text:
ንምንታይ ድሕሪ ናጽነት ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ዘይቆመ? (ቀዳማይ ክፋል)
ነዚ በዳህን ዕዙዝን ሕቶ’ዚ፡ ብዕግበትን ብብቕዓትን ንምምላስ ንድሕሪት ምልስ ኢልካ ብውሕዱ ንክልተ ዓበይቲ ነንሓድሕዶም ዝተወሳሰቡ ኣገደስቲ ረቛሒታት ኣድቂቕካ ምምርማር የድሊ። ንሳቶም ከኣ፥ ንኣቀዋውማ መንግስቲ ኤርትራን፣ ንባህሪ ናይቲ መንግስታዊ ስልጣን ንበይኑ ብሒቱ ዝሓዘ ሓይልን (ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህ.ግ.ሓ.ኤ)) ዝምልከቱ ኢዮም። ንኣቀዋውማ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ እትምርምረሉ፡ እቲ ብቐዳምነት ክትግንዘቦ ዝግባእ ኣገዳሲ ጕዳይ ሕጋውነቱ ስለ ዝዀነ፡ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ኣብ ትሕቲ “ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ” ዝብል ንኡስ ኣርእስቲ፡ መንግስቲ ኤርትራ ሕጋዊ መንግስቲ ምዃኑን ዘይምዃኑን ዝድህስስ ክኸውን ኢዩ። ንባህሪ ህ.ግ.ሓ.ኤ ከይመርመርካ፡ ንምንታይ ድሕሪ ናጽነት ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ክቐውም ከም ዘይከኣለ ብግቡእ ንምግንዛብ እውን ስለ ዘይከኣል፡ እቲ ዝስዕብ “ደሞክራሲያውነት መንግስቲ ኤርትራ” ብዝብል ንኡስ ኣርእስቲ ቀሪቡ ዘሎ ካልኣይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ብፍላይ ኣብ ባህሪ ናይ ህ.ግ.ሓ.ኤ ብምድሃብ፡ ነቲ ዝኽተሎ ዝነበረ ማርክሳዊ ስነ-ሓሳብን ኣሉታዊ ጽልዋኡን ከምኡ’ውን ነቲ ድሕሪ ናጽነት ኣብ መንጎ ላዕላዎት መራሕቱ ዝተጋህደ ምክፍፋልን ዘኸተሎ ሳዕቤናትን ፍሉይ ቆላሕታ ሂቡ ዝድህስስ ክኸውን ኢዩ።
መልእኽቲ ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ከምቲ ዝተኣመቶ ናብ ኣንባቢ ብደንቢ ምእንቲ ክመሓላለፍ፡ ዝውቱር ዘይኰነ ናይ ትግርኛ ቃል ኣብ ዝተኸሰተሉ፡ ንእዝኒ ኣንባቢ ጋሻ ኰይኑ ከይዕንቅፍ ብመማዝንቱ ናይ እንግሊዝኛ ቃል ተሰንዩ ቀሪቡ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ኣብ መደምደታ ኣብ ክልቲኡ ክፋላት ዝተዘተየሉ ቀንዲ ነጥብታት ኣገዳስነቱ ንምጕላሕ ተጸሚቑ ቀሪቡ ኣሎ።
ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ
ኤርትራ ናጽነታ ካብ እትጐናጸፍ ዕስራ ዓመታት ይሕለፍ ድኣ’ምበር፡ እቲ ክሳብ ሕጂ መንግስትዊ ስልጣን ንዕኡ ጥራይ ከም ዝብጽሖ ብሕታዊ ንብረት ንበይኑ ገቢቱን ካልኦት ተቐናቐንቲ ሰልፍታት ከይሻረኻኦ ብሕጊ ኣጊዱን፡ ብህዝቢ ከይተመርጸ ዓሚጹ ክገዝእ ዝጸንሐን ገና’ውን ብሕጂ ከም ንጉሳዊ ቤተ-ሰብ ንመዋእል ንሱ ጥራይ ንኽገዝእ ዝሕንሕን ዘሎን ሰልፊ፡ እቲ ከም መተካእታን መቐጸልታን ናይ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኰይኑ ንኸገልግል ተሓሊኑ ብ1994 ብህ.ግ.ሓ.ኤ ዝቖመ ሰልፊ ማለት እቲ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሕን (ህ.ግ.ደ.ፍ) ዝብል ስም ዝተጠመቐ ሰልፊ ጥራይ ኢዩ። ህ.ግ.ሓ.ኤ ነቲ ኣብ ውሽጡ ብምስጢር እናተዋሰአ ወሳኒ ተራ ዝጻወት ዝነበረ ማሕበርነታዊ ሰልፊ፡ ኣብ መውዳእታ ሰማንያታት ማሕበርነታዊ ደንበ ፈሺሉ ብዘኽስፍ ኣገባብ ረሞቕ ኢሉ ምስ ፈረሰን እቲ ዝምራሓሉ ዝነበረ ማርክሳዊ ስነ-ሓሳብ ከኣ ብሳዕቤኑ ተኻዒቡ ምስ ተነጽገን፡ “ተልእኾኡ ኣብ እዋኑ ብግቡእ ፈጸሙ’ዩ” ብዝብል ካብ ተሓታትነት ንምህዳም ዝቐረበ ምስምስ፡ ብዘይ ደቂቕ ገምጋምን ዕቱብ ነቐፌታን፡ ዝህውጽ ሕቶታት ከየልዕል ብተርባጽ ማንም ኣብ ዘይተጸበየሉ ተነቃፊ ወቕቲ (ድሮ ናጽነት) ብሃንደበት’ዩ ኣቕሂምዎ፡፡ ብሰሪ’ዚ፡ ድሕሪ ናጽነት ንመጻኢ ህ.ግ.ሓ.ኤ ብዝምልከት፡ ካብ ግርህና ዝነቐለ “እዚ ውድብ’ዚ ኣብ ውሽጢ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ብዘይ ገለ ጥርጥር ብህዝቢ ዝተመርጸ ሕጋዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ንምምስራት ድሕር ኰነ ክምህ ከይበለ፡ ካብ ዝሓለፈ ጉድለታቱ ተማሂሩን ልቢ ኣዕቢዩን ብሓድሽ መንፈስን ብሓድሽ መልክዕን ተወዱቡ ምስ ካልኦት መማዝንቱ ተወዳደርቲ ሃገራውያን ሰልፍታት ዝዳረግ ብጋህድን ብቕንዕናን ሓድሽ ፖለቲካዊ ሰልፊ ከቕውም’ዩ” ዝብል ሓፈሻዊ ሰፊሕ እምንቶን ዓቢ ትጽቢትን’ዩ ኔሩ። ድሕሪ ናጽነት ከምዚ ዝኣመሰለ ኣዎንታዊ ተስፋ ኣብ መንጎ’ቲ ኣብ ውሽጢ ኰነ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ህዝብና ዓሲሉ ዝነበረ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ንሓርነታዊ ቃልስና መርሑ ናብ ዓወት ብምብጽሑ፡ ካብ ልባዊ ሓጐስን ሰናይ ትምኒትን ዝፈልፈለ ክከሓድ ዘይከኣል ክብ ዝበለ ኣኽብሮት ጥራይ ዘይኰነ፡ ምውቕ ዝበለ ተቐባልነት እውን ኣጥሪዩ ብምንባሩ ኢዩ።
ይኹን’ምበር፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድሕቲ ናጽነት ከምቲ ሰፊሕ እምንቶን ዓቢ ትጽቢትን ዝተነብረሉ፡ ካልእ ይትረፍ ኣብ ክንዲ ብመሰረት ውድባዊ ቅዋሙ (ኣብ ሰልሳይ ጉባኤኡ ብ1994 ንመበል ሳልሳይ ግዜኡ ዘጽደቖ)፡ ኵለን ተቐናቐንቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ዝሳተፈኦ ናጻን ፍትሓውን ሃገርዊ ምርጫ ንምክያድ ሃገራዊ ጻውዒት ዝገብር፡ ናይ ስልጣን ህርፋን ኣሕደሩ ስልጣኑ ከይተበደሀ ምእንቲ ኸናውሕ ብሕጊ ካልኦት ተቐናቐንቲ ሰልፍታት ከይቆማ ብምእጋድ፡ ድብንርጽ ከይበሎ ንዕኡ ዝትክእ ሰልፊ ጥራይ — ንህ.ግ.ደ.ፍ — ተጓይ’ዩ ኣቖመ። ህ.ግ.ሓ.ኤ ነዚ ሰልፊ’ዚ ንማለቱ (ሰልፊ ኣሎ ንኽበሃል) ተቐላጢፉ ዝመስረቶ: ከም ሓርነታዊ ግንባር መጠን ምስ ምጕንጻፍ ናጽነት ተልእኽኡ ስለ ዝፈጸመ፡ ህላወኡ ከም ፖላቲካዊ ሰልፊ ኰይኑ ንምቕጻልን ንመንግስታዊ ስልጣኑ ሕጋውነት ንምልባስን ኢዩ። እንተዀነ፡ ብሓድሽ ስም ምሉእ ብምሉእ እትውንኖን እትቆጻጸሮን ፖለቲካዊ ሰልፊ ብምምስራትካን፡ ብዕሊ ንኹሉ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዝርከብ ሃገርዊ ዜጋ ኣብ ትሓቲ ጽላል ሰልፍኻ ጥራይ ክጥርነፍ ብምፍቃድካን፡ ንዘይሕጋዊ መንግስታዊ ስልጣንካ ፈጺሙ ሕጋውነት ኣየልብሶን ኢዩ። ብኢደወነንካ ባዕልኻ ገባርን ሓዳግን ኰንካ፡ ንህዝብኻ ብጀካ ኣብቲ ንስኻ ዝመረቕካዮ ንረብሓኻ ዘገልግል ሰልፊ ጥራይ እንተዘይኰይኑ፡ ኣብ ካልእ ሰልፊ ከይጥርነፍ ምእጋድ ብርኡይ ብድዐ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ንህዝብኻ ንዓኻ ንኸገልግል ከም ዝተፈርደ ምእዙዝ ጊልያ ጌርካ ምቝጻር እውን ኢዩ።ንህዝቡ ተማእዚዙ ከገልግል ዝግብኦ መንግስቲ፡ ብኣንጻሩ ብህዝቡ ተመሪጹ ከይተወከለ ብሓድሽ መለሳ ዘይብሉ መልክዕ ቀሪቡ ባዕሉ ንነብሱ “ህዝባዊ መንግስቲ” ብምስያም ብስም ህዝቡ ብጋህዲ ዝሽፍጥን ዝዕምጽን፡ ምስሉይ መንግስቲ እምበር ሓቀኛ ሃገራዊ ይኹን ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ኣይኰነን። በዚ መሰረት’ዚ፡ ናይ መንግስቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ደሞክራሲያውነት ኰነ ሃገራውነት ብልክዕ ክፍርድ ዝከኣል፡ ብሕጋውነቱን ወኪልነቱን ከምኡ’ውን ብተግባራቱን ሜላታቱን እምበር በቲ እንታይነቱ ንምሽፋን ንሰልፉ ዝሰመዮ ዘንጸባርቕ ስም ኣይኰነን። ንስም ህ.ግ.ደ.ፍ ቀሪብና ምስ እንግንዘቦ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኰነ ኢሉ ኣብ መጸውዒ ስሙ “ህዝባዊ ግንባር” ዝብላ ክልተ ህቡባት (popular) ቃላት ዝለቀበሉ፡ ነቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ዘጥረዮ ተሰማዕነትን ዘሕደሮ ጽልዋን ግዜኡ ሓሊፉ ከይበረሰ እንከሎ፡ ከም ማግነት ሰሒቡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ብርክት ዝበሉ ሰዓብቲ ንምምልማል ምእንቲ ክሕግዞ ኢዩ። እተን ዝተረፋ “ደሞክራስን ፍትሕን” ዝብላ ክልተ ተፈተውቲ ቃላት፡ ነተን “ህዝባዊ ግንባር” ዝብላ ቀዳሞት ክልተ ህቡባት ቃላት ዝተወሰኸአን እውን ህ.ግ.ደ.ፍ ብሓቂ ብደሞክራስን ብፍትሕን ዝኣምን ሰልፊ ስለ ዝዀነ ንእንታይነቱ ብልክዕ ንምንጽብራቕ ንኸገልግላ ኣይኰናን። እንተይ ድኣ፡ ኣጉል ዝዀነ ተስፋ ብምሃብ ሓቀኛ መልክዑ ንምኽዋል ንኸገልግላ ዝተለጠፋ ትርጕም ኣልቦ መቀናጀውቲ ቃላት እየን።
ድሕሪ ናጽነት፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብህዝቢ ዝተመርጸ ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ክሳብ ዝቐውም፡ ግዝያዊ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ብምቛም መንግስታዊ ስልጣን ይሓዝ ድኣ’ምበር፡ ንዘልኣለም ገዛኢ ደሪቢ ኰይኑ ንኽገዝእ ዝዀነ ሕጋውዊ መሰል ኣይተዋህቦን። ኤርትራ ከም ሓዳስ ሃገር መጠን ድሕሪ ናጽነት ምጕንጻፋ፡ ክሳብ ኣብ ናጻን ፍትሓውን ሃገራዊ ምርጫ ብህዝቢ ዝተመርጸ ብሓቂ ነቲ ህዝቢ ዝውክል ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ዝቐውም፡ ግዝያዊ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ከተቕውም ብርግጽ ወድዓዊ ኩነታት ዝጠልቦ ዝነበረ ኣድላዪ ስጕምቲ ኢዩ። ስሊዚ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድሕሪ ናጽነት ንሓጺር ካብ ሰለስተ ዓመታት ዘይነውሕ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ: መንግስታዊ ስልጣን ሒዙ ክጸንሕ ተደላዪ’ዩ ኔሩ ጥራይ ዘይኰነ፡ ድሕሪ ምውጋድን ምፍራስን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተ.ሓ.ኤ)፡ እቲ ንሓርነታዊ ብረታዊ ቃልሲ መሪሑ ኣብ ዓወት ዘብጸሐ እንኮ ጥርኑፍን ዕጡቕን ሃገራዊ ውድብ ንሱ ጥራይ ስለ ዝነበረ፡ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ብእኡ ጥራይ ክቐውም ካልእ ኣማራጺ ዘይነብሮ ኩነት’ዩ እውን ኔሩ። ይዅን’ምበር፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኪኖ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ኣብ መንግስታዊ ስልጣን ብዊንታኡ ንዘይተውሰነ ዓመታት ክጸንሕ፡ ዘቕርቦ ምስምስ ብዘየገድስ፡ ፈጺሙ ሕጋዊ ኣይኰነን። ካብዚ ዝተላዕለ፡ ካብተን ክሳብ ሕጂ ኣብ ሰልጣን ዝጸንሓለን ዕስራ ዓመታት፡ ብጀካ እተን ድሕሪ ናጽነት ዝሰዓባ ሰለስተ ዓመታት ናይ መሰጋገሪ መድረኽ (ካብ 1993-1997)፡ እተን ዝተረፋ ዓመታት ብዓመጽ ንናይ ህዝቢ ድልየት ዓምጺጹ ዝግዝኣለን ዘይሕጋውያን ዓመታት እየን።
ህ.ግ.ሓ.ኤ ኣብ እዋን ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምምስራት ዘደሊ ምሽብሻብ ከሳልጥ ሃገራዊ ሓልፍነት ተሰኪሙ’ኳ እንተነበረ፡ ንዝተሰከሞ ሃገራዊ ሓላፍነት ከምቲ ትጽቢት ዝተነብረሉ ብግብእ ኣየማለኣን። ኣብ መጀመርታ ተስፋ ዝህቡ ከም ምቛም ኣስናዳኢት ሽማግለ ሃገራዊ ምርጫ፣ ምንዳፍ ሃገራዊ ቅዋም፣ ከምኡ’ውን ምዕንባብ ናጻ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ዝኣመሰሉ ተርእዮታት ደሞክራስያዊ መስርሕ ንኽቕልቀሉ የፍቅድ ድኣ’ምበር፡ እዞም ኣዎንታዊ ተርእዮታት እዚኣቶም ካብ ቊጽጽሩ ወጻኢ ከይኖም ነቲ ከም ንጉሳዊ ስርዓት ኣብ መንግስታዊ ስልጣን ንዘንተ-እለት ንክጸንሕ ዝነበሮ ሕልሚ ከይብርዝሉ ኣዝዩ ስለ ዝሰግአ፡ ውልዕ ኢሎም ከም ዝጠፍኡ’ዩ ጌሩ። እቲ ነዞም ኣዎንታዊ ተርእዮታት እዚኣቶም ውልዕ ኢሎም ከም ዝጠፍኡ ንምግባር ተበላሒቱ ብተጕላባ ዝመሃዞ እከይ ተግባር፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ብናይ ዶብ ግጭት ኣሳቢቡ ዘየቕስን ኲናት ብምብራዕ ኣብ ኣእምሮ ኤርትራዊ ዜጋ ናይ ዕንዛይነት መንፈስ (mentality of victimization) ምሕዳር ኢዩ። ናይ ዕንዛይነት መንፈስ ዘሕደረ ዜጋ፡ ንህዝቡ ዝወርዶ ዘሎ ሓሳረ-መከራ ምንጩ ግዳማዊ ተጻብኦታት’ዩ ኢሉ ስለ ዝኣምን፡ መረርኡ ኰነ ተቓውሞኡ ኣንጻር’ቲ ዝብድሎ ዘሎ ሓቀኛ በዳሊ ማለት ኣንጻር’ቲ ብዓመጽ ብህዝቢ ከይተመርጸ ዝገዝኦ ዘሎ ስርዓት ኣየቕነዖን ኢዩ። ካብዚ ሓለፉ’ውን ሓንሳእ ናይ ኲናት ሃዋህው ምስ ሰፈነ፡ ነቶም መንግስቲ ኤርትራ ብጉልባብ ድሕነት ሃገር “ኣብ ህጹጽን ዘይርጉእን ኩነታት ሕቶ ደሞክራሲ ምልዓል እዋኑ ኣይኰነን” ብዝብል ምኽኒት ደሞክራሲያዊ መስርሕ ንምዂላፍ ዝወሰዶም ዓንቀፍቲ ስጕምታት፡ ዕላምኦም ብሓቂ እንታይ ምዃኑ ንኽመምዮ ኰነ ንኸስተውዕሎ ይእግሞ ኢዩ። ገለ ካብቶም መንግስቲ ኤርትራ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ንምዂላፍ ዝወሰዶም ዓንቀፍቲ ስጕምታት፡ ንኣብነት፥ ከም ንሃገራዊ ምርጫ ንዘይተወሰነ እዋን ምምሕልላፍ፣ ቅዋምን ደንብን መንግስቲ ከይጸደቐ ተወንዚፉ ከም ዝጸንሕ ምግባር፣ ናይ ዜና ኣገልግሎት ዝህባ ናጻ ናይ ብሕቲ ትካላት ክሳብ ፍቓድ ዝወሃበን ምእጋድ፣ ከምኡ’ውን ተቐናቐንቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ዘይመንግስታዊ ህዝባዊ ትካላትን ብዕሊ ከይቆማ ዕድል ምኽላእ ዝኣመሰሉ ኢዮም። እዞም ዓንቀፍቲ ስጕምታት እዚኣቶም፡ ብርኡይ ደሞክራሲ ንኸይጥጥዕ ዝዕንቅጹ ብፍላጥ ዝተውስዱ መንግስታዊ ምትንዃላት’ኳ እንተዀኑ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር-ለኸ ሻቕላን ስግኣትን ዝሰፈኖ ናይ ኲናት ሃዋህው ስለ ዝተተግበሩ፡ ምስቲ ልዑል ኣገዳስነቶምን ኣሉታዊ ሳዕቤናቶምን ዝዳረግ እቓልቦ ኣይተዋህቦምን።
ኣቓልቦ ኣይተዋህቦምን ጥራይ ዘይኰነ፡ መንግስቲ ኰነ ኢሉ ተረሲዕም ከም ዝተርፉ ንምግባር “ዶብና ብኣህጉራዊ ናይ ዶብ ሽማግለ ይግባይ ዘይብሉ ፍርዲ ተዋሂብዎ ክንሱ፡ ኢትዮጵያ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ንምርካብ ሕልሚ ስለ ዘለዋ ከም መንቀል ነገር ንኽትጥቀመሉ ኣብ ግብሪ ንኸይተውዕሎ ተዕጠጢ ኣላ” ብምባል፡ ናይ ኲናት ነጋሪት መዓልቲ- መጸ እናሃረመ ንኣዋጅ ሃገራዊ ኣግልግሎት መጢጡ ደረት ግዜ ዘይብሉ ቀዋሚ ኣገልግሎት ከም ዝዀውን ጌርዎ ኣሎ። ብሓቂ ግን እቲ ንኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት ቀዋሚ ኣገልግሎት ከም ዝዀውን ዝደልየሉ ምኽንያት፡ ኢትዮጵያ ንወደብ ዓሰብ ከይትጐብጣ ርኡይ ዝዀነ ስግኣት ስለ ዘሎ ዘይኰነ፡ እንታይ ድኣ ብሓንቲ እምኒ ብሓንሳእ ክልተ ኣዕዋፍ ንምቕታል ሰለ ዝደለየ ኢዩ። ንሱ ድማ፥ በቲ ሓደ ሸነኽ ነቲ ካብ መንእሰያት ኣንጻር ስርዓቱ ክለዓል ዝኽእል ንደሞክራሲ ዝጠልብ ተቓውሞታት ከይተበገሰ እንከሎ በሊልካ ብኣግኡ ንምምካን፣ በቲ ኻልእ ሸንኽ ከኣ ነቲ ብኣባላት ሰልፉን ሰበ-ስልጣን መንግስቱ ዝውነናን ዝእለያን ትካላት ዝከናወን ዘሎ ንረብሓኡ ዘገልግል ቊጠባዊ ውጥናት ብዘይተኸፍለ ጉልበት ንምስላጥ ኢዩ። እቲ ሓቂ ከምዚ ዝተገልጸ ይኹን ድኣ’ምበር፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝብና “ሃገርና ብጻዕርና ከይንሃንጽ፡ ኣንጻርና ብጐረቤት ሃገርና ንኸይንቐስን ኣብ ርእሲ ኲናት ምእዋጁ፡ ብዓብለቲ ዓበይቲ ሃገራት ዓለም (ኣመሪካን ሰዓብታን) ካብ ሓሰድ ዝተበግሰ ከም ቊጠባዊ እገዳ ዝኣመሰለ ቀጻሊ ባዕዳዊ ተጻብኦታት የጓንፈና ኣሎ” ብዝብል ፕሮፖጋንዳ ይታለል ስለ ዘሎ፡ ንሕቶ ደሞክራሲ ካብ ኣእምሮኡ ፈጸሙ’ኳ እንተዘይሰወሮ፡ ንግዜኡ ከም ዝድጕሎ ጌርዎ ኣሎ። ነዚ ክውንነት’ዚ ንምብራህ ንኣብነት፡ ንሓንቲ ኣብ ኣስመራ ዝቕመጣ ሓበሬታአን ካብ ረድዮ ድምጺ ሓፋሽን ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ቲቪ ኤረን ጥራይ ዝረኽበኦ ኣደ፡ ኤርትራ ንምንታይ ብሕቡራት ሃገራት ቍጠባዊ እገዳ ተበይንዋ? ዝብል ተራ ሕቶ ምስ እተቕርበለን፡ እቲ ካብአን እትረኽቦ መልሲ ብዘይጥርጥር፡ “መንግስትና ኣብ መትከል ናጻ ፖለቲካዊ መስመሩ ተመርኲሱ፡ ጽፉፍ መንግስታዊ ቊጠባዊ ውጥን ብምውጻእ ሃገርና ብዘይ ናይ ወጻኢ ዕዳ ብጽፍራ ፋሕተር እናበለት ቍጠባኣ ብዘደንቕ ፍጥነት (ካብ ዓለም ምሉእ ቀዳመይቲ ኰይና) ከም ዝምዕብል ይገብር ስለ ዘሎ፡ ሃጸያዊት ኣመሪካ ዓይና ምግባር ኣብይዋ ዘይተዓብለለትላ ተቐይማ ብምሕሳድ ብዝኣለመቶ ውዲት ኢዩ” ዝዓይነቱ መልሲ ኢዩ። እዚ መልሲ’ዚ፡ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ዘጋጥማ ዘሎ ከሉ ዓይነት ጸገማት ንግዳማዊ ተጻባኦ ዘሳብብ፡ ሓደ መርኣያ ናይቲ ኣብ መንጎ ህዝብና ሰፊኑ ዝርከብ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ዘስረጾ ናይ ዕንዛይነት መንፈስ ኢዩ።
ዝዀነ-ዀይኑ፡ ፍትውቲ ሃገርና ኤርትራ ዝሓልፈ ናይ መግዛእቲ ቊስላ ከየሕወየትን ከም ዕሸል ሃገር መጠን እግሪ ተኺላ ከይደልደለትን፡ ፈለማ ምስ የመን ብሰበብ ናይ ሓኒሽ ደሴታት፣ ጸኒሓ ኸኣ ምስ ኢትዮጵያ ብሰበብ ናይ ባድመ ዋንነት፣ ኣብ ዘየድሊ ብሰላምን ብልዝብን ክፍታሕ ዝግበኦን ዝኽእልን ናይ ኲናት ሓሽውየ ዝኣተወት ተገዲዳ ዘይኰነት፡ ብሰንኪ ዓንዳሪ ወተሃደራዊ ዝንባለ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኢያ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምስ የመንን ኢትይጵያን ኣብ ልዕሊ ምንቛቱ፡ ምስ ጅቡቲ ብሰበብ ደረት ዶብ ከምኡ’ውን ምስ ሱዳን ብሰበብ ምልመላ ተቓወምቲ ስለ ዝተጐናፈጠ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ንመባእታዊ ሰብሃዊ መሰላት ዜጋታቱ ከይተረፈ ብምግሃሱ ብዓለሙ ተኻዒቡ “ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ” ዝብል ቅጽል ስም ምጥራዩ፡ ንናይ ቀርኒ ኣፍረቃ ሰላምን ርግኣትን ዝህውኽ “ነግራም ቀርኒ ኣፍሪቃ” ዝብል ቅጽል ስም’ዩ ወሲኹ። ካብዚ ሓሊፉ’ውን፡ ብዘይ ሕማሙ ብምርሳን ተሓላቒ ናይ ሶማል ሕሰም ያኢ ኰይኑ፡ “ጸላኢ ጸላኢኻ ፈታዊኻ” ካብ ዝብል ማክያቨላዊ (ናይ ክፍኣት) ሜላ ተበጊሱ ንመግስቲ ኢትዮጵያ ንምጽራር ንኣልሸባብ ብምድጋፉ፡ ንፍተውቲ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ትዓኰሉ ተኣፋፊ ዕድመኣ ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ኣፍሪቃ (ድሕሪ ዓሌታዊት ደቡብ ኣፍሪቃ) ብሕቡራት ሃርራት ዓለም ቊጠባዊ እገዳ ዝተበየና ሃገር ከም ትኸውን ብምግባር የሳቕያ ኣሎ። ስለዚ፡ እቲ ቀንዲ ንሃገርና ኤርትራ ናብ እገዳ ዘብጽሓ ጠንቂ፡ ግዳማዊ ረቛሒ (ንኣብነት፡ ናይ ኣመረካ ሃጸይነት ተጻብኦ) ዘይኰነ፡ ውሽጣዊ ረቛሒ ማለት ናይ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ካብ ወተሃደራዊ ዕንደራን ሕልሚ ኣምባገነንነት መራሕቱን ዝመንጨወ ግጉይ ናይ ወጻኢ ሜላ ኢዩ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ነቲ ኣብ ወጋሓታ ናጽነት ዝተኸሰተ ተስፋ ዝነበሮ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ስጕም ከየበለ ዝቖጸዮ፡ ኣቐዲሙ ክጥቀስ ከም ዝጸንሐ በቲ ኰነ ኢሉ ባዕሉ ዝፈጠሮ ናይ ዕንዛይንት መንፈስ ኣመኻንዩ ኢዩ። ይኹን’ምበር፡ ነዚ ጕዳይ’ዚ ብዝምልከት ነቲ ደገፍቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንምንታይ እቲ ተጀሚሩ ዝነበረ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ተጕናደቡ ሓደ ሰልፋዊ (ውልቀ-ምልካዊ) ስርዓት ክቐውም ከም ዝተደልየ ዘቕርብዎ ምጕት ምስ እንግንዘብ፥ “ልኡላውነትን ናጽነትን ሃገርና ኣብ ሓደጋ ኣብ ዝወደቐሉ ኣዝዩ ጽንኩር ኩነታት፡ ሕቶ ደሞክራሲ ምልዓል እዋኑ ኣይኰነን፣ ሕቶ ደሞክራሲ ብግቡእ ዝምለስን ብኣድማዕነት ኣብ ግብሪ ዝውዕልን ፍርያም ውጽኢት ዝርከቦን ኣብ ህጹጽ ናይ ኲናት ኲነታት ዘይኰነ፡ ኣብ ርጉእ ናይ ሰላም ኲነታት’ዩ፣ ስለዚ፡ ሕቶ ደሞክራሲ ክሳብ ባዕላውን ወድዓውን ኲነታቱ በሲሉ ዝናስብ (conducive) ሃዋህው ዝነግስ ተውንዚፉ ክጸንሕ ኣሎዎ።” ዝብሉ መጐተታት ኣቕሪቦም ክምጕቱ ንዕዘብ። ምስዚ ምጕቲ’ዚ ብምትእስሳር፡ ንዘይሕጋዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሕጋውንነት ንምልባስ፡ ነቶም ብትርን ብኒሕን ዝጣበቑሎም ክልተ ኣከራኸርቲ ጕዳያት– ሃገራዊ ኣገልግሎትን ቀረጽ ክልተ ካብ ሚእትን — ምስ እንግንዘብ ድማ፡ ደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ “ድሕነት ሃገር ካብ ሕቶ ደሞክራሲ ስለ ዝዓዝዝ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብናይ ዶብ ግጭት ኣመኻኒኻ ወደብ ዓሰብ ንምጕባጥ ብስርዓት ወያነ ዝተበገሰ ወራር ብትብዓት መኪቱ ንምፍሻል፡ ድሕነት ሃገርናን ናጽነትናን ክዕቅብ ብዝነኣድ ውሕልነትን ፍጥነትን “ሃገራዊ ኣገልግሎት”ን “ክልተ ካብ ሚእቲ ቀረጽ”ን ኣዊጁ ኣብ ግብሪ ምውዓሉ፡ ንልዑል ብልሃቱን ረዚን ሓልዮቱን ዘረጋግጽ ህያው ምስክር’ዩ” ብምባል ይጣበቕሉ። ንጥብቅነኦም ብግቡእ ንምርዳእ፡ ንስነታዊ መጐቶም (logical argument) ቅርብ ኢልና ምስ እንስተውዕለሉ፡ ስነቱ (its logic) “ብዘይ ሃገር ናጽነት፣ብዘይ ናጽነት ከኣ ደሞክራሲ የለን።” ኣብ ዝብል ልባወ (rationale) ዝተምርኰሰ ምዃኑ ኢና እነስተውዕል። እዚ ልባወ’ዚ ግን፡ ብሓቂ መወዳእታ ዘይብሉ “ሃገራዊ ኣግልግሎት”ን ዘይሕጋዊ “ቀረጽ ክልተ ካብ ሚእቲን” ንምእዋጅ ዝድርኽ ብቑዕ መመኽነታ (justification) ድዩ? እቲ ብናይ ዶብ ግጭት ተመኻንዩ ብስርዓት ወያነ ዝተበገሰ ወራር ዝተባህለኸ ብሓቂ ናይ ዶብ ግጭትን ብስርዓት ወያነ ዝበተገሰን ድዩ? ንምዃኑኸ፡ ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ምስ ዝኽሰተ ሓድሽ ፖለቲካዊ ኩነታት እናተቛረነ፡ ብዊንታ ገዛኢ ሓይሊ (ሰርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ንህዝቢ ከይተወከስካ ንዘይተወሰነ እዋን ክውንዘፍ ዘሎዎ ጐሲኻ እትሓልፎ ዘየገድስ ጕዳይ ድዩ?
ብርግጽ፡ እቲ “ብዘይ ሃገር ናጽነት፣ ብዘይ ናጽነት ከኣ ደሞክራሲ የለን።” ዝብል ልባወ፡ ኣድማሳዊ (universal) ሓቅነት ዘሎዎ ልባወ ኢዩ። እንተዀነ፡ “ሓባል መጠመቲኣ ትኰሓል” ከም ዝበሃል፡ ደገፍቲ ህ.ግ.ድ.ፍ ነዚ ረዚን ልባወ’ዚ ኣብ ዘይበትኡ ከጸባብቑ ዘዘውትርዎ ዘሎዉ፡ ነታ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ እትሒዙ ብዝተኸተሎ ግጉይን ፋሽልን ኣመሓዳድራ፡ ንጥዑይ ዝነበረ ኣዒንታ ብሓበላ ዝሸፈና ሃገርና፡ ዂሕሊ ኲሒሎም ብምቊንጃው ካብ ዓይኒ ጠማቲኣ ዝኽውልዎ ስለ ዝመሰሎም ኢዩ። ካብዚ ሓሊፉ ካልእ ዝጭበጥ ጭብጢ የብሉን። ሃገርና ናጽነታ ዝተጐናጸፈት ብትኳቦ ዘይኰነ፡ ሰላሳ ዓመታት ብዝወሰደ ሰፍ ዘይብል ናይ ህይወት መስዋእትን ናይ ንዋት ብርሰትን ምምህማን ባህልን ምብትታን ስድራቤትን ምምዝባልን ምስዳድን ኣሽሓት ዜጋታትን ዝተኸሰሮ፡ መሪርን ጽንክርን ዕጥቃዊ ሓርነታዊ ገድሊ ምዃኑ ንኹሉ ሃገራዊ ዜጋ ብሩህ’ኳ እንተዀነ፡ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ደገፍቱን ግን እዚ ከበድ ክሳራ’ዚ ስለ ዘይተሰቀሮም፡ ሃገርና ብግስ ከይበለት ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ጋሮ ፈጥራ እንደገና ናብ ደማዊ ኣዕናዊ ኲናት ምምላሳ ቅጭጭ ኣይበሎምን ዘሎ። በዚ ዝኣክል፡ ድሕሪ ናጽነት ሃገርና ድሕነታ ኣብ ሓደጋ ዝወደቐ፡ ብኣረኣእያኦም ብስርዓት ወያነ ሃንደበት ብዘይ ገለ ሰበብ ስለ ዝተወረረት እምበር ካልእ ጣጣን እንታን የብሉን። እዚ ግን ሓቅን ጣቋን ዘሎዎ ኣይኰነን። እቲ ብምስሕሓብ ዋንነት ባድመ ተሳቢቡ ምስ ኢትዮጵያ ዝተባርዐ ብናይ ዶብ ግጭት ዝፍለጥ ኲናት፡ ውሽጠውሻጠኡ ንዝይፈልጥ ከምኡ’ኳ እንተመሰለ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ነቲ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምምስራት ተጀሚሩ ዝነበረ ተስፋ ዝህብ ደሞክራስያዊ መስርሕ ብምጕንዳብ፡ ስልጣኑ ንምንዋሕ ተበላሒቱ ብውሳይ (ኰነ ኢሉ) ባዕሉ ዘባርዖ ኲናት ኢዩ። እዚ ሓቂ’ዚ፡ ኣብ መጀመርታ ማለት ኣብቲ ናይ ዶብ ግጭት ምስ ኢትዮጵያ ዝተላዕለሉ እዋን፡ ዝበዝሕ ሃገራዊ ዜጋ ነገራቱ ጋን ኰይንዎ ብምድንጋጽ ካብ ሃገራዊ ፍቕሪ ዝተላዕለ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እኳ እንተደገፈ፡ ግዜ ብዝኸደ ነቲ ናይ ዶብ ግጭት መንን ንምንታይን ከም ዘሳወሮን ዘበገሶን ኲልዕ ኢሉ በሪህሉ’ዩ። በሪህሉ’ዩ ጥራይ ዘይኰነ እውን፡ መራሕቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ( ብፍላይ ከኣ ጃንዳ ኢሳያስ) ብልዝብ ምፍትሑ ንዘይተርፎ፡ ነቲ ናይ ዶብ ግጭት ኣጋኒንኖምን ኣታሊሎን ብጐነጽ ክፈትሖዎ ብምምጥጣር፡ ንዘይተጸብጸበ ቊጽሪ ውጉኣትን ስንኩላንን ገዲፍካ፡ ካብ 60 ሽሕ ንላዕሊ ስውኣትን ካብ 100 ሽሕ ንላዕሊ ካብ መነባርሮኦም ዝተማዛበሉ ሰለማውያንን ዘኸተለ ( ምስቲ ንናጽነት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ ዓመታት ዝተኸፍለ ክሳራ ዝማዓራረ) ክውገድ ዝከኣል ዝነበረ ኣዕናዊ ኲናት ብምስዋሮም፡ ብመዓልቱ ኣብ ቅድሚ ሕጊን ህዝብን ቀሪቦም ብሓልፍነት ሓደብሓደ ክሕተትሉ ምዃኖም ዘማትእ ኣይኰነን። ምኽንያቱ፡ ተግባሮም ብሃገራዊ ክሕደትን ብርሰትን ህልቀትን ዘኽስስ ዓቢ ታሪኻዊ ገበን ኢዩ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ፈለማ ናይቲ ኲናት(ኢትዮጵያ ሰፊሕ ጸረ-መጥቃዕቲ ቅድሚ ምክያዳ)፡ ካብቲ ብወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ዝሓዞ ስፍራታት (ብሕልፊ ኸኣ ካብ ባድመን ከባቢኡን) ክስሕብ ብኣግኡ’ኳ ናይ ሰላም ጻውዒት ብኣመሪካን ሩዋንዳን እንተቐረበሉ፡ “ካብ ዝሓዝናዮ ስፍራታት ንለቅቕ ማለት ጽሓይ ብምብራቕ ክትዓርብ’ያ ማለት’ዩ ” ኣብ ዝብል ናይ መራሕ ሃገር (ፕረስደንት ኢሳያድ ኣፍወርቂ) ጸኒሑ መስሓቕ ሸራፋት ዝዀነ ትምክሕታዊ መርገጺ ተመርኲሱ ከኒቡ ከብቅዕ፡ ድሓር ኢትዮጵያ በቲ ዘካያደቶ ዘየድሊ ኣሽሓት ካብ ሰራዊታ ዝሃለቕሉ ዕውት ጸረ-መጥቃዕቲ፡ ንኹሉ ዘከራኽር ዝነበረ ናይ ዶብ መሬት ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቊጽጽራ ኣእትያ ንቕድሚት ክትምርሽ ምስ ጀመረት፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተጓይዩ ን “ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ” ብምቕባል፡ ብኽብረት ገዲፉ ብሕስረት ካብ ዶብ ን25 ኪሎ ሜትር ርሒቑ ንኽዓርድ ንዝጠልብ ስምምዕ ከይፈተወ ፈሪሙ፡ ንናይ ዶብ ግጭት ብኣማላድነት (ብዳኝነት) ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ድሕሪ ማይ ኣብ በዓቲ ብሰላም ክፈትሖ ወሲኑ። ስለዚ፡ እቲ “ብዘይ ሃገር ናጽነት የለን” ዝብል ብደገፍቲ ህ.ግ.ድ.ፍ ዝቐረበ ልባወ፡ ነቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ባዕሉ ዘባርዖ ኲናት ከም ገልባብ ተጠቒምካ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ “ድሕነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ወዲቑ እንከሎ ሕቶ ደሞክራሲ ምልዓል እዋኑ ኣይኰነን” ብዝብል ምጕት ንገርሂ ልቦም ብምህማል፡ ንዕድመ “ሃገራዊ ኣገልግሎት” እናመጠጥካ ንምንዋሕ፣ በቲ ኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ ንሕቶ ደሞክራሲ ሓንሳእ ኣመኻኒኻ ምስ ተወንዘፈ፡ ካብ ንውሓት ግዜ ዝተላዕለ ብእኡ ኣቢሉ ንሓውሩ ቅሂሙ ብምትራፍ፡ ንዘልኣለማዊ ምልካዊ ስርዓት ጥጡሕ መንገዲ ንምጽራግ፣ ዝቐርብ ዘሎ ዘይረብሕ ምኽኒት ምስሉያትን ተበለጽትን ኢዩ።
ናይ ናጽነት ኣምር ንሃገር ማለት ነቲ ብባንዴራን ዶብን ዝልለ ህይወት ዘይብሉ መሬታውን ባሕራውን ሰማያውን ልኡላዊ ግዝኣት ጥራይ ፈልዩ ዝምልከት ጸቢብ ኣምር ኣይኰነን። ናይ ናጽነት ኣምር ኣብ ሃገር ጥራይ ከይተሓጽረ፡ ብቐንዱ ንጐይታን ዋናን ናይታ ሃገር ማለት ነቲ ዝተፈላለያ ብሄራት ዝሓቖፈ ትንፋስ ዘሎዎ ህያው ፍጡር ማለት ነቲ መሰሉን ክብሩን ማንም ክግህሶ ዘይግባእ ህዝቢ እውን ዘጣምር ሰፊሕ ኣምር ኢዩ።ሃገርና ኤርትራ ካብ ኣርዑት ባዕዳዊ መግዛእቲ ተገላገላ ናጽነታ ብምጕንጻፍ ልኡላውነታ ተረጋግጽ ድኣ’ምበር፡ ህዝባ ጌና ናጻ ስለ ዘይወጽአ ናጽነታ ብኹለንትናኡ ዘይተማልአ ፍርቂ ናጽነት’ዩ እንተተባህለ ርኡይ ሓቂ እምበር ምግናን ኣይኰነን። ኣብዚ ኣብ ካልእ ከይሰገርካ ዋሕ ኢሉ ክበርህ ዘሎዎ ጀውሃራዊ (ሕመረታዊ) ነጥቢ ኣሎ። ንሱ ድማ፥ ናጽነት ብቐንዱ ነቲ ህዝቢ ዝምልከት ሰፊሕ ኣምር’ዩ ክበሃል እንከሎ፡ ብልክዕ እንታይ ማለት ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ክኸውን ከም ዘሎዎ ኢዩ። ህዝቢ ናይ ሓንቲ ሃገር ናጻ’ዩ ዝበሃል፡ መንግስቲ ናይታ ሃገር ብሃገራውያን ዜጋታት ዝቖመ ብምዃኑ ጥራይ ዘይኰነ፡ እቲ መንግስቲ ናይታ ሃገር በቲ ህዝቢ ካብቲ ህዝቢ ዝተመርጸን፡ ንረብሓ ናይቲ ህዝቢ ዝከላኸልን፡ ነቲ ህዝቢ ዘገልግልን ምስ ዝኸውን ኢዩ። ብህዝቢ ዝተመርጸን ንህዝቢ ዝውክልን ህዝባዊ መንግስቲ ዘሎዋ ሃገር፡ ንኲለን ኣብቲ ሃገር ዘሎዋ ብሄራትን ሃይማኖታትን ኣውራጃታትን ንዝዀነ ወገን ከየጓነየትን ከየዳለወትን ከይገለለትን እተሳትፍ ሓቛፊት ሃገር’ያ ።ብተውሳኺ፡ ንረብሓ ህዝባ ዝከላኸል ቅዋምን ሕግን፡ ከምኡ’ውን ንህዝባ ዘገልግል ሰልፍታትን ማሕበራትን ኣብ ርእሲ ምህላዋ፡ ሰለስቲኡ ጨናፍራት መንግስታ — ፈጻሚ ኣካልን ሓጋጊ ኣካልን ፈራዲ ኣካልን — ነንሕድሕዱ ዝቀያየድን ዝተሓላሎን ርእሱ ዝኸኣለ ናይ ገዛእ-ርእሱ መንግስታዊ ስልጣን ኣሎዎ። ኲሉ ስልጣን መንግስቲ ከም ስልጣን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኣብ ኢድ ሓደ ውልቀ-ሰብ (መራሕ ሃገር) ጥራይ ዝተጠቕለለ ስለ ዘይኰነ፡ እታ ሃገር ብዊንታን ወስታን ሓደ ውልቀ-ሰብ (መራሕ ሃገር) ክብ ወይ ግብ ኣይትብልን ኢያ። ከምኡ’ውን፡ ተዋጋኢ ኰነ ናይ ጸጥታ ሰራዊታ ካብ እደያ (ጣልቃ) መራሕ ሃገር ናጻ ሰለ ዝዀነ፡ መራሕ ሃገር ንተጻባእቱ ንምጽናት ዝጥቀመሉ መሳርሒ ኣይኰነን። ኣብ ልዕሊ’ዚ፡ እቲ ማዕከናት ዜና ናይታ ሃገር ካብ ቊጽጽር መንግስቲ ወጻኢ ብምዃኑ፡ መንግስቲ ንሓቂ ንምድባቕ (ንምድባይ) ዲል ኣይህብን ኢዩ — ማለት ከም ማዕከናት ዜና ህ.ግ.ደ.ፍ ንሓቂ ነገልግል ብዝብል ግብራውነት ዘይብሉ ባዶ ጭርሖ ንሓቂ ንምሽፋን ኣየገልግልን’ዩ። ካብዚ ብዘይፍለ፡ እቲ ንረብሓ ህዝቢ ንምክልኻል ዝጸደቐ ቅዋምን ሕግን፡ ንዘይገሃስ ሰብሃዊ መሰላትን ክብርታትን ናጽነታትን ዜጋታታ ኣብ ርእሲ ምርግጋጹ፡ኣብታ ሃገር ስርዓትን ቅጥዕን ኣብ ምስፋን ከይተወሰነ ሰላምን ቅሳነትን እውን ሰለ ዝፈጥር፡ ህዝቢ ናይቲ ሃገር ኣብቲ ካብ ኢድ መንግስቲ ናጻ ዝዀነ ቊጠባ ናይታ ሃገር ብትግሃት ብምንጣፍ፡ ራህዋን ብልጽግናን ዝነገሳ ስልጥንቲ ሃገር ንምህናጽ ገፊሕ በሪ’ዩ ዘርሑ።
ኣቐዲሙ ክግለጽ ከም ዝጸንሐ፡ ናጽነት ህዝቢ ዝረጋገጽ እታ ናጽነታ ዝተጓናጸፈት ሃገር ህዝባዊ መንግስቲ ምስ እተቕውም ጥራይ ስለ ዝዀነ፡ ህዝባዊ መንግስቲ ንክቐውም ብቐዳምነት እቲ መንግስታዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ሓይሊ ብመትከል ብደሞክራሲ ዝኣምንን ብግብሪ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምትካል ኲሉ ዘድሊ ዘበለ ረቛሒታት ዘማልእን (ንኣብነት፡ ምምስራት ናጻ ተወዳደርቲ ሰልፍታት፣ናጻ ናይ ዜና ኣገልግሎት፣ ምጽዳቕ ቅዋምን ሕግን ወዘተ.) ክኸውን ኣሎዎ። ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ውልቃዊ ኰነ ህዝባዊ ናጽነት ደሞክራሲ ከይነገሰ ናብ ክውንነት ክልወጥ ኣይክእልን ኢዩ። በዚ ዝኣክል፡ ናጽነትን ደምክራስን ዘይነጻጸሉ ክልተ ገጻት ናይ ሓደ ተምሳል ኢዮም። ስለዚ፡ ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ከምቲ ደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ንዕምሪ ስርዓት መንግስቶም ንምንዋሕ ዝጣበቕሉ፡ ንዘይተውሰነ እዋን ዝውንዘፍ ዘይኰነ፡ ኣብ ውሽጢ’ቲ “ዘየላቡ ጽንኩር ኩነታት” እናተባህለ ንዕስራ ዓመታት መመላእታ ዝተመጠጠ ወቕቲ፡ ክትግበር ዝነበሮን ሕጂ’ውን እንተዀነ ዘሎዎን ይጽናሓለይ ዘይበሃል ንህይወት ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ብቐጥታ ዝትንክፍ ውዕዉዕ ሃገር-ለኸ ጕዳይ ኢዩ። ክንዲ ዝዀነ፡ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ በቲ ንሕቶ ደሞክራሲ ንምርስሳዕን ንምድባይን ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ደገፍቱን ዝቐርብ ምስምሳት ከይተሃመለን ከይተደናገረን፡ ደሞክራሲ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ንኽሰፍን በብዓቕሙን በብዘለዎን ክቃለሰሉ ይግባእ።
እቲ “ብዘይ ሃገር ናጽነት፣ብዘይ ናጽነት ከኣ ደሞክራሲ የለን” ዝብል ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ብደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝቐረበ ልባወ ዝጭበጥ መርትዖ ስለ ዘይብሉ፡ ንብይናት መወዳእታ ዘይብሉ “ሃገራዊ ኣግልግሎት”ን ዘይሕጋዊ “ቀርጽ ክልተ ካብ ሚእቲን” ንምእዋጅ ዝድርኽ ብቑዕ መመኽነታ ኣይኰነን።ምኽንያቱ፡ ከምቲ ደገፍቱ ዝብልዎ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ “ሃገራዊ ኣገልግሎት”ን “ቀረጽ ክልቲ ካብ ሚእት”ን ዝበየነ፡ ብሓቂ ናጽነት ሃገር ንምዕቃብን ቊጠባ ሃገር ንምህናጽን ዘይኰነ፡ ነቲ ካልእ ብደገ ዘይርአ ዝተኸወለ ሸቶኡ ንምውቃዕ ኢዩ። ብርግጽ፡ ሓንቲ ሃገር ብባዕዳዊ ወራር ናጽነታ ኣብ ሓደጋ ኣብ ዝወደቐሉ ናይ ሞት ወይ ሕየት ህሞት፡ ናጽነታ ንኽትዕቅብ ህጹጽ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክትእውጅ ግብእ’ዩ ጥራይ ዘይኰነ፡ ነግፈረግ ዘይትብለሉ ኣድላዪ ሃገራዊ ናይ ድሕነት ስጕምቲ ኢዩ። ይኹን’ምበር፡ ብሓዊ ምጽዋት ዋዛ መሲልዎ፡ ብሰንኪ ዓንዳሪ ወተሃደርዊ ዝንባለኡን ኣምባገነናዊ ሕማም መራሕቱን ንልኡላውነት ሃገሩ ባዕሉ ዘድፍር ከም ህ.ግ.ደ.ፍ ዝኣመሰለ ስነ-ስርዓት ዘይብሉ ስርዓት፡ ነቲ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ብሸለትነቱን ብትዕቢቱን ኣብ ዘይምልከቶ ውሽጣዊ ግዳያት እናተኣደየ “ጣኦት ጎደቦ” ተሸይሙ ብጎደብኡ ንኽምለኽ ኣሳዊሩ ዘባርዖ ኲናት፡ ዘገልግሎ ዘይነጽፍ ምንጪ ወተሃደራት ንኽምልምልን፡ ነቲ ኲናት ዝምውለሉ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ንኽድልብን፡ ዝእወጅ ብይን መወዳእታ ዘይብሉ ግዱድ “ሃገደራዊ ኣገልግሎት”ን ዘይሕጋዊ “ቀረጽ ክልተ ካብ ሚእት”ን ግን ግቡእን ኣድላዪን ኣይኰነን። ብሕልፊ “ሃገራዊ ኣገልግሎት”፡ ብጉልባብ “ምህናጽ ሃገር” ብዘይተኸፍለ ጉልበት ንመንግስታዊ ቊጠባዊ ውጥናት ንምስላጥ፡ ንመንእሰያት ብዘይድልየቶም በስገዳድ ገፊፍካ ይካልየድ ኣብ ርእሲ ምህላዉ፡ ዘብቃዓሉ ደረት ግዜ ዘይብሉን ንዘይምለስ ሸዊት ዕድመኦም ዝሰርቕን ስለ ዝዀነ፡ ብሰንኩ ኣብ ወርሒ ብውሕዱ ክሳብ ክልተ ሽሕ ዝዀኑ መንእሰያት ካብ ኣደራዕ “ሃገራዊ ኣገልግሎት” ኣምሊጦም ይስደዱን ካብ ዓቕሊ ጽበት ዝተላዕለ ተገሪሆም ኣብ መጻወድያ ኣካላት ሰብ ዝነግዳ ናይ ማፍያ ውድባት ይወድቁን ምህላዎም ዘይከሓድ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኢዩ። እቲ ኣዋጅ ክልተ ካብ ሚእቲ እውን እንተዀነ፡ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ዜጋታት ከይተወከስካ ብኢደወነንካ ዝተኣወጀ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ኣብ ኤርትራ ንኸይምለሱ ንዝተደልዩ ንኣመሓዳድራኻ ዝቃወሙ ኣብ ወጻኢ ተሰዲዶም ዝነብሩ ዘሎዉ ንቑሓትን ንጡፋትን ባእታታት፡ ከም ዘይምለሱ ንምግባር ከምኡ’ውን ካብቲ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ዑቕበኛ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ንምምእራር ተሓሊኑ ዝተኣወጀ ኢዩ። በዚ መሰርት’ዚ፡ እቲ ተጣበቕቲ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ሓላፍነት ሓራ ንምውጻእ፡ ክልቲኡ ብይናት “ድሕነት ሃገርናን ናጽነትናን ንምዕቃብ ዝተተግበረ፡ ንልዑል ብልሃትን ረዚን ሓልዮትን መንግስቲ ኤርትራ ዘረጋግጽ ህያው ምስክር’ዩ” ብምባል ውግሐ-ጸብሐ ዝጣበቕሉ ዘሎዉ ምጕት፡ ሓቅነት ዘይብሉ ዝተጋነነ ናይ ወደስቲ ጃህራ ኢዩ።
ኣብዚ ክሳብ ሕጂ ኣብ ትሕቲ “ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ” ዝብል ንኡስ ኣርእስቲ ክቐርብ ዝጸንሐ ትንተና፡ መንግስቲ ኤርትራ ብዘየማትእ ሕጋዊ መንግስቲ ከም ዘይኰነ ዋሕ ኢሉ በሪሁ ኣሎ። ካብዚ ቀጸልና፡ ኣብ ዝስዕብ ካልኣይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ፡ ስርዓት ህ.ግደፍ ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ምዃኑን ዘይምዃኑን ንምርግጋጽ፡ ኣብ ሕቶ ደሞክራሲ ብምትኳር ንባህርዩን ስነ-ሓሳቡን ሜላታቱን ኣገንዚብና ብምትንታን ክንድህስሶ ኢና።


c: text/html

text:
ብዘይ መስዋእቲ ዝኾነ ዓይነት ምዕባለ የልቦን። ብዙሕ ዓይነት መስዋእትነት ኪህሉ ይኽእል ይኸውን። ናይ ግዜኻ ምስዋእ፡ ናይ ጉልበትካ፡ ናይ ምቾትካ ምስዋእ፡ ናይ ገንዘብ፡ ናይ ዝና፡ ናይ ስልጣን ወዘተ.። ኣብዛ ዩኒቨርስ ናጻ ድራር ዚብሃል ነገር የልቦን። ማለት፡ ኩሉ ከፊልካ ኢዩ ዚርከብ። … more
Tag Archives: ብ
ኣደራዕ ባርነት እዩ። “ወርሓዊ መሃያ ዜጋ ንመዋእሉ ካብ 400 ናቕፍ ኣይሕለፈሉ፡” እንዳበለ፡ “ውፈር!!” ዝብል ሽፍታዊ ምምሕዳር ኣብ ሃገርና 20 ዓመቱ ቆጺሩ። ንኹሉ በልማማ ዝለበደ ማዕርነት ኣብ ትሕቲ ግፍዒ፡ መግለጺኡ ማዕርነታዊ ባርነት እብሎ። ንኡስ ወለዶ ክነግረኩም። ዓመቱ ዓመት ጭርሖታት እዩ። እቲ ኣበዓዕላ ነጻነት ድማ እንዳተቐየረ እዩ ዝመጽእ ዘሎ። … more
ይኣክል እወ በቃ! ደጊም ፍትሒ፡ ሰላምን ራህዋን ንህዝቢ ኤርትራ። ይገርም’ዩ ቅድሚ ሒደት ዓመታት ኣብ ከምዚ ቦታ ወይ ከተማ ኣንጻር ህግደፍ ሰላማዊ ሰልፊ ተጌሩ ሰሚዕካ ክንደይ ሰብ ከምዝተሳተፎ ንኽትዕዘብ ስእልታት ሰልፊ ክትርእይ ትህንደድ። እቲ ስእሊ ግና ከምቲ ዝተጸበኻዮ ስለዘይጸንሓካ ኣዚኻ ትሓዝንን ትስከፍን። … more
ንዓ’ባ ንህዝብኻ ዝረ!! ብጸላእተይ ተሳዒረ ዘይፈልጥ ሰብ እየ ኢልካ ትጅሃርን ተዘንቱ ትኸውን። ዝኣምነካ እውን ኣይሰኣንን። እንተኾነ ግና ኣካላትካ ዕድመ ደፊኡ፡ ከም ጸላኢኻ ከፈራርሰካ ምስ ተበገሰ፡ ክትስዕሮ ኢልካ ዘይሕሰብ ቃልሲ ከምዝኣቶኻ ትፈልጥ። … more
ኣብ ሰያትል ሕቡራት መንገስታት ኣመሪካ ከም ወዋፈሪ ንጥፈታት ስርዓት ህግደፍ ዘገልግል ዝነበረ ገዛ፡ ‘ከም ማእከል ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ስለዝተጠርጠረ ብ FBI ብጽኑዕ ተፈቲሹ።
ኣብ ሰያትል ሕቡራት መንገስታት ኣመሪካ ከም ወዋፈሪ ንጥፈታት ስርዓት ህግደፍ ዘገልግል ዝነበረ ብኣማኑኤል ዝተባህለ ኤርትራዊ ዝውነን ገዛ፡ ‘ከም ማእከል ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ስለዝተጠርጠረ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን FBI ማለት ወከልቲ ናይቲ ዝለዓለ ፈደራላዊ ጸጥታዊ መርማሪ ሓይሊ ፖሊስ ኣመሪካ ኣብቲ ገዛ ሃንደበት ተረኺቦም ብጽኑዕ ድሕሪ ምፍታሾም ፡ ዘድልዮም ሓበሬታን ጭብጥታትን ኣኪቦም፡ ኣብቲ ገዛ … more
ወርሒ ምድማቕ ኣብያ መሬት ኤርትራ ጸልሚቱ፡ ጥዑይ ድዩ ምዉት ንምፍላጡ ኣሸጊሩ። … more
ብዛዕባ ህ.ግ.ደ.ፍ እንታይ ክትጽሕፈሉ፡ እንታይ ከ ክትዛረበሉ፡ ኩሉ ነገራቱ ከምዘይሓልፍ ተቐሊዑ እዩ ዝብሉኒ ሰባት ኣለዉ። ኣይተጋገዩን። ብዛዕባኡ ዘጽሕፈኒ ዝያዳ፡ ብዝክኣለኒ ዓቕሚ ከቃልዖ ኢለ ዝፍትን፡ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ምኽንያታት ግና፡ ጸላእየይ ከይርስዕ እዩ። ከምኡ እውን ንዕኡ ብዙሕ ኣይትውቀሶ ኣይትህረሞ ዝብል ርእይቶ እሰምዕ። ዝሃርሞ ዝወቕሶ ዝነቕፎ ከኣ፡ ክዕረ ኢለ ኣይኮንኩን። ፈሪሱ ክጒሓፍ … more
መሪር ሓዘን ህልቂት ልዕሊ 325 መንእሰያት ኤርትራውያን ደጊምና ንዘክር! ሓዘን ኤርትራውያን መመሊሱ ይቕጽል ኣሎ። ጉዳም ዘመን! ኣብ ምድሪ ቤትን ቅርዓትን ጥራይ ዘይኮነስ፤ ኣብ ርእሲ ነፍስ-ወከፍ ኤርትራዊ ናይ ሓዘን ዳስ ተተኺሉ ኣሎ። … more
ኣንቱም መሳሰይቲ ከንቱ ኣይትድከሙ ወዲኡ’ዩ ህግደፍ ከቢዱ ሕማሙ ፋሲካ ክኸውን ክሰዓር’ዩ ጾሙ…. … more
ስለምንታይ ኢዩ ህዝቢ ብልቡን ብእግሩን ዝሽፍት? ፍትሒ ስለ ዝሰኣነ። ኣቦታትና ቀደም ካብ ሓደ ዓዲ ናብ ካልእ ይሰግሩሞ፡ ኣብ ጕዕዞኦም ገለ ሰባት ይረኽቡዎም፡ ከመይ ሓዲግኩምዎ ዓዲ ብምባል ድማ ይሓቱዎም። … more
እንታይ ዓይነት መንግስቲ ኢዩ ኣብ ህዝቢ ፈጺሙ ሓልዮት ዘይብሉ፡ ብዛዕባ ስልጣኑ እምበር ብዛዕባ ዕድል ህዝቢ ኸኣ ፋዕራ ዘይብሉ? ስልጣኑ ንምቕጻልከ እንታይ ሜላታት ይጥቀም? … more
ንዓለምን ንኸባቢኡን ኪልውጥ ዚኽእል ሓይሊ፡ እቲ ካብ ኣእምሮ መንእሰይ ዚምንጩ ናይ ለውጢ ድራኸ ኢዩ። እዚ ኣከታቲለ ዝጽሕፎ ዘለኹ ድማ፡ ናብኡ ዝዓለመ ኢዩ። … more
ንኣይ ካብ ኩሉ ነገራት ዝገርመኒ እንተሎ፡ ኣብተን መስረትቲ ደሞክራሲ ሃገራት ኵድም ኢልካ፡ መሰለይ ተገፊፈ እናበልካ ናብ ቤትፍርዲ እናኸሰስካ፡ ከምዚ ተበዲለ፡ ዝያዳ ኣኽፊልኩምኒ፡ ብዓሌታዊ መገዲ ስለ ዘዳለኹምኒ ከሓሱኒ፡ ኣደይ ኣምጽኡለይ፡ ሰበይተይ ጸውዑለይ: ደቀይ ኣክቡለይ፡ ወዘተ. ብምባል ነቲ መንግስቲ ላሕ እናበልካ፡ … more
ድምጺ ሓፋሽ ነይሩ ስማ ሓፋሽ ከተገልግል ከም ቀደማ ብዓጽመ ደም ሓፋሽ እያ ቆይማ … more
ፈጣሪ ንወድሰብ ካብ ዝሃቦ ህያባት እቲ ዝዓበየ ኣእምሮኡ ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ኪኸውን ይግባእ። ሓደ ናይ ኣእምሮ ስንክልና ዘለዎ ሰብ ኣብ ሓደ ነገር ኪኣምን ወይ ተንቲኑ ኣብ መደምደምታ ኪበጽሕ ይኽእልዶ? ኣይክእልን። … more
ኤርትራ ንኤርትራውያን ንጎደና ሓርነት ኣስመራ ንምግላጽ ክብል ኣብ 3ይ ክፋል ዘቕረብክዎ ጽሑፍ፡ ነቲ መንእሰይን ጎበዝን ኤርትራዊ ዜጋ ንምንእኣስ ኣይኮነን። ሓይሊ መንእሰያት ከነኣእስ እንተድኣ ኾይነ ብቐሊሉ ክርታዕ ይኽእል። … more
እዛ ዓለም ከም ቁሸት ጌርና እንተ ደኣ ርኢናያ፡ እቲ ኣብኣ ዚነበር ህዝቢ ዳርጋ ኣብ ካንሸሎ ይነብር ከም ዘሎ ጌርካ ምርኣዩ ዘሸግር ኣይኮነን። … more
ጎደና ሓርነት ኣስመራ ነቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝተኸስተ ህዝባዊ ማዕበል ክካታተል እንከለኹ፡ ሓደ ካብቲ ዝገርመኒ ነጥቢ እንተሃልዩ፡ ኩለን እዘን ካብ መግዛእቲ ነጻ ዝወጻ ዓዲ ጭቁናት፡ ጎደና ሓርነት ዝሽሙ ጽርጊያ ከምዘለወን ምፍላጠይ’ዩ። … more
ከምቲ ንቡር፣ ብሰላምታ እየ ክጅምር። ሰላም ንክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጽሑፋት ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ብድሕሪ ክፋል 16 ንኣቶ ዓብደላ ኣደም ብዝምልከት፣ ኣብ ቅትለት ስዒድ ሳልሕ ከም ዘይወዓለ ዝጸሓፍኩዎ መአረምታ፤ ብዙሓት ዜጋታት ቅዱስ ርእይቶኦም ጽሒፎሙለይ ኢዮም። እቲ ዘይጋገ እቲ ዘይሰርሕ ሰብ ጥራይ ኢዩ ዝብል ርእይቶ ከኣ ኣሎኒ። … more
መንእሰይ ከይኮነ ዝዓበየ ሰብ የልቦን። ገለ ግን ኣለዉ ስድራኦም ብንእስነቶም ሓላፍነት የሰክሙዎም እሞ፡ ንእስነት ከይረኣዩ ዚዓብዩ። ኩሉ ጸጽሕፍቶኡ ኣለዎ። … more
ኩነታት እተን ማዕበል ህዝቢ ሓፍ ኮፍ ዘብለን ዘለዋ ሃገራት፡ ኣብ ማዕከናት ዜና ክቃላሕ ክንርእዮን ክንሰምዖን እንከሎና፡ እዚ ዓመጽ እዚ ድኣ ሽም ሃገር ስለዝቐየረ እዩ እምበር፡ ዝያዳ ኣብ ሃገርና ጎሊሑ ዝርኣ ዘሎ እንድዩ ንብል። … more
መጀመርያ ሰላም ንህዝቢ ኤርትራን ንኣብ ደገ ኮይኖም ግዘይኦምን፤ ገንዘቦምን፤ ሓንገሎም ዘወፍዩ ዘለዉ ተባዓት ተቃለስቲ ኤርትራውያን ብስም ደለይቲ ሰላምን ፍትሕን ሰላምታይ ከቅርበሎም ይደሊ። … more
2011 ሕማቕ ወረ ሒዛ ኣይተበገሰትን። እሞ ኸኣ ኣብ መጀመርታ ወርሓ፡ ንምልካዊ ስርዓታት ኣብ ዝሃለዉ ይሃልዉ፡ ከተርዕዶም ክኢላ። ለንቅነ ኣብ ቱኒዝያ፡ ጽባሕ ድማ ኣብ ጎረባብታ። … more
ዳኒኤል ገብረኪዳን ናበይ ኣበለ ? … more
ሰላም ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተኸታተልቲ። ሰላም ኣአንገድቲ ሃገራውያን ወብ ሳይታት ንጽሑፋት ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። … more
ሰላም ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተኸታተልቲ። ሰላም ኣአንገድቲ ሃገራውያን ወብ ሳይታት ንጽሑፋት ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። … more
እዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘሎ ጽሑፍ፡ ካብቲ ብዊኪሊክስ (Wikileaks) ዝለሓዀ ብ ኣምባሳደር ሮናልድ ከይ ሙክሙለን ካብ ኣስመራ ናብ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝተሰደዶ ዝተተርጎም’ዩ። ንትሕዝትኡ ኻኣ ሰናይ ንባብ፡ ተፈደሉ። … more
ኣብ ባህሊ ብሄረ ትግርኛ፣ እቶም ጨጓራት ዳናጉ ዓርኪ ሕልፎት ብድርብ ኮቦሮ ንሸውዓተ ጎረቤት ክንቕንቑ ምስ ሓደሩ፤ ኣብ ኣጋ ወጋሕታ ድኻም ይስምዖም ኢዩ። … more
መንእሰያት ኤርትራ ኣይተዓደሉን። ጽቡቕ ዕድል ከይጠዓሙሉ ተወዲኡ። ናጽነት ብምርካብ ክርህዎምን ክጥዕሞምን ዝሓሰቡዎ፡ ኣብ ፈቐዶ ናይ ስደተኛታት መዓስከራትን፡ ኣብ ዘይምቹእ ካልእ ቦታታትን ደሴታትን ሃገራትን ኮይኖም ይሳቐዩ ኣለዉ። … more
ኣለና ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ መንፈስ ዘለዎ ከባቢታት ዓለም። ኣለና ኣብ ዱሮ ዕሰሌ ኤርትራ! ኣለና ኣብ ዱሮ “ገዓት ሓምሊ ውጻእ ገዓት ጠስሚ እቶ” ኣብ ዝበሃለሉ ቅነ ጽንዓትን ጋማን! … more
ሓደ ካብቲ ንኤርትራውያን ጸገም ኮይኑና ዘሎ ጉዳያት፡ ኣብ መንጎ ሃገርን መንግስትን ዘሎ ፍልልይ ኣነጺርካ ከተለሊ ዘይምኽኣል ኢዩ። ሃገር ከም መሬት መጠን፡ ኣምላኽ ሰማይን ምድርን ኪፈጥር ከሎ ዝፈጠሮ ቦታ ኢዩ። … more
ኣብ ቀርዳማይ ክፋል ጽሑፈይ: ንወዲ ትኹል ኣልዒለ ብዛዕባ ህላዌኡ: መርገጺኡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ዘሎዎ ቀይሩ ንህዝቡ ክኽሕስ:ንዝሕረረ ልቢ ህዝቡ ክድብስን ንሰማእታትና ድማ ሞስኦም ክመልስ ዝብል ጽሒፈ ኔረ፣ሕጂ ድማ ካልኣይ ክፋል ናይ ተስፋይ መሓሪ(ፍሒራ) የቅርበልኩም … more
ሓደ እዋን ኳዅ ግዜ ሞቱ ስለ ዝቐረበ ንደቁ ኣብ ጥቓ ዓራቱ ኪመጹ ኣዘዘ’ሞ፡ ከምዚ ኪብል ተዛረቦም፣ እነሆ እምበኣር ኣነ ኣሪገ እየ፡ ደጊም ምምዋተይ ቀሪቡ ኢዩ፡ ግን ሓደ ነገር ክመኽረኩም ስምዑኒ፣ ኣብ ኦም ዓሊብኩም ምስ እትህልዉ እሞ፡ ቈልዑ ናባኹም ቀሪቦም እምኒ ከልዕሉ ድንን ምስ ዚብ ሉ፡ ፍር ኢልኩም ደኣ ካብቲ ቦታ … more
ኣለና፤ ንዝተቐብረን ዝተረስዐን ታሪኽ ጀጋኑ ኤርትራውያን ምንጋር’ምበር ክንዮኡ ዝመጣጠር ዕላማ የብልናን። ኣለና ኤርትራዊ ትንሳኤ ኢዩ! ኣለና ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ወጻኢ ሃገራትን! ኣለና ብጋህዲን ብስዉርን። … more
እቲ ሕማም ኣብቲ ርእሲ ኢዩ ዘሎ። እቲ ላዕሊ ዘይጠዓየ፡ እቲ ታሕቲ ኪጥዒ ኣይክእልን። ሕዱር ሕማም’ዩ ዚመስል፡ ከተሕውዮ ድማ ጸገም ኢዩ። … more
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ጨፍጫፊ ስታሊናዊ ሜላ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ንበይኑ ኣብ ውሻጠ ገዝኡ’ምበር ኣብ ጽርግያ ኮይኑ ዓው ኢሉ ንክዛረብ ኣይተዓደለን። … more
ኣብ ሓደ ኣከባቢስ፡ ሓደ ብሕማም ደዌ ኣጻብዑ ዝሰኣነ መንእሰይ፡ ወለዱ ከመርዕዉዎ ስለ ዝነበሮም፡ ካብ ጎደቦ ዓዲ፡ ኩነታቱ ከይሓበሩ፡ ጎበዝ ወዲ ኣሎና’ሞ፡ ጓልኩም ሃቡና ኢሎም ይሓቱልኩም። … more
ኣብዛ ዓለምና ጭርሖታት ኣይወሓዱን፡ ኣብ ግብሪ ደኣ ኣይወዓሉን እምበር። ንኣብነት ኣብቲ ኮሙኒዝም ዓሚሩሉ ዝነበረ እዋን፡ ማለት ኣብ 50ታትን 60ታትን፡ ኩሉ መንእሰይ ዓለም፡ ናይ ማርክስን ለኒንን ጭርሕታት በብመገዱ ኣቃሊሑ ኢዩ። … more
ከመይ’ላ ከሪማ ሓትነይ ብሪ ዘረብኣ መቀያየሚ መቃሓሓሪ ቃላታ ናይ ሰብ ጓሶት ናይ ሰብ በትሪ ኣካለ ስንኩላን ኣይትብል ሰብ እግሪ ንዝተቓወማ ብጥይት ትኣሪ ከም ዘየኽበርናያ ከም ልዑል ፈጣሪ ሎሚካ ፈኾሰት ከም ታኒካ ባሕሪ። … more
ብ 1991 ጋማ ናጽነት ክትኣስር፣ ኣኽሊል ሓርነት ክትጉምጎም ዝተጸበናያ ኤርትራ፣ ብሰንኪ ሕዱር ሕማም ውልቀ-መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ን20 ዓመታት ክርዳድ ፈርያ። ህዝቢ ኤርትራ ንዕስራ ዓመታት ብከንቱ መብጽዓታት ንከንባሁቕ ተገዲዱ። … more

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኮንዶሊሳ ራይስ ዝመጽእ ዘሎ ሰሙን ኢትዮጵያ ብምብጻሕ ኣብ ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ዞባ ዓበይቲ ቀላያት ከምእትሳተፍን ምስ ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ከምእትራኸብን ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ንኣፈኛ ስተይት ዲፓርትመንት ብምጥቃስ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣፍሊጡ።
ንሳ ኣብቲ ናይ ክልተ መዓልቲ ዑደታ ንጉዳይ ሶማልን ዳርፉርን ኣመልኪታ ምስ ሰበስልጣን ሕብረት ኣፍሪቃ ክትዘራረብ ምዃና ‘ውን እቲ ዜና ይጠቅስ።
ብጽሖ ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኮንዶሊሳ ራይስ፡ ኣብ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት “ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ወጥሪ በጺሑ፡ ዳግማይ ኵናት ከይውላዕ የስግእ እዩ” ኣብ ዝበሓለሉ ዘሎ እዋን እያ ኣዲስ ኣበባ ትበጽሕ ዘላ።
ብሕልፊ ኣብዚ ዓመት’ዚ፡ ኣመሪካ፡ መንግስቲ ኤርትራ ቀንዲ መዋሊ ናይቶም “ግብረሽበራውያን” ብምባል እትገልጾም ምንቅስቓሳት ሶማል ብምዃኑ ኣትሪራ ክትውግዞ ኸላ፡ መንግስቲ ኤርትራ ብኣሻራውነት ምስ ኢትዮጵያ እናኸሰሰ ጸረ ኣመሪካ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተታት የካይድ ከምዘሎ ይፍለጥ።
asenai.com


text:
ሌላ ምስ ከፊላዊ ምስሊ ሚኒስትሪ ዜና “ህግደፍ” 9ይ ክፋል
ካብ ተዋስኦታት ዓሊ ዓብዱ…..
ዓሊ ዓብዱ ፈታዊን ጸላኢን ንምልላይ ኮነ መጠን ተቓዉሞ ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ንምዕቃን ዝጥቀመሉ መሳርሒ 03 እዩ። መቸም 03 ዓሊ ጥራይ ዘይኮነ እቲ ስርዓት ብዓቢኡ ዝግልገለሉ፤ ቤት ጽሕፈት ዘይብሉን ዘይረአን ትካል ምዃኑ ኩሉ ዝፈልጦ እዩ። ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣቢሉ ይኸዉን ካብ ቤት ጽሕፈት ዓሊ ብመደብ ዝወጸ 03 ብመገዲ ገለ መሓዮታት ኣብ ዉሽጢ ሚኒስትሪ ዜና ተበተነ። እቲ 03፤ ‘ዓሊ ዓብዱ ካብ ሚኒስትሪ ዜና ክቕየር እዩ፡ ቅያሩ ድማ ኣምባሳደር ኣሕመድ ባዱሪ ክመጽእ እዩ’ ዝብል ነበረ። ዕላማ እቲ ወረ ንርእይቶ ናይቶም ብእከይ ተግባራት ዓሊ ዝተማረሩ ኣባላት ምጽናዕ ነበረ። እቲ ወረ ንከባቢ ክልተ ሰሙን ክናፈስ ምስ ቀነየ ኣብ መወዳእታ ሓደ መዓልቲ፡ “ጽባሕ ንግሆ ኣገዳሲ ኣኼባ ስለዘሎ ኩሉ ኣባል ኣብ ኣዳራሽ ‘ሃገር ሚድያ’ ክርከብ ነተሓሳስብ! ምትራፍ ኣይፍቀድን!” ዝብል ምልክታ ኣብ ኩለን ኮረድዮታት ተጠቀዐ። ነቲ ምልክታ ዘንበቡ ኣባላት “እዛ ወረ’ስ እምበኣር ጠሊላ! እዚ ፈገር ክቅየር እዩ ዝተባህለ’ስ ሓቂ እዩ ማለት እዩ። እዚ እንተኸይዱልና’ስ! ኣንታ ኣምላኽ!” እናበሉ ናይታ መዓልቲ ስርሖም ዛዚሞም ነናብ ገዝኦም ከዱ።
ንጽባሒቱ ንግሆ ሰዓት 8፡30 ኩሉ ኣባል ኣብቲ መአከቢ ኣዳራሽ ኮይኑ ትሒም ትሒም እናበለ ተጸበየ። እቲ ዝተባህለ ኣኼባ ካብቲ ክጅምረሉ ዝግባእ ግዜ ብሓደ ሰዓት ምድንጓዩ ነቲ እኩብ ሰብ ኣሻቐሎ። ጸኒሑ ግን ኣቶ ሰለሙን በርሀ (ዘይወግዓዊ ኣማኻሪ ናይ ዘይወግዓዊ ሚኒስተር) በቲ ኣፍደገ ገጹ ደበኽ ምስ በለ እቲ እኩብ ሰብ ብሓንሳብ ድምጹ ኣጥፈአ። ኣቶ ሰለሙን ኣብ መድረኽ ደይቡ ጎረርኡ ድሕሪ ምጽራይ፡ “ይቕረታ ደንጒናኩም። ብዝኾነ እቲ ንሎሚ ዝተሓስበ ኣኼባ ብቴክኒካዊ ምኽንያት ተመሓላሊፉ ስለዘሎ ሕጂ ነናብ ስራሕኩም ክትከዱ ትኽእሉ ኢኹም” በለ። እቲ ተስፋ ጌሩ ዝነበረ ሰብ ብምሉኡ ሰንበደ። እቶም ሓቂ መሲልዎም ኣፎም ዝሃቦም ክዛረቡ ዝቐነዩ ኣባላትን ገለ ብዱላት ሓለፍትን ድማ “እንታይ’ኮን ኢለ ነይረ” ኣብ ዝብል ጭንቀት ተዋሕጡ። መወዳእትኡ ድማ እቶም ዘረባታት ክእክቡ ዝቐነዩ እሙናት መሓዮታት ንዓሊ ብዝሃብዎ ሓበሬታ መሰረት፤ ኣብቲ ሚኒስትሪ ንዓሊ ዝጸልኡ ክንደይ ኣባላት ከም ዘለዉ ብኣስማትን ብዝሒን ተፈልጡ።
* * *
መቸም ኩሎም ሰበስልጣን ‘ህግደፍ’ ሰረቕቲን ዘመዉትን እዮም’ሞ ከም ዓሊ ዓብዱ ጓልን ገንዘብን ዘዕብዶ በዓል ስልጣን ርእየን ሰሚዐን ኣይፈልጥን። ብፍላይ ኣብ ገንዘብ ዘለዎ ፍቕሪ መግለጺ የብሉን። ከምቲ ብኸመይ ዘይተኣደነ ገንዘብ ካብ ካዝና መንግስቲ ከም ዝሰርቕ ዝፈልጥ፤ ካብ ስግር ባሕሪ’ዉን ብኸመይ ገንዘብ እንዳማቱ ዘሚቱ ናብ ጁቡኡ ከም ዘእቱ ዝፈልጥ ሰብ እዩ። ሓደ እዋን ዝገበሮ ከዕልለኩም፦
“ቀጠልያ መጽሓፍ” (ኣልኪታብ ኣልኣኽደር) እትበሃል መጽሓፍ ሙዓመር ኣል ቓዛፊ ትፈልጡ’ዶ!? ቀጠልያ መጽሓፍ ልክዕ ከምታ ማኦ ንህዝቢ ቻይና ኣጸሊሉላ ዝነበረ ቀያሕ መጽሓፍ ዓይነት እያ። እዘን ክልተ መጽሓፍቲ ኣብ ትሕዝቶ ዝፈላለያ እኳ እንተኾና መንፈሰንን ተልእኾአንን ግን ሓደ ኢዩ። ንሱ ድማ ኣምልኾ ዉልቀሰባት! እታ ቀዳመይቲ ምስሊ ቓዛፊ ንምዕባይ እታ ካልአይቲ ድማ ምስሊ ማኦ መለኮታዊ ንምግባር ዝተጻሕፋ ኮይነን ጸሓፍተን ከኣ ባዕላቶም እዮም።……ናብቲ ዓሊ ዝገበሮ “ሽጣራ” ከስግረኩም። ዓሊ ዓብዱ ነዛ ካብ ሊብያ ሓሊፋ ኣብ ምሉእ ዓለም ተፈላጥነትን ተቐባልነትን ንኽትረክብ ብስርዓት ቓዛፊ ብዙሕ ዝጉስጎሰላ ዝነበረ “ቀጠልያ መጽሓፍ” ካብ ዓረብኛ ናብ ትግርኛ ክትትርጎም ብምእዛዝ ነቲ ናይ ምትርጓም ስራሕ ኣሕመድ ዑመር ንዝተባህለ (ሕጂ ኣብ ኤሪ ቲቪ ሓላፊ ጨንፈር ዓረብ ዘሎ) ሓላፊ ኣረከቦ።
ኣሕመድ ዑመር ናብ ትግርኛ ምስ ተርጎማ ካብ ትግርኛ ናብ ትግረ ናይ ምትርጓማ ሓላፍነት ከኣ ንሱሌማን ዑስማን ዓበን ጳዉሎስ ነታባይን ዝተባህሉ ክልተ ሓለፍቲ ተዋህበ። እታ መጽሓፍ ብኽልቲኡ ቋንቋታት ተተርጒማ ምስ ተወደአት ዓሊ ምስ ሰሎሞን ድራር (ሓላፊ ምድላዉ ፖለቲካዊ ጽሑፋት ኣብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ) ንዝነበሮ ዕርክነት ተጠቒሙ ነተን ክልተ ናይ ትርጉም መጽሓፍቲ ብኣሕተምቲ ሕድሪ ከም ዝሕተማ ገበረ። ምትርጓምን ምሕታምን ናይዘን መጽሓፍቲ ፖለቲካዊ ዕላማ ዝነበሮን ብኣፍልጦ ኢሳያስ ዝተገብረን እኳ እንተነበረ ኪኖ ፖለቲካዊ መልእኽቱ ግን ንዓሊ ዓብዱ ዝኸፈተሉ ናይ ስርቂ ኣፍደገ ይዓቢ። ዓሊ ዓብዱ ብፖለቲካዊ ስራሕ ኣመኽንዩ ዝሰርቕ ክኢላ ሰራቒ እዩ።
ክገርመኩም ኣብ ዉሽጢ “ቀጠልያ መጽሓፍ”፤ “ንቓዛፊ ዘይፈቱ ሊብያዊ ኣይኮነን” ዝብል ብንጹር ቃላት ዝተጻሕፈ ዓንቀጽ ኣሎ። እዚ ከምዚ ዝብል ትሕዝቶ ዘለዎ መጽሓፍ ስለምንታይ እዩ ብኽልተ ዓበይቲ ቋንቋታት ኤርትራ ተተርጒሙ ናብ ህዝቢ ክቐርብ ተደልዩ!? ከምቲ ኣቐዲመ ዝበልክዎ ዕላምኡ ሕሱር ፖለቲካን ስርቂን እዩ። ኣበጋሲኡ ከኣ ዓሊ ዓብዱ! እቲ ፖለቲካዊ ዕላማ፤ ኢሳያስ’ዉን ልክዕ ከም ማኦን ቓዛፊን ናቱ መጽሓፍ ክሳብ ዝደርስ (ምናልባት ሰማያዊ መጽሓፍ ክብላ ሓሲቡ ይኸዉን። ምኽንያቱ ቀይሕን ቀጠልያን ብማኦን ቓዛፊን ተታሒዘን እየን) መራሒ ዝምለኸሉ መጽሓፍ ርኢና ዘይንፈልጥ ከይንኸዉን’ሞ ከይሕድሰና ብ”ቐጠልያ መጽሓፍ” ስነ ኣእምሮኣዊ ምድላዋት ጌርና ንኽንጸንሕ ዝተማህዘ ጥበብ ይመስለኒ። እቲ ከም ካልኣይ ዕላማ ዝተወስደ ድማ ስርቂ ስለዝነበረ፡ ሱሌማን ዑስማን ዓበን ጳዉሎስ ነታባይን ንመርኣያ ዝኸዉን ገለ ቅዳሓት ናይተን ክልተ ናይ ትርጉም መጽሓፍቲ ሒዞም ናብ ሊብያ ከም ዝገሹ ተገብረ።
ክልቲኦም ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ሊብያ ዑደት ብምግባር ምስ ላዕለዎት ካድራት ስርዓት ቓዛፊ ተራኺቦም ብዛዕባ’ቲ “ሚኒስትሪ ዜና ‘ህግደፍ’ ንቐጠልያ መጽሓፍ ንምስፍሕፋሕ ዝገበሮ ዘይተሓለለ ጻዕሪ” መብርሂ ኣቕረቡ። እዞም ክልተ ልኡኻት ዓሊ ናይ ሊብያ መገሻኦም ፈጺሞም ናብ ኤርትራ ኣብ ዝተበገሱሉ እዋን ስርዓት ቓዛፊ ብዘይካ እቲ ብታሕጓስ ንመንግስቲ ህግደፍ ዝለገሰሉ ገንዘብ ንነፍስ ወከፎም 50 000 ዶላር ብመልክዕ ሽልማት ከም ዝሃቦም ተፈልጠ። ሱሌማንን ጳዉሎስን ኣስመራ ምስ ኣተዉ ነቲ ተሸሊሞሞ ዝመጹ ዶላራት ንኣሃዱ ፋይናንስ ሚ/ዜና ከረክብዎ፤ ቅያሩ ከኣ ብናቕፋ ክወሃቦም ብሓላፊ እቲ ኣሃዱ (ዓንደማርያም ስብሃቱ) ንዝቐረበሎም ጠለብ ብምንጻጎም ኣብ መንጎኦምን ኣብ መንጎ ዓንደማርያምን ባእሲ ተፈጢሩ ከም ቈልዓ ናብ ሓድሕድ ምጥቕቃዕ ስለዝኣተዉ እቲ ምስጢር ንፋስ ክወቕዖ ግዜ ኣይወሰደን። እቲ ቐንዲ ዝገረመና ነገር ግን እዞም ክልተ ታሕተዎት ሓለፍቲ ስለ’ቲ ብእምነት ዘብጽሕዎ ልኡኽ ክንዲ’ዚ ዝኣክል ገንዘብ ተቐቢሎም ንሓላሎም ክጥቀሙሉ እንተ ደኣ ተፈቒዱሎም እቲ ቀንዲ ሃንዳሲ ናይቲ ጉዳይ ዝነበረ ዓሊን ኣያኡ ኢሳያስን ደኣ’ሞ ክንደይ ተቐቢሎም ማለት እዩ!? ሓደ መዓልቲስ ይወጽእ ይኸዉን እምበር።
* * *
ቅድሚ ዓመትን መንፈቕን ኣቢሉ ይኸዉን ሓደ መዓልቲ ወ/ሮ ሳባ ሃይለ (በዓልቲ ቤት ኢሳያስ)ን ዓሊ ዓብዱን ሓንቲ መስሓቕ ተዋስኦ ሰርሑ። እቲ ተዋስኦ ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ሓደ ንግሆ ኣብ ሰዓታት ስራሕ፤ ዓሊ ዓብዱ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ኮይኑ ናብ ሓላፊ ኣሃዱ ሓፈሻዊ ኣገልግሎት ኣቶ ተዋህዶ ገብረሚካኤል ይድዉል’ሞ ከምዚ ይብሎ፦ “ማዕጾ ኣፍደገ መንበሪ ፕረዚደንት ተበላሽዩ ስለዘሎ ሕጂ ንበዓል ሃብቶም ሰዲድካ ከም ዝዕረ ግበር፤ ክድንጉዩ የብሎምን ሳባ ትጽበዮም እያ ዘላ”። ኣቶ ተዋህዶ ኣይደንጎየን ንሃብቶም ካብ ክለብ ሚ/ዜና ኣጸዊዑ ነቲ ትእዛዝ ከም ዘለዎ ኣመሓላለፈሉ። ሃብቶም ነቲ ስራሕ ዘድሊ መሳርሒታትን ተሓጋገዝቱን ሒዙ በታ ዝተፈቕደትሉ መኪና ናብ ሬድዮ ማሪናዮ ኣምርሐ። ኣብቲ ገዛ ምስ በጽሑ ሳባ ነቲ ተበላሽዩ ዝተባህለ ማዕጾ ኣርኣየቶም’ሞ ሃብቶም ነቲ ብጎነጽ ዝተሰብረ ዝመስል ማዕጾ ርእይ ምስ ኣበሎ፤ “እዚስ ቀሊል እዩ” እናበለ ናይ ጽገና ስርሖም ጀመሩ።
ስርሖም ወዲኦም ናብ እንዳ ዜና ክምለሱ ምስ ተበገሱ ወ/ሮ ሳባ እኽለ ማይ ከይለኸፍኩም ካብዚ ገዛ ኣይትወጹን ኢላ ወጠጥ ስለዝበለቶም ሃብቶምን መሳርሕቱን “ካብ በልክስ ሕራይ” ኢሎም ኣብ ሳሎን ኣትዮም ተቐመጡ። በዓል ሃብቶም ኣብ እንዳ “ፕረዚደንት” ስለዝነበሩ ሓንጎሎም ዝተጸበዮ ዓይነት መግቢ እንታይ ከም ዝነበረ እዝግሄር ዋንኡ። ቁሩብ ምስ ጸንሑ ግን በቲ ወ/ሮ ሳባ ካብ ክሽነ ሒዛቶ ዝመጸት ኣብ መሰጣሕ ዝተዘርግሐ እንጀራን ጸብሒን ልብታቶም ተመሊሐን እየን። እቲ ኣብ መሰጣሕ ዝተዘርግሐ እንጀራ፤ እንጀራ ወዲ ዓከር ክኸዉን ከሎ ዝተጸብሓሎም ጸብሒ ድማ ጸብሒ ዓደስ ነበረ። በዓል ሃብቶም ብዉሽጦም ‘ነዚ ዲና ደኣ እዚ ኹሉ ዝተለመንና’ እናበሉ ምስ ተመገቡ ስለ’ቲ ዝተገብረሎም እንግዶት ኣመስጊኖም ናብ እንዳ ዜና ተመልሱ።
እዚ ዝትርኸልኩም ዘለኹ ካብቲ ሃብቶም ባዕሉ ዘዕለለኒ ዝወሰድክዎ እዩ………….
ብዝኾነ መጋበርያ ድራማ ዓሊን ሳባን ይኾኑ ከም ዝነበሩ ዘይተረደኦም እዞም ኣባላትና ብዛዕባ’ቲ ኣብ እንዳ ኢሳያስ ዝተመገብዎ መግቢን ዝረኣዩዎ ነገራትን ብግርህነት ምስ ዘዝረኸብዎ ኣባል ከዕልሉ ጀመሩ። “ወይለይ! ኣንታ ኣብ ገዛና ጥራይ ዝመስለና ዝነበረስ ኣብ እንዳ እዚ ሰብኣይ’ዉን’ባ ወዲ ዓከርን ዓደስን ይብልዓ እየን! ብፍላይ እቲ ገዝኡ እንተትርእይዎ! ሓደ መራሒ ኣብ ከምዚ ዓይነት ገዛ ክነብር ክትርኢ’ኮ ዝገርም ነገር እዩ!” ወዘተ ወዘተ በሉ። እቲ ዘረባታት መትሓዚ ኣይነበሮን። እቲ ዝገረመኒ ግን በዓል ሃብቶም ነዚ ኩሉ ዘረባታት ክዛረቡ ከለዉ “ዝረኣኻዮ ይዝረብ ድዩ!” ኢሉ ዝገንሖም ሰብ ዘይምንባሩ እዩ። ይዝከረኒ ኣብ ነሓሰ 2012 ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተገብረ ኣኼባ ኤርትራዉያን ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ “ኢሳያስ መንበሪ ገዛ ኣለዎ’ዶ የብሉን” ዝብል ክትዕ ተላዒሉ ገለ ተማሃሮ፤ “ኢሳያስ ገዛ የብሉን ዝበሃል’ሲ እታ ኤርትራ ብዓባያ ናይ ብሕቲ ገዝኡ እንድያ!” ኢሎም መልሲ ሂቦም ነይሮም። ብዝኾነ ኣብቲ በዓል ሃብቶም ዝዛረቡሉ ዝነበሩ ግዜ ሃብቶም ባዕሉ ንሓደ ዝተሰምዖ ዝዛረብ ኣባል ረኺቡ ነቲ ዝረኣዮ ምስ ኣዕለሎ፤ እቲ ኣባል ድማ “እሞ እንዳ ዓምና’ሲ ክልተ መጎጎን ክልተ ምድጃን እየን ዘለዋ ማለት እዩ” ኢሉ ምስ ኣባጨወሉ እቲ ከምኣ ዝበለ ኣባል ንሃብቶም ከላግጸሉ ኢሉ ዝተዛረቦ ዘረባ ኣብ ቤት ጽሕፈት ዓሊ በጺሑ መግናሕቲ ኮይኑ ተመሊስዎ ነበረ።
* * *
ብታሕሳስ 2009 ኣብ ልዕሊ ፖለቲካዊ፤ ወተሃደራዊን ጸጥታዊን ሓለፍቲ ‘ህግደፍ’ ቀዳማይ ዙር እገዳ ምስ ጸንዐ ዓሊ ዓብዱን የማነ ገብረኣብን ነናቶም ናይ ስራሕ ምቅሊት ወሲዶም (ዓሊ ንዜናዊ መዳዩ፤ የማነ ድማ ንፖለቲካዊ መዳዩ) ብናይ ዲያስፖራ ወይጦታቶም ኣቢሎም ኣብ ገለ ሃገራት ኤዉሮጳን ኣሜሪካን ናይ ተዋስኦ ሰላማዊ ሰልፍታት ወዲቦም ከም ዝነበሩ ዝዝከር እዩ። ኣብቲ እዋን ኣብ ውሽጢ ሃገር ሰላማዊ ሰልፊ ክውድቡ ዘይምድላዮም ብዙሕ ኣዘራራቢ ኮይኑ ነበረ። ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ‘ህግደፍ’ ኣቶ ዓብደላ ጃብር ኣብቲ ቅንያት ነቲ እገዳ ብዝምልከት ኣብ ኮለጅ ማይ-ነፍሒ ንተማሃሮ ዝሃቦ መብርሂ ነይሩ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ገለ ሓያላት ተማሃሮ ንዓብደላ ከለፋልፍዎ ደልዮም፤ “ስለምንታይ ኣብ ወጻኢ ጥራይ ሰልፍታት ተኻይዱ? ኣብዚ’ኸ?” ዝብል ናይ ባጫ ሕቶ ሓቲቶሞ ነይሮም። ኣቶ ዓብደላ’ዉን ኣይሓመቐን፤ “እወ ሓቅኹም ኣለኹም ኣብዚ ቀረባ ግዜ ክካየድ እዩ” ጥራይ እዩ ኢልዎም። ብርግጽ ኣብ ዉሽጢ ሃገር ሰላማዊ ሰልፊ ክግበር ዘይተደልየሉ ምኽያት “ንህዝቢ ደግፈና ኢልና ናይ ሰላማዊ ሰልፊ ተዋስኦ ክንገብር ክንብል ሰላማዊ ሰልፊ ምግባር እንተምሃርናዮ’ኸ” ዝብል ስግኣት ከም ዝነበረ ህዝቢ ባዕሉ ዝሰሓቶ ኣይመስለንን።
ደሓር ግን ነቲ “ስለምንታይ ኣብ ዉሽጢ ሃገር ሰላማዊ ሰልፊ ዘይተወደበ” ዝብል ሕቶ ህዝቢ መዕበሲ ዝኸውን መደብ ክዉደብ ግዜ ኣይወሰደን። ወደብቱ ከኣ ዓሊ ዓብዱን ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ሙስጠፋ ኑር ሑሴንን እዮም ነበሩ። እዞም ክልተ ሰበስልጣን ነበር በቲ ዘዉጽእዎ መደብ መሰረት፤ ኣብ መንደፈራ ኣብ ኣፍደገ ቤት ጽሕፈት ምምሕዳር ዞባ ደቡብ ፈረስ ዘጋልብ ዳስ ተዳልዩ፡ ከካብ ዓዱ ዝተዓደሙ ገጠምቲ፣ መደርቲ፣ ዓበይቲ ዓዲ፣ መሻይኽን ካህናትን ተቐሪቦም ነበሩ። ኢሳያስ ኣብቲ ዕለት ኣብ ከባቢ መንደፈራ ኣብ ሓደ ሕርሻዊ ቦታ ዑደት ኣካይዱ ምስ ወድአ ምስቲ ብኽተት ዝተኣከበ ህዝቢ ተሰንዩ ኣብ ጎደናታት እታ ከተማ ሓጺር ናይ እግሪ ዑደት ብምግባር ናብቲ ዝተዳለወ ዳስ ከም ዝኣቱ ተገብረ። እዚ ክብለኩም ከለኹ ግን ኢሳያስ ኣካል እቲ ተዋስኦ ኣይነበረን ማለት ኣይኮነን። ብኣፍልጦኡ ዝተገብረ እዩ።
ነቲ ኹሉ ምድላዋት ብንጥፈት ዝዉድቦ ዝነበረ ኣብርሃም ዮዉሃንስ (እብር) ዝተባህለ ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ምምሕዳር ዞባ ደቡብ ነበረ። በቲ ዝወጸ መደብ መሰረት ኣብቲ ዳስ ክካየድ ዝተመደበ ናይ ደገፍ ስነ ስርዓት ምስ ጀመረ፤ እቶም ኣቐዲሞም ዝተቐረቡ ገጠምቲን መደርቲን ክለማመድዎ ዝቐነዩ ቃላትን ምስላታትን በብሓደ እናተቐባበሉ ደርጉሕዎ። ወዮም ኣቦ ተዋሳእቲ ዝኾነ ኢሳያስ ድማ፤ “ኣነስ ንኻልእ ዑደት ኢለ እየ መጺአ ነይረ፤ ከም’ዚ ዝመሰለ ኣጋጣሚ ይጸንሓኒ ኣይበልኩን። ነድሪ ናይ ህዝበይ ድማ ርእየዮ ኣለኹ” እናበለ ንሱ’ዉን መደርኡ ኣንጎድጎዶ። ንጽባሒቱ ኣቶ ዓሊ መንገሻ ሃብተ ንዝተባህለ ጋዜጠኛ (ኣብቲ እዋን ምክትል ኣሰናዳኢ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዝነበረ) ጸዊዑ ነቲ ኣብ መንደፈራ ዝነበረ ሃዋሁ ዝገልጽ ነዊሕ ዓንቀጽ ኣመቂሩ ከዳሉ ኣዘዞ። እቲ መንገሻ ዘዳለዎ ዓንቀጽ ድማ “ብርሃነ ሃብተማርያም ካብ ጀርመን” ብዝብል ናይ ብርዒ ስም ንድሕሪ ጽባሒቱ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ተሓቲሙ ወጸ። መንገሻ ኣብዚ እዋን ኣብ ስደት ኣሎ። ሽዑ በቲ ተግባር ኣነን ንሱን ዝሰሓቕናዮን ዝሓዘናዮን ሎሚ ኮይኑ ይረኣየኒ።
* * *
ዓመተ 2010 ተዛዚሙ 2011 ኣብ ምእታዉ ኢሳያስ ከም ወትሩ ናይ ሓድሽ ዓመት ቃለ መሕትት ኣካይዱ ነይሩ። ቅድሚኡ ኣብ መወዳእታ ወርሒ 2010 ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ዑደይ ይገብር ኣብ ዝነበረሉ ኣጋጣሚ ብሰንኪ ሕዱር ናይ ጥዕና ሽግር ሃንደበት ወዲቑ ብሄሊኮፕተር ናብ ኣስመራ፤ ካብኡ ድማ ብቐጥታ ናብ ቀጠር ንሕክምና ተወሲዱ ነበረ። እዚ ክኸውን እንከሎ ብርክት ዝበለ ህዝቢ እንተላይ ጋዜጠኛታት፤ ሚኒስተራት፤ ኣዘዝቲ ሰራዊት ብዓይኖም ስለዝረኣዩዎ ንእንዳ ህግደፍ ዘይትሕባእ ምስጢር ኮነቶም። ኢሳያስ ነቲ ናይ ሓድሽ ዓመት ቃለ መሕትት ኣብ ቐጠር ተሓኪሙ ምስ ተመልሰ ስለዘካየዶ ኣብቲ ቃለ መሕትት ቀዳመይቲ ሕቶ ብዛዕባ ጥዕንኡ ተሓተተ። ቅድሚ ኹሉ ብዛዕባ ኩነታት ጥዕናኡ ንኽሕተት ዝጠለበ ባዕሉ ዓሊ ዓብዱ ነበረ። ስለዚ ድማ ንሱሌማን ዑስማን ዓበ ከምዚ ኢሉ ኣጉርሖ፦ “መጀመርያ ኩነታት ጥዕናኻ ከመይ ኣሎ ኢልካ ክትሓቶ ኢኻ። ህዝቢ ኣይጠዓየን ድዩ ደኣ እዚ ሰብኣይ ብዛዕባ ጥዕናኡ ዝሓቱዎ ዘለዉ ኢሉ ነታ ሕቶ መታን ከየቃልበላ ኣብ ክንዲ ብደረቑ ሓንቲ ሜላ ክትጥቀም ኢኻ። ቡን እናሰተኹም ሽኮር ከብዝሕ ከም ዝረኣኻዮ ኣምሲልካ ትሓቶ”።
ናብ ስቱድዮ ኣትዮም እቲ ቃለ መሕትት ምስ ተጀመረ ሱሌማን ነቲ ልሙድ መእተዊ ገይሩ ምስ ወደአ ናብ ሕቶታቱ ኣተወ። ከምዚ ኢሉ ከኣ ጀመረ፦ “ክቡር ፕረዚደንት ናብ ሕቶታተይ ቅድሚ ምእታወይ ዓንተቦ ቡን እናሰተኻ ሰለስተ ማንካ ሽኮር ክትገብር ርእየካ’ሞ ኩነታት ጥዕናኻ ከመይ ድዩ ዘሎ?” ኢሉ ሓተቶ። ልዕሊ እቲ ብዛዕባ ጥዕናኡ ንምሕታት ዝተገብረ ተዋስኦ ኢሳያስ ዝሃቦ መልሲ ኣመና ዘስደምም ነበረ። ብርግጽ ኢሳያስ ዘይተዳለወሉ ሕቶታት ስለዘይሕተት ከም ወትሩ እዛ ሕቶ እዚኣ ክትቀርበሉ ምዃና ብዓሊ ተሓቢርዎ ተዳልዩላ እዩ ጸኒሑ። ከምዚ ኢሉ ከኣ መለሰ፦ “ኣነ ከምዞም ሽኮርያ ኣላትኒ፤ ደም ብዝሒ ኣላትኒ ዝብሉ ኣይኮንኩን። ካብ ዝኾነ ጥዑይ እየ ዝብል ሰብ ንላዕሊ ጥዑይ እየ”። መቸም ንዝኾነ ሰብ ጥዕናኻ ከመይ ኣለኻ ኢልካ እንተተሓቲትካዮ “ጽቡቕ” ምባል ጥራይ ገላጺ እዩ። ‘ካብ ዝኾነ ጥዑይ እየ ዝብል ሰብ ንላዕሊ ጥዑይ እየ’ ምባል ግን ትዕቢት ጥራይ እዩ። ትዕቢት ካብ ምዃን ሓሊፉ ድማ “ክሞተልኩም ዲኹም ደሊኹም፤ ኣለኹ ክነብር እየ፤” ማለት እዩ።
* * *
ዓሊ ዓብዱ ንሚኒስትሪ ዜና ነጊሱሉ ጥራይ ዘይኮነ ምስሉ ንምዕባይ’ዉን ተጠቒምሉ እዩ። ኣጸቢቑ ኣብ ዘይፈልጦም ኣጀንዳታት ፈላጥ ኮይኑ ንምቕራብ ቃለ መሕትት ንኽግበረሉ ክሳብ ምሕታት እዩ ዝበጽሕ ዝነበረ። ሓደ እዋን ሊቕ ናይ ስነ ኣእምሮኣዊ ኲናት ኮይኑ ኣብ ኤሪ ቲቪ ብእንግሊዝኛ ቃለ መሕትት ከካይድ ደለየ’ሞ ኣብቲ መደብ ዘዋስኦም ሰባት ክረቁሕ ጀመረ። ዓንዶም ኣብርሃ ዝተባህለ ኣባል መጽሓፍቲ ተወኪሱ ብዛዕባ ስነ ኣእምሮኣዊ ኲናት ኣጽኒዑ ዓሊ ዓብዱ ኣንቢቡ ዝዳለወሉ ጽሑፍ ከዳሉ፤ ራፋአል ጁሰፐ ኣብ ስቱድዮ ብእንግሊዝኛ ክሓቶ፤ ገብረመስቀል ገረዝግሄር ነቲ ዓንዶም ዘዳለዎ ጽሑፍ ብድምጹ ኣብ ስቱድዮ ክቐርጾ፤ ዮሴፍ ኣረጋሃኝ ከኣ ነቲ ናይ ቪድዮ ዉህደት ክሰርሕ ነናቶም ምቅሊት ስራሕ ሂቡ ኣዋፈሮም። እቲ መደብ ተዳልዩ ኣብ ኤሪ ቲቪ ምስ ቀረበ እቲ ዝገርም ኣብቲ ዝተፈነወ ቪድዮ ጁሰፐ በታ ክሳብ ዓስራይ ክፍሊ ጥራይ ዝተማህራ እንግሊዘኛ ገይሩ ንዓሊ ዓብዱ ክሓቶ ከሎ ዓሊ ዝሃቦ ናይ እንግሊዝኛ መልሲ ከኣ ንካልኢታት ጥራይ ቅልቅል ኢሉ ይጠፍእ፤ በቲ ገብረመስቀል ዘንበቦ ናይ ትርጉም ድምጺ ድማ ይሽፈን ነበረ።
ዓሊ ነቲ ቃለ መሕትት ምስ ናይ ትግርኛ ትርጉሙ ከቃልሖ ምድላዩ ንብዙሓት ተዓዘብቲ ከየገረመ ኣይተረፈን። ምኽንያቱ ትግርኛ ዝዛረብ ሰብ ብእንግሊዝኛ ቃለ መሕትት ገይሩ ምስ ትርጉሙ ከቕርቦ ዝደለየሉ ምኽንያት ብዘይካ ሕማም ነብሰ ምትሓት ካልእ ክኸዉን ኣይክእልን። እንግሊዝኛ ዘይምዝራብ ገበን ዝመስሎም ወይ ድማ ሓደ ጻዕዳ ጋሻ ክመጾም ምዃኑ ምስ ዝንገሮም ቤት ጽሕፈቶም ገዲፎም ከይሓበሩ ዝሃድሙ ሓለፍቲ ህዝባዊ ግንባር ዘይረኣየ ሰብ በቲ ናይ ዓሊ ዓብዱ ናይ ቪድዮ ተዋስኦ ብዙሕ ክግረም ይኽእል እዩ። መቸም ዓሊ ዓብዱ ይትረፍ ብእንግሊዝኛ ብትግርኛ’ኳ ኣቐዲሙ ዝተዳለወሉን ብመልክዕ ንባብ ዝምልሶን ቃለ መሕትት ከም ዝገብር ህዝቢ እንተዝንገሮ ክሳብ ክንደይ ምኣመነ ኢለ ክሓስብ ከለኹ ንባዕለይ ይገርመኒ እዩ።
ኣቶ ዓሊ በታ ብሓገዝ ተወልደ ወልደገብርኤል ብቐሊሉ ጠንቀላዕላዕ ክብለላ ዝኸኣለ ሬድዮ ድምጺ ኣመሪካ ኣቢሉ እዉን ምስሉ ከዕቢን ክሳብ ናይ መጻኢ ሕጹይ መራሒ ክበሃልን ክኢሉ እዩ። ተወልደ ወልደገብርኤል ዓሊ ብኢመይል ዝለኣኸሉ ሕቶታት ተቐቢሉ ተመሊሱ ንዓሊ ክሓቶ ከሎ ነቶም ንፈልጥ ብዙሕ እዩ ዝገርመና ዝነበረ። ንቃለ መሕትት’ሲ ክንዲ’ዚ ምድላዋትን ተዋስኦን እንታይ ኣምጽኦ ንብል ነበርና። ኣቶ ዓሊ ንሬድዮ ድምጺ ኣመሪካ ዳርጋ ገዚእዋ እዩ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። እንተደለየ ካብ ኣስመራ ንዝመሓላለፍ ጸብጻብ ሰናይት ሃብቱ ሳንሱር ገይሩ የሕልፎ፤ እንተደለየ ድማ ዝሕተቶ ሕቶ ባዕሉ ይዉስን።
ነዚ ኹሉ እናገበረ ኣብ ርእሲኡ ምስሊ ገለ ሚኒስተራትን ጀነራላትን ካብ ኤሪ ቲቪ ንምኽዋል ብዙሕ ናይ ቈልዓ ስራሕ ይሰርሕ ነበረ። ንኣብነት ሓደ እዋን “ርዝን ንበል” ዘርእስታ ጽሕፍቲ ኣዳልዩ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኣዉጽአ። ትሕዝቶ እታ ጽሕፍቲ ላዕለዎት ሓለፍቲ “መንግስቲን ግንባርን” ኣበይ ኣላ ካሜራ ኤሪ ቲቪ እናበሉ ዝሰርሕዎን ዘይሰርሕዎን እናተዛረቡ ኣብ ቲቪ ክረኣዩ ይደልዩ ከም ዘለዉን፤ እዚ ባህሊ’ዚ ድማ ኣንጻር ክብርታት ህዝባዊ ግንባር ምዃኑን ዝገልጽ ነበረ።
ዒላማ መጥቃዕቲ እታ ጽሕፍቲ በዓል መን ከም ዝነበሩ ክፍለጥ ግን ግዜ ኣይወሰደን። ሚኒስተር ጥዕና ኣምና ኑርሑሴን ኣብ ዓዲ ዃላ ዑደት ኣካይዳ ዜና ምስ ተሰርሓላ ስእላ ኣብ ቲቪን ጋዜጣን ከም ዘይወጽእ ተገብረ። ብተመሳሳሊ ሚኒስተር ሕርሻ ኣረፋይነ በርሀ ኣብ ተመሳሳሊ ቦታ ዑደት ኣካይዱ ዜና ምስ ተሰርሓሉ ኣብ ጋዜጣ ኣብቲ ስእሉ ክልጠፈሉ ዝግባእ ቦታ ስእሊ ሓንቲ ላም ከም ዝጥቃዕ ተገብረ። ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ዝነበረ ሙስጤፋ ኑርሑሴን ብምኽንያት በዓል ናጽነት ኣብ መንደፈራ መደረ እናስመዐ ከሎ ምስሉ ብካሜራ ንኸይሰኣል መምርሒ ተዋህበ። ብዙሕ ከይጸንሐ ድማ ኣመሓዳሪ ባንክ ኤርትራ ዝነበረ ኣቶ ተኪኤ በየነ “ካብ ሪቕ ሕፍንቲ” ዘርእስታ ናይ ታሪኽ መጽሓፍ ምስ ኣሕተመ ዓሊ ዓብዱ ንሰለሙን ድራርን ሚኪኤል ኣዶናይን ወዲቡ ብናይ ብርዒ ስም ንትሕዝቶ እታ መጽሓፍ ዘቆናጽብን ንተኪኤ በየነ ዝዝልፍን ጽሑፋት ብተኸታታሊ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ኣሕተመ። ቅድሚ ብዙሕ ዓመታት ዋና ዳይረክተር ቴሌቪዥን ኤርትራ ዝነበረ ኣቶ ግርማይ ገብረመስቀል ብምኽንያት ጽንብል መመረቕታ ሓወልቲ ፑሽኪን ሓንቲ ናይ ትርጉም መጽሓፍ ምስ ኣሕተመ ሕጂ’ዉን ሚኪኤል በርሀ ብናይ ብርዒ ስም ዝጸሓፎ ንስም ግርማይ ዘቆናጽብ ተኸታታሊ ዓንቀጻት ኣብ ሓዳስ ኤርትራ ክሕተም ቀነየ።
ብኣንጻር እዚ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽኩዎ፤ ኣቶ ዓሊ ምስሊ ናይ ገለ ተመሓዝዩ ክረብሓሎም ዝደለየ ሓለፍቲ ንምስራሕ እዉን ተዋስኦታት ይሰርሕ ነይሩ ኢዩ። ንኣብነት ሓደ እዋን ሜ/ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ ካብ ሃማመተኤ ብዝቐረበሉ ዕድመ መሰረት ኣብ ከተማ ከረን ንመንእሰያት ዝሃቦ ሰዓታት ዝወሰደ ሰሚናር ብድምጺን ብቪድዮን ተቐዲሑ ኣብ ድምጺ ሓፋሽን ኤሪ ቲቪን ክቃላሕ ምስ ወርሐ፤ ኣርቲስት ሚኪኤል በርሀ ኣብ ሓደ ናይ ዕላል ኣጋጣሚ ንዓሊ ዓብዱ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ኮይኑ ከምዚ ክብሎ ሰማዕኩዎ፦ “ንመደረስ ስብሓት እዩ እምበር ፊሊጶስ’ሲ ብዙሕ ኣይኮነን። እዛ ሰሚናር ብስብሓት ክትቀርብ ነይሩዋ። ስብሓት ወተሃደርን ካድርን እዩ!”። ወዮም ዓሊ ድማ ትቕብል ኣቢሉ፦ “ስቕ ደኣ በል! ትብሎ ዘለኻ መዓስ ጠፊኡና፤ ክንሰርሖ ስለዝደለና ኢና እምበር፤ ፊሊጶስ ደኣ ኣይኮነን ከም ካድር ከም ወተሃደር ክትሓስቦ ከለኻ’ኳ ተምላስ እንድዩ ዘምጽኣልካ!” ኢሉ መለሰሉ። መቸም ኣብ ቤት ጽሕፈት ዓሊ ብስራሕ እትዉ ዉጽእ እንተ ደኣ ኣብዚሕካ ብዙሕ ዘይደለኻዮ ዘረባታት እዩ ናብ ኣእዛንካ ዝኣቱ። ኣቶ ዓሊ፤ እቲ በጺሕዎ ዝነበረ ብራኸ ናይ ስልጣን፤ ሰብ ሰምዓኒ ኣይሰምዓኒ ከይበለ ከም ድላዩ ንኽዛረብ ኣኽኢልዎ ነበረ።
ዓስራይ ክፋል ይቕጽል….
ኣማኑኤል ማህደረ
(iamamanuel@yahoo.com)


text:
ጀርመን ኣብ ኣርበዓታት፣ ኤርትራ ኣብ ዘመነ-ሚለንየም! ብድሕሪ ኲናት ባድመ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ እዋን ሚለንየም ጉሒላ ኢሳይያስ ‘ተንኮለኛ ጉድጓድ ንኮዓቲኣ’ ኮይኑዎ፤ ህድኣትን ሰላምን ኣይረኸበን። እዛ ዘለናያ ዓመተ-2011 ከኣ ገበነኛ ኢሳይያስ፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ተኾልኲሉዎ ዝወፈረ ናይ ጥንቲ ድጉል ሕልምታቱ ዝቐበጸላ ዓመት ኢያ። “ … more
Tag Archives: ራብዓይ
ፈጣሪ ንወድሰብ ካብ ዝሃቦ ህያባት እቲ ዝዓበየ ኣእምሮኡ ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ኪኸውን ይግባእ። ሓደ ናይ ኣእምሮ ስንክልና ዘለዎ ሰብ ኣብ ሓደ ነገር ኪኣምን ወይ ተንቲኑ ኣብ መደምደምታ ኪበጽሕ ይኽእልዶ? ኣይክእልን። … more
ሕቡእ ታሪኽ ውልቀ-መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምጅማሩ’ምበር ኣብዚ ግዜ’ዚ ምውድኡ ዝከኣል ኣይኮነን። እቶም ክሳብ ሎሚ ሰሚዕናዮም ዘለና ጉዳያቱ ከኣ ካብ ግምጃ እከይ ተግባራቱ ሓደ ዕሽር ጥራይ ኢዮም፣ ትሽዓተ ዕስሪት (9/10) ድማ ተሪፎሙና ኣለዉ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን። … more
ኤርትራዊ ኣትሌት ያረድ ኣስመሮም ኣብ ኦሳካ ጃፓን፡ 30 ዲግሪ ሰንትግሬድ ሙቐትን ብርቱዕ ራህድን ኣብ ዝነበሮ ኩነታት ኣየር ኣብ ዝተኻየደ ማራቶን ዝድነቕ ውድድር ብምርኣይ (ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ) ራብዓይ ደረጃ ብምውጻእ ውድድሩ ዛዚሙ’ … more


text:
ኣርባዕተ መራሕቲ ኣፍሪካ ኣብ ዝተረኸብሉ መለስ ፋውንደሽን ትማሊ ሰንበት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብወግዒ ተመስሪቱ።ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ሓድሽ ህንፃ ሕብረት ኣፍሪካ ዝተኻየደ ናይቲ ትካል ምስረታ ፕሬዝዳንትታት ጁብቲ፣ሱዳንን ኡጋንዳን ከምኡ’ውን ቀዳማይ ምንስቴር ሱማሊያን ተረኺቦም።
ኣብቲ ስነስርዓት መደረ ካብ መንጎ ዘስምዑ ኣዶ መንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኒኮሳዛዛ ዲላሚኒ ዙማ መለስ ዜናዊ ካብ ኩሉ ንላዕሊ ፓን ኣፍሪኣክኒስት ነይሮም ክብላ ኣወዲሰንኦም።
ናይ ቀደም ናይ ናይጀሪያ ፕሬዝዳንት ኦሊሰጎን ኦባሳንጆ ብወገኖም መለስ ዝኾነ ይኽይን ክብሪ ዘይዓብዮም ዓብዪ ሰብ ነይሮም ኢሎምዎም።
ብዓልቲ ቤት ኣቶ መለስ ዜናዊ ወሮ ኣዜብ መስፍን’ውን ሓዘነን ንዝተኻፈለ ንምሉእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣመስጊነን።
ናይ ኡጋንዳ ፕሬዝዳንት ዩዎሪ ሙሶቮኒ ምሙጋስ ጥራሕ ከይኮነስ ነቲ ትካል ናይ 300 ሽሕ ዶላር ውህብቶ ኣበርኪቶም።
ሱዳን ክልተ ሚሊዮን ዶላር፣ደቡብ ሱዳን ሓደ ሚሊዮን ዶላር፣ጁብቲ ድማ ፍርቂ ሚሊዮን ዶላ ንምሃብ ቃል ኣትየን ኣለዋ።
እዚ ብስም ኣቶ መለስ ዜናዊ ዝተፀውዐ ፋውንደሽን ዓለምለኸ ደረጅኡ ዝሓለወ ትካል ከምዝኸውን ተገሊፁ’ሎ።
እቲ ትካል ቤተ መፃሕፍትን ናይ ምርምር ማእኸል ክውድብን ሰፉሕቲ ኣገልግሎታት ዝህብን ኮይኑ ዝኾነ ይኹን ሰብ ኣትዩ ክዘናግዐሉ ዝኽእል መዘናግዪ እውን ክሰርሐሉ እዩ።
ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ናይቲ ትካል ፕሬዝዳንት ኮይነን ምምራፀን ዕላዊ ኮይኑ ይብል መለስካቸው ኣምሃ ዝለኣኾ ፀብፃብ።


text:
ንሕና ኤርትራውያን ስዊደናውያን ተጣበቅቲ ደሞክራስያን ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ሃገረ ስዊደን ከም ኣካል ናይ ዓለምለኸ ኤርትራውያን በቲ ብዕሱባትን ደገፍትን ገባቲ ስርዓት ዓርቢ ዕለት 7october ካብ ሰዓት 12.00–16.00 ተመዲቡ ንዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ነጻ መራኸቢ ብዙሓን ስዊደን ንምፍሻሉን ንምክሽሑን ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻሮም ከነካይድ ወሲናን ፍቃድ ፖሊስ ኣውጺእና ከምዘሎና ክንሕብረኩም ንፈቱ፣ ኩሎም ደለይቲ … more
Category Archives: ኤውሮጳ
ንሰንበት ዕለት 2 ጥቅምቲ 2011 ኣንጻር‘ቲ ሕሱም ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ህግደፍ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ፊት ኤክስፖ (መሰ Messe Giessen) ከተማ ጊሰን ሰዓት 4 ድ.ቀ. (16) ክጀምር ምዃኑ ንኵሎም ግዱሳት ኣሕትን ኣሕዋትን ደጊምና ብኽብሪ ነፍልጥ። ቆጸራና ኣብ መቐመጥ መኻይን ናይ ሽላኽትሆፍ ስትራሰ Schlachthofstraße ኣውቶቡሳት ንኣሽቱ መኻይን መቐመጢ ኣብ Schlachthofstraße(ብነጻ) ኩነታት ኣየር ጽቡቕ … more
ኣብ ጀርመን እንርከብ ኤርትራውያን ተቓወምቲ፡ ሲቪካውያን ማሕበራትን ግዱሳትን ንዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ብምዅናን፡ ኣብ ክንዲ ‘ቲ ብዓመጽ ህግደፍ ዝሳቐ ዘሎ ህዝብና ድምጽና ንምስማዕ ን 2 ጥቅምቲ 2011 ኣብ ጊሰን፡ ሜሰ ሃለ፡ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ከነካይድ መዲብና ስለዘለና፡ ኣብ ጀርመንን መላእ ሃገራት ኤውሮጳን እትርከቡ ደለይቲ ለውጢ ምሳና ሓቢርኩም ድምጽኹም ከተስምዑ ንጽውዕ። 2 … more
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም 17 መሰከም.2011 ምንቅስቃስ መንእሰያት ንዲሞከራስያዊ ለውጢ ስዊዘርላንድ ዓስራይ ዓመት ዝኽሪ እቶም ምሕደራዊን መንግስታን ኣካዪዳ ንኽቅየር ዝሓተቱን ላዕለዎት ሓለፍቲ ከምኡውን ነዚ ጻዊዒት‘ዚ ናብ ህዝቢ ዘብጽሑን ተባዓት ሰብ ሞያ ጋዜጠኛታትን ካልኦት ደለይቲ ለውጢን ዝተኣሰርሉ ክሳብ ሕጂ‘ውን ኣበይ ከምዘለዉ ዘይተፈለጠሉን ንምዝካር ኣብ ከተማ ዙሪክ ክብርቲ ገባሪት ሰናይ ሓፍትና ኤልሳ ጭሩም … more
”ነጻ ማሕበረሰብ ኤርትራውያን ኣብ ኦስሎን ከባቢኣን” ብዕለት 11.06.2011 በዓል ናጽነት፣ ዝኽሪ ስውኣትን ዝኽሪቶም ብሓደጋ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሃሊቖም ግቡእ ናይ ቀብሪ ስነስርዓት ዘይረኸቡ ኣሕዋትን ኣሓትን ኤርትራውያን ኣብ ከተማ ኦስሎ ብድምቀት ኣሕሊፉ። … more
ትማሊ ዕለት 04. 06. 2011 ዓመታዊ ንግደት ማርያም ደዓሪት ኣብ ከተማ ኦስሎ ኖርወይ ብድምቐት ከቢሩ ውዒሉ:: ጽምብል ንግደት ማርያም ደዓሪት ብግዕዛዊ ሊጡርግያ ብዝተኻየደ ስርዓተ ቅዳሴን፣ ዝተፈላልየ ጥዕመ ዜማ ብዘለዎም መንፈሳውያን መዝሙራትን ሸብሸብቦታትን ብዝተሰነየን ኣገባኣብ ከባቢ ሰዓት ሓደ ድሕሪ ቀትሪ ተጀሚሩ:: … more
ኣብ ሃገረ ኖርወይ ኣብ ቀረባ ማዓልታት ዓመታዊ ጉባኤ ብምግባር መሳርሒ ዉልቀመላኺ ኢሰይያስ ዝኾነ ኣኼባ መንእሰያት ህግደፍ ዝተወደበ ንመንግስታዉያንን ዘይመንግስታዉያንን ትካላት ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ዝተረኽበ ገንዘብ ምዃኑ ኣገልግሎት ቴሊቪዥን ነርወይ ሎሚ ኣማስይኡ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣቃሊዑ ኣሎ፡፡ … more
ንየማነ ገብርኣብ ክሃርምዎ ደልዮም ብምባል እዉን ናብ ኣዳራሽ ኣኼባ ምእታዉ ዝተኸልከሉ ዜጋታት ከም ዘሎዉ ተፈሊጡ።ኣብ ሽወደን ዝምደበሮም ሲቪላዊን ፖለቲካዉን ምንቅስቓሳትን ነጻ ዜጋታትን ብሓባር ኮይኖም ዝወደብዎ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ኣፍደገ ናይቲ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ተባሂሉ ብሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብ ዝተኻየደ ስሚናር ስርዓት ህግደፍ ብኣዝዩ ዝተዋሃህደ ኣወዳድባ ዉዕዉዕ ናይ ተቓዉሞ ሰልፊ … more
ንሕና ኣብ ሽወደን እንርከብ ኤርትራውያን/ሲቪካዊ ማሕበራት, ተቛወምቲ ውድባት, ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ, ውልቀሰባትን መንእሰያትን/ ደለይቲ ፍትሕን ዲሞክራስን ብሓባር ብምዃን ነቲ መለለዪኡ ጭቆናን ግፍዕን ዝኾነ ባርባራዊ ስርዓት ህግደፍ ንህዝብናን ሃገርናን ብፍላይ ከኣ ንመንእሰያት ኣደዳ ሞትን ስደትን ስቅያትን ጌርዎም ዘሎ፡ … more
ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ኤርትራዉያን ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ሃገሮም ራሕሪሖም ኣብ መገዲ ስደት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ንዝጠፍኡ 400 ኤርትራዉያን ሎሚ ኣብ ርእሰ ከተማ ሃገረ ሽወደን ናይ ሽምዓ ምዉላዕ ስነ-ስርዓት ብምድላዉ ንግዳያት ዝኽሪ ጌሮምሎም ኣምስዮም፡፡ … more
ብሓልዮት ማሕበረ-ሰብ ዮተቦሪ ዝፍኖ ረድዮ ( ደጋፊ ህግደፍ ) አብ ናይ ቀዳም ዕለት 02 ሚያዚያ 2011 ዓ.ም መደቡ፣ ሓደ ፓነል አቕሪቡ ምምባሩ ዝዝከር ኢዩ። አብቲ ዝቐረበ ፓነል ዝዝረብ ዝነበረ ካብ ሓደ ኣእምሮ ዘለዎ ኤርትራዊ ዘይትጽበዮን ንክትሰምዖ ዘርምምን እዩ ኔሩ። … more
ኣነ ነዛ ጽሕፍቲ እዚኣ ክጽሕፍ ዘገደደኒ ምኽንያት፡ ነቲ/ታ፡ ኣብዚ ትማሊ፡ ዕለት 25. 03. 2011 ዓ.ም.ፈ.፡ ኣብ ጀነቫ (Geneva)፡ ኣብ ቅድሚ በት ጽሕፈት ሕቡራት መንግስታት (UN) ዝተገበረ፡ ብመንእሰይ ኤርትራ ዝተዳለው፡ ሰለማዊ ሰልፊ፡ ዘይዋዓለ/ት ኤርትራዊ፡ ክቀኒእ፡ ወይ እውን፡ ኣብዚ ሰላማዊ ሰልፊ እዚ ዘይምውዓሉ፡ ከጣዕሶ፡ ኢለ ኣይኮንኩን። … more
ኣብ ጉዕዞ ደሞክራሲያዊ ቃልሲ ኤርትራዉያን ዓመተ 2010 ብዙሓት ወሰንቲ መቐይሮታትን ሓደሽቲ ክስተታት ብምንጽብራቕ ሓድሽ ምዕራፍ ኣመዝጊባ ዝተዛዘመት ታሪኻዊት ዓመት እያ ኔራ፡ … more
ኣቶ ኣርሀ ሓመድ ናካ ወዲ 57 ዓመት ኤርትራዊ መበቆል ዘሎዎ ሽወደናዊ እዩ ፡ ኣርሀ ሓመድናካ ኣብ 80 ታት ናብ ሃገረ ሽወደን ከም ፖለቲካዊ ስደተኛ ኮይኑ እዩ መጺኡ ፡፡ … more
ከም ኤርትራዊ፡ ኣብ ሃገረይ ዝተነፍገኒ መሰል ምርጫ፡ ኣብ ሃገረ- ሽወደን ብዕለት 15 መስከረም ኣረጋጊጸዮ ዝብል መንቐሊ ኣርስተይ ኮይኑ፡ ስለምንታይ ኣብ ሃገርና እቲ መሰል ንኩላትና ተነፊጉና፡ ልዕልና ሕጊ ፈሪሱ፡ ምልካዊ ስርዓት ነጊሱ፡ ኩሉ ሰብ7ኣውን ደሞክራሲያውን መሰልና ከምዝተጋህሰ፡ መብዛሕትና ንሰማማዓሉ ኣርእስቲ ስለዝኾነ፡ ኣቕዲመ ብድሕሪ ባይታይ ክጅምር ኣገዳሲ ይመስለኒ። … more


text:
ኣብ ኤርትራ ዘለዋ ኩባንያታት ማዕድን ኣብ ምዝመዛ ናጻ ጉልበት ይሳተፋ ከይህልዋ፡ ሁማን ራይትስ ዋች ተሻቒሉ
ካብ`ተን ኩባንያታት ሓደ Nevsun Resources ግን ኣብ ትካልና ናጻ ምዝመዛ ጉልበት ኣይነፍቅድን ኢና ይብል
Eritrea-Bisha-Mining
ኣብ ኤርትራ ብቕልጡፍ ኩነታት እናዓምበበ ኣብ ዝኸይድ ዘሎ ዘፈር-ማዕድን ተዋፊሮም ዘለዉ ኩባንያታት ማዕድን፡ ናይ ጥንቃቐ ስጉምቲ እንተዘይወሲዶም ኣብ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰል ተሳተፍቲ ናይ ምዃን ሓደጋ ኸምዝጽበዮም Human Rights Watch የሰምዕ።
በቲ ኽሲ ዝተጠቕሰ ካናዳዊ Nevsun Resources ግን፡ ኣብ ቢሻ ዝሰርሑ ኩሎም ዘይተጣየሹ ተመልመልቲ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከምዘይኮኑ ናይ ምርግጋጽ ጽኑዕ ፖሊሲ ኣለና ይብል።
Nevsun Resources ኣብ 2011 ጥራሕ ፡ 614 ሚልዮን ዝዋግኡ ወርቂ ኣውጺኡ`ሎ ይብል እቲ ትካል።
ምሉእ ጸብጻብ ተኸታተሉ
Eritrea-Bisha-Mining-HRW


text: 1ካኣቱሞ ዖይቶይዳ ዴዔሢኮ ሚዛቆ ኩጫ፡ ጋሮና ዙሎናይዳ ቢያ ፃኣፒንቴያ ሃሣ ላንካይ ዔርዛ ማላታ ዑጻ ዖኦኒያ ቡሉዋጉዲ ዓይሦና ማሪንቴ ማፃኣፔ ታ ዛጌኔ፤ 2ፔቴ ዼኤፒ፥ ኪኢታንቾስኬይ ዼግ ጌዔ ዑኡሲና፦ “ዬንሢ ዔርዛ ማላቶንሢ ቡላኒና ማፃኣፖዋ ቡላኒ ዳንዳዓሢ ዖናዳይ?” ጋዓንቴ ታ ዛጌኔ። 3ጋዓንቴ ጫሪንጮይዳ ሳዖይዳ ሃሣ ሳዖኮዋ ዴማ ማፃኣፖ ቡሊ ጋሮይዳ ዓኣ ባኮ ዛጋኒ ዳንዳዓ ዓሲ ዖኦኒያ ባኣያ ማዔኔ፤ 4ማፃኣፓሢ ቡሊ ጋሮ ዛጋኒ ዳንዳዓ ዓሲ ጴዺባኣያ ማዔሢ ታ ዴንቄ ዎዶና ሜርጌና ታ ዬኤኬኔ፤ 5ዬማና ጋርቾንሢዳፓ ፔቴይ፦ “ዬኤኪፖ፤ ሓኣዛጌ፡ ዪሁዳ ማኣራፓ ማዔ፥ ዞባሢ፥ ዳውቴ ፃጳሢ ዖሎና ባሼያ ማዔሢሮ ዒዚ ማፃኣፓሢና ላንካዎ ‘ቡሎፓ’ ጌይንቴ ማላቶንሢ ቡላኒ ዳንዳዓያኬ” ታኣም ጌዔኔ። 6ዬካፓ ካኣቱሞ ዖይቶና ዖይዶ ባኮንሢናኮ ሓሣ ጪሞንሢኮዋ ባኣካ ዎዾናያ ማላ ማራይ ዔቂ ዓኣንቴ ታ ዛጌኔ፤ ዬያ ማራዓሢኮ ላንካይ ጉራኒና ላንካይ ዓኣፒና ዓኣኔ፤ ዬያታ ዓጮ ቢያ ዳኪንቴ ላንካዎ ፆሲ ዓያኖንሢኬ። 7ማራዓሢ ሙኪ ካኣቱሞ ዖይቶይዳ ዴዔሢኮ ሚዛቆ ኩጫ ዓኣ፥ ማፃኣፓሢ ዔኬኔ፤ 8ዒዚ ማፃኣፖ ዔካማና ዖይዶ ባኮንሢና ላማታሞ ዖይዶ ጪሞንሢ፡ ማራዓሢኮ ቤርታ ጉምዓቲ፥ ባሊቶና ሂርኪ ጌዒ ዚጌኔ፤ ዬያታ ፔቴ ፔቴሢ ኩጮይዳ ጎኦላ ዔኪ ሃሣ ፆሲም ዱማዼ ዓሶኮ ሺኢጲፆ ማዔ ዑንጆ ዓርቄያ ዎርቄና ኮሾና ዔቴ ማዔ ዻካ ሳኣኔ ዔኪ ዓኣኔ። 9ዔያታ ቤርታ ጌይንቲ ቤቂባኣ ፆሲ ቦንቾም ማዓ ዓይኑሞ፡- “ማፃኣፓሢ ዔካኒና ‘ቡሎፖ’ ጌይንቴ ማላቶንሢያ ቡላኒ ኔ ዳንዳዓያ ማዔኔ፤ ዎይቲ ጌዔቴ ኔኤኒ ዎዺንቴኔ፤ ኔኤኮ ሱጉፆና ዱማ ዱማ ቶኦካፓ ዱማ ሙኡቺ ጌስታ ዓሶፓ፥ ዜርጻፓ ሓሣ ዓሲ ቢያ ባኣካፓ ዱማሲ ዓሶ ፆሲም ኔ ሻንቄኔ፤ 10ኑ ፆዛሢማኣ ቄኤሴ ማዒ ዔያታ ማዻንዳጉዲ ኔ ማሄኔ፤ ሳዖይዳኣ ዔያታ ካኣታዻንዳኔ” ጌዒ ጌዒ ዓይናዼኔ። 11ዬካፓ ሃሣ ታ ዛጋዖ ካኣቱሞ ዖይቶና ዖይዶ ባኮንሢና ጪሞንሢናኮ ኮይላ ሚርጌ ኪኢታንቾኮ ዑኡሲ ታ ዋይዜኔ፤ ዬያቶኮ ሚርጉማ ሚርጌ ሺያፓ ዑሣ ሃሣ ፓይዲንታኒያ ዳንዳዒንቱዋያኬ፤ 12ዬያታ ዼኤፒ ዑኡሲና፡- “ዎዺንቴ ማራዓሢም ዎልቄ፥ ቆሎ ዔራቶ፥ዶዱሞ፥ ቦንቾንታ ሄርሺሢንታ ጋላታንታ ኮይሳያኬ” ጌይ ዓይናዼኔ። 13ዬካፓ ጫሪንጮና ሳዖናይዳ፥ ሳዖኮዋ ዴማ ሓሣ ዼኤፖ ባዞናይዳ፥ ዬያ ባኮ ቢያይዳ ዓኣ ማዢንታ ቢያ፡- “ካኣቱሞ ዖይቶይዳ ዴዔሢና ማራዓሢናም ጋላታ፥ ቦንቾ፥ ሄርሺሢንታ ዎልቄንታ ናንጊና ማዖንጎ” ጌይ ዓይናዻንቴ ታ ዋይዜኔ። 14ዖይዶ ባኮንሢያ “ዓኣሜን” ጌዔኔ፤ ጋርቾንሢ ጊንሣ ባሊቶ ሳዖ ባንሢ ሂርኪዲ ዚጌኔ።


text: 1ዬሱሴ ታጶ ላምዖ ዳኪንቴዞንሢ ዒዛ ባንሢ ዔኤላዖ ፑርቶ ዓያኖ ቢያ ኬሳንዳያ ሓሣ ዱማ ዱማ ዶርዖዋ ፖዒሳንዳ ዎልቄና ቢታንቶና ዔያቶም ዒንጌኔ። 2ፆሲ ካኣቱሞ ዛሎ ዓሶም ቢያ ኬኤዛንዳጉዲ፥ ሃርጊንቴ ዓሶዋ ፖዒሳንዳጉዲ ዔያቶ ዳካዖ፦ 3“ዒንሢኮ ጎይጾም ማዓ ባኣዚ ዓይጎዋ ዔኪፖቴ፤ ኮኦሎ ማዔቶዋ፥ ጋላ ታቶዋ፥ ጋላ ዓርቆ ሉካ ታቶዋ፥ ሚኢሼታቶዋ፥ ዒንሢ ማኣዔ ዓፒላፓ ሜሌ ማኣዖዋ ዔኪፖቴ። 4ሾኦቹሞና ዒንሢ ጌላ ማኣሮይዳ ዬኖ ጉርዴሎይዳፓ ኬስኪ ዓኣዻንዳያ ሄላንዳኣና ዒኢካ ዴዑዋቴ። 5ዓሳ ዒንሢ ሾኦቺንሢ ዔኩዋያ ማዔቶ ጋዓንቴ ዬኖ ጉርዴሎ ሃሺ ኬስካዖ፥ ቶካፓ ዒንሢኮ ሲላሎ ፒፂ ዓኣዹዋቴ፤ ዬይ ዔያቶም ‘ዒንሢና ዔሩዋቴ’ ጋዓ ማርካቶ ማዓንዳኔ” ጌዔኔ። 6ዬያሮ ዳኪንቴዞንሢ ዬካፓ ኬስኪ ኮዦ ሃይሶ ዔርዚ ዔርዚ፥ ሃርጊንቴ ዓሶዋ ፖዒሲ ፖዒሲ ጉርዶ ቢያይዴና ዓኣዼኔ። 7ጌሊላ ዓጮ ዎይሣ፥ ሄሮዲሴ ዬሱሴ ማዼ ባኮ ቢያ ዋይዜሢሮ ጎዖንዶ ጎይሢ ባይዜኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ፔቴ ፔቴ ዓሳ፦ “ማስካ ዮሓኒሴ ሃይቦይዳፓ ዔቄኔ” ጌዒ ጌዒ ጌስታሢሮኬ። 8ዬያጉዲ ሃሣ ፔቴ ፔቴ ዓሳ፦ “ፆሲ ማሊጾ ኬኤዛ ዔኤሊያሴ ማዒ ሙኬኔ” ጋዓዛ፥ ዓቴ ዓሳ ሃሣ፦ “ሚና ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛዞንሢዳፓ ፔቴ ሃይባፓ ዔቄኔ” ጋዓኔ። 9ሄሮዲሴ ፔ ዛሎና፦ “ታኣኒ ዮሓኒሴኮ ቶኦኮ ቲቂሴንቴ፥ ሂዳዖ ሃያ ቢያ ባኮ ማዻኔ ጌይንቲ ኬኤዚንታሢ ዒ ዖናዳይ?” ጌዒ ዛጋኒ ኮዓኔ። 10ዳኪንቴዞንሢ ዳኪንቴ ቤዛፓ ማዒ ሙካዖ ማዼ ባኮ ቢያ ዬሱሴም ኬኤዜኔ። ዒማና ዒዚ ዔያቶ ዱማሲ ዔኪ ቤቴሳይዳ ጌይንታ ካታሞ ዓኣዼኔ። 11ዓሳ ዬሱሴ ዓንካ ዓኣቶዋ ዔራዖ ዒዛ ጊንጾ ሙካዛ፥ ዒዚ ዔያቶ ዔኪ ፆሲ ካኣቱሞ ዛሎ ዔርዜኔ። ዶርዓሢዳፓኣ ፖዓኒ ኮዔ ሃርጊንቴ ዓሶዋ ፖዒሴኔ። 12ሳዓ ዓማኒ ጋዓኣና ታጶ ላምዖንሢ ዬሱሴ ኮራ ሙካዖ፦ “ኑኡኒ ዓኣ ቤዛ ዓሲ ናንጉዋ ዳውሎይዳኬ፤ ዬያሮ ዓሳ ሃካ ኮይሎይዳ ዓኣ ካታሞና ካታሞ ዙላ ዓኣ ጉርዶ ዴንዲ ሙዖ ባኣዚና ዎርቆ ቤሲና ኮይ ዴንቃንዳጉዲ ዓሶ ዳኬ” ጌዔኔ። 13ዬሱሴ ጋዓንቴ፦ “ዒንሢ፥ ዔያታ ሙዓንዳ ባኣዚ ዒንጉዋቴ” ጋዓዛ፥ ዔያታ ማሃዖ፦ “ኑኡኮ ዓኣዞንሢ ዶንጎ ካሣና ላምዖ ሞሎና ሌሊኬ፤ ዬያሮ ኑ ዓኣዺ ካሣ ሻንቂባኣያታቶ ሃያ ዴሮም ቢያ ጊዳዓኬ” ዒዛም ጌዔኔ። 14ዒማና ዓቲንቆኮ ሚርጉማ ዶንጎ ሺያ ማዓያኬ። ዬካፓ ዬሱሴ ጊንፆ ሃንታዞንሢም፦ “ዓሶ ዶንጊታሚ ዶንጊታሚ ማሂ ፓቂ ፓቂ ዴይሡዋቴ” ጌዔኔ። 15ጊንጾ ሃንታ ናኣታ ዒዚ ዔያቶ ዓይሤሢጉዲ ዓሶ ዴይሤኔ። 16ዬካፓ ዬሱሴ ዶንጎ ካሦንሢና ላምዖ ሞሎንሢና ዔኪ ሌካ ጫሪንጮ ዼጊ ጌዒ ዛጋዖ ፆሲ ጋላቲ፥ ቡንፄስካፓ ዓሶም ዔያታ ዒንጋንዳጉዲ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢም ዒንጌኔ፤ 17ቢያሢ ሙይ ሚሽካዛ፥ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ዓቴ ዶንቦ ታጶ ላምዖ ዳልጊ ሌማቴ ኩሙሢ ዔኬኔ። 18ፔቴ ኬሊ ዬሱሴ ፔኤሮ ሌሊ ሺኢቂቤቃ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ዒዛ ኮራ ዓኣሢሮ፦ “ዓሳ ታና ዖናኬ ጋዓይ?” ጌይ ዔያቶ ኮራ ዖኦጬኔ። 19ዔያታ ማሃዖ፦ “ፔቴ ፔቴ ዓሳ፥ ‘ማስካ ዮሓኒሴኬ’ ዛላ ሃሣ ‘ዔኤሊያሴኬ’ ኔና ጋዓኔ፤ ዓቴ ዓሳ ሃሣ ‘ሚና ቤርታ ፆሲ ማሊጾ ኬኤዛዞንሢዳፓ ፔቴ ሃይባፓ ዔቄኔ’ ጋዓሢያ ዓኣኔ” ጌዔኔ። 20ዒንሢ፦ “ታና ዖናኬ ጋዓይ?” ጌይ ዔያቶ ዖኦጫዛ፥ ጴፂሮሴ ማሃዖ፦ “ኔኤኒ ፆሲ ኔና ዳኬ፥ ሜሲሔኬ” ጌዔኔ። 21ዬሱሴያ ዬያ ዔያታ ዖኦማኣ ኬኤዙዋጉዲ ላቲ ዔያቶም ኬኤዜኔ። 22ዬካፓ ሃሣ ዬሱሴ ፔኤኮ ጊንጾ ሃንታ ናኣቶም፦ “ዓሲኮ ናዓሢ ሚርጌ ሜቶ ዔካንዳያ ኮይሳኔ፤ ጪሞና ቄኤሶኮ ሱኡጎና ሃሣ ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሳኣ ዒዛ ቦሂ ሃሻንዳኔ፤ ሃሣ ዎዺያ ዎዻንዳኔ፤ ማዔቶዋ ሃይሣሳ ኬሎና ሃይባፓ ዔቃንዳኔ” ጌዔኔ። 23ቢያሢም ሃሣ፦ “ታ ጊንጾ ሙካኒ ናሽካያ ዓኣቶ ፔና ሃሾንጎ፤ ቢያ ኬሊ ሃይቢ ሄላንዳኣና ጊኢጌያ ማዒ ታ ጊንፆ ሃንቶንጎ፤ 24ፔ ናንጎ ዓይሳኒ ኮዓሢ ቢያ ፔ ናንጎ ባይዛንዳኔ፤ ታ ጋይቴ ጌዒ ፔ ናንጎ ዓኣሢ ዒንጋሢ ጋዓንቴ ፔ ናንጎ ዓይሳንዳኔ። 25ዓሲ ዓጮይዳ ዓኣ ቆሎ ቢያ ዴንቃዖ ናንጎ ፔኤኮ ባይዚ ሓሣ ጉሪ ዓታያ ማዔቶ ዓይጎ ፓሣንዳይ? 26ታኣና ታ ቃኣሎና ዛሎ ኬኤዛኒ ቦርሲንታሢዳ ቢያ ዓሲኮ ናዓሢ ፔ ቦንቾና ሃሣ ፔ ዓዶ ቦንቾና ዬያጉዲ ጌኤዦ ኪኢታንቾ ቦንቾና ሙካ ዎዶና ዒዛይዳ ቦርሲንታንዳኔ። 27ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ሃሢ ሃይካ ዒንሢ ባኣካፓ ፆሲ ካኣቱሞ ዛጋንዳያ ሄላንዳኣና ሃይቂንዱዋ ፔቴ ፔቴ ዓሲ ዓኣኔ” ጌዔኔ። 28ዬሱሴ ዬያ ባኮ ኬኤዜሢኮ ሳሊ ኬሊኮ ጊንጻ ጲፂሮሴና ዮሓኒሴና ያይቆቤና ዔኪ ሺኢቃኒ ሌካ ፔቴ ዹካ ኬስኬኔ። 29ዒዚ ሺኢቃንቴ ዓውካራ ዒዛኮ ላኣሚንቲ ዓፒላኣ ዒዛኮ ቦኦሪ፥ ዓኣፓ ዱካያ ማዔኔ፤ 30ዬማና ዔርቲባኣንቴ ላምዖ ዓሲ ሙኪ ዒዛና ዎላ ጌስታኔ። ዬንሢያ ሙሴና ዔኤሊያሴናኬ። 31ቦንቾና ጴዺ ዒዛና ዔያታ ጌስታሢ ዬሱሴ ዬሩሳላሜይዳ ሃይቂ ፆሲ ማሊጾ ኩንሣንዳሢ ዛሎኬ። 32ዬማና ጴፂሮሴና ዒዛኮ ላጎንሢና ጊንዓ ባሼም ላሂ ዓኣኔ። ጋዓንቴ ዔያታ ጴጪ ዬሱሴ ፔ ቦንቾና ፖዒ ዓኣንቴ ዴንቄኔ፤ ሃሣ ዬያጉዲ ዒዛና ዎላ ዓኣ ላምዖ ዓሶንሢያ ዴንቄኔ። 33ላምዖ ዓሶንሢ ዬሱሴ ኮራፓ ዱማዺ ዓኣዻዛ ጴፂሮሴ ዬሱሴ ኮራ፦ “ዔርዛሢዮ! ኑም ሃይካ ዴዒጻ ኮሺኬ፤ ዬያሮ ፔቴ ኔም፥ ፔቴ ሙሴም፥ ፔቴ ሃሣ ዔኤሊያሴም ማዓያ ሃይሦ ዉዲ ኑኡኒ ማዦም” ጌዔኔ። ጴፂሮሴ ዬያ ጋዓኣና ዒ ጋዓ ባኮ ዔሩዋያኬ። 34ጴፂሮሴ ዬያ ኬኤዜ ጎይሣ ዓኣንቴ ሻኣሬ ሙኪ ዔያቶ ባይዜኔ፤ ዬይ ሻኣራ ዔያቶ ባይዛዛ ዔያታ ዒጊጬኔ። 35ሻኣሮ ባኣኮይዳፓ፦ “ታኣኒ ዶኦሬ፥ ታ ናዓሢ ሃያኬ፤ ዒዚ ጋዓሢ ዋይዙዋቴ” ጋዓ ዑኡሲ ዋይዚንቴኔ። 36ዑኡዛ ዋይዚንቴሢኮ ጊንጻ ዬሱሴ ፔኤሮ ሌሊ ዓቲ ጴዼኔ፤ ዬንሢ ዒዛና ዓኣ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ዔያታ ዛጌ ባኮ ቢያ ዒማና ዖኦማኣ ኬኤዙዋዖ ዚቲዮ ጌዔኔ። 37ዚሮ ጉቴሎ ዬሱሴና ሃይሦ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢና ዎላ ዹካፓ ኬዳዛ ሚርጌ ዓሲ ዬሱሴና ካኣሜኔ። 38ዓሶ ባኣኮይዳፓ ፔቴ ዓሲስኬይ፦ “ዔርዛሢዮ! ሓይ ናዓሢ ታኣኮ ፔቴ ሌሊኬ፤ ሃዳራ ታኣም ዛጌ፤ 39ሃኣዛጌ፥ ዒዛ ፑርታ ዓያና ዓርቂ ዔሩዋንቴ ዒላሣኔ፤ ሳዖይዳኣ ሎንሢ ዻንጎና ዱባሲ ዱባሲ ባርዲሳኔ፤ ዑጾዋ ዒዛኮ ኪጻሲ ኮሺ ሜታሴስካፓ ሓሻኔ። 40ዬያ ፑርቶ ዓያናሢ ኬሳንዳጉዲ ኔኤኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ታ ዖኦጬንቴ ዔያታ ኬሳኒ ዳንዳዒባኣሴ” ጌዒ ዒላቴኔ። 41ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ዒንሢ ጉሙርቁዋ፥ ሃይ ዎቦ ሾይንታ! ታ ዒንሢና ዎላ ዓይዲ ሄላንዳኣና ናንጋንዳይ? ሃሣ ዓይዲ ሄላንዳኣና ታ ዒንሢ ጊቢ ዳንዳዓንዳይ? ሂንዳ ኔኤኮ ናዓሢ ሃኒ ዔኪ ባዔ” ጌዔኔ። 42ናዓሢ ዬሱሴ ባንሢ ዑኬ ዎዶና ፑርቶ ዓያናሢ ናዖ ሳዓ ሎንሢ ባርዲሳኣና ዬሱሴ ፑርቶ ዓያናሢ ጎሪ፥ ናዓሢያ ዻቂሺ ዓዳሢም ዒንጌኔ። 43ዴራ ቢያ ፆሲኮ ዼኤፖ ዎልቆ ዛጌሢሮ ዲቃቲ ሄርሼኔ፤ 44“ሓያ ታ ዒንሢም ኬኤዛ ቃኣሎ ዒና ዔኪ ማሉዋቴ፤ ሓይሾ ዓካሪ ዓሲኮ ናዓሢ ዓሶ ኩጫ ዓኣሢ ዒንጊንታንዳኔ” ጌዔኔ። 45ዔያታ ጋዓንቴ ዬያ ዒ ጌዔ ባኮ ዔሪባኣሴ፤ ፆሲ ዔያቶም ዒ ጌዔ ባካ ዎዚ ጌይሢታቴያ ዓኣቼሢሮ ዒ ጌዔ ባካ ዔያቶም ጌሊባኣሴ፤ ጋዓንቴ ዒዛ ዖኦጫኒ ዔያታ ዒጊጬኔ። 46ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታ ናኣታ፦ “ኑ ጊዳፓ ቢያ ባሼሢ ዖናዳይ?” ጌዒ ዎላ ማርሜኔ። 47ዬሱሴ ጋዓንቴ ዔያቶኮ ዒኖ ማሊጾ ዔራዖ ፔቴ ናይ ዔኪ ሙኪ ፔ ኮይላ ዔቂሲ፦ 48“ሓያ ናዖ ታ ሱንጾና ቦንቺ ዔካሢ ቢያ ታና ዔካኔ፤ ታና ቦንቺ ዔካሢያ ቢያ ታና ዳኬሢያ ዔካኔ። ዒንሢ ባኣካፓ ቢያ ባሼ ሂርኬ ማዓ ዓሢ ዒዚ ቢያይዳፓ ባሼ ማዓንዳኔ” ዔያቶም ጌዔኔ። 49ዬካፓ ዮሓኒሴ ዬሱሴ ኮራ፦ “ዔርዛሢዮ! ፔቴ ዓሲ ኔ ሱንጾና ፑርታ ዓያና ኬሳንቴ ኑ ዛጌኔ፤ ጋዓንቴ ዒ ኑኡና ዎላ ኔ ዓሲ ማዒባኣሢሮ ዒዚ ኬሱዋጉዲ ኑ ላኣጌኔ” ጌዔኔ። 50ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ዒንሢ ማኪ፥ ዒፁዋኣሢ ቢያ ዒንሢና ዎላታሢሮ ሃሹዋቴ፥ ላኣጊፖቴ” ጌዔኔ። 51ዬሱሴ ሌካ ጫሪንጮ ዔውታ ኬላ ዑኬ ዎዶና ዬሩሳላሜ ባንሢ ዓኣዻኒ ማሊ ዔቄኔ። 52ዒዛኮ ቤርታ ቢሪ ዓኣዻንዳ ኪኢታ ዓሲያ ዳኬኔ፤ ዔያታ ቢያ ባኣዚ ጊኢጊሻኒ ሳማሪያይዳ ዓኣ ፔቴ ጉርዳ ዓኣዼኔ። 53ጋዓንቴ ዬኖ ጉርዴሎ ዓሳ ዒዛ ሾኦቺንሢ ዔካኒ ኮዒባኣሴ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዒዚ ዬኖ ዓጮና ጌዒ ዬሩሳላሜ ዓኣዻንዳሢ ዔያታ ዔሬሢሮኬ። 54ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታ፥ ያይቆቤና ዮሓኒሴና ዬያ ዛጌ ዎዶና፦ “ጎዳሢዮ! ጫሪንቺዳፓ ታሚ ኬዲ ሃንሢ ዓሶንሢ ሙዓንዳጉዲ ኑ ዓይሦም?” ጌዔኔ። 55ዬሱሴ ጋዓንቴ ዔያቶ ባንሢ ሺሪጋፓ፦ [“ዒንሢም ዎዚጉዴ ዓያና ዒንጊንቴቶዋ ዒንሢ ዔሩዋሴ፤ ዓሲኮ ናዓሢ ሙኬሢ ዓሲ ዓዓይሳኒ ማዓንዳኣፓዓቴም ባይዛኒቱዋሴ”] ጌይ ጎሬኔ። 56ዬካፓ ዔያታ ዔቂ ሜሌ ጉርዳ ዓኣዼኔ። 57ዬሱሴና ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢና ጎይጾ ዓኣዺጾይዳ ዓኣንቴ ፔቴ ዓሲ ዬሱሴ ኮራ፦ “ታኣኒ ኔ ዓኣዻ ቤዞ ቢያ ኔኤና ዎላ ዓኣዻኒ ኮዓኔ” ጌዔኔ። 58ዬሱሴ ዒዛም ማሃዖ፦ “ዉኡካሢኮ ዔቴ ዓኣኔ፤ ካፖኮ ሃሣ ዎርቆ ማኣሪ ዓኣኔ፤ ዓሲ ናዓሢ ጋዓንቴ ላሂ ሃውሻንዳ ቤሲታዖ ባኣሴ” ጌዔኔ። 59ባጋሢም ሃሣ፦ “ታ ጊንጾ ሙኬ” ጋዓዛ፥ ዓሢ ጋዓንቴ “ጎዳሢዮ! ቤርታዺ ታ ዴንዲ ዓዶ ዱኡኪ ሙኮም” ጌዔኔ። 60ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ሓይቄ ዓሳ ሃይቄ ዓሶ ዱኡካንዳጉዲ ሃሼ፤ ኔኤኒ ጋዓንቴ ዓኣዺጋፓ ፆሲ ካኣቱሞ ዛሎ ዔርዜ” ጌዔኔ። 61ሃሣ ፔቴ ሜሌ ዓሲስኬይ፦ “ታ ጎዳሢዮ! ታ ኔ ጊንጾ ሙካኒ ኮዓኔ፤ ጋዓንቴ ቤርታዺ ታ ማኣሮ ዓሶ ሳራሢ ታ ዬዓንዳኔ” ጌዔኔ። 62ዬሱሴ፦ “ጌማይ ጎሽካኣና ዙርጎ ዓርቃዖ ጊንሢም ዛጋ ዓሲ ፆሲ ካኣቱሞም ማዓ ዓሲቱዋሴ” ጌይ ዒዛም ማሄኔ።


text:
(1ይ ክፋል) ሃገራውነት ዝተሰመየት መርዚ
(2ይ ክፋል )ሃገራውነት፣ ወ/ሮ ኣበበሽን ኣልማዝን (ዲያሞንድ ንግዲ) ሲዒድ ሳልሕን።
"ሃገርን ብሽም ሃገራውነት"
3ይ ክፋል
ኣብዚ ሳልሳይ ክፋል ኣትኩረ ክዛረበሉ ዝደሊ ነገር አንተሃልዩ፣ እዚ ሕጂ “ኣባኽዩና” “ርድኡና” “ሓሳርና” ዝበሃለሉ ዘሎ እዋን ከመይ ኢሉ ማዕቢሉ? መበገሲኡ ናይ ሎሚ ወይ ትማሊ ከምዘይኮነን ክብደቱ እውን ኣቃሊልካ ዝረኣ ከምዘይኮነ እንዳኣተሓሳሰብኩ ኣብ ትሕዝቶይ ክእቱ፤
ኣብ 1996 ናይዚ ሕጂ ተበጺሑ ዘሎ ህሞት እምነ ኩርናዕ ዝተነበረሉ ኣጋጣሚ እዩ ነይሩ።
መብዛሕትኡ ሕዝቢ ኤርትራ፣ ከም ትማሊ ዝክሮ እኳ እንተኾነ እዞም ሕጂ ዋይ ዋይ ዝብሉ ዘለዉ የዋሃት መዘኻኸሪ ክኾኖም እሞ ካልኣይ ግዜ ክሓስቡሉ እንተሓገዞም እዩ ቀሪቡ ዘሎ።
ኣመሪካ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝነበራ መደበር (በይዝ) ንኽትመልስ ዝኾነ ዋጋ ንኽትከፍል ቅርብቲ ስለዝነበረት ምስ መራሕቲ ኤርትራ ኢሰያስ ዘይብሉ ንምይይጥ ኣብ ምጽዋዕ ኮፍ በሉ። ናይቲ ዝርርብ ትሕዝቶ ከምዚ ይመስል ነበረ።
· ምጽዋዕ ዓሰብ ዘሎ መንገዲ ሓደ ሽሕ ኪሎ ሜተር ብቕጥራን ክልብጥዎ
· ዓመታዊ $20.000.000 (ዕስራ ሚልዮን ዶላር) ንመንግስቲ ኤርትራ ክኸፍሉ
· ደሴት ዳህላክ ናይ ቱሪስት ቦታ ንክቕይርዎ ስጋብ 500 ቪላታት ክሰርሕሉ
· እቲ ናይ መወዳእታ ድማ ጸጥታ ኤርትራ ሙሉእ ብሙሉእ ክሕልዉላን ዝኣመሰሉ ነበሩ።
ብድሕሪ'ዚ እቶም ኣብቲ ስምምዕ ዝነበሩ ማሕሙድ ሽሪፎን ጵጥሮስ ሰለሙንን ዝርከብዎም ጸብጻቦም ሒዞም ናብ ኢሳያስ ይኸዱ። ኢሰያስ ነቲ ጸብጻብ ከም ሑጉስ ኮይኑ ተቐቢሉ ከጽንዖ ከምዝኾነን መልሲ ኸኣ ብቑልጡፍ ከምዝህቦም ተመጻባዓሎም። እቲ ብኣፉ ንይምሰል ሕራይ ዝበሎም፣ ከም ሕራይ ወሲዶም ነገር ከምዝተወደኤ፣ ንመዛነኦም ኣመሪካዊያን ኣወከእሎም። ብድሕሪ'ዚ ናይ ኣመሪካ መርከብ፣ ምጽዋዕ ኣትያን ዓቢ ግብጃ ተጌሩ። ተበሊዑ ተጎሲዑ ርሑስና ይኹን ተባሂሉ። ንኹለን ሚኒስትሪታት ድማ ብዛዕባ’ዚ ሰርኩላር ተመሓላሊፉ። ሃገር ሓሊፉላ እንዳተባህለ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣ እቲ ዝተመሓላለፈ ሰርኩላር ብቁልጡፍ ክሰሓብ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። “እዋእ እንታይ'ዪ ነገሩ እንታይ ተረኺቡ” እንተተባህለ፣ ደሓን ዝተባህለኩም ጥራይ ግበሩ ተባሂሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንዳሃለወ፣ ጎኒ ጎኒ'ዚ ካልእ ተደራቢ ዘተሓሳስብ ኣጋጣሚ'ዪ ተኽሲቱ። ፕረሲደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ መበል ሓምሳ ዓመቱ ዘብዕለሉ ዝነበረ ግዜ ጋዜጠኛታት ወያነ (እቲ ናትናን ናይ ወያነን ሕውነት ብደም'ዪ ተፈሪሙ ዝበሃለሉ ዝነበረ ግዜ ማለት'ዪ) ኢንተርቪው ከግብርዎ መጺኦም ድሕሪ ብዙሕ ሕቶታት ከምዚ ክብሉ ሓተትዎ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ክትቁረን ተኽእሎ ኣሎ ዶ ትብል? ብዘይ ገለ ምውልዋል እወ በሎም። ወይ ጉ.....ድ።
ብድሕሪ'ዚ ድማ እዮም እቶም ናይ ሓቂ ኤርትራውያን ቃልሶምን ገድሎምን ማይን ጨውን ከይከውን ድቃስ ሲኢኖሙሉ ዝሓደርሉ ህሞት ዝኾነ። ብድሕሪ'ዚ ከም በዓል ጵጥሮስ እንታይ ስለምንታይ ክብል ስለዝጀመረ ሰላይ ሲ.ኣይ.ኤ ዝብል ሽም ዝተጠመቐ። ኣመሪካ ድማ ቁጠዖኦም ኣብዚ'ዪ ዝፍልም።
ፕረዚደንት ኢሰይስ ስጋብ ዕለተ ሞቱ፣ ፕረዚደንት ኮይኑ ኣብ ሰድያ ከራፍጥ እንተኾይኑ፣ ኣመሪካ ኣብ ካንቸልኡ ኣቐሚጡ ክሰምረሉ ስለ ዘይኮነ ንኤርትራ እቲ ኩሉ ረበሓታትን ዋሕስ ምዕባሌኣን ሓሪሙ፣ሲንጋፖር ተሪፉ ናብ ዳርፉር ቀይርዋ። ቀጺሉ ኣብ 1998 ናይ ታንዛንያን ኬንያን (see attachment – Fazul) ኣብ ኤምባሲ ኣመሪካ ዘጋጠመ ከምኡ'ውን ኣብ የመን መጥቃዕቲ መርከብ ኣመሪካ ዩ.ስ.ስ ኮል፣ ጽልዋታት ናይዞም ክልተ ዓበይቲ ኣጋጣሚታት እንታይ ይመስል ኔሩ ምስ ኢሰያስ'ከ እንታይ ዘተሓሕዝ ኣለዎ ሰዓቡኒ።
ኣብቲ ብኡሳማ ቢንላዲን ዝተመወለ መጥቃዕቲ ዝተኻፈሉ ክልተ ኣሕዋት እቲ ናይ ሓቂ ሽሞም ዓብዱለጢፍ መሓመድ ዓብደላ ኣል ዓምሪ ሃሩን፣ መሓመድ ዓብደላ ኣል ዓምን ክኾኑ ከለዉ መብዛሕትኡ ጊዜ ግን ኣርባዕተ ሓሙሽተ ኣስማት እዮም ዝጥቀሙ። ሃሩን ንኣብነት ከም ጀማል ነቢል ፈዙል ዝኣመሰሉ ኣስማት ይጥቀም።
እዞም ክልተ ኣሕዋት መበቆሎም ፍርቂ ወገኖም ማለት፣ በቦኦም ደቂ ዖማን ክኸውን እንከሎ
ብንዳኖኦም ድማ ደቂ ዛንዚባር ይኾኑ። እዞም ክልተ ኣሕዋት ኣዝዮም ሓደገኛታትን ፕሮፈሽናላትን፡ ብፕሮፈሽናል ካርሎስ ዘ ጃካል ዝተመልመሉ እዮም። ኣብ መፋርቕን መወዳእታን ሰብዓታት ናይ ሊብያ መራሒ ሙዓመር ቕዛፊ፡ ቐዘፍቲ ግብረሽበራውያን መናእሰያት ናይ ግብረሽበራ ታዕሊም በቲ ጥቡቕ ዓርኩ ካርሎስ ዘ ጃካል ንኽወሃቡ ምስ ተመደበ፡ብስኮላርሺፕ መልክዕ መናእሰያት ንሊብያ ወሓዙ። መብዛሕተኦም ድማ ካብ የመን ኣብ ምስራቕ ኣፍሪቃ ዝነብሩ ኣዕራብ ካብ ኣልጀርያ ካብ ፈልስጤም ካብ ዖማን ካብ ጆርዳን ስጋብ 7000 ዝበጽሑ መናእሰያት ነበሩ፡ ዓመት ሙሉእ ኣዝዩ ጽዑቕ ወታሃደራዊ ታዕሊም ምስ ቀሰሙ ድሕሪ'ዚ ካርሎስ ከመይ ጌርካ ሰብ ምቕታልን ካሊእ ናይ ግብረሽበራ ተክኒክ ብሰፊሕ ሚሂርዎም። እዞም ክልተ ኣሕዋት ድማ ካብቶም ኣለዉ ዝበሃሉ ሓያላት ኮይኖም ወጺኦም።እቲ ናይ ከንያን ታንዛንያን ፍጻሜ ድማ ከም ሃይማኖተኛታት ወይ ሙጃሂዲን ኮይኖም ዘይኮኑ:ከም ኮንትራት እዮም ወሲዶሞ፡፡ እቲ ኣብቲ ፍጻሜ ሳልሳዮም ኮይኑ ዝተዋሰኤ ኣል ነብሃኒ ኣብ ቀረባ እዋን ብኮማንዶ ኣመሪካውያን ኣብ ሶማሊያ ተቐቲሉ። እምበኣርከስ ኣብዚ ኹሉ ዝዋዓለ ኣረሜን ሰብ እዮም ኣብ ኣስመራ ኣዕቒቦም ንሕዝብና ዘይመዓቱ ኣሽኪሞም ኣደራዕ ኣምጺኦሙሉ ዝርከቡ ዝነሄዉ፡ ከመይ'ሉ? ንዝብል ሕቶ መልሲ ይቕጽል።
ከምቲ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ናይ 2007 ዝገበሮ ቃለ መሕትት http://www.meadna.com/business%20page/MEADNA-VIDEO/us-eritrea4.html ብዝምድና ኣመሪካን ኤርትራን ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ትንተና ናቱ ከምዚ ክብል ይጠቅስ "ሓደ ፈዙል ዝበሃል ሰብዶ ገለዶ" ክብል ከም ሓውሲ ሚዛን ዘይብሉ ኣምሲሉ ሰብ ኣዳህሊሉ'ዩ ሓሊፍዎ እቶም ነቲ ጉዳይ ንፈልጥ ግን ኣዝዩ'ዪ ኣስደሚሙና። እዚ ከም ነቢል መሓመድ ኣል ዓምሪ ኮይኑ ነስመራ ዝመጸ ውልቀሰብ ካብቶም ክልተ ኣሕዋት እቲ ዝነኣሰ ሃሩን እዩ። ወርሒ ኣርባዕተ 2004 ብፓስፖርት ናይ ከንያ ነስመራ ብመዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣትዩ፡ኣብ ኢንተርኮንቲነንታል ሆቴል ዓሪፉ ድማ ብሰንኪ ህግደፍ ጉልባበን ዝቐለዓ ኤርትራዊያን ልክዕ ከምክዳውንቱ ክቐያይረን ጊዜ ኣይወሰደሉን፡ ሑሉፍ ሓሊፍዎ ስጋብ ሰለስተ ኣንስቲ ኣብ ሓንቲ ዓራት ሒዝወን ይድቅስን መምስ ሓድሕደን እንዳ ኣደቀሰ ብቪድዮ ይስእለንን ነይሩ። እህህህህህህም'ዪ ዘብል። ብዝኾነ ድሕሪ ሓደ ወርሒን ፈረቓን፡ ፓስፖርቱ ኣብ ሆቴል ገዲፉ ሕሳብ ናይ ሆተል ከይከፈለ ብዓሰብ ጌሩ ንጅቡቲ ክኣትው ኣብ ዶብ ጁቡቲ ብወትሃደራት ኤርትራዊያን ተታሒዙ ነስመራ ወንጀል መርመራ ካሜራ 27 ተቐዪዱ። ኣብ ሻንጥኡ ሰለስተ ዓይነት ፓስፖርት ተረኺብዎ ክንሱ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣይገደሰሙን ጥራይ እቲ ናይ ወርሕን ፈረቓን ሕሳብካ ክፈል ዓድኻ ትኸይድ ኢሎሞ፡ በሉ ስልኪ ኣደዉሉኒ ናብ ስድራይ ሰልዲ ንኽሰዱለይ ክነግሮም ምስ በሎም ሕራይ ኢሎም ኣደዊሎሞ፡
ሰልዲ ተላኢኽሉ ክወጽእ እንዳተባህለ፡ ኣሜሪካ እቲ ብላምባዲና ዝደልይዎ 257 ሕይወት ዝቐዘፈ ውልቀሰብ ኣስመራ ኣብ ወንጀል መርመራ ከምዘሎ ሓበረታ በጺሕዎም (Andrew K.wroblewski R.S.O IVG 596-2778) ብኣንድሪው ሮብለውስኪ ርጅናል ሰኩሪቲ ኦፊሰር ዝተመርሔ ጉጅለ ኣሜሪካ ናብ ኣብራሃ ካሳ ብምኻድ ናይ 257 ሕይወት ተሓታቲ ውልቀሰብ ፈዙል መሓመድ ኣል ዓምሪ ምሳኹም ከምዘሎ ሓበሬታ በጺሑና'ሞ ከተረክቡና ምስ በልዎ ኣብራሃ ካሳ ብንጽህና ተበጊሱ ከረክቦም ኢሉ እኻ ኢንተነበረ ንኢሰያስ ምስ ተወከሶ ከይትህቦም በሎ። ወዲ ካሳ ኣብ መዋጥር ኣትዩ እዚ ትብልዎ ዘለኹም ሰብ ምሳና የሎን እንተደሊኹም ምልክት ኣጻብዕቲ ክንህበኩም'ሞ ኣረኣእይዎ እሱ እንተኾይኑ ሕጂ ንህበኩም ኢሎም ናይ ሓደ ኤርትራዊ ምልክት ጻብዕቲ ሂቦሞም። ድሕሪ ክልተ ሰሙን ምልክት ጻብዕቲ ኣነጻጺሮም፡ ናብ ወዲ ካሳ ከይዶም እቲ ምልክት ኣይተመሳሰለን ንዝኾነ ግን እንተትህቡና ደስ ምበለና ነይሩ እንተበልዎ ይቕሬታ: እቲ ሰብ መቕጻዕቱ ወዲኡ ነጻ ተለቒቑ ዓዱ ከይዱ'ዩ ኢሎም ኣፋኒዮሞም። በዚ ዝተቆጠዑ ኣመሪካ እቲ ዝወሃብ ዝነበረ መቃለሲ ንግብረሽበራዊያን ሓገዝ ብሁጹጽ ደው ኣቢሎሞ።
http://www.meadna.com/business%20page/MEADNA-VIDEO/us-eritrea6.html ካብቲ ዝነበሮ ካሜራ 27 መጀመርታ ንካሜራ 4 ንገለ ሓሙሽተ ወርሒ ዝኸውን ብድሕሪኡ ንካሜራ 5 ቀይሮም ስጋብ ዓመት ይኸውን ሓቢኦም (see attachment – Exit Card) ብዕለት 20/10/06 ብምትሕብባር ኢሰያስ ኣፈወርቂ ብመዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ንዱባይ ከምዝኸይድ ተገሩ።
ኣብ ዝስዕብ ራባዓይ ክፋልን መወዳእታን እቲ ኣብ መጥቃዕቲ ዩ ኤስ ኤስ ኮል ዝተሳተፈን ከምኡ'ውን ኢሰያስን ርክባት ኤምባሲታት ኤርትራን እስራኤልን ዝብል፡ ከምኡ'ውን ኣሜሪካ ስጋብ ሕጂ ንስለ መን ኢሎም ተጸሚሞሞ እቲ ናይ 2004 ናይ ዓዲ ለቒቕካ ውጻእ ሱጉምቲ ንምንታይ ኣየተግበርዎን ዝብል ሓተታ ክቐርብ እዩ።
ሰብኣዊ ካብ ለንደን


text:
ከምቲ ኣብ ማዕከናት ዜና ኪቓላሕ ዚቐነየ፡ኣብታ ርአሰ-ከተማ ኢትዮጰያ ዝኾነት አዲስ ኣበባ፡ ዝተፈላለየ ሞያን ድሕረ ባይታንዘሎዎም ኤርትራዉያን፡ ዓዉደ መጽናዕቲ ኣካይዶም ነይሮም፡፡ ኣብዚ ዓውደ -መጽናዕቲ ከኣ ተሳቲፈ ነይረ፡፡ ነዚ መድረኽ እዚ ዝፈጠረ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮይኑ፡ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሸን ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢድማ ነቲ መደብ ኣወሃሂዱ፡፡
ሓፈሻዊ ዕላማ ናይዚ ዓዉደ-መጽናዕቲ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ እንተ ብቐጥታ እንተ ብተዘዋዋሪ መገዲ፡ ኣብ ኤርትራ ዝፍጠር ምዕባለታት ስለ ዝጸልዎ፡ተሳተፍቲ ኣብ ህሉዉ ኩነታት ኤርትራ ዘሎና ኣመለኻኽታን መረዳእታን ካባና ንኽሰምዕ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ እዉን ብወገኑ፡ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዘለዎ ርድኢት ንዓና ንኸካፍለና፡ ባይታ ዘተንምፍጣር ኢዩ፡፡ ንኣንባቢ ንጹር ምእንቲ ኪኸዉን፡ እቲ ዛዕባ ኤርትራዊ ዛዕባ ኮይኑ፡ ነቲ አኼባ ዝአልዩ ካብ ሞንጎና ብዝመዘዝናዮምክልተ ሰባት ኢዩ ተመሪሑ፡፡
እቲ ዝቐረበ ዓበይቲ ዛዕባታት ድማ፡ ብኸምዚ ዚስዕብ መቓቒልካ ክርኣይ ይከአል፡፡
ሀ. አብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብኸመይ ክግለጽ ይከኣል፡ህሉዉ ኩነታት ኤርትራኸ ከመይ ይመስል
ለ. ህሉው ኩነታት ደንበ ተቓወሞ ብኸመይ ይግምገም
ሐ. ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ለወጢ ንምምጻእ፡እንታይ ስትራትጂ ምሕንጻጽ ይከኣል
መ. ተራ/ ጽልዋ መንግሰቲ ኢትዮጵያ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ኩነታት ይርከብ
ሰ. ለበዋታት
ሀ. አብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ብኸመይ ክግለጽ ይከኣል፡ ህሉዉ ኩነታት ኤርትራኸ ከመይ ይመስል
አብዚ እዋን እዚ፡ ንኤርትራ ናይ ዝመርሕ ዘሎ መንግስቲ ባህርያትብንጹር ምቕማጥ፡ ህሉዉ ኩነታት ናይታ ሃገር ንምግምጋም ስለ ዝሕግዝ፡እንታይነቱን ኣቓዉምኡን ብጭቡጥ ተዘርዚሩ፡፡
እዚኣብስልጣንዘሎመንግስቲ፡ንፖለቲካዊ፡ቁጠባዊ፡ማሕበራዉንባህላውን ሂወትናይታሃገርብሒቱዝርከብ፡ቶታሊታረያንወይስርዓት-ገበተሙኻኑ፡ተሳተፍቲተረዳዲኦምሉ፡፡ዝያዳኩሉባህርያትንብቕዓትናይቲስርዓትንምምዛን ክከኣል ምእንቲ፡ቑጠባዊስነ-ሓሳቡከምቐንዲሮቓሒኣብዝዉሰደሉ፡እንታይነቱጎሊሑከምዝወጽእሓባራዊመረዳእታተወሲዱ፡፡እቲስርዓት፡ዳርጋኩሉኣብቲሃገርዘሎ፡ክቆጻጸሮዝኽእልጽላታትቁጠባ፣ማለትሕርሻ፣ምስናዕ/ኢንዱስትሪ/፡ህንጻ፡ንግድ፡ቱሪዝም፡ሃብቲዓሳንጨዉን፡ ጸዓት፡ ዕደና፡መጉዓዝያ፡ኣገልግሎትሸርፊወጻኢ…ወዘተገቢትዎይርከብ፡፡እዚድማ፡ምስቲሶቨየትሕብረት-ነበር፡ሰዓብታንስርዓትደርግንዝኽተልዎዝነበሩ እሞ፡ኣብመፈለምታ 90ታትዝፈሸለ፡ለካሚስርዓተ-ቁጠባሙኻኑበሪሁ፡፡ሕሉፍሓሊፉ፡ ኣብ ኤርትራ ዘሎስርዓት፡እተንዉጹዕሓረሰታይናብኽንደይ ጻዕሪዘፍረየን፡ ሒደት እኽሊንምግባትክብል፡ ታሕቲ ወሪዱ፡ኣብምቁጽጻርቢሑቕኣቲዩከምዘርከብ፡መዘኻኸሪ ተዋሂቡ፡፡
ኩነታት ናይቲ ኣብ ትሕቲ እዚ ዝተጠቕሰ ስርዓት ዝነብር፡ ህዝቢ ኤርትራ ሃለዋት እዉን ብተሳተፍቲ ተዳህሲሱ ነይሩ፡፡ኣብዚ እዋን እዚ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም ህዝብን ከም ዜጋን፡ እቲ ኣሎ ዝበሃል ሰብኣዊ መሰላቱ ከም ዘተጋሀሰን፡ ነቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ዝተቓለሰሉ ፍረ ናጽነትከየስተማቐረ፡ ብሒደት ጉጀለ ብዝምራሕ ስርዓት፡ ከም ዝተመንጠለ ብምረት ተገሊጹ፡፡ ገለ ካብቲ ዝተጋህሱ መሰላቱ ንምጥቓስ ዝኣክል፡ሓሳባትካ ናይ ምግላጽ መሰል፡ ናይ ምቕዋም መሰል፡ኣብ ፖለቲካ ናይታ ሃገር ናይ ምስታፍመሰል፡ ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል፡ኣብ እትደልዮ ዓዉዲ-ዕዮ ናይ ምስራሕመሰል፡ናጻ ማሕበር ናይ ምምሰራት መሰል፡ ናይ ምቕዋም መሰል፡ ካብ ሃገርካ ናይ ምዉጻእን ናብ ሃገርካ ናይ ምምላስን መሰል፡ቤተሰብ ናይ ምምስራት መሰል፡ኣብ ሃይማኖት ናይ ምእማን መሰል፡ ኣብ ቑጠባዊ ንጥፈታት ናይ ምስታፍ መሰልን ብሕጊ ናይ ምድናይ መሰል ይርከብዎ፡፡
ምስዚ ብዝዛመድ፡ነቲኣብ 1997 ዝጸደቐቕዋምናይታሃገር፡ እቲ ስርዓት፡ዝተሓንጸጸዶብኣብባይታከይተመልከተ /ዲማርከሸን/ብዝብልምኽንያት፡ ትግባሪኡ ዛጊት ኣወንዚፍዎ ከም ዝርከብ፡እቲተሳታፊኣዉኪኡ፡፡ርሑቕከይተከደ ኸኣ፡አብኣፍሪቓዶባተንኣብ ባይታ ዘይተመልከተሃገራትከምዘለዋን ወይ ከም ዝነበራን፡እቲዶብኣብባይታዘይምምልካቱግን፡ቕዋማዊስርዓትንምትካልንሃገራዊ ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ንምክያድን፡ክዓግተንከምዘይተራእየ ተገሊጹ፡፡ምስዚብዝተኣሳስር፡ናይጀርያንካሜሩንን፡ኣብጉዳይዶብምስሕሓብኣጋጢምወን ከም ዝነበረን፡ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ንምምስራት: ዝዓንቐፈን ነገርከምዘይነበረንከምኣብነትቐሪቡ፡፡ ነቲ ኣሰሓሒብወን ዝጸንሐ ጉዳይ ዶብ፡ ብሰላማውን ብሕጋዉን አገባብ ከም ዝፈትሖኦኦ እዉን ተገሊጹ፡፡
ብተወሳኺ፡ እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጀለ፡ንዝኾነ ይኹን ብሄር፡ ሃይማኖት፡ ኣዉራጃ፡ ወይዉን ካልእ ክፋል ሕብረተስብ ኤርትራ ጠሪሹ ከም ዘይዉክል፡ ሓባራዊ መረዳእታ በቶም ተሳተፍቲ ዓዉደ መጽናዕቲ ተወሲዱ፡፡ ከም መዘኻኸሪ ዝኣክል ድማ፡ ምስ ታሪኽዓለምና ብምዝማድ፡ ነዚ ዚስዕብ ኣብነታዊ መወከሲ ተዋሂቡ፡፡ኣብ ኣዉስትርያ ዝዓዱ ኣዶልፍ ሂትለር፡ ንጀርመን መሪሑ ኣብ ሰሎሎ ዘእተዋን፡ ንመላእ ዓለም ኣብ ዉግእ ዝጸመደን፡ ወዲ ኣዉስትርያ ስለ ዝነበረ ኣይኮነን፡፡ እንታይ ደኣ፡ ክቱር ባህጊ ሰልጣኑን ረብሑኡን ንምርዋይ ስለ ዝሃቐነ ኢዩ፡፡ ብተመሳሳሊ፡ጆርጂያ ዝዓዱ፡ መራሒ ሶቨየት ሕብረት-ነበር ጆዘቭ ስታሊን ህዝቢ ዝቐጥቐጠ፡ ወዲ ጆርጂያ ሰለ ዝነበረ ኣይኮነን፡፡ ዉልቐ ምልካዊ ባህርይ ሰለ ዝነበሮን፡ ንዕኡ ንምዕጋብን ስለ ዝተበገስን ጥራሕ አዩ፡፡እምበኣርከስ፡ ናብ ኩነታት ሃገርና ከኣ እስኪንመለስ፡፡ ብኢደ-ዋኒኑ ሰልጣን ጨቢጡ ዘሎ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያሰ ኣፈወርቂ እዉን፡ እዚ ኹሉ ኣደራዕ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘዉርዶ ዘሎ፡ ንሓደ ወይ ንካልእ ብሄር፡ ቐቢላ፡ ኣዉራጃ፡ ሃይማኖት ወይ ካልእ ክፋል ሕብረተሰብ ሰለ ዝዉክል ኮይኑ ኣይኮነን፡፡ እንታይ ደኣ፡ ልክዕ ከምቶም ኣቐዲሞም ዝተጠቕሱ ናይ ታሪኽመዘናታቱ፡ ዉልቐ-ምልካዊ ባህርያቱከንጸባርቖ ግድን ስለ ዝኾኖ ጥራሕ እዩ፡፡
ለ. ህሉው ኩነታት ደንበ ተቓወሞ ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ከመይ ይግምገም
ምልላይ ዓይነት ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓትን ህሉው ኩነታት ናይታ ሃገርን ምስ ተዳህሰሰ፡ናብገምጋም ኩነታት ደንበ ተቓወሞ ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ተኣትዩ፡፡
ኣብዚዛዕባእዚዓሚቑንሰፊሕንዘተኢዩተኻይዱሉ፡፡ካብዘንዝሓለፋከባቢ 12 ዓመታት፡እቲዝበዝሕእዋንደንበተቓወሞብሓፈሻ፡ፖለቲካዊዉድባትንሰልፍታትንድማብፍላይ፡ኣብክንዲኣብቶም ቐንድን ዘይላብዉን ጉዳያት ዘተኩር፡ኣብካልኣዊዝኾኑ ዘይመሰረታዉያንጉዳያትን፡ዉድበይዉድብካብዝመበገሲኡማሕለኻታትተቖሪኑምጽንሑ፡ተሳተፍቲገሊጾም፡፡ብመንጽሩ፡ኣብዘን ዝሓለፋ 2 – 3 ዓመታት፡ብምጡን ደረጃ እዉን ይኹን፡ ሓይሉብምትእኽኻብ፡ኣብቲቀዳማይደመኝኡከድህብጀሚሩከምዘሎተጠቒሱ፡፡ተሳተፍቲ፡እዚኣንፈትእዚተስፋዝህብ ይኹን እምበር፡ ኣብ መጻኢብዝያዳክደፍኣሉዘለዎጉዳይሙኻኑ፡ጸቒጦምተዘራሪቦምሉንለበዋኣመሓላሊፎምሉን፡፡እቲሓሓሊፉዝርአሕድሕዳዊዘይምትአመማንንንኽዉገድ እዉን፡ምሕጽንታቐሪቡ፡፡
ምስዚ ብምትእስሳር፡ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን/ኤዲኪ/ ብወገኑ ጸብጻብ ኣቕሪቡ፡፡ ኣብቲ ዝቐረበ ጸብጻብ፡ ካብ ሕሉፍ ተሞክሮ ሰዉራ ዝተወርሰ፡ዘይሃናጺ ዉድድር ምጽንሑ፡ ነቲ ኪዳን ንኸካይዶ ትጽቢት ዝግበረሉ ዕማማት ብግቡእ ንምስልሳል ከኣ፡ቁጠባዊ ዓቕሚ ዝሓጽሮ ሙኻኑን ካልኦት ሮቓሒታትን ከም ጸገማት ተጠቒሶም፡፡ጎድኒ ጎድኒ እዚ፡ ኪዳን ነዚ ንምብዳህ፡ጸኒዑ ይቓለስ ምህላዉን፡ ብዉሱነ ደረጃ ተቐራሪብካ ናይ ምስራሕ ጻዕርታት የካይድ ምህላዉን፣ ብመገዲ ሃገራዊ ዋዕላ ኣቢሉ፡ ኣብ ሓደ ሰፊሕ ጽላል ደንበ ተቓዉሞ ናይ ምጥርናፍ ዕማም የሳልጥ ምህላዉ ሓቢሩ፡፡
ሐ. ኣብኤርትራዲሞክራሲያዊለወጢንምምጻእአንታይስትራትጂምሕንጻጽ ይከኣል
ብተሳተፍቲ ኣብዘን ዚስዕባ ነጥብታት ሐባራዊ መረዳእታ ተወሲዱ፡-
1. ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ለወጢ ንምምጻእ ክከኣል ምእንቲ፡ ነቲ ቐንዲ ጸላኢ ስርዓት መሚኻ ብምፍላጥ፡ እቲ ስርዓት ካብ ስልጣን ዝእለየሉ ኣገባብ ምህንዳስ ኢዩ፡፡ እቲ ምሉእ ብምሉእ ዘይሃሰሰ ዘሎ ዘይምትእምማን፡ ኣብ ዝከኣል ዝሓጸረ ግዜ ምዉጋዱ፡ ንጽባሕ ዘይበሃሎኣገዳሲ ዕማም ሙኻኑን፡ እዚዘይምትእምማን እዚ ምስ ዝዉገድ ከኣ፡ ሓደ ንጹር ራእይ ንምስኣል ናይ ገዛእ ርእሱ ኣበርክቶ ክህልዎ ኢዩ፡፡.
2. ሓደ ንጹር ራእይ ኣብ ዝገሃድሉ እዋን እዉን፡ እቲ ራእይ ኣብ ባይታ ዉጽኢት ክህልዎ ክኽአል አለዎ፡፡እቲ ራእይ ተሰሪሑሉ፡ ኣዎንታዊን ጭቡጥንዉጽኢት ኣብ ዝርከበሉ ድማ፡ ፖለቲካዊ ይኹን ዲፕሎማሲያዊ ደገፋት፡ካብ ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ ክዉሕዝ ይኽእል፡፡
3. ኣተኣላልያን ኣተሓሕዛን ሓይልታት ተቓዉሞ ብምልላይ፡ዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ንምምጻእ ክከኣል ምእንቲ፡ ኣገዳሲ ተራ ዝጻወት ክፋል ሕብረተሰብ ዝኾነ መንእሰይ፡ብጽፈት ወዲብካ ምቕላሰ ኣዝዩ ሓጋዚ ኢዩ፡፡
4. እቲ ስርዓት ዝፍጽሞ ዘሎ ገዘፍትን ማእለያ ዘይብሎም ምግሃስ ስብኣዊ መሰላት ዜጋታት፡ ናብ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ብዝሰፍሐ ኣገባብ ከም ዝቓላዕ ብምግባር፡ እቲ ስርዓት ዝያዳ ዝዳኸመሉን፡ ካብ ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ መመሊሱ ዝንጸለሉን ሜላታት ምሕንጻጽን ምትግባርን የዐዉት ኢዩ፡፡
መ. ተራ/ጽልዋ መንግሰቲ ኢትዮጵያ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ኩነታትይርከብ
ንሓፈሻዊ ፖሊሲ ወጻኢ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ብዝምልከት፡ ክቡር ሚኒሰተር መራኸቢታት ኣቶ በረኸት ስምኦን፡ ዘለዎም መርገጺ ኣብሪሆም፡፡
ሚኒሰተር በረኸት ንጉዳይ ኤርትራ ብዝምልከት፡ ዉድቦም ኢህወደግ ኣብ በረኻእንከሎ ኣትሒዙ፡ መሰል ርእስ-ዉሳነ ህዝቢ ኤርተራ ከም ዝኣመነን፡ ኤርትራ ናጽነታ ኣብ ዝኣወጀትሉ እዋን እዉን፡ እታ ፈለማ ከም ልኡላዊት ሃገር ንኤርትራ ብወግዒ ዝፈለጠታ ሃገር ኢትዮጵያ ሙኻና አዘኻኺሮም፡፡ እቲ ርክባት ክልቲኤን ሃገራት፡ ከመቲ ዝተመነይዎ ከም ዘይከደ ብምጥቓስ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ንዘሎ ሰላምን ምርግጋእን ንምዝራግ ተበጊሱ፡ብዕቱብ ጠሚቱይሰርሓሉ ከም ዘሎ ኣዉኪኦም፡፡ እቶም ሚኒሰተር፡ ሓንቲ ካብተን ጸቒጦም ዝተዛረቡለን ነጥብታት ከኣ፡መንግሰቶም ንስርዓት ህግደፍ ናይ ምእላይ ድልየት ጠሪሱ ከም ዘይብሎም ኣፍሊጦም፡፡ ሓደ ሓደ መንግስታት፡ መንግስቲ ናይ ምእላይ መደብ ዘለወን ከህልዋ ከም ዝኽእላ ጠቒሶም፡፡ እንተኾነ፡መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ናይ ካልእ ሃገር መንግስቲ ናይ ምእላይ ድልየት፡ መደብ ወይ ፖሊሲ ከም ዘይብሎም ብምዝኽኻር፡ ካብ መንግሰቲ ኤርትራ ንዝመጾም፡ንሰላም ዝዘርግ መጥቓዕትታት ኣብ ዝህልወሉ ግን ክክላኸሉ ግድንሙኻኑ ኣተሓሳሲቦም፡፡
ብተወሳኺ፡ እቶም ሚኒሰተር፡ ኣብ ኤርትራንዝህሉ ዓይነት መንግስቲ ዝዉስን፡ ህዝቢ ኤርትራ ጥራሕ ኢዩኢሉ መንግስቶም ከም ዝኣምንኣስሚሮምሉ፡፡ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝኽተልዎ፡ ፖሊሲ ወጻኢ መንግስቶም ኣብ ሓባራዊ ረብሓ ዝተሰረተ ኮይኑ፡ ብተመሳሳሊ፡ ፖሊሲኦም ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ክልቲኤን ሃገራትሰላም፡ ምርግጋእን ምዕባለን ንምምጻእ ዝኣመተ ከምዝኾነ ኣመልኪቶም፡፡
ሰ. ለበዋታት
ተሳተፍቲ ናይቲ ዓዉደ-መጽናዕቲ፡ ኣብዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ዛዕባታትድሕሪ ምዝታይና፡ ከምዚ ዚስዕብ ለበዋታት ኣመሓላሊፍና፡፡ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ንምምጻእ፡ ኣብ ደገ እንቕመጥ ኤርትራዉያን ማለት ኣባላት ፖለቲካዊ ዉድባት፡ በርገሳዊ ማሕበራት፡ ዉልቀ-ሰባት፡ ብጥርኑፍን ብዘይ ጥርኑፍን ኣገባብ እንቓለስ ዜጋታት፡ኣበርክቶና ንኸነዕዝዝ ለበዋ ተመሓላሊፉ፡፡ነቲ ኣብ ደገ ዝቕመጥ ኤርትራዊ፡ ከከም ተርኡን ኣሰላልፍኡን ብምዝርዛር፡ኸምዚ ዚስዕብ ለበዋ ሰዲዱ፡፡
1. ንዉሑዳት ግን ከኣቐንዲ ኢደ-በይዛ ስርዓት-ገበተ
ከምቲ ኣብ ብረታዊ ቓልስናን፡ ኣብ ታሪኽ ፖለቲካ ዓለም ዝረኣናዮን ንርእዮ ዘሎናን፡ ስርዓት ዉልቀ – መለኽቲ፡ ኣብ ናይ ታሪክጉዋሓፍ ኢዮም ተደርብዮም፡፡ኣብ ኤርትራ፡በዚ ስርዓት እዚ ዘይተሳቐየት ቤተሰብ ከኣ የላን፡፡ እዚ ንዓኻትኩምዝኽወለኩም ኣይመስለናን፡፡ ክንዲ ዝኾነ፡ ነዚ ሕሱም ስርዓት ቶባ ኢልኩም፡ ነቲ ስርዓት እትህብዎደገፍደዉ ብምባል፡ኣብ ዲሞክራሲያዊ ደንበ ተጸንቢርኩም ንኽትቓለሱ ንላቦ፡፡
2. ንተወላወልቲ / skeptics /
እቲ ጥርጣረታትኩምን ስግኣታትኩምን ይርድኣና ኢዩ፡፡ እንተኾነ፡ እቲ ናይ መወዳእታ ፍታሕ ዝርከብ፡ ኣዎንታዊ ተሳትፎ ብምግባር፡ ኣብቲ ቓልሲ ብምስታፍ ኢዩ፡፡ በዚ ምኽንያት እዚ ኢዩ ኸኣ፡ ብዙሓት ተሳተፍቲ ናይዚ ዓዉደ-መጽናዕቲ፡ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝተገበረሎም ዕድመ ተቐቢሎሞ ዝመጹ፡፡ ንሕና ትጽቢታትና አዝዩ ልዑል እዩ፡፡ በዚ ኸኣኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን/ኤዲኪ/፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ከምኡዉን ህዝብን መንግሰትን ኢትዮጵያን ቕር ከም ዘየብሉናንተኣማመን ኢና፡፡ ኣልማሲ ፍርሒኣብ ኣእምሮ ህዝቢ ምስራጽ፡ ንስርዓት ኢሳያስ ከድልደሎ፡ ንስቕያት ህዝብና ደማ ከግደዶን ከናዉሖን ኢዩ ጸኒሑ፡፡ ነቲ መዳርግቲ ዘይብሉ ስቕያት ህዝቢ ኤርትራ ንምሕጻርን፡ ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ኤርትራን ጎረባብቲ ሃገራትን፡ ብፍላይ ድማ ምስ ጎረቤት ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ መራኸቢ ድልድል ምህናጽ፡ ሓላፍነት ነብሲ-ወከፍ ኤርትራዊ ኢዩ፡፡
ጎድኒ ጎድኒ ናይዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮም፡ኣጽቒጥኩም ዘሎኹም ብዙሃን /Silent Majority/እዉን ኣሎኹም፡፡
እቲ ስቕታኩም ነቲ ስርዓት ዘርብሕን ንህዘቢ ዘድምን ኢዩ ኮይኑ ጸኒሑ፡፡ስቕታኩም ፍታሕ ኣየምጽእን ኢዩ፡፡ ህዝብኩም እንዳተሳቐየ እንከሎ፡ገጽኩም ስለ ዝኸወልኩም ጥራሕ፡ ይሓልፍ ማለት ኣይኮነን፡፡ ከምኡ ምግባርኩም ነብስ-ምትላል ኢዩ፡፡ስለዚ ሓላፍነት ተሰሚዑኩም፡ ለዉጢ ንምምጻእን ነቲ ዝተዋረደ ክብርናንኽንመልስን፡ኣብ እንገብሮ ዘሎና ቓልሲ ክትጽንበሩና ንላቦ፡፡Silence is a crime. An outlooker is either a traitor or a coward. ዝብል ለባም መልእኽቲታት፡ ንዓኻትኩም እዉን ይምልከተኩም ሙኻኑ ኣሰተብሂልኩም፡ ናብ ልብኹም ንኸትምለሱ ንላቦ፡፡
3. ተቓዋሚ ሓይሊ
ካብዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ክፋል ሕብረተሰብ ወጻኢ፡ ማለት ናብ ኩነታት ደንበ ተቓዉሞ ምስ እንምለስ፡ ኣብቲ ትሕቲ ዝተፈላለየ ምትእኽኻባት ዝቓለስ ዘሎ ኣካል ኮይኑ፡ ነቲ ሓባራዊ ዓላማ ደለይቲ ለዉጢ / ምእላይ ስርዓት ዉልቀ-መላኺ/ ንምዉቓዕ፡ ነቲ ኣገባብ ኣጠራንፍኡ ካብዚ ሕጂ ዘለዎ ንላዕሊ ክሰርሓሉ ከም ዝግባእ፡ ሓደን ክልተን ዘድልዮ ጉዳይ ከምዘይኮነ ተሳተፍቲ ኣስሚሮምሉ፡፡
ተሳተፍቲ፡ ነቲ ስርዓት ዉልቐ-መላኺ፡ ብቐጻሊ ዝጥቐመሉ፡ዘሎ ከፋፊልካ ግዛእን ገረብ ብሓኽላን ዝሕመረቱ ሜላ፡ ብግቡእ ኣስተብሂሉሉ፡፡ እቲ ስርዓት፡ ንህዝቢ ኤርትራ ንምግራፍ ዝጥቐመሉ ሓለንጊ ብሄር፡ ኣዉራጃ፡ ቀቢላ፡ እንዳ፡ ሃይማኖትን ካልእን ዝብል ሕብርታት ዝለኽየን እኩዋ እንተኾነ፡ እቲ መግረፍትስ በብመልክዑንኹሉ በጺሕዎን ኣረኻኺቡሉን ኢዩ፡፡ ተሳተፍቲ፡ ነዚ ብምርዳእ፡ ኣገዳስነት ምልጋስ ናይቲ ስርዓት፡ ኣብ ምልክት ሕቶ ዘይኣቱ፡ ህጹጽን ግብራዊ ስጉምትን ዝጠልብ ሃገራዊ ጉዳይ ሙኻኑ ተሰማሚዖምሉ፡፡ ካብዚ ብዘይፍለ፡ ድሕሪ ምእላይ ስርዓት-ገበተ፡ህዝቢ ኤርትራ፡ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ስርዓታት ዝተመንጠሎ መሰላት፡ ኣብ ትሕቲ ፍትሒ ዝነገሰላ፡ስርዓተ-ሕጊ ዝኽበረላ፡ ዲሞክራሲያዊትን ስምርትን ኤርትራ ክረጋግጽ ሙኻኑ፡ ተሳተፍቲ ጽኑዕ እምነቶም ገሊጾም፡፡
ኣብመደምደምታ፡እዚካብ5 – 10 መስከረም 2011 ዝተኻየደዓዉደመጽናዕቲ፡ከምሓደኣተባባዕን ዓቢስጉምቲ ንቕድሚትገይረእወስዶ፡፡እቲ ሓሓሊፉ ተሳተፍቲ ነንጸባርቖ ዝነበርና በጨቕታ፡ዘይዕግበት፡ ስክፍታታትን ስግኣታትን፡ ኣብ ፈለማ ከም ኣሉታ ዝመስል ተነበረ፡ ምስ ሕማምካ ንዘይምሕዳር ዝደረኾ ሃዋህዉ ብምንባሩ፡ ኣብ መድረክ ብኽፉት ክንዛተየሉ ምኽኣልና፡ ሓደ ካብቲ ዘሐጎሰኒ ተርእዮ ነይሩ፡፡እዚ ኣብቲ ዓዉደ-መጽናዕቲ ዝተመያየጥናሉ ጉዳያትን ዝቐረበ ኣበርክቶን፡ ንምዕዋት ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ፡ ሐጋዚ ኢዩ ዝብል እምነት ኣሎኒ፡፡ ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ነዚ ዓዉደ-መጽናዕቲ ንዝወደበ መንግሰቲ ኢትዮጵያን፡ ነቲ መደብ ንዘወሃሃደ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሸን ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ ከመጉስ እፈቱ፡፡ ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ዉድባትን ሰልፍታትን እዉን፡ ነቲ ጀሚሮሞ ዘለዉ፡ ኣብ ዲሞክራሲያዊ ቓልሲ ተወሳኺ ሓይሊ ናይ ምእንጋድ ተበግሶ ብምንኣድ፡ ኣብ መጻኢ ብዝያዳ ክሰርሕሉ እምነተይ ኢዩ፡፡
ዓወት ንዲሞክራሲያዊ ቓልሲ!!!
ቢንያም የማነ
ተሳታፊ ዓዉደ-መጽናዕቲ ኤርትራዉያን ሞያዉያን ኣብ ኣዲስ ኣበባ – ኢትዮጵያ
ካብ ስዊዘርላንድ
ንርእይቶታትኩም፡-
b.yemane-tekle@bluewin.ch


text: 1ጴፂሮሴና ዮሓኒሴና ዴሮም ኬኤዛ ጎይሣ ዓኣንቴ፥ ቄኤሶና ጌኤዦ ማኣሮ ካፓ ዓሶኮ ሱኡጋሢና ዬያጉዲ ሓሣ ሶዶቄ ጌይንታ ዓሳ ዔያቶ ኮራ ሙካዖ፥ 2ዬንሢ ላምዖ ዳኪንቴዞንሢ ዬሱሴኮ ሓይባፓ ዔቂፆ ዛሎ ዒኢካ ዓሶ ዔርዜሢሮ፤ ሓሣ ዬያጉዲ ሓይቄ ዓሶኮ ዔቂሢ ዓኣያ ማዔሢ ዓሶም ፔጋሲ ኬኤዜሢሮ ዔያታ ዻጋዺ ጎሪንቴኔ። 3ሓሣ ዔያቶ ዓርቄኔ፤ ዒማና ሳዓ ዓሜያታሢሮ ሳዓ ካራንዳኣና ቱዞ ማኣራ ቱኪ ዎይሤኔ። 4ያዒ ማዔቶዋ ዔያታ ኬኤዜ ቃኣሎ ዋይዜ ዓሶይዳፓ ሚርጌሢ ኪሪስቶሴ ጉሙርቄኔ፤ ዬማና ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓቲንቆኮ ፓይዳ ዶንጎ ሺያ ባንሢ ዼግ ጌዔኔ። 5ዚሮ ጉቴሎ ዓይሁዶ ዓሶኮ ሱኡጎና ጪሞ ማዔ ዓሶና ሙሴ ዎጎ ዔርዛ ዓሶና ዎላ ዬሩሳላሜይዳ ቡኪንቴኔ። 6ዒኢካ ቡኬ ዓሶ ባኣካ ቄኤሶ ቢያኮ ሱኡጋሢ ማዔ፥ ሃኣናንታ ቃያፓንታ ዮሓኒሴንታ ዒስኪንዲሮሴንታ ቄኤሶ ሱኡጋሢኮ ዒጊኖ ማዔ ዓሳኣ ዓኣኔ። 7ዬካፓ ዔያታ ላምዖ ዳኪንቴዞንሢ ዔኪ ሙኪ ዔያቶ ባኣካ ዔቂሳዖ፦ “ሓያ ዒንሢ ዓይጎ ዎልቄና ሓሣ ዖ ሱንሢና ማዼይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። 8ዬማና ጴፂሮሴ ዓያና ጌኤሺኮ ዎልቆ ጋሮ ጌሊ፦ “ዒንሢ ዴሮኮ ሱኡጎና ጪሞ ማዔ ዓሳ! 9ኑኡኒ ሓኖ ዖኦጪንታሢ ፔቴ ዎቦ ዓሢም ኮሺ ባኣዚ ማዺንቴሢሮና ሓሣ ዒዚ ዎይቲ ዻቄታቶዋ ዬኖ ዛሎሮ ማዔቶ፥ 10ሓይ ዓሢ ዻቂ ዒንሢ ቤርታ ዔቄሢ፦ ዒንሢ ሱፄሢ ሓሣ ፆሲ ሓይባፓ ዔቂሴሢ፥ ናዚሬቶ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ሱንፆና ማዔያታሢ ዒንሢንታ ዒስራዔሌ ዴሮ ቢያሢም ዔርቴያ ማዖንጎ። 11ዒንሢ ማኣሮ ማዣ ዓሳ ቦሂ ኬኤሬሢ ዒዛኬ፤ ጋዓንቴ ዒዚ ማኣሮ ዶዲሺ ዓርቃ ሄላሢ ማዔኔ። 12ዬያሮ ዻቂንታ ዒዛና ማዓንዳፓ ዓቴም ሜሌ ዓይጎ ዓሲናታዖ ባኣሴ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ኑ ዻቃኒ ኮይሳያ ሓሣ ፆሲ ዓሲም ዒንጌ ሱንሢ ዒዛ ሱንፆይዳፓ ዓታዛ ዓጮ ቢያይዳ ዖኦኒያ ባኣሴ” ሂዚ ጌዔኔ። 13ዎጎ ዎጋ ዓሳ ጴፂሮሴና ዮሓኒሴና ዒጊጩዋዖ ቢያ ባኮ ጎናሲ ኬኤዛሢ ዛጌ ዎዶና ዔርዞ ማኣሮ ጌሊባኣ፥ ጉሪ ዓሲታሢ ዔያቶ ዔራያታሢሮ ዲቃቲ ሄርሻዖ፥ ዔያታ ዬሱሴና ዎላ ዓኣያ ማዔሢ ዔሬኔ። 14ዻቄ ዓሢያ ጴፂሮሴና ዮሓኒሴና ኮራ ዔቂ ዓኣሢ ዛጋዖ ጎዖንዶ ጎይሢ ዔያታ ባይዜኔ። 15ዬያሮ ዎጎ ዎጎ ቤዞይዳፓ ዻካሮ ዔያቶ ሺኢሻዖ ሂዚ ጌዒ ዔያታ ዞርቴኔ። 16“ዓካሪ ሓንሢ ዓሶንሢ ኑ ዎዶንዶይ? ሓይ፥ ፆሲ ዎልቄና ማዺንታ ዼኤፖ ዓኮ ባካ ዔያቶ ዛሎና ማዺንቴሢ ዬሩሳላሜ ዓጫ ናንጋ ዓሶም ቢያ ዋይዚንቴኔ፤ ዬያሮ ኑ ዔሩዋሴ ጋዓኒ ዳንዳዑዋሴ፤ 17ጋዓንቴ ዴሮ ባኣካ ሓይ ዳልጊ ዴንዱዋንቴ ሓካፓ ሴካ ዬሱሴ ሱንፆ ዔኤሊ ዖኦማኣ ዔያታ ዔኤቢ ኬኤዙዋጉዲ ዒንሢና ዔሩዋቴ! ኑ ጋዓንዳኔ” ጌዔኔ። 18ዬካፓ ዔያታ ጴፂሮሴና ዮሓኒሴና ዔኤላዖ ዬሱሴ ሱንፆ ዔኤሊ ፔቴታዖ ዔኤቢ ኬኤዙዋጉዲና ሃሣ ዔርዙዋጉዲ ኮሺ ላቲ ዓይሤኔ። 19ጴፂሮሴና ዮሓኒሴና ጋዓንቴ ማሃዖ፦ “ፆሲም ዓይሢንቲፃፓ ባሼ ዒንሢም ዓይሢንቲሢ ፆሲ ቤርቶይዳ ኮይሳያዳ? ዒንሢ ሂንዳ ዒንሢ ቶኦኪና ዎጉዋቴ። 20ኑም ጋዓንቴ ዛጌሢና ዋይዜሢና ኬኤዚሢ ሓሺንታዓኬ” ጌዔኔ። 21ዴሮኮ ሱኡጎና ዎጎ ዎጋ ዓሶና ጴፂሮሴና ዮሓኒሴናይዳ ጌስቲ ዎጎንዶ ባኣዚ ዴንቂባኣሢሮ ዴሮዋ ሃሣ ዔያታ ዒጊጬሢሮ ጊንሣ ሓሣ ‘ዒንሢና ዔሩዋቴ’ ጌዒ ላታዖ ሓሼኔ። ዓይጎሮ ጌዔቶ ዴራ ማዺንቴ ባኮሮ ፆሲ ጋላታያ ማዔሢሮኬ። 22ዬያ ፆሲ ዎልቆና ማዺንቴ ዓኮ ባኮና ዻቄ ዓሢኮ ሌዓ ዖይዲታሚፓ ዑሣኬ። 23ጴፂሮሴና ዮሓኒሴና ቡሊንቲ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃዞንሢ ኮራ ሙካዖ ቄኤሶኮ ሱኡጎና ዓይሁዶ ዓሶኮ ጪሞና ዔያቶ ኮራ ጌዔ ባኮ ቢያ ኬኤዜኔ። 24ዔያቶኮ ላጎንሢያ ዬያ ዋይዛዖ ዑኡዞ ፔሲ ዼጊዲ ፆሲ ሂዚ ጌዒ ሺኢቄኔ፦ “ጫሪንጮንታ ሳዖንታ ባዞንታ ሃሣ ዬያ ባኮ ቢያይዳ ዓኣ ባኮ ቢያ ዎይሣሢና ማዤ ጎዳሢዮ! 25ዓያኖ ጌኤዦና ኔም ማዻ ኑ ዓዳሢ ዳውቴ ዛሎና፦ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሳ ዓይጎሮ ጎሪንቲ ጉንዱሜይ? ዴራ ሃሣ ጉሪ ፓሡዋ ባኣዚ ዓይጎሮ ማሌይ? 26ሳዖኮ ካኣታ ዎሊ ጊንፆ ዔቂ ዎይሣ ዓሳኣ ፔቴይዳ ቡኪንቲ ጎዳና ሜሲሔናይዳ ሞርኬ ማዒ ዔቄኔ’ ” ሂዚ ጌዒ ኬኤዜሢ ጎኔኬ። 27ሓሣ ዔያታ ጋዓዖ፦ “ጎኔና ሄሮዲሴንታ ጴንፄ ዓጮ ዓሢ፥ ጲላፆሴንታ ዓይሁዴ ማዒባኣ ዓሶንታ ዒስራዔሌ ዴሮንታ ዎላ ሓኖ ካታሜሎይዳ ቡኪንቲ ኔኤኒ ሜሲሔ ማሄ ኔም ማዻ፥ ዱማዼ፥ ዬሱሴ ዑፆይዳ ዔቄኔ። 28ያዺ ዔያታ ማዼሢ፦ ቤርታዺ ኔኤኒ ኔ ዎልቆና ሓሣ ኔ ማሊፆና ማሌ ባኮ ኩንሣኒኬ፤ 29ሓሢያ ጎዳሢዮ! ዔያቶኮ ዚርቂፆ ዋይዜ፤ ኔም ማዻ ዓይላ ቃኣሎ ኔሲ ዒጊቹሞ ባኣያ ጫርቂ ኬኤዛንዳጉዲ ማሔ፤ 30ኔም ዱማዺ ማዻ፥ ዬሱሴ ሱንፆና ሃርጊንቴ ዓሳ ዻቃንዳጉዲና ሓሣ ኔ ዎልቆና ማዺንታ ዓኪ ባኣዚና ማላታና ማዺንታንዳጉዲ ዎልቆ ኔሲ ዻዌ” ጌዒ ሺኢቄኔ። 31ሺኢቂ ዔያታ ጋፓማና ዔያታ ዓኣ ቤዛ ዓጊፄኔ፤ ጉቤሢ ዬማና ዓያና ጌኤሺኮ ዎልቆ ጋሮ ጌሌኔ፤ ፆሲኮዋ ቃኣሎ ዔያታ ዒጊቹሞ ባኣያ ጫርቂ ኬኤዜኔ። 32ኪሪስቶሴ ጉሙርቃ ዓሶኮ ቢያ ፔቴ ዒኔና ፔቴ ማሊሢና ዓኣኔ፤ ዖና ማዔቶዋ “ሃይ ታኣሮኬ” ጋዓ ባኣዚ ባኣሴ፤ ዔያቶኮ ዓኣ ባካ ቢያ ፔቴይዳኬ፤ 33ዳኪንቴዞንሢያ ጎዳ ዬሱሴኮ ሓይባፓ ዔቂፆ ዼኤፒ ዎልቄና ማርካዺ ኬኤዛኔ፤ ፆሲያ ዔያቶ ቢያሢም ሚርጌ ዼኤፒ፥ ኮሺ ማዾ ማዻኔ። 34ሳዓታቶዋ ማኣሪታቶዋ ዔያቶኮ ዓኣ ባኮ ቢያ ሻንቺ ሻንቺ ሚኢሾ ዔኪ ሙኪ ፔቴይዳ ጌሢ ማኣዲንታሢሮ ዔያቶ ባኣኮይዳ ፔቴታዖ ሜታዻ ዓሲ ባኣሴ። 35ሚኢሾ ዔያታ ዔኪ ሙካዖ ዳኪንቴዞንሢም ዒንጋኔ፤ ዬያሮ ፔቴ ፔቴሢም ኮይሳሢጉዴያ ጊሽኪንታኔ። 36ቆጲሮሴ ጌይንታ ዓጪዳ ሾይንቴ ዮሴፔ ጌይንታ ፔቴ ሌዊ ፃጳፓ ማዔስኬያ ዓኣኔ፤ ዳኪንቴዞንሢያ ዒዛኮ ሱንፆ “ባርናባሴ” ጋዓኔ። ዬኖኮ ቡሊፃ “ዶዲሻ ናይ” ጌይሢኬ። 37ዒዚያ ፔኤኮ ሳዖ ሻንቺ ሚኢሾ ዔኪ ሙኪ ዳኪንቴዞንሢም ዒንጌኔ።


text:
ኮሌጃት ኮምን ተክኒክን፡ ንዝኾነ እኹል ተማሃራይ ይቕበላ እየን
ኽፉት ማዕጾ ትምህርቲ
“ኽፉት ማዕጾ”፡ እዘን ኮሌጃት’ዚኤን፡ ነቶም ኣብ ኵሉ ደረጃታት ትምህርቲ ዝርከቡ ሰባት ዚኸውን ትምህርትታትን ኣገልግሎታት ተማሃሮን ይሃባ’የን ማለት እዩ። ቦታ ንምርካብ ዚውሃብ ፈተና (placement test)፡ ነቲ ንኽትወስድዎ ድልዋት ዘለኽምዎ ዓይነት ትምህርቲ ንስኹም ይኹን ኮሌጅ ንኽትመርጹ ይሕግዘኩም።
እትምሃሩላ ኮሌጅ ርኸቡ
ኣብ ከባቢኹም እትምሃሩላ ኮሌጅ ንኽትረኽቡ፡ ንመሳለጢ ምንዳይ ኮሌጅ (college Search) ተጠቐሙ። ብመልክዕ ቦታን ፕሮግራማት ትምህርትን ድማ ንኮሌጅ ኸተናድዩ ትኽእሉ ኢኹም።
ምርጫኹም ዚኾነት ኮሌጅ ንዚርከብ መሳልል ምዝገባ (enrollment steps) ተኸተሉ።
ከም ንጽህና ስኒ ወይ ነርስ ዝኣመሰሉ ሓደ ሓደ ናይ ዲግሪ ፕሮግራማት፡ ንዕኡ ተባሂሉ ዚተዳለወ ናይ መእተዊ መምዘኒታት ወይ ዝርዝር ኣስማት ተጸበይቲ ኣለዎ። ሓደ ሓደ ተማሃሮ ድማ — ልዑል ትምህርቲ ዚወስዱ ተማሃሮ (Running Start) ወይ ድማ ቪዛ ተማሃራይ ዘለዎም ተማሃሮ ወጻኢ — ዝተፈላለየ መመልከቲታት ኽመልኡ ኣለዎም።
I-BEST፥ ንስራሕ ምስ ዜድሊ ስልጠና ተጸንቢሩ ዚውሃብ ትምህርቲ እንግሊዝኛ ከም ካልኣይ ቛንቋ (ESL)
መብዛሕተን ኮሌጃት፡ I-BEST (ስልጠና ዝተዋሃሃደ መሰረታዊ ትምህርትን ስልጠና ሞያዊ ክእለትን) ተባሂሉ ዚጽዋዕ ፕሮግራም ይህባ እየን። እዚ ፕሮግራም’ዚ፡ ንስራሕ ምስ ዜድሊ ስልጠና ተጸንቢሩ ዚውሃብ ትምህርቲ እንግሊዝኛ ከም ካልኣይ ቛንቋ ብሓደ ዚተጠርነፈ እዩ፣ ስለዚ ድማ ተማሃሮ፡ ንዘለዎም ክእለት ቛንቋ እንግሊዝኛን ሞያዊ ክእለት ስራሕን ብሓደ ንኸመሓይሹ ይኽእሉ።
I-BEST፡ ንመሰረታዊ ትምህርቲ ዓበይቲ ሰባት (Adult Basic Education (ABE)) ከምኡውን ንስራሕ ዜድሊ ስልጠና ብሓደ ዚጠርነፈ እዩ። ብዛዕባ ፕሮግራማት I-BEST ነታ ኣብ ከባቢኹም ዘላ ኮሌጅ ሕተቱ።
ኽፍሊት ትምህርቲ ኮሌጅ
እታ ኣብ ከባቢኹም ዘላ ኮሌጅ፡ እቶም ብቑዓት ተማሃሮ፡ ትምህርቲ ኮሌጅ ዝኸፍልሉ መገድታት ኣብ ምምችቻእ ኽትሕግዝ ትኽእል። ነቲ ኣብ ቤት ጽሕፈት ኣገልግሎት ተማሃሮ ዝርከብ ዝኾነ ሰብ ንኸተዘራርቡ ድማ ሕተቱ።
እዚ ፕሮግራማት፡ ንፋይናንሳዊ ደገፍ፣ ህያብ (grants)፣ ምስ ስራሕ ዚሳነ ትምህርቲ (work study)፣ ዳግመ-ስልጠና ሰራሕተኛ (Worker Retraining program) ከምኡውን ለቓሕ የጠቓልል። ብመሰረት ዘለኩም ኵነታት ስራሕ ወይ ኵነታት ቤተሰብ፡ ንፍሉይ ዕላማ ዚውሃብ ገንዘባዊ ምወላ ንኽትረኽቡ ድማ ብቑዓት ኽትኮኑ ትኽእሉ ኢኹም።


text: 1ሓሣ ዬሱሴ ዔያቶም ሂዚ ጌዔኔ፦ “ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ሓሢ ሃይካ ዓኣ ዓሶኮ ባኣካፓ ፆሲ ካኣቱማ ዎልቄና ዬዓኣና ዛጋንዳያ ሄላንዳኣና ፔቴ ፔቴ ሓይቂንዱዋ ዓሲ ዓኣኔ።” 2ላሆ ዓቢኮ ጊንፃፓ ዬሱሴ ጴፂሮሴንታ ያይቆቤንታ ዮሓኒሴንታ ሌሊ ፔኤና ዎላ ዔኪ ፑኡፒ ዹካ ኬስካዛ ዔያቶኮ ቤርታ ዒዛኮ ዓውካራ ላኣሚንቲ ጴዼኔ። 3ዓፒላ ዒዛኮ ኮሺ ቦኦሬኔ፤ ዓጪዳ ዖኦኒያ ማስኪ ጌኤሺ ቦኦሪሳያይዳፓ ዑሣ ዓኣዼ ቦኦሬኔ። 4ዬማና ዔኤሊያሴና ሙሴና ጴዺ ዬሱሴና ዎላ ጌስታንቴ ዔያታ ዴንቄኔ ። 5ጴፂሮሴ ዬሱሴ ኮራ፦ “ዔርዛሢዮ! ሓይካ ኑ ናንጋቴ ኮሺኬ፤ ዬያሮ ፔቴ ኔም፥ ፔቴ ሙሴም፥ ፔቴ ዔኤሊያሴም ማዓያ ሓይሦ ዉዲ ኑኡኒ ማዦም” ጌዔኔ። 6ዔያታ ሓይሣሢ ኮሺ ዲቃቲ ዓኣሢሮ ጴፂሮሴ ፔኤሮ ዓይጎ ጋዓቴያ ዔሪባኣሴ። 7ሻኣሬ ዔያቶ ሙኪ ባይዜኔ፤ ባይዜ ሻኣሮይዳፓ፦ “ሓይ ታኣኮ ታኣኒ ናሽካ ናዓሢኬ፤ ዒዚ ጋዓሢ ዋይዙዋቴ” ጋዓ ዑኡሲ ዋይዚንቴኔ። 8ቤዞማና ሺሪ ዔያታ ዛጋዖ ዬሱሴፓ ዓታዛ ሜሌ ዖናኣ ዴንቂባኣሴ። 9ዹካፓ ዔያታ ኬዳኣና ዬሱሴ፦ “ዒንሢ ዛጌ ባኮ ዓሲኮ ናዓሢ ሓይቂ ሓይባፓ ዔቃንዳያ ሄላንዳኣና ዖኦማኣ ኬኤዚፖቴ” ጌዒ ዓይሤኔ። 10ዬያ ዒ ጌዔ ባኮ ዔያታ ዋይዚ ዔኬኔ፤ ጋዓንቴ፦ “ሃይቢፓ ዔቂሢ ጌይሢ ዎዚ ጌይሢዳይ?” ጌዒ ዎላ ጌስቴኔ። 11“ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሳ ዔኤሊያሴ ቤርታ ሙካኒ ኮይሳኔ ዓይጎሮ ጋዓይ?” ጌዒ ዔያታ ዬሱሴ ኮራ ዖኦጬኔ። 12ዒዚ ዔያቶም፦ “ጎኔኬ፤ ዔኤሊያሴ ቤርታዺ ሙካኒና ጉቤ ባኮ ጊኢጊሻኒ ኮይሳኔ፤ ማዔቶዋ ዓሲ ናይ ሜቶ ዔካንዳሢና ቦሂንታንዳሢያ ፃኣፒንቲ ባኣዓዳ? 13ታኣኒ ዒንሢም ኬኤዛኔ፦ ዔኤሊያሴ ቤርታዺ ሙኬኔ፤ ቤርታዺ ዒዛ ዛሎ ፃኣፒንቴሢ ጉዴያ ዓሳ ኮዓ ባኮ ቢያ ዒዛይዳ ማዼኔ” ጌዔኔ። 14ዬሱሴና ዒዛና ዎላ ዹኮ ኬስኬ፥ ዒዛ ጊንፆ ሓንታ ሓይሦንሢና ሓንጎ ዓቴ ጊንፆ ሓንታዞንሢ ኮይላ ሙካንቴ ሚርጌ ዴሬ ዔያቶ ኮራ ቡኪ፤ ሓሣ ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሳኣ ዔያቶና ዎላ ማርማኔ። 15ዒኢካ ዓኣ ዴራ ዬሱሴ ዛጌ ዎዶና ሚርጌ ሄርሻዖ ዒዛ ባንሢ ጳሽኪ፦ “ኮሺዳ?” ጌዔኔ። 16ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታ ናኣቶ ኮራ፦ “ዔያቶና ዎላ ዒንሢ ማርማሢ ዓይጎዛላዳይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። 17ዴሮ ባኣካፓ ፔቴ ዓሲ ሂዚ ጌዔኔ፦ “ዔርዛሢዮ! ጌስቲሱዋ ፑርታ ዓያና ዓርቄ ናይ ታ ኔ ኮራ ዔኪ ሙኬኔ። 18ዔቄ ዎዶና ሳዓ ዒዛ ጳዺሳኔ፤ ዻንጎና ዱባሲ ዓቺ ዻይሲሳኔ፤ ዑፆዋ ዒዛኮ ሜልዚ ሌሲ ጉዲ ማሃኔ፤ ዬያ ፑርቶ ዓያኖ ዒዛይዳፓ ኬሳንዳጉዲ ኔኤኮ ጊንፆ ሓንታ ናኣቶ ታ ዖኦጬያታንቴ ዔያታ ኬሳኒ ዳንዳዒባኣሴ።” 19ዬሱሴ ዔያቶም ሂዚ ጌዔኔ፦ “ዒንሢ ጉሙርቁዋ ዓሳ ዓይዴ ሄላንዳኣና ታ ዒንሢና ዎላ ናንጋንዳይ? ዓይዴ ሄላንዳኣና ታኣኒ ጊባንዳይ? ሂንዳ ናዖ ታ ባንሢ ዔኪ ሙኩዋቴ።” 20ዔያታ ናዓሢ ዬሱሴ ባንሢ ዔኪ ሙኬኔ፤ ፑርቶ ዓያና ዬሱሴ ዴዴንቃዖ ናዖ ሳዓ ጳዺሳዛ ናዓሢያ ሳዓ ኮላዺ ዻንጎና ዱባ ዬይሴኔ። 21ዬሱሴ ናዖኮ ዓዶ ኮራ፦ “ዓይዳፓ ዓርቂ ሃይ ናዓሢ ሃያይዳይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። ናዖኮ ዓዴ ማሓዖ፦ “ዓኣላ ዓኣንቴ ዓርቃዖኬ፤ 22ፑርቶ ዓያና ዒዛ ዎዻኒያ ሚርጌ ዎዴና ታሚዳ፥ ዋኣሢዳ ኬኤራሢሮ ኔም ዳንዳዒንታቴ ሃዳራ ኑና ሚጪንቲ ማኣዴ” ጌዔኔ። 23ዬሱሴ፦ “ኔም ዳንዳዒንታቶ ኔኤኒ ዎይቲ ጋዓይ? ጉሙርቃሢም ቢያ ባኣዚ ዳዳንዳዒንታኔ!” ጌዔኔ። 24ቤዞና ናዖኮ ዓዴ፦ “ጉሙርቂፆ ታ ጉሙርቃኔ፤ ጋዓንቴ ጉሙርቂሢ ፓጪሢፓ ታና ማኣዴ” ጌዒ ዒላቴኔ። 25ዬሱሴ ዓሳ ዲርጊ ዬዓንቴ ዛጋዖ ፑርቶ ዓያናሢም፦ “ሓይ ኔኤኒ ናዖኮ ዋዮና ዻንጎና ባይቄያ ማሄ ዓያናሢዮ ናዓሢዳፓ ኔኤኒ ኬስካንዳጉዲ፥ ላሚ ጊንሣ ኔኤኒ ዒዛይዳ ጌሉዋጉዲ ታ ኔና ዓይሣኔ!” ጌዒ ጎሬኔ። 26ፑርቶ ዓያናሢ ዼኤፒ ዑኡሲና ዒላታዖ ናዓሢያ ሚርጌና ባርዲሴሢኮ ጊንፃ ኬስካዛ ናዓሢ ሓይቄ ሌሲ ጉዲ ማሌሢሮ ሚርጌ ዓሳ ሓይቄኔ ጌዔኔ። 27ጋዓንቴ ዬሱሴ ናዓሢኮ ኩጮ ዓርቂ ዔቂሴኔ፥ ናዓሢያ ዔቄኔ። 28ዬካፓ ዬሱሴ ማኣሪ ጌሌሢኮ ጊንፃ ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታ ናኣታ ዒዛ ዱማሲ፦ “ዓይጎሮ ኑኡኒ ፑርቶ ዓያኖ ኬሳኒ ዳንዳዒባኣይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። 29ዬሱሴ ኬኤዛዖ፦ “ሓያ ጉዴሢ ሺኢጲሢና ሃሣ ሙኡዚ ሓሺ ሺኢቂሢና ማዒባኣታቶ ሜሌ ዓይጎና ኬስኩዋሴ” ጌዔኔ። 30ዬሱሴና ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታ ናኣቶና ዬኖ ቤዞ ሓሺ ጌሊላ ዓጮና ቲቂ ዴንዴኔ፤ ዬሱሴ ዒዚ ዓኣ ቤዞ ዖኦኒያ ዔራንዳጉዲ ኮዒባኣሴ። 31ዓይጎሮ ጌዔቶ ዒማና ዒዚ ፔኤኮ ጊንፆ ሓንታ ናኣቶ፦ “ዓሲኮ ናዓሢ ዓሲ ኩሽካ ዓኣሢ ዒንጊንታንዳኔ፤ ዔያታኣ ዒዛ ዎዻንዳኔ፤ ሓይቄሢኮ ጊንፃ ሓይባፓ ሓይሣሳ ኬሎና ዔቃንዳኔ” ጌዒ ዔርዚሢዳ ዓኣሢሮኬ። 32ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታዞንሢም ዬይ ዒ ጌዔ ባካ ዔርቲባኣሴ፤ ማዔቶዋ ማሂ ዒዛ ዖኦጫኒ ዔያታ ዒጊጬኔ። 33ዬሱሴና ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታዞንሢና ቂፒርናሆሜ ዓጮ ሙኪ ማኣሪ ጌሌስካፓ ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንፆ ሓንታዞንሢ ኮራ፦ “ዒንሢ ዎንዴ ጎይፆይዳ ዓኣዖ ዎላ ማርማሢ ዓይጌንዴዳይ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። 34ዔያታ ጋዓንቴ ዚቲዮ ጌዔኔ። ዓይጎሮ ጌዔቶ ዔያታ ጎይፃ፦ “ኑ ጊዳፓ ቢያ ባሼሢ ዖናዳይ?” ጌዒ ማርሜሢሮኬ። 35ዬሱሴ ዴዔሢኮ ጊንፃ ታጶ ላምዖንሢ ዔኤላዖ፦ “ቢያፓ ቤርታ ማዓኒ ኮዓይ ዖናታቶዋ ቢያፓ ጋፒንሢና ሓሣ ቢያም ማዻያ ማዓንዳያ ኮይሳኔ” ጌዔኔ። 36ዬካፓ ፔቴ ዻካ ናይ ዔያቶ ቤርታ ዔቂሲ ናዖ ኮንቂጋፓ ሂዚ ጌዔኔ፦ 37“ሓያ ጉዴ ናኣቶይዳፓ ፔቴታዖ ታ ሱንፆና ቦንቺ ዔካሢ ታና ዔካኔ፤ ታና ዔካሢ ታና ሌሊቱዋንቴ ታና ዳኬሢያ ዔካኔ።” 38ዮሓኒሴ ዬሱሴም፦ “ዔርዛሢዮ! ፔቴ ዓሲ ኔ ሱንፆና ፑርታ ዓያና ኬሳንቴ ኑ ዛጋዖ ዒዚ ኑኡና ዎላቱዋኣሢሮ ዒዛ ኑኡኒ ላኣጌኔ” ጌዒ ኬኤዜኔ። 39ዬሱሴ ማሓዖ፦ “ታ ሱንፆና ዓኪ ዲቃሣ ባኣዚ ማዺ ማዺ ቤዞና ታ ዑፃ ፑርታ ጌስታንዳይ ባኣሢሮ ሓሹዋቴ ላኣጊፓቴ፤ 40ዓይጎሮ ጌዔቶ ‘ኑና ዒፁዋኣሢ ቢያ ኑኡና ዎላኬ’ ” ጌዔኔ። 41ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ዒንሢ ታኣሮ ማዔሢሮ ፔቴ ሙርሳና ዋኣሢ ዒንሢ ዑሻ ዓሢም ዋኣፆ ዑሼሢ ዛሎሮ ዒንጊንታንዳ ባኣዚ ባይቃዓኬ። 42ዬሱሴ ኬኤዛዖ፦ “ታና ጉሙርቃዞንሢ፥ ሓንሢ ዻኮንሢፓ ፔቴማ ዻቢሳያ ዖና ማዔቶዋ ፑኡፒ ዎንሢ ሆላ ቱኪ ባዞይዳ ኬኤሪንቴቶ ቃራኬ፤ 43ዬያሮ ኩጫ ኔና ዻቢሳቴ ቲቂ ኔፓ ኬኤሬ፤ ላምዖ ኩቺ ዓኣንቴ ጋናሜይዳ፥ ታሞ ባይቁዋኣሢዳ ኬኤሪንቲፃፓ ኩቺ ዱጴያ ማዒ ናንጎ ማኣሪ ጌሊፃ ቃራኬ። [ 44ጋናሜ ጌይንታ ቤዛ ዒኢካ ዓኣ ዛኣላ ሓይቁዋያ፥ ታማኣ ባይቁዋ ቤሲኬ።] 45ቶካ ኔና ዻቢሳቴ ኔፓ ቲቂ ኬኤሬ፤ ላምዖ ቶኪ ቢያ ዓኣንቴ ጋናሜ ጌሊፃፓ ፔቴ ቶኪና ማዒ ናንጎ ማኣሪ ጌሊፃ ቃራኬ። [ 46ጋናሜ ጌይንታ ቤዛ ዒኢካ ዓኣ ዛኣላ ሓይቁዋያ፥ ታማኣ ባይቁዋ ቤሲኬ።] 47ዓኣፓ ኔና ዻቢሳቴ ኔፓ ኬሲ ኬኤሬ፤ ላምዖ ዓኣፒ ዓኣንቴ ጋናሜ ጌሊፃፓ ፔቴ ዓኣፒና ናንጎ ማኣሪ ጌሊፃ ቃራኬ። 48ጋናሜ ጌይንታ ቤዛ ዒኢካ ዓኣ ዛኣላ ሓይቁዋያ፥ ታማኣ ባይቁዋ ቤሲኬ። 49ፆሲም ዒንጎ ባኣዚ ሶኦጌ ዋሂ ጌኤሾሢጉዲ ዓሲ ቢያ ታሚዳ ጌሊ ጌኤሽኪ ኬስካንዳኔ፤ 50“ሶኦጌ ኮሺኬ፤ ጋዓንቴ ሶኦጌኮ ጌኤሻኒ ዎልቄ ባኣያ ማዔቶ ዓይጎና ዒንሢ ጌኤሻንዳይ? “ዒንሢኮዋ ሶኦጌ ጉዲ ጌኤሻ ዎልቄ ዓኣያ ማዖንጎ፤ ሴካና ሓንጋና ዎላ ጊኢጊ ኮሺ ናንጉዋቴ።”


text: 1ፔርሴ ዓሶና ሶዶቄ ዓሶና ዬሱሴ ኮይላ ሙኪ፥ ዒ ዎዚ ጋዓቴያ ኑ ዛጎም ጌዒ፦ “ጫሪንቺዳፓ ፆሲ ዎልቄና ማዺንታ ዓኪ ባኣዚ ማዺ ኑና ዻዌ” ጌዒ ዖኦጬኔ። 2ዒዚ ጋዓንቴ ማሃዖ፦ “ዓማዛ ‘ጫሪንጫ ጌኤሺታሢሮ፥ ሃኖ ዒርዚ ዋርቃዓ’ ዒንሢ ጋዓኔ፤ 3ጉቶ ሃሣ ‘ሃኖ ሳዓ ሻኣሬናኬ፤ ዒርዚ ዋርቃንዳኔ’ ዒንሢ ጋዓኔ፤ ዬያይዲ ጫሪንጮ ዛጊ ዒንሢ ዔሪ ዔራኔ፤ ጋዓንቴ ሓሢ ማዺንቲ ማዺንቲ ዓኣ ባኮ ዛሎ ዒንሢ ዔራኒ ዳንዳዒባኣሴ። 4ፑርታ ሓሣ ጉሙርቂሢ ባኣያ ማዔ፥ ሃያ ዎዶ ዓሳ ማላታ ዛጋኒ ኮዓኔ፤ ጋዓንቴ ፆሲ ማሊጾ ኬኤዛ ዮናሴ ማላቶይዳፓ ዓታዛ ሜሌ ማላታ ዔያቶም ዻዊንታዓኬ” ጋዓዖ፥ ዬሱሴ ዔያቶ ሃሺ ሜሌ ቤሲ ዓኣዼኔ። 5ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታ ናኣታ ጋላ ዔኩዋዖ ዋሊ ባዞ ሱኮ ፒንቄኔ፤ 6ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ኮራ፦ “ኮሺ ዔሩዋቴ! ፔርሴ ዓሶና ሶዶቄ ዓሶናኮ ዓሶ ዻቢሻ ሙኑቆ ፃኣዞፓ ዒንሢና ካፑዋቴ” ጌዔኔ። 7ዔያታ፦ “ዒዛኮ ዬያ ጌይጻ ጎዖንቴ ጋሎ ኑ ዋሌሢሮ ናንዳኔ” ጌዒ ዎላ ጌስቴኔ። 8ዬሱሴ ጋዓንቴ ማሊጾ ዔያቶኮ ዔራዖ፦ “ዒንሢ ጉሙርቂጻ ፓጬ ዓሳ! ‘ካሦ ኑ ዋሌሢሮኬ’ ጌይ ዓይጎሮ ዎላ ዒንሢ ጌስታይ? 9ሄኤዶ ሄላዖ ዒንሢ ጶቂሡዋዓዳ? ዶንጎ ካሦ ዶንጎ ሺያ ዓሲ ሚሽኬም ዓቴ ዶምቦ ዋኣዺ ዼኤፒ ሌማቴ ኩሙሢ ዒንሢ ዔኬቶዋ ዒንሢ ጶቂሡዋዓዳ? 10ዬያጉዲ ሃሣ ላንካይ ካሣ ዖይዶ ሺያ ዓሲ ሚሼም ዓቴ ዶምቦ ዋኣዺ ዼኤፒ ሌማቴ ኩሙሢ ዒንሢ ዔኬቶዋ ዒንሢ ጶቂሡዋዓዳ? 11ዓካሪ ‘ፔርሴ ዓሶና ሶዶቄ ዓሶናኮ ዓሶ ዻቢሻ ሙኑቆ ፃኣዞፓ ዒንሢና ካፑዋቴ’ ጌዒ ታ ዒንሢም ኬኤዛኣና ካሣ ዛላቱዋኣሢ ዎይቲ ዒንሢ ጶቂሡዋይ?” ጌዔኔ። 12ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ዬሱሴ ዒንሢና ካፒንቱዋቴ ዔያቶም ጌዔሢ ፔርሴ ዓሶና ሶዶቄ ዓሶናኮ ዔርዚጾይዳፓ ማዓንዳኣፓዓቴም ካሣ ዛላቱዋኣሢ ዔያታ ዔሬኔ። 13ዬሱሴ ፒልጶሴ ቂሳሪያ ጎዖ ዓጮ ሄላዖ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ኮራ፦ “ዓሳ ዓሲኮ ናዓሢ ዖናኬ ጋዓይ?” ጌዒ ዔያቶ ዖኦጬኔ፤ 14ዔያታ፦ “ፔቴ ፔቴ ዓሳ ‘ማስካ ዮሓኒሴኬ’ ጋዓኔ፤ ዛላ ሃሣ ‘ዔኤሊያሴኬ’ ጋዓኔ፤ ዓቴ ዓሳ ሃሣ ‘ዔርሚያሴኬ፤ ሃንጎ ፆሲ ማሊፆ ኬኤዛዞንሢዳፓ ፔቴሢኬ’ ጋዓኔ” ጌዔኔ። 15ዬሱሴያ፦ “ዒንሢ ታና ዖናኬ ጋዓይ?” ጌዔኔ። 16ዬማና ሲሞኔ ጌይንታ ጴፂሮሴ፦ “ኔኤኒ ናንጊና ናንጋ ፆዛሢ ናኣዚ፥ ሜሲሔኬ!” ጌዔኔ። 17ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ዮና ናዓሦ ሲሞኔ! ኔኤኒ ዓንጂንቴያኬ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዬያ ኔና ዔርዜሢ ጫሪንጫ ዓኣ ታ ዓዳሢ ማዓንዳፓ ዓቴም ዓሲቱዋሴ፤ 18ታ ኔም ሂዚ ጋዓኔ፦ ጴፂሮሴ፥ ኔኤኒ ላሌኬ፤ ሃያ ቦኦኮላሢ ማዔ ሹጫሢዳ ታኣኮ ሺኢጲፆ ማኣሮ ዓሶ ታ ዶዲሺ ዔቂሳንዳኔ፤ ዬኖ ሺኢጲጾ ማኣሮ ዓሶ ሃይቢ ዎልቄታዖ ባይዛዓኬ። 19ሃይሾ ታ ኔም ጫሪንጮ ማኣሮ ካኣቱሞ ካሮ ቡሎ ቁልፖ ዒንጋንዳኔ፤ ሳዓ ኔ ‘ማዖንጎ’ ጌዔ ባካ ጫሪንጫ ዒማዺ ማዓንዳኔ፤ ሳዓ ኔ ‘ማዖፓ’ ጌዔ ባካ ጫሪንጫኣ ማዓዓኬ” ጌዔኔ። 20ዬካፓ ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታዞንሢ ኮራ ዒዚ ኪሪስቶሴ ማዔሢ ዖኦማኣ ዔያታ ኬኤዙዋጉዲ ላቲ ዓይሤኔ። 21ዬማፓ ዓርቃዖ ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንጾ ሃንታ ናኣቶ ኮራ፦ “ሃሢ ዬሩሳላሜ ታ ዓኣዻንዳያ ኮይሳኔ፤ ዒኢካ ጪሞና ቄኤሶኮ ሱኡጎና ሃሣ ሙሴ ዎጎ ዔርዛ ዓሶና ታ ጊዳ ፑርታ ሜቶ ዔኪ ዬዔም፥ ሃይቄስካፓ ሃይሣሳ ኬሎና ሃይባፓ ታ ዔቃንዳኔ” ጌዒ ጌዒ ኬኤዚሢ ዓርቄኔ። 22ጴፂሮሴ ጋዓንቴ ዬሱሴ ዱማሳዖ፦ “ጎዳሢዮ! ፔቴታዖ ዬይ ማዓዓኬ! ዬይ ባካ ኔና ሄሎፓ!” ጌዒ ጌዒ ዞሪሢ ዓርቄኔ። 23ዬሱሴ ጋዓንቴ ጴፂሮሴ ባንሢ ሺራዖ፦ “ፃላሄ፥ ኔ ታ ኮራፓ ሃኬ! ኔኤኒ ዓሲ ባኣዚዳፓ ዓታዛ ፆሲ ባኣዚ ማሉዋኣሢሮ ታኣኮ ኔ ዹቆ ማዓኔ” ጌዔኔ። 24ዬካፓ ዬሱሴ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታ ናኣቶ ኮራ፦ “ታ ጊንጾ ሃንታኒ ኮዓሢ ፔና ኬኤሪ ሃሾንጎ፤ ሃሣ ሃይቢማኣ ጊኢጊ ታ ጊንጾ ሃንቶንጎ። 25ፔ ናንጎ ዓይሳኒ ኮዓሢ ቢያ ናንጎ ባይዛንዳኔ፤ ፔ ናንጎ ታ ጋይቴ ጌዒ ባይዛሢ ጋዓንቴ ዓይሳንዳኔ። 26ፔቴ ዓሲ፡ ዓጫ ዓኣ ባካ ቢያ ዒዛም ማዔም ፔ ናንጎ ጋዓንቴ ባይዜቶ ዓይጎ ዒዛ ማኣዳንዳይ? ሃሣ ዓሲ ፔኤኮ ባይቄ ናንጎ ማሂ ዴንቃኒ ዓይጎና ዳንዳዓይ? 27ዓሲኮ ናዓሢ ዓዶኮ ቦንቾና ፆሲ ኪኢታንቾና ዎላ ሙካንዳኔ፤ ዒማና ፔቴ ፔቴሢም ፔኤኮ ማዾ ጉዲ ዒንጋንዳኔ። 28ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ዓሲኮ ናዓሢ ጫሪንጮ ካኣቱሞ ቦንቾና ሙካኣና ዛጋንዳያ ሄላንዳኣና ሃይካ ዔቄ ዓሶ ባኣካፓ ሃይቂንዱዋ ዓሲ ዓኣኔ” ጌዔኔ።


text:
ምርኢት ኣመኽኒኻ ዝግበር ገንዘብ ምእካብ ሓያል ተቓውሞ የጋጥሞ’ሎ
- Details
- Created: Saturday, 09 August 2014 18:12
- Last Updated: Saturday, 09 August 2014 18:12
ጸሓፊ ኬሮል ሳንደርስ- ትርጉም ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ንዓመታት መሳርዕ ባህላዊ ምርኢት ኤርትራ ናብ’ዚ ናባና ናብ ካናዳ እናገሻ፡ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት’ዛ ሃገር ምርኢት ብምክያድ፡ ኣብ’ታ ሃገር ንዘሎ ምልካዊ ወተሃደራዊ ስርዓት ዝዕንገለሉ ኣማኢት ኣሽሓት ዶላራት ክግሕጣ ጸኒሐን’የን። ካብ ኩሉ ዘዛርብ ግን፡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብምኽንያት’ዚ ምልካዊ ስርዓት ዝኽተሎ ማሕበራዊ ፖሊሲ፡ ይበሳበሱን ይሃድሙን ምህላዎም’ዩ። ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ ዘመን ክራማት ግን ኣይከምዝሓለፈን። እዚ ከኣ ሳላ ኣብ ከተማ ዊኒፔግ ዝርከቡ ጉጅለታት ተጣ ቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፡ ንሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ካናዳ ህልዊ ምዕባለታት ኤርትራ ንክግምግም ብዝገበርዎ ጽዑቕ ጎስጓስ’ዩ።


text:
እግዚኣብሄር ድማ ንሙሴ ኸምዚ ኢሉ ተዛረቦ፡
ንደቂ እስራኤል ተዛረቦም በሎም ከኣ፡ ሰብኣይ ኰነ ወይ ሰበይቲ ናዝራዊ ኪኸውን ንእግዚኣብሄር ኪፍለ እንተ ተመባጽዔ፡
ካብ ወይንን ካብ ዜስክር መስተን ይፈለ፡ ዝመጸጸ ወይኒ ዀነ ወይ ዝመጸጸ ዜስክር መስተ ኣይስተ፡ ገለ ኻብ ወይኒ እተጸምቈ ኣይስተ፡ ካብ ወይኒ ድማ ብሰዊቱ ዀነ ወይ ብንቚጹ ኣይብላዕ።
ብዅለን መዓልትታት ናዝራዊነቱ ፍሬኡ ዀነ ገፈሉ ዀነ፡ ገለ ኻብ ኦም ወይኒ ኣይብላዕ።
ብዅለን መዓልታት መብጽዓ ናዝራዊነቱ መላጸ ናብ ርእሱ ኣይሕለፍ፡ እተን ንእግዚኣብሄር እተፈልየለን መዓልትታት ክሳዕ ዚመልኣ፡ ቅዱስ ይኹን፡ ጸጕሪ ርእሱ ኸኣ የንውሕ።
በተን ንእግዚኣብሄር እተፈልየለን ኲለን መዓልትታት ናብ ምዉት ሰብ ኣይእቶ።
ናዝራዊነቱ ንኣምላኽ ኣብ ርእሱ እዩ እሞ፡ በቦኡን በዲኡን ብሓዉን ብሓብቱን ብሞቶም ኣይርከስ።
ብዅለን መዓልትታት ናዝራዊነቱ ንሱ ንእግዚኣብሄር እተቐደሰ እዩ።
ብድንገት ኣብ ጥቓኡ ሰብ እንተ ሞተ እሞ ርእሲ ናዝራዊነቱ እንተረኸሰ፡ በታ ዚነጽሃላ መዓልቲ ርእሱ ይላጺ፡ ብሳብዐይቲ መዓልቲ ይላጽዮ።
ኣብ ሳምነይቲ መዓልቲ ድማ ክልተ ባሬቶ ወይ ክልተ ናኣሽቱ ርግቢ ናብ ኣፍ ድንኳን ምርኻብ ናብ ካህን የምጽእ።
እቲ ኻህን ድማ እታ ሓንቲ ንመስዋእቲ ሓጢኣት እታ ኻልኣይቲ ኸኣ ንዚሐርር መስዋእቲ ይሰውእ። ካብቲ በቲ ምዉት ዝገበሮ ሓጢኣት የተዐርቆ፡ በታ መዓልቲ እቲኣ ኸኣ ርእሱ ይቐድስ።
መዓልትታት ናዝራዊነቱ ንእግዚኣብሄር ይፍለ፡ ንመስዋእቲ በደል ድማ ገንሸል ዓመት የምጽእ። እቲ ናዝራዊነቱ ስለ ዝረኸሰ፡ እተን ቀዳሞት መዓልትታት ከንቱ ዀና።
ሕጊ ናዝራዊ ኸኣ እዚ እዩ፡ መዓልትታት ናዝራዊነቱ ምስ መልአ፡ ናብ ኣፍ ድንኳን ምርኻብ የምጽእዎ።
መስዋእቱ ድማ ንዚሐርር መስዋእቲ ጐደሎ ዜብሉ ገንሸል ዓመት፡ ንመስዋእቲ ሓጢኣት ድማ ጐደሎ ዜብላ ሽበን ዓመት፡ ንመስዋእቲ ምስጋናውን ጐደሎ ዜብሉ ድዑል፡ ሓደ መሶብ ካብ ድኹም ሓርጭ ብዘይቲ እተቘምጥዔ፡ ዘይበዅዔ ቕጫታትን፡ ዘይቲ እተለኸየ ዘይበዅዔ ረቀቕቲ ቕጫታትን ምስኡ ኸኣ መስዋእቲ ብልዕን መስዋእቲ መስተን ንእግዚኣብሄር የቕርበሉ።
እቲ ኻህን ከኣ ናብ ቅድሚ እግዚብሄር የቕርቦ፡ ንመስዋእቲ ሓጢኣቱን ንዚሐርር መስዋእቱን ይሰውኣዮ።
ነቲ ድዑል ድማ ምስቲ ዘይበዅዔ መሶብ እንጌራ ንእግዚኣብሄር መስዋእቲ ምስጋና ይሰውኣዮ። እቲ ኻህን መስዋእቲ ብልዕን መስዋእቲ መስተን ከኣ ይሰውእ።
እቲ ናዝራዊ ድማ ነቲ ርእሲ ናዝራዊነቱ ኣብ ኣፍ ድንኳን ምርኻብ ይላጽዮ። ነቲ ጸጕሪ ርእሲ ናዝራዊነቱ ወሲዱ ኸኣ ናብቲ ትሕቲ መስዋእቲ ምስጋና ዘሎ ሓዊ የእትዎ።
ነቲ ናዝራዊነቱ ምስ ላጸየ ድማ፡ እቲ ኻህን ነታ ዝበሰለት ኢድ ድዑል ይውሰድ። ካብቲ መሶብ ከኣ ሓደ ዘይበዅዔ ቕጫን ሓደ ዘይበዅዔ ረቂቕ ቅጫን ገይሩ ኣብ ኢድ እቲ ናዝራዊ የንብር።
እቲ ኻህን ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ንመስዋእቲ ምውዝዋዝ ይወዝውዞ። እዚ ምስቲ ዚውዝወዝ ሓኸለን ዚለዐል እግርን ነቲ ኻህን ይቀደስ። ድሕርዚ እቲ ናዝራዊ ወይኒ ይስተ።
ብጀካ እቲ ኣብ ኢዱ ዝረኸቦ፡ ሕጊ እቲ እተመባጽዔ ናዝራውን ናይ ናዝራዊነት መስዋእቱ ንእግዚኣብሄርን እዚ እዩ። ከምቲ ሕጊ ናዝራዊነቱ፡ ከምቲ እተመባጽዖ መብጾዓ ኸምኡ ይግበር።
እግዚኣብሄር ድማ ንሙሴ ኸምዚ ኢሉ ተዛረቦ፡
ንኣሮንን ንደቁን ከምዚ ኢልካ ተዛረቦም፡ ንደቂ እስራኤል ከምዚ ኢልኩም ባርኽዎም፡
እግዚኣብሄር ገጹ የብርሃልካ፡ ጸጋ ኸኣ ይሀብካ።
እግዚኣብሄር ገጹ ይምለሰልካ፡ ሰላም ድማ ይሀብካ።
ከምዚ ገይሮም ስመይ ኣብ ደቂ እስራኤል የንብሩ፡ ኣነ ከኣ ክባርኾም እየ።


text:
ንግደት ነብዩ ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ኣብ ኒው-ዮርክ
ንግደት ነብዩ ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ኣብ ኒው-ዮርክ
ጕዕዞ ኣባ ጎብየ ናብ ጽምብላሊዕ
ቃላት ንስምዒት ኵነታት ኵታ ኵሉ ኣብ ውሽጢ ግዜን ቦታን ዝቓነን ዝድህሰስን ዘይድህሰሰን ተሰኪሙ ናብ ቃልዕ ከምጽእ ሓይሊ ኣለዎ እኳ ክበሃል እንተተኸኣለ፡ ኣብ ገለ እዋናት ግና ሓጎስ ክንየው ክትገልጾ ትኽእል ሓይሊ ከይዱ ፍንጭሕ ምስ እትብል፡ ጓሂካ ክንየው ጓሂ ሓሊፉ ሕርር ኵምትር ምስ እትብል፡ መግለጺ ሲኢንካ ዕንድ ትብለሉን ስቕ ትመርጸሉን ኵነታት ብዙሕ ኢዩ፡፡ ስግንጥርነት ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ እርይ ቅርም ኣቢልካ ዝውዳእ ስለ ዘይኾነ ንሎሚ ኣብ ኒው-ዮርክ ኣዕንተይ ዝተዓዝብኦ ዘስደምም ፍጻሚ ብመልክዕ ፖለቲካዊ ዳእላ ( political satire) ከቕርቦ ክፍትን ኢየ፡፡ እቲ ኸመይ ንዘይንቡር ነገር ብኑቡር ኣገላልጻ ክትገልጾ ቃላት እውን ኣስደዲምምዎ ከም ጽምብላሊዕ ክንፊ ኣቢቝሎም ስለ ዝበሩዃ፡ ሕጨጫ ኣስናን ጫሕ እንዳበልካ እንተቐረብካዮ ይምረጽ፡፡ እንተዘይኮይኑ ነቲ ሕልና ዝጽይኖ ክንየው ሓጢያት ዝበረኸ ረሲእነት ክትገልጽ ልብኻ ዶ ጦቕ ክትብል ኮይንካ?
ንግደት ነብዩ ሓሶት ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ብዓብዩ ድምቐት ኣብ ከተማ ኒው-ዮርክ ብዕለት 25/2011 ተኺቢሩ ዊዒሉ፡፡ ምእመናን ዘእመ ምልኪ ወጋሕታ ሰዓት ሰለስተ ካብ ዲሲ ኣውቶብስ ተጻዕኖም ክመጹ ከለው፡ ገለ እውን ንጽድቒ ክኾነና ባዕልና ብመኪናና ክንከይድ ዝበሉ እኳ እንተዘይተሳእኑ ካብኡ ሕልፍ ብዝበለ ብእግርና ክንፍትን ኢና ዝበሉ ገና ከይተበገሱ፡ ልቦም ገበታ ክትሃርም ምስ ጀመረት ነቲ ማራቶን ጕዕዞ ጽድቒ ከቛርጽዎ ተገዲዶም፡፡ ዘእመ ምልኪ መታን ባህ ክብሉ፡ ቖሉኡ ረፍ ዘብል ቀይሕ-መይሕ፡ ኵትሻ፡ ጎባጕብ፡ ማይ ዝመስል ቍኖ ክዋደድ ኢዩ ውራይ ተታሒዙ ቀንዩ፡፡ ኣብ ዲሲ ቖ ነንቲ ተሳኢነን፡ ቍኖ ብሪጋ ኢዩ ነይሩ ይበሃል፡፡ ምእመናን ዘእመ ምልኪ፡ ኣብ ማእከል ማን ሃተን ንክብሩ፡ ከም ሓውለቲ ብሽክን ሓውልቱ ክንደቕ ኣለዎ ዝብል ጠለብ እኳ እንተኣቕረቡ፡ ግብራውነቱ ተመዚኑ፡ ንዓመታ ንግደቱ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝጽምበለሉ እዋን ሓወልቱ ክቐውም ብስምምዕ ተረዳዲኦም፡፡ ሓወልቱ ሞቱ ዲዩ ሓወልቲ ህላዊኡ ግና ገና ኣይነጸረን፡፡ ሓንቲ ኣደ፡ ንዘእመ ምልኪ ኣብዛ ቅርቅርተይ ከም ታቦት ኮፍ ከብሎ ኢየ ኢለን ስነ-ሞገት ስለ ዘልዓላ፡ ኣብ መንጎ ኣሰሰይቲ ነቲ በዓል ዘሳስዩ ዝነበሩ፡ ኣዝዩ ምጭንናቕ ዝፈጠረ ኵነት ኢዩ ነይሩ፡፡ ዝፋን ዘእመ ምልኪ ከመይ ገይርካ ኢዩ ኣብ ልዕሊ ቅርቅቲ ዝስቐሎ? ኣብ ዓለም ተፈቲኑ ዶ ይፈልጥ? ኣብ መወዳእታ ካታሎግ ገናጺሎም ክፍትሹ እሞ መልሲ ሒዞም ክምለሱ እኳ እንተፈተኑ እተን ኣደ ስለ ዘይዓገባ….ሒሕ እንዳበላ ከጕርዓ ስለ ዝጀምራ፡….ጨና መና ነስኒሶም ቖልኤን ዘፍ ኣቢሎሞ፡፡ ሓደ ሰብኣይ እውን ንዘእመ-ምልኪ ጥምት ምስ ኣበልዎ፡ ንብዓቶም ሕልብ ሕልብ ኣቢሎም ዛሮም ስለ ዘይፈኾሶም፡ ተጠሊቖም ከእውዩ ምስ ጀመሩ፡ ሓዞ ሓዞ ኮይኑ ማይ ዝሑል ኣብ ርእሶም ኣፍሲሶም ኣቢዶሞም፡፡
ኣቱም ሰባት ተኣምር ኢዩ፡፡ ምልክታት ሻምናይ ሽሕ ኢዩ ኢልካ ምጾቶታት ክትብሎ ትደናናዕ፡፡ ነቢ ሓሶት ኢሰያስ ትንቢታቱ ክሰምዑ ፈጨው ኢሎም ኣብ ዝጽበዩሉ ዝነበሩ እዋን፡ ሓደ ” ነቢ ኢሰያስ ከም ሰብ ትድቕስ ዶ? ኣብ መዓልቲ ክንደይ ሰዓት ትድቕስ?” ኢሉ ኣብ ዝሓተተሉ እዋን ” ኣመና ደፊርካ ንነቢሲ ሰብ ቍጺርካዮ ክንደይ ሰዓት ትድቕስ ትብሎ? ” ኢሎም ክገንሕዎ ዝፈተኑ ብዙሓት ኢዮም ነይሮም፡፡ እንተኾነ ዘእመ ምልኪ ባዕሉ ” ሸሞንተ ክሳብ ትሽዓተ ሰዓት ቀም ከም ዘብል ፡፡ ኣብዚ ናይ ቀምታ እዋን ሳሕቲ እንተዘይኮይኑ ዝበዝሕ ግዜ ራኢታት ከም ዝርኢ፡፡ ኣብ ገለ እዋን እውን ቀም ኣቢሉ ከሎ፡ ወያነ ኵናት ከም ዝኸፈተትሉ፡፡ ድሕሪ ንግደት ካታሎግ ንዓስርተ ሓደ ዓመት ምስ ምእመናኑ ስለ ዘይተረኣኣየ ኣዝዩ ከም ዝናፈቖም፡ ክገልጽ ከሎ፡ ኣብ ሕልሚ ዓለም ዘሎ እምበር ህልው ህውታቴ ኣይስምዕን ኢዩ፡፡ ዘእመ ምልኪ ኣፉ ኣብ ዝኸፈተሉ እዋን ነፍሲ ወከፍ ምእመን ኣብስንቲ ንብዓት ተሓሊቡ ኢዩ፡፡ ጥብ ዝበለት ልግዔ ንብዓት ምእመን ኣብ መዓላ ከንውዕላ ብዝብል ኣጋንኦም ሒዞም ንብዓት ዘዕቖሩ እውን ኣይተሳእኑን፡፡ ብጽፍርና ዝነበረት ጭርሖ ዘእመ ምልኪ ግዲ እተን ኣጽፋር ረጊፈን ኮይነን ብንብዓትና ዝተቐየረ ኢዩ ዝመስል፡፡ ምናልባት ብነብዩ ሓሶት ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ዝተባረኸ ንብዓት ከም ጸግታ ማይ ድጋም ይጥቐሙሉ ይዅኑ መን ይፈልጥ?
ነብዩ ሓሶት ኢሰያስ ዘእመ-ምልኪ ብኣፋፊት ክኣቱ እንዳተጸበይዎ፡ ብሕጓ ምእታው ካብቲ ንምእመናኡ ዘደነቐ ትእንግርቲ’ዩ ነይሩ፡፡ ደቒ ሕድርትናስ….ማዕጾ ብዕጽው ሰተት ኢለን ከም ዝኣትዋ፡ መሶብ ከፊተን ዘይሰንከትኦ ጣይታ ከም ዝበልዓ ንፈልጥ፡፡ ወዲ ሕድርትና ኸ ኣሎ ዲዩ? ምትሓት ፍጥረት? ዝገርም እኮ ኢዩ ጥብ ኢሉስ ኣብዛ ኵርሲ ሮፎጥ? በዚ ዝተገረመ ሓደ ምእመን ኣውልኡ ከምዚ ኢሉ ከውርዶ ጀመረ፡፡
“ ጢሒሻ…..ወዲ ኣፎም ጢሒሻ….
ጢሒሻ ወዲ ኣፎም ጢሒሻ…..
ንናቕፋ ሓራ ተውጽኣ ብማሕረሻ…
ንባጽዕ ሓራ ተውጽኣ ብሞዶሻ….
ዓቐይትኻ በዓል ማንኪ በዓል ኪሻ
ብሕጓ እምበር ኣቲኻያ ነዛ ገዛ….
ኒው ዮርኪ ግይጽ ትብል ኣላ ተሓጕሻ
መናድቕ እቲ ኣዳራሽ ሰሊሙ ዝነበረ ባንዴራ ኤርትራ ክሳብ ዘንበድብድ ጣቕዒት ዘኒቡ ኢዩ፡፡ ጠቓዕ ጠቓዕ……..ኣየቓረጸን…..ነብዩ ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ብደው ስለ ዝረብረበ ብውሽጢ ልቡ “ እዞም መጣቕዕቲ ከምኣ ኢሎም ኣለው፡ ዘገርም ኢዩ” ኢሉ ብልቡ ሕሜታ ኣዝኒብሎም ኢዩ፡፡ ኣበይ እሞ ሰሚዖሞ….ጠቓዕ ጠቓዕ…….ጠቓዕ…ገለስ እንተ እቲ ዝበውኦ ሕላም ከይሃሰን፡ እንተስ ጕንቦ ኢደን ስምብር መሲሉ ጸላዕላዕ ኢልወን፡ ሸበጠን ኣውጺኤን ጣቒዒተን ክቅጽላ ተገዲደን ኢየን፡፡
ምእመናን ነቢ ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ወርትግ ከበሮን ክራርን እኳ ካብ ኢዶም ዝፈልዩ እንተዘይነበሩ፡ ንሩዱእ ምኽንያት ጥራሕ ኢዶም ጠልጠል እንዳበሉ ክኣትው ኢዮም ተቐሲቦም፡፡ ሳንጣ ማንጣ፡ ቖርባብሻ ኣይፍቐድን ኢዩ፡፡ ማሕታ ናይ ስእለ-ምስሊ ይዅን ቪድዮ ነቢ ኢሰያስ ዛሩ ስለ ዘልዓለሉ፡ ኣብ ገዛዅም ገዲፍኵሞ ምጹ ኢዮም ተባሂሎም፡፡ ነፍሲ ወከፍ ዘእመ ምልኪ ዝተዛረባ ቃል፡ ካብ ናሕሲ እቲ ገዛ ክትወጽእ የብላን፡፡ እቲ ከመይ ነቢ ሓሶት ኢሰያስ ሓሙሽተ ማሕተማት ምስጢራት ዓለም ክቐላልዕን፡ ንመጻኢ እንታይ ክመጽእ ይኽእል ክንበ ስለ ዝኾነ፡ ትንቢቱ ንፋስ ዓለም ክሃርሞ የብሉን፡፡
ገለ ካብ ትንቢታቱ….
- ዓለም እንተጸንሔት ሰለስተ ዓመት ዕድለኛ እንተኾይና እውን ሓሙሽተ ዓመት፡ ስለዚ ባጤራ ባጤራ ኣዋህሉሉ፡፡ ዘመነ ህድማ ህድማ ምስ ኮነ ዓዲ መእተዊ ዝኾነኵም፡ ነፍሲ ወከፍኵም እንተወሓደ $45 ሺሕ ዶላር ክትእክቡ ኣለኵም፡፡ ሓቐይ ዶ ኪሻ? ኪሻ ፊሽኽ……
- ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝተራእየ ናዕቢ ኣቡኡ ዘብቕዕ ኣይኮነን ኣመሪካ፡ ኣውሮፓ እውን ካብዚ መሸንበባ ዝድሕና ኣይኮናን ስለዚ ኣይትዛነዮ፡፡
- ኣብ ኤርትራ ጥሜት ዝበሃል የሎን፡፡ ንሓዋሩ እውን ጥሜት ኣይክህሉን ኢዩ፡፡ ወዒለን ሓዲረን እዘን ምዕቡላት ዝበሃላ ዘለዋ ሃገራት ካብቲ ከዚናዮ ዘሎና እኽሊ ክልምና ኢየን፡፡ እዚ ከኣ ልክዕ ከም ሕልሚ ፈርኦን ብራኢ ተራኡዩኒ ኢዩ፡፡ ግና ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ኣብ ዓለም 50 ዓመት ጥሜት ክመጽእ ኢዩ፡፡
- ካብ ኣብ ዋዕላ ሕብራት መንግስታት ኣብ ጋሽ ባርካ ዘራእቲ ምዕዛብ ይመረጽ፡፡
- ንዓይ ኵንትራት ዝሃበኒ የብልየን፡፡ እዛ ሃገር ናትይ ኢያ፡፡ ንሕና ንሱ፡ ንሱ ንሕና ምባልኵም ንዓይ ዓቢ ጸርፊ ኢዩ፡፡ ንሱ ሃገር፡ ሃገር ንሱ ተባሂሉ ክእረም ኣለዎ፡፡ ንስዅም ከማይ ክትኮኑ ባህጊ እንተለዅም፡ ሰለሳ ዓመት ክትምንኵሱ ኣለዅም፡፡ ነቢ ሙዃን ብባጀላ ኣይመጽን ኢዩ፡፡
ኣድሃ ንበር….ዓለም ጸገማታ ክትምርምር—በለ ሓደ ባርኔጣ ወድዩ ፡ ሻሽ ዝመስል ክዳን ሓበሻ ዝወደየ ዓቢ ሰብኣይ፡፡ በትሩ ከዋጣውጥ ክብል ኣብ ጕኑ ኮፍ ኢላ ዝነበረት ሰበይቲ ኣዕንታ መንሺሩ ኣውጺእዋ ነይሩ፡፡
ነቢ ኢሰያስ ዘእመ ምልኪ ትንቢቱ ነጊሩ ኣብ ዝጸንቐቐሉ እዋን፡ ሓደ ፍርዝን ኢሉ፡ መኽዘን ዒባ ዘግዘፈ ወደል መንእሰይ፡
“ ነዞም ኣብ ግዳም ኮይኖም ኣንጻርካ ሆ ዝብሉ ዘለው እንታይ ትብሎም?” ዝብል ሕቶ ምስ ወርወረሉ፡፡ ዘእመ ምልኪ ባህ ኣይበሎን፡፡ ቶቖጢዑ፡፡ ብክልተ ሻንብቖ ኣፍንጩኡ ትኪ ፈለል ክብል ይርአ ነይሩ፡፡
ብድሕሪኡ ዝነበሩ ምእመናን እኳ ንምንታይ ከምዚ ዓይነት ሕቶ ትሓትት ዝብል ምቍርምራም ነጊሱ እንተነበረ፡፡ ዘእመ- ምልኪ ግና ነታ ሕቶ ክምልሳ ነይርዎ፡፡
“ እዚኦም ምውታት ኢዮም፡፡ ኣቦ ቐሺ ሓጕዙና ፍትሓት ግብረሎም፡፡” ኢሉ ናብቶም ኣብ ቅድሚት ኮፍ ኢሎም ብራኬ ዘእመ ምልኪ ዝሰምዑ ዝነበሩ ኣባ ቐሺ እንዳሰሓቐ ምስ ጠመተ፡፡ ኣባ ዕንድ ኢሎም፡፡ ሃስው መሰው ክብሉ፡ መስቀሎም ኣብ ዘቐመጥዋ ጠፊኣቶም፡፡
እቲ ካብ ግዳም ዘንጎድጕድ ዝነበረ ድምጺ ግና ኣብ ውሽጢ እቲ ኣዳራሽ ይስማዕ ነይሩ፡፡ እቲ ከመይ ድምጺ ፍትሕን ሓቕን ስለ ዝነበረ፡ ነቲ ድምጺ እቲ ሰሚዔን ናብቲ ኣዳራሽ ዝኣተዋ ኣእዛን ምእመን፡ ክቐሰና ኣይከኣላን፡፡ ነቲ ድምጺ እቲ ንምዕባጥ ገለ ክመሃዝ ነይርዎ፡፡ ነቢ ኢሰያስ ዘእመ-ምልኪ ባዕሉ ዝደረሳ፡ ብድያቖን ወዲ ትካቦ ዝተዘየመት ዜማ ነታ ኣደራሽ ምልእ በላ፡፡
“ጽምብላሊዕ ከዳኒቶ”…..
ሻቡ ድኣ ኣባ ጎብየ ክንፊ ኣብቝሉ ናብ ጽምብላሊዕ ተቐይሩ? ኢሉ ዝሓትት ኣይነበረን፡፡ ጽምብላሊዕሲ መቐመጭኣ ዘይከደነተሲ እንታይ ኢያ በል ክትከድን? ኣውሪዱላ ጽምብላሊዕ፡፡ ንሓርነታ ሰማይ ሰማይ ከይትብል ፊዕ ፈንጥራዕሲ….ንሳ እውን ከም ሰብ ኣብ ባርነት ክትቝረን ዶ ተገዲዳ? ናይ ኣባ ጎብየ እንዳጓሃየናስ?
ጽምብላሊዕ ከዳኒቶ….
ንዘእመ ምልኪ ገዲፋቶ…
ነፊራ ከይዳ ደሓን ትእቶ….
ድምጺ ጕፉዓት ኣይቐነሰን፡፡ ኣይቕንስን ኢዩ፡፡ ድሮ እኳ ሊሒሙስ ጊሰን፡ ሽወደን፡ ሎንዶን በጺሑ ኣሎ፡፡ ድሎ ከይትዕሎ ኮይኑ ነገር፡፡ ስመር ገጥ በል፡፡ ንዓመታ ድማ እንተስ ምእመን ነቢ ኢሰያስ ሓወልቱ ክተኽእሉ፡ እንተስ ንሕና፡ ጕዕዞ ሓመድ ድበ ከነቐላጥፍ፡ ኣብ ቃልሲ ኣሎና፡፡ ክንህሉ ኢና፡፡
ኣቲ ኤረይ ክሕሎ
ኣስመራ ዶ ብ ህ.ግ.ድ.ፍ ትሕሎ
ኢሰያስ ይተዓሎ………….
ሎም ዘመን ሓዲኡ ኣሎ….
ሰሰናዪ ንዓዅም ደቂ ኤረ


text:
ካብ ኤርትራ ዝወፁ ሪፖርታት፣ተቃወምቲ ንህንፃ ምንስቴር ዜና ድሕሪ ምቁፅፃሮም፣ብታንክታት ዝተሰነዩ ወትሃደራት፣ነቲ ህንፃ ከቢቦም ከምዝርከቡ ይሕብሩ።
ብመሰረት‘ቲ ሪፖርት፣ኣስታት ሚእቲ ወትሃደራት ሎሚ ሶኒ ናብ ምንስትር ዜና ህሩግ ኢሎም ብምእታው፣ንጋዜጠኛ መንግስታዊ ቴሌቭዥን ኣገዲዶም፣ ኩሎም ፖለቲካዊ እሱራት ይፈትሑ፣ናይ 1997 ሕገ-መንግስቲ ይተግበር ዝብል መግለፂ ንከንብብ ከምዝገበሩ ተገሊፁ።
ንመንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ረኺብና ንምዝርራብ ዝገበርናዮ ፃዕሪ ዛጊድ ኣይሰለጠን።ካልኦት ሚድያታት‘ውን እንተኾኑ ኣብ ኣስመራ እንታይ ይኸውን ከምዘሎ ንምፅብፃብ ኣይካኣላን ዘለዋ።
ዲፕላማስያዊ ምንጭታት ኣስመራ ግና፣ኩነታት ህዱእ ኣይኮነን ዘሎ።ዕላማ‘ቲ ስርሒት እንታይ ምኻኑ‘ውን ኣይንፅሩን ይብሉ።ቪኦኤ ዘዘራረቦም ገለ ነበርቲ ኣስመራ ግና፣ኣብ ጎደናታት ፍሉይ ምንቅስቃስ ንምህላው ዝሕብር ነገር የለን ኢሎም።
እቲ ዜና ንመንግስቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንምዕላው ፈተነ እንተኾይኑ መረጋገፂ ኣይተረኸበን።
ብዛዕባ ኤርትራ ዝፅሕፍን ምስ ተቃወምቲ ዝራኸብን ጋዜጠኛ ሌኦናርድ ቪንሰንት ብወገኑ፣ተቃወምቲ ንካልኦት ኣገደስቲ መንግስታዊ ትካላት‘ውን ንምቁፅፃር ፈቲኖም ነይሮም።ዕፃኦም ግና ኣይተነፀረን ይብል።ቪንሰንት ነቲ ስርሒት ፈተነ ዕልዋ ካብ ምባል ግና ተቆጢቡ‘ሎ።
ኤምባሲ ኣሜሪካ፣ኣሜሪካውያን ኣብ ኣስመራ ድሩት ምንቅስቃስ ንክገብሩ ምዒዱ‘ሎ።እቲ መግለፂ ወሲኹ፣ኣብ ገለ ከባቢታት ኣስመራ፣ወትሃደራዊ ምንቅስቃስ ከምዝወሰኸ፣ዲፕሎማስያዊ ምንጭታት ይስመዖም ይብል።
ኣብ ኤርትራ ኤምባሲ እንግሊዝ ብዛዕባ‘ዚ ዜና‘ዚ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ፣ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ዘይዝውቱር ወትሃደራዊ ምንቅስቃስ ኣሎ ዝብል ሪፖርት ከምዝበፅሖን፣ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝፍኖ መደባት ቴሌቭዥንን ሬድዮን ተዓፅዩ ዝነበረን ይመስል ይብል።
ምንጭታት ምዕራባዊ ዲፕሎማታት ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ፣መዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ፣ስሩዕ ስርሑ ይፍፅም ምህላው‘ውን ገሊፆም።


text: 1ኮርሞ ዓሶይዳፓ ሚኢሾ ቡኩሳ ዓሶና ጎሞ ዓሶና ቢያ ዬሱሴ ዔርዛ ዔርዚጾ ዋይዛኒ ቡኪንቲ ዒዛ ኮራ ሙኬኔ። 2ፔርሴ ዓሶና ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሶና ጋዓንቴ ዬያ ዛጋዖ፦ “ሓይ ሃይሾ ጎሞ ዓሶ ናሽኪ ዔኪ፥ ዔያቶና ዎላ ሙዓኔ” ጌዒ ጌዒ ዬሱሴ ዾንኪሢ ዓርቄኔ። 3ዬያሮ ዬሱሴ ሃያ ኮኦኪንሦ ዔያቶም ሂዚ ጌዒ ኬኤዚሢ ዓርቄኔ። 4“ዒንሢዳፓ ፄኤታ ማራይ ዓኣ ዓሲ ፔቴ ማራይ ባይቄቶ ዎይታንዳያ ዒንሢም ማላይ? ታዞጲታሚ ታዞጶ ማራቶ ካያ ሃሺ፥ ዬያ ባይቄ ማራዓሢ ዴንቃኒ ኮዓኒ ዴንዳዓዳ? 5ዬካፓ ዒዚ ዴንቃዖ ኮሺ ዎዛዺ፥ ጌኤታ ኬዲ ማሂ ዔኪ ሙኪ፥ 6ማኣሪ ሄሌስካፓ ፔኤኮ ላጎና ዓሺኖና ፔቴይዳ ዔኤሊ፦ ‘ታኣኮ ባይቄ ማራዓሢ ታ ዴንቄሢሮ ታ ዎዛዻኔ፤ ታኣና ዎዛዹዋቴ!’ ዔያቶም ጋዓንዳኔ። 7ጎሜ ቡኡፂ ማዓኒ ኮይሱዋ፥ ታዞጲታሚ ታዞጶ ጌኤዦ ዓሶይዳፓ ባሼ ጎሞ ቡኡፂ ጌኤሽካ ፔቴ ጎሜ ዓሲ ዛላና ፆሲ ካኣቱሞይዳ ዎዛ ማዓኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ” ጌዔኔ። 8ሄሊሳዖ ዬሱሴ፦ “ታጶ ቢራ ዓኣ ላኣሊኮ ፔቴ ቢራ ባይቄቶ ዒዛ ዎዳንዳያ ዒንሢም ማላይ? ፖዒ ፖዒሲ ጋሮዋ ፒፂ ዴንቃንዳያ ሄላንዳኣና ዓኣሺንቴ ቤዞ ቢያ ኮዓዓዳ? 9ዬካፓ ዒዛ ዴንቃዖ ዒዞኮ ላጎና ዓሺኖና ፔቴይዳ ዔኤሊ ‘ታኣኮ ባይቄ ቢሬሎ ዴንቂ ታ ዎዛዻሢሮ፥ ታኣና ዎላ ዎዛዹዋቴ!’ ዔያቶም ዒዛ ጋዓንዳኔ። 10ጎሜ ቡኡፂ ጌኤሽካ ፔቴ ጎሜ ዓሲ ዛላና ጫሪንጮይዳ ኪኢታንቻ ዬያጉዲ ዎዛዻኔ፥ ታ ዒንሢም ጋዓኔ።” 11ሃሣ ዬሱሴ፦ “ፔቴ ዓሲኮ ላምዖ ናይ ዓኣኔ፤ 12ጌኤዛሢ ዓዳሢ ኮራ ‘ዓዴ! ኔኤኮ ዓኣ ባካፓ ፓቂ፥ ታና ሄላዞንሢ ሃሢ ታኣም ዒንጌ’ ጌዔሢሮ፥ ዓዳሢ ዓኣ ባኮ ላምዖ ናኣቶም ጊሽኬኔ። 13ዻካ ኬሊኮ ጊንጻፓ ጌኤዛሢ ፔኤኮ ፓቂ ዔኬ ባኮ ሻንቺያ ሻንቺ ሃሣ ላኣሚያ ላኣሚ ዔካዖ ሃኬ ዓጪ ዴንዴኔ፤ ዒኢካ ዒ ዓኣዼ ቤዛ ፔኤኮ ሚኢሾ ቢያ ጉሪ ላኣሊ ባይዜኔ። 14ሚኢሾ ዒ ፔኤኮ ቢያ ጋፒሴስካፓ ዬኖ ዓጬሎይዳ ሚርጌ ናይዚ ኬስኬሢሮ ሜቶይዳ ዒ ኬዴኔ። 15ዬያ ሜታሢዳፓ ዔቄያና ዬኖ ዓጮይዳ ዓኣ ፔቴ ዓሲስኬያ ኮይላ ናንጋኒ ጌላዛ፥ ዬይ ዓሢ ፔኤኮ ቆሎ ጉዱንጾ ሄንቂሴኔ። 16ናያ ዶዴሢሮ ናዓሢ ጉዱንጻ ሙዓ ሃኣኮ ዲልቦ ሙዒ ሚሽካኒ ዓፃዼቶዋ ዬያ ዒዛም ዒንጋ ዓሲ ባይቄኔ፤ 17ዒማና ናዓሢ ፔኤኮ ዻቢንቶ ዔሪጋፓ ‘ታ ዓዶ ማኣሮይዳ ማዾ ማዻኒ ጌላ ዓሳ ካሦ ሙዒ ሚሽኬም ዓዓታንቴ፥ ታኣኒ ሃይካ ናዮና ሃይቃኔ፤ 18ዓካሪ ታ ዔቂ ታ ዓዶ ኮይላ ዓኣዺጋፓ፦ ‘ዓዴ! ፆሲና ኔኤናና ቤርታ ታ ዻቤኔ፤ 19ሃካፓ ሴካ ኔ ናይ ታ ጌይንታኒ ታኣም ኮይሱዋሴ፤ ጋዓንቴ ኔኤኒ ማዺሻ፥ ማዾ ማዻ ዓሶይዳፓ ፔቴሢ ታና ማሄ ታ ጋዓንዳኔ’ ጌዒ ማሌኔ። 20ዬያ ጋዓዖ ዔቂ ዓዶ ባንሢ ዓኣዼኔ። “ዬካፓ ዓዴ ሃጊ ሃኬ ዓኣንቴ ናዓሢ ዴንቃዖ፥ ሚጪንቲ ዒዛ ባንሢ ጳሽኪ ኮንቂ ዒዛ ሄርቄኔ። 21ናዓሢያ፦ ‘ዓዴ! ፆሲና ኔኤና ቤርታ ታ ዻቤኔ፤ ሃይፓ ሴካ ኔኤኮ ናይ ጌይንታኒ ታና ኮይሱዋሴ’ ጌዔኔ። 22ዓዴ ጋዓንቴ ማዻ ዓሶ ዔኤላዖ፦ ‘ዑካዺ ኮሺ ማኣዖ ዔኪ ሙኪ ማይሱዋቴ፤ ኬኤሎይዳ ዢኢሮ፥ ቶኮይዳኣ ዱርሲ ዓኣሡዋቴ፤ 23ሃሣ ቃራ ማሊ ቡዋ ዔኪ ሙኪ ሹኩዋቴ፥ ሙዒ ኑ ዎዛዾም፤ 24ዓይጎሮ ጌዔቶ ሃይ ናዓሢ ታኣኮ ‘ሃይቄኔ’ ታ ጌዔንቴ፥ ሃይሾ ሃሢ ሼምፖና ዓኣያ ማዔኔ፤ ባይቄያታዖ ጴዼኔ’ ጋዓዖ፥ ዎዛዺሢ ዓርቄኔ። 25“ዬማና ቶይዳሢ ማዾሮ ቦኦሎ ዓኣዼዖ ማዒ ሙኪ ማኣሮኮ ዑኬ ዎዶና ኮሢ ኮርጎንቴ ዋይዜኔ፤ 26ዬካፓ ዒዚ ማዻ ዓሶይዳፓ ፔቴሢ ዔኤላዖ ‘ሓይ ዓይጎዳይ?’ ጌዒ ዖኦጬኔ። 27ማዻሢ ማሃዖ ‘ኔ ጌኤዚ ማዒ ሙኬኔ፤ ኔ ዓዴ ዒ ኮሺ ዓኣንቴ ዒዛ ዴንቄሢሮ ማሌ ቡዋሢ ዒዛም ሹኬኔ’ ጌዔኔ። 28“ዬያሮ ቶይዳሢ ሚርጌና ዻጋዻዖ፦ ‘ማኣሪ ታ ጌላዓ’ ጋዓዛ፥ ዓዴ ካሮ ኬስኪ ጌላንዳጉዲ ዒዛ ሺኢቄኔ። 29ናዓሢ ጋዓንቴ ዓዶም ‘ሃኣዛጌ፥ ሃያ ጉዴ ሌዔ ታ ኔም ማዼኔ፤ ኔ ዓይሤ ባኣዚያ ዒፂ ታ ቤቂባኣሴ፤ ዓካሪ ታኣኒ ታ ላጎንሢና ዎላ ዎዛዻንዳጉዲ ፔቴ ዋናናይታዖ ታኣም ኔ ዒንጊ ቤቂባኣሴ። 30ሃይ ኔኤኮ ናዓሢ ጋዓንቴ ኔ ጊዳፓ ፓቂ ዔኬ ባኮ ዞኦዞ ላኣሎና ዎላ ኩርሲ ማዔ ዎዶና ማሌ ቡዋሢ ኔ ዒዛም ሹኬኔ’ ጌዒ ማሄኔ። 31ዓዳሢ ማሃዖ፦ ‘ታ ናዓሢዮ! ኔኤኒ ቢያ ኬሊ ታኣና ዎላኬ፤ ታሲ ጉቤ ኔኤሮኬ። 32ሃይ ኔ ጌኤዚ ‘ሃይቄኔ’ ታ ጌዔንቴ፥ ሃሢ ሼምፖና ዓኣያ ማዔኔ፤ ባይቄያታዖ ሃሢ ጴዼኔ፤ ዬያሮ ሚርጌ ኑ ዎዛዻንዳያ ኑና ኮይሴኔ’ ” ጌዔኔ።


text:
Articles
- Details
- Written by ደለይቲ ፍትሒ
- Published: 22 February 2014
- Last Updated: 22 February 2014
- Hits: 187
ምንቅስቓስደለይቲለውጢንምድልዳልንብሩህመጻኢሃገርናንምውሓስን መስሪሒና ዝኾነ ፍትሓዊ ሰነድ ብምርድዳእ ንምጽዳቕን ምትካልንኣገዳሲእምነ-ኩርናዕምዃኑብሩህ’ዩ።
- Details
- Written by ራድዮ ወጋሕታ
- Published: 07 February 2014
- Last Updated: 07 February 2014
- Hits: 190
ሓደ ሓላፊ፡ ካብ መራሒ መስርዕ ጀሚርካ ክሳብ’ቲ ዝለዓለ ሓላፊ ሰራዊት ንስርሑን መሳርሕቱን ምውዳብ፡ ፖለቲካዊን ወትሃደራዊን፡ ኣካዳሚያዊ ይኹኑ መደባት ትምህርትን ስልጠናን ምውጻእ፡ ኣብ ግብሪ ዝትርጎመሉ ግዜን ኩነታትን ኣብ ወረቐት ምስኣል፡፡ በቢምዕራፋቱ ብኸመይ ተተግቢሩ? እንታይ ውጽኢት ተረኺቡዎ? ተገምጊሙ ናይ ርብዒ፡ ናይ ፍርቂ፡ ናይ ሰለስተ ርብዒን ናይ ዓመትን ጸብጻባት በቢጽፍሑ ምልኣኽ …ዝብሉ ናይ ኹሉ ሻዕ ስርሑን ሓላፍነቱን እዮም፡፡
- Details
- Written by ራድዮ ወጋሕታ
- Published: 07 February 2014
- Last Updated: 07 February 2014
- Hits: 206
ሓበሬታ ካብ ባለ ነኪ ቅድሚ 21 ጥሪ 2013 “ናይ ዜሮ ሰዓት” ዘርእስታ ዓንቀጽ ንሰማዕቲ ምስ ፈነኹ ክሳብ’ዛ ሕጂ ዕለት ንሓደ ዓመት ዝኣክል ከም’ታ ኣብ ገማግም ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ትርከብ ሰገን ርእሰይ ናብ ሑጻ ቀቢረ ጸኒሐ፡፡ ስለምንታይ ከምዝተዓቀብኩ ንግዜ ሓዲገ ሕጂ ንዝረኸብኩዎ
- Details
- Written by Peter
- Published: 26 December 2013
- Last Updated: 26 December 2013
- Hits: 210
ምሉእ ስም - ፍጹም በራኺ ወልደማርያም
ዕለት ትውልዲ - 13.01.1977
ቦታ ትውልዲ - ከተማ ከረን
ንሃገራዊ ኣገልግሎት ምስ ከደ ወለዱ ደሃዩ ካብ ዘይረኽቡ ድሮ ሰለስተ ዓመታት ኮይኑን ብወገኖም ኣብ ኩሉ ሓቲቶም ክሰልጦም ስለዘይከኣለ፤ ምናልባት ዝፈልጥዎን ሓበሬትኡ ክህቡ ዝኽእሉ ምስዝህልዉ በዚ ዝስዕብ ኣድራሻታት ሓበሬታ ክትህብዎም ወለዱን ቤተ-ሰቡን ብሃንቀውታ እናተጸበዩ ንኹሉ ክተሓባበር ዝኽእል ኤርትራዊ ይምሕጸኑ።


text:
ኣስመራ
አስመራ ዝዓበየትን ርእሲ ከተማን ኤርትራ እያ። ኣስታት 579 ሽሕ ዝኸውን ህዝቢውን ይቅመጥዋ። ካብቶም ቀንዲ እዱስትርያዊ ፍራያት ዐለባ፡ ዝተዐሸገ ስጋ፡ ቢራ፡ ሳእኒን ኣሕልታትን ይርከብዎም።
ታሪኽ[edit]
አስመራ አብ መበል ዐሰርተው ክልተ ክፍለ ዘመን ካብ ኣርባዕተ ማይቤት እያ ተመስሪታ ። ከም ዝዝንተው ፈለማ ገዛ ጉርቶም፣ ገዛ ሸለለ፣ ገዛ ሰረንሰር ን ገዛ አሰምዐ ዝተባህሉ አርባዕተ ማይ ቤት ይነብሩ ነይሮም ። ዝተጠቅሱ ማይ ቤታት አብ ሓደ ተጠርኒቦም ኣብ ከባቢኦም ንዝነብሩ ጎሓሉት ክስዕሩ ክኢሎም ። ድሕሪ ዚ ዓወት እዚ ኸኣ ነቲ ቦታ አርባዕተ አስመራ ዝብል ሓድሽ ሽም ሃብዎ። እቲ ምስኡ ጠቢቑ ዝዓበየ ብ ኢጣልያውያን ዝኸተመ ክፍሊ ኸኣ አስመራ ተባሂሉ ክፅዋዕ ጀመረ ። እታ ጥንታዊት ክፋል ግና ክሳብ ሕጂ ደቀባት ይሰፍርዋን ኣርባዕተ ኣስመራ ተባሂላ ትጽዋዕን ኣላ። ኣስመራ ብ 1889 ወረርቲ ሓይሊ ጥልያን ኣትዮም ኣኸቲሞም ቀይሕ ባሕሪ ናብ ከተማ ምጽዋዕ ዝበጽሕ መገዲ ባቡር ተሰሪሑላ.


text:
ናይ ሓባር መግለጺ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራን ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጥን ብምኽንያት ውድድር ኩዕሶ ኣግሪ ሰሜን ኣሜሪካ
ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ እቲ ዓመት ዓመት ዝካየድ ውድድር ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ግዚኡ ስለዝኣኸለ ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብቲ ጸወታ ንኽሳተፉ ካብ ኩሉ ኩርናዓት ኣሜሪካ፣ ካናዳን ኤውሮጳን ጉዕዞኦም ናብ ኦክላንድ ካሊፎርንያ ከቕንዑ እዮም። እዚ ዓመታዊ ውድድር ኤርትራውያን ካብ ነዊሕ ጊዜ ዝነበረ ኮይኑ ኣብ ማሕበራዊ፣ ፖለቲካውን ቁጠባውን መዳያት ዓቢ ተራ ተጻዊቱን ገና ይጻወትን ኣሎ። እዚ ውድድር ኣብ ዝሰናድኣሉ ግዜ ኤርትራውያን ነንሓድሕዶም ብጉዳይ ሃገሮም ይመያየጡን ይዛተዩን። ኤርትራውያን መንእሰያት ባህልን ልምድታትን ዓዶም ዓቂቦም ነንሓድሕዶም ዝፋለጥሉን ናብ ቀጻሊ መድረኽ ናይ ናብራ መሰጋገሪ ባይታ ኮይኑ’ውን ዘይናዓቕ ኣበርክቶ ጌሩን ኣብ ምግባርን ይርከብ። ስለዝኾነ ድማ ነዚ ውድድራት ስጋብ እዛ ዕለተ ሎሚ ኣብ ምሕያል ኤርትራዊ ሃገራውነት ተርኡ ንኽጻወትን ዝገበሩ፥ ኣባል ፌደረሽን ኮይኖም ሃገራዊ ግብኦም ዘበርከቱ ድማ ክምስገኑ ይግባእ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ፈቲና ጸሊእና ከየልዓልናዮ ክንሓልፍ ዘይከኣል ጉዳይ ኣሎ። እዚ ጉዳይ ድማ ንሕና ኣብዚ ኣብ ሃገረ ስደት እንነብር ኤርትራውያን መንእሰያት ንዓና ጥዒሙና ማለት ነቶም ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ገዲፍናዮም ዝመጻእና ኣሕዋትናን ኣሓትናን ጥዒሙዎም ማለት ከምዘይሙኻኑ ክንርዳእ ይግባኣና። እቲ ንሕና እንሕልፎ ሓጎስን ዳንኬራን ድማ ሙሉእ ዝኸውን እቶም ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘለው መዛኑና ኣብ ገዛእ ዓዶም ናይ ሓርነት ኣየር ምስ ዘስተንፍሱ ጥራይ እዩ። ንሶም ከም ጊላ ኣብ ትሕቲ ኣደራዕ ህግደፍ እንዳተሳቐዩ ንሕና ሱቕ ኢልና ክንዕዘብን ንፈንጠዝያን ጊዜያዊ ሓጎስን ክንግዛእ ጉቡእ ኣይኮነን። መንእሰያት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ከምኡውን ዕሸላት ህጻውንቲ ኣብ ቀላይ መዲተራንያን ብዘይ መላስ ኣውያት ክሃልቁን ኣብ በረኻታት ሲናይ መጻወቲ ሸፋቱን ክኾኑ እንዳረኣናን እንዳሰማዕናን ከነስቅጥ ኣይግብኣናን።
ኩልና ከም እንፈልጦ እዚ ፈደረሽን ውድድራት ኩዕሶ ኣግሪ ካብቲ ቀደም ዝነበሮ ኣካይዳ ቀይሩ ሙሉእ ብሙሉእ ካብ ጽልዋን ምትእትታውን ህግደፍ ናጻ ምዃኑ፥ ንሕና ኣባላት ማሕበራት መንእሰያት ብኣወንታ ከምእንርእዮ ከይጠቐስናዮ ክንሓልፍ ኣይንደልንን። ንሕና ዝቖምናሉ ዓላማ ድማ ንረብሓን ጥቕምን ኤርትራውያን መንእሰያት ስለዝኾነ ምስ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኤርትራውያን ሰሜን ኣሜሪካ ተሓባቢርና ክንሰርሕ ድሉውነትና ነርጋግጽ። ጸወታ ስፖርትን እቲ ንሕና ንጣበቐሉ ዘለና ምኽባር መሰል ደቂ ሰባትን ድማ ሓደ ምስቲ ካልእ ዝተታሓሓዙን ዘይነጻጸሉን እዮም ክንብል ንደፍር። ከመይሲ መሰል ምዝንጋዕን ምጽዋትን መቐጸልታ ናይ መሰል ብነጻ ሓሳባትካ ምግላጽ፣ መሰል ናይ እምነት፣ መሰል ብዘይ ፍርሂ ምንባር፣ መሰል ናጻ ኮይንካ ምንቅስቓስ ወዘተ ስለዝኾነ።
ንሕና እቶም ኤርትራውነት ተሰሚዑና ናብዚ በዓል ክንሳተፍ እንመጽእ ኤርትራውያን ቅድሚ ነቲ ውድድር ጸወታ ናይ ኤርትራውያን ኢልና ምዝራብና ድማ እቲ ንዓና ኤርትራውያን ከስምየና ዘኽእል መሰልን ክብርን ኣለና ድዩ ኢልና ንነፍስና ክንውከስ ይግባእ። ኤርትራዊ እትበሃል ድማ እቲ በጃ ዝተኸፍሎ መሰልካን ክብርኻን ምስ ዝሕለወልካ እዩ’ሞ ቅድሚ ናብ ጸወታ ኩዕሶ ኤርትራውያን ምኻድና ነቲ ኤርትራውነትና ከንውሕሶን ግቡእ ትርጉሙን ከነልብሶን ኣለና። ነዚ ስለ እንርዳእ ንሕና ስቓይ ህዝብና ብፍላይ ድማ እቲ ኣብ መዛኑና ብህግደፍ ዝወርድ ዘሎ ስቓይን ሓሳረ መከራን ንዓናውን ስለ ዘሕዝነናን ስለ ዘቐንዙወናን፥ ብብልጭልጭ ናብራ ሃገረ ኣሜሪካ ከይተሰነፍና ንመሰል ኩሉ ኤርትራዊ ንቃለስ ዘለና ኣሕዋትኩምን ኣሓትኩምን ኣብ ጎኒ ውጹዕ ህዝብኹም ተሰሊፍኩም ዕምሪ ውልቀ ምልኪ ንኸተሕጽሩ ኣትሪርና ንጽውዕ።
ኣብ ጊዜ ሰውራ ባህር ተጻወቲ ኩዕሶ ሃገርና ነቲ ኣዝዮም ዘፍቅርዎ ጸወታ ከይመነው ነቶም ኣዝዮም ዝፈትውዎም ደገፍቶም ብንብዓት ተፈላልዮም ናብ ሜዳ ወሪዶም በጃ ከምዝሓለፉ ታሪኽና ይምስክር። እሞ ኩሉኹም ናብዚ ውድድር እትሳተፉ ኤርትራውያን መንእሰያት መቐጸልታ ኣቦታትኩምን ኣያታትኩምን ምዃንኩም ፈሊጥኩም ኣምባሳደራት ህዝብን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ንኽትኮኑ፥ መጻኢት ኤርትራ ፍቕሪ፣ ሰላም፣ ፍትሕን ስኒትን ዝመለለይኣ ሃገር ንኽትህልወና ንሕና መንእሰያት ብጾትኩም ብስም’ቶም ምእንታና ማለት ምእንቲ ኩሉ ውጹዕ ህዝቢ ዝሓለፉ ሰማእታትና ሃገራዊ ጻውዒትና ነቕርብ።
ሓፋሽ ህዝብና ምሉእ ናጽነትን ሓርነትን ስጋብ ዝረክብ መኸተና ቀጻሊ’ዩ!
ናይ ሓባር መግለጺ
ብዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራን ብኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጥን
1 ሓምለ 2011, ኦክላንድ ካሊፎርንያ


text:
ERITREA’S MISSING $1 BILLION There is over 1 billion dollar missing from the revenue of the Bisha gold mine since 2011. Where did all that money go? Who is managing the nations finance and how? It is public finance but it seems it’s on the hands of few. Who is … more
Amanuel Maahdere
ፖለቲካ ኣፍሪቃን ማሕለኻታቱን መራሕቲ መንግስታት ኣፍሪቃ፡ ኣብቲ ብዙሕ ምድላዋት ዝተገብረሉን ኣብ ሓድሽ ህንጻ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተኻየደን ጽንብል መበል 50 ዓመት ምምስራት ዉድብ ሓድነት ኣፍሪቃ/ሕብረት ኣፍሪቃ ንምስታፍ ናብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክዉሕዙ ድሕሪ ምቕናይ፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ-ሰንበት ነቲ ወርቃዊ ኢዮቤልዩ ብክብ ዝበለ ስነ ስርዓት ከም ዝጸንበልዎ ዝዝከር ኢዩ። ካብ ዝምስረት 50 … more
ሌላ ምስ ከፊላዊ ምስሊ ሚኒስትሪ ዜና “ህግደፍ” መበል 12 ክፋል ዓሊ ዓብዱ፦ ሕቶ ጀበርቲ ንዘይቅበል ጉጅለ ዘገልገለ ተወላዲ ጀበርቲ ድሕሪ ምእዋጅ ወግዓዊ ናጽነት ኤርትራ፤ ኣብ 1994 ናይ ብሄር ሕቶ ብምልዓል ሕቶኦም ናብ ናይ ሽዑ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ዘቕረቡ ዓበይቲ ዓዲ ጀበርቲ እንታይ ከም ዘጓነፎም ዘይንፈልጥ ወይ ዘይሰማዕና ንህሉ ኢና ዝብል … more
ሌላ ምስ ከፊላዊ ምስሊ ሚኒስትሪ ዜና “ህግደፍ” 9ይ ክፋል ካብ ተዋስኦታት ዓሊ ዓብዱ….. ዓሊ ዓብዱ ፈታዊን ጸላኢን ንምልላይ ኮነ መጠን ተቓዉሞ ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ንምዕቃን ዝጥቀመሉ መሳርሒ 03 እዩ። መቸም 03 ዓሊ ጥራይ ዘይኮነ እቲ ስርዓት ብዓቢኡ ዝግልገለሉ፤ ቤት ጽሕፈት ዘይብሉን ዘይረአን ትካል ምዃኑ ኩሉ ዝፈልጦ እዩ። ቅድሚ ክልተ ዓመት … more
ሌላ ምስ ከፊላዊ ምስሊ ሚኒስትሪ ዜና “ህግደፍ” 8ይ ክፋል ጭዉያ ኣቓልቦ ህዝቢ ብጉልባብ “ግዳማዊ ተጻብኦ” ሓደ ካብ ቀንዲ ተልእኾታት ሚኒስትሪ ዜና፤ ኣቓልቦ ህዝቢ ንግዳም ከም ዝግዕዝ ምግባር እዩ። “ሕቘን ከብድን ኮይኑ ንዘሎ ህዝቢን ስርዓትን ምቅርራብ” ብዝብል ብሉይ ሜላ “ማሕበረሰብ ዓለም እናዘረየና’ሞ እንታይ ዘይገበርና!?” ዘስምዕ ቃና ዘለዎ ትሕዝቶታት ኣብ ኣየርን ሕትመትን … more
ሌላ ምስ ከፊላዊ ምስሊ ሚኒስትሪ ዜና “ህግደፍ” 7ይ ክፋል ኣምልኾ መላኺ ኢሳያስ ሓደ ካብ ተልእኾታት ሚኒስትሪ ዜና ንኢሳያስ ልዕለ ሰብ (Super Human) ወይ ኩለንትናዊ ሰብ ኣምሲልካ ምቕራብ እዩ። ኢሳያስ ኣብ ዓውድታት ፖለቲካ፣ ሕርሻ፣ ምህንድስና፣ ቁጠባ፤ ኮታ ኣብ ኩሉ ዝተማልአ ፍልጠት ዘለዎ ሊቕ ኮይኑ ንዝቐርበለን መደባት ኤሪ ቲቪ ዘየስተብሃለ ሰብ ክህሉ … more
ሌላ ምስ ከፊላዊ ምስሊ ሚኒስትሪ ዜና “ህግደፍ” 6ይ ክፋል ሓበሬታ ምዕፋንን ዝንቡዕ ሓበሬታ ምዝርጋሕን ህዝብና ፖለቲካዊን ማሕበረ ቁጠባዊን መሰላቱ ጥራይ ዘይኮነ ሓበሬታ ናይ ምርካብ መሰሉ’ዉን ተጋሂሱ እዩ። ገለ ኣብነታት ክጠቅስ፦ ሀ) ኩባንያ ዕደና ወርቂ ቢሻ ኣብ 2010 መፍረ ምስ ጀመረ፡ ሱር በተኻዊ ዕብየት ክመጽእ እዩ ዝብል ኣብ ሕልሚ ዘእቱ ወረታት … more
ወዳጄ “ልምዓታዊ ሚድያ”! ሚኒስትሪ ዜና ከም ዝኾነ ናይ ፕሮፖጋንዳ ትካል ንተልእኾኡን ዕላማታቱን ዝዉክል ስትራተጂ ኣለዎ። ንሱ ድማ ብጉልባብ ስትራተጂ “ልምዓታዊ ሚድያ” ህዝቢ ምድንጋር እዩ። ንምዃኑ ኣብዛ ኢሳያስ ዝነገሰላ ኤርትራ ፖሊሲ ልምዓት ኣሎ ድዩ!? እቲ ሚኒስትሪ ዜና እኽተሎ’የ ዝብሎ ስትራተጂ ‘ልምዓታዊ ሚድያ’ኸ መጎታዊ ባይታ ኣለዎ ድዩ!? ብመሰረቱ ንልምዓት ዘንቀደ ፖሊሲ ምስ … more
ሚኒስትሪ ዜናን ትካል ሃገራዊ “ድሕነት”ን – ክልተ ገጻት ናይ ሓንቲ ሳንቲም ቅድሚ ነቲ ኣብ መንጎ ሚኒስትሪ ዜናን ትካል “ሃገራዊ ድሕነት”ን ዘሎ ምትእስሳር ምግላጸይ ኣብ ስም ናይዚ ቀንዲ ናይ ስራሕ መሻርኽቲ ሚኒስትሪ ዜና ዝኾነ ትካል ኣተኲረ ገለ ክብል። ብርግጽ “ሃገራዊ ድሕነት” ብዝብል ስም ክጽዋዕ ዘለዎ ትካል፡ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ዝተሰለፈ ትካል … more
ዝሓለፈ ሰኑይ ዕለት 21 ጥሪ፤ ሚኒስትሪ ዜና “ህግደፍ” ታንክታትን ረሻሻትን ኣምሪሖም ብዝመጹ ኣስታት 200 ወተሃደራትን ኣዘዝቶምን ተኸቢቡ ከም ዝወዓለን ንሓጺር እዋን ሕቶ ፖለቲካዊ ጽገናታት ዝሓዘ መግለጺ ኣብ ኤሪ ቲቪ ብኣስገዳድ ከም ዝተፈነወን ተኸታቲልና። ኣብዛ ከቢድ ራዕዲ ዝሰፈናን ህዝባዊ ይኹን ወተሃደራዊ ምልዕዓል ኣይሕሰበላን እትበሃል ዝነበረት ሃገር ከምዚ ዓይነት ተርእዮ ከጋጥም ኣብ … more
ሚኒስትሪ ዜና – ብሓሳብ (Idea) ዝነደየ ትካል ሚኒስትሪ ዜና ብሓይሊ ሓሳባት ዝተሳዕረ ትካል እዩ። ሓይሊ ሓሳብ ከይህልዎ ሓቂ የብሉን። ሓቂ ከይሓዘ ከኣ ሓይሊ ሓሳብ ክህልዎ ኣይክእልን። ብቴክኒካዊ ብቕዓት፡ ቴክኖሎጂን ባጀትን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ዕብየት ከም ዘርኣየ ዝከሓድ ኣይኮነን። እዚ ኹሉ ግን ብገንዘብ ሸሚትካ ዝመጽእ እዩ። ስለዚ እቲ ኣብ ሚኒስትሪ … more
ብቑዕን ተወዳዳሪን ኣገልግሎት ትምህርቲ ብምቕራብ ፍልጠት ዝደለቡን ብትምህርቲ ዝበሰሉን ዜጋታት ብምፍራይ ሓንቲ ሃገር ኣብ ቁኑዕ ጎደና ምዕባለን ልምዓትን ንክትምርሽ ካብ ዝሕግዝዎ ወሰንቲ ረቋሒታት ሓደ እዩ፡፡ ምኽንያቱ ዝኾነ ሕብረተሰብ ማይ ፍልጠት ብዝሰተዩ ዜጋታት እዩ ካብ ድሕረትን ድንቁርናን ተላቒቑ ምስ ዘመናዊት ዓለም ብማዕረ ክስጉምን ስልጥንቲ ዓለም ኣብ ምፍጣር ግዲኡ ከበርክትን ዝኽእል፡፡ ሕረተሰብ … more
ሓውሲ ደሴት ሲናይ እንክልዓል ኣብ ኣእምሮኻ ቅጅል ካብ ዝብሉኻ ነገራት ሓደ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝትረኽ ዛንታ ስደት ሙሴ ኣብ በረኻታት ሲናይ እዩ፡፡ ሙሴ ሕነ ናይቲ ብጎይትኡ ተቐጥቂጡ ተወላዲ ሂብሩ ዝኾነ ጊላ ፈድዩ፡ ካብ ምድረ ግብጺ ናብ በራኻ ሲናይ ከምዘተሰደ ዛንታ ስደቱ ይገልጽ፡፡ ብዝኾነ ዕላማን መበገስን ናይዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ሙሴን … more
ሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ ፈለማ ሌላና ብቴለፎን(ስልኪ)’ዩ ዝነበረ።ኣብታ ዝሰርሓላ ዝነብርኩ ጋዜጣ ቀስተደበና እንከለኹዩ ጸሓፊት ጋዜጣ ቀስተደበና፡ሰብ ይደለየካሎ ዝበለተኒ፥ ኣብ ሓደ ሕጂ ብልክዕ መዓልቱ ኣብ ዘይዝዝክሮ ኣብ መወዳእታ ከባቢ 2000 ዓ.ም ኣብ ከተማ ኣስመራ። ‘ … more
ፈይሰል ዝለበሶ ጋውን ስለዝነውሖ ብእግሩ ከይረግጾ ብጸጋማይ ኢዱ ጨቢጡ ንላዕሊ ብምስሓብ’ዩ ዚንቃሳቀስ። ስልማት ዛግረ ወናኒ $40 ሽሕ ናቕፋ መዳልያ ኮይኑ ኪሓልፍ ጥርጥር ኣይነበሮን።ኣብቲ ብላቭ ሱኬር ዝፍለጥ መራኸቢ ቦታ ካብ ካልእ ዝተፈላለያ ዝበዝሑ ቤተሰብ ተመረቕቲ’ያ ኣአንጊዳ። … more