text:
ክራምፎሽ ኮሙን፡ ምጩው ናብራ ንእሽቶ ከተማን ደስ ዘብል ገጠርን ኣሎዎ፤ ኣብዚ፡ ወይ ኣብ ከተማ ወይ ኣብ ገጠር ክትቅመጥ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ። እዚ ኮሙን፡ ጥቓ ገምገም ባሕሪ፡ ጫካ፡ ጎቦታት፡ ቀላያትን ኮይኑ፡ ጽቡቕ ኣቀማምጣ ኣሎዎ። ከም ውርሻ ዓለም ዚፍለጥ ሆጋ ኩስተን፡ በቲ ፍሉይ ትሕዝቶ ስነ-ፍጥረቱ፡ዓመት-ዓመት ብኣሽሓት ዚቚጸሩ በጻሕቲ ካብ መላእ ዓለም ይስሕብ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ግዜ ሕመረት ከተማ ኣዝዩ ምዕባለ’ዩ። ብ2013 ብዙሓት ድኳናት ዝጠርነፈ ጋለርያ ክሪስቶፈር ተመሪቑ። መዓልታዊ ስቤዛ ኣብ ከባቢኻ ምግባር ቀሊል’ዩ፤ ምኽንያቱ ኣብ ማእከል ከተማ ዓበይቲ ድኳናት መግቢ ኣሎዉና። በዚ ሓድሽ ተሰሪሑ ዘሎ ረሰሴንትሩም፡ ቤት ትምህቲ ስካርፕኦክስስኩላንን ማእከል ስፖርት ክራምፎሽ ኢፐን ሕጕሳት ኢና።
ብዘይካ ክራምፎሽ፡ ኣብዚ ኮሙን 12 ዝኾና ዓድታት ኣለዋ። ኡልኦንገር፡ ንይላንድን ቦልስታብሩክን ዚምስገን ኣገልግሎት ኣሎወን፤ ኣብዚ ኮሙን ዘለዋ ሓያለ ንእስ ዝበላ ዓድታት ከኣ፡ ድኳናት መግብን ኣብያተ መግብን ኣለዋ።
ኣብዚ ኮሙን፡ ካብ ጕጅለ መዝሙር ጀሚርካ ክሳዕ ስፖርት፡ ባህልን ምግፋፍ ዓሳን ዝንጥፈታተን 300 ዝኾና ማሕበራት ኣለዋ። ብዙሓት ኣዳራሻት ሓምበሳ፡ ኣዳራሻት ስፖርትን ክልተ ኣዳራሻት ቦውሊንን ኣሎዉና።
ሆጋ ኩስተን ብ2000 ከም ክፋል ውርሻ ዓለም ብዩኔስኮ ተሰይሙ። እቲ ስያመ ውርሻ ዓለም መሰረቱ እቲ ካብ ዘመነ-በረድ ኣትሒዙ ዝተኸስተ ዓብይን ቅልጡፍን ዝኾነ ምብራኽ መሬት’ዩ።
እቲ ናይ ዓለምና ዝዓበየ ምብራኽ መሬት፡ ማለት 286 ሜትሮ፡ ኣብቲ ከባቢ ኣብ ጫፍ ጎቦ ስኩለ ይርከብ። እቲ ናብ ሆጋ ኩስተን ከይዱ ዚበጽሕ ሰብ፡ ኣብ ሓደ ድሩት ቦታ፡ እቲ ምብራኽ መሬት ዝገደፎ ስምብራት ኪርኢ ኣብቲ ገጽ መሬት ተሳኢሉ ኪርእዮ ይኽእል። ንኣብነት ከም ኩርባታት፡ ፍንጫላት ኣእማንን ዝተነጸለ ወሽመጥ ቀላይን።
ኦዳለን፡ ካብ ድልድል ሳንድኦ ክሳዕ ላዕሊ ሶለፍተዮ ኮሙን ሰንጢቑ ማዕረ-ማዕረ ውሕጅ ኦንገርማን ይዝርጋሕ። ኦዳለን፡ ሓያል ባህሊ ኢንዱስትሪ ኣሎዎ፤ ኣብዚ ኸኣ’ዩ ብ1931 ሽወደናዊ ታሪኽ ፖሊቲካ ዘይርሳዕ ናይ ግዜ ስምብራት ገዲፉ።
ኣብኡ እቲ “ኦዳለን 31” ተባሂሉ ዚፍለጥ ፍጻመ ተኸሲቱ፤ ሽዑ’ዮም ሓሙሽተ ሰባት ብወተሃደር ሽወደን ዝተቐትሉሉ ትራጀዲ ኣጋጢሙ። ድሕረባይታ ናይቲ ፍጻመ፡ ሰራሕተኛታት ቤት ዕዮ ዕንጸይትን ፈርሲ ገረብን፡ ደሞዞም ኪውስኽ ኣድማ ዝገበሩሉ ኣጋጣሚ’ዩ ኔሩ።
ኣብ ክራምፎሽ ዝተፈላለያ ብዙሓት ትካላት ኣለዋ፤ ኣብዚ ኸባቢ ንንጥፈት ንግዲ ንነዊሕ እዋን ከም መሰረቱ ኮይኖም ዘገልገሉ ግን ቤት ዕዮ ዕንጸይትን ቤት ዕዮ ወረቐትን’ዮም። ናይ እዋንና ኣብ ክራምፎሽ ኮሙን ዘለዋ ዓበይቲ ኩባንያታት፡ ክሻ ወረቐት ዚሰርሓ ኩባንያ ሞንዲን ኩባንያ ድይነስ’የን። ሓደ ካልእ ዓቢይ ወሃብ-ስራሕ፡ ኣብ ምየሎም ዚርከብ ኩባንያ የርዲንስ’ዩ። እዚ ኩባንያ፡ ኣብ መስርሕ ምድላውን ምቚራጽን ሜታል ብትኽክልነት ንምዕያይ ዘድልዩ ተለዋወጥቲ ኣቚሑን ሲስተምን ዚሰርሕ’ዩ።
እቲ ኮሙን፡ ኣብ መካኒካውን ፋብሪካውን ዕዮ ዚነጥፋ ብዙሓት ንኣሽቱን ማእከሎትን ትካላት ኣሎዎ። ካብ ትካላት ኣገልግሎት፡ ፎልክሳም እቲ ኣብ ቴለፎናዊ መሸጣ ዚነጥፍ ኣገዳሲ ተዋሳኢ’ዩ።
እቲ ዝዓበየ ወሃብ-ስራሕ፡ 1700 ሰራሕተኛታት ቈጺሩ ዘሎ ክራምፎሽ ኮሙን’ዩ።
Uppdaterad: Sidansvarig: Ann-Cathrin Granbäck
ተቐማጦ፡-
ኣብ መላእ ኮሙን ዚያዳ 18 000 ተቐማጦ ኣለዉ።
9000 ዝኾኑ ኣብ ማእከል ኮሙን ይቕመጡ።
ጆግራፊያዊ ንቚጣ፡-
ኣብ ኦንገርማንላንድ፡
ኣብ ኣውራጃ ቬስተርኖርላንድ ይርከብ።
ዝተመስረተሉ ግዜ፡-
እቲ ኮሙን ብ1974 ተመስሪቱ።
ክራምፎሽ ብ1947 ፍሉይ መሰል ከተማ ተዋሂባ።
ስፍሓት፡-
1907 ትርብዒት ኪ.ሜ.
ርሕቀት፡-
ስቶክሆልም 470 ኪ.ሜ.
ሱንድስቫል 94 ኪ.ሜ.
ሄርኖሳንድ43 ኪ.ሜ.
ኦርንስሾልድስቪክ 98 ኪ.ሜ.
ኡመዮ 194 ኪ.ሜ.
ሶለፍተዮ 41 ኪ.ሜ.
መራኸብታት፡-
ቦትንያባናን፡ ኤ4፡ ጽርግያ 90 ነዚ ኮሙን ሰንጢቖም ይሓልፉ። ማኪና፡ ኣውቶቡስንባቡርን ምጥቃም ይከኣል’ዩ።
መዕርፎ ነፈርቲ ሆጋ ኩስተን፡ ኣገልግሎት ዕለታዊ በረራ ይህብ።
Vi bryr oss. Om dig, varandra och alla andra. Det är med stolthet vi berättar om den vackraste av platser som formats av älven, havet, skogen, kulturen, världsarvet Höga kusten och skiftande epoker. Kramfors kommun blickar framåt, mot en framtid där vi fortsätter att generöst säga hej och välkommen hem till oss.
Kramfors kommun, 872 80 KRAMFORS
Telefon: 0612-800 00
E-post: kommun@kramfors.se
Organisationsnummer: 212000-2429
km är Högakustenleden
svenska världsarv finns i Kramfors
mm per år är landhöjningen i Höga kusten
meter är spännvidden mellan Högakustenbrons pyloner
Vi använder cookies för att förbättra din upplevelse på hemsidan. Genom att fortsätta godkänner du vår
användning av cookies.


c: text/html

text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ሰንበት 26 ጥሪ ክልተ ዓበይቲ ፍጻሜታት ዝዝከረሉ ዕለት ብምንባሩ ንክልቲኡ ኣመልኪቶም ቃሎም ዘስምዑ ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ በቲ ሓደ ወገን መበል 75 ዝኽሪ ሓርነት ካብቲ ብሸዋ ዝፍለጥ መዳጎኒ ሕልቂት ኣውስኪዝ ቢርከናው ‘ኣብ ቅድሚ ከምዚ ዝበለ ዘስካሕክሕ ሕልቂት ምንም ከምዘይኮነ ከይተገደስካ ሸለል ክትብል ዘይከኣልን ዘይፍቀድን ስለዝኾነ ነዚ ዝኽሪ ክንገብር ግድን እዩ። ጽባሕ ኩልና እዚ ጉዳይ እዚ ፈጺሙ ኣብ ገጽ ምድሪ ከይድገም ብልብና እናተመነና ፍሉይ ናይ ጸሎት ግዜ ንመድብ’ ኢሎም።
ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ማቴ 4.12 ኰይኑ ኢየሱስ ድሕሪ ጥምቀቱን ማእሰርቲ ዮሓንስ መጥምቅን መንግሥቲ ኣምላኽ ንክሰብኽ ኣብ ወገን ዛብሎንን ንፍታሊምን ኣብ ገምገም ባሕሪ ናብ እትርከብ ቅፍርናሆም ከይዱ ከምዝተቀመጠ ዝገልጽ እዚ ከኣ ነቲ ቀደም ብትንቢት ኢሳያስ 8 ዝተነግረ ከምዝተፈጸመ ምምልካት ‘ምድሪ ዛብሎንን ምድሪ ንፍታሌምን መንገዲ ባሕሪ ስግር ዮርዳኖስ ገሊዝላ ኣሕዛብ እቲ ኣብ ጸልማት ዝነበረ ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረኣየ ነቶም ኣብ ሃገር ሞትን ጽላል ሞትን ዝነበሩ እውን ዓቢይ ብርሃን በረቀሎም’ ዝተባህለ ምእንቲ ክፍጸም ኮነ’ ዝብል ነበረ። ነዚ ምጅማር ስብከተወንጌል ኢየሱስ ብዝምልከት ቅዱስነቶም ኢየሱስ ክንዲ ብዓባይ ከተማ ኢየሩሳሌም ዝጅምር በታ ናይ ገሊላ ቊሸት ምጅማሩ ዓቢ ትምህርቲ ከምዝህበና እዚ ከኣ እዚ ከባቢ እዚ በቶም ኣይሁዳውያን ምስ ኣረማውያን ዝተሓዋወሰ ዘይጽሩይ ኰይኑ ዝረኤ ከምዝነበረ ኢየሱስ ከአ `ተነስሑ መንግሥተ ሰማያት ቀሪባ እያ` ክብል በቶም ትሑታት ከምዝጀመረ ገሊጾም። እዚ ከኣ ከምቲ ትንቢት ዝብሎ ነቶም ኣብ ጸልማት ዝነብሩ ከም ዓቢ ብርሃን እዩ። ኢየሱስ ብርሃን ዓለም ብምዃኑ ብናቱ ምምጻእ እግዚአብሔር ኣቦ ቅርበቱን ዕርክነቱን ንደቂሰባት ይገልጽ። ነዚ ከኣ ብነጻ ይዕድሎ። ማንም ብጻዕረይ ብመንፈዓተይ ረኺበዮ ክብል ኣይክእልን። ስለዚ ነዚ ዓቢ ትዕድልቲ እዚ ነዚ ዓቢ ጸጋ እዚ ነዚ ዓቢ ግንዖ እዚ ክንዕቅቦ የድሊ ኢሎም።
ስብከት ሓቀኛ ሓርነት!
ጉዕዞ ለውጢ ልቢኸስ ካብዚ እዩ ዝጅምር ክብሉ ዝገለጹ ቅዱስነቶም ነዚ ኣብነት ዝኾኑና ከኣ እቶም ቀዳሞት ኣርድእቲ ኢየሱስ ምዃኖም ከምዚ ክብሉ ገሊጾም።
ኣብ ኣሠር መድሓኒ!
ቅዱስነቶም ኣብ ምዝዛም ትምህርቶም ኩልና ልኡካን ቃለ እግዚአብሔር ክንከውን ጽውዓት ምዃና ከምዚ ክብሉ ኣዛኻኺሮም።
በዚ ዕለት እዚ ዓለምለኸ ዕለት ብለምጺ ዝሓመሙ ንመበል 67 ግዜ ‘ኣብ ልዕሊ ለምጻማት ዓለምና ኢፍትሓውነትን ምጉናይን ፈጺሙ ከይግበር’ ብዝብል መሪሕ ቃል ከምዝዝከር ኣመልኪቶም ‘በዚ ሕማም ንዝሳቀዩ ቅርበትና ብተግባር ክንገልጽ ትሑዛት ኢና’ ክብሉ ኣዛኻኺሮም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ‘’ብግዲ ካብ ስልጣን ምውራድ’’ ዝብል ኣየሻቕለንን ኢሎም።
ሮይተርስ በይኑ ምስ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ኣብ ዘካየዶ ቃለ ምልልስ ‘’ዝኾነ ይኹን ጌጋ ንዘይፈፀመን ኣብ ታሪኽ ሃገርና ዝዓበየ ቁጠባ ዝፈጠረን ሰብ ኣገዲድካ ንምውራድ ኣፀጋሚ እዩ’’ ምባሎን ንትራምፕ ዝጠቐሰ ሮይተርስ ትማሊ ሰሉስ ፅሑፍ ኣውፂኡ’ሎ።
ዴሞክራሲያዊያን ተቓወምቲ ናይ ትራምፕ ጠበቓ ማይክል ኮሀን ቅድሚ ናይ 2016 ኣ/ፈ ምርጫ ምስ ምኽፋል ገዘብ ንኽልተ ደቂ ኣንስትዮ ብዝተኣሳሰረ ነቲ ጉዳይ ኣልዒሎምዎ ኣለው።ዓቀብቲ ሕጊ እቲ ክፍሊት ብትእዛዝ ዶናልድ ትራምፕ እዩ ተፈፂሙ ይብሉ።
ላዕለዎት መራሕቲ ፓርቲ ዴሞክራስት እቲ ኽሲ ብግዲ ካብ ስልጣን ንምውራድ ዘኽእል ምዃኑ ርግፀኛታት እንተዘትኮኑ እውን ዴሞክራሲያዊያን ኣባላት ቤት ምኽሪ ግን እቲ ኽፍሊት ንሕጊ ወፍሪ ምርጫ ዝጠሓሰን ካብ ስልጣን ብግዲ ዘውርድን እዩ ይብሉ ኣለው።
ትራምፕ ንሮይተርስ ኣብሃብዎ ቃልን ግን እቲ ገንዘብ ካብ ወፍሪ ምርጫ ኣይተኸፈለን ‘’ዝፈፀምናዮ ጥሕሰት የለን’’ኢሎም ኣለው።
ብኣስገዳድ ካብ ስልጣን ንምውራድ ኣብ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ዓብላላይ ድምፂ፣ብሪፓብሊካዊያን ካብ ዝምራሕ መወሰኒ ሕጊ ወይ ሰኔት ድማ ብክልተ ሲሶ ክድገፍ ኣለዎ።ዴሞክራት ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ነቲ ቤት ምኽሪ ብዓብላላይነት ክመርሑዎ እዮም።


text:
Radio Erena: 11 February 2021
ሶማል፣ ተፈጢሩ ንዘሎ ናይ ስልጣን ሃጓፍ ንምምላእ፣ ብዝቐልጠፈ ምርጫ ክካየድ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ተማሕጺኑ።
እቲ ቤት ምኽሪ፣ ኣብ ዘቕረቦ ምሕጽንታ፣ ምርጫ ንምክያድ፣ ኣብ መንጎ’ቲ ስልጣኑ ካብ 8 ለካቲት ንደሓር ኣብቂዑ ዘሎ ፈደራላዊ መንግስትን መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራትን ዘተ ክቕጽል’ውን ጸዊዑ።
ሕጋዊ ስልጣን ፕረዚደንት መሓመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ፣ ኣብ 8 ለካቲት ድሕሪ ምብቅዑ፣ እቲ ፕረዚደንት ንሶማል ከምዘይውክል’ዮም መራሕቲ ርእሰ ምምሕዳራት ጁባላንድን ፑንትላንድን ዝገልጹ።
ይኹን’ምበር፣ ኣቐዲሙ ኣብ ዝተበጽሐ ምርድዳእ፣ ኣብ 8 ለካቲት ምርጫ ክካየድ እንተዘይክኢሉ፣ ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፈደራላዊ መንግስቲ፣ ብግዝያውነት ክቕጽል ከምዝኽእል ዝተፈላለዩ ወገናት ሶማል የረድኡ ኣለዉ።
ሕጋዊ ስልጣኑ ዘብቅዐ ፕረዚደንት ፋርማጆ፣ ጠንቂ’ዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት መራሕቲ ጁባላንድን ፑንትላንድን ምዃኖም ይወቅስ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ ምትእትታው ናይ ግዳም ሓይልታት’ውን ነቲ ኩነታት ከምዘጋደዶ የመልክት።
እቲ ፕረዚደንት፣ ናይ ግዳም ሓይልታት ዝበሎም ኣካላት እኳ እንተዘየነጸረ፣ ሓደ ካብኣቶም መንግስቲ ኬንያ ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት።
ኣብ ጸጥታዊ ሰንኮፍ እትርከብ ሶማል፣ እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ናይ ስልጣን ሃጓፍ ናብ ዝበኣሰ ፖለቲካዊ ቅልውላው ዝስዕብ ግጭታት ከይሸማ ተሰጊኡ ኣሎ።
============


text:
Radio Erena: 26 January 2017
ኣብ ሶማልያ፣ ከተማ ሞቛድሾ ብኣልሸባብ ዝተኻየደ ዝተወሃሃደ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ሸውዓተ ጋዜጠኛታት ዝርከብዎም ብውሕዱ 15 ሰባት ከምዝተቐትሉ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቲ ብሮቡዕ 25 ጥሪ ዝተኻየደ ሽበራዊ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ጎኒ መንበረ ፓርላማ ንእትርከብ ሆቴል ዒላማ ዝገበረ ኮይኑ፣ ፈለማ ኣብ መኪና ነታጕ ብምጽዋድ’ዩ ተፈጺሙ።
ዕጡቓት ኣልሸባብ፣ ድሕሪ’ቲ መጥቃዕቲ ብኡ ንብኡ ናብቲ ሆቴል ብምእታው ኣብቲ ቦታ ኣብ ልዕሊ ዝጸንሕዎም ሰባት ኣድራጋ ቶዅሲ ከምዝኸፈቱ’ውን ናይ ዓይኒ መሰካኽር ገሊጾም።
ድሕሪ ሒደት ደቕይቕ ድማ፣ ብተመሳሳሊ ነታጕ ዝተጻወዳ መኪና ኣብቲ ቦታ ብምፍንጃራ ተወሳኺ ጉድኣት ከምዘስዓበት ዝሓበሩ ማዕናት ዜና፣ ብዛዕባ’ቲ ቀዳማይ መጥቃዕቲ ጸብጻባት ንምድላው ኣብቲ ቦታ ዝተኣኻኸቡ ሓይልታት ጸጥታን ጋዜጣኛታትን እቶም ቀንዲ ግዳያት ምዃኖም ኣመልኪቶም።
ብዛዕባ’ቲ ናይ ፈለማ መጥቃዕቲ ጸብጻብ ንምክያድ ናብቲ ቦታ ካብ ዝተረኽቡ ጋዜጠኛታት ሸውዓተ ከምዝተቐትሉ’ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
እዚ መጥቃዕቲ ዝካየድ ዘሎ፣ ሓድሽ ፕረዚደንት እታ ሃገር ንምምራጽ ምድላዋት ኣብ ዝግበረሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ብዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝድገፍ ሰራዊት ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል፣ ንኣልሸባብ ካብ ሓያሎ ከባቢታት ከርሕቖ እኳ እንተኸኣለ፣ ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ መጥቃዕታት ግና ክገትኦ ኣይከኣለን።
ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ሓያሎ ከባቢታት ድሕሪ ምስሓቡ ኣልሸባብ ሓድሽ ሞራል ሰኒቑ ቦታታት ይቆጻጸርን መጥቃዕትታት የካይድ ከምዘሎ’ዮም ተንተንቲ ዝጠቕሱ።
========================


text:
Radio Erena: 16 February 2017
ሓዉ ንመራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን ኣብ ማሊዥያ ተሰሚሙ ከምዝሞተ ተገሊጹ።
ኣብ ክሊ ዕድመ 40ታት ዝርከብ ኪም ጆን ናም፣ ብሰኑይ 13 ለካቲት ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኳላ ሉምፑር ተሰሚሙ ከምዝሞተ ዘረጋገጸ ክፍሊ ስለያ ደቡብ ኮርያ፣ ጠንቂ ሞቱ፣ ናይ ቅንጸላ ስርሒት ክኸውን ከምዝኽእል ኣንፊቱ።
ክልተ ደቂንስትዮ፣ መርዚ ዝተለበጠ መራፍእ ከምዝወግኦኦ ዝጠቐሳ ካልኦት ምንጭታት ዜና እቲ ዞባ ድማ፣ ሓደ ካብተን ጥርጡራት፣ ናይ ቬትናም መንነት ዘለዋ ጓለነስተይቲ ኣብ ቀይዲ ኣትያ መርመራ ይካየደላ ምህላዉ ሓቢረን።
ሰሜን ኮርያ ብዛዕባ ቅንጸላ፣ ሓዉ ንመራሒኣ ብዝምልከት ዘውጽኣት ወግዓዊ መግለጺ እኳ እንተዘየለ፣ መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን ንገዛ ሓዉ ንምቅታል ባዕሉ ዝኣዘዞ ስርሒት ክኸውን ከምዝኽእል ዝተፈላልዩ ስለያዊ ምንጭታት የመልክቱ።
ሞት ናይቲ ሓዊ ንሓደ ካብ መራሒ መለኽቲ ስርዓታት ዓለም ምዃኑ ዝንገረሉ ኪም ጆንግ ኡን፣ ኣብቲ ዞባ ሓድሽ ፖለቲካዊ ወጥሪ ከስዕብ ከምዝክእል ይግለጽ ኣሎ።
ሓዊ ነቲ ካብ ወለዱ ስልጣን ዝተረከበ ዕሉል ውልቀመላኺ ሰሜን ኮርያ ዝኾነ፣ ኪም ጆንግ ናም፣ ኪም ቾል ብዝምል ስም ንሓያሎ ዓመታት ኣብ ግዝኣት ቻይና እትርከብ ርእሰ ምምሕዳር ማካው ተሰዲዱ ክነብር ከምዝጸንሐ’ዩ ዝፍለጥ።
እዞም ካብ ክልተ ዝተፈላለያ ኣዴታት ዝተወልዱ ኣሕዋት፣ ድሕሪ ሞት ኣቡኦም፣ ስልጣን መን ይውረስ ኣብ ዝብል ሕቶ ኣለዓዒሉ ምንባሩ ይዝከር።
ኪም ጆን ኢል ቅድሚ ሞቱ፣ ስልጣኑ ናብ ወዱ ኪም ጆንግ ኡን ንምስግጋር ቅድሚ ሞቱ ብዝወሰኖ መሰረት፣ እታ ሃገር ንወዲ 36 ዓመት ኡን እኳ ከም መራሒ እንተሸመቶ፣ ካብ ካልእ ኣደ ዝውለድ ሓው ኪም ጆንግ ናም ናብ ስልጣን ክመጽእ ዝደልዩ ብዙሓት ሰበ ስልጣን ሰሜን ኮርያን ሃገራት ምዕራብን ምንባሮም’ዩ ዝግለጽ።
ኪም ጆንግ ናም፣ ነሰሜን ኮርያ ሓዲጉ ንሓያሎ ዓመታት ኣብ ስደት ክነብር እኳ እንተጸንሐ፣ ኣብ ስልጣን ዝርከብ ምንኣስ ሓዉ ግና ንሓያሎ ዓመታት ከም ቀንዲ ፖለቲካዊ መጻርርቱ’ዩ ክጥምቶ ጸኒሑ።
ናብታ ብስደት ዝነብረላ ርእሰ ምምሕዳር ማካው ንምምራሕ፣ ኣብ ማልዥያ፣ መዓርፎ ነፈርቲ ኳላ ሉምፑር፣ ነፋሪት ኣብ ዝጽበየሉ ዝነበረ እዋን ብሃንደበት ድሕሪ ምውዳቑ፣ ናብ ሆስፒታል እኳ እንተተወስደ፣ ካብ ንሞት ክድሕን ግና ኣይከኣለን።
ሓካይም ማሊዥያ ድማ ጠንቒ ሞት እቲ ሓው ንመራሒ ሰሜን ኮርያ ምስማም ምዃኑ ኣረጋጊጾም።
ኣመሪካ፣ ጠንቒ ምስማም ኪም ጆንግ ናም፣ መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ሶንግ ኡን ብዝኣዘዞ ናይ ቅንጸላ ስርሒት’ዩ ክትብል ደምዲማ ኣላ።
ኣዝየን ዕጹዋት ካብ ዝኾና ሃገራት ዓለም ኣብ ቅድሚት እትስራዕ ሰሜን ኮርያ፣ ካብ 1948 ኣትሒዛ፣ ን69 ዓመታት ብኣቦን ወዲን ወዲ ወዲን እትምራሕ ዘላ ሃገር’ያ።
===================


text:
ክብሮም ደሞዝ ሓደ ካብ'ቶም ኣብ ማእከል ስነ-ጥበባውያን ሃገርና ዝዓበየ ኣዝማሪኖታት’ዩ። ክብሮም ኣፍካ ዘየኽድን ተጫራቓይን ንሂወት ብጥበብ ዝርደኣን ክገልጻን ዝፍትትን ዓይነት ሰብ’ዩ። ብፍላይ ክብረሆ እንከሎ ኣብ ዓውዲ ስነ-ሓሳብን ፍልስፍናን ፍጹም ካብ ነጥቢ ናብ ነጥቢ ዝኸይድ ፍላስፋ’ዩ ዝቕየር።
ዕላላት ክብሮም ኣዝዮም ምቁራትን ክትደግሞም ደሊኻ ፍጹም ዘይከኣሉን’ዮም። ምኽንያቱ ብጥበብ ምስ ገጸ ባህርያቶም ዱብ ዘብለልካ ካብ ትጽቢት ወጻኢ ዝኾኑ ሓቅታት ኣለው። ስለ ዝኾነ ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ሞንጎ’ቲ ዕላል ምስ ካልእ ሰብ ተዕልል ዘሎኻ ኮይኑ’ዩ ዝስመዓካ ምኽንያቱ ወላ ላህጃ ክብሮም ነቶም ኣብ ዕላሉ ዘለዉ ገጸባህርያት ስለ ዝለብስ።
ክብሮም ኣብታ ሓጻር ናይ ፓሪስ ጻንሖቱ ቡዙሕ ሓባራዊ ተመኩሮ ክንልዋዋጥ ኣብቅዒና እዩ። ኣዝዩ ምቁር ዕላል ውን ኣዕሊልና። ልዕሊ ኩሉ ደስ ዝበል እንተኔሩ ግን መጽሓፉ ‘ሓወልተይ’ ንሕትመት በቒዓ ምርኣይና እዩ፡፡ መጽሓፍ ግጥሚ ሓወለተይ ኣብዝሓለፈ ወርሒ 12/3019 ኣብ ከተማ ማይንስ ጀርመን ብወጎዒ ከምዝተመረቐት ገለ፡ጸብጻብ ውን ኣብ ቻነልና ሲኔማ ሓበሻ ተመዝጊቡ ክም ዘሎ ከነዘኻኽር ንፈቱ። ካብኡ ብዝበለጸ ‘ንመን’ ዘርእስታ ናይ ሲኔማ ፊልም ሒዙልና እዩ መጺኡ። ክብሮም ደሞዝ ተራ ናይ ደራስን ተዋሳእይን ካላኣይ ኣላይን ተጻዊቱ ዝሰርሓ ፊልም ኮይና። ካብ መላእ ኤሮጳ ዝተሓርዩ ገዳይምን ሓደስትን ኮዋኽብቲ ዝተሳተፉዋ " ፊቸር ፊልም' ፡ ብቀንዲ ዳይረክተር ሰናይ ሶሎሞን ከምኡ ውን ምሩጻት ኮዋኽብቲ፡ (ፋሲል ተስፋይ፡ ዮሃና ተኽላይ፡ ሰምሃር መንግስተኣብ፡ ሮቤል ተስፋይ(onon) ፡ መለይ መንግስተኣብ፡ ሃና በርሀ፡ ሰናይ ሶሎሞን፡ ኮኾብ ተስፋልደት፡ ኪብሮም ዶምዝን ካልኦትን ዝተዋስእዋ ፊልም።
ኣብ መወዳእታ ናይዚ ወርሒ መመርቕትኣ ኣብ ጀርመን ክፍጸም ትጽቢት ይግበር። ድሕሪ ፈላሚ መመረቕታ ናይ ጀርመን ኣብ ኩለን ዓበይቲ ከተማታት ኤሮጳ ኣብ ሲኔማ ንክትረአ ክትዳሎ እያ፡፡ ኩላትኩም ኣፍቀርቲ ፊልም ስነጥበብ ሃገርና ዳግም እግሪ ኣብ ምትካል ነዛ ፊልም ንምራይ ቆጸራኹም ከተኽብሩ ብትሕትና ንምሕጸን። ንሲኔማ ዝኸውን ፊልም ንምስራሕ ማዕረ ክንደይ ሃልክን ወጻኢታትን ከምዘድልዮ ብፍላይ ከኣ፡
ነዛ ፊልም ንምስራሕ ዝሓለፈ ብድሆታት ንባዕሉ ርእሱ ዝኸኣለ ፊልም ምኾነ ነይሩ። ኣብ መስርሕ ዘጋጠሙ ከበድቲ ብድሆታትን ከቢድ ወጻኢታትን ሃልኪን ብ ናይ ብሓቂ ፍቕሪ ጥበብን ፍቕሪ ሓድሕድን ከምዝተሳዕረ’ዩ ኣዕሊሉና ደራስን ዳይረክተርን ኪብሮም ደሞዝ።
ንዕሙቕ ዝበለ ትሕዝቶ ዕላል ምስ ክብሮም ደሞዝ ኣብ ዝቕጽል መደብ ናይ ዶን-ዲናር ሾው ተኽታተሉ።


text:
ጥንታዊት ከተማ ሃረር ካብ ዝተመስረተትሉ 7ይ ክፍለ ዘመን ጀሚራ ማእከል ባህልን ልምድን ኣመንቲ እስልምና ኮይና’ያ ጸኒሓ። ኣብ መበል 16 ክፍለ ዘመን ድማ ኣሚር ኑር ኢብን ሙጀሂድ ኣርባዕተ ሜትር ንውሓት ዘለዎ ሓጹር ኣብ ዙርያ እታ ከተማ ሃኒጾም፡ እንተኾነ ኣብዚ ሕጂ እዋን እታ ከተማ ክንየው እቲ ሓጹር ትሰፍሕ ምህላዋ ይፍለጥ።
ከተማ ሃረር ብዘለዋ ቅዲ ስነ ህንጻ፡ ባህላዊ አልባሳትን ኢደ ጥበብን ሓንቲ ካብ ቅርሲ ዓለም ተባሂለን ብትካል ዩኔስኮ ዝተመዝገባ ከተማታት ክትኸውን በቒዓ’ያ።
ህዝቢ ሃረር በቲ ነታ ከተማ ዘፍልጣ ኢደ ጥበባዊ ስርሓት ይኾርዑ። እዚ ካብ መቃንን ሕብራዊ ፈትሊን ዝሰርሕዎ ኢደ ጥበባዊ ስርሓት ካብ መትሓዚ ዝተፈላለየ ነገር ዝኾነ ጀምቢል፡ መመላኽዒ ገዛን ቆብዕን ዝአመሰሉ ስርሓት ዘጠቓለለ እዩ።
ናቪዳ ናይ ሞያ መሰልጠኒ ማእከል ካብ 2015 ዓ.ም ጀሚሩ ንመንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ ነበርቲ ከተማ ሃረር ንባህላዊ ኢደ ጥበባዊ ስርሓት የሰልጥን።
እዚ ስልጠና ነቲ ባህላዊ ኢደ ጥበባዊ ስርሓት እታ ከተማ ንከይጠፍእ ንምዕቓብ ምኳኑ’ውን መማህራን እቲ መሰልጠኒ ማእከል ይገልጹ።
ሰዓዳ ዓዲቦሽ “ ንደቂ ደቀይ እየ ነዚ ኢደ ጥበብ ዝምህር ዘለኹ ምክንያቱ ነዚ ባህላዊ ኢደ ጥበባዊ ስርሓትና ክጠፍእ ኣይንደልይን። ደቅናን ደቂ ደቅናን ባህሎምን ልምዶምን ከይፈልጡ ክዓብዩ ኣይንደልይን። ጽቡቕ ዝኾነ ባህሊ አለና። ንመትሓዚ ዝተፈላለየ ኣቑሑት ዝገልግል ብዙሕ ስርሓት አለና።”
ኣብዚ መሰልጠኒ ዝመሃሩ ብተወሳኺ ስርሓት ዕንጨይቲ፡ ምስፋይ ክዳውንቲ ከምኡ’ውን ጥልፊ ይስልጥኑ።
ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ከተማ ሃረር መበል 1010 ዓመት ዝኽሪ ምስረታ እታ ከተማ አኽቢራ። ኣብዚ በዓል ድማ ነበርቲ ኮነ በጻሕቲ ኣብ ዝተፈላለየ ባህላዊ ንጥፈታት ተዋፊሮም ቀንዮም።
ሓደ ካብ ተማሃሮ ተፈሪ የሱፍ “ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት’የ ነዚ ትምህርቲ ጀሚረ፡ ነቲ ዝጀመርኽዎ ስርሓት ወዲአ ክወጽእ ድማ ተስፋ ይገብር” ይብል።
እቲ መሰልጠኒ ማእኸል ብመንግስቲ ዝድገፍ ኮይኑ ተማሃሮ ብነጻ ከምዝመሃሩ ኣብዚ መሰልጠኒ ማእከል ዝስርሑ ስርሓት ድማ ናብ ዕዳጋ ቀሪቦም አታዊኡ ነቲ መሰልጠኒ ማእከል ከምዝውዕል ሓላፊ እቲ መሰልጠኒ ማእከል መሓመድ የሕያ የረድኡ።
“ ካብዚ ስልጠና ብዙሕ ጥቕሚ ክር ብ ይክኣል። መንእሰያት ደቂ አንስትዮ ንሞያ አዴታተንን ይቀስማ። ብተወሳኺ ነቲ ዝተወደአ ስርሓት ኣብ ዕዳጋታት እታ ከተማ ልዑል ጠለብ ይረኽብ ምህላው ንምፍላጥ እቲ ባህሊ’ውን ዓብይ አብርኽቶ አለዎ።”


text:
ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት/ሰመጉ/ ዘውፅኦ መግለፂ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ንፋስ ስልኪ ላፍቶ ክፍለ ከተማ ኣብ ዝርከብ ጣቢያ ቀርሳን ኮንቶማን ዘካየዶ መፅናዕቲ መልዐሊ ዝገበረ እዩ።
ነበርቲ እቲ ከባቢ ካብ 1976 ዓ/ም ጀሚሮም ካብ ዝተፈላለዩ ክልላት ብምምፃእ ካብ ሓረስቶት ገዛውቲ ብምዕዳግ ዝተጣየሹ ምዃኖም ሓቢሩ’ሎ እቲ መገልፂ።በዝሖም ድማ ካብ ሽዱሽተ ሽሕ ክሳብ ሸውዓተ ሽሕ ከምዝነበረን ሕጋዊ ንክኾኑ ዝተፈላለዩ ኣካላት ምምሕዳር ቃል ክኣትውሎም ከምዝፀንሑን ሓቢሩ’ሎ።
ኣብቲ ከባቢ ኣብዝተኻየደ ስርግሐ መሰረተ ልምዓት’ውን ምስ መንግስቲ ብሓባር ክንቀሳቐሱ ፀኒሖም እዮም ይብል እቲ መግለፂ።ንመዘርግሒ ሓይሊ መብራህቲ እቶም ነበርቲ ሓደ ሚሊዮንን 500 ሽሕን ቕርሺ ከምዘዋፅኡን መንግስቲ ብወገኑ 144 ሽሕ ቕርሺ ሂቡዎም ከምዝነበረን እቲ መገልፂ ብኣብነት ሓቢሩ።
እቲ ሓቂ እዚ እናሃለወ ናይዞም ነበርቲ ገዛውቲ ዘይሕጋዊ ብዝብል እኹል ናይ ምድላው ግዜ ከይተውሃቦምን ንብረቶም’ዃ ምንዳይ ኣብዘይኽእልሉን ኩነታት ከምዝተፈፀመ ሓቢሩ።
ክንዲዚ ዝኣክል ገዛ ኣብ ሓፂር ግዜ ብኣካልት መንግስቲ ብሓይልን ብወፍርን ምፍራሱ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት እዩ ኢሎም ኣቶ እንዳልካቸው።
ነፍሰ ፁራት ሓዊሱ ህፃውንትን ኣረጋዊያንን ብዘይካ እኹል ስነ ልቦናውን ኣካላውን ምድላው ኣብ ማይዳ ወዲቖም ኣለው ዝበሉ እቶም ዳይረክተር ‘’ነዞም ሰባት እዚኦም ግዚያዊ ረድኤት ንምቕራብ ዝደለዩ ትካላት ረድኤት ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ ሓዊሱ ንኽየሕግዙዎም ተኸልኪሎም እዮም።’’
ገዛውቶም ዝፈረሱዎም በምልክዕ ተቓውሞ ብሰላማዊ ሰልፊ ንምግላፅ ዝገበርዎ ፈተነ’ውን ብሓይሊ ተዓፊኑ እዩ ዝበሉ እቶም ዳይረክተር ጥርዓኖም ንዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ንምቕራብ ዝገበርዎ ፃዕሪ ብሓይሊ ፖሊስ ከምዝተበተነ ሓቢሮም።
ዘይሕጋዊ ህንፀት ክፍፀም ከሎ ብግዕዝይና ስቕ ኢሎም ዝረኣዩ ስበስልጣን መንግስቲ ምንባሮም ኣባል ፓርላማን መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ መድረኽን ኣቶ ግርማ ሰይፉ ንቐዳማይ ምንስቴር ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ፓርላማ ሓቲቶምዎም ነይሮም።
ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ እቶም ኣባይቲ ዝፈረሱ ዘይሕጋዊያን ብምዃኖም እዩ ክብሉ መልሲ ሂቦም እዮም።ብግዕዝንይና ዘይሕጋዊ ህንፀት ንኽፍፀም ዝፈቐዱ ሰበስልጣን መንግስቲ ምህላዎም መርትዖ እንድሕሪ ቀሪቡ ነቲ ጉዳይ ብውልቆም እውን ከምዝከታተልዎም ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ኣረጋጊፆም ኣለው።
ሰመጉ ናይዚ መግለፂ እዚ ቅዳሕ ንቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ምንስቴር፣ንቤት ፅሕፈት ኣፈ ጉባኤን ንኻልኦት ኣካላትን ምልኣኹ ገሊፁ’ሎ።


text:
ኣብ ሞቓድሾ ኣንጊሁ ዝተፈንጀረ ነታጒ 76 ሰባት ቐቲሉ
ኣብ ዋና ከተማ ሶማልያ፡ ኣብ ሞቓድሾ ብዝተፈንጀረ ነታጒ ብውሕዱ 76 ሰባት ከምዝተቐትሉ ተገሊፁ።
እዚ ኣብ መኪና ዝተጻወደ ነታጒ፡ ኣብ ሓደ ፃዕቂ ህዝቢ ዝበዝሖ ከባቢ ኣብ ዝርከብ ናቑጣ ፍተሻ እዩ ተፈንጂሩ።
ዛጊት፡ ነዚ ትማሊ ኣንጊሁ ዝተፈነወ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ዝወሰደ ጉጅለ የለን።
እንተኾነ፡ መብዛሕትኡ እዋን መጥቃዕቲ ዝፍፅሙ ዕጡቓት ኣልሸባብ እዮም።
ሓደ ምስክር ዓይኒ፡ ኣብቲ መጥቃዕቲ ዝተፈፀመሉ ቦታ ንዝነበረ ኩነታት ብኸምዚ ገሊፅዎ።
"ሬሳ ሰባት ተበታቲኑ እየ ዝርእይ ነይረ ... ገሊኦም ክተለልዮም ክሳብ ዘይትኽእል ተቓፂሎም" ኢሉ ሳካርየ ዓብዱከድር።
ኣባል ባይቶ ዝኾነ መሓመድ ዓብዲራዛቕ፡ ብዝሒ ዝሞቱ ስባት ልዕሊ 90 እዩ ይብል።
እንተኾነ፡ እቲ ንሱ ዝበሎ ብኻልእ ኣካል ኣይተረጋገፀን።
ብርክት ዝበሉ እቲ መጥቓዕቲ ተምሃሮ ከምዝኾኑን፤ ክልተ ኢንጂነራት ቱርኪ ድማ በቲ መጥቃዕቲ ከምዝተቐትሉ ሮይተርስ ጸብጺቡ።
ፕረዚደንት ሶማልያ ፎርማጆ፡ ነቲ ተግባር ኣውጊዙ፤ ጂሃዲስትስ ኣብዛ ሃገር ካብ ዝጀመርናዮ ስራሕቲ ዳግመ-ህንጸት ደው ኣየብሉናን ኢሉ።


text:
ድሕሪ ናይ ዓሰርተ ሓደ ሰዓት ናይ ነፋሪት ጉዕዞ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ርእሰ ከተማ ባንግኮክ ኣብ ዝረክብ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ ዕለት 20 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ብናይ ታይላንድ ሰዓት ኣቆጻጽራ ፍርቂ መዓልቲ ከምዝበጽሑን፡ ቅዱስነቶም ድሕሪ ዝተገብረሎም ወግዓዊ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኵም ኣቀባብላ ስነ ስርዓት ናብ ዝዓርፍሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሕንጻ ከምዝኸዱ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ካብ ዕለት 19 ሕዳር ክሳብ ዕለት 26 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ኣብ ታይላንድን ጃፓንን ዘካይድዎ መበል 32 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻኦም ታይላንድ ብምእታው ከምዝጀመሩን፡ ባንግኮክ ኣብ ዝርከብ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ ምስ በጽሑ፡ ናይ ታይላንድ ዘውደ ንጉሳዊ ቤት ምኽሪ ኣባልን ሽዱሽተ ናይ መንግስቲ ላዕለዎት ኣካላትን ኣብ ታይላንድ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳትን ዓሰርተ ሓደ ሕጻናት ናይ ታይላንድ ባህላዊ ኣልባስ ዝተኸድኑንን ናይ መላእ ታይላንድ 300 ሺሕ ምእመናን ዝውክሉ ካብ መላእ ሰበኻታት ዝተዋጽኡ ምእመናን ድሙቕ ኣቀባብላ ከምእተገበረሎምን ምስቶም ዝተቐበልዎም ኣካላት እተን ኣብዚ ኣብ ታይላንድ ኣብ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ወግዓዊ ናይ ቅዱስነቶም ኣስተርጓሚት ኣብታ ሃገር ንልዕሊ 50 ዓመት ዘገልግላ ዘለዋ ሰብዓን ሸውዓተን ዝዕድመኤን ኣባል ማሕበር ሳሊዢያን ደናግል ጓለምኦም እናቴ ኣና ሮዛ ሲቮሪ እውን ከማተረኽባ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ዲ ቡሶሎ ኣስዒቦም፡ እቲ ካብ ዕለት 19 ሕዳር ክሳብ ዕለት 23 ሕዳር 2019 ዓ.ም ኣብ ዘካይድዎ ናይ ታይላንድ ምብጻሕ 8 መደረታት ከስምዑ ከምዝዀኑ፡ እቲ ወግዓዊ መራሓ ግብሪ ናይዚ ሓዋርያዊ መገሻ ቅዱስነቶም ዕለት 21 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ዝጅመር ኰይኑ፡ ኣብ ናይ ታይላንድ ቤተ መንግስቲ ኣብ ዝቐርበሎም ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኵም ስነ ስርዓት ክርከቡ ብናይታ ሃገር መራሔ መንግስቲ ጀነራል ፕራዩት ቻን ኦቻ ኣቀብላ ምስ ተገብረሎም፡ ምስ መራሔ መንግስቲ ግላዊ ክሌኣዊ ርክብ ምስ ኣካየዱ ምስ ናይ ታላንድ ላዕለዎት ናይ መንስቲ ኣካላትን ናይ በርገሳውያን ማሕበራት መራሕትን ኣብ ታላንድ ናይ ወጻኢ ሃገራት ልኡካነ መንስታትን ኣብ ዝተረኽብሉ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ መራሔ መንግስቲ ድሕሪ ዘቕርቡሎም ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መደረ ኣስዕቦም ዘረባ ከስምዑን ካብኡ ተሰናቢቶም ኣብ ናይ ቡድሃ ሃይማኖት ልዑል ፓትሪያርክ ሶምደይጅ ፕህራ ማሃ ሙኒዎንግ ኣብ ናይ ቡድሃ ሃይማኖት ታሪኻዊ ቤተ መቕደስ ዋት ራትቻቦፊት ሳቲት ማሓ ሲማራም ምብጻሕ ኣካይዶም ክራኸቡን ድሕሪ እቲ ምስ ናይ ቡዳህ ሃይማኖት መንፈሳዊ መራሒ ርክብ፡ ናብቲ ኣብ 1898 ዓ.ም. ዝተመስረተ ቤት ሕክምና ቅዱስ ልዊስ ምብጻሕ ከካይዱን ምስቲ ናይቲ ቤት ሕክምና ሰራሕተይናታትን ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ሓኻይምን ህሙማንን ክራኸቡ ምዃኖም ኣፍሊጦም።
ቅዱስነቶም ናይ ታይላንድ ሓዋርያዊ መገሻኦም ናይ ካልኣይ መዓልቲ መርሓ ግብሪ ዕለት 21 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ባናንግኮክ ኣብ ዝርከብ ናይ ታይላንድ ቤተ ንጉስ ግላዊ ምብጻሕ ምስ ኣካየዱ፡ ኣብቲ 65 ሺሕ ሕዝቢ ከአንግድ ኣብ ዝኽእል ናይ ባንግኮክ ብሔራዊ ናይ ስፖርት ሜዳ መዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም ከምዝዛዝሙን።
ዕለት 23 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ኣብ ናይቲ ምብጻሕ ናይ ሳልሳይ መዓልቲ መራሓ ግብሪ፡ ምስ ካህናትን ገዳማውያንን ደናግልን ተመሃሮ ዘርኣ ክህነትን ናይ ትምህርተ ክርስቶስ መምሃራንን ምስ ተራኸቡ፡ ኣስዒቦም ምስ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ታይላንድን ኣብ ሃገራት እስያን ኣብ ቁምስና ቅዱስ ጴጥሮስ ክራኸቡ ከምዝዀኑን፡ ቀጺሎም እውን ኣብቲ ከባቢ ናብ ዝርከብ ቤተ መቕደስ ብፁዕ ኒኮላስ ቡንከርድ ኪባምሩንግ ምብጻሕ ከካይዱ ከምዝዀኑ ኣፍሊጦም።
ናይ ዕለቱ መርሓ ግብሮም፡ ምስተን ኣብ ታላንድ ዝርከባ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያንን ናይ ካልኦት ሃይማኖታትን መንፈሳዊ መራሕቲ ክራኸቡን ኣብ ካቴድራል ዘፍልሰታ ንመንእሰያት መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጐም ናይ ታይላንድ ሓዋርያዊ መገሻኦም ዛዚሞም ንተመሳሳሊ ሓዋያዊ መገሻ ናብ ጃፓን ክነቕሉ ምዃኖም ዲ ቡስሎ ሓቢሮም።
ናይቲ ኣብ ታይላንድ ዘካይድዎ ሓዋያዊ መገሻ መለለዪ “ናይ ክርስቶስ ሓዋርያ፡ ሓዋርያ ልኡካነ ወንጌል” ዝብል ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ምብጻሕ’ዚ ኣብ ሲያም ዝኽሪ መበል 350 ዓመት ቅዋሜ ሓዋርያዊ መስተናብር ዝበዓለሉ ዓመት ብምዃኑ ነዚ ተሓሳቢ ዝገበረ እውን እዩ፡ እቲ ሓዋርያዊ መስተናብር ሲያም ኣብ 1669 ዓ.ም. ከምዝቖመን ነዚ ሓሳብ እዚ እቲ ናይ ቅዱስነቶም ናብ ታይላንድ ናይ ዘካይድዎ ምብጻሕ መለለይ ምስሊ ዝሕብሮ ምዃኑ ዲ ቡሶሎ የዘኻኽሩ።
ታይላንድን ጃፓንን
ኣብ ክልቲኣተን ሃገራት ካቶሊካውያን ምእመናን ውሑዳን ክፍሊ ሕብረተሰብ ከምዝዀኑን፡ ኣብ ታይላንድ ካብ ጠቕላላ ብዙሒ ሕዝቢ 0.5 ሚእታዊ ዝሽፍኑ ከምዝዀኑን 90 ሚእታዊ ሰዓብቲ ሃይማኖት ቡድሃ እያቶም፡ ኣብ ጃፓን ጠቕላላ ብዝሒ ካቶሊካውያን 540 ሺሕ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ዝበዝሔ ሕዝቢ ጃፓን ሰዓቢ ሃይማኖት ሺንቶይስን ቡድሃን ውን እንተዀነ፡ እዋናዊ ኵነት እታ ሃገር ርኢኻ ሕዝቢ ዳርጋ ሃይማኖትን ግብረ ገብን ካብ ዕለታዊ መነባብርኡ ዝንጽል ባህሊ ዝስዕብ ምዃኑ ይንገር።


text:
ህልው ኩነታት ሰብኣውን ድላይ ሰላምን ከምኡ እውን ክሌኣዊ ምትሕብባርን ኣብ ዝምልከቱ ርእሰ ጉዳይ ዘተኰረ ርክብ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ሃገረ ኡክራይንን ምክያዱ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 8 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ንወግዓዊ ምብጻሕ ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ናይ ናይ ኡክራይን ርእሰ ብሔር ቮሎድይምይር ዝለንስክይ ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡን፡ ርእሰ ብሔር ሃገረ ኡካርይን ካብ ቅዱስነቶም ተሰናቢቶም ብናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፓውል ሪቻርድ ጋላገር ምስ ዝተሰነዩ ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምእተራኸቡ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥
ኣብቲ ኣብ መንጐ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፍ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊንን ናይ ኡክራይን ርእሰ ብሔር ዘለንስክይን ብዛዕባ ኣብ ኡክራይ ዘሎ ሰብኣዊ ኵነትን እቲ ካብ 2014 ዓ.ም. ኣትሒዙ ንኡክራይ ዘሳቕይ ዘሎ ግጭት ሰላማዊ መፍሒር ክረክብ እቶም ኣብዚ ግጭት እዚ ኢድ ዘለዎም ነቲ ብቐዳምነት ግዳይ ዝኸውን ሕዝቢ ዓቢይ ኣቃልቦ ክገብሩን ኣብ ዘተ ከተኵርን ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ምይይጥ ምክንያዱ ኣፍሊጡ።
ኣብ ፍጻሜ እቲ ርክብ እውን፡ ብዛዕባ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበር ሃገረ ኡክራይንን ዘሎ ክሌኣዊ ስምምዓትን ምትሕብባርን እታ ኣብ ኡክራይን ዝተፈላለዩ ስርዓተ ኣምልዀ ኣትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ግደን ኣብ ኡክራይንን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ከምእተመያየጡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።


text:
ዕለት 28 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ናይ ኢየሱሳውያን ማእከል ስደተይናታትን ተመዛበልትን ዋና ኣመሓዳሪ ኣባ ሪፓሞንቲ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ ኣገልግሎትኩም ኣብ ናይ “ምእንጋድ ባህሊ” ኣብነት እዩ ቢሎም - ነቲ ማኣከልን ነቶም ኩሎም በቲ ማእከል ዝድገፉን ንዅሎም ስደተይናታትን ኣብቲ ማእከል ንዘገልግሉ ወለንተይናታትን “ኣብ ጸሎተይ ዝኩራት” ኢኹም ቢሎም ቅርበቶም ከምዘረጋገጹ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣለሳንድሮ ደ ካሮሊስ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ዝሓለፉ ቁርብ መዓልታት፡ እቲ ናይ ኢየሱሳውያን ማእከል ስደተይናታት፡ ኣብቲ ዝተንጠልጠለ ሕይወት ታሪኽ ስደተይናታት ዝትርኽ ኣብ ዘውጽኦ ጸብጻብ፡ ስደተይንታት በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዕን በቲ ከም ስደተይናታት ዘጋጥሞም ጸገማት ኩሉ ዕለታዊ ሕይወቶም ተዓጊቱን ብናይ ዘርይጉጽነት ሕይወት ተጸቒጦም ከምዝርከቡን ከምዘመላኸቱን፡ ኣብ 2019 ዓ.ም. በቲ ማእከል ኣስታሊ 11 ሺሕ ኣብ ሮማን ብጠቕላላ 20 ሺሕ ዝግመቱ ስደተይናታት ተመዘበልትን ሓተትቲ ናይ ፖለቲካ ዑቕባን ድጋፍ ከምረኸቡን፥ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ስደተይናታት ዘይ ውሑስ ሕይወትን ተነጽሎን ዘይሕጋውነትን ናይ መላእ ሕብረተ-ሰብ ተኣፋፊ ዝገብር ዛዕባ ናይ ስደተይናታት ፖለቲካ ቀያድን ነጻልን ንዘይሕጋውነት ዘገድድን ኣዳላውን ምዃኑ ከምዘመላኽት ደ ካሮሊስ ነቲ ናይ ጸብጻብ ሰነድ ጠቒሶም የመላኽቱ።
ብሕውነታዊ ፍቕሪ ኣአንግዱ
ቅዱስነቶም ኣብቲ ናይቲ ማኣከል ኣስታሊ ዋና ኣመሓዳሪ ኢየሱሳዊ ካህን ኣባ ካሚሎ ሪፓሞንቲ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ እቲ ማእከል እቲ ዓቢይ ብድሆ ዝኾነ ናይ ስደተይናታት ጉዳይ ብፍላይ ከኣ ብዛዕባ ናይ ዑቕባ መሰልን ክብርን ኣብ ዝምልከቱን ጉዳያት ዘበርክቶን ዘቕርቦን ተባዕ ኣገልግሎት ኣድኒቖም ከምዘመስገኑን ብዙሓት ካብ ውግእን ካብ ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላውን ገዛእ ርእሶም ንምድሓን ዝስደዱን ዓለም ሓቆፍ ሕጊ ተመዛበልቲ ቢሉ ንዝገልጾምን ኩሎም እቲ ማእከልን ኣብቲ ማእከል ዘገልግሉን ድሕር ከይበሉ ዘቕርብዎ ኣብ ሕውነታዊ ፍቕሪ ዝጸንዔ እንገዳ ጠቂሶምን ኣድኒቖምን “ብጸሎትን ብሓልዮት ፍቕሪ ቀረባኹም” እየ ቢሎም - “ኣብ ሰላማውን ፍትሓውን ኣብ መንጐ ኣሕዛብ ሕውነታውን ዓለም ኣምነትን ተስፋን ይሃልኹም” ከምዝበሉ ደ ካሮሊስ ሓቢሮም።
ናይ ሓልዮትን ምትሕብባርን ኣብነት
ቅዱስነቶም ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ - እቲ ማእከል ኣስታሊ ብዘቕርቦ ኣገልግሎት ኣቢሉ ኣብ ሕብረተሰብ ዝተሓደሰ እውነተይና ናይ ምእንጋድን ምትሕብባርን ባህሊ ከነቓቕሕን እዚ ጭቡጥ ኣገልግሎቱ ኵለንተናዊ ክኸውን ተመንዮም ኣባታዊ ቅርበቶም ከምዘረጋገጹ ደ ካሮሊስ ኣፍሊጦም።


text:
Radio Erena: 10 August 2017
ምክትል ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ኣልክሳንደር ላስካሪስ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ሱዳን ተዘራሪቡ።
እቲ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ኣመሪካ፣ ብሮቡዕ 9 ነሓሰ ካርቱም ኣብ ዝኣተወሉ ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ዓዋድ ኢብን ዓውፍ ምስ ዝርከቦም ላዕለዎት ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን ሱዳን ብምርኻብ፣ ጸጥታ እቲ ዞባ ኣብ ምምሕያሽ ኣመሪካን ሱዳንን ብሓባር ክገብርኦ ብዛዕባ ዝኽእላ መደባት ተመያይጦም።
ኣመሪካ ምስ ሱዳን ከምዚ ዓይነት ምይይጥ ተካይድ ዘላ፣ ድሕሪ’ቲ ዝሓለፈ ወርሒ ምምሕዳር ትራምፕ እገዳ ሱዳን ንተወሳኺ ሰለስተ ኣዋርሕ ከምዘለዎ ክቕጽል ምውሳኑ’ዩ።
እንተኾነ፣ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ናብ ስዑዲ ዓረብ ብምምራሕ፣ እገዳ ሱዳን ንኽለዓል ምስ ኣመሪካ ጥቡቕ ዝምድና ዘለዎ ንጉስ ሳልማን ኣበርክቶ ክገብር ከምዝሓተቶ ይግለጽ።
ኣመሪካ፣ ንኣስታት 20 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዘንበረቶ እገዳ ከተልዕሎ ወይስ ክትቕጽሎ ኣብ 12 ጥቅምቲ 2017 ውሳኔኣ ክትህብ ትጽቢት ይግበር።
ኣብ የመን ኣንጻር ሑቲ ንዝካየድ ዘሎ ኵናት ብወግዒ ዝደገፈትን ሰራዊታ ዘሰለፈትን ሱዳን፣ ንስዑዲ ዓረብን ደገፍታን ምስ ቀጠር ዘሰሓሕብ ኣብ ዘሎ ጉዳይ ናይ መንጎኛ መርገጺ’ያ ወሲዳ።
ኣብ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ ንጡፍ ዲፕሎማስያዊ ምንቕስቓስ እተካይድ ዘላ ሱዳን፣ ምስ ግብጺ ንዘለዋ ምስህሓብ’ውን ብዘተ ንምፍትሑ’ውን ጻዕርታት ተካይድ ከምዘላ’ያ ትገልጽ።
ብዘይካ’ዚ፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያ፣ ኣብ ዞባታት ዳርፉርን ኮርዶፋንን ንዘሎ ኩነታት ብሰለማዊ መንገዲ ንምዕራፉ ዝጀመረቶ ተበግሶታት ክትቕጽሎ ቅርብቲ ምዃና ንማሕበረ ሰብ ዓለም ደጋጊማ ትሕብር።
ይኹን’ምበር ን28 ዓመታት ስልጣን ብሒቱ ዝርከብ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ብዘይካ’ቲ ብኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሃገሩ ዝተነብረ እገዳ፣ ኣብ ዳርፉር ብዝተፈጸመ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ተኸሲሱ ስለዝርከብ፣ ካብቲ ክሲ ናጻ ምዃኑ ከረጋገጽ ሓያሎ ዲፕሎማስያውያን ፖለቲካውን ቅልስ ከምዝተርፎ ፖለቲካውያን ተንተንቲ የረድኡ።
============================


text:
መጻኢ ዕድልና ኣብ ኢድና
ብኣብራሃም ተኽለ
16.11.2007
ኤርትራ ብዓንቶብኡ’ውን እንተኾነ ጽቡቕ ዕድል አይገጠማን። ብፍላይ ድሕሪ መግዛእቲ ጥልያን ተሳዒሩ ናይ እንግሊዝ ምምሕዳር አብ ዝተተካአሉ፣ ነጻነታ ተጎናጺፋ ብሰላም ከይትቕጽል፣ ካብ ጎረቤታ ዝኾነት ኢትዮጵያ ወረራ ኣጋጠማ።
ስርዓት ሃይለስላሴ ንኤርትራን ናተይ ግዝአተይ ኢያ ኢሉ አብ ናይ ዓለም መጋባእያ መጎተ፤ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ምሕዋስ ከኣ ተዓወተ፤ ግን ብዘይ ናይ ሕዝቢ ኤርትራ ድሌት ስለ ዝነበረ ከኣ ናይ 30 ዓመታት ኩናት ኣኸተለ።
ብድሐሪኡ እውን ደርጊ ሰዓበ፤ ንኤርትራ ብሓይሊ ንምግዛእ ክንደይ ደም ንጹሃት ኣፍሰሰ። ኣብ መጨረሽትኡ ግን ብህዝቢ ኤርትራ ተሳዒሩ ካብ ኤርትራ ወጸ።
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ዘጋጠመ ደማዊ ውግእ ዶብ ኢትዮጵያን ኤርትራን ከኣ ሓደ ካብቲ ማእለያ ዘይብሉ ህልቂት ህዝቢ ዘኸተለ ጸሊም ታሪኽ ኢዩ። ንኻልኣይ ግዜ ከይድገም ከኣ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ይኹን ኢትዮጵያዊ ክቃወም ኣለዎ።ሽግራት ደብ ብውግእ ጥራይ ኣይኮነን ዝፍታሕ፤ ብልዝብን ብምስምማዕን እውን ክፍታሕ ይኽእል ኢዩ።
ኤርትራ ግን ብደገ ዝመጹ ጸላእታ ጥራሕ ዘይኮኑ’ስ፣ ካብ ማህጸና ዝወጹ ደቃ’ውን በዲሎማ ኢዮም። ብሰንኪ ስምምዕን ስኒትን ደሞክራሲያዊ ኣተሓሳስባን ኣብ ሞንጎና ዘይምህላው ኣብ ናይ ኢትዮጵያ መግዛእቲ ወዲቕና።
ኣብ ታሪኽ ሰውራና እንተ ተዓዘብና እውን ብሰንኪ ግጉይ ኣመራርሓ መራሕቲ ጀብሃን ሸዓብያን እውን ክንደይ ንጹሃት መንእሰያትን ዓበይትን ኣብ ውግእ ሓድሓድ ብከንቱ ጠፍኡ፤ ሳዕቤናቱን ስምብራተን እውን ክሳብ ሎሚ ይረኣ ኣሎ። ነዚ ክፈትሕ ዝኽእል በሊሕ መራሒ እውን ክሳብ ሕጂ ኣይተረኽበን።
ድሕሪ ናይ መሬተ-ናጽነት ኤረትራ እንተራአናውን ኩሉ እቲ ኣብ ግዜ ናይ ናጽነት ቃልሲ ዝተኣትወ መብጽዓታት ሕዝባዊ መንግስቲ ምትካል ዝብል ዕላማ ተጠሊሙ፤ ብናይ ምልካዊ ስርዓት ሕጊ-ግደፍ ተተኪኡ፤ ክሳብ ሕጂ ንሕዝብና ዕንክሊል የብልዎ ኣለዉ።
ስለዚ እቲ ካብ ኩሉ ዘተሓሳስብን ዘሻቕልን ካብ ኤርትራ ወጻኢ ዝመጽእ ሽግራት ጥራይ ዘይኮነስ፤ ኣብ ውሽጢ ከብዳ ዘሎዉ ዘይተፈትሑ ሽግራት እውን ብዙሕት ኢዮም።
እዚኣቶም ከኣ ብቀሊሉ ዝርኣዩ ሽግራት ኣይኮኑን፤ ንሃገር ንምክልኻል እውን ናይ ሕዝቢ ሓድነትን ስኒትን ካብ ኩሉ ሓጻውንቲ ውግእ ንላዕሊ ኢዮም።
ኣብዚ ዝረአ ዘሎ ኩነታት ሃገርና ግን ሕጊ-ግደፍ ካብ ስኒትን ሓድነትን ህዝቢ ምንጋስ፤ሕዝቢ ፋሕብትን ከብሉ ይፍትኑ፤ ኣብ ክንድ ኣብ ሓይሊ ሕዝቢ ምእማን፤
ኣብ ሓይሊ ብረትን ጠበንጃን ኢዮም ዝኣምኑ።
ሎሚ ሃገርና ፤ ኣብ ጉዳይ ሕግን ፍትሕን፤ መሰል ዜጋን፡ መሰል እሱራትን ኣብ ምሕላውን፤ ኣብ ጉዳይ ማዕርነትን ደሞክራስን፤ ኣብ ጉዳይ ምክብባርን፤ ሓድነት ሕዝቢ ኣብ ምሕላውን፣ ኣብ ሕዝባዊ መንግስቲ ምትካልን፤ ብሐሳብ ኮነ ብግብሪ ስሙር አረአእያ አሎና ድዩ? ኣነ አሎና ኢለ ኣይግምትን !!
እዚ ንነብሲ ወከፍ ኒሕን ሐቦን ዘለዎ ኤርትራዊ ዘሻቕልን ዘተሐሳስብን ሸለል ኢልካ ዘይሕለፍ ሕቶታት ኢዮም።
እቶም ንለውጢን ደሞክራስን ተዓጢቕና አለና ዝብሉ ናይ ተቓውሞ ሐይልታት እውን እንቶኾኑ፣ አብ ክንዲ ስሙር ሐያልን፤ ጥርኑፍ ናይ ቃልሲ ማዕበል ዝምስርቱን፣ ንሕዝብና ካብዚ ዘለዎ ናይ ጸልማት ግዜ ከውጽእዎ ዝፍትኑን፤ ጌና ኣብ ነንሕድሕዶም ኣብ ምክሳስን፡ ምንኻስን ይርከቡ።
ህዝብና’ውን እንተኾነ ዔረ ጥዒሙዎ ከሎ፣ ብርቱዕ ተቓውሞ ከርኢ ኣይከኣለን፣
ባዕሉ ምንጪ ሐይሊ፣ ባዕሉ ተቓላሲ፣ባዕሉ ናይ ሃገሩ ተኻላኻሊ ከሎ፡ ንሐደ አብ ዝባኑ ተሐንጊሩ ዝስዕስዕ ዘሎ ስርዓት ሕጊ-ግደፍ፣ ኪድ ዕጭ እምቢ ምባል ኣይከኣለን።
ሕጊ-ግደፍ ስሙርን ድልድሉን ሕዝቢ፤ ፍትሕን ሕግን፤ ምክብባርን ደሞክራስን ዝነገሳ ሃገር፤ መንእሰያት ኣብ ሃገሮም ኮሪዖም ዝቕመጡላ ሃገር፤ ክትህሉ ኣይደልን ኢዩ።
ብፍላይ ከኣ ንጌጋታቱ ዝቃወሙን፡ ክርእዩ ዝኽእሉን ዜጋታት፤ ካብ ቀደም ክሳብ ሎሚ
ኣብ እስሪ ቤት ክበልዩ ኣለዎም ወይ ከኣ ካብ ኤርትራ ኣርሒቖም ክስደዱ ኣለዎም።
ሕጊ-ግደፍ፣ኤርትራ ብሰላምን ደሞክራስን ተገዚኣ ክትነብር ባህጊ የብሉን።ኣንጻር ስልጣኑ ስለ ዝኾነ፤ ቀንዲ መንበሪ ወይ ናይ ስልጣኑ መቐጸሊ ዕምሩ ኢሉ ዝኣምኖ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን፤ ምስ ጎረባቢቲ ሃገራት ተታፋኒንካ ምንባር ጥራይ እዩ።
ሕጊ-ግደፍ ዘይተጸንዔን ተደላዪ ዘይኮነ ኩናትን ውግእን እንዳጻሕተረ፣ ንኤርትራዊ ናይ ዘመናት ጅግኑ አዳኺሙዎን’ዩ። ክቃወሙኒ ይኽእሉ ኢዮም ዝበሎም በላሕቲ መራሕትን ናበይትን ንቑሐት ተቓለስትን ኣጠፊኡዎም ኢዩ። ሕጂ’ውን እንተኾነ መላኺ ስርዓት
ሕጊ-ግደፍ አብ ስልጣኑ ክሳብ ዘሎ ኣብ ዘየድሊ ውግኣት ንህዝባና ከእትዎ ይኽእል ኢዩ። ኣምላኽ ይኽደነና!! ስርዓት ሕጊ ግደፍ ክሳብ ዘይተኣልየ ውግእን ወረ ውግእን ነባሪ ኢዩ።
እታ ሃገር ናይ ኩላትና ሃገር ኢያ፤ ክትድሕን ክትስስን ክትነብርን ከአ ናይ ኩላትና ጻዕሪን ድሌትን ክንህሉ ኣገዳሲ ኢዩ።ሐደ ነቲ ሐደ ኣወጊኑን አዋሲኑን ንርእሱ ንብሕቱ ቀሲኑ ክነብር ማለት ግን ዘበት ኢዩ፤ ፈላሊኻ ግዝእ ዝብል ፍልስፍና ናይ ገዛእቲ ሓይልታት
ከኣ ከብቅዕ ኣለዎ።ናይ ውሑዳት ዝሕጎሱላን ዝስዕሱዑላ ብዙሓት ከኣ ዝጩቆኑላን ዝበኽዩላን ሃገር ዘይኮነትስ፤ ሐቀኛን ርትዓዊትን ሃገር ናይ ኩሎም ደቃ ዝኾነት ኤርትራ ክንመስርት ግዜ ይሓተና ኣሎ።
ካብቲ አድካምን ኣህላኽን ዋጋ ዘይብሉን ሕድሕድ ምስሕሐባትን፣ ብውሕልና ሰጊርና፣ ሕድሕድዳዊ ልዝብን፤ ሕድገታት ብምግባርን፣ ሓንቲ ደሞክራስያዊ ስርዓት ፈጢርና፤
ነቲ ጽባሕ ዝመጽእ ወለዶ ከአ ታሪኽ፣ ዕርቂ፣ ሰላም፣ ሐድነት፣ ከነማሓላልፍ፤
እዚ ንጽባሕ ዘይብሃለሉ ጉዳይ ናይ ነብሲ ወከፍና ኢዩ።
ስለዚ ኣብ ልዕሊ ሃገርና ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ መዓትን አደራዕን ክነድሕን፤ ኢሂን ምሂን ተባሃሂልና፤ ኣብ ነንሕድሕድና ጽን ኢልና ተሰማሚዕና፤ ናይ ዝሐለፈ ጉድለትን ድኽመትን መዚና ናብ ዝመጽእ ዝጥምትን፣ ዘዐውት፡ ጠርናፊን፤ ንኹሉ አሳታፍን ዝኾነ መደባት ክንሕንጽጽ ክንክእል ኣሎና።
ውግእን ወረ ውግእን የጥፍእ
ውግእ ዕንወት ኢዩ
ሰላም ከኣ ህንጸት ኢዩ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1190


text:
ኣብ መላእ የመን ንሓደ ወርሒ ዝአክል ተቃውሞታት ድሕሪ ምክያዱ ፕረዚደንት ዓብዳላ ሳልሕ ሓድሽ ሕገ-መንግስቲ ረቂቁ ህዝቢ ቅድሚ መወዳእታ'ዚ ዓመት ድምፁ ንኽህበሉ ክግበር'ዩ ክብሉ ቃል ኣትዮም።
እቶም ናይ የመን ፕረዚደንት ነዚ ውጥኖም ብሃገራዊ ተሌቪዥን'ታ ሃገር ኣብ ሰንዓ ኣብ ዝገበርዎ መደረኦም'ዮም ገሊፆም።
ሓደ ወሃቢ ቃል ታቃወምቲ የመን ግን እቶም ፕረዚደንት ዝአተውዎ ቃል ዝደንጎየን ዝወሓደን ነገር'ዩ ኢሎም'ለው።
ኣብ ሎንደን ወሃቢ-ቃል ጉጅለ ተሓላቂ ሰብአዊ መሰላት Human Rights Watch ቶም ፖርተዮስ ፕረዚደንት ዓብደላ ሳልሕ እዚ ብቕንዕና ዝበልዎ እንተደአ ኾይኑ አወንታዊ ስጉምቲ'ዩ ኢሎም። ግን እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ነቲ እቶም ፕረዚደንት ዝብልዎ ዘለው ፖሎቲካዊ ለውጢ ዘነአእስ'ዩ ኢሎም።
ፕረዚደንት ዓብደላ ሳልሕ ናይ ነዊሕ እዋን መሓዛ ኣሜሪካ'ዮም። እዋን ስልጣኖም ኣብ 2013 ዓ.ም ክሳብ ዘብቅዕ ካብ ስልጣን ከምዘይወርዱ'ውን ኣፍሊጦም'ዮም።


text:
Svalöv
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 1 2021
ናብ ስቫሎቭ ኮምዩን እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም! እተን ናይ ኮምዩንና ሰለሰተ ቀንዲ ቃላት፡ ሓምላይ፡ ዝሽውትን ጉርብትናን ዚብላ እየን።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ14,261
ስፍሓት መሬት389 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Lund 31 ኪሜ
- Helsingborg 37 ኪሜ
- Malmö 52 ኪሜ
ሓምላይ ነቲ ናይ ጥቓ ተፈጥሮ ቅርበት ይገልጽ፡ ዝሽውት ነቲ ነቶም ዝዓብዩ ዘለዉ ደቅና ዚወሃቦም ናይ ምምዕባል ዕድል የመልክት፡ ጉርብትና ከኣ ነቲ ኣብ ከተማታትና ዘንጸባርቕ ምሕዝነት ይገልጽ። ሉንድ፡ ማልመን ሀልሲንቦርይን ኣብ ናይ በጺሕካ ምምላስ ርሕቀት ይርከቡ። ናብኡ ንምብጻሕ ብኣውቶቡስ ካብ ፍርቂ ሰዓት ንታሕቲ እዩ ዚወስድ፡ ስለዚ ከኣ ንስኻ ኮነ ስድራቤትካ ነቲ ኣብኡ ዘሎ ናይ ስራሕ ዕድላትን ነቲ ባህላዊ ህይወትን ክትጥቀመሉ ትኽእል። ከምኡውን ነቲ ኣብ ነኣሽቱ ከተማ ዘሎ ቅሳነት ከተስተማቕሮ ትኽእል ኢኻ። ስቫሎቭ፡ ተኮማቶርፕ፡ ቢለበርያ፡ ቶጋርፕ፡ ኮየሮን ሮስቶንጋን ኣብ ስቫሎቭ ኮምዩን ዚርከባ ከተማታት እየን። ኣብኡ 13 000 ሰባት ይነብሩ። ናብዚ ንኽትመጽእ ሕጉሳት ኢና፡ ኣብዚ ንህይወት ቦታ ኣሎና!
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ስቫሎቭ ክትነብር ምምራጽ ማለት ንስድራቤትካ ነቲ ዝበለጸ ነገር ከም ምምራጽ ማለት እዩ። ኣብዚ፡ ደስ ዘብል መንበሪ ኣሎ። ኣብ ዝደለኻዮ ቦታ ምረጽ ንደቅኻ ውሑስ ቤትትምህርቲ ኣሎ ከምኡውን እተፈላለየ ናይ መዘናግዒ ንጥፈታት። ኮለጅን ዩኒቨርሲቲን ኣብ ናይ በጺሕካ ምምላስ ርሕቀት ኢዮም ዚርከቡ።
ናይቲ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ኣባይቲ ስቫሎቭቡስታድ ይብሃል። ንሱ ግሩም ኣባይቲ የቕርብ። ብዛዕባ ዓይነትን ጥርሑ ገዛውትን ኣብ SvalövsBostäders webbplats ረአ። ኣብቲ ኮምዩን ውልቃውያን ኣካረይቲውን ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲ ቦታ እተፈላለየ ቋንቋታት ይዝረብ፡ ከምዚ መኾኒኡ ከኣ እቲ ኮምዩን ብጥንቲ ስደተኛታት ይቕበል ስለ ዝነበረ እዩ። ካብቶም ብብዝሒ ዚዝረቡ ቋንቋታት፡ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ቦስንያን ፋርስን/ዳሪን እዮም። ናይ ቋንቋ ጉጅለታት ብናይ ሰባት ምምጻእን ምኻድን ይጽሎ እዩ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ተወከስ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ሓይሎ ዚነጥፋ ማሕበራት ኣለዋ። ከም ተቐማጣይ መጠን ንኣኻ ዚምሽእ ንጥፈታት ንምርካብ ዓቢ ዕድል ኣሎ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ መዘናግዒ ንጥፈታት በቲ ዘዝምልከቶ ማሕበር እዩ ዚካየድ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ተራ፡ ነተን ማሕበራት ስራሐን ንምቅላል እዩ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሰንትራል ስቫሎቭ ግሮሰሪታት፡ ፋርማሲ፡ ቤትንባብ፡ ሰከንድ ሃንድ ድኳናት ኣሎ። ኣብ ከተማ ስቫሎቭ ዚርከቡ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትንባብን ናይቲ ኮምዩን ኣብያተጽሕፈት እዮም።
ከም ስቫሎቭ ገይረን ናይ ተፈጥሮ ተመክሮ ዚህባ ኮምዩናት ውሑዳት እየን። ኣብቲ ልሙዕ ቦታ ሕርሻ ናይ ደቡብ፡ እቲ ብጫ ናይ ራፕስ ዕምባባ ኪወጽእ ከሎ ኣዚዩ ዚምስጥ እዩ። ሶደሮሰን ሃገራዊ መናፈሻ ኣዚዩ ብርቂ እዩ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ናይ ስቫሎቭ ኮምዩን ንህጻናትን ወለድን እተፈላለየ ናይ ክንክን ኣገልግሎት ይህብ። ኣብቲ ኮምዩን ናይ ኮምዩን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ከምኡውን ናይ ውልቂ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዉ። ኣብ 1-5 ዓመተትምህርቲ ዘለዉ ተመሃሮ ቅድምን ድሕርን ትምህርቲ ኣብ መዘናግዒ ገዛ ኪህልዉ ይኽእሉ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ስቫሎቭ ኮምዩን፡ ኣብ ቢለበርያ፡ ኮየሮድ፡ሮስቶግና፡ ስቫሎቭን ተኮማቶርፕን ናይቲ ኮምዩን መባእታ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ብተወሳኺ ኣብ ከተማ ስቫሎቭ 7-9 ዝኾነ ሊኖከርስኩላን ዚብሃል ቤትትምህርቲ ኣሎ። እታ ቤትትምህርቲ ካብ ኩሉ ቦታታት ናይቲ ኮምዩን ተመሃሮ ትቕበል።
ብናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃብ ዚኽእል፡ ነቲ ቋንቋ ዚዛረቡ እኹል ቍጽሪ ተመሃሮ ምስ ዚህሉ እዩ።
ኣብ ስቫሎቭ ኮምዩን ክልተ ናይ ብሕቲ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፤ ናይ ስቫሎቭ ሞንተሶሪን ናይ ቢቸርስ ናጻ ቤትትምህርትን።
ኣብቲ ኮምዩን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ፡ ሳቭሎቭ ይምናስዩም ይብሃል።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ሳቭሎቭ ኮምዩን እቲ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ብኮምቩክስ እዩ ዚካየድ። ኮንቩክስ ዘቕርቦ መደባት፤ ኤስኤፍኢ፡ ሰርቩክስን ናይ ዓበይቲ ትምህርትን።
ነቶም ክሳዕ 18 ዝዕድመኦም ሓደስቲ መጻእቲ ዝኾኑ ቆልዑ፡ ዕድል ናይ ቋንቋ መላለዪ ትምህርቲ ይወሃቦም እዩ። ናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃብ ዚኽእል፡ ነቲ ቋንቋ ዚዛረቡ እኹል ቍጽሪ ተመሃሮ ምስ ዚህሉ እዩ።
ኣብዚ ከባቢ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ ፍሪድሄምስ እውን ኣሎ። እቲ ቤትትምህርቲ ካብ ፖለቲካን ሃይማኖትን ናጻ እዩ። ዋና ናይቲ ቤት ትምህርቲ ማሕበር ፍሪድሄምስ ፎልክሀግስኩላ እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ስቫሎቭ ማእከል ጥዕናን ናይ ህዝባዊ ስኒ ሕክምናን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ሰበስልጣንን ትካላትን ኣብ ዚግበር ርክብ ተርጓማይ ናይ ምርካብ ተኽእሎ ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ሉንድ፡ ማልመን ሀልሲንቦርይን ኣብ ናይ በጺሕካ ምምላስ ርሕቀት ይርከቡ። ናብኡ ንምብጻሕ ብኣውቶቡስ ካብ ፍርቂ ሰዓት ንታሕቲ እዩ ዚወስድ፡ ስለዚ ከኣ ንስኻ ኮነ ስድራቤትካ ነቲ ኣብኡ ዘሎ ናይ ስራሕ ዕድላትን ነቲ ባህላዊ ህይወትን ክትጥቀመሉ ትኽእል።
ብዛዕባ ሰዓታት መበገስን መብጽሕና ኣብቲ ስኮነትራፊከን ተመልከት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ ባዕሉ እቲ ኮምዩን እዩ። እቲ ናይ ከባቢ ቁጠባዊ ህይወት ብቐንዱ ንእሽቶን መጠነኛን ዋኒናት ዝጠርነፈ እዩ።


text:
ንቖልዑን መንእሰያትን ምክንኻን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ወለድን ካልኦት መጒዚታትን፣ ኣብ ውላዶም ሓላፍነት ኣሎዎም። ካብ ሕብረተሰብ ዝርከብ ሓገዝ'ውን ኣሎ። ኣብ ሽወደን፣ ኲላቶም ቆልዑን መንእሰያትን፣ መሰል ተሳትፎ ኣብ መውዓሊ ህጻናት፡ ትምህርትን ጥዕናዊ ክንክንን ኣሎዎም።
ስእሊ፡ ዮነር
ዝበዝሑ ወለዲ፡ ቆልዓ ቅድሚ ምውላዱ (ኣብ እዋን ጥንሲ)፣ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ኣዴታት (mödrahälsovården, MVC)፣ ብጽሖታትን ጥቡቕ ርክባትን ይገብሩ። ቆልዓ ተወሊዱ እናዓበየ ኣብ ዝኸደሉ እዋን ከኣ፡ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ህጻናት (barnhälsovården)፣ ተመሳሳሊ ርክብ ይህሉዎም። ኣብዚ ክፍሊ ጥዕና'ዚ፡ ዝተማህራ መሕረስቲ፡ ኣለይቲ ሕሙማንን ሓካይምን ይሰርሑ። ናብዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ክፍልታት'ዚ እትገብሩዎ ምብጻሕ፣ ገንዘብ ኣይክፈሎን'ዩ።
ክሊኒክ ሓራሳት(Mödravårdscentralen, MVC)
ክሊኒክ ሓራሳት (MVC)፣ ብተወሳኺ ንነፍሰ ጾራት ይቕበል። ነፍሰ ጾራት፣ ጥዕነአንን ጥዕና ዕሸለንን ንምቊጽጻር፣ ኣብ ምሉእ ግዜ ጥንሰን፡ ብተኸታታሊ ናብ ክሊኒክ ሓራሳት ይመላለሳ። እተን መሕረስቲ፣ ነታ ነፍሰ ጾር፣ ይመዝናኣ፣ ይዕቅናኣ፣ ብዛዕባ ጥንስን ሕርስን ይዘራረባኣን ይማኸራኣን። ሓፈሻዊ ሕቶታት ናይ'ቶም ወለዲ ድማ ይምልሳ።
ኣብቲ ብዛዕባ ጥንሲ፡ ሕርስን ቆልዓ ምጥባውን ሓበሬታ ዝውሃበሉ ኣኼባታት ምስታፍ ይክኣል እዩ። ኣቦ ናይቲ ዝውለድ ህጻን፣ ምስ ሰበይቱ ወይ'ውን ምስ መናብርቱ፣ ኣብ ብጽሖን ርክባትን ክሳተፍ ምርኣይ ልሙድ'ዩ። ኣቦ ናይቲ ዝውለድ ህጻን፣ ኣብ እዋን ሕርሲ፣ ኣብ ጎድኒ ሰበይቱ ወይ'ውን መናብርቱ ደው ኢሉ ምርኣይ'ውን ልሙድ'ዩ።
ክሊኒክ ቆልዑ (Barnavårdscentralen, BVC)
ክሊኒክ ቆልዑ (BVC)፣ ንወለዲ ይሕግዝን፡ ንጥዕናን ምዕባለን ናይ ቆልዓ ከኣ ይከታተልን። ንውላድኩም ብጽቡቕ ኣገባብ ንምክንኻን ዝሕግዘኩም ምኽርታት'ውን ይህበኩም። ኣብ ክሊኒክ ቆልዑ (BVC)፣ ንዕቤት ቆልዑ፡ ምጥባው፡ ንመግብን ሕማማትን ዝምልከቱ ምኽርታት ክትረኽቡ ትኽእሉ። ሓራሳት፣ ገዛ ምስ ተመልሳ፡ ምስ ክሊኒክ ህጻናት ፈላሚ ርክብ ንኽገብራ ክውከሳኦም ይኽእላ እየን። እቲ በዂሪ ርክብ፡ ስሕት ኢሉ ኣብ ገዛ'ታ ሓራስ ይካየድ'ዩ። ኣብቲ ርክብ፡ እታ ነርስ፣ ብዛዕባ ክሊኒክ ቆልዑ ሓበሬታ ትህብን ነቲ ቖልዓ ኸኣ፣ ጥዕንኡ ከመይ ከም ዘሎ ቁጽጽር ትገብርን። እቲ ዕሸል፣ ከኣ ብሓኪም ይምርመር። እታ ናይ መጀመርታ ናብ ክሊኒክ ህጻናት እትግበር ብጽሖ፡ ዕሸል ካብ 6-8 ሳምታት ምስ ኣቚጸረ እያ ትካየድ። ብድሕሪ'ዚ ክሳዕ እቲ ቆልዓ ትምህርቲ ዝጅምር፣ ብዙሕ ብጽሖታት ይካየድ።
ክሊኒክ ቈልዑ (BVC)፡ ኲላቶም ወለዲ፣ ደቆም ከኽትቡ ይዕድሞም። ኣብ ሽወደን ኣንጻር 9 ዝተፈላለዩ ሕማማት ዝቐንዐ ስሩዕ ናይ ክታበት መደብ ኣሎ። ገለ ካብ'ዞም ሕማማት'ዚኣቶም ንምጥቃስ፡ ፖልዮ፡ ትኽትኽታ፡ ዲፍተርያ፡ ቲታኑስ፡ ንፍዮ፡ ጽግዕ ሩቤላን ይርከቡዎም። ዕላማ ናይዚ ክታበት'ዚ ከኣ፡ ንህጻናት፣ ድሕነት ንምሃብን እቲ ሕማም ከይላባዕ ንምቊጽጻርን እዩ።
ሓለዋ ጥዕና ቤት ትምህርቲ (Skolhälsovård)
ኲላቶም ህጻናት፣ ትምህርቲ ክጅምሩ ከለዉ፣ ጒዳይ ጥዕናኦም ንምክትታል ናብቲ ሓለዋ ጥዕና ናይቲ ቤት ትምህርቲ ይኸዱ።
ኲላቶም ኣብ መውዓሊ ህጻናት፡ መባእታ ቤት ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርትን ዝምሃሩ ተምሃሮ፣ ናብ ሓለዋ ጥዕና ናይ ቤት ትምህርቶም (Skolhälsovård) ከይዶም ክንክን ክረኽቡ መሰል ኣሎዎም።
ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ዝምሃሩ ተምሃሮ፣ 3 ግዜ ኣብ ዓመት፡ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዝምሃሩ ድማ፣ 1 ግዜኣብ ዓመት፣ ክምርመሩ ኣለዎም። እቲ ምርመራ፣ ነዚ ዝስዕብ ይጥርንፍ። ዘተ ጥዕና፡ ምቁጽጻር ቁመት፡ ክብደት፡ ምርኣይን ሕቖን። ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ንምዕባለ ጥዕና ተምሃሮ ኣብ ምክትታል ዝተሓጋገዙ ሰራሕተኛታት ኣለዉ። ንሳቶም ከኣ፣ ኣማኸርቲ (kuratorer)፡ ነርሳት ቤት ትምህርቲ (skolsköterskor)፡ ዳይረክተራት (rektorer)፡ ፍሉያት ኪኢላታት ፔዳጎጅን (specialpedagoger) መምህራንን እዮም።
ኩላተን ኣብ ሓምሻይ ወይ ሻድሻይ ክፍሊ ዝምሃራ ኣዋልድ፡ ኣንጻር ናይቲ ብኣሕጽሮተ ቓል 'ሆፒቪ (HPV)' ተባሂሉ ዝፍለጥ፣ ብጾታዊ ርክብን ብኻልኦት ቫይረሳትን ዝምሓላለፍ ሕማም፣ ብናጻ ንክኽተባ ዕድመ ይግበረለን። እዚ ክታበት'ዚ፡ ናይ ክሳድ ማህጸን መንሽሮ፡ ኮንዲሎምን ኣብ ክሳድ ማህጸን ከጋጥም ንዝኽእል ምልውዋጣት ናይ ዋህዮታትን ንምክልኻል ተባሂሉ እዩ ዝውሃብ።
ስእሊ፡ ካለ ብረድበርይ፣ ከተማ ዮተቦርይ
ኣብታ እትነብረላ ሓዳስ ሃገር፣ ወላዲ ምዃን
ናብ ሓንቲ ሓዳስ ሃገር ምምጻእ፡ ንበጽሕታትን ቆልዑን ዓቢ ለውጢ የኸትል እዩ። ገለ ገለ እዋን፡ ቆልዑ ካብ ኣባጽሕ ንላዕሊ፡ ኣብ ሓድሽ ሕብረተሰብ ብቐሊሉ ይጽምበሩ። ስለዝኾነ ኸኣ፡ እቶም ኣባጽሕ፣ ምስቲ ሕብረተሰብ ንኽራኸቡ ኣብ ደቆም ይምርኮሱ። እዚ ኸኣ፣ ኣብቲ ስድራቤት፣ ምቅይያራት ናይ ተራ ከስዕብን ንቖልዑ ኸኣ ከቢድ ሓላፍነት ከሰክሞምን ይኽእል። ወለዲ፣ ምስ መውዓሊ ህጻናት፡ ቤት ትምህርቲ፡ መንግስታዊ ትካላት ወይ'ውን ሕክምና፣ ኣብ ዝራኸቡሉ እዋን፡ ንደቆም ከም ተርጎምቲ ክጥቆሙሎም የብሎምን።
ስለዝኾነ ኸኣ፡ ወለዲ ብዛዕባ'ቲ ተጸምቢረሞ ዘለዉ ሕብረተሰብ ሓበሬታ ክረኽቡ ኣለዎም። ብዘይካ'ዚ፣ እቲ ደቆም ተጸምቢረሞ ዘለዉ ሓድሽ ኩነታት'ውን፣ ኣካሎም ምዃኑ ክፈልጡ ይግባእ። እዚ ምስ ዝገብሩ ኸኣ፡ ጽኑዓትን ንጹራትን ኮይኖም፣ ንደቆም፣ ርጉእ ሃዋሁው ክፈጥሩ ይበቕዑ። ወለዲ፡ ንባህልን ልምድን ናይቲ ሓድሽ ሕብረተሰብ መረዳእታ ምስ ዘሕድሩን፡ ምስ ባህሎምን መንነቶምን ዝመሳሰልን ዝፈላለን ነገራት ክላለዩ ምስ ዝኽእሉ፡ ደቆም ርጉእ ህይወት ክህሉዎም ይኽእል። ብዙሓት ጉባዝያታት፣ ነብሶም ካብ ወለዶም ናጻ ክገብሩዋ ይጅምሩ። ኩሉ ባዕላቶም ክገብሩዎ ክጅምሩ ይደልዩ። ነቲ ናይ በጽሒ ህይወት ድማ ይዳለዉሉ። ኣብዚ ናይ ዕቤት መገሻ'ዚ፣ ወለዲ፣ ንውላዶም ክሕግዙዎ ይግባእ። ንውላድኩም ደረት ክትገብሩሉ ክትፍትኑ ከለኹም፣ ሚዛናውነት ይሃልኹም። እቲ ውላድ ድማ፣ ኣብታ ሓዳስ ሃገር ከመይ ኢሉ ክዓቢ ከም ዘለዎ ክፈልጥ ይግባእ።
ፍቕርን ዝምድናታትን፡
ፍቕርን ዝምድናታትን ብኸመይ ይትርጎሙ፣ ካብ ሕብረተሰብ ናብ ሕብረተሰብ ክፈላለ ይኽእል። እቲ ኣረዳድኣ፣ ኣብ ባህርያት ናይ ሰብ'ውን ክምርኮስ ይኽእል'ዩ። ኣብ ሽወደን፡ ምስ እትፈትዎ ሰብ ከይተመርዓኻን ከይወለድካን ብሓንሳብ ምቕማጥ ከም ልሙድ እዩ ዝውሰድ። ሓደ ዂሉ ዝሰማማዓሉ ነገር እንተሃልዩ ኸኣ፡ መንእሰያት ኣብ መስርሕ ዕብየቶም፡ ፍቕሪ፡ ዝምድናታትን ጾታዊ መንነቶምን ባዕሎም ክድህስሱ ምግዳፍ፣ ከም ኣካል መስርሕ ዕድመ ዝጠልቦ ገስጋስ ጌርካ እዩ ዝውሰድ። መብዛሕትኦም መንእሰያት ክዓብዩ ኸለዉ፣ ምስ ሓደ ወይ ምስ ሓንቲ ወይ'ውን ካብኡ ንላዕሊ ፍቕራዊ ዝምድናታት ይምስርቱ።
ስእሊ: Colourbox
ንቖልዑ ምዕማጽ ክልኩል እዩ።
ኣብ ሕጊ ሽወደን፡ 'ሕገ-ወለዲ (föräldrabalken)' ዝብሃል ምዕራፍ ኣሎ። ብመሰረት ሕገ-ወለዲ፡ ቆልዑ፡ ናይ ሕክምናን ክንክንን፡ ናይ ቅሳነትን ግቡእ ኣተዓባብያን መሰል ኣሎዎም። ገለ ክፋል ናይዚ ሕጊ'ዚ፡ 'ሕገ ጸረ-ማህረምቲ (anti-agalagen)' ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኮይኑ፡ ኣብ ሽወደን፣ ካብ 1979 ዓ.ም. ኣትሒዙ ዝጸንሐን ዘሎን ሕጊ'ዩ። 'ኣጋ' ዝብል ቃል ጥንታዊ ናይ ሽወደን ቃል ኮይኑ፡ ትርጉሙ ኸኣ፡ "ክትእርም ኢልካ ውላድካ ምቕጻዕ" ማለት እዩ። ላህመት ናይዚ ሕጊ'ዚ፡ 'ኣንጻር ቆልዑ፣ ኣካላዊ ወይ'ውን ሰነ ኣእምሮኣዊ ዓመጽ ምጥቃም ክልኩል'ዩ' ዝብል እዩ። ኣካላዊ ጎንጺ፡ ኣብ ኣካል ዝወርድ ኲሉ ዓይነት ጎንጽታት የጠቓልል። ፈኲስ ማህረምቲ፡ ጸጒሪ ምምንጫጭ ወይ ምቕንጣው'ውን ከይተረፈ ምስ ኣካላዊ ዓመጽ'ዩ ዝቑጸር።
ንቖልዑ ካብ ሓደጋ ከተድሕን: ንኣብነት ካብ ርሱን እቶን፡ ካብ ክፉት መስኮት ወይ ካልእ ንቖልዑ ክጎድእ ዝኽእል ነገር ክትኣልዮም ኢልካ ምንዝዕ ኣቢልካ ክትስሕቦም ትኽእል ኢኻ።
ስነ ኣእምሮኣዊ ዓመጽ ማለት ከኣ፣ ኣብ ልዕሊ ሰብ ዝወርድ ኲሉ ዓይነት ምፍርራሕ፡ ምጒብዕባዕ፡ ምቁጽጻር ወይ ምዕጻው ማለት'ዩ። ስነ ኣእምሮኣዊ ዓመጽ፣ ልክዕ ከም ኣካላዊ ዓመጽ፡ ናይቲ ቆልዓ ርእሰ ክብርን ምዕባለን ክጎድኦ ይኽእል'ዩ።
ስእሊ: Colourbox
ኣብ ሽወደን፣ ኣብ ኣተዓባብያ ቆልዑ ዘሎ ኣረኣእያ፡
ንዝበዝሑ ወለዲ፡ ፍቕሪ ውላድ፣ እቲ ኣውራ ዘገድስ ነገር'ዩ። ኲላቶም ቆልዑ፡ ወለድን ኣባጽሕን ክህልውዎም ኣድላዪ እዩ። እቶም ዝኣኸሉ፡ ንቖልዑ፡ መምርሕን፡ መተባብዕን ክህቡዎምን ከፍቅሩዎምን ኣለዎም። ኣባጽሕ ንቖልዑ፡ ደረት'ውን ክገብሩሎም ኣለዎም። ንሓደ ቖልዓ፡ ኣተዓባብያኡ፣ ኣብ ርእሰ ተኣማንነቱን ኣብ ርእሰ ክብሩን፣ ዓቢ ኣገዳስነት ኣሎዎ። ዘተኣማምን መዕበያ ዘሎዎም ቆልዑ፡ ትምህርቲ፡ ቅልል ይብለሎም፡ ምስ ዓበዩ'ውን ኣብ ናብራ ኣይጽገሙን።
ኣብ ሽወደን፣ ኣብ ኣተዓባብያ ቆልዑ ዘሎ ኣረኣእያ፣ ኣብ ውሽጢ'ዚ 100 ዓመታት፣ ለውጢ ኣርእዩ'ዩ። ኣብ መጀመርታ 20 ክፍለ ዘመን፣ ወለዲ ሕይል ዝበሉን ደቆም ክእዘዙዎም ዝደልዩን እዮም ነይሮም። ኣካላዊ መቕጻዕቲ ማለት 'ኣጋ' ድማ፡ ብብዙሓት፣ ከም ኣካል ናይ ጽቡቕ መዕበያ ኮይኑ ይረአ ነይሩ።
ኣብ 1950ታት ከምኡ'ውን ኣብ1960ታት፡ እዚ ዓይነት ኣረኣእያታት'ዚ ክብዳህ ጀሚሩ። ብዙሓት፡ ኣብ ኣተዓባብያ ቆልዑ ዘሎዎም ኣረኣእያታት ክልውጡዎ ጀሚሮም። ብዛዕባ ክብሪ ዝሓዘለ ናይ ህጻናት ኣተዓባብያ ክዝረብ ጀሚሩ። እንተኾነ ግን፡ እቲ ንውላድካ ክትእርሞ ኢልካ ምህራም ኣይተረፈን ነይሩ።
ኣብ 1970ታት፣ እቲ ደሞክራስያዊ ኣገባብ ኣተዓባብያ ክመጽእ ጀሚሩ። ዕላማኡ ድማ፣ ቆልዑ፣ ባዕላቶም ክሓስቡ ንኽጅምሩ፣ ሓላፍነቶም ንኽወስዱን ርእሰ ተኣማንነት ንኽህሉዎምን እዩ።
ማሕበራዊ ኣገልግሎት (Socialtjänsten)
ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት (Socialtjänsten)፡ ቆልዑ፣ ኣብ ትሕቲ ርጉእ ሃዋሁው፣ ምዩቕ ከይበሉ ምእንቲ ክዓብዩ፣ ብዝተፈላለየ መንገድታት ዝከኣሎ ጻዕርታት ይገብር። ቆልዑ ዝግበኦም ምእላይን ቅሳነትን ክረኽቡ፣ ናይ ወለዲ ሓላፍነት እዩ። ኣድላዪ ምስ ዝኸውን፣ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፣ ንወለዲ፡ ኣብ መስርሕ ናይ ወላዲ ዕማሞም ክድግፎም ይኽእል እዩ። ኣብ ናይ ወላዲ ዕማምካ፣ ደገፍ ምሕታት ማለት፣ ከም ወላዲ ሓላፍነት ናይ ምውሳድ ድሉውነትካ ዘርኢ እዩ። እቶም ብኣግኡ ደገፍ ዝሓቱ ወለዲ፡ ንደቆም፣ ኣብ መጻኢ ህይወቶም ካብ ከጋጥሞም ዝኽእል ሽግር የናግፉዎም።
ኲነታት ቆልዓ ናብ ሓደገኛ ኣንፈት ገጹ ምስ ዝኸይድ፡ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፣ ምስ ስድራቤትን ካልኦት ኣባጽሕን ብሓባር ብምዃን፣ ነቲ ሓደገኛ ኣንፈት ብዝተኻእለ መጠን፣ ናብ ንቡር ክመልሱዎ ይፍትኑ። እዚ ኸኣ፡ ንኹነታት ናይቲ ቖልዓ፣ ንምምችቻእ ዝዓለመ እዩ። ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፣ ነቶም ኣብ ክሊ ስድራቤት ዝኽሰቱ ሽግራት ንምፍታሕ ዘኽእሎ እኹል ዓቕሚ ኣሎዎ። ገለ ካብቲ ሽግራት ንኣብነት፡ ኣብ ገዛ ባእሲ ምስ ዝበዝሕ፡ ኲነታት ጥዕናኦም ዘተሓሳስቦምን ንደቆም ከይጸልዎም ዝፈርሁን ወለዲ፡ ተነጽሎ ዝስምዖም ቆልዑ፡ ግዳይ ዓመጽ፡ ምፍርራሕ፡ ምጭናቕን ዘለፋን ዝኾኑ ቖልዑ፡ ገበን ዝፍጽሙ፡ ኣልኮላዊ መስተ ዝሰትዩ ወይ'ውን ልምዲ ሓሽሽ ዘሎዎም ቆልዑ፣ ወይ'ውን ምስ ወልፍታት ዘሎዎም ወለዲ ዝቕመጡ ቆልዑ፡ ክጥቀሱ ይኽእሉ።
ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፣ ንሕማቕ ኣተሓሕዛ ቆልዓ ዝምልከት ናይ ስክፍታ ጥርዓን ወይ ሓበሬታ ክመጽኦ ይኽእል እዩ። ከምዚ ዓይነት'ዚ ሓበሬታ፣ ንኣብነት ካብ መምህር፡ ዳይረክተር፡ ፖሊስ ወይ'ውን ሰራሕተኛታት ሕክምና ክመጽኦ ይኽእል'ዩ። እዞም ዝተጠቕሱ ኣካላት'ዚኣቶም፣ ዘሰክፎም ኩነታት ናይ ቆልዑ ምስ ዝዕዘቡ፣ ንቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክሕብሩ ግዴታ ኣለዎም። ብዘይካ'ዞም ዝተጠቕሱ ኣካላት፡ ካልእ ሰብ'ውን፣ ብገለ ምኽንያት ምስ ወለዲ ናይ ሓደ ቖልዓ ድሕሪ ምርኻብ፣ ዘሰክፍ ኩነታት ምስ ዝርኢ'ውን ክሕብር ይኽእል እዩ። ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፣ ሓበሬታ ምስ መጽኦ፣ እቲ ግዳይ ዝኾነ ቖልዓ ቅልጡፍ መዕቆቢ የድልዮ ድዩ ወይስ ኣይፋሉን፣ ብቕልጡፍ ገምጋም ይገብር። እቲ ቖልዓን ስድራቤቱን፣ እንታይ ዓይነት ደገፍ ክግበረሎም ኣለዎ ንምንጻር፡ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፣ ነቲ ዘጋጠመ ከጽንዖ ኣለዎዶ የብሉን ንዝብል ነገር'ውን ንጹር ውሳነ ክወስድ ኣለዎ። ኣብቲ ዝግበር ገምጋማዊ መጽናዕቲ'ቲ፣ ቆልዓን ስድራ ቤቱን ይሳተፉ እዮም።
እቲ ልሙድ ውጽኢት ናይዚ ገምጋማዊ መጽናዕቲ'ዚ ኸኣ፡ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ወለድን፡ ነቲ ቖልዓን ስድራቤቱን ዘድልዮም ደገፋት፣ ብንጹር ምውሳን እዩ። እቲ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዝህቦ ደገፍ፣ ወለዲ እንተላይ ክሳተፉዎን ድሉውነቶም ከረጋግጹሉን የድሊ።
ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ፍሉይ ጠባይ ናይቲ ቖልዓ ወይ 'ውን ኣብቲ ህጻን ዝነብረሉ ገዛ ዝሰፈነ ሃዋሁው መሰረት ገይሩ፡ 'ዕብየትን ጥዕናን ናይቲ ቖልዓ ክድቆስ ይኽእል'ዩ' ኣብ ዝብል መደምደምታ ምስ ዝበጽሕ ግን፡ እቲ ኣብዚ ጒዳይ'ዚ ተመርኲሱ ዘውጸኦ ናይ ደገፍ መደብ፣ ዋላ ወለዲ ይቃወሙዎ ከተግብሮ ይኽእል እዩ። እዚ ማለት፣ ንኣብነት፣ እቲ ህጻን ንሓጺር ወይ ንነዊሕ ግዜ ምስ ካልእ ስድራ ቤት (jourhem eller familjehem) ወይ'ውን ኣብ ማእከል ክንክን ትሕቲ ዕድመ (HVB) ከም ዝቕመጥ ክገብሩ ይኽእሉ።


text:
ኣብ ርእሲኡ ውን ዝወርደኒ ዝነበረ ጊፍዒ በቶም መሳቶይን ምዕባየይን መላገጺ ወይ ተለኣኣኻይ ናቶም ሰራሕተኛ ይገብሩኒ ነበሩ። ብፍርሒ ሪዒደ ኣብ ሕልሚ ድቃስ ለይተይ ከይተረፈ ብበትሪ ዝቅጥቁጡኑን ዘፈራሩሑንን ከምዘለዉ ብኣውያት ገዛ ክልተ ይገብራ………..
ኣደይ" ወደይ ፣ ተጸሊሉኒ ምበር" እቲ ኣነ ዝነግራ ወይ ከምዚ ገይሮምኒ ዝብላ ብምሒር ኣብ ስራሕ ምጽማዳ ከተርክበሉ ይረኣያ ኣይነበረን።
ጥርዓነይ ክሳብ ዘይሰምዐቶ፡ ዝኾንኩ ኮይነ ኣብ ሎለይ ንዝወርድ በደላት ናተይ ኢለ ተቀበልኩዎ። ከም ዕጫይ ዝበጽሓኒ ጎሲመዮ አስቅጥ። እቶም ዓዲ ውን ንወላዲተይ ብዝተፈላለየ ምኽንያት እንዳ ኣምጽኡ እዚ ዘይብሃል ክሲ የቕርቡላ ነበሩ። ዝሓልፈላን ብጉዳያ ዝግደስ ዝኾነ ይኹን ሰብ ኣይነበረን። ሓዎቦታተይ ሃፍታማትን ምሉኣት ስድራን'ዃ እንተኾኑ፡ ብጸገማትና ዝሕጎሱ፡ ብጥምየትና ስሕቁ'ዮም ዝነበሩ።
ብገለ ኣጋጣሚ ምስ "ምስእትስነፍ" ኩሉ ኣብ ልዕሌኻ እሸነልካ። መሬት ከም ዘነኣሰቶም ኣብ ዝባንካ ንኽረግጹ ድሕር ዘይብሉ ድማ’ዮም ዝነብሩ። ስለዝኾነ ኸኣ'ዩ እዚ ኣብ ልዕለይ ዝተፈጸመ። ልቢ ክሰኲዕ ምስ ጀመርኩ ብዛዕባ ኣቦይ ክሓታን ከጣቅን ዝፈተንኩ። ድሕሪ ግዜ ግን ምእንቲ ንናጽነት ሃገርን ንሓርነት ህዝቡን ዕሸል ንእስነቱ "ንመስዋእቲ" ከምዝወፈየ ፡ ንዓኣ ከም ጅግንነት እንዳ-ተሰመዓ ብሓበን ከተበስርነኒ ብምባል ኩሉ ጸወየትኒ። እንተ ነዓይ ግን ክልተ ሞት ኮይኑ" ድርብ ሓዘን ተሰምዓኒ። ተስፋይን ሕልምታተይን ኣብ ቅድሚ ዓይነይ ክሞቱ ተፈለጠኒ። ክኣርዮምን ክጭብጦምን ዓቅሚ ሰኣንኩ። ኣብራኸይ ዓጺፈ፡ መታልሐይ ብክልተ ኣእዳወይ ሒዘ ፡ ዋይይይ. .ኣይወለድ ተወሊደ " ብምባል ንነብሰይ ረጊመ ኣይጸገብኩዋን። ናጽነት ዉሉዱን ክብርቲ በዓልቲ ቤቱን ዘየውሓሰስ ንናጽነት ‘ዞም ጎሓላሉ ሓዎቦታተይን ዞም ዝሪኦም ዘለኹ ገፋዕተይን ክብል ሂወቱ ሂቡ! ብምባል ደጋጊመ ኣዳመጽኩላ።
እዚ ወዲ 10 ዓመት ኣብ ዝነበርኩሉ ግዜ ዩ ዝኸውን ዘሎ፡ ትምህርቲ ውን ሽዑ ጀመርኩ። ወላ ኣብ ትምህርቲ ዝርደኣንን ንፉዕን'ኳ እንተነበርኩ" ኩሉ ከምዘይምልከተኒ ርእሰተኣማንነተይ ኣጥፊአ፡ ደፊረ ነቲ ቅኑዕ መልሲ ይህብ ኣይነበርኩን። በቃ ብኹሉ ተወጺዐ ኩሉ ነገር ክወሃበንን ክንገረንን ደኣ'ምበር" ባዕለይ ዝገብሮ ዘሎኒ ኮይኑ ኣይተሰመዓንን ። መጻእየይ ተደፊኑ፡ መስሓቅን መጻወትን መታዕቢተይ ኮይነ ንድሕሪት ተደርበኹ። ትምህርቲ ውን መሊሱ ጭንቀት ወሰኸለይ ……. ክገድፎ ውን ወሰንኩ።
ብድሕሪ'ዚ መዕቆቢ ወይ ውን መዐንገሊ ኣይረኸብኩን። ኣብቲ ጎደናታት ብቁርን ጥሜትን ዳተገረፍኩ ዝሓሰብኩዎ እንተነበረ፡ በቃ ንቅድመይ ዝጸገመኒ ወይ ካብ ድሌተይ ዝኸልከለኒ፡ ወይሉኡ እትብል ጥራይ ነበረት፡ ከምኡ ውን ኮነ!
ሽፍትነት ክምሃሮ ግዜ ኣይወሰደለይን። ዝጀመርኩዎ ሜላ ስርቂ ጥርዚ ዓወት ሌባንነት ከብጽሓኒ ኪኢሉ። ቡኡ ኣቢለ ክነብር ውን በቓዕኩ፡ ተመሰለለይ ድማ። ኣይበላዕ ብላዕ ስርቂ ስርሐይ ኢለ ሓዝኩዎ። ጁባይ ከህጥር ከም ቋሕ-ሰም ኮነ። ጉብዝናይ ምስኡ ብቅጽበት ማዕበለ። ተሓዚ ዝሰኣነት ነፍሰይ ሽፍታን ዕዋላን ንክኸውን ብዘይ ትምህርቲ ሰይጣናዊ መንፈስ ሰረጸኒ።ንዝኣበየትኒ ጓል ብገንዘብ የስድዓ፡ ድሕሪ ምርኻበይ ግን ዳግማይ ክሪኣ ኣይደልይን። ሰብ ሰብ ኮይኑ ኣይስመዓንን። ዝኣዘዝኩዎም ዝገብሩ ናተይ ዓሳክር ብገንዘበይ ኣጥረኹ። ኣብ ኣስመራ ጻዕዳ ክንደይ ሚስጢር ዘይትሓቊፊ" ጌና ብዙሕ ጉዕዞ ስለዘሎኒ" ሓደራኺ ሾተይ ክሳብ ዘመዝግብ ፡ ንንፋስ ኣይትሃብኒ ክብል ንፈጣሪ ረሲዐ፡ ርክበይን ጸሎተይን ምስቲ ጎደናታት ሽፍትነት ኮነ ። ብዘይ ጓል ኣይሓድርን፡ ኣይውዕልን ውን ክብል ጀሚረ። እቶም ብገንዘብ ናብ ድላየይ ዘብሎም ዓስከረይ ዝኣዘዝኩዎም ንኸምጽኡለይ ዱሉዋት ዮም። ተዘይኮኑ ንጭካነይ ኣብተን ዝሕዝወን ደቀንስትዮ የሪኦም ነበርኩ። ኩለን ባራት ኣስመራ ልክዕ ከም ካንዳፊ ብሚስጢር ክፈርሃኒ ጀመራ። ሓይሊ ጭካነ ብምርኣይን ብገንዘብን ዝበልኩወን ንኽገብራ ድሕር ኣይብላን። ክሰቲ እንከለኹ እቶም ዘሳቅዩኒ ናይ ግዜ ቁልዕነተይ እቲ ጨካም ህዝብን መታዕቢተይን ቅጅል ይብሉኒ፡ ‘ንዓዲ ኪድ ሕነኻ ፍደ’ ዝብል ትእዛዝ ውን ንእለቱ ብተደጋጋሚ እናመጸ ይርብሸኒ ነበረ።
ኣይጸንሓኩን ከኣ ንዓዲ ብምውራድ ጽኑዕ ናይ ስለያ ስራሕ ድሕሪ ምክያደይ ፡ በብሓደ ከጽንቶም ጀመርኩ። ሰለስተ መንእሰያት ብሕክምናዊ ክንክን ክሓውዩ እንከለዉ እቲ ቀንዲ ጫካን ጠንቂ ዘርጊ ሂወተይ ዝነበረ" ግን ክቀትሎ ተገዲደ። ዝጥቀመሉ ሜላ ወይ ስልቲ ሕጂ ክገልጾ ኣይደልይን። ንባዕለይ ካበይ ተማሂረዮ ጠቅላላ የሰንብደኒ'ዩ። ድሕሪ ነቲ ዘሳቅየኒ ዝነበረ ምቅታለይ" ኣብ 2009 ንስደት ኣምርሓኩ። ኣብ ሊብያ እቲ ቐንዲ ስርሐይ ሰብ ምስቃይን ምግፋዕን ኮነ። ስሚዒተይ ዘየርወኹላ ጓለንስተይቲ በቲ ዝነበርኩዎ ካምፕ ትሓልፍ ኣይነበረትን። ገለገለ እዋን ግን ሰብኣውነት ይስመዓኒ ነበረ። ብዝያዳ ጡኑሳትን ህጻናትን ክሪኢ እንከለኹ" ነታ ነዓይ ንምዕባይ ላዕልን ታሕትን እትብል ርህርህቲ ወላዲተይ እዝክር ነበርኩ። ኣብዚ ግዜ'ዚ ሓንቲ ካብተን ደቀንስትዮ፡ ሉዋም ዝስማ ቴሌፎን ክትድዉል ናብታ ንእሽቶ ክፍሊ ብምእታው ከምዚ ክትብል ምኽራ ለገሰትለይ፡ ንስኻ ብሩህ መጻኢ እንዳተጸበየካ ሰብ ተሳቂ ‘ሎኻ ። መንእሰይ እንዲኻ "ናይ ኣጉባዝ ሕሰብ። ዓለም ኣበይ በጺሓ ኣላ! ግን ከኣ ፈቲኻ ኣይኮንካን'ኮ መስለኒ፡ ዓቅሚ ገንዘብ ተኾይኑ ኣነ ጓል ሩኹባት ‘የ፡ ዝበልኩዎም ክሰዱለይ ስለዝኽእሉ፡ ምሳና ነዓናይ ግደፎ ስምስርና፡ ኣንፈት ስድራኻን መጻኢኻን ግበር። ምስ በለትኒ" ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ዝን ምባለይ" ገንዘብ ሲ ቀደም’ዩ ሓርቢቱኒ ነይሩ፡ እዚ ‘ዃ ሰብ እንከለኹ ብነኪ ሰብ ዝጨከንኩ።
ሰብኣውነት ዝተስምዓ ልዋም፡ ናብ ንቡር ሂወተይ ንምምላስ ከም ዓቢ ፕሮጀክት ተተሓዘቶ። ከተረድኣኒ ግዜ ኣይወሰደላን። ከም ስዉር ሞሎኮት መንፈሳዊ ኣምልኾ፡ ኣብ ዉሽጠይ ክትሰርጽ ደቃይቅ ውን ኣይወሰደትን። ካብቲ ናይ ሰይጣናዊ ስራሕ ብሓይሊ ጥበባን ልቦንኣን ቅንዕንኣን ኣውጺኣ ፡ ለውሃትን ድንጋጸን ለጊሳ ሓዲሽ ሂወት ዘሪኣ፡ ኣብ ሃገረ ስዊዝ ኣዕቁባትኒ ትርከብ። ኣብቲ ዉልዶ ዕድመይ ክምሃረሉን ክዕምብበሉን ዝግበኣኒ፡ ንፍርቂ ዕድመይ ኣብ ጨምለቅለቅ ምሕላፈይ፡ "ኣይትወለድ " ኢለ ዝጀመርኩዋ ቃል ነዓይ ዝተደርሰት ኮይኑ እንዳተሰመዓኒ፡ ፍቅሪ ወላዲተይን ቤተሰበይን ሃገረይን ኩቡር ባህሊ ዝሓዘለ ሕብረተሰበይን ሲኢነን ተሓሪመን’የ።
ብተኽሉ ተስፋገርጊሽ
01-10-2019
ኤዲተር:- ዲናር ‘DON’ ሕሩይ


text:
ኣብ ሽወደን ዝመደበሮም ሲቪላዊ ማሕበራትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ግዱሳት ዜጋታትን ብዝቖመ ሽወደናዊ ኤርትራዊ ሓባራዊ ጽላል ብዝተባህለ ማሕበር ዕስራ ዓመት ዘቁጸረ መሬታዊ ነጻነት ኤርትራ ነጻነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ዝጸነሐን ዘሎን 20ዓመታት ናይ ዉርደትን መከራን መዋእል ንምዝካር፡ ከምኡ እዉን ኣቓልቦ ሕዝብን መንግስትን ሽወደንን ብኡ ኣቢልካ እዉን ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ጎድኒ ሕዝቢ ኤርትራ ደዉ ብምባል ጸቕጢ ኣብ ልዕሊ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ከዛይዱ ዝጽዉዕ ሰለማዊ ሰልፊ ብምድላዉ ብድሙቕ ኣገባብ ሎሚ 18 ግንቦት ኣማስይኡ ኣብ ኣፍደገ ሃገራዊ ባይቶ ሽወደን ተኻይዱ፡፡
ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ኤርትራዉያን ማሕበረሰብ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ጸቕጡ ከዛይድ ዝጽውዕ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ሽወደን ዝመደበሮም ሲቪላዊ ማሕበራትን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ግዱሳት ዜጋታትን ብዝቖመ ሽወደናዊ ኤርትራዊ ሓባራዊ ጽላል ብዝተባህለ ማሕበር ዕስራ ዓመት ዘቁጸረ መሬታዊ ነጻነት ኤርትራ ነጻነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ዝጸነሐን
ን ቀዳም ዕለት 21 ግንቦት 2011 ኣብ ሎንዶን ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ክካየድ ምዃኑ እንዳሓበርና ፣ ኹሉ ኤርትራዊ ፈታው ሰላምን ደላይ ዲሞክራሲያዊ ለውጥን ክካፈሎ ጻዊዒት ነቅርብ ።
Eritrean refugee solidarity for change
Enough!! Enough!!
No more dictatorship in Eritrea!!
We are innocent Eritrean political refugees!!
We call for the full-fledged implementation of the UN sanctions over the Isayyas regime!!
Eritrean refugee solidarity for change
Enough!! Enough!!
No more dictatorship in Eritrea!!
We are innocent Eritrean political refugees!!
We call for the full-fledged implementation of the UN sanctions over the Isayyas regime!!
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓርሽን ተዓቝቦም ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ልዕሊ 17000 በቲ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጠመ ልዕሊ 400 ኤርትራዊ ትንፋስ ዘህለቐ ትራጀዲ ዝተሰምዖም
ብዕለት 18 ምያዝያ ኣብ ሳንፍራንሲኮ፡ ካብ ቀረባን ርሑቕን ከተማታት ካሊፎርንያ ዝመጹ ተቓወምቲ ዜጋታት ዝተሓወስዎ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ስርዓት ውልቀ-መላኺ ተኻይዱ። ኣብዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ዝወዓለ ዜጋ ብዕድመ ይኹን ብብሄራዊ መልክዑ ዝተዛነቐ ብምንባሩ፡ ምዉቕ መንፈስ ሃገራውነትን ሓደነትን ዘንጸባርቕ ሃዋሁው ክፈጥር ክኢሉ። ካብ ናይ ቀደም ሰላማዊ ሰልፍታት ዝያዳ ብርክት ዝበላ ደቀ-ኣንስትዮ እውን ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣማዕሪገንኦ ውዒለን።
ኤርትራውያን ካናዳውያን ተቐማጦ ቶረንቶን ከባቢኣን ሎሚ መዓልቲ ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ባይቶ ኦንታርዮ ብምስላፍ፡ ጉዳይ ናይቶም ብ22 መጋቢት ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ 400 ኤርትራውያን ክጽናዕ ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ብዓርቢ ዕለት 25 መጋቢት 2011 ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲ ኤርትራ ሎንዶን ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ኩሉ ከተማታት ዓዲ እንግሊዝ ፣ፖለቲካውያን ውድባትን ፣ ቤርጌሳውያን ማሕበራትን ፣ ምንቅስቃስ ኤርትራዊ መንእሰይ ንለውጢ ፣ ደቀንስትዮን ፣መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ከምኡውን ግዱሳት ውልቀሰባትን ዝተሳተፍዎ ዕውት ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ ።
ንኹሉኹም ኣብ ስደት እትርከቡ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያት ኤርትራ፡
ኣብ ጀኔቫ ስዊዘርላንድ፡ ኣብ ቅድሚ ኣብያተ ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምኡ ‘ውን ኣብ ለንደን ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝርከብ ፊት ኤምባሲ ስርዓት ህግደፍን ብዓይነቱ፡ ተሳታፍነቱን ናይ ተቓውሞ መንፈሱን ፍሉይ ዝኾነ ንውድቀት ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዝጽውዕ ውዕዉዕ ዘላማዊ ሰልፊ ይካየድ ኣሎ።
ካብ ርሑቕን ቀረባን ከባቢታት ኦስሎ፡ ነርወይ ዝመጽኡ ግዱሳት ኤርትራውያን፡ ነቶ ኣብ ዝተፈላለያ ከባቢታት ሰሜን ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ሊብያን ሲናይን ሕሱም ግፍዕታት ዝወርዶም ዘሎ ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት ንምርዳእን ጉዳዮም ንዓለም ንምቅላሕን ዝዕላምኡ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
እቶም ብማኪና እትመጹ፣
ሀ፡ ካብ መጨረሻ ኣውቶባን “autoban” ኣብ ክንዲ ናብ ኤርፖርት ዘዎጽእ ትወስዱ: ንጀነቭ ላክ “Genève Lac” ዝብል ተከቲልኩም: ኣብ ካልኤይቲ ሴማ-ፎሮ (ናት ትራፊክ መብራህቲ) ን የማን ወጺእኩም ፓርኪን “Parking “ ኣብ ምርካባ ጀምሩ።
መጸዋዕታ ንኤርትራዊያን ዜጋታት ብዘይ ጾታን ዕድመን ፍልልይ ነዚ ታሪኻዊ መጸዋዕታ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ሳን ፍራንሲስኮ ንዕለት 18/4/2011 ዝጽዋዕ ዘሎ ነቲ ድምጹ ከይ ስማዕ ተዓቢሱ ዘሎ ጭኩን ህዝብና ድምጹ ከነስምዓሉ
ኤርትራውያን ተቐማጦ ስዊስን፣ ጀርመንን፣ ጣልያንን፣ ፈረንሳን፣ከምኡ’ውን ካልኦት ፈተውቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ኣፍ ደገ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንዕለት 25.03.2011 ሰላማዊ ሰልፊ ክገብሩ ምኻኖም ክንሕበር ንፈቱ።
መጸዋዕታ ንሰለማዊ ሰልፊ ፡ንኩሉ ጉዱስ ኤረትራዊ፣ ነዞም አብ ሲናይ ሊብያን ሰሃራን፣ አብ ከቢድ ናይ ሂወት ሐደጋ ወዲቆም ዘለዉ ኤረትራውያን፣ ዝምልከት ሰለማዊ ሰልፊ፣ አብ ኖርወይ ኦስሎ፣ ንዕለት 17 .3.2011 ሰዓት 16:30-18:30 አብ ቂዲሚት Stortinget.
ብቀዳም ዕለት 19/02/2011 ኣብ ከተማ ሸፊልድ ብተቐማጦ እታ ከተማ ዝተወደበን ዝተጸውዐን ዕዉት ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር እቲ ብዕሱብ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዝተጸውዐ ኣኼባ ተኻይዱ ነይሩ። እንተኾነ ግን ብመንጽር ካብ ሞንጎ ልዕሊ 1200 ተቐማጦ እታ ከተማ ክርአ ከሎ ሒደት ዚተሳተፍዎ ኣኼባ ኢዩ ኣካይዱ።
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኩሉኹም ኤርትራውያን ተቐማጦ ሽወደን ኣብዚ ተጸዊዑ ዘሎ ሰለማዊ ሰልፊ ምእንቲ ፍትሕን ዲሞክራሲን ሰብኣዊ መሰልን ኣብ ዓድና/ኤርትራ/ ክነግስን ክኸብርን ሓቢርኩም ምሳና ክትሳተፉ ብክብሪ ትዕደሙ።
ሰልፍና ሰ.ደ.ህ.ኤ ዕላዊ መርበብ ሓበሬታኡ ማሕታ ዶት ኔት (mahta.net) ብዝብል ስያሜ ጀሚሩ ስለ ዘሎ፡ ንምክትታሉ ኣብዚ ጠውቑ። ማሕታ
ኣብ’ዚ ሰሙናት`ዚ ዝወጸ ”ብስም ዝተኣረመ ጸብጻባት ዋዕላ” ዝብል ዝርዝር ጸብጻባት ናይ ሰባትን ጸለመታትን ዝሓዘ እዩ ። እዚ ዘቃልዖ ነገራት እንተሃልዩ ንተኻፈልቲ ዋዕላ ዘይኮነስ ንኣካይዳ ሰልፊ ህዝቢ ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ደረጃ በጺሑ ምህላዉ እዩ ዝገልጽ።
”ኣንታ ኣሎ ድዩ? ነዚ ኹሉ ግዜ ጠፊኡ ኔሩ ድኣ ሎሚ እንታይ እዩ ክብል” ትብሉ ትኾኑ፡፡ ሓቅኹም፥ እንተበልኩም`ውን ልክዕ ኣለኹም ኣይተጋጌኹምን፡፡ ምኽንያቱ ሎሚ`ውን በቶም መንድዓት ቃልሲ ኮይኖም ዘለዉ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ዝበሃሉ ዘስደምም ጽሑፍ ስለ ዘንበብኩ እምበር፡ ናይ ምጽሓፍ መደብሲ ኣይነበረንን፡፡
ብመከራን ስቓይን ህዝቦም ዝግደሱ፡ ኣብ መልበርን፡ ኣውስትራልያ ዝርከቡ ውፉያት ኤርትራውያን፡ ሎሚ 8 ጥሪ ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ትማሊ ዓርቢ 31/12/2010 ዓ.ም. ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ (ኢትዮጽያ) ዝተሳተፍዎ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመትን ዝኽሪ ሓደ ዓመት ምጽንባራዊ ሓድነቱ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ኣኽቢሩ ዊዒሉ፡
ትማሊ ቀዳም 11 ታሕሳስ 2010 ድሙቅ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ። ኣብ‘ዚ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ካብ ዝተፋላለየ ከም ፍራንክፎርት፣ ስቱትጋርት፣ ካስል፣ ማንሃይም፣ ካርልስሩሀ፣ ከለን፣ ወዘተ…. ዝኣመሰላ ከተማታት ጀርመን ዝመጹ ኤርትራውያን ተኻፊሎም።
ንቀዳም 11 ታሕሳስ 2010 ብምኽንያት መበል 60 ዓመታት ኣዋጅ ምኽባር ሰብኣዊ መሰል፡ ሰላማዊ ሰልፊ ክግበር ቆጺርና ኣሎና።
ኣብ ዕለት 15 ሕዳር 2010 ዘውጻእናዮ ጋዜጣዊ መግለጺ እቶም ኣብ ውሽጢ ኮይና ተቓውሞና ከነስምዕ ዝጸናሕና ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለን ማእከላይ ባይቶን ሰ.ደ.ህ.ኤ ብትኹል ይኹን ብጋድም ከምዝተሰንጠቐ ገሊጽና ነይርና።
ክቡራትን ክቡራንን ኣንበብቲ ብመንገዲ እቲ ጽዩቕ መርበብ መስከረም ዝዝርጋሕ ኩሉ ብዓሊ ዓብዱ ዝምስገንን ድፊኢት ካብ ሓጎስ ክሻን የማነ ማንክን ዝረኸበን ሽልማት ዝተዳለወሉን እዩ ዝመስል።
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብሰልፊ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ሰልፊ ደሞክራሲ ኤርትራን ካብ 29 ክሳብ 31ታሕሳስ 2009 ዓ.ም.ፈ ኣብ ፍራንክፈርት ዝተካየደ ናይ ምጽንባር ዋዕላ ዝተመስረተ ሰልፊ ምዃኑ ዝዝከር ኢዩ።
ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኮይና ክትቃለስ ዝጸንሐት ወ/ሮ ምሕረት ገብረየሱስ፡ ካብ’ቲ ሰልፊ ክትሳናበት ናብ ኣቦ ወንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣቶ ወልዴሱስ ዓማር ወግዓዊ ምልክታ ከምዘቕረበት ምንጭታት ሓቢሮም።
ዝኸበርኩም ኣባላት መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ፣-
ፈለማ ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታይ ብምቕዳም ኣብ እተሰላስልዎ ሃገራዊ ዕማም ዓወት እምነየልኩም፣፣ ቀጺለ ነዛ ቅልዕቲ ደብዳበ ክጽሕፈልኩም ዘገደደኒ ምኽንያት ከምቲ ኩላትና እንፈልጦ ብመሰረት እቲ ኣብ ምትሕንፋጻዊ ኮንፈረንስ ሰልፍና ዝተኣትወ ውዕል፣ እዚ መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ሰልፍና ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰለስተ ወርሒ ብኣቦ-መምበር ሰልፊ ብፓልቶክ ኣኼባ ክግበረሉ ዝብል ኢዩ ዝነበረ፣
ንዕለት ሰንበት 17 ጥቅምቲ 2010 (October Sunday 17, 2010)
ክቡር አቶ መስፉን ሐጎስ ላዕላዋይ አባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ አብ ከተማ ሳን ድየጎ ሰፊሕ ህዝባዊ አኼባ ከካይድ ኢዩ።
ንዕለት ሰንበት 17 ጥቅምቲ 2010 (October Sunday 17, 2010)
ክቡር አቶ መስፉን ሐጎስ ላዕላዋይ አባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ አብ ከተማ ሳን ድየጎ ሰፊሕ ህዝባዊ አኼባ ከካይድ ኢዩ።
ኣብ ስያትል ብሓው ተስፋሚካኤል ዮሃንስ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን ሓላፊ ክፍሊ ስርርዓዊ ጉዳያት ሰልፊ ንዕለት 9 ጥቅምቲ 2010(October9, 2010)
ግህሰት መሰል ኤርትራውያን ንኸብቕዕን እቶም ኣብ ቤት ማእሰርትን ዘይተፈልጠ ጐዳጉድን ዝበልዩ ዘለዉ ኤርትራውያን እሱራት ንኽፍትሑን ዘመልከተ ኣብ ቦን ብ17 መስከረም 2010 ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፡
ኣብ ከተማ ቦን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ዓርቢ ዕለት 17.09.2010 ኢዩ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 23 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ብዘዕረገዎ መስዋዕተ እቲ ክሳብ ዕለት 28 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ዝቕጽል ናይቲ ዝተፈላለያ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ረድኤት ማሕበራትን ጨንፈር ማሕበር ግብረ ሰናይ ካሪታስን ካልኦት ካቶሊካውያን ናይ ሰብኣዊ ድጋፍ ማሕበራት ዝጥርንፍ ካሪታስ ኢንተርናዚዮናሊስ ናይ እተሰምየ ተቕዋም መበል 21 ሓፈሻዊ ምሉእ ጉባኤ ከምእተጀመረ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኣድሪያና ማሶቲ ገሊጸን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይቲ ካሪስታስ እንተርናዚዮናሊስ ሓፈሻዊ ምሉእ ጠቕላሊ ጉባኤ መርሕ ቃል፡ ሓንቲ ስድራን ሓደ ሰብኣውነትን ሓንቲ ሓባራዊ ቤትን ዝብል ክኸውን እንከሎ፡ እዚ እቲ ናይቲ ዓውደ ጉባኤ ርእሰ ጉዳይ፥ ይሴባሕ ዘርእስቱ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዓዋዲ መልእኽቲ ኣስተንፍሶ ዝገበረ ከምዝዀነን፡ ነዚ ናይ ቅድስቲ መንበር ተቕዋም’ዚ ክንክን ተፈጥሮ፡ ምስ ህላወ ፍጥረት ሰብ ዝተኣሳሰረ ምዃኑ ፈልዩ ልክዕ ከምዝስተውዓለ ጥራሕ ዘይኰነ ከምቲ ቅዱስነቶም ኣብቲ ዓዋዲ መልእኽቲ ከምዘመላኽትዎ ፍጥረትን ተፈጥሮን ተማራዃሱ ምዃኑ ዝምስክር እውን ምዃኑ ብዛዕባ እቲ ጠቕላሊ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተረኺቦም ብዛዕባ እቲ መደብ ሓፈሻዊ ጉባኤ መግለጺ ዝሃቡ ናይ ካሪታስ ኢንተርናዚዮናሊስ ኣቦ መንበርን ናይ ማኒላ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ልዊስ ኣንቶኒዮ ታግለ ሓቢሮም፡ ኣብቲ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ናይ ካሪታስ ኢንተርናዚዮናሊስ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ማይክል ሮይን ጨንፈር ካሪታስ ኣብ ሶማሊያ ኣመሓዳሪት ማሪያ ኮሰ ኣለክሳንደር ከምእተሳተፉ ማሶቲ ሓቢረን።
ብፁዕ ካርዲናል ታግለ፡ ኣብ ሓባራዊት ቤት እንነብር ሓንቲ ስድራ ኢና
ነቲ ቅድሚ ሕጂ ተራእዮ ዘይፈልጥ ንመላእ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣብ ቅድሚኡ ዝተጋረደ ዓቢይ ብድሆ ብሓባር ንምግጣም ሰዓቱ ኣኺሉ እዩ፡ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣብ ሓባራዊ ቤት ዝቕመጥ ሓደ ስድራ ምዃኑ ዘለዎ ምስትውዓል ካብ ዕለት ናብ ዕለት ክብ ይብል ከምዘሎን ኣዘኻኺሮም፡ ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ካብ ቻይናን ካብ ሃገራት ዓረብ ዘተዋጽኡ ተጋባእያን እውን ከምዝሳተፉ ገሊጾም፡ እዚ ንገዛእ ርእሱ ሓደ ስድራ ኣብ ናይ ሓባር ቤት ካብ ዝብል ኣመኔታን ምስትውዓልን ዝነቐለ እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ዘነቓቕሕዎን ዝኽተልዎን ናይ ዘተ ቲዮሎጊያ ውጽኢት እውን እዩ ከምዝበሉ ማሶቲ ኣፍሊጠን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ እቲ ዝካየደ ዓውደ ጉባኤ ናይ ካሪታስ ኢንተርናዚዮናሊስ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ምርጫ ሓደስቲ ኣባላት ዘጠቓልለ ከምዝዀነን ብፁዕ ካርዲናል ታግለ ናይቲ ተቅዋም ኣቦ መንበር ኰይኖም ንዝቕጽሉ ኣርባዕተ ዓመታት ንኸገልግሉ ዳግም ከምእተሓበሮምን ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ናይ ዓለም ሓቆፍ መግብን ሕርሻን ውድብ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኮሴ ግራዚያኖ ዳ ሲልቫን ኣብ ፐሩ ናይ ሁዋንካዮ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ፐድሮ ባረቶን ናይ ሃገራት ከባቢ ኣማዞን ኣብያተ ክርስቲያን መርበባዊ ርክብ ሓላፊን ከም ተዓዘብቲ ዝሳተፉ ክዀኑ እንከለዉ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ን150 ጨንፈር ካሪታስ ዝውክሉ 450 ልኡካን ከምዝሳተፉ ማሶቲ ሓቢረን።
ኣብቲ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣብ ሶማሊያ ጨንፈር ካሪታስ ኣመሓዳሪት መንእሰይ ማሪያ ኮሸ ኣለክሳንደር እውን ብወገነን ኣብ ዝሃበኦ መግለጺ፡ መንእሰይ ኣብ ግብረ ሰናይ ንጡፍ ክኸውንን ፍጥረትን ተፈጥሮን ኣብ ምክንኻን ባህሊ ክተባባዕ ከምዘለዎ ገሊጸን፡ መንእሰይ ወለዶን ደቀንስትዮን ኣብ መዳይ ግብረ ሰናይ ዓቢይ ስፍራ ዘለዎምን ንቑሕ ተሳትፎ ዘበርክቱ ምዃኖም ሓቢረን፡ ኣብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ግብረ ሰናይ ኣገልግሎት ቀንደይና ትዋሰእቲ ምዃኖም ብስነ ኣሃዝ ዝተደገፈ መግለጺ ተወስኪሰን ከምዝሓበራ ማሶቲ ኣፍሊጠን።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ጻዊዒት ሰላም ማሕበረሰብ ዓለም ንጎኒ ገዲፉ ብዝተናበበን ዝተዋደደን መልክዕ ሓዱሽ መጥቃዕቲ ምጅማሩ ሲዒቡ፡ ጀሚርዎ ዘሎ ሓዱሽ ውግእ ዝተናወሐ ከምዘይኸውንን ኣብ ውሽጢ መዓልታት ምናልባት እውን ሰሙናት ከምዝዛዘም ተጋዳላይ ጀነራል ጻድቃን ገብረትንስኤ ንኒውዮርክ ታይምስ ገሊፁ።
እቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሰሙናት ክዳለወሉ ዝጸነሐ ሓዱሽ ወፍሪ ብድሮናት፣ ነፈርቲ ውግእን ከቢድ ብረትን ተዓጂቡ ከምዝጀመረን ቀፂሉ ድማ ብመሬት ብኣሸሓት ብዝቁጸሩ ሰራዊት ኢትዮጲያ መጥቃዕቲ ከምዝከፈቱን ብጸረ መጥቃዓቲ ሰራዊት ትግራይ ይምከቱ ከምዘለው ሓቢሩ።
“ጸላኢ ንሰሙናት ክዳሎ ከምዝፀንሐን ንሕና እውን ተመሳሳሊ ምድላው ንገብር ፀኒሕና” ዝበለ ጀነራል ጻድቃን እዚ ውግእ ኣዝዩ ወሳናይ ከምዝኾነን ከም ሳዕቤኑ ድማ ወተሃደራዊ፣ፖለቲካውን ዲፕሎማሲያውን ክሳራ ከምዝህልዎ ኣረዲኡ።
ተጋዳላይ ጀነራል ጻድቃን ኣብ ውሽጢ መዓልታት ወይ ድማ ሰሙናት እቲ ሓዱሽ ወፍሪ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክምከት እዩ ምባሉ መዘራረቢ ዛዕባ ዲፕሎማሰኛታት ከምዝኾነን ምናልባት እውን ዕርበት መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘመላኽት እዩ ዝብሉ ብርክት ዝበሉ ተዓዘብቲ ኣለው።
ጀነራል ፃድቃን፡ ኣንፈት እቲ ኲናት ከነጽር እንከሎ መንግስትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኢትዮጲያ “ሰራዊት ትግራይ ፈሪሱ እዩ። ከም ሕሩጭ ተበቲኑ እዩ” ኢሎም እንተባጭው ተጋዳላይ ጀነራል ጻድቃን ሰራዊት ትግራይ ብክፍለ ሰራዊትን ኮራትን ከምዝተወደበን ዓወት ህዝቢ ትግራይ ዘይተርፍ ምዃኑን ኣብ በረኻ ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ምስ ድምጺ ወያነ ኣቐዲሙ ዝተዛረቦን ሰራዊት ኢትዮጵያ ምስዝበፅሖ ስዕረትን ዘተሓሕዝዎ ሰባት ብዙሓት እዮም።
እቲ ንፍትሕን ትክክለኛን ዕላማ ዝቃልስ ዘሎ ህዝቢ ትግራይ ዓወት ከምዝጎናጸፍን ጸላእቱ ድማ ስዕረት ከምዝጉልበቡ ኣቐዲሙ ኣንፊቱ ዝነበረ ጀነራል ጻድቃን መንግስቲ ኤርትራን ኢትዮጲያን ዕንወት ትግራይን ህዝቢ ትግራይ ኣስኪርዎም ሰራዊት ትግራይ ኣጥፉኢናዮ ኢሎም ኣብ ድግስን ፕሮፖጋንዳን ተጸሚዶም ኣብ ዝነበርሉ እዋን ጀነራል ጻድቃን ንስዕረቶም ክመዓራረዩን ክዳለውን ብዝትዛረቦ መሰረት ልክዕ ኣብ ሓደ ወርሒ መቐለ ሓዊሱ ዳርጋ ኩሉ ከባቢታት ትግራይ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ሰራዊት ትግራይ ከምዝኣተወ ይዝከር።
ከምኡ እውን ሰራዊት ኤርትራን ኢትዮጲያን ጭሮኦም ደጊሎም ካብ ትግራይ ተበታቲኖም ክወጹኡ ከምዝተገደዱ ናይ ቀረባ ግዜ ተዘክሮ እዩ።
ኣብቲ ሽዑ እዋን እዚ ዘረባ ጀነራል ጻድቃን ብኣብዝሓ ብትኹረት ዝተኸታተለ ብዙሕ ሰብ ዋላ እኳ እንተዘይነበረ ልክዕ ኣብ ሓደ ወርሒ ግን ቃሉ ናብ ተግባር ተለዊጡ 21 ሰነ 2013 መቐለ ሓራ ከምዝወጸአት ይዝከር።
ድሕሪ እቲ ኣብ ከባቢታት ተንብየን ዝተገበረ መጥቃዕቲ ኣሉላ ኣባ ነጋ፡ ማዕኸናት ዜና ዓለም ንጀነራል ጻድቃን ውሩይ ኣፍሪቃዊ ናይ ኵናት ስትራቴጂስት ኢለን ከሞግሳ ተራእየን ነይረን።


text:
ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰባት ዝተጠርጠሩ 70 ኢትዮጵያዊያን ኣብ ዛምቢያ ሉሳካ ከምዝተኣስሩ መንግስቲ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ነዚ ዘረጋገፀ ሚንስትር ወፃኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ፅፁይ ሓበሬታ ንምርካብን ኣገልግሎትን ሓገዝን ቆንስልን ንምሃብን ዲፕሎማት ናብ ዛምቢያ ከምዝልእኽ ገሊፁ።
ቀዳምን ሰንበትን ኣብዝተኻየደ ዳህሳስ 70 ኢትዮጵያዊያን ቻዛንካ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ክፋል ከተማ ሉሳካ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም ንጉዳይ ኢምግሬሽን እታ ሃገር ዝጠቐሰት “ዛምቢያ ታይምስ” ዝተባህለ ጋዜጣ ሓቢራ።ኩሎም ደቂ ተባዕትዮ ምዃኖም ዝተገልፀ ኾይኑ ዝኾነ ናይ ጉዕዞ ሰነድ ከምዘይነበሮም ተሓቢሩ’ሎ።
ነዚ ዝረጋገፁ ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ወፃኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ኣለም ከምዚ ኢሎም።
“ብዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ይሰግሩ ዝነበሩ ኢትዮጵያዊያን ፍርቆም ኣብ ኮንቴነር ገሊኦም ድማ እቶም ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ኣብ ዘቐመጡዎም ቦታ እናሃለው ተታሒዞም ኣለው።ዕድሚኦም ካብ 25 ክሳብ 40 ዝኾኑ ደቂ ተባዕትዮ ገሊኦም ንነዊሕ ግዜ ኣብቲ ኮንቴነር ክቕመጡ ስለዝተገደዱ ጉድኣት ዝበፅሖም እዮም።”
ዝተፃረየ ሓበሬታ ንምርካብን ዜጋታትና ኣገልግሎት ቆንስልን ሓገዝን ንምሃብ ኣብ ዙምባቤ ዝርከብ ኤምባሲ ዲፕሎማት ፅባሕ ናብ ዛምቢያ ከዋፍር እዩ ።
እቶም ወሃቢ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ መንግስቲ ዛምቢያ ብምዝርራቡ ዜጋታት ናብ ሃገሮን ንኽምለሱ ፃዕርታት ከምዝገበረ ብምግላፅ ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ 147 ኢትዮጵያዊያን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ተገይሩ’ሎ ኢሎም።
ብተወሳኺ ንሶም ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰባት ዓለምለኸ ፀገም ከም ምዃኑ እቲ ፀገም ኣብ ኢትዮጵያዊ እውን ስለዘሎ መንግስቲ ግብረ ሃይል ኣጣይሹ ኣብ ምስራሕ ይርከብ ኣሎ ኢሎም።
ንሰባት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ምስጋር ወይ ድማ በዚ ኣገባብ ንምስጋር ምስምማዕ ኣብ ዛምቢያ ካብ 15 ክሳብ 20 ዓመታት ማእሰርቲ ዘቕፅዕ ከቢድ ገበን ምዃኑ ኣብቲ ፀብፃብ ተሓቢሩ’ሎ።


text:
ስርሒት ፈንቕል ጩራ ምሉእ ብርሃን : ብመድሃኔ ተስፋለም
ብመድሃኔ ተስፋለም
ኣዘንትውለይ‘ባ ! እቲ ናይ ትማሊ ወዕሎ
ሓወልቲ ታሪኽ ሓበን ከርስኺ ዝደጎሎ
ገለ በሊ : ስጋለት ቀጣን ንህላዌና ዝምስክሮ
ናይ ዳዊትን ጐልያድን ጽምዶ : ናጻነትና ዝወለዶ :
ስጋለት ቀጣን ! ኣዘንትውለይ ልክዕ ልክዑ
ተጋዳልይ ናባኺ ክምርሽ : እንኮ ጽንዓት ተዀልኲሉ
ወዲ ኣዳም ክንሱ ንሓጺን ዘምክኸ ብኣካሉ
ታሪኽና ብኣኺ‘ዶ ኣይኮነን ዝገረመ ተዃሕሉ :
ህላዌና ንምጥፋእ ዝደጋገም ዘይቅዱስ ኪዳን
ከምሕሱም ዳምዳም ንክርቢትን ላምባን
ከርሲ ዘጣመሮ ናይ ናጽነት ብርሃን
ዉሉድኪ‘ዩ ተሰዊኡ ንዓኺ ንምድሓን :
ተደብዩ ንሓዋሩ : ቆፎ መግዛትን ዕንደራን
በቲኽክዮ ቀለቤት : ተንኮልን ሽሕጣንን
ኣበሲርክና ብስራት ናጽነትን ብርሃንን
ካልእ የሎን ዝኾነልኪ ቀለምን ማህደርን
ውሉድኪ‘ዩ ! ህያው ባይቶን ፈራድን :
ስጋለት ቀጣን ! ሃየ ተዛረቢ ውዕሎ ናይ ትማሊ
ሃገር ሎሚ ርስቲ ኣማን ናይ ህዝቢ
ገዝሚ ክብሪ : ስፍራ ሕሩያት እንዲኺ
ዓምቢቡ በሊጉ እቲ ናይ ሓቂ ሕርያኺ :
ውሽጥኺ ዝበርህ ረዚን ዝዕያሩ ሓይልኺ
ለበዋ ጀጋኑ እዩ ነይሩ ከብቅዕ ጸገምኪ
ኣብ‘ ዚ ርህው እዋን ትፍተዊ ፍትውቲ :
ዝተዓመ ዕዮ ቅድምን ድሕሩን
ሂወት ዝተጸፍዮ ንምህርትን ንዳእቱን
ብመስዋእቲ‘ዩ ሓውዩ ኣይመስለንን ብጸሎትን ጸናጽልን
ናሓዋሩ ተደብዩ ! ዛንታ ቅትለትን ቅብጸትን :
ዋሕዚ መትንታትኪ ቀይሕ ደም ዝሕብሩ
ንጹህ ምስጢሩ ፈለግ ታሪኽ ጀጋኑ ጸይሩ
መስዋእቲ ናይ‘ቲ ጅግና `ዩ ምንጪ ጽባቐኡ :
ጅግና `ዩ ጸዓት ኣካላትኪ ዘውዲ ህላዌኺ
መኸተ ህዝብኺ‘ዩ ዝነድቆ ብራኸኺ
ሓለፋ ኩለን : ልዕልቲ ተሰሚኺ
ኣፍ ኣውጺእኪ : ገለ‘ባ ሕሹኽ በሊ
ኣንፈት ቀጻልነትይ መንገደይ ከለሊ
ዓወት ንሓፋሽ !
ብመድሃኔ ተስፋኣለም : 09.02.2016 ዝኽሪ ንስርሕት ፈንቅል


text:
ሰንበት 27 ጥሪ ኣብ ዝጅምር ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ጽኑዕ ሓለዋ ከምዘላ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ዛጊት ተረጋጊጹ ብዘሎ ሓበሬታ ኣስታት 40 ዝኾኑ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብዚ ዓመታዊ ዝካየድ ዋዕላ እቲ ሕብረት ክሳተፉ ምዃኑ ክረጋገጽ እንከሎ፣ ምምስራት 50 ዓመት ሕብረት ኣፍሪቃ’ውን ጎኑ ጎኑ ክጽምብሉ’ዮም።
ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝምራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ድሕሪ ሞት ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር መለስ ዜናዊ ንመጀመርያ እዋኑ ኣብ ዘእንግዶ ዘሎ ኣኼባ እቲ ሕብረት፣ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፍርቲ ቦሌ ናብ ዘራኽብ ዓበይቲ ጎደናን ብጽኑዕ ክሕሎ እንከሎ፣ ቤት ጽሕፈት እቲ ቀጽሪ ዝርከበሉ ከባቢ ድማ ድሮ ካብ ምንቅስቓስ ኣጋርን መካይን ተከልኪሉ ምህላዉ እቲ ዝተላእከልና ሓበሬታ የረድእ።
ኣብ 2011 ኣብ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት፣ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተላእኩ ዕጡቓት ኣብ ቀጽሪ’ቲ ቤት ጽሕፈት መጥቓዕቲ ንምክያድ ወጢኖም ክትብል ኢትዮጵያ ድሕሪ ዘቕረበቶ ክሲ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘረጋገጾ ኣብቲ ናይቲ ዓመት እቲ ጸብጻብ ተገሊጹ ይርከብ።
ይኹን’ምበር ኢትዮጵያ ኣብ ሶማል ንዘለዋ ወትሃደራዊ ህላወን፣ ሕብረት ኣፍሪቃ ድማ ብኣሚሶም ዝፍለጥ ሰራዊት ናብ ሶማል ብምውፋሩን፣ ኣልሸባብ ዝርከቦም ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ሶማል’ውን መጥቃዕቲ ከየካይዱ ስግኣት ስለዘሎ’ዩ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ጽኑዕ ሓለዋ እትርከብ።
ብዘይካ ኣልሸባብን ካልኦት ኣንጻር መንግስቲ ኢትዮጵያን ሕብረት ኣፍሪቃን ቁጥዐኦም ንምግላጽ ዝሕንሕኑ ዕጡቓት ሶማልን፣ ተቓወምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኾኑ ዕጡቓት ኦጋዴንን ኦሮሞን’ውን ኣብቲ ናይ ስግኣት ዝርዝር ምህላዎም’ዩ ዝሕበር።
እቲ እናዓበየን ዝያዳ ውዳበ እናጥረየን ዝመጽእ ዘሎ ምሉእ ድጋፍ መንግስቲ ኤርትራ ዘለዎን ደሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ ደምህት ዝያዳ ሓያሉ ኣብ ክልል ትግራይ ደኣ ይኹን’ምበር መሓውሩ ብምንዋሕ ክሳብ ኣዲስ ኣበባ ስግኣት ክፈጥር ከምዝክእል’ውን ስለያዊ መሓውር እታ ሃገር የጠንቕቑ
መበል 50 ዓመት ጽምብል ምምስራት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ 27 ጥሪ ጀሚሩ ክሳብ 26 ግንቦት ንሓሙሽተ ኣዋርሕ ክቕጽል’ዩ።


text:
ሓጐሰይሲ ሰናይ ክገብረሎም እዩ።... ኤር.32:41
ገለ ገለ ሰባት ኣምላኽ ባህጉ ንሕና ክንሕጐስ እዩ፡ ስለዚ ድማ ኣነ ክሕጐስ ከለኹ ኣምላኽ ድማ ይሕጐስ ይብሉ እሞ ዘሐጉሶም ነገር ካብ ምግባር ኣይቁጠቡን። ብርግጽ ኣምላኽ ብሓጐስና ይሕጐስ እዩ። እንተኾነ ግና እንታዋይ ወላዲ እዩ ንህጻን ውሉዱ ጥራይ የሐጉሶ እንበር ብድላዩ ነገር ክጻወት ዝፈቕደሉ? ሓደ ዓርከይ ወዲ ሓደ ዓመት ውሉድ ኣለዎ። እዚ ህጻን ብፋርኬታ ክጻወት ባህ እዩ ዝብሎ። መዓስ እዚ ጥራይ ሶኬትን ናይ ኤሌክትሪክ ገመዳት እውን ምትንኻፍ ይፈቱ እዩ። እንተኾነ ግና ኣቡኡ ዋላ እናበኸየ ኩሉ ጊዜ እዩ ነዞም ነገራት እዚኣቶምን ከምኦም ዝኣመሰሉ ሓደገኛ ነገራትን ዝኸልኦ።
ህጻናት ዝጎድኦም ነገራትን ንወለዶም ባህ ዘየብል ነገራትን ኣየለልዩን እዮም። ንሕናኸ ከምቲ ጳውሎስ ዝበሎ መንፈሳዊ ቈልዕነት ኣሎናዶ ይኸውን? የሱስ “ሓጐሰይ ኣባኻትኩም ምእንቲ ኺጸንዕ፡ ሓጐስኩምውን ኪፍጸምሲ፡ እዚ ነገርኩኹም።” ይብለና (ዮሃ.15:11)። ቃል ኣምላኽ ንዓናን ንኣምላኽን ዘሐጐስ ነገራት እንታይ ምዃኑ ይነግረና እዩ እሞ ንቃሉ ሓጐስናን ፍስሃ ልብናን ንግበሮን ንኣምላኽ ኸይንብድል ድማ ኣብ ልብና ንዕቘሮ። (ኤር.15:16፡ መዝ.119:11)
ጸሎት: ዎ’ኣምላኽ ሓጐስካ ንዓይ ሰናይ ምግባር እዩ እሞ ኤመስግነካ ኣለኹ። ኣብ ህይወት ዘመነይ ናብ ዘሓጐሰኒ ነገር ጥራይ ምጉያይ ሓዲገ ንቃልካ ሓጐሰይን ፍስሃ ልበይን ክገብርን ንዓኻ ከይብድል ድማ ንቃልካ ኣብ ልበይ ክዓቐሮን ጸጋኻ ኣብዝሓለይ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
ኮምዩንካ በዚ ዝስዕብ ኣገባብ ይሰርሕ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 3 9 2018
ኩሉ ኣብ ሽወደን ዝነብር ሰብ፡ ኣብ ኮምዩን፡ ማለት ምምሕዳር ከባቢ ይቕመጥ። ኣብዛ ሃገር 290 ኮምዩናት ኣለዋ። ኣብ ሽወደን ዘለዋ ኮምዩናት፡ ዜጋታት ክንደይ ዝኣክል ግብሪ ከም ዝኸፍሉን እቲ ገንዘብ ኣበየናይ መዓላ ከም ዝውዕልን ባዕላተን ይውስና። እዚ ድማ ኮምዩናዊ ርእሰ ምሕደራ ይብሃል።
ኮምዩናዊ ርእሰ-ምምሕዳር፡ ንገለ ውሱን ነገራት ኣመልኪቶም ናይ ምውሳን ስልጣን ዘሎዎም እኩባት ፖለቲከኛታት ዘለዉዎ እዩ። ንኣብነት ብጉዳይ ትምህርቲ፡ ክንክን ህጻናት፡ ክንክን ዓበይቲ፡ ማሕበራዊ ጉዳይ፡ ትራፊክ፡ ኣከባቢ፡ ንጥፈታት ዕረፍትን ባህልን ዝርከቡዎም ንጥፈታት የማልእ።
ፖለቲከኛታት ኮምዩናዊ ርእሰ-ምምሕዳር፡ ኣብ ነጻ ግዚኦም ዝነጥፉ ኣባላት'ዮም። እዚ ማለት ከኣ፡ ጎድኒ ጎድኒ ናይ ካልእ ስርሖም ወይ ትምህርቶም'ዮም ኣባላት ፖለቲካ ርእሰ-ምምሕዳር ኮይኖም ዝዋስኡ። ነፍሲ ወከፍ ኣባል ርእሰ-ምምሕዳር፡ ካብቲ ካልእ ዝተፈልየ መጠን ገንዘብ ይውሃቦ። ክንደይ ክወሃቦም ከምዘለዎ፡ ኣብ ባጀት ናይቲ ኮምዩን እዩ ዝምርኮስ። ነፍሲ ወከፍ ካብኣቶም ከኣ፡ ምምሕዳራዊ ጨንፈር ኣሎዎ። ኣብዚ ጨንፈር'ዚ፡ ኣባል ርእሰ-ምምሕዳር ዝወሰዶም ውሳነታት፡ ኣብ ምውጣንን ምትግባርን ተጸሚዶም ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ።
ዝበዝሕ ግዜ፡ ንመዓልታዊ ህይወትካ ዝምልከት ሓላፍነት ዝስከም፡ እቲ ኮምዩን እዩ። ብዛዕባ እተን ኮምዩናት ሓላፍነት ዝወስዳሎም ከባቢታት፡ ኣብዚ ታሕቲ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ክንክን ቆልዑ
ክንክን ቆልዑ፡ ነቲ ናብ ቆልዑ ዝዓለመ ትምህርታዊ ንጥፈታት ዝሽፍን ስም እዩ። ክንክን ቈልዑ፡ ቆልዑ ዝእለዩሉ፡ ንኣብነት ከም ቤት ትምህርቲ ህጻናትን ማእከል ትርፊ ግዜን (fritidshem) ዝኣመሰለ የጠቓልል።
ትምሃር፡ ትሰርሕ ወይ ስራሕ እተናዲ እንተ ዄንካ: ንውላድካ፡ ኣብ ከባቢኻ ዝርከብ መውዓሊ ህጻናት ክትገድፎ መሰል ኣሎካ። መውዓሊ ህጻናት፡ ካብ 1-5 ንዝዕድሚኦም ህጻናት'ዩ ዝምልከት።
ኩላቶም ህጻናት ሽወደን፡ 6 ዓመት ምስ መልኡ፡ ናብ ቤት ትምህርቲ ቅድመ ትምህርቲ ክኸዱ መሰሎም እዩ። ስእሊ: Colourbox
መባእታ ቤት ትምህርቲ
ኣብ ኲላተን ኮምዩናት፡ ካብ 6-16 ዓመት ዝዕድመኦም ቆልዑ ዝማሃሩለን ናይ መባእታ ኣብያተ ትምህርቲ ኣለዋ። ናጻን ብሕታውያንን ኣብያተ ትምህርቲ'ውን ክህሉዋ ይኽእላ'የን። ኣብ ብሕታዊ ቤት ትምህርቲ ትምሃር እንተ ዄንካ፡ ክፍሊት ትኸፍል። ወጻኢታት ናይ'ተን ኣብያተ ትምህርቲ ኮምዩናትን ናይ'ተን ናጻ ኣብያተ ትምህርትን ግን ብገንዘብ ናይ ኣታዊ ግብሪ እዩ ዝሽፈን። ሓደ ቖልዓ፡ ኣብታ 6 ዓመት ዝመልኣላ ዕድሚኡ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ህጻናት፡ ቦታ ክረክብ ይኽእል። ውላድካ፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ህጻናት ክምሃር እንተ ደሊኻ፡ ባዕልኻ ኢኻ ትመርጽ። እቶም ዝበዝሑ ኣብ ሽወደን ዘለዉ ቆልዑ፡ ትምህርቲ ህጻናት ይምሃሩ። ቆልዑ፡7 ዓመት ዕድመ እንተ መሊኦም፡ ግድን ክማሃሩ ኣለዎም። እዚ ድማ 'ትምህርቲ ብግዲ' ተባሂሉ ይጽዋዕ። መባእታ ቤት ትምህርቲ: ኣብ ክልቲኡ፡ ማለት ኣብ ኮምዩናውያን ኣብያተ ትምህርትን ናጻ ኣብያተ ትምህትን፡ ካብ ክፍሊት ናጻ እዩ። ኣብቲ እትቕመጦ ኮምዩን፡ ኣየኖት ኣብያተ ትምህርቲ ከም ዘለዋ ንምፍላጥ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይቲ ኮምዩን ምርኣይ ይክኣል'ዩ።
ክንክን ኣረጋውያን ስእሊ፡ ሱሳን ክሩንሆልም፡ ዮነር
ክንክን ኣረጋውያን
ዕድመ ዝደፍአ ሰብ፡ ኣብ ማዓልታዊ ህይወቱ ሓገዝ የድልዮ። ብመሰረት ሕጊ ሽወደን፡ ዝኣረገ ሰብ፡ ካብቲ ሕብረተሰብ፡ ሓገዝን ደገፍን ክግበረሉ መሰል ኣሎዎ።
መብዛሕትኦም ኣረጋውያን፡ ኣብ ገዝኦም ክቕመጡ እዮም ዝደልዩ። ኣብ ገገዝኦም ምእንቲ ክነብሩ ድማ፡ እቲ ኮምዩኖም ክንክናዊ ደገፋት ይገብረሎም። እዚ ኸኣ "ኣገልግሎት ክንክን ኣብ ገዛ" ወይ ከኣ (Hemtjänst) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ክንክን ናይ ገዛ ክግበረሉ ዝደለየ ሰብ፡ ኣብ ምምሕዳር ናይቲ ዝነብረሉ ኮምዩን ብምኻድ የመልክት። እዚ ኣገልግሎት እዚ ንኽወሃቦ ዝሓተተ ሰብ፡ ዝኸፍሎ ክፍሊት ኣሎ። እዚ ክፍሊት'ዚ ኸኣ፡ ካብ ኮምዩን ናብ ኮምዩን ክፈላለ ይኽእል። ኣብ ገዛ ምንባር ንምትብባዕ'ውን ካልእ ዝግበር ንዋታዊ ደገፋት ኣሎ። ንኣብነት ዊልቼር፡ ሰፊሕ መሕጸቢ ነብሲ ጋብላ ወይ'ውን ኣትሕት ኣቢልካ ዝመቻቻእ መሳለጥያታት።
ብውልቂ ክትነብር ዘይትኽእል እንተ ዄንካ፡ መንበሪ ገዛ ንኣረጋውያን (äldreboenden) ኣሎ። እዚ መንበሪ ገዛ ኣረጋውያን'ዚ፡ ክንክንን ኣገልግሎትን ዝረኽቡሉ ገዛ'ዩ። ኣብተን ኮምዩናት፡ ዝተፈላለየ ናይ ኣረጋውያን ናይ ብሕቶም መንበሪ ኣባይቲ ኣለዉ። ኣብኡ፡ ናይ ክንክን፡ መግብን ጽርየትን ኣገልግሎት ዝህቡ ሰራሕተኛታት ኣለዉ።
ማሕበራዊ ኣገልግሎት/ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት
ልክዕ ከም ኣብ ካልኦት ሃገራት ዓለም፡ ኣብ ሽወደን ዘለዉ ወለዲ'ውን፡ ደቆምን መንእሰያቶምን ናይ ምክንኻን ሓላፍነት ይስከሙ። ናይ ኣተሓሕዛን ክንክንን ሕጽረታት ምስ ዝርአ ግን፡ ኣካል ምምሕዳር ከተማ ዝኾነ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ዝለዓለ ሓላፍነት ይስከም። ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ኣብ ጸገም ንዝርከቡ ቆልዑን ስድራቤታትን፡ ብዝተፈላለየ መልክዓት ደገፉ ይህብ። ንኣብነት፡ እኹል ገንዘብ ንዘይብሎም ስድራ ቤታት ዝምልከት ክኸውን ይኽእል። ዝቕመጡሉ ገዛ ንዘይብሎም ሰባት፡ ናይ ወልፊ ጸገም ንዘሎዎም፡ ንሓደጋ ወይ ንዓመጽ ንዝተቓልዑ ዝምልከት'ውን ክኸውን ይኽእል። እቲ ካብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዝዋሃብ ደገፍ፡ ምኽሪ ክኸውን ይኽእል፡ ስልጠና ንወለዲ፡ ተወካሲ ሰብ ንመንእሰያት ወይ ንስድራቤት ክኸውን ይኽእል። ብቐጥታ ዝውከስ፡ ወይ'ውን ምስ ምሉእ ስድራቤት ተማሓዝዩ ጸገማት ዘለሊ ትምህርቲ'ውን ክኸውን ይኽእል። "ተወካሲ ሰብ" ክብሃል እንከሎ፡ ከም ተወሳኺ ዓርከ-ማሓዛ ወይ ዘመድ ኮይኑ ዘዛርብ፡ ዘማኽር፡ ዘዘናግዑ ነገራት ኣብ ምፍጣር ዝተሓጋገዝን ዘገልግልን ሰብ ማለት'ዩ። ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ዝኾነ ህጻን፡ ኣብ ገዛ፡ ሕማቕ ኣታሕዛ ይግበረሉ ምህላዉ ሓበሬታ ምስ ዝመጾ፡ ብመሰረት ሕጊ ዝብሎ፡ ቀልጢፉ፡ ንዂነታት ናይቲ ህጻን ኣብቲ ገዛ፡ ብደቂቕ ንኽፈልጦ ገምጋማዊ ስርሓት ክጅምር ኣለዎ።
ሓደ ቖልዓ፡ ብሕማቕ ከም ዝተታሕዘ ሓቅነቱ እንተተረጋጊጹ፡ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ነቲ ቖልዓ፡ ካብ ስድርኡ ናይ ምፍላይን ናይ ምውሳድን ስጉምቲ ይወስድ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክትረኽቦም እትኽእል ኣገልግሎታት፡
- ምኽርን ሓገዝን፡ ንመንእሰያትን ንስድራቤታት ቆልዑን።
- ሕማቕ ኣታሕዛ ወይ ምግፋዕ ዘጋጥመካ እንተኾይኑ፡ ምኽርን ሓገዝን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
- ምኽርን ሓገዝን ብዛዕባ ስራሕን ትምህርትን።
- ቊጠባዊ ደገፍ
ቊጠባዊ ደገፍ
ቊጠባዊ ደገፍ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ናይ እትነብሩሉ ከተማ ኬድኩም እትሓቱዎ ሓገዝ'ዩ። ነዚ ደገፍ'ዚ እትሓቱ፡ ነብስኹም ናይ ምኽኣል ጸገም ምስ ዝህልወኩም እዩ። እዚ ኸኣ፡ "ሓገዝ መናበሪ" ተባሂሉ ይጽዋዕ። ንኻልእ ጎድንኣዊ ወጻኢታት ንምሽፋን ዘኽእለኩም ገንዘባዊ ደገፍ'ውን ክውሃበኩም ይኽእል እዩ። ገለ ካብዚ ወጻኢታት ንኣብነት፡ ወጻኢታት ክንክን ህጻናት፡ ሕክምና፡ መድሃኒታትን ክንክን ስንን ክጥቀስ ይክኣል።
መጠን መናበሪ-ሓገዝ፡ ሃገራዊ ቅጥዒ እዩ ዝኽተል። እዚ ማለት ከኣ ኣበየናይ ቦታ ትነብሩ ብዘየገድስ ሕደ እዩ። ንኣብነት ንወጻኢታት መነባብሮ፡ ከም ተወሳኺ ንወጻኢታት ኤለክትሪክን ውሕስነት ገዛን ተባሂሉ ዝውሃብ መጠን ገንዘብ፡ ሕደ እዩ። መናበሪ ሓገዝ፡ ብኣታዊታት ዝጽሎ ኮይኑ፡ ኣታዊታት ተራእዩ ክጎድል ይኽእል'ዩ።
ቊጠባዊ-ደገፍ፡ ናይ መወዳእታ ናይ ደገፍ መገዲ እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ እቲ ሰብ፡ ነብሱ ዝኽእለሉ መገዲታት ዕጹው ምስ ዝኸውን ጥራይ ዝውሃብ ደገፍ እዩ። እቲ መናበሪ-ደገፍ ዝሓትት ዘሎ ሰብ፡ ክሰርሕ ዘኽእል ዓቕሚ ወይ ብቕዓት ምስ ዝህሉዎ፡ ክሰርሕ ወይ ከኣ ስራሕ ከናዲ ኣለዎ። ኣብቲ ብቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዝዳሎ፡ ሰባት ብቐሊሉ ስራሕ ንኽረኽቡ ዝሕግዝ ንጥፈታት ምስታፍ'ውን ከም ቅድመ-ኹነት ይስራዕ እዩ። ኣብ ንጥፈታት ዘይሳተፍ ሰብ፡ ሓገዝ ክንፈጎ ይኽእል እዩ። ኣብ ባንኪ ገንዘብ ዘሎዎ፡ ወይ ዝጠቅም ንብረት፡ ንኣብነት ማኪና ዝውንን ሰብ'ውን መብዛሕትኡ ግዜ ሓገዝ ኣይወሃቦን እዩ።
ትርፊ-ግዜን ባህልን
ኮምዩናት ሽወደን፡ ኣብ መዳያት ትርፊ ግዜን ባህልን፡ ዝተፈላለዩ ኣገልግሎታት ኣዋዲደን ይርከባ። እዘን ኮምዩናት፡ ማለት ከባብያዊ ምምሕዳራት'ዚኣተን፡ መጻሕፍቲ ብናጻ እትልቅሑለን ኣብያተ ንባብ ኣሎወን። ብትሑት ክፍሊት፡ ቆልዑን መንእሰያትን፡ ዝተፈላለዩ መሳርሒታት ሙዚቃ: ቅብኣን ትያትርን ክመሃሩለን ዝኽእሉ ኣብያተ ትምህርቲ ባህሊ'ውን ክህልወአን ይኽእላ'የን። እዘን ኮምዩናት'ዚኣተን፡ ንማሕበራት'ውን ሓገዝ ከበርክታ ይኽእላ'የን።
ስእሊ: Colourbox
ቤተ መጻሕፍቲ
ኲላተን ኮምዩናት ሽወደን፡ ተቐማጦአን ዝጥቀሙለን ኣብያተ መጻሕፍቲ ኣለወአን። ዝበዝሕ እዋን፡ እተን ዕብይ ዕብይ ዝበላ ኣብያተ መጻሕፍቲ 'ስታድስቢብሊዮቴክ' ዝብል ስም ይውሃበን። ኣብ ማእከል ከተማ ድማ ይርከባ።
ኣብ ዓበይቲ ኮምዩናት፡ ኣብ ከከባቢኡ፡ ንእስ ንእስ ኢለን ፋሕ ዝበላ ኣብያተ ንባብ'ውን ክህሉዋ ይኽእላ እየን። ኣብዘን ኣብያተ ንባብ'ዚኣተን፡ መጻሕፍቲ ክትልቅሑ፡ ጋዜጣታት ክትነቡ፡ ሙዚቃ ክትሰምዑን ኮምፕዩተራት ክትጥቀሙን ትኽእሉ ኢኹም። ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ዝተደርሱ መጻሕፍትን ዝተጻሕፉ ጋዜጣታትን'ውን ይርከበን እዩ። ገለ ገለ ኣብያተ ንባብ፡ ልምምድ ቋንቋን ደገፍ ምስራሕ ዕዮ ገዛን ዝኣመሰለ ንጥፈታት ኣሎወን።
መጻሕፍቲ: ጋዜጣታትን ሲዲን ብናጻ ትልቃሕ። ንኽትልቃሕ ግን ካርዲ ቤተ መጻሕፍቲ (ላይብረሪ ካርድ) የድልየካ። ካርዲ ቤተ መጻሕፍቲ፡ ማለት ላይብረሪ ካርድ እንተደሊኻ ኸኣ፡ ናብ ዝኾነት ቤተ መጻሕፍቲ ኬድካ ናይ ቤተ መጻሕፍቲ ካርዲ ከተውጽእ ትኽእል ኢኻ።
ኮሚቴ ሃለኽቲ ኣቑሑ
ኣብ መብዛሕተን ዕብይ ዝበላ ኮምዩናት፡ ኮሚቴ ዕድጊ ኣቑሑ ኣሎ። ሓደ ኣቕሓ ድሕሪ ምዕዳግኩም ዕጉባት ምስ ዘይትኾኑ፡ ናብዚ ኮሚቴ ብምኻድ ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም። ከም ዓደግቲ መጠን፡ እንታይ መሰልን ግዴታን ከም ዘለኩም ክትፈልጡ ጽቡቕ እዩ። ዝዓደግኩሞ ግን ከኣ ዘይዓገብኩሙሉ ወይ ብልሹው ንብረት ንምምላስ፡ እንታይ ክትገብሩ ከምዘለኩም፡ ካብ ኮሚቴ ዓደግቲ ኣቑሑ ጽጹይ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ርክብ ምስ ትካላት መንግስቲ፡
ምስ መንግስታዊያን ትካላት ሽወደን፡ ብብዙሕ መገድታት ክትራኸቡ ትኽእሉ ኢኹም። ቅልል ዝበለ ሕቶታት ምስ ዝህልወኩም: መርበብ ሓበሬታ ናይ'ተን ትካላት ክትጥቀሙ ጽቡቕ እዩ። እተን መንግስታውያን ትካላት፡ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት፡ ሓበሬታ ክህሉወን ልሙድን ርዱእን'ዩ። ማዕከን ማሕበራዊ ውሕስነት፡ ማለት ፎርሸክሪንግስካሳን ንኣብነት: ብ 22 ቋንቋታት ሓበሬታ ኣዳልዩ ይርከብ። ገለ ካብ'ዘን ቋንቋታት ንኣብነት ዓረብኛ፡ ሶማልኛ፡ ፋርሰኛን ሱራኒን ምጥቃስ ይክኣል። ናብ ኣብያተ ጽሕፈታት ናይ'ዘን ትካላት'ዚኣተን ኬድኩም'ውን ክትሓቱ ትኽእሉ ኢኹም።
ተርጓሚ ክግበረልካ መሰል ኣሎካ፡ ስእሊ: Colourbox
መሰል ተርጓሚ
ቋንቋ ሽወደንኛ ዘይርድኣካ እንተኾይኑ፡ ኣስተርጓሚ ክምደበልካ መሰል ኣሎካ። ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ:(Arbetsförmedlingen) ኣብ ቤት ጽሕፈት ውሕስነት(Försäkringskassan): ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎትን(socialtjänsten) ሕክምናን(sjukhus)፡ ኣስተርጓሚ ክምደበልካ መሰል ኣሎካ። ቆጸራ ክትገብር ከለኻ፡ ኣስተርጓሚ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ፡ ግድን ከተፍልጥ ኣሎካ።


text:
Radio Erena: 11 May 2017
ግብጺ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ጽልዋ ንምፍጣር እተካይዶ ዘላ ጻዕሪ ብምቕጻል፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ሳምሕ ሾክሪ ብሮቡዕ 10 ግንቦት ናብ ጋና ኣምሪሑ።
እቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣብዚ ናይ ጋና ዑደቱ፣ ካብ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ናብ ፕረዚደንት ጋና፣ ናና ኣኩፎ ኣዶ ዝተላእከ ደብዳቤ ድሕሪ ምብጻሕ፣ ብዛዕባ መርገጺታት ኣባላት ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት እታ ኣህጉር ብምትኳር ክዝትዩ’ዮም።
ሚኒስተር ሳምሕ ሾክሪ ኣብ ናይ ጋና ዑደቱ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ክዘራረብ ምዃኑ ኣፈኛ ሚኒስተሪ ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ኣሕመድ ኣቡ ዘይድ ሓቢሩ።
ኣብ ጋና፣ ኣስታት 1 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ወፍሪ ግብጻውያን ከምዘሎ ዝሓበረ ማዕከን ዜና ኣል ኣሕራም ከኣ፣ እቲ ሚኒስተር ኣብታ ሃገር ኣብ ዘካይዶ ዑደት ኣብ ንግድን ወፍርን’ውን ክዘራረብ ምዃኑ ጠቒሳ።
ግብጺ፣ ሃገራት ሕብረት ኣፍሪቃ ብዛዕባ’ቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘሰሓሕብ ዘሎ ኣጠቓቕማ ናይል ንዘለወን መርገጺ ብዝምልከት ምስ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ጽዑቕ ዲፕሎማሲ ኣብ ምክያድ’ያ ትርከብ።
ሚኒስተር ሳምሕ ሾክሪ ቅድሚ ናብ ጋና ምብጋሱ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣብ ካይሮ ብምርኻብ ተዘራሪቡ’ዩ።
ኣቐዲማ’ውን እታ ሃገር ምስ ኡጋንዳ፣ ሱዳን፣ ደቡብ ሱዳን፣ ጅቡቲን ኬንያን ተመሳሳሊ ርክባት ከምዘካየደት ይዝከር።
========================


text:
Radio Erena: 01 November 2020
ብኣቦ መንበር ሉኣላዊ ባይቶ ሱዳን፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃን ዝምራሓ ላዕለዋይ ልኡኽ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ክልተ መዓልታት ምብጻሕ ንምክያድ ሎሚ ባሕቲ ሕዳር ናብታ ሃገር ኣትዩ።
እቲ ጀነራል፣ ብ29 ጥቅምቲ ናብ ግብጺ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ድሕሪ ምክያድ’ዩ ናብ ኢትዮጵያ ኣምሪሑ።
ኣብ ግብጺ ኣብ ዝጸንሓሉ ሓደ መዓልቲ፣ ምስ ፕረዚደንት ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ፣ ኣብ ጉዳይ እቲ ሓድሽ ወጥሪ ፈጢሩ ዘሎ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ተሃድሶን ኣጠቓቕማ ናይልን ብዝምልከት ዘትዩ።
እቲ ልኡኽ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝጸንሐሉ ድማ፣ ኣብ ጉዳይ ጸጥታ ዶባትን ኣብ ስምምዕ ክብጻሕ ዘይክኣለ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ተሃድሶን ኣጠቓቕማ ናይልን ብዝምልከት ክዝቲ ምዃኑ ካብ ክልቲኤን ሃገራት ዝውሕዝ ዘሎ ሓበሬታ የመልክቱ።
ኣብ እዋን ስርዓት ዑመር ኣል በሺር፣ መርገጺ ኢትዮጵያ እትድግፍ ዝነበረት ሱዳን፣ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዛ ሓድሽ መሰጋገሪ መንግስቲ ድሕሪ ምቛማ፣ ናብ ግብጺ ዛዝያ ትርከብ።
ኢትዮጵያ፣ ካብቲ ብመንጎኝነት ኣመሪካን ባንክ ዓለምን ዝካየድ ዝነበረ ዘተ ኣብ ጉዳይ ናይል ድሕሪ ምስሓባን ፕረዚደንት ኣመሪካ ድማ ግብጺ ነቲ ዲጋ ከተዕንዎ ከምእትኽእል ድሕሪ ምግላጹን፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ሱዳንን ግብጽን ሓድሽ መድረኽ ዲፕሎማሲ ከካይድ ከምዝደሊ ብዝተፈላለዩ ወገናት ክጥቀስ ጸኒሑ’ዩ።
ዑደት ላዕለዋይ ኣካል መንግስቲ ሱዳን ናብ ኢትዮጵያ ድማ ኣካል ናይዚ ኮይኑ፣ ኢትዮጵያ፣ ካብቲ ምስ ሱዳን ከሰሓሕባ ዝጸንሐ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬት፣ ምልሻታታት ብምስሓብ፣ ካብ ክልቲኤን ሃገራት ዝተዋጽአ ናይ ሓበር ሰራዊት ኣብቲ ከባቢ ዳግም ንምውፋሩ መደብ ከምዘሎ ይጥቀስ።
ኣልፋሽጋ ኣብ ዝተባህለ፣ ኣብ ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ዝርከብ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬት፣ ምሊሻታት ኢትይጵያ ኣብ ልዕሊ ሓረስቶትን ኣባላት ፖሊስን ሱዳን መጥቃዕታት ክፍጽሙ ምጽንሖም ይፍለጥ።
ሱዳን፣ ብዛዕባ’ዚ ብዝምልከት ብተደጋጋሚ ናብ ኢትዮጵያ መጠንቀቕታ ከተቕርብ ጸኒሓ’ያ።
================


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 14.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :
ማቴ.11:16-19
“ እዚ ወለዶ እዚ እሞ ብምንታይ ኽምስሎ እየ፧ ኣብ ዕዳጋ ተቐሚጦም ነዕሩኾም ዚጽውዑ ቑልዑ እዩ ዚመስል። ከምዚ ኸኣ ዚብልዎም፦ ‘ እምብልታ ነፋሕናልኩም ኣይሳዕሳዕኩምን፥ አልቀስናልኩም አይበኼኹምን።’ ዘይበልዕን ዘይሰትን ዮሓንስ እንተ መጸ ጋኒን አለዎ ይብሉ። ዚበልዕን ዚሰትን ወዲ ሰብ እንተ መጸ ኸአ፥ እንሆ በላ ዕን ሰታይን ወይንን ዓርኪ ተቐበልቲ ቐረጽን ኃጥ አንን ይብሉ። ጥበብ ግና ብተግባራ ረትዐት።”
- አስተንትኖ
መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አብ ዮሓንስ 11:13 “ከመይ ኩሎም ነቢያትን ሕግን ክሳዕ ዮሓንስ ተነብዮም እዮም። ክትቅበልዎም እንተ ደአ ደሊኹምሲ እቲ ኺመጽእ ዘለዎ ኤልያስ ንሱ ዮሓንስ ኢዩ። እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ። ድሕሪ ኢሉ መቐጸልታ ናይዚ ትምህርቲ እዚ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ቀጺሉ ነቶም ንኸይፈልጥዎን ከይቅበሉዎን ምኽኒያታት ዘብዝሑ “እዚ ወለዶ እዚ እሞ ብምንታይ ኽምስሎ እየ፧ ብምባል ክወቅሶም ይርከብ።
እግዚአብሔር ካብ መጀመርታ ንወዲ ሰብ ናብኡ ንምስሓብ ዘይገበሮ ነገር አይነበረን። ደቂ ሰባት በቲ ኩሉ ዝተገብረሎም ጸጋታት ንቃል አምላኽ ክአምኑን ክቕበሉን ስለዘይከአሉ። “ነታኽልቲ ወይነይሲ ኃለፋ እቲ አነ ዝገበርክሉ እንታይ ኮን ምተገብረሉ ነይሩ፧ ዘቢብ የፍሪ ኢዩ ኢለ እናተጸበኽዎስ፥ ስለምንታይ እዩ መጺጽ ፍረ ዘፍረየ፧ ኢሳ.5:4 ኣብ ወንጌል ዮሓንስ እንተረኤና – ዮሓንስ መጥምቕ ከም ጸራግ መንገዲ ወይ ንብርሃን ክምስክር መጸ ። ንብርሃን ይመስክር እምበር ንሱ ብርሃን ከምዘይነበረ ከኣ ይገልጽ።
እቲ ዘለዓለማዊ ቃል፡ ክርስቶስ ዓለም ብኣኡ ድሕሪ ተፈጢራ፣ ንፍጥረት ካብ ዝነበሮ ጸልማትን ባርነትን ንምልቃቕ፣ ኣብቲ ናይ ቀደም ናብራኡ ንምምላስን ሥጋ ለቢሱ፡ ከም ምንጪ ሕይወትን ብርሃንን ኮይኑ ናብ ዓለምና መጸ። ዓለም ግና አይተቐበለቶን ጸልማት መሪጻ።
ናይ ሎሚ ቃል ወንጌል እምበአር መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ትሪ ልቢ ናይቶም ንስብከት ዮውሃንስ ይኹኑ ስብከቱ ስብከቱ ክሰምዑ ዘይከአሉ ከምቲ አቀዲምና ዝሰማዕናዮ “ እዚ ወለዶ እዚ እሞ ብምንታይ ኽምስሎ እየ፧ እናበለ ይዛረብ። ምኽንያቱ ነቲ እግዚአብሔር ዘቅርበሎም ዝነበረ ጸዋዕታ ወይ ዕድመ ናይ ንስሓ ናይ ድኅነት ክርድእዎን ክቕበሉዎን አይከአሉን። ከምኡውን ሎሚ አብ ግዜና ነፍሲ ወከፍና፡ አብ ሕይወታን ገዛእ ርእስና እሞ ንመርምር። ስጋብ ክንደይ ኢና ንቃል አምላኽ አብ ሕይወትና ቦታ እንህቦ፧ ቃል አምላኽ ብኸመይ ንሰምዖ ንቕበሎ፧ ስጋብ ክንደይ ኢዩ አብ ሕይወትና ንስሓ ለውጢ ንኽንገቢር ዝሕግዘና። ክርስቶስ ጎይታና ነቶም ናይቲ ግዜ ሰማዕቱ ብምሳሌ ገሩ “ እምብልታ ነፋሕናልኩም አይሳዕሳዕኩምን፥ አልቀስናልኩም አይበኼኹምን ዝብል።’ ሕጂውን እንተኾነ አምላኽና ንነፍሲ ወከፍና በብስምና ንቃል አምላኽ ክንሰምዕ፡ አብ ትእዛዛቱ እሙናት ኮይና ክንርከብ፥ ሕይወትና ብሰላምን ቅሳነትን ክንብሮ ዕድምኡ የቅርብ አሎ ። ‘እምብልታ ይነፋሓልና አሎ – ነዚ ጸዋዕታ እዚ ክነጸጎ አይንኽእልን። ምክንያቱ ጸዋዕታ ድሕነት ኢዩ። የሱስ ካብቲ ናይ ዮሓንስ አምጻጽአ ዝተፈልየ አብ በረኻ ይሁዳ ዘይኮነስ፡ አብ ከተማታትን ሃገረሰባትን ወንጌል መንግሥቲ እናሰበኸ፡ ኩሉ ሕማምን፥ አብ ህዝቢ ዝነበረ ድናስን እናሕወየ ፥አብ ኩለን ከተማታትን ዓድታትን ይዘውር ከምዝነበረ ባዕሉ ቃል ወንጌል የዘንትወልና። ክርስቶስ አብ መንጎ ህዝቢ ይነብር ነበረ ምስ ሕዝቢ ይምገብ ይሰቲ፡ ምኽንያቱ ብኩሉ ንዓና ክመስል ነይሩዎ።
ዘይበልዕ ዘይሰቲን ዮሓንስ መጸ ጋኔን አለዎ ይብሉ። ነዚ ክነስተንትን ከለና ንገዛእ ርእስና ንጠምት። ንሕናኸ ንሕዋትና በቲ አብ ሕይወቶም ዝገብሩዎ ሰናይ ተበግሶታት ክንደይ ኢና ዘይንወቅሶም፡፡ ክንደይ ነገራትከ ዘይነልግበሎም። ብምስላ ብዛዕባ እቶም ቖልዑ ክዛረብ ከሎ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “አብ ዕዳጋ ዝተቀመጡ” ይብሎም። እዞም ቖልዑ እዚኦም እንተ ብትህኪት እንተስ ብኻሊእ ምኽንያታት ካብቲ ኮፍ ኢሎሞ ዘለዎ ቦታ ክትስኡ አይደለዮን። ነቲ ዕድመ ጸዋዒት እምብልታ ይነጽግዎ አይቅበሉዎን። ልክዕ ፈሪሳውያንውን ነቲ ክርስቶስ ዘምጽኦ ቃል ሕይወት ክቅበልዎ አይርከቡን። እካ ደአ ነቲ ቅዱስ ተግባራት ክርስቶስ ነጺጎም፡ ንክርስቶስ ከም ሓደ በላዕን ሰታይ ወይንን ዓርኪ ተቀበልቲ ቀረጽን፥ ኃጥአንን ገሮም የቅርብዎን ይኸስዎን። መንፈስ ቅዱስ ተቀቢሎም ሓድሽ ጉዑዞ ክጅምሩ አይደለዩን። እዚ ኩሉ አብ መዓልታዊ ህይወትና እንጥቀመሉ አገባብ ኢዩ። ነቲ ሓቀና ትምህርቲ ክርስቶስ፣ ትምህርቲ ቤተክርስቲያን፡ ሕግታት ቤተክርስቲያን ክንቅበል ምስ ዝጽግመና ልክዕ ከም ፈሪሳውያን ኮይና ንርከብ።
ስለዚ እግዚአብሔር በዚ ናይ ሎሚ ቃል ወንጌል ገሩ ንነፍሲ ወከፍና፡ ንቃል ወንጌል ከም ማሪያም ብትሑት ልብን መንፈስን ክንቅበሎ ይጽወዓና አሎሞ – ነቲ ቤተክርስቲያና ብዝተፈላለየ መገዲ መዓልታዊ ቃል ሕይወት ንኽንሰምዕ ሰሚዕና ሕይወትና ቅንⷅር ሚስ ክርስቶስ አምላኽና ሕብረት ንኽህልወና ‘እምብልታት ትነፍሓልና አላ። ነዚ ብሓቂ ዕውታት ኮይና ንኽንርከብ እግዚአብሔር ንነፍሲ ወእክፍና ይሓግዘና። አሜን!
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :


text:
መንግስቲ ኣብ ቀረባ ንመምሃራን ዝገበሮ ወሰኽ ብርኪ መሃያ እኹል ኣይኮነን ብዝብል ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣብ ካልኦት ናይ ክልል ከተማታትን ዝተኻየደ ናይ መምህራን ስራሕ ጠጠው ናይ ምባል ኣድማ ኣብቂዑ ካብ ዝሓለፈ ሰኒ ጀሚሮም ናብ ናይ ምስትምሃር ስርሖም ተመሊሶም ኣለው።ሕቶና ከይተመለሰ ኣብ ልዕሌና ይፍፀም ኣሎ ብዝበልዎ ፅዕንቶ ስራሕ ንኽንጅምር ተገዲድና፡እንተኾነ ሕቶታትና ብውልቅን ብማሕበርን ክነቕርብ ኢና ኢሎም ገለ መምህራን።
ዝተገበረ ወሰኽ ደመወዝ ኣዝዩ ንእሽተይ እናሃለወ ብቴሌቪዥን መግለፂ ዝሃቡ ሰበስልጣን መንግስቲ ኣዝዮም ኣጋኒኖም ኣቕሪቦምዎ ክብሉ ነይሮም እቶም መምህራን ነቲ ኣድማ ዝጀመርዎ።
በዚ ምኽንያት መምህራን ቀዳማይ፡ካልኣይን ናይ ቅድመ ምድላውን ኣብያተ ትምህርቲ ካብ 13 መጋቢት 2004 ዓ/ም ጀሚሮም ዝተወሰነ ናይ ስራሕ ጠጠው ናይ ምባል ኣድማ ኣካይዶም ነይሮም።
ናይ መብዛሕቲኦም ኣብያተ ትምህርቲ ኣድማ ንሒደት ማዕልታት ዝፀንሐ ነይሩ።ናይ ኮኮቤ ጽባህ ካልኣይን ናይ ቅድመ ምድላውን ኣብያተ ትምህርትን ግን ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ዝኣክል ትምህርቲ ኣይነበረን።ትምህርቲ ብዝግባእ ዝጀመረ ካብ ዝሓለፈ ሰኒ ጀሚሩ ምዃኑ ገለ ዘዘራረብናዮም ተምሃሮ ኣረጋጊፆም ኣለው።
ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ካልኣይ ደረጃ ዝምህሩ ሓደ መምህር ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ስራሕ ጠጠው ኣቢሎም ዝነበሩ መምህራን ናብ ስርሖም ዝተመለሱ ብከምዚኦም ዝብሉ ፅዕንቶታት ምኽንያት እዩ ኢሎም።
ብኻሊእ ዜና ድማ ኣብ ገለ ገለ ወረዳታት ክልል ኣምሓራ ብፍላይ ድማ ኣብ ዞባ ሰሜን ጎንደር ደምቢያ ወረዳ ኣብዝርከቡ ሽዱሽተ ኣብያተ ትምህርቲ ንማዕልታት ዝፀንሐ ስራሕ ጠጠው ናይ ምባል ኣድማ ተኻይዱ ነይሩ።ሽዱሽተ መምህራን’ውን ካብ ስርሖም ከምዝተኣገዱ ተፈሊጡ’ሎ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
Radio Erena: 13 July 2015
ዘዋሪት ብርዐይ ኣብ ናይ ዝሓለፈ ጉዕዞኣ፣ ካብ ኣኽርያ ከባቢ መደሽቶ ናብ ስቶኮልም ተዘዋሪራ ምንባራ ትዝክርዎ ትኾኑ።። ካብ ስቶኮልም ናብ ዓዲ ግራት እንተበለት ከ? ኣብዚ ጽሑፍ ጠቒሰዮም ዘለኹ ሰባት፣ ብዘይፍቓዶም ብምዃኑ ቁጥዕ እንተበሉ፣ ክትወሓሱኒ ኢኹም ዝብል እምነት ኣሕዲረ ኣለኹ። እሞ ሃየ በሉ ንኺድ፣- ካብ ስቶኮልም ናብ ዓዲ ግራት……………….
ሓምለ 2009’ዩ። ኣዲስ ኣበባ ብዝናብ ተራኺሳ፣ ጎደናታታ ዝጥበስ ዕፉን ጆባእ! ዝብለሉ ወርሓት።
ጎፋ ሆቴል፣ ካብ ቄራ ናብ ጎፋ ኣብ ዝወስድ ጎደና ኣብ ቅድሚት ካብ ዝርከባ ዓበይቲ ህንጻታት ሓንቲ’ያ። ኣብ ማእከል’ቲ መቀያየሪ ኣቑሑ ዓበይቲ መካይን ዝሽየጠሉ ከባቢ ከም ሆቴል ጎሊሓ እትርአ’ውን ንሳ ጥራይ’ያ። ዋላ’ኳ ኣብ መሽጎራጉር ናይቲ ከባቢ ንኣሽቱ ሆቴላትን ኣብያተ መግብን ብብዝሒ እንተለዋ።
ኣሰፋ፣ ብዕድመ መዘናይ ዝበልክዎ ዕጉስ መንእሰይ’ዩ። ኣብ ጠርጴዛ መቀበል ኣጋይሽ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክፍሊ ናይቲ ሆቴል ንዘጋጥም ጸገማት ንምፍታሕ ላዕልን ታሕትን’ዩ ዝብል። ኣዲስ ኣበባ ተወሊዱ ዝዓበየ ምስ ምዃኑ፣ ከም ወዮ ደቂ’ስመራ ‘ወዲ ሹቕ’ እንብሎ ንሱ’ውን ኣራዳ ናይ ኣዲስ ኣበባ’ዩ። ነታ ከተማ ጋሽ ኣብ ዝነበርክሉ ሒደት እዋን ኣብታ ሆቴል ጸኒሐ’የ። ምስ ኣስፋ ክንፋለጥ ግዜ ኣየወሰድን። ስራሕ ይጽዕቖ’ኳ እንተኾነ፣ ኣብ ክፍሊ መቐበል ኣጋይሽ ኣብ ጎኑ ኣብ ዘላ ንእሽቶ ሳሎን ተቐሚጠ’የ ከውግዖ ዝፍትን። ኣምሓርኛ ከምቲ ዝድለ ኣይመለኽክዎን። ንምርድዳእ ግና ኣይጽገምን።
ሳልስቲ ኣብ ዘይወሰደ ግዜ ሓደ ንግሆ፣ “ሰብ ኣሎ ከፋልጠካ’የ፣ ወዲ ዓዲኻ’ዩ” በለኒ።
ቅድሚኣ ኣብ ዝነበረት ዕለት፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሓያሎ ዓመታት ምስ ዝገበረ ኤርምያስ ዝተባህለ መተዓቢቲ ብኢንተርነት ተራኸብና’ሞ ጎፋ ሆቴል ከምዘለኹ ነገርክዎ። ኣብታ ሆቴል ሑርይ ተድላ ባይሩ’ውን ክፍሊ ሒዙ ከምዘሎ ሓበረኒ። ኣዲስ ኣበባ ዝኣተኹላ ግዝያት’ውን ብስም ደቂ መታሕት ዝተኣኻኸቡ ተቓወምቲ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣውራርሲ ኣብ ዝተባህለት ናብ ቦሌ መድሃኔኣለም ኣብ ዝወስድ መንገዲ ሃያሁለት እትርከብ ሆቴል ኣኼባ ንምክያድ ምድላዋት ይገብሩ ከምዘለዉ ሓበሬታ ረኺበ ኣለኹ።
ሑርይ ተድላ ባይሩ’ውን ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ንምስታፍ’ዩ ዝኸውን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነበረ። ወይ’ውን ብኻልእ ስርሑ። ሑሩይ ንኣዲስ ኣበባ መንገዲ ማይ ከምዝገበሮ ኣስመራ እንከለኹ’የ ዝፈልጥ። ኣዲስ ኣበባ ምህላዉ ዝገርም ኣይኮነን። ኣብ ሆተል ምጽንሑ’ውን ኣይገርም። ክቡር ጋሽኦም’ዩ እሞ፣ ኣብ እንዳ ኡራኤል ኣብ ግዳም ክድቕስ ኣይኮነን።
እቲ ዝገርም፣ ኣቶ ሑሩይ ኣብ ጎፋ ሆቴል መደቀሲ ክፍሊ ሒዙ ከምዘሎ ኤርምያስ ብኸመይ ክፈልጥ ክኢሉ’ዩ? ዝምድና’ውን ስለዘሎና፣ ንኤርምያስ ክሓቶ ኣይተሰከፍኩን።
ኤርምያስ ምስቶም ቀዳሞት ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት’ዩ። ንፉዕ ተማሃራይ’ዩ ዝነበረ። ኣብዚ ናይ ኢትዮጵያ ስደቱ ንፉዕ ተጸናጻናይ ኮይኑ ኣሎ ማለት’ዩ ዝብል ግምት’የ ኣሕዲረ።
“ፈሊጠ ኣለኹ ሰብ ነጊሩኒ ፣” ጥራይ’ዩ መሊሱለ።
ሕቶ ብሕቶ’ውን ክድብድቦ ኣይደለኹን።
“ኣሰፋ እቲ ረሰፕሽን ከ ኣሎ ዶ?” ኤርሚያስ’ዩ ሻሂ እንናሰተና።
“እዚ ወዲ ዋና’ዛ ሆቴል ክኸውን ኣለዎ፣” ጥርጣረይ ሰማይ ዓረግ።
“ተጠንቐቐሉ ኢኻ። ብሄራዊ መረጃ’ዩ፣” መመላእታ ሓበሬታ ካብ ኤርምያስ ነበረ።
”የህዝብ ደህንነትና ብሄራዊ መረጃ’ ኣብ ኤርትራ ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ከም እንብሎ’ዩ። ኣሰፋ ኣባል ጸጥታ ይኹን ኣይኹን ዘሻቕል የብለይን፣ ኣዲስ ኣበባ ሸናዕ ክሳብ ዘበለንን ክሳብ ዘይጎድኣንን። ኣባል ጸጥታ እንተኾነ ድማ ስርሑ’ዩ ክሰርሕ። ተራ ስደተኛ ዝዓብሰሉ የብለይን። ከኽስሮ እንተዘይኮይነ።
ኤርምያስ ዝደራረበለይ ሓበሬታ ዘገድሰኒ ኣይነበረን። የቐንየለን ምባሉ ግና ኣይረሳዕኩን።
ኣዲስ ኣበባ ምህላወይ ዝፈለጠ ዘበለ፣ ብዙሕ መጠንቐቕታታ’ዩ ዝህበኒ ዝነበረ።
“ኣንታ ወዲ ብኡ ኣቢልካ ከይትጠፍእ፣” ዝበሉኒ እቶም ዝብዝሑ’ዮም።
እቲ ቀደም ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝኣተወ ወዲ’ስመራ ኣብ መንጎ ኣስላፍን ባራትን ተቐርቒሩ’ዩ ዝጠፍእ ይብሃል ኔሩ። ከም ወዮ ኢትዮጵያውይን ናብ ሰሜን ዝኸደ ወትሃደር ኣብ ጎባታት ናቕፋ ተቐርቂሩ’ዩ ዝጠፍእ ዝብልዎ ዝነበሩ ማለት’ዩ። ካብ ዝተወሃበኒ ማዕዳን፣ ምኽርን መጠንቐቕታን እዛ ተቐርቒርካ ከይትጠፍእ እትብል ዝያዳ’ቲ ካልእ ሻቕሎታ ይዕንትር። ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ተሰዲዱ ኣዲስ ኣበባ ዝኣተወ መንእሰይ እታ ዝኸበደት ፈትንኡ’ውን ንሳ’ያ ትኸውን በሃላይ’የ።
ኣሰፋ ምስ ሓደ ‘ወዲ ዓድኻ’ዩ’ ዝበሎ ከላልየኒ መደብ ሒዙ። ኤርምያስ ብዝሃበኒ ኣንፈት፣ ኣቶ ሑሩይ ተድላ ባይሩ’ዩ ገሚተ። ምስ ሑርይ ብዕድመን ተሞክሮን ዘራኽብ ስለዘይብልና ከኣ፣ ኣሰፋ ምስዚ ብዕድመ ዝደፍአ ሰብኣይ ከላልየካ ምባሉ ከይገረመኒ ኣይተረፈን።
ከባቢ ሰዓት 4 ድሕሪ ቀትሪ ኣቢሉ ኣብ መቐበል ኣጋይሽ እናውጋዕና፣ ጸጉሪ ርእሱ ጥልም ዘበልኦ ድሉዱል መንእሰይ ናብቲ ክፍሊ ኣተወ። ሰላምታ ተለዋዊጦም። መፍትሕ ናይ ክፍሊ እናሃቦ፣ ብስመይ ጸዊዑ ከላልየና ኣንቀደ። ድሕሪ ሰላምታ ዕላልና ብኡ ንብኡ ናብ ትግርኛ ስለዝተቀየረ፣ ቀደም ከም እንፋለጥ መሰልና። ግርማይ’ዩ ዝብሃል። ብስሙ ጥራይ ዝፈልጦ ግና ኣዝዩ ውሑድ ሰብ’ዩ። ግርማይ ዓደርደ እንተኢልካ ግን ዓለም ብዓለማ ኣባላት ቀዳማይ ዙርያ፣ ካብ ኣኽርያ ሓዝሓዛ ክሳብ ማይ ተመናይ ዘይፈልጦ የለን። ስሙ ክትደጋገም ሰሚዐያ ኣለኹ። ኣብ ከመይ ዝበላ ዕላል ግን ኣይዝክሮን።
“ግርማይ ዓደርደ ክብሉ ደቂ ኣኽርያ ሰሚዐ ኣለኹ፣'” በልክዎ።
“ሰሚዕካ ትኸውን ኢኻ፣” ፍሽሕ እናበለ።
ነገረ ሳጓ ከመይ ከምዝለግብ እናተዋዘኹ፣
“ስለምንታይ ደኣ ዓደርደ ኢሎሙኻ?” ምስ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምትሕሓዝ ከምዝህልዋ ርግጸኛ ኮይነ’የ። ዓደርደ’ውን መበቖል ሳጉኡ ምስ ምስ ጉዕሽ ቢራ እናቋወሰ’የ ኣውጊዑኒ።
+++++++++++
ዓደርደ ኣብ መንጎ ከረንን ኣቑርደትን እትርከብ ንእሽቶ ከተማ’ያ። እንገርነን ዓደርደን፣ ብዙሓት ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ክደጋገምወን ይሰምዕ ነበርኩ። ክርእዮ ካብ ዝህንጠየሉ ምድረ ባርካ’ውን ነበረ። ብፍላይ ሓደ እዋን፣ እንገርነ ካብ እንገርነብ ዝፈለቀት ኮይና ኣይንግርነብን ማለት ምዃና ሓደ ቀሺ ክገልጹ ብዝሰማዕኩ ምግርናብ ናብቲ ከባቢ እንታይ ኣምጽኦ ክመራመር ዘይፈተንኩ ኣይኮንኩን። ምርምረይ ኣብ እንዳሻሂ ኮፍ ኢልካ’ዩ ዝነበረ።
ባርካ ኣብ ምዕጉርቲ ብዝፍጸም ምግርናብ ወይ ሸደሊ ዝተፈልጠ’ዩ። ኣብ መታልሕ ምግርናብ ወይ ምኽላሕ ኣብ ትግራይ-ትግርኚ’ዩ ዝዝውተር። ምስ ወራራት ኣሕመድ ግራኝ ናብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝተኣታተወ ምልክት መስቀል ብጽንጽሕለ ኣብ ግንባራት ምክላሕ’ውን ከምዝነበረ ኣብ ገለሲ ኣንቢበ ኣለኹ። እንገርነ ምስዚ ዝተኣሳሰረ ታሪኽ ይህልዋ ይኸውን? ዝፈልጦ የብለይን።
እንገርነን ዓደርደን ካብ ቀዳማይ ዙርያ ኣትሖዞም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብብዝሒ ዝተንቀሳቀስዎ ከባቢታት’ዩ። ግርማይ ዓደርደ’ውን ሓደ ካብኣቶም።
ምስብጾቱ ካብ ከባቢ ግላስ ናብ ግርማይካ’ዮም ዘምርሑ ኔሮም። ተሳፊሮሙላ ዝነበሩ ኤነትረ-ፊያት ዝዓይነታ ናይ ጽዕነት መኪና፣ መሬት ዓይኒ እናኽሕዝ ኣብ ከባቢ ዓደርደር ከተዕርፍ ወሰነት። ግርማይን ብጾቱን፣ ኣብ ዓደርደ ኣብ ሓደ መስመር ተር ኢለን ኣብ ዝርከባ ንኣሽቱ ባራት፣ ኣብ ሓንቲ ቦታ ሒዞም፣ ‘ኣረቒ ንጥዕና’ዩ’ እናበሉ ሓደ ክልተ መለክያ ኣውረዱ።
ሓቕሞ’ዮም። ኣደይ፣ ናብ ሳዋ ንዝወርድ ዝነበረ ዓቢ ሓወይ ‘ኣረቒ ንዓሶ መከላኸሊ መድሃኒት’ዩ ካብ ዝብል እምነት፣ ኣብ ንእሽቶ ጠርሙዝ ክትቋጽረሉ ብዓይነይ ርእየ ኣለኹ። ንዓይ’ውን ከምኡ ኣማሊኣትኒ’ያ። መዓስን ኣበይን ክንሰትዮ ግና ምኽሪ ኣይሃበትናን። ኣብ ዓደርደ’ዩ ኔሩ ዝኸውን። እንተ ሓወይ እንድዒ፣ እንተ ኣነ ግና እቲ ‘ረቂ ኣብ ሳንጣይ ስለዝፈሰሰ፣ ጨና እምበር ዝስተሲ ኣይረኸብክሉን።
ግርማይ ምስ ብጾቱ’ውን ፈውሲ ዓሶ ኣብ ዓደርደ ክቃርሩ ወሲኖም። መድሃኒት፣ ሓኪም ካብ ዝኣዘዞ ንላዕሊ እንተተወሲዱ ዘምጽኣ ጸገም ግና ዘንጊዖሞ። ዓደርደ ሙቖት ስለዝኾነ ንኹሉ ይጻወር’ዮ ኢሎም’ዮም ዝኾኑ። ብዝሒ ዘቃረርዎ መለክያታት እዝግሄር ዋንኡ።
ግርማይ ምስ ብጾቱ፣ ካብ ዓይኒ’ታ የዕሪፋ እትጽበዮም ዘላ ኤነተረ ተኸወሉ። ብኡ ኣቢሎም ከኣ መመንገዶም ሓዙ። ድሕሪ ሰዓታት መኪና ክትብገስ በለት። ኣሃዱ ኩላ ተረኺባ። ግርማይ እንተበልካ፣ ዓደርደ ትመስክር። ኤነትረ ንግርማይ ኣብ ዓደርደ ኣጥፊኣ መንገዳ ቀጸለት። ኣብ ዓደርደ ተኣሲሩ ከምዘሎ ኣሃድኡ ድሕሪ ክልተ መዓልታት ሰምዐት። ኣብ መንገዲ ንዝረኸባ በዓልቲ ልውየት፣ ኣረቒ እንተዘይጋበዝኹኪ ኢሉ ስለዝተዋጠጠ፣ ድሕሪኡ ክስዕብ ካብ ዝኽእል ሓደጋ ንምኽዋሉ’ዩ ናብ ፖሊስ ተዓቝቡ። ረስኒ ናይ ዝወሰዶ መድሃኒት ክሳብ ዝዝሕል ከኣ ኣብ ዓደርደ ሳልስቲ ጸኒሑ። እታ ኣብ ዓደርደ ዘጥፍኣቶ ኣሃዱ ኣብ ዓደርደ ምስ ረኸበቶ ድማ’ያ ‘ዓደርደ’ ዝብል ሳጓ ዘልገበትሉ።
ምስ ዓደርደ ከነውግዕ ክንደይ ሰዓታት ከምዝወሰደና ኣየስተብሃልኩን። ንነገሩ’ውን ዘወንዘፍክዎ ስራሕ ኣይነበረንን። ዕላል ዓደርደ መቂሩ ኣብ ዘሎና’ዮ ጉዕሽ ቢራ እናጎርዳዕና እንተንሓደር ኣይምጸላእኩን። ኣንጊሁ መገሻ እንተዘይህልዎ’ውን መተግበርና’ዩ። መገሽኡ ናብ ዓዲ ግራት’ዩ።
ካብ ስቶኮልም ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝመጸሉ ምኽንያት ክዛወር’ዩ ዝብል ግምት’የ ሂበዮ። ናብ ኤርትራ ክምለሱ ዘይክኣለኡ ብዙሓት ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይዛወሩ’ዮም። ደሃይ ቤተሰብን ንብረትን ንምጥያቅ ዝኣትዉ’ውን ኣለዉ። ኤርትራውያን ኣብ ባራት ኣዲስ ኣበባ ዘውር ኢሎም ይምለሱ። ምዕራባውያን በጻሕቲ ሃገር፣ ቀዳሞት ጠመትኦም ኣኽሱምን ላሊበላን’የን።
“ዓዲ ግራት ደኣ እንታይ ኣሎ? ኣኽሱም ዶ ኣይምሓሸካን’ዩ፣” እንክብሎ ዝተረፈነኒ ኣይነበረን።
ኣብዛ ሓጻር ግዜ ካብ ዝላለዮ፣ ልግስን ግርህናን መለለይኡ’የን። ሓድሽ ስደተኛ’ዩ ካብ ምባል’ውን ደንጊጹለይ ይኸውን። ጉዕሽ ቢራን ጥብስን ኣይተሰከፍኩን።
ካብ ቤት መግቢ ጎፋ ሆቴል ናብ ክፍልታት ኣብ ዝወስደ ኣስካላ፣ ብዙሕ እናስተንፈሰ፣
“ኣንታ ወደይ ኣሎ ቀደም ዝወለድክዎ፣ ዓዲ ግራት ኣሎ ኢሎሙኒ ክደልዮ እየ ዝኸይድ ዘለኹ፣” ዱበላ ደርጉሓለይ።
ጉዕሽ ቢራ ዝፈጠሮ ሙቕት እንክበንን ይስምዓኒ ኣሎ።
“ሕጂ ደኺመ ኣለኹ ክድቅስየ፣ ይርከቦ ኢልካ ጥራይ ጸልየለይ። ምስ ተመለስና ክንሕኪ ኢና፣” ክዛረብ’ውን ዕድል ኣይሃበንን።
“እዚ ወዲ እንታይ’ዩ ዝብል ዘሎ። መስተ ኣይኮነን። ደሓር ከኣ ድራፍት ክሳብ ክንድኡ። ኖ…! ቁምነገር’ዩ ዝዛረብ ዘሎ…” ውሽጠይ እናሰላሰለ።
“ሕራይ ደሓን። ይስለጥካ። ኣነ ኣለኹ ክቕንየ፣” ልሳነይ ኣድሃየት።
ብኢድ ተጨባቢጥና ብመንኮብ ተጎናኒጽና ተፋነና።
+++++++++++
ኣብ ሳልሳይ ደርቢ ኣብ እትርከብ ክፍሊ ቁጽሪ 8፣ ኣብ ዓራት ተጋዲመ ቁርብ ግዜ ወሲደ። ገሊኡ ንቁምነገር ገሊኡ ንሃተውተው። እታ ናይ መወዳእታ ናይ መንኮብ ሰላምታ ኣስሓቐትኒ።
ቃጨሮ ኣብ ከባቢ ኦምሓጀር ኣብ እግሪ ሩባ ጋሽ ዝርከብ ናይ ሕርሻ ቦታ’ዩ። ዓቃብ ሰላም 25 ኪሎሜተር ንውሽጢ ኤርትራ ተቖጻጺሮምሉ ኣብ ዝነበሩ ግዜ፣ ናብቲ ከባቢ ሰራዊት ናይ ኤርትራ ከይኣቱ ክልኩል ነበረ።
ቃጨሮ ናይ ሕርሻ ቦታ ስለዝኾነ ኣብ ክረምቲ ናይ ግድን ክዝራእ ነበሮ። ሲቪል ተኸዲኖም ብዝኣተዉ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ፣ ብትራክተራት ተሓጊዞም ማሸላን ስምስምን ተዘሪኡ ጽቡቕ ጥዒምዎ በቖለ። ኣብ ምዕጻዱ ግና ብዝሒ ዘለዎ ጉልበት ሰብ ኣድልየ። ሕጂ’ውን ሲቪል ዝተኸድኑ ኣሽሓት መንእሰያት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብበጣሓትን ኤነትረታትን ተጓረቱ። ሓደ ሓደ ጠበናጁ፣ ኣርፒጂ፣ ብሬን ክሳብ ሞርታራት ከይተረፍ’ውን ምስ መሸማዓት ተሓቢኡ ኣትዩ’ዩ። ሲቪል ዝተኸድነ ሰራዊት ገና’ውን ይውሕዝ ነበረ።
ኣብቲ ከባቢ ዝተዋፈሩ ዓቃብ ሰላም ዜጋታት ዮርዳኖስን ህንድን ነበሩ። እንሓንሳእ’ውን ናብ ናይ ጸጥታ ዞባ ብሕርሻ ኣትዩ ዘሎ ኣሽሓት መንእሰይ፣ ሰራዊት ከይከውን ንምቁጽጻር ዑደት የካይዱ’ዮም።
ንሕርሻዊ ንጥፈታት ናይቲ ከባቢ ብዝምልከት ናይ ዜና ጸብጻብ ንምድላው ናብቲ ቦታ ኣብ ዝተንቀሳቐስናሉ፣ ኣብ መንጎ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራን ዓቃብ ሰላምን ምፍጣጥ ጸንሓና። ድሕሪ ክንደይ ታዕታዕ ነገር ዝሒሉ። ሓደ ካብቶም ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ ንምትእንጋድና ድሉው ኮነ። ኣብ ኣጉድኡ ኣብሪኽና፣ ዝተዳለወ መግብን ሻህን ከነቋሲ’ውን ኣድለየ። ካብ ኣስመራ ናብ ቋጨሮ ብዘይ ዕረፍቲ ኢና በጺሕና’ዮ። “ኣድላዩ ስራሕ ኣሎ፣” ዘይንጹር ሓበሬታ ብሃታ ሃታ ኣበጊሱና።
ነታ ናይ ዜና ኣሃዱ ጠርኒፉ ዝነበረ ኣባል ዜና፣ ጠንቒ እቲ ምስ ዓቃብ ሰላም ዝወዓለ ታዕታዕ እንታይ ምዃኑ ሓተተ። እቲ መልሲ ዘስሕቕ ነበረ። ዓቃብ ሰላም፣ ኣብ ናይ ሕርሻ ቦታ ዝተዋፈሩ ኤርትራውያን መንእሰያት ብመንኮብ ክሰዓዓሙ ስለዝርኣዩ’ዩ። ብመንኮብ ምስዕዓም ወትሃደራዊ ሰላምታ ናይ ሰራዊት ኤርትራ ስለዝመሰሎም’ዩ እዚ ኩሉ ታዕታዕ።። ሓደ ካብቲ ከለልውዎ ዘለዎም ወትሃደራዊ ምልክታት ናይ መንኮብ ሰላምታ’ዩ ዝብል ሓበሬታ’ውን ረኺቦም ይኾኑ። መገመቲ ደኣ ስሒቶም’ምበር ግምቶም ሲ ቅኑዕ’ዩ ዝነበረ
ኣብ ዓራተይ ተጋዲሚ እንደገና ፍሽኽ በልኩ። ቅድሚ ናጽነት ብመንኮብ ምስዕዓም ኔሩ ዶ? ድቃስ እናጠለመኒ’ዩ። ዘይትውዳእ ኣርእስቲ። ብመንኮብ ምስዕዓም ከመይ ተበጊሱ? ናይ ገለ ሃገራት ዓረብ ምስዕዓብ ኣብ ኣፍንጫ’ውን ኣሎ። ካብዚ ሲ እዝግሄር ኣድሒኑና። ንሰብ ኣፊጭኡ ካብ ክትስዕሞ ብመንኩብ ክትጉንጾ’ዩ ዝሓይሽ። ተጋደልቲ ነዛ ናይ መንኮብ ቅዲ ሰላምታ ብሰንኪ ብትንፋስ ዝመሓላለፍ ሕማም’ዮም ኣተኣታትዮማ’ዩ ዝብሃል። ብሰንኪ’ቲ ሕማም ኣብ ክንዲ ገጽ ንገጽ፣ ምዕጉርቲ ንምዕጉርቲ ገጽካ ተጠዋዊኻ ብመናኹብካ ዲጽ ትብሃል። እንታይ ኔሩ’ኸውን እቲ ሕማም?
++++++++++++
ኣብ ኣስመራ ዕዳጋ ዓርቢ ምቕማጣ ዝነበረት ሸዊት ዝተባህለ ኢትዮጵያዊት መንእሰይ ኣብ ጎፋ ሆቴል ኣብ ናይ ጽሬት ስራሕ ተዋፊራ’የ ረኺበያ። ረፋድ፣ ንዘለኽዎ ክፍሊ ክትኩሕኩሕ ዘሰክፋ ኣይኮነን።
“ድቃስ ይኣኽለካ። ድቃስ ድኽነት”ዩ ዝጽውዕ፣ ንሕና ኸኣ ስራሕ ቀልጢፍና ንውድእ፣” ናይ ወትሩ ፍሽኽታ እናለገሰት’ያ።
“ሸዊታ ሓቕኺ ኢኺ። ኣብ ኣኽርያን ዕዳጋ ዓርብን ክሳብ ረፋድ ደቂሱ ዝዓበየ የለን’ሞ፣ ግና ሃብታም ሲ ዘይብልና፣” እናላገጽኩ’የ።
ሸዊት፣ ድሕሪ ሓደ ሰሙን ኣብ ጎፋ ሆቴል’የ ተላልየያ። ብዙሓት ዓማዊል እቲ ሆቴል፣ ኤርትራውያን ምዃኖምን ውዕልኦም ኣብቲ ሆቴልን ጫፍ ጫፉ ተናኺፋትለ’ያ። ናተይ’ውን ንገሊኦም ትተናኽፈሎም ትኸውን’ያ።
“ኣሰፋ ይጽበየካ ኣሎ፣” ናይ ጽርየት ኣቑሑታ ናብ መደቀሲ ክፍለይ እናእተወት’ያ።
ሓቢርና ክንቆርስ ደልዩ’ዩ ዝኸውን ስለዝሓሰብኩ፣ ግዜ ኣየባኸንኩን። ዘጊፉ ዝነበረ ጸጉረይ’ውን ካብ ዝቖርጾ ሳልስቲ ጥራይ ስለዝገበረ ምስትክኻል ኣየድለየንን።
ኣሰፋ ወትሩ ንጥፉ’ዩ። ዕላሉ’ውን ከምይ ግርማይ ዓደርደ ደኣ ኣይኹን’ምበር ዘስሕቕን እዚ ወዲ ደሓን ድዩ ዘብልን ኣይሰኣኖን’ዩ። ኣብ ዘጠና ሰባት (2005 ምዃኑ’ዩ) ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ናይ ኤርትራ ቴሌቪዥን ብዙሕ ስእልታት ናይ ኣዲስ ኣበባ ተምጽእ ምንባራ ከምዋዛ ፈይ ኣበለለይ።
“ኤርምያስ ተጠንቐቐሉ ኢኻ ዝበለኒ ነዚን ወዲ ከምዚን ዶ ኮን ይኸውን?” ዓይኒ ዓይኑ እናጠመትኩ’የ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብብዝሒ ናብታ ሃገር ዝኣትዉ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት መርበብ ከይፈጥሩ፣ ርክባት ምስ መንግስቲ ኤርትራ ከይገብሩ፣ ስለያውን ወትሃደራውያን ሓበሬታ ከይለዋወጡ…ወዘተ ምክትታል ከምዝገብር ኣይስሕቶን’የ። ኣይኮነን ዶ ሓሙኩስቲ ዝስንቖም መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ዝኾነ ካልእ መንግስቲ’ውን ንዋሕዚ ስደት ዝሰግኣሉ’ዩ።
ንኤርትራውያን ብኤርትራውያን ክትከታተሎም’ዩ ዝቐልል። ሓያሎ ኤርትራውያን ኣብዚ ስራሕ’ዚ ከምዝነጥፉ ይዕለል’ዩ። ናይ ገሊኦም ኣስማት’ውን ብብዙሓት ኤርትራውያን ፍሉጥ ኮይኑ ምህላዉ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተራ ዕላል’ዩ።
ኣሰፋ ከም ዋዛ ፈይ ዘበላ ሕቶ ድያ ሓበሬታ ግን ሕርኽርኽ በለትኒ።
“ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክንደይ ሰብ ድዩ ካሜራ ዘለወን ሞባይል ዝውንን? ካብዚ ሰዲዶሞ ይኾኑ፣” ብዋዛ ንዝፈነዋ ሓበሬታ ዝሃብክዎ ምላሽ ነበረ። ምላሽ ዘድልያ’ውን ኣይነበረን።
ተገዲሰ ይምልሰሉ ከምዘየለኹ ብዘስተብሃለ፣ መእዝን ዕላልና ካብ ኩዌት ዝኣትዋ ክልተ ኢትዮጵውያን ዘበለ።
ስናፍቕሽን ጽዮንን ኣብ ኩዌት ክልተ ዓመት ሰሪሐን’የን ዝምለሳ ዘለዋ። ኣጋሮ ካብ ዝተባህለ ከባቢ ጅማ’የን። ናብ ኩዌት ኣብ ዝተበገሳሉ ቅድሚ ክልተ ዓመት፣ ጉዳያተን ክሳብ ዘሳልጣ ኣብ ጎፋ ሆቴል ጸኒሐን’የን። ኣስፋ ጽቡቕ እንግዶት’ዩ ጌሩለን። ብፍላይ’ኳ ንጽዮን። ምስ ጽዮን ካብ ኩዌት ተደጋጋሚ እዋን ተደዋዊሎም’ዮም። ጽቡቕ እንግዶት ናብ ጽቡቕ ናይ ማዕዶ ፍቕሪ ተሰጋጊሩ’ዩ።
ጽዮን ካብ ኩዌት ትመጽእ ምህላዋ፣ ንኣሰፋ ካብ ዝፈልጦ ካልኣይ ሰሙነይ እታ ዝዓበየት ዜናኡ ነበረት። ጽዮን ምስ መጸት ክዛውራ ናብ ዝኽእል ቦታ ካብ ምሕሳብ ኣየቛረጸን።
“የጅማ ልጅ ስለሆነች ኣዲስ ኣበባ ኣታቃትም” እናሻዕ ይደጋግም።
ብዙሕ ከምዘፍቀረ ብውንኡ ይልለ። ብዝኾነ ተሓጉሱ። ሓጎስ ብጻይካ ሓጎስካ’ዩ እሞ ተሓጎስኩ።
+++++++
ኣዲስ ኣበባ ንዓይነይን ኣእምሮይን ሓዳስ ከተማ’ያ። ገሊኡ ብሚኒባስ ገሊኡ ብእግረይ ሸናዕ ክብሎ እኹል ግዜ’ዩ ዘለኒ። ስደተኛ ምዃን ዝዓበየ ጸግኡ ዘይውዳእ ግዜ ምህላው’ዩ። መንቀሳቐሲ ዝሓትት የለን። ኣስመራ ጎሓፋ ጥራይ ዘይኮነ ሰባ’ውን ጸርዩ’ዩ። ክልቲኡ ኣበይ ከምዝኣተወ እንድዕሉ። ምናልባት ኣዲስ ኣበባ’ዩ ዝህሉ።እንተሎሚ ሰብ ምስጸረየሉ እቲ ጎሓፍ ናብ ጎደናታት ይውሕዝ ምህላዉ ሰሚዐ ኣለኹ። ኣዲስ ኣበባ ግና ብክልቲኡ መሊኣ’ያ። ዕምርቲ ከተማ።
ብወረን ዛንታን ዝሰምዖም ንዝነበርኩ ከባቢታት ኣራት ኪሎ፣ ስድስት ኪሎ፣ ኣንበሳ ግቢ፣ ካሳንቺዝ፣ ኣውራ ድማ ፒያሳ ሸንኮለል ምባለይ ኣየድከመንን። ብሰሪ ተግባራቱ ቸቺንያ ዝብል ስም ዝተዋህቦ መንክር ዝኾነ ቦታ’ውን ኣሎ። ማርካቶን ሓያሎ ካልኦትን ገና ካብ ዝኽረይ ኣይሃሰሰን። ኣዲስ ኣበባ ህይወት ኣለዋ። ሞት’ውን ኣለዋ። መጽሓፍ ጥራይ ዘይኮነ መጻሕፍቲ ክድረሰላ ዝኽእል ከተማ’ያ። ጥላሁን ገሰሰ፣ ‘ፈልጌ ኣስገልጌ….’ እናደረፈ ኣዲስ ኣበባ ላዕልን ታሕትን ክብል ተራእዩኒ። ኣነ ግና ዝፍለግ የብለይን። ኮይና ተሪፋ ናብ ኣስፋ ምምላሰይ’ያ።
ኣሰፋ ካብ ቦሌ መዓርፎ ነፈርቲ ኣጋይሹ ኣተኣናጊዱ’ዩ ጸኒሑኒ። ኣብ ጎፋ ሆቴል ዘይኮነ፣ ኩርናዕ ተዓጺፍካ ኣብ ዝርከብ ንእስ ዝበለ ሆቴል። እንተዘይተጋግየ ሚልዮንዮም ሆቴል። ድሕሪ ጽምብል ሚለንዮም ኣብ ኢትዮጵያ ንዝኾነ ዝወጽእ ትካል ሚልዮንዮምምባል ተለሚዱ’ዩ ዝነበረ። ሚልዮንዮም ሆቴል፣ ሚለንዮም ቤት መግቢ፣ ሚለንዮም ቡና ቤት፣ ሚለንዮም ጠጅ ቤት፣ ሚለንዮም ዳቦ ቤት….ኮታ ኣዲስ ኣበባ ብሚለንዮም መርኣዪ ኣይነበራን። ሚለንዮም ሆቴል ምምራጹ፣ ናብ ጎፋ ዝመጹ ኣጋይሽ ስለዘለዉ’ዩ ኣመኻንዩ። ንዓማዊል ምትዕምማል ተሰኪፉ’ዩ ዝኸውን። ንነገሩ እቲ ዘገድስ፣ ኣበይ ትዓርፍ ዘይኮነ ከመይ ተዕርፍ’ዩ? ጽዮን ምስ መሓዝኣ ጽቡቕ ኣዕሪፈን። ኣሰፋ’ውን ግርም ኣዕሪፉ። ምስ ምምጻእ ኣጋይሽ ክርሳዕ ዝሓሰብክዎ ዘይተሓስበ ምርቃ’ዩ ኮይኑኒ ጽቡቕ ኣዕሪፈ። ኣዲስ ኣበባ ለይትን ቀትርን ግርም ተዓዚብና’ያ። ንሳ’ውን ተዓዚባትና’ያ። ግርም ተዓዛዚብና።
ጽዮን ምስ መሓዝኣ ስናፍቕሽ ናይ ኣዲስ ኣበባ ጽንሖተን ዛዚመን ናብታ ዝዓበያሉ ከተማ ኣጋሮ ነቒለን ኣለዋ። ኣዲስ ኣበባ ጋሻ ብምቕባልን ምፍናውን ዝተፈልጠት ከተማ’ያ። ኣይከም ኣስመራን። እንሆ ሕጂ’ውን ጋሻ ኣፋኒና ጋሻ ንምእትንጋድ ቀዳም ምሸት ኣብ ጎፋ ሆቴል ተዳሊና።
++++++++++
ግርማይ ዓደርድ ካብ ዓዲ ግራት ቴሌፎን ደዊሉ፣ ወዱ ከምዝረኸበ ኣቢሲሩ’ዩ። ዋና ጎፋ ሆቴል ትግራዋይ’ዩ። ጎፋ ሆቴል፣ ትግራዎት ብብዝሒ ዘዘውትሩዋ’ያ። ሰራሕተኛታታት ብዘይካ ኣሰፋ ብምሉኦም ትግራዎት’ዮም። ኣባላት የህዝብ ደህንነትን ብሔራዊ መረጃን’ውን መማሰይቶም’ያ። ብፍላይ እቶም ብደረጃ ሓላፍነት ድቕቕ ዝበሉ። እቶም ፍርይ ዝበሉ ኣብ ከም በዓል ኣኽሱምን ሸበሌን ኣቶም ኣዝዮም ዝፈረዩ ድማ ኣብ ጎልፍን ካልኦት ዓበይቲ ሆቴላትን ከምዘማስዩ ሰሚዐ ኣለኹ።
ጎፋ ሆቴል፣ 2005 ድሕሪ ምርጫ ኣብ ዝተኻየደ ዕግርግር ፈተነ ናይ ቦምብ መጥቃዕቲ ተኻይዱላ’ዩ። ለይትን ቀትርን ብረት ብዝዓጠቑ ዕድመ ዝደፍኡ ሚሊሻ’ያ ትሕሎ። ሓደ ካብቶም ሚሊሻታት፣ ናይ ደርግ ወትሃደር ምንባሩን ኣብ ከባቢ ከረን ካብ ሓንቲ ኤርትራዊት ዝወለዶ ቆልዓ ከምዝወለዎን ድሕሪ’ዚ ናይ ግርማይ ዓደርደ ዕላል ኣውጊዑና’ዩ። ግርማይ ወዱ ክደሊ ካብ ስቶኮልምናብ ዓዲ ግራት ምምጽኡ ነዚ ናይ ደርግ ወትሃደር ነበረ ካብ ዘገረሞ ፋጽሜ ነበረ። ምናልባት ናብ ከባቢ ከረን ክወርድ ዶ? ዝብል ስምዒት ኣሕዲርሉ’ውን ይኸውን።
ግርማይ ዓደርደ፣ ወዱ ክደሊ ናብ ኢትዮጵያ ቅድሚ ምምጽኡ፣ ይፈልጡ’ዮም ንዝበሎም ሰባት ኣጣይቑ ኣይሰለጦን። ቀይሕ መስቀል ዝሃቦ ሓበሬታ ሓጋዚ ኔሩ። ብኡ መሰረት ድማ ሰባት ኣዋፊሩ፣ ወዱ ኣብ ዓዲ ግራት ከምዘሎ ኣንፊ ረኺቡ። ሓደ ካብቶም ወዱ ንምድላይ ዝተሓባበሮ ዋና ጎፋ ሆቴል ነበረ። ስለዚ’ዩ ግርማይ ኣብ ጎፋ ሆቴል ክፍሊ ዝሓዘ። እንሆ’ምበርኣ ካብ ስቶኮልም ናብ ዓዲ ግራት ተጓዓዙ ህጻን ናይ ኣዋርሕ እንከሎ ንዝተፈልዮ ወዱ ድሕሪ 8 ዓመታት ከምዝረኸቦ ኣበሲሩ። ሒደት ሰባት ዝተሳተፍናዮ ድግስ ድማ ተዳልዩ።
ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምእታዉ ግርማይ ናብ ሕክምና’ዩ ተጓይዩ። ብዙሕ ጓሂ’ውን ኣብ ገጹ ይንበብ።
“እዚ ቆልዓ ተበዲሉ’ዩ፣” ብዙሕ ሻዕ’ዩ ዝደጋግም።
ወዱ ኣብ ከቢድ ድኽነትን ጉስነት’ዩ ጸኒሕዎ። እዝኑ ሰሉዅ ዝኣተወ ቁርዲድ ኣንቲዖም ከውጽኡ’ውን ከበሮ እዝኑ ነኺኦሞ’ዮም ደቂ ዓዲ ግራት። “ተበዲሉ” ንዝበሎ ቆልዓ ብሕክምናን ሞራልን ክኽሕስ ድማ’ዩ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣምጺእዎ። ኣቦ ክገብረሉ ዝኽእል’ዩ ጌሩ። ምስ ኤምባሲ ሽወደን ኣተሓሒዙ፣ ጉዳዩ ከሳልጠሉ’ውን መስርሕ ጀሚሩ። ኣብ ሓጺር መዓልታት ኩሉ ክሰልጦ እሞ ንወዱ ክኽሕስ ተሃንጠየ ዓደርደ። ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙን ዝውዳእ መስርሕ ስለዘየለ ግና፣ ነቲ መስርሕ ዝከታተልን ዘሳልጥን ሰብ ኣተሓሒዙ ድሕሪ 10 መዓልቲ ናብ ዓዲ ግራት ኣፋነዎ።
ዓቢ ሩፍታ ኔሩ። ግን ከኣ ምስ ብዙሕ ዝን። ናብ ስቶኮልም ዝምለሰሉ ግዜ ኣኺሉ በረበረ ሽሮ ዝኣመሰለ ቀንጠመንጢ ኸሻምቶ ናብ ማርኮቶ ወረድና። ዘድሊ ዘበለ ኩሉ ምስ ሓዘ ከኣ፣ ኣብ ልደታ ኣብ ዝርከብ ታሪክ ስጋ ቤት፣ ‘የሸክላ ጥብስ’ ምስ መውረዲኡ ኣማእከልና’ዩ። ሎሚ ታሪክ ስጋ ቤትን ከባቢኡ ልደታን የለን። ፈሪሱ ብኮንደሚንዮም ተተኪኡ ኣሎ።
ዕላልና ኣብ ታሪክ ስጋ ቤት እናቐጸለ ቴሌፎን ስለዝተደወሎ ነቲ ቆልዓ ድሕሪ ክንደይ ኮለል ከምዝረኸቦ ሓቢሩ ቴሌፎን ዓጸዋ።
“በዓልቲ ቤተይ’ያ ካብ ስቶኮልም፣” ስጋ እናኾለሰ ብጎርዳዕ ድምጺ።
“ኣዲኡ ማለት ድያ፣” ብውሽጠይ ጋን ኮይኑኒ ከምዘሎ ክሓብእ እናደለኹ።
ዓደርደ ናይ ውትህድርና፣ ፍቕርን ስደትን ነዊሕ ዛንታ ከምዘለዎ፣ ካብ ታሪክ ስጋ ቤት ወጺእና ኣብ ዝቐጸልና’ዮ ዕላል ክርዳእ ክኢለ።
++++++++++
ብባጽዕን ፎሮን ኣቢልካ ናብ ጅዛን ስዑዲ ዓረብ ዝስገረሉ ዝነበረ ግዜ’ዩ። እዋን ብጥዕሙ። ሓያሎ ደቂንስትዮ ካብ ትግራይ በዚ መንገዲ’ዚ ናብ ጂዛን ንምስጋር ናብ ኤርትራ ይመጻ ነበራ።። ኣብ ዓዲ ቀይሕን ኣስመራን ዘሳልጡ ሰባት ነበሩ። ከም ናይ ሎሚ እዋን ደላሎን ኣሰጋገርትን ማለት’ዩ። ግርማይ ንሓንቲ ካብዘን ደቂንስትዮ ኣብ ኣስመራ ይላለ። እቲ ሌላ ቀልጢፉ ናብ ምፍላጥ ተሰጋገረ። ከም ወዮ ኣዳም ንሄዋን ዝፈለጣ ማለት’ዩ። እዛ ምፍላጥ እዚ’እ ድማ’ያ ንዓደርደ ካብ ስቶኮልም ናብ ዓዲግራት ኣምጺኣቶ ዘላ።
ናብ ጂዛን ዝሓሰብት ጓል ዓዲግራት ኣብ ኣስመራ ጥንሲ ሒዛ። ግርማይ ኣይኮነን ዶ ኣካሉ ንዝጸረት ጓል ሄዋን ንኻልእ’ውን ርህሩህ ሳምራዊ’ዩ’ሞ፣ ክሳብ ትሓርስ ኣለይ መለይ ክብላ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ግዝያዊ መንበሪ ቤት ተኻርዩ።
ከመ ቕጽበት ኵናት ባድመ ተኣጉደ። “ክልተ በራሓት ብመዘርገፍ ይበኣሱ ኣለዉ፣” ዓለም ሓጨጨት። መንእሰይ ናብ ክተት ወረደ። ዓደርደ’ውን ከም መዛንኡ።
ኣካሉ ዝጸረት መንእሰይ፣ ኣብ ኣስመራ ትፈልጦ ሰብ ዘይምህላዋ ካብ ምሽቓል ዓዲ ኣይወዓለን። ኣብ መንጎ መጺኡ’ውን ኩነታታ ተኸታቲሉ። ግሩም ዝኾነ ህጻን፣ ህያብ ኣዳልያትሉ’ውን ጸኒሓ። መነባብሮ ኸኣ ከም ሰባ። ተረጋጊኡ ናብ ኣሃድኡ ተመልሰ። ዕግርግር ክልተ በራሓት ህዝቢ ሓሚሱ። ኣብ ግንባራት ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ከተማታት’ውን ምንቛት ዘሪኡ።
ውላድ ዓደርደ ዝሓዘለት ኢትዮጵያዊት መንእሰይ’ውን ካብዚ ምንቛት’ዚ ንምህዳም፣ ብመንገዲ ቀይሕ መስቀል ናብ ትግራይ ተመልሰት። ስድራቤታ ድኻታት ምስ ምዃኖም ካብ ጀዛን ጨንርቕን ወርቅን ተጸብዮም ይኾኑ። ንሳ ግና ካብ ኤርትራ ካብ ወርቕን ጨርቕን ዝበልጽ ህወይት ሒዛ’ያ ተመሊሳ።
ብሰንኩ ኣብ ዓዲ ግራት ግዳይ ብዙሕ ተነጽሎ ምዃና’ውን ዓደርደ ኣብ ናይ ዓዲግራት ዑደቱ ብእዝኑ ዝሰምዖ ሓቒ’ዩ።
ኵናት ክልተ በረሓት፣ ይትረፍ ብዛዕባ ውላድካን ዝወለድካላ ጓልን ክትሓትት፣ ብዛዕባ ነብስኻ’ውን ዘሕስብ ኣይነበረን። ዓደርደ’ውን ካብ ኣሃዱ ናብ ኣሃዱ እናተሰጋገረ፣ መወዳእትኡስ ብስግረ ዶብ ካብ ሱዳን፣ ሰሃራን ባሕርን ሰናጢቑ ሽወደን ተራእዩ።
ኣብ ሽወደን ሓዳሩ ዝገበረ እኳ እንተኾነ፣ ደሃይ እታ ኣብ ጠልጠል ዝሓደጋ ስድራ ግን ኣይረስዐን። እንሆ ድማ ካብ ስቶኮልም ናብ ዓዲ ግራት ኣምሪሑ።
ኣብ ዓዲ ግራት ዝተቐበልኦ ዝሸምገላ ኣደ፣ ኣብ ኣስመራ ተወሊዱ ንዝመጸ ቆልዓ ዓባዩ’የን። “ኣቡኡ ኣነ” ክብል ካብ ጫፍ ኤውሮጳ ስለዝመጸ ጥራይ ብእምነት’የን ሂበንኦ። ሓደው ናይ ዲኤንኤን መርመራ ሓደው ዘዳቐስኹም መሰኻክር ኣምጽእ ዘይብሉ።
“እዚ ቆልዓ ተበዲሉ’ዩ ዓብዩ። ኣቦ ተበዲሉ ዝዓበየ ቆልዓ’የ ካብ በልካ እንሃለካ ወሰዶ። ደጊም ኣነው’ን ሸምጊለ’የ፣ ክኣልዮ ዓቕሚ የብለይን፣” ናይ እምነት ቃል እተን ኣደ ነበረ።
ግርማይ’ውን ‘ተበዲሉ’ዩ ዓብዩ’ እትብል ሓረግ ካብዘን ኣደ’ዩ ወሪሱዋ ዝኸውን።
ብዛዕባ’ታ ክረኽባ’ሞ ዝሓለፈ ታሪኽ ከተውግዖ ዝተጸበየ ኣደ ወዱ፣ ዝሰዓበ ሕቶ ነበረ። ገልታዕታዕ ህይወት ተመንዩዋ ከተዕርፍ ከምዝመረጸት፣ ናብ መቓብር ዓዲ ግራት እናመልከታ ነጊረንኦ።
“ካብ ሻዕብያ ድቓላ ሒዛ መጺኣ፣” እናበሉ ዓበይትን ንኣሽቱን ኣሕዋታ ዕረፍቲ ኣይሃቡዋን። ካብ ኣፍ እተን ኣደ እንተዘይወስዶ ግርማይ ኣይምኣመነን።
“ሻዕብያ ዶ ወያነ ባ…? ክብሉ ንሰብ ከም ሰብ ምንባር ከሊኦሞ፣” ልሳኑ እናተኾላለፈ ዘውጽኣ ዛዛሚት ሓሳብ ነበረት።
እንሆ ንኹሉ ክድብስን ክኽሕስን ግርማይ ካብ ስቶኮልም ናብ ዓዲግራት መጺኡ ኣሎ። ግርማይ ሻዕባያ ኣይኮነን። እቲ ቆልዓን ኣዲኡን’ውን ወያነ ኣይኮኑን። ሰብ ደቂ ሰብ’ዮም። ዜጋታት ክልተ ሃገር እሞ ኸኣ ጎረባብቲ ክዋሰቡ ነውሪ ኣይኮነን። ህዝቢታት ኩላ ዓለም’ውን መምስ ዝመረጽዎ ድላዮም ክገብሩ ፍቓዶም’ዮም። ፍቓድ ፈጣሪኦም ድማ። ግርማይን ኣደ ‘ቲ ቆልዓን’ውን ድላዮም’ዮም ዝገበሩ። ድላይ ፈጣሪኦም ድማ። ንሶም ኮነ እቲ ቆልዓ ዝበደሉዎ የለን። ዝበደሉ በራሓት ክነሶም ብመዘርገፍ ዝተናቖቱ ደድሕሪኦም ዝዓበደን’ዩ።
ግርማይ ዓደርደ ናብ ሽወደን ድሕሪ ምምላሱ፣ ሒደት ግዜ መልእኽቲ ተለዋዊጥናን ኢና። ክኽሕሶ ምዃኑ መብጽዓ ዝኣተወሉ ቆልዓ 8 ዓመት፣ ወዲ 14 ዓመት ኮይኑ ኣሎ። ከይተማህረ ኣብ ጉስነት ናይ ዝሓለፎ ዕድላት ኣብ ሽወደን ዕጽፊ ክኾነሉ በዓል ምሉእ ተስፋ’ዩ ዓደርደ። ፈጣሪ ዕድመ ይሃቦም።
ዓደርደር ነዚ ብዘይፍቓዱ ዝዘርጋሕዎ ዛንታ እንተሰምዐ ወይ’ውን እንተንበበ ይቕሬታ ክገብረለይ ምዃኑ’የ ዝኣምን። እንተተቖጥዓኒ’ውን ክትወሓሱኒ ምዃንኩም ቃል ኣቲኹምለይ ኢኹም። ካብኡ ዝሓለፈ መልሲ ክልእከለይ’ሞ ተወሳኺ ብስራት ከስምዓና’የ ዝምነት። ንምጽሓፉ ኣይክሓምቕን’የ። ድሮ’ውን ኣርእስቲ ኣዳልየ ኣለኹ፣-
‘ካብ ዓዲ ግራት ናብ ስቶኮልም’
ዕባይ ኣኽርያ
13 ሓምለ 2015
ፓሪስ
=============================


text:
ምምጋብ – ኣመጋግባን ቅርበትን
ነፍሲ ወከፍ ኣደ ውላዳ ከመይ ገይራ ከምትምግቦ ባዕላ ትውስን እያ። እንተኾነ ግን ናይ ጸባ ጡብ ቀዳማይ ምኽርና እዩ። ኣብ ሽወደን ናይ ውድብ ጥዕና ዓለም ምኽሪ ንኽተል፡ ንሱ ከኣ ን ሹዱሽተ ኣዋርሕ ካልእ መግቢ ከይወሰኽካ ንህጻን ጸባ ጡብ ኣደ ጥራይ ምጥባውን ብድሕሪኡ ክሳብ ክልተ ዓመት ድማ ጸባ ጡብ ከፊላዊ ክውሃብ ይኽእል። ጸባ ጡብ ኩሉ ንቆልዓ ዘድልዮ ልክዕ ዝኾነ ሕውስዋስ ይርከቦ። ምስኡ ከኣ ብተወሳኺ እቲ ቆልዓ ቅርበትን ውሕስነትን ይስምዖ።
- ሃናጺ
- ብቐሊሉ ይሓቅቕ
- ልክዕ ንቆልዓኻ ኢሉ ዝተሰርሐ እዩ።
- ልክዕ ሙቐት
- ልክዕ ዓቐን
- ንናይ ቆልዓ ስርዓተ ምክልኻል ረብሓ ኣለዎ
- ናይ ዕቤት ሆርሞናት ወይ ነዝዕታት ይርከቦ
- ካብ ረኽሲ ይከላኸል (ጸረ ተሃዋስያን)
- እቲ መግቢ ኩሉ ግዜ ኣብ ቀረባ እዩ
ኣብ ፈለማ እቲ ቅኑዕ ተክኒክ ወይ ጥበብ ናይ ምጥባው ንምርካብ ቅሩብ ኣሸጋሪ ክኸውን ይኽእል እዩ። ጽቡቕ ምልክት ዝኸውን ኣይጎድእን እዩ። ኣብ’ዚ እነሆ ገለ ቁሩብ ሞቕሽሽ ።
- ንህጻንኪ ናባኻ ኣቕርብ ኣቢልኪ ሕቖፍዮ
- ተጠንቒቕኪ ንጫፍ ጡብ ናብ ላዕለዋይ ከንፈር ናይ ህጻንካ ኣቕንዕያ
- ከናፍር ናብ ጡብ ገጾም ምምጣጦም ጽቡቕ ምልክት እዩ።
- ቆልዓ ብኑጹር ብናይ መንጋጋ ምንቅስቓሳት ይስሕቦ ምህላዉ ኣረጋግጺ
- ቆልዓ ንጫፍ ጡብ ብሙሉኣ ንገለ ክፋል ናይ’ቲ ሕብራዊ ክፋል ናይ ጡብ ድማ ኣብ ኣፉ ክረኽቦ ኣለዎ።
- ህጻንኪ ብጉቡእ ገጥ ኣቢሉ ክሕዛ እንተዘይኪኢሉ ደጊምኪ ሃብዮ። ንእሽቶ ኣጻብዕኪ ኣብ’ቲ ኣፍ ናይ ህጻን ብምንባር ነቲ ባዶሽ ወይ ቫክዩም ልቐቕዮ። እዚ ከኣ ክፍንዎ እዩ፡ መሊስኪ ከኣ ክትጅምሪ ትኽእሊ።
ብዛዕባ ምጥባው ዝምልከት ሓገዝ እንተደሊኺ፡ ናይ ምጥባው ክሊኒክ፡ ማእከል ክንክን ቆልዓ ወይ ናይ ድሕረ-ሕርሲ ክሊኒክ ርኸብዮም።
ምጥባው ንምጅማር ብዙሕ ግዜን ጸዓትን ይደሊ። በዚ ምኽንያት እዩ ድማ ሓገዝ ዘድሊን ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ኣብ ሞንጎ ናይ ምጥባው ሰዓታት ገለ ዕረፍቲ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ግዜ ምጥባው ሰላምን ህዳኣትን ምህላው ኣረጋግጺ፡ ምኽንያቱ ናይ ጽቡቕ ይሰምዓካ ኦክሲቶሲን ዝብሃል ሆርሞን ወይ ነዝዒ ጸባ ብጉቡእ ክውሕዝ ስለዝገብሮ። ናህና ምኽሪ ኣብ ዘድለዮ ምጥባው እዩ፡ እዚ ማለት ከኣ ንህጻንኪ ጡብ ክደሊ ከሎ ጸባ ጡብ ምሃብ እዩ - ዋላ’ውን መጨረሽታምስ ኣጥቦብክዮ ድሕሪ ሓጺር ግዜ ይኹን።
ገለ ኣደታት ከጥብዋ ኣይክእላን፡ ገለ ድማ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ብጡብ ከጥብዋ ኣይደልያን። ንህጻንኪ ብኩባያ ወይ መትሓዚ ጸባ ጡብ ወይ መተካእታ ጸባ ጡብ ገርካ ምጥባው ጽቡቕ ኣማራጺ ክኸውን ይኽእል። ን ምጥባው ዝምልከት ተመሳሳሊ ምኽሪ ተጠቐም። ስለዚ ህጻንኪ ከምዝጠመየ ምልክት ምስ ሃበ ኣጥብውዮ ከምኡ ከኣ ነቲ ህጻን ኣጸቢቕኪ ሕቖፍዮ ምኽንያቱ ፍቕሪ ስለ ዘዕቢ።
መተካእታታት ጸባ ጡብ ኣብ ዝበዝሐ መኻዝን ግሮሰሪታት ይርከብ እዩ፡ ብመንጽር ናይ ኣመጋግባ ኣመለኻክታ ብልክዕ ዘዕግቡ ኣማራጺ ናይ ጸባ ጡብ እዮም። ብዙሓት ዝተፈላለዩ ዓይነታትን ጠባያትን ዘለዎም ኣለው፡ ኣየናይ ይሰማማዕ ድማ ናይ ነፍሲ ወከፍ ኣማራጺ ይኸውን። ተመሳሳሊ ድማ ንናይ ህጻን መትሓዚ ጎማታት። ዝተፈላለዩ ዝሓሸ ዝሰርሑልኪ ንምርካብ ባዕልኺ ክትፍንዮ ኣሎኪ።
እቲ/ታ ህጻን ይጠዋወን ይዝርጋሕን፡ ርእሱ ይሕዝ፡ የእዳው የንቀሳቕስ፡ የምባሁቕ፡ ከናፍሩ ይሃርም፡ ናይ ምልሓስ ተግባራት የሪኢን ኣብ ከባቢ ጡብ ድምጺ ይገብርን ሃሰስ ይብልን።ጸኒሑ ዝመጽእ ምልክታት
እቲ/ታ ህጻን የእዳው ኣብ ኣፉ የእትውን ይጦቦምን። መመሊሱ/ሳ ይንቀሳቐስን ዕረፍቲ ይስእንን የዕገርግርን። ኣብ መጨረሽታ ምብካይን ማውጫጭን ይመጽእ።
ንህዱእን ብመጠኑ ዝጠመየ ቆልዓ ከተጥቡ ይቐልል። ኣዝዩ እንተ ሓሪቑ/ቓ፡ መጀመርያ ኣብዶ ድሓር ኣጥብውዮ/ያ። ቆልዓ ምልክት ምስ ሃበ ኣጥብውዮ/ያ። በዚ መንገዲ ምስ ድልየቱ/ታ ዝሰማማዕ ጸባ ይመልእ። ናይ ሓድሽ ዝተወልደ/ት ቆልዓ ከስዐ ክንዲ ቸሪ እያ ትኸውን። በዚ ምኽንያት እዩ ንእሽቶን ቀቀልጢፍካ ምሃብን ኣገዳሲ መምርሒ ዝኸውን። ቆልዓ ኣብ ጥቓኺ እንተኾይኑ/ና ነዞም ናይ መጀመርታ ምልክታት ንምፍላይ ቀሊል እዩ።
ናይ ጸባ ጡብ ይኹን መተካእቱኡ ዝወስዱ ህጻውንቲ ንፋስ ክስሕቡ ልሙድ እዩ። እዚ ከኣ ብጌጋ ከምዝጸገበ/ት ክመስል ይኽእል ወይ ቅርጸት ይገብር። ስለዚ ቆልዓ ከጉስዕ ክትገብሮ ጽቡቕ እዩ። ነዚ ምግባር እቲ ዝቐለለ መንገዲ ነቲ ቆልዓ ትኽ ኣቢልኪ ንግዚኡ ኣንጻር ጡብኪ ወይ መንኩብ ምሓዝ እዩ። ቆልዑ ከምዝፈላለዩ ዘክር/ሪ። ኩሎም ኣየጉሱዑን እዮም።
ኣብ ከክንደይ ግዜ ህጻውንቲ ይሓርኡ ይፈላለዩ እዮም። ገለ ድሕሪ ነፍሲ ወከፍ መግቢ፡ ገሊኦም ከኣ ሓንሳብ ኣብ መዓልቲ ወይ ሓንሳብ ኣብ ሰሙን ይሓርኡ። እቲ ናይ መጀመርታ ዝወጽእ ሓርኢ መብዛሕቱኡ ግዜ ጸሊምን ሓፍስን ዝጣበቕን እዩ። ኣብ ውሽጢ ሰሙን ግና ናይ’ቲ/ታ ቆልዓ ኣካላት ነቲ ናቱ/ታ ሓድሽ መግቢ ስለዝተወሃሃዶ እቲ ሓርኢ ብጫ ይኸውን።
ከተጥብዊ ከለኺ ህጻንኪ ኩሉ መግቡ ካባኺ እዩ ዝረኽቦ። ዝያዳ ካልእ እዋን ዝያዳ ካሎሪን ዝያዳ ፈሳሳን ከምዘድልየኪ ኣብ ሓንጎልኪ የእትውዮ። ቪታሚናትን ሚነራላትን ዝበዝሖ ዝተፈላለየ መግቢ ምብላዕ ፈትኒ። ህጻንኪ ናይ ከስዐ ሽግር እንተገይሩ ጋዝ ወይ ንፋስ ዝፈጥሩ ከም ሽጉርቲ፡ ባልደንጓን ውጺኢት ጸባን ዝኣመሰሉ ኣወሳስዳ መግብኺ ኣጉድልዮ። ኣብ ናይ ሽወደን ወኪል መግቢ (Swedish Food Agency)፡ ገለ ጽቡቕ ዝኾነ ሞቕሽሽ ምኽርታትት ናይ ምጥባው ክትረኽቢ ኢኺ።
ምልክታት ነድሪ ጡብ ብ ምቕያሕን ምሕባጥን ዝተሰነየ ቃንዛ ዘለዎ ምትራር ናይ ጡብ እዩ። ረስንን ብሓፈሻ ናይ ሕማም ስሚዒትን ክህልወኪ ይኽእል። ነዚ ጸቕጢ ንምህዳእ ምጥባው ወይ ምሕላብ ሓጋዚ እዩ። ፓራሲታሞል ወሲድኪ ረስኒ እንተዘይሕሹኪ ረኽሲ ክህልወኪ ይኽእል እዩ። እዚ እንተኾይኑ እቲ ጉዳይ ናብ ሓኪም ምርኣይ ከድልየኪ እዩ።
መብዛሕቱኡ ኣጥባት ዝነዝዕ ምጥባው ክትጅምሪ ከለኺ ወይ ኣብ ግዜ ጥንሲ ውን የጋጥም እዩ። ምንዛዕ ንምጉዳል ንሓጺር ግዜ ጫፍ ጡብ ጽቐጥዮ። ረጂ ናይ ጡብ ንከይጥልቂ ኣብ ጡብ ዝኣቱው ምሱኳዕ ወይ ጸባ ዘዋህሉሉ መትሓዚ ብምግባር ደው ከተብልዮ ትኽእሊ። ዘየድሊ ዘይምምቻእ ንምውጋድ ኣጥባትኪ ንቑጽን ምዉቕን ኮይኑ ክጸንሕ ኣለዎ።
ኣብ ግዜ ምጥባው ኣብ ጫፍ ጡብኪ መጺጽ ንጣባት ክትረኽቢ ልሙድ እዩ፡ እዚ ከኣ ህጻን ክጦቡው ከሎ ክሃስዮ ይኽእል እዩ። ናይ’ዚ ምኽንያት ድማ ህጻንኪ ንጫፍ ጡብኪ ብሙሉእ ኣይዓጸዎን ስለዝኾነ እዩ። ካልእ ናይ ምጥባው መኣዝን ብምፍታን እዚ ሓጋዚ እንተኾይኑ ርኣዪ። መጸጽቲ ጫፋት ናይ ኣጥባት ብቁሩብ ጸባ ጡብ ገርካ ብምልስላስ ቀልጢፎም ክሓውዩ ይሕግዝ።
ናይ ጸባ ጡብ ጽቡቕ መግቢ ህጻን እዩ፡ እንተኾነ ግን ከተጥቡዊ ኣይትገደድን ኢኺ። ንኩሎም ህጻናትን ወለድን ዝምጥን ፍታሕ የሎን።


text:
Radio Erena: 05 November 2020
ግብጽን ሱዳን፣ ኣብ ምሕላው ስትራቴጅያዊ ረብሓታት ክልትኤን ሃገራት ዝዓለመ፣ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ከካይዳ ምዃነን ተሓቢሩ።
እዚ ዝተሓበረ፣ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት፣ ጀነራል መሓመድ ፋሪድ ኣብ ሱዳን፣ ናይ ክልተ መዓልታት ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺሙ ናብ ካይሮ ኣብ ዝተመልሰሉ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ’ዩ።
በቲ ጀነራል ዝምራሕ ልኡኽ፣ ኣብ ሱዳን ኣብ ዝበጽሓሉ ምስ ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ያሲን ኢብራሂም፣ ጠቕላሊ ሓለቓ ሰታፍ ሰራዊት፣ ጀነራል መሓመድ ዖትማን ኣል ሑሰንን ካልኦት ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣንን ሓለፍቲ ጸጥታን እታ ሃገር’ዩ ዘትዩ።
ኣብ መንጎ ግብጽን ሱዳንን፣ ኣብ ስልጠና፣ ሓባራዊ ልምምድ፣ ምህናጽ ወትሃደራዊ ኢንዱስትራዊ፣ ጸጥታን ካልእን ዘተኮረ ናይ ምትሕግጋዝ ስምምዕ ከምዝተበጽሐ ዘመልከተ ሚኒስተር ምክልኻል ግብጺ ብወገኑ፣ ክልቲኤን ሃገራት ንዝጸንሐን ታሪኻዊ ዝምድና ብዝልዓለ መልክዑ ንምሕዳስን ናይ ሓባር ረብሐአን ንምሕላውን ናብ ዘኽእል ደረጃ ይሰጋገር ምህላዉ ጠቒሱ።
ክልቲኤን ጎረባብቲ ሃገራት፣ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ዝጅምራሉ ይኹን ካልእ ኣካል እቲ ስምምዕ ኣብ ግብሪ ዘውዕላሉ ዕለት ኣይተነጸረን።
ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ጉጅለ ግብጺ፣ ሓደ መዓልቲ ድሕሪ’ቲ ፕረዚደንት ግዝያዊ መንግስቲ ሱዳን፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃን ኣብ ግብጺ ዘካየዶ ምብጻሕ’ዩ ናብ ካርቱም ኣምሪሑ።
እቲ ልኡኽ ካብ 30 ጥቅምቲ ክሳብ 2 ሕዳር ኣብ ካርቱም ኣብ ዝጸንሓሉ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ወትሃደራዊ መደበራት ሱዳን ምብጻሕ ኣካይዱ።
==============


text:
ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ሰሜን ወሎ ከተማ ቆቦ ሎማ መናእሰይ ይ እ ሰሩ ምህላዎም ነበርቲ ገሊፆም።ብዝተፈጥረ ግጭት ህይወት ሰብ ዝጠፍአላ ከተማ ሎማ ዝተረጋግአት እንተመሰለት እውን ብርክት ዝበሉ ሓይልታት ፀጥታ ኣብታ ከተማ ከምዝርከቡ ነበርቲ ተዛሪቦም ኣለው።ኣማሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው መንቀሊ ናይቲ ፀገም ኣብቲ ህዝቢ እናተዋህለለ ዝፀንሐ ቅሬታ ምዃኑ ብምግላፅ ህዝቢ ዘልዕሎም ፀገማት ናይ ብኣዴን ፀገም እዩ ኢሎም።
ኣብ ከተማ ወልዲያ ንዝተልዓለ ግጭት ስዒቡ ኣብ ከተማ ቆቦ ሰሉስ ዝጀመረ ተቓውሞ ኣብ መንጎ ነበርቲ እታ ከተማን ዕጡቓትን ዝለዓለ ግጭት ፈጢሩ።ክሳብ ሎሚ ብወገን መንግስቲ ህወይት ሰብ ምጥፍኡ እምበር ብቁፅሪ ዝተውሃበ መግለፂ የለን።ቪኦኤ ዘዘራረቦም ነበርቲ ግን ሸውዓተ ሰባት ከምዝሞቱ ገሊፆም ኣለው።
ካብዚ ብተወሳኺ ናይ መንግስቲ፣ናይ ውልቀሰባትን ሰብ ሃብትን ንብረት ብዝለዓለ ከምዝተባርዐ ገሊፆም ኣለው።
ናይ ሎሚ ውዕሎ ብዝምልከት ሽሙ ክግለፀሉ ዘይደሊ ነባሪ እታ ከተማ ብተነፃፅሪ ዝተረጋገት እንተመሰለት እውን ዕጡቓት መንግስቲ ብበዝሒ ከምዝርከቡ ይገልፅ።
“እቶም ዕጡቓት ንህዝቢ እናዓፈኑ ይወስዱ እዮም ዘለው።ምክልኻል ኣብ ጎደናታት ኣለው።ከባቢ ሰዓት ሸሞንተ ሓይልታት ምክልኻል ነቲ ህዝቢ ይወቅዑዎ ነይሮም።ናይ ንግዲ ትካላት፣ኣብያተ ትምህርቲ መንገዲ ተዓፂዮም እዮም ዘለው።”
ኣብ ከተማ ቆቦ ነባሪ ዝኾኑ ወዲ 80 ዓመት ሽማግለ እቲ ቅልውላው ዝተሓሳስብ እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
“ኣዚዩ ዝተሓሳስብ እዩ።ዘንብዕን ዘሕዝንን እዩ።ንናይ ሃገርና መልክዕን ታሪኽን ዘጉድፍ እዩ።ወገኑ ኣብ ልዕሊ ወገኑ ዝፍፅሞ ዘሎ ተግባር ኣብ ወፃኢ እንሰምዖ ዜና ኣብ ባዕልትና ምርኣይና ዘሕዝን እዩ። ንሕና ኢትዮጵያዊያን እንልለ ንሓድሕድና ከይኮነስ ንናይ ወፃኢ ፀላኢ ብሓባር ኣሕፊርና ብምምላስ እዩ ነይሩ።”
ንሓድሕድና ብምንኻስን ደም ብምፍሳስን ምርኣይ ዘሕዝን እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው ሎሚ ንናይ ክልል ኣምሓራ ቴሌቪዥን ኣብዝሃብዎ መግለፂ ህይወት ሰብ ምጥፍኡን ንብረት ምዕናውን ሓዘኖም ብምግላፅ እቲ ፀገም ናይ ብኣዴን እዩ ኢሎም ኣለው።
“ኣብቲ ህዝቢ ቅሬታን ብሶትን እናተዋህለሉ ፀኒሑ ብፍላይ ድማ ኣብ መንእሰይ ብርክት ዝበሉ ግዜ ሕቶታት ከይተመለሱ ብምፍትራፎም እናተዳደሩ ብምፅንሖምን እዚ ጉድኣት ወሪዱ’ሎ።እዞም ህዝቢ ዘልዕሎም ዘለው ፀገማት ብመሰረቱ ናይ ማንም ሽግራት ኣይኮኑ።ናይ ብኣዴን ኣመራርሓ ፀገማት እዮም።”
ኣብዚ ኣብ ስደት ዝነብር ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ሲኖደስ ኣብ ዝለኣኾ መግለፂ ኣብ ጥምቀት ንዝተፈፀመ መቕተልቲ ብምውጋዝ ሓይልታት ፀጥታ ምቕታል ጠጠው ከብሉዎ ንፅውዕ ይብል።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ነባሪ ቆቦ ዝኾነ ቤት ንግዱን መንበሪ ገዝኡን በቲ ህውከት ከምዝነደዶን ካብ ከተማ ቆቦ ሃዲሙ ናብ ኣላማጣ ከምዝኣተወ ትማሊ ዝገለፀልና ገዛኢ ገብረየሱን ሎሚ ኣበይ ከምዘሎ ገሊፁ’ና’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ዝሓለፈ ዓርቢ ጀሚሩ ዝአ ወጁ ናይ ህጹጽ እዋን አዋጅ ዝርዝሩ ትማሊ ዝገለጸ ኽከውን ከሎ ብፍላይ ድማ ብጉጅለ ምውዳብን ኣብ ኣደባባይ ሰልፊ ምግባርን ዝኸልከለ እንተኾነ ኣብ ክልል ኦሮምያ ኣብ ሓደ ሓደ ከባቢታት ካብ ቤት ማእሰርቲ ንዝተፈትሑ አባላት ኣመራርሓ ተቓወምቲ ፓርቲታት ኣቀባብላ ይካየድ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ኣብ ምዕራን ወለጋ ንዝተፈትሑ ኣብ ዝተኻየደ ኣቀባብላ ብሰላም ከምዝተፈጸመ ናይ ኦሮሞ ተቃዋሚ ፓርቲ ኦሮሞ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣቐዲሙ ኣብቲ ከባቢ ሰራዊት ከምዝሰፈረ ዝተዛረቡ ወሃቢ ቃል እቲ ፓርቲ አቶ ሙላቱ ገመቹ ድሕሪ’ቲ ናይ ሎሚ አዋጅ ዝተራእየ ሓድሽ ምንቅስቃስ የለን ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ኣምሓርኛ ሓቢሮም።
ብካልእ ወገን እቲ አዋጅ ካብ ዝእወጅ ንነጀው መንእሰያት ከምቲ ናይ ቅድም ኣብ መንገዲ’ኳ ክልተ ኾይኖም ምኻድ ፈሪሆም ኣለው ክብል ሓደ ስሙ ክግለጽ ዘይፈቐደ ነባሪ ሰሜን ሸዋ ከተማ ገርበ ጉራሻ ገሊጹ።


text:
Radio Erena: 16 March 2020
ኣብ ኤርትራ፣ በብእዋኑ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዓሳ እናገፈፉ ዝተታሕዙ ኣስታት 120 የመናውያን ናብ ዓዶም ተፋንዮም።
እቶም ኣብ ንኤርትራን የመንን ኣብ ዘዋስን ማያት ዝተታሕዙ የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ፣ ብሑቲ ተላኢኽኩም ኣብ ስለያ ኢኹም ተዋፊርኩም ብዝብል ከቢድ መርመራታት ክካየደሎም ከምዝጸንሐ ነዚ ሓብሬታ ዝልኣኹ ምንጭታት ሓቢሮም።
ዝበዝሑ ካብኣቶም ንልዕሊ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብ ከባቢ ዓሰብ ተኣሲሮም ከምዝጸንሑ ዘመልከቱ እቶም ምንጭታት፣ ብልኡኻት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ’ውን መርመራታት ይካየደሎም ምንባሮም ጠቒሶም።
ዝሓለፈ ሰሙን፣ ብለይቲ ናብ ዓዶም ኣብ ዝተዋፋነውሉ፣ ሓያሎ ካብኣቶም ብምርኩስ ተሰንዮም ናብ ጃልባ ከምዝተሰቕሉ’ውን እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ ኣረዲኡ።
እቶም የመናውያን እሱራት፣ ድሕሪ ምፍናዎም ናብ ወደብ ሖደይዳ ናይ የመን ከምዝኣተው ብወገን ኤርትራ እኳ እንተተጠቕሰ፣ ብወገን ሑቲ ይኹን መንግስቲ የመን ግና ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
ኣብ ባሕሪ ዓሳ እናገፈፉ ዝተታሕዙ ይኹኑ፣ ሓይልታት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝሓዝዎም ኣማኢት የመናውያን ገና ኣብ ከባቢ ዓሰብ ኣብ ዝርከብ ኣብያተ ማህሰርቲ ተታሒዞም ከምዘለው እትትቲ ምንጪ ብተወሳኺ ኣገንዚቡ።
ኤርትራን የመንን ዘሰሓሓባን ክሊ ማይ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ መዓልቦ እኳ እንትተረኸበ፣ ኣብ ጉዳይ ባህላውያን ገፍፍቲ ዓሳ ዝተዋህበ ብህይን ግና ክልቲኤን ሃገራት ክረዳድኣሉ ኣይከኣላን።
ብፋላይ ኣብ ባህላዊ ምግፋፍ ዓሳ ዝተዋፈሩ የመናውያን፣ ናብ ክሊ ማይ ኤርትራ እናተጸግዑ ኣብ ዝገፍሉ እዋን ክተሓዙ ምጽንሖም ዝፍለጥ’ዩ።
እንተኾነ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ኣብ 2015 ኣብ ልዕሊ የመን ኵናት ድሕሪ ምኽፋተን፣ ኣብ ባሕሪ ዝተሓዙ የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ፣ ሰለይቲ ሚሊሻ ሑቲ ኢኹም እናተባህሉ፣ ግፍዕታት ከምዝወረዶም ይጥቀስ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ነፈርቲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ብዘካይደኦ ደብዳብ፣ ኣብቲ ንኤርትራን የመንን ዘዋስን ክሊ ማያት እባ ምግፋፍ ዓሳ ዝተዋፈሩ ንጹሃት ሰባት ግዳያት ሞት ክኾኑ ከምዝጸንሑ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ይሕብሩ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=================


text:
ኣብ ዋዕላ ሕ/መ መደረ ትማሊ ዘስምዑ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስተር ወፃኢን ኢትዮዽያ አቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ፣ ኣብ ልዕሊ ግብረ-ሸበራ ዝካየድ ውግእ ድርብ መቀዐኒ ይራኣይ‘ሎ ከምኡ እንተኾይኑ፣እቲ ውግእ ክዕወት ኣይኽእልን ኢሎም።
ኣፍሪቃን ማዕበልቲ ሃገራትን ኣብ ትሕቲ ግሎባላይዜሽን ተጎዲኤን‘የን ዝበሉ ምክትል ቀ/ሚን ምንስትር ጉዳያት ወፃኢን ኢትዮዽያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ብሕልፊ ከምኢትዮዽያ ዝኣምሰላ ሃገራት፣ካብ‘ቲ ዝርከባሉ ብርኪ ድሕረት ንምውፃእ ንዝጀመረኦ ምግስጋስ ጎቲትዎ‘ዩ ኢሎም።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ቀርኒ ኣፍሪቃ ፅንኩር ደርቂ ከምዘጓነፎ፣ ንህዝቢ ሶማል ንምሕጋዝ ድማ ዝያዳ ክንንቀሳቀስ ይግባእ ኢሎም። ኣስዒቦም፣
ኣብ‘ዚ እዋን’ዚ፣ኣል-ሸባብን ፅንፈኛታትን ካብ ሞቃዲሾ ተፀሪጎም ስለዝወፁ ክዕቀብ ዘለዎ ሰላም ናብ‘ታ ሃገር ተመሊሱ‘ሎ ኢሎም ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ።እግረ-መገዶም ዓቃቢ-ሰላም ናብ ሶማል ንዘዋፈራ ኡጋንዳን ቡሩንዲን ኣመስጊኖም።
ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያን ምክትል ቀ/ሚን ዝኾኑ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ናብ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ኣብ ዘቅነዐ መደረኦም ድማ፣
”ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ናብ ዝቀረበ ሕቶ ዝርዝራዊ ነጥቢታት ከይኣተኹ፣ ኢጋድ ወፍሪ ሶማል መእንታን ክዕወትን እቶም ብድሕሪት ኮይኖም ዝረድኡ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ግብረ-ሸበራዊ ጥፍኣት ዝተዋፈሩ ንምቁፅፃርን፣ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሓላፍነቱ ክፍፅም ኣለዎ።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ብመሰረት‘ቲ ባዕሉ ዘቆሞ ኣካል ዝቀረበሉ ሰነድ፣ስጉምቲ ክወስድ ይግባእ።ብግብሪ ዘይተሰነየ ጥዑም ዘረባ፣ቤት ምኽሪ ፀጥታ ንዝቀረበሉ መርመራዊ ሰነድ ከደናጉዮ ክፈቅድ የብሉን” ኢሎም እቶም ም/ቀ ሚ/ር።
አብ መወዳእታ ኸአ ኢጋድ ኣብ ባይቶ ሕ/መ ናይ ተዓዛባይ መንበር ንክረክብ ንዘቅርበኦ ሕቶ ኹለን መንግስታት ክድግፈኦ ብምሕታት አቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስተር ወፃኢን ኢትዮዽያ ንመበል 66 ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት ዘቅረብዎ መደረ ዛዚሞም።
ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ስምዕዎ


text:
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ቻይና ኣብ ንግዲ ንእትፍፅሞም ተግባራት ንምግጣም ይካየይድዎ ንዘለው ፃዕሪ ካብ ክልቲኦም ፓርትታት ኣባላት ኮንግረስ ደገፍ ረኪቦም ኣለው።ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ቤጂንግ ተሪር መርገፂ ክሕዙ ዝወሰዱዎ ተበግሶ ካብ ኣባላት ቤት ምኽሪ ክልቲኦም ፓርትታት ናእዳ እንተርከበሎም እውን ናይ ቻይና ዝርዝር ፖሊስታቶም ኣብ ካፒቶል ሂል ስኽፍታን ገለ ተቓውሞታትን ገጢሙዎ’ሎ።
ፕረዚዳንት ትራምፕ ንኮንግረስ ፈላማይ መደረ ካብ ዘስምዕሉ ግዜ ጀሚሮም ጉዳይ ቻይና የልዕሉ።ኣብ የካቲት 2017 ንኮንግረስ መደረ ኣብ ዘስምዕሉ እዋን ከምዚ ኢሎም ነይሮም።
“ቻይና ናብ ውድብ ንግዲ ዓለም ካብ እትኣትው ጀሚሩ 60,000 ፋብሪካታት ከሲርና ኢና።”
ኣብ ቀረባ ኣብ ዘስምዕዎም መደረ ድማ ብዛዕባ ቻይና ከምዚ ኢሎም።
“ኣብ ልዕሊ ቻይና ናይ ንግዲ ግብሪ ወይ ቐረፅ ንምውሳኽ ኣዊጀ ኣለኹ።ቻይና ንሰራሕተኛታትናን ምጭብርባርን ንስራሓትና ምስራቕን ደው ክሳብ እተብል ንድሕሪት ኣይንብልን።”
ቅድም ኢሎም ዝነበሩ ምምሕዳራት ኣሜሪካ ቻይና እትፍፅሞ ንዝነበረት ስልታዊ ምቁፅፃር ገንዘብን ዝተሓተ ዋጋ ዘለዎ ሓፂን ናብ ዕዳጋታት ምዕልቕላቕን ሓዊሱ ኣንፃር ተግባራት ንግዲ ቻይና ተቓውሞ የስምዑ ነይሮም። ፕረ.ትራምፕ ግን ብርቱዕ ስጉምቲ ብምውሳድ ካብ ኮንግረስ ዘይሻራዊ ምጎሳ ዝረኸቡ ፈላማይ መራሒ ኣሜሪካ ኮይኖም ኣለው።ሪፓብሊካዊ ሰነቴር ጄምስ ሪሽ ከምዚ ይብሉ።
“ምህዞታትናን ቴክኖሎጂታትናን እናተሰረቑ ስቕ ኣይንብልን ኢና።ናትና ሰባት ብዘይሚዛናዊ ውድድር ስርሖም ክኸስሩ ደው ኢልና ኣይንዕዘብን።”


text:
ብ በርሀ ብራኺ፡
ኣብ ናይ ሎሚ ዓለምና ዝርኣያ ዘለዋ ሃገራትን መንግስታትን ሓደ ሓደ እዋን ምእንቲ ግዝያዊ ረብሓን ክብላ ካብ መትክለን ካብ ቅዋመንን ውጽእ ኢለን ምእንቲ ግዝያዊ ረብሓ ኢለን ክሳብ ምስ ግብረ ሸበራ ዝኾኑ ጉጅለታት ክሰርሓ ንርእየን ኣለና። ተጋራጫዊ ነገራት። መግስቲ ኤርትራ ግን ምእንቲ ግዝያዊ ረብሓ ክብል ምስ’ዞም ቢብልዮናት ዶላራት ዝንቀሳቐሱ ግብረሸበራ ወገናት ኣብ ልዝብ ኣይ ኣቱን’ዩ። ምዕራባውያን መንግስታት ግን ምእንቲ ፔትሮ-ዶላር ክብላ ንህዝበን ኣብ ጎነጻዊ ምልዕዓል ከምዝበጽሕ ኮይኑ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 1878ታትን ጣልያናውያን ክመጹ ከለዉ፥ ተቓውሞኡ ኣርእዩ እዩ። እንተኾነ ግን፥ ብራእስታት ትግራይ ዝወርዶ ዝነበረ ወራራትን ዝምታን ግፍዒን፥ ንወራር ጣልያን ቀጻሊ ክምክቶ ኣይክኣለን። ጣልያን ውን ብወገኖም ንህዝቢ ኤርትራ ብኹሉ ወገን ኣዳኺሞምን ኣገዲዶምን ናይ መግዛእቱ መሳርሒ ክኾኑ ከምዘለዎም ገይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ውን በቲ ቀጻሊ ናይ ዓሌትን ሕብሪን ኣብ ቁጠባ ዝግበረሉ ዝነበረ ኣድልዎን፥ ቃልሱ ይቕጽሎ ኔይሩ። ድሕሪኡ ጣልያን ብሓይልታት እንግሊዝ ምስተሳዕረ፥ ህዝቢ ኤርትራ ናጽነት ይግብኦ ምዃኑ ፈሊጡን መጒቱን፥ ነሳተን ውን ናጽነት ከምዝግብኦ ኣሚነን ባንደራ ውን ሂበንኦ።
ብቁጠባን ብፖለቲካን ክሳብ ዝዳሎ፥ እንግሊዝ ድማ ክትሕግዞምን ካብ ናይ ደገ ወራር ክትከላኸለሎምን ተባሂሉ እንግሊዝ ብፍቓድ ሕቡራት መንግስታት ን10 ዓመት ኣብ ኤርትራ ክትጸንሕ ተፈቒዱላ። ድሕሪ 10 ዓመት ንኤርትራውያን ናጽነቶም ኣረኪባ እንግሊዝ ክትወጽእ ዝነበራ፥ ካብቲ ዝተላእከቶ ወጺኣ፥ ዘይተላእኸቶ ክትገብር፥ ብውዲት ኣሜሪካ ንኤርትራ ብፈደረሽን ዝብል ሽፋን መጀመርታ ኣብ ጎድኒ ኢትዮጵያ፥ ድሕሪኡ ድማ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ከምትኸውን ተገይሩ።
ህዝቢ ኤርትራ ግን ናጽነቱ ስለ ዝተመንዘዐ፥ ነቲ ሃይለስሳሴን ኣማኸርቱን ንህዝቢ ኤርትራ ንኸፈላሊ ዝጥቀመሉ ዝነበረ ንገለ ህዝብታት ኤርትራ ብቁጠባ ንገለ ናይ ሃይማኖት መሰል ምሕላውን ብምጉናዕን፥ ፈላልዩ ከዳኽሞ ኣብ ዝገበሮ ፈተነ፥ ሕዝቢ ኤርትራ ግን ብሓባር ኣብ ግዝያዊ ረብሓ ከይዝምበለ ብሓባር ኖእ ኢሉ ሓቢሩ ንምሉእ ናጽነቱ ተቓሊሱን ተዓዊቱን ።
ኣብቲ ዝነበረ መሪር ብርታዊ ቃልሲ ብኹሉ ወገን እንኮላይ ካብ ኢትዮጵያውያን ግዝያዊ ረብሓ ገጸ-በረኸት የቕርብሉ ነይሮም። ህዝቢ ኤርትራ ግን ንምሉእ ናጽነት ዝብል መትከል ምርኩስ ብምግባር፥ ንዝኾነ ግዝያዊ ረብሓ ኖእ! ብምባል ይነጽጎ ኔይሩ። ክሳብ ኣብ ድሮ ናጽነት ኣብ ናይ ሎንደን ኣኼባ ውን ንምሉእ ናጽነት ዘይኮነ ኖእ ኢሉዎም’ዩ።
እቲ ሎሚ ንደገፍቲ ሃገርን መግስቲን ዝኾኑ ኤርትራውያን በቶም ኮረይቲ ዶ ንበሎም ተቓወምቲ ኣብ ገለ ጋዜጠኛታትን ንገለ ኣባላት መንግስታትን ቀሪቦም፥ እዞም ሰባት’ዚኦም ደገፍቲ ናይቲ ረጂም’ዮም ናይ’ቲ ዲክታቶር’ዮም እንዳበሉ ዘጸልሙ ዘለዉ፥ ዝኾነ ኤውሮጳዊ ጋዜጠኛ ይኹን ፖለቲከኛ መንግስቲ ኤርትራ ከምኡ ከምዘይኮነ ኣጸቢቐን ይፈልጣ’የን።
እቲ ጸገመን ግን፥ ኣሜሪካዊ “ራምፕስ ፊልድ” ን ኤርትራ መጺኡ ንፕረስደንት ኢሰያስ “ነስኻትኩም ኤርትራውያን ኣንጻር ግብረሸበራ ኣብ ምቅላስ ዓቢ ክእለት ኣለኩም። ሓቢርና ኣንጻር ግብረ ሽበራ ክንቃለስ፥ ኣብ መሬትኩም ወተሃደራዊ መዓስከር ሃቡና” ክብል ምስ ሓተተ፥ ስለ ዘይተፈቕደሎም፥ በዚ ኣሜሪካን መሓዙታ ዝኾና ኤውሮጳውያንን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ኮርየን ይነብራለ’ዋ።
መንግስቲ ኤርትራ ድማ ንግብረሸበራን ምንቅስቓሶምን ጥራሕ አይኮነን ዝፈልጥን ዝከታተልን፥ ኣሜርካ ባዕላ ንግበረ-ሸበራ ከምትዕጥቕን ከምተዋፍርን ውን ይፈልጥ’ዩ። ምስ’ዚ ኩሉ ሕማቕ ጠባይያቶምን ዘራእቲ ዕግርግር ምዃኖምን እንዳፈለጠ፥ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ኣሜሪካ ተጻሊኡ ክነብር ኣይደልን’ዩ።
ከምዚ ስለ ዝኾነ’ዩ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኩሉ ቦታ ዝጽላእን ናይ እገዳ ግዳይን ዝኸውን ዘሎ። ዋላ ነቶም ንዕኡ እንድግፍ ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ ዝለና ብገለ ዝኾረዩ ኤርትራውያን፥ ናይ ሓደ ግብረ-ሸበራ ዝኾነ መንግስቲ ደገፍቲ ከምዝኾንና ዝውንጂሉና ዘለዉ። ንገለ ኤርትራውያን ናብቶም ዝነብሩለን መንግስታት እንዳ ቀረቡ ብምሕሳው ካብ ስራሕ ከምዝስጎጉ ይገብሩ’ለዉ።
ነቶም ዝኾረዩ ዝመስሉ ኤርትራውያን ኣብዚ ክብሎም ዝደሊ ካብ ኣሜሪካ ጀሚሮም ኩሎም ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳን ጆርናሊስትን መንግስቲ ኤርትራ ግብረ-ሸበራ ወይ ናይ ንግብረ-ሸበራ ሓጊዙን ኣዕጢቑን ተሰኪሙ ናብ ኣሜሪካን ንኤውሮጳን ዘዋፍር ከምዘይ ኮነ ኣጸቢቐን ይፈልጣ’የን። ንሕና’ቶም ደገፍቱ ዝኾንና ካብ ኤርትራ ንኤውሮጳን ኣሜሪካን ክንመጽእ ከለና፥ ቫልጃታትና ክፍተሽ ከሎ ብዘይካ በርበረን ዳቦ-ቆሎን እንተዘይኮይኑ፥ ካልእ ዉጉዝ ዝኾነ ነገራት ኣይነጽንሕን ኢና። ኣብ ሃገረን እንዳ ነበርና ድማ ኣብ ናይ ድራግን ካልእ ዘይሕጋዊን ዘይቅቡልን ዝኾነ ነገራትን ስራሕ ኣይንገብርን ኢና። በዚ ውን ንሕና ኤርትራውያ ፍሉጣት ኢና። ሳላ’ቲ ባህልናን ሃይማኖትንናን። ኣምላኽን ረቢን ከ እንታይ ክብሉና፥ ጥራሕ ዘይኮንና ንብል፥ ሰብ ከ እንታይ ክብለና! እንዳበልና ካብ ዝኾነ ክፋእ ንቑጠብ።
ኣብዘን ንነረለን ዘለና መንግስታት እታይ ከ ክብሉና ጥራሕ ዛይኮንናን ንብል፥ መንግስቲ ኤርትራ ከ እንታይ ክብለና እንዳበልና ካብ ሓሽሽን ካልእ ናይ ማፍያን ግበረ-ሸበራን ስራሓት ንቑጠብ። ሃብታም ባህልናን ቋንቋናን እንዳ ዓቀብና ብዛዕባ ትምህርቲን ነቲ ንነብረሉ ሃገርን መሲልና እንነብር ድማ ቀንዲ ንሕና ኤርትራውያን ኢና።
እዞም ምሁራት ኢና ዝብሉ ዘለዉ ገለ ሰባት ኮረይትን ተቓወምትን፥ እንታይ’ዮም ነዚ ማሕበረ-ኮም ኤርትራውያን ከናሽዉን ከናእሱን (ኣንደር ኤስትመይት) ዝፍትኑ ዘለዉ። ካልእ ቁም ነገር ግዳ ዘይገብሩ።
መንግስቲ ሆላንድ ድማ ኣብ ሆላንድ ዝነብሩ ወጻእተኛታት፥ ብቋንቋ’ዲኦም (ሃገሮም) ባህሎምን ሃይማኖቶምን ዓቂቦም ክነብሩ መሰል ኣለዎም” ስለ ዝብል’ቲ ቅዋሞም፥ ንሕና ኤርትራውያን ድማ ነዚ ምርኩስ ብምግባር፥ ንባህልናን ቋንቋናን ጽሑፍናን ሃይማኖትናን ክንዕቅብን መሰል ኣለና። ነዚ ነኸነተግብር ድማ እንሻላህ ረቢ ካብ ዓይኒ ሓሳዳትን ኮረይቲ ኤርትራውያንን የድሕነና ኣሜን!።
ህዝቢን መንግስቲን ኤርትራ ድማ ብዘይካ’ታ ናትና መንገዲ እንዳተኸተልና ባዕልና ነብስና ክንክእል ኢና ካብ ምባል ሓሊፉ ካልእ ዝገበሮ ኣበሳ የብሉን። ሓገዝ ውን ካልእ ተጽዕኖ ዘይብሉ እንተኾይኑ፥ ዌልካም እዩ ዝብል። ምዕራባውያን ሃገራት ንባዕለን፥ ቅድመ ኩነት እንዳ በላ ኣብ ኣፍሪቃ፥ ቻይና ቅድሚኤን ኮይና’ላ፥ ነሰን ድማ ድሕሪት ተሪፈን።
መሰል ህዝቢ ኤርትራን መሰል መሬቱን ንኸይከብር ውዕል ኣልጀርስን ውሳኔ ዶብ ኮምሽንን እዳተጣሕሰ እንከሎ፥ እዘን መሰል መሬትን መሰል ህዝቢን ተጣበቕቲ ዝበሃላ፥ በቲ ጠንቂ ኣብ ክንዲ ዝዛረባ፥ በቲ ሳዕቤን ምዝራበን፥ ንሰረገላ ቅድሚ ፈረስ ኣሲርካ ንፈርስ ተበገስ ይብላ’ለዋ።
ብኸምዚ ነዚ ዘሎ መግስቲ ኣልጊስካ ኣብ ኤርትራ ሓደ ተምበርካኺ ዝኾነ ስርዓት ኣቚምካ፥ ድላይካ ንምርካብ እዩ ዝመስል ዘሎ’ቲ ድልየተን። እዚ ኩነታት ከምዚ ካብ ኮነ፥ እዚ ድማ ኣንጻር ናይ ኩሉ ኤርትራዊ እዩ ዝመስል እሞ፥ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ዝነበረ መሪር ግዜ እኳ ተሓሊፉ፥ ነዚ ሎሚ ዘሎ ኩነታት ኣብ ናይ ግብረሸበራ ስራሕ ከይኣተና ካብ ኤርትራን፥ ክሳብ’ዚ እንነብረሉ ሃገርን ብሰላማዊን ብጽንዓትን መንገዲ፥ ንጸገማትና ኣብ ነንሕድሕድና ብምክብባርን ብምጽውዋርን፥ ንመሰልና ብመትክልን ብቕንዕናን ምቅላስ የድልየና’ሎ።
ዓወት ንሓፋሽ!!


text:
አብ ህንዲ አብ ውሽጢ 24 ሰዓታት፣ 81,466 ህንዳዊያን ብቫይረስ ኮሮና ከምዝተለኸፉ ሚኒስትር ጥዕና'ታ ሃገር ገሊጾም። ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ክሳዕ ክንዲ’ዚ ዝበዝሐ ግዳይ ኮቪድ ዝመዝገበት እስያዊት ሃገር፣ ህንዲ ኮይና ኣላ።
ህንዲ ዛጊት 12.3 ሚልዮን ዝተለኸፉ ዜጋታት ኣለዋ። ቅድሚአ ተሰሪዔን ዘለዋ ኣሜሪካን ብራዚልን እየን። ብመሰረት ዩኒቨርሲቲ ሆፕኪንስ ኣብ ኣሜሪካ፣ ብደረጃ ዓለም በዝሒ ብኮቪድ 19 ዝተታሓዙ ሰባት 129.6 ሚልዮን ከምዝኾኑ ገሊጹ ኣሎ።
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ "ኣህጉር ኣውሮጳ ተርእዮ ዘላ ዝሕቱል መስርሕ ክታበት ኮቪድ 19 ተቀባልነት ዘይብሉ እዩ’ ውድብ ጥዕና ዓለም ገሊጹ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና፣ ነታ ቀደሙ’ውን እንተኾነ ብድኹም ቁጠባዊ ኩነታት ትሳቀ ዝነበረት ሃገረ ዚምባብዌ፣ ጥምየትን ሕጽረት ውሕስና መግቢን ከምዘስዓበላ፣ ሪፖርት መንግስቲ ዚምባብዌ ኣረጋጊጹ።
እቲ ሪፖርት "2.4 ሚልዮን ካብ ኣብ ከተማታት ዝነብር ህዝቢ ዚምባብዌ፣ ብሰንኪ ዕጽዋ መሰረታዊ ሕጽረት ቀለብ ዕለት ከምዘጋጠሞም" ይሕብር።
ፕሮግራም መግቢ ዓለም ብወገኑ ኣብ ዝዘርገሖ መግለጺ 550 ሽሕ ነበርቲ ከተማ ንምቅላብ ሓገዛት ኣብ ምትእኽኻብ ከምዝርከብ ሓቢሩ።


text:
ማይ ሓባር ሓደ ካብ መርኣያታት
ጭካነ ስርዓት ህግዲፍ
(ድምጺ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን-1)
14 ሓምለ 2007
ጸረ-ህዝቢ ተግባራትን ጭካነን ስርዓት ህግዲፍ ብቁጽሪ ብዙሕ ብክብደት ድማ ዘስካሕክሕ ምዃኑ ብተደጋጋሚ ዝተገለጸ ስለ ዝኾነ ምዝርዛር ኣየድልዮን’ዩ ዝብል እምነት ኣለና። እኳደኣ ብዙሓት ከም ዝሰማምዕዎ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ’ዚ ክዝረብ እንከሎ ብዘይ ኮለል ስርዓት ህግዲፍ ምሉእ ብምሉእ ኣንጻር ድሌታትን ረብሓታት ህዝቢ ኤርትራ’ዩ ኢልካ ምጥቕላል እቲ ዝሓሸ ኣቀራርባ ምዃኑ ይሰማምዕሉ። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና እቲ ጸረ ህዝቢ ተግባራት’ውን ደረጃታት ስለ ዘልዎስ ዝያዳ ጐሊሖም ዝርኣዩ ተግባራት የለዉን ማለት ኣይኮነን።
ኣብ’ዚ ጎሊሖም ካብ ዝረኣዩ ኣስካሕካሕቲ ተግባራት’ቲ ስርዓት ጨፍጫፍ ማይ ሓባር ኣብ ልዕሊ ናይ ሓርነት ስንኩላን ከም ኣብነት ምጥቃስ ይከኣል። እዚ ተግባር’ዚ ኣብ’ዚ ኣጋጣሚ እንዝክሮ ብክብደት ጭካነኡ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ’ቲ ዝተፈጸመሉ ቅነ ንርከብ ስለ ዘለና’ውን እዩ። እዚ ተግባር’ዚ ብ12 ሓምለ 1993 ምስ ተፈጸመ ኣብ ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ኩሉ ንኽብሪ ወዲ ሰብ ዝርዳእ ፍጡር ፈጢርዎ ዝነበረ ስምዒት ክሳብ ክንደይ ዓሚቕ ከም ዝነበረ ዝርሳዕ ኣይኮነን። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ናይ’ዚ ጨካን ተግባራት ወረ ምስ ተሰምዐ ምእማኑ ዘጸገሞም ወገናት’ውን ውሑዳት ኣይነበሩን። ግና እዚ ብተግባር ዝተፈጸመ እዩ።
እዚ ኣብ ታሪኽ ምምሕዳር ስርዓት ህግዲፍ ካብ’ቲ ብጸሊም ደሚቑ`ዝምዝገብ ተግባር ምዃኑ’ውን ኣየዳድን። እዚ ግፍዒ እዚ ሎሚ ተዝፍጸም ዳርጋ ንኹሉ ተዓዛባይ ከም ሓድሽ ፍጻመ ኣይመኾኖን። ስለ ምንታይ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 14 ዓመታት ማለት ካብ ፍጻመ ማይ-ሓባር ንነጀው ብዙሓትን ካብኡ ዝገዱን ተግባራት በቲ ስርዓት ስለ ዝተፈጸሙ። ኮታ ሎሚ ብዛዕባ ስርዓት ህግዲፍ ሓድሽ ነገር ዝበሃል ምናልባት እዚ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ንሰብኣዊ ክብሪ ወዲ ሰብ ኣብ ግምት ዘእተወ ተግባር ፈጺሙ እንተ ዝበሃል ጥራይ እዩ። ጭካነን ጸረ-ህዝቢ ተግባራትስ መለለዪ ናይ’ቲ ስርዓት ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ።
ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ናይ ሓርነት ስንኩላን ከም’ዚ ዓይነት ስጉምቲ ዝወሰደሉ ምኽንያት ናይ መሰል ሕቶ ስለ ዘቕረቡ ጥራይ ምዃኑ ብብዙሕ መጽናዕቲ ተረጋጊጹ እዩ። እዞም ኣካላት እዚኣቶም ዘቕረብዎ ሕቶ ኪኖው መሰሎም ዘይሓልፍ ምንባሩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ምስ ዓቕሚ ዘየብሎም ምንባሮም ብጥይትን ሓይልን ክትምነዮም ሽዑ ፈጺሙ ተቐባልነት ኣይነበሮን ንመጻኢ’ውን ተቐባልነት የብሉን። እዚ ተግባር’ዚ ሽዑ ዘተሓላለፎ መልእኽቲ ናይ’ዞም ህይወቶምን ጉልበቶምን ንናጽነት ኤርትራ ዘወፈዩ ወገናት ምጭፍጫፍ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ስርዓት ናብ ፍጹም ጨፍላቒ ኣካይዳ ብወግዒ ከም ዝኣተወ ዘመልክት’ውን እዩ ነይሩ። እነሆ ድማ ሕጂ’ውን በቲ ሽዑ ዝሸተቶ ደም ምስ ሰኸረ ንድሕሪት ኣይተመለሰን። ኣብ ከም በዓል ዓዲ ኣብየቶን ዒራዒሮን ዝኣመሰለ ቦታታ ድማ ቀጺልዎ።
ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ናይ ማይ-ሓባር ስንኩላት ግፍዒ ዝፈጸመሉ እዋን እቲ ሓቀኛ ተግባራቱ ከም ናይ ሎሚ ዝተቐልዐ ስለ ዘይነበረ መህደሚ ምኽንያት ክፈጥር ፈቲኑ እዩ። ትእዛዝ ጥሒሶም፣ ምስ ናይ ሃገር ዓቕሚ ዘይመጣጠን ጠለባት ኣቕሪቦም፣ ከምኡ’ውን ናይ ሓይሊ ዓመጽ ኣዘውቲሮም ካብቲ ሽዑ ዝብሎ ዝነበረ መመኽነይታታት እዩ። እንተኾነ ዋላ’ውን ካብ’ዚ ዝተጠቐሰ ናይ ሓሶት ክስታት፡ ብምሉኡ ኮነ ብኸፊል ፈጺሞም እንተዝነብሩ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝተወሰደ ጫካነ ምኽኑይ ክገብሮ ማለት ዘበት እዩ። ምስ እዚ ኩሉ ግና ዝተወሰኑ ክሳብ ሽዑ ብዛዕባ ሓቀኛ ባህርያት ናይ’ቲ ስርዓት ግቡእ ኣፍልጦ ዘይነበሮም፡ ወይ ድማ ነቲ ስርዓት እናቀባጠሩ ረብሓኦም ዘቐድሙ ወገናት፡ እቲ ስርዓት ካብ’ዚ ተማሂሩ ንመጻኢ ካብ ከም’ዚ ዓይነት ጸረ-ህዝቢ ተግባራት ክእደብ’ዩ ዝብል ትጽቢታት ነይርዎም’ዩ። እዚ ጥራይ ኣይኮነን፡ እቲ ናይ’ዚ ግፍዒ ቀንዲ ተሓታቲ ኢሳይስ ኣፈወርቂ፡ ስለምንታይ ከም’ዚ ዓይነት ጭካነ ከም ዝተወስደ ተሓቲቱ ንዝሃቦ ‘’ ሕንቂቖም ‘’ ዝብል ናይ ላግጺ መልሲ ዝደጋግሙ መጣቓዕቲ ወገናት’ውን ነይሮም’ዮም።
እዞም ወገና እዚኣቶም ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ክሳብ ክንደይ በቲ ናይ ሽዑ ጨካን መርገጾም ከም ዝጠዓሱ ምግማት ኣየጸግምን። ብኽንድኡ ደረጃ ጌና ካብ’ቲ ሰይጣናዊ ኣተሓሳስባኦም ዘይተመልሱ ውሑዳት ከም ዝህልዉ ምግማት’ውን ኣየጸግምን። ዝያዳ ኩሉ ድማ ናይ ኢሳያስ ቀታሊ ሸውሃት ንምርዋይ ነቶም ኣብ የማነ-ጸጋሞም ምእንቲ ነጻነት ኤርትራን ሓርነት ህዝባን እናተዃሽሑ ዝሰንከሉ ብጾቶም ቃታ ስሒቦም ዝቐተሉ ወገናትስ፡ ብሕልንኦም ክሳብ ክንደይኮን ይሳቐዩ ይህልዉ?
ከምቲ ኣብ መእተዊና ዝገለጽናዮ ቅኑኡ ስለ ዝኾነ ንምዝኽኻር ተዘይኮይኑ ስርዓት ህግዲፍ ካብ ማይ-ሓባር ዝገድድ ግፍዕታት ፈጺሙ እዩ። ጌና ሕጂ’ውን ኣብ’ቲ ዝመረጾ ናይ ክድዓትን ጭካነን ጐደና’ዩ ዘሎ። ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ኣካለ ስንኩላን ጥራይ ኣይኮነን ዝጨከነ ኣብ ልዕሊ ስዉኣት’ውን ኣይለወሀን። እነሆ ድማ ንሕድሮምን ለበዋኦምን ክሒዱ፡ ንቃሎም ጠሊሙ ኣብ’ዛ ምእንቲ ሰላም፡ ዲሞክራስን ልዕልና ህዝቦምን ንምውሓስ ዝተሰውኡላ መሬት፡ ዲክታቶርነት ኣንጊሱ ይዕንድር ኣሎ። እዚ ኣካለ ስንኩላን ማይ ሓባር ዝኸፈልዎ መስዋእትነት ድማ መቐጸልታ ናይ’ቲ ምእንቲ ነጻነት ክፋል ኣካሎም ዝሃብሉ ዕላማ እዩ። ምእንቲ እዚ ኢና ድማ ስዉኣት ማይ ሓባር ናይ ሰላም፣ ዲሞክራሲን ሰብኣዊ መሰልን ሰማእታት’ዮም! እሞ ክብርን ዝኽርን ኣይንንፈጎም! ንብል ዘለና። እዚ ዝተጠቐሰ ክብርታት ዘይምንፋጎም ድማ ብዛይካ ምእንቲ ልዕልናን ወሳንነትን ህዝቢ ኣንጻር ዲክታቶር ብምቅላስ ብኻልእ ዝግለጽ ኣይኮነን።
ብዙሓት ንባህርያት ስርዓት ህግዲፍ ኣቐዲሞም ዝፈልጡ ወገናት ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ቅትለት ማይ-ሓባር ናይ’ዚ ድሒሩ ዝተራእየን ዝቕጽል ዘሎን ሕሱም ተግባራት እቲ ስርዓት መጀመርታ ምንባሩ ኣሚቶም’ዮም። ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ጉዳይ ንምዕጋት ብዓንተቦ ተዘይተላዒሉ እቲ ዝመጽእ ዝኸፈኤ ከም ዝኸውን ዝኣመቱ’ውን ውሑዳት ኣይነበሩን። እዚ ስምዕታኦም ብህዝቢ ኤርትራ ሰማዒዶ ረኺቡ ወይስ ኣይረኸበን ግና ሎሚ ነፍሲ ወከም ምስ ሕልናኡ ክተሓታተሉ ዝግበኦ እዩ። ብርግጽ ግና ስርዓት ህግዲፍ ካብ ተግባሩ ኣይተመለሰን። እኳ ደኣ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ገንፊሉ እቲ ቀታልን ጻሕታር ውግእን ባህርያቱ ናብ ጐረባብቲ ሃገራት እውን ፈሲሱ።
ብሰንኪ እዚ ናብ ስግረዶብ ዝማዕበለ ተግባራት ስርዓት ህግዲፍ ድማ ናይ ኣሸሓት ኤርትራውያን ህይወት ጠፊኡ። እቲ ኣብ ማይ ሓባር ዝጀመረ ቅትለትን ጭካነን ድማ ሕጂ’ውን ጌና ኣይዓረፈን። እቲ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ኤርትራ ዝወስዶ ዘሎ ቅትለት፣ ጭውያን ብዘይ ፍርዲ ምድጓንን’ውን መቐጸልታ ናይ’ዚ ኣብ ማይ ሓባር ዝጀመረ ግፍዒ ምዃኑ ክከሓድ ኣይግበኦን። እቶም ኣብ ቅትለት ማይ-ሓባር ኣብ ክንዲ ምስ’ቶም ናይ ነጻነትን ሓርነትን ሰማእታት፡ ምስ ቀታሊ ዝወገኑ ወገናት በቲ ዝሓለፈ ነብሶም ክሓኩ ይግበኦም። እቲ ሎሚ ኣብ ማይ-ሓባር ከይተወሰነ እንዳኹሉ ዝኩሕኹሕ ዘሎ በደላት’ውን መበቆሉ እዚ እዩ። ጌና ናይ ማይሓባር ቅትለት ምስ ተፈጸመ ነዚ ዝቃወም ውሁድ ናይ ህዝቢ ተቓውሞ እንተዝስማዕ ነይሩ ናብ’ዚ ናይ ሎሚ ቅሉዕ ግፍዕታት ኣይመበጸሐን። እዚ ሎሚ ንኤርትራ ብዝምልከት መንእሰያት ኣብ ሳህራ ሞይቶም፣ መንእሰያት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ጥሒሎም፣ መራሕቲ ሃይማኖት ተጨውዮም…ወዘተ፡ ዝብሉ ዜናታት ኣይመተሰምዑን። ግናኸ እቲ ውሁድ ናይ ተቓውሞ ድምጺ ኣብ’ቲ እዋኑ ኣይተሰምዐን እቲ ግፍዓዊ ቅትለት ድማ ቐጺሉ።
እዛ ሎሚ ንግሆ ንግሆ ኣንጻር ስርዓት ህግዲፍ ናይ ኩነኔ መግለጺ እተውጽእ ዘላ ዓለምና’ውን ኣብ ቅትለት ናይ ሓርነት ስንኩላት ማይ ሓባርስ ድምጻ ኣይተሰምዐን። ብኣንጻሩ ንኢሳያስን ጉጅለኡን ናይ ቅብጥሮት ኣስማት ትህብ ነይራ። ሎሚ ግና ከምቲ ”…ኣደስ ትሓብእ እሞ ሓበላ ዓይኒ ኣይትሓብእን…” ዝበሃል ምስላ እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነ ኢሳያስ ነዓኣ’ውን ከምዘይኮና ብተግባር ምስተረድኤት ብደረጃ ዓለም ናይ ኩሉ ጸረ ህዝቢ ተግባራት ቁጽሪ-1 ገይራ ትሰርዖ ኣላ። ብርኢቶና እዚ ዓለማዊ ሚዛን’ዚ ደንጉዩ ዝመጻ ኣውንታ እዩ። ክሳብ ፍጹም ውድቀቱ ድማ ክቕጽል ይግበኦ። ኣብዚ ግና እዚ ግዳማዊ መርገጽ ኣንጻር ጉጅለ ኢሳያስ መመላእታ እዩ እምበር እቲ ወሳንስ እቲ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዝነቅል እዩ።
ሰማእታት ማይ ሓባር ካብ ሰማእታት ዑና፣ ዓዲ ኣብዮቶ፣ ሽዕብን ካለኦትን፡ ዝፈልዮም በቲ ናትና ዝበልዎ ስርዓት እሞ ድማ ኣብቲ ኣካሎም ሂቦም ዘረጋገጽዎ እዋን ነጻነት ዝተሰውኡ ምዃኖም እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ዝሓለፍሉ ዕላማ ከምቲ ናይ ካለኦት ህዝባዊ ዕላማ እዩ። ምእንቲ እዚ ኢና ድማ ከምቲ ንካላኦት ሰማእታት እንህቦ ክብሪ ክንህቦምን ሕድሮም ከነጽንዕን ይግበኣና እንብል።
ክብርን ዝኽርን ንሰማእታት ኤርትራ!!
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1198