text:
© 1996 – 2009 The Office of the High Commissioner for Human Rights
This HTML version prepared by the UDHR in Unicode project, http://www.unicode.org/udhr.
10 ታሕሳስ 1948 ዓ.ም.ፈ ብሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዝፀደቐን ዝተኦወጀን ድንጋገ 217 ኤ- III )
ኦብ ዓለም ንናይ ኩሎም ሰባት ተፈጥሮኦዊ ክብሪትን ንማዕሪን ዘይገሃሱን ሰብኦዊ መሰላትን ምቕባል መሰሪት ነፃነት፣ ፍትሕን ሰላምን ስለ ዝኾነ፣
ንሰብኦዊ መሰላት ኦብ ግምት ዘይምእታውን ምጥሓስን ንሕልና ወዲ ሰብ ዘቑሰለን ኦሪሜናዊ ተግባራት ዘስዓበን ምዃኑ ፣ ናይ ዘሪባን እምነትን ነፃነት ዘለዋ፣ ካብ ፍርሕን ፀገምን ነፃ ዝኾነት ዓለም ንክትህልው ዝለዓለ ትምኒት ደቂ ሰባት ምዃኑ ስለ ዝተኦምነሉ፣
ወዲ ሰብ ምልኪን ወፅዓን ንምውጋድ ሓይሊ ንክጥቀም ምእንቲ ከይግደድ ሰብኦዊ መሰላት ብሕጊ ክኽበሩ ኦድላዪ ስለዝኾነ፣
ኦብ መንጎ ሃገራት ምሕዝነታዊ ዝምድናታት ንኽዓቢ ምሕጋዝ ኦድላዪ ስለዝኾነ፣
ህዝብታት ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኦብ ቻርተር ውድብ ሕቡራት መንግስታት ንመሰሪታዊ ሰብኦዊ መሰላት፣ ንኽብርን ልዕልነትን ሰብኦዊ ፍጡር፣ ንማዕሪ መሰላት ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኦንስትዮን ዘለዎም እምነት ብምርግጋፆምን ኦብ ዝሰፍሐ ነፃነት ከዓ ማሕበራዊ ምዕባለን ዝሐሸ ደሪጃ መነባብሮን ንምዝርጋሕ ዝወሰኑን ስለዝኾነ፣
ኦባል መንግስታት ምስ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ብምትሕግጋዝ ሰብኦዊ መሰላትን መሰሪታዊ ነፃነታትን ዓለምለኻዊ ጠመተን ሓለዋን ምእንቲ ክሪኽቡ ንምፅዓር ዝጠልቡ ስለዝኾነ፣
እዚ ጠለብ’ዚ መሊኡ ንክሪጋገፅ ብዛዕባ እዞም መሰላትን ነፃነታትን እዚኦቶም ሓባራዊ ግንዛበ ምሓዝ ብጣዕሚ ኦድላዪ ስለዝኾነ፣
ስለዚ ሓፈሻዊ ጉባኤ ውድብ ሕቡራት መንግስታት
ኩሎም ህዝብታትን ኩሎም ሃገራትን ክሳብ ሕድሕድ ውልቀሰብን ክሳብ ሕድሕድ ክፍሊ ማሕበሪጠ ሰብን ነዚ ድንጋገ እዚ ኩሉ ጊዜ ብምዝካር እዞም መሰላት እዚኦቶም ኦኽብሮት ንክሪኽቡ ብምስትምሃርን ብትምህርትን ንክፅዕሩ፣ ከምኡ’ውን ብሃገራውን ዓለምለኻውን ማዕበልቲ ስጉምቲታት፡ ኦብ ህዝብታት ኦባል ሃገራትን ኦብ ግዝኦቶም ኦብ ዘለዉ ህዝብታትን ሓፈሻውን ግብራውን ተቐባልነትን ሓለዋን ምእንቲ ክሪኽቡ ነዚ ዓለምለኻዊ ድንጋገ ሰብኦዊ መሰላት ኦዊጅዎ ኦሎ፡፡
ብመንፅር ክብርን መሰልን ኩሎም ሰባት እንትውለዱ ነፃን ማዕሪን እዮም፡፡ ምስትውዓልን ሕልናን ዝተዓደሎም ብምዃኖም ንሕድሕዶም ብሕውነታዊ መንፈስ ክተሓላለዩ ኦለዎም፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብዘርኢ፣ ብቀለም፣ ብፆታ፣ ብቋንቋ፣ ብሃይማኖት፣ ብፖለቲካ ወይ ብካልኦት ኦሪኦእያታት፣ ብብሄር ወይ ብማሕበራዊ መበቈል፣ ብሃብቲ፣ ብትውልዲ ወይ ብካልኦት ደሪጃታት ኦድልዎ እንተይተገብሪሉ ኦብዚ ድንጋገ እዚ ናይ ዝሰፈሩ ኩሎም መሰላትን ነፃነታትን ተጠኝሚ እዩ፡፡
ብተወሳኺ ሓደ ዜጋ፣ ሃገሩ ነፃ ግዝኦት፣ ብሞግዚት ዝመሓደር፣ ዓርሰ ምምሕዳር ዘይብሉ ወይ ኦብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ሉኦላዊ ገደብ ዝርከብ እንተኾነ’ውን ብምኽንያት ናይ ሃገሩ ፖለቲካዊ፣ ሕጋዊ ስልጣን ወይ ዓለምለኻዊ ደሪጃ ኦድልዎ ኦይፍፀሞን፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብህይወት ናይ ምንባር፣ ናይ ነፃነትን ድሕንነትን መሰል ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብባርነት ወይ ብጊልያነት ክግዛእ የብሉን፡፡ ባርነትን ናይ ባርያ ንግድን ብዝኾነ ይኹን መልክዑ ክልኩል እዩ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ከቢድ ስቓይ ዘውርድ፣ ጭካነ ዝመልኦ፣ ኢሰብኦዊ ወይ ሰብኦዊ ክብሩ ዘዋርድ ኦተሓሕዛ ወይ መቕፃዕቲ ኦይፍፀሞን፣
ሕድሕድ ሰብ ኦብ ዝኾነ ይኹን ቦታ ኦብ ቅድሚ ሕጊ ብሰብኦዊ መንነቱ ንክፍለጥ መሰል ኦለዎ፡፡
ኩሎም ሰባት ኦብ ቅድሚ ሕጊ ማዕሪ ኦብ ልዕሊ ምዃኖም ብዘይ ኦፈላላይ ናይ ሕጊ ማዕሪ ሓለዋ ክግበሪሎም መሰል ኦለዎም፡፡ ኩሎም ሰባት ነዚ ድንጋገ’ዚ ብምጥሓስን ነዚ ድንጋገ’ዚ ንምጥሓስ ብዝግበሩ ምልዕዓላትን ካብ ዝበፅሖም ኦድልዎ ሓለዋ ናይ ምርካብ ማዕሪ መሰል ኦለዎም፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብሕገ መንግስቲ ወይ ብሕጊ ዝተፈቐዱሉ መሰሪታዊ መሰላት እንትጠሓስዎ ስልጣን ብዘለዎ ሃገራዊ ቤት ፍርዲ ግቡእ ካሕሳ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ኦይእሰርን፣ ኦይተሓዝን ወይ ኦይሕየርን፡፡
ሕድሕድ ሰብ መሰሉን ግቡእን፣ ከምኡ’ውን ንዝቐርበሉ ዝኾነ ይኹን ገበናዊ ክሲ ዝምልከቱ ጉዳያት ንምውሳን ኦብ ነፃን ዘይኦድላውን ቤት ፍርዲ ብፍትሓውን ዕላውን መንገዲ ንክራኦዩሉ ምሉእ ማዕርነት ኦለዎ፡፡
1. ብዘቕፅዕ ገበን ዝተኸሰሰ ሕድሕድ ሰብ መከላኸሊኡ ኦቕሪቡ ኦብ ዝካተዓሉ እዋን ብሕጊ ገበነኛ ምዃኑ ክሳብ ዝሪጋገፅ ከምንፁህ ሰብ ክቑፀር መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ሓደ ነገር ኦብ ዝተፈፀመሉ እዋን ነቲ ጉዳይ ምፍፃም ወይ ዘይምፍፃም ገበን ምዃኑ ብሃገራዊ ወይ ብዓለምለኻዊ ሕጊ ተደንጊጉ ክሳብ ዘይፀንሐ ብሓላፍነት ኦይሕተትን፡፡ ከምኡ’ውን ነቲ ገበን ኦብ ዝፈፀመሉ እዋን ነቲ ገበን ተወሲኑ ካብ ዝነበሪ መቕፃዕቲ ንላዕሊ ዝኸብድ መቕፃዕቲ ክውሰኖ ኦይግባእን፡፡
ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ኦብ ልዕሊ ውልቀ ህይወቱ ፣ ቤተሰቡ፣ ገዝኡ ወይ ኦብ ርክባቱ ጣልኝ ዝኦትዎ ኦይህልውን፡፡ ኦብ ልዕሊ ክብሩን ዝንኡን በደል ኦይፍፀሞን፡፡ ዝኾነ ይኹን ሰብ ከምዚኦም ካብ ዝኦመሰሉ ኢድ ኦእታውነት ወይ ከዓ በደል ዝከላኸለሉ ውሕስነት ሕጊ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ኦብ ውሽጢ ዝነብሪሉ ሃገር ናይ ምዝውዋርን ምንባርን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ካብ ዝኾነት ትኹን ሃገር እንኮላይ ካብ ሃገሩ ናይ ምውፃእን እንደገና ናብ ሃገሩ ናይ ምምላስን መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ካብ ንህይወቱ ሓደገኛ ዝኾኑ ግፍዕታት ኦምሊጡ ኦብ ካልኦት ሃገራት ዑቕባ ናይ ምሕታትን ናይ ምርካብን መሰል ኦለዎ፡፡
2. እዚ መሰል እዚ ብጭቡጥ ፖለቲካዊ ኦብ ዘይኮኑ ገበናት ወይ ንዕላማታትን መምርሕታትን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኦብ ዝፃሪሩ ተግባራት ኦየገልግልን፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ዜግነት ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ዜግነቱ ክቕንጠጥ ወይ ዜግነቱ ናይ ምልዋጥ መሰሉ ክኽልከል ኦይኽእልን፡፡
1. ንዓቕመ ኦዳምን ሄዋንን ዝበፅሑ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኦንስትዮን ዘርኢ፣ ዜግነት ወይ ሃይማኖት እንተይገደቦም ናይ ምምርዓውን ቤተሰብ ናይ ምምስራትን መሰል ኦለዎም፡፡ ኦብ ኦመሰራርታ ሓዳር ፣ ኦብ እዋን ሓዳርን ኦብ እዋን ፍትሕን ማዕሪ መሰል ኦለዎም፡፡
2. መርዓ ብነፃን ምሉእ ፍታውን ተመራዓውቲ ጥራይ ይፍፀም
3. ቤተሰብ ተፈጥሮኦውን መሰሪታውን ጉጅለ ሕብሪተሰብ እዩ፡፡ ስለዝኾነ ካብ ሕብሪተሰብን ካብ መንግስትን ሓለዋ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ብውልቁ ይኹን ምስ ካልኦት ብሓባር ንብሪት ናይ ምውናን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብሕጊ ካብ ዝተደንገገ ስርዓት ወፃኢ ንብሪቱ ኦይውሪስን፡፡
ሕድሕድ ሰብ ናይ ኦተሐሳስባ ፣ ሕልናን ሃይማኖትን ነፃነት ኦለዎ፡፡ እዚ መሰል እዚ ሕድሕድ ሰብ ሃይማኖቱ ወይ እምነቱ ንምልዋጥ ፣ ከምኡ’ውን ንብሕቱ ወይ ምስ ካልኦት ብሓባር ኮይኑ ብዕሊ ወይ ብውልቀ ብዛዕባ ሃይማኖቱ ወይ እምነቱ ክሰብኽ ፣ ክትግብር፣ ከምልኽ ወይ ከብዕል ንዘለዎ ነፃነቱ የጠቓልል፡፡
ሕድሕድ ሰብ ናይ ምሕሳብን ሓሳቡ ናይ ምግላፅን ነፃነት ኦለዎ፡፡ እዚ መሰል እዚ ብዘይ ኢድ ኦእታውነት ባዕላዊ ኦተሓሳስባ ናይ ምሓዝ ፣ ብዘይ ናይ ዶብ ማዕገቲ ካብ ዝኾነ ይኹን ሜላ መራኸቢ ሓበዌታን ሓሳብን ናይ ምንዳይ፣ ምቕባልን ምትሕልላፍን ነፃነት’ውን የጠቓልል፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ብሰላም ናይ ምእካብን ምውዳብን ነፃነት መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብማሕበር ንኽውደብ ኦይግደድን፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ብቀጥታ ወይ ብነፃ መሪፃ ብዝተመሪፁ ወከልቱ ኦቢሉ ኦብ መንግስቲ ሃገሩ ናይ ምስታፍ መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብህዝባዊ ኦገልግሎታት ሃገሩ ብማዕሪ ናይ ምጥኝም መሰል ኦለዎ፡፡
3. ድልየት ህዝቢ መሰሪት ስልጣን መንግስቲ ክኸውን ኦለዎ፡፡ እዚ ድልየት እዚ ብምስጢር ወይ ብተመሳሳሊ መንገዲ በብጊዜኡ ብዝካየድ፣ ኩሉ ብማዕሪ ዝሳተፈሉን ኦጠቓላልን ብዝኾነ ትኽክለኛን ነፃን ናይ ምድማፅ ስርዓት ክግለፅ ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ኦባል ሕብሪተሰብ ከም ምዃኑ መጠን መሰል ማሕበራዊ ውሕስነት ኦለዎ፡፡ ከምኡ’ውን ብሃገራዊ ፃዕርን ብዓለም ለኻዊ ምትሕብባርን ምስ ውዳበን ሃብትን ሕድሕድ መንግስቲ ብዝሰማማዕ መልክዑ ንክብሩን ንነፃ ዕቤት ሰብኦዊ መንነቱን ኦድለይቲ ዝኾኑ ቁጠባዊ፣ ማሕበራውን ባህላውን መሰላቱ ክሪጋገፁሉ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ንስራሕ ፣ ንነፃ መሪፃ ዓይነት ስራሕ፣ ንፍትሓውን ምቹእን ኩነታት ስራሕን ስራሕ ከይስእን ንዝግበር ሓለዋን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ብዘይ ኦድልዎ ንሓደ ዓይነት ስራሕ ማዕሪ ክፍሊት ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
3. ሕድሕድ ኦብ ስራሕ ዝርከብ ሰብ ሰብኦዊ ክብሩን ክብሪ ቤተሰቡን ዝሕለወሉ ኦድላዪ እንተኾይኑ’ውን ብካልኦት ማሕበራዊ ውሕስነታት ዝድገፍ ፍትሓውን ዘተባብዕን ፃማ ሪሃፁ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
4. ሕድሕድ ሰብ ሪብሓታቱ ንምርግጋፅ ማሕበራዊ ሞያ ናይ ምጥያሽን ኦባል ናይ ምዃንን መሰል ኦለዎ፡፡
ሕድሕድ ሰብ ናይ ስራሕ ሰዓት ዕሪፍቲ፣ ናይ መዘናግዒ ጊዜ፣ ከምኡ’ውን ፍትሓዊ መጠን ሰዓታት ስራሕን መሃያ ዝኽፈለሎም ህዝባዊ ብዓላትን ክህልዉዎ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ንጥዕናን ድሕነትን ዓርሱን ቤተሰቡን ዝበቅዕ ደሪጃ መነባብሮ እንኮላይ ምግቢ፣ ክዳን ፣ መንበሪ ገዛ፣ ሕክምናን ኦድለይቲ ማሕበራዊ ኦገልግሎታትን ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡ ከምኡ’ውን ስራሕ እንትስእን ፣ እንትሓምም፣ ኦካለ ጉዱእ እንትኸውን ካብ ሰብ ሓዳር ሓዲኦም እንትመውት፣ እንትሽምግል ወይ ካልኦት ልዕሊ ቁፅፅሩ ዝኾኑ ፀገማት መነባብሮ እንተጋጥምዎ ድሕነቱ ንክሕለወሉ መሰል ኦለዎ፡፡
2. ኦዴታትን ህፃናትን ፍሉይ ክንክንን ሓገዝን ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎም፡፡ ብሕጋዊ ወይ ብዘይሕጋዊ መርዓ ዝውለዱ ኩሎም ህፃናት ብማዕሪ ማሕበራዊ ሓለዋ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎም፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ዕድል ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡ ትምህርቲ እንተውሓደ ኦብ ቀዳማይን መሰሪታውን ብርክታት ብነፃ ክወሃብ ኦለዎ፡፡ ትምህርቲ ቀዳማይ ብርኪ ግድነታዊ ክኸውን ኦለዎ፡፡ ቴክኒካውን ሞያውን ትምህርቲ ብሓፈሻ ክማላእ ኦለዎ፡፡ ዕድል ላዕለዋይ ብርኪ ትምህርቲ ድማ ኦብ ብቕዓት ተመስሪቱ ብማዕሪ ክወሃብ ኦለዎ፡፡
2. ትምህርቲ ኦብ ምሉእ ምዕባለ ሰብኦዊ ፍጡርን ኦብ ምጥንኻርን ምኽባርን ሰብኦዊ መሰላትን መሰሪታዊ ነፃነታትን ዘተኮሪ ክኸውን ኦለዎ፡፡ ትምህርቲ ኦብ መንጎ ኩሎም መንግስታት ፣ ዘርኦዊ ወይ ሃይማኖታዊ ጉጅለታት፣ ምርድዳእ፣ ምክእኦልን ምሕዝነትን ዘማዕብል ክኸውን ኦለዎ፡፡ ብተወሳኺ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ሰላም ንምዕኝብ ንዘካይዶም ተግባራት ክሕግዝ ኦለዎ፡፡
1. ሕድሕድ ሰብ ኦብ ባህላዊ ህይወት ሕብሪተሰብ ብነፃ ንክሳተፍ፣ ካብ ኪነት ተጠኝሚ ክኸውን፣ ኦብ ሳይንሳዊ ምዕባለ ብፅሒቱ ንከበርክትን ካብ ውፅኢቱ ንክጥቀምን መሰል ኦለዎ፡፡
2. ሕድሕድ ሰብ ባዕሉ ካብ ዝፈጠሮ ሳይንሳዊ፣ ስነ ፅሑፋዊ ወይ ኪነታዊ ውፅኢታት ሞራላውን ንዋታውን ሪብሓታቱ ንክሕለዉሉ መሰል ኦለዎ፡፡
ዝኾነ ይኹን ሰብ ኦብዚ ድንጋገ እዚ ዝሰፈሩ መሰላትን ነፃነታትን ዝሪጋገፀሉ ማሕበራውን ዓለም ለኻውን ስርዓት ናይ ምርካብ መሰል ኦለዎ፡፡
1. ዝኾነ ይኹን ሰብ ነቲ ብሕታዊ መሪጋገፂ ነፃን ዝተማልኣን ምዕባለ ሰብኦዊ መንነቱ ዝኾነ ሕብሪተሰብ ዝፍፅሞም ግቡኦት ኦለዉዎ፡፡
2. ዝኾነ ይኹን ሰብ ኦብ ኦጠቓቕማ መሰላቱን ነፃነታቱን ንመሰላትን ነፃነታትን ካልኦት ንምቕባልን ንምኽባርን፣ ኦብ ሓደ ዲሞክራሲያዊ ሕብሪተሰብ ዘድልዩ ስነ ምግባር፣ ፀጥታን ድሕነትን ንምምላእን ተባሂሉ ብሕጊ ንዝተወሰኑሉ ማዕቀባት ጥራሕ ተገዛኢ ይኸውን፡፡
3. እዞም መሰላትን ነፃነታትን እዚኦቶም ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ኦንፃር ዕላማታትን መምርሕታትን ውድብ ሕቡራት መንግስታት ክትግበሩ ኦይኽእሉን፡፡
ካብ ውሽጢ እዚ ድንጋገ እዚ ዝኾነ ይኹን መንግስቲ፣ ጉጅለ ወይ ውልቀ ሰብ፣ ኦብዚ ድንጋገ እዚ ካብ ዝሰፈሩ መሰላትን ነፃነታትን ንገሊኦም ንምጥሓስ ኦብ ዝዓለመ ምንቅስቓስ ንክሳተፍ ወይ ዝኾነ ይኹን ተግባር ንክፍፅም መሰል ከም ዘለዎ ዝሕብር ተገይሩ ዝትርጎም ውሳነ የለን፡፡


c: text/html

text:
ምክትል ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣይተ ኣብርሃም ሓጎስ
ቀዳማይ ክፋል
“…ዘይምቅልላስ ከም ምትሕልላይ ገይርኻ ምውሳድ ክህሉ ኣይብሉን።ብዙሕ ስድራ ስለ ዘለዎ እንድሕር ገምጊምናዮ ክሸጋሸግ እዩ። እቶም ስድርኡ እንታይ ክኾኑ እዮም? እንተተኣሲሩ ስድርኡ ዝጥውረሉ ዓቕሚ ክስእን እዩ ወዘተዝብል ንባዕልኻ እውን ምሕላይ ነቲ ካልእ እውን ምሕላይ፣ ክንቀፍ እንተሎ ከዓ ‘ግደፉኒ ቆልዑ ኣለዉኒ’ ዝዓይነቱ ክትንካእ ናይ ዘይምድላይተግባራት ነቲ ቓልሲ ዘዕንቅፉ ኣተሓሳስባታት ዝወለዶም ስለ ዝኾኑኣዐሪኻ ቃልሲ ክግበረሎም ይግባእ። ምክንያቱ እቲ መንገዲ ናይ ምሕላይ ምድሓን እዩ፤ ሕማም ምሕባእ ኣይኮነን። ናይ ምድሓን መንገዲ ከዓ ብእዋኑ እንከሎ ምንቕቓፍን ምትእርራምን እዩ መድሓኒቱ። ዘይምቅልላስ ግን ምትሕልላይ ኣይኮነን። ምትሕልላይ ማለት ሓደ ሰብ ገና ጥፍኣት ቅድሚ ምፍፃሙ’ትጋገ ኣለኻ ተመለስ’ ምባል እዩ።ስለዚ እናተኣራረምና እንተኸይድና ሓይሊ ክንፈጥር ኢና።…”ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ
ከምቲ ህያው መራሒና ዝገለፆ፣ ቃልሲ እንትበሃል ሓደ ጊዜ ተጀሚሩ ዝውዳእ እንተይኮነስ በብግዚኡ ምስ ዘሎ ኩነታት እናተዓፃፀፈ ነቲ እዋን ዝምጥን፣ ካብ ሓደጋ ዘድሕን፣ መስመር ዘፅሪ፣ ኣመራርሓ ብወያናይ ኣተሓሳስባ ዝስሕል ኮይኑ ኣብ ፍፁም ተኣማንነትን ምትእርራምን ዘድህብ ግትግት እዩ። ስለዝኾነ እዩ ድማ ህወሓት ከም ውድብ ኣብ ዕለታዊ ምንቅስቓሳ ኣድሂባ ዘየቋርፅ ቃልሲ እናካየደት ዝመፀት። እቲ ሐዚ ዝካየድ ዘሎ ጉዕዞ 15 ዓመታት ዝድህስስ ተሃድሶ እውን ካብዚ ዝብገስ እዩ። ስለ ዝኾነ እውንፈፃሚ ስራሕን ማእኸላይ ኮሚቴን ህወሓት ነቲ ብዕምቆት ናይ ምህዳስ መደቡ ማእኸል ገይሩ ንባዕሉ ፈቲሹ።ቀፂሉ ድማ በቲ ዝተነፀረ ኣንፈት ኣቢሉ ክሳብ ኣብ መሰረታዊ ውዳበን ዋህዮን ዘሎ ኣባልን ኣመራርሓን ንገዛእ ርእሱ ዝፍትሸሉ መድረኽ እናተዳለወ ይግምግምን ይግምገምንኣሎ። ንሕና ‘ውን ካብቶም ብዕምቆት ዝካየዱ ዘለዉመድረኻት ተሃድሶ ንምዕዛብ ናብ ዞባ ደቡብ ኣምሪሕና። እቲ ዝተኻየደ መድረኽ ተሃድሶ ዝምልከት ምስ ምክትል ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣይተ ኣብርሃም ሓጎስ ዘካየድናዮ ቃለ መሕትት ድማ ከም ዝስዕብ ተዳልዩ ኣሎ።
ኣብ ዞባ ደቡብ ድሕሪ ተሃድሶ 1993 ዓ.ም ኣብ ዝነበሩ ሰለስተ መርሃ ግብርታት ተስፋ ዝህቡን ህዝቢ ዝምስክረሎምን ማሕበራዊ ልምዓታት፣ ፖለቲካዊ ምሕደራ፣ ምርግጋፅ ዴሞክራስያዊ ስርዓትን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ተሳሊጦም እዮም።ብፍላይ ካብ 2003 ክሳብ 2007 ዓ.ም ኣብ ዝነበረ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን “ትራንስፎርሜሽንን፣” ኣብ ሕርሻ ትራንስፎርሜሽን ከረጋግፅ ዘኽእል ዓንዲ ዝራእቲ መሰረት ዝገበረ ክላስተራዊ ኣወዳድባ ብምሓዝ ብናይ ምስፋሕ ስትራተጂ ክፍፀም ዝተትሓዘ ትልሚ ኣብ ምትግባር ዝሓሹለውጥታትዝረኣዩዎ ዘሎ ዞባ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እቶም ኣብ ገፀር ይኹን ከተማ ዝተሳለጡ ኩለ መዳይ ስራሕቲ፣ ፃምእልምዓትን ዴሞክራስን ህዝቢ ኣርውዮም ወያናይ ዴሞክራስያዊ ስርዓትና ኣብ ዝሓሸ ብርኪ ኣብ ምብፃሕ ዝነበሮም ግደ ድማ ልዑል እዩ። ብተወሳኺ መስመር ተሃድሶ ኣብ ምልምላም፣ ፖሊስታትን ኣንፈታትን ልምዓት ብመፅናዕትን ምርምራትን እናተሓገዙ ብቐፃልነት ክሰፍሑን ክዓምቁን ኣብ ምግባር ዝነበሮም ግደ እውን ልዑል እዩ። ናይዚ መርኣዪ ዩንቨርስቲ መቐለ፣ ምርምር ሕርሻ ክልል ትግራይ ይኹን ዝተፈላለዩ ብውልቅኦም ዝነጥፉ ምሁራን ኣብ ኣጠቓቕማ ዘመናዊ ድኹዒ፣ ንመፍረያይነት ዝውዕል ዓይነት ሓመድ፣ ምሩፅ ዘርኢ ጣፍ፣ ስርናይ ወዘተ ዘካየድዎም ምርምራት ብብርኪ ክልልና ጥራሕ ዘይኮኑስ ብብርኪ ሃገርና እውን እታዎት ምዕባለን ምዝማን ሕርሻን ክኾኑኣኽኢሎም እዮም።ብድምር እቶም ካብ ውልቀ መራሒ ስድራ ጀሚሮም ክሳብ ሃገር ዝተትሓዙ ሸቶታት ኣብ ምፍፃምን ምርግጋፅ ኢኮኖምያዊ ዕብየትን ልዑል ብፅሒት ዝነበሮም ውፅኢታት ልምዓት ውድብ፣ መንግስትን ህዝብን ብምርድዳእ ተዋዲዶም ዘሳለጥዎም እንትኾኑ ህዝቢ ካብ ድኽነት፣ ድንቁርናን ጥምየትን ብምውፃእ ዝሓሸ ብርኪ መነባብሮ ክውንን ከምዘኽኣሉ ኣብቲ መድረኽ ተሃድሶ ኣመራርሓ ተረጋጊፁ ኣሎ።
ብብርኪ ክልል ዝተሳለጠ ገምጋም 15 ዓመታት ላዕለዎት ኣመራርሓ ህወሓት ስዒቡ ኣብ ዝተኻየደ መድረኽ ተሃድሶ ዞባ ደቡብ ዝተሳተፉ ኣመራርሓ ኣካላት፣ኣብ ልምዓት ብዘተኮርናዮ ማዕርማዕረሓደጋስርዓትናንዝኾነኣተሓሳስባንተግባርንኣካብነትክራይብፅንዓትእናመከትናብዘይምምፃእናንውሽጣዊጉድለታትናእናረዘኑዕግበትህዝብናብምልኡነትብዘይምርግጋፁን ኣብዚ ሐዚ እዋንሕሉፍ 15 ዓመታት ኣመልኪትናንግምግም ኣለና፤ ድማ ኢሎም።ምክንያቱ ረብሓታት ህዝቢ ዝፃባኡ ኣተሓሳስባታትን ኣረኣእያታትን እናተኣከቡ፣ ሰኣን ብዝግባእ ዘይምቅልላስ ዝስዕቡ ድኽመታት እናተዋህለሉን ዓብዪ ቦታ እናሓዙን ብምምፅኦም ነቶም ዝተመዝገቡ ዓወታት ይኹኑ ዝተነፀሩ ኣንፈታት ልምዓት ማሕለኻታት እናኾኑ መፂኦምእዮም። ስለ ዝኾነ ኣብ ጉዕዞ ህዳሰ ሃገርና ካብኡ ሓሊፉክልልናኣንፀላልዮም ዘለው ሓደጋታት ብእዋኖም እንተዘይተፈቲሖምጉዕዞ ልምዓትናኣብ ሓደጋ ክወድቕዝኽእልምዃኑ ከም ኣመራርሓ ኣብ ሓደ ምርድዳእ ምብፅሖም ትኽክል እዩ።
ካብዚ ብምብጋስ ኣብቲ ዝተኻየደ ገምጋም ሕድሕድ ኣመራርሓ ንባዕሉ ክርኢ ቀፂሉ እውን ብብፆቱ ዝቐረበሉ ነቐፌታ ክቕበልን ንዘይቕበሎ ድማ መብርሂ ክህብን ክኢሉኣሎ።ዕላማ እቲ ነቐፌታፅሩይ ወያናይ ዲሞክራሲያዊ ኣረኣእያ ብምፍጣር እቲ መሪሕነት ሓዱሽ ወነ ቃልሲ ሒዙ ብምውፃእ ህዝቢ ተመሊስካ ንምኽሓስ እዩ። በዚ ኣቢልካ ድማ ንጉዕዞ ልምዓት ዓንቀፍቲ ዝኾኑ ኣተሓሳስባታት ብምልላይ ዳግም ክረአይሉ ናብ ዘይኽእሉ ብርኪ ንምብፃሕ እዩ።ብምኽንያት እዚ ኣብ ኮሚቴ ዞባ ብዘይምቅላስ መልክዑ ዝግለፅ ከባብያውነት፣ ፀረ ዴሞክራሲ፣ ፀቢብነት፣ ኣብ ኣካብነት ክራይ ዝረኣዩ ምልክታት እናተቓለስካን እናተኣራረምካን ዘይምኻድ ዝብሉ ጉድለታት ምንባሮም ብሰፊሑ ተገምጊሙ። ኮሚቴ ዞባ በዚ መርኣዪ ተጠቒሙ ምስ መግለፂኡ እናተሓሓዘ ንነብሱ ድሕሪ ምርኣይ ናብ ሓደ መደምደምታ ምስበፅሐ ሰፊሕ ጊዜ ዝወሰደ ውልቀ ምንቕቓፍ ከካይድ እውን ክኢሉ እዩ።ካብዚ ብምቕፃልናይ ኩለን ወረዳታት ሓባር ኮሚቴኣብሓደ ተኣኪቦም ኣብቲ ዝተኻየደ ገምጋም ውልቀ ኣመራርሓ ርኢቶ ክህብሉ ምኽኣሎም እውን ዝያዳ እቲ ገምጋም ህይወት ክህልዎን ዝበለፀ ክዓሙቕን ኣኽኢልዎ ‘ዩ።
ብመሰረት እዚ ነተን ሽዱሽተ መገምገሚ ነጥብታት መበገሲ ብምግባር፣ ኣብ ኮሚቴ ዞባ ብዘይምቅልላስ፣ ፀረ ዴሞክራሲ፣ በለፅ፣ ምክእካል፣ ንመደብ ትኩርኮይንካ ኣብ ምምራሕ ዝነበረ ጉድለት፣ ኣብ ደገፍን ክትትልን ምልሕላሕ ወዘተ ፀገማት ከም ዝነበሩ ምስ ውልቀ ኣመራርሓ ዞባ ብምትሕሓዝ ኣመራርሓ ሓባር ኮሚቴ ገምጊሞም። እቲ ገምጋም ከምዘርእዮ፣እቶም ዝተገለፁ ፀገማት ነንሕድሕዶም ዝህልዎም ትርጉም ምስ ረብሓ ህዝብን ዕላማ ውድብን ብምትሕሓዝ እንተርኢናዮም ከበድቲ እዮም። ምክንያቱ ኣብ ተሃድሶ ካብ ዝተቐመጡ ኣንፈታት ሓደን መሰረታውን ነጥቢ እንተወሲድና “ሓያል ህዝባዊ ቃልሲ ብምውላዕ ዘየደቅስን ሓያል ጠለብን ዘለዎ፣ ካብታ ዝረኸባ ረብሓ ተበጊሱ ካልእ ተወሳኺ ረብሓ ዝሓትትን ነኺሱ ዝሕዝን ሓታቲ ሕብረተሰብ ምፍጣር” ዝብል እዩ። ሓታታይ ሕብረተሰብ ከዓ ተፈጢሩ ኣሎ። ስለዚ ካብ’ተን ዝተገምገማ መርኣይታት ንኣብነት፣ ንመደብ ትኩር ኮይኑ ዘይመርሕ ኣመራርሓ እንተሃልዩ ፅባሕ ምስ ህዝብን ውድብን ተሳንዩ ኣይኸይድን። ንምንታይ? ንዝብል ድማ ብናይ ትማሊ ዝነበረ ዓቕምን ኣመራርሓን ዝነብር ሰብ ስለ ዘየለ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሓታቲ ሕብረተሰብ ዘዕግብ ፍሉይ ተኽእሎንዓቕምን ከድልዮ እዩ። እዚኣ ሓንቲ ነፀላ ነጥቢ እያ፤ እተን ዝተረፋ እውን ግን በዚ ክረአያ ዘለወን እየን።
ዝኾነ ኾይኑ ብመሰረት እቲ ዝተኻየደ ገምጋም ኣብ ላዕለዎት ኣመራርሓ ብበለፅን ምክእኣል 23፣ ፀረ-ዲሞክራሲ ሰለስተ፣ ከባብያውነት ሓደ፣ ስልጣን ከም መንበሪ ምጥቃም ድማ ሓደ ተገምጊሞም ኣለዉ። ነዚ ስዒቡ ዝተወሰደ ስጉምቲ እውን መጠንቀቕታ ክልተ፣ ካብ ላዕለዋይ ናብ ማእኸላይ ኣመራርሓ ዝተሸጋሸገ ሓደ፣ ካብ ሓላፍነት ክወርድ ዝተገበረ ድማ ሓደ እዩ።
እቶም ዝቐረቡ ሓሳባት ምርድዳእ ተገይርሎም ናብ ሓደ መደምደምታ ምስተበፅሐ ከም ዞባ ከባቢኦምዝገልፅ ሰነድ ገምጋም ተሃድሶ 15 ዓመታት ኣዳልዮም እዮም ናብቲ ዝቕፅል መድረኽ ኣትዮም። ብመሰረት እዚ፣እቲ ሰነድ ጭቡጥ ኩነታትዞባ ዘገናዘበኮይኑ እቲ ኣመራርሓ ክመያየጠሉ ብዘኽእል መልክዑንኹሎም ወረዳታት ብምሃብ በቢ ደረጃኡ ንዝካየዱ መድረኻት መበገሲ ክኸውንተገይሩእዩ ተዳልዩ። ኣብቲ ብብርኪ ዞባ ዝተዳለወ መድረኽ ተሃድሶድማ ጠቕላላ ኣመራርሓ ወረዳ፣ ሓፋሽ ማሕበራት፣ ሊጋት፣ ኣካል ጉድኣትን ምትሕግጋዝ ተጋደልትንተሳቲፎምእዮም።
ኣብ’ቲ መድረኽ ጠቕላላ ኣመራርሓ፣ ዞባዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ሰነድ ምስ ቀረበ “ካብ መስመር ተሃድሶና ዝፍልፍሉ ፖሊሲታትን ስትራቴጂታትን ተሓንፂፆም ተግባራዊ ብምዃኖም ስሉጥን ቀፃልነትን ዘለዎ ኢኮኖሚያዊ ዕብየት እንዳ ተመዝገበን ፍትሓዊ ተረባሕነት ህዝቢ እንዳተረጋገፀን መፂኡ እዩ። ብምኽንያት እዚ እውን ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝነብር ዝነበረ በዝሒ ህዝቢ ምቕናሱ ዝነኣድ እዩ፤” ክብሉ እቶም ኣመራርሓ ነቲ ሕሉፍ ጉዕዞ ልምዓት ገምጊሞም ክዕቅብዎ ከም ዝግባእ ተገንዚቦም እዮም። ካብዚ ሓሊፉ ዲሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ባህልን ሕድ ሕድ ዜጋ እንዳ ጎልበተ ብምምፅኡ ህዝቢ ነቲ ዝረኸቦ ረብሓ እንዳስተማቐረ ተወሰኽቲ ረብሓታት ክረጋገፅሉ ጠለባት ዘቕርበሉን ድፍኢት ዝፈጥረሉን ኩነታት ከም ዝተበፅሐ እውን ኣረጋጊፂም።
ኣብ ክሊ እቲ ዓወት ኮይኖም ዝተልዓሉ ሕቶታት እውን ኣለዉ፤ ጠለብ ዘመናዊ ድኹዕን ካልኦት እታዎታትን ድሌት ሓረስታይ መሰረት ዝገበሩ ዘይኮኑስ ብዝተፈላለየ ፅዕንቶን ፀረ ዲሞክራስን እዮም ዝወስዱ ነይሮም። ስለዚኣብቲ መበገሲ ሰነድ ብጥንካረ ምቕራቡ ኣብ ከባቢና ይገልፀና ድዩ? ብስሩ ዘመናዊ ድኹዒ ንምንታይ ‘ከ እዩ ብመንፅር ፅንዓት ሓመድ ዘይኸዉን? ኣብ ገጠር፣ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ኮይኑ ንዘሎ መሬት ዝቃለስ ሰራዊት ኣብ ዘይተፈጠረሉ እዋን ልምዓታዊ ሰራዊት ተሃኒፁ ምባል ይከኣል ዶ?ኣብ ሃፍቲ ተፈጥሮ ብዙሕ ተኽልታት ዋላ ንትከል ኣብ ምፅዳቕ እዞም ተኽልታትን ብርሰትን ደንን ፀገም እናሃለወ ዞባና ኣብ ዙርያ ሃፈቲ ተፈጥሮ ለዉጢ ኣምፂእና ተባሂሉ ብጥንካረ ምቕማጥ ትኽክልድዩ? ድርቂ ዝፃወር ሓረስታይ ፈጢርና ዝተብሃለ ብትኽክል ባይታና ድርቂ ምቁፅፃር ኣብ ንኽእለሉ ብርኪበፂሑ ድዩ? ወዘተ ዝብሉ ወሰንቲ ሕቶታት ተላዒሎም መልሲ ተዋሂቡሎም እዩ።
ንኣብነት ኣብ ዙርያ ዘመናዊ ድኹዒ ንዝተልዓለ ሕቶን ርእይቶን ዝተውሃበ መልሲ፣ እቲ ጠለብ ፀቕጢ ገይርኻ ምፍፃሙ ትኽክል ኣይነበረንዝብል እዩ። ይኹን እንበር ኣብ ኣድላይነት እቲ ዘመናዊ ድኹዒ ግን ጥርጥር ከምዘየለ እዩመልሲተዋሂብዎ። ስለዚ ንቐፃሊ እውን ህዝቢ እናእመንካ፣ ለውጢ ዘምፅኡ ሓረስቶት ከም መርኣያ እናወሰድካ፣ ኣብ ሓደ ከባቢ ዝተርኣየ ተመክሮ እናስፋሕኻን እናዕሞቕካን ብምኻድ እቲ ጠለብን ተጠቃምነትን ክቕፅል ከምዘለዎ ተደምዲሙ እዩ።ኣብ ክሊ እዚ “ዘመናዊ ድኹዒ ብፅዕንቶን ፀረ ዲሞክራስን ይፍፀም ኣሎ” ብዝብል ሰበብ ነቲ ኣባል ብኣሉታ ክፅሎን እቲ ጠለብ ከቋርፅን ዘኽእሉ ኣብቲ መድረኽ ዝቐረቡ ርኢቶታት ድማ ክእረሙ ተገይሩ እዩ። ምስ ሃፍቲ ተፈጥሮ ተተሓሒዙ ዝቐረበ ሕቶ እውን ትኽክል ኮይኑ ብፍላይ ንብርሰት ጠንቂ ዝኸውን ዘሎ ኣሲርካ ምቕላብ መሊኡ ዘይምድፋር፣ ምሩፅ ዓሌት ዘለዎም ተኽልታት ዘይምትእትታው ወዘተ ዝብሉ ፀገማት ከምዘሎዉን እዚኦም ንምፍታሕ ድማ ኣብ ቀፃሊ ስራሕ ከም ዘድልን ተደምዲሙ እዩ። ብድምር ኩሎም ሕቶታት ኣብቲ መድረኽ መልሲ ረኺቦም እዮም።
ድሕሪ እዚ እቶም ኣመራርሓ ነቶም ዝቐረቡ ፈተናታትን ስግኣታትን እቲ ስርዓት ብመንፅር ንውድብን ህዝብን ዝህልዎም ሓደጋ እናረአዩ ኣብ ሕሉፍ ጉዕዞ 15 ዓመታት ዝነበርዎም ጥንካረታትን ድኽመታትን ብሓላፍነታዊ መንፈስ ነፃ ንግልፅን ኮይኖም ክሳተፉን ነንባዕሎም ተደጋጊፎም ክመሃሃሩን ዝገበርዎ ፃዕሪ ዝተባባዕ እዩ ነይሩ።ስለ ዝኾነ“ኣብ ምንቕቓፍ ምስ ተኣተወሕድሕድ ኣመራርሓ ፀገማቱ ጎልጒሉ ናብ መድረኽ ብምቕራብ ርእሰ ነቐፌታ ዘካይደሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ንኣብነት ‘ናብ ሓላፍነት እናሃለኹ ናይ ውልቀ ስራሕ ክእልሽ ምልክታ እናረኣኹ ይውዕል ነይረእየ። ከባቢና ኣይለምዐን፣ ብደቂ ከባቢና ኣይንምራሕን ዘለና፣ ካብ 2008 ዓ/ም መወዳእታ ጀሚሩ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ክልል ኣምሓራዘጋጠመ ህውከት ምኽንያት ብምግባር እውን ከምዘሎ ነቲ ወያናይ ውድብን ህዝቢ ኣምሓራን ናይ ምጥርጣር ኩነታት ነይሩኒ እዩ፤’ ወዘተ ዝብሉ ፀገማት ምንባሮም ብርእሰ ነቐፌታ ዝቐርብሉ ኩነታት ተፈጢሩ፤” ክብሉ ኣይተ ኣብርሃም የብርሁ።
ከም ውፅኢቱ እውን ኣብቲ ዝተኻየደ መድረኽ ጠቕላላ ኣመራርሓ ብበለፅን ምክእኣልን 156፣ ፀረ-ዲሞክራሲ 29፣ ፀቢብነትን ከባብያውነትን 24፣ ግዕዝናን ብልሽው ኣሰራርሓን 22፣ ምንኣስ ዉፍይነት 11፣ ጉድለት ሰናይ ምምሕዳርን ምጉዳል ህዝባዊ ውግንናን ኣርባዕተ፣ ስልጣን ከም መንበሪ ምጥቃም 17ተገምጊሞም እዮም። ብድምር እቲ ገምጋም ምስ ሕድ ሕድ ኣመራርሓ እናተላገበ ምግላፁ እወንታ ኣለዎ። ይኹን እንበር ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣመራርሓ፣ ንኣብነት ሰናይ ምምሕዳር መሰረት ዝገበሩ ስፋሕቲ ጉድለታት ዝመፅኡ ዘሎዉ ንህዝቢ ስለ ዘየድምፅን ኣእሚኑ መደብ ከፈፅም ስለ ዘይደልን ዘሎ እዩ። ዋላ ኣብ ግዕዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓን ዝረአዩ ዘለዉ ጉድለታት እውን መበገሲኦም ውልቃውነት እዩ። ኣብ ውሽጡ ውልቃውነት ዘለዎ ኣመራርሓ ድማ ኣብ ህዝቢ ኣትዩ ልምዓትን ዲሞክራስን ከረጋገፅ ኣይኽእልን። ምክንያቱ ነዚኦም ከፈፅም ዝኽእል ሓይሊ ስለዘይብሉ።
ስለዚ ነዚ ኩነታት መበገሲ ብምግባር ዝተወሰደ ስጉምቲ እንትንርእይ መጠንቀቕታ 38፣ ካብ ማእኸላይ ናብ ጀማሪ ማእኸላይ ኣመራርሓ ዝተሸጋሸጉ 14፣ ካብ ሓላፍነት ዝወረደ ሓደ፣ ካብ ኣባልነት ዝተባረረ ድማ ሓደ እዩ። ካብቶም ዝተገለፁ እቶም ክልተ ካብ ምክትል ዋና ኣመሓዳሪ ናብ ተራ ሓላፊ ቤትፅሕፈት፣ እቶም ሸሞንተ ድማ ሓለፍቲ ቤት ፅሕፈት ነይሮም ዝተሸጋሸጉ እዮም።
ብድምር እቲ መድረኽ ሽዱሽተ መዓልቲ ዝወሰደ እንትኾን መዓልታዊ ዝተኻደየገምጋም ሓቅነቱ፣ ሚዛን ገምጋሙ፣ ዕምቆቱን ንህዝቢ ዝህልዎ ረብሓን ዝምልከት ዞባ ኮሚቴ ምስ ኣተሓባበርቲ እቲ መድረኽ ብምዃን ምሸት፣ ምሸት እናረኣዮን እናገምገሞን ክኸይድ ተገይሩ እዩ።ምክንያቱሐዚ ዝካየድ ዘሎ መድረኽ ተሃድሶሸቶኡ ኣመራርሓ ምቕፃዕን ምግላስን ዘይኮነስብልምዓታውን ዴሞክራሲያውን መስመርና ተመሪሖም ኣብ ገፀርን ከተማን ኣብ ዙርያ ልምዓት፣ ዲሞክራስን ሰላምን ዝመፅኡኣንፀባረቕቲ ዓወታት እናድመቐ ነቶም ብሰንኪ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ክራይ ዘይመላእናዮም ጉድለታት ድማ ዝያዳ እናኾርኮመ ዝቐርብ እዩ።ኣብ ክሊ እዚ ንዝተፈጠሩ ፀገማት ብጉድለት ዓቕሚ ይኹን ኣተሓሳስባ ብዋናነት ዕንቅፋት ኮይኑ ዝነበረ ኣመራርሓ ይኹን ኣባል ድማ ዝምጥኖ ርእይቶ ብምሃብ ነታ ርኢቶ ብትካላዊ ኣሰራርሓ እናረጋገፅካ ምኻድ ግድን ይኸውን። እዚ እንትትግበር እቲ ስርዓት እናፀረየ ልምዓት ድማ ህዝቢ ብዝጠልቦ ፅሬትን ቅልጣፈን እናሰጎመ ይኸይድ።
ምክንያቱ ክቡር መራሒና ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ፣ “ስርዓት ማለት ኣብ ሰማይ ዝተንጠልጠለ ኣይኮነን። ስርዓት ስርዓት ዝገብሮ ውድብ፣ ሰብ እዩ። ስለዚ ስርዓት ማለት ኣሰራርሓ፣ ውድባዊ ኣቀራርፃ፣ ኣብ ውሽጢ መሓውር ዝተሓቖፉ ሰባት ተደሚሮም ዝፈጥርዎ እዩ። ካብዚ ወፃእ፣ ስርዓት ኣብ ሰማይ ዝተንጠልጠለ ግኡዝ ነገር ኣይኮነን፤” ክብል እዩ ገሊፅዎ ነይሩ። ስለ ዝኾነ እቲ ዝቐረበ መድረኽ ተሃድሶ ዞባ ደቡብ ከይዱን ውፅኢት ገምጋሙን ኩሉ ኣባል ክፈልጦ፣ ክመያየጠሉን ካብኡ ንላዕሊ ድማ ምስ ከባቢኡን ገዛእ ርእሱን እናተሓሓዘ ከዕምቖን ይግባእ። በቢከባቢኡ ዘሎ ኣመራርሓ እውን ነቲ ምይይጥ እናተኸታተለ ውፅኢቱ ክጥርንፍ፣ ክውድብ፣ ክትንትንን ናብ ዝምልከቶ ኣካል ክልእኽን ኣለዎ።
መቐፀልታ እዚ ፅሑፍ፣ ወረዳታት ዞባ ደቡብ ነናይ ባዕለን መበገሲ ገምጋም ብምድላው ንባዕለን ክሪኣን ሕድሕድ ኣመራርሐአን ብርእሰ ነቐፌታን ነቐፌታን ክሓልፍን ዝተገበረሉ መድረኽ ተሃድሶ ከመይ ተፈፂሙ? ዝተወሰደ ስጉምቲ ኸ ይህሉ ዶ? ዝብልን ኣብ ኣባል ዝተኻየደ መድረኽን ደሚርና ኣብ ካልኣይ ክፋል እዚ ዓምዲ እንድህስሶ ዛዕባ እዩ ዝኸውን።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሎሚ መዓልቲ ሰኑይ 13 ሕዳር 2017 ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት በይ-ኤርያ ዝነብሩ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ብበይ-ኤርያ ኤርትርውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ዝተጸወዐ፡ ኣብ ከተማ ሳን-ፍራንሲስኮ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም። ዓላማ ናይ’ዚ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ነቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ብዕለት 31 ጥቅምቲ ዝተራእየ ህዝባዊ ተቓውሞ ንምድጋፍ እዩ ኔሩ።
ብምኽንያት ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ቤት-ትምህርቲ ኣል ዲያእ ኣልእስላሚያ ዝወሰዶ ዓማጺ ስጉምቲ፡ ጅግና ኣቦና ሓጅ ሙሳ መሓመድኑር ብዘርኣይዎ ተባዕ መኸተ ኣብ 93 ዓመቶም ከምቶም ዝቐደሙ ኣሕዋቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምእተዳጎኑ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። በዚ ጨካን ኣብ ልዕሊ ኣቦና ሓጅ ሙሳ እተወስደ ስጉምቲ ዝተቖጠዐ ህዝብና ምረቱ ንምግላጽ ብ31 ሕዳር ስላማዊ ሰልፊ ኣካይዱ። እንተኾነ ግን እቲ ዝኾነ ይኹን ሰብኣዊ መሰል ዘየኽብር መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ብተዅሲታት በቲኑዎ ጥራሕ ዘይኮነ ንብዙሓት ንጹሃት ዜጋታት ከምዝኣሰረን ጌና ይኣስር ከምዘሎን ተረጋጊጹ ኣሎ።
ኣብርእሲ እቲ ኩሉ እከይ ተግባራቱ፡ መላኺ ስርዓት ኤርትራ እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ሃይማኖታዊ እዩ ብምባል ንህዝብና ብሃይማኖት ክፈላልየና ህርድግ ይብል ኣሎ። እንተኾነ ግን ህዝቢ በይ-ኤርያ ልክዕ ከምቲ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዘሎ ህዝብና ዘርእዮ ዘሎ ጽንዓት ብምርኣይ “ሕቶ ቤት-ትምህርቲ ኣል ዲያእ ኣል እስላሚያ ሕቶ ሰብኣዊ መሰል እዩ” “እሱራት ይፈትሑ” “ንሕና ኤርትራውያን ኢና፡ ኣስላም ኢና፡ ክርስትያን ኢና፡ ምፍልላይ ኣይንፈቅድን” “ኣቦና ሓጅ ሙሳ ይፈትሑ፡ ኣቦና ፓትሪያርክ ኣንጦንዮስ ይፈትሑ” “እወ ንፍትሒ፡ እምቢ ንምልኪ” “እምነት ገበን ኣይኮነን” “ሕልናኹም ኣበይ ኣሎ” “ስልጣን ንህዝቢ ይረከብ” “ሰራዊት ኤርትራ ምስ ህዝብኻ ወግን” ብዝብል ጭርሖታቱ ኣብ ናይ ህግዲፍ መጻወድያ ከምዘይኣቱ ኣረጋጊጹ። ቀንዲ መለለዪ ናይ ሎሚ መዓልቲ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ነቲ ህግዲፍ ኣብ ህዝብና ከእትዎን ክስርጾን ዝህቅን ዘሎ ሃይማኖታዊ ምፍንጫል ዝሰዓረ ምዃኑ እዩ።
ኣብ’ዚ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ከምኡ’ውን ኣብ በይ-ኤርያ ዝርከቡ ኣብላት ተቓውሞ ውድባት ተሳቲፎም። መደረታት ካብ ዘቕረቡ ሓንቲ ኣባል ሰልፊ ወይዘሮ ኣስገደት ምሕረትኣብ ኔራ።
13 ሕዳር 2017


text:
ሳልሳይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ህድማ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ ንካርቱም
ድሕሪ ሓደ ወርሒ ይኸውን፡ ብዕለት 10/12/2011፡ ሓንቲ ልዋም ትብሃል ጓል ኣንስተይቲ አብቲ ዝነበርክዎ ቦታ መጸት እሞ ሌላ ፈጠርና። ኣብቲ ኣዚየ ተጨኒቐሉ ዝነበርኩ እዋን ስለዝመጸት አምላኽ ንዓይ ክብል ዝለኣኻ ኮይኑ ተሰመዓኒ። እዛ መንእሰይ ነቲ ቦታ ምስ ረአየቶ “ከም ዝተጸበኽዎ አይኮነን።” ኢላ ዕላል ፈለመቶ።“እወ ንኩላትና ኣይከም ዝተጸበናዮን፣ ግን አማራጺ ስለዝሰኣና ዝግበር የለን። ካብዚ ንምውጻእ ድማ ከቢድ እዩ። ወላ እንተወጽእና ‘ዉን ንካርቱም ንምጒዓዝ ዝኸዉን ገንዘብ የብለይን። ስድራይ ድኻታት እዮም።” በልክዋ። ኲነታተይ ከኣ ኣደንገጻ።
“እወ ንኩላትና ኣይከም ዝተጸበናዮን፣ ግን አማራጺ ስለዝሰኣና ዝግበር የለን። ካብዚ ንምውጻእ ድማ ከቢድ እዩ። ወላ እንተወጽእና ‘ዉን ንካርቱም ንምጒዓዝ ዝኸዉን ገንዘብ የብለይን። ስድራይ ድኻታት እዮም።” በልክዋ። ኲነታተይ ከኣ ኣደንገጻ።
“ደሓን ገለ ኣማራጺ ክንደሊ ኢና።” ብምባል ከኣ ተስፋ ኣስነቐትኒ። ኣስዕባባ ከኣ
“ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ንካርቱም ክንከይድ ኢና።” በለትኒ።
ገንዘብ የብለይን፡ ከመይ ጌረ ክኸይድ፧” በልኩዋ።
“አጆኺ፡ ክኸፍለልኪ እየ።” በለትኒ። ብዝኣተወትለይ መብጽዓ ከኣ ብጣዕሚ ተሐጐስኩ። ብምቕጻል ከኣ ካብ’ቲ ቦታ ብኸመይ ከም እንወጻእ ተሊማቶ ዝነብረት ዉጥን ኣካፈለትኒ። “ደሐን ምሳይ ዝመጻ ሰባት ኣለዋ። አብቲ ስግር ዘሎ ገዛውቲ መደቀሲ ሂቦመን አለዉ። መጺአን ከውጽአና እየን።” በለትኒ። ካብቲ መዕቈቢ ብዕድመ ካባኻ ዝዓቢ ሰብ [ኣመኽንዩ] ከውጽኣካ ይኽእል እዩ። ንጽባሒቱ፡ ድሕሪ ግዜ ምሳሕ፡ ልክዕ ሰዓት 2፡00 ድሕሪ ቀትሪ እተን ዝጠቐሰተን ሰባት ነቲ ሐላፊና መጽአን ምስአን ንክንውዕል እሞ ምሸት ንክመልሳና ኣፍቀድኦ። እቶም ሓለፍትና ከኣ ኣፍቀዱልና። ሰዓት 2፡30 ድሕር ቀትሪ ካብ ቦታና ብምውጻእ ከኣ ናብቲ መደቀስአን ከድና። ምስአን ድሕሪ ምውዓል ድማ ልክዕ ሰዓት 7፡30 ናይ ምሸት፡ ብዕለት 15 ታሕሳስ 2011 ጒዕዞና ናብ ካርቱም ፈለምና። መጀመርያ ነቲ ኣብ ጥቓ እቲ መዓስከር ዝርከብ ዲጋ [ሰብ ዝሰርሖ ቀላይ] ክንሰገር ነይሩና። ኣብ ፍርሒን ወጥርን ዝሰፈኖ ኩነታት ከኣ ናብ’ቲ ዲጋ አምርሕና። ናይ ሱዳን ኣሓዱታት ስለያ ከይረኽባና እንዳ ተጠንቀቕና፡ ዘብዘብ ብዝተሐወሶ ጒዕዞ፡ ልክዕ ሰዓት 9፡00 ናይ ምሸት ናብቲ ዲጋ በጻሕና። እቲ ዲጋ ብጣዕሚ እዩ ዘፍርሕ ምኽንያቱ ጸልማትን ጽምዋን ስለዝኾነ ሐደጋ እንተ አጋጠመካ ረዳኢ’ዉን ኣይትረክብን። ኣነ ከኣ ብፍርሒ ከብደይ ሓቘፍኩ ምኽንያቱ እተን ዝሰገርናለን ጃላቡ ዘተኣማምና ኣይነበራን። ብኢዶም እንዳ ጀለቡ እዮም ዘስግሩኻ። ኣብ ሓንቲ ጀልባ ንሽሞንተ ሰባት ጸፍጺፎም እዮም ጽዒኖምና።
እቶም አሳጋገርት ንባዕሎም ብፍርሒተዋሒጦም እዮም ነይሮም። ምድንጓያት እንተ ተፈጢሩ እቶም ኣባላት ስለያ ከይረክብዎም “ቀልጢፍካ ተሰቐል።” እሎም እዮም ዝእዝዙኻ። ንኸይ ገድፉኻ ተጓይኻ ክትስቀል አለካ። ነቲ ቀላይ ንክንሰግሮ 45 ደቓይቕ ይኸውን ወሲዲልና። ድሕሪ ምስጋርና ድሕሪ ናይ ፍርቂ ሰዓት ናይ እግሪ ጒዕዞ አብ ሐደ ቆጥቋጥ ዝበዝሖ ቦታ ኣዕረፍና። ንኣስታት ሰለስተ ሰዓት ምስ ኣዕረፍና፡ ናብቲ መኪና (ፒክ-አብ) ንዓና ንምጒዓዝ ተዳልያትሉ ዝነበረት ጽርግያ ዘብዘብ እንዳበልና ተጐዓዝና። ኣስታት ፍርቂ ሰዓት ምስ ተጓዒዝና ከኣ ናብቲ ቦታ በጻሕና። ኣብታ ፒክ-ኣፕ መኪና 23 ሰባት ተጸቓቒጥና ተጸዓና። ምስቲ ምድረ በዳ ምዃኑ እቲ ጒዕዞ ብልዑል ፍጥነት እንዳ ተሓንበቡ ስለዝኸድዎ ሓደኛን ከቢድን እዩ ነይሩ። ድሕሪ ናይ ሐሙሽተ ሰዓት ጒዕዞ ከኣ ልክዕ ሰዓት 12፡00 ቀትሪ ናብ ሓንቲ ሓጀር ዝተባህለት ዓዲ በጻሕና። ኣብ ሐደ ገዛ ኣእትዮም ከኣ ዓጸዉና። ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ሰዓት ዕረፍቲ፡ ልክዕ ሰዓት 5፡00 ድሕሪ ቀትሪ ኣብታ ፒክ-ኣፕ ተጻዒና፡ ጒዕዞ ንካርቱም ቀጸልና።
ንከተማ ካርቱም ንምእታው ድማ ነዊሕ ናይ በረኻ ጒዕዞ ተጓዓዝና። ኣብታ ከተማ ቅድሚ ምብጽሕና ናብ ክልተ ሚኒባሳት ከፋፍሎም ኣጐዓዙና። ንከተማ ካርቱም ከኣ ልክዕ ሰዓት 9፡30 ምሽት ብሰላም ኣቶና። ኣብ ካርቱም ኣብ ሐደ ሐውሲ ቪላ ገዛ ኣእተውና። ካብ’ዚ ገዛ ተበጊስና ከኣ ነናብ ንፍልጦም መቕርብን ቤተሰብን ከድና። ኣብ ካርቱም ድማ ሂወት ከምቲ ዝተጽበኹዎ ኣይጸነሐንን። ካርቱም ዉሕስነት ዘይብሉ ዓዲ እዩ። ምኽንያቱ “ኣነ ፓሊስ እየ፡ ገንዘብ ሃባ።” እንዳበሉ ስለዝኸትሩኻ ንደቂ ኣንስትዮ ከኣ ንግብረስጋ ስለዝጠልብወን። ኣዚዮም ኣሽገርቲ እዮም።
ህድማ ናብ ዩጋንዳ
ንሓደ ዓመት ይኸውን ኣብ ካርቱም ድሕሪ ምጽነሐይ ብዕለት 25 ጥሪ 2013 ንጁባ፡ ደቡብ ሱዳን ነቒለ። ካብ ካርቱም ንዋው ብፒክ-አብ መኪና ብታህሪብ [ብጽልቋ] ተጓዒዝና። ብድሕሪ ናይ ሽውዓተ መዓልቲ ናይ ጃልባ ዝተሓወሶ ጒዕዞ ዋው ኣቶና። ካብ ዋው ንጁባ ብናይ ጽዕነት መኪና ድሕሪ ነውሕ ጉዕዞ ኣቶና። ኣብ ጁባ ድሕር ክልተ መዓልቲ ስራሕ ጀመርኩ። ንክልተ ዓመት ዝኣክል ኣብ ጁባ ክሰርሕ ድሕሪ ምጽናሕ ብ 26 የካቲት ንካፓላ ብምምጽእ ኣብዚ ይነብር ኣለኹ። እብ ዩጋንዳ ሓታቲት ዕቚባ እየ ዘለኹ። ናይ ሓታቲት ዕቚባ ዳብዳበ እንዳ ኣሐደስኩ እየ ዝነበር ዘለኹ።


text:
ኩቡር ሓዉ ጎደና ሓርነት……………….ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ገጻት ጽሑፈይ ነዘን ዝስዕባ ሮቓሒታት እየ ገሊጸልካ፡–
- ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ጠንቕ ስደት ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምኻኑ።
- ነቲ ዜጋ ክስደድ ከም ዳይነሚክ ዝደፍኦ ዘሎ ድማ ምጣኔ–ሃብታዊ ሕጽረታት ዘይኮነ፡ ጭቃኒን መዝማዝን ፖሎቲካዊ ፖሊስታት ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምኻኑ።
- ኣብ ኤርትራ ቡኽረትን ብርሰትን ግዝኣተ–ሕጊ ከምዘሎ።
- ኤርትራን ህዝባን ብምጣኔ–ሃብታዊ ብልሽዉናታትን፡ ፖሎቲካዊ ሽርሕታት ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ናብ ጸማልያ ዋሕዲ ደም ዘጥቕዓ ሃገር ትቅየር ከምዘላ።
- ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሃገሩ ራሕሪሑ ይስደድ ከምዘሎን፡ ከም ሃገርን ህዝብን ፋሕ–ብትን ንብል ከምዞሎና።
- ቡኽረት ማሕበራዊ ፍትሕን ኢሰብኣዊ ፍጻሜታት መዓልታዊ ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ከምዝካየድ።
- ነዚ ዝኸይድ ዘሎ ሕማቕ ኣንፈቱ ዝሳሓተ ጉዕዞን ሓርጎጽጎጻትን ደዉ ከነብሎ እንተዘይክኢልና፡ ኤርትራ ከም ሃገርን ህዝብን ልክዕ ከም ሮማን–ጂፕስ ክንከዉን ምኻና ዝጠመረ እዩ።
ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎኻን ዓቢ ፖሎቲካዊ ፍልልይ ኣሎ። ንሱ ድማ ጽሑፍካ ክትድምድም እንኮሎኻ በዚ ዝስዕብ ሓሳብ ደምዲምካዮ፡–
“”እሞ’ኸ ድኣ ተማጐትቲ!? ስደት ክቕጽል ይኽእል’ዩ። እቲ ንሃገር ክሃንጽ እተዋደደ መንእሰይ ከኣ ሃገሩ ኣብ ምህናጽ ስርሑ ክቕጽል’ዩ። እቶም ምስ ተሰደዱ ብዓዶም ዝሓሙ ዜጋታት ከኣ ንሃገሮም ምብርካት ክቕጽልዎ’ዮም። እቲ ኣብ መስርሕ ህንጸት እትርከብ ሃገር ከኣ ክትህነጽ’ያ። ሽዑ ስደት ንደገ ዘይኰነስ ስደት ንውሽጢ’ውን ክህሉ ይኽእል’ዩ። ህንዳውያን መምሃራን ናብ ኤርትራ ምስዳድ ካብ ዝጅምሩ ዓመታት ኣቕጺሮም ኣለዉ። ካብ የመንን ካልኦትን ዝመጹ ኣዕራብ’ውን ናብ ኤርትራ ክስደዱ ጀሚሮም ኣለዉ። ዲባያውያንን ካልኦትን ኣውፈርቲ ኣብ መስርሕ ወፍሪ ኣብ ኤርትራ ተጸሚዶም ኣለዉ። በብግዜኡ ኩሉ ነገር ክቕየር’ዩ – ቃልስን ዓቕልን ጥራይ…..””
ምናልባሽ እቲ ዝስደድ ዘሎ ዜጋ ካብ ፖሎቲካዊ ማሕበራዊ ፍትሕን ስእነት ዘይኮነ፡ ካብ ምጣኔ–ሃብታዊ ድኽነት ዝነቕል እዩ ኢልካ፡ ንምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ክትካለኸለሉ ስለዝደለኻ ኢለ እኳ ክሓልፎ እንተደለኹ፡ ኣብ ፖሎቲካዊ ኣራኣእያኻ ኣብ ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን ዝምልከት ግን ዘንባዕ ኣራኣእያ ምኻኑ ተገንዚበ ኣለኹ። ከምዚ ኣጋላልጻኻ ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን ንኣኻ፡ ምህናጽ ኣካላዊ ትሕተ ቅርጽ ጥራይ ማለት እዩ። ኣብ ኤርትራ ኣባይት፡ ጽርግያ፡ ሓጽብታት፡ መዕልቦ ነፋሪት……ወ.ዘ.ተ እንተተሃንጺ እዚ መግለጽን ዕማምን ናይ ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን እዩ ዘስምዕ እዩ።
እዚ ዘንባዕ ኣማላኻኽታ እዚ፡ ንኣቋዉማ ኤርትራ ከምሃገር፡ ንሃገር ሃገራዉነት፡ ንሃገራዊ ልዕላዉነትን ሃገራዊ መንግስትን ፖሎቲካዊ ኣምራትን ትግባረን ጸራሪጉ፡ ኣብ ሓደ ምኽባዕቲ ምህናጽ ኣካላዊ ትሕተ–ቅርጽ ገይሩ ዝገልጽ እዩ። ሓደገኛን ኣዕናዉን ፖሎቲካዊ ኣታናትና ድማ እዩ።
ኣብ መስርሕ ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነት (Nationhood) ምህናጽ ኣካላዊ ትሕተ ቅርጽ ሓደ ካብቲ ክካየድ ዘለዎ ዕማም እኳ እንተኾነ፡ እቲ ቀዳምነትን ዝላዓለ ኣቃልቦን ኣጀንዳን ተዋሂብዎ ክስራኣሉ ዝግባኣ ግን ምህናጽ ኤርትራዉነትን ኤርትራዊ ሃገራዉነት እዩ። ሃገራዉነት ስነሓሳብ፡ ሃይማኖት፡ ፍልስፍና፡ ምጣኔ–ሃብታዊ ጣቓታት ወይ ዋሃም (Myth) ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ንሓደ ዉሱን ህዝቢ ዝጠምር ስነ–ኣእሙራዊ ህያዉ ናይ መንነት ብዓይንኻ ክትድህስሶ ዘይትኽእል ፍሕሶ እዩ። ነዚ ኣብ ኣእምሮ ዝተቀርጸ ሕላገት ሃገርን ህዝብን መሰረት ከተንጽፍ እንተዘይኪኢልካ፡ እቲ ህዝቢ ብዓሌት፡ ቀቢላ፡ ሃይማኖት……….ወ.ዘ.ተ ተኻፋፊሉ ነንሕድሕዱ ከም ዓሳ ክባላዕ እዩ። ነቲ ዝሃነጽካዮ ኣካላዊ ትሕተ–ቅርጽታት ድማ ፈንጂታት ገይሩ ከዕንዎ እዩ። ኤርትራዊ ክዉንነት ድማ እዚ ሕጂ ዲሒረ ዝገለጽክዎ ተርእዮታት ዘንጸባርቀላ ሃገር እያ ኮይና ዘላ።
ኣብ ኤርትራ ካብ ህዝብን ሃገርን ዝተባታተኸ (disconnected) መንግስትን ተቃዉሞን ስለዘሎና፡ ዛጊት ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን ኣብ ኤርትራ ተጀሚሩ ዝብል ግምታት የብለይን።
ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን ክጅመር እንተኾይኑ መጀመርታ ብግዝኣተ–ሕጊ ዝምእዘዝ ህዝብን መንግስትን ክህሉ ኣለዎ። ብኣንጻር እዚ ድማ ናይ ንፍጠኛታት (war-lords) ተቃዉሞ ፖሎቲካ ዘይኮነ፡ ናይ ህዝቢ ተጻይ (counter) ተቃዉሞ ፖሎቲካ ክህሉ ኣለዎ። እዚ ምስተራጋገጸ ጥራይ እዩ ነቲ ኣብ ናይ ሳላሳ ዓመት መመላእታ ብረተዊ ቃልስና ተቃሊስና ዘጥረናዮ ኤርትራዊነት ናብ ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን ከንስግር እንኽእል።
ብወገነይ ኣብዚ ተላዒሉ ዝጸንሓ ዛዕባ ወዲኤ ኣለኹ ወድሓንካ!
ያፌት
04/12/2007


text:
መልክዕ ኣነባብራና ንሓደ ካብ ስድራቤትና ብፍላይ ንኣቦ ወይ ድማ ንዓቢ ሓው ሳሕቲ ድማ ንሓፍቲ ክትምእዘዝ ብዝብሉኻን ዝሓስቡልካን ኪትከይድ ዝድርኽ ኮይኑ ጸኒሑን ኣሎን። እዚ በቲ ዝዓበናሉ መለክዕን ኣመለኻኽታን ኣወንታዊ ኮይኑ ዝበዝሕ ሕብረተሰብና’ውን ይቕበሎ። ብገለ ምኽንያታት ነቲ ካብ ኣቦ ወይ ዓቢ ሓው ዝመጸ ትእዛዝ ኮነ መምርሒ እንተጥሒስካን ኣብያ […]
ድርኺት ናይ’ዚ ስዒቡ ዝቐርብ ዛንታ እቲ ኣብ ሊብያ ብዘስካሕክሕ ተግባር ዝተኻየደ ቅትለጥ’ዩ። ኣብ’ቲ ብኣኽራሪ ጉጅለ ዳዕሽ ዝተኻየደ ቅትለት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን፡ ልክዕ ከምዛ ነብሰይ ዘፍቅሮ ዓርከይ፡ በቶም ግብረሸበራውያን ጉጅለ ዳዕሽ ትንፋሱ ክትሓልፍ ብዓይነይ ስለ ዝረኣኹዎ ድማ’የ፡፡ ኣብ እስራኤል ምሳይ ክሳብ ዝነበረሉ ግዝያት ንዝነበርና ህይወትን ዕርክነትን ከካፍለኩም ዝብገስ ዘለኹ። […]
ነዚ ሕቶ ንሰብ ዘይኰነስ ንነብሰይ ኢለ’የ ክቃለሶ ክፍትን። እቶም ነዚ ክጽሕፍ ዝሓተቱኒ ሰባት፣ ንኣንበብቲ መጽሔቶም ዘርዊ ጽሑፍ ክረኽቡ ብውሽጢ ልቦም ስለዝምነዩ፣ የንውሓልና’ዶ ይሕጽረልና! የመቅሮ’ዶ የምጽጾ! ሸውሃት ኣንበብትና የጕድም’ዶ የብልሕ እንዳበሉ እንተ ተሻቐሉ ኣየኽፍኣሎምን። ኩሉ ቀራብ መጽሔት ድቃስ ዝስእነሉ ንቡር ስክፍታ እዩ። እቶም ኣውሃሃድቲ መጽሔት ተስፋ ብዘይቀብጽ […]
ብዙሕ ናብ ፈይስ-ቡክ (face book) ዝመላለስ ሰብ ኣይኮንኩን። ኣብዚ ቀረባ እዋን ግን ኣብ ኢመይል ዝተጻሕፉለይ መልእኽትታት ክገናጽል ድሕሪ ምጽናሕ፡ ናብ ፈይስ-ቡክ ኣትየ ክርኢ ጀመርኩ። ኣብ መንጎ ድማ ሓንቲ ንኣእምሮይ ዝሰረቐት ሓጻር ፍጻሜ ተዓዘብኩ። ሓንቲ፡ ዓባያ፡ (ጀለብያ) ዝመስል ጸሊም ክዳን ዝተኸድነት ጎርዞ ጓል ኢያ። ኣብ መዓንጣኣ ቅናት ዝመስል ኣብ […]
ኣውሮጳ ወይ ሞት! ብ1974ዓም፡ ኣብ‘ቲ ሃይለስላሴ ወዲቑ ደርግ ናብ ስልጣን ዝደየበሉ እዋናት‘ዩ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብ ለግሃር ኣውቶቡስ ተሰቒለ ንስድስት ኪሎ ገጸይ እጓዓዝ ነበርኩ። ኣብ‘ታ ኣውቶቡስ ሓንቲ ነፍሰጾር ቍንንቲ ኤርትራዊት መቐመጢ ሲኢና ኣብ ጎኒ ኣጣጦሖም ዝተቐመጡ ክልተ መንእሰያት ዓንዲ ማእከል ሒዛ ንይማነ ጸጋም እንዳተሰሰወት ተጸጊማ ቈይማ […]


text:
ኣብ ኣቑርደት ዝርከብን መሰረታዊ መሳርሒታት ዝተዋደደሉን ማእከል ሞያዊ ስልጠናታት መንእሰያት፡ ኣብ ምህናጽ ዓቕሚታቶም ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብር ከምዘሎ፡ መንእሰያት ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ ገሊጾም።
እቶም መንእሰያት፡ ወርሓዊ 600 ናቕፋ እናተኸፍሉ ዝቐስምዎ ስልጠና፡ መጻኢኦም ኣብ ዘጣጥሕ ዓቢ ረብሓ ይረኽቡሉ ከምዘለዉ ሓቢሮም።
እቲ ኣብ ወርሒ ሰነ 2017 ኣገልግሎት ዝጀመረ ማእከል፡ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ን193 መንእሰያት ብኤለክትሪሲቲ፡ ኤሌትሮኒክስ፡ ኮምፕዩተር፡ ናይ መስኖ ሕርሻ፡ ብማእለማን ስርሓት ካይላን የሰልጥን ከምዘሎ ይፍለጥ።
ሓላፊ’ቲ ማእከል መምህር ዑስማን ዓብዱ ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ እቲ ስልጠና ካብ ኣካዳሚያዊ ትምህርቲ ተኣልዮም ኣብ ምንባይ ስድራ ንዝተዋፈሩ መንእሰያት ከምዝወሃብ ብምሕባር፡ ናይ ትሕተ-ቅርጺ ጸገም ንምፍታሕ፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ቈላሕታ ክገብረሉ ኣዘኻኺሩ።
መማህራን ብወገኖም፡ ሰልጠንቲ ዝቐሰምዎ ትምህርቲ ኣብ ግብራዊ ስራሕ ብምምዕባል ኣብ መነባብሮኦም ዕብየት ከምጽኡ ዘለዎም እምነት ገሊጾም።


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ፡ ጸገማት ኣለሊኻ ብምፍታሕ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ንምዕዋት ዝዓለመ – ጐስጐሳዊ ርክባት ምስ ተመሃሮ ተኻዪዱ።
ነቲ “ትምህርትን ኣገዳስነቱን” ብዝብል ቴማ ብምትሕብባር ቤት-ጽሕፈት ሚኒስትሪ ትምህርቲን ሃማመተኤን ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ ዝተወደበ ጐስጓስ፡ ኣብ 24 ኣብያተ-ትምህርቲ ልዕሊ 6700 ተመሃሮ ተሳቲፎምዎ።
ሓላፊ ቤት-ጽሕፈት ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣብ ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ መምህር ተስፋይ ተኸስተ፡ ኣብ ትሕተ-ቅርጺ ትምህርቲ፡ ምምዕባል ዓቕሚ-ሰብን ናውቲ ትምህርትን ገዚፍ ወፍሪ ይግበር ከምዘሎ፡ ግዳ እቲ ዝድለ ውጽኢት ይምዝገብ ብዘይምህላዉ – ሓያል ስራሕ የድሊ ከምዘሎ ገሊጹ።
ሓላፊ ሃማመተኤ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ መንእሰይ ተስፋኣለም ተስፋሚካኤል ብወገኑ፡ መንእሰያት ግቡእ ፍልጠት ክቐስሙን ተወዳደርቲ ክኾኑን፡ ማሕበር ኣድላዪ ደገፍ ንምግባር ወትሩ ድልው ምዃኑ ሓቢሩ።
ተመሃሮ፡ ዋሕዲ መማህራን ፍታሕ ክናደየሉ፡ ነቲ ብክለሳ ሓሳብ ዝመሃርዎ ብግብራዊ ስራሕ ከሰንይዎ ባይታ ክፍጠረሎም፡ ክለባት መንእሰያት ክሕይላ፡ ተሳታፍነት ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ክብ ንምባልን መጠን ምትራፍ ንምካይን፡ ብውህደት ክስራሕ ሓቲቶም።


text:
ኣብ ታሪኽ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ዝፈረዩ ሓያሎ ብሉጻት ተጻወቲ ሓደ ብብዙሓት ኣፍቀርቲ ስፖርት ዝዝከር ገዲም ህቡብ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ በረኸት ዘሚኪኤል ረቡዕ 14 ታሕሳስ 2016 ዓ.ም ኣብ ኣስመራ ዓሪፉ ሓሙስ ታሕሳስ 15 ድማ ኣብ ትውልዲ ዓዱ ጨዓት ተቐቢሩ።
ብዛዕባ ተጻዋታይ በረኸት ዝኽሮም ዝገለጹ ነታ ንሱ ንነዊሕ እዋን ዝተሰለፈላ ጋንታ ቀይሕ ባሕሪ ኣቦ መንበር ኮይኖም ን11 ዓመታት ዝመርሕዋ ዝነበሩ ራጂነር ዩሃንስ ተኪኤን ንኣስታት ሰለስተ ዓመታት ኣብ ጋንታ ቀይሕ ባሕሪ ምስ በረኸት ተጻዋታይ ዝነበረ ዳዊት ተስፋይ’ዮም።
ገዲም ፍሉጥ ተጻዋታይ በረኸት ዘሚካኤል ካብቶም ብዘየሻሙ ክእለቱ ካብ ግዜ ንእስነቱ ኣትሒዙ ዘመስከረ፡ ካብ ናይ ምምሕዳር ከባቢታት ኣትሒዙ ክሳብ ናይ ክለብን ሃገራውያን ጋንታታትን ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተሰለፈ ምኩር ስፖርተኛዩ ነይሩ።
በረኸት ብፍላይ ምስ ጋንታ ቀይሕ ባሕሪ ተሰሊፉ ኣብ ዘርእዮ ዝነበረ ምልከት ጸወታ ነታ ጋንታ ብሓባር ምስ ካልኦት ኣባላት እታ ጋንታ ብምዃን ሓንቲ ካብተን ዓበይቲ ጋንታታት ክትከውን ኣብቂዕዋዩ።
ኣብ ከባቢ 1972 ዓ.ም ኣቢሉ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ቀይሕ ባሕሪ ክትምስረት ከላ ካብቶም ናይቲ እዋን’ቲ ብሉጻት ተጻወቲ ተባሂሉ ካብቲ ኣቐዲሙ ዝጻወተሉ ዝነብረ ጋንታ ደጎዓሊ ናብ ጋንታ ቀይሕ ባሕሪ ከምዝመጸ ኣቦ መንበር እታ ጋንታ ዝነበሩ ራጂነር ዩሃንስ ተኪኤ ይገልጹ። ራጂነር ዩሃንስ ብምቅጻል በረኸት ኣብ ሃገራዊ ጋንታታት ኢትዮጵያን ኤርትራን’ውን ዓብይ ኣበርክቶ ዝገበረ ተጻዋታይ’ዩ ኔሩ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።
በዚ ኣጋጣሚ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ ንምሉእ ንስድራ ቤቱን ንኹሎም ኣፍቀርቲ ስፖርትን ጽንዓት ይሃብኩም ይብል።


text:
ካብ ከባቢ ዓለም
ዓለም
ጥሜት ንምጥፋእ ዚግበር ጻዕሪ፡ ፍርያት ምግቢ ኸም ዚውስኽ ካብ ምግባር ንላዕሊ እዩ ዜጠቓልል። ኣብዚ እዋን እዚ ዘለዉ ሓረስቶት፡ ን12 ቢልዮን ዚዀኑ ሰባት ዚምግብ ፍርያት ከም ዜፍርዩ እዩ ዚግመት፣ እዚ ኣሃዝ እዚ ኸኣ፡ ካብቲ ሕጂ ዘሎ ብዝሒ ህዝቢ ዓለምና ብ5 ቢልዮን ዚበልጽ እዩ። ስለዚ፡ እቲ ጸገም ብቐንዱ፡ ምስ ቍጠባን ምስ ዝርጋሐ ምግብን ምስቲ ዚባኽን እኽልን ዚተሓሓዝ እዩ።
ብሪጣንያን ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካን
ብዛዕባ እቶም ምስ ገንዘብ ኣብ ዚተሓሓዝ ስራሕ ዚሰርሑ ሰብ ሞያ እተገብረ መጽናዕቲ ኸም ዝሓበሮ፡ ዳርጋ ርብዒ (24 ሚእታዊት) ዚዀኑ፡ “ዕዉት ንምዃን ኣብ ዘይስነ ምግባራዊ ወይ ዘይሕጋዊ ነገራት ኢድካ ኸተእቱ ኸም ዜድሊ” እዮም ዚኣምኑ። ዓሰርተ ሽዱሽተ ሚእታዊት ዚዀኑ ድማ፡ “ኬምልጡ ዚኽእሉ እንተ ዀይኖም፡” ገበን ንምፍጻም ዓይኖም ከም ዘይሓስዩ ተኣመኑ።
ኣርጀንቲና
ኣብ ኣርጀንቲና፡ ካብ 5 መምህራን እቶም 3፡ ብምኽንያት እቲ ኣብ ቦታ ስራሖም ዜጋጥሞም ውጥረት ወይ ዓመጻ ኻብ ስራሕ ይበዅሩ።
ደቡብ ኮርያ
ድሕሪ ሓጺር እዋን፡ ኣብ ደቡብ ኮርያ፡ ንበይኖም ዚነብሩ ሰባት እናበዝሑ ኪኸዱ እዮም።
ቻይና
ኣብ ቻይና ዚርከባ ኽልተ ሲሶ ዚዀና ኸተማታት፡ ነቲ ኻብ 2016 ጀሚሩ ተግባራዊ ዚኸውን መንግስቲ ዘውጽኦ ንጽሬት ኣየር ዚምልከት ሓድሽ ስርዓት ኪትግብራኦ ኸም ዘይክእላ እዩ ዚግመት። ብዘይካዚ፡ ጽሬት እቲ ኻብ ትሕቲ ምድሪ ዚርከብ ማይ፡ “ሕማቕ ወይ ከኣ ኣመና ሕማቕ” እዩ።


text:
ፍሽኽታ—ጽቡቕ ህያብ
ሓደ ሰብ ፍሽኽ ምስ ዚብለካ፡ ንስኻኸ እንታይ ኢኻ እትገብር፧ መብዛሕትኡ ግዜ መሊስካ ፍሽኽ ኢኻ እትብሎ። ምናልባት እውን ሓጐስ ይስምዓካ ይኸውን። እወ፡ ፈታዊ ዀነ ዘይትፈልጦ ሰብ ብሓቂ ፍሽኽ ምስ ዚብለካ፡ እቲ ፍሽኽታ ናባኻ ይመሓላለፍ እዩ፣ ጽቡቕ ስምዒት እውን ይፈጥረልካ እዩ። ሓንቲ ማግዳሌንና ዝስማ ሰበይቲ፡ “ሕጂ ብህይወት ዘየሎ ጌኦርግ ዝስሙ ሰብኣየይ፡ ድሙቕ ፍሽኽታ እዩ ነይርዎ። ክጥምቶ ኸለኹ፡ ፍዅስ ይብለንን ቅሳነት ይስምዓንን ነይሩ” ዚብል ሓሳብ ሂባ ኣላ።
ልባዊ ፍሽኽታ ንኸም ሰሓቕን ሓጐስን ባህታን ዝኣመሰለ ኣወንታዊ ስምዒታት እዩ ዜመልክት። እወ፡ ሓንቲ ብሓልዮት ማሕበር ስነ ፍልጠት ስነ ኣእምሮ ኣብ ኢንተርነት እትሕተም ኦብዘርቨር እትብሃል መጽሔት ከም ዝበለቶ፡ “ፍሽኽታ ተፈጥሮና እዩ ዚመስል።” እታ ዓንቀጽ ከም ዝገለጸቶ፡ ካብ ዚውለዱ ነዊሕ ዘይገብሩ ሕጻናት እውን እንተ ዀኑ፡ “ኣብ ገጽ ዚንብብ መግለጺታት ብልክዕ ኪትርጕምዎ” ይኽእሉ እዮም። ኣስዕብ ኣቢላ እውን፡ “ሰባት ካብ ፍሽኽታ ኣገዳሲ ሓበሬታ ይረኽቡ ጥራይ ዘይኰነስ፡ በቲ ፍልጠት እቲ ንጠባዮም ይመርሕዎ እዮም” ትብል። *
ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሃቫርድ ዚዓይዩ ተመራመርቲ፡ ብዕድመ ዝደፍኡ ተሓከምቲ ኣብ ገጽ ሰብ ሞያ ክንክን ጥዕና ዜንብብዎ ፍሽኽታ ኺርእዩ ኸለዉ እንታይ ጽልዋ ኸም ዚህልዎ መጽናዕቲ ገይሮም ነይሮም። ኣብ ገጽ እቶም ሰብ ሞያ ክንክን ጥዕና “ለውሃትን ሓልዮትን ተገዳስነትን ርሕራሐን ኪንበብ ከሎ፡” እቶም ተሓከምቲ ዝያዳ ዕግበት ይስምዖም፡ ኣካላውን ኣእምሮኣውን ጥዕናኦም እውን ይመሓየሽ። እቶም ሰብ ሞያ ሕክምና በቲ ኣብ ገጾም ዚንበብ መግለጺ ተቐረብቲ ምስ ዘይኰኑ ግና፡ ሕማቕ ሳዕቤናት እዩ ዜስዕብ።
ፍሽኽ ክትብል ከለኻ፡ ንርእስኻ እውን ኢኻ እትጠቅም ዘለኻ። መጽናዕትታት ከም ዚሕብሮ፡ ገለ ኻብቲ ጥቕምታት፡ ዝያዳ ርእሰ ምትእምማን፡ ዝያዳ ሓጐስ፡ ምንካይ ውጥረት ኪጥቀስ ይከኣል እዩ። ምጽዋግ ከኣ ኣሉታዊ ሳዕቤን እዩ ዘለዎ።
ፍሽኽታ “ንሞራለይ ክብ ኣቢልዎ”
እታ ኣቐዲማ እተጠቕሰት ማግዳሌና ናይ የሆዋ ምስክር እያ። ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም፡ ስነ ሓሳብ ናዚ ምቕባል ብምእባያ፡ ምስ ካልኦት ኣባላት ስድራ ቤታ ናብቲ ኣብ ጀርመን ዚርከብ መዳጐኒ ደምበ ራቨንስብሩክ ተወስደት። ብዛዕባኡ ተዘክሮኣ ኽትገልጽ ከላ፡ “ሓድሓደ ግዜ እቶም ሓለውቲ ምስ ካልኦት እሱራት ከይንዘራረብ ይኽልክሉና ነይሮም። ነቲ ኣብ ገጽና ዚንበብ መግለጺታት ግና ኪቈጻጸርዎ ኣይክእሉን እዮም ነይሮም። ኣደይን ሓብተይን ፍሽኽ ኪብላ ምርኣየይ ጥራይ ንሞራለይ ክብ ኣቢልዎ፡ ክጻወር እውን ኣበርቲዑኒ” ትብል።
ብሰንኪ እቲ ኣብ ህይወት ዜጋጥመካ ጭንቀት፡ ፍሽኽ ዜብል ብዙሕ ከም ዘይብልካ ይስምዓካ ይኸውን። ስምዒታት ካብ ሓሳባት ከም ዚነቅል ግና ኣይትረስዕ። (ምሳሌ 15:15፣ ፊልጲ 4:8, 9) ስለዚ፡ ከቢድ ዚመስል እኳ እንተ ዀነ፡ ስለምንታይ ብዛዕባ ኣወንታውን ባህ ብዛዕባ ዜብልን ነገራት ዘይትሓስብ፧ * ንባብ መጽሓፍ ቅዱስን ጸሎትን ንብዙሓት ሰባት ከምኡ ኺገብሩ ሓጊዝዎም እዩ። (ማቴዎስ 5:3፣ ፊልጲ 4:6, 7) እታ “ሓጐስ” እትብል ቃልን ረባሕታኣን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብኣማእታት ሳዕ ትርከብ እያ። እሞ ደኣ ስለምንታይ መዓልቲ መዓልቲ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ ሓደ ወይ ክልተ ገጽ ዘይተንብብ፧ መን ይፈልጥ፡ ምናልባት ብዝያዳ ፍሽኽ ክትብል ትጅምር ትኸውን።
ብዘይካዚ፡ ካልኦት ፍሽኽ ኪብሉኻ ጥራይ ኣይትጸበ። ብተበግሶኻ ፍሽኽ በል፣ ንሰብ ቍሩብ ሓጐስ ክትውስኽ ፈትን። እወ፡ ፍሽኽታኻ እንታይ ምዃኑ ኣይትስሓቶ፣ ንዓኻን ንዚርእይዎ ሰባትን ጽቡቕ ስምዒት ዚፈጥር ህያብ ኣምላኽ እዩ።
^ ሕ.ጽ. 3 መጽሓፍ ቅዱስ ብምሳልያዊ ቛንቛ፡ ንኣምላኽ ፍሽኽ ከም ዚብል ገይሩ ገሊጽዎ ኣሎ። መዝሙር 119:135፡ “ንጊልያኻ ገጽካ ኣብርሃሉ” ትብል፣ እዚ ማለት እውን ሞገስካ ኣርእዮ ማለት እዩ።
^ ሕ.ጽ. 8 ኣብ ናይ ሕዳር 2013 ሕታም ንቕሑ!፡ “‘ኵሉ ጊዜ ደስ ዜብል መኣዲ’ ኣሎካዶ፧” ኣብ ዘርእስታ ዓንቀጽ ርአ።


text:
ብመጀመርታ ዕዙዝ መንፈሳዊ ሰላምታና ነቐድም። ቀጺልና ኣብ ኩሉ ዕለታዊ ሥራሕኩም ዓወትን በረኸትን ብዝያዳ ኣብ መንፈሳዊ ሕይወትኩም ድማ ጸጋን ምሉእ ጥዕናን ክትረኽቡ ናይ ወትሩ ጸሎትና እዩ።
“ቃል መስቀል ነቶም ዚጠፍኡ ዕሽነት እዩ፡ ንኣና ንንድሕን ግና ሓይሊ ኣምላኽ እዩ።” 1 ቆረ 1:18።
ብብዝሒ ምእመናን ብክብ ዝበለ ፍስሓን ሓጎስን ዝተጸንበለ በዓል ቅዱስ መስቀል ኣብ ቀዳምን ሰንበትን
ብጸበባ ተዓገሱ ካህን ሓለፎም ዓንደማርያም
መጽሓፍ ቅዱስ ብዓይኒ እምነት ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ካህን ኣትናቴዎስ ገ/ኣብ
ድሕነት (ኦርቶዶክሳዊ ኣረኣእያ) ዲን. ዑቅበ ዘመደ
ኦርቶዶክሳዊ ስርዓተ አምልኾ ካህን ቴድሮስ ተስፋይ
ንቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ሃዋርያዊት ዘብላ ካህን ብርሃነ ጠዓመ
ሕማም መንሽሮን መከላኸሊኡን ዲን. ብርሃነ ስዩም
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን።
ኣቐዲምና እንቋዕ ናብ ብርሃነ ትንሣኤኡ ብሰላም ብደሓን ኣብጽሓና ብምባል፣
ንግደት ኣስተርእዮ ቤተ ክርስቲያን ቅድስት ማርያም ጀነቫ፣ ብዙሓት ምእመናንን ውሉደ ክህነትን ኣብ ዝተረኽብሉ ዕለት ቀዳም ጥሪ 28, 2012 ዓ.ም ፈረንጂ ክብ ብዝበለ ስነ ስርዓት ተኸቢሩ።
ናይ 80 ዓመት ዕድመ፣ ን60 ዓመት ምንኩስናን ን20 ዓመት ጳጳስ ኮይነም ካብ ዘገልግሉን ኣብ ዝብል ሰለስተ ኣርእስቲ ዝተመርኮሰ ጽንብል ንብፁዕ ኣብነ መቃርዮስ ዝምልከት በዓል ጽምብል ሰንበት ግንቦት 1, 2011 ኣብ
ሓያሎ ሰባት ብተለፎንን ብኢመይልን ክትረኽቡና ጻዕሪ ዘካየድኩም፣ ስለ ምድንጓይና ይቕሬታ እናሓተትና ንኢየሩሳሌም ብርትዓዊ ዋጋን ብዝተማእከለ መገድን ክትገሹ እትደልዩ ምእመናን ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ፣ በዚ ዝስዕብ ብቐጥታ ደዊልኩም ዘድሊ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
መንበረ ጵጵስና ሰሜን ኣሜርካ


text:
ወዲ 25 ዓመት ኣልጀሪያዊ ሪያድ መሃሬዝ ብሉፅ ኣፍሪካዊ ተፃዋታይ....
መቐለ ታህሳስ 28//2009(ድወት) ወዲ 25 ዓመት ኣልጀሪያዊ ሪያድ መሃሬዝ ብሉፅ ኣፍሪካዊ ተፃዋታይ 2016 ተባሂሉ ብኮንፌደሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪካ ካፍ ተሓር’ዩ፡፡
ብሉፅ ተፃዋታይ ኣፍሪካ 2016 ካፍ ንምሓራይ ናይ መወዳእታ 3ተ ሕፁያት ሪያድ መሃሬዝ፣ኦቦሚያንግ፣ሳደማኔ ነይሮም፡፡
በዚውን ኣልጀርያዊ ሪያድ መሃሬዝ ጋንትኡ ሌስተር ሲቲ ፅዋዕ ፕረምየሊግ ኢንግሊዝ ንክተዓትርን ሃገሩ ናብ ፅዋዕ ኣፍሪካ ጋቦን 2017 ንክትሓለፍ ብዝገብሮ ዝንኣድ ምንቅስቃስ 361 ድምፂ ብምርካብ ሽልማት ብሉፅ ተፃዋታይ ኣፍሪካ 2016 ንክከውን ኣኪኢልዎ እዩ፡፡
እዚ ክብሪ ብምርካቡ ድማ ፈላማይ ኣልጀርያዊ ተፃዋታይ ኮይኑ ኣሎ፡፡
ኦቦሚያንግ 313 ድምፂ
ሳዶማኔ 186 ድምፂ ረኪቦም፡፡
ካብ ኣፍሪካ ውሽጢ ካብ ዝዓወቱ ተፃውቲ ድማ ዩጓንዳዊ ሓላዊ ማዕፆ ጋንታ ማምሎዲ ሳንደውንስ ዴንስ ኦንያንጎ ብ252 ድምፂ ብሉፅ ተፃዋታይ ኣፍሪካ ተባሂሉ፡፡
ብደቂ ኣንስትዮ ድማ ተፃዋቲት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ደቂ ኣንስትዮ ኣርሰናል ኦሰሆላ ብልፅቲ ተፃዋቲት 2016 እንትብሃል ብልፅቲ ጋታ ኣፍሪካ 2016 ማሞሎዲ ሳንዳውንስ ብልፅቲ ሃገራዊት ጋታ ደቂ ተባዕትዮ ዩጓንዳ ደቂ ኣንስትዮ ናይጀርያ ተባሂለን ዝተዳለወለን ሽልማት ተቐቢለን፡፡


text:
እቲ ቀዳማይ ኣፍሪቃዊ ሰብኣዊ ፍጡር፡ ንክፍለ ዓለም ኣፍሪቃ ሕቖኡ ሂቡ፡ ኣንፈት ሰሜን ተኸቲሉ፡ ነዊሕ ግዜ ወሲዱ፡ ናብ ክፍለ ዓለም ኤውሮጳ ምስ ሰገረ፡ ምስጋም ቀቢላታትን ህዝብታትን ኣሃዱ ከም ዝበለ ይትረኽ። በዚ መንጽር ምስጋም ሓያሎ መዋእል ዘቑጸረ ተርእዮ’ዩ። ኣብ’ዚ ዝዝረበሉ ዘሎ መዋእል ኣፍሪቃውያን ሰገምቲ፡ ኣውራ ዝሽገርሉ ዝነበሩ ሓደ ነገር ኩነታት ኣየር ጥራሕ’ዩ። ምኽንያቱ ኩነታት ኣየር ምስ ምስጋም ቀጥታዊ ምትእስሳር ስለ ዝነበሮ። እወ ክፍለ ዓለም ኤውሮጳ እንተመይቁ ቀቢላታት ኣፍሪቃ ተር ኢሎም መስርዖም ሒዞም ናብ ኣንፈት ሰሜን ክሳግሙ፡ ብኣንጻሩ ክፍለ ዓለም ኤውሮጳ እንተዝሒሉ ከኣ ኣየር ክሞቖሎም ክጽበዩ ይግደዱ ብምንባሮም።
መዛግብቲ ታሪኽ ከም ዘዘንትውዎ ‘ምበኣር፡ ንምስጋም ኪኒዮ ተፈጥሮኣዊ ጂኦግራፊያዊ ተጻብኦታት ዝኸይድ ጸገም የጋጥሞ ኣይነበረን። ክስገሩ ዝነበሮም ወሓይዝ፡ ኣፍላጋት፡ እምባታት፡ ሕሉማት፡ ስንጭሮታት፡ ልዑል ጥንቃቔ ክገበረሎም ዝነበሮም ንወዲ ሰብ ዝጻብኡ ኣራዊት ‘ምበር፡ ኣብ’ቲ እዋን ዘይከም’ዚ መዋእል’ዚ ፓስፖርት፡ ቪዛ፡ ለሰ ፓሸ ዝበሃል ነገር ይፍለጥ ኣይነበረን። ዘይከም ሎሚ ምስ ምሉእ ዕጥቁ ኣብ ዶብ ጸኒሑ መን ኢኻ ካበይን ናበይን ኢኻ? ኢሉ ዘሰራጢ፡ ኣገዲዱ ናብ ዝመጻኣካሉ ዝመልስ፡ ዕድል እንተዘይገበርካ ከኣ ተኲሱ ዝቐትል ዋዲያ ኣይነበረን። ድሕሪ ነዊሕ ግዜን ደረጃ ብደረጃ ዝመጸ ምዕባለን ግን፡ ናተይ ናትካ ዝበሃል መጺኡ። ሃገራት ተመስሪተን። ዶብካን ዘይዶብካ ዘነጽር ሕጊ ተደንጊጉ። ሃገርካ መርቕ ሃገርካ ርገም ኮይኑ።
ናይ እዋና ስደት ምስ ምስጋም ናይ ቀደም መዋእል ኣብ ገለ ሸነኻቱ ክመሳሰል እንከሎ፡ ኣብ ገለ ሸነኻቱ ከኣ ይፈላለ። ክሌማዊ ለውጢ፡ ብዝሒ ወይ ዋሕዲ ማይ፡ ገለ ካብ’ቶም ንክልቲኦም ዘመሳስሉ ረቛሒታት ክኾኑ እንከለው፡ ኲናት ሕድሕድ፡ ኲናት ብምኽንያት ዶባት፡ ወራራት፡ ፖለቲካዊ ማሕበራዊ ጭቆና ከኣ፡ ገለ ካብ’ቶም ዘየመሳስሉ ረቛሒታት’ዮም። ብሓፈሻ እዛ ዓለም ትህወኽ ምህላዋን ምዝንባል ህዝብታት ከኣ ዕለታዊ የጋጥም ምህላውን ኣየዛርብን። ካብኡ ናብኡ በዚ ምዝንባላት ብከቢድ ዝተጠቕዓ ሃገራት ምህላወን’ውን ኣየዛርብን። ገለ ሃገራት ብዓቐን ክብደት ወይ ርዝነት እዚ ምዝንባላትን ንሱ ዝፈጥሮ ስደትን ተርታ ተዋሂብወን ይርከብ። ንኣብነት ሶርያ፣ ኤርትራ፣ ሶማሊያ፣ ዒራቕ፣ ኣፍጋኒስታን ዝብል ዝርዝራት ተዘርጊሑይርከብ። እዚ ከቢድ ሽግር፡ ስርዓታት ናይ’ዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ቀጻልነት ስልጣኖምን ረብሓታቶምን ከረጋግጹ ክብሉ ኮነ ኢሎም ዝፈጥርዎን ዘሳስይዎን ዘለው ደኣምበር፡ ፈጣሪ ካብ’ዘን ነዛ ዓለምና ኣቚመናኣ ዘለዋ ኣስታት 200 ዝኾና ሃገራት፡ ኣለልዩን ነጺሉን መዓት ዘውረደለን ኣይኮናን። እቲ ሰሪ ናይ’ዞም ጨፍለቕቲ ውልቀ መለኽቲ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ክሌማዊ ለውጢ ተፈጢሩ ዋሕዲ ማይ እንተጋጠመ፡ ህዝቢ እዛ ሃገር ንበይኑ ተዓፊኑ ዝነበረሉ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ብሕሱም ዝሳቐየሉ ምኽንያት ኣይምነበረን። ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ዘሕልፎ ዘሎ ሕማቕ ሃለዋት ግን፡ ካብ ብንግሆኡ ከመይነት ምሕደራ እዛ ሃገር ንጹርን ተሓታትነት ብዘለዎ ኣገባብ ሒዙ ስለ ዘይተበገሰ’ዩ። ገዛኢ ጉጅለ ህግደፍ ብዘይ ንሕስያ ንክንዲ ዓመታት ከላግጸላ ስለ ዝደለየን ስለ ዝኸኣለን ጥራሕ’ዩ። ብዘይካ ዘቤታዊ ጨፍጫፍ፡ ኣብ ዓበይቲ ቃላያት፣ ሱዳን፣ ሶማል፣ የመንን፣ ዝገበሮ ኢድ ምትእትታው፡ ከምኡ’ውን ዶባዊ ኲናት ምስ ኢትዮጵያን ብሳዕበኑ ዝወረደ ክሳራን ተነጽሎን ናይ’ዚ ጉጅለ ምርጫን ፖሊስን ውጽኢት’ዩ። እዚ ጠብሎቕሎቕ ዝኣመሉ ፋሽስታዊ በትሪ ኣብ’ዚ እዋን ዝያዳ ከፊኡን ገሊሁን ይርከብ።
ስለዚ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ቅሳነት ተሓሪምዎ፡ ትዕግስቱ ወዲኡ፡ ክንገላታዕ ከመዛበል ክስደድ ክንዕዘብ ጸኒሕና ኣለናን። እዚ እንታይ ዝወለዶ ድዩ ክሌማዊ ለውጢ ዝወለዶ ሕጽረት ዝናብ ኣይኮነን። ሱር ሰራውር ናይ’ዚ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ዝሳቐየሉ ዝዋረደሉ ዘሎ ተርእዮ ሕሱም መቕዘፍቲ ነጸብራቕ መላኺ ስርዓትን ፖሊስታቱን ዝኾነ ማሕበረ ፖለቲካዊ ጭቆና’ዩ። ኣብ እንዳ ህግደፍ ኣሉ ምባል ሓሶት ከም መንፈዓት’ዩ ዝውሰድን ኮነ ኢልካ ዝስረሓሉን። ኣብ እንዳ ህግደፍ ሓሶት ከም ስነ-ሓሳብ’ዩ ዘገልግል እኳ እንተዘይተባህለ ከም ባህሊ ዝተወርሰ ምዃኑ ግን ኣፍካ መሊእካ ንምዝራብ ይከኣል። ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣብ 2000 ዓ.ም ኣብ ካርቱም ሱዳን ወያነ ኣብ’ቲ ዝተኻየደ ኲናት ሓደ ኤርትራዊ ቀቲለ እንተደኣ ኢሉ ሓሳዊ’ዩ ክብል መዲሩ። ኣምባሳደራቱን ኣብ ኩሉ ክርነዓት ዝርከቡ ኣመለኽቱን ድማ ከም ዘለዎ ተቐቢሎም ይደጋግምዎ ኔሮም። እነሆ ድማ ሎሚ በቲ ዘዕበዮምን ዝለመድዎን ሕንከት ዘይስመዖ ዘይውርዙይ ልሳኖም፡ ሓንሳብ ኤርትራዊ ስደተኛ የለን ጸኒሖም ከኣ፡ ግዳማዊ ሓይሊ ብዝተወደበ መንገዲ የካይዶ ናይ ዘሎ ጎስጓስ ይውጽኢት ዝኾኑ ሓተላ ግለት’ዮም እናበሉ ክሕስው ንሰምዕ ኣለና። ኢሳያስ ድሕሪ ናይ ካርቱም መደረኡ ቅኒይ ኢሉ ድማ፡ ነዚ ዝቐደመ ጻዕዳ ሓሶት ዘንጊዑ፡ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ዶብ ኲናት ኣስታት 19 ሽሕ ዜጋታት ከፊልና ብምባል መንነቱ ኣቃሊዑ። እቶም ብሓሶትን በላበሎን ዝዓበዩ ደገፍቱ ድማ ሎሚ፡ ውሑዳት ደኣዮም’ምበር እወ ስደተኛታት’ሲ ይህልውና’ዮም ዝብል ሓቅታት ክጎስሙ ጀሚሮም ኣለው። ካብኡ ሓሊፎም’ውን ነቲ ስቓይን መከራን ዜጋታት ኤርትራ ምንጪ ገንዘባዊ እቶት ክገብርዎ ያኢ፡ ገለ ገንዘባዊ ሓገዛት እንተለጊስክሙልና ከኣ ከነዕግሶ ንክእል ኢና ብምባል ጭርጭር ዓበደ ይጻወቱ ኣለው።
ኣብ’ዚ ሓደ ነገር ክዝከር ኣለዎ። ስርዓት ህግደፍ ገለ ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ክህልው ይኽእሉ’ዮም ኢሉ ክኣምን እንከሎ፡ እዚ ኑዛዜ’ዚ ንገዛእ ርእሱ ኣትኮሮ ዝሓትት’ዩ። ነዚ ድሕሪ ክንደይ ልዕሊ ጉጭ ትሕቲ ጉጭን ሸንኮለልን ከም ዝበጽሖ’ውን ክዝከር ኣለዎ። ካብ ኣትይዎ ዘሎ ተነጽሎን ወሪድቆ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላውን ከም መዋጽኦ ክጥቀመሉ ብምሕላን ዝዛረቦ ዘሎ ስዑር ሕልና ደኣምበር ልባዊ ናይ ለውጢ ኣረኣእያ ኣይኮነን። ኣብ እንዳ ህግደፍ ፖለቲካዊ ደሞክራሲ ዝበሃል ቦታ የብሉን። ስለምንታይ’ሲ ንዓኣቶም ቀታሊ ስለ ዝኾነ። ግን ከኣ ክንዲ ዝደለይዎ ገልበጥበጥ ይበሉ ካብ ክውንነት ከቶ ከምልጡ ኣይክእሉን’ዮም። ህግደፍ ክንዲ ዝኾነ ይሓሱ የስተማስል፡ ጨፍላቒ ባህሪኡን ፋሽስታዊ ተግባሩን ክሳብ ብህዝባዊ ቃልሲ ዘይተሳዕረ፡ ደሞክራስያዊ ሕቶታትን ስደትን ዜጋታት ኤርትራ ምስ ኩሉ ብደሆታቱ ኣይግታእን’ዩ።
ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 23-12-2015


text:
ክርስትያናዊ ህይወትናን ኣገልግሎትናን–ደብተር ኣኼባ ነሓሰ 2017
ንመርኣዪ ዚኸውን ኣቀራርባታት
ንቕሑ! ንምብርካትን ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ስለምንታይ ከም ዝፈጠሮም ብዛዕባ ዚገልጽ ሓቂ ንምስትምሃርን ዚሕግዝ ንመርኣዪ ዚኸውን ኣቀራርባታት። ነቲ ኣብነታት ተጠቒምካ ናይ ገዛእ ርእስኻ ኣቀራርባ ኣዳሉ።
ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ መዛግብቲ
የሆዋ ንሓንቲ ኣረማዊት ሃገር ዓስቢ ሃባ
ባቢሎናውያን ን13 ዓመት ንጢሮስ ድሕሪ ምኽባቦም፡ የሆዋ ዓስቦም ሃቦም። የሆዋ ነቲ ብተኣማንነት እንዓይዮ ዕዮን እንኸፍሎ መስዋእትን ዜማስወሉ ብኸመይ እዩ፧
ክርስትያናዊ ህይወት
ኣምላኻዊ ባህርያት ኣማዕብል—ትሕትና
ትሕትና ኣገዳሲት ዝዀነት ስለምንታይ እያ፧ ብኸመይ ከነንጸባርቓ ንኽእል፧ ጸሎትን የሱስ ዝሓደጎ ኣብነትን ትሕትና ኸነማዕብል ዚሕግዘና ብኸመይ እዩ፧
ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ መዛግብቲ
ሓላዊ ዘለዎ ኸቢድ ሓላፍነት
ሓላውቲ ንሓንቲ ኸተማ ብዛዕባ እቲ ዚመጻ ሓደጋ ናይ ምጥንቃቕ ሓላፍነት ነበሮም። የሆዋ ንህዝቅኤል ምሳሌያዊ ሓላዊ ቤት እስራኤል ገይሩ ኺሸሞ ኸሎ እንታይ እዩ ዜመልክት ነይሩ።
ክርስትያናዊ ህይወት
ኣምላኻዊ ባህርያት ኣማዕብል—ትብዓት
ፍርሂ ሰብ ከነወግድ ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧ ምስትንታንን ጸሎትን ብየሆዋ ምእማንን ኣምላኻዊ ትብዓት ከነማዕብል ዚሕግዘና ብኸመይ እዩ፧
ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ መዛግብቲ
ጎግ ብዓል ሃገር ማጎግ ድሕሪ ሓጺር እዋን ኪጠፍእ እዩ
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ጎግ ብዓል ሃገር ማጎግ ቅድሚ ምጥፋኡን ድሕሪ ምጥፋኡን ብዛዕባ ዚህሉ ፍጻመታት ይገልጽ።
ክርስትያናዊ ህይወት
ኣምላኻዊ ባህርያት ኣማዕብል—እምነት
ከም ኣብርሃም ኣብ ኣጸጋሚ እዋን እውን ከይተረፈ፡ ኣብ የሆዋ እምነት ከም ዘሎና ኸነርኢ ይግባእ። ድልድልቲ እምነትን ተኣማንነትን ክንሃንጽ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ መዛግብቲ
እቲ ህዝቅኤል ዝረኣዮ ቤተ መቕደስ ምሳኻ ዘለዎ ርክብ
እቲ ህዝቅኤል ዝረኣዮ ራእይ ነቲ የሆዋ ንንጹህ ኣምልኾ ዘለዎ ልዑል ስርዓታት የዘኻኽረና። እዚ ራእይ እዚ እንታይ ንምግባር ይድርኸና፧
ክርስትያናዊ ህይወት
ኣብ ዚቕጽል ሓጋዚ ፈላሚ ክኸውን ዝኽእል መዓስ እየ፧
ሓደ ኻብቲ መስዋእቲ ውዳሰ ኸነቕርብ እንኽእለሉ ብሉጽ መገድታት፡ ሓጋዚ ፈላሚ ዄንካ ምግልጋል እዩ። በዚ መዳይ እዚ ኣገልግሎትካ ኸተስፍሕ ትኽእልዶ፧


text:
ክርስትያናዊ ህይወትናን ኣገልግሎትናን–ደብተር ኣኼባ ሕዳር 2016
ንመርኣዪ ዚኸውን ኣቀራርባታት
መጽሔት ግምቢ ዘብዐኛ ንምብርካትን ኣብ ግዜና ብዛዕባ ዚፍጸም ትንቢት መጽሓፍ ቅዱስ ዚገልጽ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ሓቂ ንምክፋልን ዚሕግዝ ንመርኣዪ ዚኸውን ኣቀራርባታት። ነቲ ኣብነታት ተጠቒምካ ናይ ገዛእ ርእስኻ ኣቀራርባ ኣዳሉ።
ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ መዛግብቲ
መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ኽኢላ ሰበይቲ ይገልጽ
የሆዋ ነየናይ ባህርያት ምርዕውቲ ሓብቲ እዩ ኣኽቢሩ ዚርእዮ፧
ክርስትያናዊ ህይወት
“ሰብኣያ ኣብ ኣፍ ደገታት ከተማ ፍሉጥ እዩ”
ክኢላ ሰበይቲ ንሰብኣያ ኽብሪ ተምጽኣሉ።
ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ መዛግብቲ
ብዅሉ ጻዕርኻ ተሓጐስ
ብዛዕባ ስራሕና ቕኑዕ ኣረኣእያ እንተ ኣልዩና፡ ብስራሕና ኽንሕጐስ ንኽእል ኢና።
ክርስትያናዊ ህይወት
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይምህረና፧—ብኸመይ ከም እትጥቀመላ
መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ እንመርሓሉ እዋን ኣብዛ ይምህረና እትብሃል መጽሓፍ ንዘሎ ፍሉይ መዳያት ብኸመይ ክንጥቀመሉ ንኽእል፧
ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ መዛግብቲ
“ብመዓልትታት ንእስነትካ ነቲ ዓብዪ ፈጣሪኻ ዘክሮ”
መክብብ 12 ኣብ መዓልትታት ንእስነት ንዘሎ ኣጋጣሚታት ክንጥቀመሉ ብስእላዊ ዘረባ ትላበወና።
ክርስትያናዊ ህይወት
ኣቱም መንእሰያት፡ በቲ “ዓብዪ ኣፍ ደገ” ንምእታው ኣይትደንጕዩ
ኣብ ከም ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ዝኣመሰለ መንፈሳዊ ሸቶታት ክትጽመድ ምኸኣልካዶ፧
ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ መዛግብቲ
እታ ሹላማዊት—ክንመስላ ዚግባእ ሰናይ ኣብነት
እታ ሹላማዊት ንኣምለኽቲ የሆዋ ሰናይ ኣብነት ክትከውን ዝኸኣለት ብኸመይ እያ፧


text:
ኣብ ጎደናታታት ናይሮቢ ኣቀባሊና ንመስርሕ ምርጫ ሙሉእ ለይቲ ይከታተል ከምዝሓደረ ዝዛረብ ጆሴፍ ኮች፣ፕረዚደንት ኦባማ ዳግማይ ስለዝተመረፁ ንዝተሰመዖ ታሕጓስ ከም‘ዚ ኢሉ ገለፀ፥
ተማሃራይ ዩኒቨርስቲ ሴኔጋል ፓዝ ድዩፍ፣ብጥራሕ ዘረባ ኣልቦ ግብሪ ኢሉ ዝገለፆም ፕረዚደንት ረብሪበ‘የ ይብል።
ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ካብ ምብራቃዊ እየሩሳሌም ሪኢትኡ ዝሃበ ፍልስጤማዊ መሓመድ ኣቡ ሮቦ፣ፕረዚደንት በራክ ኦባማ ኣብ ካልኣይ ዘመን ስልጣኖም ዝያዳ ውፅኢታዊ ስራሕ ኣብ መስርሕ ሰላም ማእከላይ ምብራቅ ዝፍፅሙሉ ጊዜ ክኾን‘ዩ ዝብል ተስፋ ኣለዎ።
ሃገራት ምብራቅ እስያ‘ውን ንዓወት ፕረዚደንት ኦባማ ብፀጋ‘ዮም ተቀቢለነኦ።ካብኡ ሓሊፈን‘ውን ምስ ኣሜሪካ ንዝፀንሐን ርክብ ንምሕያል ሓቢረን ከምዝሰርሓ ይገልፃ‘ለዋ።
ቻይና ከይደንጎየት ኣብ ዘውፀአቶ መግለፂ፣ክልቲኤን ሃገራት ዘለወን ርክብ ክማሓየሽ ከምዝግባእን፣ዝህልዎ ፅልዋን ጠቂሳ‘ላ።


text:
ቤት ጽሕፈት ኢመግረሽን ኣስመራ ናብ ዝቕመጡለን ሃገራት ክምለሱ ብዝደልዩ ኤርትራውያን የዕለቅልቅ:
እቶም ንመበል 25 ዓመት ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ንምብዓል ኢሎም ናብ ኤርትራ ከይዶም ዘሎዉ ኣብ ደገ ዝቕመጡ ኤርትራውያን፡ በቲ ኣብ ዕለተ ሰንበት ኣብ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘጋጠመ ኩናት ዝመንቀሊኡ ፍርሕን ራዕድን ተዋሒጦም ትማሊ ሶኑይን ሎሚ ሰሉስን እግረይ ኣውጽእኒ ብዝዓይነቱ ኣገባብ፡ ካብ ሃገር ናይ መውጺኢ ፍቓድ (exit visa) ንምውሳድ ነቲ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ኢመግረሽን ኣዕለቕሊቖሞ ከም ዝውዓሉ ኣብ ኣስመራ ዝርከቡ ኣባላት ዓርቢ ሓርነት ሓቢሮም።
እዞም በቲ ካብ ባይታ ዝርሓቐ ዘቕርብዎ ስነ ሞጎትን፡ ነቲ ኣብ ሃገርና ነጊሱ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ብዝገብርዎ ትሓላቕነትን ልዕሊ እቲ ንሃገሩ ዝገልገለን ዝተኻላኸለን ዜጋ ሃገራውያን ክኾኑ ዝፍትኑ በላዕቲ ክልተ ስጋ ኤርትራውያን፡ ኣብ 2000 ዓመተ ምህረት’ውን፡ ኣብቲ ሓደ ሲሶ ካብ መሬት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ጎበጣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ወዲቑሉ ዝነበረ እዋን ከምዚ ሕጂ ዘርእይዎ ዘለዎ ባህሪ ብዝመሳሰል ኣገባብ ነናብ እተን ዝነብሩለን ሃገራት ክም ዝተዓዝሩ ዝዝከር እዩ።
ብኣንጻሩ ኩሉ ኣብ ካልይ ደራጃ ኣብያተ ትምህርቲ ኤርትራን ኣስመራ ዮኒቨርሲትን ዝመሃር ዝነበረ ኤርትራዊ መንእሰይ ከኣ ሃገር ንምክልኻል ኢሉ፡ እቲ ዘይትዓለመ መባእታዊ ታዕሊም ንምቕሳም ናብ ጋሕቴላይ፡ እቲ ዝተዓለመ ከኣ ብቐጥታ ናብ ግንባራት ከም ዝተሰለፈ ናይ ቀረባ እዋን ተዠክሮ እዩ።
14 ሰነ 2016
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት


text:
ክቡራት ኣንበብቲ
ነቲ ቅድሚ ሕጂ ብዋልታ መድሓኒት ብዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ጅግንነት “ ደግያት ኣበራ” ዝተጻሕፈ መመላእታኡ እዩ።
ደግያት ኣበራ ካሳ ወዲ ወዶም ንደግያት ሃይሉ ጸዓዘጋ እዮም።
ጣልያን ብ3 ነሓሰ 1889 ነስመራ፣ ምስ ኣተወ ሓያል ምዃኖም ኣጸቢቑ ፈሊጥዎም ስለዝነበረ፣ ምስሌነ ዝባን ሓማሴን ሸይሞም። ክጥብሮምን ከከባብሮምን ጀመረ። እቲ ንሓበሻ ዘይፈቐድ ዝነበረ ከም ጫማ ምውዳይ ከይተረፈ ፈቐደሎም። ካብኡ ሓሊፎ ‘ወን ክሳዕ ኣብ መኣዶም ሓወስዎም። እንተኾነ ግን፣ ሓያላት ዝኾኑ ይእሰሩ ብምንባሮም፣ ካልኦት ደቂ ሃገር ውን ሓበሬታ ምስ ሃብዎም፣ ምኽያት ፈጢሮም ስድራቤቶም ሒዞም ከይቐደምዎም ሃዲሞም ኣብ መሬት ዓንሰባ ዓረዱ።
ጣልያን ከኣ ተቆጢዖም ሰራዊት ልኢኾም፣ ብዙሕ ህዝቢ ኣጋፍዑን፣ ንብረት ወን ራሰዩ። ካፒታን በቲኒ ዝብሃል ኢጣልያዊ ፈኪሩ ሰዓቦም። መዓል ኣይተ ሓጎስ፣ ዓብደል ሓድሽ ዓዲ ዓንሰባ (ለመጨሊ) ካብ ዓዲ ሞቶ (ስኹን) ከምኡ’ወን ተኸተልቲ ደግያት ሓድገምበስ ወዲ ከንቲባ ዓልወት ካብ ዓዲ ኤሎባ ዓዲ ተከሌዛን፣ ዝነበሩ ኾይኖም ተዓጢቆም ጸኒሖም ኣብ ዋልታ መድሓኒት (ደቂ ሸሓይ) ብ1892 ውግእ ገጢሞም ንካፒታኖ በቲኒ ቀተልዎ። ብድሕሪ’ዚ ብስውር ነስመራ ኣትዮም ኣጓዱ ዓስከር ጣልያን ሓዊ ኣዲዶም ንትግራይ ተሳገሩ ይብሃል።
ኣውሮጳውያን፣ ን ኣፍሪቃ ክገዝኡ ከንግሁ ኸለዉ፣ ብድንቁርናን ጥሜትን ዝተሓመሰ ህዝቢ’ምበር፣ ኮማንደራቶም ብምንሽር ረጪኑ ክፍንሽር ዝኽእል ሰብ ዝጸንሖም ይመስሎም ኣይነበረን። ፍላይ ነታ ንሊብያ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ትገዝእ ዝነበረት ኢጣላ ዘጋጠማ ስዕረታት ካዕቦ እዩ ነይሩ። እቲ ዝ ኣክል ውዳበ ዘይነበሮ ተቓውሞ ኤርትራውያን፣ ኣብ ፈቐድኡ እስትሂና! ኣቢልዎም’ዩ። ዘማት ወድ ኡክድ ኣብ ላዕላይ ባርካ፣ ደግያት ኣበራ፣ ማሕራይን ኣባ ጥመርን ኣብ ከበሳታት፣ እኩ ተቓውሞ ዓሊ መሓመድ ዑስማን ቡሪ (ሰባር ናኹራን) ብጾቱን ካልኦትን ክንጠቅስ ንኽእል።
ኣብዚ ሓጺር ጽሑፍ’ዚ ግን፣ ብዛዕባ ኣብ 1840 ኣቢሉ ኣብ ጸዓዘጋ ዝተወልደ ደግያት ኣበራን እታ ውዕሎኡ ዝፈጸመላ ዋልታ መድሓኒትን ኢና ክንርኢ። ደግያት ኣበራ ኣብ’ዛ ብዋልታ መድሓኒትን እትፍለጥ ኣብ መሬት ደቂ ሽሓይ ( ምስ ቃል ነብሪ) እትርከ ቦታ ቅያኡ ምስ ፈጸመ ንደቡብ ገጹ እዩ ዶብ ሰጊሩ። ኣብ ጎድኒ ሰራዊት ሃጸይ ምኒልክ ተሰሊፉ ኸኣ ኣብ ኩናት ዓድዋ( 1896) ውዒሉ። ንሃጸይ’ወን “ ከሺ ኣማራ ኣንድ ኣበራ” ክሳብ ዝብሉ ገይርዎም’ዩ ይብሃል።
ደግያት ኣበራን ብጾቱን ጥልያን ነስመራ ክድይብ ከሎ ከይተረፈ ክዓግትዎ ፈቲኖም ነይሮም’ዮም ። የግዳስ፣ ምስቲ ዝነበረ ዓቕሚ ጥልያን ክብድሁ ኣይከኣሉን። ድሕሪ’ዚ ድማ እዮም ናይ ደባይ ዝመስል ቅዲ ክኽተሉ ዝመረጹ።
በዚ ዝሰግአት መንግስቲ ጥልያን፣ ንደግያት ኣበራ ሓባቢላ ክትሕዞ ፈተነት። በታ ንብዙሓት ገርሀኛታት እተስድዕ ሽመት ከይተረፈ ኸኣ ፈተነቶ። ድግያት ግን ኣይተዳህለለን። ኣይተዳህለለን ጥራይ ዘይኮነስ፣ ተገልቢጡ ንዓኣቶም ኣዳህሊልዎም’ዩ።
ሚእቲ ዝኾኑ ሰራዊት ጥልያን ካፒታኖ ቤቲኒ መሪሕዎም ናብ መሬት ደቂ ሽሓ ወሪዶም። ኣብዛ ዋልታ መድሓኒት ትብሃል ከኣ በጺሖም። ኣድብዩ ዝጸንሐ ድግያት ንውዮም ካፒተኖ ጥልያን ካብ ፈረሶም ጨርጊፉ ባይታ ኣዝበጦም። ወዮም ተኸቲሎም ዝነበሩ ሰራዊት ከኣ ብህድማ ፣ ድሕነት ካ እግሮም ደለይዎ። ፋሕ ጭንግራሕ ከኣ ኣተዎም። ካፒታኖ ኣየምለሱን። ኣብዛ ሕጂ” ሞት ቤቲኒ” ተባሂላ ትጽዋዕ ዘላ፣ ጥልያን ንዝኽሪ ኢሎም መስቀል ተኺሎምላ ዘለዉ ቦታ ዓረፉ።
“ሞት ቤቲኒ” ግን እቲ”ዋልታ መድሓኒት” ዝብል ጥንታዊ ስማ’ወን ብኸንቱ ዝወጸ ኣይነበረን። ኣብ ጥንቲ እቶም ኣዋልድ ብምፍታዎም ዝፍለጡ ዝነበሩ ቱርካውያን፣ ንሓንቲ መድሓኒት ዝስመን ፈላሲት ኣጓይዮመን’ሲ ኣብታ ኣብቲ ከባቢ እትርከ ፍሉይ ቅርጺ ዘለዋ እምኒ ተዓቑበን ድሒነን ይብሃል። እዚ ድማ እዩ። “ዋልታ መድሓኒት ብዓልቲ ድርብ ቅያ” ዘብላ።
ብልክዕ መዓስ ከም ዝተፈጸመ ‘ኳ እንተዘይተረጋገጸ ሽዑ ናይ ኤርትራ ገዛኢ ዝነበረ ( ጀነራል በራቴሪ) ብዛዕባ ሞት ካፒታኖ ‘ባቲኒብ ብ 18 መጋቢት 1892 ናብ ኢጣልያ ሚኒስተር ኩናት ዝጸሓፎ ጸብጻብ ስለዘሎ እቲውግእ ካብ መጀመርያ መጋቢት 1892 ዝድሕር ኣይመስልን።


text:
ሞት ቤንላደን ስዒቡ ንኣልቃይዳ መን ኾን ይመርሖ ይኸውን ኣብ ዝብል ግምታት እናተውሃቡ እዮም።ብተደጋጋሚ ወሃቢ ቃል ኣልቃይዳ ኮይኑ መግለፂ ዝህብ ዝነበረን ምስ ኦሳማ ቤንላደን ብዘለዎ ቕርበት ዝገልፅን ግብፃዊ ኣይማን ኣልዘዋህሪ ብቐዳምነት ይጥቀስ።
ኣይማን ኣልዘዋህሪ ኣብ ዝሓለፈ ለካቲት ኣብ ዘወፅኦ ናይ ድምፂ መልእኽቲ ንሙጃሂድን ብዛዕባ ሕጊ ሸሪዓ ንኸማኽሮም ቢንላዲን ከምዝመደቦ ይሕብር።
ዘዋህሪ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ ዝተፈፀመ ዘስካሕክሕ መጥቓዕቲ 11-መስከረም 2001 ኣ/ፈ ሓዊሱ ናይቲ ጉጅለ መጥቓዕታት ኣብ ምትላም ናይቲ መርበብ ግብረ ሽበራ ቀንዲ ኣእምሮ ከምዝኾነ ብብዙሓት ይእመን።
ቤን ላዲን ካብ ዝሃቦ ናይ ስነ-ሓሳባውን ገንዘባውን መሪሕነት ብዝበለፀ ኣብ ግብፂ ብዝነበሮ እስላማዊያን ናይ ምውዳብ ተመኩሮ እቲ ናይ ብሓቂ መስራቲ ኣልቃይዳ ኣልዘዋህሪ እዩ ይብሉ።
ብሙያ ናይ መጥባሕቲ ሓኪም ዝኾነ ዘዋህሪ ምስ ኦሳማ ኣንፃር ሕብረት ሶቪየት ይዋጉኡ ኣብ ዝነበሩላ ኣብ ኣፍጋኒስታን እዮም ተራኺቦም። ናይ እስላማዊ ኣኽራርነት እምነቱ ግን ካብ ቁልዕነቱ ይጅምር።
ኣብ ናይ ግብፂ ቤት ማእሰርቲ ኣብ 1980'ታት ምስ ኣይማን ዘዋህሪ ተኣሲሩ ዝነበረ መተኣስርቱ ግን ግጥሚ ምፅሓፍ ዘዘውትር ህዱእ ሰብ ከም ዝነበረ ይዝክሮ። እቲ ዝገርም ድማ እዚ ባህሪዚ መግለፂ ናይ ኩሎም መራሕቲ መርበብ ግብረ ሽበራ ምዃኑ እዩ።
ዘዋህሪ ኣበይ ከምዘሎ ኣይፍለጥን። ንኦሳማ ቤን ላዲን ዝትክእ ብሕታዊ ሕፁይ ከምዝኾነ ግን ብዙሓት ይገልፁ።ገለ ክኢላታት ግብረ ሽበራ ግን ኣልቃይዳ መራሒ ዘድልዮ ምዃኑ ኣብ ሕቶ የእትውዎ። ዝህብዎ ምኽንያት ቤን ላዲን ድሕሪ ሞቱ እንተኾነ’ውን ሓያልን ኣብነታዊ ምልክትን ኮይኑ ክቕፅል እዩ ይብሉ።


text:
ኣብ ሽወደንን ሽቱትጋርት – ጀርመንን ዝነብሩ ዜጋታት፡ መደባት ሃገራዊ ማሕበር ስንኩላን ንምዕዋትን ጸገማት ስንኩላን ወገናት ንምቅላልን ደገፎም ከምዘሐይሉ፡ ብምኽንያት 3 ታሕሳስ – ኣህጉራዊ መዓልቲ ስንኩላን ኣብ ዘካየድዎ ምትእኽኻባት ገሊጾም።
ሃገራዊ ማሕበር ሓርበኛታት ስንኩላን ኲናት ኤርትራ ጨንፈር ሽወደን ኣብ ዝወደቦ መደብ፡ ኣቦ-መንበር ሃ.ማ.ሓ.ስ.ኲ.ኤ መምህር ገብረብርሃን ኢያሱ፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ጨናፍር ዝገብራኦ ኣበርክቶ፡ ስንኩላን ነብሶም ክኽእሉ መንግስቲ ንዘካይዶ ጻዕርታት ደገፍ ይኸውን ከምዘሎ ገሊጹ።
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ዝተፈላለየ ንጥፈታት ብምክያድ ዝተኣከበ ልዕሊ 22 ሽሕ ክሮነር ንመዓላ ሓርበኛታት ስንኩላን ተበርኪቱ። ሃ.ማ.ሓ.ስ.ኲ.ኤ ጨንፈር ሽቱትጋርት – ጀርመን እውን፡ ስንኩላን ወገናቱ ንምሕጋዝ ብዝሓየለ ከምዝሰርሕብምርግጋጽ፡ ነቲ ዕላማ ዝውዕል 3 ሽሕ ዩሮ ወፍዩ።
ኣቦ-መንበር’ቲ ጨንፈር ኣቶ ሑሴን ከሊፋ፡ ኩሉ ኤርትራዊ – ስንኩላን ዜጋታቱ ንምሕጋዝ ብትግሃት ክነጥፍ ጸዊዑ።
ኣብ ካልእ ንጥፈታት፡ ኣብ ኢጣልያ ዝርከባ ሃገራውያን ውዳበታት፡ ናይ 6 ወርሒ ገምጋም ንጥፈታተን ኣካዪደን።
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሪፓብሊክ ኢጣልያ ኣቶ ፍስሓጽዮን ጴጥሮስ፡ እተን ውዳበታት መደባት መኸተ ንምዕዋትን ሓቀኛ ምስሊ ሃገር ንምንጽብራቕን ንዘካይድኦ ዘለዋ ውፉይ ጻዕሪ ሞጒሱ።
ኣባላት ንኡሳን ጨናፍር ሃማደኤ ኣብ ሆላንድ ንጥፈታተን ንምግምጋም ኣብ ዝገበራኦ ኣኼባ ድማ፡ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሆላንድ ኣቶ ተኸስተ ገብረመድህን፡ ውዳበ ሃማደኤ ኣብ ሆላንድ ናብ ደረጃ ጨንፈር ክዓቢ እዋኑ ምዃኑ ኣገንዚቡ።
ብተመሳሳሊ፡ ውዳበ መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ኩወይት ብ8 ታሕሳስ መስራቲ ጉባኤ ኣብ ዘቃንዓሉ ኣጋጣሚ፡ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኩወይት ኣቶ እድሪስ መሓመድ-ዓሊ፡ መንእሰያት ፍልጠትን ሞያን ዓጢቖም፡ ንዓወት ሃገራዊ መደባት ድርኺት ዝፈጥሩ ተበግሶታት ክወስዱ ትጽቢት ከምዝግበረሎም ኣተሓሳሲቡ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ገዳም ቅዱስ ዮሓንስ መጥምቅ ቴድረር
ገዳም ቅዱስ ዮሓንስ መጥምቅ ቴድረር ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ፡ ካብ ከተማ ደቀምሓረ ንደቡብ 25 ኪሎ ሜትር ኣብ ከባቢ ቴድረር ዝርከብ፡ ታሪኻውን ጥንታውን ገዳም እዩ። ብጥንታውነቱ ምስቶም ቀዳሞት ገዳማት (አድባራት) ሃገርና ዝሥራዕ ክሳዕ ሎሚ ህልውናኡ ዝሓለወ ገዳም እዩ።
ኣመሠራርታ ናይዚ ገዳም’ዚ ምስ ታሪኽ ድራር ስመ ክርስትናኡ ገብረክርስቶስ ዝበሃል ዝተኃኃዝ እዩ። ገብረክርስቶስ ብኣቡነ ሊባኖስ ተጠሚቑ ክርስቲያን ዝኾነ፡ ሠለስተ ደቂ ዝነበርዎ እዩ። ድኅሪ ዕረፍቲ ገብረክርስቶስ፡ ሠለስተ ደቂ ድራር ናብዚ ሕጂ ዘለውዎ ናብ ቴድረር መጺኦም ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ዮሓንስ ኣሕነፁ። ብመልክዕ ገዳም’ውን መሥረትዎን ገደምዎን። ካብ ከባቢ 537 ዓ.ም. ጀሚሩ ክሳዕ ሎሚ ሕዝቢ ቴድረር ብዓቢይ ክብሪ ንገዳም ዝግባእ ህያብን ስእለትን እናቕረቡ፡ ዕቤቱ ዓቂቡ ንክጸንሕ ዓቢይ ግደ ኣበርኪቶም እዮም።
እዚ ገዳም’ዚ ብስም እቲ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ጽድቁን ዕብየቱን ዝመስከረሉ ነቢይን ሓዋርያን ዝኾነ ቅዱስ ዮሓንስ መጥምቅ እዩ። ቅዱስ ዮሓንስ ገዳማዊ፡ ባሕታዊ፡ ትሕርምተኛ . . . ናብራኡ በረኻ እዩ ነይሩ። ማቴ. 11፡7-18፣ ሉቃ. 1፡80። በዚ ኸኣ ናይ ኣበው መነኮሳት ኣርኣያ ኮይኑ ብዙኃት ሰዓብቲ ዘፍረየ ኣቦ እዩ። እዚ ካብ እንጦንስ አበ መነኮሳት ጀሚሩ ዝተራእየ ብሕትውና ኣብ ገዳም ምስፋር ትሕርምቲ (ተሓራሚ) ምዃን ዓጽፊ ምኽዳን ካብ ዮሓንስ መጥምቀ መለኮት ዝተበገሰ ኣብነት እዩ። ኣብ መወዳእታ ድማ ቅዱስ ዮሓንስ ብንጉሥ ሄሮድስ ተሰይፉ ሰማዕት ብምዃኑ ድማ ኣርኣያ ሰማዕታት እዩ። ማቴ. 14፡12
ገዳም ቅዱስ ዮሓንስ ቴድረር፡ ጥንታውነቱ ምስ ገዳም ደብረ ወርቅ ኣቡነ ሊባኖስ ሃም ዝተኃኃዝ ዘለዎ ቅርስን መጻሕፍትን ጸበሉን ጽንዓቱን ዘረድኦ እዩ። እዚ ገዳም’ዚ ካብ ከውሒ ዝፈልፈለ ማየ ጸሎት ዓሠርተው ክልተ ጸበል ኣለዎ።
ገዳም ቅዱስ ዮሐንስ ቴድረር፡ ኣብ ዓመት ብዙኃት ክብረ በዓላት የብዕል። ንምሳሌ፦ 1 መስከረም (ርእሰ ዓውደ ዓመት ቅዱስ ዮሓንስ) ፣ 30 የካቲት ርክበተ ርእሱ ለቅዱስ ዮሐንስ ፣ 15 ሚያዝያ ርእሲ ቅዱስ ዮሓንስ ካብ ነፍሱ ዝተፈልየትሉ ፣ 30 ግንቦት ርእሲ ቅዱስ ዮሓንስ ካልኣይ ጊዜ ዝተራእየትላ፣ 2 ሰነ ፍልሰተ ሥጋሁ ለዮሓንስ፡ 30 ሰነ ልደቱ ለቅዱስ ዮሓንስ እዮም። ካብዚኣቶም እቶም ቀንዲ ዝበዓሉ 1 መስከርምን 2 ሰነን እዮም።
ስለዚ ሕዝበ ክርስቲያን እዚ ገዳም እዚ ልክዕ ከም ኵሎም ቅዱሳን ገዳማት፡ ቃል ኪዳን ዘለዎ እዩ። ብድኻም ዝበጽሐ ዝተሳለመ፡ መባእ ዘቕረበ፡ ጸበሉ ዝተሓፅበን ዝጠዓመን . . . ካብ እግዚኣብሔር በረኸትን ምሕረትን ይረክብ እዩ እሞ ናይዚ ቅዱስ ኣቦን ናይዚ ቅዱስ ገዳምን በረኸት ተኻፈልቲ ኺንከውን እግዚኣብሔር ኣምላኽና ጸጋኡ የብዝኃልና።
ስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ፖሊሲ ኢምግረሽን ንክማሓየሽ ‘ምእኩል’ ዝበልዎ እማመ ኣቕሪቦም፣ ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ግና ምክፍፋል ኣስዒቡ ኣሎ። ብሕልፊ ኣስታት ክልተ ሚልዮን ስደተኛ ቆልዑ ናብ ዝመጹለን ሃገራት ንከይጥረዙ ብከመይ ክንከላኸለሎም ንኽእል ኣብ ዝብል ሕቶ።
እዞም ናይ ሎሚ መናእሰይ ቅድሚ ዓመታት ምስ ወለዶም ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኣሜሪካ ዝኣተው’ዮም። እንታይ ንግበሮም? ኣብ ዝብል ኣብ ሞንጎ ፕረዚደንትን ኣባላት ቤት ምኽሪን ምስሕሓብ ኣሎ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ናይ ትማሊ መደረ ኩነተ-ሃገር ‘ቀዳማይ ሓላፍነተይን ግዴታይን ንኣሜሪካዊያን ምሕላውን ምክልኻልን’ዩ’ ከምዝበሉ ዝዝከር’ዩ።
ዴሞክራሲያዊ ሴኔተር ሪቸርድ ብሉመንተል ግና ‘መደረ ትራምፕ መደረ ከፋፋሊ መራሒ’ ኢሎም ኮኒኖምዎ።
ምስ ጠበቓታት ሕጊ ኣቶ ተመስገን ተካ፡ ኣቶ ክፍሎም መለስ፡ ኣቶ ዮውሃንስ ዓንደ፡ ከምኡ ድማ ክኢላ ወፍሪ ንግዲ ኣቶ ኖህ ዓንደ፡ ከምኡ`ውን ክኢላ መስርሕ ምኽፋልን ምምላስን ግብሪ ኣሜሪካ ኣቶ በርሀ ስዩም ኣብርሃ ዝተገብረ መደብ ቀዳማይ ክፋል ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መጠን ዝቅባበ ኣብ ኢትዮዽያ ናብ ሓደ ኣሃዝ ክንኪ ኣለዎ።ዝቅባበ ስለዝሓየለ ኢልካ ግና፣ እታ ሃገር ተመዝግቦ ዘላ ክልተ ዝኣሃዙ ዕብየት ክትግድቦ ኣለዋ ማለት ኣይኮነን ኢሎም ኣካያዲ ስራሕ አርነስት ኤንድ ያንግ ኣቶ ዘመዴነህ ንጋቱ።
ኣብ‘ዚ ቀረባ ኣዋርሕ ብዛዕባ ምዕባለ ዝትንትኑ ወገናት፣ቁጠባ ኢትዮዽያ ኣብ‘ዚ እዋን ሳልሳይ እቲ ብናህሪ ይዓቢ ዘሎ ቁጠባ እናበሉ ይፅብፅቡ። ብዛዕብኡ ሪኢቶኦም ዝተሓተቱ ኣቶ ዘመዴነህ ”ኣብ ምጅማር ሓድሽ ዓመት ኣውሮዻውያን፣ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝሕተም መፅሔት ዘ-ኢኮኖሚስት፣ካብ ሙሉእ ዓለም ኣብ ዝቅፅላ ሓሙሽተ ዓመታት፣ብናህሪ ክዓብያ‘የን ኢሎም ምስ IMF ዝፅበዩወን 10 ሃገራት ኣለዋ። ቀዳማይቲ ቻይና፣ ካልኣይቲ ህንዲ፣ሳልሳይቲ ኢትዮዽያ ምኻና ጠቂሶም‘ለው” ኢሎም።
ብመሰረት‘ዚ ኣይ-ኤም-ኤፍ ቁጠባ ኢትዮዽያ ሎም-ዘበን ብ7 ነጥቢ 8 ሚእታዊ ክዓቢ‘ዩ ክብል ከሎ፣መንግስቲ ኢትዮዽያ ግና ልዕሊ 11 ሚእታዊ ዕብየት ከምዝተመዝገበ‘ዩ ዝጠቅስ።እቲ ሕቶ ከም‘ዚ ዓይነት ናይ ኣሃዝ ኣፈላላይ እንታይ እንታይ ኣምፀኦ? ተባሂሎም ኣቶ ዘመዴነህ ንጋቱ ከብርሁ ከለው ”ናይ ኣሃዛት ኣፈላላይ ኣይኮነን እቲ ኣገዳሲ ነገር።ዕብየት ማለት እንታይ ማለት‘ዩ? ዝብል ሕቶ ንምምላስ መሰረቱ እንታይ‘ዩ ኢልና ክንርኢ ይግባእ።ኣብ ኣሃዝ ኣፈላላይ ኣሎ‘ዶ ኢልካ ካብ ምሕታት፣እንታይ ዓይነት ለውጥታት ይራኣዩ? ኢልካ መልሲ ምርካብ‘ዩ እቲ ተመራፂ” ኢሎም።


text:
(እዚ መዘከር ሓተታዊ ቃና ከይህሉዎ ዝከኣለኒ ፈቲነ ዝተዓወትኩ ግን ኣይመሰለንን’ሞ ምስናይ ይቕረታኡ።)
ብዕለት 5 ሰነ ገዛኢ ሰልፊ ኢትዮጵያ–ኢህወደግ–ንዘተ ሰላም ስምምዕ ኣልጀርስ ምሉእ ብምሉእ ከም ዝተቐበሎን ንትግባረኡ ድሉዊ ምህላዉን ድሕሪ ምሕባሩ᎓ እቶም ፊስካ ክንፍሓሎም’ሞ ናብ ዝተመልከተሎም ኣንፈት ክነብሑ ዝጽበዩ ተጣበቕቲ ጭቆና ገዲፍና᎓ እቲ ንፍትሒ ዝቃለስን ዝጣበቕን ወገን ማዕረ ጽንብል ናጽነት ብዝቃረብ ደስታ’ዩ ተቐቢሉዎ።
ልዕሊ ክልተ ሰሙን ሓሊፉ ብዘይ ዝዀነ ወግዓዊ መልሲ ብወገን ኣስመራ ስቕ ምስ ተባህለ ድማ ብዙሓት ንኤርትራ ኣመልኪተን ዝዓያ መራኸቢ ብዙሃን (ብቐንዲ ከኣ ሓይሊ ተቓውሞ) ነቲ ዘይምኽኑይ ስቕታ ኣትሪሩ ኰኒኑዎ። ኰኒኑዎ ጥራይ ዘይኰነ ከኣ ሰላም’ውን ንኢሳይያስ ውጽኢታዊ ዘይምዃኑን ከም ዘይምነዮን ብዙሕ ተጻሒፉን ተዘሪቡን። (ብወገነይ እኳ ኢሳይያስ ንሰላም ፍጹም ቅሩብ ዘይምዃኑ ኣምልኪተ ክልተ ዓንቀጻት እዚን እዚን ጽሒፈ።)
ልክዕ ኣብ ክልተ ሰሙኑ᎓ ብምኽንያት ዝኽሪ መዓልቲ ሰማእታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መደረ ግን ፕረሲደንት ኢሳይያስ ንጻውዒት ሰላም ኢትዮጵያ ከም ዝተቐበሎ ጥራይ ዘይኰነስ ብኣካል ንምዝርራብ ልኡኽ ክሰድድ ኣብ ምድላው ከም ዘሎ ጠቒሱ። በዛ መደረ’ዚኣ እቶም ሓበሬታ ደንጒዩዎም ከቕለልዉ ዝጸንሑ ደገፍቲ ኣንፈት ስለ ዝተሓበሮም ከም ወትሩ ክነብሑ ከለዉ᎓ ንሓያሎ ዘገረመ ግን እቶም ተሓለቕቲ ሰላም ምዃንና ክንምድር ዝጸናሕና ኣስቂጥና ጥራይ ዘይኰነስ᎓ ራዕዲ ዝኣተወና’ውን መሲልና።
ኣብ ውሽጢ ሰዓታት “ኢሳይያስ ኣይእመንን’ዩ”፣ “ቅሉዕ ደብዳበ ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ”፣ “መን’ዮም ዝውክሉና?” ወዘተ. ግን ከኣ ብኽቱር እስትሕቃርን ናይ ዳእላ ቃናን ግብረ-መልሲ ክውሕዝ ጀሚሩ።
ብወገናይ ኣብ መደረ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣመና ዘቖጥዓኒ ቃና ነይሩ። ንኣብነት᎓ ኣብዚ ናይ ዘተ ጕዳይ ወሳኒ ተራ ክጻውት ምዃኑ ዘይዝንጋዕን ቀንዲ መሻርኽቲ ምዃኑ ዘይተርፍን ንገዛኢ ሰልፊ ክልል ትግራይ ህውሓት ምንሻው ሓላፍነታዊ ኣይነበረን ጥራይ ዘይኰነስ ንሕማቕ ኣንፈት ዘርኢ ዝተክል’ዩ። ብቐንዱ ሃንደስቲን ኣተግበርቲን እዚ ህይወት ኣሽሓት ዝወሰደ ኲናት ክልተ ናይ ቀረባ ውድባት ህውሓትን ህግደፍን ኣብ ክንዲ ጌጋኻ ኣሚንካን ንህዝቢ ብቕኑዕ ልቢ ይቕረ ምሕታት᎓ ሕጂ ከኣ ካልእ ተዃታዂ ቋንቋ ምዝውታር ዝገደደ ሳዕቤን ክህሉዎ’ዩ። እቲ ዝኸፍአ ድማ እቶም ነባሖ ካብታ መደረ እናጨራረሙ ከጋውሑ ምዃኖምን ምህላዎምን’ዩ።Continue reading


text:
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኬሪን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪርን ዝቕፅል ሰሙን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብዛዕባ ዝካየድ ዝርርብ ሰላም ንልዕሊ ሓደ ስዓት ተዘራሪቦም ኣለው።ኬሪ ንሪክ ማቻር እውን ብቴሌፎን ኣዘራሪቦምዎም ኣለው።
‘’ንሪክ ማቻርን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪርን ምርኻብ ውዕል ምቁራፅ ተፃብኦ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ክትግበርን ብዛዕባ ስግግር መንግስቲ ንምልዛብን ኣዚዩ ኣገዳሲ ምዕራፍ እዩ’’ ኢሎም ኬሪ።
ክልቲኦም ሰባት ነቲ ጆን ኬሪ ዘደንግፅ ዝበልዎ ነገዳት ፈሊዩ ንስቪላት ዒላማ ገይሩ ዝፍፀም መጥቓዕቲን መቕተልትን ክኹንኑዎ ፀዊዖም ኣለው ኬሪ።እቲ ህውከት ካብ ዝጅመር ኣሽሓት ሰባት ተቐቲሎም ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ድማ ተፈናቒሎምን ኣለው።
እቲ ናይ ኣዲስ ኣበባ ዝርርብ እንተሰሚሩ ኢለን ኣብ ዋሽንግተን ናይ ዝመደብሩ ንሰብኣዊ መሰላት ዝሕለቕ Human Rights Watch ምኽትል ዳይረክተር ሳራ ሞርጋን እቲ ውግእ ሎሚ እውን ቀፂሉ ስለዘሎ ንስቪላት ኣብ ምክልኻል ትኹረት ክግበር ኣለዎ ኢለን።
ኣብ መንጎ ክልቲኦም ተዋጋእቲ ሓይልታት ኣትዮም ንስቪላት ዝከላኸሉ ብሕቡራት መንግስታት ዝፀድቕ 2,500 ኣፍሪካዊያን ወታደራት ዝሓቖፈ ሓይሊ ናብ ደቡብ ሱዳን ብህፁፅ ክልኣኽ ዩናይትድ ስቴትስ ምስ ዞባዊ መራሕትን ሕብረት ኣፍሪካን ክትሰርሕ እያ ኢሎም ኬሪ።
ምምሕዳር ኦባማ ህውከት ኣብ ልዕሊ ዝፍፀሙ ማዕቐባት ንምንባር እናጠንቀቐ እዩ።
ኬሪ ኣብ ዋና ከተማ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ምስ መራሕቲ ስቪል ማሕበረሰባት፣ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታትን ብምኽንያት እቲ ኵናት ናይ ዝተፈናቐሉ ወኪላትን እውን ተራኺቦም ኣለው።


text:
ኣቦ መንበር ምርጫ ኬን ያ ዋፉላ ቸቡካቲ ትማሊ ዓርቢ ፕረ. ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ ኣብ ሃገራዊ ምርጫ ኬንያ ከምዝተዓወቱ ኣፍሊጦም።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣቦ-መንበር ምርጫ ኬንያ ዋፉላ ቸቡካቲ ፕረ. ኬን ያ ኡሁሩ ኬንያታ 54.27 ሚእታዊት ድምጺ ማለት ልዕሊ 8 ሚልዮን ምዃኑ'ዩ ረኺቦም ።
ቀንዲ መቐናቕንቶም ዝኾኑ ራይላ ኦዲንጋ ድማ ካብ ሓፈሻዊ ዝተኣከበ ድምጺ 44.74 ሚእታዊት ማለት ኣስታት 7 ሚልዮን ድምጺ ከምዝረኸቡ ተፈሊጡ።
ፕረዚደንት ኬንያት ድሕሪቲ ውጽኢት ምንጋሩ ኣብ ዝሃብዎ ናይ መግለጺ: በቲ ውጽኢት ንደገፍቶም ድሕሪ ምምስጋን ኣብቲ ምርጫ ሓደ ተዓዋቲ ጥራይ ክህሉ ከምዝነበሮ ጠቒሶም። ይኹን'ምበር እታ ሃገር ናይ ኩላቶም ብምዃና ኣብቲ ምርጫ ንዘይተዓወቱ ብሓባር ንክሰርሑ ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ሰልፊ ናይ ኣብቲ ምርጫ ዘይተዓወቱን ቀንዲ መቐናቕንቲ ፕረዚደንት ኬንያታ ምዃኖምን ዝፍለጡ ራይላ ኦዲንጋ ግን ንኤለክትሮኒካዊ መቐመጢ ሓበሬታ ድምጺ ምርጫ ክርእዩ ድሕሪ ምፍቃዱ ጥራይ ነቲ ውጽኢት ምርጫ ዝቕበሉ ምዃኖም ኣፍሊጦም ኣለው።
ዝሓለፈ ሓሙስ ኮሚሽን ምርጫ ኬንያ ኣብ ልዕሊ ናይ ኤለክትሮኒካዊ መድመጺ መሳርሒታቱ ፍሹል ናይ ምጭዋይ ፈተነ ከምዝተኻየደ ኣፍሊጡ ምንባሩ ይዝከር።
እቲ ተቓዋሚ ሰልፊ: ኣብ ልዕሊ ዕዉት ኮይኑ ዝተረቑሐ ፕረዚደንት ኬን ያታ ብውሑዱ ናይ 600 ሽሕ ድምጺ ጸብለልታ ከምዘለዎ'ዮም ዝገልጹ።


text:
ናይ ተቓዋሚ መራሒ ሪክ ማቻር ወሃቢ ቃል ዝኾኑ ጄምስ ጋዴት ድሕሪ ናይ ትማልን ሎማዕንትን ውግእ ሓይልታቶም ሎሚ ንጉሆ ነታ ከተማ ተቖፃፂሮምዋ ኣለው ኢሎም።
ወሃቢ ቃል ሰራዊት ሓርነት ደቡብ ሱዳን ዝኾኑ ኮሎኔል ፊሊፕ ኣጉወር ግን ኣብ ቤንቲዩ እቲ ውግእ ቀፂሉ እዩ ዘሎ ሂሎም።ክልቲኦም ወገናት ዝወረዶም ጉድኣት ኣይገለፁን።
ተቓወምቲ ሓይልታት ናብ ደቡብ ሱዳን ዝኸይድ ኩሉ ምህርቲ ነዳዲ ንምዕፃው እናፈተኑ እዮም ኢሎም ወሃቢ ቃል ተቓዋሚ ጋዴት።መንግስቲ ነዳዲ እናሸጠ ተዋሳኺ ኣፅዋር ክዕድግ ስለ ዘይንደሊ ኣብ ክልተ ክፍለ ግዝኣታት ዩኒትን ኣፐር ናይልን ነዳዲ ዘምርቱ ዘለው ኩባንያትታ ስርሖም ጠጠው ንኸብሉ ሓደ ሰሙን ሂብናዮም ኣለና ኢሎም ብምውሳኽ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ልኡኽ ዓቃቢ ሰላም ሕቡራት መንግስታት፣ዩናይትድ ስቴትስን ካልኦት ኣባላት ዓለምለኸ ትካላትን ንዝተበፅሐ ስምምዕ ሰላም ብምጥሓሶም ንኽልቲኦም ወገናት እናነቐፉ እዮም።


text:
ብካልእ ወገን ኸአ ኣብ ኡጋንዳ ዝርኸቡ ዳርጋ ሓደ ሚልዮን ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ህጽረት መግቢ፡ማይን ክንክን ሕክምናን አጋጢምዎም ኣሎ።
ብተወሳኺ ተሸኪሞሞ ዝመጹ ሕልናዊ ቁስሊን ሳዕቤን ኹናት’ውን ከምዘሎ ተገሊጹ’ሎ።
ሶማል ኣብዚ ሕጂ ኣዋን አጋጢሙ ዘሎ ዝኸፍአ ጥምየት ንምግታእ ተኻኢሉ’ሎ ግን እቲ ኩነታት ገና ተአ ፋፊ’ዩ፡ ጥምየት’ውን ገና ንሰባት የንጸላልዎም ኣሎ ክብሉ ጸብጻባት ሕቡራት ሃገራት ይገልጹ ኣለው።
ዳይሬክተር ጨንፈር ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣብ ሶማል ላውረንት ባካራ ብወገነን 3.2 ሚልዮን ሰባት ገና ኣብ ጸገም’ዮም ዘለው ገና 350 ሽሕ ቆልዑ ብሕጽረት ዝተመጣጠነ መግቢ ይሳቀዩ ኣለው ካብዚኦም እቶም 70 ሽሕ ድማ ኣስዮም ዝተጎድኡ እዮም።
700 ሽሕ ሰባት ማይን መግብ ንምንዳይ አባይቶም ሓዲጎም ምስዳዶምን ብኣማኢት አሽሓት ዝቑጸሩ ከብቲ ብሰንኪ ስእነት ማይን ሳዕሪን ከምዝሞቱ ላውረንት ባካራ ገሊጸን።


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ገለብ – ምምሕዳር ከባቢ ማዛባጥ ዘሎ ሽግር ዝስተ ማይ ንምቅላል፡ ብኣስታት 3 ሚልዮን ናቕፋ ፕሮጀክት ማይ ይትግበር ኣሎ።
እዚ 10 ሚእታዊት ካብ ወጻኢታቱ ብጉልበት ነበርቲ ዝሽፈን ፕሮጀክት ማይ፡ ምዂዓት 4 ኪሎ-ሜተር ጐዳጒዲ፡ ምዝርጋሕን ምግጥጣምን ሻምብቆታት፡ ምትካል ጸሓያዊ ጸዓትን ምውዳድ 3 መዐደሊ ነቝጣታትን የጠቓልል።
ኣደታት፡ ማይ ንምጒራት ብዝባነንን መጽዓኛን 4 ኪሎ-ሜተር ይጐዓዛ ከምዘለዋ ዝሓበረ ኣመሓዳሪ’ቲ ከባቢ – ኣቶ ማሕሙድ እድሪስ-ኖር፡ እቲ ፕሮጀክት ምስ ተዛዘመ፡ ኣብ’ቲ ከባቢ ተጠርኒፎም ዘለዉ ልዕሊ 2,200 ነበርቲ ውሑስ ኣገልግሎት ማይ ክረኽቡ ምዃኖም ገሊጹ።
ኣመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ገለብ ኣቶ ኣሕመድ ዑስማን ፍሩጅ፡ ካብ ነበርቲ ናይ’ቲ ንኡስ ዞባ እቶም 40 ሚእታዊት ጥራይ ጽሩይ ማይ ይረኽቡ ከምዘለዉ ድሕሪ ምሕባር፡ ማይ ውሕሉል ኣጠቓቕማን ጽፉፍ ምሕደራን ከምዘድልዮ ኣገንዚቡ።
ነበርቲ ምምሕዳር ከባቢ ማዛባጥ ብዘይካ’ዚ፡ ከባብያዊ ጽሬት ብምውሓስ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ንምክልኻል – 200 ዓይኒ ምድሪ ከምዝሃነጹ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ።


text:
ሕጂ`ኸ?
ኣሰፋው ተኸስተ
ኣብዚ እዋን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናይ ለውጢ ሃዋህው ዓሲሉ ኣሎ። ኣብ ኬንያ ዝተራእየ ናይ ዕርቅን ይቕረን ሓባራዊ ጸሎት ኣብ መንጎ እቶም ደመኛታት ዝነበሩ ፕረዚደንት ኡህሩ ኬንያታን ራይላ ኦዲንጋን ሓደ ኣብነት ኢዩ። ኣብ መንጎ ብቐቢላዊ ውግእ ዝተፋለሱ ፕረዚደንት ሳልፋ ኼርን ሪያክ ማሻርን ዝግበር ዘሎ ዕርቀ ሰላም እውን ካልእ ኣብነት ናይዚ ናብ ሰላም ዝጓዓዝ ዘሎ መስርሕ ኢዩ። ብተመሳሳሊ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ዳርጋ ኩሎም ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ እሱራት ክፍትሑ ምእዛዙ፡ እተን ብሰንኪ ምእኩል ስርዓት ምሕደራ ዝቀናቐና ሶማሊ ላንድን ማእከላይ መንግስቲ ሶማልያን ጀሚረነኦ ዘላዋ ሰላማዊ ዘተ እውን ኣካል ናይዚ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝመጸ ንፋስ ለውጢ ኢዩ። ማእከል ስሕበት ናይ ኩሎም ለውጥታት ኮይኑ ንመጻኢ ዕድል መላእ ህዝቢ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክጸሉተኽእሎ ዘለዎግን እቲ ኣብ ኢትዮጲያ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልጡፍሃናጺለውጢ ኢዩ።
እዚ ለውጢ`ዚ ንፖለቲካ ሃገረ ኤርትራ፡ ብፍላይ ድማ ንተራ ተቓለስቲ ፍትሒ ብኸመይ ኪጸልወና ኢዩ? ኣብቲ ናይ 1998 ዝነበረ ሃዋህው ዲና ኪምለስ፡ ወይስ ውጽኢቱ ኪትንበዮ ዘይክኣል ህዝባዊ ናዕቢ`ዩ ኪስዕብ? ዝብሉ ሕቶታት ክድህስስ ኢየ።
ኣብ 1991 ዝነበረ ትስፍው ሃዋህው፡ ድሕሪ ንሰላሳ ዓመታት ምድማይ ዝተረኽበ ልደት ሃገረ ኤርትራ፡ ብምንዳፍ ቅዋም ኢዩ ስራሑ ጀምሩ። ቅዋም ነዲፉ፡ ብቅዋማዊ ባይቶ ኣጽዲቑ ንትግባረ ኣድላዩ። እቲ ዝጸደቐ ቅዋም፡ ምስ ኩሉ ግድለታቱ፡ እተን መሰረታውያን ክብሪታት ደምክራሲ (መሰል ዜጋ፡ መሰል ሓሳባትካ ምግላጽ፡ ነጻ ፈራዲ ኣካል፡ ካብ ኩሉ ግን መራሕ መንግስቲ ክልተ ጊዜ ጥራሕ ይምረጽ ዝብላ ዓንቀጻት) ዘማላእ ስለ ዝነበረ፡ ከበግስና ዘኽእል ኢዩ ነይሩ።
ትግባረ ቅዋም እናተጸበና ድማ፡ ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኵናት ስለ ዝተኸስተ ኪትግበር ኣይተኻእለን። ከም ተቓወምቲ ኣብ ዘይምትግባር ቅዋም ዘሎና መረዳእታ ፍሉይ ኢዩ። ንሱ ገዲፍና ግን እስኪ በቲ መንግስቲ ዝብሎ ንኺድ። ሕጂ እታ ጠንቂ ምውንዛፍ ቅዋም ዝነበረት ተእለ ኣላ። ስለዚ እቲ ተጀሚሩ ዝነብረ ደሞክራስያዊ መስርሕ ማለት ቅዋማዊ ስርዓት ምትካል ኪቕጽል ባህርያዊ ኢዩ። ኣብ ርእሲኡ እቲ ረጽሚ ምስ ኢትዮጵያ ዘስዓቦ፡ `ኣይሰላም ኣይኵናት` ኵነት፡ ደረት ኣልቦ ሃገርዊ ኣገልግሎት፡ ልዕሊ ርብዒ ሚልዮን መናሰያት ኣብ ድፋዕ ምጽማድ፡ ምድጓን ተቓወምቲ፡ እንተላይ ላዕለዎት መራሕቲ ከብቅዕ መጎታዊ ኢዩ።
እዚ ትጽቢት`ዚ ንፖለቲካዊ መሸከል ኤርትራ ኪቕይሮ ኢዩ። ደገፍ ህዝቢ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣዝዩ ኣብ ዝረቐቐሉ ህሞት እዚ ለውጢ ስለ ዝመጽአ፡ ሓዲስ ትንፋስ ረኺቡ ኣሎ። እዛ ተረኺባ ዘላ ትንፋስ ኪትቅጽል ወይ ከተብቅዕ፡ ናይ ህዝቢ ደገፍ ኪሰብሕ ወይ ኪዓብር ግን ኣብቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መጻኢ ዝወስዶ ስጉምቲታት ዝምርኰስ ኢዩ። ማዕሪኡ እቲ ትሕዝቶን ልፍንታዊ ባህሪን ናይ ተቓለስቲ ንፍትሒ ኪቕየር ኢዩ። ጉዳይ ዶብ ካብ ተፈትሐ፡ ብሰላም ነቲ ዘይተርፍ ለውጢ ንምስልሳል፡ መጀመርያ ኣብ ሃገርና ፈሪሱ ዘሎ መንግስታዊ መዋቕር ኪህነጽ፡ ግዝኣተ ሕጊ መታን ኪሰፍን፡ ቅዋማዊ ስርዓት ብምትካል ኩላትና ኤርትራውያን እንሳተፈሉ ፖለቲካዊ ባይታ ኪፈጠር፡ ኩሉ ዜጋ ድማ ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ሃገሩ ብነጻ ናይ ምስታፍ መሰሉ ኪሕሎ ዝብል መጎተና ኪቕጽል`ዩ።
ተመሳሳሊ ዛዕባ ዘሎዎ ሓዲስ ፖለቲካዊ ሓይሊ ኣብ ውሽጢ ህግደፍ ኪፍጠር ኢዩ። ሃገርና ብኢትይጵያ ተደፊራ፡ ልዑላውነታ ክሳብ ዝኽበር ድማ ኣብ ጎድኒ መንግስቲ ደው ኪንል ኢና ዝበሉ ዝበዝሑ ኣባላት ህግደፍ፡ `ሕጂ`ኸ፡ ጉዳይ ውሽጥና ንግበር` ኪብሉ ጀሚሮም ኣለዉ። እቶም ድሮ ንፍትሒ ንቃለስ ዘሎና ድማ፡ ብሕሉፍ ታሪኽ ከይተሓለኽና ብሓባር እንቃለሰሉ ፖለቲካዊ ባይታ ኣብ ምፍጣር ኪሰርሕ ኣሎና። እዚ ክልተ ኪንፊ ዘለዎ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝተዘግሐ ሓይሊ፡ ከቢድ ሓይሊ ስለ ዝዀነ፡ ግዴኡ ብግቡእ እንተ ተጻዊቱ ምናልባት ወሳኒ ተራ ኣብቲ ዝካየድ ሰላምዊ ለውጢ ከይሃልዎ ኣይተርፍን።
እቲ ነዚ ዘይተርፍ ማዕበል ለውጢ ደው ከብልየ ዝብል ኣካል ኪህሉ`ዩ። ድሮ `ሕጂ`፡ ቅዋም፡ ደምክራሲ እንብለሉ እዋን ኣይኰነን፡ ሃገርና ዳግማይ እንሃንጸሉ እዋን`ዩ` ዝብል፡ ነቲ ስርዓት ጸጋጊንካ ከም ዘለዎ ንኪቕጽል ሓዲስ ጉልባብ ንምልባስ ዝፍትኑ ኣሎዉ። መሪሕነት ወያነ ኣብቂዑ፡ ተቐቢሩ እናበለ ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ወያነ ዝድብል ዘሎ መሪሕነት ህግደፍ፡ ምልስ ኢሉ ስለምንታይ መሪሕነት ወያነ ተሳዒሩ ኢሉ ኪሓትት ይሕሾ። እቲ መልሲ ዝተሓላለኸ ኣይኰነን። መሪሕነት ወያነ ኣብ ውሽጢ 27 ዓመታት፡ ተወሊዱ፡ ጐቢዙ፡ ኣሪጉ ድማ። ባህርያዊ መስርሕ ፍጥረት፡ እንተላይ ፖለቲካ ስለ ዝዀነ። መሪሕነት ወያነ ምስ ጊዜ ኪጐዪ ኣይከኣለን፡ ንድሕሪት ተሪፉ ነቶ ዝጐዪ መንእሰያት ኪዓግቶ ምስ ጀመረ ድማ ተኣልዩ። ስለዚ እዚ ስርዓት ኤርትራ ከም ዘልዎ ይቐጽል ዝብሉ ካብዚ ኪምሃሩ ይሕሾም።
ብዝተረፈ ግን እዚ ጽን ኢሉ ዝከታተል ዘሎ መንእሰይ ካብዚ ናይ ኢትዮጵያ ምዕባለ ይምሃር ከም ዘሎ ዘይምዝንጋዕ። ሎሚ ፖለቲካዊ ቅርጻ መሬት ኢትዮጲያን ሚዛን ሓይሊ ልፍንቲ ኢህወደግን ተቐይሩ ኣሎ። ኣብ ሓጺር እዋንድማ ኣብ ኢትዮጲያ ፖለቲካዊ ብዙሕነት ዘበስር ኣንፈት፡ ምፍታሕ ዓሰርተታት ኣሽሓት እሱራት፡ ምልዓል ኣዋጅ ህጹጽ ግዜ፡ መንፈስ ዕርቀ-ሰላምን ይቕረ ምብህሃልን፡ ምጽራይ ብልሽውናን ጻውዒት ተሓታትነትን፡ ልዕሊ ኩሉ ግን ምምእዛዝ ንልዕልና ሕጊ ከረጋገጽ ነቒሉኣሎ። እታ ኣብ ኢትዮጵያ ተሓሪማ ዝነበረት ግዝኣተ-ሕጊ ሃዋ ዝመለስ ሓዲስ ትንፋስ ተስፋ መሊሱላ ኣሎ።
በዚ ምንቅስቓስ ድማ ልዕሊ ዓረር መኸተ ህዝቢ ከም ዝዕወት፡ብፍላይ ነቶም ኣብ ጎሮባብቲ ሃገራት፡ ካብኡ ሓሊፉ`ውን ኣብ ዓለም፡ ገና ኣብ ትሕቲ ስርዓተ-ዓመጽ ዝነብሩ ዘለዉ መንእሰያት ምሂሩን መስኪሩን።ኣብ ኩሎም መለኽቲ ድማ ስክፍታን ፍርህን ኣሕዲሩ ኣሎ።
እቲ ዝዓበየ ዓወት ናይቲ ህዝባዊ ናዕቢ ኢትዮጵያ ግን መረረ ህዝቢ ዝሰምዕ፡ ንጠለባቶ ድማ ዝምልስ ካብ ውሽጡ ዘይኰነስ ካብ መሪሕነት ኢህኣደግ ሓዲስ መንእሰይ መራሒ ወሊዱ – ዶክተር ኣቢዩ ኣሕመድ። እነሆ ድማ ናብቲ ካልኣይ መድረኽ ናይቲ ናይ ለውጢን ዴሞክራሲን ጉዕዙ ተበጊሱ። እዚ ዛጊት ተረጋጊጹ ዘሎ ለውጢ፡መንገዲ ፍትሒ ዘትሕዝብርሃን እምበር መዓልቦ ናይቲ ቃልሲ ኣይኮነን፡ ናይ መወዳእታ ዓወቱ (ምናልባት ውን ውድቀቱ) ዝረጋገጽ ኣብቶም ሕጂን ብሕጂን ዝውሰዱ ፍትሓውያን (ምናልባት እውን ዘይፍትሓውያን) ስጉምታት ኢዩ። ሓደ ብኣግኡ ተረጋጊጹ ዘሎ ነገር ግን ኣሎ – ደጊም ኢትዮጲያ ናብቲ ዝነበረቶ ሓደ ንኡስ ጉጅለ ዝዕብልሎ ዘይተወደነ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፡ ማሕበረ ባህላዊ ህመሻኣይክትምለስን ኢያ።
ህዝባዊ ናዕቢ ኢትዮጲያ ዘንቀለ ንቕሓት ህዝብን መንእሰያቱን ኢዩ።
ኢህኣደግ ካብ ዘመዝገቦም ቀንዲ ዓወታት፡ ኣብያተ-ትምህርቲ ካብ መባእታዊ ክሳብ`ቲ ዝለዓለ ደረጃ ምዝርግሑ፡ መንእሰያትኣብ ብርክት ዝበለ ከባቢታት ናይታ ሃገር ዝርከብ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ሎሚ ኣብ ገስጋስ ህይወትን ትምህርትን ይርከብ። ብሚልዮናት ብዝቑጸር ፍቕዲ ህዝቢ ሰፊሕ ናይ ትምህርትን ሞያን ዕድላት ረኺቡ፡ ብሓባር የንብብ፡ ብሓባር ይሓስብ፡ ብሓባር ይትንትን ኣሎ። እዚ ምስ ዝርግሐ ናይ ኢንተርነትቴክኖሎጂተደሪቡ፡ኢትዮጵያውያን መንእሰያት ንቕሓቶምን ክእለቶምን ክብ ክብል ክኢሉ ኢዩ። ኢትዮጲያ 27% ካብ ጠቕላላ ሃገራዊ ባጀታ ናብ ትምህርቲ ምቕናዓ ሓደ ካብቲ ዘሞጉሳ ተበግሶ ኢዩ።
እዚ ፍልጠት`ዚ ንመንእሰያት ዓይኖም ስለ ዝኸፈቶዕርቃን ናይቲ ምልካዊ ስርዓት ኣቓሊዑ፡ ኣፍልጠኦም ኣብ ዴሞክራስያዊ ኣምርን መስርሓቱ በሪኹ፡ ንመሰላቶም ደው ክብሉ፡ ንዝዀነ ሓይሊ መኪቶም ኪስዕሩ ዘኽእሎም ትብዓት ድማ ኣስኒቕዎም።
ክንዲ ዝኾነ ኣብ ኢትዮጲያ እቲ ብብርሃን ፍልጠት ኣእምሩኡ ዝሰፍሐ መንእሰይ፡ ምስቲ ምስ ህዝባዊ ገስጋስ ኪጓዓዝ ዘይከኣለ ኣእምሮ መሪሕነት ኢህኣደግ ኣብ ረጽሚኣቲዩ፡ ኮይኑ ድማ ከም ወትሩ እቲ ብርሃን ነቲ ጸልማት ስዒሩ፡ህዝቢ ኢትዮጲያ ናይ ባዕሉ ሓድሽ ወጋሕታፈጢሩ ይርከብ።
ለውጢ ኣብ ኤርትራ፡ ዘይተርፍ ናይ ቀረባ መጻኢ ተርእዮ ኢዩ።
ሎሚ ኣብ ኤርትራ ኩሎም እቶም ንፈልሲ ለውጢ ዘጠጥዑ ፍርያም መሬት ንዘርእን እቶትን ዘድልዩ ሰልስተ ረቛሒታት ተማሊኦም ኣለዉ።
- `ጎረቤትካ ጭሕሙ ኪላጸ ጭሕምኻ ማይ ልኸ` ከምዝበሃል ኣብ ኢትዮጲያ ዘሎ ዘተስፉ ናይ ለውጢ ሃዋህው ንህዝቢ ኤርትራ ብቐረባ ዝጸልዎ ኢዩ። ክንዩ ጽልዋ ብምኻድ እቲ ብመንእሰያት ኢትዮጵያውያን ዝተረጋገጸ ዓወት ንመንእሰያት ኤርትራ ህያው ምህሮን ተመኩሮን ኢዩ።ኣረጊት ብሓዲስ ብሰላም ኪትካእ፡ ልዕልና ውሑዳት ብልዕልና ብዙሓት ኪዕብለል፡ ልዕልና ሕጊ ንሕጊ-ኣልቦነት ኪትክእ ዝኽእል ዕቑር ሓይሊ ህዝቢ ብግብሪ ተራእዩ።
ኪርሳዕ ዘይብሉ፡ ነቲ ነቕ ዘይብል ዝመስል ዘነበረ ስርዓት ሃይለ ስላሰን፡ ደርግን ብሓይሊ ሕዝቢ ኪፈርስ ከም ዝኽእል ነህዛብ ኢትዮጵያ ብግብሪ ዝመርሐ ህዝቢ ኤርትራ`ዩ። ሎሚ ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኪንምሃር ተራና ኢዩ።
- ጉዳይ ምምልካት ዶብ ተባሂሉ ተበጊሱ ዘሎ ሓድሽ ምዕባለታትን ብድሕሪኡ ብርክት ዝበለሓቅታትንኣሎ። ኣብ ኢትዮጲያ ተኸሲቱ ዘሎ ለውጢ ስዒቡ መንግስቲ ዴሞክራስያዊት ሪፑብሊክ ኢትዮጲያ ምምልካት ዶብ ብዘይቅድመ ኩነት ኪቕበል ሙኻኑ ድሕሪ ምርግጋጹ፡ ቅልጡፍን ዘይተሓስበን ኩነታት ስዒቡ ኣሎ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ነቲ ን16 ዓመት ሒዝዎ ዝጸንሐ ብዘይ ምምልካት ዶብ ዘተ የልቦን ዝብል ቅድመ ኩነት ራሕሪሑ፡ ሰራዊት ኢትዮጲያ ኣብ ባድመ ዓስኪሩ እንዳሃለወ ልኡኽ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምልኣኹዘስደምም`ኳ እንተዀነ፡ ዝድገፍ ኢዩ። ድሒሩ ይረጋገጽ ከምዘሎ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ እዋን እዚ ጉዳይ ምምልካት ዶብ ዘሀውኽ ከምዘይኮነ፡ መንግስቲ ኤርትራ ቀዳምነቱ ንምርግጋእን ሰላምን ኢትዮጲያን ዞባዊ ውህደትን ሙኻኑን ብዛዕብኡ ብዝምልከት ኪዘራረብ ከምዝደሊን ተፈሊጡ ኣሎ።ጉዳይ ባደመ ሳዕቤን ናይቲ ኣብ ሞንጎ ክልቲኡ መሪሕነታት ዝነበረ ምቅሕሓር ደኣምበር ጠንቂ ስለ ዘይኰነ፡ እዚ`ውን ዝድገፍ ኢዩ። ኣብ ርእሲኡ፡ ምምልካት ዶብ ኣብ ሞንጎ ክልተ ዝራዳድኡ ስርዓታት ኪትግበር እንከሎ፡ እቲ ምትካል ሽኻል ከስዕቦ ዝኽእል ምክልባት ንምውጋድ፡ ጠለብን ድሌትን ናይቶ ኣብ ዶብ ዘለዉ ክልቲኡ ኣህዛብ ዘርዊ ስምምዕ ምብጻሕ ዝለዓለ ተኽእሎ ኣሎ። ድምጺ ናይ`ቲ ግዳይ ዝዀነ ኣህዛብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክስማዕ ግቡእ ጥራሕ ዘኰነስ መሰል ኢዩ።
እዚ ንምምልካት ዶብን ምስኡ ተኣሳሲሩ ዝመጽእ ዘሎ ምዕባለታትን ከምቲ ንብዙሓት ዝመስለና ብሃንደበትን ሓደ ነቲ ሓደ ተኸቲሉ ዝውለድን ዝስዕብን ዘሎ ምዕባለታት ዘይኮነስ፡ ቅድመ ምርድዳእ እተገበረሉ፡ናይ ደገ ሓይልታት ዘማለድዎን ብጸቕጢ ዘረጋገጽዎን ጥሙር ውዕል ኢዩ። ኣብ ውሽጡ ናይ ወደብ፡ ናይ እገዳ ምልዓል፡ ናይ ንግድን ወፍሪን፡ ናይ ኢጋድን ቀርኒ ኣፍሪን ዳግመ ህዳሰ፡ናይ ረድኤትን ገንዘባዊን ደገፍ፡ናይ ኢማራት ናይ ዓሰርተታ ዓመታት ናይ ወደብ ኪራይ፡ ናይ ሕ፡መ፡ኣወተሃደራዊ መዓስከራት ምውዳን ወዘተ ዘጠቓለለ ዝርዝራት ዝሓዘ ሰነድ ኢዩ። ሰላም ቅድሚ ደሞክራሲ ዝሕመረቱ፡ ምውሳእ ኣህጉራዊ ሕብረተ-ሰብ፡ ነዚ ዘሎ ኵነታት ዝቕይር ክሳብ ዝዀነ ንረብሓና ኪኸውን እዩ።
- ንቕሓትን ፍልጠን ህዝብና ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ ኣሎ። ኣብ ወጻኢ ንፍትሒ ዝቃለስ ህዝቢ ኣብ ትሕቲ ሓደ ፖለቲካዊ ዕላማ ኪቃለስ ተቐሪቡ ኣሎ። እቲ ሰለስተ-ርብዒ ሚልዮን ኣብ ወጻኢ ተሰዲዱ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ፡ ቁጠባዊ ዓንደ-ሕቖ ናይ ሃገር ጥራሕ ዘይኰነስ፡ ማዕሪኡ ፖለቲካዊ ተምኵሮኡን ፍልጠቱን ብቐጥታ ነቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝቢ ጸልይዎ ኢዩ።
ክንዲዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ደጊም ከምቲ ህዝቢ ኢትዮጲያ ዝገበሮ ጉዳይ ሃገሩ ኣብ ሑቕፊ ኢዱ ከእቱ፡ሓደ ሰብኣይ ዝኹብኩቦ እኩብ ሰብ ሙኻን ገዲፉ፡ ንሱ ዝኹብኩቦን ንዕኡ ዝምእዘዝን መንግስቲ ከምጽእ፡ ልዕሊ ኩሉ ድማ ልዕልና ሕጊን ቅዋማዊ ስርዓትን ብዘይምዱንጋይ ኪተኽለሉ ዝኽእል ለውጢ ከረጋግጽ ግድን ኢዩ።
ለበዋ
እዚ ለውጢ እዚ ኪረጋገጽ ኩሉ ኣብ ውሽጢ ሃገር ወጻኢን ዝርከብ ደላዩ ፍትሒ፡እዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ከም ሃገራዊ ግዴትኡ ጌሩ ክሰርሓሎም እላቦ።
- ንዝኾነ ንፍትሓዊ ለውጢን ደሞክራሲን ዝጽዕት ተቓውሞ፡ ድሕረባይትኡ፡ ኣቃውምኡ፡ፖለቲካዊ ዝምባለታቱ ብዘየገድስ ክሳብ ልዑላዊ ዝኾነ ምድጋፍን፡ ብሓባር ንምስራሕ ድማ ቁሩብ ምዃን።
- ምእንቲ ስልጣን ንምብሓት፡ ብሃይማኖታዊን ኣውራጃውን መስመራት ኪገዛዝዕን ከተፋንን ዝህቅን ትሕተ-ሃገራዊ ሓይሊ ወይ ውልቀ-ሰብ ኣትሪርካ ምቅዋን ምቅላዕን
- ሰላማዊን ዘይደማዊን ለውጢ ንምርርጋጽን ምጽዓር፡ ኩሎም ዝረጋገጹ ለውጥታት ብዝወሓደ ክሳራ ከምዝመጹ ንምግባር ምጽዓር
- ኩሎም ጻዕርታት ንሕጂን ንመጻእን ዘገልግሉ ዴሞክራስያዊ ዘርኢ ዝተኽሉ ሙዃኖም ምርግጋጽ፡ ኣብ እዋን መስርሕ ምስግጋር፡ ንሓጺር እዋን ስርዓት ዘትሕዝ ትርር ዝበለ ምእኩል ዴሞክራሲ ምህላዉ ተደላዪሙዃኑ ኣብ ግምት ምእታዉ
- ልዕልና ሕጊን ቅዋማዊ ስርዓትን ከይተተኸለ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መወዳእትኡ በጺሑ ክበሃል ከምዘይክእል ብምእማን ክሳብ ንሱ ዝረጋገጽ ቃልስና ምቕጻል።
ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ዋጋን መስዋእትን ዝኸፈለ ሃገሩ ናጽነታን ሓርነታን ብምልኣት ዘረጋገጸት ንኪትከውን ኢዩ። ህዝቢኤርትራ ረዚን ዋጋ ደቁ ዝኸፈለ ናይ ውሑዳት ሰባት ዘይኮነት፡ ናይ መላእ ህዝቢ ብልጽግትን ስምርትን ኤርትራ ንምውናን ኢዩ። ኣብ ዝሓለፉ 27 ዓመት ዝተኸስቱን ዝቕጽሉ ዘለዉን ዘሰክሑ ዓመጽ ብውሑዳትጉጅለብዝፈጸምዎ ምፍራስ ልዕልና ሕጊ ዝሰዓበ እኳ እንተኾነ፡ ንሕና ህዝቢ ኤርትራ እውን ከምኡ እንዳኾነ ብዘርኣናዮ ብኩራት ተቓውሞ እንስከሞ ሓላፍነትን ዝፈጸምናዮ ጌጋን ኣሎ፡ ስለዝኾነ ድማ ካብዚ ተመኩሮ ተማሂርና ንምእራሙን ንዘይምድጋሙን ክንጽዕር ይግባእ።
ከም ኩሎም ህዝብታት ህዝቢ ኤርትራ ለውጢ ይደሊ ኣሎ። ብሓቂ ድማ ህዝቢታት ኢትዮጲያ፡ ሶማል፡ ኬንያ፡ሱዳን መሰላቶም ክንፈጉ እንከለዉ ብሓባር ዝለዓሉ ተኾይኖም፡ እቲ ልዕሊ ዝኾነ ህዝቢ ንናጽነቱ ዋጋ ዝኸፈለ ህዝቢ ኤርትራ ህይወቱ፡ ዕድመ ሰለስተ ወለዶታቱ፡ ሰላሙ፡ መንዚዕዎ ንዘሎ ስርዓት ይኣክል ኪብለሉ ዘይክእለሉ ምኽንያት ከቶ የልቦን።
ዘለኣላማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና
ዓወትና ዘይተርፍ ኢዩ።
ዶር. ኣሰፋው ተኸስተ: ገዲም ተጋዳላይ ህግሓኤን: ኣቦ መንበር ቦርድ ናይ ዳይረክተራት መድረኽን ሃገራዊ ዘተን: ሓኪምን ፕሮፌሰር ናይ ኣህጉራዊ ጥዕናን ‘ዩ::
ዘይዋንነት:(Disclaimer) ደራሳይ ናይ ‘ዚ ጽሑፍ: ኣቦ መንበር ቦርድ ናይ ዳይረክተራት ናይ መድረኽን ሃገራዊ ዘተን ይኹን እምበር እዚ ኣብ ‘ዚ ጽሑፍ ቀሪቡ ዘሎ ርእይቶታት ይኹን ሓሳባት ናይ ዉልቁ ኮይኑ ንናይ ሃገራዊ መድረኽ ፖሊሲታት ይኹን መርገጺታት ዘንጸባርቕ ኣይኮነን። መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ወግዓዊ ፖሊሲ ይኹን መርገጺ ኣይወስድን ‘ዩ። ኣባላት ቦርድ ዘለዎም ሓሳባት ንኽገልጹ ነጻ ‘ዮም።


text:
ምድማር ኣብ ፖለቲካ ዘለዎ ትርጉም እንታይ እዩ!
ምድማር ኣብ ፖለቲካ ዘለዎ ትርጉም እንታይ እዩ!
ዜናን ሓበሬታን
ሰዲህኤ
ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዝያ ምስ ምቅይያር መራሕቲ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ካብ ኣፍ ብዙሓት ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውንን ትወጽእ ሓንቲ ምድማር ትብል ቃል ትስማዕ፡ ብሕልፊ’ኳ ኢትዮጵያውያን ምድማር ትብል ቃል ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ጽሑፋት ፈነወ ራድዮን ቲቪ ኣዘውቲሮም ክጥቀምላ ይስማዕ። ኩሉ ግዜ ሓድሽ መራሒ ኣብ ስልጣን ዝመጻሉ ግዜ ምሩጽ ኣብ መደረታቶም ዝጥቀምሉ ቃል ኣሎ። እቲ ቃል ቅኑዕ ቃል ድዩ ኣይኮነን ብዘየገድስ ሓድሽ ተርእዮ ህሉው ኩነታት ዝፈጠሮ ትጽቢታት እታ ትወጽእ ቃል ንዕለቱ ኣብ’ቲ ከባቢ ዝውትርቲ ትኸውን። ገገለ ስነ ሞጎታዊ ሓይሊ ዘለዎ ክኸውን እንከሎ ገገለ ከኣ ኣገልግሎታን ሓቅነታን ብዘየገድስ እዋናዊ እታ ቃል ከም ቃል ንግዜያዊ ረብሓ ዝጥቀሙላ ትኸውን።
ቅድሚ ኣስታት 28 ዓመታት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ቃል ኔልሶን ማንዴላ፡ ብዛዕብ ዕቅርን ሰላም ዝበሎ ናይ ሕድገት ቃል’’ኩሉ ፍጡር መሰልን ነጻነት ኣለዎ ደቡብ ኣፍሪቃ ናይ ኩልና’ያ’’ ዝበሎ፡ ቅድሚ ማእሰርቱ’ውን ዝብሎ ዝነበረ እዩ። ካልእ ኣብ ሕቡራት ቃል ፕረሲደንት ባርክ ኣቦማ ብዛዕባ’’Yes we can’’ ወዘተ ኣዝዩ መሳጢ እዋናዊ ንተርኽቦን ኩነታትን ዝገልጽ ታሪኻዊ ቃል’ዩ።
እዚኣቶም ዝተጠቅሱ መራሕቲ ጥራሕ ዘይኮኑ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ሶቨየት ሕብረት፡ ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ብዙሓት መራሕቲ ዝተዛረብዎ ቃል ክሳብ ሕጂ ዝዝረበሉ ዘሎ ኣሎ፡ ምእንት’ዚ እዚ ሕጂ ኣብ ኢትዮጵያ ቅኑዕ ድዩ ኣይቅንዑን ብተደጋግሚ ዝቃላሕ ቃል ኮይኑ እንታይ ንማለት ዘይኮነስ እታ ንደመር ትብል ቃልስ ኣብ’ቲ ፖለትካ ዘለዋ ገላጺ ተራ ንምርኣይ’ዩ።
እሞ እስከ ብዛዕባ ምድማር ትብል ቃል ቅንዕቲ ዲያ ኣይኮነትን፡ ብስነ ሞጎት ከ፡ ብቀረባ ዝምልከተና ቅርብ ኢልና ክንርእያን ሓሳብና ከነካፍልን ርእይቶን ሓሳብን ከኣ ክንሰምዕ ንዝኸይድ ዘሎ ምዕባለ ከኣ ብግቡእ ክንርዳእ ክሕግዘና።ቅድሚኡ ግን ንኣፍልጦ ሕሳብ Mathematics ካብ ቋንቋ ግርኽ ዝመንጨወ ኮይኑ ንቅርጺ፡ ንቁጽሪ ብዝሒ ስፍሓት ለውጢ ዝገልጽ ኮይኑ ሓድሕዱ ዝተእሳሰረ ውጽኢት ዘለዎ ኮይኑ ሓቕን ዘቅንዑን ውጽኢት ዘነጽር’ዩ ከኣ ይብል። ኣርእስቲ ሕሳብ ኣዝዩ ሰፊሕ’ዩ። ግን ኣብ’ዛ ጸባብ ዓለምና ብስ’ዚ ኣዛሚዳን ብኸመይ ይትርጎም ክሕግዝ ይኸእል።
Ø ምድማር ከም ተራ ቃል ኣብ ስዋስዉ ቋንቋ ትግርኛ ከም ግስ ንግልገለሉ’ኳ እንተኾነስ መብዛሕትኡ ምስ ሕሳብ ዝተተሓሓዘ’ዩ ክበሃል ይከኣል ብሓጺሩ ሓደ ኣብ ሕሳብ Mathematics ንጥቀመሉ ቃል እዩ። ብስነ ሞጎት ሕሳብ Mathematics ምድማር ምስ ካልኦት 3 ማለት ዘይፈላልዩ ከም ምጉዳል፡ ምርባሕ፡ ምምቓል ዝተኣሳሰር በይኑ ዘይከይድ’ዩ ዝብሉ ሓሳብ’ውን ኣለዉ። ስለ’ዚ ምድማር እንተተላዒሉ ሕሳብ ምዃኑ ዘይተርፎ ምጉዳል፡ ምርባሕ፡ ምምቓል ክስዕቡ ግድነት’ዩ። ይኹን’ምበር ከም’ቲ ልዕል ክብል ዝገለጽክዎ እቲ ቃል ንጽቡቕን ሕማቕን ነቲ ኩነታት ትምዝምዝ ቃል እንተኾይና ነቲ ተዛራቢ ብድሕሪኡ ዝመጽእ ሳዕቤናት ብዘየግድስ መልክዕ ክቅጽል ዘኽእሎ።
Ø ምድማር ማለት ክልተ ዝተፈላዩ ኣሃዛት ወይ ነገራት ኣብ ሓደ ዝመጽሉ ከም ውጽኢት ከኣ ካብ’ቲ ዝተደማመረ ኣሃዛት ወይ ነገራት ፍሉይነት ዘርእዩ ይብል ስነ ሞጎት ሕሳብ፡ ንኣብነት 1+2 = 3 ይኸውን። ምእንቲዚ ምድማር ካብ ክልተ ዝተፈላልዩ ኣሃዛት፡ እቶም ክልተ ተሰሪዞም ብሓድሽ ኣሃዝ ይትክኡ ይብል። ካልእ ተዛማዲ ምድማር’ውን associativ addition ኣሎ። እዚ ኣገባብ ምድማር ከኣ ሀ+ለ= ለ+ሀ ይኸውን ብዙሕ ለውጢ ዘለዎ ኣይኮነን። ምእምት’ዚ ንዝቀረብ ሰለተ ምርጫ ስነ መጎት ሕሳብ ምድማር እንተሎ ምጉዳል ክህሉ፡ ክልተ ዝተደማመሩ ኣሃዛት እንተሃለዉ ነቶም ክልተ ሰሪዙ ንሓድሽ ኣሃዝ ዝትካእ ውጽኢት፡ ሳልሳይ ተዛማዲ ምድማር ዝብል’ዩ።
እሞ ብንጹር ኣብ’ዚ ዝተገልጸት ተሞክሮታትን፡ ስነ ሞጎት ሕሳብ ወይ’’Mathematics’’ መግለጺ ምድማር ቃልን መደረን ዶር ኣብዪ ኣሕመድ ኣበየና መስርሕ ስነ ሞጎት ከነጋግዕ ከንዛምዶን ዘሽግረና ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ’ዩ። እዚ ስለ ዝኮነ ከኣ ድሕረ ባይታን መንጸፍ መጻኢ ተስፋን ዘይብሉ ቃል ንሃልኪ ፕሮፕጋንዳ እንዘይኮይኑ ብተግባር’ውን ብዝተፈላልየ መልክዑ ከስርሕን ክስርሓሉን ዘይክእል ምዃኑ’ዩ ዘብርህ፡ እንተወሓደ ኣብ’ዚ ዘለናዮ እዋን እንተረኣናዮ፡ ጸዋዒት ሰላም ንባዕሉ ከም ሓሳብ’ኳ ባይታ ሰላምን ምርግጋእን ከይፈጠርካ ኣብ ምድማርን፡ ምስ ምድማር ዝመጹ ተግባራዊ ፖለቲካዊ ስርሓቱን፡ ስምዒታትን ፈጺሙ ክኸይድ ዘይክእል’ዩ። ቅዲ ወይ ሞዴል ዘረባ ጥራህ ክኸውን ዝኽእል።
ኣብ መደምደምታ
ኣብ ታሪኽ ፖለቲካዊ ጉዕዞ ህዝቢ ኤርትራ ኢትዮጵያውያን እውን እንተኾነ፡ ሰብ ይቀበሎ ይንጸጎ ቃል ከም ተራ ፖለቲካዊ ቃል ሕብረት፡ ሓድነት፡ ስምረት፡ ስምምዕ ዝብሉ ኣብየናይ መድረኽ እንታይ ተዘሪቡን ተባሂሉን ንባዕሎም እዞም ቃላት ሓበርቲ መስምር ዓወደ ኣዋርሕ መዝገብ ታሪኽናን እዮም።
ዜናን ሓበሬታን ጉዳያት
ሰዲህኤ
10 ነሓሰ 2018


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ዝክረ አበው (27-29 ነሐሴ) :- ኣብርሃም፡ ይስሓቅ፡ ያዕቆብ
ዝክረ በዓል ናይ ሊቃነ አበው፡ ካብ ኣርእስተ አበው ዝኾኑ ኣብርሃምን ይስሓቅን ያዕቆብን ብዓቢይ መንፈሳዊ ሓበን ንዝክሮ። ሊቃውንት መዘምራን “ወተዘከረ ሣህሎ ዘለዓለም ዘሠርዐ ለአብርሃም፡ ወመሐለ ለይስሐቅ ወዐቀመ ስምዐ ለያዕቆብ፡ ያርኁ ክረምተ ይገብር ምሕረተ እምሰማይ ይሁብ ወእምድር በረከተ ያጽግብ ነፍሰ ርኅብተ” ብምባል ምስ ዘመነ ክረምት ብምትእስሳር ይዝምሩ።
“ኣባ ኣብርሃም” እናበላ ኣዴታት ብውዳሴን ምህላን፡ ሕፃናት ድማ ብሆየ ሆየ የኽብርዎ። ተኣዛዝነት ኣብርሃም፣ ተበጃውነት ይስሓቅ፡ በረኸት ያዕቆብ ብሰፊሑ እናተረኸት ካብ ቃል ኪዳኖም ኽንሳተፍን ኣሰሮም ኽንስዕብን ትምዕደና።
ኣቦና ኣብርሃም መን እዩ፧ ኣቦና ይስሓቅ መን እዩ፧ ኣቦና ያዕቆብ መን እዩ፧” ንዝብል ሕቶ ኣስዒብና ብዝርዝር ክንምልሶ ኢና፣ በረኸት ቃል ኪዳኖም ኣይፈለየና!
፩. ኣብርሃም ርእሰ አበው
‘ኣብራም’ ማለት ዓቢይ ኪኸውን ከሎ፣ ድኂሩ እግዚአብሔር አምላኽ ዝሃቦ ስም ‘ኣብርሃም’ ኣቦ ብዙኃት ማለት እዩ። ሥድራ ቤቱ መማለኽቲ ጣዖት ነበሩ። ብፍላይ ኣቦኡ ታራ ድማ ነቲ ዝጸረቦ ጣዖት ንኽሸጠሉ ናብ ዕዳጋ ይልእኾ ነበረ።


text:
ኣብቶም ዝሓለፉ 10.7ሚልዮን ቅርሺ ኣታዊ ተረኺቡ
መቐለ ለካቲት 16/2010(ድወት) ኣብቶም ዝሓለፉ 7ተ ኣዋርሕ ካብ ዝተፈላለዩ እታወታት 10.7 ሚልዮን ቅርሺ ኣታዊ ከምዝተረኸበ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ሰሓርቲ ሳምረ ገሊፁ፡፡
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት እታ ወረዳ ኣይተ ኣታኽልቲ ግርማይ ከምዝገለፅዎ ኣብዚ በጀት ዓመት ካብ ዝተፈላለዩ እታወታት 18.7 ሚልዮን ቅርሺ ንምእካብ ትልሚ 7ተ ኣዋርሕ ካብ ዝተፈላለዩ ቀጥታውን ዘይቀጥታውን ታክልታት 10.7 ሚልዮን ቅርሺ እቶት ተኣኪቡ፡፡
ኣይተ ኣታኽልቲ ኣብ መብርሂኦም ሕብረተሰብ ብዓል ዋና ንምግባር በቢ ደረጅኡን ልምዓት ጉጅለን ዘድሊ ሓገዝ ክትትልን እናተገበረሉ ግብሪ ብሰናይ ፍቓድን ኣሚኑሉን ክኸፈል ይግበር ከምዘሎን ኣብሪሆም፡፡
ዘይሕጋዊ ንግዲ ከይካየድ ብፍላይ መዓድናት ወርቂን ሓሸዋን ካብ ሕጊ ወፃኢ ከይመሓደሩን ከይሽየጥን ካብቶም መዓድናት ክርከብ ዝግበኦ ግብሪ ንምእካብን ምስ መዳርግቲ ኣካላት ብምትሕብባር ከምዝስራሕ ገሊፆም፡፡


text:
ብኣዲስ ኣበባ ገይሮም ንምጥያስን ብድልየቶምን ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝሓልፉ ስደተኛታት ዝሓሸ መሳለጥያ ክረኽቡ ንምሕጋዝ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት/IOM/ ምስ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናይ ንምትሕብባር ዝሓለፈ ሰሙን ስምምዕ ተፈራሪሙ።
ካብቶም ናብ ኣፍሪቃ መእተዊ ዝኾኑ ቀንዲ መንገዲታት ኣየር ቦሌ ዓለምለኸ መዓረፎ ነፈርቲ ኣዲስ ኣበባ ሓደ ምዃኑን መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ድማ ስደተኛታት ንኽጣየሹ ኣብ ዓለምለኸ መጎዓዚያ ብፂሒት ዘለዎን እዩ።
ናይ ኣዲስ ኣበባ ጨንፈር ቤት ፅሕፈት ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ብዓለምለኸ መዕረፎ ነፈርቲ ኣቢሎም ብድልየቶም ንዝምለሱ ስደተኛታት ኣብ 2016 ዓ.ም 6,260 ስደተኛታት፣ኣብ 2017 ዓ.ም ድማ 3,200 ስደተኛታት ክምለሱ ኣሳሊጡ’ሎ።
እቲ ስምምዕ ነቶም ተጣየስቲ ወይ ስደተኛታት ዘድልዮም ሓገዝ ኣበይን ብከመይን ክረኽቡ ከምዝኽእሉ ኩነታት ንምድላው ዘኽእል እዩ።
ኢትዮጵያ ሓንቲ ንኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ብዝዓበየ ዘዕቖበት ሃገር እያ።ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዋናነት ካብ ደቡብ ሱዳን፣ሶማልን ኤርትራን ዝመፁ ልዕሊ 800 ሽሕ ስደተኛታት ኣዕቑባ’ላ።


text:
Ethiopian Music : Mulubrhan Fiseha (Wari-Wedizom) ዋሪ ወዲ'ዞም (መተዓዛዘቢ) - New Ethiopian Music 2018(Official Video)
መተዓዛዘቢ እምበር መኪና ዶ ብዘይ ሹፌር ትዝወር መተዓዛዘቢ እምበር መኪና ዶ ብዘይ ሞተር ትዝወር መተዓዛዘቢ እምበር መኪና ዶ ብዘይ ህዝቢ ትዝወር ሕጊ ዘኽብር ህዝቢ እምበር መስዋእቲ ዝፈርሕ የብልናን ኣሽንኳይ ዶ ሎሚ ብዙሓት ብውሑድና እኳ ኣይረብረብናን ብመንነቱ ዘይደራደር ብመዓር ኣፎም ዘይደናገር ለባም እዩ ህዝበይ ሰላም ዝደሊ እኽልን ክርዳድን ሪኡ ዘለሊ ዘይተደሃሊ ትግራዋይ ዝፀልእ ተሎ ልቢ ግበርየ በሎ ልቢ ግበርየ ሓው ዝፀልእ ተሎ ዓላ ግበርየ በሎ ዓላ ግበርየ መተዓዛዘቢ እምበር መኪና ዶ ብዘይ ሹፌር ትዝወር መተዓዛዘቢ እምበር መኪና ዶ ብዘይ ሞተር ትዝወር መተዓዛዘቢ እምበር መኪና ዶ ብዘይ ህዝቢ ትዝወር ብዘይ ሹፌር ትዝወር? ብዘይ ሞተር ትዝወር? ብዘይ ህዝቢ ትዝወር? ትግራይ ዓደይ መለይ ኣለኹልኪ ባዕለይ ትግራይ ዓይኒ ቃላይ ኣዶ ተጋዳላይ ደቂ ዕጡቕ ሰንበት ሓደ ሰብና ክንዲ ሽሕ ይግመት ንክብሪ ባንዴራ ዘይንሕለል ዓሰርተ ሻዕ ንሞት ሰተት ኢልና ድሕሪ ሞት ንዕወት ደቂ ዕጡቕ ሰንበት ሓደ ሰብና ክንዲ ሽሕ ይግመት ንክብሪ እዛ ሃገር ዘይንሕለል ዓሰርተ ሻዕ ንሞት ሰተት ኢልና ድሕሪ ሞት ንዕወት/ከም ኣመልና ንጭብጦ ዓወት ትግራይ ዓደይ መለይ ኣለኹልኪ ባዕለይ ትግራይ ዓይኒ ቃላይ ኣዶ ተጋዳላይ


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብስም እቲ ንአመሪካ መጀመርያ ዝበጽሔ ህቡብ ክሪስቶፈር ኮሎምቦስ ዚጽዋዕ ብ1882 ዓም ኣብ ሕቡራት መንግሥታት አመሪካ ዝቆመ ንአገልግሎት ጽጉማት ዝውዕል ትካል ሎሚ ልዕሊ 1.8 ሚልዮን ኣባላት ልዕሊ 15,000 ቤትምኽርታትን ዝሓቘፈ ዝዓበየ ካቶሊካዊ ትካል ረድኤት ኮይኑ ኣብ መላእ ዓለም ዝሰርሕ ማሕበር እዩ።
መሥራቲ ናይ’ዚ ማሕበር ትውልደ ኣየርላድ ዝኾነ ኣመሪካዊ ካቶሊካዊ ካህን መገልገሊ ኣምላኽ ኣባ ሚካኤል ማክጊቭነይ ይበሃሉ። ኣብቲ ዘገልግልዎ ዝነበረ ቊምስና ቅድስት ማርያም ብቁሩባት ደቂ ቊምስናኡ ዝጀመሮ ቀስ ብቀስ ናብ ኩሉ ተዘርጊሑ። እዚ ማሕበርዚ ዝቆመሉ ቀንዲ ምኽንያት ኣንጻር እቲ ኣብቲ ግዜቲ ገኒኑ ዝነበረ ማሶኒ ዝበሃል ማሕበር ንምድሓንን ቅዱስ ተግባር ኣብ ደገፍ ጽጉማት ንምትኳርን ነበረ። መጀመርያ ደቂ ኮሎምቦስ ስም ነበሮ ደሓር ግን ፈረሰኛታት ኮሎምቦስ ስም ዝብል ወሲዱ ኣብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ በጺሑ። ንመሥራቲ ማሕበር ኣባ ሚካኤል ማክጊቭኒ ልሂቅ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 16 ዕለት 15 መጋቢት 2008ዓም መገልግሊ እግዚብሔር ኢሎም ንብፅዕናኡን ንቅድስናኡን ክስራሕ ኣፍቅዶም።
እምነትን ፍቅርን!
ዋና ጸሓፊ ቅድስት መንበር ንተጋባእቲ ብስም ቅዱስነቶም ኣብ ዝጸሓፍዎ መልእኽቲ ጳጳሳዊ ትካል ረድኤት ፈረሰኛታት ኮሎምቦስ ካብ ዕለት 7 ክሳብ ዕለት 9 ነሐሰ 2018 ዓም ኣብ ከተማ ባልቲሞር ኣብ መሪላንድ ብእተካይድዎ መበል 136 ዋዕላ ዝተሰመዖም ሓጐስ ንክገልጸልኩምን ብጸሎት ከምዝሰንዩኹምን ከረጋግጸልኩም ብዝሓበሩኒ እጽሕፈልኩም ኣሎኹ እንክብሉ ጽሒፎም።
ከምቲ ቅዱስነቶም ኣብታ ጋውደት ኤት ኤክዙልታት ተሓጐሱ ደስ እውን ይበልኩም እትብል ሓዋርያዊ ምዕዳኖም ኣስፊሮም ከምዘለው ዓበይቲ ቅዱሳን ንምዃን ሃረር ክንብል ነዚ ከኣ ተኣምር ብምግባር ዘይኮነ ነቲ ዕለታዊ ሕይወትና ብእምነትን ብጸሎትን ናይ ፍቅሪ ሥራሕ ብምዝውታርን ክንበጽሖ ከም እንኽእል ዘመልክትዎ ንፈረሰኛታት ኮሎምቦስ እውን ነቲ ዝገብርዎ ጻዕሪ ጸኒዖም ክቅጽልዎን በዚ ከኣ ከምዘበራትዕዎምን ከመይ በዚ ምስክርነት ፍቅሪ እዚ ገሮም ንፍቅሪ እግዚብሔር ብጭቡጥ ንድኻታትን ጽጉማትን ብምርድእ ከምዝገብርዎ ገሊጾም። እዚ ትካል ረድኤት እዚ ካብ ፈለማ faith in action ከምኡ እውን helping hands ማለት እምነት ብተግባርን ዝሕግዛ ኣእዳውን ብዝብል ተበግሶ ንሶምን እግዚአብሔር ብዝፈልጥዎ ከም ቅድስት ማዘር ተረዛ ዘካልካታ ንዝበርከትዎ ሓገዝ ብምምጓስ ነዚ ኣብ ዘመና ንማሕበረሰብና ዘድሚ ዘሎ ሓደስቲ ኩነታት ድኽነትን ስእነትን ንምብዳህ ንደገፍ ምግባረ ሠናይን ንምክልኻል ሥድራቤትን ክሠርሑ ከምዝተማሕጸንዎም ገሊጾም።
ሓለውቲ ወንጌል ሥድራቤት ኩኑ!
ነቲ ቅዱስነቶም ኣብ ዝመጽእ ሳምንታት ኣብ ሃገረ ኣየርላንድ ክካየድ ተመዲቡ ኣብ ዘሎ ዓለምለኸ ጉባኤ ሥድራቤት ክሳተፉ ንዝገብርዎ ሓዋርያዊ ጉዕዞ ኣብ ግምት ብምእታው ከኣ ፈረሰኛታት ኮሎምቦስ ንሥድራቤት ንምርዳእ ዝገብርዎ ኣበርክቶ ምናዳ ከኣ ንወንጌል ሥድራቤት ንምስባኽ ንብዙሓት ኣሰብኡት ብተግባር ንቃል ወንጌል ኣብ ሓላፍነት ካቶሊካዊ በዓልቤትን ኣቦን ብግቡእ ክጽመዱ ዝገብርዎ ጻዕሪ ምስጋናኦም ኣቅሪቦም። እዚ ከኣ ኣብ ማሕበረሰብ ንሓቅነት ሓዳርን ሥድራቤትን ንምክልኻል ሓጋዚ ኮይኑ ንሓደስቲ ወለዶ መንእሰያትና መምርሕን ደገፍን ክኸውን ይኽእል፣ በዚ ከኣ ኣብዚ ብተጻይ ወንጌል ዝኾኑ ዘብለጭልጩ ነገራት ተጨኒቁ ዘሎ ኅብረተሰብና እንክነብሩ እሙናት ተኸተልቲ ክርስቶስን ደቂ ቤተርትስያንን ክኾኑ ይኽእሉ ኢሎም።
ኣብ ስደት ዝርከቡ ክርስትያን!
ብዋና ጸሓፊ ቅድስት መንበር ብፁዕ ካርዲናል ፕየትሮ ፓሮሊን ብስም ቅዱሰንቶም ዝተጻሕፈ መልእኽቲ ኣብ መደምደምታ ነቶም ኣብ ፈቆዶኡ ስለ እምነቶም ዝስደዱን መከራ ዝቅበሉን ዘለው ክርስትያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብምዝካር ፈረሰኛታት ኮሎምቦስ ቈላሕታኦም ናብዞም ዓበይቲ ማሕበረ ክርስትያን ብምግባር ክሕግዝዎም ሓደራ ብማለት ምናዳ ስለ ሰላም ማእከላይ ምብራቅ ብቀጻሊ ክጽልዩን ኣምላኽ ልቢ ናይዞም ዓዳት መራሕቲ ክልውጥን ናብ ቅኑዕ ዘተን ሓቀኛ ፍታሕ ናይ ግጭታትን ከምርሑ ጸጋኡ ክህቦም ኣብርቲዕና ንጸሊ እንክብሉ መልእኽቶም ዛዚሞም።


text:
ወሃቢት ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ቪክቶርያ ኑለንድ፣ዋሽንግተን ነቲ ፕረዚደንት ሙርሲ መራሒ ሙስሊማዊ ሕውነት ከለው ዝሃብዎ ሪኢቶ ተውግዝ ኢለን።ሚስተር ሙርሲ ሽዑ”ህፃናት ግብፂ፣ማዕረ ኣምልኾት ፅልኢ‘ውን ክማሃሩ ኣለዎም” ኢሎም ነይሮም።
ወ/ሮ ቪክቶርያ፣”እቲ ንሰምዖ ዘለና ሪኢቶ፣ኣዝዩ ዘቆጥዕ‘ዩ።ሙሉእ ንሙሉእ ነውግዞ። ሃይማኖታዊ ፅልኣት ብሙልኦም ከምነውግዞም ማለተይ‘የ” ይብላ።
ፕረዚደንት ሙርሲ ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-ምልልስ፣ ንፅዮንዊያን ”መጠጥቲ ደምን ንፍልስጤማውያን ዘጥቅዕን፣ህርፋን ኲናት ዘለዎምን ኣህባይንን ሓሰማን” ኢሎም ይገልፅዎም።
ወ/ሮ ቪክቶርያ ኑለንድ፣ከምዚ ዝዓይነቱ መደረታት፣ኣብ ማእከላይ ምብራቅ ንንውሕ ዝበለ ዓመታት ተቃሊሑ‘ዩ።ሚስተር ሙርሲ ድማ ንጌጋኦም ክስሕቡ ይግባእ ኢለን።
ኣስዒበን ”ፕረዚደንት ሙርሲ፣ዝተፈላለየ እምነት ንዘለዎም ህዝቢታት ከምዘኽብሩ፣ ከምኡ ዓይነት ዘረባ ተቀባልነት ከምዘይብሉን ኣብ ዴሞክራስያዊት ግብፂ ቦታ ከምዘይህልዎን፣ንህዝቦምን ንማሕበረ-ሰብ ዓለምን ብግልፂ ክዛረቡ ንደልዮም ኢና” ኢለን።
ፕረዚደንት ሙርሲ እቲ ቃለ-ምልልስ ካብ ዝፍኖ ንዳሓር ኣብ ዘሎ ጊዜ ሪኢቶኦም ኣይሃቡን ዘለው።እንተኾነ እቲ ቃለ-ምልልስ ኣብ ኢንተርኔት ተዘርጊሑ‘ዩ ዝርከብ።ብሕልፊ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ፣ኣባላት ኮንግረስ ኣሜሪካ፣ ንግብፂ ዝላኣኸላ ገንዘባዊ ሓገዝ ክግታእ ኣለዎ ኢሎም ኣብ ዝዛረቡሉ እዋን፣እቲ ምስሕሓብ ምልዓሉ ንርክብ ኣሜሪካን ግብፂን ወሳኒ ኣጀንዳ ክኸውን‘ዩ።
ወ/ሮ ቪልቶርያ ኣብ ዘረበአን፣ሚስተር ሙርሲ ምስ ኣሜሪካን እስራኤልን ተሓጋጊዞም ንክሰርሑ ድልየቶም ምኻኑ ቃል ኣትዮም‘ዮም ኢለን።
ኣብ‘ቲ ናይ ቅድሚ ዓሚ ቃለ-ምልልሶም ግና፣ሚስተር ሙርሲ ኣሜሪካ፣ ፈረንሳይን ኣውሮዻን ደገፍቲ ፅዮናውያን ክብልዎም ከለው፣ብሕልፊ ንፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ንዓረባዊ ዓለም ባዶን ትርጉም ዘይብሉን መብፃዓ ዝሃቡ ሓሳዊ ኢሎም ገሊፆምዎም።


text:
ብሉፅ ሓድነት ደገፍቲ ወልዋሎ ዩኒቨርስቲ ዓድግራትን ጋንታ ከተማ መቐለን
መቐለ ታሕሳስ 10/2010(ድወት) ብዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ከተማ ዓዲግራት ወልዋሎ ዩኒቨርስቲ ዓዲግራት ምስ መከላከያ ኣብ ዝነበረ ፀዋታ ደገፍቲ ወልዋሎ ዩኒቨርስቲ ዓዲግራት ዘርኣይዎ ፅቡቕ ስፓርታዊ ጨዋነት ተጠናኪሩ ክቅፅል ከምዘለዎን ኣብዚ ዓመት ወልዋሎ ዩኒቨርስቲ ዓዲግራት ኣብ እተካይዶም ግጥማት ኩሉ ምንቅስቃስና ብስፓርታዊ ጨዋነት ክኸውን ምስ ደገፍትና ኣብ ምርድዳእ በፂሕና ኢና ክብሉ ኣመራርሓ እታ ጋንታ ገሊፆም፡፡
ደገፍቲ ጋንታ ከተማ መቐለ ናብ ዓዲግራት መፂኦም ዝገበርዎ ድጋፍ’ውን ብሽም ጋንታ ወልዋሎ ዩኒቨርስቲ ዓዲግራት ምስጋና ተዋሂቡ ኣሎ፡፡
ደገፍቲ 2ቲኤን ጋንታታት ብወገኖም እንዳተደጋገፍና ብሓደ ብፅቡቕ ኩነታት ንጋንታታትና ክንድግፈን ኢና ኢሎም ብፍሉይ ንስፓርት ድምፂ ወያነ ትግራይ ኣብ ዝሓብዎ ሓበሬታ፡፡


text:
ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ
ኣብ ዙር ኣልጀርያ 2014
ብድራር ፍሰሃየ : ብኣሰልጣኒ ሙሉጌታ ሰመረ እናተኣለየት ሽዱሽተ ተቐዳደምቲ ኣሰሊፋ ኣብ ኣልጀርያ ይካየድ ኣብ ዘሎ ኣህጉራዊ ቅድድም እትሳተፍ ዘላ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ዝነኣድ ውጽኢት ኣብ ምምዝጋብ ትርከብ ኣላ።
ኣብቲ ብሰንበት 9 መጋቢት 2014 ኣብ ዝተኻየደ ናይ 112.5 ኪ/ሜ ውድድር ተቐዳዳማይ መኽሰብ ደበሳይ ኣብ ናይ ካልኣይ መድረኽ ውድድር 2ይ ደረጃ ክወጽእ እንከሎ፡ ዮናስ ተኸስተ መበል 11፡ ኣሮን ደብረጽዮን 16፡ ኣማኑኤል ገ/ሔር ድማ 19 ደረጃ ብምሓዝ ውድድሮም ምስ ቀዳሞት 20 ተጻወትቲ ብምዝዛም ዝነኣድ ውጽኢት ኣመዝጊቦም። ኣቐዲሙ ብቀዳም 8 መጋቢት 2014 ኣብ ዝተኻተደ ናይ 96 ኪ/ሜ መኽፈቲ ውድድር ዮናስ ተኸስተ 5ይ፡ መኽሰብ ደበሳይ ድማ ሻውዓይ ደረጃ ብምሓዝ ውድድሮም ምዝዛሞም ዝዝከር ኢዩ።
ናይ ሎሚ ዓመት ኣህጉራዊ ውድድር ዙር ኣልጀርያ ክሳብ 29 መጋቢት ዝቕጽል ሓያለ መድረኻት ዘለዎ ውድድር ሰሪዑ ምህላዉ ይፍለጥ።
ህዝባዊ ርክባት
ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ


text:
ኢትዮጵያዊት ዲዛይነር ኮኮብ ዘመድ፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ኬንያ ኣብ ዝተኻየደ ሽልማት ፋሽን ‘ብልፅቲ ዲዛይነር ምብራቕ ኣፍሪቃ 2017’ ኮይና ተመሪፃ።
እዚ ውድድር ንኣዋርሕ ኣብ ድሕረ ገጻት መርበባት ሓበሬታ ድምፂ ክወሃበሉ ድሕሪ ምፅናሕ፡ውሳነ ዳያኑ ሰብ ሞያ እቲ ዘፈር (ዓውዲ) ተወሲኽዎ ፍፃመ ረኺቡ።
ናይዚ ሽልማት ሓደ ዘርፊ ዝኾነ ውድድር ብሉፃት ዲዛይነራት ምብራቕ አፍሪቃ 2017 ድማ፡ ኣብ ከተማ ናይሮቢ ትነብር ኢትዮጵያዊት ኮኮብ ዘመድ ተዓዋቲት ኮይና።
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ናይሮቢ ዝተኻየደ መፈፀምታ እዚ ውድድር፡ ኮኮብ ምርኢት፡ ፋሽን ብምቕራብ፡ ሽልማታ ካብ ኣዳለውቲ ተቐቢላ።
ኮኮብ ዘመድ ነዚ ሽልማት’ዚ ንምርካብ፡ ካብ ኬንያ፣ ሩዋንዳን ታንዛንያን ምስ ዝተመረፃ ሰብ ሞያ ቅዲ’ያ ተነሓኒሓ።
ዕላማ እዚ ሽልማት’ዚ፡ ኣብዚ ኢንዳስትሪ ናይ ባዕሎም ምልከታ ተጠቒሞም ፡ ልዑል ተራ ንዘበርከቱ ዲዛይነራት ክብሪ ንምሃብ እዩ።
ረቛሒታት እቲ ውድድር ድማ ሓድሽ ፈጠራ፣ ፅቡቕ ኣከናብታ (ኣወዳድኣ) ዲዛይን፣ ውልቀ ምልከታን ንኻልኦት መርኣያ ምዃንን ዝብሉ እዮም።
ኮኮብ፡ ካብ 2009 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ጀሚራ፡ ኣብ ዘጣየሸቶ ‘ኮኪ ዲዛይንስ’ ኣልባሳት ኢትዮጵያን ካልኦት ኣፍሪቃውያንን ብምውህሃድ ባህሊ ኣፍሪቃ፡ ብቅዳ ተተኣሳስር።
ብባዕዳዊ መግዛእቲ ዝመጽአ ኣከዳድና ኬንያውያን ዳያኑ፡ ተምሳሌት ነፃነት ብዝኾነ ካባ፡ ንፈለማ እዋን ዝተቐየረ፡ ብ’ኮኪ ዲዛይንስ’ እዩ።
ኣከዳድና ኬንያውያን ዳኛታት ዝቐየረት ኢትዮጵያዊት
ካብ ክዳን ዳያኑ ላዕለዋይ ቤት-ፍርዲ ብተወሳኺ፡ ካልኦት ኣፍሪቃውያን ዘዋህዱላ ባህላውን ዘመናው ክዳውንቲ ተዳሉ።
ንደቂ ኣንስትዮ፣ ንደቂተባዕትዮን ቆልዑን፡ ንፍሉይ ምድላው፣ ንስራሕን ንበዓላትን ዝኾኑ ቅድታትት ብምቕራፅ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ምርኢታት ፋሽን ተርኢ፡ ንዕዳጋ እውን ተቕርብ።
ናይ ኢትዮጵያ ባህላዊ ጨርቅታትን ጥልፍታትን፡ ምስ ካልኦት ዘመናዊ ጨርቅታት ብምውሃድ፡ ኩሉ ግዜ ዝኽደኑ ዓይነታት ክዳውንቲ እናዳለወት ፀኒሓ እያ።
ኣብዞም ስራሕታ ” ናይ ቀደም ባህላዊ ክዳውንቲ ምስዚ ናይዚ ዘመን ክዳውንቲ ብምውሃድ ምዕባይ እምበር፡ ንዕኦም ገዲፍካ ብሓድሽ ክትካእ የብሉን” ዝብል መትከል ኣለዋ።
ፍልፍል፡ ቢቢሲ ትግርኛ


text:
ኣገናዕ ኣብዚ እነሀልካ ሓቀኛ መደረ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ!!!!!
ኣገናዕ ኣብዚ እነሀልካ ሓቀኛ መደረ ሰላም ኢትዮ-ኤርትራ!!!!!
ምሕረት ኣርኣያ
(ህዝቢ ትግራይ ምእንቲ መሰል ርእሰ-ውሳኔ ህዝቢ ኤርትራ መስዋእቲ ከፊሉ ኢዩ። ሎምውን ንፋስ ብዝመጸ መጺኡ ዘዘው ዘይብልን ዝይጎድብን ህያው መርገጺና ኢዩ!!!) ኣገናዕ መራሕ መንግስቲ ክልል ትግራይ ዶ. ደብረጸን ገብረሚካኤል
ቀዳማይ ምኒስተር ኢትዮጽያ ኣብየ ኣሕመድ ምድማር ዝብል ኣብ ፖሊቲካ ዓለምና ኣብ መንጎ ክልተ ልኡላውያን ሃገራት ኣብ ዝግበር ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ስነ-ቃል ተርሚኖሎጂ ብጥቃም “ኣነን” ” ኢሱን” ተደሚርና ኢና ክብለና ተሰሚዑ። ኣብ መንጎ ክልተ ልኡላውያን ሃገራት ወትሩ ከም ልሙድ ክግበር ዝረአ ዝምድና ንሓባራዊ ረብሓን ጠቅምታትን ሃገራት ዝውዕል ሚዛኑ ዝሓለወን ንጹር መልእኽቲ ዘመሓልስልፍን ሓሳብ ምቅራብ ደኣ እምበር ተደሚርና ተቀኒስና ተመቂልና ብዝብል ክፉትን ብዙሕ ትርጉም ዝውርሃቦን ዘተሓትትን መልእኽቲ ከመሓላልፍ ዝኽእል ናይ ዲፕሊማሲ ቛንቛ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ኣገራሚ ኢዩ ነሩ። ነፍሲ ወከፍ መራሒ ሃገር ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሃገሩን ህዝቡን ይጠቅም ኢዩ ዝበሎ መግለጽን ሓሳብን ከዘውትር መሰሉ ኢዩ። እቲ ክመርሖ ዝወከሎ ህዝቢ ድማ ብትካላቱ ይቆጻጸሮን ይከታየሎን ብኡ መሰረት ወይ ክቅበሎ ወይ ክነጽጎን ክእርሞን ድማ ናቱ ጉዳይ ኢዩ። ቀ/ሚኒስተር ኣብየ ኣሕመድ ውን ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጽያ ይሓይሽ ዝበሎ ተርኒኖሎጂን ሓሳባትን ክጥቀም ንዑኡን ንህዝቢ ኢትዮጽያን ዝምልከት ስለዝኾነ ንዓና ንኤርትራውያን ኢትዮጽያ ከም ጎረቤት ሃገር ንጽቡቅ ትምኒትና ንመርገጽና ብንጹርን ካብ ምግላጽን ሰናይ ምምናይን ሓሊፍና ጉዳይ ኢትዮጽያ ብቀጥታ ዝምልከተና ኣይኮነን። ኣብ መንጎ ኢትዮጽያን ኤርትራን ዝጸነሐ ሕሉፍ ተመኩሮ ኩሉ ግዜ ተሃዋሲ ናይ ገዛኢትን ተገዛኢትን ታሪኽ ስለዝኾነ ከም ግቡእ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ንዝምድናታተን ኣመልኪቶም ዝህብዎ መግለጽን መደረን ኣዚዩ ጥንቁቅን ንዝሓለፈ ቁስሊ ዘይነክእን ሓላፍነታውን ክኸውን ይግቦኦ።
ህዝቢ ኤርትራ ናይ መሬቱ ነጻነት ድሕሪ ምርግጋጽ ኣብቲ ካልኣይ ፍትሓዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምምስራት ዝዓለመ ትጽቢታቱ ዘይተጸበዮ ናይ ህግደፍ ጥልመት ኣጋጢምዎ። ሎሚ ነዚ ናይ ሓደ ውልቀ መላኺ ዝኾነ ስርዓት ዘይቀበጸ ኤርትራዊ የለን። ኩሉ መዳያዊ ሂወት ወዲ-ሰብ ብብዙሓት ተጻረርቲ ኣረኣእያታት ዝቆመ ምዃኑ ስነ-መጎታዊ ሓቂ ኢዩ። ስለዚ ዋላ እቶም ኣብ መንግስቲ ህግደፍ ዘለው ሰበስልጣንን ሰብ መዝን ካልኦት ኣካላትን ነዚ ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ጠሊሙሉ ክኸዶ ዝርከብ ጉዕዞ ኩሎም ሚእቲ ካብ ሚእቲ ይቅበልዎ ኢዮም ክበሃል ኣይከኣልን ኢዩ። ከም ኣብነት ንምኒስተር ብርሃነ ኣብረሀ ክውሰድ ይከኣል ኣብ ርእሲኦም ክውሰድ ንዝኽእል ሓደጋ ፈሊጦም ብውሽጦም እናተሳቀዩን እናተሓመሱን ዝነብሩ ሰብ ሕልና ከምዘይሳኣኑውን ኣድማሳዊ ሓቂ ኢዩ። እቶም ንህግደፍ ምሉእ ሕልኖኦም ብምሻጥ እከይ ተግባራት ዝፍጽሙ ሞራል ዘይብሎም ኣብ ውሽጢ ሃገር ነቲ ስርዓት ከሳስዩ ዝርከቡ ኣብ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ድማ ከምቲ ” ዒሉ ኣነ እንታይ ግደይ ድሕረይ ሳዕሪ እንተዘይበቚሉ” ዝበሃል ምስላ ዓዲ በጺሕካ ምምላስ ጥራሕ ዝሃሞም ውሑዳት ደገፍቲ ህግደፍ ውን ኣይሰኣኑን ኢዮም። ስለዚ ህግደፍ ሎሚ ንህዝቢ ኤርትራ ብሓውን ሓጺንን ክገዝኦ ከምዝርከብ ይትረፍዶ ንጎረባብትና ኣህዛብ ንምሉእ ዓለምውን ብሩህ ኢዩ። ካብዚ ንኹሉ ብሩህ ዝኾነ ሃለዋት ዶ. ኣብየ ኣሕመድ ንኤርትራን ህዝባን ምስቲ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጽያ ኣብ ገሊኡ ብዝመሳሰል ኣብ ገሊኡ ድማ ብዝገራጮ ኣገባብ ብዙሕ ትርጉም ብዝወሃቦ ተደሚርና ዝብል ኣሻቃሊ ተሃዋስን ቀይዲ ዘይብሉ መደረ ከስመዓና ኣይተጸበናን። የግዳስ ንሃለዋት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግምት ዘእተወ ኣብ ልዕሊቲ ወሪድዎ ዝርከብ ጭቆና ካልእ ቀንዲ ዕላምኡ ዘይተፈልጠ ዘሻቅል መደረ ክቀርብ ኣይበልናን። ይኹን እምበር ብዕለት 11/9/2018 ብኣጋጣሚ ምኽፋት ዶብ መስመር ዛላ-ኣምበሳ መራሕ መንግስቲ ህግደፍን ቀ/ሚ/ ኢ/ዶ.ኣሕመድን ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣጋጣሚ ኣብ ፊቶም ደው ኢሉ ብትብዓት ከምቲ ወትሩ ካብ ህዝቢ ትግራይን መራሕቱን እንሰምዖ ንጹር መርገጽ ሎሚውን መራሕ መንግስቲ ክልል ትግራይ “ህዝቢ ትግራይ ምእንቲ መሰል ርእሰ ውሳኔ ህዝቢ ኤርትራ መስዋእቲ ከፊሉ ኢዩ። ሎሚውን ንፋስ ብዝመጸ መጺኡ ዘዘው ዘየብሎን ዝይጎድብን ህያው ዝኾነ መርገጺና ኢዩ” ዝበሎ ኣብ ሕልና ህዝቢ ኤርትራ ንዘለኣለም ዝነብር ንሉኣላውነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘኽብር ንጹርን ዘየተሓትትን ዘየሻቅልን መደሩኡ ንዶ. ደብረጸን ገብረሚካኤል ኣገናዕ ኣብዚ እነኻ ብሩህን ሓቀኛ ንፍቅርን ሰላምን ዝዕድም መደረ ከይበልናዮ ክንሓልፍ ኣይንመርጽን።


text:
ሚኒስተር ወፃኢ ኣሜሪካ ሂለሪ ክሊንተን ኣብ ኢትዮጵያ ን'2 መዓልታት ዑደት ክገብራ'የን። ሰንበት ኣዲስ አበባ ዝአትዋ ሚስ ሂለሪ ክሊንተን ንኢትዮጵያ ዝበፅሓ ዝለዓላ በዓልቲ-ስልጣን ምምሕዳር ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ክኾና'የን።
እተን ሚኒስተር ወፃኢ ኣሜሪካ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊ ክዘራረባ'የን። ብደገፍ ሃገረን ዝካየዱ ዝተፈላለዩ ፕሮግራማት'ውን ክበፅሓ'የን። ኣብ ኣደራሽ ኣፍሪቃ'ዉን ተረኺበን ዘረባ ክገብራ ትፅቢት ይግበር።
እዚ ናይ ሂለሪ ክሊንተን ዑደት ንብርኪ ርክብ ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ከምዘዕብዮ ሚኒስተር ወፃኢ ኢትዮጵያ ይአምን። ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ን"ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ'ውን ነዚ'ዮም አንፀባርቆም።
ተቃወምቲ ኢትዮጵያ ግን ኣብ ፕሮግራም ዑደት ሚኒስተር ወፃኢ ሂለሪ ክሊንተን ቅሬታ አለዎም። ኣብ መድረኽ ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ዝኾኑ ዶ/ር መራራ ጉዲና እተን ሚኒስተር ኣሜሪካ ንመራሕቲ ተቃውሞ ከዘራርባ ከምዝነበረን'ዮም ን'ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ምስተን ሚኒስተር ወፃኢ ኣሜሪካ ዝዘራረብሉ መርሃ-ግብሪ ከምዘይተታሕዘሎም ዝገለፁ ተቃወምቲ እተን ሚኒስተር ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር መለስ ዜናዊ ክራኸባ ኸለዋ ክልዕለኦም ይግባእ ዝብልዎም ነጥብታት ብኤምባሲ አሜሪካ ኣቢሉ ንኽበፅሐን ይፍትኑ ከም ዘለው ካብ መድረኽ ዝኾኑ ዶ/ር መራራ ጉዲና ገሊፆም።
መንግስቲን ተቃወምቲን ኢትዮጵያ ካብ ዑደት ሂለሪ ክሊንተን ዝተፈላለየ ነገር ትፅቢት ይገብሩ። እተን ሚኒስተር ወፃኢ ኣሜሪካ ዝገብረኦ ምይይጥ ትሕዝቶን ውፅኢቱን ግን ድሕሪ ዑደተን'ዩ ዝፍለጥ።


text:
ሚኒስተር ወፃኢ ብሪጣንያ ሚስተር ዊልያም ሄግ ኣብ ውሽጢ 20-ዓመታት ንሞቃድሾ ዝበፅሑ ዘለው ፈላማይ ሚኒስተር ወፃኢ ብሪጣንያ'ዮም።
ሚስተር ዊልያም ሄግ ንሞቃድሾ ዝበፅሑ ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪቃን መሰጋገሪ ፌደራላዊ መንግስቲ ሶማልን ብሓባር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ንአልሸባብ ካብ ሞቃድሾ ደፊኦም ድሕሪ ምውፅኦም ተነፃፃሪ ሰላምን ፀጥታን ኣብ ዝዓሰለሉ'ዩ።
ሚኒስተር ወፃኢ ብሪጣንያ ሚስተር ዊልያም ሄግ ኣብ ውሽጢ ልዕሊ 20-ዓመታት ኣብ ሶማል ናይ ብሪጣንያ ኣምባሳደር ከም ዝሸሙ'ውን አፍሊጦም'ለው።
ሚስተር ማት ባፍ ኣብ ሶማል ናይ ለንደን ላዕለዋይ ልኡኽ ኮይኖም ተሸይሞም ኣለው። ናይ ሶማል ኩነታት ፀጥታ ክሳብ ዝመሓየሽ ኣብ ጎረቤት ኬንያ ኮይኖም ከምዝሰርሑ ሰበስልጣን ብሪታኒያ ኣፍሊጦም ኣለው።
ናይ ብሪታኒያ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዊሊያም ሄግ ኣብዚ ናይ ሶማል ዑደቶም ኣንፃር ሽበራን ኽትራን ባሕርን ዝካየድ ዅናት ንምሕያል ቃል ኣትዮም።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ብኣቤል ጉዕሽ ዝቐረበ)
(ዕላማ እዚ ውልቃዊ ፅሑፍ ንለውጢ እዩ። ልዕሊኣን ትሕቲኣን ካልእ ትርጉም ኣይብላን)
ጋዜጠኝነት ሞያ እዩ። ሞያ ክኸውን ዝገበሮ ድማ ሳይንሱ እዩ። ስለዚ ጋዜጠኝነት ሳይንስ እዩ። ሳይንስ ከም ምዃኑ ድማ ዝምርሓሉ ሞያዊ ስነ ምግባር ኣሎ። ኣብ ዝተፈላለያ ዓድታት ዝህልው ናይ ጋዜጠኝነት ሕጊ ብኣንፃር ዓለም ለኸ መሰላት ደቂ ሰብ፣ በብሃገሩ ዘለዉ ሃገራዊ ሕግታትን ብቀንዱ ድማ ብኣንፃር እቲ ሞያ ዝጠልቦም ስነ ምግባራት እዩ ዝውሰን። ኣብ ዓድና ዝህልው ናይ ጋዜጠኝነት ዓውድን ተግባርን እውን ኣብዚ ዝተመርኮሰ እዩ።
እንትጅምር ጋዜጠኝነት ዓድና ካብ ባህሪ መንግስትናን ህልዊ ኩነታትን ካብኡ ድማ ካብ ዓለም ለኸ ሕግታት ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ይብገስ። እንትቕፅል ኣብዛ ሃገር ካብ ዘሎ እቲ ዝዓበየ ዝብሃል ሰነድ ሃገር ካብ ሕገ መንግስቲ ይብገስ። ሳልሳይ ካብ ሞራልን ክብርን እቲ ህዝቢ ይብገስ። ብቀንዱ ከዓ ከምቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ካብ መሰረታዊ ስነ ምግባራትን መትከላትን ጋዜጠኝነት ይብገስ። እዞም ኣርባዕተ መበገስታት እዚኦም ሒዝካ ሕዚ ሕዚ ዝመፅእ ዘሎ ናይዛ ዓዲ ናይ ጋዜጠኝነት ዓውዲ እንታይ ከምዝመስል ምርኣዩ ኣገዳሲ እዩ።
ዓለም ለኸ ሰነዳት ሰብኣዊን ዲሞክራስያውን መሰላት ዳርጋ ኩሎም ክብሃል ብዝኽእል መልክዑ እንተስ ኣካል እቲ ሕገ መንግስቲ እንተስ ኣካል ካብቲ ሕገ መንግስቲ ተበጊሶም ዝወፁ ኣዋጃትን መምርሕታትን ኮይኖም ኣብ ህዝቢ ኣትዮም እዮም። ንኣብነት ብናፃ ናይ ምዝራብ መሰል ወይ ሓሳብካ ብናፃ ናይ ምግላፅ መሰል ብዓለም ለኸ ደረጃ ናይ ባዕሉ ሰነድን ዓንቀፅን ኣለዎ፤ ሃገራት ዝተሰማምዓሉ። ኣብ ሃገርና እውን ባዕሉ ዝኸኣለ ናይ ሕገ መንግስቲ ኣካል ኮይኑ እዩ ( ዓንቀፅ 29 ርአ) ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ መንግስቲ መሓውር እውን እዚ ዘኽብር ኣሰራርሓን መዋቕርን ኣሎ። እዚ ኣብ ሚድያ ኸ ኣሎ ዶ? ዝብል ሕቶ ምልዓሉ ኣገዳሲ እዩ።
እዚ ሕቶ እዚ ንምምላስ ፈለማ ክርአ ዘለዎ ናይተን ትካላት ሚድያ ኢዲቶርያል ፖሊሲ እዩ። ብናተይ ሓበሬታን ፍልጠትን ኣብ ትግራይ ናይ ዘለዋ ኮነ ንሃገር ደረጃ ዘለዋ ትካላት ሚድያ ኢዲቶያል ፖሊሲ ነዚ ዝዕቅብ እምበር ዘፍርስ ኣይኮነን። ድምፂ ህዝቢ ምዃን፤ እዩ እቲ ናይ ዝበዝሓ ትካላት ሚድያ ዕላማ። ስለዚ ብመንፅር ሰነድ እንተተራኣዩ ዝወፆአኣይብሉን። እዚ ገይፂ ጥራይ ክኸውን ዝገብሮ ዘሎ ኣተገባብርኡ እዩ። ኣብ ትግራይ ድማ ይገድድ ይመስለኒ። እዚ እንተዘይኸውን ነይሩ ንውድብን መንግስትን ፅቡቕ ኣለና ኣብ ዝብል መዝሙር ኣእትዩ ሕዚ ህወሓት ንእትመስል ብሓዊ ተፈቲና ኣብዚ ዝበፅሐት ንብረት ህዝቢ ኣብ ኣገል ኣይመእተዋን።
እቲ ካልኣይ ነጥቢ ምስ ሃገራዊ ሕግጋት ይተኣሳሰር። በዓል መዚ ብሮድካስት እዩ ፍቓድ ሚድያ ዝህብ። ንዝሓተተካ ድማ ኣይውሃብን። ሕቶ ምውናን ሚድያ ዘቅረበ ኣካል ብመንፅር እቲ በዓል ስልጣን ዘቐመጦ መንገድንመምርሕን እዩ ዝውሃብ።እቲ በዓል ስልጣን ህዝቢ ዝወከሎ ኣካል ሸይምዎን ንረብሓ ህዝቢ ኣቐሚጥዎን ተባሂሉ እዩ ዝሕሰብ። ስለዚ ናይ ህዝቢ እዩ ማለት እዩ። ናይ ህዝቢ ስለዝኾነ ድማ ንሱ ዘቐመጦ መምርሒ ተጠቒምካ ሚድያ ምውናን ናይቲ ህዝቢ ምዃን ማለት እዩ ትብል። በቲ በለ በዚ ኣብዛ ሃገር ዘለዋ ትካላት ሚድያ ካብዚ በዓል መዚ እዚ ብዝተውሃቦም ፍቓድ እዮም ዝሰርሑ። ገለገሊኡ ወገን ዝብሎ እከለ ሚድያ ካብ እከለ ይበልፅ ወይ ይሓምቕ ዝበለሉ መንገዲ ይገርመኒ እዩ። እንተስ ክበልፁ እንተስ ክሓምቑ ሚደያ እዛ ዓዲ ካብ ሓደ ቡኹራ እዮም ዝሕፈሱ። ቪኦኤ ድዩ ዋላ ሮይተርስ ቢቢሲ ድዩ ዋላ ኣልጄዚራ እኳ ኣብ ትሕቲ ፍቓድን ፈቃድነትን እቲ መንግስቲ እምበር ኣብ ኢዲቶርያሎም ተመርኵሶም ክንዲ ዝደለይዎ ክውጥሑ ኮነ ክንድዝኸኣልዎ ክኹርመዩ ኣይኽእሉን። ልኣላዊ ሃገር እዩ እዚ፤ ብሕጊ ምዝራሕ ሲስተም ድማ ኣለዎ። እዚ ኹሉ ዝገብር ድማ መንግስታዊ ኣካል በዓል መዚ ብሮድካስት እዩ። ወይ ኮሙኒኬሽንስ መንግስቲ ክኸውን ይኽእል። ሓደ ካብ ካልእ ዝበልፀሉ ዕድል እንተሃልዩ ጋዜጠኝነት ንገይፂ ዶ ትጥቀመሉ ዋላስ ንቁምነገር ዝብል እዩ። ንምሕሽካር ዶ ትጥቀመሉ ወይስ ንምግልጋል ዝብል እዩ።
እዚ በዓል መዚ ኣብ ዝሃቦ መፃወቲ ሜዳ ኮይንካ ምፅዋትን ዘይምፅዋትን ናይተን ትካላት ሚድያ ጉዳይ ይኸውን። ኣብታ መፃወቲ ሜዳ ቃርሳ ዲካ ትፃወት ዋላ ገበጣ ዝውስና እቲ ተፃዋታይ ኣካል (ፕራክትሽነር እዩ) ሰለዚ ትካላት ሚድያ ብፍላይ ድማ እቲ ተግባሪ ኣካል ወሳናይ ግደ ዝፃወተለን ሚድያታትና ኣበይ ደረጃ አለዋ ንምባል መን ወነነን ካበይ ተሓፈሳ ዝብል ኣገዳሲ ኣይኮነን ማለት እዩ። እንታይ ድኣ? ገይፂ ክኾናን ስራሕ ክሰርሓን ዝገብረን እቲ ተግባሪ ኣካል፤ ንሕና ኢና። ስለዚ ብፍላይ ኣብ ትግራይ ሚድያታትና ዓርኪ እማኑ ክኾና ኣብ መወዳእታ ድምር ውድቀት ክምዝገብ ናይ ባዕለን ግደ ክፃወታ ዝገበረን ገይፃዊ ጋዜጠኝነት ስለዝሓዛ እየን።
እቲ ሳልሳይ ነጥቢ ናይ ሚድያ ስራሕ ንሞራልን ክብርን እቲ ማሕበረሰብ ዝግዛኣ ክኾና ኣለወን ዝብል እዩ። ኩሉ ዝተብሃለ ኣይመሓላለፍን ኩሉ ዝተገበረ ኣይፅሓፍን ዝብሃል ብኣንፃር ናይቲ ህዝቢ ክብሪን ሞራልን እዩ እምበር ዘይፅሓፍ ኮይኑ ኣይኮነን። ቅድመ ግንዛበታት (preconditions) ወሰንቲ ናይ ሚድያ ነጥብታት እዮም። ከም ሎቖታ ጥሕኒ ተሸሸሽ ኣይብልን ሚድያ። ማሕበራዊ ስነ ልቦና (ሳይክ ሶሻል) እቲ ህዝቢ ክርአ ኣለዎ። እሞ እዚኣ ዶ ንገብር ኣለና?? እዩ ሕዚ እቲ ወግዒ። ኣነ እኮ እቲ መንግስቲ እውን ዝፀገሞ እዩ ዝመስለኒ። ብርሑቕ ተቓራኒ ሞራልን ክብርን ህዝቢ ጠጠው ዝበለ ጋዜጠኛን ጋዜጠኝነትን ኣብ መወዳእትኡ ገይፂ ጥራይ ኮይኑ ክዘልቕ ገይሩ። ካብቶም ሞራልን ክብርን ሓደ ክልተ ንውሰድ።
ሓደ ሕሶት እዩ። ከም ውልቀ እኳ ዘይሕሰውስ ከም ሚድያ ይሕሰው? እዚ ሓደ መሰረታዊ ፀገም እዩ። ከይበልዐ በሊዑ ከይሰተየ ሰትዩ ዝበላ ብርዕታት ከመይ ደቂሰን ከምዝሓድራ ክርድኣካ ኣይኽእልን። እዚ ከይዱ ከይዱ ንብረት ህዝቢ ንዝኾነት ውድብ ኣብ ሕቶ ልቢ ህዝቢ ክተኣቱ ገይሩ እዩ። እቲ ካልኣይ ኣነ እፈልጠልከ ዝብል ተታዕናናይ ስምዒት እዩ። ኣብ ልዕሊ እቲ ከም ኣባላት እዚ ወለዶ ዘሎ ልሕሉሕነት ውፉይነትን ህዝባውነትን ከይኣክል ኣነፈልጠልካ ዝብል ትዕኑንነት ኣንፃር ሞራል ህዝብና ተቓራኒ ኩርናዕ ክብሪ ህዝብና ደው ኢሉ። እዚታት ቁልቁል ኣጓዒዝዋ ዓድና። በዲልዋ ውድብ ህዝብና። ኣብ መወዳእታ ድማ ጋዜጠኝነት ትግራይ ገይፂ ጥራይ ክኸውን ኣኽኢሉ።
እቲ ራብዓይ መተንተኒ ነጥቢ መትከላት ጋዜጠኝነት ዝምልከት እዩ። ኣብዚ እዩ እቲ ዝገዘፈ ፀገም። እዞም መትከላት እንትጅምር ዝፈልጦም ሰብ ውሑድ እዩ ዝመስለኒ። ንምንታይ ዘይፈለጦም ኣይብሃልን። እታ ሓንቲ መመዘኒት እኮ ትምህርቲ እያ። ክንደይ ዝኣክል ጋዜጠኛ እዩ ጋዜጠኝነት ተማሂሩ ኣብቲ ሞያ ዝዓመመ?? ኩሉ ጋዜጠኝነት ዝተምሃረ ፅቡቕ ኣሎ ማለት ኣይኮነን። እኳ ድኣስ ይገድድ ይኾን። ኮይኑ ግን “ኖ!! እዛ ሓበሬታ እዚኣ እማ ህዝቢ ክፈልጣ ኣለዎ።” ኢሉ ተጋዲሉ እወ ተጋዲሉ ኣብ ዝብፃሕ ዘብፅሕ ጋዜጠኛ ኣበይ ኣሎ? (ይርድኣኒ እዩ፤ ድምድም ዝበለ ገምጋም እዩ ዝመስል ግን ይጠቅም እዩ)። ማይ ቡንባ ገዛይ ካብ ዘይትሰርሕ ወርሒ ገይራ ኢለዮስ “ሓሳዊ ኮይንካ” ዝብለኒ ጋዜጠኛ እንታይ እየ ክብሎ? እታ ገዛይ ኣነ እንድየ ዝፈልጣ። ኣብ ወረዳታት ኪዱ። ነቲ ጋዜጠኛ ከመይ ከምዝፃወትሉ ዝገርም እዩ። ዕፅፊ ኣበል ከፊልካ ዕፅፊ ሪፖርት ዝፅሕፍ ጋዜጠኛ ንምንታይ ተፈጢሩ? ከብዲ ዝመርሖ ስለዝኾነ እዩ። እዚ ከብዳም ጋዜጠኛ እዚ እዩ ዓደይ ንቑልቁል፤ ውድብ ህዝበይ ናብ ጭቃ ሒዝዋ ዝወደቐ። መንግስቲ እኮ ሚድያ እዩ ዝተክል እምበር ማይክ ሒዙ ኣይወፍርን።
ሕዚ ውድብ ህወሓት ላዕለዋይ መሪሕነታ ብዝገርም ገምጋም ነቐፌታን ዓርሰ ነቐፌታን ነጊፋ ክልተ ሰባት ጥራይ እዮም ድሓን እምበር ኩሎም ኣባላት ፖሊት ተነቒፎም ኣለዉ። ገሊኦም መጠንቀቕታ፣ ገሊኦም ካብ መሪሕነት ምውራድ ገሊኦም እውን ካብ ኣባል ማእኸላይ ኮሚቴነት ምእጋድ ርኢና። ኣነ እዚ ንፈለማ እዋን እዩ ዝመስለኒ፤ ኣብ ታሪክ እቲ ውድብ። ከምዚ ዝበለ ምትእርማድ ኣይርኣኹን ኣይሰማዕኹን ኣየንበብኩን። እዚ ንምንታይ ኮይኑ እንተተባሂሉ ንለውጢ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። እዚ ለውጢ እዚ ድማ ክዕቅቦን ከሰጉሞን ዝኽእል ህዝቢ እዩ። ህዝቢ ዝርከበሉ ዝሓሸ መንገዲ ሚድያ እዩ። በዚ መሰረት ኣብ ሚድያ ዘለዉ ኣካላት እቲ ዝገዘፈ ብፅሒት ይወስዱ ማለት እዩ። ናይዚኦም ዝሓሽካ ምኳን ኣማራፂ ዘይብሉ እዩ። ግን ዝሓሹ ድዮም? ወይ ዝሓሽና ዲና?
ነዚ ሕቶ እዚ መልሲ ክኾኑ ክልተ ተዘክሮታት ከስፍር እሞ ጋዜጠኝነት ትግራይ ገይፂ ምዃኑ ኣስሚረ ክዛዝም።
ዝሓለፈ ዓመት ብዕምቆት ምሕዳስ ነይሩ። ኣብቲ ብዕምቆት ምሕዳስ እቲ ሕዚ እውን ቀሪቡስ እዚ ኹሉ ለውጢ ፈጢሩ ዘሎ ገምጋም ውድብ ቀሪቡ። እቲ ሕዚ ኣብ ሶሻል ሚድያ “ድሓን ኣለና” እናበለ ገደል ዝኣተወ ሓይሊ ሓዊሱ ዳርጋ ኩሉ ናይ ትግራይ ኣካል ሚድያ ነይሩ። እቲ ገምጋም “መሪሕነትና ይልሕልሕ ኣሎ።” እንትብል እቲ ሓደ ተኣንዲሩ ይልዓል “ኖኖ እንታይ ኮይኑ ዝልሕልሕ? ኣሎ እምበር ኣብ መስመሩ።” ይብል። እቲ ገምጋም “ህዝብና ኣየዕገብናዮን” እንትብል “ኣይ ዲማንዲንግ ሶስያቲ ስለዝፈጠርና እንዳኣዩ።” ይብል። ክንደይ እሞ ክንደይ ዘይተብሃለ። ውድብ ክትልወጥ ተላዒሉ ክተብቅዕ ቀምሻ ጨምቲሩ ሒዙ ፅቡቕ ኣለኺ ዝበለ ከም ሓሰር ተስግሲጉ ኣብ ሓሰር እተሰረተት ክትኸውን ዝገበረ ሓይሊ እዩ እቲ ናይ ትግራይ ናይ ሚድያ ሓይሊ። እዚ ሕዚ እንታይ ትብሎ? ኣብ ክንዲ ፀገማት ኣለው ኢሉ ዘቐብል እሞ ኣብ ዘላቒ ለውጢ ዘውግዕ “ፅቡቕ ኣለኺ ውድበይ።” ኢሉ መብረቕረቓይ ሕብሪ ዝለኸየ ሓይሊ እንታይ ትብሎ? እቲ እንታይ ትብሎ ገዲፍካ ጋዜጠኝነተ ትግራይ ናይ ገይፂ ምዃኑ ትርኢ።
ካልእ ኣካያዲ ስራሕ ፋና ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ኣይተ ወልደ ይመስል ዝበሎ እዩ። እዚ ሰብ እዚ እዩ ኣነ ሚድያ ዓድና ዝተረደኦ ዝመስለኒ። ኣብ ቅድሚ ምሁራን ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ደረቱ ነፊሑ ልምዓታዊ ጋዜጠኝነት ነዛ ዓዲ ኣይጠቕማን ዝብል እስኪ ይምፃእ ይካተዐኒ ክብል ዝሰማዕክዎ እዚ ሰብ እዚ ጥራይ እዩ። ንሱ ሓደ መዓልቲ ንሚድያ ትግራይ እንትገልፀን እንታይ ኢሉ?
“ሓደ ሚድያ ብዉሑድ ድልየት ሓደ ሓይሊ ወይ ሓደ ወገን የርውያ እየን። እቲ ካልእ እንትረግመን ብውሑድ ሓደ ሓይሊ ግና ይምርቐን እዩ። ሚድያ ትግራይ ግን፦
- እቲ ውድብ የማርረን። ኣይተመርሓን። ኣይዓጠቓን ይብለን።
- እቲ መንግስቲ የማርረን። ኣይሰረሓለይን። ኣብ ሚድያ ክፍተት ኣለኒ። ደገፍቲ ልምዓት ኣብ ምዃን ብዙሕ ይተርፈን ይብለን።
- እቶም ጋዜጠኛታተን እውን ሕጉሳት ኣይኮኑን። የንፀርፅሩ። ካብ ሚድያ ናብ ሚድያ ይቕይሩ። ሓያል ተርንኦቨር ኣሎ። ወዘተ
- እቲ ህዝቢ እውን ኣይዓግበለንን። የጓንየን።
ስለዚ ኢሉ ኣይተ ወልዱ ሚድያ ትግራይ ንመን እየን ዘሐጉሳ? ድልየት መን እየን ዘፈፅማ? መን ይረውየለን?
መልሱ ቀሊል እዩ።
ንማንም!
እንታይ እየን ኮይነን ከምኡ ኮይነን?
ጋዜጠኛታተን ጋዜጠኝነት ንገይፂ ስለዝጥቀሙሉ እዩ።
መዛዘሚ
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ሓደ ሓይሊ እዩ፤ ኣብ ትግራይ ኮነ ብኢትዮጵያ ደረጃ። ናይዚ ሓይሊ እዚ ፀቢቕካ ምውፃእ ኣብ ዘላቒ ህይወት ህዝብና ዓብዪ ትርጉም ኣለዎ። ሕዚ ዘለዎ ኩነታት እውን ንዚ እዩ ዘመላኽት። ዛጊድ ኣብቲ ውድብ ይዕበ ይንኣስ ይሕመቕ ይፀብቕ ዘገልገሉ ኣካላት ምስግና ይግብኦም። ሓደሽቲ ዝትክኡ ድማ ነዚ ጋዜጠኝነት ከም ገይፂ ዝጥቀም ናይ ሚድያ ሓይሊ ኣስተኻኺሉ ሑሕ ዝብላ፣ ዝሙጉታ፣ እታ ባይታ ባርዕ ገይረን ፈፃሚ ኣካል ደው ኢሉ ዘገልግል ክኾን ዝገብራ ወዘተ ትካላት ሚድያ ክፈጥር ታሪኻዊ ሓላፍነት ኣለዎ። ዋእ ህወሓት እኮ ኣጆኺ ዘድልያ ኣይመስለንን። መን ኢኻ ወደይ ንኣንበሳ ኣጆኺ ክትብል ምንጋጋኻ ዝተነቓነቐ? ደፋር! ስለዚ እዚኣ ዝኣመነ ኣመራርሓ ትፅቢት ንገብር።
ከምኡ እንተዘይኮይኑ ናይ ዶክተር ሳሚኤል ግጥሚ ተግባራዊ ይኸውን። (ቃል ብቃል ዘይተወሰደ)
“እንድሕር ድኣ ‘ት በሪ ንዘይኽፈት ተዓፅዩ
መስኮት በሪ ክኾን ግድን እዩ።”
ህዝቢ ዝኣመነ ይዕወት!
ወዲ ጉዕሽ እየ!
ሕዳር 20/2010


text:
ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ ምስ መራሕቲ ፖለቲካዊ ውድባት ትማሊ ሰንበት ተዘራሪቦም።ኣብ ገለ ከባቢታት እታ ሃገር ዘሎ ኩነታት ንክረጋጋእን ሓድነት ክሰፍን ናይ ተቓወምቲ ፓርቲታት ምትሕብባር ሓቲቶም ኣለው።
ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ ስልጣን ካብ ዝሕዙ ፈላማይ ዝኾነ ልዝብ ምስ ተቓወምቲ ፓርቲታት ትማሊ ሰንበት ኣብ ቤት ፅሕፈት ቤት ቀዳማይ ሚንስተር ተኻይዱ።ኣብዚ ኣኼባ ካብ መንጎ ዝተሳተፉ ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝንቀሳቐሱ ናይ ብሄር ወይ ህብረብሄር ፖለቲካዊ ውድባት መብዛሕቲኦም ተረኺቦም ኣለው ኢሎም።ብዝቐረበ ፃውዒት ናብ ውሽጢ ሃገር ዝኣተወ ናይ ኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ግንባር ኣባላት ኣመራርሓ ምስታፎም ተፈሊጡ።
ኣብቲ ኣኼባ ካብ መንጎ ዝተልዓሉ ጉዳያት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ዝልዓሉ ግጭታትን ይስዕብ ዘሎ ምምዝባል ነበርቲን ከምዝተልዓለን ዶ/ር ኣብይ ኣብዝሃብዎ መልሲ ባህላዊ ናይ ሽምግልና ኣካይዳ ተጠቒምካ እውን እንተኾነ ስላም ክረጋገፅ ከምዝክኣል ናይ ገለ ሃገራት ተመኩሮ ብምጥቓስ መብርሂ ምሃቦም ኣቶ ኣበበ ሓቢሮም።ሰላም ናይ ምስፋን ስራሕ ሓላፍነት መንግስቲ ጥራሕ ዘይምዃኑ ምግላጾምን እቶም መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርቲታት ድማ ነዚ ከምዝተቐበሉዎም ሓቢሮም።
መሰጋገሪ መንግስቲ ክጣየሽ ካብ ተሳተፍቲ ንዝተልዓለ ሕቶን ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ዝሃብዎ መልስን እውን ኣቶ ኣበበ ከምዚ ኢሎም።
“መሰጋገሪ መንግስቲ ክምስረት ኣለዎ ንዝብል ሕቶ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ በዚ ሕዚ ዘሎ ኩነታት መሰገጋሪ መንግስቲ ይመስረት ምባል ኣፀጋሚ ምዃኑ፤ንመጻኢ ኣብዞም ሽግራት እዚኦም ተቐራሪብካ ብምስራሕ ነገራት ክመዓራርይ ከለው ግን ብሓባራዊ ልዝብን ድልየት ህዝብን ክንፍፅሞ ንኽእል ኢና” ክብሉ ምላሽ ምሃቦም ኣቶ ኣበበ ኣረዲኦም።
ኣቶ ኣበበ ገና ናብ ሃገር ዘይኣተው ውድባት ስለዘለውን ፈለማ ነዛ ሃገር ኣብ ምርግጋእ ክስራሕ ኣለዎ ክብሉ ነቶም ተሳተፍቲ ከምዝገለፁሎም ወሲኾም ገሊፆም ።


text:
ኢትዮጵያ ልዕሊ ዝኾነ ይኹን እዋን ሎሚ ሃገራዊ ህልውነኣ ኣብ ዝኸፍአ ሓደጋ ወዲቑ’ሎ ኢሉ ተቓዋሚ ሰማያዊ ፓርቲ።ቀንዲ ምኽንያት ናይቲ ሓደጋ ኢህወዴግ ኣብ ብሄርን ቋንቋን መሰረት ገይሩ ዘጠየሾ ስርዓት ፌደራል እዩ ክብል ኸሲሱ’ሎ።
እቲ ፓርቲ ሎማዕንቲ ኣብ ዝፅውዖ ጋዜጣዊ መግለፂ ‘’ኢትዮጵያ ኣብ ናይ 26 ዓመታት ስልጣን ዘመን ኢህወዴግ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ውድቀታ እናተሳለጠ ምዃኑ ብጋህዲ ንርእዮ ኣለና’’ኢሉ’ሎ።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ኣብ ዘርእን ቋንቋን ዝተመስረተ ፌደራሊዝም ነታ ሃገር ኣብ መንቀራቕሮ ኣትዩዋ’ሎ ኢሎም።
“ሕቶ መንነት ወልቃይት፣ሕቶ መንነት ማሕበረሰብ ቅማንት፣ኣብ ዞባታት ገዴ፣ጉጂ ዝለዓሉ ናይ ነገዳት ግጭት፣ሎሚ ድማ ኣብ ዶብ ክልላት ኦሮሚያን ሶማልያን ዝተለዓሉ ግጭታት ንህይወት ዜጋታት እናጥፍአ ይርከብ።ኢህወዴግ ነቲ ህዝቢ ብዘርኢ እናራፀመ ዕድሚኡ ንምንዋሕ ዝወጠኖ እከይ ነታ ሃገር እናሓመሳ ይርከብ።”
ንሶም ብምውሳኽ እዚ ንናይ ሃገር ህልውና ኣዚዩ ሓደጋ ስለዝኾነ ንህዝቢ ይመርሕ ኣለኹ ዝብል ኣካል ብቕልጡፍ ሃገራዊ ምርድዳእ ክፈጥር ንሓትት ኣለና ኢሎም ።
ብኻልእ ወገን ድማ ሰማያዊ ፓርቲ ምርጫ ቦርድ ዝመርሖ 7 መስከረም 2010 ዓ.ም ዝካየድ ናይ ቅማንት ማሕበረሰብ ውሳነ ህዝቢ እቲ ቦርድ ገለልተኛ ሰለዘይኮነ ፍትሓውን ነፃን ህዝበ ውሳነ ትፅቢት ኣይገብርን ምባሉ ተገሊጹ’ሎ።


text:
መንግስቲ ቀዳማይ ምንስቴር ኑሪ ኣል-ማላኪ ንቶም ኣኽረርቲ ንምምካት ፍሉይ ስልጣን ንኽውሃቦም ይሓቱ ኣለው።ይኹን እምበር ህፁፅ እዋን ንምእዋጅ ዝተፀውዐ ህፁፅ ጉባኤ ፓርላማ ዒራቕ ምልኣተ ጉባኤ ብዘይምምልኡ ተሰሪዙ’ሎ።
ካብ ሽዓት ዝኾኑ ምኽትል ኣፈ-ጉባኤ ፓርላማ ኻሊድ ኣቲያሕ መንግስቲ ነቲ ጉዳይ ናብ ቤት ፍርዲ ክወስዶ እዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር ማሊኪ ፖለቲከኛታት ዒራቕ ባእሶም ጠጠው ከብሉ ፀዊዖም ኣለው።መራሕቲ ፖለቲካ ኣብ ክንዲ ነንሕድሕዶም ምስሕሓብ ንምሕባር ፃዕሪ ክገብሩን ’’ወረርቲ ገበነኛታት’’ ኢሎም ንዝፀውዕዎም ካብ ዝሓዝዎ ቦታታት ንምድፋእ ኩሉ ክተሓባበርን ፀዊዖም።
መንግስታዊ ቴሌቪዥን ዒራቕ ብፍቓዶም ዝዋግኡ ሰባት ኣብ መመልመሊ ኖቕጣታት ተሰሊፎ ኣርእያ’ላ።እቶም ዝበዝሑ ካብ ሱኒ ከኮኑስ ካብ ሽዓት ዝመፁ ይመስሉ።ልዕሊ 90 ሚእታዊ ሰራዊት ዒራቕ ሽዓት ምዃኖም ሓደ ሓደ ተንተንቲ ይዛረቡ።
እቶም ናዕበኛታት ናብ ባግዳድ ክነምርሕ ኢና ኢሎም ኣለው።ነዳዲ ንዝፀረየላ ከተማ ቤይጂን ትውልዲ ዓዲ ሳዳም ሑሴን ንዝኾነት ቲኪሪትን ከምዝተቖፃፀሩወን ተሓቢሩ’ሎ።እቶም ተዋጋእቲ ፍሉጥ ናይ ሺዓት መፀለዩ ቦታ ናብ ዝርከበላ ሳማራ ይግስግሱ ከምዘለው ኣል-ጀዚራ ፀብፂባ።
ነፈርትን ሄሊኮፕተራትን ዒራቕ ንትሕዝቶታት እቶም ዓመፅቲ ምድብዳበን ተገሊፁ’ሎ።
ብኻሊእ ወገን ድማ ናይ ኩርዲ ፔሽመርጋ ተዋጋእቲ ነዳዲ ንዝምረተላ ከተማ ኪርኩት ካብ ሓይልታት መንግስቲ መንዚዖምዋ ኣለው።
ዩናይትድ ስቴትስ ንቶም ወረርቲ ዕጡቓት ንድሕሪት ንምድፋእ ብመንግስቲ ዒራቕ ንዝቐረበ ወታደራዊ ሓገዝ እናመርመረቶ ምዃና ሓቢራ’ላ። እቶም ዓመፅቲ መብዛሕቲኦም ሱኒ ኣብ ዝነብሩሎም ከባቢታት ዒራቕን ሶሪያን እስላማዊ መንግስቲ ንምጥያሽ ይደልዩ።


text:
ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ኣብ ብራስልስ ኣኼባ ሕብረት ኣውሮጳ ዝተሳተፉ፣ በቲ ሕብረት ዘይኮነስ ብኣባል’ቲ ሕብረት’ዮም ተዓዲሞም ክብል ኣብ ኣዲስ አበባ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣውሮጳ ገሊጹ።
ኣባል ኣውሮጳዊ ሕብረት ወ/ሮ ኣና ጎሜዝ፣እቲ ትማሊ ዝተሳለጠን ንደርቂን ጥምየትን ኣብ ኢትዮጵያ ዝዘተየን ዋዕላ ኣዝዩ ዕውት ነይሩ ኢለን።
‘ከምመጠን ኣባል ሕብረት ኣውሮጳ ነቲ ብዛዕባ ጥምየት ኣብ ኢትዮጵያ ዝዘተየ መድረኽ ኣዳልየ ንዝምድናታት ወጻኢ ኮምሽን ኣውሮጳ ከምዝዓደምኩ፣ ንዶ/ር ብርሃኑ ነጋ’ውን ዓዲመ። ኤምባሲ ኢትዮጵያ’ውን ተዓዲሙ’ዩ’ ኢለን ንሰን።
ሕብረት ኣውሮጳ ዝዘርገሖ መግለጺ፣ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ናብ ኣኼባ ብራስለስ ዝተገበረሎም ዕድመ፣ ወግዓዊ ዕድመ ሕብረት ኣውሮጳ ወይ እቲ ውልቀ-ሰብ ንዘካይዶ ምንቅስቃስ ብሓደ ትካል’ቲ ሕብረት ኣፍልጦ ዝሃበ ኣይኮነን። ብደረጃ መትከል፣ ጎነጻዊ ኣገባብ ቃልሲ፣ንምዕዋት ፖለቲካዊ ሸቶ ምጥቃም ብኣውሮጳዊ ሕብረት ንጹግ’ዩ ይብል።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ደቂኣንስትዮ፣ ንዝዋደድ ዘሎ ትካላት ትምህርቲ ብግቡእ ክጥቀማሉ ኣዴታት እማህሚመ ኣዘኻኺረን።
ንርሑቕ ገጠራት ቀዳምነት ዝሃበ ወፍሪ ትምህርቲ ብደረጃን ዓይነትን እናሰፍሐ ይመጽእ ብምህላዉ፣ ብሰንኪ መርዓ ትሕቲ-ዕድመን ራሕቂ ቦታን ካብ ትምህርቲ ተጐናዲበን ዝጸንሓ ደቂኣንስትዮ ብግቡእ ክጥቀማሉ፣ ኣብነታውያን ደቂኣንስትዮ እማህሚመ ኣዘኻኺረን።
ምኽፋት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ኣብ እማህሚመ ንዝሓለፈን ዕድል ትምህርቲ ኪቕጽልኦ ከምዘኽእለን ዝሓበራ እተን ደቂኣንስትዮ፣ ሳላ ዝግበር ዘሎ ልዑል ወፍሪ ዝረጋገጽ ዘሎ ዝርግሐ ኣብያተ-ትምህርቲ፣ ነቲ ጠንቂ ምቍራጽ ኮይኑ ዝጸንሐ ምፍላይ ካብ ስድራ-ቤት ከምዝኣለዮ ገሊጸን።
ንሳተን ኣስዒበን፣ ብመደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ካብ ምጥፋእ መሃይምነት ሓሊፈን ኣብ ስሩዕ ትምህርቲ ብምስታፍ ክሳብ ሻድሻይ ክፍሊ ዝበጽሓ ብርክት ዝበላ ኣዴታት ምህላወ ብምጥቃስ፣ ምኽፋት ካልኣይ ደረጃ ዝያዳ ምትብባዕን ተገዳስነትን ፈጢሩለን ከምዘሎ ኣረዲአን።
ብ1999 ብሰንኪ መርዓ ኣብ ሓምሻይ ክፍሊ ትምህርታ ከምዘቋረጸት ዝሓበረት ወይዘሮ ዝላማ ፈረጅ መሓመድ ኣብ ዝሃበቶ ርእይቶ፣ ንዝተራሕወላ ዕድል ተጠቒማ ብዘካየደቶ ጻዕሪ፣ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ካብ ደቃን ገዝኣን ከይተፈልየት ታሽዓይ ክፍሊ ትመሃር ምህላዋ ብምምልካት፣ ትምህርተን ኣቋሪጸን ዝነበራ ኣዴታት ንኽቕጽልኦ ብምምሕዳራትን ሚኒስትሪ ትምህርትን ዝግበር ዘሎ ምትብባዕን ደገፍን ዝያዳ ክድፍኣሉ ተላብያ።
ብ2006 ሓዳር ብምምስራታን ኣብ ቀረባኣ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ብዘይምንባሩን ትምህርቲ ከተቋርጽ ከምእተገደደት እትገልጽ ወይዘሮ ፋጥና መሓመድኖር ብወገና፣ ምጅማር ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ኣብ እማህሚመ፣ ሓዳራ እናኣለየት ንኽትቅጽል ኣኽኢልዋ ምህላዉ ሓቢራ።
ሕበረተ-ሰብ ብሓፈሻ ወለድን መጻምድን ድማ ብፍላይ፣ ነተን ብሰንኪ መርዓን ርሕቀት ትካል ትምህርትን ኣቋሪጸን ዝጸንሓ ኣዴታት ከተባብዕወንን ዘድሊ ደገፍ ክገብሩለንን ዝተማሕጸና ኣደታት እማህሚመ፣ እተን ደቂኣንስትዮ’ውን ተበግሶን ተገ
ዳስነትን ከዕብያ ከምዝግባእ ኣስሚረናሉ።
******* ኣ.ዜ.ኤ *******


text:
“…. መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ናጽነትን ሉኣላውነትን ኤርትራ ክረጋገጽ ኣብ ናይ 1993 ረፈረንዱም ዝወሰዶ መርገጺ፡ ብትግባረ ውሳነ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ከረጋግጾን፡ ብምስረታ ጽቡቕ ጉርብትናዊ ዝምድናን ሓድሕዳዊ ምክብባርን ኣብ መንጎ ክልቲአን ኣሓት ሃገራት ክዛዝሞን ይጽውዕ።
መንግስቲ ህግደፍ፡ ምርግጋጽ ዲሞክራሲያውን ሰብኣውን መሰላት፡ ምስረታ ቅዋማዊ መንግስትን ግዝኣተ ሕግን፡ ማሕበራዊ ፍትሕን ርግኣትን ኣብ ኤርትራ ከይረጋገጽ፡ ንኣብያ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምምልካት ዶብ ከም ረቛሒ ጌሩ ዝህቦ ምስምስ ይዅንን።” (እዚ ካብቲ ኣብ 2ይ ጉባአ ሰዲህኤ ንኣይሰላም ኣይውግእ ኩነታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት ዝወሰኖ ውሳነ ዝተወስደ’ዩ")
መራሒ ህግደፍ ኣብ 20 ሰነ 2018 መዓልቲ ሰማእታት ኣብ ዘስመዖ መደረ ካብ ዝጠቐሰን ብዙሓት ኣዛረብት ሓረጋት “ጸወታ ተወዲኡ (Game is over )” እትብል እያ። ንሱ ብዛዕባ ናይ መን ጸወታ ይሕጭጭ ከም ዝነበረ ፍሉጥ እዩ። እቲ ቀንዲ ጸወታ ተወዲኡ (Game is over) ክበሃል ዝግበኦ ግና እቲ ንሱ በቲ “ካብ ባድመ ወጻእና ማለት ጸሓይ ዳግማይ ኣይክትበርቕን እያ” ዝበሎ እሞ ደሓር መልሓሱ ዝሓየኸሉ ከይተማህረ ሎሚ ድማ እቲ “ዶብና ከይተሓንጸጸ ኣብ መኣዲ ዘተ ኣይንቐርብን ኢና” እንዳበለ ህዝቢ ከዕሽወሉ ዝጸንሐ ደሓር ከም ኣመሉ ዝጠንጠኖ ጸወታኡ እዩ።
ዝርዝር ናይቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ መንጎ ኢሳይያስን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ዝተፈረመ ሓድሽ ስምምዕ ክንዕዘብ እንከለና ዋላ’ኳ እታ ንውሳነ ኮሚሽን እትምልከት ሓሳብ ንፍርዲ ኣይርትዑና ጽግዕ ኢላ እንተተጠቕሰት እቲ ዝርዝር ብትሕዝቶኡ እቲ ኣቶ ኢሳይያስ ክሕሰሞ ዝጸነሓ ናይ ኢትዮጵያ በዓል 5 ነጥቢ ፖሊሲ እዩ። ኢሳይያስ “ዶብ ከይተመልከተ ኣይንዛተን ኢና” ንዝብል ናይ ካብ ክሳድ ንላዕሊ መኸተ “ብዘይቅድመ ኩነት ተቐቢልናዮ ኢና ኢሎምና እንድዮም” ብዝብል መህደሚ እንተደበሶ ምስልባጥ ናይ ቀደሙ ስለ ዝኾነ፡ እምብዛ ንህዝብና ሓድሽ ኣይመኾኖን። እቲ ዘገርም ነዚ ከም ሓቂ ወሲዶም ከመላኽዕዎ ዝፍትኑ ኤርትራዊ ወገናት ክትረክብ እንከለኻ እዩ።
ሰልፊ ድሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክብርታቱን ልኡላውነትን ተሓልዩ ኩለመዳያዊ ሰላማዊ ዝምድናን ምትሕግጋዝን ክፍጠር ይድግፎ‘ዩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ክቃለሰሉ ከም ዝጸንሓ እቲ ኣብ መቕድም ናይዚ ርእሰ-ዓንቀጽ ካብ መደብ ዕዮኡ ተቐንጭቡ ሰፊሩ ዘሎ ሓሳብ ብቑዕ መረዳእታ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሰዲህኤ እቲ ዝምስረት ዝምድና ቀጻልን ዘተኣማምንን ንክኸውን ኣብ ሃወኽሃወኽ ዘይኮነ ኣብ ድልዱል ባይታ ክስረት ኣብ ድሌት ህዝቢ ዘድሃበ ክኸውን ከም ዝግበኦ ይኣምን።
ኩልና ከምዘይንስሕቶ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ሰላማዊ ዘይኮነ ስርዓት ምስ ጐርባብቱ ዝምስርቶ ሰላም ዘተኣማምን ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ብመንጽርዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ዓዱ እንዳመቑሐን እንዳቐተለን፡ ቅርዑይ ምምሕዳር እንዳነፈገ፡ ፍትሒ እናኸለአ፡ ብዘይሕገመንግስቲ እንዳገዘአ፡ ሰብኣውን ዲሞክራሲያውን መሰል ዜጋታቱ እንዳጋሃሰ ከመይ ዓይነት ዓርኪ ክኾኖ ይሓስብ ከም ዘሎ እንድዒ።
ሰዲህኤ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክውዳእ ዝደልየሉን ዝቃለሰሉን ምኽንያት፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ለውጢ ንክሃድም ተሓቢእሉ ዝጸንሐ በዓቲ ብምዃኑ እዩ። እቶም ንህግዲፍ ከመላኽዕሉ ዝጸንሑ ደጊም ዝብልዎ እንድዒ። ክሳብ ሕጂ ኣገዳስነት ለውጢ ኣብ ኤርትራ ከተምጸኣሎም እንከለኻ “ኣብ ደረጃ ኣይውግእ ኣይሰላም እንከለኻ ከይመይ ጌርካ እዚ ሕቶ’ዚ ይለዓል” ዝብል መመሳመሲ ምኽንያት እዮም ከቕርቡ ጸኒሖም። ድሕሪ ሕጂ’ውን ዝስናዕ መመሳመሲ ኣይሰኣንን ይኸውን። እንተኾነ ድሕሪ ሕጂ ዝመሃዝ መሕብኢ በዓቲ እምብዛ ከምዘየዕቅል ፍሉጥ እዩ። ስለዚ ኢና ከኣ “ደጊም ናይ ምስምስ መጋረጃ ተቐሊዑ እዩ” እንብል።
ኣብ ኤርትራ ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ ዝካየድ ዘሎ ናይ ኣእላፍ ጀጋኑ መስዋእቲ ዝተኸፍለሉ ቃልሲ፡ ምእንቲ ሰላም፡ ደሞክራሲ፡ ልምዓት ፍትሒ፡ ልዕልና ህዝብን ፍትሕን …. ወዘተ ምስቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተፈጢሩ ዝጸንሐ ጸገም ክደባለቕ የብሉን። ብዙሓት ነቲ ኣብ ኤርትራን ህዝባን ተዳዕኒኑ ዘሎ ከቢድ ጸገም ጋሊሆም ክርእዩ ዘይከኣሉ ወይ ርእዮም ከም ዘይረኣዩ ክኾኑ ዝደልዩ፡ ነዚ ምስ ኢትዮጵያ ጀሚሩ ዘሎ መዓልብኡ ዘይፍለጥ ዝምድና ተተርኢሶም ኤርትራን ህዝባን ኩሉ ጸገሞም ከም ዝተገፈፈ ገይሮም ክወስድዎ ትዕዘብ ኢኻ። ግደ ሓቂ ግና ኤርትራዊ ዘቤታዊ ኣጀንዳን ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ይጸላለዉ ደኣ እምበር ናይቲ ሓደ ፍታሕ ንናይቲ ካልእ ፍታሕ ኣይትከኦን እዩ።
ስለዚ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ሓይልታቱን፡ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝፍጠር ዘሎ ሰላም “ሓደ በለለይ” ኢሉ ዓቂቡ፡ ናብቲ ቀንዲ ዜቤታዊ ጉዳዩ ከድህብ ኣለዎም። ነቲ ተበጺሑ ዘሎ ደረጃ ግቡእ ክብደቱ ሂቡ ከይተዛነየ “ደጊም ናብቲ ቀንዲ ጉዳይና” ክብል ይግበኦ። ስርዓት ህግደፍ ነዚ ብኢትዮጵያ ዝቕረበ ሓሳብ ሰጥለበጥ ኢሉ ዝተቐበሎ ፈትዩ ዘይኮነስ፡ ካብቲ እምቢ እንተ ኢሉ ዝወርዶ መቕጻዕትን ተነጽሎን፡ ተቕቢልካ ዝመጽእ መዓት ምቕባል ይሓይሽ ብዝብል ናይ መጻብቦ መንፈስ እዩ። ጥዑይ ምምሕዳር መንግስቲ እንተዝነብር ግና ካብ ተጽዕኖ እቲ ጸሚዱ ዝሓርሶም ዘሎ ሓይሊ ወጻኢ፡ ተጽዕኖ ህዝቡ ክኸብዶን ከፍረሖን መተገበአ። ጉዳይ ህግደፍ ግና ብግልባጡ እዩ። ስለዚ እዚ ንርከበሉ ዘለና ህሞት፡ ህዝቢ ኤርትራ “ደጊም ናይ ምስምስ መጋረጃ ተቐሊዑ እዩ” ዝብል መኸትኡ ከተርንዕ ዝጥለበሉ ዘሎ ውሳኒ ወቕቲ እዩ።
15.07.2018


text:
ዑቕባ ስለ ዘድልየካ፡ ነቲ ብጊዜ ዝተደረተ መቐመጢ ፍቓድካ ንምንዋሕ
Förlänga ett tidsbegränsat uppehållstillstånd på grund av skyddsbehov – tigrinja
እቲ ብጊዜ ዝተደረተ ናይ መቐመጢ ፍቓድካ ምስ ተወድአ፤ ናይ መናውሒ ምልክታ ክትእቱ ዕድል ኣሎካ። ገና መዕቆቢ ዘድልየካ ምስ ዚኸውን ድማ፤ እቲ መቐመጢ ፍቓድካ ክናውሓልካ ይኽእል እዩ።
ኣብ ገለ ፍሉይ ኩነታት፡ ካልእ ምኽንያት ምስ ዚህልወካ ውን፡ ኣብ ሽወደን ንኽትጸንሕ መቕመጢ ፍቓድ ክወሃበካ ይኽእል እዩ።
ብጊዜ ዝተደረተ’ዶ ወይስ ቀዋሚ መቐመጢ ፍቓድ
ገና መዕቆቢ ዘድልየካ ሰብ ምስ ትኸውን፡ እቲ ብጊዜ ዝተደረተ ናይ መቐመጢ ፍቓድካ ክናውሓልካ ይክኣል እዩ።
ተቘጺሩ ዝሰርሕ ወይስ ብዓል ኩባንያ
ስራሕ ተቖጺርካ ወይ ብዓል ኩባንያ ኴንካ፡ ብእቶትካ ባዕልኻ ነፍስኻ ክትናቢ ከም ትኽእል ክተማሳኽር እንተ ክኢልካ፤ ቀዋሚ መቐመጢ ፍቓድ ክወሃበካ ይኽእል እዩ።
ብዛዕባ ቀዋሚ ፍቓድ ንተቖጺሩ ዚሰርሕ ወይ ኩባንያ ከፊቱ ንዝነብር ኣብዚ ብዝበለጸ
መቐመጢ ፍቓድ ኣብ ጂምናስዩም ንዝመሃሩ መንእሰያት
ብደረጃ ጂምናስዩም እትመሃር መንእሰይ፡ ዕድሜኻ ካብ 17 ክሳብ 24 ዓመት ምስ ትኸውን፤ ክሳብ’ቲ ዝጀመርካዮ ትምህርትኻ ትዛዝም፡ ኣብ ገለ ኩነታት ብጊዜ ዝተደረተ፡ ንውሕ ዝበለ መንበሪ ፍቓድ ክወሃበካ ይኽእል እዩ። እዚ ድማ፡ ንዓኻ ኣብ ቤትትምህርቲ ጂምናስዩም፡ ኣብ ፍሉይ ቤትትምህርቲ ጂምናስዩም፡ ወይውን ምስኡ ዝመጣጠን ቤትትምህርቲ፤ ንኣብነት ሓዳሪ-ቤትትምህርቲ (folkhögskola) ወይ ኮሙናዊ ናይ በጽሒታት ቤትትህርቲ (komvux) እትመሃር ዚምልከት እዩ።
እቲ ናይ ፍቓድካ ምንዋሕ፡ መምስቲ ትምህርትኻ ንኽትውድእ ተሪፉካ ዘሎ ጊዜ ዝተሓሓዝ እዩ። እቲ ፍቓድኻ ክቕጽለልካ ዚኽእል፡ ንኹሉ እቲ ኣብ ቤትትምህርትኻ ክትገብሮ ዚግብኣካ ንጥፈታት፤ ብቐጻሊ ተኸታቲልካ ተተግብሮ ከም ዘሎኻ ምስ ተመሳኽር እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ኣብ ነፍስ ወከፍ ዓመት፡ ካብቲ ቤትትምህርቲ ዝተዋህበካ ምስክር-ወረቐት ተቐቢልካ፡ ናብ ሚግራሾንስቨርከት ክትልእኽ ይግብኣካ።
ናይ ጂምናስዩም ትምህርትኻ ምስ ወዳእካ፡ ነፍስኻ ባዕልኻ ክትናቢ ትኽእል እንተ ዄንካ፡ ቀዋሚ መቐመጢ ፍቓድ ንኽትረክብ ምልክታ ክተቕርብ ትኽእል ኢኻ።
ነቲ መቐመጢ ፍቓድ ንዓኻ ኣብ ጂምናስዩም እትመሃር፡ ዕድሜኻ ካብ 17 ክሳብ 24 ዓመት ዝዀነ፡ ዚብል ሓበሬታ ኣብዚ ብዝበለጸ ኣንብብ (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ዘመድ ናይ ሓደ ኣብ ሽወደን ተቐማጢ ዝዀነ ሰብ
ንስኻ/ንስኺ፡ ሓደ ሽወደናዊ ዜግነት ምስ ዘሎዎ ወይ ቀዋሚ ፍቓድ ምስ ዘሎዋ ሰብ ተጻሚድካ ኣብ ሓዳር ትነብር ኣሊኻ፤ ብምኽንያት እቲ ምስ ብዓል/ቲ ሓዳርካ ዘሎካ ምትእስሳር፡ መንበሪ ፍቓድ ክወሃካ ይኽእል እዩ። ብውሑዱ ንኽልተ ዓመት ዝኸውን ሓቢርኩም እንተ ተቐሚጥኩም፡ ንስኻ/ኺ ቀዋሚ መቐመጢ ፍቓድ ክወሃበኩም ይክኣል እዩ። እንተ ዘይኰነ ግን፡ ክሳብ ክልተ ዓመት ዝኸውን፡ ብጊዜ ዝተደረተ መቐመጢ ፍቓድ ይወሃበካ/ኪ።
ብምኽንያት እቲ ምስ ኣብ ሽወደን ዚነብር ሰብ ዘሎካ/ኪ ናይ ሓዳር ምትእስሳር ዚወሃበካ/ኪ ፍቓድ፤ እንታይ ጠለብ ከም ዘሎካ/ኪ ንምፍላጥ፡ ኣብዚ ብዝበለጸ ኣንብብ/ቢ (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ካልእ ምኽንያታት
ኣብ ካልእ ፍሉይ ዝዀነ ኩነታት፡ እቲ መቐመጢ ፍቓድካ ክናውሓልካ ይኽእል እዩ። እዚ ድማ፡ ሓደ ኣብ ፍሉይ ኩነት ወይ ኣዝዩ ተኣፋፊ ሃለዋት ዚርከብ ሰብ፡ ከምኡውን ነቲ ሰብ ናይ ምስጓጕ ውሳኔ፡ ምስቲ ሃገር ሽወደን ዝተኣትወ ስምምዓዊ ግዴታታት፡ ተጻራሪነት ዘሎዎ ኰይኑ ምስ ዚርከብ እዩ።
ቅድሚ’ቲ ፍቓድካ ምውዳቑ ምልክታ መናውሒ ኣቕርብ
ቅድሚ’ቲ ብጊዜ ዝተደረተ ናይ መቐመጢ ፍቓድካ ምውዳቑ፤ ናይ መናውሒ ምልክታ ክተቕርብ፡ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ቅድሚ ምውድኡ፡ ካብ 3 ኣዋርሕ ንዝነውሕ ኣቐዲምካ ግን፡ ምቕራቡ ኣየድልየካን እዩ። እቲ ፍቓድካ ቅድሚ ምውዳቑ ናይ መናውሒ ምልክታ ምስ ዘይተቕርብ ግን፡ ውሳኔ ናይቲ ምክታኻ ክሳዕ ትረክብ፡ ስራሕ ክትሰርሕ ኣይትኽእልን ኢኻ። ካልእ ክትከስሮ እትኽእል ረብሓታት ውን ክህሉ እዩ። ንሱ ድማ ንኣብነት፡ እግሪ መትከሊ ሓገዝ ገንዘብ፡ ሓገዝ ገንዘብ ንትምህርቲ ወይውን ደሞዝ ናይ ወላድነት ክኸውን ይኽእል እዩ።
እቲ ምልክታኻ ባዕልኻ ብኣካል ተረኺብካ ኣቕርቦ
መናውሒ ምልክታ ንምቕራብ፡ ባዕልኻ ብኣካል ናብ ሚግራሾንስቨርከት መጺእካ ክትገብሮ ይግባእ። ኩሎም እቶም ንኽናውሓሎም ዘመልክቱ ዘሎዉ ኣባላት ናይቲ ስድራቤት፡ ብኣካል ናብ ሚግራሾስንቨርከት ቤትጽሕፈት መጺኦም ከመልክቱ ይግባእ። እቶም ወላዲ ዘይብሎም ቆልዑ፡ ነቲ ናቶም ብዓል-ሕድሪ (ጉዳማን) ወይ ሕጋዊ ናይ ምዕባይ ቆልዓ ሓላፍነት ክወስድ ዝተመደበሎም ሰብ ሒዞም ክመጽኡ ይግባእ።
ምልክታኻ ኣበይ ክተቕርቦ ከም ትኽእል፡ ኣብቲ ”Hitta till oss” ዚብል ብዝበለጸ ኣንብብ (ብሽወደንኛን ብእንግሊዝኛን ጥራይ)
ናይ መናውሒ ምልክታ ንምቕራብ፡ ናይ ቆጸራ ጊዜ ሓዝ (ብሽወደንኛን ብእንግሊዝኛን ጥራይ)
ነቲ ናይ ምልክታ ኦርኒክ (ቅጥዒ) ምልኣዮ
ነቲ "Underlag för ansökan om förlängning av uppehållstillstånd" ዚብል ኦርኒክ ምልኣዮ፡ ሽዑ ድማ መታን መናውሒ ፍቓድ ክተመልክት፡ ሒዝካዮ ናብ ሚግራሾንስቨርከት ኪድ። ኩሎም ኣባላት ናይ ሓንቲ ስድራ ቤት፡ ነናቶም ምልክታ ከቕርቡ ይግባእ። ንስኻ ብዑቕባኻ ምኽንያት ፍቓድ ረኺብካ፡ እቶም ብስድራቤታዊ ምትእስሳር ናብ ሽወደን ምሳኻ ንኽንበሩ ዝመጹ ኣባላት ስድራቤትካ ውን፤ እዚ ይምልከቶም እዩ።
ከም ኣብ ስራሕ ዘሎኻ ሰብ፡ ወይውን ብዓል ኩባንያ ኴንካ፡ ንቐዋሚ ፍቓድ ንምሕታት ምስ ትደሊ፤ ንስኻ/ኺ ውን ነቲ "Uppgifter om försörjning" ዚብል ኦርኒክ ክትመልኦ ይግብኣካ።
ምስ ሓደ ብዓል-ሕዳርካ/ኪ ዚኸውን ሰብ ሓቢርካ ንኽትነብር፤ ኣብ ሽወደን መቐመጢ ፍቓድ ክትረክብ ንምምልካት፡ እቲ ምሳኻ/ኺ ብዓል ሓዳር ክኸውን ዚደሊ ሰብ፡ ነዚ "Frågeformulär om förhållande" ዚብል ኦርኒክ ክመልኦ ይግባእ።
Underlag för ansökan om förlängning av uppehållstillstånd blankett nummer 200011 (ብሽወደንኛ ጥራይ)
Uppgifter om försörjning, blankett nummer 202011 (ብሽወደንኛ ጥራይ)
Frågeformulär om förhållande, blankett nummer 204011 (ብሽወደንኛ ጥራይ)
ምልክታ ንምቕራብ ክትመጽእ ከሎኻ - እንታይ ምሳኻ ተማሊእካ ክትመጽእ ይግባእ
ንመናውሒ ፍቓድ ምልክታ ክተቕርብ ከሎኻ፡ ነቲ ናይ መቐመጢ ፍቓድካ ወረቐትካ ተማሊእካዮ ምጻእ። ናይ መንነት ወረቐቓቲ ምስ ዚህልዉኻ ውን፡ ዋላኳ ቅድሚ ሕጂ ንሚግራሾንስቨርከት ኣርኢኻዮም እንተ ነበርካ፡ ተማሊእካዮም ደኣ ምጻእ።
ኣብቲ እትመልኦ ኦርኒክን ኣብቲ ናይ መሕትት ቅጥዒን፡ እንታይ ካልኦት ዓይነት ሰነዳት ምሳኻ ተማሊእካ ከም ትመጽእ ውን ተዘርዚሩ ክትረኽቦ ኢኻ። ነቲ ኦርኒክ ክትመልኦ ከሎኻ፡ ንብሙሉኡ ብጥንቃቐ ደኣ ኣንብቦ ኢኻ።
ሓድሽ ሓበሬታ ምስ ዚህልወካ
ንቐጻሊ ውን ዑቕባ ዘድልየካ ምስ ዚኸውን፡ ኣብቲ ንመናውሒ ፍቓድ ክተመልክት ዝመጻእካሉ ጊዜ፡ ክተዘንትወልና ኢኻ። ሓድሽ እተቕርቦ ምኽንያት ምስ ዚህልወካ ድማ፡ ሽዑ ክተቕርቦ ትኽእል ኢኻ።
ሓድሽ ፓስፖርት ወይ ናይ መንነት ወረቓቕቲ ምስ ዚህልወካ፤ ወይውን ሓድሽ ምኽንያት ከም ዘሎካ ዘመሳኽሩ ሰነዳት ምስ ዚህልዉኻ ውን፤ ኣብቲ ንመናውሒ እተመልክተሉ ጊዜ፡ ተማሊእካዮም ደኣ ምጻእ።
ስእሊ ወይ ዓሸራ (ጽቃጥ-ኣጻብዕቲ)
ናይ መናውሒ ምልክታ ክተቕርብ ከሎኻ፤ ከም ብሓድሽ ክትስኣል ኢኻ። ዓሸራ (ምጽቃጥ-ኣጻብዕቲ) ውን ክትገብር ኢኻ። እቲ ሓድሽ ስእሊን እቲ ሕድሽ ዓሸራን፡ ነቲ ሓድሽ መቐመጢ ፍቓድካ ወረቐት ክንጥቀመሉ ኢና። ቆልዑ ትሕቲ 6 ዓመት፡ ዓሸራ (ናይ ኣጻብዕቲ ኢድ ምጽቃጥ) ምግባር ኣየድልዮምን እዩ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሓምለ – 30.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማቴ. 13. 31-35
ክልእ ምሰላ ኸምዚ ኢሉ ነገሮም፦ “መንግሥተ ሰማያት ሰብ ወሲዱ አብ ግራቱ ዝዘርእ ፍረ አድሪ እያ እትመስል። ንሳ ድማ ኻብ ኩሉ አዝርእቲ ትንእስ፥ ምስ በቑለት ግና አዕዋፍ ሰማይ መጺአን አብ ጨናፍራ ኻሳብ ዜዕርፉ፥ ካብ ኩሉ ተኽሊ አሕምልቲ ዝዓበየት ኦም ትኸውን።” ካልእ ምስላውን ነገሮም፥ “መንግሥተ ሰማያት ሰበይቲ ወሲዳ፥ ኩሉ ክሳዕ ዚበኩዕ፥ አብ ሠለስተ መስፈር ሓሪጭ ዝለወሰቶ ማይ ብሑቕ ትመስል። ኢየሱስ እቲ ብነብይ “አፈይ ብምሰላ እኽፍት፥ እቲ ዓለም ካብ ዚፍጠር ተሠዊሩ ዝነበረ እዚ ኹሉ ብምሰላ ተዛረቦም እምበር፥ ብዘይ ምስላስ ሓንቲ እካ አይተዛረቦምን።
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ብዛዕባ ክርስቶስ ብምሳሌ ዝመሃሮ ብዛዕባ መንግስተ ሰማይ ኢና ክነስተንትን ንዕደም ዘለና፤ ዕላማ ናይዚ ከአ ሚስጢረ መንግስተ አምላኽ አብ መንጎ አሕዛብ ንምግላጽ ኢዩ፡ ናይ ሎሚ ቃል ወንጌል ክልተ ሓጸርቲ ምሳላ የቕርበልና። ምሰላ አድሪን ማይ ብሑቕን። መድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓና ንፍጡራቱ ንደቁ ብዛዕባ ምስጢረ መንግስተ አምላኽ ንኽንርዳእ ንምሕጋዝ በዞም ምሰላታት ገሩ ክልተ ታሪኽ አብ መዓልታዊ ሕይወትና እንጥቀመሎም ይትርኽ።
ክርስቶስ ከምዚ እናበለ ብምሰላ ይዛረቦም “መንግሥተ ሰማያት ሰብ ወሲዱ አብ ግራቱ ዝዘርእ ፍረ አድሪ እያ እትመስል። ይብል ቀጺሉ ኢቲ ታሪኽ ይትርኽ። ንሳ ድማ ኻብ ኩሉ አዝርእቲ ትንእስ፥ ምስ በቑለት ግና አዕዋፍ ሰማይ መጺአን አብ ጨናፍራ ኻሳብ ዜዕርፉ፥ ካብ ኩሉ ተኽሊ አሕምልቲ ዝዓበየት ኦም ትኸውን።” መድኃኒን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይቲ ምሰላ ትርጉም ግና አይገልጽን። አብዚ ታሪኽ እዚ ናይ ነፍሲ ወከፍና ስራሕ ይኸውን ነቲ አብ መንጎና አብ ሕይወትና ተዘሪኡ ዘሎ መንግስተ አምላኽ ንምፍላጥ። ስለዚ መንግሥተ አምላኽ ሓደ ሓሳብ አይኮነን፡ መንግሥተ አምላኽ ህያብ አምላኽ አብ መንጎና ዝነብር ኢዩ። እቲ ሰብ ዝብሎ ዘሎ አብዚ ቃል እዚ ክርስቶስ ጎይታ ባዕሉ ኢዩ፡ እቲ ፍረ አድሪ ከአ ቃል ወንጌል ኢዩ። እቲ ወዲ አምላኽ ዝኾነ ክርስቶስ ጎይታ ካብ ሰማያት ሰማያት ወሪዱ አብዚ ዓለም እዚ ቃል ሕይወት ዘሪኡዎ። ስለዚ እዚ ቃል እዚ አብ መንጎና ተዘሪኡ ይርከብ። አብ ሉቃስ 17:21 ፈሪሳውያን “መንግሥተ አምላኽ መአዝ እያ እትመጽእ ፧”ኢሎም ምስ ሓተትዎ፥ “መንግሥተ አምላኽሲ ብምትሕልላው አይትመጽእን እያ። መንገሥተ አምላኽ እነሃ አብ ውሽጥኹም” እያ ዘላ እንዳበለ ይምልሰሎም። እዛ ፍረ እዚአ እግዚአብሔር አብ ሊቢ ነፍሲ ወከፍና ዘሪኡዋ ይርከብ፡ ንኽትዓቢ ንኽትፈሪ ንብዙሓት ንኽተጽልል ምክኒያት ድኅነቶም ንኽትከውን ግና ነፍሲ ወከፍና ተቐቢልና ከምቲ ዝድለ ክንኩስኩሳ ይግበአና፤፡
ካልእ ምስላውን ነገሮም፥ “መንግሥተ ሰማያት ሰበይቲ ወሲዳ፥ ኩሉ ክሳዕ ዚበኩዕ፥ አብ ሠለስተ መስፈር ሓሪጭ ዝለወሰቶ ማይ ብሑቕ ትመስል። እዚ ምሰላ እዚውን ካብቲ ናይ መዓልታዊ ተመክሮ ሕይወትና ዝተወስደ ኢዩ። ከምቲ መባኹዕቲ ቀስ ብቀስ ነቲ ኩሉ ብሑቕ ከብኩዖ ዝርከብ፡ ከምኡውን ቤተክርስቲያን ቀስ ብቐስ አብዚ ዓለም እዚ መባኹዕቲ ኮይና ነቲ “እምበአር ኪዱ እሞ፥ ንኹሎም አሕዛብ ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናጠመቕኩም ደቂ መዛምርተይ ግበርዎም” ዝብል ቃል አምላኽ ተቐቢላ ነህዛብ መባኹዕቲ ኮይና ትርከብ አላ። ብተወሳኺ መባኹዕቲ ምልክት ናይ ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያን ኢዩ፡ ጸዋዕታ ነፍሲ ወከፍና ንቕድስና ርእስና ጥራይ አይኮነን። ናብ ኩሉ መንገድታት ብምኻድ ንኅዋትና መገዲ ድኅነት ምሕባርን ብ አር አያና ቃላትና ምኽኒያት ድኅነቶም ኮይና ምርካብን ኢዩ፡፤ ግልጸት – መደብ አምላኽ ካብቶም ብግሩህ ልቢ ዘይቅበሉዎ ሕቡእ ኢዩ። አብቶም ብትሑት ሊቢን ከም ሕጻናት ኮይኖም አብ ቅድሚ አምላኽ ዝቀርቡ ግና ይግለጸሎም። ስለዚ ንቃል ወንጌል ንምቅባል ትሑታትን ክፉታትን ክንከዊን ይግበአና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::


text:
እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብህዝብና ተፈንፊኑ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ከተማ ማንቸስተር ዓዲ እንግሊዝ ብጉልባብ ስፖርታዊን ባህላዊን ንጥፈታት ንፖለቲካዊ መናውራ ይሸባሸብ ኣሎ።
እቲ በቲ ኣብ ዉሽጢ ዓዲ ዝነብር ህዝቢ አንዳተፈንፈነ ዝመጸእ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ `ኣለኹ ኣይመትኩን` ኢሉ ከም ኣካል ናይ ዲያስፖራ ወፍሩ ኣብ ከተማ ማንቸስተር ዓዲ እንግሊዝ ብጉልባብ ስፖርታዊን ባህላዊን ንጥፈታት ንፖለቲካዊ መናውራ ይሸባሸብ ኣሎ። እዚ ንዕለት 16-17
እቲ በቲ ኣብ ዉሽጢ ዓዲ ዝነብር ህዝቢ አንዳተፈንፈነ ዝመጸእ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ `ኣለኹ ኣይመትኩን` ኢሉ ከም ኣካል ናይ ዲያስፖራ ወፍሩ ኣብ ከተማ ማንቸስተር ዓዲ እንግሊዝ ብጉልባብ ስፖርታዊን ባህላዊን ንጥፈታት ንፖለቲካዊ መናውራ ይሸባሸብ ኣሎ።
እዚ ንዕለት 16-17 ሰነ ተወጢኑ ዘሎ መደብ ንነባራትን ሓደስትን ተቐዳደምቲ ብሽግለት ከሳትፍ ምዃኑ አቲ ሓበሬታ ይነግር። ነዚ ብሽም ስፖርትን ባህልን አብ ልኡላውነት እንዳማቱ ዝውጥኖ ዘሎ ህግደፋዊ ፖለቲክዊ ናይ ዓቕሊ ጽበት ጎጃጃሊን ጻሕታሪን ወፍሪ ኩሉ ኣብ መላእ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከብ ደላይ ፍትሒ ነዚ ስዉር ፖሎካዊ ዕላማ ክቓወሞ ደለይቲ ፍትሒ ዓባይ ማንቸስተር ጻውዕቶም የቕርቡ።
ብፍላይ ከእ ኣብዚ አዋን እዚ ህዝቢ ኤርትራ ንሰላም ሃረር አንዳበለ፡ በቲ ዝነፍስ ዘሎ ናይ ሰላም ንፋስ ተስፍኡ ዓዚዙሉ ኣብዘሎ እዋን፡ “ልኡላዊ መሬትና ተወሪሩ ኣሎ” አንዳበለ ን16 ዓመት ደሞኽራስያዊ መስርሕ አብ ኤርትራ ጅሆ ሒዙ ከምዘይጽንሐ፡ ኣብ ልኡላዊ መሬት አንዳማቱ መጺኡ፡ ክዕንድር ክፍቐደሉ፡ ዘይስነሞጎታውን ዘይፍትሓውን ስለዝኾነ ኩሉ ቃልሲ ምእንቲ ራሕዋ ህዝቢ ኤርትራ ይምልከተኒ ኢዩ ዝብል ኣብዚ ዕማም አዚ እጃሙ ከበርክት ደጊሞም ደልለይቲ ፍትሒ ዓባይ ማንቸስተር ጻዋዕቶም የቕርቡ።
ደልለይቲ ፍትሒ ዓባይ ማንቸስተር


text:
እቲ ቤት ፍርዲ መራሕቲ ናይ ሽብር ውድብ ነይሮም ንዝብል ኽሲ ውዱቕ እንተገበሮ እውን ኣብቲ ፍርዲ ዘምፅኦ ለውጢ የለን።
ናይ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ ጠበቓ ኣቶ ኣበበ ጉታ ብቶም ዳያኑ ዝተውሃበ ፍርዲ ኣየእመነንን ኢሎም።
ትርጉም እቲ ሕጊ ንፁር እዩ፤ግልፂ ዘይኮኑ መርትዖታት እንተቐሪቦም እቲ ቤት ፍርዲ ንቶም ተኸሰስቲ ዝጥዕም ፍርዲ ይውስን እዩ ዝብል ኢሎም።’’እንተኾነ በዚ ኣገባብ ኣይተተርጎመን።ዝኾነ ይኹን ናይ ሽብር ተግባር ኣይተፈፀመን።’’
ናይ እስክንድርን ኣንዱኣለምን ኣዕርኽቲ፣ኣባልት ስድራን መሳርሕትን እቲ ይግባይ ምስተነፀገ እናነብዑ ነይሮም ካብቲ ቤት ፍርዲ ዝወፁ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ብሽብር ካብዝተኸሰሱ 24 ሰባት እስክንድርን ኣንዱኣለምን ክልተ እዮም።ኣባል ተቓዋሚ ናይ ዝኾኑ ኣቶ ክንፈ ሚካኤል ተዋሂቡዎም ዝነበረ ናይ 25 ዓመታት ማእሰርቲ ናብ 16 ዓመታት ትሒቱሎም ኣሎ።
ጠበቓ ኣበበ ድሕሪ ሕዚ ሓደ ዕድል ከምዘለዎምን እቲ ቤት ፍርዲ ካብ ዝቐረቡ ኽስታት ነቲ ሓደ ስለዝወደቖ እቶም ተኸሰስቲ እንድሕር ፍቓደኛታት ኮይኖም ንሰበር ሰማዒ ይግባይ ከምዝበሉን ገሊፆም።
ውሳነ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ዝውሃብ ዘሎ ቅድሚ ሓደ ማዕልቲ ዕለት ነፃመት ፕሬስ ዓለም እዩ።ናይዚ ዓመት ናይ ዩኒስኮ ሽልማት ነፃነት ፕሬስ ብሽብር ተኸሲሳ ንዝትኣሰረት ኢትዮጵያዊት ጋዜጠኛ ሪእዮት ኣለም ክውሃብ እዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ እቲ ፍርዲ ነቲ ኣዝዩ ከቢድ ናይ ሽብር ገበን ዋጋ ዘስአነ፣ፖለቲካዊ መበገሲ ንዘለዎ ፍርዲ ዘፅድቐን ኢትዮጵያ ኣብ ዓለምለኸ ዘለዋ ደርጃ ዘንእሰን እዩ ክብሉ ንጋዜጠኛታት ናይ ዝሕለቕ ትካል CPJ ናይ ኣፍሪካ ጉዳይ ኣተሓባባሪ መሓመድ ኪየታ ገሊፆም።
ከም ኣባል ናይ ሕቡራት መንግስታት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ንዓለምለኸ ሕግን ንናይ ባዕላ ሕገ መንግስትን ተገዚኣ ንእስክንድር ነጋ ብዘይ ቅድመ ኩነት ንኽትፈትሖ ፀዊዖም ኣለው።ናይ እስክንድርን ናይ ካልኦት ጋዜጠኛታትን ፍርዲ ንናይ ዜጋታቱ ሪኢቶ ናይ ዝፈርሕ ስርዓት መለለዪ ምልክት እዩ ኢሎም ብምውሳኽ መሓመድ ኬይታ።


text:
ኣብቲ ትማሊ ረቡዕ 23 ነሓሰ,2017 ዝተኻየደ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣንጎላ፡ ካብ ዝተቆጽረ ሓሙሽተ ሚልዮን ድምጺ ዝበዝሓ ድምጺ ብምርኻብ ምዕዋቱ ገዛኢ ፓርቲ እታ ሃገር ይገልጽ። ብመሰረት እዚ ውጽኢት ሚንስትር ምክልኻል እታ ሃገር ነበር ጃዎ ሉረንኮ ነታ ሃገር ን38 ዓመታት ዝመርሑ ፕረዝደንት ኤድዋርዶ ሳንቶስ ክትኽኡ እዮም ክብል ሉሳ ዝተባህለ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ገዛኢ ፓርቲ እታ ሃገር ኣብቲ ናይቲ ትማሊ ምርጫ ምዕዋቱ ዝገለጸ ካብ ድምጺ መውሃቢ ኑቕጣ እታ ሃገር ዝረኸብዎ ሓበሬታ ምኳኑ ክገልጹ ከለው ተቓዋሚ ፓርቲ ዩኒታ ድማ ፖሊስ ኣብ ከተማ ሁማቦ ዝነበረ መውሃቢ ድምጺ ኑቕጣታት ፖሊስ ተኩሲ ብምትኳስ ሰባት ምእሳሮም ይኸሱ።
መስርሕ ምርጫ ዝተከታተሉ ሰበ ስልጣን ግን ብዘይ ነአሽቱ ጸገማትን ምድንጓይን እቲ ምርጫ ብሰላም ምክያዱ ይገልጹ።
ምክትል ፕረዝደንት ፓርቲ ዩኒታ ራውል ዳንዳ ብወገኖም ዝተካየደ ቆጸራ ድምጺ ግን ነቲ ገዛኢ ፓርቲ ካብ ዘቕረቦ ቁጽሪ ዝጻረር ምኳኑ ይገልጹ።
ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ውጽኢት ምርጫ ብወግዒ ኣይገለጸን ዘሎ። አስታት 9.3 ሚልዮን ኣንጎላዊያን ነቲ 220 አባላት ዘለዎ ሃገራዊ ባይቶ ድምጾም ንምሃብ ዝተመዝገቡ ኽኮኑ ከለው፡ ኣብቲ ምርጫ ዝተዓወተ ፓርቲ ንፕረዝደንት ይመርጽ።
የማናዊያን ኣንጎላዊያን ገዛኢ ፓርቲ ኤምፒኤልኤ ቅድሚ እቲ ትማሊ ዝተኻየደ ምርጫ መራኸቢ ብዙሃን’ታ ሃገር ንጎስጓስ ገዛኢ ፓርቲ ጥራይ ከተኹሩ ጌሩ’ዩ ክብሉ ኽነቕፉ ከለው ተቓወምቲ ፓርቲ’ውን ዘይንቡር ኩነታት ቅድሚ እቲ ምርጫ ምንባሩ ኣይሓብኡን።
ካብ ካልእ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝመጹ ተዓዘብቲ ነቲ ምርጫ ዝተዓዘቡ ክኾኑ ከለው ሕብረት ኣውሮጳ ግን መንግስቲ ንተዓዘብቲ ክቕይድ ፈቲኑ ብዝብል ተዓዛቢ ጉጅለ ናብቲ ምርጫ ከምዘይለአኸ ይፍለጥ።


text:
ቪላ ለስ ሲድረስ ንመሸጣ ቐሪቡ…
12/07/2010(ድወት) 1830ዓ.ም ፈረንጂ ዝተሃነፀ ቪላ 410ሚልዮን ዶላር ክሽየጥ ዋጋ ተቆሪፅሉ።
እዚ ብጥንታዊ ጥበብ ስነ-ህንፃ ዝማዕረገ ኣብ ቤልጅየም ዝርከብ ቪላ ኣብ 35 ሄክታር መሬት ዝዓረፈ እዩ።
ቪላ ለስ ሳድረስ ኣብ ውሽጡ 3ሽሕ መፃሕፍቲ ዝሓዘ ቤተ መፃሕፍን 14 ክፍልታት መደቀስን ኣለዎ።
ብምንፃፋት፣ ቅብእታትን ብናውቲ ዕንፀይትን ዝወቐበ’ውን እዩ። 188 ዓመት ዘቑፀረ እዚ ቪላ ብተኽልታት ስየ፣ ኣውሊዕን ካልእን ከምኡ’ውን 300 ዓመት ከምዘቑፀሩ ብዝንገረሎም ናውቲ ፈረንሳይ’ውን ዝማዕረገ እዩ።
ቪላ ለስ ሲድረስ ኣብ 1830ዓ.ም ፈረንጂ ከምዝተሃነፀ ዝፍለጥ ኮይኑ ኣብ 1904 ድማ ብንጉስ ቤልጅየም ሊዬፓልድ ኻልኣይ ተዓዲጉ ስራሕቲ ምስፍፋሕ ተኻይድሉ ኔሩ እዩ።
እዚ ቪላ በዚ ተቆሪፅሉ ዘሎ 410ሚልዮን ዶላር እንተድኣ ተሸይጡ ኣብ ታሪክ እቲ ዝኸበረ ዋጋ ዝወፀሉ መንበሪ ቪላ ክኸውን እዩ።
ኣብ ሎስ ኣንጅለስ 350ሚልዮን ዶላር ዝወፃ መንበሪ ዛጊድ ክባር ተባሂሉ መንበሪ እዩ ዝፅዋዕ።


text:
ብሩንዳዊያን ወሃብቲ ድምጺ ንፕረዝዳንት ኒኩሪንዚዛ ክሳብ 2034 ዓ.ም ኣብ ስልጣን ክፀንሑ ንዘኽእሎም ሕገመንግስታዊ ምምሕያሽ ኣፅዲቖምዎ።
ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ሎሚ ሶኑይ ከምዝገለፆ ዝሓለፈ ሓሙስ ኣብዝተኻየደ ሕገመንግስታዊ ውሳነ ወይ ረፈረንደም 73 ሚእታዊት ነቲ ምምሕያሽ ደጊፎምዎ ኣለው።
እቲ ምምሕያሽ ፕረዝዳንታዊ ናይ ስልጣን ግዜ ካብ ሓሙሽተ ናብ ሸውዓተ ዓመታት ብምንዋሕ ኣብ 2020 ዓ.ም ስልጣኖም ከብቅዕ ዝነበረ ፕረዝዳንት ፒየር ንኩርንዚዛ ንኽልተ ናይ ስልጣን እዋን ክወዳደሩ ዝፈቅድ እዩ።
ናይ ቀዳማይ ሚንስትር ቦታ ብምፍጣር እውን ኣብ መንጎ ሑቱን ቱትስን ናይ ስልጣን ምክፍፋል ዘኽእሎም ስልጣን ቀዳማይ ሚንስትር እውን ፈጢሮም ኣለው።
ኣቐባሊት ቃል ሚንስትሪ ወፃኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ሃዘር ናውረት እቲ ረፈረንደም ግልፅነት ዘይነበሮ፣ማዕኸናት ዜና ከይሰርሓ ዝተኣገዳሉን ኣብ ልዕሊ ኣድመፅቲ ተፅዕኖም ዝነበሮን እዩ ኢለን ።ብሩንዲ እቲ ረፈደረንደም ቅድሚ ምክያዱ ቅድሚ 10 መዓልታት ንፈነወታት ድምፂ ኣሜሪካን ቢቢን ምእጋዳ ይፍለጥ።