text:
ብተስፋማርያም ሓጎስ:
ህዝቢ ኤርትራ ንኣማእት ዓመታት ብዝተፈላለዩ ገዛእቲ ሓይልታት ንምግላጾም ዘስካሕክሑ ግፍዕታት ወሪድዎ እዩ ። ኩሎም እቶም መሬት ኤርትራ ዝረገጹ ገዛእቲ ሓይልታት ነናቶም ካብ ኣእምሮ ህዝቢ ኤርትራ ዘይጠፍእ በሰላ ጥራይ ዘይኮነስ ንውሉድ ወለዶታት ብምረት ዝዝከር ዘሎ እዩ ። ብፍላይ እቲ ዘመነ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኣስካሕካሒ ኣረሜናዊ ግፍዕታት ካብቲ ኣሜሪካውያን ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲ ቬትናም ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዕታት ዝዳረግ እዩ እንተበልናስ ምግናን ኣይከውንን ።
እቲ ኣብዚ ጸቒጠ ከስምረሉ ዝደሊ ናይቶም ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዕታት ዘይኮነስ እቶም መሳርሒ ባዕዳዊ ገዛእቲ ኮይኖም ዘገልግሉ ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሰውራናን ዘውርድዎ ዝነበሩ ኣስካሕካሒ ግፍዕታት እዩ ።
ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሰ ካብ ናይ ምዕራብ መንግስታት ዘይተኣደነ ኣጽዋር ጥራይ ኣይኮነን ዝወሃቦ ኔሩ ፣ ንወተሃደራቱ ዘሰልጥኑ ካብ በዓል ህንድን ኣሜሪካን ካልኦት ናይ ምዕራብ መንግስታት ውን ንሰራዊቱ ዘመናዊ ታዕሊምን ስልጠናን ይግበረሉ ኔሩ እዩ ። ንገረብ ብሓኽላ ከም ዝበሃል ንኤርትራውያን ብኤርትራውያን ንምጥፋእ ብመንግስቲ እስራኤል ፍሉይ ናይ ኮማንዶ ኣሃዱ ካብ ኤርትራውያን ተመልሚሎም ይስልጥኑ ኔሮም ። ዋላ እኳ ገለ ውሑዳት ካብዞም ኮማንዲስ ኩነታት ተረዲእዎም ንሜዳ ናብ ቃልሲ እንተ ተጸምበሩ እቶም ዝበዝሑ ግን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዕታት ካብ ኣእምሮ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዝጠፍእ ኣይኮነን።
ስርዓታት ኢትዮጵያ ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣብ ሰራዊቶም ብምኽታብ ማእለያ ዘይብሎም ኤርትራውያን ኣብ ዝለዓለ ወተሃደራዊ መዓርግ ዝበጽሑ ኔሮም ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት መሪሕ ተራ ዝጻወቱ ኤርትራውያን እዮም ኔሮም ። ኢትዮጵያ ኣብ ኩሎም ምስ ሶማል ዘካየደቶም ኲናት መሪሕ ተራ ዝተጻወቱን ንሰራዊት ሶማል ራዕዲ ዝፈጠሩን ኣብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራውያን እዮም ኔሮም። ኣብቲ ምስ ሰውራ ኤርትራ ዝተገብረ ናይ ሰላሳ ዓመት ደማዊ ቃልሲ ውን ኣብቲ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣማእት ዝተፈላለየ ወተሃደራዊ መዓርግ ዝነበሮም ኤርትራውያን ኔሮም እዮም። ምእንቲ ከብዶም ዓድታት ኤርትራ ብወተሃደራት ኢትዮጵያ ብሓዊ ክቃጸላ፣ ኣዴታትን ህጻውንትን ኣብ ገዛ ዓጽዮም ሓዊ ከንድድዎም ፣ ነፍሰ ጾራት እቲ ህጻን እንተ ተወሊዱ ወንበዴ ክኸውን እዩ ብምባል ሰራዊት ኣምሓራ ብሳንጃ ከብዲ ጥኑሳት ክዝልዝሉ ከለዉ ከም ኤርትራውያን መጠን ኣየሕመሞምን !
ኣብ ኲናት መውጋእትን ምምራኽን ክህሉ ባህርያዊ ክነሱ ተጋደልቲ ኣብ ዝማረኹሉ ግዜ እዞም ኣብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራውያን ሰበስልጣን ኣብ ልዕሊ እቶም ምሩኻት ኲናት ዘውርድዎ ዝነበሩ ግፍዒ መግለጺ ቃላት ኣይርከቦን እዩ።
ኣብ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ምስ እንመጽእ ውን እቶም ዝበዝሑ ኤርትራውያን እዮም ኔሮም። ኣብዚ ግን ክዝንጋዕ ዘይብሉ ኣብ ዝጠዓሞም ግዜ ነተን ነፈርቲ ውግእ ሒዞም ናብ ካልእ ሃገር ዝሃደሙን ብኡ ኣቢሎም ናብ ቃልሲ ዝተጸምበሩን ጀጋኑ ምንባሮም እዩ። ኤርትራውያን ኣብረርቲ ናይ ውግእ ነፈርቲ ኢትዮጵያ ጉዳይ ሃገሮም ዝተረድኦምን መጋበርያ ጸላኢ ክኾኑ ዘይመረጹ እዮም እንተበልኩ ውን ካብ ሓቂ ዝረሓቕኩ ኣይመስለንን።
ብስርዓት ሃይለስላሰ ዝጀመረ ግፍዕታትን ህልቂትን ስዒቡ በቲ ነቲ ስርዓት ዝተክአ ብሰብ ጽሩራ ዝምራሕ ወተሃደራዊ ስርዓት ደርጊ ዝቐጸለ ኣረሜናዊ ግፍዕታት ህዝቢ ኤርትራ ቆሲሉ ሰንኪሉ ተሰዊኡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ንባዕዲ ሃገር ተሰዲዱ። ኣብዚ ሃገሮምን ህዝቦምን ከዲዖም ኣብ ጎድኒ ስርዓታት ኢትዮጵያ ኮይኖም ኣብ ስቓይ ህዝቢ ኤርትራ ኢዶም ዝጸምበሩ ከዳዓት ደቂ ሃገር ፣ ስርዓት መግዛኣቲ ተደምሲሱ ኤርትራ ነጻ ምስ ኮነት በቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸምዎ ገበን እንታይ ኮን ተሰሚዕዎም ይኸውን ? ዓዲ መን እዩ ዓንዩ ? ደቂ መን እዮም ተሰዊኦም ? ደቂ መን እዮም ሰንኪሎም ? ዋጋ ክድዓቶምን ጥልመቶምን ኣብ ልዕሊ ሰውራ ኤርትራን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራን ዘውረድዎ ግፍዕን ቅትለትን ረኺቦምዶ ? እቲ ኣይኮነንዶ ንኤርትራውያን ንኢትዮጵያውያን ምሩኻት ውን ከይተረፈ ምሕረት ዝገብር ውድብ ህዝባዊ ግንባር ነዚኦም ውን ምሕረት እዩ ሂቡዎም ።
ዓድኻን ኣዴኻን ኣይጥለማን እየን ! እቲ ምንታይሲ መተካእታ ስለ ዘይብለን። ትማል ጭፍራ ወያነ ብዶብ ኣሳቢባ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ መጠነ ሰፊሕ ወራር ምስ ከፈተት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ታተ ዝብል ህጻን ክሳብ ብምርኩስ ዝኸይድ ሽማግለ ከም ቆፍኡ ዝተተንከፈ ንህቢ በዓል በትሪ በትሩ በዓል ሴፍ ሴፉ ፣ በዓል ጎራዴ ጎራዴኡ መዚዙ ነታ ጭፍራ ዘይርሳዕ ትምህርቲ ሂቡዋ እዩ ። ኣብዚ ግዜ እዚ ውን እዞም ከዳዓት ደቂ ሃገር ኣብ ጎድኒ ጭፍራ ወያኔ ኮይኖም እነሆ ኣብ መላእ ዓለም ኣጀንዳ ወያነ ኣብ ምትግባርን ኤርትራ ንኢትዮጵያ ኣማሕሊፎም ንምሃብን ንመንግስቲ ኤርትራ ከጸልሙ ይውዕሉ ኣለዉ ። ዘይወግሕ መሲልዋ ኣብ ቡኽራ ትሓርእ ።
እዚ ክድዓት ናይ ኤርትራውያን ከምቶም ቅድሚ ስርዓት ወያነ ዝነበሩ ስርዓታት ደርግን ሃጸይ ሃይለስላሰን ከም ዝመኽኑን ንጉዕዞ ህንጸትን ልምዓትን ሃገርን ብዓቢኡ ከኣ ንህላወ ሃገር ክዓግቶን ኣይክእልን እዩ። ወይለኹም ኣንቱም ከዳዓት ነኸስቲ ጡብ ኣዲኦም ! እቶም ሃገረይ ወይ ከኣ ሞት እንብል ተቐበልቲ ሕድሪ ሰማእታት ዝኾንና ኤርትራውያን ኣብ ጥቓኹም ኢና ዘለና ፣ ንነፍሲ ወከፍ እትገብርዎ ምንቅስቓሳት ብደቂቕ ኢና እንከታተሎ ። ብሃገር ጸወታ የለን ! ብሃገር ምቍማር ሳዕቤኑ ከቢድ እዩ ። ዝርኢ ዓይኒ ዝሓስብ ኣእምሮ እንተ ደኣ ሃልዩኩም አኣብቲ ዘለኹሞ ሃገር ልኡላውነት ሃገር ማዕረ ክንደይ ረዚን ምዃኑን ኣብ ልዕሊ ከዳዓት ዝውሰድ ስጉምቲ ማዕረ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ክትዕዘቡ ፈትኑ። ልኡላውነት ሃገር እንተ ደኣ ዘይተሓልዩን ዘይተኸቢሩን ልኡላውነትን ክብርን ህዝቢ ክኽበርን ክህሉን ኣይክእልን እዩ ።
ርዝነትን ክብርን ሃገር ዘይርዳኣኩም በሃማትን ሕልናን ኣዕሚቑ ዝሓስብ ኣእምሮ ዘይብልኩም ደኣ ኮይንኩም እንበር ናጽነት ኤርትራ ክበሃል እንከሎ ኣብ ቅድሚ ዓይንኹም ክረኣየኩም ዘለዎም እቶም ናጽነት ኣብ ምምጻእን ምውሓስን በጃ ዝሓለፉ ሰማእታት እዮም ። ናይዞም ኩሎም ሰማእታት ኤርትራ ዝፈሰሰ ደሞም ኣብ ሓደ እንተ ዝእከብ ክንዲ ምንታይ ቀላይ ኮን ምኾነ ? እቲ ኣዕጽምቶም ኣብ ሓደ እንተ ዝእከብከ ክንዲ ምንታይ ጎቦ ኮን ምፈጠረ ? እዚ ኩሉ ዝፈሰሰ ደምን ዝተሰብረ ኣዕጽምትን ኣነ ኤርትራዊ ክኸውንን ኣብ ሃገረይ ኮሪዐ መታን ክነብርን እዩ ኢልና ክንሓስብ ኣለና ። እዞም ወገን ወገን ዝሽትቱን ብሃገር ዝቋመሩን ከዳዓት ኣብ መላእ ዓለም ፋሕ ኢሎም ምስቶም ንመንግስትን ህዝብን ኤርትራ ንምጥፋእ ከይደቀሱ ዝሓድሩ ናይ ምዕራብ መንግስታት ብምትሕብባር ላዕልን ታሕትን ዝብሉ ዘለዉ ወይጦታት ወይለኦም ! ኤርትራ ሃገር ሰማእታት ሃገር እቶም ሕሩያት እያ ፣ ናይቶም ሕሩያት ሕድሪ ዝተቐበሉ ሕሩያት ህዝቢ እያ ። ኤርትራ ብዝረብሑን ዘይረብሑን እትድፈር ሃገር ኣይኮነትን ! ንምምጻኣ ሕሩያት ተኸፊሎም እዮም ንምዕቃባ ድማ ሕሩያት ሴፎምን ጎራዴኦምን ዓቲሮም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ትርብዒት መሬት ኤርትራ ኣብ ሓለዋ ከም ዘለዉ ፍለጡ ! ብደምና ዘምጻእናያ ሃገር ብደምና ከም እንዕቅባ ክንነግረኩም ንፈቱ ። ንነጻነትናን ዓንዲ ጽንዕትናን ክንቕንቕ ዝኽእል ሓይሊ ኣብዛ እንነብረላ ፕላኔት ከቶ የለን ! ንኹሎም ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ተጻባእትና ትሕቲ መሬት ኣስፊርና ኣብታ ቅድስቲ ሃገርና ብነጻነት ኮሪዕና ንዘለኣለም ከም እንነብር ብተኣማንነት እንዛረቦ ሓቂ እዩ ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


c: text/html

text:
- Other languages
ፍኑው ዝውተራን ወልፍን
ወልፊ ብዙሕ ነገራት ክፈጥሮ ዝኽእል ኮይኑ፡ ምስ ኣተኻዮ ካብኡ ክትወጽእ ኣጸጋሚ እዩ። ወልፊ ነቲ ግዳይ ናቱ ዝኾነ ሰብ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንመቕርቡን ፈተውቱን ውን ከየተረፈ ብዙሕ ገልታዕታዕ የስዕብ እዩ። ውርደትን ስቕታን ቀንዲ መሓዙት ወልፊ እዮም--ብዛዕባ ወልፊ ኣፍካ መሊኣካ ምዝራብ እምበኣር` ናብ ጥዕና ዝመልኦ ህይወት ዘሰጋጋር ድልድል እዩ።
ቅጥዒ-ኣልቦ ዝውተራ ወልፊ እንታይ እዩ?
ቅጥዒ-ኣልቦ ዝውተራ ወልፊ ማለት፡ ንጥዕናን ብዝሃስን ዝምድናታት ውን ብኣሉታ ብዝጸሉን መልክዕ ወልፊ ኣልኮል ወይ ውን ዕጸ-ፋርስ ምዝውታር ማለት እዩ። እዚ ቕጥዒ-ኣልቦ ምዝውታር ኣልኮልን ዕጸ-ፋርስን ንነዊሕ ግዜ ምስ ዝቕጽል ናብ ወልፊ ይቕየር።
ወልፋዊ-ሕማም እንታይ እዩ?
ወልፊ ኣልኮልን ዕጸ-ፋርስን፡ ህዝባዊ ሕማም እዩ። ጃደ ሰብ ወልፋዊ-ሕማም ኣለዎ ክበሃል እንከሎ፡ ነቲ ቕጥዒ-ኣልቦ ዝውተራ ኣልኮል ወይ ውን ዕጸ-ፋርስ፡ ክንክዮ ይኹን ደው ከብሎ ኣዝዩ የጸግሞ ማለት እዩ። ኣካላትና በቲ እንወስዶ ኣልኮል ወይ ውን ዕጸ-ፋርስ ምድንዛዝ ይለምዶ እሞ፡ ኣብቲ ዝደለናዮ ጥርዚ ወልፋዊ-ምድንዛዝ ምእንቲ ክንበጽሕ ከኣ፡ እቲ እነዘውትሮ መጠን ክብ እንዳበልናዮ ንኸይድ። ንኣካላትና እቲ ዝለመዶ ወልፊ ምስዘይንህቦ ከኣ፡ ጸገማት ስሕበት-ወልፊ ይፈጥረልና። ጸገማት ስሕበት-ወልፊ፡ ነቶም ቕጥዒ ብዘይብሉ መልክዕ ኣልኮል፡ ዕጸ-ፋርስ ወይ ውን ገለ ዘዐግስ መድሃኒታት ዝወስዱ ሰባት የጋጥሞም። ኒኮቲንን ቡንን ውን ተመሳሳሊ ናይ ስሕበት-ወልፊ ጸገም ይፈጥር እዩ። ሓደ ሰብ ውለፊ ጸወታታት (ጠላዕ መሳሊ) ውን ከማዕብል ይኽእል እዩ። ወልፊ መቆጻጸሪ ልጓም የብሉን። ኩሉ ህይወትካ ኸኣ፡ ኣብ ዙርያ ናይቲ ወልፊ’ያ ተዕገርግር።
ወልፋዊ-ሕማም፡ ነባሪ ዝኾነ ምልውዋጥ ናይቲ ደባሲ ክፋል ኣእምሮና ዝፈጥሮ ጸገም እዩ። ደባሲ ክፋል ኣእምሮና፡ ንህላዌን ቀጻልነትናን ኣገዳሲ ዝኾነ ነገራት ክንገብር ዘተባብዓና ክፋል ኣእምሮ እዩ። እዚ ክፋል ኣእምሮና፡ ንኣብነት ጽቡቕ መግቢ ምስ እንበልዕ፡ ኣካላዊ ምንቕስቓስ ምስ እነዘውትር ወይ ውን ስጋዊ-ክርብ ምስ እንፍጽም፡ ዶፓሚን ዝተሰምየ ፍሉይ ሞላክዩል ብምዝርጋሕ’ዩ፡ ከምኡ ዓይነት ነገራት ክንገብር ዘተባብዕና። ኣልኮላዊ መስተ ክንሰቲ ወይ ውን ዕጸ-ፋርስ ክንጥቀም እንከለና፡ ንኣእምሮና ብኣዝዩ ስልጡን ዝኾነ መንገዲ ጠቢርና ዶፓሚን ክዝርግሕ ንገብሮ። እዚ ኸኣ ኣብ ክንዲ ተፈጥሮኣዊ ጥዕና ናይ ምስካር ስምዒት ይዘርኣልና። ነዚ ስምዒት`ዚ ኸኣ እዮም ዝቡሓት መመሊሶም ከስታማቕርዎ ዝደልዩ። ዝተፈላለዩ ሰባት ነቲ ወልፊ ኣብ ማህጸን ከለዉ ካባና ክወርስዎ ልዑል ዝኽእሉሉ ልዑል ጀነቲካዊ ተኽእሎታት እሎ።
ወልፊ ንህይወተይ ብኸመይ ይጸልዎ?
ውልፊ ንምሉእ ህይወት ናይ ሓደ ሰብ ክቆጻጸር ይኽእል እዩ። ሃንደበት ከኣ ከይተረደኣካ፡ ካብ ምርዋይ ናይቲ ወልፊ ዝዓቢ ነገር ዘይብልካ ትኸውን። ብዛዕባ ኣልኮላዊ መስተ ወይ ውን ዕጸ-ፋርስ ምሕሳብን ብዘገምታ ግዙእ ናቱ ምዃንን ልሙድ እዩ። ከም ሳዕቤኑ ከኣ፡ ሃዋህው ስራሕ፡ ስድራቤትን ኩነተ ጥዕናን ይሕመስ–ኣቐዲሞም ኣዝዮም ትሃርፎምን ኣገደስቲ ዝነበሩን ነገራት። ወልፊ፡ ንኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውን ጥዕና ናይቲ ግዳይን፡ ከባቢ ውን ከይተረፈ ይሃሲ።
ሕክምናዊ ረድኤት ምሕታት ዋጋ ኣለዎ ድዩ?
ቀልፊ ከም ፍሽለት ተቆጺሩ፡ ነቲ ግዳይ ናይ ወቐሳን ውርደትን ስምዒት ክሓድሮ ከምዝኽእል ይገብር። ወልፍ ክፍወስ ዝኽእል ሕማም ምዃኑ፡ ክንፈልጦ ዘለና ኣገዳሲ ነገር እዩ። ውሉፍ ምዃናካ ሓቢእካ፡ ነቲ ጸገም ከምዘየለ ጌርካ ክትወስዶ ምፍታን፡ ነቲ ወልፊ መሊሱ ዘራጒድ እዩ። እቶም ወልፋዊ-ሕማም ዘለዎም ሰባት ሽግር ከምዘለዎም ክእመኑ ኣዝዩ የጸግሞም ስለዝኾነ፡ ቤተ-ሰቦም ክሕግዝዎም ይኽእሉ እዮም። ምስ ሓደ እትኣምኖ ሰብ ብዛዕባ`ቲ ወልፊ ክትዛረብ ፈትን።
ወልፊ፡ ኣብ ኣእምሮና ነባሪ ዝኾነ ምቕይያራት ስለዘስዕብ ክትፍውሶ ኣጸጋሚ እዩ። ፍወሳ ዝተገብረሉ ሰብ ግን፡ ምስቲ ሕማም ብኸመይ ተለማሚዱ ክነብር ይኽእል ክመሃር ይኽእል። ’’ዘይሰቲ ኣልኮሊዛቶ“ ወይ ውን ’’ዘይጻወት ተጻዋቲ’’ ብምዃን ግን እቲ ግዳይ ወልፊ ዝኾነ ሰብ ኩነታት ነብሱን ከባቢኡን ንምምሕያሽ ሓላፍነት ክወስድ ይኽእል።
እንታይ ዓይነት ፍወሳ ኣሎ?
ናይ ወልፊ ጸገማት ምስ ዝህልወኩም ምስ ማእከል-ጥዕና ወይ ውን ትካላዊ ማእከል ጥዕና (företagshälsovården) ክትዘራረቡ ትኽእሉ። ድሕሪ ደቂቕ ዝኾነ ምርምር ናይቲ ወልፊ ዘኸተሎ ጸገማትን ካልእ ሰነ-ኣእምሮኣዊ ሕማማትን፡ ኣብ ዝርርብን መድሃኒት ምውሳድን ዝተሰረተ ፍወሳ ይግበረልኩ። ናይ ወልፊ ጸገማት ዘለዎም ሰባት ጥራይ ዝቕበላ፡ ቤተ-ሰብ ግዳያት ወልፊ ውን ከይተረፉ ሓገዝ ክሓቱለን ዝኽእሉ ማእከላት-ጥዕና ውን ኣለዋ እየን። ሓደ ካብቲ ኣዝዩ ውጻኢታዊ ዝኾነ ኣገባብ ፍወሳ-ወልፊ፡ እቲ በዓል ዓሰርተ-ክልተ ደረጃታት (tolvstegsprogrammet) ዝተስመየ ኣገባብ ፍወሳ እዩ። ካልእ ናይ ፍወሳ መገዲታት ንምድህሳስ ውን ብርክት ዝበለ ምርምራዊ ጻዕሪታት ኣብ ምክያድ ይርከብ ኣሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ናይ ሎሚ ርክብና፣ ንኩላትኩም ብምቛም “ሃገራዊ ምንቅስቓስ ደምበ ኣለና” ዝተሰመዓኩም ሓጎስ ንምግላጽ ናይ ዮሃና መልእኽቲ ዝሰደድኩም ብሓበራ፤ ብፍላይ ከኣ መራሕቲ ሃይማኖት ክልቲኡ እምነታትና፣ ውድባት፣ ሰልፊታትን ሓለፍቲ ብሄራዊ ምንቅስቓስን ብልቢ አመስግነኩም። እቶም ብዛዕባ ጉዳይ መጽሓፍ ዝሓተትኩም ድማ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ብተደጋጋሚ ዝበልኩዎ፣ ኣነ ኣዳልየ ካብ ዝውደኣ ሓያሎይ ኣዋርሕ ገይራ ኣላ።
ጀርመን ኣብ ኣርበዓታት፣ ኤርትራ ኣብ ዘመነ-ሚለንየም!
ብድሕሪ ኲናት ባድመ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ እዋን ሚለንየም ጉሒላ ኢሳይያስ ‘ተንኮለኛ ጉድጓድ ንኮዓቲኣ’ ኮይኑዎ፤ ህድኣትን ሰላምን ኣይረኸበን። እዛ ዘለናያ ዓመተ-2011 ከኣ ገበነኛ ኢሳይያስ፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ተኾልኲሉዎ ዝወፈረ ናይ ጥንቲ ድጉል ሕልምታቱ ዝቐበጸላ ዓመት ኢያ። “
ርሑስ በዓል ትንሳኤ፣ ንኩሉኹም ምእመናን ክርስትና!
“ጽሑፍ ይነውሕ ኣሎ” ዝብል ተደጋጋሚ ርእይቶ ተኸታተልትና ክንቅበል ጸኒሕና ኢና። ስለዚ ካብዛ ክፋል እዚኣ ንደሓር ኣብ ክንዲ 6-7 ገጻት፤ ናብ 4-5 ገጻት እናኣሕጸርና ክንቅጽል ኢና። ኣብዘን ዝሓለፋ ሸሞንተ ኣዋርሕ ደምበ ኣለና ኣርባዕተ መድረኻት ተሰጋጊሩ ኣሎ። 1) ሓበሬታ /Information/ ካብ ምጅማር ጽሑፍ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ክሳብ መደምደምትኡ መበል 20 ክፋል ሓበሬታ ናብ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ኣገዳሲ ሓበሬታ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። በዚ ድማ ንኩላተን ናይ ኤርትራውያን መርበባት ኢንተርነት፣ ንድምጺ ኣሰናን ንማሕበረ-ሰባዊት ረድዮ ወጋሕታን ዓቢ ምስጋና ነቕርብ።
መሪር ሓዘን ህልቂት
ልዕሊ 325 መንእሰያት ኤርትራውያን ደጊምና ንዘክር!
ሓዘን ኤርትራውያን መመሊሱ ይቕጽል ኣሎ። ጉዳም ዘመን! ኣብ ምድሪ ቤትን ቅርዓትን ጥራይ ዘይኮነስ፤ ኣብ ርእሲ ነፍስ-ወከፍ ኤርትራዊ ናይ ሓዘን ዳስ ተተኺሉ ኣሎ።
ክቡራንን ክቡራትን ደቂ ኤርትራ! ትማል ዓቢ እምባ ኤርትራውያን ፈሪሱ!!! ሞት 325 ዜጋታትና ሰሚዕና። እዚ ረዚን ሃገራዊ ሓዘን ኣብ ውሽጥና ኮይኑ ኣብ ዝሰራሰረሉ ግዜ፣ ዝርንዝሕ ነቢዕና።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ከምዘሎ ደጊሞም ግምርግጋጽ፡ ብሓደ ኢጣልያዊ ዶክተር ኣብ ኣስመራ ቀጻሊ ምክትታል ይግበረሉ ከምዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም።
ዝሓለፋ ክልተ ወራዋርሕ ካብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝጀመረ ኣድማ ህዝቢ ኣንጻር ኦኣመጽቲ መራሕቲ ብፍላይ ከኣ ምልዕዓል ህዝቢ ሊብያ ኣንጻር ዕሉልን ጽሉልን ውልቀመላኺ ጋዳፊ ንውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሕማም መንጾሮር ኮይኑዎ ከምዘሎ በቲ ንኽልተ ግዜ ንሕክምና ንቐጠር ዝተመላለሶ ከነረጋግጽ ንኽእል።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብጽኑዕ ሓሚሙ ብምስጢር ናብ ቀጠር ከምዝገሸ እሙናት ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
እቲ ሞቱን ህይወቱን ምስ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቃዛፊ ዘተኣሳሰረ ገበነኛ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ኮረሻ ስልጣን ተወጢሑ ዝነበረ፣ ሎሚ ግን ብህዝባዊ ማዕበል ህዝቢ ሊብያ ዝግረፍ ዘሎ ውልቀ-መላኺ ንምድሓን 200 ካብቶም ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንምዃን ኣብ ሳሕል ዝተዓለሙ ፍሉያት ኮማንዶ ናብ ሊብያ ሰዲዱ ‘ሎ።
ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ፣ ላዕላዋይ ኣዛዚ ሰራዊት፣ ኣቦ ወንበር ህ.ግ.ደ.ፍ፣ቻንስለር ዩኒበርሲቲ ኣስመራ ነበር፣ ኣቦ ወንበር ሃገራዊ ባይቶ ነበር፣ ሃየ በል ጊዜ ኣኺሉ ነጋሪት ህዝቢ ይሃምም ኣሎ።
ብህዝባዊ ናዕብታት ቱኒዝያስ ግብጽን ሰንቢዱን ኣእሙራኣዊ ዕረፍቲ ስኢኑን ብ 27 ጥሪ ናብ ቀጠር ብምኻድ ክሳብ 11 ለካቲት ኣብታ ሃገር ንኽለተ ሰሙን መመላእታ ዝቐነየ መራሒ ጭፍራ ህግደፍ ‘ፕርዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣብቲ ብ12 ለካቲት ኣብ ባጽዕ ዝተኻየደ ጽምብል ስርሒት ፈንቅል ከምዝተሳተፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ብህዝባዊ ናዕብታት ቱኒዝያስ ግብጽን ሰንቢዱን ኣእሙራኣዊ ዕረፍቲ ስኢኑን ብ 27 ጥሪ ናብ ቀጠር ብምኻድ ክሳብ 11 ለካቲት ኣብታ ሃገር ንኽለተ ሰሙን መመላእታ ዝቐነየ መራሒ ጭፍራ ህግደፍ ‘ፕርዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣብቲ ብ12 ለካቲት ኣብ ባጽዕ ዝተኻየደ ጽምብል ስርሒት ፈንቅል ከምዝተሳተፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ27 ጥሪ ናብ ቐጠር ምስ ከደ ክሳብ ሎሚ 11 ለካቲት ናብ ኤርትራ ከምዘይተመልሰ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ኣሰና ‘ውን ነቲ ኩነታት ኣረጋጊጻቶ ኣላ።
ውልቀመላኺ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞታት ፈጺሙ ከይቃላሕ ንሚኒስትሪ ዜና ተሪር ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ።
ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣሰንዩ ኣብቲ ካብ 31 ግንቦት ክሳብ 1 ሰነ 2010 ኣብ ፈረንሳዊት ከተማ Nice ዝተኻየደ መበል 25 ዋዕላ ፈረንሳን-ኣፍሪቃ ዝተሳተፈ ኣባል ቤትጽሕፈት ፕረሲደንት ስምኦን መሓሪ፡ ንስርዓት ህግደፍ ራሕሪሑ ኣብ ኤውሮጳ ፖለቲካዊ ዑቕባ ከምዝሓተተ ምንጭታት ንኣሰና ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ እቲ ድሕሪ 24 ዓመታት ኣብ ሱዳን ዝግበር ዘሎ ሃገራዊ ምርጫ ኣብ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ከይቃላሕ ናብ ሚኒስትሪ ዜና ጥብቂ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ13 ነሓሰ 2009 ኣብ ማይ-ኣጣል ብተጋዳላይ ዳኒኤል ሃብተ ይሕደጎ ናይ ቅትለት ፈተነ ካብ ዝካየደሉ ንደሓር ፍጹም ከምዘይተራእየ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
(ስእሊ፡ ሓላፊ ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኮለኔል ተስፋልደት – ካብ ርሑቕ ዝተሳእለ – ስእሊ ንዝለኣኸልና ምንጪ ነመስግን)
ስርዓት ህግደፍ ምስቲ ብሓሙስ ዕለት 13 ነሓሰ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ማይ-ኣጣል ዝተኻየደ ናይ ቅትለት ፈተነ ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ሰለስተ ኣባላት ፖሊስ ከምዝኣሰረ ኣብ ፓሪስ ዝመደበራ ድምጺ-ኢሬና ንምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ 18 ነሓሰ ከካይዶ ኣቐዲሙ ሒዙዎ ዝጸንሐ ናይ ሃገረ – ቐጠር መገሻ ከምዝቦኾረ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ጀጋኑ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብሓሙስ 13 ነሓሰ 2009 ልክዕ ሰዓት 16፡00 ድሕሪ ቀትሪ ኣብ መንገዲ ኣስመራ ኣብ ከባቢ ማይ ኣጣል (ጋሕተላይ) ብቀጭ ሕርሙ ዝዓይነቱ ብረት ኣብ ልዕሊ ጸይቀ ዕሉል ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ከቢድ ፈተነ ቅትለት ኣካይዶም፡ እቲ ፕረሲደንት ንስክላ ክድሕን ከሎ ተሰቒሉዋ ዝነበረ መኪና ብጠያይቲ ከምዝተሃሞኸት ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
መራሒ ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ወተሃደራዊ ሰበስልጣን ኢራን ከምኡ ‘ውን ሓደ ካብ ቀንዲ ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ኣልቓዒዳ ምዃኑ ዝንገረሉ ሄመል ኽትያር ኣልዕቡድ፡ ኣብ ኣስመራን ባጽዕን ስሉስዊ ርክብ ከምዘካየዱ ምንጭታት ሓቢሮም።
እታ ንብረት ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝኾነት፡ ኣብ ምጽዋዕ ዝመደበራ ‘ናስ ኣየር’ ተባሂላ እትፍለጥ ነፋሪት፡ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ተዋፊራ ከምዘላ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ውልቀ መላኺ ኣቶ ኢሳይያ ኣፈወርቂ ካብ ጊዜ ብረታዊ ቃልሲ ማለት ካብ 1976 ኣትሒዙ ዝተኣከበን ዝተጸንዐን ዝተሰነደን ንታሪኽን ቋንቋን ባህልን መበቆልን ሃይማኖትን ሃብቲ ባሕርን መሬትን ያታዊ-ሕግታትን ዘጠቓለለ፡ ብድምር ክሳብ ዓሰርተ ሓሙሽተ ሽሕ ገጻት ዝሓዘ ሰፊሕ መዝገብ፡ ዝኾነ ይኹን ቅዳሕ ከይተርፍ ኣጻርዩ፡ ብምሉኡ ነቲ ሰነድ ካብ ቤት ጽሕፈት መጽናዕትን ስነዳን ምርምርን ናብ ቤትጽሕፈቱ ብምውሳድ፡ ፡ ንኸይሕተም ከምዝኣገዶ ምንጭታትና ምስናይ መሪር ሓዘን ገሊጾም።
ኤሪ-ቲቪ፡ ብ’ 12 ግንቦት 2009 ኣብ ዝፈነወቶ ቃለ-መሐትት ፕረሲደንት ኢሳይያስ ምስ ጋዜጠኛታት ቻይና፡ ካብ ዝተጋህደ ገለ ሓቅታት፡-
መራሒ ስርዓት ህግደፍ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ብጽኑዕ ሓለዋ ተሰንዩ ናብ ዞባ ጋሽ ባርካ ብምኻድ፡ ካብ 88 ዝተፈላለያ ዓድታት ከበሳ ህዝቢ ኣፈናቒሉ ንምግዓዝ መዲቡሉ ዘሎ ከባቢ ዓሊግድርን ፋንኮን ገርሰትን ተዘዋዊሩ ከምዝተዓዘበ ብምምልካት፡ እቲ ናይ ምፍንቃል መደባት ንኽቃላጠፍ ተሪር መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ ከምዘሎ ምንጭታትና ሓቢሮም።
ካብ ቻይና ናብ ሆንግኮንግ ዝተመሓላለፈ ቼክ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰናን ካልኦት መርበባትን ድሕሪ ምዝርግሑ ዝሰንበደ ፕረዚደንት ኢስያስ፡ እቲ ዜና ምስ ተቓልሐ ድሕሪ ሒደት መዓልታት፡ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንትን ህግደፍን ጥቡቕ ምቁጽጻር ንኽካየድ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ካብቲ ብጥምየትን ድኽነትን ዝልሎ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ሸማጢጡ ካብ ዘዋህለሎ ቢልዮናት ዶላራት፡ ብኸፊል፡ ኣብ ቻይና ካብ ዝርከብ ብስሙን ስም ወዱን ዝንቀሳቐስ ናይ ባንክ ሕሳብ፡ 276 ሚልዮን ዶላር ከምዘመሓላለፈ ዘቃልዕ ሰነድ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ድሕሪ ምዝርግሑ ኣብ ምሉእ ኤርትራ ዝርከባ ኢንተርነት ካፈታት፡ በቲ መጋበርያ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ክኸውን ዝተመልመለ ፍሉይ ኣሃዱታት ጽኑዕ ምቍጽጻር ይገብረለን ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ህዝቢ ኤርትራ ብሕሱም ጥሜትን ድኽነትን ኣብ ዝሕለበሉ ዘሎ እዋን፡ ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ በቲ እሙን ኣገልጋሊኡ ሓጎስ ገብሪሂወት (ክሻ) ኣቢሉ፡ ካብ ንግድን እንዳስትሪን ቻይና ናብ ፉቦን ባንክ ሆንግ ኮንግ፡ 276,468,220.07 ዶላር ብምትሕልላፍ፡ መሐወሊ ናይ ባንክ 149,292.84 ዶላር ከምዝኸፈለ፡ ነቲ ናይ ምትሕልላፍ ሰነድ ምርኩስ ብምግባር ካብ ከርሲ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ምንጭታትና ሓቢሮም።
ብሃንደበታዊ ጻውዒት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብህጹጽ ዝተጋበአ፡ ካቢኔ ሚኒስተራት፡ ኣመሓደርቲ ዞባታትን ኣዘዝቲ ስሪሒታትን ዝተሳተፉዎ፡ ‘ስሉሳዊ ኣኼባ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣኼባ መራሕቲ ስርዓት ህግደፍ፡ ከምቲ ተመዲቡዎ ዝነበረ፡ ንኻልኣይ መዓልቲ ‘ኳ ከይቀጸለ፡ ስምምዕ ተሳኢኑዎ ፍረ-ኣልቦ ኮይኑ ከምዝተዛዘመ ምንጭታትና ኣፍሊጦም።
‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ብወዛ ሚኒስተራት ከካይድ ምዃኑ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ብ4 መጋቢት 2009 ንዘመሓላለፈቶ ዜና ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሎሚ ካብ ካምፓላ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣረጋጊጹዎ።
ውልቀምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ሙሉእ ኤርትራ ዝርከባ 22 ገዳማት ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ንብረተን ዝኾነ ጥንታውን ታሪኻውን ቅርስታት ብምህጋር፡ ነተን ገዳማት ናብ ወተሃደራዊ መዓስከራትን ኣብያተ ማእሰርትን ክቕይረን መዲቡ ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሩ።
ስነስርዓት ቀብሪ ናይቶም ንፕረዚደንት ኢሳይያስ እናዓጀቡ ኸለዉ ኣብ ጋሽ ባርካ ዝሞቱ ኣርባዕተ ሓለዋ፡ ‘ቦዲጋርድስ’ ትማሊ ቀዳም 7 መጋቢት ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ተፈጺሙ።
ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ኣንጻር ገበነኛታት፡ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ዳርፉር ብዝፈጸሞ ገበናት ‘ኵናትን ጸረ ሰብኣውነትን ኣብ ፍርዲ ክቐርብ ናይ ማእሰርቲ ፍቓድ ከምዝሃበ ሎሚ 4 መጋቢት 2009 ኣብ ዘ ሄግ ኣብ ዝሃቦ ወግዓዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ 16 ኣምባሳዶራት ካብ ስርሖም ክድስክሉ ትእዛዝ ከም ዘመሓላለፈን እቲ ጉዳይ ኣብ ውሽጢ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዓቢ ምፍሕፋሕ ፈጢሩ ከምዘሎን ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። እቶም ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ኣስመራ ድሕሪ ምጽውዖም ብ20 ለካቲት ኢሳይያስ ናይ መዛዘሚ ኣኼባ ዘካየደሎም ኣምባሳደራት፡ ኣብቲ ኣኼባ በዳህቲ ሕቶታት ከምዘቕረቡሉ ኣብቲ ዘተ ዝተሳተፉ ምንጭታት ኣፍሊጦም።


text:
Radio Erena: 22 April 2021
ኣብ ኤርትራ፣ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ወትሃደራት ኢትዮጵያ፣ ታዕሊም ይወስዱ ከምዘለዉ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ኣብ ቓጨሮ- ከባቢ ኦምሓጀር፣ ጋሕቴላይ ከባቢ ደማስን ኣፋምቦ ከባቢ ዓሰብን ብተብተብ ስልጠና ይወስዱ ከምዘለዉ ዝተሓበሩ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ወትሃደራት መንግስቲ ኢትዮጵያ መብዛሕትኦም ተወላዶ ኣምሓራ ምዃኖም’ዩ ተመልኪቱ።
ገለ ካብቶም ወትሃደራት፣ ኣባላት ሚሊሻታት ፍሉይ ሓይሊ ክልል ኣምሓራን ዝነበሩ ኮይኖም፣ ናብ ታዕሊም ካብ ዝኣትዉ ኣስታት ሓደ ወርሒ ከምዘቑጸሩ ተሓቢሩ።
ሓደስቲ ኢትዮጵያውያን ተዓላሞ’ውን ብብዝሒ ብመካይን ተጻዒኖም ናብዚ መደበራት ታዕሊም ይኣትዉ ምህላዎም ተፈሊጡ ኣሎ።
ብዝሒ ናይቶም ኣብ ኤርትራ ህጹጽ ታዕሊም ዝወስዱ ዘለው ወትሃደራት ኢትዮጵያ ብንጹር ክፍለጥ እኳ እንተዘይተኻእለ፣ ካብ 8 ሽሕ ክሳብ 10 ሽሕ ክበጽሕ ከምዝኽእል ተገሚቱ።


text:
Radio Erena: 24 February 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ክልል ኦሮሞ፣ ከተማ ኣምቦ፣ ንቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንምድጋፍ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ሰልፊ ብዝተወርወረ ናይ ኢድ ቦምባ 10ታት ሰባት ከምዝቖሰሉ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
በቲ ብሰንበት 23 ለካቲት ዝተኻየደ፣ ኣብ ልዕሊ ንኣብይ ኣሕመድ ዝድግፉ ሰፈኛታት ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ 29 ሰባት ብቀሊል ምቑሳሎም ማዕከናት ዜና መንግስቲ ኣረጋጊጸን።
እንተኾነ፣ ቁጽሪ ቁስላት ካብዚ ከምዝዛይድ ዝገልጹ ካልኦት ወገናት፣ ብኸቢድ ዝቖሰሉ ከምዘለውይ’ውን ኣመልኪቶም።
በቲ መጥቃዕቲ ዝተጠርጠሩ ሽዱሽተ ሰባት ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ፖሊስ እቲ ክልል ሓቢሩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድን ንሱ ዝመርሖ ሰልፊ ብልጽግናን ንምድጋፍ ፍቓድ ዝረኸቡ ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ጎደናታት ክወጹ እንከለዉ፣ ነቲ ቀዳማይ ሚኒስተርን ዝኽተሎ ዘሎ ኣካይዳን ዝቓወሙን ወገናት ሰልፊ ከየካየዱ ከምዝተኸልከሉ’ዩ ክግለጽ ጸኒሑ።
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ተኸሲቱ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት፣ ኣብ መንጎ ተወላዶ ሓደ ብሄር’ውን ፖለቲካዊ ምትፍናን እናዓበየ ክመጽእ ይርአ ኣሎ።
ኣቐዲሙ’ውን ኣብዚ ሳልስቲ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮምያ፣ ሓላፊ ጸጥታ ከተማ ቦራዩ ዛጊት መንነቶም ብዘይተፈልጡ ወገናት ከምዝተቐንጸለ ተሓቢሩ’ዩ።
ምስ ቅንጸላ እቲ ሓላፊ ጸጥታ ብዝተሓሓዝ 17 ሰባት ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ፖሊስ ጠቒሱ።
================


text:
ብምኽንያት እቲ ውህደት ኤውሮጳ ዘበገሰ ውሳኔ ሹማን ዝኽሪ መበል 70 ዓመት ናይ ሃገራት ኤውሮጳ ብጹዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ኣቦ መንበር ብጹዕ ካርዲናል ዣን ክላውደ ሆለሪኽ፥ አቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ ንምብዳህን ሰላም ንምሕናጽን ነቲ ናይቲ ጥንታዊ ክፍለ ዓለም ዘጽንዑ ክብርታት ንኸይከሓድ ዓቢይ ናይ ምትሕብባር መረብት ምቛም ኣገዳሲ እዩ እንክብሉ የተሓሳስቡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ድሕሪ ሰብዓ ዓመት ናይ ፈረንሳ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒ. ሮበርት ሹማን ኤውሮጳ ዘቕውም ደራኺ ሓሳብ ዘቕረብሉን ነዚ ስዒቡ ናብ ሕብረት ኤውሮጳ ዘሰነየ ውዕሊ ኣብ ዝበዓለሉ ዕለት 9 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ናይ ሃገራት ኤውሮጳ ብጹዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ኣቦ መንበር ናይ ሉሰምበር ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ካርዲናል ዣን ክላውደ ሆለሪኽ ናብቲ ኣብ 1985 ዓ.ም. መንግስታት ኤውሮጳ ኣብ መንጐ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ሃገራት ዶባት ክፉት ክኸውን ዝብል ውዕሊ ኣብ ዝኸተማሉ ከተማ ሸንገን ምብጻሕ ኣካይዶምን ናይ ዝኽሪ ሽምዓ ከምዝወልዑን በዚ ዓቢይ ኣጋጣሚ’ዚ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ኣብ መንጐ ሃገራት ኤውሮጳ ምትሕብባርን ሓድነትን ሰላምን ዘለዎ ኣገዳስነት ኣዘኻኺሮም፡ ብፍላይ ኣብዚ ለብዒ ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን ዘለዎ ልዑል ኣገዳስነት ከምዘተሓሳሰቡን፥ “እቲ ዘድልየና ተህዋስ፥ ናይ ምትሕብባርን ናይ ፍቕርን ተህዋስ እዩ፡ - እዚ ኸኣ ሰብ በይኑ ዝነብር ከምዘይኮነ ንኽንርዳእ - ሰብኣውያን እንኸውን ኣብ ሓባር ምስ ክልኦት ምዃንና ጥራሕ እዩ” ኢሎም።
ብጹዕነቶም ኣብቲ ምስ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ማሲሚሊያኖ ሚኒከቲ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥
ኤውሮጳ ሰላምን ሓድነትን እተብዕለሉ ዕለት እዩ፥ ብዙሓት ኤውሮጳ ናብቲ ናይ መስረትታ ኣበው መንፈስ ንኸተብልን ክርስቲያናዊ ኣናስራ ንከተለልይን ይላበዉ፡ ናይ ር.ሊ.ጳ. ጻውዒት ብምእንጋድ ናይ ኤውሮጳነት ሚሳል ብኸመይ ኣገባብ እዩ ዝእወን? እንክብሉ ንዘቕረብሎም ሕቶ እንክምልሱ፥ እዚ እዋን’ዚ ናይ ምስጋናን ሞሳን እዋን እዩ፡ ሰለምንታይ ኤውሮጳ ስለ ዝሓበረት ሰላም ስለ ዘሎና፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝኽሪ መበል 75 ዓመት ዓወት ኣብ ልዕሊ ናዚ ዕለት 8 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ኣብዒልና፡ ብዙሕ ምዕባሌታት ተፈጺሙ እዩ፡ እዚ መንፈስ እዚ ምዕቃብን ናብ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ መስረትቲ ኣበው መንፈስ ምምላስ የድሊ፡ ሹማንን ኣደናወርን ደጋስፐሪን እዝክር፡ ንዕርቂ ድልዋት . . . ንሰላም ሓድነትን ኣብ ክርስቲያናዊ እምነቶም ጸኒዖም ድልዋት ዝነበሩ፡ . . . ካብ ርሑቕ ክፍለ ዓለም ዝመጹ ር.ሊ.ጳ. ናይ ኤውሮጳ ሕህልና ክትብሎም ይከኣል፡ ኣብ ምድግጋፍን ምትሕልላይን ዝጸንዔት ኤውሮጳ የዘኻኽሩ፡ እዚ ምትሕብባር እዚ ኣብ ክፍለ ዓለም ኤውሮጳ ዶባት ከይተሓጸረ ክንየው ናብ ካልኦት ሃገራት ክፍለ ዓለም ሕዝብታትን ዘማዕድው፡ . . . ኣብዚ ኮቪድ - 19 ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን፡ ብጹዕነትኩም ደጋጊምኩም ኣብ ኤውሮጳ ተደናጋጽነት ኣብ ናይ ካልእ ስቓይ ትውሳኤን ምድግጋፍን ክህሉ ጻውዒት ተቕርቡ፡ እዚ ዘቕረብክምዎ ጻውዒት እንግዶት ረኺቡ ትብሉዶ? እንታይ ክትግበር ኣለዎ ትብሉ? ዘቕረብክዎ ጻውዒት ተቐባልነት ዝረኸበ እዩ ዝመስለኒ፡ ብርግጽ ኣብ ፖለቲካዊ ክትዕ ሕድገትን ሂብካ ምቕባልን ክህሉ ባዕሉ እቲ ናይ ፖለቲካ ባህርይ ዝሓትቶ እዩ፡ ግን ኣብዚ ለብዒ ኣብ ዝርአየሉን ኩሉ ኣብ ዝሳቐየሉን ዘሎ እዋን . . . ኣብ ኢጣሊያን ስፓይናን ፍረንሳን በቲ ለብዒ ምኽንያት ዝሞቱ እሞ ንሕሰብ . . . ሕልቂት ክትብሎ ዝከኣል እዩ! ስለዚህ ኣብ ናይ ካልእ ስቓይ ትውሳኤ ወሳኒ እዩ፥ ስቓይ ካልእ ስቓይካ ምግባር፡ ሃልዩኣዊ መፍትሒ ጥራሕ ዘይኮነ ዜጋታት ኣብ ሕብረት ኤውሮጳ ተስፋ ከይቆርጹ ጭቡጥ ደገፍን ምትሕብባርን ኣገዳሲ እዩ ይብሉ።
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሓድሽ ዓይነት ስእለ ኣእምሮ ንኽህልው የተባብዑ፡ እዚ ኸኣ ምትሕብባር ዝብል ክትባት - ዘላቒ መፍትሒ ከቕርብ ዝኽእል፡ ስለዚ ኣብዚ ተኸሲቱ ዘሎ ጽንኩር እዋን ጭቡጥ ዕድል እውን ኣሎ ዶ ትብሉ? . . . ብርግጽ ከምዘሎ እኣምን፡ ስለምንታይ ኵላትና ተኣፋፍያን ምዃንና ንኸነስተውዕል ገይሩና እዩ፡ ናይ ሰብኣውነትናን ናይ ሕብረተሰብናን ተኣፋፍነት፡ እዚ ኣፍልጦ’ዚ ክልተ ጫፋት ኣለውዎ፡ ኣብ ገዛእ ርእስኻ ምዕጻውን ፍርሕን ብውልቅን ብማሕበርን ከም ሃገርን እውን . . . እቲ ካልኣይ ጫፍ ድማ ካልእ ዓይነት ለብዒ - ተህዋስ - ምትሕብባር ከምዘድልየና ዝሕብር እዩ፡ ክነስተውዕሎ ዝግባኣና ሰብ ዴሴታዊ ከምዘይኮነ እዩ፡ ኣብዚ እዋን ተወሸብ፥ በይናውነትን ኣብ በይናውነትን ምፍንታትን የሳቕየና ኣሎ፡ እዚ ሰብ በይናውነት ከምዘይኮነ ንኸነስተውዕል ይድርኸና፡ ሰባት ምዃንን ምስ ካልኦት እዩ፡ ሰብኣዊ ምዃንና ምስ ካልኦት እዩ፡ ሰብኣውነትና ካልኦት ሰባት የድልይዎ፡ እግዚኣብሔር ንዘቕርበልና ጸዋዕታ ንኽንፍጽም።
ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኤውሮጳ ከተነቓቕሖ እትደልዮ ብድሆን፡ ከተመሓላልፎ እትደልዮ መልእኽቲ እንታይ እዩ? ምትሕብባርን ድንጋጸን ኣብ ናይ ካልእ ስቓይ ትውሳኤን ኣገዳሲ እዩ፡ ብፍላይ ኣብቲ ናይቶም ድኻታትን ዝተናዕቁን ዝተነጸሉን ስቓይ፡ እዚ ከኣ ኣብቲ ኤወሮጳዊ ሚሳል መሰረት ዝገበረ ክኸውን ከምዘለዎን ኤውሮጳ ብዘይ ምትሕብባርን ምድግጋፍን ምሕሳባ ዘይከኣል እዩ፡ እዚ ናይ መስረትታ መርገጺ እዩ፡ ኣብ ዝኾነ ይኹን ዓለማዊ ቅልውላው ሰብኣዊ ፍጥረት ክተሓባበርን ክደጋገፍን ከምዝኽእል ምምስካር የድሊ፡ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ኢኻ እትብድሆ፡ ሕብረት ኤውርጳ ሓደ ናይ ሰላም መጋበርያ እውን እዩ፡ ስለዚህ ነቲ ኮቪድ ተህዋስን፡ ተህዋስ ኡማውነትን ተህዋስ ኢጐነትን ብሓባር ምቅላስ የድሊ እንክብሉ ምስ መኒከቲ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ሕቶ
የሱስ ስለ ሓጢኣትና ቅድሚ ምማቱ ፡ሰባት ብከመይ ይድሕኑ ኔሮም?
መልሲ
ድሕሪ ውድቀት ሰብ ዝጀመረ ፡ ወትሩ ሰረት ምድሓን ዝኸውን ዘሎ ናይ ክርስቶስ ሞት እዩ። ኣብ ታሪኽ ዓለም፡ ቅድሚ መስቀል ይኹን ካብ መስቀል ኣትሒዙ ዝነበረ ዝዀነ ይኹን ሰብ፡ ብዘይ እታ እንኮ ቀላሲት ፍጻመ ከቶ ክድሕን ኣይክእልን እዩ። ሞት ክርስቶስ ነቲ ዝሓለፈ ሓጢኣት ናይ ብሉይ ኪዳን ቅዱሳንን፡ ንዝመጽእ ሓጢኣት ናይ ሓድሽ ኪዳን ቅዱሳንን ዋጋ ከፊልሉ እዩ።
ንምድሓን ዝጥለብ ወርትግ እምነት እዩ። ሸቶ ናይ ሓደ ሰብ ምድሓን ብእምነት ወርትግ ኣምላኽ እዩ። እቲ ዘማሪ ከምዚ ኢሉ ጺሒፉ ኣሎ፡ “ኣብኡ ዚምዕቈቡ ዘበሉ ዅሎም ብጹኣን እዮም “ (መዝሙር 2፡12)። ዘፍጥረት 15፡6 ከም’ዚ ይብለና፡ ኣብርሃም ብኣምላኽ ኣመነ እሞ ፡ ንኣምላኽ ከኣ ንጽድቂ ክሓስበሉ እኹል ኔሩ (ሮሜ 4፡3-8 እውን ተመልከት) ፡፡ ስርዓት መስዋእቲ ብሉይ ኪዳን ፡ ከምቲ እብራውያን 10፡1-10 ብንጹር ዘስተምህሮ ፡ ንሓጢኣት ኣየርሓቖን። ኰይኑ ግና ናብቲ ወዲ ኣምላኽ ስለ ሓጥእ ዓሌት ሰብ ዘፍስሶ ደም የመልክት ነበረ።
ኣብቲ ዝሓለፈ መዋእላት ዝተለወጠ ነገር እንተልዩ ፡ ትሕዝቶ እምነት ናይ ሓደ ኣማኒ እዩ። እቲ ክንኣምነሉ ዝግባእ ኣምላኽ ዝጠልቦ ነገር ከኣ ኣብቲ ንሱ ክሳብ’ቲ ግዜ’ቲ ንደቅሰብ ዝሃቦ ብዝሒ ምግላጽ ዝተመርኰሰ እዩ። እዚ እናዓበየ ዝኸይድ ምግላጽ ይብሃል። ነቲ ኣምላኽ ኣብ ዘፍጥረት 3፡15 ዝሃቦ መብጽዓ ኣዳም ኣሚኑ ነበረ፡ ዘርኢ እታ ሰበይቲ ንሰይጣን ክስዕር። ኣዳም ብኡኡ ኣሚኑ፡ በቲ ንሄዋን ዝሃቦ ስም ድማ ይረአ (ጥቕሲ 20)፡ እግዚኣብሄር ድማ ከምዝተቐበሎም ከርኢ ብቕጽበት ዶቦሎ ከደኖም (ጥቕሲ 21)። ኣብታ እዋን እቲኣ ኣዳም ንሳ ጥራይ እዩ ዝፈልጥ ኔሩ ፡ ግናኸ ኣሚንሉ ነበረ ፡፡
ኣብርሃም ኣብቲ ዝተዋህቦ መብጽዓ ንኣምላኽ ኣሚኑ ነበረ ፡ እንከላይ ኣብቲ ዘፍጥረት 12 ምስ 15 ዘሎ ሓድሽ ምግላጽ ፡፡ ቅድሚ ሙሴ ፡ ቅዱስ ጽሑፍ ኣይነበረን ፡ ደቅሰብ ግና በቲ ኣምላኽ ዝገለጸሎም ነገር ተሓተትቲ እዮም። ኣብ መላእ ብሉይ ኪዳን ፡ ኣመንቲ ናብ ምድሓን ዝመጹ ዝነበሩ ፡ ኣምላኽ ናይ ሓጢኣቶም ጸገም ዝፈትሓላ ሓንቲ መዓልቲ ከምዘላ ይኣምኑ ስለዝነበሩ እዮም ፡፡ ሎሚ ግና ንድሕሪት ኢና ንጥምት ፡ ንሓጢኣትና ድሮ ኣብቲ መስቀል ኣልይዎ እዩ (ዮሃንስ 3፡16፥እብራውያን 9፡28)፡፡
እቶም ኣብ ዘመን ክርስቶስ ዝነበሩ'ኸ ፡ እቶም ቅድሚ መስቀልን ትንሳኤን ዝነበሩ ? እንታይ ይኣምኑ ኔሮም ? ስለ ሓጢኣቶም ኣብ መስቀል ዝሞተ ክርስቶስ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቶም ተስኢሉ ኔሩ'ዶ ? ኣብቲ ዳሕረዋይ ኣገልግሎቱ ፡ የሱስ ብዛዕባ'ቲ ናብ የሩሳሌም ከይዱ ኣብ ቅድሚ ዓበይትን ሊቀካህናትን መምህራን ሕግን ክስቀዮ ዝግባእ ሓሳረ መከራ ፡ ንደቀመዛሙርቱ ክገልጸሎም ጀመረ፡ ክመውት ከምዘለዎን ፡ ኣብ ሳልሰይቲ መዓልቲ ድማ ፡ ናብ ህይወት ከምዝትንስእን (ማቴዎስ 16፡21- 22)። እቶም ደቀመዛሙርቲ ኣብዚ መልእኽቲ ዘርኣይዎ ግብረ-መልሲ ከመይ ኔሩ ? ጴጥሮስ ንበይኑ ወሲዱ ክገንሖ ጀመረ ፡፡
ብፍጹም ኣታ ጎይታ ! በለ። እዝስ ኣባኻ ከቶ ኣይበጽሕን እዩ! ጴጥሮስን ካልኦት ደቀመዛሙርትን ነቲ ምሉእ ሓቂ ኣይፈለጥዎን ኔሮም ፡ ኣምላኽ ነቲ ናይ ሓጢኣቶም ሽግር ከምዝኣልዮ ስለዝኣመኑ ግና ድሒኖም ነበሩ። ልዕሊ ኣዳም፡ ኣብርሃም፡ ሙሴ፡ ወይ ዳዊት ዝፈለጥዎ ከመይ ጌሩ ነዚ ከምዝፍጽሞ ብልክዕ ኣይፈለጡን ኔሮም፡ ኮይኑ ግን ኣሚኖም።
ሎሚ ፡ ካብቶም ቅድሚ ትንሳኤ ክርስቶስ ዝነበሩ ሰባት ዝበዝሐ ምግላጽ እዩ ዘሎና ፡ ምሉእ ስእሊ ሒዝና ኣሎና ፡፡ ኣምላኽ ብዙሕ ሳዕን ብብዙሕ መገድን ቀደም ነቦታትና ብነብያት ገይሩ ምስ ተዛረቦም፡ኣብዘን ዳሕሮት መዓልትታት ንኣና በቲ ወራስ ኵሉ ዝገበሮ ብእኡውን ዓለም ዝፈጠረ ወዱ ገይሩ ተዛረበና (እብራውያን 1፡1-2)። ሕጂውን ምድሓንና ኣብ ሞት ክርስቶስ እዩ ተሰሪቱ ዘሎ ፡ ሕጂውን እቲ እምነትና ንምድሓን ይድለ እዩ ፡ናይ እምነትና ሸቶ ሕጂውን ኣምላኽ እዩ። ሎሚ ፡ እቲ ትሕዝቶ እምነትና ዝኸውን ዘሎ ፡ የሱስ ክርስቶስ ስለ ሓጢኣትና ሞተ ፡ ተቐብረ ፡ ኣብ ሳልሰይቲ መዓልቲ ከኣ ተንስአ (1 ቆሮንቶስ 15፡3-4) ፡፡
English
የሱስ ስለ ሓጢኣትና ቅድሚ ምማቱ ፡ሰባት ብከመይ ይድሕኑ ኔሮም?


text:
ትግርኛ (tigrinska)
ናብ “ቤት ስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ” DO ብደሓን ምጹ!
እዚ “ ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ” (DO) ዝበሃል፥ እቲ ካብ ኣድልዎ ነጻ ዝዀነ ሕብረተሰብ ንኽህሉ ዝሰርሕ ቤት ስልጣን እዩ። ንሕና ካብ ባይቶ ሃገር ሽወደንን ካብ መንግስቲ ሽወደንን መዝነት ተዋሂቡና እንሰርሕ ድማ ኢና። ኣብዚ ጽሑፍ’ዚ ብዛዕባ “ኣድልዎ”፥ ብዛዕባ “ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ” DO እንታይ ከም ዚሰርሕ፥ ከምኡ’ውን ብኸመይ ምልክታ ከም ተቕርብን፥ መሰረታዊ ሓበሬታ ክትረክብ ኢኻ።
ኣድልዎ ምግባር ብመሰረት ሕጊ ክልኩል እዩ
(Diskriminering är förbjudet enligt lagen)
እቲ ሕጊ-ኣድልዎ ዝበሃል፥ እቲ ንውልቀ-ሰብ ኣብ ልዕሊኡ ኣድልዎ ንኸይፍጸም ዝከላኸል ሕጊ'ዩ። እዚ ማለት ድማ ንኣብነት፥ ሓደ ወሃብ-ስራሕ፡ ኣብ ሰራሕተኛታቱ ኣድልዎ ንኸይፍጽም፥ ሓደ ዩኒቨርሲቲ ንተመሃሮን ንሰራሕተኛታትን ከየዳሉ፥ ከምኡ'ውን ሓደ ናይ ዱኳን ሰራሕተኛ፥ ኣብ ልዕሊ ዓመውል ኣድልዎ ንኸይገብር ዝኽልክል እዩ። እቲ ሓላፊ ናይ ሓደ ቤትስራሕ፥ ኣብቲ ቤትስራሕ'ቲ ሰራሕተኛታቱ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሰብ ኣድልዎ ንኸይፍጽሙ ሓላፍነት ዘሎዎ ድማ ንሱ እዩ።
እዚ "ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ" (DO) እቲ "ሓጊ-ኣድልዎ" (diskrimineringslagen) ንኽስዓብ ዝቋመት'ዩ። ነቲ "ናይ ወላድነት ዕረፍቲ ሕጊ" (föräldraledighetslagen) ንኽስዓብ ውን ንቋመት ኢና። ብመሰረት'ቲ "ናይ ወላድነት ዕረፍቲ ሕጊ" ንኣብነት፥ ናይ ወላድነት ዕረፍቲ ክትወስድ ከሎኻ፥ ኣድልዎ ንኸይፍጸመካ ዝግበር ሓለዋ ማለት'ዩ። እቲ ናትና መዝነት፡ ኣብቲ ብዛዕባ "ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ" ጸዲቑ ዘሎ ሕጊ ዝተመስረተ እዩ።
እቶም ሸውዓተ "ናይ ኣድልዎ መሰረታት"
(De sju diskrimineringsgrunderna)
ብመሰረት'ቲ "ሕጊ-ኣድልዎ"፥ ሸውዓተ ናይ ኣድልዎ መሰረታት ኣሎዉ። ንሳቶም ድማ፡ እቶም ናይ ኣድልዎ መሰረታት ተባሂሎም'ዮም ዝጽውዑ። ትሕዝትኦም ድማ፡-
- ጾታ
- ጾታዊ-መንነት ወይ ጾታዊ-ወስታ
- ዓሌታዊ-እንታውነት
- ሃይማኖት ወይ ካልእ ርድኢት-እምነት
- ዓቕማዊ-ስንክልና
- ጾታዊ-ዝምባሌን
- ዕድመ እዮም።
ብዛዕባ'ዞም ሸውዓተ ናይ ኣድልዎ መሰረታት ኣብዚ ዝያዳ ኣንብብ።
"ብዓልስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ" (Faktablad om DO)
ሕቶታትዶ ኣሎካ ይኸውን?
(Har du frågor?)
ብዛዕባ "ኣድልዎ"፡ ብዛዕባ "ሕጊ-ኣድልዎ" ወይ ብዛዕባ ኣቀራርባ ናይ ጥርዓን ምልክታ፡ ሕቶታት ምስ ዚህልወካ፥ ክትድውለልና ወይ ኤ-ፖስት ክትልእከልና ንዕድመካ። ንሕና ነቶም ብዛዕባ ኣድልዎ ዝተላእኩልና ምልክታታት ውን ተቐቢልና፥ ንኣብነት ኣብቲ ናይ ምክትታልን ጸቕጢ ኣብ ምግባርን ስራሕና፥ ክንጥቀመሎም ኢና።
08-120 20 700


text:
ካብ ዕለት 27 ሓምለ ክሳብ ዕለት 3 ነሓሰ 2019 ዓ.ም. ካብ 20 ሃገራት ኤውሮጳ ዝተዋጽኡ 5 ሺሕ ጸያሕያነ-ፍኖት መንእሰያት ብሓባር ንኽላለዩን ተመክሮታቶም ንኽለዋወጡን እቲ ናይ ሓባር ናይ ባህልን መንፈሳውን ኣናስር ብሓባር ንዳግማይ ርኽበት ናይ ሰሙን ማሕበራዊ ሕይወት ንኽነብሩ ብዘለዎም መደብ መሰረት ዕለት 3 ነሓሰ 2019 ዓ.ም. ምስ ቅዱስ ኣቦና ክራኸቡን መርሕ ቃል ክቕበሉ እዮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እዞም ካብ 16 ክሳብ 21 ዓመት ዝዕድመኦም መንእሰያት ኣባላት ማሕበር ጸያሕያነ-ፍኖት (ስካውት) ብሓባር ኣብቲ ዘሕብሮምን ዝቋደስዎን ኣብ ክርስቶስ ዝተማእከለ መንፈሳውነት ብሰላምን ብሕውነትን መንፈስ ንኽነብርዎን ክምስክርዎን ኣብ ከተማ ሮማ ኣብ ኣርባዕት ክፍለ ዓውዲ መራኸቢ ተመዳዲቦም ድሕሪ ዝነብርዎ ማሕበራዊ ተመክሮ ኣብ ዞባ ኡምብሪያን ኣብሩዞን ቶስካናን ላዚዮን ድሕሪ ዘካይድዎ ናይ እግሪ ጉዕዞ ዕለት 3 ነሓሰ 2019 ዓ.ም. ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ክርከቡ እዮም።
ናይ ቅዱስ ጳውሎስን ቅዱስ ቀርሎን መጠዶስን ናይ ቅዱስ በነዲክቶስን በዓል ኖርቻን ናይ ቅዱስ ፍራቸስኮ ዘኣሲዚን ቅድስቲ ካተሪና ዘሲየናን ኣሰር ተኸቲሎም ማሕበራዊ ጉዕዞ ፈጺሞም እቶም ቅዱሳት ብቓልን ሕይወትን ዝሃብዎ ኣብነትን ዘውረስዎ ክርስቲያናዊ ባህሊ ዳግም ንምልላይን ንምንባርን ንምምስካርን ዝብል ዕላማ ዘለዎ ርክብ ምዃኑ ክፍለጥ እንከሎ፡
ዕለት 3 ነሓሰ 2019 ዓም. ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ብፁዕ ካርዲናል ኣንጀሎ ባኛስኮ ኣብ ዘዕርገው መስዋዕተ ቅዳሴ ክሳተፉን ኣብ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ምስ ቅዱስ ኣቦና ክራኸቡን ቃለ ምዕዳን ክልገሰሎምን እዩ።


text:
ዜና ዉዕዉዕ ኣኼባ ሃገራዊት ኮምሽን ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
ሃገራዊት ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፣ ኣብ ከተማ ሳንድየጎ ካብታ ከተማን ከባቢኣን ምስዝመጹ ህዝቢ ውዕውዕ ኣኼባ ኣካይዱ። እቲ ብ 2 ጥቅምቲ 2010 ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ኣባላት ዝተፈላለዩ ውድባት፣ ፖለቲካዊ ጸግዒ ዘይብሎም ውልቀሰባትን መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ዘሳተፈ ህዝባዊ ኣኼባ፡ ካብቶም ቅድሚ ሕጂ ዝተኻየዱ ኣኼባታት ብዓይነቱ ዝተፈለየ ኣብርእሲ ምንባሩ፡ ክቱር ድሌትን ናይ ምርድዳእ መንፈስ ዝዓሰሎ ልዙብ ሃዋሁውን ነይሩ። ኣብቲ ዝነበረ ዉዕዉዕ ኣኼባ ኣቶ ሃይለማሪያም ተስፋይ፡ ዕላማን መደብ ስራሕን ሃገራዊት ኮምሽን ንህዝቢ መብርሂ ድሕሪ ምሃቡ፡ ቀጺሉ ብተስፋልደት በላይ ኣብ ኣሰና.ኮም “ህጹጽ መጸዋዕታን ላበዋን ንሃገራዊት ኮምሽንን ፖለቲካውያን ውድባትን ማሕበራትን ውድባትን” ብዝብል መስከረም 28, 2010 ወጺኡ ዝነበረ ብኣካልን ብቴለ ኮንፈረንስን ዝተዘተየሉ ናይ ለበዋ ጽሑፍ እንደገና ንህዝቢ ቀሪቡ ተነቢቡ። ኣቶ ሃይለማርያም ነቲ ሕቶታት ብምብራህ፡ ኮሚሽን ብህዝቢ ተዋሂብዎ ዘሎ ሓደራ (mandate) ዘፍቅዶ ስጉምታት ኩሉ ከም ዝገበረን ብሕጂ’ውን ክገብር ምዃኑን፡ ህዝብን መራኸቢ ብዙሓንን ከኣ ሓቂ ንምፍላጥን ነዚ ህዝባዊ ዕላማ’ዚ ኣብ ሸትኡ ንምብጻሕን ብኣትኵሮ ክሰርሑን ክከታተሉን ተላብዩ። ህዝቢ ከኣ ብወገኑ ተላዚቡን ተመያይጡን ብምሉእ ደገፍ ኣብ ጎድኒ ሃገራዊት ኮምሽን ተሰሊፉ ብሓባር ከምዝሰርሕ መልእኽቱ ብምምሕልላፍ ሓንቲ ናይ ህዝቢ ሽማግለ መሪጹ።
ኣብ መወዳእታ ተሳተፍቲ፡ ኣብ መንጎ መሪሕነታት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳንን ኣባል’ቲ ኪዳን ዝኾነት ሰልፊ ህዝብን ዲሞክራስን ኤርትራን ዝግበር ምርድዳእ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ንሃገራዊት ኮምሽን ኣፍሊጦም፡ ሰልፊ ህዝቢ ናብቲ ክብጻሕ ተደልዩ ዘሎ ጉዳይ ሃገራዊ ጉባኤ ኣባላቶም ከዳልዉን ምስ ሃገራዊት ኮምሽን ክሰርሑን ተሪር መጸዋዕታ ኣማሓላሊፉ።
ተሳተፍቲ ካብኡ ብምቕጻል፡ ዝኾነ ይኹን ኣብ ሞንጎ ፖለቲካውያን ሓይልታት ወይ ውድባት ክህሉ ዝኽእል ዘይምርድዳእ፡ ካብ ጉዳይ ህዝቢ ንላዕሊ ክረአ ስለዘይክእል፡ ፖለቲካውያን ውድባት ኩሉ ፍልልያተን ኣወንዚፈን ብሓባር ሰሚረን ዕቱብ ስራሕ ክሰርሓ ተማሕጺኑ። ብኻልእ ወገን ተሳተፍቲ ኣኼባ ኣብ’ቲ ንሃገራዊ ጉባኤ ዝግበር ጎስጓስ ተሳታፍነት መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ምሁራትን ክዓዝዝ ከምዘለዎ ተላብዮም።
ሽማግለ “ህዝቢ ንጉባኤ” ከተማ ሳንዲያጎን ከባቢኣን !
2 ጥቅምቲ 2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1628


text:
Radio Erena: 24 December 2018
ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከባቢ ገዝኡ ፈተነ ቅትለት ከምዝተኻየደሉ ተረጋጊጹ።
ኣቐዲሙ ሚኒስተር ምክልኻል ነበረ ድሒሩ ድማ ሚኒስተር ማዕድን ዝኾነ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ብ19 ታሕሳስ ኣብ ሰዓታት ናይ ምሸት፣ ናብ ገዝኡ እናኣተወ እንከሎ’ዩ ዛጊት መንነቱ ብዘይተነጸረ ሰብ ተሃሪሙ።
ሃራሚ፣ ፈለማ ጥይት ተኵሱ ከምዝሰሓቶ፣ ድሕሪኡ ድማ ኣርኪቡ ብሰደፍ ሽጉጥ ኣብ ርእሱ ከቢድ ጉድኣት ከምዘውረደሉ ዘረጋገጹ ዝተፈላለዩ ምንጭታት፣ ጀነራል ስብሓት ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኣቡዳቢ ኣብ ሕክምና ከምዝርከብ ኣመልኪቶም።
ኣምብባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጃፓን ዝርከቦም ዝተፈላለዩ ደገፍቲ ናይቲ ስርዓት፣ ብመንገዲ ትዊተር ኣብ ዘመሓላልፍዎ ዘለዉ መልእኽታት፣ ስብሓት ኤፍሬም ቀልጢፉ ክሓዊ ዘለዎም ተስፋ ይገልጹ ኣለዉ።
ሕሉፍ ጽልእን ቂምታን ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ስርዓት ህግደፍ እናዓበየ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ልዕሊ ሰበ ስልጣን ህግደፍ ከምዚ ዓይነት መጥቃዕቲ ክፍጸም እዚ ናይ ጀነራል ስብሓት ፈለማ ኣይኮነን።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት’ውን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርርኣብ ኣብ ኢጣልያ፣ ተመሳሳሊ መጥቓዕቲ ከምዝወረዶ ይዝከር።
==================


text:
932 ስደተኛታት ዝጸዓነት ጀልባ ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ኣብ ወደባዊት ከተማ ካታንያ ሲሲሊ ምእታዋ ተገሊጹ። እዛ ስደተኛታት ዝጸዓነት ጀልባ ሎሚ ረቡዕ ኢጣልያ ዝኣተወት፡ ኢጣልያ ኣብ ወደባታ ከይትዓርፍ ዝከልከለታ ስደተኛታት ዝጸዓነት መርከብ ናብ ስጳኛ ኣብ ዘምረሓትሉ እዋን’ዩ።
ካብቶም ሎሚ ረቡዕ ከተማ ካታንያ ዝኣተው ስደተኛታት 208 ትሕቲ ዕድመ ስደተኛታት ኽኮኑ ከለው 13 ድማ ነፍስ ጾር ደቂ ኣንስትዮ ይርከብዎም።
እቶም ስደተኛታት ካብ ሃገራት ኤርትራ፡ሱዳን፡ማሊ፡ኣይቨሪስኮስትን ጊኒን ዝመጹ እዮም።
ወሃቢት ቃል ትካል ሴቭ ዘ ችልድረን ጂዮቫኒ ደ በነዲቶ “ እቶም ስደተኛታት ብጣዕሚ ደኺሞም ኢና ረኺብናዮም። ብዙሓት ህጻናት ኣለው። እቲ ዝነአሰ ወዲ ሰለስተ ወርሒ ህጻን እዩ። ገለ ምስ ስድራ ቤቶም ክኾኑ ከለው ብዙሓት አላይ ዘይብሎም ትሕቲ ዕድመ ህጻናት’ውን ኣለው” ኢለን።
እቶም ስደተኛታት ኣብ ወደባዊት ከተማ ካታንያ ኣብ ዝበጽሕሉ እዋን ካብ ንትርፊ ዘይሰርሕ ትካላት ዝተዋጽኡ ሰልፈኛታት “ሕጊ ባሕሪ ይከበር”፡ “መጥቓዕቲ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ደው ይበል” ዝብል ጭርሖታት ብምሓዝ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ አካይዶም ኣለው።
ኢጣልያ ብ“ሓካይም ብዘይዶብ” ዝተባህለ ትካል ትውነን ኣስታት 600 ስደተኛታት ዝጸዓት መርከብ አኳይረስ ኣብ ወደባታት ከይትዓርፍ ዘሕለፈቶ ውሳነ ከምዝጸንዓ እንተኾነ ወሃቢት ቃል "ሓካይም ብዘይዶብ" ግን ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ናይ ምድሓን ስርሒት ከምዝቕጽልዎ ሓቢረን ኣለዋ።
ንሰን ብተወሳኺ “ፍሎቲላ” ዝተባህለት መርከብ ሓይሊ ባሕሪ ኢጣልያ ትርከበን መርከብ ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያን መርከብ “ሓካይም ብዘይ ዶብ”ን ዝጸዓንዎም ስደተኛታት ሒዘን ቀዳም ኣብ ወደብ ስጳኛ ቫለንስያ ክበጽሓ ትጽቢት ከምዘሎ ሓቢረን።
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማርኮ መንግስቲ ኢጣልያ ብዓለምለኸ ሕጊ መሰረት ነዞም ዝበዝሑ ካብ ትሕተ ሰሃራ ሃገራት ዝኾኑ ስደተኛታት ናይ ምቅባል ግዴታ ኣለዎ ክብሉ ነቲ ስጉምቲ ኢጣልያ ኮኒኖም ኣለው።
ፈረንሳ ነቲ ንጉዳይ ስደተኛታት ብዝምልከት ኣብ መንጎ ሕብረት ኣውሮጳ ዝሰፈረ ውጥረት እውን ገኒሓቶ ኣላ።
እቶም ስደተኛታት ናይ ዘምርሑላ ወደባዊት ከተማ ቫለንስያ ስጳኛ ዞባዊ ምምሕዳር ምክትል ፕረዚደንት ሞኒካ ኦልትራ “ነቶም ናይ ጥዕና ጸገም ዘለዎምን ነፍሰጾራትን ዘገልግሉ ናይ ሕክምና ኣገልግሎት ናብታ ወደባዊት ከተማ ተዋፊሮም ኣለው፡ ገለ ብብርቱዕ ጸሓይ ቆርበቶም ዝቆሰለ ሰባት ከምዘለው’ውን ንፈልጥ ኢና። ብተወሳኺ ሚንስትር ፍትሒ ጉዳዮም ንምቕልጣፍ ክሰርሕ’ዩ” ኢለን ኣለዋ።
ኢጣልያ ነቶም ስደተኛታት ንምግዕዓዝን ነተን መራክብ ንምስናይ ክልተ መራኽብ ምስዳዳ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
መንግስቲ ኣሜሪካ ወሲኽካ ዝተፈላለዩ ወገናት ነቲ ኣብ ልዕሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፈኛታት: መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝወስዶ ስጉምቲ ምላሽ እንተሃብሉ`ኳ፡ መንግስቲ ግን እቲ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ዝወስዶ ጭፍለቓ ቀጺልዎ ከምዘሎ`ዩ ዝንገር። ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዳይሬክተር ምብራቕ ኣፍሪቃ ሙቶኒ ዋንየኪ፡ 'እቶም ኣብ`ቲ ኩነታት ተለቒሞም ዝተኣሰሩ ብዘይቅድመ ኩነት ክፍትሑ፡ ብፖሊስ ዝተወስደ ስጉምቲ ብናጻ ወገን ክምርመርን፡ ገበነኛታት ኣብ ፍትሒ ክቐርቡን። ድሕሪኡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኣተሓሕዛ ናይ ተቓውሞ ሰልፊታት ክኽተሎ ብዛዕባ ዝግባእ ናብ ምይይጥ ዝወስድ መድረኽ ክኽፈት ተስፋ ንገብር” ኢላ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ነቲ ማስተር ፕላን ደው ከምዘበሎን፡ ሕቶ ህዝቢ ከም ዝሰምዕን ብምግላጽ፡ እቲ ህውከት ዘለዓልዎ ጸረ-ልምዓት`ዮም ይብል። ብዙሓት ካብ`ቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዝተለቕሙ ኢትዮጵያውያን፡ በቲ ኣሰሓሓቢ ጸረ-ሽበራ ሕጊ ተታሒዞም ከምዘለዉን፡ ንመስቀይትን ካልእ ሕማቕ ኣተሓሕዛን ተቓሊዕም ከምዝርከቡን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይገልጹ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ ምዕራብ ኦሮምያ ኣብ ልዕሊ ዝንቀሳቀሱ ደባይ ተዋጋእቲ፣ ስጉምቲ ይውሰድ ከምዘሎ ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ፓርቲ ብልጽግና ኦሮምያ ኣቶ ታየ ደንደኣ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም። ንሶም ወሲኾም ‘ምስ ደባይ ተዋጋእቲ ዝግበር ልዝብ የለን’ እውን ኢሎም።
ንደሕንነቶም መንነቶም ክዕቀበሎም ዝመረጹ ነበርቲ ምዕራብ ክልል ኦሮምያ ‘ኣብ ኣርባዕቲኡ ዞባታት ወለጋ ብፍላይ ኣብ ምዕራብ ቄለም፣ ኣብ መንጎ ሰራዊትን መንግስቲን ደባይ ተዋጋእቲን ውግእ ቀጺሉ ኣሎ፣ ንሰላም’ቲ ከባቢ ከምዝዘረጎን’ ገሊጾም።
ነበርቲ ወሲኾም ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ጀሚሩ ኣብ ምዕራብን ቄልም ወለጋን ኣገልግሎት ስልክን ኢንተርኔትን ብምቁራፁ ኣብ ስግኣት ወዲቕና ኢሎም።
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ብልፅግና ፓርቲ ኣቶ ታየ ደንደኣ መንግስቲ ኣብ ምዕራብ ኦሮሚያ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ደባይ ተዋጋእቲ ስጉምቲ ይወስድ ከምዘሎ ኣረጋጊፆም።
“መንግስቲ ናይቲ ህዝቢ ድሕነት ናይ ምሕላው፣ሰብ ብሰላም ወጺኡ ክኣቱ ኣብ ምግባር ሓላፍነት ኣለዎ፣ልሊእ አማራጺ የለን።”
ኣቶ ታየ ብሰላማዊ መንገዲ ተፈቲኑ ምስ ፈሸለ መንግስቲ ብሓይልታት ፀጥታ ስጉምቲ ይወስድ ኣሎ፤ሰብ ክቕተል ከሎ ስቕ ኢሉ ሪኡ ሽፍታ ናብ ሕጊ ይቕረብ ክብሃል ከሎ ክትንከፍ የብሉን ዝብል እንተድኣ ሃሊዩ ግን ርትዓዊ ኣይኮነን ኢሎም ።ምስ ሸፋቱ ድማ ኣይንላዘብን፤ልዕልነት ሕጊ ክነኽብር ኢና ኢሎም።
ኣቶ ታየ ደንደኣ ብዛዕባ ምቁራፅ ስልክን ኢንተርኔትን ዝምልከት ግን ምስቲ ወታደራዊ ስጉምቲ ኣይራኸብን ፤ንምንታይ ከምዝተቋረፀ እውን ዝፈልጦ የብለይን ኢሎም ።
ኣብ ምብራቕ ሆሮ ጉዱሩን ወለጋ መራሒ ደባይ ተዋጋእቲ ነፃነት ኦሮሞ ጉማባስ ኤብሳ ቃለ ምልልስ ምስሃቡ ከይመሓላለፍ ስለዝሓተቱ ሪኢቱኦም ምስረኸብና ክነቕርቦ ኢና ይብል ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብ ነቐምቴ።


text:
ሕቶ
እንታይ እየን እተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት?
መልሲ
ብመሰረት ናይ ካቶሊክ ስነ-መለኮት፡ እተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት ድማ እተን ሸውዓተ ክፍኣታት ወይ ኣሉታዊ ናይ ባህሪ መለኪዒታት እየን፡ እንተድኣ ምክትታል ዘይተገብረለን ድማ፡ ምእንጋድ ካልኦት ሓጥያታት የስዕባን ኣብ መወዳእትኡ ድማ ናይ ሰብ ነፍሲ ይቐትላ። እተን ሸውዓተ “ዝኸፍኣ” ሓጥያት ድማ ትዕቢት፡ ቅንኢ፡ ሃርጎምጎም፡ ትምኒት ስጋ፡ ቁጠዐ፡ ስሰዐን ትህኪትን እየን። እዚ ዝርዝር መጀመርያ ብ ጳጳስ ጉሪጎሪ እዩ ኣብ ሻዱሻይ ክፍለ ዘመን ተሓንጺጹ። ድሓር ቶማስ ኣኲናስ ነቲ ሓሳብ ኣስፊሕዎ። ኣብ ዓሰርተ-ኣርባዕተ ክፍለዘመን፡ ዳንተ ነታ ናቱ ናይ ገሃነም ቅኔ ናይ ግጥሚ ን ፑርጋቶሪ ወይ ቦታ ንስሓ ከም ስእሊ ብምሓዝ እዩ ጽሒፍዋ፡ እዚ ከኣ ነተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት ብምትእስሳር ሸውዓተ ኣስካላ ከምዘለወን ብምግባር እዩ።
እተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት ብተወሳኺ እተን ሸውዓተ ዓበይቲ ሓጥያታት ወይ እተን ሸውዓተ ኣውራ ሓጥያታት ውን ተባሂለን ይጽውዓ እየን፡ ኣብ’ዚ ዓውደ ጽሑፍ ኣውራ ክብሃል ከሎ ድማ “መሰረታዊ ኣገዳሲ” ወይ “ ኣዝዩ ክፉእ” ማለት እዩ። እተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት ድማ እተን ቀንዲ መሰረታውያን ንሰብኣውነት ዝልብዳን ከምኡ’ውን ንዓና ዳርጋ ቀንዲ ዘጨንቓን ሓጥያት እየን። ነፍሲ-ወከፍ እተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት ናብ ካልእ ሓጥያት ይመርሓ፡ ንኣብነት፡ ቁጥዐ ናብ ክፉእ ዘረባ፡ ግጭት ወይ ቅትለት ክመርሕ ይኽእል።
ኣብ’ዚ ከኣ ሓጺር መግለጺ ናይ ነፍሲ-ወከፈን እተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት ኣሎ፡
ትዕቢት-ዝተነፍሐ፡ ዘይክውንነታዊ ስምዒት ናይ ገዛእ ርእስኻ ክብሪ።
ቅንኢ-እዚ ስሚዒት ድማ ንብረት፡ ዓወት፡ ጠባይ፡ ተውህቦታት ናይ ካልእ ሰብ ይግብኣኒ ምባል።
ሃርገፍገፍ-መጠን ኣልቦ ድሌት ተድላ ናይ ምብላዕን ምስታይን።
ትምኒት ስጋ- ስስዐ ዘለዎ ኣተኩሮ ኣብ ጾታዊ ርክብ ወይ ምስ ናትካ መጻምዲ ዘይኮነ ካልእ ሰብ ጾታዊ ባህታ ንምርካብ ምድላይ።
ቁጥዐ- ተመጣጣኒ ዘይኮነ፡ ዘይግቡእ ድሌት ናይ ሕነ ምፍዳይ።
ስሰዐ- ሓያል ድሌት ናይ ምውናን፡ ብፍላይ ድማ ናይ ካልኦት ዋንነት ዝኾነ ንብረት።
ትህኪት- ኣብ ኣድላዪ ዝኾነ ዕማም ዓቕሚ ምግባር ምስኣን፡ ከይተዓየየ ንክጸንሕ ድማ ምግባር (ወይ ድማ ሕማቕ ጌርካ ምስራሕ)።
ሓደ ልሙድ ጉጉይ መረዳእታ ብዛዕባ እተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት ከኣ እዚኣተን ኣምላኽ ይቕረ ዘይብለለን ሓጥያት እየን ዝብል እዩ። ካተሉካዊት ቤተ ክርስትያን ሮማ እዘን ሓጥያት ይቕረ ዘይብሃላ እየን ኢላ ኣይትምህርን፡ ኣብ ናይ ካቶሊክ ዶግማ ወይ ዶክትሪን፡ እተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት ናብ ቀታሊ ሓጥያት ክመርሓ ይኽእላ እየን፡ እዚ ድማ እዚ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ሓጥያት ቅድሚ ሞት ንስሓ እንተዘይተጌሩሉ ነቲ ሰብ ምስ ሞተ ቀጥታ ናብ ጋሃነም ይሰደኦ። ብተወሳኺ ካቶሊካውነት እተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት ብሸውዓተ ባህርያት ክሰዓራ ይኽእላ እየን ኢላ ትምህር (ትሕትና፡ ይኣኽለኒ ምባል፡ ግብረሰናይ፡ ርእሰ ምግታእ፡ ንጽህና፡ ዓቕሊን ትግሃትን)።
እቲ ሓሳብ ናይ’ተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት መጽሓፍ ቁዱሳዊ ድዩ? እወ ከምኡ ድማ ኣይፋል። ምሳሌ 6፡16-19 ኣምላኽ ዝጸልአን ሸውዓተ ነገራት ይዝርዝር፡ 1) ትዕቢተኛ ዓይኒ፡ 2) ሓሳዊት መልሓስ፡ 3)ንጹህ ደም ዘፍስሳ ኣእዳው፡ 4)እኩይ ምኽሪ እትፍሕስ ልቢ፡ 5) እከይ ነገር ናብ ዘበለ ዝቕልጥፋ ኣእጋር፡ 6) ሓሶት ዝዛረብ ሓሳዊ ምስክር፡ ከምኡ’ውን 7) ኣብ ሞንጎ ኣሕዋት ባእሲ ዝዘርእ ሰብ። ርግጽ’ዩ እዘን ዝርዝር ዝበዝሐ ሰብ እተን “ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት” እየን ኢሉ ዝርደአን ኣይኮናን።
እወ ትዕቢት፡ ቅንኢ፡ ወዘተ.,መጽሓፍ ቅዱስ ዝኹንኖም ሓጥያት እዮም እንተኾነ ግን ፈጺሞም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተን “ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት” ኣይተባህሉን። እቲ ልምዳዊ ዝርዝር ናይ ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት ከኣ ነቶም ዘለው ብዙሓት ሓጥያታት ከም መመደቢ መገዲ ከገልግል ይኽእል እዩ። ዳርጋ ነፍሲ-ወክፍ ሓጥያት ኣብ ሓደ ካብ’ዞም ሸውዓተ ምድባት ክኣቱ ይኽእል እዩ።
ኣብ ናይ መወዳእታ ትንታኔ፡ ዝኾነ ሓጥያት ዝያዳ “ክፉእ’ ካብ ካልእ ሓጥያት ኣይኮነን። ኩሎም ሓጥያት ናብ ሞት የምጽኡ (ሮሜ 6፡23)። ዋላ’ውን ሓንቲ ሓጥያት ንሓደ ሰብ ከም መፍረሲ ሕጊ ትኹንኖ (ያዕቆብ 2፡10)። ክብሪ ንኣምላኽ ይኹን የሱስ ክርስቶስ መቕጻዕቲ ናይ ኩሉ ሓጥያትና እንከላይ እተን “ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት” ወሲድዎ። ብጸጋ ናይ ኣምላኽ፡ ብእምነት ናይ ክርስቶስ፡ ንሕና ክሕደገልና ይኽእል እዩ፡ (ማቴዎስ 26፡28፡ ግብሪሃዋርያት 10፡43፡ ኤፌሶን 1፡7)።
English
እንታይ እየን እተን ሸውዓተ ዝኸፍኣ ሓጥያት?


text:
ነባሪ ሰላም ንምስፋን ኣብ ዝተኻየደ እዚ ሃገርለኸ ኮንፈረንስ ኣባላት ተቓዋሚ ውድባት: ምሁራን: መራሕቲ ሃይማኖት: ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ተሳቲፎም እዮም:: ሚኒስትር ዴኤታ ሚንስትር ሰላም ወይዘሮ ኣልማዝ መኮነን: ከምዚ ዓይነት መድረኽ ምድላው ነባሪ ሰላም ንምስፋን ግደ ኣለዎ ኢለን:: ነባሪ ሰላም ብሓደ ግዜ ኣይመፅእን ዝበላ እተን ሚኒስቴር ዴኤታ ምጅማር ዝግበአና ግና ሐዚ እዩ ኢለን:: ኣብቲ ኮንፍረንስ ነባሪ ሰላም ከምፅኡ ይኽእሉ እዮም ዝተባህለሎም መፅናዕታዊ ፅሑፍ ቀሪቦም እዮም::
ኣቦ መንበር ዜጋታት ኢትዮጵያ ንማሕበራዊ ፍትሒ ኢዜማ ኣይተ የሺዋስ ኣሰፋ ኣብ ኢትዮጵያ ነባሪ ሰላም ንምርግጋገፅ ዴሞክራሲ ብምስፋን ህዝቢ ብዝደልዮ መንግስቲ ክምራሕ ከሎ እዩ ክብሉ ተዛሪቦም:: ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ሕጊ ኣይተ የማነ ካሳ ብወገኖም ኣብ ኢትዮጵያ ነባሪ ሰላም ዘረጋግጽ ሓያል መንግስቲ ምስ ዝህነጽ እዩ ኢሎም::


text:
ግዳማውን ውሽጣውን ተቃውሞ ኣብ ቅድሚ መራሕቲ ህ.ግ.ዲፍ.
ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣቶ ሓጎስ ገብረሂወት( ክሻ) ኣብ ፈስቲቫል ስቶክሆልም ኣብ መኽፈቲ ብ2 ነሓሰ 2007 መሪቝ ከፊትዎ። ኣብ ኣፍደገ ገዛና ዝተፈጸመ ሓዳስ ኤርትራ ነቲ ዝነበረ ኩነታት ፈስቲቫል፡ ብካልእ መልክዑ ንምቕራብ ፈተነታት ክትገብር ኣብ ናይ 4 ነሓሰ 2007 ኣቕሪባቶ ኣላ። ዝገርም’ዩ። ሎሚስ ስቶክሆልም ኣስመራ ተረኺባትለይስ ኣብ ቅድሚ ኩሉ ዓለም ዝተኻየደ ግሉጽ ሰላምዊ ሰልፊ፡ ኣብ ውሽጢ ፈስቲቫል ዝነበሩ ባዕሎም ዝምስክርዎ፡ ልኡኻት ቲቪ ኤረ ባዕሎም ስእሊ ዝቀርጽዎ ዝነበሩ ኩሉ ዓለም ዝመስከሮ ጠዋዊኻ ንምቕራብ ምፍታን ብሓቂ ነቲ ዘይፈልጥ ክመዝን ዕድል ዝህብ’ዩ።
ኣብ’ቲ ናይ መኽፈቲ በዓል ዝረአ ዝነበረ ፍሽኽታን ፈገግታን ግን ካብ ሓቁ ዝረሓቐ፡ ዘይመስል፡ ከም ዝነበረ ጸኒሑ በርሁን ተራእዩን’ዩ። ብቀዳምነት እቲ ብዓብይኡ ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ዝርከብ ኩሉ ተቓዋሚ ፖለቲካውን ሲቪላውን ማሕበራት ብሓደ ተጠርኒፉ፡ እቲ ብህ.ግ.ዲ.ፍ ዝተዳለወ ፈስቲቫል ህዝባዊ ፈስቲቫል ዘይኮነስ፡ ንስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘገልግልን መጋበርያ ፖለቲካዊ ምርልካዊ ስርሓት፡ ዝህንድሰሉን፡ ንህዝቢ ንምድንጋርን ዝግበር ብምዃኑ፡ ነዚ ንምቕላዕ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝኸይድ ዘሎ ሕሰም ህዝቢ ኣብ ማሕበራውን ፖለቲካውን ቁጠባውን፡ ንተሳተፍቲ ፈስቲቫል፡ ንህዝቢ ሽወደን ድማ ብሓፈሻ ንምብራህ ተዓጢቁ ዝተላዕለ ምስ’ዚ ፍሽኽታን ሓጎስ ናይ ኣቶ ሓጎስ ከም ዘይሳነ ዝተፈልጠ እዩ። ተቃወምቲ ሓይልታት ምስ ሲቪላዊ ማሕበራት ተሰንዮም ዘካየድዎ ዕጡቕ ድልዱል ሰላምዊ ሰልፊ፡ ኣብ ኣፍደገ ፈስቲቫል ብምብጻሕ ንህዝቦም ደለይቲ ስርዓን ሕግን፡ ደለይቲ ፍትሕን ሰላምን ራህዋን ምዃኖም ደጋጊሞም ካሕኵሖም መልእኽቶም ብስነ ስርዓት ዝመልኦ ከካይዱ በቒዖም።
እዚ ጥራሕ መዓስ ኮይኑ ኣቶ ሓጎስ ገብረሂወት ነተን ካብ ኣስመራ መመላእታ ዘይብለን ቆጺርዎን ዝመጸ መልእኽቲ ከም ዘየገላብጥኦ ፍሉጥ’ኳ እንተዀነ፡ ካብአን ወጻኢ ክምልስ ከኣ ፍቃድ ዝተዋህቦን፡ ንባዕሉ’ውን ብሕልንኡ ፍቓደኛ ንስለ ዘይኮነ፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ’ቲ ፈስቲቫል ዝቀረበሉ ሕቶ ግቡእ መልሲ ኣይሃበሉን።
ኣብ ውሽጢ ተሳተፍቲ ፈስቲቫል ህ.ግ.ዲ.ፍ ሰብ ሕልና ኣይተሳእኑን፡ ካብ’ቶም ብዙሓት ሓደ ሓደ፡ ነቲ ብደገ ዝካየድ ዝነበረ ሰላምዊ ሰልፊ ዘቕረቦ ሕቶታት ኣብ ውሽጢ ንኣቶ ሓጎስ ክሓቱ ክኢሎም’ዮም። እዚ ድማ ምስ’ቲ ሰልፈኛታት ዝጭርሕዎ ዝነበሩ ዝተኣሳሰረ ሕቶ ሓደ ህዝብን ሓንቲ ሃገርን ብምንባሩ ስንባደ ክፈጥር ከም ዝኽእል ርዱእ’ዩ ነይሩ።
ቀዳማይ ሓታቲ ዘቅረቦ ሕቶ ቃል ንቃሉ እኳ ልክዕ እዚ እዩ እንተዘየተባህለ ብዝረኽብክዎ ሓበሬታ ከም’ዚ ዝስዕብ ነበረ።
ሕቶ
ብቀዳምነት ኣነ ጽሩይ ኤርትራዊ’የ፡ እቶም ኣብ ኤርትራ ተኣሲሮም ዘለዉ ኤርትራውያን ከኣ ጽሩያት ኤርትራውያን’ዮም፡ እሞ እዞም ሰባት ኣብ ዓዶምን ሃገሮምን ንፍርዲ ክቅወርቡን ፍትሒ ክረኽቡ ዘይግበር ስለ ምንታይ ?
መልሲ
ፕረሲደንት ይኹን ንሕና፡ ነቶም ተኣሲሮም ዘለዉ ንፈትዎም’ና። እንተዀነ ግን ገበን ስለ ዝፈጸሙ ኣብ ልዕሊኦም ስጉምቲ ተወሲዱ። ዝርዝር ገበናቶም ከኣ ንህዝቢ ክቀርብ’ዩ። በለ።
ካልኣይ ኣገዳሲ ሕቶ
ስለምንታይ ደቆም ዝጠፍኡ ወለዲ ይእሰሩን ልዕሊ ዓቕሞም ናይ ገንዘብ መቕጻዕቲ ይብየነሎም ኣሎ።
መልሲ
ንዓኣቶም ክንድኡ ዝኣክል መቕጻዕቲ እንተዘይ ገበርና ንዓኻትኩም ክንረኽበኩም ወይ ከነረኻኽበሉኩም ኣይንኽእልን ዝብል መልሲ ሃበ።
ቀጺሉ ብዛዕባ መሬት
ብዛዕባ ቅዋምን ወዘተ ሕቶ ቀሪቡ።
ነዘን ክልተ ዝተሓተታ ሕቶታት ኣጠቓላሊ መልሲ ህ.ግ.ዲ.ፍ እንታይ ምዃኑ ርዱእ’ዩ። እቲ መልሲ ከኣ ናይ ትዕቢትን እንታይ ከየምጽኡ ካብ ዝብል፡ ነቶም ግዲ ዘይብሎም ወገናት ከኣ መራሕቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ሕያዎትን ግሩሃትን ተዋዘይትን’ዮም ክበሃሉ ንትያትር ዝቀረበ መልሲ ምዃኑ ፍሉጥ’ዩ።
ብኻልእ ሸነኹ እቲ ሕቶ፡ ነቶም ተኣሲሮም ዘለዉ ትፈትዎም ዲኹም ኣይትፈትዎምን’ሉ ዝሓተተ ኣይነበረን፡ ማእሰርቲ ድማ ናይ ምጽላእን ምፍታውን ዘይኮነስ ናይ ሕግን ስርዓትን ፍትሕን፡ ዝተኣሳሰረ ስለ ዝዀነ፡ ወዮ ሓታቲ እኳ ደኣ ብንጹር ዘቐመጦ ፍትሒ ንዝምልከት’ዩ። ስለ’ዚ ከኣ እቶም ኣብ ማእሰርቲ ዘለዉ ሃገራውያን ንስለ ምንታይ ኣብ ቅድሚ ቤት ፍርዲ ዘይቐርቡ’ሉ ዝሓተት። ነዚ ኩሉ ንምድንጋር ግን ዝተዋህበ ናይ ኣሽኻዕላል መልሲ’ዩ ዝነበረ።
ኣብ ኤርትራ ብቕሉዕ ሰባት ኣብ ጎደናታት ተሃዲኖም፡ ካብ ገዝኦም ተጨውዮም ክእሰሩ ካብ ዝጀመሩ፡ ብፍላይ ከእ ነቲ ጉድ ዝቀልዐ ጅማላ ማእሰሪ ኣባላት ካቢኔ መግስቲ ኤርትራን ጋዜጠኛታትን፡ ነቲ ሕሉፍ ታሪኽ ህ.ግ.ሓ.ኤ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘቃለዐ 18 መስክረም 2001 ፕረሲደንት ኩሉ ጸብጻብ ንህዝቢ ክቀርብ ምዃኑ ካብ ዝሕብር እንሆ ልዕሊ 5 ዓመት ሓሊፉ። ስለ’ዚ እታ ተቆጺራ ዝመጸት ዘረባ ምስ’ዚ ዝተኣሳሰረት ግደ ሓቂ ዘይብላ’ያ።
ወለዲ ስለምንታይ ይእሰሩ ኣለዉ ? ንዝብል ሕቶ ብተመሳሳሊ ንዓኻትኩም ንምርካብ’ዩ በለ። ስለ’ዚ እቲ ኣብኡ ዝነበረ ህዝቢ ተሳታፊ ፈስቲቫል ባዕሉ ብዘምጽኦ መዘዝ ኣብ ቅድሚ ቤት ፍርዲ ዘይብሉን፡ ሓቕነቱ ዘየተረጋገጸ ክሲ ተሰኪሙ ወጺኡ ኣሎ። ምኽንያቱ ኣብ’ቲ ፈስቲቫል ዝነበሩ ፍርቆም ኣሕዋቶም ዘየምጽኡ፡ ሓደ ርብዒ ኣዝማዶም ዘየሓገዙ፡ ሓደ ርብዒ ከኣ ካብ’ቲ ስርዓት ሃዲሞም ዝመጹ ስለ ዝነበሩ ነቲ ክሲ ቁሕም፡ ቁርጥም ኣቢሎም ውራይ ሳዕሲቶምን ብላዕ ስተ ከም ዝቀጸሉ ፍሉጥ’ዩ።
ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ’ውን እዚን ከም’ዚ ዝኣመሰለ ሕቶታት ክቀርብ ምዃኑ ተቐሪቡን ተዓጢቁን ንስለ ዝመጽእ፡ ኣብ ግዜ ምንዋሕ እቲ ሕቶ ምስኡ ክበልይ’ዩ ካብ ዝብል ኣተሓሳስባ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብላግጺ ይሓልፍዎ ኣለዉ።
እቲ ሕቶ ግን ተመዝጊቡ፡ ንታሪኽ ይሓልፍ ከም ዘሎን፡ ምስ በጽሐ ድማ እንታይ ከም ዝወልድ ዘይፈልጥ ህ.ግ.ዲ.ፍ ከም ቀደሙ ብላግጺ ይሓልፍ ኣሎ። ይኹን’ምበር እቶም ኣብ ውሽጢ ብትብዓት ሕቶ ዘቕረቡ፡ ቅኑዕ መልሲ እኳ እንተዘይረኸቡ፡ እዋናዊ ሕቶታት ኣቕሪቦምን፡ ነቲ ልኡኽ ከኣ ዓቕሊ ጽበት ከም ዝፍጥረሉ ፍሉጥ’ዩ።
እቲ ህዝቢ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ድማ ጠለባቱ ንግዝኣተ ሕጊን ፍትሕን ሰላምን ዲሞክራሲን ከም ዝዀነ ዓመታዊ ፈስቲቫል ስቶክሆልም ህ.ግ.ዲ.ፍ ብውሽጥን ብደገን ዓብይ ነውጽታትን ምህዋኽን ማለት ናይ ፖለቲካዊ ማዕበል ከም ዘጋጠሞ ርኡይ ኮይኑ ሓሊፉ ኣሎ።
ክንዕወት’ና
21 ነሓሰ 2007
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1173


text:
ደምዳሚ መግለጺ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ
ማእከላይ ባይቶ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
ማእከላይ ባይቶ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ እቲ ካብ ዝተመደበሉ እዋን ደንጉዩ ዝተካየደ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼብኡ ካብ ዕለት 13-16 ጥሪ 2011 ኣብ ኢትዮጵያን ስዊድንን ብዓወት ተሰላሲሉ። ኣብዚ ኣኼባ’ዚ ማእከላይ ባይቶና ብመሰረት እቲ ዝቐረበ ኣጀንዳታት ዓበይቲ ወሰንቲ ሃገራዊ ጉዳያትን ውሽጣዊ ውድባዊ ኩነታትን ብኩሉ መዳያቱ መርሚሩን ኣጽኒዑን ብኡ ደረጃ ከኣ መፍትሒታት ዝምንዳይ ዝኣመተ ሰፊሕ ክትዓት ብምክያድ፡ ውድብና ኣብ ጎኒ ኩሎም ውድባት ኤርትራን በርጌሳዊ ማሕበራትን ባህርያዊ ቦትኡ ወሲዱ ታሪኻዊ እጃሙ ክጻወት ዘብቅዖ ውሳኔታት ኣጽዲቑ።
ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶና እኩብ ድምር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን ምምሕዳራዊ ሳዕቤናቱን ንሃገርና ናብ ዕንወትን ብኡ ኣቢሉ ከኣ ናብ ገምገም ፍሽልቲ ሃገር ኣብጺሕዋ ኣብ ዘሎ እዋንን፡ ጸረ ደሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ልምዓትን ሰላምን ዝኾነ ምልካዊ መርሆኡ ብትምክሕትን ድርቅናን ኣብ ዝቕጽጽለሉ ዘሎ ህሞት’ዩ ተካይዱ። እቲ ብዝያዳ ዘተሓሳስብ ከኣ እዚ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንከቢድ ሓደጋታት ዘሳጥሕ ዘሎ ኩነታትን ብናህሪ እናኣንቆልቆለ ዝኸይድ ዘሎ ውድዕነትን ንምእላይ ኣብ ክንዲ ዝጽዕር ስርዓት ህግደፍ ብድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ ካብ ዝብል ፍጹም ዘንባዕን ዘይሓላፍነታውን ኣተሓሳስባ ነቒሉ ኢዱ ዓጺፉ ምዕዛብ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ከም ወትሩ ንሓፈሻዊ ርእይቶ ህዝብና ንምድንጋርን ተዶጒሉ ዘሎ ተቓውሞ ህዝብና ከይልዓልን ከይባርዕን ተዋስኦታቱ ይቕጽል ምህላዉ’ዩ። ስለዚ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ኩሎም ሓይልታት ተቓውሞን በርጌሳዊ ማሕበራትን ብህጹጽ ሃገር ንምድሓን ብብቅዓት ምእንቲ ክምክቱ ዓቕምታቶም ኣብ ክሊ ሓደ ጥሙር ስትራተጂካዊ ቃልሲ ክጥርነፉ ካብ ዝሓለፈ እዋን ንላዕሊ መድረኽ ይጠልቦም።
ነዚ መንቐሊ ብምግባር ማእከላይ ባይቶና ዝሓለፈ ሓጺር ተመክሮ ኣመራርሓ ብነቐፌታ ብድሕሪ ምግምጋም፡ ኣብ መጻኢ ካብ ጌጋታቱ ተማሂሩ ኩሉ ነቲ ኣብ መስርሕ ጉዕዞ ስርሓቱ ዝተራእዩ ሕጽረታትን ጉድለታትን ንምውጋድ፡ ክሰርሕ ምዃኑ ኣረጋጊጹ። ካብዚ መንፈስ’ዚ ብምብጋስ፡ ብክፉት ልቦናን ኣእምሮን ማእከላይ ባይቶ ንመድረኻዊ መደባቱ ኣብ ተግባር ንምውዓሉ ዝሕግዝ ኣገባብ ብከምዚ ዝስዕብ ኣቐሚጡ።
- ውድባዊ ኣድማዕነት ኣብ ኩሉ መዳያት ንምምዕባል ዝበለጸ ኣገባብ ትካላዊ ኣሰራርሓ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ማእከላይ ባይቶ ነቲ ኣብ መስርሕ ጉዕዞ ስርሓትና ዝተራእዩ ሕጽረታትን ጉድለታትን ንምውጋድ ዘብቕዓና፡ ኣብ መስርሕ ዝሓለፈ ጉዕዞና ንተራና ንምልማስ ክፈታተነና ዝጸንሐ ውሽጣዊ ጸገማት ኣሊና፡ ኩሉ ሰብኣውን ንዋታውን ዓቕምታትና ኣብ ኣድማዕነት ተራ ውድብና ብብቅዓት ከነዋፍርን ክንጸምድን ዘኽእለና፡ ኣቶ ኣሕመድ ኣብራሂም (ሰክረተር) ኣቦ-መንበር ባይቶ፡ ኣቶ ዮሃንስ ኣስመላሽ ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ኣካልን ከምኡ’ውን ንዝተረፈ ኣብያተ ጽሕፈት ፈጻሚ ኣካል ዘጠቓልል መሰረታዊ ምቅይያራት ኣመራርሓ ብምግባር፡ ሓድነት ኣረኣእያን ኣሰራርሓን ማእከሉ ዝገበረ ዝተማልአ መድባት ሰሪዑ ኣሎ።
- ማእከላይ ባይቶና ኩሎም ተቓውሞ ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ ነቲ ኩሉ ዝወደንዎ ሰብኣውን ንያታውን ዓቕምታት ኣብ ሓደ ስትራተጂ ቃልሲ ማለት ብመሰረት ስልታዊ ሓድነታዊ እማመ ኣብ ዝተሓተ ስምምዕ ፕሮግራም ኣብ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ወይ ከኣ ናብ ዝለዓለ ስሙር ስትራተጂካዊ ግንባር ንምጥርናፍ ይጽውዕ። ነዚ ተረድኦ’ዚ መሰረት ብምግባር ከኣ ማእከላይ ባይቶና ዝኾነ ይኹን ኣባልነት ኣብ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ዝጠልብ ውድብ ኣባልነት ናይ ምርካብ መሰሉ ሕልው ክኸውን ይርኢ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ማእከላይ ባይቶ ነቲ ካብ ባህርያዊ ኣባልነትና ኣብ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ዘግለለና ውሳኔ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኪዳን ሕጋውን ስርዒታውን መሰረት ዘይብሉ ጉጉይ መርገጽ ምንባሩ ይኣምን። ንቐጻሊ’ውን ኣባልነትና ኣብ ኪዳን ንምምላስ ከይተሓለለ ክጽዕር ምዃኑ የረጋግጽ።
- ማእከላይ ባይቶና ዕውት ሃገራዊ ዋዕላ ምስልሳል ኣብ ተጋድሎ ሓይልታት ተቓውሞ ከም ሓደ ልሉይ ተረኽቦ ምዃኑ መዚኑ። በቲ ካብኡ ዝወጸ ኣገዳሲ ውሳኔታት ብፍላይ ከኣ ኣብ መስርሕ ምስንዳእ ዝርኸብ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕዋት ምእዙዝነቱ ኣረጋገጸ። ንምዕዋቱ ዘድሊ ረቋሒታት ዓወት ንምውህላል ከኣ ምስ ኩሎም ሃገራውያን ሓይልታትን በርጌሳዊ ማሕበራትን ብምትሕብባር ክቓለስ ምዃኑ ይእውጅ።
ኣብ መደምደምታ ማእከላይ ባይቶና ንኩሎም እቶም ንኣኼባ ኣብ ዝተወሰነሉ እዋን ከይግበር ከሰናኽሉና ዝጸንሑ ዕንቅፋታት ንምስጋርን ኣኼባና ዕውት ክኸውንን ዝሓገዙና ኣካላት ኩሎም ብልቢ ነመስግን። ከምኡ’ውን ማእከላይ ባይቶና ነቲ ህዝብና ኣብ ሃገሩ ፍትሕን ደሞክራስን ንምርግጋጽ ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ወትሩ ደገፋቶም ዘቕርቡልና ብፍላይ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ሰንዓ ፎርምን ጎረባብቲ ሃገራትን ካልኣት ፖሎቲካዊ ሰልፍታትን መንግስታውን ዘይመንግስታውን ውድባትን የሞግስ። ነዚ ኣጋጣሚ’ዚ ከም ዕድል ብምውሳድ፡ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ቢኒ ዓሊ ዘውደቐ ሰላማዊ ምልዕዓል ጅግና ህዝቢ ቱኒዝያ ደረት ዘይብሉ ደገፍና ነቕርብን ዓወት ንምነየሉን።
ዓወት ንደሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ዓወት ንሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ውድቀት ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍን ዓንገልቱን
ዝኽርን ሞጎስን ንጀጋኑ ስውኣትና
ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
16 ጥሪ 2011
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2064


text:
Radio Erena: 22 March 2020
ዝምድና ሶማልን ኬንያን ንምምሕያሽ ዝዓለመ ዘተ ኣብ መንጎ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት፣ ንዘይተፈልጠ እዋን ከምዝተናወሐ ተገሊጹ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሶማል ኣሕመድ ዒሳ ዓወድ ምስ ማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ፣ ምስራዝ እቲ ርክብ፣ ከምቲ ማዕከናት ዜና ዝገልጾኦ ዘለዋ ዘይኮነ፣ ብሰንኪ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ምዃኑ ገሊጹ።
ንሱ ኣብ ቃሉ፣ እቲ ንዕለት 26 ግንቦት ዝተመደበ ርክብ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ኩነታት ኣብ ዝጠዓመሉ ክቕጽል ሙዃኑ ገሊጹ። ፕረዚደንታት ኬንያታን ፋርማጆን ዘካየዱዎ ናይ ቴሌፎን ዝርርብ፣ ብኣላዪነት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ’ዩ ተባሂሉ ንዝወጸ ሓበሬታ፣ እቲ ሚኒስተር፣ ናይ ቴሌፎን ርክብ ከምዝነበረ እኳ እንተተኣመነ፣ ብመንጎኝነት ኢትዮጵያ ንምዃኑ ግና ናይ ኣሉታ ምላሽ እዩ ሂቡሉ።
ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሶማልን፣ ናይ ጸጥታን ምርግጋእን ውዕል ዝኸተማ ሃገራት ኣብ ርእሲ ምዃነን፣ ኣብቲ ዞባ ከጋጥም ንዝኽእል ምርጻም ንምውጋድ እውን ብሓባር ክሰርሓ ስምምዕ ከምዘለወን እዩ ዝንገር።


text:
Radio Erena: 31 January 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዘካየደ ፕረዚደንት ጀርመን ፍራንክ ቫልተር ስተይንሚየር፣ ብሰንኪ ምብልሻው ነፋሪት ዑደት ከምዝተናውሐ ተፈሊጡ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብታ ሃገር ናይ ኣርባዕተ መዓልታት ዑደቱ ዛዚሙ፣ ብሮቡዕ ናብ ሃገሩ ኣብ ዝተበገሰሉ፣ ነፋሪት ቴክኒካዊ ጸገም ስለዘጋጠማ፣ ናብ ሆቴሉ ክምለስ ከምዝተገደደ ማዕከናት ዜና ኤውሮጳ ኣረጋጊጸን።
ብፕረዚደንት ዝተወከለ ልኡኽ መንግስቲ ጀርመን ዘሰነዩ 55 ሰባት’ውን ብተመሳሳሊ፣ ናብ ሆቴላቶም ክምለሱ ተገዲዶ’ዮም።
Airbus A340 ዝዓይነታ ዋንነታ ናይ መንግስቲ ጀርመን ዝኾነት ነፋሪት፣ ዝገጠማ ቴክኒካዊ ጸገም ኣብ ቦሌ፣ መዓርፎ ነፈርቲ ኣዲስ ኣበባ ጽገና ይካየደላ ኣሎ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ኣቐዲሙ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጀርመን ኣብ ዝነበረሉ፣ ኣብ 2014፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካየዶ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ፣ ተመሳሳሊ ጸገም ገጢምዎ ኔሩ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ 2006፣ ኣብ ቻይና ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ብሰንኪ ቴክኒካዊ ጸገም ነፋሪት ንሽዱሽተ ሰዓታት ከምዝተደናጎየ ይጥቀስ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር፣ ኣብ ዋዕላ ጉጅለ 20 ናይ ቁጠባ ዓርሞሽሽ ሃገራት ንምስታፍ፣ ናብ ብራዚል ዝተበገሰት ቻንስለር ጀርመን ኣንግላ መርከል፣ ብሰንኪ ምብልሻው ነፋሪት፣ ጉዕዞኣ ይዝከር።


text:
ሓድነትን ውዱብ ስራሕን Unity and Organized Action - An Address delivered by Ms. Adiam haile RufaelTuesday, 20 August 2019 13:19 Written by Adiam Haile Rufael
First and foremost, I would like to thank all of you who are present today attending this congress and festival. Many of you flew from different parts of the world and it is very inspiring to too see the sacrifices we all made to be here. It gives me hope to see such unity between Dehenet-Hidri and EPDP. When the idea was explained to me initially, I was a bit taken aback, trying to understand how this will be possible; because some of our political ideologies differ from one another. However, when assessing the whole idea of HADENET I realized that it will only be through a United effort that we can achieve democratic change in Eritrea. We are fighting against an organized political regime that has been able to stay in existence for so long due to our lack of doing what we have begun to do at this Congress together. Which includes building a roadmap that will consist of working with all opposition groups, focusing on a strategy that revolves around building bridges and alliances. If we all pledge to have an open mind, with open communication and the best word to use in Tigrinya is (kinena) kinena ke helew alewo nenehedna…which I believe is the determining factor in achieving success. United we will be a force to be reckoned with and EPDP can play a leading role in our MDC.
Change in ERITREA; has been a consistent slogan within our movement. How do we define CHANGE? In our movement the word CHANGE is repeated constantly, degagimna ena neblow. However, how do we as agents of CHANGE reflect the CHANGE that we are seeking to implement in a democratic ERITREA? This is a question I asked myself 8 years ago; and 8 years later I have been enlightened with a few answers from my experience within our MDC.
As a movement and political party we must be cognitive of the political warfare and attacks orchestrated by PFDJ; although I normally do not like to mention them or make them a topic of discussion it is necessary to do so in order to identify certain destructive obstacles within our movement. To be fair all blame cannot be laid on the regime, we must own our faults as well. However, right now, especially during the current Yikal social media rage, that created a calling for a mass movement there has been a systematic effort to eliminate abeyti (abotatna and adetena) from our MDC. Through technology, social media and as many of you are aware of, infiltration through individuals to disperse political division amongst the younger and older generations. These divisive tactics have been waged throughout our movement time and time again, and has caused chaos, mistrust and fractured organizations. However, as the time is coming near for democratic change we must not allow ourselves to be fooled into this divisive political propaganda. Instead we should recognize that it’s a means to keep us further from HADENET and in turn attaining our dream of a free Eritrea.
When I first joined the MDC, I faced a lot of criticism for joining a wudeb that had a lot of abeyte. Many of these delay fithi, who were new arrivals from back home used to try to convince me that “nezeom abeyte newbelom.” I recall thinking why I wouldn’t work with individuals who have been through the struggle and understand Eritrean politics like no other; and I also have an opportunity to work with both former ELF and EPLF tegadaelti. My reply to these delay fithi, who called themselves “youth” (although they were over 40 years old at the time) was and still is “temocoro" (experience) and wisdom “alewom” and “nehena ka kabom kenmher nekelena”…and quite honestly we are not in a position to lead at this point.” My general belief is through time, experience and hard work we can begin to learn what it takes to lead and do so successfully.
Were mistakes made by our elders? Yes, absolutely, all sides, politically in Eritrea made mistakes, which is why we are in the position that we are in today. It is important at this stage to re-instill our rich Eritrean cultural values that has been destroyed by the current regime/be te serat. As the new generation we can learn from these past mistakes and make corrections continuing to improve the broken political systems that represent Eritrean politics today. The most effective manner to do this is hand in hand/eid ne eid/mesahum/mis abotatna and adetetna. United, neshatay and abie all things are possible; and this is a principal we should maintain in order to reflect who we truly are as a people…Together with our mothers and fathers guiding us in our struggle, we will continue to learn from our elders and they too can learn from us, and time will then come when they will pass the torch. However, for this to occur we must not and cannot allow divisive tactics to infiltrate our movement for democratic change. As the new generation of activists we must be mindful of this and be cautious on all fronts and maintain respect, inclusivity and tolerance, integral pieces to our democratic movement.
Along with maintaining these principles in regards towards tolerance of our seasoned delay-fithi, we must also be cautious of the negative sentiments and campaign attacks aimed against the wudubats. Wudeb when translated from Tigrinya to English is defined as political party and since we are here in Germany, in German wudeb is translated to politische partei. A political party is an organized group of people who have the same ideology, or who otherwise have the same political positions (Wikipedia). In Germany, for example, there is a federal, multi-party, parliamentary political system in place (https://handbookgermany.de). In the United States of America where I am from and reside, we have a two-party system dominated by the Democratic Party and the Republican party. In Eritrea, technically, the framework is a single-party system, PFDJ; led by a totalitarian dictator, Isaias Afwerki who is head of state and head of government (https://en.wikipedia.org).
This authoritarian rule currently in Eritrea is what we as delay fithi are fighting against; and in order to replace this rogue political system we must have an organized party, and that is why having a wudeb in place is necessary. Wudubats aydelenen eyu is rhetoric that has been running rampant throughout our movement for democratic change. And it is an unhealthy and destructive perspective to have as democratic change seekers, because it is only if we are organized, we then can achieve our goal to implement democracy in Eritrea. And this organization is done through a wudeb. We should not allow this type of ignorance to infiltrate our movement for democratic change; instead as delay-fithi we must teach our people the significance of organizing ourselves and that doing so will quicken our path towards achieving democratic change in Eritrea.
Tolerance of women’s active involvement in our movement for democratic change, is important when analyzing the "change" factor. Superficial purposes such as using women’s faces for pictures and use of propaganda (simply to say "alewana") are not enough. Strategic genuine actions must be taken such as, ensuring gender equality by including women’s thoughts and ideas in our programs at every juncture, assessing at all times the attendance of women throughout our political movements, assuring women’s roles within our movement is equal to our male counter-parts and recognizing the achievements made by female delay-fithi within our movement for democratic change. And most importantly ample consideration of allocating leadership positions, for women, within our political movement. It goes without saying, that women have paid huge sacrifices throughout our history; and it will be up to us, to ensure that the future Eritrea will genuinely include women at all levels; and leave behind the superficial past of “alewana.”
Another very crucial factor when discussing “change,” we must also address tolerance in regards to religion/hymont and awraja. When I joined the MDC, I came in as Adiam from San Diego. When other delay fithi used to ask me where I am from, my answer was San Diego. Where my parents came from was never a factor to me, all I knew was they were both born in Asmara and they instilled the passion and love I have for Eritrea and that was it. This innocence at times became corrupted due to what I mentioned earlier as divisive tactics applied by entities within our movement. When I began to learn about the religion and awraja issues, I along with other fellow delay fithi made it our mission to have workshops dedicated to open discussion about tolerating all Eritreans no matter what their religion or awraja may be. When we look at the history of both ELF and EPLF both organizations included all of Eritrea which is why we were able to gain our independence. This same formula must be used now in our MDC and as an organization we must lead by example and continue to fight back on the divisiveness of religion and awraja.
The last “change” factor I would like to address is the “face of our movement.” In the U.S. we had Martin Luther King Jr. who was the face of the civil rights movement. MLK was the leader both J.F.K. and
Robert Kennedy turned to during the heated era of racism and the black struggle for civil rights in America. Through MLK’s leadership and other efforts, African Americans were able to gain their civil rights. It is time for our movement to have a “face.” Many people I speak to who are interested in joining us, ask me “does the opposition have a leader,” then I am forced to explain all the number of political groups and honestly many people become discouraged. I believe now is the time we begin to think about who our leader can be, globally, especially in our current momentum of YIKAL. I know many of you may be thinking there are a number of wudubats and they all have leaders; however this is why we are unable to attract the masses. As we have now come together I would like to suggest that as a political organization we focus on this important and crucial political factor; and create a highly strong and pragmatic political propaganda campaign to propel our leadership to the world.
I would like to thank you all for taking the time out to listen to my thoughts and ideas; and I am grateful to have been given a platform to speak. When I was first called about coming to Germany to attend this
Unity Congress I just gave birth to my baby girl Zion Mariam, and a year prior to my baby-boy Gabriel. Zion was about 7 months old when I discussed with my family about coming to Germany; and made the
decision to participate in our Unity Congress in which my family highly encouraged. Also members of Gembar Hagrawi Dehenet who I met back in 2010 have been my heroes and inspiration abzi kalsena, also played a huge role in my decision to attend the Unity Congress. Although members of Dehenet-Hidri are former ELF and EPLF tigadelti they do not allow those facts to dictate who they are as activists today. The men and women of Dehenet exemplify Eritreans genuinely working together always respecting one another on our journey. I am surrounded by men and women who put their past political affiliations aside with the determination to work together towards a common goal which is removal of the authoritarian regime led by Isaias Afewrki. In the United States, no matter where there is a demonstration or a seminar that I am involved in organizing, all members of Dehenet-Hidri do their best to assist and be supportive in any way possible. We all live in different states, from Seattle to California, Washington D.C., Philadelphia, Atlanta, Ohio, Florida and New York…yet we always work as a team utilizing our networks to make sure all events are successful.
In the same regards I have had the pleasure of working with EPDP members like Tesfay Digiga and his wife Asgedet in the Bay Area for the Hawaka Abeylo Demo and the Boston Demo on behalf of our brothers and sisters that died in Lampedusa back in 2013. Even our brother Tiku from Canada was very active when I was involved in the leadership in organizing our COIE New York Demo in 2013. So, my point is, all of us, both members of EPDP and Dehenet-Hidri have been working on the ground together on grassroots projects/ab nye hizbi guday; and the fact that we have now come together officially was a move that felt natural. Being here with you all this week has been a very fruitful, enlightening and democratic experience. Having Feven Gideon (Fevena Wenchar) here someone who I admire through social media and the cherry on top a female Chairwoman Adiam Tefera was a wonderful introduction for me when arriving here to Germany; and even more of a motivation that as an activist I am in the right place. Thank you all, I look forward to our journey together…Awetna nye geden eyu!
Haftukum, Bezotkum, Gualkum; Adiam Haile-Rufael...yekenelay
EPDP Youth Discussion Room Arabic announcementSaturday, 13 October 2018 22:15 Written by EPDP Youth Affairs Office
“ባዕላ ሰቒላቶ ረሓቐ፡ ባዕላ ሰንኪታቶ በሓቘ ከይከውን”Tuesday, 27 June 2017 06:52 Written by ኣሮን ናኦድ
ኣሮን ናኦድ
ከተዕውቶ ዝመደብካዮ ዋኒን ኣብ መፈጸምትኡ ንምብጻሕ እትምረሓሉ ስኑድ ኣሰራርሓ ክህልወካ መሰረታዊ እዩ። ነዚ ብሓባር ሰሪሕካ ናይ ምዕዋቱ መሰረታዊ መሳርሒ ከኣ “ይርሓሰና” ኢልካ ምስ ተቐበልካዮ ክትቅየደሉን ውልቃዊ ስምዒትካ ክትቀጽዓሉን ዝግበኣካ ከከም ክብደት እቲ ዋኒን ዝቕረጽ ሕግን ስርዓትን እዩ። ናይዚ ባዕልኻ ረዲኻን ፈቲኻን ዝተሰማማዕካሉ ሓቢርካ ናይ ምጉዓዝ ቃልኪዳን ቅዩድ ምዃንን ዘይምዃንን መሰረታዊ ናይ መንነትካን ኣበርክቶኻን መለክዒ እዩ። እዚ ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኩሉ ማሕበረ-ቁጠባዊ ህይወት እውን ልሙድን መተካእታ ዘየብሉን ኣሰራርሓ እዩ። እዚ ነቶም ኣብ ፖለቲካዊ ዓለም ዘለና ኣብቲ መጀመርያ ናይ ተሳትፎና ግዜኦም ዝሓዝናዮ መባእታዊ ናይ ግንዛበን ስነስርዓትን “ሀሁ” እምበር ከም ሓድሽ ዝንገረካ ኣይኮነን።
ንሕና ከም ተቓለስቲ ቀደም ኮነ ሎሚ፡ ባህግና ዓሚቕ ድሌትና ድማ ብዙሕ እዩ። ካብ ንዓና ሓሊፍና ንህዝብና እንምነየሉ ጽቡቕን ራህዋን ማእለያ የብሉን። ነዚ እንምነዮ ንምዕዋት ኣብ እንገብሮ ቃልሲ ዘጋጥመና ገለን ዝተጸበናዮም ገለን ከኣ ዘይተጸበናዮም ውረድ ደይብ ከኣ ብዙሓት እዮም። ብዚ ሓጐጽጐጽዚ ሓሊፍና ኣብ ቁምነገር ንምብጻሕ ካብ ዝሕግዙና መሳርሕታት ሓደን ቀንድን ከኣ ምኽባር’ቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ሓቢርካ ናይ ምጉዓዝ ቃል ኪዳን እዩ።
ነቲ እነማዕድዎ ጸጽቡቑ ከነተግብር ቅሩባት ምዃን ኣገዳሲ ናይ ዓወት ነጥቢ እዩ። እዚ ቅርቡነትን ድልውነትን’ዚ ብንመትከላዊ ምእዙዝነት እንተዘይተሰንዩ ግና ከቶ ኣብ ፍረ ኣይበጽሕን እዩ። ብቕዓት፡ ዓቕሚ፡ ንዋትን ብዝሕን ዝኣመሰሉ መዕቀንታት ኣብ መንገዲ ዓወት ታረኦም ውሁብ ኮይኑ፡ ብጉቡእ ተወጊኖምን ልዕሊ ኩሉ ከኣ ብትካላዊ ኣሰራርሓን ደሞክራስያዊ ኣዕኑድን እንተዘይ ተወዲኖም ግና ኣብ ድማዕ ኣየብጽሑን እዮም። ዝኾነ ዓቕሚ፡ ድሌትን ቅሩብነትን ንከድምዕ ብጽኑዕ መትከላዊ ኣሰራርሓ ክቃነ ግድን ምዃኑ ኣብዚ ንርከበሉ ዘለና ዘመናዊ ኣካይዳ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብባህልና እውን “ሺሕ ፈልጺ መእሰሪኡ ልሕጺ” እዩ ዝበሃል። ዘይተኣስረ ከኣ ዕድሉ ፋሕፋሕ እዩ። እዚ ዝተጠቕሰ ናይ ብቕዓት መዕቀንታት መመሊሱ ክሕደስ ዝግበኦ እምበር ሓንሳብ ምስ ወነንካዮ ምሳኻ ዝነብር ኣይኮነን።
እቲ ኣብ ኤርትራ በዂሩ ዘሎን ህያው ንምግባሩ ንቃለሰሉ ዘለናን ግዝእተ ሕጊ፡ ብልዕልና ርኢቶ ኣብዝሓ ዝቃነ ደሞክራስን ምኽባር ኩለመዳያዊ መሰልን ዝረጋገጽ፡ ዝያዳ ኩሉ ካብ ናትካ ጸቢብ ድሌትን ስምዒትን ወጺእካ ናይቲ ድሌትን ስምዒትን ብዙሓት ኣብ ግምት ኣእትዩ ዝተቐርጸ ማእከላይ መትከላዊ ኣሰራርሓ ምእዙዝ እንተኮይንካ ጥራይ እዩ። በመንጽር እዚ ጽባሕ እንታይ ከም እንገብር ብናይ ሎሚ ተግባርና ስለ ዝምዘን፡ ሎሚ ኣብዞም ብስም ህዝቢ እንጭረሓሎም ዛዕባታት ክሳብ ክንደይ ምእዙዛት ከም ዘለና ንምርዳእ ነነብስና ክንሓትት ግድነት እዩ።
ሎሚ ኣብ ውድቡ፡ ሰልፉ፡ ማሕበሩን ካልእ ናይ ቃልሲ መድረኽን ንግዝኣተ ሕግን ልዕልና ብዙሓትን ዘይተማእዘዘ ብኣንጻሩ ካለኦት ካብቲ ናይ ሓባር ቃልኪዳን ወጺኦም በቲ ንሱ ዝሃንደሶ ቅዲ ክኸዱ ክደፍእ ዝደናደን ጽባሕ ንግዝኣተ ሕጊ ኣኽቢሩ መሰረታዊ መሰላት ህዝቢ ክኽብር’ዩ ኢልካ ምጽባዩ ኣጸጋሚ እዩ። መላኺ ኢሳይያስ እውን ንዲክትቶርነት ካብ ቀደም ዝረዓሞ እምበር ኣስመራ ምስ ኣተወ ዝሓደሮ ውቃበ ከምዘይኮነ ብዙሓት ካብ ቀደም ጀሚሮም ብቐረባ ዝፈልጥዎ ዝምስክርዎ ዘለዉ እዩ። ሓደ ኣካል ሎሚ ናይታ ዘለዋ ውዳበ ሕግታት ከየኽበረ፡ ጽባሕ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ከውሕስ’የ እንተበለ ክትቅበሎ ዘተባብዕ ኣይኮነን። ህግደፍ ባዕሉ ዘጽደቖ ሕገመንግስቲ ከተግብር ተደጋጋሚ ምሕጽንታ ክቐርበሉ ምስ ጸነሐ፡ ኣብ መወዳእታ ኣይኮነንዶ ከተግብሮ “ እቲ ሕገመንግስቲ ሞይቱ እዩ” ዝብል መርድእ ዝዘርሐ ካብ ቀደሙ እውን ቅዋማዊ እምነት ከምዘይነበሮ ዘመልክት እዩ። ሎሚ ኣብ መስርዕ ቃልሲ ምእንቲ ደሞክራስን መሰረታዊ መሰላትን ዘለና ጽባሕ እንታይ ዓይነት ስርዓት ከነተኣታቱ ከም እንደሊ ዘይኮነስ ንምትግባሩኸ ንኽእልዶ ኣይንኽእልን ኣብ እንፍተነሉ ደረጃ ከም ዘለና ክንርስዕ ኣይግበኣናን። ነዚ ናይ ሎሚ መድረኽ ብሸፈጥን ዓመጽን ሰጊርና ጽባሕ ኣብ ምርግጋጽ ፍትሓውነትን ልዕልና ሕግን ሸለውለው ምስ በልና፡ ኣብ ልዕሌና “ባዕላ ሰቒላቶ ረሓቐ፡ ባዕላ ሰንኪታቶ በሓቘ ” ከም ዝምሰል ኣይንዘንግዕ።
ኣብ መንግስታት ኮነ ከምዚ ንሕና ዘለናዮ ኣብ ውድባትን ሰልፍታትን ዝወጽእ ሕጊ ክትግበር እንከሎ ከይዕንቀፍ ዝሕልውዎ፡ ዝትርጉምዎን ዘተግብርዎን ኣካላት የድልይዎ እዮም። ናብዚ ቀንዲ ሓላፍነት ዝስከሙ መንግስታትን ኣብ ውድባት ድማ መሪሕነታትን እዮም። ካለኦት ተግበርቲ ኣካላት እውን በብደረጃኦም ሓላፍነት ኣለዎም። መሪሕነታት ሕግን ስርዓትን ንዝኽብሩ ኣካላት ምትብባዕ ጥራይ ዘኮነ፡ ካብ መስመር ንዝወጹ ኣካላት ናብቲ ግቡእ መስመር ምምላሶም ኣድላይ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ግድነት እውን ኣለዎም። እቶም ናብ ግቡእ መስመር መምለሲ መሳርሕታት ብዙሓት ስለ ዝኾኑ ኣየናይ ስጉምቲ፡ መዓስን ብመንን ክውሰዱ ከም ዘለዎም ምርዳእ መሰረታዊ ጉዳይ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሕግን ስርዓትን ዘይመልክዑ እንዳሓዘ ዝዝንግዕ መሪሕነት ኣብ ቅድሚ እቲ ናይ ሓባር ቃልኪዳን ዝበልናዮ ሕጊ ተሓታቲ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና እዚ ዕማምን ሓላፍነትን ንመሪሕነት ጥራይ ዝግደፍ ዘይኮነ ናይ ኩሉ ኣካላት ውሁድ ተሳትፎ ከም ዘድሊ ክዝንጋዕ ዘየብሉ እዩ።
ግደ ደቂ ኣንስትዮ ሎሚ’ውን ህያው’ዩSaturday, 07 March 2015 06:09 Written by ኣርዓዶም በርሀ
ኣርዓዶም በርሀ
ብዛዕባ ናይ ኤርትራ ነጻነትን ንምርግጋጹ ዝተኻየደ ነዊሕን መሪርን ቃልስን ክዝረብ እንከሎ ከይተጠቕሱ ካብ ዘይሕለፉ ዓበይቲ ጉዳያት ሓደ ቅያ ኤትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ መስርሕ ቃልሲ እዩ። ወሳኒ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣዕዚዝካ ንምቕራብ ኣብቲ መዋእል ቃልሲ “ብዘይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝዕወት ሰውራ የለን” ዝብል ጭረሖ ይቃላሕ ነይሩ። “ደቂ ኣንስትዮ ተንሰኣ ተሎ ዝረኽብናዮሎ ካብ ተመኩሮ” ዝብል ዜማ እውን ተዘሚሩ እዩ። ሎሚ እውን ክብደት ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ህያው ኮይኑ እቲ ጭረሖ “ብዘይ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝረጋገጽ ለውጢ የለን” ናብ ዝብል ማዕቢሉ ኣሎ። እዚ ጭረሖ እዚ “ኣብቲ ናይ ቃልሲ ባይታ ከመይ ኣሎ?” ዝብል ግና ሓደ ኣዘራራቢ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
ጾታዊ ወጽዓ ደቂ ቅንስትዮ ኣዝዩ ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ ኮይኑ፡ ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓ መሪርወን ነዚ ወጽዓ ንምውጋድ ብወግዒ ተወዲበን ድምጸን ኣስሚዐን ቃልሲ ዝጀመራ ቅድሚ 107 ዓመታት ኣቢሉ ኣብ ኣሜሪካ ብዝተላዕለ መሰረታዊ ናይ መሰል ሕቶ ምዃኑ ታሪኽ ተጋድሎ ደቀኣንስትዮ ዓለም ይሕብር። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ናብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ዓለም ለኻዊ ዝኽሪ 8 መጋቢት ንምብጻሕ ኣብ ምውሳን ዝኽበረሉ ዕለት ጥራይ ዘይኮነ ኣብቲ “ሕቶ ደቂ ኣንስትዮ እንታይ እዩ?” ዝብል ንምውሳን እውን ብኣዝዩ ብዙሕ ደረጃታትን ዝተሓላለኸ መስርሕን ክሓልፍ ጸኒሑ እዩ።
ደቂ ኣንስትዮ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብምዃነን ዘጋጥመን ናይ ሓባር ጾታዊ ወጽዓ ክህልወን እንከሎ፡ ከከምቲ ናይቲ ዝነብራሉ ሃገር ቁጠባዊ ምዕባለ፡ ዝመሓደረሉ ስርዓትን ባህላዊ ተጽዕኖን ኣብ ገሊኡ ዝያዳ ዝመረረ ከም ዝኸውን ዝሰሓት ኣይኮነን። ንኣብነት ኣብዚ እዋንዚ ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ካብቲ ብቑጠባዊ ምዕባለን ብደሞክራሲያዊ ዕቤትን ኣብ ዝሓሸ ዝርከብ ዓለም፡ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ብቑጠባ ኮነ ብስርዓተ-ምሕደራ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ናይ ዝርከባ ሃገራት ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓ ዝያዳ ከም ዝኸፍእ ምጥቃስ ይከኣል። ደቂ ኣንስትዮ ድርብ ወጽዓ እዩ ዘለወን። በቲ ሓደ ወገን ጾታዊ ወጽዓ በቲ ካልእ ወገን ደማ ከም ኩሉ ዜጋ ዘጋጥመን ኩለመዳያዊ ወጽዓ። ደቂ ኣንስትዮ ቃልሰን እውን ከምኡ ድርብ እዩ። ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ናይቲ ዝተረፈ ሓፋሽ ህዝቢ ኩለመዳይዊ ወጽዓ ኣብ ዘይተፈትሓሉ በይኑ ፍታሕ ዝረክብ ኣይኮነን። ደሞክራሲያዊ ምምሕዳርን ቁጠባዊ ዕቤትን ኣብ ዝበኾረሉ ኩነታት ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ በይኑ ተነጺሉ ክፍታሕ ዘይሕሰብ እዩ። ደሞክራሲያዊ ስርዓትን ቁጠባዊ ዕቤትን ውሑስ ሱር ኣብ ዝሰደደሉ ስርዓት ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምውጋዱ ዕድል ኣዝዩ ሰፊሕ እዩ። እዚ ማለት ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓአን መሰረታዊ ፍታሕ ክረክብ ከም ዝግበኦ ዝተረደአ ሕብረተሰብ ኣብ ዘይተፈጥረሉ መፍትሒ ዝረክብ ኣይኮነን። ደቂ ኣንስትዮ ወጽዓአን ዝፍታሕ ነቲ ዝውጸዐን ተጻራሪ ጾታ ከም ጸላኢ ብምውሳድን ብምትህልላኽን ዘይኮነስ ናይቲ ወጽዓ ክብደት ተረዲኡ ናይቲ ፍታሕ ኣካል ከም ዝኸውን ብምግባር ክኸውን ይግበኦ።
ደቂ ኣንስትዮ ፍርቂ ህብረተሰብነተን ብተግባር ዘርኣያሉ ብዙሕ ተመኩሮታት ምግላጽ ዝከኣል ኮይኑ፡ ኣብዚ መዳይ ተመኩሮ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ቅድሚት ከም ዝስራዕ ንሕና ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮና፡ ዓለምና እውን እተሰማማዓትሉ ሚዛን እዩ። እዚ ተመኩሮ እዚ ኣብ ኩሉ መስርሕ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተንጸባረቐ ኮይኑ ብፍላይ ድማ ኣብቲ መሪር ናይ 30 ዓመታት ብረታዎ ቃልስና ንናጽነት ኤርትራ በሪኹ ተራእዩ’ዩ። ኣብዚ መሪር ቃልሲ ኣሓትና ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ፡ ጾታዊ ፍልዩነተን ተጽዕኖ ከይፈጠረለን፡ ምናልባት “ልዕሊ ደቂ ተባዕትዮ” እንተተባህለ ምግናን ከይከውን፡ ማዕረ ኣሕዋተን ደቂ ተባዕትዮ፡ ኣብቲ ዝኸበደ ብልሒ ናይቲ ቃልሲ ወተሃድራዊ ጊድራታት እውን ከይተረፈ መስተንክር ሰሪሐን እየ። ንናይ ካለኦት ውጹዓት ደቂ ኣንስትዮ’ውን ግዜ ዘይስዕሮ ኣብነት ኣውሪሰን እየን።
ኣብ ብረታዊ ቃልስና ተመሊስና ጉዳያት ዘኪርና፡ ናብዚ ሎሚ ህዝብናን ሃገርናን ዘሕልፍዎ ዘለዉ ሃለዋት ክንመጽእ እንከለና፡ ኣብ ቅድሜና ካብ ዝመጹ ዘሕዝኑ ግና ብተግባር ዝረኣዩ ዘለዉ ትርኽቦታት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጸጋታት ናይቲ ብደሙ ዘምጸኦ ነጻነት ብጉጅለ ህግደፍ ዝተጠልመ ምዃኑ እዩ። መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተጠልመሉ ደቂ ኣንስትዮ እውን ከም ዝጥለማ ፍሉጥ እዩ። እነሆ ከዓ ጥልመት ኢልካ ምግላጹ ኣብ ዘይኣኽሎ ደረጃ ይርከባ ኣለዋ። ኮንደኾን ኣብቲ ዕለቱ እንተተባህለስ ዝያዳ እዝንን ቀልብን ይረክብ ብዝብል ንደግሞ ኣለና እምበር ህልዊ ኩነታት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ክሳብ ክንደይ ኣብ ሕማቕ ደረጃ ከም ዝርከብስ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይዚ ዝግደሱ ዓለም ለኻዊ ትካላት እውን ከይተረፉ ኣፎም ደም ክሳብ ዝወጽእ ዘልዕልዎ ዘለዉ ጉዳይ እዩ።
ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ከምቲ ምእንቲ ነጻነት ዝኸፈለኦ ዋጋ ኣብዚ ሎሚ ዝካየድ ዘሎ እሞ ኣብ ውሽጡ ከም ቀንዲ ዕማም ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ዝሓቖፈ፡ ዝተሓላለኸ ናይ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ቃልሲ እውን እጃመን ካብ ናይ ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ እንተዘይኮይኑ ንታሕቲ ከም ዘይኮነ ክርደኣ ጥራይ ዘይኮነ ነዚ ተረድኦ ዝምጥን ተሳተፎአን ከም ዝጽበየን ኣብ ቦታኡ ዘሎ እዩ። ተሳትፎአን ኣብ ዝበኾረሉ ወይ ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ኣዝዩ ኣብ ዝዛሕተለሉ ወጽዓአን ክፍታሕ ከምዘይክእል ከዓ ክርደኣ ይግበአን። ኣሕዋተን ደቂ ተባዕትዮ እውን ብኩራት ደቂ ኣንስትዮ መሰረታዊ ጸገም ናይቲ ቃልሲ ገይሮም ክርድእዎ’ሞ ናይ ግድን ህጹጽ ፍታሕ ክረኽብሉ ይግበኦም።
ደቂ ኣንስትዮ ካብዚ ቃልሲ ዝርሕቃሉ ዘለዋ ምኽንያት፡ ምናልባት ናይቲ ዝሓለፈ ቃልሰን ጻማ እንታይ ከም ዝኾነ ስለ ዝረኣያ’ሞ ብኣኡ ስለ ሰከሓ ክኸውን ይኽእል ዝብል ግምት ኣለኒ። ናይዚ መንቀሊኡ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ጥልመት እንድዩ፡ ኣብኣተን ዝተደረት ዘይኮነስ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣረኻኺብሉ ዘሎ ጉዳይ ምዃኑ ክርሰዓኦ ኣይግበአንን። እቲ ፍታሕ ከዓ ቃልሲ እምበር ስቕታን ካብ ቃልሲ ምርሓቕን ከም ዘይኮነ ክርደኣኦ ኣብዚ ኣጋጣሚ አዘኻኽረን። እንተ’ቲ ምረት ናይቲ ዘሕልፈኦ ዘለዋ መከራ ዘርዚርካ ዝውዳእ ስለ ዘይኮነ ብድብድቡ “ኣስካሕካሒ” ኢለዮ ክሓልፍ እመርጽ። ነዚ ንምግላጽ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ 8 መጋቢት ዓለምለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ 2013 ብዝምልከት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ “ብዙሓት ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ሎሚ፡ ኣብ መደበራት ታዕሊም ኣብ ድፋዓት ናይ ውግእ ተጸሚደን፤ ኣይስራሕ፡ኣይትምህርቲ፡ ኣይሓዳር ኰይነን ግዜአን ብኸንቱ የሕልፋ ኣለዋ። እዚጥራይ’ውን ኣይኰነን፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ትሕቲ ዝብል ምስምስ፡ ናይ ሰበ-ስልጣን ጀራዲን ክዅስኵሳ፡ ምድሪ ቤቶም ክጸርጋ፡ ቆልዕቶም ከጻውታን ክናብያን፣ እቲ ዝኸፍኤ ድማ፡ ሰበ-ስልጣን’ቲ ስርዓትን መጋበርያታቶምን ከም መርወይ ስጋዊ ድሌታቶም ክጥቀሙለን ይርኣዩ ኢዮም። መነባብሮ ከቢድወን፡ ኣብ በረኻን ስንጭሮን ምንባር ነዊሕወን፡ መጻኢ ዕድለን ፍጹም መዋጽኦ ዘይርከቦ ጸልማት ኰይንወን ናብ ስደት ዘምርሓ ደቂ-ኣንስትዮ’ውን ውሑዳት ኣይኰናን። ኣብ’ዚ ሓደገኛ ጕዕዞ’ዚ፡ ኣብ ምደረ-በዳታት ብጽምኢ ዝሃለቓ፡ኣብ ባሕሪ ጥሒለን ድራር ዓሳ ዝዀና፡ ንዝተፈላለየ ዓመጽን ግፍዕን እተቓልዓን ገገዝእን ይቝጸረን ዘብል ኢዩ።”ዝበሎ ንኣብነት ምጥቃሱ እኹል እዩ።
ሰደህኤ ብመሰረቱ ውን ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ከም ሰልፊ ኮነ ከም ሃገር ኣዝዩ ፍሉ ቆላሕታ ዘድልዮ ምዃኑ ስለ ዝርዳእ ኣብቲ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ “ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ኤርትራ ብምዃነን መሰለን ተሓልዩ ኣብ ኩሉ ህይወት ሕብረተሰብናን ሃግርናን ብማዕረ ክሳተፋ ከም ዘለወን ይኣምን። ነዚ ንምርግጋጽ ከዓ እቲ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ኩሉ ማሕበራውን ውልቃውን ህይወትን ከግልለን ዝጸንሐ ባህላውን ፖለቲካውን ቀይድታት ብሕጊ ንምውጋድ ኣድላዪ ቃልሲ ከካይዳ እዩ።” ብዝብል ኣስፊሩ ይርከብ። ካብዚ ሓሊፉ እውን እዚ ሰልፊ ንግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብዚ ቃልሲ ንምዕዛዝ ካብ ዘለዎ ድልውነት ብምንቃል ካብቲ 9 ኣብያተ ጽሕፈት ፈጻሚኡ ሓደ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ዝከታተል እዩ። እዚ ሰልፋዊ ቅርቡነት ኣብ ፍረ ክበጽሕ ግና ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ወሳኒ ክነሱ ክሳብ ሕጂ በቲ ዝተሓተ ደረጃኡ እውን ኣዕጋቢ ዘይምዃኑ ናብ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ዕዙዝ እዩ።
ስለዚ ከምቲ ወለድና “ካብ ጉይይ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ” ዝብልዎ፡ ኣብዚ ኣጋጣሚ 8 መጋቢት ዓለም ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ንዝከረሉ ዘለና ኣጋጣሚ፡ ብሓፈሻ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ብፍላይ ድማ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ፡ ሓርበኛታት ኣደታተን መስዋእቲ ዝኸፈላሉ፡ ግና ድማ ኣብቲ ዝድለ ምዕራፉ ዘይበጸሐ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላእ ክሳተፋ መጸዋዕታና ነቕርበለን።
7 መጋቢት 2015
ተወደብ መንእሰይ ኤርትራ !Monday, 05 January 2015 19:07 Written by ክብሮም ግረነት
ክብሮም ግረነት
ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት 2015 እንኣትወሉ ዘሎና ፣ እቲ ቀንዲ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ክዕውትና ዝክእል መንእሰያትና ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ክውደቡ እንተ በቂዖም ጥራሕ እዩ። ምክንያቱ ከይተወደበ ዝተዓወተ ምንቅስቓስ የለን ። ውደባ ክብሃል እንከሎ ግን ኣብ ልዑላዊ ራኢ ሕመረት ዝገበርን ብቁጠባዊ ዓቅሚ ዝተሃንጸን ሓጺናዊ ዲሲፕሊን ክውንን እንከሎካ ጥራሕ እዩ ። ሃገራዊ ዕማም ናይዚ ውደባ እዚ ንጉጂለ ህግደፍ ኣወጊድካ ፍትሕን ማዕርነትን ዝነገሳ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ምህናጽ እዩ ።ውደባ ብኣውራጃ ፣ ውደባ ብሃይማኖት፣ ወደባ ብብሔር ፣ ውደባ ንጥቅምን ረብሓን ኩሉ ናይ ትሕቲ ሃገራውነት ንዝተቀበለ ዜጋ ጥራሕ እዩ ።
እቶም ክሳብ ሕጂ ዝተካየዱ ዝተፈላለዩ ኮንፈረንሳት ኣብ ደምበ ተቓውሞ ፣ ኤርትራዊ ሓድነት ይትረፍ ካብቲ ዝነበሮም ናይ ቅድሚ 3 ዓመታት ምፍሕፋሕ ኣብ ዝገደደ እዩ ኣድይብዎ ። ብፍላይ ብወገን መንእሰያት ኣብ ዝተፈላለዩ ኮማት ተመቓቂሎም ወግሔ ጸብሔ ከምተን ውድባት ክባዝሑን ክራብሑን ይርኣዩ ኣለዉ ። እቲ ጽገም እዞም መንእሰያት ብፋናንስያዊ ዓቅሞም ክውድብዎ ዘይከኣሉ ኮንፈረንስ ዋናታቱ ክኾኑ ኣይክእሉን እዮም ።ከም ኣብነት መገለጺ ኣቶ በረኸት ካብ ሳውዝ ኣፍሪቓ እቶም መወልቲ እንታይ ተጽዕኖ ከም ዝገብሩ ንእዝኒ ዘለዎ ክሰሚዕ ዝክእል እኩል መረዳእታ እዩ። እቲ ሓደ ግዜ ብባዕላዊ ዓቅሚ EYSC ኣብ ዲሲ ዘካየድዎ ኮንፈረንስ ናይ ብዙሕት ኤርትራውያ ኣድናቆት ኣትሪፉ ነይሩ ። እንተኮነ እቲ ኮንፈረንስ ቀለሙ ከይነቀጸ በቶም ሓድነትናን ልዑላውንትና ዘይተዋሕጠሎም ናይ ደገን ናይ ውሽጥን ሓይልታት ኣብ ቅድሚ ዓይኒና ክፈርስ ተዓዚብና ። እዚ ኣብ ውሽጢ መንእሰያትና ዝርኤ ዘሎ ዘይስጥመት ኣብ ታሪክ ህዝብና ሓዲሽ ኣይኮነን ። እተን ዝበዝሓ ውድባት እውን ካብ ተጽዕና ግዳማዊ ሓይሊ ነጻ ክሳብ ዘይኮነ ኪዳን ይበላ ባይቶ ህዝቢ ኤርትራ ክዓስለን ምጽባይ ማና ካብ ሰማይ ክወርድልካ ምጽባይ ይቀልል። መንእሰያትና ነዚ ክፈልጥዎን ክርድእዎን ይግባእ።
እዞም መንእስያት ተወዲቦም ሓድነቶም ከደልድሉን ነቲ ኣብ ባነርት ህግደፍ ዝነብር ዘሎ መንእሰይ ኣርእያ ንምዃን ነጻ ውደባ ጥራሕ ተሪፍዎም ኣሎ ። ምክንያቱ ነቲ ኣንጻር ህግደፍ ዝሰላሰል ዘሎ ዲምክራሲያዊ ቓልሲ ልዑል ኣስተዋጽኦ ገይሮም ኣለዉ ። ስለዚ ነዚ በሲሉ ዘሎ ወድዓዊ ኩነታት ተጥቂሞም ሓደ ድልዱልን ስጡምን ናይ መንእስያት ማሕበር ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ክሃንጹ እንተኮይኖም ነጻን ልዑላዊ ተበግሶ ክወስዱ ይግባእ ።
እምበኣር ነዚ ነጻን ልዑላዊ ዝኮነ ማሕበር ንምህናጽ ክሕግዘኩም ቁሩብ ዝኮነ ኣካል ሓደ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ምክንያቱ ሰዲህኤ እቲ ሓደ ሕብረብሔራዊ ሰልፊ ኮይኑ ፣ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ምትእትታው ዘየፍቅድ፣ ኣብ ዓውዲ ቓልሲ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብምትእማምን ነብሱ ክእሉ ዝቓለስ ዘሎ እዩ ። ልዑላዊ ክብል እንከሎኩ እቲ ሰልፊ ብዓቅሚ ኣባላቱን ደገፍቱን ዝምወልን ኣብ ጉባኤታቱን ብሓንጸጾም መትከላት ተቀይዱ ዝነጥፍ ፣ ካብ ዝኮኑ ናይ ደገ ሓይልታት ምትእትታው ነጺጉ ናጽነቱ ዘውሓሰ ሰልፉ እዩ ። ሰልፊ ዲምክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ቀጻልነት ናይ ሃሳብን ግብሪን ልዑላዊት ኤርትራ እዩ ።
ኣብ ታሪክ ሰውራ ኤርትራ እቶም ቀዳምት ተጋደልቲ ብረት ዝዕጥቆም ደጋፊ ህገር ስለ ዘይነበሮም ነቲ ገድሊ ከቛርጽዎ ኣይሓሰቡን ። በተን ዝተዋህበኦም 10 ብረት ነቲ ኣብ ጸሊም ኣፍሪቓ ዝሓየለ ሠራዊት ክብድህዎ ተላዕሉ ። እዚ ስለ ዝኮነ ኣብ ግዜ ኹናት ኣንጻር ጸላኢ ናይ ዝተሰወኤ ብጻዮም ብረት ንጸላኢ ከይገድፉ ከሳብ 5 ተጋደልቲ ከምዝትሰውኡ ታሪክና ዝምስክሮ ሓቂ እዩ ። እዞም ገዳይም ተጋደልቲ መዓስከራት ጸላኢ እናኣጥቁዑ ብረት ይዓጥቁ ነይሮም ። ኣብ ሰብዓታት ከኣ ህግሓኤ “ ንጻላኢ ብብረቱን ብጥይቱን “ ክብሉ እንከሎዉ ናይ ደገ ሓገዝ ስለ ዘይነበሮም ፣ እቲ ፍታሕ ንጸላኢ ብብረቱን ብጥይቱን ጥራሕ ነበረ። ነዚ ሕቅነት እዚ ዘረጋግጾ መንግስቱ ሃይለማርያም ባዕሉ “ ንሕና ብረት ንገዝእ ምስ ወምበዴ ከኣ ንማቀሎ ኣሎና “ ዝበሎ ። ስለዚ እዚ ዘመዝገብናዮ ሃገራዊ ነጻነት ውጽኢት ናይ ኤርትራዊ ሓቦን ቖራጽነትን እምበር ናይ ደገ ሓይልታት ተለኣኣክቲ ብምዃን ኣይነበረን ። እምበኣር መንእሰያትና ነዚ ሃገር ዝጥፍእ ዘሎ ሰርዓት ንምምሓው ፣ ሎሚ ብረትን ጥይትን ዘይኮነ ድሲፕሊን ዘለዎ ልዑላዊ ውደባ የድሊኩም ኣሎ ።
ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ሎሚ ክልተ ተመሳሰልቲ ጉጂለታት በብዝጥዕሞም እናተበራረዩ ንመንእሰይ ኤርትራ ክጽንትዎን ከዳክምዎን ይቓለስዎ ኣለዉ ። ሓደ ጉጂለ ህግደፍ ክከውን እንከሎ ፣ እቲ ሓደ ከኣ ብሽም ደምበ ተቓውሞ መእሰይ ከይውደብን ሓድነት ክይገበር ካብ ቁሸት ህገረ ኤርትራ ጀሚሮም ክሳብ ኤውሮፓን ሰሜን ኣሚሪካን ጸቢብን መርዛም ዝኮነ ኣውራጃዊ ምትእክካብ ንምፍጣር ክቓለሱ ጸኒሖምን ኣለውን። ነዚ ዝከየድ ዘሎ ስውር ቓልሲ ንምፍሻልን መንእሰያትና ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ብንቅሓት ክምክትዎ ክዕወቱሉን ናይ ግድን ይኽውን ።
ሎሚ ኣብ ዝኮነት ኤርትራዊት ስድራ ቤት ፣ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ተነቂሒሉን ተነጺጉን እዩ። እቶም ነቲ ጉጂለ ብዝተፈላለዩ ምክንያት ከተሓባበርዎ ዝጽንሑ ደገፍቱ ፣ሎሚ ንሳቶም እውን ነቲ ለውጢ ደለይቱ ምዃኖም ብዘይ ጥርጥር ክዘረቡ ንሰሚዕ ኣሎና ። እምበኣር ነዚ ህሉው ኩነታት ካብ ተነቓሓሉ፣ ነዚ በሲሉ ዘሎ ክውንነት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ነጻ ዝኮነ ሕጹጽ ውደባ የድሊ ኣሎ ። መንእሰያትና ሕሰምን መከራን ካብ ዝኮነ ኤርትራዊ ንላዕሊ ዝሰሓንዎ ስለ ዝኮኑ ፣ ርጊኦም እቲ ዓወት ኣብ ልዕሊ ጉጂለ ህግደፍ ስለ ምንታይ ክንዲዚ ግዜ ይወስድ ኣሎ ክብሉን ካብቲ ኤርትራዊ ክብሪን ልዑላውነት ሀገረ ኤርትራ ዘውሕስ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ክመሃሩ ይግባእ ። ምክንያቱ ሰዲህኤ ኣብ ጉዑዞ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ሓዲሽ ምዕራፍ ዘበሰረ ሰልፊ እዩ ። እቶም ዝሰመሩ ውድባት ብማዕረ ነቶም ኣግደስቲ ኣርእስትታት ብሓባር ዘትዮም ክሰግርዎም በቂዖም እዮም ።
መራሕ ጉጂለ ህግደፍ ንመንእሰያት ስራሕ ክፈጥረሎም ስለ ዘይደለየ ኣብ ከተማ ምህላዎም ከኣ ስለ ዘስጎኦ ኣብ ግዱድ ዕስክርና ብዘይ ግቡእ ዓስቢ ክምዝምዞም ይርከብ ኣሎ ። እዚ ዳርጋ ንርብዒ ዘመን ዝተናወሔ ባርነት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ከብቅዕ መንእሰያት ክኣምኑዎ ዘለዎም “ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ኤርትራውያን ምዃኖም ክኣምኑን” ንኩሉ እቲ ዝጸንሖም ሕብረተሰብኣዊ ሕማማት ከራግፍዎን ክነጽሕሉን ይግባእ ። ኣብ መትከል ዝተሰረተ ፖለቲካዊ ዝምድናታት ክሃንጹን ነቲ ቓልሲ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ከደይብዎ ከኣ ንጽበዮም ።
ኣብ መወዳእታ
ኣብ ወሳኒ መድረክ ምርብራብ ስለ ዝኣቶና ፣ እቶም ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝርከቡ መንእሰያት ክውደቡን ክጥርናፉን ይግባእ ። ሓደ ከም እብነት ክውሰድ ዝግብኦ መንእሰያት ንለውጢ ላስቬጋስ ኣብ ቶጎርባ ዘውጽእዎ መግለጺ እዩ። እዞም መንኣሰያት ኣብቲ መግለጺኦም ዘቀመጥወን ኣርባዕተ ንጥብታት ብዝያዳ ክጸፋን ክምዕብላን ዝክእላ እየን ። መንእሰያትና ከም ባህሊ ክወስድወን ዝግባኣ ጉዳያት ልዑላውነትን ግሉጽነትን ሓቀኛ ሓበሬታ ንህዝቢ ኤርትራ ምቅራብ ይግብኦም ።
ርሑስ ሓዲሽ ዓመት 2015 ይግበረልና
ክብሮም ግረነት ።
12/31 /2014
እንቋዕ ካብ ን ናብ አብቀዓናThursday, 01 January 2015 05:53 Written by ሰሎሙን ገብረእየሱስ
ካብ ን ናብ ምስ ረአኹም ቁሩብ ድንግር ኢልኩም ትኾኑ፡ የግዳስ ካብ ረቡዕ ናብ ሓሙስ ከብ ታሕሳስ ናብ ጥሪ ካብ 2014 ናብ 2015 አብቀዓና ማለተይ እየ። አብታ ሰዓት አብታ ደቒቕ አብታ ናይ ቋሕ ሰም ካሊኢት ዘመን ተቐይሩ ክንብል ኢና። ደሓን ይእተው እዞም ምዕራባውያን ነቲ ሰዓት፡ መዓልቲ፡ ወርሕን ዓመተ ምህረትን ዝገበሩልና እምበር ንሕናስ ስጋብ ሎሚ ዘመነ ደርቡሽ፡ ዘመነ አንበጣ፡ ዘመነ አካሒዳ፡ ዘመነ ዓደየ ዓደየ ንብል ምስ ሃለና:: ነዚ ዘለናዮ ዘመን ከአ ርግጸኛ እየ ዘመነ ጣልማይ ምስ ተበህለ ኔሩ። እወ ዘመነ ህዝብና ብደቁ ዝተጠልመሉ፡ ስውእ ብህሉው ዝተጠልመሉ፡ ወዲ መሬት ብንሕና ንሱ ዝተጠለምሉ፡ ደላይ ፍትሒ ብንሕናን ንስኹምን ዝተጠልመሉ፡ ምእመናን ብመራሕቲ ሃይማኖቶም ዝተጠልምሉ፡ ኮታስ ሓው ብሓው ዝተጠልመሉ መወዳእታ ዘይብሉ ጥልመት ዝረአናሉ ዘመን።
ስለዝኾነ እየ ድማ ካብ ን ናብ ኢለ ከቐምጦ ዝመረጽኩ። እታ ካልኢት ብ ካልኢት፡ ደቒቕ ብ ደቒቕ፡ ሰዓት ብ ሰዓት መዓልቲ ብመዓልቲ፡ ወርሒ ብ ወርሒ ዓመተ ብ ዓመት እዩ ክቕየር እምበር እንታይ እዩ ክፍይድ እንተብልካስ እንድዒ እዩ እቲ መልሲ። እቲ ተንኮል፡ ሓሶት፡ ክፍአት፡ ጸለመ፡ ቅንኢ ኮታስ ገግናዩ ምቕጻሉ አይተርፎን እዩ። ህዝብና ትርጉም ናይ ጊዜ ካብ ዝሓኮ ንባዕሉ ነዊሕ ጊዜ ኮይኑ ንረኽቦ። ሰዓት ክልተ ዝቖጸርካዮ ሙሁር ዶክቶር ማዕርግ ዘለዎ ሰዓት ሰለስተ መጺኡ፡ ንሓደ ሰዓት አጸብዩካ ክንሱ ይቕረታ ከማን አይብለካን እንታይ ደአ ቀልቲፍካ ትመጽእ አይመሰልንን ኢሉ ነቲ ጥፍአቱ ተመሊሱ ቀልጢፍካ ክትመጽእ አይነበረካን ብዝዓይነቱ ንዓኻ የሰክመካ። ወይ ጊዜ ትብል ተገሪምካ። እወ ሕማቕ ጊዜ ዘመነ ጣልማይ ወዲ ገዛውትኻ፡ ወዲ ትምህርትኻ እቲ ብህይወትካ ከማን እትብጀወሉ መተዓቢትኻስ ንስኻ ኢኻ እምበር ዘይቀበጽካዮ ንሱ ደአ አብ ገዛውትኹም ዘይነበረ፡ አብ ቤት ትምህርትኹም ዘይትፈልጥዎ መሻርኽቲ መማኽርቲ ገይሩ እዩ። ወይ ሰብ ደቀይ ለካስ እምበአር ከምዚ ኸአ አሎ እዩ ትብል ከይፈተኻ።
አብ ከምዚ ዝበለ ዶራን ዘመን እምበአር ኮይኑ ሓደ ንፍትሒ ከናድያ ድርብ ቃልሲ ክገብር ይግደድ። ነዞም ድርብ ቃልሲ ዘካይዱ እምበአር ህግደፍ ብአልማማ ተቓወምቲ ይብሎም። እቶም ህዝቢ ኤርትራ 4-5 ሚሊዮን ምዃኑ ዝረስዑ ካልአይ ገጽ ናይቲ ሰልዲ ድማ ናይ ተቓወምቲ ተቓወምቲ፡ ጸገንቲ ክብሉ ይስምዑ። አብ ርብሒት አሉታ ምስ አሉታ ተራቢሑ አወንታ ውጽኢት ከም ዝህብ ድማ ንኽልተ ተቓወምቲ ቃላት አራጺምካ ደላይቲ ፍትሒ ዝብል ስም ክትህቦም ትግደድ። ኤርትራ ጽባሕ ንኽትህሉን፡ ስርዓተ ሕጊ ንኽህልዋን እዞም ደለይቲ ፍትሒ አዝዮም አገደስቲ እዮም። እዞም ደለይቲ ፍትሒ መን እዮም? ደቂ ምንታይ ብሄር፡ አውራጃ ወይ ሃይማኖት እዮም እንተተባሂሉ መልሱ ደቂ ኩሉ ብሄር ደቂ ኩሉ አውራጃ ደቂ ኩሉ ሃይማኖት ኮይኖም ንስለ ሓንቲ ፍትሒ ደው ዝብሉ እዮም። እንተ እቶም አብ ኢዶም ዘላ ፍትሒ ጓዕጺጾም ካብ ኣፍ ህግደፍ ፍትሒ ክምንዝዑ ዝህቅኑ፡ ቅድሚ ህዝባዊ አኼባ ብሚስጥራዊ ምትአኽኻብ ህዝባዊ ምርጫ ወዲኦም ዝመጹ ጸያቒቶታት፡ አብ ክፋእን ጽልእን ዝስስኑ አብ ቁም ነገር ዝስወሩ አምሰሉታት ብምንም መለክዒ ደለይቲ ፍትሒ ክኾኑ አይክእሉን እዮም።
ሓንቲ ሃይማኖት፡ ብሄር ኮነ አውራጃ ዓብላሊ ቁጽሪ ዘይነቕሑ መጣቓዕቲ ወይ ፍትሒ ዘይርድኦም ተቓወምቲ ክህልዋ ይኽእል። እንተዘየልቦ ንሕና ዝበዛሕና ደለይቲ ፍትሒ አለውና ኢሉ ክንየት ዝኽእል ማንም ሃይማኖት፡ ብሄር ኮነ አውራጃ የልቦን። ደላይ ፍትሒ ካብ ብሱል ጥረ ምስ ልቦንኡ ዘሎ ሃገራዊ ምዃኑ አይንረስዕ። እንተዘየልቦ አብ ከባቢኻ ወይ አውራጃኻ መሰል ደቂ ሰባት (Human Rights) ዝምህራ ዩኒቨርሲቲታት ወይ ኮሌጃት ዘለዋኻ ይመስል አነ እየ ልዕሊ ሰበይ ንመሰለይ ዝቃለስ ዘለኹ ኢልካ እንታይነት መሰል፡ ፍትሕን ዲሞራስን ዘይፈልጡ ዓሳክር ብሓይሊ ሕሹኽሹኽ ምእካብ ጊዜያዊ ጓንጓ ሕሳባት፡ ጠጃኢ ውዲት መስመር ጥፍአት ሩዋንዳን ሶማሊያን ምዃኑ ዘይምርሳዕ።
ንሓደ ዓርከይ እንታይ ኮይኖም እዮም እዞም ንሕና ንሱ ነዚ አረመኔ ኢሰያስ ዝድግፉ፡ ሃገር እዳጠፍኤት ቁሩብ አይሓስቡን ዲዮም ምስ በልክዎ ዝሃበኒ መልሲ አግሪሙለይ። መዓስ ይድግፉ ኮይኖም በለኒ፡ እንታይ ደአ ምስ በልክዎ ነታ ናይ ቀዳሞት ምስላ “ካብ ዘይትፈልጦ መልአኽሲ፡ ትፈልጦ ሰይጣን” ⷅይር አቢሉ “ካብ ዘይትፈልጦ ሰይጣንሲ፡ ትፈልጦ ሰይጣን” ኢዩ ነገሩ በለኒ። ቁሩብ ዝን ድሕሪ ምባል እንታይ ይብለኒ ምህላው ተረድአኒ። ሓቁ እዩ እቶም አብ ናይ ህግደፍ ዳንኬራ ከይዶም እስክትሽም ዝብሉ ከማን ስርዓት ኢሰያስ ክልወጥ ይደልዩ እዮም። እንታይ ደአ ነቲ ደቂሶም ፈቲኖሞ ዘይሰለጦም ሕልሚ ሕጂ ደቂሰ ክቕጽሎ እየ ዝብል አብ ርእሲ ሕልሞም ተደሪቡ ይሓልም ንዘሎ ሓድሽ ሓላሚ ይትረፍካ እዮም ዝብሉዎ ዘለው፡ ከምዝመስለኒ ነገራቱ አብ ርእሲ ዋጣ ዘውጠጢ ነየውጠጢ ብዝዓይነቱ።
እዚ ኩሉ ስጊንጢር እኮ ፍትሒ ንምድላይ እዩ እምበር ከምቶም ረጎድቲ ቆርበት እንተንኽውንሲ ኤርትራ በቲ ኢልካ በቲ ፍትሒ ከውርደላ እዩ ኢልካ ትርንኪሉ ለጥ ምባል ይከአል ኔሩ። የግዳስ ሕልና ዝብልዎ ዘየደቅስ ኩርኳሕ አሎ። ስለዛ መሬት ስለ ህዝባ ቀትሪ ብጸሃይ ለይቲ ብወርሒ ንክትሓስብ ዝገብረካ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ቃልስና አብዛ ዝሓለፈት ዓመት ከመይ ኔሩ እንድሕር ኢልና ዳርጋ ጭርጭር ዓበደ ተቐይሩ እዩ ጸኒሑ። ሰባት ብስም ፍትሒ የዋጽአና’ዩ አብ ዝበልዎ ድፋዓት ክሕብኡ፡ እቶም ዝተረፉ ድማ ነታ ሚስጥራዊት መሕቢኢት ድፋዕ እንታይነታ ንህዝቢ ኤርትራ ክሕብሩ ድሮ ዓመት ኮይኑ። እዚ ኩሉ ሃልኪ እኮ ነታ ለውጢ ንምግባትን ስልጣን ህዝቢ ንምጭባጥን ዝግበር ከንቱ ሃቐነ’ዩ እምበር ቅንዕና እንተዝህሉ እዚ ኩሉ ፋሕ ብትን አይምሃለወን።
ከምቲ ካብ ዘመነ ሉቃስ ናብ ዘመነ ማርቆስ ዝብሎ መጽሓፍ ቅዱስ ንሕና ድማ ካብ ዘመነ ሓሶትን ምስሉይነትን ናብ ዘመነ ሓቀኛ ቃልሲ እንሰጋገረሉ እዋን ይግበረልና እዩ ዘብል። አብ ዝሓለፈ ዓመት ክንደይ አእዛንና ዝሓርከኸ ጽውጽዋያት ኢና ሰሚዕና። አብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ንኢሰያስን፡ ክልተ የማነ ማለት ማንኪን ቻርሊን ንፊሊጶስ ሓዊሱ አብ ውሽጢ ሰለስተ ወርሒ ዘቃብጽ ሓይሊ ተፈጢሩ ሽታትኡ አጥፊኡ። ንኢሰያስ ዝቐተለ ሓሙሽተ ሚልዮና ንበዓል ማንኪ ቻርሊ ድማ ከክልተ ሚእትን ሓምሳን ሽሕ ተገሚቶም ኔሮም አብቲ ዝወጸ ጨረታ። እታ ዝዓበየት ሽልማት ግና ንኢሰያስ ዝቐተለ አብ ባጤራ ኤርትራ ስእሉ ንዘንተ እለት ክነብር እዩ ትብል ነበረት። መቸም ዘይንሰምዖ የብልናን፡ ገና ነቲ ናይ መጻኢ ባጤራ ዘመሓድሩ ናይ ገንዘብ ሚኒስተር ድሮ ተሽይሞም አለው ማለት ዲዩ?
እዚ ጥራይ አይነበረን ህውተታ ሎሚ ዓመት። አብ አስመራ ክንደይ ሚስጥራውያን ጋዜጣታት ክዝርግሓ ምጅማረን ሰሚዕና። ምናልባት አይተ ኢሰያስ ነጻ ፕረስ አዚዞም ከይኮኑ ትብል እሞ፡ ንምንታይ ደአ አዳለውቲ ጋዜጣታት መታን እተን ዝተሃገራ ናይ ቀደም ጋዜጣታት ክዝከራ ምእንታን ነዘን ናይ ሕጂ ሰቲት፡ ቀስተ ደመና፡ አድማስ፡ መቓልሕ ዘይብሉወን ትብል። ልዕሊ ኩሉ እዘን ጋዜጣትታ ብኸመይ ይዝርግሓ አዝዩ ይጨንቀካ። ግና ጥርጣረታት አሎ ነዘን ጋዜጣትታ እትሸይጥ ህዝቢ ዝርእያ ካብ ህግደፍ ስውርቲ ሽሑር (Magic) ዘለዋ አንዳ መጻሕፍቲ ወይ ኪዮስኪ አብ ከባቢ ማርካቶ ወይ ባር ሮያል ተኸፊታ ከይትኸውን፡፡ ልክዕ ከም ብከኒና ምሕዋይ አቢዩዎ መርፍእ እንዶ አዙዙለይ ዝበለ ሕሙም፡ ነቶም ጋዜጣ አይጠቕመናን ዝበሉ’ውን መጽሔት ተዳልያትሎም አላ። አየ እወ ህውተታ ቃልሲ ናተይ እዩ አብ ኩሉ አለኹ ንምባል። እንድሕር ህዝብና ራድዮ ክሰምዕ ዝኽእል ኮይኑ እሞ ራድዮ ኤረና፡ መድረኽ፡ አሰና: EYSCን ስምረትን ዝአመሰላ በብሰዓቱ በብመዓልቱ ካብ ሓደጋ ወጻኢ ዝስምዓ ካብ ሃለዋ ንምንታይ ንህዝቢ ናብ ሓደጋ ዘእትው ምዝርጋሕ ጋዜጣታት ተደልየ ?
እንታይከ ዘየስመዓትና 2014 ዓ.ም። ሰበር ዜና አብ ሕምብርቲ ህግደፍ አብ ውሽጢ ኤርትራ ኮማንዶ አለውና ዝብል’ውን ሰሚዕና። አብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝብና ርዒዱን ሕልንኡን ዓሪቡዎ እዩ፡ ስለዝኾነ ለውጢ ከምጽእ አይክእል እዩ፡ ኮይኑ ተሪፉ ለውጢ ካብ ደገ ሰራዊት ፈጢርካ ብሓገዝ ጎረባብቲ እዩ ዝከአል ኢልካ ክልተ ዓመት ድሕሪ ምግዓር እዞም ኮማንዶ ደአ ካበይ ቦቖሉ ትብል? ዶስ እተን ቆረብትን ሰገድትን በዓል ዓባየይ አባ ሓጎይን እዮም ኮማንዶ ተቐይሮም? እቲ ዘገርም እቲ ሰበር ዜናስ ሓደ ምስቀተልና ዘይምኾነልና። አብዛ ብናይ እዝኒ ኩትሻ አዕለቕሊቓ ዘላ ሃገር ካን ሓደ ንመወዓውዒ ቃልስና ዝኸውን ዝቕንጸል ሃሱስ ሲኢኖም? ይፍታሓላ ኢልና ክንሓልፎ። ሓደ እዋን አብ ተሰነይ ፓንፍለት ተዘርጊሑ ዝሰምዓ ወዲ ተሰነይ፡ ናብ ገዝኡ ደዊሉ ገለ ዶ ናይ ፖለቲካ ጹሑፋት ተዘርጊሑ ክብል ንንእሽቶይ ሓፍቱ ምስ ሓተታ፡ መዓስ ክትብል ቁልቁል ዝአፉ ንሕትኡ ብ ሕቶ መለሰትሉ። ወዲ አግሪሙሉ ዝብሎ ምስ ጠፍኦ እዚ ፓንፍሌት ንግሆ ተደርቢዩ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ሽዑኡ እቶም ብንግህኡ ካብ ተሰነይ ናብ ከሰላ ስግረ ዶብ ዝጠፍኡ ዝነበሩ አልዒሎሞ ንከሰልኦም ተመርቂፎም ክኾኑ ይኽእሉ ድሕሪ ምባል፡ ሓሻካ ፓንፍሌት ካብ ስደት አትዩ ብዘይ ዕረፍቲ ናብ ስደት ተመሊሱ ብምባል ንነብሱ አጸናኒዕዋ ንብለኩም።
ጸሓፋይ ንኹውንነት ሃገርን ህዝብን እዩ ከምቲ ዘለዎ ከንጸባርቕ ዝግብኦ። ጸሓፍቲ ህግደፍ ንኽውንነትና ገዲፎም ንዘየሎ ነገር ክውርቑ ዓመታት ዘይኮነስ ዳርጋ ርብዒ ዘመን ኮይኑ። ንሕና እውን ንኽውንነትና ከምቲ ዝድለ ከነንጸባርቕ አይጸናሕናን። እዚ ሕጂ እንርእዮ ዘለና ጉልባቡ ዝቐልዔ ፈተነ ዕልዋ አብ ሓቅነትን ቅንዕናን ተቃለስቲ ንሓርነትን ተጣበቕቲ ሰብአዊ መሰላትን ድማ ውጽኢት ናይዚ ጥውጥዋይ መንገዲ እዩ። እስኪ ደሓን ይመሓየሽ ይኸውን ክበሃል እቲ መንሽሮ ሕብረተሰብ ቢኢስዎ እምበር ክፍወስ አይረአናን። ካብ ከምዚ ዝዓይነቱ ንቃልስና ዘየርብሕ ንመጻኢና ከጸልምት ዝኽእል ዉዲት ዕበጦ ዕበጦ ንወጻሉ መቐይሮ ዘመን ይግበረልና። መንገዲ ሓቂ እንዳፈለጥና ብውልቃዊ ዝና ወይ ምሕዝነት ተደሪኽና ሓቂ ምስ እንረግጻ ተመሊሳ ከምዛ ናይ ህግደፍ ጌራ ጽባሕ ከምእትረግጸና አይንረስዕ። እቲ ትማሊ ትማሊ ንህግደፍ ብሓደ እግሩ ጠልጠል ክብል ዝገበርናዮ እኮ ስንቅና ሓቀኛ ቃልሲ ስለዝነበርዩ። በንጻሩ ሕጂ ኮር ተገልበጥ ኮይኑ ህግደፍ ሕጂ ትንፋስ ክመልስ ንርእዮ አለና። እቲ ዶረና ትኪ ነቲ ከባቢ ዋላ እንተዓብዓቦ እታ ናብ ሰማይ እትዓርግ እታ ሮኬት እምበር እቲ ዶሮና ወይ ትኪ አይኮነን። እምበአርከስ ኩነታትና ገምጊምና እዛ ትመጽእ ዓመት ህዝቢ ኤርትራ ንኹሉ መስገደላት ብትብዓት ሰጊሩ ናይ ሰላምን ራህዋን አየር ዘስተንፍሰላ ዓመት መታን ክትከውን ወዓል ሕደር ዘይበሃሎ ሓቀኛ ቃልሲ ጥራይ እዩ እቲ እንኮ ፍታሕ። ሓቀኛ ቃልሲ ምስ እነካይድ፡ ቃልሲ ናይ ህዝቢ ምዃኑ ፈሊጥና ካብ ንግበታ ንምክብባር፡ ካብ ንስልጣን ንስርዓተ ሕጊ፡ ካብ ንዱሑር ምትእኽኻብ ንሃገራዊ ጽላል እንድሕር ተማእዚዝና ክንዕወት ኢና። እንተዘየልቦ ዓመት መጸ ንሕና ክንትስፎ፡ ቁጽሪ ብ ቁጽሪ ክቀያየር ኢሰያስ ድማ ብአብርሃም ክትካእ እዩ።
ሩሑስ ሓድሽ ዓመት ይግበረልና።
ሰሎሙን ገብረእየሱስ
ኦክላንድ - ካሊፎርንያ
Eritrea in 2014: HighlightsTuesday, 23 December 2014 19:50 Written by EMDHR- South Africa
By the EMDHR- South Africa
- Eritrea remained the only country in the world without a constitution. The 1997 constitution was rejected by the regime and has refused to implement it since;
- Eritrean remained the only country in the world without a national assembly;
- Eritrea remained without an independent media;
- Eritrea remained without an independent judiciary;
- Eritrea continued to be ruled by a tyrannical one-man totalitarian regime;
- Thousands of innocent Eritrean citizens continue to languish in prison without due process of law;
- Eritreans continued to be arbitrarily arrested by security agents of the regime and the extensive round ups by the army;
- Thousands were detained for trying to flee the country along all the borders of the country;
- The inhumane and degrading treatment of prisoners worsened. For instance, there have been many young Eritreans who experienced paralysis at the Adi Abeito detention facility as a result of torture and denial of medical treatment;
- The dictator openly rejected the notion and practice of democracy in Eritrea;
- The pfdj declared by the tyrant the only alternative to lead the nation but in actual fact the pfdj is a defunct and dead organisation (a shadow of its old self)- unless the delusional despot is “living in the moon” (his own words always get back to haunt him);
- Militarisation of the education systems continued, high school students forced to go to Sawa and “college” students technically and effectively designated as military reservists;
- Mass conscription of Eritrean men as old as 70 intensified in 2014;
- Mass exodus of Eritrean youth continued, 3000-4000 a month left the country this year. e.g.. 37 000 of them claimed asylum in European countries;
- Hundreds of Eritrean migrants died in the Mediterranean Sea in 2014, a boat carrying 244 Eritrean disappeared and is believed to have capsized at the end of June, killing almost all of its passengers. Another boat carrying 177 people, mostly Eritreans capsized drowning its ill-fated passengers;
- The refugee crisis continues to exacerbate in refugee camps and detentions in Sudan, Ethiopia, Israel, Yemen, Libya, and Egypt. This is a humanitarian emergency of huge proportion and the refugees are in desperate need of assistance;
- Power black outs worsened in Asmara and many other cities, and towns;
- Poverty and hunger continue to plague the Eritrean population inside the country. The Eritrean people are denied the right to receive international emergency assistance by the regime;
- Forced labour in the mining industry exploited by the mining companies;
- The collapse of the health care system affecting those in need resulting in the increase of the death rates;
- Social collapse accelerated, villages and towns are being emptied by continuous military recruitment and migration, leaving the infirm elderly left without care and support. It is reported many old people are living under unspeakable conditions in their twilight, denied of the honour they deserve;
- Mistreatment and malnutrition of the army worsens. Due to the size of the army the army is suffering from lack of food and no salaries paid. The regime keeps making promises it doesn’t keep. As a result the youth in the army are abandoning it for exile which is forcing the regime to recruit elderly people;
- Sexual abuses, rape and harassment continued to be perpetrated by army officers in Sawa and army units;
- Internal resistance is growing. For instance, opposition to the regime’s Sawa policy was openly defied by high school students and their parents who refused to go to Sawa, the dumping site of the youth’ childhood, knowledge, prime age, and their future;
- The countryside population is resisting the recruitment of the elderly and calls for them to go to military training;
- Institutions are near the verge of total collapse and as a result the regime has tried to desperately “restructure” by reshuffling the same idea and the same psychopathic henchmen;
- Isaias declared on 24 May 2014 that he would begin “drafting a constitution” but nothing ever was said about it since then and if it did come out it would have one line article which says- [“Do what we tell you to do”];
- Four catholic church bishops made a brave call for transformation titled “Where is your brother” which inspired many Eritreans inside the country and in the diaspora. As a result the regime is underhandedly trying retaliate by arresting catholic priests and other hostile acts towards the church;
- The national economy has been reduced to a subsistence one, with lack of supplies in basic food and other essential commodities increasing. Lack of hard currency is also hitting the country due to the diversion of remittances to the smugglers run ‘industry’ outside the country and mismanagement of the economy by the irrational regime. This is expected to further deteriorate as a result of dwindling number of supporters (drying up the flow of hard currency) among Diaspora Eritreans which could shake the existence of the regime itself;
- In 2014 the United Nations Human Rights Council established a Commission of Inquiry to investigate the human rights abuses and crimes against humanity committed by the regime against defenceless citizens. The Council also appointed three commissioners to lead those investigations. The Council had already extended the mandate of the human rights Special Rapporteur, Ms. Sheila Keetharuth by another year and is also part of the Commission;
- A law suit was filed in 2014 in Canada against Nevsun Resources (a mining company operating the Bisha Mine) by three brave Eritreans supported by human rights activists;
- Eritrea remains under the UN Security Council Resolution which has made it difficult for the regime to collect the illegal 2% extortion;
- Despite crippling fragmentation among the the camp of “justice seekers” in the Diaspora, brave Eritreans have not stopped challenging the tyrannical regime which is put on the defensive and retreating. In 2014 there were lots of positive activities and events to embolden the Movement. The young generation has almost completely abandoned and rejected the regime and only one step remains- Decisive Action!
- All told, 2014 was grimmer and the Eritrean people and the country were worse off- unfortunately;
- Will 2015 be different? We will see…..but we hope to report the exact reverse at the end of 2015…..’fists clinched’!
We salute those who are trying what they can to change this grim picture of our Eritrea!
We wish the Eritrean Nation a Better and Happy New Year!!
EMDHR
22 December 2014
South Africa
መንእሰይ ሃገርካ ተድልያ ኢኻMonday, 17 November 2014 19:14 Written by ድራር መንታይ
መንእሰይ ክበሃል ብደርጃ ዕድመ ክጥመት እንከሎ፡ ነቲ ልዕሊ ህጻንነትን ኣብ ቅድመ ዓቕሚ ኣዳምን ዘሎ ግዜ ዘጠቓልል ህይወት ወዲሰብ እዩ።ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ፡ ድማ ናብ ምሉእ ስብእነት ንምብጻሕ ዝዳለወሉ፡ ወሳኒ ግዜ ናይ ወዲ ሰብ እዩ። ኣብ ውሽጢ እዚ ዕድመ እዚ እኹል ተመኩሮ ከይወነነ ከሎ ብንጹህ ሓንጎል ስለዝጎዓዝ፡ ኩሉ እቲ ዝረኣዮን እቲ ዝሓስቦን ብሓንቲ ለይቲ ዝፍጸም ኮይኑ እዩ ዝስመዖ። ኣብ ከምዚ ዕድመ እዚ ከኣ ክፉእ ይኹን ጽቡቕ ንኽቕበል ድልው እዩ። ስለዚ መንእሰይ ትኩስ ወይ ውዑይ ሓይሊ እዩ። ኣብ ዓቕሚ ኣዳም ኣብ ዝበጽሓሉወይ ምላት ስብእነት ኣብ ዘረጋገጸሉ እዋን ድማ ነፍሱ ፈሊጡ ዘዋጽኦን ዘየዋጽኦን ዝመምየሉ ግዜ ማለት እዩ። ካብ ከባቢኡ ብዙሕ ክፈልጥ፡ ክመሃር፡ ክምኰርን ከስተውዕል ስለዝኽእል፣ ከምቲ ብንእስነቱ ከሎ ዝህንደዶ ዝነበረ ኣይከውንን።
መንእሰይ ብባህሪኡ ንብሉይ ብሓዲሽ ዝትክእ ከም ምዃኑ መጠን፣ ነቲ ናቱ መጻኢ ግዜ ዝቕይስ እውን ማለት እዩ። ንኣብነት ቀዳሞት ወለድና ንሓዳር እትኾነካ ባዕሎም እዮም ዝማጽኡልካ ዝነበሩ። ሎሚ ግና እቲ ሓዲሽ ወለዶ ባዕሉ ወይ ባዕላ ብዝሓረያ ወይ ብዝሓረየቶ እዩ ሓዳር ዝፍጸም ዘሎ። ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ክንርእዮ ከሎና ድማ ነታ ዝተወልደላ ሃገር ወይ መዳሕንቱ ዝተደፍነትላ ከምዝበሃል ንሃገረይ እንታይ ክገብረላ ኣሎኒ እሉ ዘይሓስብ መንእሰይ ውሑድ እዩ። ይኹን እምበር ተመኩሮ ዘለዎን ዘይብሉን መንእሰይ ሓደ ከምዘይኮነ ኩልና እንሰማማዓሉ ነጥቢ እዩ። ናይ ኣርባዕታት መንእሰይ ነቲ ናይ ሓምሳታት፡ እቲ ናይ ሓምሳታት ነቲ ናይ ሱሳታት፡ እቲ ናይ ሱሳታት ድማ ንናይ ሰብዓታት … ወዘተ እናኣውረሰ እዩ ክሳብ እዚ ዝሎናዮ በጺሕና ዝሎና። መንእሰይ ካብ ቅድሚኡ ዝነበሩ ክመሃርን ክፈልጥን ድልው እንተዘይኮይኑ ግን፡ ነቲ እታ ሃገር እትጽበዮ ከማልእ ኣይክእልን እዩ። ኣብ ሃገረይ እንታይ ግደ ክጻወት፡ ንህዝበይከ እንታይ ክበርክተሉ ይኽእል? ዝብል ክምልስ ድሉው ዝኾነ መንእሰይ እዩ ድማ ንሃገሩን ህዝቡን ክሓሊ ዝኽእል። ሓደ ካብዚ ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝግበኦ፣ መንእሰይ ንሃገሩ ክከላኸለላን ተማሂሩ ድማ ከገልግላን ዝብል እዩ።
መንእሰይ ብሓፈሻኡ መን ምዃኑ ንነፍሱ ኣጸቢቑ ኣብ ዘይፈልጠላ ህሞት እዩ ዝርከብ ዘሎ። ነቲ ኣሎ ዝበሃል ሽግራት ብግቡእ ፈልዩ ዘለልዮን ዝፈልጦን እውን ኣይኮነን። ነዘን ክልተ ነጥብታት ክመልከን እንተዘይክኢሉ፡ ንሃገሩን ህዝቡን እንታይ ክገብር ከምዘለዎ እውን ክጻገምን ክሽገርን እዩ። መንእሰይ ብፍላይ ኣብ ነጻነትን ማዕርነትን ፍትሕን ዘለዎ እምነት ድሩትን፣ ብፍላይ ድማ ፖለቲካዊ ኣፍልጦኡ ኣዝዩ ትሑት ምስ ዝኸውን፡ ነታ ሃገር መንሽሮ እዩ ዝኾና። ናይ ነጻነትን ማዕርነትን ፍትሕን እምነት ዘይውንን እንተኾይኑ ምስቲ ካልእ ማዕረ ምዃኑን ንኹሉ እትምልከት ፍትሒ ዘይኣምንን ምዃኑ ይስሕቶ እሞ ኣብ ጸብለልትነት፡ ነፍሰ ምትሓት ወይ እውን ኣብ ምቁንጻብን ምንእኣስን፡ ኣብ ጸቢብነት የተኩር። ነቲ ቅድሚኡ ዝተሰርሐ እውን ከም ቁምነገር ኣይቆጽሮን። ካብዚ ዝነቐለ እውን ይኸውን ነቶም ካብኡ ብትውልዲ ይኹን ብተመኩሮ ዝበልጽዎ ኣኽብሮት ዘይብሉ። ንኹሉ ብኣሉታ እምበር ብእወንታ ጀሚሩ ነቲ ሃጓፋት ወይ እውን ግድላት ፍታሕ ንምምጻእ ኣይጽዕርን።
መንእሰይ ክበሃል ከሎ ኣፍቃር ሃገሩን ህዝቡን ክሳብ ህይወቱ ብጃ ዝህብን ምዃኑ ኣብ መዛግብቲ ታሪኽ ስኑድ እዩ። ስለዚ፡ ዝኾነ ይኹን መንእሰይ እምበኣር ንመጻኢ ዕድል ሃገሩ ብሩህ ንምግባር ሓላፍነት ከምዘለዎ ርዱእ እዩ። ነዚ ሓላፍነት እዚ ብዕምቈት ተረዲኡ ነታ ሃገሩ ካብ ዝኾነ ይኹን ጸገማት ከላቕቓ ይኽእልዶ? ሓላፍነት ንኽስከምከ እንታይ የድልዮ? ዝብል ሕቶ ምምላስ ኣገዳሲ እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ዓለም ዝርከብ መንእሰይ ብዘይካ እታ መዳሕንቱ ዝተደፍነትላ ሃገር ካልእ ሃገር የብሉን። ኣብ ዝኸደ ይኺድ ተመሊሱ ኣብ ሃገሩን ህዝቡን እዩ ዝምለስ። ተሰዲዱ ሽሕ ግዜ ይጥዓሞ ንሃገሩን ህዝቡን ግን ፈጺሙ ካብ ኣእምሮኡ ኣይሓክኽን እዩ። ኩሉ ግዜ ድማ ናብታ ሃገሩን ህዝቡን ቁልሕ ምስ በለን ምስ ሓሰበን ኣስተንተነን እዩ። ወሓይዝን፡ ጎቦታትን እምባታትን፡ ሩባታትን ፈለጋትን ሃገሩ፡ ባህልን ልምድን እንዳቦታቱ ወትሩ ክርኢ ዝደፋነቕ እዩ። ነዚ መዝነት እዚ ክስከም እምበኣር ግቡእ ትምህርቲ ክሰንቕ የድልዮ።
ናብ መንእሰያት ደቂ ሃገረይ ኢርትራ ንመለስ እሞ ከመይ ዝበለ መንአሰይ እዩ ዘሎና ዝብል ሓሳብ ኩልና ብንቕሓትን ብኣፍልጦን ተመራሚርና ክንበጽሖ ኣሎና። ቀዳማይ ናይ ዕድመ ምትሕውዋስ ኣሎ። ኣቦታት ክምስሉ "ወዲ ኣርብዓ ዘርባዕባዓ፡ ይብሉ። ኣብ ዝመንና ግና ዝወለዱን ዝዘመዱን ደቂ ኣርባዓን ልዕሊኡን፡ መንእስያት ካብ ዝብል ስም ክላቐቑ ዘይመርጹን፡ ነቲ ሓቀኛ ዕቤት መንእሰያት ዝዓናቕፉን ይርከቡ እዮም። እወ ንሳቶምእውን መብዛሕታኦም ግዜ ንእስነቶም ከም መንእሰያት ዘይጸገቡ፡ ዝተበደሉ ዕድመ ንእስነቶም ብምልኪ ዝተሰርቀ ስለ ዝዀነ፡ ነት ዕድመ'ቲ ክብህግዎን ኣባኡ ክነብሩን ኣገራሚ ኣይኰነን። በቲ ካልእ ሸነኹ ድማ ማሕበራዊ ሽግራት የስዕብ ምኽንያቱ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና እዋን ኣብ ሕብረተሰብና ዝነበረ ጠቓምን ጎዳእን ባህልን ልምድን ሓዋዊስካ ናይ ምድምሳሱ ዝርኣየሉ ህሞት እና በጺሕና ዘሎና። እዚ ጥራሕ ከይኣክል ማሕበራዊ ሽግራትን፡ መዓት ግድላትን እውን ኣሎና። ንኣብነት ድኽነት፡ ድንቁርና፡ ሕማም፡ ከምኡ እውን ሕድሕድ ዘይምትእምማን ስለዘሎ፣ እቲ መንእሰይ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ምኽንያት ኣብ ነንሓድሕዱ ክገራጮን ከፈላለን ኣብ ቅርሕንትታት ተዋሒጡ ኣብ ዘየድሊ ኣቕጣጫ ክምርሽ ይርከብ። ኣብ ከምዚ ህሞት እዚ፡ ነታ ሃገር ብኹሉ መዳያታ፣ ሓድነታ ኣዕቁባ ክትብልጽግ ዝብል ክሓስበላ ይኽእልዶ? ኣነ ንበይነይ ብዘካይ ነዛ ሃገር ከድሕና ዝኽእል የሎን እናተባህለ እሞ ከኣ ብኣውራጃ ወይ ብብሄር እንተዘይተጠርነፍኩም ዝፍታሕ ሽግር የለን ብምባል ነዛ ሃገር የድሕንዶ?
ስለዚ፡ መንእሰይ ሃገርና ነቲ ‘ኩልና እምበር ንበይነይ ዝገብሮ የብለይን’’ ዝብል ጭርሖ ክዕጠቕ ይግባእ። ንበይነይ ዝገበሮ የብለይን ማለት ድማ ንኹሉ ኤርትራዊ ብኹሉ ፍልልያቱን ሕብሩን ሃይማኖቱን ብሄራቱን ኣውርጃታቱን ተጠርኒፉ ሓንቲ ዝኾርዓላ ሃገር ምፍጣር ማለት እዩ። ከምዚ ምስ ዝገበር ድማ እዩ እቲ መንእሰይ ነቲ ህዝብና ዝብህጎን ዝጽውዖን መልሲ ክህበሉ ዝኽእል። ካብዚ ብዝተረፈ ንጽባሕ እዛ ሃገር እዚኣ ሰላምን ውህደትን ሕውነትን ስኒትን ዝሰፈና ክትከውን እንተኾይኑ ብመገዲ ምፍልላይ ዘይኮነስ እንታይ ደኣ እቲ መንእሰይ ንገዛእ ርእሱ ንለወጢ ቅሩብ ክኸውንን ነቲ ለውጢ ድማ ብመንጽር ሓባራውን ኣሳታፍነትን ክርእዮ ይግባእ። እዚ ከኣ ኩሉ መንእሰይ ካብ ናይ ከፋፋሊ ወይ ፈላላዪ ፖለቲካ ጸጊዕነት ነጻ ኮይኑ ነቲ ማሕበራዊ ምፍንጫላት ዘዕሙቝን ዘባልሕን ኩነታት ወጊድ ክብልን ቅኑዕ ዲሞክራሲያዊ ባህሊ ክኽተል የድሊ። ናብዚ ንምብጻሕ ድማ መንእሰይ ንኹሉ ክጥርንፍን ብዘይኣፈላላይ ዝሓቁፍ ፖለቲካዊ ዕላማ ክውንን ይግባእ። እንተዘይኮይኑ እዚ በበይንኻ ኰንካ ሑሕ ምባል ናይ ጽልኢ ለበዳ ሕማም ምስፍሕፋሕ ንሃገርን ህዝብን ዘርብሕ ከምዘይኮነ ምርዳእ የድሊ።
ስለዚ፡ መንእሰይ ብፖለቲካዊ ውደባ ይኹን ብበርጌሳዊ ማህበር ይወደብ ብዘየገድስ፡ ኩሉ ዝገብሮ ምንቅስቓስ ንዲሞክራሲያዊ መስመር ዝዕኵዅ ወይ ዘህስስ ወይ እውን ዝዕወት ወይ ዝፈሽል፣ ዲዩ ኣመዛዚኑ ክርዳእ ኣለዎ። ከምኡ እውን እቲ ንሱ ሒዝዎ ዘሎ ኣተሓስስባ ዝተጠርነፈን ዝተሓቛቘፈን ሕብረተሰብ ክፈጥር ይኽእልዶ ኣይክእልን ዝመዝንን ዝግምግምን ከኸውን ኣገዳሲ እዩ። እዚ ማለት ዲሞክራሲያዊ ባህልን ኣተሓሳስባን ዝጠናኸረሉ እንኮ መገዲ ኣብቲ ባህሪ ናይ ንሱ ዝተወደበሉ ፖለቲካዊ ሰልፊ ይኹን በርጌሳዊ ማሕበር ዝመርኮስ እዩ። ይኹን እምበር፡ ንሕብረተሰብ መቓቒልካ ናብ ትደልዮ ዓወት ከምዘየብጽሕ እውን ብኣግኡ ከስተብህለሉ ኣለዎ። እቲ ዓወት ዝበሃል ዘሎ ድማ ንፍልልያት ካብ ምግፍሑ ንምጽባቡ ብምውሳእ ፍትሓዊ ዝኾነ ሕብረተሰብ ምፍጣር ማለት ኣዩ። ዎ! ኤርትራዊ መንእሰይ፡ እዛ ሃገርካ ኤርትራ ትደልየካ ኣላ ክበሃል ከሎ ካባኻ እንታይ ትጽበ ኣላ ዝብል ሕቶ ንምምላስ ክትበቅዕ ኣሎካ። ንሱ ድማ ነቲ እታ ሃገርካ ትደልዮ ብመገዲ ምፍልላይን፡ ምግርጫውን ድዩ ወይስ ብቕኑዕን ንኹሉ ዝጥርንፍ ኣገባብ ፈሊኻ ምግንዛብ እዩ።
ድራር መንታይ
ዝተበደለ መንእስይTuesday, 26 August 2014 17:37 Written by ተኽለ መለኪን
1ይ ክፋል (ካብ 2 ክፋላት)
ናህርን ሓቀኛ ስምዒትን ዘይምንሓፍን ወዘተ ገለ ካብ ናይ መንእሰይ ባህርያት ኢዩ ይበሃል። ከምኡውን፡ ኣብ ህዝባዊ ሓልዮት ዘተኮረ፡ ኣብ ጎድኒ ውጹዕ ዘሰልፎ ጭርሖን ቃልስን ምክያድ፡ እንተወሓደ ድማ ድጋፈ-ሕልና ምውካፍን፡ ብሓጺሩ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ጥቕሚ ከየተኮረ ኣብ ፍትሕን ናይ ህዝቢ ሓልዮትን ምግዳስ፤ ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ መለልዪ ናይ መንእሰይ ኢዩ ክበህል ይከኣል። እዚ ጠባይዚ ድማ ንመንእሰይ ናብቲ ናይ ኣመሓያሽን ደላይ ለውጥን ኣተሓሳስባን ፍልስፍናን ይጽንብሮ። ነዚ ከየማልአ ወይ በዚ ዘይሓለፈ መንእሰይ፤ ኣብ ናይ ንእስነት ዕድመኡን ታሪኹን ሓደ ዝዝንቶ መድረኽ ከምዝሓለፎ ከይተሰምዖ ኣይክተርፍን ኢዩ እንተበልኩ ጌጋ ኣይመስለንን። ንሱ ጥራይ ዘይኮነ’ውን፡ ኣብ ምምዕባል መንነትን ሰብነትን (personality) ናይ ሓደ መንእሰይ ግደ ዘለዎ ብምዃኑ ከእ፤ ኣብ ዕድመ መንእሰይ ክሕለፍ ዘለዎ ብምዃኑ፡ ኣሰራቱ ክገድፍ ይኽእል ይኸውን። ግንከ ኩሉ መንእሰይ ነዚ የማልእዶ? ኣብ ኩሉ ሃገራት ዝርከብ መንእሰይከ ነዚ ባህርያትዚ ከንጸባርቕ ማዕረ ዕድል ይረክብዶ? ኩሉ መንእሰይከ እወንታዊ ጎደና ጥራሕ ድዩ ዝኽተል? ንዝብሉ ሕቶታትን ካልኦት ምስ መንእሰይነት ዝተእሳሰሩን ብሓጺሩ ንክምልስ ኣብ ታሕቲ ተንኪፈዮ ኣለኹ።
رسالة تضامنية من شباب حزب الشعب الديمقراطي الارتري الى مؤتمر الشباب الارتري بواشنطون دي سيTuesday, 26 August 2014 17:27 Written by أمانويل براخي
المحترمون أعضاء مؤتمر الشباب الارتري
المشاركون الاعزاء
نود ، نحن الشباب أعضاء حزب الشعب الديمقراطي الارتري، عبر مكتب شؤون الشباب بالحزب ، وبمناسبة انعقاد مؤتمر الشباب الارتري الذي تعقدونه بمدينة واشنطن الامريكية ، ان نعبر لكم عن تمنياتنا لمؤتمركم هذا النجاح ، وأن نبعث لجميع المشاركين فيه بتحياتنا وتضامننا.


text:
ናይ 2012 ኣ/ፈ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ከይዲ ፕሬዝዳንታዊ ውድድር ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብ ክፍለግዝኣት ኣየዋ ብወግዒ ተጀሚሩ’ሎ።ኣብታ ክፈለ ግዝኣት ዝርከቡ ኣባላት ሪፓብሊካዊ ፓርቲ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ሕዳር ንፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ዝገጥሙ ካብቶም ሸዱሽተ ሕፁያት ንሓዲኦም ንምምራፅ ኣብ ምሉእ እታ ክፈለ ግዝኣት ሎማዕንቲ ሰሉስ ድምፆም ክህቡ እዮም።
ኣብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፖለቲካ ኮከስ ኢሎም ዝፅውዕዎ ኣባላት ፓለቲካዊ ፓርትታ ሕፁዮም ኣብ ዝመርፅሉ ኣገባብ ፈላማይ ብርኪ ኣባላት ሪፓብሊካዊ ፓርቲ ሎማዕንቲ ድምፆም ክህቡ እዮም።ንመን ከምዝመርፁ ንዘይወሰኑ መረፅቲ ንምስሓብ ፕሬዝዳንታዊ ሕፁያት ሪፓብሊካዊ ፓርቲ ናይ መወዳእታ ፃዕሪ እናገበሩ ይርከቡ።ናይቲ ምርጫ ኣሰናዳእቲ’ውን ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብ ክፍለግዝኣት ኣየዋ ኣባላትን ሪፓብሊካዊ ፓርቲ ኣብዝካየድ ምርጫ ምስ ፕሬዝዳንት ኦባማ ዝወዳደር ሕፁይ ዝመርፅሉ ኣገባብ ናይ መወዳእታ ምስንዳእ እናገበሩ እዮም።ሪፓብሊካዊያን ብዙሕ ህዝቢ ንምምራፅ ከምዝወፅእ ትፅቢት ይገብሩ።ምኽንያቱ ኣየዋ ፕሪዝዳታዊ ሕፁይ እትመርፅ ፈላመይቲ ክፍለግዝኣት ስለዝኾነት።ንዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ኣብ ክልል ትግራይ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ለበዳ ሕማም ንፍዮ ከምዝተርኣየ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና እቲ ክልል ኣፍሊጡ::
ቁፅሪ በቲ ሕማም ዝተጠቕዑ ሰባት ክሳብ ሎሚ ረቡዕ 81 ከምዝበፅሐ ዘፍለጠ እቲ ቢሮ ወፍሪ ክታበት ንፍዮ ድማ ይወሃብ ከምዘሎ ገሊፁ:: ኣብ ክልል ትግራይ ወረዳ ኣስገደ-ፅምብላ ለበዳ ሕማም ንፍዮ ድሕሪ ክልተ ዓመት ከምዝተርኣየ ኣተሓባባሪ ምእላይ ሓደጋታት ጥዕና ሕብረተሰብ ቢሮ ሓላዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ኣይተ ሳሙኤል ኣረጋይ ንድምፂ ኣሜሪካ ተዛሪቦም::
ዛጊድ ሸውዓተ ትሕቲ ሓሙሽተ ዕድመ ሓዊሱ 81 ሰባት ከምዝሓመሙ ኣይተ ሳሙኤል ገሊፆም:: ነቲ ሕማም ንምክልኻል ክታበት ፀረ ንፍዮ ብቕድሚ ትማሊ ሶኑይ ከምዝተጀመረን ክሳብ ዓርቢ ኣብቲ ወረዳ ክቕፅል እዩ ኢሎም:: ኣብ ወርሒ ጥሪ እውን ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣክሱም ኣብ ልዕሊ 100 ሰባት: ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ድማ ኣብ ልዕሊ 40 ሰባት እቲ ሕማም ተራእዩ ምንባሩ ዝገለፁ ኣይተ ሳሙኤል ነቶም ዝሓመሙ ሕክምና ከምዝተውሃቦምን ንተምሃሮን ማሕበረሰብን እተን ዩኒቨርሲቲታት ድማ ክታበት ፀረ ንፍዮ ከምዝተኸተቡ ገሊፆም::
ንሶም ወሲኾም ሕማም ንፍዮ ቅልጡፍ ሕክምና ተዘይርኺቡ ጉድኣት ኣካል ከምዘብፅሕ ብተወሳኺ ድማ ኣብ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህፃናት ዝቐትል ሕማም ብምኻኑ እቲ ሕማም ዝተርኣዮም ብቕልጡፍ ናብ ትካል ጥዕና ከምርሑ ይግባእ ኢሎም:: እቲ ሕማም ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣብ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ኣብ ዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ኤርትራውያን እውን ብለበዳነት ተራእዩ ምንባሩ ኣይተ ሳሙኤል ኣዘኻኺሮም::


text:
Radio Erena: 07 October 2021
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ህዝቢ ቤጃ- ናዚሪስ፣ ዘቕረቦ ጠለባት ክሳብ ዝማላእ፣ ዝካየድ ዘሎ ኣድማ ደው ከምዘይብል ኣፍሊጡ።
‘እቲ ቤት ምኽሪ፣ ብሰሉስ 5 ጥቅምቲ ናብ ኣቦ መንበር ሉኣላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃን ኣብ ዝልኣኾ ደብዳቤ፣ ጠለብ ህዝቢ ምብራቕ ሱዳን እንተዘይተማሊኡ፣ ምዕጻው ወደብ ፖርት ሱዳንን ምዕጋት ኣውራ መንገድታትን ክቕጽል ምዃኑ ኣረጋጊጹ።’ ክትብል ራድዮ ዳባንጋ ሓቢራ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ እቲ ህዝባዊ ኣድማ ናብ ሰውራ ክዓርግ ከምዝኽእል’ውን ኣጠንቒቑ።
ናዚሪስ፣ ነዚ መጠንቐቕታ ዝሓዘ ደብዳቤ ናብ ጀነራል ኣልቡርሃን ዝልኣኸ፣ መንግስቲ ንዘቕረብዎ ጠለባት ክምልስ ክሳብ ሰኑይ 4 ጥቅምቲ ዝሃብዎ ናይ ግዜ ገደብ ድሕሪ ምሕላፉ’ዩ።
ኣብ 2020 ኣብ ጁባ ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም እታ ሃገር ከምዘይተወከለ ዝገልጽ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ቤጃ ኣቕሪብዎ ካብ ዘሎ ጠለባት፣ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ካብ ዝርከብ ዘሎ ጸጋታት እቲ 50% ኣብቲ ዞባ ብፍላይ ድማ ዞባታት ቀይሕ ባሕሪ፣ ገዳርፍን ከሰላን ክውዕል ኣለዎ ዝብል ይርከቦ።
በዚ ቤት ምኽሪ ዝተጸውዐ ሓፈሻዊ ኣድማ፣ ንወደብ ፖርት ሱዳን ብምዕጻውን ካብን ናብን ዘራኽብ ኣውራ መንገድታት ብምዕጻው ንሳልሳይ ሰሙኑ ቀጺሉ ኣሎ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ብሚኒስተራት ዝቖመ ኮሚተ ናብ ፖርት ሱዳን ብምልኣኽ ምስ ኣባላት ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ቤጃ ዘካየዶ ዘተ’ውን ነቲ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ዘሎ ውጡር ኩነታት ክፈትሕ ኣይከኣለን።
ካቢኒ ሚኒስተራት ሱዳን፣ ቅድሚ ሳልስቲ፣ ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ቤጃ ዘካይዶ ዘሎ ተቓውሞ ፍትሓውን መሰል ዜጋታትን ምዃኑ እኳ እንተኣመነ፣ እቲ ኣድማ ንረብሓ መላእ ህዝቢ ሱዳን ኣብ ሓደጋ ኣእትዩ ከምዘሎ ግና ኣጠንቂቑ።
ምብራቕ ሱዳን፣ ካብ ብሄረ ቤጃ ብዝኾኑ፣ ቀቢላታት ቢን ዓሚርን ሃደንደዋን ከምኡ ድማ ቤረ ራሻይዳ ዝነብርሉን ምስ ኤርትራ ድማ ብምድርን ባሕርን ዝዳወብ ሓደ ካብቲ ፖለቲካዊ ርግኣት ዘይብሉን ዞባታት ሱዳን’ዩ።
==========================


text:
Radio Erena: 07 July, 2014
ናብ ኣስመራ እናምርሐ ኣንከሎ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ሰንዓ ዝተቐየደ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ፣ መንግስቲ የመን ናብ ኢትዮጵያ ከምዘረከቦ ተገሊጹ።
እቲ ናይ ብሪጣንያ ዜግነት ዘለዎ ዋና ጸሓፊ ናይቲ ግንቦት 7 ተባሂሉ ዝፍለጥ ናይ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ውድብ፣ ካብ 23 ሰነ ኣትሒዙ ኣብ የመን ኣብ ቀይዲ’ዩ ጸኒሑ።
ቤት ጽሕፈት ዱዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ፣ ብዛዕባ’ዚ ብሪጣንያ ዜግነት ዘለዎ ኢትዮጵያ ፖለቲከኛ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ነቲ ኩነታት ብመንገዲ ኣብ የመን ዝርከብ ኣምባሳደሩ ክከታተሎ ከምዝጸንሐ ብምርግጋጽ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ኢትዮጵያ ተሰጋጊሩ ክከውን ከምዝኽእል’ዩ ኣንፊቱ።
ኢትዮጵያ ነቲ ኣቐዲማ ንሕለፍት ዝፈረደቶ ኢትዮጵያ ብሞት ክትቐጽዖ ከምእትኽል ኣብ ዝዝረበሉ ዘሎ ግዜ ድማ፣ ብሪጣንያ ንናይ ሞት መቕጻዕቲ ዘለዋ ተቓውሞ ካብ ምግላጽ ሓሊፋ ካልእ ዝሃበቶ መጠንቐቕታ የለን።
ሓደ ካብ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ውሽጣዊ ጉዳይት የመን፣ ንጋዜጣ የመኒ ታይምስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ድማ ኣብ የመን ዝተታሕዘ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ የለን ምባሉ፣ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ ናብ ኢትዮጵያ ተረኪቡ ክኸውን ከምዝኻል ዘረጋግጽ’ዩ ክብሉ ኢትዮጵያ ተቓወምቲ ትንታነታቶም ይህብሉ ኣለዉ።
ኣማኻሪ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ርክባት ኣቶ ጌታቸው ረዳ፣ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ብሕጊ ዝድለ ስለዝኾነ የመን ናብ ኢትዮጵያ ከተረክቦም ከምዘለዋ እኳ እንተገለጸ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ኢትዮጵያ ምርካቡ ይኩን ካልእ ምስኡ ዝተተሓሓዘ ጉዳይ ብዝምልከት ግና ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ መግለጺ ካብ ምሃብ ተቖጢቦም ኣለው።
ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተሪር ነቐፌታ ዘለዋ ኣባል ፓርላማ ሕብረት ኤውሮጳ ኣና ጎመዝ ድማ፣ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ናይ ብሪጣንያ ዜግነት ስለዘለዎ ናብ ብሪጣንያ ክምለስ ኣሎ ብምባል መንግስቲ ብሪጣንያ ንምልቓቑ ክጽዕር ጸዊዓ።
መንግስቲ ኤርትራ’ውን ነቲ ከም ክቡር ጋሽኡ ብተደጋጋሚ እዋን ከእንግዶ ዝጸንሐ ኣቶ እንዳርጋቸው ጽገ፣ ናብ ኣስመራ እናምርሐ እንከሎ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ የመን ኣብ ትራንዚት ምቕያዱ፣ ዘለዎ ተቓውሞታት ብዝተፈላለየ መልክዕ ክገልጽ ምጽንሑ ማዕከናት ዜና የመን ኣመልኪተን’የን።
================


text:
ኣብ ሰሜን ኣሜሪካን ኣውሮፓን ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያን ዝሓልፈ ቀዳም ኣብዚ ኣብ ኣርሊንግተን ቨርጂኒያ ኣብ ኢትዮጵያ ዘላቒ ምትሕብባር ንምፍጣር ኣብ ዘኽእሉ ሓደሽቲ ሓሳባት ምዝርራቦም ተፈሊጡ።
ናይ ሓባር ምንቅስቓስ ንሓድሽ ኢትዮጵያ ብዝብል ሽም ዝፍለጥን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ዝሰርሕን ናይ ሲቪክ ትካል ዘዳለዎ ጉባኤ ዝተፈላለዩ ብሄራት ሃይማኖታትን ከምኡ እውን ንዓርሶም ዝወከሉ ወልቀሰባት ዝተሳተፍሉ ነይሩ።
እዞም ዝተኣኻኸቡ ኢትዮጵያዊያን ትካላዊ ምምሕዳር ኣብዘይተጠናኸረላ ሃገሮም ማሕበረሰባት ክፃወትዎ ዝግባእ ጊደ ከምኡ እውን ኣብ ናይ ሕድ ሕድ ምትሕብባር ሓሳባት ዘተኮረ ነይሩ።
ናይዚ ኣኼባ እዚ ዕላማ ነቲ ህዝቢ መድረኽ ምሃብ እዩ ይብሉ መራሒ ናይ ሓባር ምንቅስቓስ ንሓዳሽ ኢትዮጵያ ዝተብሃለት ትካል ኣቶ ኦባንግ ሜቶ።
ኣብ ኤርትራ ዝተወለደት ፊዮሬላ ሮማኖ ናይ ክልተ ዓለም ሰብ ምዃና ትዛረብ።ኣብ ቁልዕነታ ናይ ሓንቲ ኢትዮጵያ ታሪኽ ካብ ወለዳ ክትሰምዕ ከምዝዓበየት ብምግላፅ ድሕሪ ነፃነት ኤርትራ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኲናት ብምልዓሉ ዝተፈጠረ ምፍልላይ ንኽልቲኡ ህዝቢ ከምዝጎድኦ ምስ ናይ ባዕላ ተመኩሮ ገሊፃ።ኣስዒባ ‘’ኤርትራን ኢትዮጵያን ማለት ተዋሊድና ኢና።ብደም ንራኸብ ኢና።ኣበላልዓና ኣከዳድናና ኩሉ ነገርና ሓደ ዓይነት እዩ።ዘይምዕዳል ኮይኑ ኣብ ናትና ግዜ ናብትን ናብዝን ኮይንና’’ኢላ።
ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ መስጊድ ፈረስት ሂጅራ ኢማም ሸኽ ኻሊድ ዖማር ኣብ ጉዳያት ሃገርን ማሕብረሰብን ለውጢ ንምምፃእ ደለይቲ ለውጢ ባዕሎም ክልወጡ ኣለዎ ኢሎም።
‘’በደል ኣሎ፣ዝተበደሉ ሰባት ኣለው፤ዝበደሉ ሰባት እውን ኣለው።ነዚ ናይ ምቕባል ግቡእ ኣለና’’ዝበሉ ድማ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ስርዓተ ፍትሒ ዝሰርሑ ኣብዚ እዋን እዚ ድማ ኣብ ኣፈታትሓ ግጭትን ህንፀት ሰላምን ዝሰርሑ እስራኤል ኢታንሳ ፈይሳ እዮም።ቅድሚ ኩሉ ናይ ማሕበረሰብ ዕርቅን ሓድነትን ምፍጣር ኣገዳኢ እዩ ኢሎም።
እቲ ኣኼባ ሓድሽ ትውልዲ፣ሓድሽ መንገዲ፣ሓድሽ ናይ ምትሕብባር ስልቲ ኣድልዪ ምዃኑ ተሳተፍቲ ዝከምዝተዘራረብሉ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ህዝቢ ኢትዮጵያ ንዘካይዶ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሃቦ ጎነጻዊ ምላሽ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ምዃኑ ፈረንሳን ኣመሪካን ዝርከብአን ሓያሎ ሃገራት ዘለወን ሻቕሎት ገሊጸን።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብዚ ህይወት ሰላማውያን ሰባት ዝወስድ ዘሎ ጨካን ኣተሓሕዛ ክቑጠብ ጸዊዑ።
ኣቐድም ኣቢሉ ዝሓለፈ ሰኑይ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ ንኩነታት ኢትዮጵያ ብቐረባ ትከታተሎ ከምዘላ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከኣ ነዚ ዝኸዶ ዘሎ ሕሱም ኣታሕዛ ደው ከብሎ ጸዊዑ። እቲ ካብ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝወጸ መግለጺ ብተወሳኺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ መሰል ሰላማዊ ሰልፊ ህዝቢ ከኽብር ይግባእ ኢሉ።
እቲ ብዋንነት መሬት ዝጀመረ ህዝባዊ ናዕቢ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕጂ እዋን፣ ምኽባር መሰል ወድሰብ፣ ምሉእ ሓርነት ዜጋታት፣ ከምኡ’ውን ምልቃቕ ናይ ፖለቲካ እሱራት ዝብሉ ዓበይቲ ፖለቲካዊ ጉዳያት ኣልዒሉ ናብ ሓያሎ ከተማታት’ታ ሃገር ልሒሙ ይርከብ።
እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጠለብ ሰልፈኛታት ካብ ምስማዕ ዝያዳ ሰራዊትን ሓይልታት ጸጥታን ብምውፋር ብዝሃቦ ምላሽ ህይወት ዓሰርተታት ሰላማውያን ሰባት ቀዚፉ፣ ሓያሎ’ውን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትዩ ይርከብ። ቁጽሪ ምዉታት ካብቲ ብማዕከናት ዜና ዝግለጽ ዘሎ ብዝተዓጻጸፈ ዝዛይድ ምዃኑ ተጣበቕቲ መሰላትን ተቓወምቲ ውድባትን ኢትዮጵያ ይገልጹ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ብሰላማዊ መንገዲ ከዐግሶ ዘይከኣለ ምልዕዓል ህዝቢ ብጎነጽ ክዶቕሶ ምፍታኑ፣ ኣብ ህይወት ሰብ ከቢድ ዕንወት ከውርድ ክኢሉ፣ ክብል ጨንፈር ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ይገልጽ።


text:
Radio Erena: 10 July 2017
ፓርላማ ሕብረት ኤውሮጳ ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ ዝቐንዐ ሓያሎ ውሳኔታት የሕሊፉ።
እቲ ፓርላማ ብሓሙስ ዕለት ዕለት 6 ሓምለ ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፣ ዝምድንኡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ንምምሕያሽ ኣብ ዝገብሮ ጻዕሪ፣ ገና ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ዓቢ ዕንቅፋት ኮይኑዎ ከምዘሎ ገሊጹ።
ኣብቲ ንኤርትራ ብዝምልከት ዝተኻየደ ዋዕላ ብፍላይ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝርከቡ ናይ ሕልናን ፖለቲካን እሱራት፣ ኣዝዩ ከምዘተሓሳሰቦ ብምግላጽ ውሳኔታትን ለበዋታትን ኣቕሪቡ።
ካብ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ንኤርትራ ዝልገስ ገንዘባዊ ሓገዝ ከምዘይቅበሎ
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝርከቡ ዜጋታቱ ዝእክቦ ክልተ ሚእታዊት ደብ ከብል
ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዘይድሌቶም ናብ ሃገሮም ምምላስ ደው ክብል
ብፍሉይ ልኡኽ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝቐረበ ጸብጻብ ምሉእ ደገፍ ከምዝህብ
መንግስቲ ኤርትራ ሰብኣዊ መሰል ዜጋታቱ ከኽብርን ደሞክራስያዊ ለውጥታት ከካይድ ምዃኑን ቃል ክኣቱ… ዝብሉን ካልእ ጠለባትን ብምቕራብ ፓርላማ ኤውሮጳ መግለጺኡ ኣውጺኡ።
እቲ ፓርላማ ብተወሳኺ ኣብ ኤርትራ ውልቀሰባት ብዘይብቑዕ ምኽንያት ንዘይተወሰነ ግዜ ከምዝእሰሩ፣ ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ከይተረፉ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዝኣትዉ፣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ መግረፍትን ስቓይን ከምዝዝውተር፣ ንገለ እሱራት ናይ ሕክምና መሰል ከምዝኽላእ፣ ዝብሉ ነጥብታት ድሕሪ ምዝርዛር፣ ብሰንኪ ሕሱም ምሕደራ መንግስቲ ኤርትራ፣ ህዝቢ ዕድል ኣብ ዝረኸበሉ ናብ ስደት የምርሕ ከምዘሎ ጠቒሱ።
እቲ ፓርላማ ኣብ መወዳእታ መንግስቲ ኤርትራ ብዙሕነት ሰልፍታት ከፍቅድ፣ ሰብኣዊ መሰል ከኽብር፣ በርጌሳውያን ማህበራት ብናጽነት ክሰርሓ ከፍቅድ፣ ዝምድና ሕብረት ኤውሮጳን ኤርትራን ኣብ ትሕቲ ጽላል ስምምዕ ኮቶኖ ዝለዝካየድ፣ መንግስቲ ኤርትራ ንዝኣተዎ ውዕል ከኽብር፣ ብሕብረት ኤውሮጳ ዝተለገሰ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ኣብ ረብሓ ህዝቢ ደኣምበር ኣብ ረብሕኡ ከየውዕሎ መረጋገጺ ክህብ፣ ዝብሉን ካልኦት ሓያሎ ውሳኔታትን ለበዋታትን ኣሕሊፉ።


text:
ሕቶ
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ዕሽር እንታይ ይብል?
መልሲ
ብዙሓት ክርስትያን ብጉዳይ ዕሽር ይዋጠሩ እዮም፡፡ ኣብ ገለ ማሕበራት ከኣ ጉዳይ ሞባእ ወይ ዕሽር እምብዛ ይጽቀጠሉ፡፡ ብኻልእ ወገን ድማ ብዙሓት ክርስትያን ነቲ ንኣምላኽካ ኣቕርብ ወይ ሃብ ዝብል ማዕዳ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይእዝዘዎን ኣለዉ፡፡ ዕሽር ወይ ሞባእ ንሓጎስን በረኸትን ክኸውን ዝተሰርዐ እዩ፡፡ ኣብ እዋንና ከምኡ ዘይምዃኑ ግና ዘሕዝን እዩ፡፡
ዕሽር ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝተሰርዐ እዩ፡፡ እስራኤላውያን ዓሰርተ ሚእታዊት ናይቲ ዘፍረይዎ እኽሊ ወይ ዘፍረይዎ እንስሳ ናብ ቤት መቕደስ ኣምላኽ ከቕርቡ ዝእዝዝ ሕጊ ኣሎ (ዘሌዋውያን 27፡30፤ ዘሁልቁ 18፡26፤ ዘዳግም 14፡24፤ 2ዜና መዋእል 31፡5)፡፡ እዚ ጥራይ ዘይኮነ ግና እቲ ሕጊ ብሉይ ኪዳን ሰለስተ ዓይነት ዕሽር ከቕርቡ ይእዝዝ፡፡ ሓደ ዕሽር ንሌዋውያን፡ ሓደ ዕሽር ኣብ ቤት መቕደስን በዓላትን ዝውዕል፡ ሳልሳይ ዕሽር ድማ ንድኻታት ዝውሃብ፡፡ እዚ ኹሉ ተደሚሩ ድማ 23.3 ሚእታዊት ናይቲ እቶት ይኸውን፡፡ ገለ ወገናት ከኣ እዚ ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝተሰርዐ ዕሽር ነቶም ካህናትን ሌዋውያንን ስርዓት መስዋእቲ ንኽፍጽሙ ክሕግዞም ተባሂሉ ዝተሰርዐ ቀረጽ እዩ ይብሉ፡፡
ሓድሽ ኪዳን ግና ክርስትያን ብሕጊ ዝቕይዶም ስርዓት ዕሽር ኣይኣዘዘን ወይ ኣይደገፈን፡፡ ኣብ ሓድሽ ኪዳን፡ እቲ ውህበት ወይ ምሃብ ከከም ኣታዊ ክኸውን እምበር ብሚእታዊት ተተሚኑ ካብ ኣታዊ ክቐርብ ኣለዎ ኣይበለን (1ቆሮንጦስ 16፡2)፡፡ ገለ ወገናት ከኣ ኣብ ብሉይ ኪዳን ተመርኵሶም ነፍሲወከፍ ክርስትያን እንተወሓደ ዕሽር ኣታዊኡ ከቕርብ ይጠልቡ፡፡
ሓድሽ ኪዳን ስለ ኣገዳስነትን ጠቕምን ሞባእ ወይ ምሃብ ይዛረብ እዩ፡፡ ከምቲ ዝከኣለና ወይ ከከም ዓቕምና ክንህብ ይግብኣና፡፡ እዚ ማለት ከኣ ልዕሊ ዓሰርተ ሚእታዊት ወይ ትሕቲኡ ክኸውን ይኽእል፡፡ ኣብ ዓቕሚ ናይቲ ክርስትያንን ከከም ኣድላይነት ናይታ ስጋ ክርስቶስ ዝኾነት ማሕበርን ይውሰን፡፡ ነፍሲወከፍ ክርስትያን ኣብ ዕሽር ንምስታፍ ኮነ ክንደይ ክህብ ከም ዝግባእ ንኽፈልጥ ጥበብ ካብ ኣምላኽ ይለምን (ያእቆብ 1፡5)፡፡ ልዕሊ ኹሉ ድማ ኩሉ ዕሽርን ሞባእን ብንጹህ ሃቐና፡ ንኣምልኾ ኣምላኽን ንኣገልግሎት ስጋ ክርስቶስን ክቐርብ ኣለዎ፡፡ ኣምላኽ ሕጉስ ወሃቢ እዩ ዝፈቱ እሞ ነፍሲወከፍ ብጓሂ ወይስ ብግዲ ዘይኮነስ ከምቲ ብልቡ ዝሕልኖ ይሃብ (2ቆሮንጦስ 9፡7)፡፡
English
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ዕሽር እንታይ ይብል?


text:
Radio Erena: February 17, 2014
ኣብ ዝበዝሐ ክፍሊ ዓለም ናይ መጓዓዝያ በረራታት ከየካይድ ዝተኣገደ መንገዲ ኣየር ሱዳን፣ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ካብ ዝስርሑ ደው ዝበለ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ብምትካእ ካብን ናብ ኣስመራ፣ ዱባይን ጅዳን በረራታት ክጅምር’ዩ።
እቲ ብሰንኪ ውሕስነት ካብ ኣህጉራዊ ኣቭየሽን ናብ ኤውሮጳን ካልኦት ዝበዝሓ ሃገራት ኤስያን ናይ በረራ ፍቓድ ዘይረኸበ መንገዲ ኣየር ሱዳን፣ ነቲ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ሒዝዎ ዝነበረት መስመራት ካብን ናብን ኣስመራ፣ ዱባይን ጅዳን ኣብ ርእሲ ምትካእ ናብ ካርቱምን ጁባን ዝካየድ ዝነበረ በረራታት’ውን ክቕጽሎ ምዃኑ’ዩ ኣፍሊጡ።
መንገዲ ኣየር ሱዳን፣ ዝኣረጋ ናይ መጓዓዝያ ነፈርቲ ኣብ ርእሲ ምውናኑ፣ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኣልበሽር ጸኒዑ ዝርከብ ቁጠባዊ እገዳ’ውን መቀያየሪ ኣቑሑ ክሽምት ስለዘይክኣለ ዝበዝሓ ነፈርቱ ካብ ስራሕ ወጻኢ ኮይነን ምህላወን ይግለጽ።
ብሰንኪ እዚ ድማ መንገዲ ኣየር ሱዳን ውሑስን ስሉጥን ኣገልግሎት ክህውን ከምዘይጸንሐ ይፍለጥ።
እንተኾነ፣ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ካብ ስርሑ ደው ብምባሉ፣ ነቲ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ሒዝዎ ዝነበረት በረራታት ንምትካእ እቲ መስመራት ነቲ ሓደ ካብ ድኹማት መንገዲ ኣየር ዓለም ዝኾነ መንገዲ ኣየር ሱዳን ተዋሂቡ ይርከብ።
መንገዲ ኣየር ግብጽን የመንን’ውን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰሙን ወይ ክልተ ሰሙን ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ከምዘሎ ዝግለጽ እኳ እንተኾነ፣ ኣገልግሎተን ካብ ሒደት ሃገራት ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ክሓልፍ ኣይከኣለን።
ካብን ናብን ኣስመራ ኤውሮጳ ውሑስን ስሉጥን ኣገልግሎት ዝህብ ዝነበረ ሉፍታንዛ ናብ ኤርትራ ዘካየድዞ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ደው ከምዘበሎ ድሕሪ ምግላጹ፣ ካብን ናብን ኣስመራን ኤውሮጳን ቀጥታዊ በረራ ዘካይድ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ዛጊት ከምዘየለ ይጥቐስ።
ነዚ ሃጓፍ እዚ ንምምላእ፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስ መንገድታት ኣየር ቱርክን ቀጠርን ኣብ ምዝርራብን ከምዘሎ’ውን ምንጭታት ይጠቕሱ።
==========================


text:
ብ ተስፋማርያም ሓጎስ፡
ኣብዚ ዘለናዮ ግዜ ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ኣፍሪቃን ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላውን ዘይምርግጋእን ኣህዛብ ብብዝሒ ክሰደዱ ይረኣዩ ኣለው ። ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ብዝተወልዐ ኲናት ሕድሕድ ግድማዊ ምትእትታው ተሓዊስዎ ኣብቲ ዝኸፍአ ደረጅኡ በጺሑ ኣማእት ኣሽሓት ሰላማዊ ህዝቢ ሃሊቑ ብሚልዮናት ዝቝጸር ህዝቢ ካብ ቤት ንብረቱ ተፈናቒሉ ክስደድ ተገዲዱ። ኣብ ኣፍሪቃ ውን እንተኾነ ብሰንኪ ብኩል ምሕደራን ናይ ምዕራብ ሃገራት ስዉር ሸርሒ ተሓዊስዎ ህዝቢ ክስደድ ተገዲዱ።
እስኪ ነቲ ጉዳይ ህድእ ኢልና ንርኣዮ፡፡
እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ መንግስቲ ምልካዊ ስርዓት ድዩ ? ኣብቲ መንግስቲ ኤርትራ ዘለዉ ሰባት ገና ካብ ንኡስ ዕድሚኦም ጀሚሮም ደሞም ከፊሎም ሃገር ካብ መግዛእቲ ነጻ ንምውጻእ በረኻ ዝወጽኡን ተቓሊሶም ነጻነት ዘዕተሩና ጀጋኑ እዮም። ኣብ ነጻ ኤርትራ ውን ሓመድ እግሮም ከይነገፉ ክሳብ ለይቲ ሎሚ ሃገር ኣብ ምህናጽን ምምዕባልን ለይትን ቀትርን ኣስሚሮም ዝሰርሑ ዘለዉ ኣብ ዓለም መዳርግቲ ዘይርከቦም ኣብነታውያን ትንፋስ ህዝቢ ተቐበልቲ ሕድሪ ሓርበኛታት እዮም።
ናይ ምዕራብ መንግስታት ምልካዊ ስርዓት ዝብልዎ ዘለዉ እምበኣር ረብሕኦም ስለ ዝጎደሎምን ረብሓ ሃገሩ ንጎኒ ገዲፉ ንረብሕኦም ዘገልግል ዕሱብ መንግስቲ ስለ ዘይኮነ እዩ። ንሳቶም ኣብ ኣፍሪቃ ብእኦም ዘይዝወርን ንረብሕኦም ዘየገልግል መንግስቲ ፡ ምልካዊ ( ዲክታቶር ) ዝብል ስም ኣጠሚቖም ከጥፍእዎ እዮም ዝጓየዩ።
ጭፍራ ወያነ ብዶብ ኣሳቢባ ኲናት ክትእውጀልና መን ምዃንናን ሓይልናን ጠፊእዋ ኣይኮነን፡ እንታይ ደኣ ሓይሊ ጎይትኡ ዝኣመነ ድሙስ ዘሊሉ ንጎት ሓርማዝ ይነክስ ከም ዝበሃል ንኣሜሪካን ሰዓብታ ናይ ምዕራብ ሃገራትን ተኣማሚና እያ። እንተ ዘይኮነ ኣብ ረፋድ ነበረያ ነበረ ከም እንገብራ ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ትፈልጥ እያ። ከም ሕንጻጽ ኣሜሪካን ሰዓብታን ኣብቲ ብስፍሓቱ ፍሉይ ዝነበረ ወራር ፡ ኤርትራ ትሰርር እያ ዝብል ሓሳብ ኣብ ሓንጎሎም ኣይነበረን፡፡
እንተኾነ እቲ ጅግና መንግስቲ ኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ፡ እቲ ጂግና ሓድጊ ጂግና ዝኾነ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ኣብ ደገ ዝነብር ሓርበኛ ህዝቢ ኤርትራን ንኹሉ ወራራቶም ኣፍሺሉ ንሰራዊቶም እሳተ ጎሞራ ተፊኡ ብምቅጻል ኣብ ዓለም ተራእዩ ዘይፈልጥ ቅያ ጅግነት ሰሪሖም ሃገር ኣውሒሶም። ብድሕርዚ ሓድሽ ብግስ ከይበለ ዝፈሽል ሸርሕታት ክገብሩ ናይ ግድን ኮነ። ንሳቶም ከኣ ፦
1) ኣይሰላም ኣይኲናት ሃዋሁው ምፍጣር ። በዚ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ዶብ ተዓኒዱ ኮፍ ክብል እዩ ቍጠባ ናይታ ሃገር ኣብ ሓጺር እዋን ሮሞቕ ኢሉ ክወድቕ እዩ።
2) ኣብ ኢትዮጵያ ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ቦታታት ፡ መዓስከር ስደተኛታት ከፊትካ ናይ ሓሶት ፕሮፓጋንዳ እናነፋሕካ ነቲ ኣብ ዶብ ተኾዲሙ ዘሎ ሰራዊት ኤርትራ ፡ ናብ ኢትዮጵያ ገጹ ከም ዝስደድ ምግባር፡ ካብኡ ድማ ንሱዳን ኣቢሉ ከም ዝስደድ ትገብሮ።
3) ከምዚ ምስ እንገብር ኤርትራ መንእሰያታ ጽንቅቕ ኢሎም ሃገሮም ራሕሪሖም ንደገ ምስ ተሰዱ፡ ደማ ወዲኣ ብዘይ ኲናት ክትመውት እያ። ነዚ ከም ጭቡጥ ወሲዶም ክሰርሕሉ ጸኒሖምን ኣለዉን።
4) ወጻእተኛታት መንግስታት ይኹና ትካላት ኣብ ኤርትራ ወፍሪ ከይካይድ ተጽዕኖ ምግባር ። በዚ ድማ ኣብታ ሃገር ናይ ስራሕ ዕድላት ኣይክህሉን እዩ። ህዝቢ ብፍላይ ከኣ መንእሰይ ዓቕሉ ምስ ጸበቦ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ናዕቢ ከለዓዕል እዩ።
5) ነቲ ሃገሩ ገዲፉ ዝስደድ መንእሰይ ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ ወዲብካ ፡ ንመንግስቲ ኣጸሊምካን ደይምስሉ ሂብካን ብዓለም ከም ዝዅነን ጌርካ ንምህራሙን ንምጥፍኡን ጻዕርታት ምክያድ ።
እዚ ደይ መደይ ኢልካ ነቲ ንልዕሊ ሓምሳ ዓመታት ብዂናት ክስዕርዎ ዘይከኣሉ ህዝቢ ኤርትራን ጽኑዕ መንግስቱን ከምዚ ዓይነት እገዳታትን ሸርሕታትን ቍጠባዊ ማሕንቖን ጌርካ ኣብ ርእሲኡ ነቲ ኣፍራዪን ተኸላኻልን ሃገሩ ዝኾነ መንእሰይ ዘቚዚቕና ካብ ሃገሩ እንተ ኣውጻእናዮ ክንዕወት ንኽእል ኢና ዝብል ኣጉል እምነትን ትጽቢትን ስለ ዝነበሮም ። ትጽቢቶም ክሰምረሎምሲ ይትረፍ ተገልቢጡ ደኣ ናይ ዕርበቶም ዘበስር ነበልባል ህዝባዊ ናዕቢ ኣብ ውሽጦም ፈጠረሎም።
ንኤርትራውያን ኣብ ዝኣተዉዎ ናይ ምዕራብ ኤውሮጳ ሃገራት ብዘይ ቅድመ ኩነት ከም ናይ ፖለቲካ ዑቕበኛታት ክቕበልዎም ተውሲኑ። ስለምንታይ ኢልና ምስ እንሓትት ብቐዳምነት እቶም ካብ ኤርትራ ወጺኦም ዘለዉ ተጣዒሶም ናብ ሃገሮም ከይምለሱ እሞ ሃገሮም ከይከላኸሉን ከይሃንጹን ንምግባር፡ ብኻልኣይ ደረጃ ከኣ ነቶም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ንምውጻእ፡ ብሳልሳይ ደረጃ እቲ ወጺኡ ዘሎ መንእሰይ ዋላ ክቕመጥ የፍቅድሉ እምበር መወዳእትኡስ ዘርሙዘርሞ ኮይኑ መታን ክተርፍ ስለ ዝደልይዎ እዩ ። ስለዚ እዚ ንኤርትራውያን ዓዶም ገዲፎም ከም ዝስደዱ ዝግበር ዘሎ ሸርሒ ፡ ኣሽሓት መንእሰያት ኣብ ባሕሪ ቀለብ ዓሳ ኮይኖም፡ ኣሽሓት ኣብ ምድረ በዳ ሲናይ ከም ከብቲ ተሓሪዶም ልቦምን ኩሊቶምን ኣብ ዕዳጋታት ምዕራብ ሃገራት ውዒሉ። ኣሽሓት ውን ኣብ ምድረ በዳ ሰሃራ ንቡር ቀብሪ ከይረኸቡ ዓሪቦም።
እዚ ኩሉ ግፍዕታት ኣብ ልዕሊ መንእሰይ ኤርትራ ንምንታይ?
ብደም ኤርትራውያን ፤ ኢትዮጵያውያን ሶማላውያን ሱዳናውያንን ኤርትራውያን ኢና እናበሉ ብስም ኤርትራውያን ናይ ፖለቲካ ዑቕባ ይሓቱ ኣለዉ ፡፡ ሕቶኦም ከኣ ተቐባልነት እረክብ ኣሎ። ኩልና ክንፈልጦ ዘለና ሓቂ ካብ ሰላሳ ክሳብ ኣርባዓ ሚእታዊት (30% – 40%) ዝኾኑ ካብቶም ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ሓቲቶም ዘለዉ ዘይኤርትርውያን እዮም። እዚ ድማ ንኣሜሪካን ሰዓብታን ንመጸለሚ ኤርትራ እታ መስፈሪት ገረወኛ ስለ ዘይመልአት መማልእቲ ክኾንዎም ኢሎም እዮም።
እሞ ህዝቢ ኤርትራ ደኣ ንምንታይ ሃገሩ ገዲፉ ይወጽእ ኣሎ ዝብል ሕቶ ክቐርብ ባህርያዊ እዩ።
ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን ብዓባያ ኣሜሪካን እተን ንውዕል ሰላም ኣልጀርስ ኣውሓስቲ ዝነበራ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ሕብረት ኣፍሪቃ ( ጭሩሓት ኣእማን) መንግስቲ ኣልጀርያን እዮም። እዞም ኣካላት እዚኣቶም ኣውሓስቲ ወይ ኣተግበርቲ ናይቲ ውዕል ሰላም ኮይኖም ከብቅዑ እታ ጭፍራ እምቢ ክትብል ከላ ንምንታይ እቲ ኣብቲ ውዕል ዝጸደቐ ሕጋዊ ስጉምቲ ኣይወሰዱላን ? ኤርትራ እምቢ ኢላ እንተ ትኸውን እንታይ ኮን ምገበሩ ? ሽዑ ንሽዑ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ወሲዶም መጥፍእዋ ።
እቲ ኣፍራዪ ዝኾነ ዓንዲ ሕቖ ሃገር መንእሰይ ኣብ ግምባራት ኮፍ ክብል እሞ ቍጠባ ሃገር ክዓኑ ፡ በዚ ድማ መንእሰይ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ናዕቢ ከለዓዕል ። ንምንታይከ ኣከታቲሎም ክልተ ግዜ እገዳ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ? በቲ ቀዳማይ ሙማት ስለ ዝኣበየቶም ?
ኣብ መወዳእታ 2014፡ ካብተን 15 ኣባላት ባይቶ ጸጥታ፡ 14 ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተነቢሩ ዘሎ እገዳ ክለዓል ኣለዎ ምስ በላ ፡ ኣሜሪካ በይና ብቬቶ ድምጺ ተጠቒማ ኣብያ።
ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ግን ኣይሞቱን እዮም ! ብጻዕሮምን ብጽፍሮምን ምንባር ባህሪኦም ስለ ዝኾነ ኣለዉ ገና ውን ክህልዉ እዮም። ልክዕ ቍጠባና ኣይተሃስየን ማለት ኣይኮነን። ግናኸ ንስደት ዝደፋፍእ ኩነት ኣብ ኤርትራ የሎን። መንእሰይ ኤርትራ እንተ ወጺእካ ኣብ ገነት ኢኻ እትሰፍር ነብስኻ ኮይንካ ስድራ ቤትካ ትናቢ ስራሕ ከም ልብኻ ገንዘብ እሞኸኣ ግደፎ እናበሉ ኣረሳሲኖምን ኣታሊሎምን ካብ ሃገሩ ኣውጺኦም ግዳይ ሞትን ስነ ኣእምራዊ ጭንቀትን ጌሮሞ ። መንእሰይ ኤርትራ ግዳይ ኮይኑ።
ሕሉፍ ሓሊፎም ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብስም መርማሪት ኮሚሽን ዝቐረበ ፍጹም ሓቅነት ዘይብሉ ጠቐነታት ፡ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ፡ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርና፡ ንትሕቲ ዕድመ መንእሰያት ግዱድ ዕስክርና ፡ ወዘተ . . . ኣዳልዮም ንመንግስቲ ኤርትራ ክውንጅሉ ይስምዑ። እቲ ዘገርም ኣብ ኤርትራ ብዓይኖም ርእዮም ዘቕረብዎ ጸብጻብ እንተ ዝኸውን ዋላ ሓሶት ይኹን ኣይምገረመናን፡ እዚኦም ኣብ ደገ ዝነብሩ ቀደም ማዕበል ሰውራ ገሊፉ ንደገ ዝሰንደዎም ሓተላ ብምሕታት ከምዚ ክብሉ የሕፍር ጥራይ ዘይኮነ ገና ካብ ቦትኦም ከይተበገሱ ከለዉ በልዎ ዝተባህሉ የቕርቡ ምህላዎም እዩ ዘብርሃልካ።
ብተወሳኺ ዑቕባ ክሓትት ንዝመጸ ሰብ ሓቲትካዮ እንታይ ክምልሰልካ ትጽበ ? ናይ ዑቕባ ሕቶኡ ተቐባልነት ክረክብ እንተደኣ ኮይኑ ንሕቶታቱ ምስ ፖለቲካ ከተኣሳስሮ ግድን እዩ። ብፖለቲካ ተኣሲረ፡ ኣብ ማእሰርቲ ተሳቕየ፡ ግዱድ ዕስክርና ከቢዱኒ ክብል ናይ ግድን እዩ። ብዛዕባ መንግስቲ ጽቡቕ ምስ ድዛረብ ናይ ዑቕባ ሕቶኡ ክንጸግ ምዃኑ ርጉጽ እዩ። ስለዚ ነዚኦም ሓቲትካ ጸብጻብ ከተቕርብ ኣይኮነን ንሰማዒኡ ንበሃሊኡ ዘነውር ተግባር እዩ።
ኣብ ኤርትራ ካብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝተፈልየ ነገር እንተ ደኣ ሃልዩ ኣብ ህጻናትን መንእሰያትን ዘሎ ሓልዮትን ክንክንን እዩ ፡፡ መንግስቲ ኣይኮነንዶ ሎሚ ኣብ ነጻ ሃገር ፡ ኣብ ዘመነ ቃልሲ መንእሰያትና ውግእን ወረ ውግእን መታን ከይርእዩ ፡ ኣብ በዓትን ስንጭሮን ንመንእሰያት ተኸናኺኑን ምሂሩን እዩ ። እቲ መትከል ህዝባዊ ግንባር ሎሚ ውን ኣብ ነጻ ኤርትራ ብዝያዳ ጎሊሑ ጎልቢቱን ንርእይ ኣለና። መንእሰይ ኤርትራ ንትምህርቲ እምበር ናብ ዕስክርናን ጉልበታዊ ስራሕን ኣይዋፈርን እዩ።
ስለዚ ኤርትራውያን ናይ ቍጠባ ስደተኛታት እምበር ናይ ፖለቲካ ስደተኛታት ክኾኑ ኣይክእሉን እዮም። ሕጊ ጥሒሱ ወይ ካብ ሰራዊት ኮብሊሉ ዝተረኽበ ወይ ውን ብዘይ ሕጊ ካብ ሃገር ክሃድም ዝተረኽበ ክእሰር ክቕጻዕ ኣብ ዝኾነ ዓለም ዘሎ እዩ። ከመይ ኢሉ ደኣ እዩ ኣብ ኤርትራ በጺሑ ናብ ፖለቲካዊ ጸቕጥን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ተቖጺሩ ?
በዓል መሽረፈት ( ነቶም መልመጽቲ ውዱእ ሸሓኒ ወያነ ዝኾኑ ከዳዓት ኤርትራውያን ማለተይ እየ ) ነዚ መንእሰይ መናኸሲ ሓዊ ክጥቀምሉ ላዕልን ታሕትን ይብሉ ኣለዉ ።
ኣናብስ ደቂ ኤረይ ንበዓል መሽረፈት ዕድል ኣይንሃቦም፡፡ መንእሰያትና እንተ ተዓወቱ ንዓና ኣብ ሕማቕ እንተወደቑ ውን ንዓና ስለ ዝኾኑ ካብ ሕጂ ክንምሕብሓቦም ንጓየ።
ውሳነ ዶብ ኮሚሽን ተተግቢሩ እንተ ዝኸውን ዋላ ሓደ ኤርትራዊ ካብ ሃገሩ ኣይምወጸን ።
ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን እምበኣር እቶም ኣውሓስቲ ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት ፡ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፡ ሕብረት ኣፍሪቃን መንግስቲ ኣልጀርያን እዮም ። ስለዚ ነፍሲ ወከፍና ነዚ ጠንቂ እዚ ነቶም ዝምልከቶም ፡ ዝኣተዉዎ ሓላፍነት ከተግብሩ ብቐጻሊ ክንሕብረን ኣለና።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
ቤት ጽሕፈት ኮሚኒኼሽን ክልል ኣምሓራ ኣብ እዋናዊ ጉዳያት ዝሃቦ መግለጺ
ነጻነት፡ ስርዓት አልቦነት ኸአ ውልቐ መላኺነት ከምጽእ ከምዝኽእል እቲ ሕብረተሰብ እናተገንዘበ ብምምጽኡ ልዕልና ሕጊ ክኸበር ሕቶ ይለዓል ኣሎ ክብሉ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ኮሚኒኬሽን ክልል ኣምሓራ አቶ ንጉሱ ጥላሁን ገሊጾም። ኹሉ ጊዜ ለውጢ ኣብ ዝህልወሉ ላዕልን ታሕትን አሎ ኣብ ለውጢ ድማ ሰለስተ ክፍሊ ሕብረተሰብ ምፍጣሮም ኣይተርፍን። ለውጢ ዝድግፉ፡ነቲ ለውጢ ዝቃወሙን በቲ ለውጢ ዝደናገሩን ክብሉ ወሃቢ ቃል ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ አቶ ንጉሱ ጥላሁን አረዲኦም።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ
-
-
-
ጥቅምቲ 12, 2021
ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ሓረስታይ ጣፍ
-
ጥቅምቲ 11, 2021
ንህልው ኩነታት ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ዝምልከት ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ስደተኛ