text:
Radio Erena: 30 October 2018
መነግስቲ ፈረንሳ፣ ኣብ መንጎ ጅቡትን ኤርትራን ንዘሎ ዘይተፈትሐ ጉዳያት ንምሽምጋል ተበግሶ ክወስድ ኣብታ ሃገር ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዘካየደ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ሓቲቱ።
ንሱ ብ29 ጥቅምቲ ምስ ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን ድሕሪ ምዝርራብ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ ፕረዚደንት ፈረንሳ ነቲ ኣብ መንጎ ‘ዘን ክልተ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዘሎ ጉዳያት ኣብ ምፍታሕ ክዋሳእ ንዘቕረበሉ ሕቶ እወታዊ ምላሽ ብምሃብ፣ ካብ ዝመጽእ ሰሙን ኣትሒዙ ምስ ፕረዚደንታት ኢሳይያስ ኣፈወርቂን እስማዒል ዑመር ገለን ክዘራረብ ምዃኑ ከምዘረጋገጸሉ ጠቒሱ።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ዘሎ ጉዳያት ብሽምግልና ንምፍታሕ ፈለማ ተበግሶ ዝወሰደት ሃገር ቀጠር’ያ።
ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ድሕሪ ዘጋጠመ ምክፍፋል፣ ኤርትራን ጅቡቲን ምስ ስዑዲ ዓረብ ብምውጋነን፣ ቀጠር ነቲ ንሸሞንተ ዓመታት ዘሳላየቶ መስርሕ ሰላም ኤርትራን ጅቡቲን ከምዘቛረጸቶ ኣፍሊጣ።
ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ ናብ ሰላም ድሕሪ ምቕርራበን፣ ኢትዮጵያ፣ ነቲ ዞባውን ኣህጉራውያን ተነጽሎታት ገጢምዎ ዝጸንሐ መንግስቲ ኤርት ምስ ሶማልን ጅቡትን ንምቕርራብ ሓድሽ ተበግሶ ወሲዳ።
ድሕሪ’ዚ ናይ ኢትዮጵያ ጻዕርታት፣ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ’ውን ንመራሕቲ ክልትኤን ሃገራት ብኣካል ኣቐርራሪቡ ከምዘዘራረቦም ይፍለጥ።
ጅቡቲ ዘለዋ ጉዳይ ሃለቶም ዘይተፈልጡ ምሩዃታን ዶባዊ ምስሕሓብ ኣብ ከባቢ ራስ ዱሜራን መዕለቢ ከይተገብረሉ ዝምድንኣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ናብ ንቡር ከምዘይትመልስን፣ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ እቲ መንግስቲ ዘንበሮ እገዳ ክልዓል ከምዘይትጽውዕን’ያ ትገልጽ።
ፕረዚደንት ፈረንሳ፣ ኢማኑኤል ማክሮን ድሕሪ ክልተ ኣዋርሕ ናብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከካይድ ምዃኑ ይግለጽ።
====================


c: text/html

text:
Radio Erena: 23 December 2016
ኣብ ከተማ ካምፓላ ዝርከባ ክልተ ባንክታት፣ ኣብ ቅትለት ኤርትራዊ ነጋዳይ ዳኒኤል ወልዱ ምትሕብባር ኔሩወን ብዝብል ክሲ መርመራ ይካየደለን ምህላዉ ማዕከናት ዜና ካብ ኡጋንዳ ሓቢረን።
ኣፈኛ ፖሊስ ኡጋንዳ፣ ኣንድሪው ፈሊክስ ካወሲ፣ ስም እተን ባንክታት እኳ እንተዘይጠቐሰ፣ ክልተ ባንክታት ግና ብጉዳይ ቅትለት እቲ ኤርትራዊ ምጽራይ ይካየደለን ከምዘሎ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
ናይ ካፕቴን ማዕረግ ዘለዎ ሓኪም ማንጀኒ ዝተባህለ ኡጋንዳዊ ወትሃደራዊ መኮነን ምስ ክልተ ተሓባበርቱ፣ ብቕትለት ኤርትራዊ ነጋዳይ ተኸሲሶም ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ካብ ካምፓላ ዝተፈንወ ዜና ድሕሪ ምርግጋጹ’ዩ፣ ምስጢር ናይ ባንክ ሕሳብ ናይቲ ኤርትራዊ ንዘቃልዓ ክልተ ባንክታት’ውን ምጽራይ ዝካየደለን ዘሎ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ንግዲ ተዋፊሩ ዝነበረ ወዲ 32 ዓመት ኤርትራዊ መንእሰይ ዳኒኤል ወልዱ፣ ኣብታ ሃገር ዕግርግርን ናዕብን ድሕሪ ምኽሳቱ፣ ህይወቱ ንምድሓን ናብ ኡጋንዳ እኳ እንተምርሐ ካብ 27 ጥቅምቲ ኣትሒዙ ግና ደሃዩ ጠፊኡ።
ድሕሪ ዝተወሰነ መዓልታት ከኣ ሬስኡ ኣብ ቡስያ ኣብ ዝተባህለ ገጠር ኬንያ፣ ኣብ ናይ ሕርሻ ቦታ ተደርብዩ ተረኺቡ።
ፖሊስ ኡጋንዳ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ዳኒኤል ወልዱ ካብ ደቡብ ሱዳን ድሕሪ ምምላሱ፣ ኣብ ናይ ባንክ ሕሳቡ ክልተ ሚልዮን ኤውሮ ከምዘለዎ ዝፈለጠ ኡጋንዳዊ ወትሃደራዊ መኮነንን ክልተ ተሓባበርቱን፣ ናይ ጀርመን ቪዛ ንምርካብ ክሕግዝዎ ምዃኖም ብምትላል’ዮም፣ቀቲሎሞ።
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ዘሎ ምልክን ዕብለላን ናይ ንግድን ወፍርን ዕድላት ዝሰኣኑ ኤርትራውያን ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ኡጋንዳ፣ ኣንጎላ፣ ኮንጎ፣ ሩዋንዳን ካልኦት ሃገራትን ዕዉታት ነጋዶን ኣውፈርቲን ክኾኑ ክኢሎም ምህላዎም ይፍለጥ።
እንተኾነ፣ ኣብ ከም በዓል ጁባን ካምፓላን ብሰንኪ ዘሎ ግኑን ስርቅን ዘረፋን፣ ህይወት እዞም ኤርትራውያን ኣብ ተደጋጋሚ እዋን ኣብ ሓደጋ ክወድቕ’ዩ ዝርአ።
====================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናይ ድቂ ብልሸት ምምርማር ኣብ ስኮነ- ቀሊል ሽወደንኛFosterdiagnostik i Skåne - tigrinskaThe content concerns Skåne
ነብሰ ጾር ዲኺ? እምበኣርከስ ብናይ ድቂ ብልሸት ክትምርመሪ ክትመርጺ ትኽእሊ ኢኺ። ናይ ድቂ ብልሸት ምምርማር ናይ’ቲ ኣብ ከብድኺ ዘሎ ድቂ ዝተፈላልየ መርመራታት እዩ። እቲ መርመራታት እንድሕር እቲ ድቂ ሓደ ሕማም፡ ናይ ድቂ ማህሰይቲ ወይ ናይ ክሮሞዞም ዝምባዐ ኣለዎ ኾይኑ ከርእዩ ይኽእሉ እዮም።
ንስኺ ነብሰ ጾር ዝኾንኪ ክትምርመሪ እንድሕር ትደልዪ ወይ ኣይትደልዪን ኾይንኪ ባዕልኺ ኢኺ ትውስኒ። ድሮ ኣብ መበል ዓሰርተ ሓደ ክሳብ ዓሰርተ ኣርባዕተ ሰሙን ብኡልትራሳውንድ ክትምርመሪ ትደልዪ’ዶ? ነብሰ ጾር ከምዝኾንኪ ምስ ፈለጥኪ ሽዑ ንሽዑ ምስ ሓደ ናይ መሕረሲት መቐበሊ ርክብ ግበሪ።
ናይ’ቶም ንኽትብገርዮም ዝውፈዩልኪ መርመራታት ምኽፈል ኣየድልየክን እዩ።
መርመራ ብኡልትራሳውንድ
ኣብ ግዜ ጥንስኺ ብኡልትራሳውንድ ገይርኪ ክልተ ግዜ ወትሩ ክርምርመሪ ትኽእሊ ኢኺ። ቅድም ኣብ መንጎ ናይ ጥንሲ ሰሙን ዓሰርተ ሓደን ዓሰርተ ኣርባዕተን ትምርመሪ፡ ደሓር ከኣ መሊስኪ ኣብ መንጎ ዓሰርተ ሸሞንተን ዕስራን ናይ ጥንሲ ሰሙን። ኣብ’ቲ ካልኣይ መርመራ እቲ ድቂ ዓብዩ ስለዘሎ ውሱናት ሕማምት፡ ናይ ድቂ ማህሰይትታትን ናይ ክሮሞዞም ዝምባዐታትን ንኽረአይ ቀሊል እዩ።
እቶም መርመራታት ብኸም’ዚ ኣገባብ እዩ ዝካየዱ፡
- ኣብ ከብድኺ ብደጊኡ ትምርመሪን ናይ’ቲ ድቂ ኣብ ሓደ ዓለባ ምርኢት ተንቀሳቐስቲ ስእልታትትርእዪ።
- መጀመርያ ግዜ ትምርመሪ እታ መሕረሲት ወይ ሓኪም ናይ ጥንስኺ ግዜን መዓስ ከምትሓርስንይነግሩኺ። ካልኣይ ግዜ እቲ ድቂ ማዕረ ኽንደይ ዓብዩ ከምዘሎ ትፈልጢ።
- ኣብ ማህጸንኪ ክንደይ ድቅታት ከምዘለውኺ ትፈልጢ።
- እታ መሕረሲት ወይ ሓኪም እንድሕር እቲ ድቂ ሓደ ሕማም፡ ናይ ድቂ ማህሰይቲ ወይ ክሮሞዞምዝምባዐታት ከይህልዎ ይምርምሩ።
- እታ መሕረሲት ወይ ሓኪም እታ መዳሕንቲ ኣበየናይ ወገን ኣብ ማህጸን ከምዘላ ይምርምሩ።
ብኡልትራሳውንድን ናይ ደምን መርመራ (KUB)
እቲ ብኡልትራሳውንድን ናይ ደምን መርመራ (KUB) ኣብ መበል ዓሰርተ ሓደን ዓሰርተ ኣርባዕተን ናይ ጥንሲ ሰሙን ትምርመሪ ማለት እዩ። እቲ መርመራ ሓደ ድቂ ገለ ካብ’ቶም ልሙዳት ናይ ክሮሞዞም ዝምባዐታት ክህልዎ ከምዝኽእል ክርኢይ ይኽእል እዩ። ሓደ ኣብነት ዳውንዝ ሲንድሮም እዩ። እንተደንጎየ ሓደ ሰሙን ቅድሚ ብኡልትራሳውንድ ገይርኪ መርመራ ምግባርኪ ኢኺ ሓደ ናይ ደም መርመራ ክትገብሪ ትኽእሊ። ኣብ እዋን መርመራ ብኡልትራሳውንድ እታ መሕረሲት ካብ ናይ’ቲ ድቂ ክሳድ ሓደ ፈሳሲ ትወስድ። ደሓር
እቲ ድቂ ሓደ ናይ ክሮሞዞም ዝምባዐታት ክህልዎ ከምዝኽእል ትፈልጢ። እቲ ክውን ክገብሮ ዘኽእሎ እቲ ናይ ደም መርመራ እንታይ ከምዘርእይ፡ ኣብ’ቲ ናይ’ቲ ድቂ ክሳድ ክንድ ምንታይ ፈሳሲ ከምዘሎ፡ ሚዛንኪ ክንደይ ከንደይ ከምዝኾነን ዕድመኽን እዩ ዝውስን።
ድሕሪ ብኡልትራሳውንድን ናይ ደምን መርመራ KUB የጓን፡
• መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ናይ ክሮሞዞም ዝምባዐታት ክህልው ዝኽእል ብጣዕሚ ንእሽቶይ ስለዝኾነ እቶም ውጽኢታት ንቡራት እዮም። ሽዑኡ ዝያዳ መርመራታት ንኽትገብሪ ወፈያ ኣይግበረልክን እዩ።
• እንድሕር እቲ ድቂ ናይ ክርሞዞም ዝምባዕ ናይ ምህላው ሓደ ዕብይ ዝበለ ምናልባትነት ኣሎ ሓደ ናይ ደም መርመራ ክትገድፊ ትኽእሊ። እቲ ናይ ደም መርመራ ኒፕት/NIPT ይበሃል።
• እንድሕር እቲ ድቂ ናይ ናይ ክሮሞዞም ዝምባዐታት ንኽህልዎ ሓደ ዓብይ ምናልባትነት ኣሎ ካብ’ቲ ናይ ድቂ ማይ ሓደ መርመራ ክትገድፊ ትኽእሊ ኢኺ።
መርመራ ካብ መዳሕንቲ ወይ ካብ ናይ ድቂ ማይ
መርመራ ካብ መዳሕንትን ካብ ናይ ድቂ ማይን፡ እንድሕር እቲ ድቂ ሓደ ናይ ክሮሞዞም ዝምባዐታት ሃልዩዎ ከርኢይ ይኽእል። ኣብ መበል ዓሰርተ ሓደ ናይ ጥንሲ ሰሙን ካብ መዳሕንቲ መርመራ ክትገድፊ ትኽእሊ። ኣብ መበል ዓሰርት ሓሙሽተ ናይ ጥንሲ ሰሙን ካብ ናይ ድቂ ማይ መርመራ ክገድፊ ትኽእሊ ኢኺ።
ሓኪም ሓደ ረቂቕ መርፍእ ብኸብድኺ የእትዩ ካብ መዳሕንቲ ወይ ካብ ናይ ድቂ ማይ መርመራ ይወስድ። ደሓር እቲ ሓኪም ነቶም ፈተናታት ንመርመራ ይሰዶም። መልሲ ብዝወሓደ ሓደ ሰሙን ድሒርኪ ኢኺ ትወሃቢ።
ሓደ ሓደ ግዜ ዝያዳ ሰሙናት ክወስድ ይኽእል እዩ። እቶም መርመራታት ዝግበሩ ሓደ ዓብይ ናይ ጥንሲ ምኻድ ስግኣት ከምዝህልወኪ ይገብር እዩ። ግን እቲ ስግኣት ገና ንእሽቶይ እዩ።


text:
ሰበስልጣን ብሪጣኒያ ሓደ ናይ ኣቪየሽን ጉጅለ ናብ መዕረፎ ነፈርቲ ግብጺ ሻርም ኤል-ሸይኽ ልኢኾም ኣለው።
‘ምርመራ ይቕጽል'ዩ ዘሎ ክሳብ ሕጂ ግን እታ ነፋሪት ንምንታይ ተሓምሺሻ ንዝብል ሕቶ መልሲ አይተረኽበሉን’’ኢሉ ካብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ብሪጣኒያ ዴቪድ ካሜሮን ዝወጸ መግለጺ ‘ይኹን ደአእምበር ተወሳኺ ሓበሬታ ብዝረኸብና ቁጽሪ እታ ነፋሪት ኣብ ውሽጣ ብዝተቐብረ ቦምብ ተሓምሺሻ ክትኽእውን ትኽእል እያ ዝብል ስኽፍታና ይውስኽ እዩ ዘሎ’ ይብል እቲ መግለጺ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ዳዕሽ ነታ ነፋሪት ወቒዐ ዘውድቕኩዋ ኣነ እየ ክብል ሓላፍነቱ ኣሐዲሱ’ሎ።
ዳዕሽ ሎሚመዓልቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታት ኣብ ዝዘርግሖ ናይ ድምጺ መልእኽቲ ነቲ መጥቓዕቲ ንምውሳድ መዓስ ከምዝወሰነ ዝገልጽ ዝርዝር ሓበሬታ ከውጽእ እየ'ውን ኢሉ’ሎ።
ሰበስልጣን ግን ዝሓለፈ ቀዳም 224 ሰባት ሒዛ ዝተሓምሸሸት ነፋሪት ብሚሳይል ዝተወቕዐት ንምዃና መርትዖ ኣይረኸብናን ይብሉ።እታ ነፋሪት ኣብ ሰማይ ከላ ዝተበታተነትሉ ምኽንያት ቦምብ ወይ ሜናኒካዊ ጸገም እዩ ዝብል ግን ግምት ይጎልህ እዩ ዘሎ።
ናይ ግብጺ ፕሬዝዳንት ዓብድል ፋታሕ ኣል-ሲሲ ናዕበኛታት ዳዕሽ ነታ ነፋሪት ዝሓምሸሽናያ ንሕና ኢና ምባሎም ፕሮፓጋንዳ እዩ ክብሉ ነጺጎምዎ ኣለው።


text:
ሜሮን ተስፋዬ ትበሃል። ጓል 21 ዓመት መንእሰይ ኮይና ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ክፍሊ እስፔሻል ኒድስ ወይ ፍሉይ ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ንምሕጋዝ ዘኽእል ትምህርቲ ተማሃሪት ሳልሳይ ዓመት እያ።
ሜሮን ኣቐዲማ ኣብዚ ዓውዲ ንኣስታት ሓደ ዓመት ኣብ ክልል ትግራይ ከም አማኻሪት ኮይና ዝሰርሓት ኮይና ኣብዚ ሕጂ እዋን ድማ ንዓይነ ስውራት ኣብ ኣብያተ መግቢ ዝገልገልሉ መምረጺ መግቢ (ሜኑ) ብብሬይል ብምጽሓፍ ፍሉይ ስራሕ ዝሰርሓት ኣብነታዊ መንእሰይ እያ።
ሜሮን ናብዚ ምህዞ ክትአትው እንታይ ደፋፊእዋ ብጠቕላላ ኣብቲ ትመሃሮ ዘላ ዓውዲ ክትመርጽ’ኸ እንታይ ደሪኽዋ ዝብል ዘቕረብኹላ ሕቶ ንድሕሪ ተመሊሳ ድሕረ ባይትኣ ብምግላጽ ትጅምር።
ኣብ ኤርትራ ከተማ ባጽዕ ዝተወለደት ክትኸውን ከላ ኣብ እዋን ወሊድ ብዘጋጠመ ጸገም ኣብ መሓውራ ቁሩብ ከምዝተጎድኣት ኣፋ’ውን ክትዛረብ ከላ ቁሩብ ከምዝሕዛ ትገልጽ።
ጓል ሓደ ዓመት ምስ ኮነት ናብ አባያ ናብ ኣኽሱም ብምኻድ ምስ ኣባያ ዝዓበየት ኽትኸውን ከላ ዘጋጠማ ናይ አካል ጉድኣት ከየጸገማ ብትምህርታ ዝለዓለ ደረጃ ብምምጻእ ክሳብ ዓስራይ ክፍሊ ምቅጻላ ትገልጽ። እንተኾነ ግን ድሕሪ ዓስራይ ክፍሊ ምብጽሓ ኣብ ቤት ትምህርታ ኮነ ኣብ ካልእ መዓልታዊ ንጥፈታታ ዝተፈላለዩ ብድሆታት ክገጥማ ከምዝጀመረ ትገልጽ።
ሜሮን ኣብ ኦሜጋ ኮሌጅ ብዓውዲ ፋርማሲ ከተጽንዕ ዝወጠነቶ መደብ ብሰንኪ ዘለዋ ናይ አካል ጉድኣት ክትመሃር ከምዘይትኽእል ምስ ተነገራ ኣብ ዝተፈላለየ አብያተ ጽሕፈት ብምካድ ጉዳያ ከተረድእ ካብ ወርሒ ጥቅምቲ ክሳብ መጋቢት ምሕላፉ ትገልጽ። ብድሕሪኡ ኣብ ዝቅጽል ዓመት ናብ ኣብ ዓድዋ ዘሎ ኮሌጅ ኣብ ክፍሊ ትምህርቲ ኣካውንቲንክ ክትመሃር ከምዝተመዝገበት ድሒራ ግን ናብ ዓውዲ ስፔሻል ኒድስ ብምቅያር ክትመሃር ከምዝጀመረት ተረድእ።
ኣብ ከባቢ ኣክሱም ንኣስታት ሓደ ዓመት ከም አማኻሪት ዝሰርሓት ሜሮን ካብ ናይ ዓድዋ ኮሌጅ ምስ ተመረቐት አዲስ አበባ ከይደ ብዲግሪ ትምህርተይ ክቕጽል አለኒ ብዝብል ተበግሶ ጉዕዞኣ ናብ አዲስ አበባ ከምዘምረሓት ትገልጽ።ሜሮን ብሓቦ ናብ አዲስ አበባ ክትኸይድ እንተወሰነት ካብ ቤተሰባ ጀሚሩ ግን ንመደባ ዝደገፈ ከምዘይነበረ ትሕብር።እንተኾነ ግን ንኩሉ ብድሆታት ገጢማ ኣብዚ ሕጂ እዋን ተማሃሪት ሳልሳይ ዓመት ክፍሊ ሶፔሻል ኒድስ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ክትኸውን በቒዓ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ሜሮን ንዓይነ ስውራት ኣብ ኣብያተ መግቢ ዝምገብሉ ብብሬይል ዝተጻሕፈ መምረጺ መግቢ ወይ ሜዩ ከምዘዳለወት ትሕብር።
ሜሮን ብዛዕባ ምህዞኣን መጻኢ መደባታን’ውን ተረድእ።


text:
ናይ ሓሶት ለቖታ !
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
18 ግንቦት 2010
ካልኣይ መወዳእታን ክፋል
ኣብ’ዚ እንርከበሉ ተሃዋሲ መድረኽ፡ ህዝብና ኣብ ትሕቲ ጨካን ምልካዊ ስርዓት፡ ዓይኑ ተዓፊኑ፡ ልሳኑ ተለጕሙን ከይኣክሎ፡ ኣብ ዘይፈልጦ ተኻታታሊ ሃንደብታዊ መጻኢ መድረኻት እንዳተሰጋገረ፡ ኣብ በበይኖም እዋን ብናታቶም ዝግለጹ ኣብ ሂወቱ በዳህቲ ማሕበራዊ ፍትሒ ዘይብሉ፡ ኵናት፡ ብዶባዊ ምስምስ ሰንፈላል ዝዀነ ናብራ ሓሊፉን ይሓልፍን ኣሎ። እቶም ሽግራት መልክዖም እንዳቐያየሩ ኣብ ዝተፈላልየ መድረኽ ክፈታትንዎ ይረኣዩ ኣለዉ። ከም ሳዕቤናቱ ከኣ ንሓድነቱ ፡ ንቀጻልነቱን ዝፈታትኑ ዓበይቲ ፍጻመታት ምስ’ቲ ምቕይያር ግዜ እንዳተቀያየሩ ጸገማት ይቀላቐሉ ኣለዉ። እዚ ሎሚ ኣብ ህዝብና ሃገርና ወሪዱ ጸገማትን ዝረአ ሽግራትን መሰረታዊ ጠንቕታት ሰሪ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን።
ህዝብና ካብ ምልካዊ ምሕደራ፡ ንእሽቶይ’ካ ትኹን ፍትሒ፡ ሰላም፡ ቅሳነት ረኺቡ ከም ዘይሓድር ብዘለዎ ንቕሓትን መረዳእታ ተምክሮን፡ ንኩሉ ጠለባቱ ከም ጡብ ኣደ ዝቐበጾ ጉዳይ ኮይኑ፡ ተስፋታቱን ትጽቢቱን ነቲ ሃገሩ ተነፊግዎ ንመሰልን ፍትሕን፡ ንሰላም ዲሞክራሲያን ኣብ ደገ ዝቃለስ ኣካሉ ዝዀነ ሃገራዊ ሓይልታት ኣንቢሩ፡ ነቲ ካብ ደቂቕ ናብ ደቂቕ ካብኡ ዘይፍለ መግረፍቲ፡ ስቓይ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ርእሱ ተቐቢልዎ ክሳብ ፍታሕ ዝረከብ ጸይርዎ ይጓዕዝ እንሆ።
ህዝብና ነቲ ተስፋ ዘነብረሉ መላእ ተቃውሞ ብፍላይ ከኣ ንሓይልታት ተቃውሞ ኣብ ኪዳን ካብ ግዜ ናብ ግዜ፡ ካብ መድረኽ ናብ መድረኽ ክሕቆንን ላዕሊ ታሕቲ ክብል ክርእዮን ክዕዞቦን ጸኒሑ ኣሎ። ኪዳን ንዘለዎ ፍልልያት ኣጻቢቡ፡ ዓቕሙን ክእለቱን ጸሚዱ ብሓንሳብ ኣብ መኽተ ክጸምድ ዘይምኽኣሉ ኣብ’ቲ ጉዳይ ንምፍታሕ ክህልዎ ዝነበረ እጃም ዘገምታዊ ኮይኑ ኣሎ። ኪዳን ራእይ እንተሃልይዎ ነዚ ረኣይ ተባርዊ ክገብር ብሓይሊ ክቃለስ ከም ዘለዎ’ዩ ዝሕሰብ። ኪዳን ንዘለዎ ራእይ፡ ንዝሓንጸጾ ሓባራዊ ዕላማታት ንምዕዋቱ ስምምዕ ተሳኢንዎ ንኪዳን መን ይምርሓዮ ክብል ግዜኡ ኣሕሊፉ። ስለ’ዚ ነቲ ዘቐመጦ ራእይ ኣብ ሽቶ ከብጽሖ ኣይከኣለን። ኪዳን ንዝሓንጸጾም ዕላማታት ኣብ ሽቶ ክሳብ ዘየብጽሖም ራእይ ኣለዎ ክብሃል ኣይከኣልን።
ካብ ጭቡጥ ኣብነት ክጥቀስ ዝከኣል ጉዳይ ሓድነት ክለዓል ኣሎ። እዚ ማለት ሓድነት ብተበግሶን ደገፍ ኪዳን ናብ ሓይልታት ዘቕነዐ ዘይኮነስ፡ ብሓይልታት ኣባላት ናብ ኪዳን ዘቕነዐ ራእይ ክውንነት ክረጋገጽን፡ ኣብ’ቲ ዝተኻየደን ዝካየድ ዘሎ ቃልስታት ፈተነታት ከኣ ኣብ ገገለ ክፈሽል ኣብ ገገለ ከኣ ክዕወት ዝመስከርና፡ ራእይ ኪዳን ዘይኮነስ ናይ ኣባላት ኪዳን ራእይ ንኪዳናዊ ሓድነት ዘንቐሎ ሕቶታት፡ እተን ኣብ ናይ ሓድነት ፈተነ መስርሕ ዝተጽመዳ ሓይልታት ንድሕነተን ህላውነት፡ ንጥፈታትን፡ ስርሓትን ሸፊነን ጎልቢበን ክኸዳ ጸኒሐን ክበሃል ዝከኣል’ዩ። ብሕጽር ዝበለ ዝተሰርሐ ስራሕ እንተነበረ ብሓደ ክልተ ውድባት’ምበር ብኪዳን ዝተሰርሐ ከም ዘይነበረ ንምግላጽ’ዩ።
ኪዳን ካብ’ቲ ካብ ብሃገራዊ ምሕዝነት ዝተሰመየሉ ዓመት 1999 ኣትሒዙ ክሳብ ሕጂ፡ ኣብ ኣሰራርሕኡ ኣብ ዝምድናታቱ፡ ኣብ ቅርጹን ኣገባብ መስርሑን ዝቐየሮ ነገር ስለ ዘየለ፡ ብመንጽር ስርሓቱ ከኣ ከርእዮ ዝኽኣለ ለውጢ የልቦን። ኪዳን ንገገለ ሓይልታት ንህላውነቶም ዘረጋግጽሉ ምድረ ገነት፡ ንገገለ ሓይልታት ከኣ ትሕቲ ዓቕሞም ዝቃለስሉን፡ ንምእንቲ ሓድነት ክኸድዎ ዝጸንሑ መስርሕ ቃልሲ ኣብ ረጽምን እሽታን፡ ልዑል ተጸዋርነትን ሕድገትን ገይሮም ክኸዱ ገይርዎም’ዩ። እዚ ሓቒ’ዩ። ኣብ ኪዳን ሓይሊ ነጻ ናይ ምግባር ዝኸፍት ዕድል የልቦን። ኣብ ኪዳን እንተሎኻ በቲ ሓይልኻን ዓቕምካን ዘይኮነስ በቲ ዓቕሚ ኪዳን፡ ብኣተሓሳስባን ኪዳን ከም ትኸይድን ትቕየድን ናይ’ቲ ዝብነጻ ክንህር ዘለዎ ዓቕምታታን ሓይልን ዝድርት ኣገባብ ኣካይዳ፡ ከይብሉና እንዳተባህለ ክስራሕ ዝጸንሐ’ዩ። ዕንጨይቲ ወይ ፍሓም፡ እንተተቐሚጡ፡ ነዊሕ እዋን ከም ዕጨይቲ ፍሓም ይፍለጥ፡ ይኽዘንን፡ እንተነዲዱ ግን ነቲ ኣብ ውሽጡ ዘሎ ሓይሊ ነጻ ስለ ዝገብሮ፡ ሙቐት ይህብን ኣብ ካልእ መዓል ይውዕልን። ምእንቲ’ዚ ኣብ ኪዳን ዘሎ ሓይልታት ን10 ዓመት ተኸዚኑ ጸኒሑ እንተተባህለ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይኮነን።
ሃገራዊ ምሕዝነት ኤርትራ ናይ ሓደ ውድብ ተሞክሮን፡ ኣብ ቃልሲ ዝነበሮ እጃም ከየገደሶ፡ ኣብ 2003፡ በቲ ኣብ እዋኑ ብዝነብረ ዋና ጸሓፊ ዝተወስደ ስጉምቲ ምንጥልጣል ኣባላነት ሰውራዊ ባይቶ፡ ማዕረ ክንደይ ኣብ ኪዳን ዝነበረ መሰል ናይ ርእይቶን ሓሳብ ምቕራብ፡ መሰል ናይ ምድጋፍን ምንጻግን፡ ናይ ዕርቒ ተበግሶ ዘይብሉ፡ ኣብ ሓደ ህሞት 12 ውድባት ነቲ ርእይቶ ብዕውር ክድግፋን፡ ቅኑዑን ሓቕነት ዘየነበሮ ምዃኑ ዘመስክር’ዩ።
ሎሚ ሓደ ሃገራዊ ዋዕላ ክግበር ደጋፊ በሃላይ፡ ነዚ ክሲ ከዳምቕ ኣብ’ቲ ቦታ ከም ዝነበረ ክመስል ንቀላታ ኪዳን ከም ክሲ ኣቕሪቡ፡ ንስውእ ተጋዳላይ ስዩም ዑቕባሚካኤል፡ ንኣኼባ ኪዳን ረጊጹ ከም ዝወጸ’ውን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ተጎርባ ኣስፊርዎ ኣሎ፡ ነዚ ጉዳይ ግን ምስ’ቲ ኩሉ ምስክራቱ ብጻይ ኣሕመድ መሓመድ ናስር ኣቦ መንበር ሃገራዊ ድሕነት ብሂወቱ ስለ ዘሎ ነቲ ተርኽቦ ብትብዓት ባዕሉ እተንዝገልጽስ ክንደይ ጸጋን ናይ’ቲ ጉዳይ መድረኽ ንኩሉ ግዜ ምስ ተዓጸወ ነበረ እብል፡ ነቶም ዘይእሩም ክሲ ዘቕሩቡ ዘለዉ ከኣ ብርዖም ክእኩቡን፡ ነቲ ሓድነት መስርሕ ከኣ ተስፋን ብርሃን ምሃበ ነይሩ’ለ ጥራሕ ክሓልፎ እመርጽ፡ ምእንቲ’ዚ በዚ ጉዳይ ንዝምልከት እቲ ናብ ቀለታ ኪዳን ዝቐነዐ ክሲ ኣብ’ዚ እዋን ቅኑዕን ቦትኡ ከም ዘይኮነ ብተወሳኺ ከመልክት እፈቱ።
ዳግማይ ምንጥልጣል ውሽጢ ሓይልታት ኪዳን ተራእየ። ኣብ’ዚ ካልእይ መድረኽ ግን ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ግንባር ድሕነት ንባዕሉ፡ ሰ.ህ.ኤ. ሰ.ዲ.ኤ በቲ ሓደ ሽነኽ ከኣ 7 ውድባት ዝርከብዎ ንሓድሕዱ ተንጠላጠለ።
ነዚ ኣብ ክልተ ደምበ ዝተኻፈለ ሓይልታት ኣብ ሓደ ደምበ ንምጽማዱ፡ ሓይሉ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ከቕንዕ ብኩሉ ደላይ ሰላም ዝተገብረ ጻዕርን ጻዊዒት፡ ኪዳን ኣብ ሓድነታዊ ጉባኤ ተመሊሱ ከብቕዓ፡ ከም ሓድሽ ሓደ ዘይፍትሓዊ ኣገባብ ተራእዩ፡ እቲ ጉዳይ ሰ.ህ.ኤ ንዘቕረቦ ሕጹይ ኣይንቕበልን ዝብለ ርእይቶ ዝርከቦ’ዩ። ኣብ’ቲ ስዒቡ ብዘይካ’ቲ ሰልፊ ህዝቢ ዘቕረቦ ህጹይ ካልኦት ዝተሓወስዎ ሕጹያት’ውን ተቐባልነት ኣይረኽበን። ኣብ’ዚ ልሑሉሕ ሃዋሁ እቲ ኩሉ ጠመተ ኣብ ልዕሊ ሰ.ህ.ኤ ስለ ዝነበረ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ዝከኣሎ ዝበለ መዳያት ፍታሕ ብምንዳይ፡ ክሳብ ኣቦ መንበር ኪዳን ዝምረጸሉ ዝነበረ ኣኼባ ድምጹ ዓቒቡ፡ ጉባኤ ንዝመረጾ መራሒ ከም መራሒ ኩልና ክቅበሎ ሕድገት ክገብር ምዃኑ መብጽዓ ኣትዩ፡ በቲ ጉባኤ ዘስመሮ ምርጫ መራሕቲ ኪዳን ተቐቢሉ ናብ ቃልሱ ወፊሩ። ሕጂ’ውን ናይ’ተ ንጹሃት ተባሂለን ዝዝረበለን ሰልፍታት ወይ ውድባት ኣብ ኪዳን ሓንቲ ብጩቕታ ከይተሰምዐ ደኣ ሓለፈ።
ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ እንተዀነ’ውን እተን ዓሰርተ ውድባት ገገለ ኣብ ድሕሪ ኣኼባ፡ ገገለ ኣብ ውልቐ ዕላላት’ምበር፡ ኣብ’ቲ ውሽጢ ጉባኤ ዘይቕኑዕ ኣገባብ ዝተፈጸመ ምንባሩ ዝመከቱ ነይሮም እንተተባህለ ብቁጽሪ ወይ ብዝሒ ተቐባልነት ዘየነበሮን ብቀሊሉ ኣየነበረን’ውን ክበሃል ይከኣል። እንተዀነ ሰልፊ ህዝቢ ዝሓለፈ ከይኣኽሎ ንካልኣይ ግዜ ኣብ ናይ ኪዳን ዋዕላ ጉባኤን ኣኼባታትን ዝተኻየደ ጌጋጋት፡ ናይ ኪዳን ኣሉታዊ ዝምባለታት ባዕሉ ጸይሩ ወይ’ውን ነቲ ኣብ ምንጥላጣል ኰነ ምፍንጭላት ዝተኻየደ ጉዳያት በቲ ልዑል ናይ ሕድገት መትከላቱ ንሕሜታ ሓደጋታት ምፍንጫልን ካልእ ሳዕቤናቱ ወጊንዎ።
እቲ ነገር ጸይርካ ምኻድ ጥራሕ ኣኻሊ ብዘይምንባሩ፡ ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶን ከም ሰልፊ ኮይኑ ክቅጽል ዘሕለፎ ውሳኔን እቶም ካልኦት ምስ ተ.ሓ.ኤ ሰውራዊ ባይቶ ተማሓዝየን ዝቐጸላን፡ ብከበሳን ክርትያንን ዝኽሰስሉ ኣጋጣሚታት በጽሐ፡ ኣብ ሓደ መድረኽ ናይ’ቲ ዝቐርብ ዘሎ ክሲ ሓቕን ሓሶት ምኻኑ ብኣንጻር ናይ’ቲ ዝለዓል ክሲ ክመርመርን ክጽንዓን ዝግባእ’ዩ፡ እቶም ነዚ ክሲ ዘልዕሉ ብግምጣሉ ክመርምሩ ዘይደሊዩ እንተዀይኖም ካልእ ነዚ ትንታና ብትብዓት ከቕርቡ ዝኽእሉ ምህላዎም ኣብ ቕድሚ ህዝቢ ንጹር ንምግባሩ ዘኽእሎ ብዙሕ ጭብጥታት ዘቕርበሉ ክህሉ ይኽእል።
ነዚ ጽሑፍ ከቕርብ ዘልዓልክዎ ኣርእስቲ፡ ንሓቕነት መስርሕ ቃልሲ ግሉጽ ብምግባር ኣብ ህዝቢ ንምቕራብ ዝፈተኑ፡ኣቦ መንበር ሰ.ዲ.ህ.ኤ ወልደየሱስ ዓማር፡ ብፍላይ ወኪል ሰ.ህ.ኤ ኣብ ኪዳን ክሳብ ዝነበረ ብጻይ መሓመድ ዓሊ ኢብራሂም፡ ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ ከኣ ብሓፈሻ፡ ናይ ዜናን ባህሊ ሓላፊ ኣስመሮም መንግስተኣብ፡ መሓምድ ኣርትዓ ሓላፊ ክፍሊ ፖለቲካን ምንቅቓሕን ኣቶ ቀላታ ኪዳነን ህዝብና ክጥምቶን ከስተውዕለሉን ዘለዎ ነጥቢ ኣልዒሎም ንህዝቢ ኣብ ዘመሓላልፍዎ መልእኽቶም ንታሪኽ ሰነድ ኣስፊሮም ኣለዉ። ጽባሕ ንግሆ እዚ በዞም ብጾት ዝተላዕለ ጉዳይ ኩሉ መዳያዊ ሸነኻቱ ንህላውነት ህዝብን ሃገርን ካብ ማይን ንፋስን ንድሕነት ሂወት ተደላይነት ዘለዎ ትብዓት ዝመልኦ ርእይቶን ሓሳባትን ወፍዮም ምህላዎም ክዝንጋዕ ዘይብሉ’ዩ። ብውልቐይ ከኣ ነታ ዘቕረብክዎ ልቢ ወልድ ድረስት ነታ “ናይ ሓሶት ሎቖታ” ዝፈትሑን፡ ሓሳብ ዘቕረቡን ገቢረ ዝቖጽሮም ዓበይቲ ናይ ግዜና ቅርሕንቲ ኣብ ሕድገት ዝተመርዀሰ ፍታሕ ዘናድዩ ባእታታት ምዃኖ፡ እቆጽሮም።
እዚ ካብ’ዚ ስዒበ ኣነ ብውልቀይ ዘቕርቦ ሓሳብ’ውን ካብኡ ዘይፍለ ተምክሮን ሓሳብን ንህዝቢ ኤርትራ ኣማዕዲዩ ክርእዮን፡ ብጽሞና ክሓስበሉን ዘለዎ ጉዳይ ኣዝዩ ጠቓሚ ሓሳብ እዩ ዝብል ዕግበት ኮይኑ መቐጸልታት ሓሳብ’ዩ።
ኤ.ዲ.ኪ
ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን፡ ካባይ ብጸጋ ዕድመ፡ ብተምክሮን፡ ኣፍልጦን ዝተዓደሎም ዝርከብዎም ሃገራውያን ዝምራሕ ምዃኑ እኣምን። እንተዀነ ኣብ’ዚ ቅድም ክብል ንድሕነት ህዝባን ሃገርና፡ ንህላውነትና ዝጽባእ ኩነታት ብተደጋጋሚ ኣብ ዘንጻላልወሉ መድረኽ፡ ነቲ ጸጋ ዕድመ፡ ነቲ ተመክሮ ኣፍልጦን ብቕዓትን ክጠቕመሉ ዘይደልዩ ምህላዎም ከኣ በቲ ሓደ ሸነኽ ይረኣየኒ። ካብ’ዚ ነቒለ ውልቃዊ ርእይቶይ ከስፍርን ኣንጻር እቲ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ዝኸይድ ዘሎ መስርሕ ገገለ ርእይቶ ክስፍር እደሊ።
ሎሚ ንኪዳን ዝፈለልዩ መድረኻት ካብ ዝተጋህዱ ንመበል ሳልሳይ ግዜ እዩ። ሳልሳይ መድረኽ ኣብ ናይ ኣገባብ ቃልሲ ሃገራዊ ዋዕላ ንምክያዳ ኣብ ዝቐረበ ሓሳብ ኣካይዳን ፍልልይ ተራእዩ፡ ካብ ወርሒ ጥሪ 2010 ጀሚሩ ኣብ መርበብ ሓበሬታ፡ ኣብ ናይ ፓል ቶክ ፈነወ ሬድዮታት ንህዝብና ዘሻቕል ኩነታት ክምሓላልፍ ጸኒሑ’ዩ።
ምስ’ቲ ኩሉ ግጉይ መስርሕ፡ እቲ ብመሪሕነት ኪዳን ጸቒጡ ከቓላሐሉ ዝጸንሐ ናይ ምርጫ ኣሰናዳዊት ሽማግለ ብዝምልከት ተክኒካዊ ጉዳይ ኣምሲሉ ክሓልፎ ፈቲኑ። ክሳብ ሕጂ’ውን ነቲ ጉዳይ እዩ ዝደጋግም ዘሎ።
ኣነ ብመትከላዊ ኣረኣእያይ እቲ መስርሕ ምርጫ ኣሰናዳዊ ሽማግለ ግጉይ ምዃኑ’ኳ ዝፈልጥ እንተዀንኩ፡ ከም’ቲ መሪሕነት ኪዳን ባዕሉ ዝተኣመነሉ፡ ነቲ ጉዳይ ከም ጌጋ ተቆጺሩ ኣብ’ቲ ካልእ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ናይ ዝካየድ ኣገባብ ብምዝማድ ንኡስ ጌጋ’ዩ እዩ እብል።
ልዕሊ’ቲ ኣብ ምምራጽ ኣሰናዳኢት ሽማገል ዝተፈጸመ ጌጋታት ኣሎ። ኤ.ዲ.ኪ ንሃገራዊ ዋዕላ ፈጺሙ ኣይተቐረበሉን፡ ዝተቐረበሉ ንድፍን ሰንድን እንተሃሊዎ ከኣ ሃየ ሎሚ ኣብ ቕድሚ ህዝቢ ኣብ’ቲ ግዜ ኣኼባ ዝኣተወሉ ወርሒ ታሕሳስ ሒዝዎ ዝቐረበ፡ ኩሉ ብኣውጅ ህዝቢ ዝፈልጦ ሰነድ ንድፊ ዋዕላ ከም ዘቕረበ ምስ ምስክርነቱ ምርግጋጽ’ዩ።
ሰንድ ንድፊ ሃገራዊ ዋዕላ ብሓሳብን ኣረእእያን ዘኒዱን ዘይሰነደን ጥራሕ ዘይኮነስ ጌጋታቱ ዘረድእ፡ ኣባላት ሓይልታት ኪዳን’ውን ኣብ’ቲ ንድፊ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተዘርበሉ ኣኼባ ዘይምስታፈን ብመሰረቱ ነቲ ሰነድ ዋዕላ ሙሉእ ክገብሮ ኣይኽእልን።
ካልእ ካብ’ቶም ኣብ ሓሳብና ክመጹ ዝኽእሉ ብዙሓት ሕቶታት ብውሑዶም ነዞም ዝስእቡ ክሰፍር እደሊ።
1. ስምምዓት ኤ.ዲ.ኪ
2. ፍልልያት ኣብ መንጎ ቻርተር፡ ሃገራዊ ዋዕላን
3. ስምምዓት ኣብ ቕድሚ ሃገርዊ ዋዕላ
4. ስምምዓት ድሕሪ ሃገርዊ ዋዕላ
5. ምምስራት መሰጋገሪ መንስግቲ
ወ.ዘ.ተ ዝብሉ ሕቶታት ክለዓሉ ይኽእሉ።
1 ስምምዓት ኤ.ዲ.ኪ
ስምምዓት ኤ.ዲ.ኪ እቲ ዝሓደሰ ተባሂሉ ድሕሪ ምምስራት ሃገራዊ ምሕዝነት ብዙሕ ለውጢ ዘይብሉ ኮይኑ እቲ ኣብ ብ11 ግንቦት 2008 ኣብ ሓድነታዊ ጉባኤ ዝተብጽሐ ስምምዕ’ዩ፡ እቲ ስምምዓት ከኣ በቶም ኩሉም ሓይልታት ዝእመነሉ እቲ ዝተሓተ፡ በቲ ድሩት ናይ ሓባርዊ ስርሓት ዝካየድ ጽላል ናይ ተቃውሞ ሓይልታት’ዩ። እዚ ስምምዕ’ዚ ብብዙሓት’ኳ ዝተንቕፈ እንተዀነ ከም ናይ ሓድነታዊ ልፍንቲ ስምምዕ መስረት ተቐባልነቱ ክሰፍሕ ተገይሩ፡ ውሕስነት ናይ’ዚ ተቐባልነት ኪዳን፡ ካብ’ቲ ብ1999 ዝኸተሞ ወዕል ጋማን ወይ መካነክ ረውሕ ክብል ክነብር ዘይኮነስ ለውጢ ክመጽእ’ዩ ካብ ዝብል ተስፋታት’ዩ ዝነበረ። ኤ.ዲ.ኪ ግን ካብ’ዚ ስምምዓት ወጻኢ ኣይኸደን። ኪዳን ካብ’ቲ ቅድሚ ሓድነታዊ ጉባኤ ዝነበረ ዝተመሓየሸ ዝምድናታት ክገብር ኣይተራእየን። ኣብ መንጎ ባላት ውድባት ኪዳን ዝተራእየ ሓድሽ ዝምድናታት ክሳብ ሓድነት ዝበጽሐ እንተነበረው’ን ምስ ኩሉ ምትሕንዃላት ብሰልፋዊ ወይ ውድባዊ ጻዕርታት’ዩ።
2 ፍልልያት ስምምዓት ኣብ መንጎ ቻርተርን ሃገራዊ ዋዕላን
ግዜ ብምንውሑ ነቲ ኣብ ቻርተር ሰፊሩ ዘሎ ስምምዓት ብኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ከም “ኣቡጊዳ” ብቃል ከም ዝወጾ ፍሉጥ’ዩ። እዚ ከኣ ለውጢ ዕብየት ዘየርኣየ ከም ዝዀነ ከምልክት ዝኽእል’ምበር ካልእ ኣይኮነን።
ኪዳን ን10 ዓመት ኣብ ውሽጡ ምምሕያሽ ከይገበረ ክኸይድ ጸኒሑ ሃንደበት ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ክካየድ ወሲኑ። እቲ ሓደ ዓመት’ውን ጽዑቕ ስርሃት ዝተኻየደሉን ሃገራዊ ዋዕላ ምስ ህዝቢ ዝተላለየሉ መድረኽ ኣጽዩ ጸቢብ ምንባሩ’ዩ።
ብርእይቶይ ሃገራዊ ዋዕላ ካብ እቲ ብግቦት 2008 ዝተብጽሐ ስምምዓት ኤ.ዲ.ኪ ስለ ዝዓቢ፡ ነቲ ናይ 2008 ኣማዕቢልካ ናብ ሃገራዊ ዋዕላን ንድፊ ክስጉም ከም ዘለዎ እርኢ። ምኽንያቱ ኣብ ሓደ ዝተደረተን ዝተሓተን ስምምዕ ዝጸንሐ ሓይልታት፡ ኣብኡ’ውን ብዙሕ ምቅዳድውን፡ ክፉት ዝዀነ ዝድምድናታት ዘይነብሮ፡ ኣብ ሓጺር እዋን፡ ዋላ’ውን ሃገራዊ ዋዕላ ቀጻልነት ኣለዎ ተባሂሉ እንተተኣመነሉ፡ መሰረት ስምምዕ ሃገራዊ ዋዕላ ካብ’ቲ ኣብ ቻርተር ዘለዉ ስምምዓ ወይ ውዕል ክብደት ስለ ዘለዎ፡ ሓደ ዓቢ ዝላ ንቕድሚ ይኸይድ ኣሎ ማለት’ዩ። እዚ ዝላ እዚ ብናይ መን ዋጋ’ዩ። ከመይ መጺኡ፡ ዝብሉ ሕቶታት ክንምልሰሉ ንኽእል ባይታን ግዜ ክህበና ኣለዎ፡ እቲ ባይታ ግን ሕጂ ስለ ዘየልቦ እቲ ኣብ ምክያድ ሃገራዊ ዋዕላ ዝተራእየ ፍልልይ ሓሳብት ግሁድ ኮይኑ። ምእንቲ’ዚ እቲ ጉዳይ ኣብ ዕጹው ተበጺሑ ፍልልያት ተጋሂዱ። በዚ መሰረት ከኣ ቻርተር ንሃገራዊ ዋዕላ ክቅጽል ዘክእል መሰረት ዘይብሉ፡ ፍልልያቱ ዝየጻበበ፡ ፍልልያት ዘይነከየ ጉዳይ ከመይ ቢሉ ናብ’ቲ ዝለዓለ ዋኒን ክሳገር ይኽእል፡ ባዕሉ እቲ ቻርተርን ሃገራዊ ዋዕላ ዝዕድሞ ናይ ኣተሓሳባ ውረድ ደይብ ፖለቲካዊ መኽሰብን ረብሓን’ዩ። ኣብ ቻርተርን ሃገራዊ ዋዕላ እዚ ዘይብሃል ፍልልያት ኣለዎ። ምእንቲ’ዚ ሃገራው ዋዕላ መታን ክካየድ ቻርተር ኤ.ዲ.ኪ ብዝወሓደ ፍርቂ መንገዲ ናይ’ቲ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝካየድ ትጽቢት ዝግበረሉ ስምምዕ ክስጉም ኣለዎ። ሃገራዊ ዋዕላ ናይ’ቶም እኩብ ድምር ውህሉልታ ስምምዓት ብምዑር ልቦናን ዝመልኦ ንኩሉ ዘዋስእ ስምምዓት ክወጽእ’ምበር፡ ኩሉ ፍልልያትካ፡ ጸገማትካ ግርጭታት ሒዝካ ትኸደሉ ኣይኮነን። እዚ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ክግበር ዝነበሮ ግዜኡ ዝሓለፎ ስርሓት ኣብ ዋዕላ ክጽንበር ኣይክግባእን። ስል’ዚየ ድማ ኪዳን ንልዕሊ 10 ከይዓበየ ጸኒሑ ዝበልኩ።
3. ስምምዓት ኣብ ቕድሚ ሃገርዊ ዋዕላ
ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ዝገበሮ ገገለ መስርሕ ሕድገት ክግበረሉ’ኳ ዝኽእል እንተዀነ፡ ብቀዳምነት ኣብ ሙሉእ ሂወት መስርሕ ካብ ሃገራዊ ምሕዝነት ክሳብ እዚ ሕጂ ኪዳን ዘለዎ መድረኽ ሓደ ሸንኽ፡ ኣብ’ዚ ድሕሪ ሓድነታዊ ጉባኤ ኪዳን ዝተኻያደ ክሳብ ሃገራዊ ዋዕላ ብካልኣይ ሸነኽ ዝምድናታትን ፍልልያት ምምዛን ምጽናዕን ምምርማርን ተደላይነቱ’ዩ።
ነቲ ብምኽንያት ስልጣን ዝለዓል ሕሜታ ንጎኒ ገዲፍና፡ ካብ’ቲ መሰረታዊ ዕላማታት፡ ኪዳን ብሓፋሻ፡ ኣባላት ኪዳን ብፍላይ ክኸደኦን ሒዘንኦ ዘለዎ ዕላማታት ምፍታሽን፡ ተደላይነት ከም ዘልዎ ይርኣየኒ። እቲ ተፍቲሽን መርመራን መጽናዕቲን ከኣ ኩሉ መዳያዊ ኣካይዳ ሰልፍታትን ውደባት ዘጠቃቕልል ክኸውን ይግባእ።
እቲ መጽናዕቲ ዝሕብሮ ካ ዘለዎ፡ ህሉው ዝምድናታት፡ ኣብ’ቲ ንሓድነት ህዝብናን መሬትና ዘትከለ፡ ንማዕርነት ሕብረ ብሄትራዊ፡ ንእምነታት ዘትዅረ መጽናዕቲ ሰጊሩ፡ ዝምድናታት ሰልፍታት’ውን ዝፍትሽ ክኸውን ኣለዎ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ናይ’ቲ ዝተረኽበ መጽናዕቲ፡ ውድባት ኣብ መስርሕ ፍተሻን ሓበሬታን ኣብ ዝተሓባባረኦ ክፉት መግለጺ ዕላማታተን ክህሉ ዝኽእል ቅንዕና ኽረአ ዝኽእል ይኸውን።
እቲ ግሉጽነት ካብ ነፍሲ ወከፍ ውድብ ወይ ሰልፊ ናይ ዝቐረቦ ሕቶ ዝህቦ ምላሽን ኮይኑ፡ በዚ ሎሚ ዘሎና ተረድኦ፡
ሀ/ ናይ ሃይማኖት ሰልፍታት ምህላወን’ዩ
ለ/ ናይ ሕብረ ብሄራት ውድባት ምህላወን’ዩ
እዚ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ብሓደ ትሑትን ድሩትን ስምምዓት ዝኸይድ ዘሎ፡ ክሳብ ብደረጃ ሃገራዊ ዋዕላ ዝኸይድ ስምምዕ ኣብ’ቲ ብሃገራዊ ጽላል ዝስመ፡ ካብ ትሽዓት ሕብረ ብሄራዊ ጉጀልታት ዝርከብዋ ሃገር ናይ ገገለ ሕብረ ብሄራዊ ሕቶ ዘልዓለ ውድባት፡ ካብ ክልተ ሃይማኖታት ዝርከብዋ ሃገር ናይ ሓደ ወገን ሃይማኖት ሕቶ ዘልዓለ፡ ጽባሕ ንግሆ እዚ ሕቶ ኣበይ እዩ ክውገን። እዚ ብሃገራዊ ደርጃ ዝፍለጥ ጽላል ንሓድነት ህዝብን መሬት ዘይውሕስ እንተደኣ ኮይኑ፡ እቲ ህዝቢ ብሰላምን ማዕረ ጠለባት ከንብር ዘየውሕስ እንተዀይኑ፡ ምስ’ዚ ኩሉ ፍልልያቱን ዘይምትእምማንን፡ ቅድሚ ዋዕላ ምእታው ክግበር ዝግብኦ ስምምዕ ስለምንታይ ጎስይዎ ይኸድ ምህላው ካብ’ቲ መሰረታዊ መትከላዊ ሕቶታት ብምዃኑ መረደእታ ክቀረበሉ ኣይኸኣለን።
እዚ ሕቶ ኣብ ጉዳይ ሃማኖታዊ፡ ብፍላይ ከኣ ሕብረ ብሄራውን ጉጅለታት ክሳብ ምንጻል ዝብል መርሓ ዕላማ ዝኽተሉ ውድባት ጠንቒ መንቐሊኡ ኣብ ልዕሊኦ ዝተፈጸም ግፍዕን መከራን ምዃኑ ርዱእ’ዩ። እቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝወረደ ግፍዕን መከራን ካብ ቅድም ኣትሒዙ ታሪኽ ንዝመርመረ ኣብ ኩሉ ኣካላት ሕብረተ ሰብና ከም ዝወረደ’ውን ዘረድእ መርትዖ እንተሃለወ፡ ሎሚ ኣብ ንርከበሉ መድረኽ ዳግማይ ነዚ ሕቶታት ደሚቑ ክረአን ክስማዕን ዝገበሮ እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ነዚ ሕቶ ክለዓል ዝደረኸ ካብ ኮነ፡ ብሓብራዊ መጽናዕትን ምርመራን ተፍትሽን ብዛዓብ እንታይነት ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክሳብ ዘይተገልጸ፡ ክሳብ ሕጂ ብተላዕለ በይናዊ ሕቶ ሓደ ብሃይማኖት ይኹን ብሄር፡ ኣብ ጌጋ ውሳኔን ብኡ መሰረት ግጉይ ፍታሕ ኣብ ምንዳይ ከብጽሕ ይድርኽ። እቲ ኣብ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ ክህሉ ዝኽእል ገምጋምን ሚዛንን በትናጽል እንተኾይኑ እቲ ዝለዓል ሕቶ ከም ሓደ ኣንጻር ሃይማኖት ናይ መራሒ ህ.ግ.ዲ.ፍ ወይ ከም ኣንጻር ብሄራዊ ብጽሒት መራሒ ህ.ግ.ዲ.ፍ ክትርጎም እንተደኣ ኮይኑ እቲ ንተቃውሞ ዘበገሰ መደምደምታ ጉጉይ’ዩ ዝብል እምንቶ ኣሎኒ።
ብርእይቶይ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክርስቲናዊ ብዝብል ምኽንያት ናይ ምስልምና ሕቶ እንተተላዒሉ ካብ ክልተ ምኽንያት ጉጉይ ዘብል ረቋሒታት ኣሎ። ቀዳማይ እቲ ስርዓት ካብ ኣመንቲ ክስርትና ጥራሕ ዘይምኻኑ፡ ብኻልኣይ ብዝዀነ ዓይነት መለኽዒ ናይ ክርስትና ኣንፈት ዘይብሉ ኣሬሜናዊ ምልካዊ ስርዓት ኮይኑ ነቲ ብሽም ክርስትና ዝብጽሖ ህዝቢ ዘይውክል ብምዃኑ፡ ካልኣይ ብደረጃ ከብሳውነት እንተዀነ ንህዝቢ ከበሳ ዘይውክልን፡ ከም ኩሉ ብሄራት ዝግፋዕን ዝቕጥቕጥን’ዩ። ኣብ’ዚ መዳይ ኪዳን ዝዀን ይኹን ብትንተና፡ ብመጽናዕትን ምርመራን ክበጽሖ ዝኽእል’ዩ። ነቲ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ናይ’ዚ ተምሳል ሕቶ ኣልዒሉ ዘሎ ወገናት ከኣ ጉዳዮም ከነጽር ዘይምኽእሉን’ዩ። እቲ ሕቶ ነቲ ሰልፊ ወይ ውድብ ብመን ቆይሙ ኣይኮነን፡ ኣባላት ሰልፊ ይኹኑ ውድባት ካብ ሓደ ሃይማኖት ወይ ብሄር ኮይኖም ኣይኮነን እቲ ቀዳምነት ሕቶ ክለዓል ዘለዎ፡ እቲ ዕላማታታትን መደባት እንተዘይኮይኑ። ምእንቲ’ዚ ኣብ ውሽጢ ኪዳን ናይ ከም’ዚ ዝመኣሰሉ ሕቶታት ዓቢጥካ ዓባቢጥካ ዝኸደሉን ብዋዕላ ኣቢልካ ናብ ካልእ መሰጋገሪ መድረኽ ክትበጽሕ ዘሎ ሓደጋ እንታይ ምዃኑ ኣብ’ዚ ዝቕጽል ምዕራፍ 4ን 5ን ከስፍሮ ክፍትን’የ።
4 ስምምዓት ድሕሪ ሃገርዊ ዋዕላ
እዚ መግልጺ ራብዓይ ሓደ እቲ ቀጻልነት መስመር ኪዳን ዝጻባእ፡ ሓደጋ ኣብ ጽልላ ተቃውሞ ሓይልታት ከህግዶ ዝኽእል ፍልልይ ዝገልጽ’ዩ። ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ይኹን ኩነታት ካክየድ ምዃኑ ንዕዘብ ኣሎና፡ ምእንቲ’ዚ ኪዳን ድሕሪ ሃገራዊ ዋዕላ ክህልዎ ዝኽእል ግደን ተራን እንታይ’ዩ ክኸውን ? ኣብ’ቲ ዝዓበየ ስትራተጂካዊ ጉዳይ ዝተሰማማዔ ሓይልታት ነቲ ዝተገደበን ዝተሓተ ነጥበ ስምምዕ ብኸመይ ክኣልዮን’ ክናብዮን እዩ ? ብሓቂ ድዩ ኪዳን ነቲ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዝበጽሖ ስምምዕ ኣቐሚጡ ብደረጃ ኪዳን ክሰርሕ ክፍትን ? ከም ርእይቶይ፡ ኪዳን በቲ ዝወሓደ ነጥበ ስምምዕ’ኳ ተዋሃሂዱ ዘይሰርሐ፡ ኣብ ክልተ ናይ ዝተፈላልዩ መድረኻትን፡ ብደረጃ ስምምዕ ዝተፈላለየ ትሕዝቶ ዘለዎ ሃገራዊ ስምምዕ ኣትዩ ከም ዘይሰርርን ውጽኢ ከምጽእ ከም ዘይክእል ጥራሕ ካብ ተመክሮ ክግምግም እኽእል። ኣብ’ዚ ሸነኽ’ዚ ክረአ ዝኽእል፡ ኣብ ሓደ መስመር ስምምዕን እንዳሃለወ ዘይተሰማምዔ ኣብ ክልተ መስመር ቃልሲ ዘሎ ጽላል ፈጺሙ ክሰማምዕ ከም ዘይክእል’ውን ይርኢ። ብሰሪ ዘይሕጋውን፡ ኣገባቡ ዝሰሓተ መስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ከምጽኦ ዝኽእል ጸገማት ከከም መግለጺኡ ኽሰሓብን ክምጠጥን ዝኽእል ሳዕቤናቱ ብዙሕ’ዩ።
5 ምምስራት መሰጋገሪ መንስግቲ
ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ዝጋባኣሉ እዋን፡ ነዞም ኣብ ላዕሊ ካብ ዝተጠቕሱ፡ ኣሉታዊ ሸነኻት፡ ከይወገነን፡ ኣብ ሓደ ብርኽ ዝበለ ናይ ስምምዕ ባይታ ዘይምብጽሑን፡ መስራቲ ዓንቐጽ መሰጋገሪ መንግስቲ ጥዕና ዘይብሉ ካብ ዝገብሮ ሓደ’ዩ።
ሀ/ እቶም ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዘይተሳተፉን ኣባላት ስምምዕ ሃገራዊ ዋዕላ ዘይኮኑ ሓይልታት፡ ኣብ መሰጋግሪ መንግስቲ ብኽመይ ክሳተፉ’ዮም።
ለ/ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ዘየተሳተፉ፡ ኣብ መሰጋገሪ መንግስቲ ዝቆመሉ ብስምምዕ ዋዕላ ሓምለ ድዮም ክቕየዱ፡
ሐ/ ሃገራዊ ዋዕላ ክሳብ ኣብ መሰጋግሪ መንስግቲ ክኸይድ ውሳኔታት እንተሓሊፉ፡ ኣብ ነጥቢ 3 ተጠቒሱ ዘሎ ኪዳን ክዛተየሎም ክምርምሮም ኣለዎ ዝበልክዎ ነጥቢ’ዩ ዝመጽእ። እሞ ኣብ መሰጋገሪ መንግስቲ፡ ክርስትያን ውድብ ይኹን ሰልፊ መስሪቶም፡ ክሳብ ሕጂ ክሳብ ምንጻርል ናይ ኣውራጃ ሕቶ ዝየቕረቡ ወገናት፡ ንሕና ክርስቲያን ስለ ዝዀና ናይ ክርስትያን ሰልፊ ክፍቀደልና ኣለዎ እንተበሉ፡ መሰጋገሪ መንግስቲ ክሓቝፎም ድዩ ክነጽጎም ብዘየገድስ፡ እዚ ኩሉ ብሓባርዊ መርመራን መጽናዕትን ክብጻሕ ዘለዎ ጉዳይ ኣብ ዝብል ዕግበት’ዩ ዘሎኒ። በዚ ኣካይዳና፡ ንሕና ክንኣቱ ሳሕል ዝወፍር ተቃዋሚ ዝፈትር እንተዀይኑ ጻማን ኣበይ ኣሎ ? ዶስ እቲ ጉዳይ ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ይኹን ስልጣን ሕዝካ ምቅጻል’ዩ። ሓደ ህዝቢ ዝመርሖ’ምበር ዝዝውሮ ምምሕዳር ውዒሉ ከም ዘይተሓድሮ ይፈልጥ’ዩ። ምእንቲ’ዚ ኩሉ ስርሓትና ናብ ሕግን ስርዓትን ፍትሕን፡ ዘተን ልዝብን ክምለስ ኣለዎ።
ሃገራዊ ዋዕላ ቅድሚ ምእታዉ፡ ነዚ ኣብ ኤርትራ ክምዕብል ዝኽእል ተርእዮ፡ ፈውስን መፍትሕን እንተዘይረኺቡ ድማ ሃገርና ሓደ ቃራና መንገዲ ናይ ጥፋኣት ከም ዘላ ጥራሕ’ዩ ክሕብር ዝኽእል።
መደምደምታ
“ናይ ሓሶት ለቖታ” ሃገር ንሓባርዊ ታሪኽና ኣካይዳና፡ ተምክሮና ብሃይማኖትን ዓሌትን ኣሳቢቦም ንምብታን ሰንድ ሃገር፡ ሰነድ ህዝቢ ኣብ ለቆታ ሓቢኦም ኽከዱ ንዝፍትኑ ሎሚ ተጋሊጾም እዮም።
ተምክሮ መሪሕነት ኪዳን፡ በቲ ሓደ ኣብ ሰንፈላል፡ በቲ ሓደ ከኣ ኣብ ምዕራይን ምስርራዕን፡ ቀጥዕን፡ ኣብ ሕጊ ምርኩስ ብምግባር ክሰርሑ ጸኒሖም ግን ከኣ ዘይተዓወትሉ መድረኽ ሓሊፉ። ኣብ መበገሲ ሓሳብን ራእይን ዘይጠርነፈ፡ ኣብ ልዑል ሓላፍንታዊ ደረጃ ውዕልን ስምምዕ ክብጻሕ ክርከበሉ ዝኽእል ፍረ፡ በቲ ዝሓለፈ ተመክሮን መለለይኡን ኣብ’ቲ ስርሓት ክምዘን ይኽእል። ኣብ ዓለምና ኩሉ መዕቐኒ ኣለዎ። ተመሃራይ መርመራ እንተዘይሓሊፉ፡ ኣብ’ታ ክፍሊ ይደግም፡ ኣበስንቲ እንተዘይመሊኣ ሽጉጥን ፈረቓን ትኸውን እሞ ኪዳን ብዘይስርሖን ዘይበቕዖን ብኸመይ ልዕሊ ናይ ኣፈታትሓ ሽግራት ዓቕሙ ድል ክወሃቦ። ኣይወሃቦን፡ ክወሃቦ ከኣ ይስራሕ፡ ብግዝኣተ ሕጊ ይኺድ’ዩ ዝበሃል ዘሎ።
ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ካብ ስሩ ተማሕዩ ከልግስ ከኣ፡ ስርሓት ክስርሑ፡ ክስርሑ ከኣ ኣብ ትሕቲ ግዝኣተ ሕግን ስርዓት፡ ግቡኣት ናይ ዝተፈጸሙ ስርሓት፡ መደባት ብመርመራን መጽናዕትን’ዩ።
ኣብ ደምበ ተቃውሞ ዘሎ ኣተሓሳስባ፡ ንባዕሉ እቲ ሕቶ ሃይማኖት ዘልዓለ፡ ሕቶ ብሄር ዘልዓሉ ወገናት፡ ንብቐረባ ዝምልከቶም ባእታት ይኹን ህዝቢ እንዳኻሓዱን እንዳኣጸለሙን’ዮም።
ከም ኣብነት ሃገራዊ ዋዕላ ብሕግን ስርዓት ክኸይድ ኣለዎ ዝበሉ ኣመንቲ ምስልምና፡ ከም ክርቲያን ተቆጺሩም እምነቶም ዝተኻሕደሉ እዋን’ዩ። ንሃገራዊ ዋዕላ ብሕግን ስርዓት ብዘትን ስምምዕን ስለምንታይ ዘይፍጸም ዝበሉ፡ ኩሎም ተጠቕሊሎም ኣብ መስርዕ ከበሳ ኣትዮም ኣለዉ። ኣብ ኪዳን እዚ ዓይነት ስምዒት የልቦን ዝብል እንተሃለወ ከኣ ንኪዳን ዘይፈልጥ ጥራሕ’ዩ። ፍትሒ ኪዳን ከኣ ኣብ መንጎ ህዝብና እዚ ይመስል፡ ሃገራዊ ዋዕላ ነዚ ግጉይ ኣተሓስሳባ ሒዙ እዩ ክሳብ መሰጋገሪ መንግስቲ ስምምዕ ክገብር ዝዳሎ ዘሎ።
ጉዳይ ሃማኖት፡ ዋላ ኩልና ክርስቲያን ኣይንበል ዋላ ኩሉና ኤርትራውያን ብእምነት ሃማኖት እንተተመራሕና፡ ኣብ ዓለምና ካብ ዘመስከሮ፡ ናይ ሓደ እምነት ቋንቋን ህዝቢ ዝዀኑ ሶማላይውያን ዘጋጠሞም ሓደጋ ከም ኣብነት ክጥቀስ ይከኣል። ብካልእ ሸነኽ ኣብ ኢርላንድ ንልዕሊ 20 ዓመት ዝኸደ ግርጭት ሓደ ክርስቲይናዊ ህዝቢ’ውን ተመሳሳሊ ጸገማት ክጥቀስ ይከኣል።
ነዚ ጉዳይ ክፈትሖ ዝኽእል ኣስማት ሃይማኖት ወይ ዓሌት ዘይኾነስ፡ ኣብ ሓባራዊ ጥቕሚ፡ ኣብ ማዕረነት፡ ኣብ ልዕላውነት ሕጊ ዝተመስረተ ብስምምዕ ዝትከል ሓይሊ ሓባርዊ ጥቕሚ ዝሕሉ’ምበር ካልእ ከም ዘይኮነስ ተመክሮ ዘመስከሮ’ዩ።
ኣብ መወዳእታ እዛ ጽሕፍቲ ነቲ ኩርዓትን ሓበንን ህዝቦም ከይሸራርፍ፡ ክይህሰ፡ ብትብዓት እዚን እቲን እዩ ዘየሰማማዓና ዘሎ ብማለት ተምክሮታቶም ንህዝቢ ንዝገለጹ፡ ብዝለዓለ ከኣ ሙሉእ ግዜኦም ኣወፍዮም ዝቃለሱ ዘለዉ ብትብዓት ክቅጽልዎ ከተባብዖምን ምስ’ቲ ኩሉ ድሩት ተመክሮይ ኣካል ናይ’ቲ ፍትሓዊ ኣተሓሳስብኦም ክኽትኸውን እፈቱ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=771


text:
ኣድመፅቲ ዝተፈላለያ ክፍለ ግዝኣታት ዩናይትድ ስቴትስ ካብ ትማሊ ሰኒ ጀሚሮም ብኣካል ኣቐዲሞም የድምፁ ኣለው።ብደብዳበ ኣቢሎም ምድማፅ ካብ ዝጅመሩ ግን ፀኒሖም ኣለው።ኣሜሪካዊያን ዝቕል ፕሬዝዳንት ዩናይትድ ስቴትስ ጥራሕ ከይኮነስ ወኪላት ከባቢኦምን ክፍለግዝኣቶምን ንምምራፅ እውን ድምፂ ክህቡ እዮም።
ናይ ሎሚ ዘበን ፕሬዝዳንታዊ ወፍሪ ኣብ ቀረባ ታሪኽ ምርጫ ዩናይትድ ስቴትስ ሓደ ካብ መንጎ ነዊሕን ኣዚዩ ንሕንሕ ዝተምኦን ምርጫ ኮይኑ’ሎ።ገለ ኣድመፅቲ ብዛዕባ እቲ ምርጫ ምጭናቖም ጠጠው ንምባል ኣቐዲሞም ከድምፁ ይደልዩ።’’ብዝደለኹዎ ኣገባብ ከድምፅ እየ፤ንርእሰይ ኣብ ጭንቂ ከእቲ ድልየት የብለይን።ድሕሪ ሕዚ ጭንቂ የብለይን ምኽንያቱ ካባይ ዝድለ ስለዝሰራሕኹ’’ ትብል ሓንቲ ሪቱኣ ዝሃበት።
ትማሊ ሰኒ ኣብ ገለ ኖቕጣታት መውሃቢ ድምፅ ፍልይ ብዝበለ ኣገባብ ብዙሕ ሰብ ሪጋ ሒዙ ከድምፅ ውዒሉ’ሎ።
ድምፂ ንምሃብ ለይቲ ኣንጊሁ ሪጋ ከምዝሓዘ ይዛረብ ሓደ ውሃቢ ሪኢቶ።
ሪፓብሊካዊ ፕሬዝዳንታዊ ሕፁይ ዶናልድ ትራምፕ ገና ዘይፈለየት ክፍለ ግዝኣት ፍሎሪዳ ኣገዳስነታ ይፈልጡ እዮም።ትማሊ ሰኒ ንደገፍቶም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ብሂላሪ ይምርሑ ከምዘለው ንዝገልፅ ኣሃዛዊ መዐቀኒ ሪኢቶ ህዝቢ ሓቅነት ዘይብሉ እዩ ኢሎም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ሂላሪ ክንልቴን ንትራምፕ ዕሽሽ ብምባል ኣብዚ እዋን ብሪፓብሊካዊያን ይዕብለል ዘሎ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ዩናይትድ ስቴትስ ንምእታው ይወዳደሩ ንዘለው ሕፁያት ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ብምድጋፍ ወፍሪ ኣካይደን ኣለዋ።


text:
ምዕባለታት ድሕሪ ኣክርያ
ምዕባለታት ድሕሪ ኣክርያ
ካብ ፍሽለት ናብ ፍሽለት ዝሰጋገር ዘሎ ዐቅሊ ጽበታዊ ፈተነ ምጉጅጃል ህዝቢ ኤርትራ መርኣያ ምፍላም ተሪር ተቃውሞ ህዝቢ ኤርትራ ምኻኑ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ይሕብሩ። ህግደፍ ነቲ ካብ ኣኽርያ ዝተፈሓሓመ እምብይታ ሕዝቢ ፈለማ ናይ ሃይማኖታዊ ጥሩፍነት ጠቀነ ክህቦ ፈቲኑ ምስ ፈሸለ ነቲ ስሙር ተቃውሞ ብናይ ብሔር ምጉጅጃል (ናይ ኣክርያ ጉዳይ ናይ ጀበርቲ ዘለዓዓልዋ ናይበይኖም ግዳይ ደኣምበር ናይ ምስልምና ኣይኮነን ብምባል) ብላይ ሜላ ይጥቀም ምህላዉ ብተወሳኺ ይሕብሩ። ከምቲ ኣብ ውሽጢ ኣብ ደገ ዘሎ ኤርትራዊ ድማ ነቲ ተጀሚሩ ዘሎ ተቃውሞ ሰሚሩ ከጓሃህሮ ድማ ምሕጽንታ እቲ ፍትሒ ተሓሪማቶ ዘላ ሃንቀው ዝብል ዘሎ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ህዝብና ከነመሓላልፍ ድማ ተላብዮምና።
ምስዚ ተኣሳሲሩ ዝመጸና ሓበሬታ ከምዘረድኦ ኣብ መዐስከር ሳዋ ንተዐላሞ ጽኑዕ ክትትል ይግበረሎም ከምዘሎን እቲ ግቡእ ስርዐተ ትምርቲ ንክልተ ኣዋርሕ ተጓናዲቡ ከምዘሎን የመልክት። ተመሃሮን ሞባይል ቴሌፎናቶም ተሓዲጎም ከምዘለውን መምሃራን ሞባይል ሒዞም ካብ ሓደ ቦታ ናብ ካልእ ቦታ ምንቅስቃስ ተኸልኪሎም ኣለው። ሰዐታት እቶእቶ ከምዘሎን ኣብ እዋን ምሸት ምንቅስቃስ ከምዝተኸልከለንውን ይሕብሩ።
ኣብ ዝተፈላለይ ከባቢታት ኤርትራውን ምፍራስ ገዛዊቲ ይቅጽል ከምዘሎ ተስወሳኪ ሓበሪታ ብስእሊ ዝተሰነየ ጭብጢ ተመልከቱ።
ብተወሳኪ ኣብዝተፈላለይ ከባቢታት ኣስመራ ብካብ ኤርትረኣ ወጻኢ ዝሞቱ ደቂ ሃገር ምልክታታት መርኣይ ከምዘይብሉ ንሕብር። ከምዚ ኣብ ስእሊ ትሪኡዎ፡ ወድና ኣብ ሊብያ ምይቱ፤ ጋልና ኣብ ኡጋንዳ ተጎዲኣ ዝብሉ ወረቃቅቲ ኣብ ዝኽድካዩ ኮይኑ። ዓዲ መርድእ ብመርድእ እያ ኮይና ብምባል ህዝቢ የስተንትን ከምዘሎ ንሕብር።
ኣባላት ዓርቢ ሓርነት ካብ ኤርትራ


text:
ንባባት፡ 1ቆሮ 15፡1-20፥ ራእ 1፡9-19፥ ግ.ሓ. 5፡12-16፥ ዮሓ 20፡11-18። ስብከት፡ ወተንሥአ እግዚአብሔር ከመ ዘንቃሕ እምንዋም ወከመ ኃየል ወኅዳገ ወይኒ፥ ወቀተለ ጸሮ በድኅሬሁ። “ሽዑ እግዚአብሔር ከምቲ ኻብ ድቃሱ ዚትንሥእ ሰብ ተንሥአ፥ ከምቲ ነቢት ሰትዩ ዚዕንድር ጀግና ኾይኑ ተንሥኤ” መዝ። 78፡65-66
ዳግማይ ትንሣኤ ከም ሥርዓት አምልኾና ብኹሉ ከም ሰንበት ትንሣኤ ኢና ንጽልን እንዝምርን። መቐረት ትንሣኤ ብዝያዳ ክነስተማቕር ምእንቲ ብሓደ ልቢ ጸሎት ንግብር። ኩሉ ቅዳሴ ክነዕርግ እንከሎና ትንሣኤን ሞትን መስዋዕትን ክርስቶስ ኢና እንዝክር። ባዕሉ ነዚ ንዝኽረይ ግበርዎ እናበለ ብመዓልቲ ጸሎተ ኃሙስ ቅዱስ ቍርባን ክሰርዕ እንከሎ ገዲፉልና። ሞትን ትንሣኤን ክንዝክር ከሎና ክንሓዝን ማለት ዘይኮነ ዋጋ ድሕነትናን ከምኡ አምላኽ ክሳብ ክንደናይ ከም ዘፍቅረና ክነስተንትን ምእንቲ እዩ።
ሞት ኢየሱስ ነቶም ናቱ ብፍላይ ከቢድ እዩ ነሩ እዚ ኸአ ብኽልተ ምኽንያት
1. ሓንቲ ክፉእ ከይ ገበረ ህዝብን መራሕትን ኩሎም ከም ሓደ ገባር ክፉእ አብ መስቀል ሰቒሎም ምስ ዓመጸኛታት ስለ ዝቐተልዎ።
2. አብ ቅድሚ አምላኽን ሰብን ጽቡቕ ዝገብር ዝነበረ ወዲ አምላኽ መስሕ ብፍጡራቱ ክቕተል እንከሎ ድፍረት ንፈጣሪ ስለ ዝኾነ ወድሰብ ብሞት መስሕ ዕዳ ሊቢሶም።
እንተኾነ አምላኽ ብጥንቱ ንወድሰብ ከድኅኖ ስለ ዝወሰነ ሞት ወዱ ንሞት አሸኒፉ ሕይወት ከም ዝረክብ ገርዎ። ነዚ ምስጢር ልዕሊ ሞት ርእዮም ምእንቲ ክኽእሉ ኢየሱስ ካብ ሞት ተንሢኡ። ድሕሪ ትንሣኤኡ ብቐረባ አብቲ ሞቱን ትንሣኤኡን ዝተዋስአ ሕያዎት አንስቲ እየን፥ አብ ምድሪ እስራኤል ክሰብኽ እንከሎ ዘገልግልኦን ምስኡ ዝጉዓዛ ከም ዝነበራ ወንጌል ይነግረና። ንሳተን ክሳብ መጨርሽታ አይሓደጋኦን። አብ መስቀል ተንጠልጢሉ ክግዕር እንከሎ ደቂ ታባዕትዮ ተኸተልቱ ብዘይ ዮውሓንስ ኩሎም ሃዲሞም። እተን አንስቲ ግን ንዝስዋእ መምህረን ናይ ፍቕሪ ንብዓት እናነብዓ አሰንየንኦ። ናይ ብሓቂ ዕዉታት እየን ነረን። ዓወተን ክንዝክር ከሎና ንሕና እውን አሰረን ክንክተል ምእንቲ ኢና።
ወንጌል ዮውሓንስ ብዛዕባ ማርያም መግደላዊት ሓንትን ካብተን ሕይወታ ቀይራ አብ ትንሣኤ ክርስቶስ ዝተዋስኤት ይነግረና። ንሳ ብለይቲ አብ መቓብር ከይዳ መቓብር ጥርሑ ምስ ጸንሓ አብ አርድእቱ ከይዳ ነጊራቶም ጴጥሮስን ዮውሓንስን እናጎየዩ ከይዶም ከምቲ ዝበለቶም ምስ ጸንሖም ንገዝኦም ተመሊሶም ማርያም ግን አብኡ እናበኸየት ተሪፋ። ሞቱን ዝገደደ ኸአ ሬስኡ ብምስአና ትበኪ ነራ። ንኢየሱስ አብ መቓብር ደልያቶ እንተኾነ ንኢየሱስ ድሕሪ ትንሣኤኡ መቓብር ቦቱኡ አይኮነን። አብ መቓብር ድንን ኢላ እንተ ረአየት ክልተ መላእኽቲ ርእያ፥ ንጎይትአ አበይ ከም ዝወሰድዎ ሓቲታቶም። ክትበኪ ምስ ረአይዋ ስለምንታይ ትነብዒ ኢሎም ምስ ሓተትዋ ንጎይታይ ወሲዶሞ አበይ ከም ዝገበርዎ ኸአ አይፍልጥን ንስኹም ወሲድክምዎ እንተ ኾንኩም ንገሩኒ ክወስዶ ኢላቶም። ፍቕሪ ኢየሱስ ክሳብ አብ መቓብር ከይዳ ከምትሓትት ገርዋ። ሞቱ እውን ተስፋ አየቝረጻን ብድፍረት አብ ሞንጎ መቓብር ደልያቶ። ፍቕሪ ንፍርሒ የጥፍኦ እዩ። ስለዚ ኩነታት መቓብር ብዘየገድስ ክሳብ እትረኽቦ ደው አይበለትን። ኩላትና ከም እንፈልጦ መቓብር ከቢድ እዩ፥ ብምቓብር ክንሓልፍ ከሎና ንፈርሕ ቀልጢፍና ንሓልፍ። ለይቲ እሞ ዝሓመመ እንተ ዘይኮነ ብአኡ ንበይኑ ዝሓልፍ የለን። እዚ ባህሊ አብ ኩሉ እዩ ዘሎ። ማርያም መግደላዊት እዚ እውን ካብ ፍቕሪ ኢየሱስ ክዓግታ አይከአለን።
ድሕሪት ገጻ ቁልሕ እንተበለት ኢየሱስ ደውኢሉ ርእያቶ እንተ ኾነ አየላለየቶን። እዚ ሓባራዊ ተመክሮ እዩ ድሕሪ ትንሥኤ ንኢየሱስ አየልልይዎን። ንሱ ሓደ ዓይነት ሰብ እዩ እንተኾነ ኸአ ሓደ ዓይነት አይኮነን ዝፈልዮ ነገር አልኦ። አብዚ ናይ ምትሕልላፍ ጊዜ ንኢየሱስ ብፍሉይ ከመይ ገሮም አብ ዘይተጸበይዎ መልክዕን ቦታን ኩነታትን ከምዘለልይዎ ክምሃሩን ክፈልጡን አለዎም። ከምቲ መላእኽቲ ዝሓተትዋ ሓደ ዓይነት ሕቶ ይሓታ “እንታይ ኾንኪ ትበኽዪ አሎኺ፥ ንመን ትደልዪ አሎኺ” ይብላ። እዚ ሕቶ ቀጺልና ንርእስና ክንሓቶ ዝግብአና ሕቶ እዩ። ከም ማርያም መግደላዊት ከምዚ ክንብል ንኽእል ማለት ንኢየሱስ ኢና እንደሊ ዘሎና ክንብል ንኽእል። እንቶኾነ አየናይ ኢየሱስ ኢና እንደሊ ዘሎና። ዝተንሥኤዶ ወይስ ገና አብ መቓብር ዘሎ? እንደልዮ ኢየሱስ ክንፈልጥ አሎና። ኢየሱስ ክጠፍአና ከሎ ሕይወትና ሕጉስ አይኮነን በዚ ኢና ከይጠፍአና ኩሉ ጊዜ ክንደልዮ ክንሕልዎ ዝግብአና።
ማርያም መግደላዊት እዚ አብ ቅድሚአ ደው ኢሉ ዘሎ ሓላው ጀርዲን መሲልዋ ምናልባት ንጎይታይ ወሲድዎ ዘሎ ይኸውን ኢላ ሓቲታቶ። ንሕና ብዙሕ ጊዜ ንሰባት ከይፈለጥናዮም አብ ጠባዮም መንነቶም እንታይነቶም ንዘልል። ብዝኾነ ዮውሓንስ ነዚ ክነግረና ከሎ ብኽልተ ምኽንያት ይኸውን፥
1. እዚ ሰብ ምናልባት ሬሳ ኢየሱስ ዘለዎ ይፈልጥ ይኸውን ኢላ ሓቲታቶ።
2. ዮውሓንስ ጥራሕ እዩ መቓብር ኢየሱስ አብ ጀርዲን ከምዝኾነ ዝነግረና (19፡41)። ኩሉ ናይ ዓለምና ቃንዛን ሓዘንን ብናይ ቀዳሞት ወለድና አዳምን ሔዋን አብ ጀርዲን ገንት ኤደን ብምውዳቕ ጀሚሩ። ሕጂ ኸአ ሓዲስ ሕይወት አብ ጀርዲን ይጅምር።
ማርያም መግደላዊት ከይተረድአ ሓቃ እያ ዘላ። ኢየሱስ ብዓል ጀርዲን እዩ። ንሱ ካብ መሬት ሕይወት ዝፈጥር፥ ቃል ሰማያዊ አብኡ፥ ብዓል ጀርዲና አብ ጀርዲን ኤዴን ኮይኑ ንኹሉ ዝፈጠረ እዩ።
ድሕርዚ ኢየሱስ ይዛረባ፡ “ማርያም”! ምስ በላ ሽዑ ንሽዑ ብድምጹ ተለልዮ፡ እቲ ንሰለስተ ዓመት ዝሰማዓቶ ድምጺ ጎይትአ ተለልዮ። አብ ወንጌል ዮሓ.10 ዘሎ ብዛዕባ ሕያዋይ ጓሳ እንተ ረኤና ከምዚ ነንብብ “እተን አባግዕ በስማተን ምስ ጸውዔን ድምጹ ይሰምዓ እሞ የለልልይኦ. . . ንሰን አሰሩ ይስዕባ ምኽንያቱ ድምጹ ስለ ዘለልያ. . . .ኣባግዔ እፈልጠን እየ ንሰን ከአ ይፈልጣኒ እየን (ዮሓ. 10፡3-4፥15)። አብ ሃገርና ጓሶት ድምጺ ማሎም ይፈልጡ ንሰን እውን ድምጺ ዋናታተን ይፈልጣ ምዃናን ንርኢ። ማርያም ድምጹ ምስ ሰምዔት ቅልጥፍ ኢላ መምህረይ “Rabbuni” ዲኻ ኢላቶ “Rabbi” አይበለቶን። እዚ ካብ ምምህር ዝብል ፍልይ ዝበለ አጸዋውዓ እዩ፥ ብዙሕ ጊዜ ምስ እግዚአብሔር ክዛረቡ ከለዉ ዝጥቀምዎ ቃል እዩ። እዚ ናይ ማርያም መግደላዊት አበሃህላ ካብቲ ናይ ቶማስ አብ ገዛ ከለዉ ምስተራእዮም ዝበሎ “ጎይታይ ጎይታይ” ዝተፈለ እዩ። ማርያም አቀዲማ ግልጽ ኢላ ርእያቶ እያ እንተኾነ እዚ ናይ ሕጂ ግልጽ ምባል ፍልይ ዝበለ እዩ። ውሽጣዊ ግልጽ ምባል እዩ፥ ካብ ዘይ ምልላዩ አብ ምልላዩ፥ ካብ ጓሂ ናብ ሓጎስ፥ ካብ ምጥፋእ ምስኡ ሓደ ምዃን፥ ካብ ምጥራጣር አብ እምነት ግልጽ ምባል እዩ።
ሓጎስ ፍርሒ ብሓንሳብ ተሓዊስዋ ከምኡ ካልአይ ጊዜ ከይጠፍአ ብምፍራሕ ትቐርቦ አይትተንክይኒ ኢልዋ፥ እዚ አዘራርባ ክኸውን ይኽእል እዩ። ክኸይድ ሕደግኒ “ምኽንያቱ አብ አቦይ አይዓረግኩን አሎኹ” ኢልዋ። አብ ወንጌል ዮውሓንስ ናይ ኢየሱስ ምኽባር አብ መስቀል ክመውት እንከሎ ከም ዝተፈጸመ እዩ ዝንገረና። አብታ ናይ ዓወት ስዓት ኢየሱስ ብቐጥታ አብ ክብሪ ሰማያዊ አብኡ ደይቡ። ስለዚ እዚ ምስ ማርያም መግደላዊት ዝዛረብ ዘሎ እቲ ዝኸበረ ኢየሱስ እምበር እቲ አቐዲማ እትፈልጦ ኢየሱስ አይኮነን። እዚ ኢየሱስ ክትንክዮ ዘይትኽእል እዩ፥ ብርግጽ ከአ ክትንክፎ አየድልን እዩ። “ካብ ሕጂ ንድሓር ኩሉ ጊዜ ምሳኹም አሎኹ”።
ጌና ናብ አቦይ ስለ ዘይዓረግኩ አይትተንክይኒ፥ ግናኸ ናብ አኅዋተይ ኪዲ እሞ ናብ አቦይን አቦኽምን ናብ አምላኸይን አምላኽኩምን እዓርግ አሎኹ በልዮም “ ዝብላ ቃላት ምስቲ አብ መጽሓፈ ሩት(1፡16)፡ ዘሎ “ሕዝብኺ ሕዝበይ አምላኽኪ ድማ አምላኸይ እዩ” ዝብል ይመሳሰል። አቦ ኢየሱስ ሕጂ አቦ ሓዋርያቱ ይኸውን እዚ ኸአ ብመንፈስ ቅዱስ አብ አብን ወልድን ዘሎ ምስተመልኡ ይኸውን። ከምብሓዲስ ከም ደቂ አምላኽ ይውለዱ (ዮሓ 3፡5)። ብኢየሱስ አሕዋት ይብሃሉ። ማርያም መግደላዊትን ኩሎም እቶም ካልኦትን ክምሃርዎ ዘለዎም ሓዲስ ነገር እንተሎ እቲ ካብ ሙታን ዝተንሥኤ ኢየሱስ ካብቲ ቅድሚ ስቕለት ዝነበረ ኢየሱስ ፍሉይ እዩ። ነቲ ናይ ቀደም ኢየሱስ ክኸይድ ክሓድግዎ አለዎም እሞ አብቲ ሓዲስ ኢየሱስ ብፍሉ መገዲ ክቐርቡ አለዎም።
ማርያም መግደላዊት ነፍስወከፍ ክርስትያን ክገብሮ ዘለዎ ክትነግር፥ ከምኡ ነርድእቱ ንጎይታ ከም ዝርአየቶ ክትነግሮም ተነጊርዋ። “ንጎይታና ርእየዮ”። አብዚ ዓምዲ እምነት አይኮነትን እተመሓላልፍ ዘላ እንታይ ደአ ዝረአየቶ ተመክሮአ እያ እትነግር ዘላ። ንሕና ነዚ ክንገብር እዩ ዝድለ ዘሎ። አምላኽ ዝገበርልና ዝበለና ዝረአናዮ ክነግር።
አብ ወንጌል ዮውሓንስ ብፍሉይ ዝንገረና ንዝተንሥኤ ኢየሱስ መጀመርታ ዝረአየቶን ዝተዛረበቶን ሰበይቲ እያ። አብ ወንጌል ሉቃስ ተጠቒሳ ዘላ እዚአ ሰበይቲ እንተኾይና (ሉቃ 8፡2) ሓጢአተኛ ሰበይቲ ዝነበረት ካብአ ሸውዓተ አጋንንቲ ዘውጽአላ እያ። ኩሉ ጊዜ ሓደ እኳ አብ እግዚአብሔር ዝቐረበ የለን ልዕሊ ሓደ ሓጢአተኛ ሓጢአቱ ተነሱሑ ዝቐርብ። ብዙሕ ጊዜ ንሕና ዓበይቲ ቅዱሳን ጥራሕ ንሓስብ እንተኾነ ካልእ መገዲ እውን አሎ። አብ ሉቃስ 7፡35-50 ዘሎ አብ ገዛ ስምዖን ብዛዕባ እታ ሓጢአተኛ ሰበይቲ እግሪ ኢየሱስ ዝሓጸበት ከምዚ ይብል፥ “ብዙኅ ስለ ዘፍቀረት ንአአ ብዙኅ ኃጢአታ ተኃዲጉላ እዩ፥ እቲ ሒደት ዚኅደገሉ ግና ሒደት እዩ ዜፍቅር”። አምላኽ ፍጹም መሓሪ እዩ ንዝሓለፈ ዝተነሳሕናሉ ሓጢአት አይዝክርን እዩ፥ አብ አምላኽ ትማሊ የለን ኩሉ ጊዜ ሎሚ እዩ። ሎሚ ካብ ሓጢአት ርሒቐ እንተሎኹ ምሳይ አሎ፥ እዚ እዩ ማርያም መግደላዊት ዝረኸበቶ።
ማርያም መግደላዊት መጀምርያ ንኢየሱስ ክትርኢ በቒዓ፥ እዚኸአ ዝያደ ስለ ዘፍቀረት እዩ። ንሳ ሓንቲ ዝተፈትወት ሓዋርያ እያ። ንኢየሱስ ዝያዳ ኩሎም አፍቂራቶ አብ ሕማማቱ አብ ስቕለቱ ሕጂ ኸአ አብ መቓብሩ እምነታን ፍቕራን ገሊጻ። ነቲ ኢየሱስ ዝገበረላ ማለት ካብ አጋንንቲ ነጻ ዘውጽአ ብትሕትናን ብፍቕርን መሊሳቶ።
ሕይወት ማርያም መግደላዊትን ትንሣኤ ክርስቶስ ዘኪርና ክነስተንትን ከሎና ብዙሕ ሓሳባት ክመጸና ይኽእል እዩ፥ ገለ ክንሓስበሉ ዝጠቕመና፡
- እግዚአብሔር ኩሉ ጊዜ ጓሳና እዩ። ሓልዮቱን ፍቕሩን ኩሉ ጊዜ ክፉት እዩ። ሓጢአትና ተአሚና ክንቀርቦ ከሎና ልዕለና ዘፍቅሮ የብሉን። ማርያም መግደላዊት ፍልጥቲ ሓጢአተኛ እያ ነራ እንተ ኾነ አብ ኢየሱስ ምስ ተመልሰት ልዕሊ ኹሎም ንኢየሱስ አፍቂራ። አብ ኩሉ አሰንያቶ።
- ንአምላኽ ከየቋረጽና ክንደልዮ አሎና። ማርያም መግደላዊት እተስተምህረና ሓደ ንኢየሱስ ክየቋረጸት ደልያ ረኺባቶ። ንሕና እውን ብሓቂ ብልቢ ክንደልዮ እንተ ወሰና እሞ እንተ ደለናዮ ክንረኽቦ ንኽእል ኢና። አብ ዓለም ተዋሒጥና አብ እንነብረሉ እዋን ክንደልዮ ክንረኽቦ ግድን እዩ። እዋን ትንሣኤ ንኢየሱስ ክንረክብ እሞ ደቂ ትንሣኤ ኮና ብርሃን ትንሣኤ ክንለብስ ሎሚ እዋኑ እዩ።
- መንፈስ ትንሣኤ ቀስ ኢሉ እዩ ዝስቆረና። ማርያም መግደላዊት ንኢየሱስ አብ መቓብር እያ ደልያቶ። እቲ ኹሉ ኢልዎም ዝነበረ ዘንጊዓቶ። ንሕና እውን ኢየሱስ ዝርከቦ ቦታ ንጋገዮ ኢና። ኢየሱስ አበይ ይርከብ ኢልና እንተ ሓተትና። አብ ኩሉ ይርከብ ብፍሉይ ግን አብቲ ኩነታትና አብ ሓዳርና አብ ግላዊ ሕይወትና አብ ማሕበርና አብ ሥድራና አብ ኩሉ አሎ። ስለዚ አብ ቤተክርስትያን ጥራሕ ወይ አብ ቅዱሳን ጥራሕ አይኮነን ዝርከብ አብ ኩሎ አሎ። ካባና ዝደልዮ ካብቲ ጋሪዱ ሒዙና ዘሎ ምስ ጸውዓና ግልጽ ምባል እዩ። ከምቲ ንማርያም ዝጸዋዓ ንነፍስወከፍና በብስምና ይጽውዓና አሎ። ማርያ ቀልጢፋ መምህረይ ኢልቶ ሽዑ ንስብከተ ወንጌል ወፊራ። ነርድእቱ ነጊራቶም በዚ ናይ ሓዋርያት ሓዋርያ ትብሃል። ትንሣኤ ክነብዕል ከሎና አብ ሕይወትና ዕለት ዕለት ክነብዕሎ አሎና ዝሓለፈ ሰንበት ትንሥኤ አብዒልና ዘይኮነ ቋንቋና ሎሚ ትማሊ ጽባሕ ትንሣኤ አብዕል አሎኹ ክንብል ይግብአና።
- ትንሣኤ ዘብዕል ክሰብኽ ክነግር ግቡኡ እዩ። ማርያም ትንሣኤ ክርስቶስ ምስ አረጋገጸት ክትነግር ከይዳ። ሰብ ኤማሁስ ኢየሱስ ከም ዝተንሥአ ምስ ፈለጡ ክነግሩ ንኢየሩሳሌም ተመሊሶም፥ ቅዱስ ጳውሎስ አነ ሰባኺ ዝተንሥኤ ክርስቶስ እየ ይብል ነሩ። ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ኪዱ ንኹሉ ዓለም ተኸተልተይ ግበርዎም እናበለ ክሰብኩ ልኢኽዎም። ቤተክርስትያን ሰባኺት ወንጌል ትንሣኤ እያ። እምነትና አብ ትንሥኤ ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተመስረት እዩ ስለዚ ስብከትና ብዛዕባ ትንሣኤ ምንጋር እዩ። ሎሚ ንትንሣኤ ከመይ ገርና ክንሰብኮ ንኽእል። አብ ሕይወትና ምስ ክርስቶስ ዘሎና ርክብን ፍቕርን ክንገልጽ እንተኸአልና። ነቲ እመነትና ዝብሎ እንተ ፈልጥናዮ እሞ እንተነበርናዮን ሰበኽናዮን። ክርስቶስ ትንሢኡ እዩ እናበልና ክንእውጅ እሞ ንንስሓን ተሓድሶን ክንሰብኽ።
- ስብከት ትንሣኤ ናይ ኩልና ተሳትፎ ይሓትት። ኩልና ሰበኽቲ ትንሣኤ ኢና። ማርያም መግደላዊት ሓጢአተኛ ዝነበረት እሞ ሰበይቲ ቀዳመይቲ ሰባኺት ትንሥኤ ኮይና። ኩልና አብ ስብከት ትንሥኤ እጃምና ክነበርክት ዕዱማት ኢና። አብ ግብሪ ሓዋርያርት መላእ ማሕበር ክርስቶስ ንስብከት ወፊራ ከም ዝነበረት ንርኢ። አብ ጽንኩር እዋን ኩሎም ንሞት ከይፈርሑ በቶም ዝተሰውኡ ተስፋ ከይቆረጹ ስለ ዝሰበኹን ንኹሉ ቀይሮሞ። ሎሚ አነን ንስኹምን ንዓለምና መንፈስ ትንሣኤ እንሰብኽ ንሕና ኢና። ብድፍረት ንሓቂ እምነትና ክንሰብኮ ትሑዛት ኢና። እምነት ፍርሒ ሕፍረት ክለብስ እንከሎ ሞት እዩ ዝኽተሎ ስለዚ ንእምነትና ብድፍረት ክነግሮን ክንሰብኮን ሓደራ በዅሪ ትንሥኤና እዩ።
ዳግማይ ትንሣኤ ክነብዕል ከሎና እምብአር ንዘሎና ፍቕሪ ክርስቶስ ኢና እነሕድስ ዘሎና። ዳግማይ ትንሣኤ ካልአይ ተንሢኡ አይኮነን ዘስምዕ እንታይ ድአ እቲ ሓንሳብ ዝተንሥኤ ኢየሱስ ሎሚ ናተይን ናታትኩምን ትንሣኤ ክርኢ ይደሊ አሎ። አብ ትንሣኤኡ ከም ማርያም መግደላዊት ክንልአኾ ኪድ ነሕዋትካ ንገሮም ይብለና አሎ። አብኡ ቅርብ ኢልና ክነለልዮ እሞ መምህረይ እናበልና ፍቕርና ክንገልጸሉ ይደልየና አሎ። ሓዲስ መንፈስ ለቢስና ንኹሉ መኸላእታ ፍቕሪ ክንአሊ ንኹሉ አብ ሓጢአት ዘውድቐና ሕማቕ አመል አለሊና ክንዕገት። ነሕዋትና ጣዕሚ ትንሥኤ ከስተማቕሩ ምእንቲ ክንሕግዞም እሞ አብ ግራት ትንሥኤ ከም ዝወፍሩ ክንገብሮም።
ኢየሱስ ክንዝክር ከሎና ማርያም ክንዝክር ግድነት እዩ፥ ምኽንያቱ ኩሉ ባህሪ ሥግኡ ካብአ እዩ ወሲድዎ። እቲ ምንጪ ምስጢራት ቤተክርስትያን ዝኾነ ሰውነቱ ካብአ ወሲድዎ። ንሳ መጀመርታ ጣዕሚ ትንሣኤ ዘስተማቐረት እያ። አብአ ቀሪብና አብ ጻማ ትንሥኤ ወድኺ ሓውስና ንበላ። ድሕሪ ትንሣኤ ማርያም ነታ ብፍርሒ ተሸቝሪራ ዝነበረት ማሕበር ወዳ ተስፋ ኮይናታ ከም ዝነበረት ሎሚ ተስፋና ክትከውን ንለምና። ንወድኽን ንአኽን እነሓጉሰሉ ሕይወት ክንሕዝ ሓግዝና ንበላ።
ርሑስ ብዓለ ዳግማይ ትንሥኤ ንኹልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ብሓሶት ምምብጻዕ ንዓና ነውሪ፡ ንውልቀ መራሒና መነባበሪ
ብሓሶት ምምብጻዕ ንዓና ነውሪ፡ ንውልቀ መራሒና መነባበሪ
ካብ ብርሃን ተስፋ
28 ለካቲት 2014
ውልቀ-መራሒና ዋላ ንሓንቲ መዓልቲ ምሕሳው ተርብሖ እንተመሲላ ንእሙንነት ብድሕሪኣ ዝስዕባ መዓልታት ከይገደሶ መልሓሱ ወርዊሩ ንኽዓጽፍ ድሕር ዘይብል ጉዳመኛ’ዩ፡፡ ሎሚ ኣብ እዋን ዕራርቦ ዕድሚኡ ዝጀመሮ ሕማቕ ልምዲ’ውን ኣይኮነን፡፡ ውልቀ-መራሒና ንምድንጋር ከም ሜላ፡ ንሓሶት ድማ ከም ስልቲ፡ ካብ ዝጥቀመለንሲ ካብ 1970ታት፡ 80ታት፡ 90ታት ከም’ውን ኣብ 2014 ዓመት ካብ 21 ክ/ዘመን ሓሊፈን ኣለዋ፡፡ “ኣመል ምስ መግነዝ” ከምዝበሃል ካብ ብገንኡ ዝለመዶ ስለዝኾነ ሓመድ ድበ ምስተደብየ እንተዘይኮኑ ኣብ ርእሲ መሬት ክሳብ ዝሃለወ ክሓድጎ ኢዩ ኢልካ ምሕሳብ ኣይከኣልን፡፡
ኣብ እዋን ብረታዊ ገድሊ ንተጋደላይ ዝጉስጉሰሉ ዝነበረ መብጽዓ ‘ምልዋጥ ኤርትራ ናብ ዓዲ መዓርን ጸባን፡ ወርቅን ጨርቅን፡ ክንገብራ ኢና፡ ከም ጸባ እንዳኣቺ ብምጉዓዝ ዘይኮነ ከም ቦምባ ማይ ነናብ ቤቱ ክንዝርጋሓሉ ኢና፡፡ ንቀጻሊ ወለዶ ናጽነት ጥራይ ዘይኮነ ድሕሪ ናጽነት ንደቅና ዘይሃልቕ ወርቂ፡ ነዳዲን ልችን ክነውርሶም ኢና፡፡ ህዝብና ካብ ድኽነትን ሕሰምን ክነገላግሎ ኢና’ ተባሂሉ ተለፍሊፉሉ፡፡
1991 ናጽነት ክውን ምስ ኮነ ‘ነብሰወከፍ ተጋዳላይ ነቲ ስውእ ይኹን ካብ ብሱል ጥረ ኮይኑ ብሂወት ዝኣተወ ኩሉ ካብታ ንምግዳል ዝወሰነላን ኦርኒክ ዝመልኣላን ዕለት ጀሚሩ ክሳብ ዕለት ናጽነት 24 ግንቦት 1991 ንመዓልቲ ሓደ ናይ ኣመሪካ ዶላር ሞስኡ ክሕሰበሉ ኢዩ’ ተባሂሉ ተገሊጽሉ፡፡ እቲ ጅግና ወዲ ህዝቢ ተጋዳላይን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራን ግን ነታ መወዳድርቲ ዘይብላ ክብርቲ ሂወቱ ወፊዩ ዝተጋደለን ዝወሰነን ካብ ሃገሩን ህዝቡን ዝጽበዮ ካልእ ፍሉይ ሞሳ ወይ ካሕሳ ኣይነበረን፡፡ ተጋዳላይን ህዝብን ኣማዕዲዩ ዝሪኣን ናብኣ ክበጽሕ ብኹሉንትንኡ ዝተቓለሰላን ዝነበረ ናጽነትን ምትካል ዴሞክራስያዊት ኤርትራን ጥራይ ኢያ ነይራ፡፡ ነዚኣ ብምርግጋጽ ከም ኩሉ ህዝቡ ክሓልፈሉ ደኣምበር ንበይኑ ክብልጽግ ምንዮት ኣይነበሮን፡፡ ነዚኣ ከረጋግጽ ድማ ገድልን መስገደልን ሓሊፉ ከምዝበጽሓ ኣሚኑ ኣብ ልዕሊ ጥሙይ ከብዱ፡ ጽሙእ ጎረርኡን ዕሩቕ ዝባኑን ንመስዋእቲ ተቐዳዲሙ ኣረጋጊጽዋ፡፡
ትጽቢት ተጋደላይ ህዝባዊ ግንባር ነታ ከም ማይ ጽምኢ ዝሃርፋ ዝነበረ ናጽነት ሃገሩ ድሕሪ ምርግጋጽ ምስ ህዝቡ ብሓባር ክሓልፈሉ ቅዋማዊ ስርዓቱ ከንግስ ደኣ’ምበር ብዋጋ መስዋእቱን ቃልሱን ብገንዘብ ዝትመን ካሕሳን ካብ ህዝቡ ዝተፈልየ ሓለፋታትን ክረክብ ሕልሚ ኣይነበሮን፡፡ ባዕሉ ጉጅለ ህግደፍ ግን ንስውእን ህልውን ተጋደላይ መዓልታዊ ብዶላር ዝሕሰብ ከምዝኽሕሶ ምስ ኣውረየሉ ብመብዛሕትኡ ተጋዳላይ ሂወትና ብዋጋ ናጽነትን ዴሞክራስን ደኣ’ምበር ብዋጋ ሰልዲ ክጽብጸብ የብሉን ብምባል ብዙሕ ትርጉም ዋላ እንተዘይገበረሉ ካብ ተብሃለስ ሕራይ ኢሉ ድሕሪ መግለጺ ህግደፍ ሓቂ መሲልዎ ዕድመ ገድሉ ብዕለታት ኣብ ምጽብጻብን ንዝበጽሖ ዶላርን ሸርፊ ሽዑ ናብ ዝነበረ ብር ኢትዮጵያ ኣብ ምሽራፍ፡ ኣብ ምድማርን ምርባሕን ከምኡ’ውን መዓልኡ ኣብ ምንታይ ከምዝኾንን ኮፍ ኢሉ የሰላስል ውጥናት ክሕንጽጽ ይውዕልን ይሓድርን ነይሩ፡፡
እንተኾነ ግዳ “ኣይ ሰሙን ኣይሳልስቲ” ከምዝበሃል ተጋደላይ ን4 ዓመት ብዘይዝኾነ ክፍሊት ክጋደል ከምዝጸንሖ ሕጂ’ውን ብዘይዝኾነ ክፍሊት ክጋደል ብካሴት ዝተቐርጸ ናይ ውልቀ-መራሒ መግለጺ ወጺኡ ናብ ኣሃዱታት ምስተዘርገሐ፡ ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ዝነበሩ ኣሃዱታት ውዕውዕ ማሕበረ-ቑጠባዊ ትሕዝቶ ዝነበሮ ተቓዉሞ ኣልዓሉ፡፡ 20 ግንቦት 1993 ንጠለባት እቲ ተቓዉሞ ምላሽ ክህብ ብኳሌትኡ ተሓኒቑ ናብ ቅድሚ ተቓወምቲ ዝቐረበ ፕረዚዳንት ‘እዛ ሃገር ጥራሓ ስለዝጸነሐትና ዝወሃብ ስለዘይብላ፡ እዚ መምርሒ ኣውሪድና ነይርና ሕጂ ግን ስለዝዓመጽኩም ንካልኦት መደባት ዓጺፍና ክንህበኩም ክንግደድ ኢና’ ኢሉዎም፡፡ እቲ ንሕድሕዱ ተጋደላይ ካብ ዝተጋደለሉ ዕለት መዓልታዊ $1USD ተባሂሉ ዝተገልጸሉ መብጽዓ ባዶ ምንባሩ ዘግሃደ ኣጋጣሚ ምንባሩ ግን ተረጋገጸ፡፡
ካብ 1996 ክሳብ 1997 ውልቀ-መራሒና ካብ ነብሰ-ወከፍ ኣባል ምክልኻል ኤርትራ ካብ ወርሓዊ ደሞዙ በቢኸፊል ዝቑረጽ 2,000 ብር ከምዝቑረጽ ትእዛዝ ኣውሪዱ፡፡ ናይዚ ምኽኒት ኣብ ብርክታት መኽሰብ ዘለዎም ወፍርታት ብስምኩም ኣውዒልና ምቅሊትኩም በብእዋኑ ከምትረኽቡ ክንገብር ኢና ብዝብል ነይሩ፡፡ እንተኾነ ግዳ ይትረፍ’ዶ እቲ ዝተብሃሎ ምቅሊት ወፍሪ ክረክብ፡ ሰራዊት ብጥበራ ዝተዘምቶ ገንዘቡ’ኳ ኣበይ ከምዝኣተወ ክሳብ ሎሚ ኣይተነግሮን፡፡
ኣብ ኩናት ኢትዮ-ኤርትራ ዝጀመረ ብድሕሪኡ’ውን ዝቐጸለ ካብ ሓለፍቲ ቦጦሎኒ ንላዕሊ ዘለው ተጋደልቲ ኣባይቲ ከምዝዕደሎም ተነጊርዎም ቅጥዕታት መሊኦም፡ ክቕመጥሉ ዝደልይዎ ቦታ (ከተማ) መሪጾም፡ ናይ ዝዕደሎምን ዝስረሓሎምን ገዛውቲ ስእልታት ሪኦም፡፡ እንተኾነ ግና ዘረባ ኣባይቲ ሽዑ ምስተቐልቀለ ንደሃዩ’ኳ ሃጢሙ ተረፈ፡፡ ውሕዳት ሰብ-ግዜ ላዕለዎት ሰበስልጣናትን ወተሃደራውያን ገበርቲ ሓደግትን ግን ንኣባይቲ ዝተሰጉ ኢትዮጵያውያን ሴሮም ኣትዮም፡ ወይ ከኣ ስቪል ኤርትራውያን ዜጋታት ንዘመናት ሒዞምዎ ካብ ዝጸንሑ ናይ ቀደም ኣባይቲ ብሓይሊ ብምብራር ባዕላቶም ሰፊረሞ፡፡ “ምውጋን” ብዝብል ስም ጽባሕ ዘይወግሕን ሕጊ ተዓቢጣ ትነብርን መሲልዎም ብስሞም ይውገነሎም ኣሎ፡፡
ድሕሪ መወዳእታ ኩናት ምስ ኢትዮጵያ ካብ 2001 ክሳብ 2003 ኣብ ዝነበሩ እዋናት ውልቀ-መራሒና ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ኣብ መወዳእታ ኩናት ንዘጋጠሞ ውርደት ንምክሕሓስን ዓጸፋ ንምምላስን ሰራዊት ኣብ ጽዑቕን ቅድሚኡ ዘይተረኣዩ ወትሃደራዊ ታዕሊማትን ስትንፋስ ዘይህቡ ልምምዳትን ዝተጸምደሉ ፍሉይ እዋን ነይሩ፡፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ሞራል ሰራዊት ክብ ንምባል ተባሂሉ ንነብሰ-ወከፍ ኣባል ሰራዊት ነቲ ተጋደላይ 7,000 ናቕፋ ነቲ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ድማ 5,000 ናቕፋ ንሕድሕድ ዓመት ኣብ ባንኪ ክቕመጠሉ ምዃኑ ብግልጽን ብስቱርን ቃል መብጽዓታት ተኣቲይሉ፡፡ ግና ተጋዳላይ ኮነ ዋርሳይ ክሳብ’ዛ ሎሚ ዕለት ምስ ኩሉ ትጽቢታቱ ማይ ዓሚኹ ተሪፉ፡፡
ሕጂ’ውን ኣብ 2008 ውልቀ-መራሒና ያኢ ሓላይ ሰራዊት ክመስል ዝኣተዎ መብጽዓ ንቦኹሪ ውላድ ኣባል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ 150 ንትሕቲ ቦኹሪ ውላድ ዝኾኑ ደቁ ይብዝሑ ይውሓዱ ብዘየግድስ ንሕድሕዶም 100 ናቕፋ ወርሓዊ ደወሞዝ ከምዝግብረሎም ኣዊጁ፡፡ ኣብ ውሕዳት ኣሃዱታት’ውን ጀሚሩ እንተኾነ እዚ መብጽዓ’ዚ’ውን ከምቶም ቀዳሞት መብጽዓታት ኣብ ከውሒ ከም ዝፈሰሰ ማይ ሃፊፉ ተሪፉ፡፡
ምስ ምጅማር ዕደና ወርቂ ቢሻ ተኣሳሲሩ እቲ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ክውንነትን ምጽማምን ኤርትራውያን ብፍላይ ኣባላት ሰራዊትና ከብቅዕ’ዩ፡፡ ምብርባር ዕቑር ጸጋታት ሃገር ክጅመር እዩ፡ ኢሉ ውልቀ-መራሒና ኣበሲሩ፡፡ ዝተፈረመ ውዕል ዕደና ድማ ብመኽሰቡን ንረብሓ ሃገር ዘቐድም ብምኻኑን ኣብ ኣፍሪቃ መዳርግቲ ከምዘይብሉ ንህዝብን ሰራዊትን ተመዲሩ፡፡ ምሕፋስ ሞሳ ዓመታት ባርነት ከምዘብቀዐ’ውን ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ሃገርና ኣጋዊሑ፡፡ እንተኾነ ግዳ ህዝብን ሰራዊትን ሎሚ’ዶ ጽባሕ ንካሓስ እንዳበለ 4 ዓመታት ምስተጸርገፈ፡ ውልቀ-መራሒና ኣብ ቃለ መሕተቱ ክራማት 2013ን ዕደና ቢሻ ዘይከምቲ ኣቐዲሙ ዝበሎ ሞሳ ህዝብን ሰራዊትን ዝፈዲ ዘይኮነስ ንዓመታዊ ወጻኢታት ነዳዲ ሃገር’ኳ ከምዘይሽፍን ገሊጹ፡፡ እቲ ካድራቱ ካብ ኣፍሪቃ እቲ ዝበለጸ ውዕል ዕደና እናበሉ ባዶ ጃህረኦም ይነዝሕሉ ዝነበሩ ከኣ ዝደኸመን ንሃገራዊ ረብሓታት ዝሃሲ ውዕል ዕደና ብምዃኑን ክኽለስ ከምዝግበኦ እቲ ውልቀ መራሒ ባዕሉ ተናዚዙ፡፡ ካድራቱን ሚኒስተራቱን ክጀሃሩ ንሱ ከፍርስ ኣብ ምርብራብ ከምዝርከቡ መቸም ኩሉ የስተብህለሉ ከምዘሎ ጋህዲ እዩ፡፡
ኣብ 2011 ውልቀ-መራሒና ቅድሚኡ ካብ ዝጸንሐ መብጽዓታቱ ብትሕዝቶኡ ዘይኮነስ ብመልክዑ ዝተፈልየ ሓዱሽ ዝመስል መብጽዓ ኣምጺኡ፡፡ ገንዘባዊ መብጽዓታት ጌርካ ምትላል ኣድማዕነቱ ከምዝጎደለ ምስተሰቆሮ፡ ነዚ ንምብዳህ ብዓይነታዊ መልክዕ ተመባጺዑ፡፡ ንሕድሕድ ኣባል ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ዓመት 3 ግዜ ዝዕደል ሓደ ኩንታል ምሸላ፡ 10 ኪሎ ሽኮር፡ 10 ኪሎ ዓደስ፡ 10 ሊትሮ ዘይቲ ንስድራቤቱ ኣኣብዘለውዎ ከምዝዕደል ቃል ኣትዩ፡፡ ሓላፍ ዘላፍ ዝኾነ ዕደላታት እውን ተጀሚሩ ነበረ፡፡ እንተኾነ ግዳ እቲ ኣብ ዓመት 3 ግዜ ዝተብሃለ፡ ኣብ 3 ዓመት ሓደ ግዜ’ውን ብዘይምትግባሩ መብጽዓ ውልቀ-መራሒ ዘይጭበጥ ሆቦብላ ንፋስ ኮይኑ ነፊሱ ተሪፉ፡፡
ድሕሪ’ዚ ውልቀ-መራሒና ኣብ 2012/13 ኣብ ሞንጎ ብካልእ መብጽዓ ክዘናግዕ ድሕሪ ምጽንሕ እንደገና ናብታ ናይ ቀደም ዓይነት መብጽዓኡ ተመሊሱ፡፡ ነቶም መቑረኒታቶም ደደርብዮም ጠጠንጢኖምዎ ዝፈራረሱ ዘለው ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ከዳናጒ ግዲ ኮይኑ ንነብስ-ወከፍ ኣባል ሰራዊት 50,000 ናቕፋ ስለዝዕደል ትመርጽዎ ባንካታት ኣፍልጡና፡ ንዝወጸ ሓደስቲ ቅጥዕታት ምልኡ፡ ታሴራ ዘይብልኩም ታሴራ ተቐላጢፍኩም ኣውጽኡ፡ እንዳተብሃለ ሰራዊት ላዕልን ታሕትን ክብል ገይርዎ፡፡ እንተኾነ ብናይ ሎሚ 50,000 ናቕፋ ሰራዊት ብዙሕ ሕጉስ ዋላ እንተዘይነበረ ቁሩብ ጽንሕ ኢሉ እቲ ወረ ናብ 5,000 ናቕፋ ወሪዱ ንሱ’ውን ግን ከይዱ ከይዱ ካብ መወዳእታ 2012 ጀሚሩ ዝተወርየ ክሳብ ሕጂ 50,000 የለ 5,000 ባዶ ገረወኛ ኮይኑ ተሪፉ፡፡
እቲ ንእሽቶ ዘይሓንኽ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሰራዊትን ክቱር ንዕቀትን ብደዐን ዘለዎ ውልቀ-መራሒና ኣብ ናይ 09 ለካቲት 2014 ቃለመሐተቱ ነቲ ምእንቲ’ዛ ሃገር ከርተት ዝብል ዘሎ ዜጋ ኣባይቲ ክንሃንጸሉ መደባት ሓንጺጽና ኣለና ዝብል ሓዱሽ መብጽዓ ክኣትወልና ሰሚዕናዮ፡፡
ሕድሕድ ዝተገልጹን ዘይተገልጹን መብጽዓታት ተኣማንነቶም ንምሕያል ዝዳለዉሎም ጉልባባት ረዘንቲ እዮም፡፡ ንኣብነት ኣብ ባንኪ ብኣስማትኩም ሰልዲ ክነቕምጠልኩም ስለዝኾና ሓደስቲ ቅጥዕታት ምልኡ፡ ታሴራ ኣውጽኡ፡ ትመርጽዎ ቀረባኹም ባንኪ ኣፍልጡና ዝብል ሓያል ሽፋን ምድላው ናይ ውልቀ-መራሒና ናይ ማፍያ ምሁሮን ተሞኩሮን ኣዝዩ ሓያል ምዃኑን ንዓለምና ክፍኣት ከምህር ብቕዓት ከምዘለዎ ካብ ዘረጋግጹ ጉዳያት ሓደ ምዃኑን ክውሰድ ይከኣል፡፡
ካብ ሓሶትን ምድንጋርን ውልቀ-መራሒና ዝያዳ ዘስደምም ግን ናትና ግርህነት’ዶ ንበሎ ዕሽነት’ዩ፡፡ ዝቐደመ መብጽዓታት ከይተፈጸመ ንሓዱሽቲ መብጽዓታት ንጽበ! ጠንቂ ናይ’ዚ ከኣ ምርሳዕ ድዩ? ዋላስ እንታይ ኢዩ ዓንዚዙና? ኣይርደኣካን፡፡ ንጠንቀቅ ኣሕዋት! ክንርስዕ፡ ክንርስዕ፡ መንነትና ከይነጥፍእ፡፡


text:
ካብ ሞንጎ’ቶም ብመንነቶም ብዘይተነጸሩ ኩባንያታት፣ ዝኻዕበተ መጠን ገንዘብ ብሚስጢር አቀሚጦም ኣለው ዝባሃሉ አሻሓት ውልቀ ሰባት፣ መራሕቲ ሃገራት፣ ፖለቲከኛታትን ውሩያት ውልቀ ሰባትን ከምዝርከብዎም ተፈሊጡ።
እቲ ‘ሰነድ ፓንዶራ’ ተባሂሉ ዝተጸወዐ ምውጻእ'ዚ ምስጢር፣ ኣካል’ቲ ኣስታት 12 ሚልዮን ሰነዳት ትካላት ሕጊ ኮይኑ፣ ካብ ሃገሮም ወጻኢ ገንዘብ ዝኽዝኑ ሰባት ዘቃልዕ’ውን እዩ።
ካብ ሞንጎ’ቶም አሰምባዲ ምኽሻሕ ሚስጢራዊ ‘ሰነዳት ፓንዶራ’ ሓደ ፕረዚደንት አዘርባጃን ኢልሓም አሊየቭን ቤተሰቦምን ዝሓብእዎ መጠን ገንዘብ ኮይኑ አሎ። ቤተሰብ አልየቭን፣ አብዘን ዝሓለፋ 15 ዓመታት፣ ምስ መሻርኽቶም ክሳብ 544 ሚልዮን ዶላር ዘውጽእ ንብረት ኣብ ብሪጣንያ ከምዝተዋገዩ ይሕብር። ሓላፊት ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል ጨንፈር ዓባይ ብሪጣንያ ረቸል ዴቪስ ቲካ ብዛዕባ'ዚ ከምዚ ትብል፣ "እዚ ቤተሰብ’ዚ፣ ኣብ 1993 ስልጣን ካብ ዝሕዝ ንዳሓር አብ ዘሎ ጊዜ፣ ንናይታ ሃገር ኣገደስቲ ኢንዱስትሪታትን ተፈጥሮኣዊ ጸጋታትን ተቆጻጺሩዎ አሎ። እዚ ዝኾን ዘሎ ድማ ኣብ ክንዲ ረብሓ ህዝቢ’ታ ሃገር እዩ። ንህዝቢ ከይጎድአ ዝተፈጸመ ነገር አይኮነን። መራሕቲ ንጸጋታት ሃገሮም ምስ ህዝቦም ክማቀሉዎ ስለዘይካኣሉ ዝሳቀዩ ሰባት አለው።"
እቲ ልሒኹ ዝወጸ ሰነድ፣ ንጉስ ዮርዳኖስ ዓብዱላህ ብወገኖም ኣብ ኣመሪካን ብሪጣንያን ልዕሊ ሚእቲ ሚልዮን ዶላር ዝዋግኦም ኣባይቲ ከምዝሃነጹ ኣቃሊዑ አሎ። ንጉስ ዓብዱላህ ግና፣ ንገንዘቦም ኣብ ወጻኢ ሃገራት ይሓብእዎ ኣሎ ንዝብል ሪፖርት ነጺጎምዎ’ዮም።
"ካብ ዝኾነ ሰብ ዝከወልክዎ ነገር የብለይን። ካብ’ዚ ዝባሃል ዘሎ ነገር ብዝበለጸ ሓያላት ኢና። ዮርዳኖስ ኣብ ዒላማ ንክትኣቱ እዚ ንፈለማ ጊዜ አይኮነን።"
ምስ ናይ ፓኪስታን ፕረዚደንት ኢምራን ካን ቀረባ ፍልጠት ዘለዎም ሚንስትር’ታ ሃገርን ቤተሰቦምን፣ ሚልዮናት ዶላራት ስግር ባሕሪ ኣስፊሮምዎ ኣለው። ካን ግና ‘ክጻረይ’ እዩ ባሃላይ ኮይኖም አለው።
ካልእ ኣብ’ዚ መርበብ ዝኣተው ቀ/ሚ ቼክ አንድረይ ባቢስ እዮም። ብዘይተፈለጠ ኩባንያ አቢሎም ኣብ ፈረንሳ 22 ሚልዮን ዶላር ዝዋግኡ ንብረት ከምዝውንኑ እቲ ሪፖርት ይሕብር። ባቢስ ሎም ቅነ አብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ተጸሚዶም ኣለው። ሰንበት ኣብ ዝነበረ ክትዕ ቴለቭዥን መርገጺኦም ነጺሮም እዮም፣
"እቲ ገንዘብ ብባንኪ ቼክ እዩ ተላኢኹ። ግብሪ’ውን ተኸፊሉሉ እዩ። ገንዘበይ እዩ።ናብ ሪፐብሊክ ቼክ’ውን ዝምለስ እዩ።"
መራሒ ኬንያ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታን ሽዱሽተ ኣባላት ስድሮኦምን ብወገኖም፣ ብዝተፈላለያ ናይ ወጻኢ ኩባንያታት ልዕሊ 30 ሚልዮን ዶላር ከዚኖም ከምዘለው ኣቃሊዑ አሎ። እንተኾነ ስድራቤት ኬንያታ ገንዘብ ከምዝሰረቁ ሓባሪ ጭብጢ የለን።
መብዛሕትኡ በቲ ‘ሰነድ ፓንዶራ’ ዝተቃለዐ ሓበሬታ ሕጋዊ ተግባር እዩ። ንመብዛሕተኦም ተግባራት ዘመሳስሎም ሓደ ነገር ግን አሎ። ርእሰ ከተማ ብሪጣንያ ዝኾነት ለንደን፣ ከምኡውን ከም ደሴታት ቨርጂን ብሪጣንያንን፣ እቲ ገንዘብ ዝኽዘነለን ከባቢታት ኮይነን አለዋ ::
ሓላፊት ትራንስፓረንሲ ኢንተርናሽናል ጨንፈር ዓባይ ብሪጣንያ ረቸል ዴቪስ ቲካ "አብ ሚስጢር ዝኾነሉ ስፍራ፣ ንብረት እንተገይርካ፣ አብ ወጻኢ ሃገራት ዝተመዝገባን ዝነጥፋን ኩባንያታት ተጠቂምካ ‘ስውር ንብረት’ ክትውንን ክትዕድግ ይካኣል እዩ። እዚ ክባሃል ከሎ ግና፣ ሞያዊያን፣ ኪኢላታት ሒሳብ፣ ሰብ ሞያ ሕጊን ካልኦትን ዝሓቆፈ እዩ። ንገበነኛ ሰባትን አዘዋወርቲ ገንዘብን፣ ንብረቶምን ገንዘቦምን አብ ወጻኢ ሃገራት ንክሓብኡ ይሕግዙ ኣለው። "
አብ’ዚ ተጓንፎ’ዚ፣ ገዛኢ ፓርቲ ብሪጣንያ ተጠቃሳይ ኮይኑ አሎ። ነቲ ፓርቲ ብገንዘብ ዝድግፉ ውልቀ ሰባት ከይተረፉ፣ አብ’ዚ ይዝረበሉ ዘሎ ብልሽውና ተኣሊኾም እዮም። ቻንስለር ሪሺ ሱናክ ትማሊ ሶኑይ ክዛረቡ ከለው "ሽም ለንደን አብ ልዕሊ ግብሪ ተዓይኑ ንዝብል ሓበሬታ ነጺጎምዎ። መንግስቲ ንዓለምለኸ ብልሽውና ዝህቦ ግብረ መልሲ ሎሚ’ውን ተሪር እዩ" ኢሎም ።


text:
ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ብፈፃሚ ስራሕ ዝቐረበሉ ናይ ውህደት ሕቶ ብምሉእ ድምፂ ኣፅዲቑ።ፅባሕ እውን ንሕገ ደንቢ ናይቲ ሓድሽ ፓርቲ ከፅድቕ ትፅቢት ይግበር።ህወሓት ግን ኣብቲ ኣኼባ ከምዘይሳተፍ ኣፍሊጡ’ሎ።
ፈፃሚ ስራሕ ናይ ኢትዮጵያ ህዝብታት ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ግንባር/ኢህወዴግ/ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብብዝሒ ድምፂ ንዘፅድቖ ውህደት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ሎሚ ሓሙስ ብምሉእ ድምፂ ከምዘፅደቖ ኣባል ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ኣቶ ፈቃዱ ተሰማ ገሊፆም።
እቲ ፓርቲ ማእኸላይ መርገፂ ሒዙ ከምዝንቀሳቐስ ኣቶ ፈቃዱ ገሊፆም ኣለው።
“ናብ ፀጋም ወይ ናብ የማን ከይዛዘወ፣መደብ ከይፈለየ ማእኸላይ ጭቡጥ ኩነታት ሃገርና ኣብ ግምት ዘእተወ ኣብ ዝብል ጉዳይ ብግልፂ ተዘራሪቡ መርገፂ ሒዙ’ሎ።ዝሓለፈ ኣወንታ ንክቕፅል ጉድለታት ድማ ብዘይምሕረት ንክእረም፣ናይ ሎሚን መፃእን ወለዶ ብማሕበራዊ ቁጠባውን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባታት ብልፅግና ንምርግጋፅ ክቃለስ እዩ።”
እቲ ቤት ምኽሪ ንፕሮግራም ናይ ኢትዮጵያ ብልፅግና ፓርቲ ተባሂሉ ዝተፀውዐ ፓርቲ ተዘራሪቡ ብምሉእ ድምፂ ኣፅዲቑዎ’ሎ።ረቂቕ ሕገ ደንቢ ናይቲ ፓርቲ ፅባሕ ክፀድቕ ትፅቢት ይግበር።
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ/ህውሓት/ ኣብዚ ናይ ሎሚ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኣይተሳተፈን።
ቤት ፅሕፈት ህወሓት ትማሊ ረቡዕ ንቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣብዝለኣኾ ደብዳቤ ‘ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ፣ ንናይ ውህደት ኣጀንዳ ተመያይጡ ንክውስን ሕጋዊን ፖለቲካዊ ስልጣን የብሉን’ ኢሉ’ሎ።
‘ፈጻሚ ስራሕ ኢህወዴግ ኣብ ልዕሊ ውጽኢት መጽናዕቲ ንክዘራረብ ዝሓዞ መደብ ንጎኒ ገዲፉ፣ ናብ ውህደት ንሳገር ብዝብል ሕጋዊነት ዘይብሉ ውሳነ ብቤት ምኽሪ ንክድገም ይሰርሕ ኣሎ፤እዚ ድማ ‘ብውህደት ኣሳቢብካ ንህወሓት ንምፍራስ ዘኽእል ሕጋዊ ስልጣን ስለዘይብልና፣ ኣብ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ተሳቲፍና ንናይ ህወሓት ምውሃድ ክንውስን ኣይንኽእልን፤ ዕጫ ህወሓት ዝውሰን ብጉባኤ ህወሓት ስለዝኾነ፣ ህወሓት ኣብ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ኢህወዴግ ኣይትሳተፍን ክብል ትማሊ ኣብ ዝለኣኾ ብደብዳቤ ኣረጋጊፁ’ሎ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ቤተክርስትያን ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ንሕይወት ገዳም ብክፉትን ዕጽውን መንገዲ ካብ ዘዘውትሩ ገሊአን ገዳማት ምሉእ ብምሉእ ኣብ ጸሎት ጥራይ ዝጽመዱ ብክላውዙራ ዝፍለጡ ናይ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ማሕበራት ኣለዋ። እቲ ቀንዲ ዕላማ ምስ መላእኽትን ቅዱሳንን ኰንካ ንእግዚአብሔር ብቀጻሊ ንምውዳስን ስለ መላእ ዓለም ብፍላይ ከኣ ስለቤተክርስትያን ንምጽላይን እንክኸውን ኣብዘን ገዳማት እዚአን ዘረባ ዝበሃል ፈጺምካ ኣይፍቀድን።
ዓመት መጸ ዕለት 21 ኅዳር ብባሕረ ሓሳብ ጎርጎሮሳውያን በኣታ ለማርያም ዝዝከረሉ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ነዘን ማሕበራት ዝትወፈየት ዕለት እውን እያ። እኖና ድንግል ማርያም ብሕጻንነታ ናብ ቤተመቅደስ እንክትውፈ ብመብጽዓ ወለዳ መሠረት ምሉእ ብምሉእ ናይ እግዚአብሔር ንክትከውን እዩ። ኣሠራ ብምስዓብ ከኣ ብዙሓት ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ምሉእ ብምሉኡ ንኣምላኽ ይውፈዩ። ናይዞም ዕጽዋት ገዳማት ወይ ባሕታውያን ዝዓይነቶም ብክላውዙራ ዝፍለጡ ርክቦም ምስ ፈጣሪ ጥራይ ስለዝኾነ ኣብ ነንሕድሕዶምስ ይኹን ምስ ቤተሰብ ርክብ ዝበሃል የለን። ወትሩ ኣብ ጸሎትን ሥራሕን ምስ ተጸምዱ እዮም።
ቅዱስነቶም እምበአር ትማሊ ነዚ ብምዝካር እዮም መጀመርያ ምስጋና ደሓር ከኣ ስለኦም ብምጽላይ ነቶም ስለ ክብሪ እግዚአብሔርን ስፍሓት መንግሥቱን ምሉእ ሕይወቶም ወፍዮም ዝጽሊ ንጸሊ ዝበሉ።
ካብ እኖና ድንግል ማርያም ሕራይ ምባል ንመሃር!
ቅዱስነቶም ኣብ ፍጻሜ ናይ ትማሊ ትምህርቶም ንኩሎም ሰላምታ ኣብ ዘቅረቡሉ እንደገና ናብ ናይ ዕለቱ በዓል ምልስ ኢሎም ።
ድሕሪ ቢሎም በቲ ትዊተር ዝበሃል ይድረስታኦም ገሮም ከኣ `ንኢየሱስ በታ ንኣፋፈት መንግሥተ ሰማይ ተብጻሕና ፍልጢ መንገዲ ዝኾነ ብመንገዲ ኣገልግሎት ተሓጒስና ክንክተሎ ድንግል ማርያም ትድገፈና’ ኢሎም ሓጺር መልእኽቲ ጽሒፎም።
መልእኽቲ ር.ሊ.ጳ ኣብ ላተራኖ ንዝካየድ ጉባኤ ሰብ ውፉይ ሕይወት!
ብዛዕባ ሰብ ውፉይ ሕይወትን ማሕበር ሓዋርያዊ ሕይወትን እትሓሊ ማሕበር ቅድስት መንበር ዘሰናደወቶ ጉባኤ ኣብ ላተራኖ ይካየድ ኣሎ። እቲ ጉባኤ ብሓፈሻ ብዛዕባ ሕይወት ብሕትውናን ሰቂለ ኅልናን ናይ ደቂ ኣንስትዮ ሕቡኣት ማሕበራት እንክኸውን ዝሓለፈ ሰነ 12 2018 ዓም ቩልቱም ደይ ኰረረ ማለት ኣብ ታሪኽ ገጽ እግዚአብሔር ምድላይ ዝብል ሓዋርያዊ ቊዋምን ንኣኡ ስዒቡ ዝተዋህበ ኮር ኦራንስ ዝጽሊ ልቢ ዝብል መምርሕን ዘተኰረ ነበረ። ትሕዝቶ ናይ’ዚ ሰነዳት እዚ ብዕለት 12 ሰነ ኣመሓላሊፍናዮ ከምዝነበርና ዝዝከር ኮይኑ ቀንዲ ትሕዝቶኡ ብዘይካ እዞም ጸለይትን ኣስትንተንትን እዚኦምሲ ቤተክርስትያንን ዓለምን እንታይ ምወሓጦ ይብል ቀትርን ለይትን ስለ ቤተክርስትያንን ስለዓለምን ቈይሞም ዝጽልዩን ዝጽልያን ኣብዚ ንዕዘቦ ጸልማት ለይታ ብልጭታ ተስፋን ብርሃንን እዮም፣ ብዘይካ እዚኦም እቲ ወጊሑ ንብሎ መዓልቲ እውን ድቅድቅ ጸልማት ምኾነ እንክብል ሽሕ’ኳ ሕቡኣትን ባሕታውያንን እንተኾኑ ናይ መላእ ቤተክርስትያንን ዓለምን ዋሕስ ምዃኖም ይገልጽ።


text:
Radio Erena: 01 March 2021
ካብ 19 ታሕሳስ 2019 ኣትሒዙ፣ ክሳብ’ቲ ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ በረራታት ደው ዝበለሉ መጋቢት 2020፣ ወትሃደራት ሶማል ዝጸዓና ነፈርቲ ካብ ሞቛድሾ ተበጊሰን ናብ ኤርትራ ይበራ ምንባረን መርበብ ሓበሬታ ጋሮወ ሓቢሩ።
እቲ ኣብ ሶማል ሓደ ካብ ዓበይቲ ማዕከን ዜና ዝኾነ መርበብ ሓበሬታ ጋሮወ፣ ንመርመራዊ ጸብጻብ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረቦ ዜና፣ መብዛሕቶም እቶም ናብ ኤርትራ ዝተላእኩ ሶማላውያን፣ ብሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ሶማል ዝተመልመሉ ኮይኖም፣ ኣስታት 135 ዓበይቲ ዓድን ኣባላት ፓርላማ ሶማል’ውን ኣበርክቶ ከምዝነበሮም ኣመልኪቱ።
ብመሰረት እቲ ማዕከን ዜና ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ብጠቕላላ ካብ 5 ሽሕ ክሳብ 7 ሽሕ ዝግመቱ ሶማላውያን ወትሃደራት ናብ ኤርትራ ከምዝተላእኩ ብምጥቃስ፣ እቲ ቁጽሪ ካብዚ ከምዝውሕድ ዝሕብሩ ምህላዎም ኣገንዚቡ።
ካብዞም ናብ ኤርትራ ዝተላእኩ ኣሽሓት ሶማላውያን ወትሃደራት፣ ኣብ ኵናት ትግራይ ካብ ዝተሳተፉ ኣስታት 300 ከምዝሞቱ ድሕሪ ምቅልሑ፣ ኣብ ሶማላውያን ኣዴታት ቁጠዐን ተቓውሞን ኣስዒቡ’ዩ።
ድሕሪ ተቓውሞ ኣዴታት ሶማል፣ ፈደራላዊ መንግስቲ እታ ሃገር፣ ናብ ኤርትራ ዝልኣኾም መንእሰያት ሶማል፣ ንስልጠና ደኣ’ምበር ናብ ኵናት ከምዘይኮነ’ዩ ገሊጹ።
ተቓውሞ ኣዴታት ሶማል ንምርግጋእ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ታዕሊም ዝነበሩ ሶማላውያን ነናብ ስድራቤታቶም ክድውሉ ከምዝተፈቕደሎም፣ ሓንቲ ስድራ ድማ ውላዳ ኣብ እዋን ታዕሊም ብሓደጋ ከምዝሞተ ብሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ሶማል ከምዝተነግራን እቲ መርበብ ሓበሬታ ብተወሳኺ ጠቒሱ።
================


text:
Radio Erena: 11 July 2021
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ረዲኤት ናብ ትግራይ ክበጽሕ መንገዲ ከፊቱ ክብል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን፣ ኩሉ ናብ ትግራይ ዝኣቱ ሓገዛት ተፍትሽ ክግበረሉ ምዃኑ ተገሊጹ።
ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዝገበሮ ናይ ቴሌፎን ዝርርብ፣ ናብ ትግራይ ቀጥታዊ በረራታት ነፈርቲ ክካየድ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ከምዝገለጸሉ ሓቢሩ።
እንተኾነ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዓርቢ 9 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኩሉ ናብ ከተማ መቐለ ዝካየድ ናይ ነፈርቲ በረራታት፣ ብኣዲስ ኣበባ ክሓልፍን ተፍትሽ ክግበረሉን ምዃኑ ሓቢሩ።
ሓይልታት ትግራይ ንሓያሎ ከባቢታት ትግራይ ድሕሪ ምቁጽጻሮም፣ ናብቲ ዞባ ዘራኽብ ኩሉ መስመራት መራኸቢታት ተዓጽዩ ምስ ምህላዉ፣ ረዲኤት ናብ ዝደልይ ህዝቢ ብእዋኑ ዝባጽሓሉ መንገዲ ቀጥታዊ በረራታት ነፈርቲ ከምዝኾነ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ይገልጽ።
ተጸባዪ ረዲኤት ኮይኑ ዘሎ ህዝቢ ሰሜናዊ ክፋል ኢትዮጵያ፣ ናብ ሓደ ሚልዮን ተጸጊዑ ከምዘሎ ትካላት ረዲኤት የመልክታ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ስርዓተ ምርጫ ናይ ኣብዝሓ ድምፅን ናይ ተመጣጣኒ ውክልናን ብሓባር ዝፍጸመሉ ክኸውን እዩ። 80 ሚእታዊ መናብር ብኣብዝሓ ድምፂ፣ 20 ሚእታዊ ድማ ብተመጣጣኒ ውክልና ክትሓዙ ኢህወዴግን ተቓወምቲ ፓርትታትን ተሰማሚዖም። 550 ዝነበረ መናብር ፓርላማ ናብ 660 ክዓቢ ትፅቢት ይግበር።
እዚ ማለት ኣብ ኢትዮጵያ 'ሕንፋጽን መንጽርን' ስርዓተ ምርጫ ግብራዊ ክኾን'ዩ። ኣብ መንጎ ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን 11 ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝንቀሳቀሱ ተቓወምቲ ፓርትታትን ኣብ ስርዓተ ምርጫ እናዘተዩ ከምዝቐነዩ ዝዝከር'ዩ።
ምኽትል ፕሬዝዳንት መኢኣድ ኣቶ ሙሉጌታ ኣበበ 20 ካብ ሚእቲ ዝብል ስርዓት ዘስርሕ’ዃ እንተዘይኮነ ንዓወት ናይቲ ልዝብ ተቐቢልናዮ ኢሎም።
“ንህንፀት ዴሞክራሲ፣ነዛ መተካእታ ዘይብላ ሃገርናን ስለ ህዝባን ክብሃል ብመንፅር መትከል ሰላማዊ ቓልሲ እውን ልዝብ ቀዳማይ መማረፂ ስለዝኾነ ኣፈላላይና ከምዘሎ ኮይኑ እቲ ልዝብ ንክቕፅል ኢህወዴግ ዘቕረቦ ናይ 80፣20 ሚእታዊት ተቐቢልናዮ ኣለና።ሕጊ ኮይኑ ኣብ ሕገ መንግስቲ ዝቕመጥ ከይኸውን ኣብ ክንድኡ ብኣዋጅ ስርዓት ምርጫ ክቕመጥ ብሓደራ ክነተሓሳስብ ንደሊ።”
ናይ 11 ፖለቲካዊ ፓርትታት ምትእኽኻብን ካልኦት ተላዘብቲ ንዝቐረበ ናይ ተመጣጣኒ ውክልና ሚእታዊት ምቕባሎም ናእድኦም ዝገለፁ ናይ ኢህወዴግ ቀንዲ ተደራዳሪ ኣቶ ሽፈራው ሽጉጤ እዮም።
“እዚ ልዝብ ካብቶም ካልኦት ፍሉይ ዝገብሮ ወሳኒ ዝኾነ ናይ ዴሞክራሲ ሃውህው ከስፍሑ ዘኽእሉ ጉዳያት ብእንካ ሃባ፣ብምቅርራብን ብምስምማዕን እናተዘራረብና ዝመፃና ምዃኑ እዩ።እዚ ምናልባሽ ካብቲ ልዝብ ዝወፁ ፓርትታት እንተዝሳተፉ ነይሮም ማዕረ ክንደይ ኣበርኽቶ ክህልዎ ምኸኣሉ ዝብል መልእኽቲ ዘመሓላልፍ ይመስለኒ።”
እቲ ሓድሽ ስርዓተ ምርጫ ካብ ዝቕፅል ምርጫ ጀሚሩ ግብራዊ ከምዝኸውን ፕሬዝዳንት ሙላቱ ተሾመ ንፓርላማ ኣብዘስምዕዎ መደረ ሓቢሮም ነይሮም።


text:
Radio Erena: 14 March 2018
ኣብ ስነ ስርዓት ቀብሪ ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ዝተሳተፉ ኣስታት 200 መንእሰያት ኣብ ዓላ ተኣሲሮም ምህላዎም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
እቶም መንእሰያት፣ ኣብቲ ብ3 መጋቢት ኣብ መቓብር ሸኽ ኣላሚን ዝተኻየደ ስነ ስርዓት ቀብሪ ሓጂ ሙሳ ድሕሪ ምስታፎም፣ ኣብ ዝፋነውሉ ዝነበሩ እዋን፣ ብጉዳይ መንቀሳቐሲ ወረቐት ተገፊፎም ብኡ ንብኡ ከምዝተወስዱ ዝሓበሩ ስድራቤታቶም፣ ገሊኦም ኣብ ዓላ ምህላዎም ድሕሪ ናይ ሓደ ሰሙን ግዜ ክፍለጡ ከምዝኸኣሉ እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ሓቢሮም።
ይኹን’ምበር ስድራቤታቶም ክበጽሕዎም ናብ ዓላ ኣብ ዝወረድሉ እዋን፣ “ኣብዚ ከምዚ ዝበሃል የለን፣” እናበሉ ይመልስዎም ከምዘለዉ’ውን ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ንኣስታት ኣርባዕተ ኣዋርሕ ዝኣክል ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝጸንሑ ወዲ 93 ዓመት ሓጂ ሙሳ ድሕሪ ምዕራፎም ብ3 መጋቢት ኣብዝተኻየደ ስነ ስርዓት ቀብሮም ብኣሽሓት ዝቑጸር ህዝቢ’ዩ ተረኺቡ።
ኣብቲ ናይ ቀብሪ ስነ ስርዓት፣ ተቓውሞ ኣንጻር መንግስቲ ከይልዓል ብምስጋእ፣ ሓይልታት ጸጥታ ብብዝሒ ተዋፊሮም ምንባሮም ይፍለጥ።
እቶም ሓይልታት ጸጥታ፣ ድሕሪ ምዝዛም ስነ ስርዓት ቀብሪ፣ ነቶም ብዕድመ ዝሸምገሉ ኣቦታት ብዘይዝኾነ ጸገም ነናብ ገዝኦም ከፋንውዎም እንከለዉ፣ ንዝበዝሑ መንእሰያት ግና ብስም መንቀሳቐሲ ወረቐት ገፊፎም ከምዝወሰድዎም ክግልጽ ጸኒሑ’ዩ።
ኣስታት 200 ኣብ ዓላ ከምዘለው ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ከረጋግጹ እንከለዉ፣ ናብ ካልእ ቦታ ተወሲዶም ዝተኣስሩ ክህልዉ ከምዝኽእሉ’ውን ኣተንቢሆም።
ኣቦይ ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር፣ ኣንጻር እቲ መንግስቲ ንምዕጻው ቤት ትምህርቲ ዲያእ ኣልእስላምያ ብጉሁድ ዝተቓወሙን፣ ምእንቲ መሰል እምነቶም ብጽንዓት ዝሞጎቱን ኣብነታዊ ኤርትራዊ ኣቦ’ዮም።
======================


text:
ንቅዱስ ኣቦና ኣብዚ ኣብ ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ፥ ሞዛምቢክን ማዳጋስካርን ሞሪሸስን ኣብ ዘካየድዎ መበል 31 ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻ ካብ ዘሰነዩ ሓደ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ህይነተ ፓውሎ ሩፊኒ (PAOLO RUFFINI) ክዀኑ እንከለዉ፡ ሩፊኒ እቲ ሓዋርያዊ መገሻ ዓቢይ ተኣምር መላእ ሕዝቢ ንምቕባልን ንምእንጋድን ቅዱስ ኣቦናን ዝነበሮ ሓሴት ዓቢይ እንታይነት ቤተ ክርስቲያን ዝገልጽ ምስክርነት ምዃኑ ዕለት 11 መስከረም 2019 ዓ.ም. ኣብ ዘቕረብዎ ርእሰ ዓንቀጽ ከምዝገለጹ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ምስ ዝሓለፉ ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ኣብ ኣፍሪቃ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ብዙሕ ዘመሳስሎ ነገር ዘለዎ እውን እንተዀነ፡ እዚ ናይ ቅዱስነቶም ሓዋርያዊ ምብጽሕ ናይ ገዛእ ርእሱ መለለይ ዘለዎ እዩ፡ ፍሉይነት ኣብ ሓድነት፡ እቲ ሓደ ዝገብሮ፥ ሕዝበ እግዚኣብሔር ኣብ ምጽናዕ ዝብል ቅዱስ ጴጥሮሳዊ ሓላፍነት ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ሓዋርያዊ መገሻታት ዝደጋገፍን እቲ ዝሓለፈ ነቲ እዋናዊ ዘበርትዕ እዩ።
ንቕዱስ ኣቦና ብሓንቀውታ ዝጽበይ ሓድነት ህዝብን፡ እዚ ኣብ ዙሪያ ቅዱስነቶም ዝተረኽበ ሕዝቢ ዘረጋግጾ ሓድነት ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ምስሊ ርክባት ዝገልጾን ዝሓንጾን እውን እዩ።
ኣብ ወጅሂ እቲ ሕዝቢ ኣብ ጥማተኡን ኣብ ወስታኡን ዝዝንተው ታሪኽ ሓንቀውታን ሓሴትን ሓይልን ንምርኻብ ምስ ቅዱስነቶም ኣብ ዘካይዶ ጻዕሪ ኵሉ ተንብብ፡
ኣብቲ ነዊሕ ኪሎ ሜትር ጎደናታት ደው ቢሉ ንቕዱስነቶም ዝጽበይ ዝነበረን ኣብቲ ምስ ቅዱስነቶም ዝተኻየዱ ርክባት ዝተረኽበን ዝተኣከበን ኣብቲ ቅዳሴን ርክባትን ዝካየድሉ ዝነበረ ዶሮናን ጸኒሑ እውን ብዝናም ናብ ጭቓ ኣብ ዝቕየርን ሰጣሕ ጐላጉል ዝተረኽበ ሕዝቢ፡ ንቕዱስነቶም ክርኢ ዝተኣከበ ማእለያ ዘይብሉ ሕዝቢ ናይ ቅዱስነቶም ሰላምታን የዕንትን ቡራኬን ብሓቂ ናይ ሕዝቢ ጥልቅን ብርቱዕን ናይ እምነት መግለጺ ታሪኽን ምስክርነትን እዩ።
ንተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስን ንቤተ ክርስቲያንን ናይ ሕዝበ እግዚኣብሔር ሓይሊ ዘጸግው ኵነት፡ ኣብቲ ርክብ ኣብቲ ናይ ሕዝቢ ብዙሕ ጸገም ምልላይ ዝከኣል ክኸውን እንከሎ፡ ሕዝበ እግዚኣብሔር ናይቲ ብእግዚኣብሔር ንጉስነት ጴጥሮስ ዝተወሃበ ሕዝቢ ሚስጢር እትገለጽ ቤተ ክርስቲያን መግለጽን ጴጥሮስ እውን ነታ ብዙሕ ጸገማት ንእተሕልፍ ሕዝበ እግዚኣብሔራዊት - ቤተ ክርስቲያን ኣብ እምነት የጽንዕ።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ሮማ ኣብ ምምላሶም ምስ ጋዜጠይናታት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ከምዝሓበርዎ፡ ብፍላይ ብዛዕባ ፈተና ምግምማዕ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ንዝምልከት ሕቶ እንክምልሱ፡ ብዘይ ምፍራሕ ኣብ ሓይሊ ጸሎት ምእማን የድሊ ይብሉ፡ ናይ ሕዝቢ ሞዛምቢክን ማዳጋስካርን ሞሪሸስን እምነት ኣመልኪቶም ክዛረቡ እንከለዉ፡ እምነት ክርስትና ዘስፈሔ ግብረ ኣስዳዒ እምነት ዝብል ኖልዎ ዘይኰነ ኣብ ፍቕሪ ከምእተሓነጽካ ኣብ ምምስካርን ሓደ ኣካል ምዃንካ ኣብ ዝገልጽ ምስክርነት ምዃኑ የብርሁ።
ኢየሱስ ኣብ መወዳእታ ድራር ኣብቲ ጽንኵርን ቅድሚ ሞቱን ትንሳኤኡን ዘሎ ናይ ሕማማት ሰዓት ንጴጥሮስ ኣብቲ ሕዝቢ ንጉስ ንጉስ እናበለ ኣብ ዘወደሰሉ እዋን ዝሃቦ ዘጽንዕ ቃል፡ ካብ ጴጥሮስ ናብ ተኸተልቲ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝመሓላለፍ ቃል እዩ፡ ንቤተ ክርስቲያን ካብ ገህነም በራት ዝዕቅብ እዩ፡ እዚ ሓይሊ’ዚ ካብ ጸሎት እውን ምዃኑ ኢየሱስ ምእንቲ ጴጥሮስ - ቤተ ክርስቲያን ንእግዚኣብሔር ኣቦ ሓደራ ዝብል እዩ፡ ቤተ ክርስቲያን ብጴጥሮስን ብተኻታሊ ጴጥሮስን።
ከምቲ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ሉቃስ ምዕ. 22 ካብ ፍቕዲ 31 ክሳብ 32 ዘሎ ከረድኡ ዝበልዎ፡ ናይ መንግስቲ ኣምላኽ ማዕቅን ስነ ፍጻሜ ዝምልከት እዩ፡ እዚ መፈጸምታ’ዚ እዋናውነት ክብሪ ዘለዎ እውን እዩ፡ ስለዚህ ንቤተ ክርስቲያን ኣብ ህልው ኵነት፡ ኵላትና ኣብዘን ቃላት ወንጌል ትርጉም ጴጥሮሳዊ ስልጣን ነስተውዕል፡ ኣብዚ ህልው ኩነት ናብቲ መባጼሕ እትጥምት ቤተ ክርስቲያን ኣብ እምነት ምጽናዕ ዝብል እዩ (ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዕለት 2 ታህሳስ 1992 ዓ.ም. ኣብ ዘቕረብዎ ናይ ዕለተ ረብዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ዘስመሩሉ ሓሳብ) እንክብሉ ፓውሎ ሩፊኒ ዘቕረብዎ ርእሰ ዓንቀጽ ዛዚሞም።
(PAOLO RUFFINI)


text:
ካብ 1929 – 2019 ዓ..ም. ኣብ ዝኽሪ መበል 90 ዓመት ውዕሊ ላተራነንሰ ብዝብል ኣእርስቲ ጳጳሳዊ ናይ ስነ ታሪኽ ስነ ምርምር ሽማግለ ኣቦ መንበር ኣባ በርናርድ ኣርዱራ ኣወሃሃድነት ዝተደርሰ ነቲ ውዕሊ ብዝተፈላለየ ናይ ስነ ምርምር ክፍለ መጽናዕትታት ዝድህስስ ብናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ዝተደርሰ መቕድም ዘጠቓለለ መጽሓፍ ንንባብ ከምዝበቕዔ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ናይ ዕለት 10 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ሕትመቱ ሓቢሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ መጽሓፍ ዕለት 12 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ጳጳሳዊ ኤውሮጳዊ ተቕዋም ኣብ ውዕሊ ላተራነንሰ ኣማእኪሉ ናይ ዝተኻየደ ናይ ክቢ ጠረጴጥዛ ምይይጥን ዓውደ ጉባኤን ውጽኢት ክኸውን እንከሎ፡ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ኣብ ዝደረስዎ መቕድም፥ እቲ ዕለት 11 ለካቲት 1929 ዓ.ም. ኣብ ጳጳሳዊ ላተራነንሰ ሕንጻ ፍርርም ዝተገበረሉ ውዕሊ፡ ነቲ ኣብ መንጐ ቤተ ክርስቲያንን መንግስትን ዝነበረ ዘይምርድዳእን ምስሕሓባትን መዕለቢ ክረብ ዝገበረ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም። ውዕሊ ላተራነንሰ ብዛዕባ ሮማ ንዝምልከ ሕቶ እወታዊ መልሲ ዝሃበ ከምዝዀነን ብሓቂ ኣዚዩ ዝለዓለ ክብሪ ዘለዎን ር.ሊ.ጳ.ን ቅድስቲ መንበርን ዘለዎም ኵላዊ መንፈሳዊ ተልእዀ ከስተውዓልን ኣብ ቅድሚ ዝዀነ ይዅን ናይ ፖለቲካ ስልጣን ብዘይ እደ እታውነትን ደጋዊ ጸቕጥን ብናጽነትን ብሉኣላዊ ሓዋርያዊ ምሕደራ ተልእኾኦም ከሳልጡ ዝደገፈ እዩ።
ኣብ ዝሓለፉ ሚእቲ ዓመታት ዝተፈላለዩ ናይ ታሪኽ መጽናዕትታትን ብዛዕባኡ ዝምልከቱ ዝተሓትሙ ናይ መጽናዕቲ ጽሑፋትን ሰነዳትን ር.ሊ.ጳ. ፒዮስ መበል 11 ኣብቲ እዋን ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ዝነበሩ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ጋስፓሪ ዝገጠመዎም ዝተሓላለዅ ሕቶታት ክፍለጥ ገይሮም እያቶም። ንቕድስቲ መንበር ዘገድስ ር.ሊ.ጳ ብምሉእ ሉኣላውነት ትእምርታዊ እውን ዝመስል እተዀነ ነቲ ዕለት 13 ግንቦት 1871 ዓ.ም. ዝተኣወጀ ሕጊ ጉኣረንቲጂየ ኣብ መንጐ ኢጣሊያን ቅድስቲ መንበርን ዘሎ ርክብ ዘመሓድር ክንየው ናይ ገዛእ ርእሱ ሃገር ዘለዎም ምዃኑ ሕጋዊ ኣፍልጦ ዝሃበ እዩ።
ናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሉኣላዊ ሃገር ቡዙሕ ወሳኒ ተግባራት ፈጺሙ እዩ፡ ንኣብነት ብፋሺስታዊ ፖለቲካ ዝህደኑ ዝነበሩ ኣብ ቀዳማይን ደሓር እውን ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ብፖለቲካ ምኽንያት ዝሳደዱ ንዝነበሩ ዑቕባ ክሳብ ምሃብ እውን ከይዱ እዩ፡ ስለዚህ ሃገረ ቫቲካን ትእምርታዊ ዘይኰነስ ከምቲ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ተቐባልነት ዘለዎ ትርጉምን ሕጋዊ ትንታነ ሃገርነት ብምሉእ መሰል ዝውክሎ እዩ፡ ስለዚህ ከም ሃገር ተፈላጥነትን ተቐባልነትን ዘለዎ፡ ብምሉእ ኣርእስቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓለም ሓቆፍ መድረኻት ዝዛትይ እዩ።
ብዙሓት ናፋቕያን ሃገረ ቫቲካን ካብቲ ዘለዎ ስፍሓት ክንየው ከብል ነይርዎ ዝብሉ እውን እንተለዉ ፒዮስ መበል 11 ንዅሉ ግምት ብምሃብ ኣብቲ ሎሚ ሃገረ ቫቲካን ዝገልጽ ሃገራዊ መልክዓ ምድር ተቐቢሎም ዝፈጸምዎ ስምምዕ በዓል ዓቢይ ጥበብን ርሑቕ ኣማትን ምዃኖም የመስክሩ እንክብሉ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ኣብ ዝደረስዎ መቕድም የብርሁ።
ብር.ሊ.ጳ. ራቲ (ፒዮስ መበል 11) ነቲ ስምምዕ ኣስዒቦም ሰፊሕ ናይ ስነ ርክብ ሜላ ብምርግጋጽ ሓዋርያውያን ልኡካን ብምቛም ማእለያ ዘይብሎም ክሌኣዊ ስምምዓት ክረጋገጹ ገይሮም እዮም፡ እዚ ንናይ ከባቢያዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ጓሶትን ምእመናንን ጥቕሚ ንምንቕቓሕን ንናይ ብሔራዊ ሃገር ጥቕሚ ኣብ መንጐ ኣብ ከባቢ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን እታ ቤተ ክርስቲያን ኣብ እትርከበሉ ምስ ዘሎ መንግስቲ ምትሕብባር ክህሉ ዝብል እዩ።
ፒዮስ መበል 11 ናይ ተልእዀ ር.ሊ.ጳ. ዝብል መግለጺ ክወሃቦም ዝገበረ ኣብቲ እዋን ኣብ ዓለም ለኻዊ መድረኻት ብምሉእ ናጽነትን ሉኣላውነትን ዘርኣይዎ ትውሳኤ እዩ፡ ሃገር ዘብል ዓይነት ከይድን ውሳኔን።
ኣብቲ እዋን ዝነበረ ዓቢይ ሕቶ፡ ኣብቲ እዋን ንኢጣሊያ ምስ ዘመሓድር ዝነበረ ፋሺስታዊ ስርዓተ መግስቲ ውዕሊ ምፍርራን ዝብል እዩ፡ እዚ ስምምዕ እቲ ፋሺስታዊ መግስተ ስርዓት ንናይ ገዛእ ርእሱ ተቐባልነት ንምስፋሕ ዝጥቀመሉ እውን እንተመሰለ እዚ ብድሆ’ዚ ኣብ ቅድሚ ቤተ ክርስቲያን ከምዘሎ፡ ር.ሊ.ጳ. ፒዮስ መበል 11ን ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ጋስፓሪ ኣይሰሓትዎን፡ ገለ ገለ ብፁዓን ካርዲናላትን ምእመናንን ዳርጋ ብዙሓት እውን ክበሃል ይከኣል ምስ መንግስቲ ስርዓተ ፋሺስቲ ምንም ዓይነት ውዕሊ ከይፍረምን ዝቃወሙ ነይሮም እዮም። ከምኡ እውን ናይ ገለ ገለ ሃገራት መንግስታት ብተመሳሳሊ መገዲ። ዋላ’ኳ እቲ ዕለት 11 ለካቲት 1929 ዓ.ም. ዝተኸተመ ውዕሊ ላተራነንሰ፡ ምስ ፖለቲካ ስልጣን ዘይኰነ ምስ ሃገረ ኢጣሊያ ዝብል እዩ፡ ስለዚህ ንርሑቕ ዝኣመተን ነቲ ርክብ መንግስትን ኣብ ኢጣሊያ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን ቅርጺ እውን ዘትሓዘ እዩ፡። እቲ ውዕሊ ላተራነንሰ ርኢኻ ብሓቂ ፒዮስ መበል 11 ርሑቕ ኣማትን ክውንነታውን ምዃኖም ተስተውዕል፡ ናይ ኢጣሊያ ቅዋም ሃገር ኣብ ዓንቀጽ ሸውዓተ፡ ርክብ ኢጣሊያን ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝምልከት ጉዳይ፡ ውዕሊ ላተራነንሰ ረአ እንክብል ይሕብር፡ ስለዚህ ብሓቂ ፒዮስ መበል 11 ነቲ ስምምዕ ነቲ ዝነበሩሉ እዋን ጨቢጦም ንርሑቕ ኣሚቶም እዮም ዝኸተምዎ።
ስዒቡ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዘምጽኦም ሕዳሴታት ንኢጣሊያ ኰነ ነቲ ናይ ላተራነንሰ ውዕሊ ዘለዎ ኣገዳስነትን ዝገልጽ ኰይኑ፡ ኣብ ሕንጻ ማዳማ ዕለት 18 ለካቲት 1984 ዓ.ም. ዝተፈጸም ስምምዕ እውን ዘረጋግጾ ምዃኑ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ኣብሪሆም፡ እዚ መጽሓፍ ዝኽሪ መበል 90 ዓመት ውዕሊ ላተራነንሰ ነቲ ውዕሊ ዘብርህን ብዝበለጸ ክስትውዓልን ኣብ መንጐ ቤተ ክርስቲያንን መንግስቲ ኢጣሊያን ዘሎ ርክብ ንናይ ሓባር ጥቕሚ ዝኣመተ ፍርያምነትን ብሉጽ ርክብን ክህሉ ዝድገፈን ዝድግፍን እውን እዩ እንክብሉ ዝደረስዎ መቕድም ይዛዝሙ።


text:
ነቶም ብፖለቲካዊ ምኽንያት ዝተኣሰሩ ላዕለዎት ሰበስልጣን ኤርትራ ንምጽላም ብሓሶት ክምስክር ዝተቐስበ ኢትዮጵያዊ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪ ሓድሽ ርክብ ኢርትራን ኢትዮጵን ካብ ማእሰርቲ ነጻ ተለቒቑ ሃገሩ ከምዝኸደ ተፈሊጡ።
እቶም ብጉጅለ 15 ዝፍለጡ፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ክካየድ ዝጠለቡ ብ 2001 ብውለመላኺ ኢሳይያስ ዝተመቚሑ ላዕለዎት ሰበስልጣን ኤርትራ፡ ንምጽላሞም ክጥዕመሉ መታን ኣብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኢዶም ብምሃብ ዑቕባ ክሓቱ ፈቲኖም ከምዝነበሩ፡ ብሓሶት ክምስክር ብስርዓት ኢሳይያስ ጸቕጢ
እቶም ብጉጅለ 15 ዝፍለጡ፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ክካየድ ዝጠለቡ ብ 2001 ብውለመላኺ ኢሳይያስ ዝተመቚሑ ላዕለዎት ሰበስልጣን ኤርትራ፡ ንምጽላሞም ክጥዕመሉ መታን ኣብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኢዶም ብምሃብ ዑቕባ ክሓቱ ፈቲኖም ከምዝነበሩ፡ ብሓሶት ክምስክር ብስርዓት ኢሳይያስ ጸቕጢ ዝተገብረሉ ሰራሕተኛ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ዝነበረ፡ ፍስሃ ዝተባህለ ትግራዋይ 17 ዓመታት ድሕሪ ምእሳሩ ድሕሪ ርከብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ነጻ ተለቒቑ ሃገሩ ከምዝኸደ ምስኡ ተኣሲሩ ዝነበረ ኤርትራዊ ካብ ኣስመራ ብዝብሃበና ሓበሬታ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፡ እቲ ሰራሕተኛ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኢትዮጵያዊ፡ ሰለይቲ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ኣብ ኤምባሲ መጺኦም ኢዶም ክህቡ ሓቲቶም ከምዝነበሩ ተዛረብ፡ እንተዘየለ ክንቀትለካ ኢና ምስ በሉዎ፡ `ከምኡ ዘይገበሩ `ሞ ከመይ ኢለ ከምኡ ክብል፡ ኢሉ ምስ ኣቕበጾም፡ ኣብ ቤትማእሰርቲ ሰንበል ን17 ዓመታት ዝተኣስረ እዩ። በቶም ሰለይቲ ን 23 ዓመታት ክእሰር `ኳ እንተተፈርደ፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብስም ሰላም ዳግም ርክብ ምስ ተገብረ ነጻ ተለቒቑ ናብ ዓዱ ከምዝኸደ ተፈሊጡ።
ሓደ ካልእ ንተመሳሳሊ ጉዳይ በቲ ስርዓት ዝተኣስረ ኢትዮጵያዊ ከምዝነበረ `ውን እቲ ሓበሬታ የረድእ።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ እቲ ተንበርኪኾም ምስ ኢትዮጵያ ርከብ ነይሩዎም ክብል ኣብ 2001 ዝኣለሞ ጸለመ ብናይ ሓሶት መሰኻኽር ኣብ ቴለቭዥን ኣዳሚቑ ህዝቢ ንምድንጋር ዝኣለሞ ውዲት ኳ እንተፈሸሎ፡ ነቲ ሓሶት ብባዶ ሰለስተ ካብ ምዝርጋሕ ግን ከምዘይተቖጠበ ይዝከር።
ነቲ ግዳይ ንምርካቡን ንምዝርራቡን ዘካየድናዮ ጻዕሪ ዛጊት ኣይሰለጠን።


text:
Radio Erena: 25 May 2021
ሰራዊት መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ክልል ትግራይ፣ ከባቢ ሽረ ተዓቝቦም ካብ ዝርከቡ፣ ብሰንኪ ኵናት ካብ መነባብርኦም ዝተመዘበሉ ኣስታት 500 ተወላዶ ትግራይ ከምዝኣሰሩ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ሰራዊት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብቲ እቶም ተመዛበልቲ ተዓቝቦምሉ ዝነበሩ ከባቢ ብሓይሊ ድሕሪ ምእንታዉ፣ ነቶም ዝኣሰርዎ መብዛሕቶም መንእሰያት ዝኾኑ ተወላዶ ትግራይ፣ እናጋፍዑ ናብ ዓበይቲ መካይን ከምዝጸዓንዎም ንናይ ዓይኒ መሰኻክር ብምጥቃስ እቲ ማዕከን ዜና ኣመልኪቱ።
ግዝያዊ ኣማሓዳሪ ከተማ ሽረ፣ ቴድሮስ ኣረጋይ ብወገኑ፣ ዝርዝር ሓበሬታ ከምዘይብሉ እኳ እንተሓበረ፣ ኣማኢት ተወላዶ ትግራይ ከምዝተወስዱ ግና ኣረጋጊጹ።
ኣስታት 400 ካብቶም ዝተኣስሩ ትግራዎት፣ ኣብ መባእታ ቤት ጸሃይ፣ ተዓቝቦም ዝነበሩ ምዃኖም፣ ካብቲ ኩነታት ዘምለጠ መንእሰይ ገሊጹ።
እቶም ተወላዶ ትግራይ፣ ካብቲ ተዓቝቦምሉ ዝነበሩ ግዝያዊ መጽለሊታት፣ ብሰኑይ 24 ግንቦት፣ ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ከምዝተወስዱ ዘመልከቱ ስድራቤታቶም፣ ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ብምትእኽኻብ ጥርዓኖም ኣቕሪቦም።
ብሰንኪ ኵናት ትግራይ ካብ መነባብርኦም ዝተፈናቐሉ 10ታት ኣሽሓት ስድራቤታት፣ ኣብ ከባቢ ሽረ ኣብ ዝተደኮነ ግዝያዊ መዕቖቢታት ከምዝርከቡ ይፍለጥ።
====================


text:
ትግባረ መጽባዓ ለውጢ ኣብ እንግደዐ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥራሕ ከምዝዓርፍ፣ ሓላፊ ዘፈር ዴሞክራሲ፣ ሰብኣዊ መሰላትን ስራሕን ሓጋዚ ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ታም መለንውስኪ ገሊጾም።
ፈውሲ ዜናታት ጽልኣትን ዝንቡዕ ሓበሬታን ድማ ማዕጾ ምዕጻው ዘይኮነስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ነጻ፣ ቅቡልን ህይወት ንዘለዎ ሚድያን ማዕጾኻ ኣጸቢቅካ ምኽፋት’ዩ ኢሎም።
‘ተቃወምቲ ኢትዮጵያ ከምዝብልዎ ኣይኮነን። ረብሓ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያን ኣብ’ዚ ዞባን ምስ’ቲ ኣሜሪካ ንሰብኣዊ መሰላትን ዴሞክራሲን ዘለዋ መርገጺ ዝጻባእ ኣይኮነን’ ኢሎም።
‘ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳያት ጸጥታ፣ ምዕባለን ዞባዊ ሰላምን ዘማእከለ ስትራተጂካዊ ምሕዝነት ኣለና። እዞም ሸቶታት ክዕወቱ ዝኽእሉ ድማ ኢትዮጵያ ህድእቲ፣ ዝማዕበለትን መስርሕ ዴሞክራሲኣ ምስ ዝዕወት ጥራሕ’ዩ’ በሉ።
‘መራሕቲ ኢትዮጵያ ምስ’ቲ ዝበልክዎ ሚእቲ ብሚእቲ ከምዝሰማምዑ ርግጸኛ’የ። ምኽንያቱ ምስ’ቲ ንሳቶም’ውን ዘነጸርዎም ሸቶታት ስለዝቃዶ’የ ከምኡ ዝበልኩ። ስለዚ ብውልቀ ድዩ ብግልጺ መንግስቲ ንዝኣተዎም ቃላት ንክፍጽም ኣተባቢዕና ኢና፣ ሓጊዝና ኢና’ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 04 September 2017
ኣብ ኤርትራ ፈቐድኡ ተዘርጊሑ ዘሎ ብቕዓቱን ጥዕናኡን ዘይተረጋገጸ መግብታትን ሃለኽቲ ነገራትን ጠንቂ ዝተፈላለየ ሕማማት ይኸውን ምህላዉ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዑደት ዘካየድ ዘሎ በዓል ሞያ ሕክምና ንሬድዮ ኤረና ኣመልኪቱ።
እቲ ስሙ ክንዕቅበሉ ዝሓተተ፣ በዓል ሞያ ሕክምና፣ ከም ጸባ፣ ማርማላታ፣ ጽሙቛን ብሽኮትታትን ዝኣመሰሉ መግብታት ብፍላይ ኣብ ቆልዑ ከም ኣለርጂን ካልእን ዝኣመሰለ ርኡይ ጥዕናዊ ጸገማት ይፈጥር ምህላዉ ሓቢሩ።
ኣብ ፈቐዶ ጎደናታትን ዱኳናትን ተዘርጊሖም ዝርከቡ ከም ዘይቲ፣ ጠስም ጸባን ዝኣመሰለ ህዝቢ ኣብ መዓልታዊ መግብታት ዝጥቐመሎም ሃለኽትን መግብታትን፣ ቅድሚ ሕጂ ዝውቱራት ንዘይነበሩ ሕማማትን ውሽጣዊ ረኽስታትን ኣቃሊዕዎ ምህላዉ’ውን ጠቒሶም።
እዚ ጉዳይ እዚ ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ተደጋጋሚ እዋንን ዝተዘርበሉ እኳ እንተኾነ፣ ብዘይካቲ ሳሕቲ ብክፍሊ ምምሕዳር ዝካየድ ነቲ ፈቐዱ ኣብ ዕዳጋ ተዘርጊሑ ዝሽየጥ ዕለቱ ዝወደቐን ጥዕንኡ ዘይተረጋገጸ መግብታትን ካብ ምህጋር ሓሊፉ ካልእ ዝተወስደ ስጉምቲ ከምዘየለ’ውን እቲ በዓል ሞያ ሕክምና ኣገንዚቡ።
ሕሰም መነባብሮ ህዝቢ ኣብ ዝልዓለ ጥርዙ በጺሕሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ብኮንትሮባንዳ ዝኣተወ ሃለኽቲ ነገራትን ፈቐዱ ይሽየጥ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
====================


text:
Radio Erena: 27 October 2020
ንደቡባ ኣፍሪቃዊት ክለብ ኒፖን ቴሌግራፍ ኤንድ ቴሌኮም (NTT) ወኪሉ ኣብ መበል 103 ጂሮ ዲ ኢጣልያ ክሳተፍ ዝቐነየ ኤርትራዊ ኣማኑኤል ገብረእግዚኣብሄር፡ ንኤርትራ፣ ኣብ ኣህጉራዊ ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ ማለት UCI 8 ነጥቢ ኣመዝጊቡላ።
ኣማኑኤል፣ ኣብ መበል 17 መድረኽ ምስ ካልኦት ተቐዳደምቲ ሃዲሙ ብምውዓል፡ ብርቱዕ ርብርብ ኣብ ርእሲ ምክያዱ፡ ንቅድድሙ መበል 9ይ ኮይኑ ድሕሪ ምዝዛም’ዩ ነዚ ነጥቢ ንሃገሩ ኤርትራ ከመዝግበላ ክኢሉ ።
ንሱ፣ ኣብዚ ካብ 3 ክሳብ 25 ጥቅምቲ ክካየድ ዝቐነየ ናይ ግራንድ ቱር ውድድር፣ ጋንትኡ NTT ሻድሻይ ደረጃ ሒዛ ንኽትወጻእ ዝልዓለ ኣበርክቶ ካብ ዝገበሩ’ዩ ኣባላት’ዩ።
ኣብ ሻብዓይ መድረኽ ናይዚ ውድድር ወዲቑ ብዝወረዶ ማህሰይቲ፡ ቐጻልነቱ ኣብ ምልክት ሕቶ ኣትዩ ዝነበረ ኣማኑኤል፡ መጉዳእቱ ብግቡእ ከይሓውየ፡ ንውድድሩ ብምቕጻል፡ ነዚ ጂሮ 54 ደረጃ ሒዙ’ዩ ፈጺምዎ።
ጋንትኡ NTT ድና ንዝገበሮ ጻዕርን ኣበርክቶን ኣብ ወግዓዊ ናይ ትዊተር ሕሳባ ሞጊሳቶ።
ኣብ ካልእ ናይ ኤርትራውያን ተሳትፎ ድማ፣ ኣብ መበል 75 ውድድር ግራንድ ቱር ቮልታ ቺክሊስታ ስጵኛ፣ ነንኽለቦም ወኪላም ካብ ዝተረኽቡ ክልተ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ፣ ንካዛኪስታናዊት ክለብ ኣስታና፡ ወኪሉ ኣብ ምስታፍ ዝርከብ ኤርትራዊ መርሃዊ ቅዱስ፡ መበል 66 ደረጃ ሒዙ ውድድሩ ክቕጽል እንከሎ፣ ብኮሮና ቫይረስ ንዝተለኽፈ ወዲ ጋንትኡ ተኪኡ፡ ብዘይእኹል ምዳላዋት ናብ’ዚ ውድድር ግራንድ ቱር ዝኣተወ፡ ኣባል ፈረንሳዊት ክለብ ኮፊዲስ፡ ኤርትራዊ ናትናኤል ብርሃነ ግና፣ ካብ ሻዱሻይ መድረኽ ኣትሒዙ፡ ካብ’ዚ ቅድድም ክእለ ተገዲዱ።
=============


text:
በዚ መሰረት ካብ ወረዳ ክሳብ ክልል 4,460 ኣባላት ኣመራርሓ ካብ ሓላፍነቶም ከምዝተልዓሉን ንፍርዲ ዝቐረቡ እውን ከምዝርከብዎምን ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ኣቶ ኣዲሱ ኣረጋ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ብመሰረት መግለፂ ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ኣቶ ኣዲሱ ኣረጋ እቲ ዝተወስደ ስጉምቲ ኣብ ቀረባ ምስ ዝተኻየደ ምንቅስቓስ ዓሚቕ ተሃድሶ ዝተኣሳሰረ እዩ ።ኣብ ናይቲ ክልል መድረኽ ተሃድሶ ልዕሊ 6.5 ሚሊዮን ህዝቢ ከምዝተሳተፈን ፀገማት ሰናይ ምሕደራ፣ኪራይ ኣካቢነትን ብቕዓት ኣመራርሓን ሓዊሱ ኣለው ዝተበሃሉ ሽግራት ምልዓሎም ሓቢሮም።
ካብቶም ካብ ሓላፍነቶም ዝተለዓሉ 2,587 ብስእነት ብቕዓት ኣመራርሓ፣964 ብኪራይ ኣካቢነት፣397 ብጉድለት ስነምግባር፤512 ድማ ብኻልኦት ውልቃዊ ምኽንያታት እዚ ስጉምቲ ከምዝተወስዶም ዝዘርዘሩ ኣቶ አዲሱ ብፍላይ ብኪራይ ኣካቢነት ኣብ ልዕሊ ዝተጠርጠሩ ሕጋዊ ስጉምቲ ይውሰድ ከምዘሎ ኣረዲኦም።
“ዝተኣገዱ ንብረታት ኣለው።ካብዞም ዝተጠርጠሩ ሰባት ኣብ ባንኪ ዝርከብ 7 ሚሊዮንን 149 ብር ብብልሽውና ዝተረኽበ እዩ ተባሂሉ ዝጥርጠር ኣብ ፍርዲ ይርከብ።ኣርባዕተ መኻይን፣40 መንበሪ ኣባይቲ፣ክልተ ህንፃታት፣ከምኡ እውን 244 ሽሕን 356 ትርብዒት ሜትሮ ናይ ከተማ መንበሪ ኣባይቲ መስርሒ መሬት፣ 548,662 ትርብዒት ሜትሮ መሬት ብዱር ዝተሽፈነ መሬት ተኣጊዱ’ሎ።”
ኣብ ጉዳይ ምምዝባል ሓረስቶት፣ኣተሓሕዛ ሰብኣውን ዴሞክራሲያውን መሰላት ተኣሳሲሮም ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዝተልዓሉ ሕቶታት ትኽክለኛ እዮም ዝብል እምነት ከምዘለዎምን ነዚኦም ንምፍታሕ ስጉምታት ይውሰዱ ከምዘለውን ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ኣቶ ኣዲሱ ኣረጋ ወሲኾም ሓቢሮም።
ኣቐዲሞም ብሰንኪ ልምዓትን ኢንቨስትመንትን ዝተመዛበሉ ሓረስቶት ካብቲ ኢንቨስትመንት ተረባሕቲ ኣብ ክንዲ ምኻን ዝተኽፍለ ካሕሳ ዝተሓተ ምስ ምዃኑ ዝተርኣየ ጉድለት ንምእራም ነቶም ሓረስቶት መሊስካ ንምጥያሽ ሓደ ትካል ተመስሪቱ በጀት ተመዲብሉ ይሰርሕ ከምዘሎ ገሊፆም።
ብክራይ ኣካቢነት ዝተጥርጠሩ ኣባላት ኣመራርሓ ዝውሰድ ስጉምቲ ኣብዚ ደው ከምዘይብል እውን ኣቶ ኣዲሱ ኣረጋ ገሊፆም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይ ጳጳሳዊ ቤተ መጽዋት ሓላፊ ብፁዕ ካርዲናል ክራየውስኪ ኣብ ግሪካዊት ደሴት ለስቮስ ኣብ ዝርከብ መእለዪ ስደተይናታት ምብጻሕ ኣካይዶም ምስ ስደተይናታትን ምስቶን ናይቲ መእለዪ ስደተይናታት ኣመሓደርትን ወለንተይናታትን ድሕሪ ዘካየድዎ ርክብ ነዚ መሰረት ብምግባር ጳጳሳዊ ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈትን ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓት ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈትን ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ኣብ ግሪካዊት ደሴት ለስቮስ ኣብ ዝብርከብ ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን መእለዪ ሰፈር ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዋን ነቶም ስደተይናታት ንበይንዅን ኣይኰንኩምን ኣብ በይናውነት ኣይክትሕደጉን ኢኻትኵም ቢሎም ዝገለጽዎ ሓሳብ ምልስ ቢሎም ከቃልሑ እንከለዉ፡ ናይ መላእ ሃገራት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ኣቦ መንበር ኣውን ብወገኖም፥ እዋኑ እዋን ንጡፍ ግብረ ሰናይ እዩ፡ ናይ ሰብኣዊ ረድኤት መተሓላልፎ ምርሃው ዝብል እዩ እንክብሉ ይገልጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ካብ ዕለት 8 ግንቦት ክሳብ ዕለት 10 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ጳጳሳዊ ቤተ ምጽዋት ሓላፊ ብፁዕ ካርዲናል ኮንራድ ክራየውስኪ ኣብታ ዕለት 16 ለካቲት 2016 ዓ.ም. ኣብ ግሪካዊት ደሴት ለስቮስ ኣብ ዝርከብ መእለዪ ተመዛበልትን ስደተይናታትን ምጽባሕ ኣካይዶም ዝገለጽዎ ሓልዮትን ቅርበትን ጭቡጥ ድጋፍን ተዘክሮ ጥራሕ ዘይኰነ ቅዱስነቶም ምስቶም ስደተይናታትን ኣብቲ መእለዪ ስደተይናታት ህልው ምዃኖም ከምዘረጋገጹን፡ ቅዱስ ኣቦና ዳርጋ ኣብኡ ተሪፎም ቢልካ ክትገልጾም ዝከኣል ምዃኑ ይሕብሩ፡ ኣብቲ መእለዪ ስደተይናታት ኣስታት ሸውዓተ ሺሕ ዝግመቱ ስደተይናታት ከምዘለዉን ብጠቕላላ ኣብ መላእ ግሪክ ውግእን ጥምየን ዓመጽን ዘሳደዶም ገዛእ ርእሶምን ኣባይቲ ስድራኦምን ንኸድሑኑ ዝተሰዱ ካብ 60 ክሳብ 70 ሺሕ ዝገመቱ ከምዝዀኑ ይንገር።
ናይ ብፁዕ ካርዲናል ክራየውስኪ ምብጻሕ ጨንፈር ሓልዮ ስደተይናታት ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ዝሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈትን ካቶሊካዊ ምንቅስቓስ ቅዱስ ኤጂዲዮ ዘዳለዎ ክኸውን እንከሎ፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ስፍራ ኣብ 2016 ዓ.ም. ምብጻሕ ኣካይዶም ነቶም ስደተይናታትን ተመዛበልትን በይንኹም ኣይኰንኵምን፡ ኣባኹም ተስፋ ከይትቕህም ሓደራ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ዝለገስዎ መጸናንዕን ናይ ቅርበትን ሓልዮትን ቃል፥ ሎሚ እውን ኣብቲ ስፍራ የቃልሕ ከምዘሎ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ቡዙሃን ዝሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት የረጋግጽ።
ግብረ ሰናይን ምትሕብባርን
ኣብቲ ጳጳሳዊ ናይ ምጽዋት ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ብፁዕ ካርዲናል ኮንራድ ክራየውስኪ ኣብ ለስቮስ ዘካየድዎ ምብጻሕ ናይ መላእ ሃገራት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ኣቦ መንበር ናይ ሉሰምበርግ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዣን ክላውደ ሆለሪኽን ናይ ኣተንስ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሰቫስቲኣኖስ ሮሶላቶስ ከምዝሓበሩን ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ጃዳ ኣኵይሊኖ ሓቢረን፥ ብፁዕ ኣቡነ ዣን ክላውደ ሆሊሪኽ ኣብቲ ጳጳሳዊ ናይ ምጽዋት ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ኣመሓዳሪ ብፁዕ ካርዲናል ክራየውስኪ ዘቕረብዎ ጻውዒት ሓገዝን ደገፍን ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ርክስቲያን ኣብ ኤውሮጳ እውን እዩ ቢሎም፡ ኤውሮጳ ክርስቲያን ዝብል ቅጽል ስም ክትጥቀመሉ ድላይ ዘለዋ እንተድኣ ኰይና፡ ክርስቲያን ምዃና ብንጡፍ ግብረ ሰናይ እትገልጸሉ ሰዓት ሕጂ እዩ፡ ስለዚህ ናይ ሰብኣዊ ረድኤት ንምቕራብ ኣብ መላእ ሃገራት ኤውሮጳ መተሓላልፎ ክህሉ እንክብሉ ክሓትቱ እንከለዉ፡ ናይ ኣተንስ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ሮሶላቶስ እውን ብወገኖም፡ ኤውሮጳ ተሓባባሪት ምዃና ብቃልን ብግብርን ክስምዓን ክትነብሮን ኣለዋ ከምዝበሉ ኣኵይሊኖ ገሊጸን።
መእለልዪ ስደተይናታት ኣብ ደሴት ለስቮስ
እቲ ኣብ ደሴት ለስቮስ ኣብ ዝርከብ መእለዪ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ምብጻሕ ዘካየደ ጉጅለ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሞሪያ ዝርከብ ናይ ስደተይናታት መንነት መረጋገጺ ናይ ሓለዋ ጸጥታ ቤት ጽሕፈት ምብጻሕ ኣካይዱን ኣብኡ ኣብ ዝርከብ ልዕሊ 4.700 ዝግመቱ መብዛሕቲኦም ካብ ኣፍጋኒስታን ዝመጹን፡ ካብ ዒራቕን ኢራንን ሶሪያን የመንን ሃገራት ሰሜን ኣፍሪቃን ዝመጹ ስደተይንታት ዝርከቡሉ ማእከል እውን ምብጻሕ ከምዘካየደን፡ ምስ ናይ ግብረ ሰናይ ሓልዮ ወለንተይናታትን ኣብ ሄላስ ጨንፍ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ማሕበር ረድኤት ካሪታስን ኣመሓደርቲ ከምእተራኸበን፡ ብፁዕ ካርዲናል ክራየውስኪ ነቲ ጨንፈር ካሪታስ ሄላስ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝለገስዎ ንናይ ስደተይናታት ሓገዝ ዝውዕል ሚእቲ ሺሕ ኤውሮ ከምዝለገሱን ኣስዒቦም እውን ኣብ ካራ ተፐ ዝርከብ 1.300 ስደተይናታት ናብ ዝርከቡሉ መእለዪ ስደተይናታት ከምዝበጽሑን። እዚ መእለዪ ስደተይናታት ካብ 2018 ዓ.ም. ሕብረት ኤውሮጳ ብዝለገሶ ኣርባዕተ ሚሊዮን ዝመሓደር ዘሎ ኰይኑ፡ ኣብዚ መእለዪ’ዚ እቶም ኣዚዮም ተኣፈፍቲ ዝበሃሉ ስደተይናታት ሓገዝ ዝረኽብሉ ምዃኑን እቶም ስደተይናታት ናብ ቅዱስ ኣቦና መልእኽቲ እውን ከምዘመሓላለፉ ኣኵይሊኖ ሓቢረን።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምስ ናይ ሃገረ ቡልጋርያ ርእሰ ብሔርን ናይ መንግስትን በርገሳውያን ማሕበራን ላዕለዎት ኣካላትን ናይ ወጻኢ ሃገራት ልኡካነ መንግስታትን ካብ ዘካየድዎ ርክብ ተፋንዮም ናብቲ ዝቕጽል መደብ፡ ማለት ምስ ናይ ቡልጋርያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስን ናይ ሶፊያ መጥሮፖሊታን ናይ መላእ ቡልጋርያ ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ነኦፊት ንኽራኸቡ ናብ ናይ ሕንጻ ቅዱስ ሲኖዶስ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ በቶም ኣሰነይቶም ዓበይቲ ኣካላት ኵላዊት ቢተ ክርስቲያን ተሰንዮም ምስ ናይ መላእ ቡልጋርያ ፓትሪያክ ብፁዕ ወቅዱስ ነኦፊትን ቅዱስ ሲኖዶስን ከምእተራኸቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና በነደታ ካፐሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ኢየሱስ ተንስኣ እሙንታን ብዝብል ፋሲካዊ ሰላምታ ንኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ዘስምዕዎ ቃል ኣበጊሶም፡ ምስ ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ነኦፊት ክራኸቡ ዝተሰምዖን ሓጐስ ገሊጾም።
ልቢ ዝስንጥቕ ቃንዛ
ቤተ ክስርቲያን እትነብሮ ቁስልን ቅብኣ ፈውሱ እቲ ነፍሲ ወከፍ ጉድለቱ ተኣሚኑ ዝሓቶ ምሕረት እግዚኣብሔር እዩ
እቲ ኣብ ታሪኽ ኣብ መንጐ ክርስቲያን ዝተፈጥረ ቁስሊ፡ ናይ ክርስቶስ ኣካል ዝዀነት ቤተ ክርስቲያን ዝሰንጠቐ ዘቐንዝው ቍስሊ እዩ፡ ሎሚ ሳዕቤናቱ ዝረአይን ዝትንከፍ እውን እዩ፡ ብሓባር ኣእዳውና ናብቲ ቁስሉ ብምእታውን ኢየሱስ ካብ ሞት ተንሲኡ ቢልና ምስ እንናዘዝ ንጐይታና እግዚኣብሔር ክንእውጅ ግድፈታትና ተኣሚንና ናብቲ ፍቕሪ ዝዀነ ኣቝሳሉ ገዛእ ርእስና እንተደኣ ኣእቲና ናይ ምሕረት ሓሴትን ብሓገዝ እግዚኣብሔር ብሓባር ኣብ ሓደ መንበረ ታቦት ምስጢረ ፋሲካ እነብዕለሉ መዓልቲ ከነስተማቕር ንኽእል።
ናይ ደም ውህደት (ክርስቲያናዊ ውህደት)
ቅዱስነቶም ናይ ቡልጋርያ ማሕበረ ክርስቲያን ስቓይን መከራን እናሓሰቡ፥
ኣብ ዝሓለፈ ናይ ኣሳዶ ዘመን ኣብዛ ሃገር ቡዝሓት ክርስቲያን ብስም ኢየሱስ ብዙሕ ተሳቕዮም እዮም። ናይ ደም ውህደት! እዚ ዝተኸፍለ ናይ ደም ሰማዕትነን ኣብታ ናይ ጽገሬዳ መሬት ኣብ ዝዀነት ሃገር ጥዑም መኣዛ ዘለዎ ቅዶት ኰነ፡ ብኣሿኽ ዝሓለፈ ናይ ወንጌል ጥዑም መኣዛ … ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ሰዓብቲ ዝዀኑ እቶም መሰኻኽር ፋሲካ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኣብ ሰማይ ሓቢሮም ንኣና ፍርያም ንኽዀኑ ኣብ መሬት ዝተዘርኡ ዘርኢ ኣብ ምዃንና እዮም ዝጥምቱና፡ ዕጹዋት ንኸይንኸውን ይሓቱና፡ ስለምንታይ ዝተኸፍቱ ምስ እንኸውን ጥራሕ እዩ ብዙሕ ፍረ ዘፍርዩ እንኸውን።
ናይ ድኻ ውህደት (ክርስቲያናዊ ውህደት)
ቅዱስነቶም ሓውኻ ናይ ምንፋቕ ጦብላሕታ ከምዝስምዖምን እዚ ምንፋቕ’ዚ ምስቶም ደቂ እቲ ሓደ ኣቦ ዝዀኑ ሓድነት ንኽህልወካ ዝድርኽ ሰናይ ምንፋቅ ምዃኑ ኣብሪሆም፡ ዮሓንስ መበል 23 ኣብ ቡልጋርያ ንዓሰርተ ዓመታት ኣብ ዘገልገልሉ እዋን ዝስምዖም ዝነበረ ምንፋቕ ከምዝዀነ ክገልጹ እንከለዉ፡
ብሓገዝ እግዚኣብሔርን ናይ እግዚኣብሔር ንሓልዮቱ ብዘንብሮ ግዜ እቲ ርክባትና ኣብቲ ኣነካይዶ ርክባትናን ዘተን እወታዊ ተጽእኖ ከምዝህልዎ እምነተይ እዩ፡ ንጐይታ ንኸነገልግል ብፍላይ ንሕዋት ነቶም ኣዚዮም ኣብ ድኽነት ንዝርከቡን ዝተረስዑን ህላዌኡ ኣብ ዝግለጸሎም ኣብ እንፍጽሞ ኣገልግሎት ብሓባር ንኽንጓዓዝ ዝተጸዋዕና ኢና፡
ናይ ተልእዀ ውህደት (ውህደት ክርስቲያን ኣብ ተልእዀ)
ነቲ ቀዳማይ ብስራተ ወንጌል እሙናት ቢዛንታውያን ንቅዱስ መጽሓፍ ዝተርጐሙ ቀርሎስን መጠዲዮዎስን፥ እዞም ካብ ኣለዳ ቀዳማይ ሽሓዊ ዘመን ዘጣመሩና ዝኽሮም ኣብ ኣቢያተ ክርስቲያንና ህልው ዝዀነ ሎሚ እውን ምንጪ ኣስተንፍሶታትና እያቶም፡ ሎሚ እውን እንተዀነ ንሓድሽ ወለዶ ብቛንቁኡን ህልው ኩነታቱን ብምቕራብ ናይቲ ዘፍቕር እምላኽ ሓሴትን ጸዋዕታን ንኸስተማቕሩ እምነት ንኸነመሓላልፍ ብርሃን እያቶም። በቲ ዘታልል ናይ ኣህላኺ ህብረተሰብ ድምጺ ፈተና ገዛእ ርእሱ ኣሕሊፉ ንኸይህብ መታን።
ተልእዀን ሱታፌን፡ ኣብቶም ክልተ ቅዱሳት ዝቃልሑ ክልተ ቃላት ኣብ ሕውነት ንኽንዓብይ ብርሃን ይኹነና፡ ናይ ክርስቲያን ውህደት ተልእዀ፡ ሓዋርያዊ ትብዓቶም ንዅሉ ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ኣብነት እዩ፡
ናይ ሱታፌ ጥበብ ንኽንከውን ዝተጸዋዕና
ቀርሎስን መጠዲዎስን ናይ ሓድነት መነቓቕሕቲ ብምንባሮም ንናይ ኤውሮጳ ናይ ሓድነት መጻኢ ሎሚ እውን እንተዀነ ብዙሕ ዝብሉና ኣለዎም፡ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ፡ ከምዝብልዎ ናይ ጥልቂ ሰላምን ናይቲ ንሓድነት ዕንቅፋት ዘይኰነ ፍልልያት ብምኽባር፡ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ንፓትሪያርክ ነኦፊት፡ ቡልጋርያ ሎሚ ከም ቀደም ናይ መራኽቦ መሬት ምዃና ብምዝካር ኩለን ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን እንገዳ ዝረኸባሉን ኣብቲ ፍልልያት ስርዓተ ኣምልዀ እውን ከይተረፈ ዝተመስከረ እንገዳ እዩ ቢሎም ኣመስጊኖም።
ቡልጋርያ ድልድል ዝዀነት ሃገር
ቅዱስነቶም ዘስምዕዎ መደረ፥ ቡልጋርያ ግሪካውን ሩሲያውን ስላቫውን ባህልታት እተራኽብ ድልድል ምዃና ዘኪሮም፡ እዚ ናይ መራኸቢ ድልድል ምዃና ዘብቅዓ ናይ ኩሉ ሰናይ መተሓላለፊ ዝዀኑ በራታ ከይዕጸው፡ ስለ ናይዚ ቅዱስ ሕዝቢ ልዑል ጸዋዕታን ምእንቲ ናብ ናይ ክርስቲያን ናይ ደምን ናይ ድኻን ናይ ተልእዀን ሓድነት እንገብሮ ጉዕዞ ጸሎተይ ዘየቋርጽ እዩ እንክብሉ ዛዚሞም።
ፓትሪያርክ ነኦፊት፡ ሕብረት ኣብ ምቅዋም ኣሳዶ ክርስቲያን
ናይ ቡልጋርያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ፓትሪያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ነኦፊት ቅድሚ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ንቡልጋርያ ዘለዋ ሰናይ ኣተኵሮ ኣመስጊኖም፡ እዚ ሕድ ሕዳዊ ምክብባር፡ ሓድነት ኣብ መቅዋም ኣሳዶ ክርስቲያን ዝግለጽ እዩ፡ ሓድነት ዓለም ኣብ ክርስቶስ ክረጋገጽ ብዘይ ምቁራጽ ንጽልይ ምዃንና ሓቂ እዩ፡ ስለምንታይ ክርስቲያን ብርታዔኦም ኣብ ሓድነቶም እዩ፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን ታሪኽ ብዘሕዝን ክትዓትን ምግምማዓትን ዝተመልኤ እዩ፡ ስለዚህ እዚ ኣብቲ ንሓድነት ዝግበር ጉዕዞ መልሲ ክረክብ ተስፋ ከምዘለዎም ይገልጹ።


text:
ቻይና ኣብ ሰደዳት ኣሜሪካ ቀረፅ 3 ቢልየን ዶላር ወሲኻ
ፕረሲደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ቀረጽ ናይቶም ናብ ኣሜሪካ ዝኣቱ ሓጻውን ህንጻ (ተንዲኖ) ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ድሕሪ ምውሳኹ፡ ቻይና ቀረጽ ናይ ወይኒን ስጋ ሓሰማን ወሲኽካ ናይ 128 ዓይነታት ሰደድ ኣሜሪካ ብ25 ሚኣታዊ ክብ ኣቢላቶ። እዚ ሰኑይ ዝጅምር ተወሳኺ ቀረጽ ንኣስታት ሰለስተ ቢሊዮን ዶላር ዝዋግኦም ሰደዳት ናይ ኣሜርካ ዝትንክፍ'ዩ።
እቲ ዝተወስደ ስጉምቲ "ጥቕሚ ቻይና ዝሕሉን" ነቲ ብምኽንያት ኣሜሪካ ዘንበረቶ ሓዲሽ ቀረጽ ስዒቡ ዝመጸ ክሳራ ናይ ቻይና "ዝኽሕስ" እዩ ኢላ ቻይና።
ኣቐድም ኣቢላ፡ ቻይና ናይ ንግዲ ኲናት ከምዘይትደሊ፡ ቁጠብኣ እንተደአ ተሃስዩ ግን ትም ኢላ ከምዘይትዕዘብ ኣፍሊጣ ነይራ።
ፕረሲደንት ትራምፕ ግን "ናይ ንግዲ ኲናት ኣድላዪ'ዩ" ኣሜሪካ ንኽትዕወት ድማ "ቀሊል" እዩ ይብል።
ልኡኽ ቢቢሲ ኣብ ዋሽንግተን ክሪስ ባክለር ከምዝበሎ፡ ሰበ-ስልጣን ኣሜሪካ ድሮ ኣብ ልዕሊ ተወሰኽቲ ዓሰርተታት ቢሊዮናት ዶላራት ዝዋግኦም ናይ ቻይና ሰደዳት ቀረጽ ንምውሳኽ ወጢኖም ከምዘለዉ ገሊጹ።
እዚ ድማ ግብረ-መልሲ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኣብ ቻይና ዝርከባ ናይ ኣሜሪካ ትካላት ዝውሰድ ዘይፍትሓዊ ኣሰራርሓ ንግዲ'ዩ ይብሉ። እዚ ግን ነቲ ድሮ ተጀሚሩ ዘሎ ሕነ ናይ ምፍዳይ ስጉምትታት መሊሱ ዘግድዶ'ዩ ይብል እቲ ልኡኽ ናይ ቢቢሲ።
ኣየኖት ምህርትታት'ዮ ተጸልዮም/ተተንኪፎም ዘለዉ?
እቲ ሓድሽ ቀረጽ፡ ግብረ-መልሲ ነቲ ፕረሲደንት ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ሰደድ ሓጺንን ኣለሚንየምን ናይ ቻይና ቀረጽ ንምውሳኽ ንዝወሰዶ ስጉምቲ'ዩ ትብል ቻይና። ተወሳኺ ቀረጽ ናይ ምውሳኽ ስጉምቲ'ውን ኣይተርፍን።
ከም ግብረ-መልሲ ነቲ ዓመታት ዝወሰደ ዝበሃል ስርቂ ምህዞ ምርምራዊ ንብረት (ኢንተለክችዋል ፕሮፐርቲ)፡ ኣሜሪካ ኣብ ኣስታት 60 ቢሊዮን ዶላር ዝዋግኦም ሰደዳት ናይ ቻይና ቀረጽ ከምትውስኽን ንሰደዳት ቻይና ናብ ኣሜሪካ ክትድርቶ ምዃናን ብ22 መጋቢት ኣፍሊጣ ነይራ።
እቲ ዝተወስደ ስጉምቲ፡ ኣንጻር ናይቲ ብመሪሕነት መንግስቲ ቻይና ዝውሰድ ዘፍትሓዊ ናይ ንግዲ ውድድር እዩ ኢሉ ዋይት ሃውስ (ቤተ-መንግስቲ ኣሜሪካ)።
ቻይና እቲ ዝጀመረቶ ስልታዊ ስጉምቲ ክትቅጽሎ ድያ ኣይትቕጽሎን ግን ጸኒሕካ ዝርኤ ይኸውን።
ንኣብነት፡ ብኽልሰ-ሓሳብ፡ ቻይና ንኸም ኣፕል ዝኣመሰላ ኣሜርካውያን ትካላት ቴክኖሎጂ ቀረጽ ከተኽፍለን ትኽእል'ያ። ከምኡ ዓይነት ስጉምቲ ግን ነተን ዓርሞሸሽ ኣሜሪካውያን ትካላት ቴክኖሎጂ ክሳረአን ንምኽሓስ ዋጋታት ፍርያተን ክውስኻ ከገድደን'ዩ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ዝምድና ቻይናን ኣፍሪቃን ነቒፉ
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ሬክስ ቴሌርሶን ቅድሚ'ቲ ናይ ኣፍሪቃ ዕላዊ ቀዳማይን ዑደት ምጅማሩ ንቁጠባዊ ጽምዶ ቻይና ኣብ ኣፍሪቃ ነቒፉ።


text:
ኢዮኤል ነቢይ `መለኸት ንፍሑ ዓቢ ጾም ከኣ ኣውጁ’ (2,15) ክብል ኣብ ቀዳማይ ንባብ ሰሚዕናዮ። ጾመ አርባዓ ብድምጺ መለኸት ይጅምር። እዚ ድምጺ መለኸት ነእዛና ሕይል ዝበለ ኮይኑ ጾም ይእውጅ። ብርታዔ ናይቲ ድምጺ ካብቲ ዕለት ዕለት እንጐዮ ልሙድ ሕይወትና ደው ክንብል እሞ ዝግ ኢልና ክነስተንትን ከመይ እዚ ጉያ እዚ ናበይ ገጹ ምዃኑ ኲልና ኣይረደኣናን። ብዝኾነ ደው በሉ ይብለና ኣሎ። እዚ ከኣ ናበይ ገጽና ከምእንኸይድ ክነስተውዕል ስለዝሕግዘና ጽቡቅ እዩ። ኣብ ኣመጋግባና እውን ቊጥብ ክነብል ከሎና እታ ነፍሲ ትበራበር።
ምስ እዚ ናይ ንቅሑ ዝብል ድምጺ ከኣ `ናባይ ተመለሱ’ ዝብል መልእኽቲ ጐይታ ብቃል ነቢይ ይውሰኾ። ምምላስ ናብ ጐይታ ምምላስ! ክንምለስ እንተደኣ ንሕተት ኣሊና ገለ ዝሓለፍናዮ ኣሎ ማለት እዩ። ዘመነ ጾመ ኣርባዕኸስ ነታ ካብ መስመር ወጺኣ ዘላ ሕይወት ዳግም ንምርካባን ናብ መንገዲ ምምላሳን እዩ። እዚ ከኣ ኣብ ዝኾነ ጉዕዞ ዘጋጥም ኮይኑ መንገዲ እንተተጋጊኻ ናብታ ዝተጋገኻላ ተመሊስካ ከም ብሓዲሽ ነቲ ቅኑዕ መንገዲ ከም ምጅማር እዩ። እዚ ዕላማ ዘለዎ ጒዕዞ ክኸውን ከሎ እዩ። ቦታታት ክትርኢ ሱቚ ኢልካ ትጐዓዝ እንተሊኻን ንክትበልዕ ኰፍ ትብል እንተዀንካን ርሑቅ ኣይተኸይድን። ስለዚኸስ ነፍሲወከፍና ክንሓቶ ዘሎና ጉዕዞ ሕይወተይ ናበይ ገጹ እዩ ዕላማ ኣለዎዶ! ወይስ ሱቚ ኢለ ጽቡቅ ምህላወይ ጥራያ እናሓሰብኩ ነታ ዕለት እነብር! ምናልባት ንእሽቶ ጸገም ፈቲሔ እንደገና ብሓጐስ ክነብርዶ እሓስብ! ኣየናይ እዩ ዕላማ ሕይወተይ! ምናልባት ጥዕና ሃሰስ ምባልዶ ይኸውን! ብዙሓት ሎሚ ጥዕና ቀዳምነት ዝወሃቦ እዩ ይብሉ ኮይኑ ግን እዚ እውን እንተስ ቀዲሙ እንተስ ድሒሩ ክሓልፍ እዩ! ኣብ መወዳእታ ኩሉ ምስ ጸብጸብና ጐይታ ነዚታት ኣይኮንኩምን ናባይ ተመለሱ ይብለና ኣሎ። ናባይ ተመለሱ። ዕላማና ጒዕዞና ኣብዚ ዓለም እዚኸስ ጐይታ እዩ። እታ መንገዲ ኣብ ዙርያኡ እያ ዕንክሊል ትብል፣
ነታ ቅንዕቲ መንገዲ ወይ ዕላማ ሕይወት ንምርካብከስ ሎሚ ምልክት ይወሃበና ኣሎ። ሓሙዅሽቲ ኣብ ርእስና ንንስንስ። እዚ ከኣ ኣብ ርእስና እንታይ ሒዝና ከምዘሎና የዘኻኽረና ማለት ሓሳባትና ኩሉ ግዜ በናኒ ዝኾነ ነገራት ክንሓስብ እዚኦም ሓሳባት እዚኦም ከኣ ክኸዱን ክምለሱን ክበኑን ንርእዮም። እዚ ኣብ ርእስና እንገብሮ ሓሙዅሽትኸስ ጥንቅቅ ኢሉ ነታ ሓቂ ቶግ የብለልና ኣሎ እቲ ዕለት ዕለት ደድሕሪኡ ንጐዮን ንንየተሉን ነገራት ከም ሓሙዅሽቲ በናኒ እዩ። ካብኡ ዝተርፍ ምንም የለን። ካብዚ ኩሉ እትሕበነሉን ኣሎኒ እትብሎ ሃብትን ካልእ ነገራትን ዋላ ሓንቲ ሒዝካ ኣይክትሓልፍን ኢኻ። ኩሉ ከምዚ ሓሙዅሽቲ እዩ። በናኒ እዩ። ገዲፍካዮ ክትከይድ ኢኻ። ከምቲ ሥርዓቱ ዝብሎ ከኣ መሬት ኣንተ ወትገብእ ውስተ መሬት እዩ ነገሩ። ሃብቲ ግዝያዊ እዩ ሥልጣንን ሓይልን ሓላፊ እዩ ዓወት ከም ዕራርቦ ጸሓይ ኪሓልፍ እዩ። ሎሚ ኣብ ዓለምና መሊኹና ዘሎና ዝኾንካዮን ዘይኮንካዮን ኰንካ ክትርኤ ንበራስን ሓላፍን ነገር ከም ዘለዓለማዊ ጠቢቅካ ምስኡ ክትነብር ምቅላስ መደናገሪ እዩ። ዝተርፍ ሓሙዅሽቲ ጥራይ እዩ። ጾመ ኣርባዓ ዝተሰርዓሉ ከኣ ካብዚ ንሓሙዅሽቲ እናሰዓብኩ ዝንበር መደናገሪ ሕይወት ንከናግፈና እዩ። ጾመ ኣርባዓ ዘዘኻኽረና ዓቢ ነገር ከኣ ንሕናስ ንበናኒ ዝኾነ ሓሙዅሽቲ ዘይኮናስ ነቲ ዘቃጽል ሓዊ ናይ እግዚአብሔር ኢና ተፈጢርና ንእግዚኣአብሔር እምበር ንዓለም ኣይተፈጠርናን ንዘለዓለማዊ ሕይወት ሰማይ እምበር ንመደናገርን ሓላፍን ሕይወት ናይዚ ምድሪ እዚ ኣይተፈጠርናን ንነጻነት ውሉድ እግዚአብሔር እምበር ንባርነት ነገራት ኣይኮናን ተፈጢርና። ሎሚ እምበኣር ኣብ ኣየናይ ወገን ኣሎኹ ነቲ ሓዊ መንፈስ ቅዱስዶ እነበር ኣሎኹ ወይስ ንሓሙዅሽቲ ናይዚ ዓለምዚ ኢልና ሕልና ንመርምር።
ኣብዚ ምሩጽ ግዜ ለውጥን ንስሓን ዝኾነ ዘመነ ጾመ አርባዓ ወንጌል ሠለስተ ነገራት ክንገብር ይሓተና። ነዚ ክኣ ብዘይ ግብዝና ክንገብሮ ይሓተና እዘን ሰለስተ ነገራት ከኣ ምጽዋት/ሓገዝ/ወይውን መባእ ካልኣይ ጸሎት ሳልሳይ ከኣ ጾም እዮም። እዚአን ከኣ ሠለስተ በረስቲ ነገራት ክነስተንትን የዘኻኽሩና ጸሎት ምስ እግዚአብሔር የተኣሳስረና ናይ ፍቅሪ ሥራሕ ምስ ብጾተና የተኣሳስረና ጾም ከኣ ምስ ገዛእ ርእስና ከምእንተኣሳሰር ይገብረና። እግዚኣአብሔር ኣሕዋትና ሕይወተይ እዚኦም ዘይበርሱ እዮም።
ክነተኲረሎም ዘሎና ነገራት ኣየኖት ምዃኖምከስ ዘመነ ጾመ አርባዓ ብከምዚ ይሕብረና። ጠመተና በታ ባይታ ባይታ ካብ ምምልካት ሓራ ዘውጸኣና ጸሎት ጌርና ንላዕሊ ንሰማይ ክንገብር ከመይ ጠመተና የማነ ጸጋም ባይታ ባይታ እንተኾነ ንገዛእ ርእስኻ ዝኸውን ግዜ ረኺብካ ንጐይታ ዝኸውን ግን ዘይትረኽበሉ ንእግዚአብሔር እትርሰዓሉ እዩ። ብካልኣይ ደረጃ በታ ካብ ኣሎኒ ኢልካ እትንየተሉ ከንቱነትን ንኣይ ይጥዓመኒ ንኣይ እንተጠዓመ ኩሉ ጽቡቅ ኣሎ ማለት እዩ ዝብል ህውተታን ሓራ ዘውጸኣና ናይ ፍቅሪ ሥራሕ ከኣ ናብ ብጻይና ጠመተና ንገብር። ኣብ መወዳእታ ከኣ በቲ ምስ ነገራት ካብ ምጥባቅን ንልቢ ዘደንዝዝ ዓለማውነትን ሓራ ዘውጸኣና ጾም ገቢርና ናብ ውሽጥና ናብ ሕልናና ከም እንምልከት ይገረና። ጸሎትን ናይ ፍቅሪ ሥራሕን ጾምንከስ ነቲ ዘይበርስ መዝገብ ንምውናን ዝግበር ወፍሪ እየን።
ኢየሱስ ኣብ ወንጌሉ ‘መዝገብካ ኣብ ዘለዎ ልብኻ ኣብኡ ኣሎ` (ማቴ 6.21) ይብለና። ልብና ወትሩ ናብ ዝስሕቦ ነገር የተኲር! ሃሙን ቀልቡን ናብኡ ይገብር እሞ ከም መመልከቲ መኣዝን ብኣኡ ይምራሕ። ምስ ሓደ ማግነት እውን ክንመሳስሎ ንኽእል። ሓደ ማግነት ኩሉ ግዜ ምስ ሓጺን ክተሓሓዝ ዝሰሓብ ልብና እውን ምስኡ ዝጠብቅ ነገር ክረክብ ወትሩ ምስ ተወጠረ እዩ። ግድን ምስ ሓደ ነገር ክጣበቅ ኣለዎ። ኮይኑ ምስ ዓለማውያን ነገራት ጥራይ እንተጣቢቁ ድሕሪ ወይ ቀዲሙ ባርያ ይኸውን። እቲ ክግልገለሉ ዝነበሮ ነገራት ንሱ ከገልግሎትም ይጅምር። እዚ ከኣ ደጋዊ ኩነታትና ሃብቲ ሥልጣን መሕለፊ ግዜ ንጥቀመሎም ነገራት ክንዲ ዘገልግሉና ጣዖት ኮይኖም መጀመርያ ሓፍሓፍ የብሉና ደሓር ግን ናብ ዘይውጻእ ህጉም የእትውና። በንጻሩ ልብና ኣብ ዘይበርስ ነገራት እንተደኣ ተጣቢቑ ግን ብቀዳምነት ገዛእ ርእስና ንረክብ ሓራ ከኣ ንኸውን። ጾመ ኣርባዓኸስ ንልብና ካብ ከንቱነት ሓራ እንገብረሉ ናይ ጸጋ ግዜ እዩ። ካብቶም ዘስድዑና ወልፍታትን ጽግዕተኛነትን ሓራ እንወጸሉ ግዜ እዩ። ጠመተና ናብቲ ነባሪ ዝኾነ ነገር እንገብረሉ ግዜ እዩ።
ኣብ ጒዕዞ ዘመነ ጾመ አርባዓ እትቀርበና ሕቶኸስ ጠመተና ናብ መን ነተኲር ትብል እያ። እንትርፎ መስቀል ክርስቶስ ናብኡ ነተኲሮ ካልእ ነገር ክህሉ ኣይክእልን። እንኮ ቡሶላ ማለት ኮምፓስ ወይውን ኣንፈት ሕይወትና ዝሕብርከስ ኣብ መስቀል እተሰቅለ ክርስቶስ ኮይኑ ንሰማይ ገጽና ክነተኲር ይሕብረና። ናይ ዕጸ መስቀል ድኽነት ከምኡ እውን ሱቊ ምባል ናቲ ኣብ እተሰቅለ ጐይታ እቲ ምእንቲ ፍቅርና ንኩሉ ገዲፉ ዕራቊ ዝኾነ ጐይታ ኩነታት ሓቀኛ ሕይወት ምሳኡ ኮይና ብዙሕ ጋሕ ገልጠምን ረኣዩለይ ስምዑለይን ዘይብላ ገርሀይና ሕይወትና ናብራን ከምዘድሊ ይሕብረና። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዕጸ መስቀል ኮይኑ ንኩሉ ነገራት ቶባ ኢልካ ናይ ምግዳፍን ምምናንን ሓያል ትብዓት ይምህረና። ከመይ ሰኽሚ ኣብዚሕካ ምጉዓዝ ንቅድሚ ኣየሰጒመካን እዩ። ካብቶም ዝሓላልኹና ጣዕሚ ናብራ ዓለምን ኢደ እግርና ዝጠምሩ ናይ ንኣይ ይጥዓመኒ ገመዳትን ዓጊበ ይኣኽለኒ ዘይብሉ ህርፋንን ጽጉምን ድኻን ርኢኻ ካብ ምርዳእ ዝተዓጽወ ልብን ሓራ ንውጻእ። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብታ ብፍቅሪ እተቃጽል ዕጸ መስቀል ኮይኑ ሕይወትና በዚ ናይዚ ዓለምዚ ሓሙዅሽቲ ከይተዓብለለት በታ ፍቅሩ ክትመውቅ ይጽወዓና ኣሎ። እዛ ሕይወት እዚኣ ብቃልዓለም ዘይትቅህም ብናይ ፍቅሪ ሥራሕ እትቃጸል ሕይወት እያ። ኮይኑ ግን ከምቲ ንሱ ዝሓተና ኰና ክነብር ኣጸጋሚዶ ኣይኮነን! እንተበልና እወ ብርግጽ ኣጸጋሚ እዩ! እንተኾነ ናብታ ዕላማ የብጽሓና እዩ። ነዚ ከአ ጾመ ኣርባዓ ጽቡቅ ጌሩ ይሕብረና። ብሓሙዅሽቲ ትጅምር ኣብ መወዳእታ ግን ኣብ ሓዊ ናይ ለይቲ ፋሲካ ተብጽሓና። ኣብኡ ከኣ እቲ ኣብ መቃብር ዝተነብረ ሥጋ ኢየሱስ ሓመድ ኣይኮነ ኣይበረሰ እንታይ ደኣ ብክብሪ ተንሢኡ። ንዓና ነዞም ሓመድ ዝኾና እውን ምስቲ ዘሎና ድኻምነት ናብ ጐይታ እንተደኣ ተመሊስና መንገዲ ፍቅሪ እንተደኣ መሪጽና ነታ መወዳእታ ዘብላ ዘለዓለማዊት ሕይወት ክንቅበል ኢና። ንዘለዓለም ከኣ ኣብ ሓጐስ ጐይታ ክነብር ኢና።
እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ።


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ክንዲ ሃገራዊ ረብሓ ንውልቃዊ ረብሕኦም ብዝጠቅም ምስ ናይ ቻይና ፕረዚደንት ሺ ጂንፒንግ ሓዊሱ ምስ ዝተፈላለዩ መራሕቲ ዓለም ይራኸቡ ከምዝነበሩ ኣማኻሪ ሃገራዊ ፀጥታ ነበር ጆን ቦልተን ገሊፆም።
ኣብ ሓደ እዋን ኣማኻሪ ሃገራዊ ፀጥታ ፕረዚደንት ትራምፕ ዝነበሩ ጆን ቦልተን ትማሊ ረቡዕ ኣብጋዜጣ Wall Street Journal ኣብ ዝፀሓፉዎ ጽሑፍ ኣብ 2018 ኣብ ቦነስ ኣይረስ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ G20 ትራምፕ ዳግም ክምረፁ ብዝሕግዝ ቻይና ናይ ኣሜሪካዊያን ናይ ሕርሻ ምህርቲ ምዕዳጋ ክትውስኽን ኣብ ክንድኡ ድማ ድማ ናብ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ዝኣትው ናይ ቻይና ኣቑሑት ተወሳኺ ምንካይ ቐረፅ ከምዝገብሩ ንሺ ሓቲቶምዎም ኢሎም ።
ቦልተን ብምውሳኽ ኣብ 2020 ምርጫ ኣሜሪካ ድምፂ ሓረስቶት ክረኽቡ ክሕግዙዎም ሓቲቶምዎም ኢሎም ።
ናይ ቦልተን ፅሑፍ 29 ሰነ 2019 ኣብ ኦሳካ ጃፓን ኣብዝተኻየደ ኣኼባ G20 እውን ርክብ ኣሜሪካን ቻይናን ኣብ ዓለም ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ ኢሎም ሺ ንትራምፕ ነጊሮምዎም ይብል ።
ትራምፕ እቲ ምይይጥ ብዝገርም ኩነታት ናብ ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ብምቕያር ንሶም ዝዕወቱ ምዃኖም ከረጋግፁ ንሺ ተማሕፂኖምዎ ኢሎም ቦልተን።
592 ገፅ ኣብ ዝሓዘ The Room Where It Happens: A White House Memoir ብዝብል ኣርእስቲ ናይ ዋይትሃውስ ተዘክሮኦም ዘዘንትው ሓዱሽ መፅሓፍ ጆን ቦልተን ናብ ዕድጋ ክወፅእ እዩ።
እቲ ናይ ትራምፕን ሺን ርክብ ኣብቲ መፅሓፍ እውን ጠቒሶምዎ ኣለው።ናይቲ መፅሓፍ ቅዳሕ The NewYok Timesን The Washington Postን ረኪበንኦ ኣለዋ።
“ንሶም(ትራምፕ) ቻይና ዓልቋይን ስርናይን ምዕዳጋ ክተሓይል ንኣገዳስነት ሓረስቶት ኣስሚሮምሉ እዮም።ትራምፕ ቃል ብቓል ዝበሉዎ ኣብቲ መፅሓፍ ከውፅኦ ደልየ ነይረ።ናይ መንግስቲ ቅድመ ሕትመት መስርሕ ግምገማ ግን ኣይፈቐደን’’ኢሎም።
እቲ መፅሓፍ ዝቕፅል ሰሙን ክወፅእ መደብ ተታሒዙ እንተሃለወ እውን ሚንስትር ፍትሒ ነቲ ሕትመት ጠጠው ንምባል ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ክሲ መስሪቱ ኣሎ።ቦልተን ንዝፈረምዎ ሓበሬታ ናይዘይምውፃእ ስምምዕ ብምጥሓስ ሃገራዊ ድሕነት ኣብ ሓደጋ ኣውዲቖምዎ ክብል ምምሕዳር ትራምፕ ይከራኸር።
ትራምፕ ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ኣብ ዋይት ሃውስ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ናይ ቦልተን መፅሓፍ ብገበን ዘሕትት እዩ ኢሎም።
“ንዓይ ከቢድ ገበን እዩ’’ኢሎም ትራምፕ ‘’ብምስጢር ክዕቀብ ዘለዎም ሓበሬታ ከምዝሓዘ ይፈልጥ እዩ።ኩሉ ምሳይ ዝግበር ምይይጥ ምስጢር እዩ።ብዛዕባ እቲ ምይይጥ እንተሓሲዩ ድማ ዝገደደ ይኸውን’’ኢሎም ።
ትራምፕን ዋና ዓቃቢ ሕጊ ዊሊያም ባርን ቦልተን ንናይ ዋይት ሃውስ መስርሕ ገምጋም ረቂቕ ፅሑፍ ኣይዛዘመን ክብሉ ይኸሱ።ናይ ቦልተን ጠበቓ ግን እቲ መፅሓፍ ሚስጥር ኣይሓዘን፤መስርሕ ገምጋም እውን ኣብ ዝሓለፈ ሚያዚያ ወዲኡ እዩ ይብል።


text:
Radio Erena: 11 April 2017
ካብ ሮቡዕ 13 ክሳብ 17 ሚያዝያ ኣብ ሆላንድ ዝካየድ ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ ዞባ ኤውሮጳ፣ ንሓያሎ ወገናት የከራኽር ከምዘሎ ካብታ ሃገር ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
እቲ ዋዕላ ክቋረጽ ብሓያሎ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒን መሓዙት ህዝቢ ኤርትራ ዝኾኑ ወጻእተኛታትን ፈተነታት ከምዝተኻየደ ዝሓብሩ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ወገናት፣ መንግስቲ ኤርትራ’ውን ብወገኑ፣ ካብ ሓያል ተቓውሞ ብምስጋእ እቲ ዋዕላ ዝካየደሉ ሰዓታትን ቦታን ብምስጢር ሒዝዎም ከምዘሎ ጠቒሶም።
ኩነታት ኤርትራ ክሳብ ኣብ ፓርላማ ሆላንድ ከምዝተዘተየሉ ዝዝከር ኮይኑ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት እታ ሃገር ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝፍጽም ዘሎ መንግስትን፣ ነቲ መንግስቲ ተቖጻጺሩ ዘሎ ህግደፍን እንታይ መርገጺን ስጉምትን ይወሰድ ኣብ ዝብል ነጥቢ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ’ዩ ዘከረኻር።
ኣብ ምትርጓም ንሓድሽቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክሰርሑ ዝጸንሑ ሓያሎ ንጡፋት ኣባላት ህግደፍ ኣብ ሆላንድ’ውን ምስዚ ብዝተሓሓዝ ካብ ስርሖም ከምዝተባረሩ ኣይርሳዕን።
ህግደፍ ኣብ ዞባ ኤውሮጳ ዘካይዶ ዋዕላታት ይኹን ኣኼባታት ርኡይ ተቓውሞታት ይገጥሞ ምስ ምህላዉ፣ ንጹር ቦታን ሰዓታትን ብኣግኡ ካብ ምሕባር ክቑጠብ’ዩ ዝርአ ዘሎ።
========================


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 18 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ንጐሆ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ብምስልን ቃልን ውሕዘት ብቐጥታ ዝመሓላለፍ ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ፡ ስለ እቶም ብኮቪድ 19 ሕማም ንዝተለኽፉ ዜጋታትን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ኣብ ምቕራብ እንከለዉ ዝዓረፉ ሰብ ሞያ ክንክን ጥዕናን ሓኻምን ወለንተይናታን ከምዝጸለዩን፡ ኣብዚ ጽንኵር እዋን እግዚኣብሔር ቀረባና ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፡ ንሕድ ሕድና ክንተሓላለይ ሓደራ ከምዝበሉ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ነቶም ብምኽንያት ኮቪድ 19 ዝዓረፉን ብፍላይ ነቶም ዝተለኽፉ ኣብ ምግልጋ ንዝዓረፉ ሓኻይምን ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ወለንተይናታትን ሓሳብ ገይሮም ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ፡ ኣብ ናይ ዕለቱ ካብ ኦሪት ዘዳግም ምዕ. 4 ፍቕዲ 1ን ካብ ፍቕዲ 5 - 9ን ወንጌል ማቴዎስ ምዕ. 5 ካብ ፍቕዲ 17 – 19 ዝተወስዱ ምንባባት ኣሞርኵይዞም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፡
እግዚኣብሔር ንሕዝቡ ዝህቦ ሕጊ፡ ኢየሱስ ኣብ ፍጻሜ ዘብጸሖን፡ እግዚኣብሔር ንሙሴ እቲ ሕጊ ክህቦ እንከሎ “ከምቲ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ብእንጽውዖ ዘበለ ዚቐርበና ከምኡ ኣምላኹ ዚቐርቦ ካእል ዓቢይ ሕዝቢ የልቦን” እንክብል ሙሴ ይዛረብ፡ እቲ ሕጊ ቅርበት እግዚኣብሔ ንሕዝቢ ዘረጋግጽ እዩ፡ ናይ ሓደ መንግስቲ ትእዛዝ ኣይኰነን፡ እዚ ዓይነት መንግስቲ ካብ ሕዝቢ ዝረሓቐን ምልካውን ክኸውን ዝከኣል እዩ፡ … ብግልጸት እግዚኣብሔር ብሕጉ ኣቢሉ ቀረባን ህዝቡ ዘሰንይን ከምዝዀነ ንፈልጥ፡ እግዚኣብሔር ቀረባና እዩ፡ … “ከምቲ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ብእንጽውዖ ዘበለ ዚቐርበና ከምኡ ኣምላኹ ዚቐርቦ ካእል ዓቢይ ሕዝቢ የልቦን” እናበልና ዕለት ብዕለት ንጽልይን ንጽውዖን ዶ?
እግዚኣብሔር ኣምላኽና ናይ ቅርበት ኣምላኽ እዩ፡ ቀረባን ሓቢሩ ምስ ሕዝቡ ዝጓዓዝን፡ ኣብ ኦሪት ዘጽኣት ኣብ ጉዕዞ ምድረበዳ፥ “ለይትን መዓልትን ምእንቲ ኪጓዓዙ እግዚኣብሔር ብመዓልቲ መገዲ ክመርሖም ብዓንዲ ደመና ብለይቲ ከኣ ኬብርሃሎም ብዓንዲ ሓዊ ቕቂድሚዕም ይኸይድ ነበረ፡ ብመዓልቲ ዓንዲ ደመና ብለይቲ ኸኣ ዓንዲ ሓዊ ካብ ቕድሚ እቶም ሕዝቢ ከቶ ኣይተፈልየን “ 13. 20 – 21) ከምዝብሎ እዩ።
ኣብ ቀዳሞት ናይ ቅዱስ ምጽሓፍ ገጻት ነቲ ቅርበት እግዚኣብሔር ስብ ዝሃቦ መልሲ ዘይቀረባነት እዩ፡ ሰብ ብዝህቦ መልሲ ኣቢሉ ካብ እግዚኣብሔር ይርሕቕ፡ ንሱ ቀረባ ክኸውን ንሕና ድማ ንርሕቕ፡ ኣዳምን በዓልቲ በቱ ሄዋን፡ ካብ እግዚኣብሔር ይሕብኡ፡ ይሓፍሩን ይፈርሑን፡ ስለምታይ ስለ ዝኣበሱ፡ ሓጢኣትና ገዛእ ርእስና ንኽንሓብእ ይድርኸና (ኦርቲ ዘፍ. ምዕ. 3. 8 – 10 ረኣ)፡ ብዙሕ እዋን ብዛዕባ ፈራዳይ ዝዀነ እግዚኣብሔር ኣብ ዘብርህ ቲዮሎጊያ ንተርፍ፡ ካብኡ እንሕባእ ፈረዳይ ቢልና ስለ እንርድኦ ጥራሕ እዩ፡ እቲ ካልኣይ ጠባይ፡ ግብረ ቅተለት ምፍጻም ዝብል እዩ፡ “ኣነ ሓላዊ ሓወይ ኣይኰንኵን” (ኦሪት ዘፍ. 4. 9)፡ ዝብል ቃኤላውነት እዩ።
እቶም ክልተ ኣገባባት ዝዀነ ይዅን ዓይነት ምቅርራብ ዝሓኩ እያቶም፡ ሰብ ንናይ እግዚኣብሔር ቀረባነት ኣይፋል ይብል፡ ገዛእ ርእሱ ወናኒ ክኸውን ይደልይ፡ እግዚኣብሔር ቀረባና ኣብ ምዃን ትሕት ይብል ድኽመት ሰብ ናቱ ይገብር፡ ኣብ ማእከልና ንኽሓደር ክመጽእ እንከሎ፡ ሰብን ሓደ ካባናን ይኸውን፡ ክሳብ ሞት፡ ክሳብ እቲ ዝኸፍኤ ብጭካነ ንኽቕተል ገዛእ ርእሱ የወፍይ፡ እዚ ቅርበት’ዚ ንእግዚኣብሔር የዋርድ፡ ምስና ክኸውንን ክጓዓዝን ክድግፈናን መታን ብዅሉ ቀረባና ይኸውን።
እቲ ቀረባ ዝዀነ እግዚኣብሔር ብዛዕባ ትሕትና ዝዛረብ እዩ፡ ዓቢይን ተፈራሕን እግዚኣብሔር ቀረባ ክኸውን ዘይከኣል እዩ፡ እዚ ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት እንርድኦ ሓቂ እዩ፡ እግዚኣብሔር ሰብ ኰነ፡ ክሳብ ሞት፡ … ንደቀ መዛሙርቱ የሰንዮምን ብፍቕሪ ይምዕዶምን ይገንሖምን … እቶም ኣብ ኤማሁስ ዝጓዓዙ ዝነበሩ ክልተ ደቀመዝሙርቲ ንዘክር፡ ተጨኒቖምን ፈሪሖምን ኣብ በይናውነት ዚጓዓዙ ዝነበሩ፡ ቀረባኦም ይኽውን ናይ ሕይወት ትርጉም፡ ትንሳኤ ምዃኑ ንኸስተውዕሉ መታን (ሉቃ. 24. 13 – 32 ረኣ)።
እግዚኣብሔር ኣምላኽና ቀረባን ናይ ቀረባ ኣምላኽ እዩ፡ እዚ ናቱ ንኣና ቀረባ ምዃን ንሓድ ሕድና ንኽንቀራረብ የተባብዓና፡ ብፍላይ ኣብዚ ጽንኩር እዋን’ዚ … ብኣካል ክንቀራረብ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለበዳ ኮቪድ 19 ዘየፍቅደልና እውን እንተዀነ ብጸሎትን ብዝተፈላለየ ኣገባብ ንኽንደጋገን ንኽንቀራረብ ይድርኸና፡ … እግዚኣብሔር ኣምላኽና ቀረባ እዩ እሞ ንሓድ ሕድና ንቀራረብ፡ … ደሴታውያን ኣይኰንና፡ ቀረባውያን ኢና፡ ካብ ጐይታ ዝተወሃበና ውርሻ ቀረባውነት እዩ።
ቀረባ ናይ ምዃን ጸጋ ጐይታ ክዕድለና ንለምኖ፡ ንሓድ ሕድና ንኽንቀራረብ እምበር ከምቲ ቃኤል ዝገበሮ ንኸይንተሓባባእ መታን፡ ስለዚህ “ከምቲ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ብእንጽውዖ ዘበለ ዚቐርበና ከምኡ ኣምላኹ ዚቐርቦ ካእል ዓቢይ ሕዝቢ የልቦን” እናበልና ዕለት ብዕለት ንጽልይን ንጽውዖን ዶ?
እንክብሉ ዝለገስዎ ስብከት ከምዘጠቓለሉ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 14 May 2020
ኣብ ሆላንድ ዝምቕማጦም ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ኣብ ኤርትራ ንዝካየድ ዘሎ፣ ብግዱድ ናይ ጉልበት ስራሕ ዝገለጽዎ መደባት ምምዋሉ፣ ከሲ ከምዝመስረትሉ ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ኤውሮጳ ገሊጸን።
እቲ 37 ገጻት ዘለዎ ክሲ፣ ብ13 ግንቦት፣ ኣብታ ኣባል እቲ ሕብረት ዝኾነት ሆላንድ፣ ከተማ ኣምስተርዳን ናብ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ከምዝተላእከ ዘመልከታ እተን ማዕከናት ዜና፣ እቲ ክሲ 17 ሰነ ኣብ መዝገብ ካብ ዝሰፍረሉ እዋን ኣትሒዙ፣ ሕብረት ኤውሮጳ መልሲ ንኽህብ ናይ ወርሒን ክልተ ቅነን ግዜ ክወሃቦ ምዃኑ ኣገንዚበን።
ኣብ ብርጣንያን’ውን ተመሳሳሊ ክሲ ንምምስራት ተጀሚሩ ከምዘሎ ኣፍሊጠን።
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ብኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ከስርሖ ዝወጠኖ መስመር ጽርጊያ ኤርትራ-ኢትዮጵያ፣ ንምምዋል ፊናንስያዊ ሓገዝ ምብርካቱ ሓያሎ ኣባላት ፓርላማ ናይቲ ሕብረት ብ23 ጥሪ ተቓውሞ ከምዘስምዑ ይዝከር።
እቶም ኣባላት፣ ሕብረት ኤውሮጳ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝሃቦ ሓገዝ፣ ምስቲ ኣብ መጀመሪያ ዝተገልጸን ብምስጢር ዝተለገሰን ናይ ኣስታት 60 ሚልዮን ዩሮ ፍልልይ ከምዘለዎ’ዮም ነቒፎም።
ወደባት ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ዘራኽብ መስመር ጽርጊያ ንምህናጽ፣ ሕብረት ኤውሮጳ ንመንግስቲ ኤርትራ ተወሳኺ ናይ 95 ሚልዮን ዩሮ ሓገዝ ክህብ ምዃኑ’ዩ ኣብቲ እዋን’ቲ ዝግለጽ ኔሩ።
እንተኾነ፣ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ንምህናጽ እቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘራኽብ ጽርግያ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝሃቦ መጠን ሓገዝ፣ ብንጹር ኣይተፈልጠን።
ራፖርተር ፓርላማ ናይቲ ሕብረት፣ ሚሸል ሪቫሲ፣ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ እቲ ሕብረት ነቲ መንግስቲ ፊናንስያዊ ሓገዝ ምብርካቱ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝካየድ ግዱድ ናይ ጉልበት ምዝመዛ ብቐጥታ ይሳተፍ ከምዘሎ ዘመልክት እዩ ክትብል ወቒሳ’ያ።
ኣብ ኤርትራ፣ ብጉልባብ “ሃገራዊ ኣገልግሎት”፣ ኣማኢት ኣሽሓት መንእሰያት ኣብ ናጻ ናይ ጉልበት ምዝመዛን ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ዕስክርናን ተጸሚዶም ከምዘለዉ ዝፍለጥ’ዩ።
===================


text:
ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብቲ ንትሽዓት ኣዋርሕ ኲናት ዝተኻየድሉ ክልል ትግራይ ኣመልኪቱ፡ ኣጠቓላሊ ገምጋም ኣውጽኡ ኣሎ። ኣብቲ ብዂናት ዝተሓመሰ ከባቢን ብሳዕቤን’ቲ ደማዊ ኲናት ዝማህመነን ሕብረተሰብ ድማ ኣስታት 90% ተጸበይቲ ሓገዝ ኰይኖም ኣለዉ ይብል።
ወታሃደራት ኢትዮጵያ ነታ ክልል ካብ ሓይልታት ደባይ ተዋጋእቲ ንምምንዛዕ ብ4 ሕዳር,2020 ኣብ ክልል ትግራይ ድሕሪ ዝጀመረ ኲናት፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰላማውያን ሰባት ሞይቶም፡ ክልተ ሚልዮን ዝበጽሑ ድማ ካብ መንበሪታቶም ተፈናቒሎም ኣለዉ።
ኣብቲ ክልል: ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ህዝቢ ብጥሜት ይሳቐዩ ምህላዎም ዝገለጸ ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት፡ 400-ሽሕ ካብዚኣቶም ኣብ ኣፈፌት ዓጸቦ ከም ዘለዉ የመልክት። ብሰንኪ ስእነት ማእዛታት መግቢ፡ ኣሽሓት ህጻናት ንዝኸፍአ ሓደጋ ተቓሊዖም ኣለዉ።
ብመሰረት ወሃብ ቃል ምውህሃሃድ ሰብኣዊ ሓገዛት ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ)፡ ጀንስ ላርኪ 5.2 ሚልዮን ህዝቢ ማለት ኣስታት 90% ናይ ጠቕላላ ብዝሒ ህዝቢ’ቲ ክልል--ናብ ተጸባዪ ሓገዝ ወሪዱ ኣሎ።
“ነቲ ብፍጥነት ዘንቈልቍል ዘሎ ሰብኣዊ ሕሰም ንምግታእ ምስ ዘሎ ዉሱን ግዜ ድጋፍ መግቢ ንምግባር ኣጸጋሚ’ዩ። መግቢ ዝጸዓና መካይን መዓልታዊ ናብ መቐለ ክኣትዋ ኣለወን። ኣወሃሃድቲ ሰብኣዊ ሓገዝ ህዝቢ ክልል ትግራይ ንዘድልዮ ንምምላእ ብውሑዱ 500 ጽዕነት ዓበይቲ መካይን ሙሉእ ቀረባት ብብሰሙን ከም ዘድሊ ገምጊሞም። እዚ ግን ክገበር ኣይተኻእለን።”
ካብ ምዝዛም ወርሒ ሰነ ንደሓር፡ ክሳብ ሕጂ፡ ሓገዝ መግቢ ጽዒነን ናብ ክልል ትግራይ ዝበጽሓ መካይን 50 ጥራይ ምዃኑን ላርኪ የመልክት።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ሓላፊ ንጉዳያት ህጹጽ ኩነታት ማርቲን ግሪፍስ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሽዱሽተ መዓልቲ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ይገብር ኣሎ። ግሪፍስ፡ ኵነታት ንምግምጋም ናብ ክልል ትግራይ ክበጽሕ ትጽቢት ይግበር። ንግሪፍስ ዝበደመ ቅርጺን ብዂናት ዝጃጀውን ህዝቢ ክቕበሎ ምዃኑ ድማ ተዓዘብቲ ይግምቱ።
ኲናት ካብ ዝጅመር ንደሓር፡ ሲቪላዊ ህዝቢ ትግራይ፡ ብሰንሰለታዊ ግፍዒ በበይኖም ሓይልታት ክደሃኽ ከም ዝጸንሐ ላርኪ ይዛረብ።
“ኲናት ካብ ዝጅመር ንደሓር ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዘስካሕክሕ ግፍዕታት ክፍጸም ጸኒሑ’ዩ። ካብ መንጎ’ቲ ዝተኻየደ በደል፡ ንጾታዊ ዓመጽ ከም መወጋኢ ምርኣይ’ዩ። ኣስታት 1,600 ዝበጽሑ ጾታዊ ዓመጻት ምስ መጥቃዕታትን ተመዝጊቦም ኣለዉ። መደባራት ጥዕና ደይ-መደይ ኢልካ ተጠቒዖምን ተዘሚቶምን። ካብተን ዝነበራ ኣስታት 40 መደበራት ጥዕና ትግራይ፡ ሕጂ 16 ጥራይ’ተን ዝሰርሓ ዘለዋ። ጾታዊ ዓመጽ ዘጋጠመን ኣደታትን ጎራዙትን ዝዕቆባሉ ወይ ሓገዝ ዝረኽባሉ ማእከል ጥዕና የብለንን።”
ላርኪ ኣስዒቡ ድማ ሕቡራት ሃገራት ካልኦት ውልቃውያን ትካላትን ኣብቲ ኣመና ዘይምቹእን ሓደገኛን ከባቢ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምብጻሕ ይሰርሑ ከም ዘለዉ ይሕብር። ክሳብ ሕጂ 12 ሰራሕተኛታት ረዲኤት ተቐቲሎም ምህላዎም ድማ የመልክት። ኣብ መንጎኦም እቶም ብኣዝዩ ኣስካሕካሕኪ ኣገባብ፡ ብ24 ሰነ ዝተቐትሉ፡ ሰለስተ ሰራሕተኛታት ወለንታዊ ማሕበር ዶብ ኣልቦ ሓካይም’ዮም።
ወሃብ ቃል ምውህሃሃድ ሰብኣዊ ሓገዛት ውድብ ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ) ገንዘብ’ውን እቲ ካልእ ፀገም ምዃኑ የመልክት። ቤት ጽሕፈቶም ነቲ ናይ ህይወት-ኣድሕን ስራሕ ብግቡእ ክዓሞ እንተዀይኑ ክሳብ መወዳእታ’ዚ ዓመት’ዚ 430-ሚልዮን ኣመሪካ የድልዮ።


text:
ኣብ መቐለ ተኣኪቡ ዝቐነየ ቤት-ምኽሪ ኽልል ትግራይ፡ ነቲ ብፓርላማ ኢትዮጵያ ዝጸደቐ ምቛም ኮሚሽን ምሕደራ ወሰንን መንነትን ተቓዊምዎ።
እቲ ቤት ምኽሪ ትማሊ ሰንበት ኣብ መዛዘሚ ጉባኤኡ ኣብ ዘሕለፎ ወሳነ-እቲ ብፓርላማ ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ውሳነ ሕገ-መንግስታዊ ኣይኮነን ብዝብል ብምሉእ ድምጺ ተቓዊምዎ`ሎ።
እቲ ቤት ምኽሪ ዝተቃወሞ እቲ ረቂቅ ኣዋጅ ንስርዓት ሕገ መንግስቲ ዝዳፋእ ብምትእትታው ፌደራል መንግስቲ መሰል ምምሕዳር ክልላት ዝፃባእን ንስልጣን ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ዝምንዝዕን’ዩ ኢሉ’ሎ።
ብኻልእ ወገን፡ ቤት-ምኽሪ ፈደረሽን ኢትዮጵያ፡ ኣብ መንጎ ክልላት ኣምሓራን ትግራይን ዘየድሊ ምስሕሓብ ከይፍጠር ይሰርሕ የለን ክብል ሓደ በዓል-ስልጣን ክልል ኣምሓራ ተዛሪቡ።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣማኻሪ ሕጊ ፕረዚደንት ክልል ዝኾነ ኣቶ መርሃጽድቅ መኮነን፡ ቤት-ምኽሪ ፈደረሽን ኣብ መንጎ ክልላት ንዝፍጠር ናይ መንነትን ወሰንን ሕቶታት ብሰለማዊ መንገዲ ክፍታሕ እናተገብኦ፡ ብኽልል ኣምሓራ ብሕጋዊ መንገዲ ዝቐረበ ናይ መንነት ሕቶ የለን ኢሉ ምድምዳሙ፡ ኣብ መንጎ ክልላታት ኣምሓራን ትግራይን ዘየድሊ ምስሕሓብ ንኽፍጠር ይገብር ኣሎ ኢሉ።
እዚ ኣማኻሪ ሕጊ ምምሕዳር ኽልል ኣምሓራ እቲ ስልጣን ዘለዎ ኣካል ነቲ ውሳነ-ሃሳብ ዘየፈጽም እንተኾይኑ ግን፡ ፈደራል መንግስቲ ኣትዩ መፍትሒ ከምዝርከብ ክገብር`ዩ ኢሉ ።


text:
ዕለት 16 መስከረም 2019 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ንወግዓዊ ምብጻሕ ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ናይ ረፓብሊካዊት ማልታ ርእሰ ብሔር ጆርጅ ቨላን ሰዓት ትሽዓተን ፈረቓን ኣብ ሓዋርያዊ መንበሮም ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡን ኣቲ ክሌኣዊ ርክብ፡ ብዛዕባ ጸኣት ስደተይናታ ናብ ኤውሮጳን፡ ሰናይ ክሌኣዊ ርክብ ሃገረ ቫቲካንን ማልታን ኣስተዋጽኦ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ማልታ ኣብ መዳይ ሕንጸትን ክንክን ምህዳርን ህልው ኩነታት ከባቢ መዲትራኒያንን ኣብ ዝምልከቱ ርእሰ ጉዳያት ከምእተመያየጡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ርእሰ ብሔር ቨላ ካብ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ተሰናቢቶም ብናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ምኽትል ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ኣንቶይነ ካሚለሪ ምስ ዝተሰነዩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምእተራኸቡን፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ከምዝሓበሮ፡ እቲ ዝተኻየደ ርክብ ልባዊ ምንባሩ ክፍለጥ እንከሎ፡ ኣብ መንጐ ቅድስቲ መንበርን ሃገረ ማልታን ዘሎ ርክብ ሰናይን ኣብ ሕዝቢ ማልታን ባህልን ሃይማኖታዊ ክብሪ ዘለዎ ልዑል ስፍራን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ መዳይ ሕንጸት እተበርክቶ ኣስተዋጽኦ ዓቢይን ዝነኣድን ምዃኑ ከምእተሰምረሉ ክፍለጥ እንከሎ፡ ካብ ጸኣት ስደተይናታት ናብ ኤውሮጳን ምክንኻን ስነ ምህዳርን ኣብ ዝብሉ እዋናውያን ብድሆታት ኣማእኪሎም ከምተመያየጡን ኣብ መጠቓለሊ እቲ ርክብ ብዛዕባ ህልው ኩነታት ከባቢ መዲትራኒያን ኣደጊፎም ኣብ ዓበይቲ ዓለም ሓቆፍ ተንከፍ ርእሰ ጉዳያት እውን ከምዝዘተዩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ናይ ጀርመን ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣብ ኦመንበር ናይ ሙዩንክን ፍራይሲንግ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ራይንሃርድ ማርክስ ኣብ ፖላንድ ኣብ ዝተኻየደ ኣብ ናይ መላእ ሃገራት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ጉባኤ ተሳቲፎም ኣብ ሃገሮም ምስ ተመልሱ ምስ ናይ ሃገሮም ዶልቸ ቨለ መደብር ራዲዮ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ነቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዝሰፍሕ ዘሎ ሕዝብነታውነትን ብሔርተይናውነት፡ ኣብ ገለ ገለ ሃገርት ኤውሮጳ ካብ ዓባይ ብሪጣንያ ጀሚርካ ክሳብ ኣብ ግሪክ ዝረኣይ ዘሎ ጽልእ መጻእተይናን ወጻእተይናን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ሓርበይናነት ሃገራውነት ሰናይ እዩ፡ ብሔርተይናውነት ካቶሊካውነት ኣይኰነን ኢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብሔርተይናውነት መንቀሊ ውግእ እዩ
ጸንፈይና የማነ ዘመም ውድባት ኣብ ሃገረ ጀርመን ምእታው ሰዓቢ ሃይማኖት ምስልምና ስደተይና ክልኩል ይኹን ዝብል ጭርሖ ኣምሪሑ ሰላምዊ ሰልፊ ኣብ ዝጸወዓሉ እዋን ብፁዕነቶም ምስ ናይ ሃገሮም መደብር ራዲዮ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ናይ ጀርመን መራሔ መንግስቲ ኣንገላ መርከል ኣብ ምቕባል ስደተይናታት ዝኽተልኦ ፖለቲካዊ ውሳኔ ዝቓወም ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ጀርመን ንፈለማ ጊዜ መላእ ጸንፈይና የማነ ዘመም ፖለቲካ ርእየት ዝስዕቡ ብሓባር ዘካየድዎ ምዃኑ እውን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ናይ ኤውሮጳ ውህደት ምትብባዕ
ብፁዕ ካርዲናል ይብሉ፡ ቤተ ክርስቲያን ናይ ኤውሮጳ ሓድነት ሓሊፉ እውን ውህደት ምሉእ ብምሉእ ክረጋገጽ ኣብ ምድጋፍን ነዚ ዓቢይ ዕላማ ዘመቻችእ መገዲ ኣብ ምንቕቓሕ ከምእትዓዪ ኣረጋጊጾም፡ ብርግጽ ሓደ ናይ ብዙሃን ፖለቲካዊ ሰልፊ ናይ መላእ ሕዝቢ ዝውክል እዩ ምባል ጌጋ እዩ፡ ሕዝቢ ክበሃል እንከሎ ውሁዳንን ብዙሃንን ዝጥርንፍ፥ ርእይቶኻ ናይ ምግላጽ ነጻነትን ናይ ሕልናን ናይ ሃይማኖትን ነጻነት ክኽበር ኣለዎ፡ ብዙህነት ምእንጋድ፡ ናይቶም ካባኻ ዝተፈለዩ ሰባት ኣተሓሳስባን ርእይቶን ግምት ከይሃብካ ብስም ብዙህነት ንበይንኻ ምውሳን ጌጋ ምዃኑ ኣብ ዝሓለፈ ታሪኽ ዝተኸስቱ ዓበይቲ ማሕበራውን ሰብኣውን ፖለቲካውን ጸገማት ምዝካር እዅል ይኸውን ኢሎም።


text:
ሓተታ፥ ፈንቅል ሓበን ወለዶታት!
ሓተታ፥ ፈንቅል ሓበን ወለዶታት!
By Shabaitadmin on February 10, 2021
ሎሚ 10 ለካቲት መበል 31 ዓመት ሓርነት ምጽዋዕ እዩ። ዝኽሪ ናይዚ ዕዙዝ ፍጻመ’ዚ ድማ፡ “ፈንቅል ንወለዶታት” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ቅጥዒታት ምክልኻል ኮሮና ቫይረስ ኣብ ግምት ብዘእተወ ጸቢብ መሰናድኦ ይኽበር ኣሎ።
ስርሒት ፈንቅል፡ ህዝቢ ኤርትራን መሪሕ ውድቡ ህዝባዊ ግንባርን፡ ኣብ ታሪኽ ወተሃደራዊ ግጥማት ዓለምና ሒደት መዳርግቲ ጥራይ ዝርከቦ፡ ብመሬትን ባሕሪን እጹብ-ድንቂ ቅያ ዝፈጸምሉ፡ ሓደ ካብ ዓበይቲ ስርሒታት ሓርነታዊ ቃልስና እዩ። እዚ፡ ብወተሃደራዊ ስልቱ፡ ብበርቃዊ ቅልጣፈኡን ስፍሓቱን ኣገራሚ፡ ናይ መወዳእታ ሱር መግዛእቲ ፈንቂሉ፡ ሓርነት ኤርትራ ክውን ምዃኑ ዜግሃደ ወተሃደራዊ ስርሒት’ዚ፡ ንወለዶታት እናተዘከረ ዝነብር ዘሐብን ታሪኻዊ ትውፊት እዩ።
ስርሒት ፈንቅል፡ ኣብ ታሪኽና ጎሊሑ ዝጥቀስ ብርቂ ፍጻመ ይኹን እምበር፡ ህዝቢ ኤርትራን መሪሕ ውድቡ ህዝባዊ ግንባርን፡ ናብ ከምዚ ዝዓይነቱ ፈንቃሊ መጥቃዕቲ ክሰጋገሩ፡ ንዓመታት ዘሰላሰልዎ ወተሃደራዊን ፖለቲካዊን ስራሕ፡ እቲ ዝነውሐን ዝበርተዐን፡ ሓያል ስራሕ፡ ብልሓት፡ ጽንዓትን ትዕግስቲን ዝሓተተ እዩ ነይሩ። ብሓጺሩ ስርሒት ፈንቅል፡ ድምር ውጽኢት፡ ናይቲ ህዝባዊ ግንባር፡ ዘይተቘጠበ ደገፍ ርእሰ-ሓያላን ንዝነበሮ መግዛእታዊ ሓይሊ፡ ኣብ ዝተናውሐን ጸማዲን ኲናት ሸሚሙ ንምስዓር ዝተኸተሎ ውሑሉል ስትራተጂ ኮይኑ፡ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ሓድነት፡ ሞራል፡ ተጻዋርነት፡ ትግሃት፡ ስነ-ምግባርን ጽኑዕ ዲሲፕሊንን ድማ ቀንዲ መሰረት ናይ ዓወቱ እዩ።
ህዝባዊ ግንባር፡ ኣብ ወተሃደራዊ መዳይ ዝተኸተሎ ስትራተጂ፡ ብሓደ ወገን ኣብ ኣኽራናት ናቕፋ፡ ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕልን ባርካን ደልዲሉ ብምዕራድ፡ ደጀኑ ኣውሒሱ፡ መጠነ ሰፊሕ ወራራት እናመከተ፣ በቲ ካልእ መዳይ ኣብ ኩሉ ከባቢታት ሃገር ብደባይን ተንቀሳቓሲን ውግኣት እስትንፋስ ዘይህብ ስልታዊ መጥቃዕቲታት ምክያድ፣ ማዕረ ማዕረኡ ድማ፡ ብመትከል ርእሰ ምርኰሳ፡ ማሕበራዊ ጸገማት ህዝቢ ዘቃልል መደባት ምትግባርን ኩለንተናዊ ዓቕምታት ሰውራ ምድልዳልን እዩ ነይሩ። ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ህዝብታት ኢትዮጵያ በብሸንኾም ኣንጻር ጭቆና ዘለዓዓልዎ ቃልሲ፡ ብንዋትን ምኽሪን እናደገፈ፡ ኣብ ወሰንቲ ግጥማት፡ ሰቡን ኣጽዋሩን ኣብ ጎድኖም ብምስላፍ፡ ንሓይሊ ጸላኢ ናብ ብዙሕ ግንባራት ምጉዝዛይን ማእዝኑ ምጥፋእን፡ ኣካል ናይቲ ዕውት ወተሃደራዊ ስትራተጂኡ እዩ ነይሩ።
ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ህዝባዊ ግንባር፡ ህዝቢ ዓለም ብሓፈሻ፡ እቲ ኲናት ብቐረባ ዝጸልዎ ህዝቢ ኢትዮጵያ ከኣ ብፍላይ ፍትሓውነት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ኽግንዘቡ ዓቲቡ ዝሰርሓሉ ዝነበረ እዩ። ከምቶም ወግዓውያን መንግስታት፡ ኣብ ዝኾነ ዓለማዊ ውዕላትን ስምምዓትን ከይፈረመ፡ ኣብ ውግእ ንዝማረኾም ወተሃደራት ብሰብኣዊ ክንክን ሒዙ፡ ምሂሩን ኣንቂሑን እናፋነወ፡ ነቶም ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ንምምጻእ ዝቃለሱ ዝነበሩ ወገናት፡ ብዘለዎ ዓቕሚ እናሓብሓበ፡ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ሰላምን ምሕዝነትን ንምፍጣር ዘካየዶ ጻዕሪ ቀሊል ኣይነበረን። ካብኡ ሓሊፉ፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ኣፈታትሓ ጉዳያቶም፡ ቅኑዕን ስነፍልጠታዊን ማእዝን ክኽተሉ፡ ሓቢሮም ንማዕርነታዊ ሓድነት ሃገር ክሰርሑ፡ ምስናይ ብዙሕ ዘይቅርዑይ ኣካዪዳ ዝከኣሎ ጎስጒሱ እዩ። ዕላማ ናይዚ ፖለቲካዊ ስራሕ’ዚ፡ ብቐንዱ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ውሑስ ሰላምን ሓድሕድ ምትሕብባርን ዝሰፈኖ ዞባዊ ኩነትን ሓድሽ ናይ ታሪኽ ምዕራፍን ምፍጣር እዩ ነይሩ።
ኣብቲ ብማእለያ ዘይብሉ ቅያታት ዝተመልአ ታሪኽ ሓርነታዊ ቃልስና፡ ደሚቖም ዝዝከሩ ከም ስርሒት ፈንቅል ዝኣመሰሉ ፍሉያት ቅያታት እምበኣር፡ ንስለ ሓበን ጥራይ እንዝክሮም ዕለታት ዘይኮኑ፡ ዝነደቕናዮ ዘዂርዕ ሃገራዊ ታሪኽ ብምዕቃብ፡ ሃገራዊ ራእይናን ዕላማናን ይኹን ንዓወት ዘብቅዓና ክብርታት ወትሩ ኣብ ቦታኡ ምህላው ንምርግጋጽ፡ ቃልና እነሐድሰሎም ኣጋጣሚታት እዮም። ቃል ምሕዳስ ጥራይ ዘይኮነ፡ በብግዜኡ ዝርኣዩ ድኻማትን ጸገማትን እናቐርፍካ፡ ማእዝን ምስትኽኻልን ኣድማዕነት ክብ ምባልን ሕድርና እዩ። ከመይሲ ዘሐብን ሃገራዊ ታሪኽ፡ ነባርነቱ ዝረጋገጽ፡ ንዕኡ ዝሃነጸ ጅግንነት፡ ባህልን ክብርታትን እናተወራረሰ ምስዝቕጽል፡ ልዕሊ ኹሉ ድማ፡ እቲ ደራኺ ሃገራዊ ራእይን ዕላማን ሸቶኡ ምስዝወቅዕ እዩ። እዚ ዘሐብን ባህልን ክብርታትን’ዚ ሕጂ እውን ኣብ ቦታኡ ምህላው፡ ምስክሩ ቃላት ዘይኮነ፡ ኣብ ባይታ እንርእዮ ሓቂ እዩ። ባህሊ ህዝባዊ ግንባር ድማ፡ ክንዮ ቃላት፡ ብተግባር ምድማዕን ምዕዋትን እዩ።
ራእይን ዕላማን ሰማእታት ፈንቅል ኮነ ኩሎም ስውኣትና… ሓርነት እዩ። ሓርነቱ ብሓርነቱ፡ ኩለንተናዊ፡ ምሉእን ውሑስን ሓርነት። ሃገራዊ ናጽነት፡ ሓደ ካብ ምዕራፋት ሃገራዊ ራእይናን ዕላማናን እምበር፡ ናይ መወዳእታ ሸቶና ኣይነበረን። እቲ ዝበረኸ ዕላማና መንፈሳዊን ነገራዊን ጠለብ ዜጋታት ብምልኣት ዜረጋግጽ፡ ምዕሩይን ፍትሓዊን ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ፡ ባህላዊን ማሕበራዊን ዕብየት ብዘላቕነት ዘውሕስ ምቹእ ዘቤታዊን ዞባዊን ባይታ ምፍጣር እዩ። እዚ ባህጊ’ዚ፡ ሎሚ እውን ከም ትማሊ ብስራሕ እዩ ዚሰምር። ስለዚ ድማ’ዩ ጻዕርና፡ ካብ ምንጪ ዘሐብን ታሪኽና ጸዓት እናሰነቐ፡ ክሳብ መወዳእታ እምነ-ማይል ዜልሓጥ ከይበለ ዝቕጽል። ክብሪን ሞጎስን ነቶም ዘሐብን ሃገራዊ ታሪኽ ዘጓናጸፉና ጀጋኑ ኣሕዋትናን ወለድናን! ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታት ፈንቅልን ኩሎም ስውኣትን!. . . . ፈንቅል ሓበን ወለዶታት!
ረቡዕ፥ 10 ለካቲት 2021


text:
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ቀጠር እቲ ስጉምቲ ‘’ ዘይምኽኑይ፣ ሓቅነት ኣብ ዘይብሎምን ዘይተረጋገፁን ክስታት ዝተመስረተ እዩ “ ኢሉዎ’ሎ።
እተን ሃገራት ዲፕሎማተን ካብታ ብነዳዲ ሃብታም ዝኾነት ቀጠር ከምዘወፅኣን ብኣየር ይኹን ብባሕሪ ምስታ ሃገር ዝህልው ርክብ ከምዝበትኻን ገሊፀን ኣለዋ።መንገዲ ኣየር ቀጠር እውን ናብ ስዑዲ ዓረቢያ ዘካይዶ በረራ ኣቋሪፁ’ሎ።
ግብፂ ናይ ቀጠር ኣምባሳደር ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ካብ ካይሮ ክወፁ ኣዚዛ’ላ።መንግስታት ወሽመጥ ፐርሺያ እውን ዜጋታት ቀጠር ኣብ ውሽጢ 14 መዓልታት ካብተን ሃገራት ክወፁ ኣዚዘን ኣለዋ።
ንመንግስቲ የመን ብምሕጋዝ ኣብ የመን ይካየድ ንዘሎ ጥምረት ትመርሖ ዘላ ስዑዲ ዓረቢያ ብወገና ሓይልታት ቀጠር ካብቲ ጥምረት ክወፁ እዮም ኢላ’ላ።
ናይ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሬክስ ቲለርሰን እቲ ስጉምቲ ኣብቲ ዞባ ይኹን ብደረጃ ዓለም ኣብ ልዕሊ ግበረሽበራ ንዝካየድ ግጥም ተፅዕኖ ክህልዎ እዩ ዝብል ትፅቢት ከምዘይብሎም ብምግላፅ ኩሎም ወገናት ፍልልያቶም ክፈትሑ ፀዊዖም።


text:
እዞም ትካላት ብተወሳኺ ፍርቂ ህዝቢ ሶማል ወይ 6.2 ሚሊዮን ህዝቢ ብድርቂ ኣብ ስግኣት ወዲቖም ኣለው ይብሉ።
ኣብዝሓለፈ ሰሙን ወኪላት ፕሮግራም መግቢ ዓለምን ናይ ሕ/ሃ ትካል ህጻናት ኣድሕን ( ዪኒሴፍ) ብድርቂ ኣዝዮም ኣብዝተጠቕዑ ከባቢታት ሰሜናዊ ዞባ ፑንትላንድ ዑደት ኣካይዶም።
ኣብ ሶማል ሃገራዊ ዳይረክተር ዓለምለኸ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ላውረንት ቡኬራ ኣብ ሓደ ገጠር 500 ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ከምዝሞቱ እንስሳት ኣብ ዝተአኸቡሉ መፅለሊታት ይነብሩ ኣለው ኢሎም።
ኣብ ሶማል ኣብ 2010ን 2011 ዓ.ም. ብዘጋጠመ ዓፀቦ ፍርቆም ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ዝኾኑ ህጻናት ዝርከቡዎም ኣስታት 260 ሽሕ ሰባት ሞይቶም እዮም።
ኣብ ሶማል ብሕፅረት ኣመጋግባ ዝጥቅዑ ህጻናት ኣብቶም ዝቕፅሉ ኣዋርሕ 270 ሽሕ ከምዝበፅሕ እውን ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ይግምት።
እቲ ኩነታት ኣዚዩ ሕማቕ እንተኾነ እውን ሶማል ነቲ ህልቂት ናይ ምምካት ዕድል ኣለዋ ይብሉ ቡኬራ።ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ብዛዕባ እቲ ቅልውላው ኣቐዲሙ ስለዝፈለጠ ግብረ መልሲ ምሃብ ጀሚሩ’ሎ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
19 ሕዳር 2013 መቐለ
ህዝቢ ኣብ ኸቢድ ውጥረትን ጭንቀትን ዝወዓለሉ ፀልማት መዓልቲ እዩ። ህዝቢ መቐለ ሐዚ ደምሰሱና ሐዚ ጠፋእና እናበለ ከብዱ ሓቚፉ ዝወዓለሉ። ኣደታት፡ ህፃውንቲ ደቀን መሊሰን ናብ ኸብደን ከእትወኦም ኣይፀልኣን። ናበይ ከም ዝገብርኦም ሓርቢትወን ዝዀንኦ እንትስእና ምርኣይ ኣዝዩ የሕምም ነይሩ።
ምስ ወላዲተይን ሓደ ሓወይን ከባቢ ዓዲ ሽምዱሕን ኣብ ጥቓ ገዛና ነይርና። ኣደይ ነቲ ምንኣስ ሓወይ እናርአየት “ናበይ እየ ዝሓብአካ? ዀይንዎ ድዩ ትግራዋይ ምዃን፤ መንእሰይ ምዃን ሓጥያት ዀይኑ?” እናበለት በይና ትዛረብ። ኣብ መንጎ እዚ ኣብ ዝባንና ዝዓለበ ክሳብ ዝመስለና ኣዕርዩ ከቢድ ናይ መድፍዕ ድምፂ ተሰሚዑ። ብድንጋፀ ፈዚዝና። ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ገዛውቲ ተንቀጥቀጡ፥ መስትዋታቶም ተሰባበሩ። እቲ መድፍዕ ካብ መንበሪ ገዛና ኣስታት 10 ሜትሮ ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ቤት ትምህርቲ እዩ ዓሊቡ።
ብድሕሪ እዚ ቅያር ክዳን እኳ እንተይሓዝና ደብሪ ናብ ዝበሃል ከባቢ ኸይድና። ሰባት ጋቢ ኣንጠልጢሎም፥ ንእሽተይ ፍርናሻት ሒዞም፤ ኣዴታት ክልተ ሰለስት ህፃውንቲ ሒዘን፤ ነብሰ ፁራት ኣብ ሓያል ድንጋፀ ዀይነን፤ ህዝቢ ንደብሪ ገፁ ይውሕዝ ነይሩ። ኩሉ ሰብ ኣብ ደብሪ ዝዓርፈሉ ገዛን ስድራን ሃሊዉዎ ኣይዀነን ንደብሪ ይተምም ዝነበረ፤ ብብሎኬት ዝተነደቑ ቆርቆሮ እኳ ኣብ ዘየብሎም ገዛውቲ እዩ እናዀስተረ ዓሪፉ።
ንጕሆ ገፅና ዝንሕፀበሉ ሳሙና ክእገዝእ ናብ ድኳን እንትወፅእ ህዝቢ መቐለ ኣብ ኣናእሽተይ ድኳናት ደብሪ ተሰሊፉ ነይሩ። ዝበዝሕ ሰብ ምንም ነገር እንተይሓዘ ስለ ዝወፅአ ቆሎ፣ ኩኪስ ብስኩት እዩ ይገዝእ ነይሩ። ብድሕሪት ” በይዛኻቱም ሓራስ እኒኣትና።” እናበላ ታራ ክሓልፋ ዝልምና ኣንስቲ፣ ዝበኽዩ ህፃውንቲ ኣለው። ህዝቢ ደብሪ ክንዲ ዝኸኣሎ ሰብ ናብ ገዝኡ ኣእትዩ ዘላቶ ኣቕሪቡ እዩ። ብፁሓት ወርሒ ፎቐዶ ትሕቲ መሬት ክጐያ እየን ውዒለን። ኣብታ ሽዓ ዕለት ኣነ ከም ሓንቲ ውልቀ ሰብ ዝፈለጥኹዎ ጥራሕ፤ ኣብ ከባቢ ዓይደር ብዝዓለበ መድፍዕ ሓደ ምሉእ ስድራ (ኣቦ ምስ ሰለስተ ደቁ)፥ ኣብ ከባቢ እንዳ ገብሪኤል ሓንቲ ዓባይ ኣዶ (ጓለን ክሳብ ሐዚ ኣብ ዓይደር ትሕከም ኣላ)፥ ኣብ ከባቢ ቀበሌ 14 ጥቓ ዘየርዳኖስ ሆቴል ሓደ መንእሰይ ከም ዝሞቱ እፈልጥ። እዚ ኣነ ብውልቀይ ብቐረባ ዝፈለጥኹዎ እዩ። በቢ ገዝኡን በቢ መንደሩን ኣብታ ሽዓ መዓልቲ ጥራይ ክንደይ ሰብ ከም ዝሞተ ምሕሳቡ ከቢድ ኣይዀንን።
ካብ ደብሪ ድሕሪ ምምላስና መቐለ እንታይ ትመስል ነይራ? ቕትለት መናእሰይ፣ ጉዳይ ኣስቤዛ፣ ዝስተ ማይ፣ መድሓኒት ዝብል ክምለሶ እየ።
#ትግራይ ትዕወት


text:
ተቓወምቲ ሓይልታት ሑቲ ናይ የመን፣ ኣብ ከተማ ዓደን ንዝርከብ መጻረዪ ነዳዲ ንሳልሳይ ግዜ ከምዝደብደብዎ ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብቲ ብሰኑይ ዝተኻየደ ደብዳብ ሚሳይል፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ብቀዳም ዝተደምሰሰ 2 ኣጋንእ ነዳዲ፣ ሕጂ’ውን ሳልሳይ ገንኢ ከምዝተቓጸለ፣ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ብምጥቃስ ማከናት ዜና ዓለም ኣቃሊሐን።
ኣብ ከተማ ዓደን ዝርከብ መጻረዪ ነዳዲ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ኣትሒዙ ስርሑ ደው ከምዘበለ ኣፍሊጡ’ዩ። ብሰንክኡ ዘጋጠመ ሕጽረት ነዳዲ ኣብ የመን ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣስዒቡ ከምዘሎ ይንገር።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ብሃገራት ዓረብ ዝካየድ ዘሎ ደብዳብ ነፈርቲ፣ ኣብ ልዕሊ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘውረዶ ጉድኣት፣ ምሉእ ምጽራይ ክግበረሉ፣ ዋና ጸሓፊ’ቲ ውድብ ኣፍሊጡ።
ባን ኪሙን ብተወሳኺ፣ ኣብ ልዕሊ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ደብዳብ ዘካየደ ኣካል፣ ምሉእ ሓላፍነት ክወስድን ግቡእ ፍርዱ ክወሃብን ኣሎዎ ኢሉ።


text:
“ትማሊ ንዶናልድ ትራምፕ ናይ እንኳዕ ሓጎሰኹም መልእኽተይ ገሊጸ ምስኦም ንምስራሕ ዘለኒ ድልየት’ውን ገሊጸ።”
ሂላሪ ክሊንተን አቐዲመን ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ዝነበራ ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ምርጫ እንተዝዕወታ ቀዳመይቲ ጓል ኣንስተይቲ ፕረዝደንት ኣሜሪካ ምዃና ኔረን እንተኾነ ኣይተዓወታን። ሂላሪ ክሊንተን ኣብቲ ሎሚ ኣብ ኒውዮርክ ስዕረት ናይ ምቕባል መደረ ኣብዚ ምርጫ ብዘይምዕዋተን ይቕርታ ሓቲትን እዚ ድማ ብሓባር ንአምነሉ ክብርታትን ንንርእዮ ብሩህ መጻኢን ኣሜሪካ እዩ ኢለን።
“ውጽኢት’ዚ ምርጫ ዘጉህይ እዩ ብቐሊሉ ዝርሳዕ ‘ውን ኣይኾነን።”
ንሰን ብተወሳኺ ንደገፈተን ኣሜሪካ ካብቲ ዝሕሰብ ንላዕሊ ከምዝተኸፋፈለትን እንተኾነ ኩሎም ደገፍተን ንመሪሕነት ዶናልድ ትራምፕ ብኽፉት እእምሮ ኽቕበሉ ጸዊዓን።
“ዶናልድ ትራምፕ ፕረዝደንትና ክኾኑ እዮም። ንሕና ድማ እንተወሓደ ብኽፉት ኣእምሮ ክንቕበሎን ንመሪሕነት ዕድል ክንሕቦም ይግባእ።”
ሂላሪ ክሊንተን ንመንእያት ኣብ ዘመሓለለፍኦ መልእኽቲ ኣብ ሂወተን ብዙሕ ዓወትን ዕንቕፋታትን ከምዝነበረ እንተኾነ ግን ንዝአምንሉ ነገር ካብ ምቕላስ ደው ከይብሉ ምዒደን።
ንሰን ንደቂ አንስትዮ ኣብ ዘመሓላለፈኦ መልእኽቲ ዕውቲ አብነት ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ብምኻነን ከምዝሕበና ገሊጸን።
ንኹሎም ኣብ ወፍሪ ዘመተ ምርጫኣን ዝተሳተፉን ዝተዋስኡን ንሕጹይ ምኽትል ፕረዝደንት ቲም ኬን ወሲኻ ኣመስጊነን።
እዚ ከምዚ’ሎ ኸሎ ፕረዝደንታ ባራክ ኦባማ ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ ንኽብሪ መስርሕ ምርጫ ኣሜሪካ ብምጥቃስ ምምሕዳሮም ንትግባረ ስርዓታዊ ምስግጋር ስልጣን ይሰርሕ ከምዘሎ ገሊጾም።
“ትማሊ ለይቲ ምስ ምሩጽ ፕረዝደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ናይ ምዝራብ ዕድል ረኺበ ኔረ። ኣብ ምርጫ ስለዝተዓወተ እንዃዕ ሓጎሰኻ ኢለዮ።ጽባሕ ሓሙስ ናብ ዋይት ሃውስ ንኽመጽእን ኣብ መንጎና ዕውት ምስግጋር ፕረዝደንታዊ ስልጣን በዛዕባ ንፍጽመሉ ንኽንዘራረብ ዓዲመዮ ኣለኹ።"
ፕረዝደንት ኦባማ ምስ ሂላሪ ክሊንተን ወጊኖም ኣብ ልዕሊ ዶናልድ ትራምፕ በሊሕ ነቐፌታ ገምጋምን ክህቡ ምጽንሖም ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ቅድሚ ናብ ሽወደን ምምጻእካ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 8 2018
ዕቝባ ንምሕታት ናይ ግድን ኣብ ሽወደን ወይ ኣብ ናይ ሽወደን ዶብ ክትህሉ ኣሎካ። ቅድሚ ናብ ሽወደን ምምጻእካ ወይ ኣብ ሓደ ናይ ሽወደን ኤምባሲ ዕቝባ ክትሓትት ኣይከኣልን እዩ።
ኣብ ሽወደን መሰል ዕቝባ ዘሎካ እንተ ኾይኑ ዝምርምር፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣብ ሽወደን እዩ። ኣብ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ዕቝባ ምሕታት ብዙሕ ሓበሬታ ኣሎ።
ከምኡ'ውን ቅድሚ ናብ ሽወደን ምምጻእካ ምእንቲ ኽትቀራረብ ኣብዚ ገጽ ዘሎ ሓበሬታ ከተንብቦ ትኽእል ኢኻ።
ቅድሚ ናብ ሽወደን ምምጻእካ ኣብ ካልእ ሃገር ዕቝባ ሓቲትካ እንተ ኾንካ
ካብ ሓንቲ ካብ ኤውሮጳ ወጻኢ ትርከብ ሃገር እንተ ኾንካ ሃዲምካ፡ ናብታ መጀመርታ ኣብ ኤውሮጳ ዝኣተኻላ ሃገር ዕቝባ ክትሓትት ኣሎካ። እዚ ኣብቲ ኣብ መንጎ ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት (EU)፡ ኖርወይ፡ ኣይስላንድ፡ ስዊዘርላንድን ሊኽትንሽታይንን ዝተገብረ ስምምዕ ስርዓት ዳብሊን ሰፊሩ ኣሎ።
ኣብ ሽወደን ዕቝባ እንተ ሓቲትካ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነዚ ዝስዕብ ምምርማር ይጅምር፡
- ኣብ ውሽጢ ኤውሮጳዊ ሕብረት ናብ ካልእ ሃገር ቪዛ ተዋሂቡካ እንተ ኾይኑ።
- ኣብ ውሽጢ ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ ካልእ ሃገር ሓደ ሓደ ዓይነታት መንበሪ ፍቓድ እንተ ኣለካ ኾይኑ።
- ናብ ሽወደን ኣብ ትመጻሉ ዝነበርካ ኣብ መንገድኻ ኣብ ካልእ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሃገር ዕቝባ ሓቲትካ እንተ ዄንካ።
ዝኾነት ካብዘን ነጥብታት ልክዕ እንተ ኾይና፡ ንናይ ዕቝባ ሕቶካ ሓላፍነት ትወስድ ሽወደን ኣይኮነትን። ደጊም ናይ ግድን ናብታ ቪዛ ዝሃበትካ ወይ መንበሪ ፍቓድ ወይ ዕቝባ ዝሓተትካላ ሃገር ተመሊስካ ክትከይድ ኣሎካ።
ይኹን'ምበር ኣብ ሽወደን ናይ ቐረባ ኣዝማድ እንተ ኣሎዉኻ ኾይኖም ፡ናይ ዕቝባ ሕቶኻ ኣብ ሽወደን ክምርመር ይኽእል እዩ።


text:
ወረቐት መንነት ንምሕታት ናብ ሓንቲ ካብተን ናይ ስካተቨርከት ኣብያተጽሕፈት ኣገልግሎት ኪድ። ኣብዚ፡ ወረቐት መንነት ንምሕታት ናብ ሓንቲ ካብተን ናይ ስካተቨርከት ኣብያተጽሕፈት ኣገልግሎት ምስ ከድካ እንታይ ከም ዚግበር ከተንብብ ትኽእል።
ኣብኡ ምስ ከድካ፡ ናይ መጠየቕታ ክፍሊት ከም ዝኸፈልካ ቅብሊት ኣርእይ። መን ምዃንካ ግለጽ፡ ማለት መንነትካ ኣረጋግጽ። ወረቐት መንነት ንምርካብ እንታይ ቅድመኩነት ከም ዘሎ ኣንብብ።
ኩለን ኣብያተጽሕፈት ኣገልግሎት ኣይኮናን ወረቐት መንነት ዚህባ። ኣብዚ፡ ኣየኖት ኣብያተጽሕፈት ኣገልግሎት፡ ወረቐት መንነት ከም ዚህባ ክትረብክ ትኽእል፤
ናብ ቤትጽሕፈት ኣገልግሎት ምስ ከድካ፡ ንወረቐት መንነት ዚምልከት ኤለክትሮኒካዊ መጠየቕታ ትገብር። እቲ መስካሪ (intygsgivare) ምሳኻ ምስ ዚህሉ ኣብቲ ቤትጽሕፈት ኣገልግሎት ኮይኑ ነቲ ናይ ወረቐት መንነት ፎርም Intygsgivare (SKV 1503) ኪመልኦን ክፍርመሉን ይግባእ። ትሕቲ 18 ዓመት ምስ እትኸውን እቶም ዘዕብዩኻ ነቲ ናይ ወረቐት መንነት መጠየቕታ ብኢ-ለጊቲማኹን ገይሮም ኪመልኡዎ ይግባእ - ናይቶም ዘዕብዩኻ ፍቓድ (SKV 1502)። ኣቶም ዘዕብዩኻ ክልተ ምስ ዝኾኑ፡ ክልቲኣቶም ኪፍርሙ ይግባእ።
ኣብቲ ቦታ ክትሰኣል ስለ ዝኾንካ፡ ናትካ ፎቶ ሒዝካ ኣይትምጻእ
ነቲ ካርድ ክታም ኣንብረሉ፡ ነቲ ኤለክትሮኒካዊ መጠየቕታ ድማ በቲ ንምስራሕ ካርድ ዘገልግልን ኣብቲ ካርድ ዚረአን ሓበሬታ ኣጽድቆ። ነቲ ናይ ተልያ ኢ-ለጊቲማኹን ቅድመኩነት ድማ ኣንብቦ Telia e-legitimation.


text:
ክልተ ፍጻሜታት ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብያተ ክርስቲያናት ተዋሕዶ
ኣብ ክልተ ወታደራዊ መዓስከራት ኢትዮጵያ መተከልን ብላቴን ዝተወልዱ ሓደ ዓይነት ባህርይ ዘለዎም ኣብ ኢትዮጵያ ማሕበረ ቅዱሳን፥ ኣብ ኤርትራ ድማ ማሕበረ ማርያም፥ ብዝብል ዝፍለጡ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ዝመሸጉ ቁርዲድ ቤተ ክርስቲያን እዮም።
ሓደ ንጹር መግለጺ ኣለዎም፥ ሓንቲ ቋንቋ ንኽልቲኦም ሓንቲ ትገብሮም ኣላቶም። ናቶም ሓሳብ ዘይቅበል ኣብ ትሕቲኦም ዘይምብርከኽ ኩል ሓንቲ መጸውዒት የጠምቕዎ “መናፍቕ፥ ተሓድሶ”። መለለይኦም ኣከዳድና ነጸላ ኣሰጋግዳ፥ ምኽኒት ብገዳማት፥ ንሽማግለታት ጳጳሳት ምሓዝ፥ ቀንዲ ስርሖም እዩ። ከምቲ ኣብ ራእ ዮሓ. “ኣብ ሰማይ ከኣ ዓው ብዝበለ ድምጺ፡ እቲ ለይትን መዓልትን ኣብ ቅድሚ ኣምላኽናን ዚኽሶም ዝነበረ ኸሳስ ኣሕዋትና ተደርብዩ እዩ እሞ፡ ሕጂ ምድሓንን ስልጣንን መንግስትን ናይ ኣምላኽና ዀይኑ፡ ምልኪ ኸኣ ናይቲ ቕቡእ እዩ፡ ኪብል ከሎ ሰማዕኩ።” 12:10 ዝብሎ ኩሉ ጊዜ ኣብ ክስን ጸለመን ዝተጸምዶ እዮም።
ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዝምስረት ልዕሊ ዕስራ ዓመት ኣቑጺሩ ዘሎ ማሕበር ቅዱሳን ድሒሩ ዝተረድኦም ጳጳሳት ኢትዮጵያ ሕጂ ዝፈረሰ ምስ ፈረሰ፥ ብሚልዮናት ህዝቢ ናብ ካልእ እምነታት ምስ ገዓዘ፥ ናይ ዓቕሊ ጽበት መግለጺ ዘውጽእዎ ንምስትውዓል ኣብዚ መላግቦ እስከ ንስማዕ https://www.youtube.com/watch?v=u67ZFOJuJKw
እስከ ብዛዕባ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ሓዲግና ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ማሕበር ማርያም ተባሂሉ ዝፍለጥ ገርህታት መንእሰያት ዝኣከበ፥ ብኢትዮጵያ ኣቢሉ ልሒኹ ዝኣተወ፥ ኣብ tewahdo.org “የማሕበረ ቅዱሳን ፖለቲካዊ እና ሃይማኖታዊ ጣልቃ ገብነት በኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ክፍል 1-3 ብኣምሓርኛ ዝተጻሕፈ ኣተኣታትውኡ ኣብ ሃገርና ተመልከቱ።
ኣብ ኤርትራ ሱር እዚ ማሕበር ካብ ዝኣቱ ክንደይ ብርሰትን ዕንወትን በጺሑ ኣሎ።
ፓትርያርክና፥ ምሁራት ካህናትና ኣብ ምእሳር፥ ክሲን ጸለመን ኣብ ምንዛሕ፥ ክንደይ ዕንወት ተፈጺሙ ኣሎ። ንኣቦታት ጳጳሳት ኣብ ምግጋይ፥ ክንደይ ክፉእ ተሰሪሑ ኣሎ።
ኣብነት ኣብ ኣሜሪካ ኣብ 2005 ዑደት ዝገበሩ ኣባ ሉቃስ ኣብ 2000 ዓመተ ምሕረት መጽሓፍ ቅዱሳት ኣብ ቀጽርታት ቤተ ክርስቲያን ብሰንኪ እዚ ኣብ ኤርትራ ሰሊኹ ዝኣተወ ማሕበር ብሓዊ ምስ ተቓጸለ፥ ነዞም ኣቦ ሰይጣንውን ዘይበሎ ቃል ድፍረት “ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣዴታት ሓዊ ዘቃጸላኦ መጽሓፍ ቅዱስ፥ መጽሓፍ ርኩስ እዩ።>” ኢሎም ክዛረቡ ዘገደዶም እዚ እኩይ ማሕበር እዩ። ክሳብ ሕጂ እዚ ማሕበር ካብ ዝባኖም ምውራድ ኣብይዎም፥ ንቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ መካነ ክስን ጸለመን ጸርፍን፥ ናይ ፖለቲከኛታት መራገጫ ገይርዋ ዘሎ፥ ክንደይ ንጹሃት ካህናትን ዲያቆናትን እዮም ብሰንኪ እዚ ከሳሲ ማሕበር ካብ ቤተ ክርስቲያን ርሒቖም፥ ኣብ ጽኑዕ እምነቶም ከለዉ ተወጊዞም፥ ሕልፍ ሓሊፎም ኣብ መንጎ ጳጳሳትና ውግዘት ክሓድር ዝገበሩ፥ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቅልውላው ዘላ።
ክንደይ ተስፋ ዝግበሮምን እንጽበዮምን መንእሰያት ካህናትን ዲያቆናትን እዮም ካብ ቤተ ክርስቲያን ክሲ እናኣቕረቡ፥ ኣጥፊኦሞም ዘለዉ? ንክንደይ ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን እዮም መናፍቕ፥ ተሓድሶ ኢሎም ኣጸሊሞም ስሞም ዘኽፍኡ?
ዋላውን ንናይ ኦሬንታል ኣብያተ ክርስቲያናት ከይተረፈ መናፍቓን ኣብ ምባል በጺሖም ኣለዉ።
ኣብዚ እዋን እዚ ድሕሪ ካብ ስራሕ ምእላይ ኣቶ ዮፍታሄን ቀሺ ሃብቶምን ንቤተ ክርስቲያን ምሉእ ብምሉእ ንምብሓታ፥ ነቶም ብስምዒቶም ብተደጋጋሚ ዘታለልዎምን ዘታልልዎም ዘለዉ ኣቡነ ሉቃስ መሳርሒ ገይሮም፥ ተገን ፖለቲካውያን ሓይሊ ተጸጊዖም፥ ብኸውሊ ነጸላ ምጉልባብ ኣብ ስልጣን ቤተ ክርስትያን ክኣትዉ ውጥም ቅልቅል ዝብሉ ዘለዉ፥ ክሳብ ክንደይ እዩ፥ ሰብ ኣቃሊብሎም ዘሎ?
ከም ተዋጋኢት ላም ኣብ ኣፍደገ ቤተ ክርስቲያን ኮይኖም ፉፍ እናበሉ ክንደይ መንእሰይ እዩ ነዛ ቤተ ክርስቲያን ክርሕቃ ገይሮም ዘለዉ? እሞ ሕዝቢ ነቒሕሎምዶ? ዓቢይ ምልክት ሕቶ እዩ።
ኣብ ጎረቤትና ናይ ኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ዝነድድ ዘሎ ሓዊ ናባና ኣይሰገረን ኢልና ክንዕሾ ዝግብኣና ጊዜ ኣይኮነን። ካብቲ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎ ዕንወትን ዘይውሕድ ይፍጸመና ኣሎ። እዚ ተመን ክሳብ ዝግብል ተዓጊስካ ገበል ምስ ኮነ ክትቀትል ምፍታን ንባዕልኻ ንሓደጋ ምግላጽ እዩ። ስለዚ ሕጅውን መምሃርን ኣይግበርካ መምሃርን ኣይኽላእካ ተባሂሉ እዩ ነቒሕና ንፍለጦም።
እግዚኣብሔር ጸጋን ሰላምን የብዝሕ።
ዘንስር ዮሓንስ


text:
Tranemo
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2020
ናብ ትራነሞ እንቋዕ ብደሓን መጻእካ። ብድሕሪ እዚ ስም ብዙሓት ሕጕሳት ተቐማጦ ዘልወን ናእሽቱ ሓያልት ቍሸታትን ዓድታትን ኣሎዋ። ኣብዚ ጽቡቕ ተፈጥሮ፣ ህድኣት ዝፈጥር ጸጥታን ሓደ ሃብታምን መሳጥን ታሪኽ ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ11,886
ስፍሓት መሬት741 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Borås 43 ኪሜ
- Jönköping 70 ኪሜ
- Göteborg 101 ኪሜ
ኣብዚ እምነት ናይ መጻኢ ግዜ፣ መንፈስ ዋኒነ-ትካልን ኣብ ነንሕድሕካን ኣብ ተፈጥሮን ሓልዮት ኣሎ። እዚ ካልእ ገዲፍካ ኣብቲ ንጡፍ ማሕበራዊ ሂወት የንጸባርቕ እዩ። ኣብዚ ዳርጋ ንዅሉ ዝንባለ ዝኸውን ሓደ ማሕበር ኣሎ።
መንበሪ-ገዛ
እቲ ዝዓበየ ትካል ክራይ-ኣባይቲ ኣብ ከተማ ትራነሞ እቲ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ ዝውንን ትካል ትራነሞ ንክራይ ኣባይቲ እዩ። እዚ ትካል'ዚ ኣስታት 800 ዝሐውን ኣብ 13 ዓዲታት ፋሕ iሉ ዝርከብ መንበሪ-ኣባይቲ ይውንን። ብዜካ'ዚ ናይ ግሊ ትካላት ክራይ ኣባይቲ ውን ኣለዋ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብዜካ ቋንቋ ሽወደን ብብዝሒ ኣብ ትራነሞ ካብ ዝዝረብ ቋንቋታት፡ ዓረበኛ፡ ሶማልኛ፡ ሮማነኛን ኣልባንያን የጠቓልል።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ከተማ ትራነሞ ዉዕዉዕ ማሕበራዊ ንጥፈታት ዘለዎ ከተማ እዩ። እዚ ማሕበራዊ ንጥፈታት'ዚ ኣብ መዳያት ስፖርት፡ ባህሊ፡ ሕብረተ-ሰብን ካልእን ዘትኮረ እዩ። ቤተ-ክርስትያን ሽወደንን ካልኦት ሃይማኖታዊ ምትኽኻባት ኣብቲ ከተማ ንጡፋት እዮም። ካልእ ብሄራዊ ወይ ሃይማኖታዊ ዘይትክርስትያናዊ ምትእኻባት ስደተኛታት ኣብ ከተማ ቦሮስ ይርከባ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከላይ ክፋል ከተማ ትራነሞ፡ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ፡ ቤት-ንባብ፡ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ፡ ፋርማሲ፡ ማእከል ጥዕና፡ ሕክምና ስኒ፡ ናይት ስፖርት ድኳናት፡ ድኳናት ክዳውንቲ፡ ኑቕጣ ፖልሲን ወዘተ ይርከብ። ኣብ ንኡሳን ዓዲታት ሊማሬድ፡ ልንግሃምን ዳላስቶርፕን ውን ከይትረፈ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ ይርከብ። ናይ ሓራጅ ዘገልገለ ንብረት ዝሽየጠሉ ድኳናት ንኣብነት ቢግስቴነን ኣብ ከተማ ትራነሞ ከምኡ ውን ድኳን ኦተርብሩክ ኣብ ሊማሬድ ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ብምምሕዳር ዞባ ዝእለያ ቤት-ትምርህቲ ወይ ውን መውዓሊ-ህጻናት ኣብ ከተማታት ትራኔሞ፡ ሊማሬድ፡ ሌንግሀም፡ ዳልስቶርፕ፡ ኒትቶርፕ፡ ግሪስሞስ፡ ኾቱፍታ ኣምዮርናርፕን ኡደቦን ይርከባ። ናይ ግሊ ኣብያተ-ትምህርታት ኣብ ከተማታት ሊማሬድ፡ ሌንግሄም፡ ሞንስታድን ሙሴቦን ይርከባ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኩለን ኣብያተ-ትምርህርታት ከተማ ትራኔሞ፡ ብመንግስቲ ዝወነና እየን። ኣብ ትራኔሞ፡ ሊማሬድ፡ ሌንግሃምን፡ ዳልስቶርፕ፡ ግሪምሶስ፡ ኾቱፍታን ኣምብዮርንኣርፕን ናይ ህጻናት ኣብያተ-ትምህርታት ኣለዋ። ካብ 7ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ እተኣንግድ ቤት-ትምርህቲ ኣብ ትራኔሞ ትርከብ። ከምኡ ውን ኣብ ትራኔሞ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ቤት-ትምርህቲ ትርከብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ትራነሞ ኤስኤፍኢ (Sfi) ይወሃብ እዩ። ኣብ ትራነሞ ፍሉይ ናይ ዓበይቲ ቤት ትምህርቲ ኣሎ። ትምህርቲ ንዓበይቲ (Komvux) ምስ ካልኦት ኮሙናት ብምትሕብባር ይወሃብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ትራኔሞ፡ ማእከል ጥዕና፡ ፍሉይ ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታትን ማእከል ጥዕና ህጻናትን ይርከብ። ማእከል ሕክምና ዞባ ውን ኣብ ትራኔሞ፡ ሊማሬድ፡ ሌንግሀምን ዳልስቶርፕን ይርከብ። ህዝባዊ ሕክምና ክንክን ስኒ ከምኡ ውን ካልኦት ናይ ግሊ ሓካይም ኣስናን ንኣብነት ክሊኒክ ታንድቬክስታን ኣብ ትራኔሞ ይርከቡ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ኣብ እትራኽእቡሉ ኣጋጣሚታት፡ ተርጓሚ ናይ ምቍጻር ዕድላት ኣለኩም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ምምሕዳር ዞባ ሊማሬድ መጎዓዝያ ብትካል ቨስትትራፊክ ይምእከል። ካብን ናብን ሊማሬድ ንኣብነት ብባቡር ክትመላለሱ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሊማሬድ፡ ብርክት ዝበሉ ወሃብቲ-ስራሕን ፋብሪካታትን ይርከቡ። ገለ ንምጥቃስ ዝኣክል፡ ምምሕዳር ከተማ ሊማሬድ፡ ነክሳንስ ኢ ግሪምሶስ፡ ኣርዳግ ግላስ ሊማሬድ ካልእን ይርከባ።


text:
መጸዋዕታ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዋዕላ ዝተቐበሎ ረዚን ህዝባዊ ሓደራ ናብ ሽቶኡ ንምብጻሕ፡ ዕዮታቱ ብዕቱብ ምስልሳል ካብ ዝጅምር ድሮ ውሑድ ኣዋርሕ ኣቁጺሩ ምህላዉ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። ገለ ካብቲ እዋናዊ ዕዮታቱ ከኣ ንህዝብና ከምኡ’ውን ንኹሎም ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ውጽኢት ዕውት ሃገራዊ ዋዕላ ንምግላጽን ምብራህን’ዩ። ኣብ ልዕሊ’ዚ ከኣ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዋዕላ ዝተሰከሞ መዝነትን ዝሓዞም ዕማማትን ብንጹር ንምጭባጥ’ዩ። ከምኡ’ውን ሃገራዊ ጉባኤ ናብቲ ብዙሕ ትጽቢት ዝግበረሉ ሽቶኡ ንምብጻሕን ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ብምውጋድ፡ ኣብ ሃገርና ዓይነታዊ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምቅልጣፍን ነፍሲ ወከፍ ደላይ ለውጢ ዜጋ ኣብ ጎኒ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ልሉይ ሓላፍነታዊ እጃሙ ንምብርካትን ምጽዋትን ምዃኑ ኣይዝንጋዕን።
ነዚ መሰረት ብምግባር፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኩርንዓት ዓለም ብሓልዮትን ምትሕግጋዝን ዝተፈላለዩ ኣካላት ሕ/ሰብና ክፍልታት ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ብጣዕሚ ክተባባዕ ዝግብኦ ዕውትን ውዕዉዕን ህዝባዊ ኣኼባታት የካይዱ ምህላዎም ዘይሰሓት’ዩ። ህዝብና ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ብምውጋድ ኣብ ሃገርና ሕብረ ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምህናጽ ዘለዎ ክቱር ባህግታት ኣብዚ ዕውት ኣኼባታት’ዚ ብግብራዊ ተሳትፍኡን ሓላፍነታዊ ልዝባቱን የንጸባርቕ ኣሎ። ካብዚ ሓሊፉ’ውን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዞባታቱ ንኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ዝተሓጋገዙ ብህዝቢ እምነት ዝተነበረሎም ህዝባዊ ሽማግለታት ይመዝዝ ምህላዉ ዘይኸሓድ’ዩ። ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ እዚ ሰናይ ተበግሶታት’ዚ ቀጻልነቱ ክርኢ ዘለዎ ጽኑዕ እምነት እናገለጸ፡ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ከኣ ነቲ ካብ ህዝብና ዝግበረሉ ዘሎ ሞራላዊ ምትሕግጋዝን ምትብባዕን ዕዙዝ ምስጋንኡ የቕርብ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ እዚ ሞራላዊ ምትሕግጋዝን ምትብባዕን’ዚ ወትሩ ኣብ ንቡር ታሪኻዊ ቦትኡ ህያዉ ምዃኑ የረጋግጽ። ካብዚ ዝዘለለ ግን ውጽኢቱ ናብ ዝተጨበጠ ሃገራዊ ጉባኤ ንምብጻሕን ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ብምውጋድ፡ ኣብ ሃገርና ዓይነታዊ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምቅልጣፍን ከቢድ ዋጋን ጻዕርታትን ዝሓትት ጉዳይ ምዃኑ ይሕብር። ነዚ ክቡር ሃገራዊ ራእይ’ዚ ብክንድ’ቲ ትጽቢት ዝግበረሉ ውጽኢቱ ናብ ዝተጨበጠ ሽቶኡ ንምብጻሕ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ዜጋታትን ኹሎም ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጥን መንፈስ ስኒት፡ ምትሕቁቓፍ፡ ምጽውዋርን ምክብባርን ብምዕሳል፡ ምስ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽንን ተሓጋገዝቲ ሽማግለታቱን ልባዊ ዝኾነ ምትሕግጋዝ ክግበር ይሓትት።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዕማማቱ ብግቡእ ንምፍጻም ሞራላዊ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኩሉ እንተናዊ ደገፋት ህዝብና ዘድልዮ ምዃኑ ዘተሓታትት ጉዳይ ኣይኮነን። እዚ ሓባራዊ ሃገራዊ ዕማም’ዚ ብዘይተሳትፎ ኩሉ እንተናዊ ዜጋታትና ክዕወት ፍጹም ዘይሕሰብ’ዩ። ስለዚ ህዝብና ከምኡ’ውን ኹሎም ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋትን ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ብምውጋድ፡ ኣብ ሃገርና ፍትሓውን ቅዋማውን ስርዓት ንምህናጽን ዘይሕለል ድልውነትን ተወፋይነትን ከርእዩ ይጥለቡ። ብቀጻሊ ኣውንታውን ሃናጽን ሓሳባቶም ክልግሱ፡ ካብ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዝወርዱ ጽማቕ ንድፍታት ዓሚቕ ክትዓት ከካይዱ ይሕተቱ። ኣብ ልዕሊ’ዚ ከኣ ብሞራል ከተባብዑን ብክንድ’ቲ ዓቕምታቶም ዘፍቕዶ ገንዘባውን ንዋታውን ሓገዛት ከበርክቱን ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ብክብሪ መጸዋዕትኡ የቕርብ።
ዓወት ንደሞክራስያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!!
ዓወት ንሃገራዊ ጉባኤ!!
ውድቀት ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ!!
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ
27 ሕዳር 2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1859