text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 25 guests and no members online
- Details
- Written by ብኣማኑኤል ሳህለ:
- Published: 11 May 2018
ስነ-ልቦናዊ ኵናት (PsyWar)
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ኣደይ ማኑ፡ ኣብ ውሽጢ ካንቸሎ በይነን ይቕመጣ ስለ ዝነበራ፡ ነቲ ዝርካቡ ንብረተን ከይስረቐን ብማለት፡ ከልቢ ኣጥርየን ነይረን። ይኹን ‘ምበር፡ ነታ ኸልበን ጣይታ ጥራይ ይድርብያላ ብምንባረን፡ ዕባራን ውሕ ንኽትብል ድማ እኹል ሓይሊ ዘይነበራን ፍጥረት እያ ነይራ። ስለዚ፡ ኣደይ ማኑ እቲ ናይታ ከልበን ዝና ኣብ ልዕሊ ሰረቕትን ወጣማት ቆልዑን ፍጹም ራዕዲ ንኺፈጥር ብማለት፡ ስነ-ልቦናዊ ኵናት ኪጥቀማ ተገዲደን።
ብመጀመርታ፡ ነታ ከልበን ዋዕሮ ዚብል ስም እየን ዘጠመቓኣ። ሽሕኳ ዋዕሮ ጌና ዘይተበኮረት እንተ ነበረት፡ ኣደይ ማኑ ግን ሰብ ንምድሃል ኣብቲ ናይቲ ካንቸሎአን ማዕጾ፡ ካብ ሓራስ ከልቢ ተጠንቀቑ፡ ዚብል ጽሑፍ እየን ኣቐሚጠን ዝነበራ። ኣብ ርእስዚ፡ ሰብ ምስ ዚዅሕኵሐን፡ ምስጢረን ንኸይቅላዕ ብማለት፡ ነቲ ማዕጾ ፍንቅቕ ከም ዚብል እምበር፡ ጋህ ኣቢልካ ምኽፋት ኣመለን ኣይነበረን። ዋዕሮ፡ መብዛሕትኡ እዋን ኣብቲ መደቀሲኣ ዝኾነ እተጋደመ በርሚል እያ ተዓምጺጻ ትድቅስ ዝነበረት።
በዝን ክንድዝን፡ ንቖልዑ፡ ናብ እንዳ ኣደይ ማኑ ክትልእኮም ከሎኻ ይሻቐሉ ነይሮም። ሰረቕትን ጐሓሉን ብወገኖም ንገዛ ኣደይ ማኑ ካብቲ ናይ ስርቂ መደባቶም ከውጽኡዎ ተገዲዶም ነይሮም። ሓደ መዓልቲ ግን፡ ሓደ ቖልዓ ግድን ክትልኣኽ ኣሎካ ተባሂሉ፡ ከይፈተወን ብፍርሂ እናኣንቀጥቀጠን ኣብቲ ካንቸሎ እንዳ ኣደይ ማኑ ምስ ኳሕኵሐ፡ ኣደይ ማኑ ነቲ ማዕጾ ቅሩብ ክፍት ኣቢለን ተቐልቂለን። እቲ ቖልዓ ኣዒንቱ በቲ ማዕጾ ኣሕሊፉ እንተ ጠመተ፡ ካብ ዝኣረገ ነጸላ እተወስደ እድያት እተኣስረት ሕምትልትን ስልክይትን ከልቢ እዩ ዝረኣየ። ሽዑ ንኣደይ ማኑ፥ ኣደይ ማኑ፡ እዚኣ ድያ እታ ዋዕሮኽን ብምባል ንዕቀት ዝመልኦ ሕቶ ምስ ኣቕረበለን፡ ምስጢረን ስለ እተቐልዐ፡ ደስ ኣይበለንን። እቲ ኣብ ልዕሊ ሰረቕትን ደቂ ገዛውትን ዘካይዳኦ ዝነበራ ስነ-ልቦናዊ ኵናት ድማ ካብቲ ግዜቲ ጀሚሩ እዩ ዘቋረጸ። ከቋርጽ ዝኸኣለ ድማ፡ እቶም ቆልዑ ብዘመሓላለፉዎ ሓበሬታ እዩ። እዚውን ንርእሱ ኣንጻር ኣደይ ማኑ ዝዓለመ ስነ-ልቦናዊ ኵናት እዩ ነይሩ።
ምኽንያት ናይዚ ከም ብዋዛ ዘምጻእኩዎ ኣብነት፡ ወድሰብ ኣብ ኩሉ መዓልታዊ ክርክራቱን ውድድራቱን ካብኡ ሓሊፉ ድማ ኣብ ንግዳዊ ወይ ፖለቲካዊ ምትህልላኹ፡ ስነ-ልቦናዊ መጥቃዕትታትን መኸተን ምክያድ ከም ዚጥቀም ንምግላጽ እዩ። ወድሰብ ከበድትን ምዕቡላትን ኣጽዋር ካብ ምጥቃም ንላዕሊ፡ ደም ዘየፍስስ ስነ-ልቦናዊ ሜላታት ብምጥቃም ንጸላኢኡ ከንበርክኽ ከም ዚኽእል ካብ ጥንቲ ፈሊጡዎን ተመኪሩሉን እዩ። እቲ ንመንግስቲ ሮማ ዘንቀጥቀጠ ብኣቲላ ዚብሃል ሓለቓ ዚምራሕ ዝነበረ ሽሾ ሰራዊት ወረርቲ ሃን፡ ከምኡውን ናይ ጀንጂስ ካን ሰራዊት ሞንጎል፡ ንሓንቲ ሃገር ቅድሚ ምውራሮም፡ ናብቲ ቦታ ሰባት ብምልኣኽ፡ ሃን ዚብሃሉ ወይ ሞንጎል ዚብሃሉ በላዕቲ ሰብ ይመጹኹም ኣለዉ ዚብል ሓበሬታ የመሓላልፉ ነይሮም። ካብቶም ብኣስያፍ ዝሞቱ ደቂ ሃገር ድማ፡ እቶም ኣቐዲሞም ብፍርሂ ዝሞቱ ይበዝሑ ነይሮም ይብሃል። ኣብ ስነ-ልቦናዊ ኵናት፡ ብደዎም ዚሞቱ ብዙሓት እዮም።
ብተመሳሳሊ መገዲ፡ ኣብ እንስሳታት ምስ እንርእይ፡ ንኣብነት፡ ሶርኒ ድራጎን እተባህለ ዓይነት ጠበቕ፡ ኣብ ኩሉ ኣካላቱ ኣቕርንትን ኣእሻዅን ኣለዎ። ግን እዚ፡ ንጸላእቱ ንኸፈራርህ እተዓደሎ ስነ-ፍጥረታዊ ኣጽዋር ደኣምበር፡ ኪዋግኣሉ ዘኽእሎ መጋበርያ ኣይኮነን። ጸላእቱ ግን፡ ምስ ዚርእዩዎ ካብ ርሑቕ ኢዮም ዚሃድሙ። ድሙ እውን ብወገና ከልቢ ምስ ዚጓነፋ፡ ዓባይ ንኽትመስልን ነቲ ወደረኛኣ ንምድንጋርን ንኣካላታ ንላዕሊ ትመጦ እያ። እዚ እተጠቕሰ፡ ኣብ እንስሳታ ዚረአ ናይ ስነ-ልቦናዊ ኵናት ኣብነት እዩ። ስነ-ልቦናዊ ኵናት፡ ብውልቃዊ ወይ ብጉጅለኣዊ መዳዩ፡ ካብ ጥንቲ ዝነበረ ፍጻመ እዩ። ዕላማኡ፡ ነቲ ጸላኢ ጌና ከይገጠምካዮ ከሎኻ ንምድሃል፡ ራዕዲ ንምዝራእ ወይ ንምፍርራህ ወይ ንምድኻም ወይ ሞራሉ ንምስባር ከምኡውን ዓንድታትን ኣውታራትን ስልጣኑ ንምንቕናቕ ኪኸውን ከሎ፡ ኣገባባቱ ድማ ንነገራት ኣጋኒንካ ምቕራብን፡ ምጅሃርን፡ ምሕሳውን፡ ንነገራት ምጥምዛዝን ምግልባጥን ወዘተ ወይ ድማ ንኸምዚ ዝበለ መጥቃዕቲ ንምምካት እዩ።
ነዚ ንምግባር፡ ናይቲ ጸላኢኻ ሓያልን ድኹምን ጎድንታትን ዚጥቀመሉ ሜላታትን ኪፍሕሶ ዚውዕል ትልምታትን ተንኮላትን ብዕምቆትን ብዝርዝርን ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ነቲ እትፍጽሞ መጥቃዕቲ ይኹን መኸተ ድማ ኣብቲ ልክዕን ምዱብን ግዜ ምትግባሩ ይግባእ። ብኣንጻሩ፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዚነብር ህዝቢ ናብ ካልእ ከየስግል ንምሓዝን ልቡ ንምስሓብን ኣእምሮኡ ንምውናንን፡ ሃገራዊ ደርፍታትን መዝሙራትን ኪዝውተር ከሎ፡ ብገለ ኣጋጣሚታት ድማ፡ ከምቲ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዚካየድ ፕሮፓጋንዳዊ ኵናት ዚመስል ናይ ኣጋኒንካ ምርቕራብን፡ ምጅሃርን፡ ምሕሳውን፡ ንነገራት ምጥምዛዝን ምግልባጥን ወዘተ ኣገባባት ይዝውተር አዩ። ኣብ ዓለምና፡ እቲ ዝዓበየን ነዊሕ ግዜ ዝወሰደን ስነ-ልቦናዊ ኵናት፡ ኣብ ግዜ ሶቬት ሩስያ እዩ ተኻይዱ። ኣብቲ እዋንቲ፡ ኣመሪካ ንኮሙኒስታዊት ሩስያን ተኸተልታን ንምውቃዕ ዘይፈንቀለቶ ፕሮፓጋንዳዊ ሜላታት ኣይነበረን። ኣብቲ ግዜቲ፡ ብረታዊ ኵናት ምክያድ ማለት፡ ብምኽንያት ኑክለስያዊ ኣጽዋር፡ ዘልኣለማዊ ህልቂት ምፍጻም ማለት ስለ ዝነበረ፡ እቲ እንኮ ምርጫ፡ ስነ-ልቦናዊ ኵናት ምክያድ ጥራይ እዩ ነይሩ።
ኣብዚ እተጠቕሰ ስነ-ልቦናዊ ኵናትዚ፡ እቲ ውሩይ ኣመሪካዊ ድምጻዊ፡ ኤልቪስ ፕረስሊ (ናይቲ ግዜቲ ማይክል ጃክሶን)፡ ንመንእሰያት ሩስያ ንምስሓብን፡ ልቦም ንምስላብን፡ ነቲ ብመስዋእቲ እተጠርየ ኮሙኒስታዊ ባህሊ ከም ዚጸልኡዎ ንምግባርን፡ ከም ሳዕቤን ድማ ነቲ ውዑይ ሶሻላዊ መንእሰያዊ ሓይሊ ንምብራዝን፡ ዓቢ ተራ ተጻዊቱ እዩ። ብተመሳሳሊ መገዲ፡ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኤርትራ፡ ማና ኪዳነ (ኢታይ ምቁር) ኣንጻር ደርጊ ዝዓለመ ካብ ተወርዋሪ ሚሳይላትን ተዋጋእቲ ነፈርትን ዘይንእስ ሓይሊ ዝነበሮ ስነ-ልቦናዊ ኣበርክቶ ገይራ እያ። ኣብዚ እዋንዚ ድማ በረኸት መንግስትኣብ፡ ነቲ ናይ ህግደፍ ፕሮፓጋንዳዊ ማሺን፡ ጎረሩኡን ጥዕናኡን ብምውፋይ፡ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ምዕዛምን ኣብ ምስጋልን፡ ናብ ደምበ ህግደፍ ተኾብኵቦም ከም ዚኣትዉ ኣብ ምግባርን ወሳኒ ተራ ተጻዊቱ እዩ፡ ይጻወትውን ኣሎ።
ብተወሳኺ፡ ኣብ ናይቲ ስርዓት ስነ-ልቦናዊ ኵናት፡ ወይጦታት ህግደፍ እውን ዘይሕለል ጻዕሪ ኣካይዶም እዮም፡ ቀጻሊውን የካይዱ ኣለዉ። ኣብ ፈቐዶ ባራትን እንዳሻህን ብምእታው መዓልታዊ ሕንዚ ምድንጋሮም የፍስሱ። ኣብቲ ዘካይዱዎ ናይ ምድንጋር ዕዳጋ፡ ንእተፈላለየ ሓበሬታታት ዘዘይናቱ ዋጋ ብምሽናን፡ ነቲ ኪእመን ዝግባኦ ከም ዘይእመን፡ ነቲ ላግጺ ከም ቁምነገር ገይሮም ብምቕራብ፡ ነቲ ዔላ ሓቂ፡ ብናይ ሓሶት ቀመማት ይብርዙዎ ኣለዉ። ከምኡውን፡ ኣብ እተፈላለዩ ናይ ተቓወምቲ ወብሳይታትን ኣብ ፈይስቡካትን ኣስማቶም ብምቕያርን፡ ንሰብ ምዝላፍን ምፍርራህን ከም ቅዱስ ዕላማ ገይሮም ወሲዶምዎ ኣለዉ።
ደርፊ፡ ኣብ ስነ-ልቦናዊ ዅናት ወሳኒ ተራ ከም ዘለዎ ንምርዳእ፡ ነታ ኣብ ካልኣይ ኵናት ዓለም ዓቢ ዝና ዝነበራ ሊሊ ማርሊን እትብል ጀርመናዊት ፍቕራዊት ደርፊ ምጥቃስ ኣኻሊ እዩ። እታ ደርፊ ብመገዲ ራድዮ፡ ካብ በርሊን፡ ርእሰ ከተማ ጀርመን፡ ናብቶም ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዓሪዶም ዝነበሩ ወትሃደራት ጀርመን ትፍኖ ነይራ፡ ግን ኣዚያ ሰሓቢት ብምንባራ፡ ጀርመናውያን ወተሃደራት ጥራይ ዘይኮኑስ፡ ኣመሪካውያንን እንግሊዛውያን ወተሃደራት ከይተረፉ ኪደርፉዋ ጀሚሮም። እታ ደርፊ ኣብ መንጎ ተጻባእቲ ሓይልታት ናይ ሓድነት መንፈስ ክትዘርእ ቅሩብ ተሪፉዋ ነይሩ። እዚ ኩነታትዚ ዘሰምበዶም ናይ ኪዳን ሓይልታት (ኣላይድ ፎርስስ) መራሕቲ፡ ነታ ደርፊ ናብ እንግሊዝ ከም እትትርጎም ብምግባር፡ ኣብ ሓድሓደ ኣጋጣሚታት ድማ ነቲ ቃላት ብምልዋጥ፡ ነቲ ኩነታት መዕለቢ ከም ዚረክብ ገይሮምዎ ነይሮም።
ብተመሳሳሊ መገዲ፡ በታ ሽገይ ሃቡኒ እትብል ናይ ተወልደ ረዳ ደርፍን፡ በታ ወደባት ዓደይ እትብል ናይ የማነ ባርያ ደርፍን፡ ማእለያ ዘይብሉ መንእሰይ ኤርትራ፡ ኪጋደል ከም ዝወጸ ክንርስዕ ኣይግበኣናን። ኣብዚ ቃልስዚ፡ ማትኣ (ማሕበር ትያትር ኣስመራ) ብወገና ዘይርሳዕ ተራ ተጻዊታ እያ። ኣብዚ ዘለናሉ ግዜ፡ ሳላ ኢንተርነትን ሞባይልን፡ እቲ ስነ-ልቦናዊ ኵናት መልክዑ እናቐየረን እናበርተዐን እዩ ዚኸይድ ዘሎ።
ይኹንምበር፡ እቲ መጋበርያ፡ ነቲ ዘጥቅዕን ነቲ ግብረመልሲ ዚህብን ብማዕረ እዩ ዘገልግሎ ዘሎ። ህግደፍ፡ ኩሉ ኤለክትሮኒካዊ መንዝሒ ፕሮፓጋንዳ ኪጥቀም ከሎ፡ እቲ ተቓዋሚ ደምበ ድማ ማዕረኡ ኪቃለስ ይፍትን ኣሎ። ኢንተርነትን ሞባይልን ራድዮን፡ ዶብ ዘይዓጅቦን ርሕቀት ዘይድርቶን ሚሳይል ብምዃኑ፡ ንብዙሓት ውልቀ መላኽያን ከሻቕሎም ካብ ዝጅምር ነዊሕ ገይሩ ኣሎ። ኣብዚ ኩነታትዚ፡ እቲ ስርዓት ነቲ ብተቓወምቲ ብእተፈላለየ ኤለክትሮኒካዊ ብልሓት ዚፍኖ ሓበሬታታት ደው ንምባል ዘይተሓለለ ጻዕሪ የካይድ ኣሎ። ግን ተክኖኖሎጂ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ኣብ ዚስጉመሉ ዘሎ ዘመን፡ ኪሰልጦ ኣይከኣለን።
ህግደፍ፡ ነቲ ሚኒስትሪ ዜናኡ ናብ ሚኒስትሪ ስ-ነልቦናዊ ኵናት ካብ ዚልውጦ ነዊሕ ገይሩ ኣሎ። እቲ ዝዓበየን ዝእመነሉን ልቡ ዘውድቐሉን እንኮ መሳርያ ኵናት ድማ፡ እዚ ሚኒስትሪዚ እዩ። ሚኒስትሪ ዜና ንህግደፍ ቤተመቕደሱ እያ፡ ካብ ነታ ሃገር ንላዕሊ፡ ንኣኣ ኪሕልዋን ኪዕቅባን ይመርጽ። ብኣኣ ገይሩ የሽካዕልልን የታልልን፡ ብኣኣ ገይሩ ይሰብኽን የደናግርን፡ ብኣኣ ገይሩ ይቕድስን ይረግምን፡ ብኣኣ ገይሩ ኣብ ባይታ ዘየሎ ኩነታት የቕርብ ንዘይኣመኑ ድማ የደስክል። ብግዜ ውግእ መሐሰዊቱ፡ ብግዜ ሰላም ድማ ኵናት መጻሕተሪቱ እያ።
ህግደፍ፡ ፎቶሾፕን ካልእ ስእላዊ ስንዒታትን ብምጥቃም፡ ኣብ ናይ ቲቪ ዜናታቱ፡ ንጸሊም ከም ጻዕዳ፡ ንህውከት ከም ሰላም፡ ንዘለዉ ከም ዝሞቱ፡ ንዝሞቱ ድማ ከም ዘለዉ፡ ንትማሊ ከም ሎሚ፡ ንመጻኢ ከም ሕሉፍ ገይሩ ነቶም ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ወጻእን ዘለዉ ህዝቡ ከደናግርን ንዘይተደናገሩ ድማ ኪጻረፍን ኪዝልፍን ዓጀውጀው ኪብልን ይነብር ኣሎ። እምበኣር፡ እዚ ስነ-ልቦናዊ ኵናትዚ ኣዚዩ ኣገዳሲ ብምዃኑ፡ ኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ንምሕያል መርበባት ሓበሬታን ማዕከናት ዜናን ተቓወምቲ፡ ልዑል ኣበርክቶ ንምግባር እዋኑ ሕጂ እዩ።
ብኣማኒኤል ሳህለ
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


c: text/html

text:
ህዝቢ ኤርትራ፣ ካብ ኣመሪካ ክመጾ ንዝጸንሐ ተጻብኦታት ክምክቶ ብምኽኣሉ፣ ንኣመሪካ ኣብ ከቢድ ጭንቀት ከምዘውደቓ ሰሙናዊ ሓተታ ኣነጺሩ።
ህዝቢ ኤርትራ፣ ካብ ኣመሪካ ክመጾ ንዝጸንሐ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባውን ጸጥታውን ተጻብኦታት ክምክቶ ብምኽኣሉ፣ ንኣመሪካ ኣብ ከቢድ ጭንቀት ከምዘውደቓ፣ ሰሙናዊ ተዳልዩ ዝቐርብ ሓተታ ኣነጺሩ።
እቲ “ሓልዮት” ተጻባኢ ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ሓተታ፣ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ፣ ንኸቢድ ተጻብኦ ርእሰ-ሓያላን ፈንጢሶም ሃገራዊ ልኡላውነት ድሕሪ ምርግጋጾም፣ ዝሓለፈ ጸሊም ናይ ታሪኽ ምዕራፍ ከም ርሱዕ መዝገብ ወሲዶም፣ ኣብ ናጽነትን ሃገራዊ ረብሓን ዝተመስረተ ናይ ሰላምን ሽርክነትን ፖሊሲ ዝምድናታት ወጻኢ ብምኽታል፣ ንበደላት ኣመሪካ’ውን ማዕረ ካልኦት ይቕረ ብምባል ጽቡቕ ዝምድናን ምትሕብባርን ክምስርቱ ከምዝጸዓሩ ዘመልከት እቲ ሓተታ፣ “እንተኾነ፣ ተጻባኢ መርገጺ ምምሕዳራት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ክቕየር ኣይከኣለን” ኢሉ።
ኣብ 1998 ወያነ ኣብ ልዕሊ ህዝቢን መንግስትን ኤርትራ ወራር ክፍጽም እንከሎ ዝነበረ ድርኺት ሰበ-ስልጣን ኣመሪካ፤ ኣብ እዋን ኵናት፣ ኣመሪካ ወያነ ንኽዕወት ብቐጥታን ብመንገዲ ወኪላታን ዘበርከተትሉ ገዚፍ ወተሃደራውን ቍጠባውን ሓገዛት፤ ብይን ኮሚሽን ዶብ ከይትግበር ን10 ዓመታት ጅሆ ምሓዛ፤ ኣብ 2006 ተሓጋጋዚት ጸሓፊት ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፣ ብዘይኣፍልጦ መንግስቲ ኤርትራ – ብሰበ-ስልጣን ወያነ ተሰኒያ ኣብቲ ብወራር ተጎቢጡ ዝርከብ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ባድመ ምብጻሓን ንባድመ ዝምልከት ረፈረንደም ኪካየድ ሓሳብ ምቕራባን፣ መርኣያ ቅሉዕ ደገፍ ኣመሪካ ንጐበጣ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ከምዝኾነ ብምምልካት፣ እቲ ዝዓበየ ተጻብኦ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ባርኾት ወራርን ጐበጣን ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
ከም ኣካል ናይዚ ተጻብኦታት’ዚ፣ ብ13 ሚያዝያ 2004 ኣባላት ስለያ ምምሕዳር ኣመሪካ ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ንዝርከብ ቤት-ጽሕፈት ማሕበረኮም ኤርትራውያን ብምውራር፣ ጠበንጃ ኣቕኒዖም ገንዘብን ሰነዳትን ምዝራፎም ዝጠቐሰ እቲ ሓተታ፣ ኤርትራ እቲ ተግባር ንውዕል ቬየና ብምጥሓስ ዝተኻየደ ዓመጽ ከምዝኾነ ገሊጻ።
“ምምሕዳር ኣመሪካ ኣብ መወዳእታ 2009 ብመገዲ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሕለፎ ናይ እገዳ ውሳነ፣ ውጽኢት ተደጋጋሚ ፍሽለት ዝፈጠሮ ጭንቀት’ዩ” ዝበለ እቲ ሰሙናዊ ሓተታ፣ ኩሉ ሃቐነታት ምስ በሪኽ ንቕሓት ህዝቢ ኤርትራ ተጋጭዩ ከምዝበነነ ብምርግጋጽ፣ “ወኻያስ ጻድቕ ክትመስል ዝዋውዕ ትኣስር” ንዝብል ምስላ ብምጥቃስ፣ ከምዚ ዓይነት ተጻባኢ፣ ተገልቢጡ ሓላዪን ተደናጋጽን ህዝቢ ኤርትራ መሲሉ ክቐርብ እንተፈተነ፣ ብዘይካ ምስሉይነቱ ከቃልዕ፣ ንዝኾነ የዋህ ከደናግር ከምዘይክእል ኣስሚሩሉ።
**** ኣ.ዜ.ኤ *****

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ኢትዮዽያ ልዕሊ120 ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ኣባል ኢህወዴግ ዝኾነ ዴሞክራስያዊ ውድብ ህዝቢ ኦሮሞ (ኦህዴው) ካብ‘ቲ ውድብ ተባሪሮም ከምዝተኣሰሩ ተሓቢሩ።ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ብወገኖም፣ብብልሽውና ዝተለኸፉ መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ናብ ፍርዲ ክቀርቡ‘ዮም ኢሎም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣መርየት ህዝቢ ጉቦ ተቀቢሎም ንሰብ-ሃብቲን ንውልቀ-ሰባትን ዝዕድሉ መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ከምዝበዝሑ ኣፀቢቅና ንፈልጥ ኢና ይበሉ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዝሃብዎ ቃለ-መጠይቅ።
መርየት ዝሰረቁን ዘስረቁን ከምዘለው ንፈልጥ ኢና።ቀንዲ ሓደጋ፣እቲ ዝሰረቀ ዘይኮነስ እቲ ዘስረቀ‘ዩ።ስለዚ መርየት ሰሪቆም‘ዮም ካብ ሞንጎ ዝተባሃሉ ሰብ-ሃብቲ፣ገሊኦም ተፃርዩ ናብ ፍርዲ ክቀርቡ‘ዮም።እቶም ዝበዝሑ ግና ጌገኦም ስለዝኣመኑ፣ሕይል ዝበለ ገንዘባዊ መቅፃዕቲ ረኺቦም ናብ ስርሖም ክምለሱ‘ዮም።እቶም ስርቂ ንክፍፀም ዘሐገዙ መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ግና ብሙልኦም ናብ ፍርዲ ክቀርቡ‘ዮም።መንግስታዊ ስልጣን ሒዙ፣ኣብ ብልሽውና ዝተኣለኸ ሰብ፣ምግሳፅ ምእራም ዝብልዎ ነገር ኣይሰርሕን ይብሉ ኣቶ መለስ።
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ፣ኣብ ዘረበኦም፣ኣብ እዋን ዝሓለፈ ወፍሪ ምርጫ ብልሽውና ሓደ ካብ ድኽመታት ኢህወዴግ‘ዩ ዝብል ሓበሬታ ካብ ህዝቢ ከምዝቀረበ ኣዘኻኺሮም‘ለው።
መንነቱ ንክዕቀበሉ ዝሓተተ ነባራይ ናዝሬት ብወገኑ፣ነቲ ፃዕሪ ይንእድ።ግን እዚ ስጉምቲ‘ዚ ቅድሚ ኣርባዕተ - ሓሙሽተ ዓመታት ተወሲዱ እንተዝኸውን ነይሩ፣ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝወረደ ግፍዕን ስቃይን ምነከየ ነይሩ።ኣራሚ ስጉምቲ ምውሳድ ኣገዳሲ እንተኾይኑ፣ኣከታቲልካ ምውሳድ እዩ‘ምበር እቲ ፀገም ምስ ሓለፈ ሰብ ምስተጎድአ፣ንኣብነት ከም ናተይ ስድራ ዝተጎድአ ስድራ የለን።መንበሪኦም ኣፍሪሶም፣ካልእ ቦታ ስለተይተዋሃቡ መንበሪ ስኢኖም፣ኣዶ ንደቃ በቲና ክትነብር ዝተገደደሉ ኩነታት‘ዩ ዘሎ።እቲ ኩሉ ኣቦ ኦሮምያ ዝተፈፀመ ገበን ድማ ካብ እዝኒን ዓይኒን መንግስታዊ ሰበ-ስልጣን ዝተሰወረ ኣይነበረን።ክሳብ ሎሚ ስጉምቲ ዘይምውሳዱ ናይ ብሓቂ ዘጉሂ‘ዩ ኢሉ።


text:
ድሕሪ‘ቲ ወትሃደራዊ መግለፂ፣ደገፍቲ ፕረዚደንት መሓመድ ሙርሲ ቁጠዐዖም ክገልፁ ከለው፣ተቃወምቶም ድማ ርችት ይትኩሱ‘ለው።
ፕረዚደንት መሓመድ ሙርሲ ንፖለቲካዊ ቅልውላው ግብፂ ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ንከድቅሱ ንዝተሃዋቦም ዕድል ኣይተጠቀሙሉን።
እቲ ደረት ጊዜ ረቡዕ ኣጋምሸት ብኣቆፃፅራ ግብፂ ቅድሚ ምሕላፉ መግለፁ ዝሃቡ ፕረዚደንት መሓመድ ሙርሲ፣ካብ‘ቲ ቅልውላው ንምውፃእ ሓጋዚ‘ዩ ዝበልዎም ክልተ ነጥቢታት ዝሓቆፈ እማመ ኣቅሪቦም ነይሮም። ቀዳማይ ልፍንታዊ መንግስቲ ከምዝቀውም፣ካልኣይ ሓድሽ ሕገ-መንግስቲ ዘርቅቅ ናፃ ኣካል ከምዝቀውም።
ካብ ስልጣን ንክወርዱ ንዝቀረበሎም ፃውዒት ተቃወምቶም ግና ኣይፋልኩምን ኢሎምዎም።ኣብ ግብፂ ህውከት ንከይስዕር ምውጋድ ዝካኣል ብሕገ-መንግስታዊ ስርዓት ጥራሕ‘ዩ‘ውን ኢሎም።
ወሃቢ-ቃል ሕውነታዊ ሙስሊም ገሃድ ኣል-ሃዳድ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ሪኢቶ፣ኣንፃር ሰራዊት ኣፅዋር ኣይነልዕልን ይብል።ንፕረዚደንት ካብ ስልጣን ንምውጋድ ንዝካየድ ፈተነ ግና ከምዝቃወሙ ጠቂሱ ነይሩ።
”ታንክታት ናብ ፕረዚደንት እንተቅኒዔን፣ኣብ መንገደን ደው ክንብል ኢና። እተን ታንክታት ካብ ክልቲኡ ኣንፈት ንሓዲኡ ክመርፃ ክግደዳ‘የን፣ንዓና ጨፍሊቀን ንሬሳና ይሰግራ።ወይ ደው ይብላሞ፣ንሕጋዊነት ፕረዚደንትና ይቅበላ።ሳልሳይ ዝባሃል ምርጫ ኣብ‘ዚ የለን” ኢሎም።
ወሃቢ-ቃል ተቃወምቲ ግብፂ ምንቅስቃስ ታምሩድ ግና ”ንዕወተሉ ሰዓት ቀሪቡ‘ሎ።እቲ ዘይሕጋዊ ፕረዚደንት፣ሰራዊት ዝሃቦ ደረት ጊዜን ፕረዚደንት ካብ ቤተ-መንግስቲ ዝውገደሉን ሰዓት ዳርጋ ኣኺሉ‘ዩ። ናብ ኣደባባይ ወፂና፣ስምዒትና ክንገልፅ ግዴታና‘ዩ ዝብል እምነት ኣለኒ” ኢሉ ነይሩ።
ገለ እቲ ናብ ሚድያታት ግብፂ ልሑኲ ዝወፀ ትልሚ ሰራዊት ግብፂ፣ ሕገ-መንግስቲ ውዱቅ ምግባር፣ባይቶ‘ታ ሃገር ክፈርስን ጊዚያዊ መንግስቲ ክቀውም ምግባርን ዝብል ይርከቦ።


text:
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዋሕዚ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታትን ፍልስተኛታትን ናብ ገማግም ሊብያ ክረአ ጸኒሑ’ዩ። እዞም ነዚ ጉዕዞ ዝፍጽሙ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ንሕይወቶም ኣብ ሓደጋ ብምእታው ማእኸላይ ባሕሪ ንምቁራጽ ጉዕዞ ይጅምሩ፡ ብትካላት ህይወት ኣድህን ሕብረት ኣውሮጳ ወይ ዘይመንግስታዊ ትካላት ድሒሮም ናብ ጣልያን ይኸዱ። ጣልያን ግን በዚ መንገዲ ናብ ሃገራ ዝአትው ስደተኛታት ፍልሰተኛታትን ዜጋታት ትሕተ ሰሃራ ሃገራት ኣፍሪቃ ጉዕዞ ማእኸላይ ባሕሪ ከይጀመሩ ደው ዝብልሉ መንገዲ ተዳልው።
እዞም ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ካብ ኤርትራ፡ጊኒ፡ሰኔጋል፡ማሊ፡ናይጀርያን ዝአመሰሉ ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ብምብጋስ ብሊብያ ኣቢሎም ማእኸላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ኣውሮጳ ይበጽሑ። ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ንጉዕዞ ብቑዓት ብዘይኾና ነአሽቱ ጀላቡ ይብገሱ፡ ኣብዚ ጉዕዞ ብትካላት ህይወት ኣድሕን ክድሕኑ ተስፋ ይገብሩ፡ ዕድለኛታት ዝኾኑ ድማ ሓድሽ ህይወት ኣብ ሕብረት ኣውሮጳ ይጅምሩ።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ኣብ ዓመተ 2016 ልዕሊ 180,000 ስደተኛታት ካብ ሊብያ ተበጊሶም ብዘይመንግስታዊ ትካላትን ስርሒት ሶፍያን ዝደሓኑ ጣልያን ምእታዎም ይገልጽ። ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመተ 2017 ድማ ክሳብ ወርሒ ሚያዝያ ካልኦት 27,000 ጣልያን ምብጽሖም ተሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ወርሒ የካቲት ሕብረት ኣውሮጳ ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ንማያዊ ዶባት'ታ ሃገር ምኽልኻል ከሐይልን ኣድላይ መሳርሒ ንምዕጣቕን ልዕሊ 200 ሚልዮን ዶላር ንመንግስቲ ሊብያ ሂቡ። ዕላማ እዚ ሓገዝ ሰባት ናብ ገማግም እታ ሃገር ካብ ምብጻሕን ጉዕዞ ማእኸላይ ባሕሪ ቅድሚ ምጅማሮም ደው ንምባል’ዩ። ከም አካል’ዚ ተበግሶ ሊብያ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታትን ብምግፋፍ ክሳብ ናብ ሃገሮም ዝምለሱ ኣብ ሓደ ናይ ማእሰርቲ ቦታ ክትእክብ ጀሚራ’ላ።
ኣብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ናይ ሰሜን ኣሜሪካ ናይ ኮሚኒኬሽን በዓል ስልጣን ዊልያም ስፒንድለር ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ይብል።
“እዚ ከምይ ዓይነት መስርሕ ዘምጽኦ ጸገም ንሰባት አማራጺ ዝህብ ብዘይምኳኑ’ዩ።እዞም ሰባት ብምቅጻል እንታይ እዮም ክገብሩ? ገለ ካብዞም ሰባት ናብ ሃገሮም ክምለሱ ኣይክእሉን'ዮም ምክንያቱ እንተተመሊሶም ዝገጥሞም ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፡ ስቓይን ኣብ ገለ’ውን ሞት’ዩ።”
ብካልእ ወገን ናብ ሊብያ ዝጉዓዙ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ኣብ ኢድ ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ይወድቑ፡ብዙሓት ካብኦም ድማ ከምዝሽየጡ ዝተፈላለዩ ሪፖርት ይሕብሩ።
እቶም ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ብተወሳኺ ካብ ስድራ እዞም ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ገንዘብ ይሓቱ።
እዚ ብምትሕብባር ጣልያንን ሕብረት ኣውሮጳ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ናብ ማእከላይ ባሕሪ ከይበጽሑ ደው ምባል ዝብል ሓሳብ ብዝምልከት ርእይትኦም ዝሃቡ ኣብ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ዳይሬክተር ክፍሊ ሰሜን ኣፍሪቃ ኦትማን በልባይሲ መጀመርያ ቅድሚ ንዶባት ምቁጽጻር ምዝራብና እቲ መሬት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ክጸንሕ ኣለዎ። ሊብያ ልዕሊ 1,200 ኪ.ሜ ገማግም ባሕሪ ንማእኸላይ ባሕሪ ኣለዋ ነዚ ብቀሊሉ ምቁጽጻር ዝኸአል ኣይመስለንን።” ብምባል ሊብያ ብተወሳኺ ምስ ሽዱሽተ ሃገራት ዘዋስን ዶባት ከምዘለዋ ይሕብሩ።


text:
ኣብ ከተማ ኣብየይ አብ ዝርከብ መዓስከር ሓይሊ ስግግር ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ትማሊ ሓሙስ ብዝተፈጸመ ደብዳብ ከቢድ ብረት ሓንቲ ህጻንን ሓደ ኢትዮጵያዊ ወታደራዊ መኮነን ሞይቶም ካልኦት ሰለስተ ሰባት ድማ ቆሲሎም አብ ሆስፒታል'ታ ከተማ ይሕከሙ አለው።ሓይሊ ስግግር ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት አብ ጉዳይ አብዬ ነዚ አብ ልዕሊ'ቲ መዓስከር ዝተፈጸመ ደብዳብ ኮኒንዎ'ሎ።
ካብቲ ደብዳብ ዝተተኮሱ ጠያይት ኣብ መንበሪ ገዛን ከባቢ ዋና ሓላፊ'ቲ ሓይሊ ኖክ ዶንካን ኣብ ጥቕኡ ኣብ ዝርከብ ቀዳማይ ደረጃ ቤት ትምህርትን ምዕራፎም ዝገለጸ መግለጺ ሓይሊ ስግግር ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት አብ ጉዳይ አብዬ እቲ መጥቓዕቲ ኣብቲ ከባቢ ንዘሎ ወጥሪ ዘጋድድን ዝበዓሰ ግጭት ዘለዓዕልን'ዩ ይብል። ይኹን ደአ እንበር እቲ መግለጺ ሽም እቲ ዝተቐትለ ወታሃደራዊ መኮንን ኢትዮጵያ ኣይገለጸን።
ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባን ኪ-ሙን ብወገኖም ነቲ ናይ ትማሊ ለይቲ መጥቓዕቲ አብ መዓስከር ሓይሊ ሕ/ሃ ብጽኑዕ ኮኒኖም።መንግስታት ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ድማ ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈጸሙ አካላት ናብ ሕጊ ክቐርቡ ንናይ ሕቡራት መንግስትታ ልኡኽ ሰላም ክሕግዙ ጸዊዖም።


text:
ኤርትራ፡ ብሰንኪ እገዳ ንዝስዓበ ቁጠባዊ ማህሰይቲ ካሕሳ ሓቲታ
ሚኒስተር ዑስማን ኣብ መበል 73 ስሩዕ ኣኼባ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብቀዳም ኣብ ዘስምዖ መደረ፡ ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ እገዳ ዝስዓበ ቁጠባዊ ሃሰያ ካሓሳ ሓቲቱሉ።
እቲ ኣብ 2009 ብባይቶ ጸጥታ ዉዱብ ሕቡራት ሃገራት ዝተነብረ ናይ ኣጽዋር ማዕቀብ፡ ንልዕሊ 9 ዓመታት ብምፅንዑ ኣብ ኤርትራ ከቢድ ቁጠባዊ ሃሰያ ከምዘስዓበ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳኣት ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ገሊጹ።
"ህዝቢ ኤርትራ ንምልዓል እቲ ማዕቀብ ጥራይ ዘይኮነ፡ብሰንኪ እዚ እገዳ ዝሰዓበ ዕንወትን ዝተኸሰረ ዕድላትን ካሕሳ እዩ ዝሓትት ዘሎ" ዝበለ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ እቲ ካሕሳ ነቲ ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ፈሊሙ ዘሎ ናይ ሰላም ጉዕዞ ናብ ዝድለ ክልታዊ ረብሓታት ክውዕል ምዃኑ ሓቢሩ።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ ነቲ ዘይሕጋዊ ዝበሎ እገዳ፡ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተነቢሩ ዘሎ እገዳ ከይልዓል ይሰርሓ ምህላወን'ውን ተዛሪቡ።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ እቲ ዓለምለኻዊ ተቐባልነት ዘለዎ ውዕል ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ተፈጺሙ እንከሎ እቲ ማዕቀብ ክቕጽለሉ ዝተደልየ ምኽንያት ከምዝገረሞ ብምግላጽ፡ እቲ ማዕቀብ ተላዒሉ ህዝቢ ኤርትራ ንኽከሓስ ጸዊዑ።
- ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ ሎሚ ንግሆ ኣኼባ ኣካይዱ
- መንግስቲ ኤርትራ፡ "ሓያሎ ናይ ፓሊሲ ለውጥታት ክመጽእ ይኽእል'ዩ"
- “ብሱሩ’ውን ኣስናን ዝነበሮ ማዕቀብ ኣይነበረን”
ኣብ 2009፡ መርማሪ ጉጅለ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ መንግስቲ ኤርትራ ንኣልሸባብ ይድግፍ እዩ ዝብል ሰፊሕ ጸብጸብ ድሕሪ ምቕራቡ ኢዩ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማዕቀብ ዘንበረ።


text:
ኣብ ኪጋሊ ርእሰ ከተማ ርዋንዳ ዝተጋብአ ኣኼባ ሕብረት ኣፍሪቃ : ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝተዋፈሩ ወታደራት ዓቃቢ ሰላም ሕቡራት ሃገራት ተወሳኺ ሓላፍነት ክውሃብ ንዝፅውዕ ውሳነ ደጊፉ።
መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ሕፅረት ገንዘብ ኣጋጢሙዎ ንዘሎ ሕብረት ኣፍሪቃ ገንዘብ ንምምዳብ ሓድሽ መስርሕ ኣብ ግብሪ ክውዕል ድማ ብተወሳኺ ተሰማሚዖም።
መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ብዞባዊ መራሕትን ሕቡራት ሃገራትን ዝሓለፈ ቀዳም ንዝቐረብ ሕቶ ብዘመሓላለፍዎ ውሳነ እዮም ምላሽ ሂቦም ።
ኢጋድ ፕላስ (IGAD Plus) ዝተበ ሃለ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ሓዊሱ ሩዋንዳ፤ደቡብ ኣፍሪካ፣ናይጀሪያን ኣልጀሪያን ዝሓቖፈ ኣካል : ተልእኾ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣገልግሎቱ ክናዋሕ ጸ ዊዑ’ሎ።
ንተዋጋእቲ ደቡብ ሱዳን ዝፈላሊ ዞባዊ ሓይሊ ክኣቱ እቲ ዳግም ዝተወሰነ ውሳነ ብተወሳኺ ይፅውዕ።እቲ ሓይሊ መዓስ ከምዝኣቱ ግን ዝተፈልጠ ነገር የለን።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ : መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ገንዘብ ንዘድልዮ ሕብረት ኣፍሪቃ ሓድሽ ምወላ ዝምደበሉ ኣገባብ ተሰማሚዖም።ተጋባእቲ ኣኼባ ሕብረት ኣፍሪቃ ንተበግሶ ዓቃብ ሰላም ኣፍሪቃን ካልኦት ፕሮግራማት ልምዓትን ንምሕጋዝ ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ካብ ደገ ካብ ዝኣቱ ኣቑሑት ግብሪ ክኽፈል ወሲኑ’ሎ።
ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት ሚ ንስቴር ፋይናንስ ሩዋንዳ ክሌቨር ጌተተ: ሕብረት ኣፍሪቃ ከቢድ ሕፅረት ገንዘብ ከምዘጋጠሞ ገሊፆም ነይሮም።ይኹን እምበር: መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ : ኣባላት ሃገራት ንመሳለጢያታት ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ 100% ፣75 % ንፕሮግራማቱ 25 % ድማ ንስራሕቲ ዕቃቢ ሰላም ክሽፍኑ ወሲኖም ኣለው።
ነዚ ዝኸውን ገንዘብ ካብ ደገ ካብ ካብ ዝኣቲ ኣቑሑት 0.2 ሚእታዊ ቐረፅ ክኸፍሉ ወሲኖም ኣለው።ከም መድሓኒትን ዱኹዒን ሓዊሱ ኣገደስቲ ኣቑሒት ካብቲ ግብሪ ነፃ ከምዝኾኑ ድማ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
ሚ ንስቴር ፋይናንስ ሩዋንዳ ክሌቨር ጌተተ ነዚ ኣመልኪቶም " በዚ ኣገባብ እዚ 1.2 ቢሊዮን ዶላር ክርከብ እዩ።ክትንበይ ዝኽእል፤ቀሊን ብሕድ ሕድ ሰበስልጣን እቶት ዝእከብን እዩ ክኸውን።እቲ ገንዘብ ኣብ ቁፅሪ ሒሳብ ማእኸላይ ባንኪ ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ዝኣቱዩ " ድማ ኢሎም።።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ: ኣብ ኪጋሊ ሩዋንዳ ዝተኣከቡ መራሕቲ ኣፍሪቃ ሓድሽ ኮምሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ንምምራጽ ዘይምስምምዖም ንገለ ኣፍሪቃዊያን የሓጒስዎም ኣሎ።
ድሕሪ ክልተ ዙር ናይ ስልጣን ግዜአን ክወርዳ ዝነበራ ኣዶ-መንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ዶክተር ዲላሚኒ ዙማ ኣብ ወርሒ ጥሪ ዝቕጽል ኮሚሽነር ክሳብ ዝምረጽ ኣብ ስልጣነን ክጸንሓ እየን።
ቦትስዋናዊ ሕጹይ ዘድሊ ክልት ሲሶ ድምፂ ክረኽቡ ኣይክኣሉን። Afican Sun Times ናይ ዝተበሃለት ጋዜጣ ዋና ኣሰናዳኢ ናይጀሪያዊ ቺካ ኦንያኒ ሕጹያት ኡጋንዳን ኢዃተሪያል ጊኒን ዘይምስዓሮም ሕጉስ እየ ኢሉ’ሎ።ምኽንያቱ ኣብ ዝገለጹሉ ድማ "እዘን ሃገራት እዚአን ብውልቀ-መለኽቲ ስለዝምርሓ'ዩ" ኢሎም።


text:
ዕዉት በርቃዊ መጥቃዕቲ ተኻይዱ።
ደባይ ኣሃዱታት ስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ደቂቕ መጽናዕቲ ኣካይዶም፣ ብዉሕሉል ኣገባብ ዘካየድዎ በርቃዊ መጥቃዕቲ፣ ንምኩሕ መራሒ ደሚርካ ኣርባዕ፡ተ (4) ኣባላት ስለያ፣ ምስታ ዝንቀሳቐሱላ ዝነበሩ ወትሃደራዊ ማኪና ተቓጺሎም ኩሎም ሓሪሮም ኣለዉ። ብዕለት ግንቦት, 16/2016 ጸጥታ ኤርትራ ወፍሪ ኣካይዱ፣ ምዉታትን ብረትን ገዲፉ ከይዱ ስለዝነበረ ድሒርና ክንገልጾ ኢና።
ዕለተ ስርሒት፦ 05/ 28/ 2016 ወጋሕታ ተኻይዱ። ቦታ ስርሒት፣ ኣብ ሞንጎ ፎርቶ ሳዋን መስወዲብን ኮይኑ ዶብ ሱዳን እዩ።
ናይ ኣፈጻጽማ ኣገባቡ። እቲ ዝፍክር መጀር ላዕለዋይ ሓላፊ ኮይኑ ንፍሉይ ወፍሪ ክመርሕ ዝተመደበ እዩ። ንሱ ራብዓይ ርእሱ ካብ ፎርቶ ሳዋ ተበጊሶም ብወትሃደራዊ ቶዮታ (ፒክ ኣፕ) ንመስወዲብ ይጓዓዙ ነይሮም። ዉፍያት ደባይ ኣሃዱታትና ድማ ከም ወትሩ ድብያ ኣጻዊዶም፣ ብዉሕሉል ኣገባብን ተወፋይነትን ዕዉት በርቃዊ መጥቃዕቲ ኣካይዶም ነታ ጉጅለን ንብረታን ደምሲሶማ።
ዝተቐትሉ ኣርባዕተ ኣባላት እዮም። ንሳቶም መጀር ጸጋይ ወልዱ ቀንዲ ሓላፊ። ተለንተ ተስፋሂወት ገብረኣምላኽ (ብተስፊት) ዝጽዋዕ ድማ መራሒ ሓይሊ እዮ። ናይቶም ክልተ ኣስማት ጌና ኣይተፈልጠን። ኩሎም ኣብ ወትሃደራዊ መኪና ከለዉ ስለዝተወቕዑ ምሉእ ብምሉእ ተቓጺላ ናብ ሓሙሽኽቲ ስለዝተቐየረት ኣርባዕቲኦም ሓሪሮም እዮም። መጀር ጸጋይ ንስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ንምጥፋእ ብትምክሕቲ ክፍክርን ክህንደድን ዝቐነየ ረቂቕ ሰብ’ዩ። ብጣዕሚ ዘገርም ግና፣ ግንባርና ምስ ተቓወምቲ ሱዳን ዓሌት በጃ ከቋርኑና ፈቲኖም። ንሕናን ንሳቶምን ክልተ በበይኑ ዜግነት ዘለና፣ ብዕላማ ቓልሲ ድማ ፈጺምና ዘራኽብ የብልናን። ስርዓት ኤርትራ ከትኣሳስረና ዝደለየሉ ምኽንያት እንታይ’ዩ ዕላምኡ? ስለዚ ንጸጥታዊ ውዲቱን ፖለቲካዊ ጸወትኡን ይኹን ግደ መጀር ጸጋይን መደቡን ንምቅላዕ ግና ድሒርና ክንገልጾ ኢና።
መን’ዩ መጀር ጸጋይ? ድሕረ- ባይትኡ፣ ባህርያቱን ዘይሕጋዊ ተግባሩን’ከ?
ድሕረ ባይትኡ፦ መጀር ጸጋይ ወልዱ ወዲ ኣርባዕተ ኣስመራ እዩ። ብወዲ ኣርባዕተ/ Quatro/ ዝብል ሳጓ ይጽዋዕ። ንሱ ኣባል ስሙር ውድብ ኣካል ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተ. ሓ. ኤ.) ዝነበረ እዩ። ኣብ መፋርቕ 1980 ድማ እቲ ውድብ ብተስፋምህረት ተመሪሑ ኣብ ምዕራባዊ በረኻታት ኤርትራ ብረታዊ ቃልሱ ይቕጽል ነይሩ። እንተኾነ ግና ብህዝባዊ ግንባር ዝተደምሰሰ ሃገራዊ ውድብ ነይሩ።
መጀር ጸጋይ ወልዱ ካብ ስሙር ውድብ ኣብ 1986 ብህ. ግንባር ተማሪኹ። ካብ ሓለዋ ሰውራ ወጺኡ ድማ ኣብ 1988 ናብ ክፍለ ሰራዊት 85 ተመዲቡ ክሳብ ናጽነት ኣገልጊሉ መራሕ ጋንታ በጺሑ ነይሩ። ስርዓት ኤርትራ ኣብ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፣ ኣብ ዓበይቲ ቀላያት ብፍላይ ክቡር ማዕድናት ንምርካብ ብኮንትሮባንዶ ዘይሕጋዊ ንግዲ ወፍሪ የካይድ ነይሩ። ስለዚ መጀር ጸጋይ ናብ ሉኡላዊት ሃገር ኮንጎ ተላኢኹ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ተዋፊሩ ንሽዱሽተ (6) ዓመታት በብዓይነቱ ክቡር ማዕድናት ንምዝራፍ ዘገልገለ እሙን ሰብ’ዩ። ንሱ ንኤርትራ ምስ ተመልሰ ድማ፣ ናይ ዘይሕጋዊ ኣገልግሎቱን ተኣማንነቱን ዓስቢ ተባሂሉ ናይ መጀር መዓርግ ተዋሂቡዎ። ሽዑ ብትምክሕቱ መሬት ኣይትጽርኒ ካብ ዝብሉ ሓደ ዘይሓላፍነታዊ ሰብ ነይሩ።
ባህርያቱ፦ መጀር ጸጋይ ኣዝዩ ሱሱዕን ዘማውን’ዩ። ብስድነቱን ትምክሕቱን ድማ ይፍለጥ። ልዕሊ ኹሉ ካብ ጸቢብ ኣትሓሳስብኡ ዝብገስ፣ ብኣነዋሪ ወገናዊ ምክፍፋል ዝተቖማጥዔ፣ ብጉድለት ስነ-ምግባሩን ጽዩፍ ባህርያቱን ዝልለ፣ ኣብ ጎደና ብቕሉዕ ዝዛረብ ብዙሕ ሰብ ዝምስክሮ’ዩ ። ንሱ እሙን ኣገልጋሊ ስርዓት ስለዝኾነ ንጸቢብ ወገናዊ ኣትሓሳስብኡ ክእርም ዓገብ ክበሃል ኣይተደልየን። ምኽንያቱ ስርዓት ኤርትራ ሓድነት ህዝቢ ንምዝራግ ካብ ዝጥቀመሉ ከፋፋሊ ሜላ፣ መጀር ጸጋይ ሓደ ካብ ቀንዲ ዘጓሃህር ኣርሆ’ዩ።
ጸጥታውን ፖለቲካውን ውዲት ኤርትራን ተራ መጀር ጸጋይን።
ኣብ ኤርትራን ዶብ ሱዳንን ዘሎ ዝተሓላለኸ ኩነታትን ውዲት ስርዓት ኤርትራን ብሓጺሩ ምጥቃሱ ኣገዳሲ’ዩ። ምኽንያቱ፦
ስርዓት ኤርትራ ብሰንኪ ግጉይ ናይ ወጻኢ ፖሊሲኡ ዝወስዶ ዘይሕጋዊ ኣገባብ፣ ንዞባና ናብ ዘይምርግጋእ ከምዘምርሖ ዝተመስከረ እዩ። ጉድለቱ ንምሽፋን ድማ ኩሉ ግዜ ጸጥታዊ ውዲት ኣሊሙ ፖለቲካዊ ጸወታ ናይ ምክያድ ልምዲ ኣለዎ። ስለዚ ናይ ሱዳን ተቓወምቲ ዝኾኑ ዓሌት በጃ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ኣብ ከይሩ ወትሃደራዊ መዓስከር ሂቡ፣ ብኤርትራውያን ዓለምቲ እናሰልጠኑ፣ ሎጂስቲካዊ ጠለባት ድማ ኣማሊኡ ኣንጻር ሱዳን ከምዝንቀሳቐሱ ገይሩ ካብ ዘዋፍሮም ዉሑድ ግዜ ኣይገበረን።
ይኹን’ምበር ኣብ ሞንጎ መራሕቲ ቀቢላታት በጃ ዘይምርድዳእ ኣጋጢሙ። ስርዓት ኤርትራ ግቡእ ፍታሕ ኣይገበረሉን። ብኣንጻሩ ከም ልሙድ ባህርያቱ ሓድነት ስለዘይፈቱ ድማ ጸግዒ ቀቢላ ዓባስ ሁመድን ሓሰበላ ሁመድን ወሲዱ። ብውሳኔን መርገጽን ኤርትራ ዘይዓገቡ ካልኦት መራሕቲ ቀቢላ በጃ ነይሮም። ንሳቶም ም ብሓሰበላ ዓሊ ሓሰንን ምክትሉ መሓመድ ኣቡበከርን ዝምራሕ ዓሌት በጃ፣ ካብ ኤርትራ መዓስከር ከይሩ ዕለት 05/ 16/ 2016 ኣምሊጦም ናብ ዝተወለድሉ ከባቢታት ዝርከብ በረኻታት ከይዶም። ስርዓት ኤርትራ በዚ ሃንደበታዊ ፍጻሜ ሰንቢዱ፣ ንዝተፈንጨሉ ዓሌት በጃ ንምህዳን ብመርዛም ጉልባብ ናብ ሩባ ክራየት ወፍሪ ኣካይዱ።
እዚ ብዕለት ግንቦት/16/ 2016 ብጸጥታ ኤርትራ ዝተኻየደ ወፍሪ፣ ኣብ ሩባ ክራየት ናይ ሱዳን ተቓወምቲ ዓሌት በጃ ኣይነበሩን። ብኣንጻሩ ምስ ስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ ናይ ሓደ ሰዓት ተዂሲ ተኻይዱ። ስለያ ኤርትራ ዘይተጸበዮ ግጥም ምስ ኣጋጠሞ ክጻወሮ ስለዘይከኣለ፣ ሰለስተ (3) ሬሳታትን ክልተ (2) ብረትን ራሕሪሖም ከምዝኸዱ ንብረቶም ስለዝተማረኸ ተረጋጊጹ’ዩ። ብወገና ነዚ ሓበሬታ’ዚ ኣብ ክንዲ ቀልጢፍና ምዝርግሑ እቲ ኩነታት ንምክትታል ክንጽበ ዝመረጽናሉ ብቑዕ ምኽንያት ነይሩ።
ስለዚ ውዲትን ወፍርን ኤርትራ ክልተ ዕላማታት ነይሩዎ። ቀዳማይ፦ ነቶም ካብ ኬይሩ ዘምለጡ ዓሌት በጃ ዘይሕጋዊ ተግባሩ ንኸየቃልዕዎ ንምክልኻል ክሃድኖም ዝዓለመ ነይሩ። ካልኣይን ቀንዲ ዕላማን ግና፣ ብጉልባብ በጃ ንስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ ንምህዳን መርትዖ ዝኾኖ ሰባት እንተሒዙልና፣ ኣብ መሬት ሱዳን ምስ ተቓወምቲ ዓሌት በጃ ኮይና ንሰርሕ ከምዘለና ኣምሲሉ ከባእሰና ንሱ ድማ ከም መዋገዪ ክጥቀመሉ’ዩ ነይሩ ቀንዲ ውዲቱ። ኣቐዲሙ ድማ ነዚ ጸጥታዊ ውዲት ዘሳስዩ ነቲ ሓበሬታ ናብ ጸጥታ ከሰላ ሱዳን ዘብጽሑ ውዳቤ ገይርሉ ነይሩ። እንተኾነ ግና እቲ መርዛም ጸጥታውን ፖለቲካውን ውዲት ስለዝፈሸለ፣ ናይ እስላማዊ ጥርኑፋት ኣሳሰይቲ ግብረ ሽበራ ገይሩ ከቕርበና ፈቲኑ ኣይሰለጦን።
መደምደምታ፤ እቲ ኣብ ኮንጎን ኣብ ኤርትራን ኣጋፋሪ ዝነበረ ጥሩምባ ዝተነፍሓሉ ሙኩሕ መጀር ጸጋይ፣ ነቲ መርዛም ጸጥታዊ ውዲቱ ከተግብር ንስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ክድምስስ ኣይከኣለን። ብኣንጻሩ ኣብ ኩሉ ከይበጽሐ ነብሱ ንምክልኻል ኣይበቐዐን። ንሱ ትምክሕቱን ፈኸርኡን ሒዙ ብባርዕ’ዩ ተቓጺሉ ሞይቱ። ስለዚ ጸጥታዊ ኤርትራ ብሞት መጀር ጸጋይ መሊሱ ክዓብድ እዩ። ኣብ ቦታ ስርሒትን ከባቢኡን ናይ ስለያን ጉጅለታትን ሰራዊትን ኣምጺኡ ሰፊሕ ወፍርን ተፍትሽን ከምዝገብር ከይተሓልመ ዝፍታሕ እዩ።
ስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ በዚ ኣጋጣም’ዚ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ
ዉፉያት ደባይ ኣሃዱታትና፣ ደቂቕ መጽናዕቲ ምክያድ፣ ውሕሉል ናይ ኣፈጻጽማ ኣገባብ ዘለዎ በርቃዊ መጥቃዕቲ ብምክያድ፣ ብፍላይ ነቲ ሙኩሕን ፈካርን መጀር ጸጋይ ምስ ጉጅልኡ ብምድምሳሶም ኣዝዩ ሓበን ተሰሚዑና። ስለዚ ብስም መሪሕነትን መሰረታት ስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ ኣድናቖትና ክንገልጽ ንፈቱ። እዚ ዓወት’ዚ ውድቀት ስርዓት’ዩ። ንደለይቲ ለውጢ ድማ ጽቡቕ ተስፋ’ዩ።
ስሙር ደሞክራስያዊ ግንባርር ኤርትራ፣ ቃልስና ክስስን ናህሩ መታን ክቕጽል፣ ህዝባዊ ባህርያት ክለብስ ስለዘለዎ፣ ሰፊሕን ንጡፍ ተሳታፍነት ህዝብና ክዓዝዝን ሓይሉ ዓብዩ ብኹሉ መዳያቱ ሓገዝኩም ክትገብሩ ነቲ ቓልሲ ድማ ክትጽንበሩዎ ብኣኽብሮት ንጽውዕ። ንዉፉያት ደባይ ኣሃዱታትና ድማ ብሞራል ምትብባዕ፣ ብፋይናንስ ምሕያሉ፣ ሞያውን ምኽርን ተክኒካውን ሓገዝን ይኹን ብኣካል ክትሕብሕብዎ ንምሕጸን።
ውድቀት ንምልካዊ ስርዓት ኤርትራ!! ክፍሊ ዜናን ባህልን፣ ስሙር ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ።
መዘኻኸሪ፦ ካብ ህዝብና ቅኑዕ ነቐፈታን፣ ሃናጺ ምኽርን ስለንጽበ፣ ብኣድራሻና ክትሰዱልና ብኽብሮት ንሕብር።
Email: uedf2012@gmail.com


text:
ናይ ናይጀርያ ናዕበኛ ጉጅለ ቦኮ ሃራም 276 ተማሃሮ ኣዋልድ ካብ ሰሜናዊ-ምብራቅ'ታ ሃገር ከተማ ቺቦክ ካብ ዝሓድራሉ ቤት-ትምህርቲ ካልኣይ ብርኪ ካብ መደቀሲ ክፍልታተን ካብ ዝጨውየን ልክዕ ከምዛ ሎሚ መዓልቲ 14-ሚያዝያ ሓደ ዓመት ኮይኑ'ሎ።
ሓድሽ ፕሬዝዳንት ናይጀሪያ ኮይኖም ዝተመረፁ ሙሓማዱ ቡሓሪ ዝሓለፈ ዓመት ከምዛ ሎማዕንቲ ካብ ቺቦክ ብኣሸባሪ ቦኮ ሓራም ተጨውየን ዛጊድ ዘይተረኽባ 219 ኣዋልድ ንምምላስ ቃል ከምዘይኣትው ገሊፆም።
‘’ናይ ቺቦክ ኣዋልድ ምድሓን ዝክኣል እንተኾይኑ ኣይፈልጥን’’ ኢሎም ንሶም ዝተጨውያሉ ቀዳማይ ዓመት እታ ሃገር ኣብ ዝዘከረትሉ ሎሚ መዓልቲ ሰሉስ።
ኣብ ስልጣን ዝርከብ መንግስቲ ነተን ኣዋልድ ንምምላስ ንዘካየዶም ፃዕርታት ዝነቐፉ ቡሓሪ መንግስቶም ካብቲ ዝትካእ መንግስቲ ብዝተፈለየ መንገዲ ክሰርሕ እዩ ኢሎም። ስራሕ ፕሬዝዳንተነተይ ምስ ጀመርኩ ኣኸረርቲ ቦኮ ሓራም ፅንዓት ሓባራዊ ድልየትና ክፈልጡ እዮም ኢሎም ብምውሳኽ።
ቦኮ ሓራም ካብ 2014 ዓ.ም ጀሚሩ እንተወሓደ ን' 2,000 ደቂ ኣንስትዮ ጨውዩ መብዛሕቲአን ናይ ፆታዊ ዓመፅ ባሮትን ተዋጋእትን ከምዝገበረን ንሰብኣዊ መሰላት ዝሕለቕ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ገሊፁ’ሎ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ነቲ ዕለት ብምዝካር ሎሚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ቤት ፅሕፈት ድምፂ ኣሜሪካ ክልተ ኣባላት ኮንግረስን ሓንቲ ካብተን ተጨውያ ዘምለጠትን ‘’ኣዋልድ ቺቦክ ኣይተረስዓን’’ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ መድረኽ ምይይጥ ተኻይዱ’ሎ።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ጊዜና ዝጠልቦ ተልእኾ!
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ወንጌለ መንግሥትን ድኅነተ ዓለምን ክሰብኩ ዝመረጸ ንቕዱሳን ሓዋርያት እዩ። ቅዱሳን ሓዋርያት ድማ ኣብቲ ጐይታ ዝወዓሎ እናወዓሉ፣ ኣብ ዝኃደሮ እናኃደሩ ማዕደ ሕይወት ቃሉ ሠለስተ ዓመትን መንፈቕን ተመገቡ። ጐይታ ኸኣ ኣብ ርእሲ ልቦና፡ ምሳሌ፣ ኣብ ርእሲ ምሳሌ ድማ ትርጓሜ እናነገሮም ብቝዓት ዝገብሮም ትምህርትን ምሥጢርን ገለጸሎም። (ማቴ 5፡13-16፣ ማቴ 13፡11፣ ሉቃ 22፡39)
ብድኅር’ዚ ‘ሑሩ ወመሃሩ’ ብምባል ነታ መቐረት ዘይብላ ዓለም ጨው ኮይኖም ከመቅሩ፣ ብርሃን ኮይኖም ከብርሁ ጸጋኡ ሂቡ ሥልጣነ ክህነት ሠይሙ ለኣኾም። (ማቴ 28፡19-20፣ ግብ. ሐዋ. 2፡1-4)
ቅዱሳን ሓዋርያት ከኣ በቲ ካብ ቃሉ ዝሰምዕዎን ብግብሪ ዝረኣይዎን ቀዳሞት ምስክር ኮኑ። ብሥራተ ወንጌሉ ናብ ኣርባዕተ መዓዝናት ዓለም ንምብጻሕ ንተልእኾኦም ብዓወት ፈጸሙ። ኣብ መወዳእታ ድማ ኵሉ ፀዋተወ መከራ ተዓጊሦም ክሳዕ ሞት እሙናት ኮይኖም ሰማያዊ ኣኽሊል ክቕበሉ ከኣሉ።
ብድኅሪኦም ኣሰሮም ተኸቲሎም ዝተንሥኡ ሓዋርያነ አበው ከምኡ’ውን ርቱዓነ ሃይማኖት ሊቃውንት ብርሃን ክርስትና ክሰፍሕን ክጸንዕን ብቓልን ጽሑፍን ተጋደሉ። ነዚ ስለዝፈጸሙ ኸኣ ኣብቲ ጽንኩር ዘመነ ሰማዕታት ኣዝዮም ብዙኃን ሕዝበ ክርስቲያን ኣብ ኣምልኮተ እግዚአብሔር ጸኒዖም፡ ሞት’ውን እንተኾነ ካብ ፍቕሪ ክርስቶስ ከም ዘይፈልዮም ንእምነቶም ብግብሪ እናመስከሩ ክሳዶም ንሰይፊ፣ ሥጋኦም ንሓዊ ሂቦም ኃለፉ።
ቅዱሳን አበው’ውን እንተኾነ ዕጸበ ገዳም፡ ግርማ ለይቲ፡ ድምፀ ኣራዊት፡ ጸብኢ ኣጋንንት ተዓጊሶም ነቲ ካብ ሓዋርያት ክወራረስ ዝጸንሐ ቅኑዕ እምነት ተኺሎም ንዝመጽእ ወለዶ ኣረከቡ።
ብድኅሪኦም በብዘመኑ ዝተንሥኡ ሊቃውንትን ካህናትን ዲያቆናትን ለይቲ ምስ መዓልቲ፡ ወሪዶም ደይቦም ምእመናንን ምእመናትን ርትዕት ሃይማኖት ኣጽኒዖም ምስ ሠናይ ግብሪ ኣዋሒዶም ካብ መንጠልቲ ተዃሉ ከም ዝሕለዉ ገበሩ። በዚ ኸኣ መኽሊቶም ስለዘብዝኁ፣ ስለዝሓለዉን ስለዝጓሰዩን እንሆ ሃገርና ሃገረ እግዚአብሔር ኮይና ትነብር ኣላ። ንዕኦም ከኣ “ርትዕት ሃይማኖቶሙ ለቅዱሳን አበዊነ” እናበልና ብሓበን ክንዝክሮም ንነብር ኣሎና።
ብኸምዚ መንገዲ፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ብኃይሊ እግዚአብሔርን ብረድኤት ቅዱሳንን ወርቂ ብሓዊ ከምዝፍተን ነቲ ክፉእ ዘመናት ብጽንዓት ሰጊራ ናብዚ ዘሎናዮ ዘመን በጺሓ ኣላ። ሎሚ ግና እዚ ጽኑዕ ታሪኽና ኣይግድን! ከም ዘመን ኣቦታትና ሓዋርያዊ ተልእኾ ቤተ ክርስቲያን ደኺሙ ከምዘሎ’ውን መስካሪ ዘየድልዮ ሓቂ እዩ። ንመጓሰና ድምፂ ካልእ ክሰምዕን ክባረርን፣ ብተዃሉ ክምንጠልን ፋሕ ክብልን ንሓድጎ ከይንህሉ ዘፍርሕ እዩ።
እዛ ኣፍ ደጌታት ሲኦል ዘይኅይልዋ፣ ብደም ክርስቶስ ዝተመሥረተት ቤተ ክርስቲያንን ደቃን ክሕለዉ ልዕሊ ኵሉ ኃላፍነት ዝተሰከሙ ሥዩማን ካህናት ስለዝኾኑ ግቡእ መንፈሳዊ ዕጥቂ ዓጢቖም ኣብ ዘሎናዮ ዘመንን ወለዶን ነቒሖም ተልእኾኦም ክፍጽሙ፡ ብቃለ እግዚአብሔር ክጓስዩን ክምህሩን ይግባእ። (ኤፌ. 6፡13-18)። መምህራን ሊቃውንት’ውን ብዝግባእ ክምህሩን ክጽሕፉን ንእኦም ዝመስሉ ኣብ ምፍራይን ምትካእን ዝያዳ ክጽዕሩ ይግባእ። ፍቓድ ሰብ ዘይኮነ በቲ ሊቀ ኖሎት ዝኾነ እግዚአብሔር ‘ኣባጊዐይ ሓልዉ፣ ዕያውተይ ኣብልዑ’ ተባሂሉ ዝተኣዘዘ ኣምላካዊ ቃል እዩ።
ነዚ ሸለል ምባል ግና ጽባሕ ኣብ ቅድሚ ሕያዋይ ጓሳ ብደም ዘሕትት እዩ እሞ ንወፍሪ ጕስነትና ዘድልየና ዕጥቅን ስንቅን ብእዋኑ ንኣክብ። ትእዛዝ ኣምላኽ ኣኽቢርና፣ መምርሒ ቤተ ክርስቲያን ተኸቲልና፣ ካብ ከንቱነት እዚ ዓለምን ካብ ክርክር መስሓትያንን ፈላለይትን ርሒቕና ጊዜና ዝጠልቦ ተልእኾ ጕስነት ብትግሃት ኪንፍጽም ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ሓደራ ትብል። (ሕዝ 3፡18-20፣ ሕዝ 33፡4-8፣ ዮሓ. 21፡15-17፣ 1ይ ቆሮ 1፡10-12)
እግዚአብሔር ቤተ ክርስቲያንና ይባርኽ!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ቀረባ ንዝተፈትሑ ናይ ፖለቲካ እሱራት ምሕረት ዝህብ ሕጊ ኣሕሊፋ: ብተወሳኺ ንዝሓለፈ 10 ዓመታት ዝጸንሓ ንጸጥታ ዝምልከት ሕጊ'ውን ለዊጣቶ አላ።
ቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድ ናብ መዝነት ካብ ዝመጽሉ ወርሒ ሚያዝያ ጀሚሩ ኣብታ ሃገር ዓበይቲ ናይ ፖለቲካን ቁጠባን ለውጢ ምክያዶም ይፍለጥ፤ እዚ ድማ አካል እቲ ለውጢ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኣብ መላእ'ታ ሃገር ብዝተላዕለ ተቓውሞ ብዝተሓሓዝ ኣስታት 30,000 ሰባት ብክሲ ግብረ ሽበራ ኣብ ማእሰርቲ ምጽንሖም ይፍለጥ። እቶም እሱራት መራሕቲ ተቓውሞ: ፖለቲከኛታት :ተማሃሮ: ጋዜጠኛታትን ጸሓፍቲ ዓምዲ ኢንተርነት ዝርከብዎም'ዮም።
መብዛሕትኦም ዝኻየዱ ዝነበሩ ተቓውሞታት ንቁጠባዊ ዘይምዕሩይነት: ማዕርነት ዘይምህላውን ጭቆናን ዝብሉ ጉዳያት ዘልዕሉ ምንባሮም ይዝከር።
እዚ ናይ ምሕረት ሕጊ ኣብ ትሕቲ ምርመራ ዝጸንሑ ኾነ ክሲ ተመስሪትዎም: ተፈሪዶም ንዝነበሩ ውልቀሰባትን ጉጅለታት ዝምልከት'ዩ ክብላ መሓውራት ዜና ውሽጢ ሃገር ሓቢረን ኣለዋ።
ኣቐዲሙ ፓርላማ'ታ ሃገር ከም ኦነግን ግንቦት 7 ዝአመሰሉ ብክስታት ግብረሽበራ ተኸሲሶም ዝነበሩ ጉጅለታት ክስታቶም ምልዓሉ ይፍለጥ።
ኣብ ኒው ዮርክ ዝመደበሩ ሁማን ራይትስ ዎች ብተወሳኺ ቀ/ሚ አብይ አሕመድ ኣብ ልዕሊ እሱራት ዝተፈጸመ ስቅያትን ኣብ እዋን ተቓውሞ ዝተቐትሉ ንምጽራይ ምርመራ ከካይዱን ሕጊ ግብረ ሽበራ ክልዕሎ ክጽውዕ ጸኒሑ'ዩ።


text:
ናይ ማላዊ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣብ ቀረባ እዋን ድሕሪ ዘካየዶ ዓመታዊ ምሉእ ሓፈሻዊ ጉባኤ ፍጻሜ ሰነድ፡ እቲ ዕለት 21 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ዝካየድ ሕዝባዊ ምርጫ ዝምልከት ሓሳብ ዝተነብሮ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብፁዓን ጳጳሳት ሃገረ ማላዊ ምስ ዝዀነ ይዅን ናይ ፖለቲካ ውድብ ከምዘይውግኑን ንማንም ሕጹይ ተመራጺ ይዅን ናይ ፖለቲካ ውድብ ሓለፋ ከምዘይብሉ ሓቢሮም፡ ይኹን ደኣ እምበር ካቶሊካውያን ምእመናን ኣብ ናይ ሃገሮም ፖለቲካ ክነጥፉን ክሳተፉን ኣብ ሊሎንግወ ድሕሪ ዘካየዶ ዓመታዊ ምሉእ ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣብ ዘውጸኦ ናይ ፍጻሜ ሰነድ እንከመልክት፡
ካልእ ንገዛእ ርእሱ ርብሓ ክጥቀመሉ ዝኽል ምንም ኣይነት ርእይቶ ዘይምሃብ
ኣብቲ ናይ ፍጻሚ ሰነድ ብፁዓን ጳጳሳት ሃገረ ማላዊ፡ ካህናት ገዳማውያን ኵሎም እቶም ኣብ ማላዊ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ተቕዋማት ሓላፍነት ዘለዎም ዝተፈላለዩ ናይ ፖለቲካ ውድባትን መራኸቢ ብዙሓንን ከም መጋበርያን ንፖለቲካዊ ሃልኪ ክጥቀምሉ ዝኽእሉ ርእይቶ ካብ ምሃብ ክቑጠቡ ኣተሓሳሲቦም፡ ኩሉ ዜጋ ምእንቲ እቲ ዝመጽእ ዘሎ 2019 ዓ.ም. ወርሒ ግንቦት ንኽካይድ ዝተወሰነ ሕዝባዊ ምርጫ ክጽልይን፥ ሰላማዊ ምርጫ ክኸውንን ብጾሎት ምስቲ ሰላም ዝህብ እግዚኣብሔር ሓቢሩ፡ ዓመጽ ከለዓዕል ካብ ዝኽእል ቃላትን ተግባራትን ንቆጠብ” ቢሎም ማላዊ ከም ልኣላዊት ሃገር ምስ ቆመት ብሰላም ዝተባርከት ሃገር ኰይና ከምዝጸንሔት “ኵሉ ዜጋ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔርን ሃገርን ሰላምዊ ናይ ሓባር ናብራ ወትሩ ውሑስ ክኸውን ብፍላይ ከኣ ኣብቲ ምርጫ ዝካየደሉ እዋን ሰላም ክነብርን ክዕቅብን ግቡእ ሓላፍነት ኣለዎ” ይብሉ።
ንልዕሊ 50 ዓመት ሰላምን ዘለዋ ሃገር
ንያስላንድ ዝብል መጸውዕ ስም ዝነበራ ኣብ ትሕቲ ዓባይ ብሪጣንያ መግዛእቲ ዝነበረት ሃገር ኣብ 1964 ዓ.ም. ሉእላዊት ሃገር ኰይና ማላዊ ዝብል መጸውዕ ተዋሂብዋ ናጻ ሃገር ምስ ኰነት ክሳብ 1994 ዓ.ም. ኣብ ልዕሊ ስርዓት ሃሲንግስ ካሙዙ ባንዳ መርሕነት ጸኒሓ ካብዚ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ዝተወርሰ ምግባረ ብልሽውናን ዝተኣልከት ካብተን ድኻታት ዝበሃላ ሃገራት እትቁጸር ኰይና ብነቕጽን ምዕልቕላቕ ማይን ዓጸቦን ብሕማም ኤይድስን ካብ ጐረባብታ ሃገራት ንላዕሊ ዝተጠቕዔት ክትከውን እንከላ፡ ካብቲ ናጻ ሃገር ኰይና ካብ ዝቖመትሉ እዋን ኣትሒዛ ተዛማዲ ሰላምን ፖለቲካን ዘለዋ ሃገር እያ።


text:
ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ሻርሎትስቪል ቨርጂኒያ ንዝነበረ ህውከት ክልቲኦም ወገናት ተሓተቲ እዮም ኢሎም።ብቕድሚ ትማሊ ሰኒ ግን ንደገፍቲ ናዚን ፍፁም ልዕልነት ፀዓዱን ብውጋዝ ሽም ነዚኦም ንምቅዋም ዝወፁ ኣይፀርሑን ነይሮም።
ትማሊ ሰሉስ ኣብ ኒው ዮርክ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ንፍፁም ልዕልነት ፀዓዱ ዝተሰለፉን ንዕኦም ንምቅዋም ዝወፁን ‘’ክልቲኦም ወገናት ክንቀፉ ኣለዎም’’ ክብሉ ተሓተቲ ገይሮምዎም ኣለው።
ትማሊ ሰሉስ ዝሃቡዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣብ መንጎ እቶም ፕሬዝዳንትን ደጋፊ ናዚ፣KKKን ንፍፁም ልዕልነት ፀዓዱ ዝንቀሳቐሱን ብሽም ንምፅራሕ ስለ ምንታይ ክልተ ማዕልታት ከምዝወሰደሎም ንምፍላጥ ዝሓተቱ ጋዜጠኛታትን ብዓውዓውታ ናብ ዝተዓጀበ ግጥም እዩ ተለዊጡ።
እዞም ጉጅለታት ሓውልቲ ናይ ኮንፈደሬት ጀነራል ሮበርት ኢ.ሊ ንምልዓል ዝውሰድ ስጉምቲ ንምቅዋም ኣብ ሻርሎትስቪል ዝሓለፈ ቀዳም ዝተኣከቡ ነይሮም።
ናይ ናዚ ደጋፊ ከምዝኾነ ዝጥርጠር ሓደ መንእሰይ መኪንኡ ናብቶም ንዘርኣዊያን ንምውቃም ናብ ዝተኣከቡ ሰባት ብምዝዋር ንሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ቀቲሉ ንካልኦት እውን ኣቑሲሉ።
ሪኢቶታት ትራምፕ ካብ ኣባላት ቤት ምኽሪ ክልቲኦም ፖለቲካዊ ፓርትታት ካሊእ ዙር ነቐፌታ ወሊዑ’ሎ።ሪፓብሊካዊ ጆን ሚኬይን ኣብ መንጎ ዘርኣዊያንን ፀረ ፅልእን ንዕቀትን ደው ዝበሉ ኣሜሪካዊያን ሞራላዊ መዳርግቲ የለን ኢሎም ኣብ ናይ ቲዊተር መልእኽቶም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ
ርደተ መንፈስ ቅዱስ
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅሪ ትንሣኤኡ፡ ንደቀ መዛሙርቱ “እንሆ ኣነ ተስፋ ኣቦይ ክሰደልኩም እየ፡ ንስኻትኩም ግና ካብ ላዕሊ ኃይሊ ክሳዕ እትለብሱ ኣብ ከተማ ኢየሩሳሌም ጽንሑ” ዝብል ሓደ ዓቢይ ተስፋ ሂብዎም ናብ ሰማያት ዓረገ። ሉቃ. 24፡49 ካብ ዝዓርግ ኣብ ዓሥራይ መዓልቱ፡ ካብ ዚትንሥእ ከኣ ኣብ መበል ኃምሳ መዓልቱ፡ ደቀ መዛሙርቱ ነዚ ተስፋ’ዚ ኪጽበዩ ጸኒሖም፡ ብሓድነት ኣብ ሓደ ቤት ተኣኪቦም ከለዉ፡ ሃንደበት ካብ ሰማይ ከም ድምፂ ነፋስ ዝበለ ተሰምዐ። በአምሳለ እሳት ዘይትከፈል/ ዝተመቓቐለ ልሳን ሓዊ ዚመስል ድማ ተራእዮም። ኵሎም ከኣ መንፈስ ኃይሊ፡ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ። ፈራሃት ዝነበሩ ተባዓት ኮኑ፣ ካብ ብልየት ተሓደሱ፣ ብኣእምሮ በርትዑ፣ ምሥጢር ተርጐሙ፣ ሓደ ቛንቋ ዚፈልጡ ዝነበሩ ሰብዓን ክልተን ቋንቋ ተገሊጽሎም ብሰብዓን ክልተን ተዛረቡ። ብዘይ ገለ ጸገም ንዅሎም እቶም ካብ ኣርባዕተ መዓዝን ካብ ሃገረ ኣሕዛብ ተፈልዮም መጺኦም ኣብ ኢየሩሳሌም ዝተጋብኡ በብቛንቋኦም ኪምህርዎም ጀመሩ።
ንዅሎም በብቛንቋኦም ንጐይትነት እግዚአብሔር ኪምህርዎምን ንዝሓተትዎም ኪምልስሎምን ምስ ሰምዑ ዓቢይ ዘደንቕ ተኣምር ስለዝኾነ እቶም ካብ ሃገራት ኣሕዛብ ዚመጽኡ የዋሃን ኣይሁድ ተገረሙ። ገሊኦም እቶም ኣብ እስራኤል ዚቕመጡ ኣብ ስቕለት ጐይታ ዚሓበሩ ክፉኣት ኣይሁድ ግና ‘ እዚኦምሲ ዘይፈልሐ ጕዕሽ ሜስ ሰትዮም ሰኺሮም ሃተውተው ይብሉ ኣለዉ’ በልዎም።
ተውሳክ፡ . . . ርደተ መንፈስ ቅዱስ


text:
ዝኸበርኩም ሽማግለ ህዝባዊ ምልዕዓል ፍራንክፎርትን ከባቢኡን
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኣሓትን ኣሕዋትን
ብቐዳምነት እንኳዕ ናብ መበል 27 ዓመት ነጻነት በዓል ኤርትራ ኣብጻሓና እንዳበልኩ፣ ንኣሰናዳእቲ ናይዚ በዓል ሽማግለ ህዝባዊ ምልዕዓል ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ደኺምና ከይበሉ ህዝቢ ንምርኻብን ሃገራዊ ኮነ ሰውራዊ በዓላት ኣብ ምስራዕን ምድላውን ንእትገብሮ ዘላ ጻዕርን ንተሳተፎ ተቓለስትን ከመስግን እፈቱ።
መበል 27 ዓመታት በዓል ናጽነት ኤርትራ ኣብ እነብዕለሉ ዘለና መድረኽ፡ ኣብ መንጎኹም ተረኺበ መግለጺ ንከቅርብ ንዝተገብረለይ ዕድመ እንዳኣመስገንኩ፡ ሓደ ካብ ዕላማታት ናይዚ በዓል ተራኽብና ሓስባትና ምልውዋጥን ምዝታይን ስለዝኮነ ንዘቕርብ መልእኽቲ ብናይ ሓባር ሓሳብ ከነህብትሞ ከምእንኽእል እምነተይ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ፣ ቅድሚ መግዛኣቲ ወራር ጣልያን ዋላኳ ዝተጠርነፈ ምምሕዳር እንተዘይነበሮ፣ ንኹሎም ኣብ ኤርትራ ዝኣተዉ ባዕዳውያን ገዛኣቲ መንግስታት ግን ሕራይ ኢሉ ዝቕበል ኣይነበረን። ከም ኩሎም ብድሕረት ዝተበልዑን ትምህርትን ስልጣን ዝበኮረን ህዝባታት ብምንባሩ ድማ ኣቲ ዝገብሮ ዝነበረ ተቓውሞታት ዝተወደበን ዝተጠርነፈን ብዘይምባሩ ከድምዕ ይኽእል ኣይነበረን። ብኣንጻሩ ንሓያሎይ መራሕቲ ተቓውሞ ኣሕሊፉ ዝሃበን ግዳይ ዝገበረን እዩ ነይሩ። ካባኡ ናባኡ ግን፣ ኣቲ ድሕሪ ስዕረት መንግስቲ ጣልያን ዝተላዕለ ሰልፋዊ ቀጽርታት ተጋድሎ ናብ ዝሓሸ መስርሕ ናህሪ ናይ ቃልሲ ከምዘኣተው ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። ብፍላይ እኳ ኣብ እዋንቲ ስማዊ ፈደረሽንን ምፍራሱን ዝነበረ መዋእል ክረኤ እንከሎ ሰማዒ ዝነበሮን ዝጓሃረን መድርኽ ከምዝነበረ ታሪኽ ፖለቲካዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ይምህረና እዩ።
ይኹን እምበር፡ እዚ እውን ብሰሪቲ ዝነበሮ ምክፍፋላት ክዕወት ዘይምኽኣሉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ብዝያዳ ንመግዛኣታዊ ሓይልታት ምቹእ ባይታ ፈጢሩ ብስዕረት ተደምደመ። ናይ መዋኣል ፍልልይ እንተዘይኮይኑ ድማ ናይ ኩሎም ገዛኣቲ መንግስታት ባህሪ ሓደ ስለዝኮነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ድሕሪ ሓደ ብዝኣተዉ ስርዓታት ክጭቆንን ክርገጽን፣ ሃብቱን መሬቱን ክዝመት ክብሪ መንነቱን መለለይኡን ክጋሃስን ክበርስን፡ ክሳብ ትዓስኪሩ ኣብዘይፈልጦ ሃገራትን ውግኣትን ኣደዳ ህልቂትን ሞትን ገይሮሞ እዮም።
እዚ እቲ ሓፈሻዊ ጣባያት ገዛኣቲ ኮይኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ግን ነቲ ብስርዓት ሃይለ ስላሰ ዝተፈጸመ ግፍዕን፣ ዝነበረ ፈደራላዊ ውዑልን ምምሕዳሩን ምፍራስ፡ ናይ ሰልፍታትን ፖለቲካዊ ምንቅስቃሳትን ምእጋድ፡ ጻዕቂ ቅትለት ንጹሃት ዜጋታትን ዘዋፈሮ ናይ ምጡቛስን ምፍልላይን ስርሒታት ክጽሮ ብዘይምኽኣሉ ናብ ብረታዊ ቃልሲ ክሰጋገር ግድን ነይሩ። ሓደ ካብ ቀንዲ መበገሲ ዕላማታት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድማ “ምሉእ ናጽነት ኤርትራ ምርግጋጽን፡ ሓድነት መሬት ኤርትራ ምዕቃብን፡ ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ምቋምን” ኣብ ትሕትቲ ዝብል መርሆ እዩ ብረታዊ ተጋድሎና ካብ ኤርትራ ወጻኢ ተበጊሱ፣ ኣብ ሜዳ ድማ ብስዉእ እድሪስ ሓምድ ዓዋተ ኣብ ባሕቲ መስከረም 1961 ፈላሚ ናጽነታዊ ጥይት ዝተባርዐ። ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ብዙሓት ሓገዝቲ ደጋዊ ረቛሒታት ነይርዎ፡ ባዕላዊ ኲነታቱ ከምቲ ዝድለ ብዘይምንባሩ ኣብ ሜዳ ብዙሓት ጸገማት ተራእዮም። ካብቶም ክጥቀሱ ዝኽእሉ ልሉያት ጸገማት ሰውራና ድማ፡ ምፍንጫላትን ውግእ ሕድሕድን እዩ። ብኣንጻሩ፡ ካብ መድረኽ ናብ መድረኽ ዝድይብ ዝነበረ ናይ ምእራም ቃልሲ እንዳበረኸ፣ ህዝቢ ብሓሳብን ብግብርን እንዳተሓወሶ፡ ወታሃደራዊ ሓያልነት እንዳዓበየ መጺኡስ፡ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ናይ ቃልሲ መስርሕ ተጸሚዱ፡ ኩሉ ዝሓዞን ዘረማሰሶን ንሰውርኡ ኣበጅዩ፡ ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ከፊሉ ኣብ 1978 ክዛዘም ስድሪ ተሪፍዎ ዝነበረ ናጽነት ኤርትራ ብሰሪ ሓባራዊ ዕዮን ስምምዕን መራሕቲ ሰውራና ዘይምንር ተኮሊፉ፡ እንደገና ተወሳኺ መስዋኣትን ናይ ቃልሲ ዓመታት ምንዋሕን ኣጋጢሙ። ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ተቓለስቲ ሓይልታትቱ ግን ብዘጋጠሞም ግዝያዊ ስዕረት ተስፋ ከይቈረጹ፣ ብእዋናዊ ሓያልነት ናይ መግዛኣትን ደገፍቱ መንግስታትን ከይሰንበዱ፡ ንዝያዳ ቃልስን ዓወት ብመስዋእቲ ኣብ ዳግመ ውዳቤታት ተኣትዩ፣ ጸረ መጥቃዕትታት ኣብዝተጀመረሉ እዋን እዩ፥ እቲ ንግዝይኡ ሃዲኡ ዝነበረ ውግእ ሕድሕድ ብዓማሚ መልክዑ ብፈላምነት መሪሕነት ህግሓኤን ናይ ቀረባን ናይ ርሑቑን ተሓባበርቶም፡ ካብ ዕለት 28 ነሓሰ 1980 ክሳብ ዕለት 07 ነሓሰ 1981 ዝቐጸለ ውግእ ሕድሕድ፡ ህልቂት ተቓለስቲ መንእሰያትን ብርሰት ንብረት ህዝብን ኣስዒቡ፣ ሰውራ ኤርትራ ናብ ዝኸፍአ ምድኻማትን ምፍልላይን ኣትዩ።
ድሕሪ ነዊሕ ናይ ምርብራብ ወታሃደራዊ ግጥምያታትን መስዋእትን ዲፕሎማስያዊ ቃልስታትን ኤርትራ እቲ ዘይተርፍን ግድነታውን ዝኾነ ዓወት ናይ ናጽነት ብተሳትፎ መላእ ህዝብን ሓይልታት ሰውራን ተሰንዩ፡ ብጉንበት 24.1991 ብወሳኒ ታራ ህዝባዊ ሰራዊት ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ነጻ ኮይና። ህዝቢ ደቢሉን ዓሊሉን፡ ደቁ ሓቒፉ ቅሳነትን ሰላምን ከስተማቕር ትጽቢትን ህርፋንን ገይሩ። ዓወት ናጽነት ኤርትራ ግን ከምቲ ገለ ገለ ስንኩፋትን ትምክሕትኛታትን ብህዝባዊ ግንባር ጥራሕ ዝተረጋገጸ ገይሮም ዝገልጽዎ ዘይኮነስ፡ ውህሉል ናይ 30 ዓመታት ወታሃደራዊ ዓወታት ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን።
ሎሚ መበል 27 ዓመት በዓል ናጽነት ክንዝክር እንከለና፣ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ንምብጻሕ ዝሓለፎ መሪር ናይ ቃልሲ መድረኻት፣ ዝኸፈሎ መስዋእቲ፣ ዝፈሰስ ደምን ራሃጽን፣ ዝበረሰ ንብረት፡ ዝባደመ ዓድታት፣ ዝሃለቐ ጥሪትን ንብረትን ዝተብታተነ ስድራታትን ጸብጺብካ ዝውዳእ ከምዘይኮነ ኢና ንዝክር ዘለና። ነዚ ክንዝክር ከለና ድማ ገና ክንገብሮ ዝግባኣና ዘይተረጋገጸ ዕማማት ህዝብና ኣብ ቅድሜና ምህላዉ እዩ ዘመልክትና እምበር፡ ንስለ በዓልን ዝኽርን ጥራሕ ንገብሮ ዘለና ኣይኮነን። እቲ ቃልስን መስዋኣትን መላእ ህዝብና በብዓቕሙ ዝኸፈለሉ ካብ ነበረን ካብ ኮነ ድማ፡ በዓል ናጽነት ናይ ኩልና ኤርትራውያን እምበር ናይቲ ኣብ ኣስመራ ስልጣን ጨቢጡ ህዝብን ሃገር ዘማስን ዘሎ ጉጅለ ኣይኮነን። እቶም ንምልኪ ዝድግፉ ኮነ እቶም ጸረ ምልኪ ደው ዝበልና ዜጋታት ክብሪ ናጽነት አርትራ ሓደ እዩ ዝብጻሓና፡ ፍልልይና ብኸመይ ነብዕሎን ንምንታይ ንግልገለሉን ጥራሕ እዩ ክኸውን ዝኽኣል። ንሕና እቶም ገና ኣብ ቃልሲ ዘለና፤ ንዳግማይ ቃልሲ እንዳለወሉን ሕድሪ ሰማኣታትና ተጠሊሙ ንኸይተርፍ ቃልስና እነሓድሰሉን ክኸውን ከሎ፡ ንሳቶም ግን ንምልኪ ብዘገልግል መሀውተቲ ጭርሖታትን ኣብ ባይታ ዘየሎ ፈጠርናን ገበርና ዝብል ጃህራን ፈኸራን ስለዘሕልፍዎ እዩ።
ኣብዚ ክላዓል ዝኽእል ኣገዳሲ ሕቶታት ግን፡ ህዝቢ ኤርትራ ዓስቢ ዝኸፈሎ መስዋእትን ዝሰዓበ ሕሰምን መከራን ናይ ቃልሱ ተፈድዩ ዶ? ተጠቃማይ ናይቲ ብደሙን ድኻሙን ዝተረጋገጸ ናጽነት ኮይኑ ዶ? ናይቲ ሃገርና ሃብታም እያ፤ ወርቅን ካልእ ማዕድናትን ኣለዋ፡ ወደባትና ጥራሕ የናባብረና እዩ እንዳበለ ዝሓለፎ መሪር እዋን፡ ተኻፋላይ ተፈጥራዊ ጸጋታት ኤርትራ ኮይኑ ዶ? ዝብል ኮይኑ ነዚ ሕቶታትዚ መሊስና፡ ናብ ሓድሽ መድረኽ ክንኣቱ የድልየና ነይሩን ኣሎን።
እቲ መልሲ፡ ብርግጽ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ተጠቃማይ ውጽኢት ናጽነት ኣይኮነን፡ ብናጽነት ኤርትራ ዝረብሑ ዘለዉ እቶም ንመብጻዓታት ህዝብን ቃልስታቱን ዝጠለሙ ኢሳያስን ውሑዳት ኣገልገልቱን እዮም። እዚ ግን ንዝሓለፍ ጉድለታትካ ክትምርምር፡ ስለምንታይ ኣብ ከምዚ ዝበለ ኲነታት ሃገርናን ህዝብና ወዲቁ ክትድህስስን ኣምሳይኡ ብቃልስን ግጥምያን ከተረጋግጽን እዩ ዝሕግዘካ እምበር፡ ኣብ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ዘጣዕስ ኣይኮነን። ንሕና ንጽቡቕ ዝባሃግና ተቓለስቲ ጀብሃ ንኹን ሽዕብያ ዋላዃ ዝተፈላለየ እጃማት ይንበረና እምበር፡ ሕጂ ህዝብና ዝነብሮ ዘሎ ሃለዋት ውጽኢት ቃልስና ምዃኑ ክንግንዘብ የድልየና፡ ክሕደትን ጥልመትን ድማ ካብ ነዊሕ ክስራሓሉ ዝጸንሐ እምበር ሓድሽ ዝተጠርየ ጠባያት መንገዲ ምልኪ ኣይኮነን።
ናይ ሎሚ ጉጅለ ህግደፍ፡ ንኽሕደትን ጥልመትን ህዝባዊ ዕላማታት፤ ካብ እዋን ቃልሲ ጀሚሩ ብልሳንን መደብን ኢሳያስ ተለማሚድዎ ዝጸንሐ ኮይኑ፣ ኣብ ቃልሲ ንዝነበራ ፖለቲካዊ ሓይልታት እንተኮይኑ፡ ኣብ መጋባእያ ብጋህዲ ጽባሕ ናጽነት፡ ብኣጋጣሚ ዝኽሪ ሓደ መስከረም 1996 ኣብዝገበሮ ቃለ-ማሕተት ድማ “ንቐላዓለም እንተዘይኮይኑ፡ ብሓቂ ክንዛረብ እንተኮይኑ ህዝባዊ ግንባር ንበይኑ ተቓሊሱ እዩ ነዛ ሃገር ኣምጺእዋ” ክብል ንመላእ ህዝቢ እዩ ጥልመቱ ዘፍለጠ። ኣብዚ ኣይፋልካን ዝብል ሓያል ህዝባዊ ተቓውሞ ዘይምርካቡ ድማ፡ መጀመርታ ንተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር እዩ መሊኹ፡ ጸኒሑ ንውሽጣዊ ድኽመታት መሪሕነት ተሓኤ ተበሊጹ፡ ምስ ናይ ቀረባን ርሑቕን ግዳማዊ ሓይልታት ተማሓዝዩ ነቲ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ሰፊሕ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ህዝባዊ ምምሕዳራትን ሰሪቱ፣ ሃገራዊ ናጽነትን ፍትሕን ንምርግግጽ ዝዋደቕ ዝነበረ ግዙፍ ወታሃደራዊ ሓይሊ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሱዳን ከምዝኣቱ ዝገበረ መስርሕ፡ ጸኒሑ ኣብ መላኣ ህዝቢ ከሽካዕልል ዕድል ዝረኸበ። ሎሚ ግን፡ እቲ ብስዕረት ተሓኤ ዝታሓጐሰ ኮነ ደም ዝነብዐ ህዝቢ፡ ሓቢሩ ይሳቐን ኣብ ስደት ይነብርን ኣሎ።
ሎሚ ህዝብናን ሃገርናን ኣትይዎ ዘሎ ኩለንተናዊ ሰልሚ፣ ምዝርዛር ዘድልየና ኣይኮነን፡ ምኽንያቱ ኩልና እንፈልጦን እንነብሮን ዝለና እዩ። ካብዝሓለፈ ተማሂርና እንታይ ክንገብር ከምዝግባኣና ኢና ብዝርዝር ከንሰርዖን ክንብገሰሉን ዘለና። ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ድኽመት ደምበ ተቓውሞ እዩ ዝነብር ዘሎ፡ እቲ ክእለ ዘለዎ ድኽመት ድማ ቀሊል ክነሱ፡ ቀዳምነታት ናይ ቃልሲ ብዘይምስራዕና ዝፍጠር ዘሎ እዩ። ምጽውዋርን ምድምማጽን ስለዝጐድለና፡ ኣብ ክንዲ ብፖለቲካዊ ራኢ ብጽልእን ቅርሕንትን ፍልልያትና ስለዝዓቢ፡ ኣብ ክንዲ በቶም ንሰማማዓሎም ጉዳያት ተጊህና ኣብ ስራሕ ንኣቱ፡ ኣብቶም ዘየሰማምዑና ነገራት ሃለኽ ስለ እንብል እዩ ግዜ ናይ ቃልሲ ዝነውሕ ዘሎ፡ ብኡ መጠን ድማ ስቅያት ህዝብና ይናዋሕ ኣሎ፡ ማሕበራውን ባህላውን ምብትታንና ብኢሱ ክሳብ ንተሰዲድና እንነብረሉ ህዝብን ሃገርን ሽግር ኮይኑ ኣሎ ዝብል እምነት ኣለኒ።
ገለ እውን ምስ መንፈሳዊ እምነት ኣታሓሒዞም፡ ንዝተረግመ ህዝቢ እዩ፡ እግዝኣብሔር ሕሱም መራሒ ዝውርደሉ ብምባል ንህዝቢ ኤርትራስ ዝተረግመ ስለዝኾነ እዩ፡ ኣበስኡ በዚሑ ዝብሉ ኣለዉ። ብሸነኸይ ከምኡ ዝብል እምነት የብለይን፣ ምኽንያቱ ኣብ ሃይማኖት እንተኾነ እውን “ኣይትፍረድ ከይፍረካ” እዩ ዝብል። ክብሪ ሃይማኖትን ምእመናንን ልኡል እዩ፡ መሸፈኒ ናይ ሕመቕካ ክትገብሮ ምፍታን ግን ቅኑዕ ኣይመስለንን ኣይኮነን ድማ። ህዝቢ ኤርትራኸ እንታይ ስለዝኣበሰ እዩ ዝተረግመ ዝኸውን፡ ንመሰሉን ክብሪ ሃገሩን ስለዝተቓለሰን መስዋእቲ ስለዝኸፈለን ዲዩ መርገም ወሪድዎ ዝባሃል ዘሎ? ኣይፋሉን፡ ነቲ ፍረ ጻዕርኻ ክህብካ እየ ዝብል መልእኽቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ኣትሪርና ብምሓዝ ኢና፡ ነቲ ናይ ህዝብና ሕሰም ናብ ራህዋ ክንቅይሮ ዝግባኣና እምበር፡ ንሕምቀትና ድኽመትናን ብሃይማኖት ሸፊና ሓላፍነት ዝስከም ከነናድየሉ የብልናን። እዚ ኣባሃህላ እዚ ድማ፡ ኣብ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ንከይትሳተፍ ኢድካን እግርኻን ኣሲሩ፡ ስቅያት ህዝቢ ዘናውሕን፡ ምብርራይ ምልኪ ኣብ ሃገርና ዘጣጥርሕ ስለዝኮነ ክውገድ ዘለዎ ኣብሃህላ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቃልሲ ጉድለት ገይሩ ክባሃል እንተኮይኑ፡ ወዮ ዳኣ ዕጥቂ ብረት የሸቁርሮ ነይሩ ይኸውውን እምበር፡ ብእዋኑ ከሎ ኣብ ክንዲ ንዝተጋገየ ተጋጊኻ ምባሉ፡ እታ “ንስኻትኩም የማናይ ዓይንና፡ ንሳቶም ጸጋማይ ዓይንና” እንዳበለ ንኹሉ ክመጾ ዝኽእል ስዕቤናት ጸይሩ፡ ኣራሚ ስጉምቲ ክወስድ ዘይምጽንሑ ዶኾን! ዘየብል ግን ኣይኮነን። ካብ ብጊሓቱ ጀሚሩ ክቈጻጸሮ ዘይካኣለ ሰውራ እዩ ሓደ ካብጸገማቱ ኮይኑ ሎሚ ሕሰሙ ዝፍደ ዘሎ።
በዚ ናይ ሕጂ ኵነታት ተስፋ ዝቆረጹን ዝተሰናበዱን መንእሰያት፡ ገለ እውን ብዕላማ፣ ዋላኳ ውሑድ ድምጺ ይሃልዎም እምበር ሎሚ፡ ንታሪኽ ሰውራና ብሽፍትነት፡ ንናጽነት መሬት ኤርትራ ብባርነት፡ በጃ ሃገርን ህዝብን ንዝሓለፉ ስዉኣት ንሓደ ሰብ ኢሎም ዝሞቱ ክስይሙ፡ ንልኡላውነት ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከእትዉ ዝስምዑ ዘለዉ። ገለ ምህራትና እውን እዋናዊ ዘይኮነ ሓሳበ ርእይቶ ኣብ ምቅልቓል ምብጽሖም ንስምዕ ኣለና።
ኣብዚ ነቶም ብዘይፍላጥን ሕጽረት ተመኩሮን ኣብ ምንእኣስ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ወዲቆም ታሪኻዊ ጀግንነት ኣብ ምፍሓቚ ዝርከቡ ዘለዉ መንእሰያትን ገለ ተጋደልቲ ኔርና ባሃልትን፣ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ክትምስረት ከላ ኣብ 1960 ካብ ዝጸደቐ ገለ ካብ መበገሲ ቅዋማት መሪሕነት ላዕለዋይ ባይቶ ነዘን ሰለስተ ነጥብታት ምውካእ ኣገዳሲ መምሃሪ እመስለኒ።
- ስም ውድብ፡ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ
- ሰንደቅ ዕላማ፡ ሰንደቅ ዕላማ ናይ ተሓኤ እታ ኢትዮጵያ ዘውረደታ ናይ ኤርትራ ሰንደቅ ዕላማ
- ዕላማ፡ ምሉእ ነጻነት ምርግጋጽን፡ ሓድነት መሬት ኤርትራ ምዕቃብን፡ ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ምቋምን እዩ ይብል። ኣብዚ ግደን ግቡእን ኣባል ኮነ ናይ ቃልሲ ማሕላን እውን ኣልዎ። (ኣብ መርበብ ሓበረታ ፈረጀት ብ2006 ብዓረብኛ ዝተዘርግሐ፡ ብተጋዳላይ ዓብደላ ሓሰን ናብ ትግርኛ ዝተተርጎመ ሰነድ ምውካስ ይካኣል)
እዚ ከምዚ ዝኣመስለ ሕጋጋት ገይሩ ዝተበገሰ ህዝባዊ ቃልሲ ዳኣ ከመይ ገይሩ እዩ ሎሚ ሽፍትነት ዝሃባል ዘሎ ንዝብል እምባኣር፡ ዓቅሊ ጽበትን ንነገራት ኣማሳቂልካ ምርኣይን ዘበገሶ እንተዘይኮይኑ፣ መሰረት ዘለዎ ኣይኮነን፡ ካብ ታሪኽ ምምሃር ድማ ጽቡቕ እዩ። ሽፍትነት ድማ ግደፍዶ ዝተጻሕፈስ ብቓል ዝእቶ ውዑል ዘይብሉ ብናይ ብረት ዝዓጠቁ ሓያልነት ዝምራሕ ምትእኽካብ እዩ። ነቶም ኮነ ኢሎም ዝጽይቁ ግን፡ ኣብቀዳማይ ደርጃ ዝስራዕ’ኳ እንተዘይኮነ ኣብ ቃልሲ ምስዓሮም ጥራሕ እዩ ኣብ ቅድሚ ተቃለስቲ ዘሎ ምርጫ።
ብዛዕባቶም ብኮንፈደረሽንን ፈደረሽንን ምስ ኢትዮጵያ ዝሓሙ ዘለዉ እንተኮይኑ፡ እቲ ሓሳብ ኣይኮነን ዝጽላእ ዘሎ፡ ናይ ሎሚ ዛዕባና ክኸውን ይግባእዶ ኣይግባእን እዩ እቲ ዘረባ። ኣብ ቅድሜና ንህዝብን ሃገርን ዝረመሰ ክጽወር ዘይካኣል ገበናት ዝፍጽም ዘሎ ከነልግሶ ዝለና ስርዓት እንዳሃለወ ናብ ካልእ ጫሌዳ ክትዕ ንተቃወምቲ ከተኣቱ ምፍታን ብወገነይ መድረኻዊ ኮይኑ ኣይስማዓንን። ኢሳያስ እውን “ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ትርጉም ዘይብሉ ዶብ ክንቅይሮ ኢና፡ ንናጽነት ጥራሕ ኣይተቃለስናን፡ ንሓድነት እውን ተቓሊስና ኢና ክብል ከሎን፡ ነፍሰ ይምሓር ፕረሲደትን ኢትዮጵያ ዝነበረ መለስ ዜናዊ ድማ፡ “ፈደረሽን ኮነ ክንፈደረሽን ድልየት ህዝቢ ዝተሓወሶ ኣብ መንጎ ዲሞክራስያዊ ምምሕዳር ዘለወን መንግስታት ዝግበር ውዑል/ዝምድና እዩ” ምባሉ ኣዘኻኺሩኒ። ስለዚ ኤርትራውያን ብሓፈሽ፡ ብመጀመርታ ልኡላውነት ሃገርና ኣጽኒዕና ንሓዝ፡ ሃገርና ካብ ኣደራዕ ምልኪ ህግደፍ ኣገላጊልና፣ ኣምሳያኡ ዲሞክራስያዊ ምሕደራ ነቁም፡ ድሕሪኡ ምስ ኩለን ጎረባብትና ንዝህልወና ዝምድና ክንዛረብን ክንሰርዕን እዩ ዘምሕረልና።
ድሕሪዚ ኩሉ ናይ ሎሚ መሰረታዊ ዛዕባና ግን፡ ዕላማታት ህዝብና ብከመይ ነረጋግጽ ዝብል እዩ ክኸውን ዝግባእ። ስለዚ
- መራሕቲ ጉጅለ ህግደፍ ሃገርን ህዝብን ከብርሱ፡ ባህልን ልምድን ክዝርጉ ኩሉ ዝካኣሎም ኣዋፊሮም ኣለዉ፡ ደምበ ተቓውሞ ድማ ሃገርን ህዝብን ካብ ምልኪ ንምድሓን፡ ብሓደ ወስታን ልሳንን ሓቢሩ ማዓልትን ለይትን ዘይምምካቱ ሓደ ዓብዪ ሃጓፍ ናይ ቃልሲ እዩ። ካብዞም ኣብዚ ዘለናን ኩሎም መቓልስትናን፣ ውድቀት ምልኪ ህግደፍን ናይ ስርዓት ለውጥን፡ ማሕበራዊ ፍትሕን፡ ዲሞክራስያዊ መስላትን ማዕርነትን፡ ልኡላውነት ኤርትራ ምዕቃብን ዘይደልን ዘይብህግን የብልናን። እዚ እምበኣር በበይንና ዘይኮነስ ብናይ ሓባር ጉዕዞን ተወፋይነትን ክንበጽሖ ዘለና ስለዝኮነ፡ “ዝሓለፈስ ሓለፈ፡ ኣይትድገመኒ ብዝተረፈ” ከምዝባሃል፡ እቲ ኩልና ዘይተዓወትናሉ ዝሓለፈ ኣገባብ ኣገጣጥማና፡ ሕጂ ከመይ ጌርና ናብ ዝሓደሰን ኣዕዋትን መንገዲ ንሰግር ክንሓስበሉ ዘለና እዩ። ትማሊ ንቐዳሞት ወለዲ ናጸነት ኤርትራ ኣሕሊፎም ሂቦማ፡ ዝብል ውቀሳ ነይሩና፡ ሎምን ጽባሕን ድማ ሓቢርና ህዝባዊ ሓርነት ከነረጋግጽ ዘይምኽኣልና መጻኢ ወለዶ ክወቕሰና ምዃኑ ክንዝንግዕ የብልናን።
- ህልውና ብዝሒ ውድባት፡ ኣመኽንዩ ካብ ቃልሲ ዝበኩር ክፋል ህዝቢ እውን ኣለና፡ ሓቂ እዩ፡ ዘለና ብዝሒ ውድባት የሰክፍ ይኸውን እዩ፡ እቲ ስክፍታ ግን ኣብ ጽልእን ቅርሕንትን ናይ ሰባት ዝተሰረተ ምፍልላያት ክከውን ከሎ እምበር፡ ብፖለቲካዊ ራእይ እንተኮይኑ ክታዓረቕ ስለዝኽእል እንተዋሓደ ሓቢርካ ትሰርሓሉ መደባት ክትገብር ስለዝካኣል ጸገም ኣይምነበሮን። መመኽነይታ ንብኹራት ካብ ቃልሲ ግን ክኸውን የብሉን።
- ዝተተርነፈን ብሓደ ዝሰርሕን ደምብ ተቓውሞ እንተዝህሉ ድማ፡ ሓያልን በዳህን ሓቐይና ዝኮነ ናጻ በርጌሳውያን ማሕበራት፡ ዝተወደበን ኣድማዕን ናይ ዜና ማዕከናት፡ ኣብ ዲፕሎማስያዊ ዓለም ኣፈኛ ደምበ ተቓውሞ ክኸውን ዝኽእል ኣካላት ምሃለወ እሞ፡ ኣድማዕነት ቃልሲ ምስተረጋገጸ።
- ተቓውሞ ክስስንን ክዓብን ድማ እነልዕሎም ጭርሖታት ናይ ቃልሲ፡ ኣሩማትን ሳሓብትን ክኾኑ ይግባእ፡ ነጸግትን ንሰባት ዘርሕቑን ክኾኑ ኣይግባእን።
እዚ ካብቶም ህሉዋት ዝጥቀሱ ሕጽረታት ደምበ ተቓውሞ ኮይኖም፡ ንሎሚ ብውሑዳት ናይ ሓባር ነጥብታት ተበጊስና፡ በብእዋኑ ሕጽረታትና እንዳመላኣና ክንከይድ ዝካኣል እመስለኒ።
ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንስዉኣት ኤርትራ፡
ናጻ ኤርትራ ትንበር፡
ዓወት ንቃልሲ ውጹዕ ህዝብና፡
ስለ ዝሰማዕኩምኒ ደጊመ የመስግን
02.06.2018


text:
ውሽጣዊ ተቓራኒ ሓይሊ (dialectics of growth)
ኩሉ ለውጢ ወይ ሰውራ፡ ነቲ ዝነበረ ስርዓት ወይ ተቕዋም ወይ ኣተሓሳስባ ወይ ቅርጺ (structure) ብምንጻግን ብምቅዋምን፡ ብምእዳምን እዩ ንጥፈታቱ ዚጅምር። እቲ ዝነበረ ንዘልኣለም ኪቕጽል ኣይክእልን። ብቐደሙውን ንዘልኣለም ኣይነበረን። ኩሉ ነገራት ይውለድ ወይ ይፍጠር ወይ ይድኰን፡ ብድሕርዚ ይዓቢ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ይመውት ወይ ይበታተን። ካብዚ ሕግዚ ዘምልጥ ግዙፍ ወይ ረቂቕ ነገር የልቦን። እዚ ባህርያትዚ፡ ኣብቲ ተፈጥሮኣዊ ነገራትን ኣብ ሰብን፡ ኣብቲ ሰብ ዘፍርዮ ሓሳባትን፡ ዚምስርቶ ማሕበራዊ ወይ ቁጠባዊ ወይ ፖለቲካዊ ወይውን ሃይማኖታዊ ትካላት ይኽሰት። በዚ መሰረትዚ፡ ትካላት ይድኰናን ይዓብያን ይሞታን። መንግስቲ ይቐውም፡ ይዓቢ፡ ይበታተን። ሓሳባት ይፍጠሩን ይዓብዩን ይሞቱን፡ ብኻልእ ሓሳባት ድማ ይትክኡ። ሃገራት ይፍጠራን ይዓብያን ይበታተናን ወይ ይጠፍኣን። ትካላት እምነትውን ብወገነን ይውለዳን፡ ይዕምብባን ይቕምስላን ወይ ይብረዛን።
ዝኾነ ስርዓት ወይ ስነ ሓሳብ ወይ ቅርጺ፡ ኪዓቢ ኸሎ ምስቶም ኣብ ውሽጣውን ደጋውን ከባቢኡ ዚህልዉ ሓይልታት ይዋሳእ እዩ (interact)። ከምዚ ኪኸውን ከሎ፡ እቲ ስርዓት ወይ ቅርጺ፡ ኣብቲ ኪዋሳእ ከሎ ዚህቦ ወይ ዘቕርቦ ግብረ መልስታት፡ ጌጋታትን ተገራጫውን ኣሰራት ስለ ዚፍጠሩ፡ ገሊኣቶም ብድሆታት ድማ ብቑዕ መልሲ ስለ ዘይረኽቡ፡ ኣብ ውሽጡ ዘዳኽሞ ኣበራትን ተቓረንቲ ሓይልታትን ኪኽሰቱ ይኽእሉ እዮም። እቶም በዚ መገድዚ ዚፍጠሩ ኣበራት (defects) ወይውን ተቓረንቲ ሓይልታት (destructive forces) ተኣኪቦም ኣብ መወዳእታ ነቲ ስርዓት ወይ ስነ ሓሳብ ወይ ነቲ ቕርጺ ኣብ ምፍራስ ወይ ኣብ ምዝራግ ወይ ኣብ ምውዳቕ ወሳኒ ተራ ይጻወቱ እዮም።
እቲ ተቓራኒ ሓይሊ፡ ካብቲ ሃናጺ ወይ ጸጋኒ ሓይሊ እናበርትዐ ኣብ ዝኸደሉ እዋን፡ እቲ ቅርጺ ወይ ስርዓት ኪፈርስ ይጅምር። እቲ ነዚ ስርዓትዚ ተኪኡ ዚፍጠር ቅርጺ ወይ ስርዓትውን ብወገኑ ነዚ ባህርያትዚ ሓቚፉ እዩ ዚፍጠርን ዚጎዓዝን። እዚ፡ ሓደ ካብቶም ዘይልወጡ ናይ ፍጥረት ሕግታት እዩ። ሃጸያዊት መንግስቲ ሮማ፡ ኣብ ጥቓ ፈለግ ተቨረ ተደኵና፡ መግዛእታዊ ኣውታራታን ጽልዋታታን ኣብ ኩሉ ዓለም ብምዝርጋሕ ኣብቲ ወርቃዊ ናይ ምዕባለኣ ደረጃ ድማ ምስ በጽሐት፡ ከምኡ ኢላ ኣይቀጸለትን። በቲ ኣብ ውሽጣ እተኸሰተ ኣብ ዘይምፍታሕ መሰረታውያን ሕቶታትን ኣብ ምቕራብ ግጉይ ግብረ መልስን፡ ከምኡውን ምስቲ ዚፍጠር ሓደስቲ ኩነታት ብዘይ ምስምማዕን ብዚምስረትን ዚእከብን ተቓራኒ ሓይልታት፡ ምስ ተነድቀት ድሕሪ ዳርጋ 400 ዓመታት፡ ገማዕማዕ ኢላ ፈሪሳ።
ሓደ ካብቶም ነዚ ኣብ ውሽጢ ነገራት ወይ ስርዓታት ወይ ቅርጽታት ዚፍጠሩ ናይ ተቓራንነት ሓይሊ ብመጠኑ ከዳኽሙዎ ግን ፈጺሞም ከልግሱዎ ዘይክእሉ ኣገባባት፡ እቲ ናይ ቅኑዕ ግብረ መልሲ ምሃብ ወይ እቲ ምስቲ ግዜን ኩነታትን ተላዚብካ ኣብ ምኻድ ዚዝውተር ስልቲ እዩ። እቲ ነዚ ሜላዚ ዚኽተል ስነሓሳብ ወይ ስርዓት፡ ብተዛማዲ ናይ ምቕጻል ዕድላቱ ዓቢ ኪኸውን ከሎ፡ እቲ ነዚ ሜላዚ ዘይክተል ስርዓት ወይ ስነሓሳብ ወይ ቅርጺ ግን ዕምሩ ሓጺር’ዩ። ብተመሳሳሊ መገዲ፡ ናይ ዘገምታዊ ምርዓምን ምምስሳልን ዘይክተላን ንውሽጣዊ ብድሆታት ብቑዕ ግብረ መልሲ ዘይህባን ሃገራትን መንግስታትን፡ እቲ ኣብ ውሽጠን ዚኽሰት ተቓራኒ ሓይሊ ይብርትዕ እሞ ወይ ይፈርሳን ይበታተናን ወይ ድማ ብኻልኦት ሃገራት ተዋሒጠን ይተርፋ።
ኤርትራ ሃገርና፡ ሽሕኳ ከም ሓውሲ ሃገር ኮይና ንገለ ዘመናት ትነብር እንተ ነበረት፡ ከም መንግስታዊት ሃገር ግን ብ 1891፡ ማለት ጣልያን ምስ ሓዙዋን ዶብ ምስ ሓንጸጹላን፡ ማእከላዊ መንግስቲ ድማ ምስ ተኸሉላን እያ ዘመናዊ ህላወኣ ዘረጋገጸት። እቲ ፖለቲካዊ ህይወት ዘመናዊት ኤርትራ ድማ ሽዑ እዩ እተጀመረ። ኣብቲ ድሕሪ ምፍጣር ኤርትራ ዝነበረ መግዛእታዊ-ሃገራዊ ናይ ዕቤት ጕዕዞ ግን፡ ናይ ተቓራንነት ድጉል ሓይልታት እውን ጎድኒ ብጎድኒ ይጎዓዙ ነይሮም እዮም። እዞም ድጉላት ተቓረንቲ ሓይልታት አዚኣቶም፡ ኤርትራ ክትፍጠር ከላ ጀሚሮም ምስ ዕቤታ ዚጎዓዙ ዝነበሩን ነቲ መግዛእታዊ ስርዓት ንኺዳኸምን ነቲ መግዛእታዊ ቕርጺ ድማ ንኺፈርስን ኣፈናውን መሰረታውን ተራ ዝነበሮም ረቛሒታት እዮም ነይሮም።
ኢጣልያዊ ገዛኢ፡ ንኤርትራ ኪሕዛ ኸሎ፡ እንታይ ዕላማን ራእይን እዩ ነይሩዎ? ነቲ ማሕበራውን ቁጠባውን ፖለቲካውን ኣቃውማ ህዝቢ፡ ነቲ ባህሊ ህዝቢ፡ ነቲ ታሪኹን መበቆሉን፡ ነቲ ናይቲ ህዝቢ ምስ ከባቢኡ ዘለዎ ዝምድናን ምትእስሳርን ወዘተ. ብግቡእ ኣጽኒዑዎ ወይ መርሚሩዎ ዲዩ? እቲ ምምሕዳሩኸ ምስዚ እተጠቕሰ ዚሳነ ወይ ንኣኡ ኣብ ግምት ዘእተወ ድዩ ነይሩ? ኤርትራኸ እንታይ ድኽመታት ወይ ጸገማት ስለ ዝነበራ እያ ግዳይ ጣልያን ኮይና? ኣብቲ ከባቢኣኸ እንታይ ይካየድ ነይሩ? ኣብቲ ከባቢ ዚካየድ ዝነበረ ፖለቲካዊ ምዕባለ፡ እቶም ቀንዲ ተዋሳእቲ በዓል መን እዮም ነይሮም? ኣጀንዳታቶምከ እንታይ እዩ ነይሩ?
እታ ከም ግዝኣት ጣልያን ኮይና እተፈጥረት ኤርትራ፡ ኣብቲ መግዛእታዊ ጕዕዞኣ፡ ብዙሓት ዘይተመለሹ ሕቶታት ተሰኪማ እያ እትቕጽል ዝነበረት። ዘይተመለሹ ሕቶታት ድማ ኣብ ምፍጣር ተቓረንቲ ሓይልታት መሰረታዊ ተራ ኣለዎም፡ ማለት ውሽጣውያን ተቓረንቲ ሓይልታት ንኺፍጠሩ ቀንዲ ምኽንያታት እዮም።እዚ ተቓራኒ ሓይሊዚ፡ ከም ሓሳባት ኮይኑ ኣብ ኣእምሮ ናይቶም ዚጭቆኑ ዘለዉ ሰባት ምስ ሰፈረን ምስ ሰረጸን፡ ተቓውሞን ተቓወምትን ይፍጠሩ። እዚ ሓይልዚ እዩ ነቲ ስርዓት ዚጻብኦን ዚምክቶን ዚብድሆን። ኣብ ምውዳቕ ናይቲ ድጉል ተጻራሪኡ ሒዙ ዚጎዓዝ ዘሎ ስርዓት ወይ ስነሓሳብ ወይ ቅርጺ ድማ መሰረታውን ልዑልን ተራ ይጻወት።
ብጣልያንን ብሃጸያዊት ኢትዮጵያን ከምኡውን ብደርጋውያን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እተቐርጸ ስርዓት ኪነጥፍ ከሎን ኣብ ጕዕዞኡን፡ ኣብ ውሽጡ፡ ተቓረንቲ ዝኾኑ ሓይልታት ብድጉል ኪፍጠሩን ኪዕምብቡን ግድን እዩ ነይሩ። እዞም ተቓረንቲ ወይ ኣፍረስቲ ሓይልታት ድማ ኣብቲ ዚጻረር ኣካል ከም ሓሳባት ኮይኖም፡ ሓርነታዊ ውድብ ብምፍጣር፡ ኣብቲ ምውዳቕ ናይቲ ስርዓት ወሳኒ ተራ ተጻዊቶም እዮም። ኣብ ኤርትራ፡ እተን ናይ ናጽነትን ሓርነትን ምንቅስቓሳት ንጥፈታተን ኪጅምራ ኸለዋ፡ ነዚ ኣብቲ ስርዓት ዝሰረጸ ተቓራኒ ሓይሊ፡ ናብቲ ከቃልሰን ዚኽእል ሓሳባትን ትልምን መትከልን ራእይን ኪትርጉማኦ ግድን እዩ ነይሩ። ነዚ ንምግባር ድማ፡ ብመጀመርታ ብኣእምሮአን ኪቃወማን ኪእድማን ኣማራጺ ዘይነበሮ ተግባር እዩ ነይሩ። እቲ ተቓውሞ፡ ነቲ ዘሎ ቅርጺ ንምዕናው፡ ካብ ሓሳባትን መትከላትን ሓሊፉ፡ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኣትዩ። ነቲ ዝነበረ ስርዓትን ቅርጽን ድማ በታቲኑዎ። ብድሕርዚ እቲ ነቲ ኣረጊት ስርዓት ዘውደቐ ኣካል ብወገኑ ናቱ ስርዓትን ቅርጽን ተኺሉ። ካብቲ ተፈጥሮኣዊ ሕጊ ከምልጥ ስለ ዘይክእል ግን፡ ኣብ ውሽጡ ተቓራኒ ወይ ኣፍራሲ ሓይሊ ኪፍጠር ግድን እዩ ነይሩ።
ኣብ ሓደ ስነ ሓሳብ ወይ ቅርጺ ዘለዉ መሰረታውያንን ባህርያውያንን ተቓረንቲ ወይ ኣፍረስቲ ሓይልታት፡ ናብ ሓሳባትን መትከላትን ቀዪርካ ተቓውሞኻ ቅድሚ ምብጋስ፡ ናይ ኣእምሮ ኣድማ ወይ ኣእምሮኣዊ ሽፍትነት ክትርዕም ግድን እዩ። ኩሉ ተቓውሞ ድማ ብኣእምሮኣዊ ምእዳም እዩ ንጥፈታቱ ዚጅምሮ። ኣብ ኤርትራ እንተ ተመልከትና፡ እዚ ሕጂ ዘሎ ስርዓትን ቅርጹን በቶም ኣብ ጕዕዞኡ ኣብ ውሽጡ እተኸሰቱ ተቓረንቲ ሓይልታት ዘቕቢቡ እዩ። ከም ሓቂ ድማ ዛጊት ኪወድቕን ኪበታተንን ነይሩዎ። ይኹን ‘ምበር፡ እቲ ኣብቲ ውሽጢ ስርዓት ኮይኑ ብድጉል መገዲ ዝማዕበለ ተቓራኒ ሓይልታት በቶም ተቓወምቲ ደንበታት ከም ሓሳባት ወይ መትከላት ኮይኑ ናብ ሓያልን ወሳንን ተቓውሞ ኪትርጎም ኣይከኣለን። ስለዚ፡ እቲ ስርዓት ምስቶም ዝኣከቦምን ዕንወት ከስዕበሉ ዚኽእሉን ተቓራኒ ሓይልታት ኮይኑ ዋኒኑ ብምክያድ፡ ገለ ኸይኮነ ይቕጽል ኣሎ። ዚቕጽል ዘሎ ግን፡ ብናቱ ጥበብ ወይ ብናቱ ሓይሊ ዘይኮነስ፡ ብሰንኪ ናይቶም ንተቓረንቲ ሓይልታት ናብ ሓሳባትን መትከላትን ለዊጦም ኪነጥፉን ኪቃለሱን ዘይከኣሉ ተቃወምቲ ውድባት እዩ።
እቲ ስርዓት፡ ውዒሉ ሓዲሩ ምውዳቑ ኣይተርፎን እዩ። መን ምስ ተረፈ እዩሞ ዚተርፍ። ግን ቅድሚ ምውዳቑ ብዙሕ ነገር ኣበላሽዩ ኪሓልፍ ዘሎ ተኽእሎ ኣዚዩ ዓቢ እዩ። ውሽጣዊ ተቓራንን ኣፍራስን ሓይሊ ሓቚፍካ ንዘልኣለም ክትጎዓዝ ኣይከኣልን። ኩሉ ዚሓልፍ እንተ ኾነውን፡ ቅድሚ ምሕላፉ ኣሰንኪሉ ይገድፈካ እዩ።ንኤርትራ ሃገርና ዚምልከት፡ ሓደ ካብቲ ኪገሃድ ዚኽእል ዘሰንብድ ተኽእሎ፡ ጎረባብቲ ሃገራት ወይ ባዕዳውያን ሃገራት፡ ነቲ ሃገራውያን ተቓወምቲ ኪጻወቱዎ ዝነበሮም ተራ ባዕላተን ኪጻወታኦ ኪጅምራ ኸለዋ እዩ። ንሳተን፡ ነቲ ኣብቲ ጕዕዞ ናይቲ ስርዓት ዝማዕበለ ተቓራኒ ሓይልታት ብምጥቃም ኣእዳወን ወስ ከብላ ይኽእላ እየን፡ ከምዚ ብምግባር ድማ ኣብዚ ዞባዚ ስግኣትን ሕንፍሽፍሽን ንኺፈጥራ ዘሎ ተኽእሎ ኣዚዩ ዓቢ እዩ። ኣብዚ ኣጋጣሚዚ፡ ንሶማልያ ከም ኣብነት ክንወስዳ ንኽእል ኢና።
ብተመሳሳሊ መገዲ፡ ኣብ ሶቬት ሩስያ፡ እቲ ህዝቢ፡ ነቲ ኣብ ጕዕዞ ናይቲ ስርዓት ዝዓምበበ ተቓራኒ ሓይልታት ኣብ ናይ ተቓውሞ ሓሳባትን መትከልን ለዊጡ ኪጥቀመሉ ኣይከኣለን። ነዚ ዕድልዚ ብርሑቕ እተመልከተት ኣመሪካን ምዕራባውያን ሃገራትን ግን፡ ኣብቲ ጉዳይ ግርም ገይረን ተዋሲአን እየን። ኣብ ምፍራስን ምውዳቕን ሶቬታዊት ሩስያ ድማ ክብ ዝበለ ተራ ተጻዊተን እየን። ስለዚ፡ ኣብ ሓደ ሕሙም መንግስትን ድኹም ህዝብን ዘለዎ ሃገር፡ ከምዚ ዝበለ ተርእዮ ንኺፍጠር ዘሎ ተኽእሎ ኣዚዩ ዓቢ ብምዃኑ፡ ኩሉ ኤርትራዊ፡ ድሕነት ሃገሩ ብምቕዳም፡ ንኸባቢኡ ብርሑቕን ብቐረባን ብንቕሓትን ብምስትውዓልን፡ ኪዕዘብን ኪሕሉን ይግባእ
ኣማኒኤል ሳህለ


text:
ዓርቢ ዘምሕረት፥ ቅዱስ ኣቦና ማንም ከይሓሰቦን ከይተጸበዮን ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ከባቢ ሮማ ኣብ ዝርከብ ኤሊዛ ስካላ እተሰምየ ኣብ ናይ መንግስቲ ቤት ትምህርቲ ምብጻሕ ኣካይዶም ምስ ተመሃሮም መሃራንን ብጠቕላላ ምስ ሰራሕተይናታት ናይቲ ቤት ትምህርቲ ተራኽቦም።
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ናይ ምሕረት መቓን ዝሳዃዕ ወትሩ ዓርቢ ብዝፍጽምዎ ሓዋርያዊ መደብ ዓርቢ ዘምሕረት ምኽንያት ብጀካ እቶም ዝምልከቶም ኣካላት ማንም ከይሓሰቦን ከይተጸበዮም ኣብ ቤት ትህርቲ ኤሊዛ ስካላ ብናይ ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሪኖ ፊዚከላ ተሰንዮም ሓውጾተ ኖልዎ ከምዘካየዱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ባርባራ ካስተሊ ሓቢረን።
ናይ መጻእነት ቀንደይና ተዋሰእቲ
ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ቀጽሪ ምስ በጽሑ ተመሃሮን ሰራሕተይናታትን መምሃራንን ቤት ትምህርቲ ኤሊዛ ስካላ ንደገ ብምውጻእ ሓጐስ ብዝገልጽ ድሙቕ ኣቀባብላ ምስ ገበሩሎም፡ እቲ ምብጻሕ ቅድሚ ሓሙሽተ ወርሒ ዝተሓስበ እውን እንተነበረ ተመሃሮን ወለዳቶምን ብዛዕባ እዚ ምብጻሕ ከይተነገሮም ስለ ዝጸንሔ ድማ ነቲ ምብጻሕ ቅዱስ ኣቦና ከም ዓቢይ ህያብ ከምእተቐበልዎን ኣዚዩ ምኽንያት ሓሴት እውን ከዝኾኖምን፡ ኣብ ቃለ ምዕዳኖም እውን ኣባይቲ ትምህርትን ተመሃሮን ናይ መጻኢ ቀንደይና ተዋሳእቲ ምዃኖም ከምዘተሓሳሰቡ ናይቲ ቤት ትምህርቲ መርሓ ስነ ትምህርቲ ሓላፊት መምህር ክላውዲያ ጀንቲሊ ምስ ቫቲካን ንውስ ድሕሪ እቲ ርክብ ኣብ ዘካየደኦ ቃለ መሕትት ይሕብራ።
ቤት ትምህርቲ ናይ መራኸብን ዕብየትን ሕንጸትን ዓውዲ
ናይ ቅዱስ ኣቦና መደብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ መሰረት ናይ ወንጌል ሓሴት እዩ፡ ወንጌል ናብ ዝተናዕቁን ዝተረስዑን ብሓፈሻዊ ናብ ደጋዊ ክፍለ ከተማታትን ሕልውናን ትስብእታውነት ምንባር ዝብል እዩ፡ ከምዚ ብምዃኑ እውን፡ ቤት ትምህርቲ ነቶም ኣብ ወሰናስን ክፍሊ ከተማታትን ህልውናን ንዝነብሩ ዜጋታት ፍሉይ ናይ መራኸብን ምዕባለን ሕንጸት ዓውዲ እዩ፡ እቲ ምብጻሕ ቅዱስነቶም ነዚ ብጽንዓት ዘመላኸተን ዘተባብዕን እውን ምዃኑ የመልክታ።
እቲ ቤት ትምህርቲ ካብ 2015 ዓ.ም. ጀሚሩ ምስ ታሪኽ ሕይወት ሕጻን ኤሊዛ ስካላ ዝተኣሳሰረን፡ ኤሊዛ ኣብ 11 ዓመት ዕድመኣ ብህማም መንሽሮ ደም ካብዚ ዓለም ብሞት ዝተፈልየት ተመሃሪት ናይ ቤት ትምህርቲ እያ ዝነበረት። ኣፍቃሪት መጽሓፍ ብዙሕ ምንባብ እተፈትው ኣብነታዊት ሕጻን እያ ዝነበረት፡ ተመሃሮን ሕጻናትን ብሓፈሻኡ ኵሎም መንእሰያት መጽሓፍ ከፍቅሩን ከንብቡን ብስም ኤሊዛ ስሩዕ መደብ ጐስጓስ እውን ከምዝግበር ጀንቲሊ ኣብ ዘካየድኦ ቃለ መሕትት ይገልጻ።


text:
ኣብ ዶብ ኤርትራን ጂቡቲን ውጥረት ድሕሪ ምንሃሩ፣ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ግትኣትን ህድኣትን ንክዓስል ጸዊዑ።
ተጻብኦ ክልቲኤን ሃገራት ዝደገሶ፣ 450 ዓቀብቲ ሰላም ቀጠር ዝሓለፈ ቅነ ካብ’ቲ ከባቢ ድሕሪ ምውጸኦም ምኻኑ ዝዝከር’ዩ።
ቀዋሚ ወኪል ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ሰርግዮ ሎሬንት ትማሊ ሶኒ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ‘ቤት ምኽሪ ጸጥታ ብኣማኻሪ ፖለቲካዊ ጉዳያት ኣቶ ታየ ብሩክ ዘሪሁን ብዛዕባ ኩነታት ዶብ ኤርትራን ጂቡቲን መብርሂ ከምዝረኸበ ገሊጾም።
‘ቤት ምኽሪ ጸጥታ፣ ነቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ልኡኽ ኣናዳዪ ሓቂ ናብ’ቲ ከባቢ ንምውፋር ዝወሰዶ ስጉምቲ ይድግፍ፣ ብዘይካ’ዚ፣ ግትኣትን ህድኣትን ንምዕሳል ዓሊሙ ይካየድ ምስ ዘሎ ጻዕሪታት ሕብረት ኣፍሪቃ ሰሚርና ክንነጥፍ ኢና። ክልቲኤን ሃገራት ነቲ ምስሕሓብ ብመሰረት ዓለም-ለኸ ሕጊን ብሰላምን ንክፈትሐኦ መጸዋዕታ የቕርብ። ኣባል ሃገራት ብቀጻሊ ምትእምማን ንምዕሳል ንዝውሰዱ ጻዕሪታት ይድግፍ’ ኢሎም።
ሚስተር ሰርግዮ ሌሬንት ወሲኾም ‘ኣባል ሃገራት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ነቲ ኩነታት ብቀረባ ክከታተልዎ’ዮም’ እውን ኢሎም’ለው።
ኢትዮጵያ ንዝቕጽላ ክልተ ዓመታት ኣባል ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ኮይና ትሰርሕ ከምዘላ ይፍለጥ።


text:
ብካሪታስ ዝጽዋዕ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ማሕበር ረድኤት ጨንፈር ሃገራት ኤውሮጳን ሃገራት መዲትራኒያን ኣደዳ ዓመጽ ዝዀኑን ሕጻናት ንምክልኻል ዓቕምን ሓይልን ዘወሃሃደ ኣብ ናይ ሓባር መደብ ኣገልግሎት።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብካሪታስ ዝጽዋዕ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ማሕበር ግብረ ሰናይ ጨንፈር ኣብ ሃገራት ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን ሰሜን ኣፍሪቃን ነቶም ብዘይ ሕጋዊ መገዲ ሰብ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ብዘንቀሳቕሱ ናይ ገበን ጉጅለታትን ብፍላይ ካኣ ሕጻናትን ኵሎም ኣደዳ ዝዀኑን ንምክልኻል ሓይልን ዓቕም ዘወሃሃደ ናይ ሓባር ኣገልግሎት ግብረ ሰናይ ከምዝሓንጸጹ ክሕበር እንከሎ፡ እዚ ናይ ኣልባኒያን ቦዝኒያን ፈረንሳን ዮርዳኖስን ሊባኖንስ ኮሶቮን ስሎቨኒያን ስሎቫኪያን ኡክራይንን ሃገራት ሰሜን ኣፍሪቃን ዕለት 30 ሓምለ ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ጸረ ሓድሽ ግሊያነት ምኽንያት ናይ ሓባር መደብ ኣገልግሎት ከምዝሓንጸጹ ተገሊጹ።
ነቶም ኣደዳ ዝዀነ ዜጋታት ዝቐብር ኣገልግሎ ብሉጽ ክኸውን
ጨንፈር ካሪታስ ኣብ ኤውሮጳ ነቶም ካብ ናይ ገበን ጉጅለታት ዘምልጡን ኣደዳ ዝዀኑን ከምኡ እውን ብዝተፈላለየ መገዲ ካብቶም ናይ ገበን ጉጅለታት ብሓይሊ ጸጥታ ዝድሕኑ ካብቲ ሓድሽ ጊልያነት ዘስዓበሎም ዓቢይ ሰብኣውን መንፈሳውን ስነ ኣእምሮኣውን ማህሰይቲ ንምድሓንን ብፍላይ ከኣ ነቶም ትሕቲ ዕድመ ዝዀኑ ሕጻናት ንምእንጋድን ንምድጋፍን ሓድሽ ናይ ክንክን መደብ ከምዝሓንጸጸ ዝሓበረ ሲር ናይ ዚና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ ናይ ገበን ጉጅለታት ንምውጋእን ሓድሽ ግሊያነት ንምውጋድን ነቶም ናይዚ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ኣደዳ ንዝዀኑ ዜጋታት ኵለ መዳያዊ ድጋፍ ብምቕራብ ክብገስ ከምዘለዎ ካሪታስ ኤውሮጳ ብምምልካት፡ ግብረ ሓድሽ ግሊያነ ብዓንተውኡ ንምውጋድን ነቶም በቐሊሉ ነቲ ናይ ገበን ጉጅለታት መጻወዲያ ክቃልዑ ዝኽእሉ ብምንቃሕን ኣብዚ መዳይ ሓይሊ ጸጥታ ብቐዳምነት ተዋሳኢ ብምግባር ሕብረተሰብ እውን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ግልጺ ሓበሬታ ክህልዎ ዘተባብዕ መደብ ምዃኑ የመልክት።
ብሓባር ነቶም ብዘይ ሕጋዊ መገዲ ሰባት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዘንቀሳቕሱ ናይ ገበን ጁለታት ምግጣም
ናይ ካሪታስ ጨንፈር ኣብ ኤውሮጳ ወኪል ገነቫይቨ ኮላስ ይብሉ፡ ካሪታስ ኤውሮጳ ሓድሽ ግሊያነት ንምውጋድ ዝገብሮ ጻዕሪ ሎሚ ካብ ቀደም እናተበተዔን እናተመሓየሸን ህዝብን መግስታትን ግንዛበ ክህልዎ ኣብ ምግባር እናተበራተዐ ይኸይድ ከምዘሎ ሓቢሮም፡ እቲ ናይ ምቁጽጻርን ምክልኻልን መደብ ምስ ዝሕይል ናይ ገበን ጉጅለታት እውን ሜላታቶም ብምቅይያር ሰባት ብዘይሕጋዊ መገዲ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ዝገርዎ ምንቅስቓስ ዝቕጽልሉ ምዃኖም ርኡይ እዩ፡ ስለዚህ እቲ ኣብ ልዕሊ ናይ ገበን ጉጅለታት ዝግበር ቃልሲ ዓለም ለኻዊ ኰይኑ ኣብ መላእ ሃገራት ዓለም ክሰፍሕን ብርቱዕ ናይ መቕጽዒ ሕግን መደብ ሕንጸት ንሕዝብን ድኽነት ምውጋእን ዝኣመሰሉ መርሓ ግብርታት ምዝርጋሕ የድሊ እንክብሉ፡ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ላዕለዋይ ድርገት ወሃቢ ቃል ማሪያ ግራዚያ ጃማሪናር ንመራሕቲ መግስታትን ንናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ምኽርን ነቶም ኣብ ሓልዮ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዝዓዩ ኣባላትን ማሕበራትን እቶም ኣደዳ ዝዀኑ ዜጋታት ካብቲ ዘጓነፎም ሰብኣውን ስነ-ኣእምሮኣውን ጸገም ንኽላቐቑ ዝቐርብ ኵለተናዊ ሓገዝ ከበርትዑ ጻውዒት ከምዘቕረባን ኣብዚ መዳይ ኣበርቲዔን ክዓያ ምዃነን ከምዘፍለጣ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።


text:
አብ ሕይወት ንኢየሱስ አለሊኻ ምኽአል!
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ
ንባባት፡ 2ጢሞ 2፡1-13፥ ያዕ. 2-፡14--18፥ ግ.ሓ.19፡21-ፍ፥ ማር 8:27-35.
ምስባክ፡ምድርኒ ትሁብ ፍሬሃ፥ ወይባርከነ እግዚአብሔር አምላክነ፥ ወይባርከነ እግኢአብሔር። “ምድሪ ፍሬአ ትህብ፥ እግዚአብሔር አምላኽና ይባርኸና፥ እግዚአብሔር ክባርኸና እዩ”። መዝ. 85፡12።
መዝሙር፡ እኩት አንተ ወስቡሕ ስምከ ወዓቢይ ኀይልከ. . . “ኦ ጎይታይ ንፍሬ ምድርኻ ባርኽ ብኽረምቲ ብበረኸትካ እትኸፍት ጎይታ ከማኻ ዝበለ ጻድቕን መሓርን መን አሎ? እታ ጠምያ ነራ ዝጸገበት ነፍሲ ካብ ሞት ድኂና ትባርኽካ አላ፥ አብ ሰማይ እትቕመጥን ብትሑታት እትባረኽን ምስጉን ንስኻ ኢኻ። ስምካ ንኡድ ክእለትካ ድማ ዓቢይ እዩ። ንስኻ ኢኻ ንሰንበት ዕረፍቲ ገርካ ዝሰራዕካን ንኹሉ ዘዝግብኦ ምግቢ ዝሃብካዮን”።
ካብ 9-15 መከረም ዘሎ ሰንበት እንተ ውዓለ ዘፍሬ ይብሃል። እዋኑ መሬት ፍሪአ እትህበሉ ሓረስታይ ፍረ ጻምኡ ዝርእየሉ መስቀል በሪቑ አዕዋፍ ድምጸን ዘስምዓሉ ጠለበግዕን ከብትን ብዝያዳ ዝሕጎሳሉን ዝሰብሓሉ እሞ ዋንአን በረኸተን ዝርእየሉ ፍሉይ እዋን እዩ። እቶም አብ ሃገረሰብ ዝዓበና ብፍላይ ከም እንፈልጦ እዋናቱ ሰብ አብ ስራሕ ተዋሒጡ ዝረከበሉ ኵሉ ዝወፍረሉ እዋን እዩ። ነዚ ምስ መንፈሳዊ ሕይወትና ክነተሓሕዞ ከሎና አምላኽ አብዚ ሓዲስ ዓመት አብ እንጅምረሉ ዘሎና እዋን አብ መንፈሳዊ ሕይወትና ክህልዎ ዘለዎ ጻዕርን ፍረን ርኢና ክንዓብን ክንሕደስን እሞ ንሓዲስ ጉዕዞ ሕይወት ክንጅምር ዘበግሰና እዋን እዩ።
አምላኽ አብ ግራቱ ክንወፍር እሞ ፍረ ክነፍሪ እዩ ዝደሊ፥ ፍረ ግን ብዘይ ጻዕርን ድኻምን አይመጽእን እዩ አፍረይቲ ክነከውን ንኹሎም ከይነፍሪ ዝዓግቱና ነገራት ክንአልዮም አሎና። ንርክብና ምስ አምላኽን ሰብን ዘምክኑ ተግባራት አሊና አብ ሰናይ ግብሪ ክንወፍር እሞ ገለና ሰላሳ፥ ስሳ፥ ሚእቲ ክነፍሪ እዩ ድላይ አምላኽና።
አብዚ እዋን ብፍሉይ ክነስተንትኖ ዝድለ ንድላይ አምላኽ ርኢና ክንክእል፥ አምላኽ ካባይ እንታይ ይደሊ ከም አቦ፥ አደ፥ ውሉድ እንታይ ክገብር ክኸውን ይደልየኒ እናበልና ንርእስና ክንሓትት።
አብ ካልአይቲ ንባብና አብ መልእክቲ ያዕቆብ ሓዋርያ ንነፍሲወከፍና ዝምልከት ወጣሪ ዝኾነ ብድሆ ተግባራውያን ክርስትያን ኮና ክነብር ዝሕግዝ ቃል የስምዓና። ከም ክርስቶስ መምህርና ንድላይ አምላኽ ጽን ኢልና እንሰምዕ ክንከውን እንከሎና እዩ ብዝያዳ ኵሉ ክበርሃልና ዝኽእል። ቅ. ያዕቆብ አብ ሓቂ ዝተመስረተ ሕቶ የቕርበልና “ሓቀኛ ክርስትያን ማለት እንታይ ማለት እዩ? “እምነት ምግባር እንተ ዘይብላስ ንርእሳ ምውቲ እያ” (2፡17)። ነዚ ከስተንትን እንከሎኹ ናይ Jenifer Lopez ዝተባህለት አብ ኽንዲ ዝሓመሙ ሕፃናት ክትገልጽ እንከላ አብ ዝበለቶ “ተአምራታት ብቐሊል አይመጽኡን እዮም. . . . ብድሕሪ ዝኾነ ተአምራት ርሕሩሕን አፍቃርን ልቢ አሎ” ትብል። እዚ ርሕርሑን ፈቃርን ልቢ ናይ ሓደ ተግባራዊ እምነትን ግብሪ ዘለዎ ሰብ እዩ። ስለዚ አምላኽ አብ ሕይወትና ንርእስናን ንኻልኦትን ተአምራት ክገብር ጸሎትና ይደሊ፥ እምነትናን አብ ግብሪ እንገብሮ ነገራትን ክርኢ ይደሊ። ክርስቶስ አባና ዘለዎ ፍቕሪ ብግብሪ አርእዩና። ጸልዩን ንገዛእ ርእሱ አብ ዕፀ መስቀል ሕይወቱ ብምሃብ ገሊጹልና። እዚ አብ ግብሪ ዝተራእየ ሓቀኛ ፍቕሪ አምላኽ ኵልና አመንቲ ክንገብሮ ዘሎና እዩ።
አብ ናይ ሎሚ ወንጌል ማርቆስ ዝተነበ ኢየሱስ አብ ሕይወትና መን ምዃኑ ክንፈልጦን ክነለልዮን ይደልየና። ንሓዋርያት ንስኹምከ መን ትብሉኒ ክብል እንከሎ ነፍስወከፎም አፍልጦኡን አብዚ ዓለም እንታይ ከምዘምጽኦን ክፈልጡ ስለ ዝደለየ እዩ። ጴጥሮስ ክንዲ ኩሎም ኮይኑ “ንስኻ ክርስቶስ ኢኻ” ኢልዎ። እዚ ብጸጋ አምላኽ ዝመለሶ እዩ። ንኢየሱስ ክንፈልጥ ጸጋ አምላኽ ክንዕደል የድልየና። ሎሚ አበይ ክነለልዮ ይደልየና አሎ?
1. አብ ዕለታዊ ሕይወትና።
- ግብርና አተሓሳስባና ከምኡ ርክባትና አብ ክርስቶስ ዘሎና ርክብ ዝገልጽ ክኸውን ይግባእ። አብ ሕይወትና እንተ ርአና ብዙሕ ጊዜ ናትና ክእለትን ዘሎና ዓቕምን ከምኡ ብዛዕባ ርእስና ክነርኢ ክነፍልጥ ኢና እንደሊ ሓቀኛ ክርስትያን ግን ተኸታሊ ክርስቶስ ምዃኑን እዩ ክገልጽ ዝደሊ ስለዚ ሰባት አባይ ንመን ይርእዩ ክንብል ግቡእ እዩ።
2. አብ ርክባትና፡
- ከም ክርስትያን አብ ሕይወትና አብ መንጎና ዘሎ መለለዪ ፍቕሪ አምላኽና እንተ ኾነ ብዙሓት አባና ክርስቶስ ክርአ ይክአል። ናይ ክርስቶስ ምዃና አብቲ አብ ዕለታዊ ምስ ሰባት ዘሎና ርክብ ክግለጽ ይግባእ። ፍቕሪ ሰላም ምትሕልላይን ክነርኢ እንተ ኸኣልና ንክርስቶስ ፈሊጢናዮን አፍሊጥናዮን አሎና ማለት እዩ።
3. አብ ኵሉ ዝጓነፈና ፈተና።
- አብ ዓለም ምልእኽቲ አምላኽ አብ ገለ እዋን ብጽቡቕ ነገራት አብ ጉዕዞ ሕይወት ዝጓነፉና አብ ገለ እዋን እውን አብ ከቢድ ግላውን ማሕበራውን ጸገማት አለሊና ክንርኢ እሞ ምስ አምላኽ ዝያዳ ከም እንራኽብ ክገብረና እንገብር እንተ ኾና አባና ክርስቶስ አሎ ማለት እዩ። ስለምንታይ እዚ ወሪዱኒ ወይ ትጓኒፉኒ ዘይኮነ ሕቶና አምላኽ ካብዚ ወሪዱ ዘሎ እንታይ ክብለኒ ይደሊ አሎ ክንብል እንተ ኸአልና ክነለልዮ አይ ከጸግመናን እዩ።
ኢየሱስ ድለት ሰማያዊ አብኡ ስለ ዘለለየ አባና ዘልኦ ፍቕሪ ኽገልጽ አብ ግብሪ አርእዩና። ከምቲ አብ ኢሳያስ ነብይ(50፡5-9) ብዛዕባ እቲ ዝሳቐ አገልጋሊ ዝብሎ እቲ ቀንዲ ዓላማ ንደቂ ሰብ ብሕማማቱን ስቓያቱን ምድኃን እዩ። ጴጥሮስ እዚ አይተረድኦን አብ ጊዜና እውን እዚ አተሓሳስባ ከመይ ኢሉ ናይ አምላኽ ሰብን መንፈሳውን አብ ሕይወቱ ንድላይ አምላኽ አብ ግብሪ ዘርኢ ከመይ ኢሉ እዚ ይወርዶ ይገጥሞ ክንብል ባህርያዊ እዩ። ኢየሱስ “አታ ሰይጣን ናይ ሰብ እምበር ናይ አምላኽ አይትሓስብን ኢኻ እሞ ኺድ ካባይ ርሓቕ” ክብሎ እንከሎ ሰይጣን ኢኻ ማለቱ አይኮነን። ንሱ ነቲ ዝተዛረቦ ቃል እዩ ገኒሕዎ።
ጴጥሮስ ቅድሚ ቍሩብ ደቓይቕ ብመንፈ ቅዱስ ተመሪሑ ክርስቶስ ወዲ አምላኽ ከምዝኾነ ተዛሪቡ። ድሕሪ ገለ ድቓይቕ ከአ ብሰይጣን ንድላይ አምላኽ ክቋወም ተራእዩ። እዚ ብኽልተ ምኽንያት እዩ ኮይኑ፡ 1. ጴጥሮስ ኢየሱስ ክሳብ ክንድዚ ክዋረድ ክትሕት ብደቂ ሰባት ክቕተል ክአምኖ አይከአለን። 2. ጴጥሮስ እዚ ነገራት አብ ኢየሱስ እንተ ወረደ አብ ልዕሊኡ ዝመጽእ ክሳራ ስለ ዝፈለጠ እዩ። ምናልባት ስልጣኑ አብዚ ምድራዊ ንግስነት እቲ ክርስቶስ ከቑሞ ዘለዎ ይስእን ይኸውን። በዚ ምኽንያት ክርስቶስ ብዛዕባ ሕማማትን ሞትን ክዛረብ አይደለዮን። ምናልባት እዚ ክብል እንከሎ አንጻር ድላይ አምላኽ ይዛረብ ከምዘሎ አይተረድኦን ይኸውን።
ከም ኩልና ጴጥሮስ ኢየሱስ መን ምዃኑ ይፈልጥ ነሩ እዩ እንተ ኾነ ነቲ ዝወርድ ነገራት ሓቂ ግን ክቕበል አይደልን። አኽሊል ክብሪ ክቕበል ይደሊ እንተ ኾነ ቅድሚኡ ዝመጽእ መስቀል ክቕበል አይደልን። ከም ጴጥሮስ አብ ሕይወት ዝጓነፍ ጸገማት ክንቅበል ወይ ክንሰምዕ አይንደልን ኢና። ብአንጻሩ ክነጽጎምን ከምዘየለዉ ኮና ክንካየድ ኢና እንደሊ። እንደልዮ አብ ሕይወት ዝኾነ ጸገም ከይወርደና ክንርኢ ክንሰምዕ አይንደልን ኢና። ካብ መስቀልና ክንሃድም ንደሊ ንኢየሱስ ከአ ክንስዕቦ ንደሊ እንተ ኾነ ክልቲኡ ተገራጫዊ እዩ። ንአምላኽ ክነጠፋፍኦ አይክአልን። ሓቀኛታት ክርስትያን አብ ግብሪ እምነቶም ዝነብርዎን ዝገብርዎን ክንከውን እዩ ዘሎና። እዚ ማለት ከአ መስቀልና ብትሕትናን ትዕግስትን ጸርና ዕለት ዕለት አብቲ ንክርስቶስ ዝሓገዘ ጸጋ እምነት ገርና ክንስዕቦ እዩ መጸዋዕታና።
ክርስቶስ መስቀል ጸይሩ አብኡ መይቱ ሓቀኛ ፍቕሪ፥ ሕያውነት፥ ልግስናን እምነትን አብ ግብሪ አርእዩና። ስለዚ ከምቲ ንሱ ዝገበሮ ክንገብር ይደልየና። በዚ ምኽንያት እዩ ሎሚ ከምዚ እናበለ ዝዛረበና ዘሎ “እቲ ደድኅረይ ኪስዕብ ዝደሊ ገዛእ ርእሱ ይመንን፥ መስቀሉ አልዒሉ ኸአ ይስዓበኒ፥ እቲ ንሕይወቱ ከድሕና ዝደሊ ኸጥፍአ እዩ። እቲ ንሕይወቱ ምእንታይን ምእንቲ ወንጌልን ዜጥፍአ ግና ኼድኅና እዩ” (ማር 8፡34-37)። እቲ ዘሓጉስ ነገር እንተሎ ናይ ነፍስወከፍና መሳቕል ንዘለዓለም ነባሪ አይ ኮነን እንተ ተዓገስናን ምስ ክርስቶስ እንተ ጾርናዮን ብዓወት ክዛዝም እዩ፥ ግዝያውን ሓላፋይን እዩ።
ክርስቶስ ሕይወት ስዓብቱ ከመይ ክኸውን ከምዝኾነ ነቲ ህዝብን ንአርድእቱን ገሊጹ እዩ ነጊሩ። ክስዕበኒ ዝደሊ ከምቲ አነ ዝተጎዓዝክዎ ተጎዓዙ ዝብል እዩ። ሕይወት ኵልና ከም ዝምስክሮ ዝተፈላለየ መሳቕል ዝመልኦ፥ ጸልማትን ዘሰንብድን ዘይተጸበኻዮ ነገራት ዘጓንፍ እዩ። ሰባት አብ ጉዕዞ ሕይወት መስቀል እንተ ቐየርኩ ይሕሸኒ እናበሉ ካልእ ዝፈኾሰ መስቀል ከናድዩ ይርአዩ። አብዚ ዘብጽሕ ሓደ ንመስቀልካ አለሊኻ ዘይምኽአል ምስጢርን መስቀልካ ዘይ ምርዳእ ንኻልእ ክትመርጽ ይደፍአካ። ካልአይ ብዘይ መስቀል ክትሕጎስ ክጥዕመካ ንአምላኽን ንድለትካን ብሓንሳብ ሒዝካ ክትጉዓዝ ምድላይ እዚ ኸአ ንርእስኻ ምጥፍፋእ እዩ። ስለዚ አብቲ ክርስቶስ ዝብሎ ክነድህብ እሞ ክንሰምዖ ክንትግብሮ ይግብአና።
ሓደ ካብቲ ኢየሱስ አጥቢቑ ዝነግረና “ንርእስና ክንክሕድ” “መስቀሉ ክንጸውር” እዩ፥ እዚ ክብለና እንከሎ እንታይነትና ክንቆጻጸር ንማለት እዩ። ድኽመታትና፥ ስቓይትና፥ ሕማቕ ዕድላትናን ሞትን ከምቲ ክርስቶስ ዝተቐበሎ ክንቅበል። እቶም ንርእሶም አብ ከምዚ ሕይወት አጥፊኦም ዝነብሩ ብአምላኽ ክርከብዋ እዮም። ክርከቡ ጥራሕ አይኮኑን አብ ትሕት ጽላንን ሓልዮት አምላኽን ክርከቡ እዮም።
ኢየሱስ ደጋጊሙ ዝብለና ዘሎ ነቲ ብምልኡ ንርእስና ክንቆጻጸር ኢልና እንገብሮ ክንሓድግ እዩ ዝዛረበና ዘሎ። ሕይወት ምሉእ ብምሉእ አብ ትሕተና ክኸውን አይክእልን እዩ። ሕይወትና ብአምላኽ ዝተዋህበ ፍሉይ ህያብ ንሓጺር እዋን ብእምነት ከምቲ አምላኽ ዝደልዮ ክንመርሕ ዝተዋህበና እዩ። ሓደ ንሕይወቱ ክቆጻጸር ዝኽእል የለን ኩልና መወቲ ድኹማት ተጋገይቲ ኢና። መጠን ንሕይወትና ምሉእ ብምሉእ ክንመልኽን ክንቆጻጸርን ዝፈተናዮ መጠኑ አይንዕወትን ኢና። አብ ሞት ምሉእ ምቁጽጻር ነጥፍእ፥ብዙሓት ካብ ተመክሮ ሕይወቶም ንነገራት ብምዕዛብን ብምርአይን ክቖጻጸሩ ብዘይ ምኽአሎም አብ አምላኽ ዝምለሱ አለዉ ገለ ኸአ ካብ ዓቅሞም ምስ ወጸ አብዘይተደለ ፈተናን ውድቀትን ይአትዉ።
ነዚ ኹሉ ክፈትሓልና መልሲ ክህበና ዝኽአል ሓደ ክርስቶስ እዩ፥ ብምሉእ አብ ትሕቲኡ ክንከውን ፍቓደኛታት እንተ ኾና ንኹሉ ስምዒትናን ርድኢትናን ሓዲግና አብ ናቱ እንተ ተመለስና ሕይወትና ትርጉም ጉዕዞ ሕይወት ክሕዝ አይከብደናን እዩ። አብቲ ሕይወት ብርእሳ ዝብሃበና እሞ ሓደ መዓልቲ ነታ ዝሃበና ህያብ አብኡ ዝወስድ አብኡ እንተ ተመለስና ጥራሕ ኢና ንክርስቶስ ክንፈልጦ እንኽእል።
ኢየሱስ እምብአር ሎሚ ንነፍስወከፍና አብ ሓቂ ክነብር ዓመትና እንጅምሮ ዘሎና ምስኡ ክንመርሖ አብ ጉዕዞ ፈተና ክህሉ እዩ፥ ሰይጣን ዓለም ናታቶም ግደ ክጻወቱ እዮም ግን ምስ ኢየሱስ እንተ ተጎዓዝና ዝመጽአ ይምጻእ ዝወረደ ይውረድ አይክንደክምን ኢና ከምኡ አብ ሕይወትና ንኢየሱስ መን መዃኑ ክነለልዮ ኢና።
እመንትና ክነብሮ እንተ ኸአልና ኵሉ ነገርና ብምልኡ አብ አምላኽ ክነረክብ እንተ ኸአልና ነቲ ሓቀኛ ትርጉም ሕይወት ኢየሱስ ክንፈልጥን ክንርዳእን ኢና። ነዚ ርድኢት ምስ ሓዝና ነቲ ኢየሱስ ዝሓቶ “ንስኹምከ መን ትብሉኒ ዝብል” ክንምልሶ ክንክእል ኢና።
ዕለት ዕለት “ንስኻ/ንስኺ መን እዩ ትብለኒ ንዝብል መሊስና ክንክእል አሎና”።


text:
ንምሓዳስ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝቖመ ኮሚሽን ብ2 ታሕሳስ 2017 ቀዳማይ ኣኼባኣ ኣካይዱ። ኮሚሽን ኣብዚ ኣኼባኡ ውሽጣዊ ሕጉ ኣጽዲቑ፡ ኣቶ ፍሰሃየ ሓጐስ ኣቦመንበር ኣቶ መድሃኔ ህብትዝጊ ከኣ ጸሓፊ ናይቲ ኮሚሽን ክኾኑ መሪጹ። ኮሚሽን ኣብዚ ኣኼባኡ ኣብቲ ብማእከላይ ባይቶ ዝተዋህቦ ንምሕዳስ ሰልፊ ዝምልከት ሰነድ መባእታዊ ዳህሳስ ኣካይዱ።
እዚ ንኣፈጻጽማ ስረሓቱ ብዝምልከት ናብ ባይቶ ስሩዕ ጸብጻቡ ከቕርብ ዘቕርብ ኮሚሽን፡ ኣብዚ ዝመጽእ ናይ ክልተ ሰሙን ግዜ 2ይ ኣኼባኡ ከካይድ እዩ። እዚ ኮሚሽን ኣብ ዝተፈላለያ ትሻዕተ ሃገራት ማለት፡ ኣወስትራልያ፡ ኢትዮጵያ፡ ጀርመን፡ ሱዳን፡ ንርወይ፡ ሽወደን፡ ስዊዘርላንድን ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካን ብዘለዉ 12 ኣባላት ኣባላት ሰዲህኤ ዝቖመ እዩ።
እዚ ልዕሊ 4 ሰዓታት ዝጸነሐ ናይ 2 ታሕሳስ 2017 ኣኼባ ኮሚሽን ዝያዳ ናብ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሱዳንን ብምትኳር ብዛዕባ ጀኦፖለቲካዊ ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓፈሻዊ ሓበሬታ ተለዋዊጡ። ኣብ ርእሲ’ዚ ኣኼባ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰዲህኤ ነቲ ኣጋጢሙ ዝነበረ ሃሳዪ ሒቕታ ሰጊሩ፡ ናብቲ ብመሪሕነት ሰልፊ ዝተጸወዐ ፍሉይ ኣኼባኡ ይስጉም ምህላዉ ዝምልከት ዘሕጉስ ሓበሬታ’ውን ሰሚዑ። ኣብቲ ንኣሰራርሓ ናይቲ ኮሚሽ ብዝምልከት ዝተገብረ ምይይጥን ምጽዳቕ መምርሕታቱን፡ ኣባላት ኮሚሽን ኣብዚ ምእንቲ ራህዋን ረብሓን ህዝቢ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ኣብ ዝኾነ ጽፍሒ ተሰሊፎም ክቃለሱን ኩሉ ዝሕተት ዋጋ ክኸፍሉን ቅሩባት ምዃኖም ኣረጋጊጾም።
ሰነድ ምሕዳስ ሰልፊ ንጥጡሕ ትግባረ ምእንቲ ክበቅዕ በቲ ኮሚሽን ዝያዳ ክመሓየሽን ክምዕብልን እዩ። እዚ ሰነድ ዝተዳለወ፡ ማእከላይ ባይቶ ኣብ መስከረም 2016 ብዝወሰኖ መሰረት እዩ። ናይዚ ሰነድ ንድፊ ቀጺሉ ብወርሒ መጋቢት 2017 ኣብ ኮንፈረንስ ዞባ ኤውሮጳ ምይይጥ ምስተገብረሉ ደሓር ድማ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ ኣብ 8ይ ምዱብ ኣኼባኡ ብ10 መስከረም 2017 ዝገምገሞ እዩ።


text:
ኣስመራ እንዳ ረኣኻያ ስውርቲ ከተማ ኢያ እትመስል። ከም ዝመስለኒ ህንጻታታ ከተስተማቅሮ ምእንቲ: ብመጠኑ ምስ ታሪኽ ስነ-ህንጻ (Art History) ምልልላይ የድሊ። ልዕሊ ኹሉ ግና ዑምቖት ኣረኣእያ ይሓትት። ብሓቂ ኣስመራ ከተማ ናይ ህንጻ ሙዙየም ( ...a metropolis of architectural museum) እንተበልኩ ዝተጋነነ ኣይመስልን። ሊቃውንቲ ዓለም ዝመስከርዎ ኢዩ። ብዝተረፈ ሓደ ካብቶም ኣደነቅቲ ህንጻታት ዝረኣኽዎም ብኸምዚ ዝስዕብ ክገልጾ ከየገረመኒ ኣይተረፈን። እንሆ!
ይዝከረኒ መስከረም 8/2017 ከምቲ ልሙድ ብእግረይ ቀደም ጐደና ንግስቲ ኤልሳበጥ ሎሚ ግና ጐደና ሰማዕታት ዝበሃል ከድኩ። ንቺነማ ሮማ ብማዕዶ ሰኣልክዎ። ቅርጹ ብዘመልክት፡ ካብቶም ብደገ ዝርኣዩ ዓንድታት ዝማርኽ ኣይመስልን። ቀጺለ በቲ ናብ መጥፋእቲ ሓዊ ዝወስድ መንገዲ ኣቢለ ከድኩ። ብሸነኽ ደቡብ ቤተ-መንግስቲ ዝርከብ መኻባብያ ዘዋስኖ ኢዩ። ብድሕሪ’ዚ ንኢድ ጸጋም ተጠውየ መንገደይ ናብ ናይ ኤርትራ ሙዙየም ማለት ኣብ ናይ ቀደም ኮምቦኒ ዝረከብ ኣምራሕኩ። ኣብኡ ቅድሚ ምብጽሔይ፡ ሓደ ኣገዳሲ ነዊሕ ግንቢ ብልዕሊኡ ሓሙሽተ ንኣሽቱ መሳዂቲ፡ ብትሕቲኡ ብየማንን ጸጋምን ስዕሊ ናይ ክልተ ኣንስቲ ከምኡ ኣብ ማዕከል ብፍርቂ ክቢ ወይ ከም ሸፋሽፍቲ ዓይኒ ዝተኸበቡ ሰለስተ መሳዂቲ ብፍላይ ሓደ ኣብ ማእከሎም ንውሕ ዝበለ ረኣኹ። ርብዑ ብጸሊም እምኒ (basalt stone) እቲ ዝተረፈ ሰለስተ ርብዒ ግና ብጡብ ዝተሰርሔ ክኸውን ከሎ፡ ፍጹም ግርማ ዝመልኦ ውቑጥ ህንዳ (a chiseled edifice) ኢዩ ዝመስል። ኣበይ እሞ ብናእሽቱና ኣስተብሂልናሉ። ሓደራ ናብ ኣስመራ ምስ እትኸዱ፡ ነዚ ህንጻ ከይረኣኽምዎ ከይትምለሱ። ብዛዕባ ከተማኻ ምፍላጥ ናይ ሃገራውያን ምልክት ኢዩ። (It is a mark of patriotic figures)። እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣፍልጦ፡ ከም ቀደም ኣብቶም ባዕዳውያን ጭዋታት ተዓሪዱ ክተርፍ የብሉን (the gentlemen of culture)። ተሃጊሩ ኢዩ። (it is nationalized). Period!!!
-ሃይለ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ቅዱስ ኣቡነ አረጋዊ
‘ላዕለ ተኵላ ወከይሲ ትጼዐን፡ ወትከይድ አንበሳ ወከይሴ። ኣብ ልዕሊ ኣንበሳን ተመንን ትጸዓን ሽደን ኣንበሳን ገበልን ክትረግጽ ኢኻ። (መዝ. 91፡13)
ኣብ ኃሙሻይ ክፍለ ዘመን ኣብ ምድረ ኣግዓዚ መንፈሳዊ ፍሬ ኣገልግሎትን ምንኵስናዊ ሕይወትን ዘፍረዩ ትሽዓተ ቅዱሳን እዮም። ሓደ ካብዞም ቅዱሳን ከኣ ጻድቕ ኣቦና ኣቡነ ኣረጋዊ እዩ። ኣቡነ ኣረጋዊ ትውልድ ሃገሩ ሮም ኮይኑ ካብ ንጉሣዊ ቤተ ሰብ እዩ ተወሊዱ። ወለዱ ኣቦኡ ይስሓቅን ኣደኡ እድናን ፈሪሀ እግዚአብሔር ዝነበሮም ቅዱሳን ነበሩ። ወለዱ ብጥበብን ፍርሃት እግዚአብሔርን፡ ብትምህርቲ ቅዱሳት መጻሕፍትን ሥነ ምግባርን ምስ ኣዕበይዎ፡ ገና ሕፃን ከሎ ነቲ ‘ ንሰብከ ኵሉ ዓለም ረቢሑ ነፍሱ እንተ ኣጥፍኦ እንታይ ይጠቕሞ’ ማቴ. 10፡26 ዝብል ኣምላኻዊ ቓል መሠረት ብምግባር
ምድራዊ ንጉሥነት ገዲፉ ሰማያዊ መንግሥቲ መረጸ። ካብ ሃገሩ ሮማ ናብቲ ኣባ ጳኵሚስ ዝርከበሉ ዓቢይ ገዳም “ዳውናስ” ዝተባህለ ኸደ። ቅዱስ ኣባ ጳኵሚስ ረድኤት እግዚአብሔር ዝኃደሮ ሕፃን ምዃኑ ብመንፈስ ፈሊጡ ምስ ርኣዮ ኣዝዩ ተሓጐሰ፣ ምኽንያት መምጽኢኡ’ውን ሓተቶ።
ኣቡነ ኣረጋዊ መምጽኢኡ ንምንኵስና ምዃኑ ነገሮ። ኣቡነ ጳኵሚስ ከኣ ‘ዝወደይ ምንኵስና ቐሊል ስለዘይኮነ ኣይትኽእሎን ኢኻ. . . ’ ምስ በሎ፣ ‘አመክረኒ ፈትነኒ’ በሎ። በዚ ተሰማሚዖም፡ ኣቡነ ኣረጋዊ ብጾም፡ ጸሎት፡ ስግደት፡ ትግሃትን ተራድኦን ልዕሊ ኵሎም ፈለስቲ ኮነ። ኣቡነ ጳኵሚስ ድማ ነዚ ዅሉ ትግሃቱ ርእዩ፡ ኣስኬማ ዘመላእክት ልብሰ ምንኵስና ኣልበሶ። ‘ንምንኵስና ኣቦታተይ ኣባ እንጦንስን ኣባ መቃርስን ዝባረኸ እግዚአብሔር ኣስኬማኻ ይባርኽ’ ኢሉ’ውን መረቖ። ብጣዕሚ ፈታው ጽድቂ ኾይኑ ብጾምን ጸሎትን ተጊሁ የገልግል ስለዝነበረ ካብ ኵሎም መነኮሳት በሊጹ ተራእየ። በዚ ኸኣ እቶም ናይ መንፈስ ኣኅዋቱ ተደኒቖም እዝስ ብጸጋ ዓብዩና ብምባል “ኣረጋዊ” ኢሎም ጸውዕዎ። ካብ ሽዑ ጀሚሩ ኸኣ ዘሚካኤል ዝብል ስሙ ‘ኣረጋዊ’ ብዝብል ስም ተተክአ።
ጻድቕ ኣቡነ ኣረጋዊ ምስቶም ሾሞንተ ቕዱሳን ኮይኑ ነቲ ኣብ ጉባኤ ኬልቄዶን ዝተኸስተ ሓድሽ ‘ክልኤ ባህርይ’ ዝብል ትምህርቲ ብምቅዋሙ መከራ ስለዝጸንዖ ናብ ምድረ ኣግዓዚ ተሰዲዱ መጽአ። እዞም ተስዓቱ ቅዱሳን ብሓንሳእ ድኅሪ ምጽናሕ፡ ስብከተ ወንጌል ንምስፋሕን ሥርዓተ ምንኵስና ንምዝርጋሕን መንፈስ ቅዱስ ነናብ ዝመርሖም ተፈላለዩ። በዚ ኸኣ ንኣቡነ ኣረጋዊ ቦታኡ ካብ ኣክሱም 70 ኪ.ሜ. ንሸነኽ ምሥራቅ እትርከብ ደብረ ዳሞ ኾነት። ደብረ ዳሞ እምብዛ ነዊኅ ጎቦ ብምዃኑ ንምድያቡ ስለዘጸገሞ፡ ንከደይቦ ናብ እግዚአብሔር ጸለየ። ብተራዳእነት ቅዱስ ሚካኤል ከኣ ሠላሳ ሜትሮ ዝቑመቱ ገበል ከደይቦ ተኣዚዝሉ መጽአ። ኣቡነ ኣረጋዊ ነቲ ገበል ‘ጭራኻ ኣውርዶ’ሞ ኣደይበኒ’ በሎ። እቲ ገበል ግና ነቲ ጭራኡ ኣብ ፍርቂ ጸድፊ ጥራይ በጺሑ፡ ብልሳን ሰብ ‘ኣንታ ፈላሲ፡ ኣብዚ እምባ እዚ ብዘይካ ዝነፍሩ ኣዕዋፍ፡ ትበልዖ እንጌራ ይኹን ትሰትዩ ማይ፡ ወይ ድማ ተጽልለሉ ዕንፀይትን ገረብን የልቦን። ብመዓልቲ ፀሓይ፡ ብለይቲ ቍርን ኣሳሓይታን እዩ፡ ናይዚ እምባ’ዚ ጥሪትን ሃብትን እዚኣቶም ጥራይ እዮም’ ክብል ተዛረቦ። ኣቡነ ኣረርዊ ግን ‘ዝተኣዘዝካዮ ጥራይ ፈጽም፡ እግዚአብሔር እቲ ዝደለናዮ ኣየስእነናን’ዩ’ በሎ’ሞ ብኡ ንብኡ ጭራኡ ኣውሪዱ ኣብ መዓንጣ ኣቡነ ኣረጋዊ ብምጥምጣም፡ ብሓንሳእ ኣብ’ቲ ርእሲ እቲ ቅዱስ ደብሪ ኣደየቦ። እዚ ዅሉ እናተፈጸመ፡ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል እቲ ተመን ኣብ ልዕሊ ኣቡነ ኣረጋዊ ክፉእ ነገር ምእንቲ ከይፍጽምን ከየፍርሖን ብየማናይ ኢዱ ሴፍ መዚዙ ይሕልዎ ነበረ። ረድኡ ኣባ ማትያስን ካልኦት ስዓብቱን’ውን እናረኣዩ ይድነቑን ነበሩ።
ዕለት 12 ጥቅምት ኣቡነ ኣረጋዊ ኣብ ዝባን’ዚ ደብሪ ምስ በጽሐ፡ ሠለስተ ጊዜ “ሃሌ ሉያ ለአብ፡ ሃሌ ሉያ ለወልድ፡ ሃሌ ሉያ ወለመንፈስ ቅዱስ” እናበለ ኣመስገነ። በዚ ኸኣ እዚ ደብሪ’ዚ፡ “ደብረ ሃሌ ሉያ” ተባሂሉ ይጽዋዕ እዩ። ክሳዕ ሕጂ ‘ደብረ ዳሞ’ እናተባህለ ዝጽወዓሉ ዘሎ ምኽንያት ድማ ሃጸይ ገብረ መስቀል መደያይቦ ሠሪሑ ንኣቡነ ኣረጋዊ ምስ ረኸቦ፡ ንኣቡነ ኣረጋዊ ‘እዚ መደያይቦ ከፍርሶ ዶ ዋላስ ከም ዘለዎ ይኹን’ በሎ። ኣቡነ ኣረጋዊ ግና መደያይቦ ኪገብረሉ ፍቓደኛ ስለ ዘይነበረ እዚ ጌርካዮ ዘሎኻ መደያይቦ “ዳህምሞ (ኣፍርሶ)” ምስ በሎ፡ በዚ “ደብረ ዳህምሞ” ይበሃል ነይሩ፡ ምስ ምንዋኅ ጊዜ ‘ደብረ ዳሞ’ ተባህለ።
ኣቡነ ኣረጋዊ ማኅበር ሓድነት መሥሪቱ፡ ብዙኃት ደቀ መዛሙርት ኣፍረየ። ኣብ ዘመኑ ክሳዕ 659 ዝበጽሑ መናንያን ኣብዚ ደብረ ዳሞ ከምዝነበሩ መጽሓፈ ገድሉ ይነግር። ኣብ መወዳእታ ኸኣ ከምቲ እግዚአብሔር ንቅዱሳኑ ቃል ኪዳን ዝኣትወሎም ንኣቡነ ኣረጋዊ ድማ ኣብ ቃል ኪዳን ኣተወሉ። ኣብ 99 ዓመት ዕድመኡ 14 ጥቅምት ከኣ ኣቡነ ኣረጋዊ ንደቀ መዛሙርቱ ኣጸናኒዑ ናብ በዓቱ ኣትዩ እናጸለየ ከሎ ገጽ ሞት ከይረኣየ ተሠወረ። ክሳዕ ጊዜ ምጽኣት ከይሞተ ከም ዝጸንሕ መጽሓፈ ገድሉ ይነግር።
ክሳዕ ሕጂ ኣብ ገዳሙ ብጸሎቱ ዝወፅአ ማይ ጸሎት ዝተፈላለዩ ሕማማት ይፍውስ ኣሎ።
ጸሎቱን በረኸቱን ምስ ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን።


text:
ኣል-ሸባብ ነቲ ኣብ ሰሜን ምብራቅ ኬንያ ዝርከብ ሓደ ዩኒቨርስቲ ተፈፂሙ ን147 ሰባት ዝቀተለን ን79 ካልኦት ዘቁሰለን መጥቃዕቲ ሓላፍነት ወሲዱ።ሓይሊ ፀጥታ ኬንያ ን500 ተማሃሮ ካብ ኢድ’ቶም ዕጡቃት ኣድሒኖም ኣለው።ዛጊድ 160 ተማሃሮ ግና ሃለዋቶም ኣይተፈልጠን።
ድሕሪ’ቲ ጥቅዓት መደረ ዘስምዑ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ፣ኣብ ሓዘን ንዝርከቡ ስድራ-ቤታት ፅንዓት ይሃብኩም ምስበሉ፣
“ዝተወግኡ ቅልጡፍ ምድሓን ንክረኽቡ፣ጅሆ ዝተታሓዙ ድማ ብደሓን ካብ ኢድ’ቶም ዕጡቃት ንክገላገሉ ንፅልይ ኣለና” ኢሎም።
ቪኦኤ ዝረኸብዎ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዩኒቨርስቲ ናይሮቢ ዝተበተነ ሚስጢራዊ ፅሑፍ፣ኣል-ሸባብ ኣብ ሓደ ዓብዪ ዩኒቨርስቲ ኬንያ መጥቃዕቲ ስለዝፍንው ተማሃሮ ተጠንቀቁ ከምዝብል ሪፖርተርና ይሕብር።ዩኒቨርስቲ ጋሪሳ ነቲ ፅሑፍ መጠንቀቂ ረኺብዎ እንተኾይኑ ግና ኣይተፈልጠን።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣እቲ ኣብ ዩኒቨርስቲ ጋሪሳ ተፈፂሙ ንሞትን መቑሰልትን ብርክት ዝበሉ ሰባት ጠንቂ ኮይኑ ዘሎ ኣረመንያዊ መጥቃዕቲ ፈጠርቲ ራዕዲ ብፅኑዕ ከምትኹንን ኣሜሪካ ኣፍሊጣ።
ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ’ውን ነቲ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኬንያ ብፈጠርቲ ራዕዲ ዝተፈፀመ መጥቃዕቲ ኮኒኖምዎ።
ሕ/ሃ ኣብ ጎድኒ ህዝቢን መንግስቲን ከምኡውን ኣብ ጎድኒ ሃገራት’ቲ ዞባ እዩ ኢሎም ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ሎሚ ኣብ ዝወፀ መግለፂ።


text:
ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛን ዋና ኣሰናዳእን ሰሙናዊት ጋዜጣ ‘’ሰንደቅ’’ ፍሬው ኣበበ ቅድሚ ሸሞንተ ኣዋርሕ ስም ቀዳማዊት እመቤት ነበር ኣፀሊምካ ብዝብል ትማሊ ረቡዕ ኣብ ቤት ፅሕፈት ናይ ፌደራል ፖሊስ ምርመራ ምርመራ ከምዝተኻየደሉ ኣፍሊጡ።
በከም ገበነኛ ዝተትሓዘሉ ኣገባብን ኣዝዩ ከምዘግረመሉ ይገልፅ።ፌደራል ፖሊስ ብዙሕ ሕቶን ምንጭታቱ ንኽገልፅ ከምዝሓተቱዎን ብናይ ሓሙሽተ ሽሕ ቕርሺ ዋሕስ ቅድሚ ምፍትሖም ምፍትሖም ዓሻርኡን ውልቃዊ ዝርዝር ሓበሬታን ከምዘወሰዱን ስእሊ’ውን ከምዘልዐልዎን ኣረዲኡ።
ካብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስቴር ኣቶ ጌታቸው ረዳ ብዛዕባ ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ጭምጭምታ ብምፅሓፉ ምርመራ ዝተገበረሉ ጋዜጠኛ እንተሃሊዩ ኣየፈልጥኹን ኢሎም ኣለው።
ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ኣቶ መለስ ዜናዊ ምስዓረፉ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ናብ ቤተ መንግስቲ ንምእታው ብዘፀግም ኩነት ኣይወፅእን ኢለን ንሰሙናት ኣብየን ዝብል ነይሩ ቅድም ክብል ብፍሬው ኣበበ ዝተፅሓፈ ፅሑፍ ።
ፖሊስ ፌደራል በቲ ፅሑፍ መረረ ዘስምዐ ሰብ ምህላው ብምሕባር መን ምዃኑ ግን ንምግላፅ ፍቓደኛ ኣይኮነን።
ፍሬው ኣበበ ናብ ፖሊስ ኣብ ዝተፀውዐሉ እዋን ምኽንያት መፀውዒኡ ከምዘይተነገሮን ጠበቓ ንምርካብ ዕድል ከምዘይረኸበን ብምግላፅ ብናይ መንግስቲ ስጉምቲ ከምዘይደናገፅ ሓቢሩ።’’ከም መጠን ጋዜጠኛ ትኽክለኛን ኣብ ሓቂ ዝተመስረተን ዜና ምዃኑ ክጥንቀቖ ከምዘለኒ ስለዝፈልጥ ካብ ስርሐይ ዝዓግተኒ የለን’’።
ዓቀብቲ ሕጊ እኹል መርትዖ እንተሃሊዩ ናብ ቤት ፍርዲ ከምዝወስድዎ ገሊፆም ኣለው።
ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ዘለው ናይ ውሽጢ ጋዜጠኛታት ናይ ምዝራብ ነፃነትቶም ኣብ ምሕላው ዝተሓተ ታሪኽ ከምዘለዋ ጉጅለታት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይነቕፉ።
እስክንድር ነጋ ናይ 18 ዓመታት ማእሰርቲ ተፈሪዱዎ ኣብ ቤት ህንፀት ይርከብ።


text:
ቀዳመይቲ መዓልቲ ዋዕላ ሪፖብሊካውያን ኣብ ሞንጎ ነቲ ዝቐረበ ሓድሽ ንድፈ ሕጊ ዝድግፉ ንሕጹይነት ዶናልድ ትራምፕ ዝቃወሙ ኣባላትን ነቲ ንድፈ ሕጊ ዝቃወሙ ደገፍቱን ብርቱዕ ዕግርግር ዝተራእየላ መዓልቲ ኮይናያ ሓሊፋ።
ኣብ መዛዘሚ ዋዕላ ናይቲ ዕለት: ዶናልድ ትራምፕ ብኣዝዩ ምዕሩግ ስነ-ስርዓት ናብቲ መድረኽ ድሕሪ ምእታው ንበዓልቲ ቤቱ መላንያ ትራምፕ ናብ ዋዕለኛታት ኣላልዮም።
በዓልቲ ቤት ትራምፕ መላንያ ትራምፕ ንዋዕለኛታት ኣብ ዝሃብኦ መደረ ሕጹይነት ትራምፕ ንሰልፊ ሪፖብሊካውያን ማዕረ ክንደይ ኣገዳስነት ከምዘለዎ ገሊጸን። ንሰን በዓልቤተን ትራምፕ ኣብ ኣመሪካ ከተኣታትዎ ብዛዕባ ዝኽእል ብዙሕ ጽቡቕ ነገርን ኣብ ልዕሊ ስድራቤቱ ዘለዎ ፍቕሪ ከይተረፈ ዘርዚረን።
መደረ መላንያ ትራምፕ ነቲ ብዋዕለኛታት ዝወዓለ ዕግርግር ዝደበሰ ኮይኑ እኳ እንተተገልጸ: ሓያሎ ካብ መደረአን ግን ምስቲ ቀዳመይቲ በዓልቲ ቤት ሚሸል ኦባማ ኣብ 2008 ኣብ እዋን ምምራጽ ሕጹይነት በዓል ቤተን ፕረዚደንት ኦባማ ንዋዕለኛታት ዘቕረብኦ ተመሳሳልነት ሓረጋት ተረኺብዎ ኣሎ።
በዚ ድማ: ሓያሎ ማዕከናት ዜና: ብቕጽበት ኣብ ልዕሊ በዓልቲ ቤት ትራምፕ ዝኾና መላንያ ትራምፕን ነቲ ብትራምፕ ዝእለ ኣባላት ጎስጓስን ተሪር ወቐሳታት ኣብ ምቕራብ ተጸሚደን ኣለዋ።


text:
ካብ ከዉሒ ተፈልፊሎም ዝተሰርሑ ኣብያተ ክርስቲያን
ላሊበላ፡ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ እትርከብ ከተማ፡ በቶም ንበይኖም ዝዓይነቶም ብኣኻውሕ ዝተሃንጹ ኣብያተ-ክርስትያናታ'ያ ትፍለጥ፣ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ውርሻ ዩኔስኮ ከኣ እቱዋት'ዮም።
እቶም ብኣጋ-መወዳእታ 12ን 13ን ክፍለ-ዘመናት፡ ካብ ሓደ ከውሒ ተጸሪቦም ዝተሰርሑ ህንጻታት ኣብያተ-ክርስትያናት - ምስ መሳዅቶምን ማዕጾኦምን - እኳ ድኣ ገሊኦም 50 ሜትሮ ንታሕቲ ሸለው ዝበሉ'ዮም።
ብዙሓት ሊቃውንትን ጸሓፍቲ-ታሪኽን ከም ዝብልዎ፡ ናይ ኣኻውሕ ምጽራብ ጥበብ ካብ ዝጠፍእ ልዕሊ 500 ዓመታት ኰይኑዎ 'ሎ ኢሎም ይኣምኑ።
ሎሚ'ውን እንተ ዀነ፡ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ንካብ ንጽል-ከውሒ ዝተሰርሑ ቤተ-ክርስትያናት ድህሰሳ እናተኻየደ'ዩ። ኣማኑኤል ኢጉንዛ፡ ናይ ቢ.ቢ.ሲ. ልኡኽ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ብዛዕባ'ዚ ጉዳይ ክፍትሽ'ዩ ቀንዩ።
"እቲ ክስተት ከምኡ'ውን ንድፊ ናይ'ዞ ኣብያተ-ክርስትያናት ብራእይ ካብ እግዚኣብሄር'የ ተቐቢለዮ" ይብሉ እቶም 40 ዝዕድሚኦም ገብረመስቀል ተሰማ፡ እቲ ኣብ ቀረባ እዋን ካብ ከውሒ ጸሪቦም ዝሰርሑዎም ኣብያተ-ክርስትያናት እናርኣዩኒ።
ድምሮም ኣርባዕተ ኣብያተ-ክርስትያናት'ዮም፣ ኵሎም ብዉሽጠ-ዉሽጢ ዝተሓላለኹን መናድቖም ብጥንቃቐ ዝተቐብኡን መርበበ-ጋለርያታት'ዮም ተኣሳሲሮም።
ኣባ ገብረመስቀል ተሰማ ቀሺ ሃይማኖት ኦርቶዶክስ'ዮም፣ ምስ ሰለስተ ካልኦት ሰባት ኰይኖም ካብ ኣኻውሕ ኣብያተ ቤተ-ክርስትያናት ንክሰርሑ ነብሶም ዝወፈዩ ሰብ'ዮም። ዕላምኦም እቶም ዝሰርሕዎም ኣብያተ-ጸሎት ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ምእማን ንምግልጋል'ዩ።
"እቶም ዝተሓላለኹ ኣብያተ-ጸሎት ንኽሃንጽ ኣርባዕተ ዓመታት ወሲዱለይ" ይብሉ፣ "ሓዲስ ላሊበላ ኢለ'ውን ሰምየዮም" ኢሎም ወሰኽሉ።
እቲ ጕጅለ-ነዳቖ ብመሰረታዊ-ናውቲ፡ ማለት ከም ኣፍ-ራዛ፡ መጽረብ፡ ባዴላ ተጠቒሞም'ዮም ነቲ እሳተ-ጐመራዊ ኣኻዉሕ ዝጸረቡዎ። እቲ ዝሓየለ ስራሕ ካብ ርእሲ'ቲ ከውሒ ምጅማር'ዩ፡ ካብኡ ጀሚሮም ከኣ እናወርዱ መሳዅቲ፡ ማዕጾታት ዀኑ መሽጐራጕር ይሰርሕሉ።
ናብቲ ቦታ ንምብጻሕ ንርእሱ ዓቢ ስራሕ'ዩ። ብኣኻዉሕ ዝመልአ መገዲ-ኣጋር ንሓደ ሰዓት ዝኸውን ድሕሪ ምጕዓዝ ኣብ ሓደ ሓድሽ ቤት-ክርስትያን ካብ ከውሒ ዝጽረበሉ ዝነበረ ስፍራ በጻሕና። ገሊኦም ኣብያተ-ጸሎት ካብ ኣመና ምርሓቖም ናይቲ ዞባ ሓለፍቲ ካን'ዩ ዝገርሞም ቤት-ክርስትያን ይህነጽ ኣሎ ዚብል ወረ ክሰምዑ ኸሎዉ።
እዞም ሓደስቲ ኣብያተ-ክርስትያን ኣብ ወሎ፡ ሰሜን ኢትዮጵያ፡ ንላሊበላ ኣማዕድዩ ዝጥምት ኣብ ኣዝዩ ምጭው ቦታ'ዮም ተሰሪሖም፣ ኵሉ ከም ዝፈልጦ፡ ጽባቐ-ላሊበላ ዘስተክር'ዩ።
እቶም ካብ ንጽል ከውሒ ዝተሰርሑ ዓሰርተ-ሓደ ኣብያተ-ክርስትያን ላሊበላ ካብ 12 ክፍለ ዘመን ጀሚሩ፡ ኣብ ቀንዲ መትኩሮኣዊ-ነቝጣ-ክርስትና'ዮም ተሰሪሖም። ብዘመን ንጉስ ላሊበላ'ዮም ተሃኒጾም። እቶም ንጉስ ናብ እየሩሳሌም ክሳለሙ ዝኸዱ ድኻታት ኣትዮጵያውያን ኣመንቲ እቲ መገሻ ኣዝዩ ይነውሖም ስለ ዝነበረ ኣብ ዉሽጢ ሃገር እየረሳሌም ንክስርሑ ወሰኑ።
ገለ ካብ'ቶም ኣብያተ-ክርስትያናት 40 ሜትሮ ንታሕቲ ሸው እሎም'ዮም ዝወርዱ፣ ሓደ ካብኦም እቲ ዉሩይ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተ ክርስትያን ወይ ከኣ ቤታ ጊይርጊስ - በቲ መስቀላይ ናሕሱ ዝልለ፣ ከምኡ'ውን ቤታ ማርያም - ካብ ምሉእ ዓለም ዝዓበየ ብነጸላ-ከውሒ ዝተሰርሐ ቤት ክርስትያን።
ሃገር-በቆል ዛንታት ከም ዝብሉዎ፡ እቶም ኣብያተ-ጸሎት ኣብ ላሊበላ ክጽረቡ ኸሎዉ እቶም ንጉስ ዝቖጸሩዎም ካብ ወጻኢ-ሃገር ዝመጹ ሰራሕተኛታት ብመዕልቲ ክሰርሑ ለይቲ-ለይቲ መላእኽቲ ወሪዶም ይሰርሑ ነበሩ ይበሃል።
ኣባ ገብረመስቀል ከኣ ከምዚ ዚስዕብ ይብሉ፡ "ኣነ ነዚ ስራሕ'ዚ ዝተበገስኩሉ ምኽንያት እቶም ኣብያተ-ጸሎት ብእግዚኣቢሄር ዝተበራትዑ ኣህገራውያን ንኽምስክር'ዩ" ይብሉ።
"ኢትዮጵያውያን ነቲ ስራሕ ዝበቅዕ ክእለት ይኹን ፍልጠት ኣይነበሮምን ዝብል እምነት ዘሎዎም ሰባት ኣለዉ። ንዓይ ዋላ'ኳ ሓደ ሰብ ነቲ ስራሕ ዝመሃረንን ዘርኣየንን ሰብ የለን፣ ብመንፈስ ቅዱስ ተሓጊዘ እንሆ እዚ ዘደንቕ ስራሕ ባዕለይ እዓሞ" በሉ።
ፕሮፌሰር ማይክል ገርቨርስ፡ ካብ ቶሮንቶ ዩኒቨርሲቲ፡ "መንፈሳውነት ኣብ ማእከል'ዞም ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ንድህስሶም ዘሎና ሓደስቲ ኣብያተ-ክርስትና ኣሎ" ይብሉ።
ፕሮፌሰር ማይክል፡ ምስ ጉጅለኦም ሃነጽትን ሰራሕቲ ፊልምታትን ነቲ ቀስ ኢሉ ዝጠፍአ ጥበብ ኣብ ምስናድ ይርከቡ። እቲ መደብ ናይዚ ብ ኣርከድያ ፉንድ ዩ.ከይ. ዝሰነቐ ፕሮጀክት ሓደ ህዝቢ ክጥቀመሉ ዝኽእል ኣሃዛዊ (ዲጂታል) ማዕከን ሓበሬታ ንምፍጣር'ዩ።
ምናልባሽ ኣብ ኢትዮጵያ ዝያዳ ኤለክትሪሲቲ ምስ ዝርከብ፡ እቶም ኣኻውሕ ብጽራብ ኣብያተ-ክርስትና ዝሰርሑ ሰባት ብጽዑቕ ኣየር ዝሰርሕ መፍሓሪ መራርሒ (ኑማቲክ ድሪልስ) ተጠቒሞም እቲ ኢደ ጥበቦም ጨሪሶም ከጥፍእዎ'ዮም" ይብሉ።
"ካብ ሓደ ሓዲሽ ቦታ ናብ ካልእ እናኸድና ነቶም ጥበኛታት እናዛረብና ነቲ ስርሖም ብኸመይ ከም ዝዓሙዎ ናይ ብሕቲ ፍልጠቶምን ንቐስም ኣሎና" ይብሉ። ዕላማና ንሰነድ ናይ'ዚ ጥበብ'ዚ ምስ ህዝቢ ምክፋል'ዩ" ይብሉ።
ክሳብ ሕጂ፡ እቲ ጕጅለ ዕስራ ሓደስቲ ኣብያተ-ጸሎት ኣብ ኣኽራናት ሰሜናዊ ክልልላት ኣምሓራን ትግራይን ክረኽቡ ክኢሎም ኣሎዉ።
"ኣዚና እንተ ፈተሽና ዝያዳ ህንጻታት ንረክብ ኣሎና። ካልኦት ኣብያተ-ጸሎት ክህልዉ ይኽእሉ'ዮም። ነቶም ዳህሲስና ዝረኸብናዮም ዅሎም ክንስንዶም ከኣ ተስፋ ኣሎና። እቲ ህዝቢ ግብራውነት ካብ ከውሒ ዝተጸርበ ቤት-ጸሎት ምስራሕ ይርድኦም'ዩ። ንኣምልኾ ምስ ተኸፍቱ ብዙሕ ክንክን ኣይድልዮምን'ዩ፣ ንሓደ ሺሕ ዓመት ክጸንሑ ይኽእሉ'ዮም" ፕሮፌሰር ገርቨርስ ይብሉ።
ንኣባ ገብረመስቀል ግን እቲ ዕላማ ናይዚ ፕሮጀክት ካብቲ ምዕቃብ እቲ ጥበብ ይዓቢ።
"እቶም ኣብያተ ጸሎት ብዕሊ ክኽፈቱ ተሃንጥየ ኣለኹ፣ ንማሕበረሰብና ኣገልግሎት ምሃብ ክጅምሩ፡ ኣብ ሓጺር እዋን እዞም ኣብያተ-ጸሎት ብሕጉሳት ሰባት ክመልኡ'ዮም" ይብሉ ምስ ፍሽኽትኡ።


text:
ኤጀንሲ ስታትስቲክስ ዓቕሙ ዘዕቢ ደገፍ ረኺቡ…
መቐለ ሕዳር 04/2010(ድወት) ኤጀንሲ ማእኸላይ ስታስቲክስ ኢትዮጵያ ካብ ባንኪ ዓለም 5.5ሚልዮን ሓገዝ ረኺቡ።
እዚ ካብ ባንኪ ዓለም ዝተረኸበ ሓገዝ ኣተሓሕዛ መረዳእታ ዘመናዊ ንምግባር ንምምሕያሽን ዘኽእሉን ኽልተ ጨናፍር ኣብያተ ፅሕፈት ንምህናፅ ከምዝውዕል ድማ ተሓቢሩ።
ክኢላ ጉዳያት ዓውደ ውልቀ እቲ ባንኪ ዓለም ሃይደር ማሊክ ከምዝሓበርዎ ካብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ስትራቴጂ ምትሕብባር ቢዝነስ፣ ውሳነ ፖሊሲ መንግስቲን ኣብ ምምሕያሽ ትልሚን ተመጣጣናይ ምንባሩ ገሊፆም።
ኢትዮጵያ ካብ ኣፍሪካ ተፈለጥቲ ካብ ዝኾኑ ማእኸላት ስታስቲክስ ዘለዋ ሃገር ምዃናን ብፍላይ ኣብ ዓውደ ስታስቲክስ ሕርሻ ክውሰድ ዝኽእል ተሞክሮ ከምዘለዋን ተገሊፁ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ፕሮጀክት ስታስቲክስ መሰረት ገይሮም ኣብ ኣምቦ፣ ባህርዳር፣ ሃዋሳን መቐለን ጨናፍራት ንምኽፋት ህንፀት ተዛዚሙ ኣቑሑት ቤት ፅሕፈት ኣብ ምምላእ ከምዝርከብ ድማ ፀብፃብ ባንኪ ዓለም የረድእ።


text:
ኣሰናዳኢ ማዕረ-ቑመት: ሊቀ ብርሃናት ብርሃነ ዘብሄረ ይሓ
"ፈርሃ ወደንገፀ ዲያብሎስ ማዕረ-ቁመት...እንትንበብ ዲያብሎስ ፀላኢ ሰናይ ዕልምልም ይርሕቕ" ይብሉ ሊቀ ብርሃናት ብርሃነ ዘብሄረ ይሓ።
ጥንታዊት ከተማ ይሓ ዘብቈለቶም ሊቀ ብርሃናት፡ ህንፃ ይሓ ክርእይ ዝመፀአ ጋሻ ማዕረ ቁመት ዓዲግኩም ተማልኡ ብምባል ይልለዩ።
ብዛዕባ ጥንታዊ ህንፃ ይሓ ብቋንቋታት ትግርኛ፣ኣምሓርኛ፣ግእዝ ኣብ ዘይመለአ ድማ ብእንግሊዝኛ መብርሂ እውን ይህቡ።
ማዕረ-ቑመት ብኸመይ ይሰናዳእ?
"ማዕረ ቁመት ካብ ቈርበት ጤል ኣብ ዝተሰርሐ ብራና ብዝተፈላለየ ሕብሪ ቂሔ ፅልሚ ኣቃሚምካ ብምስልን ቃልን 'ሰብአቱ ሊቃነ መላእክት' ተፃሒፉ ንዝኣመነሉ ካብ ሽግርን ሕማምን ሓራ ዘውፅእ ፈውሲ እዩ" ብምባል የብርሁ።
ብቑመት ናይቲ ዝተሰርሐሉ ሰብ ተሰናዲኡ ኣብ ውሽጢ ገዛ ኣብ መንደቕ ይዝርጋሕ።ሊቀ ብርሃናት ብርሃነ እቲ ብናይ ሰብ ቁመት ዝተቐረፀ ብራና ስም ክርስትና ናይቲ ሰብ ይፃሓፈሉ። ንዓመታት ወላ ይቀመጥ ኣይሃስስን።
"ንኣብነት'' ኢሎም "በስጋ ኣምላክ በሲኦል በዚ ቃለ መለኮትከ አድህኖ ለገብርከ ገብረጀወርግስ" ዝብል ይሰፍሮ።
ንጓለንስተየቲ እንተኾይኑ ድማ "ኣድህና ለአመትከ ንእከለ (ንኣብነት ወለተ ጻድቃን)" ስም ክርስትና ናይታ ሰብ ይግለፅ።
"ንሊቀ መላኢክት ተገሊፁሎም'ዩ፤ካብ ምንቀኛ በዚ ትድሕኑ ተባሂሉ ተፃሒፉ'እዩ፤ ወንጀል ዘማርቆስ. . ." ምንባብ ቀፀሉ።
ሓንቲ ማዕረ ቁመት ንምስራሕ ሓደ ወርሒ ይውድአሎም። "እዚ ብወለድና ብቕያት ምያት ዝፀንሐ እዩ፤ካብቲ ዝኣረገ ተቐዲሑ ዝተፀሓፈ ሓዱሽ ብራና እዩ። ንዓይ ኣብዚ ኣብ ይሓ መርጌታ ይስሃቅ እዮም ኣምሂሮምኒ" ይብሉ።
ማዕረ ቁመት ኣብ መንደቕ ገዝኡ ዝሰቐለ ሰብ ዲያብሎስ ፀላኢ ሰናይ ድርኩዅት ቤቱ እውን ከምዘይረግፅ ሊቀ ብርሃናት ተረጊፆም ይዛረቡ።
ህዝቢ ክከም እምነቱ የድሕን እዩ ዘዝበሎ ፈውሲ ከምዝጥቀም እሞ ድማ ከምዝሰርሐሉ ይምስክር።
ማዕረ ቁመት ድማ ብፍላይ ኣብ ዓዲ ወሪድካ ኣብቲ ኖራ ዝተሓበፀ መንደቕ ቁም ንቑም ዘለግ ኢሉ ተዘርጊሑ ይረአ። ብእመት እቶም ሰብ ናብታ ገዛ ሕማምን መከራን ፀይሩ ክመፅእ ዝሓሰበ ፀላኢ ሰናይ እታ ስድራ ተወር ኢሉ ኣይኣቱን።
ሊቀ ብርሃናት ብኸመይ ይናበሩ?
ሊቀ ብርሃናት: ማዕረ ቁመት ብምሻጥ ጥራሕ ኣይኰነን ዝሰርሑ፤ብማሕረስን ኣብ እንዳ ኣቡነ ሃፍፄ ብምግልጋልን እውን ናብረኦም ይደፍኡ።
ዋጋ ሓንቲ ማዕረ ቁመት ክንደይ ኮን ይሸጥዎ?
"ከከም መዓልቱ እዩ ዝውሰን፤ ከይተዋጋየ ዝኸፍል'ሎ፤ኣነ ግና 500 ቕርሺ እየ ዝትምና፤ንነብሰይ ዝበለ ድማ ይውስኸኒ" ኢሎም።
ቅድሚ ሎሚ ብዙሕ ይሸጡ ምንባሮም ይዝክሩ።
"ሎሚ ግና ሓደ ሓደ ቀናእተኛታት ከምዚ ዝበለ ክትፅሕፉ የብልኩምን ዝብሉ መናፍቃን ስለዘለዉ 'ከይትዕድጉ ኣየድሕንን' እናበሉ ስለዝፃረሩኒ ከምቲ ናይ ቀደም ኣይሽየጥን ዘሎ" ኢሎም።
ማዕረ-ቁመት የሕውይ እዩ ኢሎም ዶ ይኣምኑ?
"ብደንቢ የሕውይ፤ ብደንቢ ገይሩ እምበር። ክንደይ ውሉድ ዝሰኣና ፀዓዱ እኮ ወሊደን እየን። ታይ ዶ ኾይንካ? እዚ ሒዘን ከይደ ዝወለዳ ኣለዋ። ንኣዲስ ኣበባ እውን ወሲዶም ዝተጠቐሙ ኣለዉ። ዝኣመነ ከምዝሓዊ ግልፂ እዩ" ይብሉ ሊቀ ብርሃናት።
እተን ፃዕዱ ብሳላ ማዕረ ቁመት ከምዝወለዳ ብኸመይ ኣረጋጊፅኩም? ዝብል ሕቶ ኣቕሪብናሎም::
"ብኣስተርጐምቲ ጥቕሙ ተነጊሩወን ሒዘን ምስ ከዳ ደሓር ብስራት ሰዲደን፤ገሊኤን ወዲ ሓደ ሓዲኤን ድማ ጓል ወሊደን ብስእሊ ገይረን መዘከርታ ሰዲደናለይ"
ኣብ ይሓ ማዕረ ቁመት ብምስራሕ ሊቀ ብርሃናት ዳርጋ በይኖም ተሪፎም ነይሮም። ኣብዚ እዋን ግን ነቲ ስራሕ ዝወርሱ መናእሰይ ይቀላቐሉ ምህላዎም ይገልፁ።
ንበል 'ኣቡነ ዘበሰማያት'
ማዕረ ቁመት ከከም ቁመት ናይቲ ሰብ እዩ ዝስረሐሉ:: ንዓይ ዝኸውን ይህልዎም ዶ?
"ንቀፃሊ ክንሰርሐልካ ንኽእል ኢና፤ግን እዝ እውን እኮ ምሳኻ ይኸይድ እዩ፤ይኸይድን ፈረቓን እምበር" ኢሎም ነታ ዕኹልል ኣቢሎም ኣብ ናይ ባዕላ ቦርሳ ሒዞምዋ ዝፀንሑ ማዕረ ቁመት መሽለጥ ኣቢሎም ቁመተይ ለኪዖም።
"እኳ ድኣስ ካባኻ ይነውሕ እምበር" ኢሎም ኣረጋጊፆም።
"እዚ ግና ብናተይ ቁመት እየ ሓሲበ ሰሪሐዮ ነይረ፤ ዙሮ ዙሮ ግና ማዕረ ቁመት እምነት ዘለዎ ሰብ እዩ ዝጥቀመሉ። ተጠራጣራይ ሰብ ኣይሓውን፤ ክሕዞ እውን ኣይንደለን" ኢሎም ዓዅሊሎም ናብታ ቦርሳ መለሱዋ።
ሊቀ ብርሃናት ብርሃነ ን30ን 40ን ዓማውቲ ኣብ ህንፃ ይሓ ብትርጉም እውን ከምዘገልገሉ ይዛረቡ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ግና ቢሮ ባህልን ቱሪዝምን ናይ ባዕሉ ሰባት ኣሰልጢኑ ይሰርሕ'ሎ፤ ንዓይ ተሓሲሞምኒ ብምባል ቅርታኦም ይገልፁ።
"ኣብዛ እንዳ ኣቡነ ሃፍፄ (ሓደ ካብቶም ትሳአቱ ቅዱሳን) ቀዳሳይ ወዳሳይ ኮይነ የገልግል ኣለኹ"።
ሊቀ ብርሃናት ብርሃነ ገብረየሱስ የቐንየለይ።
"ብሰላም የጋንየና፤ መን ኢኻ ዝበልካኒ ስምካ?"
ግርማይ ገብሩ
"ንበል ኣቡነ ዘሰማያት. . ."


text:
ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘራኽብ ክልተ መስመራት መጐዓዝያ ምድሪ ደባይሲማ – ቡሬን ሰርሓ – ዛላምበሳን፡ ትማሊ 11 መስከረም ብወግዒ ተኸፊቱ።
ነዚ ድሕሪ ናይ ኣስታት 20 ዓመታት ምቊራጽ፡ ንምንቅስቓስ ህዝቢን ንብረትን ካብን ናብን ኤርትራን ኢትዮጵያን ዳግም ዝተኸፍተን፡ ምስ ወደባት ዓሰብን ባጽዕን ዝተኣሳሰርን ኣገዳሲ መስመራት፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂን ቀዳማይ ሚኒስተር ፈደራላዊት ደሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኢትዮጵያ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድን እዮም ብኣካል ተረኺቦም ምኽፋቱ ኣበሲሮም።
ኣብ ሰዓታት ንግሆ ኣብ ከባቢ ቡሬ ብኽልቲኡ ሸነኽ ኣብ ዝተኻየደ ጽምብል፡ ብወገን ኤርትራ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብ፡ ኣዛዚ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ሜጀር ጀነራል ሑመድ መሓመድ ካሪካረ፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ ማንታይ፡ ከምኡ’ውን ካልኦት ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሰበ-ስልጣንን፡ ብወገን ኢትዮጵያ ድማ ኤታ ማጆር ሹም ሰራዊት ኢትዮጵያ ጀነራል ሰዓረ መኮነንን ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተር ደመቀ መኮነንን ተሳቲፎም።
ኣብ’ቲ ስነ-ስርዓት፡ ሱልጣን ረሓይታ ዓብዱልቃድር ዳውድ ዝርከቦም ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን፡ ከምኡ እውን ብኣማኢት ዝቚጸሩ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ንመራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ድሙቕ ኣቀባብላ ገይሮሙሎም።
ክልቲኦም መራሕቲ፡ ኣብ ከባቢ ቡሬ ንምኽፋት ናይቲ መስመር ንምብሳር ኣብ ዝተኻየደ ጽምብል ድሕሪ ምስታፎም፡ ኣብ ሰዓታት ቅድሚ-ቐትሪ ናብ ኣስመራ ብምምላስ፡ ንተመሳሳሊ ዕላማ ናብ ነቚጣ ዶብ ሰርሓ – ዛላምበሳ እዮም ኣምሪሖም።
ኣብ’ቲ ከባቢ – ብኽልቲኡ ወገን ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይን፡ ምስኣቶም ብዝተጓዕዙ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን፡ ከምኡ’ውን ብህዝብን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ተሰንዮም፡ ምኽፋት ናይ’ዚ ንኣስታት ክልተ ዓሰርተ ዓመታት ኣገልግሎት ኣቋሪጹ ዝጸንሐ – ምስ ወደብ ባጽዕን ካልኦት ከተማታት ኤርትራን ዝተኣሳሰር መስመር ኣበሲሮም።
ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ’ዚ ድርብ ጽምብላት ተሳቲፎም ናብ ኣስመራ ምስ ተመልሱ፡ ስነ-ስርዓት ምፍናው ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ እዩ ተኻዪዱ።
ብ9 ሓምለ 2018 ዝተኸተመ “ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን”፡ ክልቲኦም መንግስታት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ መጐዓዝያ፡ ንግዲን ቴሌኮሚኒኬሽንን ርክብ እንደገና ክጅምሩ ዝብል ነጥቢ ይርከቦ።
በዚ መሰረት፡ ቀጥታዊ ኣገልግሎት ቴሌኮሚኒኬሽን ብ9 ሓምለ፡ ኣገልግሎት መጐዓዝያ ኣየር ብ18 ሓምለ፡ ኣገልግሎት መጐዓዝያ ባሕሪ ድማ ብ5 መስከረም ከምዝጀመረ ይዝከር።


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ሎሚ ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊቲ ብሰንኪ ህግደፍ ናይ ስደት ግደይ ኮይኑ ዘሎ መንእሰይ ወለዶ ዝወርድ ዘሎ ብድምሩ ዘስካሕክሕ ኢልናዮ ክንሓልፍ እንተዘይ ኮይና ዘርዚርና እንውደኦ ኣይኮነን። ህግደፍ ኣብ ልዕሊቲ ኣብ ሓደ እዋን እምነት ዘንበረሉ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ምጽናት ዘምርሕ በደል ዝፍጽም ዘሎ፡ ብሃንደበት ዘይኮነ ብኸመይ ንህዝቢ ኤርትራ ድከቱ ከም ዘስትዮ ሓሲቡን ወጢኑን እዩ። ስለዚ ካብ ከምዚ ኮነ ኢሉ ዓሊሙ ሕገመንግስቲ ነፊጉ ዝውጽዕ ኣካል ራህዋ ኣይትጽበን። “ስለምንታይ እዩ ህግዲፍ ከምኡ ዝገብር ዘሎ?” ዝብል ሕቶ ብብዙሓት ወገናት ዝቐርብ እዩ። እቲ መልሲ’ውን ከምቲ መልክዕ ናይቲ ሕቶ ብዙሕ እዩ። ተደሚሩ ግና ሕልሙ ኣብ ስልጣን ምቕጻል ኮይኑ ፡እቲ ነዚ ንምዕቃብn ንምብጻሕn ዝመርጾ መንገዲ ከኣ ንህዝቢ ኩሉ መሰላቱ ገፊፍካን ኣበርክቶኡ ጨዊኻን ብምድሃል ስለ ዝኾነ እዩ ከምኡ ዝገብር ዘሎ ኢልካ ምጥቕላል ብመጠኑ’ውን እንተኾነ ነቲ ሕቶ መልሲ እዩ።
ናይቲ ወጽዓ መሪሕ ሃንዳሲ ህግደፍ ኮይኑ፡ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ካብቲ ናቱ ወጽዓ ዘይፍለ በደል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሙ ኤርትራዊ ወገናት’ውን ኣለዉ። ናይ ህግደፍ ናይ ወጽዓ ቅኒት ምእንቲ ስልጣንን ምስኡ ተጐዝጒዙ ዝኸይድ ኩለመዳያዊ ረብሓን እዩ። ናይቶም ብተግባር ካብ ናቱ ኣካይዳ ብዘይፍለ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ በደል ዝፍጽሙ ወገናት ተግባር ተመሳሳሊ ኮይኑ፡ ቅኒቶም ከኣ ግዝያዊ ነገራዊ ረብሓ ምኽዕባት እዩ። እቶም ዋላ ረብሓ እንተዘይረኸቡ ንተግባራት ህግደፍን ደቂ መዛምርቱን ዝድግፉን ዘመጉሱን እውን ብሕልናን ኣተሓሳስባንሲ ካብ ህግደፍ ፈሊኻ ዝረኣዩ ገበነኛታት ኣይኮኑን። እዚ ኣብ ብዙሕ መዳይን ክፍሊ ሕረተሰብ ኤርትራን ዘጋጥም ዘሎ ኮይኑ ኣብዚ እዋንዚ ብፍላይ ኣብቶም ግዳይ ስደት ኮይኖም ዘለዉ ጐሊሑ ዝረአ ዘሎ እዩ።
ገለ ኤርትራውያን ከምቲ “ወዲ ዓሻስ ክልተሻዕ ይውቃዕ” ዝበሃል፡ እቲ ብህግደፍ ዝወርዶም በደል ከይኣክል ንግዚያዊ ንዋያዊ ረብሓ ክብሉ ኣብ ልዕሊ እቶም ብሰንኪ ዘይውሑስ ጉዕዞ ስደት ዓቕሎም ዝጸበቦም ዜጋታቶም በደል ከም ዝፍጽሙ ከም ዜና ካብ እንሰምዕ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ኣብ ጉዕዞቲ ዘይውሑስ ስደት፡ ህይወቶም ክሓልፍ፡ ንብረቶም ክውሰድ፡ ውሽጣዊ ኣካላቶም ከም ተራ ኣቕሓ ኣብ ዕዳጋ ክወርድ እንከሎ፡ ናይ ኣሕዋቶም ኤርትራውያን ኢድ ከም ዘለዎ ካብ ዝንገር ነዊሕ ኮይኑ እዩ። እዚ ተግባር ነቶም ተግበርቱ ተጣዒስካ ዘይወጽእ ገበንን ተሓታትነት ክኸውን እንከሎ፡ ነቶም ኣብዚ ጉዳይ ንጹህ ኢድ ዘለና እውን “ኤርትራውያን ኣብ ልዕሊ ዜጋታቶም ከምዚ ፈጺሞም” ክበሃል እንከሎ ዘይኩርኩሓና ኣይኮነን። እዚ ንተግበርቱ ጽባሕ ዘይወጸሎም ጣዕሳ ዘኸትል ተግባር ኣብ ዶባት ኤርትራ፡ ኣብ ምድረ-በዳ ሳሕራ፡ ኣብ ባሕሪ መዲትራንያንን ገማግም ሃገራት ኤውሮጳን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብተን ኤርትራውያን ዘይውሑስ ህይወት ዘሕልፉለን ዘለዉ ከም እስራኤል ዝኣመሰላ ሃገራት እውን ይፍጸም ከምዘሎ ብዙሓት ወገናት ዝዘራረብሉ ዘለዉ እዩ።
ኣብተን ናይ ሰባት ዲሞክራስያውን ሰብኣውን መሰል ዘኽብራ ምዕቡላት ሃገራት፡ በቲ ጸጋአን ዝጥቀሙ ገለ ኤርትራውያን፡ በቲ ንሳቶም ዝረኸብዎ መሰል እንዳተሃራረፉ፡ “ናብ ከም ከናዳ ዝኣመሰላ ዕሉዋት ሃገራት፡ ክንወስደኩም ክንድዚ ገንዘብ ክፈሉ” ዝብሉ ብጠቕሚ ዝዓወሩ ወገናት ኣለዉ። እቲ ዘሕዝን ከኣ ንዝህብዎ ኣገልግሎት ገንዘብ ዝሓቱ ምዃኖም ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይቶም ተሓቢኦም ርሃጾም ኣፍሲሶም ዘዋህለልዎ ወይ ድማ ካብ ቤተሰብ ብመልክዕ ሓገዝን ልቓሕን ዝኣከብዎ ገንዘቦም በሊዖም ዝጠልሙ ምህላዎም ከኣ ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ። እዚ ኣብ እስራኤል፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሃሰስ እንተ ኢልካ ኣብ ባይታ እትረኽቦ ሓቂ እዩ። ሎሚ ብጽባሕ ከም ዝትካእ ፍሉጥ እዩ። ጽባሕ ከኣ እዚ ናይ ሎሚ ተግባራት ዛንታ ኮይኑ ክምዘን እዩ። ከም ውጽኢት ናይዚ ከኣ ጽባሕ ሰባት ብናይ ሎሚ ተግባራቶም ክምጐሱ፡ ክንቀፉ ምናልባት እውን ክሕተቱ እዮም። ጽባሕ ኣብ ቅድሚ ዝበደልካዮ ህዝቢ ምጥዓስ ወይ ተሓታቲ ምዃን እቲ ዝሓለፈ ዝእርም ኣይኮነን። ሎሚ ከሎ ጋና ምእራሙ ግና ይከኣል እዩ። ስለዚ እዞም ሎሚ ዘይረሃጽዎ ገንዘብ ጨውጨው ጥዒምዎም ኣብ ልዕሊ ወገኖም በደልን ጥልመትን ዝፍጽሙ ዘለዉ ክሓስብሉ ይግባእ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ በቲ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ብደላሎ፡ ዘይሕጋውያን ኣዘዋወርቲ ሰባትን ዓለም ለኻዊ ሕጊ ስደተኛታት ብዘየኽብሩ መንግስታትን ዝፍጸም በደል ስለ ዝሓዝን ከም ወትሩ ነቲ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝፍጸም ከትሪ ኣትሪሩ እንዳኾነነ፡ ኣብዚ ሕማቕ ተግባር ተዋፊሮም ዘለዉ ወገናት ናብ ልቦም ተመሊሶም ክእደቡ መልእኽቱ የመሓላልፍ። እቶም ናይ ከምዚ ተግባራት ግዳያት ኮይኖም ገንዘቦም ዘባኽኑ ዘለዉ ወገናትና ፡ ገንዘቦም ንመንን ስለምንታይን የፍስሱ ከም ዘለዉ ከጽንዑ ይግበኦም እምበር፡ ከምቲ “ህርፋንያ ጸባስ ጓጉድ ማይ ኣወደአ” ዝበሃል ንዝእተወሎም ቃል ከጽንዕዎ ይግበኦም። ካብዚ ሓሊፉ ክዝመቱ እንከለዉ ብዘይነሓፍነት ንገበርቲ ግናይ ከቃልዑን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ከቕርቡን ይግበኦም። ምኽንያቱ ንሳቶም ኣጽቂጦም ካልእ ከእውየሎም ኣይክእልን እዩ። ነዚ ሕማቕ ተግባር እነውግዝ ወገናት ከኣ ባዕልና ምኹናኑ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነናብቲ ንነብረሉ ዘለና ሃገራት ሕጋዊ ትካላት “ኣቤት ምእንቲ ፍትሒ” ክንብል ይግበኣና።


text:
እሱራት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ቤት ምርመራ ማእኸላዊ
ወይዘሮ ነበቡ ደሳለኝ 22 ጥሪ 2009 ዓ.ም ናብ እንዳ መሓዛይ እንትኸይድ ኣባላት ደህንነት ሒዞምኒ ትብል።
'ትድለዪ ኢኺ' ኢሎም ድማ ናብ መኪና ክትኣትው ከምዝሓተትዋ ትዛረብ። ዋላ'ኳ ክትኣትው እንተዘይደለየት ተገዲዳ ከምዝኣተወት ትገልፅ።
ብሰንኪ እተዊ ኣይኣትውን ብምባል ዝተፈጠረ ሃንቺመንቺ ወንበር መኪና ከብደይ ወቒዑኒ መዓንጣይ ሓሚመ በለት። እንተኾነ ግና፡ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ምስኣተወት ሕክምና ክግበረላ ሓቲታ ከምዝተኸልአት ንቢቢሲ ኣብ ዝሃበቶ ቃል ገሊፃ።
ናብ ቤት ምርመራ ማእከላዊ ከምዝወሰዱዋ እትዛረብ ወይዘሮ ነበቡ ስልካ ተቐቢሎም መንነት እቶም ኣብ ውሽጢ ስልካ ዝተዘርዘሩ ሰባት ብእርይ ቁፅር ንገርና ኢሎምኒ ኢላ።
"ስድራ ቤተይ ናበይ ጠፊኣ ኢሎም ክደልዩኒ ውዒሎም፤ መርመርቲ ናብ ገዛና ምስከዱ እዮም ስድራ ኣበይ ከምዘለኹ ዝፈለጡ" እንትብል ትዛረብ።
ገዛ እንትጉርጉሩ ዝረኸብዎ ሰነድን ኣቕራሽን ሓጢጦም ወሲዶምዎ ብምባል ትኸስስ። ኣብ እዋን ምርመራ ኸዓ ጓል ኣንስትየቲ ብምዃነይ መድሃልቲ በፂሑኒ ትብል።
ኣብ እዋን ምርመራ "ጉሒላ፣ ዕስብትን ጐጃሊት ፈጠርቲ ራዕዲ" ብምባል ፀሪፎምኒ ትብል ወይዘሮ ነበቡ።
ብተወሳኺ "ደቅኺ ናብ ጐደና ወፅዮም ክድርበዩ እዮም፤ ንብስኺ ኣሕሲርኪ ክትነብሪ ኢኺ፤ እታ ኩላ ዝገበርክያ ንደቅኺ ኮፍ ኣቢልና ክንፀውዮም ኢና፤ ኣብዚኣ ክትኣርጊ ኢኺ" ዝብሉን ካልኦትን ፀርፍን መድሃልትን ወሪዱኒ ብምባል ደፊራ ትዛረብ።
ብሰንኪ እቲ ቤት ምርመራ ስነ ልቦናዊ ጥራሕ እንተይኰነስ ኣብ ናብራኣ እውን ፀገም ከምዝበጽሓ ትዛረብ።
"ተፈቲሐ ኣለኹ፤ ግን ድማ ዕድል ስራሕ ኣይረክብን። ከምቶም ካልኦት ሃገራት ሕልናዊ ካሕሳ ኣይረኸብኩን። እዚታት ድማ ስነ ልቦናውን ማሕበራውን ፅዕንቶ ኣለዎ" ክትብል ትገልጽ።
ናብራ ቤት ማእሰርቲ
በዓል ወይዘሮ ነበቡ ዝተኣሰራሉ ክፍሊ ኣመልኪታ እንትትዛረብ "ክልተ ክፍሊ ደቀንስትዮ'ሎ። እተን ክፍልታት ኣርባዕተ ብኣርባዕተ ወይ ከዓ ሰለስተ ብሰለስተ ይኾና። ኣብተን ክፍልታት ድማ 20ን 30ን ሰባት ታዓጒርና ንነብር ነይርና" ብምባል ገሊፃ።
ክፈትሑኒ እዮም ኢለ ኣይሓሰብኩን ዝበለት ወይዘሮ ነበቡ "ኣብዚኣ ኢኺ ክትብስብሲ ስለዝበሉኒ ዝመፀ ይምፃእ ብምባል ኩሉ ካብ ምቕባል ወፃኢ ካልእ ኣይሓስብን ነይረ" በለት።
ወይዘሮ ነበቡ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪባ እያ። ብምኽንያት ቈፀራ ንሓሙሽተ ኣዋርሕ ከምዝተመላለሰት ብምግላፅ ድማ ፍትሒ ክረክብ እየ ዝብል ተስፋ ኣይነበረንን ኢላ።
"ሽሕ እኳ ንፅህቲ እየ እንተበልኩ ንፅህናይ ግና ኣይኣመንኩሉን። ምኽንያቱ ካብ ካልኦት ኣሓተይ ዝተረዳእኹዎ ከም ቃሕ ዝበሎም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ስለዘፅንሑኻ ንዓይ እውን ከፅንሑኒ እዮም ኢለ ስለዝሓሰብኩ ንባዕለይ ኣእሚነዮ ነይረ" ብምባል ኣብ እዋን እቲ ቃለ ምልልስ ተዛሪባ።
ብሳላ እቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት እታ ሃገር ዝተኻየዱ ተቓውሞታት ኣንፃር መንግስቲ፥ ንኽትፍታሕ ምኽንያት ክኸውን ምኽኣሉ እውን ወይዘሮ ነበቡ ገሊፃ'ላ።
ንኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ቤት ምርመራ ማአእከላዊ ከምዝፀንሓት እትዛረብ ለሊሴ ፃንሒታ ኣፀጋሚ ከምዝነበረ ትዛረብ።
ንሳ'ውን ከም ነበቡ ስቓይ ከምዝተፈፀማን፡ "ንሶም ዝደልዩዎ ንክኣምን መግረፍትን ምፍርራሕን ይበፅሐኒ ነይሩ" ትብል።
ንዝኾነ ውልቀሰብ "ካብ ኦነግ ገንዘብ ተቒበለ አተሓላሊፈ 'የ" ኢልኪ እማኒ ብዝብል ብፀጋምን የማንን ብፅፍዒት ይገስሙዎ ከምዝነበሩ ወሲኻ ትዛረብ።
ኣብ መንጎ ኣፃብዕተይ መስመሪ ገይሮም ድማ የሳቐዩኒ ነይሮም ትብል። ዘይትፈልጦ ነገር ኣብ ወረቐት ፅሒፎም ፈርሚ ይብሉዎ ከምዝነበሩ'ውን ከምኡ።
ኣብ ማእኸላይ ድሕሪ ኣርባዕተ ወርሒ ፃንሒት ናብ ቃሊቲ ከምዝተዛወረት እትዛረብ ለሊሴ፥
ኣብኡ መግረፍቲ እንተዘየለ'ኳ ብፖለቲካ ዝተኣሰረ ሰብ ከምቶም ካልኦት እሱራት መሰል ከምዘይብሉ'ያ ትዛረብ።
ንባዕላ ሓዊሱ ካልኦት ሰለስተ ሰባት ንዝቐረበሎም ክሲ ናይ ሰነድ ኮነ ናይ መሰካኽር መረዳእታ ከምዘይተረኸበሎም፡ ይኹን'ምበር ካብ ቴሌ ብዝተረኸበ ቅዳሕ ድምፂ ብግብረ ራዕዲ ከምዝተኸሰሰት ትዛረብ።
ኣደ ቆልዓ ዝኾና ነበቡ ኮነት ለሊሴ ባህሩ ኣብ ማእኸል ምርመራ ማእከላዊን ኣብ ቤት ህንፀት ቃሊቲን ፀኒሓን መንግስቲ ብምሕረት ካብ ዝፈትሖም ጥርጡራት እሱራት መንጎ'የን።


text:
ዶ/ር ጋይም ክብርኣብ ካብ ለንደን፡ ዶ/ር ግላውዴዎስ ኣርኣያ ካብ ኒው ዮርክ፡ ክልቲኦም ንሱዳን ሓዊስካ ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ ሰፋሕትን ዓመቑትን መጽናዕታዊ ጽሑፋት ዘበርከቱ`ዮም። ንሱዳን ዘመሓድር ዝነበረ ባዕዳዊ መግዛእቲ እንግሊዝ፡ ንሰሜን ሱዳን ብትሑት ደረጃ ከማዕብል`ኳ እንተፈተነ ንደቡብ ሱዳን ግን ፈጺሙ ረሲዕዎ`ዩ ይብሉ። ድሕሪ ናጽነት ሱዳን`ውን እንተኾነ፡ መንግስቲ ካርቱም ንደቡብ ከማዕብሎ ኣይተንቀሳቐሰን ይብሉ።
ክልቲኦም ምሁራት ብዛዕባ ናጽነት ደቡብ ሱዳንን ኣብ ከም በዓል ኢትዮጵያ ዞባ ኦጋደን ዘሎ ሕቶ ናጽነትን ኣመልኪቶም ክዛረቡ ኸለዉ፡ ኩሉ ናጽነት ዝደሊ ህዝቢ ናጽነት ይረክብ ማለት ኣይኮነን፡ ጥጡሕ ፖሊቲካዊ ሃዋህው፡ ሓያል መሪሕነትን ዓለማዊ ድጋፍን የድልየካ ኢሎም። በዚ መንጽር`ዚ ክርኣይ ኸሎ፡ እቲ ናይ ናጽነት ጽልዋ ዝህሉ`ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ`ዚ እዋን`ዚ ተግባራዊ ንምግባር ኣጸጋሚ`ዩ ኢሎም።
ናይ`ዚ መደብ ቀዳማይ ክፋል ነዚ ምልክት ድምጺ ብምጥዋቕ ጠውቑ፡
ካልኣይ ኽፋል ንምስማዕ ኣብዚ ጠውቕ፡


text:
ቢቢሲ ትግርኛ፡ ሓፀርቲ ዜናታት ዓርቢ ምሸት
ሓፀርቲ ዜናታት ዓርቢ ምሸት
- ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ፡ ጁሰፐ ኮንተ ናይ ሓደ መዓልቲ ምብጻሕ ንምግባር ሎሚ ኣስመራ ኣትዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝኣተወሉ እዋን፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ተቀቢሎሞ።
ኮንተ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሓለን ሰዓታት ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብምርኻብ ብዛዕባ ክልተኣዊ፡ ዞባን ዓለምለኻውን ጉዳያት ክዝቲ ምዃኑ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ብትዊተር ሓቢሩ።
ንሱ፡ ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት ናብ ኤርትራ ዝበጽሕ ዘሎ ኣውሮጳዊ መራሒ'ዩ።
- ስርዓተ ቀብሪ ኢትዯጵያዊ ኣሰልጣኒ ኩዕሶ እግሪ ስዩም ኣባተ ሎሚ መዓልቲ ተፈፂሙ
ንሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ዝተፃወተን ዘሰልጠነን፤ ከምኡውን ንጋንታታት ፕሪምየርሊግ፡ ቡናን መድህንን ብተፃዋትነትን ኣሰልጣንነትን ዘገልገለ ስዩም ትማሊ'ዩ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዩ።
ኣሰልጣኒ ስዩም ንዝሓለፉ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ሕክምና ክከታተል ምፅንሑ ኤፍቢሲ ፀብፂቡ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ፡ ጁሰፐ ኮንተ ኣስመራ ኣትዩ
ቱኒዝያ 'ኣንጻር ዓሌታዊ ዘረባታት' ሕጊ ኣጽዲቓ
- ኣብ ዩጋንዳ ዘጋጠመ ምህማም መሬት ህይወት 37 ሰባት ኣጥፊኡ
እቲ ኣብ ከባቢ ጎቦ ኤልጎን ዘጋጠመ ምህማም መሬት፡ ኣብ ምብራቓዊ ዩጋንዳ ንዝሃረመ ከቢድ ዝናብ ስዒቡ ዝተፈጠረ ሓደጋ'ዩ።
ሰራሕተኛታት ምድሓን ነብሲ ናብቲ ቦታ ዝተልኣኹ ኮይኖም፡ ቁፅሪ በቲ ሓደጋ ዝሞቱ ሰባት ክውስኽ ከምዝኽእል ተሰጊኡ'ሎ።
ኮሚሽነር ምክልኻል ሓደጋን ቅድመ ምድላውን እታ ሃገር ማርቲን ኦወር፡ ምድላይ ግዳያት ከምዝቐፀለ ተዛሪቡ።
- ብመንግስቲ ናይጀርያ ዝድገፍ ጉጅለ ዕጡቓት ልዕሊ 880 ህፃናት ወተሃደራት ናብ ስድርኦም መሊሱ
ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ወኪል ህፃናት ዩኒሴፍ ከምዝገለጾ፡ 'ሲቪልያን ጆይንት ታስክ ፎርስ' ብዝብል ዝፍለጥ ጉጅለ፡ኣንፃር ዕጡቓት ሚሊሻ ቦኮ ሓራም ኣብ ዝገብሮ ቃልሲ ዘዕጠቖም 833 ህፃናት ናብ ዝነበሩሉ ማሕበረሰብ መሊሱ።
ካብቶም ብነፃ ዝተፈነዉ ህፃናት ደቂ 11 ዓመት ከምዝርከብዎም ተፈሊጡ'ሎ።
- መጠን ብመጥባሕቲ ተሓጊዝካ ዝፍፀም ሕርሲ ኣብ ዘተሓሳስብ ብርኪ ክበፅሕ ከምዝኽእል ተሓቢሩ
እቲ መስርሕ ሕርሲ ቅድሚ 15 ዓመት ኣብ ምሉእ ዓለም ካብ ዝነበሮ መጠን፡ ዳርጋ ብክልተ ዕፅፊ ከም ዝወሰኸ ዝገለፀ መፅናዕቲ፡ ዶሚኒካ ሪፐብሊክ ነዚ ኣማራፂ ብምጥቃም ብ58.1 ሚኢታዊት ኣብ ቅድሚት ከም እትስራዕ ኣፍሊጡ።
ካልኦት ልዕሊ 50 ሚኢታዊት ብመጥባሕቲ ብምውላድ ዝተሰርዓ ሃገራት ድማ ብራዚል፣ ግብፅን ቱርክን ኮይነን ኣለዋ።
ሙሁር'ቲ ማሕበራዊ ሳይነስን ጥዕና ደቀኣንስትዮን ፕሮፌሰር ጃኔ ሳነደል፡ ከምዝብልኦ "ብመጥባሕቲ ዝፍፀም ምውላድ ኣብታ ኣደ ናይ ማህፀን ምህሰይቲ፣ መድመይቲ፣ ኣብ ቀፃሊ ጥንሲ ድማ ምውት ዕሸል ንምውላድ ካልኦት ፀገማትን ምኽንያት ክኸውን ይኽእል።
- ምስ መንደቕ ዝተላተመት ነፋሪት መጓዓዝያ ህንዲ ብሰላም ዓሊባ
130 ተጓዓዝቲ ዝፀዓነት ነፋሪት 'ኤይር ኢንዲያ'፡ ካብ ህንዳዊት ከተማ ትሪቺ ናብ ዶባይ ንምብራር ክትለዓል ከላ'ያ ምስ መንደቕ ተላቲማ።
እታ ነፋሪት ናብ ዱባይ ዝተሓሰበ በረረኣ ተሰሪዙ፡ ካብ ህንዲ ከይወፀት ኣብ ሙምባይ ክትዓልብ ዝተገበረ ኮይኑ፡ ንመንቀሊ እቲ ሓደጋ ምርመራ ክካየድ ጀሚሩ'ሎ።
- ንኢንስታግራም ተጠቒሞም ቆልዑ ዝሸጡ ኢንዲነዥያውያን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም
ኣርባዕተ ኢንዶነዥያውያን ነቲ ማሕበራዊ መራኸቢ እናተጠቀሙ ህፃናት ኣብ ምሻጥ ክሰርሑ ከም ዝፀንሑ ተገሊፁ'ሎ።
ኣብ ጉዳያት ቤተሰብ ኣገልግሎት ከም ዝህቡ ኣምሲሎም ብዝኸፈትዎ ናይ ኢንስታግራም ገፅ ምስ ዓማዊሎም ንምርኻብ ስእሊ ጥንስቲ ሰበይቲ፣ ኣብ ማህፀን ዘሎ ዕሸልን ህፃናትን ከም መላለይ ይጥቀሙ ነይሮም።
እቲ ነዚ ገበን ዝጥቀሙሉ ዝነበሩ ናይ ኢንስታግራም ገፅ'ውን ክዕፆ ተገይሩ'ሎ።
-========================


text:
ሕድ ሕድ ዜጋ ፖለቲካውን ዴሞክራሲያዊን መሰሉ ንኽሕለወሉ ባዕሉ ክቃለስ ኣለዎ እውን ኢሎም።
ዜጋታት ንምኽባር ናይ ባዕሎምን ናይ ኻልኦትን ዜጋታት መሰል ባዕሎም ኣብ ክንዲ ምቅላስ ንፖለቲካዊ ፓርትታት ምፅባይ፤ውልቀ ሰባት መድሓኒት ከምፅኡልና እዮም ኢልካ ናይ ምፅባይ ዝንባለ’ውን ይርአ፤ናይ ወፃኢ ሓይልታት ወይ’ውን መንግስታት ፀገማትና ክፈትሑልና እዮም ኢልካ ምፅባይ’ውን ኣሎ ኢሎም።
እዚኦም ኩሎም ውፅኢት ኣየምፅኡን ዝበሉ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ እቲ ህዝቢ ብዙሕ ማሕበራውን ኢኮኖሚያዊይን ፀገማት ከምዘለዎ ካብ ምምራርን ካብ ትሒም ትሒምን ወፃኢ ብዕልን ኣብ ኣደባባይን ጓሂዩ ኣይገልፅን ዘሎ ኢሎም።
ናይ ፖለቲካ ፓርትታት ነዚ ህባዊ ቁጥዐ ወይ ንዴት ፍረ ዘለዎ ምንቅስቓስ ንክኸውን እቲ ህዝቢ ኣብ ሰላማዊ ናይ ፖለቲካዊ ቓልሲ ፍልጠት ንኽህልዎ ግንዛበ ኣብ ምፍጣር እቲ ፈላማይን ዓብዪ ቁምነገርን ክኸውን ከምዘለዎ ገሊፆም።
ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ንፍትሕን ኣብ ቤት ፅሕፈቱ ኣብዘዳለዎ ምይይጥ ካብ መንጎ ዝተኣከቡ ገሊኦም ተሳተፍቲ ኣተሓሳስባ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ናይቲ ህዝቢ ቁጥዐ ዘይተወደበን ዘይተዋደደን ዝበልዎ ትኽክል ኣይኮነን ኢልምዎ ኣለው።


text:
ውዲት ጀብሃን፣ ሻዕብያን፣ወያኔን ትፈልጡዎዶ ? ተመራሚርካ ጸላእትኻ ፈሊጥካ ንኽትምክቶም ውፈር!! ወይከኣ ትም ኢልካ ሓምልኻ ዕተር፣ ሽጉርትኻ ምተር፣ ዝበሉኻ ከኣ ግበር!
ታሪኽ ስሳታት እንዳደጋገምካ፣ ዕንክሊል ካብ ምባልን፣ ካብ ምቚዛምን፣ ብንቕሓትን ብምርምርን ንጻባሕ ምሕሳብ፣ ጥራይ እዩ ኣብ ዓወት ዘብጽሕ።
ንጸላኢኻ ክትምክቶ እትኽእል፣ ዝወረስካዮ ስትራተጂካዊ ሲስተም እንተሎካ እዩ። እዚ ማለት ድማ፣ ኣብ ነብስኻ ተኣማሚንካ፣ ኣብቲ ጥንታዊ ባህልኻን፣ ቅዱስ ሃይማኖትካን፣ ሕጊ እንዳቦኻን፣ ኣቦታትካን፣ ኣቦሓጎታትካን፣ ኣዴታትካን፣ እኖ-ኣባሓግታትካን፣ ዓባያታትካን፣ ዘጽንሑልካ፣ ካብ ወለዶ ኣብ ወለዶ እንዳተዋራረሰ ዝጸንሓካ ክብርታትካ ተመርኲስካ፣ ንዑኡ ከኣ ኣማዕቢልካን፣ ብግቡእ ክትምርሓሉን፣ ንሓድሽ ወለዶ እንዳምሃርካ ድማ፣ ኣብ ግብሪ ከተውዕሎ ከሎኻን ጥራይ ኢኻ፣ ንጸላእትኻ ክትምክትን፣ ንመንነትካ ክትከላኸልን እትኽእል። እዚ እዩ እምብኣር ሲስተም ዝብሃል።ካብኡ ሓሊፉ ካብ ባዕዳውያን ተለቂሕካ ዝመጽእ ፍልስፍና ሲስተምካ ዘይኮነስ ዋናታቱ ዘለውዎ ውዲታዊ ሲስተም እዩ። መጥፊኢኻ መለከም ህዝብኻን መድፈር ሃገርካን ጥራይ ከኣ እዩ። እወ፣ እቶም ዝረብሑሉ ከኣ ብፍላይ ጽዮናውያን፣ ብሓፈሻ ድማ ባዕዳውያን ሓይልታት ጥራይ እዮም። እዚ እዩ እቲ ሓቂ!!
እቲ ቀንዲ ንጸላዒኻ ክትምክቶ እትኽእል ካልኣይ ሜላን ስትራተጂን ድማ፣ ንህዝብኻ በቲ ዝጸንሖ ባህላዊን መንነታዊ ክብርታትን፣ ዋንነት መሬትን፣ ምሂርካ ምስ እተንቅሖ፣ ሽዑ ጥራይ እዩ፣ ድሕር ከይበለ መንነቱን መሬቱን መታን ክከላኸል ንጸላኢኡ ክምክት ዝኽእል። ብኸምዚ ዝተመልመለ ህዝቢ ጥራይ እዩ፣ ንቑሕ ወለዶ ከጥሪ ዝኻልን፣ ልዑላውነት ሃገርን ድማ ክዕቅብ ዝኽእል። ብኸምዚ ጥራይ ዝተሃንጸ ህዝቢ እዩ፣ ወትሩ ግዜ ብኵርዓት ሃገሩን መሬቱን ካብ ዝኾነ ይኹን ወራሪ ክከላኸለሎም ዝኽእል። ዝነበረካ ክብርታትካ ረሲዕካ፣ ኣብ ናትካ ዘይኮነ ምጻእተኛ ስነሓሳብ ተመርኲስካ “ንሃገረይን ህዝበይን መንነተይን ከከላኸል እየ” ኢልካ ትሓልም እንተድኣ ኮንካ ግና፣ እቲ ኩሉ እትጽበዮ ሸቶ ኣብ ሑጻ ከምዝተሰረተት ህድሞ ኮይኑ እዩ ዝተርፍ። እዚዶ ደይዚ፣ ሎሚ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ እኩብ ድማር ውጺኢት መስርሕ ሰውራ ወያኔን ህግደፍን ምዕዛብ እኹልዶ ኣይኮነን እዩ? ንሓደ ህዝቢ መሬቱን ባህርያዊ ሃብቱን ገቢትካ፣ ብዘይካ ማእሰርትን ህሱም መንብሮን ካልእ ቀረብ ዘይቀረብካሉ፣ንስልጣነይ ጥራይ ተቓለሰለይ ክትብሎስ ሃየንታ ደይኮነን። እወ፣ እቲ ሓቂ ግና ብፍላይ ነቶም ካብ ድሕሪ ነጻነት ጀሚሮም ብህግደፍ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎው፣ ብሓፈሻ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ብወያኔ ዝፍጸሙ ዘለው፣ ኣብ ፈላሊኻ ግዛእ ዝትረሰረቱ መደብ ዕዮታት፣ እንተድኣ ሓደ ብሓደ ተኻታቲልካዮም፣ ህዝቢ ንኸይቃለስ የቃልሱዎ ከምዝነበሩን፣ ሎሚ ድማ ንህዝቢ ከምጅሆ ሒዞሞ ከምዘለውን፣ ጥራይ እዮም ዝሕብሩ። ብኸምዚ ዝጓሰ ህዝቢ ድኣ እሞ፣ ከመይ ገሩ እዩ መንነቱን መሬቱን፣ ባሕሩን፣ ባህርያዊ ሃብቱን፣ ካብ ባዕዳውያን ክከላኸልን ጸላእቱ ክምክትን? ራእዩን ዓላምኡን ዝተዘምተ ህዝቢ፣ ክቃለስ ኣይክእልን እዩ። እኳድኣ ብኣንጻሩ ባዕዳውያን ንኽወሩዎ ጥራይ እዩ ዝዳሎ። ብዘይ ራእዪን ዓላማን ማንም ህዝቢ ክቃለስ ኣይካልን እዩ።
እስከ እምብኣር ኣብቲ ካብ ኣምብሆ ዘመን ጀሚሮም፣ መራሕቲ ሰውራ ኤርትራን ትግራይን በቲ ፍሹል ፍልስፍና ባዕዳውያን ተመሪሖም ንህዝቢ ዘተስፉዉዎ ዝነበሩ ዘይፍጸም ተስፋታት ኣቲና፣ ስለምንታይ ከምዝፈሸለ ንምብራህ ብሕጽር ዝበለ ትንተና ክንትንትን።
ሰውራ ኤርትራ፣ መጀመርያ ውድብ ተ.ሓ.ኤ.፣ ቀጺሉ ዝተላዕለ ውድብ ድማ፣ ህ.ግ.ሓ.ኤ. እዩ ዝነበረ። ውድብ ትግራይ ድማ፣ ቅድም ተ.ሓ.ት. (TLF) ጸኒሑ ድማ ህ.ግ.ሓ.ት. T.P.L.F. እየን ዝነበራ። እሞ እዘን ሰለስት ውድባት እዚኣተን፣ ኣምሆ ዘመን ሰውራ ክጅምራ ከሎዋ፣ ወይከኣ ንሓርነትን ነጻነትን ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ኢለን ክብገሳ ከሎዋ፣ እቲ ዝምርሓሉ ዝነበራ ፍልስፍና፣ ወይ መምርሒ፣ ካብቲ ህዝቢ ኤርትራን፣ ህዝቢ ትግራይን፣ ካብ ውርሻ ኣብ ውርሻ እንዳተመሓላለፈ ዝጸንሐ መምርሒ ድየን ሒዘን ተበጊሰነን፣ ወይስ ኣብቲ ባዕዳውያን ዝምሃዙዎ ፍልስፍናን መምርሕን ዝተመርኮሰ እዩ ነይሩ?
እቲ ዝተበገሰሉን ሰውራዊ ትምህርቲ ንህዝብን ሰራዊትን ዝምህራሉ ዝነበራ መምርሕን ፍልስፍናንከ ኣዓዊቱወንዶ ወይስ ኣስዒሩወን? እስከ ነዘን ኣብ ታሕቲ ብቐሊሉ ተዘርዚረን ዘለዋ ኣብ መጎታዊን ታሪኻዊን ዝተመርኮሳ 3 መርትዖታት ዝሓዛ ነጥብታት ንከታተለን።
1ይ. ተ.ሓ.ኤ. ክጅምር ከሎ ቀንዲ ጸግዑ ሃገራት ኣዕራብ ነይረን፣ ዝጥቀመሉ ቋንቋ ከኣ፣ ብፍላይ መሪሕነት ተ.ሓ.ኤ. ዘዘውትርዎ ዝነበሩ ወግዓዊ ቋንቋ ዓረብኛ እዩ ነይሩ። ስትራተጂካዊ መምርሒኦም ድማ ካብ ሃገራት ኣዕራብ፣ ከም ዒራቕን ሶርያን፣ ኣብ ብዓስ ፓርቲ ዝተመርኮሰ ፍልስናን እዩ ነይሩ። ሕጊንዳባን ኩሩዕ መንነትን፣ ባህላዊን ሃይማኖታዊን ክብርታት ከሎካስ፣ ፍልስፍና ባዕዲ ከም ቀንዲ መምሪሒኻ ወሲድካ ዕንክሊል ምባልስ እንታይ እዩ እቲ ውጽኢቱ? ኣዲኣ ገዲፋ ሓትኖኣ ትናፍቕ! ሓቂዶ ሓሶት? ተ.ሓ.ኤ.(E.L.F.)፣ ህ.ግ.ሓ.ኤ.(E.P.L.F. ህ.ወ.ሓ.ት.(TPLF)ን፣ ካብ ግዜን ኵነታትን ዘይምሃሩ፣ ካብ መሳርሒ ህዝቦም፣ መሳርሒ ጽዮናውያን ምዃን ዝመረጹ፣ ታሪኽ ህዝቦምን ኵሩዕ መንነት ኣቦሓጎታቶምን (ኣናብር ኣግኣዝያ) ረሲዖም፣ ታሪኽ ባዕዳውያን ዝመረጹ፣ ካብ ብኣእምርኦም ብኣእምሮ ባዕዳውያን ዝሓስቡ፣ ንብረት ባዕዳውያን (The Asset of Foroign Powers) እዮም። ኣምሆ ዘመን መሪሕነታ፣ ፍልስና ሃገራት ኣዕራብን ዝኽተል ዝነበረ፣ ብስለላ ምዕራባያንን ድማ ዝጓሰ ዝነበረ ውድብ ተ.ሓ.ኤ. E.L.F.፣ ብ1981/82 ፈርከሽከሽ ኢሉ ፈሺሉ። እቶም ብሕመቕን ጉድለትን መሪሕነት ጀብሃ ዝውሕልሉ ዝነበሩ፣ መሪሕነት ወያኔ ሎሚ “ኢህኣዴግ: EPRDF“)ን፣ ሻዕብያ ሎሚ ህግደፍ PFDJ ድማ፣ እቲ ዝኽተሉዎ ዝነበሩ ፍልስፍና ባዕዲ፣ “ማሕበርነት”፣ “ማርክሰ ለሊንነት” ወዘተ…ኣብ ጉሓፍ ተደርብዮም፣ መግለጺ ዘይብሉ ፍልስፍና ኣልቦ ተኸቲሎም፣ ነቲ ጅግናን ሓርበኛን ህዝቢ ኣግኣዝያ ለኪሞም፣ እንዳጠፍኡ ንዕዘቦም ኣሎና።
2ይ. ህ.ግ.ሓ.ኤ ከኣ፣ ነቲ ድኽመታት ተ.ሓ.ኤ. መዝሚዙ፣ ኣብ ንሕናን ዓላማናን መርዛም ፍልስፍና (ርሑቕ ዓዲ መሓሰዊ) ዝተሰረተ፣ እሞከኣ ኣብ መንጎ ሃይማኖት ምስልምናን ክርስትናን ፈላላዪ መርዚ ዝነዝሕ ሓዊ ሒዙ እዩ እንጊሁ ተበጊሱ። ጸኒሑ ድማ ፍልስፍና ማርክሰ ለሊንነት ዝብል፣ ካብ ባዕዲ ዝተለቅሖ ፍልስፍናን መምርሕን መሪጹ፣ ( ብመሃንድሳት ጎይተቱን ልኣኽቱን ከዘውትሮ ተገዲዱ) መተካእታ ኣንበሳን ዋዕሮን፣ ነብርን፣ ወዲ ዓድን፣ ወዲ መሬትን፣ ባሕረ-ነጋስን፣ ጋራይዝማጅን፣ ፊትወራርን፣ ራእስን፣ ባሻይን፣ ኣቶን፣ ደገዝማትን፣ ቅዱስ መምሪሒና በስም-ኣብ፣ ዎ!ወልድ፣ ዎ!መንፈስ ቅዱስ! ዝብሉ፣ ክብርታትናን ባህልታትናን ዝተመስረቱ ንቡራት ቃላት ደሚሲሱ፣ ጽባሕ ብጊሓት ዝፈሽሉ፣ ከም “ብጻይ“ ቡርጁዋን፣ ፔቲ-ብርጁዋን“ “ካድረ“ን፣ ኣድሕርሓሪ፣ ተበላጺ፣ ነፍሰ ነቐፌታ፣ ርእሰ ነቐፌታ፣ “ዓወት ንሓፋሽ“ ወዘተ. . . ዝኣመሰሉ ብለቓሕ ካብ ባዕዲ ዝኣተው መደናገርቲ ቃላት፣ ግንከኣ ንህዝብን ሰራዊትን ዘይፍጸም ተስፋ እናተስፈዉ፣ ነቲ “ዓወት ንሓፋሽ!” ዝብሃል ዝነበረ፣ ኣብ ውድቀት ንሓፋሽ ዝቐየሩዶ ኣይኮኑ? ሎሚዶ ንዕዘቦ የሎናን ኢና? ሓቂዶ ሓሶት? ንገርሀኛ ሰራዊትን ህዝብን ዕንክሊል ኣቢሉ ኣማሲያኡ ድማ፣ ንራእዪን ሕልናን ህዝቢ ዘስዕር፣ ንሃገር ከኣ ንባዕዳውያን ኣሕሊፉ ዝህብ፣ ስርዓተ-ኣልቦ ትምህርቲ እከይ እንዳመሃርካስ ይኣይ ዓወት ክመጽእ። ኣናፍራ ቆቛሕ ዘይፈለጠስ ኣይሃዳናይን!! ንሕናስ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚርና ኢና ነዞም ክናናን ምናናን ዛጊት ኣለሊናዮም ኔርና። እንታይእሞ ይገበር፣ ንህዝቢ እንድዮም ኣእምሮኡ ኣደንዚዞምን ኣደንቊሮሞን ሓዲግ መዲግ ገሮሞ። አረ ጉዳምዩ፣ ክሳብ ዝጠፍእ ከምዘይሰምዕ ገሮም እኳዮም ቀዪሮሞ ፣ ፈዛዝ ከምዝኸውን ቀዪሮሞ(Mind controled) ኮይኑ። እወ! ኣብ (Zombie) ለዊጦሞ እምንበር!!!
ካብ ተጋድሎ ሓርነት ኣብ ሻዕብያ ኮብሊሉ ድማ ምስ ውድብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝነበሮ ምሕዝነት ጠንጢኑ፣ ነቲ ቅድም ዝነበረ ስሙ ተጋድሎ ሓርነት ትግራይ “ህዝባዊ ወያኔ ትግራይ“ ወይ “ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ትግራይ“ (“TPLF“) ኢሉ ሰኒዑዎ። ሓዲሽ ዝምድና ድማ ምስ ህ.ግ.ሓ.ኤ.፣ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ መስሪቱ። በቲ “ህዝባዊ ግናባር ሓርነት ኤርትራ” (ህዝባዊ ግናባር ባርነት ኤርትራ) ዝምርሓሉ መምርሒ ከኣ ክምራሕ ጀሚረ። ካብኡ ቀጺሉ ድማ መምሪሒኡ ማርክሰ ለኒነት ፍልስፍና ባዕዲ መሪጸ። ኤረ ካብ ፍልስፍና ሶቭየት ሕብረትን ቻይናን፣ ሰውራ ኣልባንያ ይሓይሽ ኢሉ፣ ፍልስፍና ሆጃ ሕልምታት መራሒ ሃገር ኣልባንያ (ኣልባንያ ሎሚ እታ ዝደኸየት ንእሽቶ ኤውሮጳዊት ሃገር ኮይና ኣላ) ከም መጽሓፍ ቅዱስ እንዳደገሙ፣ ከም ገስጋሲ መምርሕን ፍልስፍናን ገሮም ወሲዶሞ። ካድረታት ወያኔ ድማ ማርክሰ ለሊንነት፣ ጽባሕ ብጊሓት ንጭቁን ህዝቢ ትግራይ በረኸት ከምጽኣሉ እዩ። ንኣብነት “ሓንቲ ላሕሚ ልነበሮ ገባራይ፣ ድሕሪ ነጻነት ክልተ ላሕሚ ከግኒ እጁ” እንዳበሉ ክሰብኩዎ ጀመሩ። በዚ ፍልስፍና (ማለሊት=ማርክሰ ለሊንነት) ተመሪሖም ድማ፣ ንሰራዊት እንዳምሃሩ ንመቐለ፣ ብ1987 ዓ.ም.ፈ. ኣተዉ። ሽዑ ድማ ከም ኣመሎም ነቲ ህ.ግ.ሓ.ት ዝብል ዝነበረ ስም ውድቦም፣ ን3ይ ግዜ “ኢህኣደግ“ ኢሎም ሰመዩዎ። ክሰርቀኒ ዝርኣኹዎስ፣ ክህበኒ ነይኣምኖ፣ ከምዝብሃል፣ በዚ ሓዲሽ ስም እዚ እንዳተጸውዑ ድማ ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ንኣዲስ ኣበባ ኣተው። ሎሚ ከኣ በቲ ስም እቲ እንዳተጸውዑ ንኢትዮጵያ ኣብ ህጉም ክእትዉዋ ዕንክሊል ክብሉ ንዕዘቦም ኣሎና። ክንብርኩት ከይንብርኩት ኣብ ማይ ንብጻሕ። ውድቀት ሻዕብያን ወያኔን፣ነዊሕ ከይከድና ከነርክበሉ እና። ነዚ ክትሓቚና ዲኺን ትርህጻ!!!
ካብቲ መሰረታዊን፣ ጅግንነታዊን፣ ኩሩዕ መንነት ህዝቢ ኣግኣዝያንን ወጺኦም፣ ኣብ ባዕዳያውን ዝሓንጸጽሎም ፍሹል ፍልስፍና ስለ ዝኣመኑ፣ ኣብ መወዳእታ መላገጺ ባዕዳውያን ኮይኖም ከምዝተርፉ መጎታዊ እዩ።
ብሓልዮት ክፍሊ መጽናዕትን ምርምርን መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ
23 ሓምለ 2017 ዓ.ም.ፈ.


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ግጽው ንሎሚ ዝቀረቡ ንባባት ብዛዕባ ሕያውነት ኢየሱስን ንሕዝቡ ዝነበሮ ርኅራኄን ዝገልጹ ኮይኖም ኣብ መዝሙረ ዳዊት 99 ዝተመሥረተ ‘ንሕነሰ ሕዝቡ ወኣባግዐ መርዔቱ - እግዚኣብሄርሲ ኣምላኽ ምዃኑ ፍለጡ፣ ንሱ ገበረና፣ ባዕላትና ኣይኰንናን፣ ንሕናስ ህዝቡን ኣባጊዕ መጓሴኡን ኢና’ (መዝ 100.3) ዝብል እንክኾን ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ከኣ ሉቃ 7.11-17 ብዛዕባ እንኮ ዝወዳ ዝሞታ ሰበይቲ ዝምልከት ኮይኑ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ራኅሪኁ ካብ ሞት ኣተንሢኡ ነዲኡ ከምዘረክቦ ዘመልክት ነበረ። ቅዱስነቶም ኣብ’ዚ ቃል ኣምላኽ እዚ ተመሥሪቶም ኢየሱስ ሕያዋይ ጓሳ ምዃኑ ዘመልክታ ነጥብታት ኣየኖት ኮን ይኾና ንዝብል ሕቶ ዝምልሹ እንኪመስሉ ብቀዳመንት ትሕትናኡ ብካልኣይ ደረጃ ወትሩ ኣብ ጐድኒ ሕዝቢ ምዃኑ ኣብ ሓዘንስ ይኹን ኣብ ሓጐስ ከምኡ እውን ርኅራኄኡን ለውሃቱን እየን ኢሎም። ኩሉ ከም ዝሓሰብካዮ ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ዝገደደ ኣብ ድቅድቅ ጸልማት ኣብ ዝርከበሉ ግዜ ከም ኣብ ቀራንዮ ከኣ ሱቕታን ጸሎትን መለለዪኡ ከምዝነበረ ኣዘኻኺሮም። በዚ ከኣ ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ሓደ ጓሳ ነፋሳት እንኮ ኣብነትን ክሰዓብ ዘለዎ ምሳሌን ኮይኑ ሥልጣኑ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ኮይኑ ወትሩ ኣብ ማእከል ሓፍሽ ሕዝቢ እምበር ወገነይ ወገንካ ዝብሉ ጒጅለታት ወይ ሰበሥልጣን ወይውን ፍሉይ ርእዮተ ዓለም ዘለዎም ሰባት ይኽተል ኣይነበረን።
ትንሣኤ እንኮ ውላድ መበለት!
ኣብ ላዕሊ ከምዝገለጽናዮ ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ብዛዕባታ በዓልቲ ናይን መበለትን ሞት እንኮ ወዳን ዝገልጽ ኮይኑ ኢየሱስ ‘ኣይትብከዪ’ ኢሉ ነቲ ሬሳ ተንኪፉ ካብ እቲ መይቱ ዝነበረ ክዛረብ ምስ ጀመረ ነዲኡ ከምዘረከባ ዝገለጽ እሞ እቲ ሕዝቢ ከኣ ‘እግዚአብሔር ዓቢ ነቢይ ኣተንሲኡልና’ እንክብል ንእግዚአብሔር ክብሪ ዘቅረበሉ ሁመት ምንባሩ እዩ። እዚ ከኣ ኢየሱስ ኣብ መንጎ እቲ ሕዝቢ ስለ ኣቲ ዝሰብኮ ዝነበረ ዘይኮነስ ናይ ሙታን ምትንሣእ ሥልጣን እውን ከምዝነበሮ ዝገልጽ ነበረ። ትምህርቱን ፍልጠቱን እውን ልዕሊ ካልኦት እኳ እንተነበረ ብትሑትን ለዋህን ልቢ የቅርቦ ስለዝነበረ ካብ ናይ ካልኦት ብጣዕሚ ዝተፈልየ ነበረ። ንሱ ኣነ እቲ መሲሕ እየ ወይውን ኣነ ነቢይ እየ እናበለ ይጭርህ ኣይነበረን። ኣብ ቅድሚኡስ ይኹን ኣብ ድሕሪኡ መለኸት ይነፍሕ ኣይነበረን። ንሕሙማት ከሕዊ ከሎስ ይኹን ከም ምብዛሕ እንጌራን ዓሣን ዚኣመሰለ ተአምራት ክገብር እንከአሎ ምንም ምልክት ይህብ ኣይነበረን። ትሑት ነበረ። ብሱቚታ ይጐዓዝ ነበረ ወትሩ ከኣ ኣብ ጥቃ ሕዝቢ ይጐዓዝ ነበረ።
ኢየሱስ ኣብ ጐድኒ ሕዝቢ እንኪጐዓዝ ሊቃውንቲ ሕጊ ግን ኣመና ርሒቆም ነበሩ!
ኣብ መንጎ ኢየሱስን ቅድሚኡ ዝነበሩ ሊቃውንቲ ሕግን ዝነበረ ፍልልይ ኢየሱስ እንኪምህርን ተኣምር እንኪገብርን ኣብ መንጎ ሕዝቢ ይመላለስ ነበረ፣ እቶም ሊቃውንቲ ሕጊ ግን ኣብ መንበረ ታቦት ኰይኖም ብዛዕባ ሕግን ካልእን ምስ መሃሩ ናብ ጥቃ ሕዝቢ ከይቀረቡ ብኡ ኣቢሎም ናብ ውራዮም ይኸዱ ነበሩ። ብዛዕባ ሕዝቢ እምብዛ ይግደሱ ኣይነበሩን፡ ንኣኦም ዘገድሶም ዝነበረ ሕግታት ምሃብ ጥራይ ነበረ። ነተን ዓሠርተ ቃላት እግዚአብሔር ልዕሊ ሠለስተ ሚእቲ ኣባዚሖም የቅርብዎ ነበሩ። ካብ ሕዝቢ ግን ኣመና ርሒቆም ነበሩ።
ብልቡ ስለኦም ይሓስብ ስለዝነበረ ከኣ ምስቲ ሕዝቢ ይሳቀ ነበረ።
ቅዱስ ሉቃስ ኣብ ወንጌሉ ‘ምስ ረኣየ ደንገጸላ ኣይትብከዪ ከኣ በላ’ እንክብል ርኅራኄ ኢየሱስ ይገልጽ። እዚ ከኣ ምስቲ ዝሳቀ ክትሳቀ ምኽኣል ርኅራኄ ምህላው ብሓሳብ ጥራይ ዘይኮነ ብግብሪ ከመይ ከምዝኾነ የመልክት። እዚ ከኣ ብልቡ እምበር ካብ ኩነት ብዝረሓቀ ኣእምሮ ጥራይ ይሓስብ ከምዘይነበረ የመልክት።
ብሓልዮትን ትሕትናን ዝግበር ርኅራኄ!
ኢየሱስ ነታ ሰበይቲ ‘እምበይተይ ኣይትብከዪ’ እንክብል ኣጸናንዓ። ነዚ ግን ብማዕዶ ኮይኑ ኣይኮነን ዝበላ እንታይ ደኣ ቀሪቡ መንኩባ እናተንከፈ ኣጆኺ እናበለ ‘ኣይትብከዪ’ በላ። ኢየሱስ ከስ እዚ እዩ። ምሳና እውን ከምኡ እዩ ዚገብር ከመይ ወትሩ ኣብ ጐድንና ኣብ ጥቃና ምሳና እዩ ዘሎ እዚ ከኣ ሓደ ሕያዋይ ጓሳ ዚገብሮ እዩ። ብድሕር’ዚ ዚስዕብ ካልእ ተግባር ኢየሱስ ነቲ ካብ ሞት ዘተንሥኦ መንእሰይ ብኢዱ ሒዙ ነዲኡ ምሃቡ እዩ። ትሕትናን ለውሃትን ከስ እዚ እዩ። ኣብ ጥቃ መጓሰኻ ምዃን ንሱ ዝስምዖ ክስምዓካ ምኽኣል። ኢየሱስ ነዚ ምስ ነፍስወከፍና ይገብሮ። ጥራሕ ንሕና ኣይንርሓቆ።
ኢየሱስከስ ሓደ ጓሳ ነፋሳት ክመሃረሉ ዘለዎ ምሳሌ ጓሳ እዩ።
ቅዱስነቶም ኣብ መወዳእታ ኢየሱስ ሕያዋይ ጓሳ ኮይኑ ኣብነትን ምሳሌን ናይ ነፍሲ ወከፍ ጓሳ ነፍሳት ምዃኑ ምስ ገለጹ ሎሚ ዘለው ጓሶት ነፍሳት ኩሎም ካብኡ ክመሃሩን ኣብነቱ ክኽተሉን እሞ ወትሩ ኣብ መንጎ መጓሲኦም ኣብ ጐድኒ ምእመናኖም ኮይኖም ክጐዓዙ እምበር ምስ ገለ ሥልጣንን ሓይልን ዘለዎም ጉጅለታት ወይውን ገለ ርእዮተ ዓለም ዘካይዱ ፖሎቲካውያን ከይቀርቡ ከመይ እዚኦም ንነፍሲ ይምርዙ የሕምሙ። ጓሳሲ ነቲ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝነበሮ ክእለትን ሥልጣንን ደኣ ይልበስ እዚ ከኣ ናይ ትሕትናን ለውሃትን ሕያውነትን ጥቃ መጓሰኻ ምዃኑን ብርኅራኄ ንኣኦም ዝስምዖም ክስመዓካ ኣለዎ እንክብሉ ኣዘኻኺሮም።
ምናልባት ክሲ ዝቀረበሉ ጓሳ እንተሎ ከኣ ሕይወቱ ንጐይታ የወፊ ብጸጥታ ከኣ ይጽሊ!
ኣብነትናን መሪሕናን ኢየሱስ ስለዝኾነ ንኢየሱስ ዘይረኸቦ ነገር ክረኽበና ከምዘይክእል ብምምልካት ቅዱስነቶም ሓንሳእ ሓንሳእ ነገራት ፋሕ ምስ በሉ ዘይወዕልካሉ ዘረባ እንክውረ ብዘይገበርካዮ ነገራት እንክትክሰስ እንታይ ይግበር ይብሉ እሞ። ኢየሱስ ከምኡ ምስ ኣጋጠሞ እንታይ ገበረ ኢሎም ይሓቱ እሞ ባዕሎም ከኣ ከምዚ ክብሉ ይምልሹ፣
እቲ ኣብ ግዜ ኢየሱስ ዝንበረ ሥልጣነ ጸጋ ንጓሶት ነፍሳት ናይ ሎሚ እውን ኣሎ!
ቅዱስነቶም ኣብ መዛዘሚ ስብከቶም ናብ ናይ ሎሚ ጓሶት ምልስ ይብሉ እሞ ነዛ ክፍሊ ወንጌል እንደገና ምልስ ኢሎም ከንብብዋ ብምሉኡ ወንጌለ ሉቃስ ምዕራፍ ሸውዓተ ቀስ ኢሎም ከንብብዎን ብዛዕባኡ ከስተንትኑን እሞ ናይ ኢየሱስ ሥልጣን ኣበይ ከምዘሎ ኣለልዮም ክኽእሉ ኣብ መወዳእታ ከኣ ነዚ ጸጋ ሥልጣን ኢየሱስ ክልምኑ ከመይ እዚ ሥልጣን እዚ ሓደ ጸጋ ናይ ትዕድልቲ መንፈስ ቅዱስ እዩ። እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ።


text:
ኣብ ሃገረ መክሲኮ ዓመጽን ገበንን የስፍሕ ኣሎ፡ ናይታ ሃገር ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ጸረ ዓመጽ ዝተበገሰ ምንቅስቓስ ጠሪሹ ከይቅህም ጻውዒት እንከቕርቡ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሓደ ጋዜጠይና ከምእተቐትሉን ብጠቓላላ ኣብ ዝሓለፉ 7 ኣዋርሕ ውሽጢ ሸሞንተ ጋዜጠይናታት ከምእትቐትሉ ይንገር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዕለት 17 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ መክሲኮ ግዝኣት ኵይንታና ሮ ኣብ ዝርከብ ወጻእተይናታት በጻሕቲ ብብዝሒ ዝኣትውዎ ውሩይ ፕላያ ደል ካርመን ኣብ እተሰምየ መእንገዲ ጥቓ ኣብ ዝርከብ መገዲ ጋዜጠይና ሩበን ፓት ካውኽ ክእመተቐትሉን ቅድሚ ሓደ ወርሒ ኣቢሉ እውን ጋዜጠይና ኾሰ ጓዳሉፐ ቻን ድዚብ ኣብቲ ከባቢ ከምእተቐትሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት የዘኻኽር።
ኣብ ዝሓለፉ ሸውዓት እዋርሒ ሸሞንተ ጋዜጠይናታት ከምእተቐትሉ
ፓኣት ካውኽ ኣብ 2018 ዓ.ም. ዝሓለፉ ሸውዓተ ኣዋርሕ ዝተቐትሉ ጋዜጠይና ብዙሒ ናብ ሸሞንተ ክብ ከምዝበለን እንክንገር፡ ኣብ መክሲኮ ካብ 2014 ዓ.ም. ንነጀው ዝተቐትሉ ብዝሒ ጋዜጠይናታት 34 ክኸውን እንከሎ፡ እታ ሃገር ንጋዜጠይናታት ዓቢይ ስግኣት ምዃና ይንገር። ኣብ 2017 ዓ.ም. 12 ጋዜጠይናታት ከምእተቐትሉ፡ ብመቕተልቲ ገበን ናይ ዝሕተቱ መንነት ገና ክሳብ ሕጂ ከምእዘይተፈልጠን፡ ዕለት 15 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ኹዋን ካርሎስ ሁወርታ ኣብ ግዝኣት ታባስኮ ናይ መክሲኮ ናይ ተለቪዥንን ራዲዮን ጣቢያ ጋዜጠይና ካብ ቤቶም እናወጹ እንከለዉን፡ ካልእ 52 ዓመት ዝዕድመኦም ኣብ ሰሜናዊ ከብቢ መክሲኮ ዘሎ ጉዳይ ኤኮኖሚ ዝምርምር ፍሉዩ ሰነድ ናይ ምእካብን ንሕዝቢ ንምቅላሕን ዝጽዕሩ ዝነበሩ መርማሪ ጋዘጠይና ኣሊሲያ ዲያዝ ብዝተተኮሰ ጥይት ከምእተቐትሉ ናይ መክሲኮ ኣገልግሎት ምንጪ ዜና የዘኻኽር።
ጻውዒት ቤተ ክርስቲያን
ዝሓለፈ ሰሙን ናይ መክሲኮ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፊ ናይ ሞንተርይ ሰበኻ ተሓባባሪ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ኣልፎንሶ ገራርዶ ሚራንዳ ጓርዲዮላ፡ ኣብዚ ኣዋን’ እዚ መክሲኮ ዓቢይ ገበን ዝፍጸመላ ሃገር ኰይና ከምዘላን፡ ቤተ ክርስቲያን እቲ ኣብታ ሃገር ዝረአይ ዓመጽን መቕተልትን ካልእ ተመሳሳሊ ገበናትን ንምውጋድን መላእ ሕብረተሰብ ክሓብርን ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ህዝቢ ንዝፍጸም ገበንን መቕተልትን ካብ ተለማምዲድካ ምንባሩ ተላቒቑ ገበን ንምጥፋእ ክዓይን ገበን ንምጥፋእ ዝግበር ጻዕሪ ናይ ሓይሊ ጸጥታ ሓላፍነት ጥራሕ ዘይኰነ ናይ ኩሉ ኣስተዋጽኦ ዝሓትት እዩ ከምዝበሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ሰላም ዝሓንጽ ሕብረት
ብፁዕ ኣቡነ ሚራንዳ ጓርዲዮላ፥ ቤተ ክርስቲያን ኣብ መክሲኮ ዕርቅን ሰላምን ክረጋገጽ ዝብል ሓድሽ ርእሰ ብሔር ኣንድረስ ማኑኤል ፖለዝ ኦብራዶር ኣብ ዘቕረብዎ መደብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ግዴኣ ንምብርካት ሎሚ ከም ቀደም ቅርብቲ ምዃና ከተፍልጥ እንከላ፡ ብፁዓን ጳጳሳት ምስ ሓድሽ ርእሰ ብሔር ሎፐዝ ኦብራዶር ገና ክሌኣዊ ርክብ ከምዘየካየዱን ይኹን ደኣ እምበር ቤተ ክርስቲያን መንግስቲ ኣብታ ሃገር ዝርአይ ዓመጽን ምግባረ ብልሽውናን ንምውጋድን ግዳይ ዝተፈላለየ ዓመጽ ዝዀነ ዜጋታት ንምድጋፍ ኣብ ዝግበር ጻዕር ብቐዳምነት ከምእትዋሳእ አረጋግጽ ከምዝበሉ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግልቶ የመልክት።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብቲ ኣብ ብራዚል ረዮ ደ ጃነይሮ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ንኽካየድ ዝተወሰነ ኣብ ስፖርት ዘተኰረ ዓውደ መጽናዕቲ ምኽንያት ኣቐዲሞም ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ስፖርት መዘናግዒ ጥራሕ ዘይኰነስ ብፍላይ ከኣ ናይ ምራኻብ ባህሊ ንምርግጋጽ ዝድግፍ መጋበርያ እዩ ዝብል ሓሳብ ደጊሞም የጽንዑ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ብራዚል ማሕበር ገጀቱሊዮ ቫርጋስ ብሓባር ምስ ዓለም ሓቆፍ ፈደረሽን እግሪ ኵዕሶን ዓለም ሓቆፍ ናይ ስነ ስፖርት መጽናዕቲ ተቕዋምን ዘሰናደውዎ፥ ስፖርት መሳለጢ ሰብኣውን ኤኮኖሚያውን ማሕበራውን ምዕባለ” ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሒ ዕለት 25 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሪዮ ደጃነይሮ ከተማ ንኽካየድ ዝተወሰነ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ምኽንያት ዕለት 16 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒይትሮ ፓሮሊኒ ክታም ዝተነብሮ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፍ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የመልክት፡ ቅዱስነቶም ኣብ መልእኽቶም ነቶም ናይቲ ዓውደ መጽናዕቲ ኣሰናዳእቲ ኰነ ነቶም ዝሳተፉን ኵሎም ስፖርት ሰናይ ናይ ምግባር ጸጋ እትመሃረሉን እትተባብዓሉን ኣብ ምግባረ ሰናይ ገዛእ ርእስኻ እተለማምደሉን ናይ ውልቅን ናይ ማሕበረሰብን ሰብኣዊ ምሉእ ዕብየት ዝድገፈሉን እዩ፡ እዚ ኸኣ ስፖርት መዘናግዒ ጥራሕ ዘይኰነስ ካብዚ ሓሊፉ ንናይ ምርኻብን ምድግጋፍን ምትሕልላይን ባህሊ ዝሓንጽን ሰላምን ቅኑዕን ዝዀነ ብሉጽ ዓለም ንምሕናጽ ውሕስነት ዘለዎ መገዲ ዘመላኽት እዩ ካብ ዝብል ጽኑዕ ኣመኔታ ዝረጋገጽ እዩ” ከምዝበሉ መግለጺ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ ብራዚል ንኽካየድ ዝተጸውዔ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ዛዕባ ስፖርት፡ ኣብቲ ኣብ 2016 ዓ.ም. ናይ ባህሊ ጉዳይ ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣካይዶዎ ዝነበረ ዓውደ ጉባኤ ኣስተንፍሶ ዝገበረ ምዃኑ እንክሕበር፡ ኣብቲ ናይ ሪዮ ደ ጃነይሮ ዓውደ ጉባኤ ስፖርትን እምነትን ብዝብል ኣርእስቲ ጳጳሳዊ ናይ ባህሊ ጉዳይ ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፊ ስፖርት ንገልግሎት ሰብኣውነት ዝብል ምንቅስቓስ ሓላፊ ብፁዕ ኣቡነ መልኮርን ኣብ ካልኣይ መዓልቲ ውዕሎ ስፖርትን ማሕበራዊ ምዕባለ ኣብ ኣይስላንድ ውጽኢታዊ እናዀነ ዝኸይድ ዘሎ ስፖርት መሰረት ሰፊሕ ትንተና ኣብ ኣይስላንድ መንበረ ጥበብ መምህር ናይታ ሃገር ናይ ማሕበራዊ ትንተና ፍልዩ መጽናዕቲ ዘካይድ ማእከል ኣባልን ብዛዕባ ስፖርት ብዙሕ መጻሕፍቲ ዝስደረሱ ቪዳር ሃልድሮርሶን ኣስተምህሮ ከቕርቡ ምዃኖም ይንገር።


text:
June 20 Series No. 8 A Recurring Rememberance
ተወልደ ብእምነት
Click here for the pdf version
ድሙቕ ሓያል ዘይሃስስ ዝመላለስ ዝኽሪ፡ እኳ ድኣ መመሊሱ ዝሕደስ ዝኽሪ፡ ዝኽሪ ናይ’ቲ እቲ ኹሉ ዝሓለፈ ሕሰም፡ ዝኽሪ ናይ’ቲ ነዊሕ ስቓይ ግፍዒ ውርደት ሓሳረ-መከራ፡ እቲ ዝተሓላለኸን ዝተነጸረን ዝኽሪ! መመሊሱ ኣብ ኣእምሮይ እግንፍል እመላለስ፡ ፈልፋሊ ዋሕዙ ዘየቛርጽ ዝኽሪ፡ መዕለቢ ዘይብሉ፡ ስቕ ኢለ እዝክር።
ናይ’ቶም ኣብ ፍቐዶ ኣንጎሎታት ከተማታትን ገጠራትን፡ ብስልኪ ዝተሓንቁ መንእሰያት ተማሃሮን፡ “ብቀይ-ሽብር” ኣብ ጎደናታት ሬሳታቶም እተጎቱ ንጹሃት ዜጋታት፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝሓቐቑ፡ ብጃምላ ኣብ ጋህሲ ዝተደፍኑ፡ እናራኣዩ እናሰምዑ ብህይወቶም ዝተቐብሩ፡ ዝኽሪ’ቲ ባርባርያዊ ግፍዕታት ማሕነቕቲ ናይ ኤለትሪክ ስልኪ፡፡ ዝኽሪ፡ ናይ’ቶም ብሰንሰለት ታንክታት ጸላኢ ኣብ ደምቢኦም ዝተጨፍለቑ ንጹሃት ሓረስቶት፡ ደሞም ዓጽሞም ምስ ሓመድ ዝተደባለቐ፡፡ ብቦምባ ናፓልም ዓድታት በልማማ ዝሓረራ፡ ፍጹም ዝተደምሰሳ፡ እንስሳታት መሮር ማልን ጥሪትን፡ እቶም ብልሙዕ ኣግራብ ዝተሰለሙን ዝገረሙን ኣኽራናት ፍጹም በሪሱ፡ ብሓዊ ባዲሞም፡፡ ማያት ተመሪዙ።
እወ፡ ነቲ ነዊሕ ስደትን ምዝንባልን ናይ አማኢት ኣሽሓት ሕጻናት ኣረጋውያ፡ ምውቕ ቤቶም፡ ንብረቶም ጥሪቶም ሓዲጎም፡ ብነፈርቲ እናተኸብከቡ ናብ ፍቐዶ በረኻታትን ሃገራትን ዝተበታተኑ፡ ፋሕ-ጭንግራሕ ዝኣተዎም፡ እወ፡ ኣጸቢቐ እዝክር፤ ሕሰም ምክልባትን ገልታዕታዕን፡ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ዘጋጥሞም ጥምየትን ጽምእን ኣደራዕን፡ እወ ኣምሪረ እዝክር።
እወ፡ እቲ መመሊሱ ዝሕደስ፡ መመሊሱ ዘተሓሳስብ መንፈስካ ዘየቕስን፡ መመሊሱ ናብ ድሕሪት መሊሱ ዝኽርኻ ዝብርብ ክትጽብጽቦ፡ እወ፡ ኣብ ቅድሜኻ ግትር ኢሉ ዝቕ ለካ ግፍዕታት፡ ኣዳቒቕካ ትዝክር። ኣብ መሳጊድ፡ ኣብያተ-ክርስትያናትን ኣድባራትን፡ መስጣ ሰላምን ድሕነትን ራህዋን ዝጽልዩን፡ ዝሰገዱን ዝተማህለሉን ኤርትራውያን፡ ብሓዊ ነዲዶም ብኻራ ተዘልዚሎም፡ ኣብ ምንቲ-ምንታይ? ኤርትራውያን ብምዃኖም ጥራይ፡፡ ዘስደምም፡ ዘቐንዙ ፍጻሜ ህልቂትን ግፍዕን፡፡ ንመንፈስካን ዝብርብር ንሕልናኻን ዕረፍቲ ዝኸልእ ፍጻሜ፤ መሊሱ ንድሕሪት መሊሱ፡ ንቕድሚት ብናህሪ ዝደፍእ፡ ንዝያዳ ጽንዓትን ብድሆን ቅልስን፡ ፍናንካ ዝስሕል፡ ጸዓት ዘመንጩ ዘየዛኒ ዝኽሪ፡፡
ዝኽሪ’ቲ ትእምርታዊ ተጋድሎ፡ ዘይንቡር ገድሊ፡ ናብራ ጸልሚቱ ምስ ጸንከረ፡ መሬት ከም ዓይኒ ዕንቝ ጸቢባ፡ መገላበጢ ተሳኢኑ፡ ንራህዋ ምስ ኣእወየት፡ ጻዊዒት ህዝቦም ዘዳመጹ፡ ሰላም ከውግሑ፡ ንሜዳ ዝወሓዙ፡ክንነብር ከይበሉ ህይወቶም ከይበቐቑ ዝተወፈዩ ምዑታት፡ ዉሉድ ንወላዲ፡ ወላዲ ንውልዱ፡ ናብርኦም ዛሕዚሖም፡ በጃ ህዝብን ሃገርን፡ ምእንቲ ሰላምን ራህዋን፡ ስለ ሰብኣዊ ክብርን፡ ንፍትሕን ርትዕን ዝወደቑ ሕሩያት፡ ብሉጻት ደቂ’ዚ ሓላል ህዝቢ።ንበይኖም፡ ኒሕን ሓቦን ራእን ተቐኒቶም፡ ኣብ ዝተናውሐ መሪር ተጋድሎ፡ ሓንቲ መዓልቲ ከም ዝዕወቱ ብዘይጥርጥር “ዓወት ንሓፋሽ” እናበሉ መኪቶም፡፡ እወ መኪቶም፡ ነቲ ብዘራያት ክሳብ ዓንቀሩ ዝዓጠቐ ፋሺስቲ ምስ ዘራያቱ፡ ኣብ ደ ን ደምበ ጋኑ፡ ኣብ ጎቦታትን ስንጭሮን ዘፍ አቢሎም ዝሰዓሩ፡ ከመይ ብኣድንቖት ዘይዝክሮም? ንሓርነት ዝወደቑ ናይ ዓሰርተታት ኣሽሓት ለይለይ መንእሰያት፡ ካልኦት ኣሽሓት ኣእዳዎም፡ ኣእጋሮምን ኣዒንቶምን፡ ዘይትካእ ክፍሊ ኣካላቶም ዝኸፈሉ፡ ንቡር ናይ ምርኣይን ምስማዕን ምንቅስቓትን ዝተሓርሙ እናተዓዘብኩ፡ መዘና ዘይርከቦ መስዋእትን፡ ረ..ዚ..ን ዝኽሪ እዝክር።
ንልዕሊ ፍርቂ ዘመን ዝተኻየደ ምርብራብ፡ ሰውራ ከም ማዕበል ባሕሪ ክገላበጥ፡ ኩሉ ሓርጎጽጎጻት፡ ምዝላቕ ምድፋእ፡ ድሕሪ ናይ ሰላሳ ዓመታት ብረታዊ ትጋድሎ፡ ኣብ በረኻታት ከርተትን ዕርቃንን ድኻምን ጽምእን ጥመየትን፡ መርሃውቲ ንበይኖም፡ ብዘይዘራይ ኣብ ጎድኒ ህዝቦም፡ ካልእ ኣጆኹም ዝብሎም ዘይብሎም፡ ብመስተንከራዊ ጅግንነት ዝመከቱ። ዝተሰውኡ፡ መዳርግቲ ዘይርከቦም ሰብ ኒሕ፡ እዝክር! መመሊሰ እዝክር! ሓያል ዝኽሪ፡ መሪር/ምቍር ዝኽሪ ግን ከኣ ዘሐብን ዝኽሪ ድማ።
እወ፡ ዘሐብን ዝኽሪ፡ ዝኽሪ ሓዘን ምስቁርቛር፡ ዝድህል ዝርምስ ዝኽሪ ዘይኮነ፡ ዝኽሪ ዝሓለፍናዮ መዋእል፡ መዋእል ጅግንነትን ጽንዓትን፡ መዋእል ትብዓት ቆራጽነት፡ ጉዕዞ ጽቡቕ ኣንፈት፡ በቲ ሓደ ኢድ ብረት፡ በቲ ሓደ ኢድ ነዊት፡ እናተጋደለ እናተማህረ፡ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ውሽጣዊ ሰባዊ ዓቕምን ባህርያዊ ጸጋታትን ምርኩስ ጌሩ፡ ንቕሓት ዓጢቑ ዝመከተ ዝኽሪ በዓል መትከል። ንኹሉ ተጻብኦታት ኣላሽ ኣቢሉ፡ ሽግ ናጽነት ዘንበልበለ ጅግና፡ ብጽሞና እዝክር።
እቲ ፍሉይ ብልሓትን ምስጢር ዓወትን እዝክር፡ እቲ ዘይጽንቀቕ ጸጋ ሓፋሽ ህዝቢ፡ ፈጣርን መሃዚ ክእለት ኤርትራዊ መንእሰይ፡ እወ እታ ዋዕሮ ኤርትራዊት ጓለንስተይቲ፡ ካብ ኣሰር ኣሕዋታ፡ ክጠንስ ክትወልድ ክትፈሪ ከይበለት፡ ነብሳ ዝረሰዐት፡ እታ ዝወለደት ከኣ፡ ውላዳ ሓዲጋ ኣብ ኵናት እተጠብሰት፡ ኣብ ማህጸና ድቂ ናጽነት ዝፈረየት፡ ብሓበን ብኽብሪ እዝክራ፡፡
እቲ ቅያ ናይ ቅያታት፡ ብውሕሉል ዘበናዊ ሰነ-ፍልጠት ቅዲ ኵናት ዝተሃንጸ፡ ብሰውራዊ ዲሲፕሊን ዝተሳሕለ፡ ህዝባዊ ሰራዊት፡ መርሆ ርእስኻ ምኽኣል ዝሕመረቱ፡ ኤርትራዊ ብልሓት፡ ኣብ መወዳእታ፡ ንኹሎም፡ ህላውነቱ ንምጥፋእ ዝኸሓዱ፡ ህላውነቱ ክቕበሉ ኣገዲዱ፡ ባንዴራ ነጻ ኤርትራ፡ ኣብ ቅርዓት ውድብ ሕቡራት ዓለም ብማዕረ ክትስቀል ዝገበረ ታሪኻዊ ፍጻሜ፡ እዝክር እሕበን ከኣ፡፡ ሓበን ክብሪ፡ ዝኽሪ ንዳግማይ ትንፋስን ትንሳኤን ዝሰኵዕ ዝኽሪ፡ ብዘይ ምሕላል ንቕድሚት ድፍኢት ዝፈጥር ዝኽሪ።
ዝኽርይ ዝተፈራራቐ ዝኽሪ፡ ዝኽረይ ነቲ ጥልመት፡፡ ዝኽሪ፡ ነዛ ዕሮትን ጋህምን ዝወረሳ ዓለም፡ እታ ካብ ዑረት ዓይኒ፡ ዕሮት ልቢ ዝደፈና፣ ናይ ምስትብሃል ምቁማት ምምዝዛን፡ ቅኑዕ ፍርዲ ካብ ምሃብ ሞራል ዝጸንቀቐት ዓለም፡ መመሊሱ ብኣንክሮት እዝክር፡፡ ዝኽረይ ከኣ ሓይሊ እናደለበ እመላለሰኒ፡ ንምንታይ’ሲ፡ ነቲ ናብ ኣርዑት ሕሰምን መከራን መግዛእታዊ ዉርደት ዝቖረነኒ፡ ደም ንጹሃት ዝኸዓወ ብድዐ ናይ ጥልመት ኪዳን፡ ቔናን ዘይርትዓዊ ፍርዲ፡ ኣጸቢቐ ስለ ዝ..ዝ..ክ..ር!
ንምንታይ’ሲ! እዚ ኹሉ ስቓይ፡ ውርደት ኣደራዕ መግዛእቲ ዋጋ ክንከፍል ዝፈረደና ዕውር ዓለም፡ ንሰላሳ ዓመታት ከም ሓንቲ መዓልቲ፡ ብዓረር ብረትን ቦምባን መዳፍዕን መርዛም ቀመማዊ ጋዝ ሓሪርና ክንጸንት፡ ካብ ገጽ ዓለም፡ ነበረያ-ነበረ ክንከውን፡ ዉዲት ዝኣለመ ተጻይ ክዝክር፡ መመሊሱ ዘነድር ዝኽሪ፡ ድቃስ ይኸልኣኒ፡ ንጸላእተይ ብቐጻሊ ክቛመት ክየዘኻኽረኒ፡፡
እቲ፡ ኣብ መዝገብ ዝኽሪ ኣንቢረዮ ዝነበርኩ ሕድገት፡ ኣመል ሰብ ሕማቕ ባህሪ ግን፡ ዝኽሪ ምዃን ተሪፉ እንደገና ብግህዶ መመሊሱ ክድግስ፡ ከስተብህል፡ ብሂወተይ ከለኹ ኣብ ቅድሚ ዓይነይ ክደጋገም ክርኢ እንከለኹ፡ ዝኽረይ መመሊሱ ይዛይድ። እሓሰብ፡ ሰለምንታይ ንዓና? እንታይ ስለ ዝኣበስና? ብሓሳበይ ኣበሳታት እፍትሽ፡ ፈቲሸ እስእን፡ እግምት፡ ናይ ግምተይ መደምደምታ ድማ፡ ሽግ ሓቂ ስለ ዘብራህና፡ እቲ ብርሃን ካልኦት ብርሃን ዝሓረሞም ውጹዓት ኣህዛብ ከይርእይዎ፡ ንኣብነትና ከይስዕቡ፡ ስግኣት ስለ ዝፈጠረ? ብጽንዓት ጠጠው ስለ ዝበልና? ተምበርካኽነት ስለ ዝነጸግና? ንሰብኣዊ ክብረን ፍትሕን መሰልን ንሰላምን ራህዋን ጠጠው ስለ ዝበልና? እዩ መስለኒ’ቲ ኣበሳና፡ ግምተይ ድማ ብሓቂ ኣብ ቦትኡ እዩ ኔሩ።
ዝኽሪ ዳግማይ ናይ ክሕደት ፈተነ፡ ዘይተጸበናዮ ክሕደት። ድፍረት ንላኣላውነት፡ ናጽነትና ንምዕቃብ፡ ዶባትና ብብቕዓት ንምክልኻል ብትብዓት ገጢምናዮ ተመኪቱ፡ ሽሾ ሰራዊት ጻላእቲ እንደገና ብትአምራታዊ ብልሒ ኤርትራውያን፡ ተላሒሱ፡ እወ፡ ሓመድ ሊሒሱ፡ ሃልሃል ዝብል ህያው ዝኽሪ! እቲ እንዳተኸላኸለ ዝሰዓረ ዓይኒ ንስሪ፡ ሃገር ዘጽንዐ እዝክር! ዳግም ብሉጻት ከዋኽብቲ ኸኣ ከፊልና፡ ዋርሲት ዋርሳይ ይካኣሎ እንደገና ሓሊፎም፡፡ እወ ኳዕናን እክኣሎ ሲዒቡ ንቐዳሞት! እቲ ኣቦ ጽንዓት ዋርሳይ ወራስ ትብዓት ጅግንነቱ..እወ፡ ብውዕዩ ቃል-ቃል ክብል ቅጅል እብለኒ! ሎሚ-ሎሚ ኮይኑ እስመዓኒ።
ዋርሳይ ክነብር ኔርዎ እብል፡ ብዓውታ ድምጸይ ከፍ ኣቢለ! ንምንባሩ ብሂገዮ ሃሪፈ። መታን ንዓይ ክጥዕመኒ፡ መታን ክህነጽ፡ ተሃኒጹ ክሃነጽ፡ ኤርትራ ክትደምቕ። ሕስብ እንተቢልካዮ? ካን’ዶ፡ ካልእ መንገዲ የልቦን ድዩ ንኽትነብር ኣብ’ዛ ዓለም? ዘብል ዝኽሪ። ንኽትነብር መስዋእቲ ብቀጻሊ ክትከፍል ጥራይ ድዩ እቲ ግድነት? እቲ መልሲ ንሱ ካብ ኮነ፣ እዚ ኹሉ ድምጽን ድምርን ዝኽርታት፡ ዘየቛርጽ ዘይነጽፍ ዝኽሪ፡ ንዓይ ንኹሉ መመምሃሪ ናይ ጻዊዒት ዝኽሪ’ዩ። ንቐጻሊ ወለዶ ከጥርየሉ ትሪ፡ መድሃኒት’ዩ መግቢ ኤርትራውነት ንኸይርስዕ ሕድሪ፡ “ኢለ እንተገምገምኩ” እወ፡ ንሱ’ዩ ውድዓዊ ገምጋመይ፡ ምግናን ኣይተጋነን? እዚ ዝኽሪ እዚ፡ ንመጻኢ ጕዕዞና እንዓቝሮ ስንቂ ጥበብ’ዩ፡፡ ተወሳኺ ምህሮ ተመክሮ፡፡ ቀላሲ መንኮርኮር መኸተና፡ መኸተ ስራሕን ግስጋሰን ህላውነትን ስለ ዝኾነ። እዚ ዝኽሪ እዚ ከመይ ኢሉ’ዩ እሞ ክሃስስ፡ ወለዶታት ዝውሓጠ ምሩጻት ዝተኸፍሎ ገድልን ታሪኽን። ስውኣትና ኣብ ውሽጥና ይነብሩ፡ ይበርሁ፡ ብኣታቶም ንርኢ ንምራሕ ንሓስብ ነስተንፍስ ንዋሳወስ፡ ስለ ዘሎና፡ ነቲ ዝተለምዎ ራእይን ለበዋን ክንቅጽሎ፡ ዝቕስቅስ ዝኽረይ ዝኽሪ ኩላትና፡ ኣብ መኣዲ ጽንዓት ዝዓሰልና ሰብ መብጽዓ፡ ሓሳብትና ብኡ ይቃነ።
ኮይኑ ኸኣ ዝኽረይ፡ ዝኽሪ ኮይኑ ኣይተርፍን፡ ዝኽረይ ህይወት ዘለዎ ዝኽሪ’ዩ፡፡ ዝኽሪ ናይ ሓደ ዕለት’ውን ኣይኮነን፡ ወትሩ ኣብ መዓሙቕ ልበይ ዝመላለስ፡ ህላዊኡ ንኣእምሮይ ዝበሓተ፡ ኣብ ኣንጉዕ ኣዕጽምተይ ዝሰረተ፡ ናይ’ቶም ምእንቲ ፍትሕን ሰላምን፡ ክብርን ናጽነትን ዝሓለፉ ኣሻሓት በራውር፡ ፋናን ብልጭታን እዩ፡፡ ንሳቶም ዝገደፍዎ ሕድሪ ንሳቶም ዘጽደቕዎ ባህሊ፡ ቃል ሕድሪ’ቶም ደቂ’ዚ ሓላል ህዝብን መሬትን፡ መሬት ታሪኽ ወለዶታት፡ መሬት ጅግንነት፡ ትማሊ ኣብ’ቲ ኣኽራናትን ስንጭሮታትን ብኣዕጽምቶም ዝተነድቀ ሃወልቲ፡ ብወርቃዊ ደሞም ዝተጸሕፈ ታሪኻዊ ለበዋ’ሎ፡፡ ብርሃን’ታ ቐንዴል ኣብ’ታ ዘይትድፈር ሃገር ተኾሊዑ ስለ ዘሎ፡ ብርሃኑ እናረኣኹ እሕደስ።
በዚ ብርሃን’ዚ እናተመገብና፡ በቲ ዝሃቡና ህይወትን ትንፋስን እናስተንፈስና ድማ፡ ንዝመጽእ ብድሆታት ብእምነት ብመትክል መኸተና ከነሐይል፡ ጕዕዞና ክንቅንጽል፡ ኣብ’ቲ ናይ መወዳእታ ርህዉ መዋእልን መዓልቦን ክንበጽሕ ንመርሽ! ስለ ዝኾነ ኸኣ፡ ዝኽረይ ንመጻኢ ጉዕዞይ፡ ጉዕዞ ኩላትና ብጥዕና ክንመርሕ፡ ደወል ተስፋን ጽንዓትን’ዩ።
ክብርን ዝኽርን፡ ነቶም ምእንቲ ራህዋን ሓርነትን ዝወደቑ ስውኣትና!
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ!!


text:
ማሕበር መምርሒ ስድራ ቤት ኢትዮጲያ ኣብ ዙርያ ተዋልዶ ጥዕና ዝሰርሕ ዘይመንግስታዊ ትካል እዩ:: ኣብቲ ትካል ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ሰሜናዊ ክፋል ኢትዮጲያ ወይዘሮ ኣፀደ በየነ ኣብ ከተማን ገጠርን ዝስራሕ ዘሎ ውራይ ተዋልዶ ጥዕና ይገልፃ::
ማሕበር መምርሒ ስድራ ቤት ኢትዮጲያ ግልጋሎት ስነ ተዋልዶ እንትጅምር እንተሎ ኣብ ምጣነ ስድራ ጠሚቱ እዩ ዝሰርሕ ነይሩ:: ኣብዚ ሐዚ እዋን ግና ምሉእ ግልጋሎት ተዋልዶ ጥዕና ኣብ ምሃብ ይርከብ::
“ግልጋሎት ተዋልዶ ጥዕና እንትንብል ንምክልኻል ኤች ኣይቪ ኤይድስ ሓዊሱ ብዋናነት ኣብ ሓለዋ ጥዕና ኣዴታት ዝምልከት ኮይኑ ትምህርታዊ ግልጋሎት እውን የካትት” ይብላ ወይዘሮ ኣፀደ ::
እቲ ትካል ንድኻታት ብናጻ ዳሓን እቶት ንዘለዎም ድማ ውሱን ክፍሊት ብምሕታት ግልጋሎት ይህብ::
ማሕበር መምርሒ ስድራ ቤት ኢትዮጲያ ኣብ ከተማ መቐለ ሓደ ዓብይ ማእኸል ጥዕና ዝሃነፀ እንትኾን ብተወሳኺ ኣብ ትግራይ ኣብ 12 ማእኸላት መናእሰይ፣ ኣብ ኩለን ዞባታትን ኣብ ሰላሳ ወረዳታት እቲ ክልል ይሰርሕ::