text:
ሻድሻይ ክፋል
ወይን፦ ብመሰረት ገምጋም ተሃድሶ ህወሓት ሓደጋታት እዮም ኢሉ ዘነፀሮም ከም ፀቢብነት፣ ከባብያውነት፣ ክራይ ኣካብነት፣ ስልጣንካ ብዘይኣግባብ ምጥቃምን ካልኦትን ብዕምቆት ተራእዮም ተገምጊሞም ኣለዉ። ብመንፅር እዚ ብፍላይ እቲ ላዕለዋይን ማእኸላይን ኣመራርሓ ይኹን እቲ ኣባል በቲ ክሳብ ሕዚ ዝተኻየደ ተሃድሶ ካብቲ ዝተገለፀ ሓደጋ ወፂኡ እዩ ክንብል ዶ ንኽእል?
ኣይተ ኣለም፦ እቶም ሽግራት ሓደ ብሓደ ሪእናዮም ኣለና። ሕድሕዶም ባህሪኦምን መንቀሊኦምን ተንቲንና ገምጊምናዮም ኣለና። ተነቓቒፍናሎም ኣለና። መሰታዊ ትርጉሞም ሪእናዮም ኣለና። ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ከም ህወሓት ተራ ኣባሉን ኣመራርሕኡን በዚ መስርሕ ክሓልፍ ተገይሩ፣ እቶም ኣዐርዮም ዝበዝሑ ሕመቓት ከጥፍኡና እዮም ኢሉ ኮኒኑዎም ኣሎ። ካብቶም ፀገማት ክወፅእ ኣለኒ ኢሉ ንነብሱ ነቒፉ ኣሎ። ስለዚ ኣብዚ ክንብሎ እንደሊ ነገር ኣብቶም ሕመቓት ዘየቋርፅ ወያናይ ቃልሲ ንምግባር ዘኽእል ምችው ኩነታት ፈጢሩ ኣሎ። ክሳብ ሕዚ ዝገበርናዮ መድረኻት ተሃድሶ መዳለዊ እዩ። ናይ ተሃድሶ ናይ ምድላው ምዕራፍ ኢና ኣጠቓሊልና። ስለዚ ብመንፅር ምድላው ምዕራፍ ተሃድሶ ክትሪኢ እንተለኻ ዕውት ስራሕ እዩ። ነቶም ሽግራት ኮኒንዎም ኣሎ፣ ከጥፍእዎ ከም ዝኽእሉ ተገንዚቡዎም ኣሎ። ክቃለሶምን ካብዚኦም ክወፅእን ከም ዝግበኦ ደምዲሙ ኣሎ። ወሲኑ ኣሎ። እዚ ማለት ግን ኣብ መድረኽ ብዝተገበረ ምንቕቓፍን ምግምጋምን ጥራሕ ካብቶም ሽግራት ጠቕሊሉ ወፂኡ እዩ ኢልካ ክትድምድም ዝከኣል ኣይኮነን። እቶም ፀገማት ክቃለሶምን ከወግዶምን ከምዝግባእ ተረዲኡ ኣሎ። ንቐፃሊ ሰፊሕ ቓልሲ ይሓትት።
ስለዚ ነቶም ሽግራት እናተቓለስና ብዋናነት ልምዓት ክነምፅእ ኣለና፣ ጥዑይ ምምሕዳር ክነረጋግፅ ኣለና። ሕዚ እቶም ጉድለታት ዕንቅፋታት ኮይኖምና እዮም። በዚኦም ስለዝተሸመምና ንህዝብና ዝግባእ ግልጋሎት ኣይሃብናን ኢልና ዓርሰ ነቐፌታ ገይርና ኣለና። ፅባሕ ነቲ ህዝቢ ክነገልግል ናብኡ ክነኣቱ ኢና። እቶም ሕመቓት ምስ ነፍሰ ወከፍ ተግባራት ልምዓት፣ ሰናይ ምምሕዳርን ዴሞክራስን እናተወሃሃዱ ዘይቋረፅ ቃልሲ እናተገበረሎም እዮም ክኸዱን ክውገዱን። ስለዚ እውን እዩ ህወሓት ካብ ናይ ተሃድሶ ናይ ምድላው ምዕራፍ ናብ ዘየቋርፅ ናይ ተሃድሶ ተግባር ምዕራፍ ይሰግር ኣሎ እንብሎ ዘለና። ካብ ሐዚ ንደሓር እቲ ዝዓበየ ቓልሲ፣ እቲ ዝቕፅልን ዝጥንክርን ቃልሲ ኣብ ቅድሚት እዩ ዝኒሀ። ስለዚ ብሓደ ገፅ ክንቃለስ ዘግብረና ምችው ኩነታት ፈጢርና ኣለና፣ ብኻልእ ገፅ ከዓ ነቲ ሓፋሽ ልምዓት ንኽነምፅእ ሰናይ ምምሕዳርን ዴሞክራሲን ንኽነረጋግፅ ኣብ እንገብሮ ርብርብ ኢና ክንፍተን። እዚ ዝሓሸ ዝኸደ መሪሕነት፣ ኣባልን ስቪል ሰርቫንትን ንስኻ ፅቡቕ ከይድኻ እናተብሃለ እቲ ዘይከደ ኣይከድካን እናተብሃለ ኣብ ዘየቋርፅ ቀፃሊ ህንፀት፣ ምግምጋምን ምንቕቓፍን መስርሕ ኣቲና እናበቓዕና፣ ንህዝቢ ናይ ምግልጋል ኣጠቓላሊ ኣረኣእያና እናጠንከረ፣ ነቶም ሕመቓት እውን ክነወግዶም ንኽእል ማለት እዩ።
ወይን፦ እዚ መድረኽ ተሃድሶ ብፍላይ ነቲ ኣብ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ዝተኻየደ ገምጋም መሰረት ገይርካ እንትርአ “ከምቲ ኣብ 1993 ዓ/ም ዝነበረ ምስ ውልቀ ኣመራርሓ ዘይተጣበቐ፣ ፖለቲካውን ሕጋውን ተሓታትነት ዘየመላኽት እዩ” ዝብሉ ርኢቶታት ምስ ምህላዎም እቲ ውድብ ብዕምቆት ንባዕሉ ከመይ እዩ ፈቲሹ? እዞም ጥርጣረታት ከ ካብ ምንታይ ኩርናዕ ዝነቕሉ እዮም ክበሃሉ ይኽእሉ? ከም ውድብ ከመይ ይምዘኑ?
ኣይተ ኣለም፦ መጀመርያ ናይ 1993 ዓ/ም ናይ ውድብና ምንቅስቓስ ተሃድሶ መሰረታዊ ትሕዝትኡን ባህሪኡን ምፅራይ መስመር እዩ ነይሩ። ምፅራይ መስመር ክንብል ከለና መስመራት ወያናይ ዴሞክራሲ ጐልቢቶም ንክወፁ ኣብኡ ዝነበሩ ደንገርገራትን ድርዕቶ ኣረኣእያታትን ንምውጋድ፣ ፅግዕተኛ ምብስባስ ብሓደ ገፅ ኮይኑ ኣብ ሞንጐ ክልቲኦም ዝሓዝዎ መርገፂ ሓያል ግጥም ዝተርኣየሉን መስመር ወያናይ ዴሞክራሲ ኣብ ርእሲ እቲ ወኪል ፅግዕተኝነት ምብስባስ ስዒሩ ብዓወት መሰስ ዝበለሉን ተሃድሶ እዩ ኢልና ኢና ንብገስ። ብመሰረት እቲ ፖለቲካዊ ተሃድሶ ፊት ንፊት ኣብ ሞንጐ ክልቲኦም ዝተገበረ ግጥም ወያናይ ዴሞክራሲ ብዓወት ዝወፀሉ እቲ ናይ ፅግዕተኛ ምብስባስ ሓይሊ ድማ ዝተኣለየሉ ኩነታት እዩ ነይሩ። እቲ ናይ ፅግዕተኛ ምብስባስ ሓይሊ ከም ጉጅለ ይኹን ከም ውልቀ ሰብ መምስ ውልቀ ኣመራርሓ ተጣቢቑ ፖለቲካሊ ክሕተት ዝግበኦ እውን ወኪል ናይቲ ፅግዕተኛ ምብስባስ ካብ ውድብ ተሳዒሩ ተሰናቢቱ እዩ። ስለዚ ኣብ ፖለቲካዊ ቓልሲ እቲ ዝዓበየ ተሓታትነት ካብዚ ንላዕሊ የለን። ኣብ ፖለቲካዊ ቓልሲ እቲ ዝዓበየ ተሓታትነት ኣብ ውሽጢ ውድብ ንፅግዕተኛ ወኪልካ ብውልቅኻን ብጉጅለን ተሓቲትካ ክትሰናበት ካብ ምኽኣል ንላዕሊ ዝዓበየ ተሓታትነት እንታይ ክህሉ ይኽእል። ካልኣይ ናይ 1993 ዓ/ም ካብቲ ፖለቲካዊ ተሓታትነት ብተወሳኺ ተነፃፃሪ ብቑዕ መረዳእታ ዝተረኸበሉ ብሕግን ምምሕዳራዊ መዳዩን እንተርኢኻዮ ክሕተት ዝግበኦ ተሓቲቱ እዩ።
ድሕሪ 15 ዓመታት እነካይዶ ዘለና ተሃድሶ ኸ? ተሃድሶ ክንብል እንተለና ብመሰረቱ ውድብ ብመልክዕ ተሃድሶ ኣጀንዳ ቀሪፁ ዝውለዖ ምንቅስቓስ ከም መስርሕ እውን ኣሎ። ደው ኢልካ ኣጀንዳ ቀሪፅካ እተካይዶ ሰፊሕ ምንቅስቓስ ተሃድሶ እውን ኣሎ። ሕዚ ዝገበርናዮ ንዝተወሰነ እዋን እውን እንተኾነ ደው ኢልና ውሽጥና ክንግምግም ምንቅስቓስ ተሃድሶ ክካየድ ዝገበርናሉ ኩነታት እዩ። እቲ ናይ ሎሚ ምንቅስቓስ ተሃድሶ ምፅራይ መስመር ኣይኮነን፤ ዝፀረየ መስመር ኣለና። ምንፃር ራኢ እውን ኣይኮነን፤ ዝተነፀረ ራኢይ ኣለና። እቲ ናይ ሎሚ ምንቅስቓስ ተሃድሶ ነቲ ዝተነፀረ መስመር ምንፃር ጥራሕ እንተይኮነስ ኣብ ተግባር ተፈቲኑ እውን መስተንክር ዓወታት ዘመዝግብ ዘሎ መስመርን ዝተነፀረ ራእይን ኣብ ምፍፃም ካብቲ ናይ ወያናይ ዴሞክራሲ ኣረኣእያ ወፃኢ ዝፍጠሩ ዘለዉ ናይ ፅግዕተኛ ምብስባስ ዝንባለታትን ኣረኣእያታትን ናይ ምቅላስ ተልእኾ ዝሓዘ ተሃድሶ እዩ። ነቲ ዝተነፀረ መስመርን ነቲ ብተግባር እውን ተፈፂሙ ለውጢ ዘምፅእ ዘሎ መስመርን ራእይን በቲ ዝለዓለ ደረጃ ንከይፍፀም ዕንቅፋት ዝኾኑ ዘይወያናይ ዴሞክራሲያዊ ኣረኣእያታትን ተግባራትን ምቅላስ እዩ ማእኸሉ። ስለዚ ከምዚ ዓይነት ተሃድሶ ኣብ ሓደ እዋን ደው ኢልካ ክተካይድ እንተለኻ ከምዚ ዝበለ ዘይወያናይ ዴሞክራስያዊ ኣረኣእያ ነቲ መስመር ዝፃብኡ ኣረኣእያታት ሽግራት ኣብ ብዝሕ ዝበለ ኣባል ናይቲ ውድብ ክረኣይ ከሎ፣ እቲ ውድብ በቲ ዝነፀሮ መስመርን ራእይን ንዑኡ ዝፃብኡ ብርክት ዝበሉ ዘይፀረዩ ኣረኣእያታትን ተግባራትን ክፍጠር እንተሎ እዩ ተሃድሶ ዝውላዕ።
እዚ ከምዚ ዓይነት መስርሕ ተሃድሶ ብመሰረቱ ባህሪኡ ፖለቲካዊ ምቅስቓስ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ቑልፊ ፀገም ናይ ኣረኣእያ ዘይምፅራይ ስለዝኾነ። ካብኡ እቲ ዘይፀረየ ኣረኣእያ ዝወልዶም ዝተፈላለዩ ተግባራዊ ሕመቓት ምስኡ ስዒቦም ዝመፁ ሽግራት እዮም መንቀሊ ናይቲ ፀገም። ከምዚ ኣብ ዝበለ እዋን ብርክት ዝበሉ ኣባላት ናይቲ ውድብ ኣብ ከምዚ ዝበለ ዘይፀረየ ኣረኣእያ ክኣትው ከለዉ እቲ ቀንዲ መፍትሒ ዝኸውን እቲ ኣዐርዩ ዝበዝሕ ኣባል ካብቶም ዘይፅሩያት ጉጉያት ኣረኣእያታት ምድሓን፣ ምውፃእ፣ ናብ ሓደ ግንባር ክመፅእ ክጥመር ንዕኡ ምእካብ እዩ እቲ መሰረታዊ ስራሕ። ብኡ ምኽንያት እውን እዩ መሰረታዊ ናይ ፖለቲካዊ ተሃድሶ ናይ ኣረኣእያ ምፅራይን ምብቃዕን ተሃድሶ ተባሂሉ ተሰይሙ። እቲ ቀንዲ ነገር ነቲ ዘይፀረየ ኣረኣእያ ዳግም ብምምላስ ኣቢልካ “ሪኦሬንት” ብምግባር ነቲ ዝበዝሕ ኣባል ምትእኽኻብ ‘ዩ ዋና ዕላምኡ።
ኣብ ከምዚ ዝበለ እዋን እቲ ተሓታትነትን ናብ ሰብ ምጥባቕን ዝበሃል ሕድሕድ ሰብ ካብ ባዕሉን ብብፆቱን ዝንቀፈሉን ተጋግየ እየ ነይረ ኢሉ ጉድለቱ ዘልዕለሉን፣ ብእጃሙ ዝፈጠራ ጉድለት በብውልቁ ተሓታቲ ዝገብረሉ ኣገባብ ቃልሲ ‘ዩ ተፈፂሙ። እቲ ልዕል ኢልና ዝገለፅናዮ መሰረታዊ ሳዕቤን ዘለዎ ሕመቕ ኣብ ሕድሕድና እዩ ነይሩ። እንትንእከብ ናይቲ ውድብ መሰረታዊ ዓበይቲ ሽግራት ይኸውን፣ እቲ ሽግር ከዓ በቢ ውልቅና ኢና ወሲድናዮ። ነብሲ ወከፍ ሰብ ተገምጊሙ፣ ተነቒፉ እዩ። እዚ ማለት ሕድሕድ ሰብ ብመስርሕ ተሓታታይነት ሓሊፉ ኣሎ ማለት እዩ። ተሓታትነት ማለት ሰብ ምእሳር ማለት ኣይኮነን፣ ሰብ ናብ ቤት ህንፀት ምእታው ማለት ኣይኮነን።
ንሱ ኣገዳስን ሓደ ናይ መወዳእታ መዳዩን እዩ። እቲ ዝዓቢ ተሓታትነት ግን ሰብ ብዝፈፀሞ ጥፍኣት ይሕተት ማለት እዚ ናተይ ጥፍኣት እዩ፣ እዚ ከምዚ ዓይነት ፀገም ፈጢሩ እዩ፣ ኣነ ተሓታታይ እየ ኢሉ ዓርሱ ክነቅፍን ጉድለቱ ከልዕልን ምግባር ማለት እዩ። እዚ እዩ እቲ መሰረታዊ ስራሕ። ህወሓት ከዓ እዚኣ እዩ ገይሩ። ሕድሕድ ኣመራርሓን ኣባል ውድብን ክሳብ እቲ ሓፋሽ፣ ዘጥፈኣ ብተመሳሳሊ መንገዲ ነዚ ሕመቕ ኣብ ምምፃእ ብፅሒተይ እዚኣ እያ ነይራ ስለዚ ተሓታቲ ‘የ። በዚ ንዝመፀ ዝኾነ ይኹን ቅፅዓት ክቕበል ድልው’የ፣ ኣነ በዛ ጉድለት ተሓታቲ እየ ኢሉ ኩሉ ብብፅሒቱ ወሲዱ እዩ። ተሓታትነት ማለት እዚ እዩ። ተሓታትነት ማለት ክንድዚኣ ስለዝሰረቕካ ናብ ሕጊ ኣቕሪብካ ምፍራድ ተገይሩ ጥራሕ እንተተወሲዱ መሰረታዊ ምዝባዕ እዩ ዝኸውን። እቲ ዓብይ ተሓታትነት ሕድሕዱ ተጋግየ እየ ውድበይን ህዝበይን መሊሰ ክኽሕስ ዕድል ይወሃበኒ ኢሉ። እዚ እዩ ብዋናነት ተሓታትነት ማለት። ነብሲ ወከፍ ሰብ በዚ ሕመቕ እዚ ልምዓትን ጥዑይ ምምሕዳርን ከይነግስ ህዝበይ ኣጓቲተዮ እየ፣ በዲለዮ እየ ኣጥፊአ እየ፣ ነይረ’ሞ ንክኽሕስ ሓደ ዕድል ይወሃበኒ በዚ ዝመፀኒ ዝኾነ ይኹን ዓይነት ቅፅዓት ተሓታቲ ኣነ እየ ኢሉ እዩ ተጣዒሱ።
ስለዚ እቲ ተሃድሶ መሰረታዊ ዕላምኡ እቲ ኣዐርዩ ዝበዝሕ ብኸምዚ ዝበለ ተሓታታይነት መንፈስ ናብ ሓዱሽ ዝተወዓዓየ ቓልሲ ምእታው ‘ዩ እምበር ምብራር ኣይኮነን። ብስጉምቲ ዝዕቀን መድረኽ ተሃድሶ የለን። ብዝተፈጠረን ብዝመፅእ ለውጢ ኣረኣእያን ምርድዳእን ብቑልፍነቱ ዝዕቀን መድረኽ ተሃድሶ እዩ። ስለዝኾነ እውን ቅድም ቀዳድም ኣብዚ ዘሎ ዝተዛብዐ ኣተሓሳስባ ክስተኻኸል ኣለዎ ‘የ ዝብል። ናይቶም ሕመቓት ቁልፊ መሰረት ኩሉ እቲ ብግዕዝይናን ብልሹው ኣሰራርሓን ሓዊስካ ናይ ፖለቲካ ፅግዕተኛ ምብስባስ ዝንባለ እዩ። ሰረት ናይቲ ግዕዝይና ስልጣን ንህዝቢ እንተይኮነ ምንጪ መንበርን ምንጪ ናይ ውልቀ ምቾትን ገይርካ ናይ ምርኣይ ዝንባለ ‘ዩ ነቲ ኩሉ ነገር ዝፈጠሮ። ብልሹው ኣሰራርሓ ክትክተል፣ ግዕዙይ ክትከውን ክትትግብር ወይ ክትፍፅም ‘ውን ከምዚ ዝበለ ኣረኣእያ ‘ዩ መሰረቱ። ምንቅስቓስ ተሃደሶ ዝተወለዐ ፖለቲካሊ ነዚ ከምዚ ዝበለ ሽግራት ካብ መሰረቱ ዘድርቕ፣ ኮለ ንግዕዝይናን ብልሹው ኣሰራርሓን መሰረት ዝኸውን ኣረኣእያ ንምቕባር ዘኽእል ቃልሲ ‘ዩ ኣብዚ ተሃድሶ ተወሊዑ።
በዚ መንፅር እዚ ክረአይ ከሎ እቲ ዝተኻየደ ቓልሲ ዕውት እዩ ክበሃል ይከኣል። እቲ ቀንዲ እዚ ኮይኑ እናሃለወ ግን ነቲ ኣዐርዩ ካብ መስመር ዝወፀ፣ ዝተበላሸወን ዝበስበሰን ኣመራርሓ ኮነ ኣባል መምሃሪ ብዝኸውን መንገዲ ስጉምቲ ምውሳድ፤ ምግላስ ኮነ ምሽግሻግ ኣየድልን ማለት ኣይኮነን። ካብዚ ብምብጋስ ውድብና ኣብቲ ኣዐርዩ ዘኽፈአ ብዝተፈለየ መንገዲ ስጉምቲ ክውሰደሉ ዝግባእ ስጉምቲ ወሲዱ እዩ። ኣብ ውስናት ዘኽፍኡ በቢደረጅኡ ዘሎ ካብ ላዕለዋይ መራሕነት ጀሚሩ ክሳብ ታሕቲ ሽግሽግ ገይሩ እዩ። ምናልባት ገለገሊኡ ካብ ማእኸላይ ኮሚቴ ካብ ስራሕ ፈፃሚ እንድሕር ዘይተሸጋሸገ ስጉምቲ ኣይኮነን ኢሉ ዝሓስብ፣ ምናልባት ቀሪቦም ኣብ ውሽጡ ከምዚ ዓይነት ፀገም እናሃለወ ተሸማጊሎም ተሰኻኺፎም ገዲፎምዎ ከይኾኑ ኢሉ ጥርጣረ ዘልዕል ሰብ ክህሉ ይኽእል እዩ። ገሊኡ ግን ከምኡ ዝብል ዘሎ ሓልዩ ኣይኮነን፤ ከምኡ ዝብል ዘሎ ወያናይ ዴሞክራሲ ከም ሓይሊ፣ ኣረኣእያን መስመርን ክጠናኸር ድሌት ስለ ዘለዎ ኣይኮነን፤ እቲ ገሊኡ ነቲ ወያናይ ዴሞክራሲያዊ መሪሕ ከፍርስ ስለ ዝደሊ እዩ። ዝኾነ ኾይኑ ኣብ ውሽጢ ህወሓት ኣፍቲ ኣኽፊኡ እዩ ዝበሎ ጫፍ እተን ክውሰዳ ዝግበአን ስጉምትታት ክወስድ ዝግበኦ ሽግሽግ ተወሲዱ እዩ፤ ዋላ ናብ ሕጊ ዝቐረቡ ኣካላት ካብ መራሕነት ‘ውን ኣለው እዮም። በቲ ካሊእ ገፅ ግን ሽግሽግ ክበሃል ከሎ ጥራሕ ነቒፍካ ምብራር ኣይኮነን። ብዓቕምን ተዛማዲ ሽግራትን ነቲ ሓፋሽ ከገልግል ዘይኽእል ኣመራርሓ በቢዝምጥኖ ንህዝቢ ብዘገልግል ብርኪ ብምደባ ብኣወዳድባታት ዝተመዓራረየ እውን ኣሎ። ስለዚ መሰረታዊ መስርሕ እቲ ተሃድሶ ፖለቲካዊ ቓልስን ናይ ኣረኣእያ ፅሬትን እዩ። ዝተጋገየ ኣመራርሓን ኣባልን ገምጊምካን ካብ ጉድለቱ ነፃ ኣውፂእኻን መሊስካ ናብ ሓደ ምምፃእን ሓዱሽ ዝቃለሰሉ መንፈስ ምፍጣርን ስለዝኾነ እቲ መሰረታዊ ሸቶ እቲ ተሃድሶ እዚ እዩ።
እዚ ኮይኑ ሓደ ኣብ ግምት ክኣቱ ዝግባእ ነገር ኣሎ፤ እቲ ብውልቀ ብሕጊ ተሓታትነት ዘስዕብ ጉዳይ ግዕዝይና እንተተረኺቡ ሕቶ የብሉን፣ ጥርጥር የብሉን፣ ብሕጊን ምምሕዳር መዳዩን ተሓታትነት ከስዕብ ከም ዘለዎ ይፍለጥ እዩ። ግን እቲ ከምዚ ዝበለ ናይ ግዕዝይና ሕመቕ ብገምጋም ብምንቕቓፍ ዝርግፍ ኢሉ፣ ጫሕ ኢሉ ክወፅእ ድዩ ትፅቢት ዝግበር? ስራሕ ፈፃሚ ህወሓት ኮነ ማ/ኮሚቴ እዚ ብውነ ሪኢዎ እዩ። ምኽንያቱ ገበን ግዕዝይና ዝተሓላለኸ እዩ። ብመስርሕ ገምጋምን ምንቕቓፍን ናይ ምርካብ ዕድሉ ፀቢብ እዩ፤ ዝተሓላለኸ ኣፈፃፅማ ዘለዎ እዩ። ብቐሊሉ ክርከብ እዩ ኢልካ ዝውሰድ ኣይኮነን። ስለዚ ብ ማ/ኮሚቴ ይኹን ስራሕ ፈፃሚ ህወሓት እዚ ብቐፃሊ ካልኦት ብዙሓት ናይ መቆፃፀሪ ኣሰራርሓታት ኣወዳድባታት ብምሕያል ብምጥንኻር ንቐፃሊ ቃልሲ ክረአ ዝተደምደመ እምበር የለን ተባሂሉ ዝተዓፀወ ኣይኮነን።
ሕዚ ስቕ ኢልካ በቶም ናይ ሐዚ ገምጋማት ጥራሕ ተሓታትነት ከስዕቡ ዝኽእሉ ጉዳያት ግዕዝይና ብገምጋም ቁልጭ ኢሎም ክርከቡ ኣይኽእሉን። እቲ ክርከብ ዝኽእል እቲ ፖለቲካዊ መሰረቱ እዩ፤ መሰረቱ ከዓ ብሰፊሑ’ዩ ተወቒዑ። ንግዕዝይና ከም ፖለቲካዊ መሰረት ኮይኖም ዘገልግሉ ሰፊሕ ናይ ኣረኣእያ ሕመቓት ብሰፊሑ ‘ዩ ቃልሲ ተገይርሎም። ግዕዝይና የብልናን ካብ ግዕዝይና ዝነፃህና ኢና ኢሉ ውድብ ህወሓት ኣይኣወጀን። እታ ክሳዕ ሐዚ ክኸዳ ዝግበአኒ ከይደ ኣለኹ ካብኡ ግን ግዕዝይና ናይ ባዕሉ ባህርያት መሰረት ገይረ ንቐፃሊ ክቃለሶም ኣለኒ ኢሉ እዩ ኣቐሚጥዎ ዘሎ። እዚ ኮይኑ ግን ምስ ግዕዝይናን ብልሹው ኣሰራርሓን እንተይተሰኻኸፍካ ነብሲ ወከፍ ከዓ ብወረ ዝሰምዖ ”ብፌስ ቡክ” ከይተረፈ ዝበሃል፣ ዝውረ እከለ ከምዚ ትበሃል ኢኻ ትሕመ ኢኻ ብዝብል ቀሪቡ እዩ። ተሰኻኺፍካ ዝተረፈ ነገር የለን። ኩለን ቀሪበን መብርሂ ክወሃበን ዝግባእ ነገራት ተዋሂቡወን ኣሎ። ካብኡ ንላዕሊ መረዳእታ ሒዝካ ክርአ ዝግበኦ ነገር ከዓ ንምርኣይ ክፍቲ እዩ። እቲ ቓልሲ ተጀሚሩ እምበር ናይ መወዳእታ ኣይኮነን። ስለዚ በቲ ሓደ ገፅ እቲ ጥዑይ ሓይሊ ወያናይ ዴሞክራሲ፣ ውድብና ክጠናኸር ዝደሊ ምናልባት በዚኣ ገፅ ከ ከይዶም ‘ዶ ይኾኑ ኢሉ ነቲ ዝጠራጠር፣ እዚ ገይርና ኢና። እታ እትስማዕ፣ እታ ትውረ ቀሪባ መብርህታት ክወሃባ ተገይሩ እዩ። ካብኡ ንላዕሊ መሰጎሚ ዘይረኸብናሉ ከዓ ዘለዎ እንተኾይኑ ተሓቢኡ ክነብር ኣይኽእልን እናተርኣየ ክኸይድ እዩ። ስለዚ እዚ ዝገበርና ምዃንና ህዝብና ክርዳእ ኣለዎ። እዚ ዝገበርና ምዃንና ኣባልና ኽርዳእ ኣለዎ። እዚ ዘይገበርና መሲልዎ ጥርጣረታት ሓዲርዎ እንተነይሩ ገይርና ኢና። እቲ ቓልሲ ‘ውን ኣይዓፀናዮን ክፍቲ እዩ። በዚ ምኽንያት ክሓድር ዝኽእል ጥርጥር እንተዘይህሉን ተኣማሚንና ተረዳዲእና ኣብ ሞንጎና ሓድነት ኣጠናኺርና እቲ ኣባል ‘ውን ኣብ ልዕሊኡ ዘሎ ኣመራርሓ እምነት ኣሕዲሩ ሓደ ኮይንና እንተተቓለስና ‘ዩ ሕዚ ዘዋፅአና። ብዝተረፈ ሓደ ነቲ ሓደ ብዝኾነን ብዘይኾነን ጥርጣረታት እናሕደረ ምኻድ ኣየድልን። ክንገብሮ ዝግበኣና ኣብዚ ገይርና ኣለና፣ ዝቐረየ እንተሃለወ ንቐፃሊ ቓልሲ እኒሀ፣ ክሳብ ንሱ ዝኸውን ከዓ ተኣማሚንና ተረዳዲእና ክንኸድ ኣለና። ከም ኣነ ሐዚ ሰፊሕ ግልፅነት ዝተፈጠረ ‘ዩ ዝመስለኒ፣ ዝሕመ ዝነበረ ኩሉ ተዘሪቡ ወፂኡ እዩ። ብውልቀይ እውን ከም ሓደ ናይ ተሃድሶ ውፅኢት ገይረ ዝወስዶ ኣብ ሞንጎ እቲ መሪሕነት ዝተፈጠረ ግልፅነትን ምርድዳእን እዩ።


c: text/html

text:
ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ብዝገበሮ መጸዋዕታ፡ ካብ 24-26 መጋቢት 2017 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ኣብ ዞባ ኣውሮጳ ዝርከቡ ኣባላት ማእከላይ ባይቶ፡ ፈጻሚ ሽማግለ፡ ኣባላት መሪሕነታት ዞባ፡ መሪሕነት ጨናፍርን መሰረታትን ሰልፊ ዝተኻፈልዎ ዕዉት ዋዕላ ተኻይዱ።
ዋዕላ፡ ዝተዛረበሎም ዛዕባታት እዞም ዝስዕቡ ኰይኖም ብፈጻሚ ሽማግለ ተጸኒዖም ዝቐረቡ ኢዮም ነይሮም።
1. ዲሞክራሲ፡ ግዝኣተ-ሕግን ትካላዊ ኣሰራርሓን ኣብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፤ (8 ገጻት)
2. መትከላትን ፖሊሲታትን ዝምድናታት ሰዲህኤ ምስ ጐረባብቲ ሃገራትን ተቓወምቲ ውድባትን፤ (4 ገጻት)
3. ኣብ ተሓድሶ ሰልፊ እንታይ ክንገብር ንደልን ንኽእልን።(6 ገጻት)
ዋዕላ፡ ብቐዳምነት ብመሪሕነት ዝቐረበሉ ዝተጸንዐን ጽጹይን ወረቓቕቲ ኰነ፡ ንምእራሙን ንምህብታሙን ብተኻፈልቲ ዝተገብረ ኣበርክቶ ናእዳኡ ይገልጽ።
ኣብ ውሽጢ ሰዲህኤ ዝግሃዱ ቅልውላዋት ደረጃኦም ብዘየገድስ፡ መፍትሒኦም ኣብ ክሊ ሕጋውን ትካላውን ኣሰራርሓ ሰዲህኤ ጥራሕ ክኸውን ከም ዝግባእ ብምግንዛብ፡ ኣባላቱ፡ ንቅዋምን ትካላዊ ኣሰራርሓን ሰልፊ ከምእዘዙን ከከላኸልሉን መጸዋዕታኡ የቕርብ። ሕግን ትካላዊ ኣሰራርሓን ኣብ ዘይብሉ ኵነታት ሰላም፡ ሰብኣዊ መሰላትን ዲሞክራስን ክነግሱ ማለት ዘይሕሰብ ምዃኑ ድማ የዘኻኽር።
ምሕዳስ ሰልፊ፡ እዋናዊ ጠለብ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ መሪሕነት ሰልፊ ብዕቱብነት ክተሓሓዞን ናይ ቀረባን ናይ ርሑቕን መደባት ሰሪዑ ክዋስኣሉን ዋዕላ ኣተሓሳሲቡ። ንጕዳይ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ከኣ፡ መሪሕነት ሰልፊ ክብ ዝበለ ኣድህቦ ክገብረሉ ተማሕጺኑ።
ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ንዝህልወና ዝምድና ድማ፡ ኣብ መትካላት ናይ ሰላም፡ ሕድሕድ ምክብባር፡ ጣልቃ ዘይምእታው፡ ኣህጕራዊ ውዕላትን ብይናትን ምኽባርን ንረብሓ ናይ ህዝብታት ዘቐድምን ክኸውን ከምዝግባእ ዋዕላ ደጊሙ ኣስሚርሉ። ንልዑላውነት ኤርትራ ዝከላኸል፡ ንናጻ ፖለቲካዊ ውሳኔ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ዝጣበቕ፡ ንሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ዝሕለቕን መስመሩ ክሕሉን ከይሰልከየ ክሳብ ዓወት ክቃለሰሉን ምዃኑ ዋዕላ ኣረጋጊጹ። መሪሕነት ሰልፊ፡ ነዚ ኣብ ምትግባር ዝተጸንዐን ተዓጻጻፍን ፖሊሲታት ክኽተልን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓሓሊፉ ዝርአ ዘሎ ረጽምታት ናብ ዓማሚ ውግእ ከይሰጋገር መራሕቲ ክልቲኦም መንግስታት ሓላፍነቶም ክስከሙን ድማ ኣዘኻኺሩ።
ሰዲህኤ፡ ምስ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዝህልዎ ዝምድና፡ ንውድቀት ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስን ንምርግጋጽ ሰላምን ምርግጋእን ቀዳምነት ዝህብ ክኸውን ከምዝግባእ ዋዕላ እምነቱ ገሊጹ። ኣብ’ዚ እምነት’ዚ እተሰረተ፡ ንናይ ሎምን ናይ ጽባሕን መደባት ዘይሓዋውስን ቀጻሊ ዘተን ርክባትን ክግበር ድማ ጸዊዑ። ናይ ሕድሕድ ምትእምማን ብምስፋን፡ ንህዝቢ ኣብ ጐድኒ ፍትሓዊ ቃልስና ከምዝዓስል ንምግባር፡ ኣብ ሓባራዊ ረብሓ ዝተመርኰሰ ሓባራዊ ስራሕ ምጅማር ዘለዎ ዓቢ ኣገዳስነት ብምግንዛብ መሪሕነት ሰዲህኤ ነዚ ዘሎናዮ ኣሻቓሊ ሃለዋት ዝቕይር ግብራዊ ተበግሶታትክወስድ፣ ንምዕዋቱ ድማ ክብ ዝበለ ጻዕርታት ክገብርዋዕላ ትጽቢታቱን እምነቱን ምዃኑ ገሊጹ።
ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ዋዕላ ርእይቶታት ብምሃብ ዘሀብተሞን ዘመሓየሾን ወረቓቕቲ፡ ናብ መሰረታት ሰልፊ በብደረጃታቱ ክወርድ ተላብዩ። ብተወሳኺ ኣብ እዋን ሽግርን ቅልውላውን፡ ዞባ ኤውሮጳ ንውድብ ዘድሕን ስጉምታት ከወስድ ከም ዝጸንሐ ታሪኹ ዝዝክሮ ከይኑ፡ ሕጂ ኣብ'ዚ ፈታኒ እዋን እውን ንድሕነት ሰልፍን ንጥፈታት ሰልፊ ንምሕያልን፡ ካብ’ቲ ኣብ ዋዕላ ዝተኻፈለ ኣባል ልዕሊ 5000 ዩሮ ተወፍዩ። እዚ ንሰልፍን ንጥፈታቱን ንምሕያል እተወስደ ሰናይ ተበግሶ፡ ኣብ ዞባ ኣውሮጳ ዝርከቡ ኣባላት ጨናፍር ሰልፊ እውን ዓዓቕሞም መታን ከበርክቱ፤ ዋዕላ፡ ብኽልተ ኣባላት ዝቖመት ናይ ጐስጓስ ሽማግለ መዚዙ ንስራሕ ኣዋፊርዋ ኣሎ።
ቃልሲ ኣንጻር ምልኪ ይዓንብብ!!
ሃገርና ሓርነት ትከደን!!
ዝኽርን ዘልኣለማዊ ክብርን ንሰማእታትና!!
ዋዕላ ሰዲህኤ-ዞባ ኣውሮጳ
26 መጋቢት 2017

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
``ዘተ ብሓባር ናይ ምሕሳብ ጥበብ ኢዩ።`` ዊልያም ኣይዛክስ(MIT)
*********
“ዕዉት ምኣዲ ዘተ ምስ ኣሳለጥቲ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ!
ሓምለ (July) 15: 2016
*********
ዝኸበርኩም ኣብ መላእ ዓለም እትርከቡ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን፡-
ብመሰረት`ቲ ኣቐዲምና ኣብ ኣሰናን ኣዝማሪኖን ዘርጊሕናዮ ዝነበርና ናይ ምኣዲ ዘተ ዕደመ፡
ኣብ ዕለት ሓምለ 9፡ 2016 ኣብ ቦስቶንን ከባብን ናይ ዘካየድናዮ ምኣዲ ዘተ ሓፈሻዊ ጸብጻብ ነቕርበልኩም። ድኻሞም ከይጸብጸቡ፡ ንዕድመና እኽቢሮም ዝመጹ ኣጋይሽና - ኣሳለጥቲ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ - ክብርትን ክቡራትን - ወ/ሮ ተኽኣ ዮውሃንስን፣ ፕሮፈሶር ኣርኣያ ደበሳይን፣ ኣቶ ተወልደ ስእላይን ኢዮም ነይሮም።
ኣጋይሽና ካብቲ ናይ መደብ ጊዜ ቅልጥፍ ኢሎም ስለ ዝመዙ ምስ ዝጸንሑ ተሳተፍቲ ናይ ምልላይን ዕላልን ዕድል ብምርካቡ፡ ነት መደብ ዘተ ፍዅስ ዝበለ መንፈስ ከስርጸሉ ክኢሉ`ዩ። ናብ ቀንዲ ኣርእስቲ ዘተ ቅድሚ ምእታው፡ ኣጋይሽና ኣገዳስነትን ኣድላይነትን ምቛም ማእከላት ማሕበረ ኮም ኤርትራውያን ንኹሉ ርዱእ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ኣብ ቦስቶንን ከባቢኡን እንርከብ ኤርትራውያን ነዚ ተኣኪብናሉ ዘለና ማእከል ማሕበረ ኮም ከነቕውምን ከነካይድን ምኽኣልና ዘሕብን ስራሕ ምዃኑ ሞራል ዝህብ ርእይቶ ኣስኒቕሙና።
ከምቲ ኣብ ሰነ 23፡ 2016 ካብ ኤውሮጳ ልዕሊ 10 ሽሕ ኤርትራውያን ኣብ ጀነቫ ዘካየዱዎ ሰላማዊ ሰልፊ ንፍትሒ፡ ከምኡ`ውን ኣብ እስራኤልን ኢትዮጵያን ዝተራእየ ምብርባር ቃልሲ፡ ምስ ተበተነ ንኸይዝሕል ኣብ ዘዝነብረሉ ከባቢታት ተጠርኒፉ ምቓጻሉ ኣድላይነቱ ን ኣብ ምሉእ ዓለም ዘሎ ኤርትራዊ ዝምልከት ምዃኑ`ውን እዚ ኣብ ቦስቶን ዝተኻየደ ዘተ ዝሕብሮ መንፈስ ኢዩ።
ኣጋይሽና በብወገኖም፡ ናይቲ ምሸት ኣርእስቲ ዘተ ዘተኲረሉ፡ ብመሰረቱ ሃገርና ካብዚ ኣትያቶ ዘላ ከቢድ ዓዘቕቲ ነጻ ንምውጻእ ዝዓለመ፡ ብባህሪኡን ትሕዝቶኡን ውጹእ ኣካል ናይ ፖለቲካዊ ምንቅስቅስ ኾይኑ፡ ሃገርና ንምድሓን ናይ ኩላትና ኤርትራውያን ሓላፍነት ምዃኑ ጸቒጦሙሉ። ልክዕ፡ እቲ ሎሚ እንዝትየሉ ኣርእስቲ ሓዲስ ዘይኮነ፡ ብፍላይ ብሰሪ`ቲ ንዓለም ዘናወጸ ናይ ላምፓዱሳ ህልቂት ኤርትራውያን ኣደታት ምስ ቆልዑን ህጻውንትን ደቀንን፡ መንእሰያትን ዝሰዓበ፡ ነፍሲሄር ዶክተር ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ) ኣብ ሓጺር ጊዜ ውዕዉዕ ጐስጓስ ኣብ አውሮጳን ኣመሪካን ብምክያድ፡ ኤርትራዊ ኣብ ዘዘሎዎ ተወዲቡ ኪቃለስ ከም ዝግባእ መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ`ዩ።
ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኸኣ በዚ መንፈስ`ዚ ተደሪኹ፡ ስቓይ ህዝቢ ኤርትራ ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ንኸኸትም፡ ኤርትራውያን ኣብ ዘዘሎናዮ ቦታ ብንጥፈት ክንዋሳእ መንገዲ ዝጸርግ ኣወዳድባ ምዃኑ ኣብሪሆም። ዕላማና ናይ ህዝቢ ኤርትራ ስቓይ ኣብ ዝሓጸረ ጊዜ ኣብ ምኽታሙ ክንሕግዞም ድኣ`ምበር፡ ናይ ውድባትን፡ ሰልፊታትን በርጌሳውያን(ሲቪካውያን) ማሕበራትን ጻዕሪ ከነዳኽም ኣይኮናን ኢሎም። ዓለምለኻዊ ተበግፍሶ ንስልጣን ዝወዳደር ኣካል ዘይኮነ፡ ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ናይ ዝካየድ ህዝባዊ ቃልሲ ዘሳልጥ(ዘሳሲ) ምንቅስቓስ ከም ዝኾነ ገሊጾም። ነዚ በብወገኑ ተጀሚሩ ዘሎ ተበግሶታት ምእንቲ ሸቶኡ ክወቅዕ፡ ንናይ ኩላትና ምንቅስቓሳት ዝጥርንፍ፡ ካብ ህዝቢ ብህዝቢ ንህዝቢ ዝተላዕለ ባዕልና ንመርጾን ምሉእ ድጋፍና እንህቦን መሪሕነት ክህልወና፡ ግዜ ዘይህብን ይጽንሓለይ ዘይበሃል ኣገዳስን ህጹጽን ጉዳይ ምዃኑ ጸቒጦም ተዛሪቦሙሉ።
ንኣብ ወጻኢ ሃገራት ፋሕ ኢልና እንርከብ ኤርትራውያን ዝጥርንፈናን ዝመርሓናን ዓለምለኻዊ መሪሕነት ጊዜኡ ዝሓለፎ ኣገዳሲ ዕማም ኢዩ ብምባል፣ እዚ ብህዝቢ ዝተመርጸን ምሉእ ናይ ህዝቢ ድጋፍ ዘለዎን ሕጋዊ መሪሕነት ክመጸሉ ዝኽእል ኣገባብን ብኸመይ ኪዕወት ከም ዝኽእልን፡ ዘጋጥሙ ዕንቅፋታት ብኸመይ ክስገሩ ከም ዝኽእሉን፡ ሕመረት ናይዚ ምሸት ዘተና ምኻኑን፡ ሓሳባቶም ከካፍሉናን፡ ካባታትና ከኣ ሓሳባት፡ ምዕዶን ለበዋታትን ክሰምዑ ቅሩባት ምዃኖም ገሊጾም።
ንኣገዳስነት ናይ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ኤርትራውያን ብዝምልከት፡ ቀንዲ ጠንቂ ናይቲ ኣብ ሃገርና ኩላትና እንደልዮ ለውጢ ከነምጽእ ዘየኽኣለና ተጠርኒፍና ክንቀሳቕስ ብዘይ ምኽኣልና ምዃኑ ገሊጾም። ሕጋዊ ቅቡልነትን መዝነትን ዝሽከም መሪሕነት ንምምራጽ መጀመርታ ብደረጃ ከተማታት ኣብ ዝተፋላለያ ሃገራት ዓለም እንርከብ ኤርትራውያን ኣብ ነንቕመጦ ከተማታት ተወዲብና ብዲሞክራስያዊ ኣገባባት ኩሎም ነቶም ኣብቲ ከባቢ እንነብር ኤርትራውያን ዝውክል መሪሕነት ክንመርጽ ከም ዝባእ ብዝርዝር ገሊጾም። - ኣብዚ ዝግበር ናይ ሓደ ከባቢ መራሕቲ ምምራጽ መስርሕ ኩሉ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ኤርትራዊ ዝሳተፎ ንክኸውን ዓቢ ጎስጓስን ጻዕርን ክካየድ ይግባእ። ብፍላይ ከኣ ነቶም ናይ መርበብ ሓበሬታን ራድዮን ዘይጥቀሙ ዜጋታት ንምዕዳም ዕቱብ ዝኾነ ጽዕሪ ክካየድ ኣለዎ። ከከም ኣድላይነቱ ብዓረብ፡ እንግሊዝ፡ ትግረ፡ ትግርኛን ዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ቛንቋታት ተጠቒምና፡ ንኹሎም ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ክንዕድምን፡ ኣገዳስነት ናይ ተሳታፍነቶም ክንገልጸሎም ከነረደኦምን ይግባእ - ኢሎም።
ቀጺሎም፡ ኣብ በብሃገሩ ዝርከቡ ኤርትራውያን ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ሓባራውን ዲሞክራስያውን መንገዲ በብዘለዉዎ መራሕቶም ምስ መረጹ፡ ቀጺሉ ዘሎ ዕማም ወከልቲ ከተማታት/ከባቢታት ናይ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ተኣኪቦም ብደረጃ ሃገር መራሕቶም ምምራጽ እዩ። ስዒቡ፡ ንኣብነት፡ ኣብ ኩለን ሃገራት ኤውሮጳ ዝተመርጹ መራሕቲ ሕጋዊ ተቐባልነት ዘለዎ መሪሕነት ኤርትራውያን ኣብ ክፍለዓለም ኤውሮጳ ይመርጹ። ብተመሳሳሊ ኣገባብ፡ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን ነቲ ዝርከብዎ ሃገር ሕጋዊ ተቐባልነት ዘለዎም መራሕቶም ይመርጹ -ኢሎም።
ኣብ መወዳእታ ወከልቲ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ኣብ ኤውሮጳ፡ ሰሜን ኣሜርካ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኤስያ፡ ኣውስትራልያ፡ ኣፍሪቃን ደቡብ ኣሚርካን ኣባላት መሪሕነት ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ይመርጹ።
ንሓላፍነት ናይ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ኤርትራውያን ኣብ ውጻኢ ሃገራት ብዝምልከት ዝሃቡዎ መግለጺ ከምዚ ይብል፡- ሓላፍነት ናይ ዓለምለኻዊ መሪሕነት፡ ምስ ፖለቲካውያን ናይ ተቓውሞ ውድባት፡ ብምስጢር ከኣ ምስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ደለይቲ ፍትሒ ብምምይያጥ፡ ከምኡ`ውን ካልኦት ኣድማዕቲ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት ብምጥቃም፡ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ እዚ ጨቋኒ ስርዓት ከቢድ ጽቕጢ ክገብር ድፍኢታት ገይሩ፡ ን ዘድሊ መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ይጽዕር። ብተወሳኺ ፡ ብ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ዝቖመ ጉጅለ መጽናዕቲ ኣድላዩ ምርምርን መጽናዕትን ብምክያድ ጠቐምቲ ዝተባህሉ ምኽሪ- ሓዘል ጽሑፋት ብምቕራብ ክተሓጋግዝ ትጽቢት ኣሎ። ዓለምለኻዊ መሪሕነት ብስም ኩላትና ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ይኹን ሕብረት ኣፍሪቃ ብዛዕባ ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ክጣበቕን ክማጎትን ትጽቢት ናይቲ ዝመረጾ ህዝቢ ክኸውን ናይ ግድን እዩ። ብመንገዲ ሰፊሕ ዲፕሎማስያዊ ዘመተ (lobbying) ሓገዝ ናይ ኩሎም ዓቕሚ ዘለዎም ውዱባትን ሃገራትን ብስም ኣብ ወጻኢ እንርከብ ኤርትራውያን ኣብ ምሕታትን ምውሓስን ኣድማዒ ተራ ከም ዝጻወት`ውን ነኣምን - ብምባል መግለጺኦም ዛዚሞም።
ድሕሪ`ዚ መድረኽ ንሕቶታትን ርእይቶታትን ተኸፊቱ፡ ብውዕዉዕ ተሳትፎ፡ ብዛዕባ ምስ ውድባትን፡ ሰልፊታትን፡ በርጌሳዊ ማሕበራትን፡ ብዛዕባ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ምስ ዘለዋ ህዝባዊ ምንቅስቓሳት ሓቢሩ ንኽሰርሕ ዝገበሮ ጻዕርታት፣ ኪህሉ ዝኽእልን ዝግብኦን ናይ ስራሕ ዝምድናታት ንዝቐረበ ሰፊሕ ሕቶታት መልሲ ተዋሂቡ ተሳተፍቲ ምስ ዓገቡ፣ ጠቓሚ ርእይቶታት ድሕሪ ምቕባል፡ ብምዉቕ ምስጋና ነጋይሽ፡ መደብ ምኣዲ ዘተ ተዛዚሙ።
ስዉኣትና ብትንሳኤ ሓርነት ህዝቢ ይደበሱ!
ምልኪ ይፍረስ!
ግዝኣተ ሕጊ ይንገስ!!
እዚ ዝስዕብ ልቦና ኸኣ ኣብ ልብና የሕድሮ፡-
“I prefer to be a dreamer among the humblest, with visions to be realized, than lord among those without dreams and desires.” Khalil Gibran
“The optimist sees the rose and not its thorns; the pessimist stares at the thorns, oblivious of the rose.” Khalil Gibran
“Keep me away from the wisdom which does not cry, the philosophy which does not laugh and the greatness which does not bow before children.” Khalil Gibran


text:
‘መጀመርታ ምስ መጹ’ ማለት First they came እትብል ግጥሚ ብማርቲን ኒሙለር እተባህለ ጀርመናዊ ቀሺ እትገጥመት ኮይና ጀርመናውያን ብፍላይ’ኳ ምሁራት ኣብ እዋን ናይ ናዚ ሂትለር፤ ኣብ ነብሰይ እንቋዕ ኣይበጽሓኒ ኢሎም ብዝፈጠርዎ ኣመለ-ስቕታ፤ ንዝሰዓበ ህልቂት ህዝቢ ብነቐፌታዊ ዓይኒ እትትርኽ ህብብቲ ግጥሚ እያ። መንፈሳ ክትርጎም ከሎ ከምዚ ዝስዕብ ይመስል።
መጀመርታ ማሕበርነታውያን ኣህሊቖም
ብጩቕ ኣይበልኩን
ምኽንያቱ ማሕበርነታዊ ስለዘይነበርኩ
ደሓር ናብ ቅትለት ሰራሕተኛታት ሰጊሮም
ሕጂ ውን እሕሕ ኣይበልኩን
ምኽንያቱ ሰራሕተኛ ስለዘይኮንኩ
ደሓር ኣይሁድ ብእያድ ቀንጺሎም
ሽዑ ውን ቃል ኣየውጻእኩን
ምኽንያቱ ይሁድ ኣይኮንኩን
ደሓር ናብ ነብሰይ መጺኦም ዝከላኸለይ ድማ ኣይረኸብኩን
ምኽንያቱ ኩሎም ጸኒቶም እንድዮም ኣብ ጥቓይ እኳ ኣይነበሩን
እዚ ሓቅ’ዚ ኣብ ኤርትራ እንዳበዝሐ ዝመጽእ ዘሎ ነገርዩ። እቲ ሰንሰለት ንምሕጻሩ ካብ ድሕሪ ናጽነት ጥራይ እንተጀመርናዮ እኳ እቲ ህቡብ ግጥሚ በዚ ዝስዕብ ክርዕም ይኽእል።
መጀመርታ ስንኩላን ማይሓባር ኣህሊቖም
ብጩቕ ኣይበልኩን
ምኽንያቱ ስንኩል ኣይነበርኩን
ደሓር ናብ ቅትለት ኣገልግሎት ሰጊሮም
ሕጂ ውን እሕሕ ነይበልኩ
ምኽንያቱ ኣገልግሎት ስለዘይኮንኩ
ደሓር መራሕቲን ጋዜጤኛታትን ሓይሮም
ሽዑ ውን ሓንቲ ኣይበልኩን
መራሕን ጋዜጠኛን ኣይኮንኩን
ደሓር ናብ ነብሰይ መጺኦም ዝከላኸለለይ ድማ ኣይረኸብኩን
ምኽንያቱ ኩሎም ጸኒቶም እዮም ኣብ ጥቓይ ከማን ኣይነበሩን።
ኣብ ኤርትራ ስቓይ ንምንዋሕ ጠንቂ ኮይኖም ዘለዉ ናይ ካልኦት ስቅያት ከም ስቅያትካ ዘይምርኣይ፤ ንናይ ካልእ ሽግር ከም ልሙድ ርኢኻ ናብ ነብስኻ ክሳብ ዘይመጻካ ምስ ውስጠ ሕልናኻ ዘይምዝታይ ስለዘሎ እዩ። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ኣፍንጫ ተተሃሪማ ኣፍንጫ ንበይና እያ ክትሳቐ ትግደፍ ዘላ። እታ ጥቓኣ ዘላ ዓይኒ ኣይተልቅስን – እታ ጥቓኣ ዘላ ልሳን ውን ኣይተድምጽን ኣላ።
ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝቢ ናብዚ ስቕታ ዝደፍኦ ዘሎ እቲ ኣብ ልዕሊኡ ዘንጸላሉ ሹቕሮራን ራዕድን እዩ። ኣብ ውሽጢ ዘሎ ኤርትራ ኣፍንጫ ተሃሪማ ኢላ ዓይኑ እንተነቢዓ ስለምንታይ ነቢዕኪ ተባሂላ እታ ዓይኒ ውን ስለትደሃኽ ወላ እውን እንዳነብዐ፤ ንብዓቱ ንውሽቲ ከዛሪ ተገዲዱ ይርከብ። ሰባት ምስተኣስሩ ክንደይ ኢዩ ፍርዶም እንታይ ጌሮም ኢሉ ንዝሓተተ ንባዕሉ ናብታ ጉድጓድ ስለዝድርበ ሕልንኡ ሓይኹ እንዳበልዕ ናይ ዝፈትዎ ስድርኡ ደሃይ ውን ከይገበረ ብውሽጡ እህህ እንዳበለ ይነብር ኣሎ። ከምፈለ እንተሓቲቱ ድማ ንባዕሉ ኣብታ ጸልማት ሼላ ይድርበ። ብሰንኪዚ ድማ ማእሰርቲ ምጥፋእን ምስዋርን ንቡር ኣካል ህይወቱ ክሓሰቦ ቀሪቡ ኣሎ።
እቲ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዝገርም ናይቶም ኣብ ጥቓ ሓዊ ዘየለዉ ግን እቲ ሰብ ዝበልዕ ሓዊ መመሊሱ ክሳወር ዝጽውዑን ዝዝምሩን ሰባት እዮም። ንነብሶም ኣብ ምቾትን ማሙቕን ኮይኖም ሃገራዊ ኣገልግሎት ክቕጽል ኣለዎ ዘብሉ፥ 7 ወይ 8 ኣሕዋት ብኹሎም ኣብ ወጻኢ እንዳተቐመጡ ነታ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘላ ኣደ ሓደ ውላድ ወዳ ይኺድ እምበር ንዓዱ የገልግል እናበሉ ዝወራዘዩ ብዙሓት ኢዮም። ኣብ ዘለዉዎ ሃገር ወጻኢ ገዛ ኣጥርዮም ኣብ ውሽጢ ሃገር ክራማት ጥራይ ዝኸፍትዎ መረባዓት ኣስሪሖም ብኣንጻር እቶም ነታ ሃገር ዝኸፈሉን ዝደመዩን ግዳም ሓደር ኪኽኑ ዘይስመዖም ሕልና ኣልቦ ሰባት ረብሐኦም እምበር ስቓይ ካልኦት ዘይዓጦም እዮም።
ኣብዝሓለፉ ኣዋርሕ ሓንቲ ኣደ ምስ 3 ደቃ እትርከቦም ኣማኢት ኤርትራውያን ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ከለዉ፤ ኣብታ ወተሃደራት ኢጣልያ ነዞም ሬሳታት ካብ ባሕሪ የውጽኡሉ ዝነበሩላ ለይቲ ክስዕስዑ ዝሓደሩ ኤርትራውያን ናይዚ ዝለዓለ ጫፍ ነብሰ ፍትወት ኣብነት ኢዮም። ነዞም ኣብ ባሕሪ ዝጠሓሉ ዜጋታት ካልእ ይትረፍ ብልቦም ንዐኦም መንግስተሰማይ የዋርሶም ንስድረኦም ድማ ጽንዓት ይሃቦም ኢሎም ኣኽብሮቶም ክገልጹን ንኽብሪ እዞም ሰባት ብዉሑዱ ነታ ቅነ ጥራይ ሳዕስዒታቶም ደው ከብሉ ምተገበአ። ንኸብዱ ጥራይ ዝነብር ሰብ ግን ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ናይ ሕልና ስምዒታት የብሉን።
‘መጀመርታ ምስመጹ’ ወይ First they came እትብል ሓረግ ነዞም ሰቦም ክሳብ ዘይኮነ ካልእ ሰብ ተሳቕዩ ዘይስመዖም፥ ውላድ ካልኦት ኣብ ባሕርታት እንዳጠሓሉ ወይ ውን ኣብ ማእሰርቲ ንእስነቶም እንዳበለዩ ንባዕሎም ውሉዶም ሓቂፎም ብሕንቃቐ እንዳዕበዩን እንዳምሃሩን ንኻልኦት ባዕሎም ይፈልጡ ንዝብሉ ሰባት ትምህርቲ ዝህብ ጽሑፍ’ዩ።
ኤርትራዊ ኣብ ባህሉ ሰቡ እንዳተሳቐየ ንዘይስመዖ ሰብ ዝኹንን ያታ ኣለዎ። ኣደ ንጉሰ ኣዴና ኣይኹና ወደን ክሕረድ ንሰን ይቑነና ዝብል ኣፈታሪኽ ቃንዛ ወገኑ ዘይስመዖ ተኾይኑ ዘይሰብ ስለዝኾነ ዝውገዝ ምንባሩ ዘረድእ፤ ህዝቢ ኤርትራ ብሓባር ዝቕንዞ ብሓባር ዝሕጎስ ሙኻኑ ዝነግር ዛንታ እዩ። መንእሰያት ኣብ ባሕርታትን ምድረበዳታትን እንዳተቐዝፉ ግልብጭ ተቖኒነን ዝስዕሳዓ ፥ወይ ውን ቆልዑት ኣብ ሃገረን ተስፈአን ምስተመንዘዐ ኣብ ካልእ ሃገር ተስፋ ከናድያ ኣብ ጉዕዞታት ሲናያት ኩሊተን ተጠቢሐን እንዳተመንዘዓ እታ ዝነኣሰት ምድንጋጽ ዘየርእዩ ሰብኣዊ ባህርያቶም ዘሰክፍ ኢዩ።
ደቂ 8 ሕንጫላት ኣብ መዓስከራት ሱዳንን ኢትዮጲያን ዕለታዊ ድራር ክቕበሉ መስርዕ ሒዞም እንዳተሰርዑ፥ እታ ብኩርዓታን ክብረታን እትፍለጥ ኤርትራ ደቃ ብውርደትን ሕሰርን እንዳተመሰሉ፥ ደቂ ደቆም ዝኾና ብበደዊን እንዳተጋሰሳ ኣብ ግንባሮም ጋማ ጨርቂ ኣሲሮም ኣብ ፌስቲቫላት እምብልታ ዝነፍሑን ሰበስልጣን ህግደፍ ከሳዕስዑ ዘዳኽሩን ኣቦታት እምበርዶ ንሶም እቶም ናይ ቀደም ኤርትራውያን ኢዮም ዘብል ኢዩ።
ሞራል ናይዚ ከም ኣብነት ኣብ መእተዊ ናይዚ ጽሑፍ ዝተጠቐሰ ግጥሚ ድማ ሓደ ንጹር መልእኽቲ እዩ ዘለዎ። ናብ ነብሰይ ኣይበጽሓትንን ኢሉ ወገኑ፥ ደቁ፥ ደቂ ደቁ፣ ሃገሩ፥ ብዓቢኡ ሕድሪ ሰማእታቱ እንዳተጎ-ዘየ ሓላፍነት ዘይስመዖ ሰብ፤ ንግዚኡ እኳ ብምቾት እንተነበረ ዘይሰድድን ዘይምሕርን ስቓያት ካልኦት ውዒሉ ሓዲሩ እንተስ ብሕልና እንተስ ብመዓልቱ ክሓቶ ሙኻኑ ርዱእ እዩ። ሓደራ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከምቀደምና ኣፍንጫ ተተወቒዓ ዓይኒስ ትንባዕ ደኣ።


text:
SMS ዓቕሊ ጽበት ህግደፍ
ነቲ ኣብ ጋቢና ወይውን ኣብ ባኮ ተዓሺጉ ብመቓልሕ ናይታ እንኮ ዝኾነት ብሓንቲ ልሳ ናይ ሓሶት መጋቤሪያ ቲቪ ኤረን ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ጸሚሙ ዝነብር ዘሎ ህዝብና፡ ማዕከናት ዓለም ከይሰምዕ ዝተሓረሞ ህዝቢ፡ ጉጂለ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ነቲ ብመርማሪ ኮምሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት Crimes Against Humanity ከምዝፈጸመ ዘማሓላለፎ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ኣብ ዝመጽእ መስርሕ ኣብ ኣህጉራዊ ገበናዊ ቤትፍርዲ ዘ-ሄግ ቀሪቡ ክፍረድ ከም ዝኾነ ዝራዓደ ምልኪ ኢሰያስ ህዝቢ ከይፈልጦ ነቲ ብኮምሽነር ዝሓለፈ ውሳነ ዝኣልሞ ዘሎ ውዲታት ህዝቢ ንምድንጋር ሕቡራት ሃገራትን ኣመሪካን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ክጽምብርዋ ደሊዮም ብዝብል ጎስጓስ ካብ ኤምባሲታቱ ዝማሓላለፍ ዘሎ በቶም ኮራኹሩ ዝኾኑ መንደልሓቕቲ ንቀረብቶምን ነቶም ኢሰምዑናዮም ዝብልዎም ሰባት ኤሰመስ SMS እንዳሰደዱ ፕሮፓጋንዳ ይዝርጉሑ ኣለዉ። ኣብ ሽወደን ዝርከብ ህዝቢ ብሽወደን ዝተጻሕፈ ከምዚ ይብል… Nu eller aldrig, historia upprepar sig, västländer, USA och FN i spets har aldrig velat ha en självständig Eritrea. De vill ha Eritrea som en del av Etiopien. Nu är upp till oss att försvara vårt kära land, vårt folk och vår regering. Detta är en direkt angrepp på Eritrea som stat. Det har ingenting med mänskliga rättigheter att göra. Det är falsk anklagelse bara för att , de vill inte ha ett fritt och oberoende Eritrea. De vill ha en till Libyen, Irak eller Syria. Vi ska visa vårt stöd till Eritreanska folket. De ska inte beröva oss våra rättigheter att få vara Eritreaner. Nu måste alla åka till Geneve och visa de att vi har varit om det här tidigare, vi har betalt dyrt med vårt blod och vunnit förr och vi ska besegra de nu som tidigare. Alla måste åka nu till Geneve , de som inte kan åka får medverka så att andra åker. Aset N’Hafash ብትግርኛ ከምቲ ዘለዎ ዝተተርጎመ… ሕጂ ወይ ኣበደን፡ ታሪኽ ንኽድገም፡ ሃገራት ምዕራባዊያንን፡ ኣመሪካን፡ ሕቡራት-ሃገራትን ናይ ኤርትራ ነጻነት ኣሚነሙሉ ኣይፈልጡን። እቲ ድሌቶም ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ ክትከውን ኢዮም ዝጽዕሩ። ስለዚ ሕጂ’ዩ ሰዓቱ ነታ ንፈትዋ ሃገርናን ንህዝብናን ንመንግስትናን ክንካላኸል ዘለና። እዚ ብቀጥታ ምውራር ንኤርትራ ከም ሓንቲ ልኡላውነት ሃገር ምጉባጥ ኢዩ። እዚ ምስ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብፍጹም ዘራኽብ የብሉን። እዚ ፋልሶ ዝኾነ ናይ መርማሪ ኮምሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክሲ፡ እቲ ዘይድሌቶም ጥራሕ ሰላምን ናይ ኤርትራ ብልጽግና ክሪኡ ዘይዋሓጠሎም ምዃኖም’ዩ። እቲ ድሊየቶም ሓንቲ ተወሳኺት ከምእኒ ሊቢያን፡ ኢራንን ሱሪያን ኢዩ። ከነርኢዮም ኣለና ሕቡናት ህዝቢ ምዃንና። ነቲ መሰልና ክወስዱልና የብሎምን ኤሪትራውነትና። ናይ ግድን ኩልና ሕጂ ናብ ጀነቫ ከድና ከነርኢዮም ኣነና ከምቲ ዝሓለፈ ቅድሚሕጂ። ዝኸበረ ከፊልና ኢና ብደምና ዝሳዓርናዮም ሕጂውን ከምቲ ዝሓለፈ። ኩሉ ናይግድን ናብ ጀነቫ ክኸይድ ኣለዎ። እቶም ክኸዱ ዘይክእሉ ንኻልኦት ክታሓባበርዎም ኣለዎም ንኽኸዱ። ዓወት ንሓፋሽ
ትርጉም ብእንግልዘኛ… Now or never, history repeats itself, the Western countries, the United States and the United Nations in lace has never wanted an independent Eritrea. They want Eritrea as part of Ethiopia. Now it is up to us to defend our dear country, our people and our government. This is a direct attack on Eritrea as a state. It has nothing to do with human rights to do. It’s false accusation simply because they do not want a free and independent Eritrea. They want to Libya, Iraq or Syria. We should show our support to the Eritrean people. They should not deprive us of our rights to be Eritreans. Now everyone must go to Geneva and show the that we have been about this earlier, we have paid dearly with our blood and won before, and we will defeat the now as before. Everyone must now go to Geneva, those who can not go to be involved so that other field. Awet N’Hafash
ምስዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ህግደፋዊ ፕሮፓጋንዳ ዝተታሓሓዘ ወጋሕታ 12 ሰነ 2016 ኣብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብወገን ጸሮና ንሓያለ ሰዓታት ዝቐጸለ ብርቱዕ ውግእ ከምዝተኻየደ ይፍለጥ። ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ኣብዚ ፈተነዚ ክልተ ጸወታዩ ዝደሊ ዘሎ። ቀዳማይ ንህዝቢ ንምድንጋር፡ እቲ ካልኣይ ነቲ ገበናት ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣውሪድዎ ዘሎ ዝወረዶ ፍርዲ ግዜ ንምንዋሕን መመኽነታ ኣብ ኲናት ኢዩ ዘሎ ክባሃል መታን ግዜ ክናዋሓሉ ንምጽዓር እዩ። እዚ ሜላ’ዚ ግን የዋጽኦ ዲዩ ኣየዋጽኦን ቀስ ኢልካ ዝረኤ ጉዳይ ኢዩ።


text:
ነቲ ቀንዲ ዘምጻኣኒ ሓሳብ ዝድግፍ ኣብነት ብምቕዳም ክጅምር፡ ሓደ ግዜ ኣብ ብራስል ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ዚወዓልናሉ ሓደ ኣባል ፓርላማ ከምዚ በለና——–“ኣብ ኤውራጳ ክትዕወቱ እንተደሊኹም ኣብ ዘዘለኹምዎ ዓዲ ነቲ ህዝቢ ኣብ ጎንኹም ኪከውን ከተረድእዎን ክትከስብዎን ኣለኩም፡ ምኽንያቱ ኸኣ ዝኾነ ውሳኔ ብድምጺ ናይ ህዝቢ ስለዝኸውን ህዝቢ ኣብ ጎንኹም ኣምጽእዎ በለና። —- “ ኣብ ጀርመን መን ኢዩ እቲ ህዝቢ ዝባሃል ዘሎ እንተዳኣ ኢልና ጉዳይና ኤርትራዊ ስለዝኮነ፡ ኤርትራውያን ጥራሕ ዘይኮኑስ ጀርመናውያን እውን፡ ኣብ ሽወደን ኣንተኮይኑ እውን ሽወደናውያን ወዘተ– ክሶብዎን ኣብ ጎንኹም ክኾኑን ኣለዎም ማለቱ ኢዩ። ስለዚ ብዓቢኡ ንኤርትራውያን ጥራሕ ኣይኮናን ከነረድእን ክንከስብን ዘሎና እቲ ንነብረሉ ዘሎና ህዝቢ እውን ኣብ ጎንና ከነምጽኦ ቃሊሲ ዝሓትት ኢዩ። ኣብ ኤውሮጳ ብዘይጥርኑፍ ኣገባብን ሳላ ግዱሳት ሲቪክ ማሕበራትን ውድባትን ውልቀሰባትን ብመጠኑ ተቃውሞና ገለ ዓወታት እውን ተመዝጊቡ ኢዩ፡ ግን እኹል ኣይኮነን።
ኣብ ነፍስወከፍ ከተማ ኩሉ ዓይነት ህዝባዊ ምንቅስቃሳት ኣሎ፡ ኩለን ምንቃስቃሳትን ማሕበራትን መንግስታዊ ባጀት ኣለወን። ኣብዚ ምንቅስቃሳት ምክፋል ትመሃረሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ብግቡእ ኣንተደኣ ሰሪሕካሉ ዝተፈላለየ ሓገዛት እውን ትረኽበሉ ኢዩ። ናይ ተቃወምቲ ሽግር ግን ኣብ ክንዲ ተጠርኒፎም ዝቐርቡ፡ በበይኖም ስለ ዝቀርቡ ተቀባልነቶም እውን ኣዕጋቢ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ህግድፍ ተጠርኒፎም ብናይ ሓሶት ኣስማት ሕዝባውያን ማሕበራት ኣብ ኩሉ ኣለዉና ስለዝብሉ፡ ብስም ኩሉን ካብ ኩሉን ኸኣ ሓገዛት ይረኽቡ፡ ሕጋውነት ዝሓለወ ክመስለሎም ድማ ብምሁራት ኤርትራውያንን ወጻእተኛታትን ዝዳሎን ኢዩ፡ ተወሳኺ ብህግድፍ ገንዘባዊ ምወላን ዘለዎ ኢዩ።
ህዝባዊ ዕላማ ንምዕዋት ካብኮነ ስራሕና እምበኣር፤ ፍርቂ ቃልሲ ዝባሃል ስለዘየአለን ንህግድፍ ንምምካት እንተደኣ ኮይኑ ዋኒንናን መሊእካ ንምምካት ሃየ ንበራበር ንበገስ።
እተን ብህግድፍን ዝምርሓ ህዝባዊ ምንቅስቃስ ዝበሃላ ናይ ሓሶት ምንቅስቃሳትን ኣገባብ ዝጎደለን ተበግሶታትን ብሓቀኛ ናይ ደለይቲ ፍትሒ ማሕበራት ከነቅውም ንሕጂ ጥራሕ ዘይኮነ ንጽባሕ እቲ ስርዓት ምስተኣልየ ከይተረፈ ክንቅጽሎ ዘሎና ኢዩ። ህግድፍ ኣብ ኩለን ከተማታት ናይ ሓንቲ ሃገር ሓገዝ ይረኽቡ። እዚ ኸኣ ብናይ ሓሶት ጥርናፈ ዝበጽሑዎ ኢዩ።
ንመልከት ናይ ስራሕ ዕማማት፠፠፠. ንነፍስወከፍ ከተማ—–ኣብ ቀጻሊ ኸኣ ብሃገር ደረጃ
1. ናይ ህግድፍ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ሃማድኤ ኣብ ምሉእ ዓለም ብሓንቲ ስም ይጎዓዛ super ግን ናይ ሓሶት ማሕበር ኢዩ—- ናይ ተቃወምቲኸ ዘይጥርኑፍ ማእለየ ዘይብለን ማሕበር ደቂ ኣንስትዮታት ዘለዎ ፍረ ኣየምጽእን ስለዚ ብሓንቲ ስም ዝጽዋዓ ዓለምለኻዊ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ የድልየና ኣሎ
2. መንእሰየት ኣብዚ እውን እንተኾነ ህግድፍ ሃንቲ ጥምርቲ ናይ ሓሶት ማሕበር ኣላቶም። ደለይቲ ፍትሒኸ ሓንቲ ዓለምለኻዊት ማሕበር መንእሰያት የድልየና ኣሎ። ትርጉምን ዕማምን ናይ ማሕበር መንእሰያት ዘይርድ ኦም ውሑዳት ኣይኮኑን፡፡ ሕቶ መሰል ደቂ ኣንትዮን መሰል መንእሰያትን መሰል ተመሃሮን ወዘተ…..ብህዝቢ እምበር ብሰልፍታት ብውድባት ዝስራሕ ኣይኮነን።
3. Lobyisten ቋንቋ ናይታ ሃገር ዝኽእሉ ን ዝተማህሩን ኣብ በተመንግስትን ዝተፈላለያ ቤት ጽሕፈታት ከይዶም ንደለይቲ ፍትሒ ክውክሉ ዝኽእሉ ብሓደ ሽነኽ፡ ካልኣይ ከኣ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዝዓበዩ በቲ ዝርድ ኦም ቋንቋ ብወብ (Website) ብጽሑፋትን ዘረድ ኡ ናይ ፖለቲካ ምሁራት የድልዩና ኣለው ኣብነት ናይ ጽላል ዓዲ እንግልዝ ምውሳድ ኣኻሊ ኢዩ። ህግድፍከ እወ ስራሕና ኢሎም ኣብ ዘዘልውዎ ከተማ ተለኣኣኽቲ ኣለውዎም። ነታ ባንዴራ መግለጺ ኪልተ ገጽ ዝኸውን ብኹሉ ቋንቋታት ኣለዎም ሃየ ንበራበር፡ ኩሉ ዓይነት ናይ ሓንጎል ምሕጻብ ወፈራታት እውን ይርከቦ።
4. ምሕበር ተማሃሮ እዚ እውን ካብ ኤናሰኤ ኢሉ ዝጀመረ ህግድፍ ክሳብ ሕጂ ብኻልእ መልክዕ ይቅጽልዎ ኣሎ ዉ ደለይቲ ፍትሒኸ
5. ጉዳይ ረድ ኤት እውን ኣብ ነፍስ ወከፍ ከተማ ኣሎ፡ ብኣጻብዕቲ ዝቁጸሩ ደለይቲ ፍትሒ ንኣብ ሱዳንን ኣብ ኢትዮጵያን ዘለዉ ዝተሓጋግዙ ምስጋና ይግብኦም ኣብ ኩሉ ከተማታት እንተተጠርኒፍና ፡ ቁርሲ ቡን ምኣኸሎም፡ ኣብ ክንዲ እቶም ውሑዳት ግዱሳት ወግሐ ጸብሐ ኣብ ምልማን ዝኣትዉ፡ ካብ ኤርትራውያን ጥራሕ ዘይኮነ ካብ ብዙሓት ገበርቲ ሰናይ እውን ሓገዝ ምስተረኽበ.—ህግድፍከ ኣበይ የውዕልዎ ይህልዉ፡ ወይስ መኽፈሊ ኣምባሳደራቶም ወይ ከኣ መመወሊ ናይ Eri Blood!!!
6. ኣብ ሃገርና ቀንዲ ዝተረስዑ ጉዳይ ሽማግለታትከ መሰሎም እንታይ ኢዩ ፡ ንኣብነት ኣብ ጀርመን ንሽማግለታት ንጥሮተኛታት ዝተመደበ ባጀት ክህሉ ኸሎ ናይ ሽማግለታት ጉዳይ ዝግደሱ ደለይቲ ፍትሒ ግን ኣይተራእዩን ስለዚ ናይ ሽማግለታት ማሕበር እውን ከድልየና ኢዩ። ምኽንያቱ ንመነባብራኦም ክንሕግዞም እንተዘይካኣልና‘ውን ተራኺቦም ዝዘናግዑሉን ሓሳባቶም ዝለዋወጥሉን ባይታን ቦታን የድልዮም እዩ።
7. ጉዳይ ቖልዑ—- ህግድፍ ከምህሮም ዘሎ ዓቅምታቱ ክገብር እንከሎ፡ እታ ሃገር ዝበለጸትን ዝለምዔትን ገይሩ ከረድኦም ንህግድፍ ከምልኽ ከሎ ካብሕጂ እቲ ሓቂ ከነፍልጦም እነተዘይፈቲትና ጽባሕ ንክመልሶም ክንሽገር ኢና ስለዚ ደቕና ከነምህር ዓቢ ዕማም ኢዩ
8. ጉዳይ ሰላማዊ ሰልፊ——— እዚ እውን ጉያ ጉያ ኣይኮነን ሰብ ተረዳሉን ትኸስበሉን ፡ ነቲ ህዝቢ ናይቲ ዘለኻዮ ሃገር ህዝቢ ከይተረፈ ኣብ ጎንኻ ኣምጺእካ ምሳኻ ከምዝስለፉ ምግባር መጽናዕቲ ዘድልዮ፡ ናይሰላማዊ ሰልፊ ክኢላታት (Proffessionals) ዝሓትት፡ ብዝተፈላላየ ጽሑፋት ዝስነ ፡ ሰብ ነቲ ጽሑፋት ኣንቢቡ ኣብ ጎንኻ ክመጽእ ከም ዝኽእል ዝገብር ኢዩ። ስለዚ ናይ ሰላማዊ ሰልፊ ናይ ስራሕ ዕማም ከተድሊ ኢያ። ሰላማዊ ሰልፊ ከመይ ይካየድ ብዙሕ ጽሑፋት ኣሎ ምውካስ ኣድላዪ ኢዩ። ጸርፊ ግን ኣካል ናይ ሰላማዊ ሰልፊ ኣይኮነን።
9. ህዝባዊ ውክልና ኣለዎ ክበሃል እታ ቀዳመይቲ ክትግበር ዘለዋ ዝኾነ ምንቅስቃስ ብትግርኛን ዓረብኛን ከምኡውን ናይቲ ንነብረሉ ሃገርን ምስ ዝኽውን ምስ ዝኽውን ገለ ነቲ ኣቃውማ ሕብረተሰብና ዝገልጽ ኢዩ፡ ስለዚ ክርሳዕ ዘይብሉ ጉዳይ ኢዩ።
10. ኣብ ሕይወት ናይ ሓንቲ ሃገር ክትካፈል ናይ ስፖርትን ስነጥበባውያን ደረስትን ማሕበራት እውን ዝተፈላለየ ሓገዛት ስለዘለዎ ንመንፈስ ናይቲ መንእሰይ እውን ሞራል ስለዝኾነ ክርሳዕ ዘይብሉ ጉዳይ ኢዩ። እዚ ኸኣ ኢዩ ንህግድፍ ቀንዲ መስሪሒኦም። ገለ ካብቲ ክንገብሮ ዝግባኣና ጠቂሰ ኣለኹ ለባማት ክውስኽሉ ኤማሕጽን።
ብኸምዚ ኣገባብ ከኣ ኢዩ ኣብ ህዝባዊ ዘተ ነዚ ዝተፈላላየ ዕማማት ዘካይዱ ደለይቲ ፍትሒ ተራኺቦም ገለ ፍረ ከምጽኡ ዝኽእሉ፡ ድሕሪ ዘተ ኸኣ ናይ ስራሕ መደባት ሒዞም ክምለሱ ዝኽእሉ። ኣብ ቀጻሊ ጉዕዞ ናይተን ጽላላት እቶም ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጥቅሱ ናይ ስራሕ ዕማምት ወከልቲ ተራኺቦም ፍረ ዘለዎ ዕማማት ክገብሩን ንህግድፍ ክምክትዎን ቀሊል ይኾነልና። እነተዘየሎ ተዛሪብካ እሞ እንታይ ኣምጺእካ ከይከውን ነገሩ። ኣይኮነን ተፈላሊናስ ተኣኪብናው እውን እንተኽእልናዮ ኢዩ።
ኣብ ስራሕ እንተተጸሚድና ነቲ ዝፈላልየና ጊዜ ኣይክህልወናን ኢዩ፡ ናይቶም 16000 ደለይቲ ፍትሒ ናይ ጀኖቫ ምዝካር ጥራሕ ኣኻሊ ኢዩ። ዝተዛተናዮ ውሑድ ኣይኮነን ክሳብ ሕጂ ግን ዘረባ ጥራሕ ኮይኑ ኢዩ ተሪፉ።
ክንዕወት ኢና
ተስፋይ ባይረ
ሓምለ 2017


text:
ተርባይን መፈልፈሊ ሓይሊ ዓቢ ግድብ ህዳሰ ንምክልኻል ዘኽእል መስርሒ
መቐለ ነሓሰ 07/2009(ድወት) ተርባይናት መፈልፈሊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዓቢ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ካብ ጉድኣት ዝኸላኸል “ትራሽራክያ” ዝተብሃለ መስርሒ ከምዘፍረየ ኮርፕሬሽን ሓፂነ መፂን ኢንጅነሪንግ ገሊፁ፡፡
እቲ መስርሒ ካብቲ ግድብ ናብቲ ተርባይን ኣብ ዝኸይድ ማይ እምኒ፣ዕንፀይትን ካልኦት ዘየድልዩን ጉድኣት ዘብፅሑን ነገራት ተሓዋዊሶም ኣብቲ ተርባይን ጉድኣት ከየብፅሑ ዝኸላኸል እዩ፡፡
ህንፀት እቲ ግድብ ሙሉእ ንሙሉእ ተዛዚሙ ናብ ምፍልፋል ሓይሊ እንትሰጋገር ብሓፈሻ 16 ተርባይናት “ትራሽራክያ” ወይ ድማ መከላኸሊ መፈልፈሊ ሓይሊ ተርባይን ዘድልይዎ እንትኾኑ ሐዙ ብርፕሬሽን ሓፂነ መፂን ኢንጅነሪንግ ዝተዳለወ ግና ቐዲሞም ሓይሊ ንዘፈልፍሉ 2ተ ተርባይናት ምዃኑ ድማ ተሓቢሩ፡፡
ኣብቲ ኮርፕሬሽን ሓላፊ ፓወር ኢንጅነሪንግ ኢንዳስትሪ ኢትዮጵያ ሓለቓ ሚኢቲ ፀጋይ ገብረዝጋብሄር 50 ቶን ክብደትን 21 ንውሓትን ዘለዎ እቲ መስርሒ ስራሕቲ ህንፀቱ ተወጊኑ ኣሎ፡፡
ሚኒስትር መራኸብን ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂን ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ብወገኖም ስራሕቲ ሲቪልን መካኒካልን እቲ ግድብ ብወገን ኣማኻሪ እቲ ኩባንያ ፍሉይ ክትትልን ሓገዝን እናተገበረሉ እዩ፡፡
ስራሕቲ ኤሌክትሮ መካኒካል ድማ ፅርየት እቲ ግድብ ካብ ምሕላው ብተወሳኺ ስግግር ቴክኖሎጂ ብዝተማለአ ኣገባብ ዕውት ንክኸውን እናተሰርሐ’ዩ፡፡
ብልዑል ተሳትፎ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ህንፀቱ ዝሳለጥ ዘሎ ዓቢ ግድብ ህዳሰ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሐዚ እዋን ህንፀቱ 60 ሚኢታዊ ከምዝተወገነ ድማ ዝፍለጥ’ዩ፡፡


text:
ኣብ ዜናታት ከምዝተሓበረ፡ ኣብ ኣስመራ ክሳብ 350 ትካላት ተዓጽየን ኣለዋ። እዞም ወነንቲ ኣብ ልዕሊኦም ክወርድ ዝጸንሐ ዓመጽ ተጻዊሮም ዝኾነ እንዳኾና ኣብ ዓድና ክንነብርን ክንሰርሕን ኣሎና ዝበሉ ኢዮም።
ብዙሓት መራሕቲ ንህዝበይ ብከመይ የሕጉሶ ኢሎም ክሓስቡ ይሓድሩ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ መሪሕነት ግን ጽባሕ ንግሆ ተሲአ ብኸመይ መንገዲ ኢየ ነዚ ህዝቢ መዓንጥኡ ዘሕርሮ ኢሎም ከይደቀሱ ይሓድሩ።
እዚ ኣብ ጸጋም ትርእይዎ ዘለኹም ሎሚ 14 ታሕሳስ ዝተወሰደ ስእሊ እቶም ትካላቶም ምስተዓጽወ ዝተቓወሙ ዜጋታት ካብቲ ከሰምዑሉ ዝመጹ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ተኣሲሮም ናብ 6ይ መደበር ፖሊስ ኪውሰደኩ ከለዉ ዘርኢ ኢዩ።
ገለ ኣዋርሕ ይገብር ሓደ ሚኒስተር ንእኩባት ሰባት ኣብ ዘዕልለሉ ዝነበረ እዋን፡ ፕረዚደንትና ነዘን ሃብታማት እንተስ ብጓሂ ጸቕጢ ደም፡ እንተስ ብብስጭት ነብሰን ከምዝሓንቃ ክንገብረን ኢና ኢሉ’ ክብል ከምዘነይት ነገር ክዛረበሉ ተሰሚዑ ነይሩ። ንገዛእ ህዝብኻ ብብስጭት ምቕታል ብኸመይ መንገዲ ምስ ብልሕን ጅግንነትን ይቑጸር እቶም ባሃልቱን ደገምቱን ጥራይ ዝርድእዎ ኢዩ። ንህዝቢ ኤርትራ ግን ዘሕዝን ኣበሃህላ ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ኣንጻር ነጋዶን ኣውፈርቲን ኩናት ካብ ዝእወጅ ዓመታት ኣቕጺሩ ኣሎ። ምኽንያቱ ስሰዐ ዝፈጠሮ ምሕሳድ ጥራይ ኢዩ። ዜጋታት ክሰርሑ፡ ንኻልኦት ከስርሑ ህግደፍ ፍቓደኛ ኣይኮነን። ብፍልስፍና ህግደፍ ጥር ዝበለት ገንዘብ ፡ ዝኾነ ዝሰርሕ ትካል፡ ወይ ዘፍሪ ፋብሪካ ኣብ ትሕቲ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣትዩ፡ ገንዘቡ ኣብ ስድራቤት ፕረዚደንት ኢሳያስን ሓጎስ ገብርህይወትን ካልኦት ብልሽዋትን ክኣቱ ኣለዎ።
ባዕሎም ዘዋፍርዎም ኣሽረፍቲ ዶላር ተመሊሶም ዝኣስሩ ንሳቶም ኢዮም። ጀነራል ፍሊጶስ ኣብ ኬንያን ኡጋንዳን ኣውፊርዎ ዘሎ ናይ ጽዕነት መካይን ቢዝነስ፡ ኣብ HSBC ዱበይ ብስም ወይዘሮ ሩት ኣቐሚጥዎ ዘሎ ሚልዮናት ዶላራትን፡ ካብዚ ምዝማት ዝውህለል ኢዩ።
ብዙሓት ሰባት እቲ ብልሽውና ኣይንጻወርን ኢና ዝብል ፕረዚደንት ብኸመይ መንገዲ እዚ ኩሉ እንዳተገበረ ንገለ ሰባት ትም ኢሉ ይርእይ ዝብል ሕቶ የልዕሉ ኢዮም፡ መልሱ ግን ንጹር ኢዩ። እቲ ብጭካኒኡን ብደዐኡን ጸቢብ ምትእስሳሩን ስልጣን ክሕሉ ዝተመረጸ ጀነራል፡ ዋጋ ዓስቡ ነጻ ፍቓድ ብልሽውናን ምብዕላግ ብስልጣንን ኢዩ፡ እቲ ብብልሽውንኡ ዝተመረጸ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ንዝተኣከበ ገንዘብ ኣብ ወጻኢ ንምቕማጥን ንምሕላውን ዝተመረጸ ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ናይ ሎምቅነ ተግባራት ዝተማህሮ ነገር እንተሎ ኣካይዳ መንግስቲ ኤርትራ ክመሓየሽ ከምዘይኮነ ኢዩ። ናይዚ ምኽንያት ድማ ባዕሉ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ፡ ምኽንያቱ ገንዘቡ ወሪስዎ ስቕ፡ ንብረቱ ወሪስዎ ስቕ፡ ዓረብያታት ስንኩላኑ ወሪስዎ ስቕ ዝብል እንተኾይኑ መመሊሱ ዝንዕቆ እምበር ዘኽብሮ መንግስቲ ክረክብ ኣይኮነን።


text:
እቲ ብምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዝወፀ መጠንቀቂ መገሻ፣ኣሜሪካውያንን ድርብ ዜግነት ዝሓዙ ዜጋታትን፣ኣብ ኤርትራ ተኣሲሮም‘ዮም፣ሎሚ‘ውን ብዘይመበገሲ ኣብ ትሕቲ ኣሰቃቂ ኩነታት’ዮም ዝርከቡ ይብል።
ኣሜሪካውያን ናብ ዶብ ኢትዮዽያን ኤርትራን ከምኡውን ናብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ከይፅግዑ መግለፂ ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ የጠንቅቅ።
ብጠንቂ ቁጠባዊ ቅልውላው ኣብ ኣስመራ ገበን ይንህር‘ሎ ዝበለ እቲ መግለፂ፣ሰበ-ስልጣን ኤርትራ ዝፍፀሙ ገበናት ንምፅራይ፣ንዘጥፍኡ ንምቅፃዕ ውሱን ዓቅሚ‘ዩ ከምዘለዎም ኣፍሊጡ‘ሎ።
መንግስቲ ዝውንኖ ሚድያ፣ብፍላይ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማዕቀብ ካብ ዘንብር ንዳሓር፣ኣንፃር ኣሜሪካ መግለፂታት ኣሓይሉ‘ሎ ይብል እቲ መግለፂ መጠንቀቂ መገሻ።
ትሕዝቶ‘ቲ ማዕቀብ ዓሚ ካብ ዝተርር ንዳሓር ድማ፣ብሰበ-ስልጣን ኤርትራ እናተዳለወ ዝቀርብ መግለፂታት ዝያዳ ከምዝሓየለ እቲ መግለፂ ኣፍሊጡ።
ንሶማልያ፣ደቡብ ሱዳን፣ሱዳንን ኬንያን ወሲኹ ኣብ 15 ሃገራት ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃ፣ኣሜሪካውያን ንከይገይሹ ዝሕብር መጠንቀቂ ኣውፂኡ‘ሎ እቲ ቤት ዕዮ።


text:
ኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት፣
ሎሚ ኣብ ህንጻ ሃገር ኣስመራ ተቓኒዑ።
ኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት፣ ሎሚ 10 ጥሪ 2013 ኣብ ህንጻ ሃገር ኣስመራ ተቓኒዑ።
ቀንዲ ዛዕባ ኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት፣ ንዓመተ 2013 ብደረጃ ዞባታት ዝተታሕዘ ውጥናት ልምዓትን ናይ ኣፈጻጽማ ዝርዝራቱን ምንጻርን ምጽዳቕን ኮይኑ፣ ፈለማ እቲ ኣኼባ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዘቕረቦ ብደረጃ ሃገር ኣብ ነንበይኖም ጽላታት ክትግበሩ ዝተወጠኑ መደባት ልምዓት ዘብርህ ሰፊሕ መግለጺ’ዩ ሰሚዑ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ መግለጺኡ፣ ዞባዊ ውጥን ምስ ሃገራውን ጽላታውን ውጥናት ተዛሚዱ ዝፍጸም ብምዃኑ፣ ምምሕዳር ዞባታት፣ ናይቲ ብሃገር ደረጃ ኣብ ነንበይኑ ጽላታትን ኣብ ኩሉ ከባቢታት ሃገርን ክትግበር ተወጢኑ ዘሎ መደባት ልምዓት ዝተማልአ ስእሊ ክህልዎም ከምዝግባእ ብምምልካት፣ ኣብ ዓመተ 2013 ክንዮኡን፣ ኣብ ትሕተ-ቅርጺ ማለት ኣብ ህንጸት ስትራተጂያውያን ጽርግያታት፣ ድንድላት፣ መስመራት ባቡር፣ መዕቈሪ ማይ ሓጽብታት፣ መዓልቦ ነፈርቲ፣ ኣባይቲ፣ ወደባትን ማርሳታትን ክትግበሩ ዝተወጠኑ ንጥሙር ዕብየት ወሰንቲ ዝኾኑ ፕሮጀክትታትን ዝጠልብዎ ባጀትን ብዝምልከት ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ።
ምስዚ ኣተኣሳሲሩ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ህልዊ ዓቕሚ ማሽነሪታትን ኣብ ቀረባ መጻኢ ዝህሉ ወሰኽን ጉዳይ ምሕደራኡን ምምላእ ቀጻሊ ጠለባቱን ብዝምልከት ብሰፊሑ ኣብሪሁ።
ብመሰረት መግለጺ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ እቶም ብኩባንያታት ውሽጢ ሃገርን ወጻኢን ክትግበሩ ተወጢኖም ዘለው ሰፋሕቲ ፕሮጀክትታት ልምዓት፣ ናይ ትግባረ ዓቕሚን ባጀትን ኣብ ግምት ብምእታው፣ ከከም ስትራተጂያዊ ኣገዳስነቶም ብቐዳምነታት ዝተሰርዑ’ዮም። በዚ መሰረት ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ እቶም ቀዳምነት ተዋሂብዎም ኣብ ዓመተ 2013 ኣብ በበይኑ ከባቢታት ሃገር ዝትግበሩ ፕሮጀክትታት ሓደ ብሓደ ዘርዚሩ።
እዞም ሰፊሕ ዝርዝራት ዘለዎም ፕሮጀክትታት ልምዓት፣ ንህንጸት ትሕተ-ቅርጺ፣ ምምስራት ዝተፈላለየ ንዋት ህንጻ ዘፍርዩ ሓደስቲ ፋብሪካታትን ምንጥጣፍ ህልዋት ትካላትን፣ ምዕባይ ንውሽጣዊ ሃልኪን ሰደድን ዝቐንዑ ሕርሻዊ ምህርቲን ሕርሻዊ ምህርቲ ዝምስርሑ ኣግሮ-ኢንዱስትሪ ትካላትን፣ ምውዳድ ትሕተ-ቅርጺ ሕርሻ፣ ምርግጋጽ ቀረብ ማይ፣ ምህናጽ ኣባይቲ፣ ምዕባይ ዓቕሚ መኽዘናት እኽሊን መዕረቒ ነዳዲን፣ ምትእትታው ብዓይነቱ ብሉጽ ዝኾነ መርበብ መራኸቢታት፣ ምርግጋጽ ብቑዕ ኣገልግሎት መጓዓዝያ፣ ምዕባይ ዘቤታዊ ዓቕሚ ዕደና፣ ምስፋሕ መፍረ መድሃኒት ንውሽጣዊ ሃልኪን ሰደድን ካልእን ዘጠቓለሉ’ዮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ መግለጺኡ፣ ዘላቒ ቍጠባዊ ዕብየት ንምርግጋጽ፣ ማክሮ ቍጠባዊ ርግኣት ብቐጻሊ ምውሓስ ግድነታዊ ረቛሒ ምዃኑ ብምምልካት፣ ምሕላው ሚዛን ክፍሊታት ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ኣገዳስነቱ ልዑል ምዃኑ ኣረዲኡ።
በዚ መሰረት፣ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመታት ብደረጃ ሃገር፣ ኣብ ዕድጊ ነዳዲ፣ ሸመተ ንዋት ህንጻ፣ ኣግሮ-ኬሚካልስ፣ ናይ መግቢ ሃለኽቲን ካልእን ዝውዓለ ወጻኢታት – መጠኑን ጽልዋኡ ኣብ ፊስካላዊ ሚዛንን እንታይ ከምዝመስል ዘረድእ ሰፊሕ መብርሂ ድሕሪ ምሃብ፣ ካብዚ ተመኵሮ’ዚ ብምብጋስ፣ ኣብ ቀረባ፣ ማእከላይን ርሑቕን መጻኢ ክትግበሩ ተወጢኖም ዘለው መደባት ልምዓት ኣብ ምስልሳል፣ ቍጡብን ኣድማዒን ኣጠቓቕማ ጸጋታት ዘረጋግጽ ምሕደራን ውዳበን ምውርጻጽ ከምዘድሊ ብምዝኽኻር፣ ናብ ምሕያል ውዳበን ስርዓተ-ምሕደራን ዝቐንዐ ኣማእዛኒ ሓሳባት’ውን ዘርዚሩ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብዚ ኣርእስቲ’ዚ ኣብ ዝሃቦ ተወሳኺ መብርሂ፣ ጽፈት ምሕደራ ካብ ታሕተዋይ ጽፍሒ ከምዝጅምር ብምምልካት፣ ምምሕዳር ዞባታት ብብቑዕ ስርዓተ-ሓበሬታ ዝተሰነየ ጽፉፍ ምሕደራ ምስ ዘረጋግጻ፣ ቅኑዕን ግብራውን ልምዓታዊ መደባት ኣብ ምሕንጻጽ ዘለዎ ግደ ወሳኒ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ዕማም ካልኦት ትካላት መንግስቲ ብኣድማዕነት ኣብ ምትግባር ዘለዎ ኣበርክቶ’ውን ቀሊል ከምዘይኮነ ኣረዲኡ።
ኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት፣ ብፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝቐረበ ሃገራዊ ልምዓታዊ ውጥን ዘነጽር ሓበሬታ ሰሚዑ፣ ሰፊሕ ምይይጥ ድሕሪ ምክያድ፤ ናብ ዞባዊ ውጥናት ልምዓት ብምስጋር፣ ብነፍሲ-ወከፍ ምምሕዳር ዞባ ዝተኣመመ ውጥናት ሓደ ብሓደ ተመልኪቱ። መሀብተሚ ሓሳባት ብምፍሳስ ድማ፣ ውጥን ስራሕ 2013 ናይ ኩለን ዞባታት ኣጽዲቑን ኣገደስቲ መምርሒታት ስራሕ ኣመሓላሊፉን።
******* ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
ለውጢ ኩነታት ኣየር ዘስዓቦ ደርቅን ውሕጅን መነባብሮ ዜጋታት እናተፈታተነ ምዃኑ እውን ኣቶ ሃይለማሪያም ገሊፆም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ማሕበራዊ መራኸቢ /ሶሻል ሚዲያ/ ይፈጥሩዎ ዘለው ፀገማት ከምዚ ክብሉ ተዛሪቦም።
“ሶሻል ሚዲያ ክንድ’ቲ ዝፈጠሮ ምምሕያሽ ምልውዋጥ ሓበሬታን ምዕባይ ተሳትፎ ህዝብን ኣሉታዊ ሳዕቤኑ እውን ዕሽሽ ዝብሃል ኣይኮነን። “
ብማሕበራዊ መራኸቢ ኣቢሉ ዝዝርጋሕ ዝተዛብዐ ሓበሬታ ማዕረ ክንደይ ብቐሊሉ ከምዝዝርጋሕን ንህዝቢ ብፍላይ ድማ ንመንእሰያት ናብ ዝተጋገየ ኣንፈት ክወስድ ከምዝእኽልን ንሪኢ ኣለና።።ማሕበራዊ መራኸቢ ንህዝቢ ንሕለቕ ኢና ዝብሉ ንቅኑዕ ሻቖሎታት ህዝቢ ብምምዝማዝ ናይ ባዕሎም ፅልኣትን አልድዎን ብዘይገደብ ንኽዝርግሑ ኣኽኢሉዎም እዩ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ነዚ ዘስምዑ ሃገሮም ንዝሓለፉ ብርክት ዝበሉ ኣዋርሕ ብፍላይ ድማ ብማሕበራዊ መራኸቢ ሓበሬታ ዝዝርግሕሉ ህዝባዊ ተቓውሞ እናተሓመሰት ኣብ እትርከበሉ ዘላ እዋን እዩ።
ሓይልታት ፀጥታ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብኣማእቲ ዝቑፀሩ ሰላማዊ ሰልፈኛታት ብጥይት ከምዝቐተሉ ተሓለቕቲ መሰላት ክገልፁ ፀኒሖም እዮም።ኣብ ኦሮሚያ ዳርጋ ሓደ ዓመት ዘቑፅር ዘሎ ተቓውሞ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ክካየድ ፀኒሑ።ኣብ ክልል ኣምሓራ ጎንደርን ጎጃምን ህዝባዊ ዓመፅ እናተስፋሕፍሐ መፂኡ እዩ።
ካብዚ ብተወሳኺ ኢትዮጵያ ንመራኸቢ ብዙሃንን ንነፃነት ጋዜጠኛታትን ብዕፋን ብጉጅለታት ተሓለቕቲ መሰላት ትንቀፍ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብቲ ናይ ሕቡራት መንግስታት መደርኦም ሽም ዝኾነት ሃገር ከይጠቐሱ ብሓፈሽኡ ምሳና ፅቡቕ ርክብ ዘለወን ሃገራት ህውከት ዘለዓዕሉ ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ኣዕቒቦበን ኣለዋ ክብሉ ወቒሶም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ መደርኦም ኢትዮጵያ ነባሪ ዘለዎ ልምዓት ንምምፃእ ምስ መሻርኽታን ህዝባን ብምዃን ኣብ ጎደና ዕብየት ዓወት ምርካቦም ገሊፆም።ይኹን እምበር ለውጢ ኩነታት ኣየር ዘስዓቦ ድርቅን ናይ ተፈጥሮ ሓደጋን ሎሚ እውን ካብ ድኽነት ንምውፃእ ትቃለሱ ንዘለው ህዝብታት ናብ ድሕሪት ክተርፉ እናገበሩ እዮም ኢሎም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዝመርሑዎ ጉጅለ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ምስ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ ቀንዲ ኣጋር ኮይኑ ሰሪሑ’ሎ።
192 ኣባል ሃገራት ሕቡራት መንግስታት ዝፈረማሉ ስምምዕ ፍልሰተኛታትን ስደተኛታትን ነፍሲ ወከፍ ሃገር ሓላፍነታ ክትወጽእ ንምስራሕ ምዳላው ገሊፁ’ሎ።
እቲ ናይ ኒው ዮርክ ስምምዕ ንስደተኛታት ዘዕቑቡ ምዕራባዊያን መንግስታትን ዓለምለኸ ማሕበረሰብን ብድልየቶም ናብ ሃገሮም ኣብ ምምላስ ንዝተሓባበራ ሃገራት ናይ ገንዘብን መግብን ረድኤት ንምቕራብ ተዳሊየን ኣለዋ።
ኢትዮጵያ ካብ ብሪታኒያ 80 ሚሊዮን ፓውንድ ሓገዝ ከምእትርከብ እውን ተሓቢሩ’ሎ።ዕላምኡ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ናይ ስራሕ ዕድል ንምፍጣርን ንመትከሊ እግርን ዝውዕል እዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ካሊእ ዙር ዝርርብ ጀሚረን።ዋና ተደራዳሪ ደቡብ ሱዳን ፓጋን ኣሙም ናብቲ ብሕብረት ኣፍሪካ ኣደራዳሪነት ናብ ዝካየድ ናይ ዓሰርተ ማዕልታት ዝርርብ ኣኼባ ዝኣተወ ካርቱም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንዝርርብ እንተቐረበት’ውን ኣብ ባይታ ናይ ተፃብኦ ተግባራት ትፍፅም ኣላ ክብሉ ብምኽሳስ ነይሮም።
መንግስቲ ሱዳን ነጋሪት ዅናት ኸበሮ ይውቅዕ ስለዘሎ ስግኣት ኣለና ዝበሉ ኣሙም ኣስዒቦም ከምዚ ይብሉ‘’ብኣበሃህልኦም እንተኾይኑ ኣብ ልዕሊ ደቡብ ሱዳም ዅናት ንምኽፋት እናተዳለው እዮም።እዚ ኣብ እንዘራረበሉ ዘለና ኣብዛ ሕዚ እዋን’ዃ መሪሕነት መንግስቲ ሱዳን ኣብዚ ተፃብኦ እዚ እዮም ተፀሚዶም ዘለው።’’
ኣሙም ነዚ ዝተዛረቡ ኣብቲ ዓለምለኸ ዶባት ብዝግባእ ኣብዘይተፈለየሉ ከባቢታት ሓዱሽ ግጭት ይፍጠር ኣብዘለሉ እዋን እዩ።ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት ይፍፀም ብዘሎ ደብዳብ ነፈርትን ሓዱሽ ህውከት ንኸይልዓል ብምስጋእን ሰባት ናብ ናይ ደቡብ ሱዳን መዕቖቢ ጣብያታት እናሃደሙ ከምዝርከቡ ኣፍሊጡ’ሎ።
ፓጋን ኣሙም ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣብዝሓለፈ ወርሒ እቲ ዝርርብ ብዘይፍረ ካብዘብቅዕ ጀሚሩ ኣወንታዊ ምዕባለ ኣይተርአየን ኢሎም።ሱዳን ንመተሓላለፊ ሓደ በርሚል ነዳዲ 36 ዶላር ንክኽፈላ ኣብ እትሓተሉ ዘላን ደቡብ ሱዳን ድማ ንሓደ በርሚል ነዳዲ 69 ሳንቲ ጥራሕ እየ ዝኸፍል ኣብ እትብለሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ክልቲኦም ወገናት ሰፊሕ ኣፈላላይ ሒዞም ቀፂሎም ኣለው።
ኣሙም ሃገሮም ዝሓዘቶ መርገፂ ከምእትቕፅለሉን ሱዳናዊያን 69 ሳንቲም እንድሕር ዘይቕበሉ ኮይኖም ስምምዕ ዝብሃል ነገር ከምዘይህልን ግልፂ ገይሮም። እቲ ዝርርብ ኣብ ሕቶ ኣብዝኣተወሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ሕብረት ኣፍሪካ ዓለም ለኸ ማሕበርሰብ ክልቲኦም ወገናት ዝሓዝዎ ፅኑዕ መርገፂ ንኽገድፉ ፀቕጢ ንኽገብር ዝፅውዕ መግለፂ ትማሊ ሰኒ ኣውፂኡ ኣሎ።
እቲ መግለፂ ኣብ ሰለስቲኦም ዛዕባታት ማለት’ውን ኣብ መቐሎ ኣታዊ ነዳዲ፡ሕቶታት ዜግነትን ጉዳይ ዶብን ህፁፅ ኣወንታዊ ምዕባለ ክረአ ኣለዎ ይብል።


text:
“ትሪቡን ደ፡ ጀነቫ” ዝተባህለ ብቋንቋ ፈረንሳይ ዝሕተም ዕለታዊ ጋዜጣ ካብቶም 700,000 ዝግመቱ ኣብ ሊቢያ ዘለዉ ስደተኛታትን ተመዛበልትን 19, 370 ነናብ ሃገሮም ከም ዝተመልሱን ኣብ 2018 ድማ 30,000 ክምለሱ መደብ ከም ዘሎ ሓቢሩ። እዚ ከምዚሉ እንከሎ ጉዳይ ስደተኛ ዝምልከቶም ትካላት ከም ዝሓብርዎ ኤርትራውያንን ሱርያውያንን ዝምለስሉ ውሑስ ሃገር የብሎምን።
ኣብ ሊቢያ ኣስታት 50,000 ሰተኛታት ብላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ምዝጉባት እዮም። እንተኾነ እቲ ናብ 3ይ ሃገር ናይ ምስግጋሮም መስርሕ ከምቲ ዝድለ ስሉጥ ኣይኮነን። ካብቶም ስደተኛታት 1,342 ናብቲ ኣብ ኒጀር ዘሎ ህጹጽ መሰጋገሪ መደበር ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር ከም ዝተሰጋገሩን ኣብ 2018 እውን 5,000 ከም ዝተሰጋገሩን ተፈሊጡ። እንተኾነ ሰብመዚ ኒጀር ካብ ሕጂ ንድሕሪት ተወሳኺ ስደተኛ ክቕበሉ ከምዘይክእሉ ጉዳይ እቶም ስደተኛታት ንዝምልከቶም ትካላት ይሕብሩ ኣለዉ።
ክሳብ ሕጂ ካብቶም ኣብ ኒጀር ዘለዉ ስደተኛታት 322 ጥራይ እዮም ናብ ኤውሮጳ ናይ ምስጋር ዕድል ረኺቦም። ካብዚኣቶም 40 ኤርትራውያን ኣብ ስዊዘርላንድ ኣትዮም ኣለዉ። ኤደን ሓንቲ ካብቶም ኣብ ስዊዘርላንድ ዝበጽሑ ናይ ንጀር ስደተኛ መንእሰይ እያ። ንሳ ንጋዜጠኛታት ስዊዘርላንድ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፡ ኣብ ኤውሮጳ ከም ትበጽሕ ርግርጸኛ ከምዘይነበረት ሓቢራ። ኣብ ኒጀር ኒያሚ ንምብጻሕ ዘጋጠማ ዘጨንቕ ጉዕዞ ካብቲ ቅድም ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኩነታት ጀሚራ ደሓር ድማ ናብ ሱዳንን ሊቢያን ክትበጽሕ ዝነበረ ከቢድ ኩነታት ኣብሪሃ።
ጸብጻባት ከም ዘመልክቶ እዞም ኣብ ሊቢያ ተዓጊቶም ዘለዉ፡ 700,000 ዝኾኑ ስደተኛታት መናገዲ ዓመጸኛታትን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ሰባትን ኮይኖም ከም ዝጸንሑ ጠቒሶም፡ ነናብ ሃገሮም ክምለሱ ዝለዓለ ድሌት ከም ዘለዎ ገሊጾም። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት 200 ናጀርያውያንን 100 ሶማላውያንን ነናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣለዉ። ናጀርያ ቅድሚ ሕጂ ኣብ 2017 እውን 5,000 ዜጋታታ ናብ ሃገሮም መሊሳ እያ።
ኢትዮጵያ ኣብ ሊቢያ ዘለዉ ዜጋታታ ናብ ሃገሮም ክትመልስ ቃል ኣትያ ኣላ። ብኣንጻሩ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዓመጸኛ ጉጅለ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ናይ ዓለም ብዛዕባ ዘለዉ ኤርትራውያን ዋላ ሓንቲ ዝግደስ ኣይኮነን


text:
፲፬/14 ጥቅምቲ በዓሉ ለኣቡነ ኣረጋዊ ጻድቕ/
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
፲፬/14 ጥቅምቲ በዓሉ ለኣቡነ ኣረጋዊ ጻድቕ
ኣቡነ ኣረጋዊ (ዘሚካኤል) ካብ እንጦንስ፡ መቃርስ፡ ጳኲሚስ ፡ ናይ ምንኩስና ወይ ድማ ናይ መንፈሳዊ ሓረግ ራብዓይ ወለዶ ኢዮም። ኣቦኦም ካብ ሮማውያን ነገስታት ወገን ኮይኑ ስሙ ይስሓቅ ይበሃል። ኣዲኦም ከኣ እድና ትብሃል። ይስሓቅን እድናን ንእግዚኣብሔር ዘኽብሩ፡ ፍርሃት እግዚኣብሔር ዝነበሮም ኣዝዮም ኣብ ቅድሚ ሰብን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ብትሕትናን ብቕድስናን ዝመላለሱ ዝነበሩ ሰባት እዮም።
ንወዶም ማለት ንኣቡነ ኣረጋዊ ከኣ “ናይ መጀመርያ ጥበብ ፍርሃት እግዚኣብሔር ኢዩ” ብምባል ሕጊ ኦሪትን ትምህርቲ ነቢያትን ቅዱሳት መጻሕፍትን ኣምሂሮም ኣዕበይዎም። ብኸምዚ ከኣ ጌና ኣብ ግዜ ህጻንነቶም ኩሉ መጻሕፍቲ ብሉይን ሓድሽን ተማህሩ። ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ እና በርትዑ ከዱ። ብዘይ ምቁራጽ ከኣ ኩሉ ግዜ ንግሆ ንግሆ ቤተ ክርስቲያን እና ኸዱ ይጽልዩ ነበሩ። ኣቡነ ኣረጋዊ ወዲ 14 ምስኮኑ ስድርኦም ንሓንቲ ወለዳ ካብ ነገስታት ወገን ዝኾነት ጓል ኣሕጸይዎም። ኣቡነ ኣረጋዊ ግና ካብ ህጻንነቶም ጀሚሮም ብመንፈስ ቅዱስ ተቓንዮም ዝዓበዩ ስለ ዝኾኑ ፈጺሞም ኣበዩ። ድሕሪ ብዙሕ ግዜ ኣቡነ ኣረጋዊ (ዘሚካኤል) ካብ ሮም ናብ ጽርኢ ወይ ድማ ግሪኽ ሃገር፡ ዓቢይ መንፈሳዊ ማሕበር ዝመስረቱ ኣቦ መነኮሳት ዝኾነ ኣባ ጳኲሚስ ዝነብሩላ ደውናስ ናብ እትብሃል ገዳም መጹ። ካብቶም ገዳማውያን ሓደ ረኺቦም “ወደይ! ካበይ መጺኻ፧ ህንሆ ንስኻ ህጻን ከም ዝኾንካ ተመልኪተ ኣለኹ” በልዎም ኣቡነ ኣረጋዊ ከኣ “ኣነ ዝመጻኽዎ ካብ ሮም ኢዩ ፡ካብ ኣባ ጳኲሚስ ዝደልዮ ነገር ኣሎኒ” በልዎም። ኣባ ጳኲሚስ ምስ ረኣይዎም ካብ መንበሮም ተንሲኦም ብፍጹም ፍቕሪ ሓቚፎም ሰዓምዎም፡ ናይ እግዚኣብሔር ጸጋ ከኣ ኣብ ልዕሊኦም ሓደረ። ቀጺሎም ኣባ ጳኲሚስ “ብዛዕባ ምንታይ ናባይ መጺኻ” ክብሉ ሓተትዎም። “ከማኻ ፡ከም ኣቦታተይ መነኮስ ክኸውን መጺኤ ኣለኹ” ክብሉ ከኣ ኣቡነ ኣረጋዊ መለሱ።”ዝወደይ ንስኻ ወዲ ንጉስ ከም ምዃንካ መጠን ናይ መንግስቲ ወራሲ ኢኻ እሞ መንኲስካ ንምንባር ኣይትኽእልን ኢኻ” ክብሉ ኣባ ጳኲሚስ ተዛረብዎም። ኣቡነ ኣረጋዊ ግና ካብ ክብሪ ዓለም ክብሪ ኣምላኽ ይበልጽ ፡ካብ ተድላ ዓለም ምስ እግዚኣብሔር ምንባር ይሓይሽ ብዝብል መንፈስ ተበጊሶም ስለ ዝነበሩ “ኣቦይ ! ናይ ምድሪ መንግስቲ ሓላፍን ጠፋእን ኢዩ። እንተኾነ ዘይትጠፍእን ዘይትሓልፍን ዘልኣለማዊት መንግስቲ ክወርስ ደልየ ኣለኹ” ክብሉ’ውን ነቲ ኣባ ጳኲሚስ ዘቕረብሎም ሓሳብን ምኽርን ብትሕትና ሓሳባቶም ከረድእዎም ፈተኑ። ቀጺሎም ኣባ ጳኲሚስ “ናይ ምንኩስና ስራሕ ቀሊል ኣይምሰልካ፡ ናባይ ዝመጹ ብዙሓት ትዕግስቲ ተሳኢንዎም ዝተሰናኸሉ ኣለዉ” እና በሉ ምንኲስና ቀሊል ከም ዘይኮነ ከረድእዎም ፈተኑ። ሕጂ’ውን ኣቡነ” ሓሳባቶም ድልየቶም ብምሉእ እምነት ብምኲስና ህይወት ተሓጺርካ ምንባር ምዃኑ ብዘለዎም ዓቕሚ ከረድእዎም ፈተኑ። ብድሕሪ’ዚ “ንስኻ ባዕልኻ ንባዕልኻ ፈትን” በልዎም፡ ብኸምዚ ከኣ ምስቶም ኣብቲ ገዳም ዝነበሩ መነኮሳት ብሕብረት ንብዙሕ ግዜ ብፈተና ተቐመጡ። ከምቲ ኣቐዲምና ዝረኣናዮ ኣባ ዘሚካኤል (ኣረጋዊ) ናብ ኣባ ጳኲሚስ መምጺኦም ምኽንያት ዝነበረ ክንዝንግዖ የብልናን። በዚ እዮም ከኣ ኣባ ጳኲሚስ “እስኪ ዝወደይ ቅሩብ ግዜ ተፈተን መጽሓፍ ‘ንእግዚኣብሔር ክተገልግል እንተደሊኻ ኣቐዲምካ ነፍስኻ መርምር ሰውነትካ ንሕማም፡ ንሽግር ኣዳሉ ”ይብል ኢዩ ከምኡ ከኣ ወርቂ ብሓዊ ከይተፈተነ ወርቂ ምዃኑ ስለ ዘይፍለጥ ሰብ’ውን ሓቅነቱን ድልውነቱን ዝልካዕ ዝተቐረበሉ ፈተና ብትዕግስቲ ምስ ዝሓልፍ ኢዩ። ክብሉ መሊሶም ስለ ህይወት ምንኲስና ገለጽሎም።ኣቡነ ኣረጋዊ ድማ ቅዱሳን ዝፈጸምዎ ተጋድሎምን ዘለዎም መንፈሳዊ ትግሃትን ተመልኪቶም ንምንኲስና ዘብቅዖም ስርዓተ ትምህርቲ ኩሉ ብፍጹም ልቦና ተገንዘቡ፡ ተማሃሩ፡ ፈለጡ፡ ተረድኡ ። ኣባ ጳኲሚስ ኣቡነ ኣረጋዊ ዘለዎም ናይ ሃይማኖት ጽንዓትን ዝነበሮም ጠባይን፡ስለ ዝነበሮም ቅንዕናን ኣዝዮም ፈተውዎም፡ ልብሲ ምንኩስና ኣልቢሶም ከኣ ናይ ኣቦታተይ ናይ ኣባ መቃርስ፡ ኣስኬማ ወይ ድማ ቆብዕ ዝባረኸ እግዚኣብሔር ናትካ ኣኽሊል ምንኩስና ይባርኽ ኢሎም ከኣ በረኽዎም። ኣቡነ ዘሚካኤል (ኣረጋዊ) ካብ ዝውለዱ ክሳዕ ምንኩስና ዝቕበሉ ዝነበረ ዕድሚኦም ፳፬/24 ዓመት ኢዩ። ብድሕሪዚ ብዓቢ ትግሃት፡ ብጸሎትን ብጾምን ተጸመዱ። ብሰላምን ብምርግጋእን ተቐመጡ፡ ዝንኦምን ሰናይ ተጋድልኦምን ክሳዕ ኣቡኦም ኣብ ሮም በጽሐ። ጌና ብሕጻንነቶም ከለዉ ምንኩስና ምቕባሎም ዝሰምዑ ናይ ሮም ቅዱሳን ናብኣቶም መጹ ኣብ ቅድሚ ኣቡነ ጳኲሚስ ቀሪቦም ከኣ ምንኩስና ተቐበሉ። ከምዚ ኢሎም ክነብሩ ከለዉ ኣዲኦም ንግስቲ እድና ካብ ሃገራ ናብቲ ኣቡነ ኣረጋዊ ተቐሚጠምሉ ዝነበሩ ገዳም መጸት። እንሆ ድሕሪ ዕረፍቲ ኣቡነ ጳኲሚስ ከም ኣቦ ኮይኖም ዘመሓድርዎም ዝነበሩ ኣቡነ ቴዎድሮስ ነበሩ። ነዚ ምምጻእ ናይ ኣዲኦም ምስ ሰምዑ ከኣ “ኪድ ቀልጢፍካ ረኺብካያ ምጻእ በልዎም” ኣቡነ ኣረጋዊ ግና ፈጺሞም ኣበዩ። ኣብ መወዳእታ ከኣ “ወደይ ብሓጢኣተይ ኣይትጸየፈኒ እንሆ ኣብ ማሕጸነይ ትሽዓተ ወርሒ ኣብ ዝባነይ ሰለስተ ዓመት ፡ኣጥብየ ዘዕበኹኻ ወላዲትካ ኢየ እሞ በጃኻ” እና በለት እና ነብዐት መልእኽቲ ሰደት። እቲ ኩሉ ዝኾነ ኩሉ ነጊሮም ኣምሪሮም ለሚኖም ንኣቡነ ኣረጋዊ ናብ እዲኦም ሰደድዎም። እንሆ ከኣ “እንታይ ደሊኺ መጺእኺ ክብሉ ነዲኦም ሓተትዋ። ኣዲኦም ከኣ “ከማኻ ክምንኩስ መጺአ ዝወደይ ” ክትብል መለሰት። በዚ ዝኾነ ኩሉ እና ተሓጎሱ ናብ ኣቡነ ቴዎድሮስ ከዱ እቲ ዝኾነ ኩሉ ከኣ ነገርዎም። ብድሕሪ’ዚ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ገዳም ናብ ዝንበሮ ቦታ ወሰድዋ። ኣብቲ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ገዳም ኣዲኦም ንኣቡነ ቴዎድሮስ’ውን ብምንኩስና ተገልግል ነበረት። ካብኡ ርሑቕ ከይከድካ ከኣ ሓፍቶም ናይ ሓደ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ገዳም ኣማሓዳሪት ነበረት እሞ እንሆ ኣብ ልዕሊኤን ዝጠሸመ ጴጥሮስ ዝበሃል ዓቢ መንፈሳዊ ኣቦ ነበረ። ኣዲኦም ንኣቡነ ኣረጋዊ ከኣ ብእኡ ብዛዕባ ህይወት ምንኩስና ተማህረት፡ ብድሕሪ’ዚ ምንኩስና ተቐቢላ ምስኣተን ትነብር ነበረት። ኣቡነ ኣረጋዊ ጉዕዞኦም ምስቶም ካብ ሮማ ዝመጹ ቅዱሳን ናብ ምድሪ ኣግኣዚት እዮም ኣቢሎም። ብሓደ ምንባር ስለ ዘይመረጹ ከኣ ኩላቶም ንእግዚኣብሔር እና ለመኑ ገዳም መስሪቶም ዝቕመጥሉ ስፍራ ይደልዩ ነበሩ። ካብ መንጎ እዞም ትሽዓተ ቅዱሳን ሓደ ኣቡነ ኣረጋዊ ኢዮም። ኣቡነ ኣረጋዊ ቅድም ስሞም ዘሚካኤል ኢዩ። እንተኾነ ግን ብዝነበሮም መንፈሳዊ ጸጋ፡ ናይ ጾም፡ ጸሎት፡ ስግደትን ካልእ መንፈሳዊ ዕዮታትን ብዕድመ ናይ ስጋ ንእሽቶ ክንሶም እንቶኾነ ግን ዓበይቲ ነገራት ክሰርሑ ምስ ተዓዘቡ ሽዑ እዮም እቶም ብጾቶም ቅዱሳን ናይ ሮም “ኣረጋዊ” ኢሎም ዝሸምዎም። ኣቡነ ኣረጋዊ ንእግዚኣብሔር ዘስምርሉ ስፍራ ፡ብስሞም ዝጽውዓሉ ደብሪ ንምድላይ ነዊሕ ተጓዓዙ። እዚ ከኣ ሓንቲ ኣዝያ ንእሽተይ ቁራስ እንጌራ ኣብ ኢዶም ነበረቶም እሞ ኣብ ዝኸድዋ ስፍራ ጸሎት ገይሮም ይቖርስዋ ነበሩ። እንሆ ከኣ እግዚኣብሔር ነዛ ቁራስ እዚኣ ኣበርኪቱ ኣብ ዝሃበኒ ቦታ ኣብኣ ክኸውን ንኣምላኸይ ከኣ ክልምን ኢየ” ዝብል ሓሳብ ሒዞም ተጓዓዙ። ኣብ ብዙሕ ቦታትን ጎቦታትን በጽሑ እንተኾኑ ከምቲ ዝበልዎ ኣይኮነሎምን። ኣብ መወዳእታ ናብዚ ሕጂ ብስሞም ተደኲኑ ዘሎ ገዳም ቅድሚ ምድያቦም ኣብ እግሪ እቲ ጎቦ ኣብ ሓንቲ ሓረግ ኮይኖም ጸሎት ገበሩ። እንሆ እቲ ሓያል ናይ ምሕረት መልኣኽ ዝኾነ ቅዱስ ሚካኤል ናብ ኣቡነ ኣረጋዊ መጸ’ሞ “ኣንታ ናይ እግዚኣብሔር ኣገልጋሊ ዝኾንካ ኣረጋዊ እንሆ ካብ ምድራዊ መንግስቲ ሰማያዊ መንግስቲ ዝመረጽካ ደስ ይበልካ፡ ዓቢ ክብሪ ተዳልዩልካ ኣሎ፡ ሕጂ ከኣ እግዚኣብሔር ናብዚ ጎቦ እዚ ዘውጽኣካ ክሳዕ ዝልእኸልካ ቅሩብ ተጸበ” ኢልዎም ከደ። እዚ ነገር እዚ ምስ ሰምዑ ኣቡነ ኣረጋዊ ልቦም ተሃወኸ መንፈሶም ከኣ ሓዘነ።”ኣነ ነፊረ ከይድይብ ከም ንስሪ መንገብገብ ኣይተዓደልኩን ከም ቅዱሳን ሓዋርያት ብደመና ተጻዒነ ከይድይብ ከኣ ብቕዓት የብለይን” እና በሉ ኣምሪሮም ኣልቀሱ። ምኽንያቱ ኣብቲ ሰብ ዘይኣትዎን ዘይድይቦን እምባ ክድይቡ ክቱር ዝኾነ ድልየትን ባህግን እዩ ነይርዎም። በዓል ምሉእን ሰፊሕን ትዕግስቲ ዝኾነ እግዚኣብሔር ግና ብርታዔኦምን ተጻዋርነቶምን ንምምርማር ቀልጢፉ ኣየደየቦምን። ብድሕሪ’ዚ ከም ኣደን ከም ኣቦን ዘጸናንዖም ዝነበረ ቅዱስ ሚካኤል ተመሊሱ ንኻልኣይ ግዜ መጸ “ናይ እግዚኣብሔር ፈታዊ ዝኾንካ ኣረጋዊ ኣጆኻ ፡ ኣይትፍራሕ ፡እንሆ ስልጣን ተዋሂቡካ ኣሎ፡ ሕጂ ከኣ ሓደ ዓቢ ገበል ክመጻካ ኢዩ ኣብኡ ተጻዒንካ ድማ ናብታ ዝባን ናይታ እምባ ክትድይብ ኢኻ ” ኢልዎም ከደ። እቲ ገበል ድማ ሰዓት ትሽዓተ ናይ ንግሆ መጸ። በቲ ገበል ተጻዒኖም ከኣ ጉዕዝኦም ናብቲ ነዊሕ እምባ ጀመሩ። እንተኾነ እቲ ፈታኒ ዝኾነ ሰይጣን ብልሳን ሰብ ገይሩ “ናብዚ እምባ ትድይብ ዘለኻ እንታይ ክትበልዕ ኢልካ ኢኻ ኣብኡ ዝብላዕ ኮነ ዝስተ የለን ፡ኣብኡ ቀትሪ ጸሓይ ለይቲ ከኣ ቁሪ ኢዩ” እና በለ ተዛረበ። ኣቡነ ኣረጋዊ “ዝተኣዘዝካዮ ግበር፡ ንእግዚኣብሔር ዝሰኣይኖ የለን” ክብሉ መለስሉ። በዚ ሰዓት እዚ ኣቡነ ኣረጋዊ መታን ከይፈርሁን እቲ ገበል ኣብ ልዕሊኦም ሓደጋ ከየውርድን ፡ቅዱስ ሚካኤል ሰይፉ መሊሑ ኣብ ጎድኖም ኮይኑ ይሕልዎም ነበረ።
ኣብ መወዳእታ ከኣ ኣብቲ ዝባን ናይቲ ገዳም በጽሑ። ሰለስተ ግዜ ሰጊዶም ከኣ “ሃሌ ሉያ ለኣብ፡ ሃሌ ሉያ ለወልድ፡ ሃሌ ሉያ ለመንፈስ ቅዱስ” ኢሎም ሰገዱ። በዚ ከኣ “ደብረ ሃሌ ሉያ ” ተባሂላ ተጸውዐት። ጸኒሓ ከኣ ደብረ ዳሞ ተባህለት። እንጀራ ኣበርኪቶም ዝበልዑላ ስፍራ፡ ኣሰር እግሮም፡ ቆይሞም ዝጽልይሉ ዝነበሩ ኩሉ ስፍራ ክሳዕ ሕጂ ምስ ምሉእ ምልክቱ ኣሎ። እቲ ገዳም መደየቢ ስለ ዘይብሉ ደቂ መዛምርቶም ብዝሰርሕዎ መደየቢ ገመድ ሕጂ’ውን እግዚኣብሔር ዝፈቐደሎም ሰባት በቲ ገመድ ይድይቡ። ቅዱስ ኣቡነ ኣረጋዊ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ሞጎስ ዝረኸቡ ብዙሕ ትሩፋት፡ ትእምርትን ተኣምራትን ዝገበሩ ቅዱስ ኣቦ ኢዮም። ንብዙሓት ብጸሎቶም ዝረድኡ ኣብ ብዙሓት ሰባት ሓዲሮም ዝነበሩ ኣጋንንቲ ገሲጾም ዘውጽኡ ብገድሎምን ብትሩፋቶምን ንምድረ ኣግኣዚት ዝጓሰዩ ቅዱስ ኣቦ ኢዩም። ድሕሪ ግዜ ዜና ጽድቆም ሰሚዖም ካብ 6 ሽሕ ዘውሕዱ ደቀመዛሙርቲ ገበሩ። 99 ዓመት ምስ ገበሩ ጎይታ ፍርቂ ለይቲ ተገሊጹ “ድኻምካ ርእየዮ ኣለኹ ጸሎትካ’ውን ሰሚዐዮ እየ። ምድራዊ መንግስትኻ ገዲፍካ ስለ ዘገልገልካኒ፡ ሕልፈትን ውድቀትን ዘይብላ ሰመያዊት መንግስተይ ከውርሰካ እየ” “ለዛሂ ገብረ ተዝካረከ ወትኣመን በጸሎትከ እሁቦ ሞጎስ በቅድመ መላእክትየ” ዝክርካ ዝገበረ ብጸሎትካ ዝተኣመነ ኩሉ ኣብ ቅድሚ መላእኽተይ ክብሪ ክህቦ እየ። ንዝጠመየ ብስምካ ዘብልዐ፡ ጽሙእ ዘስተየ፡ ቤተ ክርስቲያን ዘስርሐ፡ ዝሰርሐን ዜና ገድልኻ ዝጸሓፈን፡ ዘንበበን ዝሰምዐን ክሳብ 15 ትውልዲ ክምሕረልካ እየ። ናይ ኣዴኻ መቓብር ከም ናይ ሙሴ ክኸውን እዩ። ንስኻ ድማ ሞት ኣይክትመውትን ኢኻ ኢሉ ተስፍኦም ነገሮም። ንመነኮሳት ኣኪቦም “እምይእዜሰ ኢትረኽቶኒ በስጋ” እንድሕር ሕጂ ብስጋ ኣይትርእዩኒን ኢኹም ኢሎም ነጊሮም ኣበምኔት ሸይምሙሎም ተሰወሩ። ኣብ ኤርትራን ኢትጵያን ብዙሕ ቤተ ክርስቲያናት ብስሞም ተሃኒጾም ይርከቡ። በዓሎምን ዝኽሮምን ብድምቀት ይበዓል። ካብ ፍቕሮም ዝተላዕለ በረኸቶም ንምርካብ ከኣ ወለዲ ንደቆም ብስሞም ይሰምይዎም።
ጸሎትን በረኸትን ናይ ቅዱስ ኣቡነ ኣረጋዊ ጻድቕ ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን። ኣሜን!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን።


text:
ሕቶ፡- ከም’ቲ ዝበልካዮ እዚ ምጥፋእ መርሆ ዝበሃል ንኹሉ ውድባት ብማዕረ ዘይምልከቶ ክኸውን ይኸእል’ዩ። ግን ይብል ህዝቢ ኣብ ባይታ መብዛሕቲኡ ስሩዕ ውድባዊ ህይወት ዘየሕልፍ፡ ጸላኢ ብዝገብሮ ሓንሳብ ዝረስን ጸኒሑ ዝዝሕል ኣካይዳ ኣለዎ፡ መደባቱ ኣይትግብርን ዝኣተዎ ቃል ኣብ ተግባር ኣይፍጽምን ተባሂሉ’ዩ ዝዝረብ።
እዚ ጨሪሱ ሓቅነት የብሉን ናብ ዝብል ዝወስደካ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ግንባራትና ካብ ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ ጀሚርካ፡ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ቀጺሉ ድማ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ በቲ ዝደለ ደረጃ ንቕድሚት ክስጉሙ ኣይተራእዩ። እሞ እዚ ካብ ምጥፋእ መርሆ ወጻኢ እንታይ ፖለቲካዊ መግለጺ ክወሃቦ ይኽእል?
መልሲ፡ ደምበ ተቓውሞ ብጠቕላላ ኣብ ምንታይ’ዩ ተሸጊሩ ዘሎ ዝብል ክምለስ ኣለዎ። ደምበ ተቓውሞ ከም ኣሰራርሓ፡ ብሓደ መርሆ ይኸይድ የለን ንኹሉ ዘሰማምዕ ነጥቢ’ዩ። ደምበ ተቓውሞ ከም ደምበ ተቓውሞ ኣብ’ቲ ዘራኽቦ ኣንጻር ናይ ሓባር ጸላኢ ብሓደ መርሆ ከይከይድ ዝገብሮ ዘሎ ምኽንያት ድማ፡ ብውሽጣዊ ግርጭታት ይበላላዕ ስለዘሎ’ዩ። ውሽጣዊ ሽግሩ ዘይፈትሐ ወግሓ-ጸብሓ ሕድሕዱ ዝራጋሕ ፖለቲካዊ ሓይልታት ንህዝቢ ብቕኑዕ መንገዲ ኣለዓዒሉ ኣብ’ቲ ዝድለ ሸቶ ከብጽሕ ኣይክእልን’ዩ። ንኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ገጢምዎ ዘሎ ጸገም፡ መንጸብረቕታ ናይ’ቲ ኣብ ውድባት ዘሎ ዘይምስምማዕ’ዩ። እቲ ፖለቲካዊ ሓይልታት ነቲ ውድዕነት ብሓደ ኣንፈት ይደፍኦ የለን። ድሕሪ’ቲ ብ21 ጥሪ 2013 ኣብ ኣስመራ ዝተራእየ ወተሃደራዊ ምንቅስቓስ፡ ከምኡ’ውን ብ3 ጥቕምቲ 2013 ኣብ ላፐንዱዛ ዘጋጠመ ጀምላዊ መቕዘፍቲ ናይ ኣማኢት ዜጋታትናን ኣብ ደገ ሓድሽ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓሳት ተፈጢሩ’ዩ። ህዝቢ ነቲ ኣብ ቤት ጽሕፈት ዜና ናይ’ቲ ስርዓት ዝተገበረ ፈተነ፡ ብቲቪ ኤረ ዝተመሓላለፈ ናይ ለውጢ መቓልሕ፡ ኣብኡ ዝተኸፍለ መስዋእትን ደጊፉ ብሓያል ስምዒት ምልዕዓሉ፡ ንጃምላዊ መቕዘፍቲ ግዳያት ላምፐዱዛን ሓዚኑ፡ ብትዕቢት ዝተባዕጠ ካብ ሰብኣውነት ዝረሓቐ ናይ ኣሽካዕላል መግለጺ ናይ ስርዓት ህግደፍን ተቖጢዑ ተቓውሞኡ ክገልጽ ምብጋሱ ኣወንታዊ’ዩ። እቲ ሓይልታት ነብሱ ወዲቡ ብሓደ ኣንፈት ክኸይድ ስለዘይጸንሐ ግን፡ እቲ ዝተላዕለ ሓድሽ ምንቅስቓሳት፡ ብዝተበታተኸ ኣገባብ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። ውህደት ዘይብሉ ብሓደ መርሆ ዘይኸይድ ተቓውሞ ድማ ኣድማዒ ክኸውን ኣይኽእልን።
እቲ ሓድሽ ምስተፈጥረ ካብ’ቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ግጉይ ተመክሮ ክወጽእ ኣለዎ። ንዕኡ ግደግም የብሉን። ምስ’ቲ ቅድሚኡ ዝጸንሐ ሓይልታት ሓቢሩን ተኸባቢሩን ኣንጻር ጸላኢ ብሓብር ዝምክተሎ መርሆ ተኸቲሉ’ዩ ክኸይድ ዝግባእ። ግን ብተግባር ይረአ ከም ዘሎ ካብ’ቲ ዝጸንሐ ጌጋታት ኣወጸን። እቲ ሓድሽ ዝፍጠር ምንቅስቓሳት ካብ’ቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ግጉይ ተመክሮ ስለዘይመሃር፡ ነዊሕ ተጓዒዙ ብተግባር ምስተለሓሐጸ’ዩ ደው ኢሉ ዝርእን ናብ ሓደ ዝመጽእን። ናቱ ውደባ ይፍጠር ጸገም ኣይኮነን። ግን ምስ’ቲ ቅድሚኡ ዝጸንሐ ውድባት ብጎቦ ዓይኒ እንዳተጠማመተ ዘይኮነ ተደጋጊፉ ክሰርሕ ቅሩብ ክኸውን ኣለዎ። ብተግባር ንሪኦ ዘለና ግን፡ እቲ ገለ ብንጽህና ብስምዒት ተደፋፊኡ፡ እቲ ገለ ድማ ኮነ ኢሉ ብዕላማ ኣብ ደንበርበር ይኣቱ። እዚ ብርግጽ ሓጥያት ናይ’ቲ ሓድሽ ምንስቓሳት ኣይኮነን። እቲ ውድባትን ግንባራት ኣቐዲሙ ክፈጥሮ ዝነበሮ ኣንፈት ብዘይምፍጣሩ ስዒቡ ዝመጸ’ዩ። እዚ ጉዳይ ኢደይ ኢድካ ዘድልዮ’ዩ። ናተይ ዓቕምን ኣጽተዋጽኦን እዚኣ’ያ ንስኻ ድማ ክንድ’ቲ ጭቡጥ ዓቕምኻ ዘፍቅደልካ ገለ ኣበርክት ክንብሃሃል ኣይከኣልናን ኣለና። ኣነ ብቑዕ’የ ትብል እንተኾይንካ’ኮ ነቲ ዝደሓረ ዘይበቕዐ ሓውኻ ከተብቀዖ ክትጽዕር’ዩ ዝህልወካ። ኣብ ጉዳይ ሃገር ነንበይንኻ ጎይኻ ትግብሮ ነገር የለን። ስለዚ እቲ መርሆ ምጥፋእ ኢሎም ዝገልጽዎ ጠቕላላ ነቲ ደምበ ተቓውሞ ማለት ዘይኮነስ፡ እቲ ዝተወደበ ሓይልታት ነቲ ሓድሽ ዝፍጠር ምንቅስቃሳት ኣንፈት ከትሕዞ ስለዘይከኣለ ተበታቲኹ ይኸይድ ስለዘሎ ካብኡ ተበጊሶም ዝብልዎ ዘለው ክኸውን ይኽእል። በዚ መንጽር እንተተወሲዱ ሓቅነት ኣለዎ። እቲ ዝገርም ገለ ሰባት ብሓባር ዝቃልስ ኣረኣእያን መልክዕ ውደባን እንዳሃለወ’ዩ እቲ ምርባሕን ምፍልላይን ዝረአ ዘሎ። እዚ ተመክሮ ናይ ሰውራ ኤርትራ’ዩ። ፖለቲካዊ ስልጣን ኣብዘይ ግዜኡ ክትረክብ ክትብል፡ ናትካ ጉጅለ ክትፈጥር እዚ ዝወለዶ ጸገም’ዩ እቲ ዕንቅፋት ዝኸውን ዘሎ። ካብ’ዚ ከም’ዚ ዓይነት ዓንቃፍ ኣተሓሳስባ ክንወጽእ ኣለና። ክንወጽእ ድማ ነብስ ወከፍና በታ ዘለትና ዓቕሚ ተኸባቢርና ንቕድሚት ክንደፍእ ኣለና። ዘንኩለን ናይ ኣብ ዙርያ ደምበ ተቓውሞ ኮይነን ኣንጻር ምልኪ ዘቃላሓ ዘለዋ መራኸቢታት ንኣብነት ካብ በበይነን ብሓባር እንተዝሰርሓ ዝያዳ መድመዓ። ተወዳደርቲ ምኾና። ጉባኤና’ውን ብዕምቆት ዝረኣዮን ብውሳኔ ደረጃ ዘመሓላለፎን’ዩ።
ሕቶ፡ ክሳብ ሕጂ ብዝተሓተ መሰማምዒ ነጥቢ ካብ ዝተመስረቱ ሰፋሕቲ ግንባራት፡ ኣፍካ መሊእኻ ክትዛረበሉ ዘኽእል ንለውጢ ዝድርኽ ንህዝቢ ዝማረኽ ዕውት መደባት ኣብ ባይታ ኣይተረእየን ዝብል ኣብ ህዝቢ ዝደጋገም መረረታት ኣሎ። ምስ’ዚ መረረ’ዚ ትሰማማዕ ዲኻ መልስኻ እወ እንተኾይኑ፡ ስለምንታይ ከምኡ ኮይኑ እንተተብረሃልና?
መልሲ፡- መጀመርያ ንህዝቢ ዝማርኽ ሓያል ዝኾነ ስራሓ ተሰሪሑ’ዩ ክበሃል ኣይከኣልን፡ እዚ ሓቂ’ዩ። ምሕዝነት ምስ ተመስረተ ኩሉ ደላዪ ለውጢ፡ ፖለቲካዊ ውድባት፡ ስቪክ ማሕበራትን ካልኦት መሻርኽቲ ወገናትን በብዓቕሙ ኣጽተዋጽኦ ዝገብረሉ፡ ሰፊሕ ናይ ህዝቢ ተሳትፎ ክረአ ዝጀመረሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኔሩ’ዩ። ግን በቲ ዝጀመሮ ኣይቀጸለን። እቲ ፖለቲካዊ ምትእስሳራት ሰፊሑ’ዩ። ንኣብነት ብመንገዲ ሃገራዊ ዋዕላ ኣቢልካ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስይዊ ለውጢ ክምስረት ተኻኢሉ’ዩ። ኣብ ዓውደ ተግባርን ግን ከም’ቲ ዝበሃል ዘሎ ዘድምዕ ስራሕ ኣይተሰርሐን። ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን፣ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፣ ሕጂ ድማ ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ግንባር ንምቛም ዝኸይድ ዘሎ መስርሕ ኣወንታዊ’ዩ። እዚ ኩሉ ግን ናብ ሓያል ኣድማዒ ወቓዒ ሓይሊ ዝተሰጋገረ ኣይኮነን።
ሕቶ፡ ብፍላይ ካብ 2001 ንነጀው ዝበዝሕ ህዝቢ ከበሃል ዝከኣል ድልውነት ንለውጢ ኣሎ’ዩ። ወድዓዊ ኩነታት በሲሉ’ዩ ካብ ዝበሃል ነዊሕ ግዜ ጌሩ ኣሎ። እዞም ተጠርኒፎም ዝበሃሉ ዘለው ሓይልታት ግን ከም’ቲ ዝተባህለ ኣድማዒ ስራሕ ክሰርሑ ይረኣዩ የለውን። እቲ ጸገም ናብ ህዝቢ ኣይወርድን። ኣብ’ቲ ላዕሊ ዝተፈጥረ ጸገም ናብ ታሕቲ ናብ ህዝቢ ወሪዱ ክመዝን ዘኽእሎ ርጡብ ዝኾነ መልእኽቲ ኣይመሓላለፈን። ኣብ መሪሕነታዊ ዓንኬላ’ዩ ተሓጺሩ ዝተርፍ። እዚ ሓደ ርእሱ ዝኸኣለ ጸገም’ዩ ዝብሉ ወገናት ኣለው። ነዚከ መልስኻ እንታይ’ዩ?
መልሲ፡- ብመሰረቱ እቲ ጸገም ነገራት ኣብ ኣወጋግናኦም ዘሎ ጸገም’ዩ ዝመስለኒ። ገለ ጉዳይ ክፍጠሩ እንከለው ይቃልዑ’ዮም። ገለ ከኣ ነዊሕ ይጸንሕ። ህዝቢ ነቲ ኩነታት ክርኢ ክግምግም እንተኾይኑ ግን ሰፋሕቲ መድረኻት የድልዮ። እዚ ኣብ ፍረ ክበጽሕ ናይ ምጽውዋር ባህሊ ክጉልብት ኣለዎ። ምኽንያቱ ገለ ሰባት ወይ ውድባት ንዕኦም ትምልከት እንተደኣ ኮይና፡ እንታ እዚ ከም’ዚ እንተዝኸውን ወይ ኣብ ከምዚ ጉድለት ኣለዎ ዝብል ርእይቶ ከተቕርብ እንከለኻ፡ ብዓይኒ ጽልኢ ጌሩ ዝመዝኖ ኣሎ’ዩ። ከም’ቲ ዝተባህለ ኣዐርዩ ምስተቛሰለ’ዩ ዝዝረበሉ። ብኣጋ ኣብ ውሽጥኻ ንምፍታሕ ብርግኣት ብሓላፍነታዊ ዓይኒ ዝኽየደሉ ብዙሕ ኣይኮነን። ኣብ መወዳእታ ድማ ህዝቢ ክፈልጥ ርእይቶ ክህብ መሰል ኣለዎ ኢልካ ብወግዒ ብሕጋዊ መንገዲ ኣብ ምውራድ’ውን ጸገም ኣሎ። ነገራት ምስተ ወድኡ ኣብ ክዕረይሉ ዘይክእሉ ብርኪ ምስ በጽሑ በበመንገዱ ይወርድ ስምዒታት ድማ ይሃሲ። ስለዚ ኣብ መንጎ ውድባት ድዩ ግንባራት ኣፈላላያት እንክፍጠሩ እሞ ኣብ ላዕሊ ንምእላይ ኣብ ዘይከኣለሉ፡ ብወግዒ ብእሩም ኣገባብ ናብ ህዝቢ ክወርድ ሕማቕ ኣይኮነን። ግን ኣብ ኣወጋግና ዘሎ ጸገም ዝፈጠሮ ይመሰለኒ።
ሕቶ፡- ካብ ወርሒ ነሓሰ 2013 ጀሚሩ ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ግንባር ንምምስራት ዝተበገሰ ንጥፈታት ኣሎ። እዚ ካብ’ቶም ካልኦት ሰፋሕቲ ግንባራት ብባህርን በሰራርሓን እንታይ ዝፍለ ኣለዎ፡ እቶም ኣብ ሃገራዊ ምሕዝነት ኤርትራ፡ ኣብ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዝነበሩን ዘለውን መራሕቲ፡ ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ግንባር ዝብል ስም ብምቕያር እንታይ ለውጢ ከምኡ ትጽቢት ይግበር?
መልሲ፡- ምቛም ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ግንባር ዝተደልየሉ ምኽንያት ካብ’ቲ ዝሓለፈ ጌጋታት ክንድሕን ዝብል’ዩ እቲ ዕላማ። ኣብ ዝሓለፈ ኣብ እዋን ሃገራዊ ዋዕላ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳንን ካብ ኪዳን ወጻእን ኢልና ዝገጠመ ጸገም ኩሉ ዝፈልጦ’ዩ። እቲ ኣብ ፖለቲካዊ ውድባት ጸጋጠም ጸገማት ናብ ስቪክ ማሕበራት’ውን ልሒሙ ኣሉታዊ ጽልዋታት ፈጢሩ’ዩ ኣብ እዋኑ። ስለዚ መጀመርያ እቶም ፖለቲካዊ ውድባት ውሽጣዊ ጸገማትና ኣመሓዲርና፡ ኣብ’ቲ ሃገራዊ ጉዳይ ብሓደ ክንሓስብ ብሓደ ክንግምግም ብሓደ ኣንፈት ክንመርሖ ዘኽእለና ባይታ ንምፍጣር’ዩ። ካብ’ቲ ዝጸንሐ ግንባራት ዝተፈልየ እንታይ ለውጢ ከምጽእዩ ንዝብል ሕቶ፡ ነቲ ዝተሰማማዕናሉ በሰራርሓ ብሓደ ኣንፈት ክንወስዶ ይሕግዝ’ዩ። ካብ’ቲ ሕሉፍ ኣሉታዊ ተመክሮታት’ውን ክንወጽእ የኽእለናዩ ዝብል’ዩ እቲ ማእከል። ኣቦ-መንበራት ፖለቲካዊ ሓይልታት ተራኺብና ናይ 6 ወርሒ ገምጋም ኣብ ዝገበርናሉ፡ ናብ ሓያል ወቓዒ ሓይሊ ዘይተሰጋገርናሉ ምኽንያት እንታይ’ዩ፡ ኣበይ’ዩ ጸገምና ርኢና ንምፍትሑ ድማ ጻዕርታት ክንገብር ኣለና ተባሂሉ ዝኸይድ ዘሎ ሓይሊ’ዩ። ንቕድሚት ኣብ ዓውደ ተግባር ከመይ ክሰርሕ’ዩ ክፍተን’ዩ። ናብ ምግባር ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ገጽና ንኸይድ ኣለና። በዚ ሕጂ ዘለናዮ ዘይስጡም ዝተበታተነ ኣተሃላልዋ ክዕወት ኣጸጋሚ’ዩ። ከም ፖለቲካዊ ውድባት፡ ኣብ ውዳቤኡ፣ ቻርተሩ፣ ቅዋሙ፣ ቅርጹ፣ ኣሰራርሕኡ፣ መሪሕነቱ ከመይ ይኹን ዝብል ኣቐዲሙ ሓደ ኣገንዝቦ ክተሓዘሉ ኣለዎ። ኣብ ሰውራ ኤርትራ ሕቶ መሪሕነት ማእከል ናይ ግርጭታት’ዩ። ስለዚ ነዚ ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ግንባር ኣቐዲሙ ክውገኖ ኣለዎ። እቲ ፖለቲካዊ ሓይልታት ተማእኪሉ ዝኸደሉ ኣገንዝቦን ኣሰራርሓን ምስ ፈጠረ፡ ምስ ስቪክ ማሕበራትን ካልኦት መሻርኽቲ ኣካላትን ድማ ኣብ’ቲ ናይ ሓባር ጉዳይ ትዝቲ ትረዳዳእ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ሰፊሕ ግንባር’ዩ። ናይ ሓደ ወገን ኣይኮነን ናይ ኩሉ’ዩ። ተራን ግደን ፖለቲካዊ ሓይልታት እንታይ ይኹን ተራን ግደን ናይ’ቶም ካልኦት መሻርኽቲ ወገናት’ከ ብልክዕ ክቕረጽ ኣለዎ። እዚ ኣብ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ሕጂ ዝረአ ዘሎ ጸገማት ጽፉፍ ውሁድ ቅድመ ምድላዋት ስለይተገብረሉ’ዩ።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ዝበሃል ምሉእ ግዜኡ ነቲ ግንባር ዝህብ ክኸውን ኣለዎ። ምሉእ ግዜኦም ዝሰርሑ ኣባላት ፈጻሚት ካብ 8-9 ኣይበዝሑን። እቲ ካልእ ምሉእ ግዜኡ ዝሰርሕ ኣይኮነን። እዚ ክመዓራረ ኣለዎ። ኣብ ካልእ ክፍልታት’ውን ከምኡ። ኣብ’ቲ ዕጡቕ ክፍልታት ብሓደ ናይ ሓባር ስትራተጂን ወተሃደራዊ ኮማንድ እናተመርሐ ዝረባረበሉ ባይታ ክፍጠር ኣለዎ። ብሓጺሩ ናይ ተግባር ስራሕ ክንሰርሕ ኣለና’ዩ እቲ ዕላማ።
ሕቶ፡ ብመርሆ ደረጃ ከም’ቲ ዝበልካዮ ፖለቲካዊ ውድባት ሓደ ዝተወደቡ’ዮም፡ ናትና ዝብልዎ ፖለቲካዊ ኣረኣእያታት’ውን ስለዘለዎም ንሳቶም ክቀራረቡ ዝጽላእ ኣይኮነን ክስረሓሉ’ውን ኣለዎ። ብተግባር ግን እዚ ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ግንባር ዳርጋ ዓመቱ ጌሩ ኣሎ። ሕጂ ኣብ ከመይ ኣሎ ከም መበገሲ ክኸውን ስለ ዝኽእል ኣብ ውሽጢ’ዚ ናይ ሓደ ዓመት ግዜ፡ ነዚ ክትገልጾ ዝጸናሕካ ከዐውት ዝኽእል ቅሩቡነት ኣለዎ’ዶ?
መልሲ፡- እቲ ፖለቲካዊ ሓይልታት ካብ’ቲ ሕሉፍ ኣሉታዊ ተመክሮታት እናተማህረ ዝመጸ’ዩ። ጸገማት የብሉን ማለት ግን ኣይኮነን። ጸገማት ኣለውዎ’ዮም። እቲ ቃልሲ ቃጻሊ’ዩ። ሕጂ ካልኣይ ኣኼብኡ ጌሩ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ጉባኤ ፖለቲካዊ ሓይልታት መዚዙ፡ መደብ-ዕዮን ሕገ-ህንጻ ሪኣ ኣላ። ብዝተፈላለየ ውሽጣዊ መንቀሊታት ቅልቅል ውጥን ዝብል ጸገማት ግን ኣሎ’ዩ። ክንድቲ ክኸዶ ዝኽእል ክኸይድ ምድፋእ’ዩ። ድሮ ሕጂ፡ እቲ ሰነዳት ናብ ኣባል ፖለቲካዊ ሓይልታት ወሪዱ ክትዕ ክግበረሉ’ዩ። እዚ ቅድሚ ሕጂ ዘይነበረ’ዩ። በቲ ተታሒዙ ዘሎ መደብ መሰረት ተጻፊፉ እንተደኣ ከይዱ ሓጋዚ ተራ ክጻወት’ዩ። ሓያል ጻዕሪ ግን ይሓትት።
ሕቶ፡- ደምበ ደለይቲ ደሞክራስይዊ ለውጢ ብሓሳብ ንጸላኢ ስዒርዎ’ዩ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። ውሽጣዊ ባዕላዊ ጸገማቱ ኣብ ምፍታሕን ምጽራይን ግን ኣይተዓወተን። ብወሳኒ መልክዑ ወድዓዊ ኩነታት በሲሉ ህዝቢ ንለውጢ ድልውነቱ ኣብ ዘርእየሉ ዘሎ ወቕቲ፡ ተቓሊሶም ከቃልሱ ኣብ ስልጣን ዝደየቡ መራሕቲ ሎሚ ዝወሰንዎ ከየተግብሩ፡ ብቀምሽ ኣደይ ዓንቂፉኒ ስንኩል ምኽንያትት ነቲ ቃልሲ ኣብ ኮለል የንብርዎ ኣለው ዝብል ዘረባ ይስማዕ’ዩ። እዚ ጸገማት’ዚ ንምፍታሕ እንታይ ክገበር ኣለዎ ኢልካ ትርኢ?
መልሲ፡- ከም’ቲ ዝበልካዮ ባዕላዊ ኩነታት በሲሉ ኣሎ። እንተኾነ ግን ብውሽጣዊ ኩነታቱ ሰጢሙ ኣብ ምኻድ ብዙሕ ይተርፎ። ነዚ ትምክሕትን ጽበትን ድሑር ኣረኣእያታት ዝፈጥሮ’ዩ። ናይ ደሞክራስያዊ ሓድነት ኣገንዝቦታት ኣይጎልበተን ኣሎ። ሓድነትን ደሞክራስን ነጻጺልካ ዝረአ ኣይኮነን። ሓድነት ኣብ ድሕረት ኣይትበቁል ኣብ ደሞክራሲ’ያ ትበቁልን ትፈርን። ግቡኡን መሰልን እንተረኺበ’የ ኣና ብምሉእ ዕግበት ዝሰርሕ። ነዚ ዓንቃፊ ኣረኣእያታት ንምልዋጥ ብቐጻሊ ምቅላስ’ዩ። ኣብ ሕብረ-ተሰብና ዘሎ ኣተሓሳስባ መንጸብረቕታ’ዩ እቲ ኣብ ውድባት ዘሎ። እቲ ተቓላሳይ ተስፋ ክቖርጽ የብሉን። ፖለቲካዊ ንቕሓቱ ክቕየር ኣለዎ። እዚ ድሑር ኣረኣእያታት ንብሎ ዘለና ኣብ ዝነቕሐ ሕብረ-ተሰብ ቦታ የብሉን። ኣብ ዘይነቕሐ ሓፋሽ’ዩ ዝሕባእ። ስለዚ ፖለቲካዊ ንቕሓት ናይ ሕብረ-ሰብና ንምቕያር ጽዑቕ ፖለቲካዊ ኣስተምህሮ ምህብ የድሊ።
ሕቶ፡ ዝኽበርካ ብ/ተወልደ ገ/ስላሴ ጸላኢ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ጸረ-ህዝቢ ባህሪኡ ዝዓደሎ፡ ሕድሕዱ እንዳተባለዐ ካብ ህዝቢ ተቐባልነት እንዳሰኣነ፡ ናብ ምሉእ ውድቀት ገጹ የመርሕ ኣሎ፡ ብካልእ ሸነኽ ድማ ኣካል ናይ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ኢና ዝብሉ፡ ኣብ ክንዲ ብህዝቦም ብውድባዊ ተመክሮኦም ብዝያዳ ዝገደሱ ወገናት፡ ጠቕሊሉ ከይወድቕ ተጸጊኑ ክቕጽል ዝጽዕሩ ውድባት ኣለው፡ ነዚኦም እንታይ ክትመኽሮም ትኽእል?
መልሲ፡- ስርዓት ህግደፍ ኣብ ክጽገን ዘይኽእለሉ ውድዕነት’ዩ ዘሎ። እቶም ከምኡ ዝብሉ ዘለው ኣካላት ናይ ኣገንዝቦ ምትዕርራይ ክገብሩ ይግባእ። ምኽንያቱ እቲ ኩነታት ብጽገና ዝፍታሕ ነገር ኣይኮነን። ካብ መሰረታዊ ለውጢ ወጻኢ ዝተወሰኑ ሰባት ካብ ስልጣን ብምውራድ ወይ ቦታ ብምቕያር ነቲ ህዝቢ ዘምጸኣሎ ፍታሕ የለን። ኢሳያስን ገለ ካብ ጀነራላት ብምውራድ እቲ ናይ ዓፈናን ጭፍጨፋን ትካላት ከምዘለዎ ክቕጽል’ሞ ክጥቀመሉ ምድላይ ኣዝዩ ሓደገኛ’ዩ። እቲ ሓፋሽ ሰራዊት ንጹህ’ዩ። እቲ ወሳኒ ናይ ጭቆና ትካላት ብመሰረታዊ ለውጢ ክቕየር እንተዘይክኢሉ ግን “መለሳ ቆሎ ጥጡቖ”’ዩ።
ሕቶ፡ ካብ’ዚ ኣርእስቲ’ዚ ከወጻእና፡ እቲ ጽገና ገለ ርእሰ ሓያላን መንግስታት’ውን ከም ዝደልያኦ ገለ ምልክታት ኣሎ’ዩ። ብመሰረቱ እዚ ተዘሪጉ ዘሎ ፖለቲካ ኤርትራ ብጽገና ህይወት ክዘርእ ይኽእል ድዮ?
መልሲ፡ ጽገና ብውሽጢ ይበገስ ብደገ ይምጻእ ዘምጸኦ ለውጢ የለን። ጽገና ነቲ ሕመረት ወይ ኮር ናይ’ቲ ሽግር ክውግዶ ኣይክእልን። ጽገና ንግዝያዊ ጠቕምታት ናይ’ቶም ተዋሳእቲ ዘገልግል ደኣምበር ቀጻሊ ረብሓ ናይ’ቲ ሓፋሽ ማእከል ዝገበረ ኣይኮነን። መሰረታዊ ረብሓታት ናይ’ቲ ሓፈሽ ዘይገበረ ለውጢ ድማ ኣብ ቀረባ ርሕቀት ናይ ምብርዓን ዕድል ጥራሕ’ዩ ዘለዎ። ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝተገበረ ፈተነ ቀሊል ኣይነበረን። ክንደይ ዋጋ ተኸፊልዎ ኩሉ ዝተዓዘቦ’ዩ። ብተግባር ናበይ የምርሕ ኣሎ ድማ ዕለታዊ ንከታተሎ ዘለና’ዩ። ካብ’ዚ ትምህርቲ ክውሰድ ዘለዎ ይመስለኒ።
ሕቶ፡ ሰራሕን መራሕን ጉጅለ ህግደፍ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈ-ወርቂ ብባህሪኡ ጽገዕተኛን ዕሱብን ምዃኑ ፍልጥ’ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ገምገም ውድቀት ምስ በጽሐ ኣብ ውሽጡ ዳግመ ውደባ ክገብር፡ ምንዳፍ ቅዋም ክጅምር ምስ ዓለም ድማ ተዓጻጺፉ ክሰርሕ ከምዝኾነ ገለ በጨቕታ የስምዕ ኣሎ። ጽገና ንህግደፍ ደኣምበር ንህዝቢ ከምዘይጠቕም ድማ ርዱእ ነገር’ዩ። ነዚ ዓጺፍካ መሰረታዊ ፖለቲካዊ ለውጢ ንምምጻእ እንታይ ክገበር ኣለዎ ኢልካ ትርኢ?
መልሲ፡- ብመሰረቱ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም ኣብ ደሞክራስያዊ ሃዋህው’ዩ ዝንደፍን ዝጸድቕን። ደሞክራስያዊ ሃዋህው ኣብ ዘይብሉ ደሞክራስያዊ ቅዋም ክቕረጽ ኮነ ክጸድቕ ኣይክእልን’ዩ። እቲ ቅዋም 1997 እንዳበሉ ክዝረበሉ ዝጸንሐ ደሞክራስያዊ ሃውህው ኣብ ዘይብሉ ሰብ ሸለብ ገለብ እንዳበለ እንከሎ’ዩ ተቐሪጹ። ህዝቢ ገለ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ገለ ናይ ሕልና እሱር እንዳሃለወ ቅዋም ኣይንደፍን ኣይጸድቕን። ነቲ ቅዋም ዘይትገብሩ ዝብል ካብ ደገ ዝመጾ ተጽዕኖታት ኣፎም ንምዕባስ ኢሉ ንፖለቲካዊ ሃልኪ ዝገበሮ’ዩ። ካብ’ዚ ወጻኢ ካልእ ፋይዳ ዘለዎ ኣይኮነን። ብኸምዚ ሰብ ከተልል’ውን ዝከኣል ኣይመስለንን።
ሕቶ፡- ሕራይ ብ/ተወልደ ገ/ስላሴ ዘየልዓልናዮ ገለ ክትብሎ ትደሊ ሓሳባት እንተለካ ዕድል ክበካ?
መልሲ፡- ኣነ ክጠቕሶ ዝደሊ ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ኣቡናት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ዘመሓላለፍዎ ታሪኻዊ መልእኽቲ’ዩ። እዚ መልእኽቲ’ዚ ህዝብን ሃገርን ኣብ ኣዝዩ ሓደገኛ ጫፍ ኣብ ዝበጽሕሉ ዝተሃርመ ደወል’ዩ ብናተይ እምነት። ነብስ-ወከፍ ዜጋ ብኽብደት ክሓስብ ብኡ መጠን ከኣ ሓላፍነት ክስከም ዝጽውዕ ቃጭል’ዩ። ሃይማኖታዊ እምነቶም ማእከል ጌሮም ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ምርብራብ ከምዘድሊ ዝሕብር’ዩ። ስለዚ ነዚ ክንለዓዓል ኣለና። እምነት ንገዛእ ርእሱ ክሰርሕ እንተኾይኑ ካብ ህዝቢ ወጻኢ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ስለዚ እምነተ ሃይማኖት ክህሉ መጀመርያ ሰብ ክህሉ ኣለዎ። ኣብ ትሕቲ ኣረሜናዊ መንግስቲ ህግደፍ ኮይኖም ንህይወቶም ከይሰስዑ ብድፍረት ከም’ዚ ዝበለ መግለጺ ከውጽኡ እንከለው በጺሕናዮ ዘለና ደረጃ ዘመልክት’ዩ። እቲ ከባቢ 100 ዓመት ሃገር ንኽትህልወና ዝገበርናዮ ቃልሲ ባዶ ዘትርፍ ሃገር ከይህልወና ዝገብር ውድዕነት ይፍጠር ኣሎ ኢሎም’ዮም ዘእውዩ ዘለው። ስለዚ ነዚ ንምዕዋት ኩሉ ግዱስ ክረባረብ ኣለዎ እብል።
ብ/ተወልደ ንስለቲ ዝሃብካኒ ሃናጺ ሓሳባት ኣመግነካ። የቐኒየለይ።
ኣነ’ውን ንስለቲ ርእይቶይ ክህብ ዝተዋህበኒ ዕድል ደጊመ ኣመስግን።
ወርሒ ሓምለ 2014


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
መልኣከ ብሥራት ቅዱስ ገብርኤል ሊቀ መላእክት
ዕለት 19 ታኅሣሥ ዝክረ በዓል ናይ ዓቢይን ልዑልን ሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል እዩ።
• ቅዱስ ገብርኤል ሊቀ መላእክት፡ ሓደ ካብቶም ንቕዱሳን ነቢያትን ሐዋርያትን ሰማዕታትን ጻድቃንን ንምርዳእ ዚለኣኹ ቅዱሳን መላእኽቲ እዩ።
• ቅዱስ ገብርኤል፡ ሰባኬ ፀሐየ ጽድቅን ነቶም ብንጹሕ ልቡና ነቲ ብሥራቱ ዚቕበልዎ ፀዋር ጥዑም ዜና ብሥራትን እዩ። ነቶም ብሕንዚ ስሕተት ሰይጣን ዝሓመሙን ነቶም ብኽሕደት ትእዛዝ እግዚአብሔር ብሞት ኃጢኣት ዝሞቱን ሰባኺ ሕይወትን መድኃኒትን እዩ።
• ቅዱስ ገብርኤል፡ ክብሪ ውዳሴኡን ብዝኂ ጸጋኡን ኣይውሰንን እዩ። ከመይ ንሱ መብሠሪ ሓጐስ እዩ፡ ብመጀመርታ እግዚአብሔር ወልድ ናብ ምድሪ መጺኡ ሰብ ከም ዚኸውን ንምድራውያን ዘብሠሮም ንሱ እዩ። ደኃር’ውን ዜና ዕርገት ኣምላኽ ንሰማያውያን ዘብሠሮም ንሱ እዩ።
እምበኣር ፍቁራን ኣቦታትን ኣደታትን ኣኅዋትን ኣኃትን! ሕጂ ድማ ምእንቲ ስሙ ንድኻታት ኣኅዋትና እናራኅራኅናን እናመጽወትናን ብምሉእ ልብና ነፍቅሮ። ከምኡውን ኵሉ ጊዜ ኮነ ኣብቲ መዓልቲ ክብረ በዓሉ ናብ ቤተ ክርስቲያኑ ኬድና ብዘይ ትህኪት ንሳለም። ከመይ ንሱ ምእንቲ ደቂ ሰብ ይልምን እዩ። ንሕና ኸኣ ብልማኖን ብስግደትን ብሠናይ ድልየትን ኣብ መከራና ካብኡ ረድኤት ንድለ። ኃጢኣትና ኬስተሥርየልናን ምእንታና ኪማልድን ከኣ ብስግደትን ብምጽዋትን ናብኡ ንተዓቖብ። ኣብ ወወርኁ ኸኣ ካብ ዓመት ክሳብ ዓመት መበል 19 መዓልቲ በዓሉ ነኽብር። ኣማላድነቱ ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ንዘለዓለመ ዓለም ይኹን ኣሜን።
ሰላም ለአእዛኒከ ኆኅያተ ቃለ አብ ሕያው፡
ወለመላትሒከ ልሁያት አምሳለተ ጽጌ ዘበድው፡
ኦ ገብርኤል መልአከ አድኅኖ ፍንው፡
አድኅነኒ ዘአድኀንኮሙ በአክናፊከ ምንትው፡
አመ ውስተ እሳት ተወድዩ ሠለስቱ ዕደው።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ብምኽንያት ምቁራፅ ኢንተርኔት ዝተሰናኸሉ ምንቅስቓሳት
ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበበባ ወፃኢ ኣብ ዘለዋ ከተማታት ግልጋሎት ኢንተርኔት ሞባይል ካብ ዝቋረፅ ኣስታት 2 ወርሒ ኣቑፂሩ ኣሎ። እዚ ድማ ኣብ ማሕበራዊ መነባብርኦም ፅልዋ ከምዘሕደረሎም ነበርቲ ዝተፈላለዩ ከተማታት ኢትዮጵያ ንቢቢሲ ሓሳቦም ኣካፊሎም ኣለዉ።
ነበርቲ እዘን ከተማታት ኣብ ምቁራፅ ግልጋሎት ኢንተርኔት ሞባይል ብዘይምህላዉ ነጋዶ እንዳ ኢንተርኔት ንኪሳራ ይሽመሙ ኣለዉ፣ ተምሃሮ ተወሳኺ ንባብ ከንብቡ ኣይከኣሉን፣ ካልኦት እውን ማሕበራዊ ርክቦም ከምዝተሃሰየ ይዛረቡ።
ኣብ ከተማ መቐለ ብስራሕቲ ኢንተርኔት እትመሓደር ሩታ ሓጎስ ግልጋሎት ኢንተርኔት ብምቁራፁ ንኪሳራ ካብ ሞንጎ ዝተቓልዑ ወነንቲ እንዳ ኢንተርኔታት ሓንቲ እያ። ኣብታ ከተማ ኢንተርኔት ካብ ዝቋረፅ ልዕሊ ሓደ ወርሒ ከምዝገበረ ትዛረብ ሩታ፡ ንዘይተደለየ ኪሳራ ተቓሊዐ ትብል።
" ኣብ ወርሒ ንገዛ ክራይ 2500 ብር እየ ዝኸፍል። ግልጋሎት ኢንተርኔት ካብ ሎሚ ፅባሕ ክመፅእ እዩ ብምባል፡ ገዛ ከፊተ ገዛ ክራይ ጥራሕ እየ ዝቖፅር ዘለኹ። እንከይሰራሕኹ ንገዛ ክራይ፣ እንከይሰራሕኹ ንመንግስቲ ግብሪ ምኽፋል ከቢድ እዩ" ትብል ሩታ።
ኣብታ ከተማ ዝርከባ እንዳ ኢንተርኔታት ይኸስሩ ከምዘለዉ እትገልፅ ሩታ፡ ዓማዊል ኢንተርኔት እውን ክረኽብዎ ዝግበኦም ረብሓ ከምዝሰኣኑን ዝምልከቶ ኣካል ቅልጡፍ ፍታሕ ክገብር ኣለዎ ብምባል መረረታ ትገልፅ።
ኣብ ከተማ ሃዋሳ ኣብ ናይ ውልቀ ባንኪ ሰራሕተኛ ዝኾነት ሊዲያ ሳሙኤል እውን፡ ዘፈር ስራሕ ንምቕያር ቅድሚ ሕዚ ኢንተርኔት ትከታተል ከምዝነበረትን፡ ሕዚ ግና ግልጋሎት ኢንተርኔት ሞባይል ዳታ ብምቁራፁ እዚ ክትገብር ከምዘይከኣለት ትዛረብ።
"ዘድልየኒ ሓበሬታ ንኽረክብ ካብ ስራሕ ወፅየ ኣለሻ ዋይፋይ ኮለል ክብል እየ ግዘይ ዘጥፍኦ። ኣነ ጥራይ ኣይኮንኩን ስድርኦም ኣብ ሃገራት ወፃኢ ዘለዎም ሰባት እውን ከም ቅድሚ ሕዚ ክራኸቡ ስለዘይኽእሉ ዝያዳ እዮም ዝፅገሙ" ትብል።
ኣብ ከተማ ደሴ እውን ግልጋሎት ኢንተርኔት ካብ ዝቋረፅ ሰለስተ ኣዋርሕ ከምዝኾነን፡ ኣብ ንግዳዊ ስርሖም ጉድኣት ከምዘስዓበሎም ቢቢሲ ዘዘራረቦም ሰባት ነጊሮምና።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ተምሃራይ ሓምሻይ ዓመት ክፍሊ ትምህርቲ ሕግን ተመራቕን ዝኾነ ሸዊት ለገሰ፡ ተምሃሮ ኢንተርኔት ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ዝያዳ ከምዝጥቀምሉ ብምሕባር፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ግልጋሎት ኢንተርኔት ምዕፃው ግና ተምሃሮ እናተጎድኡ እዮም ይብል።
"ተመረቕቲ ተምሃሮ መመረቒ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ንምስራሕ ተወሰኽቲ ሓበሬታታት ካብ ኢንተርኔት ስለ እንጥቀም፡ ኢንተርኔት ብምቁራፁ ብኣግባቡ ክንሰርሕ ኣይከኣልናን፣ ኣብ ክፍሊ ዝወሃቡ ዕዮታትን ፕሮጀክታትን ምስራሕ እውን ኢንትርኔት ብዘይምህላዉ ተፀጊምና ኣለና " ብምባል እናጋጠሞም ዘሎ ፅልዋ ነጊሩና።
ተምሃሮ እቲ ዩኒቨርሲቲ ንመምህራኖም ዕዮታቶም ዘረክቡን ውፅኢት ትምህርቶም ዝከታተሉን ብኢንተርኔት ብምዃኑ ብድሆ ከምዝኾኖም ዝገልፅ ሸዊት፡ እዚ ኩነታት ብኸምዚ እንተቐፂሉ ኣብ ካልኣይ ሰሚስተር ተምሃሮ ንምምዝጋብን ውፅኢት ንምፍላጥን ዓብይ ብድሆ ክኸውን ከምዝኽእል ይሰግእ።
ሸዊትን ካልኦት ተምሃሮ ላዕለዎት ትካለት ትምርቲ እውን ዘሎ ፀገም ኢንትርኔት ንምፍታሕ ዋይፋይ ናብ ዘለዎ ከባቢ ከምዝኸዱን ንዘይተደለየ ወፃኢ ይሳጥሑ ከምዘለዉ እዮም ዝዛረቡ።
"ኢንተርኔት ንፅቡቕን ሕማቕን ዝጥቀመሉ ሰብ እዩ ዘሎ። ይኹን እንበር ከም ተምሃራይ እዋናዊ ሓበሬታ ክንረክብ ኣይከኣልናን፤ ካብ ሓበሬታ ርሒቕና ኢና ንርከብ" ብናይ ተምሃራይ ዓቕሚ ኩሉ ግዜ ገንዘብ እናውፃእና ዋይፋይ ክንጥቀም ኣይንኽእልን።"
ስለዝኾነ ድማ እቲ ዘሎ ኩነታት ክሳብ ዝሃድእ፡ መንግስቲ ዘየድልዩ መርበብ ሓበሬታት ብምዕፃው ነቶም ጠቐምቲ ግና ክኸፍቶም ይግባእ ይብል ተምሃራይ ሸዊት።
ነባሪ ከተማ ኣዳማ ቤኛ ግና፡ ኣብታ ሃገር ተፈጢሩ ብዘሎ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ፡ ኢንተርኔት ምዕፃው መፍትሒ ክኸውን ከምዘይኽእል ይዛረብ።
"ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጥራሕ እዩ ሞባይል ኢንትርኔት ዝሰርሕ። ንሱ እውን ፅዕንቶ ንከይበፅሖም እዮም ዘይዓፀውዎ። ቅድሚ ሕዚ እውን ተበፃሕነት ኢንትርኔት እዛ ሃገር ትሑት እዩ ነይሩ"
"እዚ ናይ ሕዚ ስጉምቲ ድማ ኣብ ልዕሊ ድኽነተን ምራኸን ይሞተን ዝዓይነቱ እዩ። እዚ ውሳነ ንህዝብን ንሃገርን ዝጎድእ እዩ" ብምባል ነዚ ስጉምቲ ይቃወም።
ነባሪ ከተማ መቐለ ኣይተ ፍፁም ብርሃነ እውን ቅድሚ ወርሒ ጀሚሩ፡ ኣብ መቐለን ካልኦት ከባቢታት ትግራይን፡ ኢንትርኔት ሞባይልን ሲዲኤምኤን ምጥቃም ከምዘይተኸኣለ ይሕብሩ።
"ብኢንተርኔት እየ ኢመይል ዝፀሓሓፍ ነይረ። ሕዚ ግና ብሮድባንድ ኢንተርኔት ናብ ዘለዎ ክኸይድ እግደድ ኣለኹ። እዚ ድማ ግዘይ የባኽነለይ ኣሎ" ይብሉ ኣይተ ፍፁም።
ሃገራውን ዓለማውን ሓደሽቲ ሓበሬታታት ካብ ፌስቡክን ካልኦት ማሕበራዊ ሚድያታትን ክረኽቡ ብዘይምኽኣሎም፡ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝነብሩ ሰባት ሓበሬታ ከምዝሓቱ ገሊፆም።
" ኣገልግሎት ኢንትርኔት ንምንታይ ከምዝተቋረፀ ኣይንፈልጥን። ከም ግምተይ ግና እዛ ሃገር ዘጋጠማ ዘይምርግጋእ ንከይጋፋሕ ክኸውን ይኽእል። ይኹን እንበር ኢንትርኔት ምዕፃው መፍትሒ ኣይኸውንን" ይብሉ ኣይተ ፍፁም።
ኣብ ዋይፋይ ዘለዎ ቦታታት ከይድካ ኢንተርኔት ምጥቃም ነፃነቱ ከምዘስእኖ ዝገለፀልና ደራሲ ኣልኣዛር ድማ፡ ምቁራፅ ኢንተርኔት ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝነበሮ ንጥፈት ከምዝገደቦ ይዛረብ።
"ብኢንትርኔት ክንሰርሖም እንኽእል ነገራት ክንሰርሕ ስለዘይንኽእል እዚ ኩነታት ብኸምዚ እንተቐፂሉ ጉድኣቱ ብዙሕ እዩ ዝኸውን" ይብል ደራሲ ኣልኣዛር።
ይኹን እንበር ኢንተርኔት፡ ኣብ ድሕንነት እታ ሃገር ፅልዋ ኣለዎ ተባሂሉ ስለ ዝተኣመነ እዩ ተዓፅዩ ዝብል እምነት ዘለዎ ኣልኣዛር፡ ምእንተ ድሕንነት እታ ሃገር ግልጋሎት ኢንተርኔት ምዕፃዉ ቅቡል ከምዝኾነ ብምግላፅ፡
ኩነታት ተመሓይሹ ሰባት ናብ ልሙድ ኣጠቃቕማ ኢንተርኔት ክምለሱ የተስፉ።
ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት ኢትዮጵያ፡ ግልጋሎት ኢንተርኔት ካብ ዝቋረፅ ልዕሊ ክልተ ወርሒ ኮይኑ ኣሎ ብምባል፡ ኣብዚ ጉዳይ ምላሽ ንክህቡና ዝሓተትናዮም፡ ሓላፊ ኮርፖሬት ኮሚዩኒኬሽን ኢትዮ ቴሌኮም ኣይተ ኣብዱራሂም ኣሕመድ፡
ድሕሪ ሓደ ሰዓት ደውሉለይ እኳ እንተበሉና፡ ኣብቲ ዝበልዎ ሰዓት ስልኮም ተዓፅዩ እዩ። ድሕሪ እዚ ደጋጊምና ዋላ እኳ እንተፈተንና ስልኮም ስለዘይለዓል፡ ምላሽ ንምርካብ ዝገበርናዮ ፃዕሩ ኣይሰለጠን።
ኣብ ማሕበራዊ ድሕረ ገፃት ንብዙሓት ዕለታዊ ፍፃመታትን ሓበሬታታትን ናይ ዘካፍሉ ሰባት፤ ማሕበራዊ ድሕረ ገፃት ንሰናይ ዕላማ፤ ከምኡ እውን ንትምህርትን ዕድል ስራሕን ናይ ዝጥቀሙ ወገናት ምንቅስቓስ፡ ብምኽንያት ምዕፃው ኢንትርኔት ግዱብ ኮይኑ ኣሎ።
ብመንፅር ንግዲ፣ ጥዕና፣ ፖለቲካን ማሕበራዊ ኩነታትን፡ ብዙሓት ምስ ስልኮም ጥቡቕ ርክብ ኣብ ዘለዎም ግዜ፡ ንኣዋርሕ ኢንተርኔት ሞባይል ምዕፃው፡ ክንደየናይ ኪሳራ ምዝኸውን ንምግማቱ ከቢድ ኣይኮነን።


text:
ሓፈሻዊ ምህርቲ ሕርሻ ኢትዮጵያ ኤል-ኒኞ ስዒቡ ብዝተፈጥረ ድርቂ ከምዘይንኪ ሚንስቴር ሕርሻን ሃፍቲ ተፈጥሮን ኣፍሊጡ።
ሓላፊ ርክብ ህዝቢ እቲ ምንስቴር ኣቶ ኣለማየሁ ብርሃኑ ከምዝበሉዎ ድርቂ ኣብዘይተኸሰተሎም ከባቢታት ዝተሰርሐ ናይ ምክሕሓስ ስራሕ መጠን ምህርቲ ከይንኪ ኣክንድኡ ከምቲ ልሙድ 270 ሚሊዮን ኩንታል ክርከብ እዩ ገምጋምና ኢሎም።
ኣብ ውሽጢ 50 ዓመታት ዘይተርኣየ ዝተብሃለ ናይ ኤል-ኒኞ ድርቂ ናብ ላሊና ተሰጋጊሩ ናይዚ ሎሚ እዋን ክረምቲ ብተነፃፃሪ ዝሓሸ ናይ ምህርቲ እዋን ክኸውን እዩ ይብሉ ኣቶ ኣለማየሁ።ኣብዚ ናይ ሎሚ እዋን ክረምቲ 12 ሚሊዮን ሄክታር መሬት ብዘርኣቲ ብምሻፋን 303 ሚሊዮን ኩንታል ንምምራት ትልሚ ተታሒዙ’ሎ።
" ንሕና ብውልቅና ክንግምግም ከለና ግን ኣብ ናይ በልጊ ምንቅስቓስ ዝሰራሕናዮም ስራሕቲ ዘከሓሕስ እዩ ዝብል ናይ ባዕልና ገምጋም ኣለና" ኢሉ ኣቶ ኣለማየሁ።
ኤል-ኒኞ ዘስዓቦ ተፅዕኖ ድርቂ ንምንካይ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ከምዝተሰርሑ ዝሓበሩ ኣቶ ኣለማየሁ ይዛዘም ኣብዘሎ ናይ በልጊ እዋን ዝተመርተ ምህርቲ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ካብ ዝነበረ ብዓሰርተ ዕፅፊ ከምዝውስኽ ትፅቢት ኣሎ ኢሎም ይብል ፀብፃብ እስክንድር ፍሬው።


text:
ሓጸርቲ ርእይቶታትን ሕቶታትን ኣስተማቐርቲ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ”ን መልሲ ተስፋዬ ገብረኣብን 2ይ ክፋል ተኪኤ በየነ ርእይቶ፥ ታሪኽ ኣርባዕተ ወለዶ ኑረነቢ! ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተወራረሰ ክሳዕ ናጽነት ዝቐጸለ ታሪኽ! ዋላ ኣብ ልብወለዳዊ ትረኻታት ከማን ክርከብ ዘይከኣል ሓቀኛ ጉዕዞ ሂወት! ደራሲ ነዚ ኣገዳሲ ገጸበረኸት ጆባእ! ኢሉና ኣሎ። ነታ ነዚ ኹሉ […]
ሕቶታት ብዛዕባ መጽሓፍ “ማህደር ኑረነቢ”ን መልሲ ተስፋዬ ገብረኣብን 1ይ ክፋል ሰሎሞን በርሀ ርእይቶ፥ “ማህደር ኑረነቢ” ታሪኽ ሓደ ዘመን ህዝብታት ዞባና ዛንታ ኣርባዕተ ወለዶታት ኣብ 400 ገጻት እተዘንቱ ኣብ ብዙሕ መጻሕፍቲ ታሪኽ ዝሰፈረ ጭብጥታት ብምውህሃድ፡ ታሪኽ ንምኩሕሓል ዝተደፍነ ወይ ክርሳዕ ዝተመርጸ ሓቅታት ዕርቃኑ ብምውጻእ ኣንባቢ ውድዓዊ ግንዛበን ኣናብባ ታሪኽን […]
ሽምኩም የለን ትርጉም ብሃብቶም ሸሪፎ ካብ ሰማይ ሓደ ውሳነ ተመሓላሊፉ ” እዞም ደቂ’ዛ ሃገር ( ሃገርና ምኳና’ያ ) እሙናት ኣመንቲ’ዮም ፡ ስለዚ ቅድሚ ምጽኣተ- ዓለም ቀዲሞም ዓስቦም ክረኽቡ ግቡእ’ዩ” ዝብል ነበረ። ሓደ ሊቀ መላእኽቲ ፡ ኣእላፍ መላእኽቲ ኣኸቲሉ ካብ ሰማይ […]
ሞትን ሓወልትን ትርጉም ብሃብቶም ሸሪፎ ፕሮፌሰር ፡ ኣብ ውሽጢ ቤትጽሕፈቶም ናብዝን ናብትን ክብሉ ይርኣዩ። ሚዛኖም ንምሕላው ንኽሕግዞም ፡ ክልቲኡ የእዳዎም ብድሕሪ ዝባኖም ጥምር ኣበልዎ። ቅድሚ ሕጂ ኣብ ምሉእ መዋእል ስረሖም ኣጋጢምዎም ዘይፈልጥ ግድል ስለዘጋጠሞም’ዮም ጭንቀቶም ሰማይ ዝዓረገ። ክልተ ሰባት ፡ […]
ዕቋር ናፍቖት ሓጺር ዛንታ ብሽሻይ ገብረሃንስ ድምጺ ኣደኡ ካብ ዘይሰምዕ ዓመታት ዘሕለፈ ኮይኑ ተሰሚዕዎ። ቅድሚ ክልተ ሰሙን ረኺብወን ነይሩ’ዩ። እቲ ሽዑ ብዕላለንን ብምትብባዓንን ዘስተያኦ ማይ ክነቅጽ ስለ ዝተፈለጦ ድማ’ዩ ካብ’ቲ ጠሊ ዝመልኦ ቃላተን ክረዊ ዝተሃወኸ። እንተኾነ ክድውል ክሓስብ ከሎ ጥራይ ኣብ ኣእምሮኡ ሰለስተ ሕቶታት […]


text:
ከመይ ከም ዚሰርሕ ንምፍላጥ: ኣብቲ እትቕመጡሉ ገዛ ምብጻሕ ንገብር።
እዞም ኣብ ኢቮ ዘለና: ኣብቲ እትቕመጡሉ ኣብ ሆቨበ (HVB) ወይ ገዛ ደገፍ (Stödboende) ኵነታት ከመይ ከም ዘሎ ንምፍላጥ እንተ ወሓደ ሓንሳእ ኣብ ዓመት ምብጻሕ ንገብር። እቲ ኣውራ እንግደሰሉ ነገር: ንስኻትኩም መንእሰያት ዘቕስንን ዘተኣማምንን ገዛ ኪህልወኩም: ጠለባትኩም ኪስማዕን ዘድልየኩም ደገፍ ክትረኽቡን ምርግጋጽ’ዩ።
ኣብዛ ”IVO för dig på HVB eller stödboende” እትበሃል ፊልም: እዚ ቍጽጽር ኢልና እንጽውዖ ምብጻሕ ብኸመይ ከም ዚዕመም ክትርእዩ ኢኹም። ስለምንታይ ቍጽጽር ከም ንገብርን: እቲ ቍጽጽር ናብ ምንታይ ከም ዘምርሕን ንሕብር። ኢቮ ኣብቲ እትቕመጡሉ ገዛ እንታይ ጽልዋ ክንገብር ከም ንኽእል ወይ ከም ዘይንኽእል’ውን ትፈልጡ።
ነታ ፊልም ብሓያለ ቋንቋታት ክትርእይዋ ትደልዩ’ዶ፧ ኣብዚ ጠውቑ።
ብዛዕባ ቍጽጽራትና ብዚያዳ ክትፈልጡ ትደልዩ’ዶ፧ እሞ ኣብቲ ሜኑ ንእትቕመጡሉ ዓይነት መንበሪ ገዛ ጠውቑ።


text:
ኣባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ናይ ዕለቱ ወንጌል ካብ ወንጌል ማቴዎስ 5 ከኣ “ጽድቅኹም ካብ ጽድቂ መማህራን ሕግን ፈሪሳውያንን እዝዩ እንተ ዘይበዝኅ፣ ናብ መንግሥተ ሰማያት ከቶ ኣይክትኣትዉን ኢኹም ኢለ እነግረኩም ኣሎኹ። ‘ንቀዳሞት፡ ‘ኣይትቕተል፣ ዝቐተለ ኩሉ ንኩነኔ ዝተገበኤ እዩ፡’ ከም ዝተባህለ ሰሚዕኩም ኣሎኹም። ኣነ ግን፡ ንኃዉ ዚቚጠዓሉ ዂሉ ናብ ፍርዲ ክቐርብ፣ እቲ ንኃዉ፡ ‘ኣታ ዓሻ’ ዚብሎ ከኣ ንገሃነም እሳት ዝተገበኤ እዩ እብለኩም ኣሎኹ፣ እምበኣርከስ መባእካ ኣብ መሠውዒ እንተ ኣቅረብካ፡ ኣብኡ ከኣ ኃዉኻ ፈሪዱልካ ከም ዘሎ እንተ ዘከርካ፣ ነቲ መባእካ ኣብ ቅድሚ እቲ መሠውዒ ኅደጎ፣ ኬድካ ቅድም ምስ ኃውኻ ተዓረቕ፣ ደኅሪዙይ ተመሊስካ መባእካ ኣቕርብ።” ዝብል ነበረ፣
ቅዱስነቶም ነዚ ቃል ወንጌል መሠረት ብምግባር ናብ ናይ ዕለታዊ ናብራና ዘጋጥሙ ምናዳ እቶም ብመካይን ኣብ ናይ ታህዋኽ ሰዓት ዝጐዓዙን እሞ ጭቅጭቅ ምስ በዝሔ ክትቋየቊ ክትቊጣዕ ንቡር እኳ እንተመሰለ ካብ ቅንእን ሕስድናን ዝተላዕለ ዘለፋን ቈይቊን ጸለመን ግን ነቲ ብጻይና ዳርጋ ክንቀትሎ ንጅምር ነቲ ብሰብ ዘለዎ ኣኽብሮት ኣጥፊእና ክብሩ ነጉድል መጻኢኡ ነጸልምቶ፣ እዚ ኣብ ወንጌል ዝሰማዕናዮ ጐይታና ኢየሱስ ቅድሚ መባእ ምቅራብና ክንገብሮ ዝሓተና ዕርቂ ክብሪ ካልኦት ብምሕላው ክብርና እውን ከም እንሕሉ ስለዝገብረና መሠረታዊ ለውጢ እዩ፣
ምስ መባእስትኻ ቀልጢፍካ ተዓረቅ!
“‘[ ምስ መባእስትኻ ቀልጢፍካ ተዓረቅ’ እንተዘይኮነ እቲ በዓል ነገርካ ናብ ዳኛ ንሱ ኸኣ ናብ ዘብዔኛኡ ከይሕልፈካ እሞ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከይትድርበ’ ክብል ከሎ ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ዝምህሮም ዘሎ ሰብኣዊ ጥበብ ኮይኑ ዳርጋ ብሰብኣዊ ኣተሓስስባ ካብ ጽቡቅ ፍርዲ ሕማቅ ስምምዕ ይሓይሽ ዚዓይነቱ እዩ፣ ነዚ ዝበለሉ ከኣ ብዛዕባ ፍቅርን ምስ ኣሕዋት ክህሉ ዘለዎ ናይ ምሕረት ሥራሕን ንክምህሮም ኣብቲ ዕለታዊ ሕይወቶም ንዘጋጥም ኣብነት ብምምጻእ እዩ፣ ጽንሕ ኢሉ ግን ክንዮ እዚ ሰጊሩ ጸገም ዘለፋን ጸለመን ክሳብ ክንደይ ከቢድ ከምዝኾነ ይገልጽ፣ ] ”
እዚ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝዝርዝሮ ዘለፋ ጥንታውን ኣብኡ ቃዲሩ ዘሎን ኮይኑ ከምቲ ብዙሕ ግዜ ኣባና እውን ዘጋጥም ዳርጋ ዝተከዘነ ናይ ዘለፋን ውርደትን ጸለመን ቃላት ኣሎና፣ ስለዝኾነ ከኣ እዩ ኢየሱስ ኣጽኒዑ ምስታ ኣይትቅተል ትብል ትእዛዝ እግዚብሔር ዘተሓሕዞ፣ ንሓው ዘቈጥዔ ዘበለ ክፍረድ እውን ይብል። ‘ንኃው ዓሻ ዝበለ ንገሃነመ እሳት ዝተገበኤ እዩ’ እንክብል እቲ ዘለፋ ኣብኡ ከምዘየብቅዕ ካልእ ማዕጾ ናብ ገሃነመ እሳት ከምዝኽፈት እሞ ኣብ ምቅታል ከምዝመርሕ ንክገልጽ እዩ፣ ከመይ ዘለፋ መጀመርታ ቅትለት ኮይኑ ነቲ ካልእ ክብሩ ተጉድል ነቲ ክኸብር ዝነበሮ መሰል ትቅንጥጦ እሞ ካብቲ ሕብረተሰብ ወሰን ትጒሕፎ እዚ ኸኣ ካብ ማሕበረሰብ ምቅታሉ ማለት እዩ፣
ነቲ ዘለፋ ዝቅበል ዳርጋ ኣፉ ክሕዝ ክዕበስ ገርካዮ ማለት እዩ!
ኣብዚ ዓዲ ጣልያን ኣብ እዋን እቶ እቶ መራሕቲ መካይን ነንሕድሕዶም ክጸራረፉ እንክትሰምዕ ዳርጋ ካርናቫለ ናይ ዘለፋ ትረክብ፣ ሕዝቢ ናይ ዘለፋን ጸርፍን ቃላት ክፈጥር ክትራኢ ዘገርም እዩ፣ ምናልባት ሓሪቅካ ኣብ ግዜ ጽቅጥቅጥ ዝወጽእ ቃላት እዩ ክትብሉ ትኽእሉ ኮይኑ ልማድ ስለዝኸውን ንየው ንበሎ፣ ኣብ ርእሲኡ እቲ ነቲ ዘለፋ ወይ ጸርፊ ዝቅበል ዳርጋ ብዳርባ እምኒ ዝኾነ ዘረባ ኢኻ ተቚስሎ ክዛረብ እውን የጸግሞ ከመይ በታ ቃልካ ኣፉ ክሕዝ ክዕበስ ገርካዮ፣ እቲ ዝገደደ ግን እቲ ካብ ቅንኢ ዝውልድ ዘለፋን ጸለመን ከኣ ኣሎ፣ ሓደ ሰብ ኣካለ ስንኩል ናይ ኣእምሮ ይኹን ናይ ኣካል እንተደኣ ኣልዪዎ ኣየፍርሃናን በዚ ከኣ ክንዘልፎ ድላይ ኣይህልወናን፣
ሞት ተምጽእከስ ቅንኢ እያ፣
ኮይኑ ግን ሓደ ደስ ዘይብለኒ ነገር ምስ ገበረ ስንኩል ኢለ እጸርፎ፣ እዚ ከኣ ስንኩል ኣእምሮ ስንኩል ማሕበረሰብ ስንኩል ሥድራቤት ኮይኑ ምስ ማሕበረሰብ ከምዘይሕወስ እገብሮ በዚ ከኣ መጻኢ ናይቲ ሰብ ኣጸልምት እቀትሎ ማለት እዩ፣ ኣብ ከምዚ ዝበለ ጸገም ዝመርሕ ነዚ ሕማም እዚ ማዕጾ ዝኸፍት ቅንኢ ሓሳዳ እዩ፣ መጽሓፈ ጥበብ ‘ሞት ኣብ ዓለም ብቅንኢ ዲያብሎስ ኣተወት ይብል፣ ሞት ተምጽእከስ ቅንኢ እያ፣ ምንም ቅንኢ የብለይን ክንብል ከሎና ኣጸቢቅና ክንሓስብ የድሊ፣ ኣብዚ ግዜ እዚ ተሓቢኣ ኣላ፣ ክትግለጽ እንከላ ሕብርኻ ለዋዊጣ እያ ተቃጽለካ፣ እዚ ከምዚ ጠባይ ዘለዎም ሰባት ክዝልፉ ከዕንው ጸገም የብሎምን፣ ስለዝኾነ እዩ ኢየሱስ ክትጽልስ ይኹን መባእ ክተቅርብስ ይኹን ወይውን ኣብ ቅዳሴ ክትሳተፍ ኣብ ትኸደሉ ግዜ ሓውኻ ዝበደለካ ትዝ እንተኢሉካ መጀመርያ ኬድካ ምሳኡ ክትዕረቅ ዝእዝዝ፣
ኢየሱስከስ ብመሠረቱ ሡር ነቀላዊ እዩ፣ ዕርቂ ናይ ጽቡቕ ጠባይ ዝንባሌ ዘይኮነስ ክብሪ ናይ ብጻይካን ናይ ገዛእ ርእስኻን ክትሕሉ ዝእዝዝ ሱርነቀላዊ ኣከያይዳ እዩ፣ ካብ ዘለፋ ናብ ዕርቂ ናብ ቅንኢ ናብ ዕርክነት እዩ እቲ ጉዕዞ፣ ኢየሱስ ሎሚ ክንክተሎ ዘሎናን ክንጐዓዞ ዘሎናን መንገዲ ኢሉ ዝህበና እዚ እዩ፣
“ ሎሚ ነፍስወከፍና ናብ ሕልናና ምልስ ኢልና ኣነ እዝልፍ ወይ እጻርፍዶ! መዓስ መዓስ እየ ኣብዚ ጸገም ዝወርድ ኢልና ክንስተንትን የድሊ፣ ንሓደ ሓወይ ብዘለፋይ ካብ ልበይ መኣስ መኣስ እየ ዝሓኮ ብማለት ክነስተንትን እሞ ነታ መርዛም ሱር መንፈስ ቅንእን ውድድርን ሕስድናን ካባና ክነርሕቅ ንጽዓር፣ ነዚ ምስ እንገብር ክነፍቅር ክንጅምር ኢና ሠናይ ናይ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዕብየቶም ከሐጉሰና እዩ፣ ጐይታ ነዚ ጸጋ እዚ ይዓድለና እንክብሉ ስብክቶም ዛዘሙ፣ ”


text:
ዲረክተር ኣህጉራዊ ሓለዋ መራኽብ (PVI) Paul Gibbins፡ እቶም 4ተ እንግሊዝውያን ትማሊ ምሸት ብሪጣንያ ድሕሪ ምእታው ምስ ስድራቤታቶም ከምዝተራኸቡን፡ ምስ ምሉእ ጥዕንኦም ከምዝመጹን ገሊጹ።
“ንምፍትሖም ዝኸፈልናዮ ካሕሳ የለን፡ ንኽንከፍል ዝተሓተትናዮ`ውን የለን” ዝበለ ወሃቢ ቓል PVI፡ ኣብቲ መጀመርያ ዝነበረ ኩነታት ”ዕዳና ክንከፍል ብዙሕ ጽዒርና፡ ኣብ ክልተ ባንክታት ክንከፍል 2ተ ግዜ ጽዒርና፡ እንተኾነ መስመራት መራኸቢ ኣዝዩ ኣጸጋሚ`ዩ ኔሩ፡ ስርዓት ባንኪ ኤርትራ`ውን ኣጸጋሚ`ዩ ኔሩ” ኢሉ።
Mr. Paul ኣብ መወዳእታ ካብ`ቲ ምስ ኤርትራ ዘጋጠመ ነገር ዝተማሃርዎ ነገር ክዛረብ ከሎ፡ ነቲ ኹነታት ብደቂቕ ገምጊምና ክንርዳእ ኢና ድሕሪ ምባል፡ “መርከብና ክነተዓራርን፡ ነዳዲ ክንመልእን እንተዘይኮይኑ፡ ካልእ ዝኾነ ይኹን ናይ ቅንጸላ ኾነ ናይ ስለያ ዕላማ ፍጹም ኣይነበረናን፡ ግን ሓቂ`ዩ ኸምቲ ዝግባኣና ኣይገበርናን፡ ነዚ`ውን ንፕረዚደንት ኤርትራ፡ ንህዝብን መንግስትን ኤርትራ በቲ ዘጋጠመ ዘይተሓስበ ነገር ይቕረታ ሓቲትና ኢና” ኢሉ።
ንምሉእ ቃለ-መጠይቕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡


text:
መንግስቲ ኢትዮዽያ ብዛዕባ ቀዳማይ ምንስትር መለስ ዜናዊ ዝሃቦ መብርሂ ዘዕግብ ኣይኮነን ዝብሉ ኣቶ ገብሩ ኣስራት፣ምንስትር ኮምንኬሽን ኢትዮዽያ፣ንኩነታት ቀ/ሚ ኣብ እዋኑ ዘይገለፀ፣ጠንቁ ዝፀንሐ ባህሊ ኢህወዴግን መንግስቲን ምግላፁ ዝዝከር‘ዩ።ብዛዕብኡ ዝተሓተቱ ኣቶ ገብሩ ኣስራት “እዚ ትኽኽል ኣይኮነን።ኢህወዴግ ሎሚ ይሰርሕ ዘሎ፣ ብናይ ገድሊ ኣሰራርሓን ኣካይዳን ኣይኮነን።ንሰማንያ ሚልዮን ህዝቢ ዝመርሕ ኢህወዴግ፣ብናይ ቀደም ባህሊ ዘይኮነስ፣ሕገመንግስታዊ ሓላፍነቱ‘ውን ፈሊጡ ክኸውን ኣለዎ” ኢሎም።
ሙሁር ፖለቲካዊ ሳይንስ ኣቶ የማነ ዘርኣይ ብወገኖም፣ቀዳማይ ምንስትር ኣብ ስርሑ ኣብ ዘይነብረሉ እዋን፣ምክትል ቀ/ሚ ነቲ ስራሕ ሸፊኑ ክሰርሕ‘ዩ።እዚ ማለት ግና ቀ/ሚ ኣብ ሓላፍነቱ የለን ማለት ኣይኮነን። ብሓደ ወገን ናይ ውልቀ-ሰባት ኩነታት ናብ ህዝቢ ምዝርጋሕ ግቡእ ዘይኮነሉ፣ብካልእ ወገን ህዝቢ ብዛዕባ መራሕቱ ናይ ምፍላጥ መሰል ኣብ‘ቲ ሕገ-መንግስቲ ከምዝተነፀረ ጠቂሶም።ፓርላማ ዕድመ ስርሑ ድሕሪ ሰላሳ ሰነ ዝናወሐሉ ሕገ-መንግስታዊ ባይታ ኣሎ’ውን ይብሉ።


text:
Share List
Related posts:
- ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣመሪካ ን ዮርሳለም ከም ዋና ከተማ እስራኤል ብወግዒ ከምዝፈለጠታ ሎሚ ምሸት ገሊጹ።
- VOICE OF ASSENNA: ፕረዚደንት የመን ነበር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ብ ዕጡቓት ሓይልታት የመን ኣልሑቲ ሎሚ ተቐቲሉ።
- VOICE OF ASSENNA: ን 37 ዓመታት ፕረዚደንት ዚምባብወ ኮይኑ ዝገዝአ ሮበርት ሙጋበ ካብ ስልጣን ወሪዱ።
- VOICE OF ASSENNA: ፕረዚደንት ዚምባብወ ሮበርት ሙጋበ ብሰልፊ Zanu-PF ተባሪሩ
- VOICE OF ASSENNA: ህጹጽ መጸዋዕታ ንድሕነት ካብ ኣመሪካ ናብ ኤርትራ ከይስጎጉ ዝሰግኡ ኤርትራውያን
- Voice of Assenna:ስርዓት ህግደፍ፡ ካብ መራሒ ሃገር ናብ መራሒ ሃይማኖት – ጽላል ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
- VOICE OF ASSENNA: ኣቶ ክብሮም ዳፍላ ብዛዕባ ዑደት ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዝሃቦ መብርሂ
- Voice of Assenna: ኤርትራ ሓደ ሃገር እምበር ሓደ ህዝቢ የብላን – ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
- ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ መበል 45 ፕረዚደንት ኣመሪካ ብምዃን ሎሚ ቃለ-ማሕላ ፈጺሙ።
- ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ከም ፕረዚደንት ኣመሪካ ኣብ ዝገበሮ ናይ መወዳእታ ጋዜጣዊ ዋዕላ፣ ስልጣን ድሕሪ ምርቃቑ ንግዚኡ ብሕቱው ዝበለ እዋን ከሕልፍ ተስፍኡ ገሊጹ።
- ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብ ዘስምዖ ናይ ምፍናው መደረ፣ ህዝቢ ኣመሪካ ዲሞክራስያዊ ስርዓቱ ክከላኸለሉ ጸዊዑ።
- ፑቲን ሲ ኣመሪካ ክትዕንጅለሉ ‘ቪቫ ትራምፕ!’ ይብል ይህሉ፣ ደገፍቲ ህግደፍ ከ እንታይ እዩ ጣቍኦም?


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ነሓሰ -3.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ. 13. 54-58
ኢየሱስ ነዘን ምስላታት እዚ ኣተን ምስ ፈጸመ ኻብኡ ኣልገሰ። ናብ ዓዱ መጺኡ ኸኣ ኣብ ቤት ጸሎት ኣይሁድ ኣትዩ፥ ከምዚ ኢሎም ክሳዕ ዚድነቑ መሃሮም፦ “ እዝስ እዚ ጥበብ እዝን እዚ ተአምራት እዝን ካበይ ረኸቦ። ወዲ እቲ ፀራቢዶ አይኮነን፧ አዲኡስ ማርያም እትብሃልዶ አይኮነትን፧ አኃዋቱስ ያዕቆብ፥ ዮሳ፥ ስምዖን፥ ይሁዳዶ አይኮነኑን፧ አኃቱስ ኩለን ምሳናዶ አየለዋን፧ እዚኹሉ ደአ ኻበይ አምጽኦ፧” ብእኡ ኸአ ተዓንቀፉ። ኢየሱስ ግና “ ነቢይ ብዘይካ አብ ዓዱን አብ ቤቱን፥ አብ ዘይከብረሉ የልቦን” በሎም። ብሰሪ ዘይምእማኖም ድማ አብኡ ብዙኅ ተአምራት አይገበረን።
- አስተንትኖ
ዝኸበርኩም ኣኃዋትን ኣኃትን አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ዓዱ ናብ ናዝሬት ክአቱ ንር እዮ። እቶም ደቂ ዓዱ ንክርስቶስ ካብቶም ድኻታትን ትሑታትን ስድራ ቤት ምኻኑ ይፈልጥዎ ኢዮም። ብዛዕባ እቲ ካብኡ ዝወጽእ ዝነበረ ጥበብን ፍልጠትን ክእለትን ግና ይድነቁን ይዕንቀፉን። እምነትና አብቲ ሓቀኛ ታሪክ ዝኾነ መሰረት ትምህርተ ሓዋሪያት ክጸንዕ አለዎ። እምነት ታሪኽ ናይ እግዚአብሔር ምስ ወዲ ሰብ ዘለዎ ርክብ ኢዩ። ስለዚ እምበአር ነዚ ቃል አምላኽ ክንሰምዕ ከለና ሕጂውን እቲ አብ መንጎ እግዚአብሔርን ማለት መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስን እስራኤላውያንን ደቂ ናዝሬት ዝነበረ ርክብ ኢና ነስተንትን ዘለና። እዚ ክነስተንትን ከለና እምበአር ሎሚውን እንተኾነ አባናን አብ መንጎ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ጎታና ዘሎ ርክብ፡ ነቲ ካብኡ ዝመጻና ብዝተፈላለየ መንገዲ ተአምራትን ጥበብን፡ ነቲ አብ መዓልታዊ ሕይወትና ዝፍጸምን ዝወርድን ጸጋ ናይ አምላኽ ብኸመይ ንቅበሎ፧ እንታይ ዓይነት ርክብ አለና፧ ክነስተንትን ሎሚ ንዕደም አለና።
ክርስቶስ ካብ እግዚአብሔር ኢዩ መጺኡ። እስራኤላውያን ነዚ መሲሕ ክመጽእ ተጸቢዮሞ ኢዮም። አብ መንጎኦም ብምርካብ ከአ ሕይወቱን እንታይነቱን ተልእኾኡን ገሊጺሎም። አነ አቦን ሓደ ኢና ክብልውን ምሂሩዎም። እዝስ እዚ ጥበብ እዝን እዚ ተአምራት እዝን ካበይ ረኸቦ። ወዲ እቲ ፀራቢዶ አይኮነን፧ አዲኡስ ማርያም እትብሃልዶ አይኮነትን፧ አኃዋቱስ ያዕቆብ፥ ዮሳ፥ ስምዖን፥ ይሁዳዶ አይኮነኑን፧ አኃቱስ ኩለን ምሳናዶ አየለዋን፧ እዚኹሉ ደአ ኻበይ አምጽኦ፧” ብእኡ ኸአ ተዓንቀፉ። ይብለና ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ። ወዲ ሰብ በቲ ናይ አምላኽ ተግባራትን ተአምራታትን ዝዕንቀፍ እንተኾይኑ እቲ ሰብ እቲ አብ ውሽጡ ናይ እግዚአብሔር ሓቂ ከምዘይብሉ ዘርኢ ምልክት ኢዩ። ንእግዚአብሔር ዘይፈልጥ ኢዩ። ስለዚ ንሕናውን ሎሚ አብ ቅድሚ አምላኽ ቀርቢና ነቲ እግዚአብሔር አብ ሕይወትና ዝገብሮ ዘደንቅ ተግባራት ብትሑት ልቢ ክንቅበልን ክንአምንን ይግበአና።
እዝስ እዚ ጥበብ እዝን እዚ ተአምራት እዝን ካበይ ረኸቦ። እንታይነት ክርስቶስ ክርድእዎ አይከአሉን። ወዲ እቲ ፀራቢዶ አይኮነን፧ አዲኡስ ማርያም እትብሃልዶ አይኮነትን፧ አኃዋቱስ ያዕቆብ፥ ዮሳ፥ ስምዖን፥ ይሁዳዶ አይኮነኑን፧ አኃቱስ ኩለን ምሳናዶ አየለዋን፧ እዚ ኹሉ ደአ ኻበይ አምጽኦ፧” ክርድእዎን ክአምንዎን አይከአሉን። ሎሚውን እዚ እዚ ጥበብን ተአምራትን ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብመንገዲ ቤተክርስቲያኑን ልኡኻቱን ይፍጽሞ ከምዘሎ ክንአምንን ክንቅበሊን ይግበአና። ነቲ ንሓዋሪያቱ አነ ስጋብ መጨረሽታ ዓለም ምሳኹም አለኹ ኢሉ ቃል ዝአተዎ፡ አብ መንጎ ሓዋሪያቱን ኮይኑ ብመንፈስ ቅዱሱ ሕጂውን እንተኾነ አብ መንጎና አብ ናይ ነፍሲ ወከፍና ሕይወት ብምእታው ጥበቡን ተአምራቱን ይፍጽም አሎ። ነዚ ጥበብን ተአምራትን ናይ አምላኽና ብትሕትና ልባትና ከፊትና ናይ ምቕባል ግና ናይ ነፍሲ ወከፍና ሃላፍነት ይኸውን።
ኢየሱስ ግና “ ነቢይ ብዘይካ አብ ዓዱን አብ ቤቱን፥ አብ ዘይከብረሉ የልቦን” በሎም። ብሰሪ ዘይምእማኖም ድማ አብኡ ብዙኅ ተአምራት አይገበረን። ነቲ ተግባራቱ ብዘይ ምቅባሎሚን ምእማኖምን ነዚ ቃል እዚ የስምዖም፡፤ አብቲ ተቀባልነት ዘይብሉ እምነት የብሉን። እቲ አብ ልዕሊ ኢየሱስ ዘለዎም አረአኢያን ርድኢቲን ነቲ አብኡ ዘሎ ሚስጢር ንኸይግለጸሎም ይኽልክሎም። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘይ ምእማኖም ይድነቕ። ስለዚ ክርስቶስ አብ ሕይወትና ምስጢረ ድኅነቱ መደቡ ጸጋታት ክገልጽን ክሽልሚን እምነት የድሊ። አብነት ማሪያም ተኸቲልና ይኹነለይ ኢልካ ምቕባል የድሊ፡፤
አኃዋቱስ ያዕቆብ፥ ዮሳ፥ ስምዖን፥ ይሁዳዶ አይኮነኑን፧ አኃቱስ ኩለን ምሳናዶ አየለዋን፧ ዝብል ቃል ሎሚ አብ መንጎ አመንቲ ብዙሕ ፍልልይ ፈጢሩ ይርከብ። አብዚ ቃል እዚ አኅዋቱን አኃቱን ስለዝበለ ማሪያም ነቲ ቅድሚ ምጥናሳን ድኅሪ ምላዳን ድንግል ዝብል ናይ ቤተ ክርስቲያና ትምህርትን እምነትን ክቃወሙ ይርከቡ። አብዚ ቃል እዚ መሰረት ብምግባር ማሪያም ድሕሪ ኢየሱስ ከምዝወለደት ድንግል ከምዘይኮነት ይገልጹን ይምህሩን። ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ግና ማሪያም ነቲ ሰብ ዝኾነ ወልደ እግዚአብሔር አብ ዝወለደትሉ ኾነ ብድሕሪ ኡ ወትሩ ብሓቂ ድንግል ኮይና ከምዝቐጸለት፤ ትእመን። በዚ እምነት እዚ ተለዓዒልና ኢና እምበአር ንሕና አብነት እኖና ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ተኸቲልና አብቲ ዝአተናዮ ጸዋዕታ እሙናት ኮይና ነቲ ጥበብ፡ ፍልጠት፡ ተአምራት ካብ እግዚአብሔር አምላኽና አብ መዓልታዊ ሕይወትና ዝመጻና ተቐቢልና ክንክእል እሞ፡ ብጸጋ አምላኽ ተመሊእና ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ተመሪሕና ከአ “ ከምቲ ዝበልካለይ ይኹነለይ” እናበልና እግዚአብሔር አብ መንጎና ዝኸብረሉን፡ ዝሰርሓሉን፡ ሕይወትና እነወፍየሉን፡ ጸጋ አባና ንኽዓዝዝ ብአማላድነት እኖና ቅድስቲ ድንግል አምሪያም ናብ እግዚአብሔር አምላኽና ንለምን። አሜን!
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ኣብ ሮማ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳ ጉባኤ ዋና ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ብፁዕ ካርዲናል ጉዋልቲየሪ ባሰቲ ኣቦ መንበር ንኽኾኑ ብቕዱስ ኣቦና ካብ ዝሕረዩ ቁርብ ኣዋርሕ ንፈለማ ጊዜ ብሊቀ መንበርነት ዝመርሕዎ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ኣኼባ ዕለት 25 መስከረም 2017 ዓ.ም. ከምእተጀመረ ጋዜጣዊ መግለጺ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ምኽትል ዋና ጸሓፊ ኣባ ኢቫን ማፈይስ ዝጠቐሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፋቢዮ ኮላግራንደ ሓቢሮም።
እቲ ኣኼባ ብፁዕ ካርዲናል ባሰቲ ብዘስምዕዎ ዘረባ ተጀሚሩ ብፁዓን ጳጳሳት ኢጣሊያ እቲ ኣብ 2018 ዓ.ም. መንእሰያትን እምነትን ልልያ ጸዋዕታን ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ንኽካየድ ቅዱስ ኣቦና ዝጸውዕዎ ናይ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ርእሰ ጉዳይ ገይሮም ሓሳብ ንሓሳብ ንኽለዋወጡን ናይቲ ሲኖዶስ ዘተ መካየዲ ዝክረ ነገር ንምስንዳው ኣሚቱ ናብ ሰበኻታትን ቁምስናታትን ዝተላእከ ናይ መሕትት ሰነድ መሰረት ካብ ሰበኻታትን ቁምስናታትን ዝተወሃቡ መልስታት ብዝርዝር ዝመያየጥ እውን ምዃኑ ናይቲ ናይ ኢጣሊያ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ምኽትል ዋና ጸሓፊ ኣባ ኢቫን ማፈይስ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ጠቒሶም ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኮላግራንደ ኣስዒቦም፡ ኣብቲ ኣኼባ ብዛዕባ ብገለ ገለ ኣባላት ውሉደ ክህነት ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ዜጋታት ዝተፈጸመ ድዩ ተፈጺሙ ዝበሃል ናይ ወሲብ ዓመጽን ናይ ወሲብ ዓመጽ ንኸይክሰት ንምክላኽሉን ዝብልን ሕንጸት ንማሕበረስብ ክርቲያንን ከምኡ እውን እቲ ካብ ዕለት 26 ክሳብ ዕለት 29 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ካሊያሪ ከተማ ንኽካየድ ዝተወሰነ መበል 48ን ናይ ኢጣሊያ ካቶሊካውያን ማሕበረሰብኣዊ ሰሙን ዓውደ ጉባኤ ርእሰ ጉዳይ ገይሩ ዝዝትይ ምዃኑ ኣፍሊጦም።


text:
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ሎሳንጀለስ ዝጀመሮ ሓድሽ በረራ ምኽንያት ብምግባር ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝመፀ ጉጅለ ልኡኽ ሎሳንጀለስ ምስ ቤት ምኽሪ ንግዲ ኣዲስ ኣበባ ናይ መረዳድኢ ሰነድ ተፈራሪሙ።ንከተማ ሎሳንጀለስ ናይ ምፍላጥ ስራሕ እውን ትማሊ ምሽት ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ሸራተን ሆቴል ተኻይዱ’ሎ።
ኣብ 2014 ኣ/ፈ ጥራሕ 44 ሚሊዮን በፃሕቲ ዝርኣይዋ፣ኣብዚ ዓመት እዚ እውን ካብ 570 ቢሊዮን ዶላር ቁጠባዊ ምንቅስቓስ ዘለዋ ናይ ሆሊውድ ሎሳንጀለስ ቀፃሊት መዕረፊ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኮይና’ላ።
ምጅማር መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ምኽንያት ብምግባር ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝመፀ ጉጅለ ንሎሳንጀለስ ናይ ምልላይ ስራሕ ኣብ ሸራተን ኣዲስ ኣካይዱ’ሎ።
ኣብቲ ቦታ ንዝተረኽቡ ጋዜጠኛታትን ኣጋይሽን ብምስሊ ዝተሓገዘ መብርሂ ተዋሂቡ’ሎ።ካብ ቤት ፅሕፈት ከንቲባ ሎሳንጀለስ፣ካብ ቦርድ ቱሪዝም፣ካብ ሓለፍቲ መዕረፎ ነፈርቲ ሎሳንጀለስ ከምኡ እውን ካብ ማሕበረሰብ ንግዲ ዝተዋፅኡ ሸሞንተ ኣባላት ዝሓቖፈ እዩ እቲ ጉጅለ ልኡኽ።
ካብ ኣባላት እቲ ልኡኽ ሓደ ዝኾኑ ምኽትል ፕሬዝዳንት ዓለምለኸ ቤት ምኽሪ ንግዲ ሎሳንጀለስ ካርሎስ ቫልድራማ ዕላማ እቲ ዑደት መንግዲ ኣየር ኢትዮጵያ ካብ ሎሳንጀለስ ናብ ኢትዮጵያ ኣብ ታሪኽ ንፈለማ ግዜ ትማሊ ሰሉስ ምብራር ብምጅማር ብሎሳንጀልስ ኣቢሉ ንኽልቲአን ሃገራት ከራኽበን ጀሚሩ’ሎ ኢሎም።
‘’ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ኣፍሪካ ካብ ዝርከቡ ዓበይቲ መንገድታት ኣየር ሓደ ምዃኑ ንፈልጥ ኢና’’ ዝበሉ ንሶም ኣስዒቦም ‘’መንገዲ ኣየር ኣብ ሰሙን ሰለስተ ግዜ ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሎሳንጀለስ ናይ በፂሕኻ ምምላስ በረራ ምጅማሩ ካብ ቁጠባዊ ረብሕኡ ኣገዳሲ እዩ’’ኢሎም።
ምስ ናይ ኣዲስ ኣበባ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን ናይ ሓባር ናይ መረዳድኢ ሰነድ ምፍርራሙ ኣባላትና ነንሕድ ሕዶም ክፋለጡን ዝሓሸ ናይ ንግዲ ስራሕ ብሓባር ምዕያይ ክኽእሉን መራኸቢ ድልድል እዩ ኢሎምዎ ።ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣብ ካልኦት ክፋላት እታ ሃገርን ንቁጠባዊ ምዕባለ ዘሎ ቕሙጥ ዓቕሚ ዝለዓለ ምዃኑ ስለዝተረዳእና እውን እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
ኣብ መዳያት ህንፀት መሰረተ ልምዓት፣ኣብ ትምህርቲ፣ኣብ ሓይሊ ኣብ ህንፀት መንበሪ ኣባይቲን ኣብ ካልኦትን ሓቢርካ ብምስራሕ ዝሓሸ ምልውዋጥ ሓበሬታ ቁጠባን ናይ ንግዲ ከምዘሳልጥ ወሲኾም ገሊፆም።
ካብ ኣባላት እቲ ጉጅለ ልኡኽ ሓደ ዝኾኑ ትውልደ-ኢትዮጵያዊ ሳምሶን መንግስቱ ብዕብየቱ ካብ ዩናይትድ ስቴትስ ካልኣይ ካብ ዓለም ድማ ሓምሻይ ናይ ዝኾነ መዕረፎ ነፈርቲ ሎሳንጀለስ ምኽትል ዳይረክተር ፈፃሚ ስራሕ እዮም።
እዚ ጉጅለ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምምፅኡ ዕድላት ንግዲ ንምፅናዕ በሪ ዝኸፍት እዩ ይብሉ ንሶም።


text:
ሕቶ፡- ብ/ካሕሳይ ዝያዳ ንምብራሃ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ነዊሕ ዓመታት ኣትሒዙ ኣብ ከቢድ ፖለቲካውን ቁጠባውን ጸገም’ዩ ዝርከብ ዘሎ። ሓደ ህዝቢ ብባህሪያዊ ድዩ ሰብ ዝሰርሖ ሽግራት ቁጠባዊ ጸገማት ከጋጥሞ እንከሎ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ክደጋገፎ ከሰጋገሮ ግቡእ’ዩ።
ስርዓት ህግደፍ ግን፡ ንሕና ተመጽወቲ ኣይኮናን፡ ዝኾነ ሓገዝ ኣይንቕበልን ብዝብል፡ ህዝቢ ገለ መሰጋገሪ ህይወት ዝኾኖ ቁርብ ቁራቦ ከይረክብ ዓጊትዎ ክነሱ፡ ከም መንግስቲ ንባዕሉ ዝተፈላለዩ መዓጹ እንዳኳሕኮሐ ይልምን ኣሎ። ኣብ’ዚ ግቡእ ኣገንዝቦ ዘይሓዙ ንሱ ዘዝበሎ ጥራሕ ዘኮማስዑ ወገናት ድማ ከም ቅኑዕ ክገልጽዎ ይስምዑ። እሞ ብወገንካ እንታይ ክትመኽሮም ትኽእል?
መልሲ፡- ህዝቢ ኤርትራ ካብ ማሕበረ-ሰብ ዓለም መሰጋገሪ ሓገዝ ክረክብ ብመትከል ቅኑዕ’ዩ። መሰሉ’ውን’ዩ። እቲ ዝልገስ ሓገዝ ኣበይ ይውዕል ዝብል ግን የገድሰና’ዩ። ብስም ህዝቢ ኤርትራ ተረኺቡ ኣብ ዘይተደላዪ መዓላ ከይውዕል ናይ ኩሉ ግዜ ምሕጽንታናን ጥንቃቔናን’ዩ። ስርዓት ህግደፍ ናይ ህዝቢ ኮይኑ ኣይፈልጥን። ንህዝቢ ዕንጋሎት ሂቡ ኣይፈልጥን። በንጻሩ መሬቱ ገቢቱ፡ ንብረቱ ገቢቱ ብዘይተኣደነ ግብርን ቀረጽን ዘማስኖ ዘሎ’ዩ። ንሕና ግን ከም ውድብን ከም ማሕበርን ኣብ ጸገም ዘሎ ህዝብና ዋላ ዝነኣሰ ይኹን በታ ዝዓቕምና መሰጋገሪ ሓገዝ ክረክብ ኩሉ ግዜ ምስ ጸዓትና ኢና። እዚ ኣረሜናዊ ስርዓት ግን ህዝቢ ብጥሜትን ስእነት መድሓኒትን እንዳተሳቐየ እንከሎ፡ ደጋጊሙ ዓይነታዊ ሓገዝ ኣይንደልን ኢና፡ ተመጽወቲ ኣይኮናን፡ ፖሊሲ መንግስትና መደብ ርእሰ ምርኮሳ’ዩ፡ እንተደሊኹም ባዕልና ክንዕድሎ ጥረ ገንዘብ ንዓና ሃቡና ብዝብል ደላይን ተዓባይን ኮይኑ ዓጽይዎ ይርከብ ኣሎ።
ሕቶ፡- ከም መንግስቲ ጥልዕ ጉንብሕ እንዳበለ እኳ ደኣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላም እናዘረገ ክልምን ንሪኦን ንሰምዖን ኣለና፡ በቲ ካልእ መዳይ ድማ፡ ንህዝቢ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣይድልን ይብል፡ እዚስ ኣይጋጮን’ዶ?
መልሲ፡ ህዝብና ኣብ ርእሰ ምርኮሳ ዝኣምን ሰራሕተኛ ህዝቢ ምዃኑ፡ ኣብ ጎረባብትና ዘለው ህዝብታት ዝምስክርሉ ሓቂ’ዩ። ህዝብና ነዚ ተውህቦን ተመክሮን’ዚ ከይተግብርን ግን፡ ብድሑር ኣመራርሓ ህግደፍ ተዓንቂጹ ምዕባልንኡ ተኾሊፉ ምህላው ብሩህ ክኸውን ይግባእ። ከም’ቲ ዝበልካዮ ህግደፍ ዝኸደሉ ዘሎ ግን ተገራጫዊ’ዩ። ህዝብና ብመደብ ርእሰ ምርኮሳ ስለዝኸይድ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣየድልየናን ይብል ብሓደ መዳይ፡ ተገልቢጡ ከኣ፡ ንመንግስቲ ዝኸውን ሓገዝ ምሕታቱ’ዩ። ዋእ ጥዑይ ብህዝቢ ዝስቀልን ዝወርድን ሕጋዊ መንግስቲ ኣብ ዘለዎ’ኮ ህዝብን መንግስትን ፈላሊኻ ትሪኦ ኣይኮነን። መንግስትን ህዝብን ሃገርን’ኮ ሓደ ኣካል ኣምሳል፡ ዝርከብ ሓገዛት ከኣ ኣብ ረብሓ ህዝቢ ዝውዕል’ምበር፡ ንመንግስቲ ተባሂሉ ዝወሃብ ሓገዝ’ሞ ክህሉ ኣይክእልን። መንግስቲ እንተደኣ ናይ ህዝቢ ኮይኑ። ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ተገራጫዊ መንገዲ ግን፡ ናይ ህዝቢ ከም ዘይምዃኑ ፍሉይ ናይ ፍሉይ ጉጅለ መንግስቲ ምዃኑ ዘብርህ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ሓገዝ ዘየድልዮ እንተደኣ ኮይኑ፡ እኹልን ትሩፍን እንተደኣ ሃልይዎ ኮይኑ መንግስቲ ደኣሞ ዘይካብ ግብሪ’ዩ ኣታዊታት ዝእኽብን ዝነብርን። እንታይ ዓይነት ንመን ዝኸውን ሓገዝ ደኣዩሞ ዘድልዮ ዘሎ? ንመን ከገልግለሉ፡ ንዕድሜኡ ዘናውሕ ስለላ፡ ንመን ከገልግለሉ፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ክዋጋኣሉ ብዙሕ ሕቶታት ከተልዕል ዝድርኽ’ዩ።
ሕቶ፡- ናብ ካልእ ሕቶ ከስገረካ ውድብና ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ/ደግሓኤ/ ድሕሪ ምግባር ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤኡ ኣብ ከመይ ኩነታት ይርከብ እንተተብረሃልና?
መልሲ፡- ውድብና ደግሓኤ ዕውት ሰሚናር ዕውት ጉባኤ ኣካይዱ። ኣብ መኽፈቲ ጉባኤ ብዙሓት ወከልቲ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ብኣካልን ብደብዳቤን ዝተሳተፍዎ’ውን ስለ ዝነበረ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤና ካብ’ቲ ዝሓለፈ ፍሉይነት ኔርዎ። ንመድረኽ ብልክዕ ዘንበበ ስለ ዝነበረ፡ ንዕኡ ዝገጥም፡ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መደብ ዕዮን ሕገ ህንጻን ኣጽዲቑ። ብግሉጽን ደሞክራስያውን ኣገባብ መሪሕነቱ መሪጹ ዝወጸ’ዩ። ካብ ጽባሕ ጉባኤ ጀሚሩ ነቲ ጉባኤ ዘሕለፎ ወሳኔታትን ማእከላይ መሪሕነት ዘውጸኦ መደባትን መሰረት ብምግባር፡ ኣብ ህዝቢ ይነጥፍ ኣሎ። ነቲ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ክጻወቶ ዝጸንሐ ኣወታዊ ግዳይ ብዝለዓለ ደረጃ ይዋሳኣሉ ኣሎ። ካልእ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጹ ጉባኤኛታት፡ ድሕሪ ዕውት ውድባዊ ጉባኤ ምስልሳሉ፡ ካብ ምምሕዳር ህግደፍ ወጻኢ ናብ ዝርከብ ህዝቢ ዓድታት ክኒን ቅኒቶን ብኣካል ከይዶም፡ እቲ ህዝቢ ኣብ ከመይ ኩነታት ይነብር ኣሎ ዝተዓዘብሉ፡ ምስ ህዝቢ ተላልዮም ተላዚቦም፡ ኣብ ህዝቢ ዘሎ ጸገማት ኣብ ምፍታሕ ብዓቕሞም እጃሞም ጌሮም ዝተመልስሉ ኩነታት’ውን ሓደ ካብ’ቲ ድሕሪ ጉባኤ ዝተገብረ ንጥፈታት’ዩ።
ሕቶ፡- ንጥፈታት ደምበ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ”ኸ ኣብ ከመይ ይርከብ?
መልሲ፡- ደምበ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ብተነጻጻሪ፡ ደረጃ ብደረጃ ለውጢ የመዝግብ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ኣብ’ዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ንኽበጽሕ ዝተኸፈለ ዋጋ ቀሊል ኣይኮነን። ሕጂ’ውን ጣጥኡ ዝወደአ’ዩ ማለተይ ግን ኣይኮንኩን። ምስ ብዙሕ ጸገሙ ከም ዘሎ ዝሕባእ ኣይኮነን። ብፍላይ’ቲ ኣብ ምምስራት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ምብጽሑ፡ ከም ሰፊሕ ግንባር ብቐሊል ዝግመት ስዳሮ ኣይኮነን። ሰፊሕ ግንባር ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዙሕ ዋጋ ዝተኽፍለሉ፡ ፖለቲካውን ማሕበራውን ምስሊ ኤርትራ ዘንጸባርቕ ብምዃኑ፡ ዝተገብረሉ ትጽቢት ዓቢ’ዩ ኔሩ። ብተግባር ግን ብዝተገብረሉ ትጽቢት መሰረት ክዋሳእ ኣይተራእየን። ምኽንያቱ ካብ’ቲ ቀዳማይ ጉባኤ ክወጽእ እንከሎ፡ ፖለቲካዊ ብቕዓት ዘለዎ፡ ኩሉ ውልቃውን ቤተሰባውን ማሕበራዊ ሽግራቱ ገዲፉ ምሉእ ሃሙን ቀልቡን ናብ ቃልሲ ዝገበረ ውፉይ መሪሕነት መዚዙ ስለ ዘይወጸ፡ ውሳኔታት ጉባኤ ኣብ ምትግባር ኣይተዓወተን። ብርግጽ ቃልሲ እንዳወደቕካን እንዳተሳእካን ምዃኑ ይርደኣኒ’ዩ። ሕጂ ድማ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምግባር ኣሰናዳኢት መዚዙ ይነጥፍ ከም ዘሎ ገለ ገለ ኣብ መርበብ ኢንተርኔት ዝወጹ ጽሑፋት ይሕብሩ ኣለው። እሞ እቲ ዝበሃል ዘሎ ጉባኤ ካብ ናይ ዝሓለፈ ብዝሓሸን ዝጸፈፈን ኣገባብ ተኻይዱ፡ ዝሓሸ ኣብ ቅድሚት ኮይኑ ተቓሊሱ ዘቃልስ ፖለቲካዊ መሪሕነት ኣብ ምምራጽ ከም ተመክሮ ክግልገለሉ ይግባእ እብል። ዝሓለፈ ጉድለታት ብዝዓበየ ኣብ መሪሕነታዊ ኣካላት ዝወድቕ ይኹን ደኣምበር፡ እቲ ሓፋሽ ተቓላሳይ’ውን ካብ ወቐሳ ነጻ ይኸውን ማለት ኣይኮነን። ንቑሕ ተሳትፎ ብዘይምግባሩ ዝወጹ መደባት ተተግቢሮም ኣይተተግበሩ፡ እንተዘይተተግቢሮም እንታይ ምኽንያቶም፡ መን’ከ ይሕተተሎም ትርጉም ብዘለዎ መንገዲ ብዘይምሕታቱን ኣወንታዊ ተጽዕኖ ብዘይምግባሩን ሕልንኡ ወቒሱ፡ ካብ ትምክሕትን ጽበትን ድሑር ሕሳባት ሓራ ኮይኑ፡ ነቶም ኣብ ህዝብና ወሪዶም ዘለው ወጽዓታትን ዝለዓሉ ዘለው ናይ መሰል ሕቶታትን ግቡእ ቦታን ኣቕልቦን ሂቡ ብህድኣት ብሓላፍነታዊ ኣገባብ ተኻቲዑ ብሓባር ዘቃልስ ሰነዳት ብምጽዳቕ፡ ማእከሉ ህዝቢ ምድሓን ጌሩ ምሉእ ግዜኡ ሂቡ ዝዋሳእ ብቕዓት ዘለዎ ፖለቲካዊ መሪሕነት ንምምራጽ ከሎ ጌና ክሓስበሉ ከም ዘለዎ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ከዘኻኽር እደሊ።
ሕቶ፡ ከም’ቲ ዝበልካዮ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ድሕሪ ምግባር ቀዳማይ ጉባኤኡ እዚ ዝበሃል ሚዛን ዝወሃቦ ስራሕ ኣይሰርሐን ተባሂሉ ይሕመ’ዩ። ዝተዋህብዎ ዕማማት ብኣድማዕነት ከይፍጽም ዝዕንቅጽዎ እንታይ ‘ዮም፡ ንቕድሚ’ከ ካብ ዘለዎ ድኽመታት መሊኡ ክወጽእ እንታይ ቅድመ ምድላዋት እንተገበረ ይሓይሽ ትብል?
መልሲ፡- ከም’ቲ ኣቐዲመ ዝገለጽክዎ፡ ውልቀ ውድባውን ግዝያዊ ረብሓታት ካብ ምቕዳም፡ ኣብ ድሑር ህልኻት ግዜኡ ካብ ምብኻን ወጺኡ፡ ህዝቢ ብንጹር ብዝርደኦ መትከላዊ ውዑላትን ስምምዓት ሓንጺጹ፡ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ክዋሳእ ስለዘይጸንሐ’ዩ እቲ ድኽመታት ክኽሰት ክኢሉ ኢለ እኣምን። ፖለቲካዊ ውድባት ኮነ በርገስ ማሕበራት ካብ’ዚ ግጉይ ተመክሮ’ዚ ዝተማህረ፡ ኣብ መንጎ ውልቀ መንባበሮ ምጥጣሕን ቃልስን ካብ ዝጥምት ማንታ ርእይቶ ዝደሓነ፡ ብሓድሽ ኣገባብ ቃልሲ ብሓድሽ ወኒ፡ ውድብ ውድብ ዘምስሎ ስጡም ውደባ ተኸቲሉ ክኸይድ ዘኽእሎ ምድላዋት ክገብር ጽቡቕ ይመስለኒ። ካብ መን ንኢሰ ካብ ዝብል ድሑር ሕሳባት ተናጊፎም፡ መን ኣበይ የድምዕ ብሰውራዊ መንፈስ ተመዚኑ፡ ኣብ ዝግባእ ቦታ ዝግባእ ሰብ ዝመደበሉ ባይታ ክፍጠር ኣለዎ። ንሕና ከም ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ብዘይ ቃል ዓለም ንዝተሰማማዕናሎም ኣብ ምትግባር ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ግቡእና ኣብ ምፍጻም ብዙሕ ዘሕሚ ጎደሎታት ኣለና ኢለ ኣይርእን። ምኽንያቱ ምስ መሓዙት ውድባት ወይ ግንባራት እንተኣቲና ብዘይ ቀሚሽ ኣዳይ ዓንቂፉኒ ዕጣይ ምጣጣይ ግቡእና ክንዋጻእ ኣለና ባህሊ ናይ ኣካይዳናን ኣሰራርሓናን’ዩ። ነዚ መሓዙት ውድባት’ውን ዝምስክርዎ ይመስለኒ።
ሕቶ፡ ዝኸበርካ ብጻይ ካሕሳይ ይሕደጎ ብሰንኪ ጸረ-ህዝቢ መንግስቲ ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ግጉይ ፖሊሲ፡ ካብ ሃገሮም ንዝተሰዱ ዜጋታት ኣብ ምሕጋዝን ምትብባዕ ጸኒሕካ ኣለኻ። እዚ ዕማም’ዚ ኣዝዩ ዓቢ ከም ምዃኑ መጠን ሕጂ ኣብ ከመይ ኩነታት ከም ዝርከብ ንሰማዕትና ኣስፍሕ ኣቢልካ እንተትገልጸልና?
መልሲ፡ እዋናዊ ሕቶ’ዩ። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንኹሎም ብህዝቦም ንዝገደሱ ወገናት፡ ከምኡ’ውን ኣብ ርሱን ቃልሲ ንደሞክራስያዊ ለውጥ ንዝርከቡ፡ ከከድዝኽእልዎ ገለ ኣበርክቶ ክገብሩ ይጽውዕ። እቲ ስራሕ ናይ ውልቀ ዘይኮነስ፡ ካብ ቅድሚ ምርግጋጽ ሃገርዊ ነጻነት ኤርትራ ጀሚሩ ኣብ ኤውሮጳ ዝተመሰረት ደሞክራስያዊ ማሕበር መንእሰያት ኤርትራ ከም መቐጻልታ ክገብሮ ዝጸንሐ ንጥፈታት ዝዋሳኣሉ፡ ከምኡ’ውን ንዕኡ ዝምውል ሓደ ዓለም ለኻዊ ማሕበር ተጣይሱ፡ ብናይ ህዝብን ሃገርን ሓልዮት ተመልሚሎም ዝቃለሱ ተሓሊቦም ዘይነጽፉ ኣባላት ዘለውዎ ማሕበር ወኪለ’የ ዝንቀሳቐስ። ከም ወኪልን ከም ልኡኽን ኮይነ ድማ ካብ ብጾት፡ ፈተውትን ተደናገጽትን፡ ዝተረኽበ ሒዘ ኣብ’ዚ ብተደጋጋሚ እንዳተመላለስኩም ተራና ክንጻወት ጸኒሕናን ኣለናን ኢና። እዚ ዕማም’ዚ እዚ ስራሕ’ዚ ቀሊል ከምዘይኮነ፡ ብውሑዳት ሰባት ጥራሕ ዘይዕማም ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ክኸውን የድሊ።
ሕቶ፡ ብተግባር ሕጂ ኣብ ከመይ ኩነታት’ዩ ዝርከብ? እቲ ተሓጋዛይ ብቀዋምነት ድዩ ዝሕገዝ፡ ንስኻ”ከ እቲ እትገብሮ ሓገዛት ብቀዋምነት ከተቐጽሎ ዘኽእለካ ዓቕሚ ኣለካ’ዶ?
መልሲ፡- እቲ ዝርከብ ምንጪ ውሑድ ብምዃኑ እቲ ዝግበር ደገፍ ከም’ቲ ዝድለ ኣይኮነን። ምኽንያቱ እቲ ኣብ መዓስከራት ዘሎ ሓገዝ ዘድልዮ ወገን ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ። እቲ ንገብሮ ሓገዝ ዋላ ውሑድ ይኹን ግን ኣብ ዓመት ሓደ ወይ ክልተ ግዜ ብኣካል ከይድና ክንሪኦ፡ ዘለና ከንወፍየሉ ሞራል ክንህቦ ኣለና ኣብ ጎኒኻ ክንብሎ እንከለና ዝስመዖ ፍናን ቀሊል ኣይመስለኒን። እቲ ኣብ መዓስከራት ዝነብር ህዝቢ ዘለዎ ዝተፈላለየ ጸገማት ብዓይኒ ንዝረኣየ ንጨካን’ውን ክርህርህ ዝድርኽ’ዩ። ነዚ ንግበሮ ዘለና ዝሕግዙ ኤርትራውያንን ካልኦት ፈተወትን ተደናገጽትን ኣብ ኤውሮጳ፣ ኣመሪካ፣ ኣውስትራሊያ፣ ማእከላይ ምብራቕን ኣፍሪቃን ዝርከቡ’ዮም። ንኩነታት እቶም ተሓገዝቲ ብምስሊ ኣደጊፍና ብመራኸቢታት ስለ እንዝርገሖን ብልክዕ ሪኦም ተኣማሚኖም ካብ ዝሓደሮም ሰብኣዊ ድንገጻ ተበጊሶም ዘወፍይዎ’ዩ። እቲ ዝልገስ ሓገዝ ንኹሉ’ቲ ኣብ መዓስከር ዘሎ ዝልገስ ኣይኮነን። ነቲ ዝኾነ ምንጪ ዘይብሉ ብኮሚቴ ተጸኒዑ’ዩ ዝወሃብ። እዚ ቀሊል’ውን ኣይኮነን። እቲ ተግባር ቀጻሊ’ዩ። ንምምዕባሉ ዝምልከት ከኣ ንኹሉ ሰብኣዊ ሓልዮት ዘለዎ ለጋሲ ዝምልከት’ዩ።
ሕቶ፡ ከም ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዝነብሩ ህዝቢ መጠን እቲ ተሓጋዛይ ብዙሕ ክኸውን ከም ዝኽእል ዘጸግም ኣይመስለንን፡ ነዚ ሰናይ ተግባር’ዚ ዝደጋገፉ ሰብኣውያን ማሕበራት ዝረኸብካሉ ኣጋጣሚታት እንተሎ፡ ወይ ንቕሚት ንምርካብ ዘኽእል ውጥናት እንተሎ?
መልሲ፡- ይቃለስ ኣለኹ ዝብል ብዙሕ’ዩ። ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ዕላማታት ተዓጢቑ ንኹሉ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰል ናይ ህዝብታት ንምኽባር ብጽንዓት ዝቃለስ ግን ፍሉይነት ዘለዎ’ዩ። ስለዚ እዚ ማሕበር በዚ ዝተገልጸ መምዘኒታት ዝተመልመሉ ኣባላት’ዮም ዘለውዎ። ኣነ ወኪለ ዝንቀሳቐስ’የ። እንተቲ ማሕበር ኣዝዮም ብህዝቦም ዝግደሱ ምዑታት ውፉያት ኣባላት ዘለውዎ ማሕበር ምዃኑ ንመላእ ለገሳይ ክበርሃሉ ይግባእ። ምንጭና ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብመጡ ዕቤት የርኢ ኣሎ። ብኡ መጠን ብዝሒ ናይ ንድግፎም ይውስኽ ኣሎ። ኣብ’ዚ ቀረባ ንኣብነት ኣብ ኩለን ኣብ ትግራይ ዘለዋ መዓስከራት ከይድና ዝነበረና ኣወፊና ኣተባቢዕና ሞራል ሂብና ኢና። ካልእ ንጉዕዞና ፍሉይ ዝገብሮ ድማ ኣብ’ቲ ካብ ምምሕደራ ስርዓት ህግደፍ ወጻኢ ዝርከብ ቅኒቶ በጺሕና፡ ከም መግለጺ ተደናጋጽነትና ነቲ ኣብ’ቲ ቦታ ዝርከብ ቤት ትምህርቲ ዓቕሚ ዝፈቕዶ ገለ ዓይነታዊ ደገፋት ጌርና። ምስ ናይ ክልቲኡ ሕብረተሰብ ሽማግለታት ዕውት ኣኼባ ኣካይድና ዘለዎም ጸገማት ተረዲእና። ብጽቡቕ ተመሊስና ኣብ’ቲ ህዝቢ ዘሎ ጸገም ከቢድ’ዩ። ብዓቕምና ንቐጻሊ’ውን ምድግጋፍና ዘይፍለዮም ምዃኑ ገሊጽናሎም ኣለና። በዚ ኣጋጣሚ ኩሉ ግዱስ ጠመተ ክገብረሎም ድማ እሕብር።
ሕቶ፡- ጽንብል መዓልቲ ነጻነት ኤርትራ መበል 23 ዓመት ኣመልኪትካ እንታይ ክትብለና ትኽእል፡ ንምዃኑ’ኸ ኣበይ ኣኽቢርካዮ?
መልሲ፡- ኣነን ምሳይ ዝነበሩ ብጾተይን ዕድለኛታት ኢና ክብል እኽል። ንተኸታታሊ ስለስተ ዓመታት ጽንብል ነጻነት ኣብዘን ዝገለጽኩልኳ ካብ ምምሕዳር ህግደፍ ወጻኢ ዘለዋ ዓድታት ቅኒቶን ክኒን ኢና ኣኽቢርናዮ። ምስ ህዝብና ፈተውትናን ተጋደልትናን መበል 21፣ 22፣ 23 ጽንብል ሃገራዊ ነጻነት ከነኽብር እከለና ካብ’ቲ ካልእ ፍሉይነት ኔርዎ። ኣብ’ዚ ከይገለጽክዎ ክሓልፍ ዘይደሊ መዓልቲ ነጻነት ክኽበርን ክግለጽን እንከሎ ብክልተ መንገዲ’ዩ ዝግለጽ። ሃገርና ኣካል ኣምሳል ማሕበረ ሰብ ዓለም ምዃና በቲ ሓደ ወገን ክግለጽ እንከሎ፡ በቲ ካልእ ድማ መሬታዊ ነጻነት ደኣምበር ህዝባዊ ሓርነት ብዘይምርግጋጹ፡ ሕቶ ህዝባዊ ሓርነት ንምምላስ ኣብ ቃልሲ ንርከብ ከም ዘለና ብዝሕብር ኣገባብ’ዩ ዝኽበር።
ሕቶ፡ ዝኸበርካ ብ/ካሕሳይ ይሕደጎ፡ ዝነበሩኒ ሕቶታት ኣብ’ዚ ይዛዝም ኣለኹ፡ ምናልባት ዘይተላዕሉ ኣገዳስነት ዘለዎም ርእይቶ እንተለካ ንኽትብል ዕድል ክበካ?
መልሲ፡ ክበሃል ዘለዎ ብዙሕ’ዩ። ሓደ ካብ’ቲ ኣትኩሮ ክገበረሉ ዘለዎ ግን ምዑታት መራሕቲ ሃይማኖት ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት 2014 ንስርዓት ህግደፍ ኣእምሮኡ ክናውጽ ዝገብር ዘመሓላለፍዎ ሓደ ተባዕን ሓላፍነታውን ጽሑፍ ኔሩ። እዚ ሓውኻ ኣበይ ኣሎ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ምንጋጋ ሓደ በላዒ ሰብ ዝኾነ ስርዓት ኮይኖም ህይወቶም ከይበቐቑ ዝዘርግሕዎ ጽሑፍ ብልክዕ ህዝቢ ኤርትራ ንዘለዎ ኣሰካፊ ኩነታት ዘርኢ’ዩ። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ታሪኻዊ መልእኽቲ ብተመሳሳሊ ብኹሎም መራሕቲ ሃይማኖታት ኤርትራ ክድገፍ ኣለዎ። እቶም ዝተረፉ ኣሰር እዞም ኣብነታውያን ኣቡናት ክስዕቡ እጽውዕ። ካልእ ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ምስ ዝተፈላለዩ ለገስቲ እናሰርሐ ዝመጸን ዝቕጽል ዘሎን ከም ምዃኑ መጠን፡ ጸገም ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ምፍታሕ ብዓቕሙ ይረባረብ ኣሎ። ይኹን ደኣምበር እቲ ብሰንኪ ጸረ-ህዝቢ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ህዝብና ወሪዱ ዘሎ ጸገማት ኣዝዩ ገዚፍን ዝተሓላለኸን ብዝሑ ዓቕሚታት ዝሓትት ብምዃኑ፡ ብደረጃ ውልቀታት ኮነ ማሕበራት ነዞም ስደተኛታት ኣሕዋትናን ኣሕትናን ንምሕጋዝ በብዓቕምና ኣብ ዘዘለናዮ ከባቢታት፡ ብዝጥዕመና ኣገባብ ትኹረት ሂብና ክንረባረብ ብስም መላእ ማሕበርና ኣጽውዕ። ብፍላይ ኣብ ዓዲታት ክኒን ቅኒቶን ዘሎ ናይ ቤት ትምህርትን ጽሩይ ዝሰተ ማይን ጸጋማት ኣብ ምቅላል ኣበርክቶኹም ከተሓይሉ ደጊመ ኣጽውዕ።
ዝኽበርኩም ሰማዕቲ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ምስ ብ/ካሕሳይ ኣብ ህልዊ ኩነታት ጸላኢ፣ ኣብ ደምበ ተቓውሞን ኣብ ሰብኣዊ ሓገዛት ዝገብሮ ዘሎ ንጥፈታት ኣመልኪትና ዝገበርናዮ ቃለ-መጠይቕ ኣብ’ዚ ተዛዚሙ ኣሎ። ኣኹል ሓበሬታ ረኺብኩም ክትኮኑ ተስፋ እናገበርና፡ መደብና በዚ ንዛዝም ኣለና ንስለ’ቲ ምክትታልኩም ድማ ነመስግን።
ብ/ካሕሳይ ይሕደጎ ዕድመና ኣኽቢርካ ኣብዚ መጺእካ ርእይቶኻ ስለዝሃብካና ደጊመ ብስም ሰማዕቲ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራን ብስመይን ኣመስግነካ የቐንየለይ።
ብካሕሳይ ኣነ’ውን እዚ ኤርትራዊ ዘሕልፎ ዘሎ መሪር ህይወት ኣመልክተ ሓሳባይ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ከመሓላልፍ ንዝሃብኩምኒ ዕድል ድማ ኣመስግን የቐንየለይ።
ነሓሰ 2014


text:
ፌስቡክ ቤትፅሕፈቱ ኣብ ቻይና ንክኸፍት ዘኽእል ፈቓድ ረኺቡ
ፌስቡክ ቤትፅሕፈቱ ኣብ ቻይና ንክኸፍት ዘኽእል ፈቓድ ረኺቡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 18 ሓምለ፣ 2010 (ኤፍ.ቢ.ሲ) ፌስቡክ ቤትፅሕፈቱ ኣብ ቻይና ንክኸፍት ዘኽእል ፈቓድ ከምዝረኸበ ተገሊፁ።
እቲ ምርካብ ፈቓድ፥ መርበብ ሓበሬታ ፌስቡክ ናብ ዝተዓፀወላን ገፊሕ ዕዳጋ ናብ ዘለዋን ቻይና ንምእታው ንዝገብሮ ዘሎ ፈተነ ከምዝሕግዝ ተሓቢሩ።
ፌስቡክ፥ እቲ ኣብ ቻይና ዝኸፍቶ ቤት ፅሕፈት ማእኸል ድጋፍ ኣማዕበልቲ ሶፍትዌር፣ መሃዝትን ጀመርቲ ነጋዶን ቻይናውያን ክኸውን ኢዩ ተባሂሉ።
እቲ ቤት ፅሕፈት እንተደኣተኸፊቱ፥ ፌስቡክ ኣብ ቻይና ንመጀመርታ እዋን ወግዓዊ ህላወ ክህልዎ እዩ።
ይኹን እምበር ናይቲ ቤት ፅሕፈት ምዝገባ ዘርኢ ሓበሬታ ካብ መርበብ መንግስቲ ቻይና ክእለ ተገይሩ’ሎ።
ቻይና ናይ ዓለምና እቲ ዝዓበየ ጠለብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዘለዋ ሃገር እያ፤ ግን ከኣ ከም ትዊተር፣ ፌስቡክን ዩቲዩብን ዝኣመሰሉ መርበባት ኣብ’ታ ሃገር ዕፁዋት እዮም።
ኣብ ከክንደኦም ቻይናውያን ተጠቀምቲ መርበብ ሓበሬታ ከም ዊቦ፣ ሬንሬን ከምኡ ድማ ዩኩ ዝኣመሰሉ መንግስቲ ክቆፃፀሮም ዝኽእል ማሕበራዊ መራኸቢታት እዮም ዝጥቀሙ።
መስራቲ ፌስቡክ ማርክ ዙከርበርግ ንሰብመዚ ቻይና ከሐጉስ ብዙሕ ፈተነታት ዝገበረ እንትኸውን፤ ንቋንቋ መንደሪን ክሳብ ምምሃር በፂሑ እዩ።
ዝርዝር እቲ ምዝገባ ከምዘርእዮ፥ ፌስቡክ ኣብ ቻይና ክኸፍቶ ሃቂንዎ ዘሎ ጨንፈር ቤት ፅሕፈቱ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ቻይና ኣብ እትርከብ ከተማ ሃንግዙ ዝተመዝገበ እንትኾን 30 ሚልዮን ዩሮ ክፈስሶ እዩ ተባሂሉ።
ፍልፍል፦ ቢቢሲ


text:
ኣብ ቀዳማይ ማይ ዙርያ ፕሬዚዳንታዊ መረፃ ብራዚል ጃዬር ቦልሶናሮ ስዒሮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 28 መስከረም፣ 2011 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ብራዚል ትማሊ ኣብ ዝተገብረ ቀዳማይ ዙርያ ፕሬዚዳንታዊ መረፃ የማናይ ክንፊ ወኪሎም ዝተወዳደሩ ጃዮር ቦልሶናሮ ተዓዊቶም።
እቶም ሕፁይ ተነሓናሒ ኣብ ቀዳማይ ዙርያ መረፃ ሰዓሪ ኮይኖም ዝወፅእሉ 50 ሚኢታዊ ድምፂ ኣይረኸቡን።
ይኹን እምበር ጃዬር ቦልሶናሮ 46 ሚኢታዊ እንትረኽቡ፥ ሕፁይ ተነሓናሒ ፀጋማይ ክንፊ ፓርቲ ሰራሕተኛታት ፈርናንዶ ሃዳድ ድማ 29 ሚኢታዊ ድምፂ ረኺቦም ኣለዉ።
ስለዝኾነ ሰዓሪ ንምፍላይ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን 28 ጥቅምቲ 2018 ካልኣይ ዙሪያ መረፃ ከምዝካየድ ተገሊፁ።
ኣብ’ቲ መረፃ ክልቲኦም ተነሓናሕቲ ክሳተፉ እዮም።
ጃዬር ቦልሶናሮ ክሳብ ሐዚ ብዘሎ ኩነታት ብዙሕ ደጋፊ ከምዘለዎም ተሓቢሩ።
ነዚ እውን ኣብ ምውራድ ጥንሲ ዝሓዝዎ ጠንካራ ቅዋም ድጋፍ ነክረኽቡ ከምምኽንያት ከምዝውሰድ ተሓቢሩ።
ፍልፍል፦ ቢቢሲ


text:
ሓፃቢ መኪና - ኤርትራዊ ከያኒ ኣብ መቐለ
ፍቕሪ ስነ-ጥበብ ሓያል እዩ። ፍቐሪ ጥበብ ዝሓደሮ ሰብ ዝገበረ ገይሩ ባህጊ ውሸጡ ክፍፅም ዝኽእሎ ዘበለ ነገር ኩሉ ይገብር።
ይኹን እምበር ይከኣል እዩ ዝበሃል ነገር ፈቲኑ እውን ዘይዕወት ብዙሕ እዩ። እዚ ንግዚኡ ስሙ ክረቁሕ ዘይመረፀ ኣብ ከተማ ኣስመራ፡ ኣብ ዕዳጋ ሓሙስ ተወሊዱ
ዝዓበየ'ሞ ሕዚ ግና ብስደት ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ኤርትራዊ መንእሰይ ኣዚዩ ዓሚቚ ፍቕሪ ጥበብ ኣለዎ።
ካብ ቁልዕነቱ ደርፍታት ስሙይ ድማፃዊ የማነ ባርያን ካልኦት ውሩያት ድምጻውያንን እናሰመዐ ዓብዩ።
ሓደ መዓልቲ ኣሰር እቶም ኣብ መድረኽን ኣብ መስኮት ተለቪዥንን ዝርእዮምን ዝሰምዖምን ዝነበረ ፍቱዋት ድምጻውያን ከምዝኽተል ድማ ይስመዖ ነይሩ።
ወዲ 15 ዓመት ምስ ኮነ ከኣ፡ ጎኒ ጎኒ ኣካዳምያውን ቴክኒካውን ትምህርቱ ደርፊ ክፈታትን ጀሚሩ፡
ኣብ መወዳእታ ኣብ ቤት ትምህርቲ ቴክኒክ ኣስመራ ብሞያ ኣውቶሞቲቭ ሰልጢኑ ወዲኡ። ፍቕሪ ጥብብ ደፊኡዎ ኣብ ኤርትራ ምስ መሰልቱ ስነጥበባውያን
ኣብ ዝተፈላለየ መዘናግዒ ቦታታትን መርዓታትን ብኽራሩ ንፈተውቲ ጥበብ የዘናግዕ ነይሩ።
ካብኡ ቀፂሉ እውን ኣብ 2010 ኣብ ዝተኻየደ "ሃገራዊ ፌስቲቫል ኤርትራ" ደርፊ ኣቕሪቡ።
እዚ መንእሰይ'ዚ ኣብ ምዕጥር ንሰለስተ ኣዋርሕ ተዓሊሙ'ዩ። ብድሕሪኡ ኣብ ኤርትራ ህይወት ስለዝመረሮን ከም መንእሰይ መፃኢ ስለዘይተራእዮን ዝሐሸ ዝብሎ ነገር ከናድይ ንስደት ክኸይድ ወሲኑ።
ኣብ ኣመሪካ እትነብር ሓፍትንኡ ብዝገበርትሉ ናይ ገንዝብ ሓገዝ ከኣ ዶብ ንዘስግሩዎ ሰባት 120 ሽሕ ቕርሺ ከፊሉ፡ ኣብ 2015፡ ካብ ኣስመራ ንዓዲ ቐይሕ ብኣውቶቡስ፡ ካብኡ ብእግሪ ተጓዒዙ ድሕሪ ሰለሰተ መዓልታት ናብ ኢትዮጵያ ኣትዩ።
"ክንብገስ እንከለና፡ 8 መሓዙት ኢና ነይርና፡ እተን ሰለስተ ኣዋልድ ግን ደኺመናና ተታሒዘን ተመሊሰን" ይብል እዚ ፈታዊ ጥበብ መንእሰይ ንጉዕዞ ስደቱ ብምረት እንትዝክር።
ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ዶባት ተቐቢሎም ናብ መዓስከር ስደተኛታት ሰዲዶሙዎ።
ዳሕራይ ግና ኣብ ኢትዮጵያ ሰብ ዘለዎ፡ ናብ ሰቡ ከኽይድ ከምዝኽእል ምስተነገሮም፡ ብመደብ ጥርናፈ ስድራ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ዝርከብ ዓርኩ ከይዱ።
ፀኒሑ ግን ፍቕርን ሕልምን እቲ ኣብ ውሸጡ ዝሰራሰር ዘሎ ስነ-ጥበብ፡
ዋላ እውን ኣብቲ ዝተሓተ ስራሕ ተሳቲፉ ካሴት ከሕትም ስለዝወሰነን ኣብ ከተማ መቐለ ስለዝሓስረሉን፡
ነታ ኣብ ቤት ትምህርቲ ቴክኒክ ውሽጣን ውሻጠኣን ብስርዓት ዝተማህራ መኪና ሓጺቡ ፍቕሪ ጥበቡ ንምርዋይ ድፍእ ክብል ይውዕል ኣሎ።
ፈለማ ብሱዳን ገይሩ ናብ ሃገራት ኣውሮጳ ክቕፅል'ዩ ዝሓስብ ነይሩ።
ዳሕራይ ግና ኣጋጣሚ ኰይኑ ካብ ኤርትራ ምስ ዝተመልሱ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ስለዝተመሓዘወን
ኣብ ስራሕ ዝሐሸ ምርድዳእ ስለዝፈጠረን ኣብ ኢትዮጵያ ሰሪሑ ፍቕሪ ጥበቡ ክውን ክገብር መሪፁ።
ምኽንያቱ ኣብ መቐለ፡ ንሓንቲ ደርፊ፡ ኩሉ ወጻኢታታ ሸፊንካ ኣሰናዲእኻ ናብ ህዝቢ ንኸተቕርባ፡ ካብ 4 ክሳብ 7 ሽሕ ብር ትውድእ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዘለዉ ኣወሃሃድቲ ሙዚቃ ግና ከሳብ 15 ሽሕ ይሓቱ።
ብድሕሪኡ እውን እታ ደርፊ ናይ መወዳእታ መልክዕ ሒዛ ንኽትወፅእ ተወሳኺ 2000 ብር የድሊ።
ብምስሊ ኣልቢስካ ብመልክዕ ክሊፕ ናብ ህዝቢ ንኽትቀርብ እንተተደልዩ ከኣ፡
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብ 17 -25 ሽሕ ብር ክትሓትት እንከላ፡ ኣብ መቐለ ግን ካብ 3-5 ሽሕ ብር ጥራሕ ትውድእ።
በዚ ምኽንያት ከኣ'ዩ እዚ ስነ-ጥበባዊ መንእሰይ፡ ዋላ'ኳ ብዝተማህሮ ፍልጠት ኣብ ምዕራይ መኪና እንተዘይተዋፈረ መኪና ሓፂቡ ሕልሙ ክውን ክገብር ኣብ ፃዕሪ ዝርከብ።
ካብቲ ኩሉ ፅቡቕ ኣብ ኢትዮጵያ ፀገም ኮይኑኒ ዝብሎ ነገር ግና ኣሎ።
ንሱ ከኣ፡ ኣብ ባንክ ገንዘብ ከቐምጥ ዘይምኽኣሉ፡ ፍቓድ መምርሒ መኪና ንምውፃእ ነዊሕን ኮለልን ምዃኑ፡
ከምኡ እውን ካብ መዓስከር ዝወፅእ ፍቓድ ኣኣብ ሰለስተ ወርሒ ስለዝሕደስን'ዩ ይብል።
እዚ ድማፃዊ መንእሰይ ኣብ ኣስመራ እንከሎ ዋላ እኳ ኩለን ደርፍታት የማነ ባርያ ኣዝዩ ዝፈትወን እንተነበረ ንሓንቲ ደርፊ ግና ኣመና ዕዙዝ ፍቕሪ ነይሩዎ።
ወጋሕታ ፀላም ወፂኡ ነዛ ደርፊ ብዓይነ ሕልንኡ ጥራሕ እንተይኰነስ ልሳኑ ከፊቱ ይዝይማ ነበረ።
"ከመዓልካ ሓወይ ዕባይ ናይ ኣስመራ
ወዲ ዓባይ ሻውል ወዲ ኣርብዓተ ኣስመራ
ብሓፈሻ ኩለኹም መንእሰያት ኤርትራ''ብምባል ቁልዕነቱ ይዝክር።
"ትዝክሩ ዲኹም ናይ ቀደም ፀወታ
ተኣኪብካ ምዛር ናይ ግርህነት ዋልታ
ከም ሎሚ ከይኰነ ብማዕዶ ሰላምታ
ተንኰል ከይነገሰ ከየስፋሕፈሐ
ጥዑም ግዜ ነይሩ ምሸቱ ዝወግሐ'' ዝብል ዜማ ተዓጂቡ ግዜ ፅቡቕ ክወግሓሉ ይፅበ ነበረ።
ደሓር ካብ መረበቱ ካብ ኤርትራ ዕልምልም ጠፊኡ ናብ ኢትዮጵያ ምስ ኣተወ ነታ ናብ ከብዱ ጠውላሕ ዝበለቶ ደርፊ የማነ ባርያ ዘኪሩ የስቆንቁን። በታ 'ዝፀንሐ እዩ ስደት' እንትብል ዓርሱ የፀናንዕ።
"ሎሚ ኣይኰነን ሓድሽ ተጀሚሩ ስደት
ውግእ ወረ ውግእ ፀረ ሰላም ህውከት
ዝፀንሐ እዩ ካብ ቀደም ዓለም ምስ ተፈጥረት
ሰብ ከየሰልጠነ እንከሎ ገና ኣብ ድሕረት" ዝብል ዜማ ኣስተማቒሩ ይድቅስ።
"ሎም እውን እንተዀነ ኣብቲ ምዕቡል እዋን
ዓመፅ ኣይተረፈን ዘይናትካ ምውናን
ስለ'ዚ ኸዓ ስደት ዝቐፀለ
ካብ መግዛእቲ ክሓስም ዝዓመረ" ብምባል ዝያዳ ክተብዕ ከምዘለዎ ምስ ዓርሱ ይመክር።
እዚ መንእሰይ እምበኣር ነቲ ኣብ ደሙ ዘሎ ፍቕሪ ጥበብ ሓደ መዓልቲ ኣብ እዝኒ ሰማዐቲ ከቕርቦ ከይተሓለለ ይሰርሕ ስለዘሎ እንኳዕ ሓሳብ ልብኻ ኣስመረልካ ዝበሃለሉ እዋን ርሑቕ ከይኸውን ይትስፎ'ሎ።


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንላዕለዎት ሓለፍቲ ቅድድም ብሽግለታ ዓለምን ኣፍሪቃን ኣዘራሪቡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ትማሊ 11 ሕዳር ንፕረዚደንት ማሕበር ቅድድም ብሽግለታ ዓለም ሚስተር ፓት ማክዌድን ፕረዚደንት ኮንፈደሬሽን ቅድድም ብሽግለታ ኣፍሪቃ ሚስተር ወጊሕ ዓዛምን ኣብ ኣዳራሽ ደንደን ተቐቢሉ ኣዘራሪቡ።
ኣብ’ቲ ርክብ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ማሕበር ቅድድም ብሽግለታ ዓለም (ዩሲኣይ)ን ኮንፈደሬሽን ቅድድም ብሽግለታ ኣፍሪቃ (ካክ)ን፣ ነቲ ናይ ነዊሕ ዓመታት ዕድመ ዘለዎ ቅድድም ብሽግለታ ኤርትራ ኣብ ምምዕባል ንዝገብርዎ ዘለዉ ምድግጋፍ ድሕሪ ምምስጋን፣ መንግስቲ ኤርትራ ኩሉ ዓይነት ስፖርታዊ ንጥፈታት ንምምዕባል ኣበርቲዑ ይሰርሕ ከምዘሎ ኣብሪሁ።
ፕረዚደንት ማሕበር ቅድድም ብሽግለታ ዓለም ሚስተር ፓት ማክዌድ ብወገኑ፣ መንግስቲ ኤርትራ ስፖርት ብሓፈሻ ቅድድም ብሽግለታ ድማ ብፍላይ ንምምዕባል ዝገብሮ ዘሎ ጻዕርታት፣ በቲ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ዘመዝግብዎ ዘለዉ ድሙቕ ዓወታት ክረጋገጽ ከምዝኽእል ድሕሪ ምግላጽ፣ እቲ ማሕበር ኣብ መጻኢ ምስ ኤርትራ ዘለዎ ስፖርታዊ ዝምድና ብዝሓየል መልክዑ ከደልድሎ ከምዝደሊ ኣነጺሩ።
ድሕሪ’ቲ ርክብ ሚስተር ማክዌድ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ብዙሕ ጉዳያት ከምእተመያየጡን ሓሳብ ንሓሳብ ከም እተለዋወጡን ብምሕባር፣ ካብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ጀሚርካ ኩሎም ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ስፖርት ብሓፈሻ ኣብ ቅድድም ብሽግለታ ድማ ብፍላይ ልዑል ተገዳስነት ከምዘለዎም ክርዳእ ከምዝኸኣለ ገሊጹ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ፍሪደም ሃውስ (Freedom House) ዝተባህለ ተጣባቒ መሰረታዊ መሰላት ሓርነት ደሞክራሲ ኣብ ናይ 2018 ጸብጻቡ: ብደረጃ ዓለም ንመበል 12 ግዜ ንመትከላት ደሞክራሲ ዘቑሙ ርትዓውነት ምርጫን ሓርነት ፕረስን ከምዘንቆልቆሉ ኣፍሊጡ።
ጸብጻብ ፍሪደም ሃውስ ኣብ ዓመተ 2017 ናይ 195 ሃገራት ደረጃ ከምዝተጸንዐ ዝሓበረ ክኸውን እንከሎ: በዚ ድማ 88 ሃገራት ናጽነት ደሞክራሲ ዘለወን፤ 58 ሃገራት ከፊላዊ ናጸነት ደሞክራሲ ከምኡውን 49 ሃገራት ናጽነት ዘይብለን ተባሂለን ክምመያ ከምዝኸኣላ ኣፍሊጡ።
ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተሓተ ደረጃ መሰላት ደሞክራሲ ይርከባ። ኤርትራ ካብ መወዳእታ ኣብ 3ይ ደረጃ ኢትዮጵያ ድማ ብተመሳሳሊ ካብ መወዳእታ ኣብ መበል 12 ደረጃ ከምዝተሰርዓ እቲ ካብ ፍሪደም ሃውስ ዝተረኽበ ጸብጻብ የረድእ።
ቻይና፣ሩሲያን ሰሜን ኮሪያን ምርግጋእ ዓለም ኣብ ስግኣት ክወድቕ ካብ ዝገበራ ሃገራት ገሊአን እየን ይብሉ ክኢላታት፤ኣብ ደቡብ ኣሜሪካንን ኣፍሪቃን ሓዊሱ ኣብ ካልኦት ዞባታት ኸኣ ምምሕያሽ ተራእዩ’ሎ።
ዳርጋ ኣብ ኩሎም ኩርንዓት ዓለም ኣብ ዲሞክራሲ መጥቓዕቲ ይፍጸም ከምዘሎን ዲሞክራሲ እናንቆልቆለ መፂኡ’ሎ ክብል ሓድሽ ፀብፃብ ንሓርነት ሲቪልን ካልኦት ዴሞክራሲያዊ ነፃነትን ሃገራት ዝከታተል Freedom House ሓቢሩ።
ኣርች ፐዲንግተን ኣብ ፍሪደም ሃውስ ክኢላ እዮም።ንሶም ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ይብሉ።
“ንተኸታታሊ 12 ዓመታት ኣብ ዙርያ ዓለም ነፃነት እናንቆልቆለ መፂኡ’ሎ።ኣብ 2017 ኣብ ክንዲ ምምሕያሽ ነፃነት ምንቁልቋል ዝተርኣየን ብዙሓት ሃገራት ኣለዋ።”
እዚ ጸብጻብ ንኣሜሪካ እውን ዝሕውስ’ዩ።ኣብ 2016 ዓ.ም. ምስ ዝተኻየደ ምርጫ ምትእትታው ሩሲያ እንተነይሩ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ምርመራ መርኣያ ዴሞክራሲ ተባሂላ ናይ እትፅዋዕ ሃገር ደረጃ ክዳኸም ገይሩዎ’ሎ።
ከም ቻይና ዝኣመሰላ ሃገራት ዓፈናን ቅድመ ምመያን ወይ ሳንሱርን ኣሐይለን ቀፂለን ከምዘለዋ ክኢላታት ይገልፁ።
ሙስሊም ሮሂንጃዊያን ካብ ማይንማር ናብ ባንግላዲሽ ዝገብሩዎ ጃምላዊ ፍልሰት ብዙሓት ሃገራት ሰብኣዊ ቅልውላው ኢለንኦ ኣለዋ።ኣሜሪካ ብወገና ምፅናት ዓሌት ክትብል ፀዊዓቶ እያ።
ክኢላታት ናይ ዚምባቤ ፕረዝዳንት ካብ ስልጣኖም ምብራር ስዒቡ መፃኢ ፖለቲካዊ ኩነታት እታ ሃገር ጥርጣረ ብዝተሓወሶ ተስፋ ይሪኡዎ።
ክኢላ ፍሪደም ሃውስ ኣርች ፓዲንግተን ዚምባቤ ኣብ ናይ 2017 ደረጅኣ ከምዝወረደ ይገልፁ።ምኽንያቱ ድማ ሙጋቤ ብዴሞክራሲያዊ ኣገባብ ተደፊኦም ምውራዶምን ዴሞክራሲያዊ ብዘይኮነ መስርሕ ድማ ብኻልእ ዝተተክእሉ ኣገባብ ኔሩ ይብሉ።
ኣብ ሜክሲኮ ሓዊሱ ኣብ ደቡብን ማእኸላይን ኣሜሪካ ምልክታት ምምሕያሽ ተራእዩ’ሎ።ኣብ ፅላሎት ቻይናን ሰሜን ኮሪያን ዝርከባ ደቡብ ኮሪያን ታይዋንን ኣወንታዊ ምልክታት ፖለቲካዊ ምዕባለታት ይርኣዩ ኣለው።
“ብዴሞክራሲያዊ ኣገባብ ዝተመርፁ መንግስታት ፖለቲካዊ ምምሕያሻት ንምትግባር ድልየት ከርእዩ ከለው ኣወንታዊ ምዕባለ እዩ።”
ምሉእ ትሕዝቶ ደረጃ ሃገራት ትሕት ኢሉ ኣብ ዝርከብ ኣሃዛዊ ሓበሬታ ይርከብ።
መፅናዕቲ ካብ ዝተኻየደለን 195 ሃገራት ዓለም እተን 88 ሃገራት ወይ 45 ሚእታዊት ነፃ፣58 ሃገራት ወይ 30 ሚእታዊት ብኽፋል ነፃ 49 ሃገራት ወይ 25 ሚእታዊት ድማ ነፃ ዘይኮና ብዝብል ተመዲበን ኣለዋ።
ዝኸፍአ ነጻነት ዘለወን ተባሂለን ወይ ካብ 100 ነጥቢ ትሕቲ 10 ነጥቢ ዝረኸባ ፖለቲካዊ ነፃነትን ስቪላዊ ሓርነት ዝተሓረመን ሃገራት ድማ ብቕደም ስዓብ ሶሪያ፣ደቡብ ሱዳን፣ኤርትራ፣ሰሜን ኮሪያ፣ቱርከምስታን፣ኢኳተሪያል ጊኒ፣ስዑዲ ዓረብ፣ሶማሊያ፣ኡዝበክስታን ፣ሱዳን፣ሪፓብሊክ ማእኸላይ ኣፍሪካን ሊቢያን ተሰሪዐን ኣለዋ።


text:
ኦከልቡ ነቶም መንበሪ ፍቓድ ዘለዎም ስደተኛታት ንኽትቅበል ምስ ሚግረሽን ስምምዕ ኣለዋ። እቲ ናይ ውህደት ኣሃዱ ዕማም፡ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ፡ ምኽርን ደገፍን ሓበሬታን ምሃብ እዩ። ንሕና ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ነቲ ኩነታት ብግቡእ ንኺሕዙዎ ንሕግዞም። ዕላማና፡ ሞያውነትን ምቕሉልነትን ንምርኣይ እዩ። ንሕና ንነፍስወከፍ ሰብ ብገዛእ ርእሱ ኪነብርን ኪሰርሕን ኪምሃርን ምቹእ ኩነታት ክንፈጥረሉ ኢና።
እቲ ናይ ስደተኛታትን ካልኦት ተቐማጦ ኦከልቡን መኣከቢ ቦታ፡ ግለንታን ይብሃል። ኣብኡ ድማ ካፈን መጻወቲ ቢልያርዶን ንንጥፈታት ዚምልከት ናይ ሰባት ግሩም ሓሳባት ዚቕበሉን ሰራሕተኛታትን ኣለዉ።
ነቶም ሓደስቲ ተቐማጦ ግሩም ኣቀባብላ ንገብረሎም ኣብ ኦከልቡ ድማ ብጽቡቕ ኪጅምሩ ንደሊ። እቶም ናብዚ ዝመጹ ኣብቲ ማሕበረሰብ ብምሉእ ልቢ ኪሳተፉን ሰሪሖም ነብሶም ኪኽእሉን ንጽበዮም። ናብቲ ኮሙን ንምምጻእ፡ ጥርሑ ገዛን ኣብቲ ናይ ልልይ ፕሮግራም ድማ ቦታ ምህላው የድሊ።
መንበሪ-ገዛ
እቲ ኣብ ኦከልቡ ኣባይቲ ዘካሪ ወኪል ኣባይቲ Ockelbogårdar ይብሃል። በቶም መራኸብቲ ኣባይቲ ጌርካ እውን ብዙሕ ኣባይቲ ኪርከብ ይከኣል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ሽሕኳ ኦከልቡ ንእሽቶ እንተ ኾነት፡ ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ዝመጹ ሰባት ኣብኡ ይቕመጡ፣ ካብ ፊንላንድ፡ ኦስትረልያ፡ ታይላንድ፡ ሆላንድ፡ ኤርትራ፡ ኣፍጋኒስታን፡ ኢራቅ፡ ኢራን፡ ሶማልያ ወዘተ.። ኣብቲ ናይ ውህደት ኣሃዱ ናይዘን ዚስዕባ ቋንቋታት ኣስተርጎምቲ ኣለዉ፡ ዓረብ፡ ዳሪ፡ ፋርስ፡ ትግርኛ፡ ዓፋርን ኩርድን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብዚ ንባህልን ተፈጥሮን ጃርዲንን ስፖርትን ተያትርን ካልእ ብዙሕ ንጥፈታትን ዝጠርነፈ
ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ
እታ ናይ ኦከልቡ ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ብናይ ኦከልቡ ማሕበር ትውከል። ኣብዚ፡ ናይ ኦከልቡ ሚስዮናዊት ቤትክርስትያንን ተምፐልሸላን ሚስዮንን ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ኮሙን ኩሉ ዓይነት ኣገልግሎት ኣሎ። ኣብኡ ሓያሎ ካፈታትን ኣብያተመግብን ናይ መግብን ክዳንን ሳእንን ዕምባባታትን ሽቶን መሳርሕን ሕብርታትን ናይ ህንጻ መሳርሕን ሰከንድሃንድ ኣቕሑትን ዚሸጣ ቡቲካትን ኣለዋ። ከምኡውን ሓያሎ እንዳ ቀምቃማይ፡ መነጽር ዓይኒ፡ ጋራጃትን ከምኡውን ናይ ኢደጥበብ ሓገዝን ካልእ ኣገልግሎትን ዚህባ ብዙሓት ዋኒናት ኣለዋ። እቲ ናይ ገዛ ኣቕሑ ዚሸይጥ ኢከያ ካብ ኦከልቡ ብባቡር ወይ ብኣውቶቡስ መገዲ 45 ደቓይቕ እዩ። ኣብቲ ከባቢ ድማ ናይ ሚስዮን ቤትክርስትያንን ናይ ክሽነ ኣቕሑን ኣቕሑ ገዛን ዚሸይጥ ሰከንድሃንድ ድኳን ኣሎ።
ኣብዚ፡ ስባት ትርፊ ግዜኦም ኣብ ባህላውን ስፖርታውን ንጥፈታት የሕልፉዎ። እቲ ዝዓበየ ስፖርት፡ ኵዕሶ እግርን ባስከትን፡ ናይ ገዛ ኵዕሶን ምንሽርታትን ናይ በረኻ ዙረትን እዩ። ኣብዚ፡ ናይ መሐምበሲ ኣደራሽ ኣሎ። ኣብ ሰሙን ብዙሕ ፊልምታትን ዘርእይ ሲነማን ንኹሉ ዕድመ ዘስትናግድ ቤትንባብን ኣሎና። ኣብኡ ጋዜጣ ምንባብን ብናጻ ኮምፑተር ምጥቃምን ይከኣል።
እቲ ማእከል መንእሰያት፡ ኣንደርግራውንድ ይብሃል፡ ኣብቲ ማእከል ከኣ ገለ መሳርሒ ሙዚቃ ኪወቕዑ ንዚደልዩ ህጻናት ናይ ባህሊ ቤትትምህርቲ ኣሎ። እቲ ቤትትምህርቲ ባህሊ ኣብ መላእ ሽወደን ዝለዓለ ደረጃ ረኺቡ ኣሎ።
መብዛሕቶም እቶም ኣብዚ ዚነብሩ፡ ሃድንን ምግፋፍ ዓሳን ይፈትዉ። ኣብኡ ብዙሕ ዱራትን ቀላያትን ኣሎ። ኣብ ክረምቲ ብዙሕ ውርጪ ይወድቕ፡ ሰባት ከኣ ናይ እግርን ማኪና ምንሽርታት ይጻወቱ።
ንበጻሕቲ ሃገር ድማ ዊጅ ዚብሃል ጃርዲን፡ ዓጋዜን ዘለዎ መናፈሻ፡ ብሃፋ ዝኸዳ ባቡራት ዘለዎ ናይ መገዲ ባቡር ቤተመዝክርን ካልእ ናይ መዛወሪ ቦታታትን ኣሎ። ኣብ ኦከልቡ ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ሰፊሕ ዕዳጋ ወይ ባዛር ይካየድ፡ ብዙሓት ሰባት ድማ ይስሕብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኦከልቡ ህጻን ንምክንኻን ቀሊል እዩ። እቲ ትምህርቲ ኣስታት ክልተ ሰሙናት ይወስድ ኣብኡ ድማ ተርጓማይ ኣሎ። ቅድመ-ኣብያተትምህርቲ ካብ 1-6 ዝዕድመኦም ህጻናት ይቕበላ፡ ብቐዳምነት ከኣ ነቶም ወለዶም ዝሰርሑ ወይ ዝመሃሩ እየን። እቶም ወለዶም ዘይሰርሑ ህጻናት ኣብቲ ቅድመ-ቤትትምህርቲ ኣብ ሰሙን ን15 ሰዓታት እዩ ዚፍቀደሎም።
ኦከልቡ ኣብ ሰላም ዝመልኦን ውሑስን ከባቢ ኣብ ማእከላይ ኦከልቡ ከምኡውን ኣብ ቁሸታት የድራኦስ፡ ኦሙትን ሊንግቡን ነኣሽቱ ቅድመ-ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ን ካብ 1-6 ዝዕድመኦም ህጻናት ኣብ ገዛውቶም ዘውዕሉ ተከናኸንቲ ህጻናት እውን ኣለዉ።
ንሕና
ኣብቲ ማእከል መራኸቢ ስድራቤት፡ ክፉት ኣጸደ ህጻናት ኣሎና፡ ንሱ ድማ ነቶም ናብ ኣጸደ ህጻናት ዘይከዱ ህጻናትን ንወለዶምን መራኸቢ ቦታ እዩ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ኦከልቡ ንደቂ 6-12 ዝቕበላ ክልተ ኣብያተትምሀቲ ህጻናት ኣለዋ፡ ከምኡውን ንደቂ 13-16 ዝቕበላ። ኣብዚ እዋንዚ ሓድሽን ዘመናውን ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ንሰርሕ ኣሎና፡ ንሱ ድማ ኣብ ጽድያ 2015 ኪውዳእ እዩ።
ናይ ኦከልቡ ዝቐረበ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣብ የቭለን ኣብ ሳንድቪከንን ይርከብ። እቶም ናይ ኦከልቡ ናይ መደበኛ ትምህርትን ናይ ሞያዊ ትምህርትን ኣማኸርቲ ብዛዕባ ናይቲ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ እተፈላለየ ስልጠናታት ሓበሬታ ኪህቡ ይኽእሉ እዮም።
ዕድላት ትምህርቲ
ነፍስወከፍ ሓድሽ መጻኢ ስደተኛ ስራሕ ቅድሚ ምርካቡ ብዛዕባ ብቕዓቱን ድሌቱን ኪዛረብ ይኽእል እዩ። ብድሕርዚ ናብቲ ሽወደናዊ ማሕበረሰብ ንኺጽምበር ትልሚ ነውጽእ። ትምህርቲ ሽወደን ንኣባጽሕ (sfi) ኣገዳሲ ክፋል ናይቲ መተኣታተዊ መደብ እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ኦከልቡ ምስ ሓመምካ እትኸዶ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብዚ ድማ ሓኪም ስንን ኣምቡላንስን ናይ ረድኤት ኣገልግሎትን ኣሎ። ኣብ የቭለ ዓቢ ሆስፒታል ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ ናይ ህጹጽ ረድኤት፡ ፍሉይ ክፍሊ ክኢላታት ከምኡውን ናይ ሕርሲ ክፍሊ ኣሎ።
ኣብቲ ኮሙን ናብቶም በይኖም ኣብ ቤቶም ኪመሓደሩ ዘይክእሉ ኣረጋውያን ዚኸውን ሓድሽ እተሰርሐ ናብ ባሕሪ ዚጥምት፡ ቢሾስትራንድ መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ቋንቋ ሽወደን ዘይትዛረብ ወይ ዘይርድኣካ ምስ እትኸውን ኣብ ኩሉ ምስ ሰበስልጣንን ኮሙንን ሕክምናን ንእትገብሮ ርክብ ተርጓማይ ኪህልወካ መሰል ኣሎካ። እቲ ቆጸራ በቶም ዚምልከቶም ሰባት ኣቐዲሙ ይተሓዝ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ኦከልቡ ክሳብ እተፈላለየ ቦታታትን ከተማታትን ብባቡር ወይ ብኣውቶቡስ ምኻድ ቀሊል እዩ። እታ ባቡር ናብ የቭለ 25 ደቓይቕ ይወስደላ፡ ናብ ቦልነስ ድማ 35 ደቓይቕ። ናብ ሳንድቪከን ብኣውቶቡስ 40 ደቓይቕ ይወስድ።
መዓርፎ ነፈርቲ ኡፕሳላን ኣርላንዳን ኣስታት 1.5 ሰዓታት ርሒቐን ይርከባ፡ ስቶክሆልም ድማ 2 ሰዓታት
ኣብቲ ብባቡርን ኣውቶቡስን ኣስታት ሓደ ሰዓት ዚወስድ ኣብ መንጎ የቭለን ሳንድቪክን ዘሎ ቦታ ቫልቦ እተባህለ ማእከል ዕዳጋ ኣሎ፡ ኣብኡ ኸኣ ናይ ኢከያ ሞል ወይ ዓቢ ድኳን ኣሎ።
ኣብ መንጎ ገጠራት ኦከልቡ ዘሎ ናይ ኣውቶቡስ መጎዓዝያ ኣይክፈሎን እዩ፡ እቲ ጕዕዞታት ድማ ምስ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ንምርኻብ ምቹእ እዩ። ኣብ ማእከል ኦከልቡ ዘሎ ርሕቀታት ሓጺር እዩ ስለዚ ብእግሪ ወይ ብብሺክለታ ናብዝን ናብትን ምባል ቀሊል እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኣብ ኦከልቡ ዚርከብ ናይ ውህደት ኣሃዱ ምስ ቤትጽሕፈት መራኸቢ ስራሕ ጥቡቕን ዕዉትን ምትሕብባር ይገብር። በቲ ናትና ዎክ ኦን "Walk on" ዚብሃል ፕሮጀክትና ነቶም ስደተኛታት ብእተኻእለ መጠን ናብቲ ስራሕ ዚለማመዱሉ ዋኒናት ንሰዶም። ናይቲ ከባቢ ዝዓበዩ ወሃብቲ ስራሕ ናይ ኦከልቡ ኮሙን፡ Opass AB ፡ Atlas Copco፡ Berendsen ከምኡውን Atlings እዮም። ኣብ ኦከልቡ ሓያሎ ዋኒናትውን ኣለዋ። ብዙሓት ንስራሕ ናብ የቭለን ሳንድቪከንን ይመላለሱ።


text:
ንጭርሖኡ ዘይመስል ተግባር፡
ኣብ ዘመነ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ብሓቂ ብንጹር ንህዝብን ሃገርን ዘቐድም ኣጠማምታ ነይርዎ ኢሉ ደፊሩ ዝዛረብ ሰብ ዘሎ ኣይመስለንን። ኣብ’ዚ ነዊሕን መሪርን መድረኽ ታጋድሎ ግን፡ ሻዕብያ ሓደ መለለዪ ዝኾኖ ጭርሖ ከም ዝነበሮ ይፍለጥ። ጭርሖ “ዓወት ንሓፋሽ” እዚ ጭርሖ’ዚ ንክትሰምዖ ምቑር ገላጺ ፖለቲካዊ መልእኽእቲ ድማ
ዝሓቖፈ ይኹን ደኣምበር፡ ኣብ ተግባር መጺእካስ ዝፈየዶ ኣይነበረን። ዛጊት’ውን የለን። ፖለቲካ ኣብ ወረቐት ብዝሰኣል ጭርሖ ወይ ደስ እንክብለካ ኣብ መድረኻት ወጺእካ ብተስመዖ መደበረ ዘይኮነ፡ ብወሳኒ መልክዑ ብባህሪ ወነንቱ’ዩ ዝዕቀንን ዝግዛእን፡፡ ከምኡ ስለዝኾነ ከኣዩ፡ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ሓፋሽ ኣይኮነን ኣብ ወግዓዊ መድረኻት ተኻቲዑ ተዛትዩ ይሕሸኒ ዘብሎ ክውስን፡ ብዝፈኾሰ ኣቀራርባ’ውን ከም’ዚ እንታዝኸውን ወይ እዚ ጸገም ከይፈጥር ዝብል ብነጻነት ርእይቶኡ ክህብ ዕድል ዘይነበሮ። እቲ ጥዑም ጭርሖን ዘይደሞክራስያዊ ኣካይዳ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ማዕረ ማዕረ ይስጉሙ ነይሮም ኢልካ ክትዛረብ ዘድፍ ኩነታት ኣይነበረን። እቲ ጭርሖ ይጭራሕ፡ በትሪ ህግደፍ ከኣ ንዜጋታት ይኽትክት ነይሩ። ዝተፈለየ ርእይቶ ዛማዕበለ ምጭዋይ ምቕታል፡ ሓይልታት ኣዋፊርካ ነቲ በዓል ቤት ናይ’ቲ ቃልሲ ዝኾነ ህዝቢ ምግፋፍ ምስ “ ዓወት ንሓፈሽ” ብሰንጠቕ’ዩ ዝጻረር።
እዚ ዘይትግበር ጭርሖ ደኣ መን ምሂዝዎ፡ እንታይ ንምግባር ወይ ንመን ንምትላል? ፍሉጥ’ዩ መሃዚኡ እቲ ካብ ወሳንነትን ክብረትን ህዝቢ ዝሃድም ናይ ሎሚ ጉጅለ መሪሕነት ህግደፍ’ዩ ምሂዝዎ። ዝመሃዘሉ ምኽንያት ከኣ ኣብ ዙርያ’ዚ ኣደናጊሩ ህዝቢ ክዓስሎ ንምግባር’ዩ። ልቢ በሉ ኣሕዋትን ኣሓትን እቲ ወሳኒ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኣብ መድረኽ ብረታዊ ቃልሲ ሕማቕ ይህወት የሕልፍ ኣይነበረን። ኩሉ ማሕበራዊ ጠለባቱ ዝመለሰ’ዩ ነይሩ። ተዋጋኢ ሰራዊትን ህዝብን ግን ሓመድ ድፋጭኡ ይሰቲ ነይሩ። ወሳኒ መሪሕነታዊ ጉጅለ ዓወት ንሓፋሽ ዕንወት ንፋሽሽታዊ ስርዓት ይነብሕ። ብተግባር ግን ኣንጻሩ ይኸይድ። ምስኪናይ ተዋጋኢ ሰራዊትን ህዝብን ከኣ ንሱን ቆጽሊ ዘየውደቐሎም መራሕቱን ብሓደ ዘለው መሲልዎ፡ ኩሉ ነቲ ጭርሖ ዘሰኒ ነቲ ዝተጀመረ ህዝባዊ ቃልሲ ከኣ ናብ ዓወት ዘብጽሕ ተግባራት ይፍጽም ነይሩ። መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ግን በቲ ጭርሖ ይሕባእ ነይሩ። ብሓቂ ህዝባውን ደሞክራስያውን መሲሉ ክረአ ዘትምህዞ ናይ ምድንጋር ጥበብ ኣይነበረን። ንግዜኡ ከኣ ኣብ ገለ ግሩሃት ባይታ ረኺብሉ’ዩ። ከምኡ ኢሉ ጸረ-ህዝቢ ደርባዊ ፖለቲካዊ ባህሪኡ ሓቢኡ ክቕጽል ግን ኣይከኣለን። “ሓቂሲ ብርእሳ እንተቐበርካ’ያ ብእግራ ትወጽእ” ከም ዝበሃል ነቲ ጭርሖ ተጎልቢቡ ክነብር ስለዘይከኣለ እነሆ ሓቀኛ መንነቱ ተቓሊዑ።
ጉጅለ ህግደፍን መሰልቱን ሓንሳብ ብኣጉል ትምክሕቲ ሓቢጦም እንክፍክሩ፡ ምስ ተደሰቑ ተደቢሮም ጫማ ጸላእቶም እንክልሕሱ፡ ካልእ ግዜ ወገን ህዝብን ደቂ ህዝብን ክመስሉ፡ እንክርህዎም ድማ ተገልቢጦም ህዝቢ ክጭፍጭፉ ዝኾነ ስኽፍታ ኣይገብረሎምን። መትከሎም ጉጅላዊ ረብሓኦም ክሳብ ዘረጋገጸ ከም ሕብሪ ነፋሒቶም’ዩ ዝቀያየር። ዓወት ንሓፋሽ ካብ ጭርሖ ምዃን ሓሊፉ ፖሊሲ ክሳብ ዝመስል ንግሩሃት ከደናግርሉ ክትሰምዕ እንከለኻ ድማ፡ ገበናዊ ተግባራት እቲ ጉጅለ ዝያዳ ይበርሃልካ።
እዚ ጉጅለ ካብ ዝፍጠር ክሳብ ሎሚ ንህዝቢ ማእከሉ ዝገበረ ፍትሓውን ደሞክራስያውን መደባት ኣውጺኡ ንተግባራውነቱ ክሰርሕ ተራእዩ ኣይፈልጥን። ኣብ’ዚ ዓወት ንሓፋሽ ዝብል ጭርሖ ተሓቢኡ’ዩ ብህዝቢ ዝግልገል ነይሩን ዝግልገል ዘሎን። ነቲ ኣብ በረኻ እንከሎ ዝለመዶ ህዝቢ ናይ ምድንጋር ስልትን ራስያ ንብረትን ከኣ ሃገር ናይ ምምራሕ ስልጣን ምስተቖጻጸረ መሊኡ ናብ ናይ ሰረቕቲ ጉጅለ ተቐይሩ እነሆ ንሓድነት ህዝብታት ዘተኣሳስር ገመዳት ኣብ ምብጥጣስ ተዋፊሩ ይርከብ። ጭርሖ ኣመላኻቲ ደኣምበር ፖሊሲ ኣይኮነን። እዚ ጉጅለ ግን ኣብኣ ጥራሕ’ዩ ክንጥልጠል ዝረአ። ህዝቢ ብሓፈሻ፡ እቶም ሳላኻን ምሳኻን ዝብሉ ኣምለኽቱ ከኣ ብፍላይ ካብ ተመክሮኦም ክመሃሩ ኣለዎም። ጠላምን መደናገርን ጉጅለ ምዃኑ ክግንዘቡን መፍትሒ ጸገሞም ባዕሎም ክደልዩን ይግባእ። ምኽንያቱ ህዝቢ ንዘይእመን ኣሚኑ ክሳብ ጠቕሊሉ ዝጸንት ነበረ ዝኸውን ክጽበ ቅኑዕ ስለዘይኮነ።
ሰናይ ይትባረኽ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 25-10-2017


text:
ኤርትራ፡ ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳይ ተካይዶ ዘላ ጻዕሪታት ጽቡቕ ውጽኢት የመዝግብ ከምዘሎ፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ገሊጹ።
ምስ መራኸቢ ብዙሃን ሃገርና ኣብ ዘካየዶ ቃለ- መሕትት፡ ሚኒስተር ዑስማን፡ ኣብ ዝሓለፉ 17 ዓመታት ንኤርትራ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ተነጽሎ ንምእታዋ ብሰብ- ፍሉይ ረብሓ ገዚፍ ወፍሪ ዝተገብረሉን ዝተፈላለየ ሕብርታት ዝተላበሰን ተጻብኦታት ከምእተኻየደ፡ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ብዝገበርዎ ሓያልን ዝተወሃሃደን መኸተ ግዳ፡ እቶም ዘንቀዱ ተጻብኦታት ከምዝፈሸሉ ኣረዲኡ።
ፖሊሲ ዝምድናታት ወጻኢ ኤርትራ ብቐንዱ፡ ንሃገራዊ ክብረትን ረብሓታትን ከምኡ’ውን ንናጻ ፖለቲካዊ ሕርያ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘየእቱ፡ ብተመሳሳሊ ናይ ካልኦት ሃገራት ዘኽብር ምዃኑ ዘነጸረ ሚኒስተር ዑስማን፡ እዚ መርገጺ’ዚ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝሰፍሐ ተቐባልነት ይረክብ ከምዘሎ፡ ምስ ኤርትራ ዲፕሎማስያዊ ጽምዶ ክፈጥራ ድልውነት ዘርእያ ሃገራት እናበዝሓ ምምጽአን ሓቢሩ።
ሚኒስተር ዑስማን፡ ኣብ 2009ን 2011ን ብስም ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተተግበረ ዘይሕጋውን ዘይፍትሓውን እገዳታት፡ መቐጸልታ ናይ’ቲ ብምስምስ ዶብ ዝጀመረ ተጻብኦታት ምዃኑ፡ ጐድኒ-ጐድኑ ድማ ንኤርትራን መሪሕነታን ንምስይጣን ሓያል ዘመተታት ከምእተኻየደን፡ እዚ’ውን ብሓያል መኸተ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራን መንግስቱን ዕርቃኑ ከምዝወጽአን ገሊጹ። (ምሉእ ትሕዝቶ ቃለ- መሕትት ኣብ ገጽ 3 ረአ


text:
ኣብ መዕራባዊ ገማግም ክተማ ቤተለሄም ብፍልስጤማውያን ኣዋልድን ኣወዳትን ዝተመርሐ ክብረ-በዓል ክካየድ ከሎ ካብ ዙርያ ዓለም ዝመጹ ነጋዶ ይዕዘቡ ኔሮም። ናብ`ቲ " ክርስቶስ ዝተወልደሉ ክትቀርብ ከላኻ ነቲ ሕጻን ብኢዱ ሒዝካ እንቋዕ ብደሓን መጻእካ ትብሎ ዘለኻ ኾይኑ ይሰመዓካ " በለት ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝኸደት በታኒ ዎከር።
ዘይዝውቱር ምትሕብባር እስራኤልን ፍልስጤኤማውያንን ኣብ`ቲ በዓል ይንጸባረቕ ኔሩ።
ኣብ`ዚ ኣብ ኣመሪካ ፕረሲደንት ባራክ ኦባማ ኣብ ናይ ትውልዲ ክፍለ-ግዝኣቶም ዝኾነት ሃዋዪ ምስ መሓዙቶም ብምዝንጋዕ ኣሕሊፎሞ።
ተመራጺ-ፕረሲደንት ዶናልድ ትራምፕ ድማ ኣብ ፍሎሪዳ፡ ኣብ`ታ ኣብ 2005 ምስ ማላንያ ቃል-ኪዳን ዝኣሰረሉ ቤተክርስትያን ተሳሊሙ። ኣብ ክንዲ ርሑስ ልደት ምባል ርሑስ በዓል ምባል ኣብ ልዕሊ ክርስትና ዝዓለመ መጥቃዕቲ`ዩ ናብ ቦትኡ ክመልሶ`የ ኢሉ ትራምፕ።