text:
Radio Erena: 04 April 2017
ኣመሪካን ብሪጣንያን፣ ኣብ ሶማል ተዋፊሮም ንዝርከቡ ኣባላት ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ፍሉይ ወትሃደራዊ ስልጠና ከምዝሃባ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ኣብ መወዳእታ ሰሙን ናይ ወርሒ መጋቢት፣ ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ወትሃደራዊ ልምምድ፣ ኣብ ሶማል ሰራዊተን ኣዋፊረን ካብ ዝርከባ ሃገራት፣- ኢትዮጵያ፣ ጅቡቲ፣ ኡጋንዳ፣ ኬንያን ሶማልን ካልኦት ሃገራትን ንዝተዋጽኡ ኣባላት ሰራዊት’ዩ ተዋሂቡ።
ዕላማ እቲ ፍሉይ ወትሃደራዊ ስልጣና፣ ካብ ኣልሸባብ ንዝመጽእ ዘሎ ቀጻሊ ተጻብኦታት ንምምካት ዘኽእል ምዃኑ ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ኣመሪካ ይገልጹ።
ብዘይካ’ዚ’ውን እቲ ንኣስታት ሓደ ሰሙን ዝቐጸለ ፍሉይ ወትሃደራዊ ስልጠና፣ ንሰራዊት ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ብዘይደገፍ ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ጸጥታ ሃገሩ ንኸውሕስ ፍናን ዝህብ ምዃኑ ምክትል ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ብርጋደር ጀነራል ጆን ጀንሰን ኣገንዚቡ።
ኣብቲ ስልጠና፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ሕቡራት ሃገራትን ኔዘርላንድስን’ውን ከምዝተሓባበራ ተሓቢሩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ንሓያሎ ዓመታት ሒዝዎ ካብ ዝጸንሐ ከባቢታት ሶማል ምውጻእ ይቕጽሎ ከምዘሎ ምንጭታት ዜና ካብ ሶማል ገሊጾም።
ሰራዊት ኢትዮጵያ ንዝሓደጎ ከባቢታት ሶማል፣ ኣልሸባብን ካልኦት ዝተፈላለዩ ዕጡቓትን ይቆጻጸርዎ ከምዘለዉ’ውን ናይ ዓይኒ መሰኻክር ይጠቕሱ።
ኢትዮጵያ፣ በብእዋኑ ካብ ሓያሎ ከባቢታት ሶማል ሰራዊት እትስሕበሉ ዘላ ምኽንያት ዛጊት ንጹር ምላሽ ኣይሃበትሉን።
ምውጻእ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ሓያሎ ከባቢታት ሶማል፣ ኣልሸባብ ደጊሙ ትንፋስ ንኽዘርእን ናብ ብዙሕ ክፋላት እታ ሃገር ደጊሙ ንኸስፋሕፍሕን ዕድል ሂብዎ ከምዘሎ ወትሃደራውያን ተንተንቲ እቲ ዞባ የመልክቱ።
========================


c: text/html

text:
ሕቶ
እንታይ እዩ ቅድመ- ሽሕ ዓመት?
መልሲ
ቅድመ-ሽሕ ዓመት ዝብል ርእዮት ፡ ክርስቶስ ቅድሚ ሽሓዊ መንግስቲ ከምዝመጽእን ፡ እታ ሽሓዊት መንግስቲ ድማ ክርስቶስ 1000 ዓመት ዝኣክል ኣብ ምድሪ ዝነግሰሉ ዘመን እዩ፡፡ ብዛዕባ ፍጻመታት መወዳእታ ዘመን ዝዝትዩ ጽሑፋት ከምቲ ዝግባእ ክንርድኦምን ክንትርጒሞምን ምእንቲ ፡ ብንጹር ክንርድኦም ዘሎና ክልተ ነገራት ኣለዉ ፡ ቅኑዕ ኣገባብ ኣተራጒማ እቲ ጽሑፍን ፡ ኣብ ሞንጎ እስራኤልን (ኣይሁድን) ኣብ ቤተክርስትያንን (ኣብ ስጋ ክርስቶስ ዘለዉ ኲሎም ኣመንቲ) ዘሎ ፍልልይ ምልላይ ፡፡
ቀዳማይ ነገር ፡ ንቅኑዕ ኣተራጒማ እቲ ጽሑፍ ፡ ምስቲ ንባቡ ተዛሚዱ ክትርጎም ኣለዎ ፡፡ እዚ ማለት ከኣ ፡ እቲ ክፍሊ-ጽሑፍ ክትርጎም ከሎ ፡ ንመን ተጻሒፉ ፡ ብዛዕባ ምንታይ ተጻሒፉ ፡ ብመን ተጻሒፉ ፡ ወዘተ ዝተዛመደ ክኸውን ኣለዎ። ነቲ ደራሲ ፡ ነቲ ሰማዒ ፡ ንታሪኻዊ ድሕረ ባይታ ነፍስወከፍ ተንብቦ ጽሑፍን ክትፈልጦ ወሳኒ እዩ። ታሪኻውን ባህላውን ኣቃውማኡ ናይቲ ክፍሊ-ጽሑፍ ፡ ቅኑዕ ትርጒም ክገልጽ ይኽእል እዩ ፡፡ ብተወሳኺ'ውን ጽሑፍ ንጽሑፍ ከምዝትርጒሞ ምዝካሩ ኣገዳሲ እዩ። ገለ ክፍሊ-ጽሑፍ ኣብ ካልእ ክፍሊ መጽሓፍ ቅዱስ ዝርከብ ኣርእስቲ ይትንክፍ እዩ። ንኲሎም እዞም ክፍሊ-ጽሑፋት ንሓድሕዶም ኣሰማሚዕካ ምትርጓሞም ኣገዳሲ እዩ።
ኣብ መወዳእታ ፡ ኣዝዩ ዘገድስ ከኣ ፡ ክፍሊ-ጽሑፋት ኲሉ ሳዕ በቲ ንቡር ፡ ስሩዕ ፡ ርዱእ ፡ ናይ ቃል ብቓል ትርጒሞም ክውሰዱ ኣለዎም ፡ እዚ ድማ ተዛማዲ ሓሳብ እቲ ክፍሊ-ጽሑፍ ፡ ምሳሌኣዊ ጠባይ እንተዘይብሉ እዩ። ቃል ብቓሉ ተተርጒሙ ማለት ፡ ምሳሌኣዊ ኣይጥቀምን ኣየመልክትን። እንታይ ደኣ ፡ እቲ ኣንባቢ ነዚ ተገንዚቡ ፡ ነቲ ብምሳሌ ዝተነግረ ዘይትርጒሙ ክህቦ የብሉን ፡ግድን ከምኡ ዘስምዕ እንተ ዘይኰይኑ። ካብቲ ቀሪቡ ዘሎ ሓሳብ ፡ ጥልቕ ዝበለ መንፈሳዊ ትርጒም እንተ ዘይተደልየ ወሳኒ እዩ። ንሓደ ክፍሊ-ጽሑፍ መንፈሳውነት ምልባስ ሓደገኛ እዩ፡ንኣንባቢኡ ልክዕ ዘይኰነ ኣተራጒማ ጽሑፍ ይህቦ እዩ። እሞ ፡ ሓደ ፍሉጥ ሸቶ ዘለዎ መዐቀኒ ኣተራጒማ ክህሉ ኣይክእልን እዩ ፡ እንታይ ደኣ ፡ ንኣተራጒማ ዝኸውን ነፍስወከፍ እቲ ጽሑፍ ባዕሉ ኣለዎ። ካልኣይ ጴጥሮስ 1፡20-21 ዘዘኻኽረና ነገር ፡ ኵሉ ጽሑፍ ትንቢት ትርጉሙ ኻብ ርእሱ ከም ዘይኰነ፡ ትንቢትሲ ቅዱሳት ሰባት እዮም ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሖም ካብ ኣምላኽ እተዛረብዎ እምበር፡ ከቶ ብፍቓድ ሰብ ከምዘይመጸ እዩ ።
ነዘን መትከላት መጽሓፍ ቅዱሳዊ ኣተራጉማ ተጠቂምና ፡ እስራኤልን (ዘርኢ ኣብርሃም) ፡ ቤተክርስትያንን (ኲሎም ኣመንቲ ሓድሽ ኪዳን) ከም ክልተ ዝተፈላለዩ ጉጅለ ክረኣዩ ኣለዎም ፡፡ እስራኤልን ቤተክርስትያንን ፈላሊኻ ምፍላጦም ወሳኒ እዩ ፡ከመይሲ ነዚ ብጌጋ ምርዳእ ፡ እቶም ጽሑፋት ዘይትርጒሞም ክወሃቦም እዩ ፡፡ ብፍላይ እቶም ንእስራኤል ዝምልከቱ መብጽዓ ታት ፡ እቶም ንጌጋ ኣተራጒማ ዝተቓልዑ ክፍሊ-ጽሑፋት እዮም (ዝተፈጸሙን ዘይተፈጸሙን)። ከምዚኦም መብጽዓታት ኣብ ቤተክርስትያን ክውዕሉ የብሎምን፡፡ ንዘክር ፡ ናይቲ ክፍሊ-ጽሑፍ ተዛማዲ ሓሳብ ፡ ንመን እዩ ተናጊርዎ ባዕሉ ክውስኖ እዩ፡ ናብቲ ኣዝዩ ቅኑዕ ኣተራጒማ ድማ ከመልክት እዩ።
እዞም ጽንሰ-ሓሳባት ኣብ ልብና ጌርና ፡ ሽሓዊ ርእዮ ዘምጽኣልና ንብዝሒ ክፍሊ-ጽሑፋት ናይቲ ጽሑፍ ክንምልከት ንኽእል ኢና። ዘፍጥረት 12፡ 1-3 ፥ ካብ ምድርኻን ካብ ኣዝማድካን ካብ እንዳ ኣቦኻን ኣነ ናብ ዘርእየካ ምድሪ ኣቢልካ ውጻእ። ንዓብዪ ህዝቢ ኽገብረካን ክባርኸካን ከኣ እየ፡ ንስምካውን ከዕብዮ እየ፡ ንበረኸት ድማ ክትከውን ኢኻ። ንዚባርኹኻ ክባርኾም፡ ንዚረግመካ ድማ ክረግሞ እየ። ዓሌታት ኵላ ምድሪ ድማ ብኣኻ ኪባረኹ እዮም።
ኣብዚ ፡ ኣምላኽ ንኣብርሃም ሰለስተ ነገራት እዩ ተመባጺዕሉ ፡ ኣብርሃም ብዙሓት ደቂ ከምዝህልውዎ ፡ እዚ ህዝቢ ምድሪ ክርስተን ክውንን ምዃኑ ፡ ብዘርኢ ኣብርሃም (ኣይሁድ) ኣቢሉ ናብ ምሉእ ዓለም ዘለዉ ደቅሰብ በረኸት ከምዝመጽእን። ኣብ ዘፍጥረት 15፡9-17 ፡ ኣምላኽ ምስ ኣብርሃም ዝነበሮ ኪዳን ኣጽደቖ ፡፡ከምዚ ጌሩ ድማ ፡ ኣምላኽ ንኲሉ እቲ ሓላፍነት ኪዳን ኣብ ርእሱ ጥራይ ገበሮ። ኣብርሃም ክገብሮ ዝኽእል ነገር ኣይነበረን ፡ ወይ ምግባሩ እንተሰኣነ ፡ ነቲ ኣምላኽ ዝኣተወሉ ኪዳን ከንቱ ኣይገብሮን። ብተወሳኺ ኣብዚ ክፍሊ-ጽሑፍ ዝበሎ ፡ ኣይሁድ ዝርስተይዎ ዶባት ተሓንጺጽሎም እዩ። ዝርዝር እቲ ዶባት ፡ ኣብ ዘዳግም 34 ርአ። ብዛዕባ መብጽዓ ርስቲ ዝነግራ ካልኦት ክፍሊ-ጽሑፋት ዘዳግም 30፡ 3-5 ፥ ህዝቅኤል 20፡ 42-44 ንረክብ ፡፡
ኣብ 2 ሳሙኤል 7፡ 10-17 ኣምላኽ ንንጉስ ዳዊት ዝሃቦ መብጽዓ ንርኢ። ኣብዚ ፡ ኣምላኽ ንዳዊት ዝተመባጻዓሉ ፡ ዘርኢ ከምዝህልዎን ፡ ካብ ዘርኡ ድማ ኣምላኽ ዘልኣለማዊ መንግስቲ ከምዘቑመሉን እዩ ፡፡ እዚ ንሽሓውን ዘልኣለማውን ግዝኣት ክርስቶስ የመልክት ። እዚ መብጽዓ ቃል ብቓሉ ክፍጸም ከምዘለዎን ፡ ገና ከም ዘይተፈጸመን ከኣ ምዝካር የድሊ። ገሊኦም ዝኣምንዎ ፡ ግዝኣት ሰሎሞን ቃል ብቓል ፍጻመ ትንቢት እዩ ፡ ግን ከኣ ጸገም ኣለዎ ። እቲ ሰሎሞን ሒዝዎ ዝነበረ ግዝኣት ሎሚ ኣብ ትሕቲ እስራኤል የለን ፡ ከምኡውን ሰሎሞን ኣይኰነን ኣብ እስራኤል ዝገዝእ ዘሎ። ኣምላኽ ንዘርኢ ኣብርሃም ንሓዋሩ ከምዘረስትዮም ዝኣተዎ መብጽዓ ዘክር። ብተወሳኺ ኣብ 2 ሳሙኤል 7 ፡ ኣምላኽ ንዘልኣለም ዝገዝእ ንጉስ ከምዘቚም እዩ ዝብል። እቲ ንዳዊት ዝተነግረ መብጽዓ ፡ መፈጸምትኡ ኣብ ሰሎሞን ረኺቡ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ስለዚ ፡ እዚ ገና ብሕጂ ክፍጸም ዘለዎ መብጽዓ እዩ።
ሕጂ ፡ እዚ ኲሉ ኣብ ሓሳብና ኣቋጺርና ፡ ነቲ ኣብ ራእይ 20፡1-7 ተሰኒዱ ዘሎ ንመርምሮ ። ኣብዚ ክፍሊ-ጽሑፍ ብተደጋጋሚ ተረቚሑ ዘሎ ሽሕ ዓመት ፡ ምስቲ ክርስቶስ ናብ ምድሪ መጺኡ ቃል ብቓሉ ን 1000 ዓመት ዝገዝኦ እዩ ዝሳነ። እቲ ብዛዕባ ገዛኢ ንዳዊት ዝተዋህበ መብጽዓ ገና ኣይተፈጸመን እዩ ዘሎ ፡ቃል ብቓሉ ብሕጂ እዩ ክፍጸም ዘለዎ። ቅድመ-ሽሕ ዓመት ነዚ ናይቲ ዝመጽእ ግዝኣት ክርስቶስ መፈጸምታ ዝገልጽ ክፍሊ-ጽሑፍ ጌሩ ይሪኦ። ኣምላኽ ምስ ኣብርሃምን ዳዊትን ዘይኲነታዊ ኪዳናት ኣትዩ። ካብዘን ኪዳናት ዋላ ሓንቲ ብምልኣት ወይ ንሓዋሩ ዝተፈጸመት የለን። እቲ ኣካላዊ ግዝኣት ክርስቶስ ጥራይ እዩ ናይቲ ኣምላኽ ዝኣተዎ መብጽዓ ፡ መፈጸምታ ኪዳናት ክኸውን ዝኽእል ፡፡
ቃል ብቓል ኣተራጒማ ኣብቲ ጽሑፍ ምጥቃም፡ ካብቲ ናይ ሓባር ግድል ዝመጸ እዩ። ኲሎም እቶም ብዛዕባ ቀዳማይ ምምጻእ የሱስ ዝነገሩ ትንቢታት ብሉይ ኪዳን ፡ ቃልብቓል እዮም ተፈጺሞም። እምበኣር ፡ እቶም ብዛዕባ ዳግማይ ምጽኣቱ ዝነግሩ ትንቢታት እውን ፡ ቃልብቓል ክፍጸሙ ክንጽበዮም ኣለና። ምስቲ ናይ ቃል ብቓል ኣተራጒማ ኪዳናት ኣምላኽን ፡ ትንቢታት ፍጻሜ ዘመንን ዝሰማማዕ እንኮ ኣገባብ ድማ ቅድመ-ሽሕ ዓመት እዩ።
English
እንታይ እዩ ቅድመ- ሽሕ ዓመት?

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
1 እግዚኣብሄር ድማ ንኣብራም በሎ፤ ካብ ምድርኻን ካብ ካብ ኣዝማድካን ካብ እንዳ እንዳ ኣቦኻን ኣነ ናብ ዘርእየካ ምድሪ ኣቢልካ ውጻእ።
2 ንዓብዪ ህዝቢ ኽገብረካን ክባርኸካን ከኣ እየ፡ ንስምካውን ከዕብዮ እየ፡ ንበረኸት ድማ ክትከውን ኢኻ።
3 ንዚባርኹኻ ክባርኾም፡ ንዚረግመካ ድማ ክረግሞ እየ። ዓሌታት ኵላ ምድሪ ድማ ብኣኻ ኪባረኹ እዮም።
4 ኣብራም ከኣ ከምቲ እግዚኣብሄር ዝበሎ ኸደ፡ ሎጥ ድማ ምስኡ ኸደ። ኣብራም ካብ ካራን ኪወጽእ ከሎ ኸኣ ወዲ ሰብዓን ሓሙሽተን ዓመት ነበረ።
5 ኣብራም ድማ ንሳራይ ሰበይቱን ንሎጥ ወዲ ወዲ ሓዉን፡ ነቲ ነቲ ዘጥረይዎ ነቲ ዘጥረይዎ ዅሉ ነቲ ዘጥረይዎ ዅሉ ጥሪቶምን ነቶም ኣብ ካራን ዘጥረይዎም ነፍሳትን ወሲዱ፡ ንምድሪ ኸነኣን ኪኸዱ ወጹ፡ ናብ ናብ ምድሪ ኸነኣን ከኣ መጹ።
6 ኣብራም ድማ በታ ምድሪ ኽሳዕ ቦታ ሴኬም ክሳዕ ድዋታት ሞሬ ሓለፈ። በቲ ዘበንቲ ድማ ከነኣናውያን ኣብታ ምድሪ እቲኣ ነበሩ።
7 እግዚኣብሄር ድማ ንኣብራም ተራእዮ፡ እዛ ምድሪ እዚኣ ንዘርእኻ ክህቦ እየ፡ ከኣ በሎ። ኣብኡውን ነቲ እተራእዮ እግዚኣብሄር መሰውኢ ሰርሓሉ።
8 ካብኡ ናብቲ ኣብ ምብራቕ ቤት-ኤል ዘሎ ኸረን ተጓዒዙ ድማ፡ ኣብኡ ድንኳኑ ተኸለ፡ እሞ ቤት-ኤል ብሸነኽ ምዕራቡ፡ ዓይ ከኣ ብምብራቑ ዀና። ኣብኡ ኸኣ ንእግዚኣብሄር መሰውኢ ሰርሔ፡ ብስም እግዚኣብሄር ተማህለለ።
9 ኣብራም ድማ ተላዒሉ እናገዐዘ ናብ ደቡብ ኣቢሉ ኸደ።
10 ኣብታ ሃገር ከኣ ጥሜት ኰነ። ኣብታ ሃገር ጥሜት ስለ ስለ ዝበርትዔ ድማ፡ ኣብራም ብስደት፡ ኣብኣ ኪቕመጥ፡ ናብ ግብጺ ወረደ።
11 ኰነ ኰነ ኸኣ፡ ናብ ግብጺ ኺኣቱ ምስ ምስ ቀረበ፡ ንሰበይቱ ሳራይ፡ እንሆ፡ መልክዔኛ ሰበይቲ ምዃንኪ ፈሊጠ አሎኹ እሞ፡
12 ኪኸውን ኪኸውን ድማ ኪኸውን ድማ እዩ፡ ኪኸውን ድማ እዩ፡ ግብጻውያን ምስ ዚርእዩኺ፡ ሰበይቱ ሰበይቱ እያ ኺብሉ ኺብሉ እዮም፡ ንኣይ ቀቲሎም ንኣኺ ንኣኺ ብህይወት ንኣኺ ብህይወት ይሓድጉኺ።
13 እምበኣር እምበኣር በጃኺ፡ ብሳላኺ ምእንቲ ንኣይ ኪጥዕም፡ ነፍሰይ ድማ ብኣኺ ክትድሕንሲ፡ ሓብቱ እየ ደኣ በሊ፡ በላ።
14 ኰነ ኸኣ፡ ኣብራም ኣብ ግብጺ ምስ ኣተወ፡ ግብጻውያን እታ ሰበይቲ ብዙሕ መልክዔኛ ምዃና ረኣዩ።
15 እቶም ሹማምቲ ፈርኦን ድማ ረኣይዋ፡ ኣብ ቅድሚ ፈርኦን ከኣ ነኣድዋ። ነታ ሰበይቲ ሰበይቲ ውን ናብ ቤት ፈርኦን ወሰድዋ።
16 ንኣብራም ድማ ምእንትኣ ጽቡቕ ገበረሉ፡ ኣባጊዕን ኣብዑርን ኣውዳልን ገላዉን ኣግራድን ኣንስትዮ ኣእዱግን ኣግማልን ነበርዎ።
17 እግዚኣብሄር ግና ብምኽንያት ሳራይ ሰበይቲ ኣብራም፡ ንፈርኦንን ንቤቱን ብርቱዕ ቅጽዓት ቀጽዖ።
18 ፈርኦን ድማ ንኣብራም ናብኡ ጸዊዑ፥ እንታይ እንታይ እዩ እንታይ እዩ እዚ ዝገበርካኒ ስለምንታይከ ኢኻ ሰበይትኻ ሰበይትኻ ምዃና ሰበይትኻ ምዃና ዘየፍለጥካኒ፧
19 ስለምንታይሲ ሓብተይ እያ፡ በልካ፧ ሰበይተይ ክትከውን ምወሰድክዋ ነይረ። ሕጂ ሕጂ ኸኣ ሕጂ ኸኣ እንሃትልካ፡ ሰበይትኻ ሒዝካ ኺድ፡ በሎ።
20 ፈርኦን ድማ ብዛዕባኡ ንሰቡ፡ ንእኡን ንሰበይቱን ንዘለዎ ዅሉን ኬሰንይዎም፡ ኣዘዘ።
Result not found!
No valid results were found for your search. Try refining your search using the above form.
Search again using the above filed or click blow button to see Bible book name list...


text:
Radio Erena: 12 April 2020
ኢትዮጵያ፣ ካብቲ ንነዊሕ ዓመታት ሒዛቶ ዝጸንሐት፣ ሰፊሕ ክፋል ልኡላዊ መሬት ሱዳን ክትስሕብ ምዃና ኣል ሻርቕ ኣል ኣውሰጥ ስሞም ንዘይጠቐሶም ምንጭታቱ ብምውካስ ኣቃሊሑ።
እቲ ማዕከን ዜና ብ12 ሚያዝያ ብዘቕረቦ ዜና መሰረት፣ ኣስታት 600 ትርብዒት ኪሎሜተር ስፍሓት ዘለዎ፣ ልሙዕ ናይ ሕርሻ መሬታ ኣል ፋሽጋ፣ ሉኣላዊ ክፋል ሱዳን ምዃኑ ዝኣመነት ኢትዮጵያ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ሰሙናት፣ ሰራዊታን ስሒባ ንመንግስቲ ሱዳን ብወግዒ ከተረክቦ’ያ።
ብጠቕላሉ ሓለፋ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ጀነራል ኣደም መሓመስ ዝምራሕ ላዕለዎት ወትሃደራዊ ልኡኽ ኢትዮጵያ ናብ ሱዳን ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ ብዛዕባ ምምልካትን ምሕንጻጽን እቲ ዘሰሓሓበ ክፋል ዶባት ከምዝተመያየጡ ዘነጸረ እቲ ምንጪ እዚ ንምትግባር ሰራዊት ክልትኤን ሃገራት ክረሓሓቕ ከምዝተረዳድኡ ኣገንዚቡ።
ልሙዕ ናይ ሕርሻ መሬታ ዝውንን ኣል ፋሽጋ፣ ንሓረስቶት ኢትዮጵያን ሱዳንን ከሰሓሕብ ምጽንሑን ብሰንኩ ብዝተጎሃሃረ ተደጋጋሚ ግጭታት ድማ ሓያሎ ሰባት ግዳያት ሞትን መቑሰልትን ከምዝኾኑን ይፍለጥ።
እንተኾነ፣ ክልቲኤም መንግስታት ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ፣ እቲ ጉዳይ ብዘተን ምርድዳእን ክፍታሕ’ዮም ስምምዕ ከቲሞም።
ኣብ 2015 መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሉእላዊ ክፋል መሬት ንሱዳን ኣሕሊፉ ሂቡ ብዝብል ኣብ ክልል ኣምሓራ ተቓውሞታት ህዝቢ ከምዘለዓዓለ ኣይርሳዕን።
ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝውንንኦ ኣስታት 1600 ኪሎሜተር ዝዝርጋሕ ዶብ፣ ኣብ መንጎ ብሪጣንያን ኢጣልያን ዝተኸተመ ስምምዕ’ዩ።
እንተኾነ፣ እቲ ዶብ፣ ከም መብዛሕትኡ ሓድጊ ኤውሮጳዊ መግዛእቲ ዝኾነ ዶባት ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ብንጹር ዝተመልከተ ኣይኮነን።
===============


text:
ምትእትታው ስርዓት ህግደፍ ኣብ ጉድያት ምብራቕ ሱዳን!!
ምትእትታው ስርዓት ህግደፍ ኣብ ጉድያት ምብራቕ ሱዳን!!
ኣተን ምስ ኤርትራ ዝዳዋባ፣ ታእሪኻውን ቁጣባውን ምትእስሳር ዘለወን ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ጅቡቲ እየን። ኣህዛብ ናይዘን ዝተጠቅሳ ሃገራት ምስ ህዝቢ ኤርትራ ብጆግራፍ፣ ታሪኽ፣ ባህሊ፣ ማሕበራዊ ዝምድናታት ዝተኣሳሰረ እዩ። ብፍላይ ዝምድና ሱዳንን ኤርትራን ብኩሉ እንትንኡ ካብ ካልእ ፍሉይ ዝገብሮ ሓደ ዓቢ ክፋል ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብቲ ከባቢ ዶብ ከልተአን ሃገራት ስል ዝነብር ክንዮ ዶብ ዝተዘርግሐ ማሕበራውን ቁጣባውን ምትእስሳራት ዘለዎ ዓሚቕ ዝምድና ምዃኑ ንብዓይኒ ቅንዕና ዝጥምትን ልቦና ንዘለዎን ሰብ ጉሁድ ሓቂ እዩ። እዚ ኩሉ ስፍሕ ባይታ ቁጣባውን ባህላውን ብልጽግና እና ሃለወ፣ ብሰንክ ሰላምን ቅሳነትን ዘይምህላዉ ህዝብታት እቲ ዞባ ብድኽነትን ድቁርናን ሕማምን ንድሕሪት ኣብ ጭራ ምዕባለ ዓለም ተር ኢሎም ተሰሪዖም ይርከቡ። ብጫካናትን ዓመጽትን ማራሕቲ ዝምራሕ ዘሎ ኣህዛብ ቀረኒ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ንምርግጋጽ መሰረታዊ መሰላቶም፣ ዘይፍትሓውያንን ዘይሕጋውያንን ዝኾኑ ገዛእቶም ከልግሱ፣ ዲሞክራሳውያንን ፍትሓውያንን ስርዓታት ንኽተኽሉን ዘበገስዎ ቀልስታት፣ ብሰንክ ናይ’ቶም ከም ማሓዙት ተመሲሎም ዝቀርቡ ባዕዳውያን ስርዓታት ምትእትታው ማኣዝኖም ሰሒቶም፣ ኣብ ክንዲ ዕላማኦም ዝውቅዑ፣ ኣብ ጸቢብ ኮሮድዮታት ቀቢላን ሃይማኖትን ኣቲዮም ምህላዎም ማንም ተኸታታሊ ጉዳያት እቲ ዞባ ዝፈልጦ ሓቂታት እዩ።ኣብዚ ግዜ እዚ ዓቢ ኣታሓሳሳቢ ጉዳይ ኮይኑ ዘሎ ህሉው ኩነታት ምብራቕ ሱዳን እዩ። ናዕና ውን ከም ጎሮቤት ህዝቢ እቲ ኣብቲ ዞባ ዝካያድ ዘሎ ፍጻሜታት ኣዝዩ ዝጸልወናን ዘገድሰናን ስለዝኾነ፣ ብዛዕቡኡ ዝፈልጡ ሓበሬታ ንኣበብቲ ከማሕላልፍ ክፍትን እየ። ብስፍሓቱን ብባህርያዊ ሃብቱን ዓቢ ኣገዳስነት ዘለዎ ምብራቓዊ ዞባ ሱዳን፣ ካብ ነውሕ ግዜ ኣትሒዙ፣ ኣብ ዓይኒ ውሽጣውያንን ግዳማውያንን መዝመዝቲ ሓይሊታት ዝኣተወ እዩ። ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ክሳብ 1956 ዓ·ም፣ ዕለት ናጽነት እታ ሃገር ብዝተፈላለዩ ባዕዳውያን ገዘእቲ ክማሓደር ዝጸነሐ ዞባ ምብራቕ ሱዳን፣ ድሕሪ ናጽነት ማለት ካብ 1956 ክሳብ ሕጂ ዝቅጽል ዘሎ፣ ምሕደራ ተኸታተልቲ መንግስታት ሱዳን፣ ኣብ ዞባታት ምብራቕ ንኣስታት 64 ዓመታት ዝተጠቕሙሉ፣ ንህዝቢ ዘይርብሕ ፖሊሲታት፣ ኣብ ባህላውን ቁጣባውን ዕብየት ናይቲ ህዝቢ ዝመጾ ለውጢ ኣይነበረን። ብደቂ ሰሜን ዝምራሕ ማእከላይ መንግስት ሱዳን፣ ንቀጻልነት ዕብላላኦም ንምውሓስ፣ ቀቢላን ሃይማኖትን ከም ቀንዲ መለለዪ ሕላገት ህዝቢ ኮይኑ ክቅጽልን ህዝቢ ኣብ ፖሊቲካ ህይወት ከይነጥፍን ዓበይቲ ጻዕርታት ኣካዪዶም እዮም። ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ዘሕዝን ተርእዮታት ምብራቕ ሱዳን፣ እታ እንኮ ኣፍ ልዳት ባሕሪ ሃገረ ሱዳን ዝኾነት ወደብ ፖርት ሱዳን ዝውንን ብካልእ ባህርያዊ ሃብቲ ውን ኣብ ቀዳማይ ደረጅ ዝስራዕን ዞባ ከንሱ፣ ምስ ካልእ ዞብታት እታ ሃገር ክነጻጸር ከሎ፣ ህዝቡ ብሰንክ ድኽነትን ድንቁርናን ኣብ ኣዝዩ ትሑት ድረጃ መነባብሮ ይነብር ምህላዎም እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ዝበዝሐ ክፋል ህዝቢ እቲ ዞባ ብመጓሰይን ማሕረስን እዩ ዝናበር። እቲ ዝተረፈ ውሑድ ቁጽሪ ድማ ኣብ ንግዳዊ ስራሓት ዝተሞርክስው ህይወት ይነብር። እቲ ብስፍሓቱ ዝዓበየ መሬት ሕርሻ ዝውንን ምብራቕ ሱዳን፣ ሸውሃት ስሰዐ ናይ ካልኦት ዓሌታት ስለ ዝኸፈተ ካብ ጎሮባብቲ ሃግራት ይኹን ካብ ካልኦት ዞባታት ሱዳን ናብቲ ዞባ ተኸታታሊ ዋዚ ስደት ኣስዒቡ። እዚ ስደት እዚ ካብ ጫድ፣ ካሚሮን፣ ናይጀርያ፣ ማእከላይ ኣፍሪቃ ዝመጹ ዓሌታት ብብዝሒ ኣብቲ ስቡሕ መሬት ሕርሻ ምብራቕ ሱዳን ሰፊሮም መሬት ክግብቱ ጀሚሮም ኣለዉ። እዚ ማዕበላዊ ስደት ብቲ ማእከላይ መንግስት ዝተባረኸ ኮይኑ ዕላምኡ ከኣ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ናይ ፋላሊኻ ምግዛእ ሜላ፣ ህዝቢ ብዓሌትን ቀቢላን ከፋፊልካ ብስዉር ግርጪቱ እና ኣማሓዲርካ ካብ ፖሊቲካዊ ህይወት ክተርሕቆ ምፍታን እዩ። ኣብቲ ምህሙን ባይታ ማሕበራዊ ዝምድናታት ዘለዎ ሕብረተሰብ፣ ምግባት መሬትን ካልእ ማሕበራዊ ረብሓታት ዘበገሶ ቁርቁስ ኣብ ሞንጎ ነበርቲ ናይቲ ዞባ ናይ ደገ ምትትእታዋት ክስሕብ ጀሚሩ። ብፍላይ ኣብዚ ዘሓለፈ ኣዋርሕ ድሕሪ ምዕላው ስርዓት ኣልበሺር፣ ኣብ ሞንጎ ኑባን በኒ ዓምር ተዝባረዐ ዓሌታዊ ግጪት ህወት ብዙሓት ንጹሃን ሰባት ጠፊኡን ብምልዮናት ግንዜብ ዝትመን ንብረት ነዲዱን። እቲ ዓሌታዊ ግጪት ብዘይ ንጹር ምኽንያት እንደገና ኣብ ሞንጎ ሃደንደዋን በኒ ዓምር ተወሊዑ፣ ጽንሕ ኢሉ ድማ ኣብ ውሽጢ እታ ብሓደ ጥቅላሊ ናዝር(ከንተባ) ትምራሕ ዝነበረት ቀቢላ ሃደንዳዋ ለሒሙ ኣብ ክልተ ክፍላት ከምትምቀል ተገብረ።ሓደ ካብቶም ቀንዲ ሓመስቲ ጉዳያት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፋሻ፣ ጉዳይ ምብራቕ ሱዳን ድማ ብፍላይ ኮይኑ ዘሎ ምልካዊ ሰርዓት ኢሰያስ ኣፍወርቂ እዩ። ከም ሕማም ተላገብ ኩለን ሃገራት ቀርነኒ ኣፍሪቃ ኣብ ታሪኸን ተራኢዩ ዘይፍለጥ፣ ሕብረተሰባተን ብዓሌትን ሃይማኖትን ተገማሚዑ ኣብ ምጽጋኑ ዘሸግር ደረጃ ተበጺሑ፣ ኣብዚ እዋን እዚ ብህውከትን ደማዊ ኵናትን ተናዊጸን ይርከባ። ሰርዓት ህግደፍ ኣብ ክንዲ መነባብሮ እቲ ብሰንክ ሕማቕ ምሕደራኡ ብድኽነትን ሕማምን እና ተሳቀየ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ዘማሓይሽ፣ ገንዜብ ህዝቢ ንተቃወምቲ ጎሮባብቲ ሃገራት ኣብ ምዕጥቅን ምዕንግልን የባኽኖ ኣሎ። መንግስቲ ህግደፍ ኣብ ሶማልን ጅቡትን ኢትዮጵያን ንዘሳውሮም ዘሎ ውግኣት ከይኣኸሎ፣ ካብ ተስዓታት ናይዝሓለፈ ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ክሳብ’ዛ ዕለት’ዛ ብቀጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ መንገዲ ካብ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ምትእታዋት ተቐጢቡ ኣይፈልጥን እዩ። ሎሚ ብፍላይ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ድሕሪ ምዕላው ስርዓት ኣልበሺር ተኸሲቱ ንዘሎ ቀቢላውን ዓሌታውን ምስሕሓባት ክሳብ ደማዊ ኵናት ንኽበጽሕ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ምስዋሩ ዓቢ ተራ ከምዘለዎ ምንጭታት ኣብታ ሃገር ይሕብሩ።ብሰንክ ዝጽስንሐ ጉዕዙይ ምሕደራ ስርዓት ኣልበሺር፣ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ድሕሪ ምውዳቅ እቲ ስርዓት ዓበይቲ ፖሊቲካዊ ሃጓፋት ተፈጢሮም። እቶም ከም ኮማውያን ኣማሓደርቲ ተቆጺሮም ብቐጥታ ብማእከላይ መንግስት ኣልበሺር ዝማሓደሩ ዝነበሩ መራሕቲ ቀቢላታት ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሃጓፋት ክሽፍኑ ስለዘይኻኣሉ እቲ ፍሕፈሐን ምስሓሓባትን መሊሱ ክገፍሕ ክኢሉ። እቲ ካልኣይ ገጽ ስርዓት ኢሳያስ ዝኾነ ስርዓት ኣልባሺር፣ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ንኹሉ ሕብረተሰብ ናይቲ ዞባ ዝሓቁፍ ናጻ ፖሊቲካዊ ሰልፍታት ንከይፍጠር ዓቢ ተራ ነሩዎ እዩ። ካድራቱ ካብ ፖሊቲካዊ መድረኽ ኣብ ዝጠፍኡሉ ግዜ፣ ዝቆጻጸር ማእከላይ መንግስቲ ምስ ተሰኣነ፣ ብዝተፈለዩ ምኽንያት ተሓቢኦም ዝነበሩ ጸገማት ሕብረተሰብ ኣብ ጽፍሒ ተቀልቂሎም ይርከቡ። ብፍላይ እቲ ብስዉር መንገዲ ብናይ ደገ ሓይሊታት ክጓሃሃር ዝጸነሐ ውሽጣዊ ግርጪታት ሕብረተብ ጥርዙ በጺሑ ኣብ ናይ ምንቷግ ደረጃ በጺሑ ከም ዘሎ ይፍለጥ። ንኹሉ እቲ ሕብረተሰብ ዝውክላ ሲቪላውያን ፖሊቲካውያን ሰልፍታት ኣብ መድረኽ ፍጻሜታት ብዘይ ምህላወን ውን ከምዚ ዘይንቡር ፖሊቲካዊ ባህርያት ክረአ ኮሎ ካብ ትጽቢት ዋጻኢ ኣይኮነን። ኣብ ርእሲ እዚ ንጹር ፖሊቲካዊ መርገጺ ማራሕቲ ቀቢላታት ምብራቕ ሱዳን ዘይምህላዉ ውን ነቲ ኩነታት መሊሱ ኣብኢሱዎ ይአርከብ። ተዓዘብቲ ፖሊቲካዊ ኩነታት ምብራቕ ሱዳን ከም ዝትንትንዎ፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት እቲ ከባቢ ዝግበር ዘሎ ናይ ግዳም ጣልቃ ምእታው ይትረፍ ኣብ መንጎ ቀቢላታት ዝረአ ፍሕፈሐ፣ ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ቀቢላ ከይተረፈ ሕማም ምፍንጫልን ምግንጻልን ኣስዒቡ ምህላዉ ሓቂታት ኣብ ባይታ ይሕብሩ። ንኣብነት ኣብቲ ሼኽ ሱሌማን ዓሊ ቢታይ(መንፈሳዊ ማራሒ ሃደንደዋ ወይ ሕዳረብ) ኣብ ከሰላ ንደገፍቱ ዘስሞዖ መደረ ሕቡእ ፖሊቲካዊ ምልእኽቲ ዘማሓላልፍ እዩ ነሩ። ብተመሳሳሊ መልክዕ ከምዚ ዓይነት መደረ እዚ ኣብ ከተማ ሃያ(ምብራቕ ሱዳን) ብማራሒ(ናዝር) ቀቢላ ሃንደንደዋ ተሰሚዑ ነሩ። ንሱ፣ ኣብ መደረኡ ብዛዕባ ቀንዲ መትከላት፣ ናይቲ ብ2006 ኣብ ኣስማራ ዝተፈረመ፣ ውዕል ሰላም ምብራቕ ሱዳን ኣተኪሩ ተዛሪቡ። ካብቲ ተመሳሳሊ ትሕስቶ ዝነበሮም መደረታት ናይዞም ክልተ ተቀናቀንቲ መራሕቲ ሃደንደዋ እንርድኦ ነገር እንተሎ፣ ክለተኦም ብመንግስቲ ኢሳያስ ዝድገፉ ሙዃኖም እዩ። ምኽንያቱ ሼኽ ሱሌማን ዓሊ ቢታይ ካብቶም ሓደሰቲ ተጸወቲ ፖሊቲካ ምብራቕ ሱዳን ኮይኑ ኣሎ። ንሱ ካብ ቅድሚ ናጽነት ኣትሒዙ፣ ኣብ ኣንጻር ተሓኤ ዝቀንዐ ስላያዊ ንጥፋታት ምስ ህዝባዊ ግንባር ይተሓባበር ከምዝነበረ እዩ ዝዝፍለጥ። ድሕሪ ናጽነት ውን ኣንጻር ሰርዓት ኣልበሺርን ተቃውምቲ ኤርትራን ቀንዲ ስለያዊ መርበብ ኮይኑ ይሰርሕ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ናቱ ሰርዊት ኣሰልጢኑ ኣብ ውሽጢ መሬት ኤርትራ፣ ኣብ ከባቢ ሳዋ ኣብ ትሕቲ ጽላል ስርዓት ህግደፍ ይንቀሳቀስ ኣሎ። ንባዕሉ ውን ኣብ ዝሓለፈ ቀረባ ኣዋርሕ ብግንዜብ ህዝቢ ኤርትራን ፓስፖርት ኤርትራ ናብ ሕቡራት እማራት ዓረብ ከይዱ ዝተሓከመ ኢሙን ኣገል ጋሊ ኢሳያስ ኣብቲ ዞባ ኮይኑ ኣሎ። ናዝር ሃደንዳዋን ኣቦውንበር ጉባኤ ብጃን ዝኾነ ትርክ ውን ንሱ ዝድግፎ ግንባር ምብራቕ ሱዳን፣ ኣብ 2006፣ ኣብ ኣስመራ ውዕል ሰላም ምብራቕ ሱዳን ዝፈርመ እዩ። እዚ ውዕል እዚ ብስርዓት ህግደፍ ዝተዋሓሰ ኮይኑ ብምልኦም ብወገን ግንባር ምብራቕ ሱዳን ዝነበሩ ፈርምቲ ናይቲ ውዕል ብስላያ ስርዓት ህግደፍ ዝተመስርሑ፣ ሕሉፍ ታሪኽ ፖሊቲካዊ ተመክሮ ዝገድሎም ተልመዴን ፖሊቲካ እዩም ኔሮም። ድሕሪ እቲ ውዕል ሰላም ከም ኣባላት መንግስቲ ሱዳን ኮይኖም ንረባሓ ስርዓት ህግደፍ ይሰርሑ ምንባሮም ካብቲ ብዘይ ምቁራጽ ዝግበርዎ ዝነበሩ ርክባት ክንርዳእ ንኽእል። ስለ’ዚ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ብሰንክ ምትእትታው ስርዓት ኢሳያስ ቀቢላ ሃደንደዋ ኣብ ክልተ ክፋላት ተመቂላ ኣላ። ሃደንዳዋ(ሕዳረብ ኣብ ኤርትራ)፣ ቅድሚ ሕጂ፣ ብሓደ ማራሒ(ናዝር) ተምራሕ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ሎሚ ዓመት ብወልቀ መላኺ ኢሰያስ ዝተመረቐ ሓድሽ ዘይወግዓዊ ናዝር ቀቢላ ጅሜላብ ዝኾነ ሼኽ ሱሌማን ዓሊ ቢታይ፣ ክልተ መሪሕነት ጌራ ኣላ። እቲ ብሃንደበት ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ማእከል ፍጽስሜታት ናይቲ ዞባ ዝተቀልቀለ ኣልኣሚን ዳዉድ ዝተባሃለ፣ ፖሊቲካዊ መራሒ በኒ ዓምር ውን፣ ኣብቲ ንዓሰርተታት ኣሽሓት ደገፍቱ ኣብ ከተማታት ኻርቱም፣ ካሳላ፣ ፖርት ሱዳን ዝስሞዖ መደረ ምስ ትሕስቶ መደረ ሱሌማን ዓሊ ቢታይ ዝመሳሰል ኮይኑ ብዝያዳ ኣብቲ ብማእከላይ መንግስት ዝግበር ዝነበረ ምግሃስ መሰላት ህዝቢ እቲ ዞባ ተዛሪቡ። ብዛዕባ ፖሊቲካዊ ድሕሪ ባይታ ኣልኣሚን ዳዉድ ብዙሕ ዝፍለጥ እኳ እንተ ዘየለ፣ ኣብዚ እዋን እዚ ኣባል መሪሕነት ናይቲ ብመንግስት ደቡብ ሱዳን ዝድግፍ ሰውራዊ ግንባር ሱዳን ከምዝኾነ እዩ ዝፍለጥ። ኣብ ትሕቲ ጽላል መንፈርፈር ኢሰያስ ዝንቀሳቃሱ ሓደስቲ ፖሊቲካኛታት ምብራቕ ሱዳን እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቂሶም ዘለዉ ማራሕቲ ጥራሕ ኣይኮኑን። ብዙሓት ካብ ቀቢላታት በኒ ዓምርን ሓባብን ሃደንደዋን ዝውለዱ ፖሊቲከኛታት ኣብዚ ክንጠቕሶም ዘይካኣልና ኣባላት ግንባር ምብራቕ ሱዳን፣ ምስ ስርዓት ህግደፍ ብቀረባ ክሰርሑ ዝጸንሑን ዘለዉን ኮይኖም ኣብዚ እዋናዊ ጉዳያት ዞባኦም ብዝተፈላለየ መልክዕ ኣብቲ መድረኽ ፍጻሜታት ኣቲዮም ኣለዉ። ምስዚ ዝተኣሳሰር ውን ኣብቲ ኣብ ጁባ፣ ዋና ከተማ ደቡብ ሱዳን ብዛዕባ ጉዳያት ምብራቕ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ዘተ ዘይተወከሉ እንዳታት ቀቢላ ሃደንደዋ ምእንቲ መሰሎም ብሬታዊ ቀልሲ ከበግሱ እጅግኦም ሰብሲቦም ከም ዘለዉ እዮም ሓቢርም። ንሳቶም ዘተ ጁባ ንምብራቕ ሱዳን ስለ ዘይውክል፣ ዘተ ናብ ኣስመራ ውይ ኻርቱም ክቅይረሎም ይሓቱ ኣለዉ። ስለዚ ኣብቲ ኩሉ ፍጻሜታት ናይቲ ዞባ፣ ኣሰር ስምብራት ኣጻብዕቲ ወልቀ መላኺ ኢሰያስ ከም ዘሎ ካብ ማንም ክስወር ዘይክእል ኩነታት እዩ ዘሎ። ከምኡ ውን ወልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፍወርቂ፣ ብቲ ብሞንጎንነት ኢትዮጵያን ወድብ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተፈጸመ ጽምብል ውዕል ምስግጋር ምሕደራ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ሞንጎ መሰገጋሪ ውተሃደራዊ ባይቶ ሱዳንን ተቃወምቲ ምንቅስቃስ ሓርነትን ለውጥን፣ ካልኦት መራሕቲ ጎሮባብቲ ሃገራት ኣብቲ ሓጎስ ህዝቢ ሱዳን ዝኾነ ጽምብል ክሳተፋ ከለዉ፣ ንሱ ኣብ ሳዋ ምስ ገለ ኣባላት ተቃውምቲ ምብራቕ ሱዳን ኮይኑ ብዝተፈለየ ዘመናዊ ኣጽዋር ዝዓጠቁ ሓደስቲ ተመረቕቲ ወተሃደራት ዝገበርዎ ወተሃደራዊ መርኢት ክዕዘብ ወዒሉ። ኢሳያስ፣ እቲ ብሞንጎንነት ኢትዮጵያን ውድብ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተበጸሐ ውዕል ሰላም ደስ ስለ ዘይበሎ ናይ ኹራ መልእኽቱ ከምሕላልፍ ፈቲኑ። ንሱ ብነፍሱ ስኒትን ሰላምን ስለ ዘይፈቱ ኣብ ሳዋ ምስ ሸኽ ስሌማን ዓሊ ቢታይን ዑመር መሓመድ ጣህርን(ውተሃደራዊ መራሒ ሰራዊት ሃደንዳዋ) ሽርሒታት ክኣልም ስለ ዝወዓለ ናይ ፋሉልነት ባህርያቱ ዝገልጽ ተግባራት ኣርእዩ። ዕላማ ምትእትታው ኢሳያስ ኣብ ጉድያት ዞባ ምብራቕ ሱዳን፣ ክንዮ ረብሓታት ሕብረተሰብ እቲ ዞባ እዩ። ተንተንቲ ከምዝግልጽዎ፣ ሕቡእ ዕላማ ወልቀ ማላኺ ኢሰያስ ብስደት ኣብ ሱዳን ዝነበር ህዝቢ ኤርትራ ናብ ዓዱ ተመሊሱ ምዝንባል ዲሞግራፋዊ ሚዛን ንኸይ ፍጠር ብኣጋ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ብልስሉስ ኣገባብ ኣብ ዘለዉዎ ንኽጣየሱ ከም ዘለዎም ምግባር እዩ። እዚ ከኣ ምስ እቲ ዓጋዝያውያ ዓው ኢሎም ዓንገረር ዝብልሉ ቁሉእዕ ዕላማኦም ዝሰማማዕ ዕላማ ይመስል። ስለዚ እቲ ፍሉጥ ምልክታት ኣሰር ስብራት ኢድ ኢሰያስ ኣብ ኩሉ ግርጪት ናይቲ ከባቢ ተጋሂዱ ኣሎ። ንሱ ዕላምኡ ንምውቃዕ ኩሉ ዝካኣልን ዘይካኣልን ሜላታት ዝጥቀም ሕደገኛ መራሒ እዩ። ንሱ ኣብ ዘመን ድሞክራሲ፣ ፍትሒ፣ ሕግን ናይ ግፍዕን ጭካነን ምስሊ ዝውክል ኣረመነ መራሒ ውን እዩ።
ሽፋ መ/ኑር
24/11/ 201


text:
‘ኦ እግዚኣብሔር፣ ክሳዕ መአዝ ኢኻ ፈጺምካ እትርስዓኒ፧ ክሳዕ መአዝከ ኢኻ ገጽካ ትኽውለለይ፧ ክሳዕ መአዝ ብነፍሰይ ክጭነቕ፣ ዕለተ ዕለትሲ ብልበይ ክሐዝን እየ፧ ጸላእየይከ ኽሳዕ መአዝ እዩ ዚዕብልለኒ፧ ኦ እግዚኣብሄር ኣምላኸይ፣ ጠምት እሞ ምለሰለይ። ኣነ ድቃስ ሞት ከይድቅስ፣ ጸላእየይ፣ ስዒረዮ፣ ከይብል፣ እንተ ተናወጽኩ፣ ተጻረርተይ ከይፍስሁስ፣ ነዒንተይ ኣብርሃየን። ኣነ ግና ብምሕረትካ እውከል ኣሎኹ፣ ልበይ ብምድሓንካ ይሕጐስ ኣሎ። እግዚኣብሄር ሰናይ ገይሩለይ እዩ እሞ፣ ምስጋናኡ ኽዝምር እየ።’ (መዝ 13.1-6)
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ንቅዱስ መጽሓፍ ገንጺልና ኣብ ነንብበሉ ግዜ ብቀጻሊ ዝተፈላለየ ጸሎታት የጋጥሙና። እንተኾነ ምሉእ ብምሉኡ ንጸሎት ዝተወፈየ መጽሓፍ እውን ኣሎ። እዚ መጽሓፍ ጸሎት እዚ ሃገር ኰይኑ መኣከብን ቤትጸሎትን ብዙሓት ጸለይቲ ኮነ። እዚ መጽሓፍ እዚ መዝሙረ ዳዊት ይበሃል። ንክንጽልየን ብጠቅላላ 150 መዛሙር ዝኾና መዛሙር ኣለዋና።
እዚ ክፍሊ ቅዱስ መጽሓፍ ካብቶም ናይ ጥበብ መጽሓፍቲ ዝበሃሉ ሓደ እዩ ከመይ ምስ እግዚአብሔር ብምውሳእ ዝረኸቦ ተመኲሮ ተመሪሑ ጥበብ ጸሎት ስለዘመሓላልፍ እዩ። ኣብ መዝሙራት ዳዊት ኩሉ ስምዒታት ደቂሰባት ማለት ታሕጓስ ቃንዛ ምጥርጣር ተስፋ ጭንቀት ወዘተ ንሕይወት ደቂሰባት ዝትንክፉ ነገራት ንረክብ። ሓዲስ ትምህርተ ክርስቶስ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ቊ.2588 እንታይነት ነፍሲወከፍ መዝሙር እንክገልጽ ‘ኣብ መጽሓፈ መዝሙራት ዚርከብ በብዓይነቱ መልክዕ-ጸሎት፤ ኣብ’ዚ ዘለዎ ደረጃ ዝበጽሐ፤ በብቝሩብ ኣብ ናይ ቤተመቕደስ ግብረ-ኣምልኾን፣ ኣብ ልቢ ነፍስወከፍ ሰብን ብዝረኸቦ መድረኽ ሓሊፉ እዩ። ዝማሬ ይኹን፤ ጸሎተ ሰቆቃው(ሓዘን) ወይ ከኣ ጸሎተ-ኣኰቴት(ምስጋና)፤ ውልቃዊ ይኹን ማኅበራዊ፤ ንጉሣዊ መዝሙር ይኹን፤ መዝሙር ንግደት ወይ መዛሙር ጥበብ (ኣስተንትኖ)፤ ወትሩ ግዜ እዚ መዛሙር’ዚ ኣብ ታሪኽ-ሕዝቢ፣ ናይ ኣምላኽ መስተንክራዊ ተግባራት ዜርI መስትያት፤ ከምኡ’ውን ናይ’ቲ ዘማራይ ሰብ ናይ ተመክሮኡን መነባብሮኡን ነጸብራቕ ኮይኑ ይርከብ። ሓደ መዝሙር ንዝተወሰነ ናይ ታሪኽ ክውነት ዜንጸባርቕ’ኳ እንተኾነ፣ ወትሩ ገርሀይናን ቀጥተይናን መልክዕ ዝሓዘ ስለዝኾነ፤ ኣብ ኩሉ እዋናትን ኵነታትን ብዚርከቡ ሰባት፤ ብሓቅነት ኪዝመርን ኪጽለን ዚከኣል ጸሎት እዩ’ እንክብል ብሰፊሑ ይገልጾ። ነዚ መዛሙር እዚ ደጊምና ደጋጊምና ብምንባብ ቋንቋ ጸሎት ንመሃር። ከም ሓቁ ኸኣ ዝኾነ ወዲ ተባዕታይ ወይውን ዝኾነት ጓልኣንስተይቲ ንእግዚአብሔር ከመይ ገቢሮም ክውድሱን ከመስግኑን ክምህለሉን ክምሕጸኑን ከምኡ እውን ኣብ ግዜ ታሕጓስስ ይኹን ኣብ ግዜ ሓዘን ከመይ ቢሎም ክምህለልዎ ንዘደንቁ ጉዳያት ተግባራቱን ሕጉን ከመይ ገቢሮም ከዘንትው ከምዘለዎም ንምምሃር እግዚአብሔር አብ ብመንፈሱ ገቢሩ እዩ ኣብ ልቢ ዳዊት ንጉሥን ካልኦት ጸልየትን ዘስተንፈሶ። ብሓጺሩ መዝሙራት ዳዊት ንሕና ደቂሰባት ምስ እግዚአብሔር ንምዝራብ እንጥቀመሉ ቃል ኣምላኽ እዩ።
ኣብዚ መጽሓፍ እዚ እንረኽቦም ሰባት ናይ ፈጠራ ሰባት ወይውን ኣብዚ ምድሪ እዚ ዘይርከቡ ሰባት ኣይኮነን ወይውን ንጸሎት ምስ ሰቂለ ሕልና ወይውን ምስ ካልኦት ፍጡራት ምስ ምርኻብ ዘደናግሩ ኣይኮኑን። ፈጺምካ ከምኡ ኣይኮነን! መዝሙራት ዳዊት ኣብ ሰደቃ ኰፍ ኢልካ ሓሲብካ መርሚርካ ዝተደርሱውን ኣይኮኑን! ብዙሕ ግዜ ኣብ ግዜ ጭንቀን መከራን ካብ ናብራ ሕይወት ዝውሕዙ ምህለላታት እዮም። ንክንጽልየሎም እንተዀይኑ ከምዘሎና ናብ እግዚአብሔር ክንቀርብ ኣሎና። ነዚ ኣይትረስዎ ጽቡቅ ንክትጽሊ ከምዘሎኻዮ ምቅራብ የድሊ ምጽብባቅ ኣየድልን እዩ። እንክትጽሊ ‘ጐይታየ ኣነ እኮ ከምዚ እየ’ እናበልካ ንነፍስኻ ክተጸባብቅ ኣይትጽዓር። ከምታ ዘሎኻያ ንቅድሚት ገስግስ። ነዚ እንክትገብር ምስቲ ዘሎካ ሠናይ ነገር እንክኾን ምስቲ ብዘይካኻ ካልእ ማንም ዘይፈልጦ እንተ ንሕና ኣብ ውሽጢ ልብና ኣጸቢቅና እንፈልጦ ሕሰም እውን ክኸውን ኣለዎ! ኣብዘን መዝሙራት ንድምጺ ናይቶም ጸለይቲ ዓጽመ ሥጋ ለቢሶም ብኣካል ንሰምዖም፣ ሕይወቶም ከም ሕይወት ኩሎም ደቂ ሰባት ብግድልን ጸገምን ድኻምን ምጥርጣርን ዝመልአ እዩ። ደራሲ መዝሙረ ዳዊት ንስቃይ ሱርነቀል ብዝኾነ መንገዲ ኣይቃወሞን ከመይ ክፍሊ መንባብሮ ምዃኑ ይግንዘብ ነሩ። እንተኾነ ኣብ መዝሙረ ዳዊት እዚ ስቃይ እዚ ናብ ልመና ይቅየር። ካብ ምስቃይ ናብ ልመና ወይውን ምህለላ ይሰጋገር።
ኣብ መንጎ እዚብዙሕ ልመናታት ወይውን ምህለላታት ወትሩ ተጠንጢላ እትተርፍ ዘይተቋርጽ ገዓር ኣብ ምሉእ መጽሓፍ ንረክብ፣ እዚኣ ከኣ እታ ንሕናውን ብዙሕ ግዜ ንደጋግማ ‘ክሳብ መኣስ እሞ ጐይታይ! ክሳብ መዓስ’ እትብል ሕቶ እያ። ዝኾነ ስቃይ እፎይታ ይጽውዕ፣ ዝኾነት ነጥቢ ንብዓት ምጽጽንናዕ ትምህለል፣ ዝኾነ ቊስሊ ምሕዋይ ይጽበ፣ ዝኾነ ጸለመ ፍታሕ ይምነ። ኦ ጐይታይ ክሳብ መዓስ እየ ከምዚ ኢለ ክሳቀ! ኦ ጐይታ ስምዓኒ! እናበልና ክንደይ ግዜ ዘይጸለና። እወ እዛ ክሳብ መዓስ እትብል ኦ ጐይታ ይኣክል በልኒ ክሳብ መዓስ እየ ከምዚ ኢለ ክሳቀ እናበልና ንምህለል።
መዝሙረ ዳዊትከስ ከምዚ ዓይነት ልመናታት ብቀጻሊ እናኣቅረበ ብስቃይ ከይንሽነፍ ከይነለማምደዶ ብምምሃር ሕይወት እንተዘይተፈዊሳ ከምዘይትድሕን የዘኻኽረና። ሕይወት ወዲሰብ ከም እስትንፋስ ኰይኑ ናብራኡ በናኒ እዩ፣ እንተኾነ እቲ ዝጽሊ ሰብ ኣብ ቅድሚ ኣዕይንቲ እግዚአብሔር ክቡር ፍጥረት ምዃኑ ይፈልጥ ስለዚ ናብኡ ምእዋይ ትርጉም ከምዘለዎ ይርዳእ። እዚ ኣድላዪ እዩ። ክንጽሊ እንኸደሉ ቀንዲ ምኽንያት ኣብ ቅድሚ ኣዕይንቲ እግዚአብሔር ክቡራት ስለዝኾና እዩ። ኣብ ቅድሚ ቀሪብና ጐይታየ ንስኻ ትፈልጦ ኢኻ እወ ጸገመይ ኣብ ውሽጢ ልበይ ኰይኑ ዘሳቅየኒ ጉዳይ ትፈልጦ ኢኻ! ኢልካ ምጽላይ። እዚ እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ኰይኑ ናብዛ ጥበብ እዚኣ ገጽካ ክትጐዓዝ ይደፋፍኣካ። እዚ ከኣ ኣብ ቅድሚ ኣዕይንቲ እግዚአብሔር ክቡር ስለዝኾንካ ክትጽሊ ናብኡ ከም እትግስግስ ዝገብር ጥበብ እዩ።
ጸሎት መዝሙረ ዳዊትከስ ናይዚ ኣውያት እዚ ምስክር እዩ። እዚ ገዓር እዚ ወይውን ኣውያት እዚ ብዙሕ መልክዕ ኣለዎ ከመይ ስቃይ ኣብ ሕይወትና ኣሽሓት መልክዕ ኣልይዎ ዝተፈላለየ ኣሽማት ይወሃቦ፣ ሕማም ጽልኢ ውግእ ስደት ክሕደት ወዘተ ተባሂሉ ክሳብ እቲ ዝለዓለ ዕንቅፋት ማለት ሞት ይበጽሕ። ኣብ መዝሙራት ዳዊት ሞት እቲ ዝለዓለ ዘይምኽንያታዊ ጸላኢ ወዲሰብ ኰይኑ ይቀርብ። ከምዘይነበርካ ኢምንት ዝገብርን ንኩሉ ዘኽትምን ከምዚ ዓይነት መቅጻዕቲ ዝግብኦ በደልሲ እንታይ ኮን ይኸውን! ኢሉ ከኣ ይሓትት። በዚ ከኣ ብመዝሙረ ዳዊት ገቢሩ ዝጽሊ ሰብ ኣብቲ ኩሉ ጻዕሪ ወዲሰብ ምንም ፍታሕ ከምጸኣሉ ኣብ ዘይክእል ሁመት እግዚአብሔር ጣልቃ ንኪኣቱ ይልምን። እነሆ እምበር ጸሎት ባዕላ መንገዲ ድሕነትን ተበግሶ ድሕነትን ምዃና ንግንዘብ።
ብእግዚአብሔር ዚኣምንስ ይኹን ነዚ ዝኽሕድ ኣብዚ ዓለም ኩሎም ደቂሰባት ይሳቀዩ። እንተኾነ ስቃይ ኣብ መዝሙረ ዳዊት መራኸቢ ምስ እግዚአብሔር ርክብ መፍጠሪ ይኸውን። ገዓሩ ሰሚዑ ዝምልሰሉ ሰማዒ እዝኒ ዝጽበ ኣውያት ይኸውን። እዚ ልመና እዚ ብዘይ ትርጉምን ብዘይ ዕላማን ክተርፍ ዘይከኣል እዩ። እቶም ዕለት ዕለት ዘጓንፉና ስቃያት እውን እንተኾነ ብኣጋጣሚ ሓፈሻዊ ሕጊ ተኸቲሎም ዝፍጸሙ ኣይኮኑን እንታይ ደኣ ናተይ ናይ ብሕተይ ዝኾነ ቅድመይ ማንም ካልእ ዘይፍሰሶ ናይ ወትሩ ንብዓተይ እዩ። ነዚኣ እሞ ኣስተንትንዋ! ንብዓት ሓፈሻዊ ንኩሉ ዝምልከት ናይ ኩሉ ሓደ ኣይኮነን! ናተይ ናይ ብሕተይ ንብዓት እዩ። ነፍስወከፍና ናቱ ናይ ብሕቱ ንብዓት ኣለዎ። ንብዓተይን ስቃየይን ብጸሎት ንቅድሚት ንክግስግስ ይደፋፍኡኒ። ነዚ ንብዓት እዚ ቅድመይ ማንም ኣየፍሰሶን ናተይ ናይ ብሕተይ ንብዓት እዩ። ርግጽ እዩ ብዙሓት ነቢዖም እዮም እንተኽዕነ ከምዚ ናተይ ንብዓትን ከምዚ ናተይ ስቃይን ዘጓነፎ የለን ናተይ ናብ ብሕተይ ቃንዛ ናተይ እዩ። ናተይ ናይ ብሕተይ ስቃይ ናተይ እዩ።
ቅድሚ ናብዚ ኣዳራሽ እዚ ምእታወይ ወለዲ ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ሳምንታት ኣብ ኣገልግሎት ሓገዝ ወፊሩ እንከሎ ዝተቀትለ ካህን ወለዲ ረኺበ ኣዘራሪበ። ናይዞም ወለዲ እዚኦም ንብዓት ናይ ብሕቶም ናቶም ንብዓት እዩ ነዚ ከኣ ነፍሲወከፎም እዚ ንኣገልግሎት ድኻታት ሕይወቱ ዘወፈየ ወዶም ክመውት ከሎ ምርኣይ ክሳብ ክንደይ ከምተሳቀየ ይፈልጡ እዮም። ንዝሓዘነ ሰብ ክነጸናንዕ ክንከይድ እንከሎና እንብሎ ይጠፍኣና! ስለምንታይ ይመስለኩም! ምኽንያቱ ጥልቀት ሓዘኑ ክንበጽሖ ኣይንኽእልን ጥልቀት ስቃዩ ክንግምቶ ኣይንኽእል! ስቃዩ ናይ ብሕቱ እዩ እተን ንብዓቱ ናይ ብሕቱ እየን። ንሕና እውን ልክዕ ብከምዚ ስቃየይ ንብዓተይ እንክንብል ከምዚ እዩ። በዚ ስቃይ እዚ እየ እምበኣር ጸሎተይ ናብ እግዚአብሔር ዘዕርግ።
ኣብ መዝሙር 56 እቲ ዘማሪ ‘ንስኻ ንምዅብላለይ ቈጸርካ፣ ንንብዓተይ ኣብ ጭልፎኻ አከብካዮ፣ ኣብ መጽሓፍካዶ ኣይተጻሕፈን!’ እናበለ ይጽሊ። ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዘይንፍለጥ ማንም ቊጽሪ ኣይኮናን። ነፍሲወከፍና ወጅህታትን ልብታትን ኣልዩና ሓደ ብሓደ ብሽምና እንፍለጥ ሰባት ኢና።
ኣብ መዝሙራት ዳዊት ኣማና ዘበለ ኩሉ መልሲ ይረክብ። ኣማኒ ዘበለ መዓጹ ደቂሰባት ተረጊጦም እኳ እንተ ተዓጽው ማዕጾ እግዚአብሔር ወትሩ ክፉት ምዃኑ ይፈልጥ። ዋላ ዓለም ምሉእ ተጻዩ ሓደ ኩነኔ እንተኣወጀ ኣብ እግዚአብሔር ግን ድሕነት ኣሎ።
‘ጐይታ ጽን ኢሉ ይሰምዕ’፡ ሓንሳእ ሓንሳእ ኣብ ጸሎት ነዚኣ ጥራይ ምፍላጥ እኹል እዩ። ጸገማትና ወትሩ ግዜ ፍታሕ ይረኽቡ ማለት ኣይኮነን። ዝጽሊ ኣይከሰረን፡ ከመይ ኣብዚ ምድራዊ ሕይወትና ብዙሓት ሕቶታት መፍትሒ ከምዘይረኽቡ መዋጽኦ ዘይብሎም ስቃይ ካብና ዘይተርፍ ወትሩ ዘሰንየና ነቲ ሓደ ውግእ ምስ ወዳአ ካልእ ውግእ ከምዝጽበዮ ይርዳእ። እንተኾነ ጸሎትና እንተተሰሚዑ ኩሉ ክትጻወሮ ዝከኣል ይኸውን።
ክጓነፍ ዝኽእል ዝሓሰመ ጉዳይ ኣብ ስቃይ ከሎኻ ኩሉ ጠንጢኑካ ማንም ከይዘከረካ ንብሕትኻ ምዃን እዩ። ካብዚ ጸገም እዚ ዘድሕነና ጸሎት እዩ። ከመይ ንመደብ እግዚአብሔር ክንርድኦ ከጸግመና ይኽእል እዚ ከኣ ብዙሕ ግዜ የጋጥም። እንተኾነ ብጸሎት እንገብሮ ኣውያት ኣብዚ ምድሪ እዚ ተዓንቂጹ ኣይተርፍን ክሳብ ኣብኡ ይዓርግ። ንሱ ከኣ ልቢ ወላዲ ዘለዎ ኰይኑ ንሱ ባዕሉ ስለ ዝሳቀን ዝመውትን ወዱ ወይ ጓሉ ዘልቅስ እዩ። ኣነ ሓንቲ ነገር ክነግረኩም እየ። ንዓይ ሕሱም ግዝያት እንከጋጥመኒ ነቲ ንኢየሩሳሌም እናራየ ዝነብዔ ኣብ ቅድሚ መቃብር ኣልኣዛር ዝነብዔ ኢየሱስ እናነባዕኩ አስተንትን እሞ ፍኹስ ይብለኒ። እግዚአብሔር ስለይ በኺዩ እግዚአብሔር ስለና ይበኪ እዩ ስለስቃይና ይበኪ። ከምቲ ሓደ ጸሓፊ እግዚአብሔር ስለምታይ ሰብ ክኸውን ደልየ ንዝብል እንክገልጽ ‘በኽዩ ንክኽእል’ ዝበሎ እዩ። ኢየሱስ ኣብ ስቃየይ ምሳይ ከምዝበኪ ምስትንታን ዓቢ ምጽንናዕ እዩ። ንቅድሚት ንክንግስግስ ይሕግዘና። ምስኡ ኣብ ዘሎና ርክብ ጠቢቅና እንተነቢርና ሕይወትና ስቃይ ኣይተርፋን እዩ እንተኾነ ናብ ሓደ ዝዓበየ መኣዝን ሠናይ ነገር ይኽፈት ንፍጻሜኡን ምልኣቱን ከኣ ጒዕዞ ይጅመር። ኣጆኹም ትብዓት ልበሱ ብጸሎት ንቅድሚት ገስግሱ። ኢየሱስ ወትሩ ኣብ ጐድንና እዩ። እግዚአብሔር ይሀበለይ።


text:
ዓለምለኸ መዓልቲ ናጻነት ፕረስ ጽባሕ ሓሙስ ግንቦት 3 ኣብ መላእ ዓለም ተዘኺሩ ኣብ ዝውዕለሉ ኣጋጣሚ፡ነጻነት ፕረስ ኣብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ምንቁልቋሉ ተሓለቕቲ ይሕብሩ`ለዉ።
ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ኣብ ዝወጽእ ጸብጻብ ዝተሓተ ደረጃ ዝስርዓ ኽኾና ከለዋ ፡ ኢትዮጵያ`ውን ካብ`ቲ ዝሓለፈ ዓመት ዝነበረቶ ትሑት ደረጃ ኣይተመሓየሸትን። ብመሰረት ሓበሬታ ተሓለቕቲ መሰላት ኣብ ዝሓለፈ ቁሩብ ዓመታት ኣብ ሃገራት ኬንያን ታንዛንያን`ውን ነጻነት ፕረስ ምንቁልቋሉ ይገልጹ።
ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ብክስታት ክሕደት ሃገር፡ግብረ ሽበራን ምጽናት ዓሌትን ንትሽዓት ጊዜ ተአሲሩ፡ ንሱ ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ቃለ መሓላ ምፍጻሙ ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ካብ ቤት ማእሰርቲ ዝተፈትሐ ኾይኑ ኣብ ልዕሊኡን ኣብ ልዕሊ ካልኦትን ዝፍጸም ግፍዒ፡ ንመንግስቲ ዝነቕፍ ጽሑፍ ካብ ምጽሓፍ ከምዘይክልክሎ ይገልጽ።
“ሓሳብካ ብነጻነት ምግላጽ ብዘይምህላው፡ ነጻነት ክህልው ኣይክእልን’ዩ። ነጻነት ብኡ’ዩ ዝጅምር። ሓሳብኻ ክትገልጽ ክትኽእል ኣለካ። ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ቃል ኣትዮም ኣለው። ንዝኣተውዎ ቃል ክትግብሩ ኣለዎም። ክሳብ ሕጂ ዝተተግበረ ነገር ኣይርኣይን።”
ዶብ ኣልቦ ጋዜጠኛታት ዝተባህለ ትካል ዘውጽኦ ዝርዝር ነጻነት ፕረስ ሃገራት ኢትዮጵያ መበል 150 ክትስራዕ ከላ ኤርትራ ድማ ኣብቲ 180 ሃገራት ዝሓዘ ዝርዝር ንሰሜን ኮርያ ጥራይ ብምቕዳም ኣብ መበል 179 ተሰሪዓ ኣላ። እዚ ደረጃ`ዘን ሃገራት ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣይተቐየረን።
ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ግብረ ሽበራን ስግኣት ሃገራዊ ጸጥታን፡ ቀንዲ ምክንያት ምድራት መሓውራት ዜናን ምምያ ትሕዝቶን ምዃኑ ይፍለጥ።
ዳይሬክተር ዞባዊ ቤት ጽሕፈት ዓለምለኸ ትካል ተሓላቒ መሰላት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ጆዋን ኑያንዩኪ ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ትብል።
“ዜጋታት’ውን ንመሰል ብነጻነት ሓሳብካ ምግላጽ ደው ክብሉ ኣለዎም ምክንያቱ ንመጻኢ ምዕባለን ንምሕላው መሰላትን ኣገዳሲ ረቛሒ ብምኳኑ። ምክንያቱ ነጻነት ፕረስ ነጻነት ነፍሲ ወከፍ ዜጋ’ቲ ዞባ ማለት እዩ።”
ታንዛንያ ነጻነት ፕረስ ብቅልጡፍ ዘልቆልቆለላ ሃገር ኮይና`ላ፡ ብመሰረት ዝርዝር ደረጃ ሃገራት ነጻነት ፕረስ ታንዛንያ ካብ መበል 83 ናብ 93 ወሪዳ አላ። ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ንህዝቢ ዘለዓዕሉን ሰላም ዝዘርጉን እዮም ንዝብልዎም መደበራት ራድዮ ይኽልከሉን ጸሓፍቲ ዓምዲ ኢንተርነት’ውን ተመሳሳሊ ዕንቅፋት ይገጥሞምን ኣሎ።ንመንግስቲ ዝነቕፉ ወይ ሕቶ ዘልዕሉ መሓውራት ዜና ብመንግስቲ ይዕጸዉ`ለዉ፡ ትብል ተሓላቒት መሰላት ሀለን ቢሲምባ።
“ ዝተዓጽዋ ጋዜጣታት ኣለዋ። ንኣብነት ሰለስተ ጋዜጣታት ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ተዓጽዮም ኣለው ገለ ድማ ንኣዋርሕ ተዓጽዮም። ገለ’ውን ንሓዋሩ ዝተዓጽዋ`ዮም።”
ኣብ ኡጋንዳ ዝርከብ መርበብ ሰብኣዊ መሰል ጋዜጠኛታት፡ ፖሊስ እታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት መጥቓዕቲ ክፍጽሙ ዘርእይ ቪድዮ ከምዘለዎም ይገልጹ። እዚ ጉጅለ ተሓለቕቲ መሰላት ቀንዲ ገሃስቲ ነጻነት ፕረስ ፖሊስ ምኳኖም ይገልጽ።
ፖሊስ እታ ሃገር ግን ኣብ ልዕሊ ፕረስ መጥቓዕቲ ዝፍጽሙ አባላት ፖሊስ ከምዝቕጽዑ ብምግላጽ ነዚ ክስታት ይነጽጉ።
ሪፖርት ዶብ ኣልቦ ጋዜጠኛታት ኣብ ናይ ሎሚ ዓመት ጸብጻቡ ኡጋንዳ ካብ 112 ናብ 117 ንኬንያ ድማ ካብ 95 ናብ 96 ኣውሪድወን ኣሎ።
ኣብ ኬንያ ብተቓወምቲ ዝተዳለወ ፍጻሜ ሸፈነ ብምሃቦም ንዝተዓጽዉ ኣርባዕተ ጋዜጠኛታት ቴሌቭዥን፡ ንመንግስቲ ኬንያ ተሪር ነቐሬታ ኣስዒብሉ’ዩ።
ድሕሪ ካብ ሰብ ሞያ ሕጊ ዝተላዕለ ተቓውሞ መንግስቲ ነተን መደበራት ቴሌቭዥን ስርሓት ክጅምራ ኣፍቒዱ’ዩ ስለዚ`ዩ ድማ ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ነጻነት ፕረስ ኣብ ዝድረተሉ ጊዜ ዜጋታት ድምጾም ከስምዑ ዝጽውዕ።


text:
መግለጺ ኢትዮጵያ ንትግባረ ስምምዕ ኣልጀሪስን ውሳኔ ኮምሽን ዶብን
ሓደ ብስራት ማንታ ዓወት
ንህዝቢ ኤርትራ
እቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝኸፍአ ደማዊ ኲናት ምዃኑ ዝፍለጥ ብዶብ ተሳቢቡ ኣብ 1998 ዝተባርዐ ኲናት፡ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብደም ኣዕለቕሊቑ ኣብ 2000 ዓመተ ምህረት ምስ ኣብቅዐ፡ ክልቲኦም ወገናት ነቲ ጸገም ብስምምዕ ክፈትሑዎ ኣብ ኣልጀሪስ ተፈራሪሞም፡
ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራ
ድምጽኻ ናብ ማዕበል ተመሊሱ `ሎ `ሞ፡
ልቦናኻ ናብ ልቡ ይመለስ!!
እታ ን10 ዓመት፡ ዓምጽን ውዲትን ናይቲ ማህጸን ለዋሃት ኣዴታትካ ንዘፍረዮም ጀጋኑ ሓዚሉ ኣብ ዘዕበየ ዝባንካ ሸይሸይ ዝብል ዘሎ እኩይ ምልካዊ ስርዓት ብምቅላዕ፡ ንኣውያትካ ካብ ትሕቲ መሬትን ዕምቆት ባሕርን ኣውጺኣ ኣብ ኣየርን ሰማይን ዘቃልሐት፡ ድምጽኻ ድምጺ
ከምቶም ሰብ ሕድሪ መብጽዓና ነኽብሮ ‘ሞ፣ ንሰብን እንዝግን ክጥዕሞ!
ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ፣ ሎሚ ድሮ ሓድሽ ዓመት 2017፣ ኣብ መሰጋገሪ ክልተ ኣገደስቲ ዓመታት፣ መዛዘምን መጀመርያን ቃል ከስምዕ፣ እዝንኻ ክተለቅሓኒ ብትሕትና እሓተካ። 2016 መዛዘሚት ርብዒ ዘበን፣ 2017 ድማ ፈላሚት ካልእ ርብዒ ዘበን ከም ምዃነን መጠን፣ ብቕድሚ ዓይነይ ከም ሓዊ ለይቶ ውልዕ ጥፍእ፣ ብጎኒ እዝነይ ከም ጽንጽያ ዚዝ ዝብሉ ዘለዉ ግንታት ንገሊኦም ኡፍ ንገሊኦም ኡሽ እናበልኩ ይዛረብ ስለዘለኹ፣ “እንተ ዘረባ ‘ሞ ዝገደፍኩም የብልኩምን እተን ኣሓ ‘ሞ ተዘሚተን ‘የን’ ከይበልካ፣ ጽምም ኢልካ ግዜ ክትህበኒ ፍቓደኛ ክትከውን እትስፎ።
ከም ኣካል ናይዚ ወለዶ’ዚ፣ ነቲ ልውህትካን የዋህነትካን ሓዋዊሱ ዝበደለካ ረዚን እዋን ክዕዘብ ዕድል ስለዝረኸብኩ፣ ዝሓሸ መጻኢ ክገጥመካ፣ ህውከትን ዓመጽን ኣብቂዑ ብሰላምን ፍትሕን ክትብረ ባህገይ ክገልጽ፣ ሰናይ ክምነየልካ እዩ ድሌተይ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ዘበን፣ እቲ ሕድሪ ዝተቐበለ መብጽዕኡ እንተዝገበር ዕላል ባህግና ካልእ ምኾነ ነይሩ። እንታይ ‘ሞ ዕድልና እንዶ ተሰይሩ! ሕጂ ‘ውን፣ ብዛዕባ ፍኒስትራን
ብምኽንያት 1 መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ቅድሚ ኹሉ፣ ብምኽንያት ባሕቲ መስከረም፣ መበል 55 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብዛዕባ ጉዳይ ሃገርና ክንዛተ ብዝገበርኩምለይ ዕድመ ንመንእሰያት ኮቨንትሪ ኣዝየ አመስግነኩም።
55 ዓመት መቸም ዳርጋ ካብ ኩላትና እዞም ኣብዚ ተረኺብና ዘለና ኣሕዋት ይዓቢ ይኸውን። ምስኡ ካብ ሃገርና
ኣብ ዓለምና ዝውሰዱ ዘቤታውን ኣህጉራውን ፖለቲካዊ ውሳኔታት፣ ኣብ ኣድማሳዊ ሕግታትን ሞራላዊ ክብርታትን ዝተመርኮሱ መትከላት ከምዝእዝዙዎም ኣብ ጽሑፍን ዘረባን ዓዘፍ ክብሃለሎም ንሰምዕ ‘ኳ እንተኾና፣ ብተግባር ክርአ ኸሎ፣ ብሕልፊ ዲፕሎማስያዊ ውሳኔታት ሃገራት ዓለም፣ ብሃገራዊ ረብሓታት ከምዝጽለዉ ማንም ዘይስሕቶ ሓቂ እዩ።
ፈቲና ጸሊእና፣ እቲ ክዉንነት ኣብ ባይታ እዚ ምዃኑ
ትርጉም ውሳኔ ቤትምኽሪ ሰብኣዊ መሰላትን እጃም ህዝቢ ኤርትራን
ብ ቤትምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ መርማሪ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ፣ ብ 8 ሰነ 2016፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ከምዝፈጸመ ምስክርነት ብምሃብ፣ መራሕቲ ናይቲ ስርዓት ኣብ ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ገበነኛታት (ICC) ክቐርቡ ከምዘለዎም ለበዋ
እዚ ቅድሚ ትማሊ ሓሙስ፣ 23 ሰነ 2016 ጎደናታት ከተማ ጀኔቫ ሰንጢቑ ብምውሓዝ ኣብ ፊት ቤት ጽሕፈት ቤትምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተኻየደ ካብ መላእ ኤውሮጳ፣ ካብ ካናዳን ኣመሪካን ከይተረፈ ኣሽሓት ማይላት ተጓዒዞም ዝመጽኡ ልዕሊ 12 ሽሕ ውፉያት ዝተዋስኡሉ ደርማስ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ኣብቲ ኣብ ኤርትራ
ዳግመ ህንጻ ሃገራዊ መንነት ትንሳኤ ኤርትራን ህዝባን የድሊ ኣሎ።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ኣሕዋት ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ከተማ በርገንን ከባቢኣን፣ ኣብዚ ክቡር ዕለት’ዚ ምሳኹም ምስዞም ስደት ሃገርኩም ዘየረሰዓኩም ደቂ ሃገር ሓቢርካ ምውዓል ጥራይ ንገዛእ ርእሱ ዓቢ ጸጋ ክንሱ፣ ብዛዕባ ‘ታ ኣብ ልቢ ኩልና እትነብር ሃገርን ህዝባን ክዛረብ ተወሳኺ
ዝኸበርኩም ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን፣ ተመዲቡ ዘሎ ምቍራጽ ፈነወ ኣሰና ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ ቅቡል ከምዘይኮነ ብዝተፈላለየ መንገዲ እትልእኩልና ዘለኹም ስንባደን ቁጥዐን ዝተሓወሶ ተደጋጋሚ ምሕጽንታ ይበጽሓና ኣሎ። ንሕና ከም ኣሰና ‘ውን ተገዲድና ደኣምበር፣ ብሕልፊ ኣብዚ ዝያዳ ጽዓትን ቃልስን ዝሓትት ፍሉይ ሃገራዊ መድረኽ፣ ነቲ ድምጺ ዕቡሳት ዝኾነ
ዝኸበርኩም ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን፣ ተመዲቡ ዘሎ ምቍራጽ ፈነወ ኣሰና ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ ቅቡል ከምዘይኮነ ብዝተፈላለየ መንገዲ እትልእኩልና ዘለኹም ስንባደን ቁጥዐን ዝተሓወሶ ተደጋጋሚ ምሕጽንታ ይበጽሓና ኣሎ። ንሕና ከም ኣሰና ‘ውን ተገዲድና ደኣምበር፣ ብሕልፊ ኣብዚ ዝያዳ ጽዓትን ቃልስን ዝሓትት ፍሉይ ሃገራዊ መድረኽ፣ ነቲ ድምጺ ዕቡሳት ዝኾነ
ዝኸበርኩም ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን፣ ተመዲቡ ዘሎ ምቍራጽ ፈነወ ኣሰና ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ ቅቡል ከምዘይኮነ ብዝተፈላለየ መንገዲ እትልእኩልና ዘለኹም ስንባደን ቁጥዐን ዝተሓወሶ ተደጋጋሚ ምሕጽንታ ይበጽሓና ኣሎ። ንሕና ከም ኣሰና ‘ውን ተገዲድና ደኣምበር፣ ብሕልፊ ኣብዚ ዝያዳ ጽዓትን ቃልስን ዝሓትት ፍሉይ ሃገራዊ መድረኽ፣ ነቲ ድምጺ ዕቡሳት ዝኾነ
እዚ ሎሚ ምእንቲ ሓርነት እነካይዶ ዘለና ምንቅቓስ ምስቲ ቀደም ኣብ እዋን መግዛእቲ ስለ ናጽነት ኤርትራ ዝገበርናዮ ቃልሲ ክነጻጸር ከሎ ኣዝዩ ዝተሓላለኸ እዩ። ባህሪ ናይቲ ግጭታት ዝተፈላለየ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ እቲ ናይ ሽዑ ቃልሲ ኣንጻር ባዕዳውያን፣ እዚ ናይ ሕጂ ቃልሲ ግን ኤርትራዊ ምስ ኤርትራዊ ስለዝኾነ ከቢድ
ፍሉይ መደብ፣ “ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ፣ 25 ዓመታት ናጽነት ዶ ባርነት”
እታ ሳላ ደገፍኩም ውዲትን ዓመጽን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ምቅላዕ ንሓያለ ዓመታት እጃማ ከተበርክት ዝጸንሐት ድምጺ ኣሰና፣ ሕጂ ‘ውን እቲ ምልካዊ ስርዓት፣ ነቲ ኣብዚ ዝሓለፈ 25 ዓመት ህዝቢ ረጊጹን በቲኑን ናብ ባርነት ንዝቐየሮ ናጽነት ኤርትራ፣ “ብሩራዊ
ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር ኣብ ፍራንክፈርት ቀጺሉ ድማ ኣብ ናይሮቢ “ተቓወምቲ ውድባት ንምቅርራብ” ብዝብል ምኽንያት ብመድረኽ ዝተበገሱ ክልተ ምስጢራውያን ኣኼባታት ድሕሪ ምክያዶም፣ መድረኽ “ከምዚ ዝበሉዎ ዓወት የለን፣ ተዓዊትና!” ኢሎም፣ ስዋኣ ከምዝመቀረላ ብዓልቲ ውራይ በብዝረኸቡዎ ማይክሮፎን ክእንተቱ ቀንዮም ኣለዉ።
እቲ ምስሌኔ ንምስሌነ ተራኺቦም ዘካየዱዎ ድግስ፣ ንዓኣቶም ኮነ
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ “ሓቅን ፍትሕን ስለ ህዝብን ሃገርን” ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝሓለፈ ሓሙስ ዘቕረብናዮ ቃል ኣሰና፣ ኢሳይያስ ብፖለቲካዊ ዓይኒ ምዉት ስለዝኾነ ኣካላዊ ሃለዋቱ ምጽንጻን ገዲፍና ኣብ መተካእታ ናይቲ ስርዓትን መጻኢ ኤርትራን ከነተኵር ከምዝግባእ መደምደምታ ብምሃብ ኢና ዛዚምና። ቃል ንቓሉ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ “ሞይቱ እንተዝኸውን ከ
ኣብዚ ቕንያት’ዚ፣ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ኣብ ዝርከብ ኤርትራዊ ክልታት፣ ኢሳይያስ ሓሚሙ፣ ዓቢዱ፣ ሞይቱ ዝብል ወረ ክላባዕ ቀንዩ ‘ሎ።
ዓለምና ምስቲ ኩሉ’ቲ ናይ ሃብታምን ድኻን፣ መላኽን ተመላኽን፣ ዓማጽን ተዓማጽን ፍልልያታ፣ ሓደ ፍትሓዊ ጸጋ እንተልዩዋ ማዕርነት ኣብ ሞት ‘ዩ። መጠን ገንዘቡን ሓይሉን ብዘየገድስ፣ ካብ ሞት ዘምልጥ ሰብ የልቦን።
ሃገር ብዘይ መንእሰይ መጻኢ የብላን፣ መንእሰይ ብዘይሃገር ከኣ ህይወት የብሉን።
ኣብ ሃገርና ክልተ ሜላ ኣቆጻጽራ ግዜ እዩ ዘሎ። እቶም ርኡያት ናይ ግእዝን ፈረንጅን ኣቋጻጽራታት ማለተይ ኣይኮንኩን። ንግዜ ብዘይካ ብካላንደር፣ ፍሉይ ኣበርክቶ ወይ ተኣምር ብዝሰርሑ ሰባት፣ “ዘበን ኩስቶ” እናበልካ ምዝካር ኣብ ያታዊ ሕብርተሰብና ዝውቱር እዩ።
ንኣብነት፣ ነቲ ብፈኸምታ
ሰዓተይ ‘ኒውዮርክ’ ትብል ኣላ!
ሞባይለይ ‘ውን ደጊማ ቃጭላ
ካብኣ ተቐቢላ፣
ስዓትኩም ረኣዩ ኣንቱም ሰብ ቆጸራ
ሰዓት ኣኺሉ - በቡር ነቒላ
መወዳእታ ደወል - ባጉም ባጉም ኢላ
ደለይቲ ፍትሒ - ሃብሮማት ሓዚላ፣
ካብ US ካናዳ - ጊሓት ተላዒላ
ማይላት ቆሪጻ - ኒውዮርክ ‘ዩ ምዓላ
ሓመድ ድበ ‘ርክብ - ተሎ ተሰቐላ፣
ንሳ ‘ኳ ኤርትራ ዘይዓዳ
ክፉእ ምስረኣየት ብማዕዶ
ተባዕ ቢተወደድ፡ ከማኻስ ኣይሓድ!
(ግጥሚ - ቅድሚ 10 ዓመት)
ኣንታ ሕቡእ ጅግና
መን ቀበረካ
ብህይወትካ ገና፡
ንስኻ ኣብ ማዕቡጥ
ምስ ምሉእ ልቦና
ሃገርናስ ቓዚና
ዓሪቑ ዝባና
ንዓኻን ከማኻን ስኢና።
ብሽመት ዘይጥበር
ብፍርሒ ዘይሽደድ
ብግዜ ዘይቅደም
ብገንዘብ ዘይእበድ፡
ተባዕ ቢተወደድ
ከማኻስ ኣይሓድ
ሽሕ ኮይኑ ይወለድ!
ምስ ተጋዳላይ ጎያዪ
ምስ መንእሰይ ተላሃዪ
ምስ ምሁር ዘታዪ፤
ኣብ ኵናት ኣላዪ
ኣብ ዋዕላ ዘይመናሕሰዪ
ጠዋር-ሰላም ጎብለል ሓዊ።
ጣቋኻ ዲዩ ተጸሊኡ
ወይ ድፍረትካ መሊኡ
ዓይኒ
ሰሚናር - ዙሪክ
ብምኽንያት 18 መስከረም ጅምላዊ ማእሰርቲ ፖለቲከኛታትን ጋዜጠኛታትን ኤርትራ
ሓባራዊ ራእይ፣ ስሙር ቃልሲ፣ ንናይ ሓባር ዓወት
ዝኸበርኩም ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሕን ኣዕሩኽ ኣሰናን ስዊዘርላንድ፣ ንዘይሕጋውን ኣረሜናውን ማእሰርቲ ናይቶም ኣብ ሃገርና ቅዋማዊ መንግስቲ ክትከል፣ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ተኣታትዩ ግዝኣተ ሕጊ ክሰፍን፣ ፍትሒ ክነግስ፣ ቅኑዕን እዋናውን ፖለቲካዊ ሕቶ ዘቕረቡ 11
https://www.youtube.com/watch?v=r6yAa6IT9EU&feature=youtu.be
ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ
ሃገረይ፣ ሎሚ ቕነ ስምኪ ኣብ ማዕከናት ዜና ዓለም ብኽልተ ዝተፈላለዩ ምኽንያታት እናተደጋገመ ገኒኑ ቀንዩ።
በቲ ሓደ፣ ብሃራት ተወጣሕቲ ብሽግለታ ኤርትራውያን ዳኒኤል ተኽለሃይማኖትን መርሃዊ ቅዱስን ብመንገዲ ‘ታ ደቡብ ኣፍሪቃዊት ክለብ ኣብቲ ህቡብ ቅድድም ብሽግለታ ዓለም Tour De France ናይ መጀመርያ ኤርትራውያን ኣፍሪቃውያንን ተሳተፍቲ ክኾኑ ምብቅዖም
ኣንቱም ሰንፈላላት ልኡኻት ሓሊቦ
መጕሃዪ ዘመዶም መነወርቲ ‘ንዳ ‘ቦ
እቲ ኣርሓ ደርሁ ዕንቅዓ ፈኸራ
ንርእሱ ተሓቢኡ ጸቢባቶ ኣስመራ
'ሹት!' እንተበለኩም ክትገብሩ ዳንኬራ
‘ናበይ?’ ከ ዘይትብሉዎ ካብ ምሓዝ ቆጸራ።
እሞ ኸኣ ንጀኔቫ፣ ናብቲ ቀጽሪ መትከል
ደብሪ ሰብ ሕልና ተጣበቕቲ መሰል
እንታይ ‘ዩ ዘብለኩም ሄልሄል
ድቃስ ዘይሕሸኩም ምዃን ዓዲ ውዒል?
ንሳ ደኣ ሕዛእቲ ‘ንድያ ንደለይቲ ፍትሒ
ናዅራ ዘይትኸዱ
ከመይ ከኒኺ ሃገረይ !
ሃገረይ፣ ሕማቕ ዕድል ኮይኑ፣ ደቅኺ ንመበል 24 ዓመት ጽምብል ናጽነት ኤርትራ ኣብ ክልተ በበይኑ ዳሳት፣ ብ ጓሂ ወይ ከኣ ብዝተሰነዐ ሓጎስ፣ ዝበዝሑ ድማ ካብ ክልቲኡ በዅሮም በብፋንጣኦም ከምዝዘከሩዎ መቸም ድሮ ኣስተብሂልክሉ ኣለኺ። ኣነ ‘ውን ኣብ ድሮ ናይቲ ጽምብል፣ ምስሊ ናይቶም ብረሃጽ ኣባቕል
ይበነልኪ ደኾን ‘ቲ ቐታሊ ስሚ
ብንፋስ ሓርነት ይዕዘር ጠላሚ
ይሕሸኪ ደኾን ሎሚ ካብ’ቲ ዓሚ
እንተተጸበኹ ብተስፋ ምስ ሕልሚ
ሃገረይ፣
እንትርፎ ቀታሊ ስኢንኪ ሓካሚ
ቁስልኺ ይረክስ ኣሎ ልብኺ ይደሚ፣
ኣጆኺ ዶ በጃኺ
ኢዋኣኺ ዶ ወይልኺ፣
ኣየኒኡ ከምዝብሃል ጠፊኡኒ ደጊም
ከበሮን ብኽያትን ሓደ ኾይኑ ዳሶም።
ንምዃኑ ይሰምዕ ዶ ‘ሎ እዝንኺ
“ኣለኹ” ‘ባ በሊ፣ ብሓቂ እንተሊኺ!
ዋላ እንተሰካሕኩ ብቐዳማይ ጥልመት
ሕድሪ ‘ኮ
ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ!
ሃገረይ፣ እዚ መበል 24 ዓመቱ ክጽምብል ክልተ ሰሙን ተሪፉዎ ዘሎ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝተገላገልክሉ 24 ግንቦት፣ ምስቲ ኣብ ኤውሮጳ ቅድሚ 70 ዓመታት ብዓወት ሓይልታት ኪዳን ዝተዛዝመ ካልኣይ ኵናት ዓለም ኣብ ሓደ ወርሒ እዩ ዝዝከር ዘሎ። እዞም ክልተ ፍጻሜታት ምዝዛም ኵናት ብመጠን ተሳተፍቶምን ዝጸለዉዎ
Most of the contributors listed on the donation table are some among the very few loyal and generous Radio Assenna financial backers who kept Assenna on air since its inception in 2009. The very people who prompted our moral pain after being overburdened with constant
ክንዲ ንሓደ ኣባሲ ምጽፋዕ ተተሓሒዝካ ብሃገርካ ምጥፋእ ‘ሲ ምስ ምንታይ ይጽብጸብ? ንሕና እቶም ነዚ ስግንጢራዊ ኩነት ኣፍቂድና ነብስና ምፍቃድ ኣጊሙና ህዝቢ ንገዛእ ርእስና ኸ ምስ መን ኢና ንቝጸር?
ነዚ እንነብረሉ ዘለና ጸሊም ዘበን፣ ጸሊም ሰሙን ተወሲኹዎ፣ ግዳያቱ መድሕን፣ ሓተቲ ኸኣ መልሲ ስኢኖም ስለዘለዉ፣ ምላሽ ከይተጸበና፣ ሓዘን
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምኽንያት ጃምላዊ ቅትለት ናይቶም ብዘይካ ክርስትያናዊ ሃይማኖታዊ እምነቶም ካልእ ገበን ዘይነበሮም ብጥሩፍ እስላማዊ ጉጅለ ISIS ኣብ ሊብያ ብዘስካሕክሕ ኣረሜናዊ ኣገባብ ብኻራሩ ተጎይሖም ብብረት ብትሕዞ ዝተረሸኑ 28 መሳኪን ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ሰለስተ መዓልቲ ዝጸንሕ ናይ ሓዘን ቅነ ኣዊጁ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ እቶም ግዳያት ኩሎም ኢትዮጵያውያን ምዃኖም ከምዘረጋገጸ
Dear Friends of Assenna Representatives፡
As the official deadline has come into a close, Assenna Foundation intends to proceed to the second phase of the ‘People’s Media Project – መርፍእ ኣለና ፈትሊ ኩኑና ` as quickly as possible. While continuing to accept new volunteers, we will
ድሮ ናፊቕናኩም፣ ግን ክንምለሰኩም ኢና!
ኣብ ፈለማ ሰማንያታት ኣብ ድሕሪ መስመር ጸላኢ ኣብ ዝነበርናሉ እዋን፣ ካብ ደቡብ ንምዕራብ ካብ ምዕራብ ንደቡብ ጽርግያ ኣስመራ መንደፈራ ቆሪጽና ክንንቀሳቐስ ከለና ዝርእዮ ዝነበርኩ ድሙቕ ባና ኣስመራ፣ ወትሩ ነታ ኣብ ሳሕል፣ ኣብ ሰማያዊ ማልያ ተጻሒፋ ዘንበብኩዋ፣ "ኣስመራ ናፊቕናኪ ግን ክንምለሰኪ ኢና!"
'ታይ ግዱ ህግደፍ መንደፍ፣ እንተኾነሉ ሰብ ይነድፍ፣ እንተሰኣነ ገንዘብ የግድፍ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ነቲ ንኤርትራ ሃገረ ዕስክርና ብምግባር፣ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ሰጥ ልበጥ ኣቢሉ ብወተሃደራዊ ሕጊ ንምቍጽጻሩ ኣብ ጽባሕ ናጽነት ዝሓንጸጾ ሜላ፣ ንኹሉ መንእሰይ ኤርትራ ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣስገዲዱ ዓስከር ብምግባር ብዓንተብኡ እዩ ጀሚሩዎ። ንመንእሰይ "ኣልዚበዮ
ጅግና ስዉእ ኮለኔል ስዒድ ዓሊ ሕጃይ (ወዲ ዓሊ) ከምዚ ትማሊ 21 ጥሪ 2013፣ ምስ ካልኦት ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዝኾኑ ብጾቱ ኣብ ሕምብርቲ ከተማና ኣስመራ ምእንቲ ዲሞክራስያዊ ለውጥን ፍትሕን፣ ትግባረ ቅዋምን ልዕልና ሕግን ዘካየዱዎ ምንቅስቓስ ድሮ ሳልሳይ ዓመቱ ሒዙ ኣሎ።
ወቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ
2014 ዓመተ ምህረት'ውን ልክዕ ከም ካልኦት ዓመታት ናታ መዝገብ ታሪኽ ሒዛ ኢያ ትሓልፍ ዘላ። ኣረጊት ዓመት ኣፋኒና ሓዳሽ ዓመት ኣብ ንቕበለሉ ዘለና እዋን መዛግብ ገናጺልና ከመይ ነበረት ምባል ኣድላዪ ኢዩ። ሰነዳት ዜናን ሓበሬታን ኣብ ግዚኡ ዜናን ሓበሬታን ይኹን'ምበር፣ ምስ ህላወን ድሕነትን ሓደ ህዝብን ሃገርን ዝትኣሳሰር


text:
ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኮይና ክትቃለስ ዝጸንሐት ወ/ሮ ምሕረት ገብረየሱስ፡ ካብ’ቲ ሰልፊ ክትሳናበት ናብ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣቶ ወልዴሱስ ዓማር ወግዓዊ ምልክታ ከምዘቕረበት ምንጭታት ሓቢሮም።
ብዕለት 7 ሚያዝያ ኣብ ኣሰና ብሚካኤል ኣብርሃ ንምሕረት ገብረየሱስ ብዛዕባ ሕብረት ኤውሮጳ ንርእሰ መላክን ቐታሊ ሰብን መንግስቲ ኢሳያስ ዝወሃብ ዘሎ ሓገዝ ኣመልኪቱ ዝገብረላ ቓለ መሕተት ኣንቢበዮ። ኣብ'ቲ ቓለ መሕተት ሓፍትና ምሕረት እቲ ዝተገብረ ጻዕሪ ቓልሲ ናይ ተቓወምቲ ንባዶሽ ከምዘይኮነ ግን ገለ ውጽኢት ወይ ዓስቢ ከምዝተረክበሉ እያ ተዛሪባ። ኣቦታትና ክምስሉ " ጸርፊ ዝገደፍና የብልናን ኣሓ ግን ተወሲደን እየን" ይብሉ ፤ እሞ ሰላማዊ ሰልፊን ካልእ ጎስጓሳትን ከምዝተገብረ ተሓቢሩ ኣሎ ግን ነተን ገንዘብ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ካብ ኢድ እቲ ቓታሊ ሰብ- ኢሳያስ ከነድሕነን ኣይከኣልናን።


text:
ኣብ ታሪኽ ዓለም ወዲ ሰብ ከይዱ ከይዱ ወይ ናይ ምንባር ወይ ድማ ናይ ምቕጻል ተስፋ ክህልዎ ንቡር እዩ፡፡ ተስፋ ማለት ብሓጺሩ ኣብ ኣማዕዲኻ ትሪኦ ጽባሕ ክነብር እየ ኢልካ ብእምነት ወይ ብምእማን ኣብ ሎሚ ኮይካ ዝተፈላለየ ውጥን ምሕንጻጽ ማለት’ዩ፡፡ ተስፋ ኣብ ውልቃዊ ትምኒትን ባህግታትን ጥራይ ዝምርኮስ ውጥን ዘይኮነ፡ ኣብ ሎሚ ኮይንካ ንጽባሕ ዘንብር ጥዕና፡ ሞራል፡ ፍናንን ምስ ዝህልወካ ጥራይ እትሓስቦ ክውንነት’ዩ፡፡ ተስፋ ኣብ ውልቃዊ ናብራ ደቂ ሰባት ጥራይ ዝንጸባረቕ ናይ ህይወት ኩነት ዘይኮነ፡ ከም ጉጅለ፡ ውዳቤን ሃገርን’ውን ብጥርኑፍ ዝውጠን፡ ናይ ዘይንፈልጦ ጽባሕ ውህሉል ትልሚ እዩ፡፡ ካብቲ ብጠላማት ህግደፋውያን ተማሪሩ፡ ንኣጻምእ በረኻታት ሳህራ ሰጊሩ፡ ኣብዛ ካልኢት እዚኣ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ተደርቢዩ፡ ብሓገዝ ኣምላኻ ናብ ኤውሮጳ ክበጽሕ እየ ኢሉ ዝሓስብ ሓደ ኣማኒ ዜጋ ጀሚሩ ክሳብ ብሰንኪ ሽርሒታት ህግደፍን ሰንኮፍ ኣተኣላልያን ፍናኑ ኣትሒቱ ካብ ሓርነታዊ ቃልሲ ዝረሓቐ ኤርትራዊ ዜጋ ኩሉ፡ ኣብ ትሕቲ ፈጣሪ ብተስፋ ዝነብር ወዲ ኣዳም ‘ዩ፡፡ ኣብዛ ዓንኬል ዘለው ደቂ ሰባት ብሓፈሻ፡ ንስውኣቶም ዘይረስዑ ኣብ ቅዱስ ዕላማ ዝርከቡ ሰብ ተስፋ ንሓርነት ‘ዮም፡፡
ብካልእ ወገን ንዓና ንኤርትራውያን፡ እቲ ሕድሪ ሰማእታት ጠሊሙ፡ ስቓይ ወገኑ ዘይስቆሮ፡ ሰብ ይኹን ጉጅለ ድማ፡ ተስፋ ዘይብሉ ምስ ነብሱን ምስ ህዝቡ ከብድን ሕቖን ዝኾነ፡ ንጹግ ዘይወዲኣዳም ‘ዩ፡፡ ነዞም ብመልኣከ ሞት ተኸቢቦም ናይ ኣፍ ሞት ሃተፍተፍ ዝብሉ ሰባት፡ ከም ትሕቲ ህልዋት ልዕሊ ምውታት ተስፋ ዝረሓቖም ሰባት ገይርና ንግደፎም፡፡ ሕጂ’ውን እታ መልሓሶም ባዕላ ሚሒር ከም ፈትሊ ቀጢና ትዛረቦ ስኢና ሰማዒ ዘይብሉ ሃተፍተፍ ትብል ኣላ፡፡ ስለዚ ክቡራት ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን በዞም ተቋመርቲ ከይተሃመልና ንኺድ ደኣ ናብ ሓርነትን ናብ ስምረትን፡፡
እቲ ካብ ቕዱስ ዕላማ ተበጊሱ፡ ንህዝቢ ኣብ ጎኑ ኣዕሲሉ፡ ትማል መሬታዊ ናጽነት ዘበሰረ ህዝባዊ ግንባር፡ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ቸቸ ዝበለ ህግደፍ ባዕሉ መሲልዎም፡ ዝተገርሁ ዜጋታት ሓዲግና እቶም ብፍላጥ ምስ ህግደፍ ወጊኖም፡ ስቓይ ህዝብና ዕሽሽ ኢሎም ዘለው፡ ሰብ ረብሓ ኣዳኸርቲ ግን ጽባሕ ተሓተቲ ስለዝኾኑ፡ ኣብ ዘዘለናዮ ኮይና ብኣግኡ ንፍለዮም፡፡ ሓፋሽ “ይንቃሕ ፡ይወደብ ይተዓጠቕ” ተባሂሉ ኣብ ዓራርብ (ሳሕል) ዝተዳለወ ጽሑፋት ኣብ “ቅዳድ ባኮ ጸባ ሳልሳይ ዓለም” ተሓንጢጡ ናብ ተጋደልትን ህዝብን ይፍኖ ከምዘይነበረ፡ ሕጂ ብሉጽ ቴክኖሎጂ ተፈጢሩ ክንሱ፡ ነቲ ንህዝቡ ከንቅሕን ከበራብርን ንዝተበገሰ ዜጋ፡ “ናይ ፌስቡክ ተቓለስቲ” ብምባል ክሰምዩ ያኢ! ህርድግ ምባሎም ሃየንታ ዘይብሎም ሰባት ምኻኖም የምስክሩ ኣለው፡፡ ዕድመ ነዚ ብሉጽ ዘመን እንሆ ግዜ ተለዊጡ፡ ህዝቢ ብሉጽ ሜላታት ተጠቒሙ፡ ጉድን ኣበር ጉድን ጣልማያት ህግደፋውያን፡ ኣብ ጀጅብኡ ይበጽሖ ኣሎ፡፡ ደጊም ኣብ ዓለም ኮይንካ ሓንቲ ጸሓይ እንዳተጸለኻ፡ ካብ ዓለም ትሕበኣሉ መድረኽ የለን፡፡ ስለ’ዚ ኩላትና ይጠቅም እንብሎን ንፈልጦ ዘበለን ዘዝወዓልናሉን፡ ምእንቲ ፍትሕን ርትዕን ኢልና ሕጂ ውን ነቲ ውጽዕ ህዝቢ ክነፍልጦ ኢና፡፡ ኣንቱም ጽንቃቕ ተስፋ ዝረሓቐኩም ኢሳይያሳውያን ከኣ፡ ከምቲ ለባማት ዝብልዎ “ብዘመነ ውቤ ዝጸመመስ ውቤ እንዳበለ ሞተ” እዩ እሞ ከም ልማድኩም “ንኺድ ጥራይ…! ተምጽዎ የብልኩምን…ሓለንጊ ሰውራ…” እንዳበልኩም እታ መቑሕ ፍትሒ ናብ ኢድኩም ክንወድያ ኢና… ሕጂ ‘ውን ግዜ ለኩሉ!
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ!!
መርኣያ ሸበድበድ ዝኾኑ ቅጥዕታት ኣብዚ ቅንያት ዳግማይ ተዳሊዮም ናብ ኣሃዱታት ክዝርግሑ ተዳሊዮም ኣለው፡፡ እዞም ቅጥዕታት ንዓመታት ኣባላት ሓ/ምክልኻል ብተስፋ ክጸንሑ “ገለ ዶ ይገብሩልና ይኾኑ?” ኢሎም ክሓስቡ ዝተዳለው’ዮም፡፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት “ገንዘብ ክወሃበኩም እዩ ዝጥዕመኩም ባንኪ ምረጹ፡ ሓምሳ ሺሕ ናቕፋ ክወሃበኩም እዩ” እንዳተብሃሉ ማእለያ ዘይብሉ ቅጥዕታት መሊኦም ክሰዱ ተገይሩ’ዩ፡፡
ከምቲ ልሙድ ሕጂ ውን ኣብ “ሓዱሽ ዓመት ብሓላፍነት፡ ብማዕርግ፡ ብግድምና፡ ብትምህርቲ ብዝተገብረ ሚዛን መሰረት ዝለዓለ ወሰኽ ደሞዝ ክግበረልኩም እዩ” ዝብል መናውዒ ዕምሪ ስልጣን ብገለ ሓለፍትን ብ03 ን ክፍኖ ተገይሩ ኣሎ፡፡ ገለ ካብቶም ናብ ሓ/ም ክወርዱ ዝተዳለው ቅጥዕታት እነሆ፡፡ ብዛዕባ ዕሱማን ጠዊላ ዝምልከት ጽሑፍ ምስ ፈነውኩ ቀጺሉ ንሚ/ሪ ምክልኻልን ጎባልል ወትሃደራውያን ሓለፍትን ዝምልከት ሓበሬታ ብተኸታታሊ ምፍናው ክጅምር ምኻነይ እሕብር፡፡
By: SACTTISM


text:
ህልው ኹነታትን ምዕባለታትን ትግራይ
ኢዩ ቅድም ኢሉ ዘፍለጦ ናይ 90ሚልዮን ዩሮ ኢኮኖሚክ ሳንክሽን ተግባራዊ ገይርዎ አሎ። እቲ ሰብአይ ተሰመዐን ተተአረመን ኢሎም ነቲ ስጉምቲ ተግባራዊ ከይገበሩ ንእሽተይ ጊዜ ተጸብዮሞ ነይሮም፣ ነቲ ዝተወሃቦ ዕድል ስለዘይተጠቀመሉ ድማ ተግባራዊ ገይሮሞ አለዉ። ንኻልኦት ጽቡቅ መልእኽቲ ዘመሓላልፍ ስጉምቲ እዩ። ብሓፈሻ እንትረአ ብመዳይ ዲፕሎማሲ አብ አውሮፓ ብብዙሕ መልክዕ ትግራይ ትዕወት አላ። ብዙሓት ዓዲታት አውጊዘን ነናይ ባዕለን ጸቅጢ ክፈጥራን ስጉምቲታት ክወስዳን ጸኒሐን እየን። ናይ ኢዩ ድማ ብዓብዩ ዝተረኸበ ዓወት እዩ። ክንዲዝግብኦም ትኹረትን ምስጋናን ዘይሀብናዮም ግን ድማ ብውለቀ ሰብ ደረጃ ብመዳይ ዲፕሎማሲ ወሳኒ ግደ ዝጻወቱ ዘለዉ መብዛሕትኦም ነበርቲ አውሮፓ እዮም።
አብ አውሮፓ ክንድዝርከብ ዘሎ ዓወት አብ አሜሪካ ተዝርከብ ብፕሮፓጋንዳን ብዲሴፕሽንን ጥራሕ ዝትንፍስ ዘሎ እቲ ሰብአይን መሻርኽቱን መላወሲ ምሰአኑ ነይሮም። አሜሪካውያን ሴናተራት ዝጀመርዋ ሪዞልዩሽን አሎ፣ ንሳ እንድሕር ሓሊፋ ኮይኑና እዩ እንዳበሉ ብብዓል ነአምን ዘለቀ ዝምራሕ ሰፊሕ ዘመቻ ኸፊቶም ይረባረቡ አለዉ። አብ ኩለን ስቴት ትነብሩ ተጋሩን አሕዋትና ኤርትራውያንን አብዚአ ብኹሉ ዓቅምኹም ክትነጥፉ አለኩም።
እቲ ሓቂ እንዳወጸ ብዝኸደ ቁጽሪ መስደመሚ ታሪኽ ጀግንነት ህዝብና ከም ባና ይውላዕ አሎ። ናይ አብይን መሻርኽቱን ዑምቀትን ስፍሓትን ገበናትን እውን ብተመሳሳሊ ይንጽር አሎ።
ናይ UN ሰራሕተኛታት UAE ብድሮናታ አቢላ አብቲ ኹናት ምስታፋ ጥራሕ ዘይኮነስ ንሞት ንጹሀን ተጋሩ እውን ተሓታቲ ከምትኸውን መረዳእታታት ይወጽኡ አለዉ።
ሻዕቢያ እውን ከምኡ አብ ኹናት ምስታፉ፣ ሲቪልያን ምቅታሉ፣ ንብረት ትግራይ ምዕናዉን ምስራቁን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ አብ ናይ መንግስቲ ቦታታት እውን ተመዲቡ ተጋሩ ፕሮፋይል አብ ምግባርን ብፍላይ ድማ ስልኪ እናጠለፉ አብ ምክትታልን ከምዝርከቡ መረዳእታታት ይወጹ አለዉ።
ብምዕራብ ትግራይ ዝተፈጸሙ ገበናት ናይ ግድን ብገለልተኛ ዓለም ለኸ ኮሚሽን ክጻረዩ ዮም።
ገበናት አብይ አሕመድን መሻርኽቱን ተዘርዚሮም አይውድኡን። ተጀሚሮም ዘለዉ ስጉምትታት ተጠናኺሮም ንኽቅጽሉን ብኹለመዳይ ክነቃብጾን ምእንታን በቢዘለናዮ ተጠናኺራ ስራሕትና ንስራሕ።
አጀንዳ እንደሀቡ ትኹረትና ከዛብዑ፣ አብ መንጎና እውን አፈላላይ ክፈጥሩን ከስፍሑን ላሕ ይብሉ ከምዘለዉ አይንዘናጋዕ።
ብሀገርናን ብሀለዋትናን ካብ ዝመጸ ሓይሊ ንላዕሊ ብሓደ ጠጠው ከብለናን ከሐርነና ዝኽእል ነገር አይህሉን።
ትግራይ፣ ትግራዋይ፣ ትግራዋይነት፣ ናይ ግድን ይዕወቱ!!


text:
Radio Erena: 21 November 2019
ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ኢትዮጵያን ወትሃደራዊ ስምምዕ ክገብራ ዘኽእለን መዘክር ከምዝኸተማ ኣገልግሎት ዜና ኢማራት ሓቢሩ።
ነቲ ስምምዕ ብ19 ሕዳር ኣብ ዱባይ ዝኸተሙ፣ ብወገን ኢትዮጵያ ሚኒስተር ምክልኻል ኣቶ ለማ መገርሳ ክኸውን እንከሎ ብወገን ኢማራት ድማ ሚኒስተር ዴ’ ታ ሚኒስትሪ ምክልኻል መሓመድ ቢን ኣሕመድ ኣል ቦዋርዲ’ዩ።
ዝርዝር ናይቲ ዝተኸተመ መዘክር ኣይተሓበረን።
እቲ መዘክር ዝተኸተመ፣ ጎኒ ጎኒ’ቲ ኣብ ዱባይ ዝካየድ ዘሎ መበል 16 ምርኢት ነፈርቲ ‘ዩ።
ምርኢት ነፈርቲ ዱባይ፣ ነፈርቲ ውግእ፣ ሄሊኮፕተራትን ካልኦት ዓይነታት ነፈርትን ዝሸጣ ሃገራት፣ ፍርያተን ንዕዳጋ ዓለም ዘላልያሉ ሓደ ካብ ዓበይቲ ማእከል ንግዳዊ ምርኢታት ዓለምና’ዩ።
ኢትዮጵያ፣ ሓይሊ ኣየራ ንምዕባይ ካብ ፈረንሳ’ውን ነፈርቲ ውግእን ሄሊኮፕተራትን ንምሽማት ዘቕረበቶ ዝርዝር ኣብዚ ሰሙን’ዚ ምቅልዑ ይፍለጥ።


text:
ቴሌቪዥን ኤሪሳት ፥ እዋናዊ ሓበሬታ ካብ ውሽጢ ዓዲ
ካብ ገለ ሰብስልጣንን ሓያለ ተራ ዜጋታትን ኢትዮጵያ ንልዑላዊ ግዝኣት ኤርትራ ኣመልኪቱ ዝራባሕ ዘሎ ተጻብኢ ርእይቶታት ደው ኽብል ብወገን’ቲ ኣብ ኤርትራ መንግስትነት ብሒቱ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ዝኾነ ስምዕታን ዲፕሎማስያዊ ድሎን ይርአ ብዘይምህላዉ፡ ካብ መላእ ህዝብና ልዑል ቊጥዐ ይንጸባረቕ ከምዘሎ ወኪላት ቴሌቪዥን ኤሪሳት ካብ ውሽጢ ሃገር ሓቢሮም።
ንልዑልነትን መሬታዊ ሓድነትን ኤርትራ ዝፈታተን ሓሳብን ርእይቶን ብሸነኽ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ብቓልዕ እንዳወጸ፡ ጉጅለ ህግደፍ ይትረፍ ንኣምባሳደር ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ጸዊዑ ወግዓዊ ይቕሬታ ኽጠልብ፡ ንወስታ’ኳ ናይ ኩነኔ መግለጺ ዛጊት ኣይሃበን ዘሎ።
ህዝቢ ኤርትራ በቶም ንመሬቱን ባሕሩን ምስኣኖም ወትሩ ብውሽጦም ዝጉህዩ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ዝወሃቡ ናይ ስምዒት ርእይቶታትን ሓሳባትን ንቡርን ዘየሻቕልን ተርእዮ ገይሩ ዝወስዶ’ኳ እንተኾነ፡ መንግስቲ ይኣሊ ኣለኹ ዝብል ጉጅለ ህግደፍ ነዞም ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ስምምዕ ሰላም ተበጺሑ ካብ ዝበሃል ሰዓት ዝራብሑ ዘለዉ ንልዕልና ሃገረ ኤርትራ ዝጻብኡ ተኽቶዂቲ ርእይቶታት ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ዓገብ ክብል ዘይምብጋሱ ግዳ ሓለፋ ካልእ ኣግሁይዎን ብመርገጺ እዚ ጸቢብ ጉጅለ ኣብ ጉዳይ ልዑላውነት ኤርትራ ልዕሊ ካልእ እዋን ኽጠራጠር ገይርዎን ኣሎ።
ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታትን፡ ምሁራት፡ ጋዜጠኛታት፡ መራሕቲ ሃይማኖትን ካልኦትን ኣብ መሳዂቱ ማሕበራዊ መራኸቢታትን መራኸቢ ብዙሓንን እንዳወጹ ኤርትራ ንግዜኡ እምበር ዘይትንጸል ክፋል ኢትዮጵያ ምዃና ዘፍእሙ ርእይቶታት ብዘይሕንከት ከካፍሉ እንዳተሰምዑ፡ ስማዊ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝመርሖ ጸቢብ ጉጅለ ህግደፍ ክሳብ እዛ ሰዓት እዚኣ ዝኾነ ተቛውሞ ዘይምርኣዩ ንኹሉ ህዝቢ ኤርትራ ኣተሓሳሲብዎ ከምዘሎ ዝሓበረ ወኪል ኤሪሳት ካብ ከተማ ኣስመራ፡ ኣቶ ኢሳያስ ኣብ’ቶም ናብ ኢትዮጵያ ተፈንጢዙ ዘካይዶም ዘሎ ብጽሖታት ዘምልቖም ዘሎ ዘረባታት እዉን ካብ’ቲ ብሸነኽ ኢትዮጵያውያን ዝመጽኡ ዘለዉ ኣሰከፍቲን ተጻባእቲን ርእይቶታት ዘይፍለዩ ብምዃኖም ፡ ጽልኣት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ እቲ ባዕላዊ መራሒ ጥርዚ በጺሑ ምህላዉ ኣረዲኡ።
እቶም ካብ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ዝውሕዙ ዘለዉ ተዂቶኽቲ ርእይቶታትን ሓሳባትን ብሰንኪ ስቕታ ጉጅለ ህግደፍ ናህሮም ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዛይዱ ኣብ’ዚ እዋን እዚ ናብ ድሩቕ ዘለፋን ቅሉዕ ጸለመን ልዑላዊ ግዝኣት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ክዓርጉ ይረአ ኣሎ።
ካርታ ኤርትራ ምብዋዝ፡ ታሪኽን መንነትን ህዝቢ ኤርትራ ምጥምዛዝ፡ ከምኡ’ውን ናጽነትን ልዓላውነትን ኤርትራ ምንጻግ ዝኣመሰሉ ኣስከፍቲ ተርእዮታት እንዳረኣየ ሱቕ ዝብል መንግስቲ መንግስትና ክኸውን ኣይክእልን እዩ ዝበሉ ሓደ ወላዲ ተቐማጢ ከተማ ኣስመራ፡ እዚ ግዜ እዚ ሰብናን ዘይሰብናን ከምኡውን ዘይመራሕትና ከነለሊ ኣኽኢሉና ኣሎ ክብሉ ገሊጾም።
ስቕታ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ’ዚ ኣሰካፊ ተርእዮ ንህዝብና ኣቕሒሩ ከምዘሎ ዝገለጻ ሓንቲ ኣደ’ውን፡ እዚ እዋን እዚ ህዝብና ወናኒን ሓላዊን ናጽነቱን ሉኣላውነቱን ባዕሉ ጥራይ ምዃኑ ዘዘኻኽር ፈታኒ እዋን ምዃኑ ኣተሓሳሲበን።


text:
Radio Erena: 17 November 2020
መንግስቲ ጂቡቲ፣ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ብሰለማዊ መንገዲ ክፍታሕ ከምእትድግፍ ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር ነዚ ዘፍለጠት፣ ብኣማኻሪ ሃገራዊ ድሕነት ኢትዮጵያ ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ዝምራሕ ልኡኽ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ህሉው ኩነታት ኢትዮጵያ ንምምይያጥ ናብ ጂቡቱ ድሕሪ ዘካየዶ ምብጻሕ’ዩ።
ድሕሪ’ዚ ርክብ፣ ጂቡቲ ብ15 ሕዳር ኣብ ዘውጻቶ ወግዓዊ መግለጺ፣ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንእትምራሕን ሓድነታ ዝዓቐበትን ኢትዮጵያ ዘለዋ ደገፍ ብምርግጋጽ፣ ኣብ ትግራይ ተወሊዑ ዘሎ ኵናት ግና ብሰለማዊ መንገዲ ጥራይ ከምዝፍታሕ ዘለዋ እምነት ገሊጻ።
ነቲ ኵናት ብሰለማዊ መንገዲ ንምፍትሑ ተበግሶታት እንተተወሲዱ፣ መንግስቲ ጂቡቱ ንምሕጋዝ ቅሩብ ከምዘሎ’ውን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ኣገንዚቡ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኵናት ኣብ ልዕሊ ክልል ትግራይ ክድግፍ ብወግዒ እንከሎ፣ መንግስቲ ሱዳን፣ ንሰላም ከምዝድግፍ እኳ እንተተሓበረ፣ ንጹር መርገጺ ግና ኣየውጽአን።
ካልኦት ጎረባብቲ ሃገራት ኢትዮጵያ ዝኾነ ሶማል፣ ኬንያን ደቡብ ሱዳንን’ውን፣ ኣብታ ሃገር ተወሊዑ ዘሎ ኵናት ብሰለማዊ መንገዲ ጥራይ ከምዝፍታሕ’የን ዝግለጻ ዘለዋ።
ናብ ስልጣን ኣብ ዝመጸሉ ቅድሚ ክልተ ዓመታት፣ ሰላም ጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ምውሓስ ላዕልን ታሕትን ክብል ዝተራእየ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ንዝተወልዐ ኵናት፣ ብሰለማዊ መንገዲ ንኽፍታሕ ብኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓለም ንዝቐርበሉ ዘሎ ጻውዒት ክቕበል ፍቓደኛ ብዘይምዃኑ ብማዕከናት ዜና ዓለምን ካልእ መንገድታትን ነቐፌታ ይውሕዞ ኣሎ።
===============


text:
Category: ኣህጉራዊ ዜና
ጅቡቲ፣ ምስ ቀጠር ዝጸንሓ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ቀኒሳ
Radio Erena: 09 June 2017 መንግስቲ ጅቡቲ፣ ኣብ ቀጠር ዝነበሩ ኣባላት ኤምባሲኡ ከጉድል ከምዝወሰነ ኣፍሊጡ።እቲ መንግስቲ ብ7 ሰነ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ፣ ኣብ ቀጠር ዝነበሩ ናይ ዲፕሎማሲ ወኪላቱ ከጉድል ዝወሰነሉ ምኽ [...]
እስራኤል ን200 ተወላዶ ዳርፉር ዑቕባ ክትህብ’ያ
Radio Erena: 09 June 2017 እስራኤል፣ ኣስታት 200 ንዝኾኑ ተወላዶ ዳርፉር ዑቕባ ክትህብ ምዃና ማዕከን ዜና ሃረጽ ኣፍሊጡ። እቲ ማዕከን ዜና ብዘቕረቦ ሓበሬታ መሰረት፣ እታ ሃገር ንሓተቲ ዑቕባ ብእኩብ ፖለቲካዊ ዑቕባ ክት [...]
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ እስራኤል ወግዓዊ ምብጻሕ የካይድ
Radio Erena: 08 June 2017 ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ እስራኤል ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ይፍጽም ኣሎ። እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብሰሉስ 6 ሰነ ናብ እስራኤል ኣብ ዝኣተወሉ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ [...]
ነዳዲ እተመላልስ መርከብ ኣመሪካ፣ ኣብ ኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ ናይ ኣርፒጂ መጥቃዕቲ ተኻይዱላ
Radio Erena: 08 June 2017 ነዳዲ እተመላልስ መርከብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ኣብ ኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ፣ መጻብቦ ባብ ኤል መንደብ ናይ ኣርፒጂ መጥቃዕቲ ከምዝተኻየደላ ክፍሊ ምክልኻል እታ ሃገር-ፔንታጎን ኣፍሊጡ። እታ M [...]
‘’ሓለዋ ከተማ ጁባ ክቕጽል’ዩ’’ ኣዘዝቲ ሰራዊት ደቡብ ሱዳን
Radio Erena: 30 April 2017 ቅልውላው ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፣ ዕልዋ መንግስቲ ክካየድ’ዩ ተባሂሉ ንተላበዐ ወረ ክሳብ ዝጻረይ፣ ሰራዊት መንግስቲ ንጎደናታት ከተማ ጁባ ዝገብሮ ዘሎ ከቢድ ሓለዋ ክቕጽል ምዃኑ ኣ [...]
ስዑዲ ዓረብን ዓለማዊ ውድብ መግብን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ብደርቂ ተጠቒዑ ንዘሎ ህዝቢ ዝውዕል ናይ መግቢ ረዲኤት ለጊሶም
Radio Erena: 16 April 2017 ስዑዲ ዓረብን ዓለማዊ ውድብ መግብን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ብደርቂ ተጠቒዑ ንዘሎ ህዝቢ ዝውዕል ናይ መግቢ ረዲኤት ከምዝለገሱ ሺን ሁዋ ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሩ። ኣብቲ ብዓርቢ ዕለት 14 ሚያዝያ ዝተኻየደ [...]
ሕ.ኣ. ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ኩነታት ብቐረባ ክከታተሎ ከምዝጸንሐ ገሊጹ
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ኩነታት ብቐረባ ክከታተሎ ከምዝጸንሐ ኣደ ወንበር’ቲ ሕብረት ዶክተር ንኮሳዛና ዙማ ገሊጻ።ብዕለት ሓደ መስከረም ዝወጸ መግለጺ ሕብረት ኣፍሪቃ ከምዘመልክቶ፣ ማሕበረ ፖለቲካዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ሞት [...]
ፖሊስ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ብመርበባት ሓበሬታ ዝካየዱ ገበናት ንምቁጽጻር ዘኽእሎ ወፍሪ ከካይ’ዩ
ሓይሊ ፖሊስ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ብመርበባት ሓበሬታ ዝካየዱ ገበናት ንምቁጽጻር ዘኽእሎም ናይ ሓባር ወፍሪ ከካዪዱ ተሰማሚዖም።መበል 18 ዋዕላ ኣባል ሃገራት ንምቁጽጻር ገበናት ሳይበር፣ ኣብ ከተማ ኪጋሊ ኣብ ዝተኻየደሉ፣ ላዕለዎት ኣዘ [...]
ፕ.ሙጋቤ ብጽኑዕ ሓሚሙ፣ ተባሂሉ ዝተዘርገሐ ዜና ሓሶት ምዃኑ ተገሊጹ
ፕረዚደንት ዚምባብወ ሮበርት ሙጋቤ ብጽኑዕ ሓሚሙ ኣብ ዱባይ ሕክምናዊ ረዲኤት ይግበረሉ’ሎ ተባሂሉ ዝተዘርገሐ ዜና ሓሶት ምዃኑ፣ እቲ ፕረዚደንት ናብ ሃገሩ ኣብ ዝተመልሰሉ እዋን ገሊጹ።ሙጋቤ ኣብ ስዋዚላንድ ኣብ ኮንፈረንስ እንከሎ ሃንደበት [...]
ኣብ ሶማልያ ዝተኻየደ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ፣ ብውሑዱ 15 ሰባት ተቐቲሎም
ኣብ ሶማልያ ዝተኻየደ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ፣ ብውሑዱ 15 ሰባት ተቐቲሎም። እቲ ኣብ ከተማ ሞቓድሾ ኣብ እትርከብ ሆቴል፣ ኣብ መኪና ብዝተጻወደ ነታጒ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፣ ብናይ ፈኮስቲ ብረታት ተኹሲ’ውን ዝተሰነየ ምንባሩ ካብቲ ቦታ ዝተረኽ [...]


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ስዊስን፣ ጀርመንን፣ ጣልያንን፣ ፈረንሳን፣ከምኡ’ውን ካልኦት ፈተውቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣፍ ደገ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንዕለት 25.03.2011 ሰላማዊ ሰልፊ ክገብሩ ምኻኖም ክንሕበር ንፈቱ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ወጻኢ ኣብ ኤምባሲታቱ ክሰርሑ ንዝጸንሑ ኣስታት 70 ኣባላቱ ናብ ኤርትራ ከምዝጸውዖም ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ፡ “ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብጌግኡ ተኣሚኑ፡ ሓቅነትና ተረጋጊጹ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝፈጸሞ ጌጋ ይግምግሞ ‘ሎ ክብል ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ሓሶት ዘመተ የካይድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ደገፍቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኾኑ ኤርትራውያን፡ ንመሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዝቃወሙ ሶማላውያን፡ ከምኡ ‘ውን ኣባላት ቅንጅትን ግንባር ሓርነት ኡጋዴንን ዝርከቡዎም ሰልፈኛታት ነቲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝበየኖ እገዳ ብምቅዋም ብ22 ለካቲት ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ ተሰሊፎም ውዒሎም።
ዘተ ድምጺ ኣመሪካ ነቲ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ ዝወሰኖ እገዳ ምስ ዝድግፉ ኤርትራውያን
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሎሚ 23 ታሕሳስ ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ነቶም ንግዝያዊ መንግስቲ ሶማል ንምውዳቕ ዝንቀሳቐሱ ፡ ብሃገራት ምዕራብ “ጥሩፍ እስላማዊ ስነሓሳብ ኣለዎ” ተባሂሉ ዝእመነሉ ኣሸባብ ዝርከቦም ዕጡቓት ሶማላውያን ተቓውምቲ ጉጅለታት ‘ተዕጥቕን ትድግፍን ኣላ’ ብዝብል ክሲ፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፡ ናይ ኣጽዋር መሸጣ፡ እገዳ መገሻ ላዕለዎት መራሕቲ ስርዓት ህግደፍን ሰራዊትን፡ ከምኡ ‘ውን ምድስካል ንብረቶምን ገንዘቦምን ዘጠቓለለ ጽኑዕ እገዳ ወሲኑ።
ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ 1998-2000 ዓ.ም ኣብ ዝተኻየደ ዶባዊ ኵናት ንዝወረደ ዕንወት ብምምርማር ካሕሳ ንምውሳን ክነጥፍ ዝጸንሐ ኣህጉራዊ መጋብኣያ ካሕሳ፡ ኤርትራን እትዮጵያን፡ ነንሕድሕደን ዓሰርተታት ሚልዮናት ዶላራት ካሕሳ ክኸፍላ ውዱእ ውሳኔ ከም ዝሃበ ዝተፈላለያ ኣህጉራውያን ማዕከናት ዜና ገሊጸን።
ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣብዚ ቐረባ እዋን ኣካያዲ ሚንስትሪ ዜና ኮይኑ ተመዚዙ ዘሎን የማነ ገብርኣብ (ማንኪ) ከምኡ ‘ውን ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ዕሉል ሃሱስ ህግደፍ ኮይኑ ዘይሕጋዊ ስግረዶባዊ ስርሒታት ኣብ ምክያድ ብምንጥጣፉ ዝፍለጥ ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ ጎይትኦም (መቐለ) ኣህጉራዊ ናይ መገሻ እገዳ ክገብር ከምዝወሰነ ስሞም ክዕቀበሎም ዝሓተቱ ምንጭታት ካብቲ ኣብ ነውዮርክ ዝርከብ ቤትጽሕፈት ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓቢሮም።
ኣብ ሊብያ ተጋቢኦም ዝቐነዩ መራሕቲ ኣፍሪቃ፡ ኤርትራ ነቶም ንግዝያዊ መግስቲ ሶማል ንምዕላው ጽዑቕ ወተሃደራዊ መጥቃዕትታት ኣብ ምክያድ ዝርከቡ ምስ ኣልቓዒዳ ርክብ ኣለዎም ተባሂሉ ዝእመነሎም እስላማውያን ምንቅስቓሳት ትተሓባበር ከምዘላ ብምኽሳስ፡ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ህቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊኣ እገዳ ክገብር ከምዝጸውዑ ሱዳን ትሪቡን ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣብ ሊብያ ተጋቢኦም ዝቐነዩ መራሕቲ ኣፍሪቃ፡ ኤርትራ ነቶም ንግዝያዊ መግስቲ ሶማል ንምዕላው ጽዑቕ ወተሃደራዊ መጥቃዕትታት ኣብ ምክያድ ዝርከቡ ምስ ኣልቓዒዳ ርክብ ኣለዎም ተባሂሉ
ኣብ ስደት ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፡ ን24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ብልዑል ሃገራዊ ወንን ናይ ቃልሲ መንፈስን ከምዝጸምበላ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝበጽሑና ጸብጻባት ኣመልኪቶም። ናይ ሎሚ ዘበን ጽምብል ናጽነት ካብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝፍለየሉ ምኽንያት፡ ነቲ ንህግደፍ ከም ኤርትራ፡ ንመዓልቲ ናጽነት ከኣ ከም ድግስ ህግደፍን ደገፍቱን ጥራይ ዝጽምብል ፈላላዪ ዳሳት ህግደፍ ብምብዳህ፡ ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ሃገራውያንን ናይ ገዛእ ርእሶም ዳሳት-ነጻነት ብምትካል ነቲ ብመሪር ተጋድሎ ዝተረኽበ ናጽነት ኤርትራ ብውዕዉዕ መንፈስ ምጽንባሎም እዩ።
ትማሊ 28 ሚያዝያ ዝተሓትመት ኣፈኛ ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ ዝኾነት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ፡ “ኣብ ስዊዘርላንድ ተዓጊቱ ዝርከብ ንሰብ ስልጣን ናይጀርያ ዝተዋህበ ናይ 150 ሚልዮን ዶላር ጉቦ ናብ ናይጀርያ ክምለስ ከምዝኽእል ሰበ ስልጣን ስዊዘርላንድ ኣፍሊጦም፣ ሃሊበርተን ዝተባህለ ትካል ናይ 6 ቢልዮን ዶላር ጨረታ ወፍሪ ምእንቲ ክዕወት ንሰበ ስልጣን ናይጀርያ 180 ሚልዮን ዶላር ብላዕ ዓዲሉ ምንባሩ ‘ውን ብልሽውና ብእተጻሪ ሽማግለ ከም እተኸሸሐ ይፍለጥ፣” ክትብል ኣብ ዜናዊ ዓምድታታ ኣስፊራ።
ብሰንኪ ‘ቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ተጻባኢ ስጉምትታን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ኣምባሳደራት ኤምባሲታት ከፊተን ክዓያ ዝጸንሓ ሃገራት ኤምባሲታተን ክዓጽዋ፡ ገሊአን ናብ ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈት ጥራይ ክሓጽሮኦ፡ ገለ ድማ ብተንቀሳቓስቲ ኣምባሳደር ቆንስላዊ ቤት-ጽሕፈተን ከስርሓ መደብ ሒዘን ከም ዘለዋ ንዲፕሎማስያዊ ምንቅስቓሳት ናይቲ ከባቢ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም።
ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝዘመቶ ልዕሊ ሓደ ቢልዮን ዶላር ኣዋፊሩ፡ ሓደ ካብ ቀንዲ ወነንቲ ብርክታት ቻይናዊት ትካል ጊሊ ኣወቶሞቢል ሆልዲንግ ክኸውን ዝበቕዐ ፕረሲደንት ኢሰያስ፡ ሽወደናዊት ትካል መፍረ-መካይን ቮልቮ፡ ምስታ ቻይናዊት ትካል ኣብ ዝገበረቶ ውዕል ቢዝነስ፡ ገንዘቡ ኣብ ናይ ምዕራባውያን ትካላት እንተዋፊሩ ውሕስነት ከምዘይብሉ ብምግላጽ ዕቃበታት ብሰንኪ ምርኣዩ፡ እታ ቻይናዊት ትካል ነቲ መስርሕ ውዕል ስለዝሰረዘቶ፡ በዚ ኸኣ ሽወደን ከምዝተቖጥዐት ምንጭታትና ሓቢሮም።
ፓትርያርክ ህግደፍ ኣባ ዲዮስቁሮስ ኣብ መውዳእታ ወርሒ ሕዳር ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ እንተ ኮይኑሎምውን ኣብ ኣመሪካ ዑደት ክገብሩ ብመንግሥቲ ህግደፍ ተኣዚዞም ኣለዉ;
ባይቶ ጸጥታ ተልእኾ ዓቃብ ሰላም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከብቅዕ ትማሊ ውሳኔ ድሕሪ
ምውሳዱ፡ እቲ ውድብ ነቲ ናይ ምውጻእ ውሳኔ ሎሚ ሓሙስ ከተግብሮ ከምዝጀመረ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና ሓቢሮም።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተጋብኡ መራሕቲ ሃገራት ኢጋድ፡ ብ14 ሰነ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝገበሩዎ ኣኼባ፡ “ንመጥቃዕቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጅቡቲ” ኮኒኖም።
ካብ ንጉሳውያን ቤተሰብ ልዑል ፈይሰል ቢን ዓብደላ ቢን ዓብደልዓዚዝ ኣልስዑድ ኣቦ-መንበር ማሕበር ቀይሕ ወርሒ (ሂላል ኣሕመር) ትማሊ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ንኣምባሳደር ኤርትራ ተቐቢሉ ድሕሪ ምዝርራቡ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ወድዓዊ ኩነታትን ናይ ነዊሕ እዋን ዝናብ ብዘይምዝናቡ ንደቅሰባት ብዝያዳ ግላዊ ጸገም ከምዘምጽእ እዩ ክብል ኣምባሳደር ብሽም ህዝቢ ለመንኡ ድሕሪ ምቕራብ ንልዑል ፈይሰል ንኤርትራ ንክዘውር ከምዝዓደሞ ተፈሊጡ። ”
ብኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተዓዲሙ፡ ካብ 6 ክሳብ 7 መስከረም ኣብ መንጎ ወከልቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘ ሄግ ኔዘርላንድስ ዝተኻየደ ኣኼባ ብዘይፍረ ከምዝተዛዘመ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ።
ኣመሪካ ንኤርትራ ምስተን መወልቲ ግብረሽበራውያን እትብለን ሃገራት ክትሰርዓ ትደናደን ከምዘላ ሮይተርስ ንላዕለወይቲ ብዓልቲ ስልጣን ኣመሪካ ብምጥቃስ ካብ ዋሺንግተን ኣብ ዘመሓልለፎ ጸብጻብ ይሕብር።
መንግስቲ ኤርትራ ንእገዳ ኣጽዋር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምጥሓስ ንተቓወምቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ኣጽዋር ምቕባል ከምዝቐጸለ ብባይቶ ጸጥታ ነቲ እገዳ ክከታተል ዝተመዘዘ ጉጅለ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ኣፍሊጡ።
ኤርትራ ነቲ “ ኣብ’ ክራማት እኹል ማይ እንተዘይዘኒቡ ሕጽረት መግቢ ከጋጥም ይኽእል ‘ዩ” ዝብል ስክፍታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ “ ደጊም ንኤርትራ ረዲኤት መግቢ ካብ ካልኦት ሃገራት ኣየድልያን ‘ዩ” ብምባል ከምዝነጸገቶ AFP ካብ ኣስመራ ሓቢሩ።
ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ባን-ኪ ሙን (Ban Ki-moon ) ንኤርትራዊ ተኣምራት ሳሙኤል ከም ምኽትል ፍሉይ ልኡኹ ኣብ ኔፓል ( Deputy Special Representative for Nepal) ከምኡ ‘ውን ምኽትል ሓላፊ ተልእኾ ውድብ ሕብራት ኣብ ኔፓል (Deputy Head of the United Nations Mission in Nepal ) ከምዝመዘዞ ሎሚ 20 ሰነ ካብ ቀንዲ ቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኒው-ዮርክ፡ ዝተዘርግሐ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ተሓጋጋዚ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ኮይኑ ከገልግል ከም ዝተመዘዘ መርበብ ሓበሬታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።


text:
አብ ሮማ ዝመደበሮም አብዚ እዋን'ዚ አብ ስዊዘርላንድ ዝርከቡ ንጉዳይ ስደተኛታት ዝሕለቁን ዝነጥፉን አባ ሙሴ ዘርአይ ንሽልማት ኖበል ሰላም ካብ መንጎ ዝተሓጽዩ ሰባት ሓደ ምዃኖም ተገሊጹ።
ካብ መንጎ'ቶም ንኖበል ሽልማት ሰላም ዝቀረቡ ህጹያት ብዘይካ አባ ሙሴ ዘርአይ፡ ናይ ሮማ ካቶሊክ ቤተክርስትያን ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስን ናይ ጀርመን ቻንስለር አንጀላ መርከን ይርከብዎም።
አባ ሙሴ ዘርአይ ብዛዕባ'ዚ ንቪኦኤ አብ ዝሃብዎ ርኢቶ "እዚ ትርጉም ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ንጉዳይ ስደተኛታት ዝገበክዎ ቃልሲ'ዩ። ስመይ አብ መንጎ ህጹያት ክአቱ ዝገበረ ኸአ ንኩነታት ስደተኛታት ክጎልህ ዝደለ'የ'ዩ" ኢሎም'ለው።
አብ ጉዳይ ስደተኛታት ምስ አባ ሙሴ ዘርአይ ብምትሕብባር ትሰርሕ ሜሮን እስቲፋኖስ ካብ ሽወደን ብወገና እዚ ንዓና ኤርትራዊያን ብፍላይ ነቶም ድምጾም ዝተጸቕጠ ስደተኛታት ዓብይ ነገር'ዩ ኢላ።
ምሉእ ትሕዝኡ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያን ጅቡትን ብዛዕባ ናብ ጅቡቲ ዝኣቱ ጽሩይ ማይ ዘትዮም። ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያን ጅቡትን ኣብ ክልል ሶማልያ ዞባ ሲቲ ተረኺቦም: ነቲ ካብ ኢትዮጵያ ዶብ ሰጊሩ ናብ ጁብቲ ቀረብ ዝስተ ማይ ዘቕርብ ፕሮጀክት ተዓዚቦም ኣለዉ።
ኣብ`ቲ ፕሮጀክት ኣለዉ ዝብሃሉ ጉድለታት ዝገምገሙ ክኾኑ ኸለዉ፡ ሰብ-ሃብቲ ጅቡቲ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ክልል ሶማልያ ወፍሪ ዝገብርሉ ዕድላት`ውን ተመያይጦም።
እቲ ብቐዳማይ ሚንስትር ዓበደልቃድር ካሚል ዝተመርሐ ጉጅለ ልኡኽ ጅቡቲ ምስ ምኽትል ኣመሓዳሪ ክልል ሶማልያ ኢብራሂም ዑስማን ብምዃን`ዮም ነቲ ፕሮጀክት ማይ ተዘዋዊሮም ተዓዚቦም።
አቶ ኢብራሒም ዑስማን ኣብቲ እዋን ክዛረብ ከሎ፡ ብመሬትን ብኣየርን: ብንግዲ: ብወደብ: ብርክባት ህዝብን ካልኦትን ጥብቕ ዝበለ ምሕዝነት ዘለወን ኢትዮጵያን ጅቡትን ብቁጠባ ናይ ምትእስሳር ዕላማታት ካብ ዘለዎ ስራሓት ሓደ እዚ ናይ ማይ ፕሮጀክት`ዩ ኢሉ ።


text:
Falköping
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 24 2 2021
ኣብ ፋልሾፒን ነቶም ኣብ ዞባና ፍሉያት ዝኾኑ ክብርታት ነጕልሖም ኢና። በቶም ናይ መጋሊዝ ባህልና፣ ጽቡቓት መራኸቢታት፣ ዘደንቕ ቅርጺ መሬትናን ናይ መግቢ ባህልናን ኩሩዓት ኢና።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ33,150
ስፍሓት መሬት1,045 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Jönköping 64 ኪሜ
- Göteborg 121 ኪሜ
- Stockholm 362 ኪሜ
ንሕና ናይ ቺታስሎው፡ ናይቲ ኣህጉራዊ መርበብ ነኣሽቱ ከተማታት፡ ኣባል ኢና። ነቶም ልዑል ደረጃ ዘለዎም ጥረ ነገራትን ፍርያትን ናይ ኣከባቢና ንሕልዎምን፡ ሚዛናውን ውሁድን ንዝኾነ ዘላቒ ምዕባለ ድማ ንሰርሕን። ናይ ፋልሾፒን ኮሙን ራኢ " እቲ ጽቡቕ ሂወት" እዩ።
መንበሪ-ገዛ
በቲ መንበሪ ቤትካ ደስ ምባል ንኽብሪ ህይወት ኣገዳሲ እዩ። ናብ ፎልሾፒን ኣብ ምግዓዝ ዲኻ ዘሎኻ ወይ ከኣ ሓድሽ መንበሪ ቤት ዲኻ ትደሊ ዘሎኻ? ዝኾነ መንበሪ ድዩ ዚሰማምዓካ ወይስ ፍሉይ መቐመጢ ኢኻ እትደሊ?
ኣብ ፋልሾፒን እቲ ዝዓበየ ክራይ ኣባይቲ ዘመሓድርን ዝድልልን፡ እቲ ኮሙናላዊ ትካል ኣባይቲ ፋልሾፒንግስ ህይረስቡስቴደር ኣበ (Falköpings Hyresbostäder AB) እዩ። ሰነተ ፋስቲግሀተር አበ (Senäte Fastigheter AB) ካልእ ዝዓበየ ትካል ደላሊ ክራይ ኣባይቲ እዩ።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። ንኣብነት፡ ማሕበራት ስፖርታዊ-ንጥፈታት፡ ባህላዊ ማሕበራት፡ ኣብያተ-ክርስትያናት ምትእሳሳራተንን። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ምስ ዝምባሌታትኩም ዝሳነያ ማሕበራት ክትደልዩ ትኽእሉ።
ብዛዕባ ማሕበራዊ ሂወት ኣብ እዚ ኮሙን ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ፎልሾፒን ኮምዩን ኣብቲ ኣብ ቅዱስ ሲግፍሪድ መገዲ ዚርከብ ናይቲ ኮምዩን ቤትንባብ ናይ ከተማ ምምሕዳር ቤትጽሕፈት ኪተክል መደብ ኣለዎ። ንሱ ክፉት መራኸቢ ቦታ ኪኸውን እዩ። ኣብኡ ንሓፈሻዊ ሕቶታት መልሲ ትረኽበሉ፡ ርእይቶኻ ትህብ፡ ናብ ካልእ ሰበስልጣንን ማሕበራትን ትኸይድ፡ ከምኡውን ብዛዕባ ዝቐለለ ኣገባባት ትሓትት። ሓበሬታ ብእተፈላለየ ቋንቋታት ኣሎ። እቲ ኮምዩን ምስ ካልኦት ማሕበራት ኮይኑ እተፈላለየ ኣስተምህሮታት፡ ምርኢትን ባህላዊ ኣኼባታትን የዳሉ።
ኣብ ናይ ፎልሾፒን ሰንትሩም ናይ ጥንቲ ክፍሊ ከተማን ድኳናትን ትረክብ። ኣብቲ ከባቢ ከተማ፡ ሱፐርማርከታት ኣሎ። ኣብቲ ከተማ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ መድህን ድርጅት፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽን ማሕበራዊ ኦፊስን ኣሎ።
ናይ ፐንተኮስት ሰከንድሃንድ ድኳን ከም መራኸብን መዐደግን ቡን መስተይን ቦታ ኮይኑ የገልግል።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ፎልሾፒን ነቲ ደረጃ መደበኛን ናይ ህጻናትን ትምህርቲ ከምኡን ናይ ዕረፍቲ ቦታ ክብ ከነብሎ ንጽዕር። ኩሎም ህጻናት ነቲ ዘድልዮም ደገፍ ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎም። ብሓድሽ ተክኒክ እተሰነየ ምዕቡል ኣመሃህራ ኪህልወና ንደሊ።
ኣብ ፎልሾፒን 30 ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ፡ 16 ካብአን ኣብ ከተማታት፡ 14 ከኣ ኣብ ገጠራት እየን ዚርከባ። ካብተን 10 ብብሕቲ ዝመሓደራ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት፡ 6 ኣብ ከተማታት፡ 4 ከኣ ኣብ ገጠራት ይርከባ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ፎልሾፒን ኮምዩን 18 እተፈላለየ መደባት ዘለወን መባእታ ኣብያተትምህርቲ፡ 6 ናይ ከተማ ኣብያተትምህርትን 12 ናይ ገጠር ኣብያተትምህርትን ኣለዋ። እቲ ኦለበርይስዪምናሴት ዚብሃል ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ብቮሊቦልን ኵዕሶን መዝሙርን ናይ ቤትትምህርቲ መጽሔት፡ ተሽከርካቲ ምልማጽን፡ ወርቅምስራሕን ከምኡውን ናይ መንእሰያት ዋኒናዊ ንጥፈትን፡ ሽልማት ረኺቡ እዩ። በቲ ናይ ኮምዩንና ናይ ሙዚቃ ቤትትምህርቲ እውን ንሕበን ኢና።
ነቶም ካብ 6 ዓመት ክሳዕ ካልኣይ ደረጃ ዘለዉ መንእሰያት ናይ መንእሰያት ገዛ ዚብሃል መራኸቢ ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ለርሰንተር - ንስራሕ ብዚምልከት - ሓድሽ ዕድላት ንምህላውን ሓድሽ መገዲ ንምርኣይን ብዙሕ ምርጫታት ኣሎ። ኣብኡ ብዛዕባ ዩኒቨርሲታትን ኮለጃትን ናይ ኮሚሽን ስልጠና፡ ናይ ሞያ ስልጠና፡ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ዪርከስቩክስን ሰርቩክስን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። ኣብ ለርሰንተር ኣብ ደስ ዘብል ናይ ስራሕ ሃዋህው፡ ሽወደን ንስደተኛታት (ኤስኤፍኢ) ይወሃብ። ብመገዲ ወብሳይት ከተመልክት ትኽእል!
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ተጠቀምቲ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ጥዕናዊ--ኣገልግሎታትን ክንክን ክትኮኑ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ሓፈሻዊ ሕክምና፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናት፡ ኣዴታት (ነፍሰ-ጾራት) ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ፡ ይርከብ። ሕክምናዊ ክንክን ምስ እትደልዩ፡ ናበይ ክትከዱ ከም ዘለኩምን ካልእ ንጥዕናዊ-ክንክን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትረኽብዎ።
ብዛዕባ ኣብዚ ዞባ ዘሎ ክንክን ሕማም ብዝያዳ ኣንብብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ ስሉጥ ኣግልጎሎት መጎዓዝያ ኣሎ። ንሰዓታት ንቕሎን ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታትን ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን ከም ወሃብ ስራሕን ቁጠባዊ ምዕባለን ኣብቲ ናይ ፎልሾፒን ኮምዩን ስራሕን ዋኒንን ዓቢ ተራ ኣለዎ።
ኣብዚ ብዛዕባቲ ከም ወሃብ ስራሕ፡ ጥርሑ ቦታታትን ናይ ኢንዱስትሪ ሰፈርን ኮይኑ ዚነጥፍ ኮምዩን ውልቃዊ ዋኒን ንምጅማር ይኹን፡ ንናይ መንእሰያትን ሓደስቲ መጻእትን ከምኡውን ናይ ስራሕ ስልጠናን ብዚምልከት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። ከምኡውን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ዋኒናት ደብተር፡ ብዛዕባ ዋኒናት ክትደሊ ትኽእል።


text:
Radio Erena: 20 February 2021
ገዲም ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም ብዕለት 19 ለካቲት 2021 ብሕማም ተሰዊኡ።
ሓርበኛ ኣድሓኖም ገብረማርያም፣ ኣብ ወርሒ መስከረም 1945 ኣብ ኣፈልባ ተወሊዱ። ዕድሜኡ ንትምህርቲ ምስ ኣኸለ ናይ መባእታ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣፈልባ፣ ናይ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃ ድማ ኣብ ኣብ ከተማ ደቀምሓረ ድሕሪ ምክትታል፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ቤት ትምህርቲ ሰይንት ጆሰፍ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ዛዚሙ።
ክሳብ ሳልሳይ ዓመት ኣብ ዩኒቨርሲቲ ትምህርቱ ክከታተል ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ 1972 ሃገራዊ ግቡኡ ንምፍጻም፣ ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ተሰሊፉ።
ሓርበኛ ኣድሓኖም ኣብ ናይ ቃልሲ ህይወቱ፣ ካብ ተራ ተጋዳላይ ክሳብ ኣዛዝን ኮሚሳርን ክፍለ ሰራዊት ኮይኑ ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊት ብምስታፍ፣ ጅግንነቱ ዘመስከረ ምንባሩ ይግለጽ።
ኣብ 1987 ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ኣባል ማእከላይ ሽማግለ ኮይኑ ዝተመርጸ ሓርበኛ ኣድሓኖም፣ ክፍሊ ንግዲ ንኽመርሕ ካብ ሰራዊት ድሕሪ ምስሓቡ እዩ ናጽነት ኤርትራ ኣርኪቡ።
ድሕሪ ናጽነት ኣብ ዝተፈላለዩ መንግስታዊ ኣገልግሎታት ማለት ከም ቀዳማይ ኣኽባር ሕጊ፣ ኣመሓዳሪ ኣውራጃ ሰራየ፣ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንዲናቭያን ናይጀሪያን፣ ከገልግል ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ 2001 ትግባረ ቅዋምን ደሞክራስያዊ ምሕደራን ዝጠልብ ድምጺ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኣብ ዝተሰምዓሉ፣ ክታሙ ኣንቢሩ ዳግም ናብ ቃልሲ ንሓርነትን ክብርን ህዝቢ ኤርትራ ተሰሊፉ።
ሓርበኛ ኣድሓኖም ገብረማርያም፣ ንሃገሩን ህዝቡን ኩልንትናኡ ዝኸፈ፣ ጸላእቲ ህዝቡን ሃገሩን ዝኾኑ ባዕዳውያን ገዛእቲ ምስ ብጹቱ ኮይኑ ብትብዓት መኪቱ ዝሰዓረ፣ ምሁርን ክኢላን ሕጊ፣ ኣመሓዳሪ፣ ዲኦማሰኛ፣ ብሉጽ ጸሓፋይን ክሳብ መወዳእታ ድማ ተቓላሳይ ፍትሕን ደሞክራስን ኔሩ።
ተጋዳላይ ኣድሓኖም በዓል ሓዳርን ኣቦ ሰለስተ ቆልዑን እዩ።
በዚ ኣጋጣሚ ራድዮ ኤረና፣ ንስድራቤት ሓርበኛ ኣድሓኖምን ፈተውቱን ጽንዓት ይሃብኩም ትብል።


text:
Radio Erena: 17 February 2017
ኣብ ህሉው ኩነታት ዶባት ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝዝቲ ዋዕላ ካብ 14 ክሳብ 16 ለካቲትኣብ መቐለ ተኻይዱ።
እቲ መበል 18 ስሩዕ ዋዕላ ምዃኑ ዝተነግረ፣ ርክብ ኮሚተ ዶባት ኢትዮጵያን ሱዳንን፣ ኣብ ከባቢ ዶባት እዘን ሃገራት ብዛዕባ ዘሎ ጉዳይ ጸጥታ፣ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰብ ፣ ኣቑሑ፣ ንግዲን ሕርሻን ብምትኳር ከምዝዘተየ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ዘተ፣ ካብ ወገን ሱዳን ወከልቲ ዞባታት ገዳርፍ፣ ብሉ ናይል፣ ሰናርን ከሰላን ካብ ወገን ኢትዮጵያ ድማ ወከልቲ ክልላት ቤንሻንጉል ጉምዝን ኣምሓራን ክሳተፉ ምዃኖም ኣመሓዳሪ ዞባ ገዳርፍ ሙርቓኒ ሳልሕ ስዒድ ኣሕመድ ምስ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን ኣቐዲሙ ኣብ ዘካየዶ ቃለ- መጠይቕ ገሊጹ።
ንሱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብ ንህሉው ኩነታት ዶባት ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝምልከት ዘተ፣ ጉዳይ ናይቲ ብኢትዮጵያውያን ምልሻ ዝተመንዝዐ ናይ ሕርሻ መሬት ሱዳን ናብ ዋናታቱ ንምምላሱ፣ ክዘራረብሉ ምኳኖም ጠቒሱ።
ሓረስቶት ሱዳንን ኢትዮጵያን በቲ ኣብ ዞባ ገዳርፍ፣ ዝርከብ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬት ኣል ፋሻጋ ብቐጻሊ ከምዝሰሓሓቡ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ዕጡቓት ሚሊሻ ኢትዮጵያ፣ ንኣማኢት ሱዳናውያን ሓረስቶት ብሓይሊ ብረት ካብ ቦትኦም ከምዝግዕዙ ምግባሮም ንመንግስታት ክልቲኤን ሃገራት ከምዘዘራረበ ይዝከር።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ መንግስቲ ሱዳን ብዝገበሮ ስምምዕ፣ ንገለ ክፋል ናይቲ መሬት ናብ ሱዳናውያን ሓረስቶት ክመልሶ ምዃኑ ድሕሪ ምሕባሩ፣ ኣብ ክልል ኣምሓራ ሰፊሕ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከምዘለዓዓለ ኣይርሳዕን።
==============================


text:
Saalbau Griesheim Frankfurt Am Main
25 – 26 September 2021, Ubuntu Haus
Community-Tag / ማሕበረኮማዊ ኤክስፖ ባዛር ኣብ ከተማ ፍራንክፈርትù
ኡቡንቱ ሃዉስ ከም መቐጸልታ ናይቲ መዓልታዊ ዘካይዶ፡ ኣብ ማሕበራዊ ሕወየትን ዕብየትን ዘተኮረ መደባት፡ ሕጂ እዉን ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ንኹሉ ህዝቢ ሓበሻ ዘሳትፍ፡ ማሕበረኮማዊ ኤክስፖ ኣዳልዩ፡ ንህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ጆባእ ይበለና ኣሎ። ንዓና ይኹን ንደቅና ምስ ባህልናን ልምድናን ዝኸይድ፡ ንማሕበራዊ ርክባትናን ጥርናፈናን ባህልታትናን ኣብ ግምት ዘእተወ፡ ባህላዉን ማሕበራዉን ዉርሻታትናን ጸጋታትናን ዝሓለወ ናይ ሓባር ህዝባዊ ኤክስፖ ኣይተኻየደን። ነዚ ጸገማትን ሕጽረታትን ኣብ ግምት ብምእታዉ እምበኣር ኡቡንቱ ሃዉስ ነዚ ፈውሲ ዝኸዉን ዉሕሉልን ቅርጡውን ውዳበ ዘለዎ ሓበራዊ ኤክስፖ ንህዝብታት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብፉሉይ ግን ንህዝቢ ሓበሻ ኣዳልዩልና ይርከብ። ኡቡንቱ ሃዉስ ከም ኩሉ እዋን “ካባና ብኣና ናባና!” ዝብል መሪሕ ጭርሖ ሒዙ ዝጎዓዝ ናይ ህዝቢ ትካል ከም ምዃኑ መጠን፡ እዚ ኤክስፖ እዚ ድማ ህዝቢ ወናኒኡ ብህዝቢ ዝካየድ እምበር፡ ሓደ ኣንፈት ዝኸተል መራሕን ተመራሕን ዘለዎ ኣይኮነን። ስለዚ ናይ ህዝቢ ከም ምዃኑ መጠን ህዝቢ ብዝለዓለ መጠን ዋንነቱ ኣረጋጊጹ ክሳተፈሉን ኣብ ዉራዩ ባዕሉ ሓላፊ ምዃኑ ከርእይ ምሉእ ዕድል ኣለዎ።ን ዕለት 25_26 ወርሒ 9 _ 2021 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት፡ ሓበራዊ ናይ ዘተ ትምህርትን ሰሚናራትን ዘካተተ ናይ መጀመርታ ኤክስፖ ናይ ህዝበ ሓበሻ ፡ ማሕበረኮማዊ ጥርናፍኦም ከዕብዩሉ ዝኽእሉ ዉሁድ መዓልቲ ተዳልዩ ኣሎ። ዓዳምን ተዓዳን ንቡር ስለኾነ እምበር፡ እዚ ካብ ህዝቢ ናብ ህዝቢ ዝዓለመ ማሕበረኮማዊ ዕብየትን ሕዉየትን ሕላገቱ ዕለት ክኸዉን ‘ዩ ሕርያና። ዝኾነ ይኹን ህዝባዊ ጉዳይ ዘለዎም ትካላትን ዉልቀ ሰባትን ንኽሳተፉ ድማ ምሉእ ዕድል ኣለዎም። ኣብዚ ክሳተፉ ዝኽእሉ ትካላትን ዉልቀ ሰባትን፣• ናይ ስነ-ኣእሙሮ ክኢላታት
• ዝተፈላለየ ሞያዊ ብቕዓት ዝዉንኑ ዉልቀ ሰባትን ትካላትን
• ደረስቲ መጻሕፍትን ፊልምታትን ገጠምትን ጸሓፍቲ ሓጺር ዛንታን
• መጻሕፍቶም ከላልዩን ክሸጡን ዝደልዩ ትካላትን ዉልቀ ደረስትን
• ናይ ቅብኣ (ስእሊ) ኤግዚብሽን ክገብሩ ዝደልዩ
• ስርሓቶም ከላልዩ ዝደልዩ ሙዚቀኛታት
• ጠባቓታት
• ተርጎምቲ
• ናይ ህዝቢ ጉዳይ ፈጸምቲ
• ወነንቲ ድኳናት
• ወነንቲ ዝተፈላለያ ኣብያተ መሰተን ቤት መግብን
• መምሃራን ናይ ቋንቋ
• ወነንቲ ናይ ዩቱብ ቻነላትን ካልእን
• ናይ ሓበሻ ዱኳናት ስርሓቶም ከላልዩ (ከም ዙርያን ካልእ ባህላዊ ፍርያትን)
• ዝተፈላለየ ኢደ ስርሓት ዘፍርዩ ዉልቀ ሰባትን ትካላትን (ከም ሰራሕቲ ክራርን ካልእ ኢደ ጥበባዊ ስርሓት)
• ብሓፈሻ ኩሉ ዓይነት ሰብ ሞይኡ ኮነ ሓሳቡ ከፋልጥን ክሸይጥን ዝኽእለሉ ባይታ ከነዳሉወሉ ድልዋት ኣለናእዝን ካልእን ትሕዝቶ ዘለዎም ሰባት ብቐጥታ ምስ ኡቡንቱ ሃዉስ ብምዝርራብ ቦታ ክሕዝኣሎም ይኽእል። በዚ መንጽር ድማ ፍርያቶምን፡ ክእለቶምን ናብ ጥቕሚ ህዝቦም ዘዉዕሉሉ መንገዲ ይፈጥሩ።.ብዘይካዚ ንህጻናት ኣብቲ ዕለት ፉሉይ ናይ መጻወትን መምሃርን መደባት ተዳልዩሎም፡ ነፍሲ ወከፍ ህጻን ብናቱ ዝንባለ፡ ዝዘናጋዓሉን ዝመሃረሉን ባይታ ተዳልዩ ከምዘሎ እናሓበርና፡ ነፍሲ ወከፍ ወላዲ ምስ ዉላዱ ንምምጻእ ዝጽግሞ ነገር ከምዘየለ ከነብስረኩም ንፈቱ።. እዚ መደባት እዚ ሰብ ብዝመረጾን፡ ከርብሖ ኣብ ዝኽእልን ቦታ ብምኻድ ዝከታተሎ ክኸዉን እንከሎ፣ ንኹሉ ሓፍሽ ህዝቢ ዝዉክሉ ሰሚናራትን ኣስትምህሮታትን ድማ፡ ብኡቡንቱ ሃዉስ ዝተዳለዉ ክህልዉና ‘ዮም።ኣብ ዕብየት ገዝእ ነብሱን ኣብ ዕብየትን ሕውየትን ሕብረትሰቡ ዝግደስ ዘበለ ሰብ፡ መን ይኹን ካባይ ይምጻእ ብዘይገድስ፡ ኣብዚ ኣብ ዕለት 25_26 ወርሒ መስከርመ (9) 2021 ብኡቡንቱ ሃዉስ ተዳልዩ ዘሎ ናይ ሓባር ኤክስፖ ናይ ከተማ ፍራንክፈርት ተኻፈልቲ ክትኮኑ ብኽብሪ ንዕድም። ብደሓን ምጽኡ።


text:
እቲ ህዝብና ንሓደገኛ ጥምየት ተቓሊዑሉ ኣብ ዘሎ እዋን ንለበዳ ሕማም ኮረና ቫይረስ ኣመኽንዩ ጸጥታዊ ቁጽጽሩ ኣብ ምዕባይ ኣተኲሩ ዝርከብ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ሓደ ስርዓት ኣብ ኣጋ ውድቀቱ ናይ ዘዘውትሮ ተርእዮታት ምልክታት የርኢ ከምዘሎ ካብ ኣስመራ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ሓደ ካብቲ ምልክታት ነቶም ንህዝቢ ክስልዩ ዘዋፈሮም ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት ብስዉር ዝስልዩ ካልኦት እሙናት ብስዉር ምውፋር እዩ።
በዚ መሰረት ኣብ ኣስመራ ንኣባላት ውሽጣዊ ጉዳያት ወይ ድማ ሃገራዊ ድሕነት ንምክትታል ዝተሓጽዩ፡ ብኻልእ ኣዘራርባ ንሰለይቲ ዝስልዩ፡ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ ብቐጠታ ምስ ዋና ጽሓፊ ህግደፍ ናይ ዝራኸቡ ስዉራት ኣባላት ኣስማት ዝርዝር ካብ ምንጫት በጺሑና `ሎ።
ዝርዝር ኣስማቶም ከምዚ ዝስዕብ እዩ፡
1/ ሓየሎም ገብረመስቀል
2/ሳሙኤል ገብራይ
3/ ሓረጉ ፍስሃጽዮን
4/መብራት ሃይለስላሰ
5/ዕቑባይ መንግስትኣብ
6/ስዩም ምሕረትኣብ
7/ተኽለብርሃን ኣብርሃለ ኮይኖም፡ ብመሰረት `ቲ ሓበሬታ እዚኣቶም ገበርትን ሓደግትን ብምዃን ነቲ ስርዓት ብስዉር ዘገልግሉ እዮም ።
ብዘይካ`ዚ፡ ዝርዝር ኣስማት ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኣስመራ ሓበሬታ ባዶ ሰለስተ ( 03) ዘወሃህዱን ዝቆጻጸሩን `ውን በጺሑና `ሎ።
ንሳቶም፡
1/ምሕረታኣብ ተድላ ሓጎስ (ሓዝሓዝ)
2/ከሰተ ጋይም ብሩ(ማይተመናይ)
3/ሓይልኣብ ገብሩ (ጎዳይፍ)
4/ባህታ ዕንቋይ ተሰማ(ሰንበል)
5/ገብረ ዕዉር ተስፉ (ኣኽርያ)
6/ሙሉጌታ ደብሮም ሓድገበስ (ቃሓዉታ)
7/ ደንደን ሰለሙን ገብርሂወት (ገጀረት)
8/ማእዛ ሰመረ ክብርኣብ (ኣዉተቡስ ታራ)
9/ሃይለስላሰ ጸጋይ ማና (ዕዳጋ ሓሙስ)
ኮይኖም መላእ ከተማ ኣስመራ ዘርጋሕትን ተቖጻጸርትን ዉሽጣዊ ሓበሬታ ክኾኑ በቲ ስርዓት ተመዚዞም ብስዉር ዝሰርሑ፡ ጸብጻቦም ብቐጠታ ንቤት ጽሕፈት ክፍሊ ሓበሬታ ዘመሓላልፉ እዮም።
በዚ ኣጋጣሚ፡ እቲ ህዝባዊ ተኣማንነት ኣጥፊኡ ገና ንገዛእ ርእሶም ንዘይደልደሉ መራሕቲ ጎረባብቲ ሃገራት ሕብኡኒ ሕብኡኒ ዝብል ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ኣጋ ምጥፍኡ ብገንዘብን ጠቕምን ዓሲቡ ኢድኩም ደም ዝጽይቐኩም ዘሎ ሰባት ካብዚ ንሓዋሩ ዘጣዕስ ገበናት ኢድኩም ስሒብኩም ምስ ህዝብኩም ክትውግኑ፡ ብኣንጻሩ ኣብ ኤርትራ ፍትሓዊ ስርዓት ንምትካል ኣብ ዝካየድ ህዝባዊ ቃልሲ ንጡፍ ተሳታፍነት ከተርእዩ ከምዘለኩም ክትዝክሩ ይግባእ።


text:
Radio Erena: 12 May 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጢ ሃገር ተመዛቢሉ ናይ ዘሎ ህዝቢ ቁጽሪ፣ ነታ ሃገር ኣብ ዓለም ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ሰሪዑዋ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ኣህጉራዊ ትካል ምቁጽጻር ተመዛበልቲ ኣብ ናይ 2019 ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ዝርከባ ሃገራት 16.5 ሚልዮን ህዝበን ውሽጣዊ ምምዝባል ኣጋጢሙዎ ከምዘሎ የመልክት።
ድሕሪ ምቕያር ሓድሽ መንግስቲ ጥራይ ኣብ ኢትዮጵያ ተወሰኽቲ 2.9 ሚልዮን ካብ ቤት ንብረቶም ብምምዝባሎም፣ ነታ ሃገር ኣብ ዓለም ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ሰሪዑዋ ይርከብ። ብኣንጻር’ቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ብሰንኪ ዘይህጡር ክራማትን ድኽነትን ዝስዕብ ዝነበረ ምምዝባል፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ቀንዲ ጠንቁ ኣብታ ሃገር ተወሊዑ ዘሎ ብሄር ዝሰረቱ ግጭት ምዃኑ’ዩ እቲ ኣህጉራዊ ትካል ዘመልክት።
እዞም ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ተመዛቢሎም ዘለዉ ኢትዮጵያውያን ዳግማይ ንኽጣየሱ፣ ብዉሑዱ 700 ሚልዮን ዶላር ባጀት ከምዘድሊ ሚኒስትሪ ሰላምን ካልኦት ናይ ህጹጽ እዋን ረዲኤት ዝህቡ ትካላትን’ታ ሃገር ይግምግሙ።


text:
በብእዋኑ ናብ ኤርትራ ኢዶም እንሃቡ ዑቕባ ዝሓተቱ ኢትዮጵያውያን ወትሃደራት፣ ምስ ተቓወምቲ ውድባት ክጽንበሩ እንተዘይኮይኖም ካልእ ኣማራጺታት ከምዘይወሃቦም ሰራሕተኛ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት-UNHCR ነበር ገሊጻ። እታ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት UNHCR ንኣስታት ክልተ ዓመታት ዝሰርሐት ስማ ክንዕቕበላ ዝሓተተት ወጻእተኛ፣ ኣብቲ ንሳ ዝነበረትሉ እዋን፣ ኢዶም ሂቦም ናብ ኤርትራ ዝኣትዉ ስደተኛታት ኣብ ኣፍዓበት ከምዝእከቡ ብምጥቓስ፣ ምስ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ክጽንበሩ ምድፍፋእ ከምዝግበረሎም ብምጥቓስ፣ ነዚ ዘይተቐበለ ድማ ብዘይዝኾነ ካልእ ዕድላት ኣብ ከባቢ ኣፍዓበት ኣብ ዝርከብ መዕቆቢ ንዓመታት ከምዝጸንሕ ኣረዲኣ። UNHCR ንኹሎም እቶም ነቲ ምስ ተቓወምቲ ውድባት ምጽንባር ዘይደለዩ እሞ ሰለማዊ ናብራ ክመርሑን ክጣየሱን ዝደልዩ ኢትዮጵያውያን ኣብ ሓደ እዋን ፍታሕ ከምጽእ ከምዘይክእል ርዱእ እኳ እንተኾነ፣ ኩነታቶም ቀስ ብቀስ እናተኸታተልካ ናብ ሳልሳይ ሃገር ዝጣየስሉ መስርሕ ብቀጻሊ ከይስርሓሉ መንግስቲ ኤርትራ ዓቢ ዕንቅፋት ይፈጥርሎም ከምዝነበረ ኣዘኻኺራ። እዚ ኮይኑ ግና ብሓገዝ እቲ ኣህጉራዊ ትካል ናብ ሳልሳይ ሃገር ዝተጣየሱ ውሑዳት የለውን ማለት ከምዘይኮነ’ውን ኣገንዚባ። መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኣህጉራውያን ትካላት ብዘካይዶ ጽኑዕ ምቁጽጻር፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ቤት ጽሕፈት UNHCR ብዓቕሚ ሰቡ ኮነ ንጥፈታቱ ድሩት ኮይኑ ኣብ ርእሲ ምህላዉ፣ ብፍላይ ናብቲ ኢትዮጵያውያን ተዓቝቦምሉ ዝርከቡ ከባቢ ኣፍዓበት ንምንቅስቓስ ካብ መግስቲ ኤርትራ ቀጻሊ ፍቓድ ከምዘድልን፣ መንግስቲ’ውን ሳሕቲ እንተዘይኮይኑ በብዝተፈላለየ ምኽንያታት ፍቓድ ከምዘይህቦምን’ውን ጠቒሳ። ናብቲ ኣብ ከባቢ ባጽዕ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ተዓቝቦም ዘለዉ ኣማኢት ሶማላውያን ንምብጻሕ’ውን ንኣባላት UNHCR ኣብ ሰሙን ሓንሳእ ጥራይ ፍቓድ ከምዝወሃቦም ሓቢራ። ኣብ ኣስመራ ከባቢ ባር ቶሪኖ ካብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ተሓጺርካ፣ ብውሑድ ዓቕሚ ሰብን ውሱን ንጥፈታትን ኩነታት እቶም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ኢትዮጵያውያን ይኹኑ ሶማላውያን ስደተኛታት ብዝርዝር ንምግምጋሙ’ውን ኣዝዩ ከምዘጸግም ኣብ መወዳእታ ኣመልኪታ።
ኣብ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያውያን ወትሃደራት፣ ምስ ተቓወምቲ ክጽንበሩ ይግደዱ
Newer Postሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ግጥማት ሴካፋ ክትሳተፍ’ያ
COMMENTS
WORDPRESS: 0


text:
Radio Erena: 04 September 2019
ኣብ ኤርትራ ካብ ዘሎ ግዱድ ዕስክርና ሃዲሞም፣ ኣብ ኖርወይ ዑቕባ ዝሓተቱ፣ ኤርትራውያን ብምኽንያት መበል 25 ዓመት ምምስራት ሳዋ፣ ጽምብል ዘካየየዱ ኤርትራውያን ኣዛራቢ ኮይኑ።
ማዕከናይ ዜና ኖርወይ ብዘቕርብኦ ዘለዋ ሓበሬታ፣ እቶም ኤርትራውያን፣ ወትሃደራዊ ልብሲ ወድዮም ባንዴራ ኤርትራ እናምበልበሉ፣ ምስቲ ናብታ ሃገር ዑደት ዘካይድ ዝነበረ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብ ክስኣሉን ወዛሕዛሕ ክብሉን፣ ምስቲ ዑቕባ ንምሕታት ዘቕረብዎ ምኽንያት ዘይሳነ’ዩ ክብላ’የን ዝጠቕሳ።
ገሊኦም ካብቶም ዑቕባ ዝሓተቱ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ዜግነት ወሲዶም እኳ እንተኾኑ፣ ኖርወይ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ሒዛቶ ዝጸንሐት ፖሊስ ክትፍትሽ ዘገድድ ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ኣገንዚቦም።
ነርወይ ኣቐዲማ፣ ዑቕባ ሓቲቶም ከብቅዑ ብመንገዲ ሱዳንን ናብ ኤርትራ ንዝመላለሱ ኤርትራውያን ንምቑጽጻር፣ ዝወሃቦም ናይ ስደተኛታት ናይ መገሻ ሰነድ፣ ኣብ ርእሲ ናብ ኤርትራ፣ ናብ ሱዳንን ኢትዮጵያን’ውን ከይበጽሑ ዝእግድ’ዩ።
ስዊዘርላንድ ኣቐዲማ፣ ኣብታ ሃገር ዑቕባ ሓቲቶም ናብ ኤርትራ ንዝመላለሱ ኤርትራውያን ትከታተልን፣ ናይቶም ናብ ኤርትራ ከምዝበጽሑ ዝተረጋገጸ ድማ ናይ ዑቕባ መሰሎም ከምዝሰረዘትን ይፍለጥ።
====================


text:
(ሚያዝያ 30, 2021)
እቲ ናይ ህጹጽ ኩነት ናይ ድኳናት ቅብሊት ፕሮግራም ብሚያዝያ 30, 2021 ኣብቂዑ። ኣብ’ዚ መልሲታት ናይ ብተደጋጋሚ ዝሕተቱ ሕቶታት ይርከቡ።
ንምንታይ እዩ እዚ ናይ ህጹጽ ኩነት ናይ ድኳናት ቅብሊት ፕሮግራም ኣብቂዑ?
ብሰንኪ ሕጽረት ናይ ምወላ፣ እቲ ናይ ህጹፅ ናይ ሃለኽቲ ነገራት ሓገዝ ነቶም ብቑዓት ዝኾኑን ዝተመዝገቡን ኣባላት ስድራቤት ጥራይ ኢዩ ዝምልከት፡ እዚ ድማ ክሳብ ሸውዓተ ወርሒ ክቕጽል ይኽእል። ካብ ሚያዝያ 30, 2021 ንድሓር፣ ኩሎም ተቐበልቲ ነቲ ናይ ጥቕሚ ግዚኦም ክውድኡ ኮይኖም፣ ኩሉ ነዚ ፕሮግራም ዝኸውን ምወላ ድማ ክመቓራሕ እዩ።
ኣብ ወርሒ መጋቢት ወይ ሚያዝያ ዋጋ $180 ካርድ ተቐቢለ ነይረ – በዚ ካርድ ዝርከቡ ኩሎም ጥቕምታት ክሓሩ ድዮም?
ኣይፋል፣ ኣብ’ቲ ካርድ ዝርከብ ገንዘብ ኣይሓርርን እዩ። ኮይኑ ግና ዝጠፍአ ወይ ዝተሰርቀ ካርድ ኣይንትክእን ኢና። ካልኦት ኣገደስቲ ነጥብታት ብዛዕባ ካርድኻ፥
- እዚ ካርዲ ንጡፍ እዩ ንክትጥቀመሉ ድማ ድሉው እዩ።
- እዚ ካርድ ኣብ ሴፍዌይ/Safeway ከምኡ’ውን ኣልበርሰንስ/Albertsons ድኳናት ምጥቃም ይከኣል።
- እዚ ካርድ ዓይነታት መግቢ፣ ኣቑሑ ገዛ ከምኡ’ውን ናይ ውልቂ ኣቑሑት ንምግዛእ የኽእል።
- ካርዲታት ንጥረ ገንዘብ ወይ ክሬዲት መተካእታ ኣይውዕሉን እዮም።
- በዚ ካርድ ክዕደጉ ዘይክእሉ ነገራት ኣልኮል፣ ትምባኾ፣ ሎተሪ፣ ካልኦት ጊፍት ካርድታት ከምኡ’ውን ኣገልግሎታት ኣብ ኣገልግሎት ዓማዊል ጣብያ እዮም። ካርዲ ብቅጽበት (ኣውቶማቲክ) ናብ ፍቓድ ዘለዎን ፍቓድ ዘይብሉን ምህርቲ ተባሂሉ ኣብ ውሽጢ እቲ ዕድጊ ናብ ክልተ ይኽፈል፣ ስለዚ ነቲ ኣብ ቻርዲ ዝተረፈ ገንዘብ ነዞም ኣቕዑት ንምዕዳግ ኣይጠቅምን።
- ናይ ዕድጊ ኣከፋፍላ ኣገባብካ ኣብ ናይ ሓደ ጊዜ ዕድጊ ከተጣምሮ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ’ቲ ፕሮግራም ተመዝጊበ ነይረ፣ ግን ከኣ ኩሎም ናባይ ዝተለኣኹ ቅብሊታት/ካርድታት ኣይበጽሑኒን።
ዝጠፍአ ወይ ስተሰርቀ ቅብሊታት/ካርድታት ኣይንትክእን ኢና።
ቅብሊታትን ካርድታትን ብመንገዲ ቀዳማይ ደረጃ USPS ኣገልግሎት ፖስታ ናብ ኣብ ምዝገባ ዝተወሃበ ኣድራሻ ናይ ብቑዓትን ምዝጉባትን ተቐበልቲ ወይ ድማ እንተተዋሂቡ ናብ ዝተሓደሰ ኣድራሻ ፓስታ እዮም ተሰዲዶም። እቶም ዋጋ $180 ካርድታት መጨረሽታ ዝተዘርግሕሉ ዕለት መጋቢት 25፣ 2021 ነይሩ። ኣብ መላእ ወርሒ ሚያዝያ ንዝኾነ ናብ’ቲ ከተም ምሕደራ ከም ተረካቢ ዘይረኸቡ መልእኽታት ፖስታ ዝተመለሱ ካርድታት ንከታተል ነይርና፣ ከምኡ ድማ ብመሰረት ናይ ምላሽ ፖሊሲታትና እንደገና ክንሰዶም ኩሉ ፈተናታት ኣካይድና ኢና። ካብ ሚያዝያ 30, 2021 ንደሓር ግና ዝተመልሱ ካርድታት ኣይንቅበልን ወይ’ውን እንደገና ኣይንሰድድን ኢና።
ኣብ መጋቢት 2021, ሓደ ሓድሽ ፈደራላዊ ናይ ኮቪድ-19 ደገፍ ጥርኑፍ ባጀት ጸዲቑ። እዚ ካልኣይ ናይ ህጹጽ ኩነት ናይ ድኳናት ቅብሊት ፕሮግራም ክህሉ እዩ ማለት ድዩ?
ምስ ምጽዳቕ ናይ’ዚ ሓድሽ ናይ ኮቪድ-19 ደገፍ ጥርኑፍ ባጀት(እቲ ኣመሪካዊ ድሕነት ውጥን)፣ ቤት-ጽሕፈት ከንቲባን ናይ ከተማ ባጀትን ምስ ቆንስላዊ ማእከላይ ስታፍ፣ ቆንስላዊ ቤት-ጽሕፈት ፕረዚደንትን ቤት-ጽሕፈት ሓላፊ ፋይናንስን ብምውህሃድ፣ ቀዳምነት ክወሃቦም ዘለዎም ከባቢኣዊ ወፍሪታት ንምልላይ ኣብ’ዚ እዋን ሓቢሮም ይሰርሑ ኣለዉ። ናይ ከተማ ባጀት ተመራመርቲ ከምኡ’ውን ቤት-ጽሕፈት ናይ ውሽጢ መንግስታዊ ርክባት መታን እንታይ ዓይነት ፈደራላዊ ደገፍ ከምዝርከብ፣ ነዚ ደገፍ ንምርካብ መነመን ብቕዓት ከምዘለዎምን ኣብ’ቶም ተገልገልቲ ክህልው ዝኽእል ጋግ ኣበይ ምዃኑ ንምርኣይ፣ ኣብ መስርሕ ዳግማይ ክለሳ ናይ’ቲ ደገፍ ጥርኑፍ ባጀት እዮም ዘለዉ። ከም እቲ ናይ ድኳናት ቅብሊት ፕሮግራም ቀጻሊ ጠለብ ናይ ቀጥታዊ ሓገዝ ከምዘሎ ከምኡ’ውን ነዚ ጠለብ ምምላእ ቀዳምነት ዝስራዕ ውጥን ናይ ኮማዊ መሻርኽቲን ተቐማጦን ምዃኑ ንፈልጥ ኢና። ተኽእሎ ናይ ወፍሪ ቀዳምነታት ክነናዲ ከለና፣ ናይ ከተማ ስታፍ ነዚ ኣብ ግምት ከእትዉዎ እዮም።
ናይ መግቢ ሓገዝ ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን የድልየኒ ኣሎ- እንታይ ዓይነት ምንጪታት ሓገዝ ኣለዉ?
እዚ ኮቪድ-19: ምንጭታት ንኮም ገጽ ዘጠቓልሎ ሓበሬታን ናይ ዌብ መራኸቢ ሊንክታት ን ከተማ ሲያትል፣ ኪንግ ካውንቲ፣ ሃገረ ዋሺንግተን፣ ፈደራል ከምኡ’ውን ኮማዊ ፕሮግራማትን ብለበዳ ኮቪድ-19 ብጽንኩር ዝተጸልዉ ተቐማጦ ዝሕግዙ ኣገልግሎታትን። ገለ ካብ’ቶም ዝጠቓለሉ ናይ መግቢ ፕሮግራማትን ኣገልግሎታትን፥
- ዋሺንግተን ኮነክሽን ስድራቤታትን ውልቀሰባትን ዝተፈላለዩ ኣገልግሎታት ከም መግቢ፣ ገንዘብ፣ ክንክን ህጻናት፣ ናይ ነዊሕ እዋን ክንክን ከምኡ’ውን ሜዲኬር ሴቪንስ ፕሮግራማት ንምርካብ ዝሕግዝ ስሉጥን ቀሊል መንገዲ ይህብ። ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ’ዚ ይርከብ።
- ተሰታፎኣዊ ካርታን ዝርዝር ሊስታ ናይ መግቢ ባንክታት፣ ናይ መኣዲ ቦታታን ናይ ተምሃሮ ዝኸይድ መግቢን። ኣብ’ዚ ጽቐጥ ነዚ ምንጪ ንምፍታሽ።
- ነጻን ዝሓሰረ ዋጋ ምሳሕ ካብ ሲያትል ህዝባዊ ቤት-ትምህርታት። ዝያዳ ንምፍላጥን ንምምልካትን ኣብ’ዚ ተመልከት
- ኣብ ነጻን ዝሓሰረ ዋጋ ምሳሕ ካብ ሲያትል ህዝባዊ ቤት-ትምህርታት ዝተመዝገቡ ህጻናት ዘለዎም ስድራቤታት Pandemic EBT (P-EBT) ዝተባህለ ምወላ ካብ ሚያዝያ 2021 ንድሓር ክረኽቡ እዮም። ብዛዕባ ስያትል ህዝባዊ ቤት-ትምህርታት ዝያዳ ንምፍላጥ ነቲ ዌብሳይት ተመልከት ወይ ድማ ነቲ P-EBT መራኸቢ ማእከን ብ 1 (833) 518-0282 ደውል (ኣስተርጓሚ ክርከብ ይከኣል እዩ)።
- ነጻ ንገዛ ምብጻሕ ኣገልግሎት ንመኣዲ መንእሰያት ኣብ ሃይ ፖይንት፣ ኒው ሆሊ ከምኡ’ውን ረይኒየር ቪስታ ሲያትል ንብረት ኣባይቲ ሰበስልጣን ዝቕመጡ። ንገዛ ዝብጻሕ መኣዲ ጠለብ ንምእዛዝ፣ ነዚ ዝስዕብ ኦንላይን ፎርም ምላእ ወይ ድማ ናብ (503) 395-7697ደውል።
- ናይ መኣዲ ፕሮግራማት ንዓበይቲ(ዕድመ 60+) ከምኡ’ውን መኣዲ ብመኪና። ንኮማዊ መነባብሮኣዊ ርክባት ንምርካብ ብ 1 (844) 348-5464 (ነጻ መስመር) ብምድዋል ምስ ኣብ ሲያትልን ኪንግ ካውንቲን ዝርከቡ ኣገልግሎታት ርክብ ፍጠር።
- እቲ ናይ ህጹጽ ኩነት ምግብና ፕሮግራም ኣቐዲሙ ዝተዓሸገ መግቢ ኣብ ቦርሳታት ንሕጽረት መግቢ ዘጋጠሞም ሰባት ይህብ። እንኮላይ ድማ ንልዕሊ 55 ዕድሚኦምን ልዕሊኡን ካብ መኪና ከይወረድካ መግቢ ክትወስደሉ ትኽእል ፕሮግራም ኣለዎም። ዝያዳ ሓበሬታ ኣብ’ዚ ይርከብ።
- ነጻ ንገዛ ምብጻሕ ኣገልግሎት ናይ ህጹጽ ኩነት መግቢ ባኮታት ኣብ መላእ ኪንግ ካውንቲ ኣብ እዋን ለበዳ ኮቪድ-19። እዚ ኣገልግሎት ነቶም ናይ መግቢ ባንክታቶም ብኣካል ክኸዱዎም ንዘይኽእሉ ሰባትን መግቢ ምግዛእ ዘይዓቕሞም ዝኾኑ ሰባትን ዝተሓዝአ እዩ። ናይ መግቢ ባኮ ንምጥላብ፣ ነዚ ምላእ ናይ ኦንላይን ፎርም።
- ሰሜናዊ ምዕራብ ሃርቨስት SODO ኮማዊ ዕዳጋ ዕሹግ ሕርሻዊ ፍርያማት፣ ዝተዳለወ መግቢ ከምኡ’ውን ንነዊሕ ክኽዘኑ ዝኽእሉ ሃለኽቲ ኣብ ኣፍደገ ገዛኻ ዘብጽሕ ኣገልግሎት ይህብ። ናብ’ቲ ትካል ዘእቱ ምኽንያት/ኣድላይነት የለን። እዚ ድማ ንዝኾነ ሰብ ኣብ ዝኾነ ዕድመ ክፉት እዩ። SODO ኮማዊ ዕዳጋ ኣብ ናይ ሲያትል SODO ገዛውቲ ኣብ 1915 4th Ave S ጥቓ ኩርናዕ ናይ 4th Ave S & S Holgate St ይርከብ.
- ግራስሩትስ ኮኣሊሽን ደቡብ ኪንግ ካውንቲን ምብራቓዊን ኮቪድ-19 ኮሮናቫይረስ ተሃባበርቲ ናይ ሓገዝ ጉጅለ ን”ካብ ሕማም ዝሓወዩ፣ ዝሓመሙን ዝሰንከሉን፣ድኹም ስርዓት ኣካላዊ ምክልኻል ዘለዎም፣ ዘይሕጋውያን፣ ጸለምቲ፣ ክዊር፣ ነበርቲ ከምኡ’ውን/ወይ’ውን ዘይጸዓዱን ናይ ግሮሰሪ ኣብ ኣፍደገ ምብጻሕ መደባት የወሃህድ ኣሎ። እቲ ናይ ጠለብ ፎርም ኣብ’ዚ ይርከብ።
ብዛዕባ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘሩ ኣገልግሎታት ዝያዳ ድማ እንኮላይ ክትመሃር ትኽእል ኢኻ ኣብ ኮቪድ-19: ምንጭታት ንኮም። ንሕቶታትካ ብኽብረትካ ናብ ግልጋሎት ዓማዊል ቢሮ ናይ ከተማ ሲያትል ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ካብ 8:30 AM – 5:00 PM ብቴሌ (206) 684-2489 ወይ (206) 684-CITY ደውል።


text:
Radio Erena: 17 June 2020
ኣብ ዳርፉር ብዝተፈጸመ ገበናት ኵናት ክህደን ዝጸንሐ፣ ሓደ ካብ ሓለፊ ሚሊሻ ሱዳን ነበር፣ ዓሊ መሓመድ ኮሸብ፣ ንፈለማ እዋኑ ኣብ ዘ ሄግ ናብ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ።
ንሱ ብ15 ሰነ ናብቲ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝቐረበሉ፣ ንኹሉ ኣብ ልዕሊኡ ዝተመስረተ ክስታት ነጺጉዎ።
ዓሊ መሓመድ ዓሊ ኮሸብ፣ ምስዚ ኣብ እዚ እዋን’ዚ ምክትል ኣቦ መንበር መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን ዘሎ ጀነራል ሓምዳን ዳጋሎ ብምዃን፣ ብጃንጃዊድ ንዝፍለጥ ሚሊሻ መሪሖም ኣብ ልዕሊ ኣሽሓት ተወላዶ ዳርፉር ህልዎት ከምዝፈጸሙ’ዩ ዝግለጽ።
በቲ ኣብ ዳርፉር ካብ 2003 ክሳብ 2005 ኣብ ዝነበረ ግዜ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፣ ፕረዚደንት ሱዳን ነበር ዑመር ሓሰን ኣልበሺርን፣ እዋናዊ ምክትል ፕረዚደንት ጀነራል ሓምዳን ዳጋሎን ዝርከብዎም ሓያሎ ሰበ ስልጣንን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሱዳን ብገበናት ኵናትን ገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነትን ክህደኑ’ዮም ጸኒሖም።
ብ “ዓሊ ኮሸብ” ዝፍለጥ ዓሊ መሓመድ ዓሊ ዓብደራሕማን፣ ዝሓለፈ ቅንያት’ዩ ብወለንትኡ ኣብ ማእከላይ ሪፖብሊክ ኣፍሪቃ ናብ ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ኢዱ ሂቡ።
ዝሓለፈ ሰሙን፣ ኣብ ኔዘርላንድስ ናብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ሕቡራት ሃገራት ተሰጋጊሩ።
ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ብኣካል ናብ ፍርዲ ክቐርብ ዘይክኣለ መሓመድ ዓሊ ኩሻብ፣ ንዝቐረበሉ ክሲ ካብ ዳኛ ብመንገዲ ቪድዮ’ዩ ተኸታቲልዎ።
ጉዳዩ ብገበናት ኵናትን ገበን ኣንጻር ሰብኣውነትን ዘኽስሶ ብቑዕ መርትዖ እንተሎ ንምጽራይ ኣብ 7 ታሕሳስ ደጊሙ ከምዝርአ እቲ ቤት ፍርዲ ውሳኔ ሂቡ።
ኣብ ሱዳን፣ ዞባ ዳርፉር ካብ 2003 ኣትሒዙ ብዝተላዕለ ግጭት፣ ህይወይ ልዕሊ 200 ሽሕ ሰባት ከምዘህለቐን ልዕሊ 2.5 ሚልዮን ድማ ካብ መነባብርኦም ከምዘመዛበልን’ዩ ዝጥቀስ።
=============


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ምስ ዝተልዓለ ተቓውሞ ብዝተኣሳሰረ ኣስታት 300 ኣባላት ኣመራርሓ ናይ ኦሮሞ ህዝቢ ዴሞክራሲያዊ ውድብ/ኦህዴው/ ካብ ሓላፍነቶም ምእላዮም ንዝተፈጥረ ጸገም ህዝቢ ኦሮሞ ዝፈትሕ ኣይኮነን ይብሉ ምኽትል ኣቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ።
ሕጂ እውን ኣብ ልዕሊ ንጹሃን ማእሰርትን ካልኦት በደላትን ቀጺሎም ኣለው ዝበሉ ኣቶ ሙላቱ መንግስቲ ንሕቶ ህዝቢ ንምምላስ ቅሬታ ኣለኒ ምስ ዝብል ኩሉ ወገን ክዘራረብ ኣለዎ ክብሉ ጸዊዖም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ከተማ መንዲ መምህራንን ተማሃሮን ተኣሲሮም ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ተወሲዶም፣ካብ ዝሓለፈ 13 መጋቢት ጀሚሩ ድማ ኣብ ውሽጢ እታ ከተማ ዝርከብ መደብር ዕዳጋ ከምዝተቓጸለ፣ነበርቲ እቲ ከባቢ ኢድ መንግስቲ ኣለዎ ዝብል ጥርጣረ ከምዘለዎም ተሓቢሩ።
ፖሊስ እቲ ከባቢ ዝፈልጦ የብለይን ክብል ከሎ ከንቲባ እታ ከተማ ድማ ተኣሲሮም ዝነበሩ ምፍትሖምን ብዛዕባ እቲ ባርዕ ድማ ምርመራ ይኻየድ ምህላውን ንክፍሊ ኣፋን ኦሮሞ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 22 June 2018
ኣመሪካ፣ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ሕቡራት ሃገራት፣ ሕብረት ኣፍሪቃን ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለም ንተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ይምጉሳ ኣለዋ።
በዚ መሰረት፣ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድን ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ንሰለም ንዝወሰድዎ ተባዕ ተበግሶ ድሕሪ ምምጓስ ሰላም እዘን ክልተ ሃገራት ንጸጥታን ርግኣትን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እቲ ክፍሊ፣ መራሕቲ ኢትዮጵያን ኤርትራን ወሲዶሞ ዘለዉ ተበግሶ ዘሞግስ ዘሎ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ኣማኻሪ ፕርዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝርከብዎ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኣመሪካ ምስጢራዊ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ ዘለዎ ወቕቲ’ዩ።
ኣብ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ፣ ሓላፊ ክፍሊ ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ዶናልድ ያማማቶ፣ ኣቐዲሙ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ብዛዕባ’ቲ ን17 ዓመታት መዕለቢ ዘይረኸብ ምስሕሓብ ክልቲኤን ጎረባብቲ ሃገራት ኣመልኪቱ ምስ መራሕተን ከምዝተዘራረበ ይግለጽ።
ኣመሪካ ሓንቲ ካብ ኣውሓስቲ ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ ምንባራ ይፍለጥ።
ሕብረት ኣፍሪቃ ብውገኑ ኣብ ዘውጽኦ ተመሳሳሊ መግለጺ፣ ንክልቲኦም መራሕቲ ድሕሪ ምምጓስ፣ ክሳብ 2020 ኣብ ዘሎ ግዜ ግጭታት ኣፍሪቃ ንምውጋድ ኣብ 2013 ንዝተወጠነ ንድፊ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ዝደፍእ ምዃኑ ጠቒሱ።
ሕቡራት ሃገራት ብመንገዲ ኣፈኝኡ ኣቢሉ ኣብ ኣብ ዝሃቦ ቃል’ውን፣ ነዚ ብክልቲኤን ሃገራት ዝተወሰደ ተበግሶ ሰላም፣ ዝምድና እዘን ጎረባብቲ ሃገራት ናብ ንቡር ንምምላስ ዝሕግዝ እወታዊ ስጉምቲ ክብል ገሊጽዎ።
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ሽወደን፣ ኣልጀርያ፣ ቻይናን ካልኦት ሃገራት’ውን ተመሳሳሊ መግለጺታት ኣብ ምሃብ ይርከባ።
=====================


text:
እዚ ዌብ-ሳይት ማለት Just-Explained፡
ብዘይ ውልቃዊ ጥቅሚ ካብ ዝሰርሑ ሰባት ዝቆመ ኮይኑ፣ ካብ ውልቃዊ ሓሳብ፣እምነት ሓራ ዝኾነ ግናኸ ወትሩ ኣብ ሓቅን ክውንነትን ዝተሞርኮሰ ሓቤሬታ ከምኡ`ውን ዝተፈላለዩ ዓውደ ስነ-ፍልጠት ዘማእከሉ ጽሑፋት ንምዝርጋሕን`ዩ ተመስሪቱ ። ሃቐናና ምስፍሕፋሕ ሃናጺ ፍልጠት ብ`ናጻ ን'ተዛረብቲ ትግርኛ እዩ። ሓሳብኻ፣ ርእይቶኻ ምክፋል ፍቁድ`ዩ ይኹን እምበር ጸርፊ፣ምትሓት፣ምንጻል፣ዘይሃናጺ ርእይቶ ንውልቀ ሰብ ይኹን ሕብረት ኣይፍቀድን`ዩ። እዞም ቀዲሞም ዝተጠቅሱ ኣሉታውያን ነገራት ምስ ዘጋጥሙ ርእይቶ ወይ ጽሑፍ ናይቲ ገባሪ ብህጹጽ ክድምሰስ`ዮ
ካብዚ ሓሊፉ ውን ካብ ምጥቃም ናይዚ ዌብ-ሳይት ክእገድ'ዩ። ኣብ ስራሕናን ወጻኢታቱን ንምስታፍ ፣ ኣብዚ ዝስዕብ (ብፍቃደይ ይሕግዝ)
ዝብል ሊንክ ብምጥዋቕ ብመገዲ pay-pal ክትሕግዙና ትኽእሉ፦ ብፍቃደይ ይሕግዝ
።


text:
Radio Erena: 27 October 2019
መንግስቲ እስራኤል፣ ክሳብ ሰነ 2019 ኣብ ዝነበረ ግዜ ናይ 16 149 ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ጉዳይ ከምዝተቐበለ ንጸብጻባት መንግስቲ ብምጥቃስ ማዕከን ዜና ሃረጽ ሓቢሩ።
ይኹን’ምበር፣ እቲ መንግስቲ፣ ነቶም ልዕሊ 5502 ክነጽጎም እንከሎ ን13 ጥራይ ዑቕባ ሂቡ።
ናይቶም ዝተረፉ ኣስታት 15 ሽሕ ጉዳይ ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣይረኣዮን።
እቲ መንግስቲ፣ ኣብታ ሃገር ካብ ዝርከቡ ኣሽሓት ስደተኛታት፣ ንሒደት ጥራይ ዑቕባ ዝሃበሉ ምኽንያት መብርሂ ክህብ፣ ሕቡራት ሃገራት ሕቶ ኣቕሪቡ ከምዘሎ’ውን እቲ ማዕከን ዜና ኣረዲኡ።
ነቲ ጉዳይ ኣብ ምጽራይ እትርከብ ኮሚተ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ’ዚ፣ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት፣ ሰሪሖም ክነብሩ ዘኽእሎም መንበሪ ፍቓድ፣ ሕክምናን ካልእ ማሕበራዊ ኣገልግሎታትን ዝኣመሰለት መሰላት ዝተሓረምሉ ምኽንያት’ውን ትሓትት ኣላ።
እታ ኣብ ምጥባቕ ማሕበራዊ መሰላት እትነጥፍ ኮሚተ ሕቡራት ሃገራት፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ እስራኤል ድሕሪ ምርኻባ፣ ኣብ ወርሒ ለካቲት ናይ ዝመጽእ ዓመት መልሲ ክትህበሉ ምዃና ጠቒሳ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ንዝበዝሑ እቶም ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ኤርትራውያንን ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን፣ ካብ ሃገሩ ንኽወጽኡ ዘገድድ ዝተፈላለየ ፖሊሲታት ክሕንጽጽ ምጽንሑ ዝፍለጥ’ዩ።
እቲ መንግስቲ፣ ናብ ካልእ ሃገር ንምስጓጎም፣ ኣቐዲሙ ምስ መንግስታት ኡጋንዳን ሩዋንዳን ኣብዚ እዋን፣ዚ ድማ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ምዝርራብ ከምዘሎ’ዩ ዝሕብር።
==================


text:
ናይቶም ንግብረሽበራ ሓጊዝኹም ብዝብል ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኸሰሱ ክልተ ስዊዲናዊያን ጋዜጠኛታት ከይዲ ፍርዲ ኣብ ናይ ግጭት ዞባታት ጊደ ሪፖርተራት እንታይ ክኸውን ኣለዎ ብዝብል ክርክር ተወዲኡ።
ሰለሰተ ናይ ፈዴራል ዳኛታት ዝሓቖፈ መጋባእያ ኣብ ልዕሊ ማርቲን ሺብየን ዮሃን ፐርሰንን ፍርዲ ንምሃብ ን21 ታሕሳስ ኣ/ፈ ቆፀራ ሂቡ።
እቲ ናይቶም ክልተ ሲዊዲናዊያን ጋዜጠኛታት ጉዳይ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ብዛዕባ ጥፍኣት እቶም ጋዜጠኛታት ብወግዒ ድሕሪ ምግላፆም ነይሩ ቆላሕታ ዝረኸበ።ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ንሓንቲ ናይ ስዊዲን ጋዜጣ ኣብዝሃብዎ ቃለ መጠይቕ እቶም ጋዜጠኛታት እንተወሓደ ናይ ኣሸበርቲ ልኡኻት ነይሮም ክብሉ ተዛሪቦም ነይሮም።
ኣብቲ መጋባእያ ሺብየን ፐርሰንን ዶብ ሰጊሮም ናብ ኢትዮጵያ ብዘይ ሕጋዊ ምእታዎም እንተኣመኑ’ውን ንግንባር ሓርነት ኦጋዴን ምሕጋዞም ግን ነፂጎምዎ ኣለው።ናብ ኦጋዴን ዝኣተዉ ንምንቅስቓሳት ሓደ ትካል ነዳዲ ስዊዲን ምርመራዊ ፀብፃብ ንምስራሕ እዩ ኢሎም።
ጉዳዮም ኣብ ዝረአየሉ ናይ መዕፀዊ ማዕልቲ ሎማዕንቲ ረቡዕ ጠበቓ እቶም ተኸሰስቲ ኣብ ወፃኢ ሃገራት ብምፅብፃብ ብዙሕ ተመኩሮ ንዘለዎም ክልተ ጋዜጠኛታት ኣብ ናይ ጎንፂ ዞባታት ዝሰርሑ ጋዜጠኛታት ከመይ ይሰርሑ ዝብል ምስክርነቶም ንምሃብ ፀዊዕም ነይሮም።
ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ወኪል ጋዜጣ ለንደን ደይሊ ተለግራፍ ዝኾነ ኣንድሪያን ብሎምፊልድ መንግስታት ክወፁ ዘይደልዩዎም ዜናታት ንምስራሕ ጋዜጠኛታት ናብ ዝተኸልከሉ ከባቢታት ከምዝጉዓዙ መስኪሩ።
ጠበቓታት ኣብቲ ጉዳያ ዘለዎም መከራኸሪ ነጥቢ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ብፅሑፍ ከቕርቡ እዮም።


text:
እቲ መንእሰያትን እምነትን ልልያ ጸዋዕታን ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ካብ ዕለት 3 ጥቅምቲ ኣትሒዙ ዝካየድ ዘሎ ሲኖዶስ ዕለት 17 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ፡ ነቲ ኣብ ናይ ሲኖዶስ ኣብ ናይ መዛተይ ሰነድ ኣብ ሳልሳይ ክፍላ ዘስፈሮ ልልያ ወይ ሕርያ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ዝጀመሮ ምይይጥ ዝቐጸለሉ መበል 16 ውዕሎ ከምዘካየደን፡ ንናይ ሩሲያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ዝወከሉ ብመሰል ተዓዛቢ ዝተረኽቡ ሜጥሮፖሊታ ሂላሪዮን ዘረባ ከምዘስምዑን፡ ኣብዚ ውዕሎ’ዚ 259 ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ከምአሳተፉን ድሕሪ ቐትሪ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ በ 14 ናይ ዘተ ንኡሳን ጉጅለ ተመዳዲቡ ዘተ ከምዘካየደ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ልዑል ተዋሳእነት ደቀንስትዮ ኣብ ዝብል ነጥቢ ዝዘተዩ ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ንጓለንስተይቲ ብቑዕን ግቡእን ስፍራ ክህሉ ግድን ምዃኑ ኣበኪሮም፡ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ንጽሎት ንጹግ እዩ፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ካብ ቤተ ክርስቲያንን ንጹል ምዃን የሎን፡ ተባዕቶነት ዝብል ደቀንስትዮ ዝንጽል ክህነትኣውነት ዝብልን ክልኦት ዓይነታት ቅድመ ፍርድታትን ኩሉ ዘግልል ባህሊ ኩሉ ብግቡእ ምብዳህ ከምዝግባእ ሓቢሮም፡ እዚ ቃልሲ’ዚ ከም ኣብነት ዘቐምጣ እታ ንቤተ ክርስቲያን ናይ ትሕትና ኣርኣያ ዝዀነት ቅድስቲ ድንግል ማርያም ምዃና ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ የተሓሳስቡ።
ናብ እትብልን ኣብ መንጐ መንእሰያት ናይ መራኸቢ ስፍራ እትፈጥርን
ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ ይብሉ ሓናጽያን ኢየሱስ ናይ ሕይወቶም ማእከል ድዩ ኣይኰነን ከምኡ እውን ስርዓተ ትእዛዛትን ሸምዲዶም ዘቕርቡ ከምቲ ብናይ እዋንና ቋንቋ ዓቃባውያን ተባሂሎም ከምዝግለጹ ድዮም ኣይኰኑን፡ ናይ ሕልና መርመራ ክገብሩን ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ … ቤተ ክርስትያን ሓሳብ እተቕርብ ጥራሕ ዘይኰነስ ናብ እትብል ካብ ገዛእ ርእሳ እትወጽእ እያ፡ መንእሰይ ናይ ሕይወቱ ቀንደይና ተዋናይ ክኸውን ምስኡ ኰይና ይምጽኣኒ ከይበለት ናብኡ ብምባልን ኣብቲ ዘለሉ ብምዃድ ክኸውንን ነዚ ኸኣ እቲ ብኵላዊት ቤተ ክርስቲያን በቢ ክልተ ዓመት ዝዳለው ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት ብፍላይ ከኣ እቲ ኣብ 2019 ዓ.ም. ኣብ ፓናማ ንኽካየድ ቅዱስ ኣቦና ዝጸውዕዎ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰያት እናማዕደዉ ዘስመሩሉ ሓሳብ ምዃኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
እግዚኣብሔር መራሔ እዩ፡ ናይ መንእሰይ ቡሶል እዩ
መንእሰይ ምስ እግዚኣብሔር ርክባት ዘለዎ ኰይኑ ክተርፍ መታን ክድገፍ ኣለዎ፡ እግዚኣብሔር ንመንእሰይ ዓለም ሓቆፍ ሓባሪ መገዲ እዩ፡ ብጋሴን ከይድን ምብጻሕን ኣብኡ፡ ብፁዓን ኣበው ምስ እዚ ኣተሓሒዞም ኣብ ልዕሊ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ትእምርቲ እምነታን ዝንዛሕ ላግጽን ዝፍጸም ግብረ ምርካስን ብሱቕታ ክረአይ ከምዘይብሉን ብቑዕን ግቡዕን መልሲ ክወሃበሉ ከምዘለዎን ብፍላይ ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣብ ክርሲ ቤተ ክርስቲያን ከይፍጸም ምትጋህን ብትብዓት ምቅላስን የድሊ ኢሎም። ናይ ቤተ ክርስቲያን ተኣማንነት ንሓደጋ ዘቃልዕ ኩሉ ምውጋእ የድሊ። ናይቲ ድኻ ኰይኑ ዝተወልደን ዝሞተን ዝተንኤን ንሱ ጥራሕ ክፍቀርን ክሰዓብን ግቡኡ ናይ ዝዀነ ኢየሱስ ክርስቶስ ወንጌል ከየማሰነት ብትኽክል ምቕራብ፡ ካብ ሓሙሽተ ክፍለ ዓለም ዝተዋጽኡ ኣባላት ዝሓቑፍ ናይ መንእሰይ ጉዳይ ብፍሉይ ዝከታተል ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ክቐውም እውን ሓሳብ ኣቕሪቦም፡ ብትኽክል መንእሰያት ምስ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ንኽራኸብ ዝድግፍ፡ …
ኣብቲ ውግእ ዝካየደሉ ከባቢ ንዘሎ መንእሰይ ፍሉይ ኣተኵሮ ምግባር
ብፁዓን ኣበው ሲኖዶስ እቶም ኣብቲ ውግእ ዝካየደሎም ዝተፈላለዩ ከባቢ ዓለም ዝርከቡ መንእሰያት፡ እናሓሰቡ፡ ቤተ ክርስቲያን ናይ ስነ ፖለቲካዊ መልክኣ ምድራዊ ኣቐማምጣ ዘይኰነ ዘገድሳ ክቡርነት ሕይወትን ሰላም እናማዕደወት ነቲ መንእሰይ ሃረር ዝብሎ ግብረ ገባዊ ስልጣን ብቕዕቲ ኰይና ኣብ ጐድኖም ክትከውን እዩ፡ ብምትሕሓዝ እውን ዛዕባ ሓደስቲ ጊልያነት ዝብል ጉዳይ እውን ከምዝመኸሩን እቲ ክህሉ ትጽቢት ዝግበረሉ ናይ ሲኖዶስ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ብዝዕባ እዚ ጉዳይ ናይ ገዛእ ርእሱ መግለጺ ዝተነብሮ ከምዝኸውን ይንገር።
ቃል ሜጥሮፖሊታ ሂላሪዮን
ንናይ ሩሲያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ወኪሎም ብመሰል ተዓዛቢ ኣብቲ ሲኖዶስ ዝተረኽቡ ናይ መላእ ሩሲያን ሞስኮን ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያና ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኪሪል ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ሓላፊ ሜጥሮፖሊታ ሂላሪዮን ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፥ ናይ ቤተ ክርስቲያን ጥንታዊ ባህላ እናሓሰቡ ቤተ ክርስቲያን ጥንታዊት እያ፡ መንእሰይ እውን እያ፡ ብዕድመ ዝደፈእት እያ መንእሰይ እውን እያ፡ ቢሎም … ኣብ መንጐ ኦርቶዶክሳዊትን ካቶሊካዊትን ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ሕውነታዊ ምትሕብባር ነቲ ካብ ክርስትና ባህሉን ሕይወቱን ናብቲ ኢክርስቲያናውነት ዘብል ዘሎ ሃይማኖትን ግብረ ገብን ካብ ግላውን ማሕበራውን ሕይወት ዘግልል ንዘሎ ክፍለ ዓለም መልሲ ምዃኑ ከምዝገለጹ ክፍለጥ እንከሎ፡ ትርጉም ናጽነት ዘዛብዕን ሃይማኖት ብተዛማድነት ባህሊ ንምትካእ ንዝግበር ጻዕሪ ንምብዳህ ናይ ክልቲኣተን ኣቢያተ ክርስቲያን ምትሕብባር ወሳኒ እዩ፡ ስለዚህ መንእሰይ ሰናይ ካብ ክፋእ ከለልይን ሰናይ ክስዕብን ምድጋፍ ማለት ህልውን መጻእን ዓለም ምቕናዕ ማለት እዩ ከምዝበሉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት ዴስነት ኣብ ሩሲያ መንእሰይ ዘርኣዮ ምምላስ ናብ ቤተ ክርስቲያን ዓቢይ ኣብነት እዩ፡ ባዶነት ዝፈጥር ባህሊ ፈጺሙ ኣይስዕርን ከምዝበሉ ኣፍሊጡ።
ንናይ መንእሰይ ሕንጸት ናይ ሓባር ዕዮ ዘለዎ ዓቢይ ጥቕሚ ምኽባር
ኣብ መዛዘሚ መበል 16 ውዕሎ ሲኖዶስ፡ ብሰማዕነት መሰል ካብ ዝሳተፉ ዘለዉ መንእሰያት ቃለ ምስክርነት ከምዘቕረቡን፡ መንእሰይ ኣብ ምሕናጽ ከይዲ ናይ ሓባር ዕዮ ክተባባዕን እቲ ክሰፍሕ ብዙሕ ምንቕቓሕ ዘይግበረሉን ዘይምስከርን ወንጌላውያን ዕሴታት ምትብባዕን ኣብ ዕለታዊ ሕይወት መንእሰይ ክንጸባረቕ ዘኽእል ሕንጸት ምቕራብን፡ መንእሰይ ካብ ዝተፈላለዩ ኣደንዛዚ ዕጸዋት ክርሕቕን ካብ ኣዘውታሪ ኣልኮላዊ መስተ ክቑጠብን፡ ካብቶም ናይ ሓሶት ተስፋ ኣቕረብቲ ጓሶት ክርሕቕ ዝድግፎ ሕንጸትን ክቐርበሉ ይግባእ ዝብሉን መንእሰይ ካብ ቀቢጸ ተስፋነትን ሳዕቤናቱን ናብ ትስፍው ሕይወት ኣብ እግዚኣብሔርን ዝመርሖ መገዲ ከለልይ ክድገፍ ከምዘለዎ ኣተሓሳሲቦም።