text:
WA Notify (ምልክታ ዋሽንግተን) (ብተወሳኺ ዝፍለጥ ከም ምልክታታት ዋሽንግተን) ናብ ናይ ኢድኩም ተሌፎን ክትጽዕንዎ ትኽእሉ ንተጠቀምቲ ብዛዕባ ቃልዕ ኮቪድ-19 ዝሕብር ናይ ነጻ መሳርሒ እዩ። ምሉእ ብምሉእ ስቱር እዩ፡ ዝኾነ ውልቃዊ ሓበሬታ ኣይእክብን ወይ ኣየካፍልን እዩ ከምኡ’ውን ናበይ ትኸይድ ከምዘለኻ ኣሰርካ ኣይፈልጥን እዩ።
WA Notify ብኸመይ ናብ ተሌፎነይ ክጽዕኖ ይኽእል፧
ኣብ ሓደ iPhone ዝኾነ ቴለፎን ፡ ን Exposure Notifications ኣብ ሰቲንግስ ክፈትዎ፡
- ናብ ሰቲንግስ ኪዱ
- ናብ Exposure Notifications ውረዱ
- ጠውቕ ኣብቲ “Exposure Notifications ወልዕ”
- United States (ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ) ምረጹ
- Washington ምረጹ
ኣብ ሓደ Android ዝኾነ ቴለፎን
- ናብ Google Play Store ኪዱ
- ጸዓኑ ነቲ WA Notify ዝብል ኣፕሊኬሽን
ንኣንድሮይድ ወይ ኣይፎን፡ QR ኮድ ስካን ግብሩ ወይ ን WA Notify ናብ ናይ ኢድ ተሌፎንኩም ወይ ካልእ ተንቀሳቓሲ መሳርሒኹም ጽዓንዎ።
እዚ ከመይ ኢሉ እዩ ዝሰርሕ፧
ን WA Notify ምስ ከፈትክምዎ፡ ቴለፎንኩም ሃንደበት ብሃውሪ ምስ ናይ ካልኦት ኣብ ጥቖኦም ዘለኹም ንሳቶም’ውን ን WA Notify ዝኸፈትዎ ሰባት ምስ ናቶም ቴለፎናት ስም ዘይብሉ ኮዳት ትቀያየር። እዚ ስርዓት እዚ ነቲ ብሕትውና ንምዕቃብ ዝሕግዝ ናይ ትሑት ሓይሊ ብሉቱዝ ቴክኖሎጂ ተጠቒሙ ብዛዕባኻ ዝኾነ ሓበሬታ ከይቃልዐ ነዚ ኮድ እዚ ይጥቀመሉ። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣወንታዊ ውጽኢት ኮቪድ-19 ዘመዝገበ ካልእ ተጠቃሚ WA Notify ሰብ ጥቓኻ እንተኔሩ ከምኡ’ውን መንነቱ ብምዕቃብ እንድሕር ነቶም ስጉምታት ተኸቲልዎም፡ ንስኻ’ውን መጠንቀቕታ ክበጽሓካ’ዩ። እዚ ንዓኹም ቀልጢፍኩም ዘድልየኩም ክንክን ንክትረኽቡ ከምዘለኩም ክገብረኩም እዩ፡ ከምኡ ድማ ኮቪድ -19 ካብ ምስፍሕፋሕ ክትከላኸሉ ክሕግዘኩም እዩ።
ኣልጎሪዝም እቲ ናይ ቁጽሪ ሕሳብ ብምግባር ነቶም ኣብ ውሑስ ርሕቀት ወይ ኣብ ሓጺር ርሕቀት ዝነበሩ ኮቪድ-19 ከመሓላልፉ ዝኽእሉ ምልክታት ንምልላይ እዩ እቲ መጠንቀቕታ ዘየድልየኩም። WA Notify እንተ ተቓሊዕኹም ጥራይ ኢኹም መጠንቀቕታ እትቕበሉ። ስለዚ፡ መጠንቀቕታ እንተዘይተቕቢልኩም፡ ብስራት እዩ።
WA Notify ብልዕሊ 30 ቋንቋታት ክርከብ ይክኣል እዩ።
ከመይ ኢሉ እዩ ናተይ ብሕታውነት ዝሕለው፧
WA Notify ኣብ ጉግል ኣፕል ኤክስፖዠር ኖቲፊኬሽን ቴክኖሎጂ እተመስረተ ኰይኑ፡ እዚ ቴክኖሎጂ እዚ ንብሕታዊነትኩም ክዕቅብ እተዳለወ እዩ። ኣብ ድሕረባይታ እዩ ዝሰርሕ ብዘይ ዝኾነ ምእካብ ወይ ምቅላዕ ናይ ቦታ ወይ ውልቃዊ ዳታ። WA Notify መን ሙዃንካ ወይ ኣበይ ከምዘለኻ ምፍላጥ ኣየድልዮን እዩ ብውጽኢታዊ ኣገባብ ንክሰርሕ። ውሑድ ዓቐን ብሉቱዝ ጥራይ ብምጥቃም፡ ንባትሪኹም ኣይጸልዎን እዩ።
ተሳታፍነት ጠቕላላ ወለንታዊ እዩ። ተጠቀምቲ ኣብ ዝኾነ ግዜ ክኣትዉ ወይ ክወጹ ክመርጹ ይኽእሉ። ንዝያዳ ሓበሬታ ብኸመይ ናይ ተጠቀምቲ ብሕታውነት ከምዝዕቀብ ንምፍላጥ ርአ ኣብ WA Notify privacy policy።
እቶም መተንባህታታት እንታይ ይመስሉ፧
ክልተ ዓይነት መተንባህታታት ኽወሃበካ ይኽእል እዩ። እቶም ኣወንታዊ መርመራ ዝገብሩ ናይ ጽሑፍ ጥብቆ መልእኽቲ መረጋገጺ ከምኡ’ውን/ወይ ሃንደበት ዝቕልቀል መተንባህታታት ይረኽቡ። WA Notify ተቓሊዕም ክዀኑ ንዝኽእሉ ተጠቀምቲ፡ ናይ ምቅላዕ መተንባህታ ይቕበሉ። ብዛዕባ እዚ መተንባህታታት ዝያዳ ንምፍላጥ ከምኡ’ውን እንታይ ከም ዝመስሉ ርአ።
ብኸመይ WA Notify ይሕግዝ፧
መጽናዕትታት ከምዝሕብርዎ፡ ዝያዳ ሰባት ምስ ዝጥቀምሉ ነቲ ናይ ተቓልዖ ሓበሬታ፡ እቲ መኽሰቡ ድማ ብኡ መንጽር ይዓቢ። ኣብ ግዝኣት ዋሽንግተን ኣብ ሰለስተ ካውንቲታት ዝተመስረተ ሞዴላት ከምዘመልክቶ ዋላ’ውን ኣብኡ ውሑዳት WA Notify ዝጥቀሙ ሰባት ን መልከፍትን ሞትን የጉድሉ እዮም። ምስ ተኸተብናን ማስክ ምስ ገበርናን ናይ ካልኦት ሰባት ህይወት ከነድሕን ንኽእል። ናይ ብኣካል ዝካየዱ መደባት ኣብ ምፍጻም ኣብ ንቕጽለሉ ዘለና ግዜ፡ WA Notify ተወሳኺ መከላኸሊ ቀጸላ እዩ። ሓደ ክትገብሮ ትኽእል ነገር እዩ ንነብስኻን ካልኦትን ውሑሳት ንምግባር።
ንኻልኦት ብኸመይ ትሕብር እንድሕር ኣብ ናይ ነብሰ-ፈተና ኮቪድ-19 ውጽኢት ኣወንታዊ ውጺት ኣመዝጊብካ
ናይ ነብሰ-መመርመሪ መሳርሒ (ብተወሳኺ ዝፍለጡ ከም ናይ ገዛ መርመሪታት) ዝጥቀሙ ተጠቀምቲ WA Notify መረጋገጺ ኮድ ክሓቱ ይኽእሉ እዮም ን WA Notify ንምሕባር ናብ ኮቪድ-19 ተቓሊዖም ክኾኑ ከምዝኽእሉ።
ኣብ iPhone፦
- ናብ Settings (ኵነታት) ኪድ ከምኡዉንExposure Notifications (ምልክታታት ምቅላዕ)ዝብል ክፈት።
- “Share a COVID-19 Diagnosis” (ናይ COVID-19 ምርመራ ኣካፍል) ዝብል ምረጽ።
- “Continue” ("ቀጽል") ዝብል ምረጽ።
- እንድሕር ኮድ ናይ ምእታው ምርጫ ርኢኹም፡ “Didn’t get a code? ምረጹ Visit WA State Dept. of Health Website." (ኣብ WA ወብ ሳይት ሃገራዊ ኽፍሊ ውድብ ጥዕና ምብጻሕ ግበር።") ምረጽ። እንድሕር ናትኩም ኮድ ንከተእትዉ ምርጫ ዘይርኣየኩም ኣሎ ኮይኑ፡ ናብቲ ዝቕጽል ስጉምቲ ኪዱ።
- WA Notify ዝጥቐም ቑጽሪ ተሌፎንካ ናይ መሳሪሒኻ የእቱ ከምኡዉን ዕለት ናይ ኣወንታዊ ምርመራኻ ናይ COVID-19።
- “Continue” ("ቀጽል") ዝብል ምረጽ።
ኣብ ሓደ Android ዝኾነ ቴለፎን
- WA Notify ከፊትካ “Share your test result to help stop the spread of COVID-19” ("ናይ COVID-19 ምዝርጋህ ደው ንምባል ክህግዝ ምእንታን ምርመራ ውጽኢትካ ንካልኦት ኣካፍል") ዝብል ምርጫ ምረጽ።
- “Continue" ("ቀጽል") ዝብል ምረጽ ቐጺልካ “I need a code.” ("ኮድ እደሊይ እየ።") ዝብል ” ምረጽ።
- WA Notify ዝጥቐም ቑጽሪ ተሌፎንካ ናይ መሳሪሒኻ የእቱ ከምኡዉን ዕለት ናይ ኣወንታዊ ምርመራኻ ናይ COVID-19።
- “Send Code” ("ኮድ ለኣኽ") ዝብል ምረጽ።
ንኣንድርዮድ ወይ ኣይፎን፡ ነቲ QR ኮድ ስካን ግበሮ ወይ ናይ መረጋገጺ ኮድ ሕተት እንድሕር ተንቀሳቓሲ መሳርሒ ትጥቀም ሃሊኻ።
ምስቲ ናይ ምርግጋጽ ሊንክካ ናይ ፖፕ-ኣፕ ምልክታ ከምኡ’ውን ብሞባይል ዚለኣኽ መልእኽቲ ኽትቅበል ኢኻ። ነቲ ምልክታ ወይ ነቲ ኣብ መልእኽቲ ዘሎ ሊንክ ብምጥዋቕ ነቲ ኣብ WA Notify ዘሎ ስጕምትታት ብምስዓብ ጥራይ ንኻልኦት ተጠቀምቲ ኸይተቓልዑ ኽተጠንቅቖም ክትክእል ኣለካ።
ኣብ WA Notify ናይ መረጋገጺ ኮድ ክትሓትት ምስ ዘይትኽእል፣ ነቲ ናይ መንግስቲ ናይ COVID-19 ቐጥታቐጥታ መስመር ክትድዉል ኣለካ፣ 1-800-525-0127፣ ቐጺልካ ነዚ ምልክት # ብምጥዋቕ ነቶም ሰራትተኛታት ናይ ቐጥታ መሰመር ናይ WA Notify ተጠቓማይ ምዃንካ ሓብሮም። እቶም ናይ ቐጥታቐጥታ መስመር ሰራሕተኛታት ንኻልት ናይ WA Notify ተጠቐምቲ ተቓሊዖም ክኾኑ ዝኽእሉ ከተጠንቕቐሉ እትኽእል ናይ መረጋገጺ ሊንክ ክህብኹም እዮም።
ብኸመይ ናይ ነብሰ መርመራ ኮቪድ-19 ውጽኢትካ ትሕብር
ናይ ነብሰ-መርመራ መሳርሒ ዝጥቀሙ ሰባት (ብተወሳኺ ዝፍለጡ ከም ናይ ገዛ መመርመሪ) ከምኡ’ውን ኣወንታዊ ውጽኢት ምስ ዘመዝግቡ ክሕብሩ ይኽእሉ እዮም ናብ Department of Health (DOH, ክፍሊ ጥዕና ዋሽንግተን)፡ ካብቲ ናይ WA Notify መዘውተር ወጻኢ። ንህሉው መምርሒ ብዛዕባ ምሕባር ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ተወከስ ን DOH መርመራ ኮቪድ-19 ገጽ።
ናይ ነጻ ናይ ነብሰ-መርመራ መሳርሒ ክርከቡ ይክኣሉ እዮም ኣብ Say Yes! COVID Test (ሰይ የስ! መርመራ ኮቪድ)።
ተወሳኺ መምርሒ ክርከብ ይክኣል እዩ ኣብ ናይ DOH ጸጋ እንታይ ክትገብር ኣለካ እንድሕር ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ኮቪድ-19 ኣመዝጊብካ።
ብኽብረትኩም ኣስተውዕሉ፡ WA Notify ናይ ምቅላዕ መሐበሪ መሳርሒ ኢዩ። ተጠቀምቲ ናቶም ውጽኢት ናብ DOH ንክሕብሩ ኣይኮነን ተነዲፉ። ውጽኢታት ምሕባር ናብ DOH ካብ ናይ WA Notify ስርዓተ መዘውተር ወጻኢ እዩ።
ንምንታይ እዮም ንክልቲኦም ናይ ርክባት መድለይን WA Notify ዘድልዩና?
ናይ ርክባት መድለዪ ን ዓሰርተታት ዓመታት ውጺኢታዊ ህዝባዊ ናይ ጥዕና ሞንጎኛ ኣታዊ ኮይኑ ኣሎ። WA Notify ነዚ ስራሕ ብስቱር ስም ይድግፍ። ኣብ’ዚ ኣብነት ኣሎ፡ እንተድኣ ተመርሚርኩም ብ ኮቪድ-19 ተለኺፍኩም ወይ ፖዝቲቭ ኮንኩም፡ ናይ ህዝባዊ ጥዕና ሰብ መዚ ክጽውዕኹምን ከምኡ ድማ ናይ ቀረባ ግዜ ጥቡቕ ርክባትኩም ክሓትኹም ይኽእሉ እዮም። ኣብ ኣውቶቡስ ኣብ ጥቑኡ ኮፍ ዝበልኩሞ ዘይትፈልጥዎ ሰብ ስሙ ክትፈልጥዎ ኣይትኽእሉን ኢኹም። ክልቴኹም ተጠቀምቲ WA Notify እንተ ድኣ ዄንኩም፡ እቲ ኣብ ኣውቶቡስ ዝነበረ ሰብ፡ ስም ብዘይ ምጥቃስ ብዛዕባ እቲ ከጋጥም ዝኽእል ምቅላዕ መጠንቀቕታ ይረክብ ከምኡ’ውን ንፈተውቶምን ንስድራ ቤቶምን ኮቪድ-19 ንምክልኻል ስጕምቲ ክወስዱ ይኽእሉ እዮም። ልክዕ ከም ክታበታትን ማስክ ምልባስን፡ ንለበዳ ኮቪድ-19 ደው ክብል ይሕግዙ፡ ብሓባር እውን ዝያዳ ውጽኢታውያን እዮም።
ምጥቃም WA Notify ክቕጽሎ ኣለኒዶ ወይ ሕጂ ከጥፍኦ፧
ኩሉ ሰብ ን WA Notify ንጡፍ ጌርዎን ከየጥፍኦን ክጸንሕ ነተባብዕ። እገዳታት እኮ እንተዘለቑን ንጥፈታት ድማ ናብ ንቡር ተመሊሶም ይቕጽሉ እንተሃለዉ፡ ግን WA Notify እቲ ዝቐለለ ኣገባብ ናይ መከላኸሊ ቀጸላ ክትጥቀመሉ ትኽእል እዩ።
የድልየኒ ድዩ WA Notify ተኸቲበ እንተ ጸኒሐ፧
እወ! ክፍለ ሃገር ዋሽንግተን ንገለ ግዜ ምስ ኮቪድ-19 ክትቃለስ እያ። ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ እቲ ቫይረስ ብዙሕ ነገራት ንምሃር ኣለና፡ ንኣብነት እቶም ክታበታት ንክንደይ ዝኣክል ግዜ ውጽኢታውያን ሙዃኖም ከምኡ’ውን ነቶም ካልኦት ዓይነት ኮቪድ-19 ናይ ምክልኻል ዓቕሞምን። ዋላ’ኳ እቲ ተኽእሎ ዝነኣሰ እንተኾነ፡ ምሉእ ብምሉእ ዝተኸትቡ ውልቀ-ሰባት ግን ገና ኮቪድ-19 ክሕዞምን ክመሓላሉፉ ከምዝኽእሉን ንፈልጥ ኢና። ብተወሳኺ፡ ክሳብ ሕጂ ዘይተኸትቡ ሰባት ከምዘለዉ ንፈልጥ ኢና። በዞም ምኽንያታት ድማ ንኩሎም ነበርቲ ዋሽንግተን ፡ ንለበዳ ኮቪድ-19 ደው ንምባል ንምሕጋዝ WA Notify ኣብ ተሌፎንኩም ኣስርሕዎ።
ብዛዕባ ናይ WA Notify (ሓበሬታ ዋሽንግተን) ሓበሬታ ኣብ ምትሕልላፍ ክትሕግዙ ትደልዩዶ፧
ተመልከቱ ንናትና ከረጺት ናውቲ WA Notify ንናይ ማሕበራዊ ሜድያ መልእኽቲ ጽሑፍ፣ ፖስተራት፣ መርኣያታት ናይ ሬድዮን ቲቪን መወናወኒታት፣ ከምኡ’ውን ካልእ። ብተወሳኺ ንመሓዙትካን ስድራ-ቤትካን ንገሮም። ዝያዳ ሰባት ምስ ዝጥቀምሉ ን WA Notify፡ ዝሓሸ ይኾውን ኣብ ምክልኻል ንነብስኻን እቲ ኮምን።
ካልኦት ብተደጋጋሚ ዝሕተቱ ሕቶታት፧
- ነታ እተቓላዕኩላ ዕለት ብኸመይ ኣብ WA Notifyክረኽባ እኽእል?
-
ኣብ iPhone፦
- ናብ Settings (ኵነታት) ኪድ
- Exposure Notifications (ምልክታታት ምቅላዕ) ምረጽ ወይ ናብቲ ናይ ኣለሻ ባር Exposure Notifications (ምልክታታት ምቅላዕ) ኢልካ ኣእቱ
- ናትካ ገምጋም ዕለተ ተቓልዖኻ ክርእይ እዩ ኣብ ትሕቲ “You may have been exposed to COVID-19”(ናብ ኮቪድ-19 ተቓሊዕካ ኔርካ ክትከውን ትኽእል ኢኻ)
ኣብ Android፦
- ነቲ ናይ WA Notify ኣፕሊከይሽን ክፈቶ
- See Details (ዝርዝራት ርአይ) ኣብ ትሕቲ "Possible exposure reported (ዝተሓበረ ከጋጥሙ ዝኽእሉ ምቅላዕ)" ዝብል ምረጽ
- ናትካ ገምጋም ዕለተ ተቓልዖኻ ክርአይ እዩ ኣብ ትሕቲ “Possible Exposure Date (ክኾውን ዝኽእል ዕለተ ተቓልዖ)”
-
ኣነ መተንባህባ ተቐቢለ ከምኡ’ውን ወይ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ካብ Washington State Department of Health (DOH, ክፍሊ ጥዕና ግዝኣት ዋሽንግተን)። ስለምንታይ
-
DOH ናይ ጽሑፍ መልእኽት ከምኡ’ውን/ወይ ሃንደበት ዝቕልቀል መተንባህታታት ንዅሎም እቶም ኣብ ቀረባ እዋን ንኮቪድ-19 ኣወንታዊ መርመራ ዝገበሩ ሰባት ይሰደድ፡ እዚ ድማ ነቶም ናይ WA Notify ተጠቐምቲ ብቕልጡፍ ከምኡ’ውን ስም ብዘይጠቕስ መጠንቀቕታ ንኻልኦት ተጠቀምቲ ብዛዕባ ተኽእሎ ተቓላዕነት የጠንቅቕ። ብዛዕባ እዚ መተንባህታታት ዝያዳ ንምፍላጥ ከምኡ’ውን እንታይ ከም ዝመስሉ ርአ።
ናይ ጽሑፍ መልእኽቲን ሓበሬታን ክልቲኡ እንተበጺሕካ፡ ነቲ ሓበሬታ ጥራይ ወይ ነቲ መላግቦ ዝርከብ ኣብ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ጠውቕ ከምኡ’ውን ነቶም ስጉምታት WA Notify ተኸተል መንነትካ ብዘይምቅላዕ ንኻልኦት ተጠቀምቲ ብዛዕባ ክቃልዑ ዝኽእሉ ንምጥንቃቕ።
-
ሓበሬታ መጺኡኒ ብዛዕባ ምብርካት ናይ WA Notify ዳታይ ናብ ጥዕና ህዝቢ። ስለምንታይ፧
-
DOH ክሳብ ክንደይ WA Notify ጽቡቕ ይሰርሕ ከምዘሎ ክፈልጥ ይደሊ እዩ መታን ኣድላዪ ምምሕያሻት ክግበረሉ። እንድሕር ፍቓደኛ ኮይንካ ከተካፍል ናይ WA Notify ዳታኻ፡ ብሕትናኻ ብምሉእ ዝተሓለወ ኢዩ። ዝኾነ ውልቃዊ ሓበሬታ ኣይውሰድን ወይ ኣይካፈልን ኢዩ ከምኡ’ውን ንስኻ ሙዃንካ እትልለየሉ መገዲ የለን። DOH ጥራይ ኢዮም በሪ ዘለዎም ናብቲ ዳታ ከምኡ’ውን ንሱ ከማን ኣብቲ ብደረጃ ክፍለሃገር ጥራይ ኢዩ።
-
እንድሕር ተጠቀምቲ WA Notify ናቶም ዳታ ክንከካፍሉ ኣፍቂዶም፡ እንታይ ኢዩ ዝኣከብ፧
-
እንድሕር ፍቓደኛ ኮይንካ ከተካፍል ዳታኻ፡ ብሕትናኻ ብምሉእ ዝተሓለወ ኢዩ። ዝኾነ ውልቃዊ ሓበሬታ ኣይውሰድን ወይ ኣይካፈልን ኢዩ፡ ስለዚ ንስኻ ሙዃንካ እትልለየሉ መገዲ የለን። DOH ጥራይ እዩ ነዚ ዳታ ናይ ደረጃ ሃገር ክርእዮ ዝኽእል፡ ንሱ ድማ የጠቓልል፡
- ቁጽሪ ሰባት ዘፍቅዱ ንከካፍሉ ናቶም ዳታ ካብ WA Notify። እዚ ድማ ይሕግዘና ኣብ ምፍላጥ ክሳብ ክንደይ ናትና ቅምሶ ወካሊ ሙዃኑ።
- ብዝሒ ናይ Exposure Notifications ዝተቐበሉ ብ WA Notify ተጠቀምቲ። እዚ ድማ ይሕግዘና ንምርኣይ እቶም ቅድታት ምልባዕ ኮቪድ-19።
- ቁጽሪ ናይቶም ኣብ ሓበሬታ ተቓልዖ ዝጥውቑ ሰባት። እዚ ድማ ይሕግዘና ኣብ ምድህሳስ ክሳብ ክንድምንታይ ትምኒት ከምዘለዎም ሰባት ንምሕጽንታታት ጥዕና ህዝቢ ኣብ ግምት ንከእትዉ።
- ቁጽሪ ናይቶም ኣብ ጥቓ ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ኮቪድ-19 ዘለዎ ሰብ ዝነበሩ፡ ግን ከኣ እኹል ቅርበት ዘይነበሮም ወይ ብዛዕባ`ቲ ተቓልዖ ንክሕበሩ እኹል ግዜ ኣብ ዘይነበረ። እዚ ድማ ይሕግዘና ኣብ ምምዝዛን እቲ ኣልጎሪዝም ዝውስን ተቓልዖ ኣብ WA Notify ክስተኻኸል ዘለዎን ዘይብሉን።
-
ምስ ኣስራሕክዎ WA Notify ኣብ iPhone ናተይ፡ ነቲ ናይ"Availability Alerts (ዘሎ መጠንቐቕታታት)" መልጎም ውሉዕ ወይ ጥፉእ ክገብሮ አለኒ ድዩ፧
-
ጥፉእ ክኸውን ጽቡቕ እዩ። ዋላኳ ካብ ግዝኣት ዋሽንግተን ወጻኢ ንነዊሕ እዋን እንተ ተጐዓዝኩም፡ ውሉዕ ክትገብርዎ/ክትቅይዎ እዩ ዝምዕዱ። ናይ Availability Alerts (ሓበሬታ ቅሩብነት) ተወሊዑ ኣብ ዝህልወሉ፡ ናብ ካልእ ቦታ ተንቀሳቒስካ ከለኻ ሓበሬታ ተቓልዖ ክመጻካ ይኽእል ኢዩ ከም ናይ መሳርሒ WA Notify። እንድሕር ኣይፎን ኣላትካ፡ ዝተፈላለዩ ዞባታት ክትውስኽ ትኽእል ኢኻ ግን ሓደ ቦታ እዩ ንጡፍ ዝኾውን ኣብ ሓደ ግዜ። ሓደ ዞባ ክትድምስስ ኣየድልየካን ኢዩ ካልእ ዞባ ንምምራጽ። ኣንድሮይድ ቴሌፎን እንተ ኣልዩካ፡ ከም WA Notify ካብ ብዙሕ ግዝኣታት ናይ ምቅላዕ መሐበሪ መዘውተር ክትጥቀም ትኽእል ኢኻ፡ ምስ WA Notify ዝቃዶ ቴክኖሎጂ ዝጥቀም ሓደ መዘውተር ጥራይ እዩ ኣብ ሓደ እዋን ንጡፍ ክኸውን ዝኽእል።
-
ኣነ WA Notify ክጥቀም ክመርጽ ክኣቱ ኣሎኒ ድዩ፧
-
እወ። ምጥቃም WA Notify ነጻን ወለንታውን እዩ። ኣብ ዝኾነ ግዜ ክትወጹ ክትመርጹ ትኽእሉ ኢኹም። ነዚ ንምግባር፡ ነቲ ናይ ኣይፎን መማርጺ ኣጥፍኣዮ ወይ ደምስሳ ካብ መዘውተሪ ኣብ ኣንድሮይድ ተሌፎን። ሓንሳብ ምስ ወጻኻ፡ ኩሉ ሓበሬታ ተኸዚኑ ዝነበረ ካብ ናይ ቀረባ ተጠቀምቲ ክድምሰስ’ዩ ከምኡ’ውን ዳግማይ ክርከብ ኣይክኣልን’ዩ።
-
WA Notify ናይ ርክብ መድለዪ ኣፕ ድዩ፧
-
ኣይፋልን። WA Notify ኣይከታተልካን እዩ ናትካ ምንቅስቓሳት ወይ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣብ ጥቓኻ ዝነበሩ ሰባት ኣይደልን’ዩ፡ ስለዚ ናይ “ምድላይ ሰባት” ስራሓት ኣይገብርን’ዩ። ምከትታል ነቲ ሰብ ከም ዝኾነ ሰብ ምስ ናይ ኮቪድ-19 ኣወንታዊ ምርመራ ዘርኣየ ሰብ ዝተቓልዐ ጌሩ የርእይ። እቲ መሳርሒ ኣይእክብን ወይ ኣይልውጥን እዩ ዝኾነ ውልቃዊ ሓበሬታ፡ ስለዚ ዝኾነ ሰብ ክፈልጥ ምስ መን ከምዝተራኸብካ ኣጸጋሚ ይገብሮ።
-
“ተቓላዕነት” እንታይ እዩ፧ተቓላዕነት፡
-
ተቓልዖ ዘጋጥም እንድሕር ገለ ግዜ ኣሕሊፍካ ኣብ ጥቓ ካልእ ተጠቃሚ WA Notify ጸኒሑ ድማ ኣወንታዊ ውጽኢት ኮቪድ-19 ከምዘመዝገበ ዝሕብር እዩ። እዚ ዝስዕብ እዋናዊ ሓበሬታ ካብ ናይ Centers for Disease Control and Prevention (CDC, ማእከል ምቁጽጻርን ምክልኻልን ሕማም) (ብቋንቋ እንግሊዝኛ ጥራይ) ብዛዕባ ኣካላዊ ምርሕሓቕን ምትሕልላፍን ኮቪድ-19 እዩ። ሓደ ነገር ብኸመይ ከም እትቃላዕ ንምፍላጥ፡ WA Notify ይጥቀም ኣልጎሪዝም ምስቲ ናይ CDC መግለጺ ናይ ቀረባ ርክብ - ኣብ ውሽጢ 6 ጫማ ብገምጋም 15 ጠቕላላ ደቓይቕ ወይ ልዕሊኡ ኣብ 24 ሰዓታት ተመሓላላፊ ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ምጥቃም። እቲ ኣልጎሪዝም ብሰበስልጣን ህዝባዊ ጥዕና ክስተኻኸል ይኽእል ኢዩ።
-
WA Notify እንተድኣ ኣነ ከምዝተቓላዕኩ ነጊሩኒ እንታይ የጋጥም፧
-
እንተዳኣ WA Notify ተቓሊዕኩም ኔርኩም ከይትኾኑ ኣለልይኩም፡ ኣብ ሞባይልኩም ዘሎ መሕበሪ ብዛዕባ ቀጺልኩም እንታይ ክትገብሩ ኣለኩም ናብ መርበብ ሓበሬታ ክመርሓኩም እዩ። እዚ ኸኣ ከመይን ኣበይን ክትምርመሩ ኣለኩም፡ ብዛዕባ ምሕላው ገዛእርእስኹምን ኣብ ጥቓኹም ዘለዉን ከምኡ ድማ ሕቶታኩም ንምምላስ ምንጭታት የጠቓልል። ኣብ’ቲ መርበብ ሓበሬታ ዘለዉ መምርሒታት ከተንብብዎምን ክትክተልዎምን ኣገዳሲ እዩ።
-
እንተድኣ ኣነ ኮቪድ-19 ከምዘሎኒ ወይ ፖዝቲቭ ሙዃነይ ተመርሚረ ሰባት ክፈልጡ ድዮም፧
-
ኣይፋል። WA Notify ብዛዕባኹም ዝኾነ ሓበሬታ ንዝኾነ ካልእ ሰብ ኣይህብን እዩ። ሓደ ሰብ ብዛዕባ ምቅላዕ ሓበሬታ ምስ ዝረክብ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ጥቕኡ ዝነበሩ ሰባት ንኮቪድ-19 ኣወንታዊ መርመራ ከም ዝገበሩሉ ጥራይ እዮም ዝፈልጡ። እቲ ሰብ መን ሙዃኑ ወይ ኣበይ እቲ ተቓልዖ ከምዘጋጠመ ኣይክፈልጡን እዮም።
-
ን WA Notify ክኸፍል ኣሎኒ ድዩ፧
-
ኣይፋል። WA Notify ናጻ እዩ።
-
ከመይ ጌሩ እዩ WA Notify ንግዝኣት ዋሽንግተን ይሕግዛ፧
-
ሓደ መጽናዕቲ ብ University of Washington (ብቋንቋ እንግሊዝኛ ጥራይ) ዝያዳ ሰባት ነቲ ናይ ምቅላዕ ሓበሬታ ምስ ዝጥቀምሉ ዝያዳ ኣድማዒ ሙዃኑ ገሊጹ። ውጽኢት እዚ ድማ WA Notify ብገምጋም 40-115 ህይወት ኣድሒኑ እዩ፡ ኣብተን ቀዳሞት ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ጥቕሚ ካብ ዝውዕል ድማ ኣስታት 5,500 ኮቪድ-19 ከልኪሉ ክኸውን ይኽእል እዩ። ሞዴላት ሓበሬታ ከም ዝሕብሮ፡ ዋላ ውሑዳት ሰባት WA Notify ምስ ዝጥቀሙ፡ መልከፍቲ ኮቪድ-19ን ሞትን ከም ዝኾንኪ፡ እዚ ድማ WA Notify ለበዳ ኮቪድ-19 ንምክልኻል ዝሕግዝ ብሉጽ መሳርሒ ምዃኑ ዘረጋግጽ እዩ።
-
ካብ ስተይት እንተድኣ ወጺኤ WA Notify ይሰርሕዶ፧
-
እወ። ናብ ናይ ጉግል/ኣፕል ቴክኖሎጂ ዝጥቀም ኣፕሊኬሽን ሒዝካ ናብ ካልእ ክፍለሃገር እንተገይሽካ፡ ተሌፎንካ ምስ ኣብ'ቲ ግዝኣት ዝርከቡ ተጠቀምቲ ብሃውሪ ኮዳት ምልውዋጥ ክቕጽል’ዩ። ዝኾነ ኣብ ናይ ኢድ ተሌፎንኩም ሰቲንግስ ዝቀያየር ነገር የለን። ንነዊሕ እዋን ካብ ዋሽንግተን እንተድኣ ወጺእኩም፡ ኣብ’ዚ ሓድሽ ዘለኹሞ ስተይት ናይ’ቲ ቦታ ደገፍን መጠንቀቕታን ንምርካብ ኣማራጺታት ከተናድዩ ኣለኩም።
-
WA Notify ንካልኦት ተጠቀምቲ ንክሕብር ክንደይ ግዜ ይወስደሉ፧
-
ብኻልእ ተጠቃሚ ንሕማም ኮቪድ-19 ተቓሊዖም ክዀኑ ዝኽእሉ ተጠቀምቲ እቲ ኣወንታዊ ውጽኢት ኮቪድ- ዘለዎ ተጠቃሚ ድሕሪ ስጉምታት WA Notify ምኽታሉ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት መተንባህታ ክግበረሎም እዩ፡ ንኻልኦት ተጠቀምቲ WA Notify ስም ብዘይ ምጥቃስ ንምጥንቃቕ።
-
ካብ WA Notify ብዙሕ መጠንቀቕታታት ክትቅበል ይክኣል ድዩ፧
-
ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ዘመዝግቡ ሰባት ክልቲኡ ናይ ክቕበሉ ይኽእሉ። ብተደጋጋሚ ተቓሊዖም ዘነብሩ ተጠቀምቲ ክሕበሩ እዮም ናይ ነፍስ-ወከፍ ሓድሽ ተቓልዖ።
-
ን WA Notify ከመይ ጌረ እየ እንተድኣ ብ ኮቪድ- ከምዝተለኸፍኩ ዝሕብራ፧
-
እንድሕር ኣወንታዊ ውጽኢት ኣመዝጊብካ፡ ሓደ ሰብ ካብ DOH ወይ ካብ ናይ ከባቢኻ ክፍሊ ጥዕና ክመጹኻ ኢዮም ከምኡ’ውን ክሓቱኻዮም ትጥቀም እንተኾይንካ WA Notify። ትጥቐመሉ ምስ ትህሉ፣ ናይ መረጋገጺ ሊንክ ከምኡ’ውን/ወይ መልእኽቲ ክልእኩልኩም እዮም፡ ናብ WA Notify ንምእታው ዘድሊ ስጕምትታት ንኽትክተሉ ድማ ክሕግዙኹም እዮም። እቲ መላግቦ ወይ ሓበሬታ ምስ ውልቃዊ ሓበሬታኻ ምትሕሓዝ የብሉን። DOH ብተወሳኺ ይሰድድ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ከምኡ’ውን/ወይ ሓበሬታ ናብ ኣብ ቀረባ ግዜ ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ኮቪድ-19 ዘመዝገቡ ሰባት።
DOH ክፈልጥ ኣለዎ መን ከምዝቕበል ሓበሬታ ተቓልዖ ካብ WA Notify ነቶም ስጉምታት ብምኽታል። እቲ ናይ ምቅላዕ መተንባህታ ብዛዕባኻ ዝኾነ ሓበሬታ ኣየጠቓልልን እዩ። ዝያዳ ሰባት ሽሞም ከይጠቐሱ ውጽኢቶም ብ WA Notify እንተኣረጋጊጾም፣ ንምስፍሕፋሕ COVID-19 ብዝሓሸ ክንከላኸሎ ንኽእል ኢና።
እንድሕር ኣወንታዊ ውጽኢት ኣምጺኻን መንነትካ ከይተቓልዐ ውጽኢትካ ክትሸርዎ ምስ ትደሊ ኣብ WA Notify ተወከስ ንክፋል “ብኸመይ ንካልኦት ትሕብር እንድሕር ኣወንታዊ ውጽኢት መርመራ ኮቪድ-19 ኣመዝጊብካ” ኣብ ላዕሊ ናይዚ ገጽ ፡ መረጋገጺ ኮድ መንነትካ ብዘይ ምግላጽ ክትሕብር ተደሊኻ ንተጠቀምቲ WA Notify ብዛዕባ ተኽእሎ ተቓልዖ።
-
WA Notify ናብ ሞባይለይ ድሕሪ ምእታው ዝኾነ ክገብሮ ዘድልየኒ ኣሎ ድዩ፧
-
ተወሳኺ ስጉምቲ ዘድሊ እንተድኣ፡-
-
ን COVID-19 ኣወንታዊ ዉጺኢት ምስ ዝህልወኩም፣ ወይ
-
ተለኺፍኩም ክትኮኑ ከምትኽእሉ ዝሕብር ሓበሬታ እንተዳኣ ተቐቢልኩም።
ኣወንታዊ ውጽኢት እንተ ኣመዝጊብካ፡ ካብ DOH ወይ ካብ ናይ ከባቢኻ በዓል መዚ ጥዕና ዝመጸ ሰብ ክሓተካ እዩ ትጥቀም ተኾንካ WA Notify። ትጥቐመሉ ምስ ትህሉ፣ ናይ መረጋገጺ ሊንክ ከምኡ’ውን/ወይ መልእኽቲ ክልእኩልኩም እዮም፡ ናብ WA Notify ንምእታው ዘድሊ ስጕምትታት ንኽትክተሉ ድማ ክሕግዙኹም እዮም። እቲ ሊንክ ወይ መመልከቲ ሓበሬታ ምስ ውልቃዊ ሓበሬታኹም ኣይተኣሳሰርን እዩ። እቲ DOH ብዛዕባ ምቕላዕ በቲ ኣፕሊኬሽን ኣቢሉ መን ክሕበር ከምዝኽእል ክፈልጥ ኣይክእልን እዩ። እቲ ናይ ምቅላዕ መተንባህታ ብዛዕባኻ ዝኾነ ሓበሬታ ኣየጠቓልልን እዩ። ዝያዳ ሰባት ሽሞም ከይጠቐሱ ውጽኢቶም ብ WA Notify እንተኣረጋጊጾም፣ ንምስፍሕፋሕ COVID-19 ብዝሓሸ ክንከላኸሎ ንኽእል ኢና።
እንድሕር ኣወንታዊ ውጽኢት ኣመዝጊብካ ከምኡ’ውን መረጋገጺ ኮድ ምስዝህልወካ፡ ተወከስ ኣብ ላዕሊ ክፋል ናይዚ ገጽ ዝርከብ “ብኸመይ ንካልኦት ትሕብር እንድሕር ኣወንታዊ ውጽኢት ኣመዝጊብካ ኣብ ናይ ነብሰ-መርመራ ኮቪድ-19” ንምሕታት መረጋገጺ ኮድ መንነትካ ብዘይ ምጥቃስን ንካልኦት ተጠቀምቲ WA Notify ንምሕባር ብዛዕባ ተኽእሎ ተቓልዖ።
-
-
WA Notify ምጥቃም ናተይ ባተሪ ይውድኦ ድዩ ወይ ብዙሕ ዳታ ይወስድ ድዩ፧
-
ኣይፋል። Bluetooth Low Energy technology ብምጥቃም ኣብ ባተሪኹምን ዳታኹምን ውሑድ ጽልዋ ከም ዝህልዎ ኮይኑ እዩ ተሃንዲሱ።
- ስለምንታይ ኢዩ WA Notify ቡዙሕ ባትሪ ዝጥቀም ዝመስል፧
-
ብልክዕ፡ ክኾውን ብዙሕ ተኽእሎ የለን። እቲ ኣብ መሳርሒኻ ዝርከብ ተጠቃምነት ባትሪ፡ ነፍስ-ወከፍ መዓልቲ መተግበርታት ከም በዓል WA Notify ክንደይ ሚእታዊት ናይ ባትሪ ከምዝተጠቀሙ የርኢ። ዝበዝሑ መዘውተራት (ኣፕስ) ከምኡ’ውን መሳርሒታት ምሉእ ለይቲ ክሰርሕ ኣይሓድርን እዩ። ዋላ WA Notify ከማን ኣይኮነን፡ እንተኾነ ግን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሒደት ሰዓታት ምስ ኣወንታዊ ተጠቃሚ ብምርኻብ፡ ኣብ ዝኾነ ወጻኢታት ከጠንቅቐካ ስለዝኽእል፡ ብሃውሪ ኮዳት የረጋግጽ። ስለዚ ንኣብነት፡ ዝኾነ ካልእ መተግበሪ እንድሕር ዘይሰርሕ ኮይኑ ንስኻ ኣብ እትድቅሰሉ፡ WA Notify ልዑል መጠን ሚእታዊት ናይቲ ኣብቲ ግዜ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓለ ባትሪ ከርኢ ኢዩ። እዚ ማለት ግን WA Notify ብዙሕ ባትሪ ይጥቀም ማለት ኣይኮነን - እቲ ዝለዓለ ሚእታዊት ናይቲ ዝነኣሰ መጠን ናይ ኣብ ጥቕሚ ዝወዓሊ ባትሪ ጥራይ።
-
WA Notify ንክሰርሕ ን Bluetooth ክኸፍቶ የድልየኒ ድዩ፧
-
እወ። WA Notify ንክሰርሕ ን ውሑድ ጽዓት ዘለዎ ናይ Bluetooth ተክኖሎጂ ይጥቀም፡ ስለዚ Bluetooth ንኻልኦት ኣብ ጥቓኩም ዘለው ተጠቀምቲ መታን ኣለልዩ ክረኽቦም ኩሉግዜ ክኽፈት ኣለዎ።
-
WA Notify ንክሰርሕ ኣብ ሞባይለይ ክኸፍቶ የድልየኒ ድዩ፧
-
ኣይፋል። WA Notify ኣብ ድሕረባይታ ክሰርሕ እዩ።
-
WA Notify ይድገፍ ዲዩ ብናይ ቅድም ምዕቡላት ተሌፎን፧
-
ተጠቀምቲ iPhone WA Notify ክጥቀሙሉ ይኽእሉ እንድሕር፡ እንድሕር እቲ operating system (ስርዓተ-መመስርሒ) ኮይኑ፥
- iOS ዓይነት 13.7 ወይ ልዕሊኡ (ንiPhone 6s፡ 6s Plus፡ SE ወይ ዝሓደሰት)
- iOS ዓይነት 12.5 (ንiPhone 6፡ 6 plus፡ 5s)
እንተድኣ ናትኩም ናይ Android (ኣንድሮይድ) ምዕብልቲ ተሌፎን ንBluetooth Low Energy ከምኡ’ውን Android Version 6 (API 23) ወይ ልዕሊኡ ዝድግፍ ኮይኑ፡ ናይ Android (ኣንድሮይድ) ተጠቀምቲ WA Notify ክጥቀሙ ይኽእሉ፡
-
WA Notify ንምጥቃም 18 ዝዕድመይ ክኸውን ኣሎኒ ድዩ፧
-
ኣይፋል። WA Notify ዕድሜኹም ኣይፈልጦን ወይ ኣይፍትሾን እዩ።
-
ቴለፎን ምስ ካልእ ሰብ እንተድኣ ብሓባር ተጠቒመ እዚ ተክኖሎጂ ይሰርሕዶ፧
-
WA Notify ኣብ እዋን ከጋጥም ዝኽእል ተቓላዕነት መን እዩ ነታ ቴለፎን ዝጥቀመላ ኔሩ ክሕብር ኣይክእልን እዩ። ቴለፎን እንተድኣ ብሓባር ተጠቒምኩም፡ እሞ እንተድኣ WA Notify ክኸውን ዝክእል ምቅላዕ ናብ ኮቪድ-19 ኣመልኪቱ ዝኾነ ነታ ቴለፎን ዝጥቀም ናይ ህዝባዊ ጥዕና መምርሒታት ክኽተል የድሊ፡
- ኣነ መተንባህባ ተቐቢለ ከምኡ’ውን ወይ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ እንተኾነ እቲ ኣወንታዊ ውጽኢት ዘርኣየ ቤተሰበይ ወይ ኣባል ቤተይ እዩ። እንታይ ክገብር ኣለኒ?
-
ስድራቤትኻ ወይ ምሳኻ ዝነብሩ ሰባት ተጠቃሚ WA Notify እንተኾይኖም፡ ኣወንታዊ ውጽኢት እንተዳኣ ኣመዝጊቦም፡ ግን እንተኾነ ውጽኢት ኣብ ከረጋግጹ ምስ ዝህልዎም WA Notify፡ ክኽተሉ ኣለዎም ነቶም ስጉምታት ዝርክቡ ኣብ “ብኸመይ ንካልኦት ትሕብር እንድሕር ኣወንታዊ ውጽኢት ኣመዝጊብካ ኣብ ናይ ነብሰ-መርመራ ኮቪድ-19” ክፋል ናይዚ ገጽ።
-
WA Notify ኣብ ከም ኣይፓዳት ወይ ምዕቡላት ሰዓታት ዝኣመሰሉ መሳርሒታ ይሰርሕዶ፧
-
ኣይፋልን። እቲ ናይ ተቓልዖ ሓበሬታ ስርዓት ብፍላይ ንስማርትፎን ተባሂሉ ዝተዳለወ ኮይኑ ኣብ ኣይፓድ ወይ ታብለታት ዝተደገፈ ኣይኮነን።
-
ግዝኣት ዋሽንግተን ነቶም ምዕቡላት ቴለፎናት ዘይብሎም ነዚ ተክነሎጂ ክጥቀሙ ንክኽእሉ እንታይ ትገብር ኣላ፧
-
ምስፍሕፋሕ ኮቪድ -19 ንምክልኻል WA Notify እቲ እንኮ መሳርሒ ኣይኮነን። ናይ ርክብ ምድላይን ካልኦት ጻዕርታት ንነፍሲ-ወከፍ ተቐማጢ ዋሽንግተን የርብሑ፡ እዚ ከኣ ዋላ’ውን ምዕቡል ቴለፎን ኣይሃልዎም። ክታበታት ምስፍሕፋሕ ኮቪድ-19 ደው ንምባል ዝሕግዝ ዝበለጸ መገዲ እዩ፡ ማስክ ምግባርን፡ ኣካላዊ ምርሕሓቕ፡ ከምኡ’ውን ዓቐን ምትእኽኻብ ምውሳንን ካልእ ኩሉ ሰብ ንለበዳ ኮቪድ-19 ደው ንምባል ዘኽእል መገዲ እዩ።
ናይ ፈደራል መንግስቲ Lifeline program (ናይ ህይወት መድሕን ፕሮግራም) ነቶም ዝበቕዑ ወርሓዊ ናይ ተሌፎን ክፍሊት ይህቦም እዩ። ገለ ካብቶም ተሳተፍቲ ገመድ-ኣልቦ ወሃብቲ ኣገልግሎት’ውን ናጻ ተንቀሳቓሲ ተሌፎን ከቕርቡ ይኽእሉ እዮም። ብዛዕባ እቲ መደብ ዝያዳ ንምፍላጥ፡ መን ከምዝበቅዕ፡ ብኸመይ ኣብ ግብሪ ከም ዝውዕልን ከም ዝሳተፍን ገመድ-ኣልቦ ወሃብቲ ኣገልግሎት (እንግሊዝኛ ጥራይ)።
-
ዋሽንግተን ን WA Notify ብልዕሊ 30 ቋንቋታት ይዝርግሕ፡ ስለዚ ስለምንታይ እየ ኣብ Google Play store ብእንግሊዝኛን ብስጳንኛን ጥራይ ዝርእዮ፧
-
WA Notify ይሰርሕ በቲ ናይታ ተለፎን ትዓየሉ ቋንቋ ብምምርኳስ። ሓደ ዓይነት WA Notify ጥራይ ኣሎ፡ ግን ዝኾነ ተበታኒ (ሓበሬታ ተቓልዖ)፡ ንኣብነት - ናይ ምቅላዕ መሐበሪ - ካብቶም 30 ቛንቛታት በቲ እቲ ተጠቃሚ ዝደልዮ ይመጽእ።
-
ክንደይ ግዜ እዩ ዘለኒ ነቲ መተንባህታ ወይ ነቲ ናይ መረጋገጺ ጥብቆ ንጡፍ ንኽገብሮ፧
-
ድሕሪ ሓበሬታ ወይ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ምቕባልካ ነቶም ንካልኦት ሰባት ንምሕባር ክትክተሎም ዘለካ ስጉምታት ኣብ WA Notify ንምውሳድ 24 ሰዓታት ኣለካ። እንድሕር ነቲ ሓበሬታ ወይ መረጋገጺ ክትጥውቖ ዘይከኣልካ ኣብ ውሽጢ’ቲ ግዜ፡ መረጋገጺ ኮድ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ ኣብ WA Notify ብምኽታል ነቶም ስጉምታት “ብኸመይ ንካልኦት ትሕብር እንድሕር ኣወንታዊ ውጽኢት ኣመዝጊብካ ኣብ ናይ ነብሰ-መርመራ ኮቪድ-19” ክፋል ናይዚ ገጽ። ከምኡ'ውን ካብ DOH ወይ ካብ ከባቢኻ ናይ ጥዕና በዓል መዚ ብዛዕባ ውጽኢት መርመራ ኮቪድ-19 ዝኾነ ሰብ ናባኻ ምስ ዝበጽሕ ፡ ናይ መረጋገጺ መላገቢ ኽትሓትት ትኽእል ኢኻ።
-
ንምንታይ እያ ዋሽንግተን ነዚ ፍታሕ መሪጻ፧
-
ዋሽንግተን ናይ መንግስቲ ናይ ሓለዋ ጉጅለ ኣቚማ፡ ናይ ጸጥታውን ሲቪላዊን መሰላት ክኢላታት ከምኡ’ውን ናይ ዝተፈላለዩ ማሕበረሰባት ኣባላት ነቲ ናይ ጉግል/ኣፕል ምቅላዕ መሐበሪ ስርዓት ደጊማቶ። እቶም ጉጅለ ኣብቲ ናይቲ መድረኽ ዝተመስከረሉ ተኣማንነት፡ ተሪር ዕቃበ ዳታ ከምኡ’ውን ተጠቃምነት ብካልኦት ክፍለሃገራት ኣብ ዝተሞርከሰ ምትእትታው/ምልምማድ እዮም ዝመኽሩ።


c: text/html

text:
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ናይ ፅዕነት መካይን ንእገዳታት ቫይረስኮሮና ብምቅዋም ትማሊ ሓሙስ ናብ ጎደናታት ዋና ከተማ ኦታዋ ዳግም ተመሊሰን።ፖሊስ ስጉምቲ ከምዝወስድ መጠንቀቕታ እንተሃበ እውን ጥሩምባ ወይ ክላክስ ብምስማዕ ተቓውምኦም ኣስሚዖም ኣለው።
ኣብ መንጎ ዘወርቲ ዓበይቲ መካይንን ፖሊስን ንሰለስተ ሰሙን ዝፀንሐ ምፍጣጥ ተጋዲዱ: ሰልፈኛታት ንጎደናታትን ህንፃ ፓርላማን ዓፅዮምዎ ኣለው።
ፖሊስ ካናዳ ኣብ ዙርያ ፓርላማ ካብ ዝነበሩ ሰልፈኛታት ትማሊ ሓሙስ ሰለስተ ኣብ ቀይዲ ምእታው ተፈሊጡ'ሎ።ፖሊስ እቶም ዘወርቲ መካይን ነናብ ገገዝኦም ክምለሱ ምልዛቡ ኣብ ዝቐፀለሉ ካልኦት ሰባት ናብቲ ተቓውሞ ከይፅንበሩ ንምኽልካል ንመብዛሕቲኦም ከባቢታት ማእኸል ከተማ ከምዝዓፀዎ ተፈሊጡ ኣሎ።
ሰልፈኛታት ኣብ መንበሪ ከባቢታት ናይ መኪና ጥሩንባ ከየስምዑ ብቤት ፍርዲ ዝተውሃበ ትእዛዝ ክጥሕሱ ውዒሎም ኣለው።
ተቓውሞ ዘወርቲ ዓበይቲ መካይን ካናዳ ኣብ ፈረንሳ:ኒው ዚላንድን ኔዜራላንድስን ተመሳሳሊ ምልዕዓላት ከምዝፈጠረ ይፍለጥ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናይ መውዓዪ ገዛ ዝሰርሕ ማሽን ሰራሕተኛ ምዃን
ምስ ለ ክሌ ደ ኣተልየ
እንታይ ኢዩ?
እዚ ስልተና እዚ ናይ 865 ሰዓታትን ከምኡ ውን ብተግባር ኣገጣጥማ Thermique et Sanitaire ሳልሳይ ደረጃ 3 (ብ ደረጃ CAP) የሰልጥን
i ኣገዳሲ ሓበሬታ እዚ ሞያ እዚ (= ናይ ሾፋጅ ሰራሕተኛ ምዃን ) ምስ ሾፋጅ ሰንትራል ወይ ማእከላይ መደበር ዝተተሓሓዘ እዩ። ስለዚ ድማ ምስ ጥዕናን ምስ መስርሕ ምጽራይ ዝትንፈስ ኣየርን (ክሊማቲዛሽን ).ምከምኡ ውን ምስ ን ጥዕናን ምቖት ምዕቃብን ማይን VMC ምትሕሓዝ ዘለዎ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
69 - Rhône
7/8 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
69 - Rhône
7/8 ኣዋርሕ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
መብዛሕትኡ እዋን፣ ድሕሪ ስልጠና ስራሕ ኣለዎ።
100% እቶም ሰልጠንቱ ስራሕ ምስ ዝደልዩ ስራሕ ዝረኽብሉ መደብ.
ተግባራዊ ስራሕ
ኣብቲ መስርሕ ክልተ ናይ ስታጅ ስልጠናና እናዋሰድኩም .ከምኡ እውን ኣብ እዋን፣ ብተግባር ክትሰርሑ እትኽእሉ ገፊሕ ባይታ ኣሎ።
ተጠላቢ ስራሕ
ዕላማ ናይዚ ስልጠና እዚ ብኸመይ ምስ ቲ ሞያ ትወሃሃዱን ኣብ ስራሕ ትሳተፉን እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ኢመይን
ኤስተል ፔሪ Estelle Perrin
- Mail : ep@lesclesdelatelier.fr
- ተኤልፎን : 09 50 00 60 80
ዝቕጽል መዝገባ ኣብ
ናይ ዝቕጽል መዝገባ ዕለት ንምፍላጥ፣ ናብ እንተርኔት ወብሳይትና ኬንኩም ምክትትታልኩም ነመስግን : https://lesclesdelatelier.fr/installateur-thermique-sanitaire/


text:
ኮሮና-ቫይረስ፡ ዕለታዊ ምዕባለታት 5 መጋቢት
ዝተፈላለያ ሃገራት ነቲ ዳርጋ ኣብ ምሉእ ዓለም ተላቢዑ ዘሎ ለበዳ ኮሮና-ቫይረስ ንምግታእ ዝተፈላለዩ ስጉምትታት ይወስዳ ኣለዋ።
ኣብ ምሉእ ዓለም፡ ቁጽሪ ዝተለኽፉ 92000 ክበጽሕ እንከሎ፡ እቶም 80 ሽሕ ኣብ ቻይና ዝተለኽፉ'ዮም።
ካብቶም ድሮ ሞይቶም ዘለዉ'ውን ልዕሊ 3000 ግዳያት እቶም ዝበዝሑ ኣብ ቻይና'ዮም።
ብሪጣንያ፡ ቁጽሪ ዝተለኽፉ 215 በጺሑ፡ 25 ካብኣቶም ኣብ ከተማ ለንደን። ነቲ ለበዳ ንምግታእ እታ ሃገር ናብ ካልኣይ ደረጃ ውጥን ምክልኻል ሰጊራ ከም ዘለ ሰብመዚ ገሊጾም። ገለ ካብዚኣቶም፡ ናብተን እቲ ቫይረስ ዝተራእየለን ሃገራት ዘይተጓዕዙ ብምዃኖም፡ እቲ ለበዳ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ይመሓላለፍ ምህላዉ ዓቢ ስግኣት ፈጢሩ። በቲ ሓደጋ ዝተሻቐለ ህዝቢ፡ ከም መድሃኒታት፡ ዕሹግ ማይ፡ ፓስታን ባኒን ዝበሉ ሃለኽቲን ናይ ጽሬት ነገራትን ንምሽማት ክጓየ ጀሚሩ'ሎ፡ ገለ ድኳናት ጥርሑ ክተርፍ ጀሚሩ'ሎ።
ኢራን፡ ኩለን ኣብያተ-ትምህርትን ዩኒቨርሲታታትን ተዓጽየን። ቀጽሪ ምውታት ብ15 ወሲኹ፡ 107 በጺሑ። ቁጽሪ ዝተለኽፉ ድማ ብ591 ወሲኹ፡ 3513 በጺሑ።
ፈረንሳ፡ ቁጽሪ ምውታት ብ2 ድሕሪ ምውሳኹ፡ 6 በጺሑ። ቁጽሪ ዝተለኽፉ፡ ሎሚ ዝተወሰኹ 92 ሓዊሱ፡ 377 በጺሑ።
ኣፍሪቃ፡ ቀጽሪ ዝተለኽፉ ይውስኽ- ኣልጀርያ (17)፡ ሰኔጋል (4)፡ ግብጺ (2)፡ ሞሮኮ (1)፡ ናይጀርያ (1)፡ ቱኒዝያ (1)።
ውድብ ጥዕና ዓለም (WHO): እቲ ኩነታት ኣብ ወሳኒ መደረኽ በጺሑ ከም ዘሎን፡ ሃገራት ነቲ ናይ ምክልኻልን ምጉዳልን ሓላፍነት ንሚኒስትሪታት ጥዕና ጥራይ ክገድፍኦ ከምዘይብለን፡ ኩሉ መንግስታዊ ኣካላት ክሳተፍ ከም ዘለዎን ዳይረክተር ናይቲ ውድብ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣጠንቂቑ።
ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ንፈለማ እዋን ሓደ ወዲ 38 ዓመት ዝተለኽፈ ሰብ ተረኺቡ። ክሳብ ሕጂ እቲ ቫይረስ ኣብ ደቡባዊ ክፋል ኣፍሪቃ ከይተራእየ'ዩ ጸኒሑ። ክልተ ምስ ሓንቲ 'ዳያሞንድ ፕሪንሰስ' ዝተባህለት ናይ ዙረት መርከብ ዝሰርሑ ዝነበሩ ክልተ ደቡብ ኣፍሪቃውያን ድማ፡ ካብቲ ቫይረስ ሓውዮም ኣለዉ ተባሂሉ።
ሆላንድ (ነዘርላንድ)፡ ቁጽሪ ዝተለኽፉ ብልዕሊ ዕጽፊ ወሲኹ። እቲ 38 በጺሑ ዝነበረ ሎሚ 82 በጺሑ'ሎ። ኣብ ኢጣልያ ኣብ ናይ ምንሽርታት በረድ ክዘናግዑ ዝጸንሑ 900 ተምሃሮ ንምቕባል ምድላዋት እናተገብረ እንከሎ'ዩ፡ ሓደስቲ ዝተለኽፉ ሰባት ተረኺቦም።
ኣመሪካ፡ ሓንቲ ኣስታት 3500 ሰባት ሒዛ ዘላ ናይ ዙረት መርከብ፡ ኣብ ክፍለሃገር ካሊፎርንያ ካብ ወደብ ርሕቕ ኢላ ደው ክትብል ተገዲዳ'ላ። ሓደ ተጓዓዛይን፡ 10 ኣባላትን ተለኺፍኦም ከም ዝኽእሉ ይግመት። ካሊፎርንያ፡ ገለ ሰባት ድሕሪ ምልካፎም ህጹጽ እዋን ሓደጋ ኣዊጃ። ኣብታ ሃገር ዛጊት፡ 11 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፡ 150 ተለኺፎም ኣለዉ።
ኢጣልያ፡ ካብ ሎሚ ሓሙስ ጀሚሩ ኩለን ኣብያተ-ትምህርቲን ዩኒቨርሲታትን ን10 መዓልታት ክዕጸዋ'የን። ድሮ፡ ሲነማታት፡ ኣብያተ-መዘክር (ሙዝየማት)፡ ትያትራትን ዝበሉ ህዝቢ ዝእከበሎም ቦታታት ኣብ ምሉእ ሃገር ተዓጽዮም ኣለዉ። ግጥማት ኩዕሶ እግሪ'ውን ኣብ ዕጹው ሜዳ ክካየዱ ተወሲኑ'ሎ።
ዒራቕ፡ ንፈለማ እዋን ክልተ ሰባት ከም ዝሞቱ ሰብመዚ ሓቢሮም። እቶም ግዳያት፡ ሓንቲ ናይ ጥዕና ጸገም ዝነበራን፡ ሓደ ወዲ 65 ዓመት ምዃኖም ተፈሊጡ። ዛጊት ቀጽሪ ዝተለኽፉ 34 በጺሑ'ሎ።
ህንዲ፡ ሓደ ሓዱሽ ሰብ ተለኺፉ። ክሳብ ሕጂ 30 ተለኺፎም ኣለዉ። ካብዚኣቶም 16 ኢጣልያውያን በጻሕቲ ይርከብዎም።
ውድድራት ስፖርት፡ ክናዉሑን ክስረዙን ጀሚሮም። ኣብ ኢጣልያ ዝካየዱ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ሰሪ-ኣ ኣብ ዕጹው ሜዳታት ክካየዱ'ዮም። ኣብ መንጎ 6 ሃገራት ኣብ ኢጣልያ ክግበር ተመዲቡ ዝነበረ ግጥማት ጸወታ ራግቢ ተናዊሑ'ሎ። ደሓን ምስ ኮነ ክካየድ ምዃኑ ግን ሰብመዚ ተዛሪቦም። ሰብመዚ ፕሪሜርሊግ ዓዲ እንግሊዝ ብወገኖም፡ እቲ ኩነታት እናኸፍአ እንተኸይዱ ተመሳሳሊ ስጉምትታት ዝወስድሉ ውጥን ኣዳልዮም ክጸንሑ ጻውዒት ቀሪቡሎም ኣሎ። ክሳብ ሽዑ ግን፡ ጸወታታት ከም ቀደሙ ክቕጽል'ዩ።
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ፡ ሕጂ'ውን ናብ ቻይና እትገብሮ በረራታት ከም ዘይተቋርጾ ዋና ኣካያዲ ኣቶ ተወልደ ገብረማርያም ተዛሪቡ። ንሱ፡ በረራታት ብምቁራጽ ነቲ ቫይረስ ምግታእ ከም ዘይከኣል ብምግላጽ፡ ነታ ምንጪ ናይቲ ቫይረስ ዝኾነት ቻይና ምግላል ርትዓዊ ኣይኮነን ኢሉ።
ዓለምለኻዊ ማዕገን ገንዘብ (IMF): ነተን በቲ ለበዳ ዝተጸልዋ ሃገራት ንምድጋፍ 50 ቢልዮን ዶላር ክህብ ምዃኑ ሓቢሩ።


text:
ዚምባብወ ነጻነታ ካብ ብሪጣንያ ካብ ትረኽብ ጀሚራ ትፈልጦ እንኮ መራሒ ሮበርት ሙጋበ፡ ድሕሪ ንኣስታት ሓደ ሰሙን ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ድሕሪ ምጽንሖም ሎሚ ሶሉስ ካብ መዝነቶም ለቒቆም። ንሶም ካብ ወታሃደራዊ ሓይልታት እታ ሃገር፡ ካብ ምኽትሎም ነበርን፡ ካብ ሓያሎ ገዳይም ኩናት እታ ሃገርን ካብ ብዙሓት ዜጋታት እታ ሃገር ካብ መዝነቶም ክለቑ ጸቕጢ ክግበረሎም ምጽንሑ ይፍለጥ።
ድሕሪ ሓደ ሰሙን ናይ ገዛ ማሕዩርን ዘተ ምስ መንጎኛታትን ተቓውሞንን ምጅማር መስርሕ ክሲን እቶም ን37 ዓመታት ንዚምባብወ ዝመርሑ ፕረዝደንት ሙጋበ ካብ መዝነቶም ለቒቖም ኣለው።
አባላት ፓርላማ እቶም ፕረዝደንት ካብ መዝነቶም ክለቑ መስርሕ ሕጊ ንምጅማር ኣብ ዝተአኸብሉ እዮም ወሃቢ ቃል ጃኮብ ሙደንደ ንምልቓቅ መዝነት ሮበርት ሙጋበ ዘመልክት ደብዳበ ንኣባላት ፓርላማ ዘንበቡ።
እቲ ደብዳበ “ ኣነ ሮበርት ጋብሬል ሙጋበ ብመሰረት ኣንቀጽ 96 ሕገ መንግስቲ ሃገረ ዚምባብወ ካብ መዝነተይ ምልቃቐይ ብወግዒ የፍልጥ። እዚ ድማ ብቕልጡፍ ተግባራዊ ኽኸውን’ዩ” ይብል።
ድሕሪ መግለጺ ወሃቢ ቃል ፓርላማ ዚምባብወ አባላት ፓርላማ ሓጎሶም ክገልጹ ከምዝተራእዩ ዜጋታት እታ ሃገር እውን ሓጎሶም ኣብ ጎደናታት ከተማ ሃራረ ብሳዕስዒትን ዋዕዋዕታን ክገልጹ ተራእዮም እዮም።
እንተኾነ ካብ ቤት ጽሕፈት ፕረዝደንት ብዛዕባ እቲ ደብዳበ ዝተዋህበ መብርሂ የለን።
መራሕቲ ገዛኢ ፓርቲ ዛኑ ፒ ኤፍ ካብ መዝነቶም ዝተባረሩ ምክትል ፕረዝደንት ኢመርሰን ሙናግዋ ስልጣን ከምዝርኸቡ ሓቢሩ’ሎ።
ቀዳመይቲ ሚንስትር ብሪጣንያ ተረሳ መይ ኣብ ዘወጽኦ መግለጺ ምልቓቕ ስልጣን ሮበርት ሙጋበ ዚምባብዊያን ካብ ጭቆና ነጻ ዝኾነ ጎደና ክኽተሉ ዘኽእል’ዩ ኢለን።
ዝሓለፈ ሰሙን ወታሃደራዊ ሓይልታት ነታ ሃገር ድሕሪ ምቁጽጻሮም ሮበርት ሙጋበ ካብ መዝነቶም ክወርዱ ጸቕጢ ክግበረሎም ምጽንሑ ይፍለጥ።
ወታሃደራዊ ሓይልታት እታ ሃገር ነዚ ስጉምቲ ዝወሰዱ ፕረዝደንት ሙጋበ መዝነት ምክትል ፕረዝደንት ንበዓልቲ ቤቶም ግሬስ ሙጋበ ንምሃብ ንምክትሎም ድሕሪ ምብራሮም ኮይኑ ቀዳመይቲ እመቤት ግሬስ ሙጋበ ድሕሪ ምእላይ በዓል ቤተን ካብ ስልጣን ኣብ መዝነት ንምጽናሕ ምስ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ኣብ ልዑል ውድድር ምጽነሓን ይፍለጥ።
ዚምባብዊያን ብዘንኪ ኣብታ ሃገር ዝረአ ዝነበረ ጸቕጢ ፖለቲካን ቁጠባዊ ጸገማትን ኣብ ምምሕዳር ሮበርት ሙጋበ ሕጉሳት ከምዘይነበሩ ዝፍለጥ ኮይኑ ፕረዝደንት ሙጋበ ግን ነቲ ዝመጽእ ዓመት ዝኻየድ ምርጫ እታ ሃገር ንምውድዳር’ውን ወጢኖም ምንባሮም ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 10 August 2017
ካብ ሰልፊ ሪፖብሊካን፣ ኣባል ባይቶ ኣመሪካ ዝኾነ ዳና ሮሃርባሸር፣ ኣመሪካ ኣንጻር ኣልሸባብ ኣብ ዘለዋ ጉዳያት ምስ መንግስቲ ኤርትራ ሓቢራ ክትሰርሕ ጸዊዑ።
እቲ ንሓደ ክፋል ካሊፎርንያ ዝወከለ ኣባል ባይቶ፣ ብቋንቋ እንግሊዝ ምስ ዝፍኖ ሬድዮ ድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፣ጸሓፊ ምክልኻል ኣመሪካ ጀምስ ማቲስ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ዘተ ከካይድ’ውን ተላብዩ።
ንሱ፣ ንረብሓ ክልቲኤን ሃገራት ምቅርራብ ክጅመር ኣለዎ ክብል’ዩ ዝገልጽ።
ስትራቴጅያዊ ኣቀማምጣ ዘለዋ ኤርትራ፣ ብሰንኪ’ቲ ናይ የመን ኩነታት፣ ምስ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ኣብ ግዝያዊ ረብሓታት ዝረመርኮሰ ስልታዊ ዝምድና እንተዘይኮይኑ፣ ካብ ዞባውን ኣህጉራውያን ጉዳያት ተነጺላ’ያ ትርከብ።
ምስ ኣልሸባብ ርክብ ከምዘለዎ ዝተገልጸ መንግስቲ ኤርትራ ድማ ካብ 2009 ኣትሒዙ ባይቶ ጸጥታ እገዳ ተነቢርሉ ኣሎ።
እቲ መንግስቲ እገዳ ንኽለዓለሉ ዘካየዶ ፈተነታት ዛጊት ከምቲ ዝድለ ክዕወተሉ ኣይከኣለን።
በንጻሩ እቲ መንግስቲ እገዳ ካብ ዝተነብረላ ሰሜን ኮርያ ወትሃደራዊ ሬድዮ ርክባት ክሽምት ስለዝፈተነ ብዝብል ኣብ ልዕሊ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ተወሳኺ እገዳ ክትግበር ኣብ ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ከምዝወሰነ ኣይርሳዕን።
====================


text:
Radio Erena: 22 January 2020
ኣብ ጋቦን፣ ኣብ ዝካየድ ዘሎ መበል 15 ቅድድም ብሽክለታ ላ ትሮፒካል ኣሚሳ ቦንጎ፣ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ነቲ ውድድር ዓብሊላ ከምዘላ ማዕከናት ዜና ስፖርት ካብ ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ብፍላይ 107 ኪሎሜተር ኣብ ዝሸፈነ ካልኣይ መድረኽ፣ ናይቲ ቅድድም፣ ኤርትራውያን ኣብ ኩሉ ዝተዳለወ ውድድራት ንዝቐረባ ኣርባዕተ ማልያታት ክውንንወን ምኽኣሎም ኣተኩሮ ስሒቡ።
ኣብቲ ብ21 ጥሪ ዝተኻየደ ውድድር፣ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ፣- ናትናኤል ተስፋጽዮን -ብጫ ማያልያ፣ ሄኖክ ምሉብርሃን-ቀጠልያ ማልያ፣ ናትናኤል ተስፋጽዮን -ጻዕዳ ማልያ፣ ዳዊት የማነ ድማ ነጠብጣብ ማልያ ዓቀብ ወኒኖም።
ኣብዚ ካብ 20 ክሳብ 26 ጥሪ ዝካየድ ዘሎ መበል 15 ቅድድም ብሽክለታ ዙር ላ ትሮፒካል ኣሚሳ ቦንጎ፣ ኤርትራ እትርከበን 8 ሃገራውያን ጋንታታት ክሳተፋ እንከለዋ፣ 7 ድማ ናይ ውልቂ ክለባት’የን።
ናይ ሎሚ ዓመት ውድድር ላ ትሮፒካል ኣሚሳ ቦንጎ፣ ተቐዳደምቲ ሸውዓተ መድረኻት ዘጠቓለለ 1035 ኪሎሜተር ርሕቀት ክሽፍኑ’ዮም።
ዙር ላ ትሮፒቫል ኣሚሶ ቦንጎ ናይ 2.1 መዐቐኒ ዘለዎ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ብዕብየቱ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ኣህጉራዊ ቅድድም ብሽክለታ’ዩ።
ቅድድም ኣሚሳ ቦንጎ፣ ብስም ጓሉ ነቲ ንጋቦን ን42 ዓመታት ዝመርሐ ሓደ ካብ ዕሉላት ውልቀ መለኽቲ ኣፍሪቃ፣ ዑመር ቦንጎ ንመዘከርትኣ ዝተዋህበ’ዩ።
ዑመር ቦንጎ ኣብ 2009 ብሞት ድሕሪ ምእላዩ፣ ወዱ ዓሊ ቦንጎ ስልጣን ተረኪቡ ክሳብ እዚ ዕለት እዚ ይመርሕ ኣሎ።
ነዛ ግዝኣት ፈረንሳ ዝነበረትን ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነትን ጋቦን፣ ካብ ዕለት ናጽነታ ኣትሒዛ፣ ኣቦን ወዲን ጥራይ ን52 ዓመታት መሪሖማ ኣለው።
ካብ 2006 ኣትሒዙ ዓመታዊ ዝካየድ ኣህጉራዊ ቅድድም ብሽክለታ ላ ትሮፒካል ኣሚሳ ቦንጎ፣ ነታ ሃገር ምስሊ ምልኪ ሓንቲ ስድራን ሕማቕ ምሕደራን ጥራይ ንኸይትሕዝ ሓጊዙዋ ይርከብ።
=================


text:
Radio Erena: 26 July 2015
ጉዳይ ስደተኛታት ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ኣገዳሲ ዛዓባ ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ አዋን፤ ልዕሊ ሽሕን ክልተ ሚአትን ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ጽዒና ዝነበረት መርከብ ካብ ምጥሓል ከምዝደሓነት ተገሊጹ።
አቶም ህይወቶም ንስክላ ዝደሓነት ስደተኛታት ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኖርወይን ኣየርላንድን ብዝገበሩዎ ጻዕሪ ምኻኑ ተሓቢሩ። ብሓፈሽኡ ኣብዚ ዓመትዚ ጥራይ ቁጽሪ ብመዲተራንያን ናይ ዝሰግሩ ስደተኛታት ልዕሊ ሚአትን ሓምሳን ሽሕ በጺሑ ከምዘሎ ኣህጉራዊ ትካል ስደተኛታት የመልክት።
ዝበዝሑ ካብዞም ኣብዚ ሳልስቲ ዝደሓኑ ስደተኛታት ዜጋታት ሶርያን ኤርትራን ምኻኖም ይግመት።
ማአከላይ ባሕሪ ሰጊሮም ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ናይ ዝሰግሩ ስደተኛታት ቁጽሪ ኤርትራውያን ንዜጋታት ሶርያ ተኸቲሎም ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይርከቡ።
ናብ ኢጣልያን ግሪኽን ዝኣተዉ መብዛሕቶንም ዜጋታት ኤርትራን ሶርያን ዝርኬብዎም ኣስታት 40 ሽሕ ስደተኛታት፣ ናብ 28 ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ንምምቕርሖም ሃገራት እቲ ሕብረት ተደጋጋሚ ዘተ ካከይዳ ምጽንሐን ይፍለጥ።
ሚኒስተራት እዘን ሕብረትእውን ኣቐዲሞ ብ9 ሓምለ ኣብ ሉክሰንበርግ ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ፣ ብዛዕባእቲ ከሰማምዖም ዘይክኣለ ምቕረሐ ብዝሒ ስደተኛታት ክሳብ 20 ሓምለ ኣብ ዘሎ ግዜ ኣብ ናይ መወዳእታ ውሳኔ ክበጽሑ’ውን ተረዳዲኦም ምንባሮም ይዝከር።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፤ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ምሉእ ዓለም ዘዛርብ ዘሎ ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ኣመልኪቱ ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ኣቅሪቡ።
እቲ ካብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዝወጸ መግለጺ፤ ኤርትራውያን መንእሰያት ናብ ስደት ዘምርሑሉ ዘለዉ ቀንዲ ምኽንያት ብጸላእቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝተወደበ እዩ ድሕሪ ምባል ጎስጋስን ጌጋ ሓበሬታ ብምሃብ ንመንእሰያት የስድዑ ከምዘለዉ ይኸስስ።
ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን ሱር መሰረቱ እቲ ብስርዓተ ሕጊ ዘይኮነ ብራዕዲ ዘመሓድር ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ እዩ ክብሉ ርእይቶኦም ዝህቡ ኤርትራውያንን ኣህጉራውያንን ተጣበቅቲ መሰላት ብወገኖም እቲ መንግስቲ ከምዚ ዓይነት መግለጺ ከውጽእ ላግጺ ካብ ምኻን ሓሊፉ ካልእ ትርጉም ክወሃቦ ከምዘይክእል የመልክቱ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መግለጺኡ፤ ገለ ኣባል ሃገራት ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ኤርትራውያን ስደተኛታት ተዋፊረን ከምዘለዋ ድሕሪ ምኽሳ ስ፤ እቲ ውድብ ነዚ ጉዳይ እተጻሪ ኮሚሽን ክትቀውም ጸዊዑ።
መንግስቲ ኤርትራ ነታ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ተመዚዛ ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ስዉርን ግሁድን ምግሃስ ሰብ ኣዊ መሰላት ንኸተጻሪ ዝቆመት ኮሚሽን ናብ ኤርትራ ኣትያ መጽናዕታ ከይተካይድ ከልኪሉዋ ከብቅዕ፤ ሕጂ ነቲ ብሰንኪ ሕሱም ምሕደሩኡ ዓዱ ገዲፉ ዝስደድ ዘሎ ህዝቢ መመኻነዪ ንምድላይ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ዲፕሎማስያዊን ሜድያን ሃልኪ፤ ኣብ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓለም ብዙሕ ተቀባልነት ክረክብ ከምዘይኮነ ብኣግኡ ይትንተን።
=====================================================


text:
ኣብ ፈረንሳ ዝርከባ ክልተ ዓበይቲ ሰልፍታት፡ ንክልተ ኤርትራውያን ሲቪክ ማሕበራት ብዝገበራልና ዕድመ፡ ኣብ ከተማ ፓሪስ ኣብ ሰዓታት ቕድሚ ቐትርን ድሕሪ ቐትርን ጽቡቕ መንፈስ ናይ ምርድዳእ ዘለዎ ክልትኣዊ ርክባት ተኻይዱ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ሞትን ጥይትን ህግደፍ ተሳጊሮም ምድረ በዳ ሳሃራ ሰጊሮም፡ ዝፈትውዎምን ዘፍቅርዎምን ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ በረኻ ሲና ንኣሞራ ብሰንኪ ህግደፍ ወፍዮም ኣብ እስራኤል ዕቑባ ዝሓተቱ መንእሰያት ማእለያ የብሎምን።
ኣብ መንጎ መራሒ ህግደፍ ኢሰያስ ኣፈወርቅን ሚኒስተር ዜና ዓሊ ዓብዱን ዝነበረ ምውቕ ዝምድና ኣብዚ ጊዜ’ዚ ላሕሊሑ ኣብ ዝተሓተ ደረጅኡ ወዲቑ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኤርትራ ምስ ኣልቓዒዳ ምትእስሳር ንዘለዎም ግብረሽበራውያን ብምሕጋዛ ፡ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክትወስደላ ከምእትኽእል ኣመሪካ ከምዘጠንቀቐት ቴሌግራፍ ዝተባህለ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ ሓቢሩ።
ደት ዝመረሮ፣ ኣብ ግዳም ዝበሊ ዘሎ ህዝቢ፣ ብኹሉ መዳይ ዝተጎድአ ሕ/ሰብ፣ ዓቕሊ-ጽበት ዝዓሰሎ ባህሪ ዘርኢ
ሰብ፣ ኣየናይ መንገዲ ኮንዶ መዋጽአ፣ ከመይ ዝበለ ብልሓት ክንረክብ ንኽእል ዝብል ዝተጻሕሮ ገጻት ምንባብ፣ እሞ
ኣላሽ ዘይብል ዝነበረ ጅግና ህዝብኻ ኩሉ እቲ በጺሕዎ ዝርከብ ኣካልካ ክትዕዘብ ከለኻ፣ ክሳብ ክንደይ ምሉእ
ናጽነትን ሓርነትን መቐረት ብምስኣኑ ተጎዲኡ ጥራይ ዘይኮነስ እቲ ምረት ኣደራዕ ንነፍስ-ወከፍና ኣንገሽጊሹና ከም
ዘሎ ኣስተብሂልካ ሓዘንካ ደረት ትስእነሉ።
ሎሚ ሕዝቢ ኤርትራ እቲ ኣብ ውሽጢ ከብዲ ዓዱ ከም ረመጽ ዝሽልቡቦ ዘሎ ሕቶ ቅዋም፡ ሕቶ ነጻ ፕረስ፡ ሕቶ ስራዓተ ሕጊ፡ ሕቶ መሰል፡ ሕቶ ደሞክራሲ፡ ሕቶ ምርጫ፡ ሕቶ ፍትሒ፡ ሕቶ ምዕባለ፡ ሕቶ እሱራት ምፍታሕ፡ ሕቶ ዓመጽ፡ ሕቶ ፖለቲካዊ ምንዝርና፡ ሕቶ ብልሽውና፡ ሕቶ ተሓትትነት፡ ሕቶ ግሉጽነት….. መልሲ ዘቛምተሉ ዘሎ እዋን ኢዩ፡፡


text:
ትካል ህፃናት ኣድህን ሕቡራት ሃገራት (UNICEF) ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝቐረቡ ምሕፅንታታት እቲ ዝዓበየ ዝብሃል ናይ 3.9 ቢሊዮን ዶላር ህይወት ኣድሕን ሓገዝ ሓቲቱ።እቲ ሓገዝ ኣብ 59 ሃገራት ብግጭት፣ናይ ተፈጥሮ ሓደጋን ካልኦትን ንዝተጠቕዑ 41 ሚሊዮን ህፃናት ሓዊሱ ን73 ሚሊዮን ሰባት ዝውዕል እዩ።
ካብቶም ግዳያት ልዕሊ 34 ሚሊዮን ብግጭት ወይ ብሓደጋ ዝተተንከፉ ህፃናት እዮም።ላዕለዋይ በዓል ስልጣን’ቲ ትካል ማኑኤል ፎንተይን 88 ሚእታዊት ናይዚ ዓመት ምሕፅንታ ሓገዝ ብሰንኪ ግጭት ንዝተፈጥረ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝውዕል እዩ ኢሎም።ዜጋታት ብዕቑባ ናብ ሓሙሽተ ጎረባብታ ዝተበተኑዋን ዝዓበየ ተመዛበልቲ ዘለዋን ሶሪያ ዝዓበየ ሓገዝ ዝግበረላ እያ ኢሎም።
“እታ ካልአይቲ ዝዓበየት ተሓጋዚት የመን እያ።ቅድም ክብል ዝነበረ ዘሰቅቕ ኩነታት ህፃናት ብዘሕዝን እናሓመቐ ዝኸደሉ እዩ ነይሩ። ዝሓለፈ ዓመት ካብ 10 ቆልዑት እቶም ሸሞንተ ማለት እውን ልዕሊ 11 ሚሊዮን የመናዊያን ህፃናት ሰብኣዊ ሓገዝ የድልዮም ኣሎ።”
ከም ልሙድ ግን ዝዓበየ ናይ ትካል ህፃናት ኣድህን ሕቡራት ሃገራት ስርሒት ኣብ ኣፍሪቃ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ።ኣብዚ ዓመት እዚ ግን ካብ ሶሪያን ደቡብ ሱዳንን ቀፂላ ዴሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንጎ ሳልሳይቲ ተሰሪዓ’ላ።


text:
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ሊብያ ምፍራይ ነዳዲ ሊብያ ዳግማይ ስርሑ ክጅምር ጻውዒት ኣቕሪቡ’ሎ። እቲ ኤምባሲ ነዚ ጻውዒት ዘቕረበ መራሒ ተቓወምቲ ከሊፋ ሂፍጠር ንዓበይቲ መፍረይ ነዳዲን ንገለ ምዝርጋሕ ነዳዲ’ ታ ሃገር ምዕጻው ስዒቡ’ዩ።
ብከሊፋ ሂፍጠር ዝምራሕ ሰራዊት ንመብዛሕትኡ መዓደሊ ነዳዲ ዝዓጸዉ መዓልታት ቕድሚ እቲ ሰንበት ዝጅመረ ኮንፈረስ ሰላም ሊብያ ኣብ በርሊን’ዩ።
ናይታ ሃገር ሃገራዊ ኮርፖረሽን ነዳዲ እዚ ምዕጻው ምፍራይን ምዝርጋሕን ነዳዲ ነታ ሃገር መዓልታዊ 55 ሚልዮን ዶላር ኪሳራ ከምዘምጸአላ ገሊጹ’ሎ።
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ሊብያ እቲ ኩነታት “ከምዘተሓሳሰቦ” ብምግላጽ እዚ ምዕጻው ነቲ ሰብኣዊ ኩነታት’ታ ሃገር’ውን ዘጋድድ’ዩ ኢሉ’ሎ።
ዋላ’ዃ ካብ ሊብያ ዝርከብ ፍርያት ነዳዲ እንተዘየሎ ዋጋ ነዳዲ ዓለም ሎሚ ሶሉስ ምጉዳሉ ተገሊጹ’ሎ።
ብከሊፋ ሂፍጠር ዝምራሕ ሰራዊት ብወገኑ ናብቲ ብሕቡራት ሃገራትን ዓለምለኸ ማሕበረሰብን ዝድገፍ መንግስቲ’ታ ሃገር ናብ ዝርከበሉ ዋና ከተማ ትሪፖሊ ይስግስግስ ምህላው ተሓቢሩ’ሎ።
ክልቲ ም ወገናት ኣብ ዋዕላ ናይ በርሊን ኣይተዘራረቡን ካልኦት ተሳተፍቲ’ቲ ዋዕላ ግን ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ንዘሎ ተኹሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕን ኣቐዲሙ ብሕቡራት ሃገራት ኣብ ሊብያ ዝተነበረ እገዳ ኣጽዋር ክጸንሕ ደገፎም ገሊጾም ኣለው።
ይኹን ደአ እምበር ቱርኪ ንመንግስቲ ሊብያ ሓገዝ ንምሃብ ሰራዊታ ናብታ ሃገር ዝለአኸት ክትከውን ከላ ሂፍጠር ድማ ሓገዝ ዕሱባት ወታሃደራት ሩስያ ከምዘለዎ ይፍለጥ።


text:
ናይ ስለላ መርበብ ኣብ ኤውሮጳ (ምስጢራዊ ስርሒት ህግደፍን ናይ ስለያ ማሕበራት ዘቃልዕ ስጉምቲ) ብተስፉ ዘውደ
ኣብ ኣስመራ ዘሎ ምምሕዳር ህግደፍ ድኻምን ዘይሜላዊ ኣተሓሕዛን ኣሰራርሓ ተቓወምትን መሰረታትን ገምጊሙን ተታባቢዑን እንሆ ሸርሓዊ መስምር፡ ዕንወትን ንምስፋሕፋሕ ኣጽፋሩ ስሒሉ በቲ ቀንዲ ናይ ስለላ መርበቡ ክቕጽሎ ይህንደድ ኣሎ። ኣብ ከርሲ ሃገር ዘሎ ህዝብና ኣብ መንጎ ሕማምን ዓጸቦን ብዓቢኡ ድማ ፍትሐ-ኣልቦ ዝዓብለሎ ዕለታዊ መነባብሮ ኮነ ክጻወሮ ዘይክእል፣ ወስ ዘየብል ሓለዋን ዘይንቡር ምቁጽጻርን ከይኣኽሎ፤ ምስቶም ኣብ ግዳም ተሰዲዶም ዝርከቡ ደቁ፣ ብሰላም ከይነብር በቶም ንኤርትራዊ ዝተሰደለን ሃገራት ክስልዩ ዘዋፈሮም ናይ መርበቡ ኣቢሉ ናይ ዓመጽ ዓንኬላት ይዝርግሕ።
ኣብ ኣስመራ ዘሎ ምምሕዳር ህግደፍ ድኻምን ዘይሜላዊ ኣተሓሕዛን ኣሰራርሓ ተቓወምትን መሰረታትን ገምጊሙን ተታባቢዑን እንሆ ሸርሓዊ መስምር፡ ዕንወትን ንምስፋሕፋሕ ኣጽፋሩ ስሒሉ በቲ ቀንዲ ናይ ስለላ መርበቡ ክቕጽሎ ይህንደድ ኣሎ። ኣብ ከርሲ ሃገር ዘሎ ህዝብና ኣብ መንጎ ሕማምን ዓጸቦን ብዓቢኡ ድማ ፍትሐ-ኣልቦ ዝዓብለሎ ዕለታዊ መነባብሮ ኮነ ክጻወሮ ዘይክእል፣ ወስ ዘየብል ሓለዋን ዘይንቡር ምቁጽጻርን ከይኣኽሎ፤ ምስቶም ኣብ ግዳም ተሰዲዶም ዝርከቡ ደቁ፣ ብሰላም ከይነብር በቶም ንኤርትራዊ ዝተሰደለን ሃገራት ክስልዩ ዘዋፈሮም ናይ መርበቡ ኣቢሉ ናይ ዓመጽ ዓንኬላት ይዝርግሕ።


text:
ህዝብናን ማሕበራዊ ጸጥታኡን
ህዝቢ ኤርትራ መሓልፎ ሎሚ – ማለት ድሕሪ ነዊሕን መሪርን ብረታዊ ሰውራ አካይዱ ልኡላውነት ምጕንጻፉ – ተራእዩ ዘይፈልጥ ጸጥታዊ ጸገም አለዎ። መነባብሮ ህዝብና ብጥሜትን ውግእን ሰላሙ ካብ ዚጠፍኦ ዳርጋ ሓደ ዘመን ሓሊፉ’ዩ፣ ይኹን ድአ’ምበር ማሕበራውን ጸጥትኡን መኣዝን ቃልሱን ከምዚ ናይ ሕጂ ዘለዎ መኣዝኑ ስሒቱ ኣይፈልጥን። ዚዀነ ህዝቢ ሽግራቱ ንምፍታሕ ከከም ባህርያት ናይቲ ሽግራት፡ ቃልሱ ቀይሱ’ ዩ ሰውራ ከም ዘካይድ ፍሉጥ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ካብ ምቅላስ ኣይዓረፈን፤ እኳ-ድአ ኵሉ መልክዓትን ዓይነታትን ቃልሲ የካይድ አሎ። ግና ኵላትና’ውን ከም ዘይንፈላለየሉ ውጽኢት ቃልስና ባዶሽ ኴይኑ፣ ሓድሕድና ክንማናጨት ንውዕል አሎና። ስለዚ ሓራ-መውጽኢ ዓቕምና ማፋ-መስኖታቱ ተዓቢሱ፣ ማያቱ ናብ ዘየፍሪ ኣኻውሕ ይፈስስ አሎ። በዚ ምኽንያት ከአ ዓቕሚ-ተቓላሳይ ህዝቢ ነቲ ዚወፈረሉ ሃገርን ህዝብን ከድሕን ይርአ የሎን። እቲ ጸገም ግና ካብ ዘይድልየት ወይ ካብ ዋሕዲ ተቓላሳይ ዘይኰነስ፡ ከምቲ እዚ ኣርእስትና እውን ዚሕብሮ ውሽጣዊ ጸጥታና ሓሚሙ ስለ ዘሎ’ዩ።
ብፍላይ አብ ግዜ “ፎሮ-12” ዚተባህለ (አብ ፓልቶክ Room 1 ናይ ባዕሉ ተመክሮ ቃልሲ መግለጺ ዘቕርብ ዘሎ ሰብ) ካብ ዚቕልቀል ንድሓር፣ ስርሒታት ስለያ-ህግደፍ አብ ዲያስፖራ ፌስቶ መሊኡ ንደገ ከንጀባርር ይርአ’ሎ። ፎሮ-12 ህግደፍ ዚለአኾ ሰላይ ኣይመስልን። ምኽንያቱ ንሱ ቅርጡው ወይ ቅርጡው ዚመስል ሓበሬታ ኢዩ ዚህብ ዘሎ። ብኣንጻሩ እቶም ንፎሮ-12 ክብድሁ ዚተበገሱ ሰባት፡ ንኣብነት ሓጎስ፣ ብዙሕ ትክን ደሮናን ኣብኒኑ ከብቅዕ ቍርጺ ነገር ኣይጠቅስን፤ እኳ-ድኣ ንፎሮ-12 ከቃልዕ ክብል ናይ ባዕሉ ጉልባብ ተኸፊቱ፣ ሓጎስ ቅድሚ ናጽነት ይኹን ድሕሪ ናጽነት ናይ ህዝባዊ ግንባር/ ወይ ናይ ህግደፍ ሰላይ ምዃኑ ተኣሚኑ። ድሒሩ’ኳ ዳግም ክጕልበብ ብምህቃን ንኵሉ’ዩ ኣሉቱ ሂብሉ። አብ’ዚ ከገድስ ዚግብኦ ጕዳይ እምበአር መን’ዩ ሰላይ ወይ መን’ዩ ንጹህ ዘይኰነስ፣ ህዝብናን ትካላቱን (ውድባትና፣ መርበባትና፣ ፓልቶካትና፣ ሬድዮታትና፣ መጽሔታትና …ወዘተ) ብርግኣትን ብብልሓትን’ዶ መዓጹአን የግባብአን ይቋጻጸራን ወይሲ ንመፈየጽ ንፋስ ባብ ከፊተን ብእሳት-ስለያ ህግደፍ ይልበዳ ኢዩ?!!!!
ንኣብነት ሓደ ኣስጎዶም’ዶ ደጀን’ዶ እናበለ ንፌይስ ቡክ ዘጎደፈ ሰብ አሎ። ብተመሳሳሊ ትሕዝቶን ኣስማትን እውን አብ መርበብ ጀበርቲ.ኮም አብ መንጎ ኣባልት ሃገራዊ ባይቶ ንዲ.ለውጢ ማለት አብ መንጎ እተን 13 እተን 6 ኰይነን አብ ክልተ ዘለዋ ውድባት – ናይቲ ትካል ዕላዊ ሎጎ ብምስናዕ ተጠቒሙ ዚሰቐሎ- ባርዕ ዚኣጎደ ይመስል። ሕጂ’ውን አብ ዚተባህለ መርበብ ንደለይቲ ፍትሒ ከጠንቅቕ መሲሉ ከም ካብ በዓል ፎሮ-12 መሰልቲ ንተቓወምቲ ተጠንቀቑ ክብል አብ ትሕቲ “ብአስገደ ሃብተ ኤርትራዊ፣ ዓባይብርጣንያ፣ 28/10/2016” ዚብል ምንጪ ተጻሒፉ’ሎ። እዚ ኵሉ ትክን ደሮናን ዘርጊሑ ዘሎ ኣካል ስሙን መርትዖኡን ከየቕረበ ብጸብሪ ሓሶት ክልብጠናን፣ ከይዱ ከይዱ አብ ናይ ባዕሉ ሰላዪ-ፕሮጀክት ክሸመናን ይፍትን አሎ። እቲ ንኣይ አብዚ ዘቘጥዓንን ዚያዳ ዘንህረንን ዘሎ ነገር ከአ እቲ ዚኸይድ ዘሎ ትንፋስካ ዘውጽእ ዓበጥበጥን እንሻዕ ደሮናን ኢዩ። ውልቀ-ሰባት ዚጭረቐሎም ዕላላትን ናይ ቅትለት ዛዕባታትን ክፈልዩ ምስ ዘይክእሉ ህዝቢ ንሓድሕዱ ከይፋለስ ደቂ-ህዝቢ ተላዒሎም ንድሕነት መትከላቶምን ታሪኻዊ ሓላፍነቶም ክጻረይሉ ይግባእ።
ኣብ’ዚ ኣነ ዘቕርቦ ኣመራጺታት
- ሕጂ’ውን አብ ቅድሚ እዞም ትንፋስ ዚኸልኡ ብድሆታት፡ መትከላዊ ቅድምያታትካ ምትዕርራይ አብ ሓደ ሰፊሕ ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ግንባር ተጠርኒፍካ ምስራሕን
- እተን ድሮ ኣስማተን ዚጥቀስ ዘሎ ውድባትን ምስኣን ዚነጥፉ እሞ ድማ ኣስማቶም – ብኣሉታ ብፈሮ-12 ይኹን ብካልኦት ተዋሳእቲ – ዚለዓሉ ገዳይም መራሕትን ዓበይቲ ካድራትን ንሓልዮት ህዝቦምን ውድባቶምን ክብሉ መልሲታቶም ብዚፈልጥዎን ዚእመንሉን ደረጃ ንተቓለስቲ ክሕብሩ
- መርበባት ሓበሬታ ንስለያዊ ስርሒት ዚመስል ምንጪታተን ክብድሃን ከቃልዓን፤ ንማሕበራዊ ጸጥታ ዚተሃላለኽ ስርሒታት ምጕልባብ/ምሽፋን ከአ፣ ምስ መትከላት ናይ መሰልካ ምግላጽ ይኹን ናይ ቅሉዕነትን ዚተኣሳሰር ኣይኰነን
- ኵሉ ንነብሱ ከም ዲሞክራስያዊ ባእታን ደላይ ፍትሕን ዚጽብጽብ ተቓላሳይ አብ ኵሉ ምውስኣቱ፡ ኣብ ፓልቶክ፣ አብ መርበባት ወዘተ…. ብሓቀይና ስሙ ክዋሳእ። ምክንያቱ ተጎላቢብካ ምኻድ ንሰለይቲ ምስናይ ይኸውን ስለ ዘሎ። አብዚ ፍሉይ ዘኸውል ምኽንያት ክህልዎ ዚኽእል ሰብ ክህሉ ይኽእል’ዩ። እቲ ናይ ፍሉዩነት ምኽንያት ምስ ዚሕበረና’ውን እኹል’ዩ። እዚ ምኽዋል’ዚ እንተዀነ’ውን ግዚያዊ ድኣምበር ከምኡ ቢልካ ብናይ ብርዒ-ስም ክቕጽል ኣይግባእን። ብዓንተብኡ እንተኰነ’ውን ንገለ ስርሒታት ናብ መዓልኡ ንምብጻሕ ይኹን አብ ውሽጢ ጸላኢ ዚነብር ባእታ እነተኰይኑ ጕልባብ ምጥቃም ዚነበረ’ዩ።
– ደጊም ነናይ ባዕልና ቃልስን ጕዕዞን ንገምግም
– ምእንቲ ኣድማዕነት አብ ህዝባውን ዲሞክርስያውን መትከላት ድማ ነናይ ባዕልና ኣሉታዊ ተመክሮ ኣኳሊምና ንቕድሚት ንጠምት
ተክልሰንበት ትኽላይ
ጀርመን፣ 29 Oct.2016
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10517


text:
ኢትዮጵያ ሓይሊ መብራህቲ ናብ ወፃኢ ሃገራት ኣብ ምሻጥ ኣብ እትርከበሉን ንምሻጥ ኣብ እትዳለወሉን ኣብ ከተማታት ኢትዮጵያ የጋጥመን ዘሎ ምቁርራፅ ናይ ሓይሊ ዋሕዲ ስለዘሎ ኣይኮነን ኢሎም ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኮርፖረሽን ሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ምህረት ደበበ ገሊፆም።
ህንፀት ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ብዝተትሓዘሉ መደብ እናሳለጠ ከምዝኾነን ቀንዲ ዝብሃሉ ናይቲ ግድብን ምስቲ ግድብ ዝተኣሳሰሩ ናይ ሓይሊ ማይ መመንጨዊ ገዛን ከምኡ’ውን ኣዚዮም ዓብይቲ ዝኾኑ ኳዕትታት ተዛዚሞም ቀፃሊ ደረጃ እቲ ስራሕ ናብ ምጅማር ከምዝተኣተወን ዋና ፈፃሚ ኣካያዲ ስራሕ ኣቶ ምህረት ደበበ ይገልፁ።
ስራሕ እቲ ግድብ ተፈፂሙ’ሎ ዝብል ሕቶ ቀሪቡሎም ኣቶ ምህረት ደበበ። ኣብዚ ዘለናዮ ናብ ከባቢ 20 ሚእታዊ ስራሕ እቲ ግድብ ተዛዚሙ’ሎ ኢሎም።
ቅድም ክብል መንግስቲ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ብሰፊሕ ሓሲብሉ ዝተጀመረ ፕሮጀክት ስለዝኾነ ክሳብ ሎሚ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ፀገም ፍልፍል ገንዘብ ይኹን ዕንቅፋት እንከየጋጠሞ እቲ ስራሕ እናተሳለጠ ይርከብ ኢሎም።
ህንፀት ግድብ ህዳሴ ኣብ ዋሕዚ ናይል ዘለዎ ተፅዕኖ ብዝምልከት ካብ ኢትዮጵያ፣ግብፂ፣ሱዳንን ካልኦት ገለልተኛ ሃገራትን ዝተዋፅኡ ክኢላታት ውፅኢት መፅናዕቶም ኣብዚ ሕዚናዮ ዘለና ወርሒ ግንቦት ዕላዊ ክኸውን እዩ።
እቲ ዝበዝሕ ስራሕ ዛዚሞም ከምዘለውን ንቶም ዝምልከቶም ሰብዋና ኣካላት ከምዘረክቡን እንተኾነ ሓድሽ ዝብሃል ኣብ ኩለን ሃገራት ዘይፍልጠን ዝብሃል ጉዳይ ከምዘየምፅኡን ኣቶ ምህረት ደበበ ይገልፁ።
‘’እቲ ዓለምለኸ ክኢላታት ጉጅለ እቲ ፕሮጀክት ጠጠው ክብል ኣለዎ፤ክብል የብሉን ኢሉ ናይ ምውሳን ስልጣን የብሉን።’’
ኣብ ዝሓለፉ ቅኒያት ባንኪ ዓለምን ባንኪ ልምዓት ሕብረት ኣፍሪካን ካብ ኢትዮጵያ ናብ ኬንያ ንመዘርግሑ መስመር ሓይሊ ኤለክትሪክ 1.26 ቢልዮን ዶላር ልቓሕ ፈቒዱ ኣብ ቀረባ እውን ኮንትራት ክፍረምን ከይዲ ህንፀት ክጅመርን ኣብ ናይ መወዳእታ ምድላው ኢና ንርከብ ኢሎም ኣቶ ምህረት ደበበ።
ከተማ ኣዲስ ኣበባ ሓዊሱ ብርክት ዝበላ ናይ ኢትዮጵያ ከተማታት ዝለዓለ ፀገም ሓይሊ መብራህቲ እናጋጠመንን ብታራ እናጠቐማን ኣብዝርከባሉ ናብ ጁብቲ ምሽጣ ምጅማርን ናብ ካልኦት ሃገራት ንምሻጥ ምትላምን እቲ ፀገም ብዝተፈላለዩ ውሽጣውን ደጋውን ምዃኑን ንጁብቲ ስለዘይተሸጠን እዩ ኢሎም።
እቲ ዘጋጥም ዘሎ ምቁርራፅ ሓይሊ ብዘላቕነት ንምፍታሕ ሰፊሕ ምንቅስቓሳት እናተገበሩ እዮም ኢሎም።
ናይ ኢትዮያ ከተማታት ብታራ ሓይሊ መብራህቲ ይረኽባ ኣብዘለዋሉ እዋን ናብ ጁብቲ እትሸጥዎኸ ብታራ ዲዩ ተባሂሎም ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኮርፖረሽን ሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ምህረት ደበበ።
ኮርፖረሽኖም ኣብ ዝሓዞ ናይ ሓሙሽተ ዓመታት ናይ ልምዓትን ትራንስፎርመሽንን መደብ ካብ ግድብ ህዳሴ፣ካብ ጊቤ ሰለስተን ናይ ገናሌን ናይ ንፋስ ፕሮጀክትታትን ሓዊሱ 10ሽሕ ሜጋ ዋት ናይ ምምንጫው ትልሙ ከምዘዐውት ገሊፆም ኣቶ ምህረት።


text:
Radio Erena: 12 September 2018
ብስዑዲ ዓረብን መሻርኽታን ዝድገፍ ሰራዊት የመን፣ ንከተማ ሰንዓን ሖደይዳን ዘራኽብ መስመር ከምዝተቖጻጸሮ ተገሊጹ።
ኣብቲ ካብ ሰምበት 9 መስከረም ዝጀመረ ውግእ፣ ዕጡቓት ሓይልታት ሑቲ ካብ ወደባዊት ከተማ ሖደይዳ ናብ ሰንዓ፣ ስንቂን ወተሃደራዊ ኣጽዋርን ዘመላልሱሉ ቀንዲ መስመር ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሰራዊት መንግስቲ ንምእታው ዝዓለመ ምንባሩ ማዕከናት ዜና ዓረብ ሓቢረን።
ወሃብ ቃል ሰራዊት ስዑዲ ዓረብ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብቲ ኲናት ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ዕጡቓት ሑቲ ከምዝተቐትሉን፣ ሓያሎ ካልኦት ከምዝቖሰሉን ገሊጹ።
እንተኾነ ምንጭታት ዜና ከምዘመልክትዎ፣ ኣብቲ ዝተኻየደ ኲናት ዝበዝሐ መጉዳእቲ ዝወረዶ ሰላማዊ ህዝቢ ክኸውን እንከሎ፣ ዛጊት ካብ ሆስፒታላት ተረኺቡ ብዘሎ ሓበሬታ ጥራይ ቁጽሪ ምዉታት ሰላማውያን ሰባት ልዕሊ 84 በጺሑ ኣሎ።
ከምዝፍለጥ ጉዳይ የመን ብዘተ ንኽፍታሕ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ብማእከልነት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጀኔቫ ክልቲኦም ወገናት ክራኸቡ መደብ ተታሒዙ ኔሩ። እንተኾነ ሑቲ፣ ኣቐዲምና ዝሓተትናዮ ጠለባት ኣይተማለአን ብምባል፣ ናብቲ ዘተ ልኡኻቱ ኣይሰደደን።
እዚ ነዊሕ ዝተጻዕረሉ ዘተ ሰላም ከይተኻየደ ብምፍሻሉ፣ ውግእ ሓድሕድ የመን ናብ ዝኸፈአ መልክዑ ከይከይድ ከቢድ ስክፍታ ፈጢሩ ከምዘሎ ይንገር።


text:
ሎሚ 3 ግንቦት ተኸቢሩ ኣብ ዝውዕል መዓልቲ ናጻ ፕረስ ምኽንያት ብምግባር፡ ዓለምለኻዊ ዘይመኽሰባዊ ትካል ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ ኣብ ዝዘርግሖ ጽሑፍ፡ ምስ ምስፍሕፋሕ ግጭታት፡ ናጻ ፕረስን ሓበሬታን ኣብ ዝተሓተ ጽፍሑ በጺሑ ኣሎ ክብል ጠቒሱ። ብሰንኪ እቲ እናተጋፍሐ ዝኸይድ ዘሎ በበይኑ ግጭታት ድማ ዝንቡዕ ርእይቶ ከም ጭቡጥ ሓበሬታ ዝቐርበሉ ኣጋጣሚታት እናወሰኸ ይኸይድ ከም ዘሎ እቲ ጸብጻብ ይሕብር።
ፓሪስ-ፈረንሳይ ዝመደበሩ ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ ኣብቲ ዘውጽኦ ዓመታዊ ተርታ ናጻ ፕረስ ሃገራት ኤርትራ ካብ መበል 180 ሃገራት ንሰሜን ኮርያ ጥራይ ቀዲማ መበል 179 ክትስራዕ እንከላ፡ ኢትዮጵያ ድማ መበል 114 ካብ 180 ሃገራት ተሰሪዓ ኣላ። ኣብዚ ተርታ’ዚ ኤርትራ ብተደጋጋሚ እዋን፡ ናጽነት ፕረስ ዝኸፍአ ዝርኣየላ ሃገር ተባሂላ መጨረሽታ ክትስራዕ ጸኒሓ’የ።
ኣብ ልዕሊ ዩክሬን ዝተፈጸመ ወራር ንናይ ሓሶት ወረ ካልእ መዋግኢ ባይታ ከፊቱ`ዩ። ዶብ-ኣልቦ ሪፖርተራት ዝተባህለ ተሓላቒ ናጽነት ሚድያ፡ ሎሚ ኣብ ዝወጸ ናይ 2022 ጸብጻቡ፡ ፕሮፓጋንዳ ንናጽነት ሚድያ ብኸመይ ከም ዝጸለዎ ዘርኢ ጸብጻብ ኣውጺኡ`ሎ፡፡
ኣብ ልዕሊ ተኣመንቲ ሚድያታት ዝቐንዐ ፕሮፓጋንዳን ማእሰርትን ተራእዩ፡ ወተሃደራት ሩስያ ንዩክሬን ኣብ ዝወረርሉ እዋን ኣብ ልዕሊ ናጻ ፕረስ ዝካየድ መጥቃዕቲ`ውን ሓይሉ።
ብመሰረት ብዶብ ኣልቦ ሪፖርተራት ዝወጽእ ዓመታዊ ጸብጻብ ደረጃ ሃገራት፡ ናጽነት ሚድያ ሩስያ ዳርጋ ናብ ባይታ ወሪዱ።
እቲ ዝርዝር ን28 ሃገራት ሕማቕ ናጽነት ሚድያ ኢሉ ዝመደበን ክኸውን ከሎ፡ ከም ቻይና ዝበላ ካብ ዶበን ሓሊፈን ምመያ ሚድያ ዝገብራን ንፕሮፓንጋንዳ ሩስያ ዘጋውሓን ዝተሓወስኦ ኮይኑ`ሎ።
ብሰንኪ ተጽዕኖታት በይጂንግ፡ ሆንግ ኮንግ`ውን ቅጽበታዊ ምንቁልቋል ኣርእያ`ላ፡ ድሕሪ ኣብ ልዕሊ ደገፍቲ ደሞክራሲ ዝኾና መርበብ ሓበሬታታት ተደጋጋሚ መጥቃዕትታት ምክያድ ካብ 180 ሃገራት ፡ ኣብ መበል 148 ተሰሪዓ'ላ።
ሰበ-ስልጣን ንሚድያታት ክመምዩን ክጸቕጡን ድሕሪ ምንቅስቓሶም ኢትዮጵያን ኒከራግዋን`ውን ቁልቁል ወሪደን`የን።
ኣብ ኣመሪካ ምኽትል ዳይሬክተር ዶብ-ኣልቦ ሪፖርተራት ክለይተን ወይመርስ፡ዝያዳ ዘሻቕል ድማ ፡ ኣግላልነትን ግጉይ ሓበሬታን፡ኣብ ልዕሊ ማሕበረ-ሰብ ዘሕድሮ ጽልዋ`ዩ ይብል።“ኣብ 2022፡ ኣግላሊን ናይ ሓሶት ወረን ኣብ ማሕበረሰባት ምክፍፋልን ቅልውላውን ከባርዕ ምርኣይና ዝክሓድ ኣይኮነን። እዚ ድማ ሓዲሽ ተርእዮ`ዩ ክብሃል ይክኣል።"
ብሓይሊ ስልጣን ምጭባጥ`ውን ኣብ ልዕሊ ሃዋህው ሚድያ ፀቕጢ ፈጢሩ`ዩ። ኣብ ገሊኡ ድማ ብዓመታት ንዝተሃንጸ ናጽነት ሚድያ ጸራሪግዎ`ዩ።
ኣብ ማይንማር ዝተገብረ ዕልዋ፡ ንመሰል ሚድያ ናይታ ሃገር ን10ዓመታት ዓመት ንድሕሪት መሊስዎ። ጋዜጠኛታት ተኣሲሮም፡ ፍቓድ ሚድያ ተመንዚዑ፡ ብዙሓት ትካላት ዜና ድማ ናብ ስደተን ኣምሪሐን።
ኣብ ኣፍጋኒስታን፡ ጣሊባን ናጽነት ፕረስ ከኽብር`የ ኢሉ ከብቅዕ፡ ቀያዲ ሕግታት ብምውጻእ፡ ደቀንስትዮ ካብ ማዕበላት ፈነወ ከምዘልግሳ ጌሩ። ሚድያታት ናይ ምዝንጋዕ ኮነ ናይ ምውዕዋዕ ስራሕ ከይገብራ ምስ ተኣገዳ ፋይናንሳዊ ጸገማት ኣጋጢምወን።
ኣብ ኢትዮጵያ፡ ምስቲ ኣብ ክልል ትግራይ ዝነበረ ኩናት፡ መራኸብታትን መስመራትን ብምዕጻዉ፡ ናጽነት ሚድያ ብ13 ነጥቢ ናብ 114 ደረጃ ወሪዱ፡። ኣር.ኤስ.ኤፍ እዛ ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ብጽገናዊ ለውጥታት ዝተዘርበላ ሃገር ብ13 ነጥቢ ክትወርድ ጽቡቕ ውጽኢት ኣይኮነን ይብል ።
ብሓፈሽኡ፡ኣብ ዙርያ ዓለም ምቁልቋል ናጽነት ፕረስን፡ ምልካዊ ስልትን ተጋፊሑ`ሎ ይብል፡ ክለይተን ወይመርስ፡“ተመሓላላፋይ ሳዕቤን`ዩ ካብ ምልካውያን ስርዓታት ዝመጽእ ዘሎ። ንጋዜጠኛታት ከከላብቱ ፡ ክኣስሩ፡ ኣብ ጽርግያ ክቐትሉ ከለዉ ስቕ ክብሃል ከሎ፡ ዘይተሓታትነት ባህሊ`ዩ ዝምዕብል። ባዕሎም እቶም ምልካውያን ንኽደግምዎ እዩ ዘተባብዕ ዘሎ፡ ብማዕዶ ክዕዘቡ ዝጸንሑ ካልኦት ምልካውያን ስርዓታት ድማ ልክዕ ከምኡ ክገብሩ ሓይሊ ንክስምዖም ይገብሮም ማለት`ዩ።"
ኣመሪካ ኣብዚ ዝርዝር ናጽነት ሚድያ፡ ካብ ናይ 2021 ቅሩብ ምምሕያሽ ኣርእያ`ላ። እንተኾነ ጋዜጠኛታትን ትካላት ሚድያን ንመንግስታት ክፍለ-ግዝኣታትን ንተቓውሞታትን ናይ ዜና ሸፈነ ከይንህብ ዕንቅፋታት ይገጥመና`ሎ ዝብል መረረት የቕርቡ`ለዉ።
ቤት ፍራንቸስኮ፡ ኣብ ትካል ሃገራዊ ፕረስ ክለብ ላዕለወይቲ ዳይሬክተር`ያ፡፡“እዚ ነቲ ቅሉዕ ሓበረታ ምሃብ ዘፍቅድ ሕጊ ዕሽሽ ምባል ክኸውን ይኽእል ወይ ብጌጋ ምትርጓም ክኸውን ከምዝኽእል ኢና ተገንዚብና ዘለና። ሓደ ጋዜጠኛ ኣብ ሓደ ፍጻመ ክሳተፍ ዝኽእልን ዘይክእልን ምዃኑ፡ ናይ ኣተረጓጉማ ፍልልይ ዘሎ ይመስል።"
ዶብ-ኣልቦ ሪፓርተራት ዝተባህለ ተሓላቒ ናጽነት ሚድያ ሎሚ ኣብ ዝወጸ ናይ 2022 ሪፖርቱ ደሞክራሲ ንናጽነት ፕረስ ሓለዋ ኣብ ምዃን ኣገዳሲ ተራ ኣለዎ፡ ናይ ሓሶት ወረን ፕሮፓጋንዳን እናወሰኸ ምኻዱ ግን ፡ኣብ ነጻ ሓበረታ ኣዕናዊ ሳዕቤናት የርኢ`ሎ ይብል ።


text:
ሽወደንኛ ምስ ካልኦት ብሓባር ተለማመድ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 10 2018
ሽወደንኛ ንኽትምሃር ዝበለጸ ኣገባብ እንተሎ፡ ሽወደንኛ ምስ ዝኽእሉ ሰባት ምዝራብ’ዩ።
ኣብ ኢንተርነት ምስ ዝተፋለጥካዮ ሰብ፡ ብኣካል ኣብ እትራኸበሉ እዋን ጥንቃቐ ምግባር ኣይትረስዕ። ናበይ ትኸይድ ከም ዘለኻ ንብጻይካ ሓብር፡ ምስቲ ብኢንተርነት ዝተፋለጥካዮ ሰብ ከኣ፡ ኣብ ህዝባዊ ቦታ ተራኸብ።
"መራሕ ስደተኛ" (flyktingguide)፡ ወይ ከኣ "ብጻይ ቋንቋ"(Språkvän)
ብዙሓት ኮሙናትን ወለንታውያን ማሕበራትን ሓደስቲ መጻእቲ ሰባት ምስ ሽወደናውያን ንኽራኸቡ ኣብ ምሕጋዝ ይነጥፋ እየን። ኣስማት ናይቲ ንጥፈታት ክፈላለ ይኽእል እዩ። ስፕሮክቬን (språkvän)፡ ሓባሪ ስደተኛ (flyktingguide)፡ ኣቦ (fadder)፡ ዓላማይ (mentor) ወይ ዓርኪ (kompis) ተባሂሉ ክጽዋዕ ይኽእል እዩ።
ኣብቲ ትነብረሉ ኮሙን ኣየኖት ንጥፈታት ከም ዘሎ ንምፍላጥ ምስ ኮሙንካ ተራኸብ ወይ ኣብቲ ናቶም መርበብ ሓበሬታ ድለ።
ብፊልም ጌርካ ተለማመድ
ኣብ'ቶም ፊልምታት፡ ልሙዳት ዝኾኑ ቃላትን ሓረጋትን ክትማሃር ኢኻ። እንተ ደሊኻ'ውን፡ ነቶም ፊልምታት ደው እናበልካን ንድሕሪት እናመለስካን ክትርእዮም ትኽእል ኢኻ። ጽሑፋዊ መግለጺ እንተደሊኻ'ውን፡ ኣብ ታሕተዋይ ክፋል ናይቲ ፊልም፡ የማናይ ሸነኽ ዘሎ ሳጹን ጠውቕ።


text:
እንተኾነ ግን ኣብዚ ዜና ዝወጸ ምስሊ ኣጽዋር ኣብ 2004 ዓ.ም ኣብ ኢራቕ ክፍለ- ግዝኣት ፋሉጃ ብመበል 82 ሰራዊት ሓይሊ ኣየር ኣሜሪካ ዝተማረኸ ምዃኑ እቲ ምስሊ’ውን ብፍሉጥ ናይ ኣሜሪካ ናይ ስእሊ ኤጄንሲ ‘ጌቲ ፒክቸርስ’ ዝተሳእለ ምኳኑ ተፈሊጡ።
እዚ ምስሊ መዛረቢ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ኮይኑ’ውን ቀንዩ’ዩ። ነዚ ምስሊ ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ዝተጠቕመ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን’ውን ነቲ ዝተፈጠረ ጌጋ ብምእማን ይቕረታ ሓቲቱ’ሎ።
ከምዚ ዓይነት ጌጋ እንታይ የመልክቱ ንዝብል ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ጋዜጠኝነትን ኮምኒኼሽን ዝኾነ ኣቶ ኣቤል ኣዳሙ ከምዚ ዓይነት ጌጋ ከጋጥሙ ዝኽእሉ’ኳ እንተኾኑ ብመጀመርታ ናይ ሓደ መሓውር ዜና ተአማኒነትን ሓበሬታ ንምዕራይ ጊዜ ከምዝወስድ የረድእ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ጋዜጠኝነት ኮሚኒኼሽንን ዝነበረ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኣሜሪካ ኦሪገን ዩኒቨርሲቲ ናይ ዶክትሬት ትምህርቱ ዝኸታተል ዘሎ ኣቶ ኣንዳልካቸው ሃይለሚካኤል ድማ ከምዚ ይብል።
‘ናይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኮነ ናይ ኢትዮጵያ ብሮድካስትንግ ኮርፐሬሽን ንዝኾነ ሓበሬታ ምሉእ ብምሉእ ተቆጻጺርካ ንምፍናው ካብ ዘለዎ ድልየት ዘጋጥመ ጌጋ’ዩ ኢለ እየ ዝኣምን። ቀዳማይ እቲ ዜና ንባዕሉ ጥርጣረ ዘለዓዕል’ዩ ። ካልኣይ ብናይ መንግስቲ መሓውራት ዜና ዝፍነው ሓበሬታ ደረጃ ተአማንነት ከመይ’ዩ ዝብል ሕቶ’ውን ዘለዓዕል’ዩ። ብሞያ ጋዜጠኝነት ድማ እዚ መሰረታዊ ጌጋ’ዩ። ሓደ ሓበሬታ ከሕልፍ ዝደልይ ኣካል ናይ ውልቂ ኮነ ናይ መንግስቲ ትካል ቅድሚ ሓበሬታ ምትሕልላፉ ሓቅነት እቲ ሓበሬታ ከረጋግጽ ኣለዎ። እቲ ዝቀረበ ናይ ይቅሬታ መልእኽቲ’ውን ግሉጽ ኣይኮነን። እቲ ጌጋ እቲ ምስሊ ድዩ ወይ እቲ ዜና ብንጹር ዝሕብር ኣይኮነን።’
ብናይ ጋዜጠኝነት ናይ ሞያ ስነ-ምግባር ሓደ ሓበሬታ ቅድሚ ናብ ህዝቢ ምፍናዉ ብተደጋጋሚ ክጻረይ ኣለዎ ዝበለ ኣቶ ኣቤል ቪድዮ ኮነ ምስሊ ኣብ ንጥቐመሉ ጊዜ ድማ ምንጭን ዋንነትን ክግለጽ ኣለዎ ይብል።
እዞም ሰብ ሞያ ብተወሳኺ ኣብዚ ዘመን ቴክኖሎጂ ከምዚ ዓይነት ሓበሬታ ንምጽራይ ብቀሊሉ ይኸአል ከምዝነበረ ብምሕባር ከምዚ ዓይነት ጌጋ ድማ እቲ ትካል ዘለዎም ክኢላታት ሰብ ሞያ ኣብ ሕቶ ዘእትው’ዩ ኢሎም። ብተወሳኺ ኣብዚ ሓበሬታ ብቀሊሉ ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ዝዝርገሓሉ ጊዜ ሓቅነት ሓበሬታ ምርግጋጽ ግዴታ’ዩ ክብሉ ርእይቶኦም ሂቦም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብብዙሕ ቋንቋታት እናተጻወትካ ምውጋዕን ምዝዝራብን
ምስ ኣብ ለ ካፈ ኢንተርናሽናል
እንታይ ኢዩ?
ሓደ ናይ ምሸት ኣብ ሰሙንን ምጽዋትን ምውጋዕን፣ ብብዙሕ ቋንቋታት ምስ ነበርቲ እቲ ደቂ እቲ ገዛውቲ።
ሰንበት፣ ካብ ሰዓታት 19 ክሳብ 22h (ብዘይካ ፣ ኣብ እውን ዕረፍቲ ናይ ትምህርቲ).
ንመን ኢዩ ፧
ካብ ሚያዝያ ክሳብ - ሰነ 2022
ዞባ\ ዴባርትሞ
67 - Bas-Rhin
ካብ ሚያዝያ ክሳብ - ሰነ 2022
ዞባ\ ዴባርትሞ
67 - Bas-Rhin
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ፈረንሳን ...ካልእ ቋንቋን ንምዝርራብ
ኣብ እዋን ጻውቲ፣, ብ ፈረንሳን ብኻልእ ቋንቋታት ንምዝርራብ፣ ምልውዋጥ ባህልን ወግዕን ፣ ምምዕባል።
ብ ሓባራዊ ጸወታ
መጻወቲ ካትራታት፣ ወይ ድማ logique, ከምኡ እውን des jeux de plateau, ተባሂሉ ዝጽዋዕን ፣ ከምኡ እውን ጁ ደ ኮኔሳንስ ወዘተን ... ከምኡ እውን ጸዋታ ዓድኹም።
ምስ ደቂ ካልእዕት ዓድታት ምልላይ
ን ኤውሮጳዊ ቋንቋ ምምላኽ፣ ምስ ደቂገዛውትኹም ምልላይ።ተወላዶ ደቂ ካልእ ዓዲን ንምልላይ
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ብቐጥታ ምጹና፣ ብቐሊል ርኸቡና
- ኣድራሻና "Le Quai 67"
14 Boulevard de Nancy
67000 Strasbourg
- ሰዓታት ናይ ጸወታ : ካብ ሰዓት 19h ክሳብ 22h ኩልግዜ ረቡዕ, ካብ ሚያዝያ ክሳብ ግንቦትክሳብ ሰነ (ብዘይካ፣ ናይ ትምህርቲ ዕረፍቲ)


text:
On the History of the Eritrean Newspaper
“ On the History of the Eritrean Newspaper”
“ታሪኽ ጋዜጣ ኤርትራ”
ኣብ መበል ኣርብዓ እንግሊዛውያን ነታ ካብ ጸላኢ መንጢልና ዝሓዝናያ ግዝኣት ዝብልዋ ኤርትራ (an occupied enemy territory) ከመሓድርዋ ጀመሩ። ግን ኣብ’ቲ “The First to be Freed” ዝብል መጽሓፎም፡ ንኤርትራ ካብ መግዛእቲ ጣልያን ሓራ ንምውጻእ ተልእኾኦም ከም ዝዀነ ይጠቅሱ። ስለዚ’ውን ልዕሊ ኹሉ ኣቃልቦ ዝሃብዎ ትምህርቲ ንኸተኣታቶ ነበረ። ግን ብኸመይ ንጀምሮ ዝብል ሓተታ ኣዝዩ በድሆም። ምኽንያቱ ብግዚኡ ኣብ ኤርትራ መምሃሪ ዝዀኑ መጽሓፍቲ ከምኡ ብቑዕ ስርዓተ-ትምህርቲ (Curriculum) ኣይነበረን። በዚ ዝኣክል ንኹሉ ከም መንበቢ ክባጻሕ ዝኽእል “ጋዜጣ” ምሕታም ኣድለየ። ብፍላይ ደቪድ ክውስላንድ፡ ብግዚኡ መራኸቢ በዓል ስልጣን ዝነበረ፡ ነቲ ብ1942 ከም ኣስተርጓሚ ዀይኑ ክገልግል ካብ ዓዲ እንግሊዝ ሒዘሞ ዝመጹ ሊቅ መዘዞ። ዶክቶር ኤድዋርድ ኡለንዶርፍ ይበሃል። ኣብ ሃገር እንግሊዝን እስራኤልን ቋንቋታት ሰማውያን ዘጸንዐ ከምኡ ብዙሓት ቋንቋታት ዝመልኽ ነበረ።
ፐሮፈሶር ኡለንዶርፍ ኣብ’ቲ “The Two Zions” ዝብል ታሪኽ ህይወቱ ከምዚ ዝስዕብ ይብል፡-
“ ኣብ ኤርትራ ምስ መጻእኹ፡ ኣዕጋቢ ዝዀኑ መጽሓፍቲ ትግርኛ` ከረክብ ኣይከኣልኩን። ሓደ ሓደ መጽሓፍቲ እኳ እንተነበሩ፡ ብዛዕባ ትምህርቲ ሃይማኖት ኰይኖም፡ ብሓልዮት ካቶሊኽን ወንጌላዊት ቤተ-ክርስትያንን (ከኒሻ) ዝተሓትሙ ነበሩ። ብፍላይ ዓቢይ መዝገበ ቃላት ትግርኛ-ጣልያን ዝብል ብዳኦፈዮ ኣብ ከረን ብ1910 ኣቢሉ ዝተደርሰ እንተ ዘይኰይኑ፡ ካልእ ኣይነበረን። ካብ ሓደ ተለቂሔ ብኢደይ ኣብ ደብተር ብሙሉኡ ክቀድሖ ጀመርኩ። ኣብ ሞንጉኡ ግና ካልእ ‘ክትገዝኦ እትኽእል ረኺበልካ ኣለኹ’ ምስ በለኒ፡ ካብ ምቅዳሕ ዓረፍኩ። ብድሕሪ’ዚ ከም ዋና ኣሕታሚ ጋዜጣ ትግርኛ ኰይነ ክሰርሕ ከሎኹ፡ ዝሕግዘኒ ሰብ ኣድለየ። በቲ ግዜ’ቲ ኣፋፍኖት ትምህርት ዝነበሮም ኣብ ሚስዮን ከም ዝተማህሩ ስለ ዝፈለጥና፡ ንመጀመርያ ግዜ ንኣቶ ወልደኣብ ወልደማርያም ምሳና ክሰርሑ ቆጸርናዮም። ቋንቋ ትግርኛ ብዝበለጸ ዝመሃሩኒ እውን ንሶም ኢዮም።”
ብ31 ነሓሰ 1942 “ ናይ ኤርትራ ሰሙናዊ ጋዜጣ” ክሕተም ጀመረ።
ግን ስልቪያ ፓንክረስት ከም ዝገለጸቶ እንተድኣ ኰይኑ፡ እዚ ዝጠቀስናዮ ጋዜጣ ንኽሕተም ዘድለየ ምኽንያት፡ ብፍላይ ኢትዮጵያ ንኤርትራ ኣብ ምምላስ እተካይዶ ዝነበረት ጐስጓስ (propaganda) ንምቅዋም ኢዩ።
ኰይኑ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ፡ ንመጀመርያ ግዜ ጋዜጣ ብትግርኛ ተሓቲሙ ክወጽእ ብምርኣዩ ዝተመሰጠ ዜጋ ከምዚ ዝስዕብ ገጠመ፡-
“መስዋእትኻስ ይዕረገልካ ድኣ
ክቡር ጋዜጣና ቀዳማይ ብርሃን ከመይ ኢኻ”
1. ከምዚ ኸማይ እንተ ዘፍቅሩኻ፡ -ከምዚ ከማይ እንተ ዚብህጉኻ
2. ነፍሲ ወከፍ እንተ ዚገዝኡኻ፡ - ፍቐዳ ሃገራት እንተ ዚወስዱኻ
3. ከም ብርሃናት እንተ ዝርእዩኻ፡ - ኣብ ፍቀዳ ባይቶ በልበል ኬብሉኻ
4. ከም ሰንደቕ ዕላማ ኪሰቅሉኻ - ዓሻ መሲል ኰንካ መዓዶ ህዝብኻ
5. ናይ ልብኻ ተዛረቦም ኢኻ፡ - ሽሕ ንንጉስ ደሞ ኸይብሉኻ
6. ብዓል ፍቓድ ብዓል መዚ ኢኻ፡ - መዓዶም ምኸሮም ሓደራኻ
7. ገለ እንተ ኣርስሑኻ ቀደዱኻ - ብሸላውን እንተ ረኣዩኻ
8. ከይትኹርየሎም ሓደራኻ፡ - ንሳቶም ደቅኻ ንስኻ ኣቦ ኢኻ
9. መዓርግካ ኢዮም ስልሜኻ፡ - ናባታቶም እዩ መልእኽትኻ
10. ግናኸ ብጸሎት እንተሓገዙኻ፡ - ንጥቕሚ ትኾኖም ንህዝብኻ
11. ወረ ምሉእ ዓለም ንሰምዕ ብኣኻ፡ - ንመጽሓፍቲ’ኳ ስዒርካዮም ኢኻ
12. ብዙሕ ሰላም ፍልጠት ትዕድል ኢኻ፡ - ቅድሚ ሎሚ ድኣ ኣበይ ኔርካ ኢኻ
13. ጋሻ ዝኾንካዮ ንህዝብኻ፡ - ጽሩይ ፊደል ቋንቋ ኣበው ኢኻ
14. እንታይ ከይስኣን ብሳላኻ፡ - ኣዋጅ ኣበሳሪ ኣብ ጸምጸም በረኻ
15. ከይቓድር ኣይትሕደግ ህዝብኻ፡ - ነቶም ለኣኽትኻ ዕረገሎም ኢኻ።
መሓሪ ወልዱ
ናይ ኤርትራ ሰመናዊ ጋዜጣ ቁጽሪ 12፡ 16 ሕዳር 1942።
ፕሮፈሶር ኤድዋርድ ኡለንዶርፍ ቀጺሉ ከምዚ ይብል፡-
“ ትግርኛ ተራ ቋንቋ ምዃኑ ተሪፉ፡ ብዝለዓለ ደረጃ መምሃርን መማዕበልን ስነ-ጽሑፍ ኤርትራ ዀነ። ንኣብነት ካብ 1942-1970 ብዙሓት መጽሓፍቲ ተደርሱ። ከምኡ’ውን ኣብተን ዝሰርሓናለን ዓሰርተ ዓመታት፡ ማዕረ 520 ጋዜጣታት በብግዚኡ ኣሕቲምና። እዚ ገለ ካብቶም ብዘመን እንግሊዝ ዝተራእዩ ምዕባሌታት ወይ ለውጥታት ኢዩ። ግናኸ ድሕሪ ፈደረሽን ትግርኛ ተደቁሰ። በዚ ዝኣክል ካብቶም ናዕቢ ዝፈጠሩ ጠንቅታት ሓደ ኰነ።”
ታሪኽ ጋዜጣ ኤርትራ ከምዚ ካብ ኰነ፡ ነዚ በጽሓናዮ ዘሎና ሓበሬታ ዘመን (Information Age) ብሻላ ኣይንርኣዮ። መጺጽ እንተዘይህሉ፡ መዓር/መዓር ምዃኑ መን መስተምቀሮ? ከምኡ ጸልማት እንተዘይህሉ፡ ብርሃን/ብርሃን ምዃኑ ከመይ ጌርና ምሃረፍናዮ? እስኪ እዚ ልዕል ኢልና ዝጠቀስናዮ ግጥሚ ኣብነት ይኹነና።
ብዝተረፈ ምንባብ ካብ ሓሳብ ልብና ወትሩ ኣይፈለ።
ሓደራ!!!
-ሃይለ


text:
ወሃቢ-ቃል ብልጽግና ፓርቲ ኣቶ ኣወል ኣብዲ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መጠይቕ፡ “ ናብ`ዚ ደረጃ`ዚ ብምብጻሕና ንኹሎም ኣባላትናን ንምሉእ ህዝቢ ኢትዮጵያን እንቋዕ ኣሓጎሰና” ኢሉ። ብልጽግና ፓርቲ ንኽምስረት ዘይድግፉ ሓይልታት ክምለሱ`ዮም ኢልና ኢና ንጽበ ዝበለ ኣቶ ኣብዲ፡ ዝቕጽል ጉባኤ ክሳብ ዝካየድ እቲ ኣብ ኢህወደግ ዘሎ ቤት ምኽሪ ኣብ ብልጽግና ፓርቲ`ውን ነዛ ሃገር ምምሕዳሩ ክቕጽል`ዩ ኢሉ።
ሕወሓት ኣብ ኣደባባይ ንምምስራት ብልጽግና ፓርቲ ስለ ዝተቓወመ ጉዳይ ሕወሓት እንታይ ክኸውን`ዩ ዝብል ሕቶ ዝቐረበሉ ኣቶ ኣወል፡ “ እቲ ኣጀንዳ ካብ መፈለምትኡ ብሓባር ኮይና ስለዝጀመርናዮ፡ ሕጂ`ውን ምስ ኣባላትና ተመኻኺርና ወሲና ክንመጽእ ኢና ኢሎም`ዮም ኸይዶም`ምበር ብደገ ከምዝዝረብ ብወግዒ ወጺእና ኢና ኣይበሉን “ ኢሉ።
ኣተሓሒዙ፡ “ ብናትና እምነት በቲ ዝተዋህቦም ናይ ግዜ ደረት ወሲኖም ክመጹ`ዮም ዝብል ግምት`ዩ ዘለና” ኢሉ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ብልጽግና ፓርቲ ኣቶ ኣወል ኣብዲ። ኣይንምለስን ኢሎም እንተወሲኖም ኣብ መንግስቲ ዘለዉ ሚንስትራትን ሰበ-ስልጣንን ኣባላት ሕወሓት ዕጭኦም እንታይ`ዩ ክኸውን ንዝብል ሕቶ ክምልስ ከሎ ድማ፡ ብገዛኢ ፓርትን ብመንግስትን ሽዕኡ ዝውሰን`ዩ ዝኸውን፡ ኣብ`ዚ ሰዓት`ዚ ግን ብእኡ ደረጃ ተዘሪብሉ ዝተቐመጠ ነገር የለን ኢሉ።


text:
ወጽዓ ደቂ-ኣንስትዮን ኣበጋግስኡን
ካልኣይ ክፋል
ስርዓት መስፍንነት ንጊላነት ስዒሩ፡ ጎይቶት ካብ ህዝቢ ዘሚቶም ዘኻዕበትዎ ሃብትን ንብረትን፡ ዝደለብዎ ሓይሊን ከምዘለዎ ተረስተዮ። ህዝቢ ብንብረቱ ከይሓትት ድማ ረቂቕ ሜላታት ብምህንዳስ ብምስሊ ቁዱስ ጉልባባት ዝተፈላለያ ናይ ዓመጽን ዓፈናን ትካላት ኣቖመ። ናብዚ ዝነጥፉ “መንቓቕሕቲ” መልሚሉ ብምዝርጋሕ ድማ ህዝቢ ናብ ናይ ጨቛኒ መርህኡ ኣርዓሞ።
ነባሪ ህዝቢ ብሓፈሽኡ፡ ብስርዓተ ጊላነት ብሓይሊ ተዘሚቱ ከብቅዕ፡ ስርዓት መስፍንነት ድማ በቲ ምስ መንፈስን ካልእ እምነታትን ብምትሕሓዝ፡ እናተዘመትካ ከለኻ ከይትርኢ ዝጋርደካ ረቂቕ ናይ ዓፈና ግመ ከሊሉ ኣእምርኡ ዘሚቱ ክገዝኦ ዘኽእል ባይታ ፈጠረ። በዚ ኣቢሉ ክኣ እቲ ሃብታም ሃብታም ኮይኑ ክነብር “ፈጣሪኡ” ዝዓደሎ ጸጋ ኮይኑ፡ እቲ ድኻ ድማ ድኻ ኮይኑ ክነብር “ፈጣሪኡ” ዝበየነሉ ውሳነ ስለ ዝኾነ ክቕበሎ ኣለዎ ብዝብል ሰፊሕ ወፈራ ብምክያድ ኣምበርከኾ።
እተን ደቅ ኣንስትዮ ድማ፡ ከም ሓደ ደምቢኡ (መዕቆቢኡ) ዝተዓጽዎ እንስሳ ምሸት፡ ኣብ ምንም ዘይብላ ጸልማት ጎልጎል ሽልብ ግልብ ውሒጡውን ተረፋ። ዋና ዘይብሉ እንስሳ ኣብ ደምቤኻ ኣእቲኻ ትግልገለሉ ኮንዩ ነገሩ ድማ፡ ወየ ምስአን ሓቢሩ ኩሉ መሰላቱ ተገፊፉ ዝነበረ ወዲ ተባዕታይ፡ መንበሪ ጤሳ፣ ናይ ሕርሻ ቦታ፣ ክውንን፡ ንብረት ክገብር፣ ጥሪት ከፍሪ፣ ምሉእ ምሰል ኣብ ርእሲ ምርካቡ፡ ጊላ ዝብል ስም’ውን ተሪፉስ ብተዋፋራይ ተጸወዐ። ቀንድን መሰረታውን ነገራት ኣብ ኢዱ ክጭብጥን ክውንን ምሉእ ዕድል ምስ ኣረጋገጸ፡ ነታ መናብርቱ ካብታ ኣብ ዘበነ ጊላነት ዝነበርታ ብዝባኣሰ ኣገባብ ክሕዛ ምሉእ ስልጣን ሓይልን ረኸበ። እተን ደቂ ኣንስትዮ ግን ከም ሰብ ዘይኮናስ፡ ከምቶም ንደቂ ሰባት ከገልግሉ ዝተፈጥሩ እንስሳ ተቖጽራ።
እቶም ደቂ ተባዕትዩ ብሓፈሻ፡ ብስርዓት ኣድልዎን ዓመጽን ከም ሰባት ስለ ዝተቖጽሩ፡ ኩሉ ንክነብሩ ዘድልዮም ነገራዊ ትሕዝቶ ምሰውሓሱ፤ ስጋዊ መንፈሶም ዘርውያሎም፤ ቆልዑ ዝፈርያሎም፤ ብዘይ ዋጋን፡ ለይትን መዓልትን ኣብ ደገን ገዛን ከም ጊሎት ዘገልግላን ከም ናይ ንእዲ-ንስቲ ዝጥቀሙለን ከጥሪዩ ጥጡሕ ባይታ ተሰናዳኣሎም።
እተን ደቂ ኣንስትዮ ድማ በቲ ኣረሜናዊ መስፍናዊ መርሆ ተመቒሐን፡ ብዘይካ ዝወረደን ሓጥያት ኣሜን ኢለን ርእሰን ደፊአን ምቕባልን ተመሳሲለን ክነብራን እንተዘይ ኮይኑ ካልእ ኣማራጭ መንገዲ ሰኣና። ብተወሳኺ በቲ ከድምዓሉ ዝሃንደሶ ጨካን ናይ ዓመጽ ባህልን ዘይቅኑዕ ኣተረጓ ጉማ ሃይማኖታትን፡ ባህልን ..ወዘተ ሰበይቲ ብሰብኣያ ክትግዛእን ንሱ ዝኣዘዛ ዘበለ ክትፍጽምን ፈጣሪኣ ዝገደዳ ጓል ሄዋንያ ብዝብል፡ በቶም “መንቓቕሕቲ” መሻርኽቱን ኣብ ልዕሊአን ጽዑቕ ጎስጓስ ኣካየደ።
ኣብ ዘበነ መስፍንነት፡ ምስላ፡ እቶም መሳፍንቲ ከድምዕሉ ንዝደልዩ መደብ ብቲ ሕ/ሰብ እወንታ ንምርካብ ዝማሃዝዎ ተግባራዊ ሜላዩ። ስለ ዝኾነ፡ ገለ ኣብነት ካብቲ ንናይ ደቅ-ኣንስትዮ ክብርን እንታይነት ንምጥፋእ ዘዳለውዎ ምስላታት፡
- ጓል ምውልድ ጉድ ምውላድ
- ጓል ዝኣመነን ማይ ዝሓቖነን ሓደ
- ሰበይቲ ቅርብቲ ማኣዲ’ያ
- ሰበይቱ ትመልኮ ጀና ”ገነት” ትመልቆ
- ሰበይቲ ዝኣሰርቶ ኣብ ምንገዲ ይፍታሕ
- ሰበይቲ ንምስከር’ኳ ኣይትበቅዕን
- ሰበይቲ ጡባ ጥልጥሎ ልባ ዝንብሎ
- ልቢ ሰበይቲ ክንድ ዓይኒመርፍእ ንሳ’ኳ ገጽ’ተሂብካያስ ትጠፍእ
…ወዘተ
ዝብሉ ኣዕነውቲ ምህዞታት እናተጠቕምካ ንምርጋጽን ምጭፍላቕን ዝጽውዕዩ መልእኽት’ዩ።
ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ፡ መስፍናዊ ስርዓት ንጓል ኣንስተይቲ ሓንቲ ካብተን ሰባት ንኽግልገሉለን ዘጥርዩወን እንስሳ ገይሩ ከምዝሓዛ ዘብርህ ሓደ ኣብነት፡ “ንብዕራይ ናብ መልሲ ንሰበይቲ ኣብ ሳልስቲ ወስ (ምህራም) ኣይትግደፍ” ዝብልዩ። እዚ ዝሕብሮ፡ እንስሳ ሓሲቡ ክሰርሕ ስለ ዘይክል ብበትሪ ኢኻ ተስርሖን ትኣልዮን። ሰበይቲ ድማ ወላ’ካ ናይ ሰብ ምስሊ እንተሃለዋ ሰብ ዝርደኦ ቋንቋ ተድምጽ እምበር፡ ካብተን እንስሳ ዝፍለያ ኣእምሮ ስለ ዘአይብላ ብበትሪ እናጨፍጨፍካን እናረገጽካን ንምግርዓ ዝእምት ጻውዒት’ዩ።
መግዛእቲ ጣልያን ናብ ሃገርና ድሕሪ ምእታዉ ርእሰ-ማላዊ ኣገባብ ምሕደራ ንስርዓት መስፍንነት ተፈራረቖ።
ጣልያን ንኤርትራ ምስሓዘ ኣብ ኣፍሪቃ ግዝኣቱ ከስፋሕፍ መደብ ሰለ ዝነበሮ ንኤርትራ ከም ቀንዲ መናሃርያ ክግልገለላ ወጠነ። ግዝኣቱ ናይ ምስፍሕፋ መደባት ንምዕዋት ድማ ምሳለጥያታት ማለት ትሕተ ቅርጻ ጽርግያታት፣ መንገዲ ባቡር፣ ማዓርፎ ነፈርቲ፣ ከምኡውን ናእሽቱ እንዳስትሪ፡ ህንጻታትን ክሰርሕ ነይርዎ። ትምህርት’ውን ክሳብ ራባዓይ ክፍሊ ከፈተ። በዚ ምኽንያት ኣብ ሃገርና ደርቢ ሰራሕተኛ ቦቖለ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ብሓደ ወገን እቲ ክመሓደረሉ ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት መሊኡ ከየንቆልቆለ፡ እቲ ብሰሪ መግዛእቲ ዝተፈጥረ ርእሰማልነት ረጊጹ ዘይደልደለ፡ በዚ ክልተ ዝተፈላለይ ስርዓተ ምሕደራ ከምዝካየድ ኮነ። ብኽምዚ መስርሕ’ዚ ድማ ኤርትራ ካብ መስፍንነት ናብ መስፍነ ርኣሰማላዊ ስርዓት ተሰጋገረት።
ድሒሩ ሓይሊ ሰውራ ኤርትራ እና በረኽ ምስ መጸ፡ ዝሰፈሐ ክፋል ሃገርና ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ሰውራ ምስ ኣተወ፡ ጸረ መስፍናዊ ስርዓተ ምሕደራ ቃልሲ ከካይድ ጀመረ። ንኣብነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፡ ወላኳ ብሰንኪቲ ተ.ሓ.ኤ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ንኸይትህሉ ካብ ቀዳምነታት ቀዳምነት ዝሰርዐ ህ.ግ. መደባታ ኣብ ባይታ ክትቱርጉም ግዜ እንተሓጸራ ካብቲ ዘተግበርቶ ገለ ንምጥቃስ፡ መሬት ምዕዳልን ምድልዳልን ብዝብል ወፍሪ ኣብ ትሕቲ ውሱናትን መሳፍንትን ተገቢቱ ዝነበረ ሰፊሕን ልሙዕን ምሬት ናብ ህዝቢ ክምዝከፋፈል ገይራ። መስፍንነት ዝግልገለሉ ድሑር ጸረ ምዕባለን ኢሰብኣዊ ባህሊ’ውን፡ ንኣብነት ደቂ ኣንስትዮ ገና ብህጻውንተን ከለዋ መርዓ፤ ምኽንሻብ፤ መርዓት ድንግል ኣይኮነትን ኢልካ ንግዝኣ ምምላስ…. ወዘተ ህዝቢ ብምዕጋብ ጠጠው ከምዝብል ገይራቶ ነይራ ያ።
ስርዓት መስፍንነት፡ ወላኳ ኣብቲ ባይታ ዘሎ መሰረታዊ ሞቖሚታቱ ምሉእ ብምሉእ እንተፍረስካዮ እቲ ነዊሕ ሰራውር ሰዲዱ ኣብ ርእሲ (ኣተሓሳስባ) ሰባት ዝዓረደ ድሑር መስፍናዊ ባህሪን ባህልን ከተልግሶ ግን ቀሊል ቃልሲ ዝሓትት ኣይኮነን።
እቲ ስርዓት ዝመርኮዘሉ ቀንዲ ምንጪ ቁጠባ ምስ መሬት ዝተታሓሓዘ ስለ ዝኾነ፡ ከምቲ ልዒሉ ዝተገልጸ፡ መስፍን ዝኣኽሎ ልሙዕ መሬት ገቢቱ፡ ዝተረፈ ንተዋፋሮ ከከፋፍሎም ከሎ፡ ዝሃቦም ዓስቢ ንመሬቱ ኣልሚዕም ዘራእቱ ሓፊሶም ክእብሉ ጥራይ ውን ኣይነበረን። እንታይ ድኣ ንሓደ ክፋል ማለት ንደቂ ተባዕትዮ በዚ ሒዙ ንደቂ ኣንስትዮ ክቑሽምድ ዘኽእሎ ስልቲ ክሕዝ ስለ ዘለዎዩ። ደቂ-ተባዕትዮ ከም ሰባት ክነብሩን ነብሶም ክመርሑን ዘኽእሎም መሰላት ከበርክተለም ከሎ፡ ካልእ ዘይኮነስ፡ ኣፍ (ብጽሒት) ኣዴታቶም፣ ኣሓቶም፣ ደቆም፣ (ኣዋልዶም) ኣንስቶም፣ ገፊፉ’ዩ። “ስወአን ብጡጠን”‘ካ እንተኾነ፡ ምስዚ ግንዖዚ ኣተሓሒዙ ዘተሓላልፎ መምርሒ፡ ስርዓት መስፍንነት ፡ ናይ ደቅ-ኣንስትዮ ቁጦባዊ ብጽሒትን ምምሕዳራዊ ሓላፍነታትን ኮታ ኩሉ መሰላተን ቐንጢጡ ኣረኪቡክም ኣሎ። ንዝተዋህበኩም ሓለፋ (ረብሓ) ከይጫረታኹም ክኣ፡ “እቲ በሪን ኣብ ኢድካ ‘ቲመንን ኣብ እግርኻ” እዩ እሞ ክሳብ ኣላሽ ዝብላ ጨፍሊቕኩምን ዓፊንኩምን ክትሕዝወን ዝዓግተኩም የለን ብዘረድእ ኣገባብ፡ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምድቋስ ሓቢሮም ዝወፈርሉ ዕማም ኮነ። እቲ ጉዳይ ብቐንዱ፡ ጉዳይ ሓለፋን ረብሓ ስለ ዝኾነ ኣብ እምሮ ተዋፋሮ (ሓረስቶት) ሰሪጹ ስለ ዝሓዘ ካብ ርእሲ ብዙሓት ክትኣልዮ ቀሊል ኣይኮነ።
ኣበጋግሳ ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ ምብቋል ስርዓተ-ጊላነት ጀምሩ፡ ብኣዝዩ ዝኽፈአን ዝዓሞቐን መልክዑ ኣብ ስርዓት መስፍንነት ተተግቢሩ ግና ዝቕጽል ዘሎ ጉዳዩ። ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ናይዛ ዓለምና፡ ኣብ ናይ ዓመጽን ዓፈናን መርሆ ተጥለቕሊቐን ይርከብ። ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ድማ ከም ኣካል ናይዘን ኩለን ጭቁናት ደቂ-ኣንስትዮ ዓለም መጠን፡ ሓቢረን ሰለባ ናይቲ ግፍዕን ዓፈናን ክኾና ባህርያዊ’ዩ።
ደቅ-ኣንስትዮ ኤርትራ፡ ካብዚ ነዊሕን ዓሚቕ ሰራውር ዝሰደደ ኣረሜናዊ ግፍዕን ጭቆናን ንክላቐቓ፡ ኣብቲ ንሰላሳ ዓመታት ዝወሰደ ሃገራዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ተሰሊፈን፡ ብምሉእ ሕልነአን ሰውራ ንምዕዋት ተቓሊሰን። እዚ ብዘይ ቶግላባ ብልዑል ንያተን፤ ንዋተን፤ ሂወተን ከፊለን፡ ኩሉ ዓቕመን ጸንቂቐን ዘዐወተኦ ሰውራ፡ ብውየ ኣብ ዝባነን ሓንጊጠን ዓዲ ዘእተወኦ ጸረ ህዝብን ሰውርኡን ዝኾነ ጉጅለ ኢሳይያስ ተዘሚቱ። ንሳተን ድማ ኣብ ንኽትገልጾ ዘስካሕክሕ ናይ ነቲሕ ታኼላ ተሸሚመን ይርከባ። ስርዓት ህግደፍ በቲ ዘይትመን ዋጋ ከፊለን ዓስቢ ሂወተን ዝኾነ መሰረታዊ መሰለተን ክረጋገጸለን ይትረፍሲ፡ ነቲ ከምሰብ ዘይቖጽረን ግን ካኣ ንኸዕንወኦ ዝትቓለሳ ጨካን መስፍናዊ ኣረሜናዊ መርሆውን፡ ኣማዕድየን ከም ዝሪኦኦን ከምዝናፍቐኦ ገይሩወን ይርከብ ኣሎ።
ኣብ ዓለምና፡ ኩሎም ጸረ ፍትሕ ሰላምን ዝኾኑ ናይ ዓመጽ ሓይልታት፡ ብቐዳማይ ደርጃ ሰሪዕም ዝዋግእዎ ሸነኽ፡ ንረብሓን መሰልን ደቂ ኣንስትዮ’ዩ። ንቕሓት ዝዓጠቐ ቃልሲ ደቂ-ኣንስትዮ እንተተላዒሉ እቶም ኩሎም ጸረ ዓመጽን ምዝመዛን ዝኾኑ ሓይልታት ከይብገሱ ስለ ዝፈርሁ፡ ተቓውሞ ደቂ-ንስትዮ ውሽጣዊ ኢሕታ ኮይኑ ክተርፍ፡ ዎትሩ በቶም ዝቐረቡወን ብድሑር ባህሊን ጥቕማዊ ኣተረጓጉማ ሃይማኖታት ዝተገንዙ ስድራቤታተን ዓፊኖም ከቕህምዎ ይጽዕሩ። ኣብ ሓደ ሕ/ሰብ ሰላምን ርግኣትን ፍጡን ማሕበራዊ ዕብየት ዝረጋገጽ ጉዳይ ደቂ-ኣንስትዮ ግቡእ መዕለቢ ምስ ዝረክበ ጥራይ እዩ።
ስለ ዝኾነ እምብኣር እዘን ዝስዕባ ግድን ክማላኣ ኣለወን።
- ሕቶ ደቂ-ኣንስትዮ ሕቶ መሰረታዊ ፍትሓዊ ለውጢዩ፡ እዚ ክኣ ኣሻማዊ እዩ።
- ሕቶ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ንዐአን ፊት ዝገበረ ምዕሩይ ኢኮኖምያውን ፖሎትካዊ ምሕደራ ክውን ንምግባር’ዩ።
- ሕቶ-ደቂ-ኣንስትዮ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ማእከል ዝገበረ ዲሞክራስያዊ ምሕደራ ንምርግጋጽ’ዩ።
ብጽሙቕ ዝበለ ገለጻ፡ ኣብዘን ዝስዕባ ክልተ ነጥብታት ይጠቓለላ
- ደቂ-ኣንስትዮ ካብ ናይ ኢኮኖምያዊ ጽግዕተኚነት ነጻ ክኾና ኣለወን።
- ንነጻነተን ዝከላኸል ምሉእ መሰላተን ዘውሕስ ሕጊ ክቐውም ኣለዎ።
ደቂ ኣንስትዮ ካብ ቁጣባዊ ጽግዕተኚነት ናጽነት ክረኽባ ኣለወን ክበሃል እንከሎ፡ ብትካቦ ዝምጽወተን ዘይኮነስ፡ ጓል ኣንስተይቲ ናይ ትምህርትን ናይ ስራሕን ዕድልን መሰለን ተዋሂቡዋ፡ ወፊራ ናይ ስርሓ ዋጋ “ማዕረ ስራሕ ብማዓረ ክፍሊት” ብዝብል ዘየሻሙ ሕጊ ዝሰረቱ ተግባራዊ ኮይኑ፡ ዋጋ ጻማኣ ይኽፈላሞ፡ ቁጠባዊ ጽገዕትኝነታ የብቕዕ። ኣብ እትምስርቶ ሓዳር ይኹን ስድራ፡ ፍቕርን ምትሕልላይን ሓባራዊ ሓላፍነትን መሰልን መሰረት ዝገበረ፡ ልዕሊ ኩሉ ድማኒ ብናጻ ድልየታ ብዘይተጽዕኖ ስድራቤታን ከባቢኣን እትምስርቶ ሓዳር ካብ ቑጠባዊ ጽገዕተኛነት ብቐጥታ ድዩ ብተዘዋዋሪ ቀንዲ ምኽንያት ምዃኑ ምስዘብቕዕ ጥራይ’ዩ። እዚ ቁጠባዊ ሓርነት ድማ ንሕብረተ-ሰብኣዊ ምዕብልናን ምምሕያሽ ደረጃ መነባብሮ ዓቢን ወሳንን ግደ ከምዘውለዎ ክትኮረሉ ዝግበኦ ነጥቢ’ዩ።
ንጓል ኣንስተይቲ ዝከላኸል ሕጊ ወላ ብቐልም ወርቂ ይጸሓፍን ይቃላሕን፡ ብመሰረቱ ኣብ ተግባራዊ ቁጠባዊ ናጽነት ናይ ደቀ-ኣንስትዩ ዘይተሃንጸ እንተኾይኑ፡ ትርጉም ኣልቦ ሕጊ ምዃኑ ብትሪ ክስመረሉ ዝግባእ ዛዕባን ክውንነትን እዩ።
እዚ ክማላእ ድማ፡ እቲ ንስለ ፍትሕን ዲሞክራሲን ዝቃለስ ዘሎ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ፡ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ መሰረታውን ክሳዳዊ ጉዳይ ምኻኑ ኣሚኑ ብዕቱብነት ክሕዞን ንምዕዋቱ ክጽዕትን ይግባእ።
ኑራ ሑሴን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9488


text:
June 6, 2021
ብዚ ቅንያት’ዚ፡ ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት መንግስቲ ኣመሪካ፡ ካብቲ ፈጻሚ ይኹን ሓጋጊ ጨንፈር – ንእዋናዊ ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣመልኪቶም ዝወጹ መግለጺታት ብኹሉ መዐቀኒታት ዝንቡዓትን ኣብ ሰላምን ርግኣትን ከባቢና ኣሉታዊ ሳዕቤናት ከኸትሉ ዝኽእሉን እዮም። ብፍላይ፡ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ ድሮ መበል 30 ዓመት ጽምብል ናጽነት፡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝወሰዶ፡ ምስ ሚዛንን ክብረትን ናይታ ሃገር ዘይከይድ ስጉምቲ፡ ሓደ ካብ ኣገረምቲ ውሳነታት እዩ። ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ፡ ክንዮ’ዚ ካልእ ስጉምቲታት ክስዕብ ከምዝኽእል እውን ኣፍኢሙ ኣሎ።ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓሱረ ዓመታት፡ ዞባና ብኸመይ ከምዝሓለፈ ንዝፈልጥ፡ እዚ ሕጂ ኣብ ትግራይ ዘጋጠመ ክስተት፡ ድምር ሳዕቤናት፡ ናይቲ ተኸታተልቲ ምምሕዳራት ኣመሪካ፡ ኣብዚ ዞባ’ዚ ክኽተልዎ ዝጸንሑ ዝንቡዕ ስትራተጂ ምዃኑ፡ ከም ማይ ንግሆ ንጹር እዩ። ምምሕዳራት ኣመሪካ፡ ብዋጋ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዞባናን፡ ነቲ የገልግለና’ዩ ዝበልዎ ስርዓት


text:
መግለፂ
ሳወት ሰሙናዊ መግለፂ ኣብ ጥሜትን ፍልልይ ሓሳብን
ሰሙናዊ መግለፂ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ
1) ኣብ ህዝብና ዝወረደ ዓፀቦን ዘስዓቦ ጥሜትን
ህዝብና ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዓፀቦን ከቢድ ጥሜትን ኣትዩ ይሳቐይ ከምዘሎ ንኹሉ ግሉፅ እዩ። ታሪኻዊ ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ ‘እምቢ ኣይምብርከኽን’ ስለዝበለ ኸቢቦም ብጥሜት ክውድእዎ ናይ መዋእል ህቅኖም እንትኾን፣ ብትግራይ ወገን ከዓ ህዝብና ካብ ጥሜት ክወፅእ ክንዲ ክንደይ ይስራሕ ኣሎ? ኢልና እንትንሓትት፡ ንረኽቦ መልሲ ‘እኹል ኣይኮነን’ ጥራሕ ዝብል ዘይኾነስ ትሑት ኢልካ እውን ንምግላፁ ዝከኣል እዩ። ትግራይ ብትግራያ ኣብ ዓፀቦን ጥሜትን ኣትያ ኣብ ትሳቐየሉ ኣብዚ ግዘ እዚ ኣዝዩ ውሑድ ክበሃል ዝኽእል ናይ ሓገዝ እኽሊ ክኣትው ዝተገበረ እንትኸውን፤ ናብ ዝያዳ ዝተሃሰዩ ቦታታት ምብፃሕ ግን ኣይከኣለን። ከምቲ ዝበሃል ዘሎ ብናይ ነዳዲ ፀገም እቲ ምብፅፅሑ ቀሊል ከምዘይኮነ ንምግማቱኳ ዝከኣል እንተኾነ፡ ዛጊድ ግን ዘለው ፀገማት ኣብ ግምት ኣእቲው ነዚ ፀገም ክበድህ ዝተበላሓተ ኣካል ኣይተረኸበን፤ ካሊእ ይትረፍ ኣብ ከም መቐለ ዝበሉ እቲ ናይ ሓገዝ እኽሊ ንሕብረተሰብ ንምብፅሑ ቀሊል ኣብ ዝኾነሎም ቦታታት እውን ጥሜት ነፍሲ ይበልዕ ኣሎ። ኣብ ኩሉ ከባብታት ትግራይ ዝርከብ መላእ ህዝብና ብሓያሎ ጥሜት እናተገረፈ ዝርከብ እንትኸውን ብፍላይ ኣብ ሓደ ሓደ ኸባቢታት ዘሎ ጥሜት መደንገፂ እዩ፡፡ ህፁፅ ደገፍን ኣቓልቦን እንተዘይረኺቡ ወርሒ ነሓሰ ህዝብና ክረግፍ ዝኽእለሉ ዕድል ሰፊሕ እዩ፡፡ ንኣብነት ኣብ ወረዳ ጣንቋ ኣበርገለ ካብ ዝርከባ ልዕሊ ሚኢትን ትሻዓተን ሽሕ ህዝቢ ዝቕመጠለን ሓሙሽተ ጣብያታት ጥራይ ዘሎ ጥሜት ዝወለዶ ናይ ሞት ቁፅሪ እናወሰኸ ከምዝኾነ ሓበሬታት ይበፅሑና ዘለው እንትኾኑ፤ ልቢ ብዝትንክፍ ኩነታት ድማ ብሰንኪ ጥምየት ፃህያዮም ክፅህዩ ዘኽእል ዓቕሚ ዝሰኣኑ ገባራት ኣብቲ ከባቢ ምርኣይ ልሙድ ይኸውን ኣሎ። ህዝብና ከምዚ ኣብ ሓያል ሓደጋ ዝርከብ ኾይኑ ክሳብ ኸዚ እኽሊ ክበፃፀሐሉ ዝኽእል ሜላ ዘይተምሃዘ ምዃኑ እንትንርኢ መን እዩ ሓላፍነት ዝወስድ ኢልና ክንሓትት ንግደድ። ካብቶም ኣዝዮም ዝተሃሰዩ ከባቢታት ቁሩብ እቲ እኽሊ ማእኸል ክኾነና ናብ ዝኽእል ቦታ እንተቐሪቡልና ባዕልና ክነመላልሶ ንኽእል ኢና ዝብል ምሕፅንታ ዘልዕሉ እንትኾኑ፡ ብህፁፅ ተግባራዊ ዝኾኑ ሜላታት ቀሪፁ ናብ ተግባር ክኣቲ ድማ ናይ ዝምልከቶ ኣካል ስራሕ ይኸውን። እዚ ኣብ ህዝብና ኣንፀላሊው ዘሎ መዓት ክንብድህ ናይ ኩለና ቃልስን ተወፋይነትን ዝጠልብ እንትኸውን፡ ብፍላይ ድማ ኣብዚ ዝተዋፈርኩም ኣካላት እዚ
ንህዝብና ዘርግፍ ዘሎ ጥሜት ብቅልጡፍ ክዕገት ዕዮ ገዛኹም ክትዋፅኡ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ፃውዒቱ የቕርብ።
2) ናይ ሓሳብ ኣፈላላይ ፀጋ እዩ፡ ሓድነት ኣየላሕልሕን!
ኩሎም ማሕበረሰባዊ ቀፀላታት ተሳጊሩ ብሄር ካብ ዝኾን ንነዘ፡ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ንዝገጠምዎ ናይ ደገ ወረርቲ ገጢሙ እንትስዕር፡ ካብቶም ዓብይቲ ምሽጥራቱ ሓዲኡ ሓድነቱ ከምዝነበረን ከምዝኾነን ንሕድሕድ ትግራዋይ ግልፂ እዩ። ሓደ ምኽንያት እዚ ከም እምኒ ዓረ ዝፀንዐ ሓድነቱ ድማ ካብ ሕሉፍ ናይ ሓባር ታሪኹ፣ ተዘክሩኡ፣ ቅያኡን ሓደራ ተቐባልነቱን ዝፍልፍል እዩ። ኣብቲ ብኢትዮጵያን መላፍንታን ዝተኸፈተልና ኹናት ዘርኢ ምፅናት፡ ዝተገበረን ይግበርን ዘሎን ቃልሲ እኳስ ሓድነት ህዝቢ ትግራይ ክንዲ ክንደይ ገዚፍን ፅኑዕን ከምዝኾነ ከም ህዝቢ ንፈታውን ንፀላኢን ኣርኢናሉ ኢና። ታሪኽ ቃልስና እዚ ኮይኑ እንተሎ፡ ምእንተ ናፅነትን ውሽጣዊ ሓርነትን ንዝቃለሳ ብሄራውያን ፖለቲካዊ ውድባት ይኹን ውሽጣዊ ፀገማት ትግራይ ንዘቃልዑ ግዱሳት ተጋሩ፡ ብስም ‘ሓድነትና ንሓሉ’ ዝብል ቅቡል ሓሳብ ተጎልቢብካ ‘ሓድነትና ክዘርጉ ዝመፁ ሓይልታት እዮም፣ ሓድነት ህዝቢ ትግራይ ክሽርሽሩ ዝመፁ ልኡኻት እዮም’ ወዘተ ወዘተ እናበልካ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ፍርሒ ንምፍጣር ምፍታን ድሕረት ካብ ምዃኑ ሓሊፉ፤ ፀረ ሓድነት ተጋሩ ዝኾነ ኣተሓሳስባን ግብርን ስለዝኾነ ብኣግኡ ጠጠው ክብል ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ፃውዒቱ የቕርብ።
ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ሓድነት እንትብል ኣብ መሰረታዊ ዝበሃሉ ረብሓታትን ዓንድታትን ትግራይ ስምምዕ ሃልዩ፤ ትሕቲኡ ክህልው ኣብ ዝኽእሉ ናይ ሓሳብ ኣፈላላያት ድማ ምክብባር እንትዓስል እዩ ኢሉ ይኣምን። ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ሓድነት እንትብል ኣብ ትማሊ፣ ሎሚን ፅባሕን ኣደልዲሉ ረጊፁ ደው ዝብል ከምዝኾነ እዩ ዝኣምን። ኣብ ትማሊ እንትንብል ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሰ ካብ ሕሉፍ ናይ ሓባር ታሪኽና ዝፍልፍል እንትኸውን፣ ኣብ ሎሚ ኣደልዲሉ ረጊፁ ደው ዝብል እንትንብል ድማ ኣብ ህልው ናይ ሓባር ረብሓ፣ ህልውና፣ ፍትሒ፣ ልምዓት፣ ሰላም፣ ዲሞክራሲ፣ ድልዱል መንግስቲ፣ ቃልሲ ወዘተ ኣደልዲሉ ደው ዝብል እዩ ኢሉ ውድብና ዝኣምን ኮይኑ፣ እቲ ኣብ
ፅባሕ ንብሎ ድማ እቲ ኣብ ናይ ሓባር ሕልምን ባህጊን ጠጠው ዝበለ እዩ ኢሉ ይኣምን። ሓድነት ህዝቢ ትግራይ ክልሕልሕ ዝኽእል ናይ ሓሳብ ኣፈላላይ ከም ፀጋ ካብ ዘይርኢን ሓድነት ህዝቢ ትግራይ ንበለፅ ካብ ዝጥቀምን ኣተሓሳስባ ከም ዝኾነ ድማ ኩሉ ክግንዘብ ኣለዎ ንብል።
ዘበናት ዝተሻገረ ሓድነት ህዝቢ ትግራይ፡ ከምቲ በቲ ኣብ ስልጣን ብዘሎ ሓይሊ ዝግበር ንሸቐጥን ንበለፅን ምጥቃም ከይዱ ከይዱ ሓድነትና ኣብ ሓደጋን ፈተናን ከም ዘእትዎ ዝኣምን ውድብና፡ ሓድነት ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝሓሸ ፅኑዕ ባይታ ንምቕማጥ ነቲ ከም ህዝቢ ኣቲናዮ ዘለና መድረኽ ዝምጥን ፖለቲካዊ ምትዕርራያት ኣድላይ እዩ ኢሉ ይኣምን። ውድብና ውድብ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ሐዚ እውን ከም ትማሊ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ክህልው ዝኽእሉ ናይ ሓሳብ ኣፈላላያት ከም ፀጋ ተቐቢሉ ሓድነት ህዝብና ዝያዳ ኣብ ዘደልድሉ ዕዮታት ምስታፉ ኣይከቡክርን። በዚ ኣጋጣሚ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ይኹን ኣብ ውሽጥን ወፃኢን ዓዲ ብዘለዋ መጋበርያ እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሓይሊ ዝኾና ሚድያታት ኣብ ልዕሊ ብሄራውያን ውድባትን መራሕተንን ከምኡ ድማ ውሽጣዊ ፀገማት ትግራይና ኣብ ምቅላዕ ይነጥፉ ኣብ ዘለው ግዱሳት ተጋሩ ዝግበር ዘሎ ንሓድነትና ዘይጠቅም ፀለመታት ደው ክብል ደጊምና ንሓትት።
ሳልሳይ ወያነ ትግራይ
ሓምለ 29 2014
መቐለ፡ ትግራይ


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን፣ ኣብ ኣፍሪቃ ብብዝሒ ህዝቢ ቐዳመይቲ ትስራዕን ቀንዲ መሻርኽቲ ኣሜሪካ ዝኾነትን ናይጀርያ ትማሊ ሓሙስ ኣትዮም።
እቶም ሚኒስትር ናይ ሓሙሽተ መዓልታት መገሻ ኣብ ኣፍሪቃ የካይዱ ዘለው፣ ቅልውላው ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ ዝተጋደደሉ እዋን እዩ።
ኣንቶኒ ብሊንከን ንፈለማ መገሻ ኣብ ኣፍሪቃ ቅድሚ ትማሊ ረቡዕ ኬንያ ኣብ ዝኣተውሉ እዋን፣ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን፣ ኣብ ልዕሊ’ቶም ንዕልዋ መንግስቲ ንምቅዋም ኣብ ካርቱምን ኡምዱርማንን ሰልፊ ዝወጹ ብምትኳስ 15 ሰባት ቀቲሎም። ሰራዊት ሱዳን ዕልዋ ካብ ዝፈጸመላ 25 ጥቅምቲ ንደሓር ዝተኻየደ እቲ ዝኸፍአ መጥቃዕቲ ተባሂሉ ኣሎ።
ኣብ ኣቡጃ ናይጀርያ ዝኣተው ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን ነቲ ኣብ ሱዳን ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኮኒኖምዎ ኣለው። "ሰራዊት ሱዳን፣ ንናይ ህዝቢ መሰል ምእካብን ሓሳቦም ምግላጽን ከኽብር ኣለዎ" ኢሎም።
ንሶም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ፖሊሲ ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ዝስዕቦ ኣንፈት: ለበዳ ኮቪድ 19ን ኣመሪካ ዝሃበቶ ግበረ መልሲን፣ክኸውን ዝግበኦ ተራ ኢጋድ፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ቁጠባዊ ማሕበር ሃገራት ደቡብ ኣፍሪቃን ምዕራብ ኣፍሪቃን’ውን ጠቂሶም።


text:
ኣካያዲ ስራሕ ኤጀንሲ መራኸቢ ሓፋሽ ትግራይ ዝነበረ ጋዜጠኛን ደራሲን ብርሃኑ ኣባዲ ኣብ መንግስታዊ መሓውር ይኹን ኣብ ኣዋጅ ዘየለ ብቤት ፅሕፈት ህውሓት ዝመራሕ ናይ ውድብ ኣካል ሚዲያ ኮሚቴ ኣብ መዓልታዊ ስራሕ ጣልቃ እናኣተወ ከምዘጸገሞ ይገልፅ።
ኣብ ውሽጢ ህውሓት ደለይቲ ለውጢ ፀብለልታ ኣይረኸቡን’ኣቶ ብርሃኑ
ኣቶ ብርሃኑ እዚ ጣልቃ ናይ ምእታው ተግባር እቲ ዝድለ ለውጢ ዕንቅፋት የጋጥሞ ከምዘሎ ዘመላኽት እዩ ኣብ ውሽጢ ህውሓት ደለይቲ ለውጢ ፀብለልታ ኣይረኸቡን የግዳስ ለውጢ ዘይደልዩ ወገናት ሕዚ እውን ምስ ሓይሎም እዮም ይብሉ።
ኣባል ፖሊት ቢሮን ምኽትል ሓላፊ ቤት ጽሕፈትን ህውሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ብወገኖም ኮሚቴ ሚድያ ኣጠቓላሊ ኣንፈት ካብ ምትሓዝ ወፃኢ ኣብ መዓልታዊ ሰራሕ ጣልቃ ኣይኣትውን፡ ኣቶ ብርሃኑ ካብ ሓለፍነቱ ዝተለዓለ እውን እቲ ዝድለ ለውጢ ስለዘየምፀአ እዩ ኢሎም።
ኣይትስግኡ፤እቲ ለውጢ ኣይቕልበስንኣቶ ጌታቸው
ብኣቶ ብርሃኑ ዝተለዓለን ናይ ትግራይ ኣክቲቪስት የልዕልዎ ዘለው እቲ ለውጢ ክቕየር ይኽእል እዩ ዝብል ስግኣት ክምልሱ ከለው ኣቶ ጌታቸው ኣብ ውሽጢ ህውሓት ንለውጢ ዝድግፍን ዘይድግፍን ዝበሃል ከምዘየለውን እቲ ለውጢ ክዕንቀፍ እዩ ኢሎም ስግኣቶም ዝገልፁ እውን ክሰግኡ ከምዘይብሎምን ገሊፆም ኣለው።


text:
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ኡጋንዳ ኣብ ዝካየድ ግጥማት ሴካፋ ክትሳተፍ ምዃና እቲ ዞባዊ ማሕበር ኩዕሶ እግሪ ኣረጋጊጹ። እቲ ካብ 24 ሕዳር ክሳብ 8 ታሕሳስ ዝካየድ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ምብራቕን ማእከል ኣፍሪቃ፣ ኤርትራ እትርከበን ሓደ ሓደ ሃገራት ምስታፈን ኣጠራጣሪ ኮይኑ ስለዝጸንሐ፣ ኣብዚ ዞባ ዘይርከባ ከም ካሜሮንን ማላውን ዝኣመሰላ ሃገራት ከም ዕዱማት ብምስታፍ ንቦታ እተን ዘይሳተፋ ንምትካእ ምውጣኑ ክሕብር ጸኒሑ’ዩ። ብህድማ ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ኣብ መዋጥር ዝርከብ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ፣ ዓሚ ብሰንኪ ናይ ባጀት ሕጽረት ጋንታ ክልእኽ ብዘይምኽኣሉ፣ እብ ክንዲ ኤርትራ ካልእ ዕድምቲ ጋንታ ከምእተሰለፈት ኣይርሳዕን። ኣብዚ ዝመጽእ ሰሙን ኣብ ኡጋንዳ ዝካየድ ግጥም’ውን ኤርትራ ኣይትሳተፍን’ያ ዝብል ሓበሬታ ዓብሊሉ እኳ እንተጸንሐ፣ ሴካፋ ኣብ ዘውጽኦ ሓድሽ ሓበሬታ ግና ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ክትሳተፍ ምዃና ኣረጋጊጹ። ኣብዚ ዞባዊ ግጥም ክሳተፋ ምዃነን ዘረጋገጻ ሃገራት ኤርትራ ሓዊስካ 11 በጺሐን ኣለዋ። ኣብዚ ዞባዊ ግጥም ከምዘይትሳተፍ ብወግዒ ዘፍለጠት እንኮ ሃገር ጅቡቲ ጥራይ’ያ። ዕድምቲ ሃገራዊት ጋንታ ማላዊ ድማ ንጅቡቲ ተኪኣ ክትሳተፍ ምዃና ተፈሊጡ። ጅቡቲ ኣብዚ ግጥም እዚ ዘይትሳተፈሉ ዘላ ምኽንያት፣ ኣብ ፈደረሽን እታ ሃገር ኣጋጢሙ ብዘሎ ናይ ምምሕዳር ጸገም ምዃኑ’ዩ ተሓቢሩ። ግጥማት ሴካፋ፣ ብቕዓት ኩዕሶ እግሪ ኣብ ምብራቕን ማእከልን ኣፍሪቃ ንምዕባይ ዝዓለም ዞባዊ ማሕበር ኮይኑ፣ ኣብዚ ኣብ ኡጋንዳ ዝካየድ ግጥማት ንመጓዓዝያ፣ መግብን መደቐስን ከምኡ’ውን ንብሉጻት ሰለስተ ጋንታታት ዝወሃብ ሽልማት ብጠቕላላ ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ዶላር ባጃት ተመዊልዎ ኣሎ። ኣብ ታንዛንያን ኬንያን ኣብ ዝተኻየደ ግጥማት ጎባልል ክለባት ኣፍሪቃን ሴካፍን፣ ብድምር ልዕሊ 24 ብሉጻት ተወጻቲ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ዑቕባ ምሕታቶም ኣይርሳዕን። ኣብ ካልእ ናይ ስፖርት ዜና፣ ኣብ ቡርኪናፋሶ ኣብ ዝተኻየደ ሻምፕዮና ቅድድም ብሽክለታ ብዓቢ ጸብለለታ ዝተዓወተት ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ፣ ኣብ ማዕከናን ዜና ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ኣልጀርያን ካልኦት ሃገራትን ሰፊሕ ሸፈነ ዜና ስፖርት ሒዛ ምህላዋ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዜና ሓቢሮም። ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ሎሚ ንሳልሳይ ዓመታ’ያ ኣከታቲላ ብጸብለልታ ሻምፕዮና ኣፍሪቃ ትኸውን ዘላ።
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ግጥማት ሴካፋ ክትሳተፍ’ያ
Newer Postኣብ ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ 11 ሚኒስተራት ጥራይ ተሳቲፎም
COMMENTS
WORDPRESS: 0


text:
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝጸንሓ ኹናት ብምዝዛም ትማሊ ሰንበት ኣብ ከተማ ጅዳ ስዑዲ ዓረብ ስምምዕ ሰላም ተፈራሪሞም።
ሰበ ስልጣን ክልቲኦም ሃገራት ብዛዕባ'ቲ ስምምዕ ዝርዝር ሓበሬታ ኣይሃቡን፡ እንተኾነ እቲ ስምምዕ ነቲ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዝተበጽሓ ስምምዕ ሰላም ዘሐይል'ዩ ክብሉ ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ዓብደል አል ጁቤር ምሕባሮም AFP ገሊጹ'ሎ።
ንጉስ ስዑዲ ዓረብ ንጉስ ሳልማንን ወዶም ልዑል መሓመድ ቢን ሳልማን ነቲ ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ኤርትራ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዝተፈረመ ስምምዕ ምትእንጋዶም ተገሊጹ’ሎ።
ጠቕላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረስ ኣብቲ ስነ ስርዓት ምፍርራም ድሕሪ ምርኻብ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ " ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝነፍስ ዘሎ ተስፋ ሰላም መርኣያ እዩ" ድሕሪ ምባል ንመራሕቲ ክልቲኦም ሃገራትን ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ኣመስጊኖም።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝጸንሓ ኹናት ኣብ ወርሒ ሓምለ ብዝተፈረመ ኣዋጅ ሓባራዊ ሰላምን ምትሕብባርን ምብቕዑ ድሕሪ ምሕባሩ መስመር ቴሌፎን፡ መንገዲ ኣየር ከምኡ’ውን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን መጉዓዝያ ምድሪ ንምጅማር ዶብ ክልቲኣን ሃገራት ዳግማይ ምክፋቱ ይፍለጥ።
መራሕቲ ክልቲኣን ሃገራት ብተወሳኺ ትማሊ ሰንበት ዝለዓለ ሽልማት ስዑዲ ዓረብ ካብ ንጉስ ሳልማን ተዋሂብዎም ኣሎ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ሎሚ ምስ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ከምዝተራኸቡ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ዓብደል ኣል ጁቤር ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ሓቢሮም።
ሚንስተር ቁጠባን ፋይናንስ ጅቡቲ ኢልያደወላሕ ብወገኖም ንቀርኒ ኣፍሪቃ ንሰላም፡ምርግጋእንን ምዕባለን ዘሰጋገር ፍጻሜ ክብሉ ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ገሊጾም ኣለው።


text:
Radio Erena: 07 January 2021
ሰራዊት ኤርትራ፣ ናብ ትግራይ ዝኣተወ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ሓገዝ ተሓቲቱ ዘይኮነ ባዕሉ’ዩ ክብል ኣዛዚ እዚ ሰሜን ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ሜጀር ጀነራል በላይ ስዮም ገሊጹ።
እቲ ጀነራል ምስ ህዝቢ መቐለ ኣብ ዝገበሮ ዘተ፣ ዶብ ክሕሉ ዝወፈረ ሰራዊት ሰሜን እዚ፣ ብህወሓት ድሕሪ ዝተኸፍተሉ መጥቃዕቲ፣ ነብሱን ዶብን ክከላኸል ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ ድሕሪ ምብጽሑ፣ ሰራዊት ኤርትራ ድማ ባዕሉ ጥሒሱ ከምዝመጸ ኣረዲኡ።
ጀነራል በላይ ብተወሳኺ፣ ‘ናይ ባዕዲ’ ዝበሎ ሰራዊት ኤርትራ፣ ናብ ኢትዮጵያ ምእታዉ፣ ብጣዕሚ ከምዘጉህየናን ሳዕቤናቱ ድማ ንፈልጦን ኢና ድሕሪ ምባሉ፣ ናብዚ ኩሉ ጸገም ዘውደቐና ግና መን ምዃኑ ትፈልጡ ኢኹም ክብል’ዩ ንህዝቢ መቐለ ኣገንዚቡ።
ግዝያዊ ከንቲባ ከተማ መቐለ ኣታኽልቲ ሃይለስላሴ ብወገኑ፣ ሰራዊት ኤርትራ፣ ናብ ትግራይ ኣትዩ ዶ ኣያተወን ዘይኮነ፣ መዓስን ብኸመይ ይወጽእ’ዩ ክኸውን ዘለዎ እቲ ሕቶ ክብል ንህዝቢ እታ ከተማ መግለጺ ክህብ ተሰሚዑ’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ፣ ምስ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣንቶንዮ ጉተረሽ ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ፣ ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብቲ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ዝተወሰነሉ ከባቢታት ጥራይ እንተዘይኮይኑ ናብ ውሽጢ ትግራይ ከምዘይኣተወ ምግላጹ ይዝከር።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ብኣንጻር እዚ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኵናት ትግራይ ንዝገበረሉ ሓገዝ ብወግዒ ኣመስጊኑ’ዩ።
ይኹን’ምበር ብዛዕባ ህላወ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ሉኣላዊ መሬት ኢትዮጵያ ብንጹር ኣይገለጸን።
ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ንዝተፈጥረ ጸገም፣ ብወትሃደራዊ ሓገዝ ጎረቤት ሃገር ንምፍትሑ ዘካየዶ ወትሃደራዊ ወፍሪ፣ ኣብ ፈለማ ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት እታ ሃገር ናእዳን ኣድናቖትን እኳ እንተረኸበ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ግና ‘ሉኣላውነት ሃገር ኣሕሊፉ ዝሃበ’ እናተባህለ ይውቀስ ኣሎ።
ንሱ፣ ምስ ህወሓት ንዝነበሮ ምትፍናንን ወጥርን፣ ብሓገዝ ሓደ ንነዊሕ ዓመታት ከም ጸላኢ ክርአ ዝጸንሐ ናይ ጎረቤት መንግስቲ፣ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ ከካይድ ምልፋኑ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ከቢድ ቅርሕንቲ ኣሕዱሩ ምህላዉ ብመንገዲ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝዝርጋሕ ዘሎ መልእኽታት’ውን የረጋግጽ።
==============


text:
Radio Erena: 04 April 2022
ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ፣ ኣስታት 90 ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ከምዝጠሓሉ ሓካይም ብዘይ ዶብ ገሊጹ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ግብረ ሰናይ ብዝዘርግሖ ሓበሬታ መሰረት፣ ካብ ዓቕማ ንላዕሊ፣ ሓተቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ዝጸዓነት ጃልባ፣ ብ02 ሚያዝያ፣ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ’ያ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ጥሒላ።
ዛጊት ናይ ኣስታት 90 ሰባት ሬሳ፣ ኣብ ኣህጉራዊ ክሊ ማይ ጸንበለል እናበለ ተረኺቡ ኣሎ።
ዜግነት ናይዞም ግዳያት ሓደጋ ባሕሪ ዝኾኑ ሰባት ኣይተፈልጠን።
ቲቪ ራይ 1 ዝተብሃለት መደበር ቴሌቪዥን ኢጣልያ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ ብወገና፣ ካብቲ ሓደጋ ምጥሓል ዝደሓኑ 4 ሓተቲ ዑቕባ፣ ኣለግሪያ 1 ብዝተባህለት ናይ ንግዲ መርከብ ክድሕኑ ከምዝኸኣሉ ኣፍሊጣ።
እንተኾነ፣ ሰራሕተኛታት እታ መረከብ ነቶም ካብ ናይ ሞት ሓደጋ ዝደሓኑ ሓተቲ ዑቕባ ናብ ሊብያ ምምላሶም እቲ ትካል ግብረ ሰናይ ወቒሱ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ፣ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ፣ ብጃልባ ዝተበግሱ ኣስታት 70 ሓተቲ ዑቕባ ደሃዮም ከምዝጠፍአ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት – IOM ምግላጹ ኣይርሳዕን።
================


text:
ኣሚሪካ ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ እገዳ ወሲናTuesday, 24 August 2021 10:05 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ እገዳ ከም ዝወሰነት “ተስፋ ኒውስ” ዝተባህለ ማዕከን ዜና ብትዊተር ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ። ምኽንያት ናይዚ ኣብዚ ሳልስቲ ዝተወሰነ እገዳ ጀነራል ፍሊጶስ ዝእዝዞ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ኣብ ጐኒ ሓይልታት ፈደራላዊ መንግስቲ ኮይኑ ኣብ ዘካየዶ ኣንጻር ሰራዊት ትግራይ ኣብ ዘካየዶ ውግእ ብዝፈጸሞ ከበድቲ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት እዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ከተቕርቦ ንዝጸንሐት ክስታትን ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ ንዝወሰነቶ እገዳን ኣነኣኢስዎ። ኣተሓሒዙ ከኣ ብመንግስቲ ኣሜሪካ ዝቐርብ ክስታት ሓድሽ ኣይኮነን ድሕሪ ምባል ነጺግዎ። ብመሰረት እዚ ናይ እገዳ ውሳነ እቲ ጀነራል ኣብ ኣሜሪካ ዘቐመጦ ገንዘብን ንብረትን ካልእ ጠቕምታቱን ክስእን እዩ። ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ ከኣ እዚ እገዳ ናብ ዝምልከቶ ተቖጻጻሪ ኣካል ከምዝመሓላለፍ እቲ ዜና ሓቢሩ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ተወሲኑ ዘሎ እገዳ “ማግነቲስት” ብዝበሃል ናይ ሰብኣዊ መሰል ተሓታትነት” ብይን ኮይኑ፡ ብደረጃ ዓለም ኣብ ዝፍጸሙ ዓበይቲ ጥሕሰት መሰላትን ምጥፍፋእን ዝትግበር እዩ። ናይ ኣሜሪካ ዓቃብ ገንዘብን ንብረትን ኣካል ከም ዝበሎ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ትግራይን ኣብ ካልእ ከባብታት ዓለምን ኣብ ልዕሊ ኣብ ከቢድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝተሳተፉ ኣካላት ዝውሰድ ስጉምቲ ቀጻሊ ክኸውን እዩ።
ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብ21 ሕዳር 2020 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ነዚ ኣብ ትግራይ ዘጋጠመ ውግእ ኣብ ዝምልከት “ሰልፍና ንዝኾነ ይኹን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝግበር ዝምታን ሲቪላዊ ዓመጽን ኣይቅበልን። ስለዝኾነ ከኣ፡ ነዚ ኣብ ትግራይ ዝኸይድ ዘሎ ውግእ ጉልባብ ጌርካ ዝዝመት ንብረት ህዝቢ ምስዝህሉ ብገበን ዘሕትትን ውዒሉ ሓዲሩ እቲ ንብረት ናብ ዋንኡ ክምለስ ስለዝግባእን፤ ኣየናይ ሸነኽ ይገብሮ ብዘየገድስ ዝኾነ ሰብ ካብ ናይ ዝምታን ዓመጽን ተግባራት ክቑጠብ ኣጥቢቕና ነተሓሳስብ።” ኢሉ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ሰባት ናብ ደሴ ኣትዮምFriday, 13 August 2021 14:47 Written by BBC
11 ነሓሰ 2021
ብምኽንያት እቲ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ እናተስፋፈሐ ዝመጽእ ዘሎ ኲናት ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ሰሜን ወሎ ዝሃደሙ ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ነበርቲ ኣብ ከተማ ደሴ ኣዕቊቦም ከም ዘለዉ ከንቲባ እታ ከተማ ንቢቢሲ ተዛሪቡ።
ቅድም ክብል ኣስታት 4500 ዝኾኑ ነበርቲ ካብ'ቲ ኲናት ይካየደሉ ዘሎ ከባብታት ሰሜን ወሎ ናብ ደሴ ኣትዮም ከም ዝጸንሑ ዘዘኻኸረ እቲ ከንቲባ፡ ካብ ትማሊ ጀሚሩ ድማ ብዙሓት ተመዛበልቲ ናብታ ከተማ ሃዲሞም ምምጸኦም ከንቲባ ኣበበ ገ/መስቀል ገሊጹ።
"ካብ ከባብታት መርሳ፣ ወልድያን ውርጌሳን ብዙሕ ሰብ እናመጽአ እዩ። ንሱ እናፈለና ናብ መዕረፊ ቦታ ንወስዶ ኣለና። ብዝሒ እቲ ተመዛባሊ ምፍላጥ ኣጸጋሚ'ኳ እንተኾነ፡ ካብ 10 ክሳብ 15 ሽሕ ዝግመት ህዝቢ ናብታ ከተማ ኣትዩ" ኢሉ።
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኣምሓራ ብፍላይ ድማ ኣብ ሰሜን ወሎ ዘሎ ወተሃደራዊ ጎንጺ፡ ሰባት ንድሕንነቶም ብምስጋእ ናብ ከተማ ደሴ ይኣትዉ ምህላዎም ነበርቲ ንቢቢሲ ሓቢሮም።
ንድሕንነቱ ክንብል ስሙ ዘይንጸርሖ ሓደ መምህር፡ ምስ ሸውዓተ ኣባላት ስድርኡ ካብ ወልደያ ተመዛቢሎም ኣብ ከተማ ደሴ ተዓቂቦም ከም ዝርከቡ ተዛሪቡ።
እቲ መምህር ከም ዝብሎ፡ ቅድም ክብል ስድርኡ ካብ ወልድያ ናብ ደሴ ዘግዐዘ ኾይኑ፡ንሱ ድማ ካብ ወልድያ ናብ ደሴ ከም ዝኣተወ ይዛረብ።
"ኲናት ፈሪሕና ኢና ሃዲምና መጺእና። ደሴ ካብ ዓቅማ ንላዕሊ ሰብ እያ ሒዛ ዘላ። ህዝቢ ወልድያ ተገልቢጡ ኣብ ደሴ እዩ ዓሪፉ ዘሎ ምባል ይከኣል" ብምባል ኣብታ ከተማ ብዙሕ ካብ ወልድያ ዝመጽአ ሰብ ከም ዘሎ ይዛረብ።
ምስ ውሑዳት ሰባት ካብ ወልድያ ተልዒሎም ክሳዕ ውጫሌ ብእግርን ብባጃጅን ምስ ተጉዓዙ፡ ካብ ውጫሌ ብሚኒባስ ተሳፊሮም ናብ ደሴ ምእታዎም እቲ መምህር ይዛረብ።
ከንቲባ ከተማ ደሴ ኣቶ ኣበበ ገ/መስቀል፡ ብዙሕ ቁጽሪ ዘለዎ ህዝቢ ናብ ደሴ ዝኣቲ ዘሎ ብምዃኑ፡ ብሕቶ እቲ ህዝቢ ሰዓት እቶ እቶ ምእዋጁ ወሲኹ ሓቢሩ።
ካብቲ ምምሕዳር እታ ከተማ ፍቓድ ካብ ዝተዋህቦም ሓይልታት ወጻኢ፡ ካብ ምሸት ክልተ ሰዓት ጀሚሩ ዝኾነ ምንቅስቓስ ተኸልኪሉ ተባሂሉ።
ወሲኹ ድማ፡ ስርዓት ዘይብሎም ሰብ ተሽከርከርቲ [ባጃጅ] ገበናት ከይሰርሑ፡ ናይቶም ተሽከርከርቲ ምንቅስቓስ ክሳብ ሰዓት 12 ናይ ምሸት ተገዲቡ ተባሂሉ።
እቲ ከንቲባ፡ እቲ ህዝቢ ኲናት ፈሪሑ እዩ ናብ ደሴ ዝመዛበል ዘሎ ምስ በለ፡ ንተመዛበልቲ ኣድላይ ድጋፍ ይግበረሎም ከም ዘሎ ገሊጹ።
ወቕቲ ክረምቲ ብምዃኑን ትምህርቲ ዕጽው ስለ ዝኾነን ድማ፡ ተመዛበልቲ ኣብ ሽድሽተ ኣብያተ ትምህርቲ ኣዕሪፎም ከም ዘለዉ ወሲኹ ሓቢሩ።
ድልውነት ምክልኻል ሓደጋ፣ ኣመራርሓ ሰሜን ወሎን ነባሪ እታ ከተማን ንተመዛበልቲ ድጋፍ ይገብር ከም ዘሎ'ውን ሓቢሩ።
ብደረጃ ቀበሌን ክፍለከተማን ኮሚቴ ተጣይሹ ነቶም ተመዛበልቲ ንምድጋፍ ምድላዋት ይግበር ከም ዘሎ'ውን ከንቲባ ኣበበ ወሲኹ ተዛሪቡ።
Source=ኢትዮጵያ፡ ካብ ሰሜን ወሎ ዝተመዛበሉ ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ሰባት ናብ ደሴ ኣትዮም - BBC News ትግርኛ
ቅልውላው ትግራይ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ሃገራዊ ጻውዒት ክተት ኣዊጁWednesday, 11 August 2021 11:53 Written by BBC
ቅልውላው ትግራይ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ሃገራዊ ጻውዒት ክተት ኣዊጁ
ምንጪ ስእሊ,REUTERS
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብዩ ኣሕመድ፡ ኩሎም ዜጋታት ናብቲ ኣንጻር ሓይልታት ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ክጽምበሩ ጸዊዑ፡፡
ንሱ ሎሚ ብቤት ጽሕፈቱ ኣቢሉ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ‘‘ኩለኹም ኣብቲ ሃገር ናይ ምክልኻል ወፍሪ ንምስታፍ ዕድመኹምን ዓቕምኹምን ዝፈቅድ ኢትዮያውያን፡ ናብ ሰራዊት ምክልኻል፣ ፍሉይ ሓይልን ሚልሻን ብምእታው ሓለውቲ ሃገር ምዃንኩም እተርእዩሉ እዋን እዩ’’ ኢሉ፡፡
ሓይልታት ትግራይ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ንሰፊሕ ከባቢታት ትግራይ ድሕሪ ምቁጽጻሮም እቲ ኲናት ኣብ ካልኦት ክልላት ኣስፋሕፊሑ ይርከብ።
ሰራዊት ፌደራል ካብ ከተማ መቐለ ድሕሪ ምስሓቡ በይናዊ ምቁራጽ ተኹሲ ኣዊጁ እኳ እንተነበረ፡ ኣብ ስምምዕ ዝተመስረተ ምቁራጽ ተኹሲ ክግበር ዝሓቱ ሓይልታት ትግራይ ግና ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተነበረ ዕጽዋ ክለዓልን ሓይልታ ኣምሓራን ኤርትራን ካብ ትግራይ ክወጹ ዝሓትትን ነጥቢ ዝርከቡዎም ቅድመ ኩነታት ብምቕማጥ ቃልሶም ቀጺሎም ንገለ ከባቢታት ኣምሓራን ዓፋርን ተቖጻጺሮም፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ቢቢሲ ጻንሒት ገይሩ ዝነበረ ካብ ኣዘዝቲ ሰራዊት ትግራይ ሓደ ዝኾነ ጀነራል ጻድቃን ገብረትንሳኤ፡ ሓይልታቶም ናብ ጎረቤት ክልላት ዝደፍኡ፡ ነቲ መንግስቲ ፌደራል ሓገዝ ናብ ክልሎም ከይኣቱ ዘንበሮ ክልከላ ንምስባር ከምዝኾነ ገሊጹ ነይሩ፡፡
ኮይኑ ግና እቲ ሎሚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ሓይልታት ትግራይ ሓገዝ ከይኣቱን ሓረስቶት ከይሓርሱን ከልኪሎም ብምባል ከሲሱ፡፡
እቲ ተዓዋቲ ሰላም ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ንህወሐት ንምስዓር ኩሉ ህዝቢ ክኸትት ጸዊዑ ኣሎ፡፡
‘‘ኩሉ ኢትዮጵያዊ ዓይንን እዝንን ሃገሩ ብምዃን ሰለልትን ተሓባበርትን ህወሓት ንምቅላዕ ምስ ሓይልታት ጸጥታ ብቕርበት ክሰርሕ ኣለዎ’’ ኢሉ፡፡
ውድብ ህወሓት ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ግብረ ሽበራዊ ተባሂሉ ዝተበየነ ኮይኑ፡ እቲ ውድብ ግና ሕጋዊ መንግስቲ እቲ ክልል ከምዝኾነ እዩ ዝገልጽ፡፡
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ሎሚ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ሽሞም ዘይጠቐሶም ትካላት ሰብኣዊ ሓገዝ ነቲ ‘‘ጁንታ’’ ክብል ዝገለጾ ኣካል ክሕግዙ ተረኺቦም ክብል ከሲሱ፡፡
‘‘መንግስቲ ንዝገብሮ ጻዕሪ ግቡእ ክብሪ ዘይምሃቦም ከይኣክል፡ ብሽም ሰብኣዊ ሓገዝ ነቲ ጁንታ ዝሕግዝ ተግባር ክፍጽሙ ኢድ ብኢድ ዝተትሓዙ ኣለዉ’’ ኢሉ፡፡
ኣብ ቀረባ መዓልቲታት ሰብመዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ናይ ትካል ሰብ ኣልቦ ሓካይም ደችን ኖርወይ ረፊውጂ ካውንስልን ዝርከቡዎም ሰለስተ ትካላት ሰብኣዊ ሓገዝ ፍቓድ ምስራዞም ዝዝከር እዩ፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ዝገበረ ሓላፊ ሰብኣዊ ረድኤት ሕቡራት ሃገራት ማርቲን ግሪፍቲዝ ግና፡ ሰብመዚ ኢትዮጵያ ሰራሕተኛታት ረድኤት ንሓይልታት ትግራይ ይድግፉ እዮም ምበሎም ሓደገኛ ምዃኑን መርተዖ እንተሃልዩዎም መረዳእታ ከቕርቡ ኣዘኻኺሩ።
ጉባአ ይኣክል፡ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚትSaturday, 07 August 2021 11:24 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ተረኺቡ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝነበረ “ኣይሰላም ኣይውግእ” ከነታት ዘብቃዓሉ ፖሊሲ ሒዙ ምምጽኡ ንህዝቢ ኤርትራ ዓቢ ብስራት ነይሩ። ኣብ ግብሪ ክውዕል ድማ ኩሉ ኤርትራዊ ተጸብይዎ። እንተኾነ እዚ ናብ ሰላም መእተዊ ዝመስል ዝነበረ ትጽቢት፡ ዉልቀ መላኺ ኢሰያስ መተግበሪ ሕቡእ ኣጀንድኡ ኢሉ ከምዝተቐበሎ በቲ ኣብ 20 ሰነ 2018 “ገይም ኦቨር ወያነ” (ጸወታ ተውዲኡ) ዝበሎ ብዘየማትእ መንገዲ ኣረጋጊጽዎ ኢዩ። ቁሩብ ከይጸንሐ ብብዙሓት ወገናት ዘይግሉጽን ዘይትካላውን ምዃኑ ዝተመዝነ፡ ኣብ ጠቕሚ ህዝብን ልዑላውነት ሃገርን ኣሉታዊ ሳዕቤን ዘኸትል መንገዲ ሓዘ። ክሳብ ሎሚ ካብ ኣፍልጦ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ተኸዊሉ ዝኸይድ ዘሎ ዘይቅዱስ ዝምድና ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ንጥቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይውዕል ጋህዲ ኢዩ።
ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝረኸቦ ኣጋጣሚታት ንመራሒ ሃገር ዘይምጥን ንክብሪ ህዝቢ ኤርትራ ዘዋርድ፡ ንልዑላውነት ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘእቱ መግለጺታት ምሃብ ናተይ ኢሉ ተታሒዝዎ ጸኒሑ። እዚ ዝሓዞ መስደመም መንገዲ ኣብ ፈቐዶ መድረኻት በቲ ክቡር ዋጋ ዝተኸፍሎ ልኡላውነት ኤርትራ ምጥላዕን ምሕጫጭን ነይሩ። እዚ ጸረ ህዝብን ሃገርን ተግባር ናይቲ ዲክታተር ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ነቲ መንእሰይ ወለዶ ዘቖጠዐን ዘነደረን ኢዩ ነይሩ። ነዚ ብምቅዋም ከኣ ኩሉ፡ ዋላ ካብ ሰዓብቲ ህግደፍ ዝነበሩ ደጊም “ይኣክል” ብዝብል ድምጺ ብናህሪ ተላዒሉ። ዓለምለኸ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ኤርትራውያን ከኣ ናይዚ ህዝባዊ ቁጠዐ መርኣያ እዩ።
ምንቅስቓስ ይኣክል ኣብ ትሕቲ ሓደ ጭረሖ ኣብ በበይኑ ኩርነዓት ዓለም እዩ ተላዒሉ። ኣብዚ ጉዕዘኡ ዋላ ዓበይቲ ብድሆታት እንተገጠምዎ ካብ ዝሓለፉ ተመኩሮታት ተማሂሩ እዚ ህዝባዊ ምልዕዓል ውደብኡ ቀጻሊ ንክኸውን ጽዒሩ። ኣበየክፍላተ ዓለሙ ተበታቲንካ ምድማዕ ከምዘይከኣል ተገንዚቡ፡ ዓቕሙ ናብ ሓደ ጥርናፈ ንምምጻእ ኣዝዩ በዳሂ ቃልሲ ከካይድ ጸኒሑ። እዚ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ 11 ሃገራት ዝርከቡ ጨናፍሩ ዝተሳተፍዎ "ሳቮያ ንድሕነት ሃገር” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ጭረሖ፡ መስራቲ ጉባአኡ ኣካይዱ። ኣብዚ ጉባአኡ ዝምረሓሉ ሰነዳት ከጽድቕን መሪሕነቱ ክመርጽን ምኽኣሉ ንሓደ ካብቲ ኣብ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ከጋጥም ዝጸንሐ ተኸኣኢልካ ብሓባር ክትቃለስ ናይ ዘይምብቃዕ ብደሆ ክሰግሮ በቒዑ ዘብል እዩ። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ዮሃና ንብሎ፣
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል፡ ዝዓሞ ዘሎ፡ ምስ ዕማማቱ ዘሳኒ ኮይኑ ስለዝረኸቦ ካብ መጀመርታኡ ደጊፍዎን ኣተባቢዕዎን እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ ብመሰረት ቅዋም ሰዲህኤ፡ ኣባላቱ ምስ ፖለቲካዊ መትከላቱ ኣብ ዘይጻረር ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ማሕበራትን ክዋስኡ ዘፍቅድ ብምዃኑ ምስ ኣብ ከባቢኦም ዝርከቡ ኣካላት ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ክሳተፉ ጸኒሖም እዮም። ብመንጽርዚ እቲ ናብ መስራቲ ጉባአ ዓለምለኻዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ናይ ምብጻሕ ዓወት ከም ናይ ኩላትና ጌርና ንቖጽሮ። ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ንሓያለ ብድሆታት ሰጊሩ፡ ንመጻኢ ናይ ቃልሲ ባይታ መድሚዱ ኣብዚ ደረጃዚ ምብጻሑ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ኢዩ። ኣብ መስርሕ ቃልሲ ቆላሕታ ሂቡ ከማልኦም ዝግበኦ ዝተረፍዎ ከምዘለዉ’ውን ኣዳዕዲዑ ይርደኦ እዩ ዝብል እምነት ኣለና። ስለዚ በቲ ሓደ ወገን ንገዛእ ርእሱ ናብ ኣድማዒ ተጽዕኖ ናይ ምፍጣር ደረጃ ክድይብ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ብሓደ ዝሰርሕሉ ኩነታት ንምፍጣር የካይድዎ ኣብ ዘለዉ ጻዕሪ ምሕጋዝ ኣብ ቅድሚኡ ካብ ዘለዉ ዕማማት ገይሩ ክወስድ ይግበኦ።
እዚ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ኣብ ከባቢና ውዑይ ፖለቲካዊ ምቅይያራት ክረኣየሉ ዝጸንሐ፡ ብማዕረኡ’ውን ክንዋሳእ ዝነበረና ብምኽኒያት ቀዛፊ ሕማም ኮቪድ-19 ብደረጃ ዓለም ምንቅስቓሳትናን ርክባትናን ዝዛሕተለሉ ናይ ጸገም ግዜ ኮይኑ እዩ ጸኒሑ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ በዳሂ እዋን ኣይኮነንዶ ተረሓሒቕካ ብኣካል ተራኺብካ እውን ዘይከኣል ዝመስል በዲህካ፡ ብደረጃ ጉባአ ተመያይጥካን ትካላዊ ምልክዕ ሒዝካን መጻኢ መደባትካ ሓንጺጽካ ምውጻእ ዓብይ ግምት ዝወሃቦ ተግባር እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ድሌትን ቅሩብነትን እንተልዩ ዘይከኣል ዝመስል ምትግባር ከም ዝከኣል’ውን ከም ኣብነት ዝውሰድ ተመኩሮ እዩ።
ኣይኮነንዶ ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ኣዝዩ ተሃዋስን ጽኑዕ ምትእምማን ዘይተጠርየሉን ኩነታት፡ ኣብ ህዱእን ጥጡሕን ሃላዋት እውን ፍጹምነት የለን። ምንቅስቓስ ይኣክል ብዓንዳ ርእሱ ኮነ መስራቲ ጉባአኡ ሕጽረት ክህልዎ ከም ዝኽእል ውሁብ እዩ። ብመሰረቱ’ውን ፍጹምነት ኣብ መስርሕ ዝረጋገጽ እምበር፡ ብሓንሳብ ዝጥረ ኣይኮነን። እቶም ካብ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ወጻኢ ዘለዉ ኣካላት እውን ኣብ ክንዲ ንናእሽቱ ጉድለታት ምትዕብባይ፡ በቲ ናይ ክሳብ ሕጂ ኣወንታታቱ ኣተባቢዖም ንዝህልዎ ጉድለታት ክምልእ ክሕግዝዎ ይግባእ።ይኣክል’ውን ካብኡ ወጻኢ ህዝባዊ ምንቅስቕሳት ምህላዎም ተረዲኡ ንዝያዳ ብቕዓትን ብዙሕነታዊ ኣሳታፍነትን ክሰርሕ ናይ ግድን ምዃኑ ተረዲኡ ክነጥፈሉ’ዩ ዝብል እምነት ኣለና። እዚ ንይኣክል ጥራይ ዝምልከት ዘይኮነ፡ ንዝኾነ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ዝስጉም ኣካል፡ ምስ ኩሉ ሕጽረታቱ እናተባባዕካ ጉድለታቱ ከእርም ከኣ ምዝኽኻሩን ምሕጋዙን ከም ሃናጺ ተግባር ክውሰድ ዝግበኦ እዩ።
መስራቲ ጉባአ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ከምቲ ኣብ ደምዳሚ ኣዋጁ ዘመልከቶ፡ ንምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ፡ ንኤርትራዊ ብዙሕነታዊ ኣሳታፍነት፡ ኣድላይነት ህዝቢ ዝመሰረቱ ሰፊሕ ጥርናፈ፡ ግደ መንእሰያትን ደቂ ኣንስትዮን ወሳንነት ህዝቢ ኤርትራን፡ ንህግደፍ ኣብ ዲፕሎማሲያዊ ሜዳ ምቅላዕን ምስዓርን፡ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ዝሓልፍዎ ዘለዉ ስቓይን፡ ዝምድና ብሓፈሻ ምስ ጐረባብትና ብፍላይ ከኣ ምስ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝምልከቱ ዛዕባታት ውሳነታት ኣሕሊፉ ኣሎ። ካብዚ ውሳነታቱ እቲ ዝያዳ ቆላሕታ ዝወሃቦ ከኣ እቲ “ዘለናዮ መድረኽ፡ ናይ ህጹጽነትን ዕትበትን ዝጠልብ፡ ስለዝኾነ፡ ዓለም-ለኻዊ ምንቕስቃስ ይኣክል ኤርትራውያን ንኹሎም ተቓለስቲ ፖለቲካዉያን ውድባትን ሰብ-ብርክን ከም ናይ ቃልሲ መዛኑን መሻርክትን፡ ብናይ ስራሕ ውዕልን ምትሕብባርን፡ እናተመላላእና፡ ክንቃለስን፡ ንቕድሚት ብሓድነት ክንስጉምን ይጽውዕ።” ዝብል እዩ።
ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ንጉጅለ ህግደፍ ኣወጊድካ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ናይ ምትካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓላፍነት ንምዕዋት፡ ናይ ኩልና ኤርትራውያን፡ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ ማሕበራት፡ ምንቅስቓሳት፡ ናይ ዜና ማዕከናትን ክኢላታትን ሓይልታት ውሁድ ናይ ለውጢ ጻዕሪ ዝሓትት እዩ። ነዚ ክንበቅዕ ከኣ ቅድም ነናትና ዕዮ ገዛ ክንሰርሕን ክንውግንን ስለ ዝግበና፡ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) እውን ነዚ ናይ ይኣክል ከም ተመኩሮ ወሲዱ ናብ ዝበረኸ ደረጃ ክድይብ ይግበኦ።


text:
ኣብ ወላይታ ብዝተፈጥረ ግጭት 5 ሰባት ከምዝሞቱን ብዝሖም ዘይተፈልጠ ካልኦት ከምዝተጎድኡን ምክትል ምምሕዳር’ቲ ክልል ኣቶ ርስቱ ይርዳው ገሊጾም።
ኣቶ ርስቱ ወሲኾም ‘ሃገር ንምፍራስ ምስ ዝሰርሑ ኣካላት ተመሳጢሮም’ ዝተባሃሉ ንኣመራርሓ’ቲ ዞባ ወሲኹ 26 ሰባት ከምዝተኣሰሩ’ውን ጠቂሶም።
‘መንግስቲ ንሕቶ ህዝቢ ሰላማዊን ሕገ መንግስታዊን መልሲ ንምሃብ ፍሉይ ትኹረት ሂቡ እናሰርሐ ከሎ ዝተኸሰተ ነገር ከምዘሕዘኖም’ ንናይቲ ክልል ሚድያ ገሊጾም።
ነበርቲ’ቲ ዞባ ትማሊ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፣ ‘ዝተኣሰሩ መናእሰያትን መራሕትናን ይፈትሑ’ ኢሎም ዝተላዓለ ተቃውሞ ስዒቡ ምስ ሓይሊ ጸጥታ ግጭት ተፈጢሩ ብርክት ዝበሉ ሰባት ተጎዲኦም ኣስታት ዓሰርተ ሰባት ከምዝተቀትሉን ምግላጾም ይዝከር።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ክልላዊ ምምሕዳር ደቡብ ኢትዮጵያ፣ ብዛዕባ ምእሳር ኣመራርሓ ዞባ ወላይታ አመልኪቱ ትማሊ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ‘እቶም ዝተኣሰሩ ኣባላት ኣመራርሓ፣ ምስ ህወሓትን ኦኔግ-ሸኔን ተሓባቢሮም ውዲት ጥፍኣት ይፍሕሱ ዝነበሩ’ዮም’ ከምዝበለ ተፈሊጡ።
ንክልል ትግራይ የመሓድር ዘሎ ህወሓት ብወገኑ ‘ሕቶ ህዝቢ ምምላስ ምስ ኣበዮም ኣንፈቱ ንምቕያር ዝገብርዎ ፃዕሪ እዩ፣ ህዝቢ ግና ስለዝፈለጦም ከታልልዎ ኣይኽእሉን’ ክብል መልሲ ሂቡ’ሎ።


text:
ሰነት ኣመሪካ ለውጢ ኩነታት ኣየር ንምንካይ፣ዋጋ መድሃኒታት ንምጉዳልን ናይ መጠን ግብሪ ገለ ኮርፐሬት ትካላት ክብ ብምባልን ዘኽእል ሕጊ ትማሊ ሰንበት ብዓብላሊ ድምፂ ኣሕሊፉ።
ሰኔተራት ነቲ ሕጊ ምንካይ ዝቕባበ(Inflation Reduction Act) ብዝብል ዝፍለጥ ሕጊ ሓምሳ ብሓምሳ ብዝኾነ ማዕረ ድምፂ ምሃቦም ነቲ ድምጺ ንምፍላይ ምኽትል ፕረዚደንት ካማላ ሃሪስ ወሳኒ ዝኾነ ናይ ደገፍ ድምፀን ሂበን።
ኣብ ሰነት መራሒ ዓብላሊ ሰልፊ ዲሞክራት ሻክ ሹመር ብዛዕባ እዚ "ሎሚ ድሕሪ ዕቱብ ስራሕ ሓደ ዓመት ሰነት ታሪኽ ይሰርሕ ኣሎ።ሕጊ ምንካይ ዝቕባበ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ናይ ሕጊ ምውፃእ ተግባራት ሓደ ኮይኑ ከምዝፀንሕ እምነት ኣለኒ።እቲ ሕጊ ዝቕባበ ክንኪ፣ዋጋ ክጉድል፣ፅቡቕ ደሞዝ ዘኽፍሉ ሚልዮናት ስራሕቲ ክፈጥርን ኣብ ታሪኽ ኣመሪካ ኣዚዩ ተባዕ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዘተኣታትውን እዩ" ኢሎም።
ሪፓብሊካዊያን እቲ ሕጊ ዝቕባበ ኣይፈትሕን ኣብ ክንድኡ ዕድል ስራሕ ዝቐትልን ምዕባለ ዘድክምን ቁጠባ ናብ ውድቀት ዘእቱን እዩ ክብሉ ይከራኸሩ።


text:
ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ‘መንግስቲ ምስ ህዝቢ ተሓባቢሩ ንሓይልታት ፀረ ሰላም ዘየዳግም ስጉምቲ ኣብ ምውሳድ ከምዝርከብ’ ገሊጾም። ኣብ ገለ ዞባታት ኦሮምያን ሰሜናዊ ጎንደርን ኣብ ዝተላዕሉ ግጭት፣ ኢድ ሓይልታት ጸረ ሰላም ከምዘለዎ’ውን እቶም ቀ/ሚ ሓቢሮም።
ማስተር ፕላን ኣዲሳበባን ጎረባብታ ዞባታት ኦሮምያን፣ ብደረጃ ረቂቅን ብልዝብ ህዝቢ ክማሓየሽ ዝኽእልን፣ ደገፍ ህዝቢ ዘይብሉ እንተኾይኑ ከይትግበር ይኽእል’ዩ ኢሎም ኣቶ ኃይለማርያም።
እቲ ጉዳይ ከም’ዚ ኮይኑ እናሃለወ እቲ ኣብ ገለ ከባቢታት ኦሮምያን ሰሜን ጎንደርን ዝተወለዐ ህውከት ብሓይልታት ጸረ ሰላም’ዩ ኢሎም።
ንሕቶ ህዝቢ ቅማንት ስዒቡ ኣብ ሞንጎ ንብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ክልል ኣምሓራ ንምግጫው ዝተወለዐ ህውከት’ውን ኢድ ሓይልታት ጸረ ሰላም ኣለዎ ኢሎም እቶም ቀ/ሚ።
‘ሓይልታት ጥፍኣት ብቅድሚትን ድሕሪትን እናመርሑ ብርክት ንዝበሉ ንብረት ህዝቢን መንግስቲን ከምዘባርዑ ንፈልጥ ኢና። ዕጡቃት’ውን ንኣባላት ፀጥታን ካልኦት ኣባላት ማሕበረ-ሰብን ቀቲሎምን ጎዲኦምን’ዮም። እዚ ነገር’ዚ ፈፂሙ፣ፈፂሙ ክቅፅል ኣይኽእልን። መንግስቲ ንሕጊን ሕገ-መንግስታዊ ስርዓትን ክሕሉን፣እዚ ሕቶ ህላውና ዝኾነ ከኽብርን ሓላፍነቱ ክዋፃእን ይግባእ። ክህውኽ ንዝደሊ ሓይሊ ምስ ህዝቢ ኮይንና ንሕጋዊ ስጉምቲ ብዘይምሕረት ንወስድ ምኻና በዚ ኣጋጣሚ መልእኽቲ ከሕልፍ ይደሊ’ በሉ እቶም ቀ/ሚ።
መንግስቲ፣ ኣብ ልዕሊ ንኢትዮጵያ ንምህዋኽ ዒላማኦም ንዝገበሩ ሓይልታት ጸረ ሰላም ተሪር ስጉምቲ ከምዝውሰድ’ውን ቀ/ሚ ኃይለማርያም ጠቂሶም’ለው።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ምምሕዳር ኣዲሳበባ ሎሚ ኣብ ዝዘርገሖ መግለፂ ‘ቤት ፅሕፈት ማስተር ፕላን ኣዲሳበባን ዞባታት ኦሮምያን፣ ካብ ዓሚ ጀሚሩ ስርሑ ከምዘቋረፀ’ ገሊፁ’ሎ። እቲ ውጥን ድጋፍ ህዝቢ ዘይረክብ እንተኾይኑ ኣይትግበርን ንዝብል መርገፂ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮምያ ደጊሙ’ሎ ምምሕዳር ኣዲሳበባ።