text:
ብኣብ ሰሜን ኣሜሪካን፡ ኣብ ኤውሮጳን፡ ዝርከቡ ኣባላት ምእመናን ካቶሊካውያን።
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ካቶሊካውያን ምእመናን፡ ከምኡውን ኩልኻትኩም ኤርትራውያን ሃገራውያን፦
መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ ኩላተን ሃይማኖታት፡ ብፍላይ ከኣ ንካቶሊካዊት ቤተክርስትያን፡ ዘለዎ መደብ (ፖሊሲ) ተኻታቲልናዮ፡ ኣድቂቕና’ውን መርሚርናዮ፤ ዘሰምብድ ኮይኑ ድማ ረኺብናዮ። ምኽንያቱ ከኣ መንግሥቲ ኤርትራ፡ ንኹላተን ሃይማኖታት፡ ብፍላይ ከኣ ንካቶሊካዊት ቤተክርስትያን፡ ንሓዋሩ ከድክማ፡ እነተኾይኑሉ ክኣ ከጽንታ ዝመደበ እዩ ዝመስል ዘሎ።
መንግሥቲ ኤርትራ ንቤተ-ክርስትያንና ዘለዎ መደባት (ፖሊሲ)፡ እዚ ዝስዕብ ይርከቦ፦
- ቅድሚ ሎሚ ብዝኾን ይኹን መንግሥትን ኣመሓደርትን ተገይሩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ፦ ካብ 30 ዓመት ንታሕቲ ዝዕድሜኦም ካቶሊካውያን ፈለስቲ፡ ካህናትን፡ ደናግልን ናብ ሳዋ ወሪዶም ተዓሊሞም፡ ሃገራዊ አገልግሎት ክገብሩ፦ ማለት ወትሃደራት ክኾኑ፤
- ካብ 50 ዓመት ንታሕቲ ዝዕድሜኦም ካህናትን፡ ካብ 40 ዓመት ንታሕቲ ዝዕድመኤን ደናግልን፡ ብትምህርቲ ይኹን ብሥራሕ ምኽንያት፡ ካብ ሃገረ-ኤርትራ ክወጽኡ መንግስቲ ኤርትራ ኣይፈቅድን እዩ፤
- ኣፍ ቤተ-ክርስትያን ኮይነን ንሕዝቢ መንፈሰ-ሕሊናኡ ዜብርሃሉ ዝነበራ መጽሔታት/ጋዜጣታት ከም “ሓቅን ሕይወትን” ከምኡውን “ብርሃን” ዝኣመሰላ፡ ተኸልኪለን፡ ካብ ሥራሕ ደው ኢለን ይርከባ።
- ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን፡ ንጽጉማት እትህቦ ዝነበረት ሓገዝ፡ መንግስቲ ኤርትራ ጠጠው አቢሉዎ እዩ፤
- ነቲ ቤተ-ክርስትያን ካቶሊካውያን እትህቦ ማሕበራዊ አገልግሎታት፦ ከም ሕክምናን ቤት ትምህርትን ከይተረፈ፡ ካብ ኢዳ ንምሕዳግ፡ ብዙሕ ሜላታት ተፈቲኑ እዩ። ብሳላ ተሪር ተቓወሞ መራሕቲ ቤተ-ክርስትያን ግን ኣይተተግበረን። ካህናትን ደናግልን ንሳዋ እንተ ወሪዶም፤ ሽዑ ዘካይዶ የብሉን ብዝብል ጉልባብ መንግሥቲ ከይወርሶ ድማ የፍርህ፤
- አብዚ ቀረባ አዋን፡ ኣብ ባሕሪ ሊብያ፡ ንዓለም ምሉእ ዘሰንበደን ዘሕዘነን ህልቂት መንእሰያት ኤርትራውያን ምስ ተሰምዔ፡ ኣብ መላእ ኤርትራ ዘለዋ ቊምስናታት፡ በቲ ሃይማኖትና ዝሰርዖ መሠረት፡ ነቶም ዝሞቱ ጸሎት-ፍትሓት ክንዲ ዝገበሩሎም፡ ሰበ-ሥልጣን መንግሥቲ፡ ንካቶሊካውያን ካህናት ብሕማቕ ይጥምቱዎም ኣለዉ። ኣብቲ ጸሎተ-ፍትሓት ናይ ድጕዓ ግጥሚ ዘቕረቡ ገለ ምእመናን ከኣ ናብ ዘይተፈልጠ ቤት ማእሰርቲ ተወሲዶም ዝብል ወረ ይስማዕ እዩ።
ንመረዳእታ ዝኸውን አብነት
ቀዳማይ: ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙናት፡ መንግስቲ ንብዙሓት ካቶሊካውያን ካህናት፦ ቁምስናኹምን ካልእ ኣገልግሎትኩምን ገዲፍኩም፡ ንሳዋ ንቐሉ ዝብል መጸዋዕታ ምስ ሃቦም፦ ምእመናን ቊምስና ሠገነይቲ፡ ነቲ ብመንግሥቲ ዝተዋህበ ትእዛዝ፡ እንተ ቐየሩሎም ኢሎም ናብ አመሓዳሪ ንኡስ ዞባ ሠገነይቲ ፡ ተኣኪቦም፡ መስቀሎም ኣምሪሖም፡ ክልምኑ ምስ ነቐሉ፦ አብ ቤት ጽሕፈት ኣመሓዳሪ ከይበጽሑ ብዘሰንብድ ኣገባብ አጋፊዖም ኣሲሮምዎም።
ሰበ-ሥልጣን መንግሥቲ ደኣ ዝተረድኡዎ ኣይመስሉን እምበር፡ ንዘመናት ዝጸንሔ ባህልን ልምድን አሎ:: ንሱ ክኣ፦ ንኹሉ ሕዝቢ ዜፍርሕ ጸገም እንተ ተረኺቡ፡ ወይውን ንሕዝቢ ዝልክም ኣዋጅ አንተ መጺኡ፡ ሕዝቢ መስቀሉ ኣምሪሑ ናብ ሰበ–ስልጣን መንግስቲ ከይዱ ይጠርዕ። ጥርዓኑ ክኣ ይስምዓሉ ነበረ። ዓበይቲ ከምዘበሉዎ፡- ሕዝቢ ተኣኪቦም፡ መስቀሎም ኣምሪሖም ለሚኖሞስ ዝኣበየ መንግሥቲ ኣይተራእየን፡ ኣይተሰምዔን።
እዞም ምእመናን ቊምስና ቅዱስ ሚካኤል ሠገነይቲ፡ ከምቲ ልማዶም ክኾንሎም፡ መንግስቲ ሽግሮም ክፈትሓሎም ተጸብዮም ኔሮም፡፡ ኣመሓደርቲ መንግሥቲ ኤርትራ ግን፡ ብፖሊስ እኳ ከይከውን፡ ዕጡቓት ሠራዊት ኣኽቲቶም፡ እንዳ አጋፍዑ ብጅምላ፡ ናብ 200 ዝጽጋዕ ሕዝቢ አብ ቤት ማሕዩር ዳጒኖምዎ። ወላኳ ብዕድመ ዝደፍኣ/ኡ ሽማግለታት፡ ደቂ 80 – 90 ዓመት እንተ ነበሩዎም፡ እቶም ወተሃደራት ከይነሓፉ፡ ደፊሮምዎም፡ እንዳ ኣጓነጹ ኽኣ፡ ኣብ መካይን ጸፍጺፎም ናብ ማሕዩር ክእሰሩ ወሲዶምዎም። ገለ ካብተን አረጋውያን አንስቲ ኣዕይንተን ዘጸግመን እኳ እንተኾና፤ እቶም ወትሃደራት ግን ኣይነሓፉወንን። ሰብ ዘሰንበደ፡ ኣተሓሕዛ ድኹማት ዘይፈልጥ ሜላ እዩ ዝነበረ። ብሓቂ እግዚኦ ምሓርና ክርስቶስ ዘበለ ፍጻሜ እዩ።
ኣመሓዳሪ ሠገነይቲ፡ ናብቲ ቤት ማሕዩር ከይዶም፡ ነቲ ብትሕትና፡ ክቡር መስቀሉ ኣምሪሑ፡ ክልምኖም ዝዓቀነ ምእመን ሕዝቢ፡ ብዙሕ አጕባዕቢዖምሉ። “ከምዚ ኢልኩም ተኣኪብኩም ናብ ቤት ጽሕፈተና ክትመጽኡ ምፍታንኩም ጌጋ እዩ፡፡ መንግስቲ ብፖሊቲካዊ ዓይኒ እዩ ዝጥምቶ፤ እዚ ኣድማ ኢና እንብሎ፤ መንዩ ልኢኹኩም?…” ድሕሪ ምባል፡ “ልኡኻት ወያኔ ኢኹም” ዝብል ክሲ ብመልክዕ ምፍርራሕ ኣቕሪቦምሎም።
እቶም ምእመናን ግን ኣብ እምነቶም ጸኒዖም “ድላይኩም ድኣ ግበሩና እምበር፡ ንሕናስ ሓሳብናን እምነትናን ኣይንቕይርን ኢና፤ ካህናትና ናብ ዕስክርና ኣሕሊፍና ኣይንህብን ኢና፤ ከምቲ ሓንቲ ሃገር ብዘይ መንግስትን ብዘይ መራሕትን ክትነብር ዘይትኽእል፦ ከምኡ ድማ ሓደ ሃይማኖት ብዘይ መራሒ ኣይቀውምን እዩ። ካህናትና መራሕትናን አገልገልትናን እዮም፤ ጸዋዕታ ካህናትን ደናግልን ንእግዚአብሔር ምግልጋል ካብ ምዃን ሓሊፉ ምስ ሥራሓት ውትህድና ዚቃዶ ኣይኮነን…” ኢሎም ትምህርቲ ሓዘል ምላሽ ሂቦምዎም። ከምኡ ስለዝገበሩ ክኣ ኣብ ማሕዩር ተኣሲሮም ቀንዮም።
እቶም ምእመናን ዝበዝሑኳ እንተ ተፈትሑ፡ ገሊኣቶምስ ጌና አብ ቀይዲ እዮም ዘለዉ። ካብቶም ብጽኑዕ ተቐይዶም ዘለዉ፡ 4-5 ዝኾኑ ካቶሊካውያን መምህራን እዮም። መንግስቲ ነቶም መንእሰያት ዝኾኑ ምእመናን ኣይለቅቕን ምስበለ፡ እቶም ምስኦም ዝነበሩ ዓበይቲ፡- ደቀና ገዲፍና ኣይንኸይድን ኢሎም ማእሰርቲ መሪጾም ቀንዮም። ሰበ-ሥልጣን መንግሥቲ ግን ፈላለዮም ስለዝኣሰሩዎም ኣታሊሎም ነቲ ዝበዝሔ ሕዝቢ ኣፋንዮምዎ።
ምእመናን ተኣሲሮም ምስ ሰምዑ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ፡ ንሰበ-ስልጣን መንግስቲ ተወኪሶም እዮም። ግዳስ ዜዕግብ መልሲ አይረኸቡን። ቅድሚ ሕዢ’ውን፡ “ገዳማትኩም መዕቆቢ ካብ ሳዋ ንዝሀድሙ መንእሰያት ኮይኑ አሎ” ዝብል ጉዳም ዝኾነ ክሲ ካብ መንግሥቲ መጺኡዎም ኔሩ እዩ። እዚ ክሲዚ ናብ ውሻጠ ቤተ-ክርስቲያን መተኣታተዊ ንክኸውን ዝተጠጅኤ እንተ ዘይኮይኑ፡ ገዳማትስ መሕብኢ ኣይኮናን። ሽዑ ኣቡናትና አትሪሮም ነጺጎምዎ ከም ዝነበሩ ዚዝከር እዩ፡፡
ካልኣይ አብነት፦ አብ ዝሓለፈ ዓመታት’ውን፡ ሰበ–ሥልጣን መንግሥቲ ኣብ ልዕሊ ምእመናን ካቶሊካውያን ሓደ ከቢደ ጾር ሰቒሎም ኔሮም። ንሱ ድማ፡ አብ ከባቢ ከረን ዘለዉ ምእመናን፡ ንደቅኹም ካብ ቤተ-ክህነት ኣውጺእኩም ንሳዋ ስደዱዎም ዝብል ትእዛዝ ሂቦም ኔሮም። እቶም ወለዲ፡ “ደቅና ንኣምላኽ ኣወፊናዮም ኢና፤ ካብ ኣምላኽ ኣሕዲግና ኣይንህበኩምን ኢና” ኢሎም ጽኑዕ ምላሽ ሂቦምዎም። ብድሕሪዚ እቶም ሰበስልጣን መንግሥቲ፡ ናብ ካቶሊካዊ ጳጳስ ከረን ከይዶም ነቶም ተምሃሮ ክንወስዶም ኢና ምስበሉዎም ንሶምውን ተቓዊሞም። ብድሕሪኡ እቶም አምሓደርቲ ናብቶም ወለዲ ተመሊሶም ወይ 50 ሽሕ ናቕፋ ንነፈሲወከፍ ቆልዓ ትኸፍሉ ወይ ከኣ ትእሰሩ ኢሎምዎም። ክሳብ ዓመት ዝኣሰሩዎምን ዘጋፍዑዎምን ምእመናን አለዉ። ወዮ ናብ ጸዋዕታ ምንኵስና ዝውፈዩ መንእሰያት ተረኺቦምስ፡ ካብ መንግስቲ ከምዚ ዘበለ ተጻብኦ ኬጋጥም ከሎ ንዓና ይገርመናን የፍርሃናን ኢዩ’ሞ፦ እግዚኦ ምሓረና ክርስቶስ ንበል!!
ገለ ካብቲ መደባት (ፖሊሲ) መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ካቶሊካዊት ቤተ–ክርስትያን ዘምጽኦ ሳዕቤን ክንጠቅስ፦
- መንእሰያት ኣብ ቤተ-ክህነትን ማሕበር ደናግልን ኣትዮም ከይኵስኰሱ መኸላእታ እንተ ተጌሩሎም፦ ጽባሕ ንግሆ ንካህናትን ደናግልን ዝትክኡዎም ክስእኑ እዮም። እዚ ሕጂ ቤተ-ክርስትያንና እትህቦ ዘላ ኣገልግሎት ክትገብር ኣይክትክእልን እያ። ኣብ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን፦ ሓደ ፈላሲ/ት → ተመልሚሎም መሠረታዊ መዓርግ ክህነት ንክቕበሉ፡ ካብ 10 ዓመት ንላዕሊ ይወስደሎም። ንደናግልን ናይ ደቅ-ተባዕትዮ ፈለስትን እውን፡ እቲ ንሕይወቶም ምሉእ ክነብሩሉ ቢሎም ናብ አምላኽ ዜቕረቡዎ መብጽዓን ማሕላን ንኽፍጸሙ፡ ተመሳሳሊ ግዜ እዩ ዝወስደሎም።
- ካብ 30 ዓመት ንታሕቲ ዝዕድሜኦም፡ ካህናትን ደናግልን፡ ናብ ዕስክርና እንተ ወፊሮም፡ እቲ ንምእመናን ይኹን ንኹሉ ሕብረተሰብ ዝህቡዎ ኣገልግሎት ብሃንደበት ጠጠው ክብል እዩ። መንግስቲ ንቤተ-ክርስትያን ክሃሰያ ደልዩ እምበር፡ ካህናትን ደናግልን ንሳዋ ክዕስከሩ ወሪዶም ብዝሒ ወተሃደራት ኤርትራ ክውስኽ፡ ወይ ድማ ብዓይነቱ ክጸፍፍ ተባሂሉ ኣይኮነን።
- ካህናትን፥ ፈለስትን፥ ደናግልን፡ ናይ ትምህርቲ ዕድመኦም ክሳዕ ዝሓልፍ፡ ካብ ኤርትራ ክወጽኡ ኣይፍቀደሎምን ክብሃል ከሎ፦ ኣብ ወጻኢ ከይዶም መንፈሳዊ ትምህርቶም ክቕጽሉ፡ ሓዋርያዊ ሥራሖም ክገብሩ፡ ወይውን ካልእ ዘመናዊ ፍልጠት ክምሃሩ መሰል የብሎምን ማለት እዩ። ከም ቀደሞም፡ ፍልጠት ትምህርትን ሕክምናን፡ ሰብኣዊን፡ ሕብረተሰብኣውን ብቕዓቶም ጸብለል አይክብልን እዩ። ካብኣቶም ዝርከብ ዘበለውን ክጎድል እዩ። እዚውን ንቤተክርስትያን ንምህሳይ እንተ ዘይኮይኑ፡ ካልእ ዕላማ ይህልዎ ኢልካ ክትግምት ዘጸግም እዩ። ንሕዝቢ ኤርትራ ብሓብራ እውን ዝጎድኦ ኢኣ ኢምበር ዝጠቕሞ የብሉን።
- እቶም ንሓደስቲ ካህናትን፥ ፈለስትን፥ ደናግልን ዝምልምሉን ዝዅስኵሱን፡ ደቂ ቤተ-ክርስትያን፦ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ከይዶም እንተ ዘይሰልጢኖም፡ ብግቡእ ክሰናደዉ አይክእሉን እዮም። ብዓለምለኻዊ ደርጃ ዝምዘን ፍልጠትን ብስለትን ክጎደሎም እዩ። ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን፡ ዓለምለኻዊት ከም ምዃና መጠን ክማላእ ዝግባኦ ነገራት ምፍጻም ክኸብዶም እዩ።
- ቤተ–ክርስትያና ካብታ ኣካላ ዝኾነት ካቶሊካዊት፡ ዓለምለኻዊት ቤተክርስትያን ተፈልያ፡ ትዝኽትም ኣላ ማለት እዩ። እዚ መደብዚ እንተ–ቐጺሉ መንነታ ክትዕቅብ መሰል የብላን ማለት እዩ።
- ገሊኣተን ማሕበራት፡ ብባህሪኤን ኣብ ዓለም-ለኻዊ ሚስዮናዊ ኣገልግሎት ዝነጥፋ እየን። ብዙሓት ኤርትራውያን ደናግልን፡ ፈለስትን፡ ካህናትን፡ ኣብ ዝተፋላለያ ሃገራት ዓለም ተመዲቦም ይሰርሑ እዮም። ከምኡ ክኣ ደቂ ካልእ ሃገራት ኣብ ሃገርና መጺኦም የገልግሉ እዮም። መንግስቲ ኤርትራ ግን ነዚ ኰሊፉዎ ይርከብ። ንሕዝብና ዝጠቅም ብዙሕ ቁምነገር ዝገብሩ ዝነበሩ ደቂ ወጻኢ ሃገራት፡ ምስ ክንደይ ሞያኦም፡ መንግሥቲ ሰጕጉዎም፤ ነቶም ደቂ ዓዲ ክኣ ብዕድመ ክሳብ ዝደፍኡ ካብ ሃገር ከይወጽኡ ከልኪሉዎም ኣሎ። ኣብ ዕድመ ሽምግልና ምስ በጽሑ ካብ ሃገር ወጺኦም ክምሃሩ ይኹን ክሥርሑ ኣይክኽእሉን እዮም።
- ሰብ ሠናይ ዝኽሪ ዝኾኑ፡ ቁሩባት ዓበይቲ ደቂ ቤተ-ክርስትያን ክንጠቅስ። ከም ነፍሰ–ሄራን ካርዲናል ጳውሎስ ጻድዋ፤ አቡነ አብርሃ ፍራንሷ፤ አቡነ ተስፋማርያም ብድሆ፤ አባ አጎሰጢኖስ ተድላ፤ ኣባ አድሓኖም ሥእሉ፡ ከምኡውን ብዙሓት ዝሓለፉን ብሕይወቶም ዘለዉን ፈለስቲ፡ ካህናትን ደናግልን አብቲ ዝለዓለ ዩኒቨርሲቲታት (ንኣብነት ኣብ ሮማ ዝርከብ) ክመሃሩን ክምህሩን ዝበቕዑ ብንኡሳቶም ከለዉ፡ ኣብ ሃገርና ዝውሃብ ትምህርቲ ፈጺሞምስ፡ ኣብ ወጻኢ ሃገር ከይዶም ክምሃሩ ዕድል ስለ ዝረኸቡ እዮም። ገሊኣቶም ካብቶም አብ ወጻኢ ዝተማህሩ አባላት ቤተ-ክህነት፡ ኣብ ሃገርና ጥራሕ ዘይኮነ፡ አብ ወጻኢ ከይተረፈ፡ ኣብ ክብ ዝበለ ደረጃ ሓላፍነት ኮይኖም ክንርእዮም ከሎና፡- ንካቶሊካውያን ጥራሕ ዘይኮነ ንኹላቶም ኤርትራውያን ዜዅርዕ እዩ። እዞም ሰባት እዚኣቶም፡ ብንኣሽቱኦም ከለዉ፡ ካብ ሃገር ከይወጽኡ እንተ ዝኽልከሉ፡ ኣብኡ ኣይምበጽሑን ኔሮም። ሎሚ፡ እዚ መደብ መንግሥቲ ኤርትራ እንተ ቐጺሉ፡ ቤተክርስትያን፡ ከምዚኦም ዝበሉ ዓበይቲ ሰባት ክተፍሪ ኣይክትክእልን እያ። ዜሕዝን፡ ዓቢ ክሳራ ምዃኑ እዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ካህናትን ደናግልን ከይመሃሩን ከይነቕሑን፡ ብጽፈት ሞያኦምን እጃሞምን ከየበርክቱ ደልዩ እንተ ዘይኮኑስ፦ ካቶሊካውያን ካህናትን ደናግልን ካብ ኤርትራ ከይወጽኡ ኮፍ እንተበሉ እንታይ ይኸስብ? ወጻኢ ሃገር ከይዶም ተማሂሮም እንተ ተመሊሶም ግዳ ንካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ንመላእ ሕብረተሰብ እዮም ዝጠቕሙ። እዚ ከኣ ብጸሎቶም ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብትምህርቲ፡ ብሕክምና፡ ብማሕበራዊ ኣበርክቶ ክጥመት ይኽእል እዩ። ቅንዕና እንተሎስ እዚኣ ብምንታይ ትጽላእ? ሰበ-ሥልጣን መንግሥቲ ነዚ ከተባብዑዎዶ ኣይምተገብኤን?
መንግሥቲ ኤርትራ፡ ነዚ እንርዮ ዘለና ዘሰንብድ መደባቱ (ፖሊሲ) ምእንቲ ክቕይር፤ ቤተ-ክርስትያና ከኣ ከም ቀደማ ናጻ ኰይና ክትነብርን፡ ክትመርሕን፡ ክተገልግልን፡ ልዑል ፍጣሪ ከጣጥሓላ ምህልላና ነዕርግ ኣለና። ንኹላትና፦ መገዲ ሓቅን መገዲ ጽደቅን ክመርሓናን፡ መንፈሳዊ ብርታዔ ክህበናን፡ ንልዑል ፈጣሪ ንልምኖ አሎና።
በዚ መሰረት እምብኣር ነዞም ዝስዕቡ ኣካላት ጻውዒትናን ለበዋናን ነቕረብ አለና፦
ሀ) ንመንግሥቲ ኤርትራ፡–
1. መደባቱ ክቕይር እሞ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ቤተ-ክርስትያና ሰቒሉዎ ዘሎ ከቢድ አርዑት ከውርዶ፡ ብስም ልዑል ፈጣሪ ንልምኖ። መንግሥቲ ኤርትራ፡ መደባቱ (ፖሊሲታቱ) ምስቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ መንግሥታት እንተ ዘነጻጽሮሞ፡ ካብቶም ቅደሚኡ ዝነበሩ ዝሓሸ እንተ ዝገብሮ መማዕረገሉ።
2. እዞም ካብ ቤተ-ክርስትያን ቅዱስ ሚካኤል ሠገነይቲ ጥርዓን ክንዲ ዜቕረቡ፡ ተኣሲሮም ዘለዉ መንእሰያትን መምህራንን፡ ምእመናን ብቕልጡፍ ኪፍትሑ ንልምን አለና። ንዝለመነካ ሰብ፡ ወይ ትተዅበሉ ወይ ከኣ ይርዳእካ ትብሎ እምበር፡ ተገምጢልካ ኣይትሳላበጦን። እዞም ብማእሰርትን ብምግፋዕን ዝተቐበልኩምዎም ምእመናን ከአ፡ ክቡር መስቀሎም አምሪሖም ድኣሎም ዝለመኑኹም እምበር ካልእ ኣይደለዩን። ወይ ትኾቡሎም ወይ ይርዳእኩም ኢልኩም ኣፋንዉዎም።
3. መንግስቲ ነቶም ብሕሱም ኣገባብ አጋፊዑ ዝኣሰሮም ምእመናን ድማ፡ ናይ ይቕሬታ ካሕሳ እንተ ደበሶም ካብ ሕሰምን ካብ መርገምን መድሓኖ ንብል።
4. ነተን ተኣጊደን ዘለዋ፡ ጽሑፋት ቤተ-ክርሰትያን ዝዝርግሓ ዝነበራ፡ ከም ብዓል ‘ብርሃን’ ‘ሓቅን ሕይወትን’ ዝኣምሰላ ጋዜጣታት/መጽሔታት ከምብሓድሽ ሥርሔን ክጅምራ መንግሥቲ ክፈቅድ ንጽውዕ። ንመገዲ መንግሥተ-ሰማያት ዝኸውን ስንቂ ድኣለን ዝህባ እምበር፡ ካልእ ዝገብራኦ በደል የብለንን። እዚኣተን ኣብ ዘመን ደርግ ይኹን ቅድሚኡ ተኸልኪለን አይፈልጣን። እንተ ገደደ፡ ብሳንሱር ይሓልፍ እምበር መንፈሳዊ ጽሑፋት ከይዝርጋሕ ምእጋድ ኣይግባእን’ዩ፤ ተሰሚዑ ድማ ኣይፈልጥን።
5. ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን፡ ንጽጉማት እትህቦ ዝነበረት ሓገዝ ክትቅጽሎ፡ ክፍቀደላ ንልምን። እዚ ትካል’ዚ ብዘመን ደርግ ከምድላዩ ዝሰርሕ ዝነበረን፡ ንብዙሓት ጽጉማት ዜጋታት ዝዓንገለን ዘሳለየን እዩ ዝነበረ።
ለ) ንኹላቶም ካቶሊካውያን ምእምናን፡ አሕዋትና
ነዚ አብ ልዕሊ ቤተ-ክርስትያና ወሪዱ ዘሎ ዜፍርህ ኩነታት ብቕልጡፍ ክቕየር፦ እቲ ኣምላኽ ዝሃቦም ዓቕምታት ተጠቂሞም፡ ብጸሎቶምን፡ ብኹሉ ዓቕሞምን ክጽዕሩ፡ ንቤተ-ክርስትያኖም ከድሕኑን ክሓለዩን፡ ክርስትያናዊ ሓላፍነቶም ከምዝኾነ፡ ብትሕትና ነዘኻኽሮም። ኣብ ዘዘለዉዎ ኮይኖም ተኣኻኺቦም ክምህለሉን፡ ክማኸሩን፡ ክደጋገፉን፤ ካብኡ ሓሊፎም ከኣ ምስቶም አብ ካልእ ክባቢታት/ሃገራት ዝርከቡ ደቂ ቤተ-ክርስተያን ዝራኽቡሉ መገዲ ከጣጥሑ’ሞ ክትሓባበሩ፡ ክዛተዩ ብትሕትና ንመኽሮም። “ቅንኣተ ቤትከ በልዓኒ” ብዝብሎ መሠረት።
ሐ) ንኹላቶም ኣመንቲ ክርስቶስ ዝኾኑ አሕዋትና
ብሕለፊ ድማ ተኸተልቲ ቤተ-ክርስትያን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ፡- ብስምታ ኣደ ኵላትና ዝኾነት፡ እመ–አምላክ፡ ብጸሎቶምን ብኻልእ ምግባሮምን፡ ቤተ–ክርስትያና ብሰንኪ ግጉይ ሜላ መንግስቲ ከይትጸንት፡ ክድግፉናን አብ ሓልዮቶም ኬቐድሙናን፡ ብትሕትና ንምሕጸኖም። “ናፍቅር ቢጸነ ወንትፋቀር በበይናቲነ” ብዝበሎ መሠረት፡ ፍቕሪ ሓድሕድን ሓልዮትን ከይጎድል እሞ፡ ካብ ወንጌል ክርስቶስ ወጻኢ ዝኾነ አተሓሳስባ ከይነግሥ፡ ብትሕትና፡ ኣብ ጸሎትኩምን አብ ሓልዮትኩምን ዘክሩና ንብለኩም።
ነቲ አብ ልዕሊ ኩላቶም አመንቲ ክርሰቶስ ዝወርድ ዘሎ ግድዓት (ንኣብነት ጉዳይ ፓትርያርክ አቡነ ኣንቶንዮስን ካልኦት እሱራትን) ከአ ብመንፈስና ከም እንካፍሎን፡ ምስኣቶም ብጸሎት “ምሓረነ መሓሪ” እንዳ በልና ከም እንሰምሮምን ነረግጸሎም። ንዅላትና አይጠዓመናን፦ ብስዉር ድኣ ይመስል ይኸውን እምበር፡ ኣብ ኤርትራ፡ ናይ ሃይማኖት ስደት እዩ ዝካየድ ዘሎ! ሰኣሊ ለነ ቅድስት ንበል!
መ) ንኣመንቲ ምስልምና ዝኾንኩም ኤርትራውያን ኣሕዋትና
መደባት መንግሥቲ ኤርትራ፡ ንሃይማኖትኩም እውን ከም ዘየናሕስየሉ አይጠፍኣናን። በብዘሎናዮ ከፊኡና እዩ ዘሎ። ሃይማኖት ዘይፈቱ ኣተሓሳስባ ገኒኑ፡ ንብዙሓት ዜጋታት እውን የሳቒ’ሎ። ስቓይ ኣብ ዝገነነሉ ሃገር፡ ቅሳነት አብ ዘይብሉ ሃገር፡ ዕቤትን ምዕብልናን አይርከብን እዩሞ፦ ንኹላትና ክጥዕምና፤ ከምታ ቀደምና ተሓቛቝፍና እንነብረላ ሃገር ክትኮነልና፡ በብመዳይና ንስራሕ።
እንዛረበሉ ዘሎና ቀንዲ ጉዳይ፡ ማለት አብ ልዕሊ ካቶሊካዊት ቤተክርስተያን ዝወርድ ዘሎ ጸገማት፡ ንሓዋሩ ክሃስያ እዩ’ሞ፦ ከም ዓቕምኹምን ከም ሕልናኹምን ክትድግፉና፡ ዓገብ ክተባህሉና፡ ብትሕትና ንምሕጸነኩም። ንአምላኽ ዝተወፈዩ፡ ንስለ መንግሥተ-ሰማያት ቢሎም፡ ዓለም ዝመነኑ፡ ዘይምርዓዉ ሰባት፡ ናብ ውትህድርና ክጽውዑ ከለዉ፡ ንኹላትና ዝልክም ቊጥዓ አምላኽ ከይፍንወልና ንፈርህ! ንስለ ሕውነት ዓገብ አባህሉና።
ሠ) ካልእ እምነት እትኽተሉ፤ ከምኡውን እቶም ሃይማኖት ዘይብልኩም ሰብ ጽቡቕ ድላይ ዝኾንኩም ኤርትራውያን ኣሕዋትና፦
ብትሕትና ሓደ ታሪኽ ክንዝክር ፍቐዱልና። ብዘመን ኮምዩኒስት ሶቬት፦ ሌኒንን ሰታሊንን ዝመርሑዎ ፖሊቲካዊ ውድብ፡ ሃይማኖት ዘይብላ ሓዳስ ሃገር ክንሃንጽ ብዝብለ ዕላማ፡ ብዙሓት ክርስትያን ምእመናን ምስ በዙሓት ፈለስትን ካህናትን አህሊቑ እዩ፡፡ ንምሸቱ ግን፡ ከምቲ ድላዮም ኣይኮነሎምን። እኳድኣ ብግልባጥ፡ ወዮ ፍልስፍናኦም ብጸሓይ ከም ዝብተን ግመ ፋሕ ኢሉ ተሪፉ።
ሰብ አብ ሃይማኖቱ ጸኒዑ፡ ዓጊቡ እንተ ተናበረ፡ ንሓንቲ ሃገር ጸጋ እምበር፡ ግድዓት ኣይፈጥረላን እዩ። በዚ መሠረት ቤተክርስትያና ንምድኻም ንዝግበር ዘሎ ሜላ፡- ዓቕምኹምን ሕልናኹምን ብዝፈቕዶ ሓግዙና፤ ዓገብ አባህሉና፡ እንዳ በልና ብሕውነት ንምሕጸኖም።
ረ) ንዅልኻትኩም ደገፍትን ኣባላትን መንግስቲ ኤርትራ ፡–
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ (ከምኡ’ውን አብ ልዕሊ ካልኦት)፡ ንዓና ጥራሕ ዘይኮነ፡ ንመላእ ሕዘቢ ኤርትራ ዝጎድእ እምበር ዝጠቅም ኣይኮነን። መንግስቲ ብሱል ኣመሓዳድራ ክገብር፤ ብደረጃን ብወረጃን ኬመሓድር፤ ካብ ጉዳይ እምነትን፡ ካብ ጕዳይ ታቦትን ከልግስ፡– እቲ ዘሎኩም ተሰማዕነት ተጠቂምኩም፡ ናብ መገዲ የማን ከትመልሱዎ፡ ንልምነኩም። ቤተ-ክርስትያን ካቶሊካውያን ኤርትራ እንተ ፈረሰትን እንተ ለመሰትን፤ ወይውን ኩላተን ሃይማኖታት እንተ ተቐየዳ፡ ንሃገርና ክሳራ እምበር ዘምጽኣላ መኽሰብ የብሉን።
ሰ) ንሰራዊት ኤርትራ
ንድኹም ደግፉ! ነቶም ወለድኹም ዝኾኑ፡ ሽማግለታትን ኣረገውትን፡ ሰብኡትን ኣንስትን፡ እሞ መስቀል ዝጾሩ ምእመናንን፡ ክተከላብቱ ተረኺብኩም። ብዕድመኦም ንወለድኹም ዝወልዱ፡ ዳርጋ ዓይነ-ሥዉራን ዝኾኑ ኣረጋውያን፡ ሰብኡትን ኣንስትን፡ ኣዳፊእኩም፡ ተጻሪፍኩም፡ ኣሲርኩም። እዚ ኩሉ ክትገብሩ ከሎኹም ደቅኹም ዝኾኑ ሕጻናት ይርእዩኹም አለዉ። ነዚኣቶም ድኣ፡ ክትከላኸሉሎም ዶይኮነን ዝግባእ?
እዚ ተግባራት እዚ ዘኽፍኣልኩም ምዃኑ ይጠፍኣኩም እዩ አይንብለን። ዝተኣዘዝኩምዎ ነገር ትገብሩ ከምዘሎኹም ንፈልጥ ኢና። ክንድዚ ዝሓስም ትእዛዝ ክተኽብሩ ከሎኹም፡ ክንደይ መሪሩኩም ከምዘሎ ክንግምት ንኽእል ኢና። ንሰላማዊ ሕዝቢ ኣጋፍዑ ክብሉኹም ከልዉ፡ ሕራይ ኢልኩም፡ ንወለድኹም ክተጋፍዑ ከለኹም፡ ኣብ ቅድሚ ሕልናኹምን አብ ቅድሚ ኣምላኽን፡ አብ ቅድሚ ታሪኽን ክትውቀሱ ምዃንኩም ግን ክትፈልጡ ይግባእ።
ልዑል ፈጣሪ፡ ካብ ግብረ-ዓመጻ ይሓሉኹም፡ ነቶም ኣዘዝትኹም ክኣ ጥበብ ልቦናን፡ ርቱዕ ሕልናን ይሃቦም። ንድኹማት ምብዳልን፡ ንዓበይቲ ምውራድን፡ ንታቦት ምድፋርን ጽያፍ ነገር እዩ! ንሓዋሩ ከኣ ኩንኔ እምበር ራህዋ ዘምጽእ ኣይምሰልኩም።
ኣብ መወዳእታ እነቕርቦ ሓሳብ ከኣ፡– ኩላቶም ክርስትያንን፡ ኩላቶም ኣስላምን ተሓባቢሮም፡ ንመንግሥቲ ኤርትራ፡ ‘ተለመነና’ ቢሎም ናይ ሃይማኖት ናጽነት ክረጋገጽ፡ ብሥምረት ክምሕጸኑዎ፡ ብትሕትና ለበዋና ነመሓላልፍ። ፍቕሪ ዘበለ ናይ አምላኽ እዩሞ ንከተሎ፤ ጽልኢ ዘበለ ከኣ ናይ ሰይጣን እዩሞ ያዕ ንበሎ።
ንቤተ-ክርስትያናን፡ ንምሉእ ሕዝቢ ኤርትራን ሰላምን ራህዋን ከውርደልና ጽሎትና ናብ ልዑል ፈጣሪ ነዕርግ።
ኣብ ሰሜን ኣሜሪካን፡ ኣብ ኤውሮጳን፡ ዝርከቡ ኣባላት ምእመናን ካቶሊካውያን።
ወርሒ ሰነ 2011 በቆጻጽራ ጎርጎርዮስ


c: text/html

text:
ቀንዲ ጭብጢ ኣኼባ ዋዕላ መራሕቲ ኣፍሪቃ ”ሕርሻ ኣፍሪቃ ንሓባራዊ ምዕባለ፣ምሕዩሽ መነባብሮን ዘየቋርፅ ዕብየትን” ዝብል‘ዩ ኢሎም ዋና ፀሓፊ ሕብረት ኣፍሪቃ ዥየን እንፋሶኒ።
እንተኾነ ሎም‘ውን ቀዲሙ ተሰሪዑ ዘሎ ኣጀንዳ እቶም ዝእከቡ መራሕቲ ጉዳይ ፀጥታን ሰላምን‘ታ ኣህጉር‘ዩ ይብሉ እቶም ዋና ፀሓፊ።
”ብዘይጥርጥር ሰላምን ፀጥታን ቀዲሙ ዝተሰርዐ ኮይኑ‘ሎ።ካብ ሞንጎኦም ቅልውላው ማእከላይ ሪፐብሊክ ኣፍሪቃ፣ደቡብ ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን ክኾኑ‘ዮም” ኢሎም ዥየን እንፋሶኒ።
ድሕሪ‘ቲ ዓመታዊ ኣኼባ ነተን ካብ ቅልውላውን ጎንፅን ዝገላገላ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ንምሕጋዝ ናይ ገንዘብ መተኣኻኸቢ ስነ-ስርዓት ከምዝህሉ‘ውን እቶም ዋና ፀሓፊ ገሊፆም።
ኣኼባ መራሕቲ ኣፍሪቃ ካልእ ዝዘራረብሉ ኣጀንዳ ኣብ‘ዘን ዝቅፅላ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብ‘ታ ኣህጉር ዝትግበር ቁጠባዊ ስትራተጂ‘ዩ።
ኣብ ናይ ሎም-ዘበን ኣኼባ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ ክብሪ ጋሻ ዝኾና ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ ፓርክ ጉዌን ሃይስ’የን።ከምኡውን ፕረዚድንት ፍልስጤማውያንን፣ዋና ፀሓፊ ሊግ ዓረብን‘ውን ኣብ‘ቲ ኣኼባ ክርከቡ‘ዮም ይብል መለሳካቸው ኣምሃ ዝላኣኾ ሪፖርት።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ‘ቲ ኣሻሓት ሰባት ዝተቀትልሉ ግጭት ደቡብ ሱዳን ምናልባሽ ገበን ኲናትን ሰብኣዊነትን ተፈፂሙ ክኸውን ይኽእል‘ዩ ኢሎም ባዓል-ስልጣን ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ።
ኢቫን ሲሞኖቭች፣ምክትል ሓላፊ ቢሮ ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ’ዮም፣ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ደቡብ ሱዳን ዑደት ድሕሪ ምፍፃሞም ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ ዝተዓዘብዎ ኩነታት ኣዝዩ ዘሻቅልን፣ከምቅትለት፣ከየፃረኻ ምርሻን፣ፆታዊ መግሰስቲ፣ምብራዕ ኣባይቲ፣ስርቂን ምጥቃም ትሕቲ ዕድመ ቆልዑን ዝብሉ መግሃስቲ ከምዝመዝገቡ ጠቂሶም።
”ኣብ‘ዘን ዝመፃ ሒደት ሰሙናት፣ንውፅኢት ምርምረና ዝምልከት መባእታዊ ሪፖርት ብወግዒ ክነፍልጥ ኢና ዝብል ተስፋ ኣለኒ።ብሓደ ወገን እኹል መርተዖ ኣለና፣ብካል ወገን ገና ዘይተረጋገፁ መግሃስቲ ኣብ ኢድና ኣሎ። ዛጊድ ክልቲኦም ወገናት ኣብ ምግሃስ መሰላት ኢድ ኣለዎም ዝብል ገምጋም ኣሎና” ይብሉ ባዓል ስልጣን ሕ/ሃ።
እቲ መባእታዊ ሪፖርት፣መን ኣብ‘ቲ ገበን ተሳቲፉ ንዝብል ሕቶ ዝምልስ ሪፖርት ኣይኸውን ይብሉ ሚስተር ሲሞኖቪች።ብዘይካ‘ዚ ሕብረት ኣፍሪቃ ቅድም ኮምሽን ኣናዳዪ ሓቂ ክቀውም ኣለዎ ዝብል ሓሳብ ከምዘቅረበ‘ውን ጠቂሶም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ምስ ሓድሽ ዝመዘዝዎ ቀዳማይ ሚንስትር መሃመድ ጣሃር ብምዃን ሓድሽ መንግስቲ ንምስራዕ ትማሊ ረቡዕ ኣኼባ ምክያዶም ተገሊጹ።
ቀ/ሚ መሃመድ ጣሃር እንታይ ዓይነት ስራሕ ክስራሕ ከምዘለዎ ምስ ፕረዚደንት ተዘራሪብና ኣለና ኢሎም።ንሶም ብተወሳኺ ንጠለብ ህዝብ ዘማልእ ንሃገራዊ ጉዳያት መፍትሒ ከናድይ ዘኽእል መንግስቲ ንምምስራትን ምስ ፖለቲካዊ ፓርቲታት ንምዝርራብ ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት’ውን ተዘራሪብና ኣለና ኢሎም።
ቀ/ሚ መሃመድ ጣሃይ ከም መግቢ፡ነዳዲን መድሃኒት ዝኣመሰሉ መሰረታዊያን ቀረባት ንህዝቢ ንምብጻሕ ምስ ኣመሓደርቲ ክፍለ ግዝኣታት ክዘራረቡ ከምዘለዎም’ውን ንፕረዚደንት ሓቢሮም ኣለኹ ኢሎም።
ፕረዚደንት ዑመር ኣል በሽር ድሕሪ ዝሓለፈ ዓርቢ ኣብ መላእ’ታ ሃገር ንሓደ ዓመት ዝጸንሕ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ምእዋጆም ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣርባዕተ ሓደሽቲ ናይ ህጹጽ እዋን ሕግታት ኣጽዲቖም ኣለው።
እዚ ናይዚ ሰሙን ሕግታት ተቓውሞን ሰልፊን ዝኽልክል ከምኡ’ውን ሓድሽ ቁጠባዊ ቀይድታት ዘንብር’ዩ።
ቅዋም ሱዳን ስግኣት ሃገራዊ ጸጥታ፡ ኩናት ወይ’ውን ባህርያዊ ሓደጋ ምስ ዘጋጥም ፕረዚደንት ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ክእውጅ መሰል ዝህብ’ኳ እዚ ናይ ሕጂ ኩነታት ሱዳን ግን ምስዚ ዝጽብጸብ ኣይኮነ ክብሉ ስብሞያ ሕጊ’ታ ሃገር የረድኡ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሱዳናዊያን ኣብ ዋና ከተማ ካርቱምን ከባቢኣን ሎሚ ሓሙስ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ምክያዶም ተፈሊጡ’ሎ።
ተሓለቕቲ መሰላት ኣብታ ሃገር ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣብ ወርሒ ታህሳስ ካብ ዝጅመር ኣስታት 57 ሰባት ምሟቶም ክገልጹ ከለው መንግስቲ ግን ቁጽሪ ዝሞቱ 30 ምዃኑ ይገልጽ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሕዳር 2011 ዓ.ም ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ኣብ ዩኒቨስርቲ ኣሶሳ ምስ ዝነበረ ግጭት ተኣሳሲሩ ፖሊስ ጠርጢረዮ ኢሉ ኣብ ቁፅፅ ዘውዓሎ ኢንቨስተር ገብረእግዛብሄር ገብረመድህን(ገሬ ወዲ ሴሮ) ድሕሪ ሰለስተ ኣዋርሕ ማእሰርቲ፣ብዓቃቢ ሕጊ ኽሲ ከይተመስረቶ ቤት ፍርዲ ትማሊ ሓሙስ ብዋሕስ ምስ ፈትሖ ፖሊስ ሎሚ ዓርቢ መሊሱ ኣብ ቁፅፅር ኣውዒሉዎ’ሎ።
በዓልቲ ቤቱ ፖሊስ ትማሊ ለይቲ ክኣስሩዎ ናብ ገዝኦም ከምዝመፁን ናይ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ እንተለዎም ሓቲቱዎም ኣይሓዝናን ከምዝበሉዎን ንሱ ድማ ለይቲ ንዝኾነ ሰብ ኣይክፍትን ከምዝበሎምን ንጉሆ መፂኦም ብዘይ ናይ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ከምዝኣሰሩዎምን ገሊፃ’ላ።
ፖሊስ ስለ ምንታይ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ከምዘውዓሎ መብርሂ ንምርካብ ናብ ኮሚሽነር ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ቤንሻንጉል ኮማንደር መሓመድ ስልኪ ደዊለ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ምስ ገለፅኩሎም ድሕሪ 10 ደቓይቕ ደውል ኢሎምኒ መሊሰ ደጋጊመ እንተደወልኩ ስልኮም ከልዕሉዎ ኣይክኣሉን።
ምስ ኢንቨስተር ገብረእግዛብሄር ገብረመድህን(ገሬ ወዲ ሴሮ) ቅድሚ ሎሚ ንግሆ ዳግማይ ናብ ቤት ምእሰርቲ ምእታው ዝተኻየደ ምሉእ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሚኒስተር ወፃኢ ብሪጣንያ ሚስተር ዊልያም ሄግ ኣብ ውሽጢ 20-ዓመታት ንሞቃድሾ ዝበፅሑ ዘለው ፈላማይ ሚኒስተር ወፃኢ ብሪጣንያ'ዮም።
ሚስተር ዊልያም ሄግ ንሞቃድሾ ዝበፅሑ ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪቃን መሰጋገሪ ፌደራላዊ መንግስቲ ሶማልን ብሓባር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ንአልሸባብ ካብ ሞቃድሾ ደፊኦም ድሕሪ ምውፅኦም ተነፃፃሪ ሰላምን ፀጥታን ኣብ ዝዓሰለሉ'ዩ።
ሚኒስተር ወፃኢ ብሪጣንያ ሚስተር ዊልያም ሄግ ኣብ ውሽጢ ልዕሊ 20-ዓመታት ኣብ ሶማል ናይ ብሪጣንያ ኣምባሳደር ከም ዝሸሙ'ውን አፍሊጦም'ለው።
ሚስተር ማት ባፍ ኣብ ሶማል ናይ ለንደን ላዕለዋይ ልኡኽ ኮይኖም ተሸይሞም ኣለው። ናይ ሶማል ኩነታት ፀጥታ ክሳብ ዝመሓየሽ ኣብ ጎረቤት ኬንያ ኮይኖም ከምዝሰርሑ ሰበስልጣን ብሪታኒያ ኣፍሊጦም ኣለው።
ናይ ብሪታኒያ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዊሊያም ሄግ ኣብዚ ናይ ሶማል ዑደቶም ኣንፃር ሽበራን ኽትራን ባሕርን ዝካየድ ዅናት ንምሕያል ቃል ኣትዮም።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ወፃኢ ዝርከቡ ናይ ኢትዮጵያዊያን መራኸቢ ማዕኸናት ናብ ሃገሮም ኣትዮም ክሰርሑ ፃውዒት ምቕራቦም ይዝከር።ኣብ ኣሜሪካ ዝመደብሩ ማሕበር ተጋሩ ሰሜን ኣሜሪካ/ማተሰኣ/ እቲ ፃውዒት ንኢሳት ከይሓውስ ዝፅውዕ ደብዳበ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ናብ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ፅሒፉ’ሎ።
ዳይረክተር ማተሰኣ ኣቶ ኣሉላ ሰለሞን ‘’ኢሳት 6 ታሕሳስ 2016 ኣ/ፈ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ምጥፋእ ዘርኢ ብዕሊ ስለዝኣወጀ ይቕሬታ ከይሓተተን ካብ ተግባራቱ እውን ከይተኣደበን ኣብ ኢትዮጵያ ኣትዩ ክሰርሕ ምዕዳም ጌጋን ንሕገ መንግስቲ እውን ዝፃባእን እዩ’’ይብል።ኣብ ልዕሊ ኢሳት ክሲ ንምምስራት ኣብ ከይዲ ከምዝርከብ እውን ገሊፁ’ሎ።
ዋና ኣካያዲ ስራሕ ኣቶ ኣበበ ገላው ኣብዝሃቦ መልሲ እቲ መግለፂ ናይ ኢሳት ከምዘይኮነን የግዳስ ከም ሚዲያ ዝተልኣኸሉ ምዃኑ ሓቢሩ።’’እቲ ጌጋ ስለዝተረዳእና ኣብ ውሽጢ 30 ደቓይቕ ካብ መርበብ ሓበሬታ ኣልዒልናዮ ኢና፤ኮይኑ እውን ዘይግቡእ ኣጠቓቕማ ቃላት ተዘይኮይኑ ንህዝቢ ትግራይ ንምጭፍጫፍ ዝብል ትሕዝቶ የብሉን፤ዘልዓልናዮ እውን ንደረጃ ኢሳት ስለዘይምጥን እዩ’’ኢሉ።
ካብ ማተሰኣ ዝቐረበ ዝኾነ ይኹን ክሲ ከምዘየለን ጭብጢ ስለዘይብሉ ንቕድሚት እውን ዘኽስስ ከምዘይኸውንን ወሲኹ ገሊፁ ኣሎ ኣቶ ኣበበ።


text:
ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ሕጂኸ ናበይ-?!
ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ሕጂኸ ናበይ-?!
እወ! እዛ ዓባይን ጥንታዊትን ቤተ-ክርስቲያን፥ ሕጂኸ ናበይ ኣቢላ’ያ ክትጐዝ ትደሊ ዘላ-? ዝብል ሕቶ ብምልዓል እቲ ጉዳይ ምርኣዩ ከድልየና እዩ። ከም-ዝፍለጥ እዛ ብቕድስና ዝፍለጥ ታሪኽ ዘለዋ ቤተ-ክርስቲያን’ዚኣ፥ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ብተጽዕኖ ፖለቲካ ደኣ’ያ፥ ክትድፋእን ክትሰሓብን ዝጸንሐት እምበር፥ ባዕላ መደብ ሓንጺጻ ክትገብሮ ይግብኣ ዝነበረ ጉዕዞ፥ ተፈቐዱላ ነይሩ’ዩ ዝበሃል ታሪኽ የልቦን። እሞ ሕጂኸ ካብቲ ክግበረላ ዝጸንሐ ፖለቲካዊ-ተጽዕኖ ነፃ ኮይና፥ ባዕላ ቤታ ከተመሓድር’ዶ ክትክእል’ያ-? ዝብል ሕቶ ብምልዓል ነቲ ጉዳይ ምርኣዩ ከድልየና እዩ።
እወ ኣብ 1983 ዓ/ም (1991) ማለት ከም ርእሳ-ዝኸኣለት ነፃ ቤተ-ክርስቲያን ክትቀውም ከላ፥ እቲ ጉዕዞ’ውን ‘ሀ’ ኢልካ ክጅመር ከሎ፥ ፖለቲካዊ-ሹመት ሒዙ ዝመጻ መራሒ ደኣ’ያ ክትቅበል ዝተገደደት እምበር፥ ባዕላ “…ይደልዎ…“ ኢላ ዝመረጸቶ ጳጳስ ከም-ዘይነበራ ክከሓድ ዘይከኣል ሓቂ’ዩ። ስለዚ እዛ ቤተ-ክርስቲያን’ዚኣ እዚ ዝሓለፈቶ ዓመታት ኩሉ፥ ኣብ ባይታ ዘይነበረ ኣፍኣዊ ነፃነት ሒዛ ደኣ’ያ ክትጐዓዝ ዝጸንሐት እምበር፥ ቤታ ከተመሓድር ዘኽእላ መሰል ነይሩዋ’ዩ ክንብል ዘኽእለና መርትዖ፥ ክንረክብ ከም-ዘይንኽእል ኣረጋጊጽካ ክዝረብ ዝከኣል ሓቂ’ዩ።
ርግጽ’ዩ ንስለ ዘረባ እንተደኣ-ኮይኑ ሲኖዶስ ነይሩ’ዩ። ሕጂ’ውን ኣሎ። ብዘይ ዝኾነ መምዘንን መዐቀንን ወይ ክራይተሪያ ካብ ዝተመርጸ ሲኖዶስ፥ ዝኾነ ትጽቢት ክግበር ስለ-ዘይከኣል ግና፥ እታ ቤተ-ክርስቲያን ዋና ከም-ዘይብሉ ቤት ኩሉ ዝዕንድረላ-ሜዳ ኮይና’ያ ጸኒሓ እንተ-ተባህለ፥ ንምግናን ተባሂሉ ዝበሃል ዘሎ ኣይኮነን። እምበኣር እኩብ ድምር ናይዚ ዝተባህለ ኩሉ’ያ እዛ ቤተ-ክርስቲያን’ዚኣ፥ ኣብዚ ሕጂ ትርከቦ ዘላ ኣዚዩ ዘሕዝን ኩነታት ወዲቓ ትርከብ ዘላ። እንሆ ሕጂ ግና እግዚኣብሔር ብዓይኒ-ምሕረቱ ክጥምታ ቅዱስ-ፍቓዱ ግዲ ኮይኑ፥ እቲ ጸበባኣን ጸገማን ኣብ መድረኽ ቀሪቡ ክዝረበሉ፥ እዋኑን ሰዓቱን ዝበጽሐ ኮይኑ ይርከብ ኣሎ።
እዚ ድማ ስቕ ኢሉ ብኣጋጣሚ ዝኾነ ዘይኮነስ፥ እቶም ገዳማውያን-ኣቦታትና ብዝገበሩዎ ዕዉት-ተቓውሞ ምዃኑ፥ እቲ ካብ ኣሥመራ ዝመጽእ ዘሎ ዜናታት የረድእ ኣሎ። እወ! “ድሕሪ ሞት፥ ጥዕና ቅበጽ” ከም-ዝበሃል፥ እቶም ኣቦታት ቤተ-ክርስቲያን መጻወቲ ሓላፍነት ዘይስምዖም ውልቀ-ሰባት፥ ኣብ እትኾነሉ ደረጃ ወዲቓ ምስ-ረኣዩዋ፥ ዓይኖም ዓሚቶምን እዝኖም ዓጽዮምን ክቕመጡ ሕልንኦም ዝቕበሎ ኮይኑ ኣይተረኽበን። ስለዚ’ውን ኣንጻር’ቶም ብቐጻሊ ንቤተ-ክርስቲያን ከዕንዉዋን ክፍርሱዋን ዝጸንሑ፥ ዮፍታሔ ዲሜጥሮስን ሃብቶም ርእሶምን ዝተባህሉ ክልተ-ገበነኛታት ክልዓሉ፥ ንጽባሕ ዘይበሃል ኣዚዩ ኣገዳሲ ጉዳይ ኮይኑ ረኺቦሞ።
ብርግጽ እዞም ክልተ ኣብ ልዕሊ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ዓቐኑን መጠኑን ዝሓለፈ ብልሽውና ክፍጽሙ ጸኒሖም ተባሂሎም፥ ብቐጻሊ ክኽሰሱን ክውቀሱን ዝጸንሑ ውልቀ-ሰባት፥ ንልዕሊ ዓሠርተ-ዓመት ክፍጽሙዎ ዝጸንሑ ገበን ቈጺርካን ጸብጺብካን ዝውዳእ ኣይኮነን። እዚ ብኣታቶም ክፍጸም ዝጸንሐ ብልሹውን ግዕዙይን ኣሠራርሓ’ዚ ድማ፥ ንኽንድዚ ዝኣክል-ዓመታት ክቕጽል’ውን ይግብኦ ኣይነበረን። እቲ ብሲኖዶስ ዝፍለጥ ናይ ጳጳሳት-ጉባኤ፥ ኣብ ልዕሊኡ ዝተነብረ ረዚን-ሓላፍነት ክርዳእ ብዘይ-ምኽኣሉ ግና፥ እታ ብቕድስና ዝፍለጥ ታሪኽ ዘለዋ ቤተ-ክርስቲያን፥ ንከቢድ ሓደጋ ከም-እትጋለጽ ገይሩዋ ይርከብ ኣሎ። ስለዚ’ውን እቶም ጳጳሳት ካብቲ ገበን ነፃ ዝኾኑሉ ምኽንያት ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። ከመይሲ”-ኣንብር ዝበሉዎ ኣየጥፍእ፥ ኣጸብቕ ዝበሉዎኸ ኣየኽፍእ-” ዝብል ምስላ ምህላዉ ክፍለጥ ይግባእ።
ይኹን እምበር ነቶም ጳጳሳት ካብቲ ገበን ነፃ ክገብሮም ዘየኽእል ካልእ ምኽንያት’ውን ኣሎ። ነቲ ምስ ሕግን ሥርዓትን ቤተ-ክርስቲያን ዝኾነ ምፍላጥ ኣለዎ ዘይበሃል ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ፥ “-ዋና ኣማሓዳሪ-“ ብዝብል መዓርግ ኣብ ዘይግብኦን ኣብ ዘይምጥኖን መንበር ክቕመጥ ዝገበሩ ንሳቶም እዮም። ብተወሳኺ ኣብ ሥልጣን ደልዲሉ ንምቕማጥ ዘኽእሎ ባይታ ንምጥጣሕ’ውን፥ ሕጊ ቤተ-ክርስቲያን ክሳብ ምቕያር ዝበጽሕ ርሕቐት ከም-ዝተጓዕዙ፥ ኣብቲ ደምበ-ተዋሕዶና ነዚ ጉድ’ዚ ዘይፈልጥ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። ስለዚ እቲ ግዙፍ-ኣካል ዝኾነ ዮፍታሔ፥ ከምኡ’ውን እቲ መሠርይ ዝኾነ ሃብቶም ርእሶም፥ በቲ ኩሉ ኣብ ልዕሊ ቤተ-ክርስቲያን ክፍጽሙዎ ዝጸንሑ ብልሽውና’ኳ ተሓተቲ’ዮም እንተ-ተባህለ። እቶም ሓላፍነቶም ብምዝንጋዕ ነቲ ኩሉ ውድቀት ምኽንያት ዝኾኑ ጳጳሳት፥ ብዝለዓለ ደረጃ ተሓተትቲ ክኾኑ ከም-ዝግባእ’ውን ክዝንጋዕ ዘይብሉ ነጥቢ’ዩ። ከምዚ ምስ ተረኽበ ከኣ’ዩ “-ኣይበዲዶ እንዶ ዝቐደዶ-“ ተባሂሉ ክምሰል ዝኸኣለ።
እቲ ዝዓበየ እቲ ሲኖዶስ ዝገበሮ ገበን፥ ነቲ ተራ-ጭዋ ዝኾነ ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ መተካእታ ፓትርያርክ ገይሩ፥ ኣብቲ ዝለዓለ መንበር ከቐምጦ ምእንቲ ክኽእል፥ ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ካብ መዓርጎም ኣውሪዱ፥ ሥልጣኖም ስዒሩ፥ ኣብ ማሕዩር ከምዝተሓዙ ዝገበሮ ገበን፥ ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን ተዋሕዶ ዝተፈጸመ ጥልመትን ክሕደትን እዩ። ስለዚ እቶም ገዳማውያን ኣቦታትና፥ ንተግባር እቶም ጳጳሳት ኣጸቢቖም እናፈለጡዎ ክነሶም፥ ከመይ ኣቢሎም’ዮም ሕጂ ነዚ ተላዒሉ ዘሎ ጉዳይ፥ ንሳቶም ደያኑ ኮይኖም ክዳንዩዎም ዝደልዩ ዘለዉ-?! “-ክሰርቀኒ ዝረኣኹዎስ፥ ክመልሰለይ ነይኣምኖ-“ ዝብል ምስላ ምህላዉኸ ከመይ ኣቢሎም ክዝንግዕዎ ይኽእሉ-!! ከመይሲ እቶም ጳጳሳት በቲ ዝገበሩዎ ዕንወት ዝሕተቱ ኮይኖም እናሃለዉ፥ ብደረጃ ዳኝነት ኣብ መንበር ፍርዲ ዝቕመጡ ኮይኖም ክርከቡ፥ ብዝኾነ መዐቀኒ እንተ-ተራእየ ቅቡል ኮይኑ ዝርከበሉ ምኽንያት ኣሎ ኣይንብልን። ስለዚ እቶም ንሓላፍነት ብቑዓት ኮይኖም ብዘይ ምርካቦም፥ ተሓባበርቲ ዮፍታሔ ኮይኖም ዝጸንሑ -ጳጳሳት፥ በቲ ዝፈጸሙዎ ኩሉ ዝሕተቱ ደኣምበር፥ ንዳኝነት ዝሕሰቡ ከም-ዘይኮኑ ጸቒጥካ ክዝረበሉ ዘለዎ ጉዳይ ምዃኑ፥ ነቶም ገዳማውያን-ኣቦታትና ከነተሓሳስቦም ግቡእና’ዩ።
ርግጽ’ዩ እቶም ገዳማውያን-ኣቦታት ብዝገበሩዎ ተቓውሞ፥ እቶም ከም መንድዓት ኣብ ክሳድ ቤተ-ክርስቲያን ተጻዒኖም፥ እቲ ኩሉ ብልሽውና ክፍጽሙ ዝጸንሑ ክልተ-ገበነኛታት፥ ተደፊኦም ክወጹ ምኽኣሎም ነቲ ደምበ-ተዋሕዶና ዓቢይ-ዓወት ምዃኑ ኣየከራኽርን። ይኹን እምበር እቲ ዝዓበየ ሥራሕ እቲ ብድሕሪ’ዚ ስዒቡ ዝመጽእ መድረኽ ምዃኑ፥ ክዝንጋዕ ዘይግብኦ ነጥቢ’ዩ። ማለት ንድሕሪት ተመሊስካ እቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝተፈጸመ ኩሉ ክዝከር ከሎ፥ ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ ብማዕበል-ፖለቲካ ተደፊኡ’ዩ ናብ ቤተ-ክርስቲያን ክኣቱ ዝኸኣለ። ሕጂ ግና እቲ ትማሊ ዝተፈጸመ ግህሰት-ሕጊ፥ ሕጂ ከም-እንደገና ክድገም ዝደሊ የልቦን። ስለዚ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ነፃ ኮይና ቤታ ከተመሓድር ዘለዋ መሰል ክኽበረላ ኣለዎ። ካብኡ-ዝተረፈ ካብ ሕጂ ንደሓር እቲ ደምበ-ተዋሕዶና፥ ንዝኾነ ዝግበር ኢድ ምትእትታው ዝጻወር ኮይኑ ክርከብ ከም-ዘይግባእ፥ ኣብ ኣደባባይ ወጺእካን ድምፅኻ ዓው ኣቢልካን ክዝረበሉ ዝግባእ ጉዳይ ምዃኑ፥ ክዝንጋዕ ኣይግባእን።
ርግጽ’ዩ እቶም ክብደት-ሓላፍነት ይርድኦም’ዩ ዘይበሃሉ ጳጳሳት፥ ምስ ዮፍታሔ ተሓባቢሮም ነቶም ንሕማቕ-መዓልቲ ክኾኑ ይኽእሉ’ዮም ተባሂሉ ዝእመነሎም ዝነበሩ ሊቃውንቲ ስለ-ዘጥፍኡዎም፥ ሎሚ እቲ ደምበ-ተዋሕዶና ብዘይ-ሰብ ገረውረው ኢሉ ከምዘሎ፥ ዝስሕቶ ኣሎ ክንብል ኣይንኽእልን። እቶም ብሕይወት ኣለዉ ዝብሃሉ ዝርካቦም ድማ፥ ገሊኦም ንመቝሕ ኣሕሊፎም ሂቦሞም ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ክርከቡ ከለዉ፥ እቲ ዝበዝሕ ክፋል ድማ ኣብ ስደት’ዩ ዝርከብ ዘሎ። እቲ ዝተዓጻጸፈ ቁጽሪ ዘለዎ ዉሉደ-ክህነትና ከኣ ከምኡ፥ እቲ ሲኖዶስን ዮፍታሔን ሓባርን ተሓባባርን ብምዃን፥ ተሰካም ጠበንጃ ኮይኑ ኣብ በረኻ ከም-ዝበሊ እናገበሩዎ’ዮም ዝርከቡ ዘለዉ። ብኣንጻሩ ኣብያተ-ክርስቲያናትና ድማ ዘገልግለን ሲኢነን ዝዕጸዋ ዘለዋ ብዙሓት’የን።
ብዝኾነ “-ጭራ-ነብሪ ኣይትሓዝ፥ እንተ ሒዝካኸ ኣይትልቀቕ-“ ከምዝብሃል፥ እዚ ጉዳይ’ዚ ዮፍታሔን ሃብቶም ርእሶምን ስለ-ዝተሰጉ ጥራይ፥ ዕግበት ተሰሚዑና ክንሓድጎ ዝግበኣና ጉዳይ ኣይኮነን። እቲ ዝዓበየ ሕቶና ሕቶ’ቶም ንዓሠርተ-ዓመት መመላእታ፥ ኣብ ማሕዩር ዝርከቡ ዘለዉ ፓትርያርክ ኣቡነ-እንጦንዮስ’ዩ ክኸውን ዝግባእ። እዚ ከኣ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ እነእትዎ ጉዳይ ክኸውን ኣይግባእን። ይኹን እምበር ምስ ሕቶ ምፍታሕ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ኣተሓሒዝካ ክርአ ከሎ፥ ናይ ዮፍታሔን ሃብቶምን ምስጓጕ ኣብ ግምት እነእትዎ ጉዳይ ኣይኮነን። እቲ ዝዓበየ ሕቶና ምፍታሕ እቶም ፓትርያርክ’ዩ ክኸውን ዝግባእ። እዚ ኸኣ’ዩ እቲ ዝዓበየ ደምበ-ተዋሕዶና ትዅረት ክገብረሉ ዝግባእ ዓቢይ-ጉዳይ።
ነዚ ኣርእስቲ’ዚ ንጎቦ ኣቐሚጥካ ክመጽእ ዝኽእል ፍታሕ’ውን ኣሎ ኣይንብልን። ከመይሲ እቲ ንጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ኣብ ከቢድ ሓደጋ ኣብጺሑዎ ዝርክብ ዘሎ፥ እቲ ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ ነቶም ጳጳሳት ከም መጋበሪ ብምጥቃም፥ ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ካብ መንበሮም ክወርዱ ዝገበሮ ሰይጣናዊ-ውዲት እዩ። ስለዚ “ብዓመጽ ዝተወስደ፥ብፍትሒ ይመለስ“ ከምዝበሃል፥ ሕጂ ድማ እቲ ዝዓበየ ሕቶና ሕቶ “-ፓትርያርክ-እንጦንዮስ-“ ደኣምበር፥ እቲ ንዮፍታሔን ሃብቶምን ንምስጓጕ ዝተወስደ ስጉምቲ፥ ካብዚ ዓቢይ ጉዳይ’ዚ ኣውጺኡ ከዘናግዓና ዝግብኦ ኣይኮነን። ከመይሲ መንገዲ ገዲፍካ ብጓል-መንገዲ ዓዲ ክእቶ ኣይከኣልን እዩ። እቲ ካብ ሓዋርያዊ-ሰንሰለት ወጻኢ ዝተገብረ ዘይ-ቀኖናውን ዘይ-ሕጋውን ምርጫ-ፓትርያርክ ኣባ-ዲዮስቆሮስ፥ “-ልቐቕ ዘይ-ርስትኻ፥ ውረድ ዘይ-በቕልኻ-“ ከምዝበሃል፥ እቲ መንበር ናብቶም ሕጋዊ-ፓትርያርክ ኣቡነ-እንጦንዮስ ክምለስ ክኽእል ኣለዎ።
ብዝተረፈ ጠቕላላ ኩነታት ቤተ-ክርስቲያንና፥ ኣብ ትሕቲ ጽላሎት ከቢድ-ሓደጋ ይርከብ ምህላዉ እናተፈልጠ ከሎ፥ እቲ ብልቦና ዘይፍለጥ ዮፍታሔን፥ እቲ መሠርይ ዝኾነ ሃብቶምን ስለ-ዝተሰጉ ጥራይ፥ ከም ሓደ ዓቢይ-ዓወት ቈጺርና እፎይታ ክስመዓና ኣይግባእን። ከመይሲ እዛ ንዓመታት ተጨውያ ትርከብ ዘላ ቤተ-ክርስቲያንና፥ እቲ ዋናኣ ዝኾነ ሕዝቢ-ተዋሕዶ ኣብ ኢዱ ክርከባ ክኽእል ኣለዎ። ብዝተረፈ ኣብ ኢድ ዘይ-ዋናታት ስለ-ዝጸንሐት እኮ’ዩ፥ እዚ ኩሉ ውድቀትን ዕንወትን ክርከብ ክኢሉ ዘሎ። ስለዚ’ውን እቶም ሰብ-ፖለቲካ ነዚ ጉዳይ’ዚ ብልቦና ክጥምቱዎ እንተዝኽእሉ፥ ክንደይኮን ከመስግኖም ምኸኣለ ነይሩ-!!
እምበኣር ከምቲ ኣብ ኣርእስቲ እዚ ጽሑፍ’ዚ ተባሂሉ ዘሎ፥ ጉዕዞ ቤተ-ክርስቲያን ሕጂኸ ናበይ-? ዝብል ሕቶ፥ ኩሎም ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ክምልሱዎ ዝግብኦም ምዃኑ፥ ክዝንግዕዎ ኣይግባእን። ከመይሲ ንልዕሊ ዕሥራ-ዓመት ካብቲ ክትጐዓዞ ዝግብኣ መሥመር ወጻኢ፥ ሪሒቓ ክትከይድ ጸቕጢ ክግበረላ ስለ-ዝጸንሐ፥ በዓል-ዮፍታሔ ናብ ዝወሰዱዋ ክትጉተት ከም-ዝጸንሐት ዝፍለጥ እዩ። ሕጂ ግን ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት እቲ ናይ ትማሊ ጌጋ ክድገም፥ ክንጻወሮ ዘይንኽእል ምዃንና ድምጽና ኣበርቲዕና ከነስምዕ ክንክእል ኣሎና። ኩሉ ነገር ወሰን ስለ-ዘለዎ’ውን “-ይኣክል-“ እንብለሉ ግዜ ሕጂ’ዩ።
ሊቀ-ካህናት ተክለማርያም ምርካጽዮን
ሃገረ ስብከት ኤውሮጳ


text:
ናይ ፈረንሳይ ፕሬዝዳንት ፍራንስዋ ኦላንድ ሓድነትና መሳሪሕ ና እዩ ኢሎም።ንሶም ነዚ ዝገለፁ ኣብ ፈረንሳይ ብዛዕባ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ንህዝቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ እዩ።ሰበስልጣን ፈረንሳይ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ናይ ፈረንሳይ መፅሄት ቻርሊ ኢብዶ ምስ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ብዝተኣሳሰረ ዝተጠርጠሩ ክልተ ሰባት ከምዝተቐተሉ ኣፍሊጦም ኣለው።ኣብ ካሊእ ኽፋል እታ ዋና ከተማ ኣብ ሓደ ናይ ዕዳጋ ማእኸል /ሱፐርማርኬት/ ንሓሙሽተ ሰባት ጨዊዩ ዝነበረ ዕጡቕ እውን ከምዝተቐተለ እቶም ሰበልስጣን ገሊፆም።ካብቶም ዝተጨውዩ ሓሙሽ እቶም ኣርባዕተ ተቐቲሎም ኣለው።
ጥርጡራት ሸሪፍን ሰይድን ኣብ ከተማ ዳማርቲን ኤን-ጎሌ ናብ ዝርከብ ዝተሓብእሉ ናይ መኽዘን ህንፃ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ዝኣትውሉ እዋን ፍንጀራን ቶኽሲን ይስማዕ ነይሩ።ክልቲኦም ቅድሚ ምቕታሎም ወፂኦም ምትዃስ ከምዝጀመሩ ፀብፃባት ይሕብሩ።
ነቲ ሱፐርማርኬት ዝተቖፃፀረ ወዲ 32 ዓመት ኣመድይ ኮውላባል ትማሊ ሓሙስ ኣብ ደቡባዊ ከተማ ፓሪስ ንሓንቲ ጓልኣንስተይቲ ፖሊስ ዝቐተለ ምዃኑ እውን ይእመን።ምስኡ ከምዝነበረት ንዝተገልፀት ሓያት ቦውመዲን ሰበስልጣን ይደልዩዋ ኣለው።ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ን12 ሰባት ምስ ቐተሉ ሸሪፍን ሰይፍን ክዋቺ ርከብ ከምዘለዋ ምንጭታት ይሕቡሩ።


text:
ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሻምህ ሻኩረይ ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሴ ዝመጽእ ወርሒ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ብመንጎኛታት ዝካየድ ልዝብ ሃገሮም ከምትሳተፍ ትማሊ ሶሉስ ኣፍሊጦም።
ግብጺ፡ሱዳንን ኢትዮጵያን “ኣብ ኣሜሪካ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ሕዳር 6 ተራኺቦም ኣብ ጉዳይ ግድብ ህዳሴ ክዘራረቡ’ዮም” ክብሉ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ግብጺ ሻምህ ሻኩረይ ሓቢሮም።
ንሶም ነዚ ዝበሉ ምስ ናይ ጀርመን መዘነኦም ሄኮ ማስ ኣብ ዝሃብዎ ሓባራዊ ጋዜጣዊ መግለጺ’ዩ።
ኢትዮጵያ ነቲ ብ4 ቢልዮን ዶላር ዝህነጽ ዘሎ ግድብ ህዳሴ ንምንጪ ጸዓት’ታ ሃገር ኣገዳሲ ምኳኑ ክትገልጽ ጸኒሓ’ያ።
ግብጺ ብወገና እቲ ግድብ ንዋሕዚ ዓቐን ማይ ፈለግ ኒል ናብ ግብጺ ክጸልው ይክእል’ዩ ብምባል ስግኣታ ክትገልጽ ጸኒሓ’ያ።
ነቲ ንትሸዓተ ዓመታት ብዘይፈረ ዝጸንሓ ልዝብ እዘን ሃገራት ዓለምለኸ መንጎኛ ክኣትው ድሕሪ ክቐርብ ዝጸንሓ ጻውዒት ኣሜሪካ ብመንጎኝነት ንስለስቲኣን ሃገራት ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ክራኸባ ንዘቕረበቶ ሓሳብ ግብጺ ምቕባላ ሚንስትር ሻኩረይ ብምግላጽ ኣብቲ ልዝብ ሰበ ስልጣን ኣሜሪካ ከምዝሳተፉ’ውን ሓቢሮም ኣለው።
ሰበ ስልጣን ኣሜሪካ ብወገኖም ፕረዚደንት ኣል ሲሲ ምስ ፕረ.ትራሞፕ ኣብ ጎኒ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝተራኸብሉ ንመንጎኛነት ኣሜሪካ ጻውዒት ምቕራቦም ይገልጹ።
ፕረዚደንት ትራሞፕ ድማ ንሚንስትሪ ገንዘብ ኣሜሪካ ሙኒቺን ነቲ ልዝብ ብመንጎኛነት ክመርሑ መዚዞም ኣለው።
ኣቐዲሞም መራሕቲ ግብጺን ኢትዮጵያን ኣብ ዋዕላ ሩስያ ኣፍሪቃ ተራኺቦም ምዝርራቦም ይፍለጥ።


text:
ሪፓብሊካዊያን መራሕቲ ኮንግረስ ቀፃሊ ፕሬዝዳንት ኮይኖም ዝተመርፁ ዶናልድ ትራምፕ ስርሖም ክጅምሩ ከለው ዕቱብ ስጉምቲ ከምዝወስዱ ቃል ይኣትው ኣለው።ትራምፕ ኣማኻሪ ዋይት ሃውስ ገይሮም ብሰንኪ ዝሓረዩዎም ፈላማይ ሰብ ዴሞክራሲያዊያን ሕርቃኖም ይገልፁ ኣለው።
ዶናልድ ትራምፕ ፕሬዝዳንት ኮይኖም ብምምራፆም ብተምሃሮ ዝምራሕ ተቓውሞ ፖል ራያን ንኻሊእ ስልጣን ዘመን ወከልቲ ህዝቢ ኣፈጉባኤ ኮይኖም ኣብ ዝተመርፅሉ ካፒቶል በፂሑ’ሎ።
ራያን ፓርቶም ምዕዋቱ ዝተስምዖም ታሕጓሶም ብምግላፅ ‘’ዓወት ተመራፃይ ፕሬዝዳንት ትራምፕ ህዝቢ ኣሜሪካ ናብ ዝደልዮ ሓቃዊ ምዕባለ ክትርጎም ብትኹረት ዝሰርሕ መንግስቲ ክኸውን እዩ።ሕጉሳት ኢና፤ስራሕ ንምጅማር ተሃንጢና ኣለና’’ኢሎም ኣለው።
ሪፓብሊካዊያን ግብሪ ከትሕቱ፣ዝዓበየ ኽፋል ሕጊ ፖሊሲ ጥዕና ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ክስርዙን ድልየቶም እዩ።
ዶናልድ ትራምፕ ንስቲቭ ባነን ሓላፊ ፖለቲካዊ ኣማኻሪኦም ገይሮም ምሻሞም ዘፍርሕ ኣጀማምራ እዩ ኢሎምዎ ኣለው ዴሞክራሲያዊያን።ባነን ንኣተሓሳስባ ሃገራዊነት ፀዓዱ ዘጋውሕን ኣንፃር ውሑዳን ዝሰብኽን መርበብ ሓበሬታ ዓቃባዊያን ይመርሑ ዝነበሩ እዮም።ካብ ሚቺጋን ዝተወከላ ዴሞክራሲያዊት ሰኔተር ደቢ ስታብነው ‘’እዚ ሰብ እዚ ዘርኣዊ፣ኣብ ፆታ መሰረት ዝገበረ ኣረኣእያ፣ኣንፃር ሰማዊ፣ኣንፃር መርዓ ተመሳሳሊ ፆታ፣ፆትኦም ዝቕይሩ ሰባት ወዘተ ስምዒታቱ ዝገለፀ ሰብ እዩ።ናይዚ ሰብ እዚ ኣረኣእያታት ኣብ ዋይት ሃውስ ክኣቲ ግቡእ ኣይኮነን’’ኢለን።
ዴሞክራሲያዊ ወኪል ኔቫድ ሰነቴር ሃሪ ሪድ እውን ተመሳሳሊ ስግኣቶም ገሊፆም ኣለው።ሪፓብሊካዊያን ግን ዶናልድ ትራምፕ ዝደለዩዎ ሰብ ከደይቡ መሰሎም እዩ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ድሕሪ`ቲ ኣብ መንጎ ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ዝተኻየደ ኩናት፡ ብፍላይ ኣብቶም ናይ ወሰን ሕቶ ዘለዎም ከባብታት ግጭት ንኸይቅጽል፡ ሓቢርካ ናይ ምንባር ስራሕ ክሕይል ከም ዝግባእ ተወላዶ ኣምሓራን ትግራይን ኣተሓሳሲቦም። ከምኡ`ውን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብኻልኦት ኢትዮጵያውያን ጽልኢ ከምዘየለ ንምስትምሃርን፡ ካብ ቂምን በቐልን ንምውጻእ ዘኽእል ናይ ተሓድሶ ስራሕ ክስራሕ ከምዝግባእ ኣዘኻኺሮም.
ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ዓበይቲ ዓዲ ትግራይን ኣምሓራን ናይ መንነትን ወሰን መሬትን ሕቶታት ዘለዎም ከባብታት ቅልጡፍ ምላሽ ክረኽቡን ልዕልና ሕጊ መታን ክኽበርን ይጽውዑ።
ዓበይቲ ዓዲ ክልቲኦም ብሄራት ህዝቢ ኣምሓራ ምስ ህዝቢ ትግራይ ወይ ህዝቢ ትግራይ ምስ ህዝቢ ኣምሓራ ጽልኢ ዝብሃል የብሉን- እቲ ኣብ ልዕሊ ህወሓት ዝተወስደ ስጉምቲ ነታ ሃገር ካብ ሓደጋ ምብትታን ንምድሓን ዝተኻየደ ኩናት ምዃኑ ይኣምኑ ።
ኣብ መንጎ ህወሓትን መንግስትን ዝተፈጥረ ዘይምስምማዕ ኣብ ጠረጴዛ ብዘተ ክውዳእ እናተገበኦ፡ ብሓደ ወገን ማለት ብወገን ህወሓት ተቐባልነት ስለዘይረኸበ እቲ ኩናት ክካየድ ክኢሉ ዝብሉ ሽማግለታት ትግራይን ኣምሓራን፡ ሕጂ`ውን መፍትሒኡ ኢትዮጵያ ከም ሃገር ንኽትቅጽል፡ እቲ ዝጸንሐ ድልዱል ርክብን ሓድነትን ኣምሓራን ትግራይን ብዝሓየለ መልክዕ ክቕጽል ኣለዎ ይብሉ።
ኣብዚ መድረኽ ዘተ ዝተሳተፉ፡ ካብ ኣምሓራ ኣቶ ወርቁ በዘን ኣቶ ኣዳነ ኣለምሰገድን ክኾኑ ኸለዉ ካብ ብሄር ትግራይ ድማ ኣቶ ኣያለው ተስፉን ኮለኔል ኪሮስ ኪዳነን`ዮም።
"ናይ ቀደም ፍቕሪ ተመሊሱ ከምዝነበሮ ንክኽፅል ብዙሕ ክስራሕ ዘለዎ ነገር ኣሎ። መጀመርያ በዞም ኣብ ልዕሊ ሕብረተሰብ በደል ዝፈጸሙ ሰባት ዝተዘርአ መርዚ ንምጥፋእ ልዑል ስራሕ ክስራሕ ኣለዎ። ሕብረተሰብ ኢትዮጵያ ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዘለዎ ኣመላኻኽታ ንጹሕ ምዃኑን፡ ንመራሕቶም`ምበር ኣብ ልዕሊኦም ጽልኢ ከምዘይብሉ ብግልጺ ክርድእዎ ይግባእ" ዝበለ ኣቶ ወርቁ ፡ "ከምኡ`ውን ንዝተጎድአ ሕብረተሰብ ኣብ ምሕዋይን ዝዓነወ ኤኮኖሚ ዳግም ኣብ ምህናጽን ኩሉ ማሕበረሰብ ኣብ ምሕጋዝ ክረባረብ ኣለዎ" ይብል።
ኣቶ ኣዳነ ኣለምሰገድ "ወያነ`ኮ ንኢትዮጵያ ድሕሪ ምቁጽጻሩ፡ ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ዓበይቲ ዓድን ፈላጣት ታሪኽን ከምኡ ኣዝዩ ጠቐምቲ ንዝብሃሉ ክፋል ሕብረተሰብ ኣርዩ ወዲእዎም`ዩ። ንናይ ባዕሉ ህዝቢ`ዩ በሊዑ.። ካልኣይ ንሳቶም ናብ መንግስትነት ምስ መጹ፡ ዝተፈጥረ መንእሰይ`ዩ ዘሎ ሎሚ-ብናቶም ጎስጓስ ዝተመልአ፡ንኣምሓራ ንኽጸልእ ትምህርቲ ዝተውሃቦ ከምኡ ዓይነት ኣተሓሳስባ ንክሰርጾን እናተደርፈሉን ዝዓበየ'ዩ ዘሎ- ስለዚ ነዚ ናብ ቦትኡ ንምምላስ ልዑል ስራሕ `ዩ ዝጽበየና ዘሎ. ንኣብነት ኣብ ከባቢ እንደርታ ሚልሻታት ብገዛእ ፍቓዶም ብረቶም ንሰራዊት ምክልካል ከረክቡ ምርኣይና ጽቡቕ`ዩ" ይብሉ።
"ካልኣይ እቲ ሕብረተሰብ ትግራይ ጸሊኡ ንከይትብል ድማ፡ ሰራዊት ኣብ ኩለን ከተማታት ክኣቱ ኸሎ፡ ጸረ ሰራዊት ምክልኻል ዝኾነ ምንቅስቓስ ኣይተወስደን። ሳልሳይ ነገር ግን ዘይተዓጠቐ ሓረስታይ ስለዘየለ ብረት ክእከብ ኣለዎ: ድሕሪኡ ናይ ተሓድሶ ስራሕ የድሊ`ዩ። ናብ ነባራዊ ኩነታት ክእቶ ኣለዎ: ሚድያታት ኣትዩ`ሎ ጽቡቕ`ዩ ግን ክቕልጥፍ ኣለዎ። ቃለ-መጠይቓት ካብ ኣዲስ ኣበባ ክትጽበዩ የብልክሙን።ቃለ-መጠይቕ ካብኡ ካብቲ ቦታ`ዩ ክስራሕ ዘለዎ።"
ኣቶ ኣዳነ "ካልእ ድማ ሕጂ ህዝቢ ንህዝቢ ርክባት ክጅመር ኣለዎ፡ ብስነ-ጥበብን ካልእን ጌርካ ህዝቢ ክተኣሳሰር ይኽእል`ዩ። ጀርመን 6 ሚልየን እስራኤላውያን ኣይሁድ ኣጥፊእ ኸላ ናይ ሎሚ ትውልዲ ቂም የብሉን- ህዝቢ ንህዝቢ ቂም ኣይተሓሓዝን`ዩ። እቲ ሽዕኡ ህዝቢ ዝወድአ ናዚ ግን ክሳብ ለይቲ ሎሚ ይልቀም ኣሎ። ንሳቶም ምእራዮም ኣይተርፍን`ዩ -ህዝቢ ኣምሓራ ግን ኣብ ማይካድራ ጭፍጨፋ ተፈጺሙ ኢሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝወስዶ ሒነ-ምፍዳይ የለን። ህዝቢ ንህዝቢ ኣይቅየምን`ዩ። እቶም ዘባልዑና ሕጂ`ውን እቶም ፈለጥናልካ ዝብሉ`ዮም" ይብል ።
ተወላዲ ትግራይ ኣቶ ኣያሌው ተስፉ ድማ "እዛ ሃገር ብጽቡቕ ኩነታት ክትከይድ እንተኾይኑ፡ እቲ ን30 ዓመት ዝጸንሐ ስምዒታት ክወጽእ ኣለዎ። ከመይ ኢሉ`ዩ ክወጽእ ዘለዎ ንዝብል ግን መጀመርያ ክጽናዕ ኣለዎ። ኣብዚ ይጸናዕ ኣብኡ`ውን ይጸናዕ ብቕዓት ዘለዎም ምሁራት ኣጽኒዖም- ነቲ ጸገም ምስ መፍትሒኡ ናብ መንግስቲ ምስ ኣቕረቡ ድሕሪኡ ናይ ምይይጥ መድረኽ ይከፈት።ህዝቢ ሃገረይ`ያ ናተይ`ያ ኢሉ ክሳብ ዝስምዖ ዝገብር ታሪኽ ክስራሕ ኣለዎ።ድሓር ከኣ ተረፍ መረፍ ኣለዉ: ኣብ ትግራይ ናይ ባዕሎም ታሪኽ ዝኽሕዱ ኣለዉ. ስምዒታት ኣሎ`ዩ- እቲ ስምዒታት ግን ፈንቂሉ ክወጽእ ዝኽእል ምስ መሃርካዮ ጥራይ`ዩ- ድሕሪኡ እቲ ጸገም ክፈጥር`የ ዝብል ተታሒዙ ናብ ፍትሒ ክቐርብ ኣለዎ። ስለዚ ትግራይ ብምልኡ ከተምኡን ገጠሩን ናጻ ምስ ኮነ፡ርግጸኛ`የ ህዝቢ ሆ ኢሉ ናብ ሃገራዊ ስምዒቱን-ኢትዮጵያዊ ስምዒቱን ክምለስ`ዩ። እቲ ርእስኻ ምምሕዳር ዝብል ግን ብዙሕ መስዋእቲ ዝተኸፈለሉ ስለዝኾነ ናይ ባዕሉ መሪሕነትን ይደሊ ብቛንቁኡን ብናይ ባዕሉን ክመሓደር`ዩ ዝደሊ" ኢሎም።
ብኻልእ ወገን ብዛዕባ ኣብ ምዕራባዊ ክፋል ማለት ኣብ ወልቃይት ጸገደን ብዛዕባ ዘሎ ሕቶታት ዝምልከት`ውን ሓሳብ ክህብሉ ተላዒሉ ኣቶ ኣዳነ "ክልተ ጫፋት`ዮም ዘለዉ: ወልቃይት ጸገደ ራያን ጸለምትን ብዝምልከት-ቅድመ ሕገ-መንግስቲ ብሓይሊ ዝተወስዱ`ዮም: ስለዚ ሕጂ ብሓይሊ ተመሊሶም ኣለዉ። ብክልል ኣምሓራ ክመሓደሩ ኣለዎም ዝብል ጫፍ ኣሎ።ብኻልእ ወገን ድማ ኣይፋሉን ሕጂ ኣብ ትግራይ ተመስሪቱ ዘሎ ግዜያዊ ምምሕዳር ድማ ነቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ምምሕዳር ብምልኡ ዘጠቓልል`ዩ ዝብሉ ኣለዉ።ስለዚ ኣብ ጭቕጭቕ`ዩ ዘሎ- ስለዚ እዚ ጉዳይ`ዚ ብጥንቃቐ ክፍታሕ ኣለዎ:ከምኡ እንተዘይኮይኑ ግን ናብ ዳግማይ ኩናት ከይንኣቱ ስግኣትን ፍርሕን ስለዘለኒ ቅልጡፍ ዝኾነ መጽናዕቲ ተገይሩ ፍታሕ ክድለየሉ ኣለዎ። ጉዳይ ወልቃይት ጸገደ ራያን ጸለምትን ቀዳምነት ክውሃቦ ዝግባእ ጉዳይ`ዩ" ይብል ።
ኣብኡ ዘሎ ሕብረተሰብ`ውን ትግራዋይ ዝብሃል ኣይንበር ኣይሕረስ ኣይኮነን ዘሎ ሕትኡ-ሕቶኦም ኣምሓራ ኢና ብክልል ኣምሓራ ንካለል ዝብል`ዩ ይብል ኣቶ ኣዳነ ኣለምሰገድ. ጽንፋዊ መርገጽ ዘለዎም ምስትምሃርን ከምዝዕረዩ ምግባርን`ዩ- ብርክባት ህዝብን ብስፖርትን ካልእን ጌርካ ንህዝቢ ናብ ሓድነት ምምጻእ ይክኣል`ዩ ይብሉ ኣስዒቦም። እቲ ሕብረተሰብ ብገለልተኛ ወገን ዝውሃብ ውሳነ ንምቕባል ጸገም ከምዘይብሉ`ዩ ይኣምኑ።
ኣብ መወዳእታ ቂም በቐል ንኸይህሉ፡ ኣምሓራን ትግራይን ኣሕዋት ኮይኖም ብምትሕልላይ ክነብሩን ብሓባር ኮይኖም ልዕልና ሕጊ ከኽብሩን ካብ እኩያን ነብሶም ክሕልዉን እቶም ዓበይቲ ዓዲ ትግራይን ኣምሓራን ኣተሓሳሲቦም ኣለዉ።
ምስ ኣቶ ወርቁ በዘ ኣቶ ኣዳነ ኣለምሰገድን ካብ ኣምሓራ፡ ኣቶ ኣያሌው ተስፉን ኮሌነል ኪሮስ ኪዳነን ካብ ትግራይ ዝተካየደ ዘተ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል ።


text:
ነቶም ናፃ ቀረፅ ተፈቒዱሎም ዘእተውዎ ንብረት ሸይጦም ዘይግበኦምን ዘይሕጋውን ከስቢ ንምርካብ ዝወፈሩ ነጋዶ ንምሓዝ የፅንዕ ምህላዉ ገሊፁ’ሎ። ኣብ ዝሐዚ እዋን ግና ነቶም ካብ ቀረፅ ነፃ ዝኣተወ ንብረት ዓዲጎም ዝሸጡ 16 ነጋዶ ኣሲሩ ምህላዉ ሓላፊ ባዓል መዚ ልምዓት እቶት ትግራይ ኣይተ ብርሃነ ፅጋብ ገሊጾም።
እዚ ስጉምቲ እዚ ንምንታይ እዩ ኣብ ትግራይ ጥራሕ ዝውሰድ ንዝብል ጥርዓን ነጋዶ ኣይተ ብርሃነ እንትምልሱ እቲ ተረጊፁ ዘሎ ሕጊ ሃገራውን ክልላውን እዩ፤ እቲ ስጉምቲ ድማ ሃገራዊ እዩ። ኮይኑ ግና ካልኦት ክልላት ስለዝደንጎዩ ካልኦት ይሰርቁ ኣለዉ እሞ ናዓና እውን ፍቐዱልና ምባል ግጉይ እዩ ብምባል ይዛረቡ።
ካብቶም ሐዚ ታኣሲሮም ዘለዉ ነጋዶ ገሊኦም መንግስቲ ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣትሒዙ ካብቲ ዝጣነይሉ ዘይሕጋዊ ተግባር ክእርነቡ ብፅሑፍ ከይተረፈ ኣተሓሳሲቡዎም እዩ። ኮይኑ ግና ዘይሕጋዊ ተግባር ምዃኑ እናፈለጡ ናብቲ ዘይሕጋዊ ተግባር ዝኣተዉ ነጋዶ ተሓተቲ እዮም ኢሎም ኣይተ ብርሃነ ፅጋብ።


text:
ንደቡብ ሱዳን ዘዳውባ 9-ጎረባብቲ ሃገራት ብቀጥታ ኾነ ብተዘዋዋሪ በቲ ናይ ዓሰርተታት ዓመታት ኹናት ሕድሕድ ተተንኪፈን’የን ፣ ስለዚ ዘላቅነቱ ገና ንመፃኢ ዝርአ’ዃ እንተኾነ፡ በዚ ረፈረንደምን ውፅኢቱን እቲ ዞባ ሰላም ክረክብ ይኽእል’ዩ ክብል ኣማኑኤል ዓንደብርሃን -ኣብ ዩኒቨርስቲ መነሶታ፡ ፉል ብራይት ሪሰርች ፌለው ተዛሪቡ።
ካልአይ ጋሻ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኣቶ ብስራት ከበደ- ምሁር ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ካብ ፊነክስ ኣሪዞና- ብወገኑ ብሪፈረንዶም ምፍላይ ዘላቂ መፍትሒ’ዃ እንተዘይኾነ፡ ግን ካብ ኾነ ክልቲኦም ወገናት ንዕብየቶም ብሓባር ክሰርሑ ኣለዎም ኢሉ። ኣብቲ ከባቢ ሰላም ዲሞክራስን ፍትሕን ንኽዓስል’ዩ እቲ ዓብይ ነገር ክሰራሕ ዘለዎ፣ምምቃል ብዙሕ ነገር ኣይኮነን ተመሊሰን’ዉን ሓደ ዝኾናሉ ኩነታት ክፍጠር ይኽእል’ዩ`ውን ይብል።
ደቡብ ሱዳናውያን ሎም ቅነ ረፈረንዶም ኣካይዶም’ለው። ነፃ ሃገር ናይ ምኻኖም ጉዳይ ዘይተርፍ ኾይኑ ይርአ’ሎ። ንምሉእ ትሕዝቶ ንምልክት ድምጺ ጠውቕ


text:
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ “ለውጢ ሕጂ፡ ብግዲ ወይ ብወዲ” ትብል ዓምዲ ጽሒፈ ነይረ። እዚኣ ኣብ ትሕቲ “ለውጢ፡ ንዕለት ዶ ንዓመት” ዘርእስታ፡ መቐጸልታ ናታ’ያ።
ኩሉ አእዋኑ ኣለዎ፡፡ ሎሚዘመን ድማ እዋን ራህዋን፡ ሰላምን ክኸውን ትምኒት ኩሉ ኤርትራዊ’ዩ፡፡ ሃገርና ከም ገበል ዘለዎ ደብሪ ኮይና ክትሽገር ኣይነፍቅድን እንብለሉ ዘመን ይግበሮ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ሓርነቱ ጨቢጡ፡ ኣብ ፍትሒ ዝምለኣ ሃገሩ፡ ከም ሓሰኻ-ደምበ ኣብ ዝለምለመሉ ክድቅስ፡፡ ፍትሒ ኣብ መላእ ኤርትራ፡ ከም ወርቂ እናሓደረት ክትኩላዕ፡ ከም ወጋሕታ እናጸነሐት ክትግለጽ፡፡
እሞ እዚ ሰናይ ትምኒት ዝናብ ዘይብሉ ደበና ከይኸውን፡ ቅድም-ቀዳድም እንታይ ዓይነት ምድላዋት ክንገብር ይግባእ። ነቲ ብእግሩ ዝተሰደ ፍትሕን መሰልን፡ ብፈረስ ቶሎ-ቶሎ ኢልና፡ ብኣሻቡ ክንመልሶ እንተዂና እንታይ ክንገብር ኣለና፡፡ እቲ ብሓበንን ኩርዓትን፡ ኩቡር ደምና ዘፍሰስናሉ ቃልሲ፡ ጽቡቕ መዘምዘምታ ሓሪምዎ፡ ሓሙስ ጽግቦ ዘይብሉ ጾም፡ ፈጠራ ዘይብሉ ሮሞዳን ኮይኑ ከይተርፍ እንታይ ንግበር፡፡
ነገር ክሳድ ሒዝካ ስለ ዝኾነ፡ እንታይ’ዩ እቲ ቀዳምነት ክወሃቦ ዘለዎ ጉዳይ፡ እንታይ’ዩ እቲ ከይሓደርና ከይወዓልና ክንዝትየሉ ዘለና ዛዕባታት። እቲ ሓቅስ ሽሕ ዝመኸርዎ ሓደ’ዩ ዝውርውሮ። እሞ ጠለብና ከነርዊ፡ ነገርና ክፍጸም፡ ለውጢ ነዊት ክትውርወር ሲ፡ እንታይ ይገበር።
ንዕለት ዶ ንዓመት?
ለውጢ ናይ ግድን’ዩ፡፡ ለውጢ ክመጽእ’ዩ፡፡ ለውጢ ብኸመይ ክምጽእ? ለውጢ መዓስ ክምጽእ? ዘገም ኢልና ዶ ብቕልጣፈ ከነምጽኦ? እቲ ኣትቢቕና እንካተዓሉ፡ እንዝትየሉን ዘለና ነጥቢ’ዩ፡፡ ውሕስነት ዘይብሉ ለውጢ፡ ቁማር ከይኸውን፡ ዝግበኦ መንጸፍ ከነውድቐሉ ኣለና። እቲ መብዛሕቲኡ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ተወዲቡ–ኣብ ፖሎቲካዊ ውድባት፡ በርጌሳውያን መሕበራት– እጃሙ ዘበርክት ዘሎ፡ ኣብ ወጮ ተገልበጥካዮ ወጮ ዝዓይነቱ ለውጢ ረብሓ ከምዘብሉ ይኣምን። ንኣወንታውን መሰረታውን ለውጢ ክመጽእ፡ እቲ ንጹር ተልእኹኡን ራኢኡን ንሱ’ዩ። እቲ ሕመረት ዕርዲ ቃልስና፡ ኣብ’ዛ መሰረታዊት ሕቶ ዝመንጨወ’ዩ፡ ለውጢ፡ ንዕለት ዶ ንዓመት።
ነቲ ንሓዋሩ ዝኾነካ መሰረት ዓቂብካ፡ ከመይ ሃገርና ኣብ’ቲ ዝግበኣ ናይ ጎደና ምዕባሌ መሪሻ፡ ነቲ ብጨካኒ ስርዓት ተሓኒቑ፡ በጀካ ዓፍራ ካልእ ዘየውጽእ ዘሎ ህዝብና፡ ሓራ ጌርካ፡ እቲ ናይ ብልሕን መሃዝነትን ሓይሉ ተፈቲሑ፡ ከም ድላዩ ኣብ ነጻ-ዕዳጋ ኣጋሊቡ መናባብርኡ ከመሓይሽን፡ ሓዳሩ ከደልድል’ዩ።
እሞ፡ ብግዝያዊ ሽግራት ከይተረበጽና፡ ከመይ ጌርና፡ (1) ነቲ ኣብ ኣፍ ሞት ዘሎ ቀልጢፍና ነድሕን፡ (2) ነቲ ንመንእሰይ ብኣዳራዕ መውቃዕቲ፡ ፍርቁ ንስደት፡ ፍርቁ ንባርነት ጌርዎ ዘሎ ስርዓት ብዝሓሰረ መስዋእትን፡ ብዝሓጸረ ወቕትን ምውዳቑ፡ (3) ልዕሊ ኩሉ ከኣ፡ ከመይ ጌርና ነባሪ ዝኾነ ፍታሕ ኣምጺእና፡ ንሓዋሩ ተተኺሉ ዝነብር ሕግን፡ ብምርጫ ህዝቢ ዝቀያየር ምሕደራን ንምስራት። እዚ እዩ እቲ ቀንዲ ዕላማና፡፡
እቲ ንሰላሳ ዓመትታት ተቓሊስና፡ ብሓቦን ኒሕን፡ ካብ ምምብርካኽ ሲ ሞት ይሓይሽ ኢልና፡ ማእለያ ዘይብሉ መስዋእቲ ከፊልና ዘምጻእናያ ናጽነት፡ ፍሪኣ ከም ኣብ ወሰን መንገዲ ዝተዘርኣ፡ ብውሑዳት ጎሓሉ ክትዝረፍ ኣይነፍቅድን። እቲ ክንዲ ላዕላይ ሰማይ ዝነበረ ስም ኤርትራዊ፡ ሎሚ መመሰሊ ፍሽለትን፡ ዝተጠልመ ምብጽዓን፡ ዝትኾልፈ ዕብየት፡ ክኸውን’ውን ኣይፋልን፡፡ ሕጂ’ውን ከም ራዛ ናይ ኣብኡ ሓዛ፡ እቲ መኸተ ኣንጻር ምልከን፡ በደልን፡ ዓመጽን ሲ ክቕጽል’ዩ።
ዓመጽ ብሑጋ ትምጻእ ብኣፍደገ፡ ብዛሬባ ትምጻእ ብውሻጠ፡ ዓመጽ ምኻና ኣይተርፋን። መኪትና ክንስዕራ’ውን ኢና። ኒሕና ኣይተጸንቀቐን፡ ስሬና’ውን ኣይተፈትሕን። ሕጂ’ውን፡ በቲ ኣብ ኢድ ጀጋኑ– ዋርሳይ-ይከኣሎን ተቓውሞን– ዘሎ ዱላ፡ ወዮ ገበል ርእሱ ክድቆስ’ዩ። ህ.ግ.ደ.ፍ. ከይዓነወ ዝህነጽ ሃገር የለን፡ ክሳብ መዓስ ከኣ ኣብ ነጣቢ ህድሞ ክንነብር።
ህ.ግ.ደ.ፍ. ሻራ መን’ዩ
ሓደ-ሓደ ኤርትራውያን፡ ማሕበርና ከይበኩር፡ ሻራና ከይሰዓር ብምባል፡ ነቲ ግሁድ ሓበላ-ዓይኒ ህ.ግ.ደ.ፍ. ክሓብኡ ዘየቕርብዎ ምኽኒት የልቦን፡፡ እንድሕር ዓድና ጽቡቕ ኣሎ ደኣ፡ ስለምንታይ’ዩ ምድሪ እናጸበሐ፡ ንስደት ዝብል ሰብ በዝሐ፡፡
በቲ ቅለት-ልቦም ዋላ እካ ብዙሕ እንተጎሃና፡ ንግዚኡ ግን ከም ሻሙ ኢልና፡ ኣብ ሃገር ሻራይ-ሻራኻ ከምዘየለ ከነብርሃሎም ይግባእ፡፡ ኤርትራ ከም ላም ሓደ ጎንና ኣይሰብሕ፡ ሓደ ጎንና ኣይዓብር፡፡ እዛ ሃገር እንተ ጢዓ እንተ ሓሚማ፡ ንኹልና ሓንቲ’ያ ትብጸሓና፡፡ ሓደ ሓለፋ ዜግነት ዘለዎ የብልናን። ናይ ዜግነት ሚዛን-ወርቂ፡ ብጣቒዕት ወይ ውዳሰ ኣይኮነን። እቲ ጭዋ ዜግነት ሲ፡ በቲ ብዘይ ሌላን-ጉሌላን፡ ምእንቲ ፍትሕን፡ ሕግን፡ መሰልን ዝቃለስ ኤርትራዊ እዩ ዝቕይስ።
እቶም ብረብሓን ስሰዐን ሰኺሮም፡ ሰበሐ ኢሎም ስጋ ኣድጊ ክበልዑ፡ ኣብ ክንዲ ዓገብ ምባል፡ ስቕታ መሪጾም ዘለው፡ እቲ ስቕ ዝበለን እቲ ይርሓስካ ዝበለን ሓደ’ዩ ኢልና ነዘክሮም፡፡ ዝወገሐ ምስ ወገሐ፡ ዋላ እካ ካብ ሕጋዊ መቕጻዕቲ ከምልጡ ምኾኖም እንተፈለጡ፡ ካብ ሕልናስ ከምልጡ ኣይኽእሉን እዮይ፡ ንቤተ-ሰቦም’ውን ሕማቕ ስም፡ እከይ ሓድጊ’ዩ፡፡
እቲ ሓቅስ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ.፡ እቲ ቀደም ፊት-ፊት ዝብሎ ዝነበረ ደም ንጹሃት፡ ሎምስ ጠም-ጠም እዩ ዝብሎ ዘሎ፡፡ ህ.ግ.ደ.ፍ. ከም ሓያል ኣንበጣ፡ ግራውትና በሊዑስ፡ ኣብ ደጎልና’ዩ ዝሰፍር ዘሎ፡፡ እዞም ሕፍረት ዘይስምዖም ጉጅለ ኣይተ ኢሰያስ፡ ኣብ ዝባን ጀጋኑ ኣሕዋትና ተሓንጊሮም ኣትዮም ክንሶም፡ ብእግርና ኢና ኣቲና ኢሎም እናትጀሃሩ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ሰሂት ሓጋይ ኣምጽእ ኢሎም ይእዝዝዎ ኣለዉ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ልቢ ኣዕብዩ፡ ነዚ ሃህ ዝበለ ኣንበሳ ኣይቃለስን ኢሉ፡ ድርዳር ስጋ የኾልሶ ኣሎ፡፡ ኣይተ ኢሰያስ ግን ኣሕዋት ብዙሓት ቀቲሉ፡ ስጋ መኻናት ክበልዕ ዘበት’ዩ፡፡
ህ.ግ.ደ.ፍ. ሸራፍ ሳርማ እዩ፡፡ ንሃገርና ድማ ከም ዝነፈሰ ስዋ፡ ክብረታ ቐንጢጡ ኣፍኮሳ፡፡
ሽመት ኣብ ክንዲ ሓሪኻ ዝወሃብ ንሰብ ቅያ፡ ብዘይ ቅጥዒ ይወሃብ ንእሺ-ኣያ ኢሎም ዝመጹ ብጉያ፡፡ ስልጣን ኣብ ክንዲ ሓደራ ኢልካ ዝወሃብ ንቡቑዓት፡ ይወሃብ ንኒሕ ዘይብሎም ጡልቁዓት፡፡ ኣየ ጉድ፡ ናይ ህ.ግ.ደ.ፍ. ቆፎ፡ ንጣፍ ኣትሪፈ ንባልዶንጋ ተሕልፎ፡፡
ዘተ ምስ ህ.ግ.ደ.ፍ.፡ እምኒ ምግሃጽ’ዩ
ህ.ግ.ደ.ፍ. ብባህሪኡ ወግዒ ዝፈቱ ኣይኮነን፡፡ ዝኾነ ግርጭት ብሓይሊ እምበር ብዘተ ይፍታሕ ኢሉ ኣይኣምንን፡፡ ዋላ እኳ ልብን ሳዕርን እናሓደረ ደኣ ይብቆል እምበር፡ ልቢ ህ.ግ.ደ.ፍ. ሲ ቀደም’ዩ ባዲኑ። ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣብ ልቡ ተመሊሱ፡ መንገዲ ሰላም ክኽተል ኢልካ ምሕሳብ ኮንቶ’ዩ። እቶም ከምኡ ኢሎም ዝትስፈዩ ከኣ ኣብ ላም ዘይወዓለቶ እዮም ኩቦ ዝኣርዩ ዘለው፡፡ እምኒ ምግሃጽን፡ ዘተ ምስ ህ.ግ.ደ.ፍ.ን ሓደ’ዩ፡፡
ህ.ግ.ደ.ፍ. ርእስና ወቒዑ፡ እግርና ክሓክኽ ይፍትን። እዚ ግን ንዕድሚኡ ዘናውሕ ሜላ ደኣምበር፡ ሓልዮት ህዝብና ተሰሚዕዎ ኣይኮነን፡፡ በዚ ከኣ ክንጥበር፡ ክንግራህ የብልናን፡፡ እቲ ምስ መዳሕንቱ ዝመጽአ ኣመል፡ ምስ መግነዝ ኣይተ ኢሰያስ ጥራሕ’ዩ ዝቕበር።
ኣብ ፍትሕን ወግዕን ዘይፈልጥ ስርዓት፡ ሓይሊ ዘይብሉ ተቓላስን፡ ስንቂ ዘይብሉ ከሳስን ሓደ እዮም፡። እቲ ገንዘብ ዘለዎ የምልጥ፡ እቲ ዘይብሉ ይቕለጥ። ነዚ ዘስተውዓሉ ከምዚ ኢሎም ይምዕዱ፡ “ሓደው ተቓለስ ተዓጢቕካ፡ ሓደው ህደም ኣርሒቕካ።”
ቃልሲ ከም ኩነታቱ ኢዩ ዝግጠም እምበር፡ ከም ድሌትን ቲምኒትን ኣይኮነን። ዕዳጋ ቃልሲ ከም ዝጸናሓካ እምበር፡ ከም ኣዴኻ ዝለኣኸትካ ኣይኮነን። ነቲ ሓቅን ኩነታትን ብግቡእ ቀይስና፡ ንዕኡ ዝማጠን ተግባራዊ ስጉምቲ ምውሳድ’ዩ ዝሓሸ። ኣናፍራ ህ.ግ.ደ.ፍ. ከይፈልጥካ፡ ሃዳናይ’የ ምባል ኣየምሕርን። ኣብ መወዳእታ፡ ምቅዳም እምበር፡ መልክዕ ጉያ’ዶ ኣሎ፡፡
ነዚ ሓዊ ተቓውሞ ሓደው ኣንዲድካ ምማቑ፡ ሓደው ኣጥፊእካ ምርሓቑ። ነዚ ብልሹው ስርዓት ሓርጭ ሰይጣን እናተለቀሐ፡ ኣብ ሙሉእ ቀርኒ-ኣፍሪቃ ዝጽሕትሮ ዘሎ ሓዊ፡ ከይበለዐ ጋሕ ምባሉ። ኣብ ታሪኽና ይኹን ኣብ ታሪኽ ካልኦት ኣህዛብ፡ እቲ ቡዙሕ ዘየካትዕ ሓቅስ ከምዚ’ዩ፤ ቁኑዕ ዕላማ ጥራሕ ምሓዝ ፈይዳ የብሉን፡ ኣብ ዓወት ከብጽሕ እንድሕር ዘየኽኣለ፡፡ ከም ኣብርሃም ሊንከን ዝብሎ፡ “ቁኑዕ ዕላማ ሒዝካ እንድሕር ዘይተዓወትካ፡ ምልዮን መላእኽቲ ቁኑዕ’ዩ ነይሩ ኢሎም እንተመስከሩ ትርጉም የብሉን።”
ልክዕ ህ.ግ.ደ.ፍ. ብመትከል ዝቕየድ፡ ትካላዊ ዝኽሪ ዘለዎ መንግስቲ ኣይኮነን። ንዕለት ጥቕሙ ኢሉ ከም ነፋሒቶ ሕብሩ ዝቀያይር’ዩ። ኣይተ ኢሰያስ ካብ ኣብ ዓራቱ ኣብ መትከሉ ዝተገላበጦ ይበዝሕ። ኣብቲ እውን ውግእ ብግዝያዊ ዓወት ሰኺሩ፡ ንዓ ዕርቂ ግበር ክበሃል ከሎ ብጃህራ ዕጭ ኢሉ ሓንፈፉ። ከም መርዓት ምስ ሰብኣያ ደቅሲ እንተበልዋ ልማኖ ዝመስላ፡ ዕርቂ ምስ ኢትዮጴያ ግበር ልማኖ መሲልዎ፡ ኣብ ፈረሱ ኩድጭ ኢሉ ብየማን፡ ብጸጋም፡ ብፊት ዝነበረ ሓላው ሃገር ህጀም ኢሉ ንህልቀት ፈረዶ። ኣብ መወዳእታ ከኣ፡ ድሕሪ ማይ ኣብ በዓቲ፡ ዝሞተ ምስ ሞተ ደኣ ኮይኑ እምበር፡ ዕረቑኒ ኢሉ ኣብ ብርኪ ግኖት ወደቐ። ኣየ ባዕልኻ ተምጽኦ ውርደት።
ኣይተ ኢሰያስ ክዳን ሰብ ዝተኸደነ ሕፍረት ዘይፈልጥ ኣራዊት እዩ። እዚ ዳግማይ ክርህጽ፡ ዓዘፍዘፍ ዝብል ዘሎ ዑቡድ፡ ኣሹንካይ ዶ ሃገር ክመርሕ ሲ፡ ኣብ ዝኾነ ቆልዑት ክቐርብዎን ክሕዝዎን ዘይግባእ፡ ከይቐርብ ወትሩ ሑሕ ዝብሎ ሓላው-ደንበ ክንኣስረሉ ምስተገበአ። ቀዳማዩ ከይኣኽለና፡ ህውኽ-ህውኽ ኢሉ ኣብ ዘየድልየና ውግኣት ኣእትዩ ቀርኒ ኣንኪስና፡ ሎሚ ቅነ ከኣ፡ ሓዊ እንዳመጸ ሳዕሪ ትኸዲኑ ይፍክር ኣሎ። ኣየ ኣንጭዋ ኣይተ ኢሰያስ፡ ሃጢረ ኢላስ ባዕላ ኣፍንጫ ዱሙ ትልሕስ።
ብግርጻነይ ዘምጻኽዎ ጥንሰይ፡ ባዕለይ ክንሰሓሉ ምስ ቀሸይ
ሓንቲ ጽብቕቲ ወይዘሮ፡ ዓይና ዝዘራ፡ ምስ ዘይሰብኡታ ክምስምስ ጀመረት። ብከንፈር ሰበይትን ሜስን ዘይሓምቕ ውሑድ እንድዩ መቸስ፡ ሓደ ጎቦዝ ልቡ ደረቱ፡ ብፍሽኽትኣ ተማሪኹ ብዙሕ ተባሃጋ፡ ካብ ምሕጣ’ውን ኣይድሓነን። ወዮ ቆንጆ ወይዘሮ ብዝተፈላለየ ሜላታት ጌራ ንበዓል-ቤታ ትጥብሮ ነበረት፡ ሕጂ ግን ክትሓብኦ ዘትኽእል ጥንሲ ስለ ዝመጻ፡ ንኽትናሳሕ ተገደደት። ብግርጻነይ ዘምጻኽዎ ጥንሲ፡ ባዕለይ ክንሳሓሉ ምስ ቀሸይ ኢላ ናብ ኣባት-ነብሳ ከይዳ ተናሰሐት።
እዚ ባዕሉ ዘምጽኦ ናይ ሕቡራት-መንግስት እገዳ፡ ኣይተ ኢሰያስ ኣብ ብርኪ ህዝቢ ኤርትራ ተደፊኡ ክናሳሕ ኔይርዎ። እዚ ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ መቕጻዕቲ፡ ብመሰረት ምዕራፍ ሸውዓተ ቻርተር ሕቡራት-መንግስታት፡ ብቐሊሉ ዝርአ ጉዳይ ኣይኮነን። እዚ ብዕሽነት ኣይተ ኢሰያስን፡ በጀካ እሺ ካልእ ዘይፈልጡ ኮራኩሩን፡ ዝትከል ዘሎ እንገዳ፡ ብቐሊሉ ዝንቀል ኣይኮነን፡ ስምብራቱ እውን ብሓጺር ግዜ ክሕከኽ ኣይከኣልን።
እቲ ካብ ነዊሕ እዋን እናኸፈአ ክመጽእ ዝጸነሐ ምስሊ ሃገር፡ ኣብ ዝበኣሰ ጠርዚ ኣብጺሕዎ። ጥበብን ሜላን ዝግበኦ ኣህጉራዊ ጉዳያት፡ ኣብ ክንዲ ብወራዙትን ለባማትን ዝተሓዝ፡ ብካብ ካብ ኣፍንጭኦም ኣርሒቖም ክርእዩ ዘይኽእሉ ሰባት ተታሒዙ፡ ኣደዳ ፍሽለት ይኸውን ኣሎ።
እዚ ካብ ምህሮስ ኣእምሮ ኢልካ ክግበር ዝጸነሐን ዝቕጽልን ዘሎ ኣንጻር ምህሮን ብቕዓትን መኸተ እዚ’ዩ ትርፉ። እቲ ወግዕስ ኣእምሮ ምስ ምህሮ፡ ጠስሚ ምስ ሽሮ ኢልካ፡ ዝበለጸ ዕንጨይቲ ንታቦት፡ ዝበለጸ ሰብ ንሽመት እዮ ክኸውን ነይርዎ። በጀካ ስልጣኑ ካልእ ዘይዓጦ ኣይተ ኢሰያስ ግን፡ የኣይ ናይ ኣህጉራዊ ፖሎቲካ ሊቅ ኮይኑ፡ ታሪኽ ዙሑል-ውግእ ጌሩ፡ ነቲ ኣብ ህዝቢ ዘለዎ ናይ ባዕዲ ጥርጠራን ፍርሕን በዝቢዙ፡ ንኹሉ ድኽመታቱን ፍሽለቱን ክሽፍን፡ ኩሉ ኣበርን ሽግርን ኤርትራ ንሲ.ኣ.ኤ. ኣረኪብዎ።
ሕፍረት ዘይስምዖ ሰብ፡ ኩርዓት የብሉን፡ ኩርዓት ዘይብሉ ከኣ፡ ሓላፍነት ኣይስከምን፡ ዝጋገ ኮይኑ’ውን ኣይስመዖን። እዚ ሕማም’ዩ። ከምዚ ዓይነት ዘለዎ ሕማም ሰብ፡ ሓደገኛ’ዩ፡ ንስልጣን’ውን ቡቑዕ ኣይኮነን። እምበኣርከስ፡ ኣብ ዘይንወጾ መዋጥር ከይየእተወና ከሎ፡ ካብ ስልጣኑ ከነላግሶ ይግባእ። ኣይተ ኢሰያስ ክመርሕ ቡቑዕ ኣይኮነን። እሞ ተሎ ደኣ ንበል ከይንዕሎ።
ከይ ተደፈአ ዝወደቐ ስርዓት የለን
ሓደ ካብ’ቲ ወገሐ-ጸበሐ ዝደጋገም፡ ቁም-ነገር ዘይብሉ ዘረባ ከም’ዚ ይብል፡ “ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ.፡ ባዕሉ ጡብ ኢሉ ክወድቕ’ዩ፡ ብጠገለ ዘይብሉ ኣዋድቓ ፈርክሽክሽ ኢሉ፡ ዘይኸይድ ስምብራት ከይገድፍ ግን፡ ካብ ሕጂ ኣትሒዝና ሶል ነንጽፈሉ።” እዚ ዓጽሚ ዘይብሉ ኣተሓሳስባ፡ ንዒቕካ ክትከድፎ እኳ ቀሊል እንተኾነ፡ ንግዚኡስ ነቲ ናይ ምድንጋር ዘራጌቶ ዘይግባእ ዲል ይህብ ኣሎ። እዚ ዑቡር መረዳእታ፡ ነቲ ክቃለስ ዘይደሊ ባእታ ምኽኒት ክኾኖ እካ እንተበቐዐ፡ ነቲ ድሉው ተቓላሳይ ዕንቅፋት ክኸውን ኣይግባእን። ነዚ ኣብ ዝባን ሓቀኛ ተቓላሳይ ኮይኑ፡ ቀሚስ ኣደይ ሓንጊልኒ ዝብል ዘሎ ተመን (ምኽኒት)፡ በቲ ዱላ ሓቅስ፡ ርእሱ-ርእሱ፡ ጢል-ጢል ክብል ከሎ ደኣ ምጭፍላቑ።
እቲ ዘየካትዕ፡ ጭቡጥ ነገር ከምዚ’ዩ። ከይ ተደፈአ ባዕሉ ዝወድቕ ዝርዓት የልቦን። እዚ ካብ ታሪኽ ይኹን፡ ወይ ሰነ፡ ከምልጥ ዘይኽእል መጎተ’ዩ። ክንደይ መንግስትታት ሓሙስ-ሓሙስ እናበላ፡ ዳግማይ ዊሄት ረኺበን ዕድምኤን ዘናወሓ ውሑዳት ኣይኮናን። ዝኾነ ስርዓት፡ ዕድሚኡ ክሓጽር እንተደኣ ኮይኑ፡ እቲ ለውጢ ዝደሊ ኣካል፡ ዝግበኦ ጻዕሪ ምስ ዘካይድ፡ እቲ ዝጥለብ መስዋእቲ ምስ ዝከፍል’ዩ።
ህ.ግ.ደ.ፍ. ባዕሉ ክወድቕ ኢልካ፡ ኢድካ ምጥማር፡ ሕልሚ ደርሆ’ዩ። እቲ ሓቅስ፡ ዋላ ሽሕ እንተደኸመ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ.፡ ባዕሉስ ስልጣን ከረክብ ዘበት’ዩ። ሽሕ እንተተጸለአ ምፍሳስ ደም፡ ፍታሕ ኣይምጽእን ማለት ኣይኮነን። ኩሉ አእዋኑ ኣለዎ፡ እዋን ውግእ ኣሎ፡ እዋን ሰላም’ውን ኣሎ።
እዋን ሰላማዊ ቃልሲ ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ምእሳር ጉጅለ 15 ጽቡቕ ዕድል ረኺቡ ነይሩ። እቲ መንግስቲ ግን፡ ንኹሉ መዳያት መግለጺ ተቓውሞ ስለ ዝተቖጻጸሮ፡ ህዝቢ እውን ፍኒሕኒሕ ስለዘይበለ፡ እቲ ዕድል ቅሂሙ ተረፉ። ዋላ እካ ሰላማዊ ቃልሲ ቀዳማይ ምርጫ ኩሉ ኤርትራዊ ደኣ ይኹን እምበር፡ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ኣድማዒ ኣይኮነን። ኣብ ዘይሰምዓካ ደርቢ ምምህላል ከኣ’ዩ። ነዚ ተገንዚብና፡ ከዕውተና ዝኽእል ዕርዲ ቃልሲ ምኽታል’ዩ። ምኽንያቱ፡ ሽሕ ዝፈተኻዩ በርበረ፡ ስለ ዘይኸውን ዕጣን።
ምስ ሰብካ መዓት፡ ዳርጋ ገዓት፡ ንኽትቃወም ግን ኣይህብን ትብዓት
ህዝቢ ኤርትራ ሓርቢትዎ ኣብ ደልሃመት ይነብር ከምዘሎ ዓይነ-ስውር ዝምስክሮ’ዩ። እዚ ሕማቕ መዓት ወረድዎ ዘሎ ህዝቢ፡ ዋላ እካ ብዙሕ እንተትሸገረ፡ እቲ ሽግሩስ ኣብ ተቓውሞ ኣይተቐየረን። እቲ ሕሰም ከም ስጋ ጉዚ ተምቒሉ፡ ኣብ ኩሉ እንድሕር ተዘርጊሑ፡ ሕሰም ምኻኑ ይርሳዕ።
ብሕሰምን መከራን ዝላዕጠጠ ህዝቢ ናይ ዓቕሚ ተቓውምኡ ብጣዕመ ትሑት’ዩ። እቲ ካብ ኢድ ናብ ኣፍ እናነበረ፡ ብዕለታዊ መግቡ ጥራሕ ወትሩ ዝሻቐል፡ ኩሉ ነገር ኣዋዲቑ፡ ናብ ጸለቱ የምርሕ። የግዳስ እግዝኣብሄር ከም መጽሓፍ መቲወስ ዝብሎ ነቲ ዘለዎ ዝያዳ ይውስኾ፡ ካብቲ ዘይብሉ ኸኣ ዝያዳ ይወስድ። እቲ ፍሕትሕት ዘይብል ህዝቢ፡ እታ ኣርዑት ጭኮና መሊሻ ትጎዶ።
እሞ ህዝቢ ፍሕትሕት ክብል፡ ዝሕብሕቦ መሪሕነት የድሊ። ብዘይ ጡርኑፍን ስሙርን ኣወዳድባ ዝተዓወተ ተቓውሞ የልቦን። ቅድም-ቀዳድም፡ ኩለን ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ ተቓወምቲ ምኻነን ክስሕታ የብለንን። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ናይ ምልኪ፡ ንሰን ከኣ ናይ ዲሞክራሲ ምርጫ ኮይነን፡ ደገፍ ናይ ህዝቢ ክረኽባ ዝወዳደራ ኣይኮናን። ህ.ግ.ደ.ፍ. ተቓወምቲ ውድባት ወይ ሰልፍታት ከም ዘለዋ ዘይኣምንን፡ ሃገራውነተን ክሒዱ ክድምስሰን ዝተዳለወ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ተቓዋማይ፡ ተቓዋማይ ዘብሎ ምስ ህ.ግ.ደ.ፍ. ናይ ክለሳ-ሓሳብ (ኣይድዮሎጂ) ፍልልይ ስለ ዘለዎ ኣይኮነን። ተቓዋማይ ኤርትራ ንዝተዘረፈ መሰሉ፡ ንዝተቐንጠጠ ክብሩን ክመልስ ዝተሰአ ሓይሊ’ዩ። ሓይሊ ዘይብሉ ተቓውሞ ከኣ ምሳር ብዘይ ሓኽሊ እዩ። ንዝተዘምተ ማል ክመልስ፡ ተቓዋማይ ሓይሊ፡ ዝመችኦ ኣገባብ ክሕዝ፡ ዝኽንኖ ሕጊ ሰብ ይኹን ሕጊ እዝጊ፡ ሕጊ-ልቢ ይኹን ሕልና የልቦን። እቲ ምርጫ ሕቶ ናይ ዋጋን ረብሓን ደኣእበር፡ ሕቶ ናይ ቁኑዕን ዘይቁኑዕን፡ ሓላልን ሓራምን ኣይኮነን። ዝሓሰረ ዋጋ ከፊልና፡ ዝበዝሐ ረብሓ እንረኽበሉ መገዲ ምኽታል’ዩ እቲ ዝለዓለ ጥበብን ዝበለጸ ልቦናን።
ኣብ ምንዋሕ ዕድመ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ዝረብሕ ሓቀኛ ኤርትራዊ የልቦን። ቀጻልነት ህ.ግ.ደ.ፍ. ዕንወት ሃገር’ዩ፡ ምውዳቕ ህ.ግ.ደ.ፍ. ከኣ ህንጻ ሃገር’ዩ። ሃገር ክትድሕን እቲ ዓቢ ዕንቅፋት ኮይኑ ዘሎ ብልሹው ስርዓት ብዝቀልጠፈ ክቕየር ኣለዎ።
መዓስ ሃገራዊ ዋዕላ?
ሃገራዊ ዋዕላ እቶም ሽሕ እንመኽረሉ፡ ንሓደ ዝውርውር ቆጽሊ እነምብረሉ ባይታ እዩ። ብሃገራዊ ሓላፍነት ተቐይድና፡ ብመንፈስ ሓድነት ተመሪሕና፡ ንዝጽበየና ዘሎ ህዝቢ ወንጌል ሰላምን ፍቕርን ስኒትን ከነበስሮ ዓቢ ዕድል እዩ። ኣብዚ ዋዕላ ብውልቀ ይኹን ብጉጅለ፡ ምእንቲ ሓበራዊ ረብሓ፡ ዝግባእ መስዋእቲ ክንከፍል ድሕር ክንብል የብልናን። ብስርዓት፡ ብኣገባብ፡ ሓላፍነትና ከይዘንጋዕና ክንዛተ ይግባእ። ኩፉእ ዘተ ስለ ዝኸፍእ ካብ ዘመተ።
እዚ ዝመጽእ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ እውን ብመጠኑ ስኒታዊ ዋዕላ ክኸውን ኣለዎ። ካብ ሕቡእ ፍቕርስ፡ ግሉጽ ተግሳጽ ስለ ዝሓይሽ፡ ነፍስ-ወከፍና ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ክንናበር ዝከኣለና ንግበር፡ ምኽንያቱ ብግብርን ብሓቅን ደኣምበር ብቃልን ብልሳንን ምፍቓርን ምሕባርን ስለ ዘይከኣል።


text:
ዋዕላ ብሩስለስ ኣብ ድሕነት ህዝቢ
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
ዕለት 24 ሕዳር 2009
ኮንፈረንስ ብሩስለስ ዛዕባ ሰብኣዊ መሰላት ሃገራት ቀሪኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኣብ ኤርትራ ኣልዒሉ ክዛረብ እንከሎ ንፍሉይ ዕማም ከም ዝዀነ ብመሰረት ዝቀረበሉ መግለጽታት ብሩህ’ዩ ነይሩ ። ዋዕላ ብሩስለስ ኣብ ክሊ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ዘልዕላሎ ሕቶታት መልሲ ንምርካብ ከኣ ካብ’ቶም ብርክት ዝበሉ ዝተዓደሙ ሓበሬታን ተምክሮን ንምቕሳም ፈቲኑ። ይኹን ደኣም’በር ኣብ ቅድምን ድሕሪ ዋዕላ ብሩስለስ ምክያዱ ኣብ ሓደ ሓደ ውልቀ ሰባት ነድር ቁጠዐን ዝምልኦ፡ ጸጸኒሑ’ውን ምኽንያት ዘይብሉ ነቕፌታን ጸለምን ስዒቡ’ዩ። ኣብ ገገለ መርበብ ሓበሬታ ዝጸሓፍ ዝነበረ ከኣ ስለ ምንታይ ኤ.ዲ.ኪ ተወኪሉ ዘይከደ ዝብል ክሲ ቀሪቡ፡ ምስኡ ማዕረ ማዕረ ቀጺሉ ነ’ቲ ተዓዲሙ ኣብ ዋዕላ ዝተሳተፈ ሸነኻት ከሲሱ። ኣብ’ዚ ተደማሚሩ ዝቐረበ ክሲ ውድባዊ፡ ሃይማኖታዊ፡ ቦታዊ ወ.ዘ.ተ ክስታት ነይርዎ።
ሓላፍነታት ዋዕላ ብሩስለስን ኤ.ዲ.ኪን
ሓላፍነታት ኤ.ዲ.ኪንን፡ ዋናታት ዋዕላ ብሩስለስን ኣብ ደረጃታትን ብጽሒትን ሓላፍነትን ከም ዝፈላለዩ ንኩሉ ርዱእ’ዩ። ብቀዳምነት ተሓታቲ ጉዳይ ህዝብናን ሃገርናን ንሕና ኤርትራውያን ምዃና ንፈልጥ። ብካልኣይ ደርጃ ክመጽእ ዝኽእል ሓላፍነት ቀዳምነት ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብ ብዝወሰዶ ግጉይ ዝምድናታት ናይ ወጻኢ ፖሊሲታቱን ምስ ውልቃዊ ህ.ግ.ዲ.ፍ ብሓብር ክሰርሕ ምፍታትኑን እዩ ክኸውን ዝኽእል። ኣብ’ዚ ዝምድና’ውን ንሕና ንሕተተሉን ጉዳይ ክህሉ’ዩ። ምኽንያቱ እቲ ግጉይ ወጻኢ ፖሊሲታት ክቅየርን፡ ሓያል ዝምድና ንምፍጣር ምስ ዝተኻየደ ቃልስን ጻዕርን መንጽርን ሓባርዊ ስራሕ ደምበ ተቃውም ድምር’ዩ። ምእንቲ’ዚ ንሕና ኤርትራውያን ብቀዳምነት ንሕተተሉ ሓላፍነት ሃገርን ህዝብን፡ ብካልኣይ ብማዕረ ከም’ቲ ኣሕጉራዊ ሕብረተ ሰብ ዝኽሰሰሉ’ውን ኣብቲ ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ምስኦም ተሰሪዕናን ንሕተተሉ ጉዳይ’ውን እዩ። ስለምንታይ ንዝብል ሕቶ ብዙሕ ትንተናን መብርህን ክቀርበሉ ይኽእል።
ደርግ ካብ ኤርትራ ተሳዒሩ ኣብ ዝወጻሉ፡ ኣብ ድሮ ምእዋጅ ነጻነት፡ ብዙሓት ሃገራት ምስ ኤርትራ ክህልወን ዝኽእል ዝምድናታት ከመዓራርያ ጀሚረን’የን። ውድብ ሕቡራት መንግስታት ብዓቢኡ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኤውሮጳን ብተመሳሳሊ ኣብ መዋእል ነጻነት ኤርትራ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ከይደን ሓደ ድሕሪ ሓደ ብደረጃ ሃገር ብደረጃ ኤምባሳድር ሃገራተን ወኪለን ክሰርሓ ኣብ ዝጀመራሉ፡ ደመበ ተቃውሞ ምስ’ቲ ዝኸይድ ዝነበረ ምዕባለን ለውጥን ነቲ ዝካየድ ዝነበረ ናይ ወጻኢ ፖሊስታት ናይ ኣህጉራዊ ሕብረተሰብ ዓለም፡ ዓለማዊ ፖለቲካዊ ምቕይያራትን ነፍሱ ሰሪዑ ገጢምዎ ኣይገጠሞን ካልእ ነገር ኮይኑ፡ ኣብ ነፍሱ ምስራዕን፡ ይቐይር ኣይቐይር ነቲ ዝመጽእ ዝነበረ ለውጥታት ንምግታእ ዝገበሮ ምድላዋት ነይሩ ኣይነበረን እዚ ሕጂ ናይ ትማሊ ዝኽሪ ስርሒት ታሪኽና’ዩ።
ኣብ ዓለምና ምስ ኤርትራ ዝነበረ ዝድምናታት ብሕኑን ናህሪ እንዳተቐያየረ እንዳዕበየን ክኸይድ እነከሎ፡ ደምበ ተቃውሞ ክብድሆ ይትረፍስ ነቲ ህልውነቱ ዝጻባእ ውሽጣዊ ይኹን ግዳማዊ ጠጠው ከብሎ ኣይከኣለን ነበረ። ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ዓመታት ተቃውሞ ንሰላምን ፍትሕን ዲምክራሲን ንሕብረተ ሰብ ዓለም ንከዕግብ፡ ደገፍን ምሕዝነትን ክንፈጥር ምስ’ቲ ኣካይዳናን ኣተሃላልዋና ዘይውጻእ ዓቐበት’ዩ ነይሩ።
ሓላፍነት ኤ.ዲ.ኪ ቅድሚ ዝኣገረ ኣብ’ዚ መዳይ ብዓብዩ ክነጥፍን፡ ክሰርሕን፡ ብጥምረቱን ስጡም ኣሰራርሕኡ ኣቢሉ ካብ ህዝቡ ጀሚሩ ንፈተውቲ መሓዙት ሃገራት ከሰጋግሮ ዝነበሮ ዝምድናታት በዅሩ ከም ዝጸንሐ ዓብይ ምስክር’ዩ። ይረፍ ምሕዝነትና ናብ ኤውሮጳን ኣሜሪካን ክሳገርስ፡ ናይ’ቲ ቀረባ ጉርብትናታትና’ውን ብዝተፈላልየ ምኽንያታት ክቋ`ሰል ዝጸንሐ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፡ ምሳና ዝምድናን ምሕዝነትን እንተሃለዎም፡ ከም’ቲ ዝግባእ ኮይኑ ኣይጸንሐን፡ ግን ኣብ ውሽጢ ደምበ ተቃውሞ ክምስረት ዘለዎ ምሕዝነት ክሕይል ይውሓድ ይብዛሕ ክሽምግሉ ዝተጸውዕሉ ወይ ነፍሶም ዝዓደምሉ ውሑድ ኣይኮነን።
ውሽጣዊ ኣተሃላልዋ ዝምድናታትና፡ ንወጻኢ ዝምድናታትና መዕቀኒ ከም ዝዀነን፡ ንእነካይዶ ስርሓት ከኣ ዓቢ ጽልዋ ከም ዝገብረሉ ዝኻሓደ ኣይኮነን። ምእቲ’ዚ ተባሂሉ ነቶም ኣቐሚጥናዮም ዝነበርና ዕላማታት ኣብ ሽትኦም ክበጽሑ በዚ ዝተጠቕሰ መሰረት ዝሰራሕናሎምን ዝተኸላኸልናሎም ነይርና እንተንነብር፡ ዝምድናታትና ንምሕያል ከቢድ ሸኸም ኣምስኮነን። ሎሚ ዘሎና ሓፈሻዊ ዝምድናታት ተቃውሞ ሓይልታት ኣብ ውሱን ከባቢ እንተዘይኮይኑ ከም’ቲ ክኸውን ዝግብኦ፡ ቀጥታዊ ርክብ ዘይምዃኑ ናይ’ቲ ክስራሕ ዝነበሮ ዕዮ ገዛ ስለ ዘይተሰርሐ ምዃኑ ዝሕብር’ዩ። እዚ ከቢድ ሓላፍነት ከኣ ብሙሉኡ ኪዳን ዝስከሞ ሓላፍነት’ዩ።
ሓላፍነት ዋዕላ ብሩስለስ
ሓላፍነት ዋዕላ ብሩስለ፡ ከም’ቲ ኣብ መእተዊ ዝተገልጸ፡ ብጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኣብ ኤርትራ፡ ብምልካዊ ስርዓት ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት ንምጽናዕ ሓደ ናይ ዘተ መኣዲ ዓዲሙ። እቲ ንሰብኣዊ መሰላት ዝዘተየ ዋዕላ ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ግፍዕታት፡ ገምጋም ንምውሳድ ብኡ መሰረት ሚዛኑ ከቐምጥ ካብ ዝተፈላልዩ ወገናት ንኤርትራ ዝፈልጡ ወጻእተኛታት፡ ኤርትራውያን ተቃለስቲ፡ ጋዜጠኛታት፡ ውልቀ ሰባትን ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ዝጣበቕ ማሕበራት ክዋስኡ ዝጸንሑ፡ ምሁራት ዓዲሙ። ዋዕላ ብሩስለስ ብደርጃ ሃገርን ህዝብን ዝተላዕለ ሕቶ መልሲ ክረኽበሉ በቲ ሽዑ ዝተኻየደ ከም ዘይዓግብን፡ በቶም ኣብ ዝተሳተፉ ኤርትራውያን ይኹን ካልኦት ከም ብጻይ ወልደየሱስ ዓምር ዘቅረቦ፡ ካልእ ምጥርናፋት፡ ካልእ ድሕሪት ዝተረፈ ሲቪካዊ ማሕበራት ከም ዘሎን ደሚሩ ዘቕረቦ ልቦና ዝመልኦ ጸብጻብ፡ ገና እቲ መጽናዕቲ ካልኦት ብዝሳተፍዎ ዝውዳእ ጉዳይ ከም ዝኸውን ርዱእ ገይሩ ኣቕሪብዎ’ዩ። ኣ/መ ሓባርዊ ሽማግለ ሓድነት ሰልፍታት ብጻይ ወልደየሱስ ዓምር ከኣ ብሓቂ ብእሩም መንገዲ ዝፈጸሞ ስራሕ ግቡኡ እኳ እንተዀነ ክምስገን ዝግብኦ ብሓላፍነት ዝመልኦ ስራሕ’ዩ ፈጺሙ። የቐንየልና ኣቦ/መ።
ሓላፍነትን ስራሓትን ዋዕላ ብሩስለስ፡ ካብ’ቲ ድሮ ዝፈልጦን ዘዋህለሎን ተመክሮ፡ ንዝቀረበሉ ሓሳብት ደማሚሩ፡ ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ስርዓት ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክህልዎ ዝኻል መርገጺ፡ ንድሕነት ህዝቢ ዘለዎ መርገጺ ዝምልከት’ዩ።
ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን፡ ክህልዎ ዝኽእል ግርጭታት፡ ድኽመታት፡ ሚዛናት ነቲ ዋዕላ ከም ዋዕላ ንተዛተይቲ ብሩስለስ ዝምልከት ኣይነበረን። ብኣንጻሩ ኪዳን ኣብ ከም’ዚ ኩነታት ክሕይልን ንሓድነቱ መረጋገጺ፡ ይትረፍ ብደረጃ ውድባት ብውልቀ ሰባት ንዝግበርን ዝካየድን ተሳታፍነት እወን እንተዀነ፡ ኪዳን ንረብሕኡ ከውዕሎን ኽጥቀመሉን ዝግባእ ዝነበረ’ዩ ዋዕላ ፡ ብኡ ኣቢሉ ንህዝቡ ክጉስጉሰሉ ዝግባእ ዝነበረ ዋዕላ’ዩ በሃልየ እየ።
ዝተፈላልየ ወፍሪ ፖለቲካ
ዋዕላ ብሩስለስ ብኣህጉራዊ ደረጃ ዝተኻየደ፡ ዘልዓሎም ሕቶታት፡ ከይዱ ከይዱ ንሓደ ምልካዊ ፖለቲካዊ መስርሕ ዝጻረር’ኳ እንተነበረ፡ ኪዳን ነቲ ኣህጉራዊ ዋዕላ ገልቢጡ እንተወሓደ ኣብ ክሊ ኤርትራውያን ንውሽጣዊ ኩነታቱን ኣተሃላልዉን መግለጺ ክጥቀመሉ ዝፈተነ፡ ሓደ እቲ መልእክቲ ብኣቦ/መ ኤ.ዲ.ኪ ብጻይ ተወልደ ገብረስላሴ ዝተጻሕፈ እዩ።
መልእክቲ ኣቦ/መ ኤ.ዲ.ኪ ብጻይ ተወልደ ገብረስላሴ ነቲ ብኣህጉራዊ ደረጃ ዝተተሓዘ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል፡ ኣብ ደርጃ ውሽጣዊ ጉዳይ ወሪዱ ዝግበር ዝነበረ ስርሓት ከም ዝነበረ ክገልጽ ፈቲኑ። እዚ ከርድእ ዝኽእል ድማ ጌጋ ተፈጺሙ ነይሩ እንተበልና’ውን ፡ ኣቦ/ም ኪዳን ብደረጃ ዲፕሎማሲ መንገዲ ምስ’ቲ ዋዕላ ዘካየደ ትካል ክንላለየሉ፡ ክንመሓዘወሉን፡ ክንዛመደሉን ንኽእል ኣገባብ ምትላም ዝግባእ ዝነበረ።
ምእንት’ዚ እቲ ዝተኻየደ ዋዕላ ብሩህ ክነሱ ኣብ ኤርትራዊ መድረኽ ዘንቐሎ ክትዓት ክልተ ተርድኦ ፖለቲካዊ ስርሓት ዝተኻይደሉ ምንባሩ ከርድእ ዝኽእል ኩነታት ፈጢሩ’ዩ። ክሳብ ሕጂ ይቕጽል ኣሎ። እቲ ክትዓት ከኣ ብክልተ ጫፋት ተርድኦ ዝሓዘ ንሓድሕዱ ከመናጨት ንማንም ዘርብሕ ኣይኮነን።
ናይ ጸለመ ክስን
እቲ ተደጕሉ ዝጸንሐ ጽልእን ቅርሕንትን፡ ውልቀ ሰባትን፡ ኣባላት ተቃወምቲ ውድባት’ና በሃልትን፡ ነቲ ከጸልምዎን፡ ወይ ከኣ ከሲሶም ብሕጊ ክሕዝዎ ዝደልዩ፡ ኣቀዲሞም ዝሓሰብሉ ኣይመስሉን። እቲ ዘቕርብዎ ዝነበሩ ጸለመን ክስታትን ሓቂ ዘይብሉ መሰረቱ ዝነቕዔ ፡ ኣንፈቱ ዝሰሓተ ኮይኑ መትሓዝን መቑጸርን ዝርከበሉ ኣይኮነን። መትሓዝን መቑጸርን ዘይብሉ ጉዳይ ከኣ ናይ በለካን ለኽዓካን ፍሹል ዘረባ’ዩ።
በቲ ካልእ ሸነኽ ኣብ’ዚ ጉዳይ ዝገርምን ነገር እንተነበረ ፡ እቶም ንዋዕላ ብሩስለስ ዝኸሱን ዘጸልሙን ውልቀ ባእታታት፡ ኣባላት ተቃወምቲ ውድባት ነቲ ብመንጽር ሓድነት ክወራዘዩ ዘልዓልዎ ክሲ፡ ንገዛእ ርእሶም ማእከላይን ጥሩንፍን ሓሳብ ከቅርቡ ዘይምኽኣሎም’ዩ። ሸነንቲ ዕዳጋ ማዕዶ’ዮም። ንዕዳጋ እንዳወረዱ ኣብ መንገዲ ብዛዕባ ንዘይረኣይዎ ሸመታ ዋጋ ዝልጥፉ’ዮም። ነዚ ዘምልክት ሓቂ ከኣ ብዛዕባ ሓደ ጉዳይ ዝሃብዎ ኣነዋሪን ብሚዛኑን ገምጋሙን ናይ ከብድን ሕቆን ፍልልይ ዘለዎ መግለጺ’ዩ። ካብ’ቶም ዝቐረቡ ዕላማ ዘይብሎም ምዃኖም ዘረድእ ክስታት፡ እቶም ቀንዲ
1 ህዝቢ ኤርትራ ንምብትታን
2 ደምበ ተቃውሞ ንምብትታን
3 ምትእኽኻብ ክርስቲያናዊ ሓይሊ
4 ምትእኽኻብ ከበሳዊ ሓይሊ
5 ተምበርካኺ ሓይሊ
6 ናይ ሰላማዊ ለውጢ ናይ ዘተ ሓይሊ ወዘተ ዝብል ይርከቦ።
ብዛዕባ ዋዕላን ኣበጋግስኡን ንዝምልከት ቅድሚ ሕጂ መልሲ ስለ ዝተዋህቦ ምድጋሙ ተደላይነት ኣለዎ ኣይብልን። እንተዀነ እቲ ክሳብ ሕጂ ካብ ገለ ብዛዕባ ዋዕላ ብሩስለስ ዝለዓል ዘሎ ተምክሮታት ጣቛ ዘይብሉ፡ ልዕሊ ብጾቶም መቃልስቶም ሓላፍነት ከም ዝተሰከሙ ንምምሳል’ዩ።
ውሽጣዊ ጉዳይና፡ ኣካይዳ ኤ.ዲ.ኪ ብናቱ ጻዕሪ ክጥርነፍን ክሰፍሕን ክዓብን ዝግበኦ ክነሱ፡ ኣብ ውሱን ግዜ ነቲ ኪዳን ዘይዓየየሉን ዘይሰፍሓሉን፡ ዘይተጠረንፈሉን ምኽንያት ሓላፍነት ካብ ነፍሱ ንኸውርድ ይፈታትን። ሓደ ኣካል ከም ጽላል ነቶም ኣብ ጉባኤኡ ዝሕለፎም ውሳኔታት ኣብ ትግባረ ንምውዓል ጸገም ክህልዎ ዝኽእል ኣይመስለንን። ብፍላይ’ኳ ደኣ እቶም ውሳኔታት ኣብ መጽናዕቲ ዝተመርኮሰን ዓቕሚ ኣባላት ውድባት ኣብ ግምት ዝእተዉ እንተይነሮምን። እዚ ኣብ ቦትኡ እንዳሃለወ። እቲ ብደገ ኮይኑ ዘጋፍርን ናይ ትፎዞ ጠባይ ዝሓዘ ደጋፍ ኪዳን ኮይኑ ዝቐርብ፡ ግን ከኣ ኣብ ትግባረ ናይ’ቲ ውሳኔ ዘየሎን’ዩ።
ኪዳን ካብ ዝሓለፈ ዕለት 5 ክሳብ ዕለት 11 ግንቦት 2008 ዝተኻየደ ሓድነታዊ ጉባኤ ፡ ኣብ ምሕያሉ ብእኩብ ይኹን ብውልቀ፡ ክልለ ዝኽእል ነገራዊ ይኹን ነቲ ኪዳን ኣትይዎ ካብ ዝነበረ ሕልኽላኻት ኣውጺኡ ብዝያዳ ንጡፍ ኪዳን፡ ሓያል ኪዳን ክገብሮ ዝኽእል፡ ካብ’ዞም ሕጂ ሓለይቲ ኪዳን ዝመስሉ ዘለዉ ኣይተራእየን።
ኪዳን ኣብ ክልተ ሸነኽ ተኸፋፊሉ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ክንደይ ዘረባን መረረን ተሰሚዑ’ዩ። ህዝቢ’ውን እቲ ንሓድነት ተቃወምቲ ውድባት ዘንጸላሉ ዘይቕቡል ምኽንያታት ከም ዝቃወም ሓሳቡ ኣቕሪቡ። ሽዑ ‘ውን እንተዀነ ተምሳል ናይ’ዚ ዘሎ ኩነታት ትሕዝቶ ዝነበሮ’ዩ። እንተዀነ ኪዳን ካብ ሕሉፍ ተምክሮ ናብ’ቲ ዝነበሮ ሓባርዊ ጽላል ክምለስ ከም ዘለዎ ርድኢት ምስ ገበረን ምስ ገምገመን፡ እቶም ኣብ ቅድሚ ሓድነታዊ ጉባኤ ኪዳን ዋጭ ዋጭ ዝብሉ ዝነበሩ፡ ከም’ዛ ኣብ ማይ ዝኣተወት ኣንጭዋ ደሃዮም ሃጢሙ ተረፈ። ሎሚ ከኣ ካብ ድቃሶም ተበራቢሮም ከም ኣመሎም ዋጭ ዋጭ ክብሉ ጀሚሮም ኣለዉ።
ኪዳን ካብ’ዚ ሒዝዎ ዘሎ ሓላፍነት ንላዕሊ ክሰርሕን ክዓይይን፡ መትዓየይ ዝዀኖ ነገራዊ ቁጠባዊ ደገፋት ከም ዘድልዮ ርዱእ’ዩ፡ እቲ ብኣባላት ውድብ ይኹን ካብ ፈተውቲ ሃገራት ዝግበር ደገፍ ንጉዳይ ኪዳን ልዕሊ’ዚ ክሰርሖ ዝጸንሐ ክኸይድ ኣይገብሮን’ዩ።
ስለ’ዚ እቲ ክስራሕን ከድምዕን ዘለዎ ብዘረባን፡ ደጋፊ ኪዳን እንዳመሰልካ፡ ኪዳን ናብ ዘይደልዮ መኣዝን ከምርሕ ዝኽእል ቢሂላትን ጽሑፋትን ጠጠው ክብል ኣለዎ፡ ካልእ ብንጹር ንነፍሲ ወከፍ ከቀርብ ዘለዎ ርጡብ ነቐፈታ እንተሃለወ ድማ፡ እዝን እትን ኢልካ፡ ከም’ቲ ብግሉጽ ትደልዮ መስሊ ስምካን መነንትካን ገሊጽካ ኣብ መድረኽ ምምጓት ሓላልዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ብፍላይ ድሕሪ ኤርትራ ሓባርዊ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት ጉዳይ ሓድነት ሓይልታት ውድባት እንዳተገልጸን እንዳበርሀን ኣብ ዝመጸሉ ግዜ፡ ክሳብ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ኤውሮጳን ሰሜን ኣሜሪካን፡ ኣብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝተኻየደ ሓባርዊ ሰሚናራት ኣርባዕተ ውድባት፡ ሓደ ካብ ዓወት ኤ.ዲ.ኪ፡ ዓውት ተቃወምቲ ውድባት ተቆጺሩ፡ መልእክቱ ዘስፈረ ውሑድ’ዩ። ብኣንጻሩ ናይ’ቲ ኣብ ልዕሊ\ዚ ሓይልታት ሃንደባትዊ ክሲ ዕንክሊል ክብል ጸኒሑ ኣሎ።
እዚ ኣገባብን ኣካይዳን’ውን እዩ እቲ ንዓና ኣውራ ዝሃሲ፡ ዘዳኽም፡ ዝብትንን። ነዚ መሰረት ዘትብሉ ክሲ ኢና ክንከላኸሎ ዝግብኣና፡ ካብ ጽልእን ቅርሕንትን ክንወጽእ እንተዘይተኻኢሉ፡ ካልእ መንገዲ እንተዘየተፈትሹን፡ ሎሚ ኣብ’ዚ ዘሎና ጽባሕ’ውን ኣብ’ዚ ዘሎና ደረጃ ኮለል ክንብል ከም እንነብር፡ ናይ ትማሊ ሕሉፍት ርኡይን ተመክሮና’ዩ። ካብ’ዚ ክንገላገል እንተጽዒርና ከኣ ፍታሕ ክንረኽበሉ ኢና።
ሓድነትና ይደልድል
Short URL: https://english.farajat.net/?p=58


text:
Radio Erena: 31 October, 2014
ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ሽጋራን ማስቲካን ዝሸጡ ቆልዑ ያን፣ እቲ ሰማያዊ ሰብ ዘርእስታ መጽሓፍ ይሸጡ ኣለዉ ዝብል ወረ ንኣባላት ስለያ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ፍሉይ ተልእኾ ከምዝጽመዱ ዝገበሮም እዋን’ዩ። እታ መጽሓፍ ኣቐዲማ ዝተዘርግሐት ብምዃና፣ ግዱሳት እናተቐባበሉ ከንብብዋ ምኽኣሎም፣ ወረ እታ መጽሓፍ ድሮ ካብ እዝኒ ናብ እዝኒ ሓያሎ ሰባት ክበጽሕ ግዜ ኣይወሰደን። ያን፣ እቲ ሰማያዊ ሰብ፣ ኣተኩሮ ኣንበብቲ ጥራይ ዘይኮነ ኣቶክሮ መንግስቲ ኣብ ዝሰሓበትሉ ግዜ ኸኣ ብሃንደበት ብሸቃጦ ኣቢላ ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ተቐልቐለት። እታ መጽሓፍ፣ ኣብ ሓጺር ግዜ ተቐልቒላ ኣብ ሓጺር ግዜ ከኣ ደሃያ ጠፊኡ። ኣብ መንጎ ዝተኣማመኑ ኣሕዋትን መዛኑን እንተዘይኮይኑ፣ ያን፣ እቲ ሰማያዊ ሰብ ለሚንካ ክህበካ ዝኽእል ወልሓደ ሰብ ኣይርከብን።
እቲ እዋን’ቲ ናይ ኢትዮጵያ ሓላፊ ክፍሊ ፕረስ፣ የፕረስ መምርያ ነበረ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛን ደራስን ተስፋየ ገብርኣብ ኣብ ኣስመራ፣ ሳቫና ሆቴል ዓሪዱ ካብ ከረን ብዝመጸት ዊንታ ዝስማ ጓል ሓብቱ ተሓጊዙ፣ የጋዜጠኛ ማስታወሻ እትብል መጽሓፍ ኣብ ምጽፋፍ ዝነበርሉ ግዜ’ዩ። እታ መጽሓፍ ብህግደፍ ናብ ዝውነን ትካል ቤት ማሕተም ሳቡር ንሕተመት ምስ ተላእከት፣ ተሓቲማ ናብ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራትን ትዝርጋሕ ደኣ በልና’ምበር ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ብወግዒ ክትሽየጥ’ያ ዝብል እምነት ኣይነበረናን። ብስመ-ብዙሕ ዝገልጸሉ ዘለኹ ምኽንያት ኣብ ምንባብ መጻሕፍቲ እንግደስ ሰባትን ካልኦትን ብሓባር ነዚ ንከታተሎ ስለዝነበርና’የ።
ደርፍታትን ፊልምታትን ኣምሓርኛ ኣብ ዕዳጋታት ኣብያተ ሙዚቃ ኤርትራ ከይህሉ ብወግዒ ዝኸልከለ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ፣ ብኣምሓርኛ ዝተዳለወት መጽሓፍ ኣብ ምሕታማን ምዝርጋሕን ንደራሲኣ ዝገበረሉ ምሕብሓብ ፕሮፖጋንዳ ካብ ምዃን ካልእ ምኽንያት ስለዘይሃብና’ዩ፣ ብዙሕ ኣየተሓሳሰበናን።
ኣብያተ ሙዚቃን ባራትን ኤርትራ፣ ደርፊታት ኣምሓርኛ ከይውልዓ ተኸልኪለን ክነሰን፣ ሬድዮን ቴሌቪዥንን ኤርትራ፣ ኣብ መደብ ኣምሓርኛ ዘመናዊን ባህላውን ደርፍታት ከጻውታ ምኽኣለን፣ እቲ ዝተደልየ ዕላማ ሰማዒ ወይ ተዓዛቢ ይስሕት ከይህሉ ዘተሓሳሰበሉ ኣኼባ ሚኒስትሪ ዜና ተሳቲፈ ምንባረይ’ውን እዝክር።
ናብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝቐንዐ መደብ፣ ብሰንኪ ደርፍታት ኣምሓርኛ ዝበዝሐ ተኸታታሊኡ ህዝቢ ኤርትራ ከይከውን ምትዕርራይ ክግበረሉ ተባሂሉ፣ ደርፍታት ካብ ዘመናውን ፍቕራውን ሓይሉ ናብ ፖለቲካ ቀመስ ዝዛዘዉ ክኾኑ፣ ደርፍታት ድማ ከም መሰጋገሪ እንተዘይኮይኑ ምሉእ ብምሉእ ከይመሓላለፉ ዝብል ናይቲ ዝተሳተፍክዎ ኣኼባ ውሳኔ’ዩ ኔሩ።
ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ፣ ንባህላዊ ወራር ብኸመይ ክገጥሞ መጽናዕቲ’ውን ኣየካየደሉን። ንባህላዊ ወራር ኣምሓርኛ ብውሳነ ሓደ ሰብ’ዩ ብትእዛዝን ምፍርራሕን ዝቃልስ ዘሎ። ክዕወት ድዩ ክሰዓር ደፋእ ኢልና ክንርእዮ ኢና።
ኣምሓርኛ ደርፊ ብምስምዑ ንሰለስተ ዓመታት ዝተኣስረ ኤርትራዊ ከምዘሎ ኸ ሰሚዕኩም ዶ ትፈልጡ?
ሜጀር መንግስ ጸጋይ’ዩ ዝብሃል። ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተወልዐሉ ወርሒ፣ ንዕረፍቲ ኣብ ኣመሪካ ዝነበር’ዩ። ካብቶም ቀዳማት ኣባላት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ኮይኑ፣ ንናይ በረራ ትምህርቲ ናብ ግሪኽ ተላኢኹ። ትምህርቱ ብብቕዓት ቅድሚ ምዝዛሙ ድማ ናብ ኣዝማዱ ናብ ኣመሪካ ተጓዒዙ። ኣብቲ እዋን’ቲ ከኣ ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ስለዝተወልዐ፣ ንኤርትራ እነድልያ ሕጂ’ዩ ካብ ዝብል ርሱን ሃገራዊ ስምዒት፣ ንሱን ኣብ ግሪኽ ዝነበሩ ተማሃሮ ሓይሊ ኣየርን ብኡ ንብኡ ናብ ኤርትራ ኣምሪሖም።
ከም ኣገላልጽኡ፣ ኣብቲ ኵናት ዝሳተፍ እኹል ዓቕሚ ሰብ ስለዘሎ፣ ከይተሰከፍኩም ትምህርትኹም ዛዝሙ ዝብል ትእዛዝ መንግስቲ’ውን ተዋሂብዎም ኔሩ’ዩ። ኢትዮጵያ ጸብለልትነት ሓይሊ ኣየር ኣለዋ ተባሂሉ ይእመን ስለዝነበረ ግን እቶም ናይ ግሪኽ ተማህሮ፣ ከጓንፍ ንዝኽእል ሃጓፋት ንምምላእ ትምህርቶም ክሳብ ምዝዝዛም ክጽበዩ ኣድላዩ ኮይኑ ኣየትሰምዖምን።
ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣማኢት ኣሽሓት መንእሰያት ክልትኤን ሃገራት ብዘፍሰስዎ ደም ድሕሪ ምዝሓሉ፣ ፓይሎት ሜጀር መንግስን ካልኦት ብጾቱን ኣብ ናይ ተዛነ ሃዋሁ ኣተዉ።
ሜጀር መንግስ፣ ኣብቲ ናይ ተዛነ እዋናት፣ ኣብ መኪና ናይ ጥላሁን ገሰሰ፣ ‘እወድሽ ነበረ’ ዘርእስታ ደርፊ ወሊዕካ ተባሂሉ ብትእዛዝ ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ሜጀረ ጀነራል ተኽላይ ሃብተስላሴ ኣብቲ ተጋደልቲ ጥራይ ዝእሰርሉ ቤት ማእሰርቲ ጸጸራት ንሰለስተ ዓመታት ከምዝተቐየደ፣ ብኣካል ከውግዓኒ እንከሎ፣ ላግጺ ጥራይ’ዩ ዝመስለኒ ኔሩ። ንሜጀር መንግስ ግና ናይ ሓዋሩ በሰላ ዝገደፈሉን ድሕሪ ናይ ሰለስተ ዓመታት ማእሰርቲ፣ ነታ ትምህርቱ ጠንጢኑ ደው ክብለላ ካብ ኣመሪካ ዝጸመ ሃገሩ ኤርትራ፣ ገዲፉ ከም ብዙሓት ኤርትራውያን ብጾቱ ናብ ስደት ከምርሕ ዘገደዶ ፍጻሜ’ዩ።
ጋዜጠኛ ደሳለ በረኸት፣ ሓደ እዋን ዘቕረባ ኣምሓርኛ ድየ‘ታ ዝሰምዕ ዘለኹ እትብል ዓንቐጹ ብርግጽ ንታሪኽ ሜጀር መንግስ ጸጋይ’ያ ኣዘኻኺራትኒ። ሜጅረ መንግስ ህወይቱ ምእንቲ’ዛ ዘፍቕራ ሃገሩ ንምኽፋል ትምህርቱን ናይ ዕረፍቲ ግዜኡን ኣቋሪጹ ካብ ኣመሪካ ምምጽኡ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣቡኡ’ውን ምእንቲ’ዛ ሜጀር መንግስ ብኽብረት ክነብረላ ዘይክኣለ ኤርትራ በጃ ዝሓለፈ ስዉእ ምዃኑ፣ ነቲ ስቓይ ሰቖቓ ይውሰኾ።
ነዛ ዓንቐጽ ንምድላው፣ ንሜጀር መንግስ ቁንጫል ካብ ዕላሉ ብዘይፍቃድ ምጥቃመይ እቕሬታ እናሓተትኩ፣ ኣብ ዘለዎ ጽቡቕ ዕድል ይምነየሉ።
ደርፊ ኣምሓርኛ ምስማዕን ዘይምስማዕን ካብቲ ምእንቲ ሃገር መስዋእቲ ንምኽፋል ቅሩብ ምዃን ንላዕሊ ዘገድሰሉን ናይ ፖለቲካ መናፍቕን ዝበዝሕሉን ጸልማት ግዜ ኣርኪቡዋ ኣሎ ኤርትራ።
ደርፊ ጥላሁን ገሰሰ ሰሚዕካ ተባሂሉ፣ ሓደ ካብ ፈለምቲ ኣብረቲ ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ሜጀር መንግስ ጸጋይ ንሰለስተ ዓመት ክእሰር እንከሎ፣ ጥላሁን ገሰሰ ኣብ ዝሞተሉ ዕለት ከኣ ቴሌቪዥን ኤርትራ ናይ ልዕሊ ሓደ ሰዓት ፍሉይ ሸፈነ ሂባቶ ኔራ’ያ።
ኣብራሃም ኣፈወርቂ ካብዛ ዓለም ብሃንደበት ብሞት ኣብ ዝተፈልየሉ ዕለት ኤሪ-ቲቪ ከም ናይ ጥላሁን ፍሉይ ሸፈነ ከምዘይሃበቶ ኸ ትዝክሩ ዶ? እኳ ደኣ ኣዝቢ እዋን’ዚ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከብ ጋዜጠኛን ገጣማይን ግርማይ ኣብርሃም ኣብ ሬድዮ ድምጺ ሓፋሽ ዘዳለዎ ፍሉይ መደብ ኣብርሃም ኣፈወርቂ ኣብ ማእከል ክቛረጽ ከምዝተገብረ፣ ኣቀዲመ ምስጋናንመንእሰያትህግደፍ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘዳለኽዎ ዓንቐጽ ዘርዚረዮ ኣለኹ። (http://radioerena.wpengine.com/zena/natl/860)
ህግደፋውያን ሕጂ’ዝን ዝምስገንሉ ኣጋጣሚ ኣይተሳእነን። ንኤርትራውያን ደረስቲ፣ ጋዜጠኛታት፣ ገጠምትን ሰብ ጥበብ ብርዕታቶም ቀራሲሙ፣ ልሳኖም ዓቢሱ ናብ ቤት ማእሰርትን ስደትን ዘፈቐራረቀ መንግስቲ ኤርትራ፣ ንኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛታን ደራስን ተስፋየ ገብርኣብ፣ ምሉእ ግዜ ብናጻ መታን ክጽሕፍ፣ ኣብ ኣስመራ፣ ደንጎሎን ባጽዕን ቦታን ኩነታትን ተመቻችእሉ ምህላዉ፣ ካብ ልሳኑ ክንሰምዖ ዝገበሩ ህግደፋውያን ሰብ ባልቶክ’ዮም። እሞ ምስጋና ይግብኦም።
ኣብ ኣስመራ ቤት ማሕተም ሳቡር ተሓቲማ ኣብ ከተማ ኣስመራ ብዕሊ ዝተሸጠት ብተስፋየ ገብርኣብ ዝተዳለወት ናይ ኣምሓርኛ መጽሓፍ የጋዜጠኛ ማስታወሻን፣ ከይሕተም ተኸልኪላ ብሕቡእ ክትዝርጋሕ ዝተገደደት ናይ ትግርኛ መጽሓፍ ያን፣ እቲ ሰማያዊ ሰብን ኣብ ምንጽጻር እንተእቲና’ውን መንግስቲ ኤርትራ ባህላዊ ወራር ይከላኸል ዘይኮነ፣ ባህላዊ ምጽናት ይፍጽም ከይህሉ ከነስተብህለሉ’ዩ ዝግባእ።
ያን፣ እቲ ሰማያዊ ሰብ፣ ኣብ ቻይና ኣብ ግዜ ምልካዊ ስርዓት ማኦ ዝነበረ ኩነታት ማእሰርቲ፣ ስቅያት፣ ምዕፋን ኣመንቲ ሃይማኖታት፣ ድኽነት፣፣ ምውትድርና፣ ፕሮፖጋንዳ…ወዘተ እተዘንቱ ካብ እንግሊዝኛ ናብ ትግርኛ ርዒማ ዝተተርጎመት መጽሓፍ’ያ። ምስቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ግና ስም ተርጓምን ዝተሓትመትሉ ቤት ማሕተምን ከይተጠቕሰ ብሕቡእ ተዘርጊሓ።
ንህሉው ኩነታት ኤርትራ ስለዘንጸባረቐት ከኣ ብኣባላት ስለያ ከምእትህደን ጌሩዋ። ሩትእታሞኣባዊት እትበል ምስ ንስደት ብመንፈሳዊ ዓይኒ እትገልጽ ካልእ መጽሓፍ’ውን ብተመሳሳሊ ኣገባብ ተዘርጊሓ እኳ እንተኾነት፣ ከምታ ቀዳማይቲ ግና ኣብ መግስቲ ሻቕሎት ኣይፈጠረትን። ኣብዚ ነጥቢ’ዚ ዘሻቐለ እንተነበረ፣ ተነቢባ ስምዒታት ከይትቕስቕስ ዘይኮነ፣ መጻሕፍቲ ካብ ዓይኒ መንግስቲ ተኸዊሉ ብኸመይ ኣገባብ ይሕተምን ይዝርጋሕን ምህላዉ ነበረ።
ኤርትራ ዘይተጻሕፈት መጽሓፍ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ብስም ተስፋይ ገብርኣብ ዝተጻሕፈ ዓንቐጽ ብዝርኣኹ፣ ደራስን ጋዜጠኛን ተስፋየ ገብርኣብ ብትውልዲ ኤርትራ ምዃኑ ካብ ምግላጽ ሓሊፉ ብዛዕባ ኤርትራ እንታይ’ዩ ዝፍለጥ? ናብ ዝብል ሕቶ ክደፍኣኒ ባህርያዊ ነበረ።
ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ክፍሊ ሳንሱር ልዕሊ 200 መጻሕፍቲ ሰኣን ኣንቢቡ ፍቓድ ዝህቦ ወይ ከኣ ዝኽልክሎ፣ ተደርብዩ ምህላዉ፣ እንፈልጥ ኤርትራውያን ክንደይ ኢና? በብእዋኑ ሓለፍቲ ናይታ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና እትርከብ ክፍሊ ሳንሱር ዝነበሩ ኣማኑኤል ሓድጉ(ባርያ)፣ ኣቶ ሞክርያ ወልዱ፣ ኣቶ ኤልያስ ሃሩን ግርማይ መንከኒኖን ካልኦት ኣባላት እታ ክፍልን ክነግሩና ዶ ክንጽበ ኢና? ወይስ ከም ወዮ እናሻዕ ዝበሃለናን ተስፋየ ገብርኣብ’ውን ዝደገሞን፣ ኤርትራውያን ብዙሕ ናይ ምጽሓፍን ምንባብን ልምዲ የብልናን ኢልና ክንሰግሮ።
ናብ ኤርትራ ምእታው ዕድል ዘይረኸባ ከም ብዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ ዝተጻሕፈት ሓላው‘ታ ወርቃዊት ገረብ ዝኣመሰላ ናይ ኤርትራ መጻሕፍቲ ኸ ኤርትራ፣ ዘይተጻሕፈት መጽሓፍ ድዩ ዘብል ወይስ ኤርትራ ተጻሒፋ ክትንበብ ዕድል ዘይረኸበት መጽሓፍ?
ኣማኑኤል ግርማይ
(ዕባይ ኣኽርያ ካብ ጀርመን)
28 ጥቅምቲ 2014


text:
Radio Erena: 24 September 2020
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ኣብ ጉዳይ ዋሕዚ ስደተኛታት ንዝቐረበ ሓድሽ እማመ ክዝትየሉ ምዃኑ ተሓቢሩ።
እቲ ቀሪቡ ዘሎ እማመ፣ ነቲ ኣብ 2015 ኣብ ግብሪ ዝወዓለ፣ ኣባላት ሕብረት ኤውሮጳ ንብዝሒ ሓተቲ ዑቕባ ብኮታ ክመቓርሐኦ ዘገድድ ንድፊ፣ ብምእላይ ብዕቱብ ዝስርሓሉ ካልእ ኣገባብ ከተኣታቱን ትጽቢት ይግበረሉ።
እቲ ሕብረት፣ ኣብ ጉዳይ ዋሕዚ ስደተኛታት ዘተኮረ ሓድሽ እማመ ናብ ዘተ ክቐርብ ኣብ ዝብል ነጥቢ ዝተሰማምዐ፣ ኣብ ግሪኽ፣ ደሴት ሌዝቦስ ዝርከብ መዕቆቢ ስደተኛታት ባርዕ ድሕሪ ምግጣሙ ዝተላዕለ ሕቶ’ዩ።
ኣብ ኤውሮጳ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 123 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ’ዮም ተመዝጊቦም።
ኣብ 2015፣ ብዝሒ ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ኣስታት 1 ሚልዮን ምብጽሑ ኣይርሳዕን።
ብዝሒ ሓተቲ ዑቅባ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ካብ ዓመት ናብ ዓመት እናጎደለ እኳ ይመጽእ እንተሎ፣ ፖለቲካዊ ዛዕባ ካብ ምዃን ግና ደው ኣይበለን።
ጀርመን፣ ስጳኛን ፈረንሳን፣ እተን ዝበዝሐ ስደተኛታት ዝቕበላ ሃገራት እዚ ሕብረት እኳ እንተኾና፣ ብባሕሪ ዝውሕዙ ንዘለዉ ሓተቲ ዑቕባ ብብዝሒ ዝዕቆቡለን ዘለዉ ግና ግሪኽን ኢጣልያን ምዃነን’ዩ ዝግለጽ።
===========


text:
Radio Erena: 29 September 2021
ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል፣ ሑሰን ሮብለ፣ ብጉዳይ እቲ ዝመጽእ ወርሒ ጥቅምቲ ዝካየድ ምርጫን ኩነታት ጸጥታን ብዝምልከት ምስ ኣዘዝቲ ፖሊስ ሃገሩን ኮሚሽነር ፖሊስ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ሶማልን ከምዝዘተየ ራድዮ ዳስላን ሓቢራ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ምስ ወከልቲ ምርጫ ዞባ ሶማሊላንድ’ውን ከምዝተዘራረበ እታ ራድዮ ኣቃሊሓ።
ንሱ ምስዞም ኣካላት ኣብ ዝገበሮ ርክብ፣ ብፍላይ ኣብዚ ሰሙ ኣብ ዝጅምር ምርጫ ባይቶ ዞባ ሶማሊላንድ፣ ናይ ጸጥታ ጸገማት ከየጋጥም፣ በብወገኖም ሓይልታቶም ከዋፍሩ ትእዛዝ ሂቡ።
ሶማል፣ ሓድሽ ፕረዚደንት ንምምራጽ ኣብ ዝካየድ ዘሎ መስርሕ፣ ኣብ መንጎ ቀዳማይ ሚኒስተር ሑሰን ሮብለን ስልጣኑ ከረክብ ሒደት ሰሙናት ጥራይ ዝተረፎ ፕረዚደንት ፋርማጆን ወጥሪ ሰፊኑ ይርከብ።
ምትፍናንን ወጥርን ናይዞም ክልተ ኣካላት ሓደ መንግስቲ፣ እታ ሃገር ኣብ ርእሲ ዝጸንሐ ተዋሃሲ ኩነታት፣ ተወሳኺ ፍሕፍሐን ሃጓፍ ፖለቲካዊ ስልጣንን ከይፈጥር ተሰጊኡ ኣሎ።
=================


text:
‘ኣብ ኢትዮጵያ፣ ንተጋሩን፣ ተሓለቅቲ መሰላትን ጋዜጠኛታት ብሃውሪ ምእሳር ደው ይበል’ ዝብል መግለጺ ኣውጺኡ ተሓላቂ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል። ‘መንግስቲ ኢትዮጵያ ‘ሃለዋት እቶም ዝተኣሰሩ ንከፍልጥ’ ኣምነስቲ ጸዊዑ ኣሎ።
ሓይልታት ትግራይ ንመቀለ ድሕሪ ምቁጽጻሮም፣ፖሊስ፣ ን ብርክት ዝበሉ ተጋሩ ኣብ ኣዲሳበባ ብሃውሪ ኣሲርዎም ኣሎ። ብመሰረት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል፣ ግብሪ ፖሊስ ‘ዘርኣዊ መበገሲ ዘለዎ፣ ተኣሲሮም ዝተፈትሑ፣ መሰኻኽርን ሰብ ሞያ ሕጊን፣ ፖሊስ ናብ መዳጎኒ ስፍራ ቅድሚ ነቶም ተጋሩ ምእታው ከመይ ገይሩ ንመለለዪ መንነት ከምዝፍትሽ’ ተዛሪቦም እዮም።
‘ኣብያተ ማእሰርቲ ኣዲሳበባ ብተዛረብቲ ትግርኛ ቅጽጽ ኢሉ ከምዘሎ፣ ፖሊስ ንተጋሩ ብጅምላ ይኣስሮም ኣሎ’ ይብል ዳይረክተር ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ጨንፈር ምብራቅን ደቡባዊን ኣፍሪቃ ዲፕሮሲ ሙቸና።
‘መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ጅምላዊ ስጉምቲ ምእሳር ደው ንከብሎ ዝጸወዐ አምነስቲ፣ እቶም ተኣሲሮም ዘለው ተጋሩ፣ ወይ ብዓለም ለኸ ደረጃ ዝተነጸሩ ገበናት ክኽሰሱን ናብ ቤት ፍርዲ ክቀርቡን ተዘየለ ብዘይቅድመ ኩነት ክፍትሑን’ ጸዊዑ ኣሎ።
ብዘይካዚ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ቤተሰብ ንሃለዋት እቶም ዝተኣሰሩ ከፍልጦም፣ እሱራት ምስ ጠበቃን ስድራኦምን ንክራኸቡ ክፈቅድ ኣለዎ ይብል ኣምነስቲ።
ገለ ተኣሲሮም ዝነበሩ ብዋሕስ ተፈቲሖም እዮም፣ እንተኾነ ካልኦት ኣማኢት ሎሚ’ውን ምስተኣሰሩ እዮም ኣበይ ከምዝኣተው’ውን ኣይፍለጡን ይብል እቲ ሪፖርት።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ወሲኹ ‘ኣብ ልዕሊ’ቶም ዝተኣሰሩ ተጋሩ ዝቀረቦም ብደረጃ ዓለም ዝፍለጥ ገበን ዛጊድ ኣይተረኸበን’ ይብል።
አምነስቲ ካብ ርሕቀት ኮይኑ ን 14 ተኣሲሮም ዝተፈትሑ፣ መሰኻኽር ዓይኒ፣ ኣዝማድን ተበቃታትን ቃለ ምልልስ ገይሩሎም ኣሎ። ኣብ 2 ሓምለ ካብ ከባቢ መርካቶ ዝተኣሰረ ሓደ ትግራዋይ ‘ፖሊስ ምሸት ንሹቁ ወሪሮም፣ ከምዘንከላበትዎን ንሰራሕተኛታቱን ንዓማዊሉን ከምዝወቅዕዎም፣ መለለዪ መንነቶም ሓቲቶም፣ ንሓሙሽተ ተጋሩ ዝኾኑ ጥራሕ ናብ መደብር ፖሊስ ከምዝወሰዱን’ ጠቂሱ።
ብመሰረት ሪፖርት አምነስቲ ዝጠቀሶ ትግራዋይ ‘ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ወሰዱና፣ ኣብ ደገ ኣሕዲሮምና፣ ሙሉእ ለይቲ ማይ ይወቅዕ ነይሩ፣ ንጽባሒቱ’ውን ኣጽኒሖኒ፣ ብርክት ዝበሉ ተጋሩ’ውን ተጸምቢሮምና፣ ኣብ’ታ ዕለት’ቲኣ 26 ተጋሩ ብሓባር ኣብ’ቲ ቤት ማእሰርቲ ንርከብ ነይርና። 19 ሰባት ተፈቲሕና፣ ነቶም ዝተረፉ ግና ናብ ኣዋሽ ኣርባ ወሲዶምዎ’ ከምዝበልዎ ሓቢሩ።
እቲ ጅምላዊ ማእሰርቲ፣ ኣብ ክልል ዓፋር’ውን ከምዝተኸሰተ፣ ብዛዕባ ኩነታት ትግራይ ዝዛረቡ ጋዜጠኛታት ካብ አውሎ ሚድያን ኢትዮ ፎረምን’ውን ብፖሊስ ከምዝተኣሰሩ ሪፖርት አምነስቲ ኢንተርናሽናል ጠቂሱ ኣሎ።
ሕጊ ኢትዮጵያ፣ ፖሊስ ንዝኣሰሮም ሰባት ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ናብ ቤት ፍርዲ ከቅርቦም ግድን ከምዝኾነ ይሕብር። እሱራት ስልጥ ኢልካ ናብ ቤት ፍርዲ ምቅራቦም፣ ኣብ ልዕሊኦም መግረፍቲ ንከይፍጸሞም፣ ሕማቅ ኣተሓሕዛ ንከይግበረሎምን ንከይስወሩ ዝከላኸል ኣገዳሲን ክትግበር ዝግበኦን ዓንቀጽ ሕጊ እዩ ይብል ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ዝተኸሰተ ድርቂ በዝሒ ህፁፅ ረድኤት ምግቢ ዘድልዮም ብዝተወሰነ ምንካዩን ሕዚ እውን እንተኾነ ግን ልዕሊ 612 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ ትፅቢት ከምዝግበርን መንግስትን መሻርኽቱን ኣፍሊጦም።
ናይ በልጊ ዝናብ ኣብ ግምት ብምእታው ከም ብሓድሽ ዝተዳለወ ሰነድ ሰብኣዊ ረድኤት ሎማዕንቲ ዓርቢ ዕላዊ ኮይኑ’ሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ናይ በልጊን ክረምትን ዝናብ ብምጥፍኡን ብሰንኪ ክስተት ኤልኒኞን ሚሊዮናት ሰባት ተፀበይቲ ረድኤ ኮይኖም እዮም።ዝሓለፈ ለካቲት ብዝጀመረ ናይ በልጊ ዝናብ ምኽንያት 10.2 ሚሊዮን ዝነበረ በዝሒ ተሓገዛይ ናብ 9.7 ሚሊዮን ነኪዩ’ሎ።
ነቲ ከም ብሓድሽ ዝወፀ ሰነድ ብዝምልከት መግለፂ ዘውፅአ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣዋሃዲ ሰብኣዊ ረድኤት/ኦቻ/ ምንቅስቓስ ረድኤ ክሳብ ዝቕፅል ታሕሳስ ተጠናኺሩ ክቕፅል እዩ ኢሉ።ክሳብ ሎሚ ልዕሊ ሓደ ቢሊዮን ዶላር ከምዝተረኸበን ልዕሊ 612 ሚሊዮን ዶላር ገና ትፅቢት ከምዝግበርን ሓቢሩ’ሎ ይብል ፀብፃብ እስክንድር ፍሬው።
ብኻሊእ ዜና ዓለምለኸ ምትሕብባር ንመሰል ኢትዮጵያዊያን ዝተብሃለ ሰብኣዊ ትካላን ዎርልድ ቪዥን ዩናይትድ ስቴትስን ኣብ ኢትዮጵያ ብድርቂ ንዝተጠቕዑ ዝውዕል ፋይናንሳዊ ሓገዝ ብዝምልከት ናይ መረዳድኢ ስምምዕ ፈሪሞም።
ዓለምለኸ ምትሕብባር ንመሰል ኢትዮጵያዊያን ካብ ኢትዮጵያዊያን ዳያስፖራ ተወሳኺ 70 ሽሕ ዶላ ከምዝኣከበ ኣብዝለኣኾ መግለፂ ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 19 January 2015
መንግስቲ የመን፣ ምስ ኣልቓዒዳ ምትእስሳር ክህልዎም ዝኽእልክልተ ናይ ፈረንሳ ዜግነት ዘለዎም ጥርጡራት ኣብ ቀይዲ ከምዘእተወ ኣፍሊጡ።
እቶም ጥርጡራት ቅድሚ’ቲ ኣብ ፓሪስ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ከምዝተታሕዙ መንግስቲ እታ ሃገር እኳ እንተሓበረ፣ ምስቲ ናይ ፓሪስ መጥቃዕቲ ምትእስሳር ብዛዕባ ምንባሮም ግና ዝተፈልጠ ነገረ የለን።
ኣብ የመን ዝመደበሩ ኣልቓዒዳ ናይቲ ኣብ ፓሪስ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ዝተፈጸም ሽበራዊ መጥቃዕት ሓላፍነት ከምዝወሰደ ዝፍለጥ’ዩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ሶማል ኣንጻር እታ ናይ መሓመድ ካርቱን ሒዛ ዳግም ዝተሓትመት ናይ ፈረንሳ ጋዜጣ ‘ሻርሊ ኤብዶ ‘ዝቐንዐ ተቓውሞ ተኻይዱ።
እታ ሰሙናዊ እትሕተም ጋዜጣ፣ ኣብ ናይ ሪቡዕ ሕታማ 3 ሚልዮን ቅዳሓት እኳ እንተዘርግሐት ቅድሚ ሰዓት 9 ናይ ንግሆ ኣብ ዝነበረ ግዜ ብምሉኡ ክውዳእ ብምኽኣሉ፣ ናብ መላእ ዓለም ዝቐንዐ ተወሳኺ 7 ሚልዮን ቅዳሓት ክትዝርግሕ ከምዝተገደደት ኣዳለውታ ይሕብሩ።
እንተኾነ ኣንጻር እታ ጋዜጣ ዝቐንዐ ተቓውሞታት ድሮ ኣብ ፓኪስታን፣ ኒጀርን ሶማልን ሱዳንን ተለዓዒሉ ይርከብ።
ብፍላይ ኣብ ኒጀር በታ ጋዜጣ ዝተቖጥዑ ኣመንቲ ምስልምና ኣብ ልዕሊ ሓያሎ ኣመንቲ ክርስትናን ኣብያተ ክርስትያንን መጥቃዕቲ ምክያዶም ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ኣብ ሱዳን ዝርከብ ኣምባሳደር ፈረንሳ’ውን ብዛዕባ እቲ ኣብ ፓሪስ ዘጋጠመ ኩነታት ኣመልኪቱ ንጋዜጠኛታት መግለጺ ከይህብ ተኸልኪሉ።
ብኻልእ ወገን’ውን፣ ድሕሪ’ቲ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ናይታ ጋዜጣ ዝተኻየደ ሽበራዊ መጥቓዕቲ፣ ኣብ ፈረንሳን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ኣብ መንጎ ደቀባት እተን ሃገራትን ሳጊሞም ዝመጹ ኣመንቲ ምስልምናን ምትፍናን ፈጢሩ ምህላዉ ብሓያሎ ማዕከናት ዜና ይግለጽ ኣሎ።
ብፍላይ ጀርመን ፈረንሳን ቤልጁምን፣ ኣንጻር ኣኽረርቲ ኣመንቲ ምልስምና ዝቐንዐ ስምዒታት ተላዓዒልሉ ኣብ ዘሎ ግዜ፣ መንግስታት እዘን ሃገራት ብ10ታት ኣሽሓት ኣባላት ጸጥታን ፖሊስን ኣዋፊሮም ኣለዉ።
ኣብታ ኤርትራዊ መንእሰይ ዝተቐትለላ ከተማ ድረስደን፣ ኣንጻር ኣኽረርቲ ኣመንቲ ምስልምና ዝቐንዐ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ክካየድ ተወጢኑ እኳ እንተነበረ፣ ፖሊስ እታ ሃገር ብሰንኪ ጸጥታዊ ምኽንያት ነቲ ሰለማዊ ሰልፊ ከይካየድ ከምዝኣገዶ ተፈሊጡ።
==================================


text:
ሸውዓተ ፖለቲካዊ ፓርቲታት ኢትዮጵያ ተዋሂዶም ዝፈጠሩዎ ዜጋታት ኢትዮጵያ ንማሕበራዊ ፍትሒ/ኢዜማ/ ዝተባህለ ፓርቲ ትማሊ ሰንበት ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ፈላማይ ኣኼብኡ ኣካይዱ።
ኣብ ክንዲ ኣብ ብሄር ዘተኮረ ንዜግነት ቀዳምነት ከምዝህብ ዝገልፅ ሓድሽ ፓርቲ ናይ ኢትዮጵያ ዜጋታት ንማሕበራዊ ፍትሒ/ኢዜማ/ ኣብ ዝቕፅል ሃገራዊ ምርጫ ቅድሚ ምውድዳሩ ቀዳምነት ዝህቦ ጉዳይ ምርግጋእ ሃገር እዩ ክብል ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት’ቲ ፓርቲ ኣቶ ናትናኤል ፈለቀ ገሊጹ።
“ቅድሚ ኩሉ ኣብ ኩሎም ናይ ኢትዮጵያ ክፋላት ዝነብሩ ዜጋታት ብሰላምን ነፃነትን ወፂኦም ዝኣትውሉ፣ዝተረጋገአን ሰላም ዝሰፈኖን ናብራ ክነብሩ ዘኽእል ኩነታት የድልየና።ኢዜማ ነቲ ለውጢ ንምስካንን ሃገር ንምርግጋእን ምስ ኩሎም አካላት ብምትሕብባር ክሰርሕ እዩ።”
እቲ ለውጢ ንኹሎም ዜጋታት ብማዕረ ዝርእይ ትካላዊ መዋቕር ክህልዎ ከምዝሰርሕ እውን ወሲኾም ገሊፆም።
እቲ ፓርቲ ንጌጋታት ምምሕዳር ዶ/ር ኣብይ ንምንቃፋ ተበግሶ ውሒዱዎ ንዝብል ኣብቲ መድረኽ ንዝቐረብ ሕቶ መልሲ ዝሃቡ መራሒ ናይቲ ፓርቲ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ ርእይቶ ካብ ምሃብ ኣይተቖጠብናን ኢሎም።
“ኣብ ዝኾነ ጉዳይ መግለጺ ኣይነውፅእን ክንብል ከለና ንሪኦም ጌጋታት ነቲ መንግስቲ ኣይንዛረበሉን ማለት ኣይኮነን።ሎሚ ዝተዛረብኩዎም 30 ገፅ ዝኸውን ሽግራት ናይቲ ስርዓት ኣዳሊና ሂብናዮም ኢና።”
ኣብ ሓቂ ዝተመስረተ ግን ኸአ ብሄር መሰረት ዘይገበረ ናይ ፌደራል መንግስትን ዞባዊ ምምሕዳርን ክህልውን ዞባዊ ምምሕዳር ድማ ብኣቀማምጣ መሬት፣ቋንቋ፣ባህሊ ስነልቦናዊ ምትእስሳር፣ታሪኽ፣ናይ ሃብቲ ዝርግሐን ፍትሓውነትን ንሃገራዊ ምርድዳእ ምችው ኩነታት ምፍጣርን ዝብሉ መሰረት ዝገበረ ክኸውን እዩ ድልየትና ኢሎም።
ኣዲስ ኣበባን ናይ መን እያ ዝብል ሕቶ ናይ ዕቡዳት ሕቶ እዩ ዝበሉ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ኣዲስ ኣበባ ናይ ነበርታ እያ ዝብል ዝፀንሐ መርገፂና እዩ፤ንመጻኢ እውን መርገጺና ኣይቕየርን ኢሎም።
መርገፂ ኢዜማ መሬት ናይ ውልቂ፣ናይ ሓባርን ናይ መንግስቲ ክኸውን ኣለዎ ይብል ።ብመሰረት ኣብ ስራሕ ዘሎ ሕገ-መንግስቲ መሬት ዘይሽየጥን ዘይልወጥን እዩ ዋንነቱ ድማ ናይ መንግስትን ህዝብን እዩ ይብል።


text:
ኣብ ውሽጢ ዓብዪ ቤተ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተሃነፀ “ፓርክ ሓድነት’’ መራሕቲ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ዝተረኸብሉ ሎሚ ሓሙስ ተመሪቑ፡ንህዝቢ ክፉት ክኸውን እውን ትፅቢት ይግብር።
ካብ ዳግማዊ ሓፀይ ምኒሊክ ክሳብ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ዘለው መራሕቲ ንልዕሊ 130 ዓመታት ንኢትዮጵያ ዘመሓደርሉ ካብዚ ዓብይ ቤተ መንግስቲ እዩ።
ካብ ሓፀይ ምኒሊክ ክሳብ ልጅ እያሱ፣ካብ ቀዳማዊ ሃይለስላሴ ክሳብ መንግስቱ ሃይለማሪያም፣መለስ ዜናዊ፣ ሃይለማሪያም ደሳለኝን ኣብይ ኣሕመድን ማእኸል ፖለቲካ እታ ሃገር እዩ።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ሓላፊት ክፍሊ ፕሬስ ዓውዲ ናይ ወፃኢ ቋንቋን ዲጂታልን ብለኔ ስዩም ክትቐርቦ ዘይፍቀድን ካብ ርሑቕ ዝፍራሕን ናይዚ ቐፅሪ ኣተሓሕዛ ግን ክንዲ ሽሙ ኣይነበረን ይብላ ።
ንሰን ወሲኸን ምዝዛም ህንፀት ፓርክ ሓድነት ናይቲ ቤተ መንግስቲ ክፉት ምዃኑ ሰፊሕ ፖለቲካዊ ትርጉም ኣለዎ ይብላ።።
“ኢትዮጵያዊያን ቅድሚ ሎሚ በዚ ክሓልፉ ኣዚዮም ዝፈርሑዎ፣ንህዝቢ ዕፁው ዝነበረ፣እቲ ቦታ መእከቢ ዝኣረጉ ኣቑሑት ዝነበረ፣ዘይስሕብ፣ኣብዚ ዘሎ ብዙሕ ታሪኽና ምልስ ኢልና ዘይንርእየሉ ዝነበረ ምስ ምዃኑ ክኽፈት ከሎ ብዙሕ ትርጉም ኣለዎ።ታሪኽና ክንፈልጥ ዝገብር እዩ።”
እቲ ስራሕ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ከምዝተዛዘመ እውን ቢልለኔ ስዩም ሓቢረን።ፓርክ ሓድነት ተፈጥሮኣዊ፣ባህላዊ፣ፖለቲካውን ታሪኻውን ክብርታት ዝሓቖፈ እዩ።
ኣብ ውሽጢ 130 ዓመታት ሸውዓተ መራሕቲ ዘተኣናገደ ቤተ መንግስቲ ኣብዚ እዋን ዝነበሩ ኣወንታውን ኣሉታውን ታሪኻት እውን ይዝንትው።
ናይ ኢትዮጵያ ሓዊሱ መራሕቲ ጎረባብቲ ሃገራት ዝተሳተፍሉ ስነስርዓት ምረቓ ‘ኣስናቀች’ ብዝብል ስም ዝፅዋዕ ናይ ሓፀይ ምንሊክ ናይ ግብሪ ኣዳራሽ እዩ ተኻይዱ።
ኣብቲ ስነ ስዓት መራሕቲ ኬንያ፣ኡጋንዳ፣ሶማልን ሱዳንን ካልኦት ኣጋይሽን ተረኺቦም ኔሮም።
ፓርክ ሓድነት ካብ ዝቕጽል ሰሙን ንህዝቢ ክፉት ከምዝኸውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ክርስትያናት ብሓፈሽኡ ኣዘራርባ ብኸምዚ ዝስዕብ ኣብ ክልተ ኣመዳድባ ይኽፈሉ~
❶."ሮማን ካቶሊክ"ን "ፕሮቴስታንትን" ኣብ ምውላድ ሙርኩስ ብምግባር።
❷."ኤጴስቆጶስ" ዝኽተሉን "ነጻ ቤተ ክርስትያንን" ኣብ ኣቛውማ ቤተ ክርስትያን ምርኩስ ዝገበረ።
❸."ዳግም ዝተወለዱ ክርስትያናት " ን " ስመ ክርስትያናትን" ኣብ ተሞኩርኦም ዝተሞርኮሰ።
❹."ወንጌላውያን" ን "ኣብ ሓድሽ ኣረኣእያ ኣተሓሳስባ ተጽዕኖ ዘይግብሩ ንኹሉ ዝቕበሉ" ኣብ ትምህርቶም ዝተሞርኮሰ።
❺."ካሪዝማቲካውያን" ን " ካሪዛማቲካውያን ዘይኮኑ" ኣብ ልሳን ምዝራብ ዝሙርኮስ።
❻."ናይ ሙሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ክርስትያናት "ን ዓለማዊ ስራሕ ዝዓዩን" ኣብ ሞይኦም ዝሙርኮስ።
ካልእ ከምዚ ዓይነት ኣመዳድባ ክህሉ ውን ይኽእል እዩ።ኮይኑ ግን ዋላ ሓደ ካብዚ ኣመዳድባ ነቲ ሱር ሽግር ጎይታና የሱስ ክፈትሖ ዝመጸ ዝኾነ መፍትሒ ግደ የቡሉን።
ብዙሓት "ክርስቶስ ምእንቲ ሓጥያትና ከም ዝሞተ" (1ቆሮ 15=3) ይፈልጡ እዮም።ኮይኑ ግን ብዙሓት መጽሓፍ ቅዱስ ከም እውን ከምዚ ከም ዝብል "ድሕሪ ሕጂ እቶም ዘለዉ ነቲ ምእንትኦም ዝሞተን ዝተንስኤን እምበር፡ ንርእሶም ምእንቲ ኸይነብሩ፡ ንሱ ኣብ ክንዲ ዅላቶም ሞተ" (2 ቆሮ 5=15) ነዚ ኣይፈልጥዎን እዮም።
ዝያዳ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ከምዚ ዝስዕብ ክንምድቦም ንኽእል "እቶም ንርእሶም ዝነብሩ"ን "እቶም ንክርስቶስ ዝነብሩን" ወይ " እቶም ናቶም ጥራይ ዘናድዩ" ወይ "እቶም መጀምሪያ ምድራዊ ነገራት ዘቐዱሙ" ን " እቶም መጀመሪያ መንግስቲ ኣምላኽ ኣቐዲሞም ዝደልዩ" ወይ " እቶም ንእግዚኣብሄር ዘፍቅር" ን " እቶም ገንዘብ ዘፍቅሩን" የሱስ ንኽልቲኡ ንኣምላኽን ንገንዘብን ብሓንሳብ ክነፍቅር ከም ዘይክኣል ሙኳኑ ተዛሪቡ እዩ (ሉቃ 16=13)።
እንተ ኾነ ከምዚ ዓይነት ምድብ ኣብ ስራሕ ክውዕል ፍጹም ርኤ ኣይፈልጥን እዚ ኣመዳድባ ምስ ናይ ክርስትያናት ውሽጣዊ ህይወትን ብብሕቲ ምስ ኣምላኽ ምምልላስን እዩ ዘተኩር።ሰማይ ግን በዚ ድሒሩ ዝርኣናዮ ኣመዳድባ መንገዲ እዩ ዝዓዪ። እምብኣር እዚ እቲ ጉዳይ እንተ ኾይኑ ሽዑ እዚ ኣመዳድባ ጥራይ እዩ እቲ ዘገድስ ።ካልኡት ክምድቡና ኣይክእሉን እዮም።ባዕልና ርእስና ክንምድብ ኣሎና ምክንያቱ ዋላ ሓደ ሰብ ውሽጣዊ ድሌታትና ስለ ዘይፈልጥ።ዋላ ኣንስትና ውን ንምንታይ ንነብር ከም ዘለና ከይፈልጥኦ ይኽእል ኢየን።
ጎይታና የሱስ ቀዳምነት ንሰባት ሰረተ እምነት ወይ ኣቃውማ ቤተ ክርስትያን ወይ ብልሳን ከም ዝዝረቡ ወይ ተመኩሮ ክህቦም ኣይመጸን።
ንሱ ዝመጸ "ካብ ሓጥያት ከድሕነና እዩ"።ንሱ ንምሳር ኣብ ታሕቲ ኦም ከቐምጥ እዩ መጺኡ።ከም እውን እቲ ሱር ሓጥያት ገዛእ ርእስና ማዕከል ምግባር እዩ።ናትና ምድላይን ፍቓድ ርእስና ምግባርን እዩ።እንተ ድኣ ንጎይታ ነዚ ሱር ካብ ህይወትና ክቖርጾን ክምሕዎን እንተ ዘይፈቒድናሉ ደጋዊን ናይ ላዕሊ ላዕሊ ክርስትያናት ጥራይ ክከውን ኢና። ግናኸ ሰይጣን ከታልለና ይኽእል እዩ ብምኽንያት ዘለና ሰረተ እምነት ወይ ተሞኩሮታት ወይ ኣቃውማ ቤተ ክርስትያን ! ካብ ካልኡት ክርስትያናት ላዕሊ ደረጃ ከም ዘለና ክንሓስብ ብምግባር።እቲ ሓቀኛ ወንጌልን ናይ ሓሶትን ዋላ እቲ ቅኑዕ ሰረተ እምነት ፥ተሞኩረታት ኣቃውማ ቤተ ክርስትያን ዘሎና በዚ ሰይጣን ኣይግደስን እዩ ክሳብ "ንገዛ ርእስና ዝነበርና" እዚ እግረ መንገደይ ንገዛ ርእስኻ ምንባር ካልእ ሓረግ ቃል እዩ "ኣብ ሓጥያት ምንባር" ንዝብል።
ክርስትና ሎሚ ናይ ገዛ ርእሶም ዝደሊዩ ንርእሶም ጥራይ ብዝነብሩን ክርስትያናት ተመሊኡ እዩ።ግና ካብ ካልኡት ክርስትያናት ዝበለጹ ከም ዝኾኑ ገይሩ ኣምላኽ ከም ዝሪኦም ርግጸኛታት ኮይኖም እዮም፥ጥራይ ብምኽንያት ሰረተ እምነት ፍልልያትን ወይ ኣቃውማ ቤተ ክርስትያን ወይ ተመኩሮታት።እዚ ዘርኤና ሰይጣን ዓቢ ስራሕ ኣብ ክርስትና ክዓዪ ከም ዝትዓወተ እዩ።
ኣብ ዮውሃንስ 6=38 ጎይታና ካብ ሰማይ ናብ ምድሪ ዝመጻሉ ክዛረብ ከሎ ከምዚ ኢሉ ~
•ሰብኣዊ ፍቓዱ ክኽሕድ እዚ ከም ሰብ ናብ ምድሪ ምስ መጸ ዝረኸቦ እዩ።
•ከም ሰብ ፍቓድ እግዚኣብሄር ክገብር።በዚ ኽኣ ኣብነት ኮይኑና።
የሱስ ኩሉ ዘመን ህይወቱ ኪሉ ናይ 33 ½ ዓመታት ኣገልጉሎትን ፍቃዱ ኪሒዱን ፍቓድ ኣብኡ ኽኣ ገይሩ።ከም እውን የሱስ ንደቂ መዛሙርቱ ብንጹር ከምቲ ንሱ ዝተመላለሰሉ መንገዲ ክኸዱ ከም ዘለዎም ነጊርዎም።ንሱ ነቲ ሱር ናይ ሓጥያት ኣብ ህይወትና ክኣሊ እዩ ዝመጸ "ፍቓድና ካብ ምግባር" ካብዚ ኽኣ ከናግፈና።
ኣብ ዓውደ ስነፍልጠት ንኣሽሓት ዓመታት ሰብ ምድሪ ማእከል ኩሉ ኣጽናፍ እያ ኢሉ ብምሓሳብ ጌጋ ሰሪሑ እዩ።ንዓይኒ ሰብ ከምኡ እዩ ዝመስል ምኽንያቱ ጽሓይ ወርሒ ከዋኽብቲ ብርግጽ ኣብ ዙሪያ ምድሪ ኣብ ነፍሲ ወከፍ 24 ሓንሳብ ከም ዝዞሩ ኮይኑ እዩ ዝርኣየካ።ቅድሚ 500 ዓመታት ነዚ ነገር ህቡብ ክልስ ሓሳብ ብትብዓት ክሓትት ናይ ሓደ ሰብ ከም ኮፐርኒኩስ ኣድሊዩ።ሙሉ ብሙሉእ ሓሶት ሙኳኑ ብምርኣይ ዋላ ምድሪ ማእከል ናይ ሶላር ሲስተም ኣይኮነትን ንኣጽናፍ በይኑስ ይትረፍ።ንሱ ዝርኣዮ ምድሪ ኣብ ጽሓይ ማእከል ክትከውን እያ ተፈጢራ።ክሳብ ሰብ ጌጋ ማእከል ዘለዎ ስነፍልጠታዊ ሓሳቡ መደምደምትኡን ጌጋ እዩ ነይሩ ምኽንያቱ ማእከሉ ጌጋ ስለ ዝነበረ።ኮይኑ ግን ስብ ሓንሳብ ማእከሉ ምስ ረኸበ ሽዑ እቲ ሓሳብን መደምደምትኡን ናብ ሓቂ ይቕየር።
ብተመሳሳሊ ምሳና ውን ኣብ ክንዲ "እግዚኣብሄር ዝማእከሉ" እንኸውን "ኣብ ርእስና ማዕከል" ገይርና ንተርፍ።ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ፍጹም ዝኾነ ፍቓድ ኣምላኽን ሓሳብና መደምደምታና ክኣ ጌጋ ይኸውን።ግናኸ ሰባት ዝሓለፈ 5000 ዓመታት ልክዕ ከም ዘለዉ ርእሶም ይእሚኖማ ነይሮም ምድሪ ማዕከል ኩሉ ኣጽንፍ እያ ኢሎም፥ንሕና ውን ልክዕ ከም ዘለና ክንሓስብ ንኽእል ! ኮይኑ ግን ብልክዕ 100% ጌጋ ዘለና ክንከውን ኢና።
እዚ እዩ ኽኣ ሎሚ ዋላ ኣብ ሞንጎ ንፉዓት ክርስትያናት እንሪኦ።ነቲ ሓንቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣዚዩ ብዙሕ ዝተፈላለየ ኣተራጓጉማ ኣለዎም። ከም እውን ገና ነፍሲ ወከፍ ርእሱ ይእሚንዋ እዩ ናቱ ኣተራጓጉማ ጥራይ በይኑ ቅኑዕ ሙኳኑን ካልእ ኩሉ ግን ዝተጋገየ ሙኳኑን ።እቶም ካልኡት ከምዚ ይብሉ "ተታሊሎም" እዮም።እዚ ስለ ምንታይ ኮይኑ ? ምኽንያቱ ማእከሎም ጌጋ ስለ ዝኾነ እዩ።
ሰብ ኣብ ርእሱ ዘይኮነስ ኣብ እግዚኣብሄር ዝማእከሉ ክኸውን ኢዩ ተፈጢሩ ።ከም እውን ክርስትያናት ጌጋ ዝኾነ ማእከል ክሕዙ ከለዉ ፥ወንጌሎም ክኣ ጌጋ ይኸውን ብመሰረቱ ሎሚ ክልተ ወንጌል ጥራይ ይስበኹ ኣለዉ እቲ ሓደ ሰብ ዝማእከሉ ክኸውን ከሎ እቲ ካልኣይ ክኣ እግዚኣብሄር ዝማእከሉ እዩ።
እቲ ሰብ ዝማእከሉ ወንጌል ንሰብ ተስፋታት ይህብ እግዚኣብሄር ኩሉ ዘድልዮ ነገር ከም ዝህቦ ፥ኣብዚ ምድሪ ህይወቱ ሙቾት ዝገብረሉ ፤ከም እውን ኣብ መወዳእት ህይወቱ ኽኣ ኣብ ሰማይ ኮፍ መበሊ ይህቦ።ሰብ ክኣ ተነጊርዎ እዩ የሱስ ሓጥያቱ ከም ዝሓድገሉ ፥ሕማሙ ከም ዝፍውሰሉ፥ከም ዝባርኾን ብምድራዊ ሃብቲ ዘበልጽጎን፥ኩሉ ምድራዊ ጸገማቱ ከም ዝፈትሓሉን ወ.ዘ.ተ, ወ.ዘ.ተ።
ርእሲ ኣብ ከምዚ ዓይነት ሰብ ማዕከል ኮይኑ ይተርፍን እግዚኣብሄር ኣብ ዙሪኡ ይዘውር ከም ኣገልጋሊኡ ንነፍሲ ወከፍ ጸሎት ክምልስን ኩሉ ዝደለዮ ነገር ውን ክህቦን! ኩሉ ክገብሮ ዘለዎ "ክኣምንን" " ኩሉ ምድራዊ በረኸት ብስም የሱስ እጀትይ ክብልን እዩ! ።
እዚ ናይ ሓሶት ወንጌል እዩ ምኽንያቱ ብዛዕባ "ንስሓ" ዋላ ሓደ ኣይጠቕሰን ንስሓ ዮውሃንስ መጥመቕ፥ የሱስ ፥ጳውሎስ፥ ጴጥሮስ ኩሎም ሃዋርያት ቅድሚ ኩሉ ዝሰበኽዎ እዩ።ንስሓ ዘሕዝን ኮይኑ እቲ ሎሚ ዘይስበኽ ዘሎ እዩ ፥ዋላ ድሕሪ ኩሉ!!።
በቲ ሓደ ወገን እግዚኣብሄር ዝማእከሉ ወንጌል ንሰብ ናብ ንስሓ ክመጽእ ይጽውዕ፥ ንስሓ ማለት ከምዚ ገይሩ ይገልጾ ~
ምምላስ ካብ ርእስኻ ማእከል ዝገበረ ህይወት ፥ካብ ፍቓድ ርእስኻ ምግባር ፥ብርእስኻ ዝመረጽካዮ መንገዲ ካብ ምኻድ ፥ካብ ፍቕሪ ገንዘብን፥ ካብ ፍቕሪ ዓለምን ኣብኣ ዘሎን ኩሉ ፍትወት ስጋ ፍትዎት ይዒንቲ ንብረት ትዕቢት ኣብ ህይወት ወ.ዘ.ተ።
ምምላስ ናብ እግዚኣብሄር ብሙሉእ ልብኻ ከተፍቅሮ ማዕከል ናይ ህይወትካ ክትገብሮ ካብዚ ንድሓር ክኣ ፍቓዱ ክትገብርን ወ.ዘ.ተ ።
ብሞት የሱስ ኣብ መስቀል እምነት ንሰብ ካብ ሓጥያቱ ዝሕደገሉ ምስ ዝንሳሕ ጥራይ እዩ።ሽዑ ሓይሊ ናይ መንፈስ ቅዱስ ክቕበል ይኽእል እዩ ምዓልታዊ ርእሱ ክኽሕድን ዘኽእሎ ስለዚ ኽኣ ኣምላኽ ዝማእከሉ ህይወት ክነብር ይኽእል እዩ።እዚ እዩ የሱስን ሃዋርያትን ዝሰብኽዎ ወንጌል።
ናይ ሓሶት ወንጌል ነቲ ኣፍ ደገ ገፊሕ ይገብሮን፥ እቲ ገፊሕ መንገዲ ክትመላለሰሉ ቀሊል እዩ ምኽንያቱ ሓደ ሰብ ርእሱ ክኽሕድ ወይ ንረብሓ ርእሱ ጥራይ ካብ ምንባር ደው ከብል ወይ ረብሓ ርእሱ ጥራይ ካብ መንዳይ ደው ከብል ኣይድልዮን እዮ።ሚሊዮናት ሰባት ኣብ ከምዚ ጉባኤታት ናይ ሓሶት ወንጌል ዝስበኸሉ ይሳተፉ እዮም።ከም እውን ብዙሓት በዚ ገፊሕ ኣፍ ደገ ይኣትውን በዚ መንገዲ ውን ይመላለሱ ።ኮይኑ ግን ብልክዕ ናብ ጥፍኣት ዝመርሕ እዩ።እቲ ወንጌላዊ ናይ ከምዚ ዓይነት ወንጌል ዋላ እኳ ብተሓጓስ ፍንጭሕ እንተ በለን ዋላ ውን ጸብጻብ እንተ ሃበ "ናይ ኣዚዩ ብዙሕ ሕዝቢ ይኣዳዎም ሓፍ ኣቢሎም ንክርስቶስ ዝወሰኑ!" እንተ ኾነ እዚ ኩሉ ምትላል እዩ ።ሽሕ እኳ ገለ ገለ ብሓቂ ልባዊ እንተ ተለወጡ ኣብ ከምዚ ጉባኤታት ብምኽንያት ቅንዕንኦም ብዙሓት ከም እዚኦም "ዝተለወጡ" መወዳእትኦም "ዕጽፊ ዝያዳ ደቂ ሲኦል ይኸኑ "( ማቴ 23=15) ብዛዕባ ሓቀኛ ኩነታቶም ክኣ ይታለሉ።
እቲ ሓቀኛ ወንጌል እንተ ኾነ ግዳ ነታ ኣፍደገ ንእሽተይን መንገዳ ውን ቀጣን ይገብር ካብቲ የሱስ ዝገበሮ ዘይንእስ ዘይጸብብ እዩ ከምቲ ገለ "ልዕለ መንፈሳውያን" ካልትስ ነቲ ኣፍደገ ካብቲ የሱስ ዝበሎ ዘንእስዎ ነቲ መንገዲ ውን ዘጽብብዎ ።ነቲ ሓቀኛ ወንጌል ዝሰብኩ ብዙሕ ብዛዕባ ዝድሓኑ ሰባት ጸብጻብ ዝህብዎ የለን እቲ መጠን ውን ዘደንቕ ኣይኮነን ።ኮይኑ ግን እቲ ሓቀኛ ወንጌል ዝሰብኽ ሰባት ናብ ጎይታ የሱስን መግስቲ ኣምላኽን ይመርሖም።
"ከመይ ከም እትሰምዑ ተጠንቀቑ ዝኾነ ይኹን ሰብ ነቲ ዝሰምዖ ዝእዘዞ ንዕኡ ዝያዳ ብርሃንን ምርዳእን ክዋሃቦ እዩ ።ኮይኑ ግን ዝኾነ ይኹን ሰብ ነቲ ዝሰምዖ ዘይእዘዝ ነቲ ከም ዘለዎ ዝሓስቦ ብርሃንን ምርዳእን ካብኡ ክውሰዶ እዩ "(ሉቃ 8=18 መልሰ ሓረግ)።
እትሰምዕ እዚኒ ዘላቶ ይስማዕ!


text:
ኢትዮጵያ፣ግብፅን ሱዳንን ኣብ ዘካየደኦ ልዝብ፣ ግድብ ህዳሴ ማይ ዝመልአሉ፣ማይ ዝፈሰሉ ከምኡውን እቲ ግድብ ከስዕቦ ዝኽእል ማሕበራዊን ቁጠባዊን ኣሉታ ዘፅናዓ ትካላት ከምዝተመረፃ ዝመፀና ዜና ሓቢሩ።
ኣብ ኣዲሳበባ ንክልተ መዓልታት ይካየድ ኣብ ዝነበረ ልዝብ ዝተሳተፉ ምኒስትር ኤነርጂን ማይን ኢትዮጵያ ኣቶ ኣለማየሁ ተገኑ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ መረጋገፂ፣ነቶም ክልተ መፅናዕታት ዘካይዳ ቀንዲ ትካልን ዝተወሰኑ መፅናዕታት ዘካይድ ካልእ ሓጋዚ ትካልን ተመዚዞም ኣለው ኢሎም።
እቲ መፅናዕቲ ክሳብ 11 ኣዋርሕ ክወስድ’ዩ፣እንተኾነ ከይዲ ህንፀት’ቲ ግድብ ከምዘይቛረፅ ንምፍላጥ ተካኢሉ’ሎ ይብል ኣቀባሊና እስክንድር ፍሬው።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ብመሰረት ምንጭታት ቪኦኤ እቶም ዝተመረፁ ትካላት ነቲ ቀንዲ መፅናዕቲ ዘካይድ ፈረንሳዊ ትካል፣ንውሱንን ሓጋዚን መፅናዕቲ ዘካይድ ድማ ሆላንዳዊ ትካል ምኻኖም ተፈሊጡ ኣሎ።


text:
ሱዳናዊ ዜጋ ዘጋጠሞ ናይ ኣርባዕተ ዓመት ማእሰርቲ ብሰርዓት ህግደፍ የዘንቱ
ግዳይ ናይዚ ማእሰርቲ ዝኾነ ሰዲግ መሓመድ ኣሕመድ ሱዳናዊ ዜጋ ኮይኑ በዓልቲ ቤቱ ኤርትራዊት ኣቦ ሸውዓተ ቖልዑ እዩ።ሰዲግ ኣብ በረታዊ ቃልሲ ኤርትራ ኣንጻር መግዛአቲ ኢትዮጵያ ተሳቲፉ ክሳብ መወዳአታ ናጽነት እጃሙ ከምዘበርከተ ገሊጹ።ደሕሪ ናጽነት በኣቶ ጴትሮስ ሰለሙን ኣብ ኤርትራ ንግዳዊ ምውፋር ኪገበር ዕድመ ተጌሩለይ ኢሉ ኣብ ኣልወጠን ትበሃል ማዕልታዊት ግዜጣ ሱዳን ኣብሪሁ።ሰዲግ ከም ዘነጽሮ ዓቢ ሱዳናዊ ቤት መግቢ ኣብ ኣስመራ ከምዝኸፈተን ካለእ ሃለኽቲ ኣቑሑት ካብ ሃገረ ኢማራት ዓራብ የምጽእ ከምዝነበረ ምስገለጸ ቀጺሉ ከምዚ ኢሉ ሂወቱ አንዳመርሐ ሰርዓት ህግደፍ ካብገለ ሰባት ጌጋ ዝኮነ ሓበሬታ ሒዙ ”ኣባል ጸጥታ መንግስቲ ሱዳን ኢኻ” ተባሂሉ ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ከምዛተወ ገሊጹ።ድሕሪ ነዊሕ ቃለ ምልልስ ምስ ግዜጣ ኣልወጠን ሰዲግ ኣብቲ ብሙቐቱ ኣሰቃቒ ዝኾነ ኣብ ደሴት ዳህላክ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ንበይነይ ኣብሓደ ገዛ ተዳጊነ ኢሉ።ሰለስተ ወርሒ ድሕሪ መእሳር ናብቲ ኣብ ከባቢ ኣስመራ ዝረከብ ብ’ትራክቢ’ ዝፈለጥ ትሕቲ መሬት ቤት ማእሰርቲ ተወሲደ ኢሉ ሓቢሩ።እዚ ቤት ማአሰርቲ በዙሕ ናይ ኤለትሪክ ሾክን ካልእ ዘሳቒ ነገራተን ከምዘለዎ ኣፍሊጡ።ሰዲግ ክገለጽ ከሎ ኣብቲ ቤት ማአሰርቲ ነዚ ኩሉ ስቓያት ከምዝሓለፈን ካልኦት ሱዳናውያን ዜጋታት ከም በዓል ካፒተን ወሊድ ኣልቱም ናይ ሱዳን ጸጥታ ኣባል ኢኹም ብምባል ኣብቲ ቦታ ተዳጊኖም ከምዘለዉ ሓቢሩ።ደሕሪ ገለ ኣዋርሕ ሰዲግ ናብቲ ናይ ብወንጀል መርመራ ዝፍለጥ ሓደ ደርቢ ዘለዎ ቤት ማእሰርቲ ከምተወስደ ሓቢሩ ኣብቲ ላዕለዋይ ደርቢ እቶም ዶብ ጥሒሶም ናብ ጎረቤት ሃገር ኪሰግሩ ዘተታሕዙ ይርከብዎ ኣብቲ ታሐተዋይ ድማ ናይ ፖለቲካ እሱራት G-15 ከምዝነበሩን ገለ ካብኣቶም መሓሙድ ሸሪፎ፡ ሃይለ ወልደትንሳኤ፡ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ ሳልሕ ኬክያን፡ ካልኦት ሱዳናውያን ከም በዓል ኣቡልካሂራት ብ1995 ኣብ ኣስመራ ንትረዚደንት እቲ ስርዓት ክትቀትሎ ሓሲብካ ተባሂሉ ዝተኸሰን ሓደ ዓቢ ሱዳናዊ ነጋዳይ መሓመድ ዑስማን ኣልካሂርን ከምዝረኣየ ሓቢሩ።ስዲግ ከምዘነጸሮ ጴጥሮስ ሰለሙንን በዓልቲ ቤቱ ኣስቴር የውሃንስን ፊትንፊት ኣብዝረከባ ካሜራ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ሓቢሩ።እቶም እሱራት ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ናይ ጥዕና ኩነታት ከምዝርከቡ ብምሕባር ማሕበረ ሰብ ዓለም ነዚ ተዕዚቡ ካብዚ ዝለዉዎ ንኽወጹ ክቲጣበቐሎም ጸዊዑ።
ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ዓመት ማእሰርቲ ሰዲግ ብዛዕባ ኣወጻጽእኡ ኪዛረብ ከሎ ብሓገዝ ኣባላት ሰውራዊ ኾሚቴታት ሊብያ ከም በዓል ሰይፈል ኣስላም ጋዳፊን ኣካያዲ ናይቲ ሰውራዊ ኮሚቴታት መሓመድ ዓብዴንን ሱዳናዊ ጠበቓ ቃዚ ሱሌማንን ብዝተገብረሉ ሓያል ጻዕሪ ኣብ መወዳእታ ካብ ቤት ማእሰርቲ ተለቒቑ ንሱዳን ክጥረዝ ተሰማሚዖም።
ሰዲግ ክጥረዝ ከሎ ካብቲ ኣስታት $400,000 ዶላር ኣሜሪካ ዝገመት ገንዘብ ጭራም ከምዘይወሰደ ገሊጹ። ኣብ መወዳእታ ነዚ ዲክታተራዊ ሰርዓት ከምቲ ንናጽነት ዝተቓለስክዎ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ ኪቃለስ እየ ብምባል ምስ ጋዜጣ ኣልወጠን ዝገበሮ ቃለ ምልልስ ዛዚሙ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2820


text:
Radio Erena: 29 July 2018
ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ምብራቕ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብዝረአ ዘሎ ብልሽውና ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ወዲቖም ከምዘለዉ፣ ማዕከን ዜና ኣይሪን ሓቢሩ።
እቲ ኣገልግሎት ዜና ንምንጭታቱ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ ኣብ ሱዳን ዝርከቡ ኣባላት ተጸዋዒ ስደተኛታት ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ናይ ምጥያስ መስርሕ ከም ቀንዲ ምንጪ ኣታዊኦም ብምርኣይ፣ ንዝመጸ ዕድላት ገንዘብ ንዝኸፈለ ይህብዎ ከምዘለዉ ኣፍሊጡ። ማእከላይ ቤት ጽሕፈት’ቲ ተጸዋዒ ስደተኛታት ካብ ዝተፈላለዩ ወገናት ንዝቐረበሉ ኣቤቱታ ብምርኣይ መጽናዕቲ ንምግባር ኣብ መዓስከራት ንዘለዉ ስደተኛታት ክሓትት ምስ ጀመረ ከኣ፣ ‘እንተመስኪርኩም ወይልኹም’ ዝብል መፈራርሒ ካብ ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ሱዳን ይመጾም ከምዘሎ ሓቢሩ።
ኣባላት ተጸዋዒ ስደተኛታት ምስ ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ሱዳን ጥቡቕ ርክብ ከምዘለዎም ብመርትዖታት ዝተሰነየ ሓበሬታ ከምዝኣከበ ዝገልጽ እቲ ኣገልግሎት ዜና፣ ቃል ምስክርነቶም ንዝህቡ ስደተኛታት ውሕስነት ክህቦም ዝኽእል ወገን ብዘይምህላዉ፣ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ከምዝርከቡ ይሕብር።
ኤርትራውያን ስደተኛታት’ውን ኣብ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ተጸዋዒ ስደተኛታት እምነት ከምዘይብሎም ብፍላይ ከም ተርጎምቲ ዝተቖጽሩ ውልቀሰባት ሓበሬታ ናብ ሳልሳይ ኣካል ከመሓላልፉ ምጽንሖም ቃል ምስክርነቶም ሂቦም።
ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክጣየሱ ካብ ዝንገሮም ጥራይ ክሳብ 4 ዓመታት ዝጽበዩ ስደተኛታት ክህልዉ እንከለዉ፣ 15 ሽሕ ዶላር ብላዕ ንዝሃቡ ከኣ ኣብ መዓልታት ሰሊጡዎም ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ክጣየሱ ምርኣይ ንቡር ተርእዮ ምዃኑ ቃል ምስክርነቶም ዝሃቡ ስደተኛታት ይገልጹ።
ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ሱዳን ‘ናብ ሃገርኩም ክትስጎጉ ኢኹም፣ ወረቐትኩም ኣይተሓደሰን’ ብዝብልን ካልእ ምስምስን ካብ ኤርትራውያን ስደተኛታት ገንዘብ ክምንዝዑ ምጽንሖም፣ ኣብታ ሃገር ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት በብእዋኑ ምስ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝገበርዎ ቃለመጠይቓት ክገልጹ ምጽንሖም ይዝከር።
===================


text:
Radio Erena: 03 January 2018
ሱዳንን ስዑዲ ዓረብን ብዛዕባ ህሉው ኩነታት የመንን ዞባ ወሽመጥን ከምዝዘተያ ማዕከናት ዜና ዓረብ ሓቢረን።
ብምክትል ሚኒስተር ምክልኻል መሓመድ ቢን ዓብዱላህ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ብ30 ታሕሳስ ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ምስ ፕረዚደንት በሺርን ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ጀነራል ዓዋድ ኢብ ዖውፍ ኣብ ዘካየዶ ርክብ’ዩ ብዛዕባ ወትሃደራውን ጸጥታውን ኩነታት የመን ዝዘተየ።
ኣስታት ሓደ ሽሕ ሰራዊታ ኣብ ጎኒ’ቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ሓይልታት ልፍንቲ ወሽመጥ ዓረብ፣ ኣብ የመን ኣዋፊራ እትርከብ ሱዳን፣ ሰራዊታ ካብ የመን ከምዘይትስሕብን ኣብ ጎኒ’ቲ ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ ደው ኢላ ክትቅጽል ምዃናን ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣረጋጊጻ።
ሱዳን ነዚ ተረጋግጽ ዘላ፣ ምስ ቀጠር ዘለዋ ጥቡቕ ዝምድና ከምዘይትበትኽ ብምርግጋጻን ምስ ቱርኪ ድማ ወትሃደራዊ ምሕዝነት ምጅማራን ካብቲ ናይ ስዑዲ ልፍንቲ ክትስሕብ’ያ ዝብል ወረ ኣብ ዝጋዋሓሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኽ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ሱዳን ድሕሪ ምምይያጡ፣ ስዑዲ ዓረብ ናብ ባንክታት ሱዳን እትልእኮ ናይ ወጻኢ ባጤራ ክትቅጽሎ ከምዝወሰነት ኣፍሊጣ።
ኣመሓደርቲ ባንክታት ሱዳንን ስዑዲ ዓረብን ኣብዚ ጉዳይ ብምትኳር ኣብ ዘካየድዎ ዘተ፣ ስዑዲ ዓረብ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት ናብ ማእከላይ ባንክ ሱዳን ከተመሓላልፍ’ያ።
እዚ ናይ ስዑዲ ውሳኔ፣ ነታ ብቅልውላው ባጤራ ተሃስያ እትርከብ ሱዳን ተዛማዲ ዕረፍቲ ክፈጥረላ ትጽቢት ኣሎ።
========================


text:
ዓበይቲ ኩባንያታት፡ ንኢትዮጵያውያን ሰራሕተኛታት "የጋፍዑ'ዮም" ተባሂሉ
ኣብ ፓርክ ኢንዱስትሪ ሃዋሳ ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት፡ ብኣስራሕቶም ከም ዝብደሉ ተገሊጹ።
ምህርታት ፋሽን ዘፍሪ ፒቪኤች (PVH) ከምኡ ድማ ኣብ ትሕቲኡ ዝሰርሑ ዘለው ትካላትን፤ ንኢትዮጵያውን ሰራሕተኛታት የናሽዉ፣ ይውጽዑን ኣለዉ ተባሂሉ።
ኣብዞም ኩባንያታት፡ ብሰዓት ክሳብ 12 ናይ ኣሜሪካ ሳንቲም ጥራሕ ዝኽፈሎም ሰራሕተኛታትን ከምዘለዉ'ውን ይግለጽ ኣሎ።
ብድሕሪ እዚ፡ እቲ ኩባኒያ ምርመራ ከም ዝገብር ሮይተርስ ዘዘራረቦም ሓላፊ ስራሕ እቲ ኩባኒያ ኣፍሊጦም።
ኩባኒያ ፒቪኤች (PVH)፡ ንቶሚ ሂልፊገርን ካልቪን ክሌንን ሓዊሱ ፍሉጣት ኩባኒያታት ዝውንን ትካል እዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ንፒቪኤች (PVH) እታወት ዝኸውን ፍርያት ንዘፍርዩ ትካላት ዝሰርሑ ዘለው ኢትዮጵያውያን ሰራሕተኛታት፡ ኣብ ናይ ስራሕ ቦትኦም ይውጽዑ ኣለው ክብል፤ ኣብ ኣሜሪካ ዝርከብ 'ዎርከር ራይትስ ኮንሶርቲየም' (Worker Rights Consortium) ዝተብሃለ ትካል ብዘካየዶ መጽናዕቲ ኣረጋጊጸ ኢሉ።
ዎርከር ራይትስ ኮንሶርቲየም፡ ብደረጃ ዓለም መሰል ኣብ ፋብሪካታት ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ብምዕዛብ፡ ጥጥሑነት ናይ ስራሕ ቦታ ዝምርምር ዘይሻራዊ ትካል'ዩ።
እቲ ትካል ከም ዝብሎ፡ እቶም ንፒቪኤች (PVH) እታወት ዝኸውን ፍርያት ዘቕርቡ ኢትዮጵያውያን ሰራሕተኛታት፡ ብዘይ ክፍሊት ትርፊ ሰዓት ክሰርሑ ይግደዱን ኣብ ናይ ስራሕ ቦታ ማይ ብምስታዮም ጥራሕ ካብ መሃይኦም ከም ዝቑረጾምን ይገልጽ።
ውጽኢት ምርመራ 'ዎርከር ራይትስ ኮንሰርቲየም' ከም ዘመላኽቶ፡ ደቂ ኣንስትዮ ሰራሕተኛታት እንትቖጽሩ ነፍሰጾር ምዃነንን ዘይምዃነንን ንምርግጋጽ ከብደን ብኢዶም ይድህሱስወን።
ኣብቲ ፓርክ ኢንዳስትሪ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ሰራሕተኛታት ተፈጺሙ'ዩ ዝተብሃለ ጥሕሰት መሰል ንምርግጋጽ ቢቢሲ ንክልተ ሰራሕተኛታት እቲ ፓርክ ኣዘራሪቡ። ሽማ ክጽራሕ ዘይደለየት መንእሰይ ሰራሕተኛ፡ ኣብቲ ፓርክ ንዝርከብ ሓደ ኩባኒያ ዓለባ ከም እትሰርሕ ትገልጽ።
ኣብ 2009 ዓ.ም ስራሕ ከም ዝጀመረት ዝገለጸት እታ ንእስቲ፡ "ነፍሰጾር ጥራሕ ዘይኮነ ኣደታት ኣይደልዩን። ናብ ፈተና እንትመጽኣ ቆልዓ እንከለወን ኣይብልናን ኢለን ዝቑጸራ ኣለዋ" ትብል።
ነፍሰጾርን ኣደ ቖልዑትን ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ስራሕ ኣድልዎ ከም ዝፍጸመን ትገልጽ። ናይ ቀረባ ሓለፍቲ "ናይቲ ስራሕ ባህሪ ንነፍሰጾርን ንኣዴታትን ኣይጥዕምን" ዝብል ምኽንያት ከም ዘቕርቡ ትዛረብ።
ካልእ ኣብዚ ፓርክ ኢንዳስትሪ ተቖጺሩ ዝሰርሕ መንእሰይ፡ ዝኽፈሎም ክፍሊት ኣብ ከተማ ሃዋሳ ገዛ ተኻርዮም ወጻኢኦም ክሽፍኑ ስለ ዘየኽእሎም፡ ተጎጂሎም ኣብ ኪራይ ክነብሩ ከም ዘገደዶም ገሊጹ።
ኣብ ናይ ስራሕ ቦትኡ፡ ብ8ተ ሰዓት ኣፈላላይ ፈረቓ ከም ዘሎን ናይ ምሸት ፈረቓ 10 ብር ጥራሕ ተወሲኹዎም ክሰርሑ ከም ዝግደዱን ይዛረብ።
እዚ ውጽኢት ምርመራ ወግዓዊ ምስ ኮነ፡ ወሃቢ ቃል ኩባኒያ ፒቪኤች (PVH)፡ "ዝኾነ ዓይነት ጥሕሰት ተፈጺሙ ድዩ ዝብል ንምጽራይ ዝርዝር ምርመራ ክነካይድ ኢና። መሰል ሰራሕተኛታት እንተተጣሒሱ ድማ ኣድላዪ ስጉምቲ ክንወስድ ኢና" ኢሉ ንሮይተርስ ተዛሪቡ።
ፈጻሚት ስራሕ ልምዓት ፓርክታት ኢንዳስትሪ ወይዘሪት ሌሊሴ ነሜ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ሓቲትናያ፡ ንሳ እትመርሖ ቤት ዕዮ ኣብ መሰረተ ልምዓትን ፓርክታትን ኢንዳስትሪ ትኹረት ከም ዝገብር ብምግላጽ፡ እዚ ጉዳይ ከም ዘይምልከታ ሓቢራ።
ዳይሬክተር ርክብ ህዝቢ ኮሚሽን ኢንቨስትመንት ኢትዮጵያ ኣቶ መኮንን ሃይለ ድማ፡ ኣብ ፓርክ ኢንዳስትሪ ሃዋሳ ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት በጺሑዎም ዝበሃል ዘሎ በደል ካብ ሓቂ ዝረሓቐ'ዩ ይብሉ።
ኣቶ መኮንን፡ ምኽፋት እቲ ፓርክ ኢንዳስትሪ ንነበርቲ እቲ ኸባብን መናእሰይን ዕድል ስራሕ ከም ዝፈጠረ ብምግላጽ፡ ደቂ ኣንስትዮ ብበዝሒ ከም ዝተቖጸራ ገሊጾም።
ነቲ ኣብ ልዕሊ ነፍሰጾርን ኣደታትን ይፍጸም'ዩ ዝተብሃለ በደል'ውን እንተኾነ "ካብ ሓቂ ዝረሓቐ'ዩ" ብምባል ይነጽጉዎ።
ሰራሕተኛታት ካብ ወርሃዊ መሃይኦም ብተወሳኺ ኣገልግሎት መግብን መጓዓዝያን ስለ ዝቐርበሎም፡ ዝሓሸ ተጠቀምቲ'ዮም ብምባል፡ ውጽኢት መጽናዕቲ 'ዎርከር ራይትስ ኮንሶርቲየም' ነቲ ሓቂ ዘርእይ ኣይኮነን ኢሎም።
ኣብያተ ዕዮ ሰራሕተኛን ማሕበራዊ ጉዳይን ክልል ደቡብን ፌደራልን ኣብዚ ጉዳይ ርኢይቶ ክህቡና ዝገበርናዮ ፈተነ ኣይሰመረን።
ብርክት ዝበሉ ዓበይቲ ኩባኒያታት ወጻኢ፡ ኣብ ኤሽያ ብዝገጠሞም ወሰኽ ዋጋ ሰራሕተኛታት፣ ጥረ ኣቕሓን ግብርን ገጾም ናብ ኣፍሪቃ ኣዚሮም'ዮም።
ኢትዮጵያ ድማ ንኢንቨስትመንት ዝጥዕም ኩነታት ብምቕራብ ትኹረት ገዘፍቲ ኩባኒያታት ንምርካብ ትጽዕር።
ኢትዮጵያ ትሙን ዝተሓተ ክፍሊት ሰራሕተኛታት'ኳ እንተዘይሃለዋ፡ ዝኾነ ዓይነት ጥሕሰት ከይፍጸም ዝከላኸል ኣሰራርሓ ግን ኣለዋ።
ትማሊ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝኣተወ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሃዋሳ ዑደት የካይድ ኣሎ
ብሚኒሰትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ፡ ኣማኻሪ ፕረዚደንትን ኣቶ የማን ገብረኣብን ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ፡ ብወጻኢ ጉዳይ ሚኒሰተር ኢትዮጵያ ኣቶ ወርቅነህ ገበየሁ እናተመርሐ ኣብ ሃዋሳ ዑደት የካይድ ኣሎ።


text: ኣብ 2020 ዓለም ዘስግኤ ሕማም ኮቪድ-19 ምስ ተቐልቀለ ብሓያል ፍጥነት ኣብ ሓጺር ግዜ ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ኩነታት ኣብጺሑ በሽሓት ሚእትታት ምስ ኣጥቅዔ ኤርትራውያን ኣብ ሕክምናዊ ስራሕ ተዋፊሮም ተዋፊረን ዝርከቡ፡ ኣበየናይ ክፍሊ ዓለም ምህላዎም/ወን ብዘየገድስ ኤርትራዊ/ዊት ሂወት ንምድሓን ብዘለዎም ፍልጠጥን ተገዳስነት ዘርኣይዎ ስራሕ ንከተመስግኖም ፍጹም ቃላት ዘይርከቦ ብተወፋይነት ኣበርኪቶም። ሕክምናዊ ስራሕ ምስ ሂወት ሰባት ዝተኣሳሰረ ከም ምዃኑ መጠን ክሳብ ክንደይ ጸቕጢ ከም ዝፈጥር ኩልና ንርድኦ ጉዳይ እዩ። እዞም ንሂወት ኤርትራውያን ንምድሓን ግዚኦምን ፍልጠቶምን ከይበቐቑ ኣብ ሓደገኛ ዝኾነ ግዜን ቦታን ተደራራቢ ሰዓታት ክሰርሑ ዝጸንሑን ዝሰርሑ ዘለውን ሓካይምናን መሳርሕቶምን፡ ኣብታ ንእሽቶይ ዕርፍቲ ንቑርሲ ትኹን ምሳሕ ዘላቶም ግዜ ብተለፎናትን ኢመይላት ኮምኡ ብማንዛ መምርሒታ ክህቡን ኣጠቓቕማ መድሃኒት ክነግሩን ልዕሊ ኩሉ ድማ ሞራል ሕሙማትን ጥዑያትን ሓፍ ከብሉ ከለዉ ዝስማዓና መንፈስ ካብ ክንገልጾ ንኽእል ንላዕሊ እዩ። ብሳላ ፍልጠቶምን ምዕዶታቶምን ግዚኦምን ካብ መልከፍቲ እዚ ሕማን ዝሓወዩን ዝሓወያን ቁጽሪ ብዙሕዩ። ብዝሃብዎ መካላኸሊ ሜላን ማዕዳን ካብ መልከፍቲ ዝደሓና ኩልና ህዝቢ ኤርትራ ኢና። ኣብ ቅድመ ግንባር ናይዚ ለበዳ ተሰሊፎም ግዳይ ክንከውን ኢና ከይበሉ ኣገልግሎት ክህቡ ከለዉ ብሓፈሽኡ ሞያ ሕምና፡ ብፍላይ ድማ ኤርትራዊ ሓልዮት ርኢና፡ እንቋዕ ኤርትራዊ ኣሕዋትን ኣሓትን እዞም ሞያውያን ኮንኩ ብምባል ብትሑት ዓቕመይ ኣመስጊነ ናብ ኣመስገንቲ ጽሕፈይ የተሓላልፍ።


text:
Radio Erena: 14 January 2021
መንግስቲ ኡጋንዳ፣ ዶብ ሰጊሮም ኣትዮም ብዝብል፣ ሒዝዎም ዝጸንሐ 15 ወትሃደራት ደቡብ ሱዳን ከምዝፈትሐ ኣፍሊጡ።
እቶም ወትሃደራት፣ ቅድሚ ክልተ ወርሒ፣ ዶብ ኡጋንዳ ሰጊሮም፣ ኪቲጉምን ላምዎን ናብ ዝተባህለ ከባቢታት ድሕሪ ምእታዎም፣ ብሰራዊት ኡጋንዳ ተኸቢቦም ከምዝተታሕዙ መግለጺ ሚኒስትሪ ምክልኻል እታ ሃገር ሓቢሩ።
ኡጋንዳ፣ ነቶም ወትሃደራት ትማሊ ረቡዕ 13 ጥሪ ድሕሪ ምፍትሓ፣ ሰበ ስልጣን ክልትኤን ጎረባብቲ ሃገራት ብዛዕባ ኣብ ዶብ ዘሎ ኩነታት ጸጥታ ብዝምልከት ተመያይጦም።
ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ደቡብ ሱዳን፣ ዶብ ሰጊሮም ኣብ ልዕሊ ኡጋንዳውያን ዘብጽሕዎ ዘለዉ ጉድኣት እናዛየደ ይመጽእ ከምዘሎ ዝሓበረ ኣዛዚ ሰራዊት ኡጋንዳ ብርጋዴር ዊልያም ባርዮሙጊሻ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ኢድ ውልቀሰባት ዘሎ ዘይሕጋዊ ጠበናጁ ክትእክብ ተማሕጺኑ።
===============


text:
ብኸመይ ሓደሽቲ የዕሩኽ ይረክብ?Hur får jag nya vänner? - tigrinska
ሕቶ
ኣብ ሽወደን ንሓደ ዓመት ተቐሚጠ ኣለኹ፡ ብዙሓት ሰባት ግና ኣይፈልጥን እየ። ሓደሽቲ የዕሩኽ ንኽረክብ ከመይ ክገብር ኣሎኒ?
ምላሽ
ሓደ ሰብ ናብ ሓንቲ ሓዳስ ሃገር ክመጽእ ከሎ ሓደሽቲ የዕሩኽ ክገብር ኣገደሲ እዩ። ብዙሓት እዚ ቀሊል ከም ዘይኮነ ተመኩሮም እዮም። ሓደ ክትሓስበሉ ዘለካ ጽብቕ ነገር፣ ኣብ ሰባት ክትላለየሉ ትደሊ ቦታ እንተለኻ ኾንካ ባዕልኻ ተቢዕካ ንካልኦት ሰላም ክትብልን ክትዛረብን እዩ።
ምናልባሽ ኣብዚ ዓዲ ትምህርቲ ጀሚሪካ ትኸውን? ኣብ ቤት ትምህርቲ ሓደሽቲ ይዕሩኽ ክትረክብ ተኽእሎ ኣሎካ። ኣብ ቤት ትምህርትኻ ክትላለ ኣሸጋሪ ምስ ዝኸውን ምስ ገለ ዓበይቲ ሰባት ከም መምህር ወይ ኣማኻሪ (ኩራቱር) ተዘራረብ። ንስኻን ካልኦትን ንምልላይ ዕድል ንኽትረኽቡ ኣብ ውሽጢ እቲ ቤት ትምህርቲ ወይ ምስ ካልኦት ኣብያተ ትምህርቲ ዝኾነ ንጥፈታት ክውድቡ ዝኽእሉ እንተ ኾይኖም ሕተቶም።
ኣብ ጥቓ እቲ ቤት ትምህርቲ መብዛሕትኡ ግዜ ንካብ ከባቢ 13-18 ዕድመ ዘሎዉ ዝኸውን መዘናግዒ ማእከል ኣሎ። ኣብኡ ኼድካ ምስ ሓላፊ መዘናግዒ ማእከል ተዘራረብን ኣብ ናቶም ንጥፈታት ድማ ተሳተፍን፡ ንዓኻ ዝሰማምዓካ እንተ ኾይኑ።
ኣብ ትነብረሉ ከተማ ድማ ብርግጽ ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ፣ ንኣብነት ማሕበር ስፖርት። ናብኡ ኪድ፡ ክትሳተፍ ትኽእል ተኾይንካ ከኣ ርአ። ምስ ካልኦት ሰባት ንጥፈታት ምግባር ደስ ዘብል እዩ፣ ኣዕሩኽቲ ንምርካብ ድማ ጽቡቕ ኣገባብ እዩ። ከገድሱኻ ዝኽእሉ ማሕበራት ንምርካብ ኣማኻሪ ኣብ ቤት ትምህርትኻ ክሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ኣብ ገለ ገለ ኮሙናትን ከተማታትን ሰብ ናብኡ ከይዱ ሰባት ክራኸበሉ ዝኽእል ቦታ ኣለዎም። ንኣብነት ናይ ቋንቋ ካፈን ካልኦት ንጥፈታትን ንምልላይን ዝሰርሓ ውዳበታትን። ኣብ ትነብረሉ ከባቢ ከመይ ምኳኑ ንምፍላጥ ኣብ ኢንተርነት ሓበሬታ ርአ።


text:
ኢትዮጵያ ልዕሊ ዝኾነ ይኹን እዋን ሎሚ ሃገራዊ ህልውነኣ ኣብ ዝኸፍአ ሓደጋ ወዲቑ’ሎ ኢሉ ተቓዋሚ ሰማያዊ ፓርቲ።ቀንዲ ምኽንያት ናይቲ ሓደጋ ኢህወዴግ ኣብ ብሄርን ቋንቋን መሰረት ገይሩ ዘጠየሾ ስርዓት ፌደራል እዩ ክብል ኸሲሱ’ሎ።
እቲ ፓርቲ ሎማዕንቲ ኣብ ዝፅውዖ ጋዜጣዊ መግለፂ ‘’ኢትዮጵያ ኣብ ናይ 26 ዓመታት ስልጣን ዘመን ኢህወዴግ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ውድቀታ እናተሳለጠ ምዃኑ ብጋህዲ ንርእዮ ኣለና’’ኢሉ’ሎ።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ኣብ ዘርእን ቋንቋን ዝተመስረተ ፌደራሊዝም ነታ ሃገር ኣብ መንቀራቕሮ ኣትዩዋ’ሎ ኢሎም።
“ሕቶ መንነት ወልቃይት፣ሕቶ መንነት ማሕበረሰብ ቅማንት፣ኣብ ዞባታት ገዴ፣ጉጂ ዝለዓሉ ናይ ነገዳት ግጭት፣ሎሚ ድማ ኣብ ዶብ ክልላት ኦሮሚያን ሶማልያን ዝተለዓሉ ግጭታት ንህይወት ዜጋታት እናጥፍአ ይርከብ።ኢህወዴግ ነቲ ህዝቢ ብዘርኢ እናራፀመ ዕድሚኡ ንምንዋሕ ዝወጠኖ እከይ ነታ ሃገር እናሓመሳ ይርከብ።”
ንሶም ብምውሳኽ እዚ ንናይ ሃገር ህልውና ኣዚዩ ሓደጋ ስለዝኾነ ንህዝቢ ይመርሕ ኣለኹ ዝብል ኣካል ብቕልጡፍ ሃገራዊ ምርድዳእ ክፈጥር ንሓትት ኣለና ኢሎም ።
ብኻልእ ወገን ድማ ሰማያዊ ፓርቲ ምርጫ ቦርድ ዝመርሖ 7 መስከረም 2010 ዓ.ም ዝካየድ ናይ ቅማንት ማሕበረሰብ ውሳነ ህዝቢ እቲ ቦርድ ገለልተኛ ሰለዘይኮነ ፍትሓውን ነፃን ህዝበ ውሳነ ትፅቢት ኣይገብርን ምባሉ ተገሊጹ’ሎ።


text:
ብ ተኽሎም ንርኣዮ፥
እዞም “ተቓወምቲ ኢና” ዝብሉ ዘለው ወገናት፣ ካበይ ዝመጹ ኢዮም? እንታይ ስለዝኾኑ እዮም ዝቃወሙ ዘለው? ንዝብል ሕቶ እምበኣር፣ እዚ ኣብ ታሕቲ ዝዘርዘርክዎ ድሕረ-ባይታኦም ጽቡቕ ገይሩ ዝምልሶ ኢዩ። ኣመጻጽኣ ናይተን ዘቘምወን ኣብ ፖለቲካዊ ንግዲ ዝነጥፋ ዘለዋ ጉጅለታት ክትጸውየሉ እንተፈተንካ መትሓዚ የብሉን። ደቂቕ ዝርዝራቱ ገዲፍና ግን ንምጥቕላል እምበኣር ሕስረት ናይዞም ሰባት እዚኣቶም ዓስቢ ሕሉፍን ሕማቕን ታሪኾም ኢዩ። ብሰንኪ ጉድለት ብቕዓቶም፣ ተንኰለኛ ባህርያቶም፣ ናይ ስልጣን ስስዐኦም፣ እሸልነቶም፣ ወገናዊ ኣተሓሳስባኦም፣ ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ንባእሎም ነድዮም ብምትራፍ፣ ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ተኣምር ክሰርሕ ዝኽእል ዝነበረ ዓቢ ሃገራዊ ዓቕሚ ዘባኸኑ፣ ውድብ ለኪሞም ዝጠፍኡ፣ ብግዜን እድልን ህዝቢ ዝተጣልኡ፣ ኣብ ትሕቲ ጸላእቲ ብምስጋድ ክብረት ሃገርን ህዝቢ ዘዋረዱ ገበነኛታት እዮም። ዘይፈለጠ እንተሎ ጽቡቕ ገይሩ ክፈልጦም! Continue reading እናሓደራ ዝጫጭሓ ጉጅለታት ተቓወምቲ ኤርትራ


text:
ሮማ ርእሰ ከተማ ሃገረ ኢጣልያ ተባሂላ ዝተሰመየትሉ ዝኽሪ መበል 150 ዓመት ንምብዓል ዕለት 3 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ሮማ ኣብ ዝርከብ ናይ ውሁድ ጥዑም ቅንይት ሙዚቃ ቤት ትያትር ናብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፡ እዛ ዘለዓለማዊት ከተማ በራታ ንዅሉ ዓሌት ሰብ ርህውን ሓቛፊት ኵሉን ዝብል መለለይኣ ክትሕድስን ነቲ ዝተፈላለየ ዓይነት ድኽነትን ሓሳርን ዝረአየሉ ደጋዊ ክፍሊ ከተማን ህልውናን ቀረባ ናይ ምዃን ሓላፍነት ዘለዋ ምዃና ዝገልጽ ሓሳብ ዘማእከለ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ደቦራ ዶኒኒ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ሮማ ናይ ሕውነት ከተማ ምስ እትኸውን ጥራሕ እዩ ኵለንተናዊ ጸዋዕታኣ እትነብርን ኣብ ዓለም ሓድነትን ሰላምን ከተነቓቕሕ እትኽእል፡ ዝብል ሓሳብ ዝተነሮ ናይ ቅዱነቶም መልእኽቲ፡ ነቲ ዓውደ ጉባኤ ዘንበቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምዝዀኑን፡ ኣብቲ ናይ ረፓብሊካዊት ኢጣሊያ ርእሰ ብሔር ሰርጆ ማታረላ ኣሳቲፉ ሮማ ናይ ኢጣሊያ ርእሰ ከተማ ዝዀነትሉ ዝኽሪ መበል 150 ዓመት ንምብዓል ዝካየዱ ዝተፈላለዩ ዓውደ በዓላት ንምብጋስ ዝተኻየደ ዓውድ ጉባኤ፡ ቅዱስነቶም ኣብ መልእኽቶም፡ ሮማ ኣብቶም ዝሓለፉ 150 ዓመታት ውሽጢ ካብ ናይ ባህረ ሓደ ናብ ህብረ ባህልን ህብረ ዓሌትን ህብረ ሃይማኖትን ማሕበረሰብ ዝተቐይረት ከተማ ምዃኑ ዘኪሮም፡ ከተማ ሮማ ብሰለስተ ናይ ታሪኽ ፍጻሜታት ብምምልካት፡ ብቐዳምነት ሮማ ብስርዓት ናዚ ዝተወረትሉ እዋን ዕለት 16 ጥቅምቲ 1943 ዓ.ም. ዘኪሮም፡ ኣብቲ እዋን ኣብ ልዕሊ ኣይህድ ዝተፈጸመ ኣሳዶን፡ ቤተ ክርስቲያን ነቶም ዝሳደዱ ንዝነበሩ መዕቆቢት ብምዃን ዝፈጸመቶ ቅርበት ንዝሳደዱን ነዚ መሰረት ዝገበረ ኣብ ናይ ሮማ ካቶሊክን ኣይሁድን ማሕበረሰብ ዝጸንዔ ሕውነትን ጠቒሶም፡ ብትሕትና፡ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ንናይ ከተማ ሮማ ሰብኣውነት ሃብቲ እያ፡ ስለዚህ ካቶሊካውያን ነዚ መንፈስ ብዓቢይ ተምሳጥን ሓላፍነትን ክነብርዎ ይላበዉ ዝበላ ዶኒኒ ኣስዒበን፡
ዓመታት ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን
እቲ ካልኣይ ታሪኻዊ ፍጻሜ ካብ 1962 ክሳብ 1965 ዓ.ም. ዝተኻየደ ዓመታት ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ቢሎም ኣብ መልእኽቶ ዝሓበሩ ቅዱነቶም፡ ከተማ ሮማ ኣብቲ እዋን ኣበው ሲኖዶስ ዘአንገደት፡ ኣብቲ ታሪኻዊ ጉባኤ ንኽሳተፉ ዝተዓደሙ ናይ ካልኦት ኣቢያተ ክርስቲያን ልኡካንን እውን ዘአንገደት፡ ኵላውነታዊ ጸዋዕታኣ ዘመስከረ ፍጻሜ ቢሎም፡ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስትያን ንናይ ሓባር ዘተን ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ንናይ ሓባር ርክብን እትዕድም ኵላዊት ከተማ፡ ጀርመናዊ ምሁር ተኦዶሮ ሞምሰን፥ ብዘይ ቆስሞጶሊጣዊ ዕላማ ኣብ ሮማ ንምቕማጥ ዝከኣል ኣይኰነን ከምዝበሎ እዩ።
ንደጋዊ ክፍለ ከተማታትን ህልውናን ጽን እትብል ከተማ
ቅዱስነቶም ከም ሳልሳይ ፍጻሜ፡ ብፁዕ ካርዲናል ኡጎ ፖለቲ ኣብ 1974 ዓ.ም. ናይ ሮማ ክፋእ ጐድንታት ብዝብል ኣርእስቲ ንኽዳለውን ክካየድን ዝገበርዎ ዓውጸ ጉባኤ ጠቒሶም፡ ናይ ሮማ ኵላውነት ጸዋዕታ፥ ኣብቲ ንዅሉ ሓቛፊት ዝብል መለለይኣ እዩ፡ ብፍላይ ንደጋዊ ክፍለ ከተማ ሮማን ህልውናን፡ ሮማ ቤት ኵሉ ንኽትከውን ዝተጸውዔት እያ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ብዙሓት ኣብ ብሕትውንናን ተነጽሎን ድኽነትን ንበይኖም ተሓዲጐም ንዘለዉ ዘኪሮም፡ ሮማ ሮማውነታ ነዚ ኣብ ምብዳህ ዝግለጽ ክኸውን ኣለዎ ከምዝበሉ ይሕብራ።
ሮማ ካብ ጸላልሞ ተላቒቓ ኣብ ጐደና ሕጻሴ ንኸተብል
ነዛ ከተማና ልክዕ ንውድቀት ከምዘበለት ብጽልሙት ኣጠማምታ ዘይኵነ፡ ዓባይን ንመላእ ዘርኢ ሰብ ዓባይ ሃብትን፡ ናይ ጽባቔን መግለጺትን፡ ከተማ ኵሉን ናይ ኵሉን ፍልይቲ ከተማ ምዃና ብምስትውዓል ሓቛፊት ኵሉ ምዃና ዝገልጻ መንነታ ንኽትነብር ኣብ ዘኽእላ ዕድላት ክትሕደስ ኣለዋ፡ እቲ ኣብ 2025 ዓ.ም. ዝበዓል ኢዮበል ከተማ ሮማ ርሑቕ ኣይኰነን ከምዝበሉ ዶኒኒ ሓቢረን።
ኣድላይነት ሓባራዊ ራእይ
ኵሉ ኣብ ውልቃዊ ዕዮታቱ ርእሱ ኣድኒኑ ካብ ምንባር ተላቒቑ ኣብ ናይ ጉዳይ ከተማ ናይ ሓባር ድላይ ክሓብር ኣለዎ፡ እዚ ኣብ ናይ ሮማ ከተማ ተክለ ሰብነት ዝተነብረ ምዃናዊ እዩ፡ ስለዚህ እዚ ናይ ከተማ ሮማ ሓባራውነት ንመጻኢ ወለዶ ምስግጋር ዘለዎ ኣገዳስነት ቅዱስነቶም ኣብ መልእኽቶም ኣዘኻኺሮም፡ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ፡ ነዛ ዘፍቅርዋ ከተማ፡ ናይ ሰላምን ሕውነትን ከተማ፡ ሮማ ቢልካ ምስ እትጽውዓ ንሳ ፍቕሪ ቢላ ትምልሰልካ፡ (Roma – Amor) ዝብል ሓደ ተወላዲ ፖላንድ ገጣሚ ብዛዕባ ሮማ ብዝበሎ ሓሳብ ይገልጽዋ፡ ጳውሎስ ሻድሻይ እውን ሮማ ማእከል ካቶሊካውነት እንብሉ ይገልጽዋ ከምዝነበሩ ኣብ መልእኽቶም ገሊጾም፡ እዚ ዅሉ ናይዛ ከተማ መግለጺ እዩ ከምዝበሉ ዶኒኒ ሓቢረን።


text:
ስዑዲ ዓረብ ኣብ ሃገራ ዝነበራ ኣምባሳደር ካናዳ ብምስጓግ፡ ምስ ኦታዋ ዝጀመረቶ “ሓድሽ ናይ ንግዲ ርክብ” ደው ምባላ ትማሊ ሶኑይ ኣፍሊጣ። ስዑዲ ዓረብ ነዚ ስጉምቲ ዝወሰደት ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ካናዳ ንምእሳር ተሓለቕቲ መሰላት ደቂ ኣንስትዮ ብዝምልከት ኣብ ትዊተር ንዘውጽእኦ ነቐፌታ ግብረ መልሲ’ዩ።
ተመራመርቲ እቲ ኣብ መንጎ ኦታዋን ሪያድን ዝተላዕለ ፍሕፍሕ ስዑዲ ዝኾነ ዓይነት ናይ ደገ ነቐፌታ ከምዘይትቕበልን ካብ ሃገራ ወጻኢ ዘለዋ ጽልዋን ንምርኣይ’ዩ ይብሉ።
ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ እቶም ኣምባሳደር ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ካብታ ሃገር ክወጹን ኣብ ካናዳ ንዘሎ ኣምባሳደራ’ውን ከምትስሕብ ኣፍሊጦም።
“ካናዳ ኮነ ካልእ ዝኾነት ሃገር ካብቲ ንግስነት ንላዕሊ ተሓለቕቲ ዜጋታት ስዑዲ ዓረብ ክኾኑ ኣይኽእሉን” ኢሎም።
ወሃቢት ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ሜሪ ፐር ባሪል ብወገነን ካናዳ እቲ ናይ ስዑዲ ዓረብ ውሳነ ከምዘተሓሳሰባ ብምግላጽ ካናዳ ኩሉ ጊዜ ንሰብኣዊ መሰላት ሰባት እዚ ማለት ድማ መሰል ደቂ ኣንስትዮን ብነጻነት ናይ ምዝራብ ነጻነት ሓዊሱ ምክልካል ከምትቅጽል ኣፍሊጠን።


text:
እስላማውያን ፈጠርቲ ራዕዲ፣ኣብ ልዕሊ ዩ-ስ ሸበራዊ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምፍፃሞም፣ገለ ኣሜሪካውያን ኣብ ልዕሊ ምስልምና ቁጠዐዖም ክገልፁ ከለው፣ገሊኦም ግና ህውኽ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ተቆጢቦም። ንዛንታ ኣብ‘ቲ ዕለት ብጠንቂ ዝተፈፀመ ጥቅዓት፣ኣብ ልዕሊ ምስልምና ሕርቃና ኣይገለፀትን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ንምስልምና ናይ-ገዛእ ርእሳ እምነት ገይራቶ‘ላ ንዝተባሃለት ኣሜሪካዊት ክነቅርበልኩም።
ፍሎሪዳ ኣብ‘ዚ ወቅቲ‘ዚ ሃሩር’ዩ።ሳፊያ ኣል-ካሳብይ ናብ ሓደ ሹቅ ማእከላይ ምብራቅ ትኣቱ‘ላ። ካብ‘ቶም ኣብ‘ቲ ሹቅ ዝኣተው ካልኦት ሙስሊማት ፍልይ ዝበለት‘ያ።ንዓረብኛ ፅቡቅ ገይራ ኣይትኽእሎን።ቅዲ ክዳና ምዕራባዊ‘ምበር፣ከም‘ተን ካልኦት ሙስሊም ደቂ-ኣነስትዮ ሒጃብ ኣይትለብስን’ያ።ንሳ ክትዛረብ ከላ ”ተሸፊነ ናብ ሽቃት ክኣቱ ከለኹ፣ሰባት ይፈርሑ‘ዮም።ናይ ብሓቂ‘ዮም ዝፈርሑ።ንሕና ሰባት ንዘይፈልጦ ነገር ፍርሂ ኣለና” ትብል።
ኣል-ካሳብይ፣መንፈሳዊ ትርጉም ንምርካብ ሓያል ምርምር ከምዝገበረት ትዛረብ።ቁሩብ ዓመታት ድሕሪ ሸበራዊ ጥቅዓት 11 መስከረም ትብል ንሳ፣ ንዕረፍቲ ናብ ሞሮኮ ከምዝተጓዓዘት ትዛረብ።ሽዑ ሙስሊም ንክትከውን ከምዝወሰነትን፣ንሓደ 22 ዓመት ብዕድመ ትበልፆ ግብፃዊ መንእሰይ ከምዝተመርዐወት ገለፀት።ኤልሳቤጥ ቶረስ ዝብል ሽም ገዲፋ ኣል-ካሳባይ ክትባሃል መረፀት።
ቤተ-ሰብ ኣል-ካሳብይ ኣንፃራ‘ዮም ተላዒሎም።ኣባል ሰራዊት ዩ-ስ ዝነበረ ባዓል-ቤታ ኣብ ኲናት ዝተቀተላ ጓላ ስይልቭያ፣ንኣዲኣ ኣይተዘራርባን።ንሳ ስልቭያ ክትዛረብ ከላ ”እሞ ኣዴኺ ፈጣሪት ራዕዲ ኮይና ማለት ድዩ ይብሉኒ።ኣነ ድማ፣ከምኡ ኣይኮነን፣እቲ ግፍዒ ካብ‘ቲ ሃይማኖት ዝተፈለየ‘ዩ ይብሎም” በለት።
10 ዓመት ድሕሪ 11 መስከረም 2001‘ውን እንተኾነ ኣል-ካሳብይ ንነገራት ኣይለመደቶምን ዘላ።11 መስከረም ክዝከር ከሎ፣ጌገኛታት ሰባት‘ምበር እምነት ኣይኮነን ባሃሊት‘ያ።
ድሕሪ 11 መስከረም ሸበራዊ ጥቕዓት እምነታ ዝቐየረት ኣሜሪካዊት
ቤተሰባ ግን ኣይተቐበልዋን
እስላማውያን ፈጠርቲ ራዕዲ፣ኣብ ልዕሊ ዩ-ስ ሸበራዊ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምፍፃሞም፣ገለ ኣሜሪካውያን ኣብ ልዕሊ ምስልምና ቁጠዐዖም ክገልፁ ከለው፣ገሊኦም ግና ህውኽ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ተቆጢቦም። ንዛንታ ኣብ‘ቲ ዕለት ብጠንቂ ዝተፈፀመ ጥቅዓት፣ኣብ ልዕሊ ምስልምና ሕርቃና ኣይገለፀትን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ንምስልምና ናይ-ገዛእ ርእሳ እምነት ገይራቶ‘ላ ንዝተባሃለት ኣሜሪካዊት ክነቅርበልኩም።


text:
ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብኸመይ ከም እትጽሊ ኽምህረካ ይኽእል እዩ
ልክዕ ከምቲ ናይ ውሉዱ ድሌታትን ተውህቦታትን ዝፈልጥን፣ ፍጹም ውህበት ክቕበሉ ከለዉ ድማ ኣብ ገጽ ደቁ ሓጐስ ክርኢ ባህ ዝብሎ ወላዲ ፡ ናይ እግዚኣብሄር ልቢ ንዓኻ እውን ከምኡ እዩ ። ህይወትካ ብዘይጠቅም ጭንቀት ከተባኽን ኣየድልየካን እዩ ። የግዳስ ፡ ኣብቲ ኣምላኽ ከም ዝሓልየልካን ንደቁ ኺባርኾም ከም ዝፈቱን ዝገልጽ ቀሊል ፍልጠት ክትነብር ትኽእል ኢኻ ጸሎት ብድሌታትካን ባህግታትካን ኣብኡ ትኣምን ምኻንካ ዘርኢ ናብ እግዚኣብሄር ዘቅርብ መገዲ ኢዩ። ኵሉ እቲ ክትገብሮ ዘሎካ ነገር ክትሓትት ጥራይ ኢዩ።
ምሳኻ ዝጽሊ ሰብ ትደሊዶ ?
ብዛዕባ እዚ ዛንታ ዝያዳ ከተንብብን መጽሓፍ ቅዱስ ኽትረክብን ትደሊዶ ?
ጸጋኡ ኣባና ዓብዪ እዩ እሞ፣ ሓቂ እግዚኣብሄር ድማ ንዘለአለም ይነብር እዩ። ሃሌሉያ።
መዝሙር ዳዊት 117:2
ነዚ ኣካፍል


text:
ዕለት 7 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ፍርቂ መዓልቲ ጸሎት መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጎም ምስ ኣብቅዑ፡ በዛ ዕለት እዚኣ ናይ ላቲን ስርዓት ኣምልዀ መሰረት በዓለ ቅድስተ ማርያም ዘሮዛሪየም ምዃኑ ዘኪሮም፡ ኣብቲ ኣብ ፖምፐይ ኣብ ዝተኻየደ ጸሎት ሮዛሪየም መሪሖም ዝሓበሩ ኣብ ሶሪያ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ብፁዕ ካርዲናል ማሪዮ ዘናሪ ከምዝዀኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜና ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ቅድስቲ ድንግል ማርያምን ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ንቤተ ክርስቲያን ካብቲ ክገማምዓ ዝፍትን መንፈስ ክፍኣት ምእንቲ ክዕቅብዋን ክከላኸሉላን ምእመና ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን መዓልታዊ ጸሎት መቑርያ ኪደግሙ ዝብል ነቲ ናይ ቅድስተ ማርያም ዘፖምፐይ ጸሎት ምህለላ ኣማእኪሎም ዘመሓላለፍዎ ስልጣናዊ ጻውዒት ዘኪሮም፡ ኣብ ፖምፐይ ማርያማዊ ቅዱስ ስፍራ በበዓለ ቅድስተ ማርያም ዘሮዛሪየም ዝፍጸም ጸሎት መቑጸርያ መሪሖም ስብከት ዝለገሱ ኣብ ሶርያ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ብፁዕ ካርዲናል ማርዮ ዘናሪን ምዃኖም እውን ዘኪሮም፡ ንናይ ፖምፐይ ቅዱስ ስፍራ ፍልዩ ጳጳሳዊ ልኡኽ ንብፁዕ ኣቡነ ቶማስ ካፑቶን ሰላምታኦም እውን ኣመሓላሊፎም፡ ነታ ኣብ ጽንኩር ኩነት እትርከብ ሃገረ ሶርያ እናሓሰብኩ ምሳኹም ኣብቲ ምእንቲ ሰላምን ዕርቅን ኣብ ሶሪያን ኣብ መንጐ ኣሕዛብ ማእከላይ ምብራቕን ክወርድ ኣብ ዝዓርግ ጸሎት መቑጸርያ እሓብር ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።


text:
እቶም ጸረ መንግስትን ህዝብን ኤርትራ ሸሓኒ ጃንዳ እናልመጹ: ብርካ እናተሳለሙ: ኣብ ሳእና ዝሰገዱ: ሓይልታት ምክልኻልና ከይስውድ ከይዓጥቕ ሃገርና ክትእገድ መሽረፈት ዘንበድበዱ ሓሹላት: ኣብ ዝተፈላለየ መድረኻት ህላወ ሃገርና ከህስሱ መንነትና ከብርሱ ዝተዓስቡ: ሓንሳብ መንፈሳውያን ክመስሉ: ብኻልእ ወገን ሩኹሳት ኣውራጃውያ ካብኡ ሓሊፎም ኣግኣዛውያን ኣንድነታውያን ተሻራሕቲ: ሎሚ ከይሓነኹ ኣብዚ ጎናዒቶም ጃንዳ ትበርሰሉ ዘላ ሰዓት እቲ ሉጋም ዘይኑበሮ ለውላው መልሓሶም ዝቕምርር ዘሎ ይመስል። ሕጂ ዘብዘብ ንመቐለ የለን። ኣብ ኢትዮጵያ ኮንካ ሸርዳዕዳዕ ኣይተረኽበን። ኩሎም ነዛ ሃገርና ኤርትራ ሃገረ ሰማእታ ዝኸሓዱ ከካብ ዘለውዎ ተለቒሞም ጉቡእ ፍርዶም ዝወስዱሉ ግዜ 90/100 ተቃሪቡ ዘሎ ይመስል። ምድረ ገነት ዝበሃል የለን። እስትራተጂ ሻዕብያ ዓቃል ድኣንበር ንጠላማት መሓሪ ኣይኮነን። ግዜ ይወስድ እንበር ዝፍጸመሉ ዕለት ኣይስሕትን። ነቶም ብልሹዋት ደም ጀጋኑ ሰማእታትና ከንቱ ቖጺርኩም ዘራኸስኩም ጣዕሳ ዝብል ናይ ንስሓ ኣምር ሓሊፋኩም እዩ ንፍርዲ ጥራሕ ተጸበዩ። ወረጦ ሻዕብያ ኣብ ሃገር ኣኽሪጡ ዘሎ ይኹን ኣብ ደገ ከተውጽኦም/ ኤን’ያ በብሓደ።
ሰማእታትና ወትሩ ኣብ ልብና:
ዓወት ንሓፋሽ:
ገብረንጉስ መስመር:Sent from Yahoo Mail for iPhone


text:
ኣይተ መኮነን ኣብርሃ ዝተባሃሉ ባዓል ሃፍቲ ተወሊዶም ኣብ ዝዓበይሉ ወረዳ ሓውዜን ዓዲ ሑፃ ኣብ ዝተባሃለ ገጠር ልዕሊ 8.7 ሚልዮን ቕርሺ መዲቦም ዝሃነፅዎ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ንህዝቢ ኣረኪቦም ኣለዉ፡፡
ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ተምሃሮ ቀዳማይ ብርኪ ምስ በፅሑ ካልኣይ ብርኪ ትምህርቶም ንምቕጻል ናብ ሓውዜን ከይዶም ንኽማሃሩ ይግደዱ ምንባሮም ወለዲ እቲ ከባቢ ይዛረቡ፡፡
ኣባ ገብረሚካኤል ወልደማርያም ተምሃሮ ናብ ሓውዜን ከይዶም ንኽማሃሩ ጸገም ቀለብ፣ መጓዓዝን ክራይ ገዛን ይበጽሖም ስለዝነበረ ብዙሓት ንያቶም ደኺሙ ትምህርቲ ኣቋሪጾም እዮም ይብሉ፡፡
ኣይተ ገብረሚካኤል ውነህ ብግዲኦም ብፍላይ ደቀንስትዮ ቆልዑ ተበሳቢሰን ሓሳብ ልበን ተቖፅዩ ንባዕለን ተጎደፊአን ወለደን የጉህያ ምንባረን ይዛረቡ፡፡
እቲ ቤት ትምህርቲ ናውቱ ዝተማለአ 16 መምሀሪ ክፍልታት ዘለዎ ክምኡ እውን ቤተ መጻሕፍትን ማእኸል ኮምፒውተርን ዝሓዘ እዩ፡፡
እቲ ከባቢ ሐዚ’ውን ከቢድ ጸገም ሕክምና፣ጽሩይ ዝስተ ማይን ፅርግያን ስለዘለዎ መንግስቲ ቆላሕታ ክገብረሉ እቶም ወለዲ ተማሕፂኖም፡፡


text:
ካልኣይ ክታበት ኮቪድ 19 ሎሚ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ክውሃብ ጀሚሩ`ሎ። እቲ ብፋብሪካ መድሃኒት ሞደርናን ሃገራዊ ትካል ጥዕና ኣሜሪካ (NIH)ን ዝፈረየ ክታበት : ኣስታት 6 ሚልየን ዶስ(ዓቐን) ድሮ ኣዋፊሩ`ሎ። እዚ ምስቲ ዝሓለፈ ሰሙን ፋይዘርን ባዮ-ኤን ተክን ዘፍረዮ 2.9 ሚልየን ዝድመር`ዩ ተባሂሉ`ሎ። ከም መምርሒ ሲዲሲ ኣብዚ ካልኣይ ዙርያ ዝኽተቡ ድማ ልዕሊ 75 ዓመት ዝዕድሚኦም`ውን ኣብ ቅድመ-ግንባር ዝተመደቡ ሰራሕተኛታትን`ዮም-።
ኣብዚ ካልኣይ ዙርያ ቅድመ-ግንባር ተባሂሎም ዘለዉ፥ ከም ፖሊስ፥ መጥፋእቲ ሓዊ፥ ሰራሕተኛታት መግቢን ሕርሻን፥ መማህራን ከምኡ`ውን ሰራሕተኛታት ፖስታ`ዮም።
ተመራጺ ጆ ባይደንን በዓልቲ ቤቱን ሎሚ ክታበት ፋይዘር ክኽተቡ መደብ ኣለዎም። ምኽትሉ ካሚላ ሃሪስ ድማ ምስ በዓል ቤታ ዝመጽእ ሰሙን ክኽተቡ ተመዲቡ`ሎ።
ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ዝተኸትቡ፥ ምኽትል ፕረዚደንት ማይክ ፐንስ፡ ኣፈ-ጉባኤ ባይቶ ናንሲ ፐሎሲ፥ ከምኡ ድማ መራሒ ዓብላሊ ፓርቲ ሰነት ሚች ምኮነል ይርከብዎም።


text:
Radio Erena: 11 February 2020
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ካብ 2015 ኣትሕዙ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተሰሊፉ ናብ የመን ዝወፈረ ሰራዊታ፣ በብቁሪብ ምስሓብ ካብ እትጅምር ኣስታት ሓደ ዓመት ኣቑጺሩ ኣሎ።
ሕቡራት ኢማራት፣ ነቲ ጠቕሊሉ ከምዝተመልሰ ዝግለጽ ዘሎ ሰራዊታ፣ ብሰንበት 9 ለካቲት ኣብ ወትሃደራዊ መዓስከር ዛይድ፣ ድሙቕ ወትሃደራዊ ኣቐባብላ ከምዝገበረትሉ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ናይ ካብ የመን ናይ ዝሰሓበ ሰራዊት ኣቐባብላ ስነ ስርዓት፣ ወራሲ ዓራት ኣቡዳቢን ላዕለዋይ ጠቕላሊ ኣዛዚ ሰራዊት ሕቡራት ኢማራትን መራሒ ዱባይ ሸኽ መሓመድ ቢን ራሺድ ኣል ሞኽቱምን ዝርከብዎም ላዕለዎት ሓለፍቲ ተረኺቦም።
ኢማራት፣ ኣብ የመን ተዋፊሩ ዝጸንሐ ሰራዊታ ጠቕሊላ ከምዝሰሓበት ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ካብ ክሊ ኣየርን ማይን ኤርትራ እናተበገሰት፣ ኣብ የመን ንዝካየ ናይ ነፈርቲ ስርሒታት ምስ ስዑዲ ዓረብ ትሳተፍ ከምዘላ ሑቲ ይገልጽ።
ሕቡራት ኢማራት፣ ሰራዊታ ካብ የመን ድኣ ትስሓብ እምበር፣ ንምንጻል ደቡብ የመን ዝጠልቡ ሚሊሻታት ብምዕጣቕ ኣብ ዓደንን ደሴት ሶኮትራን ከምዘዋፈረት በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ሓያሎ ካብዞም ሚሊሻታት’ውን ኣብ ኤርትራ ድሕሪም ስልጣኖም ብመንገዲ ኣየረ ኢማራትስ ናብታ ደሴት ክዋፈሩ ከምዝጸንሑ ማዕከን ዜና ሶኮትራ ፖስት የቃልዕ።
ስዑዲ ዓረብ ዝመራሒተን፣ ሓያሎ ሃገራት፣ ንሑቲ ንምድምሳስ ሰራዊተን ናብ የመን ኣዋፊረን እኳ እንተጸንሓ፣ ወትሃደራዊ ዓወታት ከይሰለጠን ሰራዊተን ይስሕባ ከምዘለዋ ዝፍለጥ’ዩ።
ሱዳን፣ ኣብ የመን ኣዋፊራቶም ዝጸንሐት ኣስታት 14 ሽሕ ሰራዊት ክትስሕብ እንከላ፣ ተሪፉኦም ዘለው ኣስታት 600 ወትሃደራት ‘ውን ኣብ ዝቕጽል ክትስሕቦም መደብ ከምዘለዋ’ያ ትጠቅስ።
ይኹን’ምበር፣ ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝተመርሓ፣ ኤርትራ እትርከበን 31 ልፍንቲ እዚ ኣብ የመን ዝተኻየደ ውግእ፣ ቆልዑን ኣዴታትን ዝርከብዎም፣ ህይወት 10ታት ኣሽሓት ሰለማውያን ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ምጥፋእ ከምዝተዋስአ’ዩ ዝውቀስ።
================


text:
ረፖርታጅ ክፍሊ ማእከል መጽናዕትን ምርምርን
ረፖርታጅ
ዕለት 03/11/2019
ክፍሊ ማእከል መጽናዕትን ምርምርን፣ንካልኣይ ግዜኣ ኣኸባኣ ኣካናዊና።
ኣብ ቀዳማይ ኣኸባኣ፣ብመሰረት ውሽጣዊ-ሕግታት ውድብ ሓድነት ንደሞክራስያዊ ለጢ(ው.ሓ.ደ.ለ.)፣ቆይማ ኣባላታ ንኽላለዩን፣ተቐቢሎሞ ዘለዉ ሰፊሕ ሜዳ ምኹኑ መጠን ተገንዚቦም፡መደበ ስርሓቶም ከጣጥሑ ብዝብል መሰረት 26/10/2019 ኣፈናዊ ኣኸባ ተካናዊኑ።
ኣብዚ ኣኸባ’ዚ ኣቦወንበር ው.ሓ.ደ.ለ. ሓው ተስፋሚካኤል ዮውሃንስ ከም መኽፈቲን መላለይን ሓጺር መደረ ብምስማዕ፣ካብ ዝበሎ ንምጥቃስ፣ኩቡራት የሕዋት ነቲ ብጻዕርኹም ዘጥረኽምዎ ሞያ፣ንህዝብኹም ከተበርክቱ ብምባል፡ነቲ ካብ ሕልናዊ ግደታና ዝነቐለ ጽኑዕ ሃገራዊን ዲሞክራስያዊ ስሚዕት ዝነቐለ፣በቢ ዓቕምና ክንዋሳእ ብምባል እነካይዶ ዞሎና ውድባዉን ሃገራውን ምውሳእ ኣበርክቶኹም ክትቡ ቁሩባት ምዃንኩም ምስጋናይ የቕርብ።ኩላትና ከም እንፈልጦ እዚ ሓድሽ ዓይነተ ውዳበና ብስነፍልጠታዊን ህዝቢ ክርድኦ ዝኽእል ኣጋባብ ክቐርብን ክትረኽን ከም ዘለዎ ኣይሳሓትን፤ስለምንታይስ ታሪኽ ውድባት ደምበ ፍትሒ አብ ምጥርናፍን ምፍንጣሕን ዝጸንሐ ብምዃኑ መጠን ኣብ ህዝቢ ዘለዎ ተቐባልነት አዝዩ ታሕቲ ስጋብ ኑጽግ ምዃኑውን ብሩህ እዩ።ንሕናዉን ኣካል ናይዚ ብምዃና መጠን ብሓቂ አብ ልብን አትክሮ ህዝብና ክህልወና ስለ ዝግባእ፤ነቲ ዕላማ ልእላውነት ሃገርን ሓድነት ህዝብን ቀዳማይ ቦት እንህቦ፡ፍትሒ ዝመሰረቱ ብግዝኣተ-ሕጊ ዝማሓደር ስርዓት፣ደሞክራሲ ዝባይትኡ ንምብጻሕ፡ካብ መቦቆል ኣዋዳድባና ምንባሩ፣ነዚ ንምብጻሕ ከይተዓጸፍካ ብዘውጻእካዮ ውሽጣዊ-ሕጊ ተኸቲልካ ብምቅላስ ዝኸፈልናዮ ዋጋ ምምቓላትን ተሞክራታትን ገምጋም ብምግባር፤ኩሉ ስጋብ እዚ እዋን እዚ ዝተኻየደ ኣጋባብ ሓድነት ሽትኡ ዘይውቐዐን ንቕድሚት ከኽደካ ዝይኽእል ምዃኑ ተገንዚብና፡እቶም ኩላትና ኣብዚ ገምጋም ዝበጻሕና ውድብን ምንቅስቓሳትን እንታይ ንግበር ኣብ ዝብል ? መልሱ ከይተወደብካ እርሙን ኣወንታዉን ቃልሲ ከተካይድ ስለ ዘይካኣል፣ካብ ምትሕውዋስ፣ወይ ጽምድታት ዝዓይነቱ ሓድነት ወጺእና፣ኩላትና ውድባትና ኣሕቂቕና ኣፍሪስና፣ከም ውልቀ ኣብ መስራቲ ጉባኤ ተራኺብና፣ን-ናይ ሓባር ምርድዳእ ዝበጽሓናሉ ፕሮግራምን ንድፊ ውሽጣዊ ሕግን ኣጽዲቅና፡ንዕኡ ከካይዱ ዝኽእሉ መሪሕነትን ትካላዊ ኣሳራርሓ ዝትሰረተ ኣጋባብ ዝተኻየደ ጉባኤና ንምግላጹን ንህዝቢ ምልላዩን ቀሊል፣ ከምዘይኮነ ዝርዳኣና ጉዳይ እዩ።
እዚ ካኣ ከምቲ ኣቀዲመ ዝበልክዎ ብሰንኪ ናይ ደምበ ፍትሒ ጉዕዞ ቃልሱ፣ናይ ምትእኽካብን ምፍንጣሕን ዘስዓቦ ጠርጠራ ወይ ዘይምትእምማን እዩ ክባሃል ይኻኣል፡፡ስለዚ’ዩ ብወገንኩም ኣስተዋጽኦ-ፍልጠት ዝሓዘለ መጽናዕትን ንህዝብና ከረድእ ዝኽእል ሰነዳት ብምቕራብ ዑዙዝ ኣበርክቶ ክትህቡ ዞሎና ትምኒትን ድልየትን ወሰን የብሉን። ኩቡራት የሕዋት ነቲ ናጽነት ውልቀ ሰብ ማእከል ዝገበረ፣ኣብ ኣድማሳዊ ሕጊ-መሰል ህዝብታት ዝተሞርኮሰ ዘጽደቕናዮ፣ፕሮግራምን መርሃ ገጽ-ምድሪ(roadmap)፣ንዕኡ ዘካይድ ውሽጣዊ-ሕግታት ተሞርኲስና ምምዕባሉን ብስነፍልጠታዊ ዝተጸንዐ ንምምሕያሹ፡ንኣባትን ህዝብን ዕላማን ራኢን ው.ሓ.ደ.ለ. ክትምህሩ ብጹሑፍ’ዉን ከተበርክቱ ጥራይ ዘኮነስ ምስ ኩለን ትካላት ውድብ፡ናጽነተን ዝሓለወ ምትሕጋጋዝ ክትገብሩ ዞሎና ድልየትን እምነትን ክገልጸልኩም እፈቱ፡ ብምባል ናይ ደሓን መጻእኩም መልእኽቱ ደምደመ።
ድሕሪ’ዚ ምልላይ ናይ-ቶም ተረኺቦም ዝነበሩ ተካናዊኑ፤ሓጺር ድሕረ ባይታ ብፍላይ ዓይነተ ትምህርትን ናይ ነፍሲ ወከፍ ሞያ-ስርሓት ገሊጾም፡፡ ነዚ እምነት ዝተዋህበና ሓላፍነት ብሓቂ ዓቢን ልዕሊ ዓቕምና ከይኸዉን እና ተሰከፍናና እናፈራሕናን፣ብድልየትና ቃል-ኪዳን ዝኣተና ብምዃና መጠን፣ብዞሎና ዓቕሚ ክንዋሳእ፣ምስ ካልኦት ሰብ ሞያን ኪኢላታትን ሰብ ተሞክሮን ብምትሕብባር ክንስራሕን፡ከም ዕላማ ው.ሓ.ደ.ለ. ኩፉትን ዝተማላለአ ኣጋባ፣ብፍላይ ኣብዚ ናይ ማእከል መጽናዕትን ምርምርን ንሃገርን ዞባን ኣህጉራዉን ዘርኢ ጉዳያት ኣሳተፊ ክኸዉን ስለ ዘለዎ ብዞሎና ዓቕሚ ክንሰርሕ ክንጽዕር ኢና።
ማእከል መጽናዕትን ምርምርን ዘማእክሎ ወዚዑ፣ኣጋባብ መስርሕ ኣከባታት ወሲኑ፡ንዕለት 02/11/2019 ካልኣይ ኣከባኡ ካካየድ ን ቀዳምነታት ክዋሃቦም ዘለዎም ኣርእስታት ሰሪዖም ክመጹ ተራዳዲኦም ኣከባኦም ደምደሙ። ዕለት 02/11/2019 ከም ተወሳኺ ናይ ሕጊ ዘጽነዐ ሃው ዮውሃንስ ምስግና ዘለዎ ተኻይዱ።ከምቲ ኣቕዲሞም ተሳማሚዐምሉ ዝነበሩ ኣጋባብ ስርሓት ክስራዕ ዘለዎን መድርኻት፣ካብ ሕጂ ጀሚሩ ክጽናዕ ዘለዎ ጸጋ ሃገር፣ብውልቀ መላኺ ጉጅለ ህግደፍ ተገቢቱን ዝዝረፍ ዘሎ ሃብቲ መዓሉኡ ጥልቕ ዝበለ መጽናዕቲ ክካየድ ከም ዘለዎ ዝብል ሰፊሕ ዘተ ተኻይዱ።
እቲ ከም ኣገዳስን ኣድላይን ቀዳምነት ክስራዕ ኣለዎ ተባሂሉ፡ግደ ክፍሊ መጽናዕትን ምርምርን ዝርኣዮም፡
- ዝርጋሐ፦ ንምድያ ዝጠቅም ብመጽናዕቲን ምርምርን ዝተሰነደ ምቕራብ
- ኣፍልጦ፦ ንቕሓት መሰረት ጽንዓት ቃልሲ ብምኹኑ መጠን ንኣባልትን ህዝብን ዝውሃብ ፖለቲካዊ፣ ማሕበራዊ፣ቁጠባዊ ብሰብ ሞያን ኪኢላታትን ሰብ ተሞክሮን ዝቕረበሉ ኣጋባብ መጽናዕቲ ምክያድን ዝትርጎሞሉ ኣጋባብ ምስ ኩለን ትካላት ው.ሓ.ደ.ለ. ብውህሃድ ሓቢርካ ምስራሕ።
- መጽናዕቲ፦ ህሉው ኩነታት ደምበ ፍትሒ ጥልቕ ዝበለ መጽናዕቲ ብምድላው፣ካብዚ በጺሕዎ ዘሎ መድረኽ ናብ ዝሓሸ ክሳጋገር ዘኽእሎ ሰነድ ምቕራብ።ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘልዉ ዝተፋላለዩ ፍትሓውያን ህዝባውያን ምንቅስቓሳት ሩጉጽ መጽናዕቲ ተገይሩ፣ጹኑዕ ርክብ ክህሉን ከድንፍዖም ዘኽእሉ መጽናዕታት ምክያድ። ንዱኹም ጎድንታት ስርዓተ ውልቀ መላኺ ምልላይን ፈርከሽከሽ ዝብለሉ ስትራተጂ ምሕባር።
- ምቅሊት ስርሓት፦ ስርሓትና ኣወንታዉን ፍረ ዘሎዎ ክኸዉን ምእንቲ ምቅሊት ስርሓት ክህሉን ዝተፋላለዩ ሓይሊ ዕማማት ክህሉዉናን፣ኣሳራርሓና ተወካስን ወካስን ዘለዎ ኣጋባብ ክኽተል ይምረጽ ዝብል ኩላቶም ዝተሳማምዕሉን ብኸመይ ግብራዊ ንምትርጓሙን ንጹር መስርሕ ኮይኑ ንምቕራብ፡ዘድሊ ምምሕያሽን ሓዲሽ ሓስባት ሒዞም ንዕለት 16/11/2019 ሰዓት 8.00 በርሊን ኣቋጻስራ ክራኸቡ ተራዳዲኦም ኣኽባኦም ደምዲሞም።
ኣብ ሓደ ሰዓት ዝኣክል ጥልቕ ዝበለ ልዝብ/ዘተ ምክያዱን ጽምረ ሓሳባት ብምቕራብ እሩምን መደቡ ዝሓዘ ሓጺር ዓይነተ ዘረባ፣ኣብ ፍረ-ነገር ዝተኮረ ብምንባሩ ኣገዳሲን መሃርን ክባሃል ይካኣል።
ኣቕረብቲ ማእከል መጽናዕቲ ምርምርን


text:
ኢትዮጵያ ደቡብ ሱዳናዊያን ናብ ሰላም ክመፁ እትገብሮ ፃዕሪ ከም እተሐይል ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ምስ ናይ ደቡብ ሱዳን መራሒ ሳልቫ ኪር ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን ገሊፆም።
ንናይ ደቡብ ሱዳን ፕረዚደንት ሎሚ ረቡዕ ንፈለማ ግዜ ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ዘዘራርቡ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ አሕመድ፡ ኢትዮጵያ ናይ ደቡብ ሱዳን ሰላም ንምስጓም ክትሰርሕ እያ ኢሎም።ኢትዮጵያ ብኣቦ ወንበርነት እትመርሖ ኢጋድ ኣቢላ ከምትሰርሕን ኢጋድ እውን ተርኡ ከዕዝዝ ምኳኑ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ አሕመድ ንቴሌቪዥን ኢትዮጵያ ገሊፆም።
“ኢጋድ ኣብቲ ዞባ ሰላምን ምርግጋእን ንምምፃእ ናይ መሪሕነት ተርኡ ክፃወት ኣለዎ።”
ኢትዮጵያ ሃገርና እውን እያ ዝበሉ ናይ ደቡብ ሱዳን ፕረዚደንት ሳልቫ ኪር ከምዚ ኢሎም።
“ኢትዮጵያ ደጋፊት ደቡብ ሱዳን ጥራሕ ዘይኮነስት ኢትዮጵያ ሃገርና እያ።”
ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰላም ንምምፃእ ከም ኣቆፃፅራ ኣውሮጳ ኣብ 2015 ዓ.ም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተፈረመ ስምምዕ ኣብ ግብሪ ዘይምውዓሉ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ቀፂሉ’ሎ።


text:
Almater
Hugin og Munin
ኖስክ ተማሃር።
ምስ መንእሰያት ድሳነ ጽሑፋት ፊልምታትን ዕዮታትን።
ሓገዝ ቋንቋ ኣደ ብድተፈላለየ ቋንቋታት።
Kunnskap.no
ተምሃር ቃላት ብ ቡክሞል ነርወጂያን ቋንቋ ምዓልታዊ ስእሊ ብምርኣይ ፣ ብምስማዕ ፣ ብምንባብ ከምኡ ድማ ብምጽሓፍ። ጽማቅ (ክፋል)ካብ ስእላዊ መአከቢ ቃላት ከምኡ ድማ ካብ ዝተፈላለዩ ኣርእስትታት።
Kunnskap.no
ተምሃር ቃላት ብ ቡክሞል ነርወጂያን ቋንቋ ምዓልታዊ ስእሊ ብምርኣይ ፣ ብምስማዕ ፣ ብምንባብ ከምኡ ድማ ብምጽሓፍ። ጽማቅ (ክፋል)ካብ ስእላዊ መአከቢ ቃላት ከምኡ ድማ ካብ ዝተፈላለዩ ኣርእስትታት።
Norsk pluss
ነርወጂያን ዝተወሰኾ ቆልዑት፣ ተመሃር ነርወጂያን ቋንቋ ብምርኣይ፣ ብምስማዕ ፣ ብምንባብ ከምኡ ድማ ዕዮ ገዛ ብምስራሕ።
Salaby Intro
ዕዮታት ፣ ፊልምን ጸወታትን ኣብ ብዙሓት ዓይነታት ንዓኻ ንሓዱሽ ንኖርወይ ድመጻኻ። ካብ ቡክሞልን ኒኖስክን ምረጽ። ተወሰኽቲ ደገፍቲ ቋንቋታት’ውን ኣለዉ።
Trygg trafikk
ኣብዚ ብሸውዓተ ቋንቋታት ስእሊ፣ ፊልምን ጽሑፍን ብዛዕባ ትምህርቲ ተራፊክ ትረክብ፣ ኣብ የማናይ ላዕሊ ናቲ ገጽ ቋንቋ ትግርኛ ምረጽ።


text:
እዚ ” SHIS Bostäder” ዝበሃል፥ ናይ ከተማ ስቶክሆልም ማሕበራዊ-ናብዮት ኣባይቲ እዩ። እቲ ዕላማ ናይዚ ቀረብ ኣባይቲ’ዚ ድማ፥ ነቶም ብዝተፈላለየ ማሕበራዊ ወይ ቁጠባዊ ምኽንያታት፥ ኣብቲ ልሙድ ናይ ኣባይቲ ዕዳጋ ቀረብ፥ ናይ ገዛእ ርእሶም ገዛ ንምርካብ ዕድል ዘይብሎም ሰባት፥ ጊዚያዊ መንበሪ ቦታ ክንቅርበሎም ብማለት ዘዳሎናዮ ኣጋባብ እዩ። ኣብቲ ሰብ ምሳና ዝቕመጠሉ ጊዜ ድማ፥ ምስቲ ተኻራዪ ብሓባር ኴንና፡ ነቶም ናይ ገዛ ርእሱ ገዛ ንኸይረክብ ዓንቂጾሞ ዘሎዉ ሽግራት ከም ዝፍትሑ ምግባር’ዩ። ሓደ ሰብ ኣብዚ ”SHIS” ንኽረክብ፥ 18 ዓመት ዝመልአን ኣብ ህዝባዊ መዝገብ ናይ ስቶክሆልም ድማ ዝተጻሕፈን ኪኸውን የድሊ። ሓደ ዓይነት መንበሪ-ፍቓድ ውን ዘሎዎ ኪኸውን የድሊ እዩ።
ኣብዚ ”SHIS”፡ ከም ውልቀ-ሰባት ኴንካ ገዛ ንምርካብ ትምዝገበሉ መስርዕ ይብሉን። እንታይ ደኣ፡ እቲ ”ቤትስልጣን ማሕበራዊ ጉዳያት” (stadens socialtjänst) እዩ ኣብ ክንድኦም ኮይኑ፥ ንዓሚላቱ ገዛ ንምርካብ ምልክታ ዘቕርበሎም።
እቲ መንበሪ ኣባይቲ፡ መምስ’ቲ ተኻረይቲ ዘሎዎም ናይ ደገፍ ኣድላይነት ዝተዛነቐ ’ዩ
እዚ ”SHIS” እዚ፡ መምስ’ቲ ተኻረይቲ ዘሎዎም ነናይ ውልቆም ድጋፍ ኣድላይነት፥ ነንበይኖም ዝኾኑ ዓይነት መንበሪ ቦታታት ዘሎዎ’ዩ። ንሕና፡ ነንበይኑ ዓይነት ናይ ማሕበራዊ-ናብዮት ደገፍ ንዘድልዮም ሰባት ኢና ኣባይቲ ነዳሉ። ሓደ ዓይነት ካብቲ መንበሪ-ኣባይቲ፥ ፍጹም (nolltolerans) ካብ ናርኮቲካን ካብ መስተን ነጻ ዝኾነ መንበሪ-ኣባይቲ እዩ። ካልእ ዓይነት ውን ነተን ኣብ ስድራቤተን ናይ ዓመጽ ሽግር ዘሕለፋ (እቲ ህጹጽ ናይ ሕቡእ መንበሪ-ቦታ ኣድላይነት ምስ ሓለፈ) ነዳልወለን ገዛውቲ እዩ።
ነቶም ካብ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም መንእሰያትን፥ ካብ 25 ክሳብ 30 ዝዕድሚኦም በጽሒታት ዝኸውን ገዛውቲ ውን ኣሎ። ከምኡ ውን ሓዳር ንዘሎዎም ልዕሊ 18 ዓመት ዝዕድሚኦም ሰባት ዚኸውን ገዛውቲ እዩ። ብሚግራሾንስቨርከት ናብ ስቶክሆልም ኮሙን ዝተመደቡ ሓደስቲ-መጻእተኛታት (nyanlända) ዚኸውን ገዛውቲ ውን ኣሎና’ዩ።
ነቶም ሓደስቲ መጻእተኛታት ዝኾኑ ጕጅለ ዘድልዮም፥ ኣብ ሕብረተሰብ ሽወደን ክወሃሃዱን፥ ናብቲ ልሙድ፡ ማለት ካብ “SHIS” ወጻኢ ንዝኾነ ናይ ዕዳጋ-ኣባይቲ ኣናድዮም ገዛ ንኽረኽቡ ጊዜ ንምሃብ እዩ።
ኵሉ’ቲ ንናይ ”SHIS” ገዛውቲ እትገብሮ ውዕል፥ ናይ ነባርነት ትሕዞ ውሕስነት ዘይብሉ፡ ጊዚያዊ ውዕል’ዩ። እዚ ማለት ድማ፡ እቶም ናትና ተኻረይቲ፡ እቲ ምሳና ዝቕመጡ እዋን ብጊዜ ዝተወሰነ ስለ ዝኾነ እዩ። እቲ ምንዋሕ ናይ ምቕማጥ ጊዜ ክንደይ ከም ዚኸውን ዚውስኖ፥ እቲ ተኻራዪ ካልእ መተካእትኡ ዚኸውን ገዛ ንምርካብ ዘሎዎ ዕድል እዩ። ንሕና ነቲ ተኻራዪ ብንጥፈት ገዛ ንኽደሊ ግዴታ ነንብረሉ ኢና፤ እቲ ንዕኡ ዚኸውን ገዛ ናይ ምርካብ ሓላፍነት ድማ ናቱ ጥራይ እዩ። ሰራሕተኛታት ናይ ”SHIS” ውን ብዛዕባ እቲ ገዛን፡ ብዛዕባ ናይ ምምልካት ገዛን ጽቡቕ ምኽሪ ንኪህቡኻ ዝተዳለዉ እዮም። እዚ ማለት ድማ፡ ኣብቲ እቶም ተኻረይትና፡ ኣብቲ ልሙድ ዝኾነ ናይ ኣባይቲ ዕዳጋ ቀረብ፥ ናይ ርእሶም ዝኾነ ገዛ ንምርካብ ዝገብርዎ ከይዲ፥ ደገፍ ይገብሩሎም እዮም።
ቁጠባዊ ይኹን ካልእ ማሕበራዊ ሽግራት ዘይብሎም ውልቃውያን ሰባት፡ መንእሰያት፡ በጽሒታት፡ ዓበይቲን ሰብ-ሓዳርን ስድራቤታት፥ ገዛ ንምርካብ ናብቲ ስሩዕ ዝኾነ ”ናይ ስቶክሆልም ቤትስልጣን መራኸብቲ ገዛ” (Stockholm hos Bostadsförmedlingen) ኣብ www.bostad.stockholm.se External link. ምልክታ የቕርቡ። እቲ ኣብኡ ገዛ ንምርካብ ዝወስደልካ ጊዜ፥ እቲ ተመዝጊብካ ዝተጸበኻሉ ናይ ጊዜ ንውሓትን እቲ ዘሎካ ቁጠባዊ እቶትን እዩ። ኣብ መስርዕ ተመዝጊብካ ንምጽባይ፥ በብዓመቱ ትኸፍሎ ናይ ገንዘብ ክፍሊት ኣሎ’ዩ።


text:
Radio Erena: 11 April 2016
ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ ነቶም ብ3 ሚያዝያ ኣብ ኣስመራ ብሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ ዝተቀትሉን ዝቖሰሉን ተዓላሞ ዘኪሮም።
ኣብ እስራኤል፣ ብሪጣንያ፣ ሽወደንን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ሰሜን ኣመሪካን ዝርከቡ ኤርትራውያን ብዝልእክዎ ዘለዉ ሓበሬታት መሰረት፣ ነቲ ቀትሪ ምድሪ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ እናዘለሉ ክሃድሙ ኣብ ልዕሊ ዝፈተኑ ተዓላሞ ዝተወሰደ ናይ ምቕታልን ምቑሳልን ስጉምቲ ብምኹናን፣ እቲ ፍጻሜ ንባህርያት መንግስቲ ኤርትራ ዘግሃደ ምንባሩ’ውን ኣስሚሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ’ቲ ንመላእ ህዝቢ ዘጉሃየ ቅትለትትን መቑሰልትን ዕሸላት መንእሰያት፣ ዝኾነ ወግዓዊ መብርሂ ዘይሃበሉ ምኽንያት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘለዎ ንዕቐት ዘንጸባርቕ ምዃኑ’ውን ኣረዲኦም።
በንጻሩ ግና ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ኤርትራን ደገፍቲ ህግደፍ፣ ንምድዕዓስ ተባሂሉ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማና ገብረመስቀል ድሕሪ ራባዕቲ ናይቲ ፍጻሜ ብትዊተር ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ኣብቲ ዘሕዘን ናይ ሰንበት ፍጻሜ ዘሊለሞ ክሃድሙ ዝፈተኑ ክልተ መእሰያት ጥራይ ከምዝሞቱን 11 ከኣ ከምዝቖሰሉን ከረጋግጽ ክኢሉ ኣሎ።
ሓይልታት ጸጥታ ናይቲ ስርዓት’ውን ነቲ ኩነታት ንምህዳእ ጠያይቲ ናብ ሰማይ ከምዝተኮሱ ብምሕባር፣ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ግና ነቲ ፍጻሜ ከምዘጋነንዎ’ዩ ከረድእ ፈቲኑ ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማን ገብረመስቀል ኣብ ወጻኢ ናብ ዝርከቡ ደገፍቲ ህግደፍ ብትዊተር ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ።
ኣብቲ ብሰንበት 3 ሚያዝያ ኣብ ኣስመራ ዘጋጠመ ዘሕዝን ፍጻሜ፣ ሓደ ቆልዓን ሓንቲ ሰበይትን ዝርከብዎም 11 ሰባት ከምዝቖሰሉን ኣስታት 20 ከኣ ከምዝቖሰሉን’ዩ ዝግለጽ።
=============================