text:
ብዕለት 08 ግንቦት 2011 ንጉዳይ ስደተኛታት ዝምልከት ዕውት ክልትኣዊ ርክባት ኣብ ካርቱም ሱዳን ተኻይዱ።ብወገን ሱዳን ዝተረኽቡ፡ ካብ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣምባሳደር መሓመድ ሓምድ፣ ኣብ ወጻኢ ጉዳያት ሓላፊ ቐርኒ ኣፍሪቓን ሃገራት ኣዕራብን ወ/ሮ ሳልማ ሓሰን ሓላፊት ስድተኛትት ቐርኒ ኣፍሪቓን
እቶም ብማኪና እትመጹ፣
ሀ፡ ካብ መጨረሻ ኣውቶባን “autoban” ኣብ ክንዲ ናብ ኤርፖርት ዘዎጽእ ትወስዱ: ንጀነቭ ላክ “Genève Lac” ዝብል ተከቲልኩም: ኣብ ካልኤይቲ ሴማ-ፎሮ (ናት ትራፊክ መብራህቲ) ን የማን ወጺእኩም ፓርኪን “Parking “ ኣብ ምርካባ ጀምሩ።
ብቀዳም ዕለት 19/02/2011 ኣብ ከተማ ሸፊልድ ብተቐማጦ እታ ከተማ ዝተወደበን ዝተጸውዐን ዕዉት ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር እቲ ብዕሱብ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተጸውዐ ኣኼባ ተኻይዱ ነይሩ። እንተኾነ ግን ብመንጽር ካብ ሞንጎ ልዕሊ 1200 ተቐማጦ እታ ከተማ ክርአ ከሎ ሒደት ዚተሳተፍዎ ኣኼባ ኢዩ ኣካይዱ።
አብ ከተማ ሎራኽ(ጀርመን)ን አብ ከተማ ባዝል(ሰዊዘርላንድ)ን ከባቢታትን ንቕመጥ ኤርትራውያን ብቀዳም 15 ጥሪ ዘዳለናዮ መጠነ ሰፊሕ ኣኼባ-ህዝቢ ብድሙቕ ዓወት ተደምዲሙ፡፡
ብመከራን ስቓይን ህዝቦም ዝግደሱ፡ ኣብ መልበርን፡ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ውፉያት ኤርትራውያን፡ ሎሚ 8 ጥሪ ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ትማሊ ቀዳም ታሕሳስ 18/2010 ካብ ሰዓት 2፡00 – ክሳብ 6፡30 ድ፡ቀ ኩሉ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ዝኾነ ኤርትራዊ ኣብ ኮሎምቦስን ሲንሲናትን ካልኦት ንኣሽቱ ከተማታት ኦሃዮን ዝነብር ነቲ ሓያል ቁርን በረድን ተጻዊሩ ብጉዳይ ሃገሩ ክዝቲ ምዕባለ ኮሚሽን ክከታተልን ንመጻኢ ጉዕዞኡ ሓሳቡ ከፍስስን ብኣዝዩ ዘሐብን ቁጽሪ ንርባዕተ ሰዓት ዝኣክል ክዝቲ ዉዒሉ ።
ትማሊ ቀዳም 11 ታሕሳስ 2010 ድሙቅ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ። ኣብ‘ዚ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ካብ ዝተፋላለየ ከም ፍራንክፎርት፣ ስቱትጋርት፣ ካስል፣ ማንሃይም፣ ካርልስሩሀ፣ ከለን፣ ወዘተ…. ዝኣመሰላ ከተማታት ጀርመን ዝመጹ ኤርትራውያን ተኻፊሎም።
ትማሊ ሰንበት ዕለት 7 ሕዳር 2010 ኣብ ከተማ ዮተቦርግ ብርክት ዝበሉ ኤርትራውያን ካብ ፖሊቲካዊ ውድባትን ብርገሳዊ ማሕበራትን፣ ውልቀ ሰባትን ዝተሳተፍዎ ኣኼባ ኮሚስዮን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ተኻዪዱ።
ብመሰረት እቲ ብዕለት 28 ጥቅምቲ 2010 ኣብ መርበባት ሓበረታን ከምኡ ዉን ብኣካል ዝተዘርገሐ ዕድመ ፣ ብርክት ዝበሉ ደለይቲ ፍትሒ ሃገራዉያን ዕድመ ኣኽቢሮም ዝመጹ ፣ከፋትን ነጻን ዝኾነ ኣኼባ ኣካይዶም።
ብቀዳም 30/10/2010 መንእሰይ በረኸት ካሕሳይ ኣባል ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ምስ ኣቶ ዓንደብርሃን ተቐማጣይ ከተማ ማንቸስተር ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተሳተፈን ዜጋ ብምዃን ዕዉት ህዝባዊ ኣኼባ ምስ መንእሰያት ኣብ ከተማ ሊድስ ኣቃኒዖም።
መንእሰይ በረኸት ካሕሳይ፡ ኣባል ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ብምትሕብባር ምስ ኣብ ኦስሎ ዝምቕማጦም ኣባላት መርበብ ኤርትራውያን ማሕበራት ኣብ ኤውሮጳን ብ23 ጥቅምቲ 2010 ኣብ ከተማ ኦስሎ፡ ኖርወይ ክፉት ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዱ።
እቲ ብዕሊ ካብ ዝምስረት ሒድት ኣዋርሕ ጥራሕ ኣቑጺሩ ዘሎ ውልዶ ግን ከኣ ንጡፍ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ብሰንበት 30/05/2010 ምስ ግዱሳት ኤርትራውያን ኣኼባ ኣብ ከተማ ሎንደን ኣካይዱ።
መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኩለን ሃገራት ዓለም ዝካየድ ዘሎ ኣንጻር ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ. ዝዓለመ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ትማሊ ብ25 05 2010 እውን ኣብ ከተማ ኦስሎ፣ ኖርወይ ብዓወት ተኻዪዱ:: እቲ ሰልፊ ንእከይ ግብሪ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘቓልዐ፣ ንኮራኵር ናይቲ ስርዓት ዘሰምበደ፣ ንሞራልን ተስፋን ናይቲ ውጹዕ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ዘሕነነ፣ ረዚን መልእኽቲ ዘለዎ ዕዉት ሰልፊ ነይሩ::
ብምኽትል ኣቦ መንበር ኣሰናዳኢት ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ (ኣ.ሽ.ሃ.ዋ.) ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮን፣ ብኣቶ ጎይትኦም ኩፍሎም፣ ኣባል ኣ.ሽ.ሃ.ዋ. ክፍሊ ሰነዳትን፣ ዝመርሕዎ ህዝባዊ ኣኼባ፣ ንተቐማጦን ሓደስቲ ስደተኛታትን ኤርትራውያን ኣብ ሃገረ ስዊስ ተካይዱ።
ትማሊ ቀዳም ዕለት 01/05/2010 ኣብ ከተማ ሸፊልድ ዕዉት ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር እቲ ብተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ምስ ገለ ሒደት ተቐማጦ ሸፊልድ ዚተረኽብዎ ኣኼባ ዚተኻየደ ኢዩ።
ብምኽንያት እቲ ብኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ንወርሒ ሐምለ 2010 ዓ.ም. ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ
ኣብ ዝሓለፈ ናይ 30 ዓመታት ታሪኽ ዕጥቃዊ ተጋድሎና, ዘይተነግሩ ‘ምበር ዝተፈጸሙ ፍጻሜታት ብዙሓት’ዩም። እቶም ኣዝዮም ኣደነቕቲ ስሪሒታት ካብ ሂወት ወድ ሰብ ምኽፋል ዝዓቢ ነገር ስለ ዘየሎ ኣብ ውሽጢ ሃገር’ዮም ተፈጺሞም። ማዕረ ማዕሪኡ ግን ኣብ ስደት ዝነብር ህዝብና’ውን እንተኾነ, ሰብኣዩ ሰበይቱ ዓቢኡ ንእሽቱኡ ኣብ ዓለም ተራእዩ ብዘይፍለጥ ሓድነትን ሃገራዊ ኒሕን፡ ሃገራዊ ናጽነት ሽቱኡ ንኽወቅዕ፡ ንሰውራ ኤርትራ ኩሉ ይጠቅም ዝባህል ዘይገበሮ ነገር ኣይነበረን።
ብዕለት 19 መስከረም 2009 ዓ. ም.ብፖለቲካውያን ውድባት፤ሰልፍታት፤ሲቪካውያን ማሕበራትን ሃገራውያን ዘጋታትን አበ ከተማ ስቱትጋርት ሃገር ጀርመን ዝተዳለወ ንተዘክሮ መበል 18 መስከረም 2001 ዓ.ም. ኩሉ ግፍዕታት ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ንህዝቢ ጀርመንን መንግስት ጀርመንን ህዝቢ ዓለምን ንምግላጽ፤ ከምኡ’ውን ተቓውሞ ህዝቢ ኤርትራ ንምፍላጥ ብዙሕ ህዝብና ካብ ከተማታት ፍራንክፎርት፤ ኑርምበርግ፤ ኡሉም፤ ካርልስሩሄ ከምኡ’ውን
ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ብራስለስ ዝተኣካኸቡ ኣስታት 300 ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ውልቀሰባትን፡ ግዳያት ግፍዕታት ህግደፍ 18 መስከረም ንምዝካርን ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ብምቅዋምን ኣብ ብራስለስ (በልጁም) ኣብ ፊት ቀንዲ ቤትጽሕፈት ኢውሮጳዊ ሕብረት ውዕዉዕ ናይ ቃልሲ መንፈስ ዝመልኦ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ዓባይ-ብሪጣንያ ዝመደበሮም ተቓወምቲ ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን፡ ብምኽንያት ባሕቲ መስከረም ምጅማር ሓርነታዊ ቓልሲ ኤርትራ (ባሕቲ መስከረም) ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ዝወደቡዎ “ፈስቲቫል ሰላም”፡ ንሃገራዊ ናይ ቃልስን ሓርነትን መንፈስ ብዘለዓዕል ፍሉይን ምዕሩግን ኣገባብ ትማሊ 23 ነሓሰ ኣብ ለንደን ብዓወት ተኻይዱ።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝመደበሮም ዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳት ሃገራውያንን፡ ንውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምምካትን ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእን ኣብ ሓደ ጽላል ሰሚሮም ዝተወሃሃደ ሓባራዊ ዕማም ከካይዱ ዝሓለፈ ሰሙን ብዝኣተዉዎ ስምምዕ መሰረት፡ ትማሊ 8 ታሕሳስ ኣብ ለንደን ኣብ ቅድሚ’ቲ ብስርዓት ህግደፍ ዝተወደበ ናይ ፕሮፖጋንዳ ኣኼባ ተረኺቦም ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ብኣጋጣሚ ዕለት ዝኽረ እሱራት 18 መስከረም ኣብ ሃገር ኢጣልያ ኣብ ከተማ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ::


c: text/html

text:
ኣቱም ሰባት! ሎምስ ዘገርም’ዩ፡ ስልኪ እናደወልካ ገዛ እናኳሕኳሕካ ኮይኑ’ምበር ኣኼባ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ማለት ኣብ ዕለት 01 ግንቦት 2009 ዓ-ም ኣብ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ ሎንዶን እቲ ብምልኣት ህዝቢ ዝፈንፈኖ ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ፡ ያእዪ! እንተኾነለይ ብማለት፡ ብመሪሕነት ተስፋሚካኤል ገራህቱን ሓረጉ ተስፋማርያም ጓል ቀሺ ብጩሉቕ ኣኼባ ተጋደልቲ ብምባል እኳ እንተተጸውዐ ምንጭታትና ካብ ቦታ ኣኼባ ከምዝሓበርዎ ግን ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝኣክል ከባቢ ሓደ ሽሕ ተጋደልቲ ዝርከብዎ ዓቢ ሃገር ክንሱ ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኽቡ ግን ብፍቕዲ 16 (ዓሰርተው ሹዱሽተ) ምምባሮም ኢዩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ማለት ኣብ ዕለት 01 ግንቦት 2009 ዓ-ም ኣብ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ ሎንዶን እቲ ብምልኣት ህዝቢ ዝፈንፈኖ ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ፡ ያእዪ! እንተኾነለይ ብማለት፡ ብመሪሕነት ተስፋሚካኤል ገራህቱን ሓረጉ ተስፋማርያም ጓል ቀሺ ብጩሉቕ ኣኼባ ተጋደልቲ ብምባል እኳ እንተተጸውዐ ምንጭታትና ካብ ቦታ ኣኼባ ከምዝሓበርዎ ግን ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝኣክል ከባቢ ሓደ ሽሕ ተጋደልቲ ዝርከብዎ ዓቢ ሃገር ክንሱ ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኽቡ ግን ብፍቕዲ 16 (ዓሰርተው ሹዱሽተ) ምምባሮም ኢዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሕቡራት ሃገራት ዳግም ክስራሕ፡ ክህነጽን ክብወዝን ኣለዎ ኢሎም ሚንስተር ወጻኢ ኤርትራ
ዖስማን ሳሊሕ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ሕቡራት ሃገራት እቲ ዳርጋ ካብ ቅድሚ 70 ዓመት ሒዝዎ ዝጸንሐ ኣቃውማ፡ ነዚ ሎሚ ዘሎ ፖሊቲካውን ባህላውን ክውንነት ዘንጸባርቕ ኣይኮነን ኢሎም።
“ብዘይ ጥርጥር ዓለምና ኣብ ኣዚዩ ዘሰክፍን ሓደገኛን ኩነታት ትርከብ ኣላ”
ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ፡ ኣብ ዝሓለፈ ታሪኽ ንህዝቢ ኤርትራን ተጋድሎኡን ዝበደሎ ከይኣኽሎ፡ ሎሚ`ውን ነቲ ቀያድን ናይ መወዳእታን ውሳነ ዶብ ሓልፍነቱ ስሒቱ ፡ ዝገደደ ድማ ዘይፍትሓዊ ማዕቀብ ኣብ ልዕሊኡ ኣንቢሩ ኢሎም።
“ዘይ ፍትሓዊ ማዕቀብ ውዕል ሕድር ከይበለ” ምስ ዝለዓል ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን ምትሕብባራት ርኡይ ኣበርክቶ ይህልወና ኢሎም ሚንስተር ወጻኢ ኤርትራ ዕስማን ሳሊሕ ኣብ መበል 69 ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት።
ተወሳኺ ትሕዝቶ ኣለዎ፡
Eritrean-Foreign-Minister-at UNGA


text:
ሚኒስቴር ጥዕና ፌዴሪኢ ኣገልግሎት ጥዕና ተበፃሒ ንምግባርን ንምክልኻል ለበዳ ሕማም ኮሮናን ዝሕግዛ ኣምቡላንሳት ንኩለን ክልላት ኣከፋፊሉ
ኣዲስ ኣበባ፣ 6 ሰነ፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ሚኒስቴር ጥዕና ፌዴሪኢ ኣገልግሎት ጥዕና ተበፃሒ ንምግባርን ንምክልኻል ለበዳ ሕማም ኮሮናን ዝሕግዛ ኣምቡላንሳት ንኩለን ክልልትን ምምሕዳራት ከተማን ከምዝሃበ ገሊፁ። እተን ኣምቡላንሳት ብሳልሳይ ዙር ዝተውሃበ ከምዝኾና ተገሊፁ። ዕድጊት እተን…
ቫይረስኮሮና ንምክልኻል ሓገዝ ንዝገብሩ ሰብ ሞያ ጥዕናን ካልኦት ሰብ ሞያን ሽፋን መድሕን ህይወት ክግበረሎም ኢዩ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 01 ግንቦት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ቫይረስኮሮና ንምክልኻል ሓገዝ ንዝገብሩ ሰብ ሞያ ጥዕናን ካልኦት ሰብ ሞያን ሽፋን መድሕን ህይወት ንምሃብ ዘኽእል ሰነድ ስምምዕነት ተፈሪሙ። ኣብቲ ሰነድ ስምምዕነት ሚኒስትር ጥዕና ዶክተር ሊያ ታደሰን ዋና ኣፈፃሚ ስራሕ ትካል መድሕን ኢትዮጵያ…
ሕማም ኣስሚ ዘለዎም ሰባት ንርእሶም ካብ ኮቪድ-19 ክከላኸሉ ከምዝግባእ ተገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 30 ሚያዚያ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ሕማም ኣስሚ ዘለዎም ሰባት ንርእሶም ካብ ኮቪድ-19 ክከላኸሉ ከምዝግባእ ሚስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ኣብ ሚኒስቴር ጥዕና ዳይሬክተር ምክልኻልን ምቁፅፃርን ሕማማት ወይዘሮ ሕይወት ሰለሞን፥ ብብርኪ ዓለም ንመበል 22 እዋን ብብርኪ ሃገር ድማ ን8ይ ግዘ…
ብቫይረስኮሮና ንዝሓመሙ ሰባት ግልጋሎት ምትንፋስ ዝሕግዝ መሳርሒ ናብ መላእ ሃገር ይከፋፈል ከምዘሎ ተገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 20 ሚያዚያ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኤጀንሲ ኣቕርቦት መድሓኒት ኢትዮጵያ ብቫይረስኮሮና ንዝሓመሙ ሰባት ግልጋሎት ምትንፋስ ዝሕግዝ ሲሊንደራት ኦክስጅን ናብ መላእ ሃገር ይከፋፈል ከምዘሎ ተገሊፁ። እቲ መሳርሒ 3 ሺሕን 322 በዝሒ ዘለዎ እንትኸውን፥ ናብ 31 ዝተመረፃ ሆስፒታላት፣…
ሕማም ቫይረስ ኮሮና ንምክልኻል ብቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ዝተዳለወ ሓፂር መልእኽቲ
ኣዲስ ኣበባ፣ 11 መጋቢት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ተላባዲ ሕማም ቫይረስ ኮሮና (ኮቪድ-19) ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ እውን ተራኢዩ ኣሎ። ነዙይ መሰረት ብምግባር ድማ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ንምክልኻል ክግበሩ ዝግበኦም ጥንቃቐታት ብዝምልከት ብቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ሓፂር መልእኽቲ…
ብዛዕባ ቫይረስ ኮሮና (ኮቪድ-19) ክትፈልጡዎም ዝግባእ ሓበሬታታት
ኣዲስ ኣበባ፣ 10 መጋቢት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ዝርገሐ ኮቪድ-19 ኣብ 150 ሃገራት ዓለም በፂሑ ኣሎ። ብምኽንያት እዚ ድማ ሰባት ብዛዕባ እዚ ሕማም ዘልዕሉዎም ሕቶታት እናወሰኹ መፂኦም ኢዮም። ቢቢሲ ናይ ብዙሓት ሰባት ሕቶታት ኢዮም ብምባል ዘሰናድኦ ብዛዕባ ቫይረስ ኮሮና (ኮቪድ-19)…
ሰውነትና ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሙ ንኸዓቢ ዝሕግዙ መገዲታት
ኣዲስ ኣበባ ፣ 9 መጋቢት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ሰውነትና ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ክዓቢ ምግባር ብሕማም ከይንጥቃ ይሕግዘና። ሰብ ሞያታት ሕክምና፥ ሰውነትና ሕማም ናይ ምክልኻል ዓቕሚ ንምዕባይ ካብ ኣመጋግባ ጀሚሩ ስሩዕ ዝኾነ ኣነባብራ ህይወት ክንክተል ከምዝግባእ ይምዕዱ። ኣመጋግባ…
ካብ ቻይና ወፃእ ብለበዳ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ዝተለኸፉ ሰባት ቁፅሪ ልዕሊ 20 ሺሕ በፂሑ
ኣዲስ ኣበባ፣ 30 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ካብ ቻይና ወፃእ ዘለዋ ሃገራት ብለበዳ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ዝተለኸፉ ሰባት ቁፅሪ ልዕሊ 20 ሺሕ ምብፅሑ ተገሊፁ። ኣብ ሃገረ ቻይና ከተማ ዉሃን ዝተወለዐ ለበዳ ሕማም ቫይረስ ኮሮና (ኮቪድ-19)፥ ኣብዚ ሕዚ እዋን ናብ 100 ዝበፅሓ ሃገራት…
ማልት ምስ ዓለምለኸ ሮታሪን ህዝብን ብምትሕብባር ኣብ ጣብያ ጥዕና ዕዳጋ ሓሙስ ብልዕሊ 3 ነጥቢ 3 ሚሊየን ዘህነፅዎ ክፍሊ መጥባሕቲ ተመሪቑ
ኣዲስ ኣበባ፣ 27 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ብምትሕብባር ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ፣ ዓለምለኸ ሮታሪ (ቤልጅየም) ግዝኣት ምዕራብ ቭላንድረን ዝተሃንፀ ክፍሊ መጥባሕቲ ሎሚ መዓልቲ ብድሙቕ ፅንብል ተመሪቑ። እቲ ከፍሊ መጥባሕቲ 18 ሓምለ 2010 ዓ.ም ኢዩ ሰረት እምነ ኩርናዕ…
ቫይረስ ኮሮና ዝተረኸበለን ቁፅሪ ሃገራት ኣፍሪካ 6 በፂሑ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 24 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ቫይረስ ኮሮና ዝተረኸበለን ሃገራት ኣፍሪካ ቁፅረን ካብ ሰለስተ ናብ ሽዱሽተ ክብ ከምዝበለ ተገሊፁ። ኣቐዲሙ እቲ ቫይረስ ዝተረኸበለን ናይጄሪያ፣ ግብፂን ኣልጄሪያን እንትኾና፥ ኣብዚ ሐዚ እዋን ድማ ሞሮኮ፣ ቱኒዚያን ሴኔጋልን ብቫይረስ ኮሮና…


text:
ንብስራት! ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ ኣብ ቀረባ መዓልታት ምዱብ ፈነወኣ ክትጅምር ኢያ።
ንብስራት!
ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ
ኣብ ቀረባ መዓልታት ምዱብ ፈነወኣ ክትጅምር ኢያ።
ኣብ ቀረባ መዓልታት፡ ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ ኣብ ጎድኒ እተን ሓርነት ንምድላይ ዘይሕለል ጻዕሪ ዝገብራ ዘለዋ ሚድያታት ደለይቲ ፍትሒ፡ ደው ክትብል ኢያ። ንሓቂ ካብ ሓሶት ንክትፈሊ ሃሰው እትብል ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት፣ ካብ ሃገረ ካናዳ ብኢንተርነት ምትሕልላፍ ክትጅምር ኢያ። እዚ ኣብ ዱሮ 23 ጓንጓ ናይ ናጽነት ዓመታት ዝጅምር ዘሎ መደብ እዚ፡ ነቲ ኤርትራዊ መንነት ኣጋጢሙዎ ዘሎ ሓደገኛ ፍግረ-መሬት ዝከላኸል ሃገራዊ ጀሪፍ ንክኸውን ከኣ ንትስፎ። ሎሚ ስለ ሕድሪ ሰማእታትና፡ ንዳግማይ ትንሳኤ ኤርትራውነት ሱባኤ ንእቶ።
ሬድዮ ሕድሪ፤ ኣዕኑድ ክብርታት ኤርትራ ሃገርና /ባህሊ፡ ያታ፡ እምነት፡ ስነ-ምግባር፡ ስነ-ጥበብን ታሪኽን/ ንምዕቃብ ዝከኣላ ንምግባር ትሸባሸብ ኣላ። ኣብዚ ዘመን ህግደፍ፡ ሰረገላ ብቕድሚት፣ ፈረስ ከኣ ብድሕሪት ኮይኖሙሉ ዘሎ ህሞት፤ ሬድዮ ሕድሪ ኣብ ሙሉእ ዓለም ንዘሎ ኤርትራዊ ወለዶ፡ ብዝተፈላለዩ ሃገራውያን ዜማታት ማእኪላ ናይ ኩላተን ብሄራትና ደርፊን ያታን ንምዕቃብ ናብ ረዚን ሃገራዊ ማህሌት ኣሃዱ ክትብል ኢያ።
ኣብዚ ብኢንተርነት ኣብ ሰሙን ሰለስተ ግዜ /ሰሉስ፡ ሓሙስን፡ ቀዳምን/ ዝፍኖ መደብ እዚ፡ ደርፊታት 60ታት፡ 70ታትን 80ታትን፣ ከምኡ እውን እቶም ዝተረስዑ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ክልቲኡ ውድባት ዝተደርፉ ዜማታት ክቐርቡን ክስምዑን ኢዮም። እቶም ብዝተፈላለዩ ስነ-ጥበበኛታት ሃገርና በብግዚኡ ዝፈረዩ ዜማታት፡ ንብረት ህዝቢ ኤርትራ ደኣ እምበር ንማንም ውድብ ወይ ስርዓት ዝብጽሑዎ ኣይኮኑን። ናይ ህግደፍ ደርፊ፡ ናይ ህግደፍ ድራማ የለን። ህግደፍ ኣብ ዘመነ-ኣካሒዳ ዝተወልደ ሓድጊ ዘይብሉ ጭደል ኢዩ። ኩላቶም ስነ-ጥበባዊ ክብሪ ዘለዎም ባህልታት፡ ካብ ግራት ህዝቢ ዝተሓፍሱ፡ ኣብ ዳንዳን ቆፎን ህዝቢ ኤርትራ ዝፈረዩ ምህርቲ ብዙሓን ኢዮም። ስለዚ ኩሉ ቅድምን ደሓርን ብደቂ ኤርትራ ዝፈረዩ ስነ ጥበባዊ ስራሓት፡ ግምጃ ህዝቢ ኤርትራ ኢዮም።
ሬድዮ ሕድሪ፡ ላህጃ ብሄራትና ዝገልጹ ንሃገርን ሃገራውነትን፡ ስለ ፍቕሪን ጽንዓትን ዝተደርፉ ዜማታት፡ ኣውሎታትን ማሰታትን፤ ጥቕስታት ሓርበኛታት ኤርትራውያን፡ ጽሑፋት ቀደም ከምኡ እውን ንክብርታትና ዘላህምቱ ናይ ሬድዮ መዘናግዒ መደባት በብቋንቋኡ ንምዝርጋሕ ክትጽዕር ኢያ።
ኣብ ፈነወ ሬድዮ ሕድሪ፡ ብድሕሪ ናጽነት ብዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ስነ-ጥበበኛታት ዝተዘየሙን: ኣብ ደገ ብደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ዝተደርፉን ክቐርቡ ኢዮም። ብዘይካ ሃገራዊ ደርፊታት፡ ነቲ መራሒ ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ በብዓመቱ ዘመሓላልፎ ዝነበረ ምስሉይን ብሓሶት ዝተላዕጠጠን ቃለ-መጠይቓት ተለቪዥንን መጽሔታትን እውን ምስ ዝተፈላለዩ ምኩራት ደቂ ኤርትራ እናተራኸበት፣ ንሓቂ ካብ ሓሶትን ብድዐን መምያ፡ ከም ጸባን ማይ-ጨባን ንምፍላይ ክትጽዕር ኢያ ። ከምቲ በይኑ ዝምጉት ዝረትዖ የብሉን፡ ንበይኑ ዝጎዪ ከኣ ዝቕድሞ የብሉን ዝበሃል፤ ንቃለ-መሕትታት ኢሳይያስ ክሳብ ሎሚ በዳሂ ግብረ-መልሲ ኣይተዋህቦን። ኤርትራ ኣብ መጀመርታ ተስዓታትን እዋን ሚለንየምን ከመይ ትመስል ከም ዝነበረት፡ ብድሕሪ ኲናት ባድመን ማእሰርቲ ሓሽከት ዜጋታትን፣ ሎሚን ከመይ ትመስል ከም ዘላ ክዝርዘር ኢዩ።
ካብ ሃገረ ካናዳ ዝፍኖ ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት፡ ነቲ ኤርትራዊ ክብርታት ኣጋጢሙዎ ዘሎ ታሪኻዊ ስንክልና፡ ምርኩስን ዕርፊን ንምዃን ዝከኣላ ግደ ንምብርካት ክትሰርሕ ኢያ። እቲ ባህሊን ቅርስታትን ናትና ናይ ህዝቢ ንብረት ኢዩ። ጉጅለ ህግደፍ ግን ዘይንብረቱ ክነሱ ይሰርሓሉን ይነብረሉን ኣሎ። ሬድዮ ሕድሪ ንብረት ህዝብና ናብ ዋናታቱ ንምምላስ፡ ዝከኣላ ንምግባር ክትብገስ ኢያ።
ታሪኽ ከም ዝምስክሮ፣ ኣብ ሙሉእ ዓለም ዘሎ ህዝቢ መንነቱ ንምዕቃን ዓደቡኡ ንምኽባርን ኢዩ ዝሰርሕ፡ ዝቃለስ፡ ዝዋጋእን ዝስዋእን ዝነበረን ዘሎን። ዓደቦ ከኣ ብታሪኽን ክብርታትን ዝላህመተት ተፈታዊት ጓል ሔማ ኢያ። ንሕና ኤርትራውያን እምበኣር ነታ ኣቦታትናን ኣቦ ሓጎታትናን ዘመሓላለፉልና፤ ኣብ 30 ናይ ሰውራ ዓመታት 65 ሽሕ ሂወት በራውር ደቂ ህዝቢ ዝተኸፍለላ፤ ከምኡ እውን ኣብቲ ህግደፍ ብስዉር ዝሸርጠጦ ኲናት ባድመ ዓሰርተታት ኣሽሓት ሂወት ዝተኸፍለላ ሃገርና ወትሩ ከም ብሌን ዓይንና ክንሕልዋ፡ ምስንኻል ኣብ ዘጋጥመሉ ግዜ እውን ዋጋ ከፊልና ንዳሕረዎት ወለዶታትና ከነመሓላልፋ ሕድሪ ኣሎና።
እቲ ናይ ሕብረተሰብ ናይ ለውጢ ሓዋርያት ዝኾነ መንእሰይ፡ ነታ ከም ዑፍ መስቀል ንእንኮ ግዜ ጥራይ ዝተራእየት ሓርነት ናብ ንቡር ቦትኣ ንምምላስ፣ ንመሬቱ ናብ ተካእቱ ወለዶታት ንምውራስ ልዕሊ ኩሉ ጾር ኣለዎ። ከምቲ ነደቕቲ ዝነዓቑዎ እምኒ፡ ንሱ ርእሲ መኣዝን ኮነ ዝብሎ ቅዱስ መጽሓፍ፤ ኮምፓስ እዚ ፈነወ እዚ ድማ ብቐንዱ ንመንእሰይ ወለዶ ኤርትራ ብታሪኽን ክብሪታትን ዘማእዝን ክኸውን ኢዩ።
ካብ 1991 መዓልቲ ናጽነት ክሳብ ሎሚ ንዘሎ ጉዕዞ ታሪኽ ኤርትራ ኣብ እንዕዘበሉ ግዜ፡ እቲ ንሃገር ከም ሃገር መጠን ደው ዘበሎ ሃገራዊ መቖምያታት በብዓመቱ እናዓነወ ይኸይድ ኣሎ። ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት ’ምበኣር ባህሊ፡ ያታ፡ ስነ-ጽሑፍ፡ ታሪኽ፡ ወ.ዘ.ተ… ዝብሉ ኣርእስትታት ሒዛ ናብ ኣየር ክትዝርጋሕ ኢያ። ኣብዚ መደብ እዚ፡ ካብ ቅድሚ ናጽነት ክሳብ ሎሚ ብዝተፈላለዩ ዜጋታትና ዝተጻሕፉን ዛጊት ናብ ህዝቢ ዘይተመሓላለፉን ኣገደስቲ ጽሑፋት ክንበቡ ኢዮም።
ኣብዚ ተኣፋፊ ግዜ፡ ነዛ ቅርሲ ኤርትራውያን ንምዕቃብ ትብገስ ዘላ ሬድዮ ሕድሪ፡ ኩሉ ዜጋ ብኢንተርነት፡ ብሞባይል፡ ኣይፓድ፡ ኣይፎን ወ.ዘ.ተ… ንክከታተላን ርእይቶኡ ንክልግሰልናን ንትስፎ። ምጅማር እዚ ዕዮ’ዚ ይጽንሓለይ ዘይበሃሎ ሃገራዊ ወፈራ ኢዩ።
ሬድዮ ሕድሪ፡ ብስካይፕን ተለፎንን ምስ ብዙሓት ደለይቲ ፍትሒ፡ ሞያውያን፡ ምሁራትን ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ዘለዎም ኤርትራውያንን ዝርርብ ክትገብር ኢያ። ንዝሓለፈን ዘሎን ታሪኽን ጉዕዞን ኤርትራን ህዝባን ብሱል ዝርርብ ክግበር ድማ ዝከኣለና ምድላዋት ክንገብር ኢና።
ተመኩሮኹም ናብ ሰማዕቲ ንምትሕልላፍ ብዘይ ምሕላል ክንሰርሕ ኢና’ሞ፡ ምትሕብባርኩም ከም ሞባእ ደብሪ ጌርና ክንርእዮ ኢና። ንርእይቶ ወይ ሕቶ፡ ወይ’ውን ዝኾነ ኣበርክቶ ንምግባር በቲ ቀጺሉ ዝስዕብ ወብ ሳይት ኣድራሻና ንክትረኽቡና፡ ወይ እውን ብፈይስ ቡክን ስካይፕን ብጽሑፍ ወይ ብድምጺ ሓበሬታኹም ንከተካፍሉና ንሕብር።
’ጉዕዞ ሽሕ ኪሎ ሜተር ብሓደ ስጉምቲ ኢዩ ዝጅመር’ ከም ዝበሃል፣ ናብቲ ብማዕዶ ዝረአ ዘሎ ጥርዚ ሓርነት ህዝቢና ንምብጻሕ ብሓደ ስጉምቲ ኣሃዱ ኢልና ንብገስ ኣለና። ከምቲ ውሉደ ክህነት ዝብልዎ፡ ንዝረቐቐ ከም ረጒድ፣ ንዝቀጠነ ድማ ከም ሓፊስ ጌርኩም ንክትርእዩዎ እውን በዚ ኣጋጣሚ እዚ ነዘኻኽር። ፈነወ ሬድዮ ብኢንተርነት ብዙሕ ሓላፍ-ዘላፍ ክህልዎ ኢዩ። ብዘይካ ተክኒካዊ ሕጽረት፡ ተመኩሮ እውን ንገዛእ ርእሱ ዓንዲ ማእከል ስለዝኾነ፤ ጉድለታትና ንምእራም ክንጽበ ኢና።
ንኺድ ከምዚ ሕጂ! ኣብ መንጎ መዶሻን ኡንኵዲኖን ንዝተቐርቀረ ስርዓት ማፍያ፡ ዕምሩ ንምሕጻር እወ ንኺድ። ዘይበሊ ነገር የለን፡ ውዒሉ ሓዲሩ ኣካይዳናን ድምጽናን ክሰምር ኢዩ! ነቲ ሽሕ ኪሎ ሜተር ከም ንበጽሖ፡ ንኣምን ኢና።
ደበሳ ኢዮብ ንህዝቢ ኤርትራ!
ሬድዮ ሕድሪ ሰማእታት።
15/ግንቦት/2014


text:
ፍልፍላት እቶት
1. ክፍሊት ኣባልነት
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ብሕጋዊ መስርሕ ኣመሰራርታ ማሕበራት ዝተመስረተትን ብብርኪ ክልልን ሃገርን ምስ መንግስትን ተመሳሳሊ ኣጀንዳታት ልምዓት ዘለዎም መዳርግቲ ኣካላትን ብምትሕብባር ዝተፈላለዩ ፀገማት ህዝቢ ክኣልዩ ዝኽእሉ ልምዓታዊ ስራሕቲ ንምስራሕ ዓሊማ ዝተጣየሸት እያ።
ብመሰረት ‘ዙይ ማሕበር ልምዓት ትግራ ንፁርን ክፍፀም ዝኽእልን ዕላማ ብምቕማጥ ከመይ ክፍፀሙ ከም ዘለዎም ኣንፈታት ኣፈፃፅማ ንምንፃር፣ ነዚ ንምፍፃም ዘኽእል ፍልፍል ኣታዊ ካበይ ከምዝርከብን ከመይ ክቕፅል ከምዘለዎን ዝብሉ ብዝግባእ ኣነፂራ ናብ ስራሕ ዝኣተወት እያ።
ብምዃኑ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ቀንዲ ፍልፍል ኣታዊኣ ካብ ኣባላታ እትረኽቦ መዋጮ እዃ እንተኾነ ብኣርባዕተ መንገድታት ፍልፍላ ኣታውታት ማለት ‘ውን ካብ ክፍሊት ኣባልነት፣ ካብ ዓምለኸ ትካላት ተራዶኦ፣ ካብ ኢንቨስትመንት ንልምዓትን ካብ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃኢን ካብ ዝርከቡ ጨናፍር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዝርከብ መዋጮ ኣባልነትን ተጠቀስቲ እዮም።
ብመሰረት ‘ዙይ ህልዊ ኩነታት ማሕበረ ቁጠባዊ ኣባላት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ክፍሊት መዋጮ ኣባልነት ዝተፈላለዩ ክላስተራት ዘለውዎ እዩ። ብምዃኑ ካብ ሰራሕተኛታት መንግስቲ፣ ልምዓት ትካላትን ውልቀን፣ ነበርቲ ከተማታትን ገፀርን፣ ሓረስቶት፣ ማሕበረሰብ ንግዲ፣ ተምሃሮ ቐዳማይን ካልኣይን ብርኪ ኣብያተ ትምህርትን ላዕለዎት ትካላት ትምህርትን ካልኦትን ፍልፍል እቶት እትረክብ ትካል ህዝቢ እያ።
ኩነታት ኣባልነት ኣብ ዓርሰ ድልየት ኣባላት ዝተደረኸ እንትኸውን ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣብ ትሕቲኣ በብብርኩ ኣብ ዝተወደቡ ዳይሬክቶሬታት ኣቢላ ቁፅሪ ኣባላታ ክስስንን በብዓመቱ ዝርከብ መጠን መዋጮ ክብ ክብልን ዓሊማ ትሰርሕ። ካብዚ ብምብጋስ ብብርኪ ክልል፣ ሃገርን ዓለምን ብዘካየደቶም ሰፋሕቲ ፃዕርታት ክሳብ ሐዚ 1 ነጥቢ 3 ሚልዮን ኣባላት ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ማልትን ጨንፈር ቤት ፅሕፈት ኣዲስ ኣበባን ተመዝጊቦም ይርከቡ።
ኩነታት መዋጮ በብክላስተሩ ዝፈላለ እዩ። ስለዝኾነ ካብ በብክላስተሩ ዘለው ሰራሕተኛታት 0.5 ክሳብ 1% ካብ ወርሓዊ መሃየኦም ካብ ሓረስቶት ድማ 20 ብር ኣብ ዓመት ብምውፃእ ናብ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣታዊ ዝኸውን እዩ።
2. ምትእኽኻብ ገንዘብን ምድላው ቴሌቶንን
ንህዝቢ ትግራይ ዝጠቕሙ ፕሮጀክታት ንምድጋፍ ማልት ዝተፈላለዩ ሜላታት መተኣኻቢ ተጠቒማ ገንዘብ ናይ ምትእልላሽ ስራሕቲ ትውግን‘ያ። ካብ‘ዚኦም ድማ ማልት ኣብ እተሳልጦም ስራሕቲ ልምዓት ብድልየትን ወነን ንምሕጋዝ ዝደልዩ ዝተፈላለዩ ክፋል ሕብረሰብ ከሳትፍ ዝኽእል ቴሌቶንን እንግዶት ድራርን ብምድላው ገንዘብ ምትእኽኻብ‘ዩ።
ማልት ብደረጃ ሃገርን ከተማታትን ዓበይትን ኣናእሽተይን ቴሌቶናት ብምድላው ብኣማኢት ቢልዮን ዝቑፀር ገንዘብ ብምእካብ ን29 ዓመታት ዝለዓለ ልምዲ ዘለዋ ትካል‘ያ።
3. ኣብ ፕሮጀክት ዝተደረኸ ትሕብብር ምስ ደገፍቲ ልምዓት
ማልት ምስ ብርክት ዝበሉ ሃገራዊ፣ ዓለምለኻዊ መሓዙት ልምዓት ገበርቲ ሰናይ ትካላትን ሓገዝ ውሃብቲ ትካላትን ብምትሕብባር ትሰርሕ። ካብዚኦም ብፅቡቕ ስራሕቶም ምስ ዝልለዩ ከም እኒ ተራድኦ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፣ ኣውሮፓ ሕብረት፣ዓለምለኸ ትካል ልምዓት ኢንግሊዝ፣ገልፋንድ ፋሚሊ ቻሪቴብል ትረስት፣ ስዊድል ትካል ዓምለኸ ትሕብብር ልምዓት፣ ትካል ሓገዝ መፃሕፍቲን ቋንቋን እንግሊዝ፣ ባሪንግ ፋውንዴሽን ኢንግሊዝ፣ ኤ ግሊመር ኦፍ ሆፕ፣ ዓለምለኸ ህፃናት ኣድሕን፣ ፕሮግራም ህንፀት ዓቕሚ ማሕበረሰብ / ዓምለኸ ፓዝፋይደር ኢትዮጵያ፣ ኢምባስታት ጃፓንን ቻይና ኣብ ኢትዮጵያ ምጥቃስ ይክኣል።
ብተወሳኺ ማልት ኣባል ጥምረት ሲቪል ማሕበረሰብ ትግራይ እንትኾን ኣባል ማሕበር ክልላውን ዓለምለኻውን ትካል ክረስቲያናዊ ተራድኦን ኣባል ማሕበር ጥምረት ስነ ተዋልዶ ብምዃን ኣብቲ ክልል ልዑል ተሳትፎ ዘለዋ እያ።
ብመሰረት እዙይ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ካብዚ ንታሕቲ ዘተቒሰን ምስ ዘለዋ ኤጀንሲታትን ውሃብቲ ሓገዝ ትካላትን ብምትሕብባር ዝሰርሐቶም ስራሕቲ፣ ዝተውሃበ መጠን ሓገዝ፣ እዋን ፃንሒት እቲ ፕሮጀክትን ጥማር ስራሕቲን ፍፃመታትን ከምዝስዕብ ተዘርዚሮም ንምቕማጥ ተፈቲኑ እዩ።
ፕሮግራም ጥምረት ሕብረተሰብን ኣብያተ ትምህርትን ካብ ኤጀንሲ ዓለምለኸ ልምዓት ሕቡራት መንግስታት (USAID) ብዝተረኸበ ሓገዝ (14,569,822.39 ብር)
Share this Tweet


text:
Norrbottens län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 29 10 2018
ኖርቦተን ወረዳ ናይ ሽወደን ኣዚያ ሰሜናዊት ወረዳ እያ፡ ኣብ14 ኮምዩናት ድማ ትኽፈል። እታ ወረዳ እታ ናይ ሽወደን እንኮ ምስ ክልተ ሃገራት ማለት ምስ ኖርወይን ፊንላንድ እትዳወብ ወረዳ እያ። ኖርቦተን ዓቢ ናይ ተፈጥሮ ሃብቲ ኣለዋ። ኣብኡ ብዙሕ ወሓይዝን ብሚነራል ሃብታም ዝኾነ ናይ ዕደና ቦታታትን ኣሎ። ኣብኡ እተፈላለየ ባህልታት ኣሎ። ብጥንቲ ናይ ሳሚስካ ዓሌት ነይሮም እዮም። ኣብ ጥቓ ፊንላንድ ድማ ፊንላንዳዊ ባህሊ ኣሎ። ኖርቦተን ናይ ምንጽጻር ወረዳ እዩ። ኣብ መንጎ ክረምታዊ ጸልማትን ፍርቂለይታዊ ጸሓይን፡ ነዋሕቲ ኣኽራናትን እኩባት ደሴታትን ከተማታትን ባህልታትን።
ኮሙንናት ኣብ Norrbottens län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Norrbottens län ምረጽ
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣብ ኖርቦተን ኩሉ ጽቡቕ ዝኸይድ ዘሎ ይመስል፡ ህዝቢ ይበዝሕ፡ ናይ ስራሕ ዕድላት ድማ ከምተን ካልኦት ዓቢ እዩ። እቲ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ዋጋ ካብ ኮምዩን ናብ ኮምዩን ይፈላለ እዩ። ኣብ ዳርጋ ፍርቂ ናይተን ኮምዩናት ሕጽረት መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ፡ ስለዚ ናይ ቪላታትን ኮምዶሚንዩምን ኪራይ ይውስኽ ኣሎ። ከምኡውን ናይ ተራ ግዜ ይነውሕ። ናይ መንበሪ ኣባይቲ ናይ ምህናጽ ንጥፈት ትሑት እዩ፡ ሕጂ ግን ዚውስኽ ዘሎ ይመስል። ዝበዝሑ ኣብቲ ዝሰርሑሉ ቦታ ኣይቅመጡን። ኣብ መንጎ ዓበይቲ ከተማታት ብባቡር በጺሕካ ምምላስ ይከኣል። ናይ ኣውቶቡስ መስመራትው ግሩም ኣገልግሎት ይህብ እዩ።
ህዝቢ-ተቐማጦ
ኣውራጃ ኖርቦተን 14 ምምሕዳራትን 250 000 ነበርትን ኣለዋ። ኣርየፕሉግ፣ ኣርቪድስያውር፣ ቡደን፣ የሊቫረ፣ ሃፓራንዳ፣ ዮክሞክ፣ ካሊክስ፣ ኪሩና፣ ሉልዮ፣ ፓያላ፣ ፒትዮ፣ ኤልቭስቢን፣ አቨርካሊክስን አቨርቶርነዮን። ኣርጀፕሉግ ናይ ኣውራጃ ዝነኣሰት ምምሕድራ ኮይና ትሕቲ 3 000 ነበርቲ ኣለዋ። ሉልዮ 75 000 ነበርቲ ዘለዋ ዝዓበየት ምምሕዳር እያ ኣብቲ ኣውራጃ ካብተን ካልኦት ምምሕዳራት ብዝሒ ቁጽሪ ነበርታ እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ምምሕዳር እያ። ብሓፈሻ እዛ ኣውራጃ ትስፉው ዝኾነ ዕብየት ቁጽሪ ነበርቲ ተርኢ።
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ሚነራልን ሓጺንን ዱርን ሓይሊ ማይን ነቲ ወረዳን ንሽወደንን ኣገዳሲ እዩ። እቲ ወረዳ ንሰደድ ዘፍርያ ዋኒናት፡ ዝዓቢ ዘሎ ቱሪዝምን ናይ ኣገልግሎት ሰክተርን ከምኡውን ዓቢ ረብሓ ዘለወን ነኣሽቱ ዋኒናት ኣለዋኦ።
እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ፡ እታ 7,500 ሰራሕተኛታት ዘለዋ ምምሕዳር ኣውራጃ ኖርቦተን ብድሕሪኣ ዝመጻ ሉለዮ፡ ፒተዮን ምምሕዳር ቡደን እየን። እቲ ዝዓበየ ብሕታዊ ወሃብ ስራሕ LKAB እዩ። SSAB ሓደ ካብ ዓለም ካብቶም ዝዓበዩ ኣፍራዪ ሓጺን እዩ።
እቲ ዝዓበየ ኣህጉራዊ ናይ ሉለዮ ኮምፕዩተር ሰንተር ነቲ ናይ ወረዳ ቁጠባ ይጥርንፎ። ንሱ ኣብ ምሉእ ዓለም ግዳሰ ዘሕደረን ኣብቲ ወረዳ ድማ ብዙሕ ምውፋር እተገብረሉን እዩ። ኣብተን ዘለዋ ዋኒናት ምውፋር ዓቢ እዩ። ናይ ዕደና ዋኒናት ኣብቲ ወረዳ ብቢልዮናት የውፍራ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ናይ ሉለዮ ተክኒካል ዩኒቨርሲቲ ናይ ስካንዲናቭያ ኣዝዩ ሰሜናዊ ዩኒቨርሲቲ እዩ። ንሱ ልዑል ደረጃ ዘለዎ ናይ ምርመራን ስልጠናን ንጥፈታት ኣለዎ። ንሱ ንተክኒክ፡ ኤኮኖሚ፡ ማሕበራዊ ናብራ፡ ጥዕና፡ መዲያን ሙዚቃን ከምኡውን ምምህርና ዚምልከት ትምህርቲ ኣለዎ። ናይ ሉለዮ ተክኒካል ዩኒቨርሲቲ ሓሙሽተ ካምፓስ ኣለዎ፣ ሉለዮ፡ ፒተዮ፡ ኸለፍተዮ፡ ኪሩናን ናይ ፊሊፕስታድ በርይስኩላንን። ኣብ ኖርቦተን ሓያሎ ናይ ሞያ ኮለጃት ኣለዋ። እቲ ስልጠና ምስ ቁጠባዊ ህይወት ብምትእስሳር ግሩም ሞያዊ ብቕዓት ይህብ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብቲ ወረዳ ሓሙሽተ ሆስፒታላት ኣለዋ፣ ናይቲ ወረዳ ሱንደርቢ ሆስፒታል ኣብ ሉለዮ፡ የሊቫረ ሆስፒታል፡ ካሊክስ ሆስፒታል፡ ኪሩና፡ ፒተዮ ኣልቭዳል ሆስፒታል። ኣብኡ 34 ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፡ መብዛሕትአን በቲ ወረዳ እየን ዚመሓደራ። ገለ ካባታተ ግን ብብሕቲ እየን ዚመሓደራ። ነፍስወከፍ ኮምዩን እንተወሓደ ሓደ ማእከል ጥዕና ኣለዎ።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
እቲ ወረዳ ሃብታም ባህሊ ኣለዎ - ናይ ዕረፍቲ ግዜ ንጥፈታት፡ ናይ ተፈጥሮን ባህልን ኣከባቢ፡ ሰሓብቲ ቦታታትን። ኣብኡ ናይ ትልሂት፡ ድራማ፡ ኮንሰርትን ንጥፈታት ኣሎ። ኣብኡ ዓቢ ኣደራሽ ትያትር ኣሎ፡ ግን እቲ ተዋስኦታት ኣብ ካልእ ቦታታት ናይቲ ወረዳውን ይስራሕ እዩ። ኣብኡ ኣብ ኩሉ ኮምዩናት ሰባት ዚስሕብ ዓመታዊ ፈስታን ዕዳጋን ኣሎ። ኖርቦተን ብዙሕ ኣብያተመዘክር ኣለዋ። ከም ኣብነት፤ ኣይተ ቤተመዘክር ኣብ ዮክሞክ። ኣብኡ ብዛዕባ ናይ ሳሚስክ ባህሊ ምፍላጥ ይከኣል።
ኖርቦተን ነቲ ወረዳ ዓቢ ረብሓ ዚህቦ እተፈላለየን ሃብታምን ተፈጥሮ ኣለዋ። ኣብቲ ወረዳ 354 ናይ ተፈጥሮ ሕዛእቲ ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ ክትዛወርን ዓጋምን ቃንጥሻን ክትኣርን ኣኽራንን ማያት ዝመልኦ ለሰታትን ክትርእይ ትኽእል። ኣብ መብዛሕትኡ ቦታታት ዓሳ ክትገፍፍ ክትሃድን ብስኩተር ክትጎዪ ይከኣል እዩ። ኣብቲ ወረዳ ኣብ ግዜ ሓጋይን ክረምትን ስፖርትን ካልእ መዘናግዕን ንጥፈታት ከተካይድ ይከኣል። ናይ ምንሽርታት ስፖርት ሓድሽ ተመክሮ ይህበካ። ኖርቦተን ብዙሓት ናይ ስፖርት ማሕበራት ኣሎዋ። ንሳተን ከኣ ንኹሉ ሰብ ዕድመ ብዘየገድስ ስፖርት ኪጻወትን ኪንቀሳቐስን የኽእላ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ኖርቦተን እተፈላለያ ዘይመንግስታውያን ትካላት ኣለዋ። ኣብኡ ነኣሽቱን ዓበይትን እተፈላለየ ንጥፈታት ኪረኽቡ ይኽእሉ። ኣብኡ ናይ ደርፍን ትልሂትን ቋንቋን ሳየንስን መደባት ዘለወን ናይ ፈጠራነት ማሕበራት ኣለዋ። ፈጠራነት ዚምህራ ህዝባውያን ኮለጃትውን ኣለዋ።
ኣብ ኖርቦተን ንሰባት ዝእክባን ዘሕብራን ናይ እምነት ማሕበራትውን ኣለዋ። ብዙሓት ማሕበራት ኣብ መንጎ ተቐማጦ ኖርቦተንን ሓደስቲ መጻእትን ምውህሃድ ንምስፋን ይሰርሓ።
ኣብ ኖርቦተን ወረዳ ናይቲ ወረዳ ምምሕዳርን፡ ቤትጽሕፈት ዕዮን ሚግራሹንቨርከትን ወረዳ ቤትምኽርን ሀላ ስቨርየ ስካ ለቫን ዋኒናትን ቤትጽሕፈት መድህንን ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን ስፖርት ማሓበርን ናይ ፈጠራነት ማሕበርን ቀዪሕ መስቀልን ረዳ ቦርነንን ኮምዩናትን ዝጠርነፈ Regional Arbetsgrupp för Integration እተባህለ ጉጀለ ኣሎ። ንሱ ኣገደስቲ ናይ ምዕባለ ኣርእስቲ የልዕል፡ ናይ ክገብር ዝብል መንፈስ ዘለዎም ሰባት ይእክብ፡ ናይ ትምህርቲ መርበብ ከኣ እዩ። ኩሉ ናብቲ ወረዳ ዚግዕዝ ሰብ ከም ሓደ ንናይቲ ወረዳ ምዕባለ ኣድላዪ ምንጪ እዩ ዚቝጸር።


text:
Grästorp
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 20 11 2019
ግረስቶርፕ ኣብ መንጎ ቨስትራ ዮታላንድን ደቡባዊ ቀላይ ቨንረን እትርከብ ንእሽቶ ኮምዩን እያ። ጥቓተን ዓበይቲ ከተማታት ትሮልሃታን፡ ቨነርስቦርይን ሊድሾፒን እያ። ኣብዚ ብዙሕ ናይ መራኸቢታት ኣገልግሎት ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ5,711
ስፍሓት መሬት265 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Trollhättan 24 ኪሜ
- Vänersborg 25 ኪሜ
- Lidköping 36 ኪሜ
- Göteborg 100 ኪሜ
ኣብዚ እቲ ተፈጥሮ ግሩም ዝኾነን ኣብኡ ድማ ናይ መዘናግዕን እተፈላለየ ስፖርትን ተኽእሎታት ኣሎ። ኣብ ግረስቶርፕ ሃብታም ማሕበራዊ ናብራን ንጥፈታትን ኣሎ። ኣብዚ ግሩም ናይ ዋኒን ሃዋህው ኣሎ፡ ግረስቶርፕ ድማ ኣብ ሽወደን መበል 43 ደረጃ ትሕዝ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ግረስቶርፕ ብሕታዊ ኪራይ ኣባይቲ ጥራይ እዩ ዘሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ናይቶም ገዛ ዘካርዩ ዝርዝር ኣሎ። ብዘይካ ኣፓርትማ፡ ዝሽየጡ ቪላታትውን ኣለዉ - ዝበዝሕ ግዜ ብሕሱር ዋጋ፡ ከምኡውን ዝሽየጥ መሬት ኣሎ።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ካብ 2006 ግሩም ናይ ስደተኛታት ምቕባል ስለ ዝነበራ፡ ኣብ ግረስቶርፕ ኮምዩን ብዙሕ ቋንቋታት እዩ ዚዝረብ። ካብቲ ብብዝሒ ዚዝረብ ቋንቋታት ንምጥቃስ፤ እንግሊዝ፡ ዓረብ፡ ትግርኛ፡ ሶማሊን ፋርስን ይርከቡዎም። ከምኡውን ታይላን፡ ቻይና፡ ሩስያ፡ ሰርብያን ኣልባንያን ዚዛረቡ ኣለዉ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ግረስቶርፕ ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን ፐንተኮስት ቤተክርስትያንን ይረከባ። ኣብ ግረስቶርፕ ዓሰርተ ጥንታውያን ኣብያተክርስትያን ኣለዋ። ኣብቲ ጎረቤት ኮምዩን ትሮልሃታን መስጊድ ኣሎ። ኣብተን ጎረባብቲ ኮምዩናት ትሮልሃታንን ቨነርስቦርይ እተፈላለያ ናይ ብሔራት ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ከተማ ግረስቶርፕ ቤትጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት፡ ፋርማሲ፡ ከምኡውን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ቤትጽሕፈት፡ ማእከል ጥዕና ምስ ናይ ህጻናትን ኣደታትን ክሊኒክ ይርከብ። ቤትጽሕፈት ዕዮን መድህን ቤትጽሕፈትን ብቖጸራ ናብቲ ቤትጽሕፈት ኮምዩን ኪመጹ ይኽእሉ። ብተወሳኺ ኣብዚ 30 ድኳናትን ካፈታትን ኣብያተመግብን ኣለዋ።
ኣብ ግረስቶርፕ ብዙሕ ዓይነት ንጥፈታት ይካየድ፡ ንኣብነት፡ ብእግሪ ምዝዋር፡ ቤትንባብ፡ ቤት ባህሊ፡ ቤት ኮንሰርት፡ ሲነማ፡ መሐምበሲ፡ ኣብያተክርስትያን፡ መጻወት ኵዕሶ ምስ ኣርቲፊሻል ሳዕሪ፡ መንሸራተቲ ኣደራሽ፡ መጋለቢ፡ ጂም፡ ናይ ኵዕሶ ኣደራሽ፡ ናይ ተኒስ ሜዳ፡ ናይ ጎልፍ መጻወቲን ካልእን። ዘገልገለ ኣቕሑን ክዳንን ኣቕሑ ክሽነን ዝሽየጦ ሰከንድሃንድ ድኳን ኣሎ።
ኣብቲ ኮምዩን ስራሕ ንዝደልዩ ዚድግፍ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣሃዱ ኣሎ፡ ከምኡውን ብዕሉ ዘመሓድሮ ናይ ስደተኛታት መቐበልን ንስደተኛታት ናይ ሽወደን ቋንቋ ትምህርትን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ግረስቶርፕ ብዙሕ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን ድማ ቦታ ኪርከብ ይከኣል (ውሑስ)።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ግረስቶርፕ ከተማ እተን ኣብያተትምህርቲ ኣብ ጥቓ ናይ ስፖርት ትካላት እየን ዘለዋ፡ ስለዚ እቲ ናይ ስፖርት ትምህርቲ ጽቡቕምንቅስቓስ ኣለዎ። ነቶም ነኣሽቱ ተመሃሮ ናይ F-3 ትምህርታዊ ዓመት፡ ባከንስኩላንን ሉነቪስኩላን ዚብሃላ ኣብያተትምህርቲ ኣለዎም። ነቶም ናይ ትምህርታዊ ዓመት 4-9 ከኣ ሰንትራልስኩላን ኣለዎም።
ኣብ ግረስቶርፕ ካለኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ስለ ዘየሎ እቶም ተመሃሮ ናብተን ጎረባብቲ ኮምዩናት ትሮልሃታን፡ ሊድሾፒንን ቫራን ይኸዱ።
ዕድላት ትምህርቲ
ግረስቶርፕ ኮምዩን ባዕሉ ዘመሓድሮ ናይ ሽወደን ንወጻእተኛታት ዚብል ትምህርታዊ መደብ ኣለዎ። ካልእ ትምህርቲ ንዓበይቲ ድማ ምስቲ ናይ ግረስቶርፕ ኮምዩን ብምርኻብ ክትካፈል ትኽእል። ምስተን ካልኦት ናይ ስካራቦሪ ኮምዩናት ብምትሕብባር እቲ ናብ ሓደስቲ መጻእቲ ዝዓለመ ምልላይ ምስ ማሕበረሰብ ዚብል ትምህርቲ ይዳሎ፡ መብዛሕትኡ እዋን ድማ ኣብ ጎረቤት ኮምዩናት ይካየድ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ቤት ወይ ኮሙነንስሁስ፡ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ኣደታት ክሊኒክ ከምኡውን ናይ ህጻናት ክሊኒክ ኣሎ። ናይ ስኒ ሕክምና ኣብቲ ውሽጢ ከተማ ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሓደስቲ መጻእቲ ኣብቲ ናይ ከተማ ምምሕዳር ኪበጽሑ ከለዉ ናይ ትርጉም ደገፍ ንምርካብ ተኽእሎ ኣሎ። ከምኡውን ኣቐዲሞም ቆጸራ ብምግባር ኣብቲ ናይ ስደተኛታት መቐበሊ/ናይ ምውህሃድ ኣሃዱ ወይ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት ናይ ትርጉም ሓገዝ ኪረኽቡ ይኽእሉ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ ኣውቶቡስን ባቡርን ኣገልግሎት ኣሎ።
ህዝባዊ መጓዓዝያ ኣብዚ ኮሙን
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ግረስቶርፕ ኮምዩን ኣብቲ ቦታ እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብኡ ብዙሓት ነኣሽቱ ዋኒናት ኣለዋ። ብተወሳኺ፡ ኣብተን ጎረቤት ኮምዩናት ትሮልሃታን፡ ቨነርስቦሪ፡ ሊድሾፒንን ቫራን ኣብ ውሽጢ 20-36 ኪሎመትር ሓያሎ ወሃብቲ ስራሕ ኣለዉ። ናይ ኣውቶቡስን ባቡርን ኣገልግሎት


text:
Radio Erena: 09 February 2018
ኣብ ሕቡራት ኢማራት ኣብ ናይ ገዛ ስራሕ ተዋፊረን ካብ ዝርከባ ኢትዮጵያውያን፣ ርእሰ ቅትለት ናይ ዝፍጽማ ብዝሒ ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናዛየደ ይመጽእ ከምዘሎ ቆንስል ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ኣቶ ይበልጣል-ኣእምሮ ኣለሙ ምስ ጋልፍ ኒውስ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ ገሊጹ።
ንሱ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ኣብዛ ዝተዛዘመት ዓመተ 2017፣ 10 ኢትዮጵያውያን ርእሰ ቅትለት ከምዝፈጸሙ ኣፍሊጡ።
ቅድሚኡ ምስ ዝነበረ ዓመት ክነጻጸር እንከሎ፣ ብሸሞንተ ከምዝዛየደ ዝሓበረ እቲ ቆንስል፣ እዚ ቁጽሪ’ዚ ናይ ኣቡ ዳቢን ኣል ዒንን ከምዘየጠቓልል ኣነጺሩ።
ፖሊስ ዱባይ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት ድማ እቲ ኣብ ሳርጃ፣ ዓጅማን፣ ራስ ኣልክያማን ካልእ ከባቢታት ኢማራትን ዝተራእየ ፍጻሜ፣ ርእሰ ቅትለት ምዃኑ ብምርግጋጽ፣ ካብቶም ርእሰ ቅትለት ዝፈጸሙ ኢትዮጵያውያን፣ እተን ሸውዓተ ደቀንስትዮ ክኾና እንከለዋ፣ እቶም 3 ድማ ደቂ ተባዕትዮ ምዃኖም ኣገንዚቡ።
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ስራሕ ተዋፊሮም ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ብፍላይ ደቀንስትዮ ንዝወርድ ዘሎ ግፍዕታት ንምቅዋም፣ ናብታ ሃገር ብስራሕ ንዝኸዱ ዜጋታታ ደው ኣቢላቶ ምንባራ ይዝከር።
እንተኾነ፣ ኣብ ጉዳይ ኣተሓሕዛ ናይ ሰራሕተኛታትን መሰላቶምን ኣብ ዝብል ጉዳይ ምስ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ድሕሪ ዝበጽሓቶ ስምምዕ፣ ኢትዮጵያ፣ ዜጋታታ ናብ ኢማራት ከይዶም ክሰርሑ ፈቒዳ ኣላ።
ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ መብዛሕተን ኣብ ናይ ገዛ ስራሕ ዝተዋፈራ ደቀንስትዮ ዝርከብአን ኣስታት 200 ሽሕ ኢትዮጵያውያን ከምዘለዉ ጸብጻብ ጋልፍ ኒውስ የመልክት።
ኣብ ሃገራት ዓረብ ኣብ ናይ ገዛ ስራሕን ካልእን ተዋፊሮም ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን ካብዚ ናይ ኢትዮጵያውያን ብዘይፍለ ተመሳሳሊ ግፍዕታት ከምዝወርዶም ብተደጋጋሚ’ዩ ዝግለጽ።
ይኹን’ምበር መንግስቲ ኤርትራ፣ ብዛዕባ ኣብ ሃገራት ዓረብ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ ዝወርድ ግፍዕታት ዝኾነ መግለጺ ክህበሉ ኣይጸንሐን።
==================


text:
Skip to content
“እቲ ክሳዕ መወዳእታ ዝዕገስ ግን ንሱ ክድሕን ኢዩ።” (ማቴ24፣13)
በስመኣብ ወወልድ ውመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ላዕሊ ኣብ ሰማያት፣ሰላም ከኣ ኣብ ምድሪ ኣብ መንጎ እቶም ስምረት ኣምላኽ ዘለዎም ሰባት(ሉቃ2፣14)
ክቡራት ህዝበ ክርስቲያን ፈጣሪ ኩሉ እግዚኣብሔር ካብ ዝሓለፈ ዓመት ናብዛ ዓመት እዚኣ ብዓቢይ ምሕረቱ ኣጽኒሑ ቃሉ ክንምገብ ስለ ዝፈቐደልና ክብርን ምስጋናን ንዘልኣለም ይብጻሓዮ።ኣሜን፣፣
ኣኽሊል ዓወት ንምውራስ እትጎዩ፣ኣብ ቦታ ሰልፊ እትርከቡ ተቓለስቲ ናይ ክርስቶስ ወተሃደራት ዝኾንኩም ህዝበ ክርስቲያን፣እቲ ጉያና ናብቲ ናይ ሰማይ ጽውዓን፣እቲ ቅልስና ምስቶም ገዛእቲ ጸልማት ዝኾኑ መናፍስትን ኣዝዩ ሓያልን ኣድካምን ምዃኑ ባዕሉ እቲ ጸዋዒናን ጎይታናን ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ብቓልን ብግብርን ምሂሩና ኢዩ። እዚ ከኣ “እቲ ንዓይ ክስዕበኒ ዝደሊ ህይወቱ ይቕበጽ፣መስቀሉ ኣልዒሉ ይስዓበኒ” (ማቴ 16፣24)።ብግብሪ ውን ካብ ኣደባባይ ጲላጦስ ካብ ሊቶስጥራ ክሳብ ቀራንዮ ዘሎ መስቀል ተሰኪሙ እና ወደቐን እና ተንሰአን ከም ዝበጸሐን ፣እዚ ድማ ምውዳቕን ምትንሳእን ዝርከቦ ሓያል ጉዕዞ ምዃኑ ፣መስቀል ደርቢኻ ግና ከምዘይትረፍ ክሳብ ቀራንዮ ምፍጻም ከም ዝግባእ ዓቢይ ትምህርቲ ሂቡና ኢዩ።እቶም ናይ ኣፉ ትምህርቲ ዝሰምዑ ፣ናይ ኢዱ ተኣምራት ዝረኣዩ ፣ናይ መንፈሱ ምልኣት ዝረኸቡ፣ኣቦታትና ሓዋርያት’ውን ነዚ’ዮም ዘስተምሃሩ። “እቲ ጻድቕ ብሓይሊ ገደል ዝድሕን ካብ ኮነኸ፣እቲ ዓማጽን ሓጥእን ድኣ እንታይ ክኸውን ኢዩ።(1ጴጥ፦4፣8)”።ስለዚ’ውን ጎይታ ነቶም ኣብ እትኸዶ ኩሉ ክንስዕበካ ዝበልዎ፣ “ወኻሩ ጉድጓድ ኣለወን፣ኣዕዋፍ ሰማይ ድማ ሰፈር ኣለወን ወዲ ሰብ ግና ርእሱ ዘጸግዓሉ እኳ የብሉን በሎም (ማቴ8፣20)፣ነቶም ምሳኻ ክንነግስ ዝበልዎ ድማ “እቲ ኣነ ዝሰትዮ ናይ መከራ ጽዋእ ክትሰትዩ’ኸ ትኽእሉ’ዶ᎒”በሎም (ማቴ 20፣22)፣ ነቶም መንግስትኻ ክንወርስ ዝጎድለና እንታይ ኣሎ ዝበልዎ ድማ “ዘለኩም ሃብቲ ብምሻጥ ንድኻታት ሃቡ፣ኣብ ሰማይ ድማ ሃብቲ ክትረኽቡ ኢኹም እሞ ሰዓቡኒ”በሎም (ማቴ 19፣21)። እምበኣር ከስ ነዚ ናይ ጎይታ ዝበለና ቃል ብዘይ ምዝንጋዕን ብርዲኢትን ብፍጹም ምልኣት ፍቕሪ ክርስቶስ፣ጉዕዞና እንተጀመርናዮ እቲ ጉዕዞ ኣዝዩ ቀሊልን ፍረ ናይቲ ጉዕዞ ድማ ኣዝዩ ምስኡ ዘይወዳደር ዓቢይ ክብርን ጸጋን ዓስብን ከውህበና ኢዩ።ነዚ ፈሊጥና ድማ ዝበጽሓና ፈተና ብሓጎስ ክንቅበሎ ይግባእ። “ስለዚ ተስፋ ኣይንቖርጽን ኢና፣ብግዳም እኳ እንተማህመንና፣ብውሽጥና ኣብ ጸጽባሕ ኢና እንሕደስ። እዚ ቀልጢፉ ዝሓልፍን ፈኲስ ዝኾነ ጸበባና ከኣ፣ካብ ኩሉ ዝበልጽን መዘና ዘይብሉን ዘለኣለማዊ ክብሪ የጥርየልና ኣሎ።(2ቆሮ፦4፣16-17)” “ኣቱም ፍቑራተይ ከም ሓዊ ዝባላዕ ፈተና ክረኽበኩም ከሎ ፣ሓድሽ ነገር ከም ዝበጽሓኩም ኣይትገረሙ፣ንሱ ብግርማ ክግለጽ ከሎ ኣዝዩ ባህ ክብለኩም ኢዩ’ሞ ኣብ ስቓይ ክርስቶስ ክትካፈሉ ከለኹም ተሓጎሱ።ምእንቲ ስም ክርስቶስ አንተተጸረፍኩም ፣እቲ ኽቡር መንፈስ ኣምላኽ ኣባኻትኩም ስለ ዝሓድር ተሓጐሱ።(1ጴጥ፦4፣12-14, 1ጴጥ፦1፣6-7)” ነፍስና ብዘይ ምድላው እንተጀመርናዮ እሞ ኣብ ኣገልግሎት እንተተጸመድና፣እቲ ጉያ ዘይውዳእ ምዃኑን ንድሕሪት እንተተመሊስና ድማ ከም ይሁዳ ዝገደደ ፍርዲ ኢዩ ዝጽበየና።
“ከመይ ሰባት ንጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍላጥ ካብ ርኽሰት ዓለም መሊቖም ከም ብሓድሽ ብኣኣ ተጠሊፎም እንተደኣ ተሳዕሩ፣ካብ ቀዳማዮም ዳሕራዮም ኢዩ ዝገድድ።ንሳቶም እናፈለጥዎ ካብቲ ዝተዋህቦም ቅዱስ ትእዛዝ ንድህሪት ካብ ዝምለሱስ፣ነታ መንገዲ ጽድቂ እንተዘይ ፈልጥዋ ምሓሾም ኔሩ።(2ጴጥ፦2፣20-21)” ኣቦና ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ኣብ መልእኽቱ “እቶም ሓደ ግዜ ብርሃን ዝተቐበሉ፣ሰማያዊ ውህበት ዝጠዓሙ፣ተማቐልቲ መንፈስ ቅዱስ’ውን ዝኾኑ፣ነቲ ሰናይ ዝኾነ ቃል ኣምላኽን ሓይሊ ናይታ እትመጽእ ዓለምን ዝጠዓሙ እንተወደቑ፣ንወዲ ኣምላኽ ብገዛእ ፍቓዶም ከም ብሓድሽ ሰቒሎም መላገጺ ስለዝገበርዎ ብንሰሓ ክምለሱ ኣይከኣልን።(ዕብ፦6፣4-6)(ማቴ፦12፣42)”ብንሰሓ ክምለሱ ኣይከኣልን ክብል ከሎ ፣ዋላ እንተተነስሑ እግዚኣብሔር ንስሓኦም ኣይቅበልን’ዩ ማለት ዘይኮነስ፣ዝንሳሕ ልቢ ክስእኑ ኢዮም ማለቱ ኢዩ ማለት ከም በዓል ይሁዳ ኣስቆሮታዊ፣ፎርኦን ንጉስ ግብጺ፣ዲያብሎስ- ናይ ቀደም ሊቀ መላእኽት ሳጥናኤል ።ስለዚ ንድሕሪት ምምላስ እምበኣር ካብ ቀደም እኳ እንተነበረ ፣ኣብዚ ሕጂ ግዜ ግና ብዝበዘሐ ቁጽሪ፣ካብ ዝዓበየ በዓል መዓርግ ጳጳስ ክሳብ ዝነኣሰ በዓል መዓርግ መዘምራንን መእመንን ካብ ጽወዓ ክርስቶስ ንድሕሪት ብምምላስ ካብ ጽንሕዋ ዝበለና ቤት ብምውጻእ ገለ ብምኽንያት ፍቕሪ ዓለም፣ስጋዊ ረብሓታት፣ስጋዊ ትምኒትን፣ገለ ብምኽንያት ዝረኽቦም ህልኽ፣ሽግር፣ተጻብኦን ገለ ብምኽንያት ሓሰውቲ መምሃራን፣ሓሰውቲ ነብያትን ክርስቶስ ምሳይ ኣሎ ይረኣየኒ’ዩ ፣ኣነ ልኡኽ ናይ ድንግል ማርያም’የ፣ናይ
ቅዱስ ኣባ ኢገለ ልኡኽ’የ ፣የሕዊ ኢየ እናበልካ ብስራያት ጌርካ ካብ ቅድስት ቤተክርስቲያን ብምውጻእ፣ምውጻእ’ውን ከይኣክል ኣንጻር እታ ዘዕበየቶም ቅድስት ቤተክርስቲያን ፣ኣንጻር እቲ ብርህራሄ፣ ብምሕረት ዓይኑ ዝጥምቶም ኣምላኽ ዝተሰለፉ ውሑዳት ኣይኮኑን።እዚ ድማ እቲ ጎይታ ዝበሎ ቃል ምልክት ህልቂት ዓለም፣ “ብዙሓት ሓሰውቲ ነብያት ክትንስኡ፣ንብዙሓት’ውን ከስሕቱ እዮም።ብሰንኪ ብዝሒ ክፍኣት ከኣ ፍቕሪ ብዙሓት ክትዝሕትል’ያ።እቲ ክሳዕ መወዳእታ ዝዕገስ ግና ንሱ ክድሕን’ዩ።….በተን መዓልታት እቲኣተን ንጥኑሳትን ንመጥበውቲ ህጻናትን ወይለአን፣ህድማኹም ብኽረምቲ ወይ ድማ ብዕለተ ሰንበት ምእንቲ ከይከውን ጸልዩ።….ሽዑ ዝኾነ ሰብ ክርስቶስ እነሆ ኣብዚ ኣሎ፣ወይ ከኣ ኣብቲ ኣሎ እንተበለኩም ኣይትእመኑ ምኽንያቱ ከኣ ሓሰውቲ መሲሓት ፣ሓሰውቲ ነብያት ክለዓሉ ኢዮም።…እነሆ ኣቐዲመ ነጊረኩም ኣለኹ።እምበኣር እነሆ ኣብ ምድረበዳ ኣሎ እንተበልኹም ናብኡ ኣይትኺዱ፣እነሆ ኣብ ቤት ኣሎ እንተበሉኹም ኣይትእመኑ።(ማቴ፦24፣11-26)” ዝብል ንኽፍጸም ኢዩ።
ስለዚ ኣሕዋተይ ናይዚ ትንቢት እዚ ፈጸምቲ ኣይግበረና።እዚ ከይከውን እምበኣር ጎይታ ንሓዋርያት ናብ ዓለም ክልእኮም ከሎ ሓደ ነገር ዝበሎም ኔሩ ፣ንሱ ከኣ “እነሆ ኣነ ከም ኣባጊዕ ናብ ማእከል ተዃሉ እሰደኩም ኣለኹ፣ደጊም ብልህታት ከም ተመን ገርህታት ከም ርግቢት ኩኑ።(ማቴ፦10፣16)” ናይዚ ቃል ኣንድምታ ወይ ምስጢሩ እምበኣር ፣ኣብ መርከብ ኖህ ተመን፣ርግቢት ብሓደ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ንድሕነት ካብ ማይ ኣይሂ፣ሓደ ግዜ ተመን ኣፉ ሃህ ምስ ኣበለ ርግቢት ቦታ ረኺበ ኢላ ኣብ ኣፉ ኣተወት፣ኣብኡ’ውን እንቋቖሖ ወለደት፣ተመን ድማ ከይ በልዓ ኖህ ካብ መርከብ ከየውጽኦ ብምባል ጫጪሓቶም ክሳብ ትኸይድ ኣፉ ከፊቱ ተጸበያ።ጎይታ ነዚ ዝበሎም ድማ ኣብዛ ብመርከብ ኖህ እትምሰል ቅድስት ቤተክርስቲያን ካብዚ ናይ ዓለም ርኽሰት ፈልያ እተድሕን መርከብ ከም ርግቢት ብግርህነትን ለውሃትን ክንነብር፣ከም ተመን ድማ ክበልዓ እና ኸኣለ ነቲ ዘይስገር ዝመስል ትዕግስቲ፣ወሊዳ ክሳብ ትጫጭሕ ተጻዊሩ ከም ዝደሓነ፣ ንሕና ድማ ከምቲ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ 1ቆሮ 6፣12 ዝበሎ ኣብዚ ዓለም ኩሉ እኳ እንተተፈቕደልና ክንገብሮ’ውን እተኸኣልና ኩሉ ግና ከምዘይ ጠቕመና ብምስትውዓል ብብልህን ጥበብን ክንነብር ነቲ እንረኽቦ ሽግርን ጸበባን ፈተናን ብትዕግስቲ ካብ መርከብ ኖህ ከይወጻና ክንሓልፎ ነቲ ዘድሕነና ነገር ክንመርጽ ኢዩ።ስለዚ በቲ ዘንጊ ዝመስል መዐቀኒ ክንዕቀን፣ምስቶም ኣብ ውሽጢ ቤት መቕደስ ዝሰግዱ ክንቁጸር (ራዕ፦11፣1)፣ ናይቲ ሰመያዊ ጽዋዕ ዝኾነ ጉያና ድማ ክሳብ መወዳእታ ብምዕጋስ ፈጸምና ናይ ኣኽሊል ዓወት ወረስቲ ንምዃን ጸጋ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ወላዲቱ ምልጃ ፣ናይ መላእኽቱ ተረዳእነት፣ናይ ቅዱሳኑ ጸሎት ኣይፈለየና።
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ተዛረብ ኤረትራዊ ብ.ገብረምካኤል Ǎ
نشر من قبل omaal في 10:16 صباحا - 02 04 1433 هـ (24 02 2012 م)
48
ኣመንቲ
መሰካክር
ጀሆባ
ኣብ
ኣብያተ
ማእሰርቲ
ኤርትራ
እሳቐዩ
ኣለዉ።
تفاصيل الخبر
48 ኣመንቲ መሰካክር ጀሆባ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ እሳቐዩ ኣለዉ።
ናይ ጀሆባ መሰካክር ኣመንቲ ዝኮነ 48 ኤርትራውያን ብዘይካ እምነቶም ካልእ በደል ዘይብሎም ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ ይሳቀዩ ምህላዎም ዓለምለካዊ ናይ ጀሆባ መሰካክር ወግዓዊ ወብሳይት ብዝርዝር ይገልጽ።
እዚ ኣብ ኣመንቲ ካልኦት ሃይማኖታት እውን ብተመሳሳሊ ኣብ ተዋህዶ (ብቐንዱ ፓትሪያክ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ኣብ ገዛ ማሕዩር ከምዘለዉ) ካልኦትው'ን ከም በዓል ዶክቶር ፍጹም (ናይ ስነ ኣእምሮ ፍሉጥ ሓኪም) ኣብ ቤተ ማእሰርቲ ብዘይ ፍርዲ ይሳቀዩ ምህልዎም ንምዝክካር ይከኣል። ኣብዚ ተመልከት
http://awate.com/abune-antonios-is-in-worrisome-health-conditions/
መንግስቲ ኤርትራ ንኣመንቲ ምስልምና ጀሀድ ብዝብል ምስምስ ንኣመንቲ ጰንተቖስተ ከኣ ኣብ ሃይማኖቶም ጽኑዓት እዮም እሞ ኣይእዘዙናን ወይ ከኣ አብ ዘይሕጋዊ ሰብ ምቕታል ኣይዋፈሩልናን እዮም ብዝብል ምስምስ እዩ ኣብ ቤተ ማእሰርቲ ህይወቶም ከምዝውዳእ ዝገብር ዘሎ።
ንሎሚ እቲ ዓለምለካዊ ናይ ጀሆባ መሰካክር ኣብ ወግዓዊ ወብሳይቱ ዘውጽኦ ኣስማት ኣስዒብና ከምዘለዎ ኣብ ታሕቲ ነቐምጥ።
ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቃስ ንኩሎም ናይ ፖለቲካን ናይ ሃይማኖት እሱራት ብዘይ ውዓል ሕደር ንክፍትሑ ብዝከኣሎ ክቓለስ እዩ። እዚ ኣረመናዊ ተግባር ናይ መንግስቲ ኤርትራ ኩሉ ኤርትራዊ ክቕለሶ ከኣ እጽውዕ።
ኣብ ኤርትራ ግዝኣተ ሕጊ ነጊሱ መሰል ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ክሕሎን መሰል ሃይማኖታት ክክበርን ከኣ ኤህም ከይተሓለለ ክቓለስ እዩ።
ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቃስ ምስ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ናብ ሓድነት ዝከይድ ዘሎ ውድብ ኮይኑ ኤርትራ ብግዝኣተ ሕጊን ብህዝባዊ ቕዋምን ንክትምሓደር ዝቃለስ ዘሎ ሃገራዊ ውድብ እዩ።
Forty-eight Jehovah’s Witnesses
imprisoned in Eritrea
As of January 31, 2012
(Listed by Date of Imprisonment)


text:
Radio Erena: 15 July 2019
ህዩማን ራይትስ ዎች ዝርከቦም ሓያሎ ተጣበቕቲ መሰል ደቂ ሰብ፣ ነቲ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት፣ ምጽራይ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ዝወሰዶ ውሳኔ ብሓጎስ ተቐቢሎሞ።
ንጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ከተጻርይ ዝቖመት ጉጅለ፣ ኣብዚ ንሓደ ዓመት ዝተናወሐ ዕማማታ፣ ኣብታ ሃገር ንዘሎ ኩሉ ዓይነት ምግሃስ መሰላት ኣጻርያ ከተቕርብን ክትከታተልን እያ።
መበል 41 ፍሉይ ዋዕላ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝተኻየደሉ፣ እተን ፈለማ ነቲ እማመ ዘቕረባ ሃገራት፣ ማለት ሶማልን ጂቡቲን፣ ‘ምስ ኤርትራ ፖለቲካዊ ዝምድናና ተመሓዪሹ እዩ’ ብምባል ኣብቲ ዋዕላ ከይዝተየሉ እየን ወሲነን። እንተኾነ፣ ኣውስትራልያ፣ ኦስትርያ፣ በልጅዩም፣ ፈረንሳ፣ ጀርመንን ነዘርላንድስን፣ እቲ ጉዳይ፣ ንምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ደኣምበር ንፖለቲካ ዝምልከት ኣይኮነን ብምባል ክዝተየሉ ወሲነን።
መንግስቲ ኤርትራ ኣባል ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ክኸውን ስለዝተፈቕደሉ፣ ዝኾነ ምግሃስ መሰላት ከምዘየካየደ ብምምሳል ሓያል ጎስጓስ ከካዪድ ከምዝጸንሐ ህዩማን ራይትስ ዎች የመልክት።
እቲ ትካል ብተወሳኺ፣ ኤርትራ ግቡእ ተቐባልነት ክትረክብ እንተደልያ፣ ሰብኣዊ መሰል ዜጋታታ ከተኽብር ጥራይ እዩ ዘለዋ ድሕሪ ምባል፣ ኣብዚ ዝቕጽል ዓመት፣ ምስ ፍልይቲ ልእኽቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክትተሓባበር ጸዊዑ።
ኣብቲ ዋዕላ፣ ሓያሎ ሃገራት በቲ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ዘካዪዶ ዘሎ ናይ ይምሰል ፖለቲካዊ ምውስዋሳትን፣ ዲፕሎማስያዊ ጸወታን ተደናጊረን ኣንጻር’ቲ መንግስቲ ዝነበረን መርገጺ ክቕይራ እየን ተራእየን።
እንተኾነ ሓያሎ ኤርትራውያንን ወጻእተኛታትን ተጣበቕቲ ድሕሪ ዘካየዱዎ ጻዕሪ፣ ከምኡ’ውን ገለ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ፖለቲካዊ ዝምድና ምስ ጎረባብቲ ሃገራትን ምኽባር መሰል ዜጋታትን በበይኖም ምዃኖም ብምንጻር ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ጽዑቕ ምክትታል ክግበር ተወሲኑ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ናጻ ከውጽእ፣ ሃገራዊ ኣገልግሎት ገደብ ግዜ ክገብረሉ፣ ከምኡ’ውን ስርዓተ ሕጊ ከንግስን፣ ነቲ ዝፈረመሉ ውዕላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከኽብርን እዩ ጻውዒት ዝግበረሉ ዘሎ።


text:
ብተስፋማርያም ሓጎስ፡
ኣብቲ ካብ ኣፍሪቃ ዝተኻየዱ ሓርነታዊ ቃልስታት እቲ ዝነውሐን ዝመረረን ህዝቢ ኤርትራ ንሰላሳ ዓመታት በይኑ ብዘይ ናይ ማንም ደገፍ ዘካየዶ ቃልሲ እዩ ። ህዝቢ ኤርትራ ባህጊ ጥይትን ተዅስን ባህጊ መውጋእትን ስንክልናን መስዋእትን ሃልይዎ ኣይኮነን ብረት ዓጢቑ ንበረኻ ዝወጸ ፣ እታ ፈጣሪ ዝዓደሎ ነጻነቱ ብርእሰ ሓያላን ተመንዚዓ ንኢትዮጵያ ከም ገጸ በረኸት ምስ ተዋህበት እዩ ደሙን ኣዕጽምቱን ከፊሉ ከምጽኣ ንበረኻ ወጺኡ ።
ስርዓት ኢትዮጵያ ብመንግስቲ ኣሜሪካ ንዝተዋህቦ ክቡር ህያብ ብሰላም ክጥቀመሉ ኢልካ ዘይሕሰብ እዩ ። ህዝቢ ኤርትራ ነጻነቱ ብሓይሊ ብረት ከምጽኣ ቃልሱ ጀመረ ። ስርዓት ኢትዮጵያ ዘድልየና ቀይሕ ባሕርን መሬት ኤርትራን እምበር ህዝቢ ኤርትራ ኣየድልየናን እዩ ብምባል ንህዝቢ ኤርትራ ምጥፋእ ስራሕና ኢሎም ተተሓሓዞ ። መንእሰይ ኤርትራ ተመሃራይ ትምህርቱ ሸቃላይ ሽቕለቱ ጓሳ ከብቱ ሓረስታይ ማሕረሱ ገዲፉ ብረት ዓጢቑ ንሰራዊት መግዛእቲ ንምድምሳስ ንበረኻ ወጸ ።
ህዝቢ ኤርትራ ደይከም ካልኦት ሰውራታት በይኑ ብዘይ ናይ ማንም ደገፍ ነቶም ንሃገርና ብውክልና ዝጎበጡን ለኣኽቶምን ዓንገልቶም ርእሰ ሓያላንን እዩ ገጢምዎም ። ህዝቢ ኤርትራን ሰውርኡን ከም ዓሳን ባህርን ተወሃሂዶም ንጸላኢ ብጥይቱ ብብረቱ ሓመድ ድፋጭኡ የስሕንዎ ኔሮም ። ንህዝቢ ኤርትራን ሰውርኡን ዘዕጥቕን ዘስንቕን ዝኾነ ይኹን መንግስቲ ኣይነበረን ።
ኤርትራውያን በታ መንሽሮ ናይ ዓለም ዝኾነት ኣሜሪካ ነጻነቱ ተነፊጉ ሰብኣዊ መሰሉ ተሓሪሙ ግዳይ መቝሰልትን ስንክልናን መስዋእትን ኮይኑ ። ኣብ ሃገሩ ብሰላም ከይነብር ቤት ንብረቱ ብወከልታ ኣዕንያቶ ግዳይ ስደትን ከርፋሕ መነባብሮን ኮይኑ ከም ደቂ ዛግራ ኣብ ፈቐዶ ኵርንዓት ዓለም ተበታቲኑ። ካብ መፈለምትኡ ውን እዞም ሎሚ ኣሜሪካ ኢልና ንጽውዖም ዘለና ካብ ፈቐዶ ሃገራት ኤውሮጳ መጺኦም ንደቀባት ኣጽኒቶም ኣብ ዘይ መሬቶም ደቀባት ዝኾኑ እዮም ። ንዕኦም ዘገድሶም ኣብ ዓለምና ኣብ ክሊ መሬታን ሰማያን ባሕራን ዘሎ ባህርያዊ ጸጋታት እንተስ ብፍቶት እንተስ ብሓይሊ ዋንነት ኣሜሪካ ምዃኑ እዮም ዝኣምኑ ፣ እምቢ ንዝበሎም ከኣ ብሓይሊ ብረት ምጥፋእ እናተወራረሰ ዝመጸ ባህሎም እዩ ። ጭርሕኦም ቅድም ቀዳድም ረብሓ ኣሜሪካ ክሕሎ ኣለዎ ፣ ነዚ ዝቃወም ከኣ ወዓል ሕደር ዘይብላ ክእለ ኣለዎ ። ኣሜሪካ ሎሚ ኣብ ዓለምና ጳጳስ ባዕላ ፣ ሼኽ ባዕላ ከሳሲት ባዕላ ሃራሚት ባዕላ ፈራዲት ድማ ባዕላ እያ ።
ኣብ ዓለምና ድሕሪ እቲ ልዕሊ ሰብዓ ሽሕ ህይወት ዝቐዘፈን ንብምሉኣተን ሃገራት ኤውሮጳ ዘዕነወን ብኻልኣይ ኲናት ዓለም ዝፍለጥ ኲናት ምዝዛሙ ኣብ ዓለም ሰላም ክፈጥርን ሰብኣዊ መሰላት ክሕሉን ተባሂሉ ሓደ ንብምሉአን ሃገራት ዓለም ዝሓቍፍ ውድብ ተመስሪቱ ፣ ንሱ ድማ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተባሂሉ ይጽዋዕ ። እዚ ውድብ እዚ ኣብ ትሕቲኡ ዓሰርታት ክፋላት/ ውድባት ዘለውኦ ውድብ እዩ ። እዚ ውድብ እዚ ብቝጠባን ካልእን ዝውንንኦ እተን ሓያላት ሃገራት እየን ። ዝበዝሕ ባጀቱ በተን ሃብታማት ሃገራት እዩ ዝምወል ።
እዚ ውድብ እዚ ካብ መጀመርትኡ ዓለማዊ ስም ደኣ ይጠመቕ እምበር ናይተን ሃብታማትን ሓያላትን መንግስታት ብፍላይ ከኣ ኣሜሪካ እዩ። ብሓጺሩ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘይኮነስ ውድብ ሓላት መንግስታት ምባሉ ዝቐለለ ይኸውን ። ብመንግስቲ ኣሜሪካ ዝሓልፍ ይኹን ዝጸድቕ ውሳነ ብዘይ ገለ ምዕይዕይ እዩ ዝጸድቕ። ኣብ መወዳእታ ኣርባዓታት ጥልያን ብእንግሊዝ ተሳዒራ ካብ ኤርትራ ምስ ወጸት ፣ ጉዳይ ኤርትራ ንሽሙ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ቀሪቡ ደሓር ግን በተን ኣሜሪካ ትመርሐን ሃጸያውያን መንግስታት ንስትራተጂካዊ ረብሓ ኣሜሪካ ተባሂሉ ንኤርትራ ብዘይ ድሌት ህዝባ ምስ ኢትዮጵያ ብፈደሬሽን ክትቍረን ተጌሩ ። ሃጸይ ሃይለስላሰ ንፈደሬሽን ኣፍሪሱ ንኤርትራ መበል 14 ጠቅላይ ግዝኣቱ ክገብራ እንከሎ ብናይ መን ባርኾት እዩ ? ብናይ ኣሜሪካ፣ ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ እዚ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝብል ስም ዝተጠመቐ ውድብ ሓያላት መንግስታት ኣፈይ ኣይዛረብ ኣዒንተይ ኣይርእያ ኣእዛነይ ኣይሰምዓ ብምባል ንህዝቢ ኤርትራ ንስቓይ ፈሪደሞ። ንሰላሳ ዓመታት ክንሳቐ ክንቆስል ክንስንክል ክንስዋእ ዓድና ክዓኑ ህዝብና ክስደድን ንስቓይን መከራን ክቃላዕ እቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝበሃል ኣይኮነንዶ ኣፉ ከፊቱ ክዛረብስ ትሕቲ መልሓሱ ውን ኣድሚጹ ኣይፈልጥን ። ንምንታይ እንተ ደኣ ኢልና ውድብ ናይ ዓለምና ሃገራት ዘይኮነስ ናይተን ሓያላንን ሃብታማትን ሃገራት እዩ ።
ሎሚ ኣማእት ኣሽሓት መንእሰያትና በጃ ከፊልና ዘምጻእናያ ናጽነት ፣ ነዛ ብደም ሓላላት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝተወልዕትን ኣብ መላእ ኤርትራ ብድምቀት እትበርህን ቀንዴል ናጽነትና ንምጥፋእ ኣሜሪካን ሰዓብታን ክጓየዩ ከለዉ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንምንታይ ዓገብ ዘይብል ? ኤርትራ ኣባል ናይዚ ውድብ እዚ ደይኮነትን ? ኣሜሪካ ዘይወዓልናዮን ዘይፈጸምናዮን በደላት ኣኻኺባ ንውድብ ሕቡራት ሃገራት ከተቕርበሎም ከላ ንምንታይ ኣተግበርትን ኣስፈጸምትን ዝኾኑ ? ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብኣሜሪካ ዝቐረበሎም ወረቓቕቲ ንምፍራምን ንምጽዳቕን ጥራይ እንተደኣ ኮይኖም ዝቖሙ እዚ ውድብ እዚ ነተን ካልኦት ሃገራት ዓለም ንምንታይ ኣድለየ ?
እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝን 1962 መንግስቲ ኢትዮጵያ ብባርኾት ኣሜሪካ ንኤርትራ ክጎብጣ እንከሎ እዚ ውድብ ሓንቲ ቃል ውን ብጭቕ ኣየበለን። ሎሚ ውን ድሕሪ ሓምሳ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማእለያ ዘይብሎም በደላት እሞ ከኣ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ጭራሽ ብዘይ ወዓሎም ክኽሰስ እንከሎ እዚ ውድብ እዚ ንምንታይ ኢሉ ውን ኣይሓተተን ብዘይ ወዓል ሕደር ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳን ምውንጃልን እዩ ከተግብር ጸኒሑን ዘሎን ። ኣሜሪካ ባዕሎም ኣብ ቤት ጽሕፈቶም ኮይኖም ዝመሃዝዎ ናይ ሓሶት ክስታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት እወ ኢሉ ምጽዳቑ መርኣያ ምእዙዝነቱ ንኣሜሪካ እዩ ዘርኢ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ንሃገራት ዓለም ዘበርክቶ ቅንጣብ ነገር የለን ። እቲ ንነብሱ መርማሪ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢሉ ዝሰየመ ትካል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባ ጉዳይ ኤርትራ ክምርምር ዝተዋህቦ መዝነት ንጎድኒ ገዲፉ መሬት ኤርትራ ከይረገጸ ፣ ኣብ ደገ ዝነብሩ ዕሱባትን ቀደም ማዕበል ሰውራ ገሊፉ ንደገ ዝሰንደዎም ሓተላን ፣ ንሓተቲ ዑቕባን ፣ ኢትዮጵያውያንን ሓቲቱ ንዝረኸቦ ናይ ሓሶት ጸለመ ሒዙ ኣብ ኤርትራ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ኣሎ ኣብ ኤርትራ ባርነት ኣሎ ኢሉ ነቶም ዝለኣኽዎ ጸብጻብ ከቕርብ መርእያ እንታይነት ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እዩ ዝገልጽ።
ንቀንዴል ናጽነትና ላምባኣ ወዲኣ ኽትጠፍእ ሎሚ ኣይኮኑን ጀሚረሞ፣ ኣብ 1961 ገና ቍሎዒ ከላ ከጥፍእዋ ዘይፈተንዎ ፈተነ ኣይነበረን ግንከ ኣይከኣሉን ። እቲ ንሳ እትወስዶ ነዳዲ ካብ ትሕቲ መሬት ኩዒትካ ዝወጽእ ኣብ ዕዳጋታት ዓለም ዝሽየጥ ላምባ ዘይኮነስ ፣ ደም ናይቶም ሓላላት ደቂ ኤርትራ ብምዃኑ ብርሃና እናዛየደ ንመላእ ኤርትራ መሬታን ማያን ክሊ ኣየራን ድሙቕ ብርሃን እናሃበት እያ ንዘለኣለም ክትበርህ እትነብር ።
ስጋ ብዘይ ዓጽሚ ጠጠው ኣይብልን እዩ ፣ እቲ ዓጽሚ ከኣ እቲ እምነት እዩ
ህዝቢ ኤርትራ እምነ ኵርናዕ ጉዕዞ ቃልሱ እምነት እያ ኔራ ። ደሙን ዓጽሙን ከስኪሱ ነጻነቱ ከም ዝጭብጥ ጽኑዕ እምነት ኔርዎ ። ኩነታት ጸንኪሩ መሬት ከም ኣፍ ዕንቊ እንተጸበበት ውን ኣብ መወዳእታ ብዓወት መሰስ ኢሉ ከም ዝወጽእ ጽኑዕ እምነት ኔርዎ ።
እወ እቲ ምእንቲ እዛ ሃገር ኣብ ነፍሲ ወከፍ መሬታ ዝፈሰሰ ደም ዝተሰብረ ኣዕጽምቲ መዓስ ምእንቲ ጸወታ ኮይኑ ፣ ንስለ ነጻነትን ሓርነትን ህዝቢ ኤርትራ እኮዩ ፈሲሱ ! እዚ ኣብ መሬት ኤርትራ ዝፈሰሰ ደም ናይ ልዕሊ ሚእቲ ሽሕ ሰማእታትና ኣብቲ ከርሲ መሬት ኤርትራ ከም ትሕተ ባይታዊ ማይ ንሱ ውን ትሕተ ባይታዊ ደም ኮይኑ ነዛ ቀንዴል ናጽነትና ንዘለኣለም ተወሊዓ ከም እትነብር ይገብራ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ እዩ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ቀንዴል ናጽነት ብብርሃና ተፈሲሁ ኣብ መላእ ሃገር ብዘይ ሸለብ ገለብ ክንቀሳቐስ ከሎ ንሰማእታቱ ከም መላእኽቲ ከኽብሮምን ክዝክሮምን ኣብ መትከሎም ረጊጹ ሕድሮም ከኽብር በቲ ሓደ ኢዱ ኣፍራዛ በቲ ሓደ ኢዱ ካላሽን ሒዙ ሃገሩ ዝሃንጽን ዝሕሉን ዘሎ ።
ኣሜሪካ ብውክልና ጭፍራ ወያነ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኲናት ክትከፍት ከም እትኽእል ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣጥፊኣ በቶም ኣብ ደገ ፈንጨራዕ ዝብሉ ዘለዉ ከዳዓት ደቂ ሃገር መንግስቲ ከተቕውም ወይ ድማ ነታ ሃገር ኣዕንያ ብሃይማኖታውን ቀቢላውን ውግእ ክትሕምሳ ከም እትደሊ ኩልና ንግምቶ ነገር እዩ ። እንተ ኾነ ከምቲ ለባማት ኣቦታትና ዝብልዎ ፣ ከልቢ ኣብ ቅድሚኡ ዘላ ስጋ እምበር ኣብ ልዕሊኡ ዘላ ዱላ ኣይርእን እዩ ከም ዝበሃል ከምዚ ዓይነት ምናልባሽ ኣብ ዒራቕ ወይ ሊብያ ሰሪሑ ክኸውን ይኽእል እዚ ማለት ግን ኣብ ኤርትራ ክሰርሕ ይኽእል ማለት ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ነዛ ናጽነቱ ንምምጻእ ደቁ ናብ መኣዲ ቃልሲ መሪቑ ኣጆኹም እናበለ ሰዲዱ ንሱ ድማ ስንቅን ዕጥቅን ሒዙ ኣብ ዝኣተዉዎ እናኣቶ ንውጉኣት እናሓብሓበን እናኣለየን ንመስዋእቲ ደቁ ኣብ ነጸልኡ እናተቐበለ ዝተቓለሰ ህዝቢ እዩ ። ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ትማል ንኹሉ ወራራቶም ኣፍሺሉ ብዓወት መሰስ ዝበለ ሎሚ ውን ዝያዳ ንኹሉ ውዲታቶም ኣምኪኑ ብዓወት መሰስ ከም ዝብል ርግጸኛታት ኢና ። ኣይፋልኩም ኣሜሪካ ሰላም ሃቡና ኣብታ መሬትና ነገር ኣይትድለዩና ! ሓንቲ መዓልቲ ኢና ተወሊድና ሓንቲ መዓልቲ ከም እንመውት ከኣ ናይ ተፈጥሮ ሕጊ ስለ ዝኾነ ንፈልጥ ኢና፣ ንሞት ፈሪሕና ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነት ከም ዘይንምብርከኽ ክንሕብረኩም ንፈቱ ።
እንተ ናይዞም ኣብ ጎድኒ ጸላኢ ኮይኖም ንዕንወትን ጥፍኣትን ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ዘለዉ ከዳዓት ደቂ ሃገር ፍርዶም እንታይ እዩ ክኸውን ? ከምቲ ናይ ትማል መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ምሕረት ይገብረልና ይኸውን ኢሎም ደኾን ይሓስቡ ይህልዉ ? ደናቝር ! ትማል ካልእ እያ ሎሚ ውን ካልእ እያ ጽባሕ እሞ ኸኣ ሓዳስ ዓይነት ጽባሕ እያ ክትከውን ። ብዙሕ ትሓስቡ ትህልዉ፣ ገሌኹም ህዝቢ ኤርትራ ንዓና ከምቲ ኣብ ናይ ፈረንሳ ሪቮሉሽን ንኹሎም ነቶም ኣሪስቶክራትስ ጂሎታይን ማሺን ጌሩ ክሳዶም ዝቖረጾም ይቖርጸና ይኸውን ኢልኩም ትሓስቡ ትህልዉ ፣ ወይ ውን ኣብ ሓዊ ይጠብሰና ይኸውን ? መልሰይ ግን እንድዒ ። ሃገርን ህዝብን ካብ ዓለም እቶም ዝኸበሩ እዮም ። ንጥፍኣት ናይዚኦም ዝለዓል ወይለኡ ! ብሕልፊ ንህዝቢ ኤርትራ ፣ ነዚ ደቁ ነጊፉ ንሃገሩ ዝውፊ ! ኣብ ሓቂ እንተ መጺእና ከምዚ ህዝቢ እዚ ኣብ ዓለም ኣሎዶ ኢልና ምስ እንሓትት ? እታ መልሲ የሎን እያ ።
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ዘለኻ ተቐባል ሕድሪ ሰማእታት ዝኾንካ ኤርትራዊ ሎሚ ውን ከም ቀደም ተዳሎ ከይትዕሎ ጽናዕ ከይትምናዕ ! እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንርብዒ ዘመን ክካየድ ዝጸንሐ ኩሉ ሸርሕታት ቅድመ ኩነት ናይቲ ንኤርትራ እንተስ ብኢዶም እንተስ ብኢድ ወከልቶምን ተለኣኣኽቶምን ኣቢሎም ንምህራም እዩ ። እዚ ካብ ኮነ ሃገር ብዓመጽትን ናይ እንዳማቶም ደለይትን ከይትጉበጥ ሓደራ እትብል ሕድሪ ሰማእታትና ንምኽባር በዓል በትሪ በትሩ በዓል ሴፍ ሴፉ በዓል ጎርዴ ጎራዴኡ ኣልዒልና ክንምክት ኣለና ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
ሃይማኖት ምድራዊ ዘይኮነስ፣ ካብ ሰማይ ካብ እግዚአብሔር ንደቂ ሰባት ዝተዋህበን ዝተሠርዐን እዩ። ሓደ እዋን ብዛዕባ ሥልጣኑ ክሓትዎ ሊቃውንትን ጸሓፍትን ኣይሁድ ናብ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ መጽኡ። ንሱ ድማ፤ “ጥምቀት ዮሐንስሲ ካብ ሰማይ ድያ ወይስ ካብ ሰብ፧” (ማር. ፲፩፥፴/11፥30) ኢሉ ንሕቶኦም ብሕቶ መለሰሎም። ንሳቶም ግና ካብ ሰማይ ምዃና እናፈለጡ፤ ‘ስለምንታይ ደኣ ዘይኣመንኩም፧’ ምእንቲ ከይብሃሉ፣ “ኣይንፈልጥን” በሉ። እምበኣር ካብ’ዚ ሕቶ እዚ፤ ካብ ሰማይ ካብ እግዚአብሔር ዝኸውን ነገር ከም ዘሎ፤ ኣብ ምድሪ’ውን ብሰባት ዝሥራዕ ነገር ከም ዘሎ ንርዳእ። ነቲ ካብ ሰማይ ዝኸውን ክእመነሉ ከም ዝግባእ ግና ንዅሉ ንጹር እዩ።
ነቲ ካብ ሰማይ ዝኾነ ነገር ካብ’ቲ ካብ ምድሪ ዝርከብ ነገር ፈሊና ክንፈልጦ ይግባእ። ኣብ’ዛ እንነብረላ ዓለም ካብ ሰማይ ዘይኮኑ፤ ብርግጽ ግና ምንጮምን መንቀሊኦምን ካብ ምድሪ ዝኾኑ ዝተፈላለዩ እምነታትን ፍልስፍናታትን ኣለዉ። እቲ ርቱዕ ሃይማኖት ግና ካብ ሰማይ እምበር፡ ከም ምድራዊ ፍልስፍናን ኣተሓሳስባን ካብ ምድሪ ዝተረኽበ ኣይኮነን። ሃይማኖት ምድራዊ ክሳዕ ዘይኮነ ከኣ ፍጡራን ዝኾኑ ደቂ ሰባት ኣኽቢሮምን ተቐቢሎምን፤ ክኣምንዎን ክነብሩሉን እምበር፡ ክነጽግዎ ዝግባእ ኣይኮነን። ካብ ሰማይ ዝኾነ ነገራት ኵሉ ይግለጽን፤ ይፍለጥን፤ እንተ ተነግረ’ውን ንሕና ክንፆሮ እንኽእል ማለት ከም ዘይኮነ ግና ነስተውዕል። ጐይታና፣ “ናይ ምድሪ ነጊረኩም ካብ ዘይትኣምኑስ፡ ናይ ሰማይ ነገር እንተ ነገርኩኹም ግዳ፡ ከመይ ጌርኩም ክትኣምኑ፧” (ዮሐ. ፫፥፲፪/3፥12) ዝበለና፣ ሰማያዊ ነገር ካብ ምድራዊ ነገር ኣዝዩ ዝረቐቐ ምዃኑ ከረድኣና ኢሉ እዩ።
ነቲ ንሕና ደቂ ሰባት ክንፈልጦ ዝግብኣና ነገር ክንመሃር ኣብ እንጅምረሉ ጊዜ፣ ሠለስቱ ምእት፣ “መቅድመ ኵሉ ንትመሀር ሀይማኖተ፦ ቅድሚ ኵሉ ሃይማኖት ንመሃር” ከም ዝበሉ፣ ቅድሚ ኵሉ ሃይማኖት ክንመሃር ይግባእ። “ከም ክኢላ ሓናፂ ኮይነ መሠረት ሠረትኩ፤ እቲ መሠረት ድማ ባዕሉ ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ” (፩ይ ቆሮ. ፫፥፲/3፥10)። “አሚንሰ መሠረት ይእቲ ወካልኣኒሃ ሕንፃ ወንድቅ እሙንቱ፦ እምነት መሠረት እያ፤ ካልኦት ድማ ሕንፃን መንደቕን እዮም” (ቅዱስ ዮሐንስ ኣፈወርቅ) ተባሂሉ ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍት ከም ዝተገልጸ፣ ሃይማኖት መሠረት እዩ፤ መንፈሳዊ ተግባር ከኣ ኣብ’ዚ መሠረት’ዚ ይሕነፅ። ሕንፃ ኣብ’ቲ መሠረት ስለ ዝንደቕ፤ ካብ ኵሉ መሠረት ይቕድም። መሠረት ነቲ ሕንፃ ከም ዝፆሮ፤ እምነት ከኣ ንምግባር ይኅዝ። ሕንፃ ብዘይመሠረት ከም ዘይቀውም፤ ምግባር’ውን ብዘይሃይማኖት ኣይነብርን። ቀጽሩ፣ መሠረቱ ዘይጸንዐ ቤት ካብ ወራር ቀትሪ፤ ካብ ሰባር ለይቲ ኣይድኅንን እዩ። ቅኑዕ ሃይማኖት ዘይብሉ ሰብ ድማ ምግባሩ ጥራይ ካብ ጸብኢ ኣጋንንቲ፤ ካብ ገሃነመ እሳት ኣየድኅኖን’ዩ። ስለዚ ቅድሚ ኵሉ ትምህርተ ሃይማኖት ምፍላጥ የድሊ።
ይቕጽል


text:
እዞም ክሱሳት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ኣብ ከተማ ባይድዋ ኣብ ዝተጋብአ ወታደራዊ ቤት ፍርዲ እዮም ሞት ተፍሪዱዎም።
ብምኽትል ዓቃቢ ሕጊ ቤት ፍርዲ ሎሚ ሶኑይ ዝተበየነ ናይ ሞት ትእዛዝ ኣርባዕቲኦም ደቂ ተባዕትዮ ዝኾኑ ክሱሳት ኣብ 2016 ዓ.ም ኣብ ባይድዋ ኣብ ዝርከቡ ክልተ ኣብያተ መግቢ ኣብ ተመሳሳሊ ግዜ ንዝተፈፀመ ፍንጀራ ፈፂሞሞ ይብል።
ሰበስልጣን እቲ ዞባን ዓሰርተታት ነበርትን ኣብ ዝተኣከብሉ ኣርባዕቲኦም ብጥይት ተቐቲሎም ኣለው።
ብካልእ ዜና ሰበስልጣን ኣሜሪካ ኣብ ቀረባ ኣብ ማያት ሶማል ዝተርኣየ ተደጋጋሚ ክትራን ባሕሪ እናዓበየ ዝኸይድ ከም ዘሎ ተጌሩ ክረአ የብሉን ኢሎም።
ትማሊ ሰንበት ጅቡቲ ኣብ ዝርከብ ወታደራዊ መደበር ኣብ ዝሃብዎ ቃል ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ ጀነራል ቶማስ ዋልዳውዘር ‘እናወሰኸ ይኸይድ ከምዘሎ ገይርና ኣይንሪኦን፣ግን ኸኣ ምክትታልና ክቕፅል እዩ’ ኢሎም ።
ንሶም ብተወሳኺ ከተርቲ ባሕሪ መግብን ነዳዲን ንዝፅዓና ናይ ንግዲ መራኽብ ንምጭዋይ ኣብ ቀረባ እዋን ንዝፈፀሙዎም ሽዱሽተ መጥቓዕትታት ምኽንያት ኣብቲ ዞባ ዘንፀላለወ ሓደጋ ድርቅን ዓፀቦን ክኸውን ይኽእል እዩ ኢሎም።
ናይ ከተርቲ ባሕሪ መጥቓዕትታት ንዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ኣዚዩ ውሑድ ከምዝነበረ ይፍለጥ።


text:
ዕላል facebook ግርም እዩ። ኣይትጽልእዎ። ብዙሕ ዘስካሕክሕ መልእኽትታት ክመጸኩም ይኽእል እዩ። ግን ከኣ ብዙሕ ቁምነገር ድማ ኣለዎም
በቲ ቁምነገር ዘለዎ እናተተባባዕኩም፥ ነቲ ዘስካሕክሕ ጽሑፋት ተጠቒምኩም ብኸመይ ቁምነገር ዘለዎ መልእኽቲ ተመሓላልፍሉ ፍልጠት ቅሰሙ።
ከብ ኣብነት ብዕለት 03/02/2019 ዘጋጠመኒ ጽሑፍ ከምዚ ይመስል ነበረ፥
ኣብዚ Facebook ዝርአ ልሙድ እንተሎ ኣብቲ “studied at” ዝብል ብዙሓት ኤርትራውያን ኣብ Asmara University ይመልእዎ’ሞ ኣብቲ page profile ግትር ኢሉ ትረኽቦ። ክገርመኩም ገሊኣቶም Asmara University ክትዕጾ ከላ ገና Elementary School ዘይወድኡ ወይ ድማ ስሩዕ High School ዘይወድኡ እዮም። ንምንታይ ግና University Asmara ዝብል ይመርጹ ይገርመኒ።
ምዃን ንሳ ኣብ ቅድሚኦም ትጸንሕ እሞ ይመርጽዋ ይኾኑ.
እቲ ጸገም – ኣብ Asmara University ተማሂረ ኣይኮነን። ንሓደ ብዓቕሙ በቲ ግቡእ መስርሕ ትምህርቲ ዝሓለፈን ኣባል ናይታ University ዝነበረን ከቆናጽቡን ከነኣእሱን – ” ካብ ዲግሪ – ኣእምሮ” እናበሉ ዘየለ ከሀውትቱን ክትዕዘብ ከለኻ እዩ ዝገርመካ።፡
ዝተማህረ ሰብ – ከምቲ ሰብ ዝግምቶ ዘይኮነስ ክኸውን ዘለዎ – እቲ ክኾኖ ዘለዎን ካብቲ ልሙድ ዝበሃል ኣካይዳ ወጺኡ ናቱ ኣካይዳ ዘማዕብል እዩ። እንተዘይኮነ – ነቲ ዝነበረ ኣካይዳ ክቕይር ዘይክእል እንተኾይኑ ደኣ ብኸመይ ተማሂሩ ክትብሎ ይከኣል? ነቲ ልሙድን ዝጸንሐን ርዒሙ ዝኸይድ ምሁር(educated) ዘይኮነስ ኣገልጋሊ(Slave) እዩ ዝበሃል።
ምዃን ትርጉም ናይ ምሁር ሻዕብያ ኣባላሽይዎ። ንዝተማህረን ዘይተማህረን ኩሉ ብግዱድ slave ጌርዎ። ስለዚ ትርጉም ምሁር(educated) ንምፍላጥ ገና ትርጉም ትምህርቲ ክንመሃር ክንመሃር የድልየና።


text:
በረኸት ወዲ 13 ዓመት ኤርትራዊ ኮይኑ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሊብያ ንነዊሕ እዋን ተኣሲሩ ኔሩ።መዓልታዊ ናብ ኤርትራ ተመሊሱ ን 5 ዓመታት ዘይረኣያ ወላዲቱ ክረኸባ ይትምነይ።
ወዲ 8 ዓመት ምስ ኮነ ኣቡኡ ስለዝመተ፤ በረከትን፤ሃብቱን ኣዲኡን ፤ ምስ ሓውቦኦም ክነብሩ ጀሚሮም። ሓውቦኦም ግና ይጭክነሎም ስለዝነበረ በረከትን ክሃድም ወሲኑ።ነዲኡ ክሕግዛውን ወሲኑ።
ምስ ካልኦት ሰባት ኮይኑ፤ጉዕዞ ናብ ቀረባ ዝርከባ ሃገራትማዓስከር ስደተኛታት ጉዕዞ ጀመረ። 2 ዓመት ከኣ ተቀሚጢ ምስ ገለ ገለ ሰባትውን ተላልዩ። ኣብዚ እዋን'ዚ ግና ነዲኡ ክሕግዛ ኣይከኣለን። ሓንቲ መዓልቲ ኣብቲ መዓስከር ዝነበረ ዓርኩ ደዊሉ ናብ ኤውሮጳ፤ምስኡ ንኽጋዓዝ ሓቲትዎ። እቲ እንኰ ንስድራኻ ክትሕግዘሉ እትኽእል ዝበለጸ ዕድልምኻኑ ነጊርዎ።
በረኸት መጀመርታ ተጠራጢሩ ዳሕራይ ግና ምስ ክልተ ኣዋልድ ኣብ ካምፕ ዝተላለየን ጉዕዞ ጀሚሩ። ንነዊሕ እዋናት ምስተጋዕዙ መኪና መጺኣ ወሲዳቶም። ናብ ሓደ ገዛ ድማ ወሲዶሞም። ኣብቲ ገዛ ንክልተ ሰሙን ዓጽዮም ቀጻሊ ቀጥቂጦሞም። ተወሰኽቲ መካይን መጽየን። ንመብዛሕትኦም ደፋፊኦም ኣብተን መካይን ጻቃቒጦም ናብ ሊብያ ወሲዶሞም።
ኣብ ሊብያ ኣብ መዳጎኒ ሰምሰርቲ ተዓጽዮም ዝኸፈአ ዓመጻትውን ኣጋኒፍዎም። ሰልዲ ክከፍሉ ዘይከኣሉ ሰባት ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ክቅጥቐጡውን ሪኦም። በረኸትን እተን ክልተ ኣዋልድ ክሃድሙ መዲቦም፤ ሓንቲአን ግና ተታሒዛ።እንታይ ከምዘጋጠማውን በረኸት ክሳብ ሎሚ ኣይፈልጥን'ዩ። ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ፖሊስ መጽዮም ናብ ቤትማእሰርቲ ወሲዶሞም።ሓንቲ መዓልቲ ናብ ኤርታራ ተመሊሲ ነዲኡ ክረኽባ ተስፋ ይገብር።
ሼር
ነዚ ተመሳሳሊ ተመኩሮ ኣለካ/ኣለኪ?


text:
ኣቦታትና ክምስሉ ንድሕሪት ጠምት ንቕድሚት ኣምት ይብሉ ማለት ካበይ ተበጊስካ ኣብቲ ጉዕዞ ኸ እንታይ ጽቡቕን ሕማቕን ኣጓኒፉካ ሓሲብካን ገምጋም ጌርካን ናብቲ ዝቕጽል ጉዕዞ ካብቲ ሕሉፍ ዝተፈጸመ ሕማቕ ንኸይድገም ይሕግዘካ ማለት ዩ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ኣእሚኑን ኣብ ዜጋታቱ ድርኺት ፈጢሩን ዘይኮነስ፡ ብማእሰርትን ቅትለትን ዘመሓደር ጽዩፍ ስርዓት እዩ። ስልጣኑ ሕጋውነት ስለዘይብሉ፡ ርእሰ ምትእምማን የብሉን፡ ኣብ ቀጻሊ ስግኣት’ዩ ዝነብር። ስለዚ ነቲ ክሳብ ምሉእ ዕድሚኡ ዝምነዮ ፖለቲካዊ ስልጣን ብሓይልን ኣስገዳድን፡ ብራዕዲ-ሽበራን ምፍርራሕን እዩ ከጻንሖ ዝፍትን። ብሰንኪ እዚ ሕግን ሓሳብሎን ዘይብሉ ሽፍታዊ ኣካይዳ ኸኣ ብዙሕ ገበናት ኣዋህሊሉ ‘ሎ። ጥርዚ ናይዞም ገበናት፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዜጋታት፡ ብዝያዳ ድማ ኣብ ልዕሊ መንእሰያትን ኣባላት ሰራዊትን ብትሕዞ ዝፍጽሞ ናይ ምርሻን ስጉምትን ቅትለትን እዩ።


text:
ዓሚል ዲኻ ውሉድ ?
እዚ መበል 21 ክፍለ ዘመን፡ ዘመነ Consumerism (ሃላኽነት) እዩ። እዚ ማለት ምዕዳግ ሃላኺ ነገራት ከም ክዳን፣ ጫማ፣ ተለፎን ወዘተ ኣብ መዓልታዊ ሂወት ናይ ሰባት ኣዝዩ ጸላዊ እንዳ ኾነ ይመጽእ ኣሎ። ዓበይቲ ትካላት ቀንዲ ኣታዊኤን ካብ ዓማዊለን ምዃኑ ስለ ዝፈልጣ፣ ዓሚል ክሕዛ ዘይገብርኦ ነገር የብለንን። ዓሚል ንጉስ እዩ( «Customer is King») ወይ ዓሚል ኩሉ ግዜ ትኽክል እዩ (Customer is always correct) ዝብሉ ብሂላት መሪሕ ሓረጋት ዳርጋ ናይ ኩለን ዓበይቲ ትካላት እዩ። ዓማዊልውን እቲ ዝግበረሎም ክንክን ከም ውሁብ ጌሮሞ ኣብ ዝኸድዎ ትካላት ውሕሉል ኣቀባብላን ክንክንን እዮም ዝጽበዩ። እዚ ምስ ዘይከውን ግና ናብ ካልእ ትካል ከይዶም እቲ ዝደለይዎ ክዕድጉ ድሕር ኣይብሉን እዮም። እዚ ናይ ኮንሱመሪዝም ስነ ሓሳብ ነዛ ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ዘላ ማሕበር ኣምላኽ ኣዝዩ ጸልይዋ ከም ዘሎ ጭቡጥ ሓቂ እዩ። ሓደ ኣማኒ ኣብ ኣገልግሎት ናይ ሓንቲ ማሕበር ውዒሉ እንተ መጺኡ ብዙሕ ርእይቶ ክህብ ኢኻ ትሰምዖ፡ «እቲ ሰባኻይ ከምዚኣ ክብል ኣይነበሮን» ወይ «ኣምልኾ ቁሩብ ዝሕል ኢላ» ወዘተ ዝብሉ ርእይቶታት ትሰምዕ። ኣብቲ ማሕበር ፍሉይ ኣቀባብላን ክንክንን እንተ ዘይተጌርሎም ካብ ማሕበር ዝጠፍኡ ወይ ናብ ካልእ ማሕበር ዝኸዱውን ኣይተሰኣኑን። እዚ ጽልዋ Consumerism ኣብታ ማሕበር እዩ ዘርእየካ። ኣማኒ ንርእሱ ከም ዓሚል ናይ ሓንቲ ማሕበር ጌሩ ዝርእያ እንተ ኾይኑ ልክዕ ከምቲ ካብ ካልኦት ንግዳዊ ትካላት ዝጽበዮ ክንክን ካብታ ማሕበርውን ክጽበ እዩ። እዚ ምስ ዘይከውን ድማ ናብ ካልእ ማሕበር ክኸይድ ድሕር ኣይብልን። እንታይ እዩ እቲ ጸገም? ናይ Consumerism መንፈስ ኣብታ ማሕበር ኣትዩ ኣሎ። ስለዚ ድማ ኣማኒ ምስኡ ዝሰማማዕ ሰባኺ ይመርጽ፡ መዝሙር ይመርጽ፡ ማሕበር ይመርጽ፡ ሃዋርያን ነብያትን ይመርጽ። እዚ ኩሉ ዝኽወን ድማ እንት ብፍላጥ እንተ ብዘይ ፍላጥ ንርእሱ ከም ዓሚል ስለ ዝቆጸራ እዩ። መራሕቲ ማሕበራትውን «ዓሚል» ክሕዙ ከልበትበት ክብሉ ከለው ትርኢ። ሎሚ ብዙሕ ብሽም ጉስነት ዝግበር ንጥፈታት «ዓሚል» ንምሓዝ ዝግበር ገልታዕታዕ እዩ። ስለዚ ብዙሓት ኣመንትን መራሕትን ከይተፈለጦም ነዚ ናይ Consumerism መንፈስ ከም ዝሰተይዎ ትግንዘብ። መጽሓፍ ቅዱስ ክነግረና ከሎ ኣብታ ማሕበር ዓሚል ዘይኮነ ንጉስ ኢየሱስ ጥራይ እዩ ንጉስ። ኩሉም ናብታ ማሕበር ዝእከቡ ድማ ውሉድ ናይዚ ንጉስ እዮም። ስለዚ ሎሚ ንርእስና ክንሓታ ኣለና፡ ዓሚል ዲኻ ወይ ውሉድ? ንመልሲ ክሕግዝ ገለ ባህርያት ናይ ዓሚልን ውሉድን ከነነጻጽር ኢና።
√ ውሉድ የተባብዕን ይዓይን፣ ዓሚል ብዝጎደለ ጥራይ የማርር
√ ውሉድ ነታ ማሕበር ዋጋ ይኸፍል ፣ ዓሚል ዘይገበሩለይ እንዳበለ የስተማስል
√ ውሉድ ሓቢሮም ይዓዩ፣ ዓማዊል ይወዳደሩ
√ውሉድ የገልግል፣ ዓሚል ይግልገል ግና ኣይዓግብን
√ውሉድ ዘለዎ ይህብ፣ ዓሚል ክወሃብ ይጽበ
√ውሉድ ፍቅሪ ኣሕዋቱ ኣለዎ፣ ዓሚል ፍቅሪ ነገራት ኣለዎ
ወዘተ
ብሓጺሩ ዓሚል ማእከል(Center) ናይ ኩሉ ንሱ ክኸውን እዩ ዝደሊ(ኣነ፣ ንዓይ፣ ናተይ . . . ) ውሉድ ኣምላኽ ግና ንክርስቶስ ናይ ኩሉ ማእከል ይገብሮ። ስለዚ ነቲ ክርስቶስ ዝሃበና ክቡር ናይ ውሉድነት ቦታና ሓዲግና ነቲ ዓለም ዘምጻቶ ሕሱር ቦታ ምሓዝ ካባና የርሕቆ።
"ዓሚል ዲኻ ውሉድ፧"
'ብሓደ ግዱስ ዲያቆን' ዝተጻሕፈ


text:
ዝጽወመሉ ምኽንያት ከኣ፦
ረቡዕ፦ ቤት ፍርዲ ኣይሁድ ንጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንምስቃል ናይ ሞቱ ምኽሪ መኺሮም ዝፈጸሙሉ ዕለት እዩ። (ዮሓ. 11፡46-53) ስለዚ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ምእንቲ ደቂ ሰባት ዝተፈርዶ ናይ ሞት ፍርዲ ምእንቲ ክንዝክር ኣብዛ ዕለት እዚኣ ኽንጸውም ብሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ተሠሪዑ ክጽወም ይነብር ኣሎ።
ዓርቢ፦ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ መከራ መስቀል ተቐቢሉ ዝተሰቕለሉን ብሥጋ ዝሞተሉን፣ ተስፋ ደቂ ሰባት ዝተፈጸመሉን ዕለት እዩ። (ሉቃ. 23፡26-49፣ ዮሐ. 19፡17-30)
በዚ መሠረት እንትርፎ ኣብ በዓለ ኃምሳን ልደትን ጥምቀትን፡ ኣብ ረቡዕን ዓርብን ምእንታና ዝወዓለልና ውዕለት እናዘኸርና ብጾምን ጸሎትን ነዘን ክልተ ዕለታት እዚኣተን ከነኽብረን ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ትእዝዘና። (ፍት.መን.አን. 15፡ ዲድስቅ. 29)
ናይ ሎሚ ዓመት ዘመነ ዮሓንስ 2012 ዓ.ም. ዝጅምረሉ ረቡዕ 3 ሰኔ ፡ ዓርብ 5 ሰኔ እዩ።
ስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!


text:
እታ ኣቐድም ኣቢለ ኣብ ዓመተ 2017 ብቋንቋ እንግሊዝ ዘሕተምኩዋ The Lawless Nation ትብል መጽሓፈይ፡ እነሆ ድሕሪ ሓያል ጻዕርን ሓርኮትኮትን ናብ ቋንቋ’ደይ፡ ናብ ትግርኛ ተርጕመ ናብ ህዝቢ የቕርባ’ለኹ። ሕጊ ኣልቦ ሃገር፡ ብውሕልነትን ብጽፈትን ናይ ሓያላትን ምኩራትን ኣርታዕቲ ክእለትን ብልሕን ተሓዊስዋ ብጽፈት ተወዲኣስ ናባኹም ናብ ኣንበብታ ትቐርብ ኣላ’ሞ፡ ኢደይ ኢድካ በሉ። “ዘንብብ ይዕንብብ” ሃየ ምንባብ ኣይንሕመቕ።
መጽሓፍ ሕጊ ኣልቦ ሓገር ኣብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ናይ 2019 ዓ.ም. ብወግዒ ናብ ሓፋሽ ትዝርጋሕ’ላ። ኩሉኹም ግዱሳት ድማ ኣብ ናይ ኣሕታሚ መርበብ ኮነ ኣብ ናይ ውልቀይ መርበብ ብምልጋስ ንዝፍነዉ ሓበሬታታት ክትከታተሉ ይዕድም። ከም ኣማራጺ ድማ ኣብ ዝነጥፈሉ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ገጻት ከም እኒ Facebook ኮነ Twitter ተኸታተሉኒ።
The Lawless Nation
ዝዓበኹም ኣቦታተይ ኣያታተይ፡ ዝናኣስኩም ኣሕዋተይ፤ ዝዓበኽን እኖታተይ ሳንዳታተይ፡ ዝነኣስክን ኣሓተይ፤ ንኹልኹምን ንኹላትክንን ዝኸውን ብስራት ሒዘ መጺአ’ለኹ። ብስራትካ ይጥዓም ከምትብሉስ ኣይሰሓትክዎን፤ የግዳስ ኣቐዲመ እቲ ብስራተይ ከስመዓኩም።
እታ ንቑሩብ እዋን ጸሚዳ ሒዛትኒ ዝጸንሐት ቦኽሪ መጽሓፈይ፤ እሞ ኣብዚ እዋን’ዚ ድሕሪ ክንደይ ውረድ ደይብ፤ ድሕሪ ክንደይ ሓርጎጽጎጽ ኣቦይ’ዝጊ መፈጸምታኣ ኣሪኡንስ ናብ ሓፋሽ ናባኹም ናብ ኣንበብቲ የቕርባ’ለኹ። እቶም ቋንቋ እንግሊዝ ዘይርዳኣኩም ንሎሚ ምሰናይ ይቕሬትኡ ክሳብ ናብ ትግርንያ ተተርጒማ ንሕትመት ትበጽሕ።
እዛ “The Lawless Nation” ዘርእስታ ብቋንቋ እንግሊዝ ዝተዳለወት ቦኽሪ መጽሓፈይ፤ ነቲ ዕለታዊ ህይወት ህዝብና ኣብ ትሕቲ’ቲ መወዳድርቲ ዘይርከቦ ጨካን ስርዓት ህግደፍ ተንጸባርቕ ኣብ ሓቀኛ ፍጻሜታትን ሓቀኛ ታሪኽን ዝተሞርከሰት እያ። እቶም ካብ ኤርትራ መሬት ከም ኣፍ ዑንቊ ጸቢባትኩም ሃጽ ኢልኩም ዝወጻኹም’ኳ እቲ ዛንታታት ክንደየናይ ከይትስሕትዎ ከመይሲ ብቐጥታ ኣብ ነብስኹም ዋላ እንተ ዘይበጽሐስ ኣብ ጐረቤትኩም፡ ኣብ ቤተሰብኩም፡ ወዘተ ••• ዘስተብሃልኩምሉ ስለ ዝኾነ። እዚ ኽብል ከለኹ ግን ብዙሕ ካባኹም ዝተሰወረ ህሞታት ኣብዛ መጽሓፈይ ከም ዘሎ ‘ውን ኣይስሕቶን’የ።
ካልኣይ ዓቢ ቁምነገር ናይ’ዛ መጽሓፈይ ድማ ነቲ ክብርናን ክብሪ ወለድናን ኣኣብ ጽባሕ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ክደሃኽን ክጠፍእን ንዕዘቦ ዘለና ተንጸባርቕ ምዃና እዩ። እታ ብርኽቲ ርስቲ ወለድና ትኹን፡ እቲ ክቡር ባህልን ወግዕን ኣቦታትናን እኖታትናን ንወለዶታት ዝዓቀብናዮ፤ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ናይ ስርዓት ህግደፍ ዓመታት ከም’ቲ ዘይነበረ ኣብ ምዃን ደረጃ በጺሕናሉ ዘለና ኣጋጣምን ህሞትን ጽቡቕ ነጸብራቕ ዘቐመጠት መጽሓፍ እያ’ሞ፡ ክትነብዋ በዚ’ጋጣሚ ይላቦ።
ነዛ ብዓይነታ ኮነ ብትሕዝቶኣ ፍልይትን መሃሪትን ዝኾነት መጽሓፈይ ምስ እትደልዩ፡ ኤሌክትሮኒካዊ መጽሓፍ / ebook ኮነ ናይ ወረቐት መጽሓፍ / paperback ካብ ኣማዞን / Amazon ክትረኽቡዋ ትኽእሉ። ከም ኣማራጺ ድማ ኣብ Contact ዝብል ብምጥዋቕ መልእኽትኹም ሰደዱለይ መታን እዛ መጽሓፈይ ኣብ ምርካባ ክተሓጋገዘኩም።


text:
ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ክቱር ጽልኢ ከምዘለዎ ዝንገረሉ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ስደተኛታት ብሙሉኦም ክጥረዙ’ለዎም ክብል ምስ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ ገሊጹ።
እቲ ሚኒስተር ኣብ መግለጺኡ፣ ኩሎም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከእትዎም መደብ ከምዘለዎ ይገልጽ።
ኤሊ ዪሻይ ብተወሳኺ ካብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ’ታ ሃገር ምላሽ ኮነ ደገፍ ከይተጸበየ ካብ ዕለት 15 ጥቅምቲ ጀሚሩ፣ ገዛ ገዛ ብምእታው ግፋ ክካየድ መደብ ከምዘለዎ ሓቢሩ።
ብዙሓት እስራኤላውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ኣህጉራውያን ትካላትን፣ ነዚ ናይ ኤሊ ዪሻይ መግለጺ፣ ‘ዓሌታዊን፣ ርኡይ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰልን’ዩ’ ክብላ ኣብ ልዕሊኡ ተሪር ነቐፌታ ኣቕሪበን።
እቲ ሚኒስተር፣ ቅድሚ’ዚ ተጠቒሱ ዘሎ ዕለት ማለት ቅድሚ 15 ጥቅምቲ ብፍቓዱ ናብ ሃገሩ ክምለስ ዝደለየ ስደተኛ፣ ካብ ቤት ጽሕፈቱ ገንዘባዊ ሓገዝ ክግበረሉ ምዃኑ’ኳ እንተገለጸ፣ ብፍላይ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን ነቲ ጻውዒት ብተደጋጋሚ ከምዝነጸጉዎ ይፍለጥ።
ኣብ ወርሒ ሰነ ቤት ፍርዲ እስራኤል ብዝወሰኖ መሰረት ከባቢ 1,500 ዝኾኑ ደቡብ ሱዳናውያን ስደተኛታት ናብ ሃገሮም ከምዝምለሱ ተገይሩ’ዩ።
እንተኾነ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ኣብ ሃገሮም ብሰንኪ ዘሎ ፖለቲካዊ ምሕደራ ተገዲዶም ዝወጹ’ደኣምበር ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ብዘይምዃኖም፣ ናይ ስደተኛ መሰሎም ተሓልዩ፣ እንተወሓደ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ዝጣየሱሉ መንገዲ ክናደ ኣለዎ ክብሉ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይገልጹ።
መንግስቲ እስራኤል ግፋ ከካይድ መዲቡ
ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ክቱር ጽልኢ ከምዘለዎ ዝንገረሉ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ስደተኛታት ብሙሉኦም ክጥረዙ’ለዎም ክብል ምስ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ ገሊጹ።


text:
Overzicht informatiemateriaal coronavirus, inclusief printversies
Nederlands | Arabisch | Chinees (vereenvoudigd) | Engels | Farsi | Pools | Somalisch | Tigrinya | Turks
ጥንሲ ወይ ሕርሲ፣
ከምኡ እውን ኮሮና-
ብምኽንያት ኮሮና-ቫይረስ ኩሉ ነገር ተቐይሩ እዩ። እዚ ንነፍስወከፍ ሰብ ከቢድ እዋን
እዩ። ንነፍሰጾር ዝኾና ደቂ-ኣንስትዮን ንመጻምድተንን እውን። ከምኡ እውን
ሕጻን ቆልዓ ንዘለዎም ወለዲ።
ንነፍሰጾር ደቂ-ኣንስትዮ እውን ኮሮና-ቫይረስ ክሕዘን ይኽእል እዩ።
እንተድኣ ምልክታት ሕማም ኣጋጢሙኪ፣ ናብ በዓልቲ-ሞያ ስነ-መወልዳን ወይ ናብ ሆስፒታል ደውሊ። እቶም
ምልክታት ሕማም እዞም ዝስዕቡ እዮም፡
• ምስዓል
• ምህንጣስ
• ዕንጓል ንፋጥ ኣብ ኣፍንጫኺ
• ቃንዛ ጎረሮ
• ረስኒ፣ 38,0 ዲግሪ ወይ ልዕሊኡ ዝመጠኑ
እንተድኣ ምልክታት ሕማም ኣጋጢሙኪ፣ መጀመርያ ናብ ቤት-ሞያ ሕክምና ወይ ናብ ሆስፒታል ደውሊ። ከምኡ እውን
እንታይ ክትገብሪ ከምዘለኪ ሕተቲ።
ሕጂ ኮሮና-ቫይረስ ስለዘሎ፣ እንታይ ዝተቐየረ ክህሉው እዩ?
1. ሕርሲ
- ንስኺ ኣበይ ክትሓርሲ ምዃንኪ፣ በዓልቲ-ሞያ ስነ-መወልዳን ምሳኺ ክትዘራረብ እያ። ኣብ ገዛ ወይ
ኣብ ሆስፒታል።
- ምሳኺ ኣብ እዋን ሕርሲ ዝህሉው 1 ወይ 2 ሰባት ክትመርጺ ትኽእሊ ኢኺ። ንኣብነት ሰብኣይኪን ሓፍትኺን፣
ወይ መሓዛ። ነዚ ብዝምልከት ገና ንበዓልቲ-ሞያ ስነ-መወልዳን ወይ ንሆስፒታል ሕተቲ። እዚ ሕጊ ኣብ ነፍስወከፍ
ቤት-ሞያ ሕክምና ወይ ሆስፒታል ሓደ ዓይነት ኣይኮነን።
- ነቶም ቆልዑት ዝሕዘልኪ ሰብ ከምዝህሉው ግበሪ።
2. እቲ ሕጻን
ኣብ ከብድኺ እቲ ሕጻን ብኮሮና-ቫይረስ ክሓምም ኣይክእልን እዩ።
ድሕሪ ሕርሲ ግን እቲ ሕጻን ክሓምም ይኽእል እዩ። እቲ ክትገብርዮ እትኽእሊ እዚ ዝስዕብ እዩ፡
- ኣእዳውኪ ብሳሙና ተሓጸቢ
- መንዲል-ወረቐት ማለት ሶፍቲ ተጠቐሚ
- ኣፍኪ ብኩርናዕ-ኢድኪ ብምሽፋን ሰዓሊን ኣሀንጥሲን
- ንዝኾነ ሰብ ብኢድ ሰላምታ ኣይትጨብጢ፣ ኣይትሕቆፊ ወይ ኣይትስዓሚ
- ኣብ ሞንጎኺን ካልእ ዝኾነ ሰብን ናይ 1.5 ሜትሮ ርሕቐት ሓልዊ።
3. ሕቶታት
ንዘለውኺ ኩሎም ሕቶታት ብዝምልከት፣ ናብ ቤት-ሞያ ሕክምና ናይ በዓልቲ-ሞያ ስነ-መወልዳን ክትድውሊ ትኽእሊ
ኢኺ።
ምናልባት ሓኪም-ማህጸን ክትህልወኪ ትኽእል እያ። እዚኣ ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ፍልይቲ ዶክተር እያ። ከምኡ እውን
እዚኣ ዶክተር እንታይ ክትገብሪ ከምዘለኪ ክትነግረኪ እያ። እንተድኣ ሕቶታት ኣለኪ ኮይኑ፣ ናብ ሆስፒታል ክትድውሊ
ትኽእሊ ኢኺ።
4. ቊጽጽር
- ንስኺ ንቊጽጽር መዓስ እንደገና ክትመጽኢ ከም እትኽእሊ እታ በዓልቲ-ሞያ ስነ-መወልዳን ወይ ዶክተር
ክትነግረኪ እያ።
- እንተድኣ ጉንፋዕ ሒዙኪ ወይ ካልኦት ምልክታት ሕማም ኣለውኺ ኮይኖም፣ ናብ ቤት-ሞያ ሕክምና ወይ ናብ
ሆስፒታል ኣይትምጽኢ።
- ናትኪ መጻምድቲ መብዛሕትኡ እዋን ናብ ሰዓት-ምኽሪ ወይ ናብ ኤኾ መርመራ [echo] ምሳኺ ክመጽእ ይኽእል
እዩ። ነዚ ብዝምልከት ገና ሓንሳብ ንበዓልቲ-ሞያ ስነ-መወልዳን ወይ ንሆስፒታል ሕተቲ።
5. ኣብቲ ሆስፒታል
- እቲ ሕጻን ምስተወልደ፣ 1 ሰብ ጥራይ ናባኺ ናብ ሆስፒታል ክመጽእ ይኽእል። እዚ ንባዕሉ እቲ ኣብ እዋን ሕርሲ ምሳኺ ዝነበረ ሰብ ክኸውን ኣለዎ። ካልኦት ሰባት ክበጽሑኺ ክመጽኡ ኣይፍቀድን እዩ።
- ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ሆስፒታል ንገለ ንውሕ ዝበለ እዋን ክትጸንሒ ኣለኪ። ስለዚ ነገራት ብኸመይ ከምዝቕጽል ንሆስፒታል ሕተቲ።
6. ኣብ ገዛ
በዓልቲ-ሞያ ስነ-መወልዳን 1 ግዜ ክትበጽሓኪ ክትመጽእ እያ፣ ድሕሪ ሕርሲ ኣብ ዘሎ ሰሙን። ከምኡ እውን ንሳ
እትመጽእ፣ እንተድኣ በዓልቲ-ሞያ ክንክን-ሓራሳት ነዚ ንኽግበር ሓቲታ ኮይና እዩ። እንተድኣ ሕቶታት ኣለኪ ኮይኑ፣
ኩሉ ግዜ ናብ በዓልቲ-ሞያ ስነ-መወልዳን ክትድውሊ ትኽእሊ ኢኺ። ብጻውዒት-ቪድዮ እውን ክትድውሊ ትኽእሊ
ኢኺ።
እታ በዓልቲ-ሞያ ክንክን-ሓራሳት ከምልሙድ ኣብ ገዛኺ ክትመጽእ እያ። ንሳ ንዓኺን ንሕጻንኪን ክትከናኸንን
ክትቆጻጸርን እያ። ንስኻትኩም ንኸይትሓሙ እንታይ ክትገብሩ ከምዘለኩም ንሳ ክትገልጸልኩም እያ። እንተድኣ እታ
በዓልቲ-ሞያ ክንክን-ሓራሳት ናባኺ ናብ ገዛ መጺኣ፣ ካልእ ዝበጽሕ ሰብ ክመጽእ ኣይክእልን እዩ።
ንዓኺ ኣብ ገዛ ዝበጽሓኪ ሰብ እንተዘይሃለወ እውን ዝሓሸ እዩ። ብርግጽ እንተድኣ እቲ ሰብ ምልክታት ሕማም ዘለዎ
ኮይኑ። ንኣብነት ምሳዓል፣ ምህንጣስ፣ ዕንጓል ንፋጥ ኣብ ኣፍንጫኻ፣ ቃንዛ ጎረሮ ወይ ረስኒ። ብኸምዚ ኣገባብ ብኮሮና-
ቫይረስ ዝተሓዙ ሰባት ሒደት ኮይኑ ክድረት ይከኣል።
7. ፍሉያት ክዳውንቲ
ሓደ ሓደ ግዜ ሰባት ኣብ ሆስፒታል ወይ ኣብ ገዛኺ ፍሉያት ክዳውንቲ ይኽደኑ። ንኣብነት መሸፈኒ-ኣፍ፣ ጓንቲ ኢድ፣
መነጽር ወይ ጃኬት። እዚ ንነፍስወከፍ ሰብ ብኮሮና-ቫይረስ ንኸይተሓዝ ውሕስነት ይህብ።
8. ስልጠናታትን ጉጅለታትን
ብዙሓት ስልጠናታትን ጉጅለታትን ኣይክቕጽሉን እዮም። ብመንገዲ ኢንተርነት ኣኼባታት ኣለዉ እንተድኣ ኮይኖም
ሕተቲ።
በዓልቲ-ሞያ ስነ-መወልዳን፣ በዓልቲ-ሞያ ክንክን-ሓራሳትን በዓልቲ-ሞያ ሕክምና-ማህጸንን፣ ንዓኺን ንመጻምድትኺን
ብጽቡቕ ንምሕጋዝ ዝከኣለን ኩሉ ክገብራ እየን!
ኣብዚ ብዛዕባ ኮሮና-ቫይረስ ዝምልከት ገና ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ፡
https://www.pharos.nl/coronavirus/
4 juni – versie 4


text:
መስመሪ ጉባኤና ሰደተኤ ህደግኤ ይቕጽል ኣሎ
ብሓሙስ 16 ታሕሳስ 2010 ብድሙቕ ጣቕዒትን ዕልልታን ተሰኒዩ ዝተጀመረ መስመሪ ጉባኤ ሕብረ-ብሄራውያን ደሞክራስያውያን ውድባትና ህደግኤን ሰደተኤን ካልኣይ መዓልቱ ሒዙ ብርሱን ናይ ቃልሲ መንፈስ ይቕጽል ኣሎ።
መስመሪ ጉባኤ ህደግኤ ሰደተኤ፡ ኣብ’ዚ ናይ ካልኣይ መዓልቲ ውዕሎኡ፡ ንጉባኤ እትመርሕ ኣካል ካብ ጉባኤኛታት ብደሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ፡ ዝተመርጸት ኣካል ብወገና ነብሳ ወዲባ መደባታ ሰሪዓ ብምሕባር’ያ ስራሓ ጀሚራ።
ብመሰረት’ቲ ዝተሰርዐ መደብ ድማ ጉባኤኛ ንህልዊ ኩነታት ሃገርናን ደምበ ተቓውሞን ዝምልከት ፖለቲካዊ ጸብጻብ ቀሪቡን ካብ ተሳተፍቲ ጉባኤ ዝኣክል ርእይቶ ቀሪቡ፡ ክትዓት ተኻይድሉን ብሙሉእ ድምጺ ጸዲቑን።
ቀጺሉ ኣብ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መደብ-ዕዮ ክካታዕ ኣምሲዩ። ጽባሕ ዕለት 18 ታሕሳስ 2010 ቀጺሉ ኣብ ዝተረፉ መደባት ክመያየጥ’ዩ።
ካብ ቦታ ጉባኤ
17 ታሕሳስ 2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1955


text:
እዋናዊ ሓበሬታ ብዛዕባ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ
source http://sacttism.com/817-2/
ኩሉ ሻዕ መስዋእቲ ከም በዓል ሃይለ ድሩዕ ዝኣመሰሉ፡ ምእንቲ ናጽነት ከይበቐቑ ንእስነቶም ዘወፈዩ ገዳይም ተጋደልቲ፡ ዘስካሕክሕ ስቅያትን ህልቂትን ዜጋታትና ኣብ በረኻታት ሲናይን፡ ማእከላይ ባሕርን፡ ዋሕዚ ምዑታት ዜጋታት ናብ ጎረባብቲ ሃገራት፡ ብሉይ ጎስጓሳት “መኸተ” ዕሱባት ህግደፋውያን፡ ዘይተኣደነ ዝምታ ባህሪያዊ ጸጋታትና…ወዘተ እንዳሰማዕና ደም እንዳነባዕና ኣይክንነበርን፡፡ ዕርበት ህግደፍን ዘይተርፍ ሞት ኣባጓይላ ኢሳይያስ ውን ክንርእን ክንሰምዕን ክንምስክርን ኢና፡፡ ግዜ ለኩሉ!
ኣብ ፔጅ ሳክቲዝም፡ ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ህልው ኩነታት እሱራት ዒራዒሮን ኣተኣላልዮኦምን፡ ዝምልከት ሓበሬታ ኣስታት ሰለስተ ሻዕ ፈኒየልኩም ኔረ፡፡ ንመስዋእቲ ገዲም ተጋዳላይ ሚኒስተር ሃይለ ድሩዕ ሓዊሱ፡ ኣብዛ ፔጅ ዝተፈነ’ውን ዝፍነውን መደባት፡ ብመርትዖ ክምክት ዝኽእል ዋላ ሓደ ሰብ ወይ ከኣ ትካል እንተሎ፡ ሕጂ’ውን ብጭብጥታት ክቐርብ ይኽእል’ዩ፡፡ ብዝኾነ፡ እቲ መዋእሉ ምእንተ ህዝብን ሃገርን ዝተቓለሰ ድሩዕ፡ ንሓዋሩ ከይምለስ ተሰዊኡ ኣሎ፡፡ ደጊመ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራን ንስድራቤት ድሩዕን ጽንዓት ይሃብኩም! እንዳበልኩ፡ ኣቐዲመ ዝፈነኹዎ ሓበሬታ፡ ኣብ ፔጅን መርበብ ሓበሬታ ሳክቲዝም፡ ክተንብቡ እንዳሓበርኩ፡ ንሎሚ ኣቐዲመ ካብ ዝፈነኹልኩም ሓበሬታ፡ ከም መበገሲ ገለ ጭብጥታት ብምድራኽ፡ ብዛዕባ እዋናዊ ኩነታት ቤት ማእሰርቲ መዓሙቕ በረኻታት ዒራዒሮ ተወሳኺ ሓበሬታ እፍንወልኩም፡፡
ካብ 17 ክሳብ 18 መስከረም 2001፡ ብትእዛዛት ኢሳይያስ ኣብ ምክትታልን ምልቃምን፡ ኣባላት “ጉጅለ-15ን ሰዓብቶምን”፡ ዝተሳተፉ ኣባላት ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ክፍሊ ውሽጣዊ ጸጥታ፡ ብጠቕላላ 33 ኮይኖም፡ ብ11 ላዕለዎት ሓለፍቲ ተመሪሖም፡ ነቶም ግዳያት ከካብ ገዝኦም፡ ካብ መገዲን ቤት ጽሕፈታቶምን ክቕይዱ ዝተመደቡ ድማ ሰሰለስተ ኣባላት ኔሮም፡፡ እዞም ኣብ መስርሕ ምክትታልን ምእሳርን ኣባላት “ጉጅለ 15” ዝመርሑን ዝተሳተፉን ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ውሽጣዊ ጸጥታ ዝስዕቡ ኔሮም፡፡
- ሌ/ኮ ዮናስ ዘርኣይ፡- በቲ እዋን ኣብ ጸረ ግብረ ሽብራ ተመዲቡ ይስርሕ ኔሩ ደሓር ዝደስከለ
- ሌ/ኮ ጸሃዬ የውሃንስ (ጭጉኒ)፡- በቲ እዋን ኣብ ምክትታል ትካላት መንግስቲ ዳህላክን ዝርከቡ ወጻእተኛታት ኣብ ምክትታልን ምትሕብባርን ተመዲቡ ዝነበረ
- ኮሎኔል ርእሶም ኣባይ (ወዲ ማርጋኖ)፡- በቲ እዋን ኣብ ክፍሊ ምክትታል ወጻእተኛታት፡ ዓፈናን ስጉምትን ዝነበረ፡ ኣብዚ እዋን ንዕደና ወርቂ ዛራ ንምክትታል ሬድሲ ሴኩሪቲ ዝብል ትካል ተኸፊትሉ ብጉልባብ ተመዲቡ ይስርሕ ኣሎ፡፡
- ሜጀር ሓጂ ኢብራሂም መሓመድ፡- ኣብቲ እዋን ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ኣኽሪያ ኣብ ትሕቲ ኣካል ብልሽውና ተመዲቡ ኔሩ፡ “ኣይነፋዕኻን” ተባሂሉ ደስኪሉ ኣብ ሰንከልከል ይርከብ፡፡
- ሜጀር ጎይቶኦም ሰጊድ (ወዲ ቢኒ)፡- ኣብ ፈተነ ቅትለት ብ/ጀነራል ስምኦን ተጠርጢሩ ኣብ ማይ ስርዋ ተኣሲሩ ኔሩ፡፡ ኣብ 2015 ተፊቲሑ፡ ንካልኣይ ግዜ ከኣ ኣብ ቀይዲ ውዒሉ ኣሎ፡፡
- ሜጀር ብርሃነ ግርሙ፡- ኣብ ምክትታል ወጻእተኛታት ተመዲቡ ይስርሕ ኔሩ ሕጂ ኣብ ኣሃዱ ስጉምትን ዓፈናን ኣሎ፡፡
- ሜጀር ነጋሲ ኪዳነ፡- ኣብ ምክትታል ወጻእተኛታት ተመዲቡ ኔሩ ሕጂ ኣብ ኣሃዱ ስጉምትን ዓፈናን ይሰርሕ ኣሎ፡፡
- ሜጀር ሙሉጌታ ኣማረ (ሙለር)፡- በቲ እዋን ምክትል ሓላፊ ዞባ ሰ.ቀ.ባሕሪ ኔሩ ሕጂ ኣብ ክፍሊ ምክትታል ኣሎ፡፡
- ሜጀር ኢብራሂም ስዒድ (ወዲ ስዒድ)፡- ኣብ ኣስመራ ኣብ ትሕቲ ክፍሊ ምክትታል ኣብ ከባቢ ገጀረት ኔሩ፡ ብዝተፈላለየ ምስምሳት ተኣሲሩ ዝተፈትሐ’ዩ፡፡
- ሌ/ኮ መንግስትኣብ ተኽለ፡- ኣብቲ እዋን፡ ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ዕዳጋ ሓሙስ ኣብ ትሕቲ ኣካል ምክትታል ተዋፊሩ ዝነበረ፡ ድሕሪ 2001 ካብ ሃገር ዝተሰደ (ኣብ ኣሜሪካ ኣሎ ይበሃል)
- ሜጀር ግደ ዓንደወልድ (ወዲ ጅዱ)፡- ሓላፊ ምክትታል ላዕለዎት ትካላትን ሰበ-ስልጣናትን (VIP) እዮም፡፡
ካብዚኣቶም፡ ኣብ ቁጽሪ 7 ዝተገልጸ፡ ሜጀር ነጋሲ ኪዳነ፡ ኣብ ልዕሊ ሚኒስተር ሃይለ ድሩዕ ዝተኻየደ ስውር ምክትታልን ምቕያድን ዝመርሐ ኮይኑ፡ ቲራቬሎ ኣብ ዝርከብ መንበሪ ገዛ ሃይለ ድሩዕ፡ ምስኡ ተላኢኾም ንድሩዕ ናብ እምባትካላ ዘብጽሑ ኣባላት ድማ በርሀ ባሻይን ሃብቲላን ዝተብሃሉ ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ’ዮም፡፡
ኣብ እምባትካላ፡ ኣቐዲሞም ዝኣተው እሱራት፡ እቶም “ቀንዲ ገበነኛታት” ዝተብሃሉ 11 ሓለፍቲ ኮይኖም፡ ካብ ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ ተቐቢሎም፡ ብጽኑዕ ክሕልውዎም ዝጸንሑ ከኣ፡ ካብ ስርሒት ዞባ 04 (ኮር 491)ን ካብ ስርሒት ዞባ 05ን ዝተኣኻኸቡ ኣባላት ስለያ ግንባር ኔሮም፡፡ ነቶም ኣባላት ስርሒት 05 ዘዳለወን ዝወዘዐን ሓላፊ ድማ፡ ስታፍ ስለያ ስርሒት ዞባ 03 ዝነበረ፡ ኮ/ል ሓዱሽ ዓንዶም (ወዲ ወለላ) ኔሩ፡፡ ካብ እምባትካላ ጀሚሩ ክሳብ ዒራዒሮ፡ ከም ላዕለዋይ ሓለፊ እሱራት ዒራዒሮ ኮይኑ፡ ብኢሳይያስ ዝተመደበ ሌ/ኮ ኢሳቕ ኣርአያ (ወዲ ሓኪም) ምኻኑ ይፍለጥ፡፡ ብሰንኪ “ምሕሳም መግቢ” ዲሒሮም ካብ መደበራት ፖሊስ ዞባ ማእከል ዝመጹ ጋዜጠኛታት፡ ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ኣሜሪካን ካልኦትን ድማ ቀስብቀስ ተለቒሞም፡ ናብ እምባትካላ ግዒዞም፡፡ ከምቲ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ዝተገልጸ፡ ኣብ እምባትካላ ጀነራል ዑቕበ፣ ማሕሙድ ሸሪፎን ፍስሃየ ጀሽዋን ተሰዊኦም፡፡ ኣብ እምባትካላ፡ ኣብ ዝጸንሑለን 23 ኣዋርሕ፡ ኢሳይያስ፡ ንውጩ ኣባላት ሓለዋ ከዳሉ፡ ንሓለፊ ትካል ዕንጨትን ሓጺንን ሰምበል ኮ/ል ገረዝጊሄር ኣስመላሽ ድማ፡ ኣብ ዒራዒሮ ሼላታት ክሃንጽ ኣዚዝዎም፡፡ ሜ/ጀ ገረዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ) ከኣ ካብ ስለያ ክፍላተ ሰራዊት 17፡ 26፡ 32ን 35ን ኣባላት ኣዳሊዩ ናብ እምባትካላ ብምልኣኽ ነቶም ዝጸንሑ ናይ ኮር 491ን ሓለውቲ ክትክኡ ተገብረ፡፡
ኣባላት “ጉጅለ 15ን ሰዓብቶምን”፡ ናብ መዓሙቕ እቶን ዒራዒሮ ንምስግጋር፡ ኣብ ዝተሓሰበሉ እዋን፡ ኣብ ኣስመራ ድማ፡ የማነ ገብረኣብ፡ ዘምህረት የውሃንስን ኣሕፈሮም ተወልደን ንህዝብን ንካድራት ቤት ትምህርቲ ስነፍልጠት ናቕፋ ዝኸውን፡ ኣብ ምድላው ጎስጓሳዊ ጽሑፋት ተጸሚዶም ኔሮም፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ቤ/ት ካድር ናቕፋ ከም ሓደ ኮርስ፡ ብኣሕፈሮም ተወልደ ዝወሃብ ናይ ኣስታት 2 ሰዓት ሞጁል ኣዳሊዮም ’ዮም፡፡
ኣብቲ ንካድራት ዝንበበሎም ሞጁል፡ “ገበናት ጉጅለ-15” ተባሂሎም ብዝርዝር ዝግለጹ፡ ብተንኮልን ምህዞን ዝተብዓጡ፡ ብናይ በዓል የማነ ማንኪ ጠቐነታት ዝተምለኡ፡ ሰፋሕቲ ትንታኔታት ዝሓዙ ጽሑፋት ቀጺሎም ኣብ ዝተገልጹ ኣምራት ዝተደረኹ’ዮም፡፡
- ኣብ ህዝቢ ናይ ተስዓርነት ስምዒት ከምዝላባዕን ሓይልታት ምክልኻል ዕጥቁ ከምዝፈትሕን ብረቂቕ ብምስርሖም፤
- ነቲ ምዝላቕ ከም ስዕረት ብምቑጻር፡ ንህዝቢ “ኦሮማይ ተሳዒርና ኢና! ምስ ኢትዮጵያ ደጊም ኩናት ዘዋጸና ኣይኮነን” ኢሎም ስረ ከፍትሑ ብምፍታኖም፤
- ብ “ኽሕደት ሃገር” ማለት ኩናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ዝለዓለ ጠርዙ በጺሑ፡ ኤርትራ ብዝገበረቶ ስትራተጅካዊ ምዝላቕ፡ መብዛሕትኡ ምዕራባዊ ዕርድታት ኣብ ትሕቲ ጸላኢ ወዲቑ እንዳሃለወ፡ ምስ ወያነ ብሕቡእ ኣብ ድርድር ክኣትው ብምፍታኖም፤
- ሃገር ኣብ ከቢድ መኸተ ኣብ ዝነበረትሉ፡ ሙሉእ ዓቕምን ሃብትን ሃገር ኣንጻር ወራር ከቲትሉ ኣብ ዝነበረ እዋን፡ ዘይግዝያውያነን ዘዘናብሉን ሕቶታት ብምልዓሎም፡ ከምኡ ውን ሃገር ኣብ ከቢድ ናይ ህላወን ዘይህላወን ሕቶ ተወጢራ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን፡ ሕቶ ቅዋም፡ ዲሞክራሲ፡ ምርጫ፡ ምውሳን ስልጣን፡ ምፍናው ሰራዊት፡ ሕቶ ሃገራዊ ኣገልግትን ካልእን ግዚኡ ዝሰሓተ ሕቶታት ብምልዓል፡ ንወፍሪ መኸተ ከዘናብሉን ንላዕለዎት ሰበ-ሰልጣንን ፕረሲዳንትን ብምፍርራሕ፡ ካብ ሃገራዊ ግዴታኦም ከዘናብሉዎም ብምፍታኖም፤
- ካብ ከቢድ ናይ ወራር ህላወን ዘይህላወን ሕቶ፡ ብመኸትኡ ተገላጊሉ፡ ኣብ ሕወየት ዝርከብ ዝነበረ ህዝቢ ኤርትራ፡ ናብ ፍጹም ሻቕሎትን ቅልውላውን ዝመልስ፡ ፖለቲካዊ መርገጺታቶም ኣብ ጋዜጣታት ብሕቲ ብምፍናውም፤ ከምኡ’ውን
- ብስልጣኖም ተጠቒሞም፡ መንእሰያት ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከምዝሃድሙ ምግባሮምን፡ ናይ ህዝብን መንግስትን ንብረት ናብ ናይ ብሕቲ ስሱዕ ድሌታቶም መርወይ ምግባሮም ዝብሉ’ዮም፡፡
ብካልእ ገጽ ድማ፡ ህዝቢ ክጉስጉሳን ብዝብል ንኣንስቲ ኣባላት “ጉጅለ -15” ዝርከብኦም ከካብ ምምሕዳር ከባቢታት ዝተወጽኣ ኣዴታትን ኣባላት ሃማደኤን፡ ኣብ ኣስመራ (ኣደራሽ ምምሕዳር ዞባ ማእከል) ብምእካብ፡ ጎስጓስ ክገብራለን ብኢሳይያስ ዝተመርጻ ሓለፍቲ ልኡላ ገብረኣብን ፋና ተስፋማርያም (ርእሲ ኣድጊ)ን ኔረን፡፡ ንሳተን ውን ድሌት ኢሳይያስ ከማልኣ ዕዮታትን ፈጸመን እየን፡፡
ኣብ ህዝብን ካድራትን ሓያሎ መደባት ጎስጓስ ኣብ ዝካየደሉ እዋን ማዕረ ማዕሪኡ ምህናጽ ቤት ማእስርቲ ዒራዒሮ ይቕጽል ነበረ፡፡ ካብ ዕለት 6 ክሳብ ዕለት 9 ሰነ 2003፡ ነቶም እሱራት ብጸላም ካብ እምባትካላ ናብ ዒራዒሮ ዘጓዓዓዙ ሓለፍቲ ድማ፡-
- ብርጋዴር ጀነራል ሚኪኤል ሓንስ (ወዲሓንስ)፡- ኣብቲ እዋን ኣዛዚ ክ/ሰ 32ን ሓላፊ ሓለዋ ዙርያ ከባቢታት ዒራዒሮን ኔሩ፡፡ ወዲ ሃንስ ካብ ዝመርሐን በራጊድ ብፍላይ ብወዲ ኣርአያን ወዲ ክንፈን ዝመርሕወን ቦጦሎኒታት ኣብ ሓለዋ ንጡፋት ኔረን፡፡ ወዱ ሃንስ ሓለዋ ዙርያ ዒራዒሮ ንኣዛዚ ክ/ሰ 22 ኮ/ል ሓረጎት ፍርዙን (ወዲ ፍርዙን) ኣረኪቡ ናብ ኣዛዚ ክ/ሰ 26 ኮይኑ ተመዲቡ፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከኣ ብሕማም ደስኪሉ፡፡
- ኮ/ል ሓዱሽ ዓንዶም (ወዲ ወለላ)፡ ኣዛዚ ስለያ ስርሒት ዞባ 05 ዝነበረ ኣብዚ እዋን ስታፍ ስለያ እዝታት ማእከልን ተወርዋሪን
- ሌ/ኮ ኢሳቕ ኣርአያ (ወዲ ሓኪም)፡ ሓላፊ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ (ኣብ ቀረባ ዝሞተ)
- ሌ/ኮ ገረዝጊሄር ኣስመላሽ፡ ኣካያዲ ትካል ጽርበት ሓጺንን ዕንጸይትን ሰንበል (ዝሞተ)
- ኑረዲን ሓምድ (ወዲ ሓምድ)፡ ኣውቲስታን ኣባል ሓለዋን ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮን
- ሃብተኣብ ዝተብሃለ ኣውቲስታ ናይ ሜጀር ጀነራል ውጩን ደሓር ከኣ ናይ ወዲ ወለላ ዝነበረ እዮም፡፡
ብሜ/ጀነራል ውጩ ተሓሪዮም፡ ንሓለዋ እሱራት ዝተመደቡ ኣባላት ዒራዒሮ፡ ኣብ ክልተ ሓይሊ ዝተወዝዑ ኮይኖም፡ ኣብ ትሕቲ 6 ጋንታታትን 12 መሳርዕን ኔሮም (ጋንታ ብ2 መሳርዕ ዝቖመት ኔራ)፡፡ ካብኣቶም መራሒ ጋንታ ኮይኑ፡ ብዛዕባ ቤት ማእሰርቲ ዒራዒሮ፡ ናብ ኢትዮጵያ ኣቲዩ ብዝተፈላለዩ ሚዲያታት፡ ንማሕበረሰብ ዓለም ዘፍለጠ፡ ኣባል ክፍሊ ሓለዋ ዒራዒሮ ነበር፡ እዮብ ባህታ፡ ነቲ ጉዳይ ምስ ኣቃለሐ፡ ኢሳይያስ ሓያል ስንባደን ሻቕሎትን ኣሕዲሩ ኔሩ፡፡ በቲ እዋን፡ ንጀነራል ፍሊጶስ ናብ ዒራዒሮ ከይዱ፡ ነቶም ኣባላት ሓለዋ ክጉስጉስ ሊእኹዎ ኔሩ፡፡ ድሕሪኡ ኣብ ኣተሓዛ እሱራት ዝተለወጠ ነገር እንተሎ፡ እቶም እሱራት ኣብ ሰሙን ክልተ ሻዕ፡ ኣብ ኣፍ ደገ እታ ሼላ ኣብ ዝርከብ ናሕሲ ዘይብሉ ክፋል፡ ን30 ደቓይቕ ጸሓይ ክጽለዉ ምፍቃዱ፡ ጽኑዕ ሓለዋ ክቕጽልን፡ ዝኾነ ኣባል ብምኽንያት ዕረፍትን ማሕበራዊ ፍታሕን ናብ ዓዱ ከይከይድ ምኽልካሉ ጥራይ እዩ፡፡ ብጀካ እዘን መምርሒታት ክሳብ ሕጂ ዝተርኣየ ዋላ ሓደ ፍታሕ የልቦን፡፡
ሕጂ ‘ውን፡ እቶም ልዕሊ ምውታት ትሕቲ ህልዋት ኮይኖም ዝርከቡ እሱራት፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም ይትረፍ’ዶ ነቲ ኩቡር ወዲ ኣዳም፡ ንሰይጣን እኳ ዘይትምነዮ፡ ኣዚዩ ንምእማኑ ዘጸግም ዓይነት ኣተሓሕዛ እንዳተገብረሎም፡ ከቢድ ክሌማ ተጻዊሮም ሞት ይጽበዩ ኣለው፡፡ ቀትሪ ብላዕሊ ሓዊ ብታሕቲ ሓዊ ኣብ ዘቃጽል፡ ለይቲ ብቀዝሕን ሃለፍታን ኣብ ዘንቅጽ መሬታዊ ሲኦል፡ ክንዲ ቀዳድ ጃሎን ትኣክል መተንፈሲት ፊኒስትራ ኣብ ዘለዋ፡ ሰለስተ ብሰለስተ ሜትሮ ጸልማት ሼላ፡ ንዓመታት ተሓይሮም፡ ኮራርምቲ ዝነድል ወዲ ዓከር እንዳተዓደሎም፡ ኣብ ውሽጢ’ታ ሼላ ኣብ ትርከብ ነኻል ሽቓቕ እንዳተጠቐሙ፡ ኣብኣ እንዳበልዑ፡ ኣብ ወርሒ ክልተ ግዜ፡ ኣብ ውሽጢ’ታ ሼላ ነብሶም እንዳተሓጸቡ፡ ንዓመታት ኣብ ቅዳድ ኮበርታ ደቂሶም፡ ክልተ ክሬሽን ክዳን ለቢሶም፡ እንሆ መዓልታት… ኣዋርሕ… ዓመታት ቆጺሮም በቢእዋኑ ይጸንቱ ኣለው፡፡
- ሕጂ ውን ብዘይሰማዒ ኣውያት፡ ብዘይፍርዲ፡ ብዘይሓታቲ ሞቶም ይጽበዩ ኣለው፡፡ ኣሰቃቒ ህይወትን ህልቂትን እሱራት ዒራዒሮ ንምግላጽ፡ ምናልባሽ ዕድል ጌሮም ክሳብ መወዳእታ ዝጸንሑ ወይ ካብቶም ኣባላት ሓለዋ ወይ ከኣ ካብቶም ብህይወት ዝተርፉ እሱራት ሓደ መዓልቲ ንሰምዕን ንኸውን፡፡ ብዝኾነ፡ ህይወት ዒራዒሮ ክንደየኡናይ ከምዘስካሕክሕ፡ ብቃላት ካብ ምግላጽ ንባዕሎም ዳርጋ እሱራት ተለዊጦም፡ ኣሰቃቒ መቕዘፍቲ ኣያታቶም ክዕዘቡ ዝተፈረዱን፡ በቲ ሕሱም ኣተሓሕዛ ሰኪሖም ካብ ዝተጸለሉን ነብሶም ካብ ዘጥፍኡን ኣባላት ሓለዋ ምርዳእ ይቐልል፡፡ ክሳብ ሕጂ፡ ተከስተ መረጸ (ወዲ ማይጻዕዳ)ን ተስፋይ ገብረሂወት (ወዲ ገዛ ሓምለ)ን ዝተባሃሉ ኣባላት፡ ነብሶም ኣጥፊኦም እዮም፡፡ ዑስማን ኣደም ዝተብሃለ ኣባል ድማ ኣቐዲሙ ተጸሊሉ ዝነበረ ኮይኑ “ፈሊጡ እዩ” እንዳተብሃለ ጸኒሑ ደሓር ብግዚያዊነት ተፋኒዩ፡፡ ንካልኣይ ግዜ ተታሒዙ መጺኡ ደጊሙ ተጸሊሉ ናብ ቅድስትማርያም ተወሲዱ ብኡንብኡ ሞይቱ እዩ፡፡ ዘርኦም ኣምቸ ዝተብሃለ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ውን ኣብ ትሕቲ ስታፍ ምልክት ተወዚዑ ኔሩ ደሓር ተጸሊሉ ናብ ቅድስት ማርያም ተወሲዱ እዩ፡፡
ደድሕሪ እዮብ ብዝወረደ መምርሒ መሰረት፡ እቶም እሱራት ምስ ሓለውቶም ከየዕልሉን፡ ሓበሬታ ከይለዋወጡን፡ ነታ ጸሓይ ንምጽላው ክወጹ ከለው እኳ፡ ብሰለስተ ኣባላት ሓለዋ (ሓደ ብረት ዝሓዘ፡ ሓደ ማዕጾ ዝኸፍትን ሓደ ድማ ከም ተዓዛቢ) ክኸውን ተጌሩ ኣሎ፡፡ እተን ሓይልታት ውን ዛጊት 3 ግዜ ተኽሊጥ ጌረን ኣለዋ፡፡
እተን ኣብ ሰለስተ ብሎካት ዝተደኮና 60 ሼላታት፡ እሱራት በቢእዋኑ ስለ ዝተቐዝፉ መብዛሕትአን ጥርሐን ተሪፈን ኣለዋ፡፡ ብጀካ ቁጽሪ 17፡ 18፡ 19፡ ካብ 01 ክሳብ 36 መለለዬ ቁጽሪ ተዓዲልዎም፡ ናብ ዒራዒሮ ካብ ዝኣተው እሱራት ዳርጋ መብዛሕትኦም ተሰዊኦም እዮም፡፡ እቶም ዝተረፉ ውን ኣብ ከቢድ ስነ-ኣእመራዊ፡ ኣካላዊን ጥዕናዊን ጸገማት ይርከቡ፡፡
ኣብ ትሕቲ 1ይ ሓይሊ ኮይኑ፡ ብመለለዬ ቁጽሪ 04 ዝርቋሕ ሚኒስተር ሃይለ ድሩዕ፡ ካብ 2009 ጀሚሩ ብዝተፈላለዩ ሕማማት ክሳቐ ጸኒሑ እዩ፡፡ ብፍላይ ብሕማም ሽኮርያ ስለ ዝተጠቐዐ፡ ንዕኡ ስዒቡ ሙሉእ ብሙሉእ ዓይኑ ዓዊሩ፡ መሓውራቱ ጠሊሚዎ፡ ዋላ ነታ ጸሓይ ክጽሎን ሽቓቕ ክጥቀምን እንዳተፋሓኸን ብዳህሳስን፡ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ዓኽ! እንዳበለ ብኒሕ እዩ ጸኒሑ፡፡ ብሰንኪ ሕሱም ኣተኣላልያን፡ ስእነት ክንክንን፡ ብፍላይ ድሕሪ 2013 ሕማሙ እንዳተጋደደ ከይዱ እዩ፡፡ ኣብ ዒራዒሮ ብብርጋዴር ጀነራል ዶ.ር ሃይለ ምሕጹን፡ ኣብ 2011 ወርሒ 5፡ ካብ ፋብሪካ መፍረ መድሓኒት ኣዘል፡ ዝተለኣኸ ናይ ቀለልቲ ሕማማት መድሓኒት ኣሎ፡፡ ከም ስውእ ሲራጅን ስውእ ሚኒስተር ሃይለ ድሩዕን ከምኡ’ውን ሰራሕተኛ ኢምባሲ ኣሜሪካ ነበር ክፍሎም ገብረሚካኤል ዝኣመሰሉ ሕሙማት ሽኮርያ ድማ ኣብ 2010 ዝተልኣኸ ናይ ሽኮርያ ከኒና በቢዕለቱ ብፊኒስትራ እንዳተዓደሎም ክወስዱ ጸኒሖም እዮም፡፡ ክሳብ ሎም ዕለት ናብ ዒራዒሮ ንሕክምና ዝተልኣኸ ሓላፊ ዶ/ር ሃይለ ምሕጹን ጥራይ ኮይኑ ኣብ ውሽጢ 17 ዓመታት 3 ግዜ ጥራይ እዩ ዝረኣዮም፡፡ በዚ ኣጋጣሚ ኣብ ወርሒ 5/2010 ምስ ሃይለ ምሕጹን ናብ ዒራዒሮ ብዘይንቡር ኣገባብ ዝተልኣኹ፡ ኣባላት መኮነን ጥዕና ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ሌ/ኮ የውሃንስ (ክሪዝ)ን ዘካርያስ (ወዲ ቀጢን) ን ዝተብሃሉ ምንባሮም ክገልጸልኩም እፈቱ፡፡
ኢሳይያስ፡ ልዕሊ ኩሉ ነቶም ስርናይ ዘሪኦም ንክርዳድ እኳ ዘይበቕዑ እሱራት ዒራዒሮ፡ “ሞይቶም” ክበሃል እንከሎ ዘይኮነስ፡ “መሊቖም… ሃዲሞም”… ከይበሃል እዩ ዝፈርህ፡፡ ንኣብነት ኣብ መፋርቕ 2007 ሓደ ኣባል ሓለዋ ተሓባቢርዎ፡ ብጸልማት ካብ ሼላ ሃዲሙ፡ ቦታ ጠፊእዎ ተኳሊሉ ኣብ መወዳእታ፡ በቶም ካልኦት ኣባላት ዝተተሓዘ ጋዜጠኛ ስዩም ጸሃየ፡ ዝምልከት ሓበሬታ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ምስተልኣኸ፡ ኢሳይያስ ዳርጋ ክጽለል እዩ ዝበጽሐ፡፡ በቲ እዋን ብቕልጡፍ ንወዲ ሓኪም ጸዊዑ፡ ኣብ ማይስርዋ ን3 መዓልቲ ክእሰር ጌርዎ ኔሩ፡፡ ኣብ 2007 ንሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ብ/ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ህይወት ንምድሓን ዝነበረ ተብተብ፡ ምስ ኣተሓሕዛ ነቶም ንእስነቶም ወፊዮም ዘይስገር ሰጊሮም፡ ዘይጽወር ተጻዊሮም ሃገር ዘምለሱ ከም በዓል ድሩዕ ዝኣመሰሉ እሱራት ክተነጻጽሮ ከለኻ ብሓቂ ደም ዘንብዕን ዘሕዝንን እዩ፡፡
ብፕረሲዳንት ተሓሪዩ፡ እሙን ተሰሚዩ፡ ንዝሓለፉ ኣስታት 17 ዓመታት፡ ትእዛዛት ኢሳይያስ ከተግብር ዝጸንሐ ፓፓጋሎ፡ ሓላፊ ቤት ማእስርቲ ዒራዒሮ ወዲ ሓኪም፡ በቢእዋኑ ደም ዘንብዕ፡ ሕማቕ ታሪኽ፡ ኣብ ዒራዒሮ እንዳሰምዐን፡ እንዳተዓዘበን፡ ንሓንቲ መዓልቲ ነቶም እሱራት ገጾም ከይረኣዮም፡ መሻርፎም እንዳመንዘዐ ጸኒሑ ብዕለት 26 ጥቅምቲ 2017 ከም ዝሞተ ይፍለጥ፡፡ ሕልንኡ ሸይጡ፡ ንዓመታት ንወለዶ ዝሓልፍ ናይ ደም ታሪኽ ጺሒፉ ዝሓለፈ ወዲ ሓኪም፡ ከምቶም ካልኦት “እሙናት” ብዘይነጋሪን ዘካሪን ናብ መቓብር ምስተጓሓፈ፡ ንዕኡ ተኪኡ ከም ግዝያዊ ሓላፊ ኮይኑ ዘሎ ሚኪኤለ ወረደ ዝተብሃለ ኣዛዚ ሓይሊ እዩ፡፡
ብሓፈሻ ጽባሕ ንባዕሎም ብህይወት እንተጸኒሖም፡ ምእንቲ ታሪኽን ፍትሕን ኢሎም፡ ኣፍ ናይቶም ብዘይነጋሪ ዝጸነቱ ዜጋታትና ብምኻን፡ ብዛዕባ ዒራዒሮ ንህዝቢ ኤርትራን መጻኢ ወለዶታትን ክሕብሩ ዝኽእሉ፡ እቶም ኣብዚ እዋን ዘለው ቀንዲ ንጡፋት ኣባላት ዒራዒሮ ዝስዕቡ’ዮም፡፡
- ተለንተ ተስፋኣለም ሃብተ (ወዲ ሃብተ)፡- ናይ 1984 ተጋደላይ፡ ትውልዲ ዓዲ ሊባን፡ ኣዛዚ 1ይ ሓይሊን ምክትል ሌ/ኮ ኢሳቕ ኣርኣያ (ወዲ ሓኪም)ን ነይሩ፡፡ ሓላፊ ወጻእ ስለያ ኮ/ል ጋይም ተስፋንኪኤል ካብ ዒራዒሮ ኣውጺኡ ናብ ወኪል ሃ/ድሕነት ጨንፈር ወጻኢ ስለያ ክምደብ ብምግባር ካብ ሃገር ክወጽእ ኣሳሊጥሉ እዩ፡፡
- ም/ኮፕራል ሚኪኤለ ወረደ፡- ትውልዲ ከባቢ ዓዲ ደቂምሓረ፡ ኣዛዚ 2ይ ሓይሊ ኔሩ ሕጂ ከም ግዝያዊ ሓላፊ ቤት ማእስርቲ ኮይኑ ኣሎ፡፡
- ትንስኡ ተወልደ፡- ዕባይ ቤ/ት ሰውራ፡ ትውልዲ ዓዱ ከባቢ ሻምቡቆ ምክትል ኣዛዚ ሓይሊ
- መድሃነ መሓሪ (ወዲ መሓሪ)፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ገርጠጢ (ድባሩዋ)፡ ምኽትል ኣዛዚ ጋንታ
- ዑስማን ዑመር፡- ናይ 1989 ተጋዳላይ፡ ዓዱ ሃበሮ ኣዛዚ ጋንታ
- ከዋኒ ኣስመላሽ (ደንጋጎ)፡- ናይ 90 ታጋደላይ ዓዱ ከባቢ ማይምነ ኣዛዚ ጋንታ
- ዘርኣይ ገረዝጊሄር፡- ናይ 90 ተጋደላይ ዓዱ እምባብድሓን (ሰንዓፈ) ኣዛዚ ጋንታ
- ዮናስ ግደ፡- ናይ 90 ተጋደላይ ዓዱ ወኪዛግር ኣዛዚ ጋንታ
- ተስፋንኪኤል ኣማኑኤል፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ጻዕዳ ክርስቲያን ምኽትል ኣዛዚ ጋንታ
- ገብረመስቀል የማነ፡- ናይ 91 (ወጋሕታ) ተጋደላይ ዓዱ ከባቢ ዓዲኻላ ም/መ/ጋንታ
- እድሪስ ዓብደላ (ወዲ ዓብደላ)፡- ናይ 90 ተጋደላይ ዓዱ ከባቢ ኣስማጥ ም/መ/ጋንታ
- ምሕረትኣብ ሰለሙን፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት መዝነቱ ኣዛዚ ጋንታ
- ኣብርሃለይ ገዳም (ወዲ ገዳም)፡- ኣባል 8ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ተራ ኣባል
- ጎይቶኦም ሽሞንዲ (ወዲ ሽሞንዲ)፡- ኣባል ሃ/አገልግሎት ተራ ኣባል
- ኣብርሃለይ ዕቑቡ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ዱባሩዋ መራሒ መስርዕ
- ጅምዕ ኣሕመድ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ጊንዳዕ መራሒ መስርዕ
- ዓብደላ ኣሕመድ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ገለብ መ/መስርዕ
- ከሊፋ መሓመድ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ማይፈረስ (ዓዲቀይሕ) መ/መስርዕ
- ዑስማን ዓሊ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ዓሬታይ (ዓንሰባ) መ/መስርዕ
- ሃብቶም ገብረክርስቶስ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ዓዲጉረቶ መ/መስርዕ’ዮም፡፡
ኣባላት ስታፍ ሓለዋ ዒራዒሮ
1.ስዩም እስቲፋኖስ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዓዱ ከባቢ ጻዕዳክርስቲያን መዝነቱ ም/መራሒ ጋንታ ስታፍ ፋይናንስን ምክትል ኣዛዚ 2ይ ሓይልን እዩ፡፡
- ኣብርሃለይ ግደ፡- ናይ 90 ተጋደላይ ስታፍ ቁጠባ
- ባህልቢ ባራኺ፡ ዓዱ ከረን ስታፍ ሕርሻ
- ሳሚኤል ኣስመላሽ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ምልክት ወዲ ሓኪም ዝነበረ መዝነቱ መ/ጋንታ
- ተኽለ ተስፋጽዮን፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት፡ ዓዱ ደረላሰ ኣባል ምልክት
- ተስፋጽ ዮን ኣስገዶም፡- (ተጋደላይ) ስታፍ ሓኪም
- ተስፋይ፡- (ተጋደላይ) ካልኣይ ስታፍ ሓኪም ዓዱ ማይ ዓይኒ፡፡ ኣብ ትሕቲ ስታፍ ሕክምና ገብረብርሃን ጸጋይ፡ ተኽለስላሰን ደስበለን ዝበሃሉ ኣጋር ሓካይም ዝተመደቡ ኮይኖም እቲ ደስበለ ዝተብሃለ ናይ ኣእምሮ ጸገም ጌሩ ብግዝያዊነት ተፋኒዩ ኣሎ፡፡
- ኑረዲን ሓምድ (ወዲ ሓምድ)፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ኣወቲስታ ወዲ ሓኪም ከምኡ’ውን መድሃንየ ዝተብሃለ ናይ ማይ ቦጥ ኣውቲስታ’ዮም፡፡
እዮብ ባህታ ብስግረዶብ ድሕሪ ምኻዱ፡ ብዙሓት ኣባላት ሓለዋ፡ “እቶም እሱራት ምስ ሃለቑ ንዓና ’ውን ከጥፍኡና እዮም” ካብ ዝብል ስግኣት ሃዲሞም እዮም፡፡ ብድሕሪኡ ብትእዛዝ ፕረሲዳንት፡ ኣብ ዓዲ ጓዕዳድ ቤ/ጽ ተኸፊቱ፡ “ንሃድምነትን ኩብለላን” ኣባለት ሓለዋ ዒራዒሮ ዝከታተሉ፡ ዓንዶም ሃብተ ዝተብሃለ ዝመርሖም 8 ኣባላት ተመምዮም ሓንቲ መስርዕ ቆይማ እያ፡፡ እዞም ኣባላት ናይቶም ዝድለዩ ሰባት ኣሃዱ ኣበይ ምኻኑ ከይተሓበሮም ኣስማት ጥራይ ብምሓዝ፡ ናብ ዝተፈላለዩ ዓድታት ዝዋፈሩ ኮይኖም፡ ክሳብ ሕጂ ናይ’ዞም ዝስዕቡ ኣባላት ዒራዒሮ ዝርዝር ከምተዓደሎም ተፈሊጡ ኣሎ፡፡
- ሙሉብርሃን ገብረህይወት፡- ናይ 90 ተጋደላይ ዝደለየሉ ከባቢ ሰንዓፈ
- ሙሳ መሓመድ፡- (ኩናማ) ሃ/ኣገልግሎት ዝደለዩሉ ከባቢ ባረንቱ
- ዓሊ ጋምባ፡- (ኩናማ) ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ባረንቱ
- በኽሪ መሓመድ፡- (ናራ) ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ተሰነይ
- ወረደ ብርሃነ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ን/ዞባ ሻንቡቆ
- ፍስሃየ ብርሃነ (ፍሽ)፡- ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ መንደፈራ (ኩዶፈላሲ)
- መንግስ ተኽላይ፡- ሃ/ኣገልግሎት ዝደለየሉ ከባቢ ቁሸት
- ነጋሲ በርሀ፡ ሃ/ኣልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ሰንዓፈ
- ገብረመድህን ተስፋይ፡- ናይ 90 ተጋዳላይ ዝድለየሉ ከባቢ ጾሮና
- እዮብ ደሴ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ቁሸት
- ሰመረ ተወልደ፡- ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዝድለየሉ ከባቢ ከረን
- ተስፋለም ሃብታይ፡- (ብፈተነ ስግረ ዶብ ተታሒዙ ምስእሱራት ከይራኸብ ተባሂሉ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ብእሱሩ እንዳፈርኖ ይስርሕ ኔሩ)
- ተኽለ ተስፋጽዮን፡- ኣባል ፋይናንስ ዝነበረ ብፈተነ ስግረ ዶብ ተታሒዙ ኣብ ቀይዲ ዝኣተወ
- ስምረት ፍረ፡- ኣባል ሓለዋ ዝነበረ ብፈተነ ስግረ ዶብ ተታሒዙ ኣብ ቀይዲ ዝኣተወ ‘ዮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
እዞም ብ “ኩብለላን ሃዳምነትን” ዝድለዩ ዘለው ዜጋታት ውን፡ ብዛዕባ ዒራዒሮ እኹል ሓበሬታ ስለዘለዎም በቢወገና ክንደሊዮምን ዘለዎም ሓበሬታ ንማሕበረ ሰብ ዓለም ንኽሕብሩ እላቦ፡፡ ኣብ ዒራዒሮ፡ ዝኾነ ዓይነት ኤሌክትሮኒካዊ መሳርሒ ምሓዝን፡ ጋዜጣን ሚዲያን ምክትታል ኣይፍቀድን፡፡ ብጀካ ንኣስልጦ ስራሕ ተባሂሉ ዝተፈቕደሎም ሰለስተ ኣባላት ሞባይል ዘለዎ ሰብ የለን፡፡ ናይ’ቶም ሰለስተ ኣባላት ቁጽሪ ቴሌፎን ከኣ፡ ናይ ወዲ ሓኪም 07110908፡ ናይ ተስፋለም ሃብተ 07110902፡ ናይ ኣብርሃለይ ግደ (ቁጠባ) 07224804 ምኻኑ ክሕብር እፈቱ፡፡


text:
ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ኣብዝተፈላለዩ ኩርንዓት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኣባላት ኣመራርሓን ተራ ኣባላትን ማእሰርትን መውቃዕትን እናተፈፀሞም እዩ ክብል ኸሲሱ።
እቲ ፓርቲ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ዘውፅኦ መግልፅን ኣባላት ኣመራርሓ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፅን ኣብ ክልል ደቡብ፣ዞባ ወላይታ ሰዶ ኣብ ልዕሊ ናይቲ ከባቢ መራሕቲ ሓድነት ኣብ ቅድሚ ኣኽበርቲ ሕጊ ዝተፈፀመ መውቃዕትን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኣምሓራ ብፖሊስ ተዓፊኖም ክሳብ ሎሚ ኣበይ ከምዝኣተው ኣይፍለጥን ብዛዕባ ዝበሎም መራሕቲ ከምኡ እውን ኣብ ከተማ መቐል ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኣባል እቲ ፓርቲ ዝበፅሐ ናይ ፖሊስ ማእሰርቲ ይዝርዝር።
እቲ መግለፂ ቅድሚ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ኣባላቱ ተመሳሳሊ ማእሰርቲ የጋጥም ምንባሩ ብምሕባር ናይ ሎሚ ፍሉይ ዝገብሮ ግን መንግስቲ ነቲ ፓርቲ ብዘዳኽም መልክዑ ኣብ ኩሎም ከባቢታት እታ ሃገር ንዝርከቡ ኣባላት ሓድነት እናሰረ ይርከብ ይብል።
ኣብ ቀረባ ኣብ ከተማ ወላይታ ሰዶ ኣብ ቅድሚ ፖሊስ ተፈፂሙ ዝተብሃለ መውቃዕቲ ሓላፊ ጉዳያት እቲ ውድብ ኣቶ ዘካሪያስ የማነብርሃን ኣሽማት ብምዝርዛር ገሊፆም።ተወቒዐ ዝበሉ ኣቶ ማሞ ገሙ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለፂ ምስክርነቶም ሂቦም።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ብፖሊስ ተወሲዶም ኣበይ ከምዝርከቡ ዘይፍለጡ ናይ ዝበሎም ሽማት ዘርዚሩ’ሎ እቲ ውድብ።
ኣብ ከተማ መቐለ ኣባል ፓርቲ ሓድነት ዝኾነ መንእሰይ ሽሻይ ኣዛናው እውን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፖሊስ ከምዝርከብ ተፈሊጡ’ሎ።
ፓርቲ ሓድነት ኣብ መግለፂኡ ከምዝሓበሮ መንግስቲ ዝወስዶም ዘለው ስጉምትታቱ ብናይ ህዝቢ ፀቕጢ ጠጠው ክብል ኣለዎ ይብል።ኣብ ልዕሊ ኣባላት ፖለቲካ ዝፍፀም ማእሰርትን ምንግልታእን ጠጠው ንኽብልን እቲ ህዝቢ ተፅዕኖ ንኸሕድርን ኣብ ቐረባ ዓብዪ ህዝባዊ ሰልፊ ክነድካይ ኢና ኢሎም ተጠባባቒ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ እቲ ፓርቲ ኣቶ ኣስራት ኣብርሃ።
ብዛዕባ እዚ ካብ ሰበስልጣን ክልላት ደቡብ፣ኣምሓራን ትግራይን ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይተዓወተን።


text:
ዶብ ክልቲአን ሃገራት ብዝምልከት ብዘመነ ሃፀይ ምንሊክ ዝተፈረመ ስምምዕ ገዛኢ ምዃኑ ዝሓበሩ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ብሃይልስላሴ ይኹን ብደርጊ ስርዓታት እውን ተቐባልነት ረኺቡ ዝፀንሐ ምዃኑ ሓቢሮም።ዝተረፈ ነገር እንተሃለወ ብዝተበፅሐ ስምምዕ መሰረት ኣብቲ ዶብ ምልክት ምግባር እምበር ሎሚ ንህቦ ይኹን ንወስዶ ነገር መሬት የለን ኢሎም።
እንተኾነ ግን ኢሎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ገለ ወገናት ነቲ ጉዳይ ኣብ ድሮ እዋን ምርጫ ምልዓሎም ዝተለመደ ኮይኑ’ሎ ክብሉ ንታቓወምትን ንካልኦት ወገናትን ነቒፎም።
ኣብ ጉዳይ ናይል ኣብ መንጎ ግብፅን ኢትዮጵያን ዘሎ ምስሕሓብ ዝተሓተቱ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ግብፂ ናብ መደረኽ ዝርርብ ንኽትምለስ ዘለዎም ተስፋ ገሊፆም።ግብፂ ነቲ ጉዳይ ናብ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ክወስዶ እየ ምባላ ተሓቲቶም ንጉዳይ ማይ ጥራሕ ዝርኢ ቤት ፍርዲ ስለዘየለ ፖለቲካ እዩ ክኸውን ኢሎዎ።ከምኡ እንተኾይኑ ድማ ንሕና እውን ናይ ባዕልና መርገፂ ክንዛረብ ኢና ኢሎም።ብወገን ግብፂ ብሓይሊ ንምፍታሕ ዘለው ምንቅስቓሳት ተሓቲቶም ሓይሊ ናይ መበል 21 ክፍለ ዘመን ናይ ኣፈላላያት መፍትሒ ክኸውን ኣይኽእልን፤ንግብፂ ዘዋፅኣ ናብ ሰለስትኣዊ ርክብ ተመሊሳ ኣብቲ ዝዝርብ ምክፋል እዩ ክብሉ መሊሶም።


text:
ፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ንሶምን ቀዳማይ ምንስቲር ቤንያሚን ኔታንያሁን ኣብ ምስሕሓብ ምስ ኢራን ንዲፕሎማስያዊ ፍታሕ ቀዳምነት ኢና ንህብ እንተኾነ መራሕቲ ኢራን ኣፅዋር ንዩክለር ኣይንውንን ኢሎም ክውስኑ ይግባእ ኢሎም።ቀ/ሚ እስራኤል ቤንያሚን ኔታንያሁ ብወገኖም፣ ሃገሮም ፕሮግራም ንዩክለር ኢራን ንክቋረፅ ሓይሊ ዲፕሎማስን ማዕቀብን ክሰርሕ‘ዩ ዝብል ተስፋ መሊኡ ተፀንቂቁ‘ዩ ኢሎም።
ኣሜሪካን እስራኤልን ኣብ ሓደ ነጥቢ - ኢራን ኣፅዋር ንዩክለር ክትውንን ኣይግባእን ኣብ ዝብል ይሰማምዑ።
እንተኾነ መራሕቲ ኢራን ንዩክለር ቦምብ ካብ ምስራሕ ንክቁጠቡ ክሳብ ክንደይ ርሕቀት ንማዕቀብ ዕድል ክዋሃቦ ይግባእ ኣብ ዝብል ኣፈላላይ ኣለዎም መራሕቲ ኣሜሪካን እስራኤልን።
ፕረዚደንት ኦባማ ኣብ ዘረበኦም፣ኣሜሪካ ንድሕነት እስራኤል ኩሉ-ሻዕ ትግደስ‘ያ፤ግን ማዕቀብ ኣብ ልዕሊ ኢራን ክሳብ ፍረ ዝህልዎ ግዜ ኣድላዪ‘ዩ ኢሎም።
“ነዚ ምስሕሓብ‘ዚ ንምፍታሕ ማዕቀብ ክሰርሓሉ ዝኽእለሉ ጊዜ ኣሎ ኢልና ኢና ንኣምን።መእሰሪ‘ዚ ምስሕሓብ ግና፣መራሕቲ ኢራን ናብ‘ዚ ኣንፈት‘ዚ ከቅንዑ እንተኺኢሎም ጥራሕ‘ዩ።ክሳብ ሎሚ ግና ኣፋፍኖት ኣይንሪኢን ዘለና” ኢሎም ኦባማ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ኮሚቴ ህዝባዊ ርክባት እስራኤል ኣሜሪካ AIPAC መደረ ዘስምዑ ቀ/ሚ እስራኤል ቤንያሚን ኔታንያሁ፣ኢራን ንዩክሌር ቦምብ ካብ ምውናን ዝዓግት ኩሉ ኣማራፂታት ኣብ ኢድና ኣሎ ኢሎም።
”እዛ ይሁዳዊት ሃገር፣እቶም ከጥፍኡዋ ዝፍትኑ ዘለው ሓይልታት ዒላማኦም ንምዕዋት ዘኽእሎም ኣፅዋር ክውንኑ ኣይትፈቅደሎምን‘ያ።ኢራን ንዩክሌር ቦምብ ካብ ምውናን ክትግታእ ኣለዋ“ ባሃላይ‘ዮም ኔታንያሁ።
ኢራን ግና ፕሮግራም ንዩክለር ንሰላማዊ ዕላማ‘ምበር ንዩክለር ቦምብ ንምስራሕ ኣይኮነን‘ያ ትብል።
መራሕቲ ኣሜሪካን እስራኤልን ኣብ ጉዳይ ንዩክለር ኢራን ተዘራሪቦም
ዲፕሎማሲ ቀዳምነት ንክረክብ'ውን ተሰማሚዖም
ፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ንሶምን ቀዳማይ ምንስቲር ቤንያሚን ኔታንያሁን ኣብ ምስሕሓብ ምስ ኢራን ንዲፕሎማስያዊ ፍታሕ ቀዳምነት ኢና ንህብ እንተኾነ መራሕቲ ኢራን ኣፅዋር ንዩክለር ኣይንውንን ኢሎም ክውስኑ ይግባእ ኢሎም።ቀ/ሚ እስራኤል ቤንያሚን ኔታንያሁ ብወገኖም፣ ሃገሮም ፕሮግራም ንዩክለር ኢራን ንክቋረፅ ሓይሊ ዲፕሎማስን ማዕቀብን ክሰርሕ‘ዩ ዝብል ተስፋ መሊኡ ተፀንቂቁ‘ዩ ኢሎም።


text:
ዓመጻት ህግደፍ አብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ
ብቀሲስ ፕሮፈሰር አትናቴዎስ ገብረአብ (ሃዋሳ፡ ኢትዮጵያ)
ስለ ኩሎም ናይ ሕሊና እሱራት ኤርትራ ኩላትና ተንሲእና ናይ ሓንተ ደቂቕ ናይ ሕሊና ጸሎት ነዕርግ።
ዝከብርኩምን ዝኸብርክንን ጉባኤኛታት፡
ሎሚ ኣብ ቅድሜኹም ተረኺበ፡ ነቲ ንነዊሕ እዋናት ዝተዛረብኩሉን፡ ዝተቓለስኩሉን ጉዳይ ከም አንደገና ምሳኻትኩም ክዛተየሉ አዝዩ ባህ ይብለኒ።
ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ማለት እታ ብ330 ዓ.ም. ብሓዋርያዊ ስብከት ቅዱስ ፍሬምናጦስ (ኣቡነ ሰላማ፡ ኣባ ከሳቴ ብርሃን) ብወግዒ ዝተመስረተት፡ በጃካ እግዚኣብሔር ካልእ ናይ ደገ ምድራዊ ረዳእን ተጣባቕን ዘይብላ፡ ጥንታዊትን፡ ሉዓላዊትን ዝኾነት በዅሪ እምነት ህዝቢ ኤርትራ እያ።
ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ናታ ፍሉይ ናይ ዘመን ኣቆጻጽራን ናይ ገዛእ ርእሳ ፊደላትን ዘለዋ ሃብታም ታሪኽ፥ ዘደንቑ ገዳማትን ኣድባራትን፥ ብዋጋ ዘይሽነን ቅርስታት፥ ማእለያ ዘይብሎም ብራናዊ ጽሑፋትን ዓቂባ ዝጸንሐት ታሪኻዊት ቤተ ክርስቲያን እያ። ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ድማ መንፈሳዊ፥ ባህላዊ፥ ማሕበራዊ፥ ቁጠባዊ፥ ሥነ ፍልጠታውን ሃብታም ኣበርክቶን ሰፊሕ ተሳትፎን ጸኒሑዋን ኣለዋን።
ብተወሳኺ፡ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ምስቲ ኣብ ብመበል ሻብዓይ ክፍለ ዘመን ብሰላም ናብ ኤርትራ ዝኣተወ እምነት እስልምና፥ ከምኡውን ምስታ ብመጀመርታ ብ1853 ዓ.ም. ኣብ ሔቦ ዝተመስረተት ናይ ሮማ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፥ ከምኡውን ምስታ ብ1873 ኣ.ፈ ኣብ ጸዓዘጋ ዝተመስረተት ቀዳመይቲ ወንጌላዊት ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብሓባራዊ ምክብባር፡ ብፍቕርን ስምምዕን ተላዚባ ትነብር ዘላ ኣደ እምነት ህዝቢ ኤርትራ እያ። ብአደነታውን ናይ አደ ክብራ፡ ብጀካ እዘን ዝሓለፋ ውሑዳት ዓመታት፡ ብህዝቢ ኤርትራ እናተኸብረት ከምዝጸንሔት ዝስሕቶ ሰብ ዘሎ አይመስለንን።
እዚ ክብል ከለኹ ግን፡ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፡ ብሐፈሻዊ አገላልጻ ናይ ኩሎም መግዛእትታት ተጽዕኖን ግዳይን ኮይና ኣይትፈልጥን ንምባል ኣይኮነን። ንአብነት፡ መግዛእቲ ጥልያን ንዓኣ ናይ መግዛእታዊ ዕላምኡ መሳርሒ ንምግባር ዘይፈንቀሎ እምኒ ከምዘይነበረ ከም አብነት ምጥቃስ አኻሊ እዩ።
ይኹን እምበር፡ ዳርጋ ከም ፍርቂ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ መጠን፡ ኣመንታን ሰዓብታን ዘይተሳተፍዎ ጽቡቕ ይኹን ሕማቕ ታሪኽ ሃገረ ኤርትራ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን።ዋላኳ ኣብ ጊዜ ፈደረሽን ገለ ውሑዳት መራሕቲ ብናይ ውልቆም ውሳኔ ስማን ታሪኻን ዘንቅፍ ፍጻመ እንተ ገበሩ፡ ብኣንጻሩ ድማ እቶም ዓገብ ዝበሉን ብሰፊሑ ዝተቓወሙን ሰዓብታ ቃል ውጹዕ ህዝብን ቤተ ክርስቲያንን ምዃኖም ዝካሓድ ኣይኮነን።
ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እንተረኤናውን፡ ከምቲ ኹሉ ካልእ ክፋላት ሕዝቢ፡ ብዓሰርተታ አሽሓት ዝቑጸሩ ክቡራት ደቃን ብአማእት ዝቑጸሩ ውሉደ ክህነትን ስለ ናጽነት በጃ ሓሊፎም እዮም። ክልቲኤን ውድባት ክሰምራን ክፋቐራን መራሕታ መዚዛ ክሳብ ሜዳ ብምኻድ ኣብ ጉባኤ ዕርቂ ኳዜንን ካልእ ቦታታት ከበሳን ብምኹላል ዘይሕለል ጻዕሪ አካይዳ ጥራይ ዘይኮነ፡ ስለ ሓድነትን ክብርን ህዝቢ ኤርትራ ክቡር ዋጋ ከፊላ እያ።
ነቲ ኣብ ሽዕብን ካልእ ቦታታት ሃገርናን ብወተሃደራት ደርጊ ዝተፈጸመ ኣረሜናዊ ግፍዒ ርእያ ክምዘይረአየት ስቕ አይበለትን። ኣፋ ከፊታ ኣብ ኣድባባይ ንመራሕቲ ደርጊ ብምድሪ ፍርዲ፡ ብሰማይ ኵነኔ ኣሎኩም ! ኢላ ከም ዘውገዘት ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ።
እንተኾነ ግን፡ ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ ካብ ጊዜ ብረታዊ ቃልሲ ጀሚሩ ብሓፈሽኡ ኣብ ልዕሊ ኵለን ሃይማኖታትን መንፈሳውያን ማሕበራትን ዘለዎ ኣረኣእያ ግጉይን ኣዕናውን ኣተሓሳስባ እዩ ነይሩ። መሰረት ናይዚ ኣረሜናዊ ኣተሓሳስባ ድማ ካብቲ “አምላኽ ዝበሃል ብፍጹም የሎን! ዝብል ጓና ፍልስፍና ክሕደት ዝተበገስ እዩ። ሱሩ ድማ ካብቲ “ሃይማኖት ንሰፊሕ ህዝቢ ዘልምስ ሓሽሽ እዩ! ዝብል ናይ ማርክሳዊ ኣረሜናዊ ፍልስፍና ዝቐድሖ ኮይኑ፡ ኣብ ኤርትራ ኮምዩኒስታዊ ስርዓት ንምትካል ነዊሕ ጸረ-ሃይማኖት መገዲ ሒዙ ተጓዒዙ እዩ።
እዚ ውድብዚ፡ ነቲ ሃብታም መንፈሳዊ ውርሻ ሕብረተ-ሰብና ጨሪሱ ንምሕካኽን፡ ብባዕዳዊ ፍልስፋና ክሕደት ንምቕያርን ዘካየዶ ናይ ነዊሕ ጊዜ አዕናዊ ምንቅስቓስ መሪር ዝኾነ ፍሬታቱ ሎሚ ብጋህዲ ዝረአ ሓቂ ኮይኑ አሎ። አብ ኤርትራ ሃይማኖተ-አልቦ ሕብረተ-ሰብ ንምትካል ካብ ዝገበሮ ዘመተታት ንምጥቃስ፡ ንኹሎም ተጋደልቲ፡ ክርስቲያንን አስላምን ብዘይ አፈላላይ ፡ሃይማኖታዊ እምነቶምን ክብረቶምን ብምግሃስ ብመገዲ ፖለቲካዊ ትምህርትን ናይ ካድር ስልጠናታትን ሕማቕ ኣተሓሳስባ ንምስራጽ ዘካየዶ ናይ ነዊሕ እዋን ዘመተ ሓደ መርኣያ እዩ።
ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ግን “ምስ እግዚኣብሔር ተቓሊሱ ዝተሳዕረ እምበር ዝሰዓረስ የልቦን! ካብ ዝብል መሰረታዊ ሓቂ ተበጊሳ እዚ ጸረ-ሃይማኖታዊ ኣረኣእያ ምስ ጊዜ ዝልወጥን ዘይብሱል ዕሸላዊ ሓሳብ እዩ ብማለት ብትዕግስትን ትዕዝብትን ትከታተሎ ነበረት። እዚ አተሓሳስባ ካብ ዊንታ ዘነቐለ ዘይኮነስ፡ አብ ዘመንና ዝተፈጸመ ታሪኽ ከይተረፈውን ዘረጋገጾ ትዕዝብቲ እዩ።
ምኽንያቱ ኣብ ታሪኽ እቶም ንኣምልኾ እግዚኣብሔር ዝተጻረሩ መንግስታትን ስርዓታትን ኩሎም ሓፊሮምን ተሳዒሮምን እዮም። ንኣብነት ነቲ ብጸረ-ሃይማኖትነቱ ዝልለ ሰውራ ጥቅምቲ 1917 ሶቭየት ሕብረት እንተረአና፤ ካብ አበጋግሶኡ ጀሚሩ፡ ንሃይማኖታዊን መንፈሳዊ ውርሻ ሩስያ ንምድምሳስ ዋና ዕላማኡ ነይሩ። ነዚ አብ ግብሪ ንምትርጓም ከአ፡ ብፍላይ ንምጽናት ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስያትያን፡ ከም ቀንዲ ዕማሙ ጌሩ ተንቀሳቐሰ። አብተን ናይ 70 ዓመታት ሓጸርቲ ዕድሜኡ፡ 600 ጳጳሳት፡ 40 ሽሕ ዝኾኑ ካህናት፡ ብሚልዮናት ዝቑጸሩ አመንቲ ከምዘሕቀቐ ናይ ትማሊ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ። አሰር እምነት ንምጥፋእ፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ አብያተ ክርስትያናት ከምዘፍረሰን፡ ናይ እንዳማቱ ንብረት መንዚዑ ንጥቕሙ ከምዘውዓሎን ይፍለጥ። ግን አብ መወዳእታ፡ መኒኦም ጠጠው ኢሎም? ሶቭየት ሕብረት ምስቲ ዝመሽመሸ አዕናዊ ፍልስፍናኡ ናብ ጎሓፍ ታሪኽ ክድርበ እንከሎ፡ እምነት ግን ከምዚ ናይ ሎሚ ክሳብ መወዳእታ ዓለምውን ክዕምብብ እዩ።
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ከም ወግዓዊ መርገጺኣ፡ ነጻነት ኤርትራ ጋህዲ ዝኾነ፡ ብደገፍ ሓይሊ እግዚኣብሔር፥ ብጸሎት ኩሎም ሃይማኖታት፥ ብንብዓት ኣዴታት፥ ብግፍዒ ውጹዓት፥ ብጉልበት መንእሰያት፡ ብተወፋይነት ስዉኣት፡ ብምትሕብባር ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝነበረ ሰፊሕ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝኾነ ትርዳእ።
ብድሕሪ ነጻነት፡ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ቅድሚ ነዊሕ ጊዜያት ብሃጼ ሃይለ ሥላሴ ዝተአወጀ “ሃገር ናይ ኩሉ ፡ሃይማኖት ናይ ግሊ! ዝብል፡ ማሕበራውነት ትሕዝቶ እምነታት ዝጻረር ጭርሖ ከም ናቱ ሓሳብ ገይሩ ምስ ዘርግሐ፡ ንማሕበራዊን ሃገራውን ረብሓን ሕድሕዳዊ ምክብባር ዝዕድም አፋፍኖት ስለዘምሰለ፡ ዕቃቤታት እንዳሃለዋ ግን ኣይተቓወመቶን።
እንተኾነ ግና መንግስቲ ኤርትራ ብዝተፈላለየ ሜላን ተንኮልን ናብ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያንን ካልኦት ሃይማኖታትን ኢዱ ከእቱ ጊዜ አይወሰደሉን። ነዚ ከም ቅዉም ፖሊሲኡ ገይሩ ክሰርሓሉውን ድሕር ኣይበለን። ከም ውጽኢት ናይዚ ሓደገኛ ፖሊሲ ድማ ነዚ ዘሎናዮን ብዓይንታትና እንርእዮን ሕሱም ኩነታት ወለደ።
ኣብ 1997 ዓ.ም. ጊዜ ምንዳፍ ሃገራዊ ቅዋምውን መራሒ ሃገር (ፕረዚደንት) ነቲ አቀዋውማ ሕብረተ-ሰብና፡ ባህልናን፡ ሃይማኖታዊ ስርዓትናን ድሕሪ ደጊም ቦታ ከምዘይህልዎ ንምሕባር፡ ብድፍረት፡ “ብስም ስዉኣት ክምሕል! ንዝብል ሓረግ ብምእታዉ፡ እዚ ባዕዲ ቃለ-መሓላ መሰል ሃይማኖትን ሃገራዊ ክብረትን ዝጻረር ብምዃኑ ኣይተሓጎሰትሉን።
ካብ 1996 ንነዊሕ ጊዜያት አብ ዝተፈላለያ ቀጽሪ አብያተ ክርስትያናት ብገለ ባእታታት ናይ መጽሓፍ ቅዱስን ካልእ ንብረታት አብያተ ክርስትያናት ምንዳድ ዘመተታት አብ ዝተካየደሉ እዋናት፡ መንግሥቲ እዚ ጉዳይ ከምዘይምልከቶ ገጹ ጠውዩ ይርኢን የተባብዖን ነበረ። አብ መወዳእታ ናይዚ ዘመተ ብ 2000 ዓ.ም.ፈ. ብድፍኢት ሃይማኖታዊ ጉዳያት አብ አስመራ ኣብ ቀጽሪ ቅድስት ማርያምን ቅድስት ሥላሴን ዘጋጠመ ምንዳድ መጽሓፍ ቅዱስን ምዕናው ንብረት ቤተ ክርስቲያንን ክጥቀስ ይከአል።
ደድሕሪ ናጻነት ኤርትራ፡ ካብ መጀመርያ ዕድሜኡ ጀሚሩ አንጻር ሃይማኖት ምስልምና፡ “ጸረ ግብረ-ሽበራውያን ዝብል ስም ብምጥቃን ሰፊሕ ናይ ምእሳር ዘመተ አካይዱ። ቑጽሮም ኣዝዩ ብዙሓት አመንቲ ሃይማኖት ድማ ኣሰሮም ክሳብዛ መዓልቲ እዚአ አበይ ከምዝአተዉ አይተፈልጠን።
ብዕለት 17 ወርሒ 5፡ 2002 ዓ.ም. ዝባኑ ቀሊዑ፡ ነተን “ብንኡሳን ሃይማኖታት” ዝፍለጣ ኩለን እምነታት ድሕሪ ምዕጻዉ፡ ንመብዛሕትኦም መራሕተንን አመንተንን ከም አራዊት እናሃደነ በማእት ናብ ዘሰክሕን ብኢሰብኣዊ ኣተሕሕዛ ዝፍለጣ ወተሃደራውያን ኣብያተ ማእሰርቲ ደርቢይዎም ይርከብ።
ከምኡውን አብ ልዕሊ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን፡ ሰብ ብገርሁ ኣዳሂልሉ ዝፈጸሞ ዓመጽ፡ ካብ ሕዳር 2004 ዓ.ም. ጀሚሩ ኸኣ ብቅሉዕ ጸረ እቲ ጥንታዊ ኃይማኖት ወጢንዎ ዝጸንሐ ናይ ዕንወት መደብ ስርሐይ ኢሉ ተተሓሓዞ። ነቶም ንዝግበር ዓመጽ ዓገብ ኪብሉ ይኽእሉ እዮም ኢሉ ዝጠርጠሮም ኣዕይንቲ ቤተክርስትያን ዝኾኑ ምሁራት አቦታት ካህናት አርዩ ናብ ማሕዩር ምስ ኣእተዎም፡ እኔሄ በዛ ወርሒ እዚኣ ሻሙናይ ዓመቶም አበይ ከምዘለዉን ገበኖም እንታይ ምዃኑ ከይተነግሮምን ሃለዋቶም ጠፊኡ ይርከብ።
አብ መወዳእታ መበል 2005 ዓ.ም. ን3ይ ፓትርያርክ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ካብ መንፈሳዊ ማዕርጎም ብጎነጽ ድሕሪ ምውራድ፡ አብ መጀመርታ አዋርሕ 2006 ዓ.ም. አብ ማሕይሩ አእትዮዎም። እዞም ሎሚ ሻድሻይ ዓመቶም ተሓይሮም ለይትን ቀትርን ዝሕለዉ ዘሎዉ ኣቦ፡ አብ ልዕሊ ወዲ 86 ዓመት ምዃኖም፡ ምንም ናይ ጥዕና ክንክን ተሓሪሞም ብረድኤት እግዚኣብሔር ድኣ ብህይወት ይነብሩ ኣለዉ እምበር ብምኽሪ’ዚ ማንም ቆጽሊ ዘይንበረሉ ስልጣን ብሓይሉ ዝመንዝዐ ስርዓት ንሞት ኣሕሊፎም ሂቦሞም እዮም እንተተባህለ ጨሪሱ ምግናን አይኮነን። ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ አንጦንዮስ ኣሰር ኣቦታቶም ቅዱሳን ሰማእታት ቤተክርስትያን ብምስዓብ ክሳብ ሞት እሙን ብምዃኖም ኣብ ርእሲ እቲ ሰማያዊ ኣኽሊል ብሕዝቢ ኤርትራ’ውን ንወለዶታት ኪዝከር ዝነብር ታሪኽ ይገድፉልና ኣሎዉ።
መዘካኸሪ ንክኸውንውን እዚ ገበን እዚ ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስትያን ሓበሻ ኣብዚ ሓጺር ዘመን ንኻልኣይ ጊዜ ዝተፈጸመ ገበን እዩ።
ኣቡነ ቴዎፍሎስ ፡ ካልኣይ ፓትርያርክ ኢትዮጵያ ከመይ ብደርግ ከም ዝተቐትሉ ንሕሰብ። ብ1976 ዓ.ም. ወርሒ ግንቦት ካብ ስልጣን ኣውሪዱ መቝሑዎም። ድሕሪ ብኣረሜናዊ መንገዲ ንእቡነ ቴዎፍሎስ ምቕታሉ ኸኣ ንሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያ ሓዲሽ ፓትርያርክ ንክሓርዩ ኣገዲዱ ንኣባ ተኸለ ሃይማኖት “ሳልሳይ ፓትርያርክ ንኽኮኑ ኣገዲዱ ኣቕቢኡዎም ። ኣብዚ ክሕተታ ዝግብኤን ክልተ ዓበይቲ ሕቶታት ኣለዋ። ገበን ኣቡነ ቴዎፍሎስ እንታይ እዩ ነይሩ?
እምበኣርከስ፡ ብዓይኒ ደርጋውያን ከም ገበን ዝተራእያ እዘን ዝስዕባ ተባዕ ስጉምትታትትን መርገጺታትን ኣቡነ ቴዎፍሎስ ነበራ።
ቀዳማይ፡ ነቶም ብግፍዒ፡ ብዘይ ፍርዲን ብጃምላን ዝተቐትሉ 60 ሰብ-ስልጣናት ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሴ “ዓገብ ማለቶም እዩ።
ካልአይ፡ ሃጸይ ሃይለ ስላሴ ብደርግ ምስተቐትሉ ካብ ደርጋውያን ፍቓድ ከይሓተቱ ፍትሓት ገይሮምሎም።
ሳልሳይ፡ ቤተ ክርስትያን ካብ መንግስቲ ክትፍለይ ኣለዋ ንዝብል እምነት ደርጋውያን ተጠቒሞም፡ ብዘይ ፍቓድ መንግስቲ ሓሙሽተ ጳጳሳት ሸይሞም።
ራብዓይ፡ ነቲ ጸረ-ሃይማኖታዊ ዝኾነ ስርዓት መሳርሒ ክገብርዎም ከምዘይክእሉ ስለዝተረድኦም ከሕቅቕዎም ወሲኖም።
ሕቶ፡ ኤረ ንምዃኑ ንኣቦናን ፓትርያርክናን ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ካብ ሃዋርያዊ ስልጣኖም ከልግሶምን ከእስሮምን ይኽእላ እየን ተባሂለን ዝተኣልማ ክስታት እንታይ እየን?
ቀዳማይ፡ ንአቶ ኢሳይያስ አፈወርቂ እቶም ኣዕይንቲ ቤተ ክርስትያን ዝኾኑ ምሁራት ካህናት ኣብ 2004 ዓ.ም. ወርሒ ሕዳር ትሃዲኖም ብዘይ ናይ ዝኾነ ገበን ክሲ፡ ብዘይ ፍርዲን ክእሰሩ ከለዉ፡ ኣቦና ስለቶም ካህናት ንመራሕ ሓገር ዓገብ ስለዝበሉ እዩ። እታ ዝተዛረብዋ ቃሎም ከኣ እዚኣ እያ፡ “እዞም ብመንግስቲ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝርከቡ ካህናት ዝተኣሰሩሉ ገበን እንተልዩሞ ገበኖም ንመንግስትን ሕጊ ሃገርን ዝምልከት እንተ ኾይኑ፡ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ክፍረዱ ይግባእ። ገቢሮሞ ዝበሃል ገበን እንተ ሃልዩ፡ እሞ ኸእ እቲ ጉዳይ ንቤተ ክርስትያን ዝምልከት እንተ ኾዩኑ፡ ግን ይፈትሑ። ቤተ ክርስትያን ባዕላ ድማ ነቲ ጉዳይ ትርኣዮ ስለዝበሉ እዩ።
ካልአይ፡ እቶም ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣብ ትሕቲ ቀጽሪ ቤተ ክርስትያን ዝውሕዙሞ ኣብ መንፈሳዊ ማእዲ ቤተ ክርስትያኖም ስለዝተሳተፉ፡ ብመንግስቲ ተስጕጎም ሽሞምን ዘይሽሞምን ንዘተውሃቦም መንእሰያት ኣውጊዝኩም ነቲ ቤተ ክርስትያን ዕጽዉዎ ዝብል ትእዛዝ ምስተዋህቦም፡ ኣቦና ዝሃቡዎ መልሲ ስለ ዘቖጥዖም እዩ። እቲ ዝሃቡዎ መልሲኸ እንታይ ዝብል እዩ ነይሩ? “ኣነ ቤተ ክርስትያን ክኸፍት እምበር ንክዓጽው ኣይምሓልኩን። ሎም ኣይዓጽው፡ ጽባሕ ኣይዓጽው። ቤተ ክርስትያን መማህራን ሂባ ደኣ ትሕግዞም እምበር፡ ደቃስ ኣይትሰጕግን ዝብል መልሲ ስለ ዝሃቡ እዩ። ብሓጺሩ፡ ኣነ ኣግልጋሊ ቤተ ክርስትያን እምበር ተለኣኣኺ መንግስቲ ኣይኮንኩን ኢዮም ኢሎም።
ሳልሳይ፡ ስልጣን ኣቶ ዮፍታሄ ወዲ ቐሺ ዲሜጥሮስ ዘይሕጋዊን ንምዕምጻጽ/ንምቍጽጻር ቤተ ክርስትያን ዝተመዘዘ ፖለቲካዊ ብዓል-ስልጣን ከምዝኾነን፡ ብዘይ ድልየት ቤተክርስትያን መንግስቲ ዘምጽኦ ሰብ ስለዝኾነ ካብ ሕንትሽትሽ ቤተ ክርስትያን ከወጽእ ኣለዎ ስለዝበሉ እዩ።። እዚ ድማ ብኣግኡ ብጹእ ኣቦና ኣቡነ መቃርዮስ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝነበሩሉ እውን፡ መንግስቲ ኢዱ ኣብ ጉዳይ ቤተ ክርስትያን ከእትው ምስረኣይዎ ንመራሕ ሃገር ኤርትራ ዝተዛረቡዎ ስክፍታን ትንቢታዊ ዝኾነ ቃልን ዘቃልሕ፡ “ኣታትየና እምበር ኣይትተሓንገረና ዝብል ቃል እዩ ነይሩ። ብትብዓት ንዝተዛረቡዎ ቃል ድማ ብጹእ ኣቦና ቅድመ 16 ዓመት ዋጋ ከፊሎምሉ እዮም። ናብ ስደቶም ድማ ከምርሑ ተገዲዶም። ብጹእ ኣቡነ ኣንጦንዮስውን ዝበሉዎ ንሱ እዩ።
ራብዓይ፡ አብ ኤርትራ ፍትሒ ንኽህልው ስለዝተዛረቡ እዩ።
ሎሚ እምበኣርከስ ልዕሊ 200 ዝኾኑ ካህናትን መነኮሳትን ኣብ ትሕቲ ቀይድን ማእሰርትን መንግስቲ ኤርትራ ይሳቐዩ ኣለዉ።
ልዕሊ 3000 ዝኾኑ ካህናትን ዲያቆናትን ብሓይሊ አብ ግዱድ ውትህድርና ተዓስኪሮም ይጭነቑ ኣለዉ። አማእትውን ካብዚስ ስደት ይሕሸና ብምባል ናብ ስደቶም አምሪሖም እዮም። እዚ ኸአ ኮነ ኢልካ ነቲ ንኣማእቲ ዓመታት ብገዛእቲ ባዕዳውያን መንግስታት’ኳ ክሳዕ ክንድዚ ዝይተደፍረ ጥንታዊ ኃይማኖት ንምብራስ ዓሊሙ ዝትግበር ዘሎ አዕናዊ ፕሊሲኡ እዩ።
ሞባእ (ሙዳየ-ምጽዋት) ናይ ኣብያተ ክርስቲያናት፡ ብፍላይ ካብ 2009 ጀሚሩ፡ ብልኡኻቱን ብሓለዋ ወተሃደራትን ተኣኪቡ ናብ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ይእከብ አሎ።
ቅርሲታት ገዳማት ኤርትራ ተዘሚቱ እዩ።
ኣብ ወጻኢ ከይተረፈ ኣብ ልዕሊ ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ ብኤምባሲ ሃገረ ኤርትራን ዕሱባት ልኡኻትን ጌሩ ካብ 2005 ጀሚሩ ዝገበሮን ገና ዝገብሮ ዘሎን ጸለመን ክስታትን ምብትታን ምእመናንን ኣየቋረጸን። ነዚ ዘመተዚ አብ ምሉእ አውሮጳን ካልእ ክፍልታት ዓለምን ይቕጽል አሎ።
ኣብ ልዕሊ ውፉይ ናይ ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ መራሒና ብፁዕ ኣቡነ መቃርዮስ ስዉርን ግሁድን ተጻብኦታት ብምዝርጋሕ ኣብ መንፈሳዊ ዕዮ ቤተ ክርስቲያን ይኹን ኣብ መንጎ ምእመናን ባእስን ሕንፍሽፍሽን ከእቱ ለይትን መዓልትን ይጽዕር አሎ።
ኣብ ወጻኢ ንዝነብሩ ምእመናን ብሰንኪ እምነቶም ኣብ ትውልዲ ዓዶም ኤርትራ ከይዶም ከይቅበሩን ጸሎተ ፍትሓት ከይግበረሎምን ሃይማኖታዊ ጉዳያት ተኸታቲሉ ይኽልክሎም።
ንካህናትን ዲያቆናትን ድማ ምስ ስድራ ቤቶምን ደቆምን ከይተኣኻኸቡን ንሃገሮም ከይኣትዉን ኣጽኒዑ ሃገራዊ መሰሎም ክኸልኦም ይርከብ።
እዚ ክብል እንከሎኹ ሓደ ዓቢ ሓቂ ነስተውዕል፡፡ ኩለን እምነታት ኤርትራ – ኦርቶዶክስ፡ ሃይማኖት ምስልምና፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን፡ ኩለን ከኒሻዊን፡ ካልኦት እምነታትን – ብዘይ አፈላላይ ንነዊሕ እዋን ናይዚ ስርዓት ግዳያት ኮይነን ጸኒሔን እየን። እዚ አብ ሥልጣን ዝርከብ ወንጀለኛ ስርዓት፡ ብዝኾነ መምዘኒ፡ ንዝኾነት እምነት ዘይሓድግ፡ ናይ ኩለን እምነታት ዋና ጸላኢ ምዃኑ ንማንም ዝተስወረውን አይኮነን።
ግን ከምቲ ሃዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ዝምህረና፡ (2 ቆሮ. 4፡9-18) “ብኹሉ ወገን ንጽቀጥ፡ ግናኸ ኣይጸበናን፡ እንገብሮ ይጠፍኣና፡ ግናኸ ተስፋ ኣይንቐብጽን ኢና፡ ንስጎግ፡ ድርቡያት ግና ኣይኮንናን። ይደፍኡና፡ ግናኸ ኣይንጠፍእን ኢና።
እምበኣርከስ፡ ዝኸበርኩም ስለ ፍትሕን ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ ኤርትራ ንምርግጋጽ ዓጢቕኩም ካብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም፡ ብዘይ ሃይማኖታዊ፡ ዓሌታውን፡ ጾታውን ፍልልያት አብዚ ቦታ እዚ ተአኪብኩም ዘለኹም ወኪላት ውድባትን፡ ሲቪካዊ ማሓብራትን፡ ናይ ሃይሞኖት መራሕቲን፡ ምሁራትን፡ ከም ካህን ኦርቶዶክስ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፡ ኣገደስቲ ዝብለን ነጥብታት የቕርብ።
መሰል እምነት ቀዳመይቲ መሰል ተባሂላ ትጽዋዕ። ንምንታይከ ከምዚ ትጽዋዕ? እምነት ናይ ሕሊና ጉዳይ ስለዝኾነት። ኩለን ካልኦት መሰላት – ናይ ምዝራብ፡ ናይ ምጽሓፍ፡ ናይ ምእካብ… ወዘተ – ካብ ሕሊና ወጻኢ ዝፍጸማ፡ ብዓይኒውን ዝረአያ ግሁዳት መሰላት እየን። ሕልና ደቅ ሰብ ዝመሕደሪኣ መሰል እምነት ግን ብቐዳምነት ስትርቲ፡ ድሒራ ግን ግህድቲ ትኸውን። መሰል እምነት ከይሃለወ እምበኣርከስ፡ ዝኾነ ካልእ መሰል ክህልው አይክእልን። እዛ መሰል እዚኣ ማንም ሰብ ወይ ሓይሊ ከም ትኳቦ ዘይህበካ፡ ማንም ሰብ ወይ ሓይሊ ኽአ ከሕድገካ ዘይክእል፡ ምስ ምስትንፋስ እትመሳሰል ተፈጥሮአዊ መሰል ከምዝኾነ ቤተ ክርስትያን ትአምን።
- እምበኣርከስ፡ ትእዛዝ እግዚኣብሔር ዘኽብር ህዝብን ሃገርን፡ ወትሩ ብሰላምን ቅሳነትን በረኸትን እዩ ዝነብር እሞ፡ ኣብ ኤርትራ ድማ ክብሪ ኣምላኽ፥ ነጻ መሰል ሃይማኖታትን፥ መሰል ደቂ ሰባትን ክኽበር ይጽውዕ።
- በብጊዜኡ ኩሉ ሰብ ኣብ ሓቅን ፍትሕን እንተ ሰሚሩን ተፋቒሩን ጊዜ ዘምጽኦ ጊዜ ከም ዝወስዶ ምንም ዘጠራጥር ከም ዘይኮነ የረጋግጽ።
- ሕብረት፡ መሰረት ናይ ኩሉ ዓወት ብምዃኑ፡ ኩሉ ኣብዚ ጉባኤዚ ዝግበር ምርድዳኣትን ውሳኔታትን ረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘቐድም፡ ምፍልላይ ናይ ሃይማኖት፥ ዓሌት፥ ሕብሪ፥ ጾታን ቦታን ዘይብሉ፥ ፍቕርን ሰላምን ዘስፍን ንዕቤትን ምዕባለን ዘውሕስ ክኸውን እላቦ።
- ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ሕጂውን እግዚኣብሔር ኣብ ዝመደቦ ጊዜን ሰዓትን ንኣምላኽ ዝፈርሑ፥ ብሕግን ፍትሕን ዝመርሑ፥መሰል ሃይማኖትን መሰል ደቂ ሰባትን ዘኽብሩ፥ ዕርቅን ሓቅን ዘቐድሙ፡ ክቡራትን ለባማትን መራሕቲ፡ እግዚኣብሔር ከም ዘተንስእ እምነትን ናይ መዓልታዊ ጸሎት ቤተክርስትያን ምዃኑ አዘኻኽር።
እግዚአብሔር ናይ ተስፋ ጊዜ የርእየና።
እግዚኣብሔር ንህዝቢ ኤርትራ ሰላም፡ ራሕዋን ቅሳነትን የምጽአሉ።
እግዚአብሔር ነዚ አብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ አደራዕ ይቐንጥጠሉ።
አብዚ ተጋቢእኩም ንዘሎኹም አቦታትን፡ አዴታትን፡ ኣሕዋትን፡ አሓትን፡ መንእሰያት ደቅናን ከአ፡ ልዝብነት፡ ልቦና፡ ምስትውዓልን፡ ምክእአልን ይሃብኩም።
እግዚኣብሔር ንኤርትራ ሃገርናን ህዝብናን ይባርኽ!
ምስ ኩለን ጎረባብታ ድማ ብስኒትን ብፍቕርን የንብራ። አሜን።
___________________________________________________________________________
እዚ መደረ’ዚ ብካህን ፕሮፈሰር አትናቴዎስ ገብረአብ ኣብ ሃዋሳ፡ ኢትዮጵያ ዝቐረበ ክኸውን ከሎ፡ ከም’ቲ አብ ቅድሚ’ቲ ጉባኤን ኣብ መድረኽን ዘብርሁዎ፡ ናይ ውልቆም ርእይቶታት እምበር ንዝኾነ ባእታ ዝውክል አይኮነን።
_____________________________________________________________________


text:
ፈፃሚት ስራሕ ኢህወዴግ ኣብዚ ቐረባ ዘካየዶ ናይ 17 ማዕልታት ዕፅው ገምጋም ስዒቡ ዘውፅኦ መግለፂ ካብዝተለመደ ኣገባብ ፍልይን ትርርን ዝበለ ከምኡ እውን ንባዕሎም ብዘይንሕስያ ዝነቐፈ እዩ ይብሉ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ናይ ሕጊ መምህር ዝኾኑ ዶ/ር መሓሪ ረዳኢ።
ቀንዲ ምኽንያት ናይቶም ሽግራት ናይቲ ገዛኢ ፓርቲ ኣብ ውሽጡ ዘሎ ሽግር እዩ ዝመስል ዝበሉ ዶ/ር መሓሪ ኣብቲ መግለፂኦም እውን ዝኣመኑ ይመስሉ ኢሎም። ‘’ኣብ ገዛኢ ፓርቲ ዘሎ ናይ ዓቕሚ፣ናይ ቕንዕናን ናይ ውፍይነት ጉዳያት እናተሸርሸ ምኻዱ እዩ ዝመልስ’’ኢሎም።
እታ ሃገር ካብዝኣተወቶ ዕንክሊል ክትወፅእ ህዝቢ ክስማዕ ኣለዎ ጥራሕ ከይኮነስ ነቲ ዝሓቶ ዘሎ እውን ግቡእ መልሲ ብእዋኑ ክውሃብ ኣለዎ ኢሎም።ናይታ ዓዲ ናይ ሓሳብ ብዝሑነት ኣብ ምትእንጋድ፣ኩሉ ብሰላምን ብሕን ዝንቀሳቐስ ሓይሊ ምችው ሃውህው ዝፍጥረሉ ኩነታት፣ሰብ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ከም ካልኣይ ዜጋ እናተርኣየ ኣብ ድልየት ናይ ወረዳ ኣማሓደርቲ ተመስሪቱ ዝነብረሉ ኩነታት ከብቅዕ፣ዝኾነ ይኹን ዜጋ እታ ሃገር ኣብ ዝኾነ ይኹን ከባቢ ተንቀሳቒሱ ክሰርሕ ኣለዎ ኢሎም ዶ/ር መሓሪ ረዳኢ።
ዝምዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena : 01 June 2015
ሱዳንን ቐጠርን ንመንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምቕርራብ ሓድሽ ተበግሶ ይወስዳ ምህላወን ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ዲፕሎማስያዊ ምንጭታት ኣንፊቶም።
እቶም ምንጭታት ኣብ ዝሃብዎ መረዳእታ፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ምብጻሕ ዝፈጸመ ብምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ መሓመድ ቢን ዓብዱላ ኣል ሩማሒ ዝተመርሐ ልኡኽ ንግስነት ቀጠር ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝን ሚኒስተር ዴታ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ብርሃነ ገብረክርስቶስን ብተናጸል ከምዝተዘራረበ ኣፍሊጦም።
ልኡኽ ቀጠር ብዘይካ’ቲ ምስ ላዕለዎት ሰብ ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘካየዶ ዝርርብ፣ ምስ ዳይረክተር ሰላምን ጸጥታን ሕብረት ኣፍሪቃ ቃስም ዋነን ኮሚሽነር ማሕበራዊ ጉዳያት ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ሙስጠፋ ሲዲኪ ካሎኮን’ውን ተዘራሪቡ’ዩ።
ብኻልእ ወገን ድማ፣ ካልእ ጉጅለ ዝሓቖፈ ልኡኽ ቀጠር ናብ ኤርትራን ሱዳንን ዑደት ምክያዱ እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
ኣቐዲሙ ፕረዚደንት ኣልብሽር ድሕሪ ናይ ስዑዲ ዑደቱ ናብ ቀጠር ብምምራሕ ምስ ኣሚር ቀጠርን ካልኦት ሰበ ስልጣን እቲ ንግስነትን’ውን ዘትዩ’ዩ።
ኣብ ኩሉ’ቲ ዝተኻየደ ዝርርብ ኣብ ጉዳይ ጸጥታን ሰላምን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘድሃብ እኳ እንተነበረ፣ ኣብዚ ዞባ ከም ዝዓበየ ማሕንቖ ንሰላም ዝጥመት ምትፍናን ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምፍትሑ ሓድሽ ተበግሶ ክውሰድ’ውን ዘትዮም።
ንመንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምቅርራብ ብቀጠር፣ ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን ኣቐዲሙ ዝተወስደ ተበግሶታት ክዕወት ከምዘይክኣለ ይፍለጥ።
ጽባሕ 2 ሰነ ኣብ ዝካየድ ስነ ስርዓት ቃለ መሓላ ፕረዚደንት ኣልበሽር ክርከቡ ትጽቢት ዝግበረሎም መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምቅርራቦም ሓሳብ ከምዘሎ ይንገር።
ኣብዚ ናይ ጽባሕ ስነ ስርዓት ቃለ መሓላ ፕረዚደንት ኣልበሽር ብዘይካ ወከልቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ወከልቲ ቀጠር፣ ስዑዲ ዓረብ፣ ግብጽ፣ ቻድ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ኡጋንዳ፣ ኬንያን ካልኦት ሃገራትን ክርከቡ ምዃኖም መንግስቲ ሱዳን ገሊጹ።
ኣብ ስልጣን ንነዊሕ ዓመታት ካብ ዝጸንሑ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ 91 ዓመት ዝዕድሚኡ ፕረዚደንት ዚምባብዌን እዋናዊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃን ሮበርት ሙጋበ’ውን ኣብቲ ስነ ስርዓት ክሳተፍ ምዃኑ
========================================


text:
ሓደ ካብቶም ኢትዮጵያ ዘፍረየቶም ላዕለዎት ሓኻይም ማህፀንን ጥንስን ዶክተር ኣማኑኤል ገሰሰው ብኽልተ መዳይ ተሸሊሞም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሓደ ገፅ ኣብ መዳይ ጥዕና ብዘርአይዎ ንኡድን ዕዉትን ስራሕ መዋእላዊ ተሸላሚ ገይሩ ሓሪዎም እዩ።
ኻልኣይ ድማ ኣብ ሞያ ሕክምና እርኑብን ኣብነታውነ ምዃኖም ዝገልፅ ክብሪ ብምሃብ እውን ሸሊምዎም’ሎ።
ዶክተር ኣማኑኤል ገሰሰው ኣብቶም ዝሓለፉ 26 ዓመታት ዘበነ ስርሖም ህይወት ብርክት ዝበላ ኣዴታትን ህፃውንትን ብምድሓን ኣብ ልቢ ተጠቀምቲ ዝሰፈሩ ሓኪም እዮም። ብተወሳኺ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኮሌጅ ሳይንስ ጥዕና ብምምሃር ብርክት ዝበሉ ሰብ ሞያ ጥዕና ዘፍረዩ ምሁር እዮም።
ዶክተር ኣማኑኤል ኣብ ጥዕናዊ ስራሕቲ ብፍላይ ሞት ኣዴታትን ህፃውንትን ኣብ ምንካይ ዘድሀበ ምርምር ብምክያድ ውፅኢቱ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ካብ ሃገር ወፃእን ኣብ ዝርከቡ ዝተፈላለዩ መጽሄታት ተሓቲሙ ቀሪቡ እዩ። ብተወሳኺ ካብ ልምዲ ስረሖም ብምብጋስ “ወለላ” ዘርእስታ መጽሓፍ ብቋንቋታት ትግርኛን ኣምሓርኛን አሐቲሞም ንንባብ ዘብቀዑ ላዕለዋይ ሓኪም እውን እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ምዕባለ ደሞክራሲ ኣብ ሽወደን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ነዚ ናይ ሽወደን ምዕባለ ደሞክራስን ህዝባዊ ኣቃውማ ናይ'ዚ እዋን'ዝን፡ ዝተፈላለዩ ፍጻመታት እዮም ጸልዮሞ። ብፍላይ ኣብ 19 ክፍለ ዘመንን ኣብ መጀመርታ 20 ክፍለ ዘመንን ዝተኸስቱ ፍጻመታት፡ ኣገደስቲ ነይሮም። እዞም ፍጻመታት'ዚኣቶም ድማ፡ ነዛ ዘመናዊትን ደሞክራስያዊትን ሽወደን'ዚኣ መሰረት ኣንቢሮሙላ።
ሰላማዊ ሰልፊ፡ ንመሰል ምድማጽ ደቀንስትዮ ኣብ ዮተቦሪ 1918 ዓ.ም፡ ስእሊ: ኣና ባክሉንድ, ©Nordiska museet
ቅጥዒ መንግስቲ 1809 ዓ.ም
ሽወደን፡ ካብ 14 ክፍለ ዘመን ጀሚራ፡ ኣብ ጽሑፍ ዝሰፈረ ሕግታት ነይሩዋ። እቲ ንናይ ሽወደን ደሞክራሲ መሰረት ዝኾነ ቅዋም ከኣ፡ "ቅጥዒ ወይ ቅርጺ መንግስቲ" ይብሃል። እቲ ቅርጸ-መንግስቲ፡ ካብ 1809 ዓ.ም ጀሚሩ፡ ንደሞክራስያዊ ምዕባለ ሽወደን ኣዚዩ ኣገዳሲ ትርጉም ነይሩዎ። እዚ ድማ፡ እቲ ንጉስ፡ ስልጣን ከይብሕትን ነቲ ስልጣን ኣብ ኣርባዕተ ክኸፍሎን ገይሩዎ።
- ናይ ኣፈጻሚ ኣካል ስልጣን፡ ኣብ ኢድ ንጉስ'ዩ ነይሩ።
- ናይ ኣታዊ ግብሪ ስልጣን፡ ኣብ ኢድ ባይቶ ሽወደን ነይሩ።
- ሕግታት ናይ ምውጻእ ስልጣን፡ ንጉስን ባይቶን ተማቒሎሞ።
- ናይ ምፍራድ ስልጣን፡ ኣብ ኢድ ቤት ፍርዲ ነይሩ።
ዋላ'ኳ ስልጣን፡ ብመሰረት እቲ ሓድሽ ሕጊ፡ ተኸፋፊሉ እንተነበረ፡ ኣብ ሽወደን፡ ምዕቡል ደሞክራሲ ኣይነበረን። ይኹን'ምበር እቲ ሓድሽ ሕጊ፡ ንቐጻሊ ምዕባለ ደሞክራሲ መንገዲ ከፊቱ እዩ።
መሰል ሕትመት፡ መሰል ርእይቶን መሰል እምነትን፡
ካብ 1809 ዓ.ም ጀሚሩ፡ እቲ መንግስቲ፡ ነቲ መሰረታዊ ህዝባዊ ናጽነትን መሰልን ኣደልዲሉዎ። ካብ 1766 ዓ.ምጀሚሩ፡ ሽወደን፡ ኩሉ ሰብ፡ ሓሳባቱ፡ ርእይቶኡን ስምዒቱን ብጽሑፍ ኮነ ብዘረባ ክገልጽ ከምኡ'ውን ንመሰላት ሕትመትን ርእይቶን ዘረጋግጽ ሕጊ ኣተኣታትያ። ካብ 1809 ዓ.ም ከኣ፡ ኩሉ ነባሪ፡ ሃይማኖቱ ባዕሉ ንኽመርጽ መሰል ተዋሂቡዎ።
ሓፈሻዊ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ
ብ1842 ዓ.ም፡ ኣብ ሽወደን ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ ተጀሚሩ። ከምዚ ክብሃል ከሎ ድማ፡ ኩሉ ቖልዓ ናብ ቤት ትምህርቲ ይኸይድ ማለት እዩ። ብዙሓት ሰባት ክጽሕፉን ከንብቡን ክኢሎም። እዚ ድማ ነቲ ናይ ሽወደን ምዕባለ ደሞክራሲ ኣገዳሲ ቅድመ ኲነት እዩ ነይሩ።
ህዝባዊ ምንቅስቓስን ማሕበራዊ ናጽነትን
ኣብ መወዳእታ 19 ክፍለ ዘመን፡ ከም ብዓል "ብዓቐን ምስታይ፡ ናጻ ኣብያተ ክርስትያን፡ ምንቅስቓስ ደቀንስትዮ፡ ምንቅስቓስ ሰራሕተኛታትን ምዕባለ ፖለቲካዊያን ሰልፍታትን ዝኣመሰሉ እናዓበዩ መጺኦም። እዚ ድማ፡ ንደሞክራሲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ነይሩ። ኣብ ሓደ ጒጅለ ብምጥርናፍ፡ ሰባት ነቲ ኣብ ሕብረተሰብ ክልውጡዎ ዝደልዩዎ ብቐሊል መገዲ ክገብሩዎ ይኽእሉ ነይሮም። ህዝባዊ ምንቅስቓስ፡ ሰባት ንኽውደቡ፡ ክተኣኻኸቡን ለውጢ ከምጽኡን ደፋፊኡዎም። ዝተፈላለያ ውድባት፡ ኣብ ዝተፈላለየ ጒዳያት ይነጥፋ ነይረን። እቲ ናይ ሰራሕተኛታት ምንቅስቓስ ንኣብነት፡ ጾታን ትሕዝቶን ዘይፈሊ ዝሓሸ ናይ ስራሕ ቅድመ ኲነትን ናይ ምድማጽ መሰልን ኣማዕቢሉ።
ብ1909 ዓ.ም መብዛሕትኦም ሽወደናውያን ተባዕትዮ፡ ናይ ምድማጽ መሰል ረኺቦም። ብ1919 ዓ.ም፡ ደቀንስትዮ፡ ብውሑዱ፡ ኣብ ኮምዩናት ከድምጻ መሰል ረኺበን። ካብ 1921 ዓ.ም ኩላቶም በጽሕታት ኣንስትዮን ተባዕትዮን፡ ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ንኸድምጹ መሰል ረኺቦም።


text:
ኣብ ደቡባዊት ከተማ ኣዋሳ-ኢትዮዽያ ንልዕሊ ሰሙን ዝሰላሰል ዘሎ ጉባኤ ኮምሽን ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ኤርትራ፣ንክዛዘም ሓደ መዓልቲ ይተርፎ።ምስ ኣቀባሊ ቃል‘ቲ ኮምሽን ቃለ-ምልልስ ተካይዱ‘ሎ። ከምኡውን ካብ‘ቲ ጉባኤ ተገሊለ ዝብል ኣቶ ዳንኤል ተወልደ ኣዘራሪብናዮ‘ለና።
ኣቀባሊ ቃል እቲ ጉባኤ ኣቶ ቶውፊቅ ንሩሕሴን መሓመድ፣ሃገራዊ ጉባኤ ንዴሞክራሲያዊ ለውጢ ኤርትራ ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ሸሞንተ መዓልታት ድሕሪ ፅዑቅ ክትዕ ሰለስተ ሰነዳት ማለት ቻርተር መሰጋገሪ መንግስቲ፣ሕገ-ህንፃን ሮድ ማፕን ምትዕርራይ ገይሩ ኣፅዲቁ‘ሎ ይብል።
ኣብ ልዕሊ ንድፊ መሰጋገሪ ቅዋም ግና ናብ ምርድዳእ ስለዘይተበፅሐ ተነፂጉ‘ሎ።እቲ ክትዕ ፅባሕ ክዛዘምን ኣባላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ክመርፅን ትፅቢት ኣሎ ይብል።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ‘ቲ ጉባኤ ንከይሳተፍ ዝተከልከለ ኣቶ ዳንኤል ተወልደ፣እቲ ጉባኤ ኣብ ሰለስተ ሰነዳት ተመያይጡ ናብ ውሳነ ምብፅሑ ከምዘሐጎሶ ገሊፁ።እንተኾነ ካብ‘ቲ ጉባኤ ዝተኣገደሉ ኣገባብ ጌጋ ምኻኑን ክሳብ ሎሚ መዕለቢ ዘይምርካቡን ከምዘሻቀሎን ሓቢሩ።
ሃገራዊ ጉባኤ ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ኤርትራ ኣብ ኣዋሳ ንሻምናይ መዓልቲ ሎሚ ቀፂሉ
- በትረ ስልጣን
ጉዳይ ዳንኤል ተወልደ ክዝረበሉ ከምዝግባእ'ውን ናብ ምርድዳእ ተበፂሑ
ኣብ ደቡባዊት ከተማ ኣዋሳ-ኢትዮዽያ ንልዕሊ ሰሙን ዝሰላሰል ዘሎ ጉባኤ ኮምሽን ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ኤርትራ፣ንክዛዘም ሓደ መዓልቲ ይተርፎ።ምስ ኣቀባሊ ቃል‘ቲ ኮምሽን ቃለ-ምልልስ ተካይዱ‘ሎ። ከምኡውን ካብ‘ቲ ጉባኤ ተገሊለ ዝብል ኣቶ ዳንኤል ተወልደ ኣዘራሪብናዮ‘ለና።


text:
ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚንስተር አብይ አሕመድ ንዘቅረብዎ ሹመት ሓደስቲ አባላት ካቢነ ሎሚ አጽዲቑ።
እቲ ሓድሽ ካቢነ ኣብ ኢትዮጵያ ካብኡ ሓሊፉ’ውን ኣብ ኣፍሪቃ ንመጀመርያ ክበሃል ብዝኸአል ደረጃ 50 ሚእታዊት ካብ አባላቱ ደቂ ኣንስትዮ ኮይነን ኣለዋ።ብተወሳኺ ሓላፍነትን ስልጣንን አባላት ፈጻሚ አካል ንምውሳን’ውን አዋጅ ጸዲቑ’ሎ።
ነቲ ሹመት’ቶም አባላት ንካቢነ ኣብ ዝቐረበሉ እዋን ቀ/ሚ ዶ/ር አብይ አሕመድ ከምዚ ኢሎም ኔሮም።
“ምስዚ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘሎ ሓፈሻዊ ኩነታት ተታሓሒዙ ምላሽ ምሃብ ዘኽእል ብቅዓት ንኽህልዎ ቁጽሪ ካቢነ ካብ ዝነበሮ ናብ 20 ወሪዱ ዝወራረስ ዝቀራረብ ዝተአሳሰር ስራሕ ዘለዎም ትካላት ተጣሚሮም ብሓባር ንክውደቡ ሓሳብ ቀሪቡ’ሎ።”
ኣብ ባይቶ ተወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ሓጋዚ ሚንስተር ዴኤታ ንተጸዋዕነት መንግስቲ አቶ አማኑኤል አብርሃም ብዛዕባ’ዚ ንድምጺ ኣሜሪካ መብርሂ ሂቦም ኣለው።


text:
ሂላሪ ክሊንተን ሕጽይቲ ሰልፊ ደሞክራት ብኸበድቲ ሚዛን ደገፍታ ከም ፕረዚደንት ባራክ ኦባማን በዓልቲ ቤቶም ሚሸል ኦባማን ከምኡውን በዓል ቤተን ቢል ክሊንተንን ስሙያት ሙዚቀኛታት ከም ጆን ቦን ጆቪን ብሩስ ስፕሪንግስተንን ተሰን የን ብዓሰርተታት ኣሽሓት ደገፍተን ኣብ ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣብ ከተማ ፊላደልፊያ ናይ ምረጹኒ ጎስጓስ ኣካየደን።
ብተመሳሳሊ ቀንዲ ተቐናቓኒአን ሕጹይ ሰልፊ ሪፖብሊካውያን ዶናልድ ትራምፕ ድማ ትማሊ ሰኑይ ኣብ ክፍላተ ግዝኣታት ፍሎሪዳ: ሚሽጋን: ፐንስልቫንያ: ኒውሃምፕሸርን ኖርዝ ካሮላይናን ናይ ምረጹኒ ጎስጓስ ኣካይዶም።
ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ጎስጓሶም "ንኣመሪካ ዝሃበተመት ክንገብራ ኢና: ንኣመሪካ ሓያል ክንገብራ ኢና: ንኣመሪካ ውሕስቲ ክንገብራ ኢና" ኢሎም።
እዚ ናይ ሰሉስ ምርጫ ኣመሪካውያን ኣብ ዘመን ሂወቶም ዝመርጽዎ ዝዓበየ ምርጫዩ ድማ ኢሎም።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብወገኖም ሂላሪ ክሊንተን ሓያል ጽንዕትን ዝተፈተናን ስለዝኾና ኣመሪካውያን ንዕአን ኣብ ዝመርጹሉ ብርህው መጻኢ ክህልዎም ከምዝኽእል ገሊጾም።


text:
ንሕና ተወለድትን ፈተውቲ ልምዓት እቲ ከባብን ብ ማሕበር ተወዲብና ኣብ ከባቢና ዘለው ናይ ከተማን ገጠርን መሰረተ ልምዓት ዝርጋሐ ንምስፍሕፋሕ፣ ፅሩይ ዝስተ ማይ ንምኹዓት ንጥዕና ሕብረተ-ሰብ ኣድላዪ ዝበሃሉ ተግባራት ንኽትግበሩ ድጋፍ ንምሃብን ዕብየት ከተማታትና ደረጅኡ ሓሊው ንክቅፅል ንዝምልከቶም መንግስታዊ ኣብያተ ፅሕፈትን ውልቀ-ኣካላትን ደገፍ ንምግባርን ይሰርሕ። ከምኡ እውን ፅፈት ትምህርቲ ወረዳና ሓፍ ንክብል ኣድላዩ ፃዕርታት ንክግበር ኢሉ እውን ኣብያተ-መፃሕፍቲ ንክህነፁን ኣብ ተምሃሮ ኣድሂብና ብትኹረት መንግስታውን ዘይ-መንግስታውን ትካላት ጉዳይና ኢሎም ንክሰርሕሉ ዝተፈላለዩ መራኸብቲ ሓፋሻት ብምዕዳም ዝርገሐ መሰረተ ልምዓት ወሳኒ እዩ። ኣብዚ ዝተገልፀ ኣዕጋቢ ስራሕ ንምስራሕ እዚ ማሕበር ሕግን ደንብን ብምድላው ካብ ዝምልከቶ ኣካል ፍቓድ ብ ምርካብ ናብ ስራሕ ኣቲውና እናተንቀሳቐስና ንርከብ።
ዓንቀፅ ሓደ: ኣመሰራርታ እታ ማሕበር
እዚ ማሕበር ብ 1952 ዓም ኣብ ዝወፀ ሕጊ ፍታብሄር ቁፅሪ 404 /ኢ/ጵያ ብ ምዝገባ ማሕበራት ቁፅሪ 31/1959 መሰረት ብ ቅ/02/2002 ዓም እዚ ማሕበር ኣፍልጦ ኣግንዩ ተመስሪቱ።
ዓንቀፅ ክልተ፥ ናይ ማሕበር ስም
ብ መሰረት ፅሑፍን መተሓዳደሪ ደንብን ዝቖመ ማሕበር ልምዓት እንዳባፃሕማን ከባቢኣን ተብሂሉ ስም ተውሂብዎ ኣሎ።
ዓንቀፅ ሰለስተ፥ ትርጉም
ብ መመስረቲ ፅሑፍን መመሓደሪ ደንብን ትርጉም ዘድልዮም ይትርጎሙ። ዝተረፉ ባዕሎም ኣብ ወረደኦም ክምልኡ ዝኽእሉ ኣመራርሓ እቲ ማሕበር ውክልና ተውሂብዎም እዩ።
ዓንቀፅ ኣርባዕተ፥ ኣድራሻ
ማሕበር እንዳባፃሕማን ከባቢኣን ዋና ኣድራሽኡ ኣብ ክልል ትግራይ ማእኸላይ ዞባ ወረዳ ወርዒ ለኸ ለኸ ከተማ ዕዳጋ ዓርቢ እንትኾን ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ መቐለን ኣብቲ ወረዳ ዘለዋ ምምሕዳር ጣብያታት ቅርንጫፍ ቤት-ፅሕፈት ይህልዎ።


text:
ብኣጋጣሚ ሸሞንተ መጋቢት ነተን ኣርኣያ ኮይነን ዝሓለፋ ጀጋኑ ደቀንስትዮና ነመጉስ። ሕድረንን ሕድሪ ብጾተንን ከይንጠልም ዳግም መብጸዓ ንኣቱ። ሸሞንተ መጋቢት ንፋሽን ኣይኮናን ነብዕላ። ኣግኣዞ ደቀንስትዮ ኣካል ቃልስና ነይሩን ኣሎን። ቃልስና ንምሕራር መሬት ጥራይ ዘይኮነ፡ ማሕበራዊ ለውጢ ንምትእትታው እዩ ነይሩ። ስለ’ዚ፡ ብዓቢኡ ከም ማሕበራዊ ሰውራ ክንርእዮ ንኽእል።
ሸሞንተ መጋቢት ከም መዘኻከሪትን ወንና መለዓዓሊትን እምበር ንባዕላ ቅድስቲ ስለዝኾነት ኣይኮንናን ነብዕላ። ስለ’ዚ፡ ዓመት መጸት ሸሞንተ መጋቢት ክነብዕል ከለና ጉዕዞና ክንግምግም ስለተኽእለና ኢና ነብዕላ። እቲ ጓይላን ወጃዕጃዕን ጽቡቕ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ኣጋጣሚ ዕቱብ ዘተ ክነካይድን ኣብዚ መዳይ እዚ ዘመዝገብናዮም ዓወታትን ዘጋጠሙና መኻልፍን ክነንጸባርቐሉ (reflection ክንገብር) ክንጥቀመሉ ይግባእ። ብዘይቃል ዓለም ኣብ ምሕራር ጓል ኣንስተይቲ ክሳብ ክንደይ ሰጒምና ኣለና ኢልና ንነብስና ክንሓትት ይግባእ። ቅኑዕ ኣገባብ (methodology) ተጠቂምና እንበጽሖ መደምደምታ ንኩነታት ሕ/ሰብና ክሕብረና ይኽእል። ምኽንያቱ ኣግእዞ ደቀንስትዮ ነጸብራቕ ሕብረተሰባዊ ግስጋሰ እዩ።
ነጸብራቕ—-
ካብዚ ዘለኹዎ ኩርናዕ ንድሕሪት ምስ እጥምት፡ ብዙሕ ምስልታትን ዝኽርታት ፍጻመታትን ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ይረኣዩኒ። ገሊኦም የሕዝኑኒ፡ ገሊኦም ባህታ ይዘርኡለይ። ዳርጋ ኩሎም ግን የሕብኑኒ እዮም። ወላ እቶም ሓዘን ዝነዝሑለይ ዝኽርታት ዋጋ ናጽነት ስለዝነበሩን እተን ፈጸምቱ ዝኾና ስዉኣት ድማ ዕልል እናበላ ዝተቐበልኦ ስለዝኾና፡ “እንቋዕ ምሳኽን ተጋደልኩ” እብል። ብሓቂ ድማ እንቋዕ ኣብ መሳርዕ እተን ጀጋኑ ኣሓተይ ተጋደልኩ።
ትርሓስ ትበሃል። እታ ንመጀመርታ ግዜ ዝረኣኽዋ ተጋዳሊት ነይራ። ኣብ ማይ ላባ እዩ። ራንግለር ስረ ዝለበሰት ሓጺርን ዓጺቕን ጸጉሪ ነበራ። ወተሃደራዊት ካናተራ ከም ዝነበረታ ይዝከረኒ። እቲ ቦታ ውዑይ ስለዝነበረ፡ ረሃጽ ብክልተ መታልሓ ጸረር-ጸረር ይብል ነበረ። ኣብ እምኒ ኮፍ ኢላ ጥራዝ ኣብ ሰለፋ ኣቀሚጣ፡ ንቅሩብ ደቃይቅ ብዓይና መርመረትኒ። ሕጂ ከም ዝርደኣኒ፡ ኣብ ህይወታ ምስ ኣካይዳይ ዝዛመድ ተመክሮ ነይርዋ ከይከውን። ምናልባት ኣቀዲሙ ንእሽቶ ሓዋ ናብ ገድሊ ተሰሊፉ ነይሩ ከይከውን። ወዳ ‘ኳ ክብል ኣይክእልን። ንእሽቶ እያ ነይራ። ብዝኾነ፡ ኣብ ገጻ ድንጋጸን ለውሃትን ኣንቢበ።
“ስምካ” በለትኒ ነቲ ቢሮ ኣብ ኣፋ ወቲፋ።
“ ማሕሙድ ሳልሕ” በልክዋ።
ስምን ዕድመን ቦታ ትውልድን ስም ኣቦን ኣደን—ወዘተ ምስ ወደኣት፡
“ ስለምንታይ መጺእካ?” ኢላትኒ። ዕጥቂ ኣይነበራን፡ ካላሺን ግን ኣብ የማናይ ወገና ተጸጊዓ ነይራ።
“ ክጋደል” መለስኩላ።
“ገድሊ እንታይ ማለት እዩ?” ኣጥቢቃ ሓተተት።
“ ጀብሀት” ኢለያ። ምኽንያቱ፡ ጀብሀት እምበር፡ እቲ ጀብሀት ንምንታይ ቆይሙ ከም ዝነበረ ዝፈልጦ ኣይነበረንን። ጀብሀት ታሕሪር፡ ጀብሀት ሻዕብየት እናበልና ዓቢና። ስለምንታይ ይበኣሱ እውን ኣነ ዝፈልጦ ኣይነበረንን። ፍርቆም ኣዝማደይ ኣብ ጀብሃት ኣ’ታሕሪር (ተ-ሓ-ኤ) ፍርቆም ድማ ኣብ ጀብሀት ሻዕብየት ተሰሊፎም ነይሮም። ንዓይ ኩሎም ሓደ ነይሮም። ኩሎም ነቶም ዝብህድሉና ዝነበሩ ጦር-ሰራዊትን ኮማዲስን ይዋግኡ ነይሮም። ንዓይ ክልቲኦም ብማዕረ ጀጋኑ ነይሮም። ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን እቲ ዝነብረሉ ዝነበርኩ ካባቢ ሻዕብያ ስለዝነበርዎ፡ ናብኦም ከይደ። ብዘይካ ግፍዕታት ጸላኢ ዝደረኾ ጽልኢ፡ ካልእ ሃገራዊ መንቋሕቋሕታ ኣይነበረንን። እዛ ነጥቢ እዚኣ ደሓር ኣብ ታዕሊም ምስ በጻሕኩ ብዝያዳ ኣዋጢራትኒ እያ። ሽዑ ግን ትርሓስ ሓንቲ ሕቶ ደጊማ ጥራይ ደምደመቶ።
“ እንተደኣ ክትጋደል ወሲንካ ኣደኻ ኣይክትርእን ኢኻ፡ ኣደኻ ትናፍቕ ዝመስለካ እንተኮይኑ ሕሰበሉ እሞ ክትምለስ ትኽእል ኢኻ” ኢላትኒ። ሓቂ ይሓይሽ ናይ ስብእነት ስምዒት ደኣ በዲህኒ እምበር ድሮ ኣደይ ክናፍቕ ጀሚረ ነይረ። ድሕርኡ እውን ኣደይ ሓንሳብ ንሳዓታት ጥራይ ብ1977 ርአያ። ድሕርኡ ብ1979 ዓሪፋ። ተጋዳሊት ትርሓስ ዝፈለጠቶ’ዶ ነይርዋ ይኸውን ወይስ እቲ ናይ ኣደነት ሓልዮት ዝደረኾ ቡቑባቔ እዩ ነይሩ? ደሓር ጎበዝ ተጋዳላይ ምስ ኮንኩ ንትርሓስ ክሓታ ምደለኹ ነይረ። ግን ንሳ እውን ብ1977 ኣብ ሰምሃር ተሰዊኣ ሰሚዔ።
ሰሙን ዝወሰደ ናይ እግሪ ጉዕዞ ወዲእና ሳሕል በጺሕና ታዕሊም ኣፋሪቕና…
ሓደ መዓልቲ ኣብ ታዕሊም ኦርኒክ ዝመልኡ ኣባላት ታዕሊም ፋሕ ኢሎም በብሓደ ይረኽቡና ነይሮም። ኣብ ግዜ ታዕሊምና ከም ስርዓት ዩኒፎርምን ወተሃደራዊ ቁጽርን ተዋሂብና ኢና ንምረቕ ነይርና። ኣብ ታዕሊም ሰለስተ ደቀንስትዮ ዓለምቲ ነይረን። ፎዝያ ሃሽምን ኣስቴር ፍስሃጼንን ሰሚራን (ስም ኣቦኣ ጠፊኡኒ፡ ደሓር ኣብ ማሕበራዊ ጉዳያት ነይራ)። ሓይልና ሓይሊ ፊተውራሪ ትበሃል ወይ ድማ ሳልሰይቲ ሓይሊ እውን ንብላ ነይርና። ምኽንያቱ ኣብ ህዝባዊ ሓይልታት ሳልሳይ ኮርስ ፊተውራሪ ነይራ።
ኣብዛ መዓልቲ ብኣጋጣሚ ፎዝያ ሃሽም ትበጽሓኒ። እቲ ልሙድ ኦርኒክ መሊኣ ምስ ወደአት፡
“እግል ሚ ናደልካ?” ኢላ ስለምንታይ ከም ዝተሰለፍኩ ሓተተትኒ። እታ ናይ ማይ ላባ ሕቶ ሕጂ እውን ኣሰረይ ምግዳፍ ኣብያ።
“ መርባት ሓልዬ እግል ኣቅስን” ካብታ ናይ ማይ ላባ ቅሩብ ኣመሓዪሸ፡ ሕነ ኣኮይ ክፈዲ ኢለ ከምዝተሰለፍኩ ነገርክዋ። ኣኮይ ኣብ መጀመርታ ሰብዓታት ዳርጋ ኣብ ቅድሚ ዓይነይ ብጦር-ሰራዊት ተረሺኑ ነይሩ። ዝፈትዎ ኣኮይ ድማ ነይሩ። ምንኣስ ኣደይ ነይሩ። ኣደይ ብጣዕሚ ትፈትዎ ነይራ። ኣነ እውን መስሓቕ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ተምርን ከረሜላን ክዳንን ስለዘምጸኣለይ ይኸውን ዝያዳ ዝፈተኹዎ። ግን ዝፍቶ ሰብኣይ እዩ ነይሩ። ሽዑ እዩ ድማ ሕጽኖት ወዲኡ ዝነበረ።
ፎዝያ ብዙሕ ዘየኽፍእ ፍሽኽታ ፈንያ ናብ ስርሓ ተመልሰት። ስለምንታይ ሕነ ኣኮይ ክፈዲ ከምዝደለኹ ኣይሓተተትንን። ምናልባት ናይ ሽዑ ወለዶ ተመሳሳሊ ተመክሮ ነይርዎ ይኸውን። ንሳ እውን ኣብ ከባቢ ባጽዕን ሕርጊጎን ኣዝማዳ ስኢና ትኸውን። መን ይፈልጥ። ዘሕዝን እኳ እንተኾነ፡ ናይቲ ግዜ ንቡር ኩነታት እዩ ነይሩ።
“ዓጄ እግል ሐርር ናደልኮ’ በል” ዓደይ ሓራ ከውጽእ ተሰሊፈ በል ኢላ መኸረትኒ። ብቋንቋ ትግረ፡ ዓዲ ከም ስም ናይ እንዳ እዩ ዝውሰድ። ዓድ ፍላን እንተ ተባሂሉ “ዓዲ ክስቶ ወይ እንዳ ክስቶ ማለት እዩ። እቲ ሃገር ዝብል ኣምር ንዓይ ኣዝዩ ረቂቕ እዩ ነይሩ። ክትርደኦን ክትጭብጦን ዘይትኽእል ኣምር ( abstract concept) እዩ ነይሩ ኣብቲ ግዜ እቲ።
ደሓን ትእቶ ፎዝያ፡ ካርታ ኤርትራ ኣብ ሑጻ ስኢላ፡ “እዚኣ ኤርትራ ሃገርና እያ። ኣነ ካብዚ ኩርናዕ’ዚ መጺኤ፡ ንስኻ ካብዚ ኩርናዕ’ዚ መጺእካ። ኣኬ (ደንከላይ) ድማ ካብዚ ኩርናዕ’ዚ መጺኡ—” እናበለት፡ ዝፈልጦም ደቂ ጋንታይ እናረቑሓት ንኤርትራ ኮለለታ። “እዚኣ እታ ዓባይ ዓድና እያ” ኢላ “ወጠን” ትብል ቃል ኣምሊቓትለይ። ወጠን ሎሚ ኣብ ቋንቋ ትግረ ተኣታትትዩ እዩ ግን መበቆሉ ቋንቋ ዓረብ እዩ። ሃገር ማለት እዩ። ከም ቃል ካብ ኣዝማደይን ተጋደልትን ክደጋገም እሰምዖ ነይረ ግን ተገዲሰሉ ኣይፈልጥን። እታ ወጠን ትብል ምስታ ተጋደልቲ ናብ ዓድና ክመጽኡ ከለዉ ዝሰቕልዋ ዝነበሩ ሰመያዊት ባንደራ ኣዛሚደ፡ ሽዑ መዓልቲ ደሓን ዝኾነ መበገሲ ፖለቲካ ረኺበ።
“ሕጂ ድማ ብሓባር ነቶም ኣብ ዓድና ከይንነብር ዝሓረሙና ጸላእቲ ክንሰጉግ ብሓባር ከም ሓንቲ ስድራ ኮይንና ንጋደል ኣለና። ብሓባር ንበልዕ፡ ብሓባር ንነብር፡ ጽባሕ እውን ብሓባር ክንዋጋእን ክንስዋእን ኢና—” እና በለት ነዊሕ ምህሮ ሂባትኒ። ሽዑ ዝወቕዓኒ ንፋስ ፖለቲካ’ዶ ክብሎ ወይስ ንፋስ ፎዝያ ክሳብ ዕለት ሎሚ ኣይገደፈንን።
ትርሓስን ፎዝያን እተን ቀዳሞት ምስ ገድሊ ዘላለያኒ ተጋደልቲ ነይረን። ድሕርኡ ኣብ ማእከላይ ክሊኒክ እቲ ውድብ ምስ ተወዛዕና እውን እተን ብቀረባ ዝኣልያና ዝነበራ ደቀንስትዮ ነይረን። ዑስማን ሳልሕ ሳበ ካብ ህዝባዊ ሓይልታት ዝተፈልየሉ ግዜ ስለዝነበረ ኣብቲ ውድብ ፈታኒ ናይ ዕጥቅን ስንቅን ግዜ ነይሩ። ሰለስተ ንኣሽቱ ኣወዳት ነይርና፡ ከም ገለ ኢለን ካብቲ መሳርፍ ውጉኣት ሓቢአን ምሳሕናን ድራርናን የጽነሓልና ነይረን። ሽዑ ናቕፋ ትኽበብ ስለዝነበረት ብዙሓት ውጉኣት ነይሮምና።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ሰውራ እውን ሰለስተ ፊተውራሪ ብእዋኑ፡ ኣብ መጀመርታ 1979፡ ናብ ምምህርና ስለዝተጸጋዕና (ናይ ትግረ ፕሮግራም ንምስልሳል) ብዙሓት ዝሕብሕቡና ብጾት መምሃራን ነይሮም እዮም። ግን ብኣጋጣሚ ሸሞንተ መጋቢት ክዝክረን ዝኽእል፡ ስውእቲ መምህር ኣልጋነሽ ገ/ህይወት ( ሰረታት ትግርኛ ዘትሓዘትኒ፡ ሓያል ርእሰ ምትእምማን ዝነበራ ተጋደሊት፡ ስውእቲ መምህር ምሕረት እዮብ (ሰረታት እንግሊዘኛ ዘትሓዘትኒ) ካልኦት ከም መምህር ኣስመረት፡ ኣበባ እኽኽ፡ ዘይነብ ሓጂ፡ ሰሚራ—ወዘተ ነይረን፡ ኣብነት ቅንዕናን ስራሕን ዝኾናና ።
ኣብ መስርሕ ቃልሰይ፡ ኣብ ክፍልታት ይኹን ተዋጋኢ ኣሃዱታት፡ ብዕድመን ተመክሮን ማሕበራዊ ድሕረባይታን ዝፈላለያ ደቀንስትዮ ርእየ እየ። ሓንቲ መለለዪት ባህሪ ግን ነራተን። ቃልሲ ምስ ነኸሳ ወለቕዘለቕ ዘይብላ ምዃነን። ኣብ ጋራጃት ፊኖ መካኒካት፡ ኣብ ህንጻ መሃንድሳትን መራሕቲ ቡልዶዘራትን፡ ኣብ ዓውዲ ዜናን ምንቅቃሕን፡ ኣብ ህዝባዊ ምምሕዳር፡ ኣብ ምምሃርን ምስትምሃርን ቀዳሞት። እንታይ እዋነን ቋንቋ ትግረ ክኢለን፡ ምስ ባህልን መነባብሮን እቲ ህዝቢ ተመሳሲለን ይኸዳ ነይረን ይገርመኒ እዩ። ኣወዳት ምስ ቋንቋን ባህልን ሕብረተሰባት ክመሳሰሉ የጸግሞም ነይሩ። ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊት እሞ ግደፎ። ጓል ኣንስተይቲ ሃዲማ ክትሰምዕ ኣዝዩ ሳሕቲ ኣዩ ነይሩ። ተራ ናይተን ውዱባትን ተራ ሓፋሽ ደቀንስትዮ ኤርትራን ስለዝተቓለሐ ምድጋሙ ከሰልቹ እዩ። ብሓጺሩ፡ ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ሓርነታዊ ቃልስን ምውሓስ ልኡላውነትናን ታሪኽ ሰሪሓ እያ። ምቅላስን ምጽናዕን ምሂራትና ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ። ሕጂ ኸ?
ሕጂ ኸ?
ክሳብ ሕጂ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ህጻናትን ደቀንስትዮን ዝቐንዐ ማሕበረ-ቁጠባዊ ፖሊሲታት ከሰላስል ጸኒሑ።
– ቀረብ ጽሩይ ማይ
– መጎጎ ኣድሓነት
– ክታበት ህጻናት
– ናይ ጥንስን ሕርስን ክንክን ምስፋሕ
– ከም ክሽቦ ጓል ኣንስተይቲ ዝኣመሰለ ጎዳኢ ባህልታት ንምውጋድ ምቅላስ
– ናይ መሬት ዋንነት ማዕርነታዊ ምግባሩ
– ናይ መርዓን ፍትሕን ሕግታት ዳግም ምክላሱን ንደቀንስትዮ ከምዘይሃሲ ምርግጋጽን
– ተሳትፎ ደቀንስትዮ ኣብ ባይቶ ዓድታትን ዞባታትን ኣብ ማሕበራትን ምብራኽ
– ሕግታት ዕዮ ንተሳትፎ ደቀንስትዮ ከም ዘተባብዕ ኮይኑ ምምስርሑ—ወዘተ
ደጊም—-ኩሉ ጽቡቕ። እዚ ዓወታት’ዚ ዝያዳ ክዓሙቕን ካልእ ኣወንታታት ክድረቦን እንተኾይኑ ግን፡ ማሕበር ደቀንስትዮ ኤርትራ ከም ላቄባ ህግደፍ ወይ ዝኾነ ካልእ ፖለቲካዊ ውዳቤ ዘይኮነስ ናይ ብሓቂ ናጻ ዝኾነ ሲቪል ማሕበር ክኸውን ኣለዎ። ንመሰል ደቀንስትዮ ቀዳምነት ዝህብ ክኸውን ኣለዎ። ደቀንስትዮ ኣብቲ ፖሊሲታት ዝሕንጽጽን ፈጻሚ ውሳነታት ( executive decisions) ዘሕልፍን ባይታታት ክድይባ ኣለወን። ንዝወጹ ሕግታትን ፖሊሲታትን ብዓይኒ ረብሓ ደቀንስትዮ ርእየን ደገፈን ወይ ተቓውሞአን ክህባ ኣለወን። እዚ ምስ ዝገብራ ጥራይ እየን ማሕበረን ተኣማንነት ከጥሪ ዝኽእልን ነቲ ሓፈሻዊ ሃገራዊ ዳግመ ህንጻ ወሳኒ ድርኺት ክህባ ዝኽእላን። ምኽንያቱ ኣብ መወዳእታ ምሉእ ዓቕሚ ጓል ኣንስተይቲ ከየበራበርካ ዝርከብ ፍጹም ዓወት የለን። ደቀንስትዮኡ ሓራ ዘየውጸአ ሕ/ሰብ ሓራ እየ ክብል ኣይክእልን።
ኣብ መወዳእታ፡ ምስ’ዚ ኩሉ ሃብታም ታሪኽ ደቀንስትዮና፡ ንኣሽቱ ኣዋልድ ከይመሃራ ምኽንያታት እና ተፈጥረ ኣብ እዋን ቃልሲ ዘይተራእየ ብደሆታት የጋጥም ኣሎ። ናብ ትምህርቲ እንተ ከዳ እውን መባእታ ማእከላይ ደረጃ ይበጽሓ እሞ ድሕርኡ ናብ መርዓ ይቕሰባ። ሕ/ሰብና ገና ኣባታዊ እዩ ዘሎ። ስለ’ዚ፡ ብዙሕ’ኳ እንተተጓዓዝና፡ ብዙሕ ተሪፉና ከምዘሎ ዘከራኽር ኣይኮነን። እዚ ኩነታት እዚ በቲ ብምዕራባዊ ስነሓሳባት ዝተጸልወ ኣንስታዊ ቃልሲ (feminist struggle) ዘይኮነ፡ ካብ ማሕበራዊ ክውንነት ኤርትራን ታሪኻን ዝብገስ ሕብረተሰባውን ሓባራውን ክኸውን ኣለዎ። ጉዳይ ደቀንስትዮ ንደቀንስትዮ ጥራይ ዝምልከት ዘይኮነስ፡ ንደቂ ተባዕትዮን ምሉእ ሕ/ሰብን ዝምልከት እዩ። ብሓባር ድማ ንስረሓሉ። ሸሞንተ መጋቢት ዘጸቢ የብልናን። ነብሰወከፍ መዓልቲ ሸሞንተ መጋቢት ኮይና ክትሓልፍ ኣለዋ።
ክብሪ ነተን ኣብነት ቃልሲ ኮይነን ዝሓለፋ ጀጋኑ ኤርትራ !
ዓወት ንሓፋሽ
ማሕሙድ ሳልሕ


text:
ብኣሮን ብርሃነ መብዛሕትኦም ጸሓፍቲ ክኾኑ ዝደልዩ ሰባት፡ ብዛዕባ ምጽሓፍ ክሓስቡ ብዙሕ ግዜ የጥፍኡ። ንምጽሓፍ ዝሕግዞም መጽሓፍቲ፡ ሶፍትወር ወይ ውን ብሉጽ ብርዒ ይገዝኡ። ምናልባት ውን ኣብ ናይ ጸሓፍቲ ክለባት ይጽንበሩ። ኣብ ኮንፈረን...
ብኣሮን ብርሃነ
መብዛሕትኦም ጸሓፍቲ ክኾኑ ዝደልዩ ሰባት፡ ብዛዕባ ምጽሓፍ ክሓስቡ ብዙሕ ግዜ የጥፍኡ። ንምጽሓፍ ዝሕግዞም መጽሓፍቲ፡ ሶፍትወር ወይ ውን ብሉጽ ብርዒ ይገዝኡ። ምናልባት ውን ኣብ ናይ ጸሓፍቲ ክለባት ይጽንበሩ። ኣብ ኮንፈረንስ ይሳተፉ። ናቶም ብሎግ ንምግባር ወብሳይት ይፈጥሩ።
ብጣዕሚ ዝናኣድ ምቅርራብ’ዩ። እንተኾነ፡ መብዛሕትኦም ሰባት ነታ ቀንዲ ክገብርዋ ዝግባእ ነገራት ኣይገብሩን። ናይ ምጽሓፍ ተበግሶ ኣይወስዱን። ብዝተወደበ መንገዲ ክጽሕፉ ኣይፍትኑን።
ብርግጽ፡ እታ ቀንዲ ኣገዳሲት ነገር ክትግበር ዝግባእ ንሳ’ያ (ምጽሓፍ)። ስትራተጂ ክትሕንጽጽ ድቃስ ምስኣን ኣይኮነን፥ ብሉጽ ብርዒ ወይ ሶፍትወር ክትዕድግ ጁባኻ ምንኳል ኣይኮነን።
ካብ ምጽሓፍ ዝዓግተና ነገራት እንታይ ምዃኑ ክንፈልጥ ነብስና ንዳህስስ። ሓንጎልና ነጽርዮ።
ሕጽረት ግዜ ድዩ? ነብሰ-ተኣማንነት ዘይምህላው ድዩ? ወይ ክንጽሕፍ እናተበገስና ቢራ ስለዝዕንቅፈና’ዩ?
ምናልባት ውን ብዛዕባ እንታይ ከምንጽሕፍ ስለዝሓርበተና’ዩ?
መብዛሕትና ጸሓፍቲ ክንከውን ንደሊ ኢና። ኩሉ ንዕኡ ይሕግዝ ንብሎ ነገራት ድማ ክንገብር ንፍትን።
መጽናዕቲ ነካይድ። መጽሓፍቲ ነንብብ። ብዛዕባ ክንጽሕፎ ሓሲብና ዘለና ነዕልል። ክንድቅስ ክንትንስእ ብዛዕብኡ ንሓስብ።
ርግእ ኢልና ንጥፈታትና እንተገምጊምናዮ ግን፡ ዋላሓንቲ ካብዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ንጥፈታት ምስ ምጽሓፍ ኣይቁጸሩን’ዮም።
ንግሆን ምሸትን ጸሓፋይ ክትከውን ዘለካ ልዑል ስምዒት ምድግጋም ትርጉም የብሉን። እንተድኣ ንነብስኻ ብእዝና ወጢጥካ ኣብ ሰድያ ኮፍ ኣቢልካ ጸሓፊ እንተዘይኢልካያ። ኣጻብዕትኻ ሓደ ቃል ድሕሪ’ቲ ሓደ ኣብ ወረቐት ወይ ኮምፕዩተር ከተስፍራ እንተዘይደሪኽካያ። ብሓጺሩ፡ ሓሳባትካ ኣብ ተግባር እንተዘይኣውዒልካዮ፡ ትጸሓፍ መጽሓፍ ኣይክትህሉን’ያ።
ህይወት ብመሰናኽላት ዝተኸበት’ያ። ሕጽረት ግዜ፥ ድኻም፥ ኣሉታዊ ስምዒታት፥ ምጥርጣር ወዘተ ቀቅድሜኻ እናሓለፉ ክዕንቅፉኻ’ዮም። ግን ኪኖ’ዚ ጠምት። ምንዮትካ ከተተግበር ሓደ ጽሑፍ ድሕሪ’ቲ ሓደ ክትሕንጥጥ ፈትን። ብቑዕ ፍርያት ዘይክኸውን ይኽእል’ዩ። ባዕሉ ይፈልጥ። ሱቕ ኢልካ ጥራሕ ጽሓፍ። ከምዚ ዝኣመሰለ ዕንቅፋት ንዘለካ ተጽዕኖታት ዘይስገር ኣምሲሉ ክድህከካ ዕድል ኣይትሃቦ። ጸሓፋይ እንዲኻ ክትከውን ደሊኻ ዘለኻ? በቃ እንተጺሕፍካ ጥራሕ ኢኻ ጸሓፋይ ትኸውን!
ገለ ሰባት፡ ነዞም መሰናኽላት ሓሊፎም ዝጽሕፉ ኣለዉ። እዞም ሰባት፡ ብስሩዕ መንገዲ ኣከታቲሎም ይጽሕፉ። መዓልታዊ ንነብሶም ብእዝና ወጢጦም ኣብ ሰድያ ብምቕማጥ 15 ወይ 30 ደቒቕ ከይጸሓፈት ከይትትስእ ጸቒጦም ይሕዝዋ። ቴሌፎን ይደወል፡ ቢራ ይጸውዕ ጸማም ኣዚኒ ይህብዎ። ካብ መንበሮም ነቕ ከይበሉ ኣተኩርኦም ኣብ ምጽሓፍ ጥራሕ የቕንዑ። ብሓጺሩ፡ ነዚ ከም ልምዲ ሒዞም፡ ንነብሶም ብዲስፕሊን ቀይዶም ስለዝኸዱ ኣብ መወዳእታ ዝጀመርዎ ፕሮጀክት ይውድኡ፡ ዝተለምዎ ስራሕ ይዛዝሙ፡ ዝሓልምዋ ዝነበሩ መጽሓፍ ይሓትሙ።
ከምዚኦም ክንከውን እንተደሊና ኣቐዲምና ናይዘን ክልተ ሕቶታት ንጹር መልሲ ክንረክብ ኣለና።
ብዛዕባ እንታይ ክጽሕፍ ይደሊ? ስለምንታይ ከ ነዛ መጽሓፍ ክጽሕፍ ደልየ ኣለኹ?
ናይዘን ክልተ ሕቶታት ንጹር መልሲ እንተዘይብልና፡ ብርግጽ ዝጀመርናዮ ፕሮጀክት ኣብ መዛዘሚ ኣይከነብጽሖን ኢና። ወይ ውን ፈጺምና ነቲ ፕሮጀክት ኣይክንጅምሮን ኢና።
ልሙጽ መንገዲ ዝበሃል የለን። ኩሎም ጸሓፍቲ ዝተፈላለየ መሰናኽላት የጋጥሞም’ዩ። ብዘይ መሰናኽላት ምስጋር ዝዕመም ስራሕ የለን። ምስ መንደቕ ክንናጎጽ ኢና፡ ተስፋ ምቑራጽ ከንጸላልወና’ዩ። ምናልባት ውን ፍረ ኣብ ዘይርከቦ ግዜና ነባኽን ዘለና ኮይኑ ክስምዓና’ዩ።
ግን ምልስ ኢልና ስለምንታይ ክንጽሕፍ ከምዝወሰና ንነብስና ንሕተት። ናይዚ ሓያል ዝኾነ ምኽንያት ኣብ ቀዳማይ ቀጸላ ሓንጎልና እንተኣቐሚጥናዮ፡ መዓልታዊ ዝተወሰነ ደቓይቕ ናይ ምጽሓፍ ልምዲ እንተኣጥሪና፡ ብርግጽ ዕላማና ክንሃርም ኢና።
ስለዚ፡ መጽሓፍ ናይ ምጽሓፍ ልዑል ድሌት እንተለኩም፡ ነቶም መሰረታውያ ነገራት ምጽሓፍ ደረጃ ብደረጃ ንምምሃር ኣብዚ ጠውቑ። መፍትሕ ኣካዳሚ ንናይ ናይ 2020 ሕልምኹም ከተግብር ቅሩብ’ዩ።
ብድሓን ምጽኡ!


text:
Radio Erena: 01 April 2018
ሕብረት ኤውሮጳ ምስ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ካሪብያንን ፓሲፊክን ዝኣትዎ ስምምዕ ንጉዳይ ስደተኛታት ከጠቓልል ኣለዎ ክብሉ ሰበስልጣን ኤውሮጳ ኣተሓሳሲቦም።
እዚ ብ’ኮቶኖ ኣግሪመንት’ ዝፍለጥ ስምምዕ ከብቅዕ ክልተ ዓመታት ተሪፉሉ ኣብ ዘሎ እዋን ዳግማይ ንምሕዳሱ ኣብ ዝተገብረ ኣኼባ፣ ወኪል ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ ዘቕረቦ መደረ፣ ብፍላይ ሃገራት ኣፍሪቃ ምስግጋር ደቂ ሰብን ዋሕዚ ስደትን ሓደ ካብ ቀንዲ ዛዕባታት እቲ ስምምዕ ክኸውን ኣለዎ ኢሉ።
ኣብቲ ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ኣብ ከተማ ላንደን ዝተኻየደ ዋዕላ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ኣፍሪቃ፣ ካሪብያንን ፓሲፊክን፣ ሃገራት ኣፍሪቃ ንዘለወን ናይ ጎረባብቲ ሃገራት ዋሕዚ ስደት ንምቅላል፣ ሕብረት ኤውሮጳ ልዕሊ 3 ቢልዮን ዩሮ ከምዝሓገዘ፣ እንተኾነ ካብ ኣፍሪቃ ናብ ኤውሮጳ ናይ ዝውሕዙ ስደተኛታት ቁጽሪ ንምግታእ ካብተን ሃገራት ግቡእ ምትሕብባር ከምዘይተራእየ ሰበስልጣን ሕብረት ኤውሮጳ ይገልጹ።
ስምምዕ ኮቶኖ ኣብ 2000 ዓመተምህረት ኣብ በኒን ዝተኸተመ ኮይኑ መሰረታዊ ዕላምኡ፣ ንምዕባለ ዘተኮረ ሓገዛት ኣብ ምብርካትን ምትሕብባርን እዩ ኔሩ። እንተኾነ ኣብዚ እዋን’ዚ ጉዳይ
ስደተኛታት ከም ቀንዲ ዛዕብኡ ገይሩ ምዝታዩ ሓያሎ ተጣበቕቲ መሰላት ዘይዕጋበቶም ይገልጹ።
ሓደ ካብቲ ኣብዚ ዋዕላ ብሰፊሑ ዝተዘተየሉ ጉዳይ፣ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ስደት ዘለዉ ዜጋታተን ክቕበላሉ ዝኽእላ ሜላ ክፍጠር ዝብል ይርከቦ።
=================


text:
ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ደብዳብ ነፈርቲ ኣብ ሰሜናዊ የመን ንሆስፒታል ብምድብዳበን እንተወሓደ ሽዱሽተ ሰባት ተቐቲሎም።ካልኦት 20 ሰባት እውን ቆሲሎም ኣለው፤እቲ ቁፅሪ ክውስኽ ከምዝኽእልን ሰበስልጣን ሓቢሮም።
እቲ ሆስፒታል ናይ ዶብ ኣልቦ ሓካይም እዩ።
ብኻሊእ ዜና ሳዓዳ ኣብ ዝተብሃለ ከባቢ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ሓደ ቤት ትምህርቲ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ብዝተፈፀመ ደብዳብ ነፈርቲ 10 ሰባት ተቐቲሎም ካብ 8 ክሳብ 15 ዓመት ዝዕድሚኦም ካልኦት 28 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉ ዶብ ኣልቦ ሓካይም ኣፍሊጡ’ሎ።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪ-ሙን ነቲ ናይ ቀዳም መጥቓዕቲ ኮኒኖም ኣለው።
ኣብ ውሽጢ የመን ይካየድ ናይ ዘሎ ውግእን ወታደራ ስርሒትን ቀንዲ ተጠቃዕቲ ህፃውንቲ ዝርከቡዎም ስቪላት ምዃኖም ብሓዘን ምግላፆም ወሃቢ ቃሎ ባን ኪ-ሙን ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ሓቢሮም።ህፁፅ ምርመራ ክካየድ እውን ፀዊዖም ኣለው።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ አሕመድ ወታሃደራዊ ሰራዊት’ታ ሃገር ኣብ ጸወታ ፓርቲታት ዝሳተፍን ምስ ዝመጸ መጺኡ ዝኸይድ ክኸውን የብሉን ኢሉ። ዶ/ር አብይ ነዚ ዝበለ ንኣዘዝቲ ሰራዊት’ታ ሃገር አኺቡ መግለጺ ኣብ ዝሃበሉ እዋን ምኳኑ ቤት ጽሕፈቱ ኣፍሊጡ’ሎ።
ቀዳማይ ሚንስትርን ጠቕላሊ ኣዛዚ ሓይልታት ምኽልኻልን አብይ ኣሕመድ ኣብቲ ሚንስትር ምኽልኻል ሞቱማ መቃሳ፡ ሓለቓ ስታፍ ጀነራል ሳሞራ የኑስ ዝአበሉ ነባር ኣዘዝቲ ሰራዊት ኸምኡ’ውን ኣፈ ጉባኤ ነበር አባዱላ ገመዳን ካልኦትን ኣብ ዝተረኽብሉ ኣኼባ ሰራዊት ምኽልኻል ካብ ፖለቲካዊ ወገንተኝነት ነጻ ዝኾነ መራሕቲ እንተቐያየሩ’ውን ጸኒዑ ደው ዝብል ኽከውን አለዎ ኢሉ።
“ኢህወዲግ ፖለቲካዊ ስርሑ ምስራሕ ስኢኑ ብናቱ ስንፍና ወዲቑ እንተኾኑ ህዝቢ ምስ ዝመረጾ ፓርቲ ክቕጽል ዝኽእል ሰራዊት ክኸውን ኣለዎ ምስ ዝመጸ ፓርቲ መጺኡ ዝኸይድ ሰራዊት እንተኾይኑ ኪሳራ’ዩ።”
ዶ/ር አብይ አሕመድ ኣተሓሒዙ ኣብ ጸወታ ፓርቲታት ካብ መጀመርያ ክሳብ መወዳእታ ዘይሳተፍ ሓይሊ ልክዕ ከም ናይ ተዘዋዋሪ ኹናት ብናይ ርሕቐት መቆጻጽሪ ምትእትታው ዝገብር እንተኾይኑን ጽልዋ ዘሕድር እንተኾይኑ ኣብ ሕንፍሽፍሽ ኢና ክንኣትው ሕንፍሽፍሽ ድማ ዘይሩ-ዘይሩ ዝጎድእ ከም ትካል ንሰራዊት ምክልኻል’ዩ" ኢሉ።


text:
ሓደሽቲ ዜናታት
“ኣብ ትግራይ ዝተኻየደ 6ይ ዙር መረፃ ክልል ትግራይ ኽድገም’ዩ፡፡”-አፈ ጉባዔ ታገሰ ጫፎ፡፡fm-mekelle September 23, 2020
“ኣይተ ልደቱ ኣያሌዉ ብ100 ሽሕ ብር ዋሕስ ኽፍትሑ ኣዚዘ’ለኹ፡፡”-ቤት ፍርዲ ዞባ ምብራቕ ሽዋ ፡፡fm-mekelle September 23, 2020
“ኣብ ኢትዮጵያ ሰማይ ዓሪጉ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልዉላዉ ጠንቁ መንግስቲ ኢትዮጵያ’ዩ፡፡”fm-mekelle September 23, 2020
ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ 6ይ ሃገራዊ መረፃ ኽካየድ ወሲኑ፡፡fm-mekelle September 22, 2020
ዜና ውሽጢ ዓዲ
ዓለም ለኻዊ ዜናታት
ፕረዚዳንት ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ካብ መንበረ ስልጣኖም ክእለዩ ዝሓትት ንርእሰ ከተማ እታ ሃገር ከተማ ካይሮ ሓዊሱ ኣብ 5 ዝተፈላለያ ከተማ እታ ሃገር ቡርቱዕ ሰልፊ ተቓዉሞ ተወሊዑ፡፡
እቶም ንፕረዚዳንት ዓብደል ፈታሕ ኣልሲሲ ካብ መንበረ ስልጣኖም ንኽእለዩ ዝሓተቱ ሰልፍታት ተቓዉሞ ግብፃዉያን ኣብ ከተማታት ግብፂስዊዝ ፤ካፈር ኤል…
ነፍስ ወከፍ ዜጋታቱ ብሰንኪ ቫይረስ ኮሮና ካብን ናብን ምንቅስቓስ ዝደረተ ስርዓት ጃንዳ ህግደፍ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ንጉዱድ ወተሃደራዊ ዕስክርና ንሳዋ ብሓይሊ ካብ ሞንጎ ዘዉረዶም ተምሃሮ እቶም 3 ብሰንኪ ውሕጅ ከምዝሞቱ ተገሊፁ፡፡
ስርዓት ጃንዳ ህግደፍ ካብ መፈለምትኡ መናእሰይ ደቆም ብሰንኪ…
ሱዳን ድሕሪ 23 ዓመታት ኣብ ሑቡራት ኣመሪካ ኢምባሲኣ ብምኽፋት ኣምባሳደር ኣብ ሑቡራት ኣመሪካ ሸይማ፡፡
ሱዳን ድሕሪ 23 ዓመታት ንመጀመሪያ ግዜ ኣብ ሕቡራት…
ተዓዋታይ ‘ብሪጅ ሜከር ኣዋርድ 2020’ ጀነራል ዳይሬክተር ዉድብ ጥዕና ዓለም ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ሽልማቶም ድሕሪ ሳልስቲ ኽቕበሉ’ዮም፡፡
ተዓዋታይ ብሪጅ ሜከር ኣዋርድ 2020 ዓ.ም.ፈ ጀነራል ዳይሬክተር…
“ኮነሬል ኣብይ ኣሕመድ ምስ ፕሮፌሰር ሼትል ትሮንቮል ዝጀመርዎ ካልእ ግንባር መስርሕ ፅልእን ኣሽካዕላል ምጥቛስን ዉፅኢቱን!”
‘ናብ ትግራይ ዝኣተዉን ተዓዛባይ መረፃ ትግራይ ዝነበሩን ‘ፕሮፌሰር ሼትል ትሮንቮል’ መን’ዮም?’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ብመንገዲ መርበብ ሓበሬታና…
“መራሒ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን ጀነራል ኣል ቡርሃን ኣስመራ ኣትዮም፡፡”-ቢቢሲ፡፡
(ኤፍኤምመቐለ 02/13/2012)ፕረዚደንት ልኡላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ጀነራል ዓብዱል-ፋታሕ…
መንግስቲ ዚምባብዌ ኣብ እዋን ዘበነ ስልጣን ፕረዚዳንት ሙጋቤ መሬቶም ንዝተሓደጉ ፀዓዱ ክመልሰሎም ወሲኑ፡፡
መንግሰቲ ዚምባብዌ ቅድሚ 20 ዓመታት ካብ 2000 ክሳብ…
ሃገራት እስራኤልን ኢማራት ዓረብን ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪካን ወሽመጥ ኤደንን ዝስልል መዓስከር ስለያ ክሃንፃ ተሰማሚዐን፡፡
ብሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝተማእከለ ዝምድና እስራኤልን ኢማራት ዓረብን…
ሳይንስን ቴክኖሎጅን
ብምትሕብባር ኢኒስቲዩትት ባዮ ቴክኖሎጂ ኢትዮጵያን ዩንቨርስታት መቐለን ሰመራን ኣብ ጉዳይ ድሕንነት ሂወትን ባዮ ቴክኖሎጂ ሕርሻን ዘድሀበ ዘተ ሰብ ብፅሒት ኣብ ክልል ዓፋር ከተማ ሰመራ ይሳልጥ ኣሎ ።
(ኤፍኤምመቐለ 04/08/2011) ኣብ 2008 ዓ/ም ዝተጣየሸ እቲ ኢኒስትዩትት…
ኣብ ክልልና ኣገልግሎት ሕክምና ጨረር ብኣግባቡ ንዘይጥቀሙ 10 ሆስፒታላት መጠንቀቅታ ከምዝተውሃበ ቢሮ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ገሊፁ፡፡
ኣብ ኣጠቓቅማ ቴክኖሎጂ ጨረር ኣድሂቡ ኣብ ከተማ ኣኽሱም…
ሓይሊ ኣየር ፈረንሳይ ምስ ሰራዊት ቻድ ብምውዳድ ኣብ ልዕሊ ካብ ሊብያ ሸሊኮም ዝኣተዉ ፅጡቓት ደብዳብ ነፈርቲ ኣካይዱ ፡፡
ሰራዊት ፈረንሳይ ካብ ርእሰ ከተማ እታ ሃገር እናተበገሰ…
ንምሕፃብ ኩሊት ዝድለ እታዎት ኣብ ውሽጢ ሃገር ንምፍራይ ይስራሕ ኣሎ ኢሉ ሚኒስተር ሓለዋ ጥዕና፡፡
ኣብዛ ሃገር ቁፅሪ ሕፅበት ኩሊት ዝህቡ ትካላት ውሑዳት…
ቢዝነስ
ስፖርት
ኣባል ጋንታ ኣትሌቲክስ ትራንስ ኢትዮጵያ ኣትሌት ኣባዲ ሓዲስ ብሃንደበታዊ ሕማም ካብዚ ዓለም ብሞት ተፈልዩ ፡፡
ኣትሌት ኣባዲ ኣብ ወርሒ ሕዳር 1989 ዓ/ም ኣብ…
10ይ መላእ ፀወታታት ስፓርት ትግራይ ኣብ ከተማ ኣላማጣ ካብ 51 ወረዳታትን ከተማታትን ትግራይ ዝተዉፃእፅኡ ልዕሊ 8,200 ስፓርተኛታት ብ20 ዓይነታት ስፓርት ይነሓንሑ ኣለዉ።
ንቲ ዉድድር ዝከታተል ዘሎ ወኪልና ጋዜጠኛ ኣለም ኃይለስላሰ…
ኣይተ ኢሰያስ ጂራ 2ይ ምክትል ፕረዚዳንት ሴካፋ ኮይኖም ተመሪፆም ፡፡
(ኤፍኤምመቐለ 09/04/2012 ትማሊ ኣብ ሃገረ ኬንያ ዝተኻየደ ሓፈሻዊ…
ኣብ 2ይ ሰሙን ግጥማት ፕሪሚየርሊግ ደቂ ኣንስትዮ ኢትዮጵያ ጋንታ መቐለ 70 እንደርታ ኣብ ልዕሊ መጋጥምታ ተዓዊታ ፡፡
(ኤፍኤምመቐለ 08/04/2012ኣብዚ ዓመት ናብ ፕሪሚየርሊግ ደቂ ኣንስትዮ ኢትዮጵያ…
ጋንታ ቶትንሃም ሆትስፐር ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንፍፃመ ቻምፕዮንስ ሊግ ኣውሮፖ ንዘብቁዕዋ ኣርጀንቲናዊ ኣሰልጣኒ ማውሪስዮ ፖቸቲኖ ኣሰናቢታ ፡፡
ጋንታ ቶትንሃም ዓሚ ብሊቨርፑል 2 ን 0 ኣብ…
ጋንታ Real madrid ተፃዋቲ ንምፍራም ኣብ ምንቅስቓስ ከምዘላ ተገሊፁ፡፡
(ኤፍኤምመቐለ 10/02/2012)ኣብዚ ዓመት ድኹም ምንቅስቓስ ተሳልጥ ዘላ ጋንታ…