text:
ጦብላሕታታት ውዕሎ ጀነቫ፡ 23 ሰነ 2016
ጦብላሕታታት ውዕሎ ጀነቫ፡ 23 ሰነ 2016 ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም 30/06/2016 ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት መመላእታ፡ መሪር ቃልሲ ከካይድን ልዕሊ ዓቕሙ መስዋእቲ ከኸፍልን ከሎ፡ ነቲ ድቕድቕ ጸልማት ሰጊሩ፡ ብርሃን ክመጽእ ምዃኑ ስለ ዝኣመነ ጥራይ ኢዩ። ስኑ ነኺሱ ብትብዓትን
ጦብላሕታታት ውዕሎ ጀነቫ፡ 23 ሰነ 2016
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም 30/06/2016
ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት መመላእታ፡ መሪር ቃልሲ ከካይድን ልዕሊ ዓቕሙ መስዋእቲ ከኸፍልን ከሎ፡ ነቲ ድቕድቕ ጸልማት ሰጊሩ፡ ብርሃን ክመጽእ ምዃኑ ስለ ዝኣመነ ጥራይ ኢዩ። ስኑ ነኺሱ ብትብዓትን ሓቦን ስለ ዝተቓለሰ ከኣ ኢዩ፡ ነቶም ደም ዘንብዑዎ ጸላእቱ ኣንበርኪኹ፡ ርእሱ ኣቕኒዑ ማዕረ ካልኦት እትስራዕ ሃገር ዝመስረተ። እታ ብደሙ ዝጠለለት፡ ብኣዕጽምቱ ዝተነድቀት ሃገር ድማ መዓርን ጠስምን ክፈስሳ፡ ዜጋታታ ኣኽቢራን እሕቢራን ኣትሕብሕብ ሃገር ክትኮነሉ ተመንዩ ጥራይ ዘይኮነ ሰሪሑሉ እውን ኢዩ።
ብኣንጻር ኩሉ ድሌታቱ ግን ንዝሓለፉ 25 ዓመታት ኣብ ክንዲ ጸባ – ደም ጎሲዑ፡ ኣብ ክንዲ ክብሪ – ፍጹም ሓሲሩ፡ ናብ ባርያ ተለዊጡ። ሞትን መቕዘፍትን ስደትን መለለዪ ኤርትራዊ መንነት ኮይኑ። ኤርትራ ሃገርና መንእሰይ ዘይብላ ዘኽታም ሃገር ኮይና። ኣብ ከርሲ መሬታ ዝተዃዕቱ ጎዳጉዲ፡ ናብ ገሃነምን ሲኦልን ተለዊጦም፡ ናይ ቅዝፈትን ስቓይን ማእከላት ኮይኖም ኣለዉ።
እቲ ለዋህ ህዝቢ ግን፡ ነቲ ዝሓለፈ ጸልማት እናዘከር፡ ክልተ ግዜ ንዘይ ምዝራብ ክጻወሮ ፈቲኑ ኢዩ። ትግስቱን ተጻዋርነቱን ግን ተመሊሱ ኣፉ ከም ዝዕበስ ገይሩዎ እምበር – ኣይጠቐሞን። ኣፉ ስለ ዝተዓብሰ ከኣ ኢዩ፡ ብውሽጡ ዝተሓመሰ፡ ንረኣይኡ ዘደንግጽ፡ ዝተበተነን ንመሰረታዊ ሰብኣዊ ክብሩ ክከላኸልን ዘይክእል ህዝቢ ክንሱ፡ በደልቱ ከም ስሙርን ሓያልን፡ ከም ጽጉብን ዕጉብን ህዝቢ ክዛረብሉ ዝጸንሑ። ግዜ ምስ በልዐ ግን እቶም ህሉዋት ዘይኮናስ፡ እቶም ኣብ ባሕሪ ዝጠሓሉ፡ ኣብ ምድረ-በዳ ዝሓረሩ፡ ኮላሊቶምን ናውቲ ከብዶምን ዝተሸጠ ደቁ ተዛሪቦም። ዓለም “እዚ ህዝቢ`ዚ ልዕሊ ዓቕሙ ዝኾነ ጸገም እንተ ዘይህልዎ፡ ብኽንድ`ዚ ቊጽሪ ኣብ ባሕርን ምድረ-በዳን ክጠፍእ ኣይምተገደደን” ከም ትብል ገይሮማ። ውዕሎ ጀነቫ 23 ሰነ 2016 ድማ፡ ነታ ንተግባራት ናይቲ ብዘይ ንሕስያ ዝሕምሰና ዘሎ ጨካን ጉጅለ ኣጽኒዓ፡ ኣፍ ዕቡሳት ኮይና፡ ንሽግርናን ጥፍኣትናን ዝመስከረት ጉጅለ ሰብኣዊ መሰላት ምስጋና ንምቕራብን፡ ንቅኑዕነት ዝሃበቶ ጸብጻብ ደገፍና ንምሃብን ኢዩ።
ውዕሎ ጀነቫ ግን ካብ ምስጋና ዝሓልፍ፡ `ነጥበ-መቐይሮ ናይዚ ከነካይዶ ዝጸናሕና ውዱብን ዘይተወደበን ፖሊቲካዊ ቃልሲ ኢዩ` ኢለ ስለ ዝኣመንኩን፡ ንዝኽርታተይ ስለ ዘበራበሮን ከኣ ኢየ፡ ብዛዕባኡ ገለ ክዛረብ ዝደለኹ።
ካብ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ጀነቫ ንኸደሉ ኣየር ቲከት ድሕሪ ምቁራጽና፡ ኣብቲ ከተማ እንሓድረሉ ሆተል`ውን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኢንተርነት ሃሰስ ክንብል ጀሚርና። ካብ ኣርያፖርቶ ክልተ ኪሎ-ሜተርን ፈረቃን (21/2 ኪ.ሜ.) ጥራይ ዝርሕቕ፡ ሕስር ዝበለ መዕረፊ ኣጋይሽ ምስ ረኸብና ድማ ክተሓዘልና ኣቐዲምና ከፊልና። ምሸት ዕለት 22 ሰነ፡ ካብ ነፋሪት ወሪድና ናብ መዕረፊና ንምኻድ ታክሲ ምስ ሓተትና ጥራይ ከኣ ኢና፡ እቲ ዝሓዝናዮ ሆተል ኣብ ስዊዘርላንድ ዘይኮነስ፡ ኣብ ሃገረ ፈረንሳ ምኳኑ ዝፈለጥና። መምጽኢና ናብ ጀነቫ (ስዊዘርላንድ) መዕረፊና ድማ ኣብ ጎረቤት ሃገር – ኣብ ፈረንሳ ክኸውን ማለት ኢዩ። ምሸት ብታክሲ ናብቲ ዝሓዝናዮ መዕረፊ ኣጋይሽ (ናብ ፈረንሳ) ክንከይድ ኮነ፡ ንጽባሒቱ ንጉሆ ካብ መዕረፊና ናብ ማእከል ከተማ ጀነቭ ክንምለስ፡ ክልተ ግዜ ዶብ ክልተ ሃገራት ክንሰግር ከለና ድማ ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ከተማ ካብን ናብን ጥራይ ተንቀሳቒስና እምበር፡ ናይ ዶባት ተፍትሽን ካልእ ምልክትን ኣይረኣናን።
ናይ ካልእ ኣይፈልጥን፡ ንዓይ ግን ነቲ ዶብ ምዃኑ ዝሕብር ዝቖመ ህንጻ፡ ከም ተራ ሓወልቲ ክሰግሮ ከለኹ፡ ኣእምሮይ ንድሕሪት ናብ ኤርትራ ኢዩ ተመሊሱ። ስድራይ ካብታ ደመይ ዝተኻዕዋ፡ ፍርቂ ኣካላተይ ዝኸፈልኩላ፡ ኮሪዐ ክነብረላ ዝተመነኹዋ ሃገረይ፡ ብተሰነይን ብጎልጅን (ብክልተ እብረ) ናብ ሱዳን ዝሰገሩላ መዓልቲ ኢዩ ትዝ ኢሉኒ። መንነቶም ኮነ መልክዖም ንዘይፈልጦም ሰባት፡ ብሕሳብ ክልተ ሽሕ ዶላር ($2000) ኣመሪካ ንሓደ ሰብ ከፊለ ኢየ ኣስጊረዮም። ሽግረይ ግን ገንዘብ ኣይነበረን። እቶም በተለፎን ጥራይ ዝፈለጥኩዎም ኣስገርቲ “ተመሊሶም ንስለያ ህግደፍ ዶኾን የረክቡዎም ይኾኑ? ንረሻይዳ ድኣ ከይሸጥዎም!!! ሓለዋ ዶብ እንተ ረኺቦምዎም`ከ!!! ክቐትልዎም ድዮም ወይ ክኣስርዎም!!!” ሽዑ ዝነበረ ዝተጨነቀ ኣእምሮይ ተመሊሱ ይዝከረኒ ነይሩ። ናይ ኩልና ኤርትራውያን ተመክሮ ምዃኑ ዘኪረ ድማ ህግደፍ ተማሕዩ፡ ሰላም ናብ ሃገርና ክምለስን፡ እቲ ውጹዕ ህዝቢ ንሸቐጥ ኮነ ንኻልእ ጉዳዩ፡ ካብን ናብን ኩለን ጎረባብቱ ሃገራት ከም ድላዩ ክመላለስን ብልቢ ተመንየ። ምእንቲ ሰላም ክብል ናብ ከተማ ጀንቭ፡ ናብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ምምጽአይ ድማ ዝያዳ ድፍኢት ኮይኑኒ።
ቀትሪ 23 ሰነ’ውን፡ ምስ ሓንቲ ኤርትራ ዝመበቆላ ነባሪት ከተማ ጀነቭ ኣብ ዝገበርክዎ ዕላል፡ ናይ ስዊዘርላን ወረቐት ዘለዋን፡ ኣብታ ከተማ ሰሪሓ እትናበርን ክንሳ፡ ኣብ መሬት ፈረንሳ ገዛ ገዚኣ ከም እትነብር ኢያ ተዕልል። ስዊዘርላንዳውያን ነበርቲ ከተማ ጀነቭ`ውን፡ ስለ ዝሓስረሎም – ዶብ ስጊሮም ኣስበዝኦም ካብ ፈረንሳ ከም ዝገብሩ ኢዮም ዝዛረቡ። ዶብ ሃገራት ናብ መዳመይን መቓብር ዜጋታትን ዝኸውን ድኣ መኣስ ኢዩ?
ኣብ ሓንቲ ብውልቀ-መለኽቲ ግን ከኣ ሕሱራት፡ ካብ ሕጊ ክሃድሙ ክብሉ ሃገርን ሃገራውያንን ዘባድሙ እኩያት ሰባት ዝመርሑዋ ሃገር፡ ሕቶ ዶብ ጠንቂ ቅዝፈትን ምድማይን ጎረባብቲ ህዝብታት ኮይኑ ክረአ ኣብ ኤርትራ ኣይጀመረን። እቲ ፍሉይ ዝገብሮ፡ ህዝቢ ኤርትራ ነቶም ብዕጽፍጻፍ ዝዓብዩዎ ገዛእቱ ንምስዓር፡ ንልዕሊ ርብዒ ዘመን ደምዩን ደኺሙን ክንሱ፡ ገና ደሙ ከይነቐጸን ከየዕረፈን፡ ናብ ስደትን ቅዝፈትን ምእታዉ ከይኣክል፡ ዶባት ሃገሩ መቓብር ናይቶም ካብ ባርነትን ግዱድ ዕስክርናን ክሃድሙ ዝፍትኑ ኣእላፍ ደቁ ምዃኑ ኢዩ። ዶብ ፈረንሳን ስዊዘርላንድን ድማ፡ ንዓና ንኤርትራውያን፡ ብፍላይ ድማ ንጨራሕቲ `ንሕና ንሱ – ንሱ ንሕና` መምሃርን መለበምን ክኸውን ይግባእ።
* * * * * *
ወኪል መርማሪት ሽማግለ – ማይክ ስሚዝ፡ ብ8 ሰነ ጸብጻብ ስርሖም ምስ ኣቅረበ፡ እቲ ከብዱ ተሓሚሱ፡ ኣፉ ተለጒሙ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ተሓጒሱ፡ ጸገምና ዝተረድአ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ድማ ኣዝዩ ኢዩ ሰንቢዱ። እቲ ተስፋ ዝሰነቀ ኤርትራዊ ድማ ኢዩ፡ ስርሑን ስድራ-ቤታዊ ጉዳዩን ኣወንዚፉ፡ ኩሉ ወጻኢታቱ ኪኢሉ፡ 23 ሰነ ኣብ ከተማ ጀነቭ ዝወዓለ። ጎደናታትን ኣብያተ ሸቐጣትን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ከተማ ጀነቭ፡ ኤርትራዊ ቋንቋታት ንዝዛረቡ ሰባት ኣብ ምምልላስ ስለ ዝወዓላ፡ እታ ከተማ ውሑዳት ጸዓዱ ብሕዋስ ዝነብሩላ ኤርትራዊት ከተማ እምበር፡ ናይ ኤውሮጳ ምስሊ ኣይነበራን።
ዓረብያ ዝደፍኣ ኣደ ቆልዑ፡ ኢድ ንኢድ ተተሓሒዞም ዝኸዱ ፍቑራት፡ መራኹስ ዝሓዙ ስንኩላን፡ ብልብሶም ዝልለዩ ካህናት፡ መጠምጠምያ ዝገበሩ መሻይኽ፡ ብጀንትራን ቁኖን ዝልለዩ ወርጠበ፡ ደቀን ዝሓዘላ ኣንስቲ፡ ርእሰን ዝመሸጣ ጎራዙን ዘመን ኣምጽኦ ዝተቆነናን ኣሓት፡ ስረን እጀ-ጠባብን ዝተኸድኑ ሸያባት፡ ነታ ከተማ ኣጥለቕሊቆማ ውዒሎም። ብሓቂ ኤርትራዊ ምስሊ፡ ኤርትራዊ ወኒን ትምኒትን፡ ኤርትራዊ ባህግን ድሌትን ዝተንጸባረቐላ ዕለት ኢያ ነይራ።
ኣብ ልዕሊ`ተን መንነቶም ንምግላጽ ዝሓዝወን ክልተ ባንደራታት ኤርትራ፡ ባንደራታት ናይተን ዘዕቖቦኦምን ዜግነት ዝሃብኦምን ሃገራት`ውን ሒዞም ስለ ዝመጹ፡ ነብሲ ወከፍ ጉጅለ፡ ካብ ኣየነይቲ ኤውሮጳዊት ሃገር ምንባሮም ንምፍላጥ ዘጸግም ኣይነበረን። ናይ ካናዳ፡ ኣመሪካን ኣውስትራልያን ባንደራታት ዝሓዙ ሰባት፡ ኣብቲ ሰልፊ ምንባሮም ድማ ጸብጻብ ናይታ ኮሚሽን፡ ንልብን ሰራውር ደምን ነብሲ-ወከፍ ኤርትራዊ ዝተንከፈ ምንባሩ ምስክር ኢዩ። ልዕሊ 16 ሽሕ (> 16000) ዝግመት ህዝቢ፡ ብዘይ ፍሉጥ ጠርናፊ – ኣብ ሓደ ሰዓት፡ ንሓደ ዕላማ፡ ብሓደ ድምጺ ክጭርሕ፡ ብዘይ ዝኾነ ጎነጽን ምድፍፋእን ኣብ ሓደ መስመር ሰሚሩ ክምርሽ ክትሪኦ ከለኻ፡ ኩሉቲ ህግደፍ ማዕረ ዕድሜኡ ክጥጅኦ ዝጸንሐ ናይ ምክፍፋል ክፍኣት፡ ከም ዓለባ ሳሬት ዝትርባዕ ምኳኑ ኢዩ ዘነጽር። ውዕሎ ጀነቫ 23 ሰነ እምበኣር፡ ምስሊ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘመነ ህግደፍ ዘይኮነስ፡ ምስሊ ናይታ ኩልና እንምነያ – ንኤርትራዊ ብዙሕነት እትሓቁፍ፡ ልዕልና ሕጊ ዝሰረታ ኤርትራ ኢያ ኣንጸባሪቓ።
እቲ ኩነታት ዘሰንበዶ ስርዓት ህግደፍ ብውሽጢ ውሽጢ ዝዘርገሖ ኢዩ እመስለኒ፡ ኣብ ግዜ`ቲ ደርማስ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ብገለ ሰባት “ነፈርቲ ኲናት ኢትዮጵያ ኣብ መቐለ ተኣኪበን ኣለዋ። ታንክታቶምን ከበድቲ ኣጽዋሮምን ድማ ናብ ዶብ ኣጸጊዖሞ ኣለዉ። ኤርትራ`ውን ሰራዊታን ከበድቲ ኣጽዋራን ናብ ዶብ ኣጸጊዓቶ ኣላ። ኲናት ሎሚ ወይ ጽባሕ ክጅምር ኢዩ” ዝብል ወረ ክዝርጋሕ ተሰሚዑ። ንልዕሊ 16 ዓመታት ዘሰልከየናን ዝሰማዕናዮን ዘረባ ምንባሩ ግን ዘርጋሕቱ ዝተረድኡ ኣይመስለንን። ዘይሩ ዘይሩ ግን፡ ልቢ ሰልፈኛታት ንምምቃል ዝተዘርገሐ፡ ናይ ዓቕሊ ጽበት ፈተነ ምንባሩ እቶም ነቲ ወረ ዝሰማዕና ውሑዳት ሰባት ግዲ ኣይገበርናሉን። ህግደፍ ኣብ ዓጽረ-ሞት ከም ዘሎ ድማ ኢዩ ዘነጽር።
* * * * * * * *
ከተማ ጀነቭ ነጥበ መቐይሮ ናይቲ እነካይዶ ዘሎና ፖለቲካዊ ቃልሲ ምንባራ`ውን ብግብሪ ኣመስኪራ ኢያ። ቅድሚ ሕጂ “ስእልኻ ናብ ኤርትራ ክንሰዶ ኢና!!! ዓድኻ ኣይክትምለስን ኢኻ!!! ኣብ ተቓውሞ ከይትረአ ወዘተ” እናበሉ፡ ካድረታት ህግደፍ – ኤርትራውያን ኣብ ናይ ተቃውሞ ሰልፍታት ንከይሳተፉ ከፈራርሑ ጸኒሖም ኢዮም። ኣብ ጀነቫ ግን እቶም `መንግስትና` ዝብሉ ድኣ ጽላልን ጉልባብን እናተጠቕሙ ገጾም ክኽውሉ ርኢና`ምበር፡ ተቃወምቲ ህግደፍስ ኣፍ ልቦም ነፊሖም ክጭርሑ ኢዮም ውዒሎም።
ኣብቲ ወከልቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተኣከቡሉ፡ ኩነታት ሰብእዊ መሰላት ኤርትራ ዝተሰምዓሉ ኣዳራሽ`ውን፡ እቲ ፖለቲካዊ መቐይሮ ብንጹር ተራኣዩ ኢዩ። ካብቲ ንኣቶ የማነ ገብረኣብን ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል ገራህቱን፡ ንህግደፍ ከም መንግስቲ ወኪሎም በብውልቆም ክዛረቡ ብድምር ዝተዋህቦም ግዜ፡ ነቶም – ንዓና (ንሰልፈኛታት 23 ሰነ) ወኪሎም በብውልቂ ንክዛረቡ ዝተዋህቦም ግዜ ዝዓበየ ነይሩ። እቲ ዝኸፍአ ድማ፡ ኣብ ምዝዛም ናይቲ ሰምዒ ኣቦ ወንበር ናይቲ ኣኼባ “ወኪል መንግስቲ ኤርትራ፡ ካብዚ ክበሃል ዝወዓለ ተበጊስካ ክትብሎ ትደሊ ነገር እንተልዩ፡ ክልተ ደቒቅ ሂበካ ኣለኹ . . . ክትዛረብ እንተ ዘይደሊኻ ግን ክትገድፎ ትኽእል ኢኻ !!” ክብል ዝሃቦ ፖለቲካዊ ውርደት ኢዩ። ኣብ ካልእ ኤርትራውያን ጥራይ ዝተረኽቡሉ ኣኼባ ነይሩ እንተ ዝኸውን፡ ወኪል ህግደፍ ብዙሕ ምተጻረፈ። ሽዑ ግን ዝብሎ ጠፊኡዎ፡ ዋላ ነቲ ኣብ ደገ ተዳልዩሉን ተለማሚዱዎን ዝኣተወ`ውን ክደግሞ ኣይከኣለን። እዚ ድማ ህግደፍን ወከልቱን ኣብ ህድማን ደርገፍገፍን ምእታዎም ንጹር ኣብነት ኢዩ።
ኣብ ሓጺር ግዜ፡ ውዕሎ ጀነቫ ዘነጸሮ ካልእ ፖለቲካዊ ጉዳይ ኣብ ዘተኮረ ጽሑፍ ክሳብ ንራኸብ፡ ንሎሚ ሰናይ ቅነ
ታደሰ ኪዳነ
በርሚንግሃም


c: text/html

text:
ኣብ ቀጠር ንክልተ ሰሙን ዝቐነየ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ‘ፕረዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ጽምብል ስርሒት ፈንቅል ተሳቲፉ።
ብህዝባዊ ናዕብታት ቱኒዝያስ ግብጽን ሰንቢዱን ኣእሙራኣዊ ዕረፍቲ ስኢኑን ብ 27 ጥሪ ናብ ቀጠር ብምኻድ ክሳብ 11 ለካቲት ኣብታ ሃገር ንኽለተ ሰሙን መመላእታ ዝቐነየ መራሒ ጭፍራ ህግደፍ ‘ፕርዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣብቲ ብ12 ለካቲት ኣብ ባጽዕ ዝተኻየደ ጽምብል ስርሒት ፈንቅል ከምዝተሳተፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ብህዝባዊ ናዕብታት ቱኒዝያስ ግብጽን ሰንቢዱን ኣእሙራኣዊ ዕረፍቲ ስኢኑን ብ 27 ጥሪ ናብ ቀጠር ብምኻድ ክሳብ 11 ለካቲት ኣብታ ሃገር ንኽለተ ሰሙን መመላእታ ዝቐነየ መራሒ ጭፍራ ህግደፍ ‘ፕርዚደንት’ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ኣብቲ ብ12 ለካቲት ኣብ ባጽዕ ዝተኻየደ ጽምብል ስርሒት ፈንቅል ከምዝተሳተፈ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ዩወሪ ሙሰቨኒ ሚንስትሪ ፋይናንስ ሃገሮም ኣብ ቴሌፎን ዝወሃብ ኣገልግሎት ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ቀረጽ ዝኽፈለሉ መስርሕ ከተኣታትው ምእዛዞም ካብ ብዙሓት ነቐፌታ ዘስዓበሎም እንተኾነ ገለ ቤት ጽሕፈታት ‘ታ ሃገር ግን ካብ ወርሒ ሓምለ ጀሚሮም ካብ ተጠቐምቲ ኢንተርነት ኣብ ቴሌፎን መዓልታዊ ዝኽፈል ቀረጽ ንምእትታትው ጻዕርታት የኻይዱ ምህላው ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ቁጽሪ ተጠቐምቲ ኣገልግሎት ኢንተርነት ኣብ ቴሌፎን ብ15 ሚእታዊት ምውሳኹ መንግስቲ ኡጋንዳ ይገልጽ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ነቲ መስርሕ ቀረጽ ንምትግባር ክልተ ውጥን ቀሪቡ’ሎ። እቲ ቀዳማይ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣብ ቴሌፎን ንዝኻየድ ናይ ገንዘብ ምትሕልላፍ ሓደ ሚእታዊት ቀረጽ ክኽፈል ዝብል ኽከውን ከሎ እቲ ካልኣይ ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ተገልጋሊ ኢንተርነት ዝኽፈል ሓሙሽተ ሚእታዊት ክፍሊት ዝብል’ዩ።
እቲ ካልኣይ ውጥን እቲ ዝበዝሓ ክትዕ ፈጢሩ ዘሎ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
አባላት ካቢነ’ታ ሃገር ብወገኖም ኣብታ ሃገር ዘሎ ኣገልግሎት ኢንተርነት ከመሓይሽ ይክእል’ዩ ክብሉ ነቲ ውጥን ይድግፉ።
ሚንስትር ሓበሬታ፡ኮሚኒኼሽንን ቴክኖሎጂን ኡጋንዳ ፍራንክ ቱምዋቤዝ “ብዋትስ ኣፕ ጻውዒት ቴሌፎን ምክያድ ቀረጽ ኣየድልዮን ይኸውን ብካልኦት መሳለጥያታት ተጠቒምካ ዝተፈላለዩ ስርሓት ንምስላጥ ቀረጽ ምክፋል ግን ጸገሙ እንታይ’ዩ? ነቲ ኣገልግሎት ኢንተርነት’ውን ዘመሓይሽ’ዩ” ይብሉ።
ተጣበቕቲ መሰላት ግን ነዚ ውሳነ ዘለዎም ጥርጣረ ኣይሓብኡን።
መንግስቲ ኡጋንዳ ኣብ እዋን ምርጫ 2016 ዓ.ም ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ምዕጻውን ፡ ንመንግስቲ ዝነቕፍ ጽሑፋት ንዝውጽኣ ሓደ ውልቀ ሰብ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዋ ይፍለጥ።
እቲ ቀረጽ ምክፋል ዝጸድቕ ብውሳነ ፓርላማ ኮይኑ ነቲ ጉዳይ ብዝምልከት ሚንስትሪ ፋይናንስ ምስ አባላት ካቢነ ኣብ ወርሒ ግንቦት አኼባ ከኻይድ’ዩ።


text:
ኣገደስቲ ቃላት
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 16 8 2018
እዚ፡ ናይ ኣምራት መፍትሕ ቃላት እዩ። እዞም ቃላት'ዚኣቶም፡ ምስታ ንሕና ንሰርሓላ፡ ከም መወከሲት ሓደስቲ መጻእተኛታት ዝቖመት ጒጅለ ብምትሕብባር ዝተዳለወ'ዩ። እዚ መፍትሕ ቃላት'ዚ፡ ኣብ ምልኣት በጺሑ ኣሎ ማለትና ኣይኮነን። ብቐጻሊ ከከም ኣድላይነቱ ክቕየር እዩ። እቲ መግለጺ ናይዞም ቃላት'ዚኣቶም፡ ነንበይኖም ሰባትን ካብ ነንበይኖም ማሕበራትን ዝሓለፉዎ'ዩ። ይኹን'ምበር ገለ ካብዚ ብግቡእ ዘይተገልጸ ክህሉ ይኽእል እዩ። ጌጋ ኣብ ዝረኸብካሉ እዋን ወይ ሓደ ክውሰኽ ኣለዎ ትብሎ ኣምር ማለት ሓሳብ ምስ ዝርከብ፡ ምሳና ርክብ ክትገብር ባህ ይብለና።
-
Adressändring (ምቕያር ኣድራሻ)
ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ቦታ ምስ ትግዕዝ፡ ኣድራሻ ከም ዝቐየርካ ክትሕብር ኣለካ። ነዚ ድማ፡ ብቐሊል ኣገባብ፡ ኣብ "ማእከል ምቕያር ኣድራሻ ሽወደን - Svensk Adressändring" ኣቲኻ ክትገብሮ ትኽእል ኢኻ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ 'ብዓል መዚ ግብሪ፡ ክፍሊ ህዛብዊ መዝገብ' 'ውን ብዝያዳ ክተንብብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ 'ምምሕልላፍ ደብዳበ' ዝርከብ፣ ምልክታ ምቕያር ኣድራሻን ምዝገባ ህዝብን ኣብ ትሕቲ ዝብል መፍትሕ ቃላት'ውን ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
A-kassa (ትካል ውሕስነት ስራሕ ኣልቦነት)
እዚ A-kassa ዝብል ጽሑፍ'ዚ፡ ኣሕጽሮተ ቃል ናይ 'ትካል ውሕስነት ስራሕ ኣልቦነት -Arbetslöshetskassa' እዩ። ኣባል Arbetslöshetskassa ኴንካ፡ ስራሕ ኣልቦ ምስ ትኸውን፡ ውሕስነት ይህልወካ። ካብዚ ትካል'ዚ፡ ገንዘብ ንኽትረክብ መሰል ክህልወካ፡ ብዘይ ምቍራጽ ን12 ኣዋርሕ ኣባል ናይ ትካል ውሕስነት ስራሕ ኣልቦነት ክትከውን ኣለካ። ስለዚ'ዩ እምበኣር፡ ስራሕ ድሕሪ ምጅማርካ፡ ኣብ ዝቐልጠፈ ግዜ ኣባል ናይዚ ትካል'ዚ ክትከውን ዘድልየካ። ዝተፈላለዩ ናይ ውሕስነት ስራሕ ኣልቦነት ኣብያተ ስልጣን ወይ ትካላት'ዮም ዘለዉ። ኣባል ናይ ትካል ውሕስነት ስራሕ ኣልቦነት ከይኮንካ፡ ስራሕ ኣልቦ ምስ ትኸውን፡ እቲ ንዓኻ ዝምልከተካ ትካል ውሕስነት፡ ኣልፋ-ካሳ (Alfa-kassan) ዝብሃል ትካል ውሕስነት እዩ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Akuten (ህጹጽ)
እዚ ህጹጽ (Akuten) ዚብል ቃል፤ ብሓጺር ናይ ህጹጽ መቐበል ሕሙማት መግለጺ እዩ። ህጹጽ መቐበል ሕሙማት ሓደ ሆስፒታል ኮይኑ፤ ኣጻዳፊ ሕማም ወይ ከቢድ መጕዳእቲ ምስ ዘጋጥመካ፤ እቲ ማእከል-ጥዕና ውን ዕጽው ምስ ዚኸውን እትኸዶ እዩ። ከም ልሙድ ንሓደ ንህይወት ዘየስግእ ግን ቅልጡፍ ሕክምና ዘድልዮ ሕማም ወይ ናይ ሓደጋ መጕዳእቲ (ኣብቲ ቀዳማይ ደረጃ ክንክን-ሕማም) ናብ ተረኛ መቐበል-ሕሙማት ክትከይድ እዩ።
ክንክን-ሕማም ብሰለስተ ደረጃ ዝግለጽ እዩ። ኣብ ግዜ ቀትሪ ንቕልል ዝበለ ሕማም ወይ ቀሊል መጕዳእቲ፤ ንሕክምና ናብቲ ናትካ ማእከል-ጥዕና ትኸይድ። ኣብ ግዜ ምሸትን ብዓላትን ድማ፤ ናብቲ ናይ ሰፈርካ ህጹጽ መቐበል ሕሙማት ወይ ናብ ተረኛ ማእከል-ጥዕና ትኸይድ። ኣብ ኣዝዩ ኣጻዳፊ ኵነታት ግን፤ ናብ ሆስፒታል ህጹጽ መቐበል ሕሙማት ትኸይድ። እቲ ዝበለጸ ኣቐዲምካ ምስ ትድውል፤ ናበይ ከም ትኸይድ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ከምኡ ምስ ትገብር፤ ኣብቲ መጸበዪ ቦታ፤ ብዙሓት ሓገዝ ዘድልዮም ምስ ዚህልዉ፤ ምስ ካልኦት ሕሙማት ንነዊሕ ሰዓታት ምጽባይ ክተርፈልካ ይኽእል እዩ። እዚ ኣብተን ነንበይነን ኮሙናትን፤ ወረዳዊ ባይቶታትን፤ ኣገባባቱ ክፈላለ ይኽእል እዩ። ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ሕማማት ወይ መጕዳእቲ ወይ ናበይ ክትከይድ ከም ዘሎካ ክትሓትት እንተ ደሊኻ ናብ ቮርድጋይደን ቍጽሪ ተለፎን 1177 ክትድውል ትኽእል ኢኻ። ወይ ኣብ ናይ ቮርድጋይደን 1177 መርበብ ሓበሬታን ናይ ኤስኦውኤስ(SOS) ገጽ መርበብን ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Amortering (ምድቃስ ዕዳ)
ምድቃስ ዕዳ ማለት፡ ለቓሕ በብእዋኑ ምኽፋል ማለት እዩ። ለቓሕ ምስ ዝህሉወካ፡ መደቀሲ ዕዳ ጌርካ ሓደ ክፋል ናይቲ ለቓሕ ወርሓዊ ክትከፍል ኣለካ። ዕዳ ከተደቅስ ከለኻ፡ ነቲ ቀንዲ ክፍሊት ምስ ወለዱ ክኽፈል ርዱእን ትሑዝን እዩ።
-
Anställningsbevis (ናይ ስራሕ ምቝጻር መረጋገጺ ሰነድ)
ናይ ስራሕ ምቝጻር መረጋገጺ ሰነድ ዝብሃል፡ ዝርዝር ናይቲ ስምምዕ ዘሎዎ፡ እቲ ኣብ መንጎ ወሃብ ስራሕን ሰራሕተኛን ዝግበር ጽሑፋዊ ውዕል'ዩ። ስራሕ ድሕሪ ምጅማርካ፡ ወሃብ ስራሕካ፡ እንተ ደንጎየ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ፡ ነቲ ኣገደሲ ናይ ስራሕ ኣቆጻጽራኻ ኵነት ዝገልጽ ናይ ሓበሬታ ጽሑፍ ክህበካ ኣድላዪ እዩ። እቲ ምቚጻር ስራሕ፡ ካብ 3 ሰሙን ዝሓጽር ምስ ዝኸውን፡ እቲ ወሃብ ስራሕ፡ ከምዚ ዓይነት ሓበሬታ ክህበካ ግዴታ የብሉን።
እቲ ዝወሃበካ ሓበሬታ፡ ብውሑዱ እዚ ዝስዕብ ትሕዝቶ ክህሉዎ የድሊ።
- ስምን ኣድራሻን ወሃብ ስራሕ
- ስምን ኣድራሻን ተቐባል ስራሕ (ናትካ)
- ስራሕ ዝጅመረሉ ዕለትን (መዓስ ስራሕ ከም ትጅምር) ኣበይ ከም ትሰርሕን ወይ ቦታ ስራሕን።
- ሓጺር መግለጺ ትሕዝቶ ስራሕን ስም ናይቲ ሞያን ወይ ከኣ ናይ ስራሕ መዓርግን።
- ዓይነት ኣቆጻጽራ፡ ንኣብነት ዘላቒ ማለት ዘይተወሰነ ስራሕ፡ ናይ ውሱን ግዜ ስራሕ ወይ መፈተኒ ስራሕ ምዃኑ ዝገልጽ ማለት'ዩ።
- 1. ዘላቒ ወይ ዘይተወሰነ ኣቆጻጽራ እንተኾይኑ፡ ዝተዋህበ ናይ ግዜ መግለጺ።
- 2. ናይ ውሱን ግዜ ስራሕ እንተ ኾይኑ፡ መዓስ ዕለት ከም ትውድእ፡ ወይ ኵነተ ኣደማድማ ስራሕ ከመይ ከም ዝመስልን እንታይ ዓይነት ግዝያዊ ኣቆጻጽራ ስራሕ ምዃኑን።
- 3. መፈተንታ ስራሕ ምስ ዝኸውን፡ ንውሓት ናይቲ ግዜ፡
- መበገሲ ደሞዝ - እቲ ክትጅምር ከለኻ ዝሕሰበልካ መበገሲ ደሞዝ፡ ካልእ ረብሓታትን ኣብ ክንደይ ግዜ ደሞዝ ከም ዝኽፈለካን።
- እትኽፈለሉ ናይ ዕረፍቲ ግዜ፡ ልሙድ ናይ ስራሕ ዕለታትን ወይ ናይ ስራሕ ሰሙናትን፡
- ሓባራዊ ውዕል - ሓባራዊ ውዕል ምስ ዝህሉ፡
ናይ ስራሕ ምቝጻር መረጋገጺ ሰነድ፡ ብወሃብ ስራሕን ሰራሕተኛን ዝተፈረመ ክኸውን ይግባእ፡
-
Arbetsförmedlingen (ብዓል መዚ መራኸብቲ ስራሕ)
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ እቲ ናይ ሽወደን ዝዓበየ ናይ ስራሕ መራኸቢ ትካል እዩ። ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ ናይ'ቶም ሓደስቲ ዝመጹ ስደተኛታት ናይ መትከል እግሪ ሓላፍነት ዘሎዎ ቤት ጽሕፈት እዩ። እዚ ቤት ጽሕፈት'ዚ፡ እዞም ሰባት'ዚኣቶም ኣብ ዝቐልጠፈ ግዜ ቋንቋ ሽወደን ክማሃሩን ስራሕ ረኺቦም ነብሶም ከመሓድሩን ንምግባር፡ ዝሰርሕ ቤት ጽሕፈት'ዩ።
-
Arbetsrätten/regler (ሕግታት ዕዮ)
ሕጊ ዕዮ፡ ኣብ ናይ ስራሕ ህይወት ንዝህልወና መሰላትን ግዴታታትን ዝገዝእ ስርዓተ ሕግን መምርሕን እዩ። እዚ ድማ፡ ንኣብነት ሕጊ ሓበራዊ ውሳኔ ኣብ ቦታ ስራሕ (MBL)፣ ሕጊ ሓለዋ ሽቕለት (LAS) ወይ ሕግታት ኣድልዎ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
-
Asyl (ዑቕባ)
ብመሰረት ሕጊ ወጻእተኛታት፡ መንበሪ ፍቓድ፡ ንናይ ወጻኢ ሃገር ዜግነት ዘሎዎም፣ ንስደተኛታት ወይ ከኣ ጸግዒ ዘድልዮም ዝወሃብ ፍቓድ እዩ። ኣብ ሽወደን፡ መን 'መሰል ዑቕባ ይወሃቦ' ዝብሉ ሕግታት፡ ኣብ 'ሕጊ ወጻእተኛታት' ተመዝጊቦም ይርከቡ። ብመሰረት ውዕል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ሽወደን፡ ንስደተኛታትን ተመሳሳሊ ጸግዒ ንዘድልዮምን ሰባት፡ ዑቕባ ማለት መንበሪ ፍቓድ ትህብ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Avboka tid (ቆጸራ ምስራዝ)
ምስ ሓኪም ስኒ፡ ምስ ማእከል ጥዕና ወይ ሰራሒት ጸጕሪ ወዘተ፡ ቆጸራ ምስ ዝህልወካ፡ ነቲ ዝተሰማማዕካሉ ሰዓት ምኽባር፡ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ደንጒኻ ምስ ትመጽእ ወይ ፈጺምካ ምስ ዘይትመጽእ፡ ናይቲ ዝተቛጸርካሉ ጉዳይ፡ ዋላ'ኳ ነቲ ግዜ እንተ ዘይተጠቀምካሉ፡ ብኸፊል ወይ ብምሉኡ ገንዘብ ክትከፍለሉ ክትግደድ ትኽእል ኢኻ። እዚ፡ ዋላ ንዘይክፈሎ ጉዳያት'ውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ንኣብነት ንቖልዑን ንመንእሰያትን፡ ናብ ሓኪም ስኒ ምኻድ ብናጻ እዩ። ይኹን እምበር ኣብ ቆጸራኻ ምስ ዘይትርከብ፡ ገንዘብ ትኸፍል ኢኻ። ክትከይድ ከም ዘይትኽእል እንተ ፈሊጥካ፡ ወይ እንተ ሓሚምካ፡ ኣብ ዕዳ ምእንቲ ከይትኣቱ፡ ቆጸራኻ ክትስርዞ ይግብኣካ። ስለዚ ክትመጽእ ከም ዘይትኽእል ደዊልካ ሓብሮም።
-
Avtal (ውዕል)
ውዕል ማለት፡ ኣብ መንጎ ክልተ ወይ ብዙሓት ሰባት፡ ወይ'ውን ኣብ መንጎ ክልተ ወይ ብዙሓት ኣካላት ዝግበር ስምምዕ'ዩ። እቲ ውዕል፡ ብጽሑፍ ምስ ዝኸውን፡ መብዛሕቱ ግዜ 'ኩንትራት' ተባሂሉ ይጽዋዕ እዩ። እቲ ኣገባቡ ድማ፡ እቲ ሓደ ኣካል (ሰብ ወይ ኩባንያ) ሓደ ናይ ዕዳጋ ቀረብ ሒዙ፡ ናይ ዋጋ ትማነ የቕርብ። እቲ ካልኣይ ኣካል ድማ፡ ነቲ ናይ ዕዳጋ ቀረብን ዝተተመነ ዋጋን ይሰማማዓሉ። ንኣብነት እቲ ጒዳይ፡ ብዛዕባ ሓደ ናይ መጻሕፍቲ ክለብ፡ መጻሕፍቲ ንኽልእከልካ ንስኻ ድማ ገንዘብ ክትከፍል፡ መብጽዓ ምእታው ክኸውን ይኽእል። ብዛዕባ ውዕል ናይ ስራሕ ወይ ማኪና ናይ ምግዛእ'ውን ክኸውን ይኽእል'ዩ። ገዛ ክትካረ ከለኻ ወይ ኤለክትሪክ ንገዛኻ ክትእዝዝ ከለኻ'ውን፡ ውዕል ትፍርም ኢኻ። ፍሉይ ኵነታት ምስ ዘጋጥም፡ ንስኻ ወይ እቲ ካልኣይ ኣካል፡ ነቲ ስምምዕ ከፍርሶ ምስ ዝደሊ ውዕል ከብቅዕ ይኽእል'ዩ። ውዕል ዘብቅዓሉ ግዜ፡ ንውሓቱ ክፈላለ ይኽእል እዩ። ብዛዕባ ኩንትራታዊ ውዕል Avtalsvillkorslagen ከምኡ'ውን ብዛዕባ ሕጊ ዕድጊ - Konsumentköplagen.
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
BankID (ካርዲ ሕሳብ ባንኪ)
ካርዲ ሕሳብ ባንኪ (BankID)፡ ኤለክትሮኒካዊ መነጸሪ መንነት እዩ። ኣብ ኢንተርነት ብምእታው፡ ብቐሊሉ ውዕል ክትወዓዓሉ፡ ንኽፍሊታት ገንዘብ ብዝምልከት ብኤለክትሮኒካዊ መንገዲ ክትፍርሙ የኽእለኩም። ካርዲ ሕሳብ ባንኪ ጌርኩም ምስ እትፍርሙ፡ ብሕጋዊ ዓይኒ፡ ልክዕ ከምቲ ብኣካል እትፍርሙዎ እዩ ዝቑጸር። በዚ መንገዲ እዚ እትፍርሙሉ ነገር ከኣ፡ ብትሕዝትኡ ቅዩዳት ኢኹም። ካርዲ ሕሳብ ባንኪ(ባንኪ ኣይዲ) ንኸተውጽኡ፡ ውልቃዊ ማሕበራዊ ቁጽሪ፡ ማለት ፐርሹን ኑመር ናይ ሽወደን ክህሉወኩም ኣለዎ። ንውልቀ ሰባት ባንኪ ኣይዲ ዝህባ ትካላት ድማ፡ ባንክታት እየን።
ምስጢራዊ ቁጽሪ ወይ ኮድ ናይ ካርዲ ሕሳብ ባንኪ(ባንኪ ኣይዲ)፡ ውልቃዊ እዩ። እዚ ኮድ እዚ ፈጺምኩም ንዝኾነ ሰብ ከይትህቡ ወይ ከይተርእዩ። ብተሌፎን ወይ'ውን ብማሕበራዊ ሜድያታት፡ ካርዲ ሕሳብ ባንኪ(ባንኪ ኣይዲ) ጌርኩም እተዉ ዝብል ጠለብ ምስ ዝቐርበልኩም፡ ነቲ ጠለብ ኣሚንኩም ክትኣትዉ የብልኩምን። ምኽንያቱ፡ ናይ ምትላል ሓደጋ ከጋጥመኩም ይኽእል'ዩ።
ኣብዚ ዝርዝር መዝገብ ቃላት'ዚ፡ ኣብ "ኤለክትሮኒክ ወረቐት መንነት" ከምኡ'ውን "ወረቐት መንነት" ብዝያዳ ኣንብብ።
-
Bankkonto (ሕሳብ ባንክ)
ውልቃዊ ቍጠባኻ ክትኣሊ ንኽትክእል ናይ ግድን ናይ ባንክ ሕሳብ ክህልወካ ኣሎዎ። እቲ ዘድልየካ ሕሳብ ዝተፈላለየ፡ ንኣብነት ሎነኮንቶ፡ ትራንስኣክሾንስኮንቶ፡ ፐሮሾንኮንቶ ወይ በታልኮንቶ ተባሂሉ ክስመ ይኽእል እዩ። እቲ ሕሳብ እንታይ ከም ዝስመ ኣገዳስነት የብሉን። እቲ ዘገድስ ናይዞም ዝስዕቡ ኣአልግሎታት ኣቕርቦት ናይ ግድን ንኽህልወካ እዩ።
- ምእታው ገንዘብ ከም ደሞዝ ወይ ቍጠባዊ ሓገዝ
- ክፍሊት ካብ ሕሳብ ናብ ሕሳብ ምስግጋር፡ ብብሬቭጂሮን ኣውቶጂሮን
- ጥረ ገንዘብ ምውጻእ
-
Bankkort (ካርድ ባንክ)
ሓደ ካርድ ባንክ ወይ ደቢት ካርድ፡ ብሓደ ባንክ ዝወሃብ ሓደ ዓይነት ካርድ ሕሳብ እዩ። ነቲ ካርድ ኣብ ምሽማት ወይ ገንዘብ ካብ መመጠው-ገንዘብ (bankomat) ገንዘብ ንምውጻእ እንተ ተጠቂምካሉ፡ ካብ ሕሳብካ ገንዘብ ይሰሓብ። እቶም ካርድ ባንክ መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ቪሳ ወይ ማስተርካርድ ዝተኣሳሰሩ እዮም። ከምኡ'ውን ቅልል ዝበሉ ምስ ማኤስትሮ ወይ ቪሳ ኤለክትሮን ዝተኣሳሰሩ እውን ኣሎዉ።
-
Barnavårdscentral - BVC (ማእከል ጥዕና ሕጻናት)
ማእከል ጥዕና ሕጻናት (BVC)፡ ንኹላቶም ነቶም ናብ ቅድመ-ትምህርቲ ዝኸዱ ቆልዑ (ኣብ መንጎ 0 - 6 ዝዕድመኦም) ዘለዉዎም ወለዲ፡ ብመሰረት እቲ ዝወጸ መሰረታዊ ፕሮግራም ጥዕና ቆልዑ፡ ናጻ ዝኾነ ናይ ጥዕና ምርመራ፡ ምኽርን ሓገዝን ይገብር እዩ። እዚ ክንክንዚ ንክታበት'ውን ዘጠቓልል እዩ። ኣብዚ ብዛዕባ ነቲ ቆልዓ ዝምልከት ጒዳያት ክትዘራረብ፡ ንኣብነት መግቢ፡ ስኒ፡ ድቃስ፡ ከጋጥሙ ዝኽእሉ ሓደጋታት፡ ጸወታ፡ ኣሕዋት፡ ኣዕሩኽቲ፡ ኣተዓባብያ፡ ጽሬት ወዘተ ክኸውን ይኽእል'ዩ። ካብቲ እቲ ሕጻን ዝተወልደሉ፡ ክሳብ ቅድመ-ትምህርቲ ዝበጽሕ ዘሎ ግዜ፡ ምስ ማእከል ጥዕና ቆልዑ፡ ተኸታተልቲ ርክባት ትገብር ኢኻ። እቲ ምስ ኩላቶም ሓድሽ ውላድ ዘለዎም ወለዲ፡ ብነርስ ዝግበር ናይ መጀመርታ ርክብ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ገዛኻ እዩ ዝፍጸም። ብድሕሪኡ ድማ፡ ተኸታታሊ ምቍጽጻር ንምግባር፡ ባዕልኻ ውላድካ ሒዝካ፡ ናብ ማእከል-ጥዕና ሕጻናት ትኸይድ። እቲ ሕጻን ይምዘን፡ ብዛዕባ ምጥባውን፡ ካልእ ነቲ ቆልዓን ንወለዲን ዝምልከት ጒዳያት ድማ ትዝቲ። ኣብ ገለ ኮምዩናትን ኣውራጃታትን፡ እቲ ሕጻን ሓደ ዓመት ምስ መልአ፡ ኣብ ክንዲ ናብ ማእከል ጥዕና ሕጻናት (BVC)፡ ናብ ማእከል ጥዕና (VC) ይምደብ።
-
Barnbidrag (ሓገዝ ቆልዓ)
ሓደ ኣብ ሃገር ሽወደን ዚነብር ሕጻን፡ ሓገዝ ስለ-ቖልዓ ክረክብ መሰል ኣሎዎ። እዚ ዚኽፈል ገንዘብ ዚ፡ እቲ ሕጻን ሓደ ወርሒ ብድሕሪ ምውላዱ ይጅምር፡ ነቶም ጸኒሖም ናብ ሽወደን ዝግዕዙ ድማ፡ ደንጕዩ ይጅምር። ሓገዝ ስለ ቖልዓ ዝኽፈል፡ ካብታ ክሳብ እቲ ሕጻን 16 ዓመት ዝመልኣላ ርብዒ-ዓመት እዩ።
-
Bilförsäkring (ውሕስነት ማኪና)
ውሕስነት ማኪና፡ ኩሉ ሳዕ፡ ነታ 'ግዱድ ውሕስነት ትራፊክ' ዘማልአት ማኪና እዩ። ውሕስነት ትራፊክ፡ ንስኻን ማኪናኻን ንእተውርዱዎ ጒድኣት ይትክእ። ኣባኻን ኣብ ማኪናኻን ዝወርድ ጒድኣት ግን ኣይኮነን። ተሽከርካሪት ትውንን እንተዄንካ፡ ካብታ ወናኒ ዝኾንካላ መዓልቲ ጀሚርካ ውሕስነት ትራፊክ ክህሉወካ ትግደድ ኢኻ። እታ ማኪና ውሕስነት ትራፊክ ምስ ዘይህሉዋ፡ ከም ዋና ማኪና መጠን ንማሕበር ውሕስነት ትራፊክ ክፍሊት ክትከፍል ክትግደድ ኢኻ። ውሕስነት ትራፊክ ዘይብላ ናይ ገዛ ማኪና ንመዓልቲ ናይ 100 ክሮነር ክፍሊት ኣሎዋ።
ፍርቂ ውሕስነት እንተድኣ ወሲኽካ፡ ንማኪናኻ ዝኸውን ውሕስነት ትውንን ኣለኻ። ፍርቂ ውሕስነት፡ ስርቂ፣ ባርዕ፣ ቬትሮ፣ ሓገዝን ሕጋዊ መዳያትን የጠቓልል። ምሉእ ውሕስነት ከኣ፡ ንኣብነት ኣብ ህጉም ምስ እትኣቱ፡ ኣብ ልዕሊ ማኪናኻ ዝወርድ ጒድኣት ይትክኣልካ እዩ።
ንዝያዳ ሓበሬታ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ትካል ውሕስነትካ፣ ኣብ konsumenternas.se ወይ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ማሕበር ውሕስነት ትራፊክ -Trafikförsäkringsföreningen ኣንብብ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Bilköp (ምዕዳግ ማኪና)
ማኪና ክትዕድግ ምስ ትሓስብ፡ ፈጺምካ ክትህወኽ የብልካን። ብኻልኣይ ኢድ ዝሽየጣ (ሓደስቲ ዘይኮና፡ ማለት ዘገልገላ) ማካይን እየን ዘለዋ። ሓደ ሸያጣይ፡ 'ድሕሪ ቐትሪ መጺኡ ዝዕድጋ ሰብ ኣሎ፡ እንተኾነ ግን ንስኻ ቕድም ስለ ዝመጻእካ'የ ዝሸጠልካ ዘለኹ። ንዓኻ ፍሉይ ዋጋ ገይረልካ ኣለኹ' ብምባል ክሓባብለካ እንተ ፈተነ ኣይትታለለሉ። ንኹሉ ሰብ'ዮም "ፍሉይ ዋጋ!" ዝብሉዎ። ቀልጢፍካ ምውሳን ግን፡ ረብሓ ንሸያጣይ ጥራይ እዩ ዝኸውን። እንታይ ኣማራጺታትን ክንደይ ዋጋታት ናይ ማካይንን ከም ዘሎ ቅድም ኣጽንዕ። ናይ ኣየናይ ግዜ ወይ ዓመት ሞዴል ከምዝኾነት፡ ወጻኢታትን ኣገልግሎትን፡ ልሙዳት ጸገማትን ጉድለታትን ፈትሽ። መወዓውዒ፡ ኣብ መዓልታዊያን ጋዜጣታት ኣንብብ። ኣብ Blocket.se ወይ ኣብ ኢንተርነት፡ ናይ ማኪና መወዓውዒ ገጻት ወይ'ውን ብጽሑፍ መልክዕ ተኸታተል። ብዙሓት ማካይን ርአ። ዋጋታተን ከአ ኣወዳድር።
ክትሓስቦ ዘድሊ:
- እቲ ማኪና ዝሸጠልካ ዘሎ ሰብ፡ እቲ ሓቀኛ ዋና ምዃኑ ንምፍላጥ ታርጋ ናይታ ማኪና ዝሓዘ SMS ናብ ቁጽሪ 72503 ክፍሊ መጓዓዝያ ብምስዳድ ኣረጋግጽ። ድሕሪ ቁሩብ ግዜ፡ እዋናዊ ሓበሬታ ብዛዕባ እታ ታርጋኣ ዝለኣኽካሎም ማኪና፡ ናይ SMS መልሲ ክመጽኣካ እዩ። እዚ ኣገልግሎት'ዚ፡ ይኽፈሎ እዩ። ናብ ክፍሊ መጓዓዝያ'ውን 0771-25 25 25 ክትድውል ትኽእል ኢኻ።
- ውዕል መሸጣ ተጸሓሓፍ ወይ ተፈራረም
- እታ ማኪና ክፍልቲ እንተ ኾይና ተቖጻጸር። ብዛዕባ እዚ'ውን ናብ ክፍሊ መጓዓዝያ ብSMS ወይ ብደወል ከተረጋግጽ ትኽእል ኢኻ። ዕዳኣ ብምሉኡ ዘይተኸፍለላ ማኪና ክትሸይጥ ኣይፍቀድን እዩ።
- ሸያጣይን ዓዳጋይን ብሓባር፡ እታ ማኪና ሓድሽ ዋና ከም ዝገበረት ናብ ክፍሊ መጓዓዝያ መመልከቲ ከእትዉ ይግባእ።
- ብቕልጡፍ ምስ ትካል መድሕን ብምርኻብ እታ ቀያዲት መድሕን ትራፊክ እቶ። ዝበለጸ ውሕስነት ክህልወካ እንተ ደሊኻ ፍርቂ ወይ ምሉእ መድሕን እቶ።
- ነቲ ናይታ ማኪና መዐረዪ መዝገብ (servicebok) ረኣዮ
- ነታ ማኪና፡ ኣብ ኢነትርነት (bilsajter) ኣቲኻ ምስ ካልኦት ተመሳሰልቲ መካይን ኣወዳድራ።
-
Bilprovning (መመርመሪ መካይን )
ነታ ማኪና፡ ብመመርመሪ መካይን ከም ትሓልፍ ግበራ። ኣብኡ፡ ናይ ትራፊክ ድሕነታን ኣከባብን ክምርምሩዋ እዮም። ኩላተን ተሽርከረቲ፡ ምርመራ ክግበረለን ግድን እዩ። ሓደስቲ መካይን ግን፡ ድሕሪ 3 ዓመታት ጥራይ እዩ መርመራ ዘድልየን። ገለ ገለ ጋራጃት፡ መካይን ክምርምሩ ፍቓድ ክህሉዎም ይኽእል'ዩ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Boka tid (ቆጸራ ምሓዝ)
ንገለ ገለ ጒዳያት ከተሳልጥ፡ ቆጸራ ምሓዝ የድልየካ። እዚ ማለት ድማ፡ ኣብ ሓደ ውሱን ዕለትን ሰዓትን ንኽትራኸብ ቆጸራ ትገብር። ንኣብነት ናይ ሓኪም ስኒ ቆጸራ ወይ'ውን ምስ ዶክቶር ንምርኻብ ኣብ ማእከል ጥዕና እትገብሮ ቆጸራ ክኸውን ይኽእል እዩ። ምስ እንዳ ቀምቃማይ ወይ ምስ ጠበቓ ምርኻብ'ውን ክኸውን ይኽእል። እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ነገር፡ ኣብቲ ዝተሰማማዕኩምሉ ግዜ፡ ኣብ ሰዓት ቆጸራኻ ምርካብ እዩ። ('ቆጸራ ምስራዝ' ዝብል ኣርእስቲ ተመልከቶ)።
-
Bostadsbidrag (ሓገዝ ክራይ ገዛ)
ቆልዑ ዘሎዉኹም ስድራቤት ምስ ትኾኑ፡ መንእሰያት ብዘይ ውላድ ወይ ጡረተኛ ወይ ናይ ሕማም ደሞዝ ዘሎካ ሰብ ምስ ትኸውን፡ ሓገዝ ክራይ ገዛ ክትረክብ ይክኣል እዩ።
-
Civilstånd (ኩነታት ሓዳር)
ኩነታት ሓዳር ማለት፡ ዘይምርዑው፡ ምርዑው፡ ምዝጉባት ሰብ ሓዳር፡ መበለት፡ ፍቱሕ/ፍትሕቲ ምዃንካ ዝገልጽ ሓባራዊ ቃል እዩ። ኩነታት መርዓ ክትመልእ ከለኻ ሓደ ካብ'ዚኣቶም ክትጠቅስ ኣለካ።
-
CV (ሰነድ መግለጺ ተመኲሮ ስራሕን ደረጃ ትምህርትን)
እዚ ሲቪ ዚብል ሓጺር ኣጸሓሕፋ'ዚ፡ ናይቲ Curriculum vitae ዝብል ናይ ላቲን ሓሳብ ኮይኑ፡ መግለጺ ጒዕዞ ህይወት ዝሓዘ ሰነድ እዩ። ሲቪ ማለት፡ ሰነድ መግለጺ ተመኲሮ ስራሕ፡ ደረጃታት ትምህርትን ፍሉይ ክእለትን ማለት እዩ። ገለ ገለ እዋን፡ መዝገብ ዓቕምታት ተባሂሉ'ውን ይጽዋዕ እዩ። ሲቪ፡ ነቲ ስራሕ ኣብ ምድላይካ ክተቕርቦም ዘድልዩኻ ሰነዳት፡ ኣዋዲድካ ንምቕራብ እትጥቀመሉ ኣገባብ እዩ።
ሓደ ሲቪ ክህሉዎ ዝግበኦ፡
- ሓጺር መግለጺ ህይወት
- ናይ ስራሕ ልምድታት፡ ናይ ቅድም ዝነበረካ ስራሕን ሓላፍነታትን
- ትምህርትን ዝተመረቕካሉ ደረጃታትን
- ኣብ ማሕበራት፡ ኣባል ቦርድ ዝነበርካሉ (ምስ ዝህሉ)
- ናይ ናጻ ግዜ ንጥፈታትካን ኣባል ዝኾንካለን ማሕበራትን
- ናትካ ውልቃዊ ሓበሬታ፡ ንኣብነት ቁጽሪ መንነት፡ ኣስማት ርክባት፡ ኣድራሻ
- ኣስማት ተወከስትን ናይ ርክባቶም ሓበሬታን። ነዞም ተወከስቲ ሰባት ኣቐዲምካ ከም ናትካ ተወከስቲ ክኾኑ ሓቢርካዮም ክትጸንሕ ኣድላዪ እዩ። እቲ ልሙድ ኣገባብ፡ ኣብቲ ናይ ቅድም ስራሕካ ሓለቓኻ ዝነበረ ሰብ እዩ። እዚ ሓድሽ ዘመልከትካሉ ወሃብ ስራሕ፡ ደዊሉ እንታይ ዓይነት ሰብ ምዃንካን እንታይ ትሰርሕ ከም ዝነበርካን ክሰምዕ፡ ምስ'ቶም ተወከስቲ ሰባት ርክብ ክገብር ይኽእል እዩ።
-
Deklaration (ጸብጻብ ኣታዊታት)
ኩሉ ኣታዊ ዘሎዎን ቀረጽ ዝኸፍልን ዘበለ፡ ናብ ቤት ጽሕፈት ኣታዊ ውሽጢ ሃገር(ብዓል መዚ ግብሪ)፡ ዓመታዊ ጸብጻብ ከቕርብ ይግባእ። ቤት ጽሕፈት ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፡ እቲ ናይ ጸብጻብ መሕትት ናብ ገዛኻ'ዩ ዝሰዶ። ኣብቲ ጸብጻብ፡ ኣብ ሓደ ዓመት ክንደይ ከምዘእተኻን ክንደይ ግብሪ ከም ዝኸፈልካን ዝገልጽ ሓበሬታ ሰፊሩ ይርከብ። እቲ ሓበሬታ ካብ ወሃቢ ስራሕካ፣ ትካል ውሕስነትን ባንክን ዝተረኽበ እዩ። ሰፊሩ ዘሎ ሓበሬታ ኩሉ ቅኑዕ ምዃኑ ከኣ ባዕልኻ ከተረጋግጽ ኣለካ።
-
Eftersändning av post (ምምሕልላፍ ደብዳቤ)
ምምሕልላፍ ማለት፡ ናብ ናይ ቀደም ኣድራሻኻ ዝተላእከ ደብዳበ፡ ናብ ሓድሽ ኣድራሻኻ ከምዝለኣኽ ወይ ከም ዝመሓላለፍ ምግባር ማለት'ዩ። ዝመሓላለፍ ደብዳበ፡ ብኽፍሊት ካብ ሽወደናዊ ምቕያር ኣድራሻ ክትእዝዝ ትኽእል ኢኻ። እቲ ደብዳበ ንዝተወሰነ ግዜ ከም ልምዲ ንሓደ ዓመት ይልኣኸልካ።
ኣብዚ ዝርዝር መዝገብ'ዚ፡ ኣብ ትሕቲ ምቕያር ኣድራሻ፣ ምምልካት ንምቕያር ኣድራሻን ህዝባዊ ምዝገባን፡ ተወሳኺ ኣንብብ።
-
Egenföretag (ውልቃዊ ኩባንያ)
እዚ፡ ውልቃዊ ኩባንያ ተባሂሉ'ዩ ዝጽዋዕ። ኣብ ሓደ ውልቃዊ ኩባንያ፡ ነቲ ኹሉ ቊጠባዊ ንጥፈታት ናይቲ ኩባንያ፡ ውልቃዊ ሓላፍነት እትስከመሉ፡ ንስኻ ባዕልኻ ኢኻ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ውልቃዊ ኩባንያ፡ ዝተቖጽሩ ሰራሕተኛታት ኣይህልዉኻን እዮም። እቲ ስራሕ ባዕልኻ ኢኻ እትሰርሖ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
E-legitimation (ኤለክትሮኒካዊ ወረቐት መንነት)
ኤለክትሮኒካዊ ወረቐት መንነት፡ ምስ መደበኛ ሰነድ መንነት፡ ከም ወረቐት መንነት ወይ ፍቓድ መምርሒ ማኪና ክነጻጸር ይኽእል። ኤለክትሮኒካዊ ወረቐት መንነት፡ ብውሑስ መገዲ፡ ኣብ ኢንተርኔት መንነትካ ዝገልጽ ወረቐት መንነት'ዩ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ ትካላት መንግስቲ ብምእታው ጒዳይካ ከተሳልጥን መመልከቲ ክትገድፍን ትኽእል ኢኻ።
ወረቐት መንነት ቤት ጽሕፈት ኣታዊ ግብሪ፡ ኤለክትሮኒክ ወረቐት መንነት ከኣ ዝሓዘ'ዩ። እዚ ማለት፡ ወረቐት መንነት ምስ ተመልክት፡ ኤለክትሮኒካዊ ወረቐት መንነት'ውን ሓቢሩ ይውሃበካ ማለት'ዩ። ኤለክትሮኒካዊ ወረቐት መንነት፡ ብሓገዝ ናይ ምስጢር ቁጽሪ (ኮድ) ክትጥቀመሉ ትኽእል። ናይ ምስጢር ቁጽሪ (ኮድ) ብደብዳበ ናብ ኣድራሻኻ ይልኣኽ።
መምበቢ ካርድ ወይ ከኣ መምበቢ ካርድ ዘሎዋ ዳታ እንተዘይብልካ ኣብ ኣብያተ ጽሕፈት ትካል ውሕስነት፣ ትካል ኣታዊ ግብሪ ወይ ከኣ ብዓል መዚ ጡረታ ክትጥቀመላ እትኽእል ኮምፕዩተር ክትልቃሕ ትኽእል ኢኻ።
ኣብዚ ዝርዝር መዝገብ'ዚ፡ ኣብ ትሕቲ 'ወረቐት መንነት ባንኪ' ከምኡ'ውን 'ወረቐት መንነት' ዝያዳ ሓበሬታ ኣንብቡ።
-
Ekonomiskt bistånd (ቊጠባዊ ደገፍ)
ደገፍ መተሓዳደሪ ተባሂሉ'ውን ይጽዋዕ'ዩ። ቅድም ድማ ሓገዝ ማሕበራዊ ናብዮት (እንዳ ሶሻል) ይብሃል ነይሩ። እዚ ቊጠባዊ ደገፍ'ዚ፡ እቲ ንሓደ ኣብ ግዝያዊ ቊጠባዊ ሽግር ዝወደቐ ሰብ፡ ከም ናይ መወዳእታ ዑቕባዊ መርበብ ከገልግል ዝግብኦ እዩ። እዚ ቊጠባዊ ደገፍ'ዚ፡ እቲ ነብስኻ ንምእላይ እኹል ገንዘብ ኣብ ዘይህልወካ ግዜ፡ ዝውሃበካ (ንኣብነት ናይ መግብን ክራይን) እዩ።
ነቲ ቊጠባዊ ደገፍ፡ ከም መተሓዳደሪ ገንዘብ ክውሃበካ፡ ኩሉ እዋን ምልክታ ከተእቱ ይግባእ። ሰብ ብኽንደይ ገንዘብ ክመሓደር ከም ዘለዎ፡ ኣብ ውሳነ ዝኣተወ እዩ። መተሓዳደሪ ገንዘብ ንምርካብ ምስ ተመልክት፡ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ናብቲ ንዓኻ ዘድልየካ እዩ ዝጥምት። ብቐዳማይ ደረጃ ደቅሰባት፡ ናይ ገዛእ ህይወቶም ሓላፍነት ክወስዱ ኣለዎም። እዚ ማለት ድማ፡ ሓደ ሰብ፡ ቅድሚ ኣብ ሓገዝ ምውዳቑ፡ መተሓዳደሪኡ ዝኸውን ወጻኢታትን ካልእ ዘድልን፡ ብገዛእ ዓቕሙ ንምኽኣል ክጽዕር ይግብኦ። እቲ ክሰርሕ ዝኽእል፡ ክሰርሕ ግዴታ ኣሎዎ። ኣብ ባንክ ገንዘብ ምስ ዝህልወካ ወይ ንብረት ከም (ማኪና፡ ቤት፡ ጃልባ ወዘተ) ምስ ዝህልወካ፡ ቊጠባዊ ሓገዝ ዘይከውህበካ ይኽእል'ዩ።
ብቐዳምነት ኩሉ ሰብ፡ ነቲ ክርከብ ዝኽኣል፡ ካልእ ዕድላትን ሓገዛትን ንኣብነት ከም፡ ሓገዝ ክራይ ገዛን ደሞዝ ወለድን ክሓትት ኣለዎ። መተሓዳደሪ ገንዘብ ንምርካብ እትሓተሉ ቦታ፡ ኣብቲ ኣብ ኮምዩንካ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኮይኑ (ኣብቲ ናይ ኮምዩን ኣድራሻ ኢንተርነት ኣቲኻ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ)። ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ነቲ ዘእተኻዮ ምልክታ ክጸሉ ዝኽእል ቊጠባዊ ሃለዋትካ ሓበሬታታት፡ ንኣብነት እቶትካ፡ ንብረትካ፡ ወጻኢታትካ ወዘተ ምፍላጥ የድልዮ እዩ።
-
Elräkning (ክፍሊት ሓይሊ ኤለክትሪክ)
ኣገባብ ኣነባብራኻ ብዘየገድስ፡ ክፍሊት ሓይሊ ኤለክትሪክ ኣሎካ። እቲ ዝኽፈል ክፍሊት፡ ክልተ ክፋላት ኮይኑ፡ ካብ ክልተ ዝተፈላለዩ ኩባንያታት ክመጽኣካ ይኽእል እዩ። እቲ ሓደ ካብቲ ነቲ ትሕተ ቅርጺ ናይ ኤለክትሪክ እትውንን ኩባንያ ዝመጽእ ኮይኑ፡ እቲ ካልኣይ ክፋል ድማ ካብታ ነቲ ሓይሊ ኤሌክትሪክ እትሸጠልካ ኩባንያ ዝመጽኣካ ሕቶ ክፍሊት እዩ። ኣብ ኣፓርታማ ትቕመጥ ምስ ትኸውን፡ እቲ ንመሞቒ ገዛ ዝሃልኽ ኤሌክትሪክ፡ ኣብቲ ክራይ እቱው ክኸውን ልሙድ እዩ። ስለዚ፡ እቲ ንገዛኻ እትኸፍሎ ተወሳኺ ክፍሊት ኤሌትሪክ ጥራይ ናይ መብራህቲ፡ ራድዮ፡ ቲቪ፡ ከምኡ'ውን ናይ ፎርኖ እዩ። ኣብ ከም ቪላ ዓይነት ገዛ ትቕመጥ ምስ ትኸውን፡ ኩሉ እቲ ወጻኢታት ሓይሊ ኤሌትሪክ ባዕልኻ ስለ ትኸፍሎ፡ ኣብቲ ቆራሪ ናይ ክረምቲ(ዊንተር) ግዜ፡ እቲ ክፍሊት ኣዝዩ ብዙሕ ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ እትካረዮ፡ ዝሑል ክራይ ዝብሃል ዓይነት ምስ ዝኸውን፡ ኩሉ እቲ ክፍሊት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ባዕልኻ ኢኻ ትኸፍሎ። ኣብቲ ክራይ እቱው ኣይኮነን ማለት እዩ። ካብቲ ገዛ ኣብ እትግዕዘሉ ግዜ ድማ፡ ዘይተጠቀምካሉ ክፍሊት ኤለክትሪክ ምእንቲ ከይትኸፍል፡ ናብቲ ናይ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኩባንያ፡ ምልክታ ምእታው ከድልየካ'ዩ። ምኽንያቱ ድማ፡ ናብቲ ትግዕዞ ዘለኻ ቤት'ውን ሓይሊ ኤሌክትሪክ ንምርካብ ምእንቲ ክትክእል እዩ።
-
Erbjudande (ቀረብ)
ካብ ሓደ ንዓኻ ገለ ነገር ክሸጠልካ ዝደሊ ኩባንያ ወይ ሰብ፡ ወፈያዊ ብዝመስል ቃላት ገይሩ፡ ዓዳሚ ብዝኾነ ኣገባብ ክቐርበካ ይኽእል እዩ። እዚ መወዓውዒ'ዚ፡ እንታይ ማለት ከም ዝኾነ ብዝግባእ ኣንቢብካ ርግጸኛ ክትከውን የድልየካ። እንተ ዘይተረዲኡካ ግን፡ ሕተት! ነዚ መወዓውዒ ዝተገብረሉ ኣቕሓ ንምርካብ፡ ንስኻ ክንደይ ክትህበሉ ከም ዝኾንካ፡ ርግጸኛ ክትከውን የድልየካ። እዚ ናይ መወዓውዒ ጒዳይ፡ ዋላ'ኳ ብግሉጽ እንተ ዘይተጻሕፈ፡ ኩሉ ግዜ ናይ ገንዘብ ሕቶ ምዃኑ ኣስተውዕል። ንኣብነት ኣብ ሓደ ክለብ መጻሕፍቲ ወይ ከምኡ ዝኣመሰለ ክትኣቱ ትዕደም። ገለ መጻሕፍቲ፡ ቦርሳ፡ ወዘተ ድማ ከም ህያባት ይልእኩልካ። ነዚ ንምርካብ ግን፡ ብወገንካ ክትገብረሎም ዘለካ ነገር ከም ዘሎ ኣስተውዕል። ብነጻ ዝውሃብ ነገር የልቦን። ካብቲ ክለብ መጻሕፍቲ ቅድሚ ምውጻእካ ክትገዝኣሎም ዝግባኣካ ቊጽሪ መጻሕፍቲ ወይ ከከም'ቲ ዓይነት መወዓውዒ ኣሎ።
-
Etableringsersättning (ሓገዝ ገንዘብ ንመትከል እግሪ)
ናይ ምጥያስ ክፍሊት፡ ተኸታታሊ መደብ ምጥያስ ምስ ትኸውን ትረኽቦ ገንዘብ እዩ። ውላድ ምስ ዝህልዉኻ ዝያዳ ገንዘብ ክትረክብ ትኽእል። ናይ ምጥያስ ክፍሊት ትነብረሉ ቦታ ብዘየገድስ ንኹሉ ማዕረ እዩ። እቲ ክፍሊት ብሙሉኡ ክውሃበካ፡ ኣብ ንጥፈታት መደብ ምጥያስ ምሉእ ግዜ ክትሳተፍ ይግባእ። ኣብ ናይ ውልቅኻ መንበሪ በይንኻ ትነብር እንተ ዄንካ፡ ናይ ክራይ ገዛ ሓገዝ'ውን ይግባኣካ እዩ።
-
Europeiska sjukförsäkringskortet (ኤውሮጳዊ ወረቐት ውሕስነት ሕማም)
እዚ ኤውሮጳዊ ወረቐት ውሕስነት ሕማም'ዚ፡ ብእንግሊዝኛ "European Health Insurance Card" ይብሃል። ብግዝያዊ መገሻ፡ ኣብ ገሊአን ሃገራት ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ/ኢኤስኤስ ወይ ስዊዘርላንድ ምስ ትህሉ'ሞ ምስትሓምም፡ ብተመሳሳሊ ቊጠባዊ ኵነታት ተቐማጦ ናይ'ተን ሃገራት፡ እቲ ዘድሊ ክንክን ክዋሃበካ መሰል ኣሎካ። እዚ ምእንቲ ክግበረልካ ድማ፡ 'ኤውሮጳዊ ወረቐት ውሕስነት ሕማም' ክትሕዝ የድልየካ። ኣብ ኖርዲክ ሃገራት ምስ ትገይሽ ግን፡ ከምኡ ዓይነት ወረቐት ምሓዝ ኣየድልየካን እዩ። ካብ ሃገራት ናይ ሕብረት ኤውሮጳ/ኢኤስኤስ ወይ ስዊዘርላንድ ወጻኢ ግን፡ ኣብ ገለ ገለ ሃገራት እንተ ዘይኮይኑ፡ ክንክን ኣብ ግዜ ሕማም ክትረክብ መሰል የብልካን። ኣብ'ዘን ሃገራት ዝኸፈልካዮ ወጻኢታት 'ክንክን ኣብ ግዜ ሕማም' መታን ክምለሰልካ፡ ፍሉይ ናይ መገሻ ውሕስነት ክትኣቱ የድልየካ። (እቲ ናይ ገዛኻ ውሕስነት፡ ናይ መገሻ ውሕስነት'ውን ከጠቓልል ልሙድ ነገር'ዩ)።
-
Facket (ማሕበር ሰራሕተኛታት)
ብዙሓት ማሕበር ሰራሕተኛታት ኣለዋ። ብሓጺር ድማ "facket" ተባሂለን ይጽውዓ። ንኣባላተን ብዝበለጸ ንምሕጋዝ ድማ፡ ምስ ነንበይኑ ጨናፍር ስርሓት ዝተተሓሓዛ እየን። ኣባል ማሕበር ሰራሕተኛታት ምዃን፡ ብብዙሕ መገዲ ክርአ ከሎ፡ ጽቡቕ እዩ። ኣብ ትሰርሓሉ ቦታ፡ ሽግር ምስ ዘጋጥመካ ዝሕግዝ ኣካል ኣሎካ ማለት'ዩ። መሰላትካ ንምሕላው ባዕልኻ ካብ ትቋመት፡ ባዕልኻ ብዛዕባ ደሞዝካ ካብ ትከራኸር፡ ሓደገኛ ቦታ ስራሕካ ናብ ዘየስግእ ቦታ ንክኸውን ባዕልኻ ካብ ትጽዕር፡ ንኣብነት'ውን ኣብ ቦታ ስራሕካ እትዋረደሉ ኩነታት ምስ ዘጋጥም፡ ኣብ ጎድንኻ ኮይኑ ዝድግፍ ማሕበር ኣሎካ ማለት እዩ። ሓደ ማሕበር ሰራሕተኛታት፡ ኣብ ነንበይኖም ጒዳያት'ውን ናይ ክኢላታት ሓገዝ፡ ንኣብነት ካብ ናይ ድሕነት ሕቶታት ክሳዕ ምጥባቕ ዝኸይድ ሓገዛት ክገብር ይኽእል'ዩ። ንገለ ገለ ርእይቶን ጠለባትን፡ ብመገዲ ሓደ ማሕበር ኣቢልካ ከተተግብሮ ዝዓበየ ዕድል ኣሎካ። ምኽንያቱ ንስኻ በይንኻ ከም ውልቀ ሰብ፡ ጒዳያት ንኽተስልጥ፡ እቲ ውሃብ ስራሕካ ዘይክግደሰልካ ይኽእል'ዩ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Fakturor (ፋክቱራ)
ፋክቱራ ማለት፡ ክፍሊት ትኸፍለሉ ወረቐት ማለት'ዩ። ሓደ ፋክቱራ፡ ነቲ ክትከፍሎ ዝግባኣካ ጸብጻብ ክፍሊት ዝገልጽ ሰነድ እዩ። ሓደ ነገር ገዚእካ፡ ግን ከኣ ብኡ ንብኡ ምስ ዘይትኸፍሎ፡ መኽፈሊ ዝኸውን ፋክቱራ ይልኣኸልካ። መብዛሕትኡ ግዜ፡ ብቤት ቡስጣ እዩ ዝልኣኸልካ። ንኹሉ ክፍሊታት ዘገልግል፡ ንኣብነት ክራይ ገዛ፡ ናይ ኤሌክትሪክ፡ ናይ ቲቪ ወዘተ ክመጽኣካ ይኽእል'ዩ። እቲ ክፍሊታት ኣብ ግዜኡ ክኽፈል ይግባእ። እንተ ዘይኮነ ግን፡ እቲ ክፍሊት ክብ ኢሉ ክመጽኣካ ወይ ናብ ኣብያተ ጽሕፈት መኽፈልቲ-ዕዳ(ክሩኖፉግደን) ክኣቱ ይኽእል። እቲ ዕዳ ምኽፋል ዝወድቀሉ ዕለት፡ ኣብቲ ፋክቱራ ተጻሕፉ ኣሎ። እዚ ማለት ድማ፡ እቲ ዕዳ ክኣትወሉ ዝተመደበ ናይ መወዳእታ ዕለት እዩ። እቲ ዝበለጸ በቲ ናትካ ባንክ ጌርካ ክትከፍለሉ እትኽእል ናይ ኢንተርነት ባንክ (internetbank) መገዲ ምፍጣር እዩ። እቲ ኣዝዩ ዝቐልጠፈን ዝሓሰረን ዕዳ መኽፈሊ ኣገባብ እዩ። ኣብ ባንክ ወይ እንዳ ቡስጣ ኬድካ'ውን ክኽፈል ይክኣል እዩ። ይኹን እምበር፡ ንነፍሲ ወከፍ ፋክቱራ፡ ገንዘብ ስለ ዘኽፍሉኻ ክኸብረካ እዩ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Flykting (ስደተኛ)
ኣብ ውዕል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት እቱው ዝኾነ ሰብ፡ ብመሰረት መሰል ህዝብታት'ውን ዑቕባ ንኽረክብ መሰል ዘሎዎ ሰብ እዩ። ብመሰረት ውዕል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ሓደ ከም ስደተኛ ዝቝጸር ሰብ፡ ኣብ ሃገሩ ብምኽንያት ዘርኡ ወይ ዓሌቱ፡ ብሄሩ፡ ሃይማኖቱ፡ ፖለቲካዊ ርእይቶኡ፡ ብጭቡጥ ኩነታት፡ ሓሳረ መከራ ንኽወርዶ ስግኣት ዝስምዖ ሰብ እዩ። ብዙሓት ሃገራት፡ ሓንቲ ካብኣተን ሽወደን፡ ዋላ ኣብዚ ውዕልዚ እቱዋት ንዘይኮኑ ሰባት'ውን የዕቁባ እየን። ንኣብነት ኣብ ሃገሮም ናይ ሞት ፍርዲ፡ ናይ ስቓይን መውቃዕትን፡ ወይ ካልእ ኢሰብኣዊ ወይ ናይ ውርደት ኣተሓሕዛ ዘስግኦም ሰባት እዮም።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Flyktingkonventionen (ውዕል ስደተኛታት)
ውዕል ስደተኛታት፡ ግዴታ ሃገራት ኣብ ኣተሓሕዛ ስደተኛታት ዝተዛመደ ውዕል እዩ። እዚ ውዕል እዚ፡ መን ስደተኛ ከም ዝቝጸርን ከም ዘይቊጸርን ዝገልጽ ውዕል ተባሂሉ'ውን ክትንተን ይኽእል'ዩ።
-
Flyttanmälan (ኣድራሻ ናይ ምቕያር ምልክታ)
ኣድራሻ ምስ ትቕይር፡ ኣብቲ ሓድሽ ኣድራሻ ምእንቲ ክትምዝገብ ናብ ቤት ጽሕፈት ኣታዊ ውሽጢ ሃገር(ስካተቨርከት) ከተመልክት ይግባእ። ኣድራሻ ናይ ምቕያር ምልክታ ብናጻ ዝግበር ኮይኑ፡ ብቐሊሉ ብሓገዝ ኤለክሮኒካዊ ወረቐት መንነት ይግበር። ንኣብነት፡ ኣብ ወረቐት መንነት ሞባይል ባንክ(ሞባይል ባንክ ኣይዲ)፡ ከምኡ'ውን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ስካተቨርከት ማለት'ዩ። ኣድራሻ ከምዝቐየርካ ምስ ኣመልከትካ፡ ቤት ጽሕፈት ስካተቨርከት፡ ነቲ ሓድሽ ኣድራሻኻ፡ ናብ ኩላቶም መንግስታውያን ትካላት፣ ኮምዩናትን ኣውራጃን ይዝርግሖ።
ብዙሓት ትካላት፡ ከም ዓበይቲ ባንክታትን ትካላት ውሕስነትን'ውን እቲ ሓድሽ ኣድራሻኻ ይረኽብኦ'የን። ንውልቀ ሰባት፣ ማሕበራትን ኣባለን ዝኾንካ ውድባትን፡ ከም ዓሚለን ዝኾንካየን ንኣብነት ጋዜጣታትን ኣድራሻኻ ክህሉወን ዝግበአን ትካላትን ብዛዕባ ሓድሽ ኣድራሻኻ ባዕልኻ ትሕብረን።
-
Folkbokföring (ህዝባዊ መዝገብ)
ህዝባዊ ምዝገባ፡ እቲ ኣብ ሽወደን ዝግበር መሰረታዊ ህዝባዊ ምዝገባ እዩ። ኣብቲ ህዝባዊ መዝገብ፡ ኣብታ ሃገር መነመን ከም ዝነብሩን ኣበይ ከም ዝነብሩን ተመዝጊቡ ይርከብ። ኣበይ ቦታ ከም ዝተመዝገብካ፡ ኣብ ብዙሓት ግዴታኻን መሰላትካን ትርጉም ዘሎዎ ጒዳይ ክኸውን ይኽእል እዩ። ሓደ ካብኡ ንኣብነት፡ መሰል ሓገዝ ቖልዓ፡ ሓገዝ ክራይ ገዛ ንምርካብ፡ ግብሪ ኣበይ ከምትኸፍልን ኣበይ ከምትመርጽን ማለት'ዩ። ኣብ ህዝባዊ መዝገብ፡ ኵነታት ሓዳርካን ካልእ ናትካ ውልቃዊ ሓበሬታታት ሓዳርን ቆልዑን'ውን ይምዝገብ እዩ።
-
Fordonsskatt (ግብሪ ተሽከርከርቲ)
ግብሪ ተሽከከርቲ፡ እቲ ነተን ሞተር ዝጥቀማ ተሽከርከርቲ፡ ከም ናይ ውልቂ መካይን፡ ናይ ጽዕነት መካይንን ቱግቱግን ወዘተ እትኸፍሎ ግብሪ እዩ። እታ ተሽከርካሪትካ ኣብቲ ሓባራዊ ጎደናታት ክትጥቀመላ ክትክእል፡ ግብሪ ክትከፍል ይግብኣካ። ግብሪ ተሽከርከርቲ፡ ብብዝሒ ኣጠቓቕማ ተሽከርካሪት ዝውሰን ኣይኮነን። ገለ ናይ ውልቂ መካይን፡ ናይ ከባቢ ሓልዮት ጠለባት ዘማላኣ ምስ ዝኾና፡ ነተን ቀዳሞት 5 ዓመታት፡ ግብሪ ካብ ምኽፋል ናጻ እየን።
-
Försäkring (ውሕስነት)
ዕላማ ናይቲ ውሕስነታት ዝብል ሓሳብ፡ ብሓባር ኴንካ ነቲ ከጋጥም ዝኽእል ሓደጋ ምግጣም እዩ። ንሓደጋታትን ጒድኣትን ናይ ሰብን ንብረትን፡ ውሕስነት ክትኣቱ ትኽእል ኢኻ። ውሕስነታት ንኣብነት ናይ ሰብን ንብረትን (ነገራት፡ ቤት፡ መካይን ወዘተ) ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ንውሕስነት እትኸፍሎ ገንዘብ፡ ክፍሊት-ውሕስነት ይብሃል። ገዛ ምስ ሓዝካ፡ ውሕስነት ክትኣቱ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ንኣብነት ኣብቲ ገዛ፡ ከም ስርቂ ወይ ባርዕ ሓዊ ወዘተ ከጋጥም ስለ ዝኽእል ማለት'ዩ። ኣብቲ ውሕስነት ዝኣተኻሉ ጒዳይ፡ ገለ ነገር ምስ ዘጋጥም፡ ካሕሳ ይውሃበካ። እዚ ድማ፡ ብገንዘብ ወይ ብመተካእታ ኣቕሓ ክኸውን ይኽእል። ንዝያዳ ኣፍልጦ ኣብ
konsumenternas.se ኣንብቡ።
ወይ ከኣ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይታ ኣባል ዝኾንካያ ኩባንያ ውሕስነት ኣቲኻ ተወከስ።
-
Försäkringskassan (ብዓል መዚ ውሕስነት)
ብዓል መዚ ውሕስነት፡ ከም መተካእታ ደሞዝ ወለዲ፡ ሓገዝ ክራይ ገዛ፡ ሓገዝ ቆልዓን ጽገናዊ ሓገዝን ዘመሓድር ትካል እዩ። ትካል ውሕስነት፡ እንተ ሓሚምካ ገንዘብ ዝኸፍለካ'ውን እዚ ትካል'ዚ እዩ። ገንዘብ ንመትከል እግሪ ዝኸፍል'ውን እዚ ትካል ውሕስነት'ዚ እዩ።
-
Försörjning (ምትሕድዳር ወይ ከኣ ምንብባር)
ምትሕድዳር ማለት፡ ነቲ መሰረታዊ ኣድላይነት ህይወትካ ክተዕግብ ምኽኣል ማለት እዩ። ንመነባብሮኻ ክትክእል፡ ንኣብነት ንመግብኻ፡ ንኽዳንካን ንኽራይ ገዛኻን ዝኸውን እኹል ገንዘብ ክህልወካ ምኽኣል ማለት እዩ።
-
Försörjningsstöd (ደገፍ መተሓዳደሪ ወይ መነባበሪ)
ደገፍ መተሓዳደሪ ተባሂሉ'ውን ይጽዋዕ'ዩ። ቅድም ድማ ሓገዝ ማሕበራዊ ናብዮት (እንዳ ሶሻል) ይብሃል ነይሩ። እዚ ቊጠባዊ ደገፍ'ዚ፡ እቲ ንሓደ ኣብ ግዝያዊ ቊጠባዊ ሽግር ዝወደቐ ሰብ፡ ከም ናይ መወዳእታ ዑቕባዊ መርበብ ከገልግል ዝግብኦ እዩ። እዚ ቊጠባዊ ደገፍ'ዚ፡ እቲ ነብስኻ ንምእላይ እኹል ገንዘብ ኣብ ዘይህልወካ ግዜ፡ ዝውሃበካ (ንኣብነት ናይ መግብን ክራይን) እዩ።
ነቲ ቊጠባዊ ደገፍ፡ ከም መተሓዳደሪ ገንዘብ ክውሃበካ፡ ኩሉ እዋን ምልክታ ከተእቱ ይግባእ። ሰብ ብኽንደይ ገንዘብ ክመሓደር ከም ዘለዎ፡ ኣብ ውሳነ ዝኣተወ እዩ። መተሓዳደሪ ገንዘብ ንምርካብ ምስ ተመልክት፡ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ናብቲ ንዓኻ ዘድልየካ እዩ ዝጥምት። ብቐዳማይ ደረጃ ደቅሰባት፡ ናይ ገዛእ ህይወቶም ሓላፍነት ክወስዱ ኣለዎም። እዚ ማለት ድማ፡ ሓደ ሰብ፡ ቅድሚ ኣብ ሓገዝ ምውዳቑ፡ መተሓዳደሪኡ ዝኸውን ወጻኢታትን ካልእ ዘድልን፡ ብገዛእ ዓቕሙ ንምኽኣል ክጽዕር ይግብኦ። እቲ ክሰርሕ ዝኽእል፡ ክሰርሕ ግዴታ ኣሎዎ። ኣብ ባንክ ገንዘብ ምስ ዝህልወካ ወይ ንብረት ከም (ማኪና፡ ቤት፡ ጃልባ ወዘተ) ምስ ዝህልወካ፡ ቊጠባዊ ሓገዝ ዘይከውህበካ ይኽእል'ዩ።
ብቐዳምነት ኩሉ ሰብ፡ ነቲ ክርከብ ዝኽኣል፡ ካልእ ዕድላትን ሓገዛትን ንኣብነት ከም፡ ሓገዝ ክራይ ገዛን ደሞዝ ወለድን ክሓትት ኣለዎ። ደገፍ መተሓዳደሪ ንምርካብ እትሓተሉ ቦታ፡ ኣብቲ ኣብ ኮምዩንካ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኮይኑ (ኣብቲ ናይ ኮምዩን ኣድራሻ ኢንተርነት ኣቲኻ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ)። ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ነቲ ዘእተኻዮ ምልክታ ክጸሉ ዝኽእል ቊጠባዊ ሃለዋትካ፡ ሓበሬታታት ንኣብነት እቶትካ፡ ንብረትካ፡ ወጻኢታትካ ወዘተ ምፍላጥ የድልዮ እዩ።
-
Gratis (ብናጻ)
ብናጻ ዝብሃል፡ ነቲ ዝኾነ ክፍሊት ከይከፈልካ እትረኽቦ እዩ። ኣብ መወዓውዒ፡ 'ብናጻ' ዝብል ቃል ይዝውተር እዩ። እቲ ብናጻ ዝብል ክጸሓፎ ዝግባእ፡ ነቲ ብዘይ ገለ ዋጋ ዝውሃበካ፡ ምስቲ ናይ ቀረብ መወዓውዒ ዝተተሓሓዘ፡ ገለ ዝኽፈል ነገር ዘይብሉ ምስ ዝኸውን እዩ። ንኣብነት፡ ነታ ሳልሰይቲ ብናጻ ምእንቲ ክትረኽባ፡ ክልተ መጻሕፍቲ ክትገዝእ ምስ ትግደድ፡ እዚ ብናጻ ዝውሃበካ ኣይኮነን። ከም ግቡእ ግን፡ ኣብቲ ጽሑፍ፡ 'እታ ሳልሰይቲ መጽሓፍ ብናጻ' ተባሂሉ ክጸሓፍ'ዩ ዝግበኦ።
-
Hemförsäkring (ውሕስነት ገዛ)
ኣብ ውሕስነት ገዛ፡ መብዛሕትኡ ግዜ፡ ብዙሕ ዓይነት ውሕስነታት ይጠቓለሉ እዮም። ገለ ካብኣቶም ንኣብነት፡ ኣብ ንብረትካ ወይ ኣብ ልዕሌኻ ንዝወረደ መጕዳእቲ ወይ ንስኻ ንዝጎዳእካዮ ሰብ ካሕሳ መኽፈሊ ገንዘብ ዘውህበካ ውሕስነት እዩ። ኣብ ውሕስነት ገዛ፡ እዞም ዝስዕቡ ውሕስነታት ክጠቓለሉ ይኽእሉ፦
- ውሕስነት ንብረት – ኣብ ንብረትካ፡ ዝተኻረኻዮ፡ ዝተለቃሕካዮ ነገር፡ ንዝሰዓበ ጕድኣት ካሕሳ ይኸፍለካ።
- ናይ ሓላፍነት ውሕስነት – ከም ግለ ሰብ መጠን ንስኻ ክትክሕሶ ንዝግባኣካ ሰብ፡ ብውሕስነትካ ገንዘብ ይኸፍለልካ።
- ሰብኣዊ ውሕስነት ኣብ ግዜ ድንገት – ኣካላዊ መጕዳእቲ ምስ ዘጋጥመካ፡ ንኣብነት ተወቒዕካ ወይ ተዓሚጽካ ዝኽፈለካ ገንዘብ።
- ውሕስነት ሕጋዊ ምክልካል – ምስ ሰብ ኣብ ነገር ምስ ትኣቱ ንጠበቓ ዝክፈል ገንዘብ ትረክብ።
- ውሕስነት መገሻ –ኣብ ብዙሕ ውሕስነታት ገዛ እቱው ኮይኑ፡ ኣብ መገሻኻ ዝበለጸ ውሕስነት ዝህብ እዩ። ን45 ናይ መገሻ መዓልታት ድማ የገልግል።
ኣብቲ ንቡር ውሕስነት ገዛ፡ ብላዕሊ ክተእቱዎ እትኽእል ካልእ ዓይነት ውሕስነት'ውን ኣሎ። ምናልባት ገለ ነገር ከየጋጥመካ፡ እቲ ዝበለጸ ምስታ ናይ ውሕስነት ኩባንያኻ ምዝርራብ እዩ።
ኣብ konsumenternas.se ብዝያዳ ኣንብብ። ወይ ኣብቲ ናይ ውሕስነት ኩባንያኻ ዘሎ ኣድራሻ ኢንተርነት ኣቲኻ ረአ።
-
Husdjur (እንስሳ ዘቤት)
እንስሳ ዘቤት ዝብሃሉ፡ ምስ ሰብ ምንባር ዝለመዱ እንስሳታት እዮም። ኣብ ሽወደን፡ እቶም ልሙዳት እንስሳታት ዘቤት ዝብሃሉ፡ ድሙ፡ ከልቢ፡ ምጽጹላይ መሳሊ ከምኡ'ውን ማንቲለን፡ ኣዕዋፍን፡ ጠባብቕን፡ ኣትማንን እዮም።
ኣብ ሽወደን፡ ብዙሓት ወነንቲ እንስሳታት ዘቤት ነቶም እንስሳታት ከም ኣባላት ስድራቤት እዮም ዝርእዩዎም። እንስሳታት፡ ኣብ ውሽጢ ገዛ ክነብሩ ንቡር እዩ። ብዙሓት ከኣ፡ ንከልቦም ወይ ድሞም ኣብ ዓራት ምስኣቶም የደቅሱዎም። ኣብ ደገ ዝነብሩ ዋናታት ዘይብሎም ኣኽላባት ይኹኑ ደማሙ ክህሉዉ ኣዝዩ ዘይልሙድ እዩ።
-
Hyresavtal (ውዕል ገዛ ኽራይ)
ገዛ ምስትካረ፡ ብዛዕባ ኣብኡ ምቕማጥካ፡ ዘሎካ ግዴታን መሰላትን ዝገልጽ ስምምዕ ወይ ውዕል ገዛ ኽራይ ክህሉወካ ይግባእ። ብዛዕባ መቐመጢ ገዛ ውዕል ክትጽሕፍ ከለኻ እዚ ዝስዕብ ትሕዝቶ ክህሉዎ የድሊ።
ስም ተኻራዪ፡ ስም ኣካራዪ፡ ገንዘብ ክራይ፡ ንውሓት ግዜ ክራይ (ናይ ውዕል ግዜ)፡ እቲ ካልእ ክትጥቀመሉ ትኽእል ከባቢታት (መኻዚኖ፡ ጋራጅ፡ ወዘተ)፡ ካልእ ዝርዝራትን ከም፡ ኤሌክትሪክ፡ ኣቕሑ ገዛ፡ ምጽርራይ፡ መጕሓፍን ውሕስነትን እዮም።
-
Hälsovård (ሓለዋ ጥዕና)
ሓለዋ ጥዕና ማለት፡ ንኣብነት ጥዕና ናይ ስኒ ንምሕላውን፡ ናይ ቀጻሊ ጸገም ንምክልኻልን፡ ብመጽረይቲ ስኒ እትገብሮ ክንክን ክሳብ እቲ ልምምዳት ናይ ምዝናይ ኣካላት ክኸውን ይኽእል። ሓለዋ ጥዕና፡ ብዙሕ ግዜ፡ ምስ ክንክን ጥዕና ዝተተሓሓዘ እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ነብስኻ ብዝግባእ ብምክንኻን፡ ካብ ስጋውን ስነ ኣእምሮኣውን ሕማማት ክትሕሎ ምኽኣል ማለት እዩ።
-
Id-kort (ወረቐት መንነት)
"Id-kort"፡ ሓጺር ኣጸሓሕፋ ናይ ወረቐት መንነት እዩ። ወረቐት መንነት እትጥቀመሉ፡ ከም መረጋገጺ ናይ ዕድመኻን መን ምዃንካ መመሳኸርን እዩ። ንኣብነት፡ ካብ መሸጣ መድሃኒት ኣፋውስ ንምግዛእ፡ ኣብ ድኳን ብካርድ ገንዘብ ንምኽፋል ወይ'ውን ጒዳይ ናይ ባንኪ ንምስላጥ ክኸውን ይኽእል። ወረቐት መንነት ንምርካብ፡ ኣብ ቤት ጽሕፈት ኣገልግሎት ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፡ ማለት ስካተቨርከት ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
ንዝያዳ ኣፍልጦ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ብዓል መዚ ኣታዊ ግብሪ፡ ማለት ስካተቨርከት ወይ ከኣ ኣብዚ ዝርዝር መዝገብ፡ ኣብ ትሕቲ ወረቐት መንነት ባንክን ኤለክትሮኒካዊ ወረቐት መንነትን ተመልከት።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Inkomstskatt (ግብሪ ካብ ኣታዊ)
ስራሕ ምስ ዝህሉወካ፡ ካብ እቶትካ ግብሪ ትኸፍል ኢኻ። እዚ ግብሪ'ዚ ድማ፡ ግብሪ ካብ ኣታዊ ይብሃል። ስራሕ ምስ ዝህሉወካ፡ ወሃቢ ስራሕካ፡ ደሞዝ ቅድሚ ምውሳድካ ግብሪ ይወስድ። ኣብ ናይ ደሞዝ ወረቐት፡ ክንደይ ግብሪ ከም ዝኸፈልካ ሰፊሩ ኣሎ። ወሃቢ ስራሕ፡ ንኣታዊ ውሽጢ ሃገር፡ ወርሓዊ ግብሪ ይኸፍል። ኩላቶም ኣታዊ ዘሎዎምን ግብሪ ዝኸፍሉን ዘበሉ፡ ናብ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፡ ዓመታዊ ጸብጻብ ግብሪ የቕርቡ።
-
Introduktionsersättning (ሓገዝ ገንዘብ መለማመዲ)
ሓገዝ ገንዘብ መለማመዲ'፡ እቲ ቅድሚ ሕጂ፡ ንሓደስቲ መጻእተኛታት መለማመዲ ተባሂሉ፡ ካብ ኮምዩን ዝውሃብ ዝነበረ ሓገዝ እዩ። መለማመዲ ማለት፡ ብግዜ ዝተወሰነ፡ ንስደተኛታትን ሓደስቲ መጻእተኛታትን፡ ብሓደስቶም ከለዉ፡ ካብ ሕብረተሰብ ሽወደን ዝግበረሎም ዝነበረ ሓገዝ እዩ። እዚ መለማመዲ ሓገዝ'ዚ፡ ኣብዚ ሰዓት'ዚ፡ 'ሓገዝ መትከል እግሪ' ብዝብል ተተኪኡ ይርከብ። እቶም ቅድሚ 01 ታሕሳስ 2010፡ እዚ መለማመዲ ሓገዝ ዝተፈቕደሎም ሓደስቲ መጻእተኛታት፡ ክሳብ እቲ ናይ መለማመዲ ግዜኦም ዝፍጸም፡ ብመሰረት እቲ ናይ ቅድም ሕጊ፡ ካብቲ ኮምዩን ሓገዝ ክረኽቡ እዮም።
-
Konsument (ሸማታይ)
ካብ ሓደ ትካል፡ ኣቕሑን ኣገልግሎትን ዝዕድግ ሰብ፡ ሸማታይ/ዓሚል ይብሃል። ከም ዓዳጊ/ዓሚል መጠን፡ ሕቶታት ምስ ዝህልዉኻን ሓገዝ ምስ እትደልን ምስ ሰላም ዓሚል/ዓዳጊ ዝብሃል ቤት ጽሕፈት ዓማዊል፡ ክፍሊ ኣገልግሎት ሓበሬታ ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ሃሎ ዓሚል/ዓዳጊ፡ ብብዙሕ ቋንቋታት፡ ሓበሬታ ይርከብ'ዩ። ምስ ሓባሪ መገዲ ቤት ጽሕፈት ዓማዊል'ውን፡ ቀጥታዊ ርክብ ኢንተርነት ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ብቁጽሪ ስልኪ 0771-525 525 ብምድዋል'ውን ምስ ሓበርቲ መገዲ ክትዘራረብ ትኽእል ኢኻ።
-
Konsumentombudsman (ወኪል ሸማቶ)
ወኪል ሸማቶ/ዓማዊል፡ ብኣሕጽሮተ ቃል "KO" ይጽሓፍ። KO፡ ትካላት፡ ውዕላትን ሕጊ ዕድግን ክኽተላ ይሰርሕ። KO፡ ኣብ ቤት ፍርዲ'ውን፡ ንሸማቶ ክውክል ይኽእል'ዩ። ካብ ሓደ ትካል፡ ኣቕሑን ኣገልግሎትን ዝገዝእ ዘበለ ኩሉ፡ ሸማቲ/ዓሚል ይብሃል። ነቶም ኣቕሑ ዘቕርቦም ከኣ፡ ኣፍራዪ ይብሃል። እቶም ዝሸጡ ኸኣ፡ ሸያጦ ይብሃሉ።
KO፡ ሓደ ኽፋል ቤት ጽሕፈት ሸማቶ/ዓማዊል እዩ። ቤት ጽሕፈት ሸማቶ/ዓማዊል፡ መንግስታዊ ትካል ኮይኑ፡ ንዓኻ ከም ዓሚል ኣገልግሎት ይህብ። ኣፍረይትን ሸየጥትን፡ ሕጊ ምስ ዘየኽብሩ ናብ ቤት ጽሕፈት ሸማቶ/ዓማዊል ጥርዓን ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ።
ሰላም ሸማቲ/ዓሚል ኣብ ዝብሃል ናይ ቤት ጽሕፈት ሸማቶ/ዓማዊል ናይ ሓበሬታ ኣገልግሎት፡ ሓበሬታ ክትረክብን ክትሓትትን ትኽእል ኢኻ። ናብ 0771 525 525 ክትድውል ወይ ከኣ ኣብ ሰላም ዓዳጊ www.hallakonsument.se ከተንብብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ኢንተርነት፡ ምስ ተሓባበርቲ ቤት ጽሕፈት ሸማቶ/ዓማዊል፡ ብቐጥታ ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ።
-
Konsumentvägledare (ኣማኻሪ ሸማቶ)
ካብቲ ኣብ ኮምዩንካ ዘሎ ኣማኻሪ ሸማቶ፡ ብዛዕባ እትገዛኦ ኣቕሑን ኣገልግሎትን ሓበሬታ ክትሓትት፡ ጥርዓን ክተቕርብ፡ ብዛዕባ ናይ ገዛኻ ቊጠባን ዕዳታትን ምኽርን ደገፍን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ንዛያዳ ኣፍልጦ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኮምዩንካ ኣቲኻ ኣንብብ።
-
Kreditprövning (ፈተነ ብቑዕነት ንለቓሕ)
ለቓሕ ቅድሚ ምርካብካ፡ እቲ ባንኪ፡ ነቲ ዕዳ ንኽትከፍል ኣኽእሎ ኣሎካን የብልካን ይቆጻጸር። እዚ ከኣ፡ ፈተነ ብቑዕነት ንለቓሕ ይብሃል።
ወሃቢ ለቓሕ (ባንኪ)፡ ፈተነ ብቑዕነትካ ንለቓሕ ክገብር እንከሎ፡ መብዛሕትኡ ግዜ፡ ሓበሬታ ናይ ብቕዓትካ የምጽእን ብዛዕባ ቊጠባኻ ድማ ይሓተካን። እዚ ማለት፡ ብዛዕባ ወርሓዊ ኣታዊኻን ወጻኢኻን፡ ከምኡ'ውን ካልኦት ለቓሓት ከይህልዉኻን የጻሪ። ለቓሓት እንተልዮምኻ ድማ፡ ወርሓዊ ክንደይ ከም ዝወስዱልካ ሕቶታት የቕርበልካ።
ሓበሬታ 'ብቕዓትካ ንለቓሕ' ካብ 'ኩባንያ ሓበሬታ ብቕዓት' እዩ ዘምጽእ። ንኣብነት ካብ መንግስታዊ ናይ 'ምስትግባር ትካል ክሩኖፉግደን' ክኸውን ይኽእል'ዩ። ኩሉ ግዜ፡ ቅዳሕ ናይቲ ሓበሬታ ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ናብ ገዛኻ ይልኣኸልካ። ዋላ ውዕል ዝኣተኻዮም ኩባንያታት'ውን፡ ሓበሬታ ናይ ብቕዓት ክገብሩልካ ይኽእሉ'ዮም። ንኣብነት ናይ ተሌፎን ውዕል ምስ እትፈራረም።
ለቓሕ ቅድሚ ምሕታትካ ወይ ውዕል ቅድሚ ምእታውካ፡ ባዕልኻ ቊጠባኻ ክትቆጻጸር ኣለካ። ካብ ኩነታትካ ተበጊስካ፡ ነቲ ዕዳ ክትከፍሎ ትኽእል ዲኻ፣ ነቲ ናይ ቀጻሊ ወጻኢታትካ ኸ ክትከፍሎ ትኽእል ዲኻ ዝብሉ ሕቶታት ኣልዒልካ ምስ ነብስኻ ዘቲ።
-
Kronofogden (ብዓል መዚ ኣኽፋሊ ዕዳ)
ብዓል መዚ ኣኽፋሊ ዕዳ -ክሩኖፉግደን፡ ሓደ ብዛዕባ ጒዳያት ዕዳ ዝሰርሕ መንግስታዊ ብዓል መዚ እዩ። ክሩኖፉግደን፡ ነቲ ገንዘብ ክኽፈሎ ዝጠልብ ዘሎ ሰብ፡ ገንዘቡ ንኽረክብ ዝሕግዝ ትካል እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ካብቲ ብዓል ዕዳ ዝኾነ ሰብ፡ ገንዘቡ ከም ዝረክብ ይገብር ማለት'ዩ። ነቲ ዘሎካ ዕዳታት ምስ ዘይትኸፍል፡ ናብዚ ብዓል መዚ እዚ ክትቀርብ ትኽእል ኢኻ። እዚ ብዓል መዚ እዚ ድማ፡ ነቲ ገንዘብ ዝእውደካ ሰብ፡ ይሕግዞ ማለት እዩ። እዚ ብዓል መዚ'ዚ፡ ነቲ ንዕዳ መሰረዚ እተእቱዎ ምልክታ ዝቕበል'ውን ንሱ እዚ ብዓል መዚ እዚ እዩ። ኣብ ግዜ ጥፈሻ፡ ነቲ ኣብ ምሕደራ ጥፈሻ ዝግበር ስርሓት ዝቋመት'ውን፡ ንሱ እዩ። ብዛዕባ ብዓል መዚ ኣኽፋሊ ዕዳ-ክሩኖፉግደን ከምኡ'ውን ዕዳኻ እንተ ዘይከፊልካ እንታይ ከም ዝስዕብ ንምፍላጥ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ብዓል መዚ ኣኽፋሊ ዕዳ፡ ማለት ክሩኖፉግደን ኣንብብ።
-
Kvällskurs (ምሸታዊ ትምህርቲ)
ብዙሓት ማሕበራት ትምህርቲ፡ ናይ ነንበይኑ ዓይነታት ትምህርቲ ምሸታዊ መደባት የዳልዋ እየን። እዚ ምሸታዊ ትምህርቲ ዝመጽአ፡ ኣብ ግዜ መዓልቲ እናሰራሕካ፡ ምሸት ክትማሃር ክትክእል ብምሕሳብ እዩ። ኣብዚ ምሸታዊ ትምህርቲ፡ ቋንቋ፡ ሳዕስዒት ወይ ስእሊ ምስኣል(ካሜራ) ክትማሃር ትኽእል ኢኻ።
መብዛሕትኡ ግዜ፡ ሓደ ማሕበረ ትምህርቲ፡ ዋላ'ኳ እቲ ትደልዮ ትምህርቲ ዘይብሎም እንተኾኑ፡ ክሕግዙኻ ግን ይኽእሉ እዮም። ካብ 5-8 ዝኾኑ ተማሃሮ ክትእክብ ናይ ምኽኣል ሕቶ ትራይ ይኸውን ማለት'ዩ። ብድሕሪኡ፡ እቲ ማሕበር ትምህርቲ፡ መምሃሪ ቦታን መምህርን ኣብ ምርካብ ክሕግዝ ይኽእል እዩ። ኣብ ናይ'ዞም ዝስዕቡ ናይ ትምህርቲ ማሕበራት መርበብ ሓበሬታ ኣቲኻ ብዝያዳ ክተንብብ ትኽእል ኢኻ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Körkort (ፍቓድ መዘወሪ ማኪና-ፓቴንቲ)
ብዓል መዚ ትራፊክ፡ ፍቓድ መዘወሪ ማኪና ንምርካብ፡ ዘድሊ ናይ ሓፈሻዊ ፍልጠትን ናይ ምዝዋርን ፈተናታት ሓላፍነት ዝስከም ትካል እዩ። ቦርድ መጎዓዝያ ድማ፡ ናይ መዘወሪ ፍቓድ ምሃብን ካልእን ሓላፍነት ይስከም።
ኣብ ሃገር ሽወደን ሓደ ሰብ ማኪና ንምምራሕ 18 ዓመት ኪመልእን ዛጊት ናይ ምዝዋር ማኪና ፍቓድ ዘለዎን ኪኸውንይግባእ። ካብቲ ዝመጻእካሉ ሃገር ዘጥረኻዮ ፍቓድ መምርሒ ማኪና ምስ ዚህልወካ ብኣኡ ጌርካ ኣብ ሃገር ሽወደን ማኪና ምምራሕ ዚከኣል ኣይመስልን።
-
Legitimation (ወረቐት መንነት)
ናይ ተሓዚኡ ስእልን ፌርማን ዘሎዎ ናይ መንነት ሰነድ፡ 'ወረቐት መንነት' ወይ ከኣ id-kort ተባሂሉ ይጽዋዕ። ብብዝሒ ዝዝውተሩ ግን ፓስፖርትን ፍቓድ ምምራሕ ማኪናን እዮም። መን ምዃንካ ንምርግጋጽ እትጥቀመሉ ሰነድ (ካርድ)'ውን እዩ። ንዝያዳ ኣፍልጦ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣታዊ ግብሪ፡ ማለት ስካተቨርከት ወይ ከኣ ኣብዚ ዝርዝር መዝገብ፡ ኣብ ትሕቲ ወረቐት መንነት ዝብል ትሕዝቶ ኣንብብ።
-
Migrationsverket (ብዓል መዚ ኢሚግሬሽን)
ብዓል መዚ ኢሚግሬሽን፡ ንጒዳያት ኣጋይሽ ወይ መጻእተኛታት ሓላፍነት ዘሎዎ ትካል እዩ። ንኣብነት፡ ናብ ሽወደን ክግዕዝ ንዝደሊ፡ ዜግነት ሽወደን ክወስድ ንዝደሊ፡ ዑቕባ ወይ መንበሪ ፍቓድ ንዝሓትት ዘበለ፡ ብዝምልከት ሓላፍነት ዝስከም ትካል እዩ።
-
Misshandel (ወደቓ)
ወደቓ ማለት፡ ሓደ ወይ ብዙሓት ኮይኖም ንኻልእ ሰብ፡ ብደይ መደይ መጕዳእቲ ከስዕቡሉ ከለዉ እዩ። ወደቓ፡ ንሓደ ሰብ ምጕዳእ ማለት እዩ። እዚ ድማ ብኣካላዊ ወይ ብስነ ኣእምሮኣዊ ክኸውን ይኽእል'ዩ። እቲ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሰብ ኣካላዊ ጕድኣት፡ ሕማም፡ ቃንዛ ወይ ድህከት ዘስዓበ ሰብ፡ 'ናይ መጒዳእቲ ወደቓ ገበን ፈጺሙ' ይብሃል። ኣብ ልዕሌኻ ዝኾነ ወደቓ እንተጋጢሙ ወይ እንተ ተፈጺሙ፡ ወይ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሰብ ክፍጸም ምስ ትርኢ፡ ናብ ፖሊስ ኣመልክት።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Mödravårdscentral (ማእከል ጥዕና ኣዴታት)
ኣብ ማእከል ጥዕና ኣዴታት (MVC)፡ ናይ ኣዋላዲት መቐበል ኣዴታት(BM-mottagning) ተባሂሉ'ውን ይጽዋዕ እዩ። ኣብ (MVC) ንኣብነት፡ ናይ ድቂ ምሓዝ ምርመራ ክግበር ይክኣል'ዩ። ከም ምኽሪ መከላኸሊ ጥንሲ(p-piller, mini-piller, spiral, dagen efter-piller, p-spruta, p-stav ወዘተ) ክርከብ ይክኣል'ዩ። ኣብዚ ማእከል ጥዕና ኣዴታት'ዚ፡ ናይ ጥንሲ ምክትታልን ንወለዲ ድማ ናይ ቅድመ ምድላው ንሕርስን ዝኣመሰሉ ሓገዛት ይግበሩ እዮም። ንናይ ወላድነት ሃለዋት ዝሕግዝ ትምህርቲ'ውን ንኽልቲኦም ወለዲ ይውሃብ እዩ። ኣብዚ ማእከል ጥዕና ኣዴታት'ዚ፡ ሕክምና ማህጸን(ናይ ዋህዮታትን ናይ ክሳድ ማህጸን ካንሰርን ምርመራታት ይግበረለን እዩ።
-
Nystartsjobb (ምጅማር ሓድሽ ስራሕ)
ካብ ስራሕ ዓለም ንንውሕ ዝበለ ግዜ ኣልጊስካ ምስ ትጸንሕ፡ እቲ ሓድሽ ምጅማር ስራሕ፡ ሓደ ሓድሽ መጀመሪ ዕድል ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ብሓድሽ ምጅማር ስራሕ ዝቖጽረካ ወሃብ ስራሕ፡ ቊጠባዊ ሓገዝ ክረክብ ይኽእል እዩ። እዚ፡ ነቶም ካብ ስራሕ ዓለም ንንውሕ ዝበለ ግዜ ኣልጊሶም ዝጸንሑ ሰባት፡ ከቃልለሎም ይኽእል እዩ። እቲ ወሃብ ስራሕ፡ ክንድቲ ካብ ስራሕ ደው ኢልካሉ ዝጸናሕካ ግዜ፡ ሓገዝ ክውሃቦ ይኽእል እዩ።
-
Oskrivna regler (ኣብ ጽሑፍ ዘይሰፈረ ሕግታት)
ኣብ ጽሑፍ ዘይሰፈረ ሕግታት ማለት፡ እቲ ኣብ ሓደ ሕብረተሰብ ቅቡል ዝኾነ ባህሪ ወይ ማሕበራዊ ናይ ጠባያት መምርሒ ማለት'ዩ ክብሃል ይክኣል'ዩ። እዚ ማለት ድማ፡ እቲ ኣብ ሕብረትሰብ ምስ ካልኦት ሰባት ከተርእዮ ትጽቢት ዝግበረልካ ጠባይ ማለት እዩ። ኣብ ጽሑፍ ዘይሰፈረ ሕጊ ማለት፡ እቲ ኣብ ሓደ ናይ ሕጊ መጽሓፍ ዘየሎ፡ ግን ከኣ ደቂ ሰባት ክስዕቡዎ ትጽቢት ዝግበረሉ ሕጊ ማለት እዩ። እቲ ነቶም ዘይተጻሕፉ ሕግታት ዘይስዕብ ሰብ፡ ከም ሓደ ዘይንቡር ሰብ ይሕሰብ። ምኽንያቱ ነቲ ልሙድ ስርዓት የፍርሶ ስለ ዘሎ። ንኣብነት፡ ሓደ ሰብ ሰላምታ ክህበካ ከሎ፡ ንስኻ'ውን ሰላምታ ኣቕርብ። ኣብ ርእሲኡ'ውን ምስ ካልኦት ሰባት ተኣዲብካ ቅረብ።
-
Passa tid (ሰዓት ምሕላው)
ኣብ ሽወደን ሰዓትካ ምሕላው ኣዝዩ ኣገዳሲ ነገር እዩ። እዚ ድማ፡ ምስ ግላዊ ኣዕሩኽካ ይኹን ምስ ሰራሕተኛታት ትካላት ዘገልግሉ ማለት እዩ። ሰዓት ዘይምኽባር፡ ከም ናይ ሕማቕ መዕበያ ክርአ ይኽእል እዩ። ከምዚ እናኾነ እንከሎ ግን፡ ምኽባር ቆጸራ ዘተግብሩዎ፡ ኩላቶም ሽወደናውያን ኣይኮኑን። ንኣብነት፡ ናብ ናይ ስራሕ ቃለ መሕትት ደንጒኻ ምስ ትመጽእ፡ በዚ ምኽንያት'ዚ ጥራይ፡ ኣብቲ ስራሕ ንኸይትቝጸር ዓቢ ዕንቅፋት ክኾነካ ይኽእል እዩ።
-
Pension (ጡረታ)
መብዛሕትኡ ግዜ፡ ጡረታ ተባሂሉ ዝዝረበሉ፡ ነቲ ናይ ሽምግልና ጡረታ እዩ። ናይ ሽምግልና ጡረታ ትቕበል፡ ሸምጊልካ ክትሰርሕ ስለ ዘይትኽእል፡ ብናይ ዕደመ ጡረታ፡ ካብ ስራሕ ዓለም ክትሰናበት ከለኻ እዩ። ናይ ሽምግልና ጡረታ ገንዘብ፡ እቲ ወሃብ ስራሕ ተገዲዱ፡ ብመልክዕ ግብሪ ናብ መንግስቲ ዝኸፍሎን ባዕልኻ እተዋህልሎን እዩ። ጡረታ ዝብሃል፡ ከም ሓደ ጸኒሕ ደሞዝ ናይ ስርዓተ ጡረታን ውሕስነትን ዘጠቓልል ጒዳይ እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ህይወትካ ዋላ ካብቲ ገምጋማዊ ዕድመ ይልዓል፡ ጡረታ ግን ክሳዕ መወዳእታ'ዩ ዝኽፈለካ። ጡረታ፡ ድሕሪ ሞት'ውን እንተ ኾነ፡ ነቶም ተረፍቲ ዝውሃብ ገንዘብ እዩ። ካልኦት ዓይነታት ጡረታ'ውን ኣለዉ። ንኣብነት ከም ናይ ሕማም ጡረታን ቅድመ ጡረታን ዝኣመሰሉ ኣለዉ።
-
Personbevis (ሰነድ መረጋገጺ-መንነት)
ሰነድ መረጋገጺ-መንነት፡ ኣብዚ ዝስዕብ ኩነታት የድልየካ፦
- ወረቐት መንነት ንኽተውጽእ (ኣብ ቤት ጽሕፈት ኣታዊ ግብሪ ተመልክቶ፡ ዘይኮነ)
- ዝተፈላለዩ ስልጠናታት/ኣብያተ ትምህርቲ/መምሃሪ ሓገዝ ክትሓትት፡
- ዜግነት ሽወደን ክትሓትት፡
- ፍትሕ ክትሓትት፡
- ናይ ወጻኢ ፓስፖርት፡ ናይ ኣጋይሽ ፓስፖርቲ ወይ ተመሳሳሊ ክትሓትት፡
"ሰነድ መረጋገጺ-መንነት" ማለት፡ እቲ ኣብ 'ብዓል መዚ ግብሪ፡ ዳታ ህዝባዊ መዝገብ' ተጻሒፉ ዘሎ ብዛዕባኻ ዝገልጽ ሰነድ እዩ። ሰነድ መረጋገጺ-መንነት ማለት ግን፡ ወረቐት መንነት ማለት ኣይኮነን።
-
Personförsäkring (ግለ ሰብኣዊ ውሕስነት)
ግለ ሰብኣውያን ውሕስነታት፡ ከም መመላእታ ናይ ማሕበራውን ውዕላውን ውሕስነታት እዮም። ግለ ሰብኣዊ ውሕስነት፡ ብነንበይኖም ንኣሽቱ ውሕስነታት ዝቖመ ኮይኑ፡ መብዛሕትኡ ግዜ፡ ነቶም መሰረታውያን ዝኾኑ ናይ ሓደጋን ናይ ሕማምን ውሕስነታት የጠቓልል። ግላዊ ሰብኣዊ ውሕስት ንምግባር፡ ቊጠባኻን ኣድላይነቱን እዮም ዝውስኑዎ። መብዛሕትኡ ግዜ፡ ብኣባልነት ማሕበር ሰራሕተኛታት ጌርካ ጒጅለኣዊ ውሕስነት ትኣቱ ኢኻ። ወሃብ ስራሕ'ውን፡ ነቶም ዝደልዩ ዘበሉ፡ ጒጅለኣዊ ውሕስነት ይገብረሎም እዩ። ባዕልኻ'ውን ግላዊ ሰብኣዊ ውሕስነታት ክትኣቱ ትኽእል ኢኻ። ንዝያዳ ኣፍልጦ፡ ኣብ ሰላም ዓዳጊ - Hallå konsument, konsumenternas.se ኣንብብ። ወይ ከኣ ምስ ኩባንያ ውሕስነትካ ተዘራረብ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Personnummer (ቊጽሪ መንነት)
ቊጽሪ መንነት፡ ኩሉ እቲ ኣብ ህዝባዊ መዝገብ ሽወደን እቱው ዝኾነ ሰብ ከም መለለዪ ዝሕዞ ቊጽሪ እዩ። ሓደ ሰብ፡ ሓንሳብ ቊጽሪ መንነት ምስ ተቐበለ፡ ዕድሚኡ ምሉእ ይጥቀመላ። ቊጽሪ መንነት፡ ዋላ'ውን ንወጻኢ ሃገር ግዓዝ፡ ኣይቅየርን እዩ። ብዓል መዚ ግብሪ፡ ማለት ስካተቨርከት፡ ቊጽሪ መንነት ይህብ። ኣብ ሽወደን ክትነብር ከምዝደለኻ፡ ኣብ ህዝባዊ መዝገብ ሽወደን ንኽትምዝገብን ሽወደናዊ መለለዪ ቊጽሪ ንኽውሃበካን፡ ናብ ብዓል መዚ ግብሪ፡ ማለት ስካተቨርከት ከተመልክት ኣለካ።
-
Rattfylla (ሰቲኻ ምዝዋር)
ኣብ ሽወደን፡ ደረት ሰቲኻ ምዝዋር (0,2 promille ኣልኮል ኣብ ደምካ) (0,1 mg ኣብ ትንፋስካ) እዩ። እዚ ማለት ድማ፡ ማኪና ክትዝውር ምዃንካ እንተ ፈሊጥካ፡ ኣልኮላዊ መስተ ዘይምስታይ ጥራይ እዩ ወሳኒ። እቲ ኣኽቢድካ ሰቲኻ ምዝዋር ዝብሃል፡ 1,0 promille ወይ ልዕሊኡ ኣብ ደምካ (0,5 mg ኣብ ትንፋስካ) ምስ ዝርከብ እዩ። መቕጻዕቱ ድማ፡ ክሳዕ ናይ 2 ዓመታት ማእሰርቲ ክኸውን ይኽእል'ዩ።
-
Reklam (መወዓውዒ)
መወዓውዒ ዝብሃል፡ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ንምዝርጋሕ ሓደ ናይ ሓበሬታ ምህዞ ወይ ሓሳባት እዩ። ናይ ደቅሰባት ኣተሓሳስባ፡ ግምታትን ተግባርን ብምጽላው፡ እንታይን ብኸመይን ከም ዝገዝኡ ሓሳባቶም ንምቕያር እዩ። መብዛሕትኡ ዝለኣኸልካ መወዓውዒ፡ ካብ ትካላት ዝመንጨወ ኮይኑ፡ እቶም ተቐበልቲ ድማ፡ ሸማቶ እዮም። እቶም ተጠቀምቲ ወይ ሸማቶ፡ ውልቀ ሰባት ወይ ትካላት ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ዕላማ ናይቲ መወዓውዒ፡ ንሓደ ፍርያት ወይ ኣገልግሎት ምስ ዕዳጋ ምልላይ እዩ። ብኸምዚ ድማ፡ ዕዳጋኻ ክብ ከም ዝብል ምግባር እዩ። ነቲ ናባኻ ዝመጽእ መወዓውዒ ብናይ ጽሑፍ ኣድራሻ ይኹን ብዝርርብ መሸጣ ቴሌፎን፡ የቐንየለይ! ኣይደልይን'የ! ክትብል ትኽእል ኢኻ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
-
Reseförsäkring (ውሕስነት መገሻ)
ውሕስነት መገሻ ዝብሃል፡ እቲ ምናልባት ኣብ ናይ ወጻኢ ሃገር መገሻኻ ከይትሓምም ኢልካ ትኣትዎ ውሕስነት እዩ። ዜጋታት ሕብረት ኤውሮጳ፡ ኣብ ሓንቲ ሃገር ኣባል ሕብረት ኤውሮጳ፡ ብግብሪ(ስካት) ዝምወል ህጹጽ ረድኤት ሕክምና ናይ ምርካብ መሰል ኣሎዎም። ንሕክምና ናይ ጥንስን ሕርስን ዝግበር ወጻኢታት'ውን፡ ከም ናይ ህጹጽ ረድኤት ኣገልግሎት ሕክምና እዩ ዝቑጸር። (ኤውሮጳዊ ካርዲ ውሕስነት ሕማም ክህሉወካ ኣለዎ)። ንናይ መገሻ ከኣ ዘጠቓልል፡ ውሕስነት ገዛ ምስ ዝህሉወካ፡ ን45 መዓልታት፡ እኹል ውሕስነት ይህበካ እዩ። ካብኡ ንዝነውሕ ግዜ ምስ ትጸንሕ፡ መመላእታ ውሕስነት መገሻ ምግባር ከድልየካ ይኽእል እዩ። ትካል ውሕስነት፡ ብዛዕባ እታ ትገሸላ ዘለኻ ሃገር፡ እንታይ ከም ዘድልየካ ሓበሬታ ኣሎዎ። ንዝያዳ ኣፍልጦ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዓማዊል - konsumenternas.se ወይ ትካል ውሕስነትካ ኣንብብ።
-
Räkningar (ቅብሊት)
ቅብሊት ማለት፡ ልክዕ ከም ፋክቱራ ማለት እዩ። ቅብሊት፡ እቲ ንኽትከፍል፡ ብጽሑፍ ዝመጽኣካ ጠለብ እዩ። ሓደ ነገር ምስ ገዛእካ፡ ሽዑ ንሽዑ ምስ ዘይትኸፍሎ፡ ቅብሊት (ፋክቱራ) ይልኣኸልካ። መብዛሕትኡ ግዜ፡ ብቡስጣ እዩ ዝልኣኸልካ። ኩሉ ዝኽፈል ክፍሊት፡ ከም ክራይ ገዛ፡ ክፍሊት ኤሌክትሪክ፡ ክፍሊት ቲቪ ወዘተ ክመጽኣካ ይኽእል እዩ። ክፍሊትካ ኣብ ግዜኡ ክትከፍል ይግብኣካ። ምስ ዘይትኸፍል ግን፡ ናብ ተወሳኺ ዕዳ ክትኣቱ ወይ'ውን ናብ መንግስታዊ መኽፈሊ ዕዳ፡ ማለት ክሩኖፉግደን ክትመሓላለፍ ትኽእል ኢኻ። ዕለተ-ምኽፋል ዝወድቀሉ ግዜ፡ ማለት እቲ ናይ መጨረሽታ ክትከፍለሉ ዝግብኣካ ዕለት፡ ኣብቲ ፋክቱራ ሰፊሩ ኣሎ። እቲ ዝበለጸ፡ ብናትካ ባንክ ብኢንተርነት (ኢንተርነት ባንክ) ከም ዝኽፈል ምግባር እዩ። እዚ፡ እቲ ኣዝዩ ዝቐልጠፈን ዝሓሰረን ኣገባብ ኣከፋፍላ ዕዳ እዩ። ኣብ ባንኪ ወይ ኣብ ቤት ቡስጣ ኬድካ'ውን ክኽፈል ዝክኣል ኮይኑ፡ እዚ ግን፡ ንነፍሲ ወከፍ ክትከፍሎ ትደልዮ፡ ክፍሊት ስለ ዘሎዎ፡ ኣዝዩ ክቡር ክኾነካ እዩ።
-
Sjuklön och Sjukpenning (ክፍሊት ኣብ ግዜ ሕማም)
ምስ እትሓምም ወይ መጒዳእቲ ምስ ዘጋጥመካ፡ መተካእታ ገንዘብ ይውሃበካ እዩ። ኣብ'ቶም ናይ መጀመርታ 14 መዓልታት፡ ኣብ ክንዲ ደሞዝ፡ ካብ ወሃቢ ስራሕ (ደሞዝ ኣብ ግዜ ሕማም sjuklön ወይ ከኣ sjukpenning) ካብ 14 መዓልታት ንላዕሊ ምስ እትሓምም ገንዘብ ይውሃበካ። ብምኽንያት ሕማም፡ እታ ክትሰርሓላ ዘይከኣልካ ናይ መጀመርታ መዓልቲ፡ ንወሃቢ ስራሕ ከምዝሓመምካ ከተመልክት ይግባእ። ናይ መጀመርታ ናይ ሕማም መዓልቲ ትረኽቦ ክፍሊት የለን። ድሒሩ ግን ወሃብ ስራሕካ፡ ንዳርጋ 2 ሰሙን ይኸፍለካ። ድሒሩ'ውን ካብ ትካል ውሕስነት፡ ክፍሊት ትረክብ። ካብ ትካል ውሕስነት፡ ክፍሊት ክትረክብ፡ ስራሕ ዘሎካን ስራሕ ምስ ደሞዙ ዝነበረካን ክትከውን ይግባኣ።
-
Sjukhus (ሆስፒታል)
ሆስፒታል "ላሳረት" ተባሂሉ'ውን ይጽዋዕ እዩ። ሆስፒታል፡ ዝሓመሙን መጕዳእቲ ዝበጽሖምን ሰባት ክንክን ዝረኽቡሉ ቦታ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ፡ ህጹጽ መቐበል ሕሙማን፡ ኣብ ሆስፒታል እዩ ዝርከብ። እቲ ኣብ ሆስፒታል ዝውሃብ ክንክን፡ በጺሕካ ትምለሰሉ ወይ ትሓድረሉ ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ክፉት-ክንክን ዝብሃል፡ ኣብ ሆስፒታል ወይ ኣብ ማእከል-ጥዕና ከይደቀስካ፡ ማለት፡ ዓራት ከይሓዝካ ምርመራን ሕክምናን ክግበረልካ ከሎ እዩ። እቲ ካልኣይ ናይ ክንክን ዓይነት ድማ፡ እቲ ኣብ ሆስፒታል ኣቲኻ፡ ማለት ደቂስካ እትገብሮ ክንክን እዩ። ሕክምና ንኽግበረልካ ናብ ሆስፒታል መጺእካ፡ ዶክቶር ናይ ምርመራ መሰነይታ ወረቐት ምስ ዝጽሕፈልካ እዩ። ሆስፒታል፡ ብቐዳምነት ናብ'ቶም ከበድቲ ሕማማት ዘሎዎምን፡ ናይ ህይወት ስግኣት ዘጋጠሞምን እዩ ዘድህብ። ኣብ መብዛሕትኦም ሆስፒታላት፡ ናይ ህጹጽ መቐበል ሕሙማንን ምዱብ ሕክምና ናይ ብዙሕ ዝተፈላለየ ሕማማትን ዝሓዘ'ዩ። ንኣብነት ውሽጣዊ ሕክምና፡ መጥባሕቲ፡ ሕክምና ኣዕጽምቲ፡ እዝኒ-ኣፍንጫ-ጎሮሮ፡ ሕክምና ደቂ ኣንስትዮ፡ ቆልዑን መንእሰያትን፡ ክንክን ኣረጋውያንን ወዘተ ዝሓዘ እዩ። ናብ ህጹጽ መቐበል ሕሙማን ክትከይድ ምስ እትደሊ፡ እቲ ዘበለጸ ኣገባብ፡ ኣቐዲምካ፡ ትመጽእ ከም ዘለኻ ስልኪ ብምድዋል ሓቢርካ ምጽናሕ እዩ። ናብ ኣገልግሎት ምኽሪ ሕክምና፡ ብቝጽሪ ስልኪ 1177 ደዊልካ ምኽሪ ርኸብ። ወይ ከኣ ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ ሓበሬታ www.1177.se ኣንብብ።
-
Skatteverket (ብዓል መዚ ግብሪ)
ብዓል መዚ ግብሪ፡ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ዝሰርሕ ትካል እዩ። እቶም ቀንዲ ዕማማት እዚ ብዓል መዚ እዚ፡ ምኽፋል ግብርን ምዝገባ ህዝብን እዮም። ፖለቲከኛታት ባይቶ፣ ኮምዩናትን ኣውራጃታትን፡ ኣየኖትን ክንደይን ግብሪ ከምእንኸፍል ይውስኑ። ግብሪ ናይ ምእታው ስራሓት ግን፡ ብቤት ጽሕፈት ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ይመሓደር።
-
Snabblån (ህጹጽ ለቓሕ)
ሓደ ህጹጽ ልቓሕ፡ ሓደ ናይ ውሑድ መጠን ገንዘብ ልቓሕ ኾይኑ ናይ ግድን ኣብ ውሽጢ 30 መዓልታት ተመሊሱ ክኽፈል ዘሎዎ እዩ። ህጹጽ ልቓሕ ምውሳድ ክቡር ኾይኑ እቲ ጠቕላላ ዋጋ ናይቲ ልቓሕ ኣዚዩ ልዑል ክኸውን ይኽእል እዩ። ሓደ ህጹጽ ልቓሕ፡ ልቓሕ ኤስ ኤም ኤስ፡ ንኡስ ልቓሕ፡ ልቓሕ ተለፎን፡ ልቓሕ ኢንተርነት ወይ ናይ ሓጺር ግዜ ልቓሕ ተባሂሉ ክጽዋዕ እውን ይኽእል እዩ።
-
Socialbidrag (ደገፍ መተሓዳደሪ)
ኣብዚ ግዜ'ዚ፡ እቲ 'ደገፍ መተሓዳደሪ' ዝብል ቃል እዩ ኣብ ጥቕሚ ዘሎ። እዚ ደገፍ መተሓዳደሪ'ዚ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ፡ እቲ ሃገራዊ ምዱብ መለክዒ፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ፡ ኣብኡ እቱው ዘይኮነ ካልእ ምኽንያታዊ ወጻኢታት ዘጠቓልል እዩ። ኣብቲ ሃገራዊ ምዱብ መለክዒ፡ እቲ ወጻኢታት፡ ንኹሉ፡ ቅቡል ወይ ኣዕጋቢ ዋጋ እዩ። ንኣብነት፡ ከም መግቢ፡ ክዳውንቲ፡ ጽሬት ወዘተ እዩ ዘጠቓልል። ደገፍ መተሓዳደሪ፡ እቲ ንሓደ ኣብ ግዝያዊ ቊጠባዊ ሽግር ዝወደቐ ሰብ፡ ከም ናይ መወዳእታ ዑቕባዊ መርበብ ከገልግል ዝግብኦ ቊጠባዊ ሓገዝ እዩ። ደገፍ መተሓዳደሪ ዝብሃል፡ እኹል ገንዘብ ዘይብልካ ምስ እትኸውን፡ (ንኣብነት፡ ንመግብን ክራይን) እትውሃቦ ገንዘብ እዩ።
ነቲ ቊጠባዊ ደገፍ፡ ከም መተሓዳደሪ ገንዘብ ክውሃበካ፡ ብቐጻሊ ምልክታ ክተእቱ ይግባእ። ሓደ ሰብ፡ ብኽንደይ ገንዘብ ክመሓደር ከም ዘለዎ፡ ኣብ ውሳነ ዝኣተወ እዩ። መተሓዳደሪ ገንዘብ ንምርካብ ምስ ተመልክት፡ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ናብቲ ንዓኻ ዘድልየካ እዩ ዝጥምት። ብቐዳማይ ደረጃ፡ ደቅሰባት፡ ናይ ገዛእ ህይወቶም ሓላፍነት ክወስዱ ኣለዎም። እዚ ማለት ድማ፡ ሓደ ሰብ፡ ቅድሚ ኣብ ሓገዝ ምውዳቑ፡ መተሓዳደሪኡ ዝኸውን ወጻኢታትን ካልእ ዘድልን፡ ብገዛእ ዓቕሙ ንምኽኣል ክጽዕር ይግብኦ። እቲ ክሰርሕ ዝኽእል፡ ክሰርሕ ግዴታ ኣሎዎ። ኣብ ባንኪ ገንዘብ ምስ ዝህሉወካ ወይ ንብረት ከም (ማኪና፡ ገዛ፡ ጃልባ ወዘተ) ምስ ዝህሉወካ፡ ቊጠባዊ ሓገዝ ዘይከውህበካ ይኽእል'ዩ። ብቐዳምነት ኩሉ ሰብ፡ ነቲ ክርከብ ዝኽኣል፡ ካልእ ዕድላትን ሓገዛትን ንኣብነት ከም፡ ሓገዝ ክራይ ገዛን ደሞዝ ወለድን ክሓትት ኣለዎ።
መተሓዳደሪ ገንዘብ ንምርካብ እትሓተሉ ቦታ፡ ኣብቲ ኣብ ኮምዩንካ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኮይኑ (ኣብቲ ናይ ኮምዩን ኣድራሻ ኢንተርነት ኣቲኻ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ)። ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ነቲ ዘእተኻዮ ምልክታ ክጸሉ ዝኽእል ቊጠባዊ ሃለዋትካ፡ ሓበሬታታት ንኣብነት እቶትካ፡ ንብረትካ፡ ወጻኢታትካ ወዘተ ምፍላጥ የድልዮ እዩ።
-
Socialstyrelsen (ቦርድ ማሕበራዊ ኣገልግሎት)
ቦርድ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ መንግስታዊ ትካል ኮይኑ፡ ብመምርሒ መንግስቲ ይሰርሕ። እዚ መንግስታዊ ትካል'ዚ፡ የማሓድር፡ ይመርሕ፣ ጥዕና፡ ክንክን ሕክምና፡ ሕክምና ስኒ፡ ንማሕበራዊ ኣገልግሎት ዝምልከት ሰነድ ይከታተልን ስታቲስቲክ ይሕዝን። እቲ ትካል፡ ከም ሕጊ ዘገልግሉ ጽሑፋት የቕርብ፣ መምርሕታት ይህብን ኣብ ክሊ ሕክምና፡ ክንክን፡ ዓቕሚ ሰብን ፈጸምቲ ውሳነን የዋሃህድ። ገለ ካብቲ ሓበሬታ፡ ንሕሙማንን ተኣለይትን ዝቐንዐ እዩ። ቦርድ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ኣብ ሕክምና ንዝሰርሑ፡ ናይ ሞያ ምስክር ወረቐት ኣብ ምድላው'ውን ይሰርሕ እዩ።
-
Stöld (ስርቂ)
ስርቂ ገበን እዩ። ስርቂ ዚበሃል ሓደ ሰብ ነቲ ናቱ ዘይኮነ ነገር፤ ብዘይ ፍቓድ ንዕኡ ክኾኖ ወይ ናብ ካልእ ንኽሸጦ ምስ ዚወስዶ እዩ። ንከቢድ ስርቂ እንተ ሓጸረ ን6 ወርሒ እንተ ነውሐ ን6 ዓመት ማእሰርቲ ክትፍረድ ትኽእል። ቀሊል ስርቂ ማለት ኣቲ ገበን ንእሽቶ እንተኾይኑ፤ ከም ቅጥፈት ይበሃል። ሰብ ናትካ ንብረት እንተ ድኣ ሰሪቑካ፤ ናብ ፖሊስ ኬድካ ኢኻ ተመልክት።
-
Svartjobb (ዘይሕጋዊ (ጸሊም) ስራሕ)
ብጸሊም ምስራሕ ማለት፡ ካብ እቶትካ ግብሪ ኣይትኸፍልን ማለት እዩ። ሕብረተሰብ፡ ኩላቶም ሰራሕተኛታት ግብሪ ክኸፍሉ ኣለዎም ኣብ ዝብል ሓሳብ እዩ ሰረት ዝገብር። ግብሪ፡ ኣብ ኣገልግሎት ሕክምና፣ ትሕተ ቕርጺ፣ ክንክን ኣረጋውያንን ኩላቶም ዜጋታት ዝግልገሉሉ ማሕበራዊ ድሕነትን እዩ ዝውዕል። ብጸሊም ምስ እትሰርሕ፡ ብሽምካ ገዛ ክትረክብ ወይ ከኣ፡ ቀስ ኢልካ ንኽትከፍሎ፡ ተለቂሕካ ዝኾነ ክትገዝእ ኣጸጋሚ ይኸውን። ኣካረይትን ትካላትን፡ መብዛሕትኡ ግዜ፡ መረጋገጺ ወረቐት ስራሕ(ውዕል) እዮም ዝሓቱ።
ብጸሊም ትሰርሕ ንዘበልካ፡
- መረጋገጺ ወረቐት ስራሕ(ውዕል) እንተ ዘይብልካ፡ ቅኑዕ ደሞዝ ኣይክህሉወካን እዩ።
- ስራሕ ኣልቦ ኣብ እትኾነሉ ግዜ፡ መተካእታ ደሞዝ ኣይህሉዎካን።
- ኣብ ግዜ ሕማምን ኣብ ግዜ ዓመታዊ ዕረፍትን፡ ደሞዝ ኣይህሉወካን።
- ደሞዝ-መተካእታ-ሕማምን ደሞዝ-መተካእታ ዕረፍቲ ወላድን ኣይህሉወካን።
- ትሑት ጡረታ ይህሉወካ።
- ኣብ ነብስኻ ይኹን ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሰባት ሓደጋ ምስ እተውርድ፡ ወይ ከኣ እናሰራሕካ እንከለኻ ገለ ነገር ምስ ዝስበረካ፡ ውሕስነት የብልካን።
-
Tandvård (ክንክን ስኒ)
ክንክን ስኒ ማለት፡ ኣስናንካ ብግቡእ ምሓዝ ማለት እዩ። ንኣብነት፡ ብቐጻሊ ናብ ሓኪም ብምኻድን ብግቡእ ብምሕጻብን፡ ኣስናንካ ነዃል ከይገብር ክትከላኸል ትኽእል ኢኻ። ኩላቶም ኣብ ሽወደን ዝነብሩ፡ ካብታ 20 ዓመት ዕድመ ዝመልኡላ ኣትሒዞም፡ 'ሓገዝ ክንክን ስኒ' ይግበረሎም እዩ። ዕድመኻ ትሕቲኡ እንተ ኾይኑ ግን፡ ክንክን ስኒ፡ ብናጻ እዩ። ኣብ ሽወደን፡ ህዝባዊ (ኣውራጃዊ)፡ ከምኡ'ውን ናይ ግልን ሕክምና ክንክን ስኒ ኣሎ።
-
Telefonräkning (ክፍሊት ተሌፎን)
ቅብሊት ተሌፎን ማለት፡ ነቲ ዝተጠቀምካሉ ክትከፍል ዝመጽኣካ ፋክቱራ እዩ። ኣብ ሽወደን፡ ብዙሓት ተወዳደርቲ ናይ ተሌፎን ኩባንያታት ኣለዋ። መብዛሕትአን ድማ፡ ነቲ ናይ ገዛን ተንቀሳቓስን ተሌፎናት፡ ምናልባት'ውን ብረድ-ባንድን ኣብ ሓደ ኩባንያ ዓሚሎም ምስ ትኸውን፡ ምጒዳል ዋጋ ይገብሩልካ እዮም። ስለዚ፡ ነቲ ንስኻ እትጥቀመሉ ኣገባብ ተሌፎን ዝሰማማዕ ንምርካብ፡ ነተን ዝተፈላለያ ኩባንያታት ክተወዳድረን ጽቡቕ እዩ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ - Post-, ከምኡ'ውን telestyrelsen ወይ'ውን www.compricer.se ኣቲኻ ኣወዳድር።
-
Trafikförsäkring (ውሕስነት ትራፊክ)
ተሽከርካሪ ሞቶር ከም (ማኪና፣ ሞቶር ሳይክል፣ ኢዩ-ቱግቱግ ክላስ 1 ወይ ከኣ ኣውቶቡስ) ምስ እትውንን፡ ካብታ ዋና ዝኾንካላ ናይ መጀመርታ መዓልቲ፡ ውሕስነት ትራፊክ ክህሉወካ ይግባእ።
ተሽከርካሪትካ ሓደጋ ምስ ትፍጽም፡ ኣብ ልዕሊ ኣውቲስታ፣ ተሳፈርትን ካልኦት ዝተጎድኡን፡ 'ውሕስነት ትራፊክ' መተካእታ ገንዘብ ይህብ። እቲ ውሕስነት፡ ኣብ ልዕሊ ናይ ካልእ ሰብ ንብረት ንዝወረደ ጉድኣት'ውን ይትክእ'ዩ።
ውሕስነት ትራፊክ፡ ኣብ ልዕሊ ተሽከርካሪትካን ኣብ ውሽጣ ዝርከብ ንብረትን ንዘጋጠመ ጒድኣት ኣይትክእን እዩ። ከምዚ ዓይነት ውሕስነት ንኽህሉወካ፡ ተወሳኺ ናይ ማኪና ውሕስነት ከድልየካ እዩ።
ኣስተውዕል!
- ተንቀሳቓሲት ሞቶር፡ ብመሰረት ሕጊ፡ 'ውሕስነት ትራፊክ' ክህሉዋ ይግባእ።
- ውሕስነት ትራፊክ፡ ካብታ ወናኒ ተሽከርካሪት ዝኾንካላ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ኣትሒዙ፡ ኣብ ስራሕ ክውዕል ይግባእ።
- ንስኻ ወናኒ ተንቀሳቓሲት ሞቶር፡ ከም ወናኒ መጠን፡ ባዕልኻ ኢኻ ምስ ትካል ውሕስነት ውዕል ክትኣቱ ዘለካ።
- እታ ተንቀሳቓሲት ሞቶር ምስ እትስበር፣ ምስ እትስረቕ፣ ክትንቀሳቐስ ዘይፍቀደላ ምስ እትኸውንን ኣብ ኣገልግሎት ምስ ዘይትህሉን'ውን ውሕስነት ትራፊክ ክህሉዋ ይግባእ።
- ተሽከርካሪትካ ውሕስነት ትራፊክ ምስ ዘይህሉዋ፣ እታ ተሽከርካሪት፡ ውሕስነት ክሳብ ዘይሃሎዋ ን'ማሕበር ውሕስነት ትራፊክ' መዓልታዊ ዝኽፈል ክፍሊት ኣሎካ።
- እቲ ክፍሊት፡ ካብ ንውሕስነት ትራፊክ ዝኽፈል ክፍሊት ኣዝዩ ዝለዓለ እዩ።
- እታ ተሽከርካሪት ዘይትጥቀመላ እንተዄንካ፡ ኣብ ክፍሊ መጓዓዝያ፡ ካብ ኣገልግሎት ደው ከተብላ ትኽእል ኢኻ።
-
Underhållsbidrag (ቀለብ ቆልዓ)
ቀለብ ቆልዓ ዝብሃል፡ እቲ ምስ ደቁ ብሓደ ዘይነብር ወላዲ፡ ንውላዱ መናበዪ ዝኸውን ዝኸፍሎ ገንዘብ እዩ። እዚ ድማ፡ ሓባራዊ ወይ ውልቃዊ ናይ ምዕባይ ሓላፍነት ይሃሉኻ ኣይሃሉኻ ብዘየገድስ እዩ። እቲ ቆልዓ፡ እናተመላለሰ ምስ ክልቴኹም ብማዕረ ዝቕመጥ ምስ ዝኸውን ግን፡ ክልቴኹም ቀለብ ቆልዓ ናይ ምኽፋል ግዴታ ኣይህሉወኩምን እዩ። ቀለብ ቆልዓ ናይ ምርካብ መሰል ዘሎዎ እቲ ቆልዓ እዩ። እቲ ገንዘብ ዝቕበል ግን፡ እቲ ነቲ ቆልዓ ዝኣሊ ወላዲ/ት እዩ/ያ። ወለዲ፡ ቆልዓ ናይ ምምሕዳር ሓላፍነት ዘሎዎም፡ ከም ልሙድ፡ ክሳዕ እታ እቲ ውላድ 18 ዓመት ዝመልኣላ ዕለት እያ። ወለዲ ናይ'ቶም ኣብ ናይ ጂምናስዩም ትምህርቲ ወይ ተመሳሳሊ ዝቕጽሉ ቆልዑ ግን፡ ክሳብ እቲ ውላድ 21 ዓመት ዝመልኣላ ዕለት፡ ናይ ምምሕዳሮም ሓላፍነት ይህሉዎም።
-
Underhållsstöd (ሓገዝ ቀለብ ቆልዓ)
ሓገዝ ቀለብ ቆልዓ፡ እቲ ብትካል ውሕስነት(ፎርሼክሪንካሳን) ዝኽፈለካ ገንዘብ እዩ። እዚ ገንዘብ'ዚ፡ ነታ/ቲ ሓላፍነት ምዕባይ ቆልዓ/ዑ ዘሎዋ/ዎ፡ ምስ ውላዳ/ዱ ንበይና/ኑ እትቕመጥ/ዝቕመጥ ወላዲ/ት ዝኽፈል ገንዘብ እዩ። እዚ ሓገዝ ቀለብ ቆልዓ'ዚ ክኽፈል እንተ ኾይኑ፡ እቲ ካልኣይ ወላዲ ቀለብ ቆልዓ ምስ ዘይከፍል፡ ወይ'ውን ኣብ ወርሒ ካብ 1273 ክሮነር ንታሕቲ፡ ምስ ዝኸፍል እዩ።
-
Validering (መገምገሚ)
መገምገሚ ክንብል ከለና፡ "ቅቡል ምግባሩ ወይ ምርግጋጽ" ማለት እዩ። እዚ ምግምጋም ዝብል ቃል፡ ንሓደ ነገር ንምቍጽጻርን ቅቡል ንምግባርን እተካይዶ መስርሕ እዩ ዝገልጽ፡ ንኣብነት ንምስክር ትምህርቲ። ምግምጋም፡ ኣብ ጽባቐ ሓደ ስራሕ እትጥቀመሉ ዕዮ እዩ። ናይ ዓቕሚ ግምገማ ትጥቀመሉ፡ ንናይ ሓደ ሰብ ፍልጠትን ዓቕምን፡ ንምግማት፡ ንምምዛንን ቅቡል ንምግባርን እዩ።
-
Volontär (ወለንተኛ)
ወለንተኛ ዝብሃል ሰብ፡ ክፍሊት ከይጠለበ ብድሌቱ፡ ስራሕ ወይ ኣገልግሎት ዘወፊ ሰብ እዩ። ስራሕ ወለንተኝነት፡ ስራሕ 'ፍቶተኛ' ወይ ስራሕ 'ብገዛእ ፍቓድ' ተባሂሉ'ውን ክጽዋዕ ይኽእል እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ስራሕ፡ ብሓደ ወለንተኛ ውድብ ወይ ማሕበር ይዋሃሃድ። ንኣብነት፡ ቀይሕ መስቀል፡ ናይ ስፖርት ማሕበር ወይ ባህላዊ ማሕበር ክኸውን ይኽእል'ዩ። ኣብ ሽወደን፡ ኣብ ሓደ ማሕበር፡ 'ስራሕ ብፍቶት' ወይ 'ስራሕ ብገዛእ ፍቓድ' ልሙድ እዩ። ካብ ሽወደን ወጻኢ፡ እዘን ማሕበራት'ዚኣተን፡ መኽሰብ ዘይብለን ወይ ዘይመንግስታውያን ውድባት ተባሂለን ይጽዋዓ።
-
Vårdcentral (ማእከል ጥዕና)
እዚ ማእከል ጥዕና'ዚ ልክዕ ከምቲ ናይ መእሰያትን ተረኛ መቐበል ሕሙማን፡ ማእከል ጥዕና ሕጻናትን፡ ሓለዋ ጥዕና ኣዴታትን፡ ሓደ ኣካል ናይቲ ቀዳማይ ደረጃ ሕክምና እዩ። ናብዚ ማእከል ጥዕና ዝመጹ ሕሙማን፡ ኩላቶም እቶም ብቐጥታ ህጹጽ ረድኤት ዘየድልዮም ሕሙማን እዮም። እዞም ኣብ ማእከል ጥዕና ዘለዉ ዶክቶራት፡ ኩሉ ግዜ ናይ ሕሙማኖም ጠቕላላ ናይ ምውህሃድን ምክትታልን ሓላፍነት ኣሎዎም። ኣድላዪ ምስ ዝኸውን፡ ንምርመራን ተወሳኺ ሕክምናን ናብ ካልኦት ፍሉያት ዶክቶራት መሰነይታ ክህቡኻ ይኽእሉ። እዞም ማእከል ጥዕናታት'ዚኣቶም፡ ናይ ላባራቶሪ ምርመራ፡ ናይ ጸቕጢ ደም ምርመራን ካልኦት ልሙዳት ክንክናትን ዝኣመሰሉ ናይ ምርመራ ዓይነታት ይገብሩ እዮም።
-
Vårdnadshavare (ሕጋዊ ሓላፍነት ምዕባይ ቆልዓ)
ሓደ ሕጋዊ ሓላፍነት ምዕባይ ቆልዓ ዘሎዎ ሰብ፡ ወይ ሞግዚት ዝብሃል፡ እቲ ወይ እቶም ሕጋዊ ናይ ምዕባይ መዝነት ናይ ሓደ ህጻን ዝተቐበለ/ሉ እዩ/እዮም። እዚ ማለት ድማ፡ ሓደ ካብ ወለዲ ወይ ክልቲኦም ወለዲ፡ ወይ'ውን ብቤት ፍርዲ ዝተመዘዘ ሰብ ክኸውን ይኽእል። ሓደ ሕጻን፡ ሕጋዊ ሓላፍነት ዘሎዎ መዕበዪ ዝግበረሉ፡ ክሳዕ ዓቕሚ ኣዳም በጺሑ 18 ዓመት ዕድመ ዝመልእ እዩ።
-
Överklagan (ይግባይ)
ጌጋ ዝኾነ ወሳነ ተወሲኑ ኣሎ ኢልካ ምስ ትኣምን፡ ይግባይ እትብለሉ ዕድል ክህሉ ይኽእል እዩ። እቲ ጌጋ እንታይ ከም ዝኾነን ስለምንታይ ጌጋ ከም ዝኾነን ድማ ግለጽ። ከምኡ ብምግባርካ ድማ ሓድሽ ወሳነ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። እቲ ውሳነ'ቲ እቲ ኣቐዲሙ ዝነበረ ናይ ቅድም ውሳነ ክኸውን ይኽእል ወይ'ውን ሓድሽ ፍታሕ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ብዙሓት ብብዓል መዝታት ወይ ብኮምዩናት ዝውሰኑ ውሳነታት፡ ይግባይ ክትብለሎም ትኽእል ኢኻ። እቲ ውሳነ፡ ኩሉ ኣዋን ብጽሑፍ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ኣብ ሓደ ርክብ፡ ብናይ ቃል መልሲ ወይ ብቴሌፎን ብዝንገረካ ጥራይ ኣይትዕገብ። ብግቡእ ይግባይ ክትብለሉ እትኽእል ኣገባብ፡ እቲ ውሳነ ዘሕለፈ ብዓል መዚ ክሕግዘካ ይኽእል እዩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡ አሜን።
ቃና ዘገሊላ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዝዓበየሉ ኣብ ሰሜናዊ ክፍሊ ናይ እስራኤል ኣብ ኣውራጃ ገሊላ ካብ ከተማ ናዝሬት ብሸነኽ ሰሜናዊ ምብራቕ ኣስታት ፲/10 ኪሎ ሜትር ርሒቕ እትርከብ ንእሽቶይ ዓዲ እያ። ብቛንቋ ዕብራይስጥ “ክፋር ቃና” ይብልዋ፡ ክፋር ማለት ዓዲ ክኸውን ከሎ፡ ቃና ድማ “ናይ መቃ (ሻምብቆ ዝመስል ኣብ ሩባ ዝቦቅል ዓቢይ ሳዕሪ)” ማለት እዩ። ቃና ዘገሊላ ዓዲ ትበሃል እምበር ኣብዚ ሕጂ እዋን ከቲማ ትርከብ። ኣብ መጽሓፈ ኢያሱ ፲፱፡፳፰/19፡28 ተጠቒሳ ካብ ዘላ ንነገደ ኣሴር ካብ ዝተዋህበቶም ቃና ክትፍለ ቃና ናይ ገሊላ ተባህለት።
ኣብ ሓድሽ ኪዳን ቃና ዘገሊላ ኣብ ዮሓንስ ወንጌል ተጻሒፉ ከም ዘሎ ዶኪማስ መርዓ ዝገበረላ ድንግል ማርያም፡ ጐይታ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ዝተዓደሙላ፡ (ዮሓ ፪፡፩-፲፩ /2፡1-11) ዓዲ ሓዋርያ ናትናኤል እያ፡ (ዮሓ ፳፩፡፪/21፡2)። ጐይታ ኣብ ቃና ዘገሊላ ተዛሪቡ ነቲ ኣብ ቅፍርናሆም ሓሚሙ ንዝነበረ ወዲ ሹም ካብ ሕማሙ ፈዊሱ እዩ። (ዮሓ ፬፡፵፫-፶፬)።
ቤተክርስቲያን ንበዓላት በስማት ቅዱሳን፡ ኣብ ዕለቱ ብዝተፈጸመ ግብሪ፡ ብስም ቦታ ትስምዮም እያ። እዚ በስመ ሃዳሪ ይሰመይ ማህደር ከም ዝበሃል እዩ እምበር ኲሉ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉን ኣብ ቅዱሳናቱ ሓዲሩ፡ ኣብ ቅዱስ ስፍራ ተረኺቡ፥ ዝገበሮ ተኣምራታዊ ግብሪ እዩ። ነዚ ተኣምር ክፍጽም ንዝሓረዮ ቦታውን ቤተክርስቲያን ብመሠረት መጽሓፍ ቅዱስ (ዘጸ ፫፡፭/3፡5፤ ፪/2 ጴጥ ፩፡፲፰/1፡18) ክብርን ቅድስናን ሂባ ተብዓሎን ተክብሮን፡ ብስም እቲ ቦታውን ነቲ ቅዱስ በዓል ትሰምዮን። በዚ ምኽንያት ድማ እዚ ናይ ሎሚ በዓል ቃና ዘገሊላ ብዝብል ናይቲ ቦታ ስያመ ተሰሚው ይበዓል። ብተወሳኽውን ኣብ ቃና ዝተገብረ ተኣምር ክርስቶስ ተጠሚቑ ኣብ ገዳመ ቆሮንቶስ ድሕሪ ምጻሙ ዝተፈጸመ እኳ እንተኾነ ሊቃውንተ ቤተክርስቲያን ናይ ማይ በዓል ምስ ናይ ማይ ብምባል ብመንፈስ ቅዱስ ተመሪሖም ጽባሕ ጥምቀት በዓል ከም ዝበዓል ገይሮምዎ እዮም።
በዚ ድማ በዓለ ቃና ካብቶም ትሸዓተ ናይ ጐይታ ንኡሳን በዓላት ኮይኑ ካብ ዋዜማ ጀሚሩ ለይቲ ብማህሌትን ቅዳሴን ከቢሩ ይውዕል። ኣብዚ ዕለት ዝቐርብ ዜማን ንባባትን መሠረት ብምግባር ቤተክርስቲያን በዚ ዕለት እተመሓላልፎ መልእኽቲ እንታይ ምዃኑ ክንርዳእ ንኽእል ኢና። ንሱ ድማ ኣብ ቃና ዘገሊላ ዝተገብረ ተኣምር ምስ ምሥጢሩ ዝድህስስ እዩ። ብዛዕባ እዚ ቅዱስ ዮሓንስ ኣብ ወንጌሉ ምዕራፍ ፪፡፩-፲፩/2፡ 1፡11 ኣስፊርዎ ኣሎ። ሊቃውንተ ቤተክርስቲያንውን ዕሙቕ ብዝበለ ምሥጢር ነዚ ናይ ዮሓንስ ወንጌል ተርጒሞምዎ እኳ እንተ ኾኑ፡ ገለ ቁሩብ ንሳቶም ካብ ዝገለጽዎ ዓቕምና ብዝፈቐዶ ኣሕጽር ኣቢልና ከም ፍቓድ ኣምላኽ ክንርኢ ኢና።
መርዓ ናይ ቃና ዘገሊላ
“ኣብታ ሣልሰይቲ መዓልቲ ኸኣ ኣብ ቃና ናይ ገሊላ መርዓ ኾነ። ኣደ ኢየሱስውን ኣብኡ ነበረት። ኢየሱስ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ድማ ናብቲ መርዓ ተዓዲሙ ነበረ። ወይኒ ምስ ተወድአ፥ ኣደ ኢየሱስ ‘ወይኒ እምበር የብሎምን’ በለቶ። ኢየሱስ ድማ ‘ኣቲ ሰበይቲ፡ ምሳኺኸ እንታይ አሎኒ፡ ጊዜይ ገና ኣይበጽሔን’ በላ። ኣዲኡ ኸኣ ነቶም ተዓጠቕቲ ‘ንሱ ዚብለኩም ኵሉ ግበሩ’ በለቶም። ኣብኡ ኣይሁድ ከምቲ ሥርዓቶም ዝነጽሑለን ከክልተ ወይ ሰሠለስተ ዝንግሪር ዚሕዛ ሹድሽተ ኣጋንእ እምኒ ተቐሚጠን ነበራ። ኢየሱስ ነቶም ተዓጠቕቲ ‘ነዘን ኣጋንእ ማይ ምልእወን’ በሎም፥ ንሳቶም ከኣ ኣፍ ንኣፍ መልእወን። ሽዑ ‘ሕጂ ቀዲሕኩም ነቦ ዳስ ውሰድሉ’ በሎም። ንሳቶም ከኣ ወሰዱሉ። እቲ ኣቦ ዳስ ግና ነቲ ናብ ወይኒ ዝተለወጠ ማይ ምስ ጠዓሞ፡ ካበይ ከም ዝመጸ ኣይፈለጠን፥ እቶም ማይ ዝመልኡ ተዓጠቕቲ ግና ይፈልጡ ነበሩ፥ ነቲ መርዓዊ ጸዊዑ ‘ኵሉ ሰብ ቅድም ጽቡቕ ወይኒ፥ ምስ ሰኸሩ ኸኣ እቲ ሕምቕ ዝበለ የቕርብ። ንስኻ ግና ነቲ ጽቡቕ ወይኒ ክሳዕ ሕጂ ኣጽኒሕካዮ’ በሎ። ኢየሱስ ነዚ መጀመርያ ተኣምራቱ እዚ ኣብ ቃና ናይ ገሊላ ገበሮ። ክብሩ ኸኣ ገለጸ፡ ደቀ መዛሙርቱውን ብእኡ ኣመኑ።” ዮሓ ፪፡፩-፲፩/2፡1-11።
ኣብዚ ቅዱስ መርዓ ናይ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ትሕትና ዝተጋህደሉ፡ ክርስቶስ ንዂሉ መንነቱ ዝገለጸሉ፡ ኣደ ጐይታ ድንግል ማርያም ርኅርህቲ፡ ክብርትን ኣማላዲትን ምዃና ዝተራእየሉን ብሓዋርያት ዝተሰብከሉን፡ ሓዋርያትውን ብክርስቶስ ዝኣመኑሉ፡ ብዓቢኡ ድማ ክብሪ ናይ ምሥጢረ ተክሊል ዝተጋህደሉ ብተግባር ትምህርቲ ዝተዋህበሉን እዩ።
ትሕትና ጐይታ ከም ዝተገልጸ
ክርስቶስ ኣብ ቤተልሔም ኣብ መብልዒ ማል ተወሊዱ፡ ኣብ ዮርዳኖስ ድማ ብኢድ ዮሓንስ ባርያኡን ኣገልጋሊኡን ተጠሚቑ፡ ኣቦ ትሕትና ምዃኑ ብዂሉ ዝተፈልጠ፥ ሕጂ ድማ ከምቲ “እንተኾነ ሰብ ብምዃን፥ መልክዕ ባርያ ብምውሳድ፥ ብገዛእ ፍቓዱ ንርእሱ ድኻ ገበረ” ፊል ፪፡፯/2፡7 ዝብል፥ ኣብ መርዓ ፍጡራቱን ባሮቱን ከም ቀንዲ ዕዱም ዘይኮነ ከም ተራ ዕዱም ኮይኑ ወይኖም እኳ ንዕዱማቶም ኣብ ዘይኣኽለሎም ኣብ እንዳ ድኻ መርዓ ተረኽበ። ንማንም ከይነዓቀ ድማ ምስቶም ባሮቱ ከም ተራ ዕዱም ተቐመጠ። ነቲ ተኣምርውን ረኣዩለይ ስምዑለይ ከይበለ ኣብቲ ውሻጠ ኣጋንእ ወይኒ ኣብ ዝቕመጠሉ ገበሮ። ከምቲ ኣብ ሉቃ ፲፬፡፯-፲፩/14፡7-11 “ነቶም ናብ ምሳሕ እተጸውዑ ድማ፥ ዝበለጸ መንበር ክኃርዩ ምስ ረኣየ፡ ከምዚ ኢሉ ምስላ መሰለሎም። ሓደ ናብ መርዓ እንተ ዓደመካ፡ ኣብቲ ዝበለጸ መንበር ኣይትቀመጥ። ካባኻ ዚኸብር ካልእ ጸዊዑ ኸይከውን እሞ፡ እቲ ንእኡን ንኣኻን ዝጸውዔ መጺኡ ‘እዛ ስፍራ እዚእ ነዚ ኅደገሉ’ ኸይብለካ፤ ሽዑ እናሐፈርካ ናብ ታሕታይ መንበር ኽትወርድ ከይትጅምር። ምስ ተዓደምካ እቲ ዝዓደመካ መጺኡ ‘ዓርከይ ናብቲ ዝለዓለ ቦታ ደይብ’ ምእንቲ ኺብለካ፥ ኬድካ ኣብ ዝተሓተ ቦታ ተቐመጥ። ሽዑ ኣብ ቅድሚ እቶም ምሳኻ ዝምስሑ ዂሎም መቓምጥትኻ ክብሪ ክኾነካ እዩ። ምኽንያቱ እቲ ርእሱ ዜልዕል ኲሉ ክዋረድ እዩ። እቲ ርእሱ ዜትሕት ግና ኪኸብር እዩ።” ኢሉ ባዕሉ ዘስተምሃሮ ኣርኣያ ብምዃን ፈጸሞ። በዚ ድማ ከመይ ጌርና ብትሕትና ርኣዩለይ ስምዑለይ ከይበልና ክነገልግል ከም ዘሎና መሃረና።
ክርስቶስ መንነቱ ከም ዘግሃደ፡
ሓዋርያት በቲ ዝረኣይዎን ዝሰምዕዎን ኲሉ ክርስቶስ ኣምላኽ ወዲ ኣምላኽ ምዃኑ ኣብ ናይ ፊሊጶስ ቂሳርያ ምስክርነት ሂቦም እዮም። እዚ ምስክርነት ፈለማ ኣብ ሩባ ዮርዳኖስ፡ ኣብ ቃና ዘገሊላ ካልእን እናበለ በብሓደ ካብ ዝተዋህለለ ልቦና ዝወጸ እዩ ነይሩ። ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ዮሓንስ ወንጌል ብዛዕባ ቃና ዘገሊላ ምዝራቡ ብዛዕባ መንነት ናይ ክርስቶስ ንምፍላጥ ኣይሁድ ንዮሓንስ መጥምቅ “‘ንስኻ መን ኢኻ’ ኢሎም ኪሓትዎ ካብ ኢየሩሳሌም ካህናትን ሌዋውያንን ምስ ለኣዂሉ፥ ዮሓንስ ከምዚ ኢሉ መስከረ ‘ኣነስ ክርስቶስ ኣይኮነኩን’ ኢሉ ተኣመነ እምበር ኣይከሓደን።” ዮሓ ፩፡፲፱-፳/1፡19-20። ብድሕሪኡውን ዮሓንስ መጥምቅ ሓዋርያት ምእንቲ ንክርስቶስ ክስዕቡ ንኻልኣይ ጊዜ “ንኢየሱስ ኪኃልፍ ከሎ ረኣዮ እሞ ‘እንሆ ገንሸል ኣምላኽ’ በለ። እቶም ደቀ መዛሙርቱ ኸኣ እዚ ኺብል ከሎ ሰሚዖም ንኢየሱስ ሰዓብዎ” ዮሓ ፩፡፴፮/1፡36፥ ከም ዝብለና እንድርያስን ዮሓንስን “‘ረቢ’ ትርጉሙ ‘መምህር’ ማለት እዩ ‘ኣበይ እዩ ሰፈርካ’” እናበሉ ከም ዝሰዓብዎ። ቀጺሉ ስምኦን ጴጥሮስ እውን ምስኦም። ፊልጶስ እቲ በዓል ቃና ዘገሊላ “ካብ ናዝሬትዶ ገለ ሠናይ ክርከብ ይከኣል እዩ” ዝበለ ናትናኤል ከም ዝሰዐብዎ ምስ ገለጸ።
ወንጌላዊ ዮሓንስ ብድሕሪ እዚ እዩ ብዛዕባ ኣብ ቃና ዘገሊላ ዝተገብረ መርዓ ዘዘንቱ። “ጐይታ ኸኣ ምስኣቶም ይዓዪ፥ ነቲ ቓልውን በቲ ዜሰንዮ ተኣምራት የጽንዖ ነበረ።” ማር ፲፮፡፳/16፡20። ከም ዝብል በዚ ተኣምራት ንሓደስቲ ኣመንቲ ዘጽንዕ እዩ። በዚ ድማ ጐይታ ኣብቲ ቤት መርዓ ዝገበሮ ተኣምራት ብዙሕ ምሥጢር ዘለዎ እኳ እንተ ኾነ ገለ ካብኡ እቲ ሓደ እምነት ሓዋርያት ምእንቲ ከጽንዕ ምዃኑ ከረድእ ድሕሪ እቲ ተኣምር “ደቀ መዛሙርቱውን ብእኡ ኣመኑ” ይብለና። ብዛዕባ ቅድስት ድንግል ማርያምውን ሉቃስ ወንጌላዊ “‘ማርያም ግና …እዚ ዂሉ ኣብ ልባ ተዋህልሎን ትሓስቦን ነበረት።’(፪፡፲፱/2፡19)፥ ዝበለ፡ መንነት ናይ ክርስቶስ ዝገሃደሉ እዋን ገና ስለዝነበረ እዩ። ቅዱስ ዮሓንስ መጥምቅ ምስ መስከረ፡ ክርስቶስ ሰዓብቲ ደቀ መዛሙርት ምስ ኣፍረየ፥ መንነቱ ዘግህደሉ ጊዜኡ ከም ዝበጽሐ ፈሊጣ ተኣምራት ክገብር “ወይኒ እምበር የብሎምን” በለቶ።” (ዮሓንስ ኣፈወርቂ)። ነዚ ኣዘራርባ ጐይታ ተረዲኡ ካብ ሓዋርያት ነዚ ተኣምራት ኲሎም ክርእይዎ ስለዘለዎም፡ እቲ ንጊዜኡ ኣብቲ ቦታ ዘይነበረ ይሁዳ ኣስቆሮታዊ ክሳዕ ዝምለስ ጽንሒ ንምባልን፡ ካብ ተኣምራቱ ስለዝፈለየኒ እየ ዘትሓዝክዎ ኢሉ ንመጻኢ ምኽኒት ከይረክብ “ጊዜይ ገና ኣይበጽሐን” ኢሉ መለሰላ። ኲሎም ሓዋርያት ምስ ተረኽቡ ግና ነቲ ተኣምራት መንነቱ ከግህድ ኲሉ ካብ ርሑቕን ቀረባን ኣብ ዝተኣከበሉ መርዓ ናይ ዶኪማስ ገበረ።
ኣማላድነት ክብርን ርኅራሄን ትሕትናን ድንግል ማርያም፡
እቲ ጽሑፍ ክጅምር ከሎ “ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ኸኣ ኣብ ቃና ናይ ገሊላ መርዓ ኾነ። ኣደ ኢየሱስውን ኣብኡ ነበረት። ኢየሱስ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ድማ ኣብቲ መርዓ ተዓዲሙ ነበረ።” ምባሉ፡ እቲ ጽሑፍ ናይ ድንግል ማርያም ታሪኽ ከዘንቱ ይጅምር ከም ዘሎ የረድእ። ቅዱስ ዮሓንስ ወንጌላዊ እውን ኣብ ኲሉ ብዛዕባ ኣደ ጐይታ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ስማ ከልዕል ከሎ ኣደ ጐይታ፡ ኣደ ኢየሱስ፡ እኖኡ እናበለ እምበር ሓንቲ እዃ ብስማ ጸዊዕዋ ኣይተጻሕፈን። እዚ በቲ ዝዓበየ ጸጋኣን ክብራን ምጽዋዑ ሓዋርያት ኣብ ኣደ ጐይታ ቅድስት ድንግል ማርያም ዘለዎም ኣኽብሮት ዝገልጽ እዩ። በዚ ናይ ክብሪ ሰማ እናጸውዑ ድማ ብዛዕባአ ብጽሑፍን ብቃልን ይሰብኩ ከም ዝነበሩ እዚ እቲ ቀንዲ መረጋገጺ እዩ። ክርስቶስውን ንድንግል ማርያም “ሰበይቲ” እናበለ ይጽውዓ፥ እዚ ድማ ኣዳም እግዚአብሔር ኣኽቢሩ ንዝፈጠረሉ ሰበይቲ ኢልዋ እዩ። ሰበይቲ ማለት “ዓጽሚ ኻብ የዕጽምተይ፥ ሥጋ ኸኣ ካብ ሥጋይ እያ፥” ዘፍ ፪፡፳፫/2፡23 ማለት እዩ። እዚውን ከምቲ ናይ ዮሓንስ ነቲ ብኣምላኽ እንትርፎ ንኣአ ንኻልእ ዘይተዋህበ ናይ ኣደ ጐይታነት ጸጋ ዝተዋህበት ምዃና ከረድእ ዝተዛረቦ እዩ።
ድንግል ማርያም እቲ ወይኒ ከም ዝተወድአ ፈሊጣ ነቶም ሰብ መርዓ ነውሮም ክትሽፍን ክሳዕ ኣብ እግራ ወዲቖም ቐሚሻ ዝሕዙ ኣይተጸበየትን፡ እኳ ድኣ ጉዶም ፈሊጦም ከይተጨነቑ ላዕልን ታሕትን ከይበሉ ንወዳ ኸይዳ ለሚናቶ፡ ኲሉ ዝኽእል ወዳ ድማ “ነቲ ማይ ናብ ወይኒ ቀይሮ ኢልክኒ ኣይፋሉን ዘብል እንታይ ባእሲ ኣሎና ድዩ” (ትርጓሜ ወንጌል) ንምባል “ኣንቲ ሰበይቲ፥ ምሳኺኸ እንታይ ኣሎኒ፧” ኢሉ መለሰላ። ነቲ ልመንኣ ሰሚዑ ድማ ነቲ ማይ ናብ ወይኒ ቀይሮ።
ምስጢረ ተኽሊል
ክርስቶስ ኣብ እንዳ ሓዘን ኮነ እንዳ ሰብ ገዛ ደጋጊሙ ከም ዝኸደ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሱ ኣሎ። ኣብ ቤት መርዓ ግና ሓደ ጊዜ እዩ ኸይዱ። እዚ ምሥጢረ ተክሊል ሓደ ጊዜ ጥራይ ከም ዝፍጸም ንምርዳእ እዩ። ብተወሳኽውን መርዓ ቅዱስ ምዃኑ ክፍለጥ ክርስቶስ ምስ ኣዲኡን ደቀ መዛሙርቱን ኣብኡ ተረኺቦም እዮም። ክርስቶስ ርእሲ ቤተክርስቲያን፡ ቤተ ክርስቲያን ድማ ኣብ መሠረት ነቢያትን ሓዋርያትን ዝተሠረተት፡ ኣማናዊት ታቦት ብዝኾነት ድንግል ማርያም ድማ ዝተማእከለት እያ። እዚ ምሥጢር ዝፍጸም ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ኣብ ቤተክርስቲያን ብቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙ ምዃኑ የረድእ። ኣብ ቤት መርዓ ክርስቶስ ንድንግል ማርያም ሰበይቲ፡ ማለት “ዓጽሚ ኻብ የዕጽምተይ፥ ሥጋ ኸኣ ካብ ሥጋይ እያ፥” ዘፍ ፪፡፳፫/2፡23 ኢሉ ብምጽዋዕ ብዛዕባ ቅዱስ ሥጋዌኡ ነቲ ማይ ናብ ወይኒ ምቕያሩ ድማ ናይቲ ክቡር ደሙ ምሳሌ እዩ። ስለዚ ምሥጢረ ተኽሊል ብሥጋኡን ደሙን ዝኸብርን፥ ሓደ ጊዜ ጥራይ ዝፍጸም እዩ።
እምበኣር ካብዚ ናይ ሎሚ በዓል ናይ ቃና እዚ ካብ ተረዳእና፥ ከምቲ “ንስኻ ግና በቲ እተመሃርካዮን ዝተረዳእካዮን ነገር ጽናዕ። ካብ እንመን ከም ዝተመሃርካ ትፈልጥ ኢኻ። ካብ ሕፃንነትካ ጀሚርካ ነተን ቅዱሳን መጻሕፍቲ ትፈልጠን ኢኻ። ንሳተን ብክርስቶስ ኢየሱስ ብምእማን ናብ ምድኃን ኬብጽሕ ዜኽእል ጥበብ ክክህባኽ ይኽእላ እየን።እቲ ናይ ኣምላኽ ሰብ ፍጹም፥ ንሠናይ ግብሪ ዘበለ ኣጸቢቑ ዝተዳለወ ምእንቲ ክኽውን፥ ፍጹም ምእንቲ ኪኸውንሲ፡ ብመንፈስ ኣምላኽ ዝተጻሕፈ ቅዱስ መጽሓፍ ንትምህርቲ፡ ንተግሣጽ፡ ንምእራም፡ ቅኑዕ ናብራ፡ ንምምሃር ይጠቅም እዩ።” ፪/2 ጢሞ ፫፡፲፬-፲፯/3፡14-17፥ ዝብለና፡ መንፈሳዊ ፍልጠትና ክዓቢ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ካብ ምንባብ ከይሰልኬና፡ ክነገልግልን ኣብ ኲሉ ዕለታዊ መነባብሮና ነቲ ህያው ቃሉ ክንነብረሉ ይግባእ።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር በረከቱን ረዲኤቱን የብዝሓልና ። ወላዲት ኣምላክ ቅድስተ ቅዱሳን ብኣማላድነታ ኣይትፈለየና።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ።
ወለወላዲቱ ድንግል።
ወለመስቀሉ ክቡር ።
ዲን. ዘሚካኤል


text:
ቀዳማይ ሚንስተር አብይ አሕመድ ትማሊ ምሸት ንካብ ኤርትራ ዝመጸ ልኡኽ ናይ ድራር እንግዶት ኣብ ዘዳለውሉ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ: ንዝተገብረሎም ድሙቕ ኣቀባብላ ድሕሪ ምምስጋን "ክልቲአን ሃገራት: ኤርትራን ኢትዮጵያን ሎሚ መዓልቲ በሪ ናይ ሰላም ተኸፊቱልና ኣሎ" ክብሉ ኣብቲ ቤተ መንግስቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ዝተገብረሎም ናይ መቐበሊ ድራር እንግዶት ገሊጾም።
ክልቲአን ሃገራት: ኤርትራን ኢትዮጵያን ሎሚ መዓልቲ በሪ ናይ ሰላም ተኸፊቱልና ኣሎ" ሚ/ ጉ/ ወ/ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ
ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ ብተወሳኺ "እዚ ተኸፊቱ ዘሎ ናይ ሰላም ናይ ልምዓት ክኾነልና ድማ ንምነ"ድሕሪ ምባል "እቲ ሰላም ሕጂ መጺኡ ደው ዝብል ዘይኮነ ዘለኣለማዊ ሰላም ክኾነልና ድማ ንምነ" ኢሎም።
ሚኒስተር ዑስማን ብዘይካ'ዚ "ክልተ ህዝብታት ዘይኮነ ሓደ ህዝቢ ኢና "ድሕሪ ምባል "ብሓባር'ውን ክንነብር ንደሊ ኢና። ዶብ ዝጋርደና ዓይነት ክኸውን ኣይክእልን እዩ " ክብሉ ኣብቲ ናይ ድራር እንግዶት ኣብ ዘስምዕዎ ቃል ገሊጾም። ከምቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝረኣዩዎ ናይ ሓጎስ ስምዒት ኣብ ኣስመራ'ውን ተመሳሳሊ ስምዒት ከምዘሎ ብተወሳኺ ሓቢሮም።
ምስ ኤርትራውያን ኣሕዋትና ዘዋጽኣና ፍቕሪ ጥራይ እዩ" ቀ/ ሚ/ ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ
ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ወገኖም "ሓደ ዘሕዝን ምዕራፍ ታሪኽ ዓጺና ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ኣቲና ዝብል እምነት ኣሎና" ኢሎም። እዚ እምነት ዝምርኮሶ ድማ "ኣዚ ዝተጀመረ ጉዕዞ ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ናይ ክልቲኡ ሃገራት ናይ ክልቲኦም መራሕቲ ቆራጽ ውሳነን ድሌትን ብምዃኑን እዩ ክብሉኣቶ የማነ ገብረኣብ ኣብቲ ኣጋጣሚ ጠቒሶም።
ኣብቲ ዝተገብረ ናይ ድራር እንግዶት "ኢትዮጵያውያን ዘምሕረልኩም ፍቕሪ ጥራይ እዩ" ዝበሉ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ፤ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ሰላምን ሰናይን መልእኽቶም ስነጥበባውያን ኣብ ዝመጽእ መስከረም ኣብ ዝግበር በዓል ሓድሽ ዓመት ኣብ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራ ስለዝኾነ ኣቐዲሞም ምድላው ክገብሩ ኣዘኻኺሮም። ኣብ ባጽዕ ምዝዋር ንዝናፈቖም ኢትዮጵያውያን ድማ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ስራሕ ከምዝጀምር ብምግላጽ ክዳለውን ካብ ኤርትራ ንዝመጹ ኣሕዋትን ኣሓትን ድማ "እንቋዕ ደሓን መጻእኩም" ኢሎም ክቕበሉ ኣዘኻኺሮም።
"ምስ ኤርትራውያን ኣሕዋትና ዘዋጽኣና ፍቕሪ ጥራይ እዩ" ዝበሉ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ "እቲ ጽልኢ ፈቲናዮ ኢና ብኽልቲኡ ወገን ኣኽሳሪ እዩ" ድማ ኢሎም።


text:
Götene
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 21 11 2019
እቲ ኪነኩለ እተባህለ ጎቦ ናይቲ ኮምዩን ሓበን እዩ፡ ዚዕምብብ ጎቦ ድማ ይብሃል።
ዮተነ ኣብ ቨስትራ ዮታላንድ ጥቓ ናይ ቨነርን ደቡባዊ ገምገም ትርከብ፡ ንከተማታት ዮተነ፡ ሀለኪስ፡ ሸልቢን ሉንድስብሩንን ድማ ተጠቓልል። ኣብ ዮተነ ኮምዩን 1,400 ዋኒናትን 190 ንጡፋት ማሕበራትን ይርከብ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ13,257
ስፍሓት መሬት405 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Skara 18 ኪሜ
- Lidköping 20 ኪሜ
- Mariestad 32 ኪሜ
- Skövde 40 ኪሜ
- Göteborg 144 ኪሜ
- Stockholm 337 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮምዩን ሓያሎ ኣብያተጽሕፈት ኪራይ ኣባይቲ ኣለዋ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ኪራይ ኣባያቲ፡ ዮተነቡስተደር፡ ካብ ኩሉ ዝዓበየ እዩ።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ገለ ካብቶም ኣብ ዮተነ ዚዝረቡ ቋንቋታት፡ ዓረብኛ፡ ዳሪ፡ ፋርሲ፡ ካረን፡ ፓሽቶ፡ፋርስኛ፡ ሶማልኛ፡ እስጳንኛ፡ ሩስያኛን እንግሊዝኛን እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ዮተነ ኮምዩን ኣስታት 190 ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብኡ ባህላዊ ማሕበራት፡ ናይ መርከብ ክላባት፡ ናይ ስፖርት ክላባት፡ ናይ ጥሮተኛታት ማሕበራት፡ ስካውት፡ ማሕበር ስንኩላን፡ ፖለቲካውያን ማሕበራት ወዘተ. ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ዮተነ ሰንተር እዘን ዚስዕባ ይርከባ፤ ቤትጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት፡ ፋርማሲ፡ ሲነማ፡ መሐምበሲ፡ ኣብያተክርስትያን፡ ኣርቲፊሻል ሳዕሪ ዘለዎ መጻወቲ ኵዕሶ፡ ጂም፡ ካፈን ኣብያተመግብን። ኣብ ዮተነ ሰንትሩም ዝበዝሕ ግዜ ኣብቲ ናትና ቡቲክ እዩ ዚዕድግ። ኣቕሑ ገዛን ክዳውንትን ኣቕሑ ክሽነን ዘለዎ ናይ ሰከንድሃንድ ቡቲክ ኣሎ።
ምስ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ቆጸራ ክትሕዝ ትኽእል ኢኻ፡ ሽዑ ናብ ዮተነ ይመጹ። ቤት ጽሕፈት ኣብ ሊድሾፒንግ ይርከብ። ምስ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ብመንገዲ ኮምፕዩተር ምዝርራብ ይከኣል እዩ። ቤት ጽሕፈቶም ኣብ ስካራ ይርከብ። እዚ ኮምዩን ነቶም ስራሕ ዘይብሎም ደገፍ ዚህብ ሓደ ናይ ስራሕ ዕዳጋ ኣሃዱን ከምኡ'ውን ስደተኛታት ስድራን ብዘይወለዶም ንዝመጹ ስደተኛታት ቈልዑን ዝቕበል ሓደ ናይ ስደተኛታት መቐበሊን ኣለዎ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ዮተነ፡ ሀለኪ፡ ሉንድብሩንን ሸልቢን ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብኡ ናይ ስድራቤት መዕረፊ ገዛንናጻ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ኣሎ። ኣብ ዮተነ ሰንትሩም እቲ ማእከል ስድራቤት እተባህለ ናጻ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ዮተነ ነቶም ኣብ መንጎ 6-15 ዝዕድመኦም ህጻናት ዝኸውን መደበኛ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብ ሀለኪስን ሸልቢን ሉንድስብሩንን ነቶም ኣብ መንጎ 6-15 ዝዕድመኦም ህጻናት ዝኸውን ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ኣብተን ናይ ከባቢ ከተማታት ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ዝበዝሑ ተመሃሮ ንካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ናብ ሊድሾፒን ወይ ስካራ ይኸዱ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ናይ ዮተነ ኮምዩን ንሽወደን ንስደተኛታት፡ ኤስኤፍኢ፡ ወይ ንትምህርቲ ንዓበይቲ ብዚምልከት ምስ ሊድሾፒን ኮምዩን ይተሓባበር። ነቲ ኮለጅ ትምህርቲ ዘቕርብ ሊድሾፒን ካምፓስ ይካፈሉዎ። እቲ ዝቐረበ ኮለጅ ኣብ ኾቭደ ይርከብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ናይ ዮተነ ሰንተርሁሰት ክልተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፡ ነርሀልሳንስ ማእከል ጥዕናን ኪነኩለ ሀልሳንስ ማእከል ጥዕናን። ኣብኡ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ናይ ስኒ ሓኪምን ኣለዉ። ሆስፒታል ወይ ህጹጽ ረድኤት ኣብ ኾቭደን ሊድሾፒን ይርከቡ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ብኹሉ ቋንቋታት ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ ዮተነ ኮምዩን ኣብ E 20 ኣብ መንጎ ማሪስታድን ስካራን ይርከብ። እቲ ሪክስቨግ 44 ካብ ዮተነ ናብ ሊድሾፒን ይወስደካ ቀጺሉውን ናብ ኡደቫላ። ኪነኩለቶገት ኣብ ሸልቢን ሀለኪስን ደው ይብል። ካብኡ ክሳዕ የተቦሪን ስቶክሆልምን ምኻድ ይከኣል። ኣውቶቡሳት ብዮተነ ሸልቢን ሉንድስብሩን ገይረን ናብ ሊድሾፒን፡ ስካራን ማሪስታድን ይኸዳ፡ ካብኡ ካልእ ኣውቶቡስ ወይ ባቡር ብምልዋጥ ጕዕዞ ክትቅጽል ይከኣል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን ሓያሎ ዓበይቲ ናይ ዕዮ ቦታታት ኣሎ። ዮተነ ጥቓተን ናይ ዕዮ ቦታ ዘለወን ከተማታት እያ እትርከብ።


text:
In the Spotlight
Top Stories
ኣምላኽ ንዓይ ዝገበርካኒ እንታይ እዩ? ኣነ ሰብ ቀቲለ ኣይፈልጥን እየ። ንማንም ከኣ ብዙሙት ዓሚጸ ኣይፈልጥን እየ። ፈጺመ ሰሪቐ ኣይፈልጥን እየ። ብርግጽ ንዉሱናት ሰባት ጐዲኤ እየ ግና ኣቐዲሞም ንሶም እዮም ጐዲኦምኒ። ዝገበርክዎም ከኣ ይግብኦም እዩ።
ሓደ ዓርከይ ብኸቢድ ስንባደ “መይታ እያ!” ብማለት ተዛረበ። ኣብ ህይወተይ ከምዚ ዓይነት ስምባደ ርእየ ኣይፈልጥን። ኣስዒቡ ድማ “እንታይ ክገብር? ኢሉ ሓተተ። እቲ ኣነ ሽዑ ዝገበርኩዎ ዕሽነት ኪመስል ይኽእል፡ ግና ናብቲ ዓራት ቅርብ ኢለ ጎቲተ ኣውጺአያ። ተሰኪመ ወሲደ ድማ ብምዉታ እንከላ ኣብ መንደቕ ናይታ
እዛ ማሕበር እዚኣ ኽትውለድ ከላ ኣዝዩ ዜጨንቕ እዋን እዩ ዝነበረ። እቲ ሓያል ሃጸይ ናፖለዮን ኣብ ኤውሮጳ ብብርቱዕ ሓይሊ ይወርር ነበረ እሞ፣ ሃገር እንግሊዝ ተሸበረት፣ ሰራዊት ኣኽቲታ ድማ ኣብ ገምገም ባሕሪ ማኒካ ኣሰለፈቶም። ዕስራ ዚኣክል ወርሒ ንሓድሕዶም እናተሓላለዉ ጸንሑ። ኤውሮጳ ድና በቲ ውግእ ብርቱዕ
ቐዳማይ ክፋል! ኢቫን ቫሲሊየቪች ሞይሲየቭ (ብሕጽር ዝበለ ኣጸዋውዓ ወይ ሳጓ ድማ ቫንያ) ብ1952፣ ቮሎንቲሮቭካ ኣብ ዝተበሃለት ሓንቲ ቁሸት ናይ ግዝኣት ሞልዳቪያ (ኣብቲ እዋንቲ ኣካል ሕብረት ሶቭየት ዝነበረት) ካብ ኣመንቲ ስድራቤት ተወሊዱ። ኣብ ሕዳር 1970 ድማ ከም ኩሉ ዜጋ ሕብረት ሶቭየት፣ ናይ
ኣብተን ማርሴሉስ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝጸነሓለን ውሑዳት ሳምንታት ሓያለይ ሰባት መዕቆቢ ንኽረኽቡ ሃዲሞም ናብተን በዓትታት ክኣትዉ ጀመሩ። ቅድሚ ሕጂ ክንድዚ ዝኣክል ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ተኣኻኺቦም ኣይፈልጡን ነበሩ። መብዛሕትኡ ግዜ ሰበስልጣን ሮማ ካብቶም ክርስትያናት ነቶም ቀንዲ ዝበሃሉ እንዳመረጹ እዮም
ህይወት ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ! ናይ ብርሃን ጩራ ዘይደፍሮ፣ ድቕድቕ ጸልማት ዝዓሰሎ ! ናይ ማርሴሉስ ህድማ ናብ ካታኮምብ ኣብጸሖ። እቶም ክርስትያናት'ውን ብሓጎስ ተቐበልዎ። ብዛዕባቲ ምስ ሓለፍቱ ተራኺቡ ዝወሰዶ ስጉምቲ ክነግሮም ከሎ ድማ ብዓቢ ኣድናቖት ሰምዕዎ። ምስኦም መከራ ንኽቕበል ብምውሳኑ
ብዘይ ቀላጽም ክትውለድ እስኪ ሕሰብ። ንፈታዊኻ ክትሐቑፈሉ ዘኽእሉ ቐላጽም ዘይብልካ ፡ ነቲ ኣዚኻ እተፍቅሮ ሰብ እትርምስስሉ ኣእዳው ዘይብልካ ፡ እትድህሰስሉ ኣጻብዕ ዘይብልካ፡ ኣቕሐ ወይ ነገራት እትሽከመሉ ተኽእሎን ክጠፍኣካ ከሎ ተሕልፎ ህይወት እንታይ ከምዝኾነ ምግማቱ ኣየጸግምን እዩ። ብዘይ ኣእዳውን ቅልጽምን
"እምበኣርሲ ንትምኒቱ ኸይትእዘዙ፡ ኣብዚ መዋቲ ስጋኹም ሓጢኣት ኣይንገስ ። ትሕቲ ጸጋ እምበር ትሕቲ ሕጊ ስለ ዘይኮንኩም ሓጢኣት ኣይመልከኩምን እዩ እሞ ፡ ከም ሞይቶም ዝተንስኡ ርእስኹም ንኣምላኽ ወፍዩ እምበር ንኣካላትኩም ኣጽዋር ዓመጻ ንሓጢኣት ኣይትግበርዎ ፡ ንኣካላትኩምሲ ኣጽዋር ጽድቂ ንኣምላኽ ደኣ ግበርዎ
ሬማ ማርቫን ( Rhema Marvanne) ካብ ኣቦኣ ተቶን ማርቫንን ( Teton Marvanne) ካብ ኣዲኣ ወንዲ ማርቫን ( Wendi Marvanne ) ኣብ መሰከረም 15 2002 ዐ/ም ተወልደት ። ሬማ ኣብ ዳላስ ተክሳስ ትሪኒቲ ሆስፒታል እያ ተወሊዳ ። ክትውለድ ከላ ክብደት ኣካላታ ብኣዝዩ ውሑድ ሚዛን ማለት
ብዛዕባ እተን ዝሓተምካየን ኣልቡማት ዛጊት ካብ ኣመንቲ እንታይ ዓይነት ኣወንታውን ኣሉታውን ሰሚዕካ ኣለኻ?
እተን ብኣልበማት ዘውጻእክወን መዛሙራተይ ንብዙሓት ንፈውሲ፡ ንምጽንናዕ፡ ንበረከትን ምስጋርን ኮይኑዎም ክሰምዕ ከለኹ መመሊሰ እብርትዕን ነቲ ኣገልግሎተይ ብትግሃት ክሕዞን
ብዛዕባ ገዛእ ርእስኻን ድሕሪ ባይታኻን ኣተዓባብያኻን መዕለልካናዶ?
ስመይ ኣርኣያ ሃብተ እብሃል። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብ1980 ተወሊደ፡ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሻዱሻይ ክፍሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድማ ተማሂረ። ድሕሪ ናጽነት ንኣስመራ ብ1993 ዓ.ም. ኣትየ። ሻብዓይ ክፍሊ ኣብ ቤ/ት ባና
ዘማሪ ዶ/ር ደረጀ ከበደ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ ብፍላይ ቅድሚ ዓሰርተታት ዓመታት ዝነበሮ ፍሉይ ናይ መዝሙር ተውህቦ፡ ንብዙሓት ንበረኸት ዝኾነ ሓው ስለ ዝኾነ ካብ ተሞክሮኡ ብዙሕ ክንመሃር ከም እንኽእል ብምእማን ነዚ ቀጺሉ ዘሎ፡ ምስ መጽሔት "ማቴቴስ" ብቋንቋ ኣምሓርኛ ዝተገብረ ቃለ ምልልስ


text:
ናይ ፈረንሳይ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን ቻይና ትሃንፆ ኣብዘላ ግዙፍ ተበግሶን ፕሮጀክትን ‘’Belt and Road’’ ቻይናን ኣውሮጳን ብሓባር ክሰርሓ ኣለወን ኢሎም።ንሶም ነዚ ዝበሉ ሎሚ ሶኑይ ኣብ ዝጀመርዎ ናይ ቻይና ወግዓዊ ዑደት እዮም።
ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን ነዚ ዑደቶም ኣብ ምብራቕ ቻይና ኣብ ዝርከብ ጥንታዊ መተሓላለፊ መስመር ሽያን ኣብ ዝርከብ ቤተ መዘክር ዑደት ብምፍፃም ጀሚሮም ኣለው።
ንሶም ንነጋዶ፣ምሁራንን ተማሃሮን ኣብዘስምዕዎ መደረ እዚ ይህነጽ ዘሎ ዘመናዊ መንገዲ ‘’Silk Road‘’ ናይ ቻይናዊያን ጥራሕ ኣይኮነን ኢሎም።
“እቲ መንገዲ ዝሓልፈለን ሕድ ሕድ ሃገራት መንገድታት ፍልጠትን ብልሕን ዝኾነሉ፣ስቪል ማሕበረሰብ፣ክእለት፣ናይ ምምሃዝ ዓቕሚ ዝዕምበለን ሃገራት ክኾና ኣለወን።”
ድሕሪ ናይ ሰለስተ መዓልታት ናይ ሺያን ዑደቶም ማክሮንን ምስ ዝመርሕዎም ላዕለዎት ፈፀምቲ ንግድን ሰበስልጣን መንገድታትን ኣብ ቤጂንግ ክበፅሑ እዮም።
ፕረ. ማክሮን ኣብ ፀረ ግብረ ሽበራን ለውጢ ኩነታት ኣየርን ዝኣመሰሉ ጉዳያት ናይ ቤንጂንግ ስትራተጂያዊ ምሕዝነት ክህልው ዘለዎም ድልየት'ውን ገሊጾም።ብተወሳኺ ናይ ፓሪስ ስምምዕ ኩነታት ኣየር ኣብ ግብሪ ኣብ ምውዓል ምሕዝነት ፕረዚደንት ሺን ዢንግፒንግ ከምዘድልይ ሓቢሮም።
እቲ ናይ ‘’Belt and Road’’ፕሮጀክት ኣብ 2013 ዓ.ም ወግዓዊ ክኸውን ከሎ ዕላምኡ ንቻይና ምስ ደቡብ ምብራቕ ኢስያ፣ፓኪስታን፣ማእከላይ ኤስያ ካብኡ ሓሊፉ ምስ ማእኸላይ ምብራቕ፣ኣውሮጳን ኣፍሪቃን ብመንገድን ብባሕርን ንምርኻብ እዩ።
ፕረዚደንት ሺ ነቲ ፕሮጀክት 124 ቢሊዮን ዶላር ንምምዳብ ቃል ኣትዮም፤ ምዕራባዊያን ሃገራት ነቲ ፕሮጀክት ብጥርጣረ ይረአ፤ብልፅግና ንምስፍሕፋሕ ከይኮነስ ናይ ቻይናዊያን ፅልዋ ንምሕያል እዩ ይብል።


text:
”ዕረ ዝጠዓሞ፡ ዕረ ይጥዓሞ’ምበር፡ ኣህዛብ ዝብህግዋ ምጭውቲ ኤርትራ ክትህነጽ ኢያ!
ጽማቕ ትሕዝቶ ፕሮፌሶር ጊደዎን ኣባይ፡ ምስ ቲቪ ድምጺ ኤርትራውያን ኣብ ሽወደን ዝገበሮ ቃለ መሕትት
ኤርትራ፡ ኣስታት ስሳ ዓመታት ዝወሰደ ተጻባኦ በጺሕዋ። ሱር ኩሉም ተጻብኦታት ከኣ፡ ናጻን ልኡላዊትን ኤርትራ ክትህሉ ካብ ዘይምድላይ ዘንቀሎ ሓሳድን እከይን ውጥን ኢዩ። ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃን ንኹለን ሃገራት ኣፍሪቃ ናጽነተን ክህብወን
እንከለዉ፡ ንኤርትራን ህዝባን ግና ጠሊሞሞ።
ስለዚ ከኣ፡ ምሩጻት ኤርትራውያን ብምኽፋል፡ ሰላሳ ዓመት ኣብ ኵናትን ስደትን ክንከራተት ዝቐሰቡና ንሶም ኢዮም። እዚ ድማ፡ ንማሕላ’ኳ ሞራላዊ’ውን ይኹን ሓጊዝናኩም ዘይበሃሎ፡ በደል ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኢዩ። ንኹለን ሃገራት ዝተዋህበ መሰል፡ ስለምንታይ ንዓና ተነፊጉና ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ኢዩ።
እዚ ከይኣክል፡ ሎሚ ኣብ ደግሲ በጺሕና፣ ናብ ዳግማይ ባርነት፡ መግዛእትን ምርማስን ንምምላስ፡ ከድዓት ዝሓባብልሉ ዘለዉ ግዜ ኢና ኣለና። ”ወሓጥዮ እንተበልክዋስ፡ ትጎስሞ” ኢዩ ነገሩ። ስለዚ፡ ናይ 40ታት በደላትን ጥልመታትን ከም ታሪኽ እንተዘይዘኪርናዮም፡ ተጻብኦታት ሎሚ ክንዛረበሎም ኣይንኽእልን ኢና። ቃሉን ውጥናቱን ሓደን ንጹርን ዘመተ፣ ዘመተ ምምብርካኽን ምህሳስ መንነትን። ፍልልይ 40ታትን ሎሚን ከኣ ኣብ መራኺቢታት ከም ኢንተርነት፡ ፌይስ ቡክ፡ ስካይፕን ካልኦትን ጥራይ ኢዮ።
እቲ፡ ካብ ኩሉ ዘስደምም ድማ፡ እቲ ንማንም ህዝቢ ጽንጽያ ዓይኑ ከይተንፍርሉ ክብል፡ ብ”ሰብኣዊ መሰላት” መግለጺታት ዘውጽእን ”ዝማጎትን” ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣካላቱን፣ ኣብቲ ህዝቢ ኤርትራ ክእሰርን ክርሸንን፣ ከቢድ መስዋእቲ እናኸፈለ፣ ህዝቢ ባጽዕ ብናፓልም ክቃጸልን ህዝቢ ሽዕብ ድማ፡ ብስንሰለት ታንኪ ክርገጽን ከሎ… ሽዑ ደኣ፡ ኣበይ ነበረ??!! ምኽንያት ጉያ ጉያን ኣብ ጸጽባሕን ጠቐነ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፡ ርዱእ ኢዩ። ብሓጺሩ ድማ፡ ኤርትራ ናጻን ልኡላዊትን ኮይና፣ ንጓና ከይተዓስበትን ከይከደመትን ርእሳ ክኢላ ክትነብር ካብ ዘይምድላይ ዘንቀሎ፡ ስንኩል ቃልሲ ምስንኻል ኢዩ። ሕመረት’ዚ እከይ ውጥን ከኣ፡ ኤርትራ በዚ ዘላቶ መገዲ ቀሲናን ሰሲናን እንተ ድኣ ቀጺላ (ሰሪራ)፡ ንኹለን ሃገራት ኣብነት ጽቡቕ ምዕባለን ገስጋስን ከይትኸውን ስለ ዘስግኦም ኢዩ። ሃንደስቲ ኩሎም ተጻብኦ ኤርትራ ከኣ፡ ኣመሪካን ዓባይ ብርጣንያን ኢየን።
በዚ ኮነ በቲ ከኣ፡ ኩሉ ውጥናቶም መኺኑ’ኳ እንተኾነ፡ እንሆ ሎሚ’ውን፡ ንውድቆ ስዉእ ዝነዓቑ፣ ጉዳይ ሃገረን ህዝብን ዘይስቆሮም፡ (ጽባሕ፡ ብገበን ሓቲቶም ስራሕ ኣልቦ ንዝገብርዎም) በጋሚንዶታት ቖጺሮም፡ ገበን ኣብ ምፍጻም የሳትፍዎምን የተባብዕዎምን ኣለዉ። መሳርሒ ጸላኢ ኮይንካ፡ ልኡላውነት ሃገርን ህዝብን ኣሕሊፍካ እናሃብካ፡ ”ንህዝብን ሃገርን እሕለቕ’የ” ምባል፡ ዘይ- ኤርትራዊ ስነ-ምግባር ስለ ዝኾነ፡ ዓገብ! ብቐዳምነት ብዛዕባ ሃገር ምሕላቕ፡ ሃገራዊ ዘብል ኢዩ’ሞ፡ ንሕልናኹም ሃሰስ ብምባል፡ ናብ ልበ-ልብኹም ተመለሱ፣ ታሪኽኩምን ታሪኽ ሃገርኩምን ኣይተመራስሑ። ስስንትን ምዕብልትን ኤርትራ ኪትምስረት ምዃና ይሰወጥኩም። ኤርትራ፡ ትማሊ ኣይተምበርከኸትን! ሎሚን ጽባሕ’ውን ኣይትምብርከኽን’ያ! ዕረ ዝጠዓሞ፡ ዕረ ይጥዓሞ’ምበር፡ ኣብ ከባቢኣ ዘሎ ህዝቢ ዝብህጋ ምጭውቲ ኤርትራ ክትህነጽ ኢያ! እቶም ሎሚ ኣብ ቁጠባዊ ወፍሪ ዘባጭዉ ዘለዉ፡ ጽባሕ መልሓሶም ከም ዝሕይኹ ኪኾኑ ኢዮም።
ስለዚ፡ ኣብዚ ኤርትራ ብጉዕዞ ኣንፈተ-ሰናይ እትሳግመሉ ዘላ ግዜ፣ ጸላእታ ድማ፡ ሓሶት ብምምሃዝን ከድዓት ብምምልማልን ወፍሪ ተጻብኦ ይቕጽልሉ ኣብ ዘለውሉ ግዜ፡ እቶም ንሓቂ፡ ንመሰልን ክብርን ልኡላውነትን ሃገርን ህዝብን እንማጎትን ኣብ ሓድነትን ዝዓኾኽና ህዝቢ፣ ኣብዚ ስነ- ኣእምሮኣዊ ኵናት፡ ኣእምሮና ከነስፍሕን ብንቕሓት ክንበልሕን ይግባእ።
እዋናዊ ተልእኾ ኩሎም ተጻብኦታት ጸላእትና፡ ንጽንዓትና፡ ምጽማምናን ሓድነትናን ምብታን ስለ ዝኾነ፡ ኣስፊሕና ኪኖኦም ክንጥምት ግዜ ዝጠልቦ ጻውዒት ኢዩ። ብፍላይ ድማ፡ ኣብ ደገ እንነብር ዜጋታት፡ ነዚ ሰቡ’ምበር ቃንኡ ዘይቅይር ተጻብኦ፡ ናይ ምምካትን ምምካንን ዓብን ታሪኻውን ሓላፍነት ኣለና። ”ብዕራይ ናብ ዘበለ እንተ’በለ፡ ዕርፊ ኣጽንዕ!” ዝብል ጭርሖና ነጽንዕ።
ንሳቶም ኣንቅዓ ኪነብሑ፣ ኳዕናን ገመልና ከይተሰናኸለ ጕዕዞኡ ኪቕጽል ኢዩ! ዓወትና ግድን ኢዩ!!
ውህደት ጽሑፍ ብርዕና ዜናን ሓበሬታን


text:
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባ ሰዲህኤ ድሕሪ 3ይን ሓድነታውን ጕባኤ በዅሪ ኣኼባኡ ብጨናፍር ኣውስትራልያ ፈሊሙ2019-10-27 23:02:46 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 2096 times
- font size decrease font size increase font size
28 ጥቅምቲ 2019
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም፡ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብ27 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም ድሕሪ 3ይ ሓድነታውን ጕባኤ ሰልፊ፡ ኣብ ኣውስትራልያ ኣብ ከተማታት መልበርን፡ ፐርስ፡ ብሪስበይንን ምስ ዝርከባ ጨናፍር ሰልፊ በዅሪ ኣኼባኡ ምስ ጨናፍር ሰዲህኤ ብሳይበር ኣካይዱ።
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ዝተዛረበሎም ዛዕባታት መስርሕ ሓድነት ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ሕድርን (ሃድኤ-ሕድሪ) ሰዲህኤን፤ ፖለቲካዊ ውሳኔታት 3ይን ሓድነታውን ጕባኤ፤ ኣቋቝማ ቤት ጽሕፈት ውደባን ዕማማቱን ዝብሉ ነበሩ።
3ይን ሓድነታውን ጕባኤ ዕዉት ኰይኑ ንኽወጽእ ካብ ዝሓገዙ ረቛሕቲ ድማ፡>-
- ብሽማግለታት ዘተ ክልቲኡ ውድባት እተኻየደ ጽፉፍ ናይ ልዝብ መስርሕ፤
- ብሓባራዊ ኣሰናዳኢት ሽማግለን ሓባራዊት ሓጻዪት ሽማግለ እተገብረ ዕቱብ ምድላዋት፤
- መሪሕነታትን መሰረታትን ክልቲኡ ውድባት ዝተጻወትዎ ሃናጺ ግደን ዘበርከትዎ ኣወንታዊ ተሳትፎን፤
- ነፍስወከፍ ውድብ ኣቐዲሙ ንተመክሮታቱ ዝገምገመሉ ዋዕላታት ምድላዉ፤
- ካብ ኣባላትን ደገፍትን ክልቲኡ ውድባት ብፍላይ ድማ ካብ መንእሰያት ዝተበርከተ ገንዘባዊ ወፈያታት፤
- ተለቪዥን ኣሰናን ኤሪ-ሳትን ንውጽኢት ጕባኤ ኣብ ምንጽብራቕ ውጽኢት ጉባኤ ዝገበርዎ ኣበርክት፤
- ልዕሊ ኵሉ ድማ ንሓድነት ዝነበረ ድሌትን ባህግን ክልቲኡ ውድባትና…ወዘተ ምንባሩ ጠቒሱ።
ቀጺሉ ነቲ 12 ነጥብታት ዝሓዘለ፡ ንጕዳይ ሓድነት ደምበ ደለይቲ ፍትሒ፡ ልዑላውነት፡ ሰብእዊ መሰላት፡ ህዝባዊ ምንስቅስቓስ “ይኣክል”፡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ጕዳይ ስደተኛታት፡ ዝምድና ኤርትራ ምስ ጐረባብቲ ሃገራትን ኣብ መንጐ መንግስቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝተገብረ ዘይንጹር ውዕላትን ዝምልከት ጕባኤ ዘጽደቖም ፖለቲካዊ ውሳኔታት ብዝርዝር መግለጺ ኣቕሪቡ። (ዝርዝራቱ ኣብ ሓርነት.ኦርግ ክትረኽብዎ ትኽእሉ ኢኹም።
ኣብ ርእስ’ዚ ኣብ መንጐ ደለይቲ ፍትሒ ዝግበር ዘሎ ምቅርራባትን ምትሕብባራትን ተስፋ ዝህብ ምዃኑ ድሕሪ ምብራህ ከም ኣብነት፡ ነቲ ኣብ መንጐ ሰዲህኤን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፤ ከምኡ’ውን ኣብ መንጐ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራን ሰዲህኤ ዝተኻየደ ፈላሚ ርክባትን ንልዝብ ዘርኣይዎ ድልውነትን ጠቒሱ።
ሓው መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣብ መወዳእታ ናይ’ቲ ዝመርሖ ቤት ጽሕፈት ውደባ ኣቋቕማን ናይ ሓደ ዓመት ዕማማትን መግለጺ ኣቕሪቡ። ነዚ ዕማማት’ዚ ኣብ ኣውስትራልያ ንምስላጥ ድማ፡ እተን ጨናፍር ብመሰረት ቅዋም 3ይን ሓድነታውን ጕባኤ ዳግመ-ስርርዕ ክገብራ መምሪሒ ሂቡ።
ብድሕር’ዚ ኣኼበኛታት ክበርሃሎም ንዝደልይዎ ጕዳያት ሕቶታት ኣቕሪቦም። ከምኡ’ውን ንዕብየትን ሓያልነትን ሰልፍን ደምበ ተቓውሞን ይሕግዙ ኢዮም ዝበልዎም ዝተፈላለዩ ሃነጽቲ ርእይቶታትን ለበዋታትን ኣቕሪቦም።


text:
ህቦብላታት ስለምንታይ እዮም ዝተፈላለየ ስያመታት ዝወሃቦም?
ዓበይቲ ህቦብላታት ኩሉ ግዜ ዜናታት እዮም። ግን ብዛዕባ ስያመኦምን መን ከምዘጠመቖምን ሓቲትኩም'ዶ ትፈልጡ?
እምበኣር ሕግታቱ እዚ ዝስዕብ እዩ።
ስለምንታይ እዩ ግን ስያመታት ዘድልዮም?
ከም ሃሪኬን፣ ሳይክሎን፣ ታይፖን ዝኣመሰሉ ትሮፒካል ህቦብላታት ንነዊሕ እዋን ስለ ዝፀንሑ ተመራመርቲ ነዞም ህቦብላታት ንምክትታል መታን ክጥዕሞም ኣሽማት የውፅእሎም።
እዞም ስያመታት፡ ህቦብላታት ዝተርኣይሉ ዓመት ንምፍላይን ንምክትታልን ድማ ይሕግዞም። ይኹን'ምበር ኣብ ሓደ ሓደ ከባቢታት ኣብ ዓመት ኣሰታት 100 ህቦብላታት ከጋጥሙ ይኽእሉ።
ስለዝኾነ ድማ፡ ህቦብላታት ዝተፈላለየ መፀዊዒታት ምሓዞም ከኣ፡ ሰብ ሞያ ብቐሊሉ ፈልዮም ንክሕዝዎም ዓብዪ ኣበርክቶ ኣለዎም።
ከም ኣገላልፃ ሜትሮሎጂ ኢንግሊዝ፡ ንዓበይቲ ህቦብላታት ስያመ ምሃብ ማለት፡ ሰባት እኹል ኣፍልጦ ክህልዎምን ክንደየናይ ሓደገኛታት ከምዘኾኑ ንክርድኡን ይሕግዝ።
እዞም ስያመታት'ከ ብመን ይውሰኑ?
ተመራመርቲ ኩነታት ኣየር ዓለምና፡ ኣብ ዝቕጽል ዓመት ክህልዉ ንዝኽእሉ ስያመታት ንምውሳን በብዓመቱ ስሩዕ ኣኼባታት የካይዱ።
ኣብ ሓደ እዋን ከበድቲ ሓደጋታት ናይ ዘስዓቡ ኣስማት ህቦብላታት ንካልኣይ ግዜ ኣይጥቀምሉን።
ሜትሮሎጂ ኢንግሊዝ ድማ፡ ህቦብላታት ንምስያም ካብ ህዝቢ ሓገዝ ይሓትት እዩ።
ኩሎም ህቦብላታት ኣሽማት ኣለዎም'ዶ?
ብዘይካ ነቶም ዓቢ ብርሰት ከስዕቡ ዝኽእሉ ህቦብላታት ንኹሎም ኣሽማት ክትረኽበሎም ዝከኣል ኣይኮነን።
ኣየናይ ሽም ህቦብላ ፈለማ ይምረፅ?
ህቦብላታት ብቕደም ሰዓብ ፊደላት ይስየሙ።
ኣብ ዓመት ዘጋጥም ፈላሚ ህቦብላ ብፊደል (A) ዝጅምር ሽም ይህልዎ። ከም ኣብነት ህቦብላ ኣሊስ (Hurricane Alice)፣ ታይፖን ኣንድሪው (Typhoon Andrew)፣ እንትስየሙ፡ ዝቕጽሉ ህቦብላታት ድማ፡ ብ (B) ን ካልእን ይስየሙ።
ዋላ እኳ ህቦብላታት ብኹሎም ፊደላት ክስየሙ ዝኽእሉ እንተኾኑ፡ ፊደላት Q፣ U፣ X፣ Y ን Z ን ግን ምጥቃም ኣይከኣልን።
ህቦብላታት፡መን'ዩ ብተባዕታይ ወይ ኣንስታይ ስያመ ንክስየሙ ዝውስን?
ህቦብላታት በብተራ ብተባዕታይ ወይ ኣንስታይ ስያመ ክጥመቑ ይኽእሉ።
ቅድም ክብል ህቦብላታት ብኣንስታይ ስም እዮም ዝፅውዑ ነይሮም። ዳሕራይ ግን ብኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ኣብ 1979 ብተባዕታዊ ስም ክስየሙ ጀሚሮም።


text:
Dals-Ed
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 26 6 2019
ስእሊ: Christiane Dietz
ዳል-ኤድ ኮሙን ናይ ዕድላት ኮሙን፣ ናይ ጫካ ኮሙን፣ ናይ ንግዲ ኮሙን ኮይኑ ልዕሊ ኩሉ ግና ናይ ደቂ ሰባት ኮሙን እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ4,806
ስፍሓት መሬት724 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Åmål 72 ኪሜ
- Uddevalla 86 ኪሜ
- Vänersborg 89 ኪሜ
- Trollhättan 100 ኪሜ
- Karlstad 144 ኪሜ
ኣብ ዳል-ኤድ ጭንቐትን ሪጋ ማኪናን ይውገደልካ። ኣብዚ ብዛዕባ ነንሓድሕድና ንክንግደስ ግዜን ሓይልን ኣለና። እዚ ንንግድታትና እውን ባህሪ የትሕዞ እዩ። ትካላት፣ ነጋዶ፣ ኮሙንን ሰብ መዚን ዝበለጸ መፍትሒ ንምርካብ ብሓባር ይሰርሑ።
ጽሩይ ኣየር፣ ጽሩይ ማይን ጽሩይ መሬትን ዘለዎ ኣከባቢ ጆባእ ንብለኩም። ኣብዚ ኣደናቕን ድንግልን ዝኾነ ተፈጥሮ ይርከብ። ዳል-ኤድ ጸጥታ ጆባእ ይብል - እዚ ንብዙሓት ሰባት ኣዝዩ ብቐሊሉ ዘይርከበሎም ነገር እዩ። ናይዛ ኮሙን ኣስታት 400 ቐላያት ንምግፋፍ ዓሳ፣ ምሕንባስ፣ ምጅላብን፣ ብጃላቡ ምዝዋርን እውን ቀረብ ኣሎዎ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብታ ሕምብርቲ ናይ'ዚ ምምሕዳር ከባቢ ዝኾነት ከተማ ኤድ፡ ዝካረ-ኣባይቲ ይርከብ። ነቶም መደብ መትከሊ-እግሪ ዘለዎም ሓደስቲ ስደተኛታት ብዝምልከት፡ ክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ብመንገዲ ትካል ኤድስሁስ ገዛ ከም ዝተሓዘሎም ይገብር። እዛ ትካል'ዚኣ ብምምሕዳር ናይትዚ ከተማ እትውነን እያ። ብዜካ'ዚ፡ እታ ናይ ግሊ ትካል ፒነዃር ውን ዝካረ መንበሪ-ኣባይቲ ኣለዋ።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ ብርክት ዝበሉ ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ስደተኛታት ኣለዉ። ንሳቶም ከኣ፡ ዓረበኛ፡ ዳሪ፡ ሶማል፡ ጀርመንን ቋንቋ ኖርወይን ዝዛረቡ እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ኤድ ብርክት ዝበላ ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ከተማ ውን ብርክት ዝበላ ኣብያተ-ክርስትያናት ይርከባ። ተወሳኺ ዝርዝር ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ትረኽብዎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኤድ፡ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ፋርማሲ፡ ድኳናት ኣስቤዛ (ዊሊስ ከምኡ ውን ኩፕ-ኮንሱም) ድኳናት ክዳውንትን ኣሳእንን፡ እንዳ-ሻሂታት፡ ድኳናት ኤለክትሪካዊ መሳለጥያታትን ባንክታትን ትረኽቡ። ኣብቲ ብዩርድብሩን ዝፍለጥ ኢንዱስትርያዊ ከባቢ፡ ድኳን ካርልሶን፡ ኢኤም-ሞብለር፡ ድኳን ዘገልገል ንብረት፡ ህንጻ ንግዲ ከምኡ ውን ናይ ህንጻ ትካላትን ካልእን ይርከባ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ መውዓሊ-ህጻናት፡ ክፉት መውዓሊ-ህጻናት ከምኡ ውን ውን መእከል መዘናግዒ-ህጻናት ይርከብ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣለኩም።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ኤድ፡ ስኖሩምስስኩላን (ካን 1ይ-3ይ ክፍሊ) ከምኡ ውን ሆጋስኩላን (4ይ-ክሳብ 9ይ ክፍሊ) ዘአንግዳ ናይ መባእታዊ ደርጃ ኣብያተ-ትምህርቲ፡ ኣለዋ። ኣብ ከተማ ኢድ ውን ብተወሳኺ፡ ባህላዊት ቤት-ትምርህቲ፡ ኣላ። እዛ ድሒራ ዝተጠቕሰት ቤት-ትምህርቲ ንህጻናትን መንእሰያትን፡ ባህላዊ ኣፍልጦኦም ንምዕባይ ዝዓለመ መደባት ትሰርዕ። ኩሎም ህጻናትን መንእሰያትን ከኣ፡ ዝኾነ ሙዚቃዊ መሳርሒ፡ ደርፊ ወይ ሳዕስዒት ከም ዝመልኩ ይግበር።
ኣብ ተመሳሳሊ፡ እታ ኡትሲክተን ተባሂላ እትጽዋዕ ናይ ካልኣይ-ደርጃ ቤት-ትምህርቲ፡ ኣብ መዳይ ሆቴልን ቱሪስም ከምኡ ውን ኣብ መዳይ ማሕበራዊ ስነ-ፍለጠት ዘትኮረ ናይ ካልኣይ-ደርጃ ትምህርቲ ትህብ። ምስዛ ቤት-ትምህርቲ ውና ብተመሳሳሊ ህንጻ፡ ፍሉይ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ትርከብ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ብኡትቨክሊንግስ-ሰንትሩም ዝፍለጥ ማእከል ትምህርቲ፡ ናይ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ-ኤፍ.ኢ) መደብ-ትምህርቲ ይወሃብ እዩ። ብዜካ'ዚ ኣብቲ ዞባ ንኽትወሃሃዱ ዝሕግዘኩም ጠቓሚ ሓበሬታ ብዛዕባ ስራሕ፡ ሕብረተ-ሰብ፡ ስነ-ቁጽርን ብቅልል ዝበላ ቋንቋ ሽወደን ከም ዝወሃበኩም ይግበር።
ምስ ካልኦት ኣብ ዞባ ፍርቡዳል ዝርከባ ከተማታት ብምትሕብባር ከኣ፡ ንሕብረተ-ሰብ ሽወደን ዝምልከት ትምህርቲ ብቋንቋ ኣዴኹም ከም ዝወሃበኩም ይግበር። ብዜካ'ዚ ዕድላት ትምህርቲ ንዓበይቲ ውን ኣብቲ ከተማ ኣሎ እዩ። ክትመሃሩ ምስ እትደልዩ ምስ ክኢላታት ወይ ኣማኸርቲ ትምህርቲ ተራኺብኩም ተዘራረቡ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል-ጥዕና ኤድስያርደት፡ ዶክቶራት፡ ሓካይም ወረዳ፡ ክፍሊ-ጥዕና ህጻናትን ኣዴታትን ይርከብ። ኣብዚ ህንጻ'ዚ፡ ህዝባዊ ክሊኒክ-ስኒ ውን ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ ዝግበር ርኽክባት ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብዚ ዞባ'ዚ፡ ትካል መጎዓዝያ ቬስት-ትራፊክ (Västtrafik) ዝውንነን ብርክት ዝበላ ኣብ መጎዓዝያ ዝተዋፈራ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። እተን ካብ ኦስሎ ናብ ዮተበሪ ዝመላለሳ ባቡራት መዓልታዊ ኣብ ከተማ ኤድ ደው ይብላ እየን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ዞባ'ዚ እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ምምሕዳር ከተማ ባዕሉ እዩ። ዝበለጸ ዕድላት ስራሕ፡ ኣብ ጽላታት ቤት-ትምህርቲ፡ ክንክንን ምሕብሓብን፡ እዩ። ኣብ መዳያት ንግዲ፡ ምስናዕ፡ ኣግራብ፡ ኣገግሎታት፡ ባህላዊ ንጥፈታት ዝዋስእ ውን ብርክት ዝበላ ነኣሽቱ ትካላት ኣብቲ ቦታ ኣለዋ።


text:
ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኤርትራዊ እምበር ጸላኢ ኣይኮነን2020-01-18 14:20:38 Written by ድራር መንታይ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 328 times
- font size decrease font size increase font size
እዚ ምክልኻል ሰራዊት፡ ኣብ ኣእምሮና ሓንሳብ “ኣገልጋሊ ናይቲ ስርዓት” ኢልና ስለ ዝወገናዮ ብምንም ዓይነት ኤርትራዊ ወይ ሃገራዊ እዩ ኢልና ክንኣምን የሸግረና እዩ። እዚ ሰራዊት እዚ ተዋጊኡ ናጽነት ዘረጋገጸ ሰራዊት ሃገራውነቱ ይኹን ህዝባዊ ታሪኹ ክሕከኽ ኣይከኣልን እዩ።
ብመሰረቱ ሰራዊት ናይ ዝኾነት ትኹን ሃገር ኩሉ ግዜ በቲ ነታ ሃገር ዘመሓድር ዘሎ ስርዓተ- መንግስቲ፥ ዲክታቶርያዊ ይኹን ህዝባዊ ተማእዚዙ እዩ ዝኸይድ። ወተሃደር ድማ ብመሰረቱ ንዝመጾ ትእዛዝ ክቕበል ናይ ግድን እዩ። እቲ ኣርእስቲ ኣዝዩ ከይገፍሓና እቲ ሰራዊት ሃገራዊ ዲዩ ወይ ኣይኮነን ኢልና ኣብ መጎተ ንኣትወሉ ጉዳይ ኣይኮነን። ልክዕ እዩ እቲ ሰራዊት በቶም ውሑዳት ምስቲ ገዛኢ ደርቢ ጠቕሚ ዘለዎም ሰብ ጸሩራታትን መዓርግን ኢዩ ዝምእዘዝ። እዚ ዝሕብረና እንተልዩ እቲ ሰራዊት ተኣዛዛይ እምበር ካብቲ ስርዓት ዝርኸቦ ዋላ ሓንቲ ረብሓ ዘይብሉ ምዃኑ እዩ። እቶም ቀንዲ ተረባሕቲ እዮም እቶም ቀንዲ ክኹነኑን ክንጸጉን ዝግበኦም። እንተኾነ ዋላ ንዓኣቶም እውን ሃገራዊ መንነቶም ክንገፎ ዘይከኣል እዩ። ቅኑዕን ህዝቢ ዝመረጾን ዲሞክራሲያዊ መንግስቲ ኣብ ዝምስረተሉ ከም ደቂ ሃገር ብዝፈጸምዎ ገበን መሰረት ሕጊ ብዘፍቅዶ መቕጻዕቶም ክወስዱ ግን ናይ ግድን እዩ።
እቲ ተራ ኣባል ሰራዊት፡ ከምኡ እውን እቲ ካብቶም ምስቲ ስርዓት ጥቡቕ ውልቃዊ ረብሓ ዘይብሎም፥ ካብቲ መዓልቲ ፍርዲ ናጻ እዮም ክኾኑ ዘለዎም። እዚ ነቲ ለውጢ ብውሽጢ እዩ ዝመጽእ ዝብል ክርዕምን ነቲ ጨቋንኡ ክቃወምን ኣጸቢቑ ዘራጉድን ነቲ ለውጢ ናተይ ኢሉ ክከላኸል ዘኽእልን እዩ። ከም ኣብነት ህዝባዊ ናዕቢ ኣብ ሱዳን ምስተባረዐ፡ እቲ ሰራዊት ቅድም ክብል ንትእዛዛት ጨቋኒ ስርዓት ዘተግብር ዝነበረ ውጹዕ ብምዃኑ፡ ምስ ህዝቡ ደው ኢሉ። እቶም ገለ ካብ ሰራዊት ዘይተዋሕጠሎም ግና ብትእዛዝ ናይቲ ዘምልኽዎ ስርዓት ብዙሕ ነፍሳት ኣህሊቖም ኢዮም። እምበእር ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኤርትራ’ውን ኣብ መወዳእትኡ ከምቲ ናይ ሰራዊት ሱዳን እዩ ክኸውን።
ብወገን ደምበ ተቓውሞ፥ ነዚ ሰራዊት ምክልኻል ሃገር እዚ ብደገ ኰይና፡ ንስኻ’ውን ልዕሌና ተጨቊንካ ኣሎኻ ኢልና፡ ኣብ ጎድኒ ውጽዓት ደው ክብል ኢና ክንጽዕር ዝግበኣና። ካብኡ ሓሊፍና ክሳብ ኣብ ኤርትራዊ መንነቱ ክንገፎ ንሕልን ኰይንና ግን ሃገራዊ ሓይሊ ምዃኑ ንዝንግዕ ምዃንና እዩ ዝእምት። እዚ ሰራዊት እዚ ሃገሩ ጠንጢኑ እንተወጸ ሃገራዊ፥ ኣብ ሃገሩ ኮፍ እንተበለ ዘይሃገራዊ ኢልና ክንፈርዶ እንተዀንና፥ ንሕና እቶም ህዝብና እናተወጸዐ ከሎ በይንና ከመይ ገርና ልዕሊ እቲ ሰራዊት ሃገራውያን ንኸውን? እዚ ሰራዊት እዚ ውዒሉ ሓዲሩ ዘተኣማምን ድሕ-ረባይታ ረኺቡን እዚ ደምበ ተቓውሞ ሓደ ኢድ ኮይኑ ተጠርንፉ ኣሎናልካ ምስ ዝብልን፥ ነቲ ጨቋኒኡ ዝኾነ ስርዓት ፈጺሙ ከናሕሰየሉ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ።
ነዚ ሰራዊት እዚ እምበኣር ኣብ መስርዕ ጸላኢ ኣእቲና ብብረት ክነጥቅዖ ኣብ ንብገሰሉ እዋን እቲ ውግእ ሓድሕድ እዩ እንተ ተባሪዑ፡ ነቶም ተራ ኣባላት ሰራዊት ንኸነጥፍእ እንተዘይኮይኑ ነቶም ኣዘዝትን ተረባሕትንሲ ፈጺምና ኣይከንረኻኽበሎምን ኢና። ውግእ ሓድሕድ ምስ ዝባራዕ ከኣ ሓደ እቲ መንእሰይ ሓይሊ እዩ ካብ ክልቲኡ ወገን ዝድምሰስ። እዚ ሓይሊ እዚ ምስ ዝድምሰስ ከኣ ነታ ሃገር ደው ከብላ ዝኽእል ፍልጠትን ዝከላኸል ጉልበትን ብኸንቱ ክበርስ እዩ። እቲ ሰራዊት’ውን ክተጥቅዖ እናመጻእካ መሊሱ ህልኽ ይሕዞ እምበር ኢዱ ክህብ ውን ኣይኮነን።
ሓደ ርሑቕ ከይከድና ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝከኣል፡ እቲ ሰራዊት ደርግ ክሳብ ዝሰዓር ኢዱ ኣይሃበን። ኣብቲ ዝተኻየደ ውግእ መንእሰይ ኢትዮጵያ እዩ ሃሊቑ እምበር እቶም መራሕትስ ኣይተሃስዩን። ድሕሪ እቲ ውግእ እቲ ነታ ሃገር ዝተቖጻጸረ ሓይሊ ነቲ ሰራዊት ኣብ ክንዲ ዝጥቀመሉ ከም ጸላኢ ቆጺሩ ነቲ ትካል ካብ ሱሩ ምሕይዎ። እዚ ክኸውን ዘይንጽበዮ ኣብ መንጎ ክልተ ደቂ ሃገር ዝካየድ ኲናት ኣብ መወዳእትኡ መሰል ዘይተረጋግጸሉ እንተዀንካ ንገዛእ ርእስኻ ካብቲ ዝሓለፈ ጨቋኒ ስርዓት ዘይትመሃር ምዃንካ እዩ ዘመልክት። እቲ ሰራዊት ሃገራውነቱ ተሓልዩ ከም ወዲ ሃገር መጠን መሰሉ ሕልው ክኸውን ናይ ግድን እዩ። ስለዚ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ኩሉ ትካላት እቲ ጨቋኒ ስርዓት ብሱሩ ክመሓው ኣለዎ ክበሃል እንከሎ፥ ንሓይልታት ምክልኻል ከም ጸላኢ ብምርኣይ ኣይኮነን።
ንሕና ደምበ ተቓውሞ እቲ ለውጢ ብውሽጢ ኢዩ ዝመጽእ ዝብል፡ ተረድኦ ካብ ሃለወና፡ ምናልባት ዓዲ ምስኣቶና ከምዚ ሰራዊት ደርግ ባሕጒግና መሰሎም ዘይሕለወሉ ኣገባብ ዲና ክንክተል። ከምኡ ዝብል ሕልና እንተልዩና ከምቲ ምስላ ኣበው “ኣነዶ ከይሕዛ ነዊት ንስኽንዶ ከይትበልዒ ሸዊት’ ዝብልዎ፡ ክኾነና እዩ እቲ ጉዳይ። ስለዚ ሕልና ደንበ ተቓውሞ ሓደን ንጹህ ሓደን ገበነኛ ከምዘይብሉ፥ ሓደ ሃገራዊ ካልእ ዘይሃገራዊ ገርና እንፈላልየሉ መገዲ ብምንም ኣገባብ ክንክተሎ ኣይግባእን። ብኸምዚ ኣገባብ እዚ እንተተጓዒዝና መፍቶ እቶም ኣብ ፈቐዶ መራኺቢ ብዙሃን ንሰምዖ ዘሎና፡ ንሕና ተግርኛ ተዛረብቲ ተጋሩ ኢና እናበሉን፥ እቲ ኣብ ኣርባዓታት ምእንቲ ኤርትራዊ መንነቶም ክቃለሱ ዝተመስረተ ሰልፍታት ክነኣእሱን ታሪኽ ኣቦታትና ክድምስሱን፡ ብኡ ኣቢሎም ንህዝቢ ኤርትራ ክፈላልይዎ ህርድግ ይብሉ ከም ዘለዉ ክንከውን ኢና።
ስለዚ ንሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኣነኣኢስና ዋጋ ከምዘይብሉ ካብ ምግባር ክንቁጠብን ንመጻኢ እውን መሰሉ ከም ሃገራዊ መጠን ሕልው ክኸውን ከምዝለዎን ብመትከል ክንኣምነሉ ይግባእ። እዚ ሰራዊት እዚ ጽባሕ ክሳብ ኤርትራ ትረጋጋእን ጥሮታ ዝወጽእን ንኡኡ ዝትክእ መከላኸሊ ሓይሊ እትሃንጽን ነቲ ዝርከብ ሃጓፍ ዝምልእ እዩ ክኸውን። ምናልባት ካብ ውሽጡ ንህዝቢ ኮነ ኢሉ ዘበሳበሰን ገበን ዝፈጸመን እንተልዩ ግን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ክቐርብ እዩ።


text:
Bräcke
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 16 12 2019
ብራከ ኮምዩን ኣብ ማእከል ሽወደን ኣብ ወረዳ የምትላንድስ ይርከብ። ኣብኡ ኣስታት 6500 ሰባት ይነብሩ። ብራከ ኮምዩን ነዋሕቲ ኣኽራንን ጽቡቓት ርባታትን ዓሳ ዝመልኦ ቀላያትን ኣለዎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ6,387
ስፍሓት መሬት3,784 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Östersund 72 ኪሜ
- Sundsvall 120 ኪሜ
- Hudiksvall 193 ኪሜ
ብራከ ኮምዩን ብቝጠባን ማሕበራዊ ናብራን ንጡፍ እዩ: ሓያል ናይ ስራሕ ምፍጣር መንፈስ ከኣ ኣለዎ። ናይ ብራከ ኮምዩን ነቶም ተፈጥሮ ዚፈትዉ ይስሕቦም: ደጋዊ ህይወት ድማ ኣብ በጻሕቲ ሃገርን ተቐማጦን ዓቢ ተራ ኣለዎ። ኣብ በረድ ምንሽርታት: ሃድን: ቃንጥሻን ዓጋምን ምእካብ ኣብቲ ቦታ ልሙድ እዩ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ብራከ ኮምዩን ብዙሕ እተፈላለየ ዚካረ ገዛውቲ ኣሎ። ካብ ሓደ ክፍሊ ምስ ክሽነ ክሳዕ ኣርባዕተ ክፍሊ ምስ ክሽነ። እዚ ድማ ኣብ ብራከ: የሎ: ፒልግሪምስታድን ሸላርነን ከተማታት ፋሕ ኢሉ ኣሎ። ኪራይ ካብ 2900 ክሩነር ንሓንቲ ክፍሊ ምስ ክሽነ ክሳዕ 6000 ክሩነር ንኣርባዕተ ክፍሊ ምስ ክሽነ ንወርሒ። ገዛ ክትዕድግ ምስ እትደሊ: እቲ ዋጋ ካብቲ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ዘሎ ይሓስር።
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። ንኣብነት፡ ማሕበራት ስፖርታዊ-ንጥፈታት፡ ባህላዊ ማሕበራት፡ ኣብያተ-ክርስትያናት ምትእሳሳራተንን። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ምስ ዝምባሌታትኩም ዝሳነያ ማሕበራት ክትደልዩ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ብራከ: ማእከል ጥዕና: ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ሕክምና ስንን ይርከብ። ኣብ ብራከ ከተማ ሓያሎ ድኳናት ኣሎ። እቲ ሆስፒታል ኣብ ኦስተርሱንድ ይርከብ። ኣብኡ ግርሰሪታት: ባንክታት: ድኳን ዕምባባ: ናይ ስፖርትን መዘናግዕን ናይ ሓጻውንትን ቀለማትን ድኳናት ኣሎ። ብዙሓት ማሕበራት ከኣ ኣለዋ: ከም ናይ ስፖርት: እተዘውተረ ክዳውንቲ ዚሸይጥ ቀዪሕ መስቀል: ረዳ ቦርነን: አቢኤፍን ካልእ ሃይማኖታውያን ማሕበራትን። ኣብ መብዛሕትኡ ቁሸታት ሽወደናውያን ኣብያተክርስትያን ኣለዋ። ኣብ ብራከ ናይ ባፕቲስት ማሕበርን ኤሊምን ድማ ኣሎ። ካብ ብራከ መገዲ ሓደ ሰዓት ብማኪና ማለት ኣብ ኦስተርሱንድ መስጊድ ኣሎ። ኣብ ኦስተርሱንድ ብዙሕ ድኳናት ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ብራከ ኮምዩን ንካብ 1-5 ዝዕድመኦም ህጻናት ዝኸውን ቤትትምርቲ ከምኡውን ናይ ወለዲ ምትሕግጋዝ ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ሓምሽተ ብኮምዩን ዚምራሕ ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ ኣሎ: ከምኡውን ሰለስተ ናይ ወለዲ ምትሕግጋዝ። እተን ናይ ኮምዩን ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ እዘን ዚስዕባ እየን፤ ፍየልስታ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ: ጋላክሰንስ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ (የሎ): ፒልግሪመንስ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ(ፒልግሪምስታድ): ትሮልስኩገን ቤትትምህርቲ ህጻናት (ብራከ): ኣነሰት ቤትትምህርቲህጻናት (ሸላርነ)።www.bracke.se/barnutbildning. ምትሕግጋዝ ወለዲ: Busbua i Rissna, Lek och Bus i Kälarne, ከምኡውን Hyllan i Sörbygden.
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ንህጻናት ካብ 7-16 ዝዕድመኦም መባእታ ትምህርቲ ግዴታ እዩ። ኣብያተትምህርትና ነቶም ተመሃሮ ቀጻሊ ብፍልጠትን ብማሕበራዊ ናብራን ኪዓብዩን ኪምዕብሉን ይጽዕር። ኣብ ብራከ ኮምዩን ሓምሽተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፤ ብራከ: የሎ: ሸላርነ: ፍየልስታን ፕሊግሪምስታድን። ኣብቲ ናይ የምትላንድ ማሕበር ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ እቱው እዩ: ንኤለትሪክን ጸዓትን ናይ ኢድ ስራሕን ዚምልከት ትምህርቲ ድማ ይህብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ንስኻ ካብ 20-64 ዝዕድመኻ: ብመገዲ ናይቲ ኮምዩን ትምህርቲ ንዓበይቲ: ኣብ መባእታን ካልኣይ ደረጃን ኣቲኻ ክትምሃር ትኽእል። ናይ ሞያ ትምህርቲውን ክትወስድ ትኽእል። ኣብ ናይ ብራከ ለርሰንትሩም እተፈላለየ ዓይነት ትምህርቲ ኣሎ። ብትርፊ ግዜ ወይ ቀዋሚ ወይ ድማ ስራሕን ትምህርትን ሓዊስካ ክትመሃር ትኽእል። ብዛዕባ ትምህርታዊ ሓገዝ እትደልዮ መምርሕን ምኽርን ን ተወከስ። ኣብቲ ካብ ብራከ 7 ኪሎመትር ርሒቑ ዚርከብ ኦስተርሱንድ እቲ ኣዚዩ ቀረባ ዝኾነ ዩኒቨርሲቲ Mittuniversitetet ይርከብ።
ኣገልጎት ጥዕና
እቲ ኮምዩን ነቶም ብምኽንያት ናብቲ ማእከል ጥዕና ብውሑዱ ንሰለስተ ወርሒ ዚኣክል ኪመጹ ብዘይምኽኣሎም ኣብ ገዝኦም ዚሕከሙ ሰባት ሓላፍነት ይወስድ። ማእከል ጥዕና: ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕናን ሕክምና ስንን ኣብቲ ኮምዩን ኣሎ። ኣብ ብራከን ሸላርነን ክልተ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብ ነፍስወከፍ ማእከል ጥዕና እቶም ሰራሕተኛታት ኣብ እተፈላለየ ናይ ክንክን ጉጅለ ይሳተፉ። ኣብቲ ጉጅለ: ሓከምቲ: ነርስታት: ኣዋለድቲ: BVC: ናይ ምውስዋስ ክንክንን ማሕበራዊ ስነኣእምሮኣዊ ምንጭን ኣሎ። ብተወሳኺ Bräcke hälsocentral. ኣንብብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ብራከ ኮምዩን ኣብ E 14 እዩ ዚርከብ ግን ኣብ ማእከል መገዲ ኣይኮነን። ካብ ኦስተርሱንድ ብማኪና ኣስታት ሓደ ሰዓት ይወስድ: ካብ ሱንድስቫል ሓደ ሰዓትን ፈረቓን: ካብ ስቶክሆልም ድማ 5 ሰዓታት። ኣብ መንጎ ኦስተርሱንድ: ሱንድስቫል: ኡመዮን ስቶክሆልምን ናይ ባቡርን ኣውቶቡሳትን ኣገልግሎት ኣሎ። ነቶም ኣብ ኦስተርሱን ዚሰርሑ ሰባት ኣብ ውሽጢ መዓልቲ ካብን ናብን ኪመላለሱ ይኽእሉ። ብባቡር 40 ደቓይቕ ይወስድ። Länstrafiken Z ንኣውቶቡስ: ብትእዛዝ ዚሰርሕ መጎዓዝያን ይመርሕ: SJ ከምኡውን Norrtåg ከኣ ንባቡራት።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ህዝባዊ መጓዓዝያ ብዝያዳ ኣንብብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ብራከ ናብ ዕንጸይትን ሓጺንን ዝዓለመ ነኣሽቱ ዋኒናት ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ዝበዝሕ ሰብ ብዕንጸይትን ውጽኢት ዕንጸይትን እዩ ዚመሓደር። እቲ ኮምዩን ብኣሰራርሓ መግቢ እውን ፍሉጥ እዩ። ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ኣብ ብራከን ከባቢኣን ናይ ኣሰልፍትን ከሸንትን ሓከምትን ናይ መምህራን ህጻናትን ተክኒሽያን ኤለክትሪክን ጠለብ እናዓበየ መጺኡ። ኣብ ክንክን ጥዕናን ዱርን ጋራጅን መጐዓዝያን ስራሕ ይርከብ እዩ።
እቲ ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣብ ቀረባ ኣብ ዚርከብ ቤትትምህርቲ ስልጠና ኪህበካ ይኽእል። ከምዚ ብምግባር ከኣ ነቲ ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድልካ ተስፍሖ። እቲ ስልጠና ኣብዘን ዚስዕባ የተኩር፤ ክንክን ጥዕና: ባቲላመራ: ዘዋር ኣውቶቡስ: ሰራሕተኛ መኽዘን: ጋራጂስታ: ረስቶራንት: ሸያጥን ኣገልግሎት ዓማዊልን። ንዝያዳ ሓበሬታ ንቤትጽሕፈት ዕዮ ተወከስ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ሎሚ’ውን ኣብተን ሕመረት መንገዲ ብፅዕና ዝኾና ሓይልታት ምልስ ይብሉ እሞ ‘ንልቢ ካልኦት ንምክፋትን ናብ ለውጥን ንስሓን ንምዕዳሞምን ግድን ኣሰር ክርስቶስ ብምኽታል የውሃነት ትሕትናን ድኽነትን የድሊ። እንተዘልየሎ ካብ ካልኦት ዝበልጸካን ዝሓሽካን ገለ ሰብኣዊ ጥቅሚ ንክትረክብን ቅርብ ቅርብ ምባል ኣየዐውትን` እንክብሉ ነቲ ንዕለቱ ካብ ወንጌል ማርቆስ 6.7-13 ዝቀረበ ቃል ኣምላኽ ተንቲኖም። ቀንዲ ትሕዝቶ ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል እቲ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነርድእቱ በብክልት ዝለኣኾምን ክገብርዎ ዘለዎም ነገራት ብምሕባር ንሕሙማት ክፍውሱ ዝለኣኾም እንከመልክት ነዚ ንምግባር ከኣ ልቢ እቶም ዝቅበልዎ ክፉት ክኸውን እንተዘየለ ልቢ እንተደኣ ተዓጽዩ ኩሉ ብደገ ከም እትለኽዮ ሕብሪ እዩ ኢሎም።
ኢየሱስ ንአርድእቲ ከምቲ ንሱ ዝገብሮ ዝነበረ ክገብሩ ማለት ሕሙማት ከሕውዩ ነቲ ሱር ሓጢኣትና ዝኾነ ናይ ኣቦና ኣዳም ሓጢኣት ካባና ከርሕቁን ከሕውዩናን ለኣኾም። እዚ ምሕዋይ እዚ ዳግም ምፍጣር እዩ ዝበሉ ቅዱስነቶም `ኢየሱስ ካብ ሱርመሠረትና ጀሚሩ እዩ ዳግም ፈጢሩና ካብኡ ብምቅጻል ከኣ በቲ ዝፍውስን ዘድሕንን ትምህርቱ ገሩ ንቅድሚት ከም እንስጉም ገሩና፣ እቲ ቀዳማይ ትእዛዝ ግን ንለውጢ ዝዕድሞ ንንሥሓ ዘቅርቦ ትእዛዝ እዩ።
ጸባ መጓሲኡ ጥራይ ዘይደሊ ጓሳ
ንሕዝቢ ናብ ንስሓን ለውጥን ንክትዕድም ሥልጣን የድልየካ። ኢየሱስ ነቶም ዝልእኾም ዝነበረ ‘ንመንገዲ እንትሮፎ በትሪ ለቘታ ኮነ እንጌራ ወይ ገንዘብ ኣብ ዕጣቆም ሓንቲ እኳ ከይማልኡ ኣዘዞም።’ ብካልእ ኣዘራርባ ሓዋርያ ክኸውን ዝደሊ ጓሳ ክኸውን ዝደሊ እንትርፊ ድኽነት ካብተን ኣባጊዑ ጸባአን ወይውን ቆርበተን ንጥቅሙ ክ ወስድ የብሉን፣ ሃረር እውን ክብሎ የብሉን።
ቅዱስነቶም ብዛዕባ`ዚ ቅዱስ ኣጎስጢኖስ ዘጠንቅቆ ይጠቅሱ እሞ ካብ መጓሲኡ ሰልድስ ይኹን ካልእ ከንቱ ነገራት ዝደሊ ጓሳ ንክርስቶስ ዝግባእ ኣይኮነን። ሥልጣኑን ጥራሕ እዩ ዘገድሶ እንክብሉ ኣዘኻኺሮም። በዚ ከኣ ኣብ ቤተክርስትያን ሥልጣን ጥራይ ሃሰው ዝብሉ ጓሶት ንማንም ከሕውዩ ኣይክእሉን ኢሎም።
ቅዱስነቶም ነዙይ ኩሉ ንምሽናፍ ሓደ ጓሳ ኣሰር ክርስቶስ ተኸቲሉ ድኽነትን ትሕትናን የውሃትን ክለብስ ኣለዎ። ከምቲ ጐይታ ዝብሎ ከኣ በዚ መንገዲ እዚ መጺእካዮም ንዘይቅበሉኻ ደሮና እግርኻ ነገፍካ ምኻድ እዩ።


text:
መምሃራንን ክኢላታት ትምህርትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 26 6 2019
ሞያ ምምህርና ሓደ ቍጽጽር ዝግበረሉ ሞያ እዩ። ካብ ብዓል መዚ ትምህርቲ ድማ ንናይ መምህር ወረቐት ምስክር ተመልክት። ብዛዕባ መምህር ኴንካ ንኽትሰርሕ እንታይ ከም ዝሓትት ኣብዚ ብዝይዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ወጻኢ ንዝተረኽበ ዲፕሎማ ዚግበር ገምጋም
ንናይ መምህር- ወይ ከኣ ናይ መዋእለ ህጻናት መምህር መለለዪ ወረቐት ከተመልክት ክትክእል ምእንቲ ዲግሪ/ዲፕሎማ ምስ መረጋገጺ ወረቐት ከምኡ ውን ቋንቋ ሽወደን ምኽኣልን ክሓተካ እዩ። ብዘይካ ዲግሪ/ዲፕሎማ ንናይ ሞያ ናይ ብቕዓት ምስክር ወረቐት ከተመልክት እውን ይከኣል እዩ። ቅድሚ ምምልካትካ ኩሎም ሰነድታክ ብግቡእ ክትቅርቦም ኣገዳሲ እዩ። ሰነዳት ብኦሪጂናል ቋንቋ ኮይኖም ብቋንቋ ሽወደን ወይ እንግሊዘኛ ዝተተርጎሙ ክኾኑ ይግባእ። ንናይ ሞያ ምስክር ወረቐት ብናይ ወጻኢ ሃገር ትምህርቲ ንምምልካት ቅጥዕታት ብምምላእን ናይ ምምህርና ዲግሪ/ዲፕሎማ ዘረጋግጽ ምስክር ወረቐት ብምትሕሓዝን ነቲ ተመልክቶ ዘለኻ ተወሳኺ መረጋገጽን ብምቕራብ ይኸውን።
ናይ ምምህርና ምስክር ወረቐት ዝህብን ጠለባት ብቕዓት ምምህርናን ዝግምግምን፡ ሃገራዊ ወኪል ትምህርቲ እዩ። ንኽትምዝገቡ፡ ኣብቲ ሞያ ንኽትሰርሑ ዘፍቅደልኩም ጠለባት ብቕዓት ዚገልጽ ዲፕሎማ ክህልወኩም የድሊ። ኣብ ናይ ወጻኢ ቤት ትምህርቲ ወይ ከኣ ኣብ ሽወደን ከም መምህር ምስራሕ ኣብ ገለ እዋናት ነቲ ናይ ሽወደንን ናይ ወጻኢ ሃገር ዲግሪ/ዲፕሎማ ዘሎ ፍልልይ ክትክ ኦ ይኽእል እዩ።
ተወሳኺ ትምህርቲ
ናይ ወጻኢ ሃገር ናይ ምምህርና ዲግሪ/ዲፕሎማ ዘለካ ተወሳኺ ትምህርቲ ብምውሳድ ብቑዕ ኮንካ ኣብ ሽወደን ንኽትምህር ዕድላት ኣለዉ።
ተወሳኺ ትምህርቲ፡ ኣብ ዝሓለፈ ትምህርትኹምን ሞያዊ ተሞክሮኹምን ዚምርኮስ ንውሓቱ ይፈላለ እዩ። እቲ ትምህርቲ ኣብ ሽድሽተ እንስቲትዩት ትምህርቲ ይካየድ፥ ዩኒቨርሲቲ ጐተንበርግ፡ ዩኒቨርሲቲ፡ ዩኒቨርሲቲ Linköpings፡ ዩኒቨርሲቲ Malmö፡ ዩኒቨርሲቲ ስቶክሆልም፡ ዩኒቨርሲቲ Umeå ከምኡውን ዩኒቨርሲቲ Örebro ኮይነን፡ ዩኒቨርሲቲ ስቶክሆልም ድማ ብሃገር ደረጃ ንኸወሃህድ ሓላፍነት ወሲዱ ይርከብ።
ንዓኻ ኣብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ምዝጉብ ዝኾንካ፡ ንመምህርን መምህር መውዓሊ ህጻናትን ሓደ ቅልጡፍ መስመር ኣሎ። እዚኣቶም ቅልጡፋት መስመር (Snabbspår) ኣብ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ዓይነት ትካል ትምህርቲ ይርከቡ። ብዛዕባ እቲ ቅልጡፍ መስመር (snabbsprår) ኣብ ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ መርበብ ሓበሬታ ብዝያዳ ኣንብብ ወይ ነቲ ናትካ መራኸቢ ስራሕ ንተወሳኺ ሓበሬታ ሕተቶ።
ሓያሎ ዩኒቨርሲታት፡ ነቶም ካብ ወጻኢ ሃገር መምዘኒ ብቕዓት ምምህርና ንዝረኸቡ ሰባት፡ ተወሳኺ ትምህርቲ ይህባ እየን።


text:
ቤት ትምህርትን ደሞክራስን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን፡ ብዛዕባ ደሞክራሲ ብዙሕ ይዝረበሉ። ሓደ ካብቲ ዕላማታቱ ድማ፡ እቶም ተምሃሮ ምስ ዓበዩ፡ ተሳተፍትን ኣብቲ ሕብረተሰብ ድማ ሓላፍነት ዝስመዖምን ንክኾኑ እዩ።
ስእሊ፡ ሚካኤል ጆንሶን
ተማሃሮ፡ ኣብ ደሞክራስያዊ ሃዋሁው ንኽነብሩ ዘኽእሎም ፍልጠት ክዓጥቁ፡ መሰላቶምን ግቡኣቶምን ክፈልጡን ኣለዎም። ከም ኣካል ናይቲ ዝውሃቦም ትምህርቲ ከኣ፡ 'ደሞክራሲ እንታይ ማለት'ዩ?' ዝብል ኣርእስቲ ኣልዒሎም ምይይጣትን ክትዕን ከካይዱ ዕድል ይውሃቦም።
ቀደም ዝነበረ ኩነታት ትምህርቲ
ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን፡ ካብ መፋርቕ 20 ክፍለ ዘመንኣትሒዙ ኣዝዩ ብዙሕ ለውጢ ኣርእዩ'ዩ። ቀደም፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ጽኑዓት መምርሒታት ነይሮም። መምህር፡ ንተማሃሮ ክሃርም መሰል ነይሩዎ። እዚ ኸኣ፡ 'ምቕጻዕ' ይብሃል። ክሳብ 1958 ዓ.ም ድማ፡ ይስርሓሉ ነይሩ። ድሕሪ'ዚ ዓመት'ዚ ግን ከም ዝኽልከል ተገይሩ።
ተማሃሮ ንመምህሮም፡ ብስሙ ኣይጽውዑዎን ወይ "ኣታ" ኣይብሉዎን ነይሮም። ኣብ ክንድኡ ግን 'መምህር (fröken, magistern)' ይብሉዎ ነይሮም። ተማሃሮ፡ ካብ ቀዳመይቲ ዓመተ ትምህርቲ ኣትሒዞም፡ ከመይ ከም ዝሰርሑ ዝገልጽ ነጥቢ ይውሃቡ ነይሮም። ብኽልተ ወይ ሰለስተ ዓይነታት ትምህርቲ ዘይሓለፉ ተማሃሮ፡ ትምህርቲ ክደግሙ ይግደዱ ነይሮም።
ቤት ትምህርቲ ሎሚ
ሎሚ፡ ተማሃሮ ናጻ ክሓስቡ፡ ክምሃሩን ኣብ ትምህርቶም ባዕላቶም ክውስኑን ዘኽእላ ደሞክራሲያውያን ኣብያተ ትምህርቲ ኣሎዋና። መምህር፡ መራሒ ጒጅለ ናይ ተማሃሮ'ዩ። እቲ ኣብ መንጎ መምህርን ተማሃሮን ዘሎ ርክብ ግን ምዕሩይ እዩ።
ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን፡ ካብ ሓፈሻዊ ኣዋጅ ሰብኣውያን መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝብገሱ ክብርታት ኣሎወን። ክብሪ ክብሃል ከሎ፡ ከም መጠን ቆልዑ፡ መንእሰያትን ኣባጽሕን ንሕድሕድና ዘሎና ኣተሓሕዛ ይምልከት። እዚ ክብሃል ከሎ፡ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን፡ ዝኾነ ሰብ ብሕማቕ ክተሓዝ የብሉን ማለት'ዩ። ኣዋልድን ኣወዳትን፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ሓደ ዓይነት ዕድል ክህሉዎም ይግባእ። ተማሃሮ፡ ኣብ ኣኼባታትን ቤት ምኽሪ ተማሃሮን (klassmöten, klassråd) ብምስታፍ ነቲ ዝውሃብ ትምህርቲ ክጸልዉዎ ይኽእሉ።
ቤት ትምህርትን ስድራቤትን
ኣብ ሽወደን፡ ወለዲ፡ ኣብ ናይ ውላዶም ናይ ትምህርቲ ስራሓት ክሳተፉ ትጽቢት ይግበረሎም። ወለዲ፡ መማህራንን ተማሃሮን፡ እቶም ቆልዑ ብዝተኻእለ መገዲ ደስ ኢሉዎም ክምሃሩ ዝኽእሉሉ ሃዋሁው ንምፍጣር፡ ብሓደ ሓቢሮም ይሰርሑ። እቲ ቤት ትምህርቲ፡ ነቶም ወለዲ፡ ኣብቲ ናይ ውላዶም ህይወት ንጡፋት ክኾኑ፡ ውላዶም ኣብቲ ቤት ትምህርቲ እንታይ ይገብር ወይ ከመይ ከም ዘሎን ክፈልጡ ይደልዩዎም።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ መንፈቐ ትምህርቲ፡ ኣብያተ ትምህርቲ ምስ ወለድን ተማሃሮን ብሓደ ኮይኖም ዘተ ምዕባለ (utvecklingssamtal) የካይዱ። ኣብቲ ዝግበር ዘተ፡ ወለዲ ብህድኣት ምስ መማህራን ይዝትዩ። ቆልዑ እንታይ ሓገዝ ከም ዝደልዩ፡ ብኸመይ ከም ዝምዕብሉን ከም ዝምሃሩን ናይ ምዝርራብ ዕድል ኣሎ። ኣብቲ ዝግበር ዘተ ምዕባለ፡ እቲ መምህር 'ውልቃዊ መደብ ምዕባለ (utvecklingsplan, IUP)' የውጽእ። ካብ ሽወደንኛ ወጻኢ ዝኾነ ቋንቋ ኣደ እንተለካ: ኣብቲ ዝግበር ዘተ፡ ኣስተርጓሚ ክግበረልካ መሰል ኣሎካ።
እቲ ቤት ትምህርቲ: ወለዲ ሓበሬታ ንኽረኽቡን ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ኣብ ዝትግበሩ ስርሓት ድማ ኣበርክቶ ምእንቲ ክገብሩን 'ኣኼባታት ወለዲ (föräldramöten)' የካይድ'ዩ።
ከም መጠን ወላዲ፡ ናብ ቤት ትምህርቲ መጺእካ ኩሉ ነገራት ብኸመይ ከም ዝካየድን፡ ደቅኻ ከመይ ይኸዱ ከም ዘለዉን ክትዕዘብ ዕዱም ኢኻ። ሕቶታት ከተቕርብ ወይ ብዛዕባ ውላድካ ክትዘራረብ እንተ ደሊኻ'ውን ናብ መምህር ወይ ዳይረክተር ክትድውል ትኽእል ኢኻ።


text:
ኣብ 1989 ዓ.ም. ምፍራስ መንደቕ በርሊን፡ ነቲ ብቫቲካን ረዲዮ ዝመሓላለፍ መልእኽትን ድምጺ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያንን ር.ሊ.ጳጳሳትን ቅድስቲ መንበርን ነቲ መልእኽቲ ቃል ኣምላኽ ንርብዒ ዘመን ዝኣክል ተሓሪምዎ ንዝነበረ ሕዝቢ ብዘይ እገዳ ከቕርብ ዝሓገዘ እዩ፡ ቅድሚ ምፍራሱ እውን እተዀነ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብዝተፈላለዩ መገድታት ኣቢላ መልእኽቲ ወንጌል ተቕርብ ከምዝነበረት ይዝከር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ክንየው እቲ ሰብኣዊ ፍጥርት ዘቑሞ ፈላላይ መንደቕ ነቲ ኵሉ ገማማዒ ዝዀነ መንፈስ ዝሰግር ጽኑዕ እምነትን ፍቕሪ እግዚኣብሔርን ዝዀነ ይኹን ዓይነት ምልካውያን ዝዘርእው ዝነበረ ፍልልያት ኩሉ ሰገር ድምጺ ቫቲካን ረዲዮ ሎሚ ነቲ ዕለት 9 ሕዳር 1989 ዓ.ም. ዝተረኽበ ናጽነት የመስርቕን ነቲ መንደቕ ንኽፈርስ ዝገበሩ ዕሴታት ከይበርሱ ይሓንጽ።
ቡፁዕ ካርዲናል ካሮል ውይቲይላ ተወላዲ ፖላንድ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኰይኖም ምስ ተሓርዩ፡ ኣብ 1979 ዓ.ም. ናብ ሃገሮም ፖላንድ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣካይዶም እቲ ናይ በርሊን መንደቕ ክነቅዕ ከምዝገበሩ ኵሉ ዝዝከሮ እዩ፡ ብፍላይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኰይኖም ምስ ተሓርዩ ቅዱስ ጴጥሳዊ ተልእዀኦም ንቅዱስ ፍራንቸስኮ ሓለዋ ንኸማሕጽኑ ኣብ ኣሲዚ ተረኺቦም፡ እታ ኣብ ስቓይ እትርከብ ድምጻ ዘይስማዕ ቤተ ክርስቲያን ሓደራ ከይትራሳዕን ኩሉ ስሌኣ ክጽልይን ሓደራ ከምዝበሉ እውን ይዝከር።
ናይ ኤውሮጳ ናይ ስነ መልክዓ ምድሪ ኣቀማምጣ ፖለቲካ ዝቐየረ
ሮማ ኣብ ዝርከብ መንበረ ጥበብ ላ ሳፒየንዛ ካብ 2007 ክሳብ 2011 ዓ.ም. ናይ ፍልስፍና መምህር ኰይኖም ዘገልገሉ ናይ ስነ ፖለቲካን ፍልስፍናን ሊቅ ኣብ በርሊን ናይ ኢጣሊያ ናይ ስነ ባህሊ ተቕዋም ኣመሓዳሪ ኰይኖም ዘገልገሉ ኣንጀሎ ቦላፊ ምውዳቕ መንደቕ በርሊን ዝተፈላለያ ሓደስቲ ዘይጐነጻውያን ምንቅስቓሳት ዘሀለወን ልክዕ ነቲ ናይ ጋንድን ማርቲን ሊተር ኪንግን ዝኣመሰሉ ምንቅስቓሳት ንኽፍጠሩ ማዕጾ ዘርሃወን ናይ ኤውሮጳን ካብኡ ሓሊፉ እውን ናይ ዓለም ዳርጋ ክበሃል ብዝኽእል ደረጃ ናይ ስነ መልክዓ ምድሪ ፖለቲካዊ ኣቐማምጣ ዝቐየረ እዩ እንክብሉ ኣብቲ ኣብ 2014 ዓ.ም. ልቢ ጀርመን ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝደረስዎ መጽሓፎም ይሕብሩ።
ኣብ ሓቀይና ታሪኽ ተመስሪትካ እቲ ምውዳቕ መንደቕ በርሊን ብልበ ወለድ ኣገባብ ዝትርኹ ዝተደርሱ መጻሕፍቲ ማእለያ የብሉን፡ ቅድሚ እቲ መንደቕ ምቛሙ ኣብ መንጐ ኣባይቲ ስድራን ሰብ ሓዳርን ሕጹያትን ወለድን ዘስዓቦ ምፍልላይ ሓቀይና ታሪክ መሰረት ዝገበረ ብልበ ወለድ መልክዕ ነዚ ታሪኽ’ዚ ምቕራብ ነቶም ካብቲ ታሪኽ ርሒቖም ንዝነብሩ መንደቕ መርሊን እንታይ ማለትን እንታይ ሳዕቤኑን ክንኸስትውዕሉ ይሕግዝን ተመሳሳሊ ፈላላይ መናድቕ ንኸይህሉ እውን ይምዕድ። ናይቲ ታሪኽ 28 ዓመት መንደቕ በርሊን ኣለሳንድራ ደ ጋይታኖ ክንየው እቲ መንደቕ ብዝብል መጽሓፍ ዘዘንትዎ ኩነት ከም ኣብነት ይጥቀስ።


text:
25 ሕዳር ኣይፋል! ንኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ – ዝፍጸም ግፍዕን ዓመጽን፡
ዕለት 25 ሕዳር ዓለም–ለኸ ጸረ ግህስትመዓልቲ ደቂ–ኣንስትዮ ተባሂሉ ካብዝጽዋን ካብዝኽበርን ልዕሊ 20 ዓመት ዝኣክል ኣቑጺሩ እነሆ። እዚ መዓልቲዚ ንመዘከርታ ናይተን ጸረ ምልካዊ ስርዓት ዝተቓለሳ ሚራባል ዝተባህላ ሰለስተ ኣሕዋት ኣብ ዕለት 25 ሕዳር 1960 ዓ.ም ኣብ ዴሞኒካኒሸ ረፖፕሊክ ብግፍዒ እቲ ዝነበረ ዓማጺ ስርዓት ጸጥታዊ ትካል ተኣሲረን ንወርሒ ዝኣክል መግቢ ንኸይውሃበንን ከቢድ ምግፍዕን መግረፍትን ወሪድወን ንዝሞታ ተቓለስቲ ዝዝከር መዓልቲ እዩ።
ዕለት 25 ሕዳር ዓለም–ለኸ ጸረ ግህስትመዓልቲ ደቂ–ኣንስትዮ ተባሂሉ ካብዝጽዋን ካብዝኽበርን ልዕሊ 20 ዓመት ዝኣክል ኣቑጺሩ እነሆ። እዚ መዓልቲዚ ንመዘከርታ ናይተን ጸረ ምልካዊ ስርዓት ዝተቓለሳ ሚራባል ዝተባህላ ሰለስተ ኣሕዋት ኣብ ዕለት 25 ሕዳር 1960 ዓ.ም ኣብ ዴሞኒካኒሸ ረፖፕሊክ ብግፍዒ እቲ ዝነበረ ዓማጺ ስርዓት ጸጥታዊ ትካል ተኣሲረን ንወርሒ ዝኣክል መግቢ ንኸይውሃበንን ከቢድ ምግፍዕን መግረፍትን ወሪድወን ንዝሞታ ተቓለስቲ ዝዝከር መዓልቲ እዩ።


text:
ናይ’ቲ ቈልዓ ጥዕና
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 13 8 2018
ብዛዕባ ናይ ቈልዓ ጥዕና ንዝምልከት ሕቶታት፡ ብዙሓት ዝተፈላለዩ ክትራኸብዮም ትኽእሊ ቦታታት ኣሎዉ።
ስእሊ: Colourbox
-
ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑን ማእከል ስድራ ቤትን
ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ
ኣብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ (bvc) ንውላድኪ ናይ ጥዕና መርመራታትን ክታበትን የወፍዩ እዩም። ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ፡ ንዅሎም ቈልዑ ክሳብ ደቂ ሓሙሽተ-ሽዱሽተ ዓመት ዝኾኑ ናይ ጥዕና ክንክን ይህብ። ንስኻ ከም ወላዲ መጠን ኣብ እቲ ናትካ ናይ ወላዲ ግደን ብዛዕባ ናይ ውላድካ ምዕባለ፣ ባህርያትን ሕማማትን ሓገዝን ምኽርን ትረክብ። ዳርጋ ብዛዕባ ኵሉ ነገራት ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ኵሉ ብዛዕባ ናይቲ ቈልዓ ጥዕናን ምዕባለን ዘሎካ ሻቕሎት ክሳብ ዝተፈላለዩ መዓልታዊ ጸገማት ከም ምግብን ድቃስን ዝኣመሰሉ ሕቶታት።
ውላድካ ሓሚሙ ሕክምና ኣብ ዘድልየሉ እዋንን ናብ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ክትከይድ ኣሎካ።
ኣብ ብዙሓት ቦታታት እቲ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑ ኣብ ሓደ ማእከል ስድራ ቤት (familjecentral) እዩ ዝርከብ።
ማእከል ስድራ ቤት
ሓደ ማእከል ስድራ ቤት፡ ንስድራ ቤታት ዝኸውን ዝተፈላለየ ዓይነት ሓገዛት ተኣኪቡ ዝርከበሉ ሓደ ቦታ እዩ። ኣብኡ ክሊኒክ ነፍሰ ጾራትን ሓራሳትን፣ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑን ክፉት መውዓሊ ህጻናትን ኣሎ። ከምኡ'ውን ካብ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ምኽርን ሓገዝን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ሓደ ሓደ ግዜ ብዛዕባ ናይ ወላዲ ግደ ንምዝታይ ብዙሕ ግዜ ብጕጅለ ምስ ካልኦት ወለዲ ትራኸበሉ ብመራሒ ዝካየድ ናይ ወለዲ ጕጅለታት ንምስታፍ እውን ዕድል ኣሎ።
-
ናይ ቈልዑን መንእሰያትን ሕክምናዊ ቅበላ
ናይ ቈልዑን መንእሰያትን ሕክምናዊ ቅበላ BUMM, ናይ ቈልዑን መንእሰያትን ክሳብ 17 ዓመቶም ፍሉይ ክእለት ዘሎወን ክሊኒካት እየን።
BUMM ብዝተረፈ ጥዑያት ኾይኖም ግዝያዊ ሕማም ዝሓመሙ ክሳብ ዓሰርተ ክልተ ኣዋርሕ ዕድመኦም ቈልዑ ይቕበል እዩ።
-
ክንክን ስኒ
ህዝባዊ ክንክን ስኒ እቲ ብምምሕዳር ዞባ ዝእለ ክንክን ስኒ እዩ። ህዝባዊ ክንክን ስኒ ንዅሎም ቈልዑን መንእሰያትን ክሳብ እታ 21 ዓመት ዝመልኡላ ዓመት፡ ስሩዕን ምሉእን ክንክን ስኒ ክህብ ኣሎዎ።
ንሓተትቲ ዑቕባ መንእሰያት ንዝምልከት ካብቶም መንበሪ ፍቓድ ዘሎዎም መንእሰያት ብዝፍለ፡ ናይ ምምሕዳር ዞባ ክንክን ስኒ ናይ ምውፋይ ሓላፍነት እቲ መንእሰይ 18 ዓመት ምስ መልአ የቋርጽ።
ንቈልዑ ስኖም ሕጸቦም
ሓደ ቈልዓ ገና እታ ናይ መጀመርታ ስኑ ክትወጽእ ከላ ጀሚርካ ስኑ ክትሓጽቦ ክትጅምር ጽቡቕ እዩ። እቲ ቈልዓ ኣቐዲሙ እንተ ለሚድዎ፡ እቲ ምሕጻብ ስኒ ነቲ ቈልዓ ሓደ ልምዲ ንኽገብሮ ዝቐለለ እዩ።
-
ክታበት
ኣብ ሽወደን ኵሎም ቈልዑ ኣንጻር ብዙሓት ዝተፈላለዩ ሕማማት ክኽተቡ ይምከሩን ዕድል ይወሃቦምን እዩ። ቈልዑ ኣንጻር ብርቱዓት ሕማማት ሓደ ጽቡቕ መከላኸሊ ንኽረኽቡ ይኽተቡ።
ብመሰረት እቲ ናይ ክታበት መደብ ዘይተኸተቡ ክሳብ 18 ዓመት ዘሎዉ ቈልዑ፡ ዕድል ንናይ መመላእታ ክታበት ክወሃቦም ኣሎዎ።
-
ኤለቭሄልሳን (ጥዕና ተመሃሮ)
እቲ ናይ ተምሃራይ ክንክን ጥዕና (Elevhälsan) ኣብ ናይቲ ቈልዓ ቤት ትምህርቲ ይርከብ። እቲ ናይ ተምሃራይ ክንክን ጥዕና፡ ናይ ተምሃሮ ምምህርና፣ ምዕባለን ጥዕናን ንምድጋፍ ይሰርሕ። እቲ ናይታ ቤት ትምህርቲ ሓለቓ ናይቲ ናይ ተምሃሮ ክንክን ጥዕና ሓላፍነት ኣሎዎ።
እቲ ናይ ተምሃራይ ክንክን ጥዕና፡ ምስ ሓኪም ቤት ትምህርቲ፣ ኣላዪት ሕሙማት ቤት ትምህርቲ፣ ኣማኸርቲ፣ ስነ-ኣእምሮኛን ፍሉይ ስነ-ምምህርናዊ ጻዕርታት ክራኸቡ ዕድል ይህቦም።
እቲ ናይ ተምሃራይ ክንክን ጥዕና፡ ንነፍስ ወከፍ ተምሃራይ ንናይ ምርኣይን ምስማዕን መርመራን ክታበትን ዝጠቓለለ ናይ ጥዕና መርመራ ምብጻሕ ክጽውዖም ኣሎዎ።
-
ኣእምሮኣዊ ሕማም
ውላድካ ንናይ ኣእምሮ ጸገማት ሓገዝን ደገፍን እንተ ኣድልይዎ፡ መጀመርታ ምስ እቲ ናይ ተምሃራይ ክንክን ጥዕና ኣብ ቤት ትምህርቱ ወይ ምስ ሓደ ማእከል ክንክን ጥዕና ርክብ ግበር። እንተ ኣድልዩ ውላድካ ክንክን ናይ ክኢላ ክረክብ ይኽእል እዩ። እቲ ቈልዓ ዕድሚኡ ክሳብ ሽዱሽተ ዓመት እንተ ኾይኑ፡ ንምኽሪ ምስ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ። እቲ ቈልዓ ካብ 13 ዓመቱ ባዕሉ ምስ ሓደ ክሊኒክ መንእሰያት ርክብ ክገብር እውን ይኽእል እዩ።
ኣእምሮኣዊ ሕማም፡ቅለልቲ ኣእምሮኣዊ ጸገማትን ብርቱዓት ኣእምሮኣዊ ሕማማትን ዘጠቓልል ሓደ ጥርኑፍ ኣምር እዩ።
ቃዝኖት ዕድመ ናይቲ ሰብ ብምምርኳስ ብዝተፈላለየ መንገዲ ይርአ። ዝቃዘኑ ቈልዑን መንእሰያትን ብዙሕ ግዜ ከም ዝቓዘኑ ብንጹር ኣይርአን እዩ። ኣብ ክንድኡ እቲ ብዝያዳ ንቡር ንኣብነት ይቑጥዑን ይሓርቁን እዮም።
BUP
BUP ነቶም ኣዚዮም ሳይኪያትሪያዊ ወይ ስነ-ኣእምሮኣዊ ደገፍ ወይ ሕክምና ዚደልዩ ቆልዑ ወይ መንእሰያት ይከናኑ። ንሳቶም ንክሳዕ 18 ዓመት ዝዕደመኦም መንእሰያት ይቕበሉ። ብድሕሪኡ ናብቲ ናይ ዓበይቲ ሓኪም-ኣእምሮ ምኻድ እዩ።
-
ክሊኒክ መንእሰያት
ናይ መንእሰያት ክሊኒክ ካብ ብገምጋም 12-13 ክሳብ 25 ዓመት ዘሎዉ መንእሰያት እዩ። እቲ ምብጻሕ ብነጻ እዩ።
ኣብ ክሊኒክ መንእሰያት ነቲ ሕማቕ ዝስምዖ ዘሎን ምስ ገለ ሰብ ክዛረብ ዝደሊ ዘሎን ናይ ዝርርብ ሓገዝ ናይ ምርካብ ዕድል ኣሎ። እዚ ብዛዕባ ናይ ኣካላት ሕቶ ወይ ሕቶ ብዛዕባ ጾታውነትን መከላኸሊ ጥንስን እውን ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ Youmo.se ዝብሃል ብዛዕባ ኣካላት፣ ጾታን ጥዕናን ብብዙሕ ዝተፈላለየ ቋንቋታት ሓበሬታ ዘለዎ መርበብ ሓበሬታ ኣሎ። Youmo.se ኣብ መንጎ 13-20 ክሊ ዓመት ንዘለዉ መንእሰያት እዩ። ኣብ youmo.se ናይ ኵለን ኣብ ሽወደን ዝርከባ ክሊኒክ መንእሰያት ናይ ርክብ ሓበሬታ እውን ኣሎ።
-
ስንክልና ዘሎዎም ቈልዑ
ከም ወላዲ ናይ ስንክልና ዘሎዎ ቈልዓ፡ ሓደ ሰብ ካብ ሕብረተሰብ ሓገዝ ናይ ምርካብ ሕጋዊ መሰል ኣሎዎ። እቶም ዝበዝሑ ስጕምትታት ንምርካብ ሰብ ባዕሉ ከመልክት ኣሎዎ።
እቶም ስድራ ኣየናይ ሓገዝ ናይ ምርካብ መሰል ከም ዘሎዎም፡ ኣብ ናይ እቲ ቈልዓ ዓይነት ስንክልናን ኣብ መዓልታዊ ሂዎቱ ክሳብ ክንደይ ከም ዝጸልዎን ዝተሞርኮሰ እዩ ። ክልቲኦም እቲ ቈልዓ ዝነብረሉ ኮሙንን ምምሕዳር ዞባን እዮም ሓገዝ ናይ ምሃብ ሓላፍነት ዘሎዎም።
ሓደ ሓደ ግዜ ስንክልና ዘሎዎም ቈልዑ ኣብተን ድልየቶም ዘማልኣሎም ካልኦት ኣብያተ ትምህርቲ ምኻድ የድልዮም እዩ።
ተሓድሶ ቈልዑ
ተሓድሶ ቈልዑ ከቢድን ንዕምሪ ምሉእ ዝጸንሕን ስንክልና ዘሎዎም ቈልዑን መንእሰያትን ይቕበል።
ናይ ተሓድሶ ተግባራት፡ ምኽሪ፣ ሓገዝን ፍወሳን ከምኡ'ውን ምእዛዝን ምፍታንን ናይ ናውቲ ሓገዝ ክኸውን ይኽእል እዩ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት


text:
Informations en tigrinya
መራኸቢ ማእከል ቤት ትምህርትን ስድራ ቤት ስደተኛታትን (SCEPM) ዕላምኡ እንታይ ኢዩ?
አገልግሎት ርክብ ቤት ትምህርትን ወለድን ፍሪቡርግ ዝቆመሉ መሰረታዊ ዕላማ አብ መንጎ ቤት ትምህርትን ስድራ ቤትን ክህሉ ዝግብኦ ርክብ ምድልዳል ጉዳይ ስደትን አብ ፍሪቡርግ ብዛዕባ ዝርከባ ቤት ትምህርትታት ምክትታል ኢዩ።
እዚ ማእከል ካብ ዝህቦ አገዳሲ ጥቅሚ ብዋንነት አገልግሎት ምኽሪ ትምህርቲ ምሐብ ክኸውን እንከሎ ተጠቀምቲ እዚ አገልግሎት ባህሎም ኮነ ልምድን ቋንቁኦም አገዳሲ አይክኸውንን ኢዩ። ስድራ ቤት ብዛዕባ ትምህርቲ ሕቶ ምስዝህልዎም ነዚ ቤት ጽሕፈት እዚ ክውከስዎ ይኽእሉ ኢዮም።
እዚ ኃላፍነት ዝተነበረሉ ውልቀሰብ ስድራ ቤት ኾኑ መማሃራን ኣብ ዝኾነ ጊዜ ምርኻብ ምስዝደልዩ ንኽተሓባበሮም ዱሉው ኢዩ።
እዚ ዝስዕብ ተዘርዚሩ ዘሎ ጉዳይ ምስ እትደልዩ
- ብዛዕባ ኣገባብ ቤት ትምህርቲ ከተማ ፍሪቡርግ ሓበሬት ምስ እትደልዩ?
- ምስ መምህር ውላድኩም ክትዛራረቡ ምስ እትደልዩ ?
- ብዛዕባ ዘገድሰኩም ጉዳይ ምስ ሓደ ኪኢላ ክትዛራረቡን ሓበሬታ ክትረኽቡ ምስ እትደልዩ?
- ውላድኩም አብ ዝኸዶ ቤት ትምህርቲ ዘጋጥሙ ጸገማት ክትዘራረቡን ክትረዳድኡን ምስእትደልዩ?
- ብዛዕባ ውላድኩም ንምዝርራብ ኮነ ሓገዝ ሰብ ሙያ ትምህርቲ ንኽግበረልኩም
- ከተመልክቱ ምስ እትደልዩ? ብዛዕባ ዘለኩም ጸገማት ደገፍ፣ መግለጺ ወይ ከአ ምኽሪ ምስ እትደልዩ?
ብዘይምጥርጣር ንዓና ተወከሱ! ምሳና ተዘራረቡ ንሕናውን ብዝተኻእለና መጠን ክንሕግዘኩም ክንፍትን ኢና። በቲ ንህቦ አገልግሎት እንተዘይ ዓጊብኩም“ውን ንዝምልከቶ ውልቀ ሰብ ወይ ቤት ጽሕፈት ክትውከሱ ትኽእሉ።
ክትረኽቡና ምስ እትድልዩ አድራሻና
ናይ ቀደም ሆስፒታል ፍሪቡርዧ
ዋና መእተዊ
2ይ ደርቢ/ቑጽሪ ቤት ጽሕፈት 213
ፊት ንፊት ሴክረታሪያት
Service des Ecoles
Rue de l’Hôpital 2 1700 Fribourg
scepm [at] ville-fr [.] ch
026 351 73 48


text:
ቅድሚ ቅሩብ እዋን ከምዚ ዝበሃል ኣበሃህላ ነይሩ፡ “እንታይ ትፈልጥ ዘይዀነ፤ መን ትፈልጥ እዩ ኣገዳሲ”። ነዚኣ ኣገዳሲ ሓሳብ ቀጸላ ክውስኹላ ምስ ደለዩ ከኣ፡ “መን ትፈልጥ ጥራይ ኣኻሊ ኣይኰነን። ምስቶም ትፈልጦም ብኸመይ ትዋሳእን ትተኣሳሰርን ቀንዲ ረቋሒ ዝምድናታትና እዩ” ብምባል ይእልምቱ። እዚ ኸኣ “ዝምድናዊ ብልሒ” ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ዝምድናዊ ብልሒ” ማለት ዝምድናን ርክባዊ-መርበብን ናይ ምፍጣር ክእለት ምህላው፡ ነቶም ዝተፈጥሩ ከኣ ትሕዝቶታቶም ብምብርባርን ብምጉልጓልን ክንከስበሎም ብእንኽእል መገዲ ኣብ ግቡእ መዓላ ምውዓልን እዩ።
ኣብ ህይወት ኰነ ኣብዛ ዓለም ለውጢ ንኸነምጽእ፤ እዚ ባህርይን ክእለትን ክህልወና ኣገዳስነቱ ዕዙዝ እዩ። ሓደ ሓደ ጊዜ ዝዓበየ ናውቲ: ጸጋታት፤ ርእሰማል: ሃብቲ፡ ኣብቲ ዘይተጸበናዮ ቦታ ንረኽቦም ኢና። ዝምድናታትናን ርክባዊ-መርበባትናን ከኣ ምስ ከምዚኦም ዝበሉ ቦታታት ትሕዘት ክህልወናን ከነቅልበሎምን ይሕግዙና።
ኣብ ዓንኬል ርክባታትና መክሰብ ንምምጻእ፤ ንዘለውና ዝምድናታትን መርበባትን ከመይ ጌርና ብዝበለጸ መገዲ ከም እንጥቀመሎም ክንፈእጥ ብሓቒ ዓቢ ጥበብ እዩ። ኣብ ከባቢና ዘይተሃንደሰ ዕቁር ፍልጠትን ተመክሮን ከም ዘሎ ክንግምት ዘድሊ ኣይኰነን። ነዚ ንምዕዳን ከኣ ሓድሕዳዊ ርክብ ጥራይ ዘይዀነ፤ ዝምድናዊ-ብልሒ ክህልወና ናይ ግድን እዩ።
ዝተበላሸወ ክንርኢ ከለና፡ ቀልጢፍና ብምፍራድ ዘይትስፍውነትን ክወረና መዓልታዊ ተርእዮ እዩ። ብዝረኣናዮ ጌጋ ተሰኒፍና፡ ተስፋ ክንቆርጽን ኣእዳውና ክንድርብን ተፈጥሮኣዊ ግብረ-መልሲ ጌርና እንወስደሉ ህሞት ብዙሕ እዩ። እንተዀነ ግና ካብ ዝተበላሸወን ናብ ጸጋም ዝኣንፈተን ስራሕ፡ ናብ ጽቡቕ ብምቕናዕ ንመኽሰብና ክንቕይሮ ከም እንኽእል፡ ከምዚ ዝበለ ቅኒተ-ሕልና ክህልወና ይግባእ። እዚ ኸኣ ኣብ ካልኦት ዘሎ ዘይተተንከፈን ዘይተጎልጎለን ዕቑር ሃብቲ ከም ዘሎ ብምርዳእን፡ ንዕኡ በዝቢዝና ንጥቕምናን ጥቕሚ ሕብረተሰብን ንምቕያር ክእለትን ጸዓትን ክህልወና ኣለዎ። እዚ ኸኣ እዚ ንብሎ ዘለና “ዝምድናዊ-ብልሒ” ቀንዲ ሓጋዚ መገዲ እዩ።
“ዝምድናዊ-ብልሒ” ሓደ ኣገዳሲ ክእለት መርሒነት እዩ። ኩሉ ከኣ ኣብ ገለ ክፋል ህይወቱ ክጥቐመኡ ዘለዎ ሰብኣዊ ክእለት ከኣ እዩ። ኣብ ገዛ፡ ስራሕ፡ ምስ የዕርኹትና፡ ኣብ ማእኸል ሕብረተሰብ ክነብር ከለና ኣገዳስነቱ ዕዙዝ ስለ ዝዀነ፡ ኣፍልጦና ክዓቢ ከም ዘለዎ ዘየማትእ ሕቶ እዩ። ስለዚ ከነቕልበሉ ይግባእ።
ርክባትና ብዝበለጸ መገዲ ንምጥቓምን ንምብዝባዝን፡ ኣብ ዓንኬላት ዝምድናታትና እዞም ዝስዕቡ 5 ኣኻእሎ ክህልውና የድሊ።
-
ህንጥዩነት –
ቅድሚ ኣብ ስራሕ ምጽማድና፡ ሓደ ጸገም ክንፈትሕ ቅድሚ ምፍታንና፡ “ህንጥዩነት” ክህልወና ዓቢ ጸጋ እዩ። እዚ ማለት ከኣ ኣጠማምታና ንምስፋሕ ዝተፈላለየ ኣገዳሲ ሕቶታት ክንሓትት ክእለት ምህላው እዩ። ህንጥዩነት ንነገራት ብብዙሕ መኣዝኑ ክንጥምቶ፡ ካብ ላዕሊ ላዕሊ ሓሊፍና ብዕምቖት ክንርእዩ ዘኽእለና ውሽጣዊ ድፍኢት እዩ።
ብዙሕ ጊዜ ተቐዳዲምና ናብ መፍትሒ ንጓየይ ኢና። ኣብ ኢድና ዘሎ ጸገምን ዓቕምን፡ ኣብ ከባቢና ዘሎ ሃብትን ጸጋን ከይተረዳእና፡ ናብ ዝቕጽል መድረኽ ክንሓልፍ ንፍትን። መገድና ኸኣ ዘይንጽሩን ዝተሓላለኸን ይኸውን። “ህንጥዩነት” ግና ኣብ ነፍሲ ወከፍ መድረኽ ኣገዳሲ ሕቶታት ብምሕታት፡ ነፍሲ ወከፍ መድረኽ ብንጹር ክንርድኦ፡ ከባቢና ክንጥምትን ኣብ ከባቢና ዘሎ ናባና ገጹ ክሰሓብ ዘኽእለና ማግኔታዊ ሓይሊ እዩ።
-
ምጽንባር –
እዚ ካልኣይ ዓቕሚ ከኣ፡ ሓድሽ ስነ-ሓሳብ ንምህናጽ፡ ብዙሕ ኣተሓስስባን ኣጠማምታን ጸጋታትን ከነእንግድን ክንጸናብርን ከለና ዝኸውን እዩ። ከም ሕብርና ኣተሓሳስባናን ኣጠማምታና ክእለታትና ብዙሕ እዩ። ኣጠማምታና ከየጽበብና፡ ንብዙሕ ሓሳባት ንምእንጋድ መድረኽ ክንፈጥርን፡ ጸጋማትና ንምፍታሕ ከኣ ንሓድሕዱ ብምልጋብ ሓድሽ ሓሳብ ክንሃንጽ ዘኽእለና ስነ-ኣእምሮኣዊ ዓቕሚ እዩ።
-
ማሕበረ-ሰብ
ምሕበረ-ሰብ፡ ብዙሓት ንሓድሕዶም ክደጋገፉ ናብ ሓደ ብምምጻእ ክደምቑ ዝገብር ተፈጥሮኣውን መሰረታውን ትዕድልቲ እዩ። ስሙ ከ ዝሕብሮ ሰባት ክሓብሪ ከለው ዝፍጠር ዓንኬልን ምትእስሳርን እዩ። ኣብ ከባቢና ዘሎ ኩሉ ሰብ ጠቓሚ ዝዀነ ክእለትን ፍልጠትን ኣለዎ። ፋሕ እንተኢሉ ክረብሖ ዝኽእል ሒደት ምኻኑ ፍሉጥ እዩ። ብዝተኻእለ መጠን ንኹሉ ጠርኒፍካ፡ ኣብ ውሽጡ ዝተዓቑረ ፍልጠትን ተመክሮን ንምጉልጓል ዓንኼል ናይ ምፍጣር ክእለትን ዓቕምን ክህልወና ከሎ ዓቢ መኽሰብ እዩ። ብፍላይ እኳ ደኣ ሰባት ንሓድሕዶም ክተሓላለዪን ክተሓጋገዙን ክተባብዑን ዘኽእሎም ዓንኬልን ስርዓትን ምፍጣር ኣገዳስነቱ ዕዙዝ እዩ።
ካብ ባህላውን ዝኣረገን መሳልል ወጺና፡ ብዙሕ ዝዓይነቶም ዝተፈላለይ ድሕረ ባይታ ዘለዎም ሰባት፡ ንሓድሕዶም ዝዋስኡሉ መርበብ ምፍጣር፡ ግዑዝ ይኹን ኤሌክትሮኒካዊ፡ ማሕበረ-ሰብ ተባሂሉ ይጽወ። እዚ ከኣ ኣብ ምዕዋት ስራሕ ዘበርክቶ ተራ ዘይከሓድ እዩ።
-
ትብዓት
ትብዓት ድፍረት ጥራይ ዘይኰነ፡ ነት እትውጥኖ ብምሉእ ልብኻ ክትገብሮ ከለኻ ማለት እዩ። ማንታ ሓሳብ፡ ዝተኸፋፈለ ኣእምሮ፡ ነዊሕ ክንከድ ኣየኽእለናን እዩ። ኣብ መገዲ ብዝፍጠር ጸገማትን ማሕለኻታትን ቀልጢፍና ክንሰዓር ይገብረና። ንእንገብሮ ብምሉእ ልቢ ክንገብሮ ከለና ግና ተናኺፍና ኣይንሓድጎና ኢና። ከቢድ ዝበሃል ስራሕን ዘተን ሃንጎፋይ ንብሎ። ቀቀሊሉ ጥራይ ዘይኰነ፡ ከቢድ ዛዕባን ጉዳይን ኣልዒልና፡ ብኽፉት ክንዝትየሉን ክንኣልዮን ዘኽእለና ውሽጣዊ ሓይሊ እዩ።
ምስ ካልኦት ሓንሳእ ተኣሳሲርካ ማለት ኩሉ ተወዲኡ፡ ዝተበገስካሉ ንምፍጻም መሰናኽል የለን ማለት ኣይኰነ። ትብዓት ዝሰነቁ ግና ኣማዕድዮም ብምጥማት፡ ንዝገጥሞም ጸገምን ብድሆን ብውሕሉል እናኣለዩ፡ ውጥኖም ክሳዕ ዝጭብጡ ይጎዓዙ። ብፍላይ ምዝርራብ ኣገዳሲ ባህርይ ናይ ዕዉት ስራሕ ስለ ዝዀነ፡ ትብዓት ዝሰነቁ ሰባት ከበድቲ ዝበሃሉ ዛዕባታት ንምጅማር ጥራይ ዘይኰነ፡ ኣብ መጨረሽታ ንምብጻሕን ፍረ ንምሕፋስን ዝተጀመረ ዝርርብ ዝቕጽሉ ሰባት እዮም።
-
ምቅጽጻል
ሰብኣዊ ጸጋታት ኣኪብካ፡ ዝለዓለ ውጥን ንምጭባጥ ንሓድሕዱ ከም ዝቐጻጸል ንምግባር ዘኽእል ዓቕሚ እዩ። ከምቲ ዕንጨይቲ ክውዳእ ከሎ ሓዊ ዝጠፍእ፡ ኣብ ከባቢና ዘሎ ዕቑር ሰብኣዊ ሃብቲ፡ ንሓድሕዱ ብምውህሃድ ንዝልዓለ ዕላም ከነቀጻጽሎን ክንጥቐመሉ ከለና እንረክቦ ውቁብ ዝዀነ ውጽኢት ኣሎ። ዕቑር ዓቕሚ ዘለዎም ሰብ-ጸጋ ምእካብ፡ ሓደ ነገር እዩ፡ ኣብ ውሽጦም ዘሎ በዝቢዝካ ንሓድሕዱ ክቀጻጸል ብምግባር፡ ሓደ ምስ ሓደ ኣልጊቡ ብምህናጽ ዓቢ ስራሕ ክስራሕ ምግባር ከኣ ናቱ ዝዀነ ክእለት ዝሓትት መድረኽ እዩ።


text:
መቸም ዝኾነ ብመከራ ኽሓልፍ ዝፈቱ ሰብ የለን። ኮይኑ ግና መከራን ክርስትያንን መናብርትን መባልይትን እዮም። ብዙሕ እዋን መከራ ዘይብሉ ክርስትና፡ ቁሩብ ዘተሓታት እዩ። እቲ ምንታይሲ፡ እዛ ህይወት ናይ ክርስቶስ ካን’ዶ ተላቢሰያ እየ፧ ወይስ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዘለዉ መሲለ እየ ዝነብር ዘለኹ ኢልካ ምሕሳብን ርእስኻ ምሕኻኽን ጽቡቕ እዩ። ግና ብዙሕ እዋን መከራን ፈተናን፣ ጥዑም ስለዘይኮነ፡ ደስ ኢልዎ መከራ ዝቕበል፡ ኣዝዩ ሒደት እዩ። ግና እቲ ቅዱስ ጽሑፍ ከምኡ ኢሉ ሚሂሩና ኣሎ። ኣብ መከራን ጸበባ ክንዕገስ። እምበኣር ንሎሚ፡ ሓሙሽተ ቀንዲ ዓላማ ምእመን ብመከራ ዝሓልፈሉ ክንጠቅስ ኢና። ኣብ መከራ ክንኣቱን ብመከራ ክንሓልፍን እንከሎና ድማ ኩሉ ግዜ ንርእስና በዘን ሓሳባት ንፈትሻ።
ነቶም ንኣምላኽ ዜፍቅሩ፡ ከም ምኽሩውን እተጸውዑ ግና ኵሉ ንሰናዮም ከም ዚድግፎም፡ ንፈልጥ ኢና። (ሮሜ 8.28)
ኣብ እዋን መከራ፡ ሳሕቲ እንተዘይኮይኑ፣ ነቲ ዓብዩን ንእምነትና ከንብር ዝኸኣሎ ዓላማ ኣምላኽ ኣይነቃጽሮን ኢና። የግዳስ ኣብቲ ደቀቕቲ ንሽዓን ዝሓልፉ ምኽንያታት መከራ ብብዙሕ ጉልበት ነጥፍእ ኢና። ስለዚ ነቶም ቀንድን ኣገደስትን ዓላማ ኣምላኽ ኣብ እዋን መከራና ክንዝኽሮም ኩሉ ግዜ ኣገዳሲ እዩ። ምናልባት ብገለ ሓሳብናን ወንናን ካብቲ ቀንዲ ነገር እንተዘበለ ወይ’ውን ንገለ ኣብ መከራ ንዘለዉን ብመከራ ንዝሓልፉን ንርህራሄን ድንጋጼን ክንኮኖምን ክንድግፈምን ምእንቲ ኣዝዮም ጠቀምቲ እዮም። እዞም ነገራት እግዚኣብሄር ኣምላኽና፣ ኣብ ሓቂ ቃሉ ምእንቲ ክንትከል እምበር ተስፋና ብዘይ መልህቅ ኮይና ክንዛውንን ተስፋና ከነጥፍእን ኣይኮነን።
እተን ሓሙሽተ ቀንዲ ዓላማታት ኣብ እዋን መከራ ክንዝክረን ዘለዋን እምበኣር እነሀዋ (ወይ ድማ እንተኪኢልካ፡ ካብተን ሰለስተ ወሲድካ ዘክረን ተላመደንን)
ዓበይቲ ዓላማታት እግዚኣብሄር ኣብ እዋን መከራ፣
ንስሓ፡ መከራ ኩሉ ግዜ ጻውዒት ናይ ምምላስ እዩ። ገጽና ናብ እግዚኣብሄር እንመልሰሉን ካብ ካልእ ነገራውነትን ምድራዊ ነገርን ወጺእና ናብ እግዚኣብሄር እንምህለለሉን ደገን ይኸፍተልና እዩ። ሉቃ 13:4–5፣
ወይስ እቶም ኣብ ሰሊሆም ግምቢ ዝወደቖም እሞ ዝቐተሎም ዓሰርተ ሾሞንተኸ ኻብቶም ኣብ የሩሳሌም ዚነብሩ ዅሎም ሰብ ዚበዝሕ ሓጥኣት ዝነበሮምዶ ይመስለኩም፧ ኣይፋሎም፡ እንተ ዘይተነሳሕኩምሲ፡ ኵላትኩም ከምኡ ኽትጠፍኡ ኢኹም፡ እብለኩም አሎኹ።
እምንቶ/ ትውክልቲ፡ መከራ ጻውዒት ንትውክልቲ እግዚኣብሄር እዩ። መከራ፡ ንሓጺር እዋን ኣብ ዓለም እንከሎና ዝበጽሓና እዩ’ሞ ብምሉእ ልብና ን ኣምላኽ ክንውከሎ ዕድል ይህበና። 2 ቈረ 1:8–9፣
ኣሕዋተየ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ እስያ ዝረኸበና ጸበባ፡ ህይወትና እኳ ኽሳዕ እንቐብጽ፡ ሓለፋ ዓቕምና እምብዛ ኸም ዝኸበደና፡ ክንሐብኣልኩም ኣይንፈቱን ኢና። ኣብቲ ንምዉታት ዜተንስእ ኣምላኽ እምበር፡ ኣብ ገዛእ ርእስና ምእንቲ ኸይንውከልሲ፡ ሞት ከም እተፈርደና ኣብ ውሽጥና ይስምዓና ነይሩ።
ጽድቂ፡ መከራ ቀይድን ስርዓትን ዘትሕዝ፣ ነቲ ፈቃር ኣምኽና ድማ በቲ ካብኡ ዝተኻፈልናዮ ጽድቅን ቅድስናን ኣብ ህይወትና ዝግለጸሉ መገዲ እዩ። እብ 12:6, 10–11፣
እቲ ኸም ንውሉድ ገይሩ፡ ወደየ፡ እግዚኣብሄር ነቲ ዜፍቅሮ ይቐጽዖ እዩ እሞ፡ ነቲ ዚቕበሎ ዘበለ ውሉድውን ይገርፎ፡ ስለዚ ቕጽዓት ጐይታ ኣይትንዓቕ፡ እንተ ገንሓካውን ሕሊናኻ ኣይተዕርብ፡ ኢሉ ዚዛረበኩም ዘሎ ምዕዶ ኸኣ ረሲዕኩምዎ አሎኹም።
እቲኣቶምሲ ንቕሩብ መዓልቲ ኸም እተራእዮም ገይሮም ቀጽዑና፡ ንሱ ግና፡ ካብ ቅድስናኡ ምእንቲ ኽንማቐል ኢሉ፡ ንጥቕምና እዩ ዚቐጽዓና። ቅጽዓት ዘበለስ ንጊዜኡ ንጓሂ እምበር፡ ንሓጐስ ከም ዚኸውን ኣይመስልን እዩ፡ ንዳሕራዩ ግና ነቶም ዝለመድዎ ናይ ሰላም ፍረ ጽድቂ እዩ ዚፈሪ።
ዓስቢ፡ መከራ ኣብ ህይወትናን ኣብታ እትመጽእን ዓለም ዝዳለወልና ሽልማት ዘዳልወናን፡ ነቲ ኣብዚ ምእንቲ ጐይታ ዝኸሰርናዮን ንኻሕሳን ረዚን ሽሕ ኣፍ ደበሳን እንረኽበሉ እዩ። 2ቈረ 4:17፣
እቲ ሽዓ ዚሐልፍን ቀሊልን ጸበባና ማእለያ ዜብሉ ብሉጽ ናይ ዘለኣለም ምሉእ ረዚን ክብሪ የዳልወልና እዩ እሞ፡ እቲ ናይ ወጻኢ ሰብና እንተ በስበሰ እኳ፡ እቲ ውሽጥና ኣብ ጸጽባሕ ይሕደስ ኣሎ፡ ስለዚ ኣይንሕለልን ኢና።
ኣብ መወዳእታ ድማ፡ መዘኻከሪ፡ መከራ ኩሉ ግዜ፡ እግዚኣብሄር ኣቦ ንወዱ የሱስ ክርስቶስ ምእንታና ናብ ዓለም ከምዝለኣኾን፡ ምእንቲ ሓጢኣትናን ምእንቲ ጽድቕናን ሰብ ከምዝኾነ እንዝኽረሉን፣ ከም ኡ ድማ ንሕና ብእኡ ንክንመስሎን ክንሓብሮን ዘዘኻክረና ዕድሎት እዩ። ፊሊ 3:10፣
ብዝዀነ ዀይኑ ናብ ትንሳኤ ምዉታት እንተ ኣርከብኩ ኢለ፡ ብሞቱ እናመሰልክዎ፡ ንእኡን ሓይሊ ትንሳኤኡን ሕብረት መከራኡን ምእንቲ ኽፈልጥ፡ ኵሉ ኸም ወጽዓ እቘጽሮ አሎኹ።
ስለዚ፣ ኣብ እዋን መከራ ኣመንቲ ልቦም ክጉህን ክሓዝንን ብዙሕ ዝገርም ኣይኮነን ማለት እዩ። ግና፡ “ስለምንታይ፧” ምኽንያቱ መብዛሕትኡ እዋን እቶም ቀንዲ ዓላማታት መከራና ኣይንዝክሮን ጥራይ ዘይኮነ ፈጺምና’ውን ኣይነስተውዕሎም ኢና። እቲ መብዛሕትኡ እዋን እንብሎ — ስለምንታይ እዚ ኣጋጢሙኒ፧ ስለምንታይ ሕጂ፧ ስለምንታይ ክሳብ ክንድዚ፧ . . . . ስለምንታይ፧ ስለምንታይ፧ ግና፣ እዞም ደቀቕትን ናይ ሽዓ ዝሓልፉ ምኽንያታት ነቲ ቀንዲ ዓላማ ኣምላኽ ኣብ ህይወትና ክዕእግቱን ከታርፉን ዕድል ኣይንሃቦም። ነተን ን ኣሽቱ ወኽእሩ ነቲ ክቡር ነገር ከምዘባለሸዋ፡ ብሓላፊ መከራ ኣይንታረፍ። ሓሳብ ኣምላኽ ሒዝና ነቲ ጽባሕ ዝግለጽ ብሉጽ ክብሪ ብክርስቶስ የሱስ እንዳ ኣማዕደና፡ ኣብ እዋን መከራና’ውን እንተኮነ ንመርሽ ደኣ።
ኣጆኻ ሓወይ! ኣጆኺ ሓብተይ!
“ኣቱም ኣሕዋተይ፡ ነቶም ብስም እግዚኣብሄር እተዛረቡ ነብያት፡ ኣርኣያ ሓሳረ መከራን ትዕግስትን ግበርዎም።” (ያእ 5:11).