text:
ቅድሚ‘ዛ መዓልቲ‘ዚኣ ምስ ፖሊስ ዝተራኸብኩለን መዓልታት ምስ‘ዛ ዳሕረወይቲ መዓልቲ‘ዚኣ ዋላ ንፈውሲ ማሕላ ብፍጹም ኣይነጻጸራን እየን። ክዛረብ ዕድል ከይሃቡ፡ በዲለ ድየ ኣይበደልኩን’ውን ከይሓተቱ፡ ተሳሂሎምኒ። እቶም ክልተ በበትሮም ሒዞም፡ እቶም ዝተረፉ ክልተ ድማ ብቕልዒትን ጕስጢን ምዝራብ ክሳብ ዝስእን ምንህንህ ኣቢሎም ኣብ ባይታ ሰጢሖምኒ። እቲ ዝዘነበኒ ውቅዒቶም ኣብ ኣእምሮይ እናደጋገምኩ፡ ንነብሰይ ከም ሓንቲ ብጅግ–ጅግ ዝበለት ብላይ ጨርቂ ሰኣልኩዋ። ገጸይ ዝዓንበሰ ኰይኑ ይስመዓኒ ነይሩ፣ ካልእ ኣካላተይ ድማ ክብጠሳ ቍሩብ ብዝተረፈን ኣፋትል ዝተንጠልጠላ ኰይነን ተሰሚዐናኒ። እቶም ኣባላት ፖሊስ፡ ላህሊሆም እንተ ዘይገድፉኒ እተን ኣፍታል ምተበታተኻ።
ናብ‘ቲ ሓላፊ መደበር ወሲዶም ኣብ ቅድሚኡ ኮፍ ኣበሉኒ። እቲ ሓላፊ፡ ንሓደ ርብዒ ሰዓት ኣቢሉ ኣብ ሓንቲ ወረቐት ክጽሕፍ ቅንዕ ኢሉ’ውን ኣይረኣየንን። እቲ ተረው–ተረው ዝብል ስምዒት ናይ‘ቲ ብማህረምቲ ዝበሰለ ሰብነተይ ንዓመታት ዝተጸበኹ ኰይኑ ከም ዝስመዓኒ ገበረ።
ቃንዛይ ንምርሳዕ፡ ነቲ እቲ ሓላፊ መደበር ዝጽሕፎ ዝነበረ ጽሑፍ ከንብብ፡ ሰሪቐ ብጎቦ ዓይነይ ጠመትኩዎ። ብዘይካ እቲ ተጻሒፉ ዝነበረ ዕለት፡ ካልእ ክንበበለይ ኣይከኣለን። ብማህረምቲ’ዶ ኣዒንተይ ምስራሕ ኣብየን ኢላ ድማ ፈራሕኩ። ግን ነቲ ዕለት ካብ ኣንበብኩዎስ፡ ኣዒንተይ ድሓን ምንባረን ተረዳእኩ። ጽሕፈቱ ጅርግዕጋዕ ኰይኑ’ዩ ዝኸውን ምንባብ ኣብዩኒ ዝኸውን በልኩ። ከይተጸበኹዎ ድማ፡ ብጎርናዕ ድምጺ ክዛረበኒ ጀመረ።
“ኢሂ ጽጋባ፡” ኢሉ ኣብ መንበሩ እናተመጣለዐ ፒሮኡ ኣብቲ ጠረጴዛ ኣቐመጣ።
ስንብድ ኢለ ጠመትኩዎ፣ ክዛረበኒ ፍጹም ኣብ ትጽቢተይ ኣይነበረን።
“ክንዲ ኣብ ትደልዮ ቦታ ዘብጽሓካስ ትሃርሞ! ኣሞ ድማ ንወዲ የማነ! ናይ እንዳ መን ጽጋባ ትበሃል ወደይ ንስኻ፧ በል’ስከ እንታይ ገይሩኒ ኢልካ ኢኻ’ኸ ክተመኽኒ፧”
“ዝገበረኒ ድኣ…” ክምልስ ጅምር ምስ ኣበልኩ፡ ብድድ ኢሉ ብጽፍዒት ኣላደደኒ።
“መነ ተዛረብ ኢሉካ፧ ኣነ መልስ ኢለካ፧” ኣዒንቱ ኣፍጢቱ ኣጓጠጠለይ።
“ምሽ ስለምንታይ ሃሪምካዮ ኢልካኒ፧”
ደጊሙ ኣላደደኒ።
“መልሰለይ’ዶ ኢለካ’የ፧ ክንደዲኡ ክደፍርዩ’ኸ፧ ኣብ ዝለመድካዮ ትገብሮ ሐራይ፧ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ኢኻ ዘሎኻ፡ ብኣገባብ ትምልስ ሐራይ፧”
ሐራይ ኢለ ንምምላስ ድንዕ በልኩ፣ ምንቅስቓስ ኣእዳዉ እናተኸታተልኩ ግን ርእሰይ ብኣወንታ ክንቕንቕ ጥራይ’የ ክኢለ።
“እንታይ ኰይነ ኢልካ ኢኻ ንወዲ የማነ ሃሪምካዮ፧” ኢሉ ሓቲቱኒ ሕቖኡ ኣብ መንበሩ ኣመሻሺኡ ኣጸጊዑ ጠመተኒ። ከናፍረይ ከም ዝተሸርባ ከይከፈትኩወን ዓይኒ–ዓይኑ ጠመትኩዎ። “ንዓኻ እንድየ… መልስ፡” ጨዲሩ ኣበራበረኒ። ‘እንታይ ዓይነት ጸገም’ዩ፧‘ ኢለ ብውሽጠይ ኣስተንተንኩ። ተዛሪብካ ኢሉ ክጭልግመኒ ከም ዘይጸነሐ፡ ተገልቢጡ ዘይተዛረብካ ኢሉ ድማ ብምጕጣጡ ጋን ተሰራሕኩ።
ክምልሰሉ እንተ ኰይነ፡ ካብ መጀመርያ ክጅምር ከፍቅደለይ ምስ ሓተትኩዎ፡ ብንዕቀት ርእሱ ነቕነቐ። ሓጺር ተዛሪብካ ኢሉ እንተ ጸፍዓኒ’ውን መን ከይሓቶ፣ ኣንዊሕካ’ዮ ተበለኒ’ውን ኵሉ ሓደ። ምጽፋዕ ምጽፍዑስ፡ ነዊሕ ተዛሪበ እንተ ተጸፋዕኩ ይሓይሽ ኢለ ሓሰብኩ። እርይ–ቍጽር ኣቢለ ድማ፡ ካብ መጀመርያ ነገርኩዎ።
ንነብሰይ ፈሪሐላ ስለ ዘይፈልጥ፡ ፍርሐይ ንነብሰይ ኣይነበረን። ኣብታ ኣውቶቡስ፡ ሕቋፋት ሕጻናት፡ ተማሃሮ፡ ንኣሽቱ ኣደታት፡ መንእሰያት ከምኡ’ውን ሽማግለታት ነበሩ። ፍርሐይ እምበኣር ንዓኣቶም’ዩ ዝነበረ። ናብታ ኣውቶቡስ ተጓኒጸ ክሳፈር እንከሎኹ፡ ክሳብ ክንድኡ ብሰብ ዓቕላ ዝጸበባ ኣይመሰለንን ነይሩ።
ነቲ ናይ ዓርቢ ዕዳጋ ሕምብርቲ ክጥዕሞም፡ ብድሮ ናብኡ ዝውሕዙ ሸቃጦ ይዅኑ ደቂ ዓዲ ብዙሓት እዮም። እታ ኣውቶቡስ መሊኣን ብዙሓት’ውን ደው ኢሎምን እናረኣኹ፡ ኣነ’ውን ስራሐይ ምእንቲ ከሳልጥ ከይተማታእኩ’የ ደይበ። ኣብ መንጎ’ቲ መናብር ዝርከብ መተሓላለፊ ንዝነበረ ቍጽርጻር መሸማዓት ፈጓፊገ ንኣእጋረይ መቐመጢ ረኸብኩለን። እንተዀነ፡ ሰብነተይ ዘይንቡር ቅርጺ ብምሓዙ ተጻገምኩ። ሰንቀ መቐመጢ ኣቝሑ’ታ ኣውቶቡስ፡ ልክዕ ከምቲ ጥቓ ኣእጋረይ ዝነበረ ቍጽርጻራት መሸማዕን ሳናጡን መሊኡ ነበረ። ኣብኡ ንኽሕዝ’ውን ብዙሕ ኣይመሸኣንን። እታ ሓንቲ ክገብራ ዝነበረኒ፡ ተጸሚመ ጕዕዞይ ምፍጻም’ያ ዝነበረት።
መራሒ’ታ ኣውቶቡስ ብዘይካ ደይብ፡ መሊኣ ዘይፈልጥ ብምንባሩ ብድሕረይ’ውን ብዙሓት ደየቡ፣ አረ ገሊኦምስ ማዕጾ ከም ገለ እንተ ተኸፊቱ ከይፈሱ ዘፍርሕ’ዩ ዝነበረ። ኵሎም’ቶም ተሳፈርቲ፡ ነቲ ጽቕጥቅጥ ከም ንቡር ዝወሰዱዎ’ዮም ዝመስሉ ዝነበሩ። እቲ ጕዕዞ ከመይ ኢሉ ይሰልጦ እምበር፡ ብዛዕባ ምሽኡነት ዝሓሰበ ተሳፋራይ ዝነበረ ኣይመስልን። ኣሳልጦ’ውን ምንዮትና’ዩ እምበር ነይሩ፡ እቲ መራሕ–መኪና’ሲ ክወርድን ክድይብን፡ ምስ ዝሓለፉ ሰብ ኣውቶቡስ ዕላላት ከፊቱ ክስሕቕን ብዙሕ ግዜ ድኣ ቀተለ። ንዕኡ ዘገድሶ ናይታ መዓልቲ እቶት ርጉጽ ገይሩዎ ብምንባሩ፡ ነቲ ንእቶቱ ትሑዝ ዝገበረሉ ስራሕ ግን ይፈጸም ኣይፈጸም ግዲ ዝገበረ ኣይመስልን’ዩ ነይሩ።
ዋጭዋጭ ተሳፈርቲ ሕንባበ ዝፈጥር እንተ ዝነብር፡ እታ ኣውቶቡስ ቀደም ሕምብርቲ መብጸሐትና ነይራ። እንተዀነ፡ ገለ ክፋል’ቲ ዋጭዋጭ እቲ መራሕ–ኣውቶቡስ ባዕሉ ከዕልል እንከሎ ዝፈጥሮ ብምንባሩ፡ ዳርጋ ፍሕዅ እናበለት’ያ ትኸይድ ዝነበረት። ሱቕ ክብል ዘይክእል፡ ንዝዛረብ ጥራይ ዘይኰነ ንዘይዛረብ ግኡዝ ነገር’ውን ኣብ ምልልስ ዘራባኡ ዝጽንብር’ዩ ነይሩ።
“ኣታ ቈልዓ፡ ሃባ’ስከ ቅድሓለይ!” እቲ መራሕ–ኣውቶቡስ ብጸጋማይ ኢዱ መዘወሪ ሒዙ፡ ነታ ፕላስቲክ መስተዪት ዝሓዘት የማናይቲ ኢዱ ናብቲ ብድሕሪኡ ዝነበረ ተሓዚ ገንዘብ ቈልዓ ዘርጊሑ ኣዘዞ። ጠጠው ካብ ዝበልኩሉ ናብታ ፕላስቲክ መስተዪት ብትጽቢት ተዓዘብኩ። እቲ ዓስራይ ዓመቱ ካብ ዘሕልፍ ክልተ ወይ ሰለስተ ዓመታት ጥራይ ገይሩ ዝኸውን ቈልዓ፡ ናይ ሓሙሽተ ሊትሮ ብጫ ጃሎን ተሰኪሙ ሰንደልደል እናበለ ናብታ መስተዪት ቀረበ። እቲ ቈልዓ፡ ትጽቢት ኣዒንተይ ከዕግብ ክመስል እታ መስተዪት ክሳብ ትፈስስ መለኣ።
“ኣታ ፈዛዝ፡ ከክንድዚ እንተ ኣፍሲስካ ድኣ እንታይ ክንሰቲ ደሊኻና፧ ጓል ምራጭ ተመንያ ዘጽነሐትለይ ዓፍዓፍ ዝብል ስዋ ኣፍሲስካ ክትውድኦ፡ ኪድ–ኪድ ርሓቕ ኣይትረኣየኒ፡” እቲ መራሕ–መኪና ነቲ ብጌጋኡ ዝተዳህለ ቈልዓ ገነሖ።
“ናይ ጓል ምራጭ ድዩ’ኸ፧” እቶም ኣብ ናይ ቅድሚት መንበር ዝተቐመጡ ቀሺ ሓተቱዎ።
“እወ፡ ኣታ ቈልዓ፡ ነቦይ ቀሺ’ስከ ቅድሓሎም፡ ኣብቲ ካሴታ ኣለካ መስተዪ።” ነቲ ቈልዓ ክሰጐ ከም ዘይጸንሐ መሊሱ ጸወዖ ።
“ኣይፋሉን ኣይሰቲን’የ፡ ጸሓይ’ዩ ርእሰይ ከሕመኒ’ዩ፡” እቶም ቀሺ፡ ነቲ ቈልዓ፡ ንኸየምጽኣሎም ብዓይኖም ሓበሩዎ።
“ኣኽሊ ብእኽሊ‘ዩ ፍጹም ኣይጓዳእን‘ዩ።“
“ደሓን ኣይፋለይ፡” ውሳነኦም ኣጽንዑ እቶም ቀሺ።
“ሰሚዕኩም ኣባ ቀሺ፡ እዞም ዓድኹም ሰብኡት የብልኩምን። ልሙሳት’ዮም፣ ኣነ ወዲ የማነ ብኽልተ ኢደይ እጠቕዓልኩም፡ ጓል ምራጭ ክንዲ ዓሰርተ ሰብኡት ዓዲኹም’ያ።” እቲ ኣውቲስታ እዚ ክብል እንከሎ፡ ኣነ፡ ነታ ኣብ ልዕሊኡ ተጻሒፋ ዝነበረት “ኖን ፓርላታ ኣል’ኣውቲስታ” እትብል ናይ ጥልያን መጠንቀቕታ ኣስተውዓልኩላ። ኵሉ እቲ ኣብታ ኣውቶቡስ ዝነበረ ሰብ፡ ነታ መጠንቀቕታ ንምኽባር ካብ ዝመስል ነቲ ኣውቲስታ ዕላል ዝኸፈተሉ ኣይንበረን።
ካብ ቅድሚ’ቲ መዘወሪ ዘሎ ደንደስ ፍርቂ ስላም ዝኸውን ቅጫ ስገም ኣውጺኡ ብጸጋማይ ኢዱ ሒዙ ከረቶ፣ ካብቲ ስዋ ምዒጕ ድማ ኣካፈዮ። “የማነ ኣቦይ ይሙት’የ ዝብለኩም ዘሎኹ ኣባ ቀሺ፡ ኣሕዋታ ይዅኑ ደቂ ሓዎቦታታ ዘይሰርሑዎ ቪላ’ኳ’ያ ኣብ ደረት መንገዲ ሰሪሓቶ…”
“እወ ሓቅኻ፡ ዕድል ጌራ ጤሳ ኣብ ጽቡቕ ቦታ በጺሑዋ፡” መለሱ እቶም ቀሺ ገጾም ኣዕቲቦም። ጽውግ ኢሎም ሓንሳብ ናብኡ፡ ሓንሳብ ድማ ናብ መንገዲ ገጾም ጠመቱ። እጣምታኦም፡ ካብኡ ንላዕሊ ንሶም መራሒ’ታ ኣውቶቡስ ዝዀኑ’ዮም ዝመስሉ ነይሮም።
“ኣነ ጓል ምራጭ እንተ ዘይትህሉ፡ በዚ መስመር’ዚ ፍጹም ኣይምተመላለስኩን፣ መኪና ክትሰሩ ትጐዩ፡ ምስ ተሰቐልኩም ግን ኣብ ምኽፋል ተዕጠጥዩ።”
“እናኽበርኩምልና እንዲኹም፡ እምበር ምኽፋል’ሲ ከይከፈልና’ዶ ወሲድኩምና…”
“ኣነ ካብ ገንዘብኩም እዛ ዝሰትያ ስዋ ትሕሸኒ፣ እንታይ ክዓብሰለይ’ዩ እናረገምኩም ትህቡኒ ገንዘብ፧” ብጽልኣት ሓተተ ወዲ የማን።
“ዝወደይ፡ ንምርቐካ እምበር ኣይንረግመካን ንሕናስ፣ እታ ስዋ ተስንቐካ ዘላ ቈልዓስ ጓልና እንድያ፡ ክትህሉወልና እምበር ንደሊ። ሓራስ ነበሪ ድማ ኣይ በቕሊ ዓድና እንድያ፣ እንታይ ኴና’ሞ ክንራገም፧” መሊሶም ሓተቱዎ ኣቦይ ቀሺ።
ካብ ኣስመራ ብዓዲ ጓዕዳድ ዝሓልፍ ጽርግያ ወዲእና፡ ናብ ሕምብርቲ ዝወስድ ጽርግያ ክንጥወ እንከሎና፡ ወዲ የማነ ነታ መስተዪት፡ ኣብ መንጎ መንበሩን መኽደን ሞተረ’ታ ኣውቶቡስን ክቕርቅራ ክብል እቲ ስዋ ተኻዕወ። ነቲ ዝተኻዕወ ብዓይኑ ርእዩ ዘድሕኖ ክመስል ዓሰርተ ግዜ ተገልቢጡ ጠመተ። እታ መእለዪት መንገዲ’ውን ከይተፈለጠቶ ህሩግ በለቶ፣ ናህሪ’ታ ኣዉቶቡስ ኣብ ሽዑ በጺሑ ዓቐኑ ዝሓለፎ መሰለ። ክጠውያ እንከሎ ከዝሕላ ዕድል ብዘይ ምርካቡ፡ ንጸጋም ዛዝያ ዳርጋ ምድሪ ስዒማ ተመልሰት። ልበይ ዓዊፋ፡ ናብ’ቶም ኮፍ ኢሎም ዝነበሩ ሰባት ወደቕኩ፣ ዋጭ–ዋጭ ኰይኑ እንተ ዘይበራበር ዝተገልበጥና’ዩ መሲሉኒ ነይሩ። ካብ’ቶም ዝወደቕኩዎም ሰባት ክትንስእ’ውን ኣይከኣልኩን። ገለ ንብረት ካብ ሰንቀ’ታ ኣውቶቡስ ኣብ ልዕለይ ወዲቑ ነይሩ። መን ምዃኑ ኣይፈልጥን ነቲ ንብረት ካብ ሰብነተይ ምስ ኣልዓለለይ፡ ተንሲአ ንነብሰይ ደው መበሊ ጥጡሕ ቦታ ኣናደኹላ። ሓንቲ እግረይ ኣብ መንጎ መሸማዓት ኣንቢረ፡ ነታ ሓንቲ ግን መርገጺ ብምስኣነይ፡ ኣብ ልዕሊ ካልእ መሸማዕ ረገጽኩ፣ ምኽንያቱ ካልእ ኣማራጺ ኣይነበረንን።
“ጓልዛ ተካሊት፡ ዝሓድጋ’ኮ’ዩ መሲሉዋ… ኣነ ወዲ የማነ’ሞ ሰተት’ከ!” ንበይኑ ፈከረ‘ቲ መራሕ–መኪና። እቶም ኣብ ጐድኑ ዝተቐመጡ ቀሺ፡ ብጎቦ ዓይኖም ካብ ምጥማት ሓሊፎም ዝበሉዎ ኣይነበረን። ምናልባት ግን፡ ኣብ መዓልቦና ንኽንበጽሕ ብልቦም ጸሎት ኣዕሪጎም እንተዀኑ ኣብታ ተሪፋ ዝነበረት ጕዕዞና ክርእዮ ተጸበኹ። በዓል መስቀል ዝኣኽሉ ኣብ ቅድሚት ኮፍ ኢሎም እንከለዉ እንተ ተገልቢጥና፡ ጸሊዩ ዘብጽሕ የሎን ማለት’ዩ ኢለ ሓሰብኩ።
ኣብቲ ልሙጽ መንገዲ፡ እታ ኣውቶቡስ ሰለል እናበለት ክትከይድ እናተጸበኹ፡ ብኣንጻሩ ገለ ነገር ተሰመዓኒ። ኣብቲ ሓርፋፍ መንገዲ ዓዲ ጓዕዳድ ዘየስተውዓልኩሉ፡ ሓደ ጎማኣ ሓባጥ ብምንባሩ ምስ ዛሕሊ ኣካይዳኣ፡ ኣድጊ ተወጢሕካ ትጋልብ ዘሎኻ ኰይኑ’ዩ ዝስመዓካ።
ንወዲ የማነ ግን፡ ብዙሕ ዘጨንቕ ጕዳይ ኣይነበረን። ሓንቲ ዝጭነቐላ፡ ማርሻ ክቐያይር እንከሎ ትኣብዮ ብምንባራ፡ ጸጸኒሑ፡ “ጓልዛ ለማኒት፡” እናበለ ይጻረፍ ነበረ። በቲ ጽቕጥቅጥ ዳህሪ ዝዀኖ ህጻን ክውጭጭ ጀመረ። ኣደኡ ምእባድ ኣቢዋ ጭንቀታ ኣብ ገጻ ይንበብ ነበረ። ካብ ቅድሚት ክልተ መንበር ድሒራ ተቐሚጣ ብምንባራ፡ ናይቲ ቈልዓ ምውጫጭ ከይኣክል፡ ወዲ የማነ’ውን ተረቢሸ ብዘስምዕ ምንጽርጻር፡ “ሕጂ ሱቕ እንተ ዘየቢልክዮ ኣብዛ ጐልጐል ክገድፈኪ’የ!” ኢሉ ኣጓጠጠላ። እቲ ህጻን ግን ካብኡ ኣይትሕለፍ ዝብል ክመስል ምእባድ ኣብዩ ነደረ።
ወዲ የማነ ማርሻ ምቕያር ኣብዩዎ፡ ነዛ ኣውቶቡስ ሓን–ሓን ከብል ትኪ ዑብ ኣበላ። እቲ ጸሊም ትኪ ተዓዃሊሉ ብመሳኹቲ’ታ ኣውቶቡስ ንውሽጢ ኣተወ። ብዙሓት ተዓፊኖም ኣሃንጠሱን ሰዓሉን። እቶም ክዛረቡ ዝኸኣሉ ድማ፡ ተቓጺላ ከይትኸውን ጥርጣረኦም ኣፍኣሙ። እቲ ተቓጺላ ዝብል ዘረባ፡ ንወዲ የማነ ከም ንብዓል ነጐዳ ብሓዊ ደብሶ’ዩ ኰይኑዎ።
“እንታይ ኰይና’ያ ትቃጸል፧ ከመይ ዝበሉዎም ሓሳዳት ዓዲ’ዮም ወደይ እዚኦም፧ ሓሰውቲ ሎኽመኛታት፧…” ብዘይ ዕረፍቲ ኣንጸርጸረ ወዲ የማነ። እታ ማኪና፡ መቓልሕ መራሒኣ እትመልስ ክትመስል ቀጻሊ ገዓረት። ድሕሪ ብዙሕ ፈተነ ድማ ናብ ንቡር ምስ ተመልሰት፡ ጕዕዞና ከም እንደገና ጀመርና። ቍሩብ ድሕሪ ምኻድና፡ “ኣታ ቈልዓ፡ ኣበይ ኢኻ ጠፊእካ፧ ንዓ’ስከ ቅድሓለይ፡” ኢሉ ነታ ዝፈሰሰት መስተዪኡ ኣልዒሉ ዊጥ ኣበለሉ።
‘ካብ ቀዳማዩ ዳሕራዩ’ዩ ዝገድድ እዚ ኣውቲሳታ፡‘ ኢለ ስዒቡ ዝመጽኣና እንታይ’ኮን ይኸውን ኢለ ሓሰብኩ። ኣብቲ ቀስ ክትብል ዘየመኒ ልሙጽ መንገዲ፡ መካይን ወትሩ ክንህራ’የን ዝረኣያ። ከም ገለ ስዋኡ ጎርዳዕ ከብል እንከሎ እንተ መጺኤን፡ ስዋኡ ከይድፍኦ ነታ ኣውቶቡስ ኣርባዕተ ኣእጋራ ንላዕሊ ክሰቕሎ ከም ዝኽእል ገመትኩ። ግምተይ ምስ ነብሰይ ጥራይ ብምንባሩ ግን፡ ካልኦት እንታይ ይሓስቡ ምንባሮም ክፈልጥ ኣይከኣልኩን። ገጻት ኵሎም’ቶም ክርእዮም ዝኸኣልኩ ተሳፈርቲ ሓሓሊፈ ምስ ጠመትኩ፡ ዝሓለፈ ሓሊፉ’ዩ ኢሎም ዝተዛነዩ መሲሎም ነበሩ። እቶም ቀሺ ግን፡ ነታ መስተዪ ሱዋ ዓቲራ ዝነበረት ኢድ ወዲ የማነ ጸጸኒሖም ጠመቱዋ።
እታ ኣካይዳ ዘይተገርሐት በቕሊ እትኸይድ ኣውቶቡስ፡ ንእሽቶ ዓቐበት ረኺባ ዝነበራ ፍጥነት ብምንካያ፡ “ሕዙለይ ኣባ ቀሺ፡” ኢሉ ወዲ የማነ፡ መስተዪ ሳዋኡ ነቶም ቀሺ ኣረከቦም። ማርሻ ክቕይረላ ደጋጊሙ ሓኾት ጀመረ። ንሳ ግን፡ ነታ ዓቐብ ለመም ኢላ ደይባ ክትውድኣ ንእሽቶ ምስ ተረፈታ፡ ንድሕሪት ተመልሰት። ምዕልባጥ ኣውቲስታ ብምስትውዓልና፡ ዳርጋ ኵልና ተሳፈርቲ ዘዝረኸብናዮ ነገር ጨቢጥና ሓዝና። እታ ኣውቶቡስ ሓንጊዳ ኣብያ ከም ዘይጸንሐት፡ ንድሕሪት ፍንጭራዕ እናበለት ተመልሰት።
“ሞይትና፡ ሎሚ ምዕልቲ ሞይትና፡ መላሲ ኣውያት’ኳ የብልናን፡” ዓው ኢለን ሓንቲ ኣደ ብቕብጸተ–ተስፋ ተዛረባ።
“እጆኺ ኣብሻይ፡ ኣብቲ ሓጺን ሓዚ… ኣብቲ ሓጺን ሓዚ…”
ኣውያትን ዋይዋይን ምስቲ ዓጠጠጠጥ ዝብል ድምጺ’ታ ኣውቶቡስ ከምኡ’ውን ድምጺ ሞተረ ተሓዊሱዎ ኣእምሮና ደንቈረ። ንቕድሚት ክትንህር ፍጹም ዘይረኣናያ ኣውቶቡስ፡ ሕጂ ናህራ ብምውሳኽ ካብቲ ጽርግያ ናብ ሓደ ቍሩብ ህትፍ ዝበለ ደረት’ቲ ጽርግያ ተኣለየት። ሓፍ ኮፍ ምስ በለት፡ ገለ ተሳፋራይ ምስ መስኮት፡ ገለ ምስ ቅድሚኡ ዘሎ መንበር፡ ገለ ድማ ምስ ኮፍ መባህልቱ ተናጐዐ። ሽዑ ዝሰማዕኩዎ ኣውያት ሓንቲ ንእስ ዝበለት ሰበይቲ፡ ንጻረ ድምጺ ጎሮሮኣ ንብዓል ሞያ ኣላቓሲ ዘተምኒ’ዩ ነይሩ። ኣውቶቡስ፡ ብሕሩስ መሬትን ደናጕላን ተዓጊታ ምንቅስቓሳ ዘፍ ኢሉ ኣኽተመ።
ኵሉ ተሳፋሪ እናንጸርጸረ፡ ናብ መሬት ንምውራድ ክደፋፋእ ጀመረ። ዝበዝሐ ሰብ መርገጺ እግሩ ከይረኣየ ሰብነቱ ጥራይ የቐድም ብምንባሩ፡ ካብ መደያይቦ’ታ ኣውቶቡስ ቍልቍል ኣፎም ኣብ መሬት ወደቑ። ካብቲ ዘጋጠመ ንእሽቶ ድንገት፡ ብድፍእፍእ ዝሰዓበ ማህሰይቲ ዛየደ። ኢዱ ዝምናህ፡ ብርኩ ዝልሕጸጽ፡ እግሩ ዝግመ… ኣይወሓደን።
ገለ ንወዲ የማነ ክወቕሱ እንከለዉ፡ ገለ ግን እቲ ሰበብ እርጋን እታ ኣውቶቡስ ኣብ ከምኡ ከም ዘውደቐና ከመኽንዩ ብምፍታን፡ ደፊእና ናብ ጽርግያ ከነደይባ ደፋፍኡና። ወዲ የማነ ድማ፡ ካብ ኣውቶቡሱ ከይወረደ ብመስኮት ተቐልቂሉ ብኸምዚ ዝስዕብ ትእዛዝ ኣመሓላለፈ፤ “ሃየ ድፍኡ፡ ኣታ ቈልዓ ቀልጥፍ ታኮ ቀርብ…።”
“ክላ ሱቕ በል፡ ‘መንገዲ ጥዕናስ ዓመት ኪዶ’ ኢሎሞ ኣቦታት፡” ኢሎም እቶም ቀሺ ብእግሮም መንገዲ ክቕጽሉ ተበገሱ።
“እዛ ጓልዛ ሕንጊድ… ሕጂ ክትወጽእ’ያ’ኮ ጽንሑ፡” ወዲ የማነ ተዳሃዮም ነቶም ቀሺ።
“ግደፈና ዋእ፡” ኢሎም እቶም ቀሺ ኢዶም ጸግ ኣቢሎም ስጕምቶም ኣቐልጢፎም ቀጸሉ።
“ኪድ በል ተሒሹካስ፡ ርጉም ቀሺ፡ ብቐደሙስ ኣብዚ ቅድሚት ኮፍ ኢልካ ክትስርየና ጸኒሕካ ትኸውን እምበር እንታይ ጥዑይ ስራሕ ከይትሰርሕ፡” ብምብጫው ተዛረበ ወዲ የማነ። “ሓራስ ነብሪ ጠሓሒሻ ምዃና ኣይፈለጥካያን።”
ነታ ዘይትጠቅም ዓቐበት ክትድያብ ብዘይ ምኽኣላ ተገልቢጥና ምንባርና ዘንጊዑ ከምኡ ምባሉ፡ ብጥዕና ኣእምሮኡ ተጠራጠርኩ። ግን ትምኒተይ ከም ቃሉ ጠሓሒሻ ክትኰነለይ’ዩ ዝነበረ። ዝሳለጥ ስራሐይ ከርክብን ዘይከርክብን ናይ ሓደ ሰዓት ግዜ ጥራይ ነበረኒ። እታ እንኮ ኣማራጺተይ፡ ነታ ኣውቶቡስ ብዝዀነ ተኣምራት ካብ ዝኣተወቶ ህጕም ኣውጺእና ኣብ ዝብጻሕ ከተብጽሓና‘ዩ ዝነበረ። ከም’ቶም ሓዲጎምና ዝኸዱ ቀሺ፡ ብእግረይ ምኸድኩ፣ ከይደክም’ውን ፍጹም ኣይሰጋእኩን። ግዜ ግን እቲ ዝዓበየ ጕዳይ ኣብ ጕዕዞይ’ዩ ነይሩ።
ዝነበርና መንእሰያት ብዅሉ ዓቕምና ተጋዲልናን ብርሃጽ ጀብጂብናን ጽርግያ ኣደየብናያ። ከይደንጐና ነቒልና፡ ብዙሕ ከይተጓዓዝና ክትሞውሊዕ እትበሃል ንእሽቶ ዓዲ ምስ በጻሕና፡ ወዲ የማነ ምስ ሰባት ክናገር ደው ኣበለና። እቶም ቀሺ ዝገደፉዋ መንበር ሒዘ ኣራጢጠ ኮፍ’ኳ እንተበልኩ፡ እታ ኣውቶቡስ ደው ምባላ ኣረብረበኒ። ደጋጊመ ድማ ንወዲ የማነ ጠመትኩዎ፣ ፍጹም ኣይረኣየነን። ክሳዱ ብመስኮት ኣውጺኡ፡ ምስ ሓደ ሰባኣይ ብዛዕባ ፊኖን ጤለ–በጊዕን ዋጋ ዕዳጋ’ዩ ዝገብር ነይሩ። እቲ ሰብኣይ፡ ሕርቃነይ ግዲ ኣብ ገጸይ ኣንቢቡዎ ኰይኑ፡ “በቃ፡ ሕጂ ሰብ ኣሎዉኻ፡ ክትምለስ ከለኻ ኵሉ ክንውድእ ኢና፡” በሎ።
“ንዓንዶ፡ ኵሉ ሓደ’ዩ፡ መወዳእታ ዋጋ ንገረኒ፡” ወዲ የማነ ቅጭጭ ከይበሎ ተዛረበ።
“ኣታ ወዲ የማነ፡ ቍሩብ’ባ ዒብ ግበር፡ ዘውዓልካና ዘይኣኽለካ!” ብሃንደበታዊ ውሽጣዊ ስምዒት ተዛረብኩ።
“እዋእ፡ ንስኻ’ኸ በየን ኢኻ መጺኻ ወደይ፡ ቀሺ ከይዱ ኢልና ተቐሰናስ ንዓኻ ድማ ገዲፉልና፡ ካልእ ሰብ ከይሰምዓካ በል ሱቕ በል፡” ክህድደኒ ፈተነ።
“ሱቕ ኣይብልን’የ፣ ናይ ሰዓት ዘይትመልእ መንገዲ ፍርቂ መዓልቲ ክወስደልና ቍሩብ ኣይትሓስብን፡” ብሕርቃን ኵልፍ–ኵልፍ ክብል ተፈለጠኒ። ወዲ የማነ ግን፡ ሕርቃነይ ርእዩ ቍሩብ’ውን ክምህ ዝብል ኣይነበረን። ዝቐጸሎ ዘረባ፡ ንቝስለይ ጨው ከም ምድፍዳፍ’ዩ ነይሩ።
“ትርእዮ ኣሎኻ’ዚ፧ ‘ኖን ፓርላተ ኣል’ኣውቲስታ’ ይብልካ ኣሎ፣ ይርድኣካ ተዀይኑ ንመራሕ–መኪና ኣይትዛረቦ ማለት’ዩ። ስለዚ፡ ሓደጋ ከየጋጠመና ብሰላም ክንጓዓዝ ተደሊኻ፡ ዘረባኻ ዕጾ፡” በለኒ ብኣመልካቲቶ ጻብዕ የማነይቲ ኢዱ ናብታ ኣብ ልዕሊኡ ዝነበረት ናይ ጥልያን ጽሕፍቲ እናኣመልከተ።
ነታ ኣብ ጥቓይ ብስልኪ ተኣሲራ ዝነበረት ኣብ እዋን ድንገት ሓዊ ምስ ዘጋጥም ንምጥፋእ እትጥቀመላ ቀያሕ ዕትሮ ብባህረት ምሽት ኣቢለ ካብ ቦታኣ ኣውጻእኩዋ። እንታዩ ክሃርሞ ከም ዝደለኩ ኣይተረድኣኒን። ቀዳመይቲ ዝሰደድኩዋ፡ የማናይ ክፋል ግንባሩ ሃረመቶ። ካልኣይቲ ድማ፡ ማዕጾ ከፊቱ ክሃድም እንከሎ የማነይቲ ኢዱ ሃሪመ ዓጽሚ ቅልጽሙ ክሳብ እትስበር ደገምኩዎ።
ኵሉ ዘርዚረ ምስ ኣዘንተኹሉ፡ እቲ ኣዛዚ መደበር ርእሱ እናነቕነቐ ፍሽኽ በለ። ምስክር ዝዀኑኒ ሰባት ጸውዕ ይብለኒ’ዶ ይኸውን ኢለ ሓሰብኩ። እሞ እንተ መስከሩለይ’ከ’ሞ፧ ንወዲ የማነ ኢዱ ሰይረዮ’የ፣ “ጽቡቕ ገበርካ፡” ይብለኒ’ዶ ይኸውን፧ ዋላስ ከም እንደገና ነቶም ተናኸስቲ ኣባላቱ፡ ክድረሩኒ ይጽውዖም ይኸውን፧ ወዲ የማነስ ከመይ ወዲ ጸጋም ዘይብሉኻ ኢለ ሓሰብኩ።
17 ታሕሳስ፡ 2010


c: text/html

text:
ደቡብ ኣፍሪቃዊ ጸሓፊ ደሞን ጋልጎት ነቲ ድሕሪ ሽልማት ኖበል ስነ-ጽሑፍ ዓቢ ተቐባልነት ዘለዎ ሽልማት ቡከር ተዓዊቱ ኣሎ።
ንጋልጎት ናብ ሽልማንት ዘብቅዓቶ “ዘ ፕሮሚስ” እትብል መጽሓፉ’ያ። ንሳልሳይ እዋኑ ነዚ ሽልማት ዝርቋሕ ዘሎ ጋልጎት : ልዕሊ 68-ሽሕ ዶላር ክሽለም እንከሎ፡ ስሙ ድማ ኣብ መስመር ቀዳሞት ተዓዋትቲ እዚ ውድድርን ዳሕራይ ድማ ሽልማት ኖበልን ዝዀኑ ደቂ ሃገሩ ናዲን ጎርዲመን ጂ.ኤም. ኮትዚን ይጽንብር ምህላዉ’ዩ።
ጋልጎት ተዓዋቲ ምዃኑ ድሕሪ ምፍላጡ፡ “ተዓዋቲ እዚ ሽልማት ምዃነይ፡ እዚ ዓመት ንኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲ ጽቡቕ ዓመት ኰይኑ ኣሎ። ነዚ ሽልማት ድማ ንስለቲ ዝተነገርን ገና ዘይተነግረን ዛንታታት አወፍዮ ኣለኹ። ኣነ’ውን ኣካሎም ዝዀንኩ፡ ዝተፈልጡን ገና ዝግበኦም ክብሪ ዘይረኸቡን ኣፍሪቃውያን ጸሓፍቲ ኣለዉ። ብዙሕ ዘይተነግረ ዛንታታት ስለ ዘሎ ድማ ምስማዕ ኣይተቋርጹ፡” ኢሉ ተዛሪቡ
ሶማሊያ-እንግሊዛዊት ናዲፋ መሓመድ ካብቶም ናይ መጨረሽታ ሕጹያት ናይዚ ውድድር’ያ ነይራ። ዓሚ’ውን ብተመሳሳሊ ኢትዮጵያዊት-ኣመሪካዊት ማእዛ መንግስተ ንመጨረሽታ ሕጸ እዚ ውድድር በጺሓ ነይራ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ምቍራጽ ምትካኽ ሽጋራSluta röka - tigrinska
ኣብዚ፡ ምትካኽ ሽጋራ ንምቍራጽ ንኽትዕወት ብዙሓት ምኽርታት ትረክብ። ሽጋራ ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካ ብርቱዕ ህርፋን ናይ ሽጋራ ምትካኽ ክስምዓካ ይክእል እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ህርፋን ናይ ሽጋራ ንቑሩብ ደቓይቕ ጥራይ እዩ ዝጸንሕ። ነዚ ምፍላጡ ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጾ ወሲንካ ዲኻ? ጽቡቕ! እቲ ኣገዳሲ ባዕልኻ ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጽ ምድላይካ እዩ።
ንነብኻ ክትቀራርባ ጽቡቕ እዩ። ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጽ ከለኻ ኣብ ኣካላትካ ክስምዓካ ይኽእል እዩ፡ ጥዕናኻ ከመይ ከም ዘለኻ እውን ክጸልዎ ይኽእክ እዩ። ምናልባት ቁሩብ ኣመላትካ ምቕያር እውን ከድልየካ ይኸውን።
ሽጋራ ምትካኽ ንኸተቋርጽ ከምዚ ክትገብር ትኽእል
1. ሓደ ዕለት መድብ
ሓደ ሽጋራ ምትካኽ ተቋርጸሉ ዕለት ምረጽ፡ ንኣብነት ድሕሪ ክልተ ሰሙን። ሽዑ ንኽትቀራረብ ግዜ ትረክብ።
2. ከተትክኽ ከልኻ መዘኻኽሪ ጽሓፍ
ኣብ ሓደ መዓልቲ፡ ኣብ ነፍስ ወከፍ ሽጋራ ተትክከሉ ግዜ፡ መልሲ ናይ'ዞ ዝስዕቡ ሕቶታት ጽሓፍ፦
- ስዓት ክንደይ ኣሎ?
- እንታይ ይገብር ኣለኹ?
- እዛ ሽጋራ ምትካኻ ክሳብ ክንደይ ኣገዳሲ ኾይኑ ይስምዓካ?
- ሽጋራ ከተትክኽ ከለኻ ከመይ ይስምዓካ? ንኣብነት ሕጉስ፡ ሕዙን ወይ ጭኑቕ ዲኻ?
እዚ ሓደ ኣገባብ ንነብስኻ መቀራረቢ እዩ። ምትካኽ ሽጋራ ንዓኻ እንታይ ትርጉም ከም ዘለዎ ከም ትግንዘብ ትኸውን።
3. ኣብ መጀመርያ ንሓደ ሓደ ኵነታትን ቦታታትን ኣወግድ
ኣየኖት ኵነታትን ኣየኖት ቦታታትን እዮም ንዓኻ ምስ ሽጋራ ዝተተሓሓዙ? ሽጋራ ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካ፡ ሽጋራ ዘይምትካኽ ከቢድ ኮይኑ ክስምዓካ ዝኽእሉ ኵነታትን ቦታታትን እዮም። ኣብ መጀመርታ ነዚኣቶም ኣወግዶም።4. ሽጋራ ምትካኽ ክትውለፍ ከለኻ እንታይ ከም ትገብር ወስን
4. ሽጋራ ምትካኽ ክትውለፍ ከለኻ እንታይ ከም ትገብር ወስን
ሽጋራ ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካዮ ሓደ ሓደ ግዜ ከቢድ ኮይኑ ክስምዓካ ይኽእል ይኸውን። እንተ ተቐሪብካሉ ዝቐለለ ኾይኑ እንዳ ተሰምዓካ ክኸይድ እዩ።
ሽጋራ ምትካኽ ክትውለፍ ከለኻ እንታይ ከም ትገብር ወስን. ሓደ ሓደ ሓሳባት
- ፍሩታ ብላዕ።
- ማስቲካ ሓይኽ።
- ሓንቲ ብርጭቆ ማይ ስተ።
- ኣስናንካ መውጽ።
- ኣብ ሞባይልካ ገለ ነገር ግበር።
- ሽጋራ ኣብ ዘይትገዝኣሉ እዋን ክንደይ ገንዘብ ከም ትቝጥብ ሕሰብ
5. ነቶም ሽጋራታት ደርብዮም
እንተ ደንጎየ ኣብታ ሽጋራ ምትካኽ ክተቋርጸላ ዝመደብካ ዕለት ኩሎም ሽጋራታትን መወልዒን ደርብዮም።
6. ብግቡእ ብላዕን ስተን
እንተ ዘይጠሚኻ ዝወሓደ ንሽጋራ ምትካኽ ትሃርፍ። ካብ ድቃስ ምስ ተሳእካ ገለ ነገር ብላዕ። ሽጋራ ምትካኽ ደስ ክብለካ ኸሎ ወይ ክትጸምእ ከለካ ማይ ስተ። ካብ ከም ልስሉስ መስተ ዝኣመሰለ ሽኮራዊ መስተ ይሓይሽ።
7. እቲ ናይ ሽጋራ ህርፋን ንኽስምዓካ ድፍር
ናይ ሽጋራ ምትካኽ ህርፋን ክስምዓካ ኸሎ፡ ከመይ ከም ዝስምዓካ ዳህስሶ ። ኣበይ ኣብ ኣካላት እዩ ዝስምዓካ? እንታይ ትሓስብ? እቲ ስሚዒት ንኽንደይ ግዜ ይጸንሕ? ንኽትዛነ ፈትን።
መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ህርፋን ናይ ሽጋራ ንቑሩብ ደቓይቕ ጥራይ እዩ ዝጸንሕ። ነዚ ምፍላጡ ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል እዩ።
8. ካብ ካልኦት ሰባት ሓገዝ ርኸብ
ሽጋራ ምትካኽ ከተቋርጽ ከለኻ ካብ ካልኦት ሰባት ሓገዝ ምርካብ ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንሓደ ትፈልጦ ሰብ ንገር። እቲ ሰብ ከተባብዓካ ሕተቶ። ብገለ ፍሉይ ነገር ሓገዝ ትደሊ እንተ ዄንካ ንኣብነት ምስ የዕርኽቱኻ ክትራኸቡ ከለኹም ንሳቶም ሽጋራ ንኸየትክኹ ንግሮም።
ሽጋራ ምትካኽ ከቋርጽ ዝደሊ እውን ገለ ዓርኪ ኣለካ ዲዩ? እምበኣርከስ ነንሕድሕድኩም ክትተሓጋገዙ ትኽእሉ ኢኹም።
ሽጋራ ምትካኽ ንኸተቋርጽ ካብ ናይ ቤት ትምህርቲ ነርስ፡ ሓደ ክሊኒክ መንእሰያት፡ ungdomsmottagning ወይ ሓደ ማእከል ክንክን ጥዕና፡vårdcentral፡ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ከምኡ'ውን ናብ መስመር ሽጋራ ምትካኽ ኣቋርጽ (Sluta-röka-linjen) ተለፎን ቍጽሪ 020-840000 ክትድውል ትኽእል ኢካ።
9. ኵሩዕ ኩንን ንነብስኻ ሸልማን
ኣብ ነፍስ ወከፍ ግዜ ነቲ ህርፋን ምትካኽ ሽጋራ ከየትከኽኻ ክትሓልፎ ከለኻ ክትኮርዕ ኣለካ።
ሽጋራ ምትካኽ ስለ ዘቋረጽካ ንነብስኻ ሸልማ። ሓንቲ መዓልቲ፡ ሓንቲ ሰሙን፡ ክልተ ሰሙን ወይ ፍርቂ ዓመት ከተሕልፍ ከለኻ ንነብስኻ ህያብ ሃባ ወይ ገለ ዘሑጉስ ነገር ግበር። ነቲ ሽጋራ ኣብ ዘይትገዝኣሉ ዝነበርካ ግዜ ዝዋህለልካዮ ገንዘብ ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ።
ሽጋራ ምትካኽ ምስ ኣቋረጽካ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ብዛዕባ እቲ ኵሉ ዘጋጠም ጽቡቕ ነገራት ሕሰብ። ገለ ፍሉይ ነገር ዶ ተዓዚብካ? ነቲ ዝዘከርካዮ ጽሓፎ ወይ ንገለ ሰብ ንገሮ።
ኣብ መጀመርታ ከም ዝሓረቕካ ወይ ዝሓዘንካ ኾይኑ ክስምዓካ ይክእል እዩ
ሓደ ሓደ ሰባት ሽጋራ ምትካኽ ከቋርጹ ከለዉ ከም ዝሓርቑ፡ ዘይቀሰኑ ወይ ዝሓዘኑ ኾይኑ ይስምዖም። እቲ ሓንጎል ነቲ ኣብ ሽጋራ ዘሎ ባእታ ኒኮቲን ምርካብ ለሚድዎ እዩ፡ መሊሱ ክርኽቦ ድማ ይደሊ።
እዚ ስሚዒት እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብተን መጀመርታ መዓልታት ይስምዓካ። ድሕሪኡ እንዳ ሓሸ ይኸይድ።
ነቲ ህርፋን ሽጋራ ዘውሕደልካ መድሃኒት ኣሎ
ነቲ ህርፋን ሽጋራ ከም ዝሓይሽ ዝገብሮ መድሃኒት ኣሎ። ንኣብነት ኒኮቲን ዘለዎ ማስቲካ ወይ ቺሮቶ ኣሎ። ልዕሊ 18 ዓመት እንተ ኴንካ ካብ ናይ ምግቢ ዱኳናት ወይ ቤት መድሃኒት ክትገዝኦም ትኽእል ኢኻ። ትሕቲ 18 ዓመት እንተ ኴንካ ነቲ ኒኮቲን ዘለዎ መድሃኒት ንምርካብ ሓደ ሓኪም ምርካብ የድልየካ
ኒኮቲን ዘይብሉ መድሃኒት እውን ኣሎ። ነዞም መድሃኒታት ንምርካብ ሓደ ሓኪም ምርካብ የድልየካ።
እንተ ዘይሰሪሑ ደጊምካ ፈትን
ድሕሪ ሽጋራ ምትካኽ ምቍራጽካ ኣብ ገለ እዋን ተመሊስካ ከተትክኽ ምስሓት ዳርጋ ልሙድ እዩ። እዚ ምሉእ ብምሉእ ፈሺልካ ወይ ከተቋርጽ ኣይትኽእልን ኢኻ ማለት ኣይኮነን።
ተመሊስካ ክተቋርጾ ፈትን። ሕጂ ተለማሚዲካሉ ኢኻ። ኣየናይ ቀሊል ከም ዝነበረን ኣየናይ ከቢድ ከም ዝነበረን ትፍልጥ ኢኻ። ኣብቲ ከቢድ ዝነበረ ብዝያዳ ተጠንቂቕካ ተቐረብ።
እቲ ዝበለጸ ጨሪሽካ ምትካኽ ምቍራጽ እዩ። ኔርካ ኔርካ ሽጋራ ምትካኽ መብዛሕትኡ ግዜ ኣይሰርሕን እዩ።


text:
ፖሎቲካ መገለይሲ ቐየስገው፣ ዓውተር ደርብሲ አልግድ (ጥበብድ) ገምድገው ሓሪረትል ለመለም የንቱታት ለቡኑኽር ጉኑዂር መንድርተነኲ።
ኒ ሰልፍልድ አዊልድ ብርፍዮ ኣዊል ገእ የት፡ ውራ ኣረኻ ደፍዖ ውሪ መኽሰብዲ ዔርዶ፡ አውቲ ክርስትጘ አውዲ ጨሪትሮ ኣኸት ኒ ብርፍ ጃብ ዋድሕድ ገምድጋዃ፡ ትምዮ ምራድድ ወሪ ኒየትድ ሄበብስና ደርብል ለብነዲ ጉነዲ በጀኸን ከለብርስሮ ሻኽ ኣራኻ ግን። ሓሰብስጋዂ ሓዲስ ሰና ቃልስቶ ዓጀብ ሲሳዂ ወሪ ሳዳ ከባዂ ሰና ቃልስትሮ ሻኽላ። ኩልኩሊበዲ ድንገዲ ገማዂዲ ፍዂዲ ደርብ ወሳዂድ ፈራዂ ኣዳምዲ፡ ምሕልልድ ሓበጣ-ኣረባ (ከትራመ) ሰሮ ቀፍጠንሶ ከደምሳዂ ደርብድ ፈራዂ ኣዳምዲ፡ እና ለጛ ነልድ ኣውኒ ዝያዳ ለብነዲ ጉነዲ ጨበራዂንሎም ኤለለይና ገሪዂ ጨገምዳዂ ኣኽላ። እን ደርብ ጣፍሕ ኣኽጋዂድ ፈሩ እርጋዂ ኣዳም ለቡ ዲ ጉዲ ጀረቦ ዔረት እሙር ጋር ግን። ንድ ሰበትድ ትክስረ መመይሮ ኣልጝድ ከደምሰጋዂ፡ ጀረብረሰና ኩ ኣኾርልድ ድንድየትድ ጉድሮ ገምድሮ ክሹር ንየትድ ካያ ተርያኽ ኣኮክ እማ እን ጀረብሱ እርጋኽ ወቀይ ሰና ኣከላ። ”ጋጙኑ ደበልትናዂ ጛጙኑ እንክስቶክ” ይስታኽ መሰል ትክሰ በርህዳዂሉ ተከኲና። እና መሰል ኒን ዓውቲሳዂ ክድመት ከደምቶ ወሪ የመምራዂ ጋር ፍይደት ናቅሰኣዂ ኣኽሮ ኣከን፡ ኒስ ኣስየግን ያዂ ምራድ ኒ ኣካንሊ ዋኑ፡ ዓውተትል ገእ ይቶ ውራ ጀረብዳዂን? ውሪስኮ ወክት ኣዳዂን? ኒ ኣኾርድ እን ጋር ኣደራ ኣውንኒ? ኒ ጨራ ኻ ኣውንኒ? እና ጋርሲ ኒሰልፍልድ ዋኒሮ ሓሰበው ኤውረው ናው? ደለሞ ህንቦው ማ ናው? ና ሹር ዓቅም ዲ ከደኑዂ ኣታቲን ካበው መናው? የውዲ ኤሪው ጋንጋንድ ኣኽጊ ፈጠንዶ ሃዳእ ወሪ ደፍእ ይሮ ተብድሮ መመይሮ ከደምስሮ ክመት ግን እና ሺፍሽፋ ኒ ቃሊሳዂና።
ኤርትርያ ፖሎቲካ እና ወክት ኒል፣ ዲማ ሃደግሱ እንታዂሰና፡ ላ ገፍድ ሓከሞ ህንባው ክረም ኣኽናው፣ እን ምልክ ያዕዪሮ ልውታ ዋኒሮ ለመለም የው፣ ና መቀሉ ከውታትዲ ሻኽስቶ ህንባዂ ደርብ ለመለሙዂ ትክሰ ባርህ ኣኽላ። ነት ድንጋሕድ ቃልስታኽ ክረም ሕክም ህግደፍ ሩ ናሽ ሻኾ ህንባዂ ግድጝ ሰና ይ ቂጦረድ እንትገለ ዮ፡ ኒውክ ይድ፣ ሰልፍድ ኻ ኣን ዮ፡ ዪ ንየትሊ ህንባዂስክ ኣን ጀረባዂስክ እስየኽር ሃብያኽር ትም ይድኖ መርኪሰለዲ ሽኑረለዲ ዮ፡ ከው-ቑዉርሲ ሓቅ እንግት እንሸውኽር፣ ሓረጤክ ዲሂሱኽር፣ ወንቀራ እንገት ሬሽኑኽር፣ ማልዲ ርድቅዲት ራሰዩኽር፣ ከውታታ (ሻዓብ) ኣደርናር ዲ ክብር ዲት ዳዱ መንደርቶክ። ኤደርናር ብሪኽ ሲ ክዳ-ልውታ ትል ገምዶሉ ናትካ ኣወይሲ ኤርትርያይ ኣኾ ራድዮራዲ ኤሪው እኺርኺር ኤረሪሰና ደርፍፍ ዲሲ ኒቱ ቱሕ ዮክ። ኒ ቃብሎትል ሰገሮ ህንበው ኮዶ ”ከውታትዲ ብረዲ ደኣንድና ኒትካ ጃብ” ዩኑ ጨርሑኑ ሰልፉዂ ፈሃም ደየን ፖሎቲክዂ (ደርባዊ ፖሎቲካ) ዋርዶ ቃልስተጋዂሉ፡ ፖሎቲካ ፍትሕዲ ኣምርዲ ወንቀራዂ መቅርሕ ኒ ኣክና ምኺርሶ፡ ደካዂ ታሪኽ ሲ ወሻቅድሮ ጝርጝ ሺባ ኤረርስው ኣጭጉምልድ ጓው ዔሰገው ሰገሰው ጋራተል እኽርኽረል ገጋዕ ዩኑ ና ወክት ደኲስነኲ። ደርብ ፋርዕዂድ (ፖሎቲኪዂ ድሞቕራጥየቱዂ) ወንቀራታትዲ፣ ሺቓኑዂ ኣደድእነዲ፣ ቋሊሰውዲ፣ መርሓውዲ፣ ቤኽ ሻዓብ ኮዶ፡ ኒ ሒልዲ ዋኑ፡ ኒ ላው ናንድ ልውታ ናቅስሮ ግርስዲ ሒልዲ ዋኑሉ ሕላን-ከተብነድ ኒውክ በተንሶሉ ሸካ ካይል ከብተ ህንቦክ። ኒልድ ብርፍ ያዂ ትጃህ ኤርትራ ፖሎቲኪዂ መራብ ሽብውል ቐቐርሶ፡ ከርም ሕክሙዲ ከለብ ፋርዓንዲ (ዶሞቅራጥየት መታን ለመለም የውዲ) ኒን ዪሮ ሃደገግራዂ ኒ ዕቡብድ ኮሊት ክልውሮ ህንባዂ ብኳና ኣረበዲ ስቆት ክብሮ ህንባዂ ኣታቲን ስማሳዂ ፖሎቲካ ወክት ሊ ግን ይን ኤረርስናዂ።
ህንቡ ባሩ ፖሎቲካ ኤርትርይዂ ንስኮት ኣኽራሲክ ጂቦ ዋነ ደንቢ፡ ኒ ኒ ጂብና ሰበት ውራ ቶክ ኣኽራ? ይሮ ውንቀርዶ እምንዱዂ ዋንሳ ኤርዶ ወጀበኲ። ይና ኮሊሩዂ ፖሎቲካ ንድ ዓደድ ሓማረግሶ ከውታት ኮዶ እዲኒል ዋንትነዲ ክረዲር ነበክል ሴነጉኑ መንደርተኖክ እንኩኑዂ። እና መጭጭዳዂ መለልዖት ብሪዂልድ ኤሸሻዂድ ደኣንድኖ ያኽዲ፣ ዪና ብሪል ኳሪሰና ሰና ጫሕ ዮ ፈ ህንባዂ ዕምጭዲ ፍትሕ ብነዲት በርበርዶ ቛልነዲ፣ ላድ ጨሪትሮ ዓውተትል ጋእ ይቶ ላሕመዲ ፍንሕንሕዲ ጀረብዳዂ ወክትል ህንብነኲን። እን ኒ ብርፍልድ ብሪል ገሞ ህንባዂ ጨገም ፖሎቲኪዂ ኣለለይሶ፣ እን ኒ ገምዳዂ ሙላ ኒ ስርልድ ዓጨጭስሮ ንደንብኽር ኒሰና እንትጚን ማእኮት ቱና ጀረብደኲ። ኣወየ ተለል ፖሎቲኪዂ እስረ ገሪዂ ሓለልዳዂ ገሪው ወክትዲ ፍዳዳዲ ጀረብደጋዂድ ሰርገሊ ገይቶ ቀደርዳዂ ፈሃም ዲ ደርብዲ ቛልና ጀርብደኲ። ኮወ-ቑር ዋደሕ ፖሎቲካ ርኤይዲ ሰርገሊ ገእ ሳኽክሎም ኪዋ ክድመትዲ ጃቢስና ጀረብደክ፡ ኒሰና ያኽ ፖሎቲኪዂ ጨገም ሲ ንየትዲ ትክያኽዲ ጸሎቲ ዲሲ ካያ ሰርገል እንተረላ፣ ፖሎቲኪዂ ኣንከዲ ለመለምዲ ደርብድ ጀረብደኲ። እና ናን ዋስነውዲ ቋልነውዲ ትልድ “ከውዲ ኮሊዲት ኣከይ ለቢልድ ደኣንድኖ ይኑ፣ ይዂዲ ኩዂዲ ያዂ ፖሎቲኪዂ ዋርዶ ባራ፡ እና ይዂ ዲ ኩዂ ዲ ይና ሜልካይ ሕክም ክረም ዓጨጭድኖ ሰና ተለይትነሉ፡ ናን ናትክ ላድ እክባኽ ፖሎቲካ ጨሪቶ ከደመው ወጨሙ ኣኽጊ ላሪ እንተነበክል ኣከይ መቅርሕ እንግገው ኮወ-ቅር ኣኽድኖ ላድ ኩምትት ይድኖ እንተከውሲ ደኣንዳ ያው’’ ፈሃም ፖሎቲካኽ ቁጣና ከው ጋበነው ኣክኒልድ ደኮላ። እነ መኸላ ኒን ኣካን ሺባ ዳሕ ዮ ህንባዂ ረኤይ ሻው ላድ ላ ኣካንሊ እንኩልኩልዶ፡ እዳነዉ እክክ ክልዎ (ሰፊሕ ሓፋሽ) ና ሒልድክ ኣብይሲ ሰዓሮ ልውታ ናቅስሮ ካባዂሎም ደርብ ኣኽላ።
ኒ ወረቢዂ ፖሎቲካ ኣጭጉምሲ ወንወኖ ቛላዂ እዳነዉ እክክ ጃቢሳዂ ፈሪዕዂ (ዶሞቕራጥየቱዂ) ኣልጝድ ጭመድ ይግሪ፡ ፖሎቲኪዂ ረኤይ ኣኽን ገሽ ጨመድኒዂ ይስታዂ እንገት ‘’እንተ ኣባይሲ ላ ናን ኣኽድኖ ጨመድ ያ’’ ያዂ ወላ ንየት ተክ ያዂልድ ጜዂ ኣኽኒ፣ ኣባይሲ ቂልቶሉ ካባዂ መኸላ ጫሪይ ኣኽላ፡ ኮዶ ተር ይጚ ለተቅሳዂ ረኤይ ግን።
‘’ኒትክ ባርኖ ላዂ ኣኽንን’’ የዉ ከውታት እን ኣባይሲ እንጠሪዲ ድመልዲስ ካያ ጎዉ ኣኸውድ እን ዪና ባይሲ እምንድክ ፖሎትካ ስርልድ ኒ ረኤይዲ ግብርዲ ኒ ዕምጭዲት ተልተለዉሉ ኣከንኽር እንጠርስጊድ። ምልክ ህግደፍሩዂ ዕምጭ ከውታተል ገምዳኹሲ እምነትድ ከልብርኖ ዕሙጫንሲ ደፍእዳዂድ ከደመዉ ኣከንንኸር ጂብጊድ። ና ብጅኻነክ እና ፋሪዕ ልዉታ ጀረበዉር ‘እና በረሰው እክክ መታን’’ እንታ ረኤይ ፖሎቲከስ ባርድኖ ናትክድ ኣኽረሪ ላሪ ጃልበትል ሰቐልሳ የዉ ከውታት ጂባዂ እን ኤርትራ ቑሩኹ ረእየሲ ሓወንደው ከደንልድ እንታዂዲ ስቐል ኤሪዉ ጝን የው ኒሰና ና ለመለም ዓልያታዂ ግን ኒንኻ ኮሊት ዓምቕዳዂ ግን የው ኣኽንንነዲን እምንልድ እግረዉዲ፣ ዕሙጫንሲ ኮዶ ድሞ ዓመጨውዲ ና ኤብድ ሓለፋ ኤርትራውነት ካረረየዉ ለመለምሲ ጠረስዳዂ ዓንደል ፋሕ ሰዉ ጝን። እና ‘’ ትክዲ በከትናርዲ’’ ተኻዂ መኸላ ሸኸዉ ከውታት፣ እን እምንድክ ኮሊትል ፋሪዕዲ ናዩዂዲ ጀርቦ ለመለምየንቱታ ደርብ ሻናሩኹድ ህንባ ውሪ እርጋ ዪስትድኖ ዲ መኾኾስድኖ ህንበኲሎም። ናዉኻ እን መኾኾኾስ ዋስድኖ ናልድ ጨበርሰኲ። ውረድ እና ደርብ ኒን ንጃብር ቃልስቶ ፍትሕ ናቅሰጋኽ ዲ እንጋዂ ደርብድ ‘’ጙንን እስኒን’’ ካያ ኮለል ሰዂ ደርብ ኣኸውድ ለብነዲ ዓንቐፍስነዲር መናብረትል ካረይስኖ ህንብነኲን።
እና ሽፍሽፋ ኒኒ፡ ራድዮራ ደምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ይረሪትልድ ኤድስረሪ ሽፍሽፋ ና ምራድ ሲ ወንቀርኖ ብሊንሊ ገለብድነሪ ጝን።
እክባ ፋሪዕ ሙርቛ ብሊኑዂ/ ሆደ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10575


text:
ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ኣብ ምክፍፋልን ፅልኢን ዝተመስረተ መጥቓዕቲ ንምቅላስ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዘዳለዎ ዋዕላ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ንልዕልነት ፀዓዱ ንዘንቀሳቐሱ ብትሪ ብምንቃፍ እታ ሃገር ንናቶም "መርዛም’’ ፖለቲካዊ ኽፍፍል ክትስዕሮ ኣተሓሳሲቦም።
ናይ ባይደን ነቐፍቲ ድማ ነዚ ዘንበልብሎ ዘሎ ባዕሉ ባይደን እዩ ክብሉ ይኸሱዎም።
ፕረዚደንት ባይደን 'ብሓድነት ደው ንብል' (United We Stand Summit) ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቃል ኣብ ዋይት ሃውስ ኣብ ዝተዳለወ ዋዕላ ኣብ 2017 ኣብ ቻርሎትስቪል ቨርጂንያ ንልዕልነት ፀዓዱ ብዘንቀሳቐሱ ዝተፈፀመ መጥቓዕትን ነዚ እትቃወም ዝነበረት ሰበይቲ ዝተቐተለትሉን ኣጋጣሚ ብምዝኽኻር ንልዕልነት ፀዓዱ ናይ ዘንቀሳቀሱ መርዝን ህውከትን ናይዚ ጊዜ ታሪኽ አካል ክኸውን ኣይኽእልን ኢሎም።
እቲ ኣጋጣሚ ኣብ ዝተፈላልየ እዋናትን ቦታታትን ግዳያት ጃምላዊ መጥቓዕቲ ንዝኾኑ ማሕበረሰባት ክብሪ ዝሃበ እዩ ክብል ዋይት ሃውስ ገሊፁ።
ኣሃዛዊ መዐቀኒ ርእይቶ ህዝቢ YOUGOV ዝተባህለ ትካል ኣብ ቀረባ ኣብ ዘውፅኦ ኣሃዝ 66% ኣመሪካዊያን ካብ መጀመሪያ 2021 ጀሚሩ ኣብዛ ሃገር ፖለቲካዊ ኽፍፍል እናኸፍአ ይኸይዱ ኣሎ ዝብል እምነት ኣለዎም ይብል።


text:
ጾታዊ ርክብ ምሻጥ - ወይ ጾታዊ ርክብ ፈጺምካ ገለ ነገር ምቕባልSälja sex - att ha sex och få något för det - tigrinska
ጾታዊ ርክብ ምሻጥ ማለት፤ ካብ ሓደ ሰብ ገንዘብ ንምቕባል፤ ጾታዊ ኣገልግሎት ምሃብ ማለት ’ዩ።ብድሌትካ ትገብሮ ክኸውን ይኽእል’ዩ፤ ወይ ብኣስገዳድ ትገብሮ ዘሎኻ’ውን ክኸውን ይኽእል’ዩ።ከምዚ ነገር ’ዚ ኣጋጢሙካ እንተ ደኣ ኰይኑ፤ ሓገዝን ደገፍን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ጾታዊ ኣገልግሎት ሂብኪ፤ ብገንዘብ ዘይኰነስ ዋላኳ ብኻልእ ዓይነት ዓስብኺ እንተ ተቐበልኪ፤ ንሱ’ውን ጾታዊ ርክብ ምሻጥ እዩ። እዚ ድማ ንኣብነት፤መደቀሲ ክትረኽቢ፡ሞባይል ቴሌፎን ክግዝኣልኪ፡ መግቢ ክትበልዒ፡ ሓሽሽ ክትቅበሊ፡ ክዳን ክግዝኣልኪ ወይ ስራሕ ኽትቁጸሪ’ውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሰብ ስለምንታይ ጾታዊ ርክብ ይሸይጥ?
ገለ ሰባት፡ እታ ሓንቲ ነቲ ድሌተን ክረኽባላ ዚኽእላ እንኮ ኣገባብ፤ ንሳ ጥራይ ኰይና ስለ እትስምዐን እዩ። ንኣብነት፡ ገንዘብ ወይ መደቀሲ ገዛ ንምርካብ ክኸውን ይኽእል እዩ።ገለ ሰባት ድማ፤ ብናይ ኣስገዳድነት ወይ ኣስዳዕነት ኩነታት ዝገብርኦ ነገር እዩ። ገለ ካልኦት ሰባት ድማ፤ ምናልባት እታ ነቲ ዝደልይኦ ነገር ክረኽባላ ዚኽእላ ዝቐለለት ኣገባብ፤ ንሳ እያ ኢለን ብምሕሳበን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ጾታዊ ርክብ ብምሻጥኪ፤ ከመይ ክስመዓኪ ይኽእል?
ጾታዊ ርክብ ብምሻጥ ክስምዓካ ዚኽእል ሃለዋት ነንበይኑ ክኸውን ይኽእል’ዩ። እቲ ልሙድ ነገር ግን፤ ጾታዊ ርክብ ክትሸይጥ ከሎኻ፤ ብምስጢር ኢኻ እትገብሮ። ስለዚ ድማ ናይ ጽምዋን ናይ ምንጻልን ስምዒት ይህልወካ።
ብዙሓት ሰባት ጾታዊ ርክብ ምስ ሸጣ፤ ኣዝዩ ሕማቕ ስምዒት ‘ዩ ዝፈጥረለን። ንሓደ ዘይደለኻዮ ነገር፡ ተገዲድካ ትገብሮ ከም ዘሎኻ ምስ ዚስመዓካ፤ ትፈርህ፡ ከም ግዳይን ዓቕመ-ኣልቦን ኴንካ ይስመዓካ።
ሓገዝን ደገፍን ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ
እንተ ደኣ ጾታዊ ርክብ ሼጥኪ፤ ንሓደ ሰብ ክትነግሪ ጽቡቕ እዩ። ነቲ ነገር ብምስጢር ዘይምሓዝካ፤ ጽቡቕ ስምዒት ይፈጥረልካ እዩ።
እንታይ ክትነግሪን፡ ንመን ክትነግሪን ከም እትደልዪ፡ ባዕልኺ ኢኻ ትውስኒ። ንኣብነት እቲ ትነግርዮ ሰብ፡ ንሓንቲ ኣብ መቐበል መንእሰያት ungdomsmottagning እትሰርሕ ሰብ ክትከውን ትኽእል እያ። ካብቲ ናይ ኣመንዝርነት ህይወት መታን ክተቋርጺ ሓገዝ፤ መታን ጽቡቕ ክስምዓኪ ድማ ደገፍ፤ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ጾታዊ ሕማማት könssjukdomar ከይለግበኪ ወይ ጥንሲ graviditet ንኸይትሕዚ ትሻቐሊ ምስ ትህልዊ ውን፤ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ። ናብ ገለ ቦታታት ድማ፤ መንነትኪ ከይተፈልጠ ብምስጢር ክትድውሊ ወይ ርክብ ክትገብርሉ እትኽእሊ፤ ናይ ኢንተርነት ኣድራሻታት ኣሎ።
መግቢ ንኽትበልዒ ወይ ኣብ ገለ ቦታ መደቀሲ ንኽወሃበኪ፤ ጾታዊ ርክብ ምሻጥ ብፍጹም ኣይከድልየክን እዩ። ብዛዕባ ከምዚ ሓገዝ ምስ ትድልዪ፤ ምስ ቤትስልጣን ማሕበራዊ ጉዳያት (socialtjänsten) ርክብ ግበሪ።
ጾታዊ ኣገልግሎት ምዕዳግ ዘይሕጋዊ እዩ
ንሓንቲ ሰብ ገንዘብ ከፊልካ ወይ ካልእ ዓይነት ዓስቢታት ሂብካ ጾትዊ ርክብ ከምትሸይጥ ምግባር፤ ብሕጊ ክልኩል እዩ። እንታይ ዓይነታት ጾታዊ ርክብ ምዃኑ ብዘየገድስ፤ ኣበይ ቦታ ከም ዝተፈጸመ ወይ መን ከም ዝኸፍል ብዘየገድስ፤ እቲ ተግባር ገበን እዩ። እቲ ጾታዊ ርክብ ዝዕድግ፤ ናይ ገንዘብ ወይ ናይ ማእሰርቲ ማቕጻዕቲ ይፍረዶ እዩ። ዋላ ‘ውን እቲ ሰብ፡ ኣታሊሉ ከይከፈለ እንተ ኸደ፤ ነቲ ገበን ፈጺምዎ እዩ።
ነቲ ገበን ኣዝዩ ከቢድ ዝገብሮ፤ ካብ ሓንቲ ትሕቲ 18 ዝዕድሚኣ ቆልዓ ጾታዊ ርክብ ምዕዳግ እዩ።
ንስኺ ከይደለኺ ከሎኺ፤ ሓደ ሰብ ምሳኺ ጾታዊ ርክብ ምስ ዚገብር፤ እዚ ጾታዊ-ዓመጽ ምፍጻም‘ዩ (sexuellt övergrepp) ። ዋላ ‘ኳ ኣብቲ መጀመርታ ሕራይ እንተ በልኪ፤ ጸኒሕኪ ግን ክትጠዓሲ መሰል ኣሎኪ።
ንስኺ ጾታዊ ርክብ ብምሻጥኪ ገንዘብ ዚቕበል ሰብ ምስ ዚህሉ፤ እቲ ሰብ’ውን ናይ ኣቃጣሪነት ገበን ይፍጽም ኣሎ። እዚ ማለት ድማ፡ ሓደ ሰብ ንኣብነት፡ ንኻልእ ሰብ ምሳኺ ጾታዊ ርክብ ንኽገብር ኢሉ ምስ ዘዳልወሉ እዩ።
ጾታዊ ርክብ ምሻጥ ኣብ ሃገር ሽወደን፤ ከም ገበን ኣይቁጸርን እዩ። ንስኺ ጾታዊ ርክብ ጌርኪ ገንዘብ ብምቕባልኪ ወይ ካልእ ዓስቢ ብምርካብኪ፤ ገበናዊ ስራሕ ኣይፈጸምክን ዘሎኺ።
ከፊሉ ምሳኺ ጾታዊ ርክብ ንዝፈጸመ፡ ናብ ፖሊስ ክትከስዮ ይክኣል‘ዩ
ነቲ ንዓኺ ገንዘብ ወይ ካልእ ዓስቢ ሂቡ፤ ምሳኺ ጾታዊ ርክብ ዝፈጸመ ሰብ፤ ናብ ፖሊስ ክትከስዮ (polisanmäla) ትኽእሊ ኢኺ። ናብ ፖሊስ ክሲ ምቕራብ፤ ብብዙሕ ምኽንያታት ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል እዩ።
- ንዓኺ ጽቡቕ ከም ዚስምዓኪ ክገብር ስለ ዚኽእል
- እቲ ሰብ ካብ ካልኦት ጾታዊ ርክብ ካብ ምዕዳግ ክዓግቶ ስለ ዚኽእል
- እቲ ገንዘብ ከፊሉ ርክብ ጾታዊ ዝፈጸመ ሰብ ክቕጻዕ ስለ ዚኽእል
- ናይ ጕድኣትኪ-ካሕሳ ክትቅበሊ መሰል ክህልወኪ ስለ ዚኽእል እዩ። ናይጕድኣት-ካሕሳ ማለት፤ ገንዘብ ይወሃበኪ ማለት እዩ።


text:
ቃል ሓዘን ብመስዋእቲ ተጋዳላይ ብዮ ዓብደላ
ተጋደላይ ብዮ ዓብደላ እስማዒል ብዝሓዳሮ ንነዊሕ ግዜ ዘሳቐዮ ሕማም ብዕለት 25/5/2014 ኣብ ከተማ ከሰላ ብመስዋእቲ ከም ዝተፈለየና፡ መሪር ሓዘን እና ተሰማዓና ንኩሎም ኣባላት ውድብናን ተቐለስቲ ኤርትራውያንን ንገልጽ። ተጋዳላይ ብዮ ኣብ መወዲእታ ኣርባዓታት ኣብ ብንቢና-ጋሽ ተወሊዱ ምስ ስድራኡ ኣብቲ ከባቢ ይነብር ነይሩ ። ብጻይ ብዮ ካብ’ቶም ኣብ ውሽጣዊ ስርርዕ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኰይኖም ሃገራዊ ጉቡኦም ካብ’ቶም ዘበርከቱ ተቓለስቲ ነበረ። ብሰማንያታት ኩነታቱ ምስ ተፈልጠ ንሱዳን ክስደድ ተገደደ። ኣብ ሱዳን ምስ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ- ሰውራዊ ባይቶ ቃልሱ ቀጸለ። ድሕሪ ምቛም ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ድማ፡ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ከም ላዕላዋይ ካድር ኰይኑ ምሉእ ግዜይኡ ኣብ ቃልሲ ተዋፈረ። ኣብ ከሰላን ከባቢኣን ድማ ከብ’ቶም ልሉይ ግደ ዝነበሮም ካድራት ኰይኑ ንውዱብን ንሃገሩን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ኣበርከተ።
ተጋዳላይ ብዮ ንመሰረታት ውድብ ብምትብባዕን ብምሕብሓብን ዝተለለየ ህርኩትን ውፉይን ተቃላሳይ ኢዩ ነይሩ። ኣብ ስራሑ ድማ ብጽፈትን ስነ ስርዓትን ዝተፈልጠ ኮይኑ፡ ብምኽንያት ጽፈት ስርሑ ኣብ ሞንጎ ብጾቱ ብጣልያን ይፍለጥ ነበረ። ግዜ ምስ ብዮ ብጣዕሚ ክቡር ነይሩ ። ቆጸራ ምኽባርን ዝተዋሃበካ ዕማም ኣብ ግዜኡ ምፍጻምን ካብ’ቶም ዝልለየሎም ዝነበረ ጠባያት ኢዮም ነይሮም። ኣብ ንእሰነቱ ብቋንቋ ጥልያን ስለ ዝተማሃረ፡ ስዉእ ብዮ ጽቡቕ ፍልጠት ናይ ቋንቋ ጣልያን ነይርዎ።
ብዮ ክልተ ኣዋልድን ሓደ ወድን ሓድጊ ገዲፉ።
ንኩቡራት ስድራ ቤቱን ንኩሎም ተቓለስቲ ብጾቱን ጽንዓትን ኣኻእሎን ይሃበኩም ብምባል፡ ነቲ ስዉእ ብዮን ዝሓለፉ ብጾትናን ክሳብ ዝስውኡ ዝተቃለስሉ ዕላማታት ኣብ መፈጸምትኡ ንምብጻዕ ቃልና ነሕድስ። ንሓርበኛ ብጻይና ብዮ ዓብደላ ልዑል ፈጣሪ ኣብ ገነት ይቀበሉ።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8584


text:
ህይወት ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ! ናይ ብርሃን ጩራ ዘይደፍሮ፣ ድቕድቕ ጸልማት ዝዓሰሎ ! ናይ ማርሴሉስ ህድማ ናብ ካታኮምብ ኣብጸሖ። እቶም ክርስትያናት'ውን ብሓጎስ ተቐበልዎ። ብዛዕባቲ ምስ ሓለፍቱ ተራኺቡ ዝወሰዶ ስጉምቲ ክነግሮም ከሎ ድማ ብዓቢ ኣድናቖት ሰምዕዎ። ምስኦም መከራ ንኽቕበል ብምውሳኑ እንተተሓጎሱ'ኳ በቲ ዝወረዶ ሽግር ዝተሰመዖም ናይ ርሕራሔ ስምዒቶም ግና ክሓብኡ ኣይከኣሉን።ዳግማይ ምስቶም ናይ እምነት ኣሕዋቱ ብምጽንባሩ ድማ ብዛዕባ እምነት ክርስትና ዝነበሮ ፍልጠት ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናዓበየ ከደ። ህይወት ናይ ካታኮምብ'ውን ብብዙሕ ዓይነት መልክዑ ተገለጸሉ።
መብዛሕቱ ነቶም ኣብ ካታኮምብ ዝነበሩ ክርስትያናት ዝኸውን መግቢ ምስታ ከተማ መዓልታዊ ርክብ ብምግባር እዩ ዝመጽእ ነይሩ። እቲ መግቢ ናይ ምቕባል ስራሕ ጸልማት ጉልባብ ብምግባር ለይቲ ዝካየድ ኮይኑ፣ ነዚ ስራሕ ዘካይድዎ ድማ ብትብዓቶም ዝተፈለጡ ሰባት ነበሩ። ሓደሓደ ግዜ ኣወዳት ጥራይ ዘይኮኑስ ደቂ-ኣንስትዮን መንእሰይ ህጻናትን ከይተረፉ ነዚ ዕዮ'ዚ ይለኣኹ ነበሩ።ካብቶም ንኣሽቱ መንእሰያት ከም ፖሊዮ ዝኣመሰለ ፈጣን ልኡኽ ኣይነበረን። ብርግጽ ኣብ መንጎ እቲ ብዙሕ ዝኾነ ህዝቢ ሮማ ከይተፈለጥካ ናብዝን ናብትን ምባል ብዙሕ ዘጸግም ኣይነበረን። ካብዚ ዝተለዓለ'ውን እቶም ክርስትያናት ብዙሕ ዝጋነን ናይ መግቢ ጸገም ኣይነበሮምን። ሓደሓደ ግዜ ግና እቶም ልኡኻት ኣብ ኢድ ጸላእቶም ስለዝወድቁ ብኡ ገይሮም ከይተመልሱ ይተርፉ ነበሩ። ብዛዕባ ማይ ዝምልከት ግና ኣብተን ዓሞቕቲ ዝኾና በዓትታት ብርክት ዝበላ ዓይኒ ማያት ስለዝነበራ፣ እቶም ኣብ ካታኮምብ ዝነበሩ ክርስትያናት ዋላ ሓንቲ ናይ ማይ ጸገም ኣየጋጠሞምን።
ነቲ ብኣራዊት ዝተበጣጠሰን ብሓዊ ዝሓረረን ዓስከሬን ናይቶም ክርስትያናት ንምእካብ ብጸልማት ዝካየድ ምድላይ ልዕሊ ኩሉ ሓደገኛ ነበረ። ክርስትያናት፣ ናይ ኣዝማዶምን ኣሕዋቶምን ዝተቐደሱ ኣዕጽምትን ተረፍ ሬሳን ብምእካብ እቲ ዝግብኦም ናይ ክብሪ ዕረፍቲ ከምዝረኽቡ ንምግባር ዘርእይዎ ዝነበሩ ትብዓትን ቆራጽነትን መዳርግቲ ዘይርከቦ ነበረ። ናይ ሰማእታት ኣዕጽምቲ ምስ ተኣከቡ እቲ ዘድሊ መንፈሳዊ ስነ-ስርዓታት ይፍጽሙሎም ነበሩ። ብድሕር'ዚ ድማ እቶም ዓስከሬናት ኣብቶም ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝተፈሓሩ ጎዳጉዲ ከምዝዓርፉ ይግበር ነበረ። እቲ መቓብር ተኖኮ ምስ ተወቐዐ ስም ናይቲ መዋትን ኩነታት ኣማውትኡን ኣብ ሓደ ሰሌዳ ይውቀር ነበረ። እቶም ናይ ቀደም ክርስትያናት ብዛዕባ ትንሳኤ ምውታት ተስፋ ይገብሩ ስለዝነበሩ፣ እቲ ሓላፊ ዘይሓልፍ ዝለብሰሉ፣ እቲ ሓላፊ ህይወት ከኣ ብዘለኣለማዊ ህይወት ዝትክኣሉ ግዜ ብተስፋ ይጸባበዩ ነበሩ። ካብዚ ዝተለዓለ ድማ ነቲ ኣብ ሰማያት ዓቢ ክብሪ ዝጽበዮ ዝነበረ ናይ ምውታት ዓስከሬን ኣብ ማንም ቦታ ተደርብዩ ከይተርፍ ብምባል ካብ ዘለዎ እንዳኣኻኸቡ ክሳዕ'ታ ናይ መወዳእታ መለኸት ትንፍሓላ መዓልቲ ዕረፍትን ሰላምን ክረክብ ብኽብሪ የንብርዎ ነበሩ።
እምነት ክርስትና ኣብ ዝተሰብከሎም ዝሓለፉ ወለዶታት፣ ብርክት ዝበላ ኣብያተ ክርስትያናት ኣብ ሮማን ከባቢኣን ተመስሪተን ቁጽሪ ኣመንቲ'ውን ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናወሰኸ ይኸይድ ከምዝነበረ ዝፍለጥ እዩ። ኣብቲ ግዜ'ቲ እኳ እቶም ህይወቶም ስለ እምነቶም ዝሰውኡ ኩሎም ኣመንቲ ኣብ ካታኮምብ እዮም ዝቕበሩ ነይሮም። ካብዚ ዝተለዓለ ድማ እዚ ካታኮምብ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኸርሲ ምድሪ ጸጥታ ዝነገሶ ናይ ምዉታት ከተማ ይመስል ነበረ። ኣብኡ ዝዓረፉ ኩሎም ድማ ብቕጽበት ዓይኒ ተለዊጦም ንጎይታ ኣብ ኣየር ዝቕበልሉ ግዜ ብዓቢ ጸጥታ ይጸባበዩ ነበሩ።ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ሓሓሊፉ ናሕሰን በሪኽ ዝኾነ፣ ብዙሕ ሰብ ድማ ክሕዛ ዝኽእላ ክፍልታት ነይረን። መብዛሕተን ምቾት ኣይነበረንን። ክርስትያናት ኣብዘን ክፍልታት ብብዝሒ ብምትእኽኻብ ንጹህ ኣየር የተንፍሱን ሓድነቶም ዘትርሩ ኣኼባታት ብምክያድ ድማ ነቲ ዘይሓልፍ ዝመስል ናይ መከራ ግዜ ሓቢሮም የሕልፍዎ ነበሩ።
እቲ ክርስትያናት ዝነብርሉ ዝነበሩ እዋን ብብዙሕ መለክዒታት ዝኸፈአ እዩ ዝነበረ። እቲ ዝወርዶም ዝነበረ ስደትን መከራን ድማ ናይዚ ጽቡቕ ኣብነት እዩ። ሮማ ፍትሕን ቅንዕናን ዝሰፈኖ ስርዓት መግዛእቲ ከምዝነበራ መዛግብቲ ታሪኽ ይሕብሩ። እናሓደረ ግና ናይ ሮማ ስርዓተ ሕጊ እንዳተለወጠ ከደ። ኣብ ክንዲ ፍትሕን ቅንዕናን፣ ጭቆናን ስርዓት ኣልቦነትን ተተክኡ። ዉዲት፤ ኣድማን ክሕደትን ነቲ ዝነበረ ናይ ሮማ ጽቡቕ ምሕደራ ዝጻረሩ ተጻረርቲ ኮኑ። ብዙሓት ሰናይ ልቦና ዝነበሮም ሮማውያን ድማ ናይቲ ግዜ ኩነታት ብምስትውዓል ነቲ ኩሉ ዝፍጸም ዝነበረ ነገራት ኣብ ጸግዒ ደው ኢሎም ካብ ምዕዛብ ወጻኢ ክገብርዎ ዝኽእሉ ነገር ኣይነበረን። እምበኣር ብርሃን ወንጌል ክርስቶስ ንሰባት ዝተገልጸ ኣብ ከምዚ ዝበለ ጽልግልግ ዝበለ ወርሓት እዩ ነይሩ። ወንጌል ክርስቶስ ኣብ ልቢ ሰባት ቦታ ንኽረክብ ክሳዕ ክንድዚ ምስ ብዙሓት ሓያላን ተጻባእቲ ምግዳል ኣድለየ። እቶም ኣመንቲ ናብርኦም ምቾት ኣይነበሮን። ካብ ዘመድ፤ ሃብቲ፤ ዝናን ህይወትን ዝፈሊ ብርቱዕ ተጋድሎ'ውን ክገብሩ ነይርዎም። ሰዓብቲ ክርስቶስ እንዳበርከቱ ብዝኸዱ መጠን ክፍኣት'ውን ብኡ መጠን ሓይሉ እንዳበርትዐ ክኸይድ ጀመረ።
ናብራ ሮማውያን ስርዓት ዘይብሉ ኮነ። እቲ መንግስቲ'ውን ናብ ናይ ጥፍኣት ዓዘቕቲ ይግስግስ ነበረ። ካብዚ ዝተለዓለ ድማ እምነት ክርስትና ካብ ገጽ ምድሪ ንምጥፋእ ዝዓለመ ስደት ተጀመረ።እቲ ካብቶም ቄሳራት ዝወጽእ ዝነበረ ኣዋጃት ነቶም ክርስትያናት ኣብ ዓቢ መከራ ዘውድቕ ኮነ። ክርስትያናት በብመዓልቱ ወይ ሞት ወይ ከኣ ክርስቶስ ምኽሓድ፣ ሓዲኡ ክመርጹ ይግደዱ ስለዝነበሩ ድማ ዝሃለቑ ሃሊቖም እቶም ዝተረፉ ድማ ካብ ቤቶም፣ ኣዝማዶምን ካብ ናይ መዓልቲ ብርሃንን ተፈልዮም ኣብ ካታኮምብ ንኽነብሩ ተገደዱ።ልቢ ሮማውያን ተረረ። የዒንቶም'ውን ዓወራ። ናይ ህጻናት ንጽህና፣ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ድኽመት፣ ናይ ኣረጋውያን ሽበት፣ ናይ እምነት ጽንዓት፣ ናይ ፍቕሪ ሰዓርነት እዚ ኩሉ ንልቦም ከይተንከፎ ተረፈ። እቲ ኣብ ልዕሊ መንግስቶም ዝዝንቢ ዝነበረ ናይ ውድቀት ደመና'ውን ክኸብዶም ኣይከኣለን።ኣብ ከምዚ ዓይነት ጸበባን ስደትን ዝነገሶ ዘመን ከኣ እቶም ኣብ ዝሓለፉ ወለዶታት ህይወቶም ስለእምነቶም ዝሰውኡ ሰማእታት ኣብተን ካታኮምብ ብዝብል ስም ዝፍለጣ በዓትታት ዓሪፎም መዓልቲ ትንሳኤ ብተስፋ ይጸባበዩ ነበሩ። ኣብ ካታኮምብ፣ ዘመድ ንዘመዱ፣ ውሉድ ንወለዶም፣ ወለዲ ድማ ንደቆም ቀቢሮም እዮም። ካብ ኣፍ ኣራዊት ዝተረፉ፣ ብነበልባል ሓዊ ዝሓረሩን ኣብ መስቀል ዝተሰቐሉን ናይ ሰማእታት ኣዕጽምቲ ኣብዚ ቦታ ቦቦትኦም ሒዞም ይርከቡ። ክርስትያን ዘበለ ኩሉ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝዓረፈ ዘመድ ዘይነበሮ ኣይነበረን። እዚ ቦታ፣ ንክርስትያናት ዝተባረኸን ኣየሩ ድማ ዝተቐደሰን ስለዝነበረ ኣብ ግዜ ጸበብኦም ኩሉ ግዜ ናብዚ ቦታ ይዕቆቡ ነበሩ።
ብዘይካ'ዚውን ኣብ እዋን ጸበብኦም ብዘይካ እዘን ኣብ ከርሲ ምድሪ ዝርከባ በዓትታት ካልእ መጸግዒ ኣይነበሮምን። ምድሪ ኣቋሪጾም፣ ባሕሪ ሰጊሮም ናብ ካልእ ሃገር ናይ ምኻድ ተስፍኦም ዝማህመነ ነበረ። ናይ ሮማ መግዛእቲ ዘይብጽሓ ሃገር'ውን ስለዘይነበረት ካብቲ ጽኑዕ ዝኾነ ሓይሊ ሰራዊት ሮማ ኣምሊጥካ ካብ ቁጥዐኡ ርሒቕካ ብሰላም ንምንባር ኣጸጋሚ ነበረ። ካብ ላዕለዎት መኳንንቲ ክሳዕ ተራ ሰባት ንመግዛእቲ ሮማ ኣሜን ኢሎም ክግዝኡ ነይርዎም። ካብ ስልጣን ዝወረደ ንጉስ እኳ ካብ ሕንሕነ ናይ ሮማ ዘምልጠሉ መህደሚ ኣይነበሮን። ስለዚ ድማ ቄሳር ኔሮ* እኳ ካብ ስልጣኑ ምስ ወረደ ካብታ ከተማ ወጽእ ኢሉ ነብሰ-ቅትለት ካብ ምፍጻም ወጻኢ ካልእ ክገብሮ ዝኸኣለ ነገር ኣይነበረን። ኣብተን ዝተሓላለኻን ዝተወሳሰባን ናይ ካታኮምብ በዓትታት ግና ናይ ሮማ ሓይሊ ኣዝዩ ድኹም ነበረ። ንክርስትያናት ካብዚ ቦታ እናሃደንካ ንምሓዝ ዝተገበሩ ኩሎም ፈተነታት'ውን ብዘይ ፍረ ተሪፎም እዮም።
*ቄሳር ኔሮ፣ ካብ 37-68 ዓ/ም ዝነበረ ብኽፍኣቱን ፋሉልነቱን ዝልለ መበል 5ይ ቄሳር ናይ ሮማ ኮይኑ፣ ቁጠዐኡ ኣብ ልዕሊ ክርስትያናት ኣዝዩ ርሱን ዝነበረ ቄሳር እዩ። እዚ ገና ኣብ ዕድመ ንእስነቱ (ኣብ መበል 17 ዓመቱ፣ ኣብ 54 ዓ/ም) ቄሳር ናይ ሮማ ናይ ምዃን ክብሪ ዝረኸበ ቄሳር ኔሮ፣ ካብ ጭካነኡን ካብቲ ዝገብሮ ዝነበረ ጽያፍን ርኽሰትን ዝተለዓለ ኣብቲ እዋን'ቲ ዝነበሩ ክርስትያናት፣ እቲ ጸረ ክርስቶስ ይመስሎም ነበረ። በቲ ኔሮ ኣብ ዘመን ስልጣኑ ኣብ ልዕሊ ክርስትያናት ዘለዓዓሎ መከራን ስደትን ከኣ ሃውርያ ጴጥሮስ ቁልቁል ኣፉ ተሰቒሉ፣ ሃዋርያ ጳውሎስ ድማ ተሰይፉ፣ ክልቲኦም ብሰማእትነት ከምዝሓለፉ ይእመን። ኣብ መወዳእታ ድማ ካብ ሹማምንቱ ተቓውሞ ምስ በዝሖን ደገፍቱ'ውን ብብዝሒ ክጠልምዎ ምስ ጀመሩን ብ9 ሰነ 68 ዓ/ም ነብሰ ቅትለት ፈጺሙ ካብዛ ዓለም ሓሊፉ።
ብስደትን መከራን ተሰጕጎም ናብ በዓትታት ካታኮምብ ናይ ዝኣትዉ ክርስትያናት ብዝሒ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናወሰኸ ከደ። ኣብ እዋን ቀትሪ ተኣኻኺቦም ንሓድሕዶም ብምጽንናዕን ናይ እምነት ኣሕዋቶም ክሞቱ ከለዉ ብምቕባርን ብለይቲ ድማ ነቶም ተባዓት ዝኾኑ ልኡኻቶም ሓበሬታ ከምጽኡሎም ወይ ከኣ ናይ ዝሞቱ ሰማእታት ዓጽሚ ከምጽኡሎም ብምልኣኽ ናይ ጸበባ ህይወቶም ብመጠኑ ስርዓትን መልክዕን ከትሕዝዎ ይጽዕሩ ነበሩ። ብሰንክ'ቲ ኣብ ግዝኣታት ሮማ በብእዋኑ ዝተለዓሉ ስደታት ዝሞቱ ቁጽሪ ኣመንቲ ካብ መጠን ንላዕሊ ብዙሕ እኳ እንተነበረ፣ እቲ ኣብ ከተማ ሮማ ዝተሰረት መሰረት ክርስትና ግና ብዙሕ ሃስያ ኣይወረዶን።
ናይቶም ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝነብሩ ዝነበሩ ኣመንቲ ህይወት ካብቲ ናይ ደገ ጉድኣት ዝተሓለወት ነበረት። እንተኾነ ግና መወዳእታ ኣብ ዘይብሉ ጸላም፣ ጣዕሚ ናይ ህይወት ብኸመይ ክፍለጥ ይከኣል? ኣብቲ ምስ ነፍሲ ዝዋጋእ ቦታ ናይ ስጋ ድሕነት እንተተሓለወ እንታይ ፋይዳ ኣለዎ? ዝኾን ሰብ ብሰንኪ ስእነት ብርሃን ክበጽሖ ዝኽእል ጸገማትን ሽግራትን ተዘርዚሩ ዝውዳእ ኣይኮነን። ናይ ኣካላት ድኻም ድማ ንኣእምሮ ምንዋጹ ዘይተርፎ እዩ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ቦታ ንኽነብሩ ዝተገደዱ ሰባት፣ ሓዘን፤ ስግኣት፤ ምጥርጣርን ተስፋ ምቑራጽን ከምዝነግሶም ፍሉጥ እዩ። ካብቶም ኣብ ፈቐዶ ኣደባባያት ብዓቢ ቆራጽነት ዝሞቱን ብሓዊ ዝተቓጸሉን ሰማእታት ንላዕሊ፣ ኣብ ውሽጢ'ተን ዘሰቅቓ በዓትታት ብእምነት ክሳዕ መወዳእታ ምጽናዕ ዝለዓለ ብርታዐ ዝሓትት ነበረ። ናይቶም ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ንኽነብሩ ዝተገደዱ ክርስትያናት ህይወት ብናይ መዓልቲ ጸላም ዝተዋሕጠ ነበረ። ብርግጽ'ውን ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት እናነበርካ መከራን ስደትን ምዕጋስ ዓቢ ጅግንነት ነበረ።
ናይቲ ቦታ ዛሕሊ ዓጽምኻ ዝትንክፍ ነበረ። እቲ ናሕሲ፤ ምድሪ-ቤትን መናድቕን ኩሉ ንጥዕና ጎዳኢ ብዝኾነ ጠሊ ዝተበከለ እዩ። ካብቶም ለይትን መዓልትን ዝበርሁ ጥዋፋት ዝወጽእ ዝነበረ ትኪ ነቲ ናይ ከባቢ ኣየር ንኣካላትካ ዝዕፍን መርዚ ገይርዎ ነበረ። ኣብ ማእከል እዚ ኩሉ ጸበባ ግና ናይ ክርስትያናት እምነት ብፍጹም ኣይተናወጸን። እቶም ክርስትያናት ዝተዓገስዎን ዝተጻወርዎን ናይ መከራ ማዕበል ክረአ ከሎ ንጅግንነቶም ኣብ ታሪኽ ሮማ መዳርግቲ ኣይርከቦን እዩ። እቶም ብስጋ ወይ ብሓይሊ ብርቱዓት ዝኾኑ ጥራይ ዘይኮነስ ዋላ ህጻናት ይኹኑ ደቂ-ኣንስትዮ በቲ መከራ ኣይተጸዓዱን። ሞት ከም ቀሊል ነገር ብምቑጻር ናይ ጸበባ ህይወቶም ብሓጎስን ተስፋን የሕልፍዎ ነበሩ። ኣብታ እትመጽእ ዓለም ዝጽበዮም ዘሎ ክብሪ ብምርዳእ፣ በቲ ዓሚቕ ዝኾነ ፍቕሪ ክርስቶስ ብምጽንናዕን ስለ ድሕነት ነፍሶም ጥራይ ብምሕሳብን ኣብ ውሽጥ'ቲ ዘሰቅቕ ቦታ ንኽነብሩ መሪጾም።
ክርስትያናት ነቲ ዝነበርዎ ቦታ ምቾት ዘለዎ ንኽገብርዎ ብዙሕ ደኺሞም እዮም። ንመናድቕ ናይቲ በዓትታት ኖራ ብምልካይ ስእልታት ይስእሉሎም ነይሮም። እዞም ስእልታት ከኣ ንኣምልኾ ዝተሰኣሉ ዘይኮነስ ነቶም ብእምነት "ንመንግስታት ዝሰዓሩ፣ ጽድቂ ዝገበሩ፣ ነቲ ተስፋ ዝተገብሮ ዝረኸቡ፣ ኣፍ ኣናብስ ዝዓጸዉ፣ ሓይሊ ሓዊ ዘጥፍኡ፣ ካብ ስሕለት ኣስያፍ ዝደሓኑ፣ ካብ ድኻም ዝበርትዑ፣ ኣብ ውግእ ዝሓየሉን ንሰራዊት ኣህዛብ ዘህደሙን" ናይ እምነት ኣቦታት ዘዘኻኽሩ ነበሩ። ናቶም መዘከርታታት ከኣ ንጸበባኦም እንዳቃለሉ ነቲ ዘሕዝን ናብርኦም ትርጉም ይህብዎም ነበሩ።ኣብተን ዝእከቡለን ክፍልታት ብዙሕ ዝረአ ንብረት ቅዱሳን ኣይነበረን። ስጋን ደምን ጎይታ ዝዳለወላ ሓንቲ ተራ ጠረቤዛ ጥራይ ኣብ ማእከል እቲ ክፍሊ ትረአ ነበረት።
እምነት ክርስትና ምስ ክፍኣትን ክሕደትን ከቢድ ዝኾነ ኩናት ኣካይዱ እዩ። ካብዚ ዝተላዕለ'ውን ሓደሓደ ቅኑዕ ዘይኮኑ ባህልታት ኣብታ ቤተክርስትያን ምቕልቓሎም ኣይተረፈን። ዋላኳ ናይታ ቤተክርስትያን ምሕደራ ካብቲ ናይ ሃዋርያት ዘመን ብመጠኑ ዝተፈለየ እንተነበረ፣ ነቶም ኣመንቲ ካብ ሓቀኛ እምነቶምን መስመሮምን ከውጽእ ይኽእል እዩ ተባሂሉ ዘስግእ ግና ኣይነበረን። ብዘይካዚ'ውን እቶም መሰረታውያን ዝኾኑ ናይ ክርስትና ትምህርትታት ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ኣይተቐየሩን ነበሩ። ናይ ወዲ ሰብ ሓጥእነት፣ ናይ እግዚኣብሄር ኣቦ ምሕረት፣ ናይ እግዚኣብሄር ወዲ ስለ ሰባት ክብል መከራ ምቕባል፣ ናይ እግዚኣብሄር መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልቢ ኣመንቲ ምሕዳር፣ ብክርስቶስ የሱስ ንሰባት ዝተወሃበ ድሕነት፣ እቲ ቅዱስ ዝኾነ ደም የሱስ ክርስቶስ ዝህቦ ዓቢ ዝኾነ መንፈሳዊ ጥቕሚ፣ ትንሳኤ ክርስቶስን ካልኣይ ምጽእቱን፣ ኮታስ እዚኦምን ከምዚኦም ዝኣመሰሉን ትምህርትታት እታ ቤተክርስትያን ዝቖመትሎም መሰረታት ነበሩ።
እቲ ናይ ነፍሶም መልህቕ ዝገበርዎ ሰመያዊ ተስፋ፣ ናይቲ ግኑን ዝኾነ መንግስቲ ቄሳር ማዕበላዊ ቁጠዐ እኳ ከናውጾ ኣይከኣለን። ነቲ ተማዕቝቦምሉ ዝነበሩ ጽኑዕ ግምቢ ከፍርስ ዝኸኣለ ሓይሊ'ውን ኣይነበረን። ኣብ ግዜ መከራ ዘበርትዕ ጽኑዕ እምነት ነይርዎም። እምነቶም ድማ ኣብቲ ኣብ የማን ኣቦ ዝተቐመጠ ከውሒ ዝተሰረተ ነበረ። ካብ እምነቶም ዝበልጽ ዋላ ሓንቲ ነገር ኣይነበሮምን። እምነቶም ከኣ እቲ ዘሰቅቕ መስዋእቲ ንኸቕርቡ ኣብ ዝግደድሉ ግዜ ዘተንፍስዎ ትንፋሶም ነበረ። ክርስትያናት ካብ ገጽ ምድሪ ዝጠፍኡ ኣብ ዝመስልሉ ግዜ ኣዒንቶም ብተስፋ ናብ ኣርያም ከም ዘልዕሉ ዝገብሮም ዝነበረ እቲ እምነቶም ነበረ። ህይወቶም ከኣ በቲ ጎይታ ኣብ ምድሪ ከሎ፣ ፍጻመ ናይ ኩሉ ኦሪትን ነብያትን እያ፣ ዝበላ ፍቕሪ ትምራሕ ነበረት። ናይ ሕብረት ፍቕሮም ዓሌትን ማዕርግን ከይፈላለየ ንኹሉ ብሓባር ዝጠምር ነበረ። ካብዚ ዝተለዓለ'ውን ብጻይ ንብጻዩ ህይወቱ ከሕልፍ'ኳ ኣይማታእን ነበረ። ህይወቶም ክሳዕ ዝስውኡ ክሳዕ ክንድኡ ዘበርተዖም ከኣ እታ ብመንፈስ ቅዱስ ኣብ ልቦም ዝፈሰሰት ፍቕሪ ኣምላኽ ነበረት።
ዝበጽሖም ስደትን መከራን ኣብቲ ጸልማት ዘመን ዘንጸባርቕ ናይ እምነትን ፍቕርን ጽንዓት ሃቦም። ኩሎም ካብ እምነቶም ዘይናወጹ ቆራጻት ነበሩ። ግብዝና ኣብ ማእከሎም ባይታ ኣይነበሮን። እቶም ብርቱዓት እንዳሓየሉ እቶም ድኹማት ድማ እንዳበርትዑ ይኸዱ ነበሩ። ዝነብርሉ ዝነበሩ ዘመን ኣብ ህይወት ክርስትያናት ሓደጋ ዘስዕብ ዘመን እኳ እንተነበረ፣ ንሳቶም ግና እምነቶም ብግህዶ እንዳገለጹ ንዝወርዶም መከራ ብሓጎስ ካብ ምቕባል ወጻኢ ናብ ድሕሪት ጎጾም ናይ ምድሕርሓር ኣንፈት ኣየርኣዩን። ኣብ መንጎ ዓለምን ክርስትያናትን ሓደ ዘይስገር ዶብ ነይሩ። ክርስትያናት ከኣ ነዚ ዶብ ሰጊሮም ምስ ዓለማውያን ናይ ምጽንባር ድሌት ኣየርኣዩን። ውሑዳት ቃላት ብምዝራብን ሓደሓደ ነገራት ብምግባርን ካብ ሞት ክድሕኑ ይኽእሉ ነይሮም። እንተኾነ ግና ልሳኖም ንጣኦታት ንምምስጋን፣ ኣእዳዎም ድማ ንጣኦታት ንምግልጋል እምቢ ብምባለን ስቓይን ሞትን መረጹ። መሰረታዊ ትምህርቲ ናይ እምነት ክርስትና ዝተቐበልዎ ብኣእምሮኦም ጥራይ ዘይኮነስ ብምሉእ ልቦም ነበረ። ንዕኦም ክርስቶስ ማለት ኣብ ሕሉፍ ዝነበረ ናይ ታሪኽ ሰብ ጥራይ ዘይኮነስ ንሱ ትማልን ሎምን ንዘለኣለምን ዘይልወጥ ምዃኑ ካብ ልቦም ይኣምኑ ከምዝነበሩ ዘየማትእ ነበረ። ክርስቶስ ኣብ ምድሪ ከሎ ዘሕለፎ ህይወት ናይ ህይወቶም ህያው ኣብነት ነበረ። ኣሰር ናይ ርሕራሔኡ፤ ትሕትናኡ፤ ትዕግስቱን ሕያውነቱን ኮነ ኢሎም ይስዕቡ ነበሩ።
ናይ ሓደ ሰብ እምነት ከም መስትያት ኣብ ግብሩ እዩ ዝረአ። ብዛዕባ ሞት ክርስቶስ ዝነበሮም ግምት ካብ ዝኾነ ነገር ንላዕሊ ነበረ። ንደቂ ሰባት ክብል በጃ ኮይኑ ከም ዝሞተ ብዘይ ገለ ምጥርጣር ይኣምኑ ነበሩ። ካብ ሞት ተንሲኡ ኣብ የማን ኣቦ ብኽብሪ ምቕማጡን ኣብ ሰማይን ምድርን ኩሉ ስልጣን ከምዝተወሃቦን፣ ብመለኮታዊ ስልጣን ከም ዝተገለጸ ሓቂ ገይሮም ይቕበልዎ ነበሩ። ስለ እምነቶም ክብሉ መስቀሎም ተሰኪሞም ብሓዊ ዝተቓጸሉ፣ ብዳርባ እምኒ ዝተጨፍጨፉን ናብ ኣፍ ኣናብስ ዝተደርበዩን ብዙሓት እዮም። በዚ ድማ ሰዓብቲ ክርስቶስ ምዃኖም ንዓለም ብግህዶ ኣዊጆም እዮም። ነዚ ንምርዳእ ድማ ኩነታት ናይተን ንብዙሕ ዘመናት ዝነብሩለን ዝነበሩ በዓትታት ካታኮምብ ምምርማር እኹል እዩ። ኣብ ውሽጢ'ቲ ምዉታት ንኽትቀብረሉ'ኳ ዘስካሕክሕ ናይ ጸልማት ዓለም፣ ኩሉ ዝነበሮም ክብረት፤ ሃብትን ዘመድ ኣዝማድን "ደሓን ኩኑ" ብምባል ብዓቢ ቆራጽነት ብስቓይ ንኽነብሩ መሪጾም። እዞም ናይ ሓቂ መሰኻኽር፣ ኣብ ዓለም ድኻታት፤ ንዑቓትን ጽሉኣትን ነበሩ። ምሕረት ንኽረኽቡ ዘቕረብዎ ጥርዓን ሰማዒት እዘኒ ኣይረኸበን። ኣብ ክንዲ ምሕረት ከኣ ጭካነን ስቓይን ዕለታዊ መቝነኖም ኮነ።ምድሪ ድማ ናብቶም ኣብ ከርሳ ዝርከባ ዓሞቕቲ በዓትታት የዕቍባ ካብ ጸበባኦምን ስደቶምን ገለ ሩፍታ ከምዝረኽቡ ብምግባር ካብቶም ዓሌቶም ዝኾኑ ደቂ ሰባት ንላዕሊ ድንጋጼኣ ኣርእያቶም እያ።
ናይ ማርሴሉስ ናብ እምነት ክርስትና ምምጻእ ሃንደበት ዝኾነ ነገር ነበረ። ብኸምዚ ዓይነት ኣገባብ ካብ መንገዲ ስሕተት ናብ መንገዲ ሓቂ ምስግጋር ብእኡ ዝተጀመረ ኣይነበረን። ንሱ ናይ ኣህዛብ ስርዓታትን ናይ ፍልስፍና ትምህርትታትን ዝፈተነ ሰብ እኳ እንተነበረ፣ ዋላ ሓንቲ ፋይዳ ከይረኸበሎም ተሪፉ እዩ። ምስ እምነት ክርስትና ዝገበሮ ርክብ ግና ኩሉ ናይ ልቡ ድሌታት መሊኡ ሃቦ። እታ ባዶ ዝነበረት ነፍሱ'ውን ብሰላም ተመልአት። ኣዒንቱ'ውን ተኸፊተን ናይ ጽድቂ ብርሃን ረኣያ። በዚ ግሩም ዝኾነ ብርሃን ከኣ ብዙሕ ምስጢራት ክርዳእ ከኣለ። ኣብ ጎኒ እቶም መከራ ዝቕበሉ ዝነበሩ ሰራዊት ጽድቂ ኮይኑ ዝመጾ ኩሉ ብሓጎስ ንኽቕበል ድማ ጽኑዕ ውሳኔ ወሰነ። ብኸምዚ ኣገባብ ናብ ክርስቶስ ብንስሓ ዝምለሱ ብዙሓት ነበሩ። ከምዚ ናይ ማርሴሉስ፣ እቲ ዕውር ዝኾነ ናይ ኣህዛብ ሃይማኖት ላሕ ዘበሎም ብዙሓት ነበሩ። ስለዚ ከኣ ወንጌል ክርስቶስ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ክስበኸሎም ከሎ እቲ ሓቂ ንኽርድኦም ግዜ ኣይወስደሎምን ነበረ። እምነት ክርስትና ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ክሳዕ ክንድቲ ኣብ ምሉእ ዓለም ክበጽሕ ዝኸኣለ'ውን ካብዚ ምኽንያት ዝተለዓለ ነበረ።
ማርሴሉስ ሓሳቡ ቆሪጹ ምስቶም ክርስትያናት ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ንኽነብር ምስ ወሰነ ናይ ተስፋኦም፤ ፍርሃቶምን ሓጎሶምን ተኻፋሊ ክኸውን ጀመረ። እምነቶም፣ ትውክልቶምን ዘለኣለማዊ ተስፋኦምን ንልቡ መጸናንዒ ኮንዎ። ቃል ኣምላኽ'ውን ለይትን መዓልትን ብምምርማሩ መንፈሳዊ ህይወቱ እንዳበሰለ ከደ። ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝነብሩ ዝነበሩ ክርስትያናት ንጸሎትን መንፈሳዊ ኣኼባታትን ዝኸውን እኹል ግዜ ነይርዎም። ካብ ናይ ዓለም ላዕልን ታሕትን ዝተፈለዩ ብምንባሮም ከኣ ብዛዕባ ጉዳይ ነፍሶም ጥራይ ይሓስቡ ነበሩ።ፍቕሪ ዓለምን ተድላን ቶባ ኢሎም ዝሓደጉ ስለዝነበሩ ከኣ እተን ካብ ልሳኖም ዝወጻ ዝነበራ ቃላት እኳ ንእግዚኣብሄር ዘኽብራን ንመንግስቱ ድማ ዘጽንዓን ነበራ። ብዛዕባ ብእምነት ጸኒዕካ ምንባርን ኣብ ግዜ መከራ ብቖራጽነት ንሩባ ሩብ ድነ ሞት ምስጋር ዘውህቦ ክብርን ምዕላል ከኣ ኣይስልችዎምን ነበረ። ናይ ቀዳሞት ሰማእታት ታሪኽ ብምዝንታው ናይ እምነቶም መደምደምታ ብናፍቖት ይጸባበዩ ነበሩ። ልዕሊ ኩሉ ግና ነታ ናይ መወዳእታ ጻውዒት ዝስመዓላ፤ ምዉታት ዝትንስኡላን ህያው ዝኾኑላን፤ እቶም ብደሙ ዝተዓደጉ ዓሌታት ምድሪ ከኣ ምስ ጎይታ ኣብ ኣየር ዝራኸቡላን ኣብ ቅድሚ ዝፋን ፍርዲ ክርስቶስ ቀሪቦም ናይ እሙንነቶም ዓስቢ ዝቕበሉላን መዓልቲ ብተስፋ ይጽበዩ ነበሩ።
ማርሴሉስ ከኣ ብኸምዚ ዝበለ ኩነታት፣ ነቲ ናይ ምውታት ጥራይ ዘይኮነስ ብብዙሕ ኣሽሓት ዝቑጸሩ ህያዋን'ውን መንበሪ ዝኾነ፣ ናይ ካታኮምብ ናብራ ብቐረባ ክዕዘብ ከኣለ። ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝነብሩ ዝነበሩ ሰባት፣ ገልታዕታዕ ዘቐምሰሎምን መከራ ዘዳኸሞምን እኳ እንተነበሩ፣ ኣብቲ ውሽጥ'ቲ ዝነብርሉ ዝነበሩ ጸልማት ዘርእይዎ ዝነበሩ ሕጉስን ፍሕሹውን ገጽ ግና ኣብ ኣደባባያት ሮማ ካብ ዝረአዩ ገጻት እኳ ይበርህ ነበረ። ንሓድሕዶም ሃልሃል ብእትብል ፍቕሪ ይፋቐሩ ነበሩ። ዝምድንኦምን ሓልዮቶምን ብጽኑዕ ኣተኣሳሲርዎም ይረአ። ናይ ሓዘኖም ንብዓት ምስ ደም ናይቶም ዝሞቱ ሰማእት ብምትሕውዋሱ ነቶም ህያዋን ምስቶም ምዉታት ኣጣሚርዎም እዩ። ኣብ ውሽጢ እዘን ኣሰቀቕቲ በዓትታት ንኽነብሩ ዝተገደዱ ኩሎም ንስደት፤ መከራ፤ ሓዘንን ጸበባን ስዒሮም እዮም። ኣብ ውሽጠን ኮይኖም ተስፋን እምነትን፣ ብናይ ፍሽኽታኦም ብርሃን ከኣ ኮኾብ ጽባሕ ርእዮም እዮም። ካብ ልሳን እቶም ዝጉህዩን ዝበኽዩን'ውን ናይ ሓጎስ ቃላት ወጺአን እየን።
ናይ ዝሓለፈ ክፋላት ንምክትታል ነዞም ዝስዕቡ ሊንክታት ጠውቑ
ሰማእታት ካታኮምብ 01
ሰማእታት ካታኮምብ 02
ሰማእታት ካታኮምብ 03
ሰማእታት ካታኮምብ 04
ሰማእታት ካታኮምብ 05
ሰማእታት ካታኮምብ 06
ትርጉም ብቐሺ እምባየ ሃብተዝጊ
ሰማእታት ካታካምብ 7ይ ክፋል
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ነበርቲ ከተማ ኣክሱም ንዘበናት መፍትሒ ብዝሳኣንሉ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ንሳቐ ኣለና እንትብሉ ጥርዓን የስምዑ። ንድምፂ ኣሜርካ ርኢቶኦም ዝሃቡ ሰባት ከምዝብልዎ ብሰንኪ ስእነት ጽሩይ ዝስተ ማይ ብዙሓት ንሕማም ኩሊት ይቃልዑ ኣለዉ።
በኩረ ትጉሃን ኣምሳሉ ስቡሕ “ህዝቢ ኣክሱም ንዘበናት ዝኣክል ማይ ካብ ማይ ሹም ይረክብ ነይሩ። ማይ ሹም ምስ ተዘርገ ድማ ጎዳጉዲ ማይ ወላ እንተተኹዓቱ እቲ ማይ ጨውነት ስለዘለዎ ሰባት ብሕማም ኩሊት ይሳቐዩ ኣለዉ’’ ኢሎም።
ከንቲባ እታ ከተማ ድማ መንግስቲ እቲ ፀገም ምህላዉ ብዝግባእ ስለዝኣምን ብዘላቕነት ንምፍታሕ ኣብ ፃዕሪ ከምዝርከብ ይገልፅ። ከንቲባ ሓጎስ ”ነቲ ፀገም ንምቅላል መንግስቲ ብ55 ሚልዮን ቕርሺ ካብ ዓድዋ ናብ ኣክሱም 24 ኪሎ ሜትሮ መስመር ሻምባቆ ማይ ዘርጊሑ ማይ ካብ ግድብ ዓድዋ ክሳሓብ ይገብር ኣሎ። ኣብ ቀረባ እዋን ግልጋሎት ምሃብ ክጅምር እዩ’’ ኢሎም።
ህዝቢ ኣኽሱም ፀገም ዝስተ ማይ ሎሚ'ውን ኣይተፈትሐን ኢሉ የማርር
- ግርማይ ገብሩ
ነበርቲ ከተማ ኣክሱም ንዘበናት መፍትሒ ብዝሳኣንሉ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ንሳቐ ኣለና እንትብሉ ጥርዓን የስምዑ። ንድምፂ ኣሜርካ ርኢቶኦም ዝሃቡ ሰባት ከምዝብልዎ ብሰንኪ ስእነት ጽሩይ ዝስተ ማይ ብዙሓት ንሕማም ኩሊት ይቃልዑ ኣለዉ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ኣብ ዝተፈጥረ ህውከት ተሳቲፎም ተባሂሎም ኣብ ማእሰርቲ ዝጸንሑ 528 ተጠርጠርቲ ኽሶም ተቛሪፁ ድሕሪ ፅባሕ ረቡዕ ከምዝፍትሑ ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ እታ ሃገር ኣፍሊጦም።እዚ መስርሕ ንዝቕጽሉ ክልተ ኣዋርሕ ከምዝቕፅል’ውን ተዛሪቦም ኣለው።
ብመሰረት ውሳነ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ንጉዳይ ፍትሒ ዝከታተል ግብሪ ሓይሊ ምጥያሹ ዝገለፁ ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊ ኣቶ ጌታቸው እምባየ ብደረጃ ፌደራልን ክልልን ክሲ 528 ተጠርጠርቲ ከምዝቋረፅ ሎሚ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ሓቢሮም።
እቲ ግብረ ሓይሊ ኣሰራርሓ ፍትሒ ንምምሕያሽ ናይ ሓፂር፣ማእኸላይን ነዊሕን ትልምታት ከምዝሓንፀፀ ዝዘርዘሩ ኣቶ ጌታቸው ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ኣብ ዝነበረ ህውከት ተሳቲፎም ዝበሉዎም ተኸሰስቲ ኽሶም ብምቋራፅ ምፍታሕ ናይ ሓፂር እዋን ትልሙ ምዃኑ ኣረዲኦም።
“ነዚ መሰረት ብምግባር ብፌደራል ደረጃ ክሳብ ሎሚ ብዝተሰርሐ ናይ ምፍላይ ስራሕ 115 ተጠርጠርቲ ክሶም ኣብ ፈለማ ዙር ክቋረፅ ተገይሩ’ሎ።”
እዞም ተጠርጠርቲ ንዝተቐመጠ መዐቀኒ ዘማልኡ ብምዃኖም ኽሶም ክቋረፅ ንቤት ፍርዲ ቐሪቡ’ሎ ተሃድሶ ወሲዶም ክፍትሑ እዮም እውን ኢሎም።
“እዞም 115 ተጠርጠርቲ ካብ ሎሚ ጀሚሩ ንተኸታተልቲ ክልተ መዓልታት ስልጠና ተሃዲሶ ተወሂቡዎም ካብ ረቡዕ ጀሚሩ ምስ ሕብረተሰቦምን ቤተሰቦምን ክሕወሱ እዮም።”
ብመሰረት መግለፂ ኣቶ ጌታቸው ክሲ ንምቁራፅ ኣርባዕተ መዐቀኒታት ተቐሚጦም ኣለው ።ኣብ ዝነበረ ህውከትን ዕግርግርን ንህይወት ሰብ ዘየጠፍአ፣ከቢድ ምጉዳል ኣካል ዘየውረደ፣ኣብ ምዕናው ዓበይቲ ትካላትን ቀጥታዊ ተሳተፎ ዘይነበሮ ወይ ዘይመርሐን ንሕገ መንግስትን ሕገመንግስታዊ ስርዓትን ብሓይሊ ንምቕያር ብመሪሕነት ዘይተሳተፈን ክኸውን ኣለዎ ይብል።
ብተወሳኺ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ከተማ ዲላን ከባቢ ወረዳ ዲላን ኣብ ዝነበረ ህውከት ዝተሳተፉ 361 ተጠርጠርቲ ኣብ ወረዳ ኮንሶ ኣብዝነበረ ህውከትን ዕግርግርን ብተመሳሳሊ ኩነታት ተሳተፍቲ ዝነበሩ 52 ተጠርጠርቲ ኽሶም ተቛሪፁ ናይ ተሃድሶ ስልጠና ተዋሂቡዎም ናብ ስድርኦም ክሕወሱ እዮም ኢሎም።
ናይ ተሃድሶ ስልጠና ምስተውሃቦም ናብ ሕብረተሰብን ስድርኦም ተሓዊሶም ሰላማዊ ህይወቶም ብምምራሕ ናይ ሰላም ሓይሊ ንክኾኑ ክስራሕ እዩ ኢሎም።
እዞም ዝተፈረዶም እሱራት ቅድም ክብል ብዝተቐመጠ መዐቀኒታት ናይ ነፍሲ ወከፍ እሱር ጉዳይ እናተርኣየ ብናይታ ሃገር ሕጊ መሰረት ከምዝፍፀም እውን ተዛሪቦም ኣለው።
ናይዚ ፌደራል ይቕሬታ ተጠቀምቲ ይኹኑ ኽሲ ናይ ምቁራፅ መስርሕ ካብ ቤት ማእሰርቲ ዝፍትሑ ሰባት ጉዳይ ብዝተቐመጠ ኣብ ውሽጢ ክልተ ኣዋርሕ ብተኸታታሊ ከምዝፍፀም ወሲኾም ገሊፆም።
እዚ ፀብፃብ ክሳብ ዝተሰርሐ ድምጺ ኣሜሪካ ካብዝተፈላለዩ ምጭንታት ከምዝረጋገፆ ፍሉጣት መራሕቲ ተቓወምቲ ውድባት ብዛዕባ ምቁራፅ ኽሲ ይኹን ብዛዕባ ዝተጀመረ መስርሕ ዝተነግሮም ይኹን ዝፈልጡዎ የለን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ወለዳ ዘይቅበሉኒ ንኸይኮኑ ፈሪሔ ኣሎኹJag är rädd att hennes föräldrar inte ska acceptera mig - tigrinska
ሕቶ
ምስ ሓንቲ ሽወደናዊት ጓል ብሓደ ኣሎና፡ ግን ናብ ገዝኣ ክኸይድ ኣይደፍርን እየ። ካብ ካልእ ሃገር ስለ ዝመጻእኩ ጥራይ፡ ወለዳ ኣነ ሕማቕ ሰብ ኢየ ኢሎም ዝሓስቡ ኾይኖም ይስምዓኒ። ንሓደ ዓርከይ ክምኡ እዩ ኣጋጢምዎ። ካብ ሽወደን ብዘይምምጽኡ ጥራይ፡ ወለዲ ናይ ኣፍቃሪቱ ካብኡ ይፈርሑ እዮም። እዚ ዘይፍትሓዊ ኾይኑ ይስምዓንን የሕዝነንን። እንታይ ክገብር እየ?
ምላሽ
ቅድሚ ናይ ብጸይትካ ወለዲ ምርካብካ ጭንቀት ክስምዓካ ልሙድ እዩ። ሓደ ሓደ ሰባት እቶም ወለዲ ኣይቅበሉንን እዮም ወይ ሕማቕ ሰብ ኢዩ ኢሎም ክሓስቡ እዮም ብምባል ይሻቐሉ።
ንዓኻ ከመይ ከም ዝስምዓካ ብርግጽ በቲ ናይ ዓርኻ ኣፍቃሪት ወለዲ ምፍርሖም ይጽሎ እዩ። ኣፈላላይ ዘርኢን ኣድልዎን መብዛሕትኡ ግዜ ብምኽንያት ኣቐዲምካ ምፍራድ፡ ፍርሕን ኣዚዩ ቁሩብ ፍልጠትን እዮም ዘጋጥሙ። ኣቐዲምካ ምፍራድ፡ ቅድሚ ንሓደ ሰብ ምፍላጥካ፡ ከምዚ እዩ ኢልካ ክትሓስብ ከሎኻ እዩ። ንኣብነት ብዛዕባ ሓደ ካብ ሓንቲ ፍልይቲ ሃገር ዝመጸ ወይ ካብ ሓደ ፍሉይ ባህሊ ዘለዎ ሰብ፡ ኣቐዲምካ ምፍራድ ክህሉ ይኽእል እዩ።
ካብ ካልእ ሃገር ስለ ዝመጻእካ ወይ ካልእ ባህሊ ስለ ዘሎካ ጥራይ፡ ካልኦት ሰባት ካባኻ ክፈርሑ ወይ ገለ ክሓስቡ ከለዉ ዘይፍትሓዊ ኾይኑ ክስምዓካ ይኽእል እዩ። ከሕዝነካን ከሕርቐካን ይኽእል እዩ። ካበይ ከም ዝመጻእካ ብዘየገድስ ክትከብርን ጽቡቕ ኣቀባብላ ክግበረልካን ኵሉ ግዜ መሰል ኣሎካ።
ምስቶም ወለዲ ኣፍቃሪትካ ርክብ ንምግባር፡ ጽቡቕ ጌርካ ክትፈልጦም ምፍታን ሓደ ጽቡቕ መንገዲ ክኸውን ይኽእል እዩ።ብዛዕባኻን ብዛዕባ ድሕረ ባይታኻን ኣዕልሎም። ብኣኻ ቅቡል እንተ ኾይኑ፡ እቶም ወለዲ ንኽሓቱካ ኣፍቅደሎም። ከምኡ’’ውን ብዛዕባ እታ ናይ ኣፍቃሪትካ ስድራ ብዝያዳ ንኽትፈልጥ ከም ትህንጠ ኣርኢ። ዝፈርሑ ወይ ዝተሻቐሉ እንተ መሲሎም፡ ምእንቲ ክትዘራረብሉ ስለምንታይ ኢልካ ክትሓቶም ትኽእል ኢኻ።
ጋህዲ፡ ቅኑዕን ክትፈልጥ ደላዪን ብምዃን፡ ደስ እንዳ በለካ ክትፈልጦምን ንሶም እውን ክፈልጡኻን ከምትደሊ እውን ተርኢ ኢኻ። ብዝያዳ ምስ ተፋለጥካ እቲ ፍርሕን ቅድመ ፍርድን መብዛሕትኡ ግዜ ይንኪ እዩ።
ብናታ ወይ ናቱ ወለዲ ቅቡል እንተ ዘይዄንካ፡ ምስ ሓንቲ ወይ ሓደ ሰብ ብሓባር ምዃን ከቢድ ኾይኑ ክስምዓካ ከም ዝኽእል ይፈልጥ እየ። ሓደ ሓደ ግዜ ክሳብ ዘይክኣል ኾይኑ ክስምዓካ ይኽእል እዩ። ወለዳ ብዛዕባኻ እንታይ ዓይነት ኣተሓሳስባ ከም ዘለዎም ብዘየገድስ፡ ንስኻን እታ ኣፍቃሪትካን ብሓደ ክትኮኑ መሰል ከም ዘለኩም ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ።


text:
ስልጠና ቋንቋ ረፈንሳ ምርካብ
ምስ ኣልፍ ALF Auvergne ኦቨርገኝ
እንታይ ኢዩ?
ALF (ኮርስ ቋንቋ ፈረንሳ ) ን ስራሕ ዘተሓሕዝ ብቕዓት ቋንቋ ፈረንሳ እዩ ዘምህር
ብሳላ ALF, ቋንቋ ፈረንሳ ካብ ዘይዛረባ ዓድታት ዝመጹ ሰባት ዕድል ይረኽቡ
- ቋንቋ ፈረንሳ ንኽትመልኽ ምኽኣል
- ናይ ቋንቋ ብቕዓት ዝገምግም ፈተና ምስታፍ
- ምስ ደረጃ ብቕዓትኩም ዝከይድ ቋንቋ ፈረንሳ ኮርስ ምሃብ
እዚ መደብ ኣዚ ኣብ 4 ቦታታት ናይ ክልል d’Auvergne ማለት ኣብ ( ኣየኽ Allier, ሰንትራል Cantal, ኡት ልዋኽ Haute-Loire, ፓይደ ዶምPuy-de-Dôme). እዩ ዝህብ
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
ብቐጻሊ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ብቐጻሊ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ናይ ቋንቅያ ፈረንሳ ብቕዓትኩም መገምገሚ
ALF ናይ ፈረንሳ ደረጃኹም ምግምጋም ፣ ኣተኩርኩም ምስራሕ ምእንቲ ብ ሰለስተ ደረጃታት ክትትል ምግባር
ምሕባር ፣ ምድልዳል
ኣቲ ፕላትፎርም እዚ ብተግባሩ ኣብ ኦበርጌ Auvergne,ኣብ መደብ ናይ ተሳተፍቱ ኣትዩ ከዐውተኩም ዝጽዕር ኣካል ምዃኑ ዝተፈልጠ እዩ።
ዝቕጽል ባይታ
እዚ ፕላትፎርም እዚ ብ እቲ ደፓርትመንት መደብ ዝተተሓሓዘ ኮይኑ፣ እቲ ዝለዓለ ዓላምኡ ድማ ንዓኹም እቲ ዝግባእ ሓበሬታን ስልጠናን ምሃብ እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ን ኣሲስታንስ ሶሻልኩም ሕተቱ
ምስ ALF Auvergne ዘለዉ ኣሲስታንስ ሶሻል ፣ ናይ ፖሎምፕልዋ፣ social, ኣማኸርትኹምን Pôle Emploካምኡ እውን ኣስራሕትኹም ሕተቱ, ...
ነዚ ንምግባር ግን ቅድም ን ALF Auvergne. ቆጸራ ሕተቱ


text:
ስለምንታይ ኣብ ግዜ ሕማማት ብዘይካ ኣብ ኃሙስ ጽግቦ(ምሴታ ሓሙስ) ዝግበር ቅዳሴ ፡ እንተዘይኮይኑ ኣብ ካልእ መዓልቲ ኵሉ መንፈሳዊ ኣገልግሎትን ጸሎትን ካብ ወሽጢ ቤተ መቅደስ ወጻኢ ይካየድ፧
ኣብ ዘመነ ኣሪት ናይ ሓጥያት መስዋዕቲ ከቀርቡ ከሎ እቲ ዝተዳለወ መሥዋዕቲ ኃጥያት ካብ ቤት- መቅደስ ወጻኢ ኣብ ኣፍደገ እቲ መቅደስ ይሕርርዎ ነይሮም። ምኽንያቱ እቲ ዝሓርር መሥዋዕትን ሽትኡን ከይትንክዮም እሞ ከይርኽሱ፡ ነቲ ዝሓርር መሥዋዕቲ ኣብ ኣፍደገ ድንኳን መራኸቢ ካብ ቤተ-መቅደስ ወጻኢ ይቀርብ ነይሩ (ዘሌ4፡12-21)። ነዚ ዝመሳሰልውን ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስውን ገሸል መሥዋዕቲ ፋሲካና ብሙዃን ኃጥያት ዓለም ከርሕቅ ከሎ ስቀልቱ ኣብ ቀራንዮ ካብ ኢዮርሳሌም ወጻኢ ገበሮ።
ቅድስት ቤተ-ክርስቲያና ነዚ ናይ ኦሪት ሕጊ ተመርኪሳ ከምኡውን ናይ ቤዛ ዓለም ክርስቶስ ዝፈጸሞ ሥርዓት ስቅለት ተኸቲላ ኵሉ ኣብ ሰሙነ ሕማማት ዝቀርብ መንፈሳዊ ኣገግልግሎትን ጸሎታትን ካብ ውሽጢ ቤት-መቅደስ ወጻኢ ትግበሮ። ኣብ ማእክላይ ሥፍራ ናብ ቤተ-ክርስቲያን ብምዃኑ ኵሉ ጸሎታትን ንባባትን ናይ ሰሙነ ሕማማት ተብጽሖ ብዘይካ ቅዳሴ ኣብ ምሴታ ኃሙስ(ሓሙስ ጽግቦ)።ከምቲ ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ ዝጸሓፎ” ሰለዚ ኢየሱስ ብደሙ ንሕዝቢ ምእትንቲ ኪቅድስ ኢሉ ኣብ ወጻኢ ኣፍ ከተማ መከራ ጸገበ............................ ኣብዚ ሕጂ ከተማ የብልናን እሞ ሕጂ ጸርፊ ተሰኪምና ናብ ወጻኢ ሰፈር ናብኡ ንውጻእ።”ዕብ13፡13።
ሰለዚ ኣብ ሰሙነ ሕማማት ናብ ጥቃ መጋረጃ ቤተ-መቀደስ ኣይንቀርብ ስለምታይ መዓጾ ገነት ቅድሚ ዓርቢ ስቅለት ተዓጺዮ ስለ ዝነበረ። ኣብ ሓሙስ መዓልቲ ኣብ ቤት-መቀደስ ቅዳሴ ንሰርዓሉ ቀንዲ ምኽንያት ሓደ ካብቶም ዓንዲ ቤተ-ክርስቲይና ዝኾኑ ምሥጢራት፡ ምሥጢረ ቁርባን ክንፍጽም ግደነት ኣብ ውሽጢ ታቦት ዝርከበሉ ቤተ-መቅደስ ንኣቱ። ኣብ ግዜ ሰሙነ ሕማማት ምስ ክርስቶስ መድኃኔ-ዓለም ከምቲ ንሱ ካብ ኢዮሳሌም ወጻኢ ፡ ጸዋተ መከራ ዝተቀበለ ንሕናውን ነዚ ዓቢይ ውዕለት ብኣስተንትኖ እናዘክረና ካብ ቤተ-መቅደስ ፍንትት ብምባል ጽዋእተ መከራ ክርስቶስ ንሓብሮ።
ፍርሃት ኣምላኽ ዝመልኦ መፈቅሬ እግዚአብሔር ንጉስ ታዴዋስ ኣብ ግዜ ንግስነቱ፡ ሰሙነ ሕማማት ኣብ ዓመት እቲ ዝተቀደሰት ሰሙን ምዃኑ ተረዲኡ ኣብዛ ሰሙን ኵሉ ናይ መንግስትን ውልቅን ትካላት ተዓጺ ኵሉ ሰብ ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ዝፍጸም ጸሎት ከምቲ ሓንቲ ሥድራ ክሳተፍ ሕጊ ኣጽዲቁ ነይሩ። ንሱ ንባዕሉውን ካብ ንግስነቱ ወሪዱ ከም ሰብ ነዛ ዝተቀደሰት ሰሙን ንጽድቂ የወፍያ ነይሩ። ኣብዛ መዓልቲ እሱራት ተፈቲሖም ኣብ ቤተ-ክርስቲያን ዝካየድ ጸሎትን መንፈሳዊ በዓልን ክሳተፉ፡ ይፍቀደሎም ነይሩ። እዛ ብጽድቂ ሃብታም ዝኾነት ሰሙን እሱራት ካብ ማእሰርቲ ከይተረፉ ተፈቲሖም ኣብ ጾምን ጸሎትን ተጸሚዶም ናብቲ ወሃቢ ምሕረት፡ ፈታሒ ስጋን ነፍስን እግዚአብሔር ኣምላኽ ይጽግዑ ነይሮም። ንሕናውን ነዛ ዝተቀደሰትን ዘተባረኸትን ሰሙን ብጽድቂ ክንህብትም ንመንፈሳዊ በረኸት ነወፍያ።
ጾምናን ጸሎትን ይቐበለልና ሩህሩህ መድኃኔ-ዓለም!!
ኣከ
ዘመካነ ገነት


text:
ኣብ ታሕሳስ 2013 ዓ.ም.ፈ ኩናት ሓድ-ሕድ ኣብታ ሃገር ካብ ዝለዓል ጀሚሩ ኣስታት 2.3 ሚሊዮን ሰባት ካብ ቤት ንብረቶም ምፍንቓሎምን ካልኦት ልዕሊ 670,000 ናብ ጎረቤት ሃገራት ምስዳዶም ተፈሊጡ’ሎ።
ናይ ሕ/ሃ ትካል ስደተኛታት ከም ዝበሎ ኣብቲ ኣቐዲሙ ሰላማዊ'ዮ ዝተባህሉ ቦታታት ሰሜናዊ ባሕር ኢል ጋዛልን ክፍለ-ግዝኣታት ዋራፕ ብዝተላዓለ ግጭት ቁጽሪ’ቶም ናብ ጎረቤት ሃገራት ዝስደዱ ዘለው ይውስኽ ከምዘሎ የጠንቕቕ።
ብመሰረት ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ካብ ወርሒ ጥሪ ,2016 ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ ኣስታት 52,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ምስዳዶም እዚ ድማ ልዕሊ’ቲ ዝተገመተ ምኳኑ ይገልጽ።
ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ኣርያን ሩመሪ እዚ ምውሳኽ ቁጽሪ ስደተኛታት ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ብዝተመዝገበ ቁጽሪ ስደተኛታት ኮይኑ ንኣብነት ኣብ ኡጋንዳ ካብ ወርሒ ጥሪ ጀሚሩ ኣስታት 800 ደቡብ ሱዳናዊያን በብመዓልቱ ናብታ ሃገር ይኣትው ኢለን።
ንሰን በተወሳኺ ክሳብ ሕጂ 28,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ኣብ ኡጋንዳ ከምዘለዉ ካብዚኦም 86 ሚእታዊት ድማ ደቂ-ኣንስትዮን ህጻናትን ምኳኖም ይገልጻ። ሓደ ካብቲ እዞም ስደተኛታት ዝተዓቑብሉ ማጂ ሳልሳይ ብምባል ዝፍለጥ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ኡጋንዳ ዝርኸብ ቦታ ልዕሊ ዓቀን ከምዝኾነ ብዘይካ እቲ መሰረታዊ ናይ ሂወት ኣድሕን ኣገልግሎት ካልእ ተወሳኺ ሓገዝ ክህብ ከምዘይክእል’ውን የረድኣ።
ኢትዮጵያ ልዕሊ እተን ካልኦት ሃገራት 285,000 ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ዝተቐበለት ክትከውን ኸላ ኣብ ቀረባ እዋን ብዝሒ ቁጽሪ ዘለዎም ስደተኛታት ዶብ ብምስጋር ናብ ኢትዮጵያ ምእታዎም ዝገለጻ ወሃቢት ቃል ትካል ስደተኛታት ካብቶም ኣብዚ እዋን’ዚ ዝስደዱ ዘለዉ ደቡብ ሱዳናዊያን ዝበዝሑ ህጻናት ምኳነን ሓቢረን ኣለዋ።
‘መብዛሕትኦም ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተው ዘለው ደቡብ ሱዳን ስደተኛታት ኣላይ ዘይብሎምን ካብ ወለዶም ዝተፈለዩ ህጻናት ኮይኖም ኣብ ምብራቓዊ ክፋል እታ ሃገር ብዝተላዕላ ግጭት ዓሌታት ምክንያት ዝስደዱ ዘለዎ ኮይኖም ንነዊሕ መዓልታት ጫካታት ብምቁራጽ ኣብ ኦኩንጎ ይበጽሑ።’’
ጸብጻብ ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ብተመሳሳሊ ኣብ ዝሓለፈ ቁሩብ ኣዋርሕ ናብ ዲሞክራቲክ ረፖብሊክ ኮንጎ ዝኣተው ቁጽሪ ስደተኛታት ደቡብ ሱዳን ምውሳኹ ምዕዛቡ ብምግላጽ እቲ ቁጽሪ 12,000 ከምዝኾነ ይሕብር።
ሰሜናዊ ምብራቕ ኬንያን ማእከላይ ሪፖብሊክ ኣፍሪቃን ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ዝኣተው ደቡብ ሱዳናዊያን ከምዘለዉ ይገልጹ። ኣብ ኬንያ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥራይ እቲ ገምጋም ቁጽሪ ካብ 100 ናብ 350 ክብ ከምዝበለ ተሓቢሩ’ሎ።
እቶም ስደተኛታት ብወገኖም ብሰንኪ ደሕንነት ዘይምህላው፡ ከቢድ ደርቂን ልዑል ናህሪ ዋጋታት ይስደዱ ከምዘለዉ ይገልጹ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ቤንያሚን ነታንያሁ መንበሪ ትሑት አታዊ ዘለዎም ዝኾነ ደቡባዊ ክፋል ከተማ ቴል ኣቪቭ በጺሖም።
ንሶም ኣብቲ ሓሙስ 31 ነሓሰ,2017 ዓ.ም ኣብ ደቡባዊ ቴል ኣቪቭ ዘካየድዎ ምብጻሕ “ ደቡባዊ ክፋል ከተማ ቴል ኣቪቭ ንህዝቢ እስራኤል ክምለስ እዩ” ክብሉ ቃል ብምእታው፡ እዚ ዝኸውን ድማ ኣብቲ ቦታ ዘለው ስደተኛታት ብምስጓግ ኢሎም።
ቀ/ሚንስትር ነታንያሁ ኣብታ ሃገር ዘለው ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን “ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብታ ሃገር ሰሪጎም ዝኣተው እዮም እምበር ስደተኛታት ኣይኮኑን” ዝበሉ ኮይኖም እስራኤል ድማ ዶባታ ናይ ምህላው መሰል አለዋ ኢሎም።
ተሓላቒ መሰላት ስደተኛታት ማይ ጎለን እቲ ምብጻሕ ቀዳማይ ሚንስትር ነታንያሁ ናብታ ቦታ ጽቡቕ ተበግሶ ምኳኑ ብምግላጽ እንተኾነ ብሰንኪ ልዑል ሓለዋ ጸጥታ እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ነቲ ኩነታት ምሉእ ንምሉእ ኣይፈለጥዎን ትብል።
ኤርትራዊ ስደተኛ ጆን ካርል ብወገኑ እቶም ቀዳማይ ሚንስትር “ ምሳና ምስቶም ማሕበረሰብ ስደተኛታት እንተዝዘራርቡ ዝነበሩ” እቲ ካልእ ክፋል እቲ ሕብረተሰብ ድማ ምስምዕዎ ኔሮም ይብል።
እስራኤል ኣብታ ሃገር ዘለዎ ብኣሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ መብዛሕትኦም ካብ ኤርትራን ሱዳንን ዝመጹ ስደተኛታት ኩነታት ንምቁጽጻር ኣብ ቃልሲ ትርከብ።
እዞም ስደተኛታት ኣብ ሃገሮም ካብ ዘሎ ግጭትን ስቕያትን ሃዲሞም ዝመጹ ምኳኖም ይገልጹ እስራኤል ድማ ብሰንኪ ቁጠባ ዝተሰዱ እዮም ትብል ብተወሳኺ ምብዛሕ እዞም ስደተኛታት ኣብ ደቡባዊ ከተማ ቴል ኣቪቭ ንኣይሁድ እታ ሃገር ስግኣት ዝፈጠር ምኳኑ ትገልጽ።
እስራኤል ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ሃገራ ንምጉዳል ምስ ግብጺ ኣብ ዘዋስና ዶባታ መንደቕ ዝሃነጸት ክትኸው ከላ ኣብታ ሃገር ንዘለው ስደተኛታት ድማ ኣብ መዳጎኒ ማእኸል ክጸንሑ ወይ ናብ ሳልሳይ ሃገር ክኸዱ አለዎም ብዝብል መምርሒ ትኽተል።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እስራኤል ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ሳልሳይ ሃገር ዝለአኹ ስደተኛታት ልዕሊ 60 መዓልታት ኣብ ማእሰርቲ ክጸንሑ የብሎምን ዝብል ዘሕለፎ ውሳኔ ብኣባላት ገዛኢ ፓርቲ ሊኩድ ተሪር ነቐፌታ ምርካቡ ይፍለጥ።
ካልኦት አባላት ካቢነ ሚንስተራት ነቲ ውሳኔ ዝልውጥ ረቒቅ ከምዘቕርቡ’ውን ገሊጾም አለው።


text:
እዚ ንብዙሓት ደቀንስትዮ* የጋጥመን እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እቲ ታምፖን ባዕልኺ ከተውጽእዩ ትኽእሊ።
ባዕሉ ድማ „ኣይጠፍእን“ እዩ።
እታ ብልዕቲ ድማ ቅሩብ ሰንቲ ሜተር ንውሓት እዩ ዘለዋ።
ገለ ጠቐምቲ ሓበሬታ ክንህበኪ:
ተገቲርኪ ኮፍ በሊ ወይ ድማ ሽንቲ ቤት እተዊ።
ክትረጋግኢ ፈትኒ ድማ
ምኽንያቱ ነብስኺ እንተ ዘይተኣሲሩ ወይ እንተ ዘይተጨኒቕኪ እዩ ክሰልጥ ዝኽእል።
ምናልባሽ እቲ ታምፖን ወይ ነታ ፈትሊ ብኢድኪ ተርክብያ ትኾኒ።
„ንታሕቲ ክትደፍእያ“ ፈትኒ ኢኺ።
እንተ ደፊእኪዮ፡ ታምፖን ሓደ ሓደ እዋን ከኣ ባዕሉ ሸተት ኢሉ ይወጽእ እዩ።
እንተ ደኣ ብኸምዚ ዘይቀኒዑ ናብ ናይ ማህጸን ሓኪምኪ ቀልጢፍኪ ኪዲ።
ንሳ ድማ መርሚራ ነታ ታምፖን ከተልግሳ ትኽእል።
ታምፖን ምስ ዝርሳዕ ከሕምመኪ ይኽእል እዩ።
ስለዚ ብቕልጡፍ ናብ ናይ ማህጸን ሓኪምኪ ምኻድ ኣለኪ።
ዋላ እውን ታምፖን ኣብ ውሽጢ ከም ዝረሳዕኪ ርግጸኛ እንተዘይኮንኪ ናብ ሓኪምኪ ኪዲ።
ዘሕፍር ጉዳይ እውን ኣይኮነን።
ንኸይትሓሚ ድማ ኣገዳስነት ኣለዎ።


text:
Radio Erena: 17 September 2018
ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ሶማልያ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ ኣካዪዱ።
ወግዓዊ ልሳን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃቦ ሓጺር መግለጺ፣ እቲ ናይ ነፈርቲ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ልዕሊ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ መጥቃዕቲ ክፍኑ ዝዳሎ ዝነበረ ጉጅለ ኣልሸባብ ንምድምሳስ ዝዓለመ ምንባሩ ገሊጹ።
ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ብርጌደር ጀነራል ይልማ መርዳሳ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ መጥቃዕቲ መጽናዕቲ ዝተገብረሉ ምንባሩን ዕዉት ከምዝነበረን ድሕሪ ምግላጽ፣ 70 ዝኾኑ ኣባላት ኣልሸባብ ከምዝተቐትሉ ሓቢሩ።
ብተመሳሳሊ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ’ውን ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ኣልሸባብ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ኣካዪዳ።
ኣፍሪኮም፣ በቲ ኣብ ዕለት 11 መስከረም ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ዝወረደ መጉዳእቲ ከምዘይነበረ ካብ ምግላጽ ሓሊፉ፣ ዝርዝራዊ መብርሂ ኣይሃበን።


text:
ኮሮና ቫይረስ ንቃልሲ ደላይ ፍትሒ ህዝቢ፡ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ይገትኦ ዶ ?
ኮሮና ቫይረስ ንቃልሲ ደላይ ፍትሒ ህዝቢ፡ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ይገትኦ ዶ ?
ኮሮና ቫይረስ ኣብ’ዚ ንነብረሉ ዘለና መዋእል ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ተመሓላልፊ ሕማም፡ ኣብ መላእ ዓለምና ኣለዉ ዝበሃሉ ሕክምናዊ ትካላትን ሞያውያን ዝዛረብሉ ዘለዉን፡ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ከኣ ኤርትራውያን ንሓድሕድ ብኸመይ ንከላኸሎ ሓልዮት ዝመልኦ ምኽሪ ክዝርጋሕ ንርእዮ ዘለና ተወሳኺ ምስክር ዘድልዮ ኣይኮነን። ምስ’ዚ ኩሉ ዘጋጥም ዘሎ ኣህጉራዊ ጸገማት፡ ንዝጭፍለቕን ዝጭቆንን ዘሎ ህዛቢ ንምድሓን ዝግበር ዘሎ ዝተመደበ ዋዕላታት ኣኼባታት ክስረዝ ይግባእ ዶ? ክውንዘብፍ ይግባእ ዶ? ዝብል ሕቶታት ብክልተ መልክዕ ክምለስ ይከኣል።
ቀዳማይ ን29 ዓመታት ንህዝቢ ዝድሃኸ መልኣከ ሞት ስርዓት ህግደፍ እንዳረኣካ፡ እንዳሰማዕካ ካብ ካልኣይ ሞት ምህዳም ንረብሓ መን’ዩ ዝድምደም ከም ዝኽእል ምፍላጥ ዘገድስ’ዩ። ካልኣይ ኣብ ኣዳራሽ ተኣኪብካ ዝካየድ ዝነበረ መኽተ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ካልእ መልክዕ፡ ኣገባብ ርክብ ክሕዝን፡ ዝድምናታት ዘተን ምርድዳእን ክቅጽል ዘኽእል ሜላ ብምፍጣር፡ ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ዝሓለፈ 10-15 ዓመታት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት Paltalk ክካየድ ዝጸንሐ ውዕውዕ ክትዓት፡ ሕጂ’ውን ከም መተካእታ ንኣካላዊ ርክባት ዋዕላን ኮንፈረንስ ደለይቲ ፍትሒ ብመተካእታ ንኽካይድ ዝኽልክል ተክኒካዊ ጸገማት ስለ ዘየልቦ ንምልካዊ ስርዓት ትንፋስ ዝህብ ክፍተት ግዜ ክንፈጥር ኣይግባእን።
ኣብዝ’ኢ ጉዳይ ከም ዓብይ ኣብነታዊ ተሞክሮ ተበግሶ ኣማኒኤል ዳዋ፡ ኣብ ዓለም ምሉእ ዝተባርዐ ህዝባዊ ናዕቢ ክጥቀስ ዝኽእል፡ ኣብ ድሌት ዝተመርኮሰ፡ ህዝባዊ ንቅሎ ዓጋቲ ዘይብሉ ምኳኑ ዘርድእ’ዩ። ሕጂ’ውን ነዚ ኣገባብ ተኸቲልካ ኣብ’ዚ ጽንኩር ኩነታት ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ምቅላስ ይከኣል’ዩ።
ብልክዕ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝብና ብዝለዓለ ዓቕሙ ብዝፍቅዶ ብዛዕባ ጥዕንኡ ክግደስን ዝረኽቦ ምኽሪ ብግብሪ ከሰንዮ ንህላውነቱ ክከላኸልን፡ ብድሕሪ ድሕነቱ ከኣ ድሕነት ህዝቡ፡ ድሕነት’ቲ ሓበሬታን፡ ድሕነት ክንክን ጥዕና ዘይብሉ ውጹዕ ህዝቢ፡ በቲ ዘለዎ ዓቕም ተኽእሎን ዕድልን፡ ኣብ ቤቱ ኮይኑ ክምጕት፡ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ምስ ጸሓየ ከኣ ኣብ ቅርዓት ወጺኡ ንቡር ተቃውሞ ክቅጽለሉ ዘክእል ዕድል ክፈጥር ይግባእ።
ሎሚ ብሰንኪ ኮሮና ቫይረስ ክንእከብ ኣይንኽእልን፡ ሓቂ’ዩ፡ ግን ከኣ ብኣካል ደኣ ኣይንራኸብ’ምበር ብዝተፈላልየ ቴክኖሎጂ ዝፈጠሮ ዕድል ምብጥቃም ህዝብና፡ ነቲ ኣካላዊ ርክባት መተካእታ ኣማራጺ ክረኽበሉ ክባላሓት ይግባእ። እዚ መተካእታ ርክባት ኣሎ ድዩ ኸ? እወ ኣሎ። ኩሎም ቅሩብነት ዘለዎም ንዝተመደበ ኣኼባታትን ዋዕላን ኣብ ግዜኡ ንኽትግበር ዘኽእሎ መዳያት ኩሉ ፈተነ ክፍትሽ ይግባእ።
እዚ ብኮሮና ቫይረስ ዝተላዕለ ኣርእስቲ ኣብ ሕልና ወይ ፖለቲካዊ መደብ ሰሪዕኻ ክትዛረበሉ ዘይሞራላዊ፡ ወይ ዘይሰብኣዊ ኮይኑ ክረአ ከም ዝኽእል ርዱእ’ዩ። ይኹን’ምበር እቲ ንነብረሉ ዘለና ዓለም ኣብ ፖለቲካዊ፡ ኤኮኖምያዊ፡ ድምር ካልእ ዲፕሎማስያውን ማሕበራውን ጉዳያት ዘዛርብ ዘሎ ብምዃኑ ካብ መስመር ዝወጸ ኣርእቲ’ውን ኣይኮነን፡ ይኹን’ምበር ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ንነካይዶ ቃልሲ፡ ካብ ሞት ዘይሓልፍ ሞት፡ ካብ ኣህጉራዊ ጠመተ ፍታሕ ወጻኢ ዘይኮነ ፍታሕ ንህዝብና ክንረክበሉ መንገዲ ወይ ኣማራጺ ምንዳይ፡ ክንዕገትን፡ ክንዕቀፍን፡ ጠጠው ክንብልን ዝግባእ ኣይኮነን።
በቲ ብሞያውያን፡ ናይ ሕክምና ኪኢላታት ዝወሃብ ዘሎ ምኽሪ ተቀቢልና፡ ኣብ ቤትና ኮይና፡ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ርክባትና ክንቅጽል ግን ዝኽልክል ኣይመስልን። ሎሚ ሎሚስ ዋላ እቶም ሞያውያን ናይ ሕልምን ክኢላታትው’ን እንተኾነ ዝሕልፍዎ ዘለዉ መልእክትስ ካብ እዋናዊ ሓደጋ ዝረሓቐ ኣብ በይቶም ወይ ቤት ጽሕፈቶም ኮይኖም’ዮም። ምእንቲ’ዚ ከኣ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ክንቃለስ ዝእግደናን ዝኽልክለናን ኣይኮነን።
ኣብ’ዚ ጽንኩር ኩነታት ኣብ ህዝብና ክረአ ዝኽእል ዘሎ ሻቕሎት ንምህዳእ፡ ምኽሪ ንዘድልዮም ኣሕዋትን ኣሓትን ሽማግለታትን ህጻናትን ብዓቕምና ዘፍቅዶ ክንሕግዝ ይግባእ። ብዓብዩ ከኣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ኣብ ጸላም ምሕደራ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዝነብር ህዝብና ተስፋ ንምሃብ ኣዘውቲርና መልእክትና ብምኽሪ ከነመሓላልፍ ክንበቕዕ ተክእሎ ሕልና ከነዕቢ ይግባእ።
ዝቃለስ ይዕወት
ዜናን ሓበሬታን ው.ሓ.ዲ.ለ
14 መጋቢት 2020


text:
ኣብ ኢትዮዽያ ተፀበይቲ ህፁፅ ረድኤት ብ29 ሚእታዊ ምንካዩ ሓደ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ሕቡራት መንግስታት ኣፍሊጦም።ኢትዮዽያ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ብመግቢ ርእሳ ክትክእል’ያ እውን ኢሎም።
ሕ/መ ትማሊ ብመሰረት ዘውፀኦ መግለፂ፣ ዝተማለአ መግቢ ዝላዓለ ሓገዝ በዝሒ ይፅበያ ዝነበራ ወረዳታት ኣብ‘ዘን ዝቅፅላ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ነክዩ‘ሎ።
ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ 12 ኣዋርሕ ናይ ህፃናት ዝተመጣጠነ መግቢ ይፅበያ ዝነበራ363 ወረዳታት ኢትዮዽያ፣ሎሚ ናብ 311 ከምዘንቆልቆለ እቲ ዜና ሓቢሩ። እዚ ለውጢ ከመይ ኢሉ ተመዝጊቡ?
”እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት፣ቀዳማይ ዝተማለአ መግቢ ብዝምልከት፣ምስ ሓፈሻዊ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ ዝተኣሳሰረ ስለዝኾነ‘ዩ።ኩላትና ከምንፈልጦ ካብ ቅድሚ ዓሚ ሓምለ ጀሚሩ፣4.5 ሚልዮን ዝነበረ በዝሒ ተፀባዪ ህዝቢ ናብ 3.2 ሚልዮን ስለ ዝነከየ‘ዩ” ኢሎም ኣቶ ምትኩ።
እቶም ባዓል-ስልጣን ሕርሻ ወሲኾም ናይ ዳሕረዋይ እዋን ኣዝመራ ማእቶት ክውስኽ‘ዩ ዝብል ትፅቢት ኣሎ፣እዚ ማለት ድማ ንቀፃሊ ዝህሉ ውህሉል እኽሊ ከምዘይሕይል ገሊፆም።
ክፍሊ ሜትሮሎጂ ኢትዮዽያ ግና፣መጠን ዝመፅእ እዋን ዝናብ ክንኪን ኣብ ልዕሊ ኣዝመራ ኣሉታዊ ፅልዋ ከምዝህልዎ ገሊፁ ነይሩ።ኣቶ ምትኩ ካሳ‘ውን እንተኾኑ ብዛዕባ‘ቲ ግምት ሜትሮሎጂ ኣይካትዑን።ኣብ ክንድኡ ነቶም ኣሉታዊ ውፅኢታት ንምቅልባስ ካልኦት ውጥናት ኣለውና ይብሉ። ከምኣብነት ንእስ ንእስ ዝበሉ ስርሕቲ መስኖ፣ቀልጢፎም ዝበፅሑ ዘራእቲ ምጥቃም ዝብሉ ከምፍታሕ ከምዝታሓዙ‘ውን ጠቂሶም።
ኣብ ተመሳሳሊ እዋን ኣዝመራ ምስ‘ቲ ናይ ዓሚ ክነፃፀር ከሎ ብሸሞንተ ሚእታዊ ይዛይድ።እንተኾነ፣ዋጋ ናይ ገሊኦም ኣእካልን ኣሕምልትን ፍረታትን ይኸብር‘ዩ ዘሎ።ዝቅባበ ዝቅፅል እንተኾይኑ ድማ ኣብ ምርግጋፅ ውሕስነት መግቢ ዕንቅፋት ከምዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኮነን ይብል መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።
ኣብ ኢትዮጵያ በዝሒ ተፀበይቲ ህፁፅ ረድኤት ብ29 ሚእታዊ ነክዩ ተባሂሉ
- መለስካቸው ኣምሃ
ቀፅሪ ተፀበይቲ ካብ 4.5 ሚእታዊ ናብ 3.2 ሚእታዊ ወሪዱ'ሎ
ኣብ ኢትዮዽያ ተፀበይቲ ህፁፅ ረድኤት ብ29 ሚእታዊ ምንካዩ ሓደ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ሕቡራት መንግስታት ኣፍሊጦም።ኢትዮዽያ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ብመግቢ ርእሳ ክትክእል’ያ እውን ኢሎም።
ተወሳኺ
-
27/09/2022
ቃለ መጠይቕ ምስ ዶ/ር ኣረጋይ ግርማይ
-
27/09/2022
የጊ- ተሸላሚ ስነ-ጥበበኛ ኣማሓዳሪ ክፍለ-ሃገር ዋሺንግተን
-
27/09/2022
ስነ ስርዓት ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ ከተማ ኣስመራ


text:
ስርዓት ኤርትራ ንእሱራት ኣገዲዱ ናብ ታዕሊም ከም ዝወሰደ ተገሊጹ2022-06-29 09:26:14 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 435 times
- font size decrease font size increase font size
ሓደ ገጽ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣብየቶ
ስርዓት ኤርትራ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዳጒንዎም ዝጸንሐ መንእሰያት ናብ መደበራት ወተሃደራዊ ታዕሊም ይወስዶም ከም ዘሎ ሬድዮ ኤረና ኣብ ናይ 26 ሰነ 2022 ፈነወ ዜናኣ ሓቢራ። በቲ ዜና መሰረት ካብ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣብየቶ ጥራይ፡ 500 ፍትሒ ዝጽበዩ ዝነበሩ እሱራት ከይፈተዉ ናብ መደበር ታዕሊም ተወሲዶም።
እዞም ንነዊሕ ግዜ ምስ ሕጽረት መግቢ፡ ሕክምናን ካልእ ማሕበራዊ ቀረብን ብሕሱም መግረፍትን ዝቓይን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክማስኑ ዝጸንሑ እሱራት መንእሰያት ዝተወስድዎ መደበር ታዕሊም ኣብ ኣፍዓበት ዝርከብ ምዃኑ ከኣ እቲ ሓብሬታ ኣቃሊዑ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ብሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ተመዚዞም፡ ኩነታት ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ብዝከታተሉ ሱዳናዊ ኮሚሽነር፡ ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ዝቐረበ ጸብጻብ፡ ስርዓት ኤርትራ በቲ ምስ ጐረቤት ትግራይ ኣትይዎ ዘሎ ውግእ፡ ትሕቲ ዕድመ ከይተረፉ ኣገዲዱ የሰልፍ ከም ዘሎ ምጥቃሱ ዝዝከር እዩ።
ብኻልእ ወገን ድማ፡ ብሰንክቶም ቅድሚ 3 ዓመታት ንወተሃደራዊ ታዕሊም ናብ ኤርትራ ዝተወስዱ መንእሰያት ሶማሊያ፡ ኣብ መንጎ ክልቴን ሃገራት ዘይምርድዳእ ይፍጠር ከም ዘሎ ተገሊጹ። ጆርጅ ኣንደርሰን ዝተባህለ ጋዜጠኛን ተመራማርን ኣብ ናይ ትዊተር ገጹ ከም ዝጸሓፎ፡ እቲ ዘይምርድዳእ ዝተፈጥረ፡ ሓድሽ መንግስቲ ሶማሊያ ነቶም መንእሰያት ናብ ሃገሮም ክመልሶም ምስ መደበ፡ መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ክኽፈለኒ ዝግበኦ 50 ሚልዮን ዶላር ቅድም ይወሃበኒ ብዝብል፡ ጀሆ ስለ ዝሓዞም ምዃኑ እቲ ጋዜጠኛን ተመራማርን ኣቃሊዑ። ብሓፈሻ ህዝቢ ሶማሊያ፡ ብፍላይ ከኣ ኣደታት ደቀን ካብ ኤርትራ ክምለሱለን ብተኸታታሊ ክሓታ ከም ዝጸንሓ ዝፍለጥ እዩ።
ብመንጽርቲ ነቶም ሶማላውያን ዝተዋህበ ደረጃ ታዕሊም፡ ስርዓይ ህግደፍ ዝሓቲቶ ዘሎ ክፍሊት ኣዝዩ ዝተጋነነ ምዃኑ ተዓዘብቲ ይገልጹ።


text:
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ን30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት ግብጺ ሑስኒ ሙባረክ፡ በቲ ንዝሓለፉ ክልተ መዓልታት ተጓሃሂሩ ሎሚ ዓርቢ 28 ጥሪ ናብ ጥርዙ ዝበጽሐ ህዝባዊ ናዕቢ መንግስቱ ክብትን ተገዲዱ።
እቲ ኣይ ካብ ባይቶ ኣይ ካብ ጋዜጣ ኣይ ካብ ህዝቢ ሓታቲ ዘይብሉ፡ ከከም ኣተሳስኡ ባህ ዝበሎ ዝገብር ቀይዲ-ኣልቦ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ ባዕሉ ተሓሲሙዎ ዝጸንሐ ውክልና ሕብረት ኣፍሪቃ ብምቕባል ከም ወኪሉ ከገልግሎ ንግርማ ኣስመሮም ናብ ኣዲስ ኣበባ ልኡኹዎ ከምዘሎ ኣህጉራዊ ማዕከናት ዜና ዓለም ገሊጸን።
እቲ ንሰሉስ ዕለት 13 ሚያዝያ ብተቓወምቲ ውድባትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ኣብ ኦስሎ ኖርወይ ክግበር ተመዲቡ ዝጸንሐ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ናብ ካልእ ግዜ ከነመሓላልፎ ከም ዝወሰንና ክንሕብረኩም ንፈቱ፡፡
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኔዘርላንድስ ካብ ኤርትራውያን በስገዳድ 2% (ክልተ ሚእታዊት) እናኽፈለ ABN AMRO ኣብ ዝተባህለ ባንክ ናይታ ሃገር ብሕሳብ ቁጽሪ 425297322 ኣቐሚጡዎ ዝጸንሐ 4.8 ሚልዮን ይሮ ከይንቀሳቐስ ተኣጊዱ ከምዘሎ ማእከል ምርምርን ስነዳን ኤርትራ ዝተባህለ ኣብ ኔዘርላንድስ ዝመደበሩ ሲቪካዊ ማሕበር ሓቢሩ።
ኣብ ሽወደን ን6 ዓመት ከምዘይሕጋዊ ስደተኛ ክቕመጥ ዝጸንሐ ወዲ 28 ዓመት ተስፋልደት ዝተባህለ ኤርትራዊ መንእሰይ ኣስታት 1. 2 ሚልዮን ክሮነር ሽወደን ወይ ድማ ኣስታት 170 ሽሕ ዶላር ዕጫ ሎቶሪ በጺሑዎ፡ ነዚ ብጽቡቕ ዕድሉ ዝረኸቦ ዓወት ክቕበል ሎሚ 5 መስከረም ኣብ ቴለቪዥን ከምዝቐረበ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ 18 ነሓሰ ከካይዶ ኣቐዲሙ ሒዙዎ ዝጸንሐ ናይ ሃገረ – ቐጠር መገሻ ከምዝቦኾረ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።


text:
—-
ብመንነቶም ጥራሕ ኣብ ሙሉእ ኢትዮጵያ ተኣሲሮም ዝርከቡ ደቂ ትግራይ ብህፁፅ ክፍትሑ ከምዘለዎም ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራትን ሰብ ሞያን #ትግራይ ሓቲቱ፡፡
ብመንነቶም ጥራሕ ኣብ ሙሉእ ኢትዮጵያ ብጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድ ተኣሲሮም ዘለው ደቂ ትግራይ ብቕልጡፍ ክፍትሑ ማሕበረሰብ ዓለም ሓላፍነቱ ክፍፅም ከምዝግባእ ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራትን ሰብ ሞያን ትግራይ ሓቲቱ፡፡ እቲ ዓለም ለኸ ማሕበር ናብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝፀሓፎ ደብዳበ ኣብ ሙሉእ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ተወለድቲ ትግራይ ብመንነቶም ጥራሕ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒኖም ይሳቐዩን ይሞቱን ከምዘለዉ ኣፍሊጡ፡፡
ብፍላይ ድማ ኣብ ክልል #ዓፋር ሰመራን ኣብ ትሕቲ ገባቲ ሓይሊ ኣምሓራን መሻርኽቶምን ዝርከብ ህዝቢ ዞባ ምዕራብ ትግራይን ብጅምላ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ተዳጒኑ ከምዘሎን ብግፍዒ ይቕተልን ንዝኸፍአ ሓደጋ ተቓሊዑ ምህላውን እቲ ደብዳበ ኣዘኻኺሩ፡፡
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይኹን ኣብ ካልኦት ከባቢታት እታ ሃገር ዝርከቡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑፀሩ ተወለድቲ ትግራይ ሕዚ እውን ከም ብሓዱሽ ይህደኑን እቶም ተኣሲሮም ዘለው እውን ፍትሒ ስኢኖም ይሳቐዩን ሃለዋቶም ከምዘይፍለጥን ብምጥቃስ ብፍላይ ድማ ህፃናት፣ ኣዴታትን ሰብ ዕድመ ፀጋን ኣብ ከቢድ ኩነታት ከምዝርከቡ ሓቢሩ፡፡
ስለዝኾነ ድማ ማሕበረሰብ ዓለም ሓዱሽ ምእሳር ደቂ ትግራይ ጠጠው ንክብልን እቶም ብኢ-ሰብኣዊ ኣገባብ ተኣሲሮም ንነዊሕ እዋን ዝሳቐዩ ዘለውን ብህፁፅ ንክፍትሑ ትርጉም ዘለዎ ስጉምቲ ክወስድ ዓለም ለኸ ማሕበረሰብ ምሁራትን ሰብ ሞያን ትግራይ መፀዋዕታ ኣቕሪቡ፡፡
ብገ/እግዚኣብሄር ታደለ


text:
ደሃይ ካብ ኤርትራ – 17 ሕዳር 2015
ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፡ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ተጣባቂ ሰብኣዊ መሰላት፡ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ካብ ዝኽሰስ ንድሓርን ብገበን ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ከይቀርብ ፍርሒ ስለዝሓደሮን፡ መዕቆቢኡ የጣጥሕ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እዚ ኣብ ልዕሊ
- ውልቀ መላኺ ኢሳያስ፡ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ኮሚሽን ተጣባቂ ሰብኣዊ መሰላት፡ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ካብ ዝኽሰስ ንድሓርን ብገበን ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ከይቀርብ ፍርሒ ስለዝሓደሮን፡ መዕቆቢኡ የጣጥሕ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እዚ ኣብ ልዕሊ ኢሳያስ፡ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ግንባርን ትካላት’ቲ ስርዓትን ዘንጸላሉ ዘሎ ክሲ ግብራዊ ኣንተኾይኑ ኢሳያስ ካብ ተሓታትነት ንምምላጥ ኣብ ዓዲ ሃሎ ክሕክል ከምዘይክእል ኣዳዕዲዑ ስለዝግንዘብ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ክጠፍእ ኣለዎ። ብመሰረት ሓበሬታ ናይቶም ንስርዓት ህግደፍ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታት፡ ንውልቀ መላኺ ኢሳያስ ከተዕቁቦ ትኽእል ሃገር መን ክትከውን ትኽእል ኣፎም መሊኦም ክዛረቡ’ኳ እንተዘይክኣሉ፡ ኢሳያስ ብጸገም ጥዕና ኣመኽንዩ፡ከም በዓል ቻይና፡ ጣልያን፡ ኩባ፡ ከምኡ’ውን ገለ ካብ ሃገራት ማእከላይ ምብራቕ ብጥቅሚ ክደናገጻሉ ከምዝኽእላ ይእምቱ። ገለ ተንትንቲ ፖለቲካ ግን ነዚ ሓሳብ’ዚ ኣይሰማምዑሉን። ብኣጠማምታ ናይቶም ተንተንቲ፡ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ብኣህጉራዊ ቤት-ፍርዲ ገበነኛ ምዃኑ እንተተረጋጊጹን ኣብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክቀርብ እንተተወዲኡን፡ ኣብተን ኣንጻር ምዕራባውያን ሃገራት መርገጺ ዘለወን ስርዓታት ከም በዓል ሱዳን፡ ዙምባብወን ኢራንን መጸግዒ ክህብኦ ከምዝኽእላ ይገልጹ። ዚምባብወ ንኢሳያስ መሐከሊ እንተሂባቶ ድማ መንግስቱ ሃይለማርያም ብኹሩምቱ ክስሕቕ እንከሉ ንኢሳያስ ግን ውርደትን ሕማም ርእስን ክኾኖ’ዩ። እንተድኣ ኣብ ኤርትራ ስርዓተ ኣልቦ ኩነታትን ሕንፍሽፍሽን ከይፍጠር ተሰጊኡ ግን፡ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ውሳኔ ቅድሚ ምሃቡ ኢሳያስ ብሰላም ስልጣኑ ከምዝገድፍን ብገበን ከምዘይሕተትን ንምግባር ከም በዓል ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ጀርመን፡ እስራኤል፡ ስዑድ ዓረብን ርዋንዳን መተዓረቂ ሓሳብ ከቅርባ ይኽእላ’የን። እቶም ምንጭታት ኣብ መደምደምታ፡ እቲ ወሳኒን እንኮ ፍታሕን ግን፡ ነዚ ብዓቅሊ ጽበት ሰንደልደል ዝብል ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ብስሙር ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ምውጋድን ኣብ ቦታኡ ንሃንቀውታ ህዝቢ ኤርትራ ዘንጸባርቅ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምትካል’ዩ።
- ኢሳያስን ውሑዳት ኮራኩሩን በቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ድጉል ምንቅስቃስ፡ ተቃውሞታት ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን፡ ጸቅጢ ማሕበረሰብ ዓለምን ጸልማት ተርክቦም ከምዘላ ስለዝተገንዘቡ፡ ማዕበል ህዝቢ ንምህዳእ፡ ብሕቡሕ ተቃውሞ ህዝቢ ንምጭፍላቅ፡ ስልጣኑ ንምንዋሕ፡ ቁጠባውን ዲፕሎማስያውን ሓገዝ ንምርካብን፡ ነቲ ማሕበረሰብ ዓለም ትጠልቦ ዘላ ሕቶታት ዕረ እናጥዓሞ ጽገናውን መታለልን ለውጥታት ንምግባር ይበላሓት ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ነዚ ንምትግባር ድማ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብላዕለዎት ካድራት ህግደፍ፡ ሓለፍቲ ዞባታትን ጸጥታን ኣብ ወጻኢ ድማ ብኤምባሲታት፡ ቤት ጽሕፈት ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ፡ ቆንስላትን ተደናገጽቲ ምሁራትን ኣቢሉ ጽዑቕ ጎስጓስ ከምዘካይድን ብመራኸቢ ብዙሓኑ ልዑል ጥመት ከምዝግበረሉን ተፈሊጡ’ሎ ። ነቲ ኣብ ወጻኢ እናሓየሉ ዝመጽእ ዘሎ ቃልሲ ንለውጢ ንምግታእ ድማ፡ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ሃሱሳት ይልእኽን ገንዘብ የዋፍርን ከምዘሎን እዚ ስጉምቲ’ዚ ድማ ኩሎም መለኽቲ ስርዓታት ኣብ ድሮ ውድቀቶም ዝጥቀምሉ ሕሱር ሜላ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ኣረዲኦም።
- ስርዓት ህግደፍ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብህዝቢ ኤርትራ እናተጸልአን ካብ ማሕበረ ሰብ ዓለም እናተነጸለን ይመጽእ ስለዘሎ፡ ኣብ መንጉኡን ኣብ መንጎቶ’ም እሙናተይ ዝብሎምን፡ ብጥቅሚ ምትፍናን፡ ካብ ተሓታትነት ንምህዳም፡ ተስፋ ምቁራጽን ሓድሕድ ምውንጃልን ይገንን ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ገሊጾም። ላዕለዎት እዘዝቲ ሰራዊት፡ ሓለፍቲ ጸጥታ፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍን ብምስጢር ዶላራት ምእካብን ኣብ ደገ ምሕባእን፡ ናይ ዜሮ ሰዓት ምስ ኣኸለ ስድራቤቶምን ንነብሶምን ካብ ኤርትራ ወጻኢ ክነብሩ ባይታ የጣጥሑ ከምዘለዉ ብሰፊሑ ይዕለል። ኣብዚ ንነብሰይ ይጥዓመኒ ዕማም ብቀጥታን ብተዘዋዋርን ዝያዳ ተጸሚዶም ዘለዉ ድማ፡ ሓጎስ ገብሪሂወት ፡ የማነ ገብረኣብ፡ ጀነራል ተኽላይ ሃብተስላሴ፡ ኣብርሃ ካሳ፡ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደሃንስ፡ ኣማሓዳሪት ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ጽገረዳ ወልደገርግስ፡ የማነ ገብረመስቀልን ኣብ ሱዳን ከባቢ ከሰላ ብሓላፍነት ኣብ ጸጥታውን ቁጠባውን ትካላት ተመዲቦም ዝሰርሑ ሰባትን ይርከብዎም። ምስ’ዚ ኣብ ዝተኣሳሰር ነጥቢ፡ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ እቶም ቀንዲ ኣመንተይ ዝብሎም’ውን ስለዘይኣምኖም፡ ተወዲቦም ኣንጻሩ ዝኾነ ስጉምቲ ከይወስዱን ኣብ መንጎኦም ምጥርጣር ከምዝሰፍን ንምግባርን፡ ብተናጸል ምእካብን ርክባት ምክያድን ከምኡ’ውን ንሓደ ምምጓስን ነቲ ካልእ ድማ ምድሃልን ልሙድ ስርሑ ኮይኑ ከምዘሎ እቶም ምንጭታት ገሊጾም። ኣብዚ ናይ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ክጥዕሞ ምምጓስ ክኸፍኦ ምዝላፍ ዝያዳግዳይ ኮይኖም ዘለዉ እሙናቱ ድማ፡ ሓጎስ ገብረሂወት፡ ጀነራል ፍሊጶስ፡ የማነ ገብረኣብ፡ ኣብርሃ ካሳን የማነ ገብረመስቀልን’ዮም።
- ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፡ ድሕሪ’ቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ዝተመሓለለፈን ብኻልኦት መርበባት ሓበሬታ ኣቃልቦ ዝተገብረሉን ኣርእስቲ፡ ነዚ ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ጸገማትን መፍትሒኡን ዘጉልሕ መደረ ቢተወደድ ኣብርሃ፡ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ ሃይለ ድሩዕን ካልኦትን ምስተቃልሐን ተሓቢኡ ዝነበረ ምስጢር ቃልዕ ስለዝወጸን፡ ንኢሳያስን ነቶም ካብ ጉጅለ 15 ዝጠለሙን ክሳብ ሎሚ በዞም ብዘይ ፍርዲ ኣብ ማእሰርቲ ዝበልዩ ዘለዉን ብስቃይ ዝተቀትሉን፡ ጉጅለ 15፡ ጋዜጠኛታትን ካልኦት ዜጋታትን ብፍርሕን በለጽን ምስቃጦም ጭንቀት ከምዝፈጠረሎምን ብመስተ ተደሪኾም “ዓዲ ትጠፍእ ኣላ፡ ብኻ ምስቶም ዝተኣስሩ ጅግንነት ፈጺምና” ኢሎም ምስ ቤተሰቦምን ኣመና ዝኣምንዎምን ከምዘዕሉ ይግለጽ። ህዝቢ ብወገኑ፡ ነቶም መቃልስቲ ጉጅለ 15 ዝነበሩ ብጾቶም ካልኦትን ምጥላሞምን ክሳብ ሎሚ ኣበይ ኣለዉ፡ ስለምንታይ ዘይፍትሑን ፍርዲ ዘይወሃቦምን ኢሎም ዘይምሕታቶምን፡ “ኤርትራዊት ኣደ ዘይወለደቶም ኤርትራውያን’’ ኢሉ ከምዘባጭወሎም ዋና መዕለሊ ኮይኑ’ሎ። ብተወሳኺ ህዝቢ፡ “ኣደ ወሊዳ ትምከን፡ ኣሽሓት ከም ቢተወደድ ኣብርሃ ይወለዱ’’ ኢሉ ነቶም ምስ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ብስቅታ ደቂሶም ዘለዉ ከም በዓል ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ጀነራል ስብሓት ኤፍረም፡ ኣስካሉ መንቀርዮስ፡ ተስፋይ ገብረስላሴ፡ ፎዝያ ሃሽም፡ ዑስማን ሳልሕ፡ ወልደሚካኤል ኣብርሃ፡ ሮሞዳን መሓመድኑርን ካልኦት ሰበስልጣንን፡ ኣብ ህይወቶም ዘኹርዕ ታሪኽ ክፍጽሙ፡ ኣብ ጎደናታት ይሓምዮም ኣሎ።


text:
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ነገቭ፣ ቤት ማእሰርቲ ሳሃሮኒም ዝጸንሑ 14 ኤርትራውያን ትማሊ ሰንበት ናብ ኤርትራ ከምዝመለሶም ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
እቶም ኤርትራውያን ድሕሪ ናይ ሓደ ዓመት ማእሰርቲ ብድሌቶም ናብ ኤርትራ ክምለሱ ከምዝሓተቱ’ዩ መንግስቲ እስራኤል ዝገልጽ።
ናብ ኤርትራ ኣብ ዝምለስሉ’ውን ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ እስራኤል ኣቶ ተኸስተ ተስፋማርያም ከሰንዮም ምዃኑ ጸብጻብ ዮርሳሌም ፖስት ክሕብር ጸኒሑ’ዩ።
እንተኾነ፣ እቶም መንግስቲ እስራኤል ብድሌቶም ናብ ኤርትራ ክምለሱ ሓቲቶም ዝበሎም 15 ኤርትራውያን፣ ብኣስትርጓሚ ዳግማይ ክሕተቱን ብድሌቶም ይምለሱ ምህላዎም ብቪድዮ ዝተሰነየ መረጋገጺ ቃል ክህቡን ኣኽባር ሕጊ እታ ሃገር የሁዳ ዌንስተን ሓቲቱ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ናብታ ሃገር ሰሊኾም ኣትዮም ዝበሎም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት፣ ነናብ ዓዶም ክሳብ ዝምለሱ ኣብ በረኻ ነገቭ ኣብ ዝተደኮነ ቤት ማእሰርቲ ሳሃሮኒም ብዘይዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ን3 ዓመታት ክእሰሩ’ዩ ዝውስን።
እንተኾነ ጉዳይ ኤርትራውያን ብደረጃ ዓለም ፍሉይ ቆላሕታ ዝወሃቦ ብምዃኑ፣ እስራኤል ነቶም ኤርትራውያን ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ንምስጓጎም ኣብ ስምምዕ ከምዝበጽሐት’ያ እትጠቕስ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን ድማ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ምስጓግ ክትጅምር ምዃና ደጋጊማ ትሕብር።
እስራኤል ነቶም ናብ ኤርትራ ዝመለሰቶም 14 ኤርትራውያን ንልዕሊ ሰለስተ ዓማታት ኣብ ጽኑዕ ማእሰርቲ ክጸንሑ ወይ ድማ ናብ ዓዶም ክምለሱ ብምፍርራሕ በስገዳድ ናብ ኤርትራ ከምዝመለሰቶም’ዮም ዝወቕሱ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ናብ እስራኤል ንተወሳኺ ትምህርቲ ካብ ዝተላእኩ ሸሞንተ ቴክኒሻናት መንገዲ ኣየር ኤርትራ እቶም ኣርባዕተ ኣብታ ሃገር ዑቕባ ንምሕታት ከምዝተረፉ ክረጋገጽ ክኢሉ ኣሎ።


text:
Breaking News: Updated: ምእንቲ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ካብ ግዜ ንእስነቱ ብተወፋይነት ዝተቓለሰ ልዑል ፍቕሪ ሃገርን ህዝብን ዝነበሮ ሓርበኛ ሃገራዊ ዶር ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ) ኣብ ዓዲ ጥልያን፣ ትማሊ ርቡዕ ኣብ ዓዲ ጥልያን ብሕማም ምኽንያት ኣብ መበል 65 ዓመቱ ዓሪፉ።
ምእንቲ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ካብ ግዜ ንእስነቱ ኣትሒዙ ብተወፋይነት ዝተቓለሰ ልዑል ፍቕሪ ሃገርን ህዝብን ዝነበሮ፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝፈጸሞ ከቢድ ጥልመት ብምዅናን፣ ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ክብደት ውሽጣዊ ሕማሙ ከይዓገቶ ከም ኣቦ ሓድነት
ምእንቲ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ካብ ግዜ ንእስነቱ ኣትሒዙ ብተወፋይነት ዝተቓለሰ ልዑል ፍቕሪ ሃገርን ህዝብን ዝነበሮ፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝፈጸሞ ከቢድ ጥልመት ብምዅናን፣ ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ክብደት ውሽጣዊ ሕማሙ ከይዓገቶ ከም ኣቦ ሓድነት ኤርትራውያን ኣብ ጎኒ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ደው ብምባል ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምቅልጣፍ ክሳብ’ ታ ናይ መወዳእታ ዕለትን ናይ መወዳእታ ትንፋሱን ቃልሱ ኣነሃሂሩ ክንቀሳቐስ ዝጸንሐ ሓርበኛ ሃገራዊ ዶር ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ) ብሕማም ምኽንያት ኣብ መበል 65 ዓመቱ ትማሊ ረቡዕ 22 ጥቅምቲ ሰዓት 11፣00 ለይቲ ኣብ ሕክምና ዓዲ ጥልያን ዓሪፉ።
ብቕንዕናኡን ፍቕሪ ህዝቡን ዝልለ ሓርበኛ ሃገራዊ ዶር ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ) ሓድነት ኤርትራውያን መሪሕ ዛዕባ ክኸውን ብዘካየዶ ጻዕሪ ብዙሕ ህዝቢ ናብ ቃልሲ ብምስሓብ ታሪኽ ሰሪሑ ዝሓለፈ ውፉይ ኤርትራዊ እዩ።
ስነስዓት ቀብሪ ናይቲ ኣብ ኣስመራ ብ1949 ዝተወልደ ዓዲ ገብራይ ዝዓዱ ሓርበኛ ዶር ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ) ጽባሕ ቀዳም 25 ጥቅምቲ 2014 ኣብ ከባቢ ሚላኖ ኣብ እትርከብ ምስ ቤተሰቡ ዝቕመጠጠላ ዝነበረት ከተማ BUSTO ARSIZIO ቤተክርስትያን San Michele ሰዓት 10፣00 ንጉሆ ክፍጸም እዩ።
ክቡራት ተኸታተልትና፣ ናይ ቀዳም 25 ጥቅምቲ መደብ ራድዮ ኣሰና ኣብ ዕረፍትን ውርሻን ሓርበኛ ሃገራዊ ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ) ዘተኮረ ክኸውን ምዃኑ እናዘኻኸርና፣ በዚ ቁጽሪ ተለፎን ራድዮ ኣሰና 146 951 39711 ደዊልኩም ሓጺር ናይ ጽንዓት መልእኽቲ ከተመሓላልፉ (መልእኽቲ ክትገድፉ) ከምእትኽእሉ ንሕብረኩም።
ድምጺ ኣሰና ብመስዋእቲ ሓርበኛ ሃገራዊ ዶር ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ) ዝተሰምዓ መሪር ሓዘን እናገለጸት ንቤተሰብን ፈተውቱን ደለይቲ ፍትሕን ጽንዓት ትምነየሎም።


text:
Radio Erena: 16 February 2020
መበል 75 ዋዕላ ኣንጻር ኩሉ ዓይነት ምግሃስ መሰላት ደቀንስትዮ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን፣ ንጉዳይ ደቀንስትዮ ኤርትራ ብዝምልከት ሓያሎ ሕቶታት ቀሪቡ።
ኣብቲ ኣብ ጀኔቫ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ፣ ብዘይካ ንኤርትራ፣ ንላትቪያ፣ ፓኪስታንን ዚምባብወን ብዝምልከት እውን ዘተ ከምዝተኻየደሉ፣ ካብታ ከተማ ዝተመዓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ብፍላይ ንጉዳይ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ብዝምልከት፣ ኣደ መንበር ሃማደኤ ድሕሪ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ልዕሊ 20 ሕቶታት ካብ ወከልቲ ሃገራትን ኣህጉራውያን ትካላትን ተሳተፍቲ ቀሪቡ።
ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት እውን ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺበን ኣብ ዘቕረብኦ ጸብጻብ፣ መንግስቲ ኤርትራ ብዝኣወጆ ግዱድ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ብፍላይ ኣብ ደቀንስትዮ ኣውሪዱዎ ዘሎ በደላት፣ ክሳብ ጾታዊ ዓመጽ ከምዝበጽሕ ኣመልኪተን።
መንግስቲ ኤርትራ ንሓፈሻዊ ውዕላት ማዕርነት ደቀንስትዮ፣ መሰላተንን ዕድላተንን ንምርግጋጽ ዝወሰዶ ተበግሶ እንተሎ መርትዖ ከቕርብ፣ ሓደ ካብቲ ዝቐረበ ሕቶታት ኮይኑ፣ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝወርድ ኣደራዕ ንምክልኻሉ፣ ዝጸደቐ ሕግታት እንተሎ፣ ነቲ ሕጊ ዝጠሓሱ ዝተወስደሎም ስጉምትን ዝኣመሰሉ ካልእ ሕቶታትን ቀሪቡ።
እንተኾነ ወከልቲ መንግስቲ ኤርትራ፣ ብቑዕ ምላሽ ስለዘየዳለዋ ነቲ ዝቐረበ መግለጺታትን መረጋገጺን ዝጠልብ ሕቶታት ክብድሆኦ ከምዘይከኣላ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
ሃገራዊ ማሕበር ደቀንስትዮ ኤርትራ ካብ መንግስቲ ኢድ ኣእታውነት ነጻ ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነ፣ ብቐንዱ ነቲ መንግስቲ ከገልግል ዝቖመ ማሕበር’ዩ ብምባል ሓያሎ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ እቲ ማሕበር ከምዘይውክለን ይገልጻ።


text:
እቲ 14 ሕዳር 2014 ዓ/ም ብሰለሰተ ኣንፈት ኣብ ግምባራት ላሊበላን ሰቖጣን ስልቲ ሰራዊት ትግራይ ተጠቒሙ ንኽቖርፅ ዝኣተወ ሓይሊ ፋኖ ሕቖኡ ተጎዝዩ ዝበዝሕ ሓይሉ ተድመሲሱ ዝተረፈ ድማ ናዉቲ ዕጥቁን ቁሱላት ሰራዊቱን ራሕሪሑ ክምዝሃደመ ኣብቲ ግምባር ዝተሳተፉ ኣባላት ሰራዊት ትግራይ ንቴሌቭጅን ተዛሪቦም።
ድኹም ሞራልን ትሑት ዓቕምን ተሓንጊጦም ስዕረት ተጎሊቢቦም ዝተመልሱ ሓይልታት ፋኖ ኣብ ኣተኣታትወኦም ብዕልልታን ጋይላን ዓምቢሮም እንተመፁ ኣብቲ ግምባር ዝፀነሐ ሰራዊት ትግራይ በቲ ልሙድ ስልትን ሜላን ዉግእ ተጠቒሙ ሙዉታት፤ቁሱላትን ሙሩኻትን እነትገብሮም በቲ ዉቅዒት ሰምቢዱ ዝሃደመ ንብረት ዝተረፈ ሓይሊ ድማ ኣብ ኢድ ሰራዊት ትገራይ ምእታዉ ተሓቢሩ።
ኣብዚ ግምባር ዝተሳተፈ ሓይሊ ፀላኢ መቅደላን ቴድሮስን ዝበሃል ብርጌድ ምኻኑ ዝተዛርቡ ኣባላት ስራዊት ትግራይ ፀላእቲ ብረክት ዝበሉ ቁምቡላታት ብሰማይ ይሰድድ ከምዘነበርን ኮይኑ ግና በዚ ዘይተደናገፀ ሰራዊት ትግራይ ዉዳበኡ ብምሕያል ብዝገበሮ ስርሒት ብዓወት መሰስ ኢሉ እዩ።
ካልእ ኣብቲ ዉግእ ዝተሳትፉ ሓይልታት ፀላእቲ ሜላ ዉግእ ዘይኽሉን ትሕቲ ዕድመን እነትኾኑ ካብቶም ብሰራዊት ትግራይ ዝተማረኹ ኣባላቶም ዉሽጢ ሓይሎምን ሓይሊ ሰራዊት ትግራይን ከምዘይመጣጠንን ከቢድ ዉቅዒት ከምዝበፀሖምን መስኪሮም።
መንግሰቲ ኣብዪ ፤ሰራዊት ትግራይ ምስ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምፅጋዖም ተታሓሒዙ ዝፈጠረሉ ስንባደ ዕድመን ክእለትን ብዘየገድስ ኩሉ ጥራይ ንኽኸትት ብዘመሓላለፎ ትእዛዝ ብርክት ዝበሉ ወገናት ኣደዳ ቀለብ ኣሞራ ካብ ዝገብሮም ዉዒሉ ሓዲሩ እዩ።
axumite mediahttp://axumite media


text:
ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ዝርጋሐን ብቕዓትን ትካላት ጥዕና ንምርግጋጽ ብዝተኻየደ ወፍሪ፡ ብሓፈሻ ልዕሊ 90 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ’ቲ ዞባ ኣገልግሎት ጥዕና ከምዝረክብ፡ 74 ሚእታዊት ካብኡ ነቲ ኣገልግሎት ኣብ ውሽጢ 10 ኪሎ-ሜተር ከምዝረኽቦ ተገሊጹ።
ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዶክተር ዮውሃንስ ተኸስተ፡ ንዓመታት ካብ መሰረታዊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ተሓሪሙ ዝጸንሐ – ኣብ ርሑቕ ከባቢታት ዝነብር ህዝቢ፡ ገዚፍ ወጻኢታት ብምውፋር ሳላ ዝተጠርነፈ ኣገልግሎት ክረክብ ከምዝበቕዐ ኣረዲኡ።
መብዛሕትአን ትካላት ጥዕና ዘበናዊ መሳርሒታትን ብቑዓት ሞያውያንን ብምዕጣቐን፡ ኣብ ሆስፒታላት ዝርአ ዝነበረ ጻዕቂ ኣብ ምቅላልን ዝለዓለ ሕክምና ንምርካብ ዝነበረ ሃልኪ ኣብ ምንካይን ጽቡቕ ኣበርክቶ ይገብራ ከምዘለዋ ገሊጹ።
ኣብ ማእከላት ጥዕና እንድላል፡ ቅሮራ፡ ኣዶብሓ፡ ቃምጨዋ፡ ዳህላክን እማህሚመን – ሓደስቲ ኣምቡላንሳት ከምእተመደባ፡ ኣብ ሆስፒታላት ናቕፋ፡ ኣፍዓበትን ባጽዕን ኣገልግሎት ሕክምና ስኒ ከምእተጀመረ እውን ሓቢሩ።
ሸፈነ ክታበት ብዝምልከት፡ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ናይ’ቲ ዞባ ዝተደኰና ትካላት ጥዕና፡ መድሃኒት ንምዕቃብ ዝሕግዝ ጸሓያዊ ጸዓት ስለዝተተኽለለን – 85 ሚእታዊት ከምዝበጽሐ ተገሊጹ።
ብሓፈሻ ኣንጻር ሸሞንተ ሕማማት ስሩዕ ክታበት ከምዝወሃብ ዝጠቐሰ እቲ ጨንፈር፡ ንነብሰ-ጾራት ዝወሃብ ክታበት፡ ኣብ ምውሓስ ጥዕና ኣደታትን ዕሸላተንን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብር ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ብሰንኪ ጉድለት ጽሬት ከጋጥም ዝጸንሐ ሕማማት ንምቊጽጻር ብዝተሰላሰለ ኮም ዝመርሖ መደባት፡ ተርእዮ ሕማም ትራኮማ ካብ ኣስታት 11 ሚእታዊት ናብ ኣስታት ሰለስተ ሚእታዊት ከም ዝወረደ፡ ዓሶ ድማ ብዓቢ መጠን ከምዝነከየ ተፈሊጡ።


text:
Radio Erena: 24 April 2022
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ናይ ወጻኢ ሃገራት ቪዛ ዝሓዙ ኤርትራውያን ካብታ ሃገር ክወጹ ኣብ ዝሽገሩሉ ዘለዉ እዋን፤ መንግስቲ’ታ ሃገር ጸጥታ ናይ ምቁጽጻር ሓላፍነት ከምዘለዎ ኣፍሊጡ።
ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ንወሃብ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረብኦ ሓበሬታ፤ ናይ ኤርትራ ፓስፖርት ዝውንኑ ኤርትራውያን፤ ናይ ወጻኢ ሃገራት ቪዛ ሒዞም ካብታ ሃገር ኣብ ዝወጹሉ እዋን፤ መንግስቲ ጽኑዕ ምቁጽጻር ምግባሩ፤ ምስ ሃገራዊ ጸጥታ ዝተኣሳሰር ምኻኑ ገሊጸን።
ክፍሊ ኢሚግረሽን ኢትዮጵያን ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዝርከቡ ኣባላት ጸጥታን፤ ብናይ ወጻኢ ቪዛ ክንቀሳቐሱ ንዝፍትኑ ኤርትራውያን፤ ብምድንጓይን ብምቕያድን፤ ካብ መገሻኦም የተኣጋጉልዎም ምህላዎም ብተደጋጋሚ ክቐርብ ዝጸንሐ ጥርዓን እዩ።
ካብ ኢትዮጵያ ከይወጹ ዝተኣገዱ ኤርትራውያን ምህላዎም እውን ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ እዩ።
ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ፤ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ናይ ወጻኢ ሃገራት ቪዛ ዝሓዙ ኤርትራውያን፤ ካብ መገሻኦም ምትእጉጓሎም ከቕርብዎ ዝጸንሑ ጥርዓናት ከምዝፈልጦ እኳ እንተተኣመነ፤ ‘ሕጋዊ ደኩመንታትን ጸጥታዊ ኩነታትን ክረጋገጽ፣ ክሕለፍ ዘለዎ መስርሕ ኣሎ’ ክብል ገሊጹ።
ኣብዚ ቀረባ እዋናት፤ ብዝሒ ዘለዎም ናይ ኤርትራ ቪዛ ዝውንኑ ኤርትራውያን ካብ ኢትዮጵያ ክወጹ ይፍትኑ ምህላዎም እቲ ኣምባሳደር ብተወሳኺ ገሊጹ።
==================


text:
ኣብ ሶማል ትማሊ ሓሙስ ሞይቶም ዝተረኸቡ ሸውዓተ ሰራሕተኛታት ኣገልግሎት ጥዕናን ሓደ ካልእ ውልቀሰብን ኣብ ነበርቲ፣ናይቲ ከባቢ ሰበስልጣንን ዓበይቲ ዓድን ከቢድ ስንባደ ምፍጣሩ ተሓቢሩ።
ነባሪ እቲ ከባቢ ዝኾኑ ሽማግለ ዓዲ ኣሕመድ መሓምድ ሙሴ ሬሳታት ሸውዓተ መናእሰይ ሰራሕተኛታት ጥዕናን ሓደ ወናኒ ሽቑን ካብ ሞቓድሾ 30 ኪሎ ሜትር ሪሒቑ ኣብ ዝርከብ ቦታ ረኺብና ኣለና ኢሎም ።
እቶም ሰባት ናይ ሶማል ወታሃደራዊ ኽዳን ብዝተኸደኑ ተዓፊኖም ምስዝተወሰዱ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ እዮም ተቐቲሎም ተረኺቦም።
ነቲ ስጉምቲ ዝፈጸመ አካል ክሳብ ሕጂ ንፁር ኣይኮነን። ሙሴ ሓዊሱ ዓበይቲ ዓዲ እቲ ከባቢ ግን ወታሃደራት ሶማል ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብ መንገዲ ብዝተቐብረ ቦምብ ናይ ዝሞቱ ትሽዓተ ወታሃደራት ሕነ ንምፍዳይ ብወታሃደራት መንግስቲ ዝተፈፀመ እዩ ይብሉ።
ኮሚሽነር ክፍለ ግዝኣት ባላድ ግን ነቲ ክሲ ብምንፃግ ፈፃሚኡ ኣል ሸባብ እዩ ኢሎም ኣለው።


text:
ኣብ ፓኪስታን ቁጽሪ ብቫይረስኮሮና ዝተሓዙ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ብምውሳኹ፡ ሓዲሽ ዙር ምዕጻው ክተተግብር ውድብ ጥዕና ዓለም ሓቲቱ።
ኣብ ፑንጃብ ትብሃል ዝዓበየት ግዝኣት ፓኪስታን ዝርከብ ወኪል ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ዘሕልፎ መልእኽቲ፥ ፓኪስታን ክልተ ሰሙን በብእብረ ክትከፍትን መርመራታት ናብ ኣብ መዓልቲ 50 ሺሕ ን ክተዛይድን መኺሩ። ፓኪስታን ልዕሊ 113 ሺሕ ብቫይረስኮሮና ዝተታሕዙ ልዕሊ 2,000 ድማ ዝሞቱ መዝጊባ`ላ-።
ቀ/ሚ`ታ ሃገር ኢምራን ካን፥ ምዕጻው ኣብ ኤኮኖሚ`ታ ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ ድኻታት ኣዕናዊ ሳዕቤን ሰለዘለዎ ብዝብል ኣይንዓጹን ኢና ክብል ኣፍሊጡ`ዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ። ኣሜሪካ ኣብ`ታ ቫይረስኮሮና ዝጀመረላ ቻይናዊት ከተማ ዉሃን ዝነበራ ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈታ ዳግም ከፊታቶ።
ሃገራት ካብ ምዕጻው ኤኮኖሚኤን ኣብ ዝወጻሉ ዘለዋ እዋን፥ ላዕላዋይ ክኢላ ተላገብቲ ሕማማት ኣሜሪካ ግን እቲ ሕማም ገና እናማዕበለ`ዩ ክብል ምጥንቃቑ ቐጺሉ`ሎ።
ብራዚል ድማ ንመዓልታዊ ጸብጻብ ቫይረስኮሮና ካብ መንግስታዊ መርበብ ሓበሬታ (ወብሳይታ) ኣውጺኣቶ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ላዕላዋይ ቤትፍርዲ ብዝሃቦ ውሳነ ከም ዝምለስ ኮይኑ`ሎ።
ብራዚል ኣብ ዓለም ብቑጽሪ ለበዳ ቫይረስኮሮና ድሕሪ ኣመሪካ ካልኣይ ተሰሪዓ ዘላ ሃገር `ኳ እንተኾነት፥ ሰዓቢ የማናዊ ክንፊ ፕረዚደንታ ግን፡ ካብ ንእሽቶ እንፍልወንዛ ዝፍለ ኣይኮነን እንበለ ከነኣእሶ ጸኒሑ`ሎ።
ሞስኮ ንክልተ ወርሒ ተዓጽያ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብዚ ሰሙን ናብ ንቡር ተመሊሳ`ላ- ሰበ-ስልጣን ሩስያ መብዛሕቲኡ ኣብያተ ንግዲ ክኽፈትን፥ ኣብታ ርእሰ ከተማ ተዓጽዮም ዝነበሩ 12 ሚልዮን ህዝቢ ክወጹን ኣፍቂዶምሎም ኣለዉ። ከንቲባ ሞስኮ፥ እቲ ለበዳ ቀስ እናበለ ከምዝጎድል ስለዝገበርና ነቲ ስጉምቲ ምኽፋት ክንወስድ ክኢልና ኣለና ኢሉ።
ኣብ ከተማ ሞስኮ እቲ ናይ ምዕጻው እገዳ ክልዓል ክኢሉ ዘሎ ቁጽሪ መዓልታዊ ብቫይረስኮሮና ምትሓዞም ዝተመዝገቡ ናብ ፍርቂ ስለዝጎደለ`ዩ ።
እቲ እገዳ ናይ ምልዓል ስጉምትታት ዝውሰድ ዘሎ ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ብሰንኪ`ቲ ለበዳ ተሰናኺሉ ዝነበረ ኣገዳሲ ፖለቲካዊ ውራያት ንምግባር ኣብ ዝሸባሸበሉ ዘሎ እዋን`ዩ- ሓደ ካብኡ፥ኣብ ልዕሊ ናዚ ጀርመን ዝተዓወትሉ መበል 75 ዓመት ገዚፍ ወተሃደራዊ ምርኢት`ዩ። ሕጂ ኣብዚ ወርሒ ሰነ-24 ክካየድ ተመዲቡ`ሎ።


text:
Radio Erena: 28 October 2018
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን ንኤርትራ ብዝምልከት ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ መንግስቲ’ታ ሃገር ንነውሕ ግዜ ኣንጻር ኤርትራ ሒዙዎ ዝጸንሐ መርገጺ’ዩ ዘንጸባርቕ፣ ክብል መንግስቲ ኤርትራ ከሲሱ።
መንግስቲ ኤርትራ ብመንገዲ ሚኒስትሪ ዜና ኣቢሉ ትማሊ ዕለት 27 ጥቅምቲ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ነቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን ዘቕረቦ ጸብጻብ ድሕሪ ምንጻግ፣ ጀርመን ካብ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኢድ ምእታው ክትቁጠብ ኣተሓሳሲቡ።
ኣብቲ ብዕለት 12 ጥቅምቲ ንፓርላማ ጀርመን ዝቐረበ ጸብጻብ፣ ዕርቀ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝጻወቶ ተራ ዕዙዝ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ፣ እቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታቱ ዝኾነ ምምሕያሽ ይኹን ለውጢ ከምዘየርኣየ ጠቒሱ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ጀርመን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ሓያሎ መዳያት ምትሕብባር ተጸሚዳ ከምዘላ ብምዝኽኻር፣ ካብ ጸጥታ ሶማል ክሳብ ጉዳይ ፈለግ ናይል ናይ ግብጺ ዝዝርጋሕ ዲፕሎማስያዊን ቁጠባዊን ምትሕግጋዝ ትገብር ከምዘላ ገሊጹ።
እቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙዎ ዘሎ ብድሆታት ገና ዘይፈተሖ’ኳ እንተኾነ፣ ስትራተጂ ሓንጺጹ መስርሕ ብመስርሕ ይኸይድ ከምዘሎ ዘርእዩ ምልክታት ከምዘለዉ ግና ይገልጽ። እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ከም ቀንዲ መቆጻጸሪ ሕብረተሰብ ጌሩ ሒዙዎ ዘሎ ሃገራዊ ኣገልግሎት እውን እንተኾነ፣ ገና ብሰፊሑ ይቕጽሎ ከምዘሎን፣ ናይ ምምሕያሽ ኣንፈት ከምዘይረኣዮን ገሊጹ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምላሹ፣ መንግስቲ ጀርመን ኣብ ጉዳይ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ምትእትታው ከቋርጽ ኣለዎ ክብል የተሓሳስብ።
====================


text:
ዋንጫ ኣፍሪቃ ምስ ጋዜጠኛ ስፖርት ኣማኑኤል ኣልኣዛር
ዋንጫ ሃገራት ኣፍሪቃ ንሓደ ዓመት ድሕሪ ምንውሑ ካብ ጥሪ 9 ክሳብ የካቲት 6,2022 ኣብ ካመሩን ተኻይዱ። ትማሊ ሰንበት የካቲት 6,2022 ድማ ብፈላማይ ዓወት ሴኔጋል ተዛዚሙ'ሎ። ኣብቲ ትማሊ ዝተኻየደ ናይ ፍጻመ ግጥም ግብጺን ሴኔጋልን ምዱብ ናይ ጸወታ ጊዜ ብዘይሸቶ ድሕሪ ምዝዛሙ ብቕላዕ መቕጻዕቲ 4ብ2 ብዓወት ሴኔጋል ተዛዚሙ'ሎ። ነቲ ናይ ትማሊ ግጥም ብፍላይ ብሓፈሻ ድማ ንግጥም ዋንጫ ኣፍሪቃ ብዝምልከት ንጋዜጠኛ ስፖርት ኣማኑኤል ኣልኣዛር ኣዘራሪብናዮ ኣለና።
ኢፒሶዳት
-
መስከረም 28, 2022
ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዳግማዊት ብኸመይ ይዝከራ?
-
መስከረም 28, 2022
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝረኣ ጎንጺ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ይመዛበሉ
-
መስከረም 27, 2022
ቃለ መጠይቕ ምስ ዶ/ር ኣረጋይ ግርማይ
-
መስከረም 27, 2022
የጊ- ተሸላሚ ስነ-ጥበበኛ ኣማሓዳሪ ክፍለ-ሃገር ዋሺንግተን
-
መስከረም 27, 2022
ስነ ስርዓት ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ ከተማ ኣስመራ
-
መስከረም 27, 2022
ስነ ስርዓት ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ ከተማ መቐለ


text:
Radio Erena: 18 March 2019
መንገዲ ኣየር ኣየር ቀጠር ናብ ሱዳን ከተማ ካርቱም ዘካይዶ ዝነበረ ስሩዕ ናይ መጓዓዝያ በረራታት፣ ካብ መወዳእታ ዕለት ናይዚ ወርሒ ኣትሒዙ ደው ከብል ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ መንገዲ ኣየር ናብ ሱዳን ዘካይዶ ዝነበረ በረራታት ንግዜኡ ደው ከብል ዝወሰነሉ ምኽንያት ብሰንኪ ዕዳጋ ምዃኑ እኳ እንተገለጸ፣ ኣብ ዝምድና ሱዳንን ቀጠርን ፖለቲካዊ ጽልዋ ክህልዎ ከምዝኽእል ተንተንቲ ኣገንዚቦም።
ፕረዚደንት በሺር ኣብ ፖለቲካውን ቁጠባውን ወጥሪ ወዲቕሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሓንቲ ካብተን ናብ ካርቱም ስሩዕ በረራታት ዘካይዳ ዝነበራ መንገዲ ኣየር ቀጠር፣ ደው ከተብል ምዃና ምግላጻ፣ ኣሉታዊ ምስሊ ዝፈጥር’ዩ ክብሉ’ውን እቶም ተንተንቲ የረድኡ።
ብፍላይ እቲ መንገዲ ኣየር ናይ ካርቱም በረራታቱ ደው ብምብላ፣ ናብ ሶማል ከተማ ሞቋድሾ ሓድሽ በረራታት ክጅርም ምዃኑ ይገልጽ ምስ ምህላዉ፣ እቲ ምኽንያት ዕዳጋ ዘይኮነ ፖለቲካ’ዩ እናተባህለ’ዩ ዝጥቀስ።
ቀጠር ንሱዳን ገዚፍ ቁጠባውን ወትሃደራውን ሓገዛት ክትገብረላ ከምዝጸንሐት ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብ መንጎ ቀጠርን ስዑዲ ዓረብን ድሕሪ ዝተፈጥረ ምስሕሓብ፣ ሱዳን ምስ ቀጠር ዘለዋ ዝምድና ክትበትኽ ብስዑዲ ዓረብ ጸቕጢ ክግበረላ ጸኒሓ’ያ።
ይኹን’ምበር ሱዳን፣ ምስታ ናይ ነዊሕ እዋን ምሕዝነት ዘለዋ ቀጠር ዝምድንኣ ከምዘይትበትኽ ብምርግጋጽ፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ብዘተን ዲፕሎማሲን ክፍታሕ’ያ ተማሕጺና።
ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ንሱዳን ብሓገዝ ንምስዳዕ ኣብ ዘካይድኦ ዘለዋ ቅድድም፣ ቀጠር ኣብ ወደብ ስዋኪንን ካልእን ናይ ኣስታት 4 ቢልዮን ዶላር ዝግመት መደባት ልምዓትንን ምህናጽ ወትሃደራዊ መዓስከርን ክትጸቕጠሉ እንከላ፣ ስዑዲ ዓረብ ብወገና፣ ንቁጠባ ሱዳን ንምብርባር ኣብ ሃገራዊ ባንክ እታ ሃገር ቢልዮናት ዶላር ኣውፊራ’ያ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ሱዳንን ስዑዲ ዓረብን ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ከምዘካየዳ ተሓቢሩ።
እቲ ብ ኣል ፉልክ 3 ዝተሰምየ ልምምድ ሓይሊ ባሕሪ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ’ዩ ተኻይዱ።
====================


text:
ነህምያ (2)
ከምቲ ኩሉ ግዜ ደጋጊምና ንብሎ ኣቲ ዝዓበየ መመርሒ ህይወትናን ኣገልግሎትናን ናብራና እቲ እንኰ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ ቃል ኣኣምላኽ እዩ። ክንዮ ዝተጻሕፈ ክንከይድ ኣይንኽእልን ኢና። ሓለፋ እቲ ንሱ ዝህበና ተመክሮ ድማ ፈጺሙ ክህልዎና ኣይካኣልን እዩ። ክንዮ እቶም ኣብ መጽሓፍ ቁዱስ ዝተጻሕፈ ንላዕሊ ኣብነት ክዀኑና ዝኽእሉ ኣገልገልቲ የለዉን። ስለዚ ነቲ ኣብኡ ተጻሒፉ ዘሎ ጹሑፋት ብፍላይ ድማ ነቶም ናይ እምነት ኣቦታት እሞ ድማ ብደመና ምስክር ዝኸቦቡና ሰባት ከንቕልበሎም ይግባኣና።
ኣብ ዝሓለፈ ግዚያት ብዛዕባ ነህምያ ዝምልከት ገለ ነጥብታት ራኢና ኔርና። ብፍላይ ስለሰተ ኣዚዩ ደስ ዘብል ባህሪ ናይ ነህምያ ሪኢና ኔርና፣ ንምዝኽካር ክጠቕመና ድማ ነህምያ ብዛዕባ እቶም ኣብ ከቢድ ጸገምን ድኻምን ዝነበሩ ኣሕዋቱ ዝነበሮ ጾር ከቢድ ካብ ምንባሩ ዝተላዕለ ብዛዕብኦም ምሕታት ከም ዘየቓረጸ፣ ንሕና ድማ ብዛዕባ ኣሕዋትና ግዲ ክብለና ከም ዝግባእ ርኢና ኔርና። ካልእ ድማ ነህምያ ኣብ ዕዮ ዘይህወኽ ንነገራት ብርዝነትን ብህድሃትን ዝዓይ ዝነበረ፣ ንዘነበሮ ራእይ መዓስን ብኸመይን ኣብ መዓላ ዘውዕል ሰብኣይ ከምዝነበረ ሪኢና። ንሕና ድማ ታህዋኽ ካብ ህይወትና ኣሊና ብህድኣት ክንጐዓዝ ከም ዝግብኣና ርኢና። ኣቲ ሳልሳይ ድማ ነህምያ ኣብ ዕዮ ንባዕሉ ተሳቲፉ ንኻልኦት ሓላፍነት ዝህብ ሰብ ምኻኑ ሪኢና። መሪሒነት ንኻልኦት ኣሚንካ ሓልፋነት ምሃብ እምበር ኣብ ልዕሊኣኦም ምጉይታት ከም ዘይኰነ ድማ ተገንዚብና። ሕጂ ድማ ገለ ነጥብታት ክንራኢ ኢና። ኣምላኽ ከነስተውዕል ጸጋን ሓይሉን ይሃበና።
1 ብባጫ ጸላኢ ዘይስንብድ ኣገልጋሊ
ነህምያ ንዕዮ ኣብ ዝተበገሰሉ እዋን ካብ ደገን ካብ ውሽጥን ተጻበኦታት ገጢምዎ እዩ። እዚ ድማ ኣብ ኣገልግሎት ከጋጥም ዘለዎ ባህርያዊ ነገር እዩ። ኣብ መንፈሳዊ ንጥፈታትና ዝዀነ ዓይነት ተጻቦኦታት ዘይብሉ እንተ ዀይኑ ኣዚና ክንፈርሕ ይግባኣና። ነህምያ ኣብ ዕዮ እቲ ናይ መጀመርያ ዝገጠሞ ፈተና ናይ ምንሻው ባጫ እዩ። ምንልባት ከነንቦቦ ቀሊልል ይመስል እምበር ክሳብ ክንደይ ስነ ኣእምራዊ ምንዋጽ ከም ዝነበር ካብቲ ጹሑፍ ክንግምቶ ኣይጸግመናን እዩ። እቲ ዝበልዎ ቃል ከምዚ ዝስዕብ እዩ ኔሩ “ኮነ ድማ፡ ሳንባላጥ፡ ንሕና ነቲ መካበብያ ኸም ዝነደቕናዮ ምስ ሰምዔ፡ ተቖጥዔን ኣዝዩ ኾረየን እሞ ንኣይሁድ ኣላገጸሎም። 2- ኣብ ቅድሚ ኣሕዋቱን ሰራዊት ሰማርያን ከአ ከምዚ ኢሉ ተዛረበ፡ እዞም ድኹማት ኣይሁድ እንታይ ይገብሩ ኣለው፡ ስቕ ኢልናዶ ንሕደጎም፡ ኪስውኡዶ እዮም፡ ብሓደ መዓልቲዶኸ ይውድእዎ፡ ነቲ ብሓዊ ነዲዱ ትሕቲ ኹምራታት ሓመድ ዘሎ ኣእማን የሕውይዎዶ፡ 3- ጦብያ እቶ ኣሞናዊ ድማ ኣብ ጥቕኡ ነበረ፡ ንሱ ኸአ፡ እንተ ዚሰርሕዎ እኳ፡ እቲ በእማን ዝነደቕዎ መካበብያ ሓንቲ ወኻርያ እንተ ደየበቶ፡ ኪፈርስ እዩ፡ በለ።”
እስከ ንሕሰብ ሰባት ከላገጹልና ክንዕቑና ኸለዉ ዝስማዓን ስሚዒት እንታይ እዩ። ብዙሕ ግዜ ከምዚ ዝዓይነቱ ኣደራዕ ምስ በጻሓና ዕዮና ሓዲግና ዝኸድናሉ እዋን ኣሎ እዩ። ነህምያ ኣዚ ከምዚ ዝዓይነቱ ወረ ምስ መጸ ንዘረብኦም ብዘረባ ክምልሰሎም ኣይደለይን። ምስኦም ንንምሙጋት ሰዓቱ ኣይጥፈኣን። ብኣንጻሩ ጉዳዩ ኩሉ ንኣምላኽ የሕሊፉ እዩ ሂቢ ነዚ ድማ እዩ ከምዚ ክብል ዝጸለየ “ዎ ኣምላኽና፡ ስማዕ ተናዒቕና ኢና እሞ፡ ልግጫኦም ናብ ርእሶም ምለሰሎም። ንብዝበዛ ቅድሚ እቶም ነዳቖ ኣኾርዮምኻ እዮም እሞ፡ ክፍኣቶም ከአ ኣይትሕብኣሎም፡ ሓጢኣቶም ድማ ካብ ቅድሜኻ ኣይትደምስስ።” ካብቲ ሓደ ኣብ ህይወትና ክንልመማዶ እሞ ድማ ኣምላኽ ጸጋ ከብ ዝሓልና ክንልምኖ ዝግብኣና ጉዳይና ምስቶም ተጻረርትና ዝይኰነ የሕሊፍና ንኣምላኽ ክንህብ ሓይሊ ክዀነና ምጽላይ እዩ።
ጸላኢ ሰይጣን ኣብ ህይወትና ንምስንኻል ሰባት እዩ ዝጥቀም፣ እንሓሳብ ጹቡቕ ክንከይድ ንጸንሕ እሞ ነቲ ንገብሮ ዘሎና ዕዮ ኣምላኽ ናእዳ ምስ እንስእነሉ ብኣንጻሩ ተጻባእቲ ምስ ኣሸበሩና፣ እቲ ዝትዋህበና ተስፋ ኣምላኽ ንርስዖ ሹዑ ወይ ኣብ ምጉት ወይ ድማ ዕዮና ደው ኣቢልና ንሕና ድማ ተመሊስና ነቶም ዕዮ ኣምላኽ ዝዓዩ ሰባት መባኹርቲ ንኸውን። ሃዋርያ ጳውሎስ ብዛዕባ ገለ ኣንስቲ ንጢሞጢዎስ ክዛረቦ ከሎ “ብልዕልዚውን ቤተ ቤት እናዞራ ምብኳር ዕዮ እየን ዚምህራ፡ ዘይግባእ እናተዛረባውን መብዛሕቲ ኣፍን ወልፋሳትን ይዀና እምበር፡ ምብኳር ዕዮ ጥራይ ኣይኰናን።” 1ጢሞ 5፣13 ብፍላይ እታ ምብካር ዕዮ ትብል ቃል ነቕልበላ። ኩሉ ግዜ ነቶም ዕዮና ከብክሩ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ህይወትና ዝመጹ ሰባት ቦታን ዕድልን ክንህቦም ኣይግብኣናን ከመይሲ ዕላምኦም እንተ ብቐጥታ ወይ ተዘዋዋሪ ካብቲ ዕዮ ዕላማ ኣምላኽ ንምፍላይ እዩ።
ሎሚ ንዕዮና ዘብኩሩ ዘናውጹና ኣብ ዕዮ ዘሐሉሉና ሰባት ከም እኒ ሳንባላጥን ቡጾትን ጥራይ ኰይኰኑ ይኽእሉ እዮም። ምናልባት ሃዋህ ኢኮንዮሚያው ጉዳይና ስራሕና ወዘተረፍ ክንጠቅስ ንኽእል ኢና ተጸባኣታቶም ብምዕባይ ከምቲ ላግጺ ናይ ሰባት ንልብናን ኣእምሮናን ከናውጹ ይክእሉ እዮም ግና ወትሩ ጸሎትና ናብ ኣምላኽ ክኸን እምበር ንዖም ንፍታሕ ምስኣቶም ኣብ ሓደ ጠረጴዛ ኰፍ ኢልና ክንደራደር ግዜና ኣይነሕልፍ።
ሰባት ንእንገብሮ ዕዮ ኣምላኽ ክብሪ ክኸልእዎ ይኽእሉ እዮም። ከም ምንም እውን ክቖጽሩና ይኽእሉ እዩም። እቲ ዓስቢ ዝህብ ግና ኣምላኽ እምበር ሰብ ከም ዘይኰነ ክንፈልጥ ይግባኣና። ኣነ እዚ ኹሉ እናገበርኩ እናዓየኹ እዚ ክፍደ ክንብል የብልናን ከመይሲ እንገብሮ ዘበለ ኹሉ ንኽብሪ ኣኣምላኽ ብክርስቶስ እየሱስ ግበርዎ ኢና ተባሂልና በቶም ሰይጣን ኣብ ጉዕዞና ዘላዕሎም ከም ሰንበላጡን ሰዓብቱን መሰልቱ ኣይንደናገር። ንሶም ይበሉ የላግጹ ድላዮም ይገብሩ ንሕና ግና በቲ ኣምላኽ ዝሃበና ጸጋ ኣምላኽ ሕነ ክፈዲ እናተጸበና ዕዮና ኣይነቃርጽ። ነዚ እዩ ሃዋርያ ጳውሎስ “ንኣርኪጶስ ድማ፡ ነታ ብጐይታ እተቐበልካያ ኣገልግሎት ንምፍጻማ ተጠንቀቕ፡ በልዎ። ኢሉ ነቲ ባርያ ኣምላኽ ዝመዓዶ። ምናልባት እዚ ሓው ብዝተፈላልየ ተስፋ ዘቑርጽ ምኽንያታት ነቲ ኣገልግሎቱ ክሓድገ ደልዩ ክኸን ይክእል እዩ ሃዋርያ ጳውሎስ ግና ኣይፋል ይብሎ ኣሎ። ኣምላኽ ይደግፈና
ብዙሑ ግዜ ሰባት ብዘይከውን ወረን ጸለመን ካብ ዘሎናዮ ጽፍሒ ኣገልግሎት ክኣልዩና ይጋደሉ እዮም። ንኣብነት ንነህምያ ኣብ ዕዮ ተጸሚዱ ከሎ። ካብ ንጉስ ክሲ ከምጻሉ ዝኽእል ወረ ከይተረፈ ዘርእየሙሉ እዮም። ነህምያ ግና በቲ ኣንጻሩ ዝተላዕለ ወረ ተበሳጩዩ ወይ ተሰናቢዱ ነቲ ዕዮ ኣይሓደጐን። ሎሚ ኣብ ዕዮ ኣምላኽ ተጸሚድና ክሳብ ዘሎና እዋን ንስምና ዘጸልምን ዘኽፍእን ወረ ኣእዛና ክንሰምዕ ናይ ግድን እዩ። ብዙሕ ግዜ ካበይ ጀሚሩኩም ነዚ ከምዚ ዝዓይነቱ መንፈስ ክንገጥመሉ ብዙሕ ኢና ህርድግ ንብል ግና ግቡእ ኣይኰነን። ምኽንያቱ ኩሉ ግዜ ኣብ ጸልማት ዝሕባእ ኣጀንዳ የሎን ኣብ ግዜኡ ኣብ ብርሃን ክወጽእ ኣዩ። ስራሕ ኣምላኽ ብቕንዕናን ብጹሩይ ልብን ብእምነትን ብልግሚ ዘይብላ ፍቕሪ ካብ ዝዓየና ሰባት ኣንጻርና ዝውርውርዎ ሕማቕ ወረ ብዘየገድስ ኣብቲ ሒዝናዮ ዘሎና ዕዮ ኣምላኽ ከይተሓለልና ክንጸንዕ ይግባኣና።
ሃዋርያ ጳሎስ ብብዙሕ ሕማቕ ወረ እኳ እንተወረየሉ ክነሱ ኣእዳው ግና ኣብ ዕዮ ኣምላኽ ካብ ምጽናዕ ንድሕሪት ኣይተመልሰን። ነህምያ በቶም ምስኡ ቀረብኡ ከይተረፈ ተፈቲኑ እዩ ግና ንኹሉ ብሓንቲ ቓል ከምዚ ኽብል ደምድሚኦ “ኣብኣ ኸምዚ ዚብል እተጻሕፈ ነበረ፡ ንስኻን ኣይሁድን ክትሽፍቱ ትሓስቡ ኸም ዘለኹም፡ እዚ ዘረባ እዚ ኣብ ኣህዛብ ተሰሚዑ ኣሎ፡ ጋሽሙ ኸአ ይብሎ ኣሎ። ምእንቲ እዚ ድማ መከባብያ ከም ዝደሌኻውን፡ ይብሀል ኣሎ። 7- ድማ ኣብ ዮርሳሌም ብዛዕባኻ፡ ኣብ ይሁዳ ንጉስ ኣሎ፡ ኢሎም ዚእውጁ ነብያት ኣቕምካ። ሕጂ ድማ እዚ ነገር እዚ ኣብ ንጉስ ኪስማዕ እዩ እሞ፡ ሕጂ ንዓ፡ ብሓንሳእ ዃንና ንማኻኸር። 8- ሽዑ ኣነ፡ ካብ ልብኻ ዘንቃሕካዮ እዩ እምበር፡ እዚ ንገር እዚ ኸምዚ ንስኻ እትዛረቦ ኣይኮነን፡ ኢለ ለአኽኩሉ። 9- ከመይሲ እቲ ዕዮ ከይዕየ ኣእዳዎም ኪድኽማ እየን እሞ፡ ነቲ ዕዮ ኺሐድግዎ እዮም፡ እናበሉ ኹላቶም ኬስምብዱና ደልዮም እዮም። ሕጂ ኸአ፡ ዎ ኣምላኽ፡ ንስኻ ኣእዳወይ ኣጽንዕ።” ኣምላኽ ኣዳውና ንዕዩ የበርትዕ።
2 ነህምያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘይጐይትት መራሒ
ካብቲ ሓደ ባህ ዘብል ናይ ነህምያ ባህሪ መንፈስ ኣገልጋሊ ዝንበሮ ንኽብርንን ዝናን ኢሉ ዘይቀዳደም ባርያ ኣምላኽ እዩ። ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ኣብዛ ምድሪ ዝመጸ ከገልግል እምበር ክግልገል ኣይነበረን ነዚ ድማ ብግብሪ ኣረጋጊጾ እዩ። ጻዊዒትና ድማ ከነገልግል እምበር ክንግለገል ወይ ክንጐይተት ኣይኰናን። እዚ ኣብዚ ዘመን እዚ ነርእዮ ዘሎና መንፈስ ግና ዳርጋ ብኣንጻሩ እዩ ተበልኩ ዘጋነንኩ ኣይመለንን። ብርግጽ ኣገልጋሊ ኣምላኽ ወይ ኣብ ኣገልግሎት ዘሎ ከም ቃል ኣምላኽ ዝብሎ ዕጽፊ ክብሪ ይግብኦ ኣዩ። እቲ ዝገርም ሃዋርያትን ነብያትን ኣቦታትን ዘርኣዩና ግሩም ኣርኣያ እንተ ኣሎ ንኻልኦን ንምግልጋል ጻዓትን መንፈስን እዩ። ነህምያ ድማ ነዚ መንፈስ እዩ ኔሩዎ።
ነህምያ ኣብ ቤት ንጉስ ዝነበሮ መዝነት ቀሊል ኣይነበረን። ነቲ ዝነበሮ ሓለፋታት ኩሉ ሓዲጉ እዩ ካብ ኣምላኽ ራኢይ ተቐቢሉ ንዕላማ ኣምላኽ ከፈጽም ብመስዋእትነትን ቆራጽነትን ተበጊሱ። ዝተቐበሎ ራኢይ ኣብ ከቢድ ናይ ህይወት ፈተና ኣእትይዎ እዩ። ግና ኣነ እኰ ከምዚ ዝገበርኩ እየ እናበለ ኣብ ልዕሊ እቲ ነቲ ራእይ ክፍጸም ዘበገሶ ህዝቢ ኣይተጐይተተን። ብዛዕባኡ ክዛረብ ኣይንሰምዖን። ናይ ሎሚ ጸገምና ልዕሊ እቲ ንገብሮ ስምና ስለ ዝወጽእ እዩ። ከም ኣገልጋሊ ሓለፋና ካብ ኣምላኽ እምበር ካብ ሰባት ክኸውን ኣይግባኣን። ዘይግባኣና ክነሰ ስለ ዘይኰነስ እንታይ ድኣ እቲ ዝበለጸ ዓስቢ ካብ ኣምላኽ ስለ ዝመጽእ እዩ። ብዛዕባ ክብርናን መሰልናን ክንጭነቕ ጉቡእ ኣይኰነን። ኣምላኽ ኣዚዩ በዚ መንፈስ እዚ ይደግፈና።
ኣገልጋሊ ስለ ዝኰንካ ጥራይ ከምቲ ካልኦት ኣብ ዘመና ዝገብርዎ ዘለዉ መንበር ወሪቂ ዝፋን ኣይድልየካን እዩ። ንምእመን ኣዚዮም ዘኽብዱ ኣገልገልቲ ኣብ ዘመና እናሰሰኑን እናበዝሑን ይኸዱ ኣለዉ። ነህምያ ግና ከምዚ ኣይነበረን ነዚ ድማ እዩ። ኣብ መንጐ እቲ ህዝቢ ብዛዕባ ኢኮንሚያዊ ነውጺ ምስ ተላዕለ። እቶም ሰብ ገንዘብ ኣብ ልዕሊ እቶም ዘይብሎም ምስ ዓመጹ ነህምያ ድሕሪ ነቲ ጸገም ምፍትሑ ዝተዛረቦ ዘረባ ኣሎ “እቶም ቅድመይ ዝነበሩ ሹማምቲ ነቲ ህዝቢ የኽብዱሉ ነበሩ። ካባታቶም እንጌራን ወይንን ደሓር ከአ ኣርብዓ ሚትቃል ብሩር ይወስዱ ነብሩ። እቶም ገላውኦም ድማ ኣብ ልዕሊ እቲ ህዝቢ ሰልጢኖም ነበሩ። ኣነ ግና፡ ንእግዚኣብሄር ስለ ዝፈራህኩ፡ ከምኡ ኣይገበርኩን። ኣብቲ ዕዮ እቲ መካበብያ ኸአ ኤዔሪ ነበርኩ። ግራትውን ኣይተሻየጥናን እሞ ኩሎም እቶም ገላዎይ ድማ ኣብኡ ኣብቲ ዕዮ ተአኪቦም ነበሩ። 17- ብዘይ እቶም ካብቲ ኸባቢና ዝመጹና ኣህዛብ፡ ካብ ኣይሁድን ሓላቑን ሚእትን ሓምሳን ሰብ ኣብ መአሰይ ይምገቡ ነበሩ። 18- ንሓንቲ መዓልቲ ዚዳሎ ድማ ሓደ ብዕራይን ሹድሽተ ስቡሓት ኣባጊዕን እዩ፡ ንኣይ ከአ ካብ ኣዕዋፍ ይዳለውለይ ነበረ፡ በብዓሰርተ መዓልቲ ድማ ኣዝዩ ብዙሕ ወይኒ ነበረ። ምስናይ እዚ ግና ነዚ ህዝቢ እዚ እቲ ዕዮ ኺቢድዎ ነበረ እሞ፡ እቲ ንሽመተይ እተገብኣኒ ምግቢ እኳ ሀቡኒ ኣይበልኩን።” ዘገርም መንፈስ።
መሪሒነት ነቲ ትመርሖ ህዝቢ ነቲ ዘሎ ዕዮ ብንጥፈት ክዓዩ ምግባር እምበር ኣብ ልዕሊኦም ሸሸይ ምባል ኣይኰነን። ንብዙሓት ነገልግል ንሒደት ብዘይገድስ እሙናት ብምዃን ናይ ባርያ መንፈስ እናዳርኣና ደኣ ንምግልጋል ክንውፈ ኣሎና እምበር ሓለፋ እናረኣናን እናጠመትና ክኸውን የብሉን ነዚ እኰ ኣዩ ሃዋርያ ጴጥሮስ “እምብኣርሲ ነቶም ኣብ ማእከልኩም ዘለዉ ሽማግሌታት፡ ኣነ መሸማግልቶም፡ ብስቓይ ክርስቶስ ድማ መስካሪ፡ ኣብቲ ደሓር ኪግለጽ ዘለዎ ኽብሪውን ተማቓሊ እየ እሞ፡ እምዕዶም ኣሎኹ፡ 2 - ነቲ ምሳኻትኩም ዘሎ መጓሰ ኣምላኽ ጓስይዎ፡ ብፍታው ከም ፍቓድ ኣምላኽ እምበር፡ ብግዲ ኣይኹን፡ ብታሕጓስ እምበር፡ ምእንቲ ኸንቱ ረብሓውን ኣይኹን፡ 3 - ነቲ መጓሰ ኣርኣያ እናዀንኩምዎ እምበር፡ ኣብተን ማሕበራት ከም ጐይተት ኣይትኸêኑ። 4 - እቲ ሓለቓ ጓሶት ምስ ተገልጸ ድማ፡ ዘይጽምሉ ኣኽሊል ክብሪ ኽትቅበሉ ኢኹም።” ብምባል እቲ ቐዳማይ ዕላም ኣገልግሎት እንታይ ምዃኑ ይገልጽ። ብኣምላኽ ዝተናእደ ኸኣ ኩሉ ግዜ ንኡድ ምኻኑ ርድኡ እዩ።
ኣብ ኣገልግሎት ዝግብኣካ ምሕዳግ ከም ዘሎ ዘይምርሳዕ። ከምቲ ሽምዓ ንብዙሓት እናብረሃት ንርእሳ ግና ትመክኽ ኣግልጋሊ ድማ ከምኡ ዝዀነሉ እዋን ኣሎ። ኣገልግሎት ናይ ሽመትን ዝናን ጉዳይ ኣይኰነን። እዚ ከምዚ ዝዓይነቱ መንፈስ ኣብዚ ናይ መወዳእታ ዘመን ዓሲሉ ስለ ዘሎ እዩ መስለኒ ኣብ መንጐ ኣገልገልቲ ዝረኣ ዘይምቅብባልን ንትርኽን እዚዩ ብብዙሕ ሸነኻቱ ዝረኣ ዘሎ። ብዝገበርካዮ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ናእዳ ንኽትረኽበሉ ምግልጋል እምበር ኣብ ቅድሚ ሰባት ንምጽዋዕ ኣይኹን። ከምቶም ብህዛብ ክርኣዩ ዝጋደሉ ፈርሳውያን ኣይንኹን። ዓስብና ኣምላኽ ከም ዘይከልና ርግጸኛታት እናዀና ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኣምላኽ ጐይቶት ንምዃን ኣይንጋደል።
እምብኣር ኣብ ዕዮ ኣምላኽ ክነጥፍ ከሎና በቲ ካብ ደገን ውሽጥን ዝመጽእ ባጫን ፈተናታትን ኣይንተሓለል። ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ከነግልግል ከሎና ከም ባርያ ከም ኣገልጋሊ እምበር ከም ጐይቶት ኣይንኹን ካሕሳና ኩሉ ካብ ኣምላኽ እዩ። ኣምላኽ እንተ ፈቐዶ ኣብ ካልእ እዋን ብዛዕባ ነህምያ ክንርኢ ክንፍትን ኢና ክሳብ ሹዑ ግና ፍቕሪ ኣምላኽን ጸጋ ክርስቶስ የሱስን ሕብረት መንፈስ ቁዱስን ምሳኻትኩም ይኹን።


text:
ማዕለሽ ማለት እንታይ ማለት ኢዩ
ብፍስሓ ናይር
ማዕለሽ ትብል ቃል ብቋንቋ ዓረብኛ ኣብ መዓልታዊ ኣዘራርባ ዝጥቀምዋ ኣብ ስነ-ጽሑፍ ቋንቋ ዓረብ ግን ዘይትዝውተር ቃል ኢያ፣ትርጉም ብቋንቋ ትግርኛ ፣
“ድሓን፣ጸገም ኣይኮነን” ኢልካ ትሕልፎ ናይ ምጽውዋር ኣመላልሳ ቃል ኢዩ ፣ብሓጺሩ ሕመረት ትርጉሙ፣ናይ ስንፍናን ሸልልትነትን ኣይኮነን፣ እንታይ ድኣ ናይ ኣኽብሮትን ምጽውዋርን፣ ኣብ ባህልና ክንዝውትሮ ዝጸናሕና ዘሎናን ኢዩ። ሰለምንታይ ብጾትና መርሕነት ኣባላት 6 ውድባት ግን ነዚ ቃል ኣብ መግለጺኦም ተጠቂሞም፣ሓደገኛ መልእኽቲ ዘለዎ ኢዩ።
መታን ንኣንባቢ ዝይዳ ክበርህ ኣብ ሓተታ መግለጺኦም ከምዚ ዝብል ጥቅሲ ኣሎ፣
“እንታይ’ዩ እቲ ጸገም ኢልና ብግቡእ ገምጊምና ንጸሊም-ጸሊም ንጻዕዲ-ጻዕዲ ክንብል እንተዘይክኢልና ጸገምና ሕጂ’ውን ቀጻሊ’ዩ። ደንበ ተቓውሞ ግን ካብ ብድፍረት ንዝተጋገየ ክነቅፍን ክእርምን ወይ’ውን ክቐጽዕ፡ መዓለሽ እናበለ ክሓልፎ ክቐሎ’ዩ ጸኒሑ። ካብ ብመትከል ተገሪሑ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ነቐድም፡ ብሕኸኸኒ ክሓከካ ዝተነድቀ ጸቢብ ጉጅላውነት ቀንዱ መሳርሒ ቃልሲ ኮይኑ ኣሸጊሩና ኣሎ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘይሰውራዊ ኩነታት ካብ በዓል ጣፍ’ሲ በዓል ኣፍ ከምዝበሃል ሰብ ኣፍ ብሓሶቶም መሬት ዶሮና ጌሮማ ጸኒሖም ኣለዉ። እንተኾነ ሓሶት ናይ ሳልስቲ ምድንጋር ጥራሕ ስለ ዝፈጥር፡ ሎሚ ከም ዓሚ ንህዝቢ ከደናግሩ ኣይክእሉን እዮም። ንሕና’ውን ዯጊም እንታይ ክንዯግም! ማዕለሽ ምባል ንህዝባዊ ቃልሲ ስለ ዘይጠቅም ገዱፍናዮ ኣለና።”
ክቡራት ኣንበብቲ እዝስ እንታይ ይበሃል፣ እቲ ዘሕፍር ደቂ 80- 90 – ናይ ቀደም ወለዶ- octogenarian supreme leaders of Eritrea/ Mullahs ናይ ቀደም ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ካድራት ዝነበሩ ከምዚ ዓይነት ናይ ምንሻው ኣዘራርባ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ኣውሪዶም ኣብቲ ናይ ሓምሳታት ፖሊቲካ ኤርትራ ኣብ መንጎ እቶም ንናጽነትን መሰልን ኤርትራ ዝቃለሱ ዝነበሩ ኣብ ልዕሊኦም ዝወርድ ዝነበረ ዘለፋን ጸርፍን ፣ቀጺሉ ድማ እዚ ሎሚ ንኩልና ዝዋርድ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ኢየ ዝብል ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ መታን ሓደ ክፋል ሕዝቢ ኤርትራ-ክርስትያን ሕዝቢ ከበሳ ንምኽሳብ ሓንሳብ ደቂ ሓሊማ ሓንሳብ ዓማ ክብልዶ ኣይኮነን ሎሚ ሓመድ ድፍጫኹም ዝስትየኩም ዘሎ፣ እሞ ንስኻትኩም እውን እታ ማሕበረ ኣንድነትን ኢስያሳን ዝተጠቅምዋ እንተተጠቅምና ኢና ንዕወት ኢልኩም ምስቶም 50 ዓመታት ምሳኻትኩም ዝተቃለሱን ዝቃለሱን ዘለዉ ማዕለሽ ዝቋንቆም ገዲፍናዮም፣ ኢልኩም መዋጅኩምሲ ኢስያስ ተቀብለና ዲኹም ትብሉ ዘሎኩም ወይስ እንታይ ኢዩ መልእኽትኹም?
ቀጺልኩም ድማ ንስኻትኩም ደፋራትን ገበርትን ኣረምትን፣ደቂ ማዕለሽ ግን ሓሰውትን ኣደናገርትን፣ጐጃጀልትን ኢልኩም ትኸስዎም፣ ብካልእ ሽነኽ ድማ፣ ከምቲ ኣርእስቲ ጽሕፍኩም ዝብሎ፣ሕጂ እውን እንተኾነ ንሓባራዊ ጽላል በርቲዕና ክንሰርሕ ኢና ትብሉ ምስመን ምዃኑ ግን ኣይገለጽኩምን፣ግን ምስ መደረኽን……… ካልኦት እቶም ማዕባል/ ገርበል እናበሉ ኣብዚ ፓልቶኮት ንሰውራ ኤርትራ ጸለሎ ክኸድኑ ዝሓድሩን ዝውዕሉን ዶ ይኸውን………….. እቶም ደቂ ሓሊማ ኣነ ከምዝፈልጦም ቋንቁኦም ይኹን ባህሎም ናይ ባእስን ቈየቋን ኣይኮነን……. እታ ቀንዲ መልኽትኩም ግን ናብ መድረኽ ዝኣመታት ኢያ ትመስል…………… እሞ እዚ ድኣ…………..ከምቲ መስከረም ነት ዝገለጾ ዶ ይኸውን ነቲ ቅድሚ ሕጂ ትኸስዎ ዝጸናሕኩም መደረኽ መንጎኛ ኮይኑ ወይስ ወዲ ዓድና ስለዝኾነ ነዘን ደቂ ማዕለሽ ንምህራም ንመደረክ ኣብ ጐድንኹም ገርኩምዶ ኣይመስልን፣ ካብ ብመኣስ ድኣ ኢኹም ምስ መደርኽ ዝኣክል ምትእምማን ፈጢርኩም……….. ወይ ጉድ ኣብ እርጋንኩም ናይቲ ኣብ ኣብ ዋዕላ በትገርጊስ ኣብ ኣስማራ ነቦና ኢብራሂም ስልጣን በቶም ቲፎዞ ናይ ማሕበር ኣንድነት ዝተባህለ ምድጋምኩም፣ “በዓል ኣመል ኣመሉ ኢሃድግ ወደብር ኣካኑ” ይብሉ ለባማት ሕዝብና ትግረ ተዘረብቲ፣በዚ ያታ ኣቦታትና ልዝብ ኢዩ ትብሉ ብኣንጻሩ ከኣ ምስ ልምድን ባህልን ልዝብ ዘይብሉ ናይ ስነ-ምግባርን ኣኽብሮትን ዘይብሉ መግለጺ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ምውጻኩም ፍሽለትኩም ዝገልጽ ኢዩ፡፤ ከምቲ ኣቀዲመ ዝገለጽኩዎ፣ ንክልቲኡ ጽሕፋት እናዛመድኩ ኣብ ክልቲኡ በብዓንቀጽ ምጽሓፍ ክቅጽል ኢየ……………ተኸታተሉኒ።
ጻሓፊ ናይዚ ሓጺር ዓንቀጽ ኣብቲ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን
ሕጂ እውን እንትኾነ ጽላል ደንበ ተቃውሞ በርቲዕና ክንሰርሕ ኢና ብዝብል ኣርእስቲ ወጺኡ ዘሎ ናይ 6 ፖሊቲካዊ ውድባትን ድሒሩ ከም መብርሂ ብ15 ውድባት ኣባላት ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ምንቡባቡን ምትንታኑን ጸሚዱ ኣብ ቀጻሊ በብዓንቀጹ ርእይቶኡ ክህብ ኢዩ፡፤
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10304