text:
ክቡራትን ክቡራንን ሰማዕትና ሎሚ ብጎርጎርያሳዊ ባሕረ ሓሳብ ርእሰ ዓመት ናይ 2018 ዓም እዩ፣ ዘብዝሕ ክፋል ዓለምና በዚ መራሕ ዕለትዚ ስለዝምራሕ ርሑስ ሓዲስ ዓመት ክበሃሃል ሰናይ ምንዮት እንክገልጽ ብወገን ቤተክርስትያን ድማ ትማሊ ምሸት ድሮ ሓዲስ ዓመት ብዝቀረብ ተ ደዩም ኦ ጐይታ ንኣኻ ክብሪ ነቅርብ ንኣኻ ንውድስ ንኣኻ ነመስግን ብዝብል ጸሎተ ዋዜማ ዝጀምረ ብናይ ሎሚ ናይ ምስጋና ቅዳሴ ይዛዘም፣ እዚ ኣገባብ እዚ ከምቲ ኣብ ሃገርና ብበዓለ ቅዱስ ዮሓንስ ርእሰ ዓመት ሃገርና ዝግበር ኣብ ነፍስ ወከፍ ቊምስናን መንበረ ጵጵስናን ብክብ ዝበለ ድምቀት እንክግበር ኣብ መንበረ ጴጥሮስ ከኣ ካብ ሮማን ከባቢኣን ብዝመጹ ምእመናንን ካብ ዝተፋላለዩ ክፍላት ዓለምና ንንግደትን ካልእ ጉዳይን ዝመጹ ነጋድያንን ኣብ ቅርዓትን ኣብ ውሽጢ ባዚሊካን ብር.ሊ.ጳ ዝምራሕ ጸሎታት ምስጋናን ኣስተንትኖን ይቀርብ፣
ኣብቲ ትማሊ ምሸት ዝቀረበ ጸሎተ ዋዜማ ምስጋና ቅዱስነቶም ነቲ ንዝሓለፈ ዓመት ሂቡ ብጸጋኡን ብፍቅሩን ዝዓቀበና ኣምላኽ ድሕሪ ምምስጋን ነቶም ጻውዒት ኣምላኽ ሰሚዖም ንሠናይ ነገር ናይ መላእ ሕብረተሰብና ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመተ 2017 ኣበርክቶ ንዝገብሩ ኩሎም ኣመስጊኖም፣ ሽሕኳ 2017 ዓመተ ምሕረት ብናይ ሞት መቅዘፍትን ሓሶትን ፍትሒ ምስኣንን እንተቈሰለን በሰላ ሒዙ እንተተረፈን ሎሚ ምሸት ኣብዚ ናይ ምስጋና ግዜ ግን እቲ ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተዋበና ጸጋን ጽባሕ ልደታ ንእነብዕል እግዚእትነ ማርያም ዝሃቦ ብርሃንን ይዓቢ፣ ዘመደ ኣዳም ንእግዚእብሔር ስለ ኣቲ ዝገበረ መጠን ኣልቦ ውህበት ካብ ውህበት ሕይወት ጀሚርካ ክሳብ ሓልዮት ኣብ ኩሉ ጉዕዞ እታ እንኮ መልሲ ሃረርታ ምስጋና ኮይና እዚ ሃረርታ ምስጋና ካብቲ ንድሕነትና ዝተዋህበ በጭርቅቲ ተጠቅሊሉ ኣብ ቤተልሔም ኣብ መብልዕ ማል ዝተረኽበ እሞ ንኩሉን ናብ ኩሉ ዓለምን ዝዝርጋሕ ጸጋ ኢየሱስ ሕጻን ብምስትንታን ጀሚርካ ስለኩሉ ክተመስግን ሃረር ምባል እዩ፣ ድሕሪ ቢሎም ንምንታይ ክነመስግን ከምዝግባእ እንግከልጹ ከኣ! ‘ስለእዚ እንዛዝሞ ዘሎና ዓመት ምስጋና እንክነቅርብ ብቀዳምነት ጸጽቡቁ ኩሉ ናይ እግዚአብሔር ውህበት ምዃኑ ካብ ምዝካር ዓዲ ክንውዕል የብልናን፣ ኢየሱስ ክርስቶስ ንግዜ ዓለምናን ንታሪኽ ዘመደ ኣዳምን ፍጽምና ሂቡ እዩ፣ ኮይኑ ግን እዚ ውህቦቶ እዚ ብወዲሰብ ክዝረግ ይኽእል፣ ንሕና ደቂ ሰባት ነዚ እግዚአብሔር ብምልኣትን ብጥዕናን ዝሃበና ዝዛዘም ዘሎ ዓመተ 2017 ብናይ ሞት መቅዘፍትን ሓሶትን ፍትሒ ምስኣንን ኣቊሲልናዮ ዘይሓዊ በሰላ ሒዝ ከምዝተርፍ ከኣ ገርናዮ፣ ውግኣትከስ ናይዚ ኣብ ደም ደቂሰብ ተዘሪኡ ዘሎ ዘደንጹ ትዕቢት ምልክት እዮም፣ ውግእ ጥራይ ዘይኮነ ካልኦት እቶም ኣብ ልዕሊ ሕይወትን ሓቅን ሕውነትን እንፍጽሞም ናኣሽቱን ዓበይትን ግፍዕታትን ዘስዕብዎ ዝተፈላለዩ ተዋርዶ ሰብእዊ ክብረት ከምኡውን ናይ ማይሕበረሰብን ኣከባብን ዕንወት ናይዚ ምልክት እዮም፣ ስለዚ እዚ ኩሉ በደል ኣብ ቅድሚ እግዚብሔርን ኣብ ቅድሚ ኣሕዋትናን ኣብ ቅድሚ ፍጡር ኩሉን ሓላፍነትና ክንለብስ ክንደሊ ኣሎና ግቡእና ከኣ እዩ፣` እንክብሉ በእከይየ በእከይየ ኢልና በደልና ተኣሚና ንዘፍረስናዮን ዘዕኖናዮን ዘቊሰልናዮን ክንሃንጽን ክንጽግንን ክንፍውስን ምስ ጸውዑ፣ ዓለምና ሳላ ጸጋ እግዚብሔር ብክፍኣት ጥራይ ዝተሸፈነ ዘይኮነት ናይ ኢየሱስ ጸጋ ኢየሱስን ብእኖና እግዚእትነ ማርያም ዝህበና ነጸብራቁን ይሕይል፣ ከምኡ ከኣ ተጻይ እዚ ኩሉ ዝምስገን ጉዳያት ዝዕብልለሉ እውን ኣሎ፣ ስለዝኾነ ከኣ ከም ጳጳስ ሮማ ብክፉት ልቢ ንመልእኽቲ ጐይታ ተቀቢሎም ኣብዚ ከተማ ሠናይ ንዝገብሩ ከመስግን እፈቱ፣ ነቶም ዕለት ዕለት ብናኣሽቱ ኰይኑ ዓቢ ዋጋ ዘለዎም ነገራት ንከተማ ሮማ ንቅድሚት ክትስጉም ዝተኻእሎም ብምሉእ ዓቅሞም ዘበርክቱን ከመስግን እፈቱ። እናበሉ ካብ ናይ ጽሬት ሰራሕተኛታት ጀሚሮም ክሳብ ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ንዝርከቡ ኣመስጊኖም፣ ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ከኣ ነቶም ኣብዚ ዘመነ ቅልውላው ስኖም ነኺሶም ደቆም ከዕብዩን ናብራ ስድራቤት ከውሕሱን ዝቃለሱ ዘለው ወለዲ መማህራንን ኩሎም ኣብ ህንጸት ደቂሰባት ዝሰርሑን ካብ ዝተሓተ ክሳብ ዝለዓለ ጽፍሒ ንዝርከቡ ኣመስጊኖም፣
‘እዞም ሰባት እዚኦም ሽሕኳ ኣብ ዜናታት ዘይርእዮም እንተኾና ዝበዝሔ ክፍሊ ነባሪ ሮማ የቊሙ፣ ከም ናይ ኮሚክ ሰባት ንረኣዪለይ ስምዑለይ ኣይብሉ ኣይስሕቊ ኣይበኽዩ ዝንእዶም ዘጣቅዓሎም ዝነፍቅፎም የለን ኮይኑ ግን ዕለት ዕለት ዝተኻእሎም ብዘይተጉላባ እናኣበርክቱ እጃሞም የበርክቱ፣ በዚ ንእግዚእብሔር እነመስግነሉ መዓልቲኸስ ስለዚ ኣዚኦም ሰባት እዚኦም ብዘረባ ዘይኮነ ብተግባር ፍቅሮም ዝገልጹ ክነመስግኖ ይግባእ`
ቅዱስ ወንጌል ንስድራቤታት ወላውን ነቶም ዝቈሰሉ ከይተረፉ ሓደስቲ መንገድታት ይኸፍት! ር.ሊ.ጳ
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ትማሊ ሰንበት ዕለት 31 ታሕሳስ 2017 ዓም ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ዝተኣከቡ ምእመናንን ነጋድያንን ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ቅድሚ ምድጋሞም ኣብ ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ተመርኲሶም `ቅዱስ ወንጌል ንስድራቤታት ወላውን ነቶም ዝቈሰሉ ከይተረፉ ሓደስቲ መንገድታት ይኸፍት’ እንክብሉ በዓል ቅድስት ሥድራ ቤት ኢየሱስን ማርያምን ዮሴፍን ዝምልከት ኣስተምህሮ ኣቅሪቦም፣
ዝተፈቶኹም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲስርኩም፣ ኣብዛ ቀዳመይቲ ሰንበት ናይ ልደት በዓለ ቅድስት ሥድራቤት ዘናዝሬት ነብዕል! ናይ ዕለቱ ወንጌል ከኣ ብዛዕባ ሕይወትን ተመኲሮን ናይ ኢየሱስን ማርያምን ዮሴፍን ከምኡውን ኢየሱስ ሕጻን ኣብ ፍቅሪ ስድራቤትን ተኣማንነት እግዚአብሔር እንክዓቢ ዝተመኰሮ ክነስተንትን ይዕድመና፣ እቲ ኣብ እግዚብሔር ዝነበሮም ምትእምማን ንምግላጽ ከኣ ቅዱስ ዮሴፍን ድንግል ማርያምን ንኢየሱስ ሕጻን ወዶም ንእግዚብሔር የወፍይዎ፣ ወንጌል ከኣ ‘ከምቲ ሕጊ ሙሴ ዝእዝዞ መዓልታት ምንጻሖም ምስ በጽሔ፣ ኣብ ሕጊ እግዚአብሔር ከኣ ‘ማሕጸን ወላዲቱ ዚኸፍት ዘበለ በዅሪ ወዲ ንእግዚአብሔር ዝተወፈየ ይኹን’ ዝብል ተጻሒፉ ከምዘሎን . . . ናብ እግዚብሔር ኔቕርብዎ ንኢየሩሳሌም ወሰድዎ’ (ሉቃ 2.23)ብማለት ከም ወለዲ ኢየሱስ ንእግዚብሔር ከምዝግባእን ንሶም ሓለውቲ ሕይወቱ እምበር ዋናታቱ ከምዘይኮኑ ይገልጽ፣ ነዚ ነስተውዕለሉ! ነስተንትኖ! ምናዳ ወልዲ! ኩሉኹም ወለዲ ሓለውቲ ሕይወት ደቅኹም እምበር ዋናታት ኣይኮንኩምን ንኽዓብዩን ንክበስሉን ክሕገዙ ዘለዎም እዮም፣
እዚ ኣገባብ እዚ እግዚብሔር ጐይታ ታሪኽ ናይ ነፍሲወከፍናን ናይ ኩለን ስድራቤታትን ከምዝኾነን ኩሉ ካብኡ ከምዝውሃበናን የዘኻኽረና፣ ነዚ ቀዳምነት እዚ ነፍሲወከፍ ስድራ ክትፈልጦ ትጽዋዕ! ንደቆም ይሕልውዎም ልቦም ከኣ ነቲ ምንጪ ሕይወትም ዝኾነ ንእግዚብሔር ክኸፍቱ ይኲስኲስዎም፣ ኣብዚ እዩ እምበአር ናይ ወንጌል ውሳጣዊ ጉብዝና ምስጢር ካብ ክልተ ሽማግለታት ማለት ካብ ስምዖንን ሃናን ስግንጢራዊ ብዝኾነ ኣገባብ ይግልጽ፣ ብፍላይ እቲ ሽማግለ ስምዖን ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሑ ብዛዕባ ኢየሱስ ‘እነሆ እዚ ኣብ እስራኤል ንብዙሓት ናይ ውድቀቶምን ምትንሳኦምን፣ ንዚቃወሙ ድማ ንትእምርቲ ዝተመደበ እዩ፣ ንኣኺውን ሓሳባት ልቢ ብዙሓት ምእንቲ ኪግለጽ ንነፍስኺ ሰይፊ ክስንጥቃ እዩ በላ’ (34-35)፣ እዘን ትንቢታውያን ቃላት ኢየሱስ ነቲ ንሕና ኣብ ኣእምሮና ኣንሓንጾ ጊጉይ ምልስታታ እግዚአብሔር የፍርሶ ብዛዕባ ገዛእ ርእስና እንገብሮ ምስሊውን የዕንዎ፣ ነዚ ከኣ ነቲ ምሉእ ሃምናን ቀልብናን ኣውዲቅና እምንቶና ነውድቀሎምን ንጽጋዓሎምን ዓለማዊ ውሕስነታት ንምቃዋምን በዚ ኣቢሉ ከኣ ኣብ ሓዲስ ሰብአውን ክርስትናውን ጉዕዞ ብሓዲስ ንከተንሰኣና ኣብ ናይ ወንጌል ክብርታት ዝተመስረተ ትኽክለኛን ሓቀኛን ሕይወት ንክነብር እዩ፣ ካብዚ ናይ ዳግመ ልደትን ትንሣኤን ሓዲስ ጉዕዞ ሕይወት ዝወጸ ኩነት ስድራቤት የለን፣ ኣብ ዝኾነ ግዜ ስድራቤታት ወላውን እተን ዝቈሰላን ተኣፈፍትን ብውድቀትን ጸገምን ዝተመልከታ ስድራቤታ ከይተረፋ ናብቲ ምንጪ ተስፋ ክርስትያን ይምለሱ እሞ ሓደስቲ መንግድታትን ዘይተሓስባ ተኽእሎታትን ይኽፈተሎም፣
ብዛዕባ ማርያምን ዮሴፍን ዝምልከት ናይ ሎሚ ወንጌል ታሪኽ ‘እቲ ሕጊ እግዚብሔር ዝእዝዞ ኩሉ ምስ ፈጸሙ ንገሊላ ናብ ናዝሬት ዓዶም ተመልሱ፣ እቲ ሕጻን ከኣ እናዓበየ ጥበብ መሊእዎ ድማ እናበርተዔ ከደ። ጸጋ እግዚብሔር እውን ኣብ ልዕሊኡ ነበረ፡ (39-40) ይብል፣ ኣብ ስድራቤት እቲ ዝዓበየ ሓጐስ ደቅኻ እናዓበዩ ምርኣይ ከምዝኾነ ኩልና ንፈልጦ ጉዳይ እዩ፣ ደቅና ከም ሕጻን ኢየሱስ ክምዕብሉን ክሕይሉን ጥበብ ክቀስሙን ጸጋ እግዚብሔር ክቅበሉን ዝተመደቡ እዮም፣ ኢየሱስ ሓደ ካባና እዩ! ወልደ እግዚብሔር ሕጻን ክኸውን ይፈቅድ ክዓብን ክብርትዕን ብጥበብን ብጸጋ እግዚብሔር ክመልእን ሓራይ ይብል፣ ማርያምን ዮሴፍን ነዙ ኩሉ ኣብ ውሉዶም ናይ ሓጐስ ይመልኦም ናይ ነፍሲ ወከፍ ስድራቤት ተልእኮ ዘቅንዖ ዕላማ ከኣ እዚ እዩ ማለት ንዝተወሃሃደን ምሉእ ዕብየትን ውሉድ ዝመቻችእ ኩነት ብምፍጣር ክሳብ ንእግዚብአብሔር ዝግባእን ንዓለም ሓናጺ ዝኸውን ጥዑይ ሕይወት ክነብሩ ዝኽእሉ ምስናዮም እዩ፣ በዚ ዕለት እዚ ንኩሎም ስድራቤታት ኣማላድነት ንግሥቲ ሥድራቤት ዝኮነት እኖና እግዚእትነ ኣሰንይዎም ነዚ ክበቅዑ እዩ፣ ብማለት ምስ ኣስተምሃሩ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ደጊሞም፣
ድሕሪ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ነቲ ቅድሚ ክልተ መዓልቲ ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ግብጺ ብፈጠርቲ ራዕዲ ኣብ ሓንቲ ቤተ ክርስትያንን ኣብ ሓደ ድኳንን ኣብ ካይሮ ብዘጋጠመ መጥቃዕቲ ንዝተጐድኡ ወገናት ቅርበቶምን ጸሎቶምን ከምዚ ክብሉ ገሊጾም፣ ‘ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ነቶም ቅድሚ ክልተ መዓልቲ ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ግብጺ ብፈጠርቲ ራዕዲ ኣብ ሓንቲ ቤተ ክርስትያንን ኣብ ሓደ ድኳንን ኣብ ካይሮ ብዘጋጠመ መጥቃዕቲ ንዝተጐድኡ ወገናት ቅርበተይ እገልጽ፣ ጐይታ ንዝሞቱ ኣብ መንግሥተ ሰማይ ይቀበል፣ ንዝቈሰሉን ንስድራቤታቶን ንመላእ ማሕበረሰብን ይደግፍን የጸናንዕን፣ ንልቢ ፈጠርቲ ራዕዲ ከኣይ ይለውጥ እንክብሉ ምንዮቶምን ጸሎቶምን ገሊጾም፣


c: text/html

text:
በ’ንስትን በ’ቕሽሽትን!
ተኣምራት ረፈረንደም!
እንግሊዛውያን ሎምዝመን፡ መሪጾም መሪጾም’ሲ ዘይተጸበይዎ መንገዲ ግዲ ረጊጾም፡ ንረፈረንደም ተኣማሚኖም ዝረገጽዋ ደንጎላ ከምዝተገልበጠቶም፡ ነዛ ዓለም ዕዳጋ ብውጽኢቱ ጥራይ ዘይኮነስ ብትርጉም ናይ ምርጫ ከይተረፈ ክሳብ ትጠራጠር ሕውዝውዝ ከብልዋ ቀንዮማ’ለዉ። ንሓዋሩ ኣምላኽ ብረቨርስ ማ’ጨሎቱ ይንጸገሎም ደኣ’ምበር፡ ደድሕሪ’ታ ረፈረንደም ዘጋጠመቶም ተኣምራት ደንጽይዎም፡ ኣይሰሙን ኣይሳልስቲ ብረክዚት ኣምሲሉ ከመይ ዝበለ ድዩ ተቐልቂሉ ክሳብ ምባል ክጠራጠሩ ድሕር ኣይበሉን። አረ ገለገሊኦምስ መራሕትና ኣብ ምድቃስና’ዮም ኣዘንጊዖሙና’ሞ፡ በጃኹም’ባ ካልኣይቲ ረፈረንደም ሰኽትቱልና ክብሉ ፈቲኖም ኔሮም።
ይኹን ደኣ’ምበር ካብ’ቲ ዓቢ ገዛ እንዳ መዓለ’ቦኦም ዝወሃቦም ዘሎ መልሲ፡ ኣይትረስዑ’ባ! ዓውድኻ ከም ዘርእኻ’ኮ’ዩ ምህርቲ ናይ’ዛ ዓለም ዕዳጋ ዝብል መዘኻኸሪ’ዩ። ከምኡ’ውን ነቶም ዜጋታት ምስ ጎረባብቶም ጸወታን ዘቐራን ክሳብ ዝጽግሞም ናብ ሕፍረት ዘዘምብል መድረኽ እንከጋጥሞም፡ ንቐየስትን መራሕትን ናይ ብረክዚት ግን ውርደትን ንዕቀትን ’ዩ ዘንጸላልዎም ዘሎ። ዝኾነ ኾይኑ ረፈረንደም ብረክዚት ንእንግሊዝ ካብ’ቲ ሕብረት ኣውጺኡ ከርሕቓ ዝምነዮ ዘሎ ርሕቀት ብኪሎ ሜትር ድዩ ብማይል ክዕቀን ንእዋን ዝግደፍ ኮይኑ፡ እቲ ሕብረት ብዓቢኡ ንብረክዚት ከሽክዕ ናበይ ገጹ ከምዝጥወ ንእዋን ዘሻቕል ዓቢ ዕማም’ዩ ኮይኑ ዘሎ።
ካልእ ንምባል ዘይኮነ’ሲ እሂን ምሂን ናይ ሓሳባት፡ ምቅብባል ናይ ርእሰማል፡ ምጉዕዓዝ ናይ ምህርቲ ከምኡ’ውን ምንቅስቓስ ደቂሰባት፡ ብዶብ እንተዘይተጠሪሮም፡ ኮስኮስቲ ምዕባለ’ዮም፡ ክበሃለሎም፡ ነዊሕ’ኳ እንተጸንሐ፡ እንድዕሉ ሎሚ’ቕነ ኣብ ዓዲ’ንግሊዝ፡ ብረክዚት ትበሃል ሽግ ብኽርቢት ረፈረንደም ምስተወልዐት፡ እንግሊዛውያን ካብ ሕብረት አውሮጳ ክወጽኡ ኣድሚጾም ተባሂሉ’ሲ፡ ኣብ አውሮጳ ዝተኸስተ ናይ ለውጢ ኣንፈት፡ ንባህሊ ንሃብቲ ከምኡ’ውን ንዝምድና ናይ ህዝብታት፡ ዝገላብጥ ማዕበል ዘናውጽ’ዩ ዝመስል ይበሃለሉ’ሎ። አረ ገለገለ ተዓዘብትስ ሚዛናዊ መጠን ናይ ሳዕቤኑ፡ ምስ ሳዕቤናት ምፍራስ መንደቕ በርሊን ዝስራዕ’ዩ ክሳብ ምባል ዝግምትዎ ውሑዳት ኣይኮኑን። ስለዝኾነ ድማ ይመልሶ ደኣ’ምበር ዛጊት’ሲ ብዘይንሕስያ’ዩ ከም ዓሶ-ጊንዳዕ ንዓድን ዓውድን ገብገብ ከብል ቀንዩ ዘሎ። ምናልባት ክሳብ ሕጂ ብዝተንጸባረቐ መልክዕ ትሕዝትኡ ክምዘን እንተተፈቲኑ፡
ብቑጠዐ ዝበኾዐ ናይ ምርጫ ስነዐ!
ምናልባት ብስሰዐ ዝተዘግሐ
ለውጢ እንተ’ባርዐ
ተሓቚኑ ስለዘይጸዐ
ብቐሊሉ ከምዘይወጽኦ ልግዐ፡ ኣረጋጊጹ
ንሰብኣይ ምስ ሰበይቲ፡ ኣርሂጹ’ርሂጹ፡
ዝገማምዐ ምስ ገማምዐ’ሞ
ኣብ’ዛ ዓለም ዕዳጋ ጸሓይ ምስ በረቐ
ምስጢሩ ተኸሺሑ ዝባኑ እንተተቐልዐ
ናይ ዓወቱ ክሳራ
ንቐየስቱ ጉንዲ እዝኖም እናጸፍዐ
ርእሲ ርእሶም እናኾርኮዐ፡ ምስ ቀጽዐ
ታሪኻዊ መስርሕ ናይ ምዕባለ’ሲ ምስ ናይ ሃይማኖት ምስጢራውነት ዝስራዕ፡ ንለውጢ ዘይርዕም ባህርያት፡ ከምዘይብሉ ዝምስክር’ዩ ዝመስል። ሓቂ ንምዝራብ ግን ህዝቢ ብናብርኡ እንተዘይዓጊቡ’ሞ ብእዋኑ እንተዘይቀሲኑ ብሃንደበት ክስዕብ ዝኽእል ናይ ለውጢ መስርሕ፡ ከም ጋሻ ውሕዥ ኣብ ቅድሚኡ ዝጸንሖ ጠራኒፉ ዝጸራርግ ሓይሊ ክህልዎ ይኽእል’ዩ። እሞ እዚ ናትና ነገር ምስ ብረክዚት ብንጽጽር እንክረአ፡ ኣጋ ጽባሕ ናይ ረፈረንደም ተጋሂዱስ፡ ኣብ’ዛ ውልዶ ኤርትራ ዝቕጽል ዘሎ ቀጻሊ ስደት ክሳብ መኣስ ኮን’ኸውን ባህልን ህዝብን ከብርስ ንዓለም ዘገርም? ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያንከ ብእመት ድዩ ብመጽዓን ዝዕቀን ንምባል’ዩ ጻዕረይ።
ካብኡ ብምንቃል ድማ፡ ኣብ ዓዱን ዓውዱን ከይኣክል፡ ንኤርትራውነት ኣብ ጉዕዞ ስደቱ ዘጋጥሞ ዘሎ ውርደት፡ ልዕሊ ኹሉ ቤት ትምህርቲ ዘይምልከተካ ክትፈልጥ ኣይትፈትን ናይ’ንዳ ዝናን ባህታን ዘስነቖ ፍርሓትን ስግኣትን ብዛዕባ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሕማም ጎድኑ ኮይኑ፡ በቲ ካልኣይ ሸነኽ ድማ፡ ምስ’ቲ ባድመ ናይ መን’ያ ዝዓይነቱ ሕንቅልሕንቅሊተይ ተኣሳሲሩ ኣብ ኢትዮጵያ ዝማዕበለ ፖለቲካዊ ኣመለኻኽታ (ብዛዕባ ኤርትራውነት) ምዩቕ ስለዘብሎ’ዩ፡ ናይ ጥፍኣቱ ነበልባል ባዕሉ ዘንበድብድ ክሳብ ዝመስል፡ ካብ ዓዱን ዓውዱን ምእንቲ ኽርሕቕ ኣብ ውቅያኖሳትን ምድረበዳን ዝሃልቕ፡ መዋድቖ ጎድኑ ትኸውን ኣጎዛ ዘንጽፈላ ዕውዶ-ዕውዶ ክምድምድ ዝሃልኽ ዘሎ’ሞ፡ ፖለቲካ ናይ ባድመ ሓዲሽ ተኣምራት ይደሊ’ሎ እንተበልኩ ዘጋነንኩ ኣይመስለንን።
ናይ ዓወት ህርፋን! እቲ ኣዝዩ ዝገርም፡ ኣብ እዋን ዘውድን ደርግን ዝበሃግ ንዝነበረ ኣተኣላልያ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ስዒሩ ኣብ ክልቲኡ ስግር ሩባ መረብ ዝጎብለለ ብትግርኛ ዝልለ ፖለቲካዊ ኣነነት፡ ተዓዊተ ንምባል ዘለዎ ህርፋን፡ ወጮስ እንተገልበጥካዮ ወጮ ዝብል ምስላ ዘዘኻኽር’ዩ ዝመስል’ምበር፡ ምስ እዋን ብምትዕጽጻፍ ክኹስኮስ ዝኽእል ናይ ምንብባር መዓልተይ-መዓልትኻ ዝስወጦ ኣይመስልን’ዩ።
ነዚ ክስተት’ዚ ንምድማቕ ክሳብ ዝመስል ድማ እቲ ቀዳማይ ኣብ ልዕሊ ደርጊ ተዓዊተሉ ብዝብሎ ናይ ትማሊ ውዕሎኡ ክጀሃር፡ ብባድመ ከምዝጸመመ’ሞ፡ ኣብ ናይ ህልኽ ኲናት ተሳዒሩ፡ ብሞያ ስለዝሞተ፡ ናይ ዓወቱ ክሳራ ዝፈጠሮ ጋሻ ውሕዥ ከምዝለከሞ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ናይ ህሉው ኩነታት ነጸብራቕ’ዩ።
ይኹን ደኣ’ምበር እዚ ከም’ዚ ዝበለ መሰረታዊ ናይ ሓሳባት ውድቀት ንእዋን ዘርብሕ መስትያት ከውርስ ትጽቢት ዝግበረሉ’ኳ እንተኾነ፡ ኩሉ ንምርኣይ ምቕናይ ጥራይ ከምዝበሃል፡ እዛ እዋን ዘይተምጽኦ’ብላን፡ ወያ ተመሳሳሊት ናይ ዓወት ህርፋን፡ ኣብ’ቲ ዝለመደቶ ናይ ህልኽ ጎደና ተኸስ ክትብል እንከላ፡ ብዝፈረሰ ሕጓ ኣትዩ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ሰራውሩ ዝዝርግሕ ዘሎ ኣቐራርጻ ናይ መጻኢ ዕድል ድምር ውጽኢቱ ኣብ’ቲ በዓል ስኞር ባርባ ዝጠረርዎ ክልቲኡ ሸነኽ ሩባ መረብ ንዝነብር ህዝቢ ድቃስ ዝህብ ኣይመስልን’ዩ። ስለ’ዚ ናይ ባድመ ነገር ብቐሊሉ’ይኮነን ኣብ ታሪኽ ክዝከር።
ሳዕቤናት ውዕል ውጫለን ጽውጽዋይ ባድመን ንንጽጽር።
ዓጸይ ምንሊክ ኣብ ውጫለ ምሒሎም መረብ ምላሽ ንጥልያን ጠሪሮሞ ዝብል ኣናብባ ታሪኽ፡ ኣብ መንጎ ሊቃውንቲ ፖለቲካ ናይ ሸዋን መሳፍንቲ ትግራይ-ትግሪኚን ዘሕደሮ ህልኽ ቀሊል ከምዘይነበረ ዘውድን ደርግን ጥራይ ዘይኮኑ፡ ገድልን ምግዳልን’ውን ብማዕረ’ዮም ዝምስክርዎ።
ሕጂ ድማ ባድመ ናይ መን’ያ ዝጉልባቡ ህልኽ ኣነዶ ንሽኻ ንመልኽ ናይ ደቂ ሓውቦታት፡ ደቀ’ኮ’ሞ፡ ደቂ ገዛውቲ፡ መማህርቲ፡ መተዓብይቲ፡ ንዕስራ ዓመታት ክልተ ጎደል ብዘይንሕስያ ዘብረሶ ሂወትን ሃብትን ከይኣኽሎ፡ ሰኣን ቁሩብ እሂን ምሂን ናይ መዛኑ፡ ኣብ ዓሰብን ባጽዕን፡ ናይ ሓይሊ ባሕሪ፡ ሓይሊ ኣየር ይኹን ሓይሊ ምድሪ ብዘየገድስ፡ ወተሃደራዊ መደበር ና’የዕራብ ተሰሪሑ ይበሃላ’ሎ። እዚ ድማ፡ ይኽደነና ደኣ’ምበር ምስ ሳዕቤናት ውዕል ውጫለ ዝዳረግ ናይ ነውጺ ማዕበል ዝድጉል ምስጢር ዘለዎ’ዩ ዝመስል እንተበልኩ ብዙሕ ዝደፈርኩ ኣይመስለንን።
ብኻልእ ኣበሃህላ፡ መንእሰያታን ሽማግለታትን ካብ እንዳኦም ቦርቊቛ እንዳጎሓፈት፡ ብባህልን ብደሞግራፍን ክዳን ዝባና ትግፈፍ ኣብ ዘላ ኤርትራ፡ ብበትሪ ሙሴ ማያትን ቀላያትን ከምዝሰንጠቐ፡ ብለይቲ ዘይኮነስ ብቐትሪ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ፡ ሰራውሩ ዝዝርግሕ ዘሎ ኣረኣእያ ምንቅስቓስ ናይ’ዛ ዓለም ዕዳጋ፡ ብውግእ ሓድሕድ ናይ የመን ክምኽነየሉ እኹል ከምዘይኮነ ንምግንዛብ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ነታንያሁ (ናይ እስራኤል) ቀይሕ ባሕሪ ተሳጊሮም፡ ንስኻትኩም’ሲ ከመይ ዝበልኩም ኢኹም ደቀይ? ካብ ንእስነትኩም ዘዕበየትኩም ከመ’ዓልካ ናየ’ቦታትኩም ከቢዳትኩም፡ ካብ ጠረር ናብ ጠረር ተነፋፊሕኩም ክትጠማመቱ ጸሓይ ዓሪባትኩም’ሲ እነሆ ዓዲ ክትውዕሉ ቀሪብኩም። በሉ ከይተነሳሕኩም ቅድሚ ምሕላፍኩም ባዕለይ ወረ ክህበኩም ክሳብ ዝብሉ ዘጸቢ ኣይመስለንን።
እዚ ክስተት’ዚ ከመ’ተሓሕዛኡ ክቕጽል እንተኾይኑ’ሞ ምናልባት እቲ ኻልኣይ’ውን ብጉልባብ ባድመ ናይ መን’ያ ዝተኣጉደ ናይ ዓወት ህርፋን ተገዲዑ፡ መን ብዘይካ መን ምንባር ስኢኑ ንሓላሉ ከም ዝዕዘር፡ እዋን ክሳብ ተነጽሮ ህልኽና ቀጻሊ’ዩ ብምባል፡ ኣብ ህልኹ ክዳረቕ እንተመሪጹ፡ ታሪኽ ዝቐረበሉ መስትያት ምርኣይ ብምዝንግዑ ብመዝገብ ክዝከር’ዩ ክሳብ ምባል ዘድፍር’ዩ።
እንተዘይኮነ ግን፡ ካብ ምብራዕ ኲናት ናይ ባድመ ኣትሒዙ ክሳብ’ዛ ሰዓት’ዚኣ፡ ኣብ ከባቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ክምዕብል ዝረአ ዘሎ፡ ወተሃደራዊ አኮኖምያዊ ከምኡ’ውን ፖለቲካዊ ለውጥታት ብምፍቃድ ሓደ በለለይ እንተተባሂሉ፡ ካብኡ ብምቕጻል እዚ ካብ ጀኦግራፍን ደሞግራፍን ሓሊፉ ክሳብ ንባህልን ሃይማኖትን ዘማህምን ስደትን ብርሰትን ኤርትራውነት ክልተ ምባል እንተተቐጺሉ፡ ብዘይ ቃልዓለም ወዮ፡ ንዂናት ናይ ባድመ ኣብ ምብርዑ ዝተዋህቦ ዶብ ሰኣን ምጥራር ዝብል ትሕዝቶ ሕጂ ምስ ጠለባት ናይ እዋን ምእንቲ ክስራዕ ዘድፍሮ መርትዖ ኪኾኖ ኣይክእልን’ዩ’ሞ፡ ኣተኣላልያ ሕቶ ናይ ባድመ ሓዲሽ ተኣምራት ይድሊ’ሎ ንምባል’ዩ ፈተነይ።
ዝኾነ ኾይኑ ብሰንክ’ዚ ብሰብኡት ብፍላይ ድማ ብተጋደልቲ ዝተዓብለለ ናይ ዓወት ህርፋን ወይ ድማ ህልኽ ኣነዶ ንስኻ ንመልኽ ኣብ መንጎ ሊቃውንቲ ፖለቲካ ናይ ትግርኛ ንኽልተ ዓሰርተ ዓመታት ክልተ ጎደል ዶብና ክሳብ ዝጥረር ብዝብል ሸፈጥ ኣብ ዓድን ዓውድን ተሓዚሉ ዘሎ ናይ ታሪኽ መንድዓት፡ ነቶም ተሃላለኽቲ ሰብኡት ኣብ እርጋኖም መሸንቆቛ ናይ ስረኦም ይበጣጥሶ ስለዘሎ’ሲ፡ ኣንቱም ሰባት በ’ቕሽሽትን በ’ንስትን ዝቕየስ ኣማራጺ እንተዝፍተንከ፡ ህዝብታት ዘቀራርብ ገለ ለውጢዶ ኣይምበረቐን ክብል’የ ዝፍትን ዘለኹ’ሞ፡ ኣቕሽሽትን ኣንስትን ኣብ ርእሺ’ቲ ልሙድ ስራሕኩም ክድርቦ ዝፍትን ዘለኹ ዕዮገዛ እንተ’ብዚሐዮ.... ወለ’ዝጊ ንድኻምኩም ይርኣዮ!
ንኽትፈልጡለይ ግን ናብ ብርክኹም ክምርኮስ ዝፍትን ኣማራጺ ዘንቀልኩ፡ መብዛሕትኹም ብናይ ቂምታ ፖለቲካ ዘይትድረኹ፡ ቀልጢፍኩም ድማ ንምሕረት እትምብርከኹ መሲልኩም ስለትረኣዩኒ’የ ክሳብ ክንድ’ዚ ዝደፈርኩ። ሓቂ ንምዝራብ ድማ ንስኻትኩም ዘይትፈልጥዎ ዛዕባ ኣይኮነን ዘዛርበኒ ዘሎ። ብግልጺ ንጸዓዱን ጸለምትን፡ ሰብ ርሑቕን ቀረባን ክሳብ ዘደንጹ፡ ኤርትራውነት፡ ምስ’ንዳ ዝናን ባህታን’ሲ ኣይወግሕን’ዩ፡ ካብ ዝብል ሕራነ ነቒሉ፡ ንቐላጽም ዓሳ ነባሪ ናይ ውቅያኖስን፡ ንሕንዚ መንደላይ ተመን ናይ ምድረበዳን ከይኣክል’ሲ፡ ንመጥባሕቲ ልብን ኩላሊትን ናይ በደዊን ከምኡ’ውን ምቕንጣብ ክሳድ ናይ ዓይሲስ፡ ኣሽኪዕካ ብምሕላፍ፡ ኣብ አውሮጳ ብምዕላብ ክርከብ ዝኽእል መስተርሆት ብምምዕዳው ዝቕጽሎ ዘሎ ጉዕዞን ዘስዕቦ ዘሎ ህልቂትን ኣዝዩ ዘሕዝንን ዘፍርሕን’ዩ ዝብል ናይ ኩላትና ትዕዝብቲ ንምድጋም’የ።
ማለት’ሲ ካብ’ዛ ቅድሚ ሰሙናት ብሩራዊ እዮበል ናይ ናጽነታ ዘጸምበለት ኤርትራና ንግሆ ንግሆ ኣእላፍ ዜጋታት ይጠፍኡ ከምዘለዉ ኩልና ንሰማምዓሉ ተርእዮ’ኳ እንተኾነ፡ ናይ’ዚ ተርእዮ’ዚ ኣዝዩ ዘደንጹ ፍሉይ መልክዑ፡ ሬሳ ዝቐብሮ ስኢኑ ኣብ ምድረበዳ ዝጎሓፈሉ ወይ ድማ ኣብ ባሕሪ ብማይ ዘቕቢቡ ዝበጣጠሰሉ ኩነታት ከም ዘጋጥም ብረድዮን ተለቭዥንን፡ ብኣውያትን ብሓዘንን እናተመስከረ እንከሎ እቲ ጉዕዞ ብተደጋጋሚ ምቕጻሉ’ዩ። እሞ እዚ ኹሉ ኣደራዕ ኣብ’ዛ ሓራምዝ’ኳ ንሬሳ ናይ ዝሞተ ብጻዮም ኣቑጽልትን ቅርጫፍ ናይ ኦምን ሰሊዖም ከይሸፈኑ ሓዲጎሞ ኣይከዱን’ዮም ዝበሃለላ ዓለም ዕዳጋ፡ እንታ’ዩ ዝምኽነየሉ?
ንሱ ከም ዝወሓደ ድማ ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ ኣብ ዝግበር ናይ ምድረ በዳ ጉዕዞ፡ ካብ’ቶም ሰልዲ ተኺፊሎም ዘሰጋግሩ ሰባት ገለገሊኦም፡ ኣብ ማእከል ምድረበዳ መኪና ደው ኣቢሎም፡ ቃሕ ዝበለቶም ጓለ’ንስተይቲ መሪጾም፡ መኸወሊ ዝኸውን ቆጥቋጥ’ኳ ኣብ ዘይቦቕለሉ ሰጣሕ ጎልጎል፡ እሞ ድማ ኣብ ቅድሚ ናይ ስደት ብጾታ ይጋሰሱ’ዮም፡ ዝብል ወረ እናተደጋገመ እቲ ጉዕዞ ምቕጻሉ’ዩ። ስለዝኾነ ድማ፡ ነዚ ኸም’ዚ ዝመስል ግፍዕታት ክስንጥቕ ዝፍትን፡ ብእልፊ ኣእላፍ ዝፍቀድ ቀጻሊ ስደትን ብርሰትን ናይ ሰብኣዊ ዓቕሚ፡ ንሓዋሩ ርጥብ ዝበለ መልሲ ክሳብ ዝርከበሉ፡ ኣብ’ቲ ፈለማ ዝዓለቡሉ ናይ ስደተኛታት መጽለሊ መምስበጽሑ፡ ብትምህርቲ፡ ብሕክምና፡ ብስራሕ፡ ከምኡ’ውን ናብራ ንምጥጣሕ ዝሕግዞም ሓበሬታን ኣቐባብላን ናይ ምስሳን ጻዕሪ ዕዙዝ ኣድህቦ በ’ንስትን በ’ቕሽሽትን እንተዝጅመረሉ’ሲ፡ ነዚ ናይ ጥፍኣት ማዕበል’ዚ ዘህድእ ሃናጺ ለውጢ ኣይምበረቐንዶ፡ ትብል ሕቶ ኣቐዲመ፡ “ክመጽእ ይኽእል’ዩ” ዝብል መልሲ ከስዕበላ’ሞ ርኢቶይ ክውስኸላ። ከመይ’ሲ ገዚፍ ክፋል ናይ ኤርትራዊ ኣነነት ንመንግስትን ንለገስትን ስራሕ ቁጾሩኒ ካብ ምባል ኣብ ናይ ብሕቱ ትካል ንምሽቃል ምስ ጥሜትን ድኻምን ምርብራብ ዝፈቱ’ዩ ዝመስል እንተበልኩ ብዙሕ ካብ ሓቂ ዝረሓቕኩ ኣይመስለንን።
ሰብ ጽቡቕ ፍቓድ። (volunteers)
ኩሉ ሰብ ከምዝሰማምዓሉ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ትግራይ ኣብ መዓቑቦ ስደተኛታት ናይ ኤርትራውያን ምስ ገበርቲ ሰናይ ተወሃሂዱ ብህዝብን ብመንግስቲ ኢትዮጵያን ዝካየድ ዘሎ ዘይተሓለለ ናይ ምሕጋዝ ጻዕሪ ኣቕሊልካ ዝግመት ኣይኮነን። ይኹን ደኣ’ምበር፡ ነዚ ጻዕር’ዚ በ’ንስትን በ’ቕሽሽትን ዝወሃሃድ ናይ ዜጋታት መመላእታ እንተዝውሰኾ፡ እዚ ካብ ኢትዮጵያ ብሱዳን ናብ ሊብያ ክሳብ ኢጣልያ ዝግበር ዘሎ ቀጻሊ ናይ ህልቂት ጉዕዞ ከም’ዚ ክሳብ ሕጂ ዝቕጽሎ ዘሎ ናህሪ እናነሃረ ዓድን ዓውድን ኣይምበጽበጸን ኔሩ። ምኽንያቱ ካብ ኤርትራ ሃዲሞም ነንዝመጽኡ ሰባት፡ ተቐቢሎም ዘማኽሩን ዘረጋግኡን ሰብ ጽቡቕ ፍቓድ (volunteers) ካብ ተመሃሮ ክሳብ ሰራሕተኛታት ምስ መደባት ናይ ውድባት ዘይቋረን፡ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ኣስፊሎም ክዕጠቐሉ እንተ’ንቂሎም’ሲ ኣብ ቅድሚ ጽቡቕ ፍቓዶም ደው ክብል ዝኽእል ናይ ምጥርጣርን ዘይምትእምማንን ሓጹር የለን እንተበልኩ ሕጂ’ውን ካብ ሓቂ ዝረሓቕኩ ኣይመስለንን። ስለ’ዚ ናብ ብርኪ ኣቕሽሽትን ኣንስትን ክሙርኮስ ዝመረጽኩሉ ምኽንያት፡ እዞም ዓድን ዓውድን ዘመሓድሩ ዘለዉ ሰብኡትን ናይ ፖለቲካ ሊቃውንትን ብናይ ዓወቶም ክሳራ ይኽሰፉ ስለዘለዉ’ሲ፡ ብንጽጽር ኣቕሽሽትን ኣንስትን ብቒምታ ስለዘይትግድዑ፡ በጃኻትኩም’ባ መንገዲ መስተርሆት ናብ ምጽራግ ኣነቓንቑና ንዑ ንምባል’የ ምሳለይ ዝሕንጥጥ ዘለኹ።
ጻዕዳ ጣፍ ለወስቲ!
ብፍላይ ነ’ንስቲ ጻዕዳ ጣፍ ለወስቲ! እዛ እዋን እዋንክን’ያ እንተበልኩወን ዝዛቕረን ዘለኹ ምእንቲ ከይመስለን ኣብነት ከውሕሰለን፡
ሀ) ኣብ ኣመሪካ እነሆ ወ’ዘሮ ሂላሪ ንፈራሪ ናይ ትራምፕ ኣርባዕተ ጎማኣ ከንፍሳላ፡ ዝተቖነናሉ መስፈ ስሒለን ንሰብኡት የስግዳ’ለዋ።
ሁ) ኣብ’ታ ካብ አውሮጳ ዝዓበየት፡ ዝሓየለትን ዝሃብተመትን ሃገረ-ጀርመን ንዓመታት ስልጣን ብሒተን ዘለዋ እምበይተይ ኣንጀላ ድማ፡ ኣቤት ክውሕልላ! ካልእስ ይትረፍ ባልገ! ኢሳያስ ሊንጎ ቭላድሚር ፑቲን ምስ ምዕራባውያን ሃገራት እሂን ምሂን ዝበሃለላ ተለፎን’ኳ ኣብ ኢደን’ያ ዘላ።
ሂ) ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ድማ ንቐዳማይ ሚንሲተር ደቪድ ካምሮን ምሰ’ርዓደ ውጽኢት ረፈረንደም ብረክዚት፡ ወ’ዘሮ ተረዛ መይ ብድድ ኢለን፡ ጋለ’ቦኣ ጓልዶ ብረክዚት ማለትኮ ብረክዚት’ዩ፡ መንግስትናን ህዝብናን ዝሰምረሉ፡ ተስፋ ዘለዎ ኣረኣእያ መጻኢ ዕድል’ዩ ዘድልየና ዘሎ’ሞ ኣጆኹም ኣለኹልኩም ባዕለይ እናበላ በትሪ መንግስቲ ጨቢጠን ኣለዋ።
ሃ) ከምኡ’ውን በ’ንስቲ ካብ ዝምራሓ ብሓይልን ብአኮኖምን ትሕት ዝበላ ሃገራት ኣብነት ንምሕዋስ፡ ጸሃይ ኢንግወን - ፕረሲደንት ደቡብ ኮረያ። ሚሸል ባቸለት - ፕረሲደንት ቺለ። ኢለን ጆንሶን - ፕረሲደንት ላይበርያ። ኣሚና ጉሪብ-ፋኪም - ፕረሲደንት ማውሪሸስ። ባድያ ባንዳሪ - ፕረሲደንት ነፓል። ኒኮላ ስትሩጎን - ቀዳመይቲ ሚኒስተር ስኮትላንድ። ሸኪ ሓሲና ዋጀድ - ቀዳመይቲ ሚኒስተር ባንግላደሽ ..... ምዝካር ፍናን ክህብ ይኽእል ይኸውን’ዩ።
ዝኾነ ኾይኑ ካብ ሰብ ንላዕሊ ንስኻትክን ከምእትፈልጥኦ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ቅድም-ቅድም ኣብ እዋን ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ብዝብል ናየ’መራርሓ ፍሽለት፡ ምስ ናጽነት ድማ፡ ናይ’ዚ ዞባ ጎብለል ንምፍላይ ብዝብል ናይ ዓወት ህንጡይነት፡ ብጥይት ዝተቐትሉ ሰብኡት ምጽብጻብ እንተተፈቲኑ ውጽኢቱ ንሓንጎል ዝፍንጅር ክመስል ይኽእል’ዩ። እዚ ማለት ግን ብጥይት ዝተቐትሉ ሰብኡት ይበዝሑ ንምባል’ምበር፡ ብሰንኪ ውድቀት ቅዲ’መራርሓ እንዳ ዝናን ባህታን ኣንስቲ ብጥይት ኣይተቐትላን ማለተይ ኣይኮነኩን።
ዝሓለፈ ከይኣክል ድማ ሰብኡት ሕጂ’ውን መንገዲ ገዝኦም ከምዝጠፍኦም፡ ካብ እንዳኦም ክርሕቁ፡ ኣብ ጉዕዞ ናይ ስደት መላገጺ በደዊን’ዮም ዝኾኑ ዘለዉ’ሞ፡ ሃየ’ባ ገለ መንገዲ ለውጥን ዕርቅን ኣምታልና በጃኽን፡ ክሳብ መዓስ ኢኽን ለውጢ ካብ ሰብኡትን ተጋደልትን ትምህለላ፡ ክብል እንክፍትን፡ ጠፊኡክን ኣሎ ንምባል ዘይኮነ’ሲ፡ ንእዋን ምእንቲ ከርብሕ ምድጋሙ ዝኣክል፡ ንስኻትክን ቅናትክን ሸጥ ኣቢልክን እንተተበጊስክን፡ እናፈለጡ ዝደንቆሩ ሊቃውንቲ ፖለቲካ ዝዘርእዎ እሾኽ መርገም ምልቃም ኣይክጽግመክንን’ዩ። ብኡነት’የ ዝብለክን ከምኣ እንተገበርክን’ሲ እዛ ናይ ስደት ብርሰት ቀልጢፋ ትሃድኣሉ መፍትሕ፡ ክትውዕል’ያ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽርክን ንምባል’ዩ ጻዕረይ።
ኣቕሽሽቲ።
ከምኡ’ውን ኣብ ክልቲኡ ስግር ሩባ መረብ ዝነብሩ ኣቕሽሽቲ፡ ምሰ’ቕሽሽቲ ዝዋስኡሉ ልዑል ትዕድልቲ’ሎ። እዚ ትዕድልቲ’ዚ ባድመ ናይ መን’ያ ዝብል ናይ ዓወት ህርፋን ዘይጥርሮ፡ በ’ንጻሩ’ኳ ደኣ ከም’ቲ ንሕና ንዝበደሉና ይቕረ ንብሎ፡ በጃኻ ወ’ለዝጊ፡ ንበደልና ኣይተስተባህሎ፡ ዘማዕርጎ፡ ልዑል ትዕድልቲ ከምዘሎ ኣመንትን ዘይኣመንትን ዝፈልጡዎ፡ ብቐሊሉ ህዝብታት ንምቅርራብ ከገልግል ዝኽእል ዓቢ ጸጋ’ዩ።
ዝርሳዕ መኣስ ኮይኑ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኦርቶዶክሳዊት ሃይማኖት ጳጳስ ዝነበሩ፡ ክቡር ኣቡነ ጳውሎስ፡ ወለ’ዝጊ ኣብ ዙፋኑ ብየማኑ የስፍሮም፡ ንመራሕቲ ሃይማኖት ኣኸቲሎም ናበ’ስመራ ምስ መጽኡ’ሞ፡ ንህሉው ኩነታት ኣልዒሎም እንከስተምህሩ፡ ናይ ልቦም ንምዝራብ መግለጺ ዝኸውን ቃላት ሓጺሩዎም፡ ኣብ መንጎ ቅዳሴኦም ከምዝነብዑ ምዝካር ማለት ምግናን መኣስ ኮይኑ። ይኹን ደኣ’ምበር እዚ ዓቢ ጸጋ’ዚ ስለምንታይ ክሳብ ሕጂ ድጉል ትዕድልቲ ኮይኑ ይቕጽል ከምዘሎ ንእዋን ዝግደፍ ጥልቂ ምስጢር ኮይኑ፡ ንሓውሩ ኣብ መስርሕ ምኹስኳስ ማሕበራዊ ምትሕቑቛፍ፡ ንተራ ናይ ኣቕሽሽቲ ኣብ ግምት ዘእቱ ገዚፍ ትዕዝብቲ ዝገድፍ’ዩ።
ምናልባት ክሳብ ሕጂ ብሸነኽ ኤርትራ ደሚቑ ዝረአ ናይ ኣቕሽሽቲ ምንቅስቓስ እንተ’ልዩ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናይ ዓለም፡ ብፍላይ ብስራሕን ብመሰልን ዝተጣየሰ እኩብ ህዝቢ ኣብ ዝርከበለን ናይ ስደት ቦታታት፡ እግሪ እግሪ ህዝቦም ኣርኪቦም ክምህሩን ንዝለዓለ ኣገልግሎት ታቦቶም ክተኽሉን ብድምቀት ይረኣዩ ከምዘለዉ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ንኡድ ተበግሶ ኢዩ።
ንኣይ ከም ዝመስለኒ፡ ማዕረ ማዕረ ምስ’ዚ ንኡድ ተበግሶ’ዚ፡ ኣብ’ቲ መዓቑቦ ስደተኛታት ተመሳሳሊ ምንቅስቓስ ክዕምብብ እንተተጻዒሩ፡ መድሓኒት፡ ናውቲ ትምህርቲ፡ ክዳውንቲ ከምኡ’ውን ዝብላዕ ዝስተ ንጽጉማት ምዕዳል ጥራይ ዘይኮነ፡ ልዕሊ’ቲ ጠራኒፉ ንውሕዥ ሩባ መረብ ዘቐብሎ በዓል እዋን ስኢኑ ዘሎ ናይ ቂምታ ፖለቲካ ዘሊሉ ከርሕዎ ዝኽእል ናይ ሰላም ማዕጾ ኣዝዩ ገፊሕ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ነዚ ንምፍጻም ከኣ ደገ ሰላም እንዳ ወ’ለ’ዝጊ ምስዓም’ምበር፡ ማዓጹ ቤተ መንግስቲ ናይ ኦጋድጉን ኣልጀሪስን ምኹሕኳሕ ዘድሊ ኣይመስለንን።
ምስኡ ኣላግብ ኣቢልካ ክትዝከር ዘለዋ ብድምቀት ትደጋገም ናይ ትምህርቲ ሃይማኖት ዕላል ኣላ። ማለት’ሲ ሓፋሽ ንቕሑ! ንፋስ ኣመሪካን አውሮጳን ሰልዲ’ዩ ዝፈቱ’ሞ ተጠንቀቑ። ከመይ’ሲ ወለ’ዝጊ ንፈታው-ሰልዲ ናብ ዳሱ ስለዘየእቱ’ሲ ሰልዲ ኣይትፍተዉ፡ ትብል ምህሮ ኣተኣሳሲሮም፡ ንሰብ ኪለው ከም ነብሰይ እፈቱ’ውን ይብል’ዩ ትምህርቲ ወለ’ዝጊ’ሞ ኣብ መደበር ስደተኛታት ክንድ’ዚ ዝኣክል ቆልዓ ሰበይቲ ንምንባይ እልፊ ኣእላፍ ሰላዲ የድሊ’ሎ ክሳብ ምባል ምተመጣጠሩ ኔሮም። ብኡ’ቢሎም ድማ እዚ ካብ ኢትዮጵያ ንሱዳን፡ ካብ ሱዳን ንሊብያ፡ ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ፡ ካብ ኢጣልያ ናብ’ታ ስደተኛ ዝምነያ ናይ ጽባሕ ሃገር ንምስግጋር ንደላሎን ንጨዋዮን??? ዝሕወል ዘሎ፡ ብእልፊ ኣእላፋት ዝቑጸር ዶላር ኣብ ጁባ ዋናታቱን ኣብ ቁምነገርን ብምውዓል ንባጤራ ናቕፋ ካብ’ቲ ተዓቢጡሉ ዘሎ ሰናዱቕ ናይ ባንክታት ወጺኡ ኣብ ሹቕ ምእንቲ ክዕንድር ኣጆኻ ምበሎ ኔሩ!!
ግደ ሓቂ ግን ኣብ’ዛ እዋን’ዚኣ ኣብ ኤርትራ’ሲ ንኢትዮጵያ ዘስግእ ኤርትራዊ ናይ ተጻብኦ ዓቕሚ ኣሎዶ የለን ዝመስል ምጥርጣር እንተ’ልዩ’ሞ፡ ስደትን ብርሰትን ናይ ኤርትራዊ ንእስነት መለበሚ ክኾኖ ዘይበቅዕ እንተኾይኑ፡ እቶም በ’ማኢት ዝቑጸሩ፡ በብሓደ ዘይኮነስ፡ ብመስርዕ ብጋንታ ብሓይሊ ብበጦሎኒ ምናልባት’ውን ብኽፍለ ሰራዊት ተወዲቦም፡ ናይ ምቅዋም መደቦም ሰሪዞም፡ ቀትሪ ምድሪ ካብ ኤርትራ ነቒሎም’ዮም ሩባ መረብ ሰጊሮም፡ ዝተባህለሎም ናይ ደምሒት ሰራዊት፡ ብኣፎም ጥራይ ዘይኮነስ ብእግሮም እንታይ ከምዝምስክሩ ምግማት ርሑቕ መኣስ ኮይኑ። ከም ርኢቶይ ኣብ’ዛ እዋን’ዚኣ ንድሕነት ዓድን ዓውድን ክልቲኡ ሸነኽ ሩባ መረብ ዘሻቕል ብርታዐን ዓቕምን ናይ ሻዕብያ ዘይኮነስ ንድኽመትን ውድቀትን ፍልስፍና ናይ’ንዳ ዝናን ባህታን ተጎልቢቡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ሰራውሩ ዘሳፍሕ ዘሎ ናይ ደቂ ስግር-ባሕሪ ተወርዋሪ ሓይሊ’ዩ። ብዘይ ሽፍንፍን እዚ ሓይሊ’ዚ ጽባሕ ንግሆ ካብ ስደት ንዝምለስ ዜጋ መጽለሊ ዝኸውን ህድሞ ዝሃንጽ ተቖርቋሪ’ዩ ተባሂሉ ዝምኽነየሉ መኣስ ኮይኑ። ስለዝኾነ ድማ ቀቢዑ ንዝበለየ ቅዲ’መራርሓ ክሳብ ዝፍንጣሕ ጎየይቲ ኣእጋር ካብ ምስፋሕ ምስ ደቂ እዋን ምብልሓት ክእምት ይኽእል’ዩ መንገዲ ፍታሕ!!
ድምር ውጽኢት ናይ’ዚ ህሉው ኩነታት ምርኩስ ብምግባር እምበኣርከስ፡ ካብ ሻዕብያ ጥራይ ዘይኮነስ ካብ ህሉው ኩነታት ናይ ኤርትራ ሃዲሙ፡ ናብ ስደት ፋሕ ብትን ንዝብል ዘሎ ልቢ ንምህዳእ፡ ኣብ’ቲ መዓቑቦ ስደተኛታት፡ መኪና ምዝዋር፡ ዕንጨይቲ ምፍላጽ፡ ሓጻውን ምጥዋይ፡ ዚንጎ ምስቃል፡ መንደቕ ምንዳቕ፡ አለክትሪክ ምዝርጋሕ፡ ምግቢ ምድላው፡ ሕጻናትን ኣረጋውያንን ምክንኻን፡ ዝመስል ጥበባ-ጥበብ.... ዘስንቑ መጻሕፍትን ትምህርትን እንተ ዝቕበሎ፡ መብዛሕትኡ ስደተኛ ንዕዮምስክር ናይ ቤት ትምህርቲ ዘይምልከተካ ክትፈልጥ ኣይትፈትን ንውሕዥ ሩባ መረብ ምሃብ መኣስ ምጸገሞ ኔሩ፡ ምባል፡ ከምኡ ዝበለ ናይ ማርሻል ፕላን ዝመስል መደብ ኣበይ ክርከብ ወደይ ክሳብ ምባል ዘብጽሕ ኣይመስለንን።
ርሑቕ መኣስ ኮይኑ። ቅድሚ ድርሰት ጽውጽዋይ ናይ ባድመ፡ ንመልክዕ ናጽነት ናይ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያውነት ንምቅርራብ፡ ኲናት ጠጠው ኣቢልና ሰላም ከምዝሰፍን ጌርና፡ ህዝብታት ኣቀራሪብና’ምበር እንታይ ክፉእዶ ፈጺማና ኢና፡ ንመጻኢ እንተተመሲሉልና ድማ ጽባሕ ንግሆ ክንበጽሖ ኣርሒቕና ንጥምቶ ራእይ ኣለና ዝብል ዝነበረ ወርቃዊ መንጸፍ ናይ ሓሳባት፡ ናይ ሰባት’ምበር ናይ መላእኽታት መኣስ ኔሩ። እኳ ደኣ ክሳብ ሕጂ’ውን ስለዘይነቐጸ ቀለሙ፡ ካብ ሸቃላይ ክሳብ ተጋዳላይ ናይ እልፊ ኣእላፍ ልብታት ቀይሩ ከምዝነበረ ብምዝኽኻር፡ ጽቡቕ ፍቓድ እንተተሓዊሱዎ ብሕጂ’ውን ሰላም ምዕባለን ክኹስኩስ ዝኽእል እኹል ትሩፍ ዕቑር ዓቕሚ’ሎ፡ ምባል ብቐትሩ ምስ ምሕላም ዝስራዕ ኣይመስለንን።
ከምኡ’ውን ኣብ ምሉእ ዓለም ኣብ ስደቱ ኣሳፊሑ ካብ ዝርከብ ኤርትራዊ ዝተሓወለ ገንዘብ ምስተሓወለ፡ ወያ ብዕንጨይትን ብባኮን ዝተሰንዐት መርከብ፡ መዓልትን ሰዓትን ናይ በረራ ኣኽቢራ ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ብሰላም እንተኣተወት ተመስገን፡ ጽዕነታ ናብ ባሕሪ እንተ’ራገፈት ግን ናብ ጀነቫ ዘብዘብ፡ ንእዋን ክጥብር ኣይክእልን’ዩ ምባል፡ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይመስለንን። ብንጽጽር ግን ካብ ናብ ጀነቫ ዘብዘብ ናብ ሽመልባ ከተፍ፡ ንዓድን ዓውድን ዘርብሕ መስርሕ ለውጥን ዕርቅን ከንጽፍ ይኽእል’ዩ ንምባል’ዩ ጻዕረይ። .... ጌጋ’ኽለኣለይ። እንተዘይኮነ ግን ትማሊ ትማሊ ፕረሲደንት ኢሳያስን መዃንንቱን ምስ መላእኽቲ ክጽብጽብ ድሕር ዘይብል ዝነበረ ዕዮምስክር ናይ ቤትትምህርቲ ዘይምልከታካ ክትፈልጥ ኣይትፈትን፡ ሕጂ ኣብ ስደት እግሪእግሪ ህዝቢ ሰስዒቡ፡ ፕረሲደንት ኢሳያስን መዃንንቱን ካብ ቀደሞም ኣጋንንቲ’ዮም ኔሮም ብትብል ሓዳስ መፈክሩ ኣደናጊሩ፡ ነ’ተሓሳስባና ከም ኣመሉ ተቖጻጺሩ ከምክኖ እንተቐጺሉ፡ ሕማም ደሓር ናይ ምግዳል ኣራሲኑ’ራሲኑ ልሕስ ከየብለና ዘየስግእ መኣስ ኮይኑ። ዝኾነ ኾይኑ ሓዲሽ ተኣምራት ምእንቲ ክበርቀልና ኣቕሽሽትን ኣንስትን በጃኻትኩም’ባ ምስ ኣምላኽ እሂን ምሂን ሸምግሉና!
ራህዋን ሰላምን ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን።
ዳንኤል ተ. ተኽለጊዮርጊስ (Ewandt54@gmail.com)
07/172016

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብመሰረት‘ቲ ሪፖርት፣ኣስታት ሚእቲ ወትሃደራት ሎሚ ሶኒ ናብ ምንስትር ዜና ህሩግ ኢሎም ብምእታው፣ንጋዜጠኛ መንግስታዊ ቴሌቭዥን ኣገዲዶም፣ ኩሎም ፖለቲካዊ እሱራት ይፈትሑ፣ናይ 1997 ሕገ-መንግስቲ ይተግበር ዝብል መግለፂ ንከንብብ ከምዝገበሩ ተገሊፁ።
ንመንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ረኺብና ንምዝርራብ ዝገበርናዮ ፃዕሪ ዛጊድ ኣይሰለጠን።ካልኦት ሚድያታት‘ውን እንተኾኑ ኣብ ኣስመራ እንታይ ይኸውን ከምዘሎ ንምፅብፃብ ኣይካኣላን ዘለዋ።
ዲፕላማስያዊ ምንጭታት ኣስመራ ግና፣ኩነታት ህዱእ ኣይኮነን ዘሎ።ዕላማ‘ቲ ስርሒት እንታይ ምኻኑ‘ውን ኣይንፅሩን ይብሉ።ቪኦኤ ዘዘራረቦም ገለ ነበርቲ ኣስመራ ግና፣ኣብ ጎደናታት ፍሉይ ምንቅስቃስ ንምህላው ዝሕብር ነገር የለን ኢሎም።
እቲ ዜና ንመንግስቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንምዕላው ፈተነ እንተኾይኑ መረጋገፂ ኣይተረኸበን።
ብዛዕባ ኤርትራ ዝፅሕፍን ምስ ተቃወምቲ ዝራኸብን ጋዜጠኛ ሌኦናርድ ቪንሰንት ብወገኑ፣ተቃወምቲ ንካልኦት ኣገደስቲ መንግስታዊ ትካላት‘ውን ንምቁፅፃር ፈቲኖም ነይሮም።ዕፃኦም ግና ኣይተነፀረን ይብል።ቪንሰንት ነቲ ስርሒት ፈተነ ዕልዋ ካብ ምባል ግና ተቆጢቡ‘ሎ።
ኤምባሲ ኣሜሪካ፣ኣሜሪካውያን ኣብ ኣስመራ ድሩት ምንቅስቃስ ንክገብሩ ምዒዱ‘ሎ።እቲ መግለፂ ወሲኹ፣ኣብ ገለ ከባቢታት ኣስመራ፣ወትሃደራዊ ምንቅስቃስ ከምዝወሰኸ፣ዲፕሎማስያዊ ምንጭታት ይስመዖም ይብል።
ኣብ ኤርትራ ኤምባሲ እንግሊዝ ብዛዕባ‘ዚ ዜና‘ዚ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ፣ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ዘይዝውቱር ወትሃደራዊ ምንቅስቃስ ኣሎ ዝብል ሪፖርት ከምዝበፅሖን፣ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝፍኖ መደባት ቴሌቭዥንን ሬድዮን ተዓፅዩ ዝነበረን ይመስል ይብል።
ምንጭታት ምዕራባዊ ዲፕሎማታት ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ፣መዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ፣ስሩዕ ስርሑ ይፍፅም ምህላው‘ውን ገሊፆም።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ሓካይም ዚምባብዌ፣ ወሰኽ ደሞዝ ብምጥላብ ስራሕ ደው ናይ ምባል ኣድማ ኣካይዶም
Radio Erena: 29 October, 2014
ሓካይም ዚምባብዌ ስራሕ ደው ናይ ምባል ኣድማ ኣካይዶም።
እቶም ትማሊ ስራሕ ደው ብምባል ኣድማ ዘካየዱ ልዕሊ 300 ሓካይም ናይቲ ብመንግስቲ ዝውነን ህዝባዊ ሆስፒታል ከተማ ሃራረ፣ ናይ ወሰኽ ደሞዝ'ዮም ዝጠልቡ ዘለዉ።
ንሳቶም 283 ዶላር ኣመሪካ ወርሓዊ ደሞዝ ዝኽፈሉ ኮይኖም ደሞዞም ናብ 1200 ዶላር ክብ ክብል'ዮም ዝሓቱ ዘለዉ።
ብሰንኪ'ቲ ዘካየድዎ ስራሕ ደው ናይ ምብላ ኣድማ ከኣ፣ እቲ ሆስፒታል ሪጋ ሒዞም ብዝወዓሉ ሕሙማን ኣዕለቕሊቑ ከምዝወዓለ ማዕካናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ከባቢ ጁባ ኣብ ዝተወልዐ ግጭት 60 ሰባት ቆሲሎም
Radio Erena: 29 October, 2014
ኣብ ደቡብ ሱዳን ካብ ከተማ ጁባ ወጻኢ ኣብ ዝርከብ ከባቢታት ብዝተኻየደ ግጭት ብውሕዱ 60 ሰባት ከምዝቖሰሉ ኣፈኛ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ካብ ጁባ ሓቢሩ።
ኣብቲ ብሰንበት 26 ጥቕምቲ ዝተኻየደ ግጭት፣ ኣርባዕተ ሰባት ብከቢድ ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ክዕቆቡ እንከለዉ፣ ክልተ ኣባላት ፖሊስ ውድብ ሕቡራት ሃገራት'ውን ፈኵስ መቑሰልቲ ከምዝበጽሖም ተሓቢሩ።
ነቲ ግጭት ብምጉህሃር ዝተጠርጠሩ ክልተ ሰባት ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ'ውን እቲ ኣፈኛ ጠቒሱ።
ማሕበረሰብ ዓለም፣ ኤርትራ ንእትርከበ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ 8 ቢልዮን ዶላር ልምዓታዊ ሓገዝ ተመባጺዑ
Radio Erena: 28 October, 2014
ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ፣ ኤርትራ ንእትርከበን ሸሞንተ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ሸሞንተ ቢልዮን ልምዓታዊ ሓገዝ ንምብራክት ተመባጺዑ።
እተን ኣብ ልምዓታዊ ሓገዝ ዝውዕል ሸሞንተ ቢልዮን ዶላር ንምልጋስ ዝተመባጽዓ ኣካላት ኣህጉራዊ ማሕበር ሰብ ባንክ ልምዓት ኣፍሪቃ፣ ባንክ ዓለም፣ ሕብረት ኤውሮጳ፣ እስላማዊ ባንክ ልምዓትን'የን።
እቲ ናብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝዓለም ሓገዝ ኣብ ምዕባይ ቁጠባ፣ ምቕናስ ድኽነት፣ ምውጋድ ግጭታትን ደርቅን ክውዕል ምዃኑ'ውን ነዚ መብጽዓ'ዚ ብወግዒ ዝገለጸ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ባንኪ ሙን ጠቒሱ።
ኣመሪካ፣ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዘንበረቶ እገዳ ንተወሳኺ ሓደ ዓመት ኣናዊሓቶ
Radio Erena: 28 October, 2014
ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዘንበረቶ እገዳ ንተወሳኺ ሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲና።
እቲ ምምሕዳር ቢል ክሊንተን ኣብ 1997 ከምኡ ድማ ምምሕዳር ጆርጅ ቡሽ ኣብ 2007 እናተቐባበሉ ዘንጽሕዎ እገዳታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን፣ ምምሕዳር ኦባማ ስልጣኑ ክሳብ ዘብቕዕ ከናውሖ ምውሳኑ፣ ንመንግስቲ ሱዳን ከምዘቖጥዖ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ገሊጹ።
ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣመሪካ ዋይት ሃውስ፣ ብዓርቢ 24 ጥቕምቲ ንእገዳ ሱዳን ዝምለከት ሓፈሻዊ ገምጋም ድሕሪ ምክያድ'ዩ፣ ሱዳን ሕጂ'ውን ንጸጥታ ኣመሪካን ረብሓታትን ኣስጋኢት'ያ ብዝብል እቲ እገዳ ክናዋሕ ዝወሰነ።
የመን፣ ኣብ መንጎ ተቓወምትን መንግስትን ምምቕራሕ ካቢነ ሚኒስተራት ተኻይዱ
Radio Erena: 28 October, 2014
ሓድሽ ኣብ ዝቖመ መንግስቲ ሱዳን፣ ንከተማ ሰንዓ ተቖጻጺሮም ካብ ዘለዉ ተቓወምቲ ሁቲ ሽዱሽተ ሚኒስተራት ተመዚዞም።
እቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ካልድ ባሃህ ዝምራሕ ሓድሽ መንግስቲ የመን፣ ካብ ተቓወምትን ኣባላተ መንግስቲ ነበረን ብምትሕንፋጽ ሓድሽ ካቢነ ሚኒስተራት ኣብ ዘቖመሉ እዋን፣ ሓደ ካብ ኣገደስቲ ጽፍሕታት መንግስቲ ዝኾነ ሚኒስትሪ ነዳዲ እታ ሃገር ካብ ተቓወምቲ ሁቲ ንዝተወከለ ሚኒስተር ከምዝተዋህቦ'ውን ተሓቢሩ።
More Articles...
- ኣብ ኤርትራ ብተደጋጋሚ ዝርአ ዘሎ ምቕይያር ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ሚኒስተራትን ኣመሓደርቲ ዞባታትን፣ መንግስቲ ውሽጣዊ ርግኣት ስኢኑ ከምዘሎ ዘመልክት ምዃኑ ተሓቢሩ
- ተቖጻጻሪ ጉጅለ መጽናዕቱ ኣብ ኤርትራ ንምክያድ መንግስቲ ኤርትራ ምትሕብባር ክገብር ጸዊዑ
- ብዘይፍቓድ ናብ ክሊ ኣየር ኢትዮጵያ ዝኣተዋ ሓሙሽተ ሄሊኮተራት ሱዳንን 26 ኣብረርተንን ተለቒቖም
- ሚኒስተር ፋይናንስ ነበረ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ፣ ንሕሉፍን ህሉውን ኩነታት ኤርትራ እትገልጽ መጽሓፍ ንምዝርጋሕ ይሰርሕ ምህላዉ ተገሊጹ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ኵሎም ኃቢሮም ኣብ ሓደ ቤት ነበሩ! (ግብ. ሓዋ. 2፡1)
ኣይሁድን ኣብ ሃይማኖት ኣይሁድ ዝኣተዉ ኣሕዛብን ኣብ መበል ኃምሳ መዓልቲ ድኅሪ ፋሲካ ዘኽብርዎ በዓለ ሰዊት ንምብዓል ካብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኣብ ኢየሩሳሌም ተኣኪቦም ነበሩ። እቶም ሚእትን ዕሥራን ቤተ ሰብ እግዚአብሔር ዝበሃሉ፥ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ዓሰርተው ክልተ ሓዋርያት፡ ሰብዓን ክልተን ኣርድእትን ሠላሳን ሽድሽተን ቅዱሳት ኣንስትን ድማ ከም ሓደ ልቢ መኻሪ ከም ሓደ ቃል ተናጋሪ ኮይኖም ኵሎም ኃቢሮም ኣብ ሓደ ቤት ነበሩ። እንሆ ድማ በዚ ዕለት’ዚ ረፋድ ሰዓት 3፡00 ቅ.ቀ. (9፡00 ቅ.ቀ.ፈ) ብሃንደበት ከም ድምፂ ሓደ ብርቱዕ ህቦብላ ነፋስ ካብ ሰማይ ድምፂ መጽአ።
ነታ ተቐሚጦሙላ ዝነበሩ ቤት’ውን መልኣ። ከም ሓዊ ዝተመቓቀለ ልሳናት ተራእዮም፣ ተመቓቒሉ ኸኣ ኣብ ልዕሊ ኵሎም ኃደረ። “ወተመልኡ ኵሎሙ መንፈሰ ኃይል ወአኃዙ ይንብቡ ዘዘዚአሆሙ በነገረ ኵሉ በሐውርት/ ንዅሎም ድማ መንፈስ ኃይሊ መሊእዎም ብዘይፈልጥዎ ቛንቋ ክዛረቡ ጀመሩ። ብሓደ ቛንቋ ዕብራይስጥ ዝዛረቡ ዝነበሩ ሰብዓን ሓደን ቋንቋታት ተወሰኾም። ካብ ብልየት ተሓደሱ፣ ብመንፈሳዊ ኣእምሮ በርትዑ። ፍርሒ ተወጊድሎም፡ ምእንቲ ክርስቶስ ብሓቅን ትብዓትን ክምስክሩ በቕዑ።
ኣቐዲሙ ብነቢይ ኢዩኤል ዝተነግረ ትንቢት ተፈጸመ። “ብድኅርዚ መንፈሰይ ናብ ልዕሊ ዅሉ ሰብ ክኽዑ እየ፡ ኣወዳትኩምን ኣዋልድኩምን ኪንበዩ፡ ኣረገውትኹም ሕልሚ ኺሓልሙ፡ ኣጕባዝኩም ከኣ ራእይ ኪርእዩ እዮም። በተን መዓልትታት እቲአንሲ ኣብ ሰብኡትን ኣንስትን ባሮተይ እኳ መንፈስይ ክኽዑ እየ።” (ኢዩ. 2፡28-30) እዚ ማለት ንኣዳም ዝተዋህቦ ተስፋ ምድኃን 5500 ዓመት ምስ ተፈጸመ ኣብ ልዕሊ ደማውን ሥጋውን ሰብ ናይ ባህርይ ሕይወተይ መንፈስ ቅዱስ ከኅድር እየ። ኣወዳትኩም ዝተባህሉ ሓዋርያት፣ ኣዋልድኩም ዝተባህላ 36 ቅዱሳት ኣንስት፣ ኣጕባዝኩም ዝተባህሉ 72 ኣርድእት . . . ናይ ባህርይ ሕይወተይ መንፈስ ቅዱስ ከኅድር እየ። ኵሎም ድማ ብ72 ቋንቋታት ክዛረቡ እዮም። በዚ ዕለት’ዚ እዚ ትንቢት’ዚ ብጋህዲ ተፈጸመ፡ ብግብሪ ተተርጕሙ’ውን ተራእየ።
እዞም ሚእትን ዕሥራን ቤተ ሰብ እግዚአብሔር፡ ነዚ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ክቕበሉ ዝበቕዑ ነንሓድሕዶም እናተደጋገፉ፡ ሓደ ሓሳብን ሓደ ልብን ኾይኖም እናጸለዩን እናዘመሩን ኵሎም ብሕብረት ኣብ ሓደ ቤት ስለዝነበሩ እዩ። እዛ ቤት እዚኣ ሓዋርያት ዝኣከብዋ፡ ልዕሊ ኵሉ ዝኾነት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እያ። በዚ ናይ መንፈስ ቅዱስ ህያብ እታ ናይ መጀመርታ ቤተ ክርስቲያን ተመሥረተት።
ቅዱሳን ሓዋርያት፡ ኣብ ጸጽባሕ ኣብ ቤት መቕደስ ከየቋረጹ ብኅብረት ጸኒዖም እናተኣከቡ፣ ወንጌል እናሰበኹ፡ ብዙኅ ትእምርትን ተኣምራትን እናገበሩ፡ ሓደሽቲ ኣመንቲ እናወሰኹ . . . ኣብ ኢየሩሳሌም ንሓደ ዓመት ጸንሑ። ብድኅር’ዚ “ሑሩ ወመሃሩ” ብዝበሎም ቃል መሠረት ነዛ ዓለም ብዕጫ ተኻፊሎም ናብ ስብከተ ወንጌል ተዋፈሩ። ኣብ ቅድሚ ኵሉ ሕዝቢ ድማ ሞገስ ነበሮም፡ እግዚአብሔር ከኣ ኣብኦም ኃዲሩ ዚድኅኑ ነፍሳት ኣብ ጸጽባሕ ይውስኽ ነበረ። ግብ. ሓዋ. 2፡1-47 ፣ ዘሌ. 23፡15
መንፈሳዊ ዕዮ ንምፍጻም፡ ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያን ንምስፋሕ፡ ስብከተ ወንጌል ንምዝርጋሕ፡ ሕዝበ ክርስቲያን ንምጽናዕ፡ ሓደስቲ ኣመንቲ ንምውሳኽ . . . ጸጋ መንፈስ ቅዱስ የድሊ። ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ንምርካብ ድማ ሓደ ልብን ሓሳብን ምዃን የድሊ።
ከም ሓደ ልቢ መኻሪ ከም ሓደ ቃል ተናጋሪ ኴንና ኣብ ቅድስት ቤቱ ብሓድነትን ስምምዕን እንተ ተጸበናዮ፡ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ንዅሉ ይምህረና፣ ኣፍን ጥበብን እናኾነ የሥርሓና፣ ምእንቲ ድኅነትናን ጽድቅናን ኣብ መንፈሳዊ ሕይወትና ኽንገብሮ ዝግብኣና ዅሉ የዘኻክረና፣ በቲ ሓቀኛ መንገዲ’ውን ይመርሓና።
እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ጸጋኡ የብዝኃልና!
ወስብሐብት ለእግዚብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሮማ ቅዱስ ዮሓንስ ዘላተራኖ ባዚሊካ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣብ ዘሰናደዎ ኣብ ዙሪያ መርዓን ስድራ ቤትን ዝዝትይ ጉባኤ ሕንጸት ምስ ዝሳተፉ ዘለዉ ተጋባእያ ተራኺቦም፥ ንሰብ ሓዳር ብፍሉይ ዝምልከት ናይ ገዛእ ርእሱ ቀጻሊ መደብ ኣቕርቦ ትምህርተ ክርስቶስ ዘለዎ ኣገዳስነት ዘተሓሳስብን፡ ኣብ ቅልውላው ንዝርከቡ ሰብ ቃል ኪዳን ንዳግማይ ርኽበት ጸጋ ምስጢረ ተክሊል ዘሰንዮም ድጋፍን ኣብ ገለ ገለ ኣዋን እውን እቲ ዝተኣሰረ ምስጢረ ተክሊል ናብ ከይዲ ይፈታሕ ምስናይ ግድን ኣድላዪ ይኸውን ዝብል ቅውሙ ሓሳብ ዘማእከለ ቃለ ምዕዳን ለጊሶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ምስንዳው ናብ ምስጢረ ተክሊልን ኣብ ምኽባሩን ደሓር እውን ኣብ ዝስዕቡ ቀዳሞት ዓመታት፡ ሰብ ሓዳር ዘሰንዮም ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገዳሲ እዩ፡ ቅድም ኣብ ምብዓልን ደሓር እውን ኣብ ምስጢረ ተክሊል ዘማእከለን ነዚ ምስጢር’ዚ ብምልኣት ዝምልከት መደብ ሕንጸት ዘለዎ ኣድላይነት ክዝንጋዕ ከምዘይብሉ ቅዱስ ኣቦና ነቶም 850 ተጋባእያን ኣተሓሳሲቦም፡ ስለዚህ ኣብ መንጐ እቶም ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ምስጢረ ተክሊል ዘገልግሉ ካህናትን ናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገልግሎ ከዋንያን ኣካላትን ክርስቲያን ሰብ ሓዳርን ናይ ሓባር ከይዲ ክህሉ ተላብዮም።
ዝተስተውዓለ ምርጫ
እቲ ዝካየድ ዘሎ መደብ ሕንጸት ኣብ ዙሪያ ስድራ ቤት ዝቐርብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ብድሆታቱን ሸቶኡን ኣማእኪሉ ዘስተንትንን ብዛዕባኡ ሕንጸት ዝቐበሉ ምዃኑ ቅዱነቶም ኣዘኻኺሮም ስድራ ቤት ከም ዘቤታዊት ቁምስናን ናይ ሕይወት ቤተ መቕደስን ምዃኑ ብምስትውዓል ንናይ ኣሕዛብ ናይ ሓባር ጥቕምን መተካእታ ዘይብሉን ወሳንን እዩ፡ ስለዚህ ነዚ ሰፊሕን ዝተሓላለኸን ስንኩፍን ዓውዲ ከምቲ ኣብ ናይ ፍቕሪ ሓሴት ሓዋርያዊ ምዕዳን ብሰፊሕ ዝተንተንዎ፡ ነዚ ኹሉ ዝለዓለ ግምት ዝህብ ናይ ገዛእ ርእሱ ፍልዩ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ብዕምቆት ተለልዩ ክቐርብ ከምዘለዎ ቅዱስነቶም የተሓሳስቡ።
… ተክሊላዊ መብጽዓ በቶም ሰብ መብጽዓ መብጽ ዝተስተውዓለን ዓሚይቕ ኣፍልጦ ዘለዎም ከይኖም ፍቓድን ድላይን ብሓባር ናብ ዝብል ሸቶ ኣሚቶም ዘበገስዎ ካብ ክልተ ሓዳኣውነት ከይከሓድን ክይጥንጠንን ናይ ዝኣትውዎን ዝኣተዉዎን መብጽዓ ዝለዓለ ግንዛቤ ክህልዎም ይግባእ።
ሓደስቲ መናእሰይ መራዑ ኣብ በይናውነት ከይሕደጉ
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከባ ሰበኻታት፡ ንስድራ ቤት ዝምልከት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ልዑል ቆላሕታ ይግበረሉ ከምዘሎ ቅዱስነቶም ገሊጾም፡ እዚ ኸኣ ንሓደስቲ መራዑ (ሰብ ሓዳር) ብፍሉይ ዝወሃብ መደብ ሕንጸትን ዓውደ መጽናዕትን ዓውደ መፈሳዊ መደብን መደብ ጸሎትን ካብዚ ሓሊፉ እውን ኣብ ስነ ስድራ ቤት ጉዳይ ዝለቀኑን ናይ ስነ ኣእምሮ ምሁራትን ኣስተምህሮ ዘቕርብ ቆላሕታ እዩ።
ቅድመ መርዓን ድህረ መርዓን መደብ ስንዮታ
ከይዲ መሰናደዊ ኣዚዩ ዓሚዩቕን ሰፊሕን ኰይኑ ቅድመን ድሕረ መርዓን ዝቕጽል ምስ ዝኸውን መንእሰያት መራዑ ወይ ሰብ ቃል ኪዳን ምስ ጸጋን ሓይሊ እግዚኣብሔርን ዝሰማምዑን ተዛማድነት እውን ይህልዎም፡ ካብዚ ሓሊፉ እውን ከም ሰብ ቃል ኪዳን ኣብ ብሓደ ምንባር ንዘጓንፎም ጸገም ድኻም ሕይወትን ድኻም ሕይወት ሓዳርን ንዝጠልቦም መሰናኽላት ዝብድህ ጸረ ኣካል ከማዕብሉ ይገብር። እዚ ግና ንበይኑ እዅል ኣይኰነ፡ ምስ ሓደስቲ መራዑ ብውልቂ ድዩ ሓደስቲ መራዑ ብሓባርን ርክብ ዘተን ዘካይድሉ መደብ ክህሉን እዚ ኹሉ ግና ናይቶም ሰብ ሓዳር ኣብ እምነት ንኽዓብዩ ካብ ዝግበር ከይዲ ወጻኢ ክኸውን የብሉን” ኢሎም።
ኵነታት ቅልውላውን ሓድሽ ናይ መርዓ ከይድን
እቶም ኣብቲ ከም ሰብኣይን ሰበይትን ዘሎ ርክባቶም ከቢድ ጸገምን ቅልውላውን ዘሕልፉ ዘለዉ ሰብ ሓዳር ምድጋፍን እምነት ዳግም ኣብኦም ክበራበርን ንዳማይ ርክበት ጸጋ ምስጢረ ተክሊል ክሕገዙ ኣለዎም፡ ኰይኑ ግና ኣብ ገለ ገለ እዋን ነቶም ኣብ ከቢድ ቅልውላው ንዝርከቡ ሰብ ሓዳር ናብቲ ይፈታሕ ዝብል ውሳኤ ከብጽሖም ዝክእል ከይዲ ብሓባር ክበጽሑ ብቕንዕናን ብውሽጣዊ ነጻነትን ድጋፍ ክረኽቡ ይግባእ … እዚ ኸኣ እቲ ብዛዕባ ሓዳርን ፍትሕን ዝምልከት ናይ ቤተ ክርስቲያን ሕጊ ብትኽክል ከምዘመክቶ ይኸውን እንክብሉ ኣብሪሆም።
ነቶም ብዘይ ቃል ኪዳን ከም ሰብኣይን ሰበይትን ዝነብሩ እውን ምእንጋድ
ቅዱስነቶም ዝለገስዎ ስልጣናዊ ምዕዳን፥ ዘለዓለም ድሕነት ነፍሳት ዝብል ተኣምኖታዊ ሓቂ ዘኪሮም፡ እቲ ናይ ስድራ ቤት ዝምልከት ሰበኻዊ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ደረት ትርኢት፡ ነቶም ምስጢረ ተክሊል ከይኣሰሩ ብዘይ መርዓ ከም ሰብ ሓዳር ዝነብሩ ምርኻብን ምእንጋድን ዝብል ወንጌላዊ ኣገባብ ክኸውን ኣለዎ፡ ንኣኣቶም ናይ ቃል ኪዳን(መርዓ-ምስጢረ ተክሎል) ጽባቔኡን ውህበቱን ምስምካር ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ እንክብሉ ኣጠቓሊሎም።


text:
ኣብ ድባርዋ፡ ርእሳነ-መማህራን፡ ሱፐርቫይዘራት፡ ኣመሓደርቲ ከባቢ፡ ሓለፍቲ መንግስታውያን ትካላትን ሃገራውያን ማሕበራትን ዝተሳተፍዎ፡ ኣብ ምሕያል መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ዘተኰረ ርክብ ተኻዪዱ።
ሓላፊ ትምህርቲ ኣብ ንኡስ ዞባ ድባርዋ መምህር ርእሶም ገብርሂወት፡ ኣብ’ዚ ዓመተ-ትምህርቲ’ዚ ካብ ቅድመ-ትምህርቲ ክሳብ ካልኣይ ደረጃ ልዕሊ 23 ሽሕ ተመሃሮ ትምህርቶም ይከታተሉ ከምዘለዉ ሓቢሩ። ውጽኢት ተመሃሮ ንምዕዛዝ ስሉሳዊ ዝምድና ክተርር ኣገዳሲ ምዃኑ ድማ ኣገንዚቡ።
ሓላፊ ትምህርቲ ንዓበይቲ መምህር ገብረመስቀል ተስፋማርያም፡ ኣብቲ ንኡስ ዞባ መሃይምነት ኣብ ደረጃ ምጥፋእ ከምዝበጽሐ፡ ሎሚ ዓመት ከኣ ኣብ ሽከቲ፡ ዓዲ-በዝሓንስ፡ ክሳድ-ዳዕሮ፡ ገርጠጢ፡ ማይ- ኣልቦን ማይ-ድማን ዝሰላሰል መደባት ከምዘሎ፡ ደግሲ መሃይምነት ከይክሰት ድማ ኣብ ሽከቲ፡ ዛውልን ዓዲ-ገብራይን ኮማዊ ኣብያተ-ንባብ ከምእተኸፍታ ገሊጹ።
ኣካያዲ ስራሕ ንኡስ ዞባ ድባርዋ ኣቶ ተኽለማርያም ገብረየሱስ ድማ፡ ደቂ- ኣንስትዮ ምምሃር ሕብረተ-ሰብ ምምሃር ማለት ስለዝኾነ፡ ንደቂ-ኣንስትዮ ዝወሃብ ቈላሕታ ክዓዝዝ ኣዘኻኺሩ።


text:
ፈደረሽን ኣትሌትክስ ኢትዮጵያ ኣብ ዓለምለኸ ውድድር ኣትሌትክስ ዝወዳደሩ ኣትሌታት ዝርዝር ወግዓዊ ጌሩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ብኣትሌት ሃይለ ገብረስላሴ ዝምራሕ ፈደረሽን ኣትሌቲክስ ኢትዮጵያ ካብቲ ናይ ሪዮ ኦሎምፒክስ ዝሓሸ ውጽኢት ከምዘምጽእ’ውን ተማባጺዑ’ሎ።
ኢትዮጵያ ኣብቲ ነሓሰ 4,2017 ዓ.ም ዝጅመር ዓለምለኸ ውድድር ኣትሌቲክስት ኣትሌታት ዝለዓለ ደረጃ ክረኽቡ ትምነ።
ኣቐዲሙ ኢትዮጵያን ጎረቤታ ኬንያን ተዓወቲ ውድድር ጉያ ነዊሕ ርሕቐት እንተነበሩ፡ ዝሓለፈ ዓመት ግን ሽዱሽተ ኣትሌታት እታ ሃገር ኣብ ምርመራ ዶፒንግ ከምዝነበሩ’ውን ይፍለጥ።
ስለ ዝኾነ ዋላ’ኳ ብሓድሽ ክብረ ይኹን ዝሓለፈ ዓመት ብናይ ደቂ ኣንስትዮ 10.000 ሜትር ውድድር ጥራይ ኢትዮጵያ ሓደ ወርቂ ምርኻባ ይዝከር።
ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ግን ናብቲ ኣቐዲሙ ዝነበረ ዓወት ንምምላስ ድልዋት ምኳኖም ይገልጹ።
ኣብ ናይ 2013 ዓ.ም ናይ 800 ሜትር ውድድር ጉያ ደቂ ተባዕትዮ ሻምፕዮን ኣትሌት መሃመድ ኣማን
“ካብ ኦሎምፒክስ ቀጺሉ ዝዓበየ ውድድር ዓለምለኸ ውድድር ኣትሌትክስ’ዩ። በአካል ኮነ ብኣእምሮ ብቑዕ ኾይነ ብምምራጸይ ድማ ንእግዚአብሄር የመስግን። ብዙሕ ልምምድ ከካይድ ጸኒሓ’የ ሕጂ ንምጅማር እቲ ውድድር ጥራይ እየ ዝጽበይ።”
አሰልጠንቲ’ውን ኣብ ጽዑቕ ልምምድ ምጽንሖም ይሕብሩ።
አስልጣኒ ማእኸላይ ርሕቀት ተወዳደርቲ ንጉሴ ጊቻሞ
“ለይትን ቀትርን ኣብ ስራሕ ኢና። ነቲ ምምሕዳር ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቶም ሰብ ሞያ፡ ንአትሌታት፡ ንካልኦት ዝምልከቶም አካላትን ብደቂቅ ንከታተል አለና። ሓላፍነት አለና ስለዚ ንኽእሎ ኩሉ ንገብር አለና ስለዚ ድማ ጽቡቕ ውጽኢት ሒዝና ክንመጽእ ይምነ።”
ፕረዝደንት ፈደረሽን ኣትሌትክስ ኢትዮጵያ ኣትሌት ሃይለ ገብረስላሴ
“ከምቲ ቅድሚ ሽዱሽተ ሸውዓተ ዓመታት ዝነበረ ኢትዮጵያዊያን ከም ሓደ ጋንታ’ዮም ዝወዳደሩ ዝነብሩ ነዚ ክንመልሶ ንጽዕር አለና። ንሱ እዩ ከአ ዘድልየና ብርግጽ ብዙሕ ልምምድን ልምምድ ብሓባር’ውን የድልይ’ዩ።”
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኣብ ውድድር መሰናክል ብዘይምምራጹ አሰልጣንኒኡ ዝሃረመ ጫላ ባዮ ንክልተ ዓመታት አብ ውድድር ከይሳተፍ ምቕጽኡ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሰብ ሞያ ኢትዮጵያዊያን ኣትሌታት ኣብ ውድድር ሪዮ ትሑት ውጺኢት ዘምጽእሉ ምክንያት ብሰንኪ እኹል ዘይኾነ ምድላው ካብ ኣትሌታትን አሰልጠንቲን እዩ ክብል ይነቕፉ።


text:
ዝሓለፈ ሰሙን ፖሊስ ኣብ ክፍለ ግዝኣታት ሊዊዚያናን ሚኒሶታን ንኽልተ ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ምስ ቐተሉን ኣብ ዳላስ ቴክሳስ ድማ ፀረ ናይ ፖሊስ ጭካነ ሰለማዊ ሰልፊ የካየዱ ኣብዝነበርሉ እዋን ሓደ ሰብ ንሓሙሽተ ፖሊሳት ምስተቐተለን ዩናይትድ ስቴትስ ሓድሽ ናይ ስራሕ ሰሙን ጀሚራ’ላ።
ንቶም ፖሊሳት ዝቐተለ ሚካህ ጆንሰን ኣብ ሓደ እዋን ወታደር ዝነበረ እዩ።ንሱ ኣብ ዳላስ ካብኡ ዝዓበየ ዕንወት ንምብፃሕ ወጢኑ ከምዝነበረ ፖሊስ ገሊፁ’ሎ።
ኣዛዚ ፖሊስ ዳላስ ዴቪድ ብራውን ንሲ.ኤን.ኤን. ኣብ ዝሃብዎ ቃል ጆንሰን ኣብ ዝሓለፈ ሓሙስ ምስ ፖሊሳት ክደራደር ከሎ ብላግፅን ሕጫጨን ይስሕቕ፣ይደርፍ፣ክንደይ ከምዝቐተለ እውን ይሓትትን ከምዝነብረን ሓቢሮም።
ፖሊስ ዳላስ ጆንሰን ተሓቢኡ ይትኩሰሉ ናብ ዝነበረ ሕንፃ ቦምብ ዝተዓጠቐ ሮቦት ብምስዳድ እዮም ቐቲሎምዎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ብርክት ዝበላ ከተማታት እታ ሃገር ተቓውሞ ሰልፍታት ከምዝቐፀሉን ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት ኣብ መንጎ ሰልፈኛታትን ፖሊስን ረፅሚ ከምዘጋጠመን ተፈሊጡ’ሎ።ብርክት ዝበሉ ሰባት ከምዝተኣስሩ እውን ተፈሊጡ’ሎ።
ናይ ዩናይትድ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣሜሪካዊያን ነንሕድሕዶም ክከባበሩ ፀዊዖም ኣለው።ኦባማ ፅባሕ ሰሉስ ናብ ዳላስ ክጉዓዙ እዮም።


text:
ቱርኪ ኣብ ሱዳን ወትሃደራዊ መዓስከር ክትከፍት ምዃና ተገሊጹ
Radio Erena: 29 December 2017
ቱርኪ ኣብ ሱዳን፣ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ሱዋኪን ወትሃደራዊ መዓስከር ክትከፍት ምዃና ጋልፍ ኒውስ ሓቢሩ።
ቱርኪ፣ ነቲ ብዘይ ዝኾነ ንጡፍ ኣገልግሎት ዝጸንሐ ገማግም ባሕሪ ስዋኪን ንወትሃደራዊ መዓስከር ክትጥቀመሉ ኣብ ስምምዕ ትበጽሕ ዘላ፣ ፕረዚደንት እታ ሃገር ጣይብ ኤርዶዋን ብ24 ታሕሳስ ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ ምስ ፕረዚደንት በሽር ድሕሪ ዝኸተምዎ ውዕል'ዩ።
ኣብዚ ዓመት እዚ ኣብ ሶማል'ውን ተመሳሳሊ መዓስከር ዘቖመት ቱርኪ፣ ናብ ውሽጢ ቀይሕ ባሕሪ ክትኣቱ ምኽኣላ፣ ንስዑዲ ዓረብ ካልእ ስግኣት ክፈጥረላ ከምዝኽእል ተንተንቲ የረድኡ።
ብመሰረት መግለጺ እቶም ተንተንቲ፣ ቱርኪ፣ ኣብ ሶማልን ሱዳንን ኣቑማቶ ዘላ ወትሃደራዊ መዓስከራት፣ ግብረ መልሲ ናይቲ ብሕቡራት ኢማራትን ስዑዲ ዓረብን ኣብ ጅቡቲን ኤርትራን ዝቖመ መዓስከራት ኮይኑ ብቀጠር ዝተመወለ'ዩ።
ኣብ ቀጠር ዝዓበየ መዓስከር ዘለዋ ቱርኪ፣ ካብ መሬታ ወጻኢ ወትሃደራዊ መዓስከር ክትከፍት ድሕሪ ናይ ሶማል፣ እዚ ናይ ሱዳን ሳልሳይ'ዩ።
ስዑዲ ዓረብ ንቱርኪ ምስ ቀጠር ከምዝወገነት'ያ ትወቅስ።
ሱዳን ንቱርኪ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ወትሃደራዊ መዓስከር ከተቕውም ምፍቃዳ፣ ምስ ስዑዲ ዓረብ ዘለዋ ዝምድና ኣብ ሓደጋ ከእትዎ ከምዝኽእል ዝተፈላለዩ ወገናት ትንታነታቶም ይህብሉ።
ምስ ስዑዲ ይኹን ቀጠር ጸግዒ ከይሓዘት እትገልጽ ሱዳን ቁጠባ እተዕብየሉ ዕድላት 'ያ ትፍትሽ ዘላ ክብሉ'ውን እቶም ወገናት የረድኡ።
ሱዳን፣ ካብዚ ቱርኪ እተቑሞ ወትሃደራዊ መዓስከር 650 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ክትረክብ ምዃና'ዩ ጸብጻብ ጋልፍ ኒውስ ዘመልክት።
እንተኾነ ቱርኪ ክንድዚ ዝኣክል ገንዘብ ንሱዳን ክትከፍል ዓቕሚ ስለዘይብላ፣ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ብቀጠር ዝተኸፍለ'ዩ ክብል'ውን እቲ ማዕከን ዜና ግምታቱ ይህብ።
==========================


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ሕ.ኢ. ዓረብ ንሓሙሽተ ሽሕ ኤርትራውያን ቆልዑ ናይ ክዳውንቲ ሓገዝ ኣበርኪታ
Radio Erena: April 24, 2014
ኣብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝመደበሩ ማሕበር ቀይሕ ወርሒ፣ ንኣስታት 5 ሽሕ ኤርትራውያን ቆልዑ ናይ ክዳውንቲ ሓገዝ ከምዘበርከተ ኣገልግሎት ዜና ኢማራትስ ኣፍሊጡ።
እቲ ብማሕበር ቀይሕ ወርሒ ዝተለገሰ ክዳውንቲ፣ ከም ኣካል ናይቲ ሸኽ መሓመድ ቢን ራሽድ ዝተመወለ ንሓደ ሚልዮን ድኻታት ቆልዑን ህጻናትን ንምኽዳን ዝዓለመ ፕሮጀክት ምዃኑ’ውን እቲ ማዕከን ዜና ገሊጹ።
እቲ ን5 ሽሕ ኤርትራውያን ቆልዑ ዝተለገሰ ክዳውንቲ፣ ትማሊ 23 ሚያዝያ ናብ ሽዱሽቲኤን ዞባታት ኤርትራ ከምዝተኸፋፈለ’ውን እቲ ሓበሬታ ይጠቕስ።
ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ ክርስትያን ኢትዮጵያን ግብጽን፣ ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ብሰንኪ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ዑደቶም ሰሪዞም
Radio Erena: April 24, 2014
ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ግብጽን ተፈጢሩ ብሰንኪ ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ምትፍናን፣ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ኢትዮጵያ ኣቡነ ማትያስ፣ ናብ ግብጺ ከካይድዎ ዝተወጠነ ዑደት ተሰሪዙ።
ሳባሕ ዝተባህለ መዓልታዊ ጋዜጣ ግብጺ ስሞም ንዝዓቐበቶም ምንጭታታ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረብቶ ጸብጻብ፣ ግብጽን ኢትዮጵያን ኣብ ምስሕሓብ እንከለዋ፣ ኣቡነ ማትያስ ናይ ኢትዮጵያ ናብ ግብጺ ዑደት ከካይዱ ካልእ ሳዕቤን ከይህልዎ ካብ ዝብል ስግኣት ዑደቶም ክስርዙ ብፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ግብጺ ኣቡነ ቴዎድሮስ ካልኣይ ስለዝተነግሮም’ዩ።
ሱዳን ኣብ ልዕሊኣ ዝተነብረ እገዳ ንኽልዓል ምስ ኣመሪካ ቀጥታዊ ዝርርብ ከተካይድ ከምእትደሊ ገሊጻ
Radio Erena: April 24, 2014
መንግስቲ ሱዳን ኣብ ልዕሊኡ ዝተነብረ እገዳ ንክልዓለ ምስ ኣመሪካ ቀጥታዊ ዝርርብ ከካይድ ድሉው ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
እቲ ካብ 1997 ኣትሒዙ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ጸኒዑ ዘሎ እገዳ ንኽልዓለ፣ ፓርላማ ሱዳን ምስ ባይቶ ኣመሪካ ቀጥታዊ ዝዝርከብ ከካይድ ከምዝደሊ ኣፈኛ እቲ ፓርላማ ኣል ፈትሕ ዒዛዲን ገሊጹ።
እቲ ን17 ዓመታት ጸኒዑ ዘሎ እገዳ፣ ንሱዳን ብኸቢድ ከምዝሃሰያ ዘዘኻኸረ ኣፈኛ ፓርላማ ሱዳን፣ ኣብ ምዕባለን ቴክኖሊጅን ርክባት ብፍላይ ድማ ኣብ መጓዓዝያ ነፈርቲ ነታ ሃገር ንድሕሪት ከምዝመለሳ ተኣሚኑ።
ሊብያ 10ታት ኤርትራውያን ክትመልስ'ያ
Radio Erena: April 23, 2014
ሊብያ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም 271 ስደተኛታት ነናብ ሃገሮም ክትመልሶም ምዃና ኣፍሊጣ።
መንግስቲ ሊብያ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ንምስጋር ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝሓዞም ልዕሊ 400 ስደተኛታት ከምዘለዉ ምግላጹ ዝዝከር ኮይኑ፣ እዞም ሕጂ ነናብ ዓዶም ክሰጎም ምዃኑ ዝጠቕሶም ዘለዉ 271 ስደተኛታት ድማ ኣቐዲሞም ኣብ ቀይዲ ዝጸንሑ'ዮም።
እዚ ከምዚ'ሉ እንከሎ፣ ኣዝዮም ብዙሓት ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስሓት ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ምድሓን ተጸሚዳ እትርከብ ኢጣልያ፣ ብሰንኪ ዋሕዚ ስደተኛታት ከቢድ ክሳራታት የጋጥማ ከምዘሎ ኣማሪራ።
ሚኒስተራት ምክልኻል ኢትዮጵያን ጅቡትን፣ ዘካየደዎ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ንጥፈታት ገምጊሞም
Radio Erena: April 23, 2014
ሚኒስተር ምክልኻል ኢትዮጵያ ሲራጅ ፈጌሳን ሚኒስተር ምክልኻል ጅቡቲ ሓሰን ድራር ሖፍነን፣ ኢትዮጵያን ጅቡትን ኣብዚ ዝሓለፈ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ናይ ዘካየድኦ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ንጥፈታት ንምግምጋም ዝዓለም ርክብ ምክያዶም ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ኢትዮጵያን ጅቡትን ኣብ 2013 ኣብ ዘካየድኦ ወትሃደራዊ ስምምዕ፣ ንኽልቲኤን ሃገራት ኣብ ዘገድስ ወትሃደራዊ ጉዳያት ሓባሬታ ክለዋወጣን ኣብ ዘድልየሉ ጉዳያት ድማ ሰራዊተን ብሓባር ክሰርሕን ዝብል ነጥብታት ዘጠቓለለ'ዩ።


text:
ስምዖን ተ. ኣርኣያ-ከተማ ቫቲካን
እቲ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ሃገረ ቦሊቪያን ዘሎ ናይ ሓባር ስምምዕ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ዝኣመተ ናይ ሓባር ዘተ ዕለት 30 ሰነ 2018 ዓ.ም. ኣብ መንጐ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ሃገረ ቫቲካን ንወግዓዊ ምብጻሕ ምስ ዝኣተዉ ናይ ሃገረ ቦሊቪያ ርእሰ ብሔር ኹዋን ኤቮ ሞራለስ ኣይማ ናይ ሓባር ዘተ ተኻይዱ። ርእሰ ብሔር ሞራለስ ካብ ቅዱስ ኣቦና ምስ ተሰናበቱ ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ፖውል ሪቻርድ ጋላገር ከምእተራኸቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
2015 ዓ.ም. ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ቅዱስ ኣቦና ኣብ ቦሊቪያ
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ወርሒ ሐምለ 2015 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቦሊቪያ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ኣካይዶም ኣብ ከተማ ሳንታ ክሩስ ደ ላ ሴራ ኣብ ዝርከብ ክርስቶስ መድሕን ኣደባባይ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪጎም ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት፥ “ሓድ ሕዳዊ ምንጽጻል ኣይሀሉ፡ እቲ ሓደ ክርሕቅን ተፈልዩ ክኸይድን ኣየድልን፡ ንሰብኣዊ ፍጡር ከም ውዳቕ ምሕሳብ የብቅዕ” ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ምዕዳን ኣመሓላሊፎም፡ ኣተሓሒዞም እውን፥ ተዘክሮ ዝገብር ሕይወት ህላዌ ካልኦትን ርክብን ምርኻብን ናብቲ ናይ ምእንጋድን ምብራኽን ምልጋስን ናይ ፍቕርን ስነ መጐት ዘእትው ጭቡጥ ምትሕብባርን ኣገዳሲ እዩ” ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።


text:
ናይታ ሃገር ቀዳማይ ምንስቴር ሓሻም ካንዲል እቲ ናይ ግድብ ፕሮጀክት ብኢትዮጵያ ዝተፈፀመ ተግባር እምቢተኝነት እዩ ክብሉ ሎማዕንቲ ሰኒ ተዛሪቦም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ ናይ ጥሪ 25 ናይ ግብፂ ህዝባዊ ምንቅስቓስን እቲ ፖለቲካዊ ቅልውላው ቅድሚ ምህድኡን ፕሮጀክት ‘’X’’ ብዝብል ስም ኣብ 2011 ኣ/ፈ በይኑ ጀሚሩዎ ኢሎም።
ምንስቴር ወፃኢ ግብፂ መሓመድ ከማል ኣሚር ‘’ናይል እንድሕር ዘይሎ ግብፂ ኣይክትህልን እያ’’ ክብሉ ትማሊ ሰንበት ሪኢቶ ድሕሪ ምሃቦ እዩ እዚ ዝኸውን ዘሎ።ኣሚር ንመንግስታዊ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ኣብዝሃብዎ መግለፂ ሃገሮም ብዘይካ ናይቲ ሩባ ማይ ክትነብር ዘይትኽእል ምድረ በዳ ስለዝኾነት ግብፂ ዋላ ሓንቲ ጠብታ ማይ ካብ ናይል ኣይክትህብን እያ ኢሎም።
ግብፂ ብዛዕባ ክትወስዶ እትኽእል ስጉምቲ ተሓቲቶም መልሲ ካብ ምሃብ ዝተቖጠቡ ኣሚር ጋዜጣዊ መግለፂ ምሃቦም ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ፀብፂባ።ሰበስልጣን ኢትዮጵያ እቲ ግዙፍ ናይ ሃይድሮ ኤለክትሪክ ፕሮጀክት ግብፂ ትጥቀሞ ናይ ዘላ ማይ ኣይንክን ኢሎም መረጋገፂ ከምዝሃብዎም ንቶም ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ብምጥቃስ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ኢትዮጵያ ነቲ ትሃንፆ ዘላ ግድብ ዝኸውን ማይ ኣብ መዕቖሪ ኣብ እትመልአሉ እዋን 20 ሚእታዊ ታሕተዋይ ጫፍ እቲ ሩባ ከምዝንኪ ብርክት ዝበሉ ክኢልታት ይገልፁ።
እቶም ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ብዛዕባ እቲ ፕሮጀክት ንምዝርራብ ኣብ ቀረባ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝገሹ ገሊፆም ኣለው።
ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ህንፀት እቲ ግድብ ንድርድር ኣይቐርብን ኢሎም ኣለው።ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮጵያ እቲ ህንፀት ጠጠው ንኽብል ሰበስልጣን ግብፂ ብቴሌቪዥን ንዘቕረብዎ ፃውዒት መብርሂ ንምሕታት ንናይ ግብፂ ኣምባሳደር ፀዊዑ ኣዘራሪቡ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ግብፂ ካይሮ ዝርከቡ ኢትዮጵያዊያን ኣባላት ብሄረሰብ ኦሮሞ ሓለዋ ይገበረልና ክብሉ ካይሮ ኣብዝርከብ ፊት ንፊት ቤት ፅሕፈት ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት /UNHCR/ ትማሊ ሰንበትን ሎማዕንቲ ሰንን ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኢትዮጵያ ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ንምህናፅ ንሩባ ኣባይ ምቕልባሳ ስዒቡ ኣብ ልዕሊ ኣብ ግብፂ ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት መጥቓዕቲ ምፍፃሙ ፀብፃባት ይገልፁ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሓምለ – 31.2018
ማቴ. 13. 36-43
ድኅሪዚ ነቶም ሕዝቢ አፋንዩ ናብ ቤት አተወ፥ ደቂ መዛሙርቱ ድማ ቐሪቦም “ ምሰላ ናይቲ አብ ግራት ዝበቖለ ኽርዳድ ተርጉመልና” በልዎ። ንሱ ድማ ኸምዚ ኢሉ መለሰሎም፦ “እቲ ጽሩይ ዝርኢ ዚዘርእ ወዲ ሰብ እዩ፥ እታ ግራት ዓለም እያ፥ ጽሩይ ዘርኢ ድማ ደቂ መንግሥቲ እዮም፥ እቲ ኽርዳድ ግና ደቂ እቲ እኩይ እዮም። እቲ ዝዘርኦም ጸላኢ ኸአ ዲያብሎስ እዩ፥ ቀውዒ ድማ መወዳእታ ዓለም እዩ፥ እቶም ዓጻዶውን መላእኽቲ እዮም። እምበአር ነቲ ኽርዳድ አኪቦም ብሓዊ ኸም ዜንድድዎ አብ መወዳእታ ዓለም ከአ ኸምኡ ኺኸውን እዩ፥ ንሳቶም ከአ ንኹሎም ምኽንያት ኃጢአት ዝኾኑን ገበርቲ ኽፋእን ካብ መንግሥቱ ኺእክብዎም እዮም፥ አብኡ ድማ ብምኽኒያት ምሕርቃም አስናንን ኪኸውን እዩ። ሽዑ ጻድቃን አብ መንግሥቲ አቦኦም ከም ፀሓይ ኪበርሁ እዮም፥ እትሰምዕ አዝኒ ዘላቶ ይስማዕ።


text:
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ኣብ‘ቲ ዘሰሓሕብ ዞባ ኣብዪ 4,200 ዓቀብቲ ሰላም ንክዋፈሩ ብሙሉእ ድምፂ ወሲኑ።
ኩሎም 15 ኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ፣4,200 ኢትዮዽያውያን ዓቀብቲ ሰላም ኣብዪ ንዝቅፅሉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ንክዋፈር ተሰማሚዖም‘ለው።
እቲ ትማሊ ዝፀደቀ ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ-ሃ፣ዓቃቢ-ሰላም ኣብዪ ሰራዊት ሱዳን ካብ‘ቲ ዘሰሓሕብ ዞባ ምስሓቦም ከረጋግፅ ስልጣን ኣለዎ ይብል።ድሕሪ ምስሓብ ሰራዊት ክልቲኦም ወገናት ምርግጋፁ፣ዞባ ኣብዪ ብዘይካ ሰራዊት ዓቀብቲ ሰላምን ፖሊስ ኣብዪን ናፃ ዞባ ፀጥታ ኮይኑ ክቅፅል‘ዩ።
ኣብ ሕ/ሃ ኣምባሳደር ሱዳን ዳፋ ኣላ ሃግ ዓሊ ኦስማን ንሪፖርተራት ኣብ ዝሃብዎ ቃል፣ውሳነ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሓደ ስዳሮ ንቅድሚት‘ዩ።እንተኾነ ንምስሕሓብ ዞባ ኣብዪ መዛዘሚ ኣይኮነን ኢሎም።ሰራዊት ሱዳን ካብ‘ቲ ዞባ ዝስሕብሉ ጊዜ ኣመልኪቶም ሪኢቶ ንክህቡ ተሓቲቶም ክዛረቡ ከለው፣ ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ኣብዪ ምስ ኣተው ዝፍፀም‘ዩ ዝኸውን ኢሎም።
”ንትሕዝቶ‘ዚ ውሳነ ሙሉእ ንሙሉእ ነኽብር ኢና።እቲ ካልእ ወገን‘ውን ነዚ ውሳነ‘ዚ ከምዘኽብር ገሊፁ‘ዩ።እቲ ውሳነ ናፃ ዞባ ፀጥታ ንክቀውም‘ዩ ዝፅውዕ” ይብሉ ኣምሳደር ሱዳን።
ወኪል እንግሊዝ ፍሊፕ ፓርሃም ብወገኖም፣ብመሰረት ሙሉእ ውዕል ሰላም ሰሜንን ደቡብን፣ቅድሚ መዓልቲ ናፅነት ደቡብ ሱዳን ንኩሎም ዘሰሓሕቡ ፀገማት ምፍታሕ ኣዝዩ ኣገዳሲ‘ዩ ኢሎም።
ሚስተር ፓርሃም ወሲኾም”ብመሰረት ሙሉእ ስምምዕነት ገና ዘይተተግበሩ ፀገማት ኣለው።ሕቶ ኣበዪይ፣ ዜግነት፣መኽሰብ መሸጣ ነዳዲን ካልኦትን የጠቃልል።እዞም ፀገማት ክሳብ ሎሚ ዘይተፈትሑ ምፅንሖም፣ውጥረት ንክፍጠር ዘሎ ዕድል ሰፊሕ ምኻኑ‘ዩ ኢሎም።


text:
ሓለፍትን ሰራሕተኛታትን ኦክስፋም ድሕሪ ሓደጋ ምንቅጥቃት መሬት ኣብ ዝምዉና ተጸሚዶም ከምዝነበሩ ተቃሊዑ።
ኦክስፋም ዝተባህለ ናይ ግብረ ሰናይ ውድብ ንግዳይት ምንቅጥቃጥ ምሬት ናይ ሀይቲ ንኽረድኡ ኣብ 2011 ኣብ ዝኣተውሉ እዋን፣ ሓለፍትን ሰራሕተኛታትን ኣብ ዝምዉና እንከላይ ምስ ትሕቲ ዕድመ ኣዋልድ ተጸሚዶም ከምዝነበሩ ተቃሊዑ።
ብተወሳኺ እዚ ከምዚ ዓይነትን ካልእ ዓመጻትን ኣብ ኦክስፋም ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ብዙሓት ናይ ግብረ ሰናይ ውድባት ብሰፊሕ የጋጥም ከምዃኑ ተሓቢሩ።
ኣብዚ ኣሸሓት ዝቐዘፍን፣ ሚልዮናት ዘፋናቐለን፣ ናይ ምሬት ምንቅጥቃጥ ተባሂሉ ካብ ምሉእ ዓለም ዝተዋአ ልዕሊ 10 ቢልዮን ገንዘብ፤ እቲ ድበዘሐ ናብ ግዳይት ኣብ ምሕጋዝ ከምዘይወዓለ ዓቢ ኣዛራቢ ጉዳይ ኮይኑ ጸኒሑሎ። ንአብነት ናይ ኣመሪካ ቀይሕ መስቀል ካብቲ ልዕሊ ፍርቂ ብልዮን ዛኣከቦ ገንዘብ 6 ቀወምቲ ገዛውቲ ጥራይ ከምዝሰረሐ ተቓሊዑ።
እዚ ከም ሳልሳይ ሰክተር ተባሂሉ ዝግለጽ ዓቢ ቁጠባዊ ክፋል ናይ ግብረ ሰነይ ውዳበ፣ መብዘሕትኡ ብመንግስታትን፣ ካብ ህዝቢን፣ ዝረኽብዎ ገንዘብ፣ ናብቲ ቀንዲ ዕላማ ምሕጋዝ ግዳያት ከምዘይውዕል ብተደጋጋሚ ዝተኻየዱ መርመራዊ መጽናዕትታት ክሕብሩ ጸኒሖም ኣለዉ።
ሓንቲ ካብተን ዝኸፈኣ ዝበሃላ ናይ ግብረ ሰናይ ውድባት መጠንቀቕታ ብናይ ቻሪት ኮሚሽን ናይ ዓባይ ብርጣንያ ዝተውሃባ፤ 3% ካብ ኣታዊኣ ጥራይ ኣብ ግብረ ሰናይ ንጥፈታት ከተውዕሎ ኸላ፣ 97% ኣብ ካልእ ወጻኢታት ኣጥፊኣቶ።
ነዚ ንምእራም ንዶሞዝን ምምሕዳርን ዝወጽእ ገንዘብ ደረት ዝገብር ሕግታት ንክወጽእ ብቐጻሊ ጻዊዒታት ክቐርብ ጸኒሑ ኣሎ።
ኤርትራ ነዚ ዝምልከት ናይ ዘይመንግታውያን ውድባት ምምሕዳር ዝብል ኣዋጅ ቁጽሪ 145/2005 ኣለዋ። እዚ 14 ዓንቀጻት ዘለዎ ኣዋጅ ዝርዝራዊ ሓላፍነትን ንጥፈታትን ናይ መንግስትን ዘይመንግስታዊ ውድባት ዘነጽር፣ እንከላይ ኣብ ንስራሕ መካየዲ ዝውዕል ሓፈሻዊ ወጻኢ ልዕሊ 10% ክሓልፍ ከምዘይብሉ ዝገልጽ ዓንቀጽ ዘጠቓለለ እዩ።


text:
ትማሊ ሰንበት መጋቢት 25 ኣብ የመን ካብ ዝርከቡን ብኢራን ይድገፉ ምዃኖም ዝግለጸሎም ተቓወምቲ ሑቲ ናብ ስዑዲ ዓረብ ዝወንጨፍዎ ሚሳይል ሓደ ሰብ ክቐትል እንከሎ ንካልኦት ክልተ ድማ ከምዘቑሰለ ተሓቢሩ።
ኣሜሪካ ብመገዲ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣብ ዝወጽኣቶ መግለጺ: ነቲ መጥቓዕቲ ብትሪ ኮኒናቶ ኣላ። እቲ መግለጺ ብተወሳኺ: ኣሜሪካ ንነብሰ ምክልኻል ስዑድ ዓረብ ከምእትድግፍ ብምሕባር: "ስዑድ ዓረብ ዶባታ ካብ ዝኾነ ተጻብኦ ንምክልኻል ንእትወስዶ መሰል ምክልኻል ትድግፍ" ይብል።
ግዳያት ናይቲ መጥቓዕቲ ተወንጫፊ ግብጻዊውያን ክኾኑ እንከለው: ኣብ ከባቢ መንበሪ ቦታ ርእሰ ከተማ እታ ሃገር ኣብ ዝኾነ ርያድ ዝቕመጡ ምዃኖም ተረጋጊጹ ኣሎ።
ብመሰረት ሓበሬታ ሓይሊ ኣየር ስዑድ ዓረብ፤ ትማሊ ሰንበት ሸውዓተ ተወንጨፍቲ ናብ ከተማ ርያድን ካልኦት ሰለስተ ከተማታትን ዘምርሑ ተወንጨፍቲ ከምዘምከነ ተገሊጹ።
ተቓወምቲ ሑቲ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዞም ናብ ስዑድ ዓረብ ብፍላይ ድማ ኣብ ርያድ ናብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ዝቐንዐ መጥቃዕቲ ሚሳይላት ከካይዱ ጸኒሖም እዮም። መርመርቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እቶም ሚሳይላት ኣብ ኢራን ከምዝተመስርሑ'ውን ብተወሳኺ ምሕባሮም ይዝከር።
ኢራን ንተቓወምቲ ሑቲ ከምእትድግፍ ዝተኣመነት ትኹንምበር: ኣጽዋር ከምዘየዕጠቐት እያ ትገልጽ።
እዚ ናይ ትማሊ ሰንበት መጥቓዕቲ ሚሳይል ሑቲ፥ ምስ ሳልሳይ ዓመት ምጅማር ብስዑድ ዓረብ ዝምራሕ ጥምረት ኣብ የመን ናይ ኣየርን ናይ መሬትን ብምክያድ ንሑቲ ካብ የመን ንምጽራግ ዘካይድዎ ዘለው ወፍሪ ተዛሚዱ ኣሎ።
ዕጡቓት ሑቲ ኣብ ንመንግስቲ የመን ካብ ስልጣን ኣባሪሮም ናብ ስደት ኣብ ስዑድ ዓረብ ከምዘምርሕ ከምዘገበርዎ ይጥቀስ። ስዑድ ዓረብ ብወገና ኣብ የመን ኣንጻር ዕጡቓት ሑቲ ተካይዶ ዘላ መጥቃዕቲ ካብ ብዙሓት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል ጉጅለታት ኣብታ ሃገር ሰብኣዊ ቅልውላው ኣኸቲሉ ዝብል ወቐሳ ይቐርበሉ እዩ።


text:
ኣቦ መንበር ምንቅስቓስ 7-ግንቦት ኣቶ ኣንድ-ኣድርጋቸው ጽጌ ድሕሪ 4 ዓመታት ማእሰርቲ ተፈቲሑ
ጠበቓ ኣቶ ኣንድ-እድርጋቸው ጽገ፣ ከምዝበሎ “ኣንድ-እድርጋቸው ይቕሬታ እንተድኣ ሓቲቱ፣ ነቲ ፖለቲካዊ መዳይ ከግፍሖ ይኽእልዩ”። ጭጒራፍስ ወቒዓ ተእውዪ፣ ወይ ጉድ! ኣቱም ሰባት! እዘን “ጣዕሳን ይቕሬታን” ዝብሃላ ብውዲት መሃንድሳት ጽዮናውያን ዝተኣልማ ቃላት እኮ፣ ንህግደፍን ወያኔን ቀንዲ መሳርሒኦምን፣ መጽረይ ኣፎም ኮይነን። ህግደፍን ወያኔን ብፍላይ ብዛዕባ’ዚ ስነኣምራዊ ሲስተም’ዚ ብስለላ መርበብ ሲ.ኣይ.ኤ.ን ሞሳድን ኤም.ኣይ.6ን እንግሊዝን ድሮ ሰልጢኖም እዮም!። እዚ ውዲታዊ ሜላ እዚ ድማ መሃንድሳት ጽዮናውያን ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሮም ዝተማህዘ እዩ። ግና ኣብዚ እዋንዚ ጉዱ እንዳተቐልዐ ዝኸይድ ዘሎ ኣረጊት ሽጣራ ኮይኑሎ።
ነዛ “ጣዕሳ” እትብሃል ውዲታዊት ቃል፣እቶም ቀንዲ መሃዝታ እኳ እቶም ጐይቶት ህግደፍን ወያኔን መሃንድሳት ጽዮናውያን እዮም። ንመንግስቲ ወያነን ህግደፍን ተቓዊሙ ዝተኣስረ ሓርበኛ ወዲ ሃገር፣ ካብ ማእሰርቲ ክወጽእ እንተድኣ ኮይኑ፣ተቓዳዲሞም ፎርሙላ ጣዕሳ ክመልእ ከምዘለዎ እዮም ምርጫ ዝህቡዎ። እዚ ማለት ድማ ሓደ እሱር ካብ ማእሰርቲ ክፍታሕ እንተድኣ ኮይኑ፣ ተገዲዱ “በዲለ እየሞ፣ ድሕሪ ሕጂ ከኣ ኣይደግምን እየ” ኢሉ ነቲ ዝጭቊንን ዝኣስርን ዝጨውን ዘሎ መንግስቲ ጣዕሳኡ ክገልጽ ኣለዎ። ኣብቲ ፎርም ጣዕሳ መሊኡ ከኣ ክፍርም ኣለዎ። እዚ ማለት ድማ እቲ ብመሃንድሳት ዝተማህዘ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ጸረ ሰውራውያን ግንከኣ ብስነኣምራዊ ግብረ ሽበራ ኣገባብ ዝሳለጥ ውዲት እዩ። ዝኣሰረን ዝጨወየን ይቕሬታ ዘይሓተተስ ዝተኣስረን ዝተጨውየን?ሓያል ውሕጅ ኣንቃዕሪሩ ይውሕዝ። ስለዚ ኣቶ እንድ ኣድርጋቸው ጽጌ ድማ ድሕሪ 4 ዓመታት ማእሰርቲ እንሆ ሎሚ ፎርም ጣዕሳ መሊኡ ካብቲ ጽኑዓ ማእሰርቲ ንኽወጽእ ተፈቒዱሉ ይብሃል ኣሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ቍጣዔ ህዝቢ ንወያኔ መኪቱ ምስተባርዐ፣ መሃንድሳት ጽዮናውያን፣ ወይከኣ ጎይቶ ወያኔ ማእከላይ ስለላ መርበብ ኣሜሪካን፣ ኤም.ኣይ6 ስለላ መርበብ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያን፣ ስለላ መርበብ እስራኤል ሞሳድን፣ ነቲ ዝልዓል ዘሎ ሰውራ፣ብፍላይ ብህዝቢ ኦሮሞን ኣምሓራን ንምብርዓን ለይትን መዓልትን ገልዳሕ ይብሉ ኣለው።
ምናልባት ንገርሄኛን፣ ፈሪሃ እግዚኣብሔር ዘለዎ ህዝቢ ኢትዮጵያ፣ ሒዳሪናይ መለስ ዜናዊ ብባህርያዊ ሞት እምበር፣ ተሰሚሙ ከምዝሞተ ኣይፈልጥን ይኸውን። ኣቶ ኣንድ-ኣድርጋቸው ከኣ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ የመን ተጨውዩ ንኣዲስ ኣበባ ክውሰድ ከሎ፣ ምናልባይ ክኢላታት ጸጥታ ጭፍራ ወያነ ዝወሰዱዎ ገሮም ክርድኡ ይኽእሉ እዮም። እቲ ሓቂ ግና ነቲ ጭውያ ዘካየዱዎ ጎይቶት ወያኔ መሃንድሳት ጽዮናውያን እምበር ተውሳኺቶም እንዳ ወያኔስ። ከምኡውን ምቕያር 1ይ. ሚንስተር ኣቢዪ ኣህመድ፣ ብመሃንድሳት ኢህኣደግ ዝኾነ ይመስሎም ይኸውን፣ እቲ ውዲታዊ መስርሕ ግና፣ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ተኣሊሙ ዝተሰፍየ ምኻኑ ሎሚስ ሓላፍ መንገዲ ዝፈልጦ ምስጢር እዩ ኮይኑ።
ምእሳር ኣንድ-ኣድርጋቸው ጽጌ እንተኾነውን፣ ብስለላ መርበብ እንግሊዝን ሞሳድን ዝተፈጸመ እዩ እምበር፣ ወሪዱዎም እንዳ ወያኔ ድኣ ብዘይ ፍቓድ ጎይቶቶም፣ እሞ ከኣ ንሓደ እንግሊዛዊ ዜግነት ዘለዎ ውልቀሰብ፣ ካብ ወጻኢ ጨውዮም ንኣዲስ ኣበባ ከምጽኡዎስ፣ በየናይ ኣእጋር በየናይ ኣሰጋጋር። ነቶም ቶዃሉ መሃንድሳት ስለላ መርበብ ሞሳድን ካልኦት ገጀፍቲ ስለላ መርበብ ኣሜሪካን እንግሊዝን ካልኦት ኤውሮጳውያን ሃገራትን ግና ኩሉ ኣብ ኢዶም እዩ። ባዕሎም ቴሮሪዝም ይምህዙ፣ ባዕሎም ከኣ ይጨውዩ፣ ንሶም ከምዘይኮኑ ድማ በቲ ድምጺ ሕሶት ሜድያኦም ገሮም ከይሓፈሩ ይዝርግሑ።
እወ፣ ኦቼላን ዝተባህለ ሓርበኛ መራሕ ሰውራ ኩርድሳን እኮ ንዝክሮ ኢና፣ ካብ ኬንያ ደይኮኑን ቱርካውያን ብሓገዝ ሞሳድ ጨውዮም ንቱርኪ ዝወሰዱዎ። ክሳብ ሎሚ ድማ ኣብ ማእሰርቲ ይበሊ ኣሎ። ስለዚ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣቦኹም ኣብ ዘደቀሱና ከምዝኾነ፣ ንኹሉ ግዱስ ሃገራዊ ኤርትራዊ ይኹን፣ ኢትዮጵያዊ ክበርሃሉን ክርድኦን ኣለዎ። ነዚ ተረዲኡ ግና ንመነቱን ዋጋ ክብሩን ክብል ግና ክነቅሕን፣ ንጸላእቱ ከለልን መድረኽ ይጠልቦ ኣሎ።
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ እሱራት ኢትዮጵያውያን ከምተፈትሑ ተሓቢሩ። ኣብ ኤርትራ ዘለው እሱራት ግና ድሃዮም ኣይተሰብዐን። ንኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽገ ብቶረሪስት ተወንጂሉ እዩ ይኣይ ተኣሲሩ። ክትበልዕ ዝደሌኻ ኣባጉምባሕስ ዛግራ ትብላ።
ስለምንታይ ኢትዮጵያ ምስዚ ኩሉ ባህርያዊ ጸጋኣ፣ ክሳብ ሎሚ ካብ ድኽነትን ውግእን ነጻ ኣይኮነትን? እስከ ነዘን ዝስዕባ መኽንያታት ነስተብህለለን።
1. ኢትዮጵያ ብ1868 ኣብ መዋእል ንጉስ ቴድሮስ ብኮሎንያል ዓባይ ብሪጣንያ ተደፊራን ተወሪራን እያ። እቲ ብጀነራል ናምፒር ዝምራሕ ዝነበረ ሰራዊ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ብሳላ ንጉስ ትግራይ የውሃንስ 4ይ ሰራዊት ንመቕደላ ደዪቡ ንንጉስ ቴድሮስ ንኽቕንጽል በቕዐ። ጅግና ኣንድ ለናቱ ንጉስ ቴድሮስ ግና ብጀነራል ናምፒር “ኢድካ ሃብ” ምስተባህለ፣ እምቢ ካብ ባዕዳውያን ኢደይ ዝሃብ ሽጉጠይ ሰትየ፣ በጃ ሃገረይን ክብሪ ህዝበይን ክሓልፍ እየ ኢሎም ንሃገሮም ተሰዊኦም።
2. ድሕሪ ምስንባት ኮሎንያል ጣልያን ካብ ኢትዮጵያ፣ እቲ ኣብተን 5 ዓመታት ብጅግንነት ንኮሎንያል ጣልያን ዝምክቶም ዝነበረ ጅግና በላይ ዘለቀ ኣብ ሥልጣን ንኽመጽእ ምሉእ እምነትን ነብሰ ተኣማንነትን እኳ እንተነበሮ፣ዓባይ ብሪጣንያ ስለዘይፈተው ግና፣ እቲ ብምልመላን ስልጠናን ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ንጉስ ሃይለ ሥላሴ ድኣ ተሾመ። በለይ ዘለቀ ድማ ብገመድ ተሓንቀ።
4. ብ1960 ዓ.ም.ፈ. ሓገራዊ መንግስቱ ነዋዩ ምስ ክልተ ኣሕዋቱ ንመስፍናዊ ንጉስ ሃይለስላሴ ክግልብጥ ምስ ፈተነ፣ እኳ ድኣ ኣለቀ ደቀ ተባሂሉ ዛጊት ብራድዮ ኢትዮጵያ ዜና ምስተነዝሐ፣ ብሳላ መሃንድሳት ስለላ መርበብ ሲኣይኤን፣ ሞሳድን ግና እቲ መፈንቅለ መንግስቲ መንግስቱ ነዋይ ክፈሽል ከኣለ። ንጉስ ሃይለስላሴ ድማ ክሳብ ብምርኩስ ዝኸይድ ክሳብ 84 ዓመት ንኢትዮጵያ ገዝኣ።
5. ኣብ ግዜ ንግስነት ሃይለስላሴ ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ኢትዮጵያውን፣ ብዙሓት ጀጋኑን ሊቃውንትን ኢትዮጵያውያ በጃ ሃገሮም ሓሊፎም እዮም። ንመረዳእታ፣በቶም ዋርድያታት ንጉስ ሃይለስላሴ ዝነበሩ ስለላ መርበብ ሲ.ኣይ.ኤን. ኤም.ኣይ.6ን እንግሊዝን ስለላ መርበብ ሞሳድን በጃ ዝሓለፉ፣ካብ ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ከም ብዓል ጥላሁንን፣ ዋልልኝን ካልኦት ብዙሓት ተማሃሮን ነይሮም።
6. ኣብ ግዜ ግዝያዊ ወተሃደራዊ ደርግ፣ ድማ ማእለያ ዘይብሎም ሊቃውንትን፣ ሓርበኛታትን ደቂ ሃገር ጸኒቶም እዮም። ንመረዳእታ ከም ዶር. ሃይለ ፊዳ ካልኦት ብኣሽሓት ዝቕጸሩ ኣባላት ህዝባዊ ሰውራ ኢትዮጵያ ዝብሃሉ (EPRP) ደቂ ሃገር ጸኒቶም እዮም።
7. ክትክኡ ዘይክእሉ ብሉጻት ጀነራላትን መሃንድሳት ኲናትን፣ ብዘመን ደርጊ ጸኒቶም እዮም። ሎሚኸ ብወያኔ ዝተኣስሩን ዝተቐንጸሉን ደቂ ሃገር ኢትዮጵያ እኮ ማእለያ የብሎምን። ከምዚ ንሰምዖ ዘሎና ግና ከም ሓርበኛ ኣንድኣድርጋቸው ጽጌን ካልኦት እሱራትን ተፈቲሖም ይብሃል ኣሎ። እቶም ኣብታ ደሴት ማእሰርትን ገሃነበ እሳትን ኮይና ዘላን፣ ግንከኣ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን እትግዛእን ላቦራቶሪ ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት ዝኾነትን ኤርትራ ዘለው እሱራት ግና ድሃዮም ፍጹም ኣይልዓልን እዩ። እዚ ፈላሊኽ ግዛ ዝብል ውዲታዊ ሜላ ጽዮናውያን ግና ተረዲኡና እዩ ሎምስ።። መንዮም እቶም ነቲ ኩነታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝዝውሩዎ ዘለው እንተኾነው ሳላ መድረኽ ተረዲኡና እዩ።
ስለዚ መሰረታዊ ፍታሕን ሰላምን ራህዋን ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክመጽእ እንተድኣ ኮይኑ፣ ብጽዮናውያን ኣብ ስለላን ኮለላን ተዋፊሮም ዘለው፣ ብፍላይ እኳድኣ ደቂ ሃገር፣ ብገረብ ብሓኽላ ዝብል ሜላ ዝተዋፈሩ፣ ከም ብዓል ኢሰያስ ኣፈወርቂን ካልኦት ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ሰለልትን፣ በብሓደ ክህደኑ ኣለዎም። እዚኦም ከይጠፍኡ ፍጹም ነጻነት ኣይርከብን እዩ።። ካብኡ ሓሊፉ ድማ ፣ህዝቢ ኢትዮጵያን ኤርትራ ጸላእቱን ፈተውቱን ፈሊጡ፣ ብመኸተኡ ክሕይል ኣለዎ። ብዘይካ ሓይሊ ካልእ ፍታሕ የልቦን። እዞም ጀጀውቲ “ጽዓዱ” ምዕራባውያን ወይ ጽዮናውያን ድማ ብዘይካ ድሎ ከይትዕሎ ዘጃጅዎም ካልእ ነገር የልቦን። መንእሰይ ህዝቢ ኣምሓራን ኦሮሞን ከኣ ካብ ዓላማኻ ንድሕሪት ኣይትበል። ንጸላእትኻ ድማ ኣለሊኻ ተቓለስ።
ኣምላኽ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያን ኤርትራን ይኹን
ብሓልዮ መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ፣ 28 ግንቦት 2018 ዓ.ም.ፈ.


text:
ፍቑራት ህያባት ዝለዋወጥሉን ፍቕራዊ ቃል ኪዳኖም ዘሕድስሉን መዓልቲ ፍቑራት ዓመት መጸ ኣብ ለካቲት 14 እዩ ዝብዓል። ኣብ ሃገርና ወን ካብ ጽባሕ ናጽነት ብፍላይ ድማ ከኣ ኣብዘን ዝሓለፋ ዓሰርተ ዓመታት መዓልቲ ፍቑራት (valentine day) ሰፊሕ ተፈላጥነት እናጥረየ እዩ መጺኡ። ዝተፈላለያ ወሃብቲ ኣገልግሎት፣ ምቑር ሕብስቲ ቶርታ፣ ፍሉይ ናይ ሽምዓ ምሸትን ካልእ ነዛ መዓልቲ ዘንጸባርቕ ምድላዋት ምግባረንን ኣብያተ መጽሓፍቲ ፍሉይ ትሕዝቶ ዘለዎም ካርተሊናታትን ዕንባባታትን ብምድላወንን ኣፍልጦ መንእሰያት ኣብ መዓልቲ ፍቑራት ክብ ከብሎ ክኢሉ እዩ። ከም ውጽ ኢቱ ከኣ ፍቑራት መንእሰያት ሃገርና ምስ ኣፍቀርቶምን ኣፍቀርተንን ብምዃን ነታ ዕለት ብዝተፈላለየ ኣገባብ ንምብዓል ከም ልምዲ ኣተኣታትዮም የብዕልዎ ኣለዉ። ንምዃኑ ኣፍልጦና ብዛዕባ መዓልቲ ፍቑራት ክሳብ ክንደይ እዩ?
ንታሪኻዊ ኣመጻጽኣ መዓልቲ ፍቑራት ዝጽወዩ ዛንታታት ኣብ መብዛሕትኡ ዝመሳሰሉ ‘ኳ እንተኾኑ ኣብ ገለ ገለ ግን ፍልልያት ኣይሰኣኖምን። ታሪኻዊ ኣመዓባብላ መዓልቲ ፍቑራት ካብ 270 ድ.ል.ክ ንደሓር እዩ ጀሚሩ። ኣብ ፈለማ 4ይ ክፍለ ዘመን ቅ.ል.ክ ጥንታውያን ሮማውያን ምስቲ ኣብቲ እዋን ዘምልኽዎ ዝነበሩ ጣኦት ሉፐርከስ ዝተኣሳሰረ ፌስቲቫል ሉፐርካልያ ዝፍለጥ ዓመት ዓመት ብዘይተመርዓው ኣባጽሕ ዝዝውተር ወግዒ ሕርያ መጻምድቲ’ዩ ኔሩ። እቲ ወግዒ ዝካየደሉ ኣገባብ ድማ ኣስማት ጎራዙ ኣብ ጭራም ወረቐት ተጻሒፉ ኣብ ሳርማ ይቕመጥ’ሞ ዝኾነ በጽሒ ናብ ውሽጢ’ቲ ሳርማ ኢዱ ብምል ኣኽ ዕጭኡ የልዕል። ብድሕር’ዚ እቲ በጽሒ ምስ ዕድሉ ዝሃበቶ ጎርዞ ተጸሚዱ ክሳብ ንዓመታ ብተመስሳሊ ኣጋጣሚ ካልእ ዕጫ ዝወድቕ ብሓንሳብ የሕልፍዎ። ብኡ ኣቢሎም’ወን ክሳብ ሓዳር ክምስርቱ ይኽእሉ። እዚ ወግዕ’ዚ ካብ ዝጀመረሉ ድሕሪ ሸሞንተ ሚእቲ ዓመት ኣቢሉ ቀዳሞት ሊቃውንቲ ጥንታዊት ቤተ ክርስትያን ሮማ ከትርፍዎ ስለዝደለዩ፣ ከም መተካእታኡ ክኸውን ዝኽእል ንቐሺ ቫለንታይን ዝዝክሩላ መዓልቲ ምፍላይ ምዃኑ ተረዳድኡ ቐሺ ቫለንታይን ኣብ ድሮ ፌስቲቫል ሉፐርካል ዝበዓለሉ ዝነበረ መዓልቲ እዮም ዓሪፎም። ድሕሪ ዕረፍቶም ቫለንታይን ቅዱስ ተሰምዮም። ኣብቲ ድሒሩ ዝመጸ ዓመታት ፣ ንግስነት ሮማ፣ ንክርስትና ከም ሃይማኖት እናተቀበለ ኣብ ዝመጻሉ ፣ ፌስቲቫል ሉፐርካልያ ኣረማውያን ዘይክርስትያናውን ብምንባሩን ካህናት ኣብያተ ክርስትያን ሮማ ነቲ ብ15 ለካቲት እትበዓል ዝነበረት ብዓል ብ 14 ለካቲት ብምትካእ ፌስቲቫል ሉፐርካልያ ብመዓልቲ ቫለንታይን ከም እትትካእ ገይሮም። በዚ ድማ ኣብዚ ግዜ’ዚ እዛ መዓልቲ እዚኣ ኣብ ክንዲ ብስም ጣኦት ሉፐርክስ ብስም ቅዱስ ቫለንታይን ትብዓል ኣላ። ኣብዚ ግን እቲ መዓልቲ ጥራይ ዘይኾነ ትርጉም ናይቲ መዓልቲ ‘ወን እዩ ተለዊጡ ። ካብ መዓልቲ ኣምልኾ ናብ መዓልቲ ፍቕሪ።
ቐሺ ቫለንታይን ኣብ ጥቓ ሮማ ኣብ ዝነበረት ሓንቲ ቤተ ክርስትያን ከም ካህን ኮይኖም የገልግሉ ከም ዝነበሩ ብ ኣፈ ታሪኽ ይንገር። እቲ እዋን ሮማ ኣብ ደማውን ደገፍ ህዝቢ ዘይነበሮን ኩናት ተሸሚማ ብምንባራ፣ ብሰንኪ’ቲ ኩናት ፣ ሰላምን ርግኣትን ንግስነት ሮማ እናተዘርገ ክኸይድ ጀሚሩ ። ከም ውጽ ኢቱ ከኣ ኣብቲ ግዝ ኣት ብዙሕ ለውጥታት ተራእዩ። ጉድለት ብቑዕ ምሕደራ ፣ ውሽጣዊ ሲቪላዊ ግጭት ኣለዓዒሉ። መጠብ ግብሪ ወሲኹ። ንግዲ ብሓደገኛ ኩነታት ኣናዛሕተለከይዱ ። ከም ኡ ‘ወን ኣብ ስሜን ኣውሮጳን ኤስያን ካብ ዝመደበሮም ከም ጋውል፣ ስላቭ፣ ሃንስ፣ ቱርክን ሞንጎልያን ዝ ኣመሰሉ ግ ዝ ኣታት ኣብ ዶባት ግዝ ኣት ሮማ ተጻብ ኦታት ክፈጥሩ ጀመሩ። እቲ ንግስነት ብሰንኪ ናይ ውሽጥን ግዳምን ተጻብ ኦታትን ብድሆታትን ውራዩ ገፍሖ። ናይ ምኽልኻል ኦኣቕሙ ክብ ንምባል ብቑዓት ዓሳክር ምምልማል ግድነት ስለዝኾኖ። ንጉስ ክላውድዮስ ሰብ ሓዳር ሰብ ኡት ተደናገጽትን ምስ ሓዳአኦም ፍሉይ ስምዒታዊ ምትእስሳር ስለዘለዎምን ንዕስክርና ብቑዓት ክኾኑ ኣይኽእሉን እዮም ዝብል እምነት ስለዘሕደረ፣ ነቲ ብቑኦኣት ዓሳክር ናይ ምምልማል ጥሙሕ ግሁድ ንምግባር መሮኣ ዝእግድ ሕጊ ኣውጸአ።
ኣብዚ ግዜ’ዚ ቐሺ ቫለንታይን ተኻፋሊ ሽግ ፍቑራት ብምዃን ንፍቑራት ብምስጥር ቃል ኪዳን የእስሮም ነበረ። ንተግባራት ናዚ መሓዛን ተደናጋጽን ፍቑራት ከም ዝነበረ ዝንገረሉ ካህን ዝሰምዐ ንጉስ ክላውድዮስ፣ ቫለንታይን ተታሒዙ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ንኽ ኣቱ ኣዘዘ። ንጉስ ከላውድዮስ ብግርማን ጽኑዕ እምነትን ቫለንታይን ተመሲጡ ጣኦት ሮማ ክገብሮ ሓሊኑ’ኳ እንተነበረ ቐሺ ቫለንታይን ግን ንጣኦት ኣፍልጦ ከም ዘይህብ ብምግላጹ ብ ኣንጻሩ’ኳ ደኣ ነቲ ንጉስ ካብ እምነቱ ክልውጦ ፈተነ። ከም ኡ ብምግባሩ ድማ ብጎመድ ክቕጥቀጥን ራሱ ተሰይፉ ህይወቱ ክትሓልፍን እቲ ንጉስ በየነሉ። ኣብ 270 ድ.ል.ክ ልክዕ ኣብ ለካቲት 14 ድማ ቫለንታይን ንስለቲ ዝ ኣምነሉ ዕላማ መስዋእቱ ፈጸመ።
እቶም ምስ ኣፍቀርቶምን ኣፍቀርተንን ብቃልኪዳን ተኣሳሲሮም ናይ ምንባር ሕልሞም ክበንን ዝተራእዮም መናሰያት ሮማ ብሞት ቐሺ ቫለንታይን ብዙሕ ሓዘኑን ኣስተተኑን። ሓንቲ ንሓልዮት ቫለንታይን ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ሮማ ዝተገንዘበት ጓሉ ነቲ ቫለንታይን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ሒዝዎ ዝነበረ ሓላፊ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ንቫለንታይን ኣብ ማእሰርቲ እንከሎ እናተመላለሰት ትበጽሖ ከም ዝነበረት ዝሕብር ኣፈ ታሪኽ ኣሎ። ቀቕድሚ ህይወቱ ዝሓለትላ ዕለት ቀሺ ቫለንታይን ብርዕን ወረቐትን ካብቲ ሓላፊ ብምውሳድ ‘ ናትኪ ቫለንታይን’ ዝብል ሓረግ ዝርከቦ ደብዳበ ነታ ጓል ጽሒፉላ ከም ዝነበረ ይንገር። ካብዛ መዓልቲ እዚኣ ጀሚሩ’ዩ እምበኣር መዓልቲ ቫለናይን ከም መዓልቲ ፍቑራት ክብዓል ዝጀመረ ። እዛ ‘ ናትኪ ወይ ናትካ ቫለንታይን” እትብል ሓረግ ድማ ክሳብ እዚ እዋን ኣብ መዓልቲ ፍቑራት ኣብ ዝግበር ምልውዋጥ ፍቑራት መልእኽትታት ዝውትርቲ ሓረግ ኮይና ኣላ።
ዝገምታዊ ይኹን ደኣ’ምበር መዓልቲ ቫለንታይን ዳርጋ ኣብ መብዛሕት አን ሃገራት ዓለም ከም መዓልቲ ፍቑራት ተፈላጥነት ክረክብ ጀሚሩ እዩ። ለካቲት 14 ፍቑራት ፍቕራዊ መልእክትታት ይለዋወጡላን ቅዱስ ቫለንታይን ድማ ከም ንፍቑራት ዘጽለለ ብጹእ ሰብ ይወስድን ኣሎ። ኣብዚ እዋን’ እዛ መዓልቲ እዚኣ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣብ መንጎ ፍቑራት፣ ፍቕራዊ ግጥምታት ዕምባባታትን ካል ኦን ዝ ኣመሰሉ ህያባትን ብምልውዋጥ ትብዓል። ንኽብሪ’ታ መዓልቲ ተባሂሉ’ወን ማሕበራዊ ምትእኽካብ ዝገበረሉ ከባቢታት ኣሎ። ብዘይካ’ዚ ከምቲ ኣብ ልደት ዝግበር ናይ ካርተሊናታት ምልውዋጥ ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ’ወን ካብ ኡ ዘይንእስ ነዛ መዓልቲ ዝምልከት ኣብ መንጎ ፍቑራት ምልውዋጥ ይግበር እዩ። ሓደ ካብቶም ጥንታውያን ካርተሊናታት ቫለንታይን ምዃኑ ዝንገረሉ፣ መስፍን ንግስነት ኣርልያንስ ዝነበረ ንጉስ ቻርለስ ኣብ ኩናት ተማሪኹ ኣብ 1415 ዓመተ ምህረት ኣብ ግንቢ ለንደን(london tower) ተኣሲሩ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ንበዓልቲ ቤቱ ዝለኣኾ ካርተሊና ከም ዝነበረ ታሪኽ የዘንቱ። እዚ ካርተሊና’ዚ ኣብዚ እዋን ኣብ ቤተ መዘከር ዓባይ ብሪጣንያ ተዓቒቡ ይርከብ።
ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ መዓልቲ ቫለንታይን ብሰፊሑ ክብዓል ዝጀመረ ኣብ መበል 17 ክፈለ ዘመን እዩ። ኣብ መፋርቕ 18 ክፍለ ዘመን ኣብ ኩሉ ማሕበራዊ ደርብታት ዝነበሩ መሓዙትን ፍቑራትን ነናእሽቱ ፍቕራዊ ህያባትን ብ ኢድ ዝተጻሕፈ መልእክታትን ክለዋወጡ ጀሚሮም። ኣብ ኣጋ መወዳእታ 18 ክፍለ ዘመን በቲ ኣብ ሕትመት ዘተኣታተወ ሓድሽ ምዕባለ መሰረት ብ ኢድ ዝጻሓፍ ዝነበሩ መልእክትታት ብመልክዕ ካርተሊና ክዳለዉ ጀመሩ ፣ ኣብቲ ስምዒትካ ብቐጥታ ክትገልጽ ዘይትተባበዓሉ ዝነበረ ዘመን ፍቕራዊ ትሕዝቶ ዝነበሮ ብ ካርድ ዝተዳለወ ጽሑፍ ስምዒት ንምግላጽ እቲ ዝበለጸ ኣገባብ እዩ ዝነበረ፣ ውሑድ ክፍሊት ፖስታ ብወገኑ ካብን ናብን ዝተፈላለየ ቦታታት ንዝግበር ምልውዋጥ ካርተሊናታት ቫለንታይን ካብ ዝተባብዑ ዝነበሩ ዓበይቲ ረቛሒታት ሓደ ምንባሩ’ዩ ዝግለጽ ።
መዓልቲ ፍቑራት ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ብብዝሒ ፍቕራዊ ካርተሊና ዝሽየጠሉ መዓልቲ እዩ።l ኣብ መሸጣ ካርተሊና ዝተዋፈሩ ትካላት ብርክት ዝበለ እትዋት ዝረኽብሉ መዓልቲ ስለዝኾነ ንመዓልቲ ፍቑራት “ምዕራባዊ ናይ ሸቐጥ ባህሊ’ እዩ ብምባል ኣብ ሃገሮም ንኸይዝውተር ዝኽልከሉ ወገናት ወን ኣለዉ። ታሪኻዊ ኣመጻጽኣ ካርተሊና ቫለንታይን ክሳብ ማኣከላይ ክፍለ ዘመን ዝዝርጋሕ’ኳ እንተኾነ ብጽሑፍ ዝተዳለወ ካርተሊና ቫለንታይን ግን ድሕሪ 1400 ዓ,ም እዩ ጀሚሩ። ን ኣብነት እቲ ንፈለማ ግዜ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ መሸጣ ዝውዓለ ካርተሊና ቫለንታይን ‘ ብ ኢሰተር ሆውላንድ” ዝተባህለት ጓል ኣነስተይቲ ኣብ 1840ታት ዝተዳለወ እዩ ነይሩ። እዛ” ኣደ ቫለንታይ” ዝብል ስም ዘትረፈት ወ/ሮ ሆውላንድ እቲ ሽዑኡ ተዳልዎ ዝነበረት ካርተሊና ቫለንታይን ካብ ጨርቀ መርቒ ዝተዳለወ ዝረፍረፍ ሸራጥን ተፈላለዩ ስእልታትን ከም ዝነበረ ይዝንቶ።
መዓልቲ ፍቑራት ኣብ መላእ ዓለም ኣብ 14 ለካቲት ጥራይ ኣይኮነን ዝበዓል። ኣብ ካልእ ዕለታን ወርሕን ዝበዓለሉ መዓልቲ ፍቑራት እወን ኣብ ካል ኦት ሃገራት ዝውቱራት እዮም። ገለ ካብኦም……
ኮርያ፣
ኣብ ሃገረ ኮርያ ብጸሊም መዓልቲ ዝፍለጥ ኣብ 14 ሚኣዝያ ዝውዕል ምስ መዓልቲ ቫለንታይን ዝተኣሳሰረ ሓደ ወግዒ ኣሎ። ኣብዛ መዓልቲ ኩሎም እቶም ኣብ መዓልቲ ቫለንታይን ካብ ዝኾነ ሰብ ህያብ ዘይተቐበሉ ደቂ ተባዕትዮ ከም መግለጺ ዝስምዖም ሕማቕ ስምዒት ‘ጃጃንግሚዩን ዝተባህለ ባህላዊ ፓስታ መረቕ ቻይና ምስ ጸሊም ስጎ ሓዊሶም ንኽበልዑ ዝተኣኻኸቡላ መዓልቲ እያ። ብዘይካ’ዚ ኣብ ደቡብ ኮርያ ብመዓልቲ ፐፐሮ ( pepero day) ዝፈለጥ ፍቑራት መንእሰያት ፍቕራዊ ህያባት ዝለዋወጥሉ ኣብ ሕዳር 11 ተዘኪሩ ዝውዕል ካልእ መዓልቲ’ወን ኣሎ።
ቻይና
ኣብ ሃገረ ቻይና ምስ መዓልቲ ቫለንታይን ብማዕረ ዝጥመት ባህላዊ መዓልቲ ፍቕሪ ኣሎ። እዚ መዓልቲ’ዚ ‘ ዘ ናይት ኦፍ ሰቨንስ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኮይኑ ብመሰረት ናይ ወርሒ ዓውደ ኣዋርሕ ኣብ ሻብዐይቲ ናይ ሻብዐይቲ ወርሒ ዝብዓል እዩ። ካብዚ ብቑሩብ ዝፍለ ተመሳሳሊ መዓልቲ 7 ናይ ጸሓይዊ ዓውደ ኣዋርሕ ዝበዓል መዓልቲ ‘ወን ኣሎ።
ፐርሽያ
ብባህሊ ፐርሽያውያን ማለት ኢራናውያን እቲ ህቡብ መዓልቲ ፍቑራት ብፍቑራት መንእሰያት ናይታ ሃገር ብሱቱር ተዘኪሩ ዝውዕል መዓልቲ’ዩ ምኽንያቱ፣ እስላማዊ መንግስቲ’ታ ሃገር ንመዓልቲ ፍቑራት ( ቫለንታይን ደይ) ካብ ምዕራባዊ ዓለም ዝተኣታተወ ናይ ልቓሕ ባህሊ እዩ ኢሉ ስለዝነጽጎ ።
ኢስራኤል
ብመሰረት ያታዊ ባህሊ ኣይሁዳውያን ኣብ መበል 15 መዓልቲ ናይ ወርሒ ኣቨ ቱባቭ ማለት ብናይ ጎሮጎርያን ዓውደ ኣዋርሕ ኣብ ኣጋ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ዝጽንበል ፌስቲቫል ፍቕሪ እዩ። ቀደም ዘመን ኣይሁዳውያን ጎራዙ ኣብዛ መዓልቲ ጻዕዳ ክዳን ተኸዲነን ናብት ብዙሃት ኣባጽሕ ንዕአን ዝጽበይሉ ግራት ወይኒ እናኸዳ ይለሃያ ከም ዝነበራ ይዝንቶ። ኣብ ናይ ሎሚ ዘመናዊ ባህሊ ሃገር እስራኤል ድማ እዚ ህዝባዊ መዓልቲ’ዚ ፍቕሪ ብልሳንካ ዝግለጸል፣ መውስቦ ዝሕተተሉ ከምኡ’ወን ከም ካርተሊናን ዕምባባን ዘኣመሰሉ ህያባት ምልውዋት ዝግበረሉ መዓልቲ ኾይኑ ክሳብ ሎሚ ይቕጽል ኣሎ።
ብራዚል
ኣብ ሃገረ ብራዚል መዓልቲ ፍቑራት ( ቫለንታይን ደይ ) ክንድቲ ፍሉጥ ኣይኮነን። ኣብ ክንድኡ፣ ኣብ ሰነ 12 ዝኽበር ብዓልቲ ፍትወት ዝፍለጥ መዓልቲ ኣሎ። ኣብዛ መዓልቲ ሰብ ቃል ኪዳን ዝተፈላለየ ህያባት ከም ቸኮላት ፣ ካርተሊናን ሕቛፍ ዕንባባን ንሓድሕዶም ይዋሃሃቡ። እዛ መዓልቲ ኣብ ሰነ 12 ክትውዕል ዝተሓርየትላ ምኽንያት ምናልባት ኣብ ድሮ መዓልቲ ናይቲ ብራዚላውያን መልኣኽ መውስቦ እዩ ኢሎም ዝ ኣምኑሉ ቅዱስ ኣንቶንዮ ስለ እትውዕል ክኸውን ከም ዝኽእዩ ዝግመት። ጽባሕ እዛ መዓልቲ ማለት ሰነ 13 ዘይተመርዓዋ ብራዚልያውያን ደቂ ኣንስትዮ ንቅዱስ ኣንቶንዮ ሕያዋይ በዓል ንኽፈጥረለን ብሃይሞኖታዊ ፣ ብዓል ዘኪረንኦ ዝውዕላላ መዓልቲ እያ።
ስሎቬንያ
ኣብ ስሎቬንያ ‘፣ ስሎቫውያን ንቫለንታይን ዝምልከት ሓደ ብሂል ኣለዎም። ንሱ ድማ፣ ‘ ቅዱስ ቫለንታይን መፍትሕ ሰራውር ሒዙ’ዩ ዝመጽእ። ስለዚ ድማ’ዩ ኣብ ለካቲት 14 ኣትኽልትን ዕምባባታትን ክጥጥዑ ዝጀምሩ” ይብሉ። ስሎቫውያ ንመዓልቲ ቫለናይን ከም ማእቶት ኣብ ግራውቲ ዝጅመረሉ መዓልቲ እዮም ዘኪሮም ዝውዕሉ ዝነበሩ። ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ኣዕዋፍ ከይተረፉ ንመውስቦ ይተሓራረዩ ወይ ይዋሰቡ ዝብል እምነት’ወን ኣለዎም። መዓልቲ ቫለንታይን ኣብዚ ቀረባ እዋን እዩ ስሎቬንያ ከም መዓልቲ ፍቕሪ እናተፈልጠ ዝመጸ፣ ብዘይካ መዓልቲ ቫለንታይን ብመዓልቲ ቅዱስ ግሪጎሪ ዝፍለጥ ኣብ መጋቢት 12 ዝጽምበል ያትዊ ወግዒ ፍቕሪ’ወን ኣሎ። ከምቲ ኣብ ሓደ ሓደ ቦታታት ቅዱስ ቫለንታይን ከም ኣበሳሪ ወቕቲ ጸድያ ዝውሰድ ስሎቫውያን’ወን ንቫለንታይን ናይ ፈለማ ‘ ቅዱስ ወቕቲ ጽድያ ‘ ክበሉ ይሰምይዎ።


text:
ትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ሓደ ካብቲ ሓደ ክፈላለ ዘይክእል ሰንሰለታዊ ምትእስሳር ኣለወን። ትማሊ ናይ ነባራት ነይራ፡ ሎሚ ናይ ነባራትን ናይ መንእሰያትን ናይ ሓባር መዋስኢትን መራኸቢትን መድረኽ እያ። ጽባሕ ድማ ናይ መንእሰያት እያ። እዚ ናይ ወለዶታት ኣተሓሳስባታትን ምትኽኻእን ከምኡ ኢሉ ይቕጽል። ኣብ ትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ዝስለፍ ወለዶ ከከምቲ ዝነበረሉ ምዕባለታት ንዘጋጥሞ ብደሆታት ከመሓድርን ክብድህን ትውልዳዊ ሓላፍነት ይስከም። ከም ኤርትራውያን ኣብ ተመኩሮ ቃልስና እንተመጻእና ኣብ 60ታት፡ 70ታትን 80ያታትን ዝነበረ መንእሰይ ይገጥሞ ዝነበረ ብደሆታትን ኣመኻኽታኡን ካብ ናይዚ እዋ’ዚ መንእሰይ ብደሆታት ይፍለ። እቲ ቀደም ናይ ደብዳበን ኣጋር ልኡኽን ግዜ ነይሩ፡ ሎሚ ድማ ናይ በብዓይነቱ ቅልጡፍ ማሕበራዊ ሚድያታት መዋእል እዩ። ናይቲ መጻኢ መንእሰይ ብደሆታት እንታይ ከም ዝኸውን ከኣ እቲ ሽዑ ዝመጽእ ምዕብልና ዝውስኖ እዩ ዝኸውን። ናይ መጻኢ መድረኽ መሪሕ ቀላሲ መንእሰይ ከኣ በቲ ዝሓለፈ ይኹን በቲ ዝመጽእ ምዕባለታትን ጽልዋን ከየመኽንየ ነቲ ኣብ ግዜኡ ዝረአ ብደሆታት ናይ ምብዳህ ከቢድ ሓላፍነት ኣለዎ።
ሎሚ ኣብ መድረኽ ቃልሲ ዘሎ ሓይሊ፡ ብዛዕባቲ ናይ ትማሊ ፍጻመታት ክመዝዝንን ብዛዕባ ናይ ጽባሕ ክውጥንን ባህርያዊ ኣካይዳ እዩ። ኣብ መንጎ ናይ ትማሊ፡ ናይ ሎምን ናይ ጽባሕን ምዕብልናታት ዘይጓዳእ ምፍሕፋሕ ክህልው ቅቡል እዩ። ኣብ ሎሚ ኮይንካ ነቲ ብኣካል ዘይነበርካሉ ናይ ትማሊ ተመኩሮ ምንቃፍ ልሙድ እዩ። እቲ ነቐፈታ ንቡር ዝኸውን፡ ነቲ ሎሚ ብኻልእ ዝተተከኣ ናይ ትማሊ ምዕባለ ዘንጸላልዎ ዝነበረ ምዕብልናታት ኣብ ግምት ምእታዉ ናይ ግድን እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታትዚ ዝግበር ገምጋምን ነቐፈታን ሃሳዪ ከም ዘይከውን ከኣ ፍሉጥ እዩ። ምኽንያቱ ርትዓውን ምኽኑይን ስለ ዝኾነ። ጽባሕ ካብ ሎሚ ዝሓሸ ከም ዝኸውን ምግማት፡ መጻኢ ብሩህ ምዕባለ ኣብ ግምት ምእታው ስለ ዝኾነ ዝተባባዕ እምበር ዝጽላእ ኣይኮነን።
ኣብ ተመኩሮና ክንዕዘብ እንከለና፡ ነቲ ኣብ ምጅማር ብረታዊ ቃልስና ኮነ፡ ኣብቲ ናይ መጀመርያ ምዕራፍ ጉዕዘኡ ዝነበረ ኩነታት ኣብዚ ሎሚ ኮይንካ ምንቃፍ ዝተለምደ እዩ። ናይቶም ሽዑ ነዚ ጌና ቀጻሊ ዘሎ ቃልሲ መንገዲ ዘትሓዙልና ሓርበኛታት ምንቃፍ’ውን ልሙድ እዩ። ካብ ምንቃፍ ሓሊፉ ኩነኔ ክኸውን እንከሎ ግና ኣቐንዛዊ እዩ። እቲ ነቐፈታ ገሊኡ ርትዓዊ እዩ። ገሊኡ ግና ነቲ ከቢብዎም ዝነበረ ኩነታት ኣብ ግምት ዘየእትውን ዘይሓላፍነታውን እዩ። እቲ ቃልሲ ካብ ምዕራፍ ናብ ምዕራፍ ክሰጋገር እንከሎ ኣብዚ ሎሚ ዘለናዮ ምዕብልና ኮይንካ ኢንታ ከተውጸኣሉ ይከኣል እዩ። ናይዚ ቀረባ እዋን ምቅርራባት፡ ምሕዝነት፡ ኪዳንን ባይቶን እውን በዚ ክሓልፉ ባህርያዊ እዩ። ኣብዚ ነቲ ዝሓለፈ ምንቃፍ ብዙሕ ኣይመጐደአን። ሕሉፍ ሓሊፉ ነቲ ናይ ትማሊ እሞ ንናይ ሎሚ መሰረት ዘንበረ ተመኩሮ ጸንቂቕካ ምዅናን ግና ቅቡል ኣይኮነን። ዝሓለፉ ምዕራፋት ቃልስና እንተገደደ ዝንቀፍ እምበር ዝኹነን ትሕዝቶ የብሎምን።
ኣብዚ ሓደ ክሕለፍ ዘይግበኦ ጉዳይ ኣሎ። መጻኢ ብሩህ ዝኸውን ንናይ ትማሊ ተመኩሮ ብምኹናንን ብምንቃፍን ጥራይ ኣይኮነን። ኣብ ክንድኡ እቲ ምኹናንኳ ብዝኾነ መለክዒ ተቐባልነት ዘየብሉ እንድዩ፡ ክትነቅፍ እንከለኻ’ውን ዝሓሸ መተካእታ ሒዝካ ክኸውን ይግበኦ። ብኽምዚ እንተዘይተታሒዙ ግና ሎሚ ብጽባሕ ምትካእ ከቢድዩ ዝኸውን። ደሓር ከኣ ንናይ ሎሚ ድኽመትካ ብናይቶም ናይ ትማሊ ተዋሳእቲ ድኽመት ከተማኻኒ ምፍታን ፈጺሙ ቅቡል ኣይኮነን። ንኣብነት ጉጅለ ህግደፍ ሓያሎ ጉዳያት ዘይምዕራዩ ክንቀፍ እንከሎ፡ ካብ ድኽመቱ ንምህዳም “ካብ ገዛእቲ ስርዓታት ዝተወርሰ ሕማቕ ባህሊ ዓንቂፉና” ንዝብል ሓረግ ከም መኸወሊ ይጥቀም። ብኸምዚ ኣገባብ ህድማ ክሳብ መዓስ ምዃኑ ዝፍለጥ ኣይኮነን። እቲ ዝሓለፈ ኣብ ናይ ሎሚ ኣውንታዊ ይኹን ኣሉታዊ ጽልዋ የብሉን ማለት ኣይኮነን። ግና ንሓዋሩ ኣይኮነን።
ሕጂ’ውን ኣብ ደንበ ተቓውሞና ክንመጽእ እንከለና፡ ብዝሓለፈ ድኽመታት፡ ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ድሒሩ ድማ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ከም መሕብኢ ምጥቃም ዝተለምደ ኮይኑ ኣሎ። ናይዞም ንቕሎታት ተመኩሮ ነናቱ መምሃሪ ዝኸውን ምልክት ገዲፉ ሓሊፉ እዩ። ሕጂ ዝጽበየና ዘሎ ናይዞም ንቕሎታት ድኽመት ምኩምሳዕ ዘይኮነ፡ ካብቲ ተመኩሮ ተማሂርካ ካልእ ካብ ደውታ ዘውጽእ ዝሃብተመ መተካእታ ምርካብ እዩ። ዓቕሚ ተቓውሞና ውሱን ምዃኑ ዘሻቕል እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘሻቕል ከኣ ነቲ ዝርካቡ ዓቕምና ኣብ ክንዲ ኣንጻር ናይ ሓባር ጸላኢና ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብ ትርጉም ዘየብሉ ናይ ሕድሕድ ምትህልላኽ ነባኽኖ ምህላውና እዩ። “ልብን ሳዕርን እንዳሓደረ ይበቁል” ዝብል ኣዘራርባ ንኣገዳስነት ካብ ተመኩሮኻ ምምሃር ዘመልክት እዩ። ልብና ግና ኣብ ክንዲ እንዳሓደረ ዝበቁል እንዳሓደረ ክጭክን ኢና ንዕዘብ ዘለና። ግን ስለምንታይ። “ክትከይድ እንከለኻ ዝዓንቀፈካ እምኒ ክትምለስ እንከለኻ እንተደጊሙካ እቲ እምኒ ንስኻ ኢኻ” ዝበሃል ብሂል እውን፡ ንኣብ ሎሚ ኮይንካ ኣብ ናይ ትማሊ ዓለም ምንባር ግጉይ ኣተሓሕዛ ዘመልክት እዩ። ስለዚ ሎሚ በቲ ትማሊ ዝመጻእናዮ ዘየዕወተና መንገዲ ናብ ጽባሕ ክንጐዓዝ ኣይግበኣናን። ብመንጽር እዚ ትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ኣብ ሕድሕድ ዝመላልኡ እምበር ዝተፋነኑ ክኾኑ ኣይግበኦምን።


text:
ምሉእ ቐዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ብርሃን መለስ ተመሪቑ ግልጋሎት ምሃብ ጀሚሩ
Category : News
ቤት ትምህርቲ ብርሃን መለስ ብ1998 ዓ/ም ኣብ ክልተ ዳስ 102 ተምሃሮ ብምሓዝ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ጀሚሩ። ብ1999 ዓ/ም ብተሳትፎ ህዝቢ ክልተ መምሃሪ ክፍሊ ዝሓዘ ሓደ ብሎክ ተሃኒፁሉ። ካብ 2007 ክሳብ 2009 ዓ/ም ኣብ ዘሎ ድማ ሓሙሽተ መምሃሪ ክፍሊ ብጉልበት ህዝቢ ንህንፃ ዘገልግሉ ናውቲ ድማ ኣባላትን ደገፍትን ማሕበር ልምዓት ትግራይ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ካብ ዘዋፅእዎ ክፍሊት ብዝተረኸበ ፍልፍል ኣታዊ እቲ 70 ሚኢታዊ ንህንፀት እቲ ቤት ትምህርቲ ክውዕል ብምግባርን ተወሰኽቲ ዳስ ክፍልታት ብምህናፅን ኣቢሉ 580 ተምሃሮ ተቐቢሉ ክሳብ ሻድሻይ ክፍሊ እናምሀረ ፀኒሑ።
እዚ ፀገም ብኣግባቡ ዝተረደኡ ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይን ምምሕዳር ወረዳ ኣስገደ ፅምብላን ድማ ኣብቲ ነባር ቤት ትምህርቲ ሓደ ደረጅኡ ዝሓለወ ብዓል ኣርባዕተ መምሃሪ ክፍሊ ብሎክ፣ ንኽልቲኡ ፆታ ዝፈለየ ክልተ ብሎክ ዓይነ ምድርን ሓደ ብሎክ ምምሕዳር ህንፃን ብምትሕብባር ኣብ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ክላስተር ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ሰራሕተኛታት መንግስቲ፣ ህዝብን ምምሕዳርን ወረዳ ኣስገደ ፅብምላን ተሃኒፁ 13 ጥሪ 2010 ዓ/ም ብምምራቕ ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ክፍቲ ኾይኑ።
ነቲ ቤት ትምህርቲ መሪቖም ዝኸፈቱ ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ትልም፣ ክትትልን ኮሙዩኒኬሽንን ማልት ኣይተ ሰለሞን ሕሉፍ ከም ዝበልዎ፤ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ህዝባን ኣባላታን ብምልዕዓልን ብምውዳብን ካብ ህዝቢ ዝኣከበቶ ሃፍቲ ንረብሓ ህዝቢ ክውዕል ብምግባር ኣብ ምጥፋእ ድኽነትን ድሕረትን ቁልፊ እጃማ እናበርከተት ፀኒሓ እያ። ሕዚ ድማ ኣብ ጨንፈር ማልት ክላስተር ኣዲስ ኣበባ ዝርከባ ዝርከቡ ሰራሕተኛታት ብምትሕብባር ዝኣከበቶ ብር 1.8 ሚልዮንን ህዝብን ምምሕዳርን ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ብዝመደቦ ብር 500 ሽሕን ብድምር ብር 2.3 ሚልዮን ዝወደአ ህንፃ ቤት ትምህርቲ ተሃኒፁ ንምረቓ ምብቕዑ ብሽም ዋና ቤት ፅሕፈት ማልትን ተጠቀምቲ ተምሃሮን ዘለና ናእዳ ዝለዓለ እዩ ኢሎም።
ኣይተ ሰለሞን ወሲኾም እንትገልፁ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ብሓባር ቕልፅም ህዝቢ ድኽነት ንምርታዕ ዘኽእሉዋ ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ትሃንፅ ኣላ እዚ ተጠናኺሩ ንክቕፅል ኣባላትን ደገፍትን ማልት ኣብ ጎና ኮይኖም ዘይዛሪ ደገፎም ክገብሩላን ተምሃሮ ቤት ትምህርቲ ብርሃን መለስ ድማ ትምህርቶም ነፊዖም ክከታተሉን ኣብ ቀፅሪ ቤት ትምህርቶም ተኽልታት ብምትካል ቤት ትምህርቶም ሓምለዋይ ከልብሱን ብምግባር ኣብ ምዕዋት ሸቶታት ማልት ብፅሒቶም ከወፍዩ ፀዊዖም።
ዋና ኣማሓዳሪ ወረዳ ኣስገደ ፅብምላ ኣይተ ዝናቡ ታደሰ ብወገኖም ማልት ካብ እትምስረት ናብዚ ኣብቲ ወረዳ ዝነበሩ ሕፅረት መምሃሪ ክፍልታት ንምቕራፍ ኣብ ጎኒ ህዝቢ እቲ ወረዳ ብምዃን እናሰርሐት ከም ዝመፀትን ሐዚ ድማ ኣብ ህንፀት ቤት ትምህርቲ ብርሃን መለስ ዝገበረቶ ኣበርክቶ ብሽም ህዝብን ምምሕዳርን ወረዳ ኣስገደ ፅምብላን ተጠቐምቲ ተምሃሮን ነታ ማሕበር ዘለና ክብሪ ዝለዓለ እዩ ክብሉ ገሊፆም።
ተወካሊት ማሕበር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨናፍር ክላስተር ኣዲስ ኣበባ ወ/ሮ ዘውዱ ገ/ኪዳን ብወገነን ህዝቢ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ኣብ እዋን ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ትግራይ መሪሕ ተርኡ ዝተፃወተ እዩ። ሐዚ ድማ ኣብ ምጉልባት ልምዓትን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ኣብ ጎኒ መንግስትን ህዝብን ማሕበር ልምዓት ትግራይን ኮይኑ ዝንኣድ ኣበርክቶ ይገብር ብምህላው ተጠቃምነትን ተሳታፍነትን ህዝቢ እቲ ወረዳ ብቐፃልነት ንምርግጋፅ ኣባላትን ደገፍትን ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨናፍር ክላስተር ኣዲስ ኣበባ ኣብ ጎኑ ኮይኖም ከም ዝሰርሑ ቃል ኣትየን።
ነባሪ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ቑሸት ብርሃን ቐሺ ንጉሰ መሰለ ህንፀት መምሃሪ ክፍሊ ቤት ትምህርቲ ብርሃን መለስ ደቅና ርሑቕ ተጓዒዞም ካብ ምምሃር ዘድሓኖም ብምዃኑ ኣብቲ ሰናይ ተግባር ንዝተሳተፉ ኩሎም እንተመስግኑ ተምሃራይ ሻምናይ ክፍሊ ክብሮም ኣብርሃ ድማ ኣብ ዳስ ኮይኖም ኣብ ዝምሃሩሉ እዋን ንሓደጋ ተፃባእቲ እንስሳ፣ ንፋስ ቑርን ይቃልዑ ከምዝነበሩን ሐዚ ደረጅኡ ኣብ ዝሓለወ መምሃሪ ክፍሊ ኣትዮም ክምሃሩ ንዘኽኣልዎም ንኣባላትን ደገፍትን ማሕበር ልምዓት ትግራይን ምምሕዳር ወረዳ ኣስገደ ፅምብላን ዘለዎ ክብሪ ዝለዓለ ከም ዝኾነ ገሊፁ።


text:
እቲ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ሕዝባዊት ረፓብሊክ ቻይናን ዝተበጽሔ ግዚያዊ ናይ ስምምዕ ሰነድ ኣሰር ዝገበረ መልእኽቲ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ቻይና እቲ ናይ ዝሓለፈ ታሪኽ ዝፈጠሮ ኣቝሳል ንምፍዋስ ዝሕግዝ ንመላእ ካቶሊክውያን ቻይና ዘዋህድን ብስራተ ወንጌል ዳግም ዘበግስ ሓድሽ ምዕርፋ ዝኸፍት ክኸውን ዝብል ተስፋ ዝተነብሮ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ሕውነታዊ ትብዓት ዝብል ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ሕዝባዊት ረፓብሊክ ቻይና ዝተበጽሔ ግዚያዊ ናይ ሓባር ስምምዕ መሰረት ገይሮም ንካቶሊካውያን ቻይናን ንመላእ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን መልእኽቲ ከመሓላልፉ ምዃኖም ዕለት 26 መስከረም 2018 ዓ.ም. ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ለጊሶም ምስ ኣብቅዑ ባዕሎም ካብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ክፍለጥ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ብዛዕባ ስያሜን ስሜትን ብፁዓን ጳጳሳት ዝምልከት ዕለት 22 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኣብ ፐኪንግ ብኽልቴኣተን ሃገራት ዝተኸተመ እቲ ናይ ሓባር ናይ ስምምዕ ሰነድ ኣማእኪሎም ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ ዕለት 26 መስከረም 2018 ዓ.ም. ንንባብ ከምዝበቕዔን፡ እቲ ስምምዕ ምእንቲ ናይ ምእመናን ካቶሊክ ቻይና ረብሓን ንመላእ ማሕበረሰብ ቻይናን ስኒት ዝድግፍ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን መንግስቲ ቻይናን እወታዊ ምትሕብባር ዘተባብዕ ምዃኑ ይግለጽ። በዚ መሰረት’ዚ ቅዱስነቶም ኣብ ቻይና እቲ ናይ ዝሓለፈ ታሪኽ ዝፈጠሮ ኣቝሳል ንምፍዋስን ናይ ኵሎም ካቶሊካውያን ቻይና ሱታፌ ዳግም ንምርግጋጽን ኣብ ካቶሊካውያን ቻይና ምሉእ ሱታፌ ክዕቀብን ዝሕግዝን ዳግማይ ብስራተ ወንጌል ብዝተሓደሰ ህርኩት ጻዕሪ ዘበግስ ሓድሽ ምዕርፋ ዝኸፍት ክኸውን ዝብል ለበዋ ዘንበርሉ ምዃኑ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ክቡራት ኣሓተይን ኣሓተይን፡ ዓቢይ ዕዮ እዩ ዝጽበየና! እዚ ዕዮ’ዚ ኸኣ ነሕዋትናብ ኣሓትናን ቻይናውያን ብውዕዉዕ ጸሎትን ብሕውነታዊ ምሕዝነትን ከነሰንዮም ጽዉዓት ምዃኑ ዘመላኽት እዩ፡ በይኖም ከምዘይኰኑ ይፈልጡ እያቶም፡ መላእ ቤተ ክርስቲያን ስሌኦምን ምእንታኦምን ትጽልይ፡ ንመላእ ሕዝቢ ቻይና ጸጋ ብልጽግናን ሰላምን ካብ እግዚኣብሔርን እናተማሕጸንና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣደ ተስፋን ጸግዒ ክርስቲያንን ንመላእ ካቶሊካውያን ቻይና ክትባርኽን ክትዕቅብን ልመናና ነቕርብ ኢሎም።


text:
ፕረ.ትራምፕ ኣሜሪካ ካብ ናይ 2015 ዓ.ም ስምምዕ ኑክልያር ኢራን ብዛዕባ ምውጻእ ምውሳኖም ሎሚ ረቡዕ አፍሊጦም። እንተኾነ ብዛዕባ ዝርዝር ጉዳይ ውሳኔኦም ኣይገለጹን።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሎሚ ረቡዕ ኣብ ሓፈሻዊ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት መደረ ዘስምዑ ፕረዝደንት ኢራን ሃሰን ሮሃኒ ኢራን ካብ ዝኾነ ወገን ብዝመጽእ መፈራርሒ ከምዘይትሰግእ ብምግላጽ ብክስትታት ፕረዝደንት ትራምፕ ከምዘይተገረሙ ገሊጾም አለው። ንሶም ብተወሳኺ ንውሳነ ፕረዝደንት ትራም “ዘጽልእ፡ ዘይስነምግባራዊ ቃላት” ክብሉ ገሊጾሞ አለው።
ፕረዝደንት ሮሃኒ ብተወሳኪ ንስምምዕ ኑክልያር ኢራን ብምፍራስ ንሓደሽቲ “ካብ ሕጊ ወጻኢ” ዝኮነ ሃገራት ናብ ፖለቲካ ዓለም ብምምጻእ ንምዕባለን ዕብየት ኢራን ዝዕንቕፍ ኣይኮነን ኢሎም።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣቐዲሞም ኣብ መጀመርያ እዚ ሰሙን’ዚ ንሃገሮም ካብቲ ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ነበር ባራክ ኦባማን ሓሙሽተ ሓያላት ሃገራት ዓለም ቻይና፡ሩስያ፡ ብሪጣንያ፡ፈረንሳን ጀርመንን ዝተኻየደ ስምምዕ “ ንኣሜሪካ ዘህንኽ እዩ’ ክብሉ ሃገሮም ካብቲ ስምምዕ ክትወጽእ ከምትኽእል ምሕባሮም ይፍለጥ።


text:
ኤርትራን ኤርትራውያንን
ኤርትራን ኤርትራውያንን
ብክብሮም ግረኔት
9 መክስረም 2018
ኤርትራውያን ኣብ 40ታት ብዝነብረና ዝተፈላልየ ደረጃ ትምህርቲ ይኩን ብቅዓት ተመኽሮ ስራሕ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ’ተን ተስፋ ዝተነብረለን ሃገራት ነይርና ። እቲ ብረታዊ ቃልሲ ከጅመር እንከሎ እውን ነቲ ዝነበረና ፍልጠት ተዓዊትና ምስ ተመለስና ብዝያዳ ክምዕብልን ክዓብን ምስ ተስፋና’ና ንበረኻ ኤርትራ ወፊርና። ገለና ነጻነት ሕዝና ክንምለስ ክንሓስብ እንከለና ገለና ከኣ ዋጋ ነጻነት ብምክፋል ዕላማና ፍጹም ዓወት በጺሑ ክንርኢ ወይ ብታሪኽ ክንገረልና፡ ዕላማ ነጻነት ተዓዊቱ። እዛ ኣብ ግዜ ቃልሲ ኣስመራ ሽኾር እናተባህለት ዝደረፈላ ዝነበረት ምጭውቲ ከተማ ” ወይ ንእሽቶ ሚላኖ ” ሎሚ እትርእዩዋ ኣስመራ ኣይነበረትን። ኣስመራ ከተማ ፍሉይ ምምሕዳር ዝነበራ (ብምምሕዳር ከተማ ኣስመራ ወይ ብኣምሓርኛ ማዘጋጃ ቤት ዝፍለጥ) ምዕርግቲ’ያ ዝነበረት። ጎደናታት፡ መጎዓዝያታት ኣውቶቡሳት ታኽሲ፡ መዘናግዒ መናፈሲ ሲነማታት፡ ቤት ቡንን ሻህን፡ ሆስፒታል፡ ፋርማሲታት፡ ምዕርፎ ነፈርቲ፡ ቤት ትምህርቲ፡ ዞባዊ ሕክምናታት፡ ግላዊ ሆስፒታል ቤት መንግስቲ፡ ወታሃደራት ዝሰፍርሉ ኣጋር ሰራዊት፡ ሓይሊ ኣየር፡ ትራፊክ ፖሊስ፡ ድጓና ሓለዋ ቤት ማእሰርቲ፡ ማዘጋጃ ቤት፡ ፍላንሳ፡ ፎርስታለ(ሓለውቲ ኣግራብ)፡ ኣውራ ጎደና (Highway) ጸገንቲ መስምር መጓዓዝያ ምድሪ ባቡር፡ ሰራሕተኛታት ወደብ ሲቪል ኣቭየሽን በብቦትኡ ብስርዓት ብፍሉጥ ዝናበረሉ ጸብጺብካ ኣይውዳእን፡ ከም’ዚ ሎሚ ኣብ መበል 27 ዓመት ናይ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ መግዛእቲ ኩሉ ዝተሓዋወሰ መን እንታይ ዘይትፈልጠሉ ባዶ ምምሕዳር፣ቱቦታት መዕደሊ ማይ ይኹን ካልእ ከም ዓይኒ ምድሪ ዝተደፍነላ ፣ እቶም ብግርማኦም ዝፍለጡ ህንጻታታ ብስእነት ክንክን መናደቆም ዝፈርሰላ ፣ ጽርግያታታ ብድበት ቀይሕ ሓመድ ዝተደፍነላ፣ ዕምባታታ ግርማ ክይህቡዋ ዝነቀጽላ ፣ ጎደናታታ መብራህትን ጽርየትን ዝተሓረማ ፣ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ሓጎስ ናይ 20 ዓመታት ኣይኹናት ኣይሰላም እናተሓቁነ ክነብረለ ዝጸንሔ ከተማ እያ ። ብተመሳሳሊ እተን ውቝባት ንኣሽቱ ከተማታት ኤርትራ ዕጫ ኣስመራ ዝበጽሐን፡ ኣቝርደት፡ከረን፡ ባጽዕ፡ ደቀምሓረ፡መንደፈራ፡ ዓሰብ፡ ወዘተ ድምር’ዩ።
እቶም ነታ ናይ ብሓቂ ኣስመራ ሽኾር ዝፈልጥዋን ዝዓበዩላን ኣብዚ ዘመን ህግደፍ በጺሖም ዝመጾ ክበኽዩን ክሓዝኑን ኢኻ ትርእዮም ። እቶም ብዝተፈላለየ ምክንያት ቅድሚ 1970 ዝገደፍዎ እውን ፡ ሕጂ ዶብ ምስተከፍተ ዝረኣዩዋ ዘይሓዘነ ዘይጎሃየን የብሎምን ። ስለ ምንታይ ደኣ እዩ ፣ ህግደፍ ነዛ ምጭውቲ ሓበን ኤርትራውያን ዝኮነት ከተማ ኣስመራ ክዕንዋን ክድውናን ደስታ ዝሰምዖ ? እወ ደስታ ይስምዖ ምክንያቱ ንኤርትራውያን ክድህልን ከዋርድን እንተ ኮይኑ እቲ ኤርትራውያን ዝኾርዑሉ ጥበባት ሃገር ከፍርስ ድስታ ስለ ዝሰምዖ እዩ ።
ኤርትራ ኣብ 1952 እታ ኣብ ኣፍሪቃ ድሕሪ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ካልኣይ ደረጃ እትሰራዕ ሕገ መንግስቲ ቅዋም (Constitution ) ዝነበራ ሃገር ነይራ ። ሎሚ ከኣ ድሕሪ ኩለን ሃገራት እታ መበል 54 ትስራዕ ኣፍሪቃዊት ሃገር ቅዋም ( Constitution ) ዘይብላ ሃገር እያ። መግዛእቲ እንግሊዝ ካብ 1941 ዘተኣታተዎ ሕጊ ሰልፍታትን ነጻ ጋዜጣታት እውን ኣብ ዝርጋሔ ነይረን። ክምዚ ሎሚ ኣብ ጎረቤት ሃገር ንሰምዖን ንርእዮን ዘሎና ። ዘየተሓድር ኣይማሲ ከም ዝብሃል ፣ከም መቓልስቲ ተሓዊሱና ዳንዳር ዝኮነ ሰብ ነዚ ሓላል ህዝብን ሃገር ኣብ ዘይድላይና ክሽጠናን ክሕውስናን ምዃኑ እዃ ኣባይ ወልደኣብ ወ/ማርያም ኣተንቢሖም ነይሮም ይብሃል እዩ ። ብዝኮነ ሕጂ ኩላ እታ ሃገር ቆራሪሱ ከይሽጣ ወይ ከኣ ህዝባ ገዲፉዋ ከይገዓዘ ከምቲ እንሰምዖ ዘሎና ፣እንታይ ንግበር ወይ እንታይ ክንገብሮ እንክል ?
ቀንድን ኣገዳስን ክንገብሮ ዝግባኣና ክንውደብ ኣሎና ። ግን “ብኤርትራውነት፣ ዝሰወደ ጥራሕ” ዕድሜ ከም ባእታ ከይተጠቀምና ኩሉ ዜጋ ተተመክሮኡ እናተለቓቀሔ ክምዕብልን ክህብትምን ዝዕድም ሃገራዊ መንፍስ ዝሰፈኖ ኣብተን ዓበይቲ ከተማታት ብቁልጡፍ ኣኬባታት ክጅመር ኣሎዎ ። ምብዛሕ ወይ ምውሓድ ቁጽሪ ኣገዳስነት ኣሎዎ ግን ከኣ ወሰኒ ኣይኮነን ። ነዚ ሃገር ዝዕኑ ዘሎ ጉጅለ ካብ ደግፍቱ ኣብዚ ሕጂ ግዜ ተቓወምቱ ይበዝሑ ፣ እንተኮነ መሪሕ ተራ ክጻወት ዝክእል ባእታ ተሳኢኑ ኣሎ ። ምክንያቱ ገለና ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ ነቶም ንሃገሮም እንደገና ከበርክቱ ዝክእሉ ክብረት ዘይምሃብን ካብኦም ክንምሃር ዘይምድላይናን እዩ። ብዙሑት ኤርትራውያን ካብ ዓሌትን ኣውራጃን ነጻ ዝኾኑ ኣለዉ ። እዚ ከኣ ብሓቂ ዝተባብዕ እዩ ።ነቶም ኣብዚ ሕማም እዚ ጥሒሎም ዘለዉ ግዜዊ ዕንቅፋት እንተ ዘይኮይኑ ኤርትራዊ ሓድነት ምፍራስ ፍጹም ኣይክእሉን።ስለዚ ንበገስ ሕጂ ሃገር ናይ ምድሓን እምበር ንህግደፍ ካብ ስልጣን ኣውሪድካ ምውጣሕ ኣይኮነን ። ሰላማዊ ሰልፉ ኣጋዳሲ እዩ ። ኣብዛ ሰዓት እዚ ተወዲብካ ነቲ ኣብ ኤርትራ ተቓውሞ ዝግበር ዘሎ ኣሎናልኻ ምባል ብግብሪ ከኣ ምርኣዮም ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ሕጂ ወዲቁዎ ዘሎ ሓደጋ ንምድሓን ኩሉ ፖለቲካዊ ውድብን ፣ ሲቪኽ ማሕብራትን ዝነበረኩም ፍልልያት ሰጊርጉም ኣብዚ ናይ ሃገር ኣድሕን ቅዱስ ወፈራ ኣበርክቶኩም ኣወፊዩ ። መራሕቲ ደምበ ተቓውሞ ተጻዋርነት ወይ ናይ እንካን ሃባን ስነ መጎት ከም መምሪሒ እንተ ዘይተጥቀምኩም ኤርትራ ክተድሕኑዋ ኣይኮንኩምን ። ። ሰብ ነቂፉና ጸሪፉና ወይ ንዕቁና እልካ ደስ ስለዘይበለካ ኣባል ካብ ሰልፊ ምብራር ዝለመዱ ሕጂ ሓድነት ክብሉ ኮለል ክብሉ መን እዩ እዩም ሓዳር ክገብር ምስኦም። ትዕብትን ኣንነትን ትኾልኹሎም ንሶም ብዝደልዩዎን ዝብሉዎን ካልእ ብድልየቱ ዝቓለስ ማሕዩር ዝኾነሉ ምክንያት ስለ ዘየለ ኣባላት ይሃድሙ ወይ ይድስኩሉ እዚ ካብ ሱሩ ተፋሒሩ ክወጽእ ኣሎዎ ።ምክንያቱ ንጉጂለ ህግደፍ ዕድሜኡ ዘንወሓሉ ዘሎ ተግባር ስለ ዝኮነ።
እዚ ኤርትራ ሃገና ካብዚ ዘላቶ ዘይንቡር ህወት ክሓልፈላ እዚ ናይ ብሔርን ሃይማኖትን ወደባ ኣይድልን ዘይኮነስ ይወንዘፍ ኣብ ኤርትራ ብበሔሩን ሃይማኖቱን ዘይፍለጥ ኤርትራዊ የለን ። ኩሉና ብሔርን ሃይማኖትን እንውንን ህዝቢ ኢና ። እቲ ትሕቲ ሃገራውነት እንብሎ ፍልስፍና እቲ ብበሔርኻን ኣውራጃኻን ሃይማኖትኻን ምውዳብ እዩ ። ኣብ ክንዲ ብኤርትራ ከም ሃገር ትሓስብ ብገዛኻን ናብራካን ብሔርካን ምግዳስ እዩ ። ምውዳብ ማለት ቅርጻ ዘለዎ ትኻላዊ ኣሰራርሓ እዩ ። ናይ ጎራቤት ሕማም ተላጋባይ ስለ ዝኮነ ለጊቡና ከምዝነበረ ኣይረሳዕኩን ። ኣብ ብሒራትና እወን ብሔር ኩናማ ተወጺዖ እዮም ጥራሕ ምባል እኩል ኣይኮነን ። ነቲ ሽግሮምን ሕሰሞምን ብማዕረ ክንጉህን ምስኦም ብምዃን ክንፈትሖ ብልቢ ከም እንቓለስ ክነረጋግጸሎም ኣሎና ። ብካልእ ኣዛራርባ ናይ ሕድሕድ ወጽዓታት ኣብ ግምት ክንእቱ ነቲ ሓድነት ሓጋዚ እዩ ። እቶም ብወገን ሃይማኖት ኣውራጃ ዓሌት ክንሰርሕ ዝጸንሓና እድና ንሃብ እርጋን ስለ ዘርከበና ኣብ ንስሓ ኣቲና መንግዲ ዓወት ነዚ ሓዲሽ ወለዶ ነረክቦ ። እቲ ዝገርም እቲ ሓደ ቛንቛ ሓደ ባህሊ ሓደ ሃይማኖት ዝውንን ህዝቢ ሓድነት ክፈጥር ዘይምክኣሉ ንሃገር ኣብ ዕንወት የምራሓ ኣሎ ።
ህግደፍ ካብቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ኢትዮጵያን ጁቡትን ሱዳንን ዝፍጽሞ ዝነበረ ዓመጽን ጎነጽን ዝሓየለ ሓይሊ ናይቲ ከባቢ ኣብ ክሳዱ ብሃንደበት ኮፍ ብምባል ፣ ንህወትካ ተፈትዋ እንተ ኮይንካ እዛ ሰነድ እዚ ፈርም ተባሂሉ ከም ዝኮነ ዝፈልጡ ምንጭታት ይገልጹ ኣለዉ ። ስለዚ እዚ ሰለ ዝኮነ ዓይነት ናይ ሓባር ስራሕ ዝብሃል ከይተዳለወ እቲ ውዑል ተፈሪሙ ። እቲ ኩሉ ቅጥዕታት ብሕጂ ይዳሎ ዘሎ ። እዚ ማለት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣገልገልቲ ናይ ኣዕራብ ክኾኑ ብሚልዮናት ዶላራት ተኽፊሎም ኣሎዉ ። ዶብና ክሕንጸጽ እንተኮይኑ ብናይ ኣዕራብ ጽቡቅ ድልየት ጥራሕ እዩ ክከውን። ኣሜሪካውያን እውን ብወገን ጽጥታ ኣሰኪፉዎም ዝነበረ ነዃል ዓጽዮም ኣሎዉ ። ስለዚ እቲ ክንዓሞ ዘሎና ባይታ ምእንቲ ክንሽፍን ኮንፈረንሳት በብክፍለ ዓለማቱ ክንውድብ ኣሎና ። እዚ ግን “ ጉልባቡ ዝቀልዔ ኣነ ኤርትራዊ እዩ ‘ ዝብል ጥራሕ ክኽውን ኣሎዎ ።


text:
ጻውዒት ናብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማ ሎንዶን ዓባይ ብሪጣንያ
ጻውዒት ናብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማ ሎንዶን ዓባይ ብሪጣንያ -
ነዚ ኣብ መንጎ ህግደፍን መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝግበር ዘሎ ዘይንጹር ርክባትንዘሎና ስክፍታታት ንምግላጽ ንዕለት 4/08/2018 ካብ ስዓት 14:00 ስጋብ 17:00 ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ብኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ኣብከተማ ሎንዶን፣ ኣብ ኣፍደገ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ተዳልዩ ኣሎ። ኩላትኩም ኤርትራውያን የዕሩኽ ኤርትራን ናብዚ ሰላማዊ ሰልፊዚ ክትጽምበሩና ንዕድም።
ሕዝቢ ኤርትራ ንሰላም ብዙሕ ዝኸፈለን ዝደልዮን ዝቕበሎን እዩ። እንተኾነ ሕዝቢ ኤርትራ ኣብ ጉዳዩ ጓና ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ እዋን ብሽፍንፍንን ዘይግሉጽን ዘይፍትሓዊን ስምምዓት ከይግበር፣ ኩሉ ዝግበር ውዑላት ንሕዝቢ ብግሉጽ ክንገርን ክዋስእሉን ንምሕጸን።
ከምቲ ኣብ ሓምሳታት ንቑሩባት ሰባት ሒዝካ ዝተገብረ ዘይቅኑዕ ውሳኔ ንሕዝቢ ኤርትራን ንሕዝቢ ኢትዮጵያን ን30 ዕመታት ዘድመየ ዳግማይ ከይድገም ኩሉ ዝግበር ውዑላት ሕዝቢ ዝገልጦን ሕጋዊን ፍትሓዊን ክኸውን። መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ዘይሕጋዊ ስርዓት ካብ ምሽራኽን ምውጋንን ምስ ውጹዕ ሕዝቢ ኤርትራ ክውግን። ስርዓት ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ከምዘይውክል ብወግዒ መልእኽትና ከነማሓላልፍ።
ብደሓን ምጽኡ! ዓደምትኹም፥
ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ።


text:
ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ ኣብ ልዕሊ ኣባላተይ በደል ፈፂሞ ዝበሎም ናይ ኢህወዴግ ኣባላትን ሓልፍቲ ስራሕን ብሽም ዝጠቐሰ መኢኣድ ብፍላይ ድማ ኣብ ዞባ ኣሶሳ ብርክት ዝበሉ ደገፍቱን ካልኦትን መሬቶም ምምንጣሎም ይሕብር።
ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ዞባ ኣሶሳ ምኽትል ኣቦመንበር ወረዳ ኣምባስራት ዝኾኑ ኣቶ በቐለ ጋሻው ካብ 1972 ዓ/ ጀሚሮም ግብሪ ዝኸፈልሉ ሰነድ እናሃለዎም ካብ 150 ንላዕሊ ዝኾኑ ደገፍትናን ደገፍትና ዘይኮኑን መራሕቲ ስድራ መሬቶም ብምምንጣል ንኽባረሩ ገይሮም ኣለው ይብል እቲ መገልፂ።
ኣብ ክልል ደቡብ ወረዳ ጉራፈርዳ ካብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ሰፈርቲ ዝበፅሕ ዘሎ ተፅዕኖ ክሳብ ሕዚ ጠጠው ከምዘይበለ እቲ ፓርቲ ይሕብር።
ሓበሬታ ሂብኩም ብዝብል 47 ሰባት ተኣሲሮም ከምዝተፈትሑን ትሽዓተ ሰባት ድማ ናይ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ማእሰርቲ ተፈሪዱዎም ኣብ ቤት ሕንፀት ይርከቡ ይብል እቲ መገልፂ።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣብ ዞባታት ሰሜን ጎንደር፣ምዕራብ ጎጃምን ሰሜን ሸዋን ኣብ ልዕሊ ኣባላተይ ተመሳሳሊ በደል ይብፅሕ ኣሎ ክብል መኢኣድ ኣፍሊጡ’ሎ።
ብዛዕባ እዚ መልሲ ንምራክብ ዝተገረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።


text:
ምዕራፍ ዓሰርተ ትሽዓተ
ሓይሊ ንምጽላይን ንምግባርን
“ኣነ ናብ ኣቦይ እኸይድ ኣሎኹ እሞ፣ እቲ ብዓይ ዚኣምን ነዚ ኣነ ዝገብሮ ዘሎኹ ግብርታት ከምዝገብር፣ ካብኡ ዝዓቢውን ከምዚገብር፣ ብሓቂ፣ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ኣቦ ኣብ ወዲ ምእንቲ ክኸብርሲ፣ ብስመይ ዝለመንኩምዎ ዘበለ ኵሉ ክገብረልኩም እየ።” (ዮሃንስ 14፣12-13)
እቲ መድሕን ምስ ደቀ መዛሙርቱ፣ ኣብቲ ከረን ደይቡ ብጋህዲ ብምስባኽ ኣገልግሎቱ ጀመረ። ብመሰረት ሃዋርያ ዮሃንስ ዘጽንሓልና መሰናበቲ መደረ ድማ፣ ኣገልግሎቱ ዛዘመ። ኣብ ክልቲኡ እዋን፣ ካብ ሓደ ግዜ ንላዕሊ፣ ንጸሎት ኣመልኪቱ ተዛሪቡ ኢዩ። ግና እቲ መልእኽቲ ፍልልይ ኔሩዎ ኢዩ።
ኣብ ከረን ደይቡ ኣብ ዝሰበኾ ስብከት፣ ነቶም ገና ሽዑ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝኣተዉ፣ እግዚኣብሄር ኣቦኦም ምዃኑ ብግቡእ ዘይተረድኡ፣ ከምኡዉን ጸሎቶም ብኣውርኡ ኣብ ውልቃዊ ድሌቶም ናብ ዘተኰረ፣ ደቀ መዛሙርቲ ኢዩ ጌሩዎ። ኣብ መዕጸዊ መደርኡ ግና፣ ነቶም እዋን ትምህርቶም ክዛዝሙ ዝቐራረቡ ዘለዉ፣ ከምልኡኻቱ ድማ፣ ቦታኡን ግብሩን ክትክኡ ቅሩባት ናብ ዚዀኑ፣ ደቀ መዛሙርቲ ኢዩ ሓቢሩ።
ኣብቲ ቀዳማይ፣ እቲ ቀንዲ ትምህርቲ፣ ህጻናት ምሰሉ፣ ብእምነት ጸልዩ፣ ከምኡውን ኣቦኹም ኵሉ ጽቡቕ ህያብ ከምዝህበኩም ተኣመኑ፣ ዚብል ነበረ። ኣብዚ ግና፣ ካብኡ ዝልዕል ነገር ይሕብር ኣሎ። ሕጂ ኣዕሩኽ ስለ ዚዀኑ፣ ኵሉ’ቲ ካብ ኣቦኡ ዝሰምዖ ኣፍሊጥዎም ኢዩ። ልኡኻቱ ስለ ዝዀኑ፣ ኣብ መደባቱ እትዋት ኢዮም። ግብሩን ኣብ ምድሪ ዘሎ መንግስቱን፣ ምእንቲ ብግቡእ ክከናኸኑ፣ ኣብ ኢዶም ብሓደራ ተዋሂቡዎም ኢዩ። ግብሩ ክፍጽሙ ክዋፈሩ ኢዮም። ብመገዲ እቲ ንሱ ዝኸበረሉ ሓይሊ፣ ካብኡ ዝዓቢ ግብሪ ክገብሩ ኢዮም። ጸሎት፣ ነቲ ኣገልግሎቶም ክፍጽሙ ዘድልዮም ሓይሊ ዝረኽቡሉ መገዲ ኢዩ። ክርስቶስ ናብ ኣቦኡ ስለ ዝዓረገ፣ ምእንቲ ግብሮምን ጸሎቶምን፣ ብሓባር ክፍጽሙ፣ ሓድሽ መዋእል ተኸፊቱሎም ኢዩ።
እዚ ርክብ፣ ብኸመይ ብንጹር ኣብ’ቲ ቀንዲ ጽሑፍና ከምእተገለጸ ንተዓዘብ። ከምቲ ኣብ ምድሪ ዘለዉ ሰብነቱ፣ ከምኡውን ከምቲ ኣብ ሰማይ ምስኡ ሓደ ዝዀኑ፣ ካብቲ ንሱ ዝገበሮ ዝዓቢ ግብሪ ክፍጽሙ ኢዮም። ዲሎምን ዓወቶምን፣ ካብቲ ናቱ ክዓቢ ኢዩ። ንሱ፣ እዚ፣ ብሰንኪ ክልተ ምኽንያት ምዃኑ ሓበረ። እቲ ሓደ፣ ንሱ ናብ ኣቦ ከይዱ፣ ኵሉ ሓይሊ ስለ ዝቕበል ኢዩ። እቲ ካልእ፣ ብምኽንያት ኵሉ ብስሙ ስለ ዝልምኑን ስለ ዝጽበዩን ኢዩ። “ኣነ ናብ ኣቦይ እኸይድ ኣሎኹ እሞ፣ -- ነዚ ተዓዘቡ እሞ -- እሞ፣ ብስመይ ዝለመንኩምዎ ዘበለ ኵሉ ክገብረልኩም እየ።” ሳላ ናብ ኣቦ ምኻዱ፣ ዕጽፊ በረኸት ኣምጺኡ። ኵሉ ብስሙ ዝልምንዎ ክወሃቦም ኢዩ። ከምሳዕቤን እውን፣ ዝዓበየ ግብሪ ክገብሩ ኢዮም። መድሕንና፣ ኣብ ዝገበሮ ናይ መሰናበቲ መደረ ዝጠቐሶ ጸሎት፣ ክልተ ኣገደስቲ ነገራት ይምህረና። እቲ ግብሪ የሱስ ዝገብር፣ ብስሙ ክጽሊ ይግባእ። እቲ ብስሙ ዝጽልይ፣ ብስሙ ክገብር ይግባእ።
እቲ ዝገብር ክጽሊ ይግባእ። ኣብ ጸሎት ኢዩ፣ ሓይሊ ግብሪ ዝርከብ። እቲ ብእምነት የሱስ ዝገበሮ ዝገብር፣ ብስሙ ክጽሊ ይግባእ። የሱስ፣ ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ፣ ንሱ ባዕሉ ዓበይቲ ግብርታት ገይሩ ኢዩ። እቶም ደቀ መዛሙርቲ ከውጽእዎም ዘይከኣሉ ኣጋንንቲ፣ ብቓሉ ሃዲሞም ኢዮም። ናብ ኣቦ ኣብ ዝኸደሉ፣ ብኣካል ኣብዚ ስለ ዘየልቦ፣ ብቐጥታ ኣይገብርን ኢዩ።
ሕጂ ሰብነቱ ደቀ መዛሙርቲ ኢዮም። ኵሉ ኣብ ዝፋን ኰይኑ ዝፍጽሞ ግብሪ፣ ኣብ ምድሪ ብመገዶም ክፍጸም ኣለዎ። ምናልባት ንሱ ካብ ትርኢት ስለ ዘልገሰን ብመገዲ ወከልቱ ጥራይ ስለ ዝገብርን፣ እቲ ግብሪ ሒደትን ድኹምን ኢዩ፣ ኢሉ ዝሓስብ ኣይሰኣንን ኢዩ። ንሱ ግና፣ ካብዚ ኣዚዩ ዝተፈለየ መረጋገጺ ኢዩ፣ ሂቡና፣ “እቲ ብዓይ ዚኣምን፣ ነዚ ኣነ ዝገብሮ ዘሎኹ ግብርታት ከምዝገብር፣ ካብኡ ዝዓቢውን ከምዚገብር፣ ብሓቂ፣ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ።”
ሳላ እዋን ሞቱ ምቕራቡ፣ ብሓቂ ሓይሊ ሓጢኣት ይፈርስን የብቕዕን ነበረ። ሳላ ትንሳኤ ምውታት፣ ሓይልታት ዘልኣለማዊ ህይወት፣ ብሓቂ ንሰብነት ሰብ ክቈጻጸሩን ኣብ ህይወት ሰብ ልዕልና ክረኽቡን ኢዮም። ብዕርገቱ፣ ነቶም ናቱ ብምልኣት ምስ መንፈስ ቅዱስ ክራኸቡ ዘኽእሎም ሓይሊ ክቕበል ኢዩ። ንሱ ኣብ ዝፋኑ፣ ንሳቶም ድማ ኣብ ምድሪ፣ ብዕሙቐትን ብመለኾታዊ ምልኣትን፣ ከምሓደ ክሓብሩ ኢዮም። ስለዚውን ኣብኡ ከሎ ከምሓቂ ኢዩ፣ ከምዚ ስዒቡ ዘሎ ዚበለ፣ “ኣነ ናብ ኣቦይ እኸይድ ኣሎኹ እሞ፣ ካብኡ ዝዓቢውን ይገብር።” ከምኡውን እቲ ጉዳይ ሓቂ ምዃኑ ተረጋጊጹ ኢዩ። የሱስ፣ ብውልቁ ኣብ ምድሪ ኣብ ዝዓይየሉ፣ ከባቢ ሓሙሽተ ሚእቲ ደቀ መዛሙርቲ ኣኪቡ። መብዛሕቶም ድማ፣ ነቲ ናቱ ተልእኾ ክፍጽሙ ድኹማት ነበሩ። ጴጥሮስን ጳውሎስን፣ ዚኣመሰሉ ሰባት፣ ካብኡ ዝዓቢ ግብሪ ክገብሩ ተዋህቦም። ኣብ እዋን ውርደቱ ዘይገበሮ፣ ካብ ዝፋኑ ብመገዶም ክገብሮ ከኣለ።
ግና ሓደ ቅድመ ኵነት ኣሎ። “ኣነ ናብ ኣቦይ እኸይድ ኣሎኹ እሞ፣ እቲ ብዓይ ዚኣምን ካብኡ ዝዓቢውን ከምዚገብር፣ ከምኡውን ብስመይ ዝለመንኩምዎ ዘበለ ኵሉ ክገብረልኩም እየ።” ናብ ኣቦ ብምኻዱ፣ ጸሎት ክሰምዕ፣ ሓድሽ ሓይሊ ረኸበ። ዓበይቲ ግብርታት ንምግባር፣ ክልተ ነገራት የድሊ። ንሳቶም ድማ፦ ምእንቲ ኵሉ ሓይሊ ክቕበል ናብ ኣቦ ምዃድ፤ ከምኡውን ምእንቲ ኵሉ ሓይሊ ክንረክብ፣ ብስሙ ምጽላይ ኢዮም። ንሱ፣ ነቦ ኣብ ዝልምነሉ እዋን፣ ምእንቲ ንሕና ዓቢይ ግብሪ ክንፍጽም፣ ነቲ ናይ ሓድሽ እዋን ትዕድልቲ ተቐቢሉ ይህበና። ብእምነት ብስሙ ኣብ እንልምነሉ፣ እቲ ሓይሊ፣ ዓቢይ ግብሪ ክፍጽም፣ ናባና ይመጽእን ይቈጻጸረናን ኢዩ።
ዋይ ኣነ! ኣብ ግብሪ ኣምላኽ፣ ይትረፍዶ እቲ ዓቢይ ግብሪ፣ ዋላውን ሒደት፣ ወይ ፈጺሙ ግብሪ ክርስቶስ ዘይርኣየሉ፣ ክንደይ ግብርታት ኣሎ። እቲ ምኽንያት ካብዚ ስዒቡ ዘሎ ኣይሓልፍን ኢዩ። ንሱ ድማ፣ ብዕኡ ምእማንን ብስሙ ብእምነት ምጽላይን፣ ስለ ዝጐደለ ኢዩ። ዎ፣ ነፍሲ ወከፍ ኣገልጋሊን መራሒ ቤተ-ክርስቲያንን፣ ወይ ቤት ትምህርቲ፤ ኣብ ከባቢና ኣብ ግብረ ሰናይ፣ ወይ ኣብ ወጻኢ ኣብ ተልእኾታት፣ ነዚ ስዒቡ ዘሎ ትምህርቲ እንተ ዝመሃሮ? ንሱ ድማ፣ ብስም የሱስ ምጽላይ፣ የሱስ፣ ካብ ኣቦኡ፣ ምእንቲ ህዝቡ ዝተቐበሎ ሓይሊ፣ ብጽሒትካ ንምውሳድ መገዲ ኢዩ። ከምኡውን፣ በዚ ሓይሊ ጥራይ ኢዩ፣ እቲ ዝኣመነ ዓበይቲ ግብርታት ክፍጽም ዝኽእል።
የሱስ፣ ንድኽመት፣ ወይ ንዘይብቕዓት፤ ንጸገማት፣ ወይ ንጉድለት ዓወት፤ ኣመልኪቱ ንዝቐርብ ነፍሲ ወከፍ መረረ፣ ነዚ ስዒቡ ዘሎ መልሲ ሂቡ ኢዩ፦ “ኣነ ናብ ኣቦይ እኸይድ ኣሎኹ እሞ፣ እቲ ብዓይ ዚኣምን ዓቢይ ግብሪ ከምዚገብር፣ ከምኡውን ብስመይ ዝለመንኩምዎ ዘበለ ኵሉ ክገብረልኩም እየ።” ኣብዚ ቀዳማይን ቀንዲን፣ ክንርድኦ ዘሎና ነገር፣ ነፍሲ ወከፍ ግብሪ የሱስ ዝገብር፣ ብኣምላኽ ክእመንን ምስኡ ክለግብን ከምዘለዎን፣ ብስሙ ድማ፣ ብእምነት ጸሎት ክገብር ከምዝግባእን ኢዩ። ብዘይ’ዚ፣ ግብርና ሰባዊን ስጋዊን ጥራይ ይኸውን። እዚ፣ ሓጢኣት ይገትእ ይኸውን። ወይ ምእንቲ በረኸት ክመጽእ መገዲ ይጸርግ ይኸውን። እቲ ሓቀይና ሓይሊ ግና ይጐድሎ ኢዩ።
ውጽኢታዊ ግብሪ፣ ፈለማ ውጽኢታዊ ጸሎት የድልዮ ኢዩ።
ሕጂ ድማ፣ ነቲ ካልኣይ ትምህርቲ ክንርኢ ኢና። ንሱ ድማ፣ እቲ ዝጽሊ ክገብር ኣለዎ፣ ዚብል ኢዩ። ኣብ ጸሎት ዝተዋህበ ተስፋ፣ ምእንቲ ብሓይሊ ንምግባር ኢዩ። ብእምነት ምጽላይ፣ ሓይሊ ዝረክብ፣ ብምግባር ኢዩ። እቲ ብሩኽ ጐይታና፣ ኣብ ዝገበሮ ናይ መሰናበቲ መደረ፣ ካብ ሽዱሽተ ግዜ ዘይውሕድ፣ (ዮሃንስ 14፣13-14፤ ዮሃንስ 15፣7-16፤ ዮሃንስ 16፣23-24) ነቶም መወዳእታ ዘይብሎምን ደጋጊምና እንታይነቶም እንሓቶምን፣ ተስፋታት ጸሎት ደገሞም፦ “ዘበለ ኵሉ፣” “ገለ፣” “ዘበለ፣” “ትልምኑ እሞ ይዀነልኩም።”
እቲ ኣማኒ፣ ክንደይ ግዜ ኢዩ፣ ነዚ ብሓጐስን ብተስፋን ዘንበበ፣ ከምኡውን ምእንቲ ናቱ ክኸውን ብልቢ ክልምን ዝበሃገ። ግና ድሌቱ ዘይረኸበ። እቲ ምኽንያት ከኣ ቀሊል ኢዩ። ነቲ ዝተወሃበ ተስፋ፣ ካብ ዙርያኡ ኣልጊሱዎ ኢዩ። ጐይታ፣ ግብርታቱ ምስ ምግባር ብዝተኣሳሰር፣ ስሙ ምስ ኣቦ ክንጥቀመሉ፣ ብናጻ ሂቡ ኢዩ። ነቲ ንግብሪ የሱስን ንመንግስቱን፣ ንፍቓዱን ንኽብሩን፣ ገዛእ ርእሱ ኣሕሊፉ ዝህብ ደቀ መዝሙር ኢዩ፣ እቲ ነቲ ተስፋ ዝምልእ ሓይሊ ዝወሃብ። እቲ ፍሉይ ነገር ኣብ ዝደልየሉ እዋን ጥራይ፣ ነቲ ተስፋ ብታሕጓስ ጨቢጡ ክሕዝ ዝህቅን ግና፣ ኣይክሰልጦን ኢዩ። እቲ ምኽንያት ድማ፣ ንየሱስ ንገዛእ ምቾቱ ክብል፣ ኣገልጋሊኡ ክገብሮ ስለ ዝፈተነ ኢዩ። ግና ነቲ ብእምነት ውጽኢታዊ ጸሎት ክገብር ዝደሊ፣ ምእንቲ ዕዮ ጐይታኡ ክብል ስለ ዝደለዮ፣ ምእንቲ ብግቡእ ክለማመዶ ክወሃቦ ኢዩ። ገዛእ ርእሱ ንረብሓ ጐይታኡ ኣሕሊፉ ስለ ዝሃበ ክወሃቦ ኢዩ። ጸሎት ጥራይ ኣይኰነን፣ ግብሪ ንምፍጻም ዝምህርን ዘሐይልን፤ እኳ ደኣ ግብሪ እውን፣ ምጽላይ ይምህርን የሐይልን ኢዩ።
እዚ፣ ኣብ ባህሪያዊ ይኹን፣ ኣብ መንፈሳዊ ዓለም ምስ ዘሎ ነገር ይሳነ ኢዩ። እምበኣርከ ንዘለዎ ኪወሃቦ ኢዩ። ወይ ብሒደት እሙን ዝዀነ፣ ብብዙሕ ድማ እሙን ኢዩ። ገዛእ ርእስና፣ በታ ድሮ ዝተረከብናያ ንእሽቶ ጸጋ፣ ንግብሪ ጐይታ ኣሕሊፍና ንሃብ። ግብሪ፣ ሓቀይና ቤት ትምህርቲ ጸሎት ክዀነና ኢዩ።
ሙሴ፣ ናይቶም ዓመጸኛታት ህዝቢ፣ ምሉእ ሓላፍነት ምስ ተሸከመ ኢዩ፣ ኣገዳስነት ናይ’ቲ ዕዮ ዝተረድአ። ከምኡውን ንእግዚኣብሄር ብትብዓት ዝተዛረቦ፣ ዓበይቲ ነገራት ድማ ዝለመኖ። (ዘጸ 33፣12-18) ገዛእ ርእስኹም ንግብሪ እግዚኣብሄር ኣሕሊፍኩም ምስ እትህቡ፣ ካብዞም ዝተወሃቡ ተስፋታት ዝውሕድ ኣይትደልዩን ኢኹም። ካብኡ ዝውሕድ እውን ኣይትጽበዩን ኢኹም።
ኣማኒ የሱስ! ግብሪ የሱስ ክትገብሩ፣ ካብኡ ዝዓቢውን ክትገብሩ፣ ተጸዊዕኩም ኢኹም፣ ተሸይምኩም ኢኹም፣ ምኽንያቱ ንሱ፣ ምእንቲ ናይ ምግባር ሓይሊ ክቕበልን ብመገድኹም ክገብርን፣ ናብ ኣቦ ከይዱ ኢዩ።
ብስመይ ዝለመንኩምዎ ዘበለ ኵሉ ክገብረልኩም እየ። ገዛእ ርእስኹም ሃቡ፣ ከምኡውን ግብሪ የሱስ ክትገብሩ ንበሩ። እሞ፣ ምእንቲ ኣገራሚ መልሲ ጸሎት ክትረኽቡ፣ ምጽላይ ክትመሃሩ ኢኹም። ገዛእ ርእስኹም ሃቡ፣ ክትጽልዩ ንበሩ። እሞ፣ ንሱ ዝገበሮ ግብሪን ካብኡ ዝዓቢ ግብሪን፣ ምግባር ክትመሃሩ ኢኹም።
ርእሰ ተኣማንነትን ብጸሎት ዓበይቲ ነገራት ክልምን ትብዓትን ብዘለዎ ደቀ መዝሙር፣ ክርስቶስ ንዓለም ክገዝኣ ኢዩ።
“ጐይታ፣ ምጽላይ ምሃረና።”
ዎ ጐይታይ! እንደገና ሎም መዓልቲ እውን፣ ክርድኦም ካብ ዓቕመይ ንላዕሊ ዚዀኑ ቃላት ሰማዕኩ። እቲ ነገር ከምዝተረድኣኒ ዘይኰነ፣ እኳ ደኣ ልክዕ ከምሓደ ህጻን፣ ካባኻ ዝተወሃበኒ ህያብ ምዃኑ ተኣሚነ ክቕበሎን ክዕቅቦን እየ። ንስኻ ሳላ ናብ ኣቦ ዝኸድካ፣ እቲ ብዓኻ ዚኣምን፣ ነቲ ንስኻ ዝገብርካዮ ግብርታት ከምዝገብር፣ ካብኡ ዝዓቢውን ከምዚገብር፣ ገሊጽካ ኢኻ። ጐይታ! ክቡር ብምዃንካ ከምልኸካ እየ። ከምኡውን ተስፋኻ ክፍጸም ክጽበ እየ። ብምሉኡ ህይወተይ፣ ብቐጻሊ ብዓኻ ምእማን ይኹን። ስለዚ፣ ልበይ፣ ምእንቲ ብዓኻ ምእማን፣ ቀንዲ ትንፋስ ህይወቱ ክኸውን፣ ኣጽርዮን ቐድሶን። ብዓኻን ብፍቕርኻን ብቐሊሉ ከምዝጽለው ከኣ ግበሮ።
ሳላ ናብ ኣቦኻ ዝኸደካ፣ ዝለመናዮ ኵሉ ከምእትገብረልና ሓቢርካ። ብስምካ ስለ ዝጸለዩ፣ ካብ ዝፋን ስልጣንካ፣ ካብቲ ዝተወሃብካዮ ሓይሊ፣ ንህዝብኻ ተማቐልቲ ትገብሮም፣ ኣካላት ሰብነትካ ስለ ዝዀኑ ድማ፣ ብመገዶም ትገብር ኢኻ። ንዓይን ንህዝብኻን፣ ምሳኻ ምጽላይ ዘለዎ ሓይሊን ምሳኻ ምግባር ዘለዎ ሓይሊን፣ ኣተስፊኻና ኢኻ።
ብሩኽ ጐይታ! ነቶም ንዓኻን ንተስፋኻን፣ ከምኡውን ተስፋኻ ክትምልእ እሙን ምዃንካ፣ ሒደት ዝተኣመና ይቕረ በለና። ነቲ ኣብ ምድሪ፣ ወይ ኣብ ሰማይ፣ ልዕሊ ኵሉ ዚዀነ ስምካ፣ ግቡእ ክብሪ ስለ ዘይሃብና ይቕረ በለና።
ጐይታ! ስምካ ምስ እግዚኣብሄር፣ ምስ ሰብን ምስ ኣጋንንቲን፣ ኵሉ ከምዝከኣሎ ከረጋግጽ ክኽእል ምጽላይ ምሃረኒ። እወ፣ ምእንቲ ንስኻ ከምኵሉ ዝኽእል ኣባይ ክትኸብር፣ ከምኡውን ብመገደይ ዓቢይ ግብርኻ ክትገብር፣ ምግባርን ምጽላይን ምሃረኒ። ኣሜን።


text:
ካቢነት ሚንስተራት ኤርትራ ኣኼባ የካይድ ኣሎ።
ሰራውር ናይ ሓበሬታ ማእከል 29 መስከረም 2018
ናይ ኤርትራ ካቢነት ሚንስተራት ኣኼባ የካይድ ኣሎ። ኣብ ናይ ሎሚ ንግሆ ኣኼብኡ ብዛዕባ ሓዲሽ ክውንነት ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ ሰላም ስምምዕን፣ ሰፊሕ ስትራተጂካዊ ዞባዊ ሽርክነትን ሰፊሕ ዝርርብ ኣካይዱ።
ኣብ ናይ ዞባዊ ጉዳያ ብዝምልከት እቶም ሓሙሽተ ንዞባዊ ሽርክነት ዝመርሑ ኣዕኑድ – i) ናይ ነንሕድሕድ ልእላውነት ምክብባር፤ ii) ንጹር ቅጥዒ ኣብ ናይ ሓባር ረበሓታት፤ iii) ምንጻግ ናይ ጎዳእቲ ናይ ግዳም ኣጀንዳ፤ iv) ምቹእ ዞባዊ ኩነታት / ክሊማ ፤ v) ድምር ስራሕ ናይ ጽላታት፤ ምዃኖም ዳግማይ ከምዝገለጸ ሚንስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ሓቢሩ።
በዚ መሰረት ካቢነት ብዛዕባ ምሕዳስን ምስፋሕን ወደብ፣ ናይ መንገድን ጸዓትን፣ ኣሰራርዓ ኢንዳስትርያዊን ምስኡ ዝተኣሳሰሩ ነገራት ዘተ ከምዘካየደ ተግርሊጹ። ናይዞም ፕሮጀክትታት ውጥን እንከላይ ናይ ምወላ ይስርሓሎም ከምዘሎን ኣብ ሰለስተ ኣዋርሕ ከም ድዛዘም ተገሊጹ።


text:
ካብ ዝተፋላለያ ሃገራት ዝመጹ ኣሸሓት ኤርትራውያን ኣብ`ታ መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሪፖርት ዘቕረበትላ ከተማ ጀነቫ ኣንጻር`ቲ ሪፖርት ተቓውምኦም ከስምዑ ውዒሎም። ብኻልእ ወገን ነቲ ሪፖርት ዝድግፍ ሰልፊ ኣብ እስራኤል ከምዝተኻየደ`ውን ተሓቢሩ`ሎ።
ካብ ተሰልፍቲ ጀነቫ ተኪኤ ክብሮም “ ኣንጻር ዓመጽቲ ሓድነትና ክነመስክር ውዒልና፡ ንዓና ንኤርትራውያን ከህስሱ ምፍታን ግን፡ ከም ንጸሓይ ብሰተታ ክትሽፍን ምፍታን`ዩ “ ኢሉ። ዮውሃንስ ዝተባህለ ካልእ ተሰላፊ ብወገኑ፡ “ ኤርትራውያን ኣብ ጀነቫ ተኣኪብና ዘለና፡ መኸተናን ሓድነትናን ጽንዓትናን ዳግም ንምምስካር`ምበር፡ ካብ`ታ ከምታ ኣብ`ቲ ኣፍደገ ዘላ`ሓንካስ መንበር` ሓንካስ ዝፍርዱ ሕቡራት ሃገራት ቅኑዕ ፍርዲ ተጸቢና ኣይኮናን “ ኢሉ።
ካብ ሰልፊ እስራኤል ንቪኦኤ ዝተዛረበ ኣድሓኖም ተክለሚካኤል ብወገኑ፡ “ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ መግህስቲ መሰላት`ዩ ነቲ ሪፖርት ንኽንድግፍ ዘገበረና`ምበር…..(ኻልእ ዕላማ ) ኣይኮነን፡ ኤርትራ ንኤርትራውያን`ያ ትምልከት “ ኢሉ።
ወከልቲ`ቶም ንሪፖርት ኮሚሽን ዝቃወሙ ተሰልፍቲ፡ 150 ሺሕ ፊርማታት ዝሓዘ ሾውዓተ ባኮታት(ሳጹናት) ናብ ሹዱሽተ ሰበ-ስልጣን ሕቡራት ሃገራት ከምዝተረከበ ሓቢሮም። ኣብ`ቲ ሰል09ፊ፡ ኢትዮጵያውያን ዝርከብዎም ገለ “መሓዙት ኤርትራ” ናይ ድጋፍ መደረታት ኣስሚዖም ኔሮም።
ሙሉእ ጸብጻብ ትሕት ኢሉ ኣብ ዝርከብ ናይ ድምጺ ፋይል ምስማዕ ይከኣል።


text:
ለምለም ገብረ ዮሃንስን ትርሓስ ገብረ ዮሃንስን ቅድሚ ሎሚ ኣብ መደብ መናእሰይ ምቕራበን ይዝከር። ሳእኒ ወልዊለንን ሰፍየንን ክሳብ ደረጃ ዩኒኒቨርሲቲ እንትመሃራ ዝረኣዩ ብርክት ዝበሉ ሰባት የተባብዑወንን በብዓቕሞም ይሕግዙወንን ምንባሮም እውን ይዝክራን የመስግናን።
ብፍላይ ኣብ ኣመሪካ ዝርከብ ኣይተ ካሕሳይ ኣረቂ ፈተወቲ ዓዶምን ህዝቦምን ኣተሓባቢሩ ዝለኣኸለን ገንዘብ ኣብ ናብራ ስድረአን ዓብዪ ሓገዝ ምፍጣሩ ብምግላፅ ንደቂ ዓደን ዘለዎን ክብሪ ገሊፀን እየን። በቲ ዝተላኣኸ ገንዘብ ዘበናዊ መሳርሒ ውፅኢት ዕንፀይቲ ብምዕዳግ ንእሽተይ ሓወን ሚኪኤለ ገብረዮሃንስ ናይ ገዛእ ርእሱ ስራሕ ከፊቱ ውፅኢታዊ ብምዃን ንወለዱን ኣሓቱን ይረድእ ምህላዉ ይገልፃ።
ለምለም ዓሚ ምስ ተመረቐት ኣብዚ ሰሙን'ዚ ቃል ኪዳን ኣሲራ'ላ፤ ትርሓስ ድማ ተመሪቓ፤ ስድራ እንዳ ገብረ ዮሃንስ ሓጐስ ተጸምቢሉ ቀንዩ። ለምለምን ትርሓስን "ዝዘራእናዮ ዓፂድና ኣለና" ይብላ
ዩኒቨርሲታት መቐለ፣ዓዲ ግራትን ኣክሱምን ኣብ ቀረባ እዋን ልዕሊ 13 ሽሕ ተምሃሮ ብቐዳማይን ካልኣይን ዲግሪ ከምዘመረቓ ይዝከር።
ኣብ ስነ ስርዓት መርዓ ለምለምን ምረቓ ትርሓስ ዝተረኸበ ግርማይ ገብሩ ንናይ ሎሚ መዓልቲ መደብ መናእሰይ ኣጋይሹ ገይሩ ዓዲምዎን ኣሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ድባርዋ፣ ኣብቲ ብ’ኢንዳስትሪያዊ ዞና’ ዝፍለጥ ከባቢ ተደኲነን ዝርከባ ፋብሪካታት፣ ሽቕለት ብምፍጣር ኣብ ምምሕያሽን ምምዕባልን መነባብሮ ዜጋታት ኣበርክቶ ይገብራ ከምዘለዋ፣ ሰራሕተኛታት’ተን ትካላት ንኤሪና ሓቢሮም።
ወይዘሮ ሰላማዊት ርእሶምን ተመሃሪት መርሃዊት ኣፈወርቂን ኣብ ዝሃብኦ ርእይቶ፣ ስራሕ ካብ ነገራዊ ረብሓ ዝዓቢ ስነ-ኣእምሮኣዊ ዕግበት ከምዘለዎ ጠቒሰን፣ ብዝረኽብኦ እቶት ነብሰን ክኢለን ሂወት ስድራ-ቤተን ንምምሕያሽ ከምዝበቕዓ ኣብሪሀን።
ሰራሕተኛታት ፋብሪካ ሰፍነግ ወይዘሮ ለተንስኤ ሃይለማርያምን ወይዘሮ ምሕረት ብርሃነን ድማ፣ ንልዕሊ 10 ዓመታት ኣብ’ቲ ፋብሪካ ከምዝሰርሓ ብምሕባር፣ ሰሪሕካ ምእታው ግዜኻ ብዝግባእ ክትውድብን ዘቤታዊ ምሕደራኻ ከተሐይልን ሓጋዚ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ርእሰ ምትእምማን’ውን ከምዘዕቢ ኣረዲአን።
ኣካያዲ ስራሕ ፋብሪካ ብሽኮቲ ‘ዲብኮ’ ኣቶ ያሕያ ሳልሕ ብወገኑ፣ እተን ፋብሪካታት ውጽኢት ናይ’ቲ መንግስቲ ኣብ 20 ናይ ናጽነት ዓመታት ብሕታዊ ወፍሪ ንምትብባዕን ንምድንፋዕን ዝተኸተሎ ፖሊሲ ምዃነን ብምምልካት፣ ንጻዕርን ሓርኰትኰትን ሰራሕተኛታት ዘለዎ ኣድናቖት ገሊጹ።
ኣብ ንኡስ ዞባ ድባርዋ፥ ፋብሪካታት ሰፍነግ፣ ፓስታ፣ ፕላስቲክ፣ ኣረቂ፣ ብሽኮትን ካልእን ተደኲነን፣ ፍርያተን ናብ ዕድጋታት የቕርባ ከምዘለዋ ሰነዳተን የመልክቱ።
******* ኣ.ዜ.ኤ *******


text:
ቅልውላው ኢቦላ ምዕራብ ኣፍሪካ ዶባት ንኽዕፀውን በረራታት ዓለምለኸ መንገዲ ኣየራት ጠጠው ንኽብሉን የገድድ ኣሎ።ኣብ ሰብኣዊ ሓገዛት እውን ምዝንጋዕ ይፍጥር ኣሎ ተባሂሉ።
ሰኔጋልን ኣይቮሪ ኮስትን መዕረፎ ነፈርትን ብኢቦላ ካብ ዝተጠቕዓ ሃገራት ንዝመፃ ነፈርቲ ዓፂየን ኣለዋ።ካልኦት ብዙሓት መንገዲ ኣየራት እውን ኣብ ዋና ከተማታት ጊኒ፣ሲየራ ሊዮንን ላይበሪያን ይህብኦ ዝነበራ ኣገልግሎታት ከምዘቋረፅኦ ተፈሊጡ’ሎ።
ትካል ጥዕና ዓለም /WHO/ እቶም ይውሰድ ዘለው ናይ ምቁራፅ ስጉምትታት ኢቦላ ንከይጋፋሕ መልሲ ኣይኮነን ይብል።ብፍላይ ድማ እቲ ሕማም ኣብ እዋን በረራ ብኣየር ናይ ምትሕልላፍ ዕድሉ ዝተሓተ እዩ፤ምስ ፋሳሲን ደምን ብምትንኻፍ እዩ ዝመሓላፍ ይብል እቲ ትካል።
ኣብ ዓለምለኸ ፌደረሽን ቀይሕ መስቀልን ማሕበረሰብ ቀይሕ ወርሕን ናይ ኣፍሪካ ዳይረክተር ዝኾኑ ኣላሳን ሰንሆር ትካሎም ናብን ካብን እተን ዝተተንከፋ ሃገራት ኣቑሑት ምምልላስ ኣይተኽኣለን ኢሎም።
ኩነታት እዘን ሃገራትን ምዕፃው ዶባትን ነቲ ሽግር ኣፀጋሚ ይገብሮ ከምዘሎን ነዚ ሽግር ንምፍታሕ ክባርን ግዜ ዝበልዕን ኣገባብ መጎዓዚያ ማለት እውን መኪና ንጥቀም ዘለና ኢሎም።
ሰኔጋል ናይ ሕቡራት መንግስታት ናብ ዳካር ዝገብሮም በረራታት ድሕሪ ምዕፃዋ ኣደዳ ነቐፌታ ትካላት ረድኤት ኮይና’ላ።
ዕዳጋ ኣቪየሽን ምዕራብ ኣፈሪካ ኣብቶም ዝሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ብቕልጡፍ ክዓቢ’ዃ እንተፀንሐ እቲ ናይ በረራ እገዳ ነቲ ዕብየት ክሃሲዮ ይኽእል እዩ ዝብል ሻቐሎት ፈጢሩ’ሎ።
መንገዲ ኣየር ኬንያ፣ኣሪክ ኤየርን ናይ ኮት ዲቫር ኣየርን ዝኣመሰላ ኩባኒያታት በብሰሙኑ ይፍፅምኦ ዝነበራ ዓሰርተታት ጉዕዞታት ካብ ዝሓለፈ መጀመሪያ ወርሒ ነሓሰ ኣቛሪፀንኦ ኣለዋ።
ምንስቴር ፋይናንስ ላይበሪያ ኣማራ ኮነህ ነታ ሃገር ከምዘላ ብምግላል ንበረራታት ምቁራፅ ንቁጠባ እታ ሃገር የማስነሎ ኢሎም።
እቲ ናይ በረራታት እገዳ ንቁልፊ ዘፈራት ዕደናን ሕርሻን እተን ሃገራት እናሃሰየ ይርከብ።
ኣብ ፈለማ እዚ ሰሙን ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ናብተን ብኢቦላ ዝተጠቕዓ ሃገራ ዝተገብረ እገዳ ጉዕዞ ክብቅዕ ሕብረት ኣፍሪካ ፀዊዑ’ሎ።


text:
ኣብ ሰንዳፋ ልዕሊ 160 ሰባት ብሓይልታት ፀጥታ ተታሒዞም ናብ ሆለታ ከምዝተወስዱን ሓደ ወዲ 15 ዓመት ከምዝተቐትለን ነበርቲ ገሊፆም ኣለው።ነቲ መንእሰይ ቀቲሉ ዝተባህለ በዓል ስልጣን ግን ኣይቀተልኩን ኢሎም ኣለው።
ኣብ ወለጋ ጊምቢ ሓይልታት ፀጥታ መንግስቲ ህዝቢ ንከይንቀሳቐስ ኣጊዶም ኣለው ተባሂሉ።
ብዛዕባ ናይ ሎሚ መዓልቲ ውዕሎ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ከባቢታት ኦሮሚያን ዝተሓተቱ ምኽትል ኣቦ መንበር ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ ብወገኖም ከምዚ ኢሎም።
“ኣብዚ ሰዓት ኣብ ማእኸል ኣዲስ ኣበባ ዝፍተፈፀመ ነገር የለን።ትማሊ እውን ሰላም እዩ ነይሩ።ካብ ኣዲስ ኣበባ ከባቢ ቡራዩ ግን ኣሸዋ ሜዳ ኣብ ዝብሃል ከባቢ ሓደ ሰብ ከምዝተቐትለ ሪፖርት በፂሑና’ሎ።ህዝቢ ኸኣ ተቓውምኡ ቀፂሉ’ሎ።አባይቲ ንግዲ ምዕጻዎምን ዕግርግር ከምዘሎን እዩ።”
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ኣብ ፍሉይ ዞባ ክልል ኦሮምያ ከተማ ሰንዳፋ ልዕሊ 160 ሰባት ናብ ሆለታ ከምዝተወስዱን ከምኡ እውን ፊጣ ጉቴ ሙለታ ዝተባህለ ወዲ 15 ዓመት ብሓላፊ ፀጥታ ከምዝተቐትለ ነበርቲ እቲ ከባቢ ሓቢሮም።
ሓላፊ ፀጥታ ግን ነቲ መንእሰይ ኣይቀተልኩን ኢሎም።ኣብ ዞባ ወለጋ ከተማ ግንቢ ሓይልታት መንግስቲ እቲ ህዝቢ ከይንቀሳቐስ ምኽልካሎምን መንእሰያት ድማ እቲ ሓይሊ ካብታ ከተማ ለቒቑ ክወፅእ ከምዝሓተቱዎን ነበርቲ ተዛሪቦም ኣለው።
ኣዛዚ ፖሊስ እታ ከተማ ኮማንደር ሲሞኔ ግን ኣብታ ከተማ ናይ ንግዲ ትካላት ዝዓፅውን ኣገልግሎት መጓዓዝያ ምሃብ ዘቋረፁ ሓይልታት ፀረ ሰላም ኣለው ኢሎም።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ኣብ ቢሸፍቱ ኣብ በዓል ኢረቻ ብሓይልታት መንግስቲ ተፈፂሙ ንዝበሉዎ ቕትለት ብምኹናን ናይ ዓፋር ህዝባዊ ፓርቲን ግንባር ሓርነት ኦጋዴንን መግለፂ ኣውፂኦም።
ምስዚ ብዝተአሳሰር ኣብ ኢትዮጵያ ተልእኾ ሕብረት ኣውሮፓ ኣብ ኢረቻ ዓመታዊ በዓል ኣብ ህይወት ሰብ ዝበፅሐ ሞት ከምዘሕዘኖ ብምግላፅ ንስድራ ግዳያት ፅንዓት ተመኒዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዕረቀ ሰላም ንኽካይድን ብተወሳኺ ድማ ንናይ ህዝቢ ሕቶታት ከይዲ ምሃብ መፍትሒ ክጅመር ከምዘለዎ ፀዊዑ’ሎ።
ኣብዚ ኣፀጋሚ እዋን ንኢትዮጵያን ጠቕላላ ህዝባን ንምሕጋዝ ድልዊ ምዃኑን ሕብረት ኣውሮፓ ገሊፁ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ሓደ ካብ ኣባል ተቓወምትን ሚኒስተር ሕርሻን ውሕስነት መግብን ደቡብ ሱዳን ላም ኣኮይ ንሓድሕድ ኩናት ከዕርፍ ዝተኣትወ ስምምዕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ከምዝፈረሰ ገሊጹ።
ንሱ ነዚ ዘፍለጠ ሎሚ ሰኑይ ባሕቲ ግንቦት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮጵያ ኣብ ዝገበሮ ጋዜጣዊ መግለጺ ክኸውን እንከሎ: ኣብቲ ኣጋጣሚ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ካብ ዝመርሖ ሓባራዊ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ዝተዋህቦ መዝነት ብፍቓዱ ከምዝተሰናበተ ድማ ሓቢሩ።
"ኣብ ጁባ ዝትግበር ስምምዕ ሰላም የለን" ዝበለ ሚኒስተር ሕርሻን ውሕስነት መግብን ነበር ደቡብ ሱዳን ላም ኣኮይ: ብፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ዝመራሕ ሓባራዊ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ስልጣን ክገድፍ ጻውዒት ኣቕሪቡ።
ላም ኣኮይ መራሒ ምንቕስቓስ ሓርነት ህዝቢ ሱዳን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ክኸውን እንከሎ: ካብቲ ዝመርሖ ውድብ ስልጣኑ ከምዝለቐቐ ብተወሳኺ ኣፍሊጡ'ሎ።
ብመሰረት ሓበሬታ ላም ኣኮይ: ኣብ ደቡብ ሱዳን ናጻ ዝኾነ ፖለቲካዊ ሃዋህው ከምዘየለን ቅኑዕ ዝኾነ ሰላም ኣብታ ሃገር ክዓስል እንተኾይኑ ድማ: ካብታ ሃገር ወጻኢ ምውዳብ ከምዘድሊዩ ኣብቲ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ቀንዲ ተቓዋሚ ፕረዚደንት ሳልቫ ኪርን ቀዳማይ ምክትል ፕረዚደንት ዝነበረን ሪክ ማቻር ዝሓለፈ ግዜ ድሕሪ ምስዋሩ: መተካእትኡ ሓድሽ ቀዳማይ ምክትል ፕረዚደንት ምስያሙ ይዝከር።


text:
ስደተኛታት ህፃናት ብፍሉይ ካብ ወለዶም ዝተፈለዩ ንዓመጽ፣ምዝመዛን ንግዲ ደቂ ሰባትን ዝተቓልዑ ምዃኖም ሓድሽ ፀብፃብ ሕቡራት ሃገራት ገሊፁ።
ኣብ ልዕሊ ማእኸላይ ባሕሪ ዘቋረጹ ስደተኛታት ዝፍፀም አድልዎ ሰፊሕ’ኳ እንተኽዕነ ህጻናትን መንእሰያትን ግን ነዚ አድልዎ ዝተቓልዑ እዮም። ነዚ ብናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ሕጻናት አድሕንን ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ዝተኻየደ መፅናዕቲ ካብ ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሮቃ ዝተሰደዱ ህጻናት ልዕሊ ካል ኦት ጉጅለታት ዝተቓልዑ እዮም ይብል።
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ህፃናት ዒራቕ፡ሶርያ፡ኣፍጋሲታንንን ካል ኦት ብኹናት ይሕመሰ ዘለዋ ሃገራት እቲ ዞባ ናብ ምዕራብ ኣውሮጳ ንምእታው ኣብ ዝፍትንሉ እዋን ኣብ ሃገራት በልካን ተቐርቂሮም ይርከቡ። ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታትን ህጻናት ኣድሕንን ስደተኛታት ህጻናት ብዛዕባ መጻኢ ዕድሎም ውሳነ ንምርካብ ኣብ ዝጽበይሉ ዝነበረ ኣብ ወዳማይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ሰርብያ ክከታተሉ ምስ መንግስቲ ሰርብያ ሰሪሖም እዮም።
ናይ ሶሪያ ሚንስትር ስራሕ ዞራን ዦርደቪች ኩሉም ህፃናት ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎም ይብሉ።
“ሰርቢያ ከም መሰጋገሪት ዝጥቀሙ ህፃናት ኣብዚ ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ጽርየት ዘለዎ ትምህርቲ ክነቕርበሎም ኢና ንደልይ።"
ዳይረክተር ናይ ሓደ ቤት ትምህርቲ ዝኾነ ሚለታ ዦርቪች እቶም ህፃናት ጽቡቕ ባህርያት ከምዘለዎምን ምስ ካልኦት ተማሃሮ ተሳኒዮም ከምዝመሃሩ ይገልጽ። ገለ ሰሪቢያዊያን ወለዲ ግንእቶም ስደተኛታት ህፃናት ይኹን እቲ ከባቢ ድልዋት ኣይኮኑን ክብሉ ስኽፍትኦም ይገልፁ።
መብዛሕቲኦም ህጻናት ካብቲ ትምህርቲ ክምለሱ ከለው እንተወሓደ ወለዲ ወይ ቤተ ዘመድ ይረኽቡ። ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ግን ኣስታት 300,000 ካብ ስድርኦም ዝተፈላለዩ ህጻናት ንበደል ዝተቓልዑ እዮም ይብል። እዛ ናይጀርያዊት ጓል ኣብ ጣሊያን ምስ በጽሓት ኣብ ኢድ ነገድቲ ደቂ ሰባት ከምዝኣተወት ትዛረብ።
ኣብ ናይ ስነ ጽባቐ መደበር ክሰርሕ ክትሕግዘኒ ምኳና ገሊጻትለይ። ናብዚ ምስ መጻእኹ ግን ናብ ጎደና ክወጽእ ነጊራትኒ። ዕርቃነይ ዘርእይ ክዳውንቲ ገይረ ኣብ ጎደና ዘወርወር ክብልናብ ጎደና ሒዛትኒ ወዲኣ።”
ንስደተኛታት ህፃናት ዝገበር ሓለዋ ክሕይልን ኣብ ልዕሊ ህፃናት ንግዲ ደቂ ሰባትን ምዝመዛን፣ ዓሌታዊነት ጽልኢ፡ዘራዊ ኣድልዎ ምቅላስ ከምዘድልይ እቲ ጸብጻብ ይጽውዕ።


text:
ርእሰ-ሊቃነ ጳጳስ ፍራንሰስ ናብ ሰለስተ ሃገራት አፍሪቃ ከካይድዎ ዝጸንሑ ዑደቶም ዛዚሞም ሎሚ ንግሆ ካብ ሪፖብሊክ ማእከላይ አፍሪቃ ናብ ቫቲካን ተመሊሶም’ለው።
ሊቃነ-ጳጳስ ፍራንሰስ አብ አፍሪቃ ዘካየድዎ ናይ ሓሙሽተ መዓልታት ዑደቶም ክብሪ ስድራቤት፡ ለዉጢ ክሊማን ድኽነትን ብፍላይ ድማ ሰላምን ስኒትን አብ ዝብሉ አርእስትታት ዘተኾረ’ዩ ኔይሩ።
ሊቃነ-ጳጳስ ፍራንሰስ ናይ ሪፓብሊክ ማእከላይ አፍሪቃ ዑደቶም ቅድሚ ምዝዛሞም አብ ስታድዮም’ታ ሃገር ቅዳሴ አኻይዶም።
ኣቐዲሞም አብ ባንጒ ኣብቲ ሓደገኛን ብተደጋጋሚ ግጭት ዝካየደሉ ከባቢ ንዝርከብ መስጊድ ዝበጽሑ ሊቃነ-ጳጳስ ፍራንሰስ አስላምን ክርስትያንን አሕዋት ምኳኖምን ብሓባር ክነብሩ ዘይኽእልሉ ምክንያት ከምዘየለን ሓቢሮም። እቶም ሊቃነ ጳጳስ ምስ አብቲ መስጊድ ዝነበሩ ኢማማት ምርኻቦም’ውን ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
መንግስቲ ኬንያ ንመደበራት ቴለቪዥንን ሬድዮን ሃገሩ ዓፅዩ።
መንግስቲ ኬንያ፡ መራሒ ሰልፊ ሕብረት ናሳ ራይላ ኦዲንጋ ቃለ-መሓላ ክፍፅሙ ኣብ ዝተሓሰበሉ መዓልቲ ንቀንዲ መደበራት ቴለቪዥንን ሬድዮን እታ ሃገር ዓፅዩ።
ኣብ ዝሓለፈ መረፃ ከምዝተዓወቱ ብደገፍቶም ዝእመነሎም ራይላ ከም ፕረዝደንት ኮይኖም ሎሚ መዓልቲ ቃለ-መሓላ ክፍፅሙ ትፅቢት ይግበር።
ብፕረዚደንት ኡሁሩ ዝምራሕ መንግስቲ እቲ ንሎሚ ዝተታሕዘ መደብ ሕጋውነት ከምዘይብሉ ብምሕባር ወነንትን መራሕትን ማዕከናት መራኸቢ ቀጥታዊ ሸፈነ ካብ ምሃብ ክቑጠቡ ኣጠንቂቑ።
ክፍጠር ካብ ዝኽእል ጎንፂ ሰጊኦም ኣብ ገዝኦም ክፀንሑ ዝወሰኑ ብዙሓት ነበርቲ ናይሮቢ እኳ እንተለዉ፡ ደገፍቲ ራይላ ግን ኣብቲ ዘዓበየ መናፈሻ እታ ከተማ ይተኣኻኸቡ ኣለዉ።
ዋና ፀሓፊ ካቢነ ሓበሬታ ጆ ሙቼሩ ኣብ ጉዳይ ምፅፃው መደበራት ቴለቪዥንን ሬድዮን ዝምልከት ሓበሬታ ካብ ምሃብ ተቖጢቦም ኣለው።


text:
ናይ ዓለምና ቁፅሪ ሓደ ኮኸብ ተፃዋታይ ኩዕሶ እግሪ ኣርጀንቲናዊ ልዮነል ሜስይ፣ ኣብ ሃገራዊት ጋንታ ተሰሊፈ ፅዋዕ ከምፅእ ስለዘይካኣልኩ ምስ'ታ ጋንታ ኮይነ ኣይፃወትን ኢሉ።
ሜስይ ናብ'ዚ ውሳነ'ዚ ዝበቅዐ፣ ጋንትኡ ትማሊ ኣንፃር ቺሊ ናብ ፅዋዕ መን ዓተረ በቂዓ ድሕሪ ምስዓራ'ዩ። ኣብ'ቲ ናይ ትማሊ ግጥም ፅዋዕ መን ዓተረ ክልቲኤን ጋንታታት ኣብ ስሩዕ ጊዜ ግጥም ክሳዓዓራ ስለዘይካኣላ፣ ናብ ፍፁም ቅላዕ መቕፃዕቲ ኣትየን'የ።
ካብ ተሰለፍቲ ኣርጀንቲና ቀዲሙ ዝተሰርዐ ሌዮነል ሜስይ ኣምኪንዋ'ዩ። ጋንትኡ ድማ 4 ን 2 ተሳዒራ። ብድሕሪ ስዕረት ጋንትኡ ሌዮነል ሚሰይ ስሚዕታዊ ማህሰይቲ ከምዝወረዶ ካብ ገፁ ምንባብ ይካኣል ነይሩ። 'ደጊም ምስ ጋንታ ኣርጀንቲና ኣይስለፍን'ውን' ኢሉ'ሎ። ሓቁ ድዩ ኣይኮነን ግና ጊዜ ዝፈርዶ'ዩ ዝኸውን።
ጋንታ ኣርጀንቲና ኣብ ግጥማት ኮፓ ኣሜሪካ ንካልእይ ጊዜ'ያ ብጋንታ ቺሊ ኣተኸታታሊ ትሳዓር ዘላ። ዓሚ'ውን ጋንታ ቺሊ ንኣርጀንቲና ከምዝሳዓረት ዝዝከር'ዩ።


text:
ኮርፐረሽን ሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ ኣስታት 5.5 ቢሊዮን ብር ዘውፅኡ ፕሮጀክትታት ንምስራሕ ስምምዕ ተፈራሪሙ።እቲ ዝበዝሕ ወፃኢ ዝሽፈን ካብ ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ብዝርከብ ልቓሕ እዩ።
ካብ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ተወሳኺ ኣብ ሩባ ኣባይ ካልኦት ኣርባዕተ ግድባት ንምህናፅ ዝርዝር መፅናዕቲ እናተኻየደ ከምዝኾነ ተፈሊጡ።
ካብ ሰሜን ኣሜሪካ፡ካብ ኣውሮፓን ካብ ሃገራት ኢሲያን ዝመፁ ዝተፈላለዩ ኩባንያታት ነቲ ስራሕ ንምስራሕ ምስ መንግስታዊ ኮርፐረሽን ሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ እዮም ተፈራሪሞም።
ናይቲ ኮርፐረሽን ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኣቶ ምሕረት ደበበ ንጋዜጠኛታት ከምዝሓበርዎ እቶም ፕሮጀክትታት ኣብ ሰለስተ ቀንዲ ስራሕቲ ዝተኸፋፈሉ እዮም።ፕሮጀክት መመሓይሺ መተሓላለፊ ኤለክትሪክ፡ናይ ግልገል ግቤ ክልተ ወላይታ-ሰዶ ናይ 400 ኪሎ ቮልት ሓይሊ መተሓላለፊ ፕሮጀክትን ናይ ዓብዪ ናይ ኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ፕሮጀክት ናይ ምምኻር ኣገልግሎትን ኣብ ዝብል ተመቒሉ’ሎ።ዝበዝሕ ወፃኢ ዝሽፈን እውን ብባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ እዩ ይብሉ ኣቶ ምህረት።
እቲ ኮርፖረሽን ካብ ቀረባ እዋን ጀሚሩ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ብምስራሕ ውሩይ ናይ መንግስቲ ትካል ምዃኑ ዝፍለጥ እንተኾነ’ውን ዓብዪ ናይ ሃብቲ ብኽነት እናተፈፀሞ ዝርከብ ትካል ምዃኑ’ውን ናይ ዋና ኦዲተር ፀብፃብ ብምጥቓስ ንዝቐረበሎም ሕቶ ኣቶ ምህረት ኣሉታ ብምሃብ መሊሶም።
ከምዚ ዝስዕብ ብምባል ’’እዞም ፕሮጀክትታት እዚኣቶም ሕድ ሕዶም ዝተቐመጠሎም ናይ ኣፈፃፅማ መዐቀኒታት ኣለዎም።ብኣለቃሕቲ፡ብመንግስቲ፡በቲ ኮርፐረሽንን ኣማኸርትን ዝፍፀም ናይ መቆፃፀሪ ስርዓት ኣለዎም።’’
ኣብዝተፈላለየሉ ናይታ ሃገር ተፋሰስ ንቕድሚት ክስርሑ ብዛዕባ ዝተሓሰቡን መፅናዕቲ እናተኻየደሎም ብዛዕባ ዝርከቡን ተፋሰሳት’ውን ኣቶ ምህረት ተዛሪቦም።
ብፍላይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዙሕ ብዛዕባ ዝዝረበሉ ዘሎ ናይ ኣባይ ተፋሰስ ልምዓት’ውን ከምዚ ዝስዕብ ይብሉ።ንሙሉእ ትሕዝትኡ የድምፁ።


text:
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ ናብ ኤርትራ ክበጽሕ'ዩ
Radio Erena: 25 September 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ ጁሰፐ ኮንተ ናብ ኤርትራ ክበጽሕ ምዃኑ መርበባት ሓበሬታ እታ ሃገር ኣፍሊጠን።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብቲ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናብ ኤርትራ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ምግታእ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ልምዓታዊ ምትሕግጋዝን ኣብ ዝብሉ ጉዳያት ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ክመያየጥ ትጽቢት ኣሎ።
ብዋሕዚ ስደተኛታት እተማርር ዘላ ኢጣልያ፣ ብዘይካ'ቲ ስደተኛታት ዝጸዓና ጀላቡ ናብ ገማግም ባሕራ ከይጽግዓ ምኽልካላ፣ ምስተን ዜጋታተን ብብዝሒ ናብ ስደት ዝውሕዙ ዘለዉ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ብምዝርራብ፣ ነቲ ዋሕዚ ንምግትኡን ስደተኛታት ናብ ዓዶም ተመሊሶም ዝጣየስሉን መደባት ከምዘለዋ ክትገልጽ ጸኒሓ'ያ።
ኣብዚ ኤርትራን ኢትዮጵያን ስምምዕ ሰላም ከቲመናሉ ዝብሃለሉ ዘሎ ወቕቲ ድማ፣ ኢጣልያ ምስ መንግስታት እዘን ሃገራት ኣብ ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታትን ልምዓታዊ ሓገዛትን ንምምይያጥ ተበግሶ ወሲዳ ኣላ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ ጁሰፐ ኮንተ፣ ቅድሚ ናብ ኤርትራ ምእታዉ ኣብ ኢትዮጵያ ተመሳሳሊ ምብጻሕ ከካይድ'ዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ኣብዚ ልዕሊ 15 ዓመታት ናብ ኤርትራ ዝበጽሐ ናይ መጀመርያ መራሒ ናይ ኤውሮጳዊት ሃገር ክኸውን'ዩ።


text:
Download the FREE SBS Radio App for a better listening experience
ናይ ፈደራል መንግስቲ ሓይሊታት ድሕሪ ምውፋሮም፡ ኣብ ምብራቓዊ ኢትዮጵያ ዞባ ሶማሊያ ብቐዳም ዝጀመረ ዕግርግር ናብ ምሉእ እቲ ክልል ሊሒሙ ኣሎ።
መሰኻኽር ከምዝገለጽዎ ኣብቲ ዕግርግር ቀንዲ ዒላማ ኮይኖም ዘለዉ ናይ ሶማሊያ ዓልየት ዘትብሎም ህዝቢ እዮም።
ናይ ፈደራል መንግስቲ ሓይሊታት ድሕሪ ምውፋሮም፡ ኣብ ምብራቓዊ ኢትዮጵያ ዞባ ሶማሊያ ብቐዳም ዝጀመረ ዕግርግር ናብ ምሉእ እቲ ክልል ከምዝለሓመ ሮይቶርስ ካብቲ ቦታ ጸብጺቡ ኣሎ።
ነበርቲ እቲ ከባቢ ከምዝገለጽዎ ኣብ ጂግጂጋ ብዓርቢ መንግስቲ ፈደራል ንሰብ መዚ እቲ ክልል ንምቁጽጻር ሰራዊት ምስ ኣዋፈረ፡ ናይቲ ክልል ዕጡቓት ብቐዳም ምስቶም ናይ ፈደራል ሰራዊት ኩናት ገጢሞም። በዚ ዝተበገሰ ኣብ 4 ከተማታት እታ ክልል ዕግርግርን ንብረት ክዓኑን ጀሚሩ።.
መሰኻኽር ከምዝገለጽዎ ኣብቲ ዕግርግር ቀንዲ ዒላማ ኮይኖም ዘለዉ ናይ ሶማሊያ ዓልየት ዘትብሎም ህዝቢ እዮም።
ብመሰረት ጸብጻብ ሮይተርስ ክልተ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ዝተቓጸሉ ኮይኖም ዱካናት፡ ሆቴላትን ባንካታትን ተዓጽዮም ኣለዉ። ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ናይ ጥይት ድምጺታት ይስማዕ ኣሎ።
ካልእ ምስክር ካብ ጅግጂጋ ከምዝሕብሮ ንሰብ መዚ ክልል ሶማሊያ ኣብ ቁጽጽር ንምውዓል ናይ መንግስቲ ወተሃደራት ኣብ ጂግጂጋ ተዋፊሮም ኣለዉ።
ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ይግለጽ ከምዘሎ፡ ናይቲ ክልል ፕረሲደንት ኣብዱ ኤለ፡ በዚ ናይ ዶክተር ኣቢይ ለውጢ ፈደራል ስርዓት ይጠሓስ ኣሎ ብምባሉን ናብ ኣዲስ ኣበባ ክመጽእ ተጸዊዑ ምስ ኣበየን ዝመጸ ዘይምርድዳእ ከምዝኾነ ይዛረቡ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባን ጂግጂጋን ዝርከቡ ሰብ መዚ ብዛዕባዚ መብርሂ ክህቡ ተሓቲቶም ዛጊት ኣይተዛረቡን ዘለዉ። እንተኾነ ሰራዊት ፈደራል ናብቲ ክልል ተዋፊሮም ከምዘለዉ ምክልኻል ተኣሚኑ ኣሎ።
“እቲ ዕግርግር ብሰራዊት ምክልኻል ደው ክብል ተፈቲኑ ጸጥታ ግና ክሰፍን ኣይከኣለን” ክብል እቲ ናይ ሚኒስትሪ ምክልኻል መግለጺ ኣፍሊጡ ኣሎ።
“ናይቲ ዞባ ሰላምን ጸጥታን ኣብ ስግኣት ወዲቑ ስለዘሎ ሰራዊት ምክልኻል ከምዚ እናረኣየ ኢዱ ኣጣሚሩ ኣይርእን” ክብል እቲ መግለጺ ይውስኽ።
ኣብ ክልል ሱማሌ ኢትዮጵያ ከተማ ጅግጅጋ ዘጋጠመ ቀጺሉ እውን ናብ ካልኦት ከተማታት እቲ ክልል ዝለሓመ ህውከት፥ ብዝኾነ ይኹን መለክዒ ተቐባልነት ዘይብሉን ብህጹፅ ደው ክብል ዝግበኦ ተግባርን ምዃኑ እቲ ሚኒስቴር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሓቢሩ። ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ምስ ካልኦት ሓይሊታት ጸጥታ ብሓባር ብምዃን ንዝተፈጠረ ህውከት ብቐረባ ክከታተል ከምዝጸንሐ ዝሓበረ እቲ መግለጺ፥ ነቲ ዘጋጠመ ኩነታት ንምቁጽጻርን ህዝቢ ንምርግጋእን ጻዕሪ እንተተገበረ እውን እቲ ህውከት በቲ ዝተደለየ ቅልጣፈ ደው ክብል ከምዘይከኣለ ኣብሪሁ።
ሚኒስተር ሓበሬታ ክልላዊ መንግስቲ ሶማሊያ እድሪስ ኣብዲ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእክቲ ግና፡ ምውፋር ፈደራላዊ ሰራዊት ኣብ ጂጅጋ ዘሕጋዊን ዘይሕገመንግስታዊን እዩ፡ ፈደራል ሰራዊት ኣብ ሓደ ክልል ዝዋፈር ካብቲ ክልል ጠለብ ምስዝመጾ ጥራይ እዩ ኢሉ።
ዞባ ሶማሊያ ኢትዮጵያ ኣብዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ኣይረግኤን። መንግስቲ ምስቲ ነቲ ዞባ ክግንጽል ዝቃለስ ሃገራዊ ግምባር ነጻነት ኦጋዴን ONLF ካብ 1984 ኣትሒዙ ክቃለስ እዩ ጸኒሑ።
ካብ 2017 ኣትሒዙ ድማ ዞባ ሶማሊያ ኢትዮጵያ ምስ ኦሮሚያ ኣብ ዘዳውብ ከባቢታት ዕግርግር ስለዝጸንሐ ኣሻሓት ህዝቢ ካብቦታኡ ተፈናቒሉ ይርከብ።
ኣብዚ ቅሩብ ኣዋርሕ ድማ ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲን ናይቲ ክልል መንግስቲን ዘሎ ዝምድና እናላሕለሐ ናብዚ ኩነታት ኣምሪሑ ይርከብ። ሃገራዊ ግምባር ነጻነት ኦጋዴን ONLF ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ሰራዊት ፈደራል ናብቲ ዞባ ምውፋር ማለት ንምምሕዳር ዞባ ሶማሊያ ንምቁጽጻርን ኣብቲ ዞባ ሕንፍሽፍሽ ምፍጣርን እዩ ኢሉ። ነቲ ሓዲሽ ቀ.ሚ. ኢትዮጵያ ጣልቃ ኣትዩ ሰላማዊ መስርሕ ክጅምር ጸዊዑ ኣሎ።
ካልእ ምንጭታት ዜና ከምዝገልጽዎ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ንባይቶ ወከልቲ ህዝቢ እቲ ክልልን: ካልኦት ወሰንቲ ትካላትን ከምዝትቖጻጸረ ጸብጺቦም ኣለዉ:: በቲ ዝነበረ ግጭት ሓያሎ ሰባት ብዘጋጠሞም መጉዳእቲ ናብ ሆስፒታል ከምዝተወሰዱ'ውን ተፈሊጡ::
ሰላምን ደሕንነትን ህዝቢ ሱማሌ ንምርግጋጽ ዓሊሙ ሕገ-መንግስታዊ ስርዓት ዝሓለወ ስጉምቲ ከምዝወስድ ናይ ኢትዮጵያ ሚኒስቴር ምክልኻል ሃገር ኣፈራሪሑ ኣሎ።
ብኻልእ ወገን ነዚ ናይ ክልል ሶማል እዋናዊ ኩነታት ዝምልከት ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ መግለፂ ኣውጺኡ ኣሎ እቲ መግለጺ ከምዚ ዝስዕብ እዩ፡
ኣብ ክልል ሶማለ ዝተፈጥረ ግጭት ናብ ዝኸፍአ ህውከትን ቅልውላውን ዘእቱ ተግባር ስለዝኾነ ብህፁፅ ጠጠው ንክብልን ልዕልነት ሕጊ ንኽረጋገፅን መንግስቲ ክልል ትግራይ ይፅውዕ፡፡
ዝኾነ ይኹን ሽግር ብሕጋዊን ሓላፍነት ብዝተመልኦን ኣግባብ እምበር ብሓይሊ ክትፈትሕ ምፍታን ፍፁም ተቐባልነት ዘይብሉን ንፌዴራላዊ ስርዓትና ዘፍርስ ስለዝኾነ ብህፁፅ ጠጠው ክብል ኣለዎ፡፡
መንግስቲ ፌዴራልን መንግስት ክልል ሶማለን እውን እቲ ዝተፈጥረ ፀገም ብዝተረጋግዐን ውሕሉል ብዝኾነን ኣግባብ ብምእላይ ሰላምን ድሕንነትን ህዝብ ንምርግጋፅ ብውነ ክሰርሑ ይግባእ፡፡ ኣብዚ ከይዲ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ንምሽርራፍን ሕገ መንግስታዊ ስርዓትና ናብ ሓደጋ ዘውድቕን ዝኾነ ይኹን ምንቅስቓስ በዘይ ውዓል ሕደር ክእረም ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብጥብቂ የተሓሳስብ፡፡
በዚ ኣጋጣሚ በዚ ግጭት ምኽንያት ንዝጠፍአ ህይወትን ንዝዓነወ ንብረትን መሪር ሓዘን ከምእተሰምዐና እናገለፅና ንቤተሰብ፣ ፈተውቲ፣ ምሓዙትን ግዳያትን ንመላእ ህዝቢ ክልል ሶማለን ፅንዓት ይሃባኩም ክንብል ንፈቱ፡፡
ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ክልል ትግራይ
መቐለ
ነዚ ኣብ ሶማል ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ምስዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኣታቶ ዘሎ ፖለቲካዊ ለውጢ ዘየሐጎሶም ዝተፈላለዩ ክፋል ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ተደሚሩ ምስቲ ኣብታ ሃገር ሰሪቱ ዘሎ ባዕልኻ ናይ ባዕልኻ ምምሕዳር በቲ ሓደ ወገን ቲም ለማ ብዝብል ዝፍለጥ ናይ ለውጢ ጉጅለ ነቲ ኣብ 27 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ክኸይድ ዝጸንሐ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ክቕይር ዝገብሮ ዘሎ ላዕሊ ታሕቲ፡ ኢትዮጵያ ናብ ዝገደደ ናይ ምፍርኻሽ ኣንፈት ተምርሕ ኣላ ዝብል ናይ ብዙሓት ክፍታ ኮይኑ ኣሎ።
Transcript
ብመሰረት ጸብጻብ ሮይተርስ ክልተ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ዝተቓጸሉ ኮይኖም ዱካናት፡ ሆቴላትን ባንካታትን ተዓጽዮም ኣለዉ። ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ናይ ጥይት ድምጺታት ይስማዕ ኣሎ።


text:
መበል 40 ዓመት ምምሥራት በዓል ቤት ትምህርቲ ሰንበት ደብረ ሰላም ቅዱስ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን ዓዲ ቀይሕ ብድምቀት ተባዒሉ!
ብምኽንያት መበል 40 ዓመት ምምሥራት በዓል ቤት ትምህርቲ ሰንበት ደብረ ሰላም ቅዱስ ሚካኤል ቤተ ክርስቲያን ዓዲ ቀይሕ ብሰንበት 06 መስከረም 2011 ዓ.ም.ግ. ፍሉይ ጉባኤ ተገይሩ። ኣብ ትሕቲ “እግዚአብሔር ዓቢይ ግብሪ ገበረልና ንሕና’ውን ተሓጐስና” (መዝ. 126፡3) ዝብል መሪሕ ኣርእስቲ ዝተገብረ መንፈሳዊ ጉባኤ፡ ካብ ቤ/ጽ መንበረ ፓትርያርክ ኣሥመራ ዝመጹ ላዕለዎት ኃለፍቲ ክፍልታት፣ ካብ ርሑቅን ቀረባን ዝመጹ ሊቃውንት መምህራንን ካህናትን ዲያቆናትን ተመሃሮ መንእሰያትን ዓበይትን ሕፃናትን ተሳቲፎም ነይሮም።
ካብ ዓዲ ግራት ዝመጹ ኣባላት ቤ/ት ሰንበት ደብረ ጎልጎታን ካብ ዛላምበሳ ዝመጹ ኣባላት ቤ/ት ሰንበትመድኃኔ ዓለም ቤ/ክን ብምስታፎም ፍሉይ ድምቀት ነይርዎ።
ብመሠረት መርሐ ግብር፡ ቅድሚ ቀትሪ ዓውደ ምርኢት ቀሪቡ። ድኅሪ ቀትሪ ድማ እቲ ጉባኤ ብጸሎትን ብናይ ዕለቱ ወንጌልን ምስ ጀመረ፡ ኣብዚ ትምህርተ ሰንበት ዝተመልመሉ ሕፃናትን፡ መንእሰያትን ብስም ርኅሩኅ ሣምራዊ ዝጥርነፉ ሰብ ሓዳር ወለድን በብተራ ትምህርትን ሥርዓትን ባህልን ቤ/ክ ዝገልጽ ትዕይንት ኣቕሪቦም።
ብስም ርኅሩኅ ሣምራዊ ዝጥርነፉ ሰብ ሓዳርን ወለድን “እግዚአብሔር ጓሳይየይ እዩ ፣ ስምኪ ጸውዐ መዓስ ኃፊረ” ዝብል መዛሙር ምስ ኣቕረቡ ብሊቀ ካህናት መሓሪ መዝገበ ምስቲ ዕለትን ኵነታትን ታሪኽን ዝምልከት ስብከተ ወንጌል ተዋሂቡ።
ብድኅሪ እዚ ጽዑቕ መደባት፦ መዝሙር ብሕፃናት፡ መንፈሳዊ ምርኢት፡ ‘ኵሉ ካብኡ እዩ’ እናበሉ ዓበይቲ መዘምራን፣ ‘ርዝነታ እዩ እቲ ምሥጢር’ ዝብል ግጥሚ . . . ሓደ ብሓደ ቐሪቦም።
መልእኽቲ ማኅበር ብዲያቆን ተስፋዓለም መብራህቶም ምስ ቀረበ ብምኽንያት 40 ዓመት ምምሥራት ትምህርተ ሰንበት 40 ጥዋፍ ተወሊዖም “እግዚአብሔር ዓቢይ ግብሪ ገበረልና” እናበለ ኵሉ ተሳታፊ ማኅበር ዘሚሩ።
ውሉደ ክህነት ያሬዳዊ ዜማ ብልዑል ተመስጦ ምስ ኣሸብሽቡ፡ ሊቀ ካህናት ሣሙኤል ጸጋይ ቃል ቤ/ጽ መንበረ ፓትርያርክ ኣቕሪቦም። ኣብ መልእኽቶም “ እዚ ቤት ትምህርቲ’ዚ ማኅበር’ዚ በዞም ሎሚ ብፁዓን ጳጳሳት ዘለዉ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ቄርሎስን ብፁዕ አቡነ ሉቃስን ዝእለ ዝነበረን ዘሎን ምዃኑ ድኅሪ ምጥቃስ ብብዙኅ ተጻብኦታት ኃሊፉ ኣብዚ ደረጃ ምብጽሑ ብሓቂ እግዚአብሔር ዓቢይ ግብሪ እዩ ገይርልና’ ኢሎም።
እቲ ጉባኤ፡ ብዝተፈላለየ መደባት ምስ ቀጸለ ብብፁዕ አቡነ ቄርሎስ ኣባታዊ ምኽርን ጸሎትን ተዛዚሙ።
ኣብ መወዳእታ ካብ ዸቂቅ እስከ ልኂቅ፡ ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጸ ተሳተፍቲ’ቲ በዓል “ ያብጽሐነ አመ ከመ ዮም/ ንዓመታ ከምዚ እዋን የራኽበና” እናበሉ ብሃይማኖታዊ ስምዒትን መንፈሳዊ ሓበንን ተፈላልዮም።


text:
እቲ ዝሓለፈ ሕጊ ብድጋፍ ብሕታዊያን ትካላት አብ አፍሪቃ ንዘሎ ሕጽረት አገግሎት ኤሌትሪክ ንምቅራፍን ን50 ሚሊዮን ህዝቢ ንመጀምርያ ጊዜ አገልግሎት ኤሌትሪክ፣ 20 ሽሕ ሜጋዋት ከመንጭውን ከቅርብን ትጽቢት ተጌርሉ’ሎ። አብዚ እዋን’ዚ ልዕሊ 600 ሚልዮን ኣፍሪቃዊያን አገልግሎት ኤሌትሪክ ኣይረክቡን’ዮም።
ቀረብ አገልግሎት ኤሌትሪክ ንኢኮኖሚያዊ ዕብየት፣ንምምዕባል ደረጃ ትምህርቲን ጥዕናን’ውን ዓቢ አበርክቶ አለዎ።
“ብዉሑድ ሓገዝ ነቲ ዘለና ዓበይቲ ብድሆታት ንምፍታሕን ሂወት ሚሊዮናት ሰባት ንምቅያርን አብ መሃዝነት ከነተኩር ይግባእ” ይብል አቦ መንበር ኮሚቴ ጉዳያት ወጻኢ ሚስተር ባብ ኮከር። ንሱ ብተወሳኺ “ንብሕታዊያን አውፈርቲ ዝሰማማዕ ሃዋሁ ብምፍጣር ዘተአማምንን ዋግኡ ዝተመጣጠነን ቀረብ አገልግሎት ኤሌትሪክ ንሚልዮናት ሰባት ብምዝርጋሕ አብ ምምዕባል እታ አህጉርን ኣብ ምንካይ ድኽነትን ዓቢ ተራ አለዎ" በለ።
“ገለ ካብቶም ፕሮጀክትታት ብሓይሊ ጸሓይ ዝሕገዝ ሕርሻታት አብ ሩዋንዳን ኢትዮጵያን ተዓዚበ’የ። እዞም ፕሮጀክትታት ብተወሳኺ ምክፋት ዕድላት አብ ዓውድታት ሕክምናን ትምህርትን ከምኡ’ውን አብ ምምዕባል ኢኮኖሚ ዓቢ’ዩ” ይብል ሴኔተር ኮከር።


text:
ብምኽንያት ዝኽሪ ሳልሳይ ዓመት ቀዳማይ ሕትመት እታ ይሴባሕ ብዝብል ኣርእስቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝደረስዋ ብዛዕባ ምክንኻን ፍጥረትን ተፈጥሮን ሓደራ እትብል ዓዋዲት መልእኽቲ ኣማእኪሉ ዝካየድ ናይ ክልተ መዓልቲ ዓውደ ጉባኤ ዕለት 5 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ብዘስምዕዊ ዘረባ ተኸፊቱ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ድሕሪ ሰለስተ ዓመት ሕትመት ይሴባሕ ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቲ እነሆ እቲ እታ ዓዋዲት መልእኽቲ እትላበዎ መልእኽቲ እዋናውነቱ ዘይበርስን ብፍላይ ከኣ “ንመጻኢ ትውልድን ነቶም ዝዓብዩ ሕጻናትን እንታይ ዓይነት ዓለም ኢና ክንሓደገሎም ንደልይ? ዝብል ሕቶ ቅዱስነቶም ዘቕረብዎ ሕቶ እቲ ንኽልተ መዓልቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ሓድሽ ናይ ሲኖዶስ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ኵለንተናዊ ናይ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ምስ ዓለም ሓቆፍ ዛዕባ ተፈጥሮን ከባቢ ኣየርን ሓልዮ ማሕበር ብምትሕብባር ዝተዳለወ እውን ምዃኑ ዕለት 26 ሰነ 2018 ዓ.ም. ኵለንተናዊ ናይ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ፐተር ቱርክሶንን ዋና ጸሓፊት ናይዚ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ፍላሚኒያ ጆቫነሊ ኣብ ብሓባር ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግልጺ ሓቢሮም ከምዝነበሩ እንክዝከር፡ እዚ ዓውደ ጉባኤ እታ ይሴባሕ ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቲ እተቕርቦ ትምህርቲ ካብ ቃል ናብ ተግባር ንምትርጓም ዘኽእል መገዲ ንምምልኻትን ንምብርታዕን ዝብል እዩ።
ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ናይ ሓባር ቤትና ንኽንከናኸንን ዘፍጥረት ንምድሓንን ቅዱስ ኣቦና ዘቕርብዎ ጸዋዕታ ብዙሕ ክይተደንጐየ ኣብ ግብር ምውዓል ሕጹጽ ምዃኑ እቲ ዓውደ ጉባኤ ንምኽፋት ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣጽኒዕም ድሕሪ ምዝኽኻሮም፡ እታ ዓዋዲት መልእኽቲ ዝተውሃባ ቆላሕታን ንኣኣ መሰረት ብምግባር ዝካየዱ መጽናዕታት እውን ኣመላኺቶም፡ ሕመረት ናይታ ዓዋዲት መልእኽቲ፥ “ኩለንተናዊ ስነ ምህዳን ተሞራዃስነ ፍጥረትን ተፈጥሮን ናጽላ ነፍሲ ወክፍ ፍጥረትን” ዝብል ምዃኑ ኣዘካኺሮም፥
ክንክን ዘፍጥረትን ፍትሒ ንድኻታትን ተተሓሒዙ እዩ ዝኸይድ
ይሴባሕ ዓዋዲት መልእኽቲ ቅዱስ ኣቦና ኩነታት ዘፍጥረት ኣብ ዓቢይ ሓደጋ ወዲቑ ከዝርከብን ናይ ሓባር ቤትና ከይዓንውን ዝዀነ ይኹን ዓይነት ሕይወታውነ ከይመኸነ ኵለንተናዊ ስነ ምሕዳር ምትብባዕን ሰብኣዊ ስነ ምህዳር ምንቕቓሕ ዘድሊ ምዃኑ ብዕምቆት ከእተብርሕ ብፁዕ ካዲናል ፓሮሊን ሓቢሮም፡ ቅዱስ ኣቦና ከምዝምዕድዎ፡ “ሰብኣዊ ስነ ምህዳር ስነ ምህዳር ተፈጥሮን ዘይፈላለይ ተተሓሒዙ ዝኸይድ እዩ፡ ተሞራዃሲ እዩ፡ ስለዚህ እቲ ኣውያት ፍጥረት ምስቲ ናይ ድኻታት ኣውያትን ንብዓን ዝተተሓሓዘ እዩ፡ ክንክን ዘፍትረት ፍትሒ ንድኻታትን ውሳጣዊ ርክብ ዘለዎ እዩ” እዚ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዝካየድ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ ፍጥረት ሰብ እቲ ናይ ሓባር ቤትና ንምድሓን እዋኑ ሕጹጽ ምዃኑ ዘመላኽት እዩ፡ ጊዜ እንከሎና ጊዜ ዘምጽባይ ኢሎም።
እዋናዊ መደብ ልምዓትን መደብ ኤኮኖሚ ምቕያር
ሎሚ ዓለም ዝኽተሎ መደብ ልምዓትን ኤኮኖምን እቲ ቀዳማይ ምህዳር ዘዕንው ዘሎ ምኽንያት እዩ፡ ስለዚህ ከምቲ ኣብታ ዓዋዲት መልእኽቲ ኣብ ምዕራፍ ክልተ ተመልኪቱ ዘሎ፡ ስነ ምህዳር ብማዕቅን ወንጌል ዝትንትን ሓሳብ፡ ሰብ ምስ እግዚኣብሔርን ብጻዩን ከባቢኡን ስኒታዊ ርክብ ክህልዎ ይግባእ፡ ስለዚህ ነሲ ስኒታዊ ርክብ ንዕቅብ ምስ እንኸውን ኣብ ምክንኻን ዘፍትረት ከምእንርከብ ዝተረጋገጸ ምዃኑ፥
“ቅዱስ ኣቦና ከዘዘኻኽርዎ ኣውያት ዘፍጥረት ምስቲ ናይ ድኻታት ኣውያት ውሳጣዊ ምትእስሳ ዘለዎ እዩ”
ኢሎም።
ይሴባሕ ዓዋዲት መልእኽቲ ንምክንኻን መሬት ቡሶላ እያ
ዛዕባ ዘፍትረት ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ትምህርቲ ስርወ እምነት፡ “ዓለም ከም ኣጋጣማዊ ምዃን ዓለም ኣጋጣማዊ ክስተት ኣኰነን ዝብል ጥራሕ ዘይኰነ ዘይምዃኑ እውብ ብቲዮሎጊያውን ፍልስፍናውን ስነ መጐታዊ ኣምር ብምቕራብ የረጋግጾ”፡ ተፈጥሮ ናይ ኣጋጣሚ ውጽኢት ዘይኰነስ ጸጋ እዩ፡ ስለዚህ ክዕቀብ ኣለዎ፡ ናይ ምዕቃብን ምምሕዳርን ሓላፍነት ዝብል እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ብዛዕባ ምህዳርን ድኻታን ኣዚዮን ይግደሱን ይሓስቡን፡ ስለዚህ እታ ዝደረስዋ ይሴባህ ዘርእስታ ዓዋዲት መልእኽቲ ንምክንኻን ዘፍጥረት ቡሶላ እያ ይብሉ።


text:
ንተኸታተልቲ ዓመታት ኩነትታ ዝናብ ስለዝተዛብዐ ንሓደጋ ድርቂ ከምዘቃልዖም ተሓገዝቲ ሓረስቶት ተዛሪቦም።መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ዓለምለኸ ትካል ልምዓት ዩናይትድ ስቴትስ ዩ.ኤስ.ኤ.ኣይ.ዲን ካልኦት ኣጋር ትካላትን ብምዃን ናይ ምግቢ ረድኤት የከፋፍሉ ኣለው።
ኣብ ዞባ ምዕራብ ኣሩሲ ማእኸል ወረዳ የሻላ ኣብዝኾነት ከተማ ኣጄ ካብ ከባቢኣ ዝርከቡ ጣቢያታት ዝመፁ ናይ ድርቂ ተሓገዝቲ ሓረስቶት ተኣኻኺቦም ይርአዩ።
እቶም ተሓገዝቲ ኣብዚ ዝተረኸቡ ብምትሕብባር ዓለምለኸ ትካል ልምዓት ዩናይትድ ስቴትስ USAID፡ብናይ ካቶሊክ ትካል ረድኤትን መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝካየድ ዘሎ ምክፍፋል ፕሮግራም ህፁፅ ረድኤት ምግቢ ረድኤት ንምቕባል እዩ።
USAID ዝብል ፅሑፍ ዝተለጠፈሎም ኸረፂታት ዝተዓሸጉ ጥረ ምረን USA ዝብል ፅሑፍ ዝተፅሓፈሎም ናይ ዘይቲ ቆርቆሮን ኣብ መኽዘን ተደርዲሮም ይረአዩ።ክዕደሉ እንተለው’ውን ይርአዩ።
ንመንግስታዊ ቢሮ ምክልኻል ሓደጋ ብምውካል እቲ ምክፍፋል ተተሓባብር ዘላ ጫልቱ ታደሰ ናይ ክልቲኦም ትካላት ረድኤት ታራ ብኸምዚ ትገልፅ።’’ሲ.ኣር.ሲ ማለት እውን ካቶሊክ ሪሊፍ ሰርቪስ ዝበሃል ትካል ኣሎ።እቲ ረዲኤት ብኦም እዩ ዝመፅእ።USAID ድማ እቲ ረድኤት ዝህብ ትካል ማለት እዩ።’’ትብል።
ካብ ጣቢያ ሃራጎሌ ዝመፁ ሓረስታይ ሸካቶ ቀሹር ካብኦም ሓደ እዮም።ንሶም እቲ ዝናብ ካብ ዓሚ ጀሚሩ ከምዝጠፍአን ኩለን ከፍቲ ብጥምየት ከምዝተወድኣን ዘርኢ’ውን ዝናብ እዋኑ ሓሊዩ ስለዘይወቕዐ ዝብላዕ እኽሊ ከምዝጠፍአን ይዛረቡ።
ከብቶም ሸይጦም ንኸይምገቡ እውን ካብ ዝነበርኦም 28 ከፍቲ እተን 26 ከምዝሞትኦም ዝገለፁ እቶም ገባር ካብ 2001 ዓ/ም ጀሚሩ ዝሐሸ ዝናብ ከምዘይረኸቡ ይዛረቡ።
ኣብዚ ከባቢ ዝነብር ብዓል ሓዳር መንእሰይን ኣቦ ሰለስተ ቆልዑን ከዲር ቡሽራ ብምኽንያት ሽግር ዝናብ ዝበፅሐ ዘራእቲ የለን ይብል።ቅድሚ ሕዚ ምሸላ ባሕሪ ወይ’ውን ዕፉን ኣብ ሓምለን ነሓሰን ይብፅሕ ከምዝነበረን ኣብዚ ሕዚ እዋን ግን ዝናብ ስለዝዘንግዐ ክበፅሕ ኣይክኣለን ይብል።
እቲ ድርቂ ንቶም ሓረስቶት ካብ መንበሪኦም እንተ ዘየፈናቐሎም’ውን ካብ መንበሪኦም እናተመላለሱ ንኽርድኡ ኣገዲዱዎም ኣሎ።ናይ ሕዚ ኩነታት ዝናብ ብምርኣይ ግን ኩነታት ኣብ ሓፂር ኣዋርሕ ምልዋጥ ከምዝጅምር ተስፋ ገይሮም ኣለው።


text:
መሪሕነት ሰልፊ ኣፍሪካ ናሽናል ኮንግረስ ንፅባሕ ረቡዕ ኣኼባ ፀዊዑ
ንደቡብ ኣፍሪካ ዝመርሕ ዘሎ ሰልፊ ንፅባሕ ረቡዕ፡ንፕረዚደንት ጃኮብ ዙማ ካብ ስልጣን ንምውራድ ክዝቲ ኣኼባ ላዕለዎት መሪሕቲ ፀዊዑ።
ሰልፊ ኤኤንሲ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ከምዝሓበሮ፡ እቲ ኣኼባ ኣብ ሞንጎ ዙማን ምምሕዳር ራማፎሳን ኣብ ዝህሉ "መስርሕ ምስግጋር" ክዝቲ እዩ።
ላዕለዎት ፖለቲከኛታት እታ ሃገር ትማሊ ሰኑይ ኣብ ጆሃንስበርግ ህፁጽ ኣኼባ ኣካይዶም ነይሮም። ይኹን እምበር ፕረዚደንት ጃኮብ ዙማ ንዝቐረበሎም ክሲታት ብልሽውና ብምንጻግ ካብ ስልጣኖም ንከይወርዱ ኣቕቢፆም እዮም።
ኣፈኛ ሰልፊ ኤኤንሲ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ቃል እቲ ትማሊ ሰኑይ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ምስ ስልጣን ፕረዚደንት ዙማ ዘራኸብ ኣጀንዳ ከምዘይነበሮ ገሊፁ።
ኣብ 2009 ናብ ስልጣን ዝተረኪቡ ዙማ፡ ዝመፅእ ዘሎ ሓሙስ ህዝባዊ መደረ ክገብሩ'ኳ እንተተዳለው መሪሕነት እቲ ሰልፊ ግን ጃኮብ ዙማ ቅድሚ መደረ ምሃቦም፡ ስልጣኖም ከረክቡ እዮም ዝደልዩን ዝጠልቡን ዘለዉ።
ፅባሕ ረቡዕ ኣባላት ላዕለዋይ ኮሚቴ ሰልፊ ኤኤንሲ ክራኸቡ እዮም።
ጋዜጠኛ ቢቢሲ ኣንድሪው ሃርዲንግ፡ እቲ ኮሚቴ ንዙማ ከውርድ እንተወሲኑ ንሶም ዝቃወሙሉ ዓቕሚ ከምዘይህልዎምን
ካብ ፓርላማ እውን ተስፋ ዝህልዎ ውሳነ ከምዘይፅበዩን ሓቢሩ።
ውድብ ኤኤንሲ ንምንታይ ንዙማ ከውርድ ደልዩ?
ስልጣን ፕረዚደንት ጃኮብ ዙማ ብኽስታት ብልሽውና እናተፀልወ መፂኡ እዩ።
ካብ ቀረባ እዋናት ንደሓር ብትውልዲ ህንዳውያን ምስ ዝኾኑ ሰብ-ሃፍቲ ዘለዎም ርክብ ኣብ ልዕሊ'ቲ ምሕደራ ፅልዋ ከምዘሕደረን ኣብ ተኣማንነት ዙማ ጥርጣረታት ከምዝፈጠረን ይዝረብ።
ኮይኑ ግን ዙማን 'ጉፕታ ፋሚሊ' ዝተብሃለ ህንዳዊ ኩባንያን ግን ነዚ ቅቡል ኣይገበሩን።
ኣብ ምንቁልቓል ከምዝርከብ ዝዝረበሉ ቁጠባ ደቡብ ኣፍሪካ'ውን ካልእ ምኽንያት እዩ። ስእነት ስራሕ እታ ሃገር 28 ሚኢታዊት በፂሑ'ሎ።
ካብዚ ዝነቅል ድማ ሰልፊ ኤኤንሲ ኣብ ስልጣኖም እምነት እናስኣነ ክመፅእ ኪኢሉ።
ካብ ኣመራርሓ እቲ ሰልፊ ንዙማ ዝድግፉ እንተሃለው'ውን ዓቐሚ ዝፈጥረሎም ከምዘይኮነ ይግለፅ።
ትማሊ ሰኑይ ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ኤኤንሲ ኣብ ሞንጎ ውሑዳት ደገፍቲ ዙማን ተቓወምትን ጎንፂ ተፈጢሩ ነይሩ።


text:
ኮሌጃት ውልቐ መስርሕ ቴክኒክን ሞያን ከተግብራ ይግባእ
መቐለ ሕዳር 05/2010(ድወት) ኮሌጃት ቴክኒክን ሞያን ውልቐ ንሕጊ ተኣዘዝቲ ኮይነን እንትሰርሓን ጥራሕ ብስነ-ምግባር ፍልጠት ዝተሃነፀ ዜጋ ምፍራይ ከምዝኽእላ ሓላፊ ቢሮ ቴክኒክን ሞያን ትምህርትን ስልጠናን ክልል ትግራይ ዶክተር ሙሉጌታ ሓዱሽ ገሊፆም፡፡
ዶክተር ሙሉጌታ ነዚ ዝገለፁ ትማሊ ንምንቅስቃስ ኮሌጃት ውልቀ ብዝምልከት ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ እዩ፡፡
ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለፂ መንግስቲ ድሕሪ ብዕምቖት ምህዳስ ብዘምፅኦ ሓዱሽ ኣሰራርሓ መሰረት ንፅሬት ትምህርትን ስልጠናን ዕንቅፋት ኣብ ዝነበሩ ገለ ኣሰራርሓታት ኮሌጃት ውልቀ ንምቕራፍ ትኹረት ከምዝተውሃቦምን ብፍላይ ድማ ኣብዚ ዓመት ኣብዚ ዝያዳ ንምስራሕ መደብ ከምዝተታሓዘን ተሓቢሩ፡፡
ዶክተር ሙሉጌታ ሓዱሽ ብወሳኺ ዜጋታት ኣፍልጦ ናብ ዝተውሃቦም ኮሌጃት ከይዶም ናይ ምምሃር መሰል ዘለዎም እንትኸውን ይኹን እንበር ሰኣን እኹል ሓበሬታ ግቡእ ኣፍልጦ ኣብ ዘይብሎም ኮሌጃት እንዳእተው ንተደራራቢ ፀገም ይቓልዑ ከምዘለውን እዚ ፀገም ንምፍታሕ ድማ መንግስቲ ምስ ኩሉ ክፋል ሕብረተሰብ ብምውዳድ ኣብ ምንቅስቃስ ከምዝርከብ ገሊፆም፡፡
ኣብዚ ሐዚ እዋን ብሓፈሻ ኣብ መላእ ትግራይ 112 ኮሌጃት ኣለዋ ካብዚኤን እተን 36 ናይ መንግስታዊ እንትኾና እተን 76 ድማ ውልቀ ኮሌጃት’የን፡፡


text:
ኣብቲ ፈላሚ ነጻ ፈነወ ሳተላይት ቴሌቪዥን ኣሰና ናብ ኤርትራ ከም ኣወሃህድቲ ኣዕሩኽን ደገፍትን ኣሰና ክትንቀሳቀሱ ፍቓደኛታት ዝኾንኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ርኸቡና።
ገምጋማዊ ኮታ ሃገራትን ከባቢታትን ከተማታትን ብውሑዱ ክምስረታአን ዝኽእላ ጉጅለታት ኣዕሩኽ ኣሰና
እቲ ቁጽሪ ብዝወሓደ ቁጽሪ ዓቢ ዕማም ክሳለጥ ከምዝኽእል ብምርኣይ፡ ነቲ በብኸተማኡ ኣዕሩኽ ኣሰና መስሪትካ ኣብዚ ወርሒ ጥቅምቲ ወርሓዊ ገንዘባዊ ወፈያ ንምግባር ተበግሶ ግዱሳት ኣወሃሃድትን ኣባላትን ንምድራኽ ዝወሃብ ዘሎ ኾይኑ፡ ቁጽሪ ኣባላት ክውስኽ ወይ ክጎደል፡ ኣብዚ ዘይተተቕሳ ሃገራት ይኹና ከተማታት `ውን ተበግሶ ወሲደን ክዋስኣ ከምዝኽእላ ነዘኻኽር።
ከም ኣወሃሃድቲ ኣዕሩኽ ኣሰና ኮንኩም ክትንቅውሳቐሱ እትደልዩ ኣሕዋትን ኣሓትን በዚ ኢመይል aseye.asena@gmail.com ወይ assennatv@gmail.com ከምኡ `ጽሓፉልና ኣስማትኩምን ቴለፎንኩምን ብራድዮ መታን ከነቃልሖ `ሞ ተሓጋገዝቲ ክራኸቡኹም።
የቐንየልና
ኣሰና ፋንውዴሽን


text:
ብመሰረት መግለጺ በዓል-ስልጣን ኣህጉራዊ ማሕበር ቀይሕ ወርሒ ዝኾነ ሳልሕ ኣቡ ዘሪባ ፡ እቲ መስርሕ ምልቃቕ እዘን ደቂ ኣንስትዮ ስደተኛታት ብምትሕብባር ሰበ-ስልጣን ፍትሒ ሊብያን ኣህጉራዊ ውድብ ፍልሰተኛታትን ዝተኻየደ ምዃኑ ገሊጹ። እተን ሓሙሽተ ቆልዑ ዝርከብወን 23 ኤርትራውያንን ሓሙሽተ ናይጀርያውያንን ድማ ንኣባላት ኣህጉራዊ ውድብ ፍልሰተኛታት ተረኪበን ኣለዋ። ነናብ ሃገራተን ናይ ምምላስ ሓላፍነት ኣህጉራዊ ውድብ ስደተኛታት ከምዝወስድ በዓል-ስልጣን ኣህጉራዊ ማሕበር ቀይሕ ወርሒ ሳልሕ ኣቡ ዘሪባ ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።
እዘን ዝተፈትሓ ደቂ ኣንስትዮ ስደተኛታት ናብ ኤውሮጳ ንምስጋር ኣብ ፈለማ ዓመተ 2015 ሲርት ኣብ ዝተባህለት ወደባዊት ከተማ ሊብያ ብዳዒሽ ተታሒዘን ዝጸንሓ እየን።
ሓይልታት ሰራዊት ሊብያ ማለት ሰራዊት እቲ ኣብ ትሪፖሊ ዝመደበሩ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝድገፍ መንግስቲ ነታ ከተማ ዝሓለፈ ዓመት ሓራ ድሕሪ ምግባሩ: ነተን ደቂ ኣንስትዮ ስደተኛታት ካብ ተማሪኸናሉ ዝጸንሓ ናጻ’ኳ እንተውጽአን: ወኪላት ስደተኛታት ክሳብ ናይ ምምላስ መስርሕ ዘሰላስሉ ኣብ ከባቢ ሚስራታ ዝተባህለት ሊብያዊት ከተማ ኣብ ቀይዲ ከምዘጽንሐን ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
ሓንቲ ካብተን ናጻ ዝወጸት ኤርትራዊት ስደተኛ “ ሓጎሰይ ወሰን የብሉን። ሓድሽ ህይወት ክመርሕን ምስ ቤተሰበይ ክረአእየን እየ ዝደልይ “ኢላ።
ካልእ ናጻ ዝተለቀት ስደተኛ ብወገና “ ካብዚ ምስ ወጻእኩ ህይወተይ ክቕይርየ።ተስፋ እገብር ሓድሽ ህይወተይ ድማ ጽቡቕ ክኸውን። ካብ ዳዒሽ ናጻ ምስ ወጻእኩ ኣምላኽ ይመስገን ኣዝየ ተሓጉሰ። ሕጂ ኣብ ሚስራታ በጺሕና ኣለና። ናብ ሓድሽ ቦታ ከነምርሕ ኢና በዚ ድማ ኣመና ተሓጉሰ ኣለኹ” ኢላ።
እዘን ናጻ ዝተለቃ ደቂ ኣንስትዮ ምስ ካልኦት ብርክት ዝበሉ ስደተኛታት ተኣሲረን ዝጸንሓ እየን።
ብመሰረት ዝተረኽበ ሓበሬታ እተን ደቂ ኣንስትዮ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ናብ ዝረኽባሉ ግዝያዊ መጽለሊ ኣምሪሐን ከምዘለዋ ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ተማሃሮ ኮለጅ ጥዕና ኣስመራ፣ ንዝተማህርዎ ፍልጠት ኣብ ምውሓስ ጥዕና ሕብረተሰቦም ንምውዓሉ ዓጸፋ ክሰርሑ ምዃኖም ገሊጾም።
ንሳቶም ንኤሪና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፣ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ምስ ምስፋሕ ትካላት ጥዕና ጠለብ ሞያውያን እናዓበየ ይመጽእ ከምዘሎ ብምግላጽ፣ ትምህርቶም ምስ ዛዘሙ ኣብ ዝተመደብዎ ከባቢ ዝበለጸ ኣገልግሎት ንምሃብ ብተወፋይነት ከምዝዓዩ ኣረጋጊጾም።
ተማሃሮ ኣብሰራ ወልዱን እድሪስ ዑስማንን፣ ብናጻ ዝረኽብዎ ዘለዉ ትምህርቲ ብዋጋ ዘይትመን ፍልጠት የቕስሞም ከምዘለዎ ብምምልካት፣ “ኣብ ምምዕባልናን ምዅስኳስናን ገዚፍ ወፍሪ ንዝገብሩ ዘለዉ መንግስት ህዝብን ንምግልጋል ቃል ንኣቱ” ክብሉ ሓቢሮም።
ተማሃሮ መንሱር እድሪስን ኬብሮን ዮውሃንስን ብወገኖም፣ ዝወሃቦም ዘሎ ኣገባብ ትምህርቲ ግዜኻ ብግቡእ ንኽትጥቀመሉ ሓጋዚ ብምዃኑ፣ እኹል ፍልጠት ንኽቐስሙ ጥጡሕ ባይታ ከምዝፈጠረሎም ኣነጺሮም።
መምህር ተኽለወይኒ ወልዳይ ብግደኡ፣ ኮለጅ ጥዕና ኣስመራ ዋሕዲ ሞያውያን ሓካይም ንምፍታሕ ዕዙዝ ተራ ይጻወት ከምዘሎ ብምምልካት፣ ኣብ መጻኢ ብዝለዓለ ክነጥፈሉ ምዃኑ ኣነጺራ።
ኣብ’ቲ ኮለጅ ሓላፊ ቤት-ትምህርቲ ተሓጋገዝቲ ሰብ-ሞያ ጥዕና መምህር ኑረዲን መሓመድ ቃስም ድማ፣ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ብጽቡቕ ይስጕም ከምዘሎ ጠቒሱ፣ ተማሃሮ ብቑዕ ፍልጠት ይቐስሙ ከምዘለዉ ኣረዲኡ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ኢትዮዽያን ኣሜሪካን ኣብ ጉዳይ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ዝላዘብሉ ሓበራዊ መድረኽ ከምዘሎ ዝጠቀሰ ቤት ፅሕፈት ኮምንኬሽን‘ታ ሃገር፣ነቲ ሪፖርት ዘዳለው ወገናት ግና፣ነቲ ፅምዶ ንክቋረፅ ዝምነዩ‘ዮም ይብል እቲ መግለፂ።
ንናይ ሃገራት ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ዝገልፅ ዓመታዊ ሪፖርት ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ፣ንክልቲኦም መንግስታት ኣቃድዮ ኣይፈልጥን።ናይ ሎም-ዘበን‘ውን ካብ‘ቶም ሕሉፋት ፍልይ ዝበለ ኣይኮነን።
ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዘውፀኦ ናይ ዓሚ ሪፖርት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኢትዮዽያ ከምዝነቀፈ ዝዝከር‘ዩ።መንግስቲ ኢትዮዽያ ብወገኑ፣ነቲ ዓመታዊ ሪፖርት ዝብድህ ወግዓዊ መግለፂ ኣውፂኡ‘ሎ ዝሓለፈ ዓርቢ።
ንኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ንከማሓይሽ ሓገዝቲ ንዝኾኑ ሪኢቶታት ንምስማዕ ቅሩብ ንዝኾነን ብህዝቢ ዝተመርፀ መንግስቲ ዴሞክራስያዊትን ፈደራላዊትን ኢትዮዽያ፣ነቲ ብምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዝተዋሃበ ሪፖርት ብዕምቆት መርሚርዎ‘ሎ ይብል እቲ መግለፂ።
እንተኾነ እቲ ናይ ሎም-ዘበን ሪፖርት ካብ‘ቲ ናይ ቅድሚኡ ዓመት ዝነበረ ሪፖርት ዝተቀድሐን ዝመልአን‘ዩ ይብል።ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዝተጠቀመሎም ምንጭታት‘ውን ካልእ ድኹም ጎኒ‘ቲ ሪፖርት‘ዩ ይብል መንግስቲ ኢትዮዽያ ዘውፀኦ ሪፖርት።ነቶም ምንጭታት ድማ፣ደገፍ ህዝቢ ስለዝቀበፁ፣ንመንግስቲ ካብ ሕገ-መንግስታዊ ኣገባብ ወፃኢ ንምቅያር ዝፍትኑ ኢሉ ይነቅፍ።
ዕላማ‘ዞም ሓይልታት ይብል መንግስቲ ኣዲስ ኣበባ፣መንግታት ኢትዮዽያ ኣሜሪካን ንዘካይድዎ ሓባራዊ መድረኻት ልዝብ ሰብኣዊ መሰላት ከምኡውን ኣሜሪካ ንሰብኣዊ መሰላት ሓዊስካ ንተብርክቶም ሓገዛት ንምኹላፍን ምቁራፅን‘ዩ ይብል።
ብመንፅር‘ቶም ዝተካየዱ ልዝባት ዝተወሰኑ ምምሕያሻት ከምዝተራኣዩ ኢትዮዽያ ትኣምን ዝብል እቲ መግለፂ፣እቲ ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ዘውፀኦ ሪፖርት ግና እቲ ምምሕያሽ ከምዘይተመዝገበ ንክንኣምን ዝድርኽ ኮይኑ‘ሎ ትብል ኢትዮዽያ።
ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ከምምንጪ ዝተጠቀመሎም ከምሁማን ራይት ዋችን ዝኣምሰሉ ሓይልታትን፣ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ንክቋረፅ‘ዩ ድልየቶም ይብል።
ስለዚ ይብል እቲ መግለፂ፣ኢትዮዽያ ነቲ ዓመታዊ ሪፖርት ነፂጋቶ‘ላ።


text:
ኪም ጆንግ ኡን ኣብ ሩስያ ዑደት ከካይዱ እዮም…
መቐለ 04 ጳጉሜን 2010(ድወት) መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን ኣብ ሩስያ ዕላዊ ዑደት ስራሕ ከካይዱ ድልዉ ምዃኖም ገሊፆም።
ሪያ ዝተብሃለ ማዕኸን ዜና ከምዝሓበሮ መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን ኣብ ሞስኮ ዑደት ብምክያድ ሰሜን ኮርያ ንሰላምን ርክብ ሃገራትን ተርእዮ ዘላ ቕሩብነት ከጠናኽሩ እዮም።
ኣፈ-ጉባኤ ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ሩስያ ቫለንቲና ማቲቭየንኮ ምስ መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን ተራኺበን ድሕሪ ምዝታይ ኣብ ሩስያ ዑደት ከካይዱ ቅሩብ ምዃኖም ኣፍሊጠን።
ፕረዝደንት ኪም “ደላይ ሰላም” እዮም ዝበላ ማቲቭየንኮ መዓዝ ኣብ ሩስያ ዑደት የካይዱ ንዝብል ግና ብቐፃሊ ዘተ ኽልቲኤን ሃገራት ዝግለፅ እዩ ኣብ ምባል ዝገለፀኦ ሓሳብ የለን።
ይኹን እምበር ኪም ጆንግ ኡን ንሪያ ከምዝበልዎ ምስ ፕረዝደንት ቭላድሚር ፑቲን ምርኻብ ንዓይ ጠቃሚ እዩ እቲ ዑደት ድማ ኣብ ቐረባ ክኸውን እዩ ምባሎም ፀብፃብ ኣሎ።


text:
ሚኒስትሪ ትምህርቲ፡ ከም መቐጸልታ ናይ’ቲ ዓመት መጸ ኣብ እዋን ምጅማር ዓመተትምህርቲ ዝገብሮ – ሎሚ ዓመት’ውን ኣብ መላእ ሃገር ንዝርከቡ ተመሃሮ ዝኸውን ናውቲ ትምህርቲ ብርትዓዊ ዋጋ ከከፋፍል ጀሚሩ።
ኣብ’ቲ ሚኒስትሪ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ምምሕዳርን ፋይናንስን ኣቶ ገብረዮውሃንስ ሓጐስ፡ እዚ ካብ ዝጅመር 12 ዓመታት ኣቚጺሩ ዘሎ መሰረታዊ ጠለባት ናይ ምውሓስ መደብ፡ ካብ ቅድመትምህርቲ ክሳብ ኮሌጃት ዝዝርጋሕ ኮይኑ፡ ጥራውዝቲ፡ ብርዒታት፡ ርሳሳት፡ መደምሰስ፡ ኮምፓስን ካልእን ዘጠቓልል ምዃኑ ሓቢሩ። እቲ ዕላማ – ተመሃሮ ብርትዓዊ ዋጋ ናውቲ ትምህርቲ ክዓጥቁ ንወለዲን ኣለይትን ንምሕጋዝ ከምዝኾነ ድማ ገሊጹ።
ነዚ መደብ ክውን ንምግባር፡ መንግስቲ ዓመታዊ ካብ 32 ክሳብ 45 ሚልዮን ናቕፋ ወጻኢ ከምዝገብር ዝጠቐሰ ኣቶ ገብረዮውሃንስ፡ ናብ ኩለን ንኡሳን ዞባታት ክባጻሕ ስለዝኾነ፡ ወለዲ ነዚ ፈሊጦም፡ ንደቆም ዘድሊ ናውቲ ትምህርቲ ከካብ ኣብያተ-ትምህርቶም ክዕድጉ ኣዘኻኺሩ።
እቲ ብሚኒስትሪ ትምህርቲ ብርትዓዊ ዋጋ ዝከፋፈል ጥራውዝቲ፡ ኣብ ገበሩ – ንቕሓት ተመሃሮ ኣብ ጥዕናውን ትራፊካውን ድሕነት ዘዕቢ ጐስጓሳዊ ጽሑፋት፡ ከምኡ’ውን ምስ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ምትእስሳር ዘለዎም ስእልታት ከምዘለዎ ብምሕባር ከኣ፡ ኣብ ንግዳዊ መዓላታት ክውዕል ይኹን ብናይ ግሊ ትካላት ንግዲ ክሽየጥ ክልኩል ምዃኑ ኣገንዚቡ።
***


text:
ኣብ እዋናዊ ዛዕባታት ንምዝርራብ ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝፀውዕዎ ኣኼባ ብሰንኪ ምምሕዳር እታ ከተማ ከምዝተዓናቐፎም ተቓወምቲ ፓርትታት መኢኣድን ሰማያዊ ፓርትን ገሊፆም።
ናይ ህፁፅ እዋን አዋጅ ካብ ዝለዓል ናይ መጀመርያ ኣገደስቲ ጉዳያት ዝለዓልሉን ኣኼባ ከምዝኾነ እቶም ፓርትታት ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ሓቢሮም። ኣቦ ወንበር ሰማያዊ ፕርቲ ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ።ኣብቶም ዝሓለፊ 10 ኣዋርሕ ፖለቲካዊ ስርሓት ንምስራሕ ኣይክኣልናን ይብሉ።
ኣብ ኣዳራሽ ሓይሊ መብራህቲ ኣኼባ ንምክያድ ክልቲኦም ፓርትታት ብሓደ ደብዳቤ ኣፍሊጦም ምንባሮምን ይኹን እምበር ክልቲኦም ብሓደ ደብዳቤ ክሓቱ ከምዘይኽእሉ ከምዝተነገሮም ብዝተበሃሎ መሰረት ደብዳቤ ፅሒፎም እውን መልሲ ስኢና ይብሉ።
ናይ መኢኣድ ፕሬዝዳንት ዶ/ር በዛብህ ደምሴ ብወገኖም ናይቲ ምምሕዳር ምላሽ ንሕገመንግስታዊ መሰል ክልቲኦም ፓርትታት ዝጠሓሰ እዩ ይብሉ ።
“ክልቴኹም ብሓባር ኣኼባ ክትፅውዑ ኣይትኽእሉን ተባሂልና።ክልተ ሕጋዊ ፓርትታት፣ቦርድ ምርጫ ዝሓቶ መዐቀኒ ዘማልኡ ብሕጋዊ ኣገባብ ዝንቀሳቐሱ ፓርትታት፣ብሓንሳብ ኣኼባ ክትፅውዑ ኣይትኽእሉን ብዝብል ተኸልኪልና ኣለና።”
ህዝባዊ ኣኼባ ይኹን ካልኦት ፓለቲካዊ ምንቅስቓስ ክሳብ ዝፍቀደሎም ፃዕሮም ከምዝቕፅል ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ የሺዋስ ይገልፁ።ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ፅባሕ መብርሂ ንምሃብ ቃል ምእታውን ዝገለፀ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብ አዲስ አበባ እስክንድር ፍሬው እቶም ፓርታት ደብዳቢኦም ከዐሪዩ ጥራሕ ከምዝተሓተቱ ነቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታት እቲ ምምሕዳር ገሊፆምለይ ኣለው ኢሉ’ሎ።


text:
ኬሚካላዊ መጥቓዕቲ ሶርያ - ብሕብረት ኣፍሪካ ተኾኒኑ…
መቐለ ሚያዝያ 09/2010(ድወት) ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ሶርያ ተፈፂሙ ዝተብሃለ ኬሚካላዊ መጥቓዕቲ ኾኒኑ።
ኣቦ መንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ሙሳ ፋቂ ኣብ ትዊተር ገፆም እቲ ኣብ ሶርያ ተፈፂሙ ምኽንያት ሞት ዓሰርተታት ኮይኑ ተባሂሉ ዘሎ ኬሚካላዊ መጥቓዕቲ ኾኒኖምዎ።
ማሕበረተሰ ዓለም ድማ ንረብሓ ህዝብን ሉኣላውነትን ሶርያ ኣብ ግምት ዘእተወ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክመፅእ ፃዕሪ ክገብር ኣገንዚቦም።
ኣባል ሕብረት ኣፍሪካ ዝኾነት ግብፂ ነቲ ኣብ ሶርያ ተፈፂሙ ዝተብሃለ መጥቓዕቲ እንትትኹንን ኣልጀርያ ድማ ንዕኡ ስዒቡ ብሓያላት ሃገራት ዝዘተፈፀመ ዓፀፋዊ መጥቓዕቲ ኾኒና ኣላ።
ይኹን እምበር ኣቦ መንበር እቲ ኮምሽን ግን ማሕበረሰብ ዓለም ሐዚ ዝተፈላለየሉ እዋን ዘይኮነስ ንዓለማዊ ሰላምን ሰብኣውነትን ብመንፈስ ሓላፍነት ክረባረብ እዩ ትፅቢት ዝግበር ኢሎም።
ብፍላይ ንነዊሕ እዋን ዝሳቐዩ ዘለዉ ዜጋታት ሶርያ ከስተርሕዩ እቲ ፃዕሪ ክሕይል ፀዊዖም።


text:
ቫይረስ ዚካ ዋላ’ዃ ንኢትዮጵያ ኤርትራን ኣብዚ ዘለናዮ ደረጃ ዘሰክፍ እንተዘይኮነ ሸለል ክብሃል ግን የብሉን።ሰባት ጣንጡ ዝራብሕሎም ከባቢታት ምፅራይ፣ሰብ ሙያ ጥዕና በቲ ሕማም ንዝጥርጠሩ ዓብዪ ትኹረት ሂቦም ክሳብ ንበይኖም ክሕከሙ ምግባር፣መንግስቲ ድማ ብዛዕባ እንታይነት ዚካ ቫይረስ ነቲ ህዝቢ እኹል ሓበሬታን ኣስተምህሮን ክህቡ ኣለዎም ይብሉ ክኢላታት ተመሓላለፍቲ ሕማማት ዶ/ር ሳሙኤል ሃይለኣብ ባይሩን ዶ/ር ዳውድ ሰይድ ሲራጅን።
ዶ/ር ዳውድ ኣብ ኢስት ካሮላይና ብሮዲ ቤት ትምህርቲ ሕክምና መምህር ውሽጣዊ ሕማማትን ተመሓላላፍቲ ሕማማትን ከምኡ እውን ዳይረክተር ፕሮግራም ተመሓላለፍቲ ሕማማት እዮም።ዶ/ር ሳሙኤል ሃይለኣብ ድማ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኣሪዞና ከተማ ፊነክስ ኣብ ዝተፈላለያ ትካላት ጥዕና ላዕለዋይ ሓኪም ተመሓላለፍቲ ሕማማትን ብፍላይ ድማ ኣብ ሆስፒታል ባነር ሓላፊ መቆፃፀሪ ተመሓለለፍቲ ሕማማትን እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።