ፡፡ ስለዝኾነ ድማ እቲ ናይ ፈታዊን ጸላኢን ናይ ምምማይ ቃለሲ ካብቲ “መራሕቲ“ ሰውራ ኤርትራ ናይ ምቕላዕ ዕማም ዘይንጸል ምኻኑ ብጭቡጥን ብዝበለጸን እናበርሀ ይከይድ ምህላዉ ተንተኑ፡፡ ኣብዚ እዋንዚ “መራሕቲ “ ሰዉራ ኤርትራ ነቲ ዝፈጸምዎ ክድዓት ንክሽፍኑ ዘይገብርዎ ተግባር የልቦን፡፡ “ሶቬት ሕብረት ከመይ ግይራ ማሕበርነታዊት ትከውን ? ከመይ ጌርናኸ ፈታዊትና ንብላ?” ካብቶም ጸላእትናኸ ብምንታይ ትፍለ?“ …ወዘተ ወዘተ … ኢሉ ንዝሓተቶም ተቃላሳይ ኤርትራዊ „ሕሉፍ ጸጋማዊ“ „ፋሉላዊ?“ „ትሮትስካዊ“…ወዘተ ኢሎም ብምጥቃን ይጸቅጥዎ ይድህልዎን ኣለዉ፡፡ ንከምስሉ „ተግባራት ሶቬት ሕብረት ኮኒንናዮ” ኢሎም ከብቅዑ „ማሕበርነታዊት ኢያ “ „ስትራትጂካዊት መሓዛና ኢያ” ኢልካ ተቀበል እናበሉ ንሓፈሽ ህዝብና ብሓይሊ ነቲ ግልቡጥ ሰነሞጎቶም ከእምንዎ ህርድግ ይብሉ ምንባሮም የቓልዑ፡፡ መራሕቲ ሰውራ ኤርትራ ንኣግላሲ መርገጺ ሶቬት ሕብረት ብዝምልከት ከምዚ ዝስዕብ ብጹሑፍ ኣስፊሮም ምንባሮም ድማ ኤ ና ስ ኣ ይሕብሩ፡፡
“ተ.ሓ. ኤ” ሶቬት ሕብረት ንፋሽስታዊ ደርጊ ትህቦ ዘላ ኣጽዋር ኣንጻር ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነስ ብነዊሕ ክረኤ እንከሎ ድማ ንረብሓ ህዝብታት እርትራን፣ ኢትዮጵያን ፣ህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ኢዩ፡፡. “ተ.ሓ.ኤ ERITREAN REVOLUTION Vol.II N° 5” ክብሉ እንከለዉ፣
„መራሕቲ“ ህ.ግ.ሓ.ኤ” ድማ ኣብ „መሪሕ 3ይ ሕታም ቁ 5” ከምዚ ዝስዕብ ይብሉ፡፡“ተጋጊዮም እምበር ማሕበርነታውያን ኢዮም” ወዘተ… ወዘተ ብዝብል ሓረጋት ጎልቢቦም “ሰትራተጂካዊ ኣዕሩኽቲ ሰውራና“ “ቀዳሞት ፈተውትና” ኢዮም፡፡ እቲ ምስኣቶም ዘሎና ግርጭት ድማ ካልኣይ ደርጃ ዝሓዘ እምበር ቀዳማይ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ ፡፡ ከምኡ ገርኻ ምርኣዩ ድማ ግጉይ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ንሓፋሽ ድማ ሰትራተጂካውያን ፈትውቱን ጸላእቱን ከምዘየለሊ ኰይኑ ኣብ ውድቀትን ጥፍኣትን ናይ ሃጼይነትን ሓይልታት ምድሕርሓርን መፈንጠራታትን ንምጥሓል ማለት ኢዩ፡፡
ድሕርዚ ኩሉ ምስሕሓባት ኣብ ወርሒ ነሓሰ 1978 ዓ.ም.
ኤ.ና.ስ.ኣ (ማሕበር ኤርትራውያ ንናጽት ሰሜን ኣሜሪካ) ኣብ
“9 ይ” ጉባኤ ን „መራሕቲ“ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኾነንዎም፡፡ ካብ ውድብ ህ.ግ. ምፍላዮም ድማ ኣወጁ፡፡
ኤ.ና. ስ. ኣ. ድማ እቲ ንሜዳ ዝልእክዎ ዝነበሩ ንብረት ጠጠው ከምዝብል ገበሩ፡፡ካብዚ ግዜዚ ጅሚሩ ድማ ኣብ ልእሊ መንግስትኣብ ኢሳቅ ማእለያ ዘይብሉ ጸቅጥታትን ታህዲዳትን ክካይዱ ጀመሩ፡፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ባዕሉ‘ውን ንመንግስትኣብ ኢሳቅ ብስልኪ ረኺቡ ከምዝሃደዶ ይፍለጥ፡፡ ኣብዚ እዋን‘ዚ ድማ እቲ ማእከላይ ሽማግለ ኤ.ና.ሰ.ኣ.ወለቕ ዘለቕ ክብል ተራእዬ፡፡ ማለት ኩሎም ከም ቀደሞም ተሪሮም ኣብ ጎድኒ መንግሰትኣብ ኢሳቅ ኣይጸንዑን፡፡ መንግስትኣብ ኢሳቅ በይኑ ምህላዉ ድማ ተገንዘበ፡፡
ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ነገር ግን እቲ ውሳኔ መንግስትኣብ ኢሳቅ በይኑ ዝወሰዶ ውሳኔ ዘይኾነስ፣ ውሳኔ ናይ ብሙሉኡ ማእከላይ ሽማግለ ኤ. ና. ስ. ኣ.ከምኡ ድማ ናይ ኩሎም ኣባላተ ኤ ና ስ ኣ ን ምንባሩ ኢዩ ።ሓደ ኣባል ማእከላይ ሽማግለ ጥራይ ኢዩ ነይሩ ነቲ ውሳኔ ሙሉእ ብሙሉእ ዘይተቀበሎ ፣ ንሱ ድማ ገብሪሂወት ሊሎ ምንባሩ ይፍለጥ ምናልባሽ ኣባል ናይቲ ሚስጥራዊ ሰልፊ ዝነበረ ድማ ኽኸውን ይኽእል ኢዩ፡፡ እቲ ጸቅጢ ብመራሕቲ ህ ግ ጥራይ ዘይኮነስ ብገለ ኣባላት ማእከላይ ሽማግለ ኤ.ና.ሰ.ኣ. ‚ውን ከጋጥሞ ምስ ጀመረ መንግስትኣብ ኢሳቅ እቲ ንብረት ንሜዳ ከይኣቱ ምዕጋትና ጌጋ ኢዩ ነይሩ ብምባል ናይቲ ጉድለት ሓላፍነት ድማ ንሱ ባዕሉ ከምዝሽከሞ ሓቢሩ ነይሩ፡፡እዚ ጉድለት‘ዚ ግን ናብቲ ንብረት ንሜዳ ከይኣቱ ምዕጋቶም ዘተኾረ ጥራይ ነበረ፡፡
ይኹን እምበር እቲ ታህዲዳት ናይ ህ.ግ. ኣዝዩ እናኸፍኤን ንህይወቱ ኣሰጋኢ ኾይኑ ኣብ ዝመጸሉ ዝነበረ እዋናት፣ ክቀትሉኒ ይደልዩ ስለዘለዉ ብዝቀልጠፈ ግዜ ጉባኤ ግበሩለይ ክብል ጀመረ፡፡ ኣነ እቲ ዘገጥመኒዘሎ ጸገማትን እቲ ሓቐኟ ኹነታትን ኩሉ ኣብ ጉባኤ ክገልጾ ኢዬ ብምባል ብቃልን ብጹሑፍን ጸገሙ ክገልጽ ጀመረ፡፡ ስለዚ ብዝቐልጠፈ ጉባኤ ንክግበሉ ድማ ንብጾቱ ተማሕጸነ ፡፡
እቲዝተረፈ ኣንባቢ ካብቲ ጽሑፉ ክረክቦ ስለ ዝክእል ኣንበብቲ ባዕሎም ናቶም መደምደምታ ወይ ፍርዲ ክወስዱ ይገድፎ፡፡
እቲ ኣነ ኣብዚ ክጠቕሶ ዝደሊግን መንግስትኣብ ኢሳቅ ካብ ካልኣይ ደረጃ (2nd floor) ብምውዳቅ ነብሱ ቀቲሉ ተባሂሉ ምግላጹ ኢዩ፡፡ እዚ ዘገርም ኢዩ፣ ሓደ ነብሱ ክቀትል ዝደለየ ሰብ ስለምንታይ ካብ ካልኣይ ደረጃ ይወድቅ? ንወሕ ዝበለ ፓላሶታት ኣብ ከተማ ኒዉዎርክ( New York) ሰለዝሰኣነ ድዩ፡?ካብ ካልኣይ ደረጃ ወዲቅካ ከይሞትካ ተሃሲካ ትትርፈሉ ዕድልከ ኣዝዩ ብዙሕ ዶ ኣይኮነን ?
እቲ ሓቑ ድኣ ኣፍሉጡና፡፡ እቶም ንዑኡ ዝሕልውዎ ዝነበሩኸ ድኣ እንታይ የጣብዉ ነይሮም ማለት ኢዩ መንግስትኣብ ኢሳቅ ክጸድፍ እንከሎ?
እቲ ዘገርም ድማ መንግስትኣብኢሳቅ ድሕሪ ምሟቱ ተጸሊሉ ኢዩ ነይሩ፣በይኑ ክዛረብ ጀሚሩ ነይሩ ኢዩ ፣ ሓንጎሉ ሲሒቱ ነይሩ ኢዩ፣ ዝብል ወረታት ብምዝርጋሕ እታ “ጹሉል“ ትብል ማሕተም ከምትለግቦ ምግባሮም ኢዩ፡፡ መንግስትኣብ ጥራይ ኣይኮነን ኣብ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ድሕሪ ምሟቱ“ጽሉል“ ዝብል ማሕተም ዝተወቅዖ፡፡ እቶም ነብሶም ቀቲሎም ተባሂሉ ዝውረየሎም ከም ስውእኣለምሃይለኣብፍሼ ናይ ሰሜን ናይ ሚሊሻ ሓላፊ ዝነበረ፣ ስውእወዲልቢኣብሳቡር ናይ ክፍሊ ስለያ ሓላፊ ዝነበረ፣ ከምኡውን ስውእሃብተስላሴተፈሪ (ወደባተሪ ) ኣባል ክፍሊ ስለያ ናይ ወጻኢ ዝነበረ፣ኣብካሊፎርኒያ (California U.S.A.) እውን ድሕሪ ምሟቶም ተጸሊሉ ኢዩ ነይሩ ዝብል ማሕተም ተወቒዑዎም ምንባሩ ዝዝክር ኢዩ፡፡


text:
ብርክት ዝበሉ ህፃናት ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ዞባ ሳሕል፣ህፁፅ ሓገዝ መግቢ ብቅልጡፍ እንተዘይኣርኪቡሎም ክሞቱ’ዮም ክብል ፈንድ ህፃናት ሕ/ሃ (ዩኒሴፍ) ኣፍሊጡ።ካብ ጀኔቫ ሪፖርት ዝላኣኸትልና ሊዛ ሽላይን፣ዩኒሴፍ ክሳብ ሓደ ነጥቢ ሓሙሽተ ሚልዮን ህፃናት ቻድ፣ማሊ፣ ማውሪታንያን ቡርኪናፋሶን፣ኣብ ትሕቲ ፅላሎት ሞት ይነብሩ ከምዘለው ገሊፁ‘ሎ ትብል።
ዓለም-ለኻዊ ትካላት ገበርቲ ሰናይ፣ብሕልፊ ኣብ‘ቲ ኩነታት ኣዝዩ ዝፀንከረሉን ኣርባዕተ ሚእቲ ሽሕ ህፃናት ኣብ ሓደጋ ዝርከቡላን ኒጀር፣ ሎም-ዘበን ኩነታት ህፁፅ ረድኤት ኣብ ደረጃ ኣርክቡ ከምዘሎ ይጠቅስ።
ፈንድ ህፃናት ሕ/ሃ ብወገኑ፣ህፃናት ዞባ ሳሕል፣ብጠንቂ ኮሌራ፣ኣብ ሰሜናዊ ማሊ ዝተወለዐ ህውከት፣ሕፅረት መግቢን ወረራ ኣንበጣን ካብ ሰሜናዊ ኣፍሪቃን፣እቶም ፀገማት ተሓላሊኾም‘ለው ይብል።
ወሃቢ-ቃል ዩኒሴፍ ፓትሪክ ሚኮርሚክ፣እዞም ዝተጠቅሱ ፀገማት ብሕልፊ ኣብ ኒጀር ከቢድ ሓደጋ የውርዱ‘ለው ኢሎም።ወሲኾም፣ብምእኹል ኣዘራርባ፣ሓደ ሽሕ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ዝዕድሚኦም ህፃናት፣ኣዝዮም ስለዝተጎድኡ፣ናብ ማእከል ክንክን መዓልታዊ ይኣትው ከምዘለው ጠቂሶም።
ሚስተር ሚኮርሚክ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ፣ዩኒሴፍ ብርክት ዝበሉ መመገቢ ማእከላት ኣብ ዞባ ሳሕል ከፊቱ ሓገዝ ይልግስ ከምዘሎ ሓቢሮም፥
”ሓደ ህፃናት ብጠንቂ ጉድለት ኣመጋግባ ኣብ ከቢድ ፀገም እንተወዲቁ፣ ኣብ‘ዞም ዝተጠቅሱ ማእከላት፣ቅልጡፍ ግቡእ ክንክን‘ዩ ዝረክብ።ሓደ ህፃን ክድሕነሉ ኣብ ዝኽእል ናይ 24 ሰዓታት ኢና ንዛረብ ዘለና።ተዘይኮይኑ እቲ ህፃን ክመውት‘ዩ።ንሓደ ናብ‘ዘን ማእከላት ዝኣተወ ህፃን ተኸታቲልና ዝረኸብናዮ ፀብፃብ ከምኣብነት ምጥቃስ ይካኣል።ውፅኢታዊ ይኸውን‘ሎ። ግን ኣዝዩ ክባር‘ዩ” ኢሎም ንሶም።
እንተኾነ ዩኒሴፍን ካልኦት ትካላት ረድኤትን ሕፅረት ገንዘብ ዕንቅፋት ኮይንዎም‘ሎ።ንኣብነት ዩኒሴፍ ኣብ ዞባ ሳሕል ሰብኣዊ ሓገዛት ንምልጋስ ኣድልዩኒ‘ሎ ኢሉ ሎም-ዘበን ካብ ዝሓተቶ 238 ሚልዮን ዶላር፣ዛጊድ ዝረኸቦ ገንዘብ 93 ሚልዮን ዶላር ጥራሕ‘ዩ።
ወሃቢ-ቃል ማሕበር ምትሕግጋዝ ሰብኣዊ ሓገዛት የንሲ ለየርኪ ብወገኖም፣ ትግባረ ኩሎም መደባት ሕ/ሃ ኣብ ፀገም‘ዮም ኣትዮም ባሃላይ‘ዩ።ንሱ ወሲኹ፣1.6 ቢልዮን ዶላር ብሕ/ሃ ዝተሓተተ ገንዘብ ንሓሙሽተ ሃገራት ሳሕል ዝተረኽበ ፍርቁ ምኻኑን፣እዚ‘ውን ሕማቅ ኣይኮነን ኢሉ ይገልፆ።
ግን ይብል ንሱ፣እቲ ዝርከብ ገንዘብ፣ኣብ ምሽማት እኽልን ንህፁፅ ሓገዝ ዝውዕሉ ነገራትን ከምዝውዕል ሓቢሩ።እዚ‘ውን እንተኾነ፣ኣገዳሲ‘ዩ፣ግን ካልኦት ረባሕቲ መደባት ግና፣ብሕፅረት ገንዘብ ይጉድኡ ኣለው ኢሉ ከምኣብነት ኢሉ ንገሊኦም ይጠቅስ ሚስተር የንስ ለየርኪ።
”ትምህርቲ።ኣብ ኩለን 18 ሚልዮን ዶላር መጠነኛ ሓገዝ ዝሓተታ ሓሙሽተ ሃገራት፣ዝረኸበኦ መጠን ገንዘብ ሸውዓተ ሚእታዊ ጥራሕ‘ዩ።ዘፈር ጥዕና፣ ዝሓተቶ 65 ሚልዮን ዶላር፣ዝረኸቦ ግና 17 ሚእታዊ ጥራሕ‘ዩ።ኣብ ውግእ ፀረ ኮሌራ ኣገዳሲ ተራ ዘለዎም ቀረብ ማይ፣ፅርየትን ጥዕናን ዝሓተቶ 53 ሚልዮን ዶላር ነይሩ፣ዝረኸቦ ግና 21 ሚእታዊ ጥራሕ‘ዩ።ራብዓይ ዘፈር፣ ኣብ‘ቲ ዞባ ብጠንቂ ዘሎ ፀገም ፀጥታን ድሕነትን ማለት‘ዩ ኣዝዩ ረባሒ ዝኾነ ሓለዋ፣ሰብኣዊ መሰላትን ልዕልና ሕጊን ዝሓተቶ 43 ሚልዮን ዶላር ክኸውን ከሎ ዝረኸቦ ግና ዕስራ ሚእታዊ ጥራሕ‘ዩ” ይብል ንሱ።
ለየርኪ ወሲኹ፣ብሕልፊ ንዘፈር ትምህርቲ ዝተሰልዐሉ መጠን ገንዘብ ተስፋ ዘቁርፅ‘ዩ ኢሉ ይገልፆ።ብሕልፊ ንህፁፅ ትምህርቲ በጀት ምውሳኽ ኣዝዩ ረባሒ ምኻኑ‘ውን ሓቢሩ።ቆልዑ ናብ መኣዲ ትምህርቲ ምውፋሮም፣ ከጋጥሞም ንዝኽእል ሰብኣዊ ቅልውላው ስዒሮም ንክወፁ ከምዝሕግዞም‘ውን ሚስተር ለየርኪ ገሊፁ።


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ኣብቲ ንግሆ ንግሆ ምስ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ኣብ ቤት ጸሎት ቅድስት ማርታ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ትማሊ ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት ‘ዘለዓለማዊ ኩነኔ ማለት ናይ ስቃይ ቦታ ዘይኮነስ ካብ ገጽ ኣምላኽ ምርሓቅ እዩ!’ እንክብሉ ካብ እግዚኣብሔር ንወትሩ ክትርሕቅ ምምራጽን ምውሳንን ብዓንደ ርእሱ ዘለዓለማዊ ኩነኔ ምዃኑ ገሊጾም፣ ምስዚ ብምትሕሓዝ እውን ነዚ ውሳኔ እዚ ንምውሳድ ዝደፋፍእ እቲ ጥንተ ጸላኢ ደቂ ሰባት ዝኾነ ሓሳውን ናይ ሓሶት ኣቦን ወትሩ ከተሃራርፈናን ከደናግረናን ስለዝጽዕር ካብኡ ምህዳም እንተዘይኮነ ተማጒተ ክዋጻእ ኢየ ቢልካ ምሳኡ ኣብ ዘተን ልዝብን ዘይምእታው። ብምሉእ ልብኻን ብዓቢ ትሕትናን ብመዓልቲ ፍርዲ ምስ ጐይታ ምእንቲ ክትራኸብ ኣብ ኣምላኽ ምጽጋዕ ከምዘድሊ እውን ኣዘኻኺሮም፣
ከም ስርዓተ ኣምልኾ ላቲናዊት ቤተክርስትያን ጽባሕ ሰንበት ቀዳማይ ሰንበት ዘምጽኣት ስለዝኾነ ኣብዘን ክልተ መዓልታት እዚኤን ዝቀርብ ቃል ኣምላኽ ብዛዕባ መወዳእታ ዓለምን ፍርዲ ኣምላኽን ዝገልጽ ኮይኑ ከም መዕጸዊ ሊጢርግያዊ ዘመን ይምልከት፣ ትማሊ ዝቀረበ ቀዳማይ ንባብ ካብ ራእዩ ለዮሓንስ ዝተወስደ ኮይኑ ብዛዕባ ናይ መወዳእታ ፍርዲ ይናገር፣ ምስ ኢየሱስ ገጽ ንገጽ እንራኸበሉን ፍርድና እንቅበለሉን ፍጻሜ ከመይ ከምዝኸውን ብራእይ ይናገር፣ ኣብቲ ፍርዲ ብመጀመርያ ዝፍረድ እቲ ብዓቢ ገበል ተመሲሉ ዘሎ ናይ ጥንቲ ተመን ዲያብሎስ ምዃኑ ንምምልካት‘መርሖ መዓሙቝን ሓደ ገዚፍ መቝሕን ኣብ ኢዱ ዝሐዘ መልኣኽ ድማ ካብ ሰማይ ኪወርድ ከሎ ርኤኹ። ንሱውን ነቲ ገበል፡ ነቲ ናይ ጥንቲ ተመን፡ ሐዞ፡ እዚ እቲ ድያብሎስን ሰይጣንን እዩ፡ ሽሕ ዓመትውን ኣሰሮ። እተን ሽሕ ዓመት ክሳዕ ዚፍጸማ ኸኣ፡ ናብ መዓሙቝ ደርበዮ። ድሕሪ ደጊም ነህዛብ ምእንቲ ኸየስሕቶም ኢሉውን፡ ዐጽዩ ኣብ ልዕሊኡ ሐተመ። ድሕርዚ ንቕሩብ ጊዜ ኺፍታሕ ይግባእ እዩ።` (20.1-2) እንክብል ካብ ሔዋን ጀሚሩ ብምትላልን ብሓሶትን ንደቂ ሰባት ዘሰሓሓተ ዲያብሎስ ፍርዱ ይቅበል፣ እዚ ፈተናዚ ገና ክሳብ መወዳእታ ቀጻሊ ምዃኑ ንምግላጽ ቅዱስነቶም ‘እዚ መታለሊ ከምቲ ናይ ሔዋን ነዛ ፍሬዚኣ ምስ በላዕኩም ከም እግዚኣብሔር ክትኮኑ ብማለት ዘሰሓሓተ ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና ሓቢሉ ሓባቢሉ ምስ ኣውደቀካ ሕይወትካ የዕኑ፣ እምኸደኣ ኣባቴ! ሰይጣን ከየሰሓሕትና እንታይ ንግበር! ቢልኩም ክትሓቱ ትኽእሉ፣ ኢየሱስ ጽቡቅ ትምህርቲ ሂቡና፣ ምስ ሰይጣን ፈጺምካ ዘይምዝታይ! ዘይምሙጓት! ኢየሱስ እንታይ እዩ ዝገበረ! የባርሮ ነይሩ! ኪድ ካባይ ረሓቅ ካብ ምባል ጀሚሩ ካብ ካልኦት ከባርሮ ከሎ ከኣ ስሙ ጥራሕ ኢዩ ዝሓቶ ዝነበረ ኣይዛተን ነሩ፣ ኣብቲ ኣብ ምድረ በዳ ዝነበረ ፈተና ኢየሱስ ሓንቲ ትርፊ ቃል ኣይወሰኸን ቃል ኣምላኽ ጥራይ ጠቂሱ፣ ኣብ ሰለስቲኤን ሕቶታት ብቃል ኣማልኽ እዩ ተኸላኺሉ፣ ስለዚኸስ ምስዚ ኣቦ ሓሶትን መታለልን ዝኾነ ፈጺምካ ዘይምዝታይ ከመይ ሕይወትና ከዕኑ እዩ ዋና ጻዕሩ፣ በዚ ከኣ እዩ ናብ መዓሙቊ ዝድርበ ነቶም ሕሩያት ከየስሕት’ እንክብሉ ኣብቲ ቀዳማይ ክፋል ምስ ኣስተንተኑ ኣብቲ ካልኣይ ክፋል ብዛዕባ ፍርዲ ደቂ ሰባት ድማ፣ `ዓብዪ ጻዕዳ ዝፋንን እተቐመጦን ከኣ ርኤኹ። ምድርን ሰማይን ካብ ገጹ ሀደሙ፡ ቦታውን ኣይተረኽበሎምን። ምዉታት ድማ፡ ዓበይትን ናእሽቱን፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ዝፋን ደው ኢሎም ርኤኹ፡ መጻሕፍቲውን ተገንጸሉ። ካልእ መጽሓፍ ከኣ ተገንጸለ፡ እዚውን እቲ መጽሓፍ ህይወት እዩ። እቶም ምዉታት ድማ፡ ከምቲ ኣብቲ መጻሕፍቲ ዝጸንሔ፡ ከከም ግብሮም ተፈርዱ።’ (20.11-12) ናብ ዝብል ምልስ ቢሎም እቶም ናብ ዘለዓለማዊ ድሕነት ዚኣትው እቶም ትሑታትን ኣምለኽቲ ክርስቶስን ኮይኖም ነቶም ናይ ዲያብሎስን ተኸተልቱ ዝኾኑ ገንዘብን ክብርን ዓለማውነትን ከንቱነትን ኣይንኽተልን ቢሎም ሕይወቶም ዝሰውዑ ሰማዕታት እዮም’ እንክብሉ ናይቶም ትሑታት ሰማዕታት ሕይወት ምስ ገለጹ፣ ነቶም ተኸተልቲ ዲያብሎስ ዝስዕቦም ናይ ዘለዓለም ኩነኔ ከኣ ካብ ገጽ ኣምላኽ ምርሓቅ እቲ ዝዓበየ ቃንዛን ስቃይን ምዃኑ ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣
‘ጐይታ ንዓበይትን ናኣሽቱን ከከም ግብሮም ክፈርዶም እዩ፣ ነቶም ዝተዀነኑ ከኣ ናብ ዘይጠፍእ ሓዊ ክድርብዮም እዩ፣ እዚ ከኣ ካልኣይ ሞት እዩ፣ ዝብል ኣብ ራእይ ዮሓንስ ነንብብ፣ ናይዚ ካልኣይ ሞት መግለጺ ከም እቶን ሓዊ ይቀርብ እዚ ግን ናይ ከም መግለጺ እምበር እቲ ዝዓበየ ስቃይን ቃንዛንሲ ገጽ ኣምላኽ ዘይምርኣይ እዩ፣ እቶም ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ዘይኣትውን ናይዚ ኩነኔ ኣደዳ ዝኾኑን እቶም ኣብዚ ምድሪዚ እንከለው ናብ ጐይታ ክቀርቡን ክኽተልዎን ዘይደለዩ፣ ካልእ መንገዲ ዝመረጹን እዩ፣ ዘለዓለማዊ ኩነኔኸስ እዚ ብቀጻሊ ካብ እግዚኣብሔር ምርሓቅ እዩ፣ ካብቲ ወትሩ ሓጐስ ዝህብ እግዚኣብሔር ምርሓቅን ምህዳምን፣ ካብቲ ወትሩ ሰናይና ዝደልን ዘፍቅረናን እግዚኣብሔር ምርሓቅ፣ እዚ እዩ ዘለዓለማዊ ኩነኔ፣’ እንክብሉ ናይቲ ሓዉ ዘይጠፍእ ሓሰኻኡ ዘይድቅስ ክንብል እምስሎ ገሃነመእሳት ኩነት ገሊጾም፣
ግዜ ከሎካ ግዜ ኣይትጸበ እዩ እሞ ከምቲ ኢየሱስ ዝብለና ልብታትና እንተደኣ ከፊትናን ብመንገዲ ጥፍኣት እንተዘይከድናን ሓጐስን ድሕነትን ናይቲ ሓዲስ ሰማይን ሓዲስ ምድርን ክንቅበል ኢና፣ ስለዚኸስ ትዕቢት ኣወጊድና ብምሕረት ኢየሱስ ክንድሕን ብተስፋ ንጐዓዝ፣ እዚ ተስፋዚ ንልብታት ንኢየሱስ ይኸፍት፣ ምስ ኢየሱስ ክንራኸብ ኢና ንጽበ ዘሎ፣ ብትሕትና ንቅረቦ እሞ ኦ ጐይታ ንበሎ ዝተረፈ ባዕሉ ክፍጽሞ እዩ’ እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣


text:
70 ሆስፒታላት ኤሌክትሮ ሚዲካል ሪከርዲንግ ክጥቀማ እየን…
መቐለ ጳጉሜን 03/2009(ድወት) ኣብዚ በጀት ዓመት 70 ሆስፒታላት መንግስቲ ዘመናዊ ቴክኖሎጂ ኣተሓሕዛ መረዳእታ ሕክምና (ኤሌክትሮ ሜዲካል ሪከርዲንግ) ብምጥቃም ሕክምና ምሃብ ክጅምሩ’ዮም።
እቲ ቴክኖሎጂ ኩሎም ክፍልታት ሓደ ትካል ጥዕና ብኔት ወርክ ብምርኻብ ካብ ክፍሊ ካርዲ ጀሚሩ ሓካይም፣ ሰብ ሙያ ላባራቶርን ኻልኦትን ብሓደ ክጥቀሙ ዝገብር’ዩ።
ዳይሬክተር ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ጥዕና ኣይተ እዮብ ከበደ ካብ 2008ዓ.ም ጀሚሩ ትካላት ጥዕና ብቴክኖሎጂ ዝተሓገዘ ኣገልግሎት ክህባ ይስራሕ ኣሎ።
ታሪካት ሕክምና መዝጊቡ ስለዝሕዝ ምጉልእላእ ተገልገልቲ ዝንኪ፣ ኣሰራርሓ ትካላት ጥዕና ዘቀላጥፍ ክኸውን ናብ ኣገልግሎት ክሰጋገር ድማ ምድላው ይውገን ኣሎ።
ክሳብ 2012ዓ.ም ኣብዛ ሃገር ዝርከቡ 400 ሆስፒታላትን፣ ልዕሊ 3ሽሕ ጣብያታት ጥዕናን ተጠቀምቲ እቲ ቴክኖሎጂ ክኾኑ ከምዝስራሕ ዝገለፁ እቶም ዳይሬክተር ኣብ መወዳእታ እዚ ሓዱሽ በጀት ዓመት ድማ ኣብዛ ሃገር ዝርከቡ ትካላት ጥዕና ብኔት ወርክ ክራኸቡ’ዮም። (ኣዜኢ)


text:
ዓምዲ ገጻት ሂወት፣ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ መበል 21 ዓመት ቁ. 310 6 ሓምለ
Posted by Yohannes Zewde July 8, 2012
ብ8ሰነ 2012 ኣብ ዓምዲ ገጻት ህይወት ‘ክሓልፍ ዶ እምበር’ዩ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ብገብሩ ክብረኣብ ዝተጻሕፈ መሳጢ “ዛንታ” ናይ ሓንቲ ናጽነት ዝተባህለት መንእሰይ ንሕትመት በቒዑ ነይሩ። እንተኾነ ግን ሓቅነቱ ከምቲ መሳጥነቱ ኣይኮነን። ምኽንያቱ እቲ ዝቐረበ ዛንታ ብዙሓት ክምለሱ ዝግብኦም ሕቶታት ከለዓዕል ስለዝኽእል።
እቲ ዛንታ ንናጽነት ኣጸቢቖም ንዘይፈልጥዋ ሰባት ከእምን ወይ‘ውን ኣንባቢ ኣብ ልዕሊኣ ድንጋጸ ከምዝስመዖ ዝገብር ዋሃ ዘበለ፡ ብልበወለዳዊ ቃላት ዝተተኽተኸ መሳጢ ጽሑፍ’ዩ። ኣብ ውሕልነት ኣጸሓሕፋኡ ጸሓፊ ናይ ብሓቂ ክነኣድ ይግብኦ‘ዩ። እቲ ዝያዳ ዘገርም ግና፡ ሃንዳሲት ናይቲ ዛንታ ዝኾነት ናጽነት ዘማዕበለቶ ናይ ምምሃዝን ምሕሳውን ዓቕሚ’ዩ። ምሂዝካኸ ክሳብ ክንድዚ ኣእማኒ ዝመስል ዛንታ ዶ ክትሰርሕ ይከኣል’ዩ! ደራሲ ልብወለዳዊ ጽሑፋት እንተዘይኮይኑ ከምዚ ዓይነት ዛንታ ክምህዝ ዝኽእል ሰብ ኣጋጢሙና ኣይፈልጥን!
ንምዃኑ ገብሩ ነታ ዝጸሓፈላ ጓል ብትኽክል ይፈልጣ ድዩ? ወይስ ንሳ “ዛንታይ’ዩ” ኢላ ብዘዕለለቶ’ዩ ቃላት ኣወቂቡ ጽሒፉ? እዚ ጽሑፍ’ዚ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብን ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝነብርን ህዝቢ ኤርትራ ኣንቢብዎን ተኸታቲልዎን‘ዩ። ብመንጽሩ’ውን ምስ በዓልቲ ዛንታ ክደናገጽ እንከሎ፡ ነቶም ብሕንቃቐ ኣዕብዮምዋ ዝተባህሉ ናይ ፈጠራ ስድራ ንኢዱን መሪቑን’ዩ። ነታ ኣብ ዘምቢል ገይራ “ደርብያታ” ዝተባህለት ወላዲት ረጊሙ ምጽጋብ ከምዝስእና ከኣ ዘየጠራጥር ሓቂ’ዩ። ምኽንያቱ፡ ኣብ ጭዋ ሕብረተሰብ ኤርትራ ንኸምዚ ዓይነት ጽዩፍ ተግባር ዝቕበል ስለዘየለ። እንተኾነ እቲ ሓቂ ዘይከምቲ ጸሓፊ ዝተረኾ፡ ናጽነት ምስ ካልእ ስድራ ኣይዓበየትን - ምስ ወለዳ ብፍቕርን ሕንቃቐን ማሚቛ’ያ ዓብያ። ሓቀኛ ታሪኻ’ምበኣር ከምዚ ዝስዕብ‘ዩ።
ናጽነት ካብ ኣቦኣ ተጋዳላይ ምስግና ቀለታን ካብ ኣደኣ ተጋዳሊት መድህን ገብረሃንስን ኣብ መጋርሕ ዝበሃል ክፋል ከተማ ከረን ብ24 መስከረም 1994 ተወሊዳ።
ወላዲኣ ተጋዳላይ ምስግና ቀለታ ኣብቲ ግዜ’ቲ ኣብ ሚኒስትሪ ሕርሻ ኣብ ሓለዋ ኣግራብ ተመዲቡ ይሰርሕ ስለዝነበረ፡ እሞ ድማ ብምኽንያት ስራሕ ናብ ኣስመራ ስለዝተቐየረ፡ ናጽነት ገና ከይተጠመቐት ናብ ኣስመራ ብምግዓዝ፡ ኣብ ምም/ ከባቢ ኣርባዕተ ክነብሩ ጀሚሮም። ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ ማለት ህጻን ናጽነት ክልተ ዓመታት ኣብ ዝመልኣትሉ እዋን፡ ብሃንደበትዊ ሕማም ኣፋ ተለዂቱ። ወላዲት ናጽነት፡ ጓላ ካብቲ ተጻዒንዋ ዝነበረ ብርቱዕ ሕማም ክትሓውየላ ብምምናይ፡ ኣብ ከባቢ ኣስመራ ኣለዋ ኣብ ዝተባህላ ማይጨሎት እናወሰደት ኣሕጸበታ። ድሕሪ ብዙሕ ጻዕርን ኮለልን ድማ ህጻን ናጽነት በብቕሩብ ክትመሓየሽ ጀሚራ። ይኹን እምበር ጽልዋ ናቱ ክሳብ ሕጂ ናይ ምኹርታዕ ጸገም ኣለዋ።
ናጽነት ክሳብ 14 ዓመት እትመልእ ምስ ስድራቤታ ብፍቕርን ስኒትን ማሚቛ ትነብር’ኳ እንተነበረት፡ ሓደ እዋን ግን እዚ ብዘይበሃሎ ምኽንያት ካብ ገዛ ወጺኣ ተሰወረት። ወለዲ ናጽነት ብሃንደበታዊ ምስዋር ጓሎም ኣዝዮም ተሻቐሉ። ኣብ ከባቢኦም ኣብ ዝርከብ ሳልሳይ መደበር ፖሊስ ድማ ኣመልከቱ። ሳልስቲ ምስ ሓለፈ ግን ኣብ ቀዳማይ መደበር ተኣሲራ ኣላ ዝብል ወረ በጽሖም። ተቐላጢፎም ናብኡ ምስ ከዱ ድማ ኣብኡ ጸንሓቶም። ዝኾነ ዝፈጸመቶ ገበን ብዘይምንባሩ‘ውን ብምኽርን ማዕዳን ተፋነወት። ይኹን’ምበር ንኻልኣይ ግዜኣ ካብ ገዛ ብምስዋራ ኣብ ራብዓይ መደበር ተኣስረት። ካብ‘ዚ ዕለት ጀሚራ ኸኣ ኣብ ደስ ዝበላ ግዜ ገዛ ትኣቱ፡ ኣብ ዊን ዝበላ እዋን ድማ ገዛ ራሕሪሓ ንኣዋርሕ ዝኣክል ትጠፍእ ኮነት። ወለዳ ጠባያታ ለሚዶምዎ‘ኳ እንተነበሩ፡ ከምቲ ሓደ ወላዲ ንውሉዱ ክገብረሉ ዝግባእ ክንክን ገይሮም ስለዘዕበይዋ፡ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ‘ክሓልፍ ዶ እምበር’ዩ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝተጻሕፈ ናይ ክሕደት ጽሑፍ ምስ ኣንበቡ ብጓሂ‘ዮም ሓሪሮም።
እምበኣርከስ እቲ “ብጽምዋን ድኽነትን እናተለለወት ደሃይ ናይ ሓቂ ስድራቤታ ኣብ ምንዳይ ትርከብ” ዝብል ጽሑፍ፡ ኣልዕል ኣቢላ ኣብ ዝፈጠረቶ ናይ ሓሶት ዛንታ ዝምርኮስ መሰረት-ኣልቦ ኮይኑ፡ እቲ ናይ ሓቂ ወላዲኣ ክሳብ መወዳእታ 2005 ኣብ ሚኒስትሪ ሕርሻ ክሰርሕ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ካብኡ ተፋንዩ ኣብ ንኡስ ዞባ ዒላበርዕድ - ኤደን ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ኣብ እንዳ ጽርበት ሓጺን እናሰርሐ፡ ወላዲታ ወይዘሮ መድህን ድማ ኣርባዕተ ደቃ ሒዛ መዓልታዊ ናይ ጽሬት እናሰርሐት ይናበሩ ኣለዉ። ካብቲ ዘገርም ከኣ፡ ኣብቲ ብ8 ሰነ ተኣንጊዱ ዝወጸ ጽሑፍ፡ ናጽነት “ናይ ዘዕበዩኒ ወለዲ” ኢላ ዝገለጸለቶ ስእሊ ናይ ኣቶ ረዘነን ወይዘሮ ለምለምን ዘይኮነ፡ ናይቶም ወሊዶም ዘዕበይዋ ናይ ሓቂ ወለዳን ምንኣስ ሓብታን ምዃኑ’ዩ።
ስለዚ ናጽነት ምስግና ኣብ ዘምቢል ተደርብያ ዝተረኽበት ዘይኮነት፡ ብስጋ ምስ ዝብጽሕዋ ናይ ብሓቂ ወለዳ ሓንቂቓ ዝዓበየት’ያ።
ሙሴ መብራህቱ እንግዳ ተስፊት ገብረሚካኤል ጻዕዳ ክርስትያን
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ 8 ሰነ 2012 ዓምዲ ገጻት ሂወት
ብ ገብሩ ክብረኣብ
ወይዘሮ ለምለም ዝፋኖ ጋሻ ስለዝነበራ’ያ ኣብ ቅርዓት ምውፋር ኣውቶቡሳት ኣርፊዳ። ጋሻኣ ኣፋንያ ንገዝኣ እናተመልሰት: ነቲ ዓቢ ሆስፒታል ከረን ንየማን ገዲፋ ገዛ-ባንዳ ናብ ዝወስድ ቁልቁል ተጸምበረት። ንሆስፒታል ሓይሊ ምድሪ ተገምጊማ ሸልከፍ ሸልከፍ ኢላ እናኸደት ግን ደሃይ ዝሰምዐት መሲልዋ ኣብ ዝነበረቶ ቆመት። ኣእዛና ኩር ኣቢላ’ውን ተጸናተወት። ዝሰምዓቶ ደሃይ ግን ኣይነበራን። እዝነይ ድዩ ኢላ ክትብገስ ምስበለት እቲ ዝውጭጭ ድምጺ ዳግማይ ናብ ኣእዛና በጽሐ። ኣብ ፈለማ እቲ ጽምጺ ናይ ዝንቁ ድሙ’ዩ ዝኸውን ኢላ ገመተት። ናህሩ ምስ ኣዛየደ ግን ኣደናገራ’ሞ በቲ ድምጺ ተመሪሓ ብሹውታ ናብኡ ቀረበት። ሸነኽ ጸጋማ ናብ ዝነበረ መንደቕ ተጸጊዓ ድማ ኣዒንታ ናብቲ ብሳዕሪ ተሸፊኑ ዝነበረ ጉድጓድ ለኣኸት: ኣብ ጸግዒ‘ቲ ጉድጓድ ብጻዕዳ ላኻ ናይ ዝተሰርሐት ዘምቢል ጫፋ ርእያ ናብ’ኣ ሰጎመት። እቲ ዝውጭጭ ድምጺ ሓንሳብ ይልዕል ሓንሳብ ይትሕት ደኣ ነበረ እምበር ክሳብ ሽዑ ኣየዕረፈን። ወይዘሮ ለምለም ንገለ እዋን ኣብ ልዕሊ‘ታ ዘምቢል ቆይማ ተዓንደት: ሽዑ ብኽልተ ኣእዳዋ ጋሊሃ ከፈተታ። ክልተ ወርሒ ዘይመለአ ዕሸል ብቑሪን ጥሜትን እናተገርፈ ክጸዓር ጸንሓ። ወይዘሮ ለምለም ዝርኣየቶ ምእማን ስኢና ቅንዕ በለት’ሞ ከባቢኣ ንምዕዛብ የማነ ጸጋም ኣማዕደወት: ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቐስ ፍጡር ኣይረኸበትን። “ወይ ሕሱም ትርኢት!” እናበለት ነጸለኣ ቀንጢጣ ነታ ዕሸል በቲ ነጸላ ጐልቢባ ኣፍኲሳ ሓቖፈታ። ደጊማ የማነ ጸጋማ ቁልሕ ምልሕ ብምባል ከኣ ዝረኸበቶ ህጻን ተሰኪማ ንገዝኣ ተዓዝረት። ድርኩኺት ቤታ ምስ ረገጸት በዓል ቤታ ኣቶ ረዘነ ተቐበላ: ዘጋጠማ ዘበለ ኸኣ ጸወየትሉ። ኣቶ ረዘነ ብግብሪ በዓልቲ ቤቱ ባህ በሎ። እዛ ዕሸል ህያብ ፈጣሪ‘ያ: ከተዕብያ ኢልካ ምሕሳብ ድማ እዝግሔር ዝፈትዎ‘ዩ: ከኣ በላ። ብድሕሪዚ’ዮም እምበኣር ኣቶ ረዘነን በዓልቲ ቤቱ ወይዘሮ ለምለምን ነታ ናጽነት ዝሰመይዋ ህጻን ከም ጓሎም ተቐቢሎም ከዕብይዋ ዝጀመሩ።
ከምዚ ኢላ ናጽነት ምስታ ክልተ ቈልዑ ዝነበርዋ ስድራ ማሚቛ ብፍቕሪ ክትነብር ጀመረት። ንወይዘሮ ለምለምን ኣቶ ረዘነን ማማን ባባን እናበለት ድማ ሓንቂቓ ዓበየት። ኣቶ ረዘነ ብቐጻሊ ይሓምም ነይሩ‘ዩ። ኣብ 1999 - ናጽነት ጓል ሸውዓተ ዓመት ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ድማ ካብ ዓለም ተፈልየ። ሞት ኣቶ ረዘነ ንወይዘሮ ለምለም ምሒር ኣጉሃያን ከበዳን። ብኡ ዝኣክል ደቃ ብዝግባእ ክትናቢ ኣይከኣለትን። እቶም ክልተ ደቃ ኣኺሎም ስለዝነበሩ ግን ሕልፎም ጾር ናጽነት’ዩ ከቢድዋ ነይሩ።
ወይዘሮ ለምለም ግቡእ ግዜኡ ኣኺሉ’ዩ ኢላ ንናጽነት ናይ ሓቂ ኣደኣ ከምዘይኰነት ኣርደኣታ: እቲ ዘጋጠመ ሓቂ ከኣ ኣዘንተወትላ። ወይዘሮ ለምለም ቀጺላ ናጽነት - መድህን ካብ ትበሃል ኣደን ምስግና ቀለታ ካብ ዝበሃል ኣቦን እትውለድ ምዃና ዘይጠለለ ሓበሬታ ከምዝረኸበት ነገረታ። ነቲ ሓበሬታ ጭቡጥ ንምግባሩ ጻዕሪ ከምዝሓትት ድማ ወሰኸትላ። ናጽነት ዝሰምዓቶ ክትኣምን ኣይከአለትን። ምስ ግዜ ግን ከይፈተወት ተቐበለቶ። ከርፋሕ ናብራ ከተሕልፋ ድሕሪ ምጽናሕ ከኣ ኣብ 2005 ምስ ናጽነት ሓቢረን ናብ መበቆል ዓደን ጉልዒ ገዓዛ። ህይወት ኣብ ጉልዒ ዋላ‘ኳ ጻዕሪ እንተነበሮ: እተን ኣደን ጓልን ግን ካብ ስክፍታ ገዛ ክራይን ክቱር ድኽነትን ብመጠኑ ተናገፋ። ኣብ ጉልዒ ሓደ ዓመት ምስተቐመጣ ወይዘሮ ለምለም ጥዕና ክትስእን ጀመረት። ኣብቲ ሽዑ እዋን ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ዝረገጸት ናጽነት ግን ህይወት ኣብ ገጠር ልዕሊ ህይወት ከተማ ትርጉም ረኸበትሉ። ክሳብ ሽዑ ናብ ቤት ትምህርቲ ከይዳ ዘይምምሃራ ግን ቅር ይብላ ነበረ። ነዚ ዘስተብሃለት ወይዘሮ ለምለም ድማ ናብ ዓዲ ንኣምን ብምኻድ ኣመዝገበታ።
በዚ ኸኣ ናጽነት ኣብ 2007 ኣካዳምያዊ ትምህርቲ ክትጅምር በቕዐት። ትምህርቲ ጀሚራ ሒደት ሳምንቲ ምስ ተማህረት ግን ኣእዛና ክልኮታ ጀመራ። ኣፋ‘ውን ተዓብሰ። እቲ ሕማም ንዝፈጠረላ ናይ ምርድዳእ ጸገምን ተነጽሎን መኪታ ሓደ ዓመት ድሕሪ ምምሃራ ጥዕናኣ ብተኣምር ምምሕያሽ ከርኢ ጀመረ። ጽቡቕ ዕድል ኰይንላ ድማ ብዘይ ዝዀነ ሕክምናዊ ደገፍ ናብ ንቡር ጥዕናኣ ተመሊሳ ክትሰምዕን ክትዛረብን ከኣለት። ነዚ ገዚፍ ብድሆ ሰጊራ ህይወት ከተስተማቕር ዝጀመረት ናጽነት ሽዑ‘ውን ካልእ ገዚፍ ብድሆ ገጠማ። እታ ድሕሪ ሞት በዓልቤታ ከም ኣቦን ኣደን ኰይና ትከናኸና ዝነበረት ወይዘሮ ለምለም ብጽኑዕ ሓመመት። ኣብ መፋርቕ 2008 ድማ ንሳን‘ውን ኣሰር በዓል ቤታ ሰዓበት። ሞት ወይዘሮ ለምለም ንናጽነት መሪር ሓዘን ገደፈላ። ዝነበራ ራኢ ብቕጽበት ጸልመተ: ኣብ ውሽጣ ተዓቚሩ ዝነበረ ተስፋ‘ውን በነነ።
ድሕሪ ሞት ወይዘሮ ለምለም ጉዳይ መነባብሮ ናጽነት ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ኣተወ። ወይዘሮ ለምለም ብጽኑዕ ሓሚማ ኣብ ዝነበረትሉ ንሓወቦኣ ተኽለ ‘ሓደራኻ‘ዛ ቈልዓ’ኢላቶ ስለዝነበረት ኣቶ ተኽለ‘ዮም ሓላፍነታ ተሰኪምዎ።
ኣቶ ተኽለ ድሕሪ ገለ እዋን “ደጊም ክንዲ ሰብ ኣኺላ’ያ ሞ…” ኢሉ ከስተንትን ጀመረ። ምስ በዓልቲ ቤቱ መኺሩ ድማ ናጽነት ከይፈለጠት ሕጸ ቆጸሩ። ብምስጢር ተታሒዙ ዝነበረ ሕጸ ናጽነት ግን ካብ ውሻጠ እንዳ ኣቶ ተኽለ ሰለዀ‘ሞ ናጽነት ዕለተ ሕጸኣ ካብ ደቂ ዓዲ ሰመዓቶ። ሕጸ ጽባሕ ሰንበት እናተባህለ ድማ፡ ነታ ዓዲ ክቦ ደርቢያትላ እግራ ናብ ዝመረሓ ነቐለት። ካብ ጉልዒ ተበጊሳ ክትጐዓዝ ምስወዓለት ኣብ መገዳ ንእሽቶ ዓዲ ረኸበት። ነቶም ዓዲ ከኣ ዘጋጠማ ዘበለ ጸወየትሎም። ንሳቶም‘ውን ደንገጹ‘ሞ እኽለ-ማይ ሂቦም ኣሕደርዋ። ከምዚ ኢላ ኣብ ዘዝረኸበቶ ዓዲ እናሓደረት ጉዕዞኣ ቀጸለት። ትጉዕዝ ምስቀነየት ድማ ብደቂ ዓንዱን ደቂገብሩን ኣቢላ ጸዓዘጋ ኣተወት። ጸገማ ሓቢራ ምስቶም ዓዲ ሓደረት ከኣ ጉዕዞኣ ንምቕጻል ኣንጊሃ ተበገሰት። ናብ ኣስመራ ዝወስዳ መንገዲ እናሓታተተት ክትጐዓዝ ድሕሪ ምውዓል ብሸነኽ ዓዲ መርሃዊ ናብ ዓዲ ኣበይቶ ተጸንበረት። እታ ንሰሙን መመላእታ ሃንቀው ዝበለታ ከተማ ኣስመራ ድማ ኣብ ቅድሚ ኣዕይንታ ተገተረት። ካብ ዓዲ ኣቤቶ ብጽርግያ ኣቢላ ብቐጥታ ናብ ኣስመራ ክንዲ ምእታው ግን ነገር ጋሻ ንየማን በሊዓ ተጓዕዘት።
ብኡ ምኽንያት ናጽነት ሰዓት 9.00 ምሸት ናብ ኣስመራ ኣተወት፣ ኣብ ኣስመራ ናብ ተብሎ ጨኒቕዋ ኣብ ከባቢ እንዳ ኮካ ዘወንወን በለት። ሽዑ ከተዕርፍ ምእንቲ ኢላ ኣብ ሓደ መንደቕ ተጸጊዓ ተቐመጠት። ከተማ ዘምሰዩ ሰባት ገለኦም ብኣውቶቡስ ገሊኦም ብብሽግለታ ገለገለ ከኣ ብኣጋር ነናብ ቤቶም ተውዛሕዛሕ ይብሉ ነበሩ። ካብቶም ሰባት ኣመታ ዝገበረ‘ኳ ኣይተረኽበን። ፍርቂ ሰዓት ኣቢሉ ምስ ሓለፈ ግን ናብኣ ክመጽእ ኢላ ዘይገመተቶ መንእሰይ ናብቲ ዝነበረቶ ልሕግ በለ‘ሞ ጓል’ቲ ገዛውቲ እንተኾነት ሲ ዝጠፈኦ ገዛ ሓተታ። ናጽነት‘ውን ገይሻ መጺአ እንዳ ዘመድ ገዛ ከምዝጠፍኣ ሓበረቶ። ኩነታታ ተረዲኡ ድማ ክትሽገርን ተስፋ ክትቆርጽን ከም ዘይብላ እናኣጸናነዐ ምስኡ ወሰዳ። ኣብ ፈለማ ናጽነት ንኻልእ ዕላማ ደልይዋ ከይከውን ተማተአት። ግርህንኡን ለውሃቱን ብዝርኣየት ግን ጥዑይ ሰብ‘ዩ ዝመስል ኢላ ኣሰሩ ሰዓበት። ኣእምሮ ናጽነት ዋላ’ኳ መልሲ ዘይተረኽቦም ብዙሓት ሕቶታት እንተነበርዎ ካብ ዘለኹዎ ዝኸፍእ ክንደየናይ ከየጋጥመኒ ዝብል እምነት ነበራ።
እቲ ጥዑይ‘ዩ ዝመስል ኢላ ዝገመተቶ መንእሰይ ቅድም ናብ ስራሕ ክንእለ’ሞ ሽዑ ንገዛና ክንከይድ ብምባል ፈለማ ናብ ስርሑ ወሰዳ፣ ናጽነት ሕላፍ ሰዓት ናብ ስራሑ ዘኽይድ እንታይ ኮን‘ዩ ዘለዎ ኢላ ተማተአት፣ ስራሕ ናይቲ መንእሰይ ምዕራይ ፍርጅ‘ዩ ነይሩ። ሽዑ ምሸት ግድን ከዐርያ ዝነበሮ ፍርጅ ስለዝነበረቶ ድማ‘ዩ ናብ ስራሑ ዘላገሰ። ኣርብዓ ደቓይቕ ዝኸውን ኣብቲ ቦታ ስራሕ ምስ ጸንሑ እቲ መንእስይ ብመኪናኡ ገይሩ ናብ መንበሪ ገዝኡ ወሰዳ። ናጽነት ኣብ ፈለማ ነቲ መንእሰይ ገዛ ከምዝጠፈኣ እምበር ብጥራሽ ትፈልጦ ገዛ ከምዘይብላ ኣይነገረቶን። ብኡ መሰረት ንሓደ ለይቲ’ዩ ከዕቑባ ሓሲቡ። ኣብ ገዛ ምስ በጽሑ ምስ ስድራቤቱ ኣላለያ‘ሞ ገዝኣ ምዃኑን ብዘይ ስክፍታ ተደሪራ ክትድቕስን ሓበራ። ናጽነት ንግዜኡ ተጋየሸት ደሓር ግን ካብ ድኻምን ስእነት ድቃስን ዝተላዕለ ድቃስ ሸለው ኣቢሉ ወሰዳ። ንጽባሒቱ ናጽነት እቲ መንእሰይ ብሓቂ ሓልዮት ዝመልኦ ምዃኑ ተገንዘበት። ታሪኽ ህይወታ ድማ እርይ ቁጽር ኣቢላ ነገረቶ። ንሱ‘ውን ምስ ስድራኡ ብምስምማዕ ናጽነት ዝኾነ ስራሕ ወይ‘ውን ትጽገዓሉ ቤተ ሰብ ረኺባ ክሳብ ትኸይድ ምስኣቶም ክትጸንሕ ፈቐደላ። ኣብ ቤት መግቢ ክትሰርሕ ኢላ ቅድሚ ክልተ ወርሒ ንኸረን ቅድሚ ምውራዳ ከኣ ምስ ስድራ‘ቲ መንእሰይ ተቐመጠት።
ኣብ ከረን ኣብ ሓደ እንዳ ሻሂ እናሰርሐት ናብርኣ እትመርሕ ናጽነት ኣብዚ ግዜ’ዚ 20 ዓመታ ረጊጻ ትርከብ። ብጽምዋን ድኽነትን እናተለለወት ከኣ ደሃይ ናይ ሓቂ ስድራቤታ ኣብ ምንዳይ ትርከብ፣ ብዛዕባ ወለዳ ኣጣይቓ ዝኾነ ኣንፈት ኣብ እትስእነሉን መነባብሮ ኣብ ዝኸብዳን እዋን “ክሓልፍ ዶ እምበር’ዩ” ብምባል ተስቈርቊር።
ዝከበርኩም ተኸታተልቲ ዓምዲ ቖላሕታ፣ ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ተርእዩ ንኽንፈልጥ ብ ውሑሉልን፣ ርጡብን ኣገባብ ንዘቕረብዎ ኣባላት ቲቪ ኤረ ብልቢ ነመስግን። ነቶም ናይ ባህሪ ግዳያት ክንሶም፣ ንሂወት በዲሆም ንፈጣሪ ከየማረሩ ማዓልታዊ ሂወቶም ዝመርሑ ዘለዉ ኹሎም፣ ናዓና ነቶም ጥዑያት ክኣ ክንማሃርን ከነስተውዕልን ኣብነት ዝኾኑናን ጹኑዓት ኣሕዋትናን ኣሓትናን፦
Based on the Eri TV [Qolahta] show:
http://blip.tv/eritreachat/eritrean-kolahta-documentation-on-blind-man-rezene-welday-eritrea-tv-5524250
Mr Rezene Welday and his wife Mrs Azieb Zere live in Hazhaz neighbourhood of Asmara, capital of Eritrea, with their five children. Mr. Rezene was working hard to support his family. They were living joyfully, blissfully. One morning in 2006 Mr Rezene lost sight in both eyes. Soon after that shocking turn of events the eldest daughter [Winta] was paralyzed from neck below in 2007; and unable to sit or stand, can only lay in bed. She needed constant care and help to do every day activity. Now she is relatively ok and she can do some activities by herself.
The second son [Yonas] also lost one eye. The third son [Biniam] has Epilepsy [and is learning some skills at wood work and carpentry]. The fourth boy [Hosanna] just like his father has lost both eyes and is sent to a school for blind to learn and get prober treatment.
The Mother and the fifth daughter [Fnan] are healthy in the family. The mother is responsible for the management of the family’s entire expenses to make prepare here children for school, to make all hospital appointments.
The family are all motivating each other and pulling from their depth to be strong and look to
the future and become active citizens despite all the predicaments.
As a group here in face book and in our community at large: here is what we can do: Answer a few questions with constant consultation with the family.
1- What are the hopes for the family, in near future, with advice of the medical professions in Eritrea, as well as abroad?
2- What are the family’s biggest challenges?
3- How can we organize ourselves to help them and other nationals who may need it?
And we can then address issues of privacy when we deal with the family, so as not to call in all hours of the day, and use the phone number given 002917191670 for the financial assistance we can extend to them, while also acquiring regular update on their condition through a fixed contact person.
So far there is some progress:
1- People are sending money and contacting the family through their family back home.
2- There are people who do offer practical help too.
3- There are a few nationals around the world who do fund raising activities and organize their friends and fellow Eritreans.
But there should be a long term plan to make sure that all the help that can be given is proportional to the challenges the family face:
A- Would assisting the School for the blind be much more efficient?
B- Would assisting the family to run some form of money generating business, be considered?
C- To maintain such groups and answer all questions as well as mobilize more of our citizens to play big role to achieve it.
Communications and updates via:
Web sites:
http://tesfay.ning.com/profiles/blogs/18-09-2011
http://www.rwyet.com/
http://www.rwyet.com/%E1%89%86%E1%88%8B%E1%88%95%E1%89%B3/
And face book group: http://www.facebook.com/groups/rezenewelday/
A little contribution towards the group’s effort of information sharing:
ዝኸበርኩም በጻሕቲ ቆላሕታ፣ እዛ ሕጂ ነቕርባ ዘለና ዝኮነ ተወሳኺ ሓበሬታ የብላናን። ናይዘን ክልተ ኣሕዋት ቁጽሪ ተሌፎን ዝፈልጥ ሰብ ክሕብረና እሞ ኣብዚ ክንልጥፎ ንላቦ። ተወሳኪ ሓበሬታ ኣብ ዝረኸብናሉ ክንሕብረኩም ኢና።
ዝኸበርኩም በጻሕቲ ቆላሕታ፣ እዛ ሕጂ ነቕርባ ዘለና ዝኮነ ተወሳኺ ሓበሬታ የብላናን። ናይዞም ክልተ ስነጥበባውያን ቁጽሪ ተሌፎን ዝፈልጥ ሰብ ክሕብረና እሞ ኣብዚ ክንልጥፎ ንላቦ። ተወሳኪ ሓበሬታ ኣብ ዝረኸብናሉ ክንሕብረኩም ኢና።
Eritrean movie documentation: Alem Sne Tibeb docu about two blind singer which meets at May Nefhi College – Memhir Mussie Mebrahtu and Daniel Tesfamichael –
Eritrea TV – blip.tv/eritreachat – eritrea-chat.com.
ዝኸበርኩም በጻሕቲ ቆላሕታ፣
እዛ ሕጂ ነቕርባ ዘለና ዝኮነ ተወሳኺ ሓበሬታ የብላናን።
ናይ ሃብተስላሴ ሃይለ ቁጽሪ ተሌፎን ዝፈልጥ ሰብ ክሕብረና እሞ ኣብዚ ክንልጥፎ ንላቦ።
ተወሳኪ ሓበሬታ ኣብ ዝረኸብናሉ ክንሕብረኩም ኢና።


text:
ዓንቀፅ 90 ንኡስ ዓንቀፅ ሓደ ሕገ መንግስቲ ፌደራላዊ ዴሞክራስያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዕላማታት ማሕበራዊ ጉዳያት ዝሓዘ እዩ። ዝርዝር ሓሳቡ ድማ ዓቕሚ እዛ ሃገር ብዝፈቐዶ መጠን ኩሉ ኢትዮጵያዊ ግልጋሎት ጥዕና፣ ፅሩይ ዝስተ ማይ፣ መንበሪ ገዛ፣ ውሕስነት ምግብን ማሕበራዊ ኩነታትን ክረክብ ከምዘለዎ ይድንግግ። ብተወሳኺ ኣብ ዓንቀፅ 41 ንኡስ ዓንቀፅ ሓሙሽተ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ጉድኣት ዘለዎም፣ ኣረጋውያንን ብዘይወለዲ ወይ ብዘይመዕበዪ ንዝነብሩ ህፃናትን ንምጥያሽን ንምሕጋዝን ዓቕሚ ቁጠባ ኢትዮጵያ ብዝፈቐዶ ምሕብሓብ ከም ዘድሊ ይሕብር። ኣብቲ ዓንቀፅ ንኡስ ዓንቀፅ ሽዱሽተ ዝሰፈረ ሓሳብ ከዓ ስራሕ ንዝስኣኑን ፅጉማትን ስራሕ ክረኽቡ ዘኽእል ፖሊሲ ብምሕንፃፅ ዕድል ስራሕ ንምፍጣር መደባትን “ፕሮጀክት”ታትን ምቕማጥ ከም ዘድሊ የረድእ። ብተመሳሳሊ ኣብቲ ዓንቀፅ ንኡስ ዓንቀፅ ሸውዓተ ዘሎ ሓሳብ እውን ንዜጋታት ዕድል ስራሕ ክዝርግሐሎም መንግስቲ ዘድልዩ ስጉምትታት ክወስድ ከም ዘለዎ የመላኽት። እዚ ክበሃል ከሎ ልምዓታዊ መንግስቲ ዕላማ ልምዓታዊ ምንቅስቓሳትን ዕብየት ዜጋታትን ንምምላእ ዝተፈላለዩ ኣማራፅታት ምውሳድ ከም ዘድልዮ የረጋግፅ።
ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ቁጠባዊ ልምዓት መሰረታዊ ትኹረት ብምግባር ማሕበራውን ቁጠባውን ውሕስነት ዜጋታት ምርግጋፅ ወሳኒ ከም ዝኾነ ተቐሚጡ ኣሎ። ብመንፅር እዚ ንምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ስትራቴጂ ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ተቐሪፁ ክስረሐሉ ፀኒሑ። ቀንዲ ትኹረት እቲ ስትራቴጂ ድማ ኣብ መነባብርኦም ፀገም ዘለዎም ወገናት ሕፅረት ምግቦም ብምቅላል ካብ ጥምየትን ድኽነትን ተናጊፎም ቁጠባዊ ዕብየት ዘረጋግፅሉ ባይታ ንምፍጣር እዩ።
ቅድሚ 2009 ዓ.ም ኣብ ዝነበሩ ዓመታት ኣብ ገፀር ጥራሕ እምበር ኣብ ከተማታት እናተሰርሐሉ ኣይፀንሐን። ስትራተጂ ምርግጋፅ ውሕስና ምግቢ ቅድሚ 2009 ዓ/ም ኣብ ከተማታት ካብ ገፀር ዝቐርቡ ፍርያታት ሕርሻን ብዝተፈላለዩ ኣካላት ንድኻታት ተባሂሎም ዝቐርቡ መሰረታዊ ሸቐጣትን ምግቢ ብምክፍፋል ጥራሕ እናተጠቐማ እየን ፀኒሐን። እዚ ድማ ኣብ ነበርተን ዝተማልአ ውሕስነት ምግቢ ክረጋገፅ ኣይከኣለን። ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ከዓ ስትራቴጂ ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ነበርቲ ከተማ ከፈፅም ዝኽእል ኣወዳድባ ስለዘይነበረ እዩ። ነዚ ፀገም ንምቅላል ካብ 30 ሰነ 2008 ዓ.ም ጀሚሩ ብቤት ምኽሪ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብኣዋጅ ቁፅሪ 278/2008 ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን ከም ሓደ ቤት ዕዮ ተጣይሹ። ቀንዲ ዕማም እቲ ቤት ዕዮ ንምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ነበርቲ ከተማታትን ተጠቃምነት ደኣንትን ማእኸል ገይርካ ምስራሕ እዩ። ስለዚ እቲ ኣወዳድባ ውሕስነት ምግብን ፈጠራ ዕድል ስራሕን ነበርቲ ከተማታት ንምርግጋፅ፣ ስእነት ስራሕ ብምቕራፍ ዜጋታት ዝተመጣጠነ ምግቢ ክረኽቡን መፍረይቲ ክኾኑን ስለዝገብር ኣድላይነቱ ዝለዓለ እዩ።
በዚ መሰረት ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ኣብ ከተማ መቐለ ብዛዕባ ሕሉፍ ኣፈፃፅማን ከይድን እቲ ፐሮግራም ዝምልከት ስልጠናን ገምጋምን ተኻይዱ። ኣብ ኤጀንሲ ፈጠራ ዕድል ስራሕን ውሕስነት ምግቢ ነበርቲ ከተማታትን ኢትዮጵያ ምክትል ዋና ዳይሬክተር ኣይተ በቀለ መንግስቱ ኣብቲ ንክልተ መዓልቲ ዝተሳለጠ ስልጠናን ገምጋምን ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ምስ ደኣንት ሓደ ስትራቴጂ ልምዓት እንትኸውን ነበርቲ ከተማ ኮይኖም ብደኣንት ዘይተበፅሑ ክፋላት ሕብረተሰብ ተረባሕቲ ዕድል ስራሕ ክኾኑን ኣብ መነባብሮኦም ምምሕያሽ ንምምፃእን ዝዓለመ እዩ። እቲ ፕሮግራም ኣብ ዝተሓተ ብርኪ መነባብሮ ዝርከቡ ክፋላት ሕብረተሰብ ብምግቢ ዓርሶም ክኽእሉ ገይርካ ናብ ዝሓሸ ብርኪ መነባብሮ ክሰጋገሩ ንምግባር ልዑል ግደ ኣለዎ።
ንመሳለጢ ስራሕ እቲ ፕሮግራም ካብ ባንኪ ዓለም 300 ሚልዮን ዶላር ኣሜሪካ ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ 150 ሚልዮን ዶላር ብድምር 450 ሚልዮን ዶላር እዩ ተመዲብሉ። እዚ ንፈለማ እዋን ከም ፈተነ ኣብ 11 ከተማታት ኢትዮጵያ ስራሕ ዝጀመረ ኮይኑ ንሳተን እውን መቐለ፣ ኣዲስ ኣበባ፣ ኣዳማ፣ ሰመራ፣ ሎግያ፣ ደሴ፣ ሃዋሳ፣ ሃረር፣ ድሪዳዋ፣ ኣሶሳን ጅግጅጋን እየን። ኣብዘን ከተማታት ነበርቲ ዝኾኑን ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝርከቡ ተባሂሎም ዝተሓረዩን 159 ሽሕን 600 ወገናት ድማ ብስራሕን ቀጥታ ሓገዝን ተረባሕቲ እናኾኑ እዮም። ውፅኢት ስራሕ እናተርኣየ ኣብ ቀፀልቲ ዓሰርተ ዓመት በዝሒ ከተማታት ናብ 972 በዝሒ ተጠቀምቲ ድማ ናብ ኣርባዕተ ነጥቢ ሸውዓተ ሚልዮን ክዓቢ ትልሚ ተታሒዙ ይስራሕ ምህላዉ ኣይተ በቀለ ይገልፁ።
ካብተን 11 ብፈተነ ዝተኣታተወለን ከተማታት ኢትዮጵያ ሓንቲ ዝኾነት ከተማ መቐለ ካብ 2009 ዓ.ም ጀሚሩ 800 ወገናት ብቀጥታ ሓገዝ 4,200 ድማ ብስራሕ ተረባሕቲ ዝኾኑ ወገናት ኣብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ነበርቲ ከተማ ክሕቆፉ ገይራ እናሰርሐት መፂኣ ኣላ። እቲ ፕሮግራም፣ ፅጉማት ንዝኾኑ ነበርቲ ከተማ ካብ ድኽነትን ስእነት ስራሕን ንምልቓቕ ማእኸል ዝገበረ ምስቲ ምዃኑ ነዚ ትኹረት ብምሃብ ይስርሐሉ ከም ዘሎ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ልምዓት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን ከተማ መቐለ ወ/ሮ ልእልቲ ፍስሃ የረድኣ። ካብቶም በዚ ተረባሕቲ ዝኾኑ ወገናት እቶም 84 ምኢታዊ ሰሪሖም ተረባሕቲ ዝኾኑ እዮም። ሰሪሖም ተረባሕቲ ዝኾኑ ወገናት ዝዋፈሩሎም ስራሕቲ ኣብ ፅርየትን ፅባቐን ከተማ፣ ስራሕቲ ተፋሰስን ካልኦት ከባቢያዊ ልምዓትን እዮም። በዚ ድማ ካብቶም ብድምር ኣብ ሓንቲ ከተማ ኣብ ሴፍትኔት ዝሕቆፉ ተጠቀምቲ እቶም 16 ምኢታዊ ክሰርሑ ዘይኽእሉ ሰብ ፀጋ ዕድመን ብምኽንያት ሕማም ክሰርሑ ዘይኽእሉን ፀገም ጥዕና ዘለዎምን ወገናት፣ ጠዋሪ ዘይብሎም ጉዱኣት ኣካል፣ ህፃናትን ካልኦት ርኡይ ዝኾነ ማሕበራዊ ፀገም ዘለዎምን ድማ ብቀጥታ ሓገዝ ገንዘብ ይግበረሎም።
እዚ ንምግባር ከም መቐለ ካብ 2008 ዓ.ም ጀሚሩ ዘድሊ ቅድመ ምድላዋት እናተገበረ ምስ መፅአ ኣብ 2009 ዓ.ም ድማ ናብ ተግባር ተኣትዩ። በዚ ኣገባብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ነበርቲ ከተማ መቐለ ኣብ ክፍለ ከተማታት ቀዳማይ ወያነ፣ ሓወልትን ሓድነትን እዩ ጀሚሩ። ኣብ ከይዲ ምልመላን ተግባራዊ ስራሕን ዘጋጠሙ ፀገማት ድማ ተገምጊሞም ኣለዉ። ንኣብነት ኣብ ከይዲ ምልመላ ጅምላዊ ዝመስል ኣመላምላ ተራእዩ ነይሩ። ካብኡ ሓሊፉ ናብ ተግባር ምስኣተወ ድማ ተጠቀምቲ ክሰርሕዎ ዝግባእ ስራሕ ሰሪሖም ኣብ ክፍሊት ግን ክሳብ ሰለስተ ወርሒ ክፍሊት ከይተፈፀመ ተደናጉዩ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ሜላ ኣከፋፍላ ምንጪ ኣካብነት ክራይ ከይኸውን ክፃፈፉ ዝግብኦም ስራሕቲ ንምፅፋፍ ግዘ ካብ ምውሳዱ ዝብገስ እዩ።
ብተወሳኺ ተጠቀምቲ ነናይ ባዕሎም ሒሳብ ቁፅሪ ተኸፊቱሎም¸ክፍሊት ብባንኪ ስለዝወሃቦም ኣብ ባንኪ እውን ሓደ ሒሳብ ቁፅሪ ንልዕሊ ሓደ ሰብ ምኽፋት ተርእዮታት ኣጋጢሞም ምንባሮም ወ/ሮ ልእልቲ ይገልፃ። ከምኡ እውን 20 ምኢታዊ ኣብ ባንኪ ክቑጠብን ኣብኡ ተቖሪፁ ክተርፍን ዝግብኦ ገንዘብ ከይቆረፅካ ንተጠቀምቲ ምሃብ ተራእዩ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ናውቲ ስራሕ ብእዋኑ ዘይምቕራብ፣ ናብ ስራሕ ምስተኣተወ ብምኽንያት ፀገም ጥዕና ኣብ ሓድ ሓደ ወገናት ምቁራፅ ስራሕ ነይሩ። እዚኣቶም ጥራሕ ዘይኮኑስ ነበርቲ ሓደ ከባቢ ካብ ሴፍትኔት ወፃኢ ክሰርሕዎ ዝኽእሉ ስራሕ ብሴፍትኔት ክስርሐሎም ምድላያት ነይሮም። እቲ ናይ ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን መሓውር እውን ነቲ ስራሕ ሓዱሽ ካብ ምዃኑ ዝብገስ ብደንቢ እትው ኢሉ ኣብ ምስራሕ ጉድለታት ተራእዮም እዮም። እቶም ከምዚ ዝበሉ ፀገማትን ካልኦት ጉድለታትን ብእዋኖም ተገምጊሞም መፍትሕ ተገይሩሎም ብዝሓሸ ኣፈፃፅማ መደባት 2009 ዓ.ም ተዛዚሞም ናብ መደባት 2010 ዓ.ም ተኣትዩ ኣሎ።
ኣብ 2010 ዓ.ም እውን እቲ ፕሮግራም ክሰፍሕ ከም ዘለዎ መንግስቲ ተገንዚቡ ኣብ መቐለ ካብ ሰለስተ ክፍለ ከተማታት ሰለስተ ብምውሳኽ ናብ ሽዱሽተ ክፍለ ከተማታት ዓብዩ እዩ። እተን ኣብ 2010 ዓ.ም ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ተኣታትዩለን ዘሎ ከባብታት ክፍለ ከተማ ሰሜን፣ ዓይደርን ዓዲ ሓቅን እየን። በዝሒ ተጠቀምቲ ድማ ማዕረ እቲ ኣብ 2009 ዓ.ም ዝነበረ መደብ 800 ብቀጥታ ዝሕገዙ 4,200 ከዓ ሰሪሖም ተረባሕቲ ዝኾኑ እዮም። ስለዚ ብድምር ኣብ ከተማ መቐለ 10 ሽሕ ወገናት ብልምዓታዊ ሴፍትኔት ተረባሕቲ ይኾኑ ኣለዉ። እዚ ውፅኢት እናተርኣየን እናተገምገመን ብቐፃልነት ኣብ ከተማ መቐለ ናብ ኩለን ክፍለ ከተማታት ክተኣታቶ ብምግባር ብሴፍትኔት ከተማ ዝርብሑ ከባቢ 14 ሽሕን 900 ናይ ድኻ ድኻ ዝኾኑ ወገናት በቲ ፕሮግራም ክሕቆፉ እዮም። ኣብ መቐለ ጥራሕ ዘይኮነስ ናብ ካልኦት ከተማታት ትግራይ ክሰፍሕ ምዃኑ እውን ወ/ሮ ልእልቲ ይገልፃ።
ካብ 2009 ዓ.ም ጀሚረን ኣብቲ ፕሮግራም ተሓቚፈን ተረባሒት ዝኾና ዘለዋ ነባሪት ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ጣብያ ሃረያ ወ/ሮ ሙሉ ኣባይ፣ ቅድሚ ኣብ ሴፍትኔት ምሕቛፈን ክዳን ሰባት እናሓፀባ መነባብሮአን ዝመርሓ ዝነበራ እየን። እቲ ፕሮግራም ምስ መፀ ድማ ኣብ ሴፍትኔት ተሓቚፈን ኣብ ስራሕቲ ልምዓት ከባቢአን ተዋፊረን ፅቡቕ ረብሓ ይረኽባ ምህላወን እየን ዝገልፃ። ብመሰረት እዚ ሴፍትኔት ከተማ መሰረት ለውጥን መሰጋግር ዝሓሸ ናብራን ምዃኑ ተገንዚብካ ምስራሕ ከምዘድሊ ድማ የገንዝባ።
ካብተን ኣብ 2010 ዓ.ም እቲ ፕሮግራም ዝጅመረለን ዘለዋ ክፍለ ከተማታት መቐለ ሓንቲ ክፍለ ከተማ ዓይደር እያ። ብመሰረት እዚ ከም ክፍለ ከተማ ንዕውትነት እቲ ፕሮግራም ዘድሊ ምድላው ተገይሩ ከም ዘሎ ምክትል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ደኣንትን ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማታትን ኣይተ ኣረጋዊ ገብረኪዳን ይዛረቡ። ቀፂሎም ድማ ኣብ ምልመላ ተጠቀምቲ ዝለዓለ ጠመተ ከም ዝሓትት የገንዝቡ። ምኽንያቱ ክርባሕ ዝግብኦ ሰብ ከይተረብሐ ከይተርፍ፤ ክጥቀም ዘይግብኦ ተጠቃሚ ከይኸውን ግቡእ ጠመተ ዘድልዮ እዩ።
ብድምር ስትራተጂ ምርግጋፅ ውሕስነት ምግቢ ከተማ መቐለ ኣብ ምጅማር ምዕራፍ ዝርከብ ፕሮግራም እዩ። ብምዃኑ እውን ኣብዚ መርሃ ግብሪ ዝተነፀሩ ሸቶታት ንምዕዋት በቢብርኩ ዘለዎ ኣካላት ኣመራርሓ ይኹን ሕብረተሰብ ንፍትሓውነቱ ዝለዓለ ትኹረት ሂቡ ክሰርሕ ይግባእ።


text:
ቃለ-ምልልስ ክልተ ‘ኢትዮጵያውያን’ – ምስ ድምጺ ኣሜሪካ (ኣአንጋዲ በትረ ስልጣን)
ብተወልደብርሃን ገብረ
ጋዜጠኛ ድምጺ ኣሜሪካ (ትግሪኛ) በትረ ስልጣን ንኽልተ ‘ኢትዮጵያውያን’ ብዕለት 24 ሚያዝያ 2017 ቃለ-ምልልስ ኣካይዱ ኔሩ። ‘ኢትዮጵያውያን’ ኣብ ጥቅሲ ምልክት ምእታወይ ይቕሬታ። ምኽንያት ግን ኣሎኒ። ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ኣብ መስርሕ ነጻ ሃገር ትግራይ ይሰርሕ ስለ ዘሎ ኢየ። በትረ ስልጣን ኣብ መእተዊ ቃለ-ምልልሱ – ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ዝቀረባ እዋን ምስ ህዝቢ ሑመራ ኣብ ዝተራኸበሉ “መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዝጸንሖ ፖሊሲ ‘ኣይሰላም ኣይኲናት’ ንምቅያር መጽናዕቱ ወዲኡ ናብ ዝምልከቶ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ከቅርብ ኢዩ” ከም ዝበለ ብምዝኽኻር ነዘን ዝስዕባ ክልተ ሕቶታት ሓቲቱ ቃለ-ምልልሱ ጀሚሩ።
- ሃገሮምን መንግስቶምን ናይ ፖሊሲ ለውጢ’ዶ ከተኣታትዉ ይግባእ?
- ክሳብ ሕጂ ዘሎ ፖሊሲ’ኸ ዉጺኢታዊ’ዶ ኔሩ ወይስ ኣይነበረን?
በትረ ስልጣን ካብዘን ክልተ ሕቶታት ብምብጋስ ንዕዱማቱ – ተስፋ-ኪሮስ ተረፈን ኣማኑኤል ገብረትንሳኤን ኣከራኺሩዎም። ብቐንዱ ግን ኣርእስቲ ናይቲ ክትዕ “ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ዝቀንዐ ሓድሽ ፖሊሲ’ዶ የድልያ?” ኢዩ ዝብል ኔሩ። ትሕዝቶ እቲ ክርክር ክደግሞ ትርጉም ስለ ዘይሃበኒ ብድምጺ ንምስማዕ ኣብዚ ጸቂጥኩም ምስማዕ ትኽእሉ። እቲ ክብሎ ዝደለኹ ግን ካልእ ኢዩ። ካላኣይ ክፋል ናይዚ ክትዕ ወይ ክርክር ኣብ መንጎ ተስፋ-ኪሮስን ኣማኑኤልን ከም ዝቕጽል ብድሕሪኡ ድማ ንኽልተ ኤርትራውያን ዕዱማት ብተመሳሳሊ ከዛቲ ምዃኑን በትረ ስልጣን ሓቢሩና ኣሎ። ዋላ’ኳ ርግጸኛ እንተ ዘይኮንኩ ደጋፍን ተቓዋምን ብዝብል ከምጽኦም ምዃኑ ግን ምግማት ይከኣል ኢዩ።
እቲ ሓቂ ካልእ ኢዩ። ክርክር ተስፋ-ኪሮስን ኣማኑኤልን ኣብ መንጎ ክልተ ሰባት ዘሎ ክርክር ኣይኮነን። በትረ-ስልጣን ካኣ ኣዳዕዲዑ ዝፈልጥ ይመስለኒ። እዚ ክርክር ኣብ መንጎ ተስፋ-ኪሮስን ኣማኑኤልን ኣይኮነን። እዚ ክርክር ኣብ መንጎ’ቲ ኣብ ክልተ ተመቂሉ ዘሎ ህወሓት ኢዩ። ማለት ኣብ መንጎ እቶም ብናይ ኣቶ መለስ መንፈስ ዝምርሑን ኣብ መንጎ ጉጂለ ስብሓት ነጋን ኣባይ ጸሃየ ዝርከቡዋ ጋንታን ኢዩ። ተስፋ-ኪሮስ ንጉጂለ ስብሓት ወኪሉ ክከራኸር እንከሎ ኣማኑኤል ካኣ ንጉጂለ ሳሞራ፡ ኣባይ ወልዱን ኣዜብ መስፍንን ኢዩ ወኪሉ ዝከራኸር ዘሎ። ምስ ዝሓየለ ክኸዱ ዝተቐረቡ ብሳልሳይ ጋንታ ክጽዉዑ ዝኽእሉ ሸነኻት’ውን ኣለዉ ኢዮም።
ስለዚ በትረ-ስልጣን ነዚ ድሕረ-ባይታ እንዳ ፈለጥካ ብውልቆም ከም ዝከራኸሩ ዘለዉ ኣምሲልካ ምቕራብካ ኣይግድን ባሃላይ ኢየ። ብቐዳምነት ነዞም ክልተ ኣጋይሽካ በቲ ሓቀኛ ተኸሲቱ ዘሎ ክስተት እንተ ትጅምር ምስ ተመርጸ። ንናይ ህወሓት ሽግር ብናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጌርካ ከተቕርቦ ኣምበይ ምስተገበአን። ህወሓት በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ናዕቢ ወይ ተቓዉሞ ህዝቢ ተሰናቢዱ ኣብ ክልተ ተመቂሉ ያላኻ-ያላኻ ዝጻወት ዘሎ ፖለቲካዊ ባእታ ኢዩ። እዚ ድማ ንናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካ ዝከታተል ሰብ ሚስጢር ኣይኮነን። መንግስቲ ህወሓት ወይ መንግስቲ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ኤርትራ ዘለዎ ፖሊሲ ‘ብምቅያር’ ሽግር ህወሓት ከም ዘይፍታሕ ንስኻ ትፈልጥ ኢኻ። ንምዃኑ ምቅያር ፖሊሲ ህወሓት ኣብ ጉዳይ ኤርትራ እንታይ ማለት ኢዩ። ህወሓት ፖሊሲኡ ስለ ዝቐየረ ኤርትራ ትቅይር ማለት ዲዩ? ወይስ ፖሊሲ “ኣይሰላም ኣይኲናት” ህወሓት ናብ ኲናት ኢዩ ክቅየር? ህወሓት ፖሊሲኡ ክቅይር እንተ ኾይኑ ክልተ ምርጫታት ኢየን ዘለወኦ፡- ኲናት ወይ ላኣላዊ መሬት ኤርትራ ብሳነታት ኮሚሽን ዶብ መሰረት ብዘይ ቅድመ-ኩነት ለቂቕካ ምኻድ ኢየን።
ህወሓት ኲናት ክመርጽ ከም ዘይክእል ዓለም ትፈልጥ ኢያ። ብሓጺሩ ህወሓት ኲናት ክመርጽ ከም ዘይክእልን ዓቅሙ ከም ዘየፍቅደሉን ካብኡ ንላዕሊ ዝፈልጦ ዘሎ ኣይመስለንን። ንህዝቢ ትግራይ ምስ ኤርትራ ሰላም ኢዩ ዘዋጻኣና በል እንዳ ተባሃለ ዝግበር ዘሎ ድራማታት ነቶም ንፖለቲካ ህወሓት ንከታተል ሚስጢር ኣይኮነን። ጋንታ ስብሓትን ኣባይን ነዚ ወፈራ ካብ ትጅምሮ ዓመት ክልተ ዓመት ኮይኑ ኣሎ። ቅድሚ ሕጂ’ውን በትረ ስልጣን ንተስፋ-ኪሮስን ዓብለሎም መለስን ናብ ጠ/ሚ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ዝጻሓፍዎ ደብዳበ ተመርኲስካ ኣዘራሪብካዮም ኔርካ ኢኻ። እዞም ክልተ ሰባት ብሸነኽ ህዝቢ ኮይኖም ዝጸሓፉ ይምሰሉ እምበር እቶም ብድሕሪት ናይዚ ደብዳበ ዘለዉስ ጋንታ ስብሓት ነጋን ኣባይ ጸሃየን ኢዮም። ሕጂ ተጻራሪ ሓሳብ ናይቶም ኣብ ክልተ ተመቂሎም ዘለዉ ጉጂለ ህወሓት ብተስፋ-ኪሮስ ተረፈን (ካብ ጋንታ ስብሓት ነጋን ኣባይ ጸሃየን) ኣማኑኤል ገብረትንሳአን (ካብ ጋንታ ሳሞራ፡ ኣባይ ወልዱን ኣዜብ መስፍን) ምቅራብካ ንጋንታ ሳሞራ፡ ኣባይ ወልዱን ኣዜብ መስፍን ንምኽሓስ ኮይኑ ይስማዓኒ።
እቲ ዋና ጉዳይ ምግምማዕ ህወሓት ኣብ ክልተ ኮይኑ ጠንቂ ናይዚ ካኣ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ህዝባዊ ናዕቢ ኢዩ። ጋንታ ስብሓትን ኣባይ ጸሃየን ጽገናታት እንተ ዘይጌርና እዚ ተበጊሱ ዘሎ ናዕቢ ሓጻጺብና ክኸይድ ኢዩ ኣብ ዝብል ስግኣት ኣለዉ። ሓጻጺብና ከይከደ ብቐዳምነት መጻንሒ ዝኸውን ጽገናታት ንግበር ዝብል ይርከቦ። ብእምነት ጋንታ ስብሓት ነጋን ኣባይ ጸሃየን ኣብ መወዳእታ ህወሓት ኣብ ስልጣን ናይ ምጽናሕ ተኽእለኡ እንዳ ጸበበ ይኸይድ ከም ዘሎ ብምግማት ነቲ ምስ ኤርትራ ዘለዎም ርክብ ንምምሕያሽ ብተዘዋዋሪ ይሰርሑ ኣለዉ። ቀጻሊ ዕድሎም ምስ ኤርትራ ምዃኑ ንህዝቢ ትግራይ ንምእማን ላዕልን ታሕትን ክብሉ ክረኣዩ ጸኒሖምን ኣለዉን ኢዮም። ስለዚ ተስፋ-ኪሮስ ተረፈን ዓብለሎም መለስን ነዚ ሓሳብ ጋንታ ስብሓት ነጋን ኣባይ ጸሃየን ንህዝቢ ትግራይ ኣብ ምሻጥ ተሓባበርቲ ጋንታ ስብሓትን ኣባይን ኢዮም። ነዚ ሓሳብ ስብሓት ነጋን ኣባይ ጸሃየን ሳዓብቶምን ህዝቢ ትግራይ ከም ዝቅበሎ ይፈልጡ ኢዮም። ዘይቅበሎ እቲ ጉጂላ ሳሞራ፡ ኣባይ ወልዱን ኣዜብ መስፍንን ኢዩ።
ጋንታ ሳሞራ፡ ኣባይ ወልዱን ኣዜብ መስፍንን በቲ ዝለመድዎ ንኢትዮጵያ ፈላሊኻ ምግዛእ ዝብል ዝጸንሐ ፖሊሲኦም ክቅጽሉ ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ዘለዉ ኢዮም። እዚ ሓይሊ’ዚ መንግስታዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ኢዩ። ይኹን እምበር ጋንታ ስብሓትን ኣባይን ብመንገዲ ሓላፊ ስለያ ጌታቸው ረዳን ደቂ መዝሙሩን ሰሊኾም ብምእታው ንጋንታ ሳሞራን ተኸተልቱን ከበሳብስዎም ከም ዝኽእሉ ምግማት ይከኣል ኢዩ። ኮይኑ ግን ክልቲኡ ጋንታታት ናይ መውዳእታ ሽቶኦም ዓባይ ትግራ ምፍጣር ኢዩ። ፍልልዮም ንናዕቢ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ህዝቢ ኦሮሞን ኣምሓራን ዝህድእሉ ሜላ ኢዩ – ኣብ መንጎ ስግኣት ዝሓደሮም ጉጂለ ስብሓትን ኣብ መንጎ ካብ ድቃሶም ዘይተስኡ ጉጂለ ሳሞራን ዘሎ ጋግ ናይ ሞትን ሕየትን ኢዩ።
በትረ ስልጣን ኣጋይሽካ ዝተኻትዕሉ ጉዳይ ጉዳይ ኢትዮ-ኤርትራ ዘይኮነስ ጉዳይ ዘይምርግጋእ ኢትዮጵያን ህወሓትን ኢዩ። ስለዚ ኤርትራ ከም መንጠሪ መደብካ ክትከውን ኣይነበራን። ንስኻ ትፈልጥ ኣጋይሽካ ንኽልተ ጉጂለ ህወሓት ከም ዝውክሉ። ስለዚ ነዚ ክትዕ ከም መእተዊ ዝተጠቀምካሉ ኣብ ክንዲ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኸውን ጉዳይ እዘን ክልተ ጉጂለታት ህወሓት ክኸውን ኔሩዎ። ነቶም ብሕጂ ክካትዑ ትደልዮም ዘለኻ ኤርትራውያን ምስ እዚ ጉዳይ ዋላ ከተመሳስሎ እንተ ፈተንካ ክመሳሳል ወይ ክዛመድ ከም ዘይክእል ርዱእ ኢዩ። ምኽንያቱ መንቀሊ ናይዞም ክልተ ተጋሩ ኣሕዋት ጉዳይ ምፍንጫል ህወሓት ኢዩ። እቶም ኣብ ቀጻሊ ከተአንግዶም ትሓስብ ዘሎኻ ኤርትራውያን ግን ክልተ ተጻረርቲ ግን ካኣ ካብ ሓደ ገዛኢ ስርዓት ዘይኮኑ ኢዮም ክኾኑ ዝኽእሉ። ነቲ ኣብ መእተዊ ቃለ-ምልልስካ ዘልዓልካዮ ሕቶታት ንምእራም ንተኸታተልቲ ካኣ ግሉጽ ንምግባር ኣብ ካላኣይ ክፋል ናይዚ ቃለ-ምልልስ ክትእርሞን – እዞም ሰባት ንኽልተ ተጋራጨውቲ ጉጂለታት ህወሓት ከም ዝውክሉን ተጌሩ ክግለጽ ተስፋ ይገብር።
ሓደ ነገር ከይጠቐስኩዎ ክሓልፍ ዘይደሊ ጉዳይ ዘረኝነት/ኣሌትነት ህወሓትን ክድራቱን ኢዩ። እዞም ክልተ ኣሕዋት ተጋሩ ብተደጋጋሚ ዝገልጽዎ ክልቲኡ ትግሪግኛ ተዛራቢ ህዝቢ እንዳበሉ ኢዮም ዘረበኦም ዘኮማስዑ። ኤርትራ ዝተፈላለዩ ዓሌታትን ሃይማኖትን ዘለዎ ህዝቢ ኢዩ ዘለዋ። ቋንቋ ትግሪኛ ብሰፊሑ ዝዝረብ ኤርትራዊ ቋንቋ ይኹን እምበር ልዕሊ 50% ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈላለዩ ቋንቋታት ዝውንን ኢዩ። ብዓሌት እንተ መጻእናውን ክንድዚ ዝኸውን ወይ ካብኡ ንላዓሊ ትግሪኛ ዘኮነ ካልእ ዝተፈላለየ ዓሌታት ዘለዋ ሃገር ኢያ። እዞም ኣሕዋት ተጋሩ ነዚ ስለ ዘይፈልጡ ኣይመስለንን። ይኹን እምበር ህወሓት ኣብ ኢትዮጵያ ብዝዘርኦ መርዛም ኣሌታዊ ሕማም ካብቲ ቋንቋ ትግሪኛ ወጻኢ ክሓስቡ ዝተጸገሙ ኮይኑ ይስማዓኒ። ብሱዳን ይኹን ብሱዑዲያ፡ ብጂቡቲ ይኹን ብኢትዮጵያ ንዘለዉ ዓሌታት ዝውክሉ ህዝብታት ዘለዉዎ ሓደ ሃገር ኤርትራ ከም ሓደ ዓሌት ዘለዋ ሃገር ጌርካ ምዝራብ ንባዕሉ ሕማም ዓሌታውነት ኢዩ። ምናልባት ንምትላል ተባሂሉ ዝዝረብ ዘሎ እንተ ኾይኑ ግን “ንዓይ ነንጭዋስ ኣብ ሎቖታ ኢዩ” ነገሩ። ንዓይ ኮይኑ ዝስማዓኒ ህወሓትን ካድራቱን ኣብ ስንባደ ምህላዎም ኢዩ። ስንባደ በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ሓዱሽ ክስተት ህዝባዊ ማዕበል። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ዝዘራእካዮ ኢኻ ትዓጽድ። ስለዚ ህወሓት ካብ ዝፍጠር ጀሚሩ ዝዘርኦ ዓሌትን ዓሌታውነትን ዝሓፍሰሉ ጊዜ በጺሑ ኢዩ። ሎሚ ህወሓት ንህዝቢ ትግራይ ንሓደጋ ኣሳጢሑ ዝኸደሉ ጊዜ ኢዩ።


text:
ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪቃ ቀዳምን ሰንበት’ውን ቀፂሉ’ሎ።ናብ ርባዕ ፍፃመ ዝሓለፋ ክልተ ጋንታታት ፈሊጥና ኣለና። ኢኻቶርያል ጊኒ ጋንታኣ ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ስለዝሓለፈት ዕፅፊ ታሕጛስ ኣስዒቡላ’ሎ። ኢኻቶርያል ጊኒ ንጋንታ ጋቦን 2 ን 0 ድሕሪ ምስዓር ካልኣይ ብርኪ ሒዛ ናብ ኣውዲቅካ ምሕላፍ በፂሓ’ላ።ኣብ’ዚ ምድብ’ዚ ኮንጎ ንቡርኪናፋሶ 2 ን 1 ስዒራን ቀዳመይቲ ኮይናን ምስ ኢኻቶርያል ጊኒ ምሕላፋ ተረጋጊፁ’ሎ።ጋቦንን ቡርኪናፋሶን ግና ነናብ ዝመፀአኦ ንክምለሳ ተገዲደን ኣለዋ።
ትማሊን ቅድሚ ትማሊን ኣብ ዝተካየዱ ግጥማት፡ኮትዲቭዋር ምስ ማሊ፡ ካሜሩንን ጊኒን 1 ን 1 ተፈላልየን።
ሎሚ ሶንይ ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ካብ ምድብ ክልተ ኬፕ ቬርዲን ዛምቢያን 0 ን 0 ከምኡውን ኮንጎ-ኪንሻሳን ቱኒስያን 1 - ን 1 ተፈላልየን።ኬፕቨርዴን ዛምቢያን ካብ ውድድር ወፃኢ ኮይነን፡ኮንጎን ቱኒስያን ናብ ኣውዲቅካ ምሕላፍ በፂሔን።
ፅባሕ ደቡብ ኣፍሪቃን ጋናን ከምኡውን ሴኔጋልን ኣልጀርያን ሓያል ንሕንሕ ዝራኣየሉ ግጥማት ይፅበየና ኣሎ።ኣብ’ዚ ምድብ’ዚ’ውን ዝተዓወተት ጋንታ ናይ ምሕላፍ፡ዝተሳዓረት ጋንታ ድማ ናይ ምውዳቕ ዕድል ሒዘን’የን ናብ ሜዳ ዝኣትዋ።
ድሕሪ ፅባሕ ካሜሩን ኣይቮሪኮስትን ጊኒን ማሊን ክራኸባ ብኡ’ውን ናይ ሎሚ’ዘበን ግጥማት መፃረዪ ተዛዚሙ ግጥማት ኣውዲቅካ ምሕላፍ ክቅፅል’ዩ።


text:
ስግኣት ፈጠርቲ ራዕዲ ኣብ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን፣ንሓያል ምትሕግጋዝ ኣካላት ኣገልግሎትን ሕግን ዝፅውዕ ምኻኑ ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ኣብ ቱርክ ገሊፀን።
ሂለርይ ክልንትን ኣብ ዘረበአን፣ቅድሚ 10 ዓመት ኣብ ልዕሊ ኣሜሪካ መጥቃዕቲ ዝፈፀመ ቀንዲ ኣካል ኣል-ቃይዳ ዳርጋ ይሳዓር‘ሎ፣እንተኾነ ፈጠርቲ ራዕዲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ተጫጪሖም ስለዘለው እቲ ስግኣት ሎሚ‘ውን ኣሎ ኢለን።
”ፈጠርቲ ራዕዲ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣብ ማሊ፣ሶማልያን የመንን ቦታ ሒዞም‘ለው።ኣብ ናይጀርያን ዞባ ማግረብን ተደጋጋሚን መጥቃዕቲን ህውከትን ይፈጥሩ‘ለው።ኣብ‘ዚ ኣብ ቱርኪ‘ኳ፣PKK ንህይወት ኣሻሓት ንዝበልዐ ግብሪ ሸበራን ዓመፅን ቀፂሉ‘ሎ” ይብላ ንሰን።
ወ/ሮ ሂለርይ ክልንተን ኣብ‘ቲ ዓለም-ለኻዊ ኮንፈረንስ ስግኣት ግብረ-ሸበራ ኣብ ዘስመዐዖ፣ኣድማሳዊ ዝምድና ኣብ ዘፈራት ሲቪላዊን ወትሃደራውን፣ ኣብ ሞንጎ ኣኽበርቲ ሕጊ፣ዲፕሎማሲ፣ምዕባለን ሰብኣዊ ሓገዛትን ክህሉ ይግባእ ኢለን።
ንሰን ወሲኸን“መርበብ ግብረ-ሸበራ ንምድምሳስ፣ስግር ስዕረት ዕጡቃት ግብረ-ሸበራ ኣብ ዓውዲ ኲናት ክንሪኢ ኣለና።ምንጪ ፋይናንስ፣ምልመላን ሓራ መርየቶምን ክንወፍር ይግባእ።ናብ መንእሰይ ንዘሕልፍዎ መልእኽቲ ክንስዕሮ ይግባእ” ኢለን።
ኣብ ሰሜናዊ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን ዝተወለዐ ህዝባዊ ማዕበል፣ ንርእዮተ ዓለም ፅንፈኛታት ፅቡቅ ገይሩ ይስዕር ኣሎ ዝበላ ሂለርይ ክልንተን፣ኣብ‘ቲ ዞባ ዝራኣይ ለውጢ፣ኣንፃር ጉጅለታት ፈጠራ ራዕዲ ንምውፋር ጥጡሕ ባይታ ይፈጥር‘ሎ ኢለን።