text:
ዕለት 3 ለካቲት 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ናይ ኣርጀንቲና ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣባላት ወሳኒ ድርገት ጳጳሳት ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ፡ ኣብቲ ዝተኻየደ ርክብ ብዛዕባ ኣማዞናዊ ሲኖዶስን ከምኡ ኣውን ኣብ መንእሰይን ልልያ ጸዋዕታን ኣተኵይሩ ንኽዝትይ ዝተጸውዔ ሲኖዶስን፡ ናይ ፍቕሪ ሃሴት ሓዋርያዊ ምዕዳን ትግባሬኡን ሓባራውን ግላውን ናይ ሕይወት ምስክርነትን ኣብ ዝብሉ ኣርእታት ሰፊሕ ምይይጥ ከምእተካየደ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ፓትሪሲያ ይነስትሮዛ ሓቢረን።
ቅዱስነቶም ነቶም ብናይ ቡወኖስ ኣይረስ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ማሪዮ ፖሊ ዝተመርሑ ናይ ኣርጀንቲና ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ኦስካር ቪሰንተን ኦኼኣ ምኽትል ሊቀ መናብርት ብፁዕ ኣቡነ ማርሰሎ ዳኒኤል ኮሎምቦን ብፁዕ ኣቡነ ካርሎስ ማልፋ ተቐቢሎም ድሕሪ ዘካየድዎ ዝርርብ ብፁዕ ኣቡነ ኦኼኣ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ እቲ ርክብ ፍርያም ምንባሩ ሓቢሮም፡ ብፁዓን ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣርጀንቲና ኣብ ስልጣናዊ ትምህርቲ ቅዱስ ኣቦና ዘለዎም ተኣዝዞነትን ሕብረትን ዝተረጋገጸሉን ንኣብነት እታ ናይ ፍቕሪ ሓሴት ድሕረ ሲኖዶስ ሓዋርያዊ ምዕዳን ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ትግባሬኡን ኣብ ኣርጀንቲና እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን እትስዕቦ መገድን ከምኡ እውን ናይ ወንጌል ብርሃን ብሕብረትን ውልቃዊ ሕይወት መስካሪ ምዃን ዘለዎ ኣገዳሰት ሰፊሕ ዝርርብ ከምእተኻየደሎም ገሊጾም።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ ኣብ ማሕበራዊ ሕይወት ትግባሬኡ ብቓልን ሕይወትን ዝህብዎ ትምህርቲ ግልጽን ብዙሕ ህዳሴ ከምዘድሊ ዘመላኽት እዩ። ስለዚህ ነዚ ትምህርቶም ስግው ንምግባር ኣብ እዋናዊ ዓለም ወንጌል ምንባር ጥራሕ እዩ መገዱ። ከምዚ ምዃኑ ከኣ ናቶም ማለት ናይ ቅዱስነቶም ሕይወት ምራኣይ እዅል እዩ ምስ በሉ፡ ቅዱስነቶም ኣብ ትውልዲ ሃገሮም ኣርጀንቲና ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ንኸካይዱ ናይታ ኣብ ኣርጀንቲና እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ምእመናንን ሕዝብን ድላይ ልዑል ምዃኑ ኣብቲ ዝተኻየደ ርክብ ንቕዱስነቶም ከምእተገልጸን ቅዱስነቶም ድላዮም እውን እንተዀነ እዋኑ ምቹእ ኣይኰነን ዝብል መልሲ ከምዝሃቡን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣርጀንቲና እቲ ምቹእን ቅኑዕን እዋን እናጸለየት ሓዋርያዊ ዑደት ቅዱስ ኣቦና ክትዕደል ናይ ምእመናንን ሕዝብን ድላይን ጸሎትን እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


c: text/html

text:
ሓቂ ብዛዕባ ኣሞራ ዝተብሃለ ዒፍ
ኣሞራ ኣብ ዘርኢ ኣዕዋፋት ዝምደብ በራሪ እንስሳ ኮይኑ ንኣስታት 70 ዓመት ብህይወት ምንባር ዝኽእል በዓል ፀጋ ዕድመ እዩ። ዕድሚኡ 40 ዓመት እንትበፅሕ ግና ተፈጥሮ ኣብ ቅድሚኡ ክልተ ፈተንቲ ኣማራፅታት ኣቐሚጣትሉ እያ።
ምሟት ወይከዓ ስቓይ ዝተመልኦ ማሕለኻታት ብምሕላፍ ዕድሚኡ ናብ 70 ዓመት ዘብፅሐሉ ተወሳኺ 30 ዓመት ምርካብ።
“እዚ ብሕጊ ተፈጥሮ ከመይ ገይሩ ይኸውን”? ዝብል ሕቶ ምልዓሉ ኣይተርፍን።
ኣሞራ ካብ ውልደቱ ጀሚሩ 40 ዓመት ድሕሪ ምንባር ምግቡ ንምህዳን ዝግልገለሎም ኣፅፋሩ ካብ መጠን ንላዕሊ ስለ ዝዓብዩ ምግቡ ካብ መሬት ምልዓል ይፅገም እዩ።
ኣዕፅምቲ ናይ ምስባር ፍሉይ ጥንካረን ዓቕምን ዝነበሮ ኣፉ ድማ ስለ ዝዕፀፍን ዝጥወን ከም ቀደሙ ዓርሱ ምምጋብ ይስኣኖ።
መንፈሪኡን ኣብ ኣካላቱ ዘሎ ክንቲቱን ስለዝኸብድዎ ድማ ፣ እቲ ሓያል ንፋስ ፣ ደመና ኮነ ማይ እናሰንጠቐ ሰማየ ሰማያት ክበርር ዘኽእሎ ዝነበረ ሓይሉ ይክሕዶ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ኣፍሪካ ዝምልከቱ ውሳነታት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ፅዕንቶ ተዕርፍ ኣላ
መቐለ ለካቲት 07/2010(ድወት) ኢትዮጵያ ኣብ ኣፍሪካ ዝረኣዩ ጎንፅታት ኣብ ዝምልከቱ ዉሳነታት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት መንግስታት እወንታዊ ፅዕንቶ ተዕርፍ ከምዘላ ቀዋሚ ተወካሊ እቲ ትካል ዶክተር ተቀዳ ኣለሙ ገሊፆም።
ዶክተር ተቀዳ ንኢዜኣ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ኢትዮጵያ ኣባል እቲ ቤት ምኽሪ ኮይና ካብ ዝተመረፀትሉ እዋን ጀሚሩ ምስ ኣባል ሃገራት ኣፍሪካ ብምዃን ሓበራዊ ቅዋም ብምንፅብራቕ ኣብ ውሽጢ ጉዳይ ኣፍሪካ ብትኹረት ክትከታተል ከምዝፀንሐት ኣብሪሆም።
ብፍላይ ፀገም ፀጥታ ኣብ ዝረኣየለን ሃገራት ኣፍሪካ እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ እወንታዊ ፅዕንቶ ብምሕዳር ዘይተሓለለ ፃዕርታት ትገብር ከምዘላ ገሊፆም እዮም ብፍላይ ኣብ ሃገራት ሶማልያ ፣ ደቡብ ሱዳንን ዳርፉርን ዛጊድ በቲ ቤት ምኽሪ ዝተመሓላለፉ ዉሳነታት ብኣብነት ብምፅራሕ ።
ኣብ ቀፃሊ እዉን ጉዳይ ሱዳንን ሶማልያን እቲ ቤት ምኽሪ ትኹረት ዝገብረሎም ጉዳያት ፀጥታ ኣህጉረ ኣፍሪካ ምዃኖም ተዛሪቦም።
ብፍላይ ኣብ ጉዳያት ፀጥታ ኢትዮጵያ ሰራዊት ካብ ዘዋፅኣ ሃገራት ብቐዳምነት ከምእትፅራሕ ዝገለፁ ዶክተር ተቀዳ ኣለሙ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኢትዮጵያ ኣብ ፖለቲካ ኣፍሪካ ፅዕንቶ ምፍጣር እትኽእል ሃገር ከምዝኾነት እዉን ሓቢሮም።
ኢትዮጵያ ተለዋጢት ኣባል ቤት ምኽሪ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ክትኸውን ሐዚ ንሳልሳይ ግዘኣ እዩ።


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ ንሰላማዊ ሰልፊ ፍራክፎርት (ኒደራድ)
ብዓርቢ ዕለት 25፡ መዓልቲ „ነጻነት“ ኤርትራ ናይ 24 ግንቦት 2012 ብምዝካር፡ ኣብ ቅድሚ ቤት ጽሕፈት ቆንስል ህግደፍ ኣብ ፍራንክፎርት፡ ነቲ ሸፋቱ ህግደፋውያን ኣብ ርእሲ ህዝቢ ኤርትራን መንእሰያቱን ብዘይ ምቍራጽ ዘወርድዎ ዘሎዉ ንግፍዕን ጭኰናን ይኣክል ንምባል፡ ዉዕዉዕ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይድና፡ ኵሎም ኣብ ጀርመን ዝምቕማጦም ኤርትራዉያን ደለይቲ ፍትሕን ሰላምን ደሞክራስን ዝተሳተፍዎ ኸኣ ነበረ። ሰለማዊ ሰልፊ ፍራንክፎርት (ኒደራድ) ብምትሕብባር ኩሎም ኣንጻር ሽፍታዊ ጉጅለ ህግደፍ ዝቃለሱ ኣብ ሃገር ጀርመን ዝመደበሮም ካብ ኩሉ ኩርናዓት እዚ ሃገር‘ዚ ብዝመጹ ኣባላት ማሕበራት ደቀንስትዮን መንእስያትን፡ በርገሳዉያን ማሕበራት ተቓወምቲ ሓይልታትን ዝተዳለወ ደኣ ይኹን እምበር ቑጽሮም ኣትሒትካ ዘይግመት ደገፍቲ ህግደፍ-ነበር ዝተኻፈልዎ ብምንባሩስ ካብ ክልእ ግዜታት ፍልይ ዝብለ ከም ዝነበረ የመልክት።
ህግደፋውያን፡ ሽሕ‘ኳ ክሰርሑ ዝግብኦም እንተነበረ፡ ቤት ጽሕፈቶም ዓጽዮም ንደገፍቶም እዉን ናብ‘ቲ ቦታ ሰልፊ ተወስ ከይብሉ ብምትሕስሳብ፡ ነቲ ነጎድጓዳዊ ድምጺ ዉጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ዘቃልሖ ሰለማዊ ሰልፊ፡ ተሓቢኦም እናሰምዑ እዮም ዘሕለፍዎ፡፡ ስለ‘ዚ ኸኣ ናብ‘ቲ ቆንስል ህግደፍ፡ ብጉዳዩ ዝኣቱ ይኹን ዝወጽእ ዝተራእየ ተገልጋሊ ይኹን ሰራሕተኛ ብዘይምንባሩ ብሓፈሻኡ እንቋዕ እዚ ኣርኣየና….ዘብል እዩ ዝነበረ።
ሰልፈኛታት፡ እቲ ናይ መሬት እምበር ናይ ህዝቢ ነጻነት ከየጎናጸፈ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውርዶ ዘሎ ግፍዕን መቕዘፍትን፡ ህዝብና ከሕልፎ ዝጸንሐን ዘሎን ናይ ዕስራን ሓደን ጽንኩር ዓመታት ጭኰናን ቅንጸላን ብምዝካር፡ ተሳተፍቲ ሰልፊ „ይኣክል“ ዝብል ብቐይሕ ቀለም ዝተጻሕፎ ጻዕዳ ጨርቂ ኣብ ግንባሮም ኣሲሮም፡ „ህግደፍ ዓዲ ግደፍ … ይኣክል ባርነት፡ ስመር ንዳግማይ ሓርነት …. ዕላማ ስዉኣትና ክትግበር፡ ሓቢርና ሕቖ ህግደፍ ንስበር …. ሎሚ ብድምጽና ንመሰል ህዝብና፡ ጽባሕ ናብ ሃገርና ናብ ባይቶና …… ተለዓል ምክልኻል ህዝባዊ ሰራዊት፡ ሚሒኻ ክትድርብዮ ንህግደፍ ኣራዊት …..“ ወዘተ …. ዝኣምሰለ ጭርሖታት ከቃልሑ ኣርፊዶም።
ቀጺሎም‘ውን ተሳተፍቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ንጹርን ዘየዳግምን መልእኽቲ ናይ‘ቲ ዝፈትውዎ ህዝቦም ንጎብለላት ህግደፍ ንምትሕላላፍ ብማለት፡ ኣብ ቀሕ ወረቐት፡ ብበብዓይነቱ ቛንቋታት ይኣክል ዝተጻሕፎ መዘክር ንኣገልገልቶ ከም ዝወሃብ ክገብር ፈተነ። ኣብ ቤት ጽሕፈቶም ተሸጒጦም ብምንባሮም ድማ ኣዳለውቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ንበርሊን ናብ‘ቲ ቀንዲ ሹመኛ ህግደፍ ኣብ ጀርመን ዝርከቦ ክልእክዎ ተላበዎም።
እዚ ብተሳትፎ መንእሰያትን ኣደታትን ኣቦታትን ገዳይም ተቓለስትን ሕጻናትን ከምኡ እዉን ኣዕሩኽትን ፈተዉትን ኤርትራዉያን ዝኾኑ ማዕሪጉ፡ ንኣስታት ሰለስተ ሰዓት ዝተኻየደ ሰልፊ፡ ከም ወትሩ ጭዉነት ስነ-ስርዓትን ዝተራእየሉን፡ ብዅሉ መምዘኒታት ነቲ ኣብ‘ዚ እዋን እዚ „ስመር“ ብዝብል መንፈስ፡ ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ተላዒሉ ዘሎ ማዕበል፡ ብግቡእ ዘንጸባረቐን፡ ሓያል መልእኽቲ ዘማሓላለፈ እዩ ዝነበረ። ኣብ‘ቲ ኣጋጣሚ‘ቲ ካብ ወደብቲ ሰልፊ ኣትሒዙ ክሳብ ድሌት ዘሎዎም ተሳተፍቲ መደረታትን ግጥምን ተስሚዑ።
ቅድሚ ምድምዳምና ከይተጠቕሰ ክሓልፍ ዘይግብኦ እንተልዩ፡ ብፈተውቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝዀኑ ጀርመናውያን፡ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኤርትርውያን እምነታት ዘውርዶ ዘሎ ዘስካሕክሕ ጭቆናን ማእሰርትን ቕትለትን ደው ንኸብል ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ንዕለት ሓደ ሰነ (ዝመጽእ ዘሎ ዓርቢ) ሰዓት 11፡00 ኣብ ከተማ በርሊ ከካይዱ ምኻኖም ኣብ ናይ ሎሚ ሰላማዊ ሰልፍና ምግላጾም እዩ። እዚ ዘመልክቶ እንተልዩ ድማ ደገፍቲ ኣህዛብ ኤርትራ እናበርከተ ይኸይድ ምህላዉ የርኢ።
እዚ ናይ ሎሚ ሰላማዊ ሰልፊ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ እንተልዩ፡ ፍርሕን ስግኣትን ከይብሉንን ኣወጊድና ብሓደ ሰሚርና፡ ነቶም ንሃገርና ህዝብናን ናብ ዘይንቡር ኣእትዮማ ዘሎዉ ሹማምንቲ ህግደፍን ደገፍቶምን፡ ግቡኣ ታሪኻዊ ትምህርቲ ክንህቦም ከም እንኽእል ዘመስከረ እዩ ዝነበር።
ሽማግለ ሰላማዊ ሰልፊ ጀርመን
26.05.2012
Short URL: http://english.farajat.net/?p=7142


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ሥነ ፍጥረት ዕለተ እሑድ(ሰንበት) ዘመዓልት
ንግሆ ሰንበት ኣብ ቀዳማይ ሰዓት መዓልቲ፡ “ወይቤ እግዚአብሔር ለይኩን ብርሃን ማእከለ ጽልመት፡ ወኮነ ብርሃን ወርእዮ እግዚአብሔር ለብርሃን ከመ ሠናይ ውእቱ፡ ወፈለጠ ማእከለ ብርሃን ወማእከለ ጽልመት/ ሽዑ እግዚአብሔር ብርሃን ይኹን በለ፡ ብርሃን ድማ ኾነ እግዚአብሔር ድማ እቲ ብርሃን ጽቡቕ ከም ዝኾነ ረኣየ፡ እግዚአብሔር ኸኣ ንብርሃንን ንጸልማትን ፈለዮም።” ብምባል ብነቢብ ብርሃን ፈጠረ። ዘፍ. 1፡3-4 ሽዑ ንብርሃን መዓልቲ ፡ ንጸልማት’ውን ለይቲ ኢሉ ሰመዮ። ዘፍ.1፡5 ንኽልቲኦም ሓደ ገይሩ ዕለት በሎ። ‘ዕለት ብሂል ዘያስተዛውጎሙ ለሌሊት ወለመዓልት/ ዕለት ማለት ብመዓልትን ለይቲን ሓደ ዚገብር እዩ።’ ከምዝብል።
እዚ ኸኣ ‘ብሥነ ፍጥረት ተመራሚርኩም እንተዘይደሊኹምኒ ኣይትረኽቡንን ኣይግለጸልኩምን እየ’ ንምባል ብመጀምርታ ጸልማት ፈጠረ (ኢዮ 12፡7-10)። ድኅሪኡ ንብርሃን ምፍጣሩ ድማ ‘ብሥነ ፍጥረት ተመራሚርኩም እንተደሊኹሙኒ ክትረኽቡንን ክግለጸልኩምን እየ’ ንምባል እዩ።
• ምሳሌ፦
1. ጸልማት ናይ መከራ፣ ብርሃን ድማ ናይ ዓወት ምሳሌ እዩ። ድኅሪ ብዙኅ መከራን ጻዕርን ኣኽሊል ጽድቂ ዓወት ክትረኽቡ ኢኹም ንምባል እዩ። (ግብ. 14፡21)
2. ጸልማት ናይ ኦሪት፣ ብርሃን ድማ ናይ ወንጌል ምሳሌ እዩ። “ለይቲ ኃሊፋ መዓልቲ ቐሪባ’ያ እሞ ስለዚ ግብሪ ጸልማት ካባና ደርቢና ኣፅዋር ብርሃን ንልበስ።” ሮሜ. 13፡12 ንጸልማትን ብርሃንን ሓደ ዕለት ምባሉ፡ ኦሪትን ወንጌልን ብሕጊ ሓደ ስለዝኾነ እዩ።
3. ሌሊት ናይ ትስብእት (ሰብነት)፡ ብርሃን ናይ መለኮት ምሳሌ እዩ። ለይትን ብርሃንን ሓደ ዕለት ከምዝኾነ፡ ትስብእትን መለኮትን ድማ ብተዋሕዶ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ እዩ።
4. ጸልማት ናይ ድንቍርና(ዕሽነት)፡ ብርሃን ናይ ፍልጠት ምሳሌ እዩ። “ወኮኖሙ ዝንቱ ብርሃን ጥበበ ወአእመሮ” ይብል። እቲ ብርሃን ፍልጠት ኮይንሎም፡ ቅዱሳን መላእክት ‘ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚአብሔር ጸባኦት ፍጹም ምሉእ ሰማያተ ወምድረ ቅድሳተ ስብሐቲከ” ኢሎም ኣመስገኑ። ኢሳ. 6፡3 ።
ኣብ ካልኣይ ሰዓት መዓልቲ፦ እግዚአብሔር ንኢዮር ምስ ቀብአ፡ ነቶም ኣብኣ ዘለዉ መላእክት’ውን ቀብኦም። ንዝንጋዔ ኣርሒቑ ንቑሓት ገይሩ ብርሃን ፍልጠት ሃቦም። ለዋሃትን ዕጉሣትን ብዘይምቝራጽ ዘመስግኑ፡ ድኻም ሞት ጥምየት ዘይሰማምዖም ገበሮም ማለት እዩ።
ኣብ ሣልሳይ ሰዓት መዓልቲ፦ ኣብ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ዘለዉ መላእክት ቀብአ። ትሽዓተ ናይ ቤት ሓለቓ ውን ፈለየ።
ኣብ ራብዓይ ሰዓት መዓልቲ፦ ነገደ ኪሩቤል ቀብአ፡ ትሸዓተ ናይ ቤት ሓለቓ’ውን ፈለየ ፡ ናይ ሓለቓ ሓለቓ ገጽ ሰብን ገጽ ኣንበሳን ሸመ።
ኣብ ኃሙሻይ ሰዓት መዓልቲ፦ ነገደ ሱራፌል ቀብአ። ትሽዓተ ናይ ቤት ሓለቓ’ውን ፈለየ፡ ናይ ሓለቓ ሓለቓ ገጽ ላሕምን ገጽ ንስርን ሸመ።
ኣብ ሻድሻይ ሰዓት መዓልት፦ ኃይላት ቀብአ። ትሽዓተ ናይ ቤት ሓለቓ’ውን ፈለየ፡ ናይ ሓለቓ ሓለቓ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ሸመ።
ኣብ ሻብዓይ ሰዓት መዓልት፦ ኣርባብ ቀብአ። ትሽዓተ ናይ ቤት ሓለቓ’ውን ፈለየ። ናይ ሓለቓ ሓለቓ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል ሸመ። ሄኖ. 6፡1-6
ኣብ ታሽዓይ ሰዓት መዓልት፦ ሥልጣናት ቀብአ፡ ትሽዓተ ናይ ቤት ሓለቓ’ውን ፈለየ፡ ናይ ሓለቓ ሓለቓ ቅዱስ ሱርያል ሸመ።
ኣብ ዓሥራይ ሰዓት መዓልት፦ መኳንንት ቀብአ። ትሽዓተ ናይ ቤት ሓለቓ’ውን ፈለየ። ናይ ሓለቓ ሓለቓ ቅዱስ ሰዳክያል ሸመ።
ኣብ ዓሠርተው ሓደ ሰዓት መዓልት፦ ሊቃናት ቀብአ። ትሽዓተ ናይ ቤት ሓለቓ’ውን ፈለየ። ናይ ሓለቓ ሓለቓ ቅዱስ ሰላትያል ሸመ።
ኣብ ዓሠርተው ክልተ ሰዓት መዓልት፦ መላእክት ቀብአ። ትሽዓተ ናይ ቤት ሓለቓ’ውን ፈለየ። ናይ ሓለቓ ሓለቓ ቅዱስ ኣናንያል ሸመ።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ከምዚ ገይሩ ቀቢኡ በብሠለስተ ቦታኦም ኣትኃዞም፦
- ኪሩቤል ፡ ሱራፌል፡ ኃይላት፦ ኣብ ኢዮር
- ኣርባብ፡ መናብርት፡ ሥልጣናት፡- ኣብ ራማ
- መኳንንት፡ ሊቃናት፡ መላእክት፦ ኣብ ኤረር ።
ልዑል እግዚአብሔር ኣብ ሰማያት ዘለዉ መለእክት ክቐብኦም ከሎ፦ ናይ ጸጋ ክብርን ሥልጣንን ከም ዝተዋህቦም ንኺፈልጡ ኣክሊል ብርሃን ደፍኣሎም። ኣገልገልቱ፡ ግዙኣቱን ልኡኻቱን ምዃኖም ንኺፈልጡ ዝናር ብርሃን ኣዕጠቖም። (ሉቃ.12፡28-35) ንተልእኾ ምውራድን ምድያብን ከምዘሎ ንምግላጽ ብርሃናዊ ሣእኒ ወደየሎም። ሠራዊቱ ምዃኖም ንኺፈልጡ፡ ማኅተም መስቀል ዘለዎ ብርሃናዊ ዘንጊ ኣትኃዞም። (ዘፀ. 12፡11) ከምኡ’ውን ፍጡራን ምዃኖም ንኺፈልጡ ልብሰ ብርሃን ከልብሶም ከሎ፡ ብዘይ ፍቓዱ ኪርእይዎ ከምዘይክእሉ ንኸፍልጦም ድማ ብርሃናዊ መነጽር ሃቦም።
፨ ፈጣሬ ፍጥረታት እግዚአብሔር ኣምላክ፡ ንዓሠርተው ክልተ ሰዓተ ለይትን ንዓሠርተው ክልተ ሰዓተ መዓልትን (24 ሰዓት) ዝሠርሓሉ ምኽንያት፡ ንጊዜኡ ፍቓዱ ስለዝኾነ እኳ እንተ ኾነ ፍጻሜኡ ግና ቅዱሳን ‘ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እግዚአብሔር’ እናበሉ ዕሥራን ኣርባዕተን ሰዓት ከምዘመስግንዎ ንምግላጽ እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር


text:
ናጽነትከ መናውርዶ ትነብር? – 3ይ ክፋል ፖለቲካዊ መናውር፡
ናጽነትከ መናውርዶ ትነብር? 3ይ ክፋል ፖለቲካዊ መናውር፡ 09.04.17፡ የማነ ፍሻለ፡ ስነሓሳብ መሸጣ ደቂ-ኤርትራ! ግዜ ዝወስድ ነገር መሊሱ ዝጥዕምን ዝምንግንን ከምዘሎ እናተረዳእኩ፡ ጀሚረ ክዛዝሞ ዝግባእ ጽሑፍ ከይፈጸምኩ መደንጎ ዪየይ ብግልጺ ንምብራህ እቲ ኣጽዳቒ ኣካል ነቲ ዓያዪ ክፍሊ ኣእምሮይ
ናጽነትከ መናውርዶ ትነብር? 3ይ ክፋል ፖለቲካዊ መናውር፡ 09.04.17፡
የማነ ፍሻለ፡ ስነሓሳብ መሸጣ ደቂ-ኤርትራ!
ግዜ ዝወስድ ነገር መሊሱ ዝጥዕምን ዝምንግንን ከምዘሎ እናተረዳእኩ፡ ጀሚረ ክዛዝሞ ዝግባእ ጽሑፍ ከይፈጸምኩ መደንጎ ዪየይ ብግልጺ ንምብራህ እቲ ኣጽዳቒ ኣካል ነቲ ዓያዪ ክፍሊ ኣእምሮይ ዝሰርሖ ኣብቲ ኣርእስቲ ዘተኮረ ክሳብ ሸሞንተ ዝበጽ ሕ ክስዕብ ዝነበሮ ክፋላት ስለዘየጽደቐለይ ኢዩ ተደናጊረ ቀንየ። ሎሚ’ው ን ብዝተኻእለኒ መጠን ኣሕጺረ ክዛዝማ ክፍትን ኢየ’ሞ ሓግዙኒ።
ኣነ ከምዝኣምኖ ኣብ ናይ ሓባር ረብሓ እንተሊና ንዓላማና ክንብል ንቃልሲ ምብጋስ’ምበር፡ እቲ እዋናዊ መልክዕ ቃልሲ ብዙሕ ፖለቲካዊ ሳባ-ላቃ ኣየ ድልዮን። ንክቃለሱ ዘዝተበገሱ ምንእኣስን ሕቶ ሕጋውነትን ካልእ ጓል-መገ ድን’ውን ኣይረኣየንን። ሕብረተሰባዊ ግርጭታት ዝፍትሑሉ ቀዳምነታት ስ ለዘለዎም። ህሉው ኩነታትና’ዩ ድማ ንንመርጾ ዓይነት ቃልሲ ዝሕብረና።
እዚ ኩሉ ነገር ክንኮነሉ ዝመረጽና ህግደፍ ካብጸየረናስ ጸላኢና ዲዩ ፈታዊና? ጸላኢ እንተኢልና ዓይነት ቃልሲ ብነብሱ ፍሉጥ ስለዝኾነ ክልተ ምጥማት የለን ባቃ። ማለት ግንባር ምፍጣር’ምበር እቲኦም ጸበብቲ፣ እቲኦም ገፋሕ ቲ፣ ኣስላመ-ክርስትያን፣ ሕጋዊ፡ ደሞክራሲያዊ፡ ዝዓይነቱ ሕቶታትን ቅብጥ ሮሽን እንተኣቐዶምና ኣብ ንበጽሖ የብልናን። ኩሉ ነገር’ኮ በቢመድረኹን ብህዝባዊ ኮነ መንግስታዊ ሕግታትን’ዩ ዝፍታሕ።
ንበል ኣብታ ዓዲ ጭፍራ ዝብኢ እንተኣትዩ እንኮላይ’ቲ ጥሪት ዘይብሉ’ዩ ኣብ ድሕነት ጥሪት ዝጎዪ። ከመይሲ ጽባሕ ካብ ሰብ ጥሪት በዓልቲ መጽዓንን ጠይቅን ኣድጊ፣ በዓል ዕርፍን ነዊትን ብዕራይን መሰሉን ክልቃሕ ኢዩ። ኪኖ ረብሓ’ውን ሞራላዊ ወ ቐሳን ባሌህታታን’ዩ ካብ መሓብኦኡ መዝሒቑ ዘውጽኦ። ህግደፍከ ካብ ዝብኢ ብምንታዩ ይፍለ?
ኣብዚ ወሪድና ዘሎ ወጥሪ ዓይነት ቃልሲ ሕጋውነትን ጽባሕ መሬት ምስ ወግሐ ዝህሉ ምምቕራሕ ሃብትን ከነቐድም እንተዄን ና፣ ዓይነት ቃልስናስ ‘ብሰላም’ እንተኢልናዮ፣ ነንተበገሱ “ኣውራጃዊ፡ ወገናዊ፡” እንተኢልናዮም፣ እቲ ንምነዮ ለውጢ መን’ዩ ከምጽኦ? ክሳዕ ኣብ እንዳማትና ሃገራት ኬድና ክንነብሕ፡ እሞድማ ንቀዳሞት እናነኣኣስና እንተኾይኑ ዓላማና እንታይ ኢዩ?
እቲ መልሲ ናይ’ቲ ሕቶ ቀሊል ኢዩ። ኣብ ኩነታት ሂወት ኣድሕን ስለዘለና ዘርከበ በዓል ሕልና ጥራይ ኢዩ ዝጅምር’ምበር ብድ ሕሪኡ’ሞ ዋና ቃልሲ ንሱ’ቲ ውጹዕ ህዝቢ ኢዩ። ማለተይ ንኣገዳሲ ውዕላት “ድሓር ነርክበሉ” ዘይኮነ “ኣየናይ ይቐድም” ኢየ ዝብል ዘለኹ። ህግደፍና እምባኣር ብዓንተቦኡ ኣብኣ ክንበጽሕ ከምዝኾለፈና ሕጂ’ውን ኣብኣ ከይንበጽዩ’ዩ ዝዘርገና ዘሎ።
ምናልባሽ ሓሳባተይ ክገልጽ እንከለኹ ንገሊኦም ተዋሳእቲ ፈልየ ከጥቅዕ ዓሊመ ከምዘይኮንኩ ተዓዚብኩም ክትኮኑ እትስፎ። ግናኸ ኣብ ገሊኡ ግድን ዝጥቀሱ ውልቀ-ሰባት ከምዘለዉ ካብ ገጥምኹም’ውን ረኺብኩሞ ትኾኑ። ስምዒታዊያን ቃላት ከም ቆጥቆጥቲ፣ ልኡኻት፣ ዕሱባትን ወዘተን ዝኣመሰሉ ከዘውትር’ውን ንርእሰይ እናጸላእኩዎም ከምተጠቐምኩሎም ተረድኡለይ። ግናኸ እቶም ሓሳባትኩም ዝነቕፎ ዘለኹስ ንስኻትኩም ድማ ክትነቕፉ ክትብሉ ከምቲ ከማይ ከምትጥቀሙሎም ምእማን።
ዘመነ-ለውጢ’ዩ`ሞ ብዛዕባኡ ካብ ተላዕለስ በቶም ናይ ለውጢ ሓይልታት ክንዛረብ ግቡእ ምኾነ። መን’ዩ እቲ ዋና ቀላሲ ለው ጢ? ኣብ ከመይ ኩነትከ’ሎ? ንዝምልከት ብዙሕ ክበሃል’ኳ እንተተኻእለ፡ ንምሕጻሩስ ንዓይ ናይ ሰባት ውልቀ-ሂወትን መንነት ን ኣይኮነን ዘገድሰኒ። ንኣብነት ገለ ካብ’ቶም ብ“ናይ ሕማመይ” ከምዝጽዉዑ ዝዕለለሎም ‘ወናማት’ መንእሰያት ካብ ሓቀኛ እ ምነቶም ወጻኢ “በሉዎ” ከምተባህሉ ዝመስለኒ ነገራት ቁምነገር መሲልዎም ዝስንድዉዎ ሓረጋት እምነቶም ተመሲሉ ከይስበሎ ም’ሞ ተመሊሱ ከየጉህዮም ተሰኪፈሉ ከምሰበይ ደጋጊመ ክምዕዶም ክብል ንርእሰይ ዝተጸረፍኩሉ ኣይወሓደን። ግናኸ ካልእ ምርጫ የለን። ምኽንያቱስ ንሳቶም ብዛዕባ ሃገሮም ከምዝሓመሙ’ምበር መድሃኒቶም ከምዘይፈለጡ’ሞ ካብቲ ፈውሲ መሲል ዎም ዝቑሕሙዎ ስሚ እርድኦ’የ። ካብዛ መግለጺት እዚኣ ትሓልፍ ምርጫ እንተልያቶም ግና ነቲ ሓደ መድሃኒቱ ነቲካልእ ስሙ (the treatment for one is poisone for the other) ምዃኑ ምእዋጅ’ምበር፡ እቲ ዝመረጽዎ ፈዋሲና ዝመስሎም መድሃኒትን ኣወሳስዳኡንሲ መርዚ ክንሱ ካብ ወሓጥዎ ንምርጫኦም “ሽፋ ትግበረሎም” ክብል እሓጽረኒ። ከምሓቂ ኣብ ሞንጎ ሓድሽን ሕ ሉፍን ወሎዶታት ክመሓየሽን ክነቓቐፍን ዘለዎ ነገር’ኳ እንተሎ፡ ክሳብ ድግድጊት ተዓጢቑ “ወለድና ኮኑ ስዉኣትናስ እንታይ ጌሮሙልና!” ክብል ዝገታተር ውሉድ ስለዘይናህና ትርፎ ዲቕ ዝበለ ጸላኢ ብዝኾነ ተኣምር መድሕን ክኸውን ኣይክእልን’ዩል።
“ግዜኦም ብምዃኑ ዝመስሎም ዝሓረይዎ ክብሉን ከድንቑን ግቡእ ኢዩ” ዝብል ሓሳብ ክውሕዝ ይኽእል። እንተኾነ እቲ ዝሕረመገዲ ለውጢ ዘዐውቶም ክኸውን ከምዘለዎ ምምዓድ ድማ ናይ ወለዲ ሓላፍነት ከምዝኾነ እንተዝፈልጡዎ ምተዓወቱ።
ንኣብነት’ሞ ንጥቀስ፡ ገሊኦም ዋላ “ንዝደቀሱ ኣሕዋቶም ከበራብሩ” ኢልና እንተኣመኽኒናሎም፡ ንንኡሳን ምስዘይቅቡል ሓሳባት ከጋጭዉዎም፡ ከምቲ ናይ ካራ ክንዲ ዝስሕልዎም የጉድምዎም። ንበል ገሊኦም ከም ደገፍቲ መግዛእቲ ኢቲዮጲያ፣ ከም ኢቲዮ ጲያዊ መንነት ዘብሃጎም፣ ከም ወያነ ኣትያ ካብቲ መላኺ ስርዓት ከተናግፎም ዝኣመሰልዎ ጎስጓስ ዝዝርግሑስ ንረብሓ ህዝብና ዲዩ? ዝኾነ ኮይኑ ሎሚ ኩሎም ኩለን ስኢኖም ስግር ባሕሪ ዓስኪሮም ኣለዉ። ንሓዋሩኸ ተመሊሶም ደቂ ሃገሮም ይኾኑዶኾን?
ኣርእስትና ብዛዕባ’ቲ ኣብ ሃገርን ክብርታት ህዝብን ዝፍትነና ዘሎ ፖለቲካዊ መናውር ንምዝታይ ኢዩ። ከም ርዱእ ጉዳይ ሃገር ብቀንዱ ኣብ ሕቖ መንእሰይ ዝተጻዕነ ዕዳ ምዃኑ ኣየዳግምን። መንእሰያት ካብቕድሙ “በጋሚዶ፡ ኮበለ፡ ፋይቶት፡ ወዘተ“ ዝብል መጸውዕን መሸምጠጥን ነይርዎም። ዘመን ተቐይሩ ምህሮ ምስጀመረ ኣስማት መንእሰያትን ጥርናፈኦምን’ውን ክቕየር ጀሚሩ። ኣብ ግዜ መግዛእቲ ብመገዲ ቤት-ትምህርትታትና ዝፈለጥናዮ ወወክማ፡ ወሴክማ ዝጽዋዕ ማሕበራት ተመሃሮ ክልቲኡ ጾታታት ከም ዝነበረ ንዝክር። ኣብኡ ክልቲኡ ባህርያት ማለት መሳርሒ ገዛእትን መድሕን ሃገርን ህዝብን መንእሰያት ዓንቢቦም’ዮም።
ገዛእቲ ነቲ ውዑይ ዕድመና ኣንፈት ጉዕዞ ዓለሙ ጠምዚዞም መሳርሒ ክገብሩዎ ከምተቓለሱ፡ በንጻሩ ሰውራ ኤርትራ ካብ ው ሽጥን ከም ካብ ኤናስኣ ዝኣመሰላ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝቖማ ኤርትራውያን ማሕበራትን ብዝወሓዙ ተማሮን ሸቃሎን መንእሰያት ዘዕለቕለቐ ምንባሩ ተሞኩሮና ይምስክር። እንተኾነ ሽዑ’ውን ኣብ ውሽጢ’ቲ ብረብሓ ሃገር ዝተጎልበበ ገድሊ ካብቶም ‘መራሕቲ ሰውራ’ ነቲ ንኡስ ወሎዶ ብስዉር ውዳበ ደሊሎም ፍጹም ተወፋይነቱ ናብ ረብሓኦም ዝልውጡ ሓደስቲ ልኡኻት መግዛእቲ ገዛእቲ’ውን ፈርዮም ነበሩ። ነዚ ዝብሎ ዘለኹ ብጭብጢ ንምስናዩ እንተተደልዩ ካብውሽጥና ቀሊል ኣብነት ክንርኢ ንኽእል።
ናይቲ እዋን ተማሃራይ የማነ ገብረኣብ ከምቲ ቅድሚ ሎሚ ዝገለጽኩዎ ከም ሓደ ኣባል ክርስትያናዊ ማሕበር መንእሰያት ደቂ-ተባዕትዮ ነበር ብሓደ ኢዱ ዓለማዊ፡ በቲ ካልእ ሃይማኖታዊ መጻሕፍቲ ተኾልዂሉ ከምዝዓበየ ማንም ናይቲ እዋን መሰታኡ ይፈልጦ። ካብ ኣስመራ ኣዲስ-ኣበባ፡ ቀጺሉ ኣመሪካ ኣትዩ ትምህርቱ እናቐጸለ፡ ኣባል መንእሰያት ደሳዊ ሊግ ኣመሪካን ኤናስኣን ነይሩን፡ ከም ጋዜጠኛን ጸሓፍን’ውን ከምታ “ንቕሓት” ትብል መጺሀቱ ጽሑፋት ኣዳልዩ የበርክት ከም ዝነበረን ይትረኽ።
“ከመይ ደልዎ ክፉትን ስሩይን ናይ ስራሕ ዕድል ድኣኾን ረኺቡ? ከመይቢሉኸ ኣብ ማእከል ኣመሪካ ኣባል ዴሳዊ ሰልፊ ሊግ ኮይኑ? ከመይቢሉ’ውን ወዮ ሃይማኒታዊ ፍቕሪ ዘሕቆንቁኖ ሃይማኖተኛስ እንኮላይ ፖለቲከኛን ሃይማኖት ዝኣልቦኡ ብን ዝበለ ዴሳዊን ክኸውን ኣፍቂሩን ሰሊጥዎን? እምበርከ ወያ ትማሊ ዘዳልዋ ዝነበረ ‘ንቕሓት’ ዘርእስታ ጽሕፍቱስ ካን ዲያ ነዚ ዝሓለፈን ንርእዮ ዘለናን’ዩ ነይሩ ዓላማኣዶስ ተሰሪቓ?” ዶ ኢልኩም ሓቀይ? ገና ገና፡ ምሽጥር የማነ ኤናስኣ ኣይተዘርበሉን ገና’ዩ ዘሎ!
ክጋደል ሳሕል ኣብ ተደርገመሉ እዋን ኣብቲ ዝተመደበሉ ቦታ ኣሻቡ እግሪ ከምዝተኸለን ብዝተጎንዖ ሓለፋታት’ውን ኣሻቡ ከምዝሰወደን ድንቂ ነበረ። ወዲ ሕልፍኚ ብምንባሩ ድማ ኣብቲ ድቕድቕ ጸልማት ናይቲ ጽሉል ዘመን ጨንፈር ዜና ምስ እኒ’ታ ዝጠቕሳ ዝነበረ መን’ያሽማ ፋም-ጣጥ ብዝዓይነቱ ክሃልል ቀሺነቱ ከምዝደኮዓን፡ ሓንሳብ ምስኣፍረሰ’ሞድማ ወያ ጻድቕ ዝሓስባ ዝነበረ መንፈሱ ጭራሽ ኣግሂድላ ስለዝሃደመቶ ስውርቲ ክታብ መስተፋቕር ኣንጠልጢሉ እና’ዘረለን ለይተ-ለይቲ ከም ታቱ ብኣኣተን ተኸቢቡ ንኩለን ክነስዕ ክብል ማሕጊጹ ከምተገየጸ ይትረኽ። ብሓጺሩ ምስጢር ኩሉንትናዊ ተቐባልነቱ ከይተጋህደ ቅጽበት በሪኹ ስሙ ምስ ገነነ’ውን ብሽርሒ ‘ደሞክራሲያዊ’ ምርጫ ኣብ ጉባኤ ምስታፉ ከይኣክል እንኮላይ ከም ቀንዲ ተዓጣቒ ከኹድድ ዝረኣይዎ ግሩሃት ከኣ “እምበር ማንከይ! በየን ዝመጸ ህበይ’ዩኸ’ዚ” ክብሉ ተዓጀቡሉ። ሓደ ካብ’ቶም ናይ ሽዑ ዕጁባ ት ስዉእ ሓርበኛ ጀነራል ቫይናክ ምንባሩ’ውን ይጥቀስ።
ከነስተውዕለሉ ዘለና የማነ ዕዮ ለይቲ ቀድያቶ ክዕንድረላ እንከሎ፡ ብመንጽር ናይ የማነ ዕዮ ድቕድቕ ጸልማት፡ ኣብ ጎዳጉዲ ሓ ለዋ ሰውራ ተጨሪሑ ዝሰሓግ ዝነበረ ማእለያ ዘይነበሮ ሰብና ምንባሩ’ዩ። ሽዑ ኩሉ ፍጡር ብኣማላድነት ዶርኳዕ ክትወግሓሉ እናተመነየ እንተ ይሙን ግርማ ለይቲ ኩለንትናኡ ኣደቢና ስለዘማዕረገቶ ክትምጠጠሉ ይምህለል። ገጹ ጸልማት፡ ግብሩ እኪት። ለይቲ ይሰክር፡ ለይቲ ይዝምር። ለይቲ ይዕንድር፡ ለይቲ ድማ ይመክር። እናለ እቲ ኣብ ጥፍኣት ሓርበኛታት ዝለዓለ እጃም ዝነ በሮ ዕሉል ገበነኛን ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት መንግስቲ ኢሳይያስን ክኸውን በቒዑ ኢዩ። ከም ምዙዝ ፖለቲካ ኣብ ውሽጢ መን እሰያት ብምእታዉ ነቲ ሕመረት ሃገር ብከመይ ይዘራርጎ ከምዘሎ ብዓይንኹም ትርእይዎ ኣለኹም። ንምሕጻሩ ንሱ ከምቲ መ ንፈሳዊ ኣኮሳኹሳኡ ኣእላፍ መናፍስቲ ከምዝጫጭሐን በቲ ካልኣይ ኢዱ ካብዝዓተረን ሓንቲ መጽሓፈ-ጊላነት ብምንባራ ድማ ተልእኾኡ ንምትግባር ልክዕ ከምቲ ኣርቱር ኣክስማን /Artur Axmann/ ዝተባህለ፡ ስልጣኑ ናብ ሓድሽ ምዙዝ ኣረኪቡዋ እንተ ኾይኑ ድማ ከምቲ Baldur von Schirach ዝተባህለ መስራቲ መንእሰያት ሂትለር ዝገበሮ፡ መዓስከር ሳዋ ሃኒጹ ብውሕሉል ኩለመናዊ ጥፍኣት ከምዋዛ ንዝመስርሖም ከም ኢደቤዛ ተጠቒሙ መንእሰያት ሃገር ዘባኸነ ስልጡን ወጻእተኛታት’ዩ። “ንምንታ ‘ዮም እኒ የማነ ፍሻለ ታሪኽ ዘይምሕሮ ገበን ዝገብሩ ዘለዉ?” ምባል ገዲፍና “ይከኣሎምን ይወጽዎን ዲዮምከ?” ንበል ሕጂ።
ግዲ የለን፡ ንኩሉ ገግዚኡ ኣለዎ’ሞ ንኺድ ጥራይ! ኣነ’ውን ዓቕሚ ናይቶም ‘ኣህባይ’ ስለዘይተሰወረኒ ንየማነ ኣይጸላእኩዎን። ትማሊ’ዩ’ኮ ዝነበረ ስዉእ ብርሃነ ኣፍሮ’ውን ነቲ ሽዳ ናይቲ በሰላ እግሩ ብጨርቂ እናጠቕለለን ብከምዚ ናይ የማነ ድማ ብዋዛ ንዝነቐለ “ህበይ” ክንብሎ እንከለናን ንሱድማ ክዋዘ “ህበይ እናበልክናኒ ኣይጓነኽናንን፡ ጋና ድማ ከዘባዝበክን ኢየ” እናበለ፡ ኣይ ሕሱብ ብስም ኣንነት ዘንከራረወ እምባ ነቐፌታ ዝዘነበና! እንተኾነስ ብርሃነን የማነን ክልተ ጫፍ ናይ ሓደ ቅኑዕ መስመር ምንባ ሮም ዘይምዝንጋዕ። የማነ ብመልክዕዶ ብጉርሒ ህበይ ከምተባህለ ከይገደሰ ንዓኻትኩም ብዱብዱቡ ነገር ህበይ ኣጽሊእኩም ይኸውን። እንተኣነ ወጅሂ ህበይን ይሙንን ክውቀበኒ’ኳድኣ ጉድ ክንሱ ግናኸ ንየማነ ህበይሲ “የማነ ፍሻለ” ክብሎ ኢየ መሪጸ።
የማነ ኪኖ ሃገርን-ሃገራውነትን ዝወረደት ቅልውቲ መዋእል ግዲ ኣጓኒፋቶ፡ ኣብ ውሽጢ ማሕበር መንእሰያትና ማለት ሃማመተ ኤ ኣትዩ ትሕቲ ህዝብን ክብርታቱን ዝፈነዎም ገለ ካብ ፍርያቱ ንዝበተኑዎ ዘርእታት ክንጠቓቕስ ክንብል ኢና ሎሚ ከም ቆጥቆ ጥትና ክንዛረበሎም ዝጸናሕና። እንተኾነስ ማንም ሰብና ንሃገሩ ከምዝሕለቕ ስለዝርዳኣኒ ኩሉ ከም ንቡር መገዲ ቃልሲ ክጥቀስ’ ውን እላቦ። እንተ ንቁምነገሩ ዝመጸ፡ ብስም “እነኹ-እነኹ” ዘይኮነ ፈራዲና እቲ ዝወለዶም ህዝቢ ምዃኑ ዘይምዝንጋዕ። ኣብኡ ከይብጻሕ ኢዩ ድማ “እዛ ሰላም ዝዓሰላ ሃገርና” ተባሂሉ እናተዘመረላ ግንከ ጸሓይ ሃገርና መሊኣ ከይትበርቕ፡ ከምኡ ድማ ብእ ልፊ ጸላእቲ ከምተኸበብና ኣምሲሎም ‘እናስግኡና’ ኮር ክግልበጥ ሰራዊት እናፍረሱን መንእሰይ እናጽነቱን ‘ከምዝተሰዓርና’ ም ስኣረጋገጹ ድማ ናይ እንኳዕ ንሱ ኣርኣዮም እናጨፈሩ ብግልብጥሽ ጸሓይና ከምዘይትዓርብ ዝዓይነቱ ዘይንቡር ፖለቲካዊ መና ውር ንርኢ ዘለና። ፈጸምቱ እኒ መን? እንተተባህለ ድማ ፈጸምቱ’ሞ ሃማመተኤ ወይ ኣባላት ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያት ሃገር!
መቸም መራሒና ኣስመራ ካብ ዝረገጸላ እዋን ኣትሒዙ ተጋዳላይ ነበር ከይጽንበረን ካብዝሓዝአን ትካላት ሓንቲ ማሕበር ሰራ ሕተኛታት ክትከውን እንከላ፡ ካልኣይቲ ድማ‘ታ ብዓንተቦኣ’ውን መንፈስ ለውጢ ከይሰርጻ ብዝለዓለ ዝተሓለወት ሃማመተኤ ምንባራ ምጥቃስ ይኣኽለና። ከምቲ ንርእዮ ማሕበር ሰራሕተኛታት ግደፍ ፖለቲካዊ ዕዮስ፡ ሰራሕተኛታት ዘፍርየሉ ትካላት’ው ን የብሉን። ኢሳይያስ ብፍጥረቱ ህዝቢ ከይእከብን ከይመክርን ምእንቲ ነቲ ከም ክለባት ኩዕሶ እግሪ ዝኣመሰለ መተኣኻኸቢ ኮነኢሉ ከምዝደምሰሶ እሙን’ዩ። ከምሳዕቤኑ ወዮ ክመስል ተባሂሉ ዝቖመ ማሕበራት ከምዚ ንህቢ ዘይብሉ ቆፎ ጥራይ ኮይኑ ክተርፍ ምእንቲ ባዕዳውያን ብዘይገበሩዎ ተንኮላት ኣብሪስዎ’ሎ። ናብ ሃማመተኤ ምስእንሰግር ካብቲ ናይ ሰራሕተኛታት ብዝኸ ፍአ ኢያ ተቐፊዳ። ክትርድእዎ እንተደሊኹም ቀሊል ኢዩ። ካብንጉሆኡ ዝነበሩ መራሕቲ ሃማመተኤ ብዕምቆት እንተቕሊብኩ ሙሎም ገለ ስእሊ ስለዝህበኩም ስለምንታይ ከምኡ ከምተገብረ ድማ ግድን ክኽሰተልኩም’ዩ። ዝኾነ ኮይኑ ንሳቶም ዕድመኦም እንተዘኮይኑ ኣየኖት’ዮም’ቶም ዕሱባት፡ ኣየኖትከ ሓበን ህዝቦም ዝገልጽ ኣካላዊ ወይ ፍሉይ ሕብርን ምልክትን የብሎምን።
ከምጠባይን ትሕዝቶን መቸም እቶም 95% መንእሰያት ኣብዚ ናይ “ዝምክት ይቀልቀለኒ” ዝዓይነቱ ናይ ዕግርግር እዋን ኮነ ው ግእ ፓልቶክ ዘይራኣዩ ግናኸ ተወፋይነቶም ከፍሪ ምእንቲ ዝምክቱሉ ኩነት በየንን መዓስን ከጽንዑ ለይትን መዓልትን ብኾፎም ዝሓድሩ ኢዮም። ንሳቶም ሓንሳብ ነቲ ሰንፈፍ እንተሰሪሖሞ ብዓይኒ ቋሕ-ሰም መዓር ከምዝመልኡዎ’ሞ እሙን ሓቅን ግቡእ መስርሕ ቃልስን’ዩ። ትሕዝቶ ናይ’ቶም ካልኦት ፍርያት ሃማመተኤ ግና ገሊኦም ብሓቀኛ እምነቶም ብስም ‘ደሞክራሲ’ ኣብዛ ንነብረላ ዓለም ዘይግብራዊ ራኢ ተሓንጊጦም ዝረኣዩ፡ ገሊኦም ድማ ደገፍቲ ‘ኣንድነት’፡ ገለን ኣብ ትሕቲ ጽላል ክልተ ባንዴራ ማለት ናቶም ከይፈጠሩ ዝሓሸት ሃገር ክሃንጹ ዝሓልሙ፡ ኮታ’ቲ ምስሊ ብዙሕ ክኸውን ይኽእል ግናስ ንብውልቀይ ዘስምረሉ ንምዝራብ እቲ ዝውርውሩዎ ጫሌዳታት መሰረቱ ሓደ መልሓስ ምዃኑ ጥራይ’ዩ። እቲ ናቶም ከምስሉዎ ዝፍትኑ ውዕሎኦም እምበር ሓቀኛ እምነቶም ከምዘይኮነን ተመሊሱ ከምዘጣዕሶምን ስለዝመስለኒ’የ ድማ ዝስከፈሎም። እስከ ገለ ካብ ኣብነታት፦
ንሳቶም ተቓወምቲ መንግስቲ ህግደፍን ሰውራ ኤርትራን ከምዝኾኑ ክሕብሩ ይረኣዩ። እቲ ስግንጢርነቶም ከም መድሕን ህዝ ብን ሃገርን ኮይኖም ክጎልሑ ምፍታኖም’ዩ። ምእንቲ ምዝራግ ስምረት ሃገራዊያን መንእሰያት ክጥዕሞም ድማ ገለ ተሰማዕቲ ካ ብቲ ስዉር ማሕበሮም ብስዉር ተፈንጪሎም ኣባላት ስምረት ወይ ካልኦት ናይ ተቓውሞ መንእሰያት ብዝመስል ምስሊ ኣንቆ ራታት ፈጢሮምን ህሙላት ኣኻኺቦምን ከም ዓበይትን ለባማት ክመስሉ ተነፋፊሖም ክሳብ ዝትርግኡ ክምድሩ ክረኣዩ’ዩ።
ንበል ሓደ ካብቶም ትጽቢት ዝተነብረሎም ክሳብ ንኢሳይያስ ጉንዲ-እዝኑ ክሽፍኖ ከምዝሓሰበ ወይ ከምዝሸፈኖ ክጠቅስ ክስማ ዕ ነቲ ቁምነገሩ ስለዝጅላሓትሉ ‘ብኻ ምተረፈቶ’ ከይተባህለ ኣይሕለፍን። ሽክና ርእሱ ክሳብ ትትርጋእ ምህሮ ከምዝመልአት ዝውረየሉ ሓደ ምስጡር “ንርእሱ ዘይኮነስ ንካልኦት ኣይከውንን’ዩ” ክብል ክስማዕ፡ ኣብ ቃልሲ ኣስተዋጽኦን ዕጫን ናይቶም ንነብሶም ዘይኮኑን ዘይመሰሉን ስዉኣት መንእሰያትና ኮኑ ነቶም ኣብዚ እዋን’ዚ ንነብሶም ከይኮኑ ዝተፈረዱ መንእሰያት ዘንጊዑ ሕልናኦም ከዕርብ ክትርኢ “ንሱ’ቲ ፈታው ነብሱን ቀራሪማ ተንበርካኺንከ እንታይ ገባራይ ኮይኑ’ዩ?” ከይበልካዮ ኣይሕለፍን።
ገሊኦም’ውን ብሰናይ ድሌት ንዘይግብራዊ ትምኒት ክትምነዩ ተራእዮም። ንበል ሓደ ካብኦም ንህግደፍ ብብርዒ ጥራይ ከምዝስ ዕሩዎ፡ ክሳብ’ውን ብክቱር ፍቕሪ ብርዒ ኣብ ብርዒ ዝቕርጻ ሳንዱቕ ሬሳ ክቕበር ከምተመነየን፡ ከምኡድማ ንኢቲዮጲያዊ መን ነት ክሓልን ተሰሚዑ። ትምኒት መሰል እንድዩ፡ ግዳስ ብብርዒ ትርከብ ናጽነተ-ሓርነት ኣላ ዲያ? ሰውራታት ምስደረቐ ሓያላን ባዕላቶም ብዝሰርሑዎ ሰውራታትዶ ከይኮነት ዓልምና ትድኳዕ ዘላ? ኮታ ብዙሕ ክንብል ምተኻእለ፡ ግናኸ እቲ ብግብሪ ዝርአ ኩነታት መንእሰያትና ኤርትራውነት ኣይረኸቡ ኢቲዮጲያውነት፡ እኳድኣ በንጻር ምንዮቶም ስግር ኮብሊሎምን እንተኾይንሎም ድማ ገለ ወሊዶም ክስዕሙ ጥራይ ትሕጸር’ታ ዕድሎም። ኣዝዩ ዝገደደ ነውሪ ግና ንውሻጠ ደቂ ከበሳ ክደማስስ ምሕላን’ዩ።
ነቲ ዘመናዊ ፖለቲከኛ መምህር ተስፋጺዮን ንዘልዓሎ ታቦትነት ንእሽቶ ክምላኣሉ ክፍትንሲ፡ ከም ርዱእ ኣብ እንዳ ኣማኒት ክ ርስትያን “ውሻጠ” እንተኢልና፡ ኣብቲ እስልምና ድማ “ኣግነት” ማለትና ትመስለኒ። እቶም ናየቦታትኩም ዘየጥፋእኩም ከምትዝ ክርዎ ቤትና ወይ ህድሞና ብገበላ (ካንሸሎ) መጺና ማዕጾ ብምኽፋት ኢና ናብ ምድሪ-ቤት ንድርገም። ካብኡ ክእቶ እንተተደ ልዩ ክሳድ ውሻጠ ሰጊርና ኢና ውሻጠ ንኣቱ። ኣብታ ስግር ውሻጠ ከኣ “ውሻጠ ሕጊ” ትባሃል ፍልይቲ ሕዛእቲ ምስጢር ኣደ ኣላ። ብመሰረት ኣባታዊ ሕጊ ኣብ ውሻጠ ሕጊ ኣትዩ ንኣደ ጽንጽያ ኣዒንታ ዘንፍረላ ፍጡር (ክሳብ በዓል-ቤት) ክርአ የብሉን። ውሻጠ ማለት እምባኣር ልክዕ ከም ቆፎ-ንህቢ ስለዝምሰል ኣብኡ ንግስቲ ንህቢ ማለት ኣደ ከምዘላ ፍሉጥ’ዩ። ብዘይ ንግስቲ ድማ ንህብን ፍርያቱን ክህሉ ኣይክእልን። ብዘይ ፍቓዳ’ውን ዕርዳ ኣይድፈርን። ንምሕጻሩ እምባኣር ውሻጠ ማለት ልክዕ ከም ታቦት መዐቀቢ ምስጢር ኢያ። ምስጢር ሃይማኖትን ምስጢር ስድራ-ቤትን ንዘመናት ኣብ ውሻጠ ተዓቂቡ ህዝብን ሃገርን፡ ባህልን ክብርታትን ከምዝሰተረ ዘይምርሳዕ። ከምኡ ካብ ኮነ፡ ውሻጠን ኣግነትን ከፍርስ ዝእንተር ዕቡይከድኣ በየን በረቐ? እሞ ድማ ብፍላይ ንውሻጠ ደቂ ከበሳ ክድርዕም እንተተሃንደደስ ልዕሊ በሃልን ብህሎኡን ንፖለቲካዊ ገበን ዝተመነያ ኣሎ ዲዩ?
ሕልና ህግደፋዊያን ኣዝዩ ክፉእ ኢዩ። ከምዚ ሕጂ ንርእሶም ከይተጎለሉ ንዝፈርህዎ ሰብና ብሓደ ንሓሙሽተ ዘይኮነ፡ ሓሙሽተ ንሓደ ክስልዩ ዓሰርተ ኣዒንቲ ከምዘባኸኑ ንፈልጦ ሓቂ ኢዩ። እንተዝኾነሎም መቸም እቲ ሰብ ተፈንፊኑ ኣብታ ቦታኡ ጥራይ ተሓይሩ ክርእይዎ ዝህልዎም ባህጊ ካላእ ትርኣዮ። ነቲ ክፉእ ሕልናኦም ንምቅልዑ እንተተደልዩ ከምዚ ኢልኩም’ሞ ሕሰቡ፦
“መን ይመጻ’ኳ ነቲ መን ትመጾ ኣብ መኣስሮኡ እናኸደቶስ ወዮ ብነዊሕ ገመድ ዝተኣስረድኣ ኣበየነይቲ ቦታ ኣላ ንሱ ዘየሽኮንግረ ላ ዓለም? እንተ እቲ ኣሕጺሩ ዝተኣስረ’ሞ ተዘሪዑ ሰማየ-ሰማያት እናንቛርዐ ሓርኡን ሽንቱን ከቆማጥዕ እንተዘይኮይኑ ካልእ እ ንታይ ኣማራጺ ኣለዎ?”
ብነብሱኹም’ሞ ሕሰቡዎ፡ ሓቁ ንምዝራብ እንተተደልዩ ዓዲ-ሃሎን ዒላ-ዒሮን እንታ’ዩ’ቲ ፍልልየን? ሰብ ዒላ-ዒሮስ’ኳ ይድንገጾ ም፡ ሰብ ዓዲ-ሃሎኸ? ብኣውራኡ በቲ ሓደ ከምቲ ኣሓ ምስ ሓራዲአን ማይ ዝሰትያ፡ በቲ ካልእን ኣውራን ድማ ዋላ’ቶም ቁጻር ደልዮም ዝሕወሱ ከም ዜጋታት መጠን ክንጸሉ ስለዘይግቡእ፡ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ድማ እናፈለጦም ምስኦም ይስሕቕን ይዘናጋዕ ን። እዚ መርኣያ ናይ ለውጢ እዋን ከምዝበሰለ ዘግህድ ነጸርታ ምዃኑ’ዩ።
ተፈተወ ተጸልአ፡ የማነ ፍሻለ ከም ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን ቀላሲ መንእሰያትንሲ ዓላማ ቃልሱ እንታይ ከምዝነበረን እንታይ ከምዘፍረየን እንዲና ነዕልለሉ ዘለና፡ ኢሉ-ኢሉ ዕሩቓትስ’ኳ ትሑዛት እንድዮም፡ ንሱ ናብቶም ኢሳይያስ እንታይ ሰሪሖ ም ከምዘእትዉ ዘይፈልጦም ግናስ ኣብ ጐደናታት መልኪዖም ሸናዕ እናበሉ ዝዛውኑ ስቡሓት ክርኢ ኣዒንቱ ስለዝቖልዓ፡ ኣሕቢ ሩ ድምጽማጾም ንምጥፋእ ዝዓለመ መሸጣ መንእሰያት ተተሓሒዝዎ ኣሎ።
ሎሚ’ሞድማ “እቶም ንናጽነት ሃገርና ከምተጋደሉ ዝመሰሉና ብክልተ ዝውለዱ መራሕቲ ህግደፍሲ “ንትግራይ-ትግርኝ ክብሉ ኢዮም ያኢ ተጸምቢሮሙና” ዝብሉ ኣፈኛታት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ በርኪቶሙልና እነዉለ። ነጻነት ኣይመጸትን፣ ምእንቲ ኤርትራ ኣይተሰውኡን፡ ኣይሰንከሉን፣ ክሳብ’ቶም ኢሳይያስ ብጥልመት ኣድብዩ ዝረሸኖም ንጹሃት ብጾትና ጅጋኑ’ዮም’ሞ ክብከየሎምን ሽምዓ ክውላዓሎም ኮነ ክሕዘነሎም የብሉን፣ . . . . . .። ኮታ የማነ ዘይብሎን ጤል ዘይትጣጥሞን ካብዘይሃለወ፡ ኣብታ መንግስ ቲ ዓዲሃሎኸ ክንደይ የማነታትኮን ይህልዉ? ዝኾነ ኮይኑ መናውር ብመናውሩስ እስከ ኣዕሪፍና ክንምለሶ። ንሕጂ ግዳ፦
ኢሳይያስ ጥራይ ኢዩ ነይሩ ን46 ዓመታት በዓል ራኢ ትግራይ ትግርኝ! ካብተባህለ፡ ወያ ናጽነትከ ብጠመተኡ መናውር ዲያ ነይራ? መልሱ እኒ ኢሱ ኣባ ጥረግ እኒ የማነ ፍሻለ በቶም ልሳንኩም እስከ መልሱ። እዚ ልቡ ዝምብሎ፡ ጥቡ ድማ ቁልቁሎ ኤርትራዊ፡ እዚ ድማ ርእሲ ድንሽ ኤርትራዊኸ ነብሱ ከውጽእ ‘ኣግኣዚ’ ዶ ይብል ኣሎ ሓቀይ? ማለት እቶም “ንሕና-ንሱ” ክብ ሉ ጸኒሖም ኢሳይያስ ድማ ከም ወዲ ንጉስ በዝብዝ ካሳ ለባም እንድዩ መቸም፡ ካብ ማዕዶ ብዳርባ ትግራዋይነቱ ዝነስዑና ምስለኣኸ ወያ መኹደዲት ዜጋና ኣሻባ “ኩልና ትግራዎት፡ ኩልና ከም ኢሳይያስ” ክትብል ሕፍርከ እንተትብል!
ኣይንትዓብ፡ ፍሻለ‘ቲ ስነሓሳብ መሸጣ ሰብና፡ እቶም ወቒዖም ዘየድምዑ፣ ተዛሪቦም ዘየስምዑ፣ ተሟጒቶም ዘይረትዑ ዘሪእልና ዘሎ ዝኑባትን ስሉባትን መንእሰያቱ ድማ ከም ጸሓይ ፈርሐት ቅጽበት ዝኽርበሹ ጥራይ ኢዮም።
እንተ ናጽነትና’ሞ ብጠመተ እኒ ፍሻለስ ለካ መናውር’ያ ነይራ!!
ንኺድ በሉ!
ጎደፋ፡


text:
አስተንትኖ ቃል አምላክ ግንቦት -16.2018
ዮሓ.17:11-19
ደጊም ኣነ ኣብ ዓለም ኣይነብርን ኢየ። ንሳቶም ግና ኣብ ዓለም ኣለዉ፥ አነውን ናባኻ እመጽእ አለኹ። ኦ ቕዱስ አቦ! ነቶም ዝሃብካኒ ኸማና ሓደ ምእንቲ ኽኮኑ ብስምካ ሓልዎም። ኣነ ምስኣታቶም ከለኹ በቲ ዝሃብካኒ ስምካ ሓሎኹዎም፥ ከምኡውን ተኸናኸንክዎም፥ እቲ ቕዱስ ጽሑፍ ምእንቲ ኺፍጸም ብዘይካ እቲ ወዲ ጥፍአት ካብአቶም ሓደ እካ ዝጠፍአ የልቦን። ሕጂ ግና ናባኻ እመጽእ አሎኹ፥ ሓጎሰይ አብአቶም ምእንቲ ኪፍጸም ድማ እዚ አብ ዓለም እዛረብ አሎኹ።
አነ ቓልካ ሃብክዎም፥ ከምቲ አነ ናይ ዓለም ዘይኮንኩ ንሳቶምውን ናይ ዓለም አይኮኑን እሞ፥ ዓለም ጸልአቶም፡፤ ካፍቲ ኽፉእ ክትሕልዎም እምበር ካብ ዓለም ክትወስዶም አይኮንኩን ዝልምን ዘሎኹ። ከምቲ አነ ናይ ዓለም ዘይኮንኩ ንሳቶምውን ናይ ዓለም አይኮኑን። በቲ ሓቂ ቐድሶም፥ ቃልካ ሓቂ እዩ። ከምቲ ንዓይ ናብ ዓለም ዝለአኽካኒ ከም ኡውን አነ ናብ ዓለም ለአኽክዎም፡፤ ንሳቶም ብሓቂ ምእንቲ ኪቕደሱ አነ ንርእሰይ ምእንትኦም እቕድስ አሎኹ::


text:
ናይ ኢትዮጵያ ሳተላይት ቴሌቪዥን/ኢሳት/ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳምን ሰንበትን ማለት እውን ቅድሚ ትሽዓተ፣ዓሰርተ ማዕልታት ኣርሊንግተን ቨርጂኒያ ኣብዘካየዶ ናይ ክልተ ማዕልታት ኣኼባ ብርክት ዝበሉ ምሁራን ዝተሳተፍሉ ኮይኑ ንኢትዮጵያ ዝምልከቱ ዝተፈላለዩ መፅናዕታዊ ፅሑፋት እውን ቐሪቦም ነይሮም።ኣብ ኢትዮጵያ ምርጫ ክካየድ ሒደት ማዕልታት ምስ ምትራፉ ኣብቲ ኣኼባ ዝተሳተፉ ብዛዕባ ምርጫ ኣብ ዝሃቡዎም ሪኢቶታት ዘተኮረ ከምዚ ዝስዕብ።
ሰንበት ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣብ ባንኪ ዓለም ኣብ ዝተፈላለየ ሓላፍነት ዝሰርሑ ብዓልሙያ ስነ ቁጠባ ዶ/ር ኣክሎግ ቢራራ ‘’ሕንቅል ሕንቅለተይ ቁጠባዊ ዕብየት ኢህወዴግ’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ሃፍቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብዝለዓለ ደረጃ ብሰበስልጣን እናተዘረፈ ኣብ ወፃኢ ሃገር ናብ ዝርከቡ ባንክታት እናኣተው ይርከብ ይብሉ።
ናይታ ሃገር ቁጠባ ብ10ን 11ን ሚእታዊ ዕብየት የርኢ’ሎ ዝብሃል እውን ሓሶት እዩ፤ብዙሓት እናጠመዩን ኣብ ጎደተናታት እናሓደሩን ምዕባለ ኣሎ ክብሃል ኣይክኣልን ይብሉ።
ክሳብ ቀረባ ኣብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝለዓለ ስልጣን ይሰርሑ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ናብ ወፃኢ ሃገር መፂኦም ዝተረፉ ኣብ ምንስቴር ሓበሬታ ምንስቴር ድኤታ ዝነበሩ ኣቶ ኤርሚያስ ለገሰ ናይ ኢህወዴግ ናይ ዝሓለፉ ሰለሰተ ምርጫታት ሬከርድ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ፅሑፍ ኣቕሪቦም።
ካብ ትግራይ ዝመፀን ገዛኢ ኢሎም ዝፀውዕዎን ህውሓት ዘውፅኦም ኣብ ኢደይ ዝርከቡ ንዝበሉዎም ሰነዳት ይጠቕሱ።
ካብቶም ሰነዳት ሓደ ኣብ 1994 ዓ/ም ዝተፅሓፈ ‘’ህንፀት ስርዓት ዴሞክራሲ ኣብ ኢትዮጵያ’’ ዝብል ከምዝኾነ ብምሕባር እቲ ቀንድን ፈላማይ ነጥቢ ብዘይካ ኢህወዴግ ኢትዮጵያ የላን ዝብል እዩ ይብሉ።
‘’ምርጫን ዴሞክራስን ኣብ ትሕቲ ዘርኣዊ መንግስቲ’’ ብዝብል ኣርእስቲ መግለፂ ዝሃቡ ዶ/ር ጌታቸው በጋሽው ክውሰዱ ኣለዎም ዝበሉዎም ጥንቃቐታት ብምዝርዛር ህውሓት ንሕና እንድሕር ዘይሃሊና እዛ ሃገር እዚኣ ክትበታተን እያ ይብሉና ኣለው ኢሎም።
‘’እዚ ዘርኣዊ ስርዓት ብሰላማዊ ፖለቲካዊ ስግግር፣ብሰላማዊ ናይ ፓርላማ ዴሞክራሲ፣ብሰላማዊ ናይ ስልጣን መቐሎ ኣይኣይምንን ስለዚ እቲ ቓልሲ ብኻሊእ መንገዲ፣ብሓይሊ ንዝመፀ ብሓይሊ ንምውጋድ ምድላውን ምልዓልን እዩ’’ ክብሉ ፀዊዖም።


text:
ውራይና፦ መጀመሪያ ብጣዕሚ የመስግን። ኣብ ሃገርና ከቢድ ፖለቲካዊ ቁልውላው ኣሎ። ነዚ ድማ ኣሎ ዶ የለን ኢለ ኣይሓተክን። ርዱእ እዩ።ኣብቲን ኣብትን ጉጅላኣዊ ረብሻታት ክሳብ ሰብ ምቕታል ስለዘሎ። እዚ ዝርአ ዘሎ ቁልውላው እንታይ እዩ እቲ ምንጩ?
ተጋዳሊት ኣረጋሽ፦ ከምቲ ዝበልካዮ ኣብ ኢትዮጵያ ኣሸጋሪ ኩነታት እዩ ዘሎ። እዚ ኩነታት ዘተሓሳስብ እዩ። ንዓይ ከምዝርደአኒ መበገሲ ናይዚ ሕዚ ዘሎ ቅርሕንቲ፣ ረብሻታትን ጎንፅታትን ንሕና ካብ እንኣትወሉ ግዘ ጀሚሩ እቲ ህዝቢ ብሓፈሻ ድሕሪ ደርጊ ለውጢ ክመፅእ ይኽእል እዩ። ስለዚ ኢህኣዴግ ዝሓሸ መንግስቲ ክኸውን ይኽእል ዝብል ተስፋ ነይሩዎ እዩ። እዚ እውን ብትግራይ ወገን ጥራይ ዘይኮነስ ብኢትዮጵያ ደረጃ እውን እዩ።
ብርግፅ ኣብቲ ፈለማ እዋናት ወከልቲ ሕሉፍ ስርዓት ዝኾኑ ሓይልታት ነቲ ዘምፃእናዮ ስርዓት ከናግዑ ዝፈተንሉ እዋን ነይሩ እዩ። እንተኾነ ብዝተሰርሑ ናይ ሰላምን ምርግጋዕን ስራሕቲ ተረጋጊፁ እዩ። ብድሕሪኡ ምንቕስቃስ ገይርና መሰጋገሪ መንግስቲ መስሪትና፣ ቀፂሉ ሕገ መንግስቲ ኣፅዲቕና ኢና። ብድሕሪ እዚ ብተነፃፃሪ ዝሓሸት ኢትዮጵያ ብፍላይ መሰል ህዝቢ ዝተኸበረላ፣ ሰላምን ዴሞክራሲን ዝዓሰለላ፣ ፖሊቲካዊ ምርግጋዕ ዘለዋ፣ ብኢኮኖሚ ድማ ብስፍሓት እንዳተሰርሐ ህዝቢ ካብ ድኽነት ዝወፀላ፣ መሰላት ብሄርን ብሄረሰባትን ዝተኸበረላ ክትከውን እያ ዝብል ልዑል ተስፋ ነይሩ እዩ።
ብኡ መሰረት ክስራሕ ኣብ ዝተጀመረሉ ግና ብሓደ ግዘ ዋላ እኳ ክግበር እንተዘይተኻእለ ካብ ግዘ ናብ ግዘ ግና ዕምቆት እንዳረኸበ፣ መሰረት እንዳረኸበ፣ ስፍሓት እንዳረኸበ ኣይከደን። እዚ ኩነታት እንዳፀበበ ክኸይድ ከሎ እቲ ህዝቢ ክሳብ እቲ ንሕና ንከፋፈለሉ ግዘ ዳሓን ተስፋ ዝነበሮ ይመስለኒ። እቲ ህዝቢ ከምቲ ሕገ መንግስቲ ዘስፈሮ ከተግብርዎ እዮም ዝብል ተስፋ ነይርዎ እዩ። በቲ ዝኣተናዮ መፅብዓ ኣይንሰርሕን ዘለና ዝብል ድማ ኣብቲ ውድብ ምዕጉምጓም ነይሩ እዩ። ኣብቲ ግዘ እውን ሰፊሕ ገምጋም ክካየድ እዩ ዝብል ሓሳብ ነይሩና እዩ። እቲ ሕርሻ ዝመርሖ ኢንዱስትሪ ብግቡእ ይሰርሕ ዶ ኣሎ? በብከባቢኡ ዘሎ አካይዳ ምምሕድዳርን ስርዓት ፍትሕን ፀገማት ይገጥሞ ኣሎ፣ ስለዚ ንገምግም ኢልና ነይርና። ኣብቲ እዋን መበል 10ይ ዓመት ኮይኑና ነይሩ። ይኹን እንበር ኣብቲ እዋን ወራር ሻዕቢያ ስለዝመፀና እቲ ኩነታት ኣንፈቱ ቀይሩ እዩ። ሻዕብያ ምስ ወረረና እውን ህዝቢ ተቖጢዑ እዩ፣ መንግስቲ ዓዲ ክሕሉ ዝግበኦ መንግስቲ-ሲ ሻዕብያ ንእሽተይ ህዝቢ፣ ንእሽተይ ዓዲ ሒዙ፣ ባዕልና መሰል ምግንፃል ኣረጋጊፅና፣ እሞ ናይ መጀመሪያ ወሃብቲ ኣፍልጦ ባዕልና ኮይና ዝመስረትናዮ ንእሽተይ ዓዲ፣ ምስቲ ክብሪ ሕብረተሰብ እውን ከመይ ገይሩ እዚ ሃገር በዚ ይውረር፣ ብፖሊቲካ እውን ንሕና ዓቢ ሃገር ኢና። ስለዚ ኣብቲ ግዘ ተደፊርና ዝብል መንፈስ ተፈጢ እዩ። ስለዚ እዚ ሎሚ በሎቕ ዝብል ዘሎ ፀገማት ኣብ ነዊሕ ግዘ እንዳተደረቡ እንዳተደረቡ ዝመፁ ሽግራት እዮም። እዚ ኮይኑ ኩነታት ሻዕብያ ምስ ተፈጥረ ነቲ ኩነታት ናብ ምእላይ ኣቲና፤ ብድሕሪኡ ናብ ምፍጣር ውሽጣዊ ሽግራት ኣቲና።
ድሕሪ ምክፍፋልናን ሽግር ምፍጣርናን እውን ነገር ኣይተዓረየን፣ ሽዑ ዓበይቲ መፅበዓታት ተገይሮም፣ ተሃድሶ ተባሂሉ ዴሞክራሲ ኣይነበረን ዴሞክራሲ ክስፋሕፋሕ እዩ። ብጣዕሚ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ጀሚሩ በስቢስና፣ ጨኒና ዝብሉ ቋንቋታት ናብቲ ሕብረተሰብ ተዘርጊሑ። ስለዚ እዚ ዝበስበሰ ነገር ቆሪፅና ሰንዲና ተዓሪና ክንከይድ ኢና። ዴሞክራሲ ክሰፍሕ ኢዩ። ግዕዝይና ካብ ባዕልና ጀሚርና ክንቃለስ ኢና። ስለዚ እቶም ዝበስበሱ ከነወግድ ኢና ብምባል ተኣዊጁ። ፍትሒ እውን ኣይነበረን ፍትሒ እውን ክሰፍን እዩ ተባሂሉ። ዓገቲ ዝኾኑ ባእታታት ስለ ዘግለስና ኢኮኖሚያዊ ቅልጥፍናና እውን ክሱጉም እዩ። ኣብ ዝተወሰነ ሓፂር ግዘ ናብ ማእከላይ እቶት ዘለወን ዓድታት ክንበፅሕ ኢና ተባሂሉ። እዚ ኹሉ ይሰርፅ እዩ ዘሎ። መንግስታዊ ሚድያ ብጣዕሚ እንዳሰረፀ እዩ ነይሩ፣ ብጣዕሚ እዝንኻ ክሳብ ዝደኽመካ የዋዓውዓ ነይረን።
እዚ ምስ ተባህለ ግና ብተግባር እንታይ ኮይኑ መፅእዩ? እቲ ግዕዝይና ንሕና ካብቲ ዝነበርናሉ ግዘ ብዝበኣሰ ሰፊሑ። ብሓቒ ምስፍሑ ጥራይ ዘይኮነ ብፍላይ ኣብ ሓደ እዋን ናይቲ ሕዝቢ ዝነበረ ኣመለኻኽታ እንታይ እዩ፣ ኢህኣዴግ ብግዕዝይና ዝጠልቀዩ ሓይልታት ኣይኮነን ዝፀልእ፣ ናይ ሓሳብ ኣፋላላይ ንዘሎዎም እዩ ዝፀልእ። ብግዕዝይና ኣሳቢቡ እዩ ዝኣስር ዘሎ። ናብቲ ፓርላማ ዘምፅኦም ሰባት ብግዕዝይና ዝሕመዩ ዝነበሩ እዮም። ጥራሕ ከም ኣኽላባት ዝተባህሎም ሰሚዖም እንደገና ንዓኻ ዝነኽሱኻ፣ ዝፀርፉኻ ዓይነት ሰባት እዮም ሚኒስተራት ኮይኖም ዝምረፁ። ስለዚ ከምዚ ዝበለ ኣካይዳታት ቀሊል ገይርና ንወስዶ እንበር ኣብ ሕብረተሰብ ይሰርፅ እዩ። እንዳሰረፀ መፅዩ እዩ። ብድሕሪኡ መረፃ 1997 መፂኡ። እቶም ተቓወምቲ ድማ ኣብ ዝተወሰነ ቦታታት ከም ኣዲስ ኣበባ ዝበለ ዝሰዓርሉ ኩነታት ተፈጢሩ፣ ኣብ ካእል ከባቢ ከኣ ኢህኣዴግ ሲዒሩ ተባሂሉ። እዚ ግና ናይ ባዕሉ አካይዳ ነይሩዎ እዩ። ገና ቖፀራ እንከይተወድአ ከሎ እዩ መለስ ዜናዊ ኣብ ቴለቪዥን ቀሪቡ ብሃገር ኢህኣዴግ ሲዒሩ ኣሎ፣ ተቓወምቲ ድማ ኣዲስ ኣበባ ሲዒሮም ኣለዉ ኢሉ ዝኣወጀ፣ ገና ከካብ ቁሸቱ ድምፂ ከይመፀ እዩ። ድሕሪኡ ኸኣ ንሳቶም ናይ ባዕሎም ጌጋታት ይህልዎም እዩ። ዝሓዙ ሒዞም ናብ ፓርላማ ክኣትዉ ነይሩዎም፣ እዚ ምስ ተገብረ ከዓ እዚኦም ነቲ ሓደ ክፋል ሕብረተሰብ ወከልቲ እዮም። ደሓር ግና ምኽንያት ተገይሩ ብክሕደት ሃገር ተኸሲሶም ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣትዮም። ድሕሪ እዚ እቲ ሕዝቢ ተቓውምኡ እንዳዕበየ ምስ ከደ፣ በሉ እንበኣር ይቕሬታ ሓቲትና ኢልኡም ፈሪምኩም ውፁ ተባሂሎም ወፂኦም ማለት እዩ።
ነዚ ኹሉ እቲ ሕብረተሰብ ይወስዶ እዩ። እንታይ እዩ እዚ ዝግበር ዘሎ ተዋስኦታት? ንሕና ጥራይ ኣይኮናን ንፈልጥ፣ እቲ ህዝቢ የስተውዕል እዩ። እዚ እንዳተደመረ እንዳተደመረ ይመፅእ ማለት እዩ። ብድሕሪኡ ከዓ ጋዜጠኛታት፣ ብሎገርስ፣ መራሕቲ ውድባት ተቓወምቲ፣ ተረርቲ ዝኾኑ ፀሓፍቲ፣ ሓሳቦም ብዘየገድስ ሓሳባት ናብ ኣየር ዘብፅሑ ሰባት ክግለፉ፣ ክእሰሩ እንዳተገብረ መፂኡ። ብሓደ ወገን ሓሳባት ብነፃነት ምግላፅ፣ ምፅሓፍን ምዝራብን ዝብል ተስፋታት ለውጢ ትወቕዖ ኣለኻ ማለት እዩ። ብኻልእ ወገን ከዓ እቶም ዝእሰሩ ዘለዉ ሰባት ኢትዮጵያውያን እዮም። ወለዲ፣ ቤተሰብን ዘርእን ኣለዎም እዩ። እሱ ዝፈጠሮ ስነ-ልቦና እውን ኣሎ እዩ። ይወቕዑልና እዮም ዘለዉ፣ ይኣስሩልና እዮም ዘለዉ፣ ቤት ማእሰርቲ ምስ ኣተዉ እውን ከነፃሪ ዝበሃል ከይዲ ኣሎ። እሱ እንታይ እዩ? መራዳእታ እንድሕር ዘይሓዝካ ንምንታይ ትኣስር? እንድሕር ዘይሓዝካ ክሳብ ትሕዝ ትፀንሕ። ምስ ኣሰርካ ክደሊ እየ እንዳበልካ ፍትሒ ምንዋሕ ከዓ እዚ ምጉዳል ፍትሒ ምዃኑ እቲ ሰብ ይርድኦ እዩ። እሱ ጥራይ ዘይኮነ ምእሳር ንኹሉ ኣይፈልን። ንዝተፈለየ ሓሳብ ዘለዎ እዩ ዝኣስር ዘሎ። ገበን ዘለዎ ክእሰር እዩ ዘለዎ። ዝተፈለየ ሓሳብ ዘለዎ ምእሳር ግና እቲ ሕገ መንግስቲ ኣይፈቕድን። ደሓር ከኣ ምስ ኣሰርካ፣ ክሲ ከይቐረበሎም ኮፍ ምባል ኣሎ። እዚ ኹሉ ናብቲ ህዝቢ ይኸይድ እዩ። ስለዝኸይድ እውን ቕሬታ እንዳፈጠረ እዩ ዝኸይድ። እዚታት እንዳተገብረ ፀኒሑ፣ በብግዘኡ እውን መረፃ እንተተኻየደ እውን ሳፅን ድምፂ ምስራቕ ኣሎ፣ እቲ ህዝቢ እውን ይፈልጦ እዩ። ድምፂ ተዋሂቡ እንዳሃለወ ናብ ሽንቲ ቤት ኣእትዎ ዝበሃል አካይዳ ኣሎ፣ እቲ ህዝቢ እውን ይፈልጦ እዩ። ከም ኣብነት ኣብ ዓድዋ ተወዳዲረ ተመሪፀ፣ ባዕሉ እቲ ህዝቢ እዩ ነጊሩኒ፣ ድምፂ ሂብና ኢና ድምፅና ግና ተወሲዱና እዩ።
ውራይና፦ ኣረጋሽ ክንዲዚ ረኺባ ከይብሃል ማለት ድዩ?
ነዚኣ ሞራል ዝህብ ቁፅሪ ከይትህብዋ፣ 200 ዶ 300 ብኡ ሞራለይ ክትንከፍ ያ ወዮ ክስዕር ኢለ ከምዝኣተኹ። ከምዚታት ዝበለ ነገር ኣባይ ወይ ኣብ ዓረና ጥራይ ኣይተርፍን፣ ናብቲ ህዝቢ ይኸይድ። ስለዚ እዚታት እንዳተደመረ እንዳተደመረ ፍትሒ የለን፣ ጉቦ በዚሑ፣ እቲ ሰብ ፍትሒ ኣብ ግዘኡ ኣይረክብን፣ ብዘመድ ይስራሕ፣ ወዮ እዚ ኹሉ ዝተቃለስናሉ፣ ብዘመድ ጉቦ ከነጥፍእ ኢልና ዝተቃለስናሉ ኹሉ እንዳተትግበረ መፂኡ። ስለዚ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እንዳተደመረ እንዳተደመረ መፂኡ ኢህኣዴግ እውን ግዘ እንዳሓለፎ ከይዱ። ንኣብነት ኣብ 1993 ዓ.ም ስግግር መዐረዩ ገይሩ ክወስዶ ምኻኣለ ነይሩ፣ ግና ስግግር መበላሸዊ ገይሩ እዩ ወሲድዎ። ቅድሚኡ እውን ዝነበረ ግዘ ኣጥፊእና ኢና። እዚ ኹሉ ሕዚ ዝበልክዎ ክንዕሪ ዝግበአና እንተይዐረና ሐሊፍና ኢና። ሙሉእ ብሙሉእ ልዕሊ ዓቐን ዝኸደ ግና ድሕሪ ክፍፍል ህወሓት እዩ።
ውራይና፦ ኣብቲ እዋን ‘ተሃድሶ’ ግና መስመርና ፀሪዩ እዩ፣ ዝፀረየ ሓሳብ ሒዝና ወፂኢና እዮም ዝብሉ?
እሞ እቲ ዝፀረየ ሓሳብ ኣበይ እዩ ዘሎ። ንዓና ዘውቃዓና መትከላት እኮ ሓደ ፀረ-ዴሞክራሲዊ ምዃን እዩ። ምግንጋን ፀረ-ዴሞክራሲ እዩ። ምስ ቦናፓርቲዝም ኣተሓሒዙ ዝሃቦ ትንተና ምግንጋን ፀረ-ዴሞክራሲ። ሓደ መግለፂ ፀረ-ዴሞክራሲ ቦናፓርቲዝም ድማ ግዕዝይና እዩ። ፀረ-ዴሞክራሲን ግዕዝይናን ገንጊኑ ቦናፓርቲዝም መንግስቲ ክምስረተሉ ዝኽእል ዕድል ኣብ ኢትዮጵያ ይፈጥር ኣሎ ዝብል እዩ። ንሕና ድማ እሞ ፅቡቕ ኢልና። በስቢስና ዝብል እንተኾይኑ ትኽክክል እዩ ግዕዝይና ኣሎ ኢልና። እቲ ኣፈታትሓ ግና ንሓደ ሰብ ኣነፃፂርና ክኸውን የብሉን። ኩላትና ምንም ንብረት ዘይነበረና 30 ተጋደልቲ ኢና። ናይ ወለድና ክህሉ ይኽእል እዩ። ማለት ዘለዎም ክህልዉ ይኽእል እዮም። መሃያና ፍሉጥ እዩ። ስለዚ ነፃ ዝኾነ ኮሚቴ ተጣይሹ እንታይ ንብረት ኣለና የፃሪ፣ እንታይ ኣለና መሬት፣ እንታይ ኣለና ገዛ የፅነዐና። ካብኡ ተመስሪቱ እውን እቲ ፍልፍል እንታይ እዩ ተባሂሉ ይፍለ። ካብቲ ዝፍለጥ ፍልፍል ወፃኢ ሃፍቲ ዘጥረየ ሓይሊ እንተሃልዩ ሓደ ይኹን ክልተ ብሕጊ ይተሓተት። እንድሕር ምፅራይ እንተኾይኑ ከምዚኣ ኢልና ኢና ንኣትዋ ዘለና ተባሂሉ። እዚአ ትቕበልዋ ዶ ኣይትቕበልዋን፣ መለስ እውን ኣይተቐበላን ምኽንያቱ ንሳ እንተተቐቢሉ ነቶም ብግዕዝይና ዝጥርጠሩ ዘለዉ ከውቕዕ እዩ። እንድሕር ከውቕዕ እንተኾይኑ ድማ ነቶም ደገፍቱ እዮም ክውቕዑ። ስለዚ እዚ ግዕዝይና ኣይኸውንን ተባሂሉ።
ፀረ-ዴሞክራሲ እወ ፀረ-ዴሞክራሲ ፀገም ነይሩና እዩ። ኣብቲ ግዘ ናይ ባዕልና ሙጉት ነይሩና እዩ። እቲ ዋና ሽግርና ነቲ ልኣላዊ ጥቕምታት ሃገር ደው ዘይምባልና እዩ። ብዝኾነ ንሕና በቲ በለ በቲ ወፂና ኣይኮነን? ናይ ብሓቂ ቕንዕና እንተሃልዩ ግዕዝይና በቲ ክፀርየሉ ዝኽእል ሱር መሰረት ሒዝካ ውልቀ ሰባት ኣሲርካ ዘይኮነስ ክሳብ ሕዚ እውን ውልቀ ሰባት መርአያ እንዳተባህለ ይእሰሩ ኣለዉ፣ ካብቲ መሰረቱ ክፀሪ ግና ኣይተገበረን። የግዳስ እንዳገደደ እዩ ከይዱ ዘሎ። መለስ ለያቡ ክሳብ ዝደገፍዎ ኣኻኺብዎም እዩ። ነቶም ዘይሰርቁን ብሓሳብ ዝፍለይዎን ወቒዑዎም እዩ። ንዓና ጥራይ ዘይኮነስ በብደረጅኡ ንኻልኦት እውን ወቒዑ እዩ። ናይ ቀደም ባህርታት ህወሓት ንከይህሉ ናይ ምግባር ምንቕስቃስ እውን ተገይሩ እዩ። እቶም ተረርቲ ተረርቲ፣ ሞራል ዝነበሮም ተጋደልቲ ብምኽንያታት ክብተኑ ተገይሩ እዩ። እቲ ውድብ ፈሪሱ እዩ። ሓዲ እዚ እዩ። እቲ ካልኣይ ዴሞክራሲ ዋላ ብተነፃፃሪ ይኹን ብነፃነት ሓሳብካ ምግላፅ፣ ምዝራብ፣ ምፅሓፍ፣ ተወዲብካ ብነፃ ምንቕስቃስ እዩ፣ እሱ እውን ኣይከደን። እንዳበኣሰ እንዳገደደ እዩ ከይዱ። ኣብዚ ዓዲ ነፃ ውዳበ ኣበይ ኣሎ? ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ፣ ሊግ መናእሰይ፣ ማሕበር ሓረስቶት ናይ መን እዩ? ናይ ኢህአዴግ ኢዩ። ኢህኣዴግ ይምስርቶም፣ ኣባላት ኢህኣዴግ መራሕቲ ይኾኑ፣ በዚ ድማ ቅኒት ኢህኣዴግ ሒዞም ክኸዱ ይግበር ማለት እዩ። መን ሓራ ዝኾነ ማሕበር ኣሎ? ንናይቲ ዝተወደበ ህዝቢ ረብሓ ዝሰርሕ ማሕበር ኣበይ ኣሎ? እቶም ዝነበሩ ናይ ሞያ ማሕበራት ኣበይ ኣለዉ? ጠንካራታት ማሕበራት ከም በዓል ማሕበር መምህራን፣ ማሕበር ሰራሕተኛታት ነይሮም። ጠንካራታት ስለዝነበሩ ክቃወሙ ምስ ጀመሩ ሰርናዮም፣ ምስ ሰበርና እውን ብድሕሪኡ ኣባላት ኢህኣዴግ ክኣትዉ እሞ ካብቲ ናይ ኢህአዴግ ፖሊቲካ ንኸይወፁ ዝገብር ኣካይዳ ገይርናዮም። ሕዚ ኣበይ ኣለዉ? ሞይቶም እዮም። ፀጥ ኢሎም ኢዮም ዘለዉ። ነፃነት ሞያ የለን።
ሙሁራት ብነፃነት ሓራ ኮይኖም ክውደቡ፣ ክሓስቡ፣ ክመራመሩ፣ ጠቓሚ ሓሳባት ንመንግስቲ ክህቡ፣ መንግስቲ እውን ኣብኡ መሰረት ገይሩ ነቲ ዓዲ ዝምቹ ነቲ ዓዲ ዝጠቕም ፖሊሲ፣ ስትራተጂ ዘውፀሉ ኣሰራርሓ የለን። እቶም ሙሁራት እውን ተሃድሶ ተባሂሉ ሰባት ክውቕዑ ምስራኣዩ ርእሶም ኣድኒኖም እዮም። ፀጥ ኢሎም እዮም። ኣበይ ከምዘለዉ ጠፊኦም እዮም። ጥቕምታት እንተሃልዎም ናብኡ ይጓየዩ፣ ዝተረፉ ድማ ሱቕ ኢሎም ፀጥ ዝበሉ ኢዮም። ህወሓት ካብ ቀደምና ኣትሒዝና ኢና ንሙሁር ዘይነተባብዕ ዝነበርና። ሕዚ ድማ ብኢስዎ ኢዩ ዘሎ። ዩኒቨርሲቲ እኮ ኣፍሪስናየን ኢና። ከም ትካል እኮ ናይ ኢህኣዴግ ክኾና ኢና እኮ ገይርናየን። ማእከል ሙሁራን፣ ማእከል ምርምር ኮይነን ኣብ ሕርሻ፣ ኢንዱስትሪ ለውጢ ከመይ ይመፅእ? ብከመይ ተኼድና ለውጢ ነምፅእ ዘይኮነስ በብ ብሄሩ ተወደበ ፖሊቲካ እንዳተምሃረ ክናኸስ ኢና ገይርናዮ። ስለዚ እቲ ሽግር ከምዚ ኢሉ እንዳተደመረ እንዳተደመረ ተስፋ እንቆረፀ፣ ብናብራ እውን እንተሪእኻዮ ናብራ ካብ ግዘ ናብ ግዘ እንዳኸበረ እንዳኸበረ ይኸይድ ኣሎ፤ ብፍላይ ብመሃያ ዝመሓደር ህዝቢ ብትኽክል ክነብረሉ ዘይክእል ግዘ በፂሑ ኣሎ። ቤት ትምህርቲ ሰፊሐን በዚሐን ኢየን፣ እቲ ተማሂሩ ዝወፀ ሕዚ ኣበይ ኣሎ? ከም መፍትሒ ደቀቕትን ንኣሽቱን ተባሂሉ፣ ምንፃፍ እምኒ (coble stone) ተባሂሉ። ዋላ እቲ ሙሁር ክነኣኣስ (redicule) ተገይሩ እዩ። ሙሁር እምኒ ዋላ ተቐጥቀጠ ምንም ሽግር የብሉን ዝብል ፊሎዞፊ ክሰፍሕ ተገይሩ። እዚ ባዕሉ ኣብቲ ዝርድኦ ሰብ ተስፋ ሙቕራፅ (frustration) ዝፈጥር እዩ። ሙሁር ደኣ እምኒ ንኽቕጥቅጥ ዓሰርት ክልተ ወይ ዩኒቨርስቲ ንኽውድእ ዶ ይግደድ ድዩ? ሓፀርቲ ስልጠናታት ሂብካ ከተዋፍሮ ትኽእል ኢኻ። ንምንታይ ግዘ ይቃፀል፣ ንምንታይ ገንዘብ ከንቱ ዝኸውን? ናብራ ቤተሰብ እንዳተኻፍአ እኮ እዩ ዝምሃር።
እቲ መንግስቲ ግና ሽግርኩን ንፈትሐልኩም ኣለና፣ ነምህር ኣለና፣ ኢኮኖሚ ብድርብ ቁፅሪ ይዓቢ ኣሎ ይብል ኣሎ። እዚ ኣባህላን ኣብ ታሕቲ ዘሎን እቲ ዝብሃል ዘሎን ይቃረን ኣሎ። እዚ ቕሬታ ድማ ኣብቲ ሰብ ይሓድር እዩ ዘሎ። እቲ ፀቕጢ ኣብቲ ህዝቢ እዩ ዝፈጥር፣ እቲ ህዝቢ ድማ እንዳመረሮ እንዳመረሮ ክኸይድ ከሎ ተስፋ እዩ ዝቖርፅ። ስለዚ እዚ ድምር ውፅኢት እዩ እንዳተደመረ እንዳተደመረ መፂኡ ዘሎ። ሕዚ ድማ ዓሙቕ ተሃድሶ ተባሂሉ ኣሎ። ሕሰቦ እሞ ተሃድሶ ተባሂሉ ኣብዚ ኣብፂሑና። ኣብ ማእከል ግዘ ድማ GTP I ዝብሃል መደብ መፂኡ። GTP I ከኣ ብግልፅ፣ ብሓቒን ብቕንዕናን ኣይገምገምዎን። GTP I በዚ ተዓዊትና በዚ ወዲቕና ክበሃል ነይርዎ፣ ነቲ ሕብረተሰብ ክንገሮ ማለት እዩ። GTP I ከምዚ ከሰጋግረካ ተባሂሉ እዩ ነይሩ። GTP II ክመፅእ ከሎ ናብቲ ማእከላይ እቶት ንኽንበፅሕ ዓብዩ ስጉምቲ ዝጎተና ተባሂሉ ነይሩ እዩ። GTP I ብቕንዕና ከምዘይተገምገመ ህዝቢ ኣይፈልጥን ክትብል ትኽእል ዶ? ምኽንያቱ እቲ ክስራሕ ዝተባህለ ግድባት ኣይተሰርሐን፣ ክመፅእ ዝተባለ ምዕባለ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኣይመፀን፣ ሽምዓ-ሲ ንበዓል መዓልቲ ልደት እንበር ንጥቕሚ ገዛ ዘይውዕለሉ ግዘ በፂሕና ተባሂሉ እዩ። ግና ከዓ በብከባቢኡ ማይ የለ፣ መብራህቲ የለ። እዚ እቲ ቃልን ተግባርን ይፈላለ ኣሎ። ን26 ዓመት ከኣ ዕድል ሂቡና፣ ተፀብዩ ኢዩ። ተፀቢዩ ተፀብዩ ግን እንዳሞተ እንዳሞተ መፂዩ። ስለዚ እቲ ዋና ሽግር እቲ መፅብዓ ዝተኣትወን ኣብ ሕገ መንግስቲ ዝሰፈረን ብትኽክል ስለዘይተገብረ፣ ኣንፃሩ ዝኾኑ ነገራት ስለዝተሰርሐ እዩ። ስለዚ 26 ዓመት ተፀብዩ ኣብ መበል 26 ዓመቱ እንተጉረምረመ፣ እንተተላዕለ እንታይ ኢኻ ትብሎ? መፍትሒ ኢኻ ትደልየሉ።
ውራይና፦ ግርም፣ ሕዚ እዚ ፀገማት እዚ ርኡይ እውን ስለዝኾነ ክግምግሞ ፣ ህወሓት ኣብዚ ሎሚ ቕነ ነዊሕ ግዘ ዳርጋ 1 ወርሕን ፈረቓን ወሲዱ ነዚ ጉዳይ ገምጊሙ ዋና ፀገመይ ኣብ መሪሕነት ዝነበረ ፀረ-ዴሞክራሲ፣ መቕላላ ስትራተጂካዊ መሪሕነት ዘይምሃብ፣ ግዕዝይና፣ ምጉጅጃል፣ ምጥቕቓዕን ኔትዎርክን ወዘተ ኢሉ ኣሎ። ንገለ ገለ መራሕቲ እውን ኣጊዱ፣ ኣውሪዱ ኣሎ። እቲ ከይዲ ከመይ ርእኺዮ? ካብቲ ዝነበረ መግለፅታት፣ ካብቲ ዝወሃብ ዘሎ ሓሳባት ከመይ ርኢኽዮ? ብኡ ኸ ህወሓት ለውጢ ከምፅእ ይኽእል ዶ?
ከምቲ ዝበልካዮ፣ ህወሓት ገምጊሙ ለውጢ ገይረ ኣለኹ ኢሉ ኣሎ። ሓቂ ንምዝራብ እዚ ለውጢ እዚ ለውጢ ከምፅእ ኢለ ኣይኣምንን። መጀመሪያ ሕቶ ናይዚ ሕብረተሰብ እንታይ እዩ ዘሎ? ቅድም ክብል ኢልናዮ ኢና። እቲ መልስን ሕቶን ኣይጣዓዓምን ዘሎ። እቲ ሕቶ ዝብል ዘሎ ልዕልና ሕጊ ይከበር፣ ካልኣይ መሰላት ይከበር ይብል ኣሎ እዚ ህዝቢ። እቲ ስርዓት መንግስቲ ዴሞክራሲያዊ ብዝኾነ መንገዲ ኣይካየድን ዘሎ። ንኣብነት ፓረላማ ባዕሉ ወኪል ህዝቢ ዘይኮነስ ናይ ኢህኣዴግ መሳርሒ እዩ ኮይኑ ዘሎ። ገባሪ ሓዳጊ ፈፃሚ ዝኮነሉ እዩ ዘሎ። ፓርላማ ዘይኮነስ ንፈፃሚ ዝቆፃፀር ዘሎ ፈፃሚ እዩ ንፓርላማ ዝቆፃፀር ዘሎ። ሚዛንን ቁፅፅርን (check and balance) ኣብ መንጎ መውፅኢ ሕጊ ፓርላማን ፈፃሚ ሕግን የለን፤ ጠፊኡ እዩ ዘሎ፣ ገባሪ ሓዳጊ ኣብቲ ላዕለዋይ ኣካል መንግስቲ እዩ ዘሎ። ብተወሳኺ ናብራና ከፊእና ኣሎ፣ መሰላት የለን፣ ፍትሒ የለን፣ ጉቦ በዚሑ ይብል ኣሎ።
ውራይና፦ እዚ ፀገማት ክህሉ ዝገብር ዘሎ እቲ መሪሕነት አዩ እሞ ንዕኡ ቀይርካ ክፍታሕ እኮ እዩ ዝብሃል ዘሎ?
እወ፣ እቲ ዘበላሸወ እቲ መሪሕነት እዩ። ኮይኑ ግና ነዚ ዘበላሸዉ ዋላ እቲ መሪሕነት እንተኾነ ሰለስተ ሰባት ወይ ዓሰርተ ሰባት ወይ ሚእቲ ሰባት እውን ኣይኮኑን ዘበላሸዉ። እቲ ውድብ እዪ። እቲ ውድብ ኩሉ ግዘ ከምዚ ዓይነት ለውጢ ከምፅእ እየ እንዳበለ ፀኒሑ ክሳብ ሕዚ ግን ነቲ ዝመፀ ለውጢ እውን እንዳጥፈአ እዩ ዝኸይድ ዘሎ። ስለዚ ክፍታሕ እንተኾይኑ ህወሓት/ኢህኣዴግ ነዚ ህዝቢ ዝብሎ ዘሎ ሽግራት ከም ውድብ/ሓይሊ እወ ኣጥፊአ እየ ክብል ኣለዎ። ዴሞክራሲ ከምፅእ ኢለ፣ ዴሞክራሲ ከምፅእ ኣይከኣልኩን። ግዕዝይና ከጥፍእ ኢለ፣ ዝበኣሰ ግዕዝይና ክፍጠር ገይረ። ሰባት ስለዝተቃወሙ ሓሳቦም ስለዝገለፁ ይኣስር፣ ይፈትሕ፣ ፀላእቲ ገይረ ይወስድ፣ ሕገ መንግስቲ ብዝፈቀደሎም ዝንቀሳቀሱ ተቃወምቲ ሓይልታት ፀላእቲ ገይረ ይወስድ የንገላትዕ፣ ይቀትል ይኣስር። ነዚኦም ኹሎም ዓርሱ ከጋልፅ ኣለዎ።
ውራይና፦ እሺ ኣጋሊፁ ንበል፣ ምስ ኣጋለፀ ካብኡ ኸ?
እዚ ምስ ተገብረ፣ ክፈትሖ ኣይከኣለን ኣይኮነን፤ ንባዕሉ ብዓሚቕ ተሃድሶ ዝብሃል ስልቲ ዘይኮነስ ብግልፂ ዓቕሚ የብለይን ኣይከኣልኩን ኢሉ ኣዊጁ የቕርብ። እሺ እንበኣር ከምዚ ዝበለ ሽግር ስለዘሎ በይንና እውን ክንፈትሖ ስለዘይንኽእል ሓቢርና ክንፈትሖ ህዝቢ ተረጋጋዕ። ሓቢርና ክንፈትሖ ኣለና። ዝምልከቶም ሓይልታት ኢትዮጵያ ሙሁራን ይኹኑ ፖለቲከኛታት ኩሎም ዘገድሶም ኣካላት ሓቢርና ክንፈትሖ መድረኽ ንፍጠር ክብል ክኽእል ኣለዎ። መድረኽ ከመይ ይፍጠር ዝብል ደሓር ክመፅእ እዩ። ሕዚ ቕርፂ ዘለዎ ሓሳብ ኣነ ከቕርብ ኣይኽእልን። ግና ከምዚ ዝብል ግልፅነት እንተተፈጢሩ እሺ ሃገር ከይትፈርስ ሓቢርና መፍትሒ ንድለ። ህዝቢ ነንርእሱ ከይናቖር፣ ክሳብ ሕዚ በቲ ዝካኣለኒ ፈቲነ እየ። ግን ክኸውን ኣይከኣለን፣ (stuck ገይረ) ምንቕ ምባል ኣብየ እየ። ስለዚ ብሓባር ኮይንና ዳግመ-ምሕዋይ ኩነታት ኢትዮጵያ (revitalize) ንግበር ክብል ኣለዎ።
ሕዚ ከምዚ ኢህአዴግ ምስ ተቓወምቲ ዝገብሮ ዘሎ ዓይነት ዘተ ዘይኮነስ ስቕ ኢልካ ናይ ምትላል። ሰብ ናይ ምትላል ኣካይዳ ፀሊኡ ኢዩ ዘሎ። ሕዚ ምስዚኦም ይዛተ ኣለኹ፣ ይዘራረብ ኣለኹ መፍትሒ ከምፅእ እየ እንዳበለ ይኸይድ ኣሎ። እዚ ነቲ ህዝቢ መደናገሪ እዩ፣ መታለሊ እዩ። እዚ ምትላል ፀኒሑ እዩ፣ በብግዘኡ ዝመፀ ምድንጋራት ነዊሕዎ ኣብ ዘይሽከመለ ኩነታት በፂሑ። ስለዚ ብግልፂ ይኣውጅ፣ እዚ ኣካይዳይ ብሙሉኡ ከምዚ እዩ ነይሩ ህዝቢ ኣይተቐበሎምን። ፈተወ ፀልአ ዋላ ጌጋ ኣይነበረን እንተበለ ህዝቢ ግና ኣይዓገበን። ስለዚ ብሓባር ንምፃእ ኩላትና ኢትዮጵያውያን ኢና። ኣነ እውን ንኢትዮጵያ ኢለ እየ ዝሰርሕ ዘለኹ። ካልእ እውን ንኢትዮጵያ ኢሉ እዩ፣ ኢትዮጵያዊ እዩ። ባዓል ዋና ኣነ እየ፣ ካባይ ዝበልፅ ኢትዮጵያዊ የለን ኢዩ እኮ ዝብል ኢህኣዴግ። ንኢትዮጵያ ዝሓስብ ካባይ ንላዕሊ የለን ኢዩ ዝብል። እዚ ትኽክል ኣይኮነን። ኢህኣዴግ ዝከኣሎ ይሓስብ ይኸውን፣ ወይ ማዕሪኡ ወይ ልዕሊኡ ግና ዝሓስብ ኣሎ እዩ። ስለዚ ኢህኣዴግ ኣብዩኒ ኢሉ ብምእዋጅ ኢትዮጵያውያን ብሓባር ንኽመፁ ክገብር ኣለዎ።
እዞም ሕዚ ኣብ ህወሓት ዘለዉ ነባራት፣ ሕዚ እውን ቁልፊ ተራ ዝፃወቱ ዘለዉ ሰባት፣ ብሱሩ ኣነ ክምዝኖ ከለኹ ህወሓት ከም ሓድሽ ከምዝነበረቶ ክገብሩ ናይ ሞራል ተኽእሎ የብሎምን፣ ከምኡ እውን ፖለቲካዊ ሓቀኝነትን ኣለዎም ኢለ ኣይኣምንን። እንድሕር ሓቐኛ እንተዘይኮይንካ ካብ ናይ ባዕልኻ ረብሓ ተፈሊኻ ነቲ ናይ ህዝቢ ነቲ ዝተቓለሰ እሞ ዝተሰወአ ህዝቢ ሽግር ንምፍታሕ ክትሓስብ እንተዘይክኢልካ እሱን እሱን መመዘኒኻ ገይርካ እንተዘይከይድካ ናይ ባዕልኻ ግላዊ ክብሪ፣ ውሽጣዊ ንሕንሕ፣ ናይ ባዕልኻ ግላዊ ኢኮኖሚ ሒዝካ ክትቃለስ ይዕረ ኣለኹ እንተልካ እቲ መንገዲ ስሒትካዮ ኣለኻ ማለት እዩ። ስለዚ ዋለ እዞም ሕዚ ስዒሮም ዘለዉ እንተወሲደ ኣብቲ ተሃድሶ፣ ተሃድሶ እኮ ከምቲ ዝበልካዮ ብግልፂ ኣይወፀን። ኮፍ ኢለ እንዳተመያየጠና ከለና ኣነ ናይ መወዳእታ ግዘ በቃ ይኣኽለኒ ውድብ ካብ ሕዚ ኣይኸውንን ዝበልክሉ፣ ብዙሕ ሓሶት ስለዝነበሮ ኢዩ። ሕዞት ኢዩ ዝሕሶ ነይሩ። ቀዳማይ ነገር ቦናታርቲዝም ምስ ኢትዮጵያ ምንም ርክብ ኣይነበሮን። ኣይነበሮን ኢልካ ክትማጎት ከለኻ ከዓ፣ ፅባሕ ከኣ ካልእ ሒዝካ ይምፃእ። ከምዚ ከም ዘሎ፣ ይጭብርበር ከም ዘሎ እንዳፈለጡ እዮም ደጊፎም። ሽዑኡ ንምንታይ ኢዮም ደጊፎም እቲ ግዕዝይና ምናልባት ሽዑ ንሕና እንተስዒርና ብርግፅ ኣብቲ ግዘ ናይ ምስዓር ዘይምስዓር ዝብል መንፈስ ኣይነበረናን። ግን ንሳቶም ንሕና እንተስዒርና ግዕዝይና እባ ግዛዕ እንዳበሉ ከጥቕዑና ዝብል ፍርሒ ነይርዎም እዩ። ኣብቲ እዋን ተበግሶ ነይሩ እዩ፣ ተጀሚሩ ነይሩ እዩ። ኣብቲ እዋን ዛጊድ ሰብ ገንዘብ ዝኾኑ ነይሮም እዮም። 2 ሽሕ 3 ሽሕ ዶላር ዘካርዩ ሰብ ገዛ ነይሮም እዮም። ብተወሳኺ ሞራላዊ ውድቀት እውን ነይሩ እዩ። ሕዚ ንሳቶም ዝተሰለፉ ናይ መለስ ቦናፓርቲዝም ትርጉሙ ጠፊእዎም ዘይኮነስ እቲ ናይ ባዕላቶም ተግባር ሽግር ኮይኑዎም ስለዘሎ መለስ ድማ ደጋፊ ወይ ድምፂ ረኺቡ ክስዕር እዩ ዝደሊ ነይሩ። መለስ እውን ብተዘዋዋሪ ኣዛዚ ሓይሊ ሰራዊት ምዃኑ፣ ድሕንነት ኣብ ኢዱ ምዃኑ ነዚ ኹሉ ገቢጦም ንህዝቢ ትግራይ ይጥቀም ዶ ኣይጥቀምን ብዘየገድስ ነዞም ኣኽረርቲ ኣንጃ ምውቃዕ ይሕይሽ ኢሎም ተበጊሶም።
እዚ ኢሉ ዝተበገሰ እሞ ባዕሉ ውድብ ኣፍሪሱ፣ ሕዚ ውድብ ክዕሪ እየ እንተበለ ንዓይ ክመፀለይ ኣይክእልን እዩ። ከመይ ገይሩ እዩ ውድብ ክዕሪ? ሕዚ እታ ረብሕኡ ኣበይ ገይርዋ? እታ ጥቕመይ ከይትውሰደኒ፣ እታ ሃፍተይ ከይትቃለዐኒ፣ እታ ኣብ ፍቆድኡ ዘላ ጉድለት ስነ ምግባር ከይተለዓለኒ እዩ። በዚ ኣጥቒዑኒ ዝበል ኣተሓሳስብኡ፤ እንታይ ገይሩ? ፀሪዩ ድዩ? ኣይፀረየን እኮ። ዓርሰ ነቐፌታ ዝተገበረሉ፣ ግምገማ ዝተገበረሉ ዝተፈሸሉ እሞ ተመርሚሩ ዓርሰ ነቐፌታ ዘርአየ ሰብ የለን። እሞ እዚኦም ተኣኪቦም ነቲ ሓደ ወቒዖም ነቲ ሓደ ተቐመጡ ውድብ ምዕራይ እንተይኮነስ ምቕያር ሰብ እዩ። ኣብቲ መጀመርታ ራእይ መለስ ከነቐፅል ኢና ዝብሉ ዝነበሩ እኮ ኩሎም እዮም። ሕዚ ኣባይ ወልዱ፣ ኣዜብ ከምዚ ኮይኖም ንብል ዘለና መለስ እኮ ንበዓል ኣባይ ወልዱ፣ ኣዜብ ናብ ቅድሚት ከምፅእ ከሎ ኣባይ ፀሃየ፣ ስዩም፣ ስብሓት ተቀቢሎሞም እዮም እኮ። ናይ ብሓቂ ኣዜብ ትበልፀና ወይ ኣባይ ወልዱ ይበልፀና ኢሎም ዲዮም ዝኣምኑ? ኣይኮነን። በቲ ድኹም ጎኖም ኣሲሩ ሒዝዎም እዩ እሺ ዝበሉ። ስለዚ ከምዚ ኢሎም ዝኸዱ ሕዚ እኒ ኣባይ ወልዱ ምስ ደኸሙ ነዐዖም ገልቢጠሞም ከኣ ንኻልእ ኣምፂኦም ማለት እዩ። ስለዚ ቅንዕና የለን። ኣበይ ኣሎ እቲ ቅንዕና።
ውራይና፦ ስለዚ እቲ ከይዲ እቶም ዓበይቲ ተጋደልቲ (veteran) ዝገበርዎ እዩ። ንሶም ድማ ናይ ባዕሎም ኣጀንዳ እንበር ናይ ህዝቢ ኣጀንዳ ክሕዙ ኣየኽእሉን ድኺ ትብሊ ዘለኺ?
ቀደም እውን ምስ መለስ ዝተሰለፉ ብዛዕባ ቦናፓርቲዝም ጠፊእዎም ኣይኮነን። ጥቕሞም ክሕሉ ስለዝደለዩ እዮም። በናፓርቲዝም ምስ ኢትዮጵያ ምንም ምትእስሳር ከምዘይብሉ ክርድኦም ዝኽእሉ ሰባት እዮም። ኣባይ ፀሃየ እውን ምሳና ወፂኡ ተመሊሱ እዩ ይቕሬታ ኢሉ ዝኣተወ። እንተኾነ ፍልጠት ነይርዎ እዩ፣ ይርድኦ እውም ነይሩ እዩ። መኪንኡ፣ ገዝኡ ክሕድግዎ ምስ ጀመሩ ግና በዚ እዩ ዝምችወኒ ኢሉ እዩ ኣትዩ። ከምዚ ኢልካ ምውፃእ ተመሊስካ ናብ ታሕቲ ምውራድ ገይሩ ስለዝወሰዶ እዩ ተመሊሱ ኣትዩ። ዝኾነ ኮይኑ ንሳቶም እቲ ነገር ክሕሰብ ከሎ ግደፍ እባ ትሕሱ ኢኻ ዘለኻ፣ ትጋገ ኢኻ ዘለኻ እዚ እዚ ኣይኸድን ክብሉ እንዳኸኣሉ ምስኡ ተሰሊፎም ክትፈርስ ዝገበርዋ ውድብ ሕዚ ክንዕርያ እንተበሉ ኣነ ኣይኣምኖምን። ክዕርይዋ እውን ኣይኽእሉን።
ውራይና፦ ስለዚ ካልእ ሓቀኝነት ወይ ቕንዕና ዘለዎ ሓይሊ ተመፂዩ ጥራይ ድዩ ክዕሪ ዝኽእል? እሞ ካበይ ድኣ ይመፅእ?
ሓቀኝነት ክህሉ ኣለዎ። ከመይ ከምዝመፅእ ኣይፈልጥን ምናልባት ካብ ታሕቲ ክመፅእ ይኽእል። ሓቀኝነት ወይ ቕንዕና እንተዘይሃልዩ ካብ ባዕልኻ፣ መነባብሮኻን ሃፍትኻን ወፂኻ ምሕሳብ እንተዘይሃልዩ ኣይኸወንን።
ውራይና፦ ፅቡቕ፣ ኣብቲ ነዊሕ ናይ ቃልሲ ከይዲ ዝነበረ ክውረስ ዝግብኦ ተሞክሮታት፣ ክእረም ዝግብኦ ከይድታት፣ ሕዚ እውን ድሕሪ ቃልሲ ኣብ ፖሊቲካ ዘለኪ ልምዲ ንዓና ክንገረና ዝግባእ ዝርዝር ንምሃሮን ንገድፎን ነገራት ካልእ እዋን ክትሕልፍና ኣብ ውራይና /ከም ዋና ዛንታ/ ክንዕድመኪ ኢና፤ እዚ ኣብ ወቕታዊ ጉዳይ ዝሃብክና ሓፂር ርእይቶ እዩ። ስለዚ ሙሉእ ካብ ገድሊ ክሳብ ፖለቲካ ህይወትኪ ወይ ፃኒሕትኪ ንዓና ተመህርና ተሞክሮ ከተካፍሊ ክንዕድመኪ ኢና። ንሐዚ ክብረት ይሃበልና ነመስግነኪ፤ ብጣዕሚ ድማ ነኽብረኪ ኢና።
እሺ የቐንየለይ።


text:
ባንኪ ንግዲ ኢትዮጵያ ልዕሊ 106.7ቢሊዮን ቅርሺ ኣኪቡ
መቐለ ግንቦት 05/2009(ድወት) ባንኪ ንግዲ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ 9ተ ኣዋርሕ ልዕሊ 106.7ቢሊየን ቅርሺ ከምዝኣከበ ኣፍሊጡ።
እቲ ባንኪ ኣብቶም ዝሓለፉ 9ተ ኣዋረሕ ልዕሊ 58.6ቢሊየን ቅርሺ ተቐማጢ ገንዘብ ክእክብ ከምዝኸአለ ዝገለፀ ኾይኑ እዚ ኣፈፃፅማ ጠቕላላ ተቐማጢ ገንዘብ እቲ ባንኪ 347.1ቢሊዮን ቅርሺ ክበፅሕ ከምዝገበሮ ገሊፁ።
ኣብ ተመሳሳሊ እዋን 48.1ቢሊዮን ቅርሺ ካብ ተለቃሕቲ ከምዝኣከበ ዝገለፀ ባንኪ ንግዲ ኢትዮጵያ 64.3ቢሊየን ቅርሺ ሓዱሽ ልቓሕ ንዓማዊሉ ከምዘቕረበ ኣፍሊጡ።
ኣታዊ ሸርፊ ወፃኢ ንምዕባይ ዝተፈላለዩ ተግባራት ብምውጋን 3.3ቢሊዮን ዶላር ከምዝረኸበ፣ ካብ ንግዲ ወፃኢ ድማ 469.3ሚሊዮን ዶላር ከምዝኣከበ ኣመልኪቱ።
ብኻልእ ወገን ካብ ወፃኢ ሃገራት ካብ ዝተልኣኸ ግልጋሎት ሃዋላ 2.8ቢሊዮን ዶላር ኣታዊ ዝረኸበ ኾይኑ ኣብቶም ዝሓለፉ 9ተ ኣዋርሕ ዝነበረ ቅድሚ ታክስ መጠን ትርፊ እቲ ባንኪ 11.2ቢሊዮን ቅርሺ ከምዝኾነ ገሊፁ።
ባንኪ ንግዲ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ 9ተ ኣዋርሕ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሃገርና 49 ሓደሽቲ ጨናፍራት ዝኸፈተ ኾይኑ ኣብ ጅቡቲ ዝተኸፈተ ጨንፈር እቲ ባንኪ’ውን ግልጋሎት ምሃብ ከምዝጀመረ ኣመልኪቱ። (ግዜኢ)


text:
ናይ ሰሜን ኰርያ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ፈደራላዊ ማሕበረ ክርስቲያን ብዘቕረቦ ዕድመ ምኽንያት ዓለም ሓቆፍ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ንሓድነት ቤት ምኽሪ ካብ ዕለት 3 ግንቦት ክሳብ ዕለት 7 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ኣብ ሰሜን ኮርያ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ንሓድነት ዝኣመተ ዑደት ከምዘካየደ ዓለም ሓቆፍ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ዘውጸኦ መግለጺ ዝጠቐሰ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
እቲ ዓለም ሓቆፍ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ንሓድነት ቤት ምኽሪ ኣብ ሰሜን ኰርያ ዘካየዶ ዑደት ድሕሪ እቲ ዕለት 27 ሚያዝያ 2018 ዓ.ም. ናይ ክልቲኣተን ኮርያ ብርእሰ ብሔር ሞን ዥ ኢንን ርእሰ ብሔር ኪም ጆንግን ዝተኻየደ ውስጠ ርክብ ምዃኑ ክምልከት እንከሎ፡ እዚ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ንሓድነት ኣብ ሰሜን ኰርያ ዘካየዶ ዑደት ነቲ ናይ ክልቲኣተን ኮርያታት ንሰላም ኣሚተን ንዘካይድኦ ክሌኣዊ ርክብ ዘተባብዕ እውን ምዃኑ ናይቲ ቤት ምኽሪ ሓበሬታ ዝጠቐሰ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎ ኣስዒቡ፥ እቲ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያ ናይ ሓድነት ጉባኤ ልኡካን ናብ ሰሜን ኰርያ ብናይቲ ዓለም ሓቆፍ ማሕበር ጠቕላሊ ዋና ጸሓፊ ኦላን ፍይክሰ ትቫይት ዝተመርሔ ከምዝነበረ የመልክት።
ናይ ሰላም ተስፋ ኣብ ሓውሲ ደሴት ኰርያ
እቲ ኣብ መንጐ ክልተኣተን ኰርያ ኣብ ፓንሙንጆም ዝተበጽሐ ናይ ስምምዕ ሰነድ ምኽንያት ብሓባር ምስ ናይ ሰሜን ኰርያ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ፈደራላዊ ማሕበር ንእግዚኣብሔር ንምምስጋን ንምጽላይን ብምብቃዕና ዓቢይ ዕድል እዩ እንክብሉ ናይቲ ዓለም ሓቆፍ ቤት ምኽሪ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ዘውጽኦ መግለጺ ዝጠቐሰ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥
ኣቢያተ ክርስቲያን ናይ ኰርያ ካብ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናጻ ንዀና ዘተባብዕ ዑደት
እቲ ኣብ መንጐ ክልቲኣተን ኰርያ ዘሎ ወትሃደራዊ ውጥረት ዝግ ንምባልን ኣብ መንጐኤን ልውውጥ ምህርትን ባህልን ምትሕብባርን ንምንቕቓሕ እቲ ኣብ 1953 ዓ.ም. ዝተበጽሔ ስምምዕ ምርጋፍ ኣጽዋር ክንይው ናይ ሰላም ስምምዕ ንምኽዋንን ኣብቲ ከባቢ ሓውሲ ደሴት ኮርያ ውግእን ወረ ውግእን ዳግም ከይህሉ ዝግበር ጻዕሪ ዘተባብዕን እቲ ናይ ሰላም ከይዲ ብምርጋፍ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ምሉእ ክኸውን ሓደራ ዝብል ዑደት ከምዝዀነ ገሊጹ፡
ልኡካን ዓለም ሓቆፍ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ክሌኣዊ ርክብ ምስ ናይ ሰሜን ኮርያ ሕዝባዊ ባይቶ ኣቦ መንበር
እቲ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ዓለም ሓቆፍ ቤት ምኽሪ ኣብቲ ናይ ኣርባዕተ መዓልቲ ዑደቱ ኣብ ሰሜን ኰርያን፡ ምስ ናይታ ሃገር ናይ ሕዝባዊት ረፓሊካዊት ላዕለዋይ ሕዝባዊ ባይቶ ኣቦ መንበር ክኢም ዮንግ ናምን ኣብ ሰሜን ኮርያ ምስ ናይ ደቡብ ኮርያ ንሓድነት ዝዓዪ ተቛም ኣቦ መንበር ሪ ጆንግ ህዮክ ከምእተራኽበን ቅድሚ ናብ ሰሜን ኰርያ ምእታዉ እቲ ብመጋቤ ትቫይት ዝተመርሔ ጉጅለ ልኡካን ኣብ ሰውል ኣብ ሰሜን ኮርያ ናይ ሓድነት ጉዳይ ሚኒስተር ቾ ምዩግ ግዮን ከምእተራኸበን፡ ኣብቲ ዝተኻየደ ርክብ፡ ናይ ኵለን ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን መንፈሳዊ መራሕትን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ማሕበረሰብ ንናይ ክልተኣተን ኮርያ ንሓድነትት ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ዘበርከትዎ ኣስተዋጽኦ ቀጻሊ ምዃኑ ከም እተገልጸ ናይ ዓለም ሓቆፍ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ መግለጺ ተወኪሱ ይሕብር።


text:
ሚዛን ድሌትን ክውንነትን ይተሓሎ፣
- Details
- Created: Saturday, 09 September 2017 02:33
- Last Updated: Saturday, 09 September 2017 02:33
ፖለቲካዊ ምልኪ ካብ ግዳም ይምጻእ ካብ ውሽጢ ብዘየገድስ ብህዝቢ ቅቡል ኣይኮነን። ፖለቲካዊ ምልኪ ሰብኣዊ ክብረት ዝዳፈር፡ ደሞክራስያዊ መሰላት ዝነፍግ፡ ኣብ ሃገርካ ተማሂርካ ተመራሚርካ ብኽንድ ዝዓቕምኻ ብዘፍረኻዮ እናተጠቐምካ ብሰላም ህይወትካ ከይትመርሕ፡ ብዓመጽ ገዲቡ ዘድኪ፣ ዘደንቁር፣ ዘልምስ፣ ኣብ ክንዲ ጎይታ ነብስኻ ኣገልጋሊ ዓመጽቲ ክትከውን ዝገብር ብምዃኑ፡ ካብ ዝመጽአ ይምጻእ መለሳ የብሉን፣ብቃልሲ ክውገድ ዘለዎ’ዩ። ወዲ-ሰብ ህያብ ተፈጥሮ’ዩ፣ ክቡር’ዩ። ከድምዕ ኣብ ትሕቲ ሕጊ፡ ኮይኑ ፍርዲ ክረክብ ብሂወት ክነብር ዳምበር ብዓመጽ ሂወቱ ክስእን ኣይግባእን። ብዝኾነ ኣጋጣሚ ኣብ


text:
ናይ ትሕቲ ዕድመ ዜጋታት ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ኣብ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ ዕደ ጥበባዊ ዓለም ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ዝተመርሔ ኣብ ጳጳሳዊ ግረጎሪያና መንበረ ጥበብ ካብ ዕለት 3 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተዋጽኡ ምሁራትን ሰብ ሙያ ዛዕባ ጉዳይ ሕጻናትን ከምኡ እውን ካብ ናይ ኤኮኖምን በርገሳውን ክፍሊ ሕብረተሰብን ናይ ፖለቲካ ላዕለዎት ኣካልትን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ልኡካንን ዝተዋጽኡ ብጠቕላላ 140 ተጋባእያን ዘሳተፈ ቀዳማይ ዓለም ለኻዊ ዓውደ ጉባኤ ይካየድ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ዕለት 3 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም ነቲ ዓውደ ጉባኤ መኽፈቲ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ ካብ ዝሓለፉ ናይ መወዳእታ ዓሰርተ ዓመታት ንነጀው ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ዜጋታት ዝፍጸም ጾታዊ ዓመጽ ወይ ከኣ ናይ ወሲብ ዓመጽ ንምውጋእን ተሓተትቲ ገበነይናናታት ግቡእ ፍርዶም ክረኽቡ ሕብረተሰብ ዓለም ብዛዕባ እዚ ኣብ ሕጻናት ዝፍጸም ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣፍልጦ ክህልዎን ዝተጠቕዑ ሕጻናትን ወለዳቶም ግብኡ ሰብኣውን ስነ ኣእምሮኣውን ክንክን ክረኽቡ ኣብ ዝብል ዕላማ ዝግበር ጐስጓስ ቤተ ክርስቲያን ብቐዳምነት ከምእትጥቀስን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ውሽጢ እውን ብገለ ገለ ኣባልት ውሉደ ክህነት ዝተፈጸመ ገበን እውን ምዃኑ ተኣሚና ብሓቂ ንሕልና ዝኸብድ ሓቂ ድማ እዩ ከምዝበሉ ነቲ ዓውደ ጉባኤ ዝከታተሉ ዘለዉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሚከለ ራቪያርት ሓቢሮም።
ቤተ ክርስቲያን ቀስ እናበለት እቲ ኣብ ልዕሊ ሕጻናት ዝተፈጸመ ናይ ወሲብ ዓመጽ እናለለየትን ነቶም ናይቲ ዓመጽ ኣደዳ ዝዀነ ዜጋታት ቀረባ እናዀነት ናይ ስቓዮም ተኻፋሊት ብምዃን ስቓዮምን ዝወረዶም ዓመጽን ካብ ኣፎም እናሰምዔት እቲ ቝስሊ ንኽሓውይን ፍትሒ ክረኽቡን ከምኡ እውን ከምዚ ዓይነት ናይ ወሲብ ዓመጽ ቀዲምካ ኣብ ምክልኻል ክፍጸም ዘለዎ ስጉምትን ብዛዕባ ክንክንን ሓልዮትን ሕጻናትን እናነቓቐሔት ሓላዋ መሰልን ክብርን ትሕቲ ዕድመን ዘረጋግጽ ባህሊ ኣብ ምስፋሕ ትርከብ ከምዘላን ኣብዚ መዳይ እውን ኣባላት መደብ ሕንጸት ብምስታፍ ትመርህ ከምዘላ ዝሓበሩ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን፥
ሎሚ ካብ ቀደም ብዝለዓለ ደረጃ ናይ ሕጻናት መሰልን ክብርን ክሕሎን ብርቱዕ ጥንቃቔ ክግበረሉን ይግባእ፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ውሽጢ ብውሑዳት ኣባላት ውሉደ ክህነት ዝተፈጸመ ገበን እውን ከምዝዀነን ብሓቂ ንቤተ ክርስቲያን ዓቢይ ሓዘን ምዃኑ ካብቶም በዚ ገበን ዝተኸሱ ገለ ገለ ኣባላት ውሉደ ክህነት መንነቶም ጠቒሶም ምስ ገለጹ። እቲ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ተፈጺሙ ዝበሃል ዘሎ ኩሉ ቤተ ክርስቲያን ብዝምልከቶም ኣካላት ብቐረባ ብዓቢይ ጥንቃቔን ትኵረትን ትከታተሎ ኣላ። ብዘይ ሕብእብእ ሓቅን ፍትሕን ንምክልኻል ትዓዪ ከምዝበሉ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ራቪያርት ኣስዒቦም፥
ዓለም ሓቆፍ ውሽጣዊ ርክብ ሓይሊ ጸጥታ ቤት ጽሕፈት ኣብ 2016 ዓ.ም. ብመርበባዊ ገጽ ኣብ ልዕሊ ሕጻናት ዝፍጸም ናይ ወሲብ ዓመጽን ሕጻናት ንጸረ ሰብኣዊ ገበን ዝዳርግ ብዝተፈላለዩ መርበባውያን ገጻት ዝተፈላለዩ ናይ ቃልን ርእየትን መልእኽትታት ከምዝመሓላለፉን ኣብ ሓደ መዓልቲ ጥራሕ ሓሙሽተ ሕጻናት ነዚ ሓደጋ’ዚ ዝቃልዑ ምዃኖም የመልክት። እዚ ክስተት’ዚ ብልክዕ ካብቲ እንግምቶ ንላዕሊ እውን እዩ። መርበብ ሓበሬታ ናይ ሕብረተሰብ ዓለም እንጽብራቕ እዩ። ምዕባለ መርበብ ሓበሬታ ምስ ኤኮኖሚያውን ማሕበራውን ምዕባለ ዝተኣሳሰረ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ኤኮኖሚያውን ማሕበራውን ምዕባለ ዝድግፍን ዘነቓቕሕን ዕሴታት ዘተባብዕ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ ብሚሊዮናት ዝቝጸሩ ሕጻናትን መንእሰያትን ኣብዚ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ ምዓበለ እደ ጥበባዊ ዓለም እዮም ዝዓብዩ ዘለዉ፡ እዚ ጭቡጥ ክነት’ዚ ብዙሕ ጊዜ ዓቢይ ግምት እውን ዝተውሃቦ ኣይመስልን። ብዙሓት ወለዲ ነቶም ኣብዚ ሓድሽ ዓለም ዝውለዱን ዝዓብዩን ዘለዉ ደቃቶም ንምሕጋዝን ንምምራሕን እውን ዘይስንድዋት ኰይኖም እዮም ዝርከቡ። እዚ ምዕባለ ሃንደበት ይኾኖም ኣሎ። ቅዱስ ኣቦና ደጋጊሞም፥ ኣብ ደጋዊ ክፍሊ ሕልውና ዝርከቡ እንክብሉ ይገልጽዎም። ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት እውን ዝረአይ ደጋውነት እዩ። ብዙሕ ጊዜ ድማ እዚ ደጋዊ ክፍሊ ህልውና እቶም ብመርበብ ገጻት ኣቢሎም ኣብ ልዕሊ ሕጻናትን ዜጋታት ዓመጽ ዘስፍሑ ናይ ገበን ጉጅለታት ዝጥቀምሉ ስፍራ እዩ ከምዝበሉ የመልክቱ።
ነዚ ኹሉ ኣብ ልዕሊ ሕጻናት ዝፍጸም ዓመጽ ንምክልኻል ብብሔራውን ዓለም ሓቆፋዊ ደረጃ ብዙሕ ተበግሶታት ኣሎ። ሓለዋ ንሕጻናት ማእከል፡ ተኸላኸልቲ ሕጻናት ዝኣመሰሉ ማሕበራትን ካልኦትን ብፁዕነቶም ጠቒሶም እዚ ብዙሓት ምሁራትን ናይ ፖለቲካ እካላትን ሰብ ሙያን ናይ ሃይማኖት መራሕትን ኣሳቲፉ ዝካየድ ዘሎ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉብኤ ሓደ እቲ ሕጻናት ንምክልኻል ዝግበር ጻዕሪ ዘተባብዕን መገዲ ዝሕብርን እውን እዩ። ኩሉ ብሓባር ኣብ ሓልዮን ክንክንን ሕጻናት ዘዋድድ ዓለም ለኽዊ ዓውደ ጉባኤ እዩ ከምዝበሉ ራቪያት ኣፍሊጦም።


text:
መንበሪ-ገዛ
እቲ ዝዓበየ ናይቲ ኮምዩን ገዛውቲ ኣመሓዳሪ
እቲ ኮሙናዊትካል ኪራይ ኣባይቲሊንደን እዩ። ሊንደን ኣብ ዙርያ ነሾ ኮምዩን 1750 ኣባይቲ ይወንን።ካብ ሊንደን ገዛ ክትካረ እንተ ደሊኻ ኣብቲ ፍሉይ ናይ ኪራይ ኣባይቲ መስርዕ ክትምዝገብ ይግባእ።
ኣብኡ
ዳርጋ ሰላሳዝኾኑ ኣብ ውሽጢናይ ነሾ ኮምዩንገዛ ዘካርዩ ናይብሕቲ ወነንቲ ገዛውቲ ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ንብዙሕ ዓመታት ሓደስቲ መጻእቲ፡ ናብ ነሾ ኮምዩን ኪግዕዙ መሪጾም እዮም። ስለዚ ኣብቲ ኮምዩንና ብዙሓት እተፈላለዩ ዜጋታትን ቋንቋታትን ኣለዉ። ኣብዚ እዋንዚ እቲ ኣብ ኮምዩንና ብዝለዓለ መገዲ ዚዝረብ ቋንቋ፡ ሽወደን፡ እንግሊዝ፡ ዓረብ፡ ሶማሊን፡ ከምኡውን ኣብ ዩጎዝላቭያ ዚዝረቡ ቋንቋታት ከም ቦስንያን ሰርብያን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ነሾ ኮምዩን 300
ንጡፋት ማሕበራት ዘለዎ ብኣኡድማ ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ዘለዎ ኮምዩን እዩ። ኣብዚ ኩሉ ካብ ስፖርት ጀሚርካ ክሳዕ ናይ እምነትን ባህልን ማሕበራት ኣሎ። ብዙሓት ማሕበራት መኣከቢ ቦታታት ኣለወን፡ ኣብኡ ድማ ናይ ቋንቋ ካፈ፡ ናይ መጽናዕቲ ሓገዝን ናይ ሕብረተሰብ ሓበሬታን ኣሎ።
ኣብ ናይ ማሕበራት ህይወት ምስታፍ ማለት ብዛዕባ ሽወደን ምፍላጥን ሓደስቲ ብጾት ምኽዕባትን ማለት እዩ። ብዛዕባ
ሲቪላዊ ሕብረተሰብ ኣብቲ ናይቲኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ውሽጢ ከተማ ነሾ፡ ኣብቲ ሮድሁስጋታን 20፡ ምምሕዳር ከተማ ምስ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት መድህን፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽን ናይቲ ኮምዩን ምምሕዳር ቤትጽሕፈትን፡ ቤትጽሕፈት ቱሪስን
ናይ ምውህሃድ መምርሒ ኣሃዱን ይርከብ። ኩሉ ኣብ ሓደ ህንጻ።
ኣብ ነሾ ኮምዩን ብዙሕ ኣብያተንባብ ኣሎ። ናይ ነሾ ናይ ከተማቤትንባብ ኣብ ማእከል ነሾ ይርከብ።
ኣብ ነሾብዙሕ ናይ ሰከንድሃንድ ድኳናት ኣሎ። ኣብኡ ሕሱር ኣቕሑ ገዛን ክሽነን ይርከብ። ኣብ ነሾ ናይ ኣቕሑ ገዛ ድኳን Jysk och MIO ዝበሃል ኣሎ። ኣብ ነሾ ውሽጢ ከተማ፡ ብዙሕ ድኳናትን ኣብያተመግብን ኣሎ።ከምኡውን ኣብቲ ናይ ቀደም ናይ ንግዲ ቦታ ዝነበረ ቦታ ከም RUSTA ከምኡውን ÖoB ናይ ህንጻ መሳርሒታት ኣሎ። ካብ ኢከያ IKEA ምግዛእ ምስ ዘድሊ፡ ኣብቲ ናይ ወረዳ ቀንዲ ከተማ፡ማለት ናብ ዮንሾፒን ምኻድ የድሊ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ነሾ ንደቂ 1-5 ዝኸውን ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ብዛዕባ ንቦታ ዚምልከት ሓበሬታን ማመልከቻን ነቲ ናይ ኮምዩን ወብሳይት ተወከስ ወይ ናብቲ ክፍሊ ምምሕዳር ክተማ ኪድ።
ብዛዕባ ቤትትምህርቲ ህጻናት ሓፈሻዊ ሓበሬታ
ንውላድካ ቦታ ንምሓዝ ብቐጥታ መጠየቕታ ኣቕርብ
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ነሾ ኮምዩን ካብ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ጀሚሩ ክሳዕ ታሽዓይ ክፍሊ ብዙሕ መባእታኣብያተትምህርቲ ኣሎ፡ ከምኡውን ፍሉይ መባእታ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ናይ ነሾ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ተዮሪያውን ሞያውን ከምኡውን ብፍላይ እተቐየሰ መደባት ኣለዎ። ንዝያዳ ሓበሬታ ናብቲ ናይ ካልኣይደረጃ ቤትትምህርቲ መርበብ ኪድ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ነሾንኽትመሃር ብዙሕ ዕድላት ኣሎ። ኣብኡ ኤስኤፍኢ፡ ምልላይ ምስ ሕብረተሰብ ንሓደስቲ መጻእቲ፡ እተፈላለየ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ኮምቩክስን ናይ ሞያ ቤትትምህርትን። ንትምህርቲ ዚምልከት መምርሕን ደገፍን ንምርካብ ነቲ ናይቲ ኮምዩንናይ ምውህሃድ መምርሒኣሃዱ ተወከስ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ነሾ ኮምዩን ብዙሕ ማእከል ጥዕና ኣሎ።
እቲ ዝቐረበ ሆስፒታልና እቲ ኣብ ኤክሾ ዚርከብ ሆግላንድ ሆስፒታል እዩ።
ኣብ ነሾ ንህጻናትን ስድራቤትን ዘገልግል ፋሚልየሰንትራል ኣሎ። ንሱንናይ ኣደታትን ህጻናትን ጥዕና፡ ንናይ መንእሰያት ክሊኒክን ንክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን የመሓድር። ኣብዚ ኩሉ ህጻንን ወላድን ኪመጽእ ዕዱም እዩ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ሰበስልጣንን ትካላትን ኣብ ዚግበር ርክብ ተርጓማይ ናይ ምርካብ ተኽእሎ ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ነሾ ናይ መገዲ ባቡር መተኣሳሰሪት እያ፡ ብዙሓት ባቡራት ድማ ብኸተማና ይሓልፋ። እታ ቅልጥፍቲ ባቡር፡ ናብ ስቶክሆልምን ኮፐንሃገንን ኣስታት 2-3 ሰዓት እዩ ዚወስደላ። ናብ ዮንሾፒን እትኸይድ ባቡር ኣብ ፈፍርቂ ሰዓት እያ እትኸይድ፡ 30 ደቓይቕ ድማ ይወስደላ።
ኣብ ውሽጢ ናይ ነሾ ኮምዩን ናይቲ ዓዲ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ንኹሉ ሓበሬታ ኣብ ለንስትራፊከንረአ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ናይቲ ኮምዩን እተፈላለየ ምምሕዳር እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ብዘይካኡ ኣብ ውሽጢ እቲ ኮምዩንን ኣብ በጺሕካ እትምለሶ ርሕቀት ዘለዎ ከተማታትን ነኣሽቱን ዓበይትን ዋኒናት ኣለዋ።
ብዛዕባ ናይ ግልኻ ዋኒን ንምጅማር ይኹን ናይ ዋኒናት መግለጺታትን ብዛዕባ ቁጠባዊ ህይወት ኣብ ነሾ፡ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይዋኒን ገጻት ኣንብብ።


text:
ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ደብዳብ ነፈርቲ ኣብ የመን ትማሊ ትሽዓተ ሰላማውያን ሰባት ከምዝቐተለ ይግለጽ ኣሎ። እዚ ንሰለስተ ተኸታተልቲ መዓልታት ዝተኻየደ ደብዳብ ነፈርቲ ኣብ ምብራቕ ካብ ርእሰ ከተማ ሰንዓ ኣብ ዝርከብ እዩ ተኻይዱ።
ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ጸብጻብ ሮይተርስ ከምዝሕብሮ እቶም ሰላማውያን ሰባት ዝተቐትሉ ኣብ ልዕሊ መንበሪ ሓደ ካብ መራሕቲ ሑቲ ተባሂሉ ዝፍለጥ ዕጡቕ ሓይሊ የመን ኣብ ዝተኻየደ ደብዳብ እዩ።
ተቐማጦ እቲ ከባቢ እቲ ዒላማ ዝተገብረ መራሒ ኣብቲ ደብዳብ ዝተኻየደሉ ቦታ ኣብ መንበሪኡ ከምዘይነበረ ድማ ሓቢሮም። ይኹንምበር እቶም ዝተቐትሉ ትሽዓተ ሰባት ኣቡኡን ካልኦት ሾሞንተ መቕርቡን ምዃኖም ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ስዑድ ዓረብ እትርከበን ዝበዝሓ ሃገራት ጋልፍ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ወርሒ መጋቢት ኣብ የመን ወተሃደራዊ ምትእትታው ከምዝጀመራ ይፍለጥ። እቲ ምትእትታው ብኢራን ዝድገፉ ወተሃደራዊ ሓይሊ ሑቲ ንመራሒ የመን ዝነበረ ዓብዱ ራቢ መንሱር ሃዲ ብሓይሊ ድሕሪ ምእላዮም ናብ ስልጣን ንምምላስ ዝካየድ ዘሎ ምዃኑዩ ዝሕበር።
እቲ ኣብ የመን ዝርአ ዘሎ ግጭት ዛጊት ሰባት ከምዝቐተለ ብተወሳኺ ይግለጽ።
ዝሓለፈ ሰኑይ ብስዑዲ ዓረብ ብዝድገፉ ሓይልታት ዝተኻየደ ደብዳብ ነፈርቲ ንሓደ ሆስፒታል ሓካይም ብዘይ ዶብ ወቒዑ ምንባሩ ተገሊጹ ነይሩ። ብተመሳሳሊ ዝሓለፈ ቀዳም ሓደ ቤት ትምህርቲ ከምዝተሃርመ ጸብጻባት ካብቲ ከባቢ ጠቒሶም።
ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ባንኪ ሙን ነቲ ናይ ቀዳም ደብዳብ ብምኹናን ምጽራይ ክግበረሉ ጻውዒት ኣቕሪቦም ኣለው። እቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ሕብረትውን ብተመሳሳሊ ነቲ ናይ ቀዳም ደብዳብ ምጽራይ ከምዝገብረሉ ገሊጹ ኣሎ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
“ሰማዕት ቅዱስ ፒሉፓዴር መርቆሬዎስ”
ፒሉፓዴር ማለት ፈታዊ ኣቦ ማለት እዩ፡ ብኻልኣይ ትርጕሙ ከኣ ኣገልጋሊ ኢየሱስ ክርስቶስ ከምኡ’ውን መርቆሬዎስ ማለት እዩ። ስመ ክርስትና ናይ ኣቦኡ ‘ኖኅ’ ኮይኑ፡ ስመ ኣደኡ ድማ ‘ታቦት’ እዩ። ሃገሩ ኣስሊጥ ኪኸውን ከሎ፡ ዚዓበየሉ ግና ሃገረ ሮሜ እዩ።
ቅድሚ ልደት መርቆሬዎስ፡ ኣቦኡን ኣበሓጉኡን ሃዳኖ ስለዝነበሩ ከም ልማዶም ንሃደን ምስ ወፅኡ ካብ ወገን ገጸ ከለባት ተራኸብዎም እሞ ንኣባ ሓጎ መርቆሬዎስ በልዕዎ። ቀጺሎም ንኣቦ መርቆሬዎስ ክበልዕዎ እናተዳለዉ ግና መልኣከ እግዚአብሔር ተገሊጹ “ካብኡ ዚወፅእ ምሩጽ ፍረ ስለዘሎ ኣይትተንክፍዎ” ብምባል ገሠፆም።
ድኅሪኡ ቅዱስ መርቆሬዎስ ተወልደ። ስሙ ከኣ ፒሉፓዴር በልዎ። በቲ ጊዜ’ቲ ዝነብረ ንጉሥ ንኖኅ ሓለቓ ሠራዊት ሸይሙ ናብ ኲናት ከም ዝኸትት ገበሮ።
እንተኾነ ‘ኣብ ኲናት ኖኅ ሞይቱ’ዩ’ ዝብል ወረ ምስ ሰምዐ፡ ንኣደ መርቆሬዎስ ወሲዱ ሰበይቱ ክገብራ ሓሰበ። ነዚ ነገር’ዚ ዝሰምዐ ሓደ ካብ ወተሃደራት ግና ተሓቢኡ ከይዱ ንኣደ መርቆርዮስ ብምንጋር ኃቢኡ ካብቲ ዓዲ ምስ ወዳ ኣውፅኣ። እቲ ወረ ሓሶት ኮይኑ ኣቦ መርቆሬዎስ ኖኅ ምስ ተመልሰ ሰበይቱን ወዱን ኣይረኸቦምን።
ኣይጸንሐን ደጊሙ ኲናት ኣብ ዝተላዕለሉ ኣቦ መርቆሬዎስ ከተተ እሞ ተማሪኹ ናብ ንጉሥ ሮም ተወስደ። ንጉሥ ሮም ክርስቲያን ብምንባሩ፡ እምነተ ክርስትና ኖኅ ርእዩ ኣይቀተሎን። እኳ ደኣ ኣዝዩ ስለዝፈተዎ ኣብ ሃገራት መርዶሳውያን ገዛኢ ጌሩ ሸሞ። በዚ ምኽንያት እዚ ከኣ ሰበይቱን ወዱ መርቆሬዎስን ኣብ ዘለውዎ ሃገር በጽሐ። ኣብ ቤተ ክርስቲያን፡ ሰበይቱ ምስ ረኣየቶ ኣለለየቶ፣ ንሱ ግና ብሰንኪ ስደት ተበላሽያ ብምንባራ ኣየለለያን።
ሓደ መዓልቲ ንወዳ ጽቡቕ ክዳውንቲ ከዲና ኣብቲ ናይ ኣቦኡ ፈረስ ኣወጣሓቶ፡ እቶም ኣገልገልቲ መኰንን ከይፈለጡ ኂዞም ናብ መኰንን ኣቦኡ ኣቕረብዎ። ኣቦኡ በቲ ዝኾነ ኣዚዩ እናተቘጥዐ ከሎ ደድኅሪኦም ስዒባ ሰበይቱ “ኦ መኰንን ንሕና ስደተኛታት ኢና ንስኻ’ውን ከማና ካብ ካልእ ሃገር ዝመጻእኻ ምዃንካ ምስ ፈለጥኩ ወደይ ከም ወድኻ ምሳኻ ክኸውን ሓሰብኩ” በለቶ። ንሱ ኸኣ ኵሉ ነገር ምስ መርመረ ሰበይቱ ከምዝኾነት ኣረጋገጸ። በዚ ኸኣ ኣዝዮም ተሓጕሶም ብኃባር ንእግዚአብሔር ኣመስገኑ።
ኣቦ መርቆሬዎስ ምስ ሞተ፡ ንጉሥ ንወዱ መርቆሬዎስ ኣብ ግዝኣት ኣቦኡ ሸሞ። ኣብቲ መምለኺ ጣዖት ዳኬዎስ ዝተባህለ ንጉሥ ኣብ ሮም ዝነገሠሉ እዋን፡ ናይ በርበር ሰባት ኪዋጋእዎ ተላዕሉ። ብዝኆም ከም ሑፃ ባሕሪ ስለዝነበሩ ኣዝዩ ፈርሀ።
ቅዱስ መርቆሬዎስ “ኣጆኻ እግዚአብሔር ከጥፍኦም፡ ኣብ ኢድና’ውን ከውድቆም እዩ” በሎ። ከምቲ ዝበሎ ኣብቲ ኲናት መልኣከ እግዚአብሔር ብኣምሳል ሰብኣይ ተገሊጹ ንቅዱስ መርቆሬዎስ ኣብ ርእሲ ናቱ ወተሃደራዊ ሰይፉ ኣምላካዊ ኃይሊ ዘለዋ ሰይፊ ሃቦ እሞ “ንጸላእትኻ ምስ ሰዓርካ ንእግዚአብሔር ኣምላኽካ ዘክሮ” በሎ። ብድኅር እዚ ንጸላእቶም ስዒሮም ኣዝዮም ተሓጐሱ። መልኣከ እግዚአብሔር ዳግም ተገሊጹ ስመ ፈጣሪኡ ከይርስዕ ነገሮ።
ንጉሥ ዳኬዎስ ንጣዖት ዕጣን ብምዕራግ በዓል ኪገብር ደለየ። ቅዱስ መርቆሬዎስ ግና ናብኡ ኣይከደን። እዚ ነገር’ዚ ከኣ ንዳኬዎስ ነገርዎ። ዳኬዎስ ንመርቆሬዎስ ኣጸዊዑ “ንኣማልኽቲ ጣዖታት፡ ዕጣን ከተዕርግ ምሳይ ዘይመጽእካ እንታይ ዄንካ ኢኻ፧” ብምባል ሓተቶ። ኣብዚ ጊዜ’ዚ ቅዱስ መርቆሬዎስ ዕጥቁን ወተሃደራዊ ክዳኑን ደርብዩ “ አንሰ ኢይክሕዶ ለእግዚእየ ኢየሱስ ክርስቶስ ሎቱ ስብሐት/ ምስጋና ይብጽሓዮ እሞ ንጐይታይ ኢየሱስ ክርስቶስ ኣነ ኣይኽሕዶን እየ። ነዞም ርኹሳት ጣዖታትካ ኣይሰግድን እየ” በሎ።
ንጉሥ ዳኬዎስ ተቘጢዑ፡ ብኣባትር ሓፂንን ብቘርበት ኩርማጅን ክኽትክትዎ ኣዘዘ። ብምኽንያት ቅዱስ መርቆሬዎስ ሕዝቢ ከይለዓልዎ ስለዝፈርሐ ድማ ናብ ቂሳርያ ብሰንሰለት ኣሲሩ ለኣኾ። ኣብዚ ዓዲ’ዚ ኸኣ ብትእዛዝ ንጉሥ ዳሴዎስ ክሳዱ ተሰይፉ፡ ዕለት 25 ኅዳር ብሰማዕትነት ገድሉ ፈጸመ።
ሰማዕት ቅዱስ መርቆሬዎስ ድኅሪ ዕረፍቱ ብዙኅ ተኣምራት ገይሩን ይገብርን ኣሎ። ኣብ መጽሓፈ ስንክሳር ዝተጻሕፈን ብቃል ዝንገርን ዝምስከርን ብዙኅ እኳ እንተኾነ ንሓደ ካብ ተኣምራቱ ኽንጠቅስ፦
ዑልያኖስ ምስ ነገሠ ንእግዚአብሔር ክሒዱ ንጣዖት ኣምለኸ። ኣብ ልዕሊ ሕዝበ ክርስቲያን ድማ መከራ ኣውረደ። ኣብ ዘመኑ ናይ ቂሳርያ ሊቀ ጳጳሳት ዝነበረ ቅዱስ ባስልዮስ፡ ንዑልያኖስ ካብ ክሕደቱ ኪመልሶ ናብኡ ከደ።
ዑልያኖስ ንቅዱስ ባስልዮስ ምስ ረኣዮ፡ ስም ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ጸረፈ። ንቅዱስ ባስልዮስ’ውን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኣእተዎ። እቶም ምእመናንን ምእመናትን ብጸሎት ሰማዕት ቅዱስ መርቆሬዎስ ተወኪሎም ናብ እግዚአብሔር ኣመልከቱ። ፈቃደ እግዚአብሔር ኮይኑ ቅዱስ መርቆሬዎስ ኣብ ፈረሱ ተወጢሑ ብዅናት ወጊኡ ንከሓዲ ዑልያኖስ ቀተሎ። ነዚ ኵሉ ዝተፈጸመ ቅዱስ ባስልዮስ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኮይኑ ኣብ ሥእሊ ቅዱስ መርቆሬዎስ ሰማዕት ረኣዮ። በዚ ነገር’ዚ ቅዱስ ባስልዮስ እናተደነቐ ከሎ፡ እቶም ናይ ቅዱስ መርቆሬዎስ ሰይፍን ኲናትን ደም እናኣጠብጠቡ ናብ ቦታኦም ተመልሱ። ካብቲ ሥእሊ’ውን ደም የንጠብጥብ ነበረ። ብድኅር’ዚ ቅዱስ ባስልዮስ፦ “ኦ ናይ ክርስቶስ መስካሪ ዝኾንካ ቅዱስ መርቆሬዎስ ነቲ ክፉእ ጸላኢ ዝኾነ ዑልያኖስ ቀቲልካዮ’ዶ መጺእካ፧” በሎ። ቅዱስ መርቆሬዎስ ድማ ‘እወ’ ንኽብል ካብቲ ሥእሉ ርእሱ ኣድነነ። በዚ ኸኣ ቅዱስ ባስልዮስ እምብዛ ተሓጐሰ፡ ኵሎም ሕዝበ ክርስቲያን ድማ ንእግዚአብሔር ኣመስገንዎ።
ናይ ሰማዕት ቅዱስ መርቆሬዎስ በረከተ ጸሎት ምስ ኵልና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን፡ ኣሜን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ናይ ኤርትራ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂን ናይ ግብፂ መዘንኦም ዓብድል ፈታህ ኤል-ሲሲስን ሎሚ ሶሉስ ኣብ ካይሮ ተራኺቦም፡ተዘራሪቦም።
እቶም መራሕቲ ክልቲአን ሃገራት እናዓበየ ይኸይድ ዘሎ ንዝበሉዎ ርክባት ንግድን ኢንቨስትመንት ከምኡ እ’ውን ዞባውን ዓለምለኻውን ጉዳያት ክዘራረቡ እዮም ክብሉ ናይ ኤርትራ ሚንስትር ሓበሬታ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ሎሚ ኣብዘውፅኡዎ ናይ ቲዊተር መልእኽቲ ገሊፆም ኣለው።
ኣብ ፕረዚደንታዊ ቤት መንግስቲ ኢትሓዲያ ምርኻቦም ዝገለፀት ጋዜጣ ኣል-ኣሕራም ብወገና ክልቲኣዊ ርክባት ንምዕዛዝ ከምኡ እውን ኣብ ሃገራት ወሓይዝ ናይልን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዘሎ ምዕባለታትን ብዝምልከት ከምዝዘተዩ ፀብፂባ’ላ።ፕረዚዳንት ኢሳያስ ናይ ክልተ መዓልታት ወግዓዊ ዑደት ከምዘካይዱ ተሓቢሩ’ሎ።
ብተመሳሳሊ ዜና ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ምስ ሓለቓ ስታፍ ሱዳን ሌቴናል ጀነራል ኤማድ ኣል-ዲን ሙስጣፋ ኣዳዊ ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምዝርራቦም ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖረሽን ፀብፂባ።
እቶም ጀነራል ካብ ፕረዚዳንት ዑማር ኣል-በሽር ዝተለኣኸ ደብዳበ ከምዘረከቡ ተሓቢሩ’ሎ።ጠመተ ናይቲ ዝርርብ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ርክባት ንምሕያል ምዃኑን ፕሮጀክት ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ካብ ዝጅምር እቲ ርክብ እናሓየለ ከምዝመፀን ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ሓላፊ ሚዲያን ርክባት ህዝብን ዛዲግ ኣብርሃ ዝጠቐሰ ፋና ፀብፂቡ።
ብኻልእ ዜና ናይ ኢትዮጵያ ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ ኣብ ሕቡራት ዓረብ ኢማራት ዑደት ይፍፅሙ ከምዘለው ተፈሊጡ’ሎ።


text:
መምህር ኣሰፋ ገ/ስላሴ ፕሬዚደንት ቤት ምክሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራትን ክልልና
“ግብሪ ተመሊሱ ዘልመዐካ ክፍፍል ሃፍቲ እዩ” እንትበሃል ብኩሉ ወገን ዝረአ ኣበሃህላ እዩ። እዚ ሓሳብ ብዝበለፀ ንምብራህ ሓደ ኣብነት ኣልዒልና ክነጉልሆ። ኣብ ሓደ ከባቢ እምኒ ምንፃፍ እንትስራሕ እቲ ከባቢ ከመይ ኢሉ ናብ ናይ ንግዲ ቦታ ከም ከምዝቕየር በቢከተምኡ እንዕዘቦ ጉዳይ እዩ። ክንድቲ ዝግባእ ተጠለብቲ ዘይነበሩ ገዛውቲ በቲ መሰረተ ልምዓት ክራዮም ኣዐርዩ ከም ዝውስኽ በቢከባቢና እናተዓዘብና መፂና ኢና። ስለዝኾነ ኣብ ሓደ ከባቢ ካብ መንገዲ ጀሚሩ ዝኾነ መሰረተ ልምዓት እንትስራሕ ንብዙሓት ወገናት ዕድል ስራሕ ካብ ምፍጣር ሓሊፉ ቁጠባዊ ምንቅስቓስ እቲ ከባቢ ከም ዝነቓቓሕ ብቐረባና ንዕዘብ ኣለና።
እቲ ምንታይ እቲ ዕድል ስራሕ ዝተፈጠረሉ ወገን እቲ ዝበዝሕ ገንዘቡ ንምግቢ፣ መስተን ካልኦት ጠለባትን ስለ ዘውዕሎ እዩ። እቲ ማሕበረሰብ ባህግታቱ ንምምላእ ገንዘቡ ዘውፅእ እውን ነቲ ግልጋሎት ዝህብ ዘሎ ነጋዳይ ከም ዘረክቦ ምግንዛብ የድሊ። ብኸምዚ መልክዑ መሰረተ ልምዓት ሓንቲ ዓዲ እንትቀላጠፍ እቲ ነጋዳይ ይኹን ካሊእ ማሕበረሰብ ቁጠባዊ ምንቅስቓስ ንክብርኽ እዩ ዝገብር። ስለዝኾነ እውን መሰረተ ልምዓታትና ተጠናኺሮም ዝቕፅሉ እውን ሕድሕድ ሰብ ከከም ምንቅስቓሱ ግብሪ ክኸፍል እንተኽኢሉ ጥራሕ እዩ። እቲ ዝኽፍሎ ግብሪ ፍትሓዊ ንክኸውን ድማ ስርዓት ግብሪ ምዝማን የድሊ። ስለዝኾነ እውን እዩ እቲ ብብርኪ ሃገር ዘሎ “ሓደ ግዜ ኣፅኒዕኻ ንሰለስተ ወይ ሓሙሽተ ዓመት ግብሪ ትትምን” ዝብል ነባር መስርሕ ግብሪ ከም ክልል ክስተኻኸል ዝተገበረ። ብካልእ ኣበሃህላ ንሓደ ነጋዳይ ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ መዓልታዊ መሸጣ ብምፅናዕ ግብሪ ክትመኖ ምግባር ማለት እዩ።
ኣብዚ እቲ ኣብ ካልኦት ክልላት ዘሎ ሓደ ጊዜ ኣፅኒዕኻ ክሳብ ሓሙሽተ ዓመት ግብሪ ምትማን ዘለዎ ሳዕቤን ምርኣይ ኣገዳሲ ይመስለና። እቲ ነባር መምርሒ ኣብቲ እዋን መፅናዕቲ ፅቡቕ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ፀኒሑስ ደሓር እንተቐኒሱ እቲ ነጋዳይ ይጉዳእ ኣሎ ማለት እዩ። ብካልእ መልክዑ ኣብ እዋን መፅናዕቲ ድኹም ምንቅስቓስ ንግዲ ዝነበሮ ደሓር እንተተመሓይሹ መንግስቲ ክረኽቦ ዝነበረ እቶት ብምስኣን መሰረተ ልምዓት ከጓትት ይኽእል። ስለዚ ኣብዚ ነባር መስርሕ ሕልፊ ይወስዶም ወይ ድማ እቲ ክፍሊት ግብሪ ይቅነሶም እዩ ነይሩ። ነዚ እውን እዩ ዝተፈላለዩ ወገናት “ክብ ወይ ግብ ዝኾነ መምርሒ” እናበሉ ዝገልፅዎ ዝነበሩ። ስለዝኾነ እውን እዚ ኣሰራርሓ ኣብ ክልልና ካብ 2004 ዓ/ም ኣትሒዙ ተስተኻኺሉ ኣሎ። ዋላ እኳ ሓደ ግዜ ኣፅኒዕኻ ንሰለስተ ኣርባዕተ ዓመት ምትማን ነቲ ሰራሕተኛ ዕረፍቲ ዝህብ ዝነበረ ስለ ፍትሓውነት ተባሂሉ ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ምፅናዕ ግን ድኻም ዘለዎ እንተኾነ ፍትሓውነት ግብሪ ንምርግጋፅ ንሕድሕድ ነጋዳይ ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ መዓልታዊ መፅናዕቲ ክካየደሉ ተገይሩ ኣሎ።
ስለዝኾነ እቲ ቅድም ሓደ ግዜ ዝግበር መዓልታዊ መፅናዕቲ ካሊእ ሳዕቤን እውን ነይሩዎ እዩ። እዚ እውን እቲ ነጋዳይ ንግዳዊ ስራሕቲ እንተቋረፀ እውን “ግብሪ ክፈል” እናተብሃለ ብምትማን ናብ ሰሓቦ ጉተቶ ይእቶ ነይሩ። አረ ሓለሓሊፉስ ዝሞተ ሰብ እውን ተመን ግብሪ ይመፆ ነይሩ። እዚ ኣሰራርሓ ግን በዚ ሓዱሽ መምርሒ ተፈቲሑ እዩ። ብተወሳኺ እቲ ካሊእ ፍትሓውነት ተመን ግብሪ እዚ ሓዱሽ ኣዋጅ ግብሪ ሕድሕድ ተመን ግብሪ ብጉጅለ ልምዓትን መሰረታዊ ውዳበ ነጋዶን እናተርኣየ ዝቐርብ ምዃኑ እዩ። እቶም ውዳበታት ነጋዶ “ንእከለ በዚሕዎ ንእከለ ውሒድዎ” እናበሉ ሚዛን ካብ ዘትሕዝሉ ኣሰራርሓ ብተወሳኺ በቢከተምኡ ዘለዉ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራትን ፍትሓውነቱ እናረጋገፁ ዝኸድሉ መስርሕ ኣሎ። እዚ መስርሕ ብብርኪ ሃገር ዘበናውን ዝሓሸ ኣሰራርሓን ብምዃኑ ካብ ደቡብ ክልል ጀሚሩ ክሳብ ጎረቤትና ዝኾነት ክልል ኣምሓራ እናመፁ ተመክሮ ልውውጥ ከም ዘካይዱ ፕሬዚደንት ቤት ምክሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራትን ክልልና መምህር ኣሰፋ ገ/ስላሴ ገሊፆምልና።
ኣብ ክልልና ከምዚ ዝበለ ፅፉፍ ኣሰራርሓ ስርዓት ግብሪ ብምትእትታው ቅድም እንትብል ነጋዳይን ሰራሕተኛ በዓል መዝን ከም ድሙን ኣንጭዋን ዝረኣእይሉ ዝነበረ ሎሚ ጠስምን ድልኽን ዝኾንሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ሕድሕድ ነጋዳይ ዝኸፍሎ ግብሪ ኣሚንሉን ተመሊሱ ንዓርሱ ዘልምዖን ምዃኑ ስለ ዝግንዘብ ብልዑል ሰላማዊ ሰልፍን ተሃድሶን ዝኸፍለሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ብፍላይ ካብ 2007 ዓ.ም ንደሓር ዘሎ መዓልቲ ምጅማር ግብሪ ባሕቲ ሓምለ ብዘለዎ ድምቀት ሓደ ካብቶም ህዝባዊ በዓላት ዝመሳሰለሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። እቲ ነጋዳይ ካብ ባሕቲ ክሳብ 30 ሓምለ ኣብ ዘሎ እዋን ግብሪ ክኸፍል እናኸኣለ “ባሕቲ ገንዘብ ኣይወፅእን” ዝብል ኣባህላ ሰይሩ ነዊሕ ሰዓታት እናተሰለፈ ግብሪ ክኸፍል ምኽኣሉ፤ እቲ ዝኸፍሎ ግብሪ ክሳብ ክንደየናይ ፍትሓውን ተመሊሱ ዝረብሖን ምዃኑ ከም ዝኣመኖ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
ኣብ ክልልና ከምዚ ዝበለ ብሉፅ ስርዓት ንግዲ ንክተኣታቶ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራትን ዝለዓለ ብፅሒት ነይሩዎ። እዚ ውዳበ ኣብ መንጎ መንግስትን ነጋዳይ ማሕበረሰብን ድልድል ኮይኑ ንከራኽብ ብኣዋጅ 341/95 ዝተጣየሸ ነፃ ማሕበር እዩ። ብምዃኑ እውን መንግስቲ ዘውፅኦ መምርሒ ህዝቢ ንምርባሕ ከም ምዃኑ መጠን እቶም ዝወፁ መምርሒታትን ኣዋጃትን ቅድሚ ብቤት ምኽሪ ፀዲቖም ሕጊ ምዃኖም ንነጋዳይ ማሕበረሰብ ዝህልዎም ረብሓ እናገምገመ መራጎዲ ሓሳብ ዝልግስ ውዳበ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ኣሰራርሓታት ኣብያተ ዕዮ ዝረኣዩ ክፍተታት እናወደበ ብብርኪ ከተማታት ከንቲባ፤ ብብርኪ ክልል ድማ ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ዝመርሖ መድረኽ እናተዳለወ ምኽክር የካይድ እዩ። በቶም ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ዝካየዱ መድረኻት እቶም ብወገን መንግስቲ ይኹን ነጋዳይ ዝረኣዩ ክፍተታት እናተነፀሩ እናተኣለዩ ብምምፃኦም ዝሓሸ ምንባብ ነጋዳይን መንግስትን ከም ዝተፈጠረ መምህር ኣሰፋ የረድኡ።
በዞም ዝካየዱ መድረኻት ብወገን መንግስቲ ካብ ተበግሶ፣ ቅንዕናን ዓቕምን ሰራሕተኛታት ዝተሓዙ ኣብ ኣዋህባ ግልጋሎት ዝረኣዩ ዝነበሩ ክፍተታት ንክእረሙ ሓጊዙ ኣሎ። እዚ እውን ኣብ ውሱን ከተማታት ማለት እውን ሽረ እንዳስላሰን ኣብ መቐለ ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነን እንተዘይኮይኑ ሰኣን ሒሳብ መዛግብቲ ብእዋኖም ኦዲት ገይርካ ግብሪ ምኽፋል፤ ኦዲት እንተይኮኑ ንክልተ ሰለስተ ዓመታት እናፀናሕኻ ንነጋዳይ ዝተደራረበ ግብርን ቅፅዓት ወለድን ክፈል ምባል እውን ተሪፉ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ካብ ካልኦት ወረዳታት ኦዲተራት እናምፃእኻ ዝግበር ወፍሪ ፀገም ዓቕምን ፅፈትን ስለ ዘለዎ ምስትኽኻል ተጀሚሩ ኣሎ። ኣብዚ ብወገን ነጋዳይ እውን እንተኾነ ሳላ እቲ ዝካየድ ሓበራዊ መድረኽ ዘይሕጋዊ ንግዲ (ኮንትሮ ባንድ)፣ ብነፃ ቀረፅ “በዓል ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ኮኾብ ሆቴል ክሰርሕ እየ” እናበልካ ቴንዲኖ ኣእቲኻ ዕዳጋ ምሕማስ፣ ንኢንቨስትመንት እናበልካ መሬት ሓፂርካ ምቕማጥ፣ ቅብሊት ዘይምሃብን ካብ ዓመት ናብ ዓመት ምምሕያሽ ንኸምፅኡ ከም ዝሓገዘ መምህር ኣሰፋ የገንዝቡ።
ቤት ምኽሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራት ክልልና ንነጋዳይ ማሕበረሰብ ጥብቅና ጠጠው ዝበለ ከም ምዃኑ መጠን ዝሰርሖም ካልኦት ተወሰኽቲ ዓበይቲ ስራሕቲ እውን ኣለዉ። ንኣብነት ንኣምፃእትን ለኣኽትን ነጋዶ ንምትብባዕ ኣብ ክልልና ደረቕ ወደብ ምስ ፌደራል መንግስቲ ተዛትዩ ድጋፍ መንግስቲ ክልልና እውን ረኺቡ ኣተኣታትዩ ኣሎ። ብምዃኑ ኣብ ወርሒ ብሽዱሽተ ኮንቴነር ኣብ ፅዕነት መናሃርያ ከተማ መቐለ ዝጀመረ ደረቕ ወደብ ሕዚ ኣብ ወርሒ 200 ዝራገፈሉ ኩነታት በፂሑ ኣሎ። እዚ ድማ ብኣዲስ ኣበባ ተዛዊሩን ብዙሓት ነጋዶ ሓሊፉን ብምምፃእ ዋጋ ንብረት ዝውስኽ ዝነበረ እቲ ሰንሰለት ንግዲ ብምሕፃር ነጋዳይ ይኹን ማሕበረሰብ ክልልና ተረባሒ ዝገብር እዩ። እዚ ብዝበለፀ ንምጥንኻር ድማ እቲ ማሕበር ከም ሰመራን መጆን ስሩዕ ደረቕ ወደብ ንክፍጠር ብዝገበሮ ፃዕሪ ክልል መንግስቲ 40 ሄክታር መሬት ኣብ ኲሓ ስለ ዘዳለወ ኣብ ቀፃሊ ክስራሕ ትፅቢት ይግበር።
መንግስቲ ግብሪ ምእካብ ጥራሕ ዘይኮነስ ነጋዶ ሃፍቲ ንከዋህልሉ ምስቲ ቤት ምኽሪ ኮይኑ ነጋዶ ክልልና ዓለምለኻዊ ኣተሓሳስባ ሒዞም ብምጉዓዝ ተወዳደርቲ ንክኾኑ እውን ዓሊሙ ይንቀሳቐስ ኣሎ። እዚ እውን በዓል ሃፍቲ ክልልና ዓለም ለኻዊ ኩነታት እናሓሰበ ብምኻድ ህልውናኡ ንከረጋግፅ ኣብ ዱባይን ቻይናን ዝካየዱ ዓለምለኻዊ ኤግዚቢሽናት ክሳተፍ እናተገበረ መፂኡ እዩ። ካብቲ ሓሊፉ ጎድና ጎድኒ መዓልቲ ዲያስፖራ ዓቕሚ ነጋዳይ ክልልና ንምዕባይን ካብ ዓለም ለኻውያን ሰብ ሃፍቲ ተመክሮ ንክቐስምን ኣብ ክልልና ዓለም ለኻዊ ኢግዚብሽን ተኻይዱ ነይሩ። ኣብዚ ኢግዚብሽን ካብ ቻይና፣ እስራኤል፣ ዓረብ ኢምሬት፣ ህንዲ ዝኣመሰላ ሸውዓተ ሃገራት 30 ካምፓኒታት መፂኦም ክሳተፉ ተገይሩ ነይሩ። እዚ መድረኽ ክልልና ከም ወርቂ ዝበሉ ክቡራት መኣድናት፣ ዕጣን፣ መዓር ሰሊጥ ወዘተ ዘለውዋ ሃፍትታት ነቶም ወፃእተኛታት ብምልላይ ዋሕዚ ኢንቨስትመንት ንምዕባይ ናይ ባዕሉ ግደ ነይሩዎ።
ከምዚ ዝኣመሰላ ብብርኪ ክልል ዝተዳለወ ዋዕላ ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓሊፉ ብብርኪ ክልል ኣባና ዝተጀመረ በኳር ዓለምለኻዊ ኢግዝብሽን ብምዃኑ ጥንካረ እቲ ቤት ምኽርን ደገፍ መንግስቲ ክልልናን ዘርኢ እዩ። ጥንካረ እቲ ቤት ምኽሪ በዚ ጥራሕ ዝግለፅ ኣይኮነን። ከም ቤት ምኽሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራትን ኣብ ውሽጡ ዝረኣዩ ክፍተታት እናኣረመ ብምኻዱ ኣብ ካልኦት ክልላት ዘየለ በዝሒ ኣባልን ዱልዱል ውዳበን ሒዙ ይኸይድ ኣሎ።
እቲ ብብርኪ ሃገር ዘሎ ቤት ምኽሪ ልምዓታዊ በዓል ሃፍቲ ዘይኣተዎ ስለዝኾነ ሕጋውን ዘይሕጋውን ኣሰራርሓ እናተኸተለ ዝኸይድ እዩ ነይሩ። ብምዃኑ ኣብዚ ዓመት “ታክስ ፎርስ” ተጣይሹ ስርሑ እንትእገድ ክመርሖ ሓላፍነት ዝተውሃቦ ንቤት ምኽሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራትን ክልልና እዩ። ቤት ምኽሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራትን ክልልና እውን ዝተውሃቦ ሃገራዊ ዕማም ተቐቢሉ ንክልተ ወርሒ ብዝግባእ መሪሑ እቲ ፀገም ኣፅፊፉ ንሚኒስተር ንግዲ ኣረኪቡ ኣሎ። ብምዃኑ ሚኒስተር ንግዲ ድማ ኣብ ቀፃሊ ዓመት ልምዓታውያን ሰብ ሃፍቲ ናብቲ ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራትን ክምልመል ምድላው ይግበር ከምዘሎ መምህር ኣሰፋ የረድኡ።
እቲ ካልእ መንግስቲ ነጋዳይ ሃፍቲ ንከዋህልል ዝገብሮ ደገፍ ካብቲ ቀፂሉ ዘሎ ኣንፈት ምግንዛብ ይከኣል እዩ። ሃገርና ምስ እትዓምሞ መደባት ትልሚ ዕብየትን ስግግርን እቲ ነጋዳይ ከመይ ከም ዝኸድ ኣንፈታት ኣናነፀረ እዩ። ንኣብነት ባቡር ናብ ክልልና እንትትመፅእ፣ እተን ማኑፋክቸሪንግ ኢንዳስትርታት እንትምስረታ ስግግር ቴክኖሎጂ እናካየደ ስርዓት ንግዱ ከመይ እናዘመነ ከምዝኸይድ ኣንፈት እናነፀረ እዩ። እቲ ቤት ምኽሪ ከምዚ ተጠናኺሩ ንክኸይድን ብዝበለፀ ድማ ረብሓታት ማሕበረሰብ ንግዲ ንክረጋገፅን እቲ ነጋዳይ ኣባል ኮይኑ ኣብ ጎድኑ ክዓስል ይግባእ። ኣብ ክልልና ልዕሊ 200,000 ዝኾኑ ነጋዶ ከፈለቲ ግብሪ ከም ዘለዉ ይፍለጥ። ዛጊድ ኣባል ቤት ምኽሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራትን ዝኾኑ ግን ካብ 90,000 ኣይሓልፉን። እዚ ድማ ሓድነት ሓይሊ ስለ ዝኾነ ኩሉ ነጋዳይ ክሓስበሉን ኣባል ክኾንን ይግባእ ንብል ዘለና።
ኣብ ዓለም ለኻዊ ዕዳጋ ንዘጋጥም ፀገም ዝፈትሕ እኮ እቲ ብቻምበር እናበልና ንፅውዖ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘርፊ ማሕበራትን እዩ። ንግዳዊ ምንቅስቓስና ናብቲ ባሕሪ ዝኾነ ዕዳጋ ዓለም እንተዘይኣትዩ ትርጉም የብሉን። ካብዚ ሓሊፉ መንግስቲ ንዘዳልዎ ዕድል ኢንቨስትመንት ክጥቀሙ ተኣማሚኖም ዝመፁ ሰብ ሃፍቲ ወፃኢ እውን እንተኾነ ጥንካረ ቻምበር እናረኣዩ እዮም። ካብዚ ሓሊፉ እቶም ኣብ ክልልና ዘለዉ ሃፍትታት ኣብ ዕዳጋ ዓለም ኣትዮም ክሽየጡ ዝኽእሉ እቲ ውዳበ ጥንኩር ኮይኑ ዕዳጋ ዓለም ኣተኣሳሲሩ ነቲ ፍርያት ብማህተሙ ሃቲሙ እንትልእኽ እዩ። ስለ ዝኾነ ኣብ ዓለምለኻዊ ዕዳጋ ኣቲና እንተዘይሓሚስና ትርጉም ለውጥና ኣብዚ እቶ ዘይበሃል ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ። ስለዝኾነ እቲ ዝዝምን ዘሎ ስርዓት ንግድና ብዝበለፀ ክዝምን ውዳበና ምጥንኻር የድሊ ክንብል ንደሊ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ሰሙነ ሕማማት ማለት ኣብ መወዳእታ ናይ ዓቢይ ጾም ዝርከብ ሰሙን ኮይኑ፡ ካብ ሆሣዕና ምሸት ክሳብ ቅድሚ ትንሣኤ ንዘሎ ቀዳም ለይቲ የመልክት። ብካልእ ኣበሃህላ ቅድሚ ትንሣኤ ዘሎ ሓደ ሰሙን ሰሙነ ሕማማት ተባሂሉ ይፍለጥ። በዚ ሰሙን እዚ ምእመናን ንኵሉ ዋኒኖም ሓዲጎም ኣብ ቤተ ክርስቲያን ተረኺቦም ፍልይ ብዝበለ ኣገባብ ንውዕለት ጐይታ እናዘከሩ ስለ ሕድገት ኃጢኣቶም መዓልትን ለይትን ዝምኅጸኑሉን ዝበኽይሉን ዝሓዝኑሉን ዝሰግዱሉን ኣብ ዓመት ሓደ ጊዜ ጥራይ ፍሉይ ሥርዓት ዝፍጸመላ ሰሙን እያ። ዓርቢ ስነ ስቕለቱ ዝዝከረሉ …ሙሉእ ትሕዝቶ…
Category Archives: ጾም
ሰናብቲ ዓቢይ ጾም
ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ብደም ጐይታ ዝተመሥረተት፡ ኣብ ትምህርቲ ነቢያትን ሓዋርያትን ዝጸንዐት፡ ሥርዓታን ትውፊታን ድማ ቅዱሳት መጽሓፍት መሠረት ዝገበረ ናብ ቅድስና ዝመርሕ ሓዋርያዊን እዩ። ኣዝዩ ሰፊሕ መንፈሳዊ ሥርዓትን ትውፊትን ስለዘለዋን ዓቂባቶ ድማ ስለእትረከብን እንኳዕ ኣብ ውሽጣ ብእምነት ንዘሎ ካብቲ ጸጋኣ ንዝሳተፍ ይትረፍሲ ነቶም ካልኦት በጻሕቲ ዓለም እኳ ክንደየናይ ከምዝምስጥ ዝስሕቶ የልቦን። ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና እተኽብሮም ሰናብቲ፡ እትጾሞም ኣጽዋማት፡ እትጽልዮ ጸሎት፡ እትቖሞ ማኅሌት፡ እትቕድሶ ቅዳሴ፡ እተብዕሎም በዓላት ወቦ ዘተርፈ መሠረትን መንፈሳዊን ታሪኽን ትውፊትን ከምዘለዎም ከነስተውዕለሉ ይግባእና። ነዚ ምፍላጥን ምስኡ ድማ ኣጸቢቕካ ምልላይን …ሙሉእ ትሕዝቶ…
ሸውዓት ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት
ኣብ ቅድስት ተዋሕዶ ሃይማኖትና ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ዝበሃላ ፯ ምዃነን ጠቒስና ኣሎና። እግዚአብሔር ኣብ ዝፈቐደሉ ኣብቲ ነፍስ ወከፍ ጾም ዝኣትወሉ እዋናት በብጊዜኡ ስፍሕ ዝበለ ትምህርቲ ከምእነዳሉ ተስፋ ብምግባር ንመረዳእታን መእተውን ጥራይ ክኾነና ኣስዒብና ብዛዕባ እዘን ሸውዓተ ኣጽዋማት ቍሩብ ክንጠቅስ፦ ፩. ዓቢይ ጾም (ጾመ ኣርብዓ) እዚ ጾም’ዚ ሸሞንተ ሰሙናት ወይውን ፶፭ መዓልትታት ዘለዎ ጾም እዩ። ዋላ እኳ ብዝኂ ዕለታት ኣጽዋም ዘይለዋወጥ ይኹን ደኣ እምበር ልክዕ ክልተ ሰሙን ድኅሪ ምጅማር ጾመ ነነዌ ስለዝኣቱን ምስ ነነዌ ምእታው ዕለታቱ ክብን ለጠቕን ክብል ይርከብ። መሠረት’ዚ …ሙሉእ ትሕዝቶ…
ጾም
ጾም ማለት ንዝተወሰነ ግዜ ካብ ዝኾነ ዓይነት መግቢ ምኽልካል፣ ከምኡ’ውን ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ ናይ እንስሳ ተወጽኦ ከም ስጋ፣ ጸባ፣ ጠስሚ ከምኡ ዝኣመሰለ ዘይምብላዕን ማለት ኢዩ (ዳን.10፣2-3)። ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ጾም ኣብ ክልተ (2) ይኽፈል ንሱ ድማ፦ 1. ናይ ግሊ ጾም 2.ናይ ኣዋጅ ጾም ተባሂሎም ይጽውዑ። 1. ናይ ግሊ ጾም፦ ናይ ግሊ ጾም ናይ ንስሓ ጾም ተባሂሉ ዉን ይጽዋዕ ኢዩ ምኽንያቱ ናይ ግሊ ማለት ሓደ ሰብ ካብ ኣበ ነብሱ ድሕሪ ናይ ንስሓ ኑዛዜ ዝወሃቦ ቀኖና ኮይኑ፣ ንሱ ኸኣ ስለ ሓጢኣቱን በደሉን …ሙሉእ ትሕዝቶ…
ጾመ ነነዌ
ጾመ ነነዌ ብግእዝ ካብ ሰኑይ 25 ጥሪ 2007 ክሳብ ረቡዕ 27 ጥሪ 2007 (ወይ ከኣ ብፈረንጂ ካብ ሰኑይ 2 ለካቲት 2015 ክሳብ ረቡዕ 4 ለካቲት 2015) እዚ ዓቢ ታሪኽ ዘለዎ ጾም ካብተን ሸውዓተ (7) ዓበይቲ ኣጽዋማት ናይ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ሓደ ኢዩ። ጾመ ነነዌ ዚተበሃለሉ ምኽንያት ከኣ ታሪኹ ኣብ መጽሓፈ ዮናስ ተዘርዚሩ ከም እንረኽቦ፡ ነነዌ ትበሃል ዓባይ ከተማ ብብዝሒ ሓጢኣት ካብ እግዚኣብሔር ርሒቃ ስለ ዝነበረት እግዚኣብሔር ከኣ ዓቢ ናይ ጥፍኣት ደመና ኣንጸላለወላ። እግዚኣብሔር ግን ኩሉ ሰብ ብንስሓ ተመሊሱ ምሕረት ክረክብ ደኣ …ሙሉእ ትሕዝቶ…


text:
ካብ ላዕለዎት ናይ ስዑዲ ዓረብ ልዑል ዝኾኑን ቀንዲ መቀናቕንቲ ልዑል መሓመድ ቢን ሳልማን ምኳኖም ዝንገረሎም ልዑል መቲብ ቢን ዓብዱላሂ ብልዕሊ ሓደ ሚልዮን ዶላር ስምምዕ ካብ ማእሰርቲ ምፍትሖም ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ሓቢሮም።
ወዲ ንጉስ ዓብደላን ሓላፊ ሃገራዊ ሓለዋ እታ ሃገር ዝኾኑ ልዑል መቲብ ትማሊ ሶሉስ ካብ ማእሰርቲ ምፍትሖም ተሓቢሩ’ሎ።
ልዑል መቲብ ምስ ካልኦት አባላት እቲ ንግስነት፡ ሚንስተራትን ሰብ ዋኒን ብክሲ ብልሽውና ኣብ መጀመርያ’ዚ ወርሒ’ዚ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ይፍለጥ።
ልዑል መቲብ ብምጥፍፋእ፡ ኣብ ቦታ ስራሕ ዘየለው ሰባት ብምቁጻርን ዘይግቡእ ሽልማት ንሰራሕተኛታት ብምሃብ ዝብሉ ክስታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምጽንሖም ተገሊጹ’ሎ።
ሰበ ስልጣን ስዑዲ ዓረብ ኣብ መንጎ ክሱሳትን መንግስትን ንብረቶም ብምርካብ ነጻነቶም ክረኽቡ ኣብ ዝብል ስምምዕ ንምብጻሕ ክሰርሑ ምጽንሖም ሓቢሮም ኣለው።


text:
ኣብ ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለ ዝርከብ ፋብሪካ ጨርቃ ጨርቂ
ሃገርና ኢትዮዽያ ኣብ ዘፈር ጨርቃጨርቅን ኣልባሳትን ኢንቨስት ንምግባር ተመራፂት ዋላ እኳ እንተኾነት ኣብቲ ዘፈር ንዝተዋፈሩ ኢንቨስተራት ማሕለኻ ዝፈጥሩ ፀገማት ከምዘለዉ ግና ዝሰሓት ኣይኮነን። ካብ ዘይምዕቡል ኣሰራርሓን ቢሮክራሲን ከምኡ እውን ካብ ሕፅረት ዝተምሃረ ሓይሊ ሰብ ዝብገስ ምንኣስ ብቕዓት ፋብሪካታት (inefficiency) እቲ ብዋናነት ዝለዓል ፀገም እዩ። ነዚ ፀገም ንምቕራፍ ብፍላይ ካብ ቀረባ እዋን ንነዘ ኮሌጃት ጨርቃጨርቅን ኣልባሳትን ሃገርና ንናይ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ኢንዳስትርታት ጨርቃጨርቂ ብቑዕን ተወዳዳራይን ማእኸላይን ታሕተዋይን ሓይሊ ሰብ ንከፍርያ ፍሉይ ትኹረትን ሓገዝን ክግበረለን ብመንግስቲ ተወሲኑ እዩ። መፈልፈሊ ማእኸል ደቀቕትን ኣናእሽተይን (ኢንኩቤሽን ሰንተር) ክኸውን ተባሂሉ ኣብ 1996 ዓ/ም ኣብ ትሕቲ ቢሮ ንግድን ኢንዳስትርን ክልል ትግራይ ዝተጣየሸ ኮሌጅ ጋርመንት መቐለ ካብቶም ነቲ ፀገም ክቐርፉ ትፅቢት ዝግበረሎም ኮሌጃት ሓደ እዩ።
እቲ ኮሌጅ ብመሰረት መምርሒ ሚኒስቴር ትምህርቲ ካብ 2002 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ትሕቲ ቴሞትስ ክኸውን ዝተገበረ ኮይኑ ብዋናነት መሰረታዊ ዝኾነ ስልጠና ቅዲ ክዳንን ስፌትን ዝህብ እዩ። ብቴክስታይል፣ ሌዘር፣ ኣይሲቲን ኣካውንቲንግን እውን ስሩዓትን ዘይስሩዓትን ስልጠናታት ድማ የዳሉ። ካብዚ ብተወሳኺ ክሳብ 2009 ዓ/ም ወርሒ ታሕሳስ (ኢንዳስትርያል ኤክስቴንሽን ዓርሱ ክኢሉ ካብ ቢሮ ቴሞትስ ክሳብ ዝወፀሉ ግዜ) ንከባቢ ኣርባዕተ ሽሕ ትካላት ደቀቕትን ኣናእሽተይን ድጋፍ እናሃበ ፀኒሑ እዩ።
ቅድም ክብል ነቲ ዘፈር ዝተውሃቦ ትኹረት ትሑት ብምንባሩ ካብ ዝጣየሽ ክሳብ 2007 ዓ/ም ኣብ ዘሎ ግዜ ቁፅሪ ብስሩዕን ዘይስሩዕን ሰልጢኖም ዝወፁ ወገናት 1500 እኳ ዘይመልእ ከምዝነበረ ሰነድ እቲ ቢሮ የመልክት። ካብ 2007 ዓ/ም ንነዘ ግና ኣብቲ ዘፈር ዝነበረ ኣተሓሳስባ እናተለወጠ መንግስቲ እውን ፍሉይ ትኹረት እናገበረሉ ብምምፅኡ ለውጥታት ክረኣዩ ጀሚሮም እዮም። ካብ 2007 ዓ/ም ክሳብ 2009 ዓ/ም ኣብ ዘሎ ግዜ ልዕሊ ሓሙሽተ ሽሕ ወገናት ምምራቖም እውን ናይዚ መርኣዪ እዩ።
ብኻሊእ ገፅ “ዲቢኤል” ምስዝተብሃለ ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ኲሓ ዝርከብ ብባንግላዲሻውያን ሰብ ሃፍቲ ዝውነን ኩባንያ ጨርቃጨርቂ ብምትሕብባር እውን ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት 1200 ዝኣኽሉ ወገናት (ደረጃ ትምህርቶም ካብ ሻምናይ ክፍሊ ንላዕሊ ዝኾኑ) ስልጠና ንክወስዱ ዕድል ኣመቻችዩ እዩ። ማእኸል ልህቐት (ሰንተር ኦፍ ኤክሰለንስ) ናይ ምዃን ዕላምኡ ንምስኻዕ እውን ምስ ዩኒዶ (UNIDO)፣ ኬ ኤፍደብሊውን (KFW) ጂኣይዜድን (GTZ) ዝተብሃሉ ገበርቲ ሰናይ ትካላት እናተሓባበረ ይሰርሕ ኣሎ። መካየዲ ስራሕ ኩባንያ ዲቢኤል ኣይተ ልበሎ ገብረስላሴ እውን ኮሌጅ ጋርመንት መቐለ ናይ ባዕሉ ኣሰልጠንትን ማሽነሪታትን ሒዙ ናብ ኩባንያና ብምምፃእ ንቐፃሊ ስራሕ እንትንጅምር ኣብ ኩባንያ ዲቢኤል ዝቑፀሩ ወገናት ኣብ ምስልጣን ዓብዪ ተራ ከምዝነበሮ እዮም ነጊሮምና። ንቐፃሊ ምስቲ ኮሌጅ ተሓባቢሮም ንምስራሕ ድሌት ከምዘለዎም ድማ ይገልፁ።
እቲ ኮሌጅ ኣብ በጀት ዓመት 2010 ዓ/ም ዝሓዞ ትልምን ኣፈፃፅማን እንተርኢና እውን ፅቡቕ ኣብ ዝበሃል ብርኪ እዩ ዘሎ ምባል ይከኣል። እዚ ማለት 4000 ወገናት ብዘይስሩዕ 200 ድማ ብስሩዕ ስልጠና ንምስልጣን ዝተትሓዘ ትልሚ ኣብዚ ሕዚ እዋን (መጋቢት 2010 ዓ/ም) 3484 ወገናት ብዘይስሩዕ 183 ድማ ብስሩዕ (ልዕሊ 80 ምኢታዊ) ሰልጢኖም ኣለዉ። ኣብ መዳይ ምቕዳሕን ምምሕያሽን ቴክኖሎጂ ዘሎ ኣፈፃፅማ እንተርኢና ድማ ክልተ ቴክኖሎጅታት ሕትመት ማንዋል ጥራሕ ዝተርፎም፣ ክልተ ስራሕቲ ፕሮቶታይፕ (ሞዴል) ዝተወድአሎም እንትኸውን እቶም ዝተረፉ እውን እናተሰርሐሎም ምዃኑ እቶም ዲን ዝሃቡና ሓበሬታ የረድእ። እዚ ድማ ብኣንፃር እቲ ዘሎ ግዜን እቲ ተኸይዱ ዘሎ ክያዶን እቲ ዝተቐመጠ ትልሚ ሸትኡ ከምዝወቅዕ ዘሎ እዩ ዘርኢ።
እቲ ኮሌጅ እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተገለፁ ፅቡቓት ስራሕቲ እናሳለጠ ዋላ ይሃልው እምበር ዕንቅፋታት ከምዘለውዎ ድማ ኣብቲ ኮሌጅ ኣብ ዝነበረና ፃንሒት ምዕዛብ ክኢልና ኢና። ንኣብነት ኣብ ቤተ ንባብ እቲ ኮሌጅ ዝረአ ሕፅረት መጣቐስቲ መፃሕፍቲ ከምኡ እውን ኣብቲ ኮሌጅ ዝርከቡ ማሽነርታት ምስቶም ኣብ ክልልና ዝርከቡ ብወፃእተኛታት ዝውነኑ ኢንዳስትርታት (ከምኒ ቬሎሲቲ ዝበሉ) ዝርከቡ ማሽነርታት ተመጣጠንቲ ዘይምዃኖም ካብቶም ዕንቅፋታት እዮም። እዞም ፀገማት እዚኦም ድማ ኣብ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ዓብዪ ፀገም ከምዝፈጥሩ ምግማቱ ኣይኸብድን።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ክልልና ሰፊሕ ፍሰት ኢንቨስትመንት ጨርቃጨርቂ፣ ኣልባሳትን ቆርበትን ይረአ ኣሎ። ኣብ ዝቕፅሉ ዓመታት ናብ ኢንዳስትሪ ፓርክን ዙርያ መቐለ ዘለዋ ኢንዳስትርታትን ዝኣቱ ካብ 25 ክሳብ 30 ሽሕ ዝሰልጠነ ሓይሊ ሰብ ከምዘድሊ እዩ ዝግመት። ኮሌጅ ጋርመንት መቐለ ድማ ነዙይ ብኣግባቡ ከገልግልን ክሽከምን ዝኽእል ብቑዕን ተወዳዳራይን ሓይሊ ሰብ ናይ ምፍራይ ሓላፍነት ዝተውሃቦ ብሕታዊ ኮሌጅ እዩ። እዚ ኮሌጅ ዓቕሙ ብዝፈቐዶ ነቲ ኣብ ክልልና ዘሎ ጠለብ ሓይሊ ሰብ ንምምላእ እናሰርሐ ይርከብ። ይኹን እምበር ኣብቲ ኮሌጅ ዘለዉ ማሽነርታት ምስቶም ኣብ ኢንዳስትርታት ዘለዉ ማሽነርታት ብዓይነት ይኹን ፅሬት ዘይመጣጠኑ እዮም። ስለዚ ብቑዕን ተወዳዳራይን ሓይሊ ሰብ እንትንብል ኣብ ናይ ዓለም ዕዳጋ ተወዳዲሩ ክሓልፍ ዝኽእል ማለት ስለዝኾነ ኣብ ናይ ዓለም ዕዳጋ ዘለዉ ማሽነርታት ናብዚ ኮሌጅ ምትእትታው ንፅባሕ ዘይበሃል ስራሕ ክኸውን ይግባእ ንብል።


text:
ኣብ ላዕለዋይ ሊግ ምድብ “ሀ” ተደልዲለን እንዳተወዳደራ ዝርከባ ጋንታታት ትግራይ ስሑል ሽረን፣ ኣኽሱም ከተማ....
መቐለ ሕዳር 18/2010(ድወት) ኣብ ላዕለዋይ ሊግ ምድብ “ሀ” ተደልዲለን እንዳተወዳደራ ዝርከባ ጋንታታት ትግራይ ስሑል ሽረን፣ ኣኽሱም ከተማ ኣብ ቐዳማይ ሰሙን ግጥማት ኣብ ልዕሊ መጋጥመተን ዓወት ኣመዝጊበን።
ዕለተ ቐዳም ናብ ባህርዳር ተጓዒዛ ንኢትዮጵያ ኮንስትራክሽን ዝገጠመት ስሑል ሽረ ብሩክ ገብርኣብ ብዘቑፀራ ሽቶ ሓደ ንባዶ ተዓዊታ እያ።
ሰንበት ኣብ ሜዳኣን ኣብ ቅድሚ ደገፍተን ንሱልታ ዝገጠመት ጋንታ ኣኽሱም ብሰፊሕ ናይ ሽቶ ኣፈላላይ ኣርባዕተ ንባዶ ዓወት ኣመዝጊባ እያ። እተን ሽቶታት ድማ ሙሉጌታ ብርሃነ ኽልተ ቢኒያም ደበሳይ ኽልተ ሽቶታት ከቑፁሩ ክኢሎም እዮም።
ራብዓይ ሰሙን ግጥማት ፕሪሜርሊግ ኢትይጵያ እንዳተሳተፋ ዝርከባ ጋንታ መቐለን ጋንታ ወልዋሎን ኣብ ልዕሊ መጋጥመተን ዓወት ኣመዝጊበን ኣለዋ።
እዘን ጋንታታት ዕለተ ሰንበት ኣብ ተመሳሳሊ ስዓት 9:00 ግጥማተን ዘሳለጣ እንትኾና ጋንታ መቐለ ኣብ ዓብይ ስታድዮም ትግራይ ብብርክት ዝበለ ደጋፊ ተሓጊዛ ሓደ ንባዶ ኣብ ልዕሊ ጅማ ኣባጅፋር ዓወት ኣመዝጊባ እታ ብሕታዊት ሽቶ ድማ ያሬድ ከበደ ከቑፅራ ክኢሉ እዩ።
ጋንታ ወልዋሎ ዩንቨርስቲ ዓዲግራት ናብ ኣዲስ ኣበባ ተጓዒዛ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስታድዮም ንኢትዮ-ኤሌክትሪክ ገጢማ ሰለስተ ንሓደ ብዝኾነ ውፅኢት ዓወት ኣመዝጊባ እያ። ንዘን ሽቶ ድማ ፕሪንስ፣ ኣፈወርቅ ሃይሉ በረኸት ሃይሉ ከቑፁሩወን ክኢሎም እዮም።


text:
ስምምዕ ኒኩለር ኢራን፡ ሃገራት ኣዉሮጳ እቲ ዉዕሊ ክጸንሕ ድሌት ኣለና ኢለን
ኣሜሪካ ትማሊ ካብ'ቲ ብእዋን መሪሕነት ባራክ ኦባማ ዝተፈረመ ስምምዕ ኒኩለር ኢራን ከምእትወጽእ ድሕሪ ምግላጻ መራሕቲ ሃገራት ምዕራብ ንተግባራዉነት እቲ ምስ ኢራን ዝተበጽሐ ዉዕሊ ከምዝሕግዙ ኣፍሊጦም።
ብሪጣኒያ፣ ፈረንሳን ጀርመንን ኣሜሪካ ካብቲ ዉዕሊ ክወጽእ'የ'ዉን እንተበለት፡ ንሳተን ግና ኣካል እቲ ስምምዕ ኾይነን ክቕጽላ ድሌት ከምዘለወን ገሊጸን።
ካልኦት ነቲ ስምምዕ ኣብ 2015 ዝፈረማ ሩሲያን ቻይናን ቐጻሊ ሓገዘን ከምዘይቋረጽ ኣፍሊጠን።
ኢራን ብወገና እቲ ዉዕሊ ካብ ኣሜሪካ ወጻኢ ንምትግባር ትሰርሕ ምህላዋ ትገልጽ።
"መንግስታትና እቲ ስምምዕ ተግባራዊ ክኸዉን ምስ ኩለን ነቲ ስምምዕ ዝፈረማ ኣባል ሃገራት ክሰርሑ ድሉዋት'ዮም" ኢለን ሃገራት ብሪጣኒያ፣ ጀርመንን ፈረንሳን ብሓባር ኣብ ዝሃብኦ መግለጺ።
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ትማሊ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ሃገሩ ካብቲ ብምምሕዳር ባራክ ኦባማ ምስ ኢራን ተበጺሑ ዝጸንሐ ናይ ኑክሌር ውዕል ከምእትስሕብ ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ንሱ: ነቲ ስምምዕ 'ዝመሽመሸን ዝቦኽቦኸን' 'ዘሐንኽን' ክብል ድሕሪ ምግላጹ፡ እቲ ብመሰረት እቲ ውዕል ተላዒሉ ዝነበረ እገዳ ደጊሙ ኣብ ልዕሊ ኢራን ከምዘንብር ገሊጹ።
ኣሜሪካ ካብቲ ዉዕሊ ምንታይ ስሒባ?
መራሕቲ ኣውሮጳ፡ ፕረዚደንት ትራምፕ ነቲ ወሳነ ከይወስድ ክምሕጸንዎ ጸኒሖም'ዮም። ኢራን ብወገና፡ ንግብረመልሲ ዉሳነ ትራምፕ፡ መስርሕ ምምዕባል ዩራንዮም መስርሕ ከምእትጅምሮ ኣፍሊጣ'ያ።
ዓዉዲ ነዳዲ፣ ኣቑሑ ነፈርትን ክቡራት ሓጺንን ጛዊሱ ኣብ ልዕሊ ኢራን ብቐጥታ ማዕቐብ ቑተባ ክቕመጥ'ዩ ክትብል ኣሜሪካ ገሊጻ'ያ።
ኣማኻሪ ሃገራዊ ደሕንነት ኣሜሪካ ጆን ቦልቶን ምስ ኢራን ዝሰርሑ ዘለዉ ዓበይቲ ኩባኒያታት ኣዉሮጳ ኣብ ዉሽጢ ሽዱሽተ ወርሒ ዘለዎም ስራሕ ጠጠዉ ከብሉ፡ እንተዘይኾይኑ ግና ማዕቐብ ኣሜሪካ ክጽበዮም'ዩ ኢሉ።
ግብረ መልሲ ዓለም
ሚኒስርት ጉዳያት ወጻኢ ሩሲያ "ዘሕርቕ ዉሳነ" ትራምፕ እንትብል፤ ጃፓን ብወገና ምዉጻእ ኣሜሪካ ካብቲ ስምምዕ ብቐረባ ክቆጻጸሮ'የ ኢላ።
ሓላፊት ጉዳያት ወጻኢ ሕብረት ኣውሮጳ ፈደሪካ ሞግሀረኒ፡ እቲ ሕብረት ነቲ ውዕል "ጸኒዑ ከምዝዕቅቦ" ገሊጻ።
እቲ ውዕል ኢራን ኑክሌራዊ ኣጽዋር ከይትሰርሕ ዝእግድን፡ ምምዕባል ጸዓታዊ ኑክሌር ንምቁጽጻርን ኣብ መንጎ ኢራንን ምዕራባውያን ሃገራትን፡ ከምኡውን ሩስያን ቻይናን ዝተበጽሐ ስምምዕ'ዩ።
ምስቲ ናይ ኢራን ናይ ኑክሌር ፕሮግራም ዝተኣሳሰረ፡ ምዕራባውያን ሃገራት ብተደጋጋሚ ኣብ ልዕሊ ኢራን ኣንቢረንኦ ዝነበራ ማዕቀባት ድሕሪ'ቲ ስምምዕ ኣልዒለነኦ'የን።


text:
ዜና ኤርትራ
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፣ መበል 27 ዓመት ናጽነት ይጽምብል
Radio Erena: 24 May 2018
ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፣ ንመበል 27 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ብዝተፈላለየ መደባት ይጽምብል ኣሎ።
እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ህዝቢ ከም ናይ ወትሩ ንመዓልቲ ናጽነት በብኸባቢኡ ዝተፈላለየ መደባት ሰሪዑ ክጽንብላ እንከሎ፣ ኣብ ስደት ዝርከቡ ኤርትራውያን ግና ኣብ ክልተ ደምበታት ተገማሚዕም'ዮም ንናጽነት ኤርትራ ዘኽብሩ ዘለዉ።
እቶም ሓደ ወገን ደገፍቲ መንግስቲ ኮይኖም፣ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዞም ብኤምባሲታት ኣብ ዝተወደበ መደባት ክሳተፉ እንከለዉ፣ ደምበ ተቓውሞ ከኣ ጠንቒ ስደትን ብርሰት መንእሰያትን ኮይኑ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ብምእላይ፣ ምሉእ ናጽነትን ሓርነትን ንምስትምቓር ክንሰርሕ ኣሎና ብምባል'ዮም ዝጽንብልዋ ዘለዉ።
እስራኤል፣ ስደተኛታት ዝወሃቦም ዘሎ ግዝያዊ መንበሪ ፍቓድ፣ ካብ ባንክታት ገንዘቦም ንኸውጽኡ የሰናኽል
Radio Erena: 24 May 2018
መንግስቲ እስራኤል፣ ንስደተኛታት ዝቕይረሎም ዘሎ ግዝያዊ መንበሪ ፍቓድ ወይ ቪዛ ካብ ባንክታት ገንዘቦም ንኸውጽኡ ዘሰናኽል ምዃኑ ማዕከን ዜና ሃረጽ ሓቢሩ።
እቲ መንግስቲ፣ ነቲ ኣቑዲሙ ዝተመዝገበ ቁጽሪ ግዝያዊ መንብሪ ፍቓድ ኣብ ክንዲ ዘሐድስ ሓድሽ ቁጽሪ ዘለዎ ቪዛታት ብምዕዳሉ፣ ኣብ ባንክታት ጸገም ፈጢርሎም ከምዘሎ ብዙሓት ኤርትራውያን ናብ ተጠባቕቲ ትካላት ጥርዓናት ከምዘቕረቡ እቲ ማዕከን ዜና ሓቢሩ።
ብፍላይ ኣብ ኾሎት ተኣሲሮም ዝጸንሑ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት፣ ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ድሕሪ ምፍናዎም ዝወሃቦም ዘሎ ግዝያዊ ቪዛ፣ ምስቲ ኣቐዲሙ ዝነበረ ቁጽሪ መንነቶም ዘይቃዶ ስለዝኾነ፣ ብብዝሒ ግዳያት እዚ ናይ ባንክታት ጸገም ኮይኖም ምህላዎም The Hotline for Refugees and Migrantsዝተባህለ ተጣባቒ ትካል ኣመልኪቱ።
ሱዳን፣ ካብ ስዑዲ ዓረብ ዓመታዊ 1.8 ሚልዮን ቶን ነዳዲ ንምልቃሕ ትዘራረብ
Radio Erena: 23 May 2018
ኣብ ከቢድ ቁጠባዊ ቅልውላው ተሸሚማ እትርከብ ሱዳን፣ ካብ ስዑዲ ዓረብ ዓመታዊ 1.8 ሚልዮን ቶን ነዳዲ ንምልቃሕ ትዘራረብ ከምዘላ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራ፣ ንቁጠባዊ መሓውራታ ኣሰናኺልዎ ዝርከብ ሱዳን፣ ሃገራት ዓረብ ናብ ሃገራዊ ባንክ ዝልእኽኦ ኡልዮናት ዶላራት ለውጢ ከምዝጽኣሉ ከምዘይክኣለ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን'ዩ፣ ካብ ስዑዲ ዓረብ ነዳዲ ንምልቃሕ ትሓትት ዘላ።
ስዑዲ ዓረብ፣ ሱዳን ንእንተቕርቦ ዘላ ሕቶ ልቃሕ ነዳዲ እወታዊ ምላሽ እንተደኣ ሂባ፣ እታ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ እትርከብ ሃገር ንሓሙሽተ ዓመታት ናይ ነዳዲ ጸገማታ ክትፈትሕ'ያ።
ባይቶ ጸጥታ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰብ ንዝተዋፈሩ ክልተ ኤርትራውያንን ኣርባዕተ ሊብያውያንን እገዳ ንምሕላፍ ይሕልን
Radio Erena: 23 May 2018
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፣ ክልተ ኤርትራውያን ንዝርከብዎም ሽዱሽተ ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ እገዳ ንምሕላፍ ሓሳብ ከምዘቕረበ ኣገልግልት ዜና ፈረንሳ ትማሊ ኣብ ዘርግሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት እቲ ናይቲ ኣገልግሎት ዜና ሓበሬታ፣ እቶም ብባይቶ ጸጥታ እገዳ ክግበረሎም ኣስማቶም ሰፊሩ ዘሎ ክልተ ኤርትራውያን ኤርምያስ ግርማይን ፍትዊ ዓብደልርዛቕን ክኾኑ እንከለዉ ምስ ሊብያውያን ዕጡቓት ሚሊሻ ብምትሕብባር ዝሰርሑ ምዃኖም'ዩ ጠቒስዎም ዘሎ።
እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ፣ ሓደ ካብ ወደብቲ መርበባት ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት'ዩ ንዝበሎ ኤርምያስ ግርማይ ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ኣሽሓት ስደተኛታት ከምዘሰጋገረ የመልክት።
ስደት ብማእከላይ ባሕሪ ብኣስታት ፍርቂ ይጎድል፣ ብዝሒ ኤርትራውያን ግና ይዛይድ
Radio Erena: 21 May 2018
ኣብዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ኣውራሕ ብማእከላይ ባሕሪ ኣቢሎም ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ናይ ዝወሓዙ ብዝሒ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ኣስታት 26 ሽሕ ምንባሩ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት -IOM ኣብ ኣፍሊጡ።
እቲ ወኪል ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ማሕበር፣ ብ18 ግንቦት፣ ካብ ከተማ ጀኔቫ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ 41% ናይቲ ብዝሒ ናብ ኢጣልያ ዝኣተዉ ክኾኑ እንከለዉ፣ እቶም ዝተረፉ ከኣ ናብ ግሪኽን ስጳኛን ዝሰገሩ'ዮም።
እዚ ኣብዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ዝተሰነደ ብዝሒ ምስ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ክነጻጸር እንከሎ ብኣስታት ፍርቂ ጎዲሉ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣብ ተመሳሳሊ ኣዋርሕ ዝነበረ ብዝሒ ልዕሊ 55 ሽሕ ክኸውን እንከሎ፣ ቅድሚኡ ኣብ ዝነበረ 2016 ከኣ፣ ኣብቲ ዓመት ብምሉእ ዝተመዝገበ ቁጽሪ ኣስታት 189 ሽሕ ምዃኑ ጸብጻብ IOM የመልክት።


text:
ካብ ሕሉፍ ቶሞክሮ ክትርኤ-ትኽእል ሓዊ-ለይቶ!
ሳሕቲ ነገራት ይርኣዩኻ እሞ ብዛዕብኡ ክትጽሕፍን ክትዛረብን ኣይትደሊን፡ እቲ ምንታይስ ምናልባሽ ንህዝቢ ኣብ ምጥርጣራት ኣእትዩ፡ ካብ ቃልሲ ከየርሕቖም ስለዘስግእ እዩ። ብመንጽር’ዚ ርእይቶ’ዚ ሕቡር ህዝቢ፡ ሓያልን ንቁሑን ቃልሲ ስለዘካይድ ድማ ዝርኣየካ ነገራት ክትቃደሶ የታባብዓካ’ዩ።
ብዝኾነ ኣብዚ ዓለምና ንእስትራተጂኡ ዘይተገርሔ ኣንፌት ብሕነት ኣብ ትዉርወረሉ ዘላ ክዉንነት፡ ኣንፈቶም ዘይፈልጡ ኣህዛብ፡ ሃገራት፡ መንግስታትትን ተቃዉሞታቶም ምስዝህልዉ፡ ቀዳሞት ግዳይ ናይ ዓለምና ክኸኑ እዮም። ኣንፈትና ስለዝሳሓትና ታሪኽ ብሓሶት፡ ብዋጭዋጭታን ብባጫን ዝቕየር ስለዝመስለና ልዕሊ ደረት ኣእምራዊ ብቕዓትና፡ ልዕሊ ማሕበራዊን ፖሎቲካዊን ክብደትና፡ ልዕሊ ኣኳዳምያዊ ብቕዓትና፡ ተሞክሮናን መሰልናን ከነንሂ ስለንዉዕልን ንሓድርን ኣንፈት ጽምዶታት ቃልስና ስሒትና ኣብ መስርሕ ኪደት ርእሰ ቅትለት ንርከብ ኣለና።
ንታሪኽ ዝቕይር ህሞት እቲ ንርእዮ ኣንፈቱን ደረቱን ዝሳሓተ ርኡይ ተንቃሳቓሲ ኣግዕዞ ዘይኮነስ፡ እቲ ብቀሊሉ ክትርእዮን ክትድህስሶን ዘይትኽእል (ሙስጡር) ኣግዕዞ ጥራይ እዩ ዝቕይር። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተቓለሰሉ ሰዉራ (ካብ1961-1991) ብዉሑዳን ኣብ ዉሽጠና ማዓንጡና ብመልክዕ ሰልፊ (E.P.R.P)ተወዲቦም ዝዓዩ ዝነበሩ፡ ንጉዑዞ ታሪኽን ትሕዝትኡን ከምዝቕየር ገይሮም እዮም። ሕጂ እዉን ብተመሳሳሊ እዮም ዝሰርሑ ዘለዉ። ነዚ ክዉንነት ፈሊጥና ፡ ህዝቢ ብጥበብ-ምድንጋራቶም ካይ ምእዘን፡ ካይታፋነን፡ ኣብ ዕንክሊሊን ኮንቱ ኮንቱነት ሃዋህዉ …. ወ.ዘ.ተ ከይኣቱ፡ ኣብ ዉዲታቶም ክይንሳፈፍ፡ ሰላል ካይብልን ካይሳራሰርን ናይ ምርድኡ ዓቕምታቱ ዝዓቤሉ ባይታ ክንፈጥር ክንቃለስ ኣሎና። ህዝቢ ብቁኑዕ-ሓቤሬታን ብቁኑዕ ዉደባን እንተተኣሳሲሩ፡ ልክዕ ከምቲ እቲ ብርሃን ንጸልማት ትስዕራ፡ ህዝቢ ነዞም መዳናገርቲ ክስዕሮም’ዩ።
ኣብ ፖሎቲካዊ ባይታ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ብኣትኩሮ እንተተዓዚብናዮ፡ ኣብ ዝተፋላለየ ጊዝየ ዝተፈላለየ ሕብሪ፡ መልክዕ፡ ኣስማት….ወ.ዘ.ተ ሒዙ ዝመጽእ ወይ ዝጋሃድ እኳ እንተኾነ፡ ተዳጋጋሚ፡ ጽምዳዉነትን ኣብ ክልተ ተጻረርቲ ሓይልታትን ፖሎቲካዊ መስመራትን ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ እዩ። ንሳተን ድማ፡-
1.እቲ ቀዳማይ ሓይሊ (ፖሎቲካዊ መስመር) ብፍላይ ንኤርትራዊ ሉዑላዉነት፡ ንኤርትራዊ ሃገርነት፡ ንኤርትራዊ መንነት፡ ንኤርትራዊ ምህናጽ ሃገርን ሃገርነትን፡ ንናይ ዜጋታት ሓርነትን ናጽነትን….ወ.ዘ.ተ ብሓፈሻ ድማ ንህዝቢን ሃገርን ኤርትራ ዝጻባእን ንምዕናዉ ዝቃለስ ሓይሊ እዩ።
2.እቲ ካልኣይ ሓይሊ (ፖሎቲካዊ መስመር) ብፍላይ ንኤርትራዊ ሉዑላዉነት፡ ንኤርትራዊ ሃገርነት፡ ንኤርትራዊ መንነት፡ ንኤርትራዊ ምህናጽ ሃገርን ሃገርነትን፡ ንናይ ዜጋታት ሓርነትን ናጽነትን…ወ.ዘ.ተ ብሓፈሻ ድማ ንህዝቢን ሃገርን ኤርትራ ንምርግጋጽ ወይ ክዉን ንምግባር ዝቃለስ ሓይሊ እዩ።
ካብቲ ስርዓት ንኤርትራ ተቃጻጺሩ ዝመርሓ ዘሎ ጀመሪ፡ ክሳብ እቶም ኣንጻሩ ደዉ ኢሎም ዘለዉ ንነብሶም “ደምበ-ፍትሒ” ኢሎም ዝሰምዩን ዝጽዕዱን ዝተፈላለዩ ሓይልታት ኣብ ዉሽጥን ዲያስፖራ፡ ኣብዚ ክልተ ፖሎቲካዊ መስመራት ዝጣቀለሉ (ዝምደቡ) እዮም። ካብዚ ክልተ መስመራት ወጻኢ ሳልሳይ መስመር ዝብሃል ብጭራስ የሎን።
ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብቶም ቀንዲ ዝመልኮም ሜላታትን ጥበባትን፡ ብሙስጡር ተወዲብካ ኣብ ዉሽጢ ሰፊሕ ግንባር መሪሕን ኣማእዛኒን ሰልፊ ፈጢርካ ምምራሕን ጥበብ ምድንጋር(the Art of Deception)ን’ዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ፡ በቲ ዝመልክዎ ሜላን ጥበብን ተወዲቦም፡ ኣብ ማዓንጣ ህዝቢ ተጸፍዮም፡ ንህዝቢ ኣብ ዕንክሊል ከምዝኣቱ ገይሮም፡ መዓልታዊ ዛዕባታት ብምፍጣር ቁምነገር ንከይገብር ዘማእዝንዎ ዘለዉ። ቀንዲ መማእዘኒ-ዘንጎም ድማ ጸረ ኤርትራዊ ሃገራዉነት፡ መንነት፡ ሓርበኛነት፡ ሰብኣዉነትን ዲሞክራሳዉነትን እየን።
ዓንቀጸይ ንምዝዛሙ ንዝኣክል ሕጂ እዉን ከም ኣመሎም ብፍላይ ነቲ “ህ.ግ.ደ.ፍ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር” ዝመርሕ ሕቡእ ሰልፊ ፡ ብሓፈሻ ድማ ብደረጃ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንሚሲጢራዊ ሰልፍታት ማለሊት(MLLT) 1983-1991 ን ህ.ሰ.ሰ.ኤ (EPRP) 1972-1992 ዝተክኤ ናይ ዉሑዳት ሰብ ረብሓ ሚስጢራዊ ሰልፊ ዘሎ ይመስእል! እቲ ምንታይስ ስርዓት ኣዲስ ኣበባን ስርዓት ኣስመራን ፖሊሲታቶም ነንሕድሕዱ ዝተሓጋገዝን ዝባራረን ልዕሊ ህዝቢ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብሙኻኒ’ዩ። ኣብ ከምዚ ፖሎቲካዊ ድሕሪ-ባይታታት፡ ቅድመ-ደማዊ ምትእስሳራትን ምቅሉፍላፋትን እቲ እንኮ መፍትሒ ካብ ዝንኣሰት ቦታን ካብ ሓደ ዉልቀ ዜጋ ጀሚሩ ንመላእ ዓለም ዝዝርጋሕ ህዝባዊ ሰኪዔትን፡ ኣብ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝዝርጋሕ ዳይነሚክ ህዝባዊ ዉደባን ምስ ህዝባዊን ሰብኣዊን ኑጹር ዕታር-መትከላት ምስ ዝላፈን ጥራይ እዩ።
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
31/07/2017


text:
ኽልተ ኣፍሪካውያን ተሸለምቲ ምግቢ ዓለም ኾይነን…
መቐለ መስከረም 03/2010(ድወት) ዓውዲ ሕርሻ ኣፍሪካ ለውጢ ከምፅእ ኣኽኢለን ዝተብሃላ ክልተ ኣፍሪካውያን ደቂ ኣንስትዮ ተሸለምቲ ሽልማት ምግቢ ኣፍሪካ 2017 ኾይነን።
ኬኒያዊት ፕሮፌሰር ሩት ኦኒንጎን ማላዊት መሃዚት ስራሕ ሚሞና ሲድቤን ኣብቲ ዓውዲ ለውጢ ክመፅእ ዝገበራ ደቂ ኣንስትዮን እየን ተባሂለን ኣለዋ።
ፕሮፌሰር ሩት ኦኒንጎ መስራቲት ኣካዳሚ ውሕስና ምግብን ስርዓት ኣመጋግባን ኬኒያ ኾይነን ኣብ ምዕባይ ኣመጋግባ፣ ሕርሻን ምግብን ኣፍሪካ ትኹረት ዝገብር ጋዜጣን ኣራሚት ትሕዝቶ (ኤዲተር)ን እየን።
ተሞክሮ ልዕሊ 10ዓመት ዘለወን ማላዊት ሚሞና ሲድቤ ድማ ወናኒት ፋሶ ካባ ዝተብሃለ ኩባኒያ ዘራእቲ ኾይነን ኣብ ማሊ ዘሎ ሕፅረት ምግቢ ንምፍታሕ ዝሕግዝ ትርፊ ምህርቲ ኣብ ምፍራይ ትኹረት ገይረን ይሰርሓ።
እዘን ክልተ ተዓወቲ ሽልማት ምግቢ ኣፍሪካ 643 ሕፁያት በሊፀን ዝተረኸባ ኾይነን ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ፕረዝደንት ዓለምለኸ ባንኪ ሓገዝ ልምዓት ሕርሻ ዶክተር ካናዮ ንዋንዜ ተዓዋቲ ነይሮም።
ብደረጃ ዓለም ፕረዝደንት ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ዶክተር ኣኪንዋሚ ኣዲሴና ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ተዓዋቲ ኾይኖም’ዮም። (ኣፍሪካ ኒውስ)


text:
እዚ በብዓመቱ ዝኽበር ዓለምለኻዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ፡ ነቲ ኣብ መጀመርታ ናይ 20 ክፍለ ዘመን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኣመሪካ ንመሰላተን ከውሕሳ ነቲ ዝወርደን ዝነበረ ደርባዉን ማሕበራውን ጸቕጥን ፍልልያትን እምቢ ብምባል ከቢድ ዋጋ ዝኸፈላሉ መዓልቲ ንምዝካርን ነቲ ክሳብ ሕጂ መሊኡ ዘይተፈትሐ ጭቖና ደቂ ኣንስትዮ ድማ ብቀጻሊ ቃልስታት ንክፍታሕ ምጽዓርን እዩ።
እቲ 1909 ኣብ ኣመሪካ ዝጀመረ ናይ መሰልን ማዕርነትን ምንቅስቓስ ናይ ደቂ ኣንስትዮ በብዓመቱ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ተመሳሳሊ ምልዕዓላት ክግበር ድሕሪ ምጽናሕ 1945 ብሕቡራት መንግስታት መሰልን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ክኽበር ከምዘለዎ ብሕጊ ክጸድቕ ጌሩ እዩ። እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ኣብተን ምዕቡላት ዝበሃላ ሃገራት እውን ከይተረፈ መሰልን ማዕርነትን ከምቲ ዝድለ ክኽበር ኣይተራየን። ኣብተን ዘይማዕበላ ሃገራት ድማ ደቂ ኣንስትዮ ከም ናይ ሸቐት ኣቕሓ እንተደለኻ ተልዕለን እንተዘይደለኻ ተንብረን ኮይነን ይኸዳ ምህላወን እናሓዘንና ንርእዮ ዘለና ሓቂ እዩ። ማዕርነትን መሰለን ደቂ ኣንስትዮ መታን ክሕሎ ግን ደቂ ኣንስትዮ በይነን ብዝገብራኦ ቃልሲ ጥራሕ ክዕወት ዝኽእል ኣይኮነን። ደቂ ተባዕትዮ እውን ንቕሓቶም ኣበሪኾም መሰልን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ምኽባር ንረብሓኦምን ንረብሓ ስድራቤቶምን ሃገሮምን ምዃኑ ኣሚኖም ቀጻሊ ሓባራዊ ቃልሲ ከካይዱ ይጥለቡ።
ደቂ ኣንስትዮና ኣብ ውሽጢ ገዝአን ሕቖ ዝሰብር ናይ ገዛ ስራሕ እናሰርሓ ክንድቲ ዝግበአን ሞሳ ዘይረኽባ ምዃነን ጥራሕ ከይኣክል ካብ ገዛ ወጺአን ማዕረ ደቂ ተባዕትዮ ኣሕዋተን ኣብ ስራሕ እንተተዋፊረን እውን ንማዕረ ስራሕ ማዕረ ደሞዝ ከምዘይክፈለን ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። እዚ ሓቅዚ ኣብተን ጸረ ህዝቢ ዝኾኑ ስርዓታት ዝነገሱለን ሃገራትሲ ይትረፍ፡ ኣብተን ልዕልነት ሕጊ ኣረጋጊጽና ኢና ዝብላ ሃገራት ከይተረፈ እውን ገና መዛረቢ ኮይኑ ዘሎ ጉዳይ እዩ። ንኣብነት ኣብዚ ዝሓለፈ ውሑዳት ሰሙናት ኬሪ ግሬሲ (Carrie Gracie ) ዝተባህለት እንግሊዛዊት ጋዜጠኛ በቲ ኣብ ደሞዝ ዝግበር ጾታዊ ፍልልይ ኣማሪራ ካብ ትሰርሓሉ ዝነበረት ናይ ቢቢሲ ናይ ጋዜጠኛነት ስራሕ ከምዘቋረጸት ኣብ ሙሉእ ዓለም መዛረቢ ኮይኑ ቀንዩ ኣሎ። እዚ ዘርእየና ሓቂ እንተሎ መሰል ደቂ ኣንስትዮ ሕጂውን እንተኾነ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ኣብ ምዕቡላት ሃገራት እውን ማዕረቲ ዝዝመረሉ ኣብ ተግባር ዝውዕል ከምዘይኮነ እዩ ዘርእየና።
ብዙሓት ጸረ ደሞክራሲያዊ ስርዓታት ብመሰል ደቂ ኣንስትዮ ዝማጻደቑ ከምዘለዉ ንርእዮ ዘለና ሓቂ እዩ። ርሑቕ ከይከድና ስርዓት ህግደፍ ብቐረባ ንፈልጦ እንተርኢና ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ካብ ኩሎም ዝሓለፉ ስርዓታት ንላዕሊ ኣብ እዋን ስርዓት ህግደፍ ዝመረረ እዋን የሕልፋ ከምዘለዋ ንርኢ ኣለና። እዚ ብኩሉ መዓቀኒታት ኣዚርካ ክረአ ዝከኣል እዩ። ኣብ ማሕበራዊ ኣብ ቁጠባዊ ከምኡውን ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ መሰለን ተሓልዩለን ይነብራ ኣለዋ ክበሃል ኣይከኣልን። ብመሰረቱ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኣብ እዋን ባዕዳዊ መግዛእቲ ንላዕሊ ሎሚ ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ዝያዳ ከፊእዎ ኣሎ እናበልና፡ ደቂ ኣንስትዮ በይነን ኣብ ዝሓሸ መነባብሮ ክነብራ ኢልካ ትጽበዮ ኣይኮነን። ስለዚ እምበኣር ሎሚ ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ፡ ደቂ ኣንስትዮና ካብ ዘበነ ባዕዳዊ መግዛእቲ ንላዕሊ ከፊእወን ከምዘሎ ዘየማትእ ነገር እዩ። ንሱ ጥራሕ ግን ኣይኮነን። ኣብ ርእሲቲ ብሰንኪ ሕሱም ስርዓት ኣብ ልዕሊ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ሕሰም፡ ባህላውን ደርባውን ወጽዓታት ተደሚሩዎ ደቂ ኣንስትዮና ኣብ ኣዝዩ ዘሕዝን ኩነታት ወዲቐን ኣለዋ። እቲ ሻሕጣይ ስርዓት ግን ዝኾነ ናብኡ ገጹ ዝጥምት ሕቶታት መታን ክቕልብስ ኣብ መንጎ ክልተ ሰብ ሓዳር ዝኽሰት ጸገም እንተልዩ ሓላዪ ክመስል ንጓል ኣንስተይቲ ዝሓይሽ ዝመስል ሕግታት ተግባራዊ ክገብር ይፍትን ኣሎ። እዚውን እንተኮነ ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ሓዳራ ክትጸንዕ ዝገብር ዘይኮነስ ካብ ሓዳራ ክትፈላለ ከላ ንጓል ኣንስተይቲ ዝኽሕስ ሕጊ ዝመስል ከተኣታቱ ፈቲኑ ኣሎ።
ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ግን ቅድም ቀዳድም ሰብ ስለ ዝኾነት ጥራሕ ሰብኣዊ መሰላታ ክሕለወላ ይግባእ። ካብኡ ሓሊፉውን ደሞክራሲያዊ መሰላታ ተሓልዩላ ካብ ታሕቲ ክሳብ ዝለዓለ መንግስታዊ ጽፍሒ ተወዳዲራ ትረኽቦ ሓላፍነት ክህልዋ ይግባእ። እዚ ሕጂ ንሪኦ ዘለና ግን ፕረሲዳንት ኤርትራ እንተፈትዩ ዝህበካ እንተጸሊኡ ዝኸልኣካ ፖለቲካዊ ስልጣን ጥራሕዩ ዘሎ ኣብ ኤርትራ። ካብዚ ሓሊፉውን ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ምስቶም ደቂ ተባዕትዮ ኣሕዋታ ኩሉ ዝከኣል ዘበለ እናገበረት እታ ቅያር ዘይብላ ሓንቲ ህይወታ ክትከፍል እውን ዘይበቐቐት ክነሳ ድሕሪ ነጻነት ግን ኣበይ ኣለኺ ዘይተባህለት ተረሲዓ ዝተረፈት ፍጥረት እያ ዝኾነት። ናይ ስርዓት ህግደፍ ማዕርነት እምበኣር ባይታ ክትዘብጥን ሞይትካ ትሕቲ ባይታ ክትሰፍርን እምበር ብህይወትካ መታን ክሓልፈልካ ማዕርነትካ ክሕለወልካ ማለት ዘበትዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ እቲ ብዙሕ መዋእል ዝወሰደ ብረታዊ ቃልሲ ብዙሕ ካብቲ ድሑር ባህልታት ተናጊፉ እዩ ክበሃል ዝከኣል እኳ እንተኾነ መሊኡ ነጻ ዝኾነ ግን ኣይኮነን። ስለዚ ብሕጂ እውን ብዙሕ ዝጽበየና ባህላዊ ቃልስታት ከምዘሎ ምግንዛብ የድሊ። ባህላውን ቁጠባውን ጸገማት ደቂ ኣንስትዮ ክውገድ ግን ቅድም ቀዳድም ፖለቲካዊ ማሕንቖ ስርዓት ህግደፍ ክእለ ኣለዎ። ስርዓት ህግደፍ ከይተኣልየ ማሕበራዊ ይኹን ቁጠባዊ ርውየት ክርከብ ዝከኣል ኣይኮነን።
ጭሮሖታት ይጭራሕ መዛሙር ይዝመር ንሰማዒኡ ደስ ዘብል መደረታት እውን ይምደር ይኸውን። ኣብ ግብሪ ግን ደቂ ኣንስትዮና ወይ ገዝአን ዓጽየን ንብዓተን እናሓሰሳ ዝነብራ ወይውን ነጸለአን ኣጻዕድየን ዝልምና እየን ኮይነን ዘለዋ። እታ ብደም ጀጋኑ ዝመጸት ሃገር ዕረ ጥዒማቶ ኤርትራዊ ኩሉ ሃጽ ኢሉ ክጠፍእ ኣብ ዝፍትነሉ እዋን ሓደ ርብዒ ናይቶም ዝስደዱ ዘለዉ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ምዃንን ብዙሓት ዓለም ለኻዊ ጸብጻባት ይሕብሩ ኣለዉ። መብዛሕትኦም ዝስደዱ ደቂ ተባዕትዮ ድማ ኣብቲ ዝተሰደዱሉ ሃገር ዝዛመድወን ደቂ ኣንስትዮ ከምዝምርዓዉ ድማ ፍሉጥ እዩ። እተን ኣብ ዓዲ ዝተርፋ ደቂ ኣንስትዮ ግን ዝምርዓወን ስኢነን ናይ ወሊድ ዕድመአን ዝሓልፍ ምህላዉ ብዙሕ ዘይተዘርበሉ ሓደጋ ምዃኑ ምፍላጥ ይግባእ።
ሰብኣውን ደሞክራሲያውን መሰላት ደቂ ኣንስትዮ እምበኣር መሰልካ ኮይኑ ትረኽቦ እምበር ለሚንካ ትረኽቦ ምጽዋት ክኸውን ኣይግባእን። መሰልካ ረጊጹ ዝረብሕ ኣካል ክሳብ ዝሃለወ ድማ ኩሉ ግዜ መሰልካ ከም ማና ካብ ሰማይ ዱብ ክብለልካ ምጽባይ ኣይከኣልን፡ ተቓሊስካ ዝመጽእ እዩ። ንማዕረ ስራሕ ማዕረ ደሞዝ ዝብል ኣምር መስዋእቲ ስለ ዝተኸፍሎ እዩ ሙሉእ ብሙሉእ እኳ እንተዘይተዓወተ ግን ከም ኣገዳሲ ኣህጉራዊ ዛዕባ ኮይኑ ክለዓል ዝተገብረ። ጽንሕ ኢሉ ድማ ሚእቲ ዓመት ይገብር ኣብ ብሪጣንያ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳይ ድምጺ ክህልወን ዝኸኣለ - ንሱውን ንኹለን ደቂ ኣንስትዮ ብማዕረ ዝተዋህበ መሰል ኣይነበረን። ብርግጽ ክንድዚ ዝኣክል ዓመታት ምእንቲ ሰብኣውን ደሞክራሲያውን መሰላት ምቅላስ ኣይምተገበአን። ግን ከኣ ድርብ ወጽዓ ካብ ተባህለ እቲ ቃልሲ እውን ብኽንድኡ ክመርር ትጽበዮ ነገር እዩ። ሕጂ ግን ደቂ ኣንስትዮ በይንና ኣይኮንናን - ደሞክራሲያውያን ደቂ ተባዕትዮ ኣሕዋትና ኣብ ጎድንና ኣለዉና፡ ብጥሙር ሓባራዊ ቃልሲ ጉዕዞ ቃልስና ሓጺሩ ራህዋ ንረኽበሉ እዋን ነዊሕ ክኸውን ኣይኮነን ኢለን ፍናን ክስመዐን ይግባእ።
ደቂ ኣንስትዮና ንሃገራዊ ነጻነት ማዕረ ደቂ ተባዕትዮና መስዋእቲ ከፊለን ከብቅዓ ኣብ ፍረ ነጻነት ግን ከም ካልኣይ ዜጋ ክቑጸራ ኣይግባእን። መራሕቲ ሃገር ወሊደን ዘዕብያ ንሰን። ምሁራትን ተመራመርትን መልሚለን ኣብ ዝብጻሕ ዘብጽሓ ንሰን። ብድሕሪ እቲ ኩሉ ዕዉት ሰብኣይ - ንፍዕቲ ሰበይቲ ኣላ ከምዝበሃል ብዘይ ጓል ኣንስተይቲ ዝዕወት ሰብኣይ ይኹን ቃልሲ የለን። ህግደፍ ንመስዋእቲ ደቂ ኣንስትዮ ደኣ ከቋናጁ ይውዕል እምበር ካብ ዘለወኦ ሓሳረ መከራ ክወጻ ዝገብሮ ጻዕርታት የለን። እቲ ብስም ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ዝፍለጥ ማሕበር እውን እንተኾነ መቓልሕ ስርዓት ህግደፍ ዝመልስን ንረብሓ እቲ ስርዓት ክሕሉ ዝተመስረተ ማሕበር እምበር ንረብሓ ጭቑናት ደቂ ኣንስትዮ ካብ ተጽዕኖ መንግስቲ ነጻ ኮይኑ ክሰርሕ ዝፍቀዶ ማሕበር ኣይኮነን። እቲ ማሕበር ልክዕ ከምቲ ካልእ ናይ ጭቆና ትካላት ናይቲ መንግስቲ ምስ ስርዓት ህግደፍ ተደምሲሱ ብሓድሽ ነጻን ደሞክራሲያውን ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ክትካእ ዝግበኦ እዩ። ነጻ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ንጉድለታት መንግስቲ ዝቃወምን ዘቃልዕን ደኣ ክኸውን ይግባእ እምበር ንእከይ ተግባራት ናይ መንግስቲ ዝከላኸል ክኸውን ኣይግባእን።
ውድብና ኤስደለ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ሞጎሰን ዝረኽባሉ ካብ መንግስቲ ነጻ ዝኾነ ማሕበረን ተኺለን ማሕበራውን ቁጠባውን ኩነታተን ዘማሓይሻሉ፡ ካብ ድሕረትን ድንቁርናን ተናጊፈን ንማዕረ ስራሕ ማዕረ ደሞዝ ዝረኽባሉ፡ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ እውን ምስ ደቂ ተባዕትዮ ኣሕዋተን ተወዳዲረን ኣብ ምምራሕ ሃገር ዝሳተፋሉ ባይታ ንምጥጣሕ ወትሩ ከይተሓለለ ክሰርሕ እዩ።
ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮና ብቃልስና ክረጋገጽዩ
ዓወት ንዝኽሪ ዓለምለኻዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ
ዝኽርን ክብርን ንስውኣትና


text:
ብኣቤል ጉዕሽ
ኩሉ ዝመሰሎ ክዛረብ እዩ ክፉት መድረኽ ተፈጢሩ። ከምቲ ዝተብሃለ እውን ኮይኑ። ኣብዛ ዓዲ ዝርኣዩ ፀገማት ኩሎም ይልዓሉ ኣለዉ። “ወዲ ሰራሒ ማዕፆ ዝብኢ ወሰዶ።” ይብሃል ኣሎ። “መብራህትን ስልክን ምቁርራፅ ኣሎ” ዝብሃል ዘረባ ከም ማስቲካ ይሕየኽ ኣሎ። ናይ መሬት ጉዳይ ይልዓል ኣሎ። ኣብ ኣብያተ ፍርዲ
ዘሎ ሰሓቦ ጉተቶ ኩሉ ዕድል ዝተውሃቦ ዘረብኡ ዝጅምረሉ ርእሲ እዩ። “ዛጊድ ድኽነትና ኣይቀነሰን” ዝብል መዓት እዩ። ካብ “ጊዜ ናብ ጊዜ ምምሕያሽ ኣሎ እናበልኩም ከይበላዕና ከም ዝበላዕና ገይርኩም ትዛረቡልና ኣለኹም” ዝብል በዚሑ ኣሎ። ካብ ዋጋ ሽኮር ከቢሩ ክሳብ ብኢ-ዲሞክራስያን መራሕቲ ዓድና ክንለቅቕ ኢልና ኣለና” ዝብሉ ርእይቶታት ቀሪቦም ኣለዉ። “ዝበላዕኹሙሉ ፃሕሊ ሰይርኩም” ዝብሉ ብዘሓት እዮም። “ቃልኪዳንኩም ኣፍሪስኩም” ዝብሉ ምስ ኣብነታቶም ኣለዉ። “ውድብና መልሱልና፣ ካብ ሸፋቱ ክነድሕና ዕድል ሃቡና” ዝብሉ ዳርጋ ብኣደራሾም እዮም። “ኣብ ሓንካሸ ኮፍ ኢልኩም ኣበይ እዩ ዝጨነና ዘሎ ኢልኩም ኣይትሕተቱና” ዝብሉ ኣየርእይኹም። “ደቅናስ ሂብናኩም ሕዚ ኸ እንታይ ደሊኹም?” ዝብሉ ገዝኦም ይቑፀሮም። ዘይተብሃለ የለን። እዚ ኹሉ ተባሂሉ እውን ግን ዝዓገበ የለን። “ኣብዚኣ እማ!” ዝብል ዳርጋ ኩሉ ብኣዳራሹ እዩ።
እዚኦም ኩሎም ክልተ መልስታት ጥራይ ዘድልይዎም እዮም ዝመስሉ። ወይ “ኣብ ከይዲ ምስትክኻል ኣለና” ወይ ድማ “ድሓን ክንርእዮ ኢና!” ምኽንያቱ መበገሲ እቲ ፀገም ክሳብ ዘይተነፀረ ንፁር መልሲ ምሃብ ከቢድ እዩ።
እዚ ኩሉ ሕቶ፣ ርእይቶን ብመራኸብቲ ሓፋሽ ክሓልፍ እዩ። መንግስቲ ዝፈጠሮ ነብሱ ናይ ምፅራይ ውዕውዕ መድረኽ ስለዝኾነ ካልእ እውን ክምሃረሉ ምእንቲ ኣብዚ ኣዳራሽ ዘይተሳተፈ ብሚድያ ተሳትፍኡ ከዕዝዝ እዩ።
ኢዶም ከውፅኡ ውዒሎም ሕዚ ዕድል ዝተውሃቦም ዓብዪ ሰብኣይ ግና ንኹሉ ተዓዳማይ ብኣርውኡ ነቶም መድረኽ ዝኣልዩ ዘለዉ ላዕለዎት ኣካላት መንግስቲ ዘደንገፀ ዘረባ ምዝራብ ጀመሩ።
“ናተይ ሓሳብ እኳ ፍልይ ይብል እዩ።” ኢሎም ዘረብኦም እንትጅምሩ ኣዳራሽ ከምዛ ኣብ ማይ ዝኣተወት ኣንጭዋ ፀጥ በለት። ትርግታ ልቢ ነብሲ ወከፍ ሰብ ይስማዕ። “ዕሕሕ” ኢሎም ጎረርኦም ስሕልሕል ኣበሉ እሞ ዘረብኦም ቀፀሉ።
“… እታ ውድብ ናትና እንድያ፤ እቲ ብዛዕብኣ እንብሎ ታላቅን ታናሽን ዘውፅእ ኣካል ክህሉ ኣግባብ ኣይኮነን። ስለዚ ልጅ ኣስገዶም ዘቕረባ ሰሚዐያ እየ ፅብቕቲ እያ። ወይ ውድብና መሉሱልና ወይ ባዕልና ንባዕልና ምምሕዳር ክንጅምር ኢና ዝበላ ትክኽል እያ።”
ኣብ መንጎ ሓደ ድምፂ ተሰምዐ። ካብ መድረኽ እዩ… “ኣቦይ! ብቀጥታ ዶ ናብታ ክብልዋ ዝሓሰቡ ክኣትውልና ምስ ጊዜ ሕፅረት” በለ። ክምስ ኢሎም ብዘይ ኣይ ሕራይ ኣይ እምብለይ ዘረብኦም ቀፀሉ።
“…. እሞ ናተይ ጉዳይ እንታይ ይመስለኩም ዓብዪ ሽግርና ድኽነት እዩ። እዚ ክሳብ ዘይቐረፍና ብዝተገበረ ነገር ኣይንዓግብን። እቲ ዝግብረልና ነገር እውን ኣየፅግብን። እናተመናጨትና ኢና ክንነብር። እዚ ንምፍታሕ እዛ ዓዲ ክትለምዓሉ ኣብ እትኽእል መንገዲ ክንዘራረብ ኣለና በሃላይ እየ።”
እቲ ቅድም ኢሉ ድሕሪ እሕሕትኦም ተቐልቂሉ ዝሃደመ ፀጥታ ተመሊሱ ኣብ ህዋ እቲ ኣደራሽ ዓሰለ። ንሶም ድማ ርግእ ኢሎም ዘረብኦም ቐፀሉ። ኣብ ጎነይ ኮፍ ዝበለ ወዲ “ናይዞም ሰብኣይ እዚኦም ዘረባ ከንቱ ምዃኑ ዝፈልጥ ከመይ ድዩ መሲሉኳ?” በለኒ ከይሓተትክዎ። “እህ? ከመይ እዩ?” ዝብል መልእኽቲ ዘለዎ ናይ ገፀይ ምንቅስቓስ ምስ ኣርአኽዎ…
“ወያናይ እዮም። ሰለስተ ደቆም ኣሰዊኦም። ሰበይቶም ሰላም ምስ ኮነ ከይቀነያ እየን ዝሞታ። በይኖም እዮም ዝነብሩ። ዝዛረብዋ ዘረባ ኣብ መሬት ጥብ ኣይትብልን። ግን ከ ዋላ ሓደ ሰማዒ ኣይብሎምን። እንድሕር ከምዚ ኮይኑስ ይትረፈኒ ዘይምባሎም ይገርመኒ። እቲ ኣመራርሓ ለፍላፊ ስለዝብሎም ንሕና እውን ቅውምነገር ዝዛረቡ ኣይመስለናን።”
ከምዚ እዩ ወለዶ እንትጎትም። ከምዚ እዩ ብናይ እማቱ ሳእኒ ዝኸይድ ማሕበረሰብ ምፍጣር። ሰሚዐዮ… ገፀይ ናብቲ ናይ ኣረጊት ድምፂ ዝስምዓሉ ኣንፈት ቀልበይ ናብ ባሕሪ ሓሳብ ጠሓልኩ።
ኣብዛ ዓለም እዚኣ ቀንዲ ሽግር ዝኸውን ናይ ኣብነታውያን ምውሓድ ወይ ዘይምህላው እዩ። ህዝቢ ዝብሃል ስኽ ኢሉ ከም ቅንጥሻራ ዝቦቖለ ማለት ኣይኮነን። ህዝቢ ማለት ብውሑዳት በላሕትን ገዛኢ ኣተሓሳስባ እቲ ኣብዝሓን ብዝሓዙ ኮኸባት ሰብኣ ሰገል (ኢሊት) ዝውከል ማለት እዩ። ናይዞም ሰብኣይ እዚኦም ሓሳብ ዘኽብርን ዝቕበልን ሰብ የድሊ፤ ንሶም እውን ነዚ ሰብ እዚ የድልይዎ። እንድሕር ዘይቕቡል ኮይኑ ድማ ብምርትዖ ኣቢሉ ዝነፅግ ሓይሊ ዘይምህላዉ ሓቂ ዝዛረብ ባይታ ከምዘይብሉ ገይሩ ዝቖፅር ከምዚ ኣብ ጎነይ ዘሎ ወዲ ዓይነት ሰባት ተፈጢሮም።
ሃይማኖት ኣልቦነት ዓብዪ ፈተና ሒዙ ናብ ምዕራባዊ ዓለም ምስተቐለቀለ ፍሉጥ ሳይንትስት ኣልበርት ኣነስታይን ፀሎት እንትገብር ዘርኢ ምስሊ ተሳኢሉ ናብ ሕብረተሰብ ተዘርጊሑ ይብሃል። ስኽ ኢሉ ወረ እውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ሽዑ ቆልዑ መንፈሳውያን ምዃን ጀሚሮም። ኣልበርት ኤንስታይን እዩ ያ እቲ መርኣያ!
ዒምዒምታ ተጀሚሩ። ዝነበረ ፀጥታ ቀስ ብቐስ ትርጉሙ ዘይርድኣካ ናይ ድምፂ ፈለኽለኽታ ተቐይሩ። ሓደ ኣብ ጎነይ ዘሎ ወዲ “ኤጭ! መሀከዪ…. ዓሪፎም መኽፈልቶም ከይበልዑስ ዓዲ ከመይ ከምእትምዕብል ድማ ክልተ ሰዓት ክትርኹልና እዮም። ችላ!” ክብል ሰማዕኽዎ። ካብቲ መድረኽ እውን ተቓውሞ ተሰምዐ። መራሒ መድረኽ “ኣቦይ እንትጅምሩ ኣጠንቂቐዮም ነይረ! ኣብታ እንዘራረበላ ዘለና ጉዳይ ጥራይ እንዶ የዋግዑ!” ክብል ዳርጋ ናብ ምኹራይ ገፃ ዘምርሐት ዘረባ ሸው ኣበለ። እቲ ንተቓዉሞ እቶም በዓል ፀጋ ዕድመ ዕጉምጉምታ ጀሚሩ ዝነበረ ህዝቢ ተመሊሱ ንዘረባ እቲ መራሒ መድረኽ ክቃወም ጀመረ። “ዕድል ተዋሂብዎም እንድዩ!” ዝብል ካብዚ ገፅ ዘይብሃል ዘረባ ተሰምዐ። “ስቕ እንዶ በል!” ዝብል ካልእ ድምፂ እውን ኣሎ። ኣደራሽ ጭጭምጭጭ ኮነት። እቲ መራሒ መድረኽ ብመቐመጫ ዝሓዛ ሰመያዊት ቢሮ ነታ ጠረጴዛ ኳሕ ኳሕ እንተብል ኣደራሽ ምርግጋዕ ጀመረ።
“እሞ ፅቡቕ ናተይ ሓሳብ ከምቲ ዝበልክኹም ካብ መሰረታዊ ሽግር ኢለ ዝሓስቦ ካብ ድኽነትና ዝብገስ እዩ። ተስፋ ዝገበርናሉ ውድብ እቲ ኣምሪርና እንፀልኦን ትሕቲ ሰብ ዘሕደረናን ድኽነት ብዘላቕነት ክፈትሕ ዝኽእል ፖሊሲ ዶ የውፅእ ይኸውን ዝብል እዩ ነይሩ። ግን ኣይኮነን። ዓድታት በብደቀን ክመሓደራ ምግባሩ እዚ ውድብ እዚ ክምስገን ይግባእ። ኣቦና ሃፀይ ዮሃንስ እውን ከምኣ እዮም ዝገበሩ። በብኸባቢኡ ምምሕዳር ማለት ግና እንኮላይ ነቲ ከባቢ ዝመስልን ዘዋፅእን ፍልፍል ቁጠባ ምልላይን እዚ ምምሕዳርን ምዃኑ ዝተዘንግዐ እዩ ዝመስለኒ። ሕርሻ ንትግራይ መሕደሪ ነብሲ እምበር መምርሒ ህይወት ዶ ክኾን ምተገብኦ? ኣሕዋት…. ትግራይ ዶ ትሕረስ?” ኢሎም ዕረፍቲ ገበሩ።
ህዝቢ ብጨብጨባ ኣደራሽ ፅንቅራሪዕ ገበራ። ፋፃ እውን ነይሩ በቲ ድሕሪት። ካብ መድረኽ ናይ ስኽ በሉ መልእኽትታት ሓሊፎም፤ መን ክሰምዖም። እቲ ቅድም እንትብል “ኤጭ!” ዝበሎም ኣብ ጎነይ ዝነበረ ወዲ “ዛ ሰብኣይ እባ ቁምነገር እኒአዋ እዩ” እንትብል ሰማዕክዎ፤ ብሞባይል ዝፃወቶ ‘ጌም’ pause እናገበረ።
“ኣካይዳ እማ ኣካይዳ” ዝብል ድምፂ ዝሰምዐ መራሒ መድረኽ በቲ የማናይ ገፅ ናይቲ ኣዳራሽ ኢዱ ንዘውፅአ በዓል ብጫ ቆቢዕ ሰብኣይ ዕድል ሃበ። ነዲሩ ዝዛረብ ሰብኣይ እታ ኣደራሽ ልዕሊ እትኽእሎ ድምፂ ሓዊሱ ምዝራብ ጀመረ።
“ህዝቢ ዓድና ስማዕ! እዚ ሰላም እዚ ንምምፃእ ደሚኻ ኢኻ። እዚ ሕዚ ዘሎ ሃዋህው ልምዓት ንምርግጋፅ ሃለሽ ኢልካ፤ ዕድመኻ ምሉእ ኣወፊኻ ኢኻ። ኣብዚ ዘለኽን ኣዴታት ዓድና ደቅኽንን ሰብኡትክንን ኣብ ዝገበርክናሉ ስርዓት ኢኽን ዘለኽን። ማዕረ እቲ ወዲ ተባዕታይ እውን ኣብ ግንባር ውዒልክን ኢኽን። ይኹን እምበር ነዚ ስርዓት እዚ ከጥፍኡ ላሕ ዝብሉ ናይቲ ዝሓለፈ መስዋእትን መቑሰልትን ተፃባእቲ ሓይልታት ሕዚ እውን ኣይድቅሱን። ኣቦይ ገብረዝጊ ብዛዕባ ሃፀይ ዮሃንስ ገለ የልዕሉ ነይሮም። ምስ ሙስሊም ኣሕዋትና ዕድመ ልክዕና ክንዋጠጥ ዝገበሩ ሃፀይ ከመይ ኣቢሎም ኣብነት ይኾኑ? ብስሩ ናይዚ ስርዓት እዙይ ዓብዪ ሓደጋ ዝመስለኒ ከምዚኦም ዝበሉ ድርዕቶ ኣተሓሳስባታት ስለዘለዉ እዩ።”
ኣደራሽ ብጣቕዒት ፍርስስስስስስስ።
መራሒ መድረኽ ኣቋሪፅዎ። “እቲ ዝበልካዮ ትኽክል እዩ። ግን ኣካይዳ እንዲኻ ኢልካ እቲ ናይ ኣካይዳ ሽግር እስቲ ንገረና።” በሎ መራሒ መድረኽ ። “ዕድል ምሃብ ምስ ሰኣንካኒ እየ ከምኡ ኢለ። እምበር ርእይቶ እዩ ዘለኒ።”
ሕዚ እውን ናይ ጭብጨባ ውሒዝ መፂኡ እዛ ኣዳራሽ ዓቕላ ኣፅበበላ። ህዝቢ ንክረጋጋዕ ኣተሓሳሲቡ እቲ ነገር ኣግሪሙሎም ስኽ ኢሎም ይዕዘቡ ንዝነበሩ ኣቦይገብረዝጊ መሊሱ ዕድል ሃቦም። ካብታ ዘቋረፅዋ ክጅምሩ እንትብሉ ሓደ ክቢ ፃዕዳ ቆቢዕ ዝገበሩ እስላማይ ኢዶም ከየውፅኡ በርደግ ኢሎም ዘረባ ጀመሩ።
“ብስሩ ዛ ዝዝረብ እንትትስእኑ ‘ሃፀይ ዮሃንስ ንእስላም ጨፍጪፎም’ እትብል ዘረባ እማ ግደፍዋ። ንሕና ማሕበረሰብ እስላም ኣብ በገዛ ዓድና ዝተወፃዕና ብሃፀይ ዮሃንስ ዘይኮነስ ብኹሎም ቅድሚ ሕዚ ዝነበሩ ስርዓታት እዩ። እቲ ሽግር ናይ ስርዓት እምበር ናይ ሃፀይ ዮሃንስ ኣይነበረን። እምብኣር ሓቂ ንዘራረብ እንተኢልኩም እማ፤ ካብ ኩሎም ኣብቲ ሕማቕ ስርዓት ዝነበሩ ንጉሳት እቶም ዝሓሹ ሃፀይ ዮሃንስ እዮም ነይሮም። ንሶም እዮም እስላም ዘይብሉ ኸተማ ኣይኸተማን ኢሎም መሬቶም ቆሪሶም እስላም ዝተቐበሉ። በቲ ዘበን እስላመይቲ ንክምርዖ ኣእምሮኡ ዝፈቕደሉ ወዲ ክስታናይ ኣበይ ይርከብ? ሃፀይ ዮሃንስ ግን እዚኣ ገይሮም። ሃገር ካብ ወራሪ ከድሕኑ ኣብ ጦር ግንባር ክንዲ ዝሞቱ መሸፈጢ ክትገብርዎም ኣይፅቡቑን። ካብ ኩሉ ንላዕሊ ብኣና ብማሕበረሰብ ምስልምና ክትሽቅጡ ኣይትፈትኑ። ንእስላም ክተሐጉሱ ኢልኩም ትዛረቡ ከምዘለኹም እማ ይርድኣና ኣሎ እዩ። ግን ነቒሕናልኩም ኢና። ዋይ ዋይ ከይንዛረብ ዶ ተነፊሕና ክንሞት!” ኢሎም ኮፍ በሉ።
መራሒ መድረኽ “ሕራይ ተቐቢልና ኣለና። ኢድና ኣውፂእና ምስተፈቐደልና ምዝራብ እውን ንልመድ። ናብ ኣቦና ክንምለስ። ይቐፅሉ” በሎም። ድምፆም ዳግም ስሒሎም ቀፀሉ…..
“ዕሕሕ… እሞ ትግራይ ኣይትሕረስን ንዝብል ቅዋመይ መረዳእታ ከቕርብ ይፈቐደለይ።” ኢሎም ብልዑል ትሕትና ሕቶ ኣቕረቡ እሞ መልሲ ከይተፀበዩ…
“ትግራይ ኣብ ልዕሊ ስልጣነ ዝብሃል ከተማ ዝተደኮነት ናይ ህዝቢ ከተማ እያ። እዚ ስልጣነ እዙይ ብዝልዓለ ጥንቃቐ ክኩዓት ህዝቢ ክምሃረሉ ይግባእ እምበር ኣይሕረስን። ሓደሓደ ጊዜ ኣነ ክሓርስ እንተለኹ ሕቐ ሰብ ዝሓርስ ዘለኹ መሲሉ እዩ ዝስምዓኒ። እዛ ቀደምት ፍጥረት ዓለም ዝቦቖለላ፣ እዛ ስልጣነ ዓለም ዝተጠነሰላ ትግራይ ትፅናዕ ትምርመር እምበር ኣይትሕረስን። ሊቃውንቲ እስቲ ፍረዱ። ትግራይ ዶ ትሕረስ!?
ህዝበይ ሕዚ እውን ጭብጨባ!
“….. ትግራይ እታ ትግራይ…. ትግራይ እታ ምፍላም ሃምኖታተ ክርስትናን እስልምናን፣ በሪ እምነት እዛ ሃገር፣ ደገ ሰላም ሃይማኖት እዛ ዓዲ… ትግራይ እታ ዕንቊ ናይ ስልጣነን ፍልስፍናን ማእኸል… ትግራይስ ሳእንኻ ኣውፂእኻ ትርገፅ እምበር ትግራይ ዶ ትሕረስ!?
ሓፋሽ ድሙቕ ጭብጨባ!
“….ስማዕ እስቲ ህዝቢ ዓድና…. ኣብ ምስላታትካ ክንደይ ስነ ልቦና እዩ እኒሀ? ኣብ ነበረያ ነበረታትካ ክንደይ ሕጊ እዩ እኒሀ? ኣዴታት ትግራይ… ኣብ ደርፍታት መጥሓንክን፣ ኣብ ደርፍታት ገለብክንን ማሕበርክንን ክንደይ ፀጋ ፍትወተ ሰብ፣ ፀጋ ፍቕሪ እዩ ዝኒሀ? እዚ ኹሉ እኮ ትግራይ ኣብ ናይ ሰለስተ ሽሕ ህያው ታሪኽ ዘጥረየቶ ልዕልና ኣተሓሳስባ ህዝባ ዘርኢ ሓቂ እዩ ነይሩ። እሞ ሲ ትግራይ ዶ ትሕረስ!?
“…. ትግራይ ማለት እኮ ኣኽሱም እዩ። ኣኽሱም ፅላል ፅላት… ኣኽሱም መበቆል ፍልጠት… ኣኽሱም ኣደ ጥበብ… ኣኽሱም ማህፈድ ቅኔ … ኣኽሱም ኣደ ስርዓት… ኣኽሱም ርእሲ ኹለን…. ኣኽሱም ንዝተቐመጠትሉ ትግራይስ ናይ ሚኢቲ ክልተ ሚኢቲ ዓመት ትልሚ ኣውፂእኻ ትመራመረሉ እምበር ትግራይ ዶ ትሕረስ!?
“…. ትግራይ ማለት እኮ ተምቤን እዩ። እዚ ኹሉ ኣያታትና ኮኹሒ ወቒሮም ዝሰርሕዎም ኣብያተ ክርስትያናት ዘለዎ መሬት ትግራይ እዩ። ለባም ካብ ትሽዓተ ቅዱሳን ሓደ ናይ ዝኾኑ ናይ ኣቡነ ሰለማ መሬት ኣይሓርስን። እቲ ምቕዳስ እንተተረፈስ እቲ ምሕራስ እንታይ ኣምፅኦ? ትማሊ እኳ ትማሊ ኣብታ ናይ 17 ቃልስስ ትግራይ ክትሕረስ ከምዘይግብኣ ዘርኢ ነገር መዓት ኣሎ።
“….. ንኣብነት ኣብታ ዘልዓልክዋ ዓዲ ኣብ ተምቤን ደርጊ ንሓዋሩ ዝደምሰሰ ዘመን ዝቐየረ ሳይንሳዊ ስትራቴጂያዊ መጥቃዕቲ ዝተሓንፀፀ ኣብ ተንቤን እዩ። ቀዳማይ ጉባኤ ኢህወደግ ዝተኻየደ ኣብ ተንቤን ቀይሕ ተኽሊ እዩ። ብኣዴን ዝተመስረተሉ ጉያ ጣብያ ሽሉም እምኒ ተንቤን እዩ። መዋፈሪ ብኣዴን ኣብ መልፋ ተንቤን እዩ። ኢዴመኣን ዝተመስረተ ተንቤን እዩ። ድምፂ ወያነ ንኣዲስ ኣበባ ብቐጥታ ሒዝክምዋ ዝኣተኹም ካብ እንዳጋብር ተንቤን እዩ። ጋዜጠኛታት ውድብ ዝሰልጠንኩሙሉ ተንቤን እዩ። ንሽዋ ዝተቖፃፀሩ ኮማንዶ ውድብ ዝሰልጠኑ ሸኻ ፍቑር ( ኣግበ) ተንቤን እዩ። እዚ ኩሉ መፃሕፍቲ ውድብ ዝተሓትመሉ ቤት ሕትመት ኣብ ተንቤን እዩ። እዚ ኩሉ ደርፍታት ውድብ ዝተቐረፀሉ ኣብ ቀይሕ ተኽሊ ተንቤን እዩ። መሬተይ እትብል ሙዚቃዊ ድራማ ዝተቐርፀትሉ ኣብ ተንቤን እዩ። ንሰራዊትን ክፍልታትን እኽሊ እተከፋፍል መጥሓን ውድብ ዝነበረትሉ ትፈልጥዋቶ ኢኹም ኣገርብዓ ተንቤን እዩ። መሰልጠኒ 08 ውድብ ዝነበረ ተንቤን እዩ። ናይ ቀደም መዋፈሪ ውድብ ታሕቲ ጫሞ ፀለይ ኣቕማራ ተንቤን እዩ። እዚ ኹሉ ዝሓቖፈት ትግራይ ዶ ትሕረስ!?
“በእንተ ዝንቱ ተባህለት ሃገረ ተንቤን ወ በትርጓሚሃ ሃገረ ሊሂቃን። ተንቤን መካነ ሙላዳ ለንግስተ ሳባ” ይብሉ ኣቡነ ሳሙኤል። ሓቆም እዮም፤ ምኽንያቱ ሚኪኤል ስሑል ተምቤን እዩ። ዮሃንስ ተምቤን እዩ። ኣሉላ ተምቤን እዩ። ኣሞራ ተምቤን እዩ። ስየ ኣብርሃ ተምቤን እዩ። ብርሃነ ጋኖ ተምቤን እዩ። ማሚት ሓለፋይ ተምቤን እያ። እሞ ሲ ዓዲ እልፈ ኣእላፍ ጀጋኑ እታ ትግራይ ዶ ትሕረስ?”
የንጨብጭበሎም ኣሎ ህዝበይ!
“…. ትግራይ ክትህፍትም፣ ተጋሩ ፀጊቦም ክሓድሩ እቲ ክሳብ ሕዚ ዝፈተንናዮ ትግራይ ናይ ምሕራስ ኣካይዳ ክእረም ኣለዎ። ትግራይ ዶ ኣታ ትሕረስ? ጥልያን ሃገር ክጎብጥ ዝኣተወላ በሪ እኮ እያ ትግራይ። በራ ይፅናዕ እምበር ኣይምተሓረሰን። ትግራይ ማለት እኮ ወጀራት እዩ እምባ ኣርዓዶም። ትግራይ ማለት እኮ ማይጨው እዩ ሽንኮማጆ! ትግራይ ማለት እኮ መቐለ እዩ እንዳየሱስ ማይኣንሽቲ፤ ኣብራኽ ጣልያን ዝተቐርሰመሉን ደም ኣያታት ዝፈሰሰሉን መሬት! እዚ ዶ ይሕረስ?!
“ጣቕዒት ሕውስስስስ!
“….ኣሕዋተይ! ትግራይ ማለት እኮ ዓድዋ እዩ። ዓድዋ… ጥሩምባ ሓድነት እዛ ሃገር፣ ዋልታን ቃስታን ክብርን ኢትዮጰያ፣ ፃውዒት ሓዱሽ ተስፋ ህዝብታት ሓበሻ፣ ኒያት ሓቂ ፀለምቲ ህዝብታት ዓለም! እዚ ኹሉ ጥልያን ዝተቐብረሉ ገፅ ተኣምር ዓዲ ስብሃታት፣ ዓዲ መለሳት፣ ዓዲ ተክሉታት፣ ዓዲ ደስታታት፣ ዓዲ መንጆሪኖታት፣ እሞ ሕዚ ዶ ሽሾ ሊቅን ጅግናን ቆፆረ ወዲአ ዋ ነዚታት ዝሓቖፈት ትግራይ ዶ ትሕረስ?”
ጣቕዒት ኣይዛረየን።
“…. ትግራይ እኮ ዓጋመ ማለት እዩ። መባእታ ባህሊ፣ ማእኸል ጥበብን ትውፊትን ዓጋመ! ሕዚ ሰሚዕኹምዋቶ ትኾኑታ ኢኹም፤ ቅድሚ ዘበነ ኣኽሱም እንታይ ነበረ ዝብል ኣብ ዓጋመ ኳዕትታት ይካየድ ኣሎ። እቲ ብዕሽነትና እንሓርሶ መሬት ቐቢሩ ዝሓዞ ተኣምርን ምስጢርን ይወፅእ ኣሎ። ዓጋመ ዓዲ ጥበብ ደቂቀ እስጢፋኖስ ዝወለደ መሬት፣ ሳላ ትምክሕተኛታት ኮነ ተባሂሉ ዝጠፍአ ናይ ጥበብ ነገድ ዝወለደ መሬት ዓጋመ ዶ ይሕረስ? ዓዲ ጥሕሎን ሜስን እቲ ዓጋመ… ምጅማር ኣስኳላ እቲ ዓጋመ፣ ሕምብርቲ ማሰን ኣውሎን እቲ ዓጋመ፣ ዓዲ ሰባጋድስ ዓዲ ሓዞ ባይሩ እቲ ዓጋመ…. ገርዓልታን ተኣምራቱን ተተርኢሱ በረከትን ፀጋን ጉንዳ ጉንዶ ማርያም ለቢሱ ደብረ ዳሞ ዝኣክል ተኣምራት ኣብ ዝባኑ ኾልሲሱ ዝተረኾርነዐ እቲ ዓጋመ….. ኣንታ እቲ ዓዲ ሰብ ስረ ዴማ ማርዋ ምብሳር ጋዜጣ ወይን፣ እቲ ሰማይ ጠቀስ ዓሲምባ ምዕቛብ ደለይቲ ለውጢ…… ካብቶም ፍኖት ሓዱሽ ብርሃን ሓደ ስዩም መስፍን ወሊዳ ዘዕበየት መሬት….. ፍረ ቤት ትምህርቲ ኣግኣዚ ናብዛ ሃገር ከም ፀበል ነፂጋ ለውጢ ዘምፅአት ዓጋመ…. ስምብራት እያ እኮ ትግራይ ስምባራት ደቃ! ሓውዜን ምስክራ! “ሰማይ ኣይሕረስ ንጉስ ኣይኽሰስ” እንትብሃል ዓጋመተይቲ ሰበያ ከም መሬት ዘይኮነስ ከም ሰብ ክምስ በለት! እሞ ሲ ዓጋመ ትግራይ ዶ ይሕረስ!?”
ድዋሕሕሕሕሕ ጣቕዒት!
“… ምፍላም ቃልሲ ሽረ ዶ ትሕረስ? መሬት ደም ንብዓት ወልቃይት ፀገዴ ዶ ይሕረስ? መሬት ካልኣይ ልደት ሑመራ ዶ ይሕረስ? ራያን ሑመራን እኮ ኣብ ዘይሕረስ መሬት ዝተፈጠራ ዝሕረሳ ቦታታት እየን ነይረን። እንደርታ ዓደይ ዓዲ ስርዓት ከ? ወጀራት ዓዲ ሰብ ስረ፣ ዓዲ መበቆል ቀንጪ ወጀራት ዕስራ ዓድስያ ይሕረስ? ኢዶእ! ልቢ ዘዕበየ ኮፍ ኢሉ ዝምሃረሉ ህዝብን ዓድን ክነሱ ክሕረስ ዓገብ ዶ ኣይኮነን?! ኣንታ ትግራይ ዶ ትሕረስ?!
እታ ትግራይ…. ራያ ራዩማ ድምፂ ጥላሁን ይግዛው ዝስምዓሉ ክሳብ ኣልውሃ… ፀለምቲ እውን ከምኡ ግዝኣት ራእሲ ሓጉስ ለማሊሞ ወሰን ጠርዙ….. ኣድያቦ እውን ከምኡ ርጋፅ ፈረስ ራእሲ ኣሉላ ዝርከበሉ ክሳብ ተሰነ ክየ ማዕዶ…. ክላ ግዳ! እሞስ ትግራይስ ትሕረስ?”
ጣቕዒት!
“… እሞ ስምዑናቲ፤ ናይዚ ኹሉ ዝዝረብ ዘሎ ዘረባ መበገሲኡን መፍትሒኡን ሓንቲ እያ። ትግራይ ኣይትሕረስን! ትግራይ ትንበብ። ትግራይ ትፅናዕ። ትግራይ ትምርመር። ትግራይ ትርአ፤ ትህወፅ እምበር ትግራይ ኣይትሕረስን!
“… ኣታ ወዮ እዩ እምበር ትግራይ ካብ መሬትነታ እኮ ሰብነታ እዩ ዝዓቢ። ኣብቲ ዝዓቢ እኮ ኢና ክንሰርሕ ዘለና። ኣብቲ ትግራይ ሰብ ምዃና ኣይሰራሕናን። ናይዚ ኣብዚ ኣደራሽ ክሰምዖ ዝወዓልኩ ሕቶን ርእይቶን መዛዘሚኡን መፍትሒኡን እቲ ዝብለኩም እዩ። ትግራይ መሬት ኣይኮነትን እትሕረስ።”
ጣቕዒት ሓፋሽ ኣዳራሽ ኣናግዐ። እቶም ኣያ ድማ ቀፀሉ….
“….. ህዝበይ እስቲ ብሞተይ ሓቂ ተዛረቡታ! ዋልታ ኢትዮጰያ…. ፍልፍል ብርሃን ዓዲ ትግራይ ዶ ትሕረስ? ሳባዊ ፊደል ዝተቐረፀላ ትግራይ… ቋንቋ ግዕዝ ዝተቐመረላ ትግራይ….. ብገዳማት ተሓፂራ ብኣድያማት ብመስጊዳት ተኸቢባ እትነብር ትግራይ…… ኣዱሊስ መናፈሽኣ ቀይሕ ባሕሪ መናገሽኣ ትግራይ…. ጥጅእን ፅራይን ስልጣነ ህዝቢ ሓበሻ ዝበረቐላ …. ጓጉንቸርን ቁልፍን ስልጣነ ኣቢሲንያ ዝተቐመጠላ ትግራይ ዶ ትሕረስ!?”
“…. ዓዲ ኢዛናን ሳይዛናን ትግራይ……. ዓዲ ካሌብን ሮምሃይን ትግራይ…. ዓዲ ባዜንን ገብረመስቀልን ትግራይ….. ዓዲ ነጋሽን ኣሽሓት ሊቃውንትን ትግራይ ዶ ትሕረስ!?”
“…. እስቲ ቁሩብ ተተሰቆረኩም በቲ ንስኻትኩም እውን ዝነበርክምዎ በቲ ናይ ሓፂር ጊዜ ታሪኽ ክሓተኩም። ትግራይ… እታ ዓዲ’ቶም ይሕመቕ ይፀብቕ ኣብዛ ሃገር እዚኣ ኣብ ታሪኽ ግደ እምነ ኩርናዕ ዝፃወት ሰብ እትወልድ ማህፀን ትግራይ ዶ ትሕረስ?! ሓደ ሓወይ ብሕዳር ካብ ማእኸል ሃገር ማርያም ፅዮን ክሳለም መፂኡ “እዛ ዓዲ ኮኹሒ እያ። እንታይ ተብቁል?” ኢሉ ሓቲቱኒ። እኽሊ ዘይኮነስ ጅግና ከምእተብቁል ነጊረዮ ነይረ። ኣይትሕረስን ያ ትግራይ!
“….. ዓዲ ስሑል ዓዲ ሙሴ… ዓዲ ኣረጋዊ በርሀ ዓዲ ስብሓት…. ዓዲ ብርሃነ መስቀል ዓዲ ኣግኣዚ…. ኩሎም ስርዓታት እዛ ሃገር ኣብ በብእዋኖም ዓው ኢሎም ጀጋኑና ዝብልዎም ዓዲ ዶክተር ተስፋይ ደበሳይ ዓዲ ብርሃነ መስቀል ትግራይ…. ዓዲ ዮሴፍ ኣዳነ ዓዲ ገብረመድህን ያየህ ትግራይ…. ኣረ እንተደሊኹምስ ዓዲ ፍስሃ ደስታ ዓዲ ዶክተር ኣርኣያ ትግራይ…. ኣብ ታሪኽ ዝኾነ ይኹን ስርዓት ዝመፅአ ይምፃእ ፖለታካዊ እምነት እንተይገደባ ጀጋኑን በላሕትን ወሊዳ እትህብ ትግራይ ዶ ትሕረስ?
…እተን ዋዕሮታት ከ ዘርዚርካ ዶ ይውድኣ እየን? እተን ጀጋኑ ተጋሩ ፈንፃሕቲ ዕርዲ ፤ ትግራይ እታ ኣደ ማርታ ኣደ ኣረጋሽ፣ ኣደ ቐሺ ገብሩ ኣደ ኣልጋነሽ፣ ኣደ ብርሽዋ ኣደ መንጀሪኖ፣ ኣዶ ሮማን ኣደ ኣበባ ፋራ ኣታ ኢዶእ ትግራይ ዶ ትሕረስ? ”
“….. ትግራይ ክትሕረስ ዶ ነይርዋ?
“….. እንተተሓረሰት ዶ መፍረየት እንተተደረሰት? እንተተሓረሰት ዶ ምፀገየት እንተተፀንዐት? እንተተሓረሰት ዶ ምተረባሕና እንተተሃወፀት? መሬታ እንተዝሕረስ ዶ ይሓይሽ ኣበርክቶኣ እንተዝውረስ? ዝብል ሕቶ ዝምልሰልና ስኢና ኢና ኣብዚ ኹሉ ሃንቺ መንቺ ኣቲና ዘለና። ብልሒ ርእሲ ገብረህይወት ባይዳኝን ደብተራ ፍስሃ ዓብየዝግን ምስ ሓቖፈት….. ኣስተንትኖት ጊላወርቅ ተስፋማርያም ዶክተር ሰለሞን ዕንቋይን ምስ ሓዘለት…. ፍልስፍና ዘርኣያዕቆብን ስብሃት ገብረእግዝኣብሄርን ምስተዓመመት…. ሰፊሕ ልቢ ተወልደ ገብረእግዝኣብሄርን ዶክተር ሃይሉን ምስ ዓተረት….. ፀጋ ምህሮ ዶክተር ወልዳይ ኣምሃን ኣእላፍ ሊቃውንትን ምስ ለበሰት…. ርእሲ መለስ ዜናውን ብልሒ ኣሽሓት ተጋደልትን ምስ ቀረፀት….. እንታይ ኮይና ትሕረስ ትግራይ? እዚኦም ኩሎም ሃገር ዘቕንዑ ፍሉያት ፍጡራን ኣብ ክትሓርሶ ዘሀርፍ ታኳ ግራት ዝቦቖሉ ዘይኮነስ ኣብ ክውረስ ዝግብኦ ሰብነት ትግራይ ዝፋፀጉ እዮም። እሞስ ትግራይ ዶ ትሕረስ!?”
“… መዳሓንቲ ያሬድ ዝተቐበረሉ ምድርስያ ይሕረስ? ዓዲ በብከባቢኡ ተደፊኖም ዘለዉ ስነ ቃላትን ትውፊታትን ትግራይ….. እታ ዓዲ ኣብ በብዘመኑ በብከባቢኡ ዝቦቖሉ ኣገረምቲ ናይ ኪነት ሰባት ትግራይ…. ዓዲ ውሁብ ናይ ሙዚቃ ሰብ ገብረፃድቕ ወልደዮሃንስ…… ዓዲ ዶክተር ኪሮስ አለማየሁ….. ዓዲ ፍሬው ሃይሉ…. ዓዲ እያሱ በርሀ…. ዓዲ ንግስቲ ሓየሎምን ካሳሁን ወልደግዮርግስን! ዓዲ ባህታ ገብረህይወትን ዓዲ ሓጎስ ገብረህይወትን…. ዓዲ ኣብርሃም ገብረመድህንን ብዙሓት እግረ ሰለሙናትን…. ዓዲ ኪሮስ ሃይለስላሰን ጥላሁን ታፈረን…. ዓዲ ብርሃነ ንጉሰን ንኢንዳስትሪ ኪነት ኢትዮጰያ ተሰኪሞምዋ ዘለዉ ብዙሓት ከየንትን ትግራይ ዶ ትሕረስ?!”
“… ኣሕዋተይ ዘረባ እንተኣንዊሐ ይቕረታ ግበሩላተይ። ኣነ እንተጀሚረ ሽግር እኒአኒ እዩ። ግን እንታይ ክገብር? ትግራይ ክትሕረስ ኣይምተገብኣን። ትግራይ ክትፅናዕ እዩ ዝግብኣ። ትግራይ እንተላም ክትምሃረላ ድኣ ኣለካ እምበር ምሸ ክትሓፍሰላስ ክትሓርሳ ኣይግባእን።”
ሓያል ጣቕዒት!
“… እዚ ኹሉ ዝዛረቦ ዘለኹ ለውጢ ዘይፈጥር ክኾን ይኽእል እዩ። ኣነ እንታይ ገደሰኒ? ኣነ ካባይ ትፅቢት ዝግበር እየ ዝብል ዘለኹ። ፅባሕ ትግራይ እንትትሕረስ መን እንታይ ኢሉ በሃሊ መፂኡ ምሕታቱ ኣይተርፎን እሞ ሽዑ ስምና ከይሓምቕ ኢለ እምበር ነዚ ሰሚዑ ዘተግብር ቅኑዕ ሰብ ከምዘየለስ ይርድኣኒ እዩ። ዘረባ ኣንዊሐ ይመስለኒ ይኣኽለኒ።” ኢሎም ከፍ በሉ።
መራሒ መድረኽ “ፅቡቕ እሞ ዝበዝሕ ዘልዓልዎ ጉዳይ እኳ ምስቲ ዓብዪ ምዃኖም ኢና ተዓጊስናዮም እምበር ምስዚ ናይዚ መድረኽ ተልእኾ ዝኸይድ ኣይኮነን። ንሶም እውን ኣብ መወዳእታ ዓርሰ ነቐፌታ ኣልዒሎም ኣለዉ፤ ፅቡቕ እዩ። ካልእ ሓሳብ ዘለዎ ሰብ…” ኢሉ ናብ ህዝቢ ኣቋመተ።
ሓቁ እዩ፤ እቶም ሰብኣይ ዓብዪ እዮም። ኣብ ናይ ቆልዑ ዳስ ክውዕሉ ኣይምተገበአን።
ሓደ ኢዱ ዘውፅአ ፀሊም ሌዘር ጃኬት ዝገበረ በዓል ማእኸላይ ዕድመ ዝመስል ሰብኣይ ህድእ ኢሉ ደስ ብዝብል ድምፁ ወግዑ ጀመረ።
“ፅቡቕ እሞ ፈለማ ከምዚ ዝበለ መድረኽ ምኽፋቱ መንግስትን ውድብን ዝላ ንምምዝጋብ ዘለዎም ቁርፀኝነት ዘርኢ ብምዃኑ ከመስግን ይፈቱ። ብሓቂ ንለውጢ ዝቖረፀ ኣመራርሓ ከምዘሎ እዩ ዘርእየና። ኣብ ሕሉፍ ስርዓታት…” ኢሉ ሓደ ዓሰርተ ደቒቓ ይኸውን ሓለፋታት ሕዚ ዘሎ ስርዓት ተዛረበ። እቲ መራሒ መድረኽ ተደፊኡ “ኖት” ይወስድ ኣሎ። ካብዛ ዘረባ እዚኣ ዝወስዳ ዘሎ “ኖት” እንታይ ምዃና እንተዝፈልጥ ክንደይ ደስ ምበለኒ።
“… እሞ ናብቲ ዋና ጉዳይ እንትመፅእ እዞም ኣቦና ዘልዓልዎ ሓሳብ ከም ሓሳብ ፅቡቕ ሓሳብ እዩ። (ሓደ ሓላፊ እቲ ሓሳብ ከም ሓሳብ ፅቡቕ እዩ ኢሉ እንተጀሚሩ የለኻን) ዝኾነ ሰብ ዝደለዮ ዓይነት ሓሳብ ክገልፅ ዕርቡን መስዋእቲ ተኸፊልዎ እዩ። ትግራይ ልዕሊ ስድሳ ሽሕ ደቃ ክትህብ እንተላ ዝኾነ ሰብ ዝደለዮ ሓሳብ ክዛረብ ምእንቲ እውን እዩ።” ክብል ተወሳኺ 10 ደቒቓ ተዛረበ። ነቶም ሰለስተ መላምል ደቆም ኣሰዊኦም ዓፃዊ በሪ ዘይብሎም ዝተረፉ ኣቦ ምረት መስዋእቲ ይነግሮም ኣሎ። ሓፋሸይ ከኣ ተመሲጡ የዳምፅ ኣሎ። ቀፂሉ…
“… እዚ ሕዚ ሒዝናዮ ዘለና መድረኽ ናይ ባዕሉ ዝኾነ ዝጠልቦ ኣተሓሳስባ ኣሎ። ታሪኽ ጠቓሚ ክኾን ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር ካብ እታወት ልምዓት ዝኾነሉ ምልክት ድሕረት ዝኾነሉ ባይታን ዕድልን እዩ ዝዛይድ።” ኢሉ ከኣ እቶም ሰብኣይ ታሪኽ መሰረት ገይሮም ምዝራቦም ነውሪ ምዃኑ ኣስጥም ኣቢሉ ተዛረበ። ህዝበይ መንከሱ ብኢዱ ደጊፉ ይሰምዕ፤ መራሕቲ መድረኽ ድማ “ኖት” ይወስዱ።
“ስለዚ… ብፍላይ ኣቦና ምስ ዘልዓልዎ ብምትሕሓዝ ሓደ ክተሓዝ ዘለዎ ምናልባት ናይ ኣረኣእያ እኳ ኣይመስለንን ናይ ሓበሬታ ሽግር ድኣ ከይህልዎም እምበር መንግስትና ኣፅኒዑ፣ ተመራሚሩ፣ ልምዲ ቻይናንን ቬትናምን ቀሚሩ እዩ እዚ ናይ ልምዓትን ዕብየትን ስትራጂ ሓንፂፁ ኣብ ምትግባር ዘሎ። እዚ “ንምዃኑ ትግራይ ዶ ትሕረስ?” ዝብሃል ዘረባ ዘይእዋናውን ዘይመድረኹን ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ፀላእቲ ናይ ዘጋፍሕዎ ወረ ጫፍ በለካ ለኸዐካ ከምዝኾነ እውን ክፍለጥ እዩ ዘለዎ።” ኢሉ ድሕሪ ዝተወሰና ንመንግስትን ውድብን ዝምልከታ ምስግናታት ዘረብኡ ዓፀወ።
ሓፋሸይ ጭብጨባ ቕድድ! እማን ድዩ እተን ነቶም ኣቦ ዘጣቐዓ ዝነበራ ኣእዳው ሕዚ እውን ዘጣቕዓ ዘለዋ? ኣብ ኩሉ ዋላ ኣብቲ ዘይቃዶ ሓሳብ እውን ብማዕረ እናንጨብጨበ እናገረመኒ እናሃለወ ለካ ኣነ እውን የንጨብጭብ እየ ዘለኹ፤ ኣብ ኩሉ!
እቲ መራሒ መድረኽ መጠቓለሊ ክኸውን ብምሕባር ኣብቲ መድረኽ ንዝተረኸቡ ካብ ክልል ዝመፁ ዓብዪ በዓል ስልጣን ዕድል ሂቡ። እቶም በዓል ስልጣን ውድብን መንግስትን ውዕውዕ ተሳትፎ ሓፋሽ ብምርግጋፅ ዝንቀሳቐሱ ምዃኖም ሓቢሮም፤ ንተሳትፎ እቲ ህዝቢ እውን ኣመስጊኖም “ሒዘየን” ናብ ዝበልወን ነጥብታት ኣትዮም። ቁፅሪ ሓደ ናይቶም ዓብዪ ሰብኣይ ርእሰ ጉዳይ ነይራ።
“እዞም ኣቦና ብዘልዓልዋ ነጥቢ ንምጅማር ‘ትግራይ ዶ ትሕረስ’ ንዝብል ሕተኦም ኣሕፅር ኣቢልካ ንምምላስ ዝኣክል እንታይ ደ ማ ኮይና እያ ዘይትሕረስ? ዝብል እዩ።” ምስ በሉ…
ህዝበይ ሞራል ሿሕሕሕሕሕሕሕ
እቲ ጣቕዒት ምስ ሃድአ ፂፅ ዝብል ድምፂ ተሰመዐ። እንታይ ከምዝኾንኩ ኣይፈልጥን ናብቲ ፂፅ ዝበለ ናይ ማዕፆ ድምፂ ዘይረ። ሻሽ እትመስል ጋቢ ዝተኸደኑ እርግ ዝበሉ ሰያብ ሰብኣይ ይወፅኡ ኣለዉ። እቶም “ትግራይ ዶ ትሕረስ?” ዝበሉ እዮም።
እታ ኣኼባ ሽዓ ተወዲኣ!
እቲ ኣደራሽ ግን ሕዚ እውን ዘረባን ጭብጨባን ኣለዎ። ነዊሕ ዘረባ… ድሙቕ ጨብጨባ!


text:
ብሉጻት ተጻወትቲ እዚ ሰሙን
ኣብዚ ዝሓለፈ ቀዳመ-ሰንበት፡ ኣርባዕተ ግጥማት ጥራሕ ዘአንገደ ፕረሚየር ሊግ ዓዲ እንግሊዝ ብዓወት ሊቨርፑል፡ ክሪስታለ ፓላስ፡ ቦርንሙዝ፡ ከምኡ'ውን ኤቨርተን ክዛዘም እንከሎ፡ ቶትንሃም፡ ማንቸስተር ዩናይትድ፡ ሳውዝሃምፕተንን ቼልሲን ድማ ናብ ፍርቂ ፍጻሜ ኤፍ.ኤ. ካፕ ሓሊፈን ኣለዋ።
መሓመድ ሳላሕ ኣርባዕተ ሸቶታት ብምእታው ሊቭርፑል ንዋትፎርድ 5 - 0 ንኽትስዕራ ኣኽኢሉዋ'ሎ። ግብጻዊ ተጻዋታይ፡ ሳላሕ ኣብ ዉድድር ፕረሚየር ሊግ 28 ሸቶታት ብምምዝጋብ ቶፕ ስኮረር ናይ'ዚ ዓመት ኮዩኑ ይመርሕ ኣሎ።
ቦርንሙዝ ንዌስትብሮም ከምኡ'ውን ኤቨርተን ንስቶክ 2 - 1 ሲዒረንአን፡ ክሪስታል ፓላስ ድማ ንሃደርስፊልድ 2 - 0 ኣፋንያታ።
ብቐዳም ኣብ ዝተኻየደ ግጥማት ርብዒ ፍጻሜ ኤፍ.ኤ. ካፕ፡ ቶትንሃም ንስዋንዚ 3 - 0፡ ማንቸስተር ዩናይትድ ንብራይተን 2 - 0 ክስዕራ እንከለዋ፡ ሰንበት ድማ ሳውዝሃምፕተን ንዊጋን 2 - 0፡ ቼልሲ ድማ ንለስተር 2 - 1 ሲዒረን ናብ ፍርቂ ፍጻሜ ክሓልፋ ኪኢለን ኣለዋ። በዚ መሰረት ድማ፡ ኣብ ፍርቂ ፍጻሜ፡ ቼልሲ ንሳውዝሃምፕተን፡ ማንቼስተር ዩናይትድ ድማ ንቶትንሃም ክእንግዳ'የን።
ተንታኒ ስፖርት ቢቢሲ ጋርዝ ክሩክስ ብሉጻት 11 ናይ'ዚ ሰሙን ኢሉ ዝሓረዮም ተጻወትቲ እዞም ዝስዕቡ'ዮም።
ሓላው ልዳት
ሚሸል ቮርም (ቶትንሃም)
ቮርም፡ ብዘይካ'ታ ንስዋንዚ ተስፋ ክትህብ እትኽእል ዝነበረት ብማርቲን ኦልሰን ካብ ርሑቕ ዝተፈተነትሉ ብርትዕቲ ቅላዕ፡ ብዙሕ ከሸግሮ ዝኽእል ፈተነታት ኣይተኻየደሉን።
ንባዕሉ ሓለው ልዳት ሰዋንዚ ነበር፡ ቮርም ካልኣይቲ ብታሚ ኤብራሃም ዝተፈተነትሉ እትዉቲ ሸቶ ብምዳሓን ብሉጽ ሓለዊ ልዳት ናይ'ዚ ሰሙን ኮይኑ'ሎ።
መስመር ምክልኻል
ሴድሪክ ሶዋረዝ፡ ሲዛር ኣዝፒሊክዌታ፡ ጄምስ ቶምኪንስ፡ ኣንዲ ሮበርትሰን
ሴድሪክ ሶዋረዝ - ሶዋረዝ ኣንጻር ዊጋን ኣብ ምዉት ግዜ ብዘምዝገባ ሸቶ ጋንታኡ ሳውዝሃምፕተን 2 - 0 ክትዕወት ኣኽኢሉዋ'ዩ።
ሲዛር ኣዝፒሊክዌታ - ኣብ ቻምፒየንስ ሊግ ብባርሰሎና ከቢድ ስዕረት ዘጋጠማ ቼልሲ፡ ኣብ ርብዒ ፍጻሜ ኤፍ.ኤ. ካፕ ናብ ሜዳ ለስተር ኬይዳ ንኽትዕወት ዓቢ ብድሆ'ዩ ኾይኑዋ። ሓለቓ ጋንታ ሲዛር ኣዝፒሊክዌታ ድማ ቼልሲ ኣብዚ ጸወታ ሲዒራ ንኽትወጽእ ዓቢ እጃም'ዩ ኣበርኪቱ።
ጄምስ ቶምኪንስ - ክሪስታል ፓላስ ሓንቲ ካብ'ተን እዚ ዓመት ካብ ፕረሚየር ሊግ ታሕተዋይ ዲቪዝዮን ናይ ምውራድ ሓደጋ ዘንጸላልወን ዘሎ ክለባት ኮይና፡ ቶምኪንስ ኣንጻር ሃደርስፊልድ ጎል ኣመዝጊቡ፡ ፓላስ ንግዚኡ ካብ ሓደጋ ምንቁልቋል እፎይታ ከምተረክብ ጌይሩ'ሎ።
ኣንዲ ሮበርትሰን - ተከላኻላይ ሊቭርፑል፡ ሮበርትሰን ኣብ ሓንቲ ካብ ጎላት መሓመድ ሳላሕ ኣብ ምስራሕ ኢድ ዝነበሮ መንእሰይ ኮይኑ፡ ብሓፈሻኡ ኣንጻር ዋትፈርድ ጽቡቕ ምንቅስቓስ ዘርኣየ ተጻዋታይ'ዩ ኔይሩ።
ማእኸል
ሉካ ሚሊቮየቪች፡ ክሪስትያን ኤሪክሰን፡ ነማንያ ቪዲች
ሉካ ሚሊቮየቪች - ኣብ ማእከል፡ ከም ዓንዲ ክሪስታል ፓላስ ኮይኑ ክጻወት ዝጸነሐ ሚሊቮየቪች ካብ ቅላዕ መቕጻዕቲ ዝመዝገባ ሸቶ ንጋንታኡ ኣዓዊታ። ኣብዚ ዓመት'ዚ፡ ክሳብ ሕጂ ካብ ቅላዕ መቕጻዕቲ ሽዱሽተ ግዜ ሸቶ ኣመዝጊቡ'ሎ።
ክሪስትያን ኤሪክሰን - ሃሪ ኬይን ተሰቢሩ ካብ ጸወታ ወጻኢ ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ኤሪክሰን ነቲ ሓላፍነት ተሰኪሙ ክልተ ግዜ ጎል ብምምዝጋብ፡ ቶትንሃም ኣንጻር ስዋንዚ 3 - 0 ንኽትዕወት ኣብቂዑዋ'ዩ።
ነማንያ ቪዲች - ንብዙሓት ክሳብ ሕጂ ኣስደሚሙ ዘሎ፡ ቼልሲ እንታይ ኮይኖም'ዮም ንነማንያ ቪዲች ናብ ማንቸስተር ዩናይትድ ሼይጦሞ ዝብል'ዩ። ኣብ ግጥም ኤፍ.ኤ. ካፕ ኣንጻር ብራይቶም ሸቶ ብምምዝጋብ ንኽእለቱ ዘመስከረ ጸወታ'ዩ ኔይሩ።
ኣጥቃዕቲ
መሓመድ ሳላሕ፡ ዠንክ ቶውሱን፡ ሮመሉ ሉካኩ
መሓመድ ሳላሕ - ሳላሕ ካብ ጸወታ ናብ ጸወታ መመሊሱ እናተኾለዐ ዝመጽእ ዘሎ ተጻዋታይ ኮይኑ'ሎ። ኣንጻር ዋትፈርድ ኣብ ዝተገብረ ግጥም ድማ ኣርባዕተ ግዜ ጎል ኣመዝጊቡ ናይዚ ሰሙን ብሉጽ ኣጥቃዓይ ኮይኑ'ሎ። ይኹን እምበር ጸወታ ሳላሕ ኣቓልቦ ስጳኛዊት ክለብ ረያል ማድሪድ ይስሕብ ስለዘሎ፡ ዝመጽእ ክረምቲ ሊቨርፑል ንሰላሕ ከትርፍዎ ይኽእሉ'ዶ ይኾኑ ዝብል ሕቶ ይለዓዓል ኣሎ።
ዠንክ ቶውሱን - ቱርካዊ ቶውሱን ጋንታኡ ኤቨርተን ናብ ሜዳ ስቶክ ኼይዳ 2 - 1 ከምትዕወት ዝገበረ ተጻዋታይ'ዩ። ክልቲአን ሸቶታት ኤቨርተን ቶውሱን እዩ ኣመዝጊቡወን።
ሮመሉ ሉካኩ - ሉካኩ መመሊሱ ንዉሩይ ተጻዋታይ ቼልሲ ነበር ዲዲየር ድሮግባ እናመሰለ ይኸይድ ኣሎ ክብል ጋርዝ ክሩክስ ኣብ ልዕሊ ሉካኩ ዘለዎ ኣድናቖት ገሊጹ። ሉካኩ ኣንጻር ብራይተን ዘመዝገባ ሸቶ፡ ንዩናይትድ 2 - 0 ሲዒራ ናብ ፍርቂ ፍጻሜ ኤፍ.ኤ. ካፕ ከምትሓልፍ ጌይራ'ያ።


text:
መግለጺ ዝምድናታት ወጻኢ
መግለጺ ዝምድናታት ወጻኢ
Human trafficking ከም ውዱብ ዓለማዊ ገበን፡ ዓቢ ዋኒን (business) ካብ ዝኸውን፡ ዓመታት ከይዱ’ሎ። ኣብዚ ቀረባ እዋናት፡ እቲ ውዱብ ገበን፡ ካብ “ንቡር” ናይ ማፍያ ዋኒን ምዃን ሓሊፉ፡ ንባዕሎም እቶም ውዱባቱ፡ ገበናቶም PDF
ታሪኻዊ ተጻብኦ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንኤርትራ...
ታሪኻዊ ተጻብኦ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንኤርትራ እንታይ’ዩ ዕላማኡ.?!
ዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብ27 ሰነ 2014 ዘቆሞ ኮምሽን መርማሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ንዓመት ምሉእ ዘካየዶ 484 ገጻት ዝሓዘ ውጹእ ሓሶትን ኣጸላምን ጸብጻቡ ብ8 ሰነ 2015 ኣቕሪቡ። እዚ ጸብጻብ’ዚ ድማ ብ23 ሰነ 2015 ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ጄነቫ ቀሪቡ።
እቲ ጸብጻብ ኣብ መእተዊኡ ጥንታዊ ታሪኽ ኤርትራ ብምጥቃስ፡ 5000 ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ዕድመ ዘለዎ ናይ ሕርሻ ቅርሲታት ከም ዘሎ ብምምልካት፡ ኤርትራ 25 ዘመን ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ብፎርዖናውያን ምስሪ መሬት ቡንት ተባሂላ ትግለጽ ምንባራ የረድእ።
ኣብዚ ንዓና ዘገድሰና ግን እቲ ኮምሽን ናብ’ቲ ኣቀዲሙ ዝወጠኖ ዕላማ ንምብጻሕ ኣብ ጸብጻቡ ብመደብ ኮነ ኢሉ ነቲ ኣብ ዓለም ዝተሰነደ ታሪኻዊ ሓቂታት ንምጥምዛዝ ዝተጠቅመሉ ኣነዋሪ ኣገባባት ምብራህ እዩ። እዚ ድማ ኣብ ኣርካይቭ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንባዕሉ ተዓቂቡ ዘሎ እዩ። ኣብ ኤርትራ ንህዝቢ ታሪኻዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ማሕብራዊ፡ ቊጠባውን ባህላውን ሽግራት ዝፈጠረ ዓበይቲ ታሪኻውን ፖለቲካውን ፍጻመታት ኣጋጢሞም እዮም። ብሰንኩ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ንፍርቂ ዘመን (1941-1991) ምሉእ ዝኣክል ፖለቲካውን ዕጥቃውን ቃልሲ ብምክያድ ልዕሊ 65 ሽሕ ብሉጻት ደቁ መስዋእቲ ብምኽፋል ናጽነቱ ጨቢጡ። PDF
መልሲ ንፈኸራታት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ
መልሲ ንፈኸራታት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ
ዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ካብ’ቲ እናኸፍአ ዝኸይድ ዘሎ ውሽጣዊ ሽግራት ሃገሩ ንምህዳምን ንዓማጽን ኣስፋሕፋሒን ፖሊሲኡ ንምንጽብራቕን ብ7 ሓምለ 2015 ኣብ ኣኼባ ፕርላማ ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ዝቀንዐ ናይ ምፍርራሕን ፈኸራን መደረ ኣስሚዑ። ነዚ ንኤርትራ ከም መኸወሊ ሽግራት ኢትዮጵያ ክትኮኖ ዝመረጻን ከም ወኪል ንጎይቶቱ ንምዕጋብን ዘስምዖ ፈኸራ፡ ቅድሚ ምምላስና ግን፡ ነቲ ፈረንሳዊ ጽሓፍን ተመራማርን ብዛዕባ ስነ-ኣእምራዊ ኩነታት ሃይለማርያምን ውሽጣዊ ሽግራት ኢትዮጵያን ኣመልኪቱ ዘቅረቦ ጽሑፍ፡ ከምኡ ድማ ምስራዊ ጽሓፊ ብዛዕባ ዞባዊ ፖሊሲ ኢትዮጵያ ዘቅረቦ ትንተናን ምርኣይ ኣገዳሲ እዩ። PDF
ኣብ መበል 16 መድረኽ ቱር ደ ፍራንስ፡ ዳኒኤል...
ኣብ መበል 16 መድረኽ ቱር ደ ፍራንስ፡
ዳኒኤል ተኽለሃይማኖት ሻውዓይ ኣትዩ
Read th full PDF here
የካናዳን ቀን፡ በኢትዮጵያዊነት፡ ስሜት!
የካናዳን ቀን፡ በኢትዮጵያዊነት፡ ስሜት!
Read the full PDF here