text:
1. ተይለር በቲ ኣብ ባህሊ ቻይናውያን ዘሎዎ ፍሉይ ታህዋስን ብዝነበሮ ቅንኢ ንወንጌልን እዩ ዝፍለጥ። ሽሕ እኳ ኣብቲ እዋን እቲ ኣብ ሚስዮናውያን ሳሕቲ ጥራይ ዝርአ እንተነበረ፣ ተይለር ግና ንባህላዊ ኣልባሳት ቻይና ምልባስ ርዒምዎ እዩ። ኣብ ትሕቲ መሪሕነቱ እተመስረተ ‘ሚስዮን ውሽጢ ሃገር ቻይና' (China Inland Mission) ኣብ ኩሉ ተግባራቱ ንኻብ ኩለን ወንጌላውያን ሕብረታት ዝመጹ ብማዕረ ብዘይ ኣፈላላይ ይቕበልን የሳትፍን፣ ንካብ ደርቢ-ሰራሕተኛታት ዝኾኑ ውልቀሰባት፣ ንዘተመርዓዋ ኣንስትን ንካብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝመጹ ሰራሕተኛታትን ድማ የጠቃልል። ብምኽንያት እቲ ‘ሚስዮን ውሽጢ ሃገር ቻይና' ዝበሃል ትካል ኣንጻር ንግዲ ሓሽሽ ዝገብሮ ዝነበረ ዘመተ፣ ተይለር ኣብ 19 ክፍለ ዘመን ንቻይና ዝበጽሓ ኣገዳሲ ኢሮጳዊ ተባሂሉ ክጥቀስ በቂዑ እዩ።
2. ኣብ 1851 ናብ ኣዝዩ ነዳይ ከባቢ ኣብ ኪንግስተን ናይ ሃል ምስ ዶ/ር ሚልያም ሃርደይ ተሓጋጋዚ ሓኪም ክኸውን ከደ። ንነፍሱ ድማ ንናይ
እምነትን ኣገልግሎትን ዕዮ ከዳልዋ ጀመረ፣ ህይወቱ ንድኻታት ክውፊ እቲ እግዚኣብሄር ኣብ ድልየታቱ ዘለማምዶ እምነት ድማ ክላማመድ ጀመረ። ኣብ ሞንጎ እቶም ሽጉራት ናይ ወንጌል ትራክትታት (ንእሽቶ መንፈሳዊ ጽሑፍ) ምዝርጋሕን፣ ኣብ ግዳም ኣብ ክፉት ኣየር ኮንካ ምስባኽን ተለማመደ። ተይለር እንደገና ምስ ኣንድሪው ጃክስ ተራኸበ (እዚ ሓው እዚ ኣብ ሃል ፍሉጥ መምህር እዩ ዝነበረ)።
3. ሃድሰን ተይለር ቅድሚ ናይ ሕክምና መጽናዕቱ ምዝዛሙ፣ ብ19 መስከረም 1853 ንእንግሊዝ ሓዲጉ፣ ኣብ ሻንጋይ ቻይና ብ1 መጋቢት 1854 በጽሐ። እዚ ጉዕዞ እዚ ነታ ፈጣን መርከብ ዱምፍሪስ (Dumfries) ዳርጋ ኣዕናዊ እዩ ዝነበረ፣ እዚ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝወሰደ ጉዕዞ ብመገዲ ምብራቃዊ ወገን ጥቃ ፑላዉ (Pulau) ቡሩ (Buru) እያ እተጓዕዘቶ። ኣብ ቻይና ምስ በጽሐ ቀጥታ ዝተቀበሎ ኩናት ሓድሕድ እዩ። እታ ቀዳመይቲ ዓመት ድማ ኣብ ህውከት እዩ ኣሕሊፍዋ። ካብ 1855 ጀሚሩ ተይለር ኣብ ከባቢ ሻንጋይ 18 ዑደታት ስብከት ኣካየደ። ሽሕ እኳ ምስኡ ሞያ ሕክምናን መሳሪሕታት እንተ ተማልአ እቲ ህዝቢ ግና ድኹም ኣቀባብላ እዩ ዝገብረሉ ዝነበረ።
4. ኣብ 1858 ተይለር ንዘኽታም ጓል እቲ ኣብ ቻይና ቀዳማይ ሚስዮናዊ ዝኾነ፣ ማርያ ጀይን ዳየር ተመርዓወ። ጓሉ ንኣባል ናይ ሎንደን ናይ ምስዮን ጉጅለ ኣገልጋሊ ሳሙኤል ዳየር እያ። ተይለር ንማርያ ኣብ ኒንግቦ (Ningbo) እናተቀመጠትን ኣብኡ ኣብ ሓንቲ በታ ቀዳመይቲ ጓል ኣንስተይቲ ሚስዮናዊት ኣብ ቻይና ሜሪ ኣን ኣልደርሰይ እተመስረተት ቤት ትምህርቲ ኣዋልድ እናመሃረትን እዩ እተፋለጣ።
5. ብሰንኪ ጸገም ጥዕና ኣብ 1860 ተይለር ምስ ስድራቤቱ ንገለ እዋን ንዕረፍቲ ናብ እንግሊዝ ክምለስ ወሰነ። እንዳ ተይለር ናብ እንግሊዝ ክምለሱ ከለዉ ኣብታ መርከብ ምስኦም ቆራጺት ቀጠፍ ጁብሊ ምስ ኣዋልዳ፣ ግረይስን መንእሰይ ዋንግ ላይጁን ካብ ብሪጅ እስትሪት ቤተ ክርስትያን (bridge Street Church) ናይ ኒንግቦ ነበሩ። እዚኣቶም ነቲ ኣብ እንግሊዝ ዝቅጽል ምትርጓም መጽሓፍ ቅዱስ ኽሕግዙ እዮም።
"ሰብኣይ ምስ ኮንኩ ሚስዮናዊ ኮይነ ናይ ቻይና ክኸይድ እየ" እዚ ሓደ ንእሽቶ ቆልዓ ቅድሚ ነዊሕ ዓመት እተዛረቦ እዩ። እዚ እቲ ሕጂ ብልክዕ ዝኸውን ዘሎ እዩ።
ድሕረ ባይታ ስድራቤት
ህጻን ጀምስ ሃድሰን ተይለር ኣብ ባንስለይ እንግሊዝ ብ1 ግንቦት 1832 ተወልደ። ኣብኡ ጀምስ ተይለር ወዲ ሰበኽትን ወዲ ወዲ ሰበኽትን እዩ፣ ንባዕሉ ውን ሰባኺ። ንእግዚኣብሄር ኣዝዩ የፍቅሮ፣ ኩሉ ሰብ ክርስትያን ሙዃኑ ክሳዕ ዝፈልጥ ድማ ብልዑል ተኣማንነት የገልግል ነበረ፣ መዓልቲ ቤቱ ኣመሊያ ሃድሰን ተይለር ድማ ከምኡ ንፍዕትን ንእግዚኣብሄር ሓቀኛን ነበረት። ከም ህጻን ሃድሰን ጌሩ ብሉጻት ወለዲ ዝተዓደለ ቆልዓ ዳርጋ የሎን ክበሃል ይከኣል።
ከም ህጻን ኣዝዩ ትኩርን ምጭዉን ነበረ፣ ግናኸ ተሪር ስለ ዘይነበረ ባህርያቱ ብቀሊሉ ክባላሾ ይኽእል እዩ። ወለዱ ምእዛዝን ምግታእ ርእስኻን ክመሃር ከም ዝግብኦ ተገንዘቡ፣ ሽሕ እኳ ተነቃፊ ቆልዓ እንተነበረ፣ እዘን ትምህርትታት እዚኣተን ንኽምህርዎ ወሰኑ።
ወዲ ክልተ ወይ ሰለስተ ንእሽቶ ህጻን ከሎ ምስ ኣብኡን ኣዲኡን ንቤት ክርስትያን ይኸይድ ነበረ። ኣብቲ ነዊሕ መደብ ናይ ኣገልግሎት እንተ ደኣ ብስነ-ስርዓት ተኻፊሉ፣ ቡራኬ ምስ ተገብረ ወለዱ ኣብ ድሕሪ ኦም ኮፍ ንዝብል ኣበሓግኡ ንተይለር ኽሓቅፎ ክህብዎ እዮም። እዚ እቲ ካብቲ ኣብ መላእ ህይወቱ ዝዝክሮ ተዘክሮታት ሓደ እዩ።
ከም ንእሽቶ ወዲ ካብቲ ሓደ ኣዝዩ ደስ ዘብሎ ዝነበረ ነገር፣ ምስ ምንኣስ ሓዉ ምጽዋት እዩ፣ ንእሽቶ ሓፍቱ ኣመሊያ ግቡዝ ምስ በለት ታተ (ምስጓም) ዝመሃራ ባዕሉ ሃድሰን እዩ ነይሩ። ክልተ ምንኣሱ ኣሕዋቱ ምስ ሞቱ ጓህን ደስታን ናይዛ ህይወት እዚኣ ክፋላይ ሙኻኖም ተማህረ።
ሓደ መዓልቲ ኣብ ከተማ ምርኢት ነበረ፣ እቲ ንሃድሰን ዝያዳ ዝመሰጦ ነገር ምርኢት እክብካብ ናይ ኣዕዋፍን ካልኦት እንስሳታትን እዩ ነይሩ። ናይ ተፈጥሮ ነገር ኣዝዩ እዩ ዘፍቅር። ስንባደ ክሳዕ ዝፈጥረሉ እቶም እንስሳታት ኣብ ነዊሕ ጣውላ እዮም ተሓጺሮም ዝነበሩ። ኣብ ኢዱ ብክንደይ ጻዕሪ ዝረኸባ ሓንቲ ሳንቲም እያ ዘላ፣ ነቲ ኣብቲ መእተዊ ናይ ምርኢት ዘሎ ሰብ ድማ ሃቦ፣ እተዋህቦ መልሲ ግና መእተዊ ክልተ ሳንቲም እዩ ዝብል ነበረ፣ "ካልአይቲ ሳንቲም ደኣ ዘይብለ፣ ካብ ፍጹም ዘይምህላው ድማ ሓንቲ ክትህልወኒ ከም ዝሓይሽ ባዕልኻ እንዶ ረአ" ኣመኽነየ ተይለይ። እቲ ዘቕረቦ ምጉት ብርግጽ ስነ ሞጎታዊ እኳ እንተነበረ፣ እቲ ሓላዊ ማዕጾ ግና ተሪሩ ኣበዮ፣ እዚ ንእሽቶ ህጻን ጸገሙ ንኣዲኡ ንኽነግራ ኸደ። ወላዲቱ ከኣ እቲ ሓላዊ ማዕጾ ንመእተዊ ክልተ ሳንቲም ከኽፍል ሓላፍነቱ ሙኳኑ ገለጸትሉ፣ ዘዕግብ ኣገባብ ኣፈታትሓ ናይዛ ሽግር ከኣ ኣምጸአት። ከምዚ ድማ በለቶ፣ "ሃድሰን ኣብዘን ዝሓለፋ መዓልታት ጽቡቅ ኢኻ ጌርካ፣ ኩሉ ተግባራትካ ደስ ስለ ዝበለኒ ድማ እዛ ሳንቲም እዚኣ እንካ"፣ ልቡ ብሓጎስ እናዘለለ ከኣ ጎየየ።
ደቂ ተይለር ኣብ ገዛ ይኹን ኣብ ደገ ምስ ሰባት ኩሉ እዋን ጽፉፋት ክኾኑ ኣእዳዎምን ገጾምን ብዝግባእ ክሕጸቡ፣ ጫምኦም ክነግፉ፣ ጽፍሮም ብግቡእ ክሕዙን ተማሂሮም እዮም።
ሰዓት ምኽባር እቲ ካልእ እተማህርዎ ኣገዳሲ ትምህርቲ እዩ ነይሩ። ነፍሲ ወከፍ ቆልዓ ኣብ መኣዲ ኣብ ሰዓቱ ክርከብ ኣለዎ፣ ከምኡ ውን ኣብ ካልእ ቆጸራታት። ኣብኦም ተይለር ከምዚ ይብሎም ነበረ፣ ሓሙሽተ ሰባት ንሓንቲ ደቂቅ እንተደኣ ተጸብዮም ተመሊስካ ክርከብ ዘይክእል ሓሙሽተ ደቃይቅ ከም ዝጠፍእ ክንግምት ዶ ኣይንኽእልን?
ንደቁ ዝወሃብ ሃብትን ናይ ዓለም ትሕዝቶን ብዙሕ የብሉን፣ ግናኸ ካብኡ ኣዝዩ ዝበለጸ ነገር እዩ ኣውሪስዎም...ጽኑዕ እምነት ኣብ እግዚኣብሄርን ልዑል ክብሪ ንቃሉን።
ንእሽቶ እንከሎ ናብ ቤት ትምህርቲ ንምኻድ ተሪር ስለ ዘይነበረ ትምህርቱ ብዝያዳ ኣብ ገዛ እዩ ቀሲምዎ፣ ኣብ ገዛ ካብቶም ወራዙትን ለባማትን ወለዱ ልዕሊ እቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ክረኽቦ ዝኽእል ልዕሊኡ እዩ ጠቀምቲ ነገራት እተማህረ።
ኣብኦም ተይለር ኣብ ናይ ወጻኢ ናይ ሚስዮን ኣገልግሎት ግዱስ ነበረ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ቻይና። እዞም ህጻናት ካብ ወላዲኦም ተጋዳስነት ናይቲ ሚስዮንን፣ ፒተር ፓርለይ ብተደጋጋሚ ዝጸሓፋ መጽሓፍን ተኻፈሉ። ሃድሰንን ሓፍቱ ኣመሊያን ሓንቲ መዓልቲ ናብታ ሃገር ንክኸዱ ዕላማ ገበሩ።
ትምህርትን ስራሕን
ናይ ሃድሰን ናይ ትምህርቲ እዋን ወዲ 11 ዓመት ምስ ኮነ እዩ ዝጅምር። ብርግጽ ምስ ብዙሓት ቆልዑ ምሕዝነት ምግባሩ ንዕኡ ሓጋዚ እዩ ነይሩ፣ ነገር ግን እዘን መዓልታት ብፍሉይ ሕጉሳት ኣይነበራን። እቲ ናይ ንእስነቱ እምነት ኣጥፍኦ፣ ህይወቱ ናብ እግዚኣብሄር ክሳብ ዝውፊ ድማ ብዙሕ ዓመታት ሓለፈ።
ወዲ 15 ዓመት ምስ ኮነ ኣብ ባንክ ከም ጸሓፊ ኮይኑ ስራሕ ጀመረ። እዚ ፋሽኑ ዝሓለፎ ናይ እምነት ሓሳባቱ ኩሉ ግዜ ብገዳይም ጸሓፍቲ ምስ ተሳሕቀ እዩ፣ ድሕሪ 9 ኣዋርሕ ገዝኡ ምስ ተመልሰ፣ ካብ ካልእ እዋናት ብዝበኣሰ ካብ እግዚእብሄር ኣዝዩ ርሒቁ ነበረ።
ኣብኡን ኣዲኡን ንድሕነት ወዶም ጾር ተሰከሙ። ሓፍቱ ኣመሊያ ድማ ንመዓልቲ ሰለስተ ግዜ ክትጽልየሉ ንኣእምሮኣ ድሉው ገበረቶ፣ ነዊሕ ኣይጸንሐን እዚ ጸሎት ተመለሰ።
እቲ ለውጢ
ሓደ መዓልቲ ምንም ዝዓዮ ኣብ ዘይነበረሉ እዋን፣ ኣዒንቱ ኣብ ሓንቲ ትራክት (ንእሽቶ ሃይማኖታዊት ጽሕፍቲ) ዓለባ፣ "ኣብ መጀመርታኣ ዛንታ ክህልዋ እዩ፣ ኣብ መዕጸዊ ከኣ ስብከት ወይ ሞራል"፣ ንርእሱ ከምዚ በላ "እቲ መጀመርታኣ ከንብቦ እየ እቲ መዕጸዊ ከኣ ነቶም ዝፈትውዎ እገድፈሎም"። ግናኸ እናንበባ ከሎ፣ ኣዝዩ ተረትዐ እሞ፣ ርእሱ ንግዚኣብሄር ሃበ። ኣዲኡ ካብ ገዛ ርሒቃ ከላ፣ እታ ነዚ ደስ ዘብል ወረ ዝሰምዐት ቀዳመይቲ ኣመሊያ እያ ነይራ፣ ኣዲኡ ምስ ተመልሰት ብዛዕባ ምልዋጡ ክነግራ እናተሃንጠየ ብሓጎስ ሰዓማ። "እፈልጥ እዚ ወደይ" በለቶ "እቲ ክትነግረኒ ትደሊ ዘሎካ ዘሐጉስ ወረ ንኽልተ ቅነ ዝኣክል ኣደሲቱኒ እዩ"።
"ስለምንታይ ግን ኣመሊያ ዝኣተወቶ ቃል ሰይራ?" ሓተተ። "ንማንም ሰብ ኣይነግርን እየ" ኢላትኒ ነይራ።
"እዚ ወደይ ከምዚ እዩ" በለት ኣዲኡ "ማንም ሰብ ኣይነገረንን። ቅድሚ ክልተ ቅነ ብዛዕባኻ ልበይ ኣብ ከቢድ ጾር እዩ ነይሩ፣ ናይ ድሕነትካ መረጋገጺ ክሳብ ዘይረኸብኩ ካብ ጸሎት ንኸይትንስእ ድማ ወሰንኩ። ንጹር መረጋገጺ ድማ ረኸብኩ፣ ብኡ ንእግዚኣብሄር ብፍሉይ ኣመስገንክዎ"።
እቲ ጻውዒት
ኣብ ልቢ ሃድሰን ሰላምን ሓጎስን እዩ ዝነበረ፣ ሞስኡ ንእግዚኣብሄር ድማ ሂወቱ ሃበ። ኣብ እተጸውዖ ዘበለ ንኽዓዪ ድሉው ኮነ። "ንቻይና ኪደለይ" በለ እግዚኣብሄር፣ እግዚኣብሄር ክስማዕ ብዝከኣል ድምጺ ብንጹር እዩ እተዛረበ፣ እቲ ጻውዒት ኣዝዩ ንጹር ነበረ፣ እዚ መንእሰይ ከኣ ኣይተወላወለን።
ብዛዕባ ጻዊዒቱ ንናይ ትምህርቲ ሰንበት መምህሩ ነገሮ፣ መምህሩ ድማ ኣዝዩ ኣተባብዖ እሞ ብቋንቋ ቻይና ኣተጻሕፈት መጽሓፍ ወንጌል ሉቃስ ሃቦ። ንነፍሱ ብኹሉ መዳያት ንህይወት ሚስዮናዊ ድልውቲ ክገብራ ጸዓረ። እቲ ደስ ዝብሎ ዝነበረ ናይ ፍርናሽ ዓራቱን ካልእ ነገራትን ጠንጢኑ፣ ሓርፋፍ ናብራ ክላማመድ ጀመረ። ብዙሕ ናይ ግዳም ናይ ኣካላት ምንቅስቃስ ንኣካላቱ ኣትረሮ፣ ክርስትያናዊ ዕዮታት ድማ ንነፍሱ ኣትረራ። ኣብ ቻይና ከይዱ ነፍሳት ንምድሓን ከምጽእ እንተደኣ ኮይንኑ፣ እዚ ነገር እዚ ኣብ ገዝኡ ከሎ ክጅምሮ ከም ዘለዎ ተረድኦ፣ በዚ ምኽንያት ድማ ትራክትታት ዘርግሐ፣ ትምህርቲ ሰንበት መሃረ፣ ንሕሙማትን ሽጉራትን በጽሐ፣ ንእግዚኣብሄር ክገብር ኣሎኒ ኢሉ ዝሓሰቦ ዘበለ ኩሉ ገበረ።
ካብታ እቲ ኣካያዲ ናይቲ ትምህርቲ ሰንበት ዝሃቦ መጽሓፍ ናይ ቻይና ፊደላት ከጽንዕ ጀመረ። ቋንቋ ቻይና ምጽናዕ ቀሊል ጉዳይ ከም ዘይኮነ ስለ ዝፈለጠ፣ ብዝቀልጠፈ ክጅምሮ ደለየ። ሓደ ሰብ ከም ዝበሎ እቶም ነቲ ቋንቋ ክመሃርዎ ዝደልዩ "ናይ ሓጺን ኣካላት፣ ናይ ኣስራዚ ሳናቡእ፣ ናይ ተሪር ገረብ ርእሲ። ናይ ኣቻዮ ዝምጠጥ ኣእዳው፣ ናይ ንስሪ ኣዒንቲ፣ ናይ ሃዋርያት ልቢ፣ ናይ መልኣኽቲ ክእለት ምዝካር ከምኡ ውን ዕድመ ማቱሶላ" ክህልዎም ይግባእ። ሽሕ እኳ ንሃድሰን እዚ እተጠቅሰ ብቅዓት እንተዘይሃለዎ፣ ብትብዓት ግና ኣተዎ፣ ጽቡቅ ድማ ሰጎመ።
ኣብ ምድላዉ ንቻይና እታ ስዒባ ትመጽእ ስጉምቲ ተሓጋጋዚ ናይ ዶ/ር ሃርደይ ሙኳን እያ። ናይ ሕክምና ሞያ እንተደኣ ኣጥርዩ፣ እዚ ነገር እዚ ኣብ ምድሓን ነፍሳት ጽቡቅ ዕድል ከም ዝኸፍተሉ ፈለጠ፣ ኣብ ፈለማ ኣብቲ ምቹእን ደስ ዘብልን ገዛ ዶ/ር ሃርደይ ተቀመጠ፣ ነገር ግን እዚ ኣብ ምድላው ህይወት ሚስዮናዊ ተመራጺ ኣይነበረን። እንበኣር ናብቲ ካብ ናይ ዶ/ር ብኹሉንትናኡ ዝተሓተ ገዛ ናይ ኣምኡ ገዓዘ። ንርእስኻ ኣብ ምክሓድ ኣብ ዝግበር ልምምድ እዚ ገና ኣኻሊ ከም ዘይኮነ ይርድኦ ነበረ፣ ኣይዶንጎየን ድማ ከምታ ዝደልያ ቦታ ረኸበ።
ኣብዚ እዋን እዚ ሃድሰን ምስ ካብ ቻይና ዝተመልሰ ጀርመናዊ ሚስዮን ተራኸበ። እዚ ሰብኣይ ነቲ ዘንጸባርቅ ጸጉርን ዓይንን እዚ መንእሰይ ብዝርኣየ ከምዚ በሎ "ስለምንታይ ግና ከምኡ ወሲንካ፣ ንስኻ ፍጹም ንቻይና ክትከውን ኣይትኽእልን ኢኻ፣ ንዓይ ‘ቀይሕ ጸጉሩ ሰይጣን' ኢሎም እዮም ዝጽውዑኒ፣ ካባኻ ድማ ብራዕዲ ክሃድሙ እዮም፣ ከም ዝሰምዑኻ ክትገብር ፍጹም ኣይትኽእልን ኢኻ"። እዚ ዘረባ እዚ ንገለ ተስፋ ከቁርጾ ዝከኣል እዩ፣ ሃድሰን ግና ብህድኣት ከምዚ ክብል ጥራይ እዩ ዝመለሰ፣ "እቲ ዝጸውዓኒ እግዚኣብሄር እዩ፣ ንሱ ድማ ብዛዕባ ሕብሪ ጸጉረይን ዓይነይን ኣጸቢቁ ይፈልጥ እዩ"።
ናብራ ኣብ ድኽነት
ስዒቡ ሃድሰን ተይለር እታ ንቻይና ናይ ብሓቂ ልምምድ ክረኽበላ እየ ኢሉ ዝኣመነላ መንበሪ ገዛ ተኻረየ። እዛ ገዛ ኣብቲ ዝኸፍአ ከባቢ ናይ ከተማ ሃል እያ ዝነበረት። ነንሓድሕደን ዝጠማመታ ክልተ ኣንጎሎታት ንኣሽቱ ዘይረብሓ ጎጀታት ዝሓዛ፣ ኣብ መንጎአን ድማ ካናለ መአከቢ ጎሓፍ ነበረ። እቲ ገዛውቲ "መሕለፊ ርስሓት" ተባሂሉ እዩ ዝጽዋዕ፣ ውሕጅ ኣንተደኣ በርቲዑ ጎሓፍ ተሰኪሙ ናብኡ እዩ ዘምጽኦ። ክሳዕ ክንድዚ ክፉእ ቦታ እዩ። ሃድሰን ተይለር ግና መንበሪኡ ክከውን መረጾ። መንበሪ ክፍሉ ትሕቲ 12 ጫማ እስኬር (feet square) እያ። ኣካራይቱ ወ/ሮ ፊንች ምስ ደቃ ላዕለዋይ ክፍልን ክሽነን ሒዛ ኣላ። ኣቶ ፊንች ዝበዝሕ ግዜኡ ኣብ ባሕሪ ስለ ዘሕልፎ፣ ሰበይቱ በቲ ብሃድሰን ተይለር ዝወሃባ ገንዘብ ክራይ ሰለስተ ሽልን ኣብ ሰሙን ሕጉስቲ ነበረት።
ሃድሰን ተይለር ኣብ ሃል ኣብ መንበሪ ገዛ ናይ ዶ/ር ሃርደይ እናሰርሐ፣ ኣብቲ ኣዝዩ ነዳይ ዝኾነ ገዛ መሕለፊ ርስሓት ይቅመጥ። ንኻልኦት ዝሕግዘሉ ገለ ገንዘብ እንተረኸበ፣ ንርእሱ ዋጋ ከይሃበ፣ ሰዓዕ ሩዝን ናይ ስርናይ ባንን ጥራይ ምምጋቡ ብሓቂ ባህታ ፈጢርሉ እዩ። ኣብ መዓልታት ስራሕ ናብታ ምቾት ዘይብላ ገዝኡ ይሳለ፣ ሰንበት ድማ ንሕሙማት ይበጽሕ፣ ንሽጉራት ድማ ይሕግዝ። ማንም ክመርጾ ዝኽእል ዓይነት ናብራ ኣይኮነን፣ ግናኸ በረኸት እግዚኣብሄር ኣብ ልዕሊኡ ነበረ፣ እዚ ከኣ ልዕሊ እቲ ኩሉ ዓለም ክትህቦ እትኽእል እዩ ዝነበረ።
ዕዉት ሚስዮዊ ክኸውን እንተደኣ ኮይኑ፣ መንእሰይ ተይለር ክመሃራ ዝግብኦ ሓንቲ ትምህርቲ ከም ዘላ ተረድአ፣ ንሳ ኸኣ ምህሮ እምነት እያ። ኣብዛ ኣዝያ ርሕቅቲ ሃገር ከይዱ ዝውከሎ ሰብ ዝበሃል የብሉን እንትርፎ እግዚኣብሄር ኣምላኹ፣ ስለዚ ድማ ከመይ ከም ዝጽልን መልሲ ጸሎቱ ከመይ ከም ዝቅበልን ክፈልጥ ብግዲ እዩ። ብኸመይ "ብጸሎት ጥራይ ብእግዚኣብሄር ሰብ ተንቀሳቅስ" ክፈልጥ ደለየ።
ዶ/ር ሃርደይ ብስራሕ ኣዝዩ ጽሙድ ስለ ዝኾነ ወይ ውን ረሳዒ ስለ ዝኾነ ክኸውን ይኽእል፣ ንሃድሰን ዶሞዙ ዝኽፈለሉ ግዜ ክኣክል እንከሎ ከዘክሮ ሓበሮ፣ ሃድሰን ግና ካብ ምጽላይ ሓሊፉ ምንም ከም ዘይገብር ወሰነ። መልሲ ናይ ጸሎቱ ድማ ባዕሉ እግዚኣብሄር ንዶ/ር ከዘክሮ ምኻኑ ተረድአ፣ እዚ ድማ ንእምነቱ ኣደልደለ።
ሓደ ግዜ እታ ናይ ክፍሊት መዓልቲ ቀረበት፣ ሓለፈት ከኣ፣ ዶሞዙ ግን ኣይተኸፍለን፣ ኣብ መወዳእታ እታ ሰሙን ፍርቂ ክሮውን (ክልተ ሽልንን ሲክስፕንስን እያ ትኸውን) ጥራይ ሒዙ ተረፈ። ሕጂ ውን ብጀካ ምስ ኣምላኹ፣ ምንም ኣይበለን። ሓደ ምሸት ድሕሪ እቲ ኩሉ እዋን ዝገብሮ ዝነበረ ስብከት ንድኻታት፣ ሓደ ክመውት ዝደለየ ዝመስል ሰብኣይ ንሰበይቱ ንኽጽልየላ ለመኖ። ነቶም ካህናት መጺኦም ንሰበይቱ ክጽልዩላ ሓቲትዎም ነይሩ እዩ። ግናኸ እቲ ካህናት ዝሓትዎ ናይ 18 ረንስ (ገንዘብ) ክፍሊት ክኸፍል ዘይክእል ድኻ ነበረ፣ ስድራቤቱ ብዓጸቦ ትሳቀ ኣላ፣ እዚ ሰብኣይ እዚ ተስፋ ቆሪጹ እዩ።
መግቢ ከም ዘድልዮም ተይለር ፈለጠ፣ በለ ድማ "ኣብ ክንዲ እዛ ፍርቂ ክሮውንሲ ክልተ ሽልንን ሲክስፕንስን እንተዝነብረኒ መን ምሃበ፣ ነዞም ድኻታት ሰባት ሓንቲ ሽልን እንተዝህቦም ከመይ ደስ ዝብል እዩ"። ኣብ ገዝኡ ዘለዎ ነገር ንሎሚ ድራሩን ንጽባሕ ቁርሱን ጥራይ እዩ፣ ካብኡ ዝሓለፈ ምንም የብሉን። ዘሎዎ ዘበለ ኩሉ ሂቡ እግዚኣብሄር ድልየታቱ ኽማልኣሉ ክውከሎ ድዩ?
ብጸልማት ጎደና ተጓዒዞም፣ ገለ ዝኣረገ ኣስካላ ደይቦም፣ ኣብቲ ሰበይቱ ደቂሳትሉ ዘላ ገዛ ናይቲ ድኻ ሰብኣይ በጽሑ። ኣብ ጎና ወዲ 36 ሰዓታት ቆልዓ ደቂሱ ይውጭጭ ነበረ። ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ዝጠመዩ ቆልዑ ኣብታ ክፍሊ ደው ኢሎም ኣለዉ። ተይለር ነዚ ድኽነት እዚ ብዝረኣየ ሓደ ሽልንን ፈረቓን ክህቦም ሓሰበ። እታ ዘላቶ ሳንቲም ኩላ ክህቦም ግና ኣእምርኡ ኣይተቀረበን ነበረ። ብዛዕባ እቲ ዝሓልየሎም ፍቁር ሰመያዊ ኣቦ ክነግሮም ፈተነ ግናኸ ብዙሕ ክዛረብ ኣይኸኣለን። ንኽጽሊ ድማ ተምበርከኽ፣ ግናኸ ሕልንኡ ኣጨነቆ። ነዞም ኣዝዮም ዝተወጽዑ ዘለዎ ክህቦም ፍታዉ እንተ ዘይኮይኑስ ከመይ ኢሉ እዩ ክጽሊ? "ኣብ ከመይ ኣጸጋሚ ኩነታት ከም ዘሎና ትርኢ ኣሎኻ። ክትሕግዘና ትኽእል እንተኾንካ በጃኻ ስለ እግዚኣብሄር ሓግዘና" በለ እዚ ድኻ ሰብኣይ። ተይለር የሱስ ከምዚ ክብል ተዘከሮ። "ንዝለመነካ ዘበለ ሃብ" ነዚ ቃል እዚ እሺ ኢሉ ተኣዘዞ። ዘለዎ ዘበለ ሃበ፣ እዚ ብምግባሩ ነቶም ኣብ ጸበባ ዘለዉ ድኻታት ጥራይ ኣይኾነን ዝሓገዘ። ግናኸ ዓወት ድማ ተጎናጸፈ። ኣዝዩ ሕጉስ ድማ ነበረ።
"ሃብ ክወሃበካ" ይብል መጽሓፍ ቅዱስ፣ "በቲ እትሰፍርሉ መስፈሪ ክስፈረልኩም እዩ እሞ፣ ጽቡቅ እተሰጎደ፣ ንኽኑኽ እተፋረወ መስፈሪ ኣብ ሕቅፍኹም ኪህብኹምም እዮም"፣ ንጽብሒቱ ንግሆ እቲ ደብዳቤታት ዘብጽሕ ሰብኣይ፣ ሓንቲ ደብዳቤ ስም ናይ ሰዳዲኣን ዘይብላ ፖስጣ ገደፈሉ። ኣብ ውሽጣ ከኣ ሓድሽ ጽምዲ ጓንቲ ናይ ማሕስእን፣ ፍርቂ ናይ ወጻኢ ሰልድን ነበረ። እዚ ናይቲ ዝሃቦ ሓሙሽተ ዕጽፊ ይኸውን። እግዚኣብሄር ጽቡቅ ወለድ (መኽሰብ) ከም ዘሎዎ ድማ ሓሰበ።
ክልተ ተወሳኺ ሳምንታት ሓለፋ፣ ዶሞዙ ግና ገና ኣይተኸፍለን። ገዛ ኽራይ ዝኸፍለሉ መዓልቲ ቀዳም ምሸት እዩ፣ ነታ ኣካራይት ድማ እቲ ገንዘብ ኣዝዩ እዩ ዘገድሳ፣ ግናኸ ብዛዕባ እዚ ንዶ/ር ምንም ከይብሎ ወሲኑ እዩ፣ ኣብ ዕላምኡ ድማ ጸንዐ።
ቀዳም ናይ ምሸት፣ ዶ/ር ሃርደይ ሃንደበት "ተይለር ግዜ ደሞዝካ ኣይኣኸለን ድዩ" ኢሉ ሓተቶ። እዚ መንእሰይ ብህድኣት መለሰ "ገለ ግዚያት የሕሊፉ እንበር"። "እዋእ ኣይተሓዘለይ በል፣ ኣየዘከርካንን ግና" በለ ዶ/ር "ብስራሕ ማዕረ ክንደይ ጽሙድ ሙኳነይ ትፈልጥ ኢኻ" ወሰኸ። "ኣቀዲመ ክዝክሮ ነይሩኒ፣ እቲ ገንዘብ ኩሉ ሎሚ ናይ ምሸት ንባንክ ሰዲደዮ፣ ከምኡ እንተ ዘይከውን ሕጂ ምኸፈልኩኻ ነይረ" ዶ/ር ዘረብኡ ዛዘመ።
እዚ ብርግጽ ንእምነት ናይዚ መንእሰይ ፈተነ እዩ ዝነበረ። ግናኸ ክጽልየሉ ዝኽእል ጽምዋ ቦታ ብዝረኸበ ሻቡ ተምበርከኸ፣ እግዚኣብሄር ድማ ኩሉ ነገር ንሰናይ ከም ዝኾነ ኣራጋገጸሉ። ኣብታ ምሸት ድማ ንጽባሕ ሰንበት ምስቶም ድኻታት ንዘለዎ ርክብ ምድላዋት ድሕሪ ምግባር፣ ንገዝኡ ክከይድ ብግስ ክብል ከሎ፣ ንዶ/ር ክስሕቅ እንከሎ ረኣዮ። "ሓደ መስሓቅ ነገር እዩ ኣጋጢሙ" በለ ዶ/ር "ኻብቶም ዓማዊለይ ሓደ ሃብታም፣ ሕጂ ምሸት መጺኡ ናይ ሕክምና ክፍሊቱ ከፊሉኒ፣ ርእዮ እሞ ተይለር" እናበለ እቲ ናይ ሕሳብ ወረቐት ንተይለር ሃቦ። "ኣይገርመካን ኣብ ዝኾነ እዋን ቸክ ክጽሕፍ ዝኽእል ክነሱስ ሕጂ ምሸት ምድሪ ክኸፍል ምምጽኡ"፣ ተይለር ገንዘቡ ተኽፈለ። ብብዙሕ ምኽንያት ድማ ኣዝዩ ተሓጎሰ። ድሌታቱ ረኺቡ፣ ልዕሊ እዚ ኸኣ ኣካራይቱ ገንዘባ ክትክፈል እያ፣ ግናኸ እቲ ልዕሊ ኹሉ ዘሐጎሶስ ጸሎቱ ምምላሱ እዩ ዝነበረ። ዶ/ር ሃርደይ ብጸሎት ጥራይ እዩ ተነቃንኒቁ። እዚ ኣብ ምቅርራብ ናይ ሚስዮን ህይወቱ ዓቢ ስጉምቲ ንቅድሚት ነበረ። ድሕሪ እዚ ብዙሕ ኣይጸንሐን ንዝያዳ ምቅርራብ ናብ ሎንደን ከደ፣ ኣዝዩ ውሑድ ገንዘብ እዩ ዘሎዎ፣ ገለ ጸጋማት ድማ ኣጓነፎ፣ ግናኸ ኣብ ምዱብ ግዜኡስ መጽናዕቱ ዝቅጽለላ ሆስፒታል ረኸበ። መዕረፊ ቦትኡ ካብቲ ሆስፒታል ኣዝዩ ርሑቅ እዩ፣ ናይ ኣውቶቡስ ክፍሊት ክኸፍል ኣይክእልን እዩ፣ ስለዚ ድማ ናብኡ ብእግሩ እናተመላለሰ ብዙሕ ልምምድ ናይ ጉዕዞ ይገብር ነበረ። እምነቱ ንኽላማመድ ውን ዕድል ረኸበ።
ተይለር ከም መርኣያ ሕያውነቱ፣ ንኣካራይቱ ወ/ሮ ፊንች ናብታ በዓል ቤታ ዝሰርሓላ ትካል እናኸደ እቲ ሰብኣያ ዝሰዶ ወርሓዊ ገንዘብ የምጽኣላ ነበረ፣ እዚ ብምግባሩ፣ እቲ እታ ትካል ባዕላ ነቲ ገንዘብ እንተደኣ ኣብጺሓቶ ትወስዶ ዝነበረት ኮምሽን ካብ ምኽፋል ንወ/ሮ ፊንች ኣድሓና።
ሓደ እዋን ወ/ሮ ፊንች ገንዘብ ኣዝያ ስለ እተሸገረት፣ ንሰብኣያ ወርሓዊ ዶሞዝ ብዝተኻእለ መጠን ብቅልጡፍ ክሰደላ ሓበረቶ። ኣብዚ እዋን እዚ ተይለር ግዜ ስለ ዘይነበሮ ኣብ ክንዲ ንኸተማ ብምኻድ ግዜኡ ዘጥፍእ፣ ካብ ናቱ ገንዘብ ክትጥቀም ሃባ፣ ነቲ ገንገብ ካብቲ ትካል ምስ ኣውጽኦ ድማ ገንዘቡ ክትኽእ እዩ ሓሳቡ። ናብቲ ትካል ከይዱ ገንዘብ ምስ ሓተት፣ እቲ ጸሓፊ በሎ "ኣብዚ ጉዳይ እዚ ምስ እንምልከት እቲ ገንዘቡ ክትወስድ ትሓትት ዘሎኻ ሰብ ካብታ መርከብ ሃዲሙ ኣብ ናይ ወርቂ ዕደና ከይዱ እዩ፣ ስለዚ እንኸፍሎ ገንዘብ የብልናን" በሎ።
"እዚ ነገር ንዓይ ብጣዕሚ ኣጸጋሚ ነገር እዩ፣ እቲ ገንዘብ ኣቐዲመ ሂበያ እየ፣ እዛ ሰበይቲ ድማ ነዚ ገንዘብ ብዝኾነ መገዲ ከም ዘይትመልሰለይ እፈልጥ እየ"። እቲ ጸሓፊ ምንም ክገብሮ ኣይክእልን እዩ፣ ብርግጽ እዚ ፈተነ እዩ፣ ነገር ግን ትውክልቱ ኣብ እግዚኣብሄር ገበረ።
ናይ እምነት ፈተነ
ነዊሕ ኣይጸንሐን ካልእ ናይ እምነት ፈተና መጾ። ሓደ መዓልቲ ንትምህርቲ ዝኾኖ ጥራዝ ክሰርሕ ወረቃቅቲ እናሰመረ ከሎ እጻብዕቱ ኣንኮላ። ንጽብሒቱ ኣብቲ ንሓደ ብሓደገኛ ረስኒ ዝሞተ ሬሳ ኣካላቱ ጠቢሕካ ዝግበር ትምህርቲ ተሳተፈ። ኣብ ኣካላቱ ድኻምን ምልክት ሕማምን ክሳብ ዝስምዖ፣ ኣጻብዕቱ ምንኳሉ ረሲዕዎ እዩ ነይሩ። እቲ ሕማም ካብቲ ምዉት ሰብ በዛ ንእሽቶ ቀዳድ ናይ መርፍእ፣ ናብ ኣካላቱ ኣትዩ እዩ። እቲ ኪኢላ መጥባሕቲ ከምዚ በሎ "እንበኣር ገዛኻ ኪድ፣ ብዝቀልጠፈ ከኣ ጉዳያትካ ወግን፣ ምኽንያቱ ንስኻ ድሮ ምዉት ሰብ ኢኻ"።
ሃድሰን ተይለር ነቲ ናይ መጥባሕቲ ኪኢላ ብዝቀልጠፈ ምስ ኣምላኹ ክህሉ ዝስምዖ ደስታ ገለጸሉ፣ ግናኸ ወሲኹ በሎ "ዝመውት ግና ኣይመስለንን፣ ኣብ ቻይና ዕዮ ከም ዘሎኒ ተጋግየ እንተዘይኮይነ። ፈተና እንተመረ እኳ ኣነ ግና ክድሕን ብግዲ እዩ"።
"ጽቡቅ እንበኣር እዚ እዩ ሓሳብካ" በለ እቲ ኣብ እግዚኣብሄር ዘይኣምን ሓኪም፣ "ሰረገላ ረኪብካ ግዳ ብዝቐልጠፈ ገዛኻ ዘይትኸይድ፣ ግዜ ኣይትቅተል፣ ግዜ የብልካን፣ ሕጂ ንብረትካ ክትውግን ኣብ ዘይትኽእለሉ ደረጃ ክትበጽሕ ኢኻ"።
ኣብ ገዝኡ ምስ በጽሐ ኢዱ ብማይ ውዑይ ተሓጽበ፣ እዚ እናገበረ እንከሎ። ነቲ ኸዳሚ ብዛዕባ የሱስ ተዛረቦ። "ብግዜኡን ብዘይ ግዜኡን ድሉው" እዩ ዝነበረ። ኩሉ ግዜ ብዛዕባ የሱስ ገለ ንኽብል ዕድል እዩ ዝጽበ። እቲ ክርእዮ እተጸውዐ ዶ/ር ቅልል ዝበለ ናብራ እንተደኣ ነቢሩ ክድሕን ተክእሎ ከም ዘሎ ገለጸሉ። ከምዚ ድማ በሎ "ናብ ቢራን ከምኡ ዝኣመሰለ ነገራትን እንተደኣ ኬድካ ግና ክትድሕን ተኽእሎ ዝበሃል የብልካን"። ንገለ እዋን መግቡ ባኒ ስርናይን ማይን ጥራይ ኮነ፣ እዚ ልክዕ ከምቲ መግቢ ናይቲ እብራዊ ህጻን ኣብ ብቢሎን፣ ቀሊል ነበረ። እዚ ተራ መግቢ ኣብ ክልቲኡ ጽቡቅ ሰሪሑ እዩ።
እቲ ዝኸፍአ መልክዕ ናይቲ ሕማም ምስ ሓለፈ ቀስ ብቀስ ክጥዒ ጀመረ። ኣብ መዓልቲ ምጥባሕ እቲ ሬሳ ኣብ ክፍሊ መጥባሕቲ ምስኡ ዝነበሩ ክልተ መማህርቱ ከም ዝሞቱ ሰምዐ። እግዚኣብሄር ኣብ ክንዲ ሃድስን ተይለር ቖመ።። ንነፍሱ ድማ ተበጀዋ። ናብታ ሃገር ዙረት ንኽገብር ምኽረ ተዋህቦ። ግናኽ እቲ ዘድሊ ገንዘብ የብሉን። ከም ልማዱ ነቲ ጉዳይ ናብ እግዚኣብሄር ብጸሎት ኣቕረቦ። እግዝኣብሄር ድማ ብዘይ ተጸበዮ መገዲ መለሰሉ።
ገና ተዳኺሙ ከሎ ሓደ መዓልቲ ብዛዕባ ደሞዝ ኣቶ ፊንች ንኽሓትት ናብቲ ትካል ናይ መርከብ ክኽይድ ሓሰበ። ገለ ነገር ክገብርሉ ዝከኣል ኮይኑ ኣይተራእዮን። እቲ ኣብ ቕድሚኡ ዘሎ ጉዕዞ ናይ ክልተ ማይልስ ድማ ዘይከኣል ኮይኑ ተራእዮ። ግናኸ ብዛዕብኡ እናጸለየ፣ እግዚኣብሄር ክኸይድ ከም ዝደልዮ ኣነጸረሉ። እግዚኣብሄር ሓይሉ ሙኳኑ እናኣመነ ድማ ተበገሰ። ኣብታ ቤት ጽሕፈት ብዝበጽሐ ሻቡ እቲ ጸሓፊ ከምዚ በሎ። "ብምምጻእካ ሕጉስ እየ፣ እቲ ነገር ከምዚ ይመስል። ሓደ ልክዕ ከም ናቱ ስም ዘለዎ ኪኢላ ባሕረኛ እዩ ሀዲሙ። እቲ ብጻይ ግና ገና ኣብ መርከብ ኣሎ፣ ገንዘቡ ድማ እንሀልካ፣ ተይለር ድማ ብሓጎስ ተቐበሎ። ሽሕ እኳ ብኸቢድ እንተ ተፈተነ፣ እምነቱ ግና ሞስኣ ረኸበት።
ንጽብሒቱ ነቲ ኣብ ግዜ ሕማሙ ዝከታተሎ ዝነበረ ዶ/ር ረኸቦ እሞ፣ ብዛዕባ መልሲ ጸሎቱ ድማ ኩሉ ነገሮ። እቲ ነተን ገንዘብ ንኽረኽበን እተጓዕዞ ነዊሕ ጉዕዞ ምስ ሓበሮ። እቲ ዶ/ር "ፍጹም ዘይከውን" ምብባል ክኣምኖ ኣይከኣለን። እቲ ጉዕዞ ብርግጽ ከም እተጓዕዞ እቲ ገንዘብ ድማ ኩሉ ዘድልዮ ዘበለ ከፊሉ ናብታ ሃገር ከብጽሖ ከም ዝኽእልን ምስ ተረድአ ግና፣ እቲ ዶ/ር ኣንዒንቱ ብንብዓት መሊአን፣ ከምዚ በለ። "ንከም ናትካ እምነት ምልእቲ ዓለም ምኸፈልኩ"።
ንቻይና ምኻድ
ካብታ ሃድሰን ተይለር "ንቻይና ኪደለይ" እትብል ድምጺ እግዚኣብሄር ዝሰምዓላ ድሮ ልዕሊ ሰለስተ ዓመት ሓሊፉ። ንሱ ድማ ንክኸይድ ይህንጠ ኣሎ። ናይ ሕክምና ትምህርቱ ገና ኣይተዛዘመን፣ ይኹን እንበር መገዲ ኣብ ዝተከፍተትሉ እዋን ንኽከይድ ትምህርቱ ክገድፍ ድሉው ነበረ። ምርሒት ንምርካብ ጸኒዑ ጸለየ፣ ዝያዳ ብዝጸለየሉ መጠን ሓደ እዋን ንኽኽይድ ናይ እግዚኣብሄር መደብ ሙዃኑ ዝያዳ ነጸረሉ።
ቻይና ንዕዮ ሚስዮን ማዕጾን ትኽፍት ዘላ መሰለት፣ በዚ ድማ ናይ ሚስዮን ጉጅለ ከይደንጎዩ ነቲ ሕጹይ መንእሰይ ናብዚ ርሑቅ ምድሪ ክሰዱዎ ወሰኑ።
ሃድስን ተይለር ኣብ ካናለታትን መገዲማያትን ቻይና ብጃልባ እናተጓዕዘ ሰበኸ። መጽሓፍ ቅዱስ ዘርገሐ። ጉዕዞ ባሕሪ ናይቲ እዋን እቲ ዘይከም ናይ ሎሚ ኣዝዩ ጽንኩር እዩ ዝነበረ፣ በዚ ድማ ተይለር ኣብ መርከብ ዱምፍሪስ ኣብ ጉዕዞ ካብ ሊቨርፑል ናብ ሻንጋይ ሓሙሽተ ወርሕን ፈረቃን ገበረ። ኣብ 19 መስከረም 1853 እዩ ንመበቆል ዓዱ ዝሓደጋ። ኣዲኡን ገለ ክልተ ዝኾነ ኣዕሩኹን ክሳዕ እታ መርከብ ኣፋነውዎ፣ እታ መርከም ቅድሚ ምብጋሳ ድማ ጸለዩን ዘመሩን ካብ መጽሓፍ መዝሙር ዳዊት ድማ ኣንበቡ። "ኣይትንብዒ ክብርቲ ኣደይ" በለ ተይለር። ንሓጺር እዋን እዩ ምፍልላይና ድሕሪ ቅሩብ መሊስና ክንራኸብ ኢና። ብዛዕባ እቲ ክገድፈኪ ከሎኹ ዘሎኒ ክቡር ዓላማ እሞ ሕሰቢ፣ ንሃብትን ዝናን ኣይኮነን፣ ንመሳኪን ቻይናውያን ናብ ፍልጠት ክርስቶስ ምምጻእ እዩ። እቶም ኣፋነውቱ ናብቲ ገምገም ባሕሪ ምስ ከዱ፣ ኣብ ቆጽሊ ወረቐት ከምዚ ጸሓፈ፣ "እታ ንፍልጠት ሓለፍ እትብላ ፍቅሪ ኣምላኽ"፣ ኣዲኡ ኣብቲ መድረኽ ናይ ወደብ ደው ኢላ ከላ፣ እዛ ንእሽቶ ናይ ስንብታ ቃል ናብኣ ወርወራ። እታ መርከብ ክትንሳፈፍ ምስ ጀመረት ነቶም ኣብ ገምገም ዘለዉ ኣዕሩኹ ብንጹር ንኽሪኦም ኣብቲ ዓንዲ እታ መርከብ ሓኾረ። ኣዕሩኹ እታ መርከብ ክሳብ ትስወር መንዲሎም እናወዛወዙ እንከለዉ ንሱ ድማ ኣብኣ ኮይኑ ቆብዑ የወዛውዝ ነበረ። መገዲ ሃድሰን ተይለር ንቻይና ጭቡጥ ኮነ።
ዝሰዓባ 12 መዓልታት ናይ ማዕበል እዋናት ነበራ። እቲ ካፕተይን "እግዚኣብሄር እንተደኣ ዘይደገፈና ተስፋ የብልናን" በለ። እግዚኣብሄር ከኣ ደገፎም። እዚ ሚስዮናዊ መንእሰይ እዚ ከምዚ ዝብል ተስፋ ዘከረ "ብጸበባኻ ናባይ እንተ ኣእዌኻ ኣነ ድማ ክድግፈካ እየ። ንስኻ ኸኣ ከተኽብረኒ ኢኻ"፣ ናብ እግዚኣብሄር ድማ ብህድኣት ጠመተ።
ኣብ መንወዳእታኡ እቲ ማዕበል ሃድአ። ብከባቢ ጸንፊ ጽቡቅ ተውስፋ (Cape of Good Hope) ኣቢሎም፣ ኣውስትራልያ ሓሊፎም ናብ ሰለማዊ ውቅያኖስ፣ ብኡ ኣቢሎም ናብ ማያት ቻይና ተንስሳፈፉ። ብ1 መጋቢት 1854 ድማ ኣብ መዕለቢኦም በጽሑ። ኣብዚ እዋን እዚ ተይለር ተዓኒዱ ኣይኮነን ዝነበረ፣ ነቶም ኣባላት እታ መርከብ ኣብታ መርከብ ምስ ዝነበረ ክርስትያን ኮይኑ ጉባኤ ይገብረሎም ነበረ።
ሓደ ሚስዮናዊ ኣብ ገምገም እታ ህይወቱ ከሕልፈላ ዝወሰነ ሃገር ክበጽሕ ከሎ ዝስመዖ ስምዒት እንታይ ከም ዝኾነ ክትስእሎ ዶ ትኽእል? ሃድሰን ተይለር ኣብ ቀዳመይቲ ቆላሕታኡ ንገማግም ቻይና ናይ ዓመታት ጸሎቱ እተመለሰ ኮይኑ እዩ እተሰሚዕዎ። ገለ እኩባት ደቂ ዓዲ በቲ ንዕኡ ጓና ዝኾነ ቋንቋኦም ጫውጫው ክብሉ ምስ ሰምዖም እቲ ጥዑም ወረ ምድሓን ክነግሮም ተመነየ። "ስምዒታተይ ኣብቲ ገማግም ክስጉም እንከለኹ ክገልጾ ኣይክእልን" ክብል ጸሓፈ። ልበይ ነቲ ቅጽጽ ኢሉ ዝመልአ ሓጎስ ዳሕዳሓቶ። ናይ ምስጋናን ናይ ሞሳን ንብዓት ድማ ኣብ ዓይነይ ወሓዘ።
ተይለር ሰለስተ ንመንነቱ ዘላልያኦ ደብዳቤታት ተዋህበኦ፣ ነቶም ዝምልከቶም ሰባት ንኸብጽሓሎም ድማ ተበገሰ። እቲ ቀዳማይ ቅድሚ ወርሒ ኣቢሉ ሞይቱ እዩ፣ እቲ ካልኣይ ንኣሜሪካ ከይዱ። በዚ ድማ ነቶም ኣብኡ ዘሎዉ ሚስዮናውያን ንምርካብ ንቐጽሪ ሚስዮን ለንደን ኣቢሉ መገዱ ቀጸለ። ዘይፈልጥዎ ይኽኑ ደኣ እንበር ጽቡቅ ተቐበልዎ፣ ዘዕርፈሉ ቦታ ድማ ሃዎ። ነቲ ናይ ሓቂ ዕዮ ኣዝዩ ተሃንጥዩ፣ ንጽብሒቱ ንግሆ ነቲ ቋንቋ ከጽንዖ ጀመረ።
ድሕሪ ብዙሕ ምድላይ ኣብ መወዳእትኡ ዝካረያ ክፍሊ ረኸበ። ዑናን ረሳሕን ትኹን እንበር ጽዕተኛ ናይ ካልኦት ክኸውን ስለ ዘይደለየ፣ ናይ ገዛእ ርእሱ ገዛ ምርካቡ ሕጉስ እዩ ዝነበረ። ሓኪም ሙዃኑ ሰባት ክፈልጡ ጀመሩ፣ ብዙሓት ሕሙማት ድማ ናብኡ ወሓዙ። ኣካላቶም እናሓከሞም ብዛዕባ ሓጥያትን ናይ ነፍሲ ሕማምን ከመይ ይፍወስ ይምህሮም ነበረ። ንኣወዳትን ኣዋልድን ቤት ትምህርቲ ጀመረ። ተይለር ሕጉስ ነበረ። ጸገማት ኣይነበሩን ማለት ኣይኮኑን ግናኸ ኣብ እንግሊዝ እንከሎ ብዝገበሮ ልምምድ ናይ ሓርፋፍ ናብራ ይስገሩ ነበሩ።
ብደስታን ብሓዘንን እተመልኣ፣ ትንፋስ ዘይህባ ጽዑቃት ኣዋርሕን ዓመታትን ሰዓባ፣ ናይ ገዛ ጃልባ እናገበረ ናብተን ስም ክርስቶስ ሰሚዐን ዘይፈልጣ ቁሸታትን ከተማታትን ወንጌል ክሰብኽ ዝተፈላለየ መገሻታት ገበረ። ብርግጽ ብዙሕ ጸገማት ገጠሞ፣ ኣብ ገለ እዋናት ህይወቱ ኣብ ሓደጋ ትኣቱ ነይራ እያ፣ ግናኸ ንድሕሪት ኣይተመልሰን።
ብኸምኡ መገዲ ዝያዳ ከስልጥ ከም ዝኽእል ኣሚኑ፣ ንገለ እዋን ሕቶ ምርዓም ኣልባስ ቻይና ኣብ ግምት ኣእተዎ፣ ኣብ መወዳእትኡ ድማ ክገብሮ ወሰነ። ልክዕ ከም ቻይናውያን ኣብ ድሕሪት ወገን ርእሱ ቅሩም ጸጉሪ ኣትሪፉ ተላጸየ፣ ገፍላው ስረ ወደየ፣ ጻዕዳ ካልሲ ናይ ዓለባ፣ ናይ ሃሪ ጫማ ... ነቲ ኣከዳድና ምሉእ ንምግባሩ ከኣ ገፊሕ እጅገ ዘሎዎ ፎኪስ ሲልክ ጋውን ወሰኸ። ካብቶም ደቂ ዓዲ እተፈልየ ኣቓልቦ ዝስሕብ ነገር የብሉን፣ ኣብቲ ናይ እንግሊዝ ኣከዳድና ተከዲኑ እንከሎ ክገብሮ ዘይከኣለ፣ ሕጂ ግና ልቢ ደቂ ዓዲ ክወስድ ጀመረ።
ኣብዛ ሓዳስ ምድሪ ንተይለር ዝገጠምዎ ሓደስቲ ተሞኩሮታት ኩሎም ምዝርዛሮም ኣዝዩ ገዚፍ ግዜ ክወስድ እዩ። ሓደ መዓልቲ ካብ ሻንጋይ ናብ ኒንግፖ ክከይድ ምስ ተበገሰ፣ እቲ ቀዳማይ ክፋል ናይቲ ጉዕዞ ብጃልባ ነበረ፣ ብድሕሪኡ ድማ ሳንጥኡ ምስ እተሰከመሉ ሮፋዕ ብእግሪ ቀጸለ። ኣብ መዕረፊ ኣጋይሽ ምስ ኣተወ እታ እንኮ ክረኽባ ዝኽእል መግቢ ዝሑል ሩዝ ምስ ኣብ ዘይቲ እተጠብሰ ተመን እያ ነይራ። ሸውሃቱ ዝዓጹ እዩ ነይሩ፣ ግናኸ እንተደኣ ነጺግዎ ወጻእተኛ ሙዃኑ ስለ ዝፍለጥ፣ ክበልዕ ፈተነ። እታ ክፍሊ ናይ ሆቴል ምስ 10 ወይ 11 ሰባት እዩ ክድቅሳ፣ ኣብ መንጎ ክልተ ወናብር ኣብ ዝነበረ ጣውላ ጽላሉን ጫምኡን ከም መተርኣስ ተጠቂሙ ዓራቱ ኣዋደደ።
ንንግህኡ ነቲ እቲ ረፋዕ ተሰኪሙ ዘምጻሉ ሳንጣ ክረኽቦ ኣይኸኣለን። ኣብ ኣርማድዮን ዓራትን ደለየ፣ ኣሰሩ የልቦን። ክንደይ ዘሕዝን እዩ። ዝከኣሎ ደለየ ክረኽቦ ግና ኣይከኣለን። ንጽቢሒቱ ዘዕርፈላ ቦታ ኣጋይሽ ደልዩ ንከንቱ ጸዓረ፣ ኣብ መወዳእታ ገንዘቡ ኣብ ትሕቲ ርእሱ ሓቢኡ ኣብ ኣስካላ ናይ ሓደ ቤት መቅደስ ተገምነዎ።
ነዊሕ ኣይገበረን፣ ናብኡ ገጹ ዝቀርብ ስጉሚ ሰምዐ፣ ሻቡ ሰላሕታ ኣእዳው ኣብ ልዕሊኡ ዓለባ። "እንታይ ደሊኻ?" ሓተተ ህድእ ኢሉ። ሽዑ እቲ ዝሓዞ ሰብኣይ ተሰወረ። ኣይደንጎየን ግና ጸኒሑ ምስ ካልኣዩ ተመልሰ።
"እንታይ ደሊኹም?" ሓተተ ተይለር
"ካማኻ ኣብዚ ግዳም ናይዚ ቤት መቅደስ ኮይና ነዛ ለይቲ ነሕልፋ ኣሎና" መለሱ። በቲ ካልእ ወገን ናይታ ቤት መቅደስ ብዙሕ ነጻ ቦታ ስለ ዘሎ፣ እዚኣ ቦታ ንዕኡ ክሓድግሉ ተይለር ተወከሶም። ሓሳቡ እተቀበልዎ ኣይመስሉን። ስለዚ ድማ ኮፍ ኢሉ ብዕቱብ ክከታተሎም ወሰነ።
"ጽቡቅ ጌርካ ደቅስ፣ እንተዘይ የዕሪፍካ ጽባሕ ስራሕ ክትሰርሕ ክትጽገም ኢኻ" በልዎ። "ኣይትፍራህ፣ ምሳኻ ኣሎና ማንም ዝጎድኣካ ድማ የልቦን" ወሰኹ።
ተይለር ክኣምኖም ኣይክእልን እዩ በሎም ድማ፣ "ስምዑኒ ናትኩም ሓለዋ ዘድልየኒ ኣይኮንኩን፣ ኣነ ቻይናዊ ኣይኮንኩን ነዞም ከንቱ ጣኦታትኩም ድማ ኣየምልኽን እየ፣ ንእግዚኣብሄር እየ ዘምልኽ፣ ንሱ ኣቦይ እዩ ኣብኡ ድማ እየ ዝውከል፣ መን ሙኳንኩም እንታይ ከም ዝደለኹምን ኣጸቢቀ ፈሊጠኩም ኣሎኩ፣ ኣዒንተይ ንዓኩም ደኣ ይሕልዋ እንበር ድቃስ ዝበሃል ብፍጹም"። ሓደ ካብኣቶም ከደ ኣይደንጎየን ግና ካልእ ሰብኣይ ሒዙ መጸ፣ እንተደቀሰ ብምባል ንገለ እዋን ተጸበይዎ፣ ንሱ ግና ጥቅስታት መጽሓፍ ቅዱስ ክተቅስን መዛሙር ክዝምርን ጀመረ። በዚ ነገር እዚ ኣይተሓጎሱን ኣብ መወዳእትኡ ድማ ሓዲጎሞ ከዱ።
ሳንጥኡ ክርከብ ስለ ዘይተኻእለ ኣብ ክንዲ መገዱ ናብ ኒንግፖ ዝቅጽል ናብ ሻንጋይ ክምለስ ክግደድ እዩ። ንሓደ ብሕማም በዲዶ (smallpox) እተለኽፈ ሕሙም ሓከሞ። ምሕካሙ ምስ ወደአ ነቲ ተከዲንዎ ዝነበረ ክዳውንቲ ኩሉ ከቃጽሎ ብግዲ እዩ። ገንዘቡ ብነጻ ይዕድል ስለ ዝነበረ ሓድሽ ቀረብ ክገዝእ ኣይክእልን እዩ። ልኽዕ ድሕሪ እዚ ኣብታ ግብእቲ ግዜ እታ ዝጠፍአት ሳንጥኡ ሃንደበት ተረኽበት፣ ኩሉ ድሌታቱ ድማ ክረክብ ከኣለ።
እዚ ካብቲ ዝገጥሞ ዝነበረ ቁጽሪ ዘይብሉ ኩነታት፣ ሓደ ጥራይ እዩ፣ እታ "እግዚኣብሄር ይርኢ" (ዘፍ 22፣14) እትብል ቃል ኣብ ህይወቱ ተፈጻምነት ረኸበት። እዚኣን እታ "እግዚኣብሄር ክሳዕ ኣብዚ ረድኣና - ኤቨን ዔዘር" እትብል ጥቅስን ናይ ተይለር ምሩጻት ጭርሖ ነበራ።
ውርሻ ሃድሰን ተይለር
ተይለር ኣብ ዕዮ እንከሎ ምስ ወ/ሪት ማርያ ዳየር ተፋለጠ፣ እዛ እንግሊዛዊት ጎርዞ ኣቡኣ ኣብ ቻይና ሚስዮናዊ ዝነበረ እዩ፣ ኣብ እንግሊዝ ዝነበረ ኣኮኣ -መጉዚታ ሙኻኑ እዩ- ብዛዕባ መርዓኣ ተሰማምዐ። በዚ ድማ ኣብ ጥሪ 1858 ኣብ ሓደ ካብቲ ሚስዮናት መርዓ ተገብረ። ኣብ ሓንቲ ንእሽቶ ትሕትቲ ቦታ ኣብ ኒንግፖ ብሓባር ዕዮኦም ጀመሩ። እቲ ደስ ዘብል ናይ ጥንቲ ዛንታ የሱስን ፍቅሩን ክነግሩ ከለዉ ኣዝዮም ሕጉሳት ነበሩ።
ሃድሰን ተይለር ገና ኣብ እንግሊዝ እንከሎ ብኸመይ ‘ብጸሎት ጥራይ ብእግዚኣብሄር ሰብ ተንቀሳቅስ' ኣጸቢቁ ተማሂሩ ነበረ። ነዚ ትምህርቲ እዚ ኣብ ግብሪ ዘውዓለሉ ብዙሕ ዕድላት ከኣ ረኺቡ እዩ። ሓደ እዋን ናይ ሆስፒታል ሓለቓ ኣብ ዝነበረሉ፣ እቶም ሰራሕተኛታት ዘድልዮም ዘበለ ንምርካብ ኣብ እግዚኣብሄር እዮም ዝውከሉ ዝነበሩ። ሓደ መዓልቲ መጋቢኦም ሩዝ ኣብ ምውድኡ ምኻኑ ሓበሮ -እታ ናይ መወዳእታ መሸማዕ ተኸፊታ ኣላ- መልሲ ተይለር ከምዚ ነበረ..."ስለዚ እታ እግዚኣብሄር ኢዱ ዝዝርግሓላ ሰዓት እዚያ ቀሪባ ኣላ ማለት እዩ"። ብርግጽ ድማ ቅድሚ እተን ሩዝ ምውደአን፣ $250 ካብ እንግሊዝ መጾም፣ ሓጎስ ናይቶም ሰራሕተኛታት ወሰን ኣይነበሮን። ኣብቲ ሆስፒታል ዝነበሩ ሕሙማት ድማ ናይ ምስጋና መዛሙርን ጫውጫውታን ሰምዑ፣ ከምዚ ከኣ በሉ "እዚ ከምዚ ዝገብር ጣኦትሲ ኣበይ እዩ ዝርከብ፣ ኣብ ጸገምና ገለ ኣናጊፉና ይፈልጥ ዶ ይኸውን፣ ወይስ ብኸምዚ ዓይነት ቅዲ ጥራይ እዮ ጸሎት ዝምልሽ?"
እዚ ሚስዮናዊ ኣብ ቻይና 6 ዓመት ምስ ኣሕለፈ፣ ምስ ወ/ሮ ተይለር ጉዕዝኡ ናብ እንግሊዝ መደበ፣ ኣዝዩ ኣኽሳቢ መገሻ እዩ ነይሩ፣ ጥዕንኦም ተመሓየሸ፣ ን"ሚስዮም ውሽጢ ሃገር ቻይና' (China Inland Mission) ድማ መስረታ። ዝያዳ ዓመታት ንምግልጋል ናብ ቻይና ተመልሰ። እንደገና እንግሊዝ በጽሐ፣ ቀጺሉ ኣሜሪካ፣ ኣብ ስዊዘርላንድ ድማ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ኣሕለፈ። ልቡ ኩሉ ግዜ ምስታ እግዚኣብሄር ካብ ግዜ ንእስነቱ ዝጸውዖ ምድሪ እያ፣ ኣብኣ ድርዑ ኣንቢሩ ኣሎ። 3 ሰነ 1905 መዓልቲ ሞቱ ኮነት። ናይ ቻይና ክርስትያናት እቲ ክረኽብዎ ዝኽእሉ ኣዝዩ ዝበለጸ ሳንዱቅ ሬሳ ቀረቡ። ዕዮኡ ግና ምስኡ ኣይሞተን፣ ብዕዮ ናይ ሚስዮን ውሽጢ ሃገር ቻይና ዝደሓና ብዙሓት ነፍሳት ኣብ ሰማይ፣ ስለቲ ንቻይና ዝመጸን መስራቲ እታ ሚስዮን ዝኾነን ጀምስ ሃድሰን ተይለር ንእግዚኣብሄር ከመግናኦ እየን።
ሃድሰን ተይለር
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


c: text/html

text:
ኣቦ መንበር ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሓድነት መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ፕረዝዳንት ሙላቱ ተሾመን ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝን ቅድሚ ሓደ ወርሒ ምስ ተቓወምቲ ንምዝርራብ ዘለዎም ድልየት ብዝምልከት ንፓርላማ ዘስምዕዎም መደረታት መሰረት ብምግባር መድረኽ ንቀዳማይ ሚኒስትር ደብዳቤ ድሒፉ ምንባሩ የረድኡ።
ነቲ ደብዳቤ ብፅሑፍ ዝተወሃበ መልሲ ከምዘየለ ዝገለፁ ፕሮፌሰር በየን ጴጥሮስ ብዕድመ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ክልቲኦም በይኖም ከምዝተዘራርቡ ገሊፆም።
ሎሚ እውን ልዝብ ንምክያድ ትፅቢት ንገብር ኣለና ዝበሉ ፕሮፌሰር በየነ ይኹን እምበር ብርክት ዝበሉ ኣባላት መድረኽ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝርከቡን ዝተወሰኑ ድማ ናብ ቤት ፍርዲ ይመላለሱ ከምዘለውን ሓቢሮም።
ብፍላይ ድማ ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት መዓልታት ኣብ ክልል ደቡብ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ኣመራርሓ ይፍፀም ኣሎ ዝበሉዎም ማእሰርቲ ብዝገደደ ቀፂሉ’ሎ ኢሎም።
ኣብ ዞባ ጋምጎፋ ኣብቶም ዝሓለፉ ሓሙሽተ መዓልታት ሰለስተ መራሕቲ ፓርቲ እቲ ክልል ምእሳሮም ሽም ብምዝርዛር ገሊፆም።ኣብ ወረዳ ኮንሶ ናይ ህፁፅ እዋን ኣዋጅ ካብ ዝእወጅ ጀሚሩ ብፍላይ ድማ ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ መዓልታት ልዕሊ 500 ሰባት ተኣሲሮም ከምዝርከቡን ብህፁፅ ንኽፍትሑ ንኮማንድ ፖስት ደብዳቤ ምፅሓፎምን ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ገሊፆም።ክሳብ ሕጂ ምስቲ ኣዋጅ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዝውዓሉ 11,607 ሰባት ምዃኖም መንግስቲ ገሊፁ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ህዝባዊ መጸዋዕታ ኣውያት ህልቀት ባሕሪ ንምስማዕን ሽበራዊ ማሕረዲ ንምኹናንን ዝዓለመ ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲWritten by ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ - ሰሜን ኣሜሪካ
- font size decrease font size increase font size
እታ ብኣእላፍ መስዋእቲ ጀጋኑ ደቃ ነጻ ዝኾነትን፣ ምእንቲ ሓርነትን ፍትሕን ሰላምን መዘና ዘይብሉ ዋጋ ዝኸፈለት ሃገርና ኤርትራን ህዝባን፣ ኣብ ትሕቲ ሕድሪ ሰማእታት ዝጠለመ ኣረሜናዊ ምልካዊ ጉጅለ፣ ኣብ ምልካዊ ባርነትን ጭቆናን ጸልማት ቤት ማእሰርቲን ተቖሪና። መንእስያትን ኣቦታትን ኣዴታትን ቆልዑትን ንቡር ሂወት ንምርካብ እግሮም ናብ ዝመርሖም ሃጽ ኢሎም ብኣሽሓት ናብ ስደት ክውሕዙ ካብ ዝጅምሩ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ዶባት ካብ ናይ መቕተልቲ ሃድን ድሕሪ ምስጋር፣ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት መፍቶ ነጋዶ ደቂ ሰባት ኮይኖም ሂወቶምን ኣካላቶምን ኣብ ዕድጋ ከም ኣቕሓ ይሽየጥን ይልወጥን ኣሎ። ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ናብ ህራርሞ ምደረበዳ ሰሃራ ናብ ሊብያ ክጓዓዙ ብዙሓት ይሞቱን፣ ቀለብ ኣሞራን ኣራዊትን ይኾኑ ኣለው።
ድሕሪ እቲ ንዓለም ዘሰምበደ ናይ 360 ኤርትራውያን ጃምላዊ ህልቀት ላምፓዱሳ ፣ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ብሓያል ነድሪ ክድገም የብሉን፣ እምቢ ንስቕታ፣ እምቢ ንምልኪ ኢሎም ፣ ህዝቢን ሃገርን ንምድሓን ሰፊሕ ምልዕዓል ከም ዝጀመሩ ዝዝከር እዩ። ይኹን ኣምበር፣ ስደትን ህልቀትን ክጎድልስ ይትረፍ ካብቲ ዝነበሮ ናብ ዝኸፈአ ደረጃ ተሰጋጊሩ። ቅድሚን ድሕሪን ላምፓዱሳ ተደጋጋሚ ዓበይቲ ህልቀታት ተራእዮም። ኤርትራውያን ኣብ ዝኸድዎ ቦታታት ኣብ ሕስረትን ውርደትን ተሓላቒ ዘይብሎም ሰባት ኮይኖም ብኣማኢት ይጠፍኡ ኣለዉ። ኣብ ወርሒ ሚያዝያ 2015 ልዕሊ 350 ኤርትራውያን ካብ ሓንቲ ጃልባ ጥሒሎም። ዜጋታትና ብኻራ ሽበራዊ ጉጅለታት ከም እንስሳ ይሕረዱን ይርሸኑን ኣለው።
ኣብዚ እዋን እዚ፣ ኤርትራውያን ንሓደጋታት ህልቀት ባሕርን፣ ንሓደጋታት ሽበራዊ ማሕረዲን ምርሻንን፣ ንሕሱም ምልካዊ ጭኮናን ኢሰብኣዊ ማእሰርትን መቕተልትን ተሳጢሖም ይርከቡ። ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣብ ሊብያን እስራኤልን የመንን ካልእ ቦታታትን፣ ኣብ ቅድሚ ዓይኒ ኤውሮጳን ዓለምን፣ ብዘይ ዑቕባን ሕጋዊ ቅቡል ተሓላቒን ኣብ ኣስካሕካሒ ኩነታት ኣለው።
ኤውሮጳዊ ሕብረትን፣መንግስቲ እስራኤልን ኣህጉራዊ ትካላትን ኣብ ኣፍደጊኦምን ኣብ ሃገሮምን ናይ ዘለዉ ደቂ ሰባት ሂወት ናይ ምድሓን ሓላፍነት ኣለዎም። ይኹን እምበር፣ ኣብ ክንዲ ንጠንቂ ስደትን ህልቀትን ካብ ሱሩ ምፍታሕ፣ ነቲ ምንጪ ናይቲ ሽግር ዝኾነ ምልካዊ ስርዓት ደገፋት ክገብሩን ምልካዊ ስርዓት ኣጉል መብጽዓታት ክገብር ክጠባብሩ ይፍትኑ ኣለው። እቲ ዘገርም፣ እቲ ቀንዲ ተሓታቲ ናይ ባርነትን ስደትን ህልቀትን ዝኾነ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ፣ ኣብ ክንዲ ብገበናቱ ዝሕተትን ኣብ ፍርዲ ዝቐርብን፣ ወኪልን ተጸዋዕን ኮይኑ ብስቓይ ግዳያት ክነግድ፣ ኣዝዩ ዘስደምም ስጊንጢር እዩ።
ስለዚ ከኣ፣ መላእ ደለይቲ ፍትሒ ፣ ብዝለዓለ ነድሪ፣ እምቢ ንምልኪ፣ እምቢ ንህልቀት ዜጋታት፣ እምቢ ንማሕረድን ምርሻንን ንጹሃት ኢሎም፣ ድምጺ ናይ እቶም ድምጺ ዘይብሎም ኣሕዋቶምን ደቆምን ብምዃን መልእኽቶም ዘመሓላልፉሉ - ዓቢን ኣድማዒን ሰላማዊ ሰልፊ - ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ተዳልዩ ኣሎ።
እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ንድሕነት ህዝቢን ሃገርን ዝዓለመ ኮይኑ፣ ኣብ ድሮ ዕስራ ሰነ መዓልቲ ጀጋኑ ሰማእታት ኤርትራ ፣ ብ19 ሰነ 2015፣ ኣብ ሕምብርቲ ዋሽንግተን ዲሲ - ካብ ቤት ጽሕፈት ኤውሮጳዊ ሕብረት ተበጊሱ ናብ ዋይት ሃውስ፣ ቀጺሉ ናብ ቦታ ኮንግረስ አሜርካ ካፒቶል ሂል ክምርሽ እዩ። ንሰብኣዊ ክብሪን መሰልን ኤርትራውያን፣ ኩሎም ኣህጉራዊ ትካላትን መንግስታትን ህጹጽ ጻዕርታት ክግበሩ ክጠልብ እዩ።
ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ንምድሓን፣ መላእ ደለይቲ ፍትሒ ዜጋታት ኤርትራን ፈተውቲ ኤርትራን፣ ኣብያተ-ክርስትያናትን፣ መሳጊድን፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን፣ ህዝባዊ ትካላትን ውድባትን ኣብዚ ዓቢን ኣድማዕን ሰላማዊ ሰልፊ ክሳተፉን፣ ብስሙር ድሙቕ ድምጺ ናብ ኩሎም ወሰንቲ ኣህጉራዊ ትካላትን መንግስታትን መልእኽቶም ከመሓላልፉ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ይጽውዓና ኣሎ።
ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ፣
ዓርቢ 19 ሰነ 2015
ህዝባዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ - ሰሜን ኣሜሪካ


text:
ኣብቲ ምርኢት ካብ ሃገራት ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳን፡ ጅቡቲን ሶማል ዝተዋጽኡ ስነ-ጥበባዊያን ተሳቲፎም ኔሮም። መብዛሕትኦም እዞም ስነ-ጥበባዊያን ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ብሰንኪ ኣብ ሃገራቶም ዘሎ ዘይምርግጋእ ካብ መነባብሮኦም ተመዛቢሎም ኣብ ስደት ዝርኸቡ’ዮም።
ነዚ ምርኢት ዘዳለወቶ ኣብ ኦሃዮ ዩኒቨርስቲ ተሓጋጋዚት ፕሮፌሰር ኣብ ክፍሊ ስነ-ጥበብን ዲዛይንን ኣንድርያ ፍሮኒ ብዛዕባ ዕላማ እቲ ምርኢት ከምዚ ትብል።
'ካብ ነዊሕ ጀሚሩ ብዛዕባ ታሪክን ፖለቲካዊ ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ብዙሕ ተጻሒፉን ተባሂሉን’ዩ ፡ ብዛዕባ ስነ-ጥበብ ኮነ ስነ-ጥበባዊያን እቲ ዞባ ግን ክሳብ ሕጂ ዋላ ሓንቲ ዝተገብረ ነገር የለን። እዚ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ዕላማታት እዚ ምርኢት ኽኸውን ኸሎ ፡ ዋና ዕላማ ግን ካብዚ ዞባ ንዝኾኑ ስነ-ጥበባዊያን ብምትሕብባር ናይ ሓባር ዝኾነ ምርኢት ንምቕራብ’ዩ ኔሩ። እዚ ድማ ብዓይነቱ ንመጀመርያ ጊዜ ስነ-ጥበባዊያን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓባር ዘዳልውዎ ምርኢትን ሲምፖዚንዩም’ዩ።’
እዚ ብኦሃዮ ዩኒቨርሲቲ ዝተዳለወ ናይ ሰለስተ መዓልታት ሲምፖዝዮምን ምርኢትን ‘ተመክሮታት ስግር ዶባት’ ብዝብል ቴማ ዝቐረበ ኮይኑ ኣብዚ ምርኢት ዝቐረቡ ስርሓት ኩሎም ብቅዲ ዘመናዊ ስነ-ጥበብ ዝቐረቡ ኮይኖም እቲ ቀንዲ ትኩረት ድማ ዘመናዊ ሂወት ኣፍሪቃዊያን ኣብ ሃገሮምን ኣብ ስደትን ዝብል’ዩ ኔሩ። ብተወሳኺ እቲ ምርኢት ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ምዝንባል ሰባት ናብ ወጻኢ ሃገር ዘሎ ዋሕዚ ስደት ምክንያቱ እንታይ’ዩ ዝብል’ዩ።
ሓደ ካብቶም ስርሓቶም ኣብቲ ምርኢት ዘቕረቡ ስነ-ጥበባዊያን ንፊደላት ግእዝ ብስእሊ ብምቕራብ ብዓለም-ለኸ ደረጃ ኣፍልጦ ዝረኸበ ኢትዮጵያዊ ስነ-ጥበባዊ ወሰኔ ወርቁ’ዩ። ንሱ ብዛዕባ’ቲ ኣብቲ ምርኢት ዘቕረቦ ስርሓት ከምዚ ክብል ይዛረብ።
‘ እዞም ፊደላት ብቀለም ደሚቆም ንዘለኒ ኣተሓሳስባ ይገልጹ። ካብ ሃገረይ ብኸመይ ወጺኤ ንምንታይ’የ ወጺኤ? ነቲ ኩነታትን ንዝክርታት ንምግላጽን ህልው ኮነ ሕሉፍ ኩነታት ማህበረሰብናን ካልኦት ኣብ ከባቢና ዘለው ማሕበረሰባትን ንምግላጽን መልእኽቲ ንምትሕልላፍን’ዩ። ኣብ ቤተ-መዘክር ኬኔዲ ኦሃዮ ዩኒቨርሲቲ ዝተኻየደ ምርኢትን ሲምፖዝዮምን ድማ ነቲ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮነ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘጋጥም ዘሎ ተደጋጋሚ ክስተት ንማሕበረሰብና ኮነ ንካልኦት ማህበረሰብ ብኸመይ ነፍልጥን ነመሓላልፍን ብዝብል ዝተካየደ ናይ ሓባር ስራሕ’ዩ ኔሩ። ነዚ ኩነታት ተባሂሉ ተነጊሩና ዝሰራሕናዮ ዘይኮነ ኣብቲ ኩነታትን ኣጋጣሚን ከለና ዝተሰርሑ ስራሓት ተመሪጾም’ዮም ቀሪቦም።’
ብተወሳኺ ኤልሳ ገብረየሱስ ብዛዕባ ተራ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራን መራኸቢ ብዙሓን ኤርትራን ብዝምልከት ኣብቲ ምርኢት ኣሳእል ኣቕሪባ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እቶም ቆልዑ "ኣብ ውሽጢ ደቃይቅ፣ሓቀይ‘የ ኣብ ውሽጢ ደቃይቅ፣ ኣለልየምዎ።ነቲ ካርቶን ከፊቶም፣ነተን ኮምፕዩተራት ወሊዖመን፣ንሓባሪ ምልክታት ብምጥዋቅ ክነኻኽኡወን ጀሚሮም።ኣብ ውሽጢ ሰሙን፣ ንኣጠቃቅማ‘ቲ ኮምፕዩተር ብዝያዳ ፈሊጦም።ንሕና ዘይተፀበናዮ ኣጠቃቅማ ቴክኖሎጂ እውን ከይተረፈ ክፈልጡ ኪኢሎም።ድሕሪ ሽዱሽተ ወርሒ፣ ደብፃቤ ብእንግሊዘኛ ምፅሓፍ ጀሚሮም።ስለዚ እቶም ህፃናት ነብሶም ኪኢሎም ምፅሓፍን ምንባብን ፈሊጦም" በለ ጋሻና።
“ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ናብ ሓደ ቤ/ትምህርቲ ኣቲየ፣ንርእሰ-መምህር‘ታ ቤ/ትምህርቲ፣ነዚ ላፕቶፕ እዚ ክፈልጥ ዝኽእል ሓደ ንፉዕ ተማሃራይ ኣምፀአለይ ኢለዮ።ካብኡ ንሓደ ወዲ ትሻዓተ ዓመት ተማሃራይ ኣምፂኦምለይ።እቲ ቆልዓ፣ነታ ላፕቶፕ ምስ ሃብኩዎ፣ካባይ ኣስታት ሚእቲ ሜትሮ ፈንተት ኢሉን ተኸዊሉን፣ድሕሪ ዝተወሰነ ደቃይቅ፣ በታ ላፕቶፕ ገይሩ ናብ‘ታ ዝሓዝኩዋ ላፕቶፕ ደዊሉለይ።ሓቂ ንምዝራብ፣ኣነ ንባዕለይ ከምኡ ከምዝግበር‘ውን ኣይፈልጥን ነይረ።ኣብ ኩባንያና ዝሰርሑ ኪኢላታት‘ውን ከምኡ ከምዝግበር ኣይፈልጡን ነይሮም።እቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝነብርን ትሻዓተ ዓመት ዝዕድሚኡን ህፃን‘ዩ ካብ ላፕቶፕ ናብ ላፕቶፕ ምድዋል ከምዝካኣል ኣቀዲሙ ዝፈለጠ”ይብል ማት ኬለር።
ንሙሉእ ቃለ-ምልልስ‘ዚ ዘስደምም ታሪኽ፣ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ብምጽቃጥ ተኸታተሉ፣


text:
፲፯/17 መስከረም በዓለ ቅዱስ መስቀል
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
መስቀል ዝብል ቃል ሰቀለ ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ቃል ዝወጸ ክኸውን እንከሎ፡ መስቀሊ ማለት ኢዩ። ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ኣሌ ለክሙ ጻሓፍት ወፈሪሳውያን መደልዋን” ኣንቱም ፈሪሳውያንን ጽሓፍቲ ሕግን ወይልኹም፡ ኢሉ ብግብሮም ስለ ዘሰምዓሎም በዚ ተተናዂሎም ኣብ መስቀል ሰቐልዎ። ብልማድ ኦሪት ነፍሲ ዝቐተለን ሽፍታን ሕጊ ጥሒሱ ተባሂሉ ኣብ መስቀል ይሰቕልዎ ነበሩ(ማቴ 27 , ግብ.ሓዋ 7፡52)።
ኣብቲ ድሒሩ ዝመጸ ግዜ መስቀል ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ተኣምራት ክገብር ምስ ርኣይዎ ኣይሁድ ንተንኮል ስለ ዘየዕርፉ፡ ኦሪት “ነፍሲ ጻድቕ ኣይትቕተል” ስለ ትብል፡ ነዚ ሕጊ እዚ ስዒሮሞ ምእንቲ ከይብሉና ጉድጓድ ኩዒትና ንቕበሮ ኢሎም መኸሩ። ርስሓት ናይ ከተማ (ጉሓፍ) ኣብኡ ክጉሓፍ ኣወጁ።
ድሕሪ ክልተ ሚእቲ ዓመት ቅድስቲ ኢሌኒ ኣደ ንጉስ ቆስጠንጢኖስ ሱባኤ ኣተወት። ሱባኤኣ ስለ ዝሰመረላ ትምኒታ ንምፍጻም ብ 319 ዓ.ም ናብ ኢየሩሳሌም መጸት። መስቀል ካብ ዝቕበር ብዙሕ ዓመት ስለ ዝገበረ ነቲ ዝተቐብረሉ ቦታ ዝፈልጥ ሰብ ስኣነት። ንኪርያኮስ ዝተባህለ ኣረጋዊ ጨው ዝበዝሖ መግቢ እናኣብልዐት፡ ማይ ከየስተየት ምስ ኣጨነቐቶ፡ “ብልክዕ እኳ እንተዘይፈለጥክዎ ካብዘን ሰለስተ ጐቦታት ሓዲአን ምዃነን ግን ኣቦታተይ ክዛረቡ ይሰምዕ እየ” ብምባል ሓበራ። ንሳ ንካህናት ኣኪባ ዳሜራ ኣብሪሃ ዕጣን ምስ ኣትከኸትሉ “ሰገደ ጢስ በጎሎጎታ” እቲ ትኪ ናብ ሰማይ ወጺኡ ናብቲ መስቀል ዝተቐብረሉ ኣመልከተ። ብዓሰርተ መጋቢት ብርሃን ለቢሱ ተረኽበ። ሕሙማት ፈወሰ፡ ዕዉራት ዓይኖም ኣብርሀ። ኣብቲ መስቀልዝተረኽበሉ ከኣ ንመዘከርታ ዓቢይ ቤተ ክርስቲያን ኣስርሐት።
ግዚኡ ወርሓት ጾም ስለ ዝነበረ በዓል ከኽብሩ ኣይከኣሉን፡ በቲ ኩዕታ ዝተጀመረሉ መዓልቲ ማለት መስከረም 17 ክግበር ስርዓት ሰርዑ።
ሓደ መዓልቲ መእመናን ተኣኪቦም ብዓል እናኣብዓሉ ከለዉ ይስሓቅ ዝተባህለ ሳምራዊ “ኣምላኽኩም ነዚ ሕማቕ ማይ ጽሩይ ማይ እንተገይርዎ ምኣመንኩ ነይረ በሎም”። ኣጋቢስ ዝተባህለ ካህን ከኣ ጸልዩ ጽሩይ ማይ ገበሮ። መእመናን
ድማ ጥዒሞ ሰተዩ። ንሱ ክሰቲ ኢሉ እንተኸደ ግን፡ ከም ጸባ ጻዕድያ ዝነበረት ጸለመት፡ ከም ምዓር ጥዒማ ዝነበረት፡ ከም ዕረ መሪራ ዘይትልከፍ ኮነት። ሽዑ ንሱ ንስሓ ኣትዩ ኣሚኑ ተጠምቀ። እዚ ድማ ክብሪ ናይ መስቀል
ዝገልጽ እዩ።
ስብሐት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
አሜን አሜን አሜን!!!
Leave a comment


text:
ርክብ ላዕለዋይ ሓላፊ ኣሜሪካ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያWednesday, 13 October 2021 12:29 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ጸሓፊ ወጻኢ ጉዳያት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን፡ ብ12 ጥቅምቲ 2021 ምስ ኦሉሰንጎ ኣባሳንጆ ብዛዕባ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው ተዘራሪቦም። ኣብ ዝርርቦም ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጀፈሪ ፈልትማን እውን ከም ዝተሳተፊ፡ ንወሃቢ ቃል ነድ ፕሪሰ ብምጥቃስ ኣብ ዕላዊ መርበብ ሓበሬታ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝወጸ ዜና ይሕብር።
ኣብዚ ምስ ላዕለዋይ ልኡኽ ኦባሳንጆ ዝተኻየደ ርክብ፡ ኣቦመንበር ኢጋድን ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳንን ዓብደላ ሃምዶክ፡ ላዕለዋይ ወኪል ሕብረት ኤውሮጳ ጆሰፕ ቦረል፡ ጸሓፊት ወጻኢ ጉዳያ ዓባይ ብሪታንያ ኤልዛበት ትሩስ፡ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ጀርመን ኒልስ ኣንነን ናይ ፈረንሳ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ፍረድሪክ ክላቪየርን ተሳቲፎም። እዞም ኣብዚ ርክብ ስተሳተፉ ወገናት ነቲ ኣብ መንጎ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ንምፍታሕ ዘርእይዎ ዘለዉ ምውህሃድ ተቐቢለምዎ።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ፈረንሳ፡ ጀርመንን ዓብይ ብሪታንያን፡ ኣካላት ናይቲ ውግእ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ዓመጽ ጠጠው ከብልዎን ናብ ተኹሲ ምቁራጽ ዘብጽሕ ዘተ ክኣትዉን፡ በዚ ኣቢሎም ከኣ ሰፊሕን ንኹሉ ዘሳትፍን ምይይጥ ዘብጽሕን ኣብ ኢትዮጵያ ናብ ሰላም ዘብጽሕን ሓድነት ሃገረ ኢትዮጵያ ዘውሕስን ባይታ ክፈጥሩ ጸዊዖም።
እዞም ተሳተፍቲ ናይቲ ርክብ፡ ኩሎም ዝምልከቶም ናይቲ ውግእ ተሳተፍቲ ዓለም ለኻዊ ሕግታት ተቐቢሎም፡ ኣብ ኢትዮጵያ ናብ ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላት ሰብኣዊ ረዲአት ንክበጽሕ ክምእዘዙ ጸዊዖም።
ኣስተምህሮ ብዛዕባ ጐስጓስ ንተሳትፎ መንእሰያትSunday, 10 October 2021 12:48 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብጥምሮ ኣብያተ-ጽሕፈት ውደባ፡ ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ዝተዳለወ ጐስጓስ ንተሳትፎ መንእሰያት፡ ዝምልከት ኣስተምህሮ ብ9 ጥቅምቲ 2021 ተዋሂቡ። ኣብዚ ሓያሎ ኣባላት ሰዲህኤ ዝተሳተፍዎ፡ ብመንገዲ ዙም ዝተኻየደ ኣስተምህሮ፡ ብጾት ያሲን ኢብራሂም፡ ኣስገደት ምሕረተኣብን ደስበለ ካሕሳይን ንኩነታት መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ስደት መጽናዕታዊ ጽሑፍት ኣቕሪቦም።
ኣብዚ ብኣላይነት ብጻይ መንግስተኣብ ኣስመሮም ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባዊ ጉዳያት ሰዲህኤ ዝተዋህበ ኣስተምህሮ፡ ሓው ያሲን ኢብራሂም ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጉዳይ መንእሰያት ኣገዳሲ መበገሲ ነጥብታት ኣቕሪቡ። ብጻይ ያሲን ኣብ መብገሲ ሕሳቡ፡ ኣገዳስነት ምክያድ መጽናዕቲ ብዛዕባ ጐስጓስን ተሳትፎን መንእሰያት ኤርትራ፡ መንእሰይ ካብቲ ካልእ ክፍልታት ሕብረተሰብ ብፍሉይ ዝረአየሉ ምኽንያት፡ ኣመዓባብላ ፖለቲካዊ ኣረአእያ መንእሰይ፡ ብሓፈሻ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኤርትራ ኩነታት መንእሰያት ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት ብዝተፈላለዩ ክኢላታት ዝተኻየዱ መጽናዕትታት ብምጥቃስ ኣገዳሲ ዝርዝር መብርሂ ሂቡ።
ብጻይቲ ኣስገደት ምሕረተኣብ ኣባል ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ ከኣ፡ ኣብ ኤርትራ ተወሊዶምን ዓብዮምን ብዝተፈላለዩ ምኽንያታትን ኣገባባትን ካብ ኤርትራ ወጺኦም፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብዛዕባ ዝርከቡ ኤርትራውያን መንእሰያት ወኸሳታት ዘሰነዮ መጽናዕቲ ኣቕሪባ። እዞም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን መንእሰያት ካብ ኣወጻጽእኦም ካብ ሃገር ጀሚርካ ዝተፈላለየ ተመኩሮታት ዘለዎም፡ ብኣዝዩ ጽንኩር ኩነታት ዝሓለፉ ምዃኖም ገሊጻ። ብፍላይ እቶም ድሕሪ ናጽነት ዝተወልዱ ብዛዕባ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት እኹል ኣፍልጦ ዘየጥረዩ፡ ብዘይካቲ ክስደዱ ዘገደዶም ጉጅለ ህግደፍ ብዛዕባኡ ዝነገሮም እንተዝይኮይኑ፡ ብዛዕባ ግደ ህዝቢ ኤርትራን ካለኦት ውድባት ምሉእ ኣብፍልጦ ከምዘይብሎምን ነተን ካለኦት ውድባት በቲ እቲ ጉጅለ ዘስረጸሎም ግጉይ ኣተሓሳስባ “ሓሙሻይ መስርዕ” ኢሎም ካብ ምጽዋዕ ሓሊፎም ካልእ ግንዛበ ከምዘየብሎም ኣስፊራ። ብዘይካዚ ንጉዳያት ኣስፊሕካ ብምራኣይ ኣብ ከም ዘይጐነጻዊ ኣገባብ ቃልሲ ዝኣመሰሉ ኣምራት ዘለዎም ኣረኣእያ ኣዝዩ ድሩት ምዃኑ ብኣብነታት ኣሰኒያ ገሊጻ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ናይቲ መንእሰይ ኣተሓሳስባ ክሰፍሕን ኣብቲ ቃልሲ ክሳተፍን ቀጻሊ ኣስተምህሮ ምሃብን ነቲ ንሱ ዝኣምነሉ ኣተሓሳስባ ቀሪብካ ምርዳእን ከም ዘድሊ ሓቢራ።
ብጻይ ደስበለ ካሕሳይ ኣቦመንበር ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰዲህኤ ብወገኑ፡ ኣብ ወጻኢ ተወሊዶም ዝዓበዩ ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ዝምልከት ተመሳሳሊ መጽናዕቲ ኣብቲ ኣስተምህሮ ኣቕሪቡ። ብጻይ ደስበለ ከም መወከሲ ዝወሰዶም ካብ 25 ክሳብ 40 ዝዕድሚኦም ዕባይ ዲያስፖራ ኤርትራውያን መንእሰያት መብዛሕትኦም ናይ ምምሃር ዕድል ዝረኸቡ ምዃኖም ኣረዲኡ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ከኣ ናይዞም መንእሰያት ስድራቤት ናይ ስደት ተመኩሮን ኣብቶም መንእሰት ዘሕድሮ ጽልዋን ኣገንዚቡ። ኣተሓሒዙ፡ እዞም መንሰያት ኣብ ፖለቲካ ሃገሮም ከይሳተፉ ጽልዋ ካብ ዘሕድርሎም ካብ መጀመርታ ምስ ኤርትራዊ ኩነታት ዘላልዮም ኣብ ወጻኢ ሓያል ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ዘይምንባሩ ከም ሓደ ምኽንያት ጠቒሱ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ኣብ መንእሰያት ኤርትራ ከይተሓጽረ ብኣህጉራዊ ደረጃ ንመንእሰያት ኣብ ዝምልከት ናይ ዝተኻየዱ መጽናዕትታት ከም ኣብነታት ንተሳተፍቲ ገሊጹ። ከምኡ እውን መንእሰያት ኣብ ቃልሲ ተሳቲፎም ናይ ምስግጋር ትውልዳዊ ሓላፍነቶም ንክፍጽሙ ክግበሩ ብዛዕባ ዝግበኦም ጻዕርታትን ጐስጓሳትን ኣስፊሩ።
ተሳተፍቲ ናይዚ ኣገዳስን እውናውን ኣስተምህሮ ድሕሪቲ መግለጽታት፡ ዝተፈላለዩ ሕቶታት ኣቕሪቦም ብኣቕረብቲ ኣስተምህሮን ተሳተፍትን ግቡእ መልስታት ተዋሂቡን ነቲ መጽናዕትታት ዘሀብትም ተወሳኺ ሓሳባት ቀሪቡን። ብዘይካዚ ብዛዕባቲ ኣብቲ ኣስተምህሮ ዝቐረቡ ነጥባታ ኮነ ተዛመድቲ ዛዕባታት ብፍላይውን ኣብዚ ተኣፋፊ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርናን ግደ ፖለቲካዊ ሓይልታቱን ብዝምልከት ብተሳተፍቲ ጠቐምቲ ለበዋታትን መተሓሳሰባታትን ቀሪቦም።
ኢትዮጵያ፡ ምስ ህወሓት ንምዝታይ፡ መንጎኝነት ደቡብ ሱዳን ተቐቢላSaturday, 09 October 2021 23:20 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ነቲ ደቡብ ሱዳን ንመንግስቶምን ህዝባዊ ወያነ ሕሃርነት ትግራይን (ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ) ከተዛቲ ብኢጋድ ዝቐረበ ሓሳብ ከም ዝተቐበልዎ፡ ሱዳን ትሪቡን ብ8 ጥቅምቲ 2021 ኣብ ዝዘርገሓቶ ዜና ሓቢራ።
ደቡብ ሱዳናዊ ፕረሲዳንታዊ ወሃብ ቃል፡ ኣተኒ ወክ ኣተኒ ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ነቲ ብምብራቕ ኣፍሪቃዊ ዞባዊ ኣካል ኢጋድ ዝቕረበ ንደቡብ ሱዳን ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝቕጽል ዘሎ ጸገም ንምህዳእ ከም ብቕዕቲ ኣዛታይት ዝመዘዘሉ ሓሳብ ብወግዒ ከም ዝተቐበልዎ ዝሓለፈ ዓርቢ ዕለት 08: ጥቅምቲ 2021 ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ኣፍሊጦም።
እቶም ደቡብ ሱዳናዊ ፕረሲደንታዊ ወሃቢ ቃል፡ ኣብ ጁባ ንናይ ሕቡራት ሃገራት ሬድዮ ኤፍ ኤም ከም ዝገለጽዎ፡ እቲ መስርሕ ዘተ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ብ4 ጥቅምቲ 2021 ናይ 2ይ ዙር መዝነቶም ምስ ተረከቡ ውሱን ዕለት እዃ እንተዘይጠቐሱ ብቐጥታ ከም ዝጅመር ሓቢሮም።
ሚራያ ከም ዝጠቐስዎ፡ ፕረሲደንት ሳልቫኬር ተቐባልነቶም ብኢትዮጵያ ዘረጋገጹ ኣብ ጽንበል ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዝተሳተፍሉ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም 2021 እዋናዊ ኣቦመንበር ኢጋድ ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ሓምዶክ፡ እቶም ብቑዕ ሰብ ነቲ ዘተ ፕረሲደንት ሳልቫኬር ምዃኖም ምሕባሮም ዝዝከር እዩ። ናይ ደቡብ ሱዳን ሚኒስተር ዜና ብወገኖም ቀዳማይ ሚንስተር ሓምዶክ ንፕረሲደንት ሳልቫኬር ዝመዘዝሉ ምኽንያት ምስ መራሕቲ ኢትዮጵያ ጽቡቕ ርክብ ስለ ዘለዎም ነቲ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ትግራይን ዘሎ ጸገም ንምፍታሕ ብቑዕ እዮም ብዝብል ምዃኑ ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ።
እቲ ሓበሬታ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ህውከት ዝተፈጥረ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ውርሒ ሕዳር 2021 ምንቅስቓስ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ንምቁጽጻር ሓይልታቶም ናብ ትግራይ ምስ ኣዋፈሩ እዩ ክብል፡ ንኣመዓባብላ ናይቲ ኩነታት ጠቒሱ። ድሕሪዚ እቲ ህውከት ምሉእብምሉእ ናብ ሰፊሕ ወግእ ማዕቢሉ ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህዝቢ ትግራይ ናብ ዝመዛበለሉ ደረጃ ከም ዝዓረገ ገሊጹ። ምስዚ ኣተሓሒዙ ከኣ ቤት ጽሕፈት ትካል ሰብኣዊ ረዲአት ዝሃቦ ጸብጻብ ብምጥቃስ፡ ኣብዚ እዋንዚ ካብ ክልል ኣምሓራ ከባቢ 250 ሺሕ ካብ ክልልዓፋር ከኣ ክሳብ 112 ሺሕ ዝበጽሑ ሰባት ብሰንክቲ ውግእ ካብ መረበቶም ተመዛቢሎም ከምዘለዉ ኣስፊሩ።
ኣብ መወዳእታ እቲ ከም ቅድመ-ኩነት ተኹሲ ንምቁራጽን ንዘተን ምውጻእ መልሻ ኣምሓራን ሰራዊት ኤርትራን ካብ ትግራይ ኣቕሪቡ ዝነበረ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፡ ኣብዚ ፕረሲደንት ሳልቫኬር ክመርሖ ዝበሃል ዘሎ ዘተ ብዛዕባ ምስታፉ ዝተፈልጠ ከምዘየለ ጠቒሱ።
ኣባላት ባይቶ ኣውሮጳ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ምምሕያሽ እንተዘይተራእዩ እገዳ ክግበር ሓቲቶምFriday, 08 October 2021 09:46 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣባላት ፓርላማ ኤውሮጵ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ 2021 እንተዘይተመሓይሹ ኣብ ልዕሊ ኣካላት ናይቲ ውግእ እገዳ ክውሰን ብ7 ጥቅምቲ 2021 ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ሓቲቱ።
ብመሰረትዚ ብብዙሓት ማዕከናት ዜና ዝተቃልሐ መጸዋዕታ ኣባላት ባይቶ ኤውሮጳ እቲ እገዳ ኣብ ልዕሊ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ብህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ዝምራሕ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ኣብ ምግዳድ እቲ ውግእ ኢድ ዘለዎም ኣካላትን እዩ። እቶም ኣባላት ባይቶ ኤውሮጳ ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ንምቕራብ ሰብኣዊ ረዲአት ዘተዓናቕፉ ኣካላት ብቕልጡፍ እዚ ተግባሮም ከቋርጹ፡ ኣብ ትግራይ ሕገመንግስታዊ ኩነታት ናብ ንቡር ክምለስን ተኹሲ ጠጠው ናይ ምባል ስምምዕ ክብጻሕን ጸዊዖም። ከምኡ እውን ኣብ ካለኦት ከባብታት ኢትዮጵያ ዘሎ ቅልውላው እንዳበኣሰ ይኸይድ ምህላዎም ኣብዚ ኣኼባኦም ኣመልኪቶም።
እዚ ብ618 ድምጺ ዝተደገፈ፡ ብናይ 4 ድምጺ ተቓውሞን 58 ተዓቅቦን ብብዝሒ ድምጺ ዝተወሰነ ውሳነ ኣባላት ባይቶ ኤውሮጳ፡ እቲ ቀረብ መድሃኒት፡ ነዳድን ካልእ መሰረታዊ ነገራትን ዝኽልክል ዘሎ ዘይዕላዊ ውሳነ ክለዓል፡ እቲ ጉዳይ ናብ ዝምልከቶም ኣካላት መጸዋዕታ ኣቕሪቡ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ዋላኳ እንተዘይተቐበሎ፡ ሰብኣዊ ረዲአት ናብ ትግራይ ከይቀርብ ከም ዝዕንቅፍ ብዝተፈላለዩ ወገናት ክኽሰስ ከም ዝጸንሐ ዝፍለጥ እዩ። ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብወገኑ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮነ ኢሉ ንህዝቢ ትግራይ ናብ ጥምየትን ካልኦት ሰብኣዊ ቅልውላዋትን ንምእታው ኣብ ክባ ከም ዘእተዎ ብምጥቃስ እዩ ዝኸስስ።
ኣባላት ባይቶ ኣውሮጳ ኣብቲ ናይ 7 ጥቅምቲ 2021 ኣኼብኦም ኣብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን እውን ሰብኣዊ ረድኤት ክግበር ኣዘኻኺሮም፡ ኣብቲ ውግእ ዝሳተፉ ዘለዉ ኣካላት ንሰላማውያን ዜጋታት ዒላማ ምግባሮም ኮኒኖም። ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ናብ ኲናት ምምልማል ከምኡ’ውን ኣብቲ ኲናት ንዝፍጸሙ ጾታዊ ዓመጽን ካለኦት ግፍዕታትን እውን ተቓዊሞም።
እቲ ኣኼባ ኣባላት ፓርላማ ኤውሮጳ ጎረባብቲ ሃገራት ነቲ ኲናት ዘጓሃህር ተግባራት ካብ ምፍጻም ክዕቀቡ ብምምሕጻን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕነት ናይቶም ብሰንኪ ውግእ ዝተመዛበሉ ወገናትን ናይቶም ዛጊት ደሃዮም ዘይተፈልጠ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣመት ክገብር ተማሕጺኑ።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንተኒዮ ጉተረዝ ብ6 ጥቅምቲ 2021 ንኣባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባቲ ብሓፈሻ ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት መብርሂ ሂቦም። ኣብ መብርሂኦም፡ ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ጥምየት ዘጋጥም ዘሎ ሞት ብዝምልከት ዝወጹ ዘለዉ ዘሰንብዱ መረዳእታታት ይውስኹ ምህላዎም ኣመልኪቶም። ህይወት ንምድሓን ናብቲ ክልል ረዲአት ከይበጽሑ ይሰናኸሉ ምህላዎም እውን ነቲ ቤት ምኽሪ ኣረዲኦም።
ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ዓሊ እንደጋና፡ ንቀዳማይ ሚኒስተርነት ተሰይሞምMonday, 04 October 2021 21:40 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ናይ ኢትዮጵያ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ (ፓርላማ)፡ ብ4 ጥቅምቲ 2021 ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ኣብ ዘካየዶ 6ይ ዙር ምምስራት መንግስቲ፡ ንዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ዓሊ ንቐጻሊ 5 ዓመታት፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኮይኖም ክቕጽሉ ሰይምዎም። እቲ ካብ 547 ኣባላቱ 425 ዝተሳተፍዎ፡ ብኣባላት ሰልፊ ብልጽግና ዝተዓብለለ ቤት ምኽሪ፡ ነቶም ኣፈባይቶ ኮይኖም ክሰርሑ ዝጸንሑ ኣቶ ታገሰ ጫፎ እንደጋና ኣቐጺልዎም። ወይዘሮ ሎሚ በዶ ዝተባህላ ፖለቲከኛ ከኣ ምክትል ኣፈ ባይቶ ኮይነን ተመሪጸን። ኣብዚ ናይ ንግሆ ክፋል ኣኼባ፡ ወይዘሮ ሳህለወርቅ ዘውደ ፕረሲደንት ፈደራላዊት ረፐብሊክ ኢትዮጵያ ነቲ ናይ ክልቲኡ ኣብያተ-ምኽሪ ናይ ሓባር ኣኼባ ምስ ከፈታ፡ ብዛዕባ ኣብዚ ቀጻሊ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ክዕመሙ ዝግበኦም መደባት ስፍሕ ዝበለ መደረ ኣቕሪበን።
ጐኒንጐኒ፡ ናይዚ መስራቲ ኣኼባ ፓርላማ ዝተኻየደሉ ግዜ፡ ናይ ኢትዮጵያ ቤት ምኽሪ ፈደረሽን ኣኼባ ተኻይዱ። እዚ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ፈደረሽን፡ ክሳብዚ ቀረባ መዓልታት ናይ ክልል ኣምሓራ ፕረሲደንት ንዝነበሩ ኣቶ ኣገኘሁ ተሻገር ኣፈባይቶ ገይሩ መሪጽዎም። ምክትሎም ከኣ ኣብ ክልል ዓፋር በዓልቲ መዚ ዝነበራ ወይዘሮ ዛህራ ኡመድ መሓመድ ኮይነን።
ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ዓሊ፡ ኣብቲ ኣብ ሰዓታት ንግሆ ኣብ ኣደራሽ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ቀዳማይ ሚንስተር ኮይኖም ብመንገዲ ወይዘሮ መኣዛ ኣሸናፊ ፕረሲደንት ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ቃለ መሓላ ፈጺሞምም። ድሕሪ ቀትሪ ብወተሃደራዊ ሰልፍን ሙዚቃዊ ምርኢትን ተሰንዩ ኣብ መስቀል ኣደባባይ ብርክት ዝበሉ ዕዱማት ኣብ ዝተረኽብሉ ኣብ ዝቐጸለ ሰፊሕ ጽንብል፡ እቶም ቀዳማይ ሚኒሲተር ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ንታሪኽ ኢትዮጵያን ንመስርሕ እቲ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ምርጫን ዝምልከት ስፍሕ ብዝበለ ገሊጾም። ንኣመዓባብላ ናይቲ ኣብ ትግራይ ተጀሚሩ ዝቕጽል ዘሎ ውግእ ዝምልከት እውን እቲ ልሙድ መርገጾም ኣንጸባሪቖም፡ ንምህናጽ ሓያል ሰራዊት ከም ዝቕጽልዎ’ውን ገሊጾም። ንተግባራት ምዕራባውያን መንግስታት ጠቒሶም ከኣ ምትሕግጋዝን ምትሕብባርን ሃገራት ኣፍሪቃ ጸዊዖም።
ኣብዚ ድሕሪ ቀትሪ ኣብ መስቀል ኣደባባይ ዝተኻየደ ጽምብል፡ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ዩወሪ ሞሰቪኒ ናይ ዩጋንዳ፡ ሳልቫኬር ማርደት ናይ ደቡብ ሱዳን፡ ዑመር ገለ ናይ ጅቡቲ፡ እሁሩ ከንያታ ናይ ኬንያ፡ መሓመድ ፎርማጆ ናይ ሶማልያ፡ ማሳኪ ናይ ሰኔጋል፡ ኣሕመድ ቡሃሪ ናይ ናጀርያን፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኮንጎን ተረኺቦም።
እዚ ከኣ ብዘይካ ናይ ኤርትራን ሱዳንን ናይ ኩለን ንኢትዮጵያ ዘዳወበኣ ሃገራት መራሕቲ ከም ዝተሳተፉ እዩ። ካብዞም ኣብቲ ጽንብል መደረ ዘስምዑ፡ መራሕቲ፡ ናይ ጅቡቲ፡ ኬንያን ደቡብ ሱዳንን፡ ብቐጥታ እኳ እንተዘይኮነ፡ ኣዝዩ ረቂቕ ብዝኾነ ውሕልነት፡ ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ገጢሙ ዘሎ ወጥሪ፡ ብሰላም ክፈትሖ ኣተሓሳሲቦም፡ ኣብቲ መስርሕ ክተሓባበርዎ ቅሩባት ምዃኖም ዘመልክት መልእኽትታት ኣመሓላሊፎም።
ኣብ ቀጻሊ መዓልታት ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ናይ ሓድሽ ካቢነኦም ኣባላት ናብቲ ቤት ምኽሪ ኣቕሪቦም ከጽድቑ ትጽቢት ኣሎ።
ኢትዮጵያ 7 ሓለፍቲ ኣህጉራዊ ትካላት ክትሰጉግ ወሲናFriday, 01 October 2021 09:42 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሸውዓተ ሓለፍቲ ኣህጉራዊ ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ካብ ሃገሩ ክወጹ ብመንገዲ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳይ ናይታ ሃገር ከም ዝኣዘዘ ናይታ ሃገር መንግስታዊ ማዕከናትን ዝተፈላለያ ትካላት ዜናን ሓቢረን። መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ብዝምልከት ብ30 መስከረም 2021 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ነቶም ካብ ሃገሩ ንኽወጹ ዝኣዘዞም ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሒ ሓላፍነት ኣብ ኢትዮጵያ ክሰርሑ ዝጸንሑ ሓለፍቲ ኣህጉራዊ ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያዊ ጉዳያት ኢድ ብምእታው እዩ ከሲስዎም።
እቶም ካብ ኢትዮጵያ ንክስጎጉ ዝተወሰኖም፡ 1) ኣቶ ግራታ ለይቲ፡ ምክትል ሓላፊ ምውህሃድ ሰብኣዊ ረዲአት ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ጉዳይ ሰብኣዊ ረዲአት 2) ወይዘሮ ኣደል ኮዶር ወኪል ዩነሰፍ ኣብ ኢትዮጵያ 3) ወይዘሮ ጋዳ ኢልታሂር ሙዳዊ ግዝያዊ ምክትል ኣተሓባባሪት ኣብ ቤት ጽሕፈት ሰብኣዊ ረዲአት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጵያ 4) ኣቶ ክወሲ ሳንኩለተ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ሰላምን ዕቤትን ኣማኻርን ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ረዲአት ኣተሓባባርን 5) ኣቶ ሰይድ መሓመድ ሄርሲ ምክትላ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ምትሕብባር ሰብኣዊ ረዲአት ኣብ ኢትዮጵያ 6) ኣቶ ሶኒ ኣኑግብላ ተቖጻጻሪ፡ ጸብጻብ ሓጋዝን፡ መራሒ ጋንታ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ኣብ ኢትዮጵያ 7) ወይዘሮ ማርሲ ቪጎዳ ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ምውህሃድ ረዲአት ኣብ ኢትዮጵያ እዮም።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ሓላፊ ሰብኣዊ ረዲአት ማርቲን ግረፊት ንስጉምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብትሪ ነቒፎም፡ እዚ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ኣዝዩ ሓያል ጥሜት ዘጋድድ ምዃኑ ብምጥቃስ እቲ ተግባር መንግስቲ ኢትዮጵያ ረዲአት ዝቐርበሉ ዕድል ይዓጹ ከምዘሎ ዘርኢ ምዃኑ ገሊጾም። ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጎተሬዝ ብወገኖም እቲ ውሳነ ምስ ሰምዑ ኣዝዩ ከም ዝደንጸዎም ጠቒሶም፡ ኩሉ ናይ ሰብኣዊ ረዲአት ተግባራት፡ ብመንጽር ሰብኣውነት፡ ርትዓውነት፡ ብዘይሻራነትን ናጽነትን ከም ዝካየድ ጠቒሶም። ምስዚ ኣተሓሒዞም ከኣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብዚ እዋንዚ ሕቡራት ሃገራት፡ መግቢ፡ መድሃኒት፡ ማይን ንጽሬት ዘድሊ ነግራትን ምቕራብ ዝርከቦ ህጹጽ ህይወት ናይ ምድሓት ተግባራት የካይድ ከም ዘሎ ሓቢሮም፡ ኣብቶም ኣብዚ ተግባር ተዋፊሮም ዘለዉ ሰራሕተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘለዎም እምነት ዕዙዝ ምዃኑ ኣመልኪቶም።
ኣብ መወዳእታ ከኣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ጸገም ዘሎ ህዝቢ ክሕግዝ ድልዊ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ እዚ ከኣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰራሕተኛታት ረዲአት ግቡእ ተግባራቶም ክፍጽሙ ከፍቅደሎም ይግበኦ ዝብል ኣብ ግምት ብምእታው ምዃኑ ገሊጾም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓት እታ ሃገር፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ትግራይ ክሳብ ሞት ዘብጸሓ ከቢድ ሓደጋ ጥሜት ኣብ ዘጋጠመሉ እዋን ነዚ ስጉምቲ ብምውሳዱ ብዝተፈላለዩ ወገናት ይኹነን ኣሎ።
ሓላፊ ትካል ሰብኣዊ ረዲአት ሕሃ፡ መካይን ናብ ትግራይ ክንቀሳቐሳ ሓቲቶምWednesday, 29 September 2021 18:51 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሓላፊ ትካል ሰብኣዊ ረዲአት ሕቡራት ሃገራት ማርቲን ግረፊት ሓገዝ ዝጸዕና መካይን ናብ ትግራይ ክንቀሳቐሳ ሓቲቶም። እዞም ኣብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ህጹጽ ረዲአት ሓላፊ ማርቲን ግረፊት፡ ኣብ ትግራይ ጥሜት ጉድኣት የውርድ ከም ዘሎ ከም ዝርድኡ ንማዕከን ዜና ሮይተርስ ሓቢረምዎ።
እቶም ሓላፊ “ኣብ ትሕቲ ወግዓዊ ዘይኮነ እገዳ ናብ እትርከብ ትግራይ”፡ ክበጽሕ ካብ ዝግበኦ ሰብኣዊ ሓገዝ 10% ጥራይ ናብቶም ሓገዝ ዝጽበዩ ሰባት ከም ዝበጸሐ ነቲ ማዕከን ዜና ሓቢረምዎ። ኣተሓሒዞም ከኣ ህጹጽ ሕተኦም ሓገዝ ዝጸዓና መካይን ናብ ትግራይ ዝንቀሳቐሳሉ ኩነታት ክፍጠር ምዃኑ ኣመልኪቶም። እዚ ጸገም ሰብ ዝሰርሖ ስለ ዝኾነ መንግስቲ ክፈትሖ ከም ዝግበኦ እዞም ሓላፊ ሰብኣዊ ረዲአት ኣመልኪቶም።
ኣብ ትግራይ ቅድሚ 10 ኣዋርሕ ውግእ ካብ ዝጅመር ንነጀው፡ ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ሰባት ከም ዝሞቱን ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ድማ ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ከም ዘድልዮምን ዘመልከት ጸብጻባት ክቐርብ ከም ዝጸንሐ እውን ኣብ መግለጺ ናይዞም ሓላፊ ተጠቒሱ። እቶም ሓላፊ ዓጸቦ ዘጋጥሞም ሰባት ክሳብ 400 ሺሕ ክበጽሑ እዮም ዝብል ግምት ነይሩና ኢሎም። እዚ ግና ከኣ ስሩዕ ሓገዝ ክቐርብዩ ብዝብል ሕሳብ ዝቐረበ ግምት እዩ ነይሩ ኢሎም።
ግረፊትስ፡ ኣብ ትግራይ ናይ ጥረ ገንዘብ፡ ነዳዲ፡ ተሽከርከርትን ወግዓዊ ዘይኮነ ናይ ሰብኣዊ ሓገዝ እገዳን ኣጋጢሙ ከም ዘሎ ጠቒሶም፡ ብሰንክዚ ሕጽረታት’ዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ጥሜት ከጋጥም ዝግመት እዩ ኢሎም። ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወገኑ ኣብ ትግራይ ዝኾነ ናይ ሓገዝ እገዳ ከምዘይተግብረ ሓቢሩ፡ እኳደኣ መስርሕ ምቕራብ ረዲአት ንምቅልጣፍ 7 ዝነበረ መቆጻጸሪ ነቑጣታት ናብ 3 ከም ዘውረዶ ክገልጽ እዩ ጸኒሑ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ በወገኑ ናብ ትግራይ ሓገዝ ጽዒነን ምስከዳ ዘይተመልሳ ተሽከርከርቲ ኣብ ትግራይ እንታይ ይሰርሓ ከም ዘለዋ ኣይነጸረለይ ዝብል ስምዕታ ኣቕሪቡ። ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብወገኑ እተን መካይን ዘይተመልሳሉ ምኽንያት መምለሲ ነዳዲ ስለ ዝሰኣና እየን ዝብል መልሲ ምሃቡ ዝዝከር እዩ። ነዚ ዝምልከት ጸብጻብ ሑቡራት ሃገራት ብወገኑ፡ እተን ተሽከርከርቲ ኣብ ጉዕዞአን ክልተ ግዜ ተኹሲ ከም ዝተኸፍተንን ደቂ ትግራይ መራሕቲ መካይን ኣብ ክልል ዓፋር ዝተኣስርሉ ኣጋጣሚ ከም ዝተፈጥረን ይሕብር።
30 ማሕበራት ናብ ዋና ጸሓፍን ኣባላት ቤት ምኽርን ሕቡራት ሃገራትን ደብዳበ ጽሒፈንThursday, 23 September 2021 11:37 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓት ዓለም ዝርከባ 30 ማሕበራት ናብ ዋና ጸሓፊ ኣንቶኒዮ ጉተረዝን ቀወምቲ ኣባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራትን ኣብ ትግራይ ዝረአ ዘሎ ህውከትን ጥሜትን ከብቅዕ ዝጽውዕ ቅሉዕ ደብዳበ ጽሒፈን።
ሳራህ ሸፈር ዋና ዳይረክተር ርክብ ዓለምለኸ ስደተኛታት፡ ነዚ ብ22 መስከረም 2021 ዝተላእከ ደብዳበ ጠቒሰን ከም ዝበለኦ፡ እቶም ዝተላእከሎም ኣካልት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ንእትርከብ ትግራይ ዝምልከት ስጉምቲ ክወስዱ መጸዋዕታ ቀሪቡ ኣሎ።
እዚ መልእኽቲ ኣብ ትግራይ ካብ ወርሒ ሕዳር 2020 ጀሚሩ፡ ኣብኡ ዝርከቡ ሰቪል ነበርቲ፡ ሓገዝ መግቢ፡ ኣገልግሎት ባንክን መራኸብታትን ከም ዝተቛረጾም ተጠቒሱ፡ ምስዚ ብምትሕሓዝ ከኣ ሓደ ሚልዮን ዝኸውን ህዝቢ ኣብ ጥሜት ኣትዩ ከም ዘሎን ብዙሓት ከኣ ኣብ ኣፍ ጥሜት በጺሖም ከም ዘለዉን ተንጸባሪቑ። በቲ ዝተኻየደን ጌና ዘዓረፈን ውግእ ጾታዊ ዓመጽን ጥምየትን መሳርሒ ውግእን ጠንቂ ምምዝባልን ይኸውን ከም ዘሎ ተጠቒሱ።
እተ 30 ማሕበራት ኣብዚ መልእኽተን፡ ዋና ጸሓፍን ኣባላትን ቤት ምኽሪን ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት እዞም ዝስዕቡ ስጉምታት ክወስዱ ጸዊዐን። ተኹሲ ጠጠው ክብልን ኩሎም ሓይልታት ካብ ትግራይን ከባቢኡን ክወጹን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሓገዝ ዝኣትወሉ ኣፍደገታት ክኸፍት ኣብቲ መስርሕ ዕንቅፋት ከይፈጥርን፡ ናብ ትግራይ ተቖጻጸርትን ብዛዕባቲ ዝተፈጸመ ሰብኣውን ሕጋውን ግህሰታትን ዘጻርዩ ኣካላትን ክኣትዉ ተጽዕኖኦም ከሕይሉን፡ ህዝባዊ ወያኒ ሓርነት ትግራይን ካለኦት ተቓወምቲ ኣካላት ዝሳተፍዎ ዘተ ንክግበር ከተባብዑን ጸዊዐ።
ካብተን ኣብቲ መልእኽቲ ዝኸተማ ማሕበራት፡ ምሕዝነት ምህናጽ ሰላም፡ ባይቶ ኢትዮጵያዊ ማሕበረሰብ ንዕቤት፡ ግሎባላዊ ማእከል ሓላፍነት ንሓለዋ፡ ጀዊሽ ዓለም ለኻዊ ሓለዋ፡ ማእከል ግዳያት ስቓይ (ቶርቸር)፡ ጠቕላላ ቦርድ ቤት ክርስትያንን ማሕበረሰብን፡ ኮሚተ ስደተኛታትን ተጣየስትን ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ማሕበር ግዱሳት ምሁራት ኣፍሪቃ፡ ኮሚተ ተግባር ሰቪላዊ ማሕበረሰብ፡ ትካል ሰዓብቲ ስደተኛታትን ተጣየስትን ኣስተምሃሪ ትካል ሰብኣዊ መሰላት ይርከበአን።
ሕቡራት ሃገራት ኣብ ውግእ ትግራይ ኩሎም ወገናት ከቢድ ሰብኣዊ ግህሰት ከምዝፈጸሙ ኣፍሊጡTuesday, 14 September 2021 21:06 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኩሎም ወገናት ከቢድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ከም ዝፈጸሙ፡ ሚሸል ባቸለት፡ ላዕለወይቲ ሓላፊት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ገሊጸን። እተን ኮሚሽነር ንሰን ዝመርሐኦ ትካል ሕቡራት ሃገራትን መንግስታዊ ትካል ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ኢትዮጵያን ብሓባር ናይ ዘካየድዎ ውሱን መርመራ ጠቒሰን መግለጺ ከም ዝሃባ ተፈሊጡ።
ሓይልታት መንግስቲ ኢትዮጵያን ተሓባበርቶምን፡ ጃምላዊ ማእሰርቲ፣ ቅትለት፥ ጾታዊ ዓመጽ፣ ሰፊሕ ዝምታ፣ ምምዝባልን ምቕያድን ሲቪላውያን ፈጺሞም ክብላ ከሲሰን። እተን ኮሚሽነር ኣብቲ ኣብ ጀነቫ ስዊዘርላንድ ዝተኻየደ ናይቲ ዝመርሐኦ ትካል ኣኼባ፡ ንሓይልታት ትግራይ እውን ኣብ ጐረባብቲ ክልላት ከይዶም ተመሳሳሊ በደላት ከም ዝፈጸሙ ጠቒሰን።
ኮሚሽነር ባችለር ኣብቲ ኣኼባ ውጽኢት ናይቲ ካብ 16 ጉንበት ክሳብ 20 ነሃሰ 2021 ዝተኻየደ ናይ ሓባር መርመራ ባሕቲ ሕዳር 2021 ከም ዝግለጽ ኣፍሊጠን። እቲ ሓባራዊ መርመራ፡ ኣብ ከተማ መቐለን ምብራቓውን ደቡብውን ትግራይን፡ ከምኡ'ውን ከባብታት ውቕሮ፣ ሳምረ፣ ኣላማጣ፣ ቦራ፣ ዳንሻ፣ ሑመራን ማይካድራን ዝተኻየደ ኮይኑ፡ ብወተሃደራት መንግስቲ ኢትዮጵያን መሻርኽቱን ኣብ ልዕሊኦም ከቢድ ግፍዒ ከምዝተፈጸመ ተነጊሩ። ብብዙሓት ወገናት ከቢድ ግህሰት ከምዝተፈጸማ ዝንገረላ፡ ጥንታዊት ከተማ ኣክሱም እትርከቦም ማእከላይን ምብራቓውን ዞባታት ትግራይ ብሰንኪ ጸጥታዊ ጸገም ክብጻሕ ከምዘይተኻእለ ኣብቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ተሓቢሩ።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝተባህለ ትካል፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት፡ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግኣት ዝተሳተፉ ሰራዊት ኤርትራ፡ ኣብ ኣክሱም ብኣማኢቲ ዝቑጸሩ ሰላማውያን ሰባት ከምዝቐተሉ ርግጸኛ ኮይኑ ሓበሬታ ሂቡ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ ነቲ ዝቐረቦ ክሲ ኣይተቐበሎን።
እቶም በቲ መርመራ ዝተኣከቡ ሰነዳት፡ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ዝበጽሐ መጥቃዕቲ፣ ጃምላዊ ቅትለትን ምስዋርን ዝርከቡዎም፡ ብርክት ዝበሉ ከበድቲ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ምፍጻሞም ከምዘነጸሩ እተን ኮሚሽነር ኣረዲአን ።
ኮሚሽነር ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ኢትዮጵያ ዶክተር ዳንኤል በቀለ ብወገኖም፡ እቲ ዝተኣከበ ሓበሬታ ኣብ መስርሕ ምትንታን ከም ዘሎ ብምጥቃስ ብመሰረት ክልቲኦም ወገናት ዝበጽሑዎ ስምምዕ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ሕዳር 2021 ውጽኢቱ ወግዓዊ ከም ዝኸውን ገሊጾም። እቶም ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰል ኢትዮጵያ፡ ኣባላት ቤት ምኽሪ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰልን ማሕበረሰብ ዓለምን ሕጂ'ውን ንስቓይ ኢትዮጵያውያን ፍታሕ ዝህብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ምዃኑ ክትግንዘቡ ይግበኣኩም" ኢሎም። ምስዚ ብዝተጠሓሓዘ ኮሚሽነር ባችለር ብወገነን ኩሎም ወገናት፡ ብዘይቅድመኩነት ተጻብኦታት ብምቁራጽ፡ ነባሪ ፍታሕ ከናድዩ ጸዊዐን።
ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኸቡ ዓቃቢ ሕጊ ፌደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ዶ/ር ጌዲዮን ጢሞቲዎስ ከኣ እቲ ኮሚሽን ዘካየዶ መጽናዕቲ መንግስታዊ ኣፍልጦ ዘይረኸበ'ዩ፡ ብምባል ከም ዘይቅበልዎ ከም ዝገለጹ ካብ ማዕከን ዜና ቢቢሲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣገንዚቡ።


text:
Radio Erena: 25 November 2018
ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተራእየ ጾታዊ ኣፈላላይን ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮን ዘጠቓለለ ሪፖርት ወግዓዊ ኮይኑ።
ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝርከቦም ሓያሎ ኣህጉራውያን ዲፕሎማሰኛታት ብዝገበሩዎ ጸቕጢ፣ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ይካየድ ኣሎ ዝተባህለ ጾታዊ ኣፈላላይ ክትምርምር ዝቖመት ኮሚቴ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ሰራሕተኛታት’ቲ ሕብረት ዝኾና 39 ደቀንስትዮ ብዘቕረብኦ ቃል ምስክርነት ተሞርኲሱ፣ ነቲ ጸብጻብ ከምዘቕረበ ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ብተወሳኺ ኣብቲ ሕብረት፣ ሰራሕተኛታት ኣብ ምቑጻር፣ ሰበይ ሰብካን ወገንነትን ከምዝረኣዩ ድሕሪ ምግላጽ እቲ ጸብጻብ፣ ውልቃዊ ረብሓ ምዕዛዝን ብልሽውናን እውን ብሰፊሑ ክካየዱ ምጽንሖም ኣመልኪቱ።
እቲ ጸብጻብ ቅድሚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ንኣባል ሃገራት ተገሊጹ ክነሱ፣ እቲ ሕብረት ኣሰራርሑኡ ንምምሕያሽ ክሳብ’ዚ እዋን’ዚ ዝኾነ ስጉምቲ ብዘይምውሳዱ ሓደ ካብ ዝሕመየሎም ጉዳያት ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን መበል 11 ፍሉይ ዋዕላ ኣብ ዘካየደሉ እዋን፣ ሓድሽ ቅርጽን ኣወዳድባን ከምዘተኣታቱ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ምስምሞዖም ኣቐዲሙ ተሓቢሩ’ዩ።
እዚ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝተራእየ ኣፈላላይን ዓመጽን፣ ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም ፍሉይ ኣቓልቦ ረኺቡ ብምህላዉ፣ ሃገራት ምዕራብ ነቲ ሕብረት ዝገብራሉ ደገፍ ክጸልዎ ከምዝኽእል’ዮም ተንተንቲ ፖለቲካ ዝገልጹ።
ኣቦ ወንበር ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ብዛዕባ’ዚ ንህዝቢ ወግዓዊ ኮይኑ ዘሎ ጸብጻብ ንጋዜጠኛታት መብርሂ ክህብ ትጽቢት ይግበረሉ።
======================


text:
ኣቶ ይልቃል ጌትነት ሎማ ረቡዕ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ናይ ቀደም ናይ ፓርቶም ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ዝነበረ ኣቶ ዮናታን ተስፋየ ሓዊሱ፣ ቴድሮስ ኣስፋው፣ፍሬው ተክለ፣ኤርሚያስ ፀጋየን ዳንኤል ተስፋየን ከምኡ'ውን ዋና ኣሰናዳኢ ጋዜጣ ውድቦም ዝኾነ ጌታቸው ተስፋየ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ፖሊስ ካብ ዝኣትው ልዕሊ 15 መዓልታት እንተገበሩ'ዃ ክሳብ ሕጂ ኩነታቶም ኣይፍለጥን ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ከምዚ ኢሎም። 'ክሳብ ሎሚ ነቶም እሱራት ምርኣይ ኣይተኸኣለን።ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሕጊ ዝርከቡ ሰባት ብሕገ መንግስቲ ዝተፈቐደሎም መሰል ዋላ ንሓዲኦም’ዃ ኣይተፈቐደሎምን።ቤተሰቦም፣ጠበቓታቶምን ንሕና'ውን ከም ኣባላት ፓርቲ ክንሪኦም ክሳብ ሎሚ ኣይተፈቐደን።'
ጠበቓታቶም ረቡዕን ዓርብን ክሪኡዎም ይኽእሉ እዮም ዝብል ብሰበ-ስልጣን ዝውሃብ መግለጺ ብግብሪ ግን ስራሕ ይበዝሐና’ሎ ብዝብል ምስምስ ክሳብ ሎሚ ንምርኣይ ኣይተኽኣለን ኢሎም።
ዘጨንቐና ዘሎ ኩነታት ጥዕንኦም እዩ ዝበሉ ኣቶ ይልቃል ሰብ ክሪኦም ዘይተደለየሉ ምኽንያት ኣብ ኣካሎም ዝበጽሐ ጉድኣት ስለዘሎ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢሎም።
ምሉእ ትህዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ቅልዕቲ ደብዳበ : ንኣባላት መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
ዝኸበርኩም ኣባላት መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ፣-
ፈለማ ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታይ ብምቕዳም ኣብ እተሰላስልዎ ሃገራዊ ዕማም ዓወት እምነየልኩም፣፣ ቀጺለ ነዛ ቅልዕቲ ደብዳበ ክጽሕፈልኩም ዘገደደኒ ምኽንያት ከምቲ ኩላትና እንፈልጦ ብመሰረት እቲ ኣብ ምትሕንፋጻዊ ኮንፈረንስ ሰልፍና ዝተኣትወ ውዕል፣ እዚ መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ሰልፍና ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰለስተ ወርሒ ብኣቦ-መምበር ሰልፊ ብፓልቶክ ኣኼባ ክግበረሉ ዝብል ኢዩ ዝነበረ፣ ይኹን’ምበር ዛጊት ካብ ንምስረት ክሳብ ሕጂ ንትሽዓተ ወርሒ ዝኣክል ሓደ ኣኼባ’ውን ይኹን ኣይተገብረን፣ ከም ሳዕቤኑ ኽኣ እዚ ሰልፊ ብውሽጣውን ግዳማውን ሽግራት ክሕቆን ድሕሪ ምጽናሕ ሕጂ ግን እነሆለ ብጸቕጢ ዝተፈላለዩ ኣባላት መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ንዕለት 17 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ተጸዊዑ ከምዘሎ ብወረ እሰምዖ ኣለኹ።
ዝኸበርኩም ሓገግቲ ኣካላት፣- ኣቐዲመ ኣብዛ ቅልዕቲ ደብዳበይ ዘልዕሎ ዘለኹ ምሕጽንታን ለበዋን ነቲ ኣብ ልዕለይ ብኣቦ-መምበርን ጉጅልኡን ዝወረደ ግህሰት ሕጊ ምርኩስ ጌረ እቲ ኣባይ ዝጀመረ ግህሰት ናብ ምሉእ ሰልፊ ከይልሓመ እንከሎ ብኣግኡ ክትገትእዎን ክትቃለስዎን ስለዝደለኹ እዩ። ኩልና ከም እንርድኦ መንቀሊ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ናይ ሓርነት ቃልሲ ብሰንኪ ሕጊ ኣልቦ ምሕደራ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝሰዓበ ብርሰትን ሞትን ስደትን ኣብቂዑ ኣብ ዑናኡ ቅዋማውን ደሞክራሲያውን ስርዓት ንምትካል ድኣ’ምበር ተዛማዲ ኩነት ንምፍጣር ኣይኮነን። ስለዚ እቲ ኹሉ ክብሃል ዝክኣል ኣብ ጊዚኡ ብጭብጥታት ኣሰኒየ ኢለዮ ስለ ዝኾንኩ ናብኡ ተመሊሰ ክብሎ ዝደሊ እኳ እንተዘይብለይ ግን ክኣ ናይዞም ሰባት ተወሳኺ ዘይቅርዑይ ኣካያይዳ ምሕባር ጠቓሚ እመስለኒ። ካብኡ ሓሊፉ ቅድሚ ናብቲ ቀንዲ ትሕዝቶ ምእታወይ እስከ ነዛ ሓንቲ ሓጻር ኣብነት ከም መበገሲ ክጥቀም ፍቐዱለይ፣-
ዘገርም! ኣብነት። ሐደ ካብዞም ኣደስከልቲ ጭፍራ ወልደኢየሱስ ዓማር ዘሎ ኣቶ መስፍን ሓጎስ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ቃለ መጠየቑ ንናይ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣሰራርሓ እንዳተጸየፈ “ ኣብ ሜዳ ቅድሚ ኹሉ ብኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝደስከልኩ ኣነ ኢየ።” ይብል ከምዘይነበረ ሕጂ እንከ ስልጣን ያእዪ ረኺቡስ እቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝተወስደ ናይ ምድስካል ስጉምቲ ኢሉ ዘቑረምርመሉ ዝነበረ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሰብ ከተግብሮ ምፍታኑ ምስ እንታይ ይቑጸር? ዶስ እታ ኣነ ዝጠዓምክዋ ሓለንጊ ምድስካል ይጥዓምዋ ዲዩ ነገሩ? ወይስ ካልእ? እቲ ኮይኑ እቲ ጊዜ ዘይገልጾ የለን’ሞ ምቕናይ ጥራሕ! እናበልኩ ቀጺለ ኣብዚ ተቖጺሩ ዘሎ ናይ ዕለት 17 ጥቅምቲ 2010 ኣኼባኹም ሓገዝ እንተኾነኩም ኢለ ዝሓስቦ ናይዞም ሰባት እዚኦም ካብ ብዙሕ ውሑድ ግጉይ ኣከያይዳን ተዛማድነትን ምስ ምሕደራ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እንዳነጻጸርኩ ከቕርበልኩም ኢየ፣-
ግጉይ ምሕደራ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣-
ብጉባኤ ዝተመርጹ ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ግምባርን ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ (ፓርላማ)ን ኣደስኪሉ ብንዕኡ ዝመስሉ ሰባት ካብ ህግደፍን ካልእን ሓርዩ ዊን ዝበሎ ይገብር ኣሎ።
ግጉይ ምሕደራ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር፣-
ኣብ ምጽንባራዊ ኮንፈረንስ መሰጋገሪ መድረኽ ካብ ነፍሲ-ወከፍ ጉባኤታት ሰለስቲኤን ንሰ-ደ-ህ-ኤ ዘቖማ ሰልፍታት ተመሪጾም ዝመጹ ሓጋጊ ኣካል ናይቲ ሰልፊ ኣደስኪሉ ምስ ዝተወስኑ ደቂ መዛምርቱ ዝኾኑ ፈጸምቲ ኣካላት ኮይኑ ዊን ዝበሎ መላእ ኣባላት ሰልፊ ዘይተቐበልዎ ዓበይቲ ውሳነታት ከሕልፍ ጸኒሑ’ሎ።
ግጉይ ምሕደራ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣-
ካብ ጉጅለ 15 ንኣብነት ጀነራል ዑቕበ ኣብርሃ ንኣካያይዳን ኣሰራርሓን መንግስቲ ብፍላይ ክኣ ኣመራርሓ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ስለ ዝነቐፈ መጀመርታ ኣደስኪልዎ ቀጺሉ ኣሲሩዎ ኣብ መወዳእታ ኽኣ ቀቲልዎ።
ግጉይ ምሕደራ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር፣-
ኣብ ውሽጢ ኣመራርሓ ፈጻሚ ኣካል ሰልፊ ብኣቦ መምበርን መሰልቱን ዝካየድ ዘሎ ጉጅላውን ነጻልን ዘይግሉጽን ኣሰራርሓ ስለዝነቐፍኩ ጥራይ ኣደስኪሎሙኒ። ካብ ማእሰርትን ሞትን ግን ድሒነ እቲ ምንታይ ዓቕምን ሓይልን ስለዝሰኣኑ። እንቋዕ ክኣ ኣይረኸቡ።
ግጉይ ምሕደራ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣-
ጉጅለ 15 ንውልቀ መላኺ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ እቲ ግዚኡ ዝሓለፎ ስሩዕ ኣኼባታት ማእከላይ ባይቶ ህግደፍን ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራን ሓቲቶሞ ዕጭ ሓንፊፉ።
ግጉይ ምሕደራ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር፣-
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዝምስረት ድሮ ትሽዓተ ወርሑ ኣሕሊፉ’ሎ። በቲ ስምምዕ መሰረት ክሳብ ሕጂ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰለስተ ወርሒ ሓደ ጊዜ ብዝግበር ኣኼባ ንሰለስተ እዋን ክግበር ዝግብኦ እኳ እንተነበሮ ዛጊት ሓደ ስሩዕ ኣኼባ’ውን ንኸይግበር ዕጭ ሓንፊፉ ዝጸንሐ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር ብጸቕጥን ኣቤቱታት መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ንፈለማ ክግበር ጸዊዑ’ሎ።
ግጉይ ምሕደራ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣-
ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝኾነ ንብልሽው ምሕደርኡ ዝተቓወመ ዜጋ ዝተፈላለዩ ኣስማት ብምጥቃን ንኣብነት ከም ብኽሕደት ሃገርን ካልእን ስልጣን ሓጋግን ፈራድን ኣካል መንጢሉ ኣብታ ፍልይቲ ቤት ፍርዲ ወሲዱ የሕቕቖ።
ግጉይ ምሕደራ ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማር፣-
ኣቶ ወልደኢየሱስ ዓማርን ጭፍርኡን ንዘቕረብኩሎም ጉጅላውን ነጻልን ዘይግሉጽን ዝብል ክሲ ብውሕዱ ከም ክሱሳት መጠን እቲ ጉዳይ ናብ ሓጋግን ፈራድን ኣካል መሪሖም ነቲ ሽግር ክፈትሑ ኣብ ክንዲ ዝፈትኑ “ንሓድነት ሰልፊ ዝፈታተን ወስታታት” ብዝብል ምኽኒት በታ ኣብ ፍራንክፎርት ዘቖምዋ ጊዚያዊት ፍልይቲ ቤት ፍርዲ ጌሮም እታ እዋናዊት ናይ ምድስካል ዓቕሞም ኣተግቢሮም።
ዝኸበርኩም ኣባላት መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ፣-
በሉ! ኣብ መጠረሽታ ንምዝዛሙ ዝኣክል እምባኣር፣ እዚ ኣብ ላዕሊ ጠቒሰዮ ዘለኹ ካብቲ ብዙሕ ውሑድ ኣብነታት ኢዩ። ከምቲ ኣቐዲመ ዝበልክዎ ድማ ኣብዚ እነካይዶ ዘለና ናይ ሓርነት ቃልሲ ነቲ መብጽዓ ጠሊሙ ሃገር ብሙሉኣ ዝረመሰ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣሊና ኣብ ዑናኡ ቅዋማውን ደሞክራሲያውን ብግዝኣተ-ሕጊ ዝምራሕ ስርዓት ንምህናጽ ድኣ እምበር ሓድጊ ምስሉን ተግባሩን ንዝኾኑ ካብኡ ዝተረፉ ጻህያይ ኣምዐ ከነሳዕርር ኣይግባእን። ስለዚ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብሓደ ሰብ ዝጀመሮ ምድስካል እንሆለ ሃገር ብምልእታ እንተላይ ፓትሪያረክ ኣደስኪሉ፣፣ እዚኦም ክኣ ምስኡ ከም ኣብ ሓደ ቤት ትምህርቲ ዝተማህሩን ካብ ሓደ ሩባ ዝተቐድሑን እቲ ልማድን ኣተሓሳስባን ምስኦም ስለዘሎ ኣብ ዝብጻሕ ከይበጽሑ እቲ ምጽላምን ምንጻልን ምድስካልን ወሰን ኢሎም ተታሓሒዘሞ ኣለው። ንሓበሬታ ክኾነኩም እዚ ናይ ምድስካል ጉዳይ ናተይ ብደርጃ ፈጻሚ ኣካል ምዃነይን ኣብ ቃልዕ ስለ ዝወጸን እንተዘይኮይኑ ድሒሩ ዝመጽእ ዘሎ ጭብጥታት ከምዘረጋግጾ ቅድመይ’ውን ክንደይ ንጹሃት ተቓለስቲ ከምዝድስክሉ ተገይሮም ኢዮም፣ እንተ’ቲ ነዚ ዘይቅኑዕ ምሕደራኦም ተቓዊሞም ነብሰ-ምድስካል ዝገበሩ እሞ ኽኣ መቑጸሪ የብሎምን። ስለዚ! ጭሕሚ ዓርክኻ ክላጸስ ጭሕምኻ ማይ ልኸ ኢዩ’ሞ ነገሩ ሃየ! ድኣ ኣብዚ ዝመጽኣ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ተቢዕኩም ልጓም ክትገብሩሎምን ግዴታኹም ከተልዕሉን እጥቢቐ እምሕጸነኩምን እላበወኩምን።
ሓይልና ንምሸቱ’ዩ!
ኢሳያስ ኣስፍሃ
12-10-2010።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1662


text:
Radio Erena: 05 January 2018
ኡጋንዳ፣ ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ሓተቲ ዑቕባ ንምቕባል ዝኾነ ስምምዕ ከምዘይከተመት ገሊጻ።
ሚኒስተር ዴታ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ኡጋንዳ ሄንሪ ኦርየም ኦኬሎ ንማዕከን ዜና ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኡጋንዳ ካብ እስራኤል ዝተሰጉ ሓተቲ ዑቕባ ክትቅበል’ያ ዝብል ዜና ከምዘገረሞ ብምግላጽ፣ ብወገን ኡጋንዳ ዝኾነ ሓቅነት ከምዘይብሉ ኣረዲኡ።
ሚኒስተር ዴታ ኡጋንዳ ነዚ ዝገልጽ ዘሎ፣ መንግስቲ እስራኤል ክሳብ ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ዘሎ 90 መዓልታት፣ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ሓተቲ ዑቕባ ክወጹ ወይ ድማ ንዘይተወሰነ እዋን ክእሰሩ ዝብል ውሳኔ ንምትግባር ኣብ ዝሰርሓሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
እስራኤል ነቶም ኤርትራውያን ናብ ርዋንዳን ኡጋንዳን ክትሰጎም ምዃና ትገልጽ እኳ እንተላ፣ ኡጋንዳ ብዛዕባ’ዚ ብዝምልከት ናይ እወታ ይኹን ናይ ኣሉታ ምላሽ ከይሃበትሉ’ያ ጸኒሓ።
ርዋንዳ ግና ምስ መንግስቲ እስራኤል ይዘራረብ ከምዘሎ ብምርግጋጽ፣ ካብ እስራኤል ክወጹ ወለንተኛታት ዝኾኑ ሓተቲ ዑቕባ ጥራይ ከምዝቕበልን እቲ ናይ ስምምዕ መስርሕ ገና ከምዘይተዛዘመን’ዩ ዘመልክት።
እስራኤል ኣውጺኣቶ ብዘላ ውሳኔ መሰረት፣ ሕጋዊ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቶም ግና ዝኾነ ምላሽ ዘይተዋህቦም፣ ኣለይቲ ትሕቲ ዕድመ ዝኾኑ ስድራቤታት፣ ልዕሊ 60 ዓመት ዝዕድሚኦም ሽማግለታትን ናይ ጥዕና ጸገም ዘለዎም ካብዚ ብግዴታ ናይ ምስጓግ ወይ ናይ ምእሳር ስጉምቲ ንግዜኡ ኣይምልከቶምን’ዩ።
ኣብ እስራኤል ካብ ዘለዉ ልዕሊ 27 ሽሕ ኤርትራውያን እቶም 6 ሽሕ ጥራይ’ዮም ሕጋዊ ፖለቲካዊ ዑቕባ ንምሕታት ቅጥዒ መሊኦም።
=======================


text:
ዕላማ ስርዓት ህግደፍ ኤርትራ ፡ ጽግዕተኛዶ ንምልሓቕ ናብ ኢትዮጵያ?
ዕላማ ስርዓት ህግደፍ ኤርትራ ጽግዕተኛዶ ንምልሓቕ ናብ ኢትዮጵያ? በትሪ-ስልጣን መንግስቲ ሓደ ሃገር ምጭባጥ ወይ ኣብ ቦታ መሪሕነት ድርጅታት ምቕማጥ ብሓላፍነት ዘሕትት ረዚን ሕጋውን ሞራላውን ታሪኻውን ግዴታ ዘስዕብ ጉዳይ እዩ። ከም ክብደት እቲ መዝነት ወይ ስልጣን ብጽሑፍ ዝሰፈረን
ዕላማ ስርዓት ህግደፍ ኤርትራ
ጽግዕተኛዶ ንምልሓቕ ናብ ኢትዮጵያ?
በትሪ-ስልጣን መንግስቲ ሓደ ሃገር ምጭባጥ ወይ ኣብ ቦታ መሪሕነት ድርጅታት ምቕማጥ ብሓላፍነት ዘሕትት ረዚን ሕጋውን ሞራላውን ታሪኻውን ግዴታ ዘስዕብ ጉዳይ እዩ። ከም ክብደት እቲ መዝነት ወይ ስልጣን ብጽሑፍ ዝሰፈረን ዘይሰፈረን ብማሕላ ዝተሰነየ፡ ዝኣተኻዮ መብጽዓ ወይ ውዕል ብትኽክል፡ ብስርዓት ክትፍጽም ሞራላዊን ሕጋውን ሓልፍነት የሰክመካ። ብዓምጽ ይኹን በጋባብ ብምርጫ ኣብ ስልጣን ዝመጸ ብዓል መዚ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ካብ ተሓታትነት ክምልጥ ኣይግብኦን እዩ።
ሰብ-መዚ ድርጅታትን ሃገራትን ዝኽተልዎም ዝተፈላለዩ ቅዲ-ስልጣን ኣልዉ። ገሊኦም መራሕቲ ስርሖም እንዳሰርሑ ንኻልኦት ብግቡእ ክሰርሑ ዘተባብዑን ዋጋ ድኻም ትጉሃት ሰራሕተኛታት ብግቡእ ዝኸፍሉን እዮም። ካልኦት ድማ ብኣርኣያነቶም ፍቱዋትን ህቡባትን፡ ራኢዮም ብቐሊል ናብ ስዓብቶምን መሳርሕቶም ዘስርጹ ክኾኑ ከልዉ፣ገና ካልኦት መራሕቲ ድማ ርእይቶን ድልየትን ህዝቢ መርሚሮምን ኣጽኒዖምን ዘተግብሩ ኣሳተፍቲ ሰብ-መዚ እዮም። በንጻር ናይ‘ዚ ኩሉ ዝተጠቕሰ ግን፡ ውልቀ-መለኽቲ መራሕቲ፡ ፍጹም ስልጣን ጨቢጦም ንገዛእ-ርእሶም ናይ ኩሉ መዳይ ክኢላታት ቆጺሮም፡ እንታይን ምዓስን ብኸመይን ክትግበሩ ኣለዎም ዝገልጹ ምምርሒታት እዮም ንስዓብቶ ዝዝርግሑ። ክመዚኦም ዝኣምሰሉ መራሕቲ ካብ ካልኦት ርእይቶ ከይተጸበዩ በይኖም ወሰንትን ገበርትን ሓደግትን እዮም። መራሕ ሃገርና ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣበየናይ ጉጅለ ከምዘሎ ሓበሬታ ዘድልዮ ኣይመስለንን።
ዘወትር ስልጣን ከም ቁርዲድ ነኺሱ፡ ኣቶ ኢሳያስ ዝተኸተሎ ፍጹም ዘይቅየር መይላን መስመርን ፈላሊኻ ግዛእ፡ ኣደስክል፡ ካብ ስራሕ ኣባርር፡ ቀፍድ፡ ረሽን፡ ምስ’ቲ ኣብ ዝሕለፈ ዳርጋ ክልተ ዓመታት ዝተኸስተ ምስ ጠ/ሚ ኢትዮጵያ ዶክ ኣቢይ ሕግብግብ ወሲኽካ፣ ብልጽግቲን ናጻን ልዑላዊት ሃገር ኤርትራ ንምህናጽን ንምውሓሰን ከምዘይኮነ ተረጋጋጹ እዩ።፡ እቲ ዛጊት ዘይተቐልዐ እዋናዊ ዓቢይን ዓሚቕን ምስጢር ኣቶ ኢሳያስ ግን፡ እንታይ ዓይነት መጻኢ ህልውና (status) እትውንን፡ ሃገረ ኤርትራ ዝእምትን ዝሕብርን ዘይሕጋዊ ሰነድ እዩ ኣብ ሳንጥኡ ሎጒሙ ሒዝዎ ዘሎ ዝብል ሕንቅልሕንቅሊተይ እዩ። እዚ ኮይኑ እቲ፡ ካብ ክሊ እዞም ዝስዕቡ ክለተ ነገራት 1) ድኽምቲ ጽግዕተኛ ሃገር 2) ልዕላውነት ኤርትራ ግሂስካ ናብ ኢትዮጵያ ዳግማይ ምልሓቕ እንተዘይኮይኑ ካብዚ ወጻኢ፡ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢልካ ምሕሳብ ኣዚዩ ኣሸጋሪ እዩ። ስለምንታይ ኣቶ ኢሳያስ ኣብ ግዜ ሃገራዊ ናጽነታዊ ቃልሲ ይኹን ድሕሪ ናጽነት ሃገርና ዝኽተሎ ዘሎ መይላን ዕላማን ፈጺሙ ዘይተቐየረ ሓደን ቀጻልን እዩ። ንሱ ክኣ ነቶም ብወግዒ ዘይኣወጆም ምስጢራውያን መይላታትን መደባትን፡ ኤርትራ ከም ሃገር ከባድማ ከጠፊሻ ፡ ህዝባ ክኣ ድኻ በተኽ፡ ተጸባይ ምጽወታን ጽግዕተኛን ከምዝኸውን ንምግባርን እዩ። እምባር እቲ ዝልዓል ሕቶ፡ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ንምልሓቓዶ (Annexation)ወይስ ድኽምቲ ጽግዕተኛ(Satellite state)ብኢትዮጵያ ትዝወር ሃገር ንምውዳድ ዝብል እዩ?
ካብ እዋን ገድሊ ጀሜሩ ኢሳያስ ኣትኪሉ ስልጣን ማእከል ዝገበረ ዘከኣይዶ ዝነበረን ዘሎን ውልቃዊ ቃልሲ፡ ስልጣን ጨቢጡ ልጓም ዓትዒቱ ምኣዝንን ኣንፈትን ጉዕዞ ሃገርና ከም ዊንትኡ ንምቁጽጻርን ናብ ዝደለዮ ምኣዝን ንምዝዋርን ንምምራሕን እዩ። እቲ እከይ መቓቓሊ መይላኡ ኣብ ግዜ ሰውራ ዝጀመሮ ዝተማህሩ ንኡስ ቡርጇ፡ ጨጓር ዳንጋ፡ መንካዕ፡ የሚን፡ ዝንቡላት ውፉያት፡ ኣባላት ሕቡእ ሰልፊ፡ ዘይኣባላት ሰልፊ፡ ብዕሉጋት መራሕትኹም ወዘት ዝብል ነይሩ። በዚ ኣገባብ’ዚ፡ ኣብ መንጎ ተጋደልቲ ዝዘርኦ ዝነበረ ምርዚ ዘይምትእምማንን ምትፍናን ፈጢሩ፡ ከምዝምችኦ ጌሩ በብግዜኡ ደረጃ ብደረጃ ኣብ ስልጣን ንምድያብን፡ ስልጣኑ ንምድልዳልን ከምኡ’ውን ስልጣኑ ንምሕላውን ከምዝተጠቕመሉ ዘየካትዕ ሓቂ እዩ።
ድሕሪ ናጽነት ድማ፡ ነቲ ኣብ መዋል ሰውራ ዝጀመሮ ፈላላዪ መላ ብምቕጻል፡ ተጋዳላይ ገባር፡ ይክኣሎ ዋርሳይ፡ ኣገልግሎት ዝፈጸሙን ዘይፈጸሙን፡ ኣባል ህግደፍ ዘይኣባል ህግደፍ፡ ዝብሉ ማሕበራዊን ፖለቲካዊን ፍልልያት ኣተኣታትዩ። ጎኒ-ጎኒ ምስ’ዚ ድማ፡ ኣብ መንጎ መእመናን ኦርቶዶክስያዊት ተዋህዶን፡ ሓደስቲ ሃይማኖታት ዝበሎም ናይ የሆዋ መሰኻኽርን ጴንጠቆስጠን ሓዊ ኣጒዱ ማሕበራዊ ጽልኢ ፈጢሩ። ካብኡ ብዘይፍለ ድማ፡ ኣብ መንጎ መራሕቲ ክፍለ-ሰራዊት ምክልኻል ሓድሕዳዊ ዘይምትእምማንን ምትፍናንን ፈጢሩ፡ ብውህደት ከምዘይሰርሑ ገይሩ፡ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ትደላዲሉ ኣስተርሕዩ ይነብር ኣሎ። ልጓም ስልጣን ኣብ ኢዱ ስለዘሎ ድማ ገባርን ሓድግን ኮይኑ ብውሑዳት ኮራኩሩ ትሓጊዙ ባህላውን ማሕበራውን ፍልልያትን ሓድሕዳዊ ዘይምትእምማንን፡ ስድራቤታዊ ምብራስን ፈጢሩ ንህዝብና ኣልሚሱን ዘራሪጉን፡ ኣብዚ እዋን‘ዚ ሃገርና ብኹሉ መዳይ ንሓደጋ ተቓሊዓ ትርከብ። ደገፍትን ተደናገጽትን ስርዓት ህግደፍ ብሸርሒ መራሒና ሃገር ኣብ ሓድጋ ወዲቓ ከምዘላ ተገንዘቡ።
ወልቀ-መላኺ ኢሳያስ በትሪ-ስልጣኑ ተጠቒሙ፡ ቅድም ቀዳዳም ንስልጣኑን ዕላምኡን ዝበድሁ ዜጋታት ፖለቲካዊ ሰበ-ስልጣን ነበር ጉጅለ 15ን፡ ሞያውያን ጋዜጠኛታትን፡ ዝኣደሙ ተማህሮ ዩኒቨርሲቲን፡ ድሕሪ ምውጋንን ሙቕጻይን፣ ዓንቃፊ ዘይብሉ ጽጹይ መንገዲ ፈጢሩ፡ ተማጓትን ዘቃልዕን ዝቃወምን ኣካል ዘይብሉ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ፈጢሩ። ካብዚ ንድሓር ኩሉ ከምድልየቱ፡ ትካላዊ ኣሰራርሓ ከይተኣታተዉ፡ ዱልዱላት ትካላት ከይፍጠራ፡ ተንዲፉ ዝጸደቐ ቅዋም ከይትግበር፡ ፈጻምን ሕጋጋን ፈራድን ትካላት ከይድልድሉ፡ ብፍላጥ ዝትዓንቀፉ ኣብ ውሽጢ ክሊ’ቲ ኣብ ቁጽሪ ሓደን ክልተን ሰፊሩ ዘሎ ዕላማ ውልቀ-መላኺ ክርአ ይግባእ። ብተወሳኺ፡ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህራታት ከይበዝሑ ዩኒቨርሲታት ከይስስኑ፡ ናጻን ዱልዱል ማዕከን ዜናታት ከይህልዉ፡ መሰል ሰላማዊ ሰልፍታት ዘይምፍቃድ፡ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣግለግሎት፡ ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ምትብባዕ ስደት መንእሰያት፡ ካብቲ ኣብ ቁጽሪ ሓደን ክልተን ሰፊሩ ዘሎ ሽርሐኛ ዕላማ ጠላም ኢሳያስ ተፈልዩ ክርአ የብሉን። ካብዚ ሓሊፉ ድማ፡ ብምስምስ ርእሰ-ምኽኣል(self-reliance) ናይ ወጻኢ ወፍሪ ብምኽልካል፡ ዘቤታዊ ቁጠባዊ ወፍሪ ዝጻብኡ ፖሊሲታት ኣዊጁ ናይ ንግድን ካልእ ዋኒናትን ፍቓድ ብምኽልካል፡ ሸርፊ ወጻኢ ባጤራ ተሳኢኑ፡ እቲ ዝርካቡ ዕዳጋ ብህግደፋዊት ኩባንያ ቀይሕ ባሕሪ ተባሒቱ ህዝቢ ስራሕ ኣልቦ ኮይኑ፡ ቁጠባ ሃገር ክኣ መሬት ዘቢጡ። ብተኸታተሊ በብዓይነቶም ቅልውላዋት ጻሕቲሩ፡ ንመላእ ህዝቢ ቅሳነት ዝኸልእ ሃዋህው ፈጢሩ፡ ሰባት ብሞያኦም ሰሪሖም ከይነብሩ፡ ስድራቤታትን ማሕበራዊ ኣሃዱታትን ከምዝዘራረጉን ዝበርሱን ብመደብ ተገይሩ። እዚ ኩሉ ኣደራዕ ኣብምንታይ ንምብጻሕ‘ዩ ፡ ጽግዕተኛ ሃገር ንምውዳድ ድዩ ወይስ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዳግማይ ንምልሓቕ? እዚ ሕቶ’ዚ ካብ ክውንነት ዝርሓቐ ኣይኮነን። ስለምንታይ’ሲ ኣብ ብዙሓት ሰባት ዘሎ ስክፍታ እዩ። ንኣብነት ሓርበኛ ብርሃነ ኣብርሀ ኣብ መጽሓፉ ቁጽሪ 2 ገጽ 13 ከምዚ ይብል፡ ” ኣቶ ኢሳያስ ……….ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምጋሽ ንትዮጵያውያን ፈተውቱ ጋዜጣዊ ዋዕላ ኣካይዱሎም። ኣብቲ ዋዕላ፡’ኣነ ዘይከም ካልኦት ሰባት፡ ኣብ ህላወ ዶባት ናይ ሃገራት ኣይኣምንን እየ፡ ሓቢርና እንሰርእሖ ብዙሕ ስራሕ ይጽበየና ኣሎ‘ ይብል። ቀጺሉ ውርድ ኢሉ ብርሃነ ከምዚ ይብል፡ “ከዳዕ ኣቶ ኢሳያስ ብፍላይ ንኤርትራ ካብ ዋናታታ(ህዝባ) ብዘገምታዊ ምስርሕ ከርሕቓን ምስ ኢትዮጵያ ክጽንብራን(integrate ክገብራ) ክሰርሕ ምዃንኑ ገሊጹ”። ሓርበኛ መስፍን ሓጎስ’ውን ቅድሚ ቁሩብ ግዜ ይገብር ኣብ ሓደ ቃለ-መሕትት፡ ኢሳያስ ድሕሪ ናጽነት ነዊሕ ከጸነሐ ንገለ ውሑዳት ካድራት ፈልዩ ” ንኤርትራን ኢትዮጵያን ምስ መራሕቲ ኢትዮጲያ ኮይና ብሓባር ከነመሓድርን ንሓስብ ኣሎና” ክብለና እዝክር ኢሉ ሓቢሩ። ብተውሳኺ ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ እውን፡ ነባር ተገዳላይ ሕውሓት ኣቶ ስብሓት ነጋ ኣብ ኢትዮ-ፎርም ዝቐረብሉ ሕቶ (ቃለ-መሕትት)፡ ‘ኣቶ ኢሳያስ መራሕ-መንግስቲ ኢትዮጵያ ክትከውን እንተኺኢልካ ቃልሲ ኤርትራ ከተቋርጾ ፍቓደኛ ዲኻ’ ኢሉ ተሓቲቱስ፡ ወኪል ሲ.ኣይ.ኤ. ን ወተሃደራዊ ብዓል-ስልጣን ሱዳን ኣብ ዝነበርሉ ኣኼባ፣ ተሓጒሱ ግን”ሕጅስ ደንጒዩ” ክብል መልሲ ከምዝሃበ ኣረጋጊጹ።
ንወጻኢ ዝምድና ዝምልከት ድማ፡ ናይ ሓቂን ዘየልዉ ጸላእቲን ፈብሪኹ፡ ዓመት መጸ፡ መጹና ከበቡና ዘርዮሙና ዓሊቖሙና ዝብሉ መደረታት ውልቀ-መላኺ፡ ብፍላጥን መደብን ካብ ጎረባብትናን ከባቢናን መላእ ዓለምን፡ ሃገርናን ህዝብናን ንምንጻል ዝተገብረ ጎስጓስ፡ ንሃገርና ንምድኻም ዝተኣልመ ምስቲ ኣብ ቁጽሪ ሓደን ክልተን ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ተዛሚዱ ክርአ ይክኣል ።
እዚ ስርዓት’ዚ ኣብ ሰላም ዝሰፈኖ ኲነት ክነብር ከምዘይክእል ስለዝፈልጥን፡ ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ ኮነ ኢሉ ዝገበሮ ቃለ-መሕትት-ምልልስ፡ ጉዳይ ኢትዮጵያ ይምልከተና እዩ፡ ኢድናን እግርናን ኣጣሚርና ኣይንርእን ኢና ኢሉ ኣፍልቡ ነፊሑ ብምምዳር ነገር ጻሕቲሩ። ብምቕጻል፡ 1) ጸቢብ መሪሕነት ጃንዳ ወያነ ዝዕብልሎ ኣካል፡ ብናይ ወጻኢ ሓይሊ ተደፋፊኡ፡ ህዝቢ ንምብትታን ተባሂሉ ዝወጸ ፈደራልዊ ቁዋም ኣዊጆም እንሆ ኢትዮጲያ ብቢሄራውን ሕብረ-ቢሄራውን ምንቛትን ምትፍናን ትሕመስ ኣላ ኢሉ ፈሊጣዊ ትንታኒኡ ሂቡ፡ 2) ኣብ ኢትዮጵያ ምብኳር ሃገራዊ ህንጸት(National Building) ዝዓበየ ኣስያ ኣስዒቡ ኢሉ፡ 3) ኣብዚ ግዜ’ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ብምርጫ ንምንታይ ምትፍናን(Polarization)ኣድለየ ኢሉ ምዕዶዶ ዘለፋ ክንብሎ ደርጒሕሎም ። 4) ኣብ ኤርትራ ዝለምዶ ንዕቀት፡ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያውያን ደጊምዎ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዓቕሚን ተመኩሮን ዘሎዎም መራሕቲን፡ ቅኑዕ ናይ ፖለቲካ ሕርያ ብስለትን መርሓ ጎደና ከምዘየሎ ገሊጹ። ካብዚ ሓሊፉ ክኣ፡ ዶር ኣቢዩ ጥራይ በይኑ ተባዕን፡ ኣራሚን፡ ውሳኔታትን ስጉምትን ይወስድ ከምዘሎን ርእይቶኡ ኣቃሊሑ። “ጽንብላሊዕሲ ማዓኮራ ዘይከደነት መሬር ከደነት” ዝብል ምስላ ኣቦታትና እዩ ዘዘክርካ።
ከም ግብረ-መልሲ ናይዚ ጻሕታር ጽልኢ ቃለ-መሕትት፡ ዛጊት ካብ ክልላታ ትግራይ ኦሮሞ ኣምሓራ ዝርከብዎም፡ ኣብ ዘተፈላለዩ ምደረኻትን ኣጋጣሚታትን፡ ብህዝባዊ መግለጽን፡ ቃለ-መጠይቕ-ምልልስ ከምኡ’ውን ዝርዝር ኣስማቶምን ክታሞምን ኣስፊሮም ቅሉዕ ደብዳበ ንፕረሲደንት ኢሳያስ ዝልኣኩ ምሁራት ኦሮሞ ደሚርካ ብርክት ዝበሉ ርእይቶታትን ወቐሳታትን መጠንቀቕታትን ትዋሂቦም ኣለዉ። ትሕዝትኦም ተጸሚቑ ብሓፈሻ ክርአ ከሎ፡ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጲያ ኢድካ ኣይተእቱ ዝብል እዩ ዝበዝሕ። ከምቲ ምስላ ቀዳሞት ዝብሎ፡” ኣብዘይ መንጠቢትክን ኣይተእትዋ ኢድክን” ዝመስል ናይ ወራዙ መልሲ ነይሮም። ገሊኦም ድማ፡ ብቑጥዓ ኣብ ጉዳይና ኢድካ ኣይተእቱ፡ ኣእዳውካ ከይቅርሰማ ክብሉ ኣጠንቂቖም። ከምቲ ብሂል ኤሮጳውያን ዝብሎ፡ “እቶም ኣብ ብመስትያት ዝተሰርሐ ገዛ ዝነብሩ፡ ኣእማንን ክድርብዩ የብሎም” ስለዝኾነ፡ ገሊኦም ክኣ፡ ንስኻ ድኣ ብዘይቅዋም ሃገር እትመርሕ ዘለኻ ወልቀ-መላኺ ብዛዕባ ቅዋም እንታይ ኣፍለጠካ እንታይከ ኣሃውተተካ ኢሎሞ። ኣስደሚሙዎም ድማ፡ “ኣድጊ ዘይብሉስ ፈርስ ይንዕቕ ” ከምዝብሃል ህዝብኻን እንዳዳህኽካ ሃገር ኣባዲምካ(Ruining Nation)ናብ ገህነመ-እሳት ኣጥሒልካስ፡ ብዛዕባ ሃስያ ምብኳር ህንጸት ሃገር ኢትዮጵያ(Nation Building) ክትዛረብ መን ሞራላዊ መሰል ሃበካ ዘስምዕ ዘልፋ ዝተሓዎሶ ምኽሪ ለጊሶምሉ። ኣማን ብማን ርትዓዊ መጎተ እዩ፡ ኢሳያስ ብዛዕባ ህንጸት ሃገር ንኢትዮጵያውያን ክወራዘየሎም ኣየምሕረሉን ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብ ምስሉይነት ሓሊፉ ድፍረት እዩ ዝቚጸር።
ኮይኑ ግን፡ ብዶር ኣቢይ ዝምራሕ ንሂወድግ ዝተክአ ብልጽግና ፓርቲ ማእከላይ መንግስቲ፡ ነቲ ኢሳያስ ከም መራሕ-መንግስቲ ጎረቤት ሃገረ ኤርትራ ዝገበሮ ቅሉዕ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኢድ ምትእትታው፡ ዛጊት መልሲ ዘይምሃቡ ንብዙሓት ኢትዮጵያውያን ኣቖጢዕዎምን ኣስደሚምዎምን ኣሎ። ኣብ መሪሕነት ክልል ትግራይ’ውን፡ ማእከላይ መንግስቲ ዶር ኣቢይ ምስ ናይ ወጻኢ ሓይልታት(ብኢሳያስ ዝምራሕ ህግደፍ) ተሻሪኹ ኣብ ልዕሊ ሕውሓትን ክልል ህዝቢ ትግራይን ጸቕጢ ወይ ወጥሪ ክፈጥር ይፍትን ኣሎ ኣብ ዝብል መደምደምታ በጺሑ’ሎ ። ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ፡ ኣብ መሪሕነት ሕውሓትን ክልል ትግራይን ኣነጻጺሩ ዝገበሮ ዘይሕጋዊ ኢድ ምትእትታው፡ ኣብ ጉዳይ ልዑላዊት ሃገር ኢትዮጵያ ኢድ ምእታው ስለዝኾነ፡ ብሃገር ደርጃ፡ ፈጻሚ ኣካልን ላዕለዋይ ባይቶ ኢትዮጵያን ብወግዒ ስለዘየወገዝዎን መልሲ ዘይሃቡሉን ንመሪሕነትን ሕውሓትን ህዝቢ ክልል ትግራይን ኣዝዩ ኣቖጢዕዎምን ኣቐይምዎን ይርከብ ።
ነቲ ኢሳይስ ብዛዕባ ዶብን ባድመን ኣመልኪቱ፡ እቲ ውሳኔ ከይትግበር ሕውሓት ኣንቂፎሙና ዝበሎ ሃጠውቀጦው፡ ምኽትል ፕረሲደንት ክልል ትግራይ ዶር ደብረጺዮን ሓሶት እዩ ዝብል መልሲ ሂብሉ። ንሕና ምምልካት ዶብ ኣይተግበር፡ ባድመ ኣይንህብን ኣይበልናን፡ እኳድኣ ንላዕለዋይ ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስለዝምልከት፡ ሕጋዊ መደምደምታ ይገብረሉ፡ ኢልና ሓቲትና ኢና። ሓለውቲ ዶብ ካብ ጎዳጉዲ ወጺኦም ናብ ልምዓት ክምለሱ፡ ኣጽዋርን ፈደራልዊ ሰራዊትን ኣብ ትግራይ ትኣኪቡ ንህዝቢ ትግራይ ኣይጠዓሞን ኢለ፡ ን ጠ/ሚ ነበር ኣቶ ሃይለማርያም ባዕለይ ኣዘኻኺረዮ ነይረ እየ ይብል። ጉዳይ ዶብን ባድመን፡ ንፈደራላዊ መንግስቲ ዝምልከት ስለዝኾነ፡ እቶም ዝምልከቶም ኣካላት ምሳና ኮፍ ኢሎም ብዓመጽን ጎንጽን ዘይኮነ፡ ብሕግን በገባብን ክውዳእ ዝኽእል ቀሊል ጉዳይ እዩ ዝብል መልሲ ሂብሉ።
ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ቃለ-መሕትት ኣቶ ኢሳያስ ኮነ ኢሉ ባዕሉ ቅልውላው ፈጢሩ፡ ጽልኢ ጻሕቲሩ፡ ከም ኩሉ ግዜ ንህዝቢ ቅሳነት ዝኸልእ ሃዋሁው ኣስፊኑ’ሎ ። ብዶር ኣቢይ ዓብይ ዕድል ሰላምን ዝምድናን ከምዝተኸፍተ፡ ብወገን ትግራይ ክኣ በንጻሩ ዕንቅፋት ከምዘሎ ኣምሲሉ ብዛዕባ ዕድልን ብድሆን ሰሚናራት ከካይዱ ይኢ ላዕለዎት ናይ ህግደፍ ሰበ–ስልጣናትን ካድራትን ኮራኩሩ ልኢኹ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሒ ከም ኣመሉ ቀልቢ ህዝቢ ንምድህላልን ካብ ኢዱ ክትወጽእ ቀሪባ ዘሎ ልጓም ከይተምልጦ ስለዝሰግአ ሸበድበድ ክብል ይርአ’ሎ። ህዝቢ ኤርትራ በዚ ሽጣራታት’ዚ ኣይትትሃመል።
ኣብ መደምደምታ ንምጽሟቑ ዝኣክል፡ እዚ ኩሉ ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሩ ዘሎ ኲውንነትን ሓቅን ኣገናዚበ ክብሎ ዝደሊ ብግምታይ፥ እቲ ቀንዲ ክንግንዘቦ ዘለና ሓቂ፡ ኢሳያስ ህርፋነ–ስልጣን ወይ ህንጸትን ምዕባለን ሃገር ስለዘግድሶ ዘይኮነስ፡ ንስልጣኑ ከም መጋበርያ/መሳርሒ (his power is a means to an end)ክጥቀመሉ እሞ፡ ንኤርትራ ኣድኪሙን ኣድኪዩን ናብቲ ናይ መወዳእታ ዕላምኡ ማለት –ጽግዕታኛ ሃገር ክገብራ ወይ ናብ ኢትዮጵያ ከልሕቓ እዩ ሕልሙ ። ኣብዚ እዋን‘ዚ ድማ ብተወሳኺ ኩሉ ይፍሽሎ ስለዘሎ፡ ሃገራዊ ክድዓቱን ጥልመቱን ዕርቃኑን ስለዝተቓልዐ፡ ካብ ቁጥዓ ህዝቢ ከምልጥን ክሳዱ ካብ ገምድ ክድሕንን መጸግዒ ንርእሱ እንተረኸበ ዓቕሉ ጸቢቡዎ ናብ ጠ/ሚ ኣቢይ ጉያ ጉያ ከብዝሕ ይርአ’ሎ።
ደጊም ህዝቢ ኤርትራ ሃገራዊ ክድዓት ኢሳያስ ተረዲኡዎ ስለዘሎ፣ ፍልልያቱ ኣጽቢቡ፡ ሓድነቱ ኣትሪሩ፡ ጸጋታቱ ኣወሃሂዱ፡ ኢደይ-ኢድካ ኢሉ፡ ሓንሳእን ንሓዋሩን ንሰበ-ስልጣን ህግደፍ ሓግሒጉ ከባርሮም ሓቢሩ ክምክት ይግባእ።
ውድቀት ንከዳዓት ሃገር
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታት
ዕድመ ንልዕላውነት ኤርትራ
ገ. ወልደሚካኤል
ካብ ሕ.መ. ኣ


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ቀይዲ ንዝጸንሑ 74 መራሕትን ኣባላትን ዕጡቕ ተቓዋሚ ጉጅለ ቤንሻንጉል ናጻ ከምዝለቐቖም ተገሊጹ።
እቲ ብህዝባዊ ምንቕስቓስ ሓርነት ቤንሻንጉል ዝፍለጥ ዕጡቕ ተቓዋሚ ጉጅለ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስምምዕ ሰላምን ዕርቕን ከምዝኸተመ ዝጠቐሱ ምንጭታት ካብ ኢትዮጵያ፣ መንግስቲ ድማ ነቶም በብግዚኡ ዝሓዞም መራሕትን ኣባላትን እቲ ጉጅለ ናጻ ክለቆም ከምዝወሰነ ኣፍሊጦም።
እቲ ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ኢትዮጵያ ኣብቲ ምስ ሱዳን ዘዳውብ ከባቢታት ዝንቀሳቐስ ዝነበረ ተቓዋሚ ጉጅለ ቤንሻንጉል፣ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ ዝኸተሞ ስምምዕ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ዕጡቑ ኣውሪዱ ከም ወግዓዊ ፖለቲካዊ ሰልፊ ተወዲቡ ይንቐሳቐስ ኣሎ።
ህዝባዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ቤንሻንጉል፣ ን17 ዓመታት ብረት ዓጢቑ ኣንጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካየድዎ ዝነበረ ቃልሲ፣ ኣብቲ ምስ ሱዳን ዘዳውብ ከባቢታት ኢትዮጵያ ሓያሎ መጥቃዕታት ከምዘካየደ ይፍለጥ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ’ውን እቲ ዕጡቕ ጉጅለ ካብ መንግስቲ ኤርትራ ሞራላዊ ፖለቲካዊ ደገፍ ይርከብ ኣሎ ክብል ክወቅስ ጸኒሑ’ዩ።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ኦጋዴን ክንቐሳቐሱ ምስ ዝጸንሑ ክልተ ዕጡቓት ጉጅለታት ክልል ሶማል ተመሳሳሊ ስምምዕ ከምዝኸተመ ኣይርሳዕን።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 01.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ማር. 6,7-13
- አስተንትኖ
ኢየሱስ ክርስቶስ ነቶም ዓሠርተው ክልተ ናብኡ ጸዊዑ ብብኽልተ ገይሩ ኺልእኾም ጀመረ፥ አብ ልዕሊ ርኹሳት መናፍስቲ ድማ ሥላጣን ሃቦም። ንመገዲ ድማ በትሪ ጥራይ እምበር፥ ሳንጣ ኾነ እንጌራ ወይ ገለ ገንዘብ አብ ቅናውቶም ከይማል ኡ፥ አሣእን አብ እግሮም ከ እትው እምበር ኽልተ ቐሚሽ ከይሕኅዙ አዘዞም። ከምዚ ድማ በሎም፦ “ ካብኡ ኽሳዕ እትወጹ፥ አብቲ ዝአተኽምዎ ቤት ተቐመጡ። አብቲ ዘይተቐበሉኹም ወይ ዘይሰምዑኹም ዓዲ፥ ካብኡ ወጺእኹም ንአታቶም ምስክር ኪኾኖም ደሮና አእጋርኩም ንገፉ። ብመዓልቲ ፍርዲ ካብ ነታ ዓዲ እቲ አስ ንሰዶምን ገሞራን ክውም ዚቐለለን ብሓቂ እብለኩም አሎኹ።’ ንሳቶም ድማ ወጺ ኦም ኹሉ ክንሳሕ ሰበኹ። ስለዚ ብዙኃት አጋንንቲ አው ጽ ኡ፥ ንብዙኃት ሕሙማት ድማ ዘይቲ እናቐብኡ አሕወይዎም።
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንመጀመርታ ግዜ ንሓዋሪያቱ ናብ ስብከተ ወንጌል ክልእኾም ንርኢ። ነቶም ዓሠርተው ክልተ ናብኡ ጸዊዑ ብብኽልተ ገይሩ ኺልእኾም ጀመረ፥ ነዚ ዓቢ ተልእኮ እዚ አብ ምፍጻም “ ንመገዲ ድማ በትሪ ጥራይ እምበር፥ ሳንጣ ኾነ እንጌራ ወይ ገለ ገንዘብ አብ ቅናውቶም ከይማልኡ፥ አሣእን አብ እግሮም ከእትው እምበር ኽልተ ቐሚሽ ከይሕኅዙ መምርሒ። በዚ ኸአ ብዛዕባ ድኽነት ይዛረቦም። ኣብዚ ሓዋሪያት ካብ ደቂ ሰባት ተቀባልነት ክረኽቡ ዘለዎም ንሳቶም በቲ ዝለብስዎ ዝሕዝዎ ዘይኮነስ ብዛዕባ ኢቲ ምስክርነቶም ቃላቶም ክኸውን ከምዘለዎ የረድኦም።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ዕላማ ጸዋዕታ ሓዋሪያት እምበአር አብቲ ተልእኾ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስታፍ ኢዩ ነሩ። ነቲ ቃል ሕይወት ምስባኽ ኢዩ ነሩ። ሎሚ ንሕናውን ሓዋርያት ክርስቶስ ከም ምኻና መጠን ብቓልናን ብተግባራትናን አብዚ ተልእኾ እዚ ክንጽመድ ክንዋፈር ከምዘለና ክርስቶስ ይዕድመና አሎ። ክርስቶስ ናብ እግዚኣብሔር ኣብ ዚወስድ መንገዲ እዩ። ንነፍሲ ወከፋን ኸአ ምስኡ ክንጎዓዝ አብቲ ናቱ ተልእኾ ክንጽመድ – ሕይወትና ብናቱ ሕይወት ንኽንምርሕ ይዕድመና አሎ። ነቲ ጸዋዕቱኡ ሰሚዕና ኸአ ነቲ ፍቕሩ ክነስተማቕር – ከም ቅዱስ ዓውሎስ ሕይወትና ብምቕያር “ነቲ ነዓይ ረብሓ ዚነበረ ምእንቲ ክርስቶስ ኢለ ኸም ክሳራ ቆጸርክዎ። እወ ምእንቲ እቲ መዘና ዘይብሉ ፍልጠት ናይቲ ጐይታይ ዝኾነ ክርስቶስ…..ንኹሉ ከም ክሳራ እቖጽሮ….ንእኡ ክረክብ ምስኡ ክኸውን ንኩሉ ከም ጉሓፍ እቆጽሮ ኣሎኹ። (ፊሊ.3᎓7-8) እናበልና ብትብዓት ንተልእኾ ወንጌል ዝተዓጥቀ – ነዚ አብነት ብምኽታል ንህናውን አብ ስብከተ ወንጌል ክንዕጠቕ ነእደም። ናይዚ ዓለም እዚ ኩሉ ገዲፍና ብመንገዲ ክርስቶስ፡ ብመንገዲ እምነት ክንጎዓዝ። ንኽርስቶስ ዘንጸባርቕ ሕይወት ክህልወና።
ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ አብቲ ዝአተውዎ ቤት ክቕመጡ – ካብቲ ተቐባልነት ተሰማዕነት ዘይረኸብሉ ዓዲ፥ ኸአ ካብኡ ወጺኦም ንአታቶም ምስክር ምእንቲ ክኾኖም ደሮና አእጋሮም ከይተረፈ ክነግፉ ይእዝዞም።
በዚ ኸአ ነቲ ቃል አምላኽ ብኽፉት ልቢ ክንቀበሎ አባና ክሰርሕ ከምዘለዎ ዝዕድም ኢዩ እሞ፡ ከም ማሪ ያም ንቃል አምላኽ ብትሕትና ተቐቢልና ሕይወትና ብቃል አምላኽ እንመርሓሉ እግዚአብሔር አምላኽና ንነፍሲ ወከፍና ይሓግዘና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ዶ/ር ፈትየን ኣባይ ውድብ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ ዘካይዶ ዓመታዊ ሽልማት ብሉፃት ሊቃውንቲ ኣብ ናይ 2014 ዘበነ ውድድር ተዓዊተን።
ዶ/ር ፈትየን ኣብቲ ዓወት ዘበፀሐን ኣብ ትግራይ ኣብ ‘ቶም ዝሓለፉ 5 ዓመታት ኣብ ዘርኢ ስገም ኣብ ዘካየደኦ ምርምር ሰለስተ ምሩፃት ዓሌት ስገም ስለዝረኸባን በዚ ድማ ሓረስቶት ክጥቀሙ ስለዘኽአላን እዩ። ዶ/ር ፈትየን ምስ ሓረስቶት ትግራይ ብምዃን ኣብ ዘካየደኦ ሳይንሳዊ ምርምር ፈላሚት፣ፈቲናን ሕርይትን ዝተሰየማ ምሩፃት ዓሌት ዘርኢ ስገም ተረኺቡ’ሎ።
በዚ ዕዉት ምርምር እዚ ሓረስቶት ትግራይ ካብ ሄክታር 20 ኩንታል ስገም ዝረኽቡ ዝነበሩ ሎሚ ኣብቲ ምሒር ድርቂ ዝሃስዮ ከባቢታት ትግራይ 40 ኩንታል ይረኽቡ ኣለዉ፤ ኣብቲ ፅቡቕ ክራማት ዝረክብ ከባቢታት ድማ 60 ኩንታል ክረኽቡ ክኢሎም እዮም፤ እዚ ድማ ዓብዪ ለውጢ እዩ ኢለን ዶ/ር ፈትየን።
ውድብ ሕብረት ኣፍሪካ ነቲ መርሃ ግብሪ ሽልማት ብ2009 ዓ.ፈ ዝጀመሮ እንትኾን ዶ/ር ፈትየን ኣባይ ነቲ ሽልማት ዝተዓወታ ፈላሚት ኢትዮጵያዊት በዓልቲ ሞያ ሕርሻ እየን።
ዶ/ር ፈትየን ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ንዝሓለፉ 20 ዓማውቲ ዘምሀራን ኣብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ብሞያአን ዝሳተፋን ኣብ ከይዲ ስረሐን ልዑል ምስግናን ብርክት ዝበለ ሽልማትን ዝረኸባ ተመራማሪት እየን።


text:
Radio Erena: 24 July 2015
ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ካብ ዝነበሮ ዓቕሚ ብኣስታት 50 ሚእታዊት ከምዝነከየ ኣብ ክፍሊ ምህንድስና ሰራሕተኛ በዓል መዚ ኤልክትሪክ ነበረ ገሊጹ።
እቲ ስሙ ክንዕቕበሉ ዝመረጸ ሰራሕተኛ በዓል መዚ ኤልክትሪክ፣ ኣብ ሓያሎ ከተማታትን ገጠራትን ኤርትራ ኤልክትሪክ ንምስፋሕ ናይ ኣዕኑድን ገመድን ምዝርጋሕ መደባት ክትግበር እኳ እንተኸኣለ፣ እኹል ሓይሊ ኤልክትሪክ ከመንጩ ዝኽእል ዓቕሚ ኣብ ርእሲ ዘይምህላዉ፣ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዘጋጥም ዋሕዲ ነዳድን ፋርነስን እቲ ኣውራ ጠንቒ ምንቁልቋል ኣገልግሎት ኤልክትሪክ ኮይኑ ምህላዉ ኣረዲኡ።
ምስ ቻይናውያን ኩባንያታት ተደጋጋሚ እዋን ስምምዓት ከምዝተኸተመ ዝሓበረ እቲ ሰራሕተኛ በዓል መዚ ኤልክትሪክ ነበረ፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ግና መመሊሱ ዝብእስ ደኣ’ምበር ዝፍታሕ ኣገልግሎት ኤልክትሪ ከምዘይተራእየ ጠቒሱ።
ኣብ ሕርጊጎ ዝርከብ መመንጨዊ ሓይሊ ኤልክትሪክ ንምዕባይ ካብ ቻይና ተወስኽቲ ጄነሬተራት ንምትካል መደብ ተታሒዙ ይስርሓሉ ከምዘሎ ምንጭታት ካብታ ሃገር ይጠቕሱ’ዮም።
እዚ ብቻይናውያን ናይ ምስፋሕ መደብ ይስርሓሉ ከምዘሎ ዝንገረሉ ተወሳኺ መመንጨዊ ሕርጊጎ፣ ኣብ መወዳእታ 2015 ስርሑ ኣገልግሎት ምሃብ ክጅምር ትጽቢት ይግበረሉ።
እንተኾነ፣ ኣብ ኤርትራ በብእዋኑ ዝርአ ዘሎ ገቢድ ዋሕዲ ነዳዲን ፋርነስን ዓቢ ዕንቕፋት ኮይኑ ክቕጽል ስለዝኽእል፣ እቲ ናይ ኤለክትሪ ጸገም ብቀሊሉ ዝፍታሕ ከምዘይኮነ እቲ ሰራሕተኛ በዓል መዚ ኣገልግሎት ኤልክትሪክ ኤርትራ የረድእ።
ኣብ ልምዓት ግዙፍ ዓወታት የመዝግብ ከምዘሎ ዝገልጽ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ መዳይ ኣገልግሎት ኤልክትሪክ ነቲ ቅድሚ 10 ዓመት ዝነበረ ብቕዓት’ውን ክዕቕብ ከምዘይክኣለ ርኡይ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ ከተማ ኣስመራ ዝርከቦ ሓያሎ ከባቢታት ሃገርና፣ ኣገልግሎት ኤልክትሪክ ንሓያሎ መዓልታት ዘይህልወሉ ግዜ ብተደጋጋሚ እዋን ይርአ ምህላዉ ይፍለጥ።
እዚ ንሓይሎ መዓልታት ዝጸንሕ ምቁራጽ ኤልክትሪክ ከም ሆስፒታላትን ክሊኒክን ንዝኣመሰል ኣገዳሲ ወሃቢ ህዝባዊ ኣገልግሎታት ኣተዓቓኒቕፎ ከምዘሎ ህዝቢ ብዓውታ ዝዛረበሉ መረረ’ዩ።
=================================


text:
Radio Erena: 26 October 2017
መንግስቲ እስራኤል ጎኒ ጎኒ’ቲ ኣብ ኒውዮርክ፣ ኣብ ዝተጋብአ መበል 72 ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ምስጓግ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዘተኮረ ምስ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ሓያሎ ስምምዓት ከምዝኸተመ ተገሊጹ።
ብመንግስቲ እትውነን ጋዜጣ እስራኤል ሃዮም፣ “ቀይሕ ካርድ ንዘይሕጋውያን፣” ኣብ ትሕቲ ዝብል ዓምዲ፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዘስፈረቶ ሰፊሕ ትሕዝቶ፣ መንግስቲ ኢስራኤል ስድተኛታት ምስ ዝቕበላሉ ሃገራት ተፈራሪሙ ክትብል ኣረጋጊጻ።
እቲ መንግስቲ፣ ንጠለብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ብምምላእ ን 15 ሽሕ ዝኾኑ ስደተኛታት ዋላ’ውን ብዘይድሌቶም ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ክሰዶም ምዃኑ ይጠቅስ።
ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል በንያሚን ናታንያሁ፣ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ብምትኳር ምስ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ስምምዕ ከምዝኸተመ እኳ እንተተገልጸ፣ ብውገን እተን ሃገራት ኣፍሪቃ ግና ዝተሓበረ ነገረ የለን።
መንግስቲ እስራኤል፣ ክገብሮ ብዝጸንሐ ተደጋጋሚ ጸቕጥታት ኣሽሓት ኤርትራውያን በብእዋኑ ናብ ኤርትራን ሩዋንዳን ንኽምለሱ ከምዝተገደዱ ይፍለጥ።
ኣብ እስራኤል ካብ ዝርከቡ ኣስታት 35 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ እቶም ልዕሊ 30 ሽሕ ዜጋታት ኤርትራ ምዃኖም ይፍለጥ።


text:
ጾታዊ ርክብ ካብቲ ሓደ ካብ ህወትና ዘይፍለ ኣገዳሲ ነገር እዩ፡ከምኡ ውን ገለ ክፋል ናይ ኣካላውን ስነሓሳባውን ጥዕናና ዘይፍለዩ እዮም።ኣብ ሂወትና ብዙሕ ናይ ጾታዊ ርክብ ተመክሮታት ይገጥመና እዩ።ገለ ግዜ ግን ንሕማማት ንቃላዕ ኢና ።
ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ኣብ እስራኤል ቁጽሪ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት እንዳለዓለ ይኸይድ ኣሎ፡ብፍላይ ከኣ ከም በዓል ጅግል፡ፍንጣጣ፡ከላመድያ ዝኣመሰሉ ሕማማት ።በዚ መሰረት ኣብ እስራኤል ዝተፈላለያ ናይ ጾታዊ ሕማማት ጥዕና ማእከላት ቆይመን ኣሎዋ፡ እዚ ከኣ ነቲ ዝመሓላለፍ ሕማማት ንምጉዳልን ካብ ምምሕልላፍን ምልባዕን ንምክልኻልን ብተወሳኺ ነቶም ዝተለኽፉ መድሓኒት ብምልጋስን ብምምካርን ይሰርሓን ይነጥፋን ኣሎዋ።
ጾታዊ ርክብ(ብመዓኮር ብኣፍ፡ ብብልዕቲ)ረኽሲ ብምግባር ንኽመሓላለፍ ጠንቕታት እዮም፡ስለዚ ብዛዕባ እቶም ዝመሓላለፉ ሕማማት ቅድመ ኩነት ፍልጠት ክህልወና ኣገዳሲ እዩ ፡ከምኡ ውን ነቶም ዝመሓላለፉ ሕማማት ብኸመይ ንከላኸሎም ምፍላጥ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።ብተወሳኺ ብጾታዊ ርክብ ዝመሕላለፉ ሕማማት ምጥቃዕ ነቲ ናይ ኤች ኣይ ቪ ዝበሃል ቫይረስ ናይ ምጥቃዕ ሓደጋ የዕብዮን ንሕማም ኤድስ ከኣ ጠንቂ ይኸውን ማለት እዩ።መድሃኒት ናይዞም ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ሓደ ካብቶም ምምሕልላፍ ኤች ኣይ ቪ ዘጉድል ኣዝዩ ኣገዳሲ መድሃኒት እዩ።
ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣብ ሰለስተ ይኽፈሉ፡
ብጽግዕተኛ ዝኾኑ ከም በዓል ክራብስ ዝበሃሉ ባልዓት ዝሓላለፉ፡ኣብ ኩሉ ዓይነት ፋርማሲታት ዝሽየጥ መድሃኒት ብምውሳድ ብቕልጡፍ ክፍወሱ ይኽእሉ እዮም።
ብባክተርያ ዝመሓላለፉ ጾታዊ ሕማማት ከም በዓል ጅግልን ከላመድያን፡ከኣ ናይ ዝተፈላለዩ ኣንቲብዮቲካ/ናይ ረኽሲ መድሃኒት ብምውሳድ ብቕልቱፍ ክንፍውሶ ንኽእል።
ብቫይረስ ዝመሓላለፉ ጾታዊ ሕማማት ከም በዓል ኤች ኣይቪን፡ ሄርፐስ ፡ኤች ፒ ቪን ናይ ጸላም ከብዲ ሕማምን ከኣ ነቲ ምልክታትን እቲ ሕማም ንነዊሕ ምእንቲ ከይጸንሕን ዝከላኸል መድሃኒት ይውሰድ እዩ፡ገለ ግዜ ነቶም ሕማም ሄርፐስን ኤች ፒ ቪን ኣካላትና ባዕሉ ይፍውሶም እዩ።
እዞም ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት እምበኣር ብምልክታቶም ውን ክንከፍሎም ንኽእል ኢና
1.ብፈሳሲ ካብ መትሎን ብልዕትን ዝፍለጡ ሕማማት
2.ቁስልን ሕበጥን ኣብ ጾታዊ ኣካላት ብምኽታል ዝልለዩ ሕማማት
3.ብምቕያሕን መሕከኽትን ኣብ ጾታዊ ኣካላት ብምኽታል ዝልለዩ ሕማማት
4.ኣብ ጾታዊ ኣካላት ምልክታት ዘየኸትሉ ሕማማት
“ብጾታዊ ሕማማት ከምዝተጠቓዕኩም ብኸመይ ትፈልጡ?”ኣብዚ ክሊክ ግበሩ


text:
ናይ ደቀባት መሬት ንምምንዛዕን ናይ ከባቢኦም ጸጋታት ንምምዝማዝ ዝብል ዕላማ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ሃገረ ብራዚል ዝፍጸም ዓመጽን መቕተልትን ክብ ይብል ከምዘሎ ኣብ ዝሓለፉ ሒደት መዓልታት ኣብ ልዕሊ ሰለስተ ኣባላት ደቀባት ዝተፈጸመ መቕተልቲ ዝምስክሮ ዘሕዝን ሓቂ ከምዝዀነ፡ ኣብ ብራዚል ናይ ደቀባት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዝሓልይ ናይ ተልእዀ ደቀባት ቤት ምኽሪ ኣፍሊጡ፡ እዚ ዘስካሕክሕ ናይ ቅትለት ተግባር ብቐጥታ ይዅን ኣይኹን ናይቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘሎ ናይ ፈደራላዊ መንግስቲ ፖለቲካ ተሓታቲ እዩ ከምዝበለን፡ ንናይ ሕዝብታት ደቀባት መሰልን ክብርን ኣትጣበቕን ድጋፍ እተቕርብን እቲ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ዝፍጸም ገበንን መቕተልትን እትኹንን ንዝምልከቶ ኣካል ኣቤት እትብል እንኰ ተቕዋም ቤተ ክርስቲያን ምዃና ኣብቲ ከባቢ ዘገልግሉ ኣባላት ማሕበር ኮምቦኒ ይሕብሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ብራዚል ደቀባት ሎሚ እውን ንቕትለትን ምዝመዛን ኣሳዶን ዒላማ ኰይኖም ይርከቡ፡ ኣብ ብራዚል ግዝኣት ማራኛው ኣብ ዝርከብ ርእሰ ሰበኻ ማናውስ ኣብቲ ከባቢ ናይ ዝርከብ ብካሪታስ ናይ ዝጽዋዕ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስትያን ናይ ተራድኦ ማሕበር ጨንፈር ተራዳኢ ኣባል ዓሌት ደቀባት ከምእተቐትለ ናይ ከባቢ ደቀባት ተልእዀ ወንጌል ቤት ምኽሪ ከምዘፍለጠን ነቲ ዘስካሕክሕ ተግባር ኰኒኑ መሬቶምን ጸጋጋት ከባቢኦም ንምምንዛዕን ንምምዝማዝን ዝፍጸም ኢሰብኣዊ ተግባራትን መቕተልትን ግብረ ጽልእ ዓሌትን ኩሉ ዘርዚሩ ንዝምልከቶ ኣካል ክሲ ከምዘቕረበን፡ እቲ ዘሕዝን ናይ ብራዚል ርእሰ ብሔር ዣይር ቦልሶናሮ፡ ኣብ ዝዀነ ይዅን ቦታ ብዞባን ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ እውን ይኹን ናይ ከባቢ ደቀባት ሕዝቢ መሬቱን ጸጋታቱን ዘመሓድር ናይ ከባብየይ ምምሕዳር እዩ እንክብል ዝገልጾ ሓሳብ ጌጋ እዩ፡ እቲ ህዝቢ ሰፊሕ መሬት ዝውንን እዩ ስለዚህ ምርጫታቶም ንናይ ሃገር ምዕባለ ዕንቅፋት ክኸውን የብሉን እንክብሉ ዝሃብዎ መግለጺ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ዝፍጸም ዓመጽ ክብ ዘብል ደራኺ ምኽንያት ምዃኑ ኮምቦናውያን ልኡካነ ወንጌል ይሕብሩ።
ኮምቦናውያን ልኡካነ ወንጌል፡ ዓመጽ ይበራኸት ኣሎ እንክብሉ ጥርዓን የቕርቡ
ኣባል ማሕበር ኮምቦናውያን ልኡካነ ወንጌል ኣባ ክላውዲዮ ቦምቢየሪ፡ ኣብ ብራዚል ግዝኣት ማራኛው ኣብ ዘገልግልሉ ከባቢ ዝርከቡ ደቀባት ሉኣላውነቶምን መነባብሮኦምን ዕለታዊ ሕይወቶምን ንሓደጋ ተቓሊዑን፡ ኣደዳ መቕተልትን ዓመጽን ጭውያን ኰይኖም ከምዘለዉ ሓቢሮም፡ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ዝፍጸም ዓመጽ ክብ ይብል ኣሎ ከምዝበሉ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ፈደሪኮ ፒያና ኣስዒቦም፡ ቦልሶናሮ ርእሰ ብሔር ኰይኖም ካብ ዝሕረዩ ንነጀው ኣብ ልዕሊ ደቀባት ሕዝቢ ብራዚል ዝወርድ መጥቃዕቲ ክብ ካብ ምባል ሓሊፉ፡ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ዝፍጸም በደልን ግብረ ጽልእ ዓሌትን ናይ ይዅንታ ስልጣን ዝሃቡ እዮም ዝመስሉ፡ እዚ ዓይነት ጽልእ ዓሌት ኣብ ልዕሊ ደቀባት ዝፍጸም ኢሰብኣዊ ተግባር ተቐባልነት ዘይብሉ ጸረ ሰብኣዊ ክብርን መሰልን እዩ ከምዝበሉ ኣሊጦም።
ምኽንያት ቅትለት ደቀባት ኤኮኖሚያዊ እዩ
ደቀባት ሰፊሕ መሬቶምን ጸጋታቶምን ንዝወርዶም መጥቃዕቲ ምኽንያት ከምዝዀኖምን፡ ንደቀባት ብዘርብሕ ኣገባብ ጸጋታት መሬት ምጥቃም ኣክንዲ ዝፍተን ተፈጥሮኣዊ ሃብትታቱን መሬቱን ዝተፈላለያ ዓበይቲ ትካላት ብናይ ዞባውን ብሔራውን ፖለቲካ ተደጊፎም እናተመንዝዑን ኣደዳ ዓመጽን መቕተልትን እናዀኑ ንዝተፈላለዩ ማሕበራውን ሰብኣውን ቅልውላው ተቓሊዕዕም ይርከብ ኣለዉ ዝበሉ ኣባ ቦምቢየሪ እቲ ናይ ሕርሻ ኤኮኖሚ ንሕዝቢ ደቀባት ዘየርብሕ ንውሑዳት ብሔራውን ዓለም ለኻውን ህብረ ትካላት መኽሰብ ንዝብል ከይዲ ኤኮኖሚ መሳለጢ ከምዝዀነን፡ መሬተይ ዝብል ወደባት ዓመጽን ቅትለትን እዩ ዝጽበዮ እንክብሉ ነቲ ድምጺ ዘይብሉ ሕዝቢ ደቀባት ድምጺ ኰይኖም ምእንቲ ደቀባት ክሳብ መስዋዕትነት እትዓዪ ኣብቲ ከባቢ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን ጥራሕ ምዃና ይምስክሩ ዝበሉ ፒያና ኣተሓሒዞም፡
ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጐድኒ ደቀባትን ምእንቲ ደቀባት
ምእንቲ ደቀባት ድምጸን ካብ ዘስምዓ ውሑዳት ተቕዋማት ቤተ ክርስቲያን እታ ብዓቢይ እትጥቀስ እያ፡ ኣብ ጐድኒ ደቀባት ኰይናን ምስኡ ሓቢራን ኣብ ኣተካይዶ ጉዕዞን ኣተቕርቦ ዝተፈላለየ መደብ ሕንጸት ብቐጥታ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ደቀባት ዝፍጸም በደልን ግፍዕን መቕተልትን ናይ ዓይኒ ምስክር እያ፡ ምስቲ ሕዝቢ ሓቢራ ናይቲ ሕዝቢ ጠበቓ ብምዃን እቲ ሕዝቢ ፈሪሑን ርዒዱን ሉሙስ ከይኑ ከይተርፍ ምእንቲ ክብሩን መሰሉን ክንቀሳቐስ ምስኡ ሓቢራ እትዓዪ እያ፡ እዚ ናይ ተልእዀ ወንጌል ክፍሊ እዩ፡ ናይ ወንጌል ትእዛዝ እውን እዩ ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።


text:
ኣብ ልዕሊ ኣቦ መንበር 7 ግንቦት ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ፣ ኣካያዲ ስራሕ ኦሮሞ ሚድያ ኔትዎርክ ጀውሃር መሓመድን ቴለቭዥን ኢሳትን ኦሮሞ ሚድያ ኔትዎርክን ዝተታሓዘ መስርሕ ክሲ ተቛሪጹ።
7 ግንቦትን ኦሮሞ ሚድያ ኔትዎርክን’ውን ግብረ መልሲ ሂቦም ኣለው። ጽቡቕ ዜና’ዩ ይብሉ።
ምክትል ዓቃቢ ሕጊ ኢትዮጵያ ኣቶ ተስፋይ ኣለምነው ሎሚ ምሸት ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ‘መስርሕ ክሲ’ዞም ዝተጠቕሱ ውልቀ-ሰባትን ትካላትን ምቁራጹ ኣረጋጊጾም’ ኣለው።
ወሃቢ ቃል 7 ግንቦት ኣቶ ነኣምን ዘለቀ ‘ልዑል ታሕጓስን ተስፋን ዝሃበና’ዩ ኢልና ኢና ንኣምን’ እንተኾነ ቅድሚ ሎሚ ዝተኸሰሱን ዝተኣሰሩን ኣባላትና ኣለው። ኣብ ልዕሊኦም ዝተታሓዘ ክሲታት ከምዝቋረጽ፣ ሕጊ ጸረ ግብረ-ሽበራን ካልኦት ዓፈንቲ ሕጊታት ክስረዙ’ዮም ኢልና ተስፋ ንገብር’ ኢሎም።
ኣካያዲ ስራሕ ኦሮሞ ሚድያ ኔትዎርክ ኣቶ ጀውሃር መሓመድ ብወገኑ ‘ኣብ ክንዲ ብጉልበት ብልዝብ፣ ኣብ ክንዲ ብጉስጢት ምዝርራብ እዩ ዝሕሸና ኢሎም ዝኣምኑ ውልቀ-ሰባት ናብ መሪሕነስ ሳላ ዝመጹ እዩ እዚ ነገር’ዚ ክዕወት ኪኢሉ’ በለ።።
ኩሎም ብገበን ሽብርን ኣብ ዘይተረኸቡሉን’ዮም ተኸሲሶም ነይሮም።


text:
„Bitch“ ማለት ሓላፊት ከልቢ ማለት እዩ።
ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ እዚ ቃል እዚ ንደቀንስትዮ እዩ ዝበሃል።
ሰቢ ከምዚ ኢሉ ንሓንቲ ጓል ክጻረፍ እንከሎ ምስ ብዙሓት የዕሩኽ ከም ትወጽእ ክዛረብ ስለ ዝደለየ እዩ።
ወይ ከኣ እታ ጓል ቅድሚ ሕጂ ስጋዊ ርክብ ከም ዝገበረት ክነግር።
ንሓንቲ ጓል ግን እዚ ጸርፊ ኣዝዩ ዘዋርድ ጸርፊ እዩ።
ሞግዚትካ ሓቁ ኣሎ። እዞም ቃላት እዚኦም ኣጸየፍቲ እዮም።
ካልኦት ኣዋልድ ዘናሽዉ ቃላት እውን መሊኦም ኣለዉ።
ኣወዳት እውን ብጸርፊ ይዋረዱ እዮም ሓደ ሓደ እዋን።
ንኣብነት „Schlappschwanz“ (ልኽሱስ መሸኒት) ተባሂሎም ይጽረፉ።
ሰብ ኣየናይ ቃላት ይጥቀም ኣገዳሲ ኣይኮነን።
እቲ ዝበልዎ የሕምመኪ እንተ ኮይኑ ግን ግቡእ ኣይኮነን።
ምስ ሰባት ብዛዕባ እዚ ምዝርራብ ጽቡቕ እዩ።
በዚኦም ቃላት ጌርካ ክብረት ሰብ ምቕንጣጥ ግን ቅኑዕ ኣይኮነን።
ስለዚ ይቕረ ክትብሊ ይግባእ።
ተግባራት ሓፍትኺ ትኽክል ኣይኮነን ትብሊ እንተ ኮይንኪ ምስኣ ተዘራረቢ።
ነሓድሕድክን ክትከባበራ ኣገዳሲ እዩ።
ነዚ ምትግባር ድማ ምዝርራብ የድሊ። ክሳብ ክንደይ ከም ተኽብርያ መግለጺ እውን እዩ።


text:
// Die 3 Meta-Tags oben *müssen* zuerst im head stehen; jeglicher sonstiger head-Inhalt muss *nach* diesen Tags kommen ?>
ኣብ ናይ ኢንተርነት ፐጅ አንቓዕ ደሓን መጻአኩም ናብ ባደን ዉትንበርግ ኣልኩም። ኣብዚ ግጽ አዚ ሓበሬታ ብዛዕባ ስደተና ኣብ ባደን ዉትምበርግ ትረክቡ። ዝበዝሐ ሓበሬታ ብዛዕባ ናትኩም ሕጋዊ ኩነታትን ዕድላተን አዩ። ሕጋዊ ኩነታትን ዝበሃል አቲ ኣገዳሲ ሕጊ ኣብ ሂወትኩም ከም ስደተኛ ኣብ ባደን ዉትንበርግ አዩ።
አቲ ናይ ኢንተርነት ፐጅ ካብ ናይ ስደተናታት ሚኽርን ዝተፈላለያ ማሕበራት ናይ ዲያቖኒ(Diakonie) ዝተገብረ አዩ። ንሕና ተሞርኮስቲ ኣይኮናን ምስተን ዘይመንጊስታዊኣን ማህበራትን ሓገዝቲ ኣካላት ን ስደተናታት ኣብ ባደን ዉትንበርግ። ድሕሪ 30 ሰነ 2020 ምውዳእ ናዚ ብሮግራም እዚ ናይ ኢንተርነት ገጽ ኣኽሕደስን እዩ። ግን ከኣ ሓደ ሓደ ጊዜ አቲ ሕጊ ቀጢፉ ይቅየር አዩ። ስለዚ ሕተቱ ኩሉ ግዜ። አንተደኣ አቲ ሕጊ ግዚዊ አንተሎ። ሕጉሳት ኢና ናብ ባደን ዉትምበርግ ሚምጻአኩም። ኩሉ ሰሰናዩ ኒምነየልኩም።


text:
ማሕበር ረድኤት ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝዘርግሖ ናይ ፅሑፍ መግለፂ ዘየቛርፅ ካብ ዝበሎ ሃገራዊ ወታደራዊ ኣገልግሎት ብምህዳም 28 ሓምለ 2013 ኣ/ፈ ብጀልባ ናብ የመን ይጉዓዙ ኣብዝነበሩ መናእሰይ ካብ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ብዝተተኮሰ ሚሳይል 30 ተቐቲሎም ክብል ስም ዝርዝሮም ኣውፂኡ።
ካብቶም ዝተቐተሉ 11 ዝኾኑ ኣባላት ሓደ ስድራ ምዃኖም ዝሓበረ እዚ መግለፂ እዚ ተምሃሮን መምህራንን እውን ከምዝርከቡዎ ይገልፅ።ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ ተባሂሉ ዝፍለጥ ማሕበረሰብ ኣብ ኤርትራ ዝነብር ኣካል ህዝቢ ዓፍር ምዃኑ ዝዘርዘረ እዚ መግለፂ ካብ ዝተፈላለዩ ጭቆና ክሳብ ምፅናት ዘርኢ ዝኸይድ ዝበሎ ገበን ብመንግስቲ ኢሳያስ ይፍፀሞ’ሎ ክብል ይኸስስ።
ማሕበረሰብ ዓለም ነዚ ደው ንምባል ስጉምትታት ክውሰዱ ወሃቢ ቃል እቲ ማሕበር ኣቶ ነስረዲን ኣሕመድ ዓሊ ፀዊዖምም።’’ነዚ ስርዓት ማዕቐብን ካልኦት ተመሳሰልቲ ስጉምትታትን ንኽውሰዱ፣ ይፍፅሞም ካብዘለው ኣፅነፍቲ ዘርኢ ስትራተጂታት ንኽእደብ፣እቲ ህዝቢ ኣብ ሃገሩ መሰሉ ተሓሊይሉ ንኽነብርን ኢና ንማሕበረሰብ ዓለም ፃውዒትና ነቕርብ ዘለና።’’
መንግስቲ ኤርትራ ቅድሚ ሎሚ እውን ኣብ ልዕሊ ናይ ቐይሕ ባሕሪ ዓፋር ፈፂሙዎም ዝበሎም ተግባራት ብምዝርዛር ልዕሊ 500 ሰባት ከምዝተቐተሉ ኣቶ ነስረዲን ይዛረቡ።ህዝቢ ዓፋር ዝተፈላለዩ ሓደጋታት ከምዘጋጥምዎ እናፈለጠ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ብበዝሒ ይውሕዝ ኣሎ ይብል እቲ ትካል።
ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ንባሕሪ ብምስጋር ናብ የመንን ካልኦት ሃገራት ማእኸላይ ምብራቕን ንምእታው ካብ ዝፍትኑ ብርክት ዝበሉ ኣብ ባሕሪ ከምዝጠልቑ እቲ መግለፂ ይሕብር።
ናብ ኢትዮጵያ ስተሰደዱ እውን ብናይ ሕቡራት መንግስታት ኮሚሽን ስደተኛታትን ብመንግስቲ ኢትዮጵያን ዘይተመዝገቡ ሓዊሱ ካብ 48 ሽሕ ክሳብ 50 ሽሕ ስደተኛታት ከምዘለው ኣቶ ነስረዲን ሓቢሮም።
ህዝቢ ዓፋር ኣብ ኤርትራ፣ጁብቲን ኢትዮጵያን ዝነብር ማሕበረሰብ እዩ።
መልሲ መንግስቲ ኤርትራ ንምርካብ ዝተገረ ፃዕሪ ኣይተዓወተን።ቅድሚ ሎሚ ግን መንግስቲ ኤርትራ ከም ማሕበር ረድኤት ቀይሕ ባሕሪ ዓፋር ዝበሉ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝንቀሳቐሱ ጉጅለታት ተማንነቶም ነፅግ ፀኒሑ’ዩ።


text:
Monthly Archives
March 2021
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍቢሲ)ናብ መበል 33 ዋንጫ ኣፍሪካ ዝሓለፈ ብሄራዊ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ኣብ ዓለም ለኻዊ ዕርፎ ነፈርቲ ቦሌ እንትበፅሕ ድሙቕ ኣቀባብላ ተገይሩሉ። ኣብቲ ስነስርዓት ኣቀባብላ፥ ሚኒስትር ባህልን ቱሪዝምን ዶ/ር ሂሩት ካሰው ፣ ኮሚሽነር ኮሚሽን …
መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ሓደ በረራ ልዕሊ 1 ሚሊየን ቢልቃጥ ክታበት 19 ኣጎዓዒዙ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍቢሲ)መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ሓደ በረራ ልዕሊ 1 ሚሊየን ቢልቃጥ ክታበት 19 ኣጎዓዒዙ። እቲ ክታበት ካብ ቤጅንግ ናብ ዋና ከተማ ዚምባቡዌ ዋና ብኣዲስ ኣበባ ኣቢሉ ከምዘጎዓዓዘ ተገሊፁ። ብተመሳሳሊ ትማሊ ካብ ቻይና ንኢትዮጵያ ዝተለገሰ 300 ሺሕ…
ባንኪ ዓለም ኢትዮጵያ ንዝተትሓዘ ሸቶ ኣቕርቦት ኤሌክትሪክ ዝውዕል ናይ 500 ሚሊየን ዶላር ልቓሕ ኣፅዲቑ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ዓለም ለኻዊ ማሕበር ልምዓት ባንኪ ዓለም ኣብ ኢትዮጵያ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን 2025 ንዝተትሓዘ ሸቶ ኣቕርቦት ኤሌክትሪክ ዝውዕል ናይ 500 ሚሊየን ዶላር ኣሜሪካ ልቓሕ ኣፅዲቑ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ 10 ዓማውቲ ብመርሃ ግብሪ ሓይሊ…
ኣብ ትግራይ መምርሒ ዝተመሓየሸ መተግበሪ ኣዋጅ ህፁፅ ግዘ ሕላፍ ሰዓትን ገደብን ተግባራዊ ምዃን ጀሚሩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍቢሲ)ኣብ ትግራይ ንኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ስራሕ ኣብ ዝፀንሐ ኣዋጅ ህፁፅ ግዘ ሕላፍ ሰዓትን ገደብን መመሓየሺን መተግበሪ ኣዋጅን ብምድላው ተግባራዊ ምዃን ከምዝጀመረ ኮማንድ ፖስት እቲ ጊዚያዊ ምምሕዳር ኣፍሊጡ። ኣባል እቲ ኮማንድ ፖስትን ሓላፊ ቢሮ ፍትሒ…
ተስፋ ዝቖረፀ ኦነግ ሽኔ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘነፃፀረ መጥቃዕቲ ፈፂሙ-ኮሚሽን ፖሊስ ኦሮሚያ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍቢሲ)ተስፋ ዝቖረፀ ኦነግ ሽኔ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘነፃፀረ መጥቃዕቲ ፈፂሙ እንትብል ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ኦሮሚያ ኣፍሊጡ። ኮሚሽነር ጀነራል ኮሚሽን ፖሊስ እቲ ክልል ኣራርሳ መርዳሳ፥ ኣብ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ወረዳ ባቦ ጋምቤል ቀበሌ ቦኔ ትማሊ ምሸት ኣስታት…
ሚኒስትራት ገንዘብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ኣብ ቀጠናዊ ምትሕብባርን ስራሕቲ ከባቢያዊ ልምዓትን ተዛቲዮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)ሚኒስትራት ገንዘብ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ኣብ ቀጠናዊ ምትሕብባርን ስራሕቲ ከባቢያዊ ልምዓትን ተዛቲዮም። ሚኒስቴር ገንዘብ ከምዝበሎ፥ እቲ ዘተ ኣብዚ ሐዚ እዋን ዘጋጥሙ ዘለዉ ፈተናታት ጉዳያት ኢኮኖሚ ብፍላይ ለበዳ ኮሮና ዘስዓቦ ቅልቅላው ኢኮኖሚን…
336 ዜጋታት ካብ ስዑዲ ዓረብ ተመሊሶም
ኣዲስ ኣበባ ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ)336 ዜጋታት ካብ ስዑዲ ዓረብ ናብ ሃገሮም ትማሊ ተመሊሶም። ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ምስ ካልኦት ተሓባበርቲ ኣካላት ብምዃን ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝርከቡ ዜጋታት ናብ ሃገሮም ንምምላስ ሰፊሕ ስራሕ ይስራሕ ከምዘሎ ዝፍለጥ ኢዩ። ተወካሊ…
ብ8100 ንህዳሰ ግድብ ዝኸውን ልዕሊ 88 ሚሊየን ብር ደገፍ ገንዘብ ተገይሩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍቢሲ)ኣብ ዝሓለፉ 8 ኣዋርሕ ብሓፂር መልእኽልቲ ሞባይል 8100 ንዓብዪ ህዳሰ ግድብ ኢትዮጵያ ዝኸውን ልዕሊ 88 ሚሊየን ብር ደገፍ ገንዘብ ከምዝተገበረ ተገሊፁ። ዳይሬክተር ኮሚዩኒኬሽን ሚዲያ ቤት ፅሕፈት ርክብ ህዝቢ ምትሕብባር ህዝባዊ ተሳትፎ እቲ ግድብ…
ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ትማሊ ኣብ እዋናዊ ኩነታት ብምድሃብ ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ ካብ ዓውዲ ወፃእ ከምዝተወሰደ ኣፍሊጦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍቢሲ)ኣቐባሊ ቃል ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ፌዴሪኢ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ትማሊ ኣብ እዋናዊ ኩነታት ብምድሃብ ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ ካብ ዓውዲ ወፃእ ከምዝተወሰደ ኣፍሊጦም። እቲ ዝተውሃበ መግለፂ ስዒቡ “ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ብፌዴሬሽን ክወሃዱ ኢዮም…
ኣብ ከባቢ መንበሪ ገዛ ፕሬዚዳንት ኒጀር ተዅሲ ከምዝተሰምዐ ተገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 መጋቢት፣ 2013 (ኤፍቢሲ)ኣብ ኒጀር ከባቢ መንበሪ ገዛ ፕሬዚዳንት እታ ሃገር ተዅሲ ከምዝተሰምዐ ተገሊፁ። እቲ ተዂሲ ን30 ደቓይቕ ዝፀንሐ እንትኸውን፥ እቲ ተዅሲ ዕልዋ መንግስቲ ክኸወን ከምዝኽእል ማዕኸናት ዓለም ይፅብፅባ ኣለዋ። እታ ሃገር ኣብ ቀረባ እዋን ምርጫ…


text:
ሕቶ
ኣብ ሰማይ ዘለው ሰባት ናብ ታሕቲ ቁሊሕ ኢሎም ንዓና ነቶም ገና ኣብ ምድሪ ዘሎና ክርእዩና ይኽእሉ ድዮም?
መልሲ
ገለ ገለ ኣብ እብራውያን 12፡1 ዘሎ ሓሳብ ኣብ ሰማይ ዘለው ሰባት ንታሕቲ ቁሊሕ ኢሎም ንዓና ክርእዩ ይክእሉ እዮም ኢሎም ይሓስቡ፡ “ምእንትዚ ንሕና ድማ ብኽንድዚ ዝኣክል ደበና ምስክር ተኸቢብና ኸሎና…” እቶም “ምስክር” እቶም ኣብ እብራውያን 11 ተጸዊዖም ዘለው ናይ እምነት ጀጋኑ እዮም፡ ከምኡ ድማ ንሕና ብኦኦም “ተኸቢብና” ዝብል ክውንነት ን ገለ ጽሓፍቲ ነዞም ጀጋኑ (ካልኦት ሰባት ውን ክህልዉ ይኽእሉ) ንዓና እዮም ካብ ሰማይ ዝርእዩና ዘለው ናብ ዝብል ይመርሖም።
እቲ ካብ ሰማይ ንዓና እንታይ ንገብር ከምዘሎና ንታሕቲ ምርኣይ ዝብል ሓሳብ ኣብ ፍሉጥ ዝኾነ ባህሊ ልሙድ እዩ። ነቲ እቶም ዝሓደጉና ነፍቅሮም ሰባት ይርእዩና እዮም ዝብል እምነት ክሳብ ዝደለና መጠን ክንፈትዎ ንኽእል ኢና፡ ኮይኑ ግን እብራውያን 12፡1 ከምኡ ኣይኮነን ዝምህር ዘሎ። ጸሓፊ ኣብ እብራውያን 11 እናሃነጸ፡ ገለ ግብራዊ ዝኾነ ትምህርትታት ከቐምጥ ጅምር (ስለ’ዚ እዩ ድማ ምዕራፍ 12 “ስለ’ዚ” ኢሉ ዝጅምር)። እቶም “ምስክር” ከኣ እቶም ኣምላኽ ኣብ ምዕራፍ 11 ንእምነቶም ዝነኣዶም ሰባት እዮም፡ ካብኣቶም ድማ ኣብ ሰማይ ብዙሓት ኣለው። እቲ ሕቶ ድማ፡ ብኸመይ መገዲ እዮም “ምስክር”?
እቲ ግቡእ ትርጉም ናይ እብራውያን 12፡1 ከኣ ሰብኡትን ኣንስትን ነቲ “ብኽንድዚ ዝኣክል ደበና ምስክር” ዝብል ዘቑሙ ኮይኖም ንሳቶም ነቲ ክብሪ ናይ ብእምነት ዝንበር ሂወት ምስክር እዮም። ናቶም ናይ ብሉይ ኪዳን ታሪኽ ድማ ንበረኸት ምምራጽ እምነት ኣብ ልዕሊ ፍርሒ ምስክር ይህብ።ንመእተዊ ናይ እብራውያን 12፡1 ብኻልእ ኣበሃህላ ንምጽሓፍ “ንሕና ዝተፈተኑን ብዙሓት ሓቐኛ ኣብነታት ናይ ዝተረጋገጸ እምነት ስለዘለዉና…” ስለዚ ከኣ ኣብ ሰማይ ዘለው ሰባት ይርእዩና ኣይኮኑን ዘለው ( እዚ ከኣ ኣብ ምድሪ ዘሎ ሂወትና ሰሓቢ ስለዝኾነ ወይ ንሳቶም ካልእ ዝሓሸ ዝግበር ስለዘይብሎም!)፡ ኮይኑ ግን እቶም ቅድሜና ዝሓለፉ ናይ ሓዋሩ ኣብነት ገዲፎሙልና ከይዶም ኣለው። ታሪኽ ናይ ሂወቶም ድማ ምስክር ንእምነት፡ ንኣምላኽን ንሓቅን የርኢ።
ቀጺሉ እብራውያን 12፡1 “ምእንትዚ ንሕና ድማ ብኽንድዚ ዚኣክል ደበና ምስክር ተኸቢብና ኸሎና፡ ንዅሉ ዚኸብደናን ነቲ ዚጠብቀናን ሓጢኣትን ነርሕቕ፡ በቲ ኣብ ቅድሜና ተሐንጺጹልና ዘሎ መቀዳደሚ ኸኣ ብትዕግስቲ ንጕየ። ብምኽንያት እምነትን ጽንዓትን ናይ’ቶም ቅድሜና ዝሓለፉ ኣመንቲ፡ ንሕና ድማ ኣብ ናህና ጉያ ናይ እምነት ኣብ መገድና ክንጸንሕ እዩ ዘበራትዓና። ንሕና ኣብነታት ናይ ኣብራሃምን ሙሴን ረሃብን ጊደዎንን ወዘተ ንስዕብ።
ገለ ሰባት ነቲ ኣብ ሉቃስ 16፡28 ዘሎ እቲ ሃብታም ሰብኣይ ነሕዋቱ ዝበሎ ከም መረጋገጺ ብምጥቃስ፡ ዝሓለፋ ነፍሳት (ብውሑዱ ኣብ ስፍራ ምዉታን) ኣብ ምድሪ ዘሎ ፍጻሜታት ክርእዩ ይክእሉ እዮም ይብሉ። እንተኾነ ግን፡ እቲ ጽሑፍ ፈጺሙ እቲ ሃብታም ሰብኣይ ነሕዋቱ ክርእዮም ይኽእል እዩ ኣይብልን፡ ንሱ ኣሕዋት ከምዝነበርዎን ኣመንቲ ድማ ከምዘይነበሩን ይፈልጥ ኔሩ። ብተወሳኺ፡ ገለ ሰባት ን ራኢ ዮሃንስ 6፡10 ከም መረጋገጺ ጽሑፍ ይጥቀሙሉ፡ ናይ’ቲ መከራ ሰማእት ንኣምላኽ ሕነ ደሞም ክፈዲ ይጽውዑ። እንደገና፡ እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ እዞም ሰማእት ኣብ ምድሪ ንዘለው ሰባት ከምዝርእዩ ወልሓደ ነገር ኣይዛረብን እዩ፡ ፍትሒ ከምዝግበኦምን እግዚኣብሄር ድማ ስጉምቲ ክወስድ ከምዝደልዩን ጥራይ እዩ ዝዛረብ።
መጽሓፍ ቅዱስ ብንጹር ኣብ ሰማይ ዘለው ሰባት ናባና ንታሕቲ ክጥምቱ ኣይክእሉን እዮም ኣይብልን እዩ፡ ስለዚ ድማ ንሕና ዶግማቲክ ክንከውን ኣይንኽእልን። እንተኾነ ግን፡ ከምኡ ክገብሩ ብዙሕ ዘይመስል እዩ። ኣብ ሰማይ ዘለው ሰባት ዳርጋ ብካልእ ነገራት እዮም ትሑዛት፡ ከም ንኣምላኽ ምምላኽን ብኽብሪ ናይ ሰማይ ምሕጓስን እዩ ክኸውን ዝኽእል።
ኣብ ሰማይ ዘለው ሰባት ናብ ታሕቲ ናባና ክርእዩና ይኽእሉ ዶ ኣይክእሉን ዝብል፡ ንሕና ንዖኦም ኢልና ኣይኮናን ጉያና ንቀዳደም ዘሎና። ንሕና ንናቶም ኣፍልጦ ወይ ንናቶም ጣቕዒት ኣይኮናን ተስፋ ንገብር። እብራውያን 12፡2 ንጠመተና ናብ’ቲ ክኾኖ ዝግበኦ እዩ ዝሕዞ፡ “ ናብ’ቲ ጀማር እምነትናን ደምዳሚኣን የሱስ ንጠምት” ካልእ ዘይኮነ ድማ የሱስ እዩ እቲ ብሩኽ ተስፋና (ቲቶስ 2፡13)።
English
ኣብ ሰማይ ዘለው ሰባት ናብ ታሕቲ ቁሊሕ ኢሎም ንዓና ነቶም ገና ኣብ ምድሪ ዘሎና ክርእዩና ይኽእሉ ድዮም?


text:
Radio Erena: 09 May 2019
ግብጺ፣ 260 ኩንታል ዝተፈላለየ መድሃኒት፣ ብሓገዝ ናብ ሱዳን ከምዝልኣኸት ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር፣ ነዚ ኣብ ህጹጽ መዓላታት ዘገልግል መድሃኒታት ብሓገዝ ትልእኽ ዘላ፣ ሱዳን ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ዋሕዲ ስትራቴጅያውያን መድሃኒታት ኣጋጢሙዋ ከምዘሎ ካብ ሆስፒታላት ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ ኣጋጣሚ’ዩ።
እዚ ዋሕዲ መድሃኒታት፣ ቅድሚ ምውዳቕ ስርዓት ኣልበሺር ዘጋጠመ ኮይኑ፣ እቲ ስርዓት፣ መድሃኒታት ንኸይገዝእ ቅሙጥ ናይ ወጻኢ ባጤራ ከምዘይብሉ’ዩ ክገልጽ ጸኒሑ።
ካብ ሃገራት ዓረብ ዝተለገሰ ቢልዮናት ዶላር፣ ሱዳን ንዝጸንሓ መሰረታዊ ናይ መግብን መድሃኒታትን ዋሕዲ ክፈትሓላ ኣይከኣለን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ዋሕዲ መድሃኒታት ብኢሱ ብምህላዉ፣ ግብጺ ከም መርኣያ ንህዝቢ ሱዳን ዘለዋ ደገፍ፣ ነዚ 26 ቶን ዝምዘን ዝተፈላለየ መድሃኒታት ብሓገዝ ክትልእኽ ከምዝወሰነት ትሕብር።
ይኹን’ምበር፣ እዚ ናይ ግብጺ ሓገዝ፣ ሓደ ክፋል ናይቲ ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝውሰድ ዘሎ፣ ንመሰጋገሪ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን ናብ ደምበኤን ናይ ምጽምባር ተበግሶ ምዃኑ ተንተንቲ የረድኡ።
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ኣቐዲመን፣ ንሱዳን፣ 2 ቢልዮን ዶላር ሓገዝ ከምእተመባጽዓ ይፍለጥ።


text:
መግለጺ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ)
መግለጺ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ)
ፈጻሚ ኣካል ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ፈጻሚ ኣካል ውሓኤ) ኣብ ዕለት 13-07-2021 ህጹጽ ኣኼባ ኣካይዱ። ቀንዲ ኣጀንዳ’ቲ ህጹጽ ኣኼባ ከኣ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ትግራይ ተኸሲቱ ዘሎ ሓዲሽ ኲነታት ንምዝታይ’ዩ። ነዚ ኣመልኪቱ ፈጻሚኣ ኣካል ውሓኤ እዚ ዝስዕብ መግለጺ የውጽእ።
ዝኸበርካ መንግስትን ህዝብን ትግራይ!
ጸረ-ህዝቢ ዝዀነ ገባቲ መሪሕነት ጉጅለ ህግደፍ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ቅድሚ ሕጂ ርእይዎ ዘይፈልጥን መዘና ዘይብሉን በደል ኣብ ልዕሊኡ ኣውሪድሉን/የውርደሉን ኣሎ። ኣብ ኩሉ መነባብሮ ሂወት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ሕጋዊ፡ ምምሕዳራዊ፡ ቊጠባዊ፡ ማሕበራዊ ወዘተ ኣትዩ መዘና ዘይብሉ ዕንወት ኣብጽሒሉ እዩ። ብሕጽር ዝበለ ኣደዳ ሞትን ስቅያትን ምብትታንን ገይርዎ ከም ዘሎ ንኣኻ ንህዝቢ ትግራይ ስዉር ኣይኮነን። ስለ ዝዀነ ካብ ኤርትራ ሃዲሞም ንዝመጽኡኻ ኤርትራውያን ኩሎም ከኣ መጠነ-ሰፊሕ ዝዀነ ልግሲ ኣርኢኻ ሓብሒብካዮም ኢኻ። ፈጻሚ ኣካል ውሓኤ ነዚ ኣመልኪቱ ልዑል ምስጋና ከም ዝግብኣካ ኣስሚርሉ ኣሎ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ጥራሕ ከይኣኽሎ ምስ ወጻኢ’ውን ኣብ ዝተፈላለዩ ውግኣት እንዳኣእተወ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ረመጽ ኣእትዩ ይሕምሶ ከም ዘሎ ትርእዮ ዘለኻ ሓቂ እዩ። ህግደፍ ነጸብራቕ ናይ ኤርትራ ውሽጣዊ ፖሊሲታቱ ተኸቲሉ ንጐረባብቲ ሃገራት እንዳ-ዓመጸ ደም ከላብሰና ይርአ ኣሎ። ኣብ ዓለም ንኽትዛረበሉ ብዘሰክፍ መልክዑ ዝተበደለ መንእሰይ ኤርትራ ገበነኛ ከም ዝኸውን ክገብሮ ንርኢ ኣለና። ብፍላይ ኣብ ልዕለኻ ኣብ ልዕሊ ተባዕን ጅግናን ዝኾንካ ህዝቢ ትግራይ፣ ህግደፍ ዘውረዶ ዘሎ መጠን-ሰፊሕ ግፍዒ ንኽትኣምኖ ኣዝዩ ዘሸግር መቕዘፍቲ ዓለም ዝርእዮ ዘሎ ሓቂ እዩ።
ኣብ ግዜ ውግእ፡ ዓጢቑ ንዝገጥም ተዋጋኣይ ክቐትል ክቕተል ንቡር እዩ። እንተዀነ ግን እቲ ኣዝዩ ነውራምን ዘይንቡርን ግን ኣብ ልዕሊ ሓፍቲ፡ ሰበይቲ፡ ጓል፡ ኣደ፡ ሓትኖ፡ ኣሞ፡ ወዘተ ክበጽሕ ዘይትትምነዮ ነገር ዓለም ዝምስክሮ ጾታዊ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ትግራይ ክበጽሕ ተራእዩ እዩ። ብሓፈሽኡ ድማ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ሲቪላዊ ህዝቢ ትግራይ መዳርግቲ ዘይብሉ መቕዘፍቲ፣ ብመራሕቲ ህግደፍ ክወርድ ከሎ ሰብ ይዕዘቦ ኣሎ። ብተወሳኺ እዚ ነውራም ገባቲ ስርዓት ነቶም መነባብሮ ሃገሮም መሪርዎም ናባኻ ተዓቑቦም ኣብ ትሕቲ ኣህጉራዊ ግብረ-ሰናይ ዝዀነ ትካል ተዓቚቦም ዝናበዩ ዝነበሩ ኤርትራውያን ከይተረፈ በታቲኑ ንገለ ቀቲሉ፡ ንገለ ጨውዩ ሰዊርዎምን ይርከብ። እዚ ኩሉ ዝግበር ዘሎ በደላት፣ ዕድመ ስልጣን ሰይጣናዊ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን፡ ኰራኹር ደቂ መዛምርቱን ንምንዋሕ ዝግበር ዘሎ ጉልባቡ ዝቐልዐ ወራር እዩ። ብወገን ውሓኤ እዚ ተግባርት’ዚ ውጉዝን ኲኑንን ምዃኑ ከፍልጥ ይደሊ።
ስለ’ዚ ነቲ ናይ ጥፍኣት ሓይልታት ወረርቲ ብጽምዶ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዘውረድዎ ቅሉዕ ወራር ብትብዓት መኪትካ ድሕሪ ናይ ሸሞንተ ኣዋርሕ መሪር ጥምጥም እነሆ ሎሚ ህዝቢ ትግራይ ብጀጋኑ ደቁ ተመሪሑ፡ ንዝወረዶ መቕዘፍትታት ከይተጻዕደ ብትብዓት መኪቱ ንወረርቱን ዓመጽቱን ብዝግባእ ገጢሙ ክስዕር ንርእዮ ዘለና ሓቂ እዩ። መሪር ዋጋ ከኣ ይኸፍል ኣሎ። እዚ መሰረት ብምግባር ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ) ንህዝቢ ትግራይን ጀጋኑ ደቁን ዮሃና፡ ብምባል እንቋዕ ሓጐሰኩም፡ ንሕና ከኣ ተኻፈልቲ ሓጎስኩም ምዃና ክንገልጽ ሓበን እንዳ-ተሰማዓና እዩ። ወሲኹ እቲ ብድምጽኻ ዝመረጽካዮ መንግስቲ ትግራይ ብቓልስኻ ኣብ ቦትኡ ምምላሱ ውሓኤ ሓጎሱ ይገልጽ።
ዝኸበርኩም ማሕበረ-ሰብ ዓለም!
ፈጻሚ ኣካል ውሓኤ ቀጺሉ ንኣህጉራዊ ሕብረተሰብ ኣቓልቦ ክገብረሉን ንዘላቒ ፍታሕ ክርከብ ዘይተቘጠበ ሓገዙ ከበርክትን ብምሕሳብ እዞም ዝስዕቡ ነጥብትት የቕርብ፡-
- እዚ ኣብ ኤርትራ ባዕሉ ኣብ ስልጣን ብግዝያውነት ንሰላሳ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝነብር ዘሎ ገበናዊ ጉጅለ’ዚ ዝፍጽሞ ዘሎ ኣስካሕካሒ ወራርን ናይ ገበን ፍጻሜታት ንህዝቢ ኤርትራ ዘይውክል ምዃኑ፣
- ጭፍራ ህግደፍ ምስ ካልኦት መሰልቱ ሓልታት ኰይኑ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዘውርዶ ዘሎ መዓትን ኣብ መንጎ ክቲኡ ኣህዛብ ኤርትራን ትግራይን (ኢትዮጵያ) ድማ ናይ ደም ምልባስ ገበናት ምሉእ ብምሉእ ውሓኤ ይኹንኖ፣
- ገባቲ ስርዓት ጉጅለ ህግደፍን መሰልቱን ካብ ትግራይ ብቕጽበት ጠቕሊሎም ክወጽኡ ከም ዘለዎም፣
- ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተፈጸሙ ኩሉ መልካዓዊ ዓመጽ ከም፡- ቅሉዕ ወራር፡ ገበናት ጸረ-ሰብኣውነት፡ ገበናት ጽንተተ-ዓሌት፡ ጾታዊ ዓመጽ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ናይ ውግእ ገበናት ወዘተ ብዘይ-ሻራዊ ዝዀነ ኣህጉራዊ ትካል ክምርመርን ናይ ገበን ጥርጡራት ዝዀኑ ኣካላት ከኣ ናብ ናይ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክቐርቡ፣
- ኩሎም እቶም ኣብ ልዕሊ’ቶም ኣብ ትሕቲ ኣህጉራዊ ትካል ዑቚባ ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝወረዱ ምድራዊ ሲኦል እንዳ-ኰነነ፣ ዝምልከቶ ኣካል ነዚ ኣጻርዩ ጥርጡራት ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ከም ዝቐርቡ ክገብር፣ እቶም ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ዘለዉ ኤትራውያን ስደተኛታት ድማ ሂወቶም ዘውሕስሉ ባይታ ክናደየሎም፣
- ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እቲ ኣዝዩ ሓደገኛን ምንጪ ናይ ኩሉ ጸረ-ሰላምን ናይ ዞባና ዋና ናይ ዘይምርግጋእን ዘይቅሳነትን ባእታ ምዃኑ ኣህጉራዊ ሕብረተ-ሰብ ክፈልጦን ኣህጉራዊ ሕግታት ተኸቲሉ ሰላም ከምጽእ ዝኽእል ኣድላዪ ስጉምትታት ክወስድን፣
ውሓኤ ንዝምልከቶም ኣህጉራዊ ትካላት ይምሕጸን።
ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራን ንፍትሒ ተቓለስትን!
ውሓኤ ንህዝቢ ኤርትራ ብሓበራ እዚ ዝስዕብ ከመልክት ይፈቱ። ካብ’ዚ ሕጂ ዘለናዮ እዋን ንላዕሊ እንታይ ክርከብ ንጽበ ኣለና? ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ መንእሰያት ኤርትራ ኣደዳ ሞትን ስደትን ፋሕ ምባልን ጥራሕ ዘይኰነስ፣ ነቲ ጅሆ ሒዝዎ ዝጸንሐ’ውን ኣብ ዘይምልከቶን፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘይረብሓሉን ናይ ጥፍኣት ውግኣት ብዓረር ክቚሎ ክንዕዘብ ጸኒሕናን ሕጂ’ውን ንዕዘብ ኣለናን። ስለዚ ኩሉ ኤርትራዊ ብፍላይ ከኣ መጋበርያ ኣዕናዊ ትልምታት ጉጅለ ህግደፍ ብምዃን ኣብ ዘይተደልየ ገበናት ዝሳተፍ ዘሎ ሰራዊት ኤርትራ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ኣንጻር ኣዓማጺ ክልዓል፡ ከምኡ’ውን ናይ ለውጢ ተቓለስቲ ውድባትን፡ ማሕበራትን፡ ውልቀ-ሰባትን ብፍላይ ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ሎሚ ዘለና ዓቕምታት ጠሚርና ነዚ ናይ ጥፍኣት ጉዕዞ ውራየይ ኢሉ ሒዝዎ ዘሎ ጉጅለ ብጥርኑፍ መገዲ ክንገጥሞ ጻዊዕትና ነቕርብ።
ኣብ መወዳእታ ውሓኤ ክብሎ ዝደሊ ናብ ልምዓትን ምዕባሌን ዝጠመተ ሰላማዊ ሰናይ ጉርብትና ምስ ህዝቢ ትግራይን ካልኦት ጐረባብቲ ኣህዛብን ዝዀነ ይኹን ኣካል ክድምስሶን ክዓግቶን ከም ዘይክእል በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ከነረጋግጽ ንደሊ።
ክብርን ዝኽርን ንሰማእታትና
ክብርና ክምለስ ሓቢርና ንቃለስ!
ፈጻሚ ኣካል ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን
13-07-2021


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣትላንታ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝሃለቑ ኤርትራውያን ናይ ሽምዓ ዝኽሪ ገይሮምሎም
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።
ብሰንበት ዕለት 17, 2011 ነበርቲ ከተማ ኣትላንታን ከባቢኣን ነቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ዘሕዝን ሓደጋ ንምዝካርን ጸሎቶም ንምብጻሕን ተኣኪቦም ኣምስዮም። እቲ መደብ ብግዱሳት ኤርትራውያን መንእሰያት ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ክሳብ 300 ዝኸውን ህዝቢ ተሳቲፍዎ። ህዝቢ ዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምግባሩ፣ ዝተፈላለየ ቃላት ብመራሕቲ ሃይማኖትን ተሳተፍትን ቀሪቡ። ኣብ መደምደምታ ድማ፣ ተሳተፍቲ ናይ ሽምዓ ሰልፊ ብምግባር ንግዳያት ዘኪሮም።


text:
ሞት፥ ንሞት ብዙኃን ሊቃውንት ብዝተፈላለየ ኣገላልጻ ይትርጒምዎ፤ ነዚ ጽሑፍ እዚ ኸነዳሉ ኻብ ዝተበገስናሉ ዕላማ መሠረት ብምግባር ከምኡ ውን ሓዳ ሓደ ሰባት ጸሎተ ፍትሓት ከምዘየድሊ ስለ ዝሓስቡ ንሞት ኣብ ክልተ ኸፊልና ክንርእዮ ኢና።
1.ሞተ ሥጋ፥ ነፍሲ ኻብ ሥጋ ምፍላይ ማለት እዩ፤ ወዲ ሰብ ካብ ኣርባዕተ ባሕርያተ ሥጋን ካብ ሠለስተ ባሕርያተ ነፍስን “ንግበር ሰብአ በአርአያነ ወበአምሳሊነ”“ብመልክዕና ከም ምስልና ሰብ ንፍጠር” ብዝብል ናይ ቅድስት ሥላሴ ቃል ከም ዝተፈጥረ ዝተፈልጠ እዩ፤ ዘፍ.፩ ፡፳፮ /1፦26/፤ኣብ ገነት ንዘለዓለም ሕያው ኮይኑ ንኺነብር ዝተፈጥረ ወዲ ሰብ፥ ሕጊ እግዚኣብሔር ብምጥሓሱ ንሞት ሥጋን ነፍስን ግዙእ ኪኸውን ተገደደ፤ ነፍሲ ናብ ናይ ጽድቂ ወይ ናብ ናይ ኵነኔ ዓለም ክትከይድ ከላ፥ ሥጋ ድማ ኽሳዕ ዕለተ ምጽኣት ፈሪሱን በስቢሱን ዝጸንሕ ኮነ፥ “መኑ ሰብእ ዘየሐዩ ወኢይሬእያ ለሞት” “ሰብ ኮይኑ ንሞት ዘይርእያ መንዩ፧” ከምዝበለ /መዝ.፹፱፡ ፵፰ /89፦48/ ።ካብ ኣዳምን ሔዋንን ጀሚሩ እቲ ዅሉ ሥጋ ዝለበሰ ዘበለ ሞት ይረኽቦ እዩ፤ “ነፍሲ ውን ናብቲ ወሃቢኣ እግዚኣብሔር ከይተመልሰት፥ ብመዓልትታት ንእስነትካ ንፈጣሪኻ ዘክሮ” ዝብል ቃል ጥበበኛ ሰሎሞን ውን ነዚ እዩ ዘረጋግጸልና።መክ.፲፪፡፯/12፦7፣ሮሜ.፭፡፳፩/ 5፦21፣ ፮ ፡ ፳፫ /6፦23፣ ገላ.፮ ፡፰ /6፥8/።
2.ሞተ ነፍስ፥ቅዱሳት መጻሕፍቲ ንናይ ዘለዓለም መቕጻዕቲ፦ሞተ ነፍስ ይብልዎ፤ “ሰባት ይሞቱ ፍርዲ ኸኣ ተመዲቡ ኣሎ” ከምዝብል ጽቡቕ ሃይማኖትን ጽቡቕ ግብርን ኣጣሚሮም ዝነበሩ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ይወርሱ፤ዕብ.፱፡፳፯/9፥27፣ ራእ.፳፩፡፯/21፥7/እዚ ኸኣ ሞት ቅዱሳን “ሞቶሙሰ ለጻድቃን ሕይወቶሙ ውእቱ” “ንጻድቃን ሞቶም ሕይወቶም እዩ”ከም ዝብል ቅዱስ ያሬድ፤ ብኣንጻሩ ግና ኸይኣመኑ፥ ከይተጠምቁ፥ ሃይማኖትን ጽቡቕ ግብርን ከየማልኡ፥ ትሩፋት ዘይብሎም (ኃጥኣን) ካልኣይ ሞት ኣብ ዝተባህለ ንዘለዓለም ኣብ ባሕሪ ሓዊ (ገሃነም እሳት) ይኣትዉ፤ማቴ.፳፭፡፴/ 25፥ 30፣ ገላ.፮፡ ፰ /6፥8/።
ትርጉምን ኣድላይነትን ጸሎተ ፍትሓት
ፍትሓት ዝብል ቃል “ፈትሐ” ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ግሲ ዝወፅአ ኾይኑ፥ ትርጉሙ ኸኣ “ምፍታሕ” “ምልቃቕ” ማለት እዩ፤ኣብ ውሽጢ እምነትን ሥርዓትን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፥ ዝጽለየሎም ሥርዓተ ጸሎት፥ ጸሎተ ፍትሐት ክበሃል ከሎ፥ እዚ ጸሎት ዝምርሓሉ መጽሐፍ ከኣ መጽሐፈ ግንዘት ይበሃል።
ምእንቲ እቶም ብሞት ዝተፈልዩ ምእመናን (ኣመንቲ) ምጽላይ ካብ ትምህርቲ ቕዱሳን ነቢያትን ቅዱሳን ሐዋርያትን ዝወረስናዮ እዩ፤ ነቢይ ኤልሳዕ ነቲ ዝሞተ ሰብ ሾብዓተ ጊዜ ደጋጊሙ ምጽላዩን ነቲ ዝሞተ ምትንሣኡን ብሞት ንዝተፈልዩ ኽንጽልየሎም ከምዝግባእ መርትዖ እዩ።2ነገሥ.፬፡፴፪-፴፭ 4፥32-35/። ኣብ መጽሓፈ ሲራክ ንዝሞተ ሰብ ጸሎት ጥራይ ዘይኮነስ ተዝካር ክግበረሉ ከምዝግባእ ውን ተጻሒፉ ኣሎ /ሲራክ.፴፰፡፲፮ 38፥16 ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ብሞተ ሥጋ ንዝተፈልዮ ሄኔሲፎሩ ከም ዝጸለየሉ “እግዚኣብሔር ንቤት ሄኔሲፎሩ ምሕረት ይሃባ! . . . በታ መዓልቲ እቲኣ ኻብ ጐይታ ምሕረት ምእንቲ ኽረክብ እግዚኣብሔር ይሃቦ” ብምባል ገሊጹ ኣሎ፤ እዚ ኸኣ ምእንቲ ዝሞቱ ሰባት ምጽላይ ከም ዝግባእ ይምህረና፤ ቅዱስ ጳውሎስ “ከምቲ ኣነ ንክርስቶስ ዝመስሎ ዘሎኹ፥ ንስኻትኩም ከኣ ንኣይ ምሰሉ።” ኢሉ ኣሎ’ሞ ካብኡ ንመሃር፤ 2ጢሞ.፩፡ ፲፮-፲፰ /1፥16-18፣ 1ቆሮ.፲፩ ፡፩ /11፥1/፤ ትምህርቲ ሓዋርያት ኣብ ዝኾነ ዲድስቅልያ ውን “ንሙታን ብትግሃት ጸልዩሎም” ኢሎም ኣቦታት ዝኣዘዝዎ ትእዛዝ ዝተጻሕፈ ኪኸውን ከሎ፥ ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ ኸኣ “ንዝሞተ ሰብ ክንረድኦ ንኽእል ብጸሎት እዩ” ኢሉ ምሂሩ እዩ፤ዲድ.፴፬ / 34/
“ወከማሁ ይትቤዘውዎ ለነፍሰ ኀጥእ ለእመ ገብሩ ተዝካሮ በመሥዋዕተ ቍርባን፡ ወያሥተፌሥሕዎ ለነፍሰ ጻድቅ፡ በገቢረ ተዝካሩ በንጹሕ መሥዋዕት ወበቍርባን፡ ወበማዕጠንት፡ ወበምጽዋት ከመ ይትዐሠይ ዘአዕረፈ በጸሎተ ዚአክሙ፡ ወከመ ይንሣእ ዘዐይን ኢርእየ፡ ወእዝን ኢሰምዐ፡ ወውስተ ልበ ሰብእ ዘኢተሐለየ፡ ዘአስተዳለወ ለእለ ያፈቅርዎ፤ ዛቲ ይእቲ ሕይወት ዘለዓለም፡ እንተ አስተዳለወ ለእለ ያፈቅርዎ፡ ወዘንተ ነገርኩክሙ ከመ ትዘከሩ አኃዊክሙ በገቢረ ተዝካሮሙ ለአበዊክሙ፡ ወለቢጽክሙ፡ ወለአኃዊክሙ፡ ወኢትበሉ ከመ ሕዝበ አረሚ ምንተ ይበቍዖሙ እምድኅረ ሞቱ፡ ወዘንተሰ ይብሉ እለ ኢየአምኑ ትንሣኤ ምዉታን፡ ወአልቦሙ ተስፋ ለድኂን/ ክትርጐም ከሎ “ንነፍስ ኃጥእ መዘከርታኡ ብመሥዋእቲ ቁርባን ገይሮም ይብጀውዎ ብንጹህ መዘከርታን መስዋእቲ ቁርባን ማዕጠንት ጌሮም ንነፍሲ ጻድቅ የሐጉስዎ እዚ ድማ እቲ ዝዓረፈ ምእንቲ ብጸሎትኩም ከሕጎስን ዓይኒ ዘይረኣየቶን ዕዝኒ ዘይሰምዓቶን ኣብ ልበ ሰብ ዘይተሓስበ እግዚኣብሔር ንፈተውቱ ዘዳለዎ ክቅበል፤ ንሳ ድማ እታ ንዘፍቅርዎ ዘዳለዎ ሕይወት እያ ምእንቲ ንኣሕዋትኩም ኣቦታትኩምን ብጸሎትኩምን መዘከርታ ብምግባር ክትጽውዕዎም እዩ፤ ንስካትኩም’ሲ ከምቶም ሕዝቢ ኣረሚ ድሕሪ ሞቶም ንፍትሓት እንታይ ይጠቅም ኣይትበሉ፤ እቶም ትንሣኤ ሙታንን ተስፋ ድሕነትን ዘይብሎም ግና ፍትሓት የለን ይብሉ። ቀሌሜንጦስ ምዕ 12፡69
ከምኡ ድማ ቅዱሳን ሐዋርያት ኣብ መጽሓፈ ዲድስቅልያ ፴፬/ ቅዱሳን ሊቃውንት ፫፻፲፰ ነዚ ጠቂሶም ከኣ ኣብ ፍት/መን/አን/፳፪ “ተጋብኡ እንከ ዘእንበለ ሀኬት ውስተ ቤተ ክርቲያን፡ ወአንብቡ መጻሕፍተ ቅዱሳተ ላዕለ እለ ኖሙ፡ ጻድቃን፡ ወሰማዕት፡ አኃዊክሙ እለ አዕረፉ ፡ ወግበሩ ሎሙ አኰቴተ ቍርባን ሥጋሁ ቅዱስ ወደሞ ክቡረ አዕርጉ ውስተ ቤተ ክርስቲያን፤ ብዘይ ትህኪት ኣብ ቤተክርስቲያን ተኣከቡ፤ ስለ እቶም ንኣምላኽ ኣሚኖም ዝሞቱ ፤ ብክርስቶስ ኣሚኖም ዘዕረፉ ጻድቃንን፡ ሰማዕታትን ኣኅዋትኩም፡ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ኣንብቡ፤ ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ብምስጋና ኣብ ቤተክርስቲያን ኣዕርጉሎም” ኢሎም ኣዚዞሙና ከምዘለዉ ጸሎተ ፍትሓት ማለት ምእንቲ ዝሞቱ ዝግበር ጸሎት እዩ።
1.ኣገልግሎት ጸሎተ ፍትሐት
ብኣቦታት ካህናት፥ ብመጽሐፈ ግንዘት ዝምራሕ ጸሎተ ፍትሐት ሃይማኖታዊ ግብርታት ዝግለጸሉ ሥርዓት እዩ። ንኣብነት
ሀ. ጸሎተ ፍትሐት መማኅፀንን ምሕረት ዘውህብን ጸሎት እዩ፤
ንጸሎተ ፍትሐት ዘብጽሑ ሥልጣነ ክህነት ዘለዎም ኣቦታት ካህናት እዮም፤ “መሐራ እግዚኦ ለነፍሰ ገብርከ /አመትከ/ . እገሌ”ብምባል ንነፍሲ እቲ ምዉት ምሕረት ይልምኑ፤ ብሃይማኖትን ብሥነ-ምግባርን ክነብር ከሎ ነፍሲ ንንስሓ ከይበጽሐ ዝዘንግዖ ኃጢኣት ሞተ ነፍስ ከየምጽኣሉ፥ ምሕረት ንኽረክብ ይሓቱሉ፤ “ፍቱሕ ይኹን” ብምባል ብክህነቶም ይጽልዩ፥ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ኣብ ምድሪ ዝፈታሕክምዎ ኣብ ሰማይ ፍቱሕ ኪኸውን እዩ . . .” ብምባል ንካህናት ብዝሃቦ ኣምላኻዊ /ዘይሰዓር/ ቃል-ኪዳን መሠረት፥ ጸሎተ ፍትሐት ዝበጽሓሉ ሰብ ኣብ ሰማይ ፍቱሕ ይኸውን፤ ማቴ.፳፰፡፲፱/28፥19፣ ፲፰፡፲፰/18፥18 እዚ ኸኣ እስራኤላውያን ንቐጽሪ ግንቢ ኢያሪኮ እናጸለዩ ሾብዓተ ጊዜ ምስ ዘሩዋ እቲ ጽኑዕ ቀጽሪ ፈሪሱ ወዲቑ እዩ።ኢያ.፯፡፭ /7፥5/። ካህናት ሓዲሽ ኪዳን ውን ጽንሐሕ ኂዞም እናዓጠኑ “በከመ አንሀልከ ቅድመ ጥቅማ ለኢያሪኮ በእደ ኢያሱ ገብርከ ከማሁ አንህል ጥቅመ ኀጢአትየ ወኃጢአተ ኵሉ ሕዝብከ” “ ከምቲ ኣቐዲምካ ብኢድ ኢያሱ ባርያኻ ግንቢ ኢያሪኮ ዘፍረስካ፥ ከምኡ ኸኣ ግንቢ ኃጢኣተይን ኃጢኣት ሕዝብኻን ኣንህል {ኣፍርስ መሓሮ} እናበሉ ይጽልዩ።
ለ. ጸሎተ ፍትሐት ሓዘን ዝግለጸሉን ሥርዓት መፋነውን እዩ፤
ቅድስት ቤተክርስቲያን ንምእመናን ብምሥጢረ ጥምቀት ናይ እግዚኣብሔር ውሉድነት ብምሃብ ከምዝተቐበለቶም፥ ኣብ ዕለተ ሞቶም ውን ኃዘና ብምግላጽ ብጸሎተ ፍትሐት ተፋንዎም፤ ቅዱሳን ሐዋርያት ንሬሳ ጣቢታ ሓፂቦም ኣብ (ደርቢ) ከም ዘንበርዎ፥ ቤተ ክርስቲያን ውን ክብሪ ሬሳ ብጸሎተ ፍትሐት ትገልጽ/ግብ. ሐዋ.፱፡፴፯ /9፥37/፤ ከምቲ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣልዓዛር ብምሟቱ ንብዓቱ ዘፍሰሰ መጽሓፍ ቅዱስ ይምስክር እዩ፤ ቤተ ክርስቲያን ውን ንደቃ ዘለዋ ፍቕርን ኣኽብሮትን ብጸሎት ካህናት ትገልጽ፤/ዮሓ.፲፩፡፴፮ /11፦36/፤ኣብ መጽሓፈ ግንዘት ውን ክርስቲያን ሓዘኑ ጸሎተ ፍትሐት ብምብጻሕ ብድኅነት ቃል እግዚኣብሔር ምእማኑ ኪገልጽን ብኽያቱ ውን ብልክዕን ብሥርዓትን ሠለስተ ጊዜያት ጥራይ ኪኸውንን ከምዝግባእ ተኣዚዙ ኣሎ፤ ካብዚ ወፃኢ ግና ሓዘን ወይ ብኽያት ዘይግባእ ሥርዓት ምዃኑ ቤተ ክርስቲያን ትምህር።
ጥጡሕ ኩነታት ምፍጣር፥ ምእመናንን ካብ ቤተሰቦም ብሞት ምስ ዝፍለዮም ኣቐዲሞም ብመንገዲ መምህረ ንሥሓኦም ንቤተ ክርስቲያን ከፍልጡን በዚ ዕለት ጸሎተ ፍትሓት ከምዝበጽሕ ኪገብሩን ይግብኦም፤ ብዝበለጸ ውን ኣብ ቤት ሓዘን፥ ኣውያት. . . ከይህሉ ምግባርን ጥጡሕ ቦታ ምድላውን ክዝንጋዕ ዘይብሉ እዩ።
ንዝጽለ ጸሎት ኣተኩሮ ምሃብ፤
ጸሎተ ፍትሐት ከምዝበጽሕ ምግባር ምእመናን ብቓል እግዚኣብሔር ናይ ምእማኖም መግለጺ እዩ፤ ብዝግበር ሥርዓተ ጸሎት ምሕረት ነፍሲ ከምዝርከብ ብምእማን ካብ ተስፋ ምቝራጽን ካብ ዘይግባእ ሓዘንን ተፈልዮም ንዝጽለ ጸሎት ኣተኩሮ ክህቡ ይግባእ። ሕዝበ እግዚኣብሔር ኣብ ጊዜ ሓዘን ካብ ዘይግብኡ ፍጻሜታት መግለጺታት ሓዘን ክርኅቕ ኣለዎ፤ ንኣብነት ምህራም ኣፍልቢ፥ ምብሕጫር ገጽ፥ መግቢ ኸይትበልዕ ምውሳን፥ ኣልቃሲ ጸዊዕኻ ምልቃስን ንእኡ ዝመስል ካልእን ክገብር ኣይግባእን፤ “ግናኸ፥ ኣኅዋተይ፥ ከምቶም ተስፋ ዘይብሎም ካልኦት ምእንቲ ከይትሓዝኑ፥ ብዛዕባ እቶም ዝሞቱ ክትፈልጡ እደሊ ኣሎኹ፤”ብምባል ከምዝተጻሕፈ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሕዙን ተስፋ ናይ ምቝራጽ ዚገልጽ ሓዘን ኪህሉ ኣይግባእን፤ 1ተሰ.፬ ፡፲፫ /4፥13/፤ ዝያዳ ግና ሓዘንካ ብሥርዓት ምግላጽ የድሊ።
ፍትሓት ዝግብኦ መን እዩ፧
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መዋዕለ ስብከቱ “ንመንፈስ ቅዱስ ዝጸረፈ ኃጢኣቱ ኣብዛ ዓለም እዚኣን ኣብታ ትመጽእ ዓለምን ኣይኅደገሉን እዩ”ብምባል ዝተዛረቦ ቓል እንተ’ስተውዒልናዮ ኣብታ ትመጽእ ዓለም/ብዓፀደ ነፍስ/ ምሕረት ዝረክብን ዘይረክብን ምህላዉ የረጋግጸልና፤ በዚ መሠረት ኣብ ክሕደት ዝነበረ፥ ንገዛእ ነፍሱ ባዕሉ ዘጥፍአን ጸሎተ ፍትሓት ዘይበጽሓሎም ክኸውን ከሎ፥ ኣብ ሃይማኖትን ኣብ ሥነ-ምግባርን ንዝነበረ ዝበጽሓሉ ጸሎት ግና ኣብታ ትመጽእ ዓለም ምሕረት ንኺረክብ መማኅፀኒ ምዃኑ ከነስተውዕለሉ ይግባእ።
ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ መልእኽቱ ሞት ዝግብኦ ኃጢኣት ዝበሎ ኣብ ላዕሊ ዚተጠቕሰ ዓይነት ኪኸውን ከሎ፥ሞት ዘይግብኦ/ሞተ ነፍስ/ኃጢኣት ዘለዎ ድማ ቀኖና ከይፈጸመ ንዝሞተን ንእኡ ዝመስልን ኪኸውን ከሎ ብጸሎት ካህናት ምሕረት ከም ዝሕተተሉ ዘረጋግጽ መልእኽቲ እዩ፤ 1ዮሐ.፭፡፲፮ /5፥16/፤ ኣብ መጽሓፈ ግንዘት ውን “ኣብ ጊዜ ፍትሓት፥እቲ መዋቲ፥ጻድቕ እንተ ኾይኑ መላእክት የመስግኑ፥ ኃጥእ እንተ ኾይኑ ድማ ይልምኑ”ብምባል ኣቦታት ጽሒፎም ኣለዉ ፤ ኣብ ፍትሐ ነገሥት ንገዛእ ርእሱ ዘጥፍአ ፍትሓት ከይግበረሉ ኪእዝዝ ከሎ፥ ኣብ ሃይማኖትን ኣብ ሥነ-ምግባርን ዝነበረ ግና ፍትሓት ኪግበረሉ ከምዘለዎ ኣብ ሲኖዶስ ሓዋርያት ውሳኔ ምእዛዙ የረጋግጸልና፤ /ፍት.ነገ. አን.፳፪ /22/። ከምኡ ውን ብርሃን ዓለም ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ኢተአምሩ ኑ፧ ከመ ዐማፅያን ኢይሬእይዋ ለመንግሥተ እግዚአብሔር ኢያስሕቱክሙ ኢ ዘማውያን፡ ወኢ እለ ያጠዕው፡ ይኤብሱ በነፍስቶሙ ወኢ እለ የሐውሩ፡ ወኢ እለ የሐውርዎሙ፡ ወኢ ሰራቅያን፡ ወኢ ተዓጋልያን፡ ወኢ ሰካርያን፡ ወኢ ጸዓልያን፡ ወኢ ኃያድያን፡ ወኢይወርስዋ ለመንግሥተ እግዚአብሔር፤/ ዓመጽቲ ንመንግሥቲ እግዚአብሔር ከም ዘይርእይዋ ዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፡ ዘማውያን፡ መምለኽቲ ጣዖት፡ ግብረ ሶዶም ዝሰርሑ፡ ግብረ ሰዶም ዘስርሑ፡ ሰረቅቲ፡ ሰኽራማት፡ ከተርቲ፡ ተጻራፍቲ፡ ኣየስሕቱኹም እዚኣቶም ኵሎም መንግሥቲ እግዚኣብሔር ኣይወርሱን እዮም፤” ሮሜ፡ 6፥9-10 ከምዝበለ ፍጹም ንተረርቲ ልቢ፡ ንንስሓ ዝፈንፈኑ፡ ዘማውያን፡ መምለኽቲ ጣዖት፡ ሰረቅቲ፡ ከተርቲ ብሕጽር ዝበል ቅዱስ ኣትናቴዎስ ኀምስቱ ከለባት ኢሉ ገሊጽዎም ዘሎ እዩ፡ ነዚኣቶም ኃጣውእ ዝፍጽሙ ሰባት ፍትሓት ዝበሃል ኣይግበኦምን ከምኡ ውን ኣይግበረሎምን እዩ።
ኣብ መደምደምታ ዓመት መጽአ ዕለት ፲፪ ሰኔ ዝግበር ፍትሓት
ዓመት /ዓመታት/፤ ካብ ዕለተ ልደት ዕለተ ሞት ብዝበለጸ ኪዝከር ይግባእ፤ መክ፡ 7፥1 ኣብ ዓመት ፀሓይ ናይ ዓመታ ዑደት እትፍጽሞ ኣብ ዓመት ሓደ ጊዜ እዩ እሞ ነዚ ኸይፈለጠ እንተ ሞተ ይቅረ በለሉ ንምባል ኣብ ዓመት ዓመት ንዝክሮ፤ ስለዚ ብሞት ዝተፈልየሉ ዕለት ብምኃዝ፥ኣብ ዓመቱን ንዝተወሰኑ ዓመታትን መዘከርታ ይግበር፤ ምእንቲ ነፍሳት ሙታን ኵሉ ጊዜ እትጽሊ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብጠቕላላ ንነፍሳት ሙታን ንምዝካር ዓሠርተው ክልተ ሰኔ ኣብ መላእ ኣብያተ ክርስቲያናት ሃገርና ጸሎተ ፍትሐት ሰማዕታት ነቶም በጃ ሃገሮምን ሕዝቦምን ዝኃለፉ ሰማዕታት ንኽግበር ሠሪዓ ኣላ፤ ብሓፈሻ ብዛዕባ ጸሎተ ፍትሓት ኣብዚ ላዕሊ ተገሊጹ ዘሎ ኮይኑ፤ ኣብ ወንጌለ ዮሓንስ 15፥13 ሰብ ንሕይወቱ ኣብ ክንዲ ብጻዩ በጃ ዝሕልፍ ካብዚ ዝዓቢ ፍቅሪ የልቦን፡ ከም ዝብል፤ ካብዚ ተበጊሳ ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ናይ ሰማዕታት ሃገርና ድማ ስለ ሃገሮምን በጃ ሕዝቦምን መስዋዕቲ ኾይኖም ሕይወቶም ዘሕለፉ፥ ብሃይማኖትን ምግባርን ጸኒዖም ንዝነበሩ ሙታን መዘከርታ /ተዝካር/ ምግባር መንፈሳዊ ሥርዓትን፡ ብቅዱስ ሲኖዶስ ዝጸደቐ እዩ። መዝ.፻፲፪ ፡፮ /112፥6/።
ልዑል እግዚኣብሔር ንሰማዕታትና ብየማኑ እትቐውም ነፍሲ የሃበልና!!!ኣሜን!!!
ክፍሊ ጉባኤ ሊቃውንት
ን/ክ/መግረሬ ፀር
፲፪ ሰኔ ፳፻፲፫


text:
ብዙሓት ሰባት ከምዚ ናትካ ጸገም ኣለዎም፡
ብዙሓት ብኸመይ ፍርሂ ወይ ጓሂ ክብድህዎ ከም ዝኽእሉ ይጠፍኦም።
ናይ ሕሉፍ ተመክሮ ክርስዑ ኣይክእሉን።
ኣብ ከምዚ ኩነታት ሓገዝ የድሊ።
ኣብ ከባቢኻ ዘሎ ሰብ ከተዛራረቡ ዘይትደፍር ኮይንካ:
ናይ ሆት ላይን ተልፎን „Krisen-Dienst Psychiatrie“ ዝብል ክትድውል ትኽእል።
ሆት ላይን ዝበሃል ቁጽሪ ተሌፎን ንፉሉይ ኩነታት እዩ።
ኣብዚ ክትድውል ትኽእል ኣብ ሽግር ምስ ትህሉው።
ሕማቕ ምስ ትህልው ኣብዚ ክድወል ይከኣል።
እዚ ናይ ሆት ላይን ቁጽሪ 0180 / 655 3000.
ካብ ሰዓት 9 ክሳብ ሰዓት 24 ዘሎ ሰዓት ምድዋል ይከኣል።
ስድራቤትካ እውን ብዛዕብኡ ወልሓንቲ ኣይሕበሮምን።
ብዝተኻእለ መጠን ኣብኡ ደውል።
ሰራሕተኛታት ኣብ ተሌፎን ጽን ኢሎም ይሰምዑኻ።
እንታይ ከም ዘድልየካ እውን ሓቢርኩም ፍታሕ ተናድዩ።
ክሕጉዝኻ እውን ትስፉያት ኢና።


text:
ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ክኣቱ ከምዝኽእል ሓደ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ኢትዮዽያ ኣፋፍኖት ሂቦም።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎ ማዕቀብ፣ነቲ መንግስቲ‘ምበር ንህዝቢ ከምዘይሃሲ ጠቂሶም።
ምክትል ምንስቲር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ብርሃነ ገ/ክርስቶስ ሎሚ ምሸት ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ፣ትኹረት ዝሃብሉ ኢትዮዽያን ጎረባብቲ ሃገራትን ብሕልፊ መንግስቲ ኤርትራ ይፍፅሞ ኣሎ ንዝበልዎ ተግባር ህውከትን ከምኡ‘ውን መልሰ-ግብሪ ጎረባብቲ ሃገራትን ቤት ምኽሪ ፀጥታን‘ዩ።
ኣምባሳደር ብርሃነ ኣብ ዘረበኦም፣መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ዞባ ይህውኽ ከምዘሎ ካብ‘ቲ ቃፊር ሕ/መ ኣብ‘ዚ ቀረባ ዘቅረቦ ልዕሊ 4 ሚእቲ ገፅ ዝሓዘ ሪፖርት ክፍለጥ ተኻኢሉ‘ዩ ኢሎም።
ቃፊር ሕ/መ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ክውሰድ ኣለዎም ዝበሎም ስጉምቲታት ከምዝሓቆፈ‘ውን ጠቂሶም’ዮም ኣምባሳደር ብርሃነ ገ/ክርስቶስ።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎ ማዕቀብ ቁጠባ፣ኣፅዋርን ምንቅስቃስ ፖለቲካዊ መራሕቲን ኣብ መፅናዕቲ ዝተመርኮሰ‘ዩ ኢሎም።
እቲ ማዕቀብ ንህዝቢ ኤርትራ ኣይሃስን‘ውን ይብሉ ኣቶ ብርሃነ።
ኣምባሳደር ብርሃነ ገ/ክርስቶስ ዝተዛረቡሉ ካልእ ኣርእስቲ ጉዳይ ሶማልያ‘ዩ። ሶማልያ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ዝተሓላለኸ ፀገም ዘለዋ ሃገር‘ያ፣ግን ምምሕያሽ ኣሎ፣ኣል-ሸባብ ግና ይዳኸም‘ሎ ይብሉ ንሶም።ኣብ‘ዚ ቀረባ መራሕቲ ኢጋድ ንዘሕለፍዎ ውሳነ‘ውን ኣዘኻኺሮም።
ኢትዮዽያ እምንቲ ኣባል ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን‘ያ ዝበሉ ምንስቲር ድኤታ ኢትዮዽያ ኣቶ ብርሃነ ገ/ክርስቶስ ዓቅማ ክንዲ ዘፍቀደ ሓገዝ ክትገብር ምኻና ጠቂሶም።እንተኾነ ዓይነት‘ቲ ኢትዮዽያ ትልግሶ ሓገዝ ምስ ኢጋድ፣ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃን መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማልያን ይምከረሉ‘ሎ ኣሎ ኢሎም።
ኣስዒቦም ”ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ንክኣቱ እንተኾይኑ እቲ ዕድመ ክንኣቱ ኢና።ኣቲና ግና ነዊሕ ኣይንፀንሕን” ኢሎም።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብሕ/መ ዝሓለፈ ማዕቀብ ብፅኑዕ ከምዘውገዞ ዝዝከር‘ዩ።እቲ ስጉምቲ ንኩነታት‘ቲ ዞባ ኣብ ክንዲ ዘማሓይሽ ከምዘጋድዶ‘ውን ኣጠንቂቁ‘ዩ ይብል መለስካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።
ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ሶማልያ ንሓፂር እዋን ክኣቱ ከምዝኽእል ተሓቢሩ
- መለስካቸው ኣምሃ
ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝሓለፈ ማዕቀብ ንመንግስቲ'ምበር ንህዝቢ ኣይሃስን'ውን ተባሂሉ
ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ክኣቱ ከምዝኽእል ሓደ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ኢትዮዽያ ኣፋፍኖት ሂቦም።ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎ ማዕቀብ፣ነቲ መንግስቲ‘ምበር ንህዝቢ ከምዘይሃሲ ጠቂሶም።


text:
ቀጺሉ ንዝወሃበኩም ምኽሪ ንኽትዳለውሉ ዝሕግዙኹም መዘኻኸሪ ነጥብታት
ብዙሓት ኣለይቲ ሕሙማት ቅድሚ ናብ ሕክምናዊ ምኽሪ ክትወስዱ ምምጻእኩም ዘለውኹም ሕቶታትኩም ብዝርዝር ንኸተዳልው ይመኽሩ እዮም። እዚ ኸኣ ጽቡቕ ጌርኩም ንኽትዳለዉ ይሕግዘኩም ከምኡ ድማ ዘለውኹም ሕቶታት ንኸይትርስዕዎም ይሕግዘኩም እዩ። ቀጺሉ ንዝወሃበኩም ምኽሪ ንኽትዳለውሉ ዝሕግዝኹም መዘኻኸሪ ነጥብታት።
ምኽሪ ክትወስዱ ክትመጹ ከለኹም ምሳኹም ሰብ ተማሊእኩም ክትመጹ ዲኹም?
‘ካብ ሓደ ሰብ ክልተ ሰብ ብዛያዳ ይሰምዑ፣ ብፍላይ ድማ እቲ ዝርርብ ስምዒት ዝትንክፍ ምስ ዝኸውን፣ እቲ ዝርርብ ብዛዕባ ከቢድ ዝኾነ ኣርእስቲ ምስ ዝኸውን ወይ ድማ እንተደኣ እቲ ቛንቋ ኣጸቢቕኩም ዘይትመልክዎ ኮይንኩም ምሳኹም ሰብ ክትማልኡ ዝሓሸ እዩ። ዝኾነ ይኹን ነገር ምስ ዘይርደኣኩም ድማ ክትሓቱ ይግባእ። ምኽንያቱ ጥዕናኹም ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
እንተደኣ ምሳኹም ሰብ ሒዝኩም መጺእኩም እቲ ምኽሪ ኣብ ዝወሃበሉ እዋን ንስኹም እንታይ ዓይነት ግብረ መልሲ ከም እትህቡ ከስተብህለልኩም ነቲ ሰብ ክትነግርዎ ትኽእሉ ኢኹም።
እቲ ዝግበር ዝርርብ ኣብ ቪድዮ ክትቀርጽዎ (ክትመልእዎ) ዲኹም?
ኣብቲ ዝግበር ዝርርብ ንዓኹም ከገድስኹም ዝኽእሉ ብዙሓት ነገራት ክህልዉ ይኽእሉ እዮም። ነቲ ዝርርብ ተመሊስኩም ኣብ ቤትኩም ኮይንኩም ሃዲእኩም ክትሰምዕዎ ትኽእሉ ኢኹም። ከምኡ እንተ ሓሲብኩም ድማ ቅድሚ እቲ ዝርርብ ምጅማሩ ነቶም ሓካይም ወይ ነርሳት ፍቓድ ክትሓትዎም ንመኽረኩም። ንኣብነት ነቲ ዝመላእክሞ ዝርርብ ብማሕበራዊ መራኸቢታት ኣቢልኩም ንኻልኦት ሰባት ከተመሓላልፍሎም ዝፍቀደልኩም እቶም ሓካይም ወይ ነርሳት ፍቓድ እንተ ሂቦምኹም ጥራይ እዩ።
ውጽኢት መርመራ ደም
ውጽኢት መርመራ ደም ኣቐዲምኩም ብኢንተርነት ክትርእይዎ ትኽእሉ ዶ? ብዛዕባ እዚ ዝምልከት ገለ ሕቶታት ኣለውኹም ዶ? እቶም ኣለይቲ ሕሙማት ነዚ ውጽኢት እዚ ብዝምልከት ምሳኹም ክዘራረብሉ ትደልዩ ዶ? ወይስ ነቲ ግዜ ብዛዕባ ኻልኦት ነጥብታት ንምምይያጥ ክትጥቀምሉ ኢኹም ትመርጹ?
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝነበረ ኩነታት ጥዕናኹም
▢ ምሉእ ብምሉእ ብቑዕ ዝዀንኩም ዀይኑዶ ይስምዓኩም ኣሎ?
▢ ብሰንኪ ኤች. ኣይ. ቪ ወይ መድሃኒታት ዝመጹ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ትብልዎም ናይ ጥዕና ጥርዓናት ኣለውኹም ዶ?
▢ ብዘይካ ኤች. ኣይ. ቪ. ካልእ ጸገም እውን ኣለኒ ኢልኩም ትጠራጠሩ ዶ?
▢ ንነዊሕ እዋን ዝኣክል ናይ ጥዕና ጥርዓናት ዘለኩም እንተኾይኑ፥ ነዚ ብዝምልከት ቅድሚ ሕጂ ምስ ኪኢላታት ሕክምና ወይ ምስ ናይ ኤች. ኣይ. ቪ. ነርሳት ጽቡቕ ጌርኩም ተዘራሪብክምሉ ኔርኩም ዶ?
ኣእምሮኣዊ ጥዕናኹም
▢ ጽቡቕ ይስመዓኩም ኣሎ ዶ?
▢ ወይስ ሓዘንን ጭንቀትን እዩ ዝስመዓኩም ዘሎ ወይ ካልእ ናይ ኣእምሮ ጸገም የጋጥመኩም እዩ?
▢ ነዚ ባዕልኹም ትጻወርዎ ዲኹም ወይ ትፈልጦም ሰባት ይተሓጋገዙኻ ድዮም ወይስ ብኻልኦት ሰብ ሞያ ሓገዝ ክወሃበኩም ዘለዎ ዀይኑ እዩ ዝስምዓኩም?
ካልኦት ክህልውኹም ዝኽእሉ ሕዱር ሕማማት?
▢ ነዚ ዝምልከት ጽቡቕ ሕክምና ይወሃበኩም ድዩ?
▢ ኤች. ኣይ. ቪ. ዘሕድርዎም ጽልዋታትን ሳዕቤናትን ብዝምልከት ሕቶታት ኣለዉኹም ዶ?
ናይ ኤች. ኣይ. ቪ. መድሃኒታትኩም
▢ መድሃኒታትኩም ብመሰረት ዝተዋህበኩም መምርሒ መዓልታዊ ክትወስድዎም ትኽእሉ ኣለኹም ዶ?
▢ በዞም ሕጂ ትወስድዎም ዘለኹም መድሃኒታት ዕጉባት ዲኹም?
▢ ካልእ ዓይነት መድሃኒት ብምውሳድ ጥቕሚ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኮይኑ ዶ ይስመዓኩም?
ኣገባብ ኣነባብራኹም
▢ ብኣገባብ ኣነባብራኹም ዕጉባት ዲኹም?
▢ ወይስ ኣብ ገሊኡ መዳያት ጥዕና ብዘዎ ኣገባብ ንኽትነብሩ ምምሕያሽ ክትገብሩ ትደልዩ ኢኹም?
▢ ኣብ ገሊኡ መዳያት ኣገባብ ኣነባብራኹም ኽትቅይርዎ እንተ ደሊኹም ባዕልኹም ዲኹም ክትገብርዎ ወይስ ነዚ ብዝምልከት ክትሕገዙ ትደልዩ ኢኹም?
ብጥዕና ምንባር?
ምትካኽ ሽጋራ ኣልኮላዊ መስተ ወይ ሓሽሽ ምቁራጽ ወይ ምንካይ?
ጥዕና ዘለዎ ናይ ሰብነት ክብደት?
ጥዕና ዚህብ ምግቢ ምምጋብ?
እኹል ምውስዋስ ኣካላት?
ናይ ጾታዊ ሕማም ሓደጋ ምውሓድ?
መጻኢኹም
▢ ብሩህ መጻኢ ዘለኩም ኮይኑ ዶ ይስመዓኩም? ወይስ ዘሻቕልኹም ነገራት ኣለዉ?
▢ ንዓመታት ዝኣክል ናይ ኤች. ኣይ. ቪ ቫይረስ ተሰኪምኩም ምኻድ ወይ ናይ ኤች. ኣይ. ቪ. ቫይረስ መድሃኒት ምውሳድ ብዝምልከት ሕቶታት ኣለዉኹም ዶ?


text:
ኣብ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንትግራይ ዝወከሉ ኣባላት ፓርላማ ሶኑይ ኣብ ዝተኻየደ ስሩዕ ኣኼባ ንቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ ሕቶታት ከይነቕርብ ተዓፊና ክብሉ ቅሬትኦም ገሊፆም።ካብ ሸውዓተ ሕቶታት ንሓንቲ ጥራሕ ንምቕርባ ከምዝተፈቐደሎም ንቪኦኤ ዝገለፁ ኣባል ፓርላማን ኣብቲ ቤት ምኽሪ ተፀዋዒ ምንስቴር ድኤታ መንግስትን ኣቶ ገረዝግሄር ኣርኣያ እዮም።
እቶም ዘይተመለሱ ሕቶታት ፈፃሚ ኣካል ንስልጣን ፓርላማ ብምውሳድ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኮማንድ ፖስት ክእውጅ ብምንታይ መስርሕ?ጀነራላት ሓዊሱ ኣብ ልዕሊ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ዝተፈፀመ ቕትለት ምርመራ ኣበይ በፅሐ? ዓበይቲ ናይ ልምዓት ወይ ሜጋ ፕሮጀክታት ስለምንታይ ጠጠው ኢሎም? ዝብሉን ካልኦትን ምዃኖም ኣቶ ገረእግዝሄር ገሊፆም።
ምኽትል ኣፈጉባኤ ፓርላማ ወ/ሮ ሽታየ ምናለ ኣብ ዝሃብኦ መልሲ ካብ ኣባላት ፓርላማ ዝቐረቡ ልዕሊ 90 ሕቶታት ምንባሮምን ካብዚኦም 15 ኣገደስቲ ሕቶታት ጥራሕ ከምዝተመርን ብምግላፅ ክምረፁ ከለው ካብ ኣምሓራ፣ካብ ትግራይ፣ካብ ኦሮሚያ ብዝብል ኣይኮነን ኢለን።
ምስ ኣቶ ገረዝግሄር ሓቢሮም ስለዝሰርሑ ኣብ ክንዲ ናብ ሚዲያ ምኻድ መስአን ክዘራረቡ ምሐሸ ነይሩ ዝበላ ምኽትል ኣፈጉባኤ ሽታየ ምናለ ቅር ዝበሎም ኣባላት ካልኦት ውዳባት እውን ብስልክን ብኣክልን ሕቱኦም ከምዘቕረቡን ሕቶታት ዝተመረፅሉ ኣገባብ ብኣገዳስነቶምን እዋናውነቶም ስልጣን ብዝተውሃቦም ኣፈጉባኤታት እዩ ዝምረፅ ኢለን።
ኣብ ትሕዝቶታት፣እዋናዊነትን ኣገዳስነትን ብናይ ትግራይ ወኪላት ዝቐረቡ ሕቶታት ንምዝርራብ ቅርብቲ ከምዘይኮና ገሊፀን ኣለዋ።
ምሉእ ትሕዝቱኡ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ስርዓት ህግደፍ፡ “ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብጌግኡ ተኣሚኑ፡ ሓቅነትና ተረጋጊጹ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝፈጸሞ ጌጋ ይግምግሞ ‘ሎ ክብል ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ሓሶት ዘመተ የካይድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳያስ (ፒኢኣ) ካብ ሜዳ ኣትሒዙ ሓሶት ብምድግጋምን ምድንጋርን ጥራይ ከይኣክል ብሓሶት ሓደ ምስ ሓደ እንዳናቖተ ስልጣኑ ከምዘጣጠሐ፣ በቲ መንካዕ’ባ የሚን’ባ እንዳተባህሉ ዝጠፍኡ ዝነበሩ ውፉያት ተጋደልቲ ከነረጋግጽ ንኽእል። እንተኾነ መብዛሕተኦም ተጋደልትና ኣይስተውዓልዎን።
ኣብ’ዚ እንርከበሉ ተሃዋሲ መድረኽ፡ ህዝብና ኣብ ትሕቲ ጨካን ምልካዊ ስርዓት፡ ዓይኑ ተዓፊኑ፡ ልሳኑ ተለጕሙን ከይኣክሎ፡ ኣብ ዘይፈልጦ ተኻታታሊ ሃንደብታዊ መጻኢ መድረኻት እንዳተሰጋገረ፡ ኣብ በበይኖም እዋን ብናታቶም ዝግለጹ ኣብ ሂወቱ በዳህቲ ማሕበራዊ ፍትሒ ዘይብሉ፡ ኵናት፡ ብዶባዊ ምስምስ ሰንፈላል ዝዀነ ናብራ ሓሊፉን ይሓልፍን ኣሎ።
ኣብ’ዚ ናይ ሓሶት ለቖታ ዝብል ድርሰት ከስፍሮ ዝደለኹ መልእክቲ፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ክልተ ሰለስተ ወርሒታት ኣብ መርበብ ሓብሬታ ክጻሓፍ ዝጸንሐ፡ ጸይቕን፡ በታንን፡ ዘራጊ ሓድነት ዘይሓላፍነታዊ ዝዀነ ቢሂላት ብምጽራር ንምግላጽ እዩ።
‘ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክሕንጸጽ’ዩ’ ተባሂሉ ኣብ ኤርትራ ተላቢዑ ዝነበረ ወረ ሓሶት ምዃኑ ኣፈኛ ስርዓት ህግደፍ ዓሊ ዓብዱ ምስ ድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝገበረኦ ምልልስ ተኣሚኑ።
ካብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣትሒዙ “ ዶባት ኤርትራን እትዮጵያን ንምሕንጻጽ ኣብ ባይታ ግብራዊ ንጥፈታት ተጀሚሩ ‘ሎ፡ ምእንቲ ‘ዚ ኢትዮጵያ ሰራዊታ ካብ ዶባት ስሒባ፡ ሰራዊት ኤርትራ ‘ውን ናብ ባረንቱ ተሳሒቡ ‘ሎ ፡ ካርታ ዝስእላ ነፈርቲ ኣብ ዶባት ይዝንብያ ኣለዋ፡ ጸረነፈርቲ ከይትኩሰለን ‘ውን ንሓይልታት ምክልኻል መምርሒ ተዋሂቡ፡ ደጊም ሲ ዶባት ክሕንጸጽ ‘ዩ” እናተባህለ ኣብ ኣስመራ ታሕቲ ታሕቲ ተላቢዑ ዘሎ ወረ፡ ስርዓት ህግደፍ ምእንቲ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ሃልኪ፡ ኮነ ኢሉ ህዝቢ ንምድንጋር ዝዘርግሖ ናይ ሓሶት ወረ ምዃኑ ምንጭታት ሓቢሮም።
ብህግደፍ ትውነንን ንህይወት ሰራሕተኛታት መርዛም ብዝኾነ ኣስበስቶስ እናብዓጠት ልጓም ወይ ፍረኖ መካይን እተፍሪ ኣብ ኣስመራ መንገዲ ቁሸት ትርከብ ትካል ተክኖብረይክ፡ እቲ መርዛምን ህይወት ብዙሓት ዝለከመን፡ ዘይሕጋውን ኣሰራርሓኣ ብመርበብ ሓበረታ ኣሰና ምስ ተዘርግሐ፡ እቲ ወረ ኣብ መንጎ ሰራሕተኛታትን ኣብቲ ከባቢ ዝነብር ህዝብን ዕግርግር ስለዝፈጠረ፡ ካብ ኢሳያስ ብዝተዋህበ መምርሒ መሰረት፡ ኣካያዲ ናይታ ትካል ኣቶ ኣተሽም ብዕለት 5 ግንቦት 2009 ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ንፍርያት እታ ትካል ዝምልከት መግለጺ ንህዝቢ ክህብ ተቐሲቡ ።
“መኸተ ህግደፍ”፡ ናቶም ከይኣኽለናስ ነታ ካልኵሌተር ‘ውን ሓሶት ዘላመዱዋ ገደደ።


text:
ሽወደንኛ ተምሃር
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 3 8 2018
ሽወደንኛ ትምሃረሉ ብዙሕ ዝተፈላለየ ተኽእሎታት ኣሎ። ኣብዚ ብዛዕባ ሽወደንኛ ትምሃረሉ ዝተፈላለየ ኣገባባት ከተንብብ ትኽእል።
-
ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት፡ ኤስኤፍኢ
መንበሪ ፍቓድ ምስ ተዋህበካ ብዝተኻእለ መጠን ቀልጢፍካ ሽወደንኛ ክትመሃር ኣገዳሲ እዩ። እዚ ኣብ እዚ ሕብረተሰብ ቀልጢፍካ እግሪ ክትተክል ንኽትክእል ኣገዳሲ እዩ።
እቲ ናትካ ኮሙን ናይ ትምህርቲ ሽወደንኛ ንወጻእተኛታት ዕድል ክህበካ እዩ። እዚ ኤስኤፍኢ ይብሃል። ነዚ ዝስዕብ ተማልእ እንተ ኾንካ ትምህርቲ ናይ ኤስኤፍኢ ክትምሃር መሰል ኣሎካ፡
- 16 ዓመት ዝመላእካ ኢኻ።
- ኣብ ናይ ሽወደንኛ ቋንቋ መባእታዊ ፍልጠት የብልካን።
- ኣብ ሓደ ኮሙን ህዝባዊ መዝገብ ተመዝጊብካ ኢኻ ወይ ክትምዝገብ ኢኻ።
ኤስኤፍኢ ንዓኻ መባእታዊ ፍልጠት ኣብ ሽወደንኛ ዘድልየካ እዩ። ኣብ መዓልታዊ ሂወትካ፡ ማሕበረሰብኣዊ ሂወትካን ናይ ስራሕ ሂወትካን ሽወደንኛ ክትዛረብን ክትጽሕፍን ንኽትክእል ሽወደንኛ ትምሃር።
እቲ ትምህርቲ ብናጻ እዩ። ብምሉእ ግዜ፡ ብኽፋል ግዜ ወይ ምስ ልምምድ፡ ልልይ ሂወት ስራሕ፡ ምርግጋጽ ብቕዓት ወይ ምስ ካልእ ትምህርቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣተሓሒዝካ ክትምሃሮ ትኽእል ኢኻ። እቲ ትምህርቲ ኣብ ዝተፈፈላለየ ደረጃ ይፍጸምን ሓደ ደረጃ ምስ ሓለፍካ ናብ ቀጻሊ ደረጃ ክትቅጽል ትኽእልን። ኤስኤፍኢ ኣብቲ ዓመት ኣብ ዝኾነ እዋን ክትጅምር ትኽእል። ሓደ ውልቃዊ ናይ ትምህርቲ መደብ ክትስዕብ ኢኻ።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ኤስኤፍኢ ምስ ናትካ ኮሙን ርክብ ግበር። ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ምዝጉብን ኣብ መደብ መትከል እግሪ ትሳተፍን እንተ ዄንካ ነቲ ተሓዝ ጕዳይካ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ክትራኸቦ ትኽእል ኢኻ።
-
ኣብ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ ምምሃር
ትምህርቲ ኤስኤፍኢ ዝህባ ህዝባውያን ኣብያተ ትምህርቲ ኣሎዋ። ኤስኤፍኢ ኣብ ክንዲ ኣብቲ ኮሙን ኣብ ሓደ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ ክትምሃር እንተ ደሊኻ፡ ኣየኖት ተኽእሎታት ከም ዘሎዉ ነቶም ናትካ ኮሙን ሕተቶም። ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ምዝጉብን ኣብ መደብ መትከል እግሪ ትሳተፍን እንተ ዄንካ ነቲ ተሓዝ ጕዳይካ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ክትራኸቦ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ህዝባዊ ቤት ትምህርቲ፡ ናይ መባእታዊ ቤት ትምህርቲ ደረጃን ካልኣይ ቤት ትምህርቲ ደረጃን ትምህርትታት ክትምሃር ትኽእል ኢኻ። ገሊኤን ህዝባውያን ኣብያተ ትምህርቲ ንዓኻ ሓድሽ ዝመጻእካ ከም ሽወደንኛ፡ ልልይ ምስ ሕብረተሰብን ናይ ስራሕ መቀራረቢ ዓውድን ዝኣመሰለ ናይ እግሪ መትከሊ ትምህርቲ ይቕርባ እየን።
-
ስፕሮክካፈ
ሓደ ሓደ ኮሙናት ብጕጅለ ዄንካ ሽወደንኛ ምዝራብ ክትለማመደሉ ትኽእል ስፕሮክካፈታት ኣሎወን። ከምኡ'ውን ኣብቲ ትነብረሉ ስፕሮክካፈታት ዘዳልዋ ወለንታውያን ውድባት ክህልዋ ይኽእላ እየን። ንተወሳኺ ሓበሬታ ምስ ናትካ ኮሙን ርክብ ግበር። ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ምዝጉብን ኣብ መደብ መትከል እግሪ ትሳተፍን እንተ ዄንካ ነቲ ተሓዝ ጕዳይካ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ክትራኸቦ ትኽእል ኢኻ።
-
እኩብ ማሕበረ ትምህርቲ
እኩብ ማሕበረ ትምህርቲ እቲ ዝዓበየ ቦታ መራኸቢ ምህሮን ባህልን እዮም ከምኡ'ውን ኣብ ሙሉእ ሽወደን ይርከቡ። ናብዚ ዝተፈላልየ ዝዕድመኦም ሰባት ብሃባር ምስ ካሎት ክመሃሩን ክምዕብሉን ይመጹ። ኩለን እኩባት ማሕበረ ትምህርቲ ክትሳተፎ እትኽእል ንጥፈታት፣ ንኣብነት ልምምድ ቇንቇ፣ ትምህርቲ ብኽቢ፣ ክፍሊታት ክምኡ'ውን ባህላዊ ንትፈታት የዳልዉ። ዓሰርተ እኩባት ማሕበረ ትምህርቲ ኣለዋ፣ ኩለን ዝተፈላለየ መስመርን ክልሰመበገሲ እለወን። ብዛዕባ ንጹል እኩብ ማሕበረ ትምህርቲ ዝያዳ ክትፈልጥ እንድሕር ደሊኻ ናብ መርበብ ሓሃበሬትኦም እትው። እብኡ እብን መንበሪኻ ከባቢ እንታይ ንጥፈታት ከምዘካይዱ እውን ትረክብ።
ኣራኽቦ ናብ መርበብ ሓበሬታ ናይ እኩባት ማሕበረ ትምህርቲ
-
ሞያዊ ሽወደንኛ
ሞያዊ ሽወደንኛ ንዓኻ እንታይ ክትሰርሕ ከም ትደሊ ትፈልጥ ግን በቲ ዓውዲ ሞያ ናይ ሽወደንኛ ቋንቋ ክትምሃር ዘድልየካ ዝኸውን ትምህርቲ ናይ ሽወደንኛ እዩ።
ትምህርቲ ናይ ሞያዊ ሽወደንኛ ብሰለስተ ዝተፈላለየ ደረጃ ኣሎ። ምስ ተሓዝ ጕዳይካ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ብሓባር ዄንኩም እቲ ንዓኻ ዝበለጸ ዝሰማምዓካ ደረጃ መደብ ተውጽኡ። እዚ ኣብ ሽወደንኛ ዘሎካ ፍልጠትን ልምምድ ክትገብር እንተ ዄንካን፡ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ትምህርቲ ክትምሃር ወይ ስራሕ ተቘጺርካ እንተ ዄንካ ዝተሞርኮሰ እዩ።
-
ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ
ናይ ኤስኤፍኢ ትምህርትኻ ወዲእካ እንተ ዄንካ፡ ሽወደንኛ ከም ካልኣይ ቋንቋ ምምሃር ክትቅጽል ትኽእል ኢኻ። ንኸተመልክት ሓገዝ ንምርካብ ምስ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ ዝሰርሕ ናይ ትምህርትን ሞያን ኣማኻሪ ክትዛረብ ትኽእል ኢኻ። እቲ ናይ ትምህርትን ሞያን ኣማኻሪ ናይ ትምህርትኻ መደብ ንኸተውጽእ እውን ክሕግዘካ ይኽእል እዩ። ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ምዝጉብን ኣብ መደብ መትከል እግሪ ትሳተፍን እንተ ዄንካ ንተወሳኺ ሓበሬታ ነቲ ተሓዝ ጕዳይካ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ክትራኸቦ ትኽእል ኢኻ።
-
ሽወደንኛ ኣብ ኢንተርነት ተመሃር
ኣብዚ ኣብ Informationsverige.se ባዕልኻ ሽወደንኛ ክትመሃር ትኽእል ኢኻ። ንበይንኻ ወይ ምስ ካልኦት ብሓባር ኴንካ ሽወደንኛ ክትማሃረሎም እትኽእል ናይ መምሃሪ መሳርሒን ናውቲ መሳርሒን ኣብዚ ክትረክብ ኢኻ።


text:
ቅድሚ ሰለስተ መዓልታት ኣብ ልዕሊ ትካላት መፃረዪ ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ኣዚዩ ስልጡን ወታሃደራዊ ሓይሊን ግዙፍ ናይ ምክልካል በጀትን ዘለወን ሃገራት ንናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ (ድሮን) መጥቓዕታት ዝተቓልዓ ምዃነን ዘረጋገፀ ኮይኑ’ሎ።ኣሜሪካ ናይ ሳተላይት ምስልታትን ናይ ስለያ ሓበሬታን ኣብቲ ንናይ ስዑዲ ነዳዲ ምህርቲ ብፍርቂ ዝዓፀወ መጥቓዕቲ ናይ ኢራን ኣፅዋር ኣብ ጥቕሚ ከምዝወዓለ ገሊፃ’ላ።ክኢላታት ፀጥታ እዚ ዳሕረዋይ ኣጋጣሚ ኣብቲ ብቕልጡፍ ይምዕብል ዘሎ ናይ ድሮን መጥቓዕቲ ተኽእሎታት ስኽፍታታት ኣልዒሉ’ሎ።
ሽሞም ዘይረቑሑ ሰበስልጣን ኣሜሪካ ንምዕራባዊያን መራኸቢ ብዙሃን ከምዝገለፁዎ ኣብ ልዕሊ እቶም ትካላት ዝተተኮሱ ልዕሊ ደርዘን ዝተዋደዱ መጥቓዕታት እዮም።
ኣብ ሓምለ ኣንፃር ኣብ የመን ይካየድን ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕን ዘሎ ኲናት ዝገጥሙ ብኢራን ዝድገፉ ዓመፅቲ ሑቲ ብኢራን ዝተሰርሐ ሓፂር ርሕቐት ዝጉዓዝ ክሩዝ ሚሳይልን ቦምብ ዝፅዓና ሰብ ኣልቦ ነፈርትን ንምርኢት ኣቕሪቦም ነይሮም።
ኣብ የመን ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ግጭት ቅድሚ ምጅማሩ ቀረብ ነዳዲ ዘቋርፅ መጥቓዕቲ ተፈፂሙ ኣይፈልጥን።እዚ መጥቓዕቲ ን5.7 ሚሊዮን በርሚል ነዳዲ ካብ ዕዳጋ ዓለም ወፃኢ ዝገበረ እዩ።ኢንዳስትሪ ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ ንሓደጋ ዝተቓልዑ ምዃኖም እውን ዘረጋገፀ እዩ።
እቲ ተንታኒ ናይ ስዑዲ ዓረብ ምክልኻል መሰረታዊ ፀገማት ከምዘለዎ እውን ዘቃልዐ እዩ ይብሉ።ናይ ምክልኻል ስርዓቶም ነቲ ልሙድ ዝበሃል ዓይነታት መጥቓዕቲ እምበር ካብ ድሮን ካብ ኣየር ንዝፍፀም ዝከላከል ኣይኮነን።
ናይ ማእኸላይ ምብራቕ ተንታኒ ቲዎደር ካራሲክ እቲ ዘጋጠመ መጥቓዕቲ ፀጥታውን ወታደራውን ትርጉሙ ዝለዓለ እዩ ይብል።
“እቲ ስሕበት ካብቲ ልሙድ ወፃኢ እዩ።ኣብ ልዕሊ ኢንዳስትሪ ነዳዲ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ 11 መስከረም እዩ።ኣብ ልዕሊ እዞም ክልተ ትካላት ዝተፈጸመ መጥቓዕቲ ዕዉት እዩ።ክሩዝ ሚሳይል ምስ ድሮናት ዝተዋደደ መጥቓዕቲ እዩ።ብከምዚ ዝበለ ኣፅዋር ንመሰረት ልምዓት ኢነርጂ ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ንምግባር ዝተኻየደ መጥቓዕቲ እዩ።እቲ ፍፃመ ንርእሱን ዝወረደ ዕንወትን ተራእዩ ዘይፈልጥ እዩ።”
ሰበስልጣን ስዑዲ ከምዝገለፁዎ መባእታዊ ምርመራ ከምዝሕብሮ ናይ ኢራን ኣፅዋር ኣብቲ መጥቓዕቲ ኣብ ጥቕሚ ከምዝውዓለ እዩ።እቲ መጥቓዕቲ ዝተበገሰሉ ግን ገና ንፁር ኣይኮነን።’’መጥቓዕቲ ዝተፈነወሉ ነጥቢ ንምፍላጥ ይስራሕ እዩ ዘሎ።ዋሽንግተን እቲ ዝውሰድ ግብረመልሲ ክትውስን ንስዑድ ዓረብ ሓቲታ’ላ።እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሚንስትር ጉዳያት ወፃኢ ስዑዲ ዓረብ ዓለምለኸ ምርመራ ክካየድ ፀዊዖም ኣለው።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ደንቨር ኣማኻሪ ፀጥታ ዝኾኑ ጀፈሪ ፕራይስ ኣብ ልዕሊ ስዑዲ ዓረብ ብድሮንን ሚሳይል ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ መቐይሮ ነጥቢ እዩ ይብሉ።እዚ ናይ ሰብ ኣልቦ ነፈርቲ ሓዱሽን ቀፃልን ዓውደ ኲናት እዩ ኢሎም።
“ እዚ ፈተና እዩ።ካብ ሓደጋ ክትሕልዎ ዝግብአካ ሰፊሕ ግዝኣት ክህልውካ ከሎ ብፍላይ ድማ ካብ ሚሳይልን ድሮናትን ክትከላኸሎ ኣዚዩ ኣፀጋሚ እዩ።ብፍላይ ሚሳይል ካብ ነፈርቲ ኣዚዩ ብዝቐልጠፈ እዩ ዝውንጨፍ።ክልቲኦም ብራዳር ናይ ምርኣይ ዕድሎም ዝተሓተ እዩ።ስለዝኾነ ነዞም ሓደሽቲ ስግኣታት ዘለልይ ምክልኻል ምህናፅ ኣገዳሲ ምዃኑ እዩ ዝሕብሮ።”
ኣብ ሃርቫርድ ዩኒቨርስቲ ተንታኒ በርናንድ ሃድሰንቅድሚ ሎሚ መንግስታት ጥራሕ እዮም ሓይሊ ኣየር ዝውንኑ ነይሮም።ድሮን ኣብ ሰማይ ንዝፍፀም ህውከት ዴሞክራሲያዊ ገይረንኦ እየን ኢሉ ።
ዓመፅቲ ሑቲ ብሓገዝን ምኽርን ኢራን ነቲ ተግባር ብዝግባእ ተለማሚደምዎ ኣለው።ናዕበኛታት ኣብ ከምዚ ዝበለ ኣፅዋር ገንዘብ ከፍስሱ ትፅቢት ከምዝግበር ጀፈሪ ፕራይስ ይገልፁ።
ፕራይስን ካልኦትን ክኢላታት እዚ ሕጂ ዝርኣይ ዘሎ ብድሮናት ናይ ምጥቓዕ ተኽእሎታት ካብ ናይ ሓያሎ መንግስታት ናይ ምክልኻል ተኽእሎታት ኣዚዩ ዝተዓፃፀፈ ምዃኑ ስግኣቶም ይገልፁ።