text:
ኣስኣሰር እምነቶም ስዓብ | ዳዊት
“እቲ ውግእ ናይ የሆዋ እዩ”
ዳዊት ኣብ ማእከል እቶም ጐኒጾምዎ ዚሃድሙ ዝነበሩ ወተሃደራት ጸኒዑ ቘመ። እቶም ወተሃደራት ካብቲ መስመር ውግእ ኪሃድሙ ኸለዉ ብፍርሂ ተዋሒጦም ነበሩ። እንታይ እዩ ኣፍሪህዎም፧ ዳዊት እቶም ሰባት ንስም ሓደ ሰብኣይ ተረቢሾም ኪደጋግምዋ ኸለዉ ሰሚዑ ኪኸውን ኣለዎ። እዚ ኣፍ ልቡ ነፊሑ ኣብቲ ስንጭሮ ደው ኢሉ ዝነበረ ሰብኣይ፡ ዳዊት ርእይዎ ኻብ ዚፈልጥ ዝዀነ ይኹን ሰብ ብግዝፍን ብቑመትን ኣዝዩ ጸብለል ዝበለ እዩ ነይሩ።
ጐልያድ ኣዝዩ ገዚፍን ክንዲ ጎቦ ዚኸውንን ሰብኣይ እዩ ነይሩ። ዳዊት፡ እቶም ወተሃደራት ዝፈርሁሉ ምኽንያት ተረድኦ። ብዘይ እቲ ሓፍ ዘይብል ኣጽዋሩ፡ ክንዲ ኽልተ ገዘፍቲ ሰብኡት ይምዘን ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ፡ ክሳዕ ኣፍንጫኡ እተዓጥቀ ኣዝዩ ሓያልን ምኩርን ተዋጋኢ እዩ ነይሩ። ጐልያድ ሓደ ብድሆ ኣቕረበ። ንሰራዊት እስራኤልን ንሳኦል ንጉሶምን ኪጸርፎም ከሎ፡ እቲ ዓው ዝበለን ረጒድን ድምጹ ኣብቲ ጐቦታት መቓልሕ ኪመልስ እሞ ብኣእምሮኻ ስኣሎ። ሓደ ምስኡ ዚጋጠም ሰብኣይ ኪሰድዱሉ እሞ፡ እቲ ውግእ ሓደ ንሓደ ብዚግበር ግጥም ኪዛዘም ብድሆ ኣቕረበ።—1 ሳሙኤል 17:4-10።
እስራኤላውያንን ንጉስ ሳኦልን ፈርሁ። ዳዊት፡ እቲ ዅነታት ፍታሕ ከይረኸበ ልዕሊ ወርሒ ኸም ዝገበረ ፈለጠ። ሰራዊት ፍልስጥኤምን እስራኤልን እቲ ጕዳይ መዕለቢ ኽሳዕ ዚረክብ ኪጽበዩ ኸለዉ፡ ጐልያድ ካብ መዓልቲ ንመዓልቲ ጸርፉ ይደጋግም ነበረ። ዳዊት በቲ ዅነታት ጐሃየ። ንጉስ እስራኤልን ወተሃደራቱን እቶም ሰለስተ ዓበይቲ ኣሕዋቱን ብፍርሂ ራዕራዕ ኪብሉ ምርኣይሲ ኸመይ ዝኣመሰለ ውርደት ኰን እዩ! ኣብ ቅድሚ ኣዒንቲ ዳዊት፡ እዚ ኣረማዊ ዝዀነ ጐልያድ ንሰራዊት እስራኤል ኬዋርዶም ከሎ፡ ንየሆዋ ኣምላኽ እስራኤል እዩ ዚጸርፍ ነይሩ። እቲ መንእሰይ ዝነበረ ዳዊት ግና እንታይ እዩ ኺገብር ዚኽእል፧ ሎሚኸ ንሕና ኻብ እምነት ዳዊት እንታይ ክንምሃር ንኽእል፧—1 ሳሙኤል 17:11-14።
‘ንሱ እዩ እሞ፡ ቅብኣዮ’
ሓያሎ ኣዋርሕ ንድሕሪት ተመሊስና ብዛዕባ ዘጋጠመ ነገር እስከ ንርአ። ዳዊት ኣብ ከባቢ እቲ ኣብ ጥቓ ቤት-ልሄም ዚርከብ ጎቦታት፡ ኣባጊዕ ኣቦኡ እናጓሰየ ኸሎ ድሮ ኺመሲ ጀመረ። ገና ኣብ ዕድመ ዀተቴ ነይሩ ኪኸውን ዚኽእል፡ ቀይሕን ጽቡቕ ዝኣዒንቱን ጽቡቕ ዝትርኢቱን ምልኩዕ መንእሰይ እዩ ነይሩ። ኣብቲ ጸጥ ዚብለሉ ሰዓታት፡ በገና እናወቕዐ እዩ ግዜኡ ዜሕልፎ። ብጽባቐ ፍጥረት ኣምላኽ ተለዓዒሉ ይዝምር፡ በቲ ነዊሕ ሰዓታት ዚወስድ ባህ ዜብል ልምምድ ድማ ናይ ሙዚቃ ኽእለቱ ይዓቢ ነበረ። ኣብታ ምሸት እቲኣ ግና ኣቦኡ ብቕልጡፍ ኪረኽቦ ደልዩ ስለ ዝነበረ፡ ናብ ቤት ተጸውዐ።—1 ሳሙኤል 16:12።
ዳዊት፡ ኣቦኡ እሴይ ምስ ሓደ ኣረጊት ሰብኣይ ኪዘራረብ ጸንሖ። እዚ፡ እቲ እሙን ነብዪ ዝነበረ ሳሙኤል እዩ። የሆዋ ንዕኡ ኻብ ደቂ እሴይ ዚቕጽል ንጉስ እስራኤል ኪቐብእ እዩ ልኢኽዎ! ሳሙኤል ድሮ ንሸውዓቲኦም ዓበይቲ ኣሕዋት ዳዊት ርእይዎም እዩ፣ የሆዋ ግና ንዋላ ሓደ ኻባታቶም ከም ዘይመረጸ ንሳሙኤል ንጹር ገይሩሉ እዩ። ዳዊት ምስ መጸ ግና፡ የሆዋ ንሳሙኤል፡ “ንሱ እዩ እሞ፡ ተንሲእካ ቕብኣዮ” በሎ። ሳሙኤል ድማ ንዳዊት ኣብ ቅድሚ ዅሎም ኣሕዋቱ፡ ፍሉይ ዘይቲ ዝመልአ ቐርኒ ኸፊቱ፡ ገለ ኻብኡ ኣብ ርእሱ ኣፍሰሰሉ። ዳዊት፡ ካብ ዚቕባእ ጀሚሩ ህይወቱ ተቐየረ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ካብታ መዓልቲ እቲኣ ንደሓር ድማ፡ መንፈስ የሆዋ ንዳዊት ኣኽእሎ ሃቦ” ይብለና።—1 ሳሙኤል 16:1, 5-11, 13።
ዳዊት ኣብ ልቡ ህርፋን ስልጣን ኬማዕብል ጀሚሩ ድዩ፧ ኣይፋልን፣ ዝዓበየ ሓላፍነታት ዚቕበለሉ ግዜ መዓስ ምዃኑ መንፈስ የሆዋ ኽሳዕ ዚሕብሮ ብትዕግስቲ ኺጽበ እዩ ቘሪጹ ነይሩ። ክሳዕ ሽዑ ነቲ ትሑት ዕዮ ጕስነት ቀጸሎ። ነዚ ዕዮ እዚ፡ ብዓብዪ ተወፋይነትን ትብዓትን እዩ ዚዓምሞ ነይሩ። ንመጓሰ ኣቦኡ ኣብ ክልተ ኣጋጣሚ፡ ሓንሳእ ኣንበሳ ሓንሳእ ድማ ድቢ ኼጥቅዑወን መጺኦም ነበሩ። ዳዊት፡ ነዞም ኣራዊት ኣብ ርሑቕ ኰይኑ ኼህድሞም ኣይፈተነን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ኣባጊዕ ኣቦኡ ንምዕቋብ ብኡብኡ ኺቃለሶም ጀመረ። ኣብ ክልቲኡ ኣጋጣሚ፡ ነቶም ጨካናት ኣራዊት ጥራይ ኢዱ ቐተሎም!—1 ሳሙኤል 17:34-36፣ ኢሳይያስ 31:4።
ድሕሪ ግዜ፡ ዳዊት እንገደና ተጸውዐ። ወሪኡ ድሮ ኣብ ኣእዛን ንጉስ ሳኦል በጺሑ ነይሩ እዩ። ሳኦል ገና ሓያል ተዋጋኢ እኳ እንተ ነበረ፡ ካብ ስርዓታት ኣምላኽ ብምዕላዉ ስምረት የሆዋ ስኢኑ እዩ። የሆዋ፡ መንፈሱ ኻብ ሳኦል ስለ ዘልገሰ፡ እቲ ንጉስ ብዙሕ ግዜ ንኸም ቍጥዓን ጥርጣረን ዓመጽን ዝኣመሰለ ኽፉእ መንፈስ ይቃላዕ ነበረ። እዚ ኽፉእ መንፈስ እዚ ኺመጾ ኸሎ፡ እቲ እንኮ ኼህድኦ ዚኽእል ነገር ሙዚቃ እዩ ነይሩ። ገሊኦም ሰቡ፡ ዳዊት ሙዚቀኛን ተቓላስን ምዃኑ ይፈልጡ ነበሩ። ስለዚ፡ ዳዊት ተጸውዐ፣ ነዊሕ ከይጸንሐ ኸኣ ሓደ ኻብቶም ሙዚቀኛታትን ተሰከምቲ ኣጽዋርን ሳኦል ኰነ።—1 ሳሙኤል 15:26-29፣ 16:14-23።
ብፍላይ መንእሰያት ካብ እምነት ዳዊት ብዙሕ ኪምሃሩ ይኽእሉ እዮም። ዳዊት ንትርፊ ግዜኡ ኣብቲ ናብ የሆዋ ኪቐርብ ዝሓገዞ ነገራት የሕልፎ ኸም ዝነበረ ኣስተብህል። ኣብ ርእሲ እዚ፡ ጠቓሚ ዝዀነን ኪሰርሓሉ ዚኽእልን ክእለታት ብትዕግስቲ ኣማዕቢሉ እዩ። ልዕሊ ዅሉ ግና ብመንፈስ የሆዋ እዩ ዚምራሕ ነይሩ። እዝስ ኵላትና ኽንምሃረሉ እንኽእል ከመይ ዝበለ ዜደንቕ ትምህርቲ ዀን እዩ!—መክብብ 12:1።
“ብሰንኪ እዝስ ልቢ ሓደ ሰብ እኳ ኣይጃጁ”
ዳዊት ንሳኦል እናኣገልገለ፡ ኣባጊዕ ኣቦኡ ንምጕሳይ ብዙሕ ግዜ ናብ ቤቱ ይምለስ ነይሩ እዩ፣ ሓድሓደ ግዜ ድማ ንንውሕ ዝበለ እዋን ይጸንሕ ነበረ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ግዜ እዩ እሴይ ንዳዊት ደሃይ እቶም ኣባላት ሰራዊት ሳኦል ዝነበሩ ሰለስተ ዓበይቲ ደቁ ኺገብር ዝለኣኾ። ዳዊት ብተኣዛዝነት ንኣሕዋቱ ዚኸውን ስንቂ ጽዒኑ ናብ ስንጭሮ ኤላህ ኣምርሐ። ኣብኡ ምስ በጽሐ፡ ከምቲ ኣብ መእተዊ እዛ ዓንቀጽ እተገልጸ፡ ክልቲኦም ሰራዊት በቲ መዕለቢ ዘይረኸበ ዅነታት ሰንፈላል ኰይኖም ምስ ረኣዮም ተረበሸ። እዞም ሰራዊት ብኽልቲኡ ኣንጻር ሸነኽ እቲ ሰፊሕን ጥውይ ዝበለን ስንጭሮ ዀይኖም ይጠማመቱ ነበሩ።—1 ሳሙኤል 17:1-3, 15-19።
ዳዊት ነቲ ዅነታት ኪጻወሮ ኣይከኣለን። ሰራዊት እቲ ህያው ኣምላኽ ዝዀነ የሆዋ፡ ንሓደ ኣረማዊ ሰብኣይ ፈሪሆም ዚሃድሙስ ንምንታይ እዮም፧ ዳዊት ንባጫ ጐልያድ፡ ከም ንየሆዋ ብቐጥታ ምጽራፍ ገይሩ እዩ ርእይዎ። ስለዚ ኸኣ ነቶም ወተሃደራት ንጐልያድ ብዛዕባ ምስዓር ተሃንጥዩ ኺዛረቦም ጀመረ። ነዊሕ ከይጸንሐ፡ እቲ ዓብዪ ሓዉ ኤልያብ፡ ነቲ ዳዊት ዚብሎ ዝነበረ ሰምዖ። ነቲ ሕሳስ ልደ ሓዉ ድማ ህልቂት እቲ ውግእ ንምርኣይ ጥራይ ከም ዝመጸ ብምውቃስ ኣትሪሩ ገሰጾ። ዳዊት ግና፡ “ሕጂኸ እንታይ ገይረ ድየ፧ ሕቶ ጥራይ እየ ሓቲተ” ብምባል መለሰሉ። ብድሕርዚ፡ ንጐልያድ ብዛዕባ ምስዓር ብምትእምማን ምዝራብ ቀጸለ፣ ሓደ ሰብ ድማ ነቲ ዳዊት ዝበሎ ንሳኦል ነገሮ። እቲ ንጉስ ከኣ ንዳዊት ኬምጽእዎ ኣዘዘ።—1 ሳሙኤል 17:23-31።
ዳዊት ብዛዕባ ጐልያድ ነቲ ንጉስ፡ “ብሰንኪ እዝስ ልቢ ሓደ ሰብ እኳ ኣይጃጁ” ብምባል ዜተባብዕ ቃላት ተዛረቦ። ሳኦልን ሰቡን ብርግጽ ብጐልያድ ጃጅዮም እዮም ነይሮም። ምናልባት ብቝመት ኣብ ሽምጡ ወይ ደረት ኣፍ ልቡ ጥራይ ከም ዚበጽሑ ገይሮም ብኣእምሮኦም ብምስኣል፡ ንገዛእ ርእሶም ምስቲ ገዚፍ ሰብኣይ ኣወዳዲሮምዋ ይዀኑ። እቲ ኣጽዋር እተዓጥቀ ዓርሞሸሽ ብቐሊሉን ብቕልጡፍን ዚስዕሮም መሰሎም። ዳዊት ግና ከምኡ ኢሉ ኣይሓሰበን። ከምቲ ቐጺልና እንርእዮ፡ ነቲ ጕዳይ ብእተፈልየ መገዲ እዩ ርእይዎ። ስለዚ ኸኣ ምስ ጐልያድ ኪቃለስ ርእሱ ወፈየ።—1 ሳሙኤል 17:32።
ሳኦል ግና ንዳዊት፡ “ንስኻ ቘልዓ ኢኻ፡ ንሱ ግና ካብ ንእስነቱ ኣትሒዙ ተዋጋኢ እዩ እሞ፡ ምስ እዚ ፍልስጥኤማዊ እዚ ኽትዋጋእ ኣይትኽእልን ኢኻ” ብምባል ተቓወሞ። ዳዊት ግና ብሓቂዶ ቘልዓ እዩ ነይሩ፧ ኣይፋሉን፣ ኣብ ሰራዊት ኪጽንበር ግና ዕድሚኡ ኣይኣኸለን ነይሩ፣ ምናልባት እውን ብትርኢቱ ንእሽቶ ይመስል ነይሩ ይኸውን። ኰይኑ ግና፡ ዳዊት ድሮ ኸም ተባዕ ተዋጋኢ እዩ ዚፍለጥ ነይሩ፣ ኣብቲ ግዜ እቲ ድማ ኣብ መወዳእታ ዕድመ ዀተቴ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ።—1 ሳሙኤል 16:18፣ 17:33።
ዳዊት ንሳኦል፡ ንኣንበሳን ንድብን እንታይ ከም ዝገበሮም ነገሮ። ዳዊት ይጀሃር ድዩ ነይሩ፧ ኣይፋሉን። ዳዊት ነቲ ቕልስ ብኸመይ ከም እተዓወተሉ ይፈልጥ ነበረ። “እቲ ኻብ ኢድ ኣንበሳን ካብ ኢድ ድብን ዘናገፈኒ የሆዋ፡ ንሱ ኻብ ኢድ እዚ ፍልስጥኤማዊ እዚ ኼናግፈኒ እዩ” ድማ በሎ። ኣብ መወዳእታ ሳኦል “ኪድ፡ የሆዋ ምሳኻ ይኹን” ብምባል መለሰሉ።—1 ሳሙኤል 17:37።
ከም ናይ ዳዊት ዝዓይነታ እምነት ክትህልወካ ትደሊዶ፧ እምነት ዳዊት ኣብ ትምኒት ዘይኰነስ፡ ኣብ ፍልጠትን ተመክሮን እተመስረተት እያ ነይራ። የሆዋ፡ ፈቃር መዕቈብን ንዝሃቦ ተስፋ ዚፍጽምን ምዃኑ ይፈልጥ ነበረ። ከምዚኣ ዝበለት እምነት ከነጥሪ እንተ ደሊና፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተገሊጹ ዚርከብ ኣምላኽ ብቐጻሊ ኽንምሃር የድልየና። ነቲ እተመሃርናዮ ኣብ ናብራና ምስ እንዓየሉ ኸኣ እቲ እንረኽቦ ጽቡቕ ውጽኢት ንእምነትና ኼደልድላ እዩ።—እብራውያን 11:1።
“የሆዋ ንዓኻ ኣብ ኢደይ ኣሕሊፉ ኺህበኒ እዩ”
ኣብ ፈለማ፡ ሳኦል ንዳዊት ኣጽዋሩ ኼዕጥቖ ፈተነ። እቲ ዕጥቂ ኻብ ነሓሲ እተሰርሐ፡ ምናልባት እውን ከም ዚደራረብ ቅርፍቲ ዝበለ ድርዒ ዜጠቓልል ስለ ዝነበረ ምስ ዕጥቂ ጐልያድ ዚመሳሰል እዩ ነይሩ። ዳዊት ነዚ ዓብይን ከቢድን ዕጥቂ ተኸዲኑ ኺንቀሳቐስ እኳ እንተ ፈተነ፡ ከም ዜጸግሞ ቐልጢፉ ተገንዘበ። ወተሃደር ኪኸውን ስለ ዘይሰልጠነ፡ ኣጽዋር ምዕጣቕ ኣይለመደን፣ ብፍላይ ድማ እዚ ዕጥቂ እዚ ናይቲ ኣብ ህዝቢ እስራኤል ዝነውሐ ሰብኣይ ዝነበረ ሳኦል እዩ ነይሩ። (1 ሳሙኤል 9:2) ንዅሉ ኣራጊፉ ድማ ነቲ ንሱ ዝለመዶ ነገራት፡ ማለት ነቲ ሓደ ጓሳ ንመጓሰኡ ንምዕቋብ ዚጥቀመሉ ናውትን ዚኽደኖ ኽዳንን መረጸ።—1 ሳሙኤል 17:38-40።
ዳዊት ነቲ ሓደ ጓሳ ዚስከሞ ቝርባብሻን ወንጭፍን ሓዘ። ኣብዚ ግዜና፡ ወንጭፍ ብዙሕ ኣገዳስነት ኣይህልዋን ይኸውን፣ ሽዑ ግና፡ ሓያል መሳርያ እያ ነይራ። እታ ኣብ ጫፍ እተን ብቘርበት እተሰርሓ ኽልተ ምራን፡ ሕሽኩል ዝነበራ ወንጭፍ ንሓደ ጓሳ ኣገዳሲት መሳርያ ነበረት። ኣብቲ ሕሽኩል እምኒ የቐምጥ እሞ፡ ብልዕሊ ርእሱ ብሓያል ፍጥነት ሕምብሊል የብላ፣ ብድሕርዚ፡ ንሓንቲ ኻብተን ምራን ፈንዩ ብምሕዳግ ነታ እምኒ ናብቲ ዝደለዮ ቦታ ይውንጭፋ። እዛ መሳርያ እዚኣ፡ ኣዝያ ውጽኢታዊት ካብ ምንባራ እተላዕለ፡ ሓድሓደ ግዜ ኣብ ሰራዊት፡ ጕጅለ ወንጨፍቲ ነይሮም እዮም።
ዳዊት፡ ዕጥቁ ሒዙ ምስ ጸላኢኡ ኺገጥም ተቐላጢፉ ኸደ። ኣብቲ ስንጭሮ ኻብ ዚርከብ ንቑጽ ክፋል እቲ ርባ፡ ተጐምቢሑ ሓሙሽተ ልሙጻት ኣእማን እናኣረየ፡ ልባዊ ጸሎት ኬቕርብ ከሎ ብኣእምሮና ኽንስእሎ ንኽእል ኢና። ብድሕርዚ፡ እናሰጐመ ዘይኰነስ፡ እናጐየየ ናብቲ ዓውዲ ዂናት ከደ!
ጐልያድ ነቲ መቐናቕንቱ ምስ ረኣዮ፡ እንታይ ኰን ተሰሚዕዎ ይኸውን፧ ከምዚ ዚብል ነንብብ፦ “ንሱ ቐይሕን ጽቡቕ ዝትርኢቱን ወዲ ስለ ዝነበረ፡ ብንዕቀት ኣናሸዎ።” ጐልያድ በቲ ብርቱዕ ድምጹ፡ “ብበትሪ እትመጸንስ፡ ኣነዶ ኸልቢ እየ፧” በሎ። ንናውቲ ዳዊት እኳ እንተ ረኣዮ፡ ነታ ወንጭፍ ግና ኣየስተብሃለላን። ንዳዊት ብስም ኣማልኽቱ ረገሞ፣ ንሬሳኡ ኸኣ ንኣዕዋፍን ንኣራዊት መሮርን ከም ዚህቦም መሓለ።—1 ሳሙኤል 17:41-44።
እቲ ዳዊት ዝሃቦ መልሲ፡ ክሳዕ ሎሚ ኸም ዓብዪ መግለጺ እምነት እዩ ዚርአ። እቲ መንእሰይ ንጐልያድ፡ “ንስኻ ብሰይፍን ብዂናትን ብመዝረቕን ትመጸኒ ኣለኻ፣ ኣነ ግና ብስም የሆዋ ጐይታ ሰራዊት፡ እቲ ንስኻ ዘባጨኻሉ ኣምላኽ ሰልፈኛታት እስራኤል እመጸካ ኣለኹ” ኺብሎ ኸሎ እሞ ብኣእምሮኻ ስኣሎ። ዳዊት፡ ሓይልን ኣጽዋርን ሰባት ዋጋ ኸም ዘይብሉ ይፈልጥ ነበረ። ጐልያድ ንየሆዋ ኣምላኽ እዩ ንዒቕዎ፣ የሆዋ ድማ ምላሽ ኪህበሉ እዩ። ከምቲ ዳዊት ዝበሎ፡ “እቲ ውግእ ናይ የሆዋ እዩ” ነይሩ።—1 ሳሙኤል 17:45-47።
ዳዊት ንግዝፊ ጐልያድን ንኣጽዋሩን ኣብ ግምት ኣየእተዎን ማለት ኣይኰነን። ኰይኑ ግና፡ እዚ ተስፋ ኬቝርጾ ኣይፈቐደን። ከምቲ ሳኦልን ኣባላት ሰራዊቱን ዝፈጸምዎ ጌጋ ኣይገበረን። ንገዛእ ርእሱ እውን ምስ ጐልያድ ኣየወዳደራን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ንጐልያድ ምስ የሆዋ ብምንጽጻር እዩ ርእይዎ። ጐልያድ 2.9 ሜተር ዝቝመቱ ብምንባሩ ኻብ ካልኦት ሰብኡት ብቝመት ጸብለል ኢሉ ይርአ ነበረ፣ ምስቲ ልዑላዊ ገዛኢ ዅሉ ፍጥረት ኪነጻጸር ከሎ ግና ዕቤቱ እንታይ ትርጉም እዩ እሞ ዘለዎ፧ ከም ዝዀነ ኻልእ ሰብ፡ ክንዲ ሓሰኻ እኳ ኣይከውንን እዩ፣ የሆዋ ድማ ኬጥፍኦ ተዳልዩ ነበረ።
ዳዊት ካብ ቍርባብሻኡ እምኒ እናኣውጸአ ናብቲ ጸላኢኡ ጐየየ። ነታ እምኒ ኣብታ ወንጭፉ ኣእትዩ፡ ክሳዕ እትፋጺ ብልዕሊ ርእሱ ሕምብሊል ኣበላ። ጐልያድ፡ ምናልባት ብድሕሪ እቲ ጸዋር ዋልታኡ ዀይኑ፡ ናብ ዳዊት ቀረበ። ቊመቱ ግና ንሓደጋ ዜቃልዕ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ፣ ከመይሲ፡ ሓደ ማእከላይ ቍመት ዘለዎ ጸዋር ዋልታ፡ ንዋልታኡ ኽሳዕ ርእሲ እቲ ዓርሞሸሽ ሓፍ ኬብላ ኣይክእልን እዩ ነይሩ። ዳዊት እውን ናብ ርእሲ እቲ ዓርሞሸሽ እዩ ዚጭምት ነይሩ።—1 ሳሙኤል 17:41።
ዳዊት ነታ እምኒ ወንጨፋ። ናብ ዕላማኣ ተወንጪፋ ኽትከይድ ከላ ዝነበረ ጸጥታ እሞ ብኣእምሮኻ ስኣሎ። የሆዋ፡ ዳዊት ካልኣይ ግዜ ኺውንጭፍ ከም ዘየድልዮ ኸም ዝገበረ ኣየጠራጥርን እዩ። እታ እምኒ ዕላማኣ ወቕዐት፣ ናብ ግምባር ጐልያድ ድማ ኣተወት። እቲ ዓርሞሸሽ ብገጹ ናብ ምድሪ ራዕ ኢሉ ወደቐ! እቲ ጸዋር ዋልታ ብፍርሂ ሃዲሙ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ዳዊት ናብ ጐልያድ ብምቕራብ ሴፍ ጐልያድ ወሰደ፣ ብእኡ ገይሩ ድማ ርእሲ እቲ ዓርሞሸሽ ቈረጸ።—1 ሳሙኤል 17:48-51።
ኣብ መወዳእታ፡ ሳኦልን ወተሃደራቱን ትብዓት ረኸቡ። ዓው ኢሎም እናጨደሩ ድማ ደድሕሪ ፍልስጥኤማውያን ጐየዩ። እቲ ውግእ ከምቲ ዳዊት ንጐልያድ ‘የሆዋ ንዅላትኩም ኣብ ኢድና ኺህበና እዩ’ ዝበሎ ዀነ።—1 ሳሙኤል 17:47, 52, 53።
ሎሚ፡ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ኣብ ስጋዊ ውግእ ኣይሳተፉን እዮም። ከምኡ ዚግበረሉ ዝነበረ ግዜ ሓሊፉ እዩ። (ማቴዎስ 26:52) ኰይኑ ግና፡ ኣስኣሰር እምነት ዳዊት ክንስዕብ የድልየና እዩ። ልክዕ ከም ዳዊት፡ ንየሆዋ ጋህዲ ጌርና ኽንርእዮ፡ ንዕኡ በይኑ ድማ ከነምልኾን ክንፈርሆን ኣሎና። ሓድሓደ ግዜ ጸገማትና ኣዝዩ ኸቢድ ኰይኑ ይስምዓና ይኸውን፣ እንተዀነ ግና ምስቲ ደረት ዘይብሉ ሓይሊ የሆዋ ኺነጻጸር ከሎ ኣዝዩ ቐሊል እዩ። ከም ዳዊት፡ ንየሆዋ ኸነምልኽ እንተ መሪጽናን ኣብኡ እምነት እንተ ኣሕዲርናን ዝዀነ ይኹን ጸገምን ብድሆን ተስፋ ኣይኬቝርጸናን እዩ። ከመይሲ፡ ሓይሊ የሆዋ ኼሰንፎ ዘይክእል ጸገም የለን!


c: text/html

text:
በ’ንስትን በ’ቕሽሽትን!
ተኣምራት ረፈረንደም!
እንግሊዛውያን ሎምዝመን፡ መሪጾም መሪጾም’ሲ ዘይተጸበይዎ መንገዲ ግዲ ረጊጾም፡ ንረፈረንደም ተኣማሚኖም ዝረገጽዋ ደንጎላ ከምዝተገልበጠቶም፡ ነዛ ዓለም ዕዳጋ ብውጽኢቱ ጥራይ ዘይኮነስ ብትርጉም ናይ ምርጫ ከይተረፈ ክሳብ ትጠራጠር ሕውዝውዝ ከብልዋ ቀንዮማ’ለዉ። ንሓዋሩ ኣምላኽ ብረቨርስ ማ’ጨሎቱ ይንጸገሎም ደኣ’ምበር፡ ደድሕሪ’ታ ረፈረንደም ዘጋጠመቶም ተኣምራት ደንጽይዎም፡ ኣይሰሙን ኣይሳልስቲ ብረክዚት ኣምሲሉ ከመይ ዝበለ ድዩ ተቐልቂሉ ክሳብ ምባል ክጠራጠሩ ድሕር ኣይበሉን። አረ ገለገሊኦምስ መራሕትና ኣብ ምድቃስና’ዮም ኣዘንጊዖሙና’ሞ፡ በጃኹም’ባ ካልኣይቲ ረፈረንደም ሰኽትቱልና ክብሉ ፈቲኖም ኔሮም።
ይኹን ደኣ’ምበር ካብ’ቲ ዓቢ ገዛ እንዳ መዓለ’ቦኦም ዝወሃቦም ዘሎ መልሲ፡ ኣይትረስዑ’ባ! ዓውድኻ ከም ዘርእኻ’ኮ’ዩ ምህርቲ ናይ’ዛ ዓለም ዕዳጋ ዝብል መዘኻኸሪ’ዩ። ከምኡ’ውን ነቶም ዜጋታት ምስ ጎረባብቶም ጸወታን ዘቐራን ክሳብ ዝጽግሞም ናብ ሕፍረት ዘዘምብል መድረኽ እንከጋጥሞም፡ ንቐየስትን መራሕትን ናይ ብረክዚት ግን ውርደትን ንዕቀትን ’ዩ ዘንጸላልዎም ዘሎ። ዝኾነ ኾይኑ ረፈረንደም ብረክዚት ንእንግሊዝ ካብ’ቲ ሕብረት ኣውጺኡ ከርሕቓ ዝምነዮ ዘሎ ርሕቀት ብኪሎ ሜትር ድዩ ብማይል ክዕቀን ንእዋን ዝግደፍ ኮይኑ፡ እቲ ሕብረት ብዓቢኡ ንብረክዚት ከሽክዕ ናበይ ገጹ ከምዝጥወ ንእዋን ዘሻቕል ዓቢ ዕማም’ዩ ኮይኑ ዘሎ።
ካልእ ንምባል ዘይኮነ’ሲ እሂን ምሂን ናይ ሓሳባት፡ ምቅብባል ናይ ርእሰማል፡ ምጉዕዓዝ ናይ ምህርቲ ከምኡ’ውን ምንቅስቓስ ደቂሰባት፡ ብዶብ እንተዘይተጠሪሮም፡ ኮስኮስቲ ምዕባለ’ዮም፡ ክበሃለሎም፡ ነዊሕ’ኳ እንተጸንሐ፡ እንድዕሉ ሎሚ’ቕነ ኣብ ዓዲ’ንግሊዝ፡ ብረክዚት ትበሃል ሽግ ብኽርቢት ረፈረንደም ምስተወልዐት፡ እንግሊዛውያን ካብ ሕብረት አውሮጳ ክወጽኡ ኣድሚጾም ተባሂሉ’ሲ፡ ኣብ አውሮጳ ዝተኸስተ ናይ ለውጢ ኣንፈት፡ ንባህሊ ንሃብቲ ከምኡ’ውን ንዝምድና ናይ ህዝብታት፡ ዝገላብጥ ማዕበል ዘናውጽ’ዩ ዝመስል ይበሃለሉ’ሎ። አረ ገለገለ ተዓዘብትስ ሚዛናዊ መጠን ናይ ሳዕቤኑ፡ ምስ ሳዕቤናት ምፍራስ መንደቕ በርሊን ዝስራዕ’ዩ ክሳብ ምባል ዝግምትዎ ውሑዳት ኣይኮኑን። ስለዝኾነ ድማ ይመልሶ ደኣ’ምበር ዛጊት’ሲ ብዘይንሕስያ’ዩ ከም ዓሶ-ጊንዳዕ ንዓድን ዓውድን ገብገብ ከብል ቀንዩ ዘሎ። ምናልባት ክሳብ ሕጂ ብዝተንጸባረቐ መልክዕ ትሕዝትኡ ክምዘን እንተተፈቲኑ፡
ብቑጠዐ ዝበኾዐ ናይ ምርጫ ስነዐ!
ምናልባት ብስሰዐ ዝተዘግሐ
ለውጢ እንተ’ባርዐ
ተሓቚኑ ስለዘይጸዐ
ብቐሊሉ ከምዘይወጽኦ ልግዐ፡ ኣረጋጊጹ
ንሰብኣይ ምስ ሰበይቲ፡ ኣርሂጹ’ርሂጹ፡
ዝገማምዐ ምስ ገማምዐ’ሞ
ኣብ’ዛ ዓለም ዕዳጋ ጸሓይ ምስ በረቐ
ምስጢሩ ተኸሺሑ ዝባኑ እንተተቐልዐ
ናይ ዓወቱ ክሳራ
ንቐየስቱ ጉንዲ እዝኖም እናጸፍዐ
ርእሲ ርእሶም እናኾርኮዐ፡ ምስ ቀጽዐ
ታሪኻዊ መስርሕ ናይ ምዕባለ’ሲ ምስ ናይ ሃይማኖት ምስጢራውነት ዝስራዕ፡ ንለውጢ ዘይርዕም ባህርያት፡ ከምዘይብሉ ዝምስክር’ዩ ዝመስል። ሓቂ ንምዝራብ ግን ህዝቢ ብናብርኡ እንተዘይዓጊቡ’ሞ ብእዋኑ እንተዘይቀሲኑ ብሃንደበት ክስዕብ ዝኽእል ናይ ለውጢ መስርሕ፡ ከም ጋሻ ውሕዥ ኣብ ቅድሚኡ ዝጸንሖ ጠራኒፉ ዝጸራርግ ሓይሊ ክህልዎ ይኽእል’ዩ። እሞ እዚ ናትና ነገር ምስ ብረክዚት ብንጽጽር እንክረአ፡ ኣጋ ጽባሕ ናይ ረፈረንደም ተጋሂዱስ፡ ኣብ’ዛ ውልዶ ኤርትራ ዝቕጽል ዘሎ ቀጻሊ ስደት ክሳብ መኣስ ኮን’ኸውን ባህልን ህዝብን ከብርስ ንዓለም ዘገርም? ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያንከ ብእመት ድዩ ብመጽዓን ዝዕቀን ንምባል’ዩ ጻዕረይ።
ካብኡ ብምንቃል ድማ፡ ኣብ ዓዱን ዓውዱን ከይኣክል፡ ንኤርትራውነት ኣብ ጉዕዞ ስደቱ ዘጋጥሞ ዘሎ ውርደት፡ ልዕሊ ኹሉ ቤት ትምህርቲ ዘይምልከተካ ክትፈልጥ ኣይትፈትን ናይ’ንዳ ዝናን ባህታን ዘስነቖ ፍርሓትን ስግኣትን ብዛዕባ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሕማም ጎድኑ ኮይኑ፡ በቲ ካልኣይ ሸነኽ ድማ፡ ምስ’ቲ ባድመ ናይ መን’ያ ዝዓይነቱ ሕንቅልሕንቅሊተይ ተኣሳሲሩ ኣብ ኢትዮጵያ ዝማዕበለ ፖለቲካዊ ኣመለኻኽታ (ብዛዕባ ኤርትራውነት) ምዩቕ ስለዘብሎ’ዩ፡ ናይ ጥፍኣቱ ነበልባል ባዕሉ ዘንበድብድ ክሳብ ዝመስል፡ ካብ ዓዱን ዓውዱን ምእንቲ ኽርሕቕ ኣብ ውቅያኖሳትን ምድረበዳን ዝሃልቕ፡ መዋድቖ ጎድኑ ትኸውን ኣጎዛ ዘንጽፈላ ዕውዶ-ዕውዶ ክምድምድ ዝሃልኽ ዘሎ’ሞ፡ ፖለቲካ ናይ ባድመ ሓዲሽ ተኣምራት ይደሊ’ሎ እንተበልኩ ዘጋነንኩ ኣይመስለንን።
ናይ ዓወት ህርፋን! እቲ ኣዝዩ ዝገርም፡ ኣብ እዋን ዘውድን ደርግን ዝበሃግ ንዝነበረ ኣተኣላልያ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ስዒሩ ኣብ ክልቲኡ ስግር ሩባ መረብ ዝጎብለለ ብትግርኛ ዝልለ ፖለቲካዊ ኣነነት፡ ተዓዊተ ንምባል ዘለዎ ህርፋን፡ ወጮስ እንተገልበጥካዮ ወጮ ዝብል ምስላ ዘዘኻኽር’ዩ ዝመስል’ምበር፡ ምስ እዋን ብምትዕጽጻፍ ክኹስኮስ ዝኽእል ናይ ምንብባር መዓልተይ-መዓልትኻ ዝስወጦ ኣይመስልን’ዩ።
ነዚ ክስተት’ዚ ንምድማቕ ክሳብ ዝመስል ድማ እቲ ቀዳማይ ኣብ ልዕሊ ደርጊ ተዓዊተሉ ብዝብሎ ናይ ትማሊ ውዕሎኡ ክጀሃር፡ ብባድመ ከምዝጸመመ’ሞ፡ ኣብ ናይ ህልኽ ኲናት ተሳዒሩ፡ ብሞያ ስለዝሞተ፡ ናይ ዓወቱ ክሳራ ዝፈጠሮ ጋሻ ውሕዥ ከምዝለከሞ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ናይ ህሉው ኩነታት ነጸብራቕ’ዩ።
ይኹን ደኣ’ምበር እዚ ከም’ዚ ዝበለ መሰረታዊ ናይ ሓሳባት ውድቀት ንእዋን ዘርብሕ መስትያት ከውርስ ትጽቢት ዝግበረሉ’ኳ እንተኾነ፡ ኩሉ ንምርኣይ ምቕናይ ጥራይ ከምዝበሃል፡ እዛ እዋን ዘይተምጽኦ’ብላን፡ ወያ ተመሳሳሊት ናይ ዓወት ህርፋን፡ ኣብ’ቲ ዝለመደቶ ናይ ህልኽ ጎደና ተኸስ ክትብል እንከላ፡ ብዝፈረሰ ሕጓ ኣትዩ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ሰራውሩ ዝዝርግሕ ዘሎ ኣቐራርጻ ናይ መጻኢ ዕድል ድምር ውጽኢቱ ኣብ’ቲ በዓል ስኞር ባርባ ዝጠረርዎ ክልቲኡ ሸነኽ ሩባ መረብ ንዝነብር ህዝቢ ድቃስ ዝህብ ኣይመስልን’ዩ። ስለ’ዚ ናይ ባድመ ነገር ብቐሊሉ’ይኮነን ኣብ ታሪኽ ክዝከር።
ሳዕቤናት ውዕል ውጫለን ጽውጽዋይ ባድመን ንንጽጽር።
ዓጸይ ምንሊክ ኣብ ውጫለ ምሒሎም መረብ ምላሽ ንጥልያን ጠሪሮሞ ዝብል ኣናብባ ታሪኽ፡ ኣብ መንጎ ሊቃውንቲ ፖለቲካ ናይ ሸዋን መሳፍንቲ ትግራይ-ትግሪኚን ዘሕደሮ ህልኽ ቀሊል ከምዘይነበረ ዘውድን ደርግን ጥራይ ዘይኮኑ፡ ገድልን ምግዳልን’ውን ብማዕረ’ዮም ዝምስክርዎ።
ሕጂ ድማ ባድመ ናይ መን’ያ ዝጉልባቡ ህልኽ ኣነዶ ንሽኻ ንመልኽ ናይ ደቂ ሓውቦታት፡ ደቀ’ኮ’ሞ፡ ደቂ ገዛውቲ፡ መማህርቲ፡ መተዓብይቲ፡ ንዕስራ ዓመታት ክልተ ጎደል ብዘይንሕስያ ዘብረሶ ሂወትን ሃብትን ከይኣኽሎ፡ ሰኣን ቁሩብ እሂን ምሂን ናይ መዛኑ፡ ኣብ ዓሰብን ባጽዕን፡ ናይ ሓይሊ ባሕሪ፡ ሓይሊ ኣየር ይኹን ሓይሊ ምድሪ ብዘየገድስ፡ ወተሃደራዊ መደበር ና’የዕራብ ተሰሪሑ ይበሃላ’ሎ። እዚ ድማ፡ ይኽደነና ደኣ’ምበር ምስ ሳዕቤናት ውዕል ውጫለ ዝዳረግ ናይ ነውጺ ማዕበል ዝድጉል ምስጢር ዘለዎ’ዩ ዝመስል እንተበልኩ ብዙሕ ዝደፈርኩ ኣይመስለንን።
ብኻልእ ኣበሃህላ፡ መንእሰያታን ሽማግለታትን ካብ እንዳኦም ቦርቊቛ እንዳጎሓፈት፡ ብባህልን ብደሞግራፍን ክዳን ዝባና ትግፈፍ ኣብ ዘላ ኤርትራ፡ ብበትሪ ሙሴ ማያትን ቀላያትን ከምዝሰንጠቐ፡ ብለይቲ ዘይኮነስ ብቐትሪ፡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ፡ ሰራውሩ ዝዝርግሕ ዘሎ ኣረኣእያ ምንቅስቓስ ናይ’ዛ ዓለም ዕዳጋ፡ ብውግእ ሓድሕድ ናይ የመን ክምኽነየሉ እኹል ከምዘይኮነ ንምግንዛብ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ነታንያሁ (ናይ እስራኤል) ቀይሕ ባሕሪ ተሳጊሮም፡ ንስኻትኩም’ሲ ከመይ ዝበልኩም ኢኹም ደቀይ? ካብ ንእስነትኩም ዘዕበየትኩም ከመ’ዓልካ ናየ’ቦታትኩም ከቢዳትኩም፡ ካብ ጠረር ናብ ጠረር ተነፋፊሕኩም ክትጠማመቱ ጸሓይ ዓሪባትኩም’ሲ እነሆ ዓዲ ክትውዕሉ ቀሪብኩም። በሉ ከይተነሳሕኩም ቅድሚ ምሕላፍኩም ባዕለይ ወረ ክህበኩም ክሳብ ዝብሉ ዘጸቢ ኣይመስለንን።
እዚ ክስተት’ዚ ከመ’ተሓሕዛኡ ክቕጽል እንተኾይኑ’ሞ ምናልባት እቲ ኻልኣይ’ውን ብጉልባብ ባድመ ናይ መን’ያ ዝተኣጉደ ናይ ዓወት ህርፋን ተገዲዑ፡ መን ብዘይካ መን ምንባር ስኢኑ ንሓላሉ ከም ዝዕዘር፡ እዋን ክሳብ ተነጽሮ ህልኽና ቀጻሊ’ዩ ብምባል፡ ኣብ ህልኹ ክዳረቕ እንተመሪጹ፡ ታሪኽ ዝቐረበሉ መስትያት ምርኣይ ብምዝንግዑ ብመዝገብ ክዝከር’ዩ ክሳብ ምባል ዘድፍር’ዩ።
እንተዘይኮነ ግን፡ ካብ ምብራዕ ኲናት ናይ ባድመ ኣትሒዙ ክሳብ’ዛ ሰዓት’ዚኣ፡ ኣብ ከባቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ክምዕብል ዝረአ ዘሎ፡ ወተሃደራዊ አኮኖምያዊ ከምኡ’ውን ፖለቲካዊ ለውጥታት ብምፍቃድ ሓደ በለለይ እንተተባሂሉ፡ ካብኡ ብምቕጻል እዚ ካብ ጀኦግራፍን ደሞግራፍን ሓሊፉ ክሳብ ንባህልን ሃይማኖትን ዘማህምን ስደትን ብርሰትን ኤርትራውነት ክልተ ምባል እንተተቐጺሉ፡ ብዘይ ቃልዓለም ወዮ፡ ንዂናት ናይ ባድመ ኣብ ምብርዑ ዝተዋህቦ ዶብ ሰኣን ምጥራር ዝብል ትሕዝቶ ሕጂ ምስ ጠለባት ናይ እዋን ምእንቲ ክስራዕ ዘድፍሮ መርትዖ ኪኾኖ ኣይክእልን’ዩ’ሞ፡ ኣተኣላልያ ሕቶ ናይ ባድመ ሓዲሽ ተኣምራት ይድሊ’ሎ ንምባል’ዩ ፈተነይ።
ዝኾነ ኾይኑ ብሰንክ’ዚ ብሰብኡት ብፍላይ ድማ ብተጋደልቲ ዝተዓብለለ ናይ ዓወት ህርፋን ወይ ድማ ህልኽ ኣነዶ ንስኻ ንመልኽ ኣብ መንጎ ሊቃውንቲ ፖለቲካ ናይ ትግርኛ ንኽልተ ዓሰርተ ዓመታት ክልተ ጎደል ዶብና ክሳብ ዝጥረር ብዝብል ሸፈጥ ኣብ ዓድን ዓውድን ተሓዚሉ ዘሎ ናይ ታሪኽ መንድዓት፡ ነቶም ተሃላለኽቲ ሰብኡት ኣብ እርጋኖም መሸንቆቛ ናይ ስረኦም ይበጣጥሶ ስለዘሎ’ሲ፡ ኣንቱም ሰባት በ’ቕሽሽትን በ’ንስትን ዝቕየስ ኣማራጺ እንተዝፍተንከ፡ ህዝብታት ዘቀራርብ ገለ ለውጢዶ ኣይምበረቐን ክብል’የ ዝፍትን ዘለኹ’ሞ፡ ኣቕሽሽትን ኣንስትን ኣብ ርእሺ’ቲ ልሙድ ስራሕኩም ክድርቦ ዝፍትን ዘለኹ ዕዮገዛ እንተ’ብዚሐዮ.... ወለ’ዝጊ ንድኻምኩም ይርኣዮ!
ንኽትፈልጡለይ ግን ናብ ብርክኹም ክምርኮስ ዝፍትን ኣማራጺ ዘንቀልኩ፡ መብዛሕትኹም ብናይ ቂምታ ፖለቲካ ዘይትድረኹ፡ ቀልጢፍኩም ድማ ንምሕረት እትምብርከኹ መሲልኩም ስለትረኣዩኒ’የ ክሳብ ክንድ’ዚ ዝደፈርኩ። ሓቂ ንምዝራብ ድማ ንስኻትኩም ዘይትፈልጥዎ ዛዕባ ኣይኮነን ዘዛርበኒ ዘሎ። ብግልጺ ንጸዓዱን ጸለምትን፡ ሰብ ርሑቕን ቀረባን ክሳብ ዘደንጹ፡ ኤርትራውነት፡ ምስ’ንዳ ዝናን ባህታን’ሲ ኣይወግሕን’ዩ፡ ካብ ዝብል ሕራነ ነቒሉ፡ ንቐላጽም ዓሳ ነባሪ ናይ ውቅያኖስን፡ ንሕንዚ መንደላይ ተመን ናይ ምድረበዳን ከይኣክል’ሲ፡ ንመጥባሕቲ ልብን ኩላሊትን ናይ በደዊን ከምኡ’ውን ምቕንጣብ ክሳድ ናይ ዓይሲስ፡ ኣሽኪዕካ ብምሕላፍ፡ ኣብ አውሮጳ ብምዕላብ ክርከብ ዝኽእል መስተርሆት ብምምዕዳው ዝቕጽሎ ዘሎ ጉዕዞን ዘስዕቦ ዘሎ ህልቂትን ኣዝዩ ዘሕዝንን ዘፍርሕን’ዩ ዝብል ናይ ኩላትና ትዕዝብቲ ንምድጋም’የ።
ማለት’ሲ ካብ’ዛ ቅድሚ ሰሙናት ብሩራዊ እዮበል ናይ ናጽነታ ዘጸምበለት ኤርትራና ንግሆ ንግሆ ኣእላፍ ዜጋታት ይጠፍኡ ከምዘለዉ ኩልና ንሰማምዓሉ ተርእዮ’ኳ እንተኾነ፡ ናይ’ዚ ተርእዮ’ዚ ኣዝዩ ዘደንጹ ፍሉይ መልክዑ፡ ሬሳ ዝቐብሮ ስኢኑ ኣብ ምድረበዳ ዝጎሓፈሉ ወይ ድማ ኣብ ባሕሪ ብማይ ዘቕቢቡ ዝበጣጠሰሉ ኩነታት ከም ዘጋጥም ብረድዮን ተለቭዥንን፡ ብኣውያትን ብሓዘንን እናተመስከረ እንከሎ እቲ ጉዕዞ ብተደጋጋሚ ምቕጻሉ’ዩ። እሞ እዚ ኹሉ ኣደራዕ ኣብ’ዛ ሓራምዝ’ኳ ንሬሳ ናይ ዝሞተ ብጻዮም ኣቑጽልትን ቅርጫፍ ናይ ኦምን ሰሊዖም ከይሸፈኑ ሓዲጎሞ ኣይከዱን’ዮም ዝበሃለላ ዓለም ዕዳጋ፡ እንታ’ዩ ዝምኽነየሉ?
ንሱ ከም ዝወሓደ ድማ ካብ ሱዳን ናብ ሊብያ ኣብ ዝግበር ናይ ምድረ በዳ ጉዕዞ፡ ካብ’ቶም ሰልዲ ተኺፊሎም ዘሰጋግሩ ሰባት ገለገሊኦም፡ ኣብ ማእከል ምድረበዳ መኪና ደው ኣቢሎም፡ ቃሕ ዝበለቶም ጓለ’ንስተይቲ መሪጾም፡ መኸወሊ ዝኸውን ቆጥቋጥ’ኳ ኣብ ዘይቦቕለሉ ሰጣሕ ጎልጎል፡ እሞ ድማ ኣብ ቅድሚ ናይ ስደት ብጾታ ይጋሰሱ’ዮም፡ ዝብል ወረ እናተደጋገመ እቲ ጉዕዞ ምቕጻሉ’ዩ። ስለዝኾነ ድማ፡ ነዚ ኸም’ዚ ዝመስል ግፍዕታት ክስንጥቕ ዝፍትን፡ ብእልፊ ኣእላፍ ዝፍቀድ ቀጻሊ ስደትን ብርሰትን ናይ ሰብኣዊ ዓቕሚ፡ ንሓዋሩ ርጥብ ዝበለ መልሲ ክሳብ ዝርከበሉ፡ ኣብ’ቲ ፈለማ ዝዓለቡሉ ናይ ስደተኛታት መጽለሊ መምስበጽሑ፡ ብትምህርቲ፡ ብሕክምና፡ ብስራሕ፡ ከምኡ’ውን ናብራ ንምጥጣሕ ዝሕግዞም ሓበሬታን ኣቐባብላን ናይ ምስሳን ጻዕሪ ዕዙዝ ኣድህቦ በ’ንስትን በ’ቕሽሽትን እንተዝጅመረሉ’ሲ፡ ነዚ ናይ ጥፍኣት ማዕበል’ዚ ዘህድእ ሃናጺ ለውጢ ኣይምበረቐንዶ፡ ትብል ሕቶ ኣቐዲመ፡ “ክመጽእ ይኽእል’ዩ” ዝብል መልሲ ከስዕበላ’ሞ ርኢቶይ ክውስኸላ። ከመይ’ሲ ገዚፍ ክፋል ናይ ኤርትራዊ ኣነነት ንመንግስትን ንለገስትን ስራሕ ቁጾሩኒ ካብ ምባል ኣብ ናይ ብሕቱ ትካል ንምሽቃል ምስ ጥሜትን ድኻምን ምርብራብ ዝፈቱ’ዩ ዝመስል እንተበልኩ ብዙሕ ካብ ሓቂ ዝረሓቕኩ ኣይመስለንን።
ሰብ ጽቡቕ ፍቓድ። (volunteers)
ኩሉ ሰብ ከምዝሰማምዓሉ፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ትግራይ ኣብ መዓቑቦ ስደተኛታት ናይ ኤርትራውያን ምስ ገበርቲ ሰናይ ተወሃሂዱ ብህዝብን ብመንግስቲ ኢትዮጵያን ዝካየድ ዘሎ ዘይተሓለለ ናይ ምሕጋዝ ጻዕሪ ኣቕሊልካ ዝግመት ኣይኮነን። ይኹን ደኣ’ምበር፡ ነዚ ጻዕር’ዚ በ’ንስትን በ’ቕሽሽትን ዝወሃሃድ ናይ ዜጋታት መመላእታ እንተዝውሰኾ፡ እዚ ካብ ኢትዮጵያ ብሱዳን ናብ ሊብያ ክሳብ ኢጣልያ ዝግበር ዘሎ ቀጻሊ ናይ ህልቂት ጉዕዞ ከም’ዚ ክሳብ ሕጂ ዝቕጽሎ ዘሎ ናህሪ እናነሃረ ዓድን ዓውድን ኣይምበጽበጸን ኔሩ። ምኽንያቱ ካብ ኤርትራ ሃዲሞም ነንዝመጽኡ ሰባት፡ ተቐቢሎም ዘማኽሩን ዘረጋግኡን ሰብ ጽቡቕ ፍቓድ (volunteers) ካብ ተመሃሮ ክሳብ ሰራሕተኛታት ምስ መደባት ናይ ውድባት ዘይቋረን፡ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ኣስፊሎም ክዕጠቐሉ እንተ’ንቂሎም’ሲ ኣብ ቅድሚ ጽቡቕ ፍቓዶም ደው ክብል ዝኽእል ናይ ምጥርጣርን ዘይምትእምማንን ሓጹር የለን እንተበልኩ ሕጂ’ውን ካብ ሓቂ ዝረሓቕኩ ኣይመስለንን። ስለ’ዚ ናብ ብርኪ ኣቕሽሽትን ኣንስትን ክሙርኮስ ዝመረጽኩሉ ምኽንያት፡ እዞም ዓድን ዓውድን ዘመሓድሩ ዘለዉ ሰብኡትን ናይ ፖለቲካ ሊቃውንትን ብናይ ዓወቶም ክሳራ ይኽሰፉ ስለዘለዉ’ሲ፡ ብንጽጽር ኣቕሽሽትን ኣንስትን ብቒምታ ስለዘይትግድዑ፡ በጃኻትኩም’ባ መንገዲ መስተርሆት ናብ ምጽራግ ኣነቓንቑና ንዑ ንምባል’የ ምሳለይ ዝሕንጥጥ ዘለኹ።
ጻዕዳ ጣፍ ለወስቲ!
ብፍላይ ነ’ንስቲ ጻዕዳ ጣፍ ለወስቲ! እዛ እዋን እዋንክን’ያ እንተበልኩወን ዝዛቕረን ዘለኹ ምእንቲ ከይመስለን ኣብነት ከውሕሰለን፡
ሀ) ኣብ ኣመሪካ እነሆ ወ’ዘሮ ሂላሪ ንፈራሪ ናይ ትራምፕ ኣርባዕተ ጎማኣ ከንፍሳላ፡ ዝተቖነናሉ መስፈ ስሒለን ንሰብኡት የስግዳ’ለዋ።
ሁ) ኣብ’ታ ካብ አውሮጳ ዝዓበየት፡ ዝሓየለትን ዝሃብተመትን ሃገረ-ጀርመን ንዓመታት ስልጣን ብሒተን ዘለዋ እምበይተይ ኣንጀላ ድማ፡ ኣቤት ክውሕልላ! ካልእስ ይትረፍ ባልገ! ኢሳያስ ሊንጎ ቭላድሚር ፑቲን ምስ ምዕራባውያን ሃገራት እሂን ምሂን ዝበሃለላ ተለፎን’ኳ ኣብ ኢደን’ያ ዘላ።
ሂ) ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ድማ ንቐዳማይ ሚንሲተር ደቪድ ካምሮን ምሰ’ርዓደ ውጽኢት ረፈረንደም ብረክዚት፡ ወ’ዘሮ ተረዛ መይ ብድድ ኢለን፡ ጋለ’ቦኣ ጓልዶ ብረክዚት ማለትኮ ብረክዚት’ዩ፡ መንግስትናን ህዝብናን ዝሰምረሉ፡ ተስፋ ዘለዎ ኣረኣእያ መጻኢ ዕድል’ዩ ዘድልየና ዘሎ’ሞ ኣጆኹም ኣለኹልኩም ባዕለይ እናበላ በትሪ መንግስቲ ጨቢጠን ኣለዋ።
ሃ) ከምኡ’ውን በ’ንስቲ ካብ ዝምራሓ ብሓይልን ብአኮኖምን ትሕት ዝበላ ሃገራት ኣብነት ንምሕዋስ፡ ጸሃይ ኢንግወን - ፕረሲደንት ደቡብ ኮረያ። ሚሸል ባቸለት - ፕረሲደንት ቺለ። ኢለን ጆንሶን - ፕረሲደንት ላይበርያ። ኣሚና ጉሪብ-ፋኪም - ፕረሲደንት ማውሪሸስ። ባድያ ባንዳሪ - ፕረሲደንት ነፓል። ኒኮላ ስትሩጎን - ቀዳመይቲ ሚኒስተር ስኮትላንድ። ሸኪ ሓሲና ዋጀድ - ቀዳመይቲ ሚኒስተር ባንግላደሽ ..... ምዝካር ፍናን ክህብ ይኽእል ይኸውን’ዩ።
ዝኾነ ኾይኑ ካብ ሰብ ንላዕሊ ንስኻትክን ከምእትፈልጥኦ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ቅድም-ቅድም ኣብ እዋን ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ብዝብል ናየ’መራርሓ ፍሽለት፡ ምስ ናጽነት ድማ፡ ናይ’ዚ ዞባ ጎብለል ንምፍላይ ብዝብል ናይ ዓወት ህንጡይነት፡ ብጥይት ዝተቐትሉ ሰብኡት ምጽብጻብ እንተተፈቲኑ ውጽኢቱ ንሓንጎል ዝፍንጅር ክመስል ይኽእል’ዩ። እዚ ማለት ግን ብጥይት ዝተቐትሉ ሰብኡት ይበዝሑ ንምባል’ምበር፡ ብሰንኪ ውድቀት ቅዲ’መራርሓ እንዳ ዝናን ባህታን ኣንስቲ ብጥይት ኣይተቐትላን ማለተይ ኣይኮነኩን።
ዝሓለፈ ከይኣክል ድማ ሰብኡት ሕጂ’ውን መንገዲ ገዝኦም ከምዝጠፍኦም፡ ካብ እንዳኦም ክርሕቁ፡ ኣብ ጉዕዞ ናይ ስደት መላገጺ በደዊን’ዮም ዝኾኑ ዘለዉ’ሞ፡ ሃየ’ባ ገለ መንገዲ ለውጥን ዕርቅን ኣምታልና በጃኽን፡ ክሳብ መዓስ ኢኽን ለውጢ ካብ ሰብኡትን ተጋደልትን ትምህለላ፡ ክብል እንክፍትን፡ ጠፊኡክን ኣሎ ንምባል ዘይኮነ’ሲ፡ ንእዋን ምእንቲ ከርብሕ ምድጋሙ ዝኣክል፡ ንስኻትክን ቅናትክን ሸጥ ኣቢልክን እንተተበጊስክን፡ እናፈለጡ ዝደንቆሩ ሊቃውንቲ ፖለቲካ ዝዘርእዎ እሾኽ መርገም ምልቃም ኣይክጽግመክንን’ዩ። ብኡነት’የ ዝብለክን ከምኣ እንተገበርክን’ሲ እዛ ናይ ስደት ብርሰት ቀልጢፋ ትሃድኣሉ መፍትሕ፡ ክትውዕል’ያ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽርክን ንምባል’ዩ ጻዕረይ።
ኣቕሽሽቲ።
ከምኡ’ውን ኣብ ክልቲኡ ስግር ሩባ መረብ ዝነብሩ ኣቕሽሽቲ፡ ምሰ’ቕሽሽቲ ዝዋስኡሉ ልዑል ትዕድልቲ’ሎ። እዚ ትዕድልቲ’ዚ ባድመ ናይ መን’ያ ዝብል ናይ ዓወት ህርፋን ዘይጥርሮ፡ በ’ንጻሩ’ኳ ደኣ ከም’ቲ ንሕና ንዝበደሉና ይቕረ ንብሎ፡ በጃኻ ወ’ለዝጊ፡ ንበደልና ኣይተስተባህሎ፡ ዘማዕርጎ፡ ልዑል ትዕድልቲ ከምዘሎ ኣመንትን ዘይኣመንትን ዝፈልጡዎ፡ ብቐሊሉ ህዝብታት ንምቅርራብ ከገልግል ዝኽእል ዓቢ ጸጋ’ዩ።
ዝርሳዕ መኣስ ኮይኑ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኦርቶዶክሳዊት ሃይማኖት ጳጳስ ዝነበሩ፡ ክቡር ኣቡነ ጳውሎስ፡ ወለ’ዝጊ ኣብ ዙፋኑ ብየማኑ የስፍሮም፡ ንመራሕቲ ሃይማኖት ኣኸቲሎም ናበ’ስመራ ምስ መጽኡ’ሞ፡ ንህሉው ኩነታት ኣልዒሎም እንከስተምህሩ፡ ናይ ልቦም ንምዝራብ መግለጺ ዝኸውን ቃላት ሓጺሩዎም፡ ኣብ መንጎ ቅዳሴኦም ከምዝነብዑ ምዝካር ማለት ምግናን መኣስ ኮይኑ። ይኹን ደኣ’ምበር እዚ ዓቢ ጸጋ’ዚ ስለምንታይ ክሳብ ሕጂ ድጉል ትዕድልቲ ኮይኑ ይቕጽል ከምዘሎ ንእዋን ዝግደፍ ጥልቂ ምስጢር ኮይኑ፡ ንሓውሩ ኣብ መስርሕ ምኹስኳስ ማሕበራዊ ምትሕቑቛፍ፡ ንተራ ናይ ኣቕሽሽቲ ኣብ ግምት ዘእቱ ገዚፍ ትዕዝብቲ ዝገድፍ’ዩ።
ምናልባት ክሳብ ሕጂ ብሸነኽ ኤርትራ ደሚቑ ዝረአ ናይ ኣቕሽሽቲ ምንቅስቓስ እንተ’ልዩ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናይ ዓለም፡ ብፍላይ ብስራሕን ብመሰልን ዝተጣየሰ እኩብ ህዝቢ ኣብ ዝርከበለን ናይ ስደት ቦታታት፡ እግሪ እግሪ ህዝቦም ኣርኪቦም ክምህሩን ንዝለዓለ ኣገልግሎት ታቦቶም ክተኽሉን ብድምቀት ይረኣዩ ከምዘለዉ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ንኡድ ተበግሶ ኢዩ።
ንኣይ ከም ዝመስለኒ፡ ማዕረ ማዕረ ምስ’ዚ ንኡድ ተበግሶ’ዚ፡ ኣብ’ቲ መዓቑቦ ስደተኛታት ተመሳሳሊ ምንቅስቓስ ክዕምብብ እንተተጻዒሩ፡ መድሓኒት፡ ናውቲ ትምህርቲ፡ ክዳውንቲ ከምኡ’ውን ዝብላዕ ዝስተ ንጽጉማት ምዕዳል ጥራይ ዘይኮነ፡ ልዕሊ’ቲ ጠራኒፉ ንውሕዥ ሩባ መረብ ዘቐብሎ በዓል እዋን ስኢኑ ዘሎ ናይ ቂምታ ፖለቲካ ዘሊሉ ከርሕዎ ዝኽእል ናይ ሰላም ማዕጾ ኣዝዩ ገፊሕ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ነዚ ንምፍጻም ከኣ ደገ ሰላም እንዳ ወ’ለ’ዝጊ ምስዓም’ምበር፡ ማዓጹ ቤተ መንግስቲ ናይ ኦጋድጉን ኣልጀሪስን ምኹሕኳሕ ዘድሊ ኣይመስለንን።
ምስኡ ኣላግብ ኣቢልካ ክትዝከር ዘለዋ ብድምቀት ትደጋገም ናይ ትምህርቲ ሃይማኖት ዕላል ኣላ። ማለት’ሲ ሓፋሽ ንቕሑ! ንፋስ ኣመሪካን አውሮጳን ሰልዲ’ዩ ዝፈቱ’ሞ ተጠንቀቑ። ከመይ’ሲ ወለ’ዝጊ ንፈታው-ሰልዲ ናብ ዳሱ ስለዘየእቱ’ሲ ሰልዲ ኣይትፍተዉ፡ ትብል ምህሮ ኣተኣሳሲሮም፡ ንሰብ ኪለው ከም ነብሰይ እፈቱ’ውን ይብል’ዩ ትምህርቲ ወለ’ዝጊ’ሞ ኣብ መደበር ስደተኛታት ክንድ’ዚ ዝኣክል ቆልዓ ሰበይቲ ንምንባይ እልፊ ኣእላፍ ሰላዲ የድሊ’ሎ ክሳብ ምባል ምተመጣጠሩ ኔሮም። ብኡ’ቢሎም ድማ እዚ ካብ ኢትዮጵያ ንሱዳን፡ ካብ ሱዳን ንሊብያ፡ ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ፡ ካብ ኢጣልያ ናብ’ታ ስደተኛ ዝምነያ ናይ ጽባሕ ሃገር ንምስግጋር ንደላሎን ንጨዋዮን??? ዝሕወል ዘሎ፡ ብእልፊ ኣእላፋት ዝቑጸር ዶላር ኣብ ጁባ ዋናታቱን ኣብ ቁምነገርን ብምውዓል ንባጤራ ናቕፋ ካብ’ቲ ተዓቢጡሉ ዘሎ ሰናዱቕ ናይ ባንክታት ወጺኡ ኣብ ሹቕ ምእንቲ ክዕንድር ኣጆኻ ምበሎ ኔሩ!!
ግደ ሓቂ ግን ኣብ’ዛ እዋን’ዚኣ ኣብ ኤርትራ’ሲ ንኢትዮጵያ ዘስግእ ኤርትራዊ ናይ ተጻብኦ ዓቕሚ ኣሎዶ የለን ዝመስል ምጥርጣር እንተ’ልዩ’ሞ፡ ስደትን ብርሰትን ናይ ኤርትራዊ ንእስነት መለበሚ ክኾኖ ዘይበቅዕ እንተኾይኑ፡ እቶም በ’ማኢት ዝቑጸሩ፡ በብሓደ ዘይኮነስ፡ ብመስርዕ ብጋንታ ብሓይሊ ብበጦሎኒ ምናልባት’ውን ብኽፍለ ሰራዊት ተወዲቦም፡ ናይ ምቅዋም መደቦም ሰሪዞም፡ ቀትሪ ምድሪ ካብ ኤርትራ ነቒሎም’ዮም ሩባ መረብ ሰጊሮም፡ ዝተባህለሎም ናይ ደምሒት ሰራዊት፡ ብኣፎም ጥራይ ዘይኮነስ ብእግሮም እንታይ ከምዝምስክሩ ምግማት ርሑቕ መኣስ ኮይኑ። ከም ርኢቶይ ኣብ’ዛ እዋን’ዚኣ ንድሕነት ዓድን ዓውድን ክልቲኡ ሸነኽ ሩባ መረብ ዘሻቕል ብርታዐን ዓቕምን ናይ ሻዕብያ ዘይኮነስ ንድኽመትን ውድቀትን ፍልስፍና ናይ’ንዳ ዝናን ባህታን ተጎልቢቡ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ሰራውሩ ዘሳፍሕ ዘሎ ናይ ደቂ ስግር-ባሕሪ ተወርዋሪ ሓይሊ’ዩ። ብዘይ ሽፍንፍን እዚ ሓይሊ’ዚ ጽባሕ ንግሆ ካብ ስደት ንዝምለስ ዜጋ መጽለሊ ዝኸውን ህድሞ ዝሃንጽ ተቖርቋሪ’ዩ ተባሂሉ ዝምኽነየሉ መኣስ ኮይኑ። ስለዝኾነ ድማ ቀቢዑ ንዝበለየ ቅዲ’መራርሓ ክሳብ ዝፍንጣሕ ጎየይቲ ኣእጋር ካብ ምስፋሕ ምስ ደቂ እዋን ምብልሓት ክእምት ይኽእል’ዩ መንገዲ ፍታሕ!!
ድምር ውጽኢት ናይ’ዚ ህሉው ኩነታት ምርኩስ ብምግባር እምበኣርከስ፡ ካብ ሻዕብያ ጥራይ ዘይኮነስ ካብ ህሉው ኩነታት ናይ ኤርትራ ሃዲሙ፡ ናብ ስደት ፋሕ ብትን ንዝብል ዘሎ ልቢ ንምህዳእ፡ ኣብ’ቲ መዓቑቦ ስደተኛታት፡ መኪና ምዝዋር፡ ዕንጨይቲ ምፍላጽ፡ ሓጻውን ምጥዋይ፡ ዚንጎ ምስቃል፡ መንደቕ ምንዳቕ፡ አለክትሪክ ምዝርጋሕ፡ ምግቢ ምድላው፡ ሕጻናትን ኣረጋውያንን ምክንኻን፡ ዝመስል ጥበባ-ጥበብ.... ዘስንቑ መጻሕፍትን ትምህርትን እንተ ዝቕበሎ፡ መብዛሕትኡ ስደተኛ ንዕዮምስክር ናይ ቤት ትምህርቲ ዘይምልከተካ ክትፈልጥ ኣይትፈትን ንውሕዥ ሩባ መረብ ምሃብ መኣስ ምጸገሞ ኔሩ፡ ምባል፡ ከምኡ ዝበለ ናይ ማርሻል ፕላን ዝመስል መደብ ኣበይ ክርከብ ወደይ ክሳብ ምባል ዘብጽሕ ኣይመስለንን።
ርሑቕ መኣስ ኮይኑ። ቅድሚ ድርሰት ጽውጽዋይ ናይ ባድመ፡ ንመልክዕ ናጽነት ናይ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያውነት ንምቅርራብ፡ ኲናት ጠጠው ኣቢልና ሰላም ከምዝሰፍን ጌርና፡ ህዝብታት ኣቀራሪብና’ምበር እንታይ ክፉእዶ ፈጺማና ኢና፡ ንመጻኢ እንተተመሲሉልና ድማ ጽባሕ ንግሆ ክንበጽሖ ኣርሒቕና ንጥምቶ ራእይ ኣለና ዝብል ዝነበረ ወርቃዊ መንጸፍ ናይ ሓሳባት፡ ናይ ሰባት’ምበር ናይ መላእኽታት መኣስ ኔሩ። እኳ ደኣ ክሳብ ሕጂ’ውን ስለዘይነቐጸ ቀለሙ፡ ካብ ሸቃላይ ክሳብ ተጋዳላይ ናይ እልፊ ኣእላፍ ልብታት ቀይሩ ከምዝነበረ ብምዝኽኻር፡ ጽቡቕ ፍቓድ እንተተሓዊሱዎ ብሕጂ’ውን ሰላም ምዕባለን ክኹስኩስ ዝኽእል እኹል ትሩፍ ዕቑር ዓቕሚ’ሎ፡ ምባል ብቐትሩ ምስ ምሕላም ዝስራዕ ኣይመስለንን።
ከምኡ’ውን ኣብ ምሉእ ዓለም ኣብ ስደቱ ኣሳፊሑ ካብ ዝርከብ ኤርትራዊ ዝተሓወለ ገንዘብ ምስተሓወለ፡ ወያ ብዕንጨይትን ብባኮን ዝተሰንዐት መርከብ፡ መዓልትን ሰዓትን ናይ በረራ ኣኽቢራ ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ብሰላም እንተኣተወት ተመስገን፡ ጽዕነታ ናብ ባሕሪ እንተ’ራገፈት ግን ናብ ጀነቫ ዘብዘብ፡ ንእዋን ክጥብር ኣይክእልን’ዩ ምባል፡ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይመስለንን። ብንጽጽር ግን ካብ ናብ ጀነቫ ዘብዘብ ናብ ሽመልባ ከተፍ፡ ንዓድን ዓውድን ዘርብሕ መስርሕ ለውጥን ዕርቅን ከንጽፍ ይኽእል’ዩ ንምባል’ዩ ጻዕረይ። .... ጌጋ’ኽለኣለይ። እንተዘይኮነ ግን ትማሊ ትማሊ ፕረሲደንት ኢሳያስን መዃንንቱን ምስ መላእኽቲ ክጽብጽብ ድሕር ዘይብል ዝነበረ ዕዮምስክር ናይ ቤትትምህርቲ ዘይምልከታካ ክትፈልጥ ኣይትፈትን፡ ሕጂ ኣብ ስደት እግሪእግሪ ህዝቢ ሰስዒቡ፡ ፕረሲደንት ኢሳያስን መዃንንቱን ካብ ቀደሞም ኣጋንንቲ’ዮም ኔሮም ብትብል ሓዳስ መፈክሩ ኣደናጊሩ፡ ነ’ተሓሳስባና ከም ኣመሉ ተቖጻጺሩ ከምክኖ እንተቐጺሉ፡ ሕማም ደሓር ናይ ምግዳል ኣራሲኑ’ራሲኑ ልሕስ ከየብለና ዘየስግእ መኣስ ኮይኑ። ዝኾነ ኾይኑ ሓዲሽ ተኣምራት ምእንቲ ክበርቀልና ኣቕሽሽትን ኣንስትን በጃኻትኩም’ባ ምስ ኣምላኽ እሂን ምሂን ሸምግሉና!
ራህዋን ሰላምን ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን።
ዳንኤል ተ. ተኽለጊዮርጊስ (Ewandt54@gmail.com)
07/172016

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ወለድና ከም ህግደፍ ዝኣመሰለ ናቱ ኣቐሚጡ ብዛዕባ ካልኦት ዝወራዘ ኣካል ክገጥሞም እንከሎ “ዘይሓፍር ድሙ ገብረማርያም ስሙ” ኢሎም ክምስሉ ትዝ ይብለና። ሓደ ሓደ ግዜ እውን ኣይፈልጡንን እዮም ኢሉ ንገዛእ ርእሱ ኣዕሽዩ ንካልኦት ከዕሹ ንዝፍትን ኣካል “ዝብእስ ኣብ ዘይፈልጥዎ ዓዲ ከይዱ ቆርበት ኣንጽፉለይ በለ” ክበሃል ንሰምዕ ኢና። እዚ ኣበሃህላታት ንዝርደኦ ኣዝዩ መሳጢ ትርጉምን መልእኽትን ዘለዎ እዩ።
ጸረ ህዝቢ እንታይነት ጉጅለ ህግደፍ ካብ ዝግለጸሉ መርኣያታት እቲ ቅድሚት ዝስራዕ ምስ ህዝቢ ዘራኽቦ፡ ኣብ ስራሕ ዝዋዓለ ሕገ-መንግስቲ ዘይብሉ ምዃኑ እዩ። ቅዋም ህዝባዊ ስርዓታት ምስቲ ዝመርሕዎ ህዝቢ ዘተኣሳስሮም ብፈቓድ ህዝቢ ዝጸድቕ ናይ ቃል ኪዳን ሰነድ እዩ። ህዝቢ መንግስታት ብግቡእ ይመርሕዎ ምህላዎምን ዘይምህላዎምን ዝቆጸጸረሉ መሳርሒ እዚ ቅዋም እዩ። ህዝቢ ብዘይቅዋም ንዝመርሕዎ ስርዓታት፡ ዝቆጻጸረሉ መንገዲ የብሉን። እዚ ካብ ኮነ እቶም ስርዓታት ዝኸድዎ መንገዲ ኢደ-ወነናዊ እዩ። ሳዕቤን ኢደ-ወነናውነት እንታይ ምዃኡ ከኣ ካባና ኤርትራውያን ንላዕሊ ዝርደኦ ኣካል የለን።
ቅዋም ወይ ሕገ-መንግስቲ ናይ ኩሉ ሰቪላዊ ኮነ ገበናዊ ሕግታት መበገሲ ወይ መወከሲ እዩ። እዞም ሕግታት እዚኣቶም ምስቲ ሕገ መንግስቲ ብዘሳኒ ኣገባብ እዮም ዝቕረጹ። ብሰናይ ፈቓድ ህዝቢ ዝጸደቐ ቅዋም መሰረት ከይገበረ ዝቕረጽ ሲቪላዊ ኮነ ገበናዊ ወይ ንግዳዊ ሕጊ ግና ካብቲ እቲ ዓመጸኛ ኣካል በብግዜኡ ዘውጸኦም ፍሉያት መጨቆኒ ኣዋጃትን ድንጋገታትን ፈሊኻ ዝረኣዩ ኣይኮኑን። ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግደፍ ቅዋማዊ መወከሲ ኣብ ዘየብሉ ዘውጸኦም ኮነ ዘመሓይሾም ናይ ህዝቢ ኣፍልጦን ተቐባልነትን ዘይብሎም ሕግታትን ኣዋጃትን ናይ ዓመጸኛ ኣካይዳኡ ኣብነት እዮም።
ኣብ ኤርትራ ብ1997 ዝጸደቐ ኣዛራቢ ሕገ መንግስቲ ነይሩ። ኣዛራቢ ካብ ዝኰነሉ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ኣብ መስርሕ ኣፈጻጽምኡ ዝነበር ሕጽረታት እኳ ይኹን እምበር፡ ጉጅለ ህግደፍ ግና ነዚ ኣብ ህልውናኡ ዝጸደቕው ቅዋም እውን ከተግብር ኣይተበዐን። እዚ ዘይምትብዑ መምዘኒ ዘይህዝባውነቱ ምንባሩን ምዃኑን ዘዳዲ ኣይኮነን። እቲ ጉጅለ፡ በቲ ሓደ ወገን ህዝቢ ኤርትራ በቲ ካልእ ወገን ድማ ሕብረተሰብ ዓለም፡ እቲ ቅዋም ምስ ኩሉ ክህልዎ ዝኽእል ሕጽረታት “እስኪ ብተግባር ይፈተን” ብዝብል ይቐርቦ ንዝነበረ ተጽዕኖ ክጻወሮ ስለ ዘይከኣለ፡ ከይሓፈረ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ንዕቀት ብዘንጸባርቕ መልክዑ “እቲ ጸዲቑ ዝተባህለ ቅዋም ከይተተግበረ ኣሪጉ ሞይቱ እዩ። ሕጂ ሓዲሽ ቅዋም ንምንዳፍ ንሰርሕ ኣለና” ዝብል ሕጫጨ ብወግዒ ገሊጹ። እነሆ ከኣ ከምኡ ካብ ዝብል’ኳ 3 ዓመታት ሓሊፉ። ደሃይ ሓድሽ ንድፊ ከኣ የለን። እዚ ዘመልክቶ እቲ ጉጅለ ንመጻኢ እውን ብዛዕባ ቅዋም ዘይዓጦ ምዃኑ እዩ።
ብመሰረት እቲ ኣብ መእተዊና ጠቒስናዮ ዘለና ምስላታት ኣንበብቲ “መሲልኩም እንታይ ኣምጻእኩም” ከም እትብሉ ፍሉጥ እዩ። ንሕና እውን ብዘይምኽንያት ኣይኮናን ነዚ ምስላታት ጠቒስናዮ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ናይ ስርዓት ህግደፍ “ሚኒስትሪ ፍትሒ” ብዛዕባ ምምሕያሽ ሲቪላውን ገበናውን ሕግታት ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ገለ ናይቲ ስርዓት መዳመቕቲ መርበባት ሓበሬታን ክጽሕፉ ተዓዚብና። እዚ በቲ ሓደ ወገን ምሕጫጭ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ድማ ከምቲ “መርዓዊ ከይሓዛስ ዓርኪ ይሕዛ” ዝበሃል፡ ኤርትራዊ ተኸሲሱ ቀሪቡ፡ ኣንጻር ክሱ ባዕሉ ድዩ ጠበቓ ኣቚሙ ክከለኸለሉ ዘኽእል መስርሕ ፍርዲ ኣብ ዘይብሉ፡ ወረ ኣበይ ተኣሲሩ ከም ዘሎ ብቤተሰቡ ኣብ ዘይፍለጠሉ ኩነታት እዩ ብዛዕባዚ ሕግታት ዝጸሓፍን ዝዝረብን ዘሎ። ካብዚ ሓሊፉ እዚ ሕግታት’ዚ ዝምርኮሰሉ ብህዝቢ ዝጸድቐ ሃገራዊ ቅዋም ኣብ ዘየብሉ፡ ኣብ ፍሉይ ድሌትን ጠቕምን እቲ ዲክታቶርያዊ ጉጅለ ጥራይ ተንጠልጢሉ ዝቕረጽን ዝመሓየሽን ዘሎ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ዝተሓንጸጸ ሕጊ እንተ ተሓንጸጸ፡ ካብ ህግደፍ ዝጽበዮ ፍትሒ ከም ዘየብሉ፡ ከካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ተመኩሮ ዝርደኦ እዩ። ቤተሰቡ ብዘይፈልጥዎ ገበን ምስተኣስሩ ኣበይ ከም ዝተኣስሩን ኣብቲ ዝተኣስርዎ ቦታ ብህይወት ይሃልዉ ኣይሃልዉ ዘይፈልጥ ኤርትራዊ ብዙሕ እዩ። ቤተሰቡ ብጉጅለ ህግደፍ ምስተኣስሩ ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ብዘይፍርድን ስርዓትን ኣባላት ጸጥታ እቲ ስርዓት፡ ምስ መነውዎ ዝተፈትሕዎ ኤርትራዊ ብዙሕ እዩ። ንዓቕመ ኣዳምን ሄዋንን ዝበጽሑ ውላዱ ብናቶም ምርጫ ካብ መቑሕ ህግደፍ ምስ ኣምለጡ፡ 50 ሺሕ ናቕፋን ካብኡ ንላዕልን ክኸፍል ዝተገደደ ኤርትራዊ ስድራ ቤት ውሑድ ኣይኮነን። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ እቲ ጉጅለ “ከምዚ ሕግዚ ሓንጸጽኩ ወይ ኣመሓየሽኩ” እንተበለስ ናይ ኣየናይ ኤርትራዊ ልቢ እዩ ክረስርስ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ዘሎ፡ ስምዒት ሰባት ልዕሊ ሕጊ ዝቕመጠሉ ኩነታት ከይተዳህለለ፡ ነዚ ቀይሩ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ሕጊ ልዕሊ ድሌት ሰባት ዝስረዓሉ ኩነታት ንምፍጣር ቃልሱ ክቕጽል ናይ ግድን’ዩ ንብል!


text:
Part 4 Interview with President Isaias Afwerki ቃለ መጠይቕ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ራብዓይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ቃለ መጠይቕ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ራብዓይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ምስ መርበብ ሓበሬታ ማእከል ስትራተጅያዊ መጽናዕታት ኤርትራ፡ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ፡ ኣብ ራብዓይን ናይ መወዳእታን ክፋል’ቲ ቓለ-መጠይቕ፡ ኣፍሪቃ ኣብ ፓለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ባህላዊ ወዘተ … መዳያት ንኸይትምዕብል ዝዓንቀፍዋ ረቛሒታት ኣብሪሁ። ብመርበብ ሓበሬታ ዊኪሊክስ ዝተዘርገሐ ሓበሬታ፡ እቲ ሰነዳት ሓድሽ እኳ እንተ ዘይኮነ፡ ንብስም ዲፕሎማሲ ዝካየድ ጥበብ ሓሶትን ምድንጋርን ኣብ ምቅላዕ ግደ ከም ዘሎዎ ኣገንዚቡ። ከምኡ’ውን ዓለምና ምውዳቕ ሕብረት ሶቭየትን ምድያብ ኣመሪካ ከም እንኮ ልዕለ-ሓያላንን ምንቍልቋልን ከም እተዓዘበት ገሊጹ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ መድረኽ ኵናትን ዕብለላ ሓደ ልዕለ-ሓያላን ዘብቅዓሉ ግዜ ይኽሰት ምህላዉን፡ ዓለምና ብፍሉይ ዳይናሚካዊ ረቛሒታት ዝመሓደር ኣብ ሓድሽ መድረኽ ንምእታው ትቀራረብ ከም ዘላን ኣብሪሁ።
ፕረዚንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዛዕባ ግጭት ስነ-ሓሳብ ከም ዘብቀዐ፡ ታሪኽ ኣብ መወዳእታ መድረኽ ከም ዝኣተወ ከምኡ’ውን ግጭት ናይ ስልጣነታትን ሃይማኖታትን ከም ዝተጀመረ ዝገልጽ ስነ ሓሳባት ርእይቶኡ ተሓቲቱ ብዛዕባኡ ትንታነኡ ኣቕሪቡ። ማእከል ስትራተጅያዊ መጽናዕታት ኤርትራ፡ ርእይቶታት ንምልውዋጥን ሓሳባት ንምዝርጋሕን ብቑዕ መድረኽ ንክኸውን ከኣ ምንየቱ ገሊጹ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት፡ ክፍለ ዓለም ኣፍሪቃ ካብ መጀመርያ ሱሳታት ጀሚራ ኣብ ኣህጉራዊ ጕዳያት ልዑል ግደ ዝጻወት ሓይሊ ንኽትምስርትን መንገዲ ልምዓትን ሓድነትን ንኸተደንፍዕን ክትጽዕር ጸኒሓ፣ እንተኾነ ክሳዕ’ዚ እዋን’ዚ ኣይቀንዓን። ስለምንታይ’ያ ክትዕወት ዘይከኣለት?
መልሲ፡- እቲ ሽግር ናቱ ምልክታትን ሳዕቤናትን ብዘየገድስ፡ ካብ ፍሉይ ኵነታት ኣፍሪቃ ዝተበገሰ’ዩ። ኣፍሪቃ ኣብ ዓለም ዝደሓረት ክፍለ ዓለም’ያ። ኣፍሪቃ ኣብ ዓውለማ ኣይትጥቀስን፣ ኣብ ቍጠባውን ማሕበራውን መዳያትን ትካላዊ ምዕባለን ንድሕሪት ተሪፋ’ላ። ኣፍሪቃ ከም ጥረ ነገራት ዘሎዋ መሬት ጥራይ’ያ እትፍለጥ። ህዝባ ኣገዳሲ ወይ ተሰማዕነት ዘሎዎ ባእታ ክኸውን ኣይከኣለን። እዚ ሓቅ’ዚ ፍሉጥን ኵሉ ዘስተብህለሉን ጕዳይ’ዩ። ስለምንታይ’ዩ ከም’ዚ ክኸውን ዝኸኣለ? ጠንቁ ዝተፈላለዩ ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ምኽንያታትን፡ ቍጠባውን ማሕበራውን ለውጥታት ኣብቲ ዝድለ ደረጃ ብዘይምብጽሖምን’ዩ። ኣብ ሱሳታት እቲ ዝሓለፈ ኽፍለ ዘመን፡ ቍጠባዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን መዳያት ቅልጡፍ ምዕባለ ንኽምዝገብ ዝብህጉ መራሕትን ህዝብን ነይሮም’ዮም። እንተኾነ ዅሉ ዝተሃቀነ ፈተነታት ክዕወት ኣይከኣለን። ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ሰላሳን ሸውዓተን ዓመታት እኳ እንተ ጸንሐ፡ ዕዉት ስራሕ ንምስራሕ ኣይበቕዐን። ባህግታት ኣፍሪቃውያን ኣብ ግብሪ ዘይወዓለ፡ ድልየትን ስምዒትን ጥራይ ኮይኑ ተሪፋ። እተን ንዓቕምታት ኣፍሪቃ ዝቈጻጸራ ዝነበራ ገበትን ዓብለልትን ኣህጉራውያን ሓይልታት፡ ኣፍሪቃ ንኸይትምዕብል ኣሉታዊ ተራ ነይርወን’ዩ። እዘን ሓይልታት እዚኣተን ዕላማአን ኣፍሪቃ ኣካል ናይቲ ዓለማዊ ቝጠባ ከይኮነት፡ ንጥረ ነገራታን ዓቕምታታን ኣብ ረብሓአን ከም ዝውዕል ንምግባር’ዩ ነይሩ።
ከምኡ’ውን ኣብ ስልጣን ዝነበራን ዘለዋን ኣፍሪቃውያን ስርዓታት ለውጢ ዘየምጽእ ሓደ ዝዓይነቱ ኣገባብ ኣሰራርሓ ስለ ዘዘውትራን መቐጸልታ መግዛእትን ሓድሽ መግዛእትን ብምዃነንን ጠንቂ ድሕረት ኣፍሪቃ ኮይነን’የን። ኣብ እዋን ዝሑል ኵናት ግስጋሰን ምሉእ ናጽነትን ንምስፋን ዘገልግሉ ስነ ሓሳባት ይቕልቀሉ ነይሮም’ዮም። ዝሑል ኵናት ምስ ተወደአ ግን እናቐሃሙ ከይዶም። ኣፍሪቃ ዝሑል ኵናት ምስ ተዛዘመ ነቲ ዕድል’ቲ ክትጥቀመሉ ምተገብአ ነይሩ። በቲ ዝነበረ ፓለቲካውን ጸጥታውን ኵነታት፡ ዓለም ክትጥቀመሉ ኣይከኣለትን። ልዕሊ ሰላሳ ዓመታት ሓሊፉ፣ ኣፍሪቃ ዝረአ ቝጠባዊ ምዕባለ ዘይምምዝጋባ ዘገርም’ዩ። እዚ ዅነት’ዚ፡ ኣብ ኣፍሪቃ ብሓቂ ቝጠባ ኣሎዶ? ዝብል ሕቶ ከነልዕል ይድርኸና። ብኣረኣእያይ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ቍጠባ ዝበሃል የልቦን። ኣብ ምዕራብ ኮነ ኣብ ምብራቕ፡ ኣብ ሰሜን ኮነ ኣብ ደቡባዊ ኣፍሪቃ፡ ብቝጠባዊ መዳይ ክረኣ እንከሎ፡ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። ስለዚ ብዛዕባ ልምዓትን ቍጠባዊ ምዕባለን ምዝራብ ትርጕም ዘሎዎ ኣይኮነን። ኣብ ስልጣን ዘለዋ ስርዓታት ኣፍሪቃ’ውን ባዕላተን ዝምስክራኦ’የን። ኣፍሪቃ ሎሚ ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ዕንክሊል ኣትያ ኣላ። ኣብ ገለ ሃገራት ምርጫ ተኻዪዱ፣ ኣብ ካልእ ሃገር ዕልዋ መንግስቲ ተገይሩ ወዘተ … ዝብል ዜና ብቐጻሊ ይስማዕ።
ብሓቂ ንምዝራብ፡ ኣፍሪቃ ገና ናጽነት ኣይጨበጠትን ኣላ። ናጽነት ከም ስያመ መጺኡ’ምበር ኣብ ግብሪ ኣይወዓለን። ስለ’ዚ ኣፍሪቃ ገና ኣብ መግዛእቲ’ያ ዘላ። ናይ ሓድነትን ምምልላእን ኣልያ ወይ መካኒዝም ክትፈጥር ኣይከኣለትን። ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ኣይጠቐመን። ሓንቲ’ኳ ኣየፍረየን ብምባል እቲ ውድብ ከም ዝቕየር ተገይሩ። ኣፍሪቃዊ ሕብረት ተቐልቂሉ፣ ሕብረት ኣፍሪቃ’ውን ኣብ መበል ዓስራይ ዓመቱ ይኣቱ’ሎ፣ብዘይካ ስም ብዙሕ ኣየድመዐን። ኣብ ቍጠባውን ንግዳውን መዳያት ምትሕግጋዝ የልቦን። ወፍሪ ኾነ ትሕተ ቕርጺ ኣይሰጐመን። ኣብ ቅልውላው ኢና ንነብር ዘለና። ዋዕላታትን ርክባትን ኣብ ዝግበረሉ እዋን፡ ቀንዲ ዛዕባ ቕልውላው፡ ኣፈታትሓን ምክልኻልን ቅልውላውን’ዩ። እዚ ድማ ኣብ ዘለኻዮ ምቛም እምበር ንቕድሚት ወይ ንድሕሪት ምስጓም የልቦን። ብኣጠቓላሊ ኣፍሪቃ ኣካል ናይቲ ኣብ ዓለም ዝረአ ዘሎ ፓለቲካዊ፡ ቍጠባውን ባህላውን ለውጢ ኣይኮነትን። ሓድሽ ወለዶ መጺኡ ነዚ ዝድለ ዘሎ ለውጢ የምጽእ ይኸውን። ኣብ ነፍስ ወከፍ ከባቢ እንተ ተዓዘብና፡ ነቲ ዅነታት መን ይቈጻጸሮ፡ መን’ዩኸ ተጠቃሚ እቲ ሃብቲ ዘሎ? እቲ ህዝቢ ካብቲ ዘሎ ጸጋታት ይጥቀምዶ? እቲ መልሲ ኣይፋሉን እዩ። እቲ ጕዳይ ዕቱብ መጽናዕቲ ዘድልዮ’ዩ። ኣብ ልዕሊ ሕብረት ኣፍሪቃ ዕቃበታትን ርእይቶታትን እኳ እንተ’ሎና፡ ኣብኡ ንዋሳእ ኣለና። ተስፋ ዝህብ ኣንፈት ክሳዕ ሕጂ ተሳኢኑ’ሎ። እንተኾነ ወድ ሰብ ተስፋ ቘሪጹ ክድቅስ ኣይግባእን።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት፡ ኣብዚ መወዳእታ እዋን ብመረበብ ሓበሬታ ዊኪሊክስ ዝወጸ ሰነዳት ኣብ ዲፕሎማሲ ዝጥቀሙሉ ጥበብ ድርብ መለክዒታት ኣቃሊዑ ኣሎ። እዚ ድማ ብዕሊ ሓደ ነገር ምባል፡ ብሕቡእ ድማ ካልእ ኣንጻሩ ምግባር፡ ከም ዲፕሎማሲ ተባሂሉ ይግለጽ። ነዚ ተርእዮ’ዚ ብኸመይ ትትንትኖ?
መልሲ፡- ዊኪሊክስ እንታይ ሓዲሽ ነገር ኣምጺኣ? ዊኪሊክስ ሓዲሽ ነገር ኣይፈጠረትን፣ ንሕና ድማ ካብ ዊኪሊክስ ሓዲሽ ነገር ኣይፈለጥናን። ዊኪሊክስ ዝረጋገጸቶ፡ ዲፕሎማሰኛ ምዃን፡ ኣብ ሓሶትን ምድንጋርን ልዑል ጥበብን ክእለትን ክህልወካ ከም ዘሎዎ’ዩ።
ንሰባት ኣደናጊርካ ጕዳያት እንተ ኣሳሊጥካ ዲፕሎማሰኛ ኢኻ ማለት`ዩ። ስለዚ ዊኪሊክስ ሓዲሽ ነገር ምሂዛ ዘይኮነስ፡ ዲፕሎማሲ ናይ ብሓቂ እንታይ ምዃኑ ኣቃሊዓ። ዲፕሎማሲ ዝበሃል ምድንጋር ማለት`ዩ። እቶም ንዲፕሎማሲ ከም ሓደ ረቂቕ ጥበብ ወይ ሽግራት ንምፍታሕ ፍቱን ኣገባብ ዝወስዱዋ ዝነበሩ፡ ዊኪሊክስ ኣተሓሳስባኦም ቀዪራቶ። ዲፕሎማሲ ብልሙድ መረዳእታ እንታይ ምዃኑ ክርደኦም ጀሚሩ። ስለዚ ዲፕሎማሲ በቲ ዝግባእ ሓቀኛ ትርጕም ክግለጽ ይግባእ። ቅድሚ ሕጂ ሰብ ይገርሞ ነይሩ፣ ስለምንታይ ከምዚ ተገይሩ? ስለምንታይ ከምዚ ዝኣመሰለ ስጕምቲ ተወሲዱ? ሕቡእ ኣጀንዳ ኣሎ እናበሉ ሕቶታት የቕርቡ ነይሮም። እዚ ድማ ከም ትንቢት ወይ ምትንታን ዘይኮነስ፡ ካብቲ ዝረአ ዝነበረ ፍጻመታትን ምዕባለታትን ትምህርቲ ምቕሳም’ዩ ነይሩ። ዓለም ኣብ ግጉይ መንገዲ ትኸይድ ከም ዘላ ኣብ መደምደምታ ምብጻሕ ባህርያዊ ነይሩ። በተን ንሕና ዲሞክራስያውያን ሓይልታት ኢና በሃልቲ ዝግለጽ ዝነበረ ምድንጋር ምስ ግብረን ዘይቃዶ ተግባራት ኮይኑ ኽቃላዕ ጀሚሩ። እቲ ሓቂ ዲፕሎማሲ ይኹን እቲ ምእንቲ ተግባራቶም ንምምኽናይ ወይ ገበናቶም ንምሽፋን ዝወሃብ መግለጺታት ሓሶት ከም ዝነበረ ተቓሊዑ ኣሎ። ብዙሓት ሰባት ጥርጣረታትና ቅኑዕ’ዩ ነይሩ፣ ጕዳያት በቲ ዝበሃልን ዝደጋገምን ሓሶት ዘይኮነስ፡ በቲ ናይ ብሓቂ ስእሎም ከነንብቦ ይግባእ ክብሉ ጀሚሮም። ንህዝብታት ሰፊሕ መረዳእታ ፈጢሩሎም። ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ህዝብታት ዝተፈጸሙ ማእለያ ዘይብሎም ገበናትን ነውራም ተግባራትን ብሰነዳት ናይቶም ገበነኛታት ታቓሊዑ ኣሎ። ስለዚ እቲ ዝበሃል ዝነበረ ሓሶትን ምድንጋራትን ምስቲ ኣብ ግብሪ ዝረአ ዝነበረ ተግባራት ዘይስማማዕ’ዩ።
ኣብ መበል 20 ክፍለ ዘመን ዝተለምደ ምድንጋራትን ሽጣራታትን ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ከገልግል ኣይክእልን’ዩ። ዲፕሎማሲ በቲ ቕድሚ ሕጂ ዝለመድናዮ መረዳእታ ዘይኮነስ፡ ሓድሽ መረዳእታ ከም ዘሎዎ ኣበየ ከባቢኡ ዝነብር ህዝቢ ከስተውዕል ጀሚሩ። በቲ ኻልእ ወገን ንሕና ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ስለ ዘለናን፡ ዘመነ ተክኖሎጂ ስለ ዝኾነን ብዙሕ ነገራት ብልምዲ ዝተቐበልናዮም ሎሚ ተቐዪሮም ኣለዉ። እቲ ዅናት ናይ መን ሚሳይላት ይውንን? መንከ ቢልዮናት ዶላራት ይውንን? ዘይኮነስ መን ሓበሬታ ይውንን? እቲ ሓበሬታኸ ብኸመይ ይትርጐምን ብኸመይ ይትንተን እዩ። ናይ ምውድዳር ዕድላት ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝሓሸ’ዩ ዘሎ፣ ምኽንያቱ ሕጂ ዘሎ ዅናት ናይ ሓንጎል ኵናት ስለ ዝኾነ። ድኹማት ዝተባህሉ ነቶም ሓያላት ክወዳደሩ ይኽእሉ’ዮም። ሓደ ሰብ ጥሙይ ክኸውን ይኽእል፣ ግን ከኣ ኣብ ካልእ ዘይርከብ በሊሕ ሓንጎል ክህልዎ ይኽእል’ዩ። ስለዚ ናይ ሓንጎል ኵናት ስለ ዝኾነ፡ ነታ ዅናት ከኣትዋ ይኽእል። በዚ ድማ እቲ ዕድል ናይ ርኹባትን ሰብ ገንዘብን ቅልጽምን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኵሉ ብማዕረ ዕድል ይረክብ። ሎሚ እቶም ዝያዳ ዝማሃሩ ምስ ኢሌክትሮኒካዊ ዅናት (ሳይበር ዎር) ዝላለዩ እቶም ሓንጎል ዘለዎም ጥራይ’ዮም። ሕሳብ ዝተማህረ ኸመይ ገይሩ ፕሮግራሚንግ ከም ዝገብር ዝፈለጠ፡ ናብ ሚስጢራዊ ሰነዳት ክሰሉኽ ይኽእል። እቲ ዕድል ክፉት’ዩ ኣብ ቅድሚኡ። ኵሉ ሰብ’ውን ከስተውዕል ጀሚሩ። ሚስጢራት ኣብ ሳጹን ወይ ኣብ ዝኾነ ካልእ ቦታ ክሕባእ ኣይከኣልን’ዩ። ብኣፍካ ገለ ተዛሪብካ ብግብሪ ግን ካልእ ኣንጻር ነገር ምግባር ዝከኣል ኣይኮነን። ዓለም ከምቲ ዝለመድናዮ ስእሊ ኣይኮነትን ዘላ። ደቅ ሰብ ንጕዳያት ኣጸቢቖም ክርድእዎ ጀሚሮም፣ ብሓድሽ ኣገባብን ሓድሽ ሓንጎልን ድማ ክሓስቡ ጀሚሮም። ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ብዝተፈልየ መንገዲ ክሓስቡን ተስፋታት ክገብሩን ይረኣዩ። ወድሰብ ሓድሽ ነገር ክፈልጥ ዝኽልክሎ ሓይሊ ወይ ሰራዊት የልቦን። ንፍልጠት ዝኾነ መከላኸሊ ወይ ሚሳይላት ኣይዓግቶን’ዩ።
መርበብ ሓበሬታ ዊኪሊክስ ኵሉ ብዛዕባ ፋይናንስያዊ ቅልውላውን ባንክታትን ዘሎዋ ሓበሬታ እንተ ዘርጊሓ እንታይ ክመጽእ ይኽእል? ምስጢራት ናይተን ዓበይትን ገበትን ኣህጉራውያን ኩባንያታት ክቃላዕ ይኽእል። ንናይ ካልኦት ሃብቲ ብኸመይ ከም ዝቈጻጸራ ዘቃልዕ ሰነዳት እንተ ወጸኸ? እዚ ብዙሕ ቁም ነገር ኣሎዎ። ብዙሓት ሃገራትን ህዝብታትን ብድሕሪ ሕጂ ግዳይ ንኸይኮኑ ትምህርቲ ምተቐስመ ነይሩ። ክሳዕ ሕጂ ከም በዓል በርናርድ ማዶቭ ዝኣመሰሉ ውልቀ ሰባት፡ ከመይ ገይሮም ብምድንጋርን ሓሶትን ብገንዘብ ሰብ ይጻወቱ ከም ዝነበሩ ተቓሊዑ ኣሎ። ካልእ ከይመጽእ ተቐላጢፎም ንዊኪሊክስ ይኹን ንጁልያን ኣሳንጅን ካልኦት ከምኡ ዝኣመሰሉን ከጥፍኡ ፈተነታት ክገብሩ እዮም። እቲ ጸገም ግን ብዙሓት ጁልያን ኣሳንጅ ኣለዉ፣ ኣሽሓት ጥራይ ዘይኮኑ፡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ጁልያን ኣሳንጅ ሓንጎሎም ኣስሪሖም ንደቂ ኣዳም ዘገልግሉ ሰባት ክመጽኡ ይኽእሉ። ምናልባት ክሳዕ ሕጂ ንፍልጠትን ንሳይንስን ንግዚኡ ሓሰውትን ኣደናገርትን ክጥቀሙሉ ጸኒሖም ይኾኑ፡ ሕጂ ግን እቲ ዅነታት ተቐዪሩ’ዩ። ናብታ ቀዳመይቲ ነጥቢ ክምለስ፡ ዊኪሊክስ ሓድሽ ዝተማህዘ ነገር ኣይኮነን ኣምጺኣ፣ ንዓና ዘገረመና ነገር’ውን ኣይነበረን። ምናልባት ኣብዚ ክጥቀስ ዝከኣል ብኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣስመራ ዝለኣኽ ዝነበረ ደብዳበታትን ትሕዝቶኡን ዝምልከት ሰነዳት’ዩ። ገለ ወገናት ነዚ ዘይንፈልጦ ዝነበርና ይመስሎም ይኸውን። ኣነ እንተ ተሓቲተ ግን ንዓይ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን። እቲ ብሕቡእን ስቱርን ዝበሃል ዝነበረ ንዓና ኣይተሰወረናን። እዚ ሰነዳት’ዚ ንውዲታትን ኣብ ጸቢብ ኩርናዕ ንኸእትዉና ዝረኣ ዝነበረ ፍጻመታትን ናይ ኣመሪካ ኣጀንዳን ዘቃልዕ’ዩ። ዊኪሊክስ ንዘንብብ ሰብ፡ ኵሉ ዝርዝራት ብንጹር ሰፊሩ ኣሎ። ንምጥቅላል ኣብዚ ግዜ ዲፕሎማስን ፖለቲካን ካልእ ቅጽላትን ብግብሪ ትርጕም ዘለወን ዝመስሎ ሰብ እንተ’ሎ ተጋጊዩ ኣሎ። ኣነ ብውልቀይ ነዛ ፖለቲካ እትበሃል ቃል ከይጥቀም ኣብ ምጥርጣር ኣትየ፣ ምኽንያቱ ፖለቲካን ዲፕሎማስን ከም ናይ ሓሶትን ምድናጋርን ጥበብ’የ ዝወስደን። ስለዚ’ዩ ድማ ብግልጺ ርእይቶና ክንገልጽ እንከለና፡ ንስኻትኩም ዓሻታት ኢኹም ዝብሉና። ንሓደ ሰብ ኮፍ ኣቢልካ፡ እዚ እቲ ሓቂ’ዩ፣ እዚ ድማ ግጉይ’ዩ ። እዚ ይከኣል’ዩ፣ እዚ ከኣ ዘይከኣል’ዩ፡ እናበልካ ክግለጸሉ ይግባእ። ንስኹም ጌና ኣብ ግዜ ሰውራ፡ ብሓንጎል ናይ ገድሊ ኢኹም ትሓሰቡ ዘለኹም ይብሉኻ፣ ኣነ ግን ዝያዳ ብጋህዲ ክዛረብ፡ ሓደ ሓደ መትከላትን ክብርታትን ዘይቕየር’ዩ።
ጸሊም ሕብሪ ዅሉ ግዜ ጸሊም’ዩ፣ ጸዕዳ ድማ ጻዕዳ ኮይኑ ኽተርፍ’ዩ፣ ብስም ፖለቲካን ዲፕሎማስን ነዚ ሕብርታት ምቕያር ኣይከኣልን’ዩ። እዚ ብዊኪሊክስ ዝተቓለዐ ሰነዳት ከኣ ነቶም ክብሪ ዘሎዎም ከም ህዝቢ ኤርትራ ዝኣመሰሉ ንቑሓት ህዝብታት ብዙሕ ጥቕምታት ኣሎዎ። ብዊኪሊክስ ዝወጽእ ሓበሬታ ጽቡቕ ጌርና ከነንብቦን ክንርድኦን የድሊ፣ ኣብ ብዙሕ ጕዳያት ከአ ክጠቕመና’ዩ። እዚ ምዕባለ`ዚ ንረብሓናን ረብሓ ዝተዓመጹ ህዝቢታት’ዩ መጺኡ። ኣዎንታዊ ተርእዮ’ዩ። ስለዚ’ዩ ድማ ሰብ ፍሉይ ረብሓን ገበትቲ ሓይልታትን ሰንቢዶም ኣብ ሻቕሎት ዝኣተዉ። ዊኪሊክስ ምስ ኣንበብካ ብዘይምግናን እዚ ምዕባለ’ዚ ቅድሚ ዓሰርተ ወይ ዕስራ ዓመት ክመጽእ ይግባእ ነይሩ ትብል። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ተክኖሎጂ ሽዑ ግዜ ነዚ ናይ ሕጂ ደረጃ ምዕባለ ኣይበጸሕን ነይሩ፣ ሎሚ እዚ ምዕባለ’ዚ ንህዝብታትን ሃገራትን ናብ መጻኢ ንኽጥምቱ ሓዲሽ መስኮት ከፊቱ’ሎ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ድሕሪ ምውዳቕ ሕብረት ሶቬትን ናይ ኣመሪካ ምድያብን ምንቁልቃልን፣ ኣብ እስያን ላቲን ኣመሪካን ሓደስቲ ሓይልታት ክቕልቀሉን ጀሚሮም ኣለዉ። እዚ ተርእዮ’ዚ ንዓለም ከም ብብርቱዕ ማዕበል እትጽፋዕ ዘላ መርከብ ኣምሲልዋ’ሎ፣ እዛ ከም’ዛ ዝተገልጸት መርከብ ዝተመሰለት ዓለም ኣበየነይቲ ወደብ’ያ ክትጽጋዕ?
መልሲ፡- ግዜ ንድሕሪት ክምለስ ኣይክእልን`ዩ። በዛዕባ’ዚ ኣርእስት’ዚ ትንታነታት ክህሉ ይኽእል። ኣነ ኣብ ትንታነታትን ትንቢታትን ክኣቱ ኣይደልን’የ። ብሓጺሩ ክብሎ ዝደሊ ግን ንሕና ኣብ መጀመርታ ውድቀት ኢምበራጦርያ ኣመሪካ ኢና ዘለና። እዚ ናይ ዲማጎጂን ናይ ስምዒትን ዘረባ ዘይኮነስ ነቲ ኣብ ዓለም ዝረአ ዘሎ ቝጠባዊ፡ ልምዓታውን ተክኖሎጅያውን ለውጢታት ብግቡእ ምንባብን ምትንታንን’ዩ። ኣመሪካ በቲ ዘርኣየቶ ኢንዳስትርያዊ ምዕባለ፡ ተክኖሎጅያዊ ግስጋሰን ምህዞታትን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ዝተፋላለየ ዓውድታት ዝገብረቶ ስነ-ፍልጠታዊ ምርምን ከም ርእሰ-ሓያላን ተቐልቂላ። ሕብረት ሶቬት ድማ ብሰንኪ ሓደ ሓደ ታሪኻዊ ፍጻመታትን ከምኡ’ውን ካልኦት ሕጂ ኣብ ዝርዝራቶም ክኣቱ ዘይደለኹ ረቛሒታትን ወዲቓ። ብዙሓት ሰባት ምውዳቕ ሕብረት ሶቬት ንረብሓ ኣመሪካ’ዩ ብምባል ኣብ መደምደምታ በጺሖም። እቲ ሓቂ ግን በንጻሩ`ዩ። ምውዳቕ ሕብረት ሶቬት ንድኻማት ርእሰ-ሓያል ኣመሪካ ከቃልዕ መጺኡ። ግዜ ምስ ከደ ከኣ እቲ ታሪኻዊ ለውጢ መጺኡ። ኢንዳስትሪ ናብ ካልእ ቦታት ክሰግር ጀሚሩ፣ ዓለም ከም ልሙድ ዘይኮነ እና ተቐየረት መጺኣ። ቻይና ኢንዳስትርያዊት ሃገር ኮይና፣ ብዕቤት ኣብ ዓለም ካልኣይ ደረጃ ዝሕዝ ቍጠባ ክትውንን በቒዓ። ህንዲ’ውን ብዝሒ ህዝባ ብዘየገድስ፡ ቅልጡፍ ልምዓታዊ ምዕባለ ተርኢ ስለ ዘላ፡ ከም ሓንቲ ካብተን ብቝጠባ ዝሓየላ ሃገራት ኮይና ክትቅልቀል ጀሚራ። ኣብ ውሽጢ ፍርቂ ዘመን፡ ማለት ድሕሪ ኻልኣይ ኵናት ዓለም ብፍሉጥ ምኽንያታት ጃፓን ከም ቍጠባዊ ሓይሊ ተቐልቂላ፣ ኣብ ቍጠባ ዓለም ዘሎዋ ተራ ግን ከም ቀደሙ ኣይክቕጽልን’ዩ። ኤውሮጳ ከምዚ ሕጂ ዘላቶ ኣብ ቍጠባ ዓለም ኣይክትህሉን’ያ። እዚ ማለት ኤውሮጳ ክትወድቕ’ያ ዘይኮነስ ካብቲ ኣብዘን ዝሓለፋ 20 ዓመታት ዝረኣናዮ ዝተፈልየ ዳይናሚካዊ ለውጥታት ክመጽእ’ዩ። ኣብ ግዜ ዝሑል ኵናት ኣብዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ዝነበረ ድኻማት ተሸፊኑን ተኸዊሉን ጸኒሑ። ሕጂ ግን ኵሉ ነገራት ተጋሂዱ። ኣመሪካ ከም እንኮ ርእሰ-ሓያላን ኮይና ክትቅጽል ንቻይናን ህንድን ካልኦት ሃገራትን ቍጠባአን ከየማዕብላ ብምኽልካል ኵሉ’ቲ ትውንኖ ዝጸንሐት ኢንዳስትርያዊ ክእለት እንደገና ክትመልሶ ትኽእል ድያ? ምስቲ ሕጂ ዝረአ ቝጠባዊ ለውጢታት ናይ ፖላሪዝም ስነ ሓሳብ ክህሉ ድዩ? ኣነ ናይ መጻኢት ዓለም ዝረኣየኒ ስእልን ምልክታትን ንጹር ኮይኑ ኣሎ።
ታሪኽ ድማ ብድልየት ኣመሪካ ይኹን ብድልየት ኤውሮጳ ንድሕሪት ክምለስ ኣይክእልን’ዩ። ሓደስቲ ሕግታትን ሓደስቲ ተዋሳእቲ ሓይልታት ይቕልቀሉ ኣለዉ። እዘን ሕጂ ዝቕልቀላ ዘለዋ ሓይልታት ናተን ተራን ጽልዋን ድሕሪ ሓሙሽተ ወይ ዓሰርተ ዓመታት ኣጸቢቑ ክረአ’ዩ። እዚ’ዩ እቲ ክመጽእ ዝኽእል ምዕባለ ይመስለኒ። ምኽንያቱ ቝጠባ ክንብል እንከለና፡ ኣብ መወዳእታ ናይ ፍርያምነት፡ ምክፍፋልን ምህላኽን ቍጠባ’ዩ። እዘን ዝሓለፋ 100 ዓመታት ወይ ድሕሪ መበል 19 ክፍለ ዘመን ዝማዕበላ ሃገራት ምዕራብ ቍጠባአን ኣብ ናይ ምጽንጻን ወይ ስፐክዩለሽን ዝተሃንጸ እዩ። ኣነ ናይ ካዚኖ ቝጠባ ወይ ናይ ዓፍራ ቝጠባ’የ ዝብሎ። እዘን ዘየፍርያ ትካላት፡ ብፋይናንስያዊ ወረቃቕቲ እናተጻወታ ክኸዳ ጸኒሐን። እቲ ዝነበረ ዓለማዊ ስርዓትን ዝሑል ኵናትን ነቲ ዝነበረ ድኻማት ስለ ዝሸፈነለን ንቝጠባ ዓለም ክቈጻጸራ ዕድል ረኺበን። ኣብ መወዳእታ ግን እቲ ዓፍራ ዓፍራ ምዃኑ ስለ ዘይተርፍ እቲ ሓቂ ተጋሂዱ። እዘን ትካላት እዚአን ኣፍረይቲ ስለ ዘይኮና ክቕጽላ ኣይክእላን’የን። ከም በዓል ፎርድ ወይ ክራይስለር ወይ ጂ ኤም ዘኣመሰላ ኣይክህልዋ’የን። ምኽንያቱ ምስናዕ ስለ ዘየልቦ። ምናልባት ጀርመና ኣብ ናይ ምስናዕ ንጥፈታት ትቕጽል ትኸውን፡ ኣመሪካ’ውን ካብዚ ሕጂ ሒዛቶ ዘላ ኣካይዳ ተማሂራ ኣብ ቍጠባኣ ምምሕዳራዊ ለውጥታት ብምግባር፡ ናብቲ ቐንዲ መትከላት ናይ ምህናጽ ቍጠባ ትምለስ ትኸውን። ኣመሪካ ግን ንቻይና ይኹን ንህንዲ ከይምዕብላ ክትዓግተን ኣይትኽእልን’ያ። ኤውሮጳ’ውን ኣካይዳኣ ክትቕይር ምስቲ ኣብ ዓለም ዝረአ ዘሎ ለውጥታት ክትወሃሃድ እንተ ደልያ ኣመሪካ ክትዕንቅፋ ኣይትኽእልን’ያ። ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ፡ እዚ መጀመርታ መስርሕ ምውዳቕ ናይተን ኣብ ግዜ ዝሑል ኵናት ዓብሊለን ዝነበራ ኢምበራጦርያታት እዩ።
ሓደ ፖላር ወይ ሓደ ርእሰ-ሓያላን ጥራይ ክህሉ’ዩ ዝብል ዝነበረ ኣተሓሳስባ፡ ከም በዓል ፎኮያማን ሃንቶንግ ቶንግንን ካልኦት ዝጕስጕሱሉ ዝነበረ ሰነ-ሓሳብ ኣብቂዑ እዩ። ንሳቶም ዝብልዎ ዝነበርሩ፡ ድሕሪ ምውዳቕ ሕብረት ሶቬት ኣመሪካ ንበይና ዓለም ክትቈጻጸር’ያ፡ ኣብ መበል 21 ከፍለ ዘመን ንሓምሳ ዓመት ዝኸውን ንኣመሪካ ዝወዳደር ሓይሊ ኣይክህሉ`ዩ ይብሉ ነይሮም። እዚ ዘረባ እዚ ትማሊ ትማሊ ንሰምዖ ዝነበርና ንዕኡ ብዝምልከት መጻሕፍቲ ተሓቲሙ፡ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ፖሊሲታን ውጥናትን ተሓንጺጹ ክስረሓሉ ጀሚሩ። ኣብ ባይታ ዘሎ ዅነታት ግን ካልእ’ዩ። እዚ ኣተሓስሳባ እዚ ግብራዊ ዘይኮነስ ከም ሕልሚ ኣብ ሓንጎል ናይቶም ዓለም ዝወነኑ ዝመስሎም ውልቀሰባት ዘናውጽ ዝነበረ ሓሳባት እዩ። ሎሚ ንሕና ኣብ ሓድሽ ታሪኻዊ መድረኽ ኢና ንኣቱ ዘለና። ንጕዳያት ብውድዓውነት ከነንብቦ ይግባእ። እቲ ንዕዘቦ ዘለና ምልክታት፡ ዓለም ከምቲ ዝለመድናዮ ናይ ዝሓለፈ 20 ዓመት ኵነታት ዘይኮነስ ናብ ሓድሽ መድረኽ ዝሰግር ናይ ሕርሲ ምልክታት ተርኢ ኣላ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዜደንት ኣብ መወዳእታ ካብዚ ክንርደኦ እንኽእል ከም ርእሰማልነትን ማሕበርነትን ዘኣመሰላ ስነ-ሓሳባት መደረኽን ተወዲኡ ኣብ ናይ ሃማኖታትን ስልጣነታትን ግጭት ኣቲና ዲና ዘለና? ወይስ ከመይ`ዩ?
መልሲ፡- እንሓንሳእ ኣብ ውሽጢ ስነ-ሓሳብ ኣቲኻ ክትዛረብ እንከሎኻ ንጕዳያት ብኽፉት ሓንጎል ክትምርምሮ ኣይትኽእልን ኢኻ። ስለዚ ብዛዕባ ርእሰማልነት ወይ ማሕበርነት ምዝራብ ኣድላዪ ኮይኑ ኣይስመዓንን። በዘን ፍሉጣት ስነ-ሓሳባት ዘረባ እንተ ጀሚርና ሓንጎልና ምሉእ ብምሉእ ክፉት ኣይከውንን`ዩ። እዚ ማሕበርነት ወይ ገስጋሲ ስነ- ሓሳብ ዝበሃል እንተ ረአና፡ ካብ ጥንቲ ጀሚርካ ኣብ ባህርያዊ ሕግታት ዝተጠቓለለ’ዩ። ንድሕሪት ተመሊስና እንተ ኣስተውዒልና፡ ሕብረተ ሰባት ካብ ጫካታት ወጺኦም፡ ኣብ ዝተወሰነ ቦታታት ክነብሩ ምስ ጀመሩ፡ ነዞም ሕብረተ ሰባት ዝቈጻጸር ቍጠባዊ፡ ማሕበራውን ባህላውን ሕግታት ክቕልቀል ጀሚሩ። ኣብዚ ሕግታት’ዚ ምርኵስ ብምግባር፡ ውሑዳን ንብዙሃን ክቈጻጸሩ ኣይክእሉን’ዮም፣ እዚ ባህርያዊ ሕጊ እዩ። ቍጠባ ከኣ ኣብ ፍርያምነት፡ ምክፍፋልን ምህላኽን እዩ ዝምስረት። እዚ ዘይቅየር ባህርያዊ ሕጊ እዩ። ካልእ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝበሃል ነገር ኣሎ።
ሓደ ስነ-ሓሳብ ወይ ገስጋሲ ሓሳብ ነዚ ናይ ማሕበራዊ ፍትሒ
ክብር’ዚ ኣብ ግብሪ ከውዕሎ እንተ ዘይከኣለ ኣብቲ ዘሎ ሕብረተ ሰብ ንእሽቶ ይኹን ዓቢ ከምኡ’ውን ኣብ ሃገር ወይ ኣብ ከባቢ ወይ’ውን ኣብ ዓለም ርግኣትን ሰላምን ኣይህሉን’ዩ። እቲ ዅሉ ዝለዓል ግጭት፡ ሓደ ንኡስ ጕጅለ ኣብ ልዕሊ’ቶም ብዙሃን ኮይኑ ንዝኾነ ነገር ክቈጻጸር እንከሎ’ዩ ዝመጽእ። ምኽንያቱ ባህርያዊ ሕጊ ኣይፈቕደሉን`ዩ። ነዚ ማሕበርነት በሎ ወይ ካልእ ስም ሃቦ። ምናልባት ኣብ ቅዱስ ቁርኣን ወይ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ነዚ ዝምልከት ጥቕሲ ክህሉ ይኽእል’ዩ፣ ናተይ ፍልጠት ውሱን ስለ ዝኾነ ግን ኣይዝክሮን`የ። እቲ ኣገዳሲ ነገር፡ ማሕበራዊ ፍትሒ መሰረታዊ ሕጊ እዩ። ምናልባት ሓደ ንማሕበራዊ ፍትሒ ዘየኸብር ስነ-ሓሳብ ወይ ፖለቲካዊ ስርዓት ከመጽእ ይኽእል’ዩ፣ ንውሱን ግዜ ክዕብልል ይኽእል`ዩ። ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ክቕጽልን ተቐባልነት ክረክብን ግን ዓቕሚ የብሉን። ብሓጺሩ ባህሪ ናቱ ሕግታት ኣሎዎ። ናይ ወድ ሰብ ባህሪ ከኣ ናቱ ኽብርታት ኣሎዎ። ካብዚ ሕግታትን ክብርታትን ወጺኡ ኣብ ክንድኦም ናቱ ሕግታት ዘምጸአ ንውሱን ግዜ’ምበር ቀጻልነት የብሉን። ካብዚ ብምብጋስ፡ ርእሰ-ማልነት ውሱን ዕድመ’ዩ ዘሎዎ። በዚ ሕጂ እንርእዮ ዘለና ከኣ፡ ርእሰ-ማልነት ናይ ካዚኖን ግምታትን ቁማርን ቍጠባ ማለት`ዩ። እቲ ናይ ብሓቂ ርእሰ-ማልነት ኣብ ውሱን ግዜ ምናልባት ናቱ ሕግታት፡ ክብርን ፍሉይነትን ነይሩዎ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ መወዳእታ ክብሎ ዝደሊ ማሕበራዊ ፍትሒ መሰረት ስለ ዝኾነ ንማሕበራዊ ፍትሒ ዘረጋግግጽ ፖለቲካዊ ስርዓት ምህላው ካልእ ኣማራጺ የብሉን።
ክቡር ፕረዜደንት፡ ኣብ መደምደማታ ናይዚ ኣብ መመረቕታ መርበብ ሓበሬታ ማእከል ስትራተጅያዊ መጽናዕታት ኤርትራ ፣ ነዚ ቃለ መጠየቕ ክነካይድ ፋቃደኛ ምዃንካ ንምስግነካ ።
መልሲ፡- ብወገነይ ድማ ንመርበብ ሓበሬታ ማእከል ስትራተጅያዊ መጽናዕታት ኤርትራ ከመስግን እፈቱ። እቲ ዝቐረበ ሕቶታትን ዝተላዕለ ኣርእስታትን ኣገዳስን እዋናውን’ዩ። ማእከል ስትራተጅያዊ መጽናዕታት፡ ሓሳባት ንምልውዋጥን ምዝርጋሕን መድረኽን መሳለጥን ንክኸውን ተስፋ እገብር፣ ዓወትን ኣሳልጦን ድማ እምነየሉ።
-
Eritrean Swedish Alexander Isak Set to Sign with Germany’s Borussia Dortmund for €8.6 Million Euros
19-
-
Eritrean Migrants Visit their Homeland Regularly, Swiss Journalist
31-
-
Video: Eritrea ERi-TV News (January 21, 2017)
26-
-
Video: Eritrean Movie Sidra ስድራ ERi-TV (January 21, 2017)
24-
-
Interview: Eritrean Human Trafficker Accused of 243 Missing Migrants
30-
-
VOA Tigrigna: Friday January 20, 2017
33-
-
Eritrean and Afghan Migrants Clash in Germany Refugee Shelter, 6 Injured
35-
-
Video: Eritrea ERi-TV News (January 20, 2017)
36-
- See all
-
Video: Awet Teklebrhan – Dgemeley | ድገመለይ – New Eritrean Music 2017
68-
-
Video: Eritrean Nahom Yohannes and Temesgen Gide Interview with ERi-TV
99-
-
Video: Millon Eshetu – Gor Beyney | ጎር በይነይ – New Eritrean Music 2017
108-
-
Video: Tedros (Wedi) Rezene – Swnwano – New Eritrean music 2017
118-
- See all


text:
ኣብ ትሕቲ ዳዒሽ ዝጸንሓ ሸሞንተ ኤርትራውያን ደቂንስትዮ ናጻ ወጺኤን
- Details
- Created: Thursday, 20 October 2016 01:44
- Last Updated: Thursday, 20 October 2016 01:44
ዳዒሽ ናይ ሊብያ ጨውዩወን ዝጸንሐ ሸሞንተ ኤርትራውያን ደቂንስትዮ፣ ብሓይልታት ሚስራታ ናጻ ከምዝወጻ ማዕከን ዜና ሊብያ ኦብዘርቨር ሓቢሩ።
እተን ኣብ ሲርተ ተጨውየን፣ ዝነበራ ኤርትራውያን፣ ገላዩ ሓለፍቲ እቲ ኣረሜናዊ ጉጅለ ኮይነን ምጽንሐን እቲ ማዕከን ዜና ብተወሳኺ ገሊጹ።
ብመሰረት ጸብጻብ ሊብያ ኦብዘርቨር፣ ዝተፈላለዩ ሚሊሻታት ሚስራታ ሓይ ብናይ ደገ ሓይልታት እናተደገፉ ኣብ ሲረት ዓስኪሩ ኣብ ልዕሊ ዝነበረ ጉጅለ ዳዒሽ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምክያዶም፣ ኣብ ትሕቲ ዳዒሽ ዝርከቡ ስድራቤታቶምን ቆልዑን ደቂንስትዮን፣ ብውሑስ መንገዲ ክወጽኡ ከምዝክእሉ ብነፈርቲ ወረቓቕቲ ድሕሪ ምዝርጙ'የን እተን ሸሞንተ ኤርትራውያን ክድሕና ዝኸኣላ።Add a comment


text:
ፈትዮም ይመጹ—ምዕራብ ኣፍሪቃ
ኣብ ኮት ዲቭዋር ብድኽነት ዚነብር ዝነበረ ፓስካል፡ ዝሓሸ ናብራ ንኺነብር ሃረር ይብል ነበረ። ኣብ መኸተ ጕስጢ እናተወዳደረ ኸሎ፡ ‘ኰዀብ ስፖርተኛ ዀይነ፡ ዝህብትመሉ ኣጋጣሚ ኣበይ እየ ኽረክብ ዝኽእል፧’ ኢሉ ይሓስብ ነበረ። ኣብ መፋርቕ 20ታት ዕድሚኡ ምስ በጽሐ፡ ነዚ ኣጋጣሚ እዚ ኣብ ኤውሮጳ ኺረኽቦ ኸም ዚኽእል ሓሰበ። ሰነዳት መገሻ ስለ ዘይነበሮ ግና፡ ብዘይሕጋዊ መገዲ ናብ ኤውሮጳ ኪኸይድ መደበ።
ብ1998 ወዲ 27 ዓመት ምስ ኰነ፡ ጕዕዞኡ ጀመረ። ዶብ ሰጊሩ ናብ ጋና ኸደ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ብቶጎ ኣቢሉ ናብ በኒን ኣተወ፡ ኣብ መወዳእታ ኸኣ ኣብ ኒዠር ኣብ እትርከብ ከተማ ቢርኒ ንኮኒ በጽሐ። ድሕርዚ፡ ዝያዳ ሓደገኛ ጕዕዞ ንኺጅምር ተዳልዩ ነበረ። ናብ ሰሜን ንኺጐዓዝ፡ ብናይ ጽዕነት ማኪና ገይሩ ብምድረ በዳ ሰሃራ ኺሓልፍ ናይ ግድን እዩ ነይሩ። መዲተራነያን ምስ በጽሐ ኸኣ፡ ብመርከብ ናብ ኤውሮጳ ኺጓዓዝ እዩ መደቡ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ኒዠር ብዘጋጠሞ ኽልተ ነገራት፡ ከምቲ ዝሓሰቦ ኣይገበረን።
ቀዳማይ፡ ገንዘብ ወድአ። ካልኣይ፡ ኖኣ ዝስሙ ፈላሚ፡ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኪመርሓሉ ጀመረ። ፓስካል፡ እቲ እተመሃሮ ልቡ ስለ ዝተንከፎ ብዛዕባ ህይወት ዘለዎ ርእይቶ ቐየረ። ስጋዊ ሸቶታቱ ብመንፈሳዊ ሸቶታት ተቐየረ። ኣብ ታሕሳስ 1999 ድማ ተጠምቀ። ንየሆዋ ሞሳኡ ንኺገልጸሉ ኢሉ ኸኣ፡ ብ2001 ኣብ ኒዠር፡ እሞ ኸኣ ኣብታ ሓቂ ዝፈለጠላ ኸተማ፡ ፈላሚ ዀይኑ ኼገልግል ጀመረ። ብዛዕባ ኣገልግሎቱኸ ኸመይ እዩ ዚስምዖ፧ “ዝበለጸ ህይወት እየ ዝነበር ዘለኹ” በለ።
ዝያዳ ሓጐስን ዕግበትን—ኣብ ኣፍሪቃ
ሓያሎ ኻልኦት እውን ልክዕ ከም ፓስካል፡ ዝያዳ ሓጐስን ዕግበትን ዚርከብ፡ መንፈሳዊ ሸቶታት ብምስዓብ ምዃኑ ተመኪሮምዎ እዮም። ገሊኣቶም ነዚ ሸቶ እዚ ንምውቃዕ፡ ኣብቲ ዝያዳ ኣወጅቲ መንግስቲ ኣምላኽ ዜድልዩሉ ቦታታት ምእንቲ ኼገልግሉ፡ ካብ ኤውሮጳ ናብ ኣፍሪቃ ግዒዞም እዮም። ካብ 17 ኽሳዕ 70 ኣብ ዘሎ ኽሊ ዕድመ ዚርከቡ፡ ብገምጋም 65 ዝዀኑ ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ካብ ኤውሮጳ ናብተን ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ዚርከባ በኒንን ቡርኪና ፋሶን ኒዠርን ቶጎን ግዒዞም እዮም። * ከምዚ ዝኣመሰለ ዓብዪ ለውጢ ንኺገብሩ ዝደረኾም እንታይ እዩ፧ እንታይ ውጽኢትከ ረኺቦም፧
ኣብ ዴንማርክ እትነብር ኣና-ራኬል፡ “ወለደይ ኣብ ሰኔጋል ሚስዮናውያን ኰይኖም ኣገልጊሎም እዮም። ብዛዕባ ናብራ ሚስዮናውያን ወትሩ ብውዕዉዕ መንፈስ ይዛረቡ ስለ ዝነበሩ፡ ኣነ እውን ሚስዮናዊት ኰይነ ኸገልግል ደለኹ” በለት። ኣስታት 15 ዓመት ይገብር፡ ኣና-ራኬል ኣብ መጀመርታ 20ታት ዕድሚኣ ምስ በጽሐት፡ ናብ ቶጎ ገዓዘት፡ ኣብኡ ድማ ቋንቋ ምልክት ኣብ ዚዝረበላ ጉባኤ ተገልግል ኣላ። ናብ ቶጎ ብምግዓዛ፡ ካልኦት ብኸመይ ተተባቢዖም፧ ኣና-ራኬል፡ “ድሕሪ ገለ ግዜ፡ ምንኣሰይ ሓብተይን ሓወይን እውን ናብ ቶጎ መጹ” በለት።
ኦሬል ዝስሙ ኣብ ፈረንሳ ዚነብር ወዲ 70 ዓመት ዝዀነ ብዓል ሓዳር፡ “ሓሙሽተ ዓመት ይገብር፡ ጥሮታ ምስ ወጻእኩ፡ ገነት ክሳዕ እትመጽእ እናተጸበኹ፡ ኣብ ፈረንሳ ብቕሳነት ክነብር ወይ ከኣ ኣገልግሎተይ ዘስፍሓሉ ስጕምትታት ክወስድ ምርጫ ቐሪቡለይ ነይሩ እዩ” ብምባል ይገልጽ። ኣገልግሎቱ ዜስፍሓሉ ስጕምቲ ድማ ወሰደ። ሰለስተ ዓመት ይገብር ከኣ ንሱን እታ ኣልበርት-ፈየት ዝስማ ሰበይቱን ናብ በኒን ገዓዙ። ኦሬል፡ “ኣብዚ መጺእና ንየሆዋ ኸነገልግል ዝገበርናዮ ውሳነ፡ ብሉጽ ውሳነ እዩ” በለ። ኣስዒቡ እውን ፍሽኽ እናበለ፡ “እቲ ኣብ ገማግም ውቅያኖስ ዚርከብ ክፋል ክልና፡ ብዛዕባ ገነት እዩ ዜዘኻኽረኒ” በለ።
ክሎዶሚርን ሊስያን ሰበይቱን፡ 16 ዓመት ይገብር ካብ ፈረንሳ ናብ በኒን ገዓዙ። ኣብ መጀመርታ ነቶም ኣብ ፈረንሳ ዚነብሩ ስድራ ቤቶምን ፈተውቶምን ናፈቕዎም። ብዘይካዚ፡ ነቲ ሓድሽ ናብራ ኺለምድዎ ዘይክእሉ ዀይኑ ተሰሚዕዎም ነይሩ እዩ። ይኹን እምበር፡ ከምቲ ዝፈርህዎ ኣይኰነን ነይሩ። ከመይሲ፡ ተሓጒሶም እዮም ዚነብሩ ዘለዉ። ክሎዶሚር፡ “ኣብዚ 16 ዓመት እዚ፡ ብገምጋም ኣብ ዓመት ንሓደ ሰብ ሓቂ ንኺፈልጥ ክንሕግዞ ብምኽኣልና፡ ፍሉይ መሰል ኢና ረኺብና” በለ።
ደቂ ፈረንሳ ዝዀኑ ሴባስትያንን ዦሃናን ዚብሃሉ ሰብ ሓዳር ብ2010 ናብ በኒን ገዓዙ። ሴባስትያን፡ “ኣብ ጉባኤ ብዙሕ ዚዕየ ዕዮ ኣሎ” በለ። ኣስዒቡ እውን፡ “ኣብዚ ምግልጋል፡ ኣብ ሓደ ቐጻሊ ቲኦክራሲያዊ ስልጠና ዚውሃበሉ ትምህርቲ ኸም ዝኣተኻ እዩ ዚቝጸር” በለ። ኣብ ኣገልግሎትከ እንታይ ምላሽ ይረኽቡ ኣለዉ፧ ዦሃና፡ “ሰባት ጽምኢ ሓቂ ኣለዎም። ክንሰብኽ ከለና ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብ ካልእ እዋናት እውን ከይተረፈ፡ ሰባት ኣብ መገዲ ደው ኣቢሎም ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስን ጽሑፋትና ኽንህቦምን ይሓትቱና” በለት። ናብታ ሃገር ምግዓዞም ኣብ ሓዳሮም እንታይ ጽልዋ ገይሩሎም፧ ሴባስትያን፡ “ንሓዳርና ኸም ዚድልድል ገይርዎ። ምስ ሰበይተይ ምሉእ መዓልቲ ኣብ ኣገልግሎት ከሕልፎ ኸለኹ፡ ብሓቂ ዜሐጕስ እዩ” በለ።
ኤሪክን ካቲ ሰበይቱን፡ ኣብቲ ብዙሕ ሰብ ዘይነብረሉ ሰሜናዊ ኽፋል በኒን ፈለምቲ ዀይኖም የገልግሉ ኣለዉ። ዓሰርተ ዓመት ይገብር፡ ኣብ ፈረንሳ ኺነብሩ ኸለዉ፡ ኣብቲ ዝያዳ ዓየይቲ ዜድልዩሉ ቦታ ብዛዕባ ምግልጋል ዚገልጽ ዓንቀጻት ኬንብቡን ንናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ኼዘራርብዎምን ጀሚሮም ነበሩ። እዚ ኸኣ ኣብ ወጻኢ ሃገር ከይዶም ኬገልግሉ ባህጊ ስለ ዘሕደረሎም፡ ብ2005 ናብቲ ቦታ ኸዱ። እቲ ዝረኣይዎ ዕቤት ዚምስጥ እዩ። ኤሪክ፡ “ክልተ ዓመት ይገብር እታ ኣብ ከተማ ታንጌታ እትርከብ ጕጅለና፡ 9 ኣስፋሕቲ እዮም ነይሮምዋ፡ ሕጂ ግና 30 ኣስፋሕቲ ኣለና። ሰንበት፡ ካብ 50 ኽሳዕ 80 ዝዀኑ ተኣከብቲ ኣለዉ። ከምዚ ዝኣመሰለ ዕቤት ምርኣይሲ ኣየ ኽንደይ ዘሐጕስ ኰን እዩ!”
ንጸገማት ምልላዩን ምስጋሩን
እቶም ኣብቲ ዝያዳ ኣስፋሕቲ ዜድልዩሉ ቦታታት ዜገልግሉ ኣስፋሕቲ እንታይ ብድሆታት እዩ ዜጋጥሞም፧ ወዲ 33 ዓመት ዝዀነ ቤንያሚን፡ ሓው ኣና-ራኬል እዩ። ንሱ ብዓመተ 2000፡ ኣብ ዴንማርክ፡ ምስ ሓደ ኣብ ቶጎ ዜገልግል ሚስዮናዊ ተራኺቡ ነይሩ እዩ። ከምዚ ብምባል ድማ ተዘክሮኡ ይገልጽ፦ “ነቲ ሚስዮናዊ፡ ፈላሚ ክኸውን ከም ዝደሊ ምስ ነገርክዎ፡ ‘ኣብ ቶጎ ፈላሚ ዄንካ ኸተገልግል ትኽእል ኢኻ’ ኢሉኒ።” ቤንያሚን ነቲ ጕዳይ ሓሰበሉ። “ሽዑ 20 ዓመት እኳ እንተ ዘይመላእኩ፡ እተን ክልተ ኣሓተይ፡ ኣብ ቶጎ የገልግላ ስለ ዝነበራ፡ ኣብኡ ኸይደ ኸገልግል ኣይከበደንን” ከኣ በለ። ስለዚ፡ ናብታ ሃገር ከደ። ግናኸ፡ ሓደ ጸገም ነበሮ። ቤንያሚን፡ “ሓንቲ ቓል ፈረንሳይኛ እውን ትኹን ኣይፈልጥን እየ ነይረ። ክረዳዳእ ስለ ዘይከኣልኩ፡ እተን ናይ መጀመርታ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ከበድቲ እየን ነይረን” በለ። ድሕሪ ግዜ ግና ዕቤት ገበረ። ኣብዚ ግዜ እዚ ኸኣ፡ ኣብ ቤኒን ኣብ ዚርከብ ቤት-ኤል፡ ጽሑፋት ብምብጽጻሕን ኣብ ክፍሊ ኮምፕዩተር ብምሕጋዝን የገልግል ኣሎ።
እቶም ኣቐዲሞም እተጠቕሱ ኤሪክን ካቲን፡ ናብ በኒን ቅድሚ ምግዓዞም ኣብ ፈረንሳ ኣብ ዚርከብ ክሊ ቛንቋ ወጻኢ የገልግሉ ነይሮም እዮም። ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ምግልጋሎም እተፈልየ ዝዀነ ግና ብኸመይ እዩ፧ ካቲ፡ “ምሹእ መንበሪ ኽትረክብ ቀሊል ኣይነበረን። ንኣዋርሕ ዚኣክል፡ ኤሌክትሪክን ማይ ቡምባን ኣብ ዘይነበሮ ገዛ ኢና እንነብር ኔርና” በለት። ኤሪክ ድማ ኣስዒቡ፡ “ኣብቲ ጐረባብቲ ዓው ዝበለ ሙዚቃ ኽሳዕ ለይቲ ተወሊዑ እዩ ዚሓድር ነይሩ። ነዚ ኸምዚ ዝኣመሰለ ነገራት ክትዕገሶን ንኽትለምዶ ኸኣ ፍቓደኛ ኽትከውንን ኣሎካ” በለ። ክልቲኦም፡ ብዙሕ ኣብ ዘይተሰብከሉ ኽሊ ብምግልጋል እትረኽቦ ሓጐስ፡ ንዝዀነ ይኹን ጸገማት ከም ዜረስዓካ ገለጹ።
ኣብ 50ታት ዕድሚኦም ዚርከቡ ሚሸልን ማሪ-ኣንየስን እተባህሉ ደቂ ፈረንሳ ዝዀኑ ሰብ ሓዳር፡ ሓሙሽተ ዓመት ይገብር ናብ በኒን ገዓዙ። መጀመርታ ተጨኒቖም እዮም ነይሮም። ሚሸል፡ “ገሊኣቶም ነቲ ዝገብርናዮ ጕዕዞ፡ ኣብ ቀጢን ገመድ እናኸደ ዓረብያ ምስ ዚደፍእ ሰብ ኣመሳሲሎምዎ እዮም። ኣብቲ ዓረብያ ዝደየብና ድማ ንሕና ኢና። እቲ ነታ ዓረብያ ዚደፍኣ የሆዋ ምዃኑ እንተ ዘይንፈልጥ ኔርና ግና ምረዓድና። ስለዚ፡ ምእንቲ የሆዋ ኢልናን ምስኡ ዄንናን ተጓዓዝና” በለ።
ብኸመይ ከም እትዳሎ
እቶም ኣብቲ ዝያዳ ዓየይቲ ዜድልዩሉ ቦታ ዜገልግሉ ኣስፋሕቲ፡ ነዚ ዚስዕብ ስጕምትታት ብምውሳድ ክትዳሎ ኣገዳሲ ምዃኑ የጕልሑ፦ ኣቐዲምካ መደብ ኣውጽእ። ከከም ኵነታቱ ምትዕርራይ ግበር። ገንዘብ ኣይተባኽን። ኣብ የሆዋ ተወከል።—ሉቃስ 14:28-30።
እቲ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ሴባስትያን፡ “ኣነን ዦሃናን ቅድሚ ምግዓዝና ንኽልተ ዓመት ዚኣክል ንመዘናግዒ እነውጽኦ ወጻኢታትና ብምንካይን ዘየድሊ ነገራት ብዘይምዕዳግን ገንዘብ ኣዋህለልና” በለ። ኣብ ወጻኢ ሃገር ብቐጻሊ ምእንቲ ኼገልግሉ፡ ኣብ ዓዓመት ንሒደት ኣዋርሕ ኣብ ኤውሮጳ ይሰርሑ እዮም። ኣብቲ ኻልእ ኣዋርሕ ድማ ኣብ በኒን ፈለምቲ ዀይኖም ይዓይዩ።
ማሪ-ተሬዝ ሓንቲ ኻብተን ካብ ወጻኢ ሃገራት ናብቲ ዝያዳ ዓየይቲ ዜድልዩሉ ምዕራብ ኣፍሪቃ ንኼገልግላ ዝገዓዛ፡ ብገምጋም 20 ዝዀና ንጽል ኣሓት እያ። ንሳ ኣብ ፈረንሳ መራሒት ኣውቶቡስ ኰይና እያ እትዓዪ ነይራ፣ ብ2006 ግና ንሓደ ዓመት ፈላሚት ኰይና ንኸተገልግል ናብ ኒዠር ገዓዘት። ነዊሕ ከይጸንሐት ከኣ፡ እዚ ብሓቂ እትምነዮ ዝነበረት ናብራ ምዃኑ ተገንዘበት። ከምዚ ኸኣ በለት፦ “ናብ ፈረንሳ ምስ ተመለስኩ፡ ንኣስራሒየይ መደባት ስራሐይ ከተዓራሪ ኸም ዝደሊ ነጊረዮ፣ ኣስራሒየይ ድማ ኪቕይረለይ ፍቓደኛ ዀይኑ። ስለዚ ድማ፡ ካብ ግንቦት ክሳዕ ነሓሰ ኣብ ፈረንሳ መራሒት ኣውቶቡስ ኰይነ እዓዪ፡ ካብ መስከረም ክሳዕ ሚያዝያ ድማ ኣብ ኒዠር ፈላሚት ኰይነ አገልግል” በለት።
እቶም “ቅድም መንግስቲ ኣምላኽ” ዚደልዩ ሰባት፡ የሆዋ ዜድልዮም ዘበለ ኸም ዚህቦም ኪተኣማመኑ ይኽእሉ እዮም። (ማቴዎስ 6:33) ንኣብነት፡ ነቲ ሳፊራ ዘጋጠማ እስከ ንርአ። ሳፊራ ኣብ 20ታት ዕድሚኣ እትርከብ ኣብ በኒን ፈላሚት ኰይና እተገልግል ዘላ ጓል ፈረንሳ እያ። ብ2011፡ ኣብ ኣፍሪቃ ንሻድሻይ ዓመታ ርእሳ ኽኢላ ምእንቲ ኸተገልግል፡ ገንዘብ ንኽትረክብ ናብ ፈረንሳ ተመልሰት። ከምዚ ኸኣ በለት፦ “እዋኑ ዓርቢ፡ ስራሕ ዜብቅዓሉ መዓልቲ እዩ ነይሩ፣ ግናኸ ነቲ ዚቕጽል ዓመት ዚኸውን እኹል ገንዘብ ምእንቲ ኽረክብ፡ ብተወሳኺ፡ ዓሰርተ መዓልቲ ኽሰርሕ ኣድልዩኒ ነይሩ። ኣብ ፈረንሳ ድማ ክልተ ሰሙን ጥራይ እየ ኽጸንሕ ዝኽእል ነይረ። ንየሆዋ፡ ኵነታተይ ጠቒሰ ብጸሎት ነገርክዎ። ድሕሪኡ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ካብ ሓደ ትካል ስልኪ ተደዊሉ፡ ንሓንቲ ሰብ ንኽልተ ወርሒ ኽትክኣ ዝኽእል እንተ ዀይነ፡ ሕቶ ቐረበለይ።” ሳፊራ፡ በታ እትትክኣ ሰራሕተኛ ስልጠና ንኺውሃባ፡ ሰኑይ ናብቲ ቦታ ኸደት። ኣስዒባ እውን፡ “እታ እተተክአት ሰራሕተኛ፡ ቤት ትምህርቲ ኣገልግሎት ፈለምቲ ምእንቲ ኽትካፈል፡ ናይ ዓሰርተ መዓልቲ ዕረፍቲ ዜድልያ ዝነበረት ክርስትያን ሓብቲ ምዃና ምስ ፈለጥኩ፡ ደንጽዩኒ እዩ። ሓለቓኣ፡ መተካእታ እንተ ዘይተረኺቡ፡ ዕረፍቲ ኽትወጽእ ኸም ዘይፈቕደላ ነጊርዋ ነይሩ እዩ። ንሳ እውን ከማይ፡ ንየሆዋ፡ ኢዱ ኼእቱ ለሚናቶ ነይራ እያ” ብምባል ገለጸት።
ምንጪ ናይ ሓቂ ዕግበት
ገሊኦም ኣሕዋትን ኣሓትን ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ንሓያሎ ዓመታት ኣገልጊሎም እዮም፣ ኣብኡ ንኺነብሩ ድማ ወሲኖም እዮም። ገሊኣቶም ከኣ፡ ንሒደት ዓመታት ድሕሪ ምግልጋሎም ናብ ዓዶም ተመሊሶም እዮም። ግናኸ፡ ሕጂ እውን እንተ ዀነ፡ እቶም ቅድሚ ሕጂ ኣብቲ ዝያዳ ዓየይቲ ዜድልዩሉ ዘገልገሉ ኣስፋሕቲ፡ ካብቲ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዘገልገሉሉ ዓመታት ይጥቀሙ ኣለዉ። ናይ ሓቂ ዕግበት ኪርከብ ዚኽእል፡ ንየሆዋ ብምግልጋል ምዃኑ ተማሂሮም እዮም።
^ ሕ.ጽ. 6 ቤት ጽሕፈት ጨንፈር በኒን፡ ኣብተን ፈረንሳይኛ ዚዝረበለን ኣርባዕተ ሃገራት ንዘሎ ዕዮ ብሓላፍነት ይቈጻጸሮ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ኣገልግሎት ሚስዮናውነት እንታይ እዩ፧
ሚስዮናዊ ምዃን እንታይ የጠቓልል፧ እንታይ ፍሉይ ስልጠና እዩ ዚውሃብ


text:
ምዕራፍ 48
ተኣምራት እኳ እንተ ገበረ፡ ሰብ ናዝሬት ኣይተቐበልዎን
ማቴዎስ 9:27-34፣ 13:54-58 ማርቆስ 6:1-6
የሱስ ንኽልተ ዕዉራትን ንሓደ ዓባስን ኣሕወየ
ሰብ ናዝሬት ኣይተቐበልዎን
የሱስ ኪዓዪ እዩ ውዒሉ። ካብ ዞባ ደካጶሊስ ብባሕሪ ተጓዒዙ ምስ መጸ፡ ነታ ደም ዚፈስሳ ዝነበረ ሰበይቲ ኣሕውዩን ንጓል ያኢሮስ ኣተንሲኡን ነይሩ እዩ። እታ መዓልቲ ግና ኣይተወድአትን ነይራ። የሱስ ካብ ቤት ያኢሮስ ኪወጽእ ከሎ፡ ክልተ ዕዉራት ዓው ኢሎም፡ “ኦ ወዲ ዳዊት፡ ምሓረና” እናበሉ ሰዓብዎ።—ማቴዎስ 9:27።
ንየሱስ “ወዲ ዳዊት” ኢሎም ብምጽዋዕ፡ የሱስ ወራሲ ዝፋን ዳዊት፡ ማለት መሲሕ ከም ዝዀነ ዘለዎም እምነት እዮም ዚገልጹ ነይሮም። የሱስ ግና ምናልባት ዘይምሕላሎም ኪርኢ ደልዩ እዩ ዚኸውን፡ ነቲ ሓገዝ ንምርካብ ዚገብርዎ ዝነበሩ ጻዕሪ ሸለል ዝበሎ መሰለ፣ ንሳቶም እውን ኣይተሓለሉን። የሱስ ናብ ቤት ምስ ኣተወ፡ እቶም ክልተ ሰባት ስዒቦምዎ ኣተዉ። ንሱ ኸኣ፡ “እዚ ኽገብር ከም ዝኽእልዶ ትኣምኑ ኢኹም፧” ኢሉ ሓተቶም። ንሳቶም ከኣ፡ “እወ ጐይታይ” ኢሎም ብምትእምማን መለሱሉ። ሽዑ፡ የሱስ፡ “ከም እምነትኩም ይኹነልኩም” እናበለ ኣዒንቶም ተንከዮም።—ማቴዎስ 9:28, 29።
ብሃንደበት ከኣ ኪርእዩ ኸኣሉ! ድሕርዚ፡ የሱስ ከምቲ ኣቐዲሙ ንኻልኦት ከየውርዩ ዝነገሮም፡ ነዚኣቶም እውን ከምኡ ኢሉ ኣዘዞም። ንሳቶም ግና ስለ እተሓጐሱ፡ ጸኒሖም ብዛዕባኡ ኣብ ኵሉ ኣውረዩ።
ንሳቶም ኪኸዱ ኸለዉ፡ ጋኔን ዝሓደሮ ዓባስ ኣምጽኡሉ። የሱስ ነቲ ጋኔን ምስ ኣውጽኦ፡ እቲ ሰብ ብኡብኡ ኺዛረብ ጀመረ። እቶም ህዝቢ ኸኣ፡ “ከምዚ ዝበለስ ኣብ እስራኤል ከቶ ኣይተራእየን” ኢሎም ተገረሙ። ኣብኡ ፈሪሳውያን እውን ነበሩ። ነቲ ተኣምራት ኪኽሕድዎ ስለ ዘይከኣሉ ድማ፡ “ንኣጋንንቲ ብሓለቓ ኣጋንንቲ እዩ ዜውጽኦም” ብምባል ብዛዕባ እቲ የሱስ ተኣምራት ዚገብረሉ ሓይሊ ዘለዎም ክሲ ደገምዎ።—ማቴዎስ 9:33, 34።
ድሕርዚ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ የሱስ ናብ ዓዱ ናብ ናዝሬት ተመልሰ፣ ደቀ መዛሙርቱ ድማ ምስኡ ነበሩ። ሓደ ዓመት ኣቢሉ ይገብር፡ ኣብኡ ኣብ ዚርከብ ምኵራብ ምሂሩ ነበረ። እቶም ሰባት መጀመርታ በቲ ዝበሎ ተገሪሞም እኳ እንተ ነበሩ፡ ጸኒሖም ግና በቲ ትምህርቱ ሓሪቖም ኪቐትልዎ ፈቲኖም ነይሮም እዮም። የሱስ ግና ነቶም ናይ ቀደም ጐረባብቱ ኸም ብሓድሽ ኪሕግዞም ፈተነ።
ብሰንበት ኪምህሮም ኢሉ ናብ ምኵራብ ከደ። ብዙሓት ድማ ተገሪሞም፡ “እዚ ሰብ እዚ፡ ነዚ ጥበብን ነዚ ግብርታት ሓይልን ካበይ ረኺብዎ፧” ኢሎም ሓተቱ። ኣስዕብ ኣቢሎም ድማ፡ “እዝስ ወዲ እቲ ጸራቢ ደይኰነን፧ ኣዲኡስ ማርያም እትብሃል ደይኰነትን፧ ኣሕዋቱኸ ያእቆብን ዮሴፍን ስምኦንን ይሁዳን ደይኰኑን፧ ኣሓቱስ ኵላተን ምሳናዶ የለዋን፧ ንሱ ደኣ ነዚ ዅሉ ኻበይ ረኺብዎ፧” በሉ።—ማቴዎስ 13:54-56።
እቶም ሰባት፡ የሱስ ከማታቶም ተራ ሰብ እዩ መሲልዎም ነይሩ። ‘ኪዓቢ ኸሎ ርኢናዮ ኢና። ከመይ ኢሉ መሲሕ ኪኸውን ይኽእል፧’ ኢሎም ድማ ሓሰቡ። ስለዚ፡ ንዅሉ እቲ ዓብዪ ጥበብን ግብርታት ሓይልን ዜጠቓልል መርትዖ ርእዮም ክነሶም፡ ኣይተቐበልዎን። ቤተ ሰቡ እኳ ኸይተረፉ ኣጸቢቖም ስለ ዚፈልጥዎ፡ ብእኡ ተዓንቀፉ፣ ስለዚ ኸኣ ንሱ፡ “ነብዪ ብዘይካ ኣብ ዓዱን ኣብ ቤቱን ኣይንዓቕን እዩ” በሎም።—ማቴዎስ 13:57።
እወ፡ የሱስ ብዘይምእማኖም ተገረመ። ስለዚ፡ “ብዘይካ ንሒደት ሕሙማት ኣእዳዉ ኣንቢሩ ዘሕወዮም” እምበር፡ ኣብኡ ተኣምራት ኣይገበረን።—ማርቆስ 6:5, 6።


text:
ንቕሑ! ጥሪ 2013
ኣብዛ ንጥቕሚ ርእሳ እተቐድም ዓለም፡ ሓለይቲ ውሉዳት ምዕባይ
ገሊኣቶም ወለዲ ዚገብርዎ፡ ሰለስተ ልሙድ ጌጋታት ንኸይትፍጸም እንታይ ኪሕግዘካ ኸም ዚኽእል።
ካብ ከባቢ ዓለም
ካብ መላእ ዓለም ብዛዕባ እተረኽበ እዋናዊ ፍጻመታትን ኣገዳሲ ነጥብታትን ዚገልጽ ሓበሬታ ርኸብ።
ምስ ዝባጽሐ ውሉድካ ብኸመይ ከም እትዘራረብ
ምስ ዝባጽሐ ውሉድካ ኽትዘራረብ ከለኻ፡ ትበሳጮዶ፧ ከምኡ ዓይነት ጸገም ዜጋጥም በየናይ ረቛሒታት እዩ፧
ሓንቲ ባዮከሚከኛ ብዛዕባ እምነታ ዝገለጸቶ
ብዛዕባ እቲ ምርምር ዝገበረትሉ ስነ ፍልጠታዊ ሓቅታትን ስለምንታይ ኣብ ቃል ኣምላኽ ከም እትኣምንን ኣንብብ።
ኣብዛ ንጥቕሚ ርእሳ ጥራይ እተቐድም ዓለም፡ ሓለይቲ ውሉዳት ምዕባይ
ደቅኻ ኣብ ጥቕሚ ርእሶም ጥራይ ምእንቲ ኸየተኵሩ ኽትሕግዘሉ እትኽእል ሰለስተ መዳያት መርምር።
ናብ ካመሩን እተገብረ ምብጻሕ
ብዛዕባ ባህልታትን ህዝብታትን እዛ ኣፍሪቃዊት ሃገር ኣንብብ።
ገነት
ኣብ ሰማይ ድያ ዘላ ወይስ ኣብ ምድሪ እትህሉ ናይ ሓቂ ቦታ እያ፧ ኣብኣ ኪነብር ዚኽእል መን እዩ፧
ባር-ተይልድ ጎድዊት እትብሃል ዑፍ ኣንፈታ እትፈልጠሉ መገዲ
ብዛዕባ እቲ እታ ባር-ተይልድ ጎድዊት እትብሃል ዑፍ ንሸሞንተ መዓልቲ እትገብሮ ዜደንቕ ፍልሰት ኣንብብ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ናይ ሓዘን መግለጺ፣ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡
- ደምዳሚ መግለጺ፣ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ-ኣካል፡ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደ.ግ.ሓ.ኤ/
- ቃል ሓዘን ጨንፈር ሽወደን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
- ቃል ሓዘን ግንባር ሃገርዊ ድሕነት ኤርትራ/ ሕድሪ ጨንፈር ጀርመን
- ናይ ሓዘን መግለጺ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ
- ኤርትራ ካብ 2015 ንነጀው ቀጥታ ተጠቃዒት ናይ’ቲ ብኤል ኒኖ ዝፍለጥ ምዝባዕ ኣየር ኮይና ምጽናሐ ተገሊጹ
- ናይ ሓዘን መግለጺ ብደግሓኤ ዞባ ኤውሮጳ
- ናይ ሐዘን መግለጺ
- ቃል ሓዘን
- መግለጺ ሓዘን፡
- ክልተ ዲፕሎማት ስርዓት ህግደፍ ነቲ ስርዓት ከም ዝራሕርሑ ይግለጽ ኣሎ
- ምስጋና
- ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያ ዝተባህለ ማሕበረ ተመስሪቱ
- ኤርትራውያን ተቐማጦ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ሓድሽ ዓመት 2017 ብሓባር ጸንቢሎም
- ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ “ እንዳ ማርያም ” ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ኣድማ ኣካይዶም !!
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 42 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 06 January 2017
ካልኦት ዘዝበልዎ እናደገምካ ብተስፋ ካብ ምባር፡ ኣብ መሬትካ ሰቢትካ ናትካ ምግባር
መሰረት ኣብ ዘለዎ ተስፋ ምግባር ዝነበረ፡ ዝቕጽልን ኣወንታውን’ዩ። ምኽንያቱ ካብ ዝተሓተ ደረጃ መነባብሮ ተማሂረ፣ ሰሪሐ፣ ነጊደ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክሰጋገርየ፡ ንነብሰይ ኮይነይ ጸገም ቀርባ ስድራ ቤተይን ሃገረይ ኣብ ምቅላል ገለ ቁም-ነገር ከበርክት’የ ኢልካ ምትስፋው መሰረት ዘለዎ ብሩህ ተስፋ’ዩ። ነዚ ብሩህ ተስፋ ናብ ፍረ ንምልዋጥ መደባት ኣውጺእካ ብስራሕ ምስእተሰንዮ ከኣ ዝያዳ ሞራልን ድምቀትን ይህልዎ። ናይ ብሓቂ ፍረኡ ዝረአ ተስፋ ከኣ ንጭቡጥ ዓቕምኻን ትነብረሉ ዘለኻ ኩነታትን ዘገናዘበን ምስ ዝኸውን’ዩ። ጭቡጥ ናይ ስራሕን ትምህርትን ዓቕምኻ ኣብ ጸብጻብ ከየእተኻ መግዝኢ ባኒ ስኢንካ ጾምካ እናሓደርካ፡ ካልኦት ንነብሶም ክሕሾም ንዘውጽኦ ፖሊሲ እናማዕደኻ፡ ብኣቋራጭ ወናኒ ፋብሪካ ክትከውን ምትስፋው ግን ፍረ ዘይብሉ ከንቱ ሕልሚ’ዩ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ዘይነበረካ ዘምጽእ’ዩ። ኩሉ ተስፋታትን ሕልምታትን ዓቕምኻ ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ ኢድካ ዘሎ ሃብትን ጸጋታትን ብግቡእ ብምጥቃም ክጅምር እንከሎ’ዩ ጽቡቕ ዝኸውን። ናትካ ከይገበርካ ካልኦት ብዘውጽኡልካ ፖሊሲ እናተመራሕካ፡ ብመጽናዕትን ምርምርን ብዘረጋገጽዎ ቴክኖሎጂካዊ ምዕባለ ብኣቋራጭ ማዕሪኦም ክትስራዕ ምትስፋው ባዶነት’ዩ ንምባል’ኳ ዝኸብድ እንተኾነ ልክዕካ ዘይምፍላጥ ከም ዘለዎ ግን ዝከሓድ ኣይኮነን።
ብዙሓት ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ምሕደራኦም ከየመዓራራዩን፡ ኣብ ልኡላዊ ግዝኣቶም ዘሎ ጸጋታት ብግቡእ ከይተጠቕሙን ብይበሃል ኣሎ ሃብቲ ናይ ካልኦት ተኻፊሎም ክነብሩ እናማዕደው ዘመኑ ዘመነ ስልጣነ’ዩ። ሰፋሕ ዓለም ብግሎቫላዜንሽን ጸቢባን ተቐራሪባን’ያ። ናተይ፣ ባህለይ፣ ግዝኣተ ዝበሃል መድረኽ ዝሰገሮ ድሑር ኣተሓሳስባ’ዩ። ምስ ዘመን ኣምጸኦ ስልጣነ ( ግሎቫላዜሽን) ምኻድን ምቅድዳምን’ዩ ዘውጽእ ..ወዘተ እናተባህለ ንልዕሊ 20 ዓመታት ተደጋጊሙ ክግለጽ፡ መንግስታት ፖሊሲታቶም ምስኡ ኣጠዓዒሞም ክቐርጹ፡ ብፍላይ’ቲ ገና ኣብ ናይ ንእስነት ዕድሜኡ ዝተቐበሎ ወለዶ፡ ክሳብ ንስሩት ኣወንታዊ ባህሉ፣ ታሪኹ፣ ቋንቋኡ፣ ሃይማኖቱ፣ ብምንዓቕን ብምቁንጻብን ብመስኮት ቴለቪዥን ዝረኣዮን ብመርበባት ሓበሬታን ፊልምን ዝተዓዘቦን ንምምሳል፡ ኣብ ኣከዳድናኡን ቆርበቱን ዘይነበረን ክጥዒ ዘይብሉን ለውጢ ብምትእትታው ገዛኢ ኣተሓሳስባ ኮይኑ ጸኒሑ። እቲ ሓቂ ግን ከምኡ ኣይኮነን። ዓለም ዋላ’ኳ ብመራኸቢታት ዝተቐራረበት እንተመሰለት፡ ብተግባር ግን ካብ ዝነበረቶ ሰፊሓን ተፈላልያን ደኣምበር ኣይጸበበትን። እቲ ንዓለም ኣቐራሪብዋ ዝበሃል ዘሎ መራኸቢታት ዋንነቱ ናይ ውሑዳት፡ ኣግገሎቱ’ውን ከከም ኩነታቱ ብድሌት ውሑዳት ዋናታቱ ዝውሰን’ዩ። ዘመሓላልፎ መልእኽቲ’ውን ከምኡ ኣወንታዊ ጎኑ ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ምስ ንግድን ትርፍን ተቓኒዩ፡ ንዝነበረ ናይ ህዝብታት ኣወንታዊ ክብርታት፣ ሃይማኖታዊ ስነ-ምግባር፣ ፈሪሓ እግዝኣብሄርን ሓበራውነት መንስፈሳት ኣህሲሱ፡ ግዝያዊ ህይወት ንዓይ ይጥዓመኒ ጨካን ነፍሰ ፍትወትን ኣብ ኣእምሮ ደቂ-ሰባት ክስዕርር ዝገበረ ኣሉታዊ ገጹ’ዩ።
ግሎቫላዜሽን ክኒዮ’ቲ ብመራኸቢ ብዙሓንን ፍርያት ስነ-ጥበብን ኣቢሉ ንማሕበረ-ሰብ ዓለም የቀራርብ ኣለኹ ብዝብል ዝብሕጉጎ ዘሎ ኣወንታዊ ባህላዊ ክብርታት፡ ኣብ ፍትሓዊ ምክፍፋል ሃብትን ክብረት ሰብኣዊ መሰላትን ፈጢርዎ ዘሎ ጋግ’ውን ኣዝዩ ገዚፍን ኣሰካፍን’ዩ። ዓለምና ብኣህጉራትን ልኡላውያን ሃገራትን ዝተኸፋፈለት’ያ። ይኹን’ምበር ነቲ ኣህጉራትን ልኡላዊ ሃገራትን ዝመርሑን ዘመሓድሩን መንግስታትን ውድባትን’ኳ እንተሃለው፡ ብተግባር ግን ንዓለም ብፖለቲካዊ መዳይ ዘመሓድሩን ሃብቲ ዝቆጻጸሩን ግን ብመንጽር ብዝሒ ህዝቢ ዓለም ኣዝዮም ውሑዳት ሰባት’ዮም። እቶም ውሑዳት ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ዝርከቡ ሰብ ዓበይቲ ኢንዱስትሪያዊ ትካላት፡ ኣብ ዝነብርሉ ዘለው ሃገር ጥራሕ ዘይኮነ፡ ርሑቕ ማይላት ተጓዒዞም ብስመ ግሎቫላዜሽንን ፖሊሲ ነጻ ዕዳጋን ባህሪያዊ ጸጋታት ናይ ዘይማዕበላ ሃገራት ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ብምግምባት፡ ሚሊዮናት ዘይኮነ ብቢሊዮን ዝቑጸሩ ሰብኣውያን ፍጡራት ውሕስነት ዕለታዊ መግቢ ስኢኖም ንሓደጋ ክቃልዑ’ዩ ገይርዎም ዘሎ። ግሎቫላዜሽንን ፖሊሲ ነጻ ዕዳጋን ብመንጽር ክብረት ሰብኣዊ መሰላት ምስ እንምልከት’ውን ኣዝዩ ኣሰካፊ ኮይኑ ኢና እንረኽቦ። ሰብ ከም ሰብ ብህይወት ናይ ምንባር መሰል ኣለዎ። ብህይወት ዘንብሮ መሰረታዊ ነገራት ክረክብ ኣለዎ …ወዘተ ዝብል ዝደጋገም መግለጺታት ምስማዕ’ኳ ልሙድ እንተኾነ፡ ኣብ ባይታ ግን ኣይረአን። ኩሉ ብኣንጻሩ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። እቲ ኣብ ልዕሊ ህይወት ብዙሓትን ውጹዓትን ዝፍጸም ኢ-ሰብኣዊ ጭካኔ ካብ ምድግጋሙ ዝብገስ፡ ብስቓይን ሞትን ደቂ ሰባት ዘይግደስ ኣተሓሳስባ ይስዕርር ከም ዘሎ ኢና ንዕዘብ ዘለና።
ሃንደስቱ ብዙሕ ዝመደርሉ፡ ብዙሓት ድማ ናቶም ገዲፎም ብኣቋራጭ ሰብ ጸጋ ክኾኑ፡ ዝዓበይሉ ኣወንታዊ ባህልን ሃይማኖታዊ ስነ-ምግባርን ረሲዖም፡ ብግዝያዊ ዘብለጭልጭ ነገራዊ ረብሓታት ተማሪኾም፡ ገንዘብ ንምርካብ ብኣንጻር ተፈጥሮ ዝሃቦም መሲሎም ክረኣዩ፡ ጫፍ ሒዞም ዘመኑ ዘመነ ግሎቫላዜሽን’ዩ ኣብ ዝደለኻዮ ዓለም ከይድካ ሰሪሕካ ምንባር ዝኽልክለካ የለን እናበሉ ከጫፍርሉ ንዝጸንሑ ዝህርም ኩነታት ይምዕብል ከምዘሎ ዘመላኽቱ ነገራት ይቀላቐሉ ኣለው። እቲ ንመሰል ውጹዓትን ብዙሓትን ዝማጎት፣ ብክብረት ሰብኣውነትን ምክፍፋል ሃብትን ዝግደስ ጸጋማዊ ፖለቲካዊ ኣረኣእያታት ለጠቕ ዝበለሉ፡ ንረብሓ ውሑዳት ዝጣበቕ ኣረኣእያ የማናዊ ክንፍታት ድማ ዓለማዊ ፖለቲካዊ ስልጣን ክቆጻጸር ተስፋ ዝሰነቐሉ ውድዕነት ይፍጠር ኣሎ። ሓድሽ ተመራጺ ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ፡ ኣመሪካ ናይ ኣመሪካውያን ጥራሕ’ያ። ካብ ካልእ ዝመጽእዋ ስደተኛታት ክትቅበል የብላን፡ ኣመንቲ ምስልምና ክኣትውና የብሎምን፡ መሰል ደቂ-ኣንስትዮ ኣይነኽብርን፡ ዓለም ብሓይሊ’ያ ክትመሓደር ዘለዋ፡ ከምኡ ንምግባር ከኣ ሓንቲ ሓያል ኣመሪካ ምርግጋጽ’ዩ ዕላማይ ክብል ብወግዒ ዝገለጾ፡ ንግሎቫላዜሽን ፖሊሲ ነጻ ዕዳጋን ተስፋኛታትን ዝሃርም’ዩ። ናይ ትራምፕ ኣብ ስልጣን ምምጻእ ዝሰምዑ ኣብ ኤውሮጳ ዝርከቡ የማናውያን ሰልፍታት ዘስምዕዎ መግለጺ ሓጎስ፡ ኣብ ምርጫታት ዘቃልሕዎ ዘለው ኣኽራሪ ዓሌታዊ መልእኽቲ፡ ኣብ ላቲን ኣመሪካ ምስምስ እናፈጠርካ ኣብ ልዕሊ ጸጋማዊ ኣረኣእያ ኣለዎም ዝበሃሉ መራሕቲ ዝግበር ዘሎ ውዲታት ኣብ ግምት ኣእቲኻ ክምዘን እንከሎ ግሎቫላዜሽንን ነጻ ዕዳጋን ዝበሃል ብሃንደስቱ ይህረም ከም ዘሎ ትርዳእ።
ስለዚ መፍትሒ ናይ’ዚ፡ ባህልኻ፣ ሃይማኖትካ፡ ልኡላዊ መሬትካ፡ ነጻ ፖለቲካዊ ሕርያኻ ገዲፍካ፡ ካልኦት ዘዝበልዎ እናደገምካን ኣብኣቶም ድማ ተሓንጊርካ ብኣቋራጭ ዘይነበረት ዓለም ፈጢርካ በዓል ጸጋ ክትከውን ካብ ምትስፋው፡ መዓንጣኻ ኣስጢምካ ዘለካ ውሽጣዊ ጸገማት ብኩለ-መዳያዊ ቃልሲ ኣሊኻ፡ ኣብ መሬትካ ሰቢትካ ብናትካን መንነትካን ኮሩዕካ ንምንባር ምርብራብ’ዩ። ከምኡ ምግባር ምስ ዘይከኣልን ዓለም ብግሎቫላዜሽንን ፖሊሲ ነጻ ዕዳጋን ጸቢባ’ያ ገና ናብ ሓደ ቁሸት ክትቅየር’ያ እናበልካ ብተስፋ ምንባር እንተትመሪጹ ግን፡ እዚ ናትናዩ ንስኻ ስደተኛ ኢኻ፡ ኣይንደልየካን ናብ ሃገር ኪደልና ኢሉ ምስናይ ውርደቱ ዘገድድ ስምዒታት ልዕልና ይሕዝ ከም ዘሎ ምግንዛብ ጽቡቕ’ዩ። ስለዝኾነ ናትካ’ዩ ናትካ’ሞ ናብ ናትና ንጠምት። ዘለና ዘቤታዊ ፖለቲካዊ ጸገማት ብቓልሲ ፋቲሕና ብናትና ንኹራዕ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 06-01-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
- መጸዋዕታ ንኣገዳሲ ህዝባዊ ኣኼባ
- ዕድመ መጋቢት 8 2016 ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ ሰሚናር ኣብ ከተማ ስቶክሆልም اجتماع جماھیري مھم في مدینة استوكھلم مظلھ الارتریھ السویدیة لتغییر Important Public Seminar in Stockholm Sweden
- ዕድመ ንሓዲሽ ዓመት አብ ከተማ ኰለን/ጀርመን
ሓተታ-ርእይቶ-መልእኽቲ
- ፖሎቲካ መገለይሲ ቐየስገው፣ ዓውተር ደርብሲ አልግድ (ጥበብድ) ገምድገው ሓሪረትል ለመለም የንቱታት ለቡኑኽር ጉኑዂር መንድርተነኲ።
- ባሕሪ ኤርትራ ጥሙይ ዘየዕንግል፡ ድራር ዓይኒ
- ሰሪሕናን ንሰርሕ ኣለናን በበይኑ’ዩ
- ኣብ እንዳ ህግደፍ ሓተትን ተሓታትን ኩሎም ሓደ
- ካልኦት ዘዝበልዎ እናደገምካ ብተስፋ ካብ ምባር፡ ኣብ መሬትካ ሰቢትካ ናትካ ምግባር
- ነውራም መራሒ፡ ነውራማት ደገፍቲ
- Initiating Ethio- Eritrea Dialogue for Democratic Development
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ሀ5
ኣሰዃዅዓ መለኮታዊ ስም ኣብ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ
ምሁራት መጽሓፍ ቅዱስ እቲ በተን ቴትራግራማተን (יהוה) ዚውከል ብሕታዊ ስም ኣምላኽ ኣብ በዅሪ ጽሑፍ ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ዳርጋ 7,000 ሳዕ ከም ዚርከብ ይኣምኑሉ እዮም። ብዙሓት ግና ኣብ በዅሪ ጽሑፍ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ኸም ዘየልቦ እዮም ዚኣምኑ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ መብዛሕትኡ ዘመናዊ ትርጉማት መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ትርጉም እቲ ሓድሽ ኪዳን ተባሂሉ ዚጽዋዕ ክፋል፡ ስም የሆዋ ኣይጥቀምን እዩ። ካብቲ እተን ቴትራግራማተን ዚርከባሉ ኽፋል ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ እተወስደ ጥቕስታት ኺትርጐም ከሎ እኳ፡ ብዙሓት ተርጐምቲ ኣብ ክንዲ ብሕታዊ ስም ኣምላኽ፡ “እግዚኣብሄር” ወይ “ጐይታ” እዮም ተጠቒሞም ዘለዉ።
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም ነዚ ልሙድ ተግባር እዚ ኣይስዕብን እዩ። ኣብ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ንስም የሆዋ ብድምር 237 ሳዕ ተጠቒሙሉ ኣሎ። እቶም ተርጐምቲ ኸምኡ ኺገብሩ ኸለዉ፡ ነዚ ኽልተ ኣገዳሲ ረቛሒ ኣብ ግምት ኣእትዮም እዮም፦ (1) እቲ ሎሚ ዚርከብ ኢደ ጽሑፋት ግሪኽኛ እቲ በዅሪ ጽሑፋት ኣይኰነን። ካብቲ ሎሚ ዘሎ ኣሽሓት ቅዳሓት፡ መብዛሕትኡ ኻብቲ በዅሪ ጽሑፋት እተዳለወሉ ግዜ እንተ ወሓደ ኽልተ ዘመን ጸኒሑ እዩ ተዳልዩ። (2) ኣብቲ ግዜ እቲ፡ እቶም ነቲ ኢደ ጽሑፋት ዚቐድሑ ዝነበሩ ነተን ቴትራግራማተን በታ ኪሪዮስ እትብል “ጐይታ” ዝትርጕማ ናይ ግሪኽኛ ቓል እዮም ዚትክእዎ ነይሮም፡ ወይ ከኣ ድሮ ኸምኡ ኻብ ዝዀነ ኢደ ጽሑፋት እዮም ዚቐድሑ ነይሮም።
ኮሚተ ትርጉም መጽሓፍ ቅዱስ ሓዳስ ዓለም፡ እተን ቴትራግራማተን ኣብ በዅሪ ኢደ ጽሑፋት ግሪኽኛ ኸም ዝነበራ ዜርኢ ሓያል መርትዖ ኸም ዘሎ እዩ ወሲኑ። እዚ ውሳነ እዚ ኸኣ ኣብዚ ዚስዕብ መርትዖታት እተመስረተ እዩ፦
ብግዜ የሱስን ሃዋርያቱን ዝነበረ ቕዳሓት ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ኣብ ብምሉኡ እቲ ጽሑፍ ቴትራግራማተን ሒዙ ነይሩ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ግዜያት፡ ገሊኦም ሰባት ነዚ መደምደምታ እዚ ይቃወምዎ ነይሮም እዮም። ሕጂ ግና ናይ ቀዳማይ ዘመን ዕለት እተዋህቦ ቕዳሓት ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ኣብ ጥቓ ቁምራን ስለ እተረኽበ፡ እዚ ነጥቢ እዚ ብዘየማትእ መገዲ ተረጋጊጹ እዩ።
ብግዜ የሱስን ሃዋርያቱን፡ እተን ቴትራግራማተን ኣብቲ ኻብ ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ እተተርጐመ ትርጉማት ግሪኽኛ እውን ይርከባ ነይረን እየን። ምሁራት ንሓያሎ ዘመናት፡ እተን ቴትራግራማተን ኣብ ኢደ ጽሑፋት ትርጉማት እቲ ኻብ ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ናብ ግሪኽኛ እተተርጐመ ትርጉም ሰብዓ ሊቃናት ከም ዘይርከባ ይኣምኑ ነይሮም እዮም። ኣብ መፋርቕ መበል 20 ዘመን ግና፡ ምሁራት ንገሊኡ ኣዝዩ ጥንታዊ ቝርጽራጽ እቲ ብግዜ የሱስ ዝነበረ ትርጉም ሰብዓ ሊቃናት ኣተኰሩሉ። እቲ ቝርጽራጽ ድማ ብፊደላት እብራይስጢ እተጻሕፈ ብሕታዊ ስም ኣምላኽ ሒዙ ነበረ። ስለዚ፡ ብግዜ የሱስ ብግሪኽኛ ዚርከብ ዝነበረ ቕዳሓት ቅዱሳት ጽሑፋት መለኮታዊ ስም ሒዙ ነይሩ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ኣብቲ ኣብ ራብዓይ ዘመን ድ.ክ. እተዳለወ ኸም ኮዴክስ ቫቲካንን ኮዴክስ ሲናን ዝኣመሰለ ዓበይቲ ኢደ ጽሑፋት እቲ ናብ ግሪኽኛ እተተርጐመ ትርጉም ሰብዓ ሊቃናት፡ ኣብቲ ኻብ ዘፍጥረት ክሳብ ሚልክያስ ዘሎ መጻሕፍቲ፡ እቲ ኣቐዲሙ ኣብ ዝነበረ ኢደ ጽሑፋት ዚርከብ ዝነበረ መለኮታዊ ስም ኣይርከብን እዩ። ስለዚ፡ ኣብቲ ኻብ ሽዑ ንደሓር ዘሎ ጽሑፋት፡ ኣብቲ ሓድሽ ኪዳን ወይ ቅዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ዚብሃል ክፋል መጽሓፍ ቅዱስ፡ መለኮታዊ ስም ዘይርከብ ምዃኑ እምበኣር ዜገርም ኣይኰነን።
የሱስ ብንጹር፡ “ኣነ ብስም ኣቦይ እየ መጺአ” ኢሉ እዩ። ግብርታቱ ‘ብስም ኣቦኡ’ ኸም ዚገብር እውን ኣጕሊሑ እዩ
ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ፡ የሱስ ብዙሕ ሳዕ ንስም ኣምላኽ ከም ዝረቝሐን ንኻልኦት ከም ዘፍለጦን ይገልጽ እዩ። (ዮሃንስ 17:6, 11, 12, 26) የሱስ ብንጹር፡ “ኣነ ብስም ኣቦይ እየ መጺአ” ኢሉ እዩ። ግብርታቱ ‘ብስም ኣቦኡ’ ኸም ዚገብር እውን ኣጕሊሑ እዩ።—ዮሃንስ 5:43፣ 10:25።
ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ብድራኸ መንፈስ እተጻሕፈ መወሰኽታ እቲ ቕዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ስለ ዝዀነ፡ ብሃንደበት ስም የሆዋ እንተ ዚጠፍእ ነይሩ፡ ንሓድሕዱ ዘይቃዶ ምዀነ። ኣብ ኣጋ መፋርቕ ቀዳማይ ዘመን ድ.ክ.፡ ያእቆብ እቲ ወደ መዝሙር ነቶም ኣብ የሩሳሌም ዝነበሩ ሽማግለታት፡ “ኣምላኽ ካብ ኣህዛብ ንስሙ ህዝቢ ምእንቲ ኼውጽእ፡ ንፈለማ ግዜ ኸመይ ገይሩ ቘላሕታ ኸም ዝገበረሎም፡ ስምኦን ኣዘንትዩ ኣሎ” ኢልዎም እዩ። (ግብሪ ሃዋርያት 15:14) ኣብ ቀዳማይ ዘመን ንስም ኣምላኽ ዚፈልጦ ወይ ዚጥቀመሉ ሰብ እንተ ዘይህሉ ነይሩ፡ እዚ ያእቆብ እተዛረቦ ዘረባ ትርጉም ኣልቦ ምዀነ።
ኣሕጽሮት እቲ መለኮታዊ ስም ኣብ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ይርከብ እዩ። ኣብ ራእይ 19:1, 3, 4, 6፡ መለኮታዊ ስም ኣብ ውሽጢ እታ “ሃሌሉያ” ወይ “ሃሌሉያህ” እትብል ቃል ኣሎ። እዛ ቓል እዚኣ፡ ካብተን ቃል ብቓሉ “ንያህ ወድስዎ” ዚብል ትርጉም ዘለወን ናይ እብራይስጢ ቓላት እያ መጺኣ። “ያህ” ድማ ኣሕጽሮት ስም የሆዋ እዩ። ኣብ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ዘሎ ሓያሎ ስማት፡ ንመለኮታዊ ስም ዝሓቘፈ እዩ። ስም የሱስ እኳ “የሆዋ ድሕነት እዩ” ዚብል ትርጉም ከም ዘለዎ መወከሲ ጽሑፋት ይሕብር እዩ።
ጥንታዊ ጽሑፋት ኣይሁድ፡ ክርስትያናት ዝዀኑ ኣይሁድ ንመለኮታዊ ስም ኣብ ጽሑፋቶም ከም እተጠቕሙሉ ይሕብር እዩ። ቶሰፍታ ዚብሃል ብ300 ድ.ክ. ኣቢሉ ኣብ ጽሑፍ እተጠርነፈ ትውፊት፡ ነቲ እተቓጸለ ጽሑፋት ክርስትያናት ብዚምልከት ከምዚ ይብል፦ “መጻሕፍቲ ወንጌላውያን ኰነ መጻሕፍቲ እቶም ሚኒም [ክርስትያናት ዝዀኑ ኣይሁድ ተባሂሉ እዩ ዚሕሰብ] ካብ ሓዊ ኣይደሓነን። የግዳስ፡ ኣብ ዘለዎ ኺቃጸል ተፈቕደ፣ ንሱን እቲ ኣብኡ ዚርከብ መለኮታዊ ስምን።” እዚ ጽሑፍ እዚ ነቲ ኣብ መጀመርታ ኻልኣይ ዘመን ድ.ክ. ዚነብር ዝነበረ ረቢ ዮሴ ዚበሃል ገሊላዊ ዝበሎ ጠቒሱ ኣሎ፣ ንሰንበት ሓዲግካ ኣብ ካልእ መዓልትታት፡ “እቲ ኣብኡ [ኣብ ጽሑፋት ክርስትያናት] ዚርከብ መለኮታዊ ስም ቈሪጽካ ኣውጺእካ ይኽዝን፡ እቲ ዝተረፈ ኸኣ ይቃጸል” ነበረ።
ገሊኦም ምሁራት መጽሓፍ ቅዱስ፡ መለኮታዊ ስም ኣብቲ ኣብ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ዚርከብ ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ እተወሰደ ጥቕስታት ነይሩ ኪኸውን ከም ዘለዎ ይእመኑ እዮም። ዘ ኣንከር ባይብል ዲክሽነሪ ኣብ ትሕቲ “ቴትራግራማተን ኣብ ሓድሽ ኪዳን” ዚብል ኣርእስቲ ኸምዚ ዚብል ሓሳብ ይህብ፦ “ሓ[ድሽ] ኪ[ዳን] ፈለማ ኣብ እተጻሕፈሉ እዋን፡ እተን ቴትራግራማተን፡ እቲ መለኮታዊ ስም፡ ወይ ያህወህ ኣብ ገሊኡ ወይ ኣብ ኵሉ እቲ ኣብ ሓ[ድሽ] ኪ[ዳን] ዚርከብ ካብ ብ[ሉይ] ኪ[ዳን] እተጠቕሰ ጥቕስታት ከም ዝነበረ ዚሕብር እተወሰነ መርትዖ ኣሎ።” ጆርጅ ሃዋርድ ዚብሃል ምሁር እውን ከምዚ ኢሉ እዩ፦ “ቴትራግራም ኣብ ቅዳሓት እቲ ንቕዱሳት ጽሑፋት ቀዳመይቲ ቤተ ክርስትያን መሰረት ዝዀነ መጽሓፍ ቅዱስ ግሪኽኛ [ትርጉም ሰብዓ ሊቃናት] ይጸሓፍ ስለ ዝነበረ፡ ጸሓፍቲ ሓ[ድሽ] ኪ[ዳን] ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት ኪጠቕሱ ኸለዉ፡ ነቲ ቴትራግራም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዝዓቀብዎ ንምእማን ብቑዕ ምኽንያት ኣሎና።”
ፍሉጣት ተርጐምቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ፡ ስም ኣምላኽ ተጠቒሞም እዮም። ገለ ኻብዞም ተርጐምቲ እዚኦም፡ ትርጉም ሓዳስ ዓለም ቅድሚ ምድላዉ ነዊሕ ይገብር እዮም ከምኡ ገይሮም። ኣብዚ መዳይ እዚ ኺጥቀሱ ኻብ ዚከኣሉ ተርጐምትን ትርጉማቶምን ቀጺሉ እንሆ፦ ኤ ሊተራል ትራንስሌሽን ኦቭ ዘ ኒው ተስታመንት . . . ፍሮም ዘ ተክስት ኦቭ ዘ ቫቲካን ማኑስክሪፕት፡ ብሀርማን ሀይንፈተር (1863)፣ ዘ ኢምፋቲክ ዲያግሎት፡ ብበንጃሚን ዊልሰን (1864)፣ ዘ ኢፒስትልስ ኦቭ ፖል ኢን ሞደርን ኢንግሊሽ፡ ብጆርጅ ባርከር ስቲቨንስ (1898)፣ ሰይንት ፖልስ ኢፒስትል ቱ ዘ ሮማንስ፡ ብዳብሊው. ጂ. ራዘርፎርድ (1900)፣ ዘ ኒው ተስታመንት ሌተርስ፡ ብጀይ. ዳብሊው. ሲ. ዋንድ፡ ኣቡን ለንደን (1946)። ብዘይካዚ፡ ኣብ መጀመርታ መበል 20 ዘመን ኣብ ዝወጸ ትርጉም ስጳንኛ፡ ፓብሎ በሶን ዚብሃል ተርጓሚ፡ ነቲ “ጀሆቫ” (Jehová) ዚብል ስም ኣብ ሉቃስ 2:15ን ኣብ ይሁዳ 14ን ኣብ ርእሲ ምእታዉ፡ ዳርጋ ኣብ 100 እግረ ጽሑፋት ከኣ መለኮታዊ ስም ዚኣትወሉ ቦታ ኪኸውን ከም ዚኽእል ሓቢሩ ኣሎ። ካብዚ ትርጉማት እዚ ነዊሕ ኣቐዲሙ ኸኣ፡ ካብ መበል 16 ዘመን ንደሓር ናብ እብራይስጢ እተተርጐመ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ፡ ኣብ ሓያሎ ቦታታት ነተን ቴትራግራማተን ተጠቒሙ ኣሎ። ኣብ ጀርመንኛ ጥራይ፡ እንተ ወሓደ 11 ትርጉማት ኣብ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ፡ “የሆዋ” (ወይ “ያህወህ”) ተጠቒሙ ኣሎ፣ ኣርባዕተ ተርጐምቲ ድማ ነቲ ስም ደድሕሪ “ጐይታ” ዚብል ቃል ኣብ ሓጹር ኣእትዮምዎ ኣለዉ። ልዕሊ 70 ጀርመናውያን ተርጐምቲ ንመለኮታዊ ስም ኣብ እግረ ጽሑፋት ወይ ኣብ ተወሳኺ ርእይቶ ተጠቒሞምሉ ኣለዉ።
ብልዕሊ ሚእቲ ቛንቋ እተዳለወ ትርጉማት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣብ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ መለኮታዊ ስም ሒዙ ኣሎ። ሓያሎ ቛንቋታት ኣፍሪቃን ደቀባት ኣመሪካን እስያን ኤውሮጳን ደሴታት ፓሲፊክን ንመለኮታዊ ስም ብብዝሒ ተጠቒሙሉ ኣሎ። (ዝርዝር እቲ ቛንቋታት ኣብ ገጽ 1550ን 1551ን ርአ።) ተርጐምቲ እዚ ትርጉማት እዚ፡ ንመለኮታዊ ስም ኪጥቀሙ ዝደረኾም ምኽንያት ምስቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ምኽንያታት ተመሳሳሊ እዩ። ገለ ኻብዚ ትርጉማት ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ፡ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝወጸ እዩ፣ ከም ኣብነት ድማ፡ እቲ “ጂሆቫ” (Jihova) ዚብል ስም ኣብ 48 ፍቕድታት 51 ሳዕ ዚጥቀም መጽሓፍ ቅዱስ ሮቱማኛ (1999)፡ እቲ ጃሆዋ (Jahowa) ዚብል ስም 110 ሳዕ ዚጥቀም ናይ ኢንዶነዥያ ትርጉም ባታክ (ቶባ) ኪጥቀስ ይከኣል።
እምበኣር፡ እቲ የሆዋ ዚብል መለኮታዊ ስም ኣብ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ናብ ቦታኡ ንምምላስ ዜኽእል ንጹር መሰረት ከም ዘሎ ኣይጠራጥርን እዩ። ተርጐምቲ ትርጉም ሓዳስ ዓለም ከኣ ከምኡ እዮም ገይሮም። ንመለኮታዊ ስም ብዙሕ ኣኽብሮት ኣለዎም፡ ካብቲ ኣብ በዅሪ ጽሑፍ ዚርከብ ዝነበረ እውን ዋላ ሓንቲ ኸየውጽኡ ይፈርሁ እዮም።—ራእይ 22:18, 19።


text:
ብስራት ጸጋ ኣበስር
‘ብዛዕባ ብስራት ጸጋ ኣምላኽ ኣጸቢቕካ መስክር።’ —ግብ. 20:24።
መዝሙር፦ 10, 25
1, 2. ሃዋርያ ጳውሎስ ንጸጋ ኣምላኽ የማስወሉ ኸም ዝነበረ ብኸመይ እዩ ኣርእዩ፧
ሃዋርያ ጳውሎስ፡ ብቕንዕና፡ “እቲ ንዓይ እተዋህበ ጸጋኡ [ጸጋ ኣምላኽ] . . . ከንቱ ኣይኰነን” በለ። (1 ቈረንቶስ 15:9, 10 ኣንብብ።) ቀደም ንክርስትያናት የሳጕጕ ብምንባሩ፡ ዓብዪ ምሕረት ኣምላኽ ዝረኸበ ሳላ ዋጋ ጻዕሩ ወይ ዚግብኦ ዀይኑ ኸም ዘይኰነ ኣጸቢቑ ተገንዚቡ ነበረ።
2 ኣብ ኣጋ ሞቱ ድማ፡ ነቲ መዓይይቱ ዝነበረ ጢሞቴዎስ፡ “ኣነ ነቲ ሓይሊ ዝሃበኒ ጐይታና ክርስቶስ የሱስ አመስግኖ እየ። ከመይሲ፡ ንኣገልግሎት ብምምዳብ፡ ከም እሙን ቈጺሩኒ እዩ” ኢሉ ጸሓፈሉ። (1 ጢሞ. 1:12-14) እቲ ኣገልግሎት እቲ እንታይ እዩ፧ ጳውሎስ ኣብ ጉባኤ ኤፌሶን ንዝነበሩ ክርስትያናት፡ “ጕያይን ካብ ጐይታና የሱስ እተቐበልክዋ ኣገልግሎተይን ክሳዕ ዝፈጸምኩ፡ ማለት ብዛዕባ ብስራት ጸጋ ኣምላኽ ኣጸቢቐ ኽሳዕ ዝመስከርኩ፡ ንህይወተይ ከም ክብርቲ ገይረ ኣይርእያን እየ” ኢሉ ኺጽሕፈሎም ከሎ፡ ኣገልግሎት እንታይ ከም ዜጠቓልል ገሊጹ ኣሎ።—ግብ. 20:24።
3. ጳውሎስ እንታይ ፍሉይ ኣገልግሎት እዩ ተዋሂብዎ፧ (ኣብ መእተዊ ዘላ ስእሊ ርአ።)
3 ጳውሎስ ንጸጋ የሆዋ ዜጕልሕ እንታይ “ብስራት” እዩ ሰቢኹ፧ ኣብ ኤፌሶን ንዝነበሩ ክርስትያናት፡ “ብዛዕባ እቲ ስሌኹም እተዋህበኒ ጸጋ ኣምላኽ ናይ ምምሕዳር ሓላፍነትሲ ሰሚዕኩም ኣለኹም” በሎም። (ኤፌ. 3:1, 2) ኣይሁዳውያን ዘይኰኑ ሰባት እውን ምስቶም ኣብ መሲሓዊት መንግስቲ ኣምላኽ ምስ ክርስቶስ ኪሓብሩ እተጸውዑ ምእንቲ ኺጽንበሩ፡ ጳውሎስ ንዓታቶም እውን ብስራት ኬበስሮም ተመዚዙ ነይሩ እዩ። (ኤፌሶን 3:5-8 ኣንብብ።) በቲ ንኣገልግሎት ዝነበሮ ቕንኣት፡ ሎሚ ንዘለዉ ክርስትያናት ሰናይ ኣብነት ሰሪዑሎም፡ እቲ እተዋህቦ ጸጋ ኣምላኽ “ከንቱ” ኸም ዘይኰነ ኸኣ ኣርእዩ እዩ።
ጸጋ ኣምላኽ ይድርኸካ ድዩ፧
4, 5. “ብስራት መንግስቲ” ምስ “ብስራት ጸጋ ኣምላኽ” ሕደ እዩ ኽንብል እንኽእል ስለምንታይ ኢና፧
4 ኣብዚ ግዜ መወዳእታ፡ ህዝቢ የሆዋ፡ “እዚ ብስራት መንግስቲ . . . ንምስክር ኵሎም ኣህዛብ ኣብ ኵላ ዓለም” ኪሰብኩ ተመዚዞም እዮም። (ማቴ. 24:14) ኵሉ እቲ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት መንግስቲ ኣምላኽ ክንረኽቦ ብተስፋ እንጽበዮ ዘሎና በረኸት፡ በቲ ብክርስቶስ ኣቢሉ እተገልጸ ጸጋ የሆዋ ስለ ዝዀነ፡ እቲ እንሰብኮ መልእኽቲ፡ “ብስራት ጸጋ ኣምላኽ” እውን ኪብሃል ይከኣል እዩ። (ኤፌ. 1:3) እሞኸ፡ ብደረጃ ውልቀ ሰብ ብቕንኣት ኣብ ኣገልግሎት ብምክፋል ከም ጳውሎስ ንጸጋ የሆዋ ነማስወሉ ዲና፧—ሮሜ 1:14-16 ኣንብብ።
5 ኣብታ ዝሓለፈት ዓንቀጽ፡ ሓጥኣን ከለና ኻብ ጸጋ የሆዋ ብእተፈላለየ መገድታት ብኸመይ ንጥቀም ከም ዘለና ርኢና ኔርና። ስለዚ፡ የሆዋ ፍቕሩ ብኸመይ ይገልጸልና ኸም ዘሎን ሰባት ብደረጃ ውልቀ ሰብ ብኸመይ ኪጥቀሙ ኸም ዚኽእሉን ከነፍልጥ ዕዳ ኣሎና። እሞኸ፡ ሰባት ንጸጋ ኣምላኽ ምእንቲ ኼማስዉሉ ብኸመይ ኢና ኽንሕግዞም እንኽእል፧
ብዛዕባ መስዋእታዊ በጃ ኣበስር
6, 7. ንሰባት ብዛዕባ በጃ ኽንገልጸሎም ከለና፡ ብዛዕባ ጸጋ ኣምላኽ ነበስሮም ከም ዘለና ዚቝጸር ብኸመይ እዩ፧
6 ሎሚ፡ ሓያሎ ሰባት ሓጢኣት ምስ ፈጸሙ ዝበደሉ ዀይኑ ስለ ዘይስምዖም፡ ስለምንታይ በጅነት ከም ዜድልየና ኣይርድኦምን እዩ። ምስናይዚ ግና፡ ብዙሓት ሰባት ኣነባብራኦም ናይ ሓቂ ሓጐስ ከም ዘየምጽኣሎም ይግንዘቡ እዮም። ሓጢኣት እንታይ ምዃኑ፡ ብኸመይ ከም ዚጸልወና፡ ካብ ባርነት ሓጢኣት ሓራ ኽንወጽእ ድማ እንታይ ክንገብር ከም ዘሎና ዚፈልጡ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ምስ ተራኸቡ ጥራይ እዮም። ቅኑዓት ሰባት፡ የሆዋ በታ ዓባይ ፍቕሩን ብጸጋኡን ተደሪኹ፡ ካብ ሓጢኣትን ካብቲ ሳዕቤኑ ዝዀነ ሞትን ምእንቲ ኺብጀወና ኢሉ ንወዱ ኸም ዝለኣኾ ምስ ፈለጡ እፎይታ ረኺቦም እዮም።—1 ዮሃ. 4:9, 10።
7 ጳውሎስ፡ ብዛዕባ እቲ ፍቑር ወዲ የሆዋ፡ “ብእኡ [ብየሱስ]፡ ብደሙ በጃ ተኸፊሉልና፡ ማለት ከም ሃብቲ ጸጋኡ [ጸጋ የሆዋ] ኣበሳና ተሓዲጉልና ኣሎ” ብምባል ጽሒፉ ኣሎ። (ኤፌ. 1:7) መስዋእታዊ በጃ ክርስቶስ፡ ኣምላኽ ንዓና ዘለዎ ፍቕሪ ዝገለጸሉ ዝዓበየ መረጋገጺ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ሃብቲ ጸጋኡ ዜርኢ እዩ። ኣብቲ ዝፈሰሰ ደም የሱስ እንተ ኣሚንና፡ ሓጢኣትና ኸም ዚሕደገልናን ሕልናና ኸም ዚነጽህን ምፍላጥናስ ኣየ ኸመይ ዝበለ እፎይታ ዀን እዩ ዜምጽኣልና! (እብ. 9:14) ነዚ ፍልጠት እዚ ንኻልኦት ምንጋር ብሓቂ ብስራት እዩ!
ሰባት ምስ ኣምላኽ ርክብ ኪምስርቱ ሓግዞም
8. ሓጥኣን ሰባት ምስ ኣምላኽ ኪዕረቑ ዜድልዮም ስለምንታይ እዩ፧
8 ኵሎም ሰባት ምስ ፈጣሪኦም ዕርክነት ኪምስርቱ ይኽእሉ እዮም። ንሕና ድማ ነዚ ኸነፍልጦም ሓላፍነት ኣሎና። ሰባት ብመስዋእቲ የሱስ እንተ ዘይኣሚኖም፡ ኣምላኽ ከም ጸላእቱ እዩ ዚቘጽሮም። ሃዋርያ ዮሃንስ፡ “እቲ ብወዲ ዚኣምን፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ኣላቶ፣ እቲ ንወዲ ዘይእዘዞ ግና፡ ቍጥዓ ኣምላኽ ደኣ ኣብኡ ይነብር እምበር፡ ንህይወት ኣይኪርእያን እዩ” ኢሉ ጸሓፈ። (ዮሃ. 3:36) እቲ ዜሐጕስ ድማ፡ መስዋእቲ ክርስቶስ ምስ ኣምላኽ ኣተዓሪቑና እዩ። ጳውሎስ፡ “ኣቱም ሓሳብኩም ኣብ እኩይ ግብሪ ብምንባሩ፡ ሓደ እዋን ርሑቓትን ጸላእትን ዝነበርኩም፡ . . . ሕጂ ብስጋዊ ሰብነት እቲ ዝሞተ ገይሩ ተዓሪቕኩም እዩ” በለ።—ቈሎ. 1:21, 22።
9, 10. (ሀ) ክርስቶስ ንቕቡኣት ኣሕዋቱ እንታይ ሓላፍነት እዩ ሂብዎም፧ (ለ) እቶም “ካልኦት ኣባጊዕ” ንቕቡኣት ኣሕዋቶም ብኸመይ እዮም ዚሕግዝዎም፧
9 ከምቲ ጳውሎስ ዝበሎ፡ ክርስቶስ ነቶም ኣብ ምድሪ ዘለዉ ቕቡኣት ኣሕዋቱ፡ “ኣገልግሎት ዕርቂ” ሂብዎም እዩ። ጳውሎስ ነቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ቕቡኣት ክርስትያናት ብዛዕባ እዚ ገሊጹሎም ኣሎ። ከምዚ ኸኣ በለ፦ “ኵሉ ግና ካብቲ ብክርስቶስ ኣቢሉ እተዓረቐናን ኣገልግሎት ዕርቂ ዝሃበናን ኣምላኽ እዩ፣ ማለት፡ ኣምላኽ ኣበሳኦም ከይቈጸረ፡ ብክርስቶስ ኣቢሉ ንዓለም ምስ ርእሱ ይዓርቃ ኣሎ፣ ነቲ ቓል ዕርቂ ድማ ንዓና ብሕድሪ ሂቡና ኣሎ። እምበኣር፡ ንሕና ኣብ ክንዲ ክርስቶስ ኣምባሳደራት ኢና፣ ስለዚ፡ ኣምላኽ ብኣና ገይሩ ይምሕጸን ከም ዘሎ እዩ። ኣብ ክንዲ ክርስቶስ ኴንና፡ ‘ምስ ኣምላኽ ተዓረቑ’ ኢልና ንልምን ኣለና።”—2 ቈረ. 5:18-20።
10 እቶም “ካልኦት ኣባጊዕ” ንቕቡኣት ኣሕዋቶም ኣብዚ ኣገልግሎት እዚ ኺሕግዝዎም፡ ከም ክቡር መሰል ገይሮም እዮም ዚርእይዎ። (ዮሃ. 10:16) ከም ልኡኻት ክርስቶስ ኰይኖም ብምግልጋል ንሰባት መንፈሳዊ ሓቂ ኣብ ምምሃርን ብደረጃ ውልቀ ሰብ ምስ የሆዋ ርክብ ኪምስርቱ ኣብ ምሕጋዝን ዝዓበየ እጃም ኣለዎም። እዚ ድማ ኣገዳሲ ኽፋል እቲ ብዛዕባ ብስራት ጸጋ ኣምላኽ ኣጸቢቕካ እትምስክረሉ ዕዮ ስብከት እዩ።
ኣምላኽ ጸሎት ዚሰምዕ ምዃኑ ኣበስር
11, 12. ሰባት ናብ ኣምላኽ ኪጽልዩ ኸም ዘለዎም ኪፈልጡ፡ ብስራት ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
11 ሓያሎ ሰባት፡ ጸሎት ጽቡቕ ከም ዚስምዖም ስለ ዚገብር ዚጽልዩ እኳ እንተ ዀኑ፡ ኣምላኽ ንጸሎቶም ብሓቂ ኸም ዚሰምዖ ግና ኣይኣምኑን እዮም። እዞም ሰባት እዚኦም፡ የሆዋ “ሰማዕ ጸሎት” ምዃኑ ኺፈልጡ የድልዮም እዩ። ሓደ ኻብቶም ጸሓፍቲ መጽሓፍ መዝሙር ዝዀነ ዳዊት፡ “ኦ ሰማዕ ጸሎት፡ ኵሉ ዓይነት ሰብ ናባኻ ኺመጽእ እዩ። ኣበሳይ ዓብሊሉኒ፣ ንስኻ ግና ንጥሕሰትና ኸዲንካዮ” በለ።—መዝ. 65:2, 3።
12 የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ “ብስመይ ገለ እንተ ለሚንኩም፡ ክገብሮ እየ” በሎም። (ዮሃ. 14:14) “ገለ” ኺብሃል ከሎ፡ ምስ ፍቓዱ ዚሰማማዕ ንዘበለ ነገር ከም ዜመልክት ፍሉጥ እዩ። ዮሃንስ፡ “እቲ ኣብኡ ዘሎና እምንቶ እዚ እዩ፦ ከም ፍቓዱ ጌርና እንልምኖ ዘበለ ይሰምዓና እዩ” በለ። (1 ዮሃ. 5:14) ስለዚ፡ ጸሎት ስነ ኣእምሮኣዊ ጥቕሚ ዘለዎ ጥራይ ዘይኰነስ፡ “ናብ ዝፋን ጸጋ” የሆዋ ኽንቀርበሉ እንኽእል ዜደንቕ መገዲ ምዃኑ ንሰባት ክንምህሮምሲ ኣየ ኽንደይ ኣገዳሲ ዀን እዩ! (እብ. 4:16) ሰባት በቲ ቕኑዕ መገዲ፡ ናብቲ ቕኑዕ ኣካል፡ ብዛዕባ ቕኑዕ ነገራት ኪጽልዩ ንምህሮም እንተ ዄንና፡ ብግዜ ጭንቂ ንየሆዋ ኪቐርብዎን ምጽንናዕ ኪረኽቡን ንሕግዞም ኣለና ማለት እዩ።—መዝ. 4:1፣ 145:18።
ኣብ ሓድሽ ስርዓት ዚርከብ ጸጋ
13, 14. (ሀ) ቅቡኣት ኣብ መጻኢ እንታይ ዜደንቕ መሰል እዮም ኪረኽቡ፧ (ለ) ቅቡኣት ንደቂ ሰብ እንታይ ዜደንቕ ነገር እዮም ኪገብሩሎም፧
13 ጸጋ የሆዋ “ኣብቲ ዚመጽእ ስርዓታት” እውን ብዝያዳ ኺርአ እዩ። ጳውሎስ ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ነቶም ኣብታ ሰማያዊት መንግስቲ ምስ ክርስቶስ ዚገዝኡ 144,000 ዚህቦም ፍሉይ መሰል ብምጥቃስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ “እቲ ብምሕረት ሃብታም ዝዀነ ኣምላኽ ግና ሳላ እታ ብእኣ ዘፍቀረና ዓባይ ፍቕሩ፡ ብኣበሳና ምዉታት እኳ እንተ ነበርና፡ ምስ ክርስቶስ ህያዋን ገይሩና እዩ፡—ብጸጋ ኢኹም ዝደሓንኩም። ምስ ክርስቶስ የሱስ ብዘሎና ሓድነት ድማ፡ ኣተንሲኡናን ኣብ ሰማያት ኣቐሚጡናን እዩ፣ ኣብቲ ዚመጽእ ስርዓታት፡ እቲ ሓለፍ ዝበለ ሃብቲ ጸጋኡ ነቶም ምስ ክርስቶስ የሱስ ሓድነት ዘሎና ብሕያውነቱ ምእንቲ ኼርኢ ኸኣ እዩ ኸምኡ ዝገበረ።”—ኤፌ. 2:4-7።
14 ነቲ ቕቡኣት ክርስትያናት ኣብ ሰማይ ምስ ክርስቶስ ኪገዝኡ ኣብ ዝፋናት ምስ ተቐመጡ ዚቕበልዎ የሆዋ ዘዳለወሎም ዜደንቕ ነገራት፡ ሕጂ ኽንግምቶ ኣይንኽእልን ኢና። (ሉቃ. 22:28-30፣ ፊል. 3:20, 21፣ 1 ዮሃ. 3:2) የሆዋ፡ “እቲ ሓለፍ ዝበለ ሃብቲ ጸጋኡ” ንዓታቶም ጥራይ ኬርእዮም እዩ። ንሳቶም ከኣ፡ “ሓዳስ የሩሳሌም፡” ማለት መርዓት ክርስቶስ ኪዀኑ እዮም። (ራእ. 3:12፣ 17:14፣ 21:2, 9, 10) ምስ የሱስ ሓቢሮም ድማ ንእዙዛት ደቂ ሰብ ናብቲ ኻብ ባርነት ሓጢኣትን ሞትን ናጻ ዚዀኑሉ ዅነታት ብምምራሕን ናብ ፍጽምና ኸም ዚበጽሑ ብምግባርን “ፈውሲ ኣህዛብ” ኬምጽኡ እዮም።—ራእይ 22:1, 2, 17 ኣንብብ።
15, 16. የሆዋ ነቶም “ካልኦት ኣባጊዕ” ኣብ መጻኢ ጸጋኡ ዜርእዮም ብኸመይ እዩ፧
15 ኣብ ኤፌሶን 2:7፡ መግለጺ ጸጋ ኣምላኽ “ኣብቲ ዚመጽእ ስርዓታት” ከም ዚርአ ነንብብ ኢና። ኣብቲ ኣብ ምድሪ ዚህሉ ሓድሽ ስርዓት የሆዋ፡ “እቲ ሓለፍ ዝበለ ሃብቲ ጸጋኡ” ኸም ዚርአ ፍሉጥ እዩ። (ሉቃ. 18:29, 30) ሓደ ኻብቲ ኣብ ምድሪ ዚርአ ዝዓበየ መግለጺታት እቲ ዜደንቕ ጸጋ የሆዋ፡ ሰባት ካብ “መቓብር” ኪትንስኡ ኸለዉ ምዃኑ ርዱእ እዩ። (እዮ. 14:13-15፣ ዮሃ. 5:28, 29) ኵሎም እቶም ቅድሚ መስዋእታዊ ሞት ክርስቶስ ዝሞቱ ጥንቲ ዝነበሩ እሙናት ሰብኡትን ኣንስትን ኰኑ ኣብዘን ዳሕሮት መዓልትታት ብተኣማንነት ዚሞቱ “ኻልኦት ኣባጊዕ” ብቐጻሊ ንየሆዋ ምእንቲ ኼገልግልዎ ኺትንስኡ እዮም።
16 ንኣምላኽ ከይፈለጡ ዚሞቱ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት እውን ኪትንስኡ እዮም። ንልዑላውነት የሆዋ ኺግዝኡ ኸኣ ኣጋጣሚ ኪኽፈተሎም እዩ። ዮሃንስ ከምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ “ምዉታት ድማ፡ ዓበይትን ንኣሽቱን፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ዝፋን ደው ኢሎም ረኣኹ፣ ጥቕላላት መጻሕፍቲ እውን ተቐልዐ። ካልእ ጥቕልልቲ መጽሓፍ እውን ተቐልዐት፣ እዚኣ፡ ጥቕልልቲ መጽሓፍ ህይወት እያ። እቶም ምዉታት ድማ፡ ከምቲ ኣብቲ ጥቕላላት መጻሕፍቲ እተጻሕፈ፡ ከከም ግብሮም ተፈርዱ። ባሕሪ ኸኣ ነቶም ኣብኣ ዘለዉ ምዉታት ሃበት፣ ሞትን መቓብርን እውን ኣባታቶም ዘለዉ ምዉታት ሃቡ፣ ነፍሲ ወከፎም ከኣ ከከም ግብሮም ተፈርዱ።” (ራእ. 20:12, 13) እቶም ዚትንስኡ ነቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ስርዓታት ኣምላኽ ብኸመይ ከም ዚትግብርዎ ኺምሃሩ ኼድልዮም እዩ። ብዘይካዚ፡ ነቲ ኣብቲ “ጥቕላላት” ዚግለጽ ጠቓሚ ዝዀነ ሓድሽ መምርሒታት ኪስዕብዎ ኼድልዮም እዩ። እቲ ጥቕላላት ኣብቲ ሓድሽ ስርዓት ንምንባር የሆዋ ዚሓትቶ ብቕዓታት ዝሓዘ ብምዃኑ፡ የሆዋ ነዚ ኸም ዚግለጽ ምግባሩ፡ ጸጋኡ ዚገልጸሉ ኻልእ መገዲ እዩ።
ወትሩ ብስራት ኣበስር
17. ኣብ ዕዮ ምስክርነት ክንካፈል ከለና፡ እንታይ ኢና ኽንዝክር ዚግባእ፧
17 መወዳእታ ቐሪቡ ስለ ዘሎ፡ እቲ ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ክንሰብኽ እተዋህበና መዝነት ካብ ቅድሚ ሕጂ ንላዕሊ ሎሚ ዝያዳ ኣገዳሲ እዩ። (ማር. 13:10) ብስራት ንጸጋ የሆዋ ኸም ዜጕልሕ ዚከሓድ ኣይኰነን። ኣብ ዕዮ ምስክርነት ክንካፈል ከለና፡ ነዚ ኽንዝክር ይግባእ። ክንሰብኽ ከለና፡ ዕላማና ንየሆዋ ንምኽባር እዩ። ስለዚ፡ ንሰባት ክንሰብከሎም ከለና፡ ኵሉ እቲ ኣብ ሓዳስ ዓለም ዚርከብ በረኸታት መግለጺ እቲ ዜደንቕ ጸጋ የሆዋ ምዃኑ ኽንገልጸሎም ይግባእ።
18, 19. ንጸጋ የሆዋ ኸነኽብሮ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
18 ንኻልኦት ክንምስክረሎም ከለና፡ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት መንግስቲ ክርስቶስ፡ ደቂ ሰብ ካብ መስዋእታዊ በጃ የሱስ ክርስቶስ ምሉእ ብምሉእ ከም ዚጥቀሙን በብቝሩብ ናብ ፍጽምና ኸም ዚበጽሑን ክንገልጸሎም ንኽእል ኢና። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ፍጥረት ንባዕሉ እውን፡ ካብ ባርነት ጥፍኣት ሓራ ኺወጽእን ክቡር ሓርነት ደቂ ኣምላኽ ኪህልዎን” ምዃኑ ይገልጽ እዩ። (ሮሜ 8:21) እዚ ኸኣ በቲ ሓለፍ ዝበለ ጸጋ የሆዋ ጥራይ እዩ ዚከኣል።
19 ነቲ ኣብ ራእይ 21:4, 5 ተመዝጊቡ ዘሎ፡ “[ኣምላኽ] ንብዘሎ ንብዓት ካብ ኣዒንቶም ኪደርዝ እዩ፣ ደጊም ሞት ኣይኪኸውንን፡ ደጊም እውን ሓዘን ወይ ኣውያት ወይ ስቓይ ኣይኪኸውንን እዩ። እቲ ቐዳማይ ሓሊፉ እዩ” ዚብል ዜደንቕ ተስፋ ንዅሎም ዚሰምዑ ሰባት ክንነግሮም ፍሉይ መሰል ተዋሂቡና ኣሎ። እቲ ኣብ ዝፋን እተቐመጠ የሆዋ፡ “እንሆ፡ ንዅሉ እሕድሶ ኣለኹ . . . እዚ ቓል እዚ እሙንን ሓቅን እዩ እሞ፡ ጽሓፍ” ኢሉ እዩ። ነዚ ብስራት እዚ ንሰባት ብቕንኣት ክንነግሮም ከለና፡ ብሓቂ ንጸጋ የሆዋ ኢና እነኽብሮ።


text:
JW LIBRARY
ነቲ ጽሑፍ ኣድምቆ—iOS
ኣብ JW Library ጽሑፋት ከተንብብን ከተጽንዕን ከለኻ፡ ቃላት ወይ ምሉእ ሓሳባት ከተድምቕ ትኽእል ኢኻ።
ጽሑፍ ከተድምቕ እንተ ደሊኻ፡ ነዚ ዚስዕብ መምርሒታት ስዓብ፦
ነቲ ጽሑፍ ኣድምቆ
ነቲ ጽሑፍ ከተድምቐሉ እትኽእል ክልተ መገዲ ኣሎ።
ነቲ ኸተድምቖ ዝደለኻ ቓል ጠዊቕካ ሒዝካ ኽትመርጾ ትኽእል ኢኻ። ነተን ኣብ ጫፋት ዘለዋ ምልክታት ሒዝካ እውን መጠን እቲ እተድምቖ ጽሑፍ ከተተዓራሪ ትኽእል ኢኻ። ኣብቲ መምረጺ ዝርዝር ነታ ምልክት ኣድምቕ ጠውቃ፡ ደሓር ከኣ ነቲ ጽሑፍ ንምድማቕ ሕብሪ ምረጽ።
ቃል ወይ ሓረግ ከተድምቕ እንተ ደሊኻ፡ ነቲ ጽሑፍ ጠዊቕካ ሒዝካ ጕተቶ። ክትጐትቶ ኸለኻ፡ እቲ ጽሑፍ ኪደምቕ እዩ። ምስ ወዳእካ፡ እቲ መምረጺ ዝርዝር ንሓጺር ግዜ ኺርአ እዩ። በዚ ዝርዝር እዚ ጌርካ፡ ነቲ ዘድመቕካዮ ሕብሪ ኽትቅይሮ ወይ ክትድምስሶ ትኽእል ኢኻ።
ነቲ ዘድመቕካዮ ቐይሮ
ሕብሪ እቲ ዘድመቕካዮ ኽትቅይሮ እንተ ደሊኻ፡ ነቲ ዘድመቕካዮ ጽሑፍ ጠውቆ፡ ድሕሪኡ፡ ካልእ ሕብሪ ምረጽ። ነቲ ዘድመቕካዮ ኽትድምስሶ እንተ ደሊኻ፡ ነቲ ዘድመቕካዮ ጽሑፍ ጠውቆ፡ ድሕሪኡ፡ ነታ ምልክት ደምስስ ጠውቃ።
እዚ ትሕዝቶ እዚ፡ ካብ ሕዳር 2015 ጀሚሩ ኣብ JW Library 1.6 ይርከብ እዩ፣ እዚ ኣፕሊኬሽን እዚ ድማ፡ ኣብ iOS 7.0 ወይ ድሕሪኡ ኣብ ዝወጸ iOS ይዓዪ እዩ። ነዚ ትሕዝቶ እዚ ኽትረኽቦ እንተ ዘይክኢልካ፡ በጃኻ ነቲ ኣብ ትሕቲ “JW Library ተጠቐም—iOS” ዘርእስቱ ዓንቀጽ ዘሎ ናይ ቀረባ ግዜ ለውጥታት ዚብል ንኡስ ኣርእስቲ ርአ።


text:
ትምህርቲ 17
ገየሽቲ ሓለውቲ ብኸመይ ይሕግዙና፧
ናይ ክርስትያን ቅዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ ንበርናባስን ንሃዋርያ ጳውሎስን ብተደጋጋሚ ይጠቕሶም እዩ። እዞም ሰባት እዚኦም ነተን ቀዳሞት ጉባኤታት ብምብጻሕ፡ ከም ገየሽቲ ሓለውቲ ዀይኖም ኣገልጊሎም እዮም። ስለምንታይ፧ ብዛዕባ ድሕንነት መንፈሳውያን ኣሕዋቶም ብሓቂ ይግደሱ ስለ ዝነበሩ እዮም። ጳውሎስ፡ ‘ኣሕዋት ከመይ ከም ዘለዉ ምእንቲ ኺርእዩ፡ ተመሊሶም ኪበጽሕዎም’ ከም ዝደለየ ተዛሪቡ እዩ። ከይዱ ምእንቲ ኼበራትዖም፡ ኣማእታት ኪሎ ሜተራት ኪጐዓዝ ፍቓደኛ እዩ ነይሩ። (ግብሪ ሃዋርያት 15:36) ሎሚ ዘለዉ ገየሽቲ ሓለውቲ እውን፡ ከምኡ ዝኣመሰለ ባህጊ እዩ ዘለዎም።
ኬተባብዑና ይመጹ። ነፍሲ ወከፍ ሓላው ወረዳ ን20 ዚኣኽላ ጉባኤታት ይበጽሕ፣ ምስ ነፍሲ ወከፍ ጉባኤ ኸኣ ኣብ ዓመት ክልተ ሳዕ ሓሓደ ሰሙን ይጸንሕ። ካብ ተመክሮ እዞም ኣሕዋት እዚኦም፡ እንተ ተመርዕዮም ከኣ ካብ ተመክሮ ኣንስቶም፡ ብዙሕ ክንጥቀም ንኽእል ኢና። ንንኣሽቱ ዀኑ ንዓበይቲ ኺፈልጡ ይጽዕሩ እዮም፣ ኣብ ኣገልግሎት ወፍርን ኣብ መጽናዕትታት መጽሓፍ ቅዱስን ኬሰንዩና እውን ሃንቀው ይብሉ እዮም። እዞም ሓለውቲ እዚኦም ምስ ሽማግለታት ኰይኖም ጕስነታዊ ምብጻሕ ይገብሩ፣ ምእንቲ ኼበራትዑና ኸኣ፡ ኣብ ኣኼባታት ጉባኤን ኣብ ዓበይቲ ኣኼባታትን ዜተባብዕ መደረ የቕርቡ እዮም።—ግብሪ ሃዋርያት 15:35።
ንዅሉ ተገዳስነት የርእዩ። ሓለውቲ ወረዳ ብመንፈሳዊ ዅነታት ጉባኤ ኣጸቢቖም ይግደሱ እዮም። ብዛዕባ እተገብረ ምምሕያሽ ንምምይያጥ ምስ ሽማግለታትን ኣገልገልቲ ጉባኤን ይእከቡ እዮም፣ ሓላፍነቶም ጽቡቕ ገይሮም ኪስከሙ እውን ግብራዊ ምኽሪ ይህብዎም እዮም። ንፈለምቲ ኣብ ኣገልግሎቶም ዕዉታት ኪዀኑ ይሕግዝዎም እዮም። ምስ ሓደስቲ ኺፋለጡን ብዛዕባ መንፈሳዊ ዕቤቶም ኪሰምዑን እውን ይደልዩ እዮም። ነፍሲ ወከፎም፡ ‘ንጥቕምና መዓይይትና’ ስለ ዝዀኑ፡ ጥቕሚ ርእሶም ይውፍዩልና እዮም። (2 ቈረንቶስ 8:23) ኣስኣሰር እምነቶምን ንኣምላኽ ዘለዎም ተወፋይነትን ክንስዕብ ኣሎና።—እብራውያን 13:7።
ሓለውቲ ወረዳ ንጉባኤታት ዚበጽሑ ስለምንታይ እዮም፧
ካብ ምብጻሖም ብኸመይ ክትጥቀም ትኽእል፧
ብዝያዳ ፍለጥ
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ ዓበይቲ ኣኼባታት ዚእከቡ ስለምንታይ እዮም
ኣብ ዓዓመት፡ ኣብ ሰለስተ ፍሉይ ኣኼባታት ንእከብ ኢና። ካብዚ ኣኼባታት እዚ ብኸመይ ክትጥቀም ትኽእል፧
ዕዮ ስብከት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብኸመይ እዩ ተወዲቡ፧
ነቲ የሱስ ዚጥቀመሉ ዝነበረ ኣሰባብኻ ኢና እንቐድሖ፧ ገለ ኻብዚ ኣሰባብኻ እንታይ እዩ፧


text:
ካብ ወረዳ ሓውዜን ልዕሊ 3ሽሕ ኩንታል መዓር ተረኺቡ
መቐለ ታህሳስ 26//2009(ድወት) ኣብቶም ዝሓለፉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ልዕሊ 3ሽሕ ኩንታል መዓር ከምዝተረኸበ ቤት ፅሕፈት ሕርሻን ልምዓት ገጠርን እታ ወረዳ ኣፍሊጡ።
ኣተሓባባሪ ከይዲ ስራሕ ልምዓት ሓለዋ ጥዕና ሃፍቲ እንስሳ ወረዳ ሓውዜን ኣይተ ብርሃነ ሃይላይ ከምዝሓበርዎ ሓረስቶት ካብ ዓንዲ ፍርያት እቲ ወረዳ ዝኾነ ልምዓት ንህቢ ዝያዳ ተረባሕቲ ንምግባር ዘኽእሉ ስራሕቲ ይሳለጡ ምህላዎም ኣረዲኦም።
ኣብቶም ዝሓለፉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጥራሕ ካብ ዘመናውን ባህላውን ቖፎ ንህቢ ልዕሊ 36ሚልዮን ቅርሺ ዝግመት ልዕሊ 3ሽሕን 700 ኩንታል መዓር ተበርቢሩ ናብ ዕዳጋ ከምዝቐረበ ዝሓበሩ ኣይተ ብርሃነ ካብዚ ድማ 301 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም ልዕሊ 5ሽሕ ሓረስቶት ተረባሕቲ ክኾኑ ከምዝኽኣሉ ተዛሪቦም።
ኣብቲ ወረዳ ካብ ሓደ ዘመናዊ ቖፎ ንህቢ ብማእኸላይ 42 ኪሎ ግራም መዓር ካብ ባህላዊ ቖፎ ንህቢ ድማ 14 ኪሎ ግራም መዓር ዝርከበሉ ኹነታት ከምዝተበፅሐን ኣብዚ ዓመት’ዚ ልዕሊ 700 ሓደሽቲ ዘመናዊ ቖፎ ንህቢ ናብ ሓረስቶት ንምትእትታው ይስርሐሉ ምህላዉን 146 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከበኦም 327 መናእሰይ ድማ ኣብ 12 ማሕበራት ልምዓት ንህቢ ተወዲቦም ይነጥፉ ምህላዎምን ካብ መብርሂ ኣይተ ብርሃነ ንምርዳእ ተኻኢሉ።


text:
ምዕራፍ 86
እቲ ዝጠፍአ ወዲ ተመልሰ
ምሳሌ እቲ ዝጠፍአ ወዲ
የሱስ፡ ምሳሌ እታ ዝጠፍአት በጊዕን ምሳሌ እታ ዝጠፍአት ድራክማን ዝመሰለ፡ ኣብቲ ብምብራቕ ፈለግ ዮርዳኖስ ዚርከብ ጴርያ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ኪኸውን ኣለዎ። ክልቲአን ምሳሌታት ከኣ፡ ሓደ ሓጥእ ተነሲሑ ናብ ኣምላኽ ምስ ዚምለስ ክንሕጐስ ከም ዘሎና እየን መልእኽቲ ዜመሓላልፋ። የሱስ ንኸምኡ ዝበሉ ሰባት ስለ ዚቕበል፡ ፈሪሳውያንን ጸሓፍትን ነቒፎምዎ እዮም። እቶም ነቐፍቲ ግና ካብተን የሱስ ዝመሰለን ክልተ ምሳሌታት ተማሂሮምዶ፧ እቲ ኣብ ሰማይ ዘሎ ኣቦና ብዛዕባ እቶም ዚንስሑ ሓጥኣን ከመይ ከም ዚስምዖ ምስ ሰምዑኸ ተማሂሮምዶ፧ የሱስ ቀጺሉ ተመሳሳሊ ኣገዳሲ ትምህርቲ ዝሓዘ ምሳሌ መሰለ።
ኣብታ ምሳሌ፡ ክልተ ደቂ ዘለውዎ ኣቦ ተጠቒሱ ይርከብ፣ እቲ ንእሽቶ ኸኣ ኣብታ ምሳሌ ጕሉሕ ቦታ ኣለዎ። እቶም ፈሪሳውያንን ጸሓፍትን ካልኦት ንየሱስ ዝሰምዕዎ ሰባትን፡ ካብቲ ብዛዕባ እቲ ንእሽቶ ወዲ ዝበሎ ኺምሃሩ ይኽእሉ ነይሮም እዮም። እቲ የሱስ ብዛዕባ እቲ ኣቦን እቲ ዓብዪ ወድን ዝበሎ እውን ዕሽሽ ዚብሃል ኣይኰነን፣ ከመይሲ፡ ካብ ኣረኣእያኦም ዚርከብ ትምህርቲ ኣሎ። ስለዚ፡ የሱስ ነታ ምሳሌ ኼዘንትዋ ኸሎ፡ ብዛዕባ ሰለስቲኦም ንሕሰብ፦
የሱስ ከምዚ ኢሉ ጀመረ፦ “ሓደ ሰብኣይ፡ ክልተ ደቂ ነበርዎ። እቲ ንእሽቶ ኸኣ ንኣቦኡ፡ ‘ኣቦይ፡ ካብዚ ጥሪት፡ እቲ ዚብጽሓኒ ግደ ሃበኒ’ በሎ። ንሱ ድማ ገንዘቡ መቐሎም።” (ሉቃስ 15:11, 12) እቲ ንእሽቶ ወዲ፡ ኣቦኡ ብሙማቱ ኣይኰነን ርስቲ ኺውሃቦ ደልዩ። ኣቦኡ ገና ብህይወቱ ነይሩ እዩ። ኰይኑ ግና፡ እቲ ወዲ ብርእሱ ኺነብርን ቃሕ ዝበሎ ኺገብርን ስለ ዝደለየ፡ ሽዑሽዑ ግዲኡ ኺምቀል ሓተተ። ነቲ እተቐበሎ ገንዘብ እንታይ ገበሮ፧
የሱስ፡ “ድሕሪ ሒደት መዓልትታት ከኣ፡ እቲ ንእሽቶ ወዲ ዘለዎ ዅሉ ኣኪቡ፡ ናብ ርሑቕ ሃገር ከደ፣ ኣብኡ ድማ ነቲ ጥሪቱ ብዝርጋን ዘረዎ” በለ። (ሉቃስ 15:13) ኣብ ማሙቝ ቤቱ ምስቲ ሓላይን ናባይን ኣቦኡ ኣብ ክንዲ ዚጸንሕ፡ ናብ ካልእ ሃገር ከደ። ኣብኡ ኸኣ ንዅሉ ርስቱ ብዕሉግ ጾታዊ ትምኒቱ ኣብ ምርዋይ ዘረዎ። ድሕሪዚ፡ ከቢድ ሽግር ኣጋጠሞ፣ የሱስ ብዛዕባ እዚ ኸምዚ ዚስዕብ ኢሉ የዘንቱ፦
“ዘለዎ ዅሉ ምስ ወድአ፡ ኣብ ምልእቲ እታ ሃገር ብርቱዕ ጥሜት ኰነ፣ ንሱ ኸኣ ኪስእን ጀመረ። ከይዱ ምስ ሓደ ኻብ ደቂ እታ ሃገር ተጸግዐ፣ ንሱ ኸኣ፡ ሓሰማታት ኪጓሲ ኢሉ፡ ናብ መሬቱ ሰደዶ። ካብቲ ሓሰማታት ዚበልዓኦ ቛርፍ ከብዱ ኺመልእ ድማ ሃረር ይብል ነበረ፣ ዚህቦ ግና ሓደ እኳ ኣይረኸበን።”—ሉቃስ 15:14-16።
ብመሰረት ሕጊ ሙሴ፡ ሓሰማታት ርኹሳት እየን ነይረን፣ እዚ ወዲ እዚ ግና ጓሳ ሓሰማታት እዩ ዀይኑ። እተን ሓሰማታት ዚበልዓኦ ዝነበራ ቛርፍ ሃረር ክሳዕ ዚብል ድማ ብጥሜት ተወድአ። መግደራኡ ምስ በዝሐን ዓቕሉ ምስ ጸበቦን፡ “ናብ ልቡ . . . ተመልሰ።” እሞኸ እንታይ ገበረ፧ “ኣነ ኣብዚ ብጥሜት ክመውት ከለኹ፡ ክንደይ ዕሱባት ኣቦይ እንጌራ ይተርፎም ኣሎ! ተንሲአ ደኣ ናብ ኣቦይ ክኸይድ እሞ፡ ‘ኣቦይ፡ ኣብ ቅድሚ ሰማይን ኣብ ቅድሜኻን ሓጢአ እየ። ደጊም ወድኻ ኽብሃል ኣይበቅዕን እየ። ከም ሓደ ኻብ ዕሱባትካ ግበረኒ’ ኽብሎ” በለ። ተንሲኡ ኸኣ ናብ ኣቦኡ ኸደ።—ሉቃስ 15:17-20።
ኣቦኡኸ እንታይ ኰን ይገብር ይኸውን፧ ብሰንኪ እቲ ብቐደሙ ኻብ ቤቱ ብምውጻኡ ዝገበሮ ዕሽነት ይቝጥዖን ይገንሖን ደዀን ይኸውን፧ ወይስ ገጽ ይኸልኦ ደዀን ይኸውን፧ ንስኻ እንተ ትኸውን፡ እንታይ ምገበርካ፧ ወድኻ ወይ ጓልካ ኸምኡ ዀይኖም እንተ ዚመጹኻ እንታይ ምገበርካ፧
እቲ ዝጠፍአ ወዲ ተረኽበ
የሱስ፡ እቲ ኣቦ ኸመይ ከም እተሰምዖን እንታይ ከም ዝገበረን ኪገልጽ ከሎ፡ “ኣቦኡ ድማ፡ ገና ርሑቕ ከሎ ረኣዮ እሞ ደንገጸሉ፣ ጐይዩ ኸኣ፡ ሓኒቑ ሰዓሞ” በለ። (ሉቃስ 15:20) እቲ ኣቦ ነቲ ወዱ ብዝርጋን ዝነበሮ ናብራ እኳ እንተ ሰምዐ፡ ሓንጐፋይ ኢሉ እዩ ተቐቢልዎ። እቶም ንየሆዋ ንፈልጦን ነምልኾን ኢና ዚብሉ ዝነበሩ መራሕቲ ኣይሁድ፡ እቲ ሰማያዊ ኣቦና ብዛዕባ ዚንስሑ ሓጥኣን ከመይ ከም ዚስምዖ ይግንዘቡ ደዀን ይዀኑ፧ የሱስ ብተመሳሳሊ ንዚንስሑ ሓንጐፋይ ኢሉ ዚቕበል ምዃኑኸ የለልዩ ደዀን ይዀኑ፧
እቲ ኣስተውዓሊ ኣቦ ኻብቲ ኣብ ገጽ ወዱ ዚርአ ጓህን ሓዘንን ከም እተነስሐ ኼንብብ ይኽእል ነይሩ እዩ። ግናኸ፡ ተበግሶ ወሲዱ ሰላምታ ምሃቡ፡ ወዱ ሓጢኣቱ ንምንዛዝ ቀሊሉሉ እዩ። የሱስ ቀጺሉ፡ “እቲ ወዲ ድማ፡ ‘ኣቦይ፡ ኣብ ቅድሚ ሰማይን ኣብ ቅድሜኻን ሓጢአ እየ። ደጊም ወድኻ ኽብሃል ኣይበቅዕን እየ’ በሎ” ኢሉ ኣዘንተወ።—ሉቃስ 15:21።
እቲ ኣቦ ድማ ንባሮቱ፡ “ቀልጥፉ! ወለል ዚብል ብሉጽ ክዳን ኣምጺእኩም ክደንዎ፣ ቀለቤት ኣብ ኢዱ፡ ኣሳእን እውን ኣብ ኣእጋሩ ኣእትዉሉ። ስቡሕ ምራኽ ኣምጺእኩም ከኣ ሕረዱ፡ ንብላዕ፡ ንተሓጐስ፣ እዚ ወደይሲ ሞይቱ ነይሩ፡ ከም ብሓድሽ ህያው ኰይኑ፣ ጠፊኡ ነይሩ እውን፡ ተረኺቡ እዩ” በሎም። “ኪሕጐሱ” ድማ ጀመሩ።—ሉቃስ 15:22-24።
ክሳዕ ሽዑ እቲ ዓብዪ ወዲ ናብ ግራት ወፊሩ ነበረ። የሱስ ድማ ብዛዕባኡ ኸምዚ በለ፦ “ተመሊሱ ናብ ጥቓ ቤት ምስ ቀረበ ድማ፡ ሙዚቃን ጓይላን ሰምዐ። ንሓደ ኻብቶም ገላዉ ጸዊዑ፡ እዚ እንታይ ምዃኑ ሓተቶ። ንሱ ኸኣ፡ ‘ሓውካ መጺኡ፡ ኣቦኻ ድማ ብደሓኑ ስለ ዝረኸቦ፡ ስቡሕ ምራኽ ሓሪዱሉ’ በሎ። ንሱ ግና ኰረየ፡ ምእታው እውን ኣበየ። ኣቦኡ ኸኣ ወጺኡ ለመኖ። ንሱ ድማ ንኣቦኡ፡ ‘እንሆ፡ ክንድዚ ዚኣክል ዓመታት ተገዚአካ፡ ካብ ትእዛዝካ እውን ከቶ ኣይሓለፍኩን፣ ግናኸ፡ ንዓይሲ ምስ ኣዕሩኸይ ዝሕጐሰሉ ማሕስእ እኳ ኣይሃብካንን። እዚ ንገንዘብካ ምስ ኣመናዝር በሊዑ ዝወድአ ወድኻ ምጽእ ምስ በለ ግና፡ ስቡሕ ምራኽ ሓሪድካሉ’ ኢሉ መለሰሉ።”—ሉቃስ 15:25-30።
ነቲ የሱስ ንተራ ሰባትን ንሓጥኣንን ዝገበሮ ምሕረትን ቈላሕታን ከምቲ ዓብዪ ወዲ ዝነቐፉ መን እዮም፧ ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን እዮም። የሱስ እዚ ምሳሌ እዚ ኸም ዚምስል ዝገበሮ እኳ፡ ንሓጥኣን ብምቕባሉ ስለ ዝነቐፍዎ እዩ። ነቲ ኣምላኽ ዜርእዮ ምሕረት ዚነቅፍ ዝዀነ ይኹን ሰብ፡ ነዚ ትምህርቲ እዚ ኣብ ልቡ ኼሕድሮ ኣለዎ።
የሱስ ኣብ መደምደምታ፡ እቲ ኣቦ ነቲ ዓብዪ ወዱ ዘቕረበሉ ኸምዚ ዚብል ምሕጽንታ ጠቐሰ፦ “ወደየ፡ ንስኻስ ኵሉ ሳዕ ምሳይ ኣለኻ፡ ናተይ ዘበለ ድማ ናትካ እዩ። እዚ ሓውካ ግና ሞይቱ ነይሩ፡ ህያው ኰይኑ፣ ጠፊኡ ነይሩ እውን፡ ተረኺቡ እዩ እሞ፡ ክንሕጐስን ባህ ኪብለናን ይግብኣና እዩ።”—ሉቃስ 15:31, 32።
የሱስ፡ እቲ ዓብዪ ወዲ ኣብ መወዳእታኡ እንታይ ከም ዝገበረ ኣይገለጸን። ድሕሪ ሞትን ትንሳኤን የሱስ ግና፡ “ብዙሓት ካብ ካህናት . . . ነታ እምነት ተኣዘዙ።” (ግብሪ ሃዋርያት 6:7) ንሳቶም ድማ ገለ ኻብቶም የሱስ እዚ ሓያል ምሳሌ እቲ ዝጠፍአ ወዲ ዝመሰለሎም ሰባት ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። እወ፡ ንሳቶም እውን እንተ ዀኑ ናብ ልቦም ተመሊሶም ኪንስሑን ናብ ኣምላኽ ኪምለሱን ተኽእሎ ነይርዎም እዩ።
ካብ ሽዑ ንነጀው፡ ደቀ መዛሙርቲ የሱስ ነቲ ኣብዛ ጽብቕቲ ምሳሌ እዚኣ ዚርከብ ኣገዳሲ ትምህርትታት ኣብ ልቦም ኬሕድርዎ ኣለዎም። ብቐዳምነት ዚርከብ ትምህርቲ፡ ናብ “ርሑቕ ሃገር” ኣብ ክንዲ ምዅብላል፡ ምስቶም ዕቝባ ዘለዎም ህዝቢ ኣምላኽ ኣብ ትሕቲ እቲ ዜፍቅረናን ዚሓልየልናን ኣቦና ምጽናሕ ብሓቂ ጥበባዊ ኸም ዝዀነ እዩ።
ካልእ እንረኽቦ ትምህርቲ ኸኣ፡ ካብ መገዲ ኣምላኽ እንተ ኣልጊስና፡ ከም ብሓድሽ ሞገሱ ንምርካብ ብትሕትና ናብ ኣቦና ኽንምለስ ኣሎና።
ኣብ መንጎ እቲ ይቕረ ኢሉ እተቐበለ ኣቦን ኣብ መንጎ እቲ ተቐዪሙ ዘይተቐበለ ዓብዪ ወድን ዘሎ ፍልልይ ክንርኢ ኸለና እውን፡ ካልእ ትምህርቲ ንረክብ ኢና። ሓደ ስሒቱ ዝነበረ ብሓቂ እንተ ተነሲሑን ናብ ‘ቤት ኣቦ’ እንተ ተመሊሱን፡ ኣገልገልቲ ኣምላኽ ዘበልና ይቕረ ኢልና ኽንቅበሎ ኣሎና። ሓውና “ህያው ኰይኑ፣ ጠፊኡ ነይሩ እውን፡ ተረኺቡ እዩ እሞ” ባህ ይበለና።
ብዝያዳ ፍለጥ
‘ተስተውዕሎዶ’ ኣለኻ፧
እቲ የሱስ ዝገለጾ ምሳሌ እቲ ዚድቅስ ዘራእን ምሳሌ እታ መርበብን ምሳሌ እቲ ዘራዊ ወድን፡ ትርጕሙ እንታይ እዩ፧


text:
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ህይወት ሰባት ይቕይር
ንህይወት ምሉእ ብምሉእ ዘስተማቕራ ዝነበርኩ ዀይኑ ይስምዓኒ ነበረ
ዓመተ ልደት፦ 1982
መበቈል ሃገር፦ ፖላንድ
ታሪኽ፦ ዓመጽን ሓሽሽን ዜዘውትር፡ ብሉጽ ሞያ ኺህልዎ ዚመጣጠር ዝነበረ
ሕሉፍ ህይወተይ፦
ኣብ ፖላንድ፡ ኣብ ከባቢ ዶብ ጀርመን ኣብ እትርከብ ንእሽቶ ኸተማ እየ ተወሊደ። ብሕርሻታትን ብጫካን ኣብ እተኸብበ ቦታ፡ ሰላማዊ ህይወት አሕልፍ ነበርኩ። እቶም ፈቃራት ወለደይ፡ ጽቡቕ ህይወት ክመርሕን ኣብ ትምህርተይ ንፉዕ ክኸውንን ብሉጽ ሞያ ኺህልወንን የተባብዑኒ ነበሩ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ትምህርቲ ሕጊ ኽምሃር ኢለ ናብ ከተማ ቭሮዝላቭ ምስ ከድኩ ግና ጸገማት ኬጋጥመኒ ጀመረ። ካብ ወለደይ ምስ ተፈለኹ ምስ ሕማቓት ኣዕሩኽ ተዓራረኽኩ። ብቐደመይ ኵዕሶ እግሪ እፈቱ እኳ እንተ ነበርኩ፡ ብጽልዋ እዞም ሓደስቲ ኣዕሩኸይ ግና ዕሉል ደጋፊ ዀንኩ። እታ ኻብ ከተማ ዋርሶ ዝዀነት ዝፈትዋ ጋንታ፡ ኣብ ቀዳመ ሰናብቲ ኽትጻወት ከላ ናብ ኵሉ እቲ እትጻወተሉ ቦታታት እኸይድ ነበርኩ። ኣብዚ ዙረት እዚ፡ መስተ ነብዝሕን ሓሽሽ ንወስድን ሓድሓደ ግዜ ምስቶም ደገፍቲ ኣንጻር ጋንታ ንበኣስን ነበርና። በዚ ምኽንያት እዚ እንተ ተኣሲረ፡ እቲ ናይ ሕጊ ሞያይ ኪበላሾ ኸም ዚኽእል እፈልጥ እኳ እንተ ነበርኩ፡ እዚ ተግባራት እዚ ነቲ ኣብ መዓልታዊ ህይወተይ ዜጋጥመኒ ውጥረት ዘፋዅሰለይ ገይረ እየ ዚርእዮ ነይረ።
ኣነን ኣዕሩኸይን ናብ ክበባትን ለይታዊ ትልሂትን ንኸይድ፡ ብዙሕ ግዜ ኸኣ ኣብ ጐደናታት ንበኣስ ነበርና። ብፖሊስ ብዙሕ ሳዕ እኳ እንተ ተታሓዝኩ፡ ሓድሓደ ግዜ ጉቦ ብምሃብ፡ ምስ ሕጊ ብዚተኣሳሰር ከቢድ ጸገም ከየጋጠመኒ አምልጥ ነበርኩ። ንህይወት ምሉእ ብምሉእ ዘስተማቕራ ዝነበርኩ ዀይኑ እዩ ዚስምዓኒ ነይሩ። ብውሽጠይ ግና፡ ዝገብሮ ዝነበርኩ ጌጋ ምዃኑ እፈልጥ ነይረ እየ። ሕልናይ ንምቕሳን ከኣ ሰንበት ሰንበት ናብ ቤተ ክርስትያን እኸይድ ነበርኩ።
መጽሓፍ ቅዱስ ንህይወተይ ዝቐየረሉ መገዲ፦
ብ2004 ክልተ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ናብ ቤተይ ምስ መጹ፡ ምስኣቶም ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ክመያየጥ ተሰማማዕኩ። ናይ ሓቂ ክርስትያን ምዃን እንታይ ማለት ምዃኑ እናፈለጥኩ ብዝኸድኩ መጠን፡ ሕልናይ ኪርብሸኒ ጀመረ። መስተ ምብዛሕን ሓሽሽ ምውሳድን ምስ ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ተሰማሚዖም ምስ ዘይነብሩ ሰባት ምትዕርራኽን ከቋርጽ ከም ዘሎኒ ፈለጥኩ። ነቲ ቝጡዕን ዓመጸኛን ባህርየይ ከወግዶ ኸም ዘሎኒ ድማ ተረዳእኩ። ለውጢ ኽገብር ከም ዘሎኒ እኳ እንተ ተገንዘብኩ፡ ዝዀነ ይኹን ምምሕያሽ ግና ኣይገበርኩን።
እታ ምስ ሸሞንተ ሰብኡት እተበኣስኩላ ምሸት፡ ንዓይ ነጥበ መቐይሮ እያ ነይራ። ኣብ ጽርግያ ኣውዲቖም፡ ርእሰይ ኪሃርሙንን ኪቐልዑንን ከለዉ ጽቡቕ ገይረ እየ ዝዝክሮ። ዝመውት ኰይኑ ስለ እተሰምዓኒ፡ “የሆዋ፡ ንቓላትካ ኣርዚነ ብዘይ ምርኣየይ ይቕረ በለለይ። ብህይወት እንተ ተሪፈ፡ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር መጽሓፍ ቅዱስ ከጽንዕ፡ ኣብ ህይወተይ ድማ ለውጢ ኽገብር ቃል እኣቱ ኣለኹ” ብምባል ጸለኹ። እቲ ዜገርም ከኣ ብህይወት ተረፍኩ። ከም ቃለይ ድማ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ጀመርኩ።
ብ2006 ናብ ዓዲ እንግሊዝ ገዓዝኩ። ሸቶይ፡ እኹል ገንዘብ ብምውህላል ናብ ፖላንድ ተመሊሰ ብትምህርቲ ሕጊ ዝለዓለ ዲግሪ ኽረክብ እዩ ነይሩ። ኣብቲ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዝገብረሉ ዝነበርኩ እዋን፡ ሓንቲ ጥቕሲ ዓሚቝ ጦብላሕታ ኣሕደረትለይ። ሃዋርያ ጳውሎስ፡ “ስለቲ ብሉጽ ፍልጠት ክርስቶስ የሱስ ጐይታይ ኢለ፡ ኵሉ ኸም ክሳራ ቘጸርክዎ። ስሊኡ ዅሉ ኸሰርኩ፡ ከም ጐሓፍ ድማ ቈጸርክዎ፣ እዚ ዝገበርኩ ኸኣ፡ ንክርስቶስ ምእንቲ ኽረብሕ [እየ]” ኢሉ ጸሓፈ። (ፊልጲ 3:8) ሃዋርያ ጳውሎስ፡ ልክዕ ከማይ ትምህርቲ ሕጊ ዝቐሰመን ኣዝዩ ዓመጸኛን እዩ ነይሩ። (ግብሪ ሃዋርያት 8:3) ምስናይዚ ግና፡ ንኣምላኽ ምግልጋልን ንየሱስ ንምምሳል ዚከኣሎ ምግባርን፡ እቲ ዝሓሸ መገዲ ህይወት ከም ዝዀነ ኽግንዘብ ክኢሉ እዩ። ነቲ ጳውሎስ ዝሓደጎ ኣብነት ምስ ኣስተንተንኩሉ፡ ብዙሕ ደሞዝ ዚኽፈሎ ሞያን ዓመጸኛ ጠባይን ናይ ሓቂ ሓጐስ ኬምጽእ ከም ዘይክእል ተረዳእኩ። ጳውሎስ ኪልወጥ ካብ ከኣለ፡ ኣነ እውን ክልወጥ ከም ዝኽእል ኣመንኩ። ስለዚ ድማ ነቲ ብትምህርቲ ሕጊ ዝለዓለ ዲግሪ ንምውሳድ ዝነበረኒ መደብ ሓዲገ፡ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ክጸንሕ ወሰንኩ።
ብዛዕባ የሆዋ ዝያዳ ብእተማሃርኩ መጠን፡ ናብኡ ዝያዳ ዝቐረብኩ ዀይኑ ተሰምዓኒ። በቲ የሆዋ ነቶም ኣብ ህይወቶም ለውጢ ኺገብሩ ልባዊ ድሌት ዘለዎም ሰባት ይቕረ ኸም ዚብለሎም ዝሃቦ ተስፋ ኣዝየ ተተንከፍኩ። (ግብሪ ሃዋርያት 2:38) ነቲ ኣብ 1 ዮሃንስ 4:16 ዚርከብ፡ “ኣምላኽ ፍቕሪ እዩ” ዚብል ሓሳብ ምስ ኣስተንተንኩሉ ድማ ኣምላኽ ንዓመጽ ዚጸልኣሉ ምኽንያት ኪርድኣኒ ኸኣለ።
ክፍሊ እቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዜስተማቕርዎ ባህ ዜብል ሕውነት ክኸውን ደለኹ
ብኣካይዳ ናይ የሆዋ መሰኻኽር እውን ተመሲጠ እየ። ምስቲ ልዑል ስነ ምግባራዊ መለክዒታት መጽሓፍ ቅዱስ ተሰማሚዖም ንኺነብሩ ዚጽዕሩ ምዃኖም ንጹር እዩ ነይሩ። ክፍሊ እቲ ዜስተማቕርዎ ባህ ዜብል ሕውነት ክኸውን ድማ ደለኹ። ኣብ ህይወተይ ዜድሊ ምትዕርራይ ብምግባር፡ ብ2008 ናይ የሆዋ ምስክር ኰይነ ተጠመቕኩ።
ዝረኸብክዎ ጥቕሚ፦
ብሉጽ ሞያ ኺህልዎ ዚመጣጠርን ዓመጸኛን ሓሽሽ ዚወስድን መስተ ዘብዝሕን ዕሉል ደጋፊ ዅዕሶ እግርን እኳ እንተ ነበርኩ፡ ሳላ መጽሓፍ ቅዱስ ግና ንኻልኦት መጽሓፍ ቅዱስ ምምሃር ባህ ዚብሎ ኣገልጋሊ ኣምላኽ ኰንኩ። ሕጂ እውን ኵዕሶ እግሪ ምርኣይ እፈቱ እየ፣ ኰይኑ ግና፡ ንኸምዚ ዝኣመሰለ መዘናግዒ ግቡእ ኣመለኻኽታ ኺህልወኒ ቘራጽነት ገይረ እየ።
ሕጂ ምስታ ምጭውቲ ንየሆዋ እተምልኽ ኣስቴር ተመርዕየ፡ ሕጕስ ሓዳር እመርሕ ኣለኹ። ነቶም ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ዓዲ እንግሊዝ ዚርከቡ ተዛረብቲ ቛንቋ ፖላንድኛ ዝዀኑ ሰባት መጽሓፍ ቅዱስ ብምምሃር፡ ናይ ሓቂ ሓጐስ ንረክብ ኣለና። ንመጀመርታ ግዜ፡ ኣብ ህይወተይ ናይ ሓቂ ዕግበት ተሰምዓኒ። ሕጂ፡ ንጹህ ሕልናን ትርጉም ዘለዎ ህይወትን ኣሎኒ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ዚጠቕመና ብኸመይ እዩ፧
የሱስ ስለምንታይ መምርሒ ኸም ዜድልየናን ብቐዳምነት ኣገደስቲ ዝዀና ኽልተ ትእዛዛት ከም ዘለዋን ገሊጹ።


text:
ገበር | ንቕኑዓት ሰባት ሕማቕ ነገራት ዜጋጥሞም ስለምንታይ እዩ፧
ንቕኑዓት ሰባት ሕማቕ ነገራት የጋጥሞም—ስለምንታይ፧
እቲ ንዅሉ ነገራት ዝፈጠረ የሆዋ ኣምላኽ፡ * ኵሉ ዚኽእል ስለ ዝዀነ፡ ብዙሓት ሰባት በቲ ኣብዛ ዓለምና ዜጋጥም ዝዀነ ይኹን ነገራት፡ እንተላይ በቲ ሕማቕ ነገራት ተሓታቲ ይገብርዎ። ይኹን እምበር፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ እቲ ናይ ሓቂ ኣምላኽ እንታይ ከም ዚብል እስከ ርአ፦
“እግዚኣብሄር ብዅሉ መገዱ ጻድቕ እዩ።”—መዝሙር 145:17።
“ኵሉ መገዱ ፍርዲ [“ፍትሒ፡” NW] እዩ . . . ዓመጽ ዜብሉ ኣምላኽ እምነት እዩ፡ ንሱ ጻድቕን ቅኑዕን እዩ።”—ዘዳግም 32:4።
“የሆዋ ኣዝዩ ፈቃርን ርሕሩሕን እዩ።”—ያእቆብ 5:11።
ኣምላኽ ጠንቂ ሕማቕ ነገራት ኣይኰነን። ኰይኑ ግና፡ ንኻልኦት ሰባት፡ ሕማቕ ነገራት ንኺገብሩ የለዓዕሎም ድዩ፧ ኣይፋሉን። ቅዱሳት ጽሑፋት፡ “ሓደ እኳ ምስ ተፈተነ፡ ‘ኣምላኽ ይፍትነኒ ኣሎ’ ኣይበል” ይብል። ስለምንታይ፧ “ኣምላኽሲ ብእከይ ኣይፍተንን፡ ባዕሉ እውን ንሓደ እኳ ኣይፍትንን እዩ።” (ያእቆብ 1:13) ኣምላኽ ንዝዀነ ይኹን ሰብ፡ ሕማቕ ነገራት ንኺገብር ብምልዕዓል ኣይፍትኖን እዩ። ስለዚ፡ ጠንቂ ሕማቕ ነገራት ኣይኰነን፣ ንኻልኦት እውን ከምኡ ንኺገብሩ ኣየለዓዕሎምን እዩ። ከምኡ እንተ ዀይኑ ደኣ እሞ፡ ነዚ ዅሉ ዜጋጥም ዘሎ ሕማቕ ነገራት ዚሕተተሉ መን እዩ፧
ሕማቕ ነገር ኣብ ዜጋጥመሉ እዋን ኣብቲ ቦታ ምጽናሕ
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሓደ ኻብቲ ንደቂ ሰብ መከራ ዜጋጥመሉ ምኽንያት ኪገልጽ ከሎ፡ “ንዅሎም ጊዜን ኣጋጣምን ይመጾም” ይብል። (መክብብ 9:11) ሓደ ሰብ ብዘይተሓስበ ፍጻመታት ወይ ሓደጋታት ንኺጕዳእ ወይ ንኸይጕዳእ ዚውስኖ፡ ሓደጋ ኣብ ዜጋጥመሉ እዋን ዚጸንሓሉ ቦታ እዩ። ኣስታት 2,000 ዓመት ይገብር፡ የሱስ ክርስቶስ፡ ግምቢ ወዲቕዎም ብዛዕባ ዝሞቱ 18 ሰባት ጠቒሱ ነበረ። (ሉቃስ 13:1-5) እቶም ሰባት ብሰሪ እቲ ሕሉፍ ህይወቶም ኣይኰኑን ግዳያት ኰይኖም፣ የግዳስ፡ እቲ ግምቢ ኺወድቕ ከሎ ኣብ ትሕቲኡ ስለ ዝነበሩ ጥራይ እዮም ሞይቶም። ኣብ ቀረባ እዋን፡ ማለት ኣብ ጥሪ 2010 ኣብ ሀይቲ ሓያል ምንቅጥቃጥ ምድሪ ኣጋጢሙ ነበረ፣ መንግስቲ ሀይቲ ድማ ልዕሊ 300,000 ሰባት ህይወቶም ከም ዝሰኣኑ ሓበረ። ኵሎም እዞም ሰባት እዚኦም፡ ብዘይ ኣፈላላይ እዮም ሞይቶም። ሕማም እውን እንተ ዀነ፡ ኣብ ዝዀነ ይኹን እዋን ንዝዀነ ይኹን ሰብ ኪቐትል ይኽእል እዩ።
ኣምላኽ ንቕኑዓት ሰባት ካብ ሓደጋታት ዘየዕቍቦም ስለምንታይ እዩ፧
ይኹን እምበር፡ ገሊኦም ሰባት፡ ‘ኣምላኽ፡ እዚ ዅሉ ጸገማት ንኸየጋጥም ኪዓግቶ ኣይክእልን ድዩ፧ ንቕኑዓት ሰባትከ ኻብ ጕድኣት ኬዕቍቦም ኣይክእልን ድዩ፧’ ኢሎም ይሓትቱ ይዀኑ። ኣምላኽ ኣብዚ ጕዳያት እዚ ኢዱ ኼእቱ እንተ ዀይኑ፡ ነቲ ሕማቕ ነገራት ኣቐዲሙ ኺፈልጦ ኣለዎ ማለት እዩ። ከምኡ ናይ ምግባር ክእለት እኳ እንተ ሃለዎ፡ ፈለማ ግና፡ ‘ኣምላኽ ነቲ ንነገራት ኣቐዲምካ ናይ ምፍላጥ ሓይሉ ብዘይ ገደብ ንኺጥቀመሉ ይመርጽ ድዩ፧’ ዚብል ሕቶ ኽንምርምር ኣሎና።—ኢሳይያስ 42:9።
ቅዱሳት ጽሑፋት፡ “ኣምላኽናስ ኣብ ሰማያት አሎ፡ ዝደለዮ ዅሉ ይገብር እዩ” ይብል። (መዝሙር 115:3) የሆዋ ዓቕሚ ስለ ዘለዎ ጥራይ፡ ኵሉ ነገር ኣይገብርን እዩ፣ ኣብ ክንዳኡስ፡ ኣገዳሲ ኸም ዝዀነ ዝኣመነሉ ነገር እዩ ዚገብር። እዚ ኸኣ፡ ነቲ ኣቐዲምካ ናይ ምፍላጥ ክእለቱ እውን ዚምልከት እዩ። ንኣብነት፡ ኣብተን ጥንታውያን ከተማታት ሶዶምን ጎሞራን እከይ ምስ በዝሐ፡ ኣምላኽ ነቲ ሓደ ኻብቶም ኣበው ዝነበረ ኣብርሃም፡ “ከምቲ ናባይ ዝመጸ ጭራሕምራሕ ፈጺሞም ገይሮምዎ ወይ ዘይገበርዎ እንተ ዀይኖም ክፈልጥ፡ ወሪደ ኽርኢ እየ” በሎ። (ዘፍጥረት 18:20, 21) የሆዋ ንእተወሰነ እዋን፡ እቲ ኣብተን ከተማታት ዚግበር ዝነበረ እከይ ኣበየናይ ደረጃ ኸም ዝበጽሐ ኺፈልጥ ኣይመረጸን። ስለዚ፡ የሆዋ ንዅሉ ነገራት ኣቐዲሙ ንኸይፈልጥ ኪመርጽ ይኽእል እዩ። (ዘፍጥረት 22:12) ከምኡ ኺብሃል ከሎ ግና፡ ኣምላኽ ዘይፍጹም ወይ ድኹም እዩ ማለት ኣይኰነን። ብኣንጻሩ እኳ ደኣስ፡ “ግብሩ ፍጹም” ስለ ዝዀነ፡ ነቲ ብዛዕባ መጻኢ ናይ ምፍላጥ ክእለቱ ምስ ዕላማኡ ብዚሳነ መገዲ እዩ ዚጥቀመሉ፣ ደቂ ሰብ ተገዲዶም ንሓደ መገዲ ኸም ዚስዕቡ ድማ ኣይገብርን እዩ። * (ዘዳግም 32:4) እሞኸ እንታይ ኢልና ኢና ኽንድምድም እንኽእል፧ ኣምላኽ ነቲ ብዛዕባ መጻኢ ናይ ምፍላጥ ክእለቱ፡ ብምርጫን ብምስትውዓልን እዩ ዚጥቀመሉ።
ደቂ ሰብ ተሓተትቲ ድዮም፧
ደቂ ሰብ እውን ብእተወሰነ መዳይ ብእከይ ተሓተትቲ እዮም። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሓደ ሰብ ብኸመይ በብደረጃኡ ናብ ጕድኣት ኪበጽሕ ከም ዚኽእል ይገልጽ እዩ። “ነፍሲ ወከፍ ግና ብገዛእ ትምኒቱ ተሳሒቡን ተሓቢሉን እዩ ዚፍተን። ሽዑ፡ ትምኒት ምስ ጠነሰት፡ ንሓጢኣት ትወልዶ፣ ሓጢኣት ምስ ተፈጸመ ድማ፡ ንሞት ይወልዶ” ይብል። (ያእቆብ 1:14, 15) ገሊኦም ሰባት ነቲ ዘይግቡእ ትምኒቶም ዚትግብርዎ እንተ ዀይኖም ወይ ነቲ ግጉይ ትምኒቶም ኢዶም ዚህቡ እንተ ዀይኖም፡ ሕማቕ ሳዕቤን ኬምጽእ ይኽእል እዩ። (ሮሜ 7:21-23) ታሪኽ ከም ዚሕብሮ ድማ፡ ደቂ ሰብ ኣዝዩ ዜስካሕክሕ ነገራት ከም ዚወርድን ከቢድ መከራ ኸም ዜጋጥምን ገይሮም እዮም። ኣብ ርእሲኡ እውን፡ እኩያት ሰባት ንኻልኦት ሰባት ብልሹዋት ከም ዚዀኑ ብምግባር፡ ሕማቕ ነገራት ከም ዚቕጽል ይገብሩ እዮም።—ምሳሌ 1:10-16።
ደቂ ሰብ ኣዝዩ ዜስካሕክሕ ነገራት ከም ዚወርድን ከቢድ መከራ ኸም ዜጋጥምን ገይሮም እዮም
እሞኸ ኣምላኽ ኣብዚ ጕዳይ እዚ ኢዱ ብምእታው፡ ሰባት ሕማቕ ነገራት ንኸይገብሩ ኺዓግቶም ኣለዎ ማለት ድዩ፧ ብዛዕባ ኣፈጣጥራ ደቂ ሰብ እሞ ሕሰብ። ቅዱሳት ጽሑፋት፡ ኣምላኽ ንሰብ ብመልክዑ፡ ማለት ብምስሉ ኸም ዝፈጠሮ ይገልጽ እዩ። ስለዚ፡ ደቂ ሰብ ንባህርያት ኣምላኽ ናይ ምንጽብራቕ ክእለት ኣለዎም። (ዘፍጥረት 1:26) ብዘይካዚ፡ ናይ ምምራጽ ናጽነት ስለ እተዋህቦም፡ ንኣምላኽ ኬፍቅርዎን ኣብ ቅድሚኡ ቕኑዕ ዘበለ ብምግባር ምስኡ ኺጠብቁን ይኽእሉ እዮም። (ዘዳግም 30:19, 20) ኣምላኽ ንሰባት፡ ተገዲዶም ንሓደ መገዲ ኸም ዚስዕቡ እንተ ገይሩ፡ ነቲ ናይ ምምራጽ ናጽነቶም ደይኰነን ዚጥሕሶ፧ እዚ ኸኣ ንሰባት ልክዕ ከምቲ ብእተሰርሓሉ ፕሮግራም ጥራይ ዚሰርሕ ማሽን እዩ ዚገብሮም። እዚ ኸኣ ነቲ ንዝዀነ ይኹን ኣብ ህይወትና ዜጋጥመና ነገራት ከም ዚቈጻጸሮ ጌርካ ዚሕሰብ ዕድል ወይ ጽሕፍቶ እውን ዚምልከት እዩ። ኣምላኽ ናይ ምምራጽ ናጽነት ብምሃብ ክሳዕ ክንደይ ኰን እዩ ኣኽቢሩና! ከምዚ ኺብሃል ከሎ ግና፡ እቲ ብሰንኪ ጌጋታትን ሕማቕ ምርጫታትን ደቂ ሰብ ዚመጽእ ጕድኣት፡ ንሓዋሩ ንሰባት እናኣሳቐዮም ኪቕጽል እዩ ማለት ኣይኰነን።
ካርማ ጠንቂ መከራ ድዩ፧
ንሓደ ኣማኒ ሂንዱነት ወይ ቡድህና፡ ነታ ኣብ ገበር እዛ መጽሔት እዚኣ ዘላ ሕቶ እንተ ትሓትቶ፡ “ንቕኑዓት ሰባት ሕማቕ ነገራት ዜጋጥሞም፡ ብምኽንያት ሕጊ ካርማ እዩ። ፍረ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ህይወቶም ዝዘርእዎ ነገራት እዮም ዚዓጽዱ ዘለዉ” ኢሉ ይምልሰልካ ይኸውን። *
ምስ ትምህርቲ ካርማ ብዚተሓሓዝ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ሞት እንታይ ከም ዚብል ምምርማርና ሓጋዚ እዩ። ፈጣሪ ኣብታ መበቈል ደቂ ሰብ ዝዀነት ገነት ኤድን፡ ነቲ ናይ መጀመርታ ሰብኣይ ዝዀነ ኣዳም፡ “ካብ ኵሉ ኦም ገነት ከም ዝደሌኻ ብላዕ፡ ካብታ ጽቡቕን ክፉእን እተፍልጥ ኦም ግና፡ ካብኣ ምስ እትበልዕ መዓልትስ ሞት ክትመውት ኢኻ እሞ፡ ካብኣ ኣይትብላዕ” በሎ። (ዘፍጥረት 2:16, 17) ኣዳም ብሰንኪ ዘይተኣዛዝነት እንተ ዘይሓጥእ ነይሩ፡ ንዘለኣለም ኪነብር ምኸኣለ። ስለዚ፡ ሞት፡ ሕጊ ኣምላኽ ብዘይምእዛዝ ዝመጸ መቕጻዕቲ እዩ። ድሕሪኡ፡ ኣዳም ውሉዳት ምስ ወለደ፡ “ሞት ናብ ኵሉ ሰብ ሓለፈ።” (ሮሜ 5:12) በዚ ምኽንያት እዚ፡ “ዓስቢ ሓጢኣት፡ ሞት እዩ” ኺብሃል ይከኣል እዩ። (ሮሜ 6:23) ብዘይካዚ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ “እቲ ዝሞተ፡ ካብ ሓጢኣት ሓራ ወጺኡ እዩ” ይብል። (ሮሜ 6:7) ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ሰባት ምስ ሞቱ፡ ነቲ ምስ ዕዳ ዚመሳሰል ሓጢኣት ንሓዋሩ እናኸፈሉ ኣይኰኑን ዚነብሩ።
ሎሚ ዘለዉ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት፡ ንመከራ ደቂ ሰብ ምስ ካርማ የተሓሕዝዎ እዮም። ሓደ ብካርማ ዚኣምን ሰብ፡ ነቲ ንዕኡ ዀነ ንኻልኦት ዜጋጥሞም መከራ፡ ብዘይ ዝዀነ ይኹን ሕቶ ይቕበሎ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ካርማ፡ ሕማቕ ነገራት ከም ዜቋርጽ ተስፋ ኣይህብን እዩ። የግዳስ፡ ብመሰረት ካርማ፡ ሓደ ሰብ ካብዚ ብተደጋጋሚ ዜጋጥም ዘየቋርጽ ምውላድ ሓራ ኺወጽእ ዚኽእል፡ ብማሕበረ ሰብ ተቐባልነት ዘለዎ ናብራ ብምንባርን ፍሉይ ፍልጠት ብምርካብን እዩ። እዚ ግና ካብቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚብሎ ኣዝዩ እተፈልየ እዩ። *
ቀንዲ ጠንቂ እከይ
ቀንዲ ጠንቂ እከይ፡ ደቂ ሰብ ኣይኰኑን። እቲ ኣብ ፈለማ እሙን መልኣኽ ኣምላኽ ዝነበረ ሰይጣን ድያብሎስ፡ ‘ኣብ ሓቂ ስለ ዘይጸንዐ፡’ ሓጢኣት ናብዛ ዓለም ከም ዚኣቱ ገበረ። (ዮሃንስ 8:44) ኣብ ገነት ኤድን ድማ፡ ዕልወት ኣለዓዓለ። (ዘፍጥረት 3:1-5) የሱስ ክርስቶስ ንሰይጣን፡ “እኩይ”ን “ገዛኢ እዛ ዓለም እዚኣ”ን ኢሉ ጸዊዕዎ ኣሎ። (ማቴዎስ 6:13፣ ዮሃንስ 14:30) ደቂ ሰብ ብሓፈሻ ድማ፡ ሰይጣን ካብቲ ናይ የሆዋ ሰናይ መገዲ ንኺወጹ ንዚገብሮ ድፍኢት ብምቕባል፡ ንዕኡ ይስዕብዎ ኣለዉ። (1 ዮሃንስ 2:15, 16) ቀዳማይ ዮሃንስ 5:19፡ “ብዘላ ዓለም . . . ኣብ ትሕቲ ቝጽጽር እቲ እኩይ ምህላዋ ንፈልጥ ኢና” ትብል። እኩያት ብምዃን ንሰይጣን ዝሓበርዎ ኻልኦት መንፈሳውያን ፍጡራት እውን ኣለዉ። ሰይጣንን ኣጋንንቱን ‘ንብዘላ ዓለም የስሕትዋን’ ኣብ ልዕሊ ምድሪ መዓት የምጽኡን ከም ዘለዉ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ይገልጽ እዩ። (ራእይ 12:9, 12) ስለዚ፡ ንእከይ ብቐንዱ ዚሕተተሉ፡ ሰይጣን ድያብሎስ እዩ።
ብንጹር እምበኣር፡ ነቲ ንሰባት ዜጋጥሞም ሕማቕ ነገራት ዚሕተተሉ፡ ኣምላኽ ኣይኰነን፣ ንሰባት ከም ዚሳቐዩ እውን ኣይገብሮምን እዩ። ብኣንጻሩ እኳ ደኣ፡ ከምቲ እዛ ቐጺላ ዘላ ዓንቀጽ እትሕብሮ፡ ኣምላኽ ንእከይ ከም ዜጥፍኦ ተመባጺዑ ኣሎ።
^ ሕ.ጽ. 3 የሆዋ ኣብቲ ብበዅሪ ቛንቋታት እተጻሕፈ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ስም ኣምላኽ እዩ።
^ ሕ.ጽ. 11 ኣምላኽ ስለምንታይ እከይ ኪቕጽል ከም ዝፈቐደ ኽትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ኣብታ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመት መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ እንታይ እዩ ዚምህር፧ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ኣብ ምዕራፍ 11 ርአ።
^ ሕ.ጽ. 16 ብዛዕባ መበቈል “ሕጊ ካርማ” ኽትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ኣብታ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመት ምስ ሞትና እንታይ ኢና እንኸውን፧ ዘርእስታ ብሮሹር፡ ኣብ ገጽ 8-12 ርአ።
^ ሕ.ጽ. 18 መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ ዅነታት ምዉታትን ብዛዕባ ዘለዎም ተስፋን እንታይ ከም ዚብል ክትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ኣብታ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ እንታይ እዩ ዚምህር፧ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ኣብ ምዕራፍ 6ን 7ን ርአ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ኣምላኽ፡ እከይን መከራን ኪህሉ ዝፈቐደ ስለምንታይ እዩ፧
እከይ ብኸመይ ጀመረ፧ ኣምላኽ፡ እከይ ኪቕጽል ዝፈቐደኸ ስለምንታይ እዩ፧ እከይ ዜብቅዓሉ ግዜ ይመጽእ ዶዀን ይኸውን፧


text:
ምዕራፍ 110
የሱስ ኣብ ቤተ መቕደስ ዘሕለፋ ናይ መወዳእታ መዓልቲ
ማቴዎስ 23:25–24:2 ማርቆስ 12:41–13:2 ሉቃስ 21:1-6
የሱስ ነቶም መራሕቲ ሃይማኖት መሊሱ ዀነኖም
እታ ቤተ መቕደስ ክትዓኑ ምዃና ተነግረ
ሓንቲ ድኻ መበለት ክልተ ሰናቲም ኣውደቐት
የሱስ ንመወዳእታ ግዜ ኣብ ቤተ መቕደስ ኣብ ዝጸንሓሉ እዋን፡ ነቶም ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ብቕሉዕ ግቡዛት ኢሉ እናጸውዐ ንግብዝናኦም ኣቃልዖ። “ኣቱም ግቡዛት ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን፡ ዝባን ዋንጫን ጻሕልን ትሓጽቡ፣ ውሽጡ ግና ስስዐን ህርፋንን ዝመልአ እዩ እሞ፡ ወይለኹም። ኣታ ዕዉር ፈሪሳዊ፡ እቲ ዋንጫን እቲ ጻሕልን ዝባኑ ጽሩይ ምእንቲ ኪኸውንሲ፡ ቅድም ውሽጡ ኣጽርዮ” ብምባል ምሳልያዊ ቛንቋ ተጠቕመ። (ማቴዎስ 23:25, 26) እቶም ፈሪሳውያን ንስርዓት ንጽህናን ንደጋዊ ትርኢትን ተጠንቂቖም ዚሕልዉ ኽነሶም፡ ንውሽጣዊ እንታይነቶም ዕሽሽ ስለ ዚብልዎ፡ ንምሳልያዊ ልቦም ኣየንጽህዎን።
መቓብር ነብያት ኪሰርሑን ኪስልምዎን ምድላዮም እውን ንግብዝናኦም ዜርኢ እዩ ነይሩ። ኰይኑ ግና፡ ከምቲ የሱስ ዝገለጾ፡ “ደቂ እቶም ንነብያት ዝቐተሉ” እዮም ነይሮም። (ማቴዎስ 23:31) ከምኡ ምዃኖም ከኣ፡ በቲ ንየሱስ ኪቐትልዎ ዝገበርዎ ጻዕርታት ተራእዩ እዩ።—ዮሃንስ 5:18፣ 7:1, 25።
የሱስ ቀጺሉ፡ እቶም መራሕቲ ሃይማኖት እንተ ዘይተነሲሖም እንታይ ከም ዚጽበዮም ኪገልጽ ከሎ፡ “ኣቱም ኣትማን፡ ውሉዳት ኣፍዑት፡ ከመይ ጌርኩምከ ኻብ ፍርዲ ገሃነም ከተምልጡ፧” በሎም። (ማቴዎስ 23:33) እቲ ኣብ ጥቓኦም ዚርከብ ዝነበረ ስንጭሮ ሂኖም፡ ነቶም ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ነባሪ ጥፍኣት ከም ዚጽበዮም ዜርኢ እዩ ነይሩ።
የሱስ፡ እቶም ደቀ መዛሙርቲ ኸም “ነብያትን ጥበበኛታትን መምህራንን” ብምዃን ንዕኡ ኸም ዚውክልዎ ገለጸ። እሞኸ ኣብ ልዕሊኦም እንታይ ኪወርድ ምዃኑ እዩ እተነግሮም፧ የሱስ ነቶም መራሕቲ ሃይማኖት፡ “ንገሊኣቶም [ደቀ መዛሙርቲ] ክትቀትልዎምን ክትሰቕልዎምን፡ ንገሊኣቶም ከኣ ኣብ ምኵራባትኩም ክትገርፍዎምን ካብ ከተማ ናብ ከተማ ኽትሰጕዎምን ኢኹም። ስለዚ፡ ካብ ደም ኣቤል እቲ ጻድቕ ጀሚሩ፡ ክሳዕ እቲ . . . ዝቐተልኩምዎ ዘካርያስ . . . ኣብ ምድሪ ዝፈሰሰ ዅሉ ጻድቕ ደም ኣብ ልዕሌኹም ኪበጽሕ እዩ” በሎም። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ፡ “ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ፡ እዚ ዅሉ ነዚ ወለዶ እዚ ኺበጽሖ እዩ” ኢሉ ኣጠንቀቖም። (ማቴዎስ 23:34-36) ብ70 ድ.ክ. ሰራዊት ሮሜ ንየሩሳሌም ምስ ኣዕነዋን ንኣሽሓት ኣይሁድ ምስ ኣጥፍአን፡ ከምኡ እዩ ዀይኑ።
የሱስ ብዛዕባ እቲ ዜፍርህ ኵነታት ምስ ሓሰበ፡ ሓዘነ። ብጓሂ ድማ፡ “የሩሳሌም፡ የሩሳሌም፡ ኣቲ ንነብያት እትቐትልን ናብኣ ንእተላእኩ ብዳርባ እምኒ እትጭፍጭፍን፡ ከምቲ ደርሆ ንጨቓዊታ ኣብ ትሕቲ ኣኽናፋ እትእክቦም፡ ክንደይ ሳዕ ኰን እየ ንደቅኺ ኽእክቦም ዝደለኹ! ንስኻትኩም ግና ኣቢኹም። እንሆ፡ ቤትኩም ክትጥንጠነልኩም እያ” በለ። (ማቴዎስ 23:37, 38) እቶም ነዚ ቓላት እዚ ዝሰምዑ፡ ብዛዕባ እንታይ “ቤት” ይዛረብ ምንባሩ ሓሲቦም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። ብዛዕባ እታ ዕቝባ ኣምላኽ ዝነበራ እትመስል ኣብ የሩሳሌም ዝነበረት እተደንቕ ቤተ መቕደስ ይዛረብ ነይሩ ደዀን ይኸውን፧
የሱስ ወሲኹ፡ “እብለኩም ኣለኹ፡ ‘ብስም የሆዋ ዚመጽእ ብሩኽ እዩ!’ ክሳዕ እትብሉ፡ ካብ ሕጂ ንደሓር ከቶ ኣይክትርእዩንን ኢኹም” በለ። (ማቴዎስ 23:39) ካብቲ ኣብ መዝሙር 118:26 ዚርከብ፡ “ብስም የሆዋ ዚመጽእ ብሩኽ እዩ፣ ካብ ቤት የሆዋ ንባርኸኩም ኣለና” ዚብል ትንቢታዊ ቓላት እዩ ዚጠቅስ ነይሩ። እምበኣር፡ እታ ቤተ መቕደስ ምስ ጠፍአት፡ ብስም ኣምላኽ ናብኣ ዚመጽእ ከም ዘይህሉ እዩ ዚገልጽ ነይሩ።
ድሕርዚ፡ የሱስ ናብቲ መለኸት ዝቕርጹ መመጽወቲ ዝነበረሉ ኽፋል ቤተ መቕደስ ከደ። ሰባት ድማ በቲ ኣብ ጫፍ እቲ መመጽወቲ ዘሎ ንእሽቶ ኸፋት ኣቢሎም ወፈያኦም የውድቑ ነበሩ። የሱስ ድማ ብዙሓት ኣይሁድ ከምኡ ኺገብሩ ረኣየ፣ እቶም ሃብታማት ከኣ መባእ ኪኸውን ኢሎም “ብዙሕ ሰልዲ የውድቑ ነበሩ።” ሽዑ፡ የሱስ፡ ሓንቲ ድኻ መበለት “ዚረብሕ ዋጋ ዘይብለን ክልተ ሰናቲም” ከተውድቕ ረኣየ። (ማርቆስ 12:41, 42) ኣምላኽ በቲ መባእ እቲ ኽሳዕ ክንደይ ባህ ከም ዝበሎ፡ የሱስ ብርግጽ ይፈልጥ ነይሩ እዩ።
የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ጸዊዑ ኸኣ፡ “ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ፡ እዛ ድኻ መበለት እዚኣ፡ ካብ ናይ ኵሎም እዞም ኣብቲ መመጽወቲ እቲ ገንዘብ ዜውድቑ ዘለዉ ዚበዝሕ እያ ኣውዲቓ” በሎም። እዚ ኸመይ ኢሉ ይኸውን፧ የሱስ ቀጺሉ፡ “ኵላቶምሲ ኻብ ተረፎም እዮም ኣውዲቖም፡ ንሳ ግና ካብ ስእነታ፡ ዘለዋ ዘበለ ዅሉ መነባብሮኣ እያ ኣውዲቓ” ኢሉ ገለጸ። (ማርቆስ 12:43, 44) እታ መበለት እቲኣ ብሓሳባ ዀነ ብግብራ ኻብቶም መራሕቲ ሃይማኖት ኣዝያ እተፈልየት እያ ነይራ!
የሱስ ብ11 ኒሳን፡ ንመወዳእታ ግዜ ኻብታ ቤተ መቕደስ ወጸ። ሓደ ኻብቶም ደቀ መዛሙርቱ ኸኣ፡ “መምህር፡ ከመይ ዝበለ ኣእማንን ከመይ ዝበለ ህንጻን እሞ ርአ!” ኢሉ ኣድንቖቱ ገለጸሉ። (ማርቆስ 13:1) እወ፡ ገሊኡ ኣብ መናድቕ እታ ቤተ መቕደስ ዝነበረ ኣእማን ኣዝዩ ዓብዪ ብምንባሩ፡ ንዕቤትን ንድልዳለን እታ ቤተ መቕደስ ኣበርክቶ ገይሩ ነይሩ እዩ። ግናኸ፡ የሱስ፡ “ነዚ ዓብዪ ህንጻስ ትርእዮዶ ኣለኻ፧ ኣብዚ፡ እምኒ ኣብ ልዕሊ እምኒ ተነቢሩ ኸይፈረሰ ኸቶ ኣይኪተርፍን እዩ” ኢሉ ምምላሱ ዜደንጹ ነይሩ ኪኸውን ኣለዎ።—ማርቆስ 13:2።
እዚ ድሕሪ ምባሉ፡ የሱስን ሃዋርያቱን ንስንጭሮ ቄድሮን ሰጊሮም ናብ ደብረ ዘይቲ ደየቡ። ኣብኡ ተቐሚጡ ኣብ ዝነበረሉ ሓደ እዋን ከኣ፡ ኣርባዕተ ኻብ ሃዋርያቱ፡ ማለት ጴጥሮስን እንድርያስን ያእቆብን ዮሃንስን ናብኡ ቐረቡ። ኣብኡ ዀይኖም ድማ ነታ እተደንቕ ቤተ መቕደስ ኪርእይዋ ይኽእሉ ነይሮም እዮም።


text:
ሻድሻይን መዛዘምን ክፋል
15 ሕዳር 2009 ዓ/ም ኣብ ዝተሓተመ ጋዜጣ ስደተኛታት ካብ ሕጊ ወፃእ ምስጋር ዶብ፣ ምሃብ ዘይሕጋዊ ሰነዳት፣ ዘይሕጋዊ ስደተኛ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ንክፀንሕ ድጋፍ ብዝግባእ ምሃብ፣ ምጥፋእ መርትዖ ወይ ምስክርነት ከይህብ ብዛዕባአፕዴት ዕለት ሮቡዕ, 11 ጥሪ 2017 07:12 ተወሳኺ የንብቡ...
መፅናዕትታት ከም ዝሕብርዎ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ እቲ ዝበዝሐ ግዜአን ኣብ ስራሕ የሕልፋ። ብፍላይ ኣብ ከም ሃገርና ዝኣመሰላ ድኻ ዓድታት ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ መዓልቲ ንልዕሊ 18 ሰዓታት ኣብ ከቢድአፕዴት ዕለት ሓሙስ, 12 ጥሪ 2017 06:54 ተወሳኺ የንብቡ...
ዝተስተኻኸለ ዕላማን ራእይ ልምዓትን ሒዝካ ነዚ ንምፍፃም ዝሕግዙ ንፁራት ፓሊሲታትን ስትራቴጅታትን ብምሕንፃፅ ስሉጥን ቀፃልን ልምዓት ምርግጋፅ ኣብ ህልዉና ሓንቲ ዓዲ ክንደየናይ ቁልፊ ከም ዝኾነ ኣየካትዕን። እዚኣቶም ኣብአፕዴት ዕለት ሓሙስ, 12 ጥሪ 2017 08:38 ተወሳኺ የንብቡ...
ዝተፈላለዩ ምሁራት ፖለቲካል ሳይንስን ስነ ማሕበረሰብን ኣብ ፅንሰ ሓሳብ ሰናይ ምምሕዳር ሓደ ዓይነት መትከል ዋላ እኳ እንተሃለዎም ዝህብዎ ትርጉም ግና ሓደ ዓይነት ኣይኮነን። ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ከከም ኣተሓሳስባ አፕዴት ዕለት ሮቡዕ, 11 ጥሪ 2017 06:09 ተወሳኺ የንብቡ...
20 ኪሎ ምሸላ ንምውሳድ ህይወት ዘጥፍኡ ቅፅዓት 20 ዓመት
ካልኣይን መዛዘምን ክፋል
ኣብ ዝሓለፈ ክፋል መደብና ጉጅለ ምርመራ ፖሊስ ዞባ ደቡብ ምብራቕ ትግራይ ኣብ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ነበርቲ ጣብያ ሰላም ዝኾኑ ተጠርጠርቲ ኣብ ፖሊስን ቤት ፍርድን ብዘይዝኾነ ፀቕጢ እምነት ቃሎም እንትህቡ፤ ኣገባብ ኣፈፃፅምኦምአፕዴት ዕለት ሮቡዕ, 11 ጥሪ 2017 07:16 ተወሳኺ የንብቡ...


text:
ካብ መጽሓፍ፡ ’’ሞት የተፈረደባቸው፡ 17 ሽሕ የኢትዮጵያ ሰራዊት’’
”ስርሒት ፈንቅል” እቲ ንስርዓት ደርግ ኣብ ምውዳቕ ዓቢ ተራ ዝነበሮ፡ መስተንክራዊ ዓወት ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ብምድምሳስ እዚ ናደው ሰለው-ለው ዝኣተዎ ደርግ፡ ባጽዕ ሓራ ምስ ኮነት፡ ተጠሊዑ ”ደጊም ኣኽለ! ብጎሮርና ተታሒዝና” ዝበለሉን ጩራ መላእ ሓርነት ኤርትራ ዝተንጸባረቐሉን ኤርትራዊ ዓወት’ዩ ነይሩ። በቲ ህሞት፡ ኣብራኽ ሰራዊት ደርግ ሓንሳብን ንሓዋሩን ረሸሽ ክብለን እንከሎ፣ ብኣንጻሩ ዳንጋታት ህዝባዊ ሰራዊትን ህዝብን መመሊሰን ሰሰናን ፈርዘናን፣ ናዕሪተን ኣበርትዓ፣ ሓይለን ኣደልደላ፣ ”ኣጆና! ዓወት ቀሪባ!” ኣድመጻ። ብርግጽ! ብሳላ’ዞም ተበግሶታት፡ ብሉጻት ጀጋኑ መስዋእቲ ብምኽፋል፡ ስርሒት ፈንቅል ክውን ኮይኑ።
ዝንታወ ታሪኽ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ”ስርሒት ፈንቅል” (ብምኽንያት ”ስርሒት ፈንቅል” ይጸሓፍ ስለ ዘሎ) ድማ ብፍላይ ተጀሚሩ ደኣ’ምበር፡ ኩሉ ተዘርዚሩ ክበሃል ኣይከኣልን እዩ። እቲ ተበጊሱ ዘሎ ስነዳ ታሪኽ ክቕጽል ለበዋና እዩ። እዚ ኮይኑ ግና፡ ኣብ ኤርትራ ብዝነበሩ ወተሃደራት ደርግ ነበር፡ ገለ ገለ መጻሕፍቲ ተሓቲሞም ይወጹ ኣለዉ። እቶም ዝሕተሙ ዘለዉ መጻሕፍቲ፡ ኣብ ገለ ገለ ክፋሎም፡ ታሪኽ ክበሃሉ ዘይከእሉን፡ ንጸሓፍቶም በብዝጥዕም ይጸሓፉ ስለ ዘለዉ፡ ታሪኽ ከይጥምዘዝን ብዘይ ግቡእ ከይስነድን፡ ባህላዊ ጉዳያት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ቤት ጽሕፈት ስነዳን ምርምርን፡ ምሁራት ታሪኽን ተመራመርትን፡ ኣብ ምክትታሎምን ገምጋም መልሲ ኣብ ምሃቦምን ክነጥፉ፡ በዚ ኣጋጣሚ ነዘኻኽር።
ሓደ ካብኦም፡ ኣብ ”ስርሒት ፈንቅል” ዝተማረኸን ”ሞት የተፈረደባቸው 17 ሺህ፡ የኢትዮጵያ ሰራዊት” (ንሞት ዝተፈርዱ፡ 17 ሽሕ ሰራዊት ኢትዮጵያ) እትብል መጽሓፍ ዝጸሓፈን ታደሰ ቴሌ ሳልቫኖ ዝተባህለ እዩ። ነታ መጽሓፍ ምስ ኣንበብክዋ ትረኻኣ ኣዝዩ መሲጡኒ። ጸሓፊ ኣብ ”ስርሒት ፈንቅል” ባጽዕ ብኣካል ብምንባሩ፡ ብሓፈሻ ን’’ስርሒት ፈንቅል”፡ ስዕረት፡ ዓወት፡ ሓያል ግጥማት፡ ኣኼባታትን ርክባትን ኣዘዝቲ ሰራዊት ደርግን ሓይሊ ህዝባዊ ግንባርን እዩ ብደቓይቕ፡ ሰዓትን ዕለትን ተሪኹ። እቲ ኲናት ክሳብ ክንደይ ሓያልን ፈታንን ምንባሩ ድማ፡ ነታ መጽሓፍን ንስርሒት ፈንቅልን እትትርኽ ቪድዮ ህዝባዊ ግንባርን ምስ ተዓዘብካ፡ ብሓይሊ፡ ተዓጻጻፍነትን ጅግንነትን ህዝባዊ ግንባር፡ ትድነቕን ትሕበንን። ”ስርሒት ፈንቅል” 1 ታንክ ህዝባዊ ግንባር፡ ን2-3 ታንክታት ኢትዮጵያ ዝገጠመትሉ፣ ኣብ መንጎ ምሉእ ቀረብ ዕጥቅን-ስንቅን ዘለዎን ዕጥቂ ጸላኢኡ ብምምንዛዕ ዝገጥም ሰራዊትን፣ ኣብ ዝደለዮ ሰዓትን ቦታን ወተሃደርቱ ዘዋፍርን ሰራዊቱ ዝበቅቕን፣ ዘራይ ዘለዎ ሓይልን ዘራይ ዘይብሉን፣ ብሚጋትን ሄሊኮፕተራትን ቦምባታት ዝድርብይን ጸረ ነፈርቲ ረሻሽ ጥራይ ዝውንን. . . ብሓጺሩ ሰብን ሓጺንን ዝተራጸምሉ ደማዊ ኵናት እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነ። ምኽንያቱ፡ ማንም ካልእ ሓይሊ ክሰርሖ ዘይኽእል ትንግርታዊ ፍጻመ ብምዃኑ። ”ስርሒት ፈንቅል” ስርሒት ሰራዊት ህዝባዊ ግንባርን ህዝቢ ኤርትራን።
ጸሓፊ፡ ”ኲናት ምጽዋዕ ብ8 ለካቲት 1990 ድሕሪ ቀትሪ ሰዓት 2:10 ተኸፍተ” ይብል። ቀጺሉ፡ ኣብ ብዙሓት ኲናት ተሳቲፉ ክነሱ፡ ነቲ በርቃዊ መጥቃዕቲ መግለጺ ብዝሰኣነሉ ኣገላልጻ፡ ”ሰራዊት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ፡ ሰሚዕዎን ኣጋጢምዎን ዘይፈልጥ ዓቢ ሓደጋ ወረዶ። ቀይሕ ባሕሪ ብብልጭታታት ከቢድ ብረት ሻዕብያ፡ ቀትሪ መሰለ። እቲ ሃንደበታዊ ጽፍዒት፡ ኣብ ሰራዊት ደርግ ኣዘዝትን ሓያል ራዕዲ ከም ዝፈጠረ ብምግላጽ፡ ”ኣብ ሰሜን ዝርከብ መእዘዚ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ፡ ካብ ጢዖ ክሳብ ቅሩራ ዝርከብ ሓለዋ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕርን ኣባላት ናቫል ቤዝን፡ በዚ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ ኣዝዮም ረዓዱን ሰንበዱን” ብምባል፡ ንሓደገኛነት’ቲ ስርሒት ብኣድናቖት ይገልጽ።
ተራኺ ኣስዒቡ፡ ”ሻዕቢያ፡ ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ቃልሱ፡ ምስ ናይ ምጽዋዕ ዝዳረግ፡ ኲናት ኣብ ባሕሪ ኣካይዱ ኣይፈልጥን እዩ” ብምባል ምስክርነቱ ድሕሪ ምሃብ፡ ጀላቡ ሻዕቢያ፡ ኣዝየን ነኣሽቱ ምዃን ይፈልጡ ክነሶም፡ በቲ ሃንደበትነት፡ ኩሎም ኣዘዝቲ ሓይሊ ባሕርን ሓይሊ ምድርን ምሒር ከም ዝሰንበዱ ይውስኽ።
*** *** ***
ብመሰረት ትረኻ ጸሓፊ፡ ኲናት ብውዕዉዕ እናቐጸለ፡ ”መበል 29 ዘርኣይ ደረስ ሜካናይዝድ ብርጌድ፡ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ሻዕብያ መጥቃዕቲ ፈነወ። ሻዕብያ ግዜ ከይሃበ፡ መዋግኢ ቦትኡ ገዲፉ ኣስታት 3 ኪሎ ሜትር ኣዝለቐ። እንተኾነ፡ እቲ ኩነት (ሃዋህው) ብቕጽበት ተለወጠ። ሻዕብያ ዘንሰሓበ፡ መጥቃዕቲ ኣብዮታዊ ሰራዊት ልዕሊ ዓቕሙ ኮይንዎ ዘይኮነ፡ ወተሃደራዊ ስልቲ’ዩ ነይሩ። በዚ ኸኣ፡ ሻዕብያ ብዝወጠኖ ስልቲ ኣኳሊሙ፡ ነቲ ሜካናይዝድ ብርጌድ፡ ኣብ መጻወድያኡ ኣእተዎ። ብድሕሪኡ ኮይኑ ድማ፡ ሓያል መጥቃዕቲ ፈነወሉ፣ መውጽኢ ከም ዝስእን ገይሩ፡ ዓገቶን ከም ዘየላቡ ገይሩ ቀተሎን” ይብል፡ ምሩኽ’ቲ ስርሒት ነበር፡ ጸሓፊ ታደሰ።
ንሱ፡ ምስ ኣዛዚ 6ይ ክፍለ ሰራዊት ጀነራል ተሾመ ተሰማ ኮይኑ፡ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ይከታተሎ ብምንባሩ፡ ምቕንጻል መበል 29 ዘርኣይ ደረስ ሜካናይዝድ ብርጌድ፡ ጀነራል ሑሴን ከም ዝሰምዖን ተቖጢዑ፡ ሽዑ-ንሽዑ ንሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ክድብድባ፡ 6 ሚጋት ከም ዝኣዘዘን ይሕብር። ብህጹጽ ዝመጻ እተን ነፈርቲ ኲናት፡ ”ኣብቲ ከባቢ ብጻዕቂ ቦምባታት ኣዝነባ። ሻዕብያ ዙ-23 ጸረ-ነፈርቲ ተጠቒሙ፡ ነተን ሚጋት ኣብ ምቅዋም ዝከኣሎ ፈተነ። ነዚ ጥምጥም ኣብ ምክትታል ዝነበሩ ጀነራል ተሾመ፡ እቲ ኲናት መልክዑ ዝቐየረ ስለ ዝመሰሎም፡ ድሃይ ክገብሩ፡ ንኣዛዚ’ቲ ሜካናይዝድ ብሬድዮ ረኸብዎ። እንተኾነ፡ መልሲ’ቲ ኣዛዚ ከም እተጸበይዎ ኣይነበረን” ክብል፡ ጸሓፊ ዝሰምዖ ይትንትን።
”ዘገርምን ኣዝዩ ዘሕዝንን’ዩ! መብዛሕቱ’ቲ ብነፈርቲ ዝተደርበየ ቦምባ፡ ንኣባላት ኣብዮታዊ ሰራዊት’ዩ ኣህሊቑ! እንታይ ኣቢስና? ወረ እንታይ ጉድለት ፈጺምና ጎይታይ?!” ኢሉ እናስቆርቆረ ብምሕታት፡ እቲ ደብዳብ ነፈርቲ ኲናት፡ ፍረ-ኣልቦን ናብ ወገን ሰራዊት ዝዓለመ ምንባሩ ከም ዝመለሰሉ ይምስክር።
*** *** ***
ኲናት እናተኻየደ፡ ንስፍሓትን ቅልጣፈን’ቲ መጥቃዕቲ ዝተገንዘበ ጀነራል ተሾመ፡ ኣብ ሓደ ኣኼባ ”ኣብዚ ኲናት፡ ንሻዕብያ ብነፈርቲ ኲናት ጥራይ ኢና እንበልጾ። እንተ ኣብ ካልእ ግና፡ ሻዕብያ ካባና ሓይሉን በሊጹን ንምርኣይ’ዩ ዝፍትን ዘሎ። ብናተይ ግምት፡ ሻዕብያ በይኑ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተዘይተጋግየ፡ ናይ ሱዳን፡ ሊብያን ግብጽን ደገፍ ከይሃለዎ ኣይትርፍን እዩ” ክብል፡ ስዕረትካ ካብ ዘይምቕባል ዝነቐለ ትንታነ ከም ዝሃበ ኣስፊሩ።
*** *** ***
መጽሓፍ፡ ”ሞት የተፈረደባቸው 17 ሺህ፡ የኢትዮጵያ ሰራዊት” ፍጻመ ነፍስ-ወከፍ ዕለትን ግዜን ስርሒት ፈንቅል’ያ ኣስፊራ። ኣብ ውሽጣ ካብ ዝሰፈሩ ኣገደስቲ ዝበልናዮም ኢና ጠቒስናዮም ዘለና። ቅንያት ፈንቅልን ደቂ ፈንቅልን ኣፈነቓቕላ ሰራዊት ደርግን ዝትረኸሉ፣ ንግደት ዝኽርን ሓበን ስለ ዝኾነ። ንቐጽል፣ ኣብቲ መሪርን ዘየናሕስን ወቕቲ ”ስርሒት ፈንቅል”፡ ኲናት ናብ ዞባይ ኣይተዘርግሐን ኢሉ፡ ኣብ ተዛነ ዝነበረ፡ መበል 27 ሜካናይዝድ ብርጌድ፡ ሃንደበት፡ ሰራዊቱን ንብረቱን ጠቕሊሉ፡ ካብ ከባቢ ፎሮ ናብ ባጽዕ ክግዕዝ፡ ብጀነራል ተሾመ፡ ትእዛዝ ተዋሂብዎ ምንባሩ ዝገለጸ ጸሓፊ፡ እቲ ሜካናይዝድ፡ ትእዛዙ ንምፍጻም ባጽዕ ከም ኣተወ ይሕብር። ብመሰረት ትንታነ ጸሓፊ፥
”መበል 27 ሜካናይዝድ ብርጌድ፡ ዶገሊ ሓራ ከውጽእ ትእዛዝ ተቐቢሉ፡ ኣጋር ተዋጋኢን ካልኦት ክፍልታትን ብታንከኛን ኣሃዱ ስለያን እናተመርሐ ተበገሰ። 2 ኪሎ ሜትር ከይቀጸለ፡ ኣሃዱ ስለያ ሻዕብያ ክከታተልዎ ጸኒሖም፡ ሃንደበትን በዚ መጸ ዘይበሃልን ቦምባታት ከበድቲ ብረት፡ ቢኤምን ዙ-23 ጸረ-ነፈርትን፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ሜካናይዝድ፡ ከም ሓዊ ዘነቡ። እቲ ሜካናይዝድ ብወገኑ፡ ዓጸፋ ቦምባታት እናወንጨፈ፡ ንቕድሚት ሰጎመ” ይብል፡ ብደቂቕ ክሳብ ኣሰላልፍኡ ከይተረፈ ብምትራኽ።
መበል 27 ሜካናይዝድ ብርጌድ ብምሕያሉ፡ ኲናት ጸዓቐን ጸንከረን። ካብ ምጽዋዕ 14 ኪሎ ሜትር ርሒቑ ኣብ ዝርከባ ቦታ፡ ምስ ሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ከም እተራኸቡን ክልቲኦም ተፋጠጥቲ ሰራዊት፡ ካብ 20 ክሳብ 100 ሜትር ኣብ ዝርሕቀቱ፡ ኣብ ጥምጥም ኲናት ክሳብ ኢድ-ብኢድ ከም ዝኣተዉ፣ ጥይት ዝወድአ ብኻራ (ሳንጃ)፡ ብቦምባ ኢድን ብዶሽካታትን ከም እተፈነጃጀሩ ብምጥቃስ፡ ዋላ’ውን፡ እቲ ብኸበድቲ ብረት ዝካየድ ዝነበረ ኲናት፡ ኢድ-ብኢድ ይመስል ከም ዝነበረ ዘርዚሩ ይሕብር። ኣብ መወዳእታ፡ ”መበል 27 ሜካናይዝድ ብርጌድ ሰሚርሉ፡ ኣብ ውሽጢ 90 ደቓይቕ ንዶገሊ ተቖጻጸራ” ይብል።
ጸሓፊ ቀጺሉ፡ ”ነዚ ብስራት ዝተሰምዑ ጀነራል ተሾመ፡ ምሒር ተሓጎሱ። ንኦፕረይተሮም ጸዎዖም፡ ን2ይ ኣብዮታዊ ሰራዊትን መክት እዝን፡ ምሕራር ዶገሊ ክሕብር ኣዘዝዎ። ጸሓይ ጓህሪ መሲላ፡ ናብ ምዕራብ ገጻ ትዕዘር ኣብ ዝነበረትሉ እዋን፡ ኲናት ገና ከይሃድአ፡ ጀነራል ተሾመ፡ ናብቲ ኣብ ምዕራባዊ ዶገሊ ዝካየድ ዝነበረ ኲናት፡ ብክሻፋ ይዕዘቡ ኣብ ዝነበርሉ እዋን፡ ብልቢ ክሕጎሱ ተራእዩ፣ ፍሽኽ-ሽኽ ከኣ፡ በሉ” ብምባል፡ ጸሓፊ፡ ነቲ ዝነበረ ህሞት፡ ብዓወትን ሓጎስን ክገልጾ ጸኒሑ፥
”እቲ ሓጎስ፡ ሰዓታት ኣይጸንሐን” ይብል’ሞ፡ ህዝባዊ ግንባር፡ ንዶገሊ ዝገደፋ፡ ዓቕሙ መዚኑ ምዃኑ ይገልጽ። ምስ’ዚ ኣተኣሳሲሩ፡ ”ሰዓት 7፡00 ድሕሪ ቀትሪ ምስ ኮነ ግን፡ ሻዕብያ ብሜካናይዝድን ኣሃዱታት ኮማንዶን ተዓጂቡ፡ መልሰ-መጥቃዕቲ ብምክያድ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ተሰሚዑን ተራእዩን ዘይፈልጥ ሓያል መጥቃዕቲ ፈነወ። ሻዕብያ፡ ብዙሓት ታንክታት፡ ድሩዓት መካይንን ቢቲኣርን ብምኽታት፡ ኣብ ኣጋር ኲናትን ኣተዃኹሳ ከቢድ ብረትን፡ ካብ ኣብዮታዊ ሰራዊት በሊጹ ዝተንጸባረቐሉ ኲናት ነበረ። ነዚ መጥቃዕቲ፡ መበል 27 ሜካናይዝድ ብርጌድን ናይ 3ይ ሜካናይዝድ ታንከኛ ክፍለ ሰራዊትን ብሓባር ኮይነን እንተገጠመኦ’ኳ፡ ክምክትኦን ከፍሽልኦን ግን ኣይከኣላን” ኢሉ ድሕሪ ምታራኽ፥
”በቲ ዝተኻየደ ኲናት፡ ምሸት 7፡45 ሻዕብያ ዳግማይ ንዶገሊ ተቖጻጸራ። ካብ ዶገሊ ሓሊፉ’ውን፡ ንምጽዋዕ ክሳብ 20 ኪሎ ሜትር ዝተርፎ ተጸግዓ” ብምባል፡ ንብልሕን ስትራተጂን ኲናት ህዝባዊ ግንባር ይገልጽ። ”ወተሃደራት መበል 27 ሜካናይዝድ ብርጌድ፡ ዝጨበጥዎ ዓወት ተመንዚዖም፡ ምዉታትን ቁሱስላትን ኮኑ። መብዛሕቶም፡ ጠርናፊ ዘይብሎም ፋሕ-ብትን ኢሎም፡ ናብ ምጽዋዕ ሃደሙ። ሻዕብያ፡ ብዝወሰዶ መጠነ ሰፊሕ መጥቃዕቲ፡ ሓያልነቱ ኣረጋገጸ” ኢሉ ይትንትን’ሞ፡ ጀነራል ተሾመ ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ፡ ብዝረኣዮን ዝሰምዖን ፍጻመ፡ ኣዝዩ ከም ዝሰንበደን ንጀነራል ሑሴን’ውን ከም ዝሓበሮን ይጠቅስ። ባህሪ ኲናት ከምኡ ምዃኑ ዝረስዐ ጀነራል ሑሴን፡ ዝብሎን ዝሕዞን ጠፊእዎ፥
”እዚ ፍጹም ዘይሕሰብ እዩ! ሕጂ-ሕጂ ’ዶገሊ ካብ ሻዕብያ ናጻ ወጺኣ’ ኢለ ክሳብ ንጓድ ፕረሲደንት መንግስቱ ሃ/ማርያም ሪፖርት ኣቕሪበ፣ 30 ደቒቕ ኣብ ዘይመልእ ግዜ፡ ዶገሊ ብሻዕብያ ኣብ ሓደጋ ወዲቓ ኢለ ሪፖርት እንተ ደኣ ሂበ፡ መን’ዩ ክኣምነኒ!? ኣዝዩ ዘሕፍር እዩ! በጃኻ ስለ’ዝግሄር ጀነራል ተሾመ! ዘሎ ኩሉ ሓይልኻ ተጠቒምካ፡ ንዶገሊ ዳግማይ ኪትመልሳ ፈትን?” ክብል፡ እናለመነን እናኣንጸርጸረን ትእዛዝ ከም ዘመሓላለፈ፡ ጸሓፊ ዝሰምዖ፡ ኣብ መጽሓፉ ኣስፊሩ ይርከብ።
*** *** ***
”ኵናት ኣብ ዶገሊ ሓይሉ፣ ብኣብዮታዊ ሰራዊት 90 ታንክታት፣ ብሻዕብያ ድማ፡ 47 ታንክታት ፊት-ንፊት ተፋጢጠን ኣብ ጽዑቕን ከቢድን ታንክ ብታንክ ኵናት ተጸሚደን ነበራ። ኣብቲ ዝተገብረ ምርብራብ፡ 16 ታንክታት ኣብዮታዊ ሰራዊት፡ ምስ መራሕተን ክነዳ ይረአያ፣ ካብ ሻዕብያ’ውን 9 ታንክታት ነደዳ። ኣብዚ ግዜ፡ 4 ነፈርቲ ኲናትን 3 ተዋጋእቲ ሄሊኮፕተራትን፡ በብእብረ እናተመላለሳ፡ ኣብ ልዕሊ ሻዕብያ ቦምባታት ኣዝነባ። ሻዕብያ ግን፡ ፈልከት (ነቕ) ክብል ኣይከኣለን። ነቲ ብመሬትን ሰማይን ዝወርዶ ዝነበረ ዳርባታት ቦምባ ጸይሩ፡ መእዘዚ 6ይ ነበልባል ክፍለ ሰራዊት ዝነበረ፡ ፎርቶ ዝበሃል ቦታ ተቖጻጸሮ። ኣብኡ ኮይኑ፡ ናብቲ ፋሕ-ብትን ኢሉ ናብ ኣማተረ ዝጓዓዝ ዝነበረ ኣብዮታዊ ሰራዊት፡ ብረቱ ብምቕናዕ፡ ጠያይቲ ኣዝነበሉ። ኣብ ውሑዳት ደቒይቕ፡ ሜዳ ኣማተረ ደም ወሓዞ” ብምባል፡ ጸሓፊ፡ ንኣስካሕካሕ’ቲ ኲናት ይትርኽ።
”ከም ኲናት ምጽዋዕ፡ ዝተሓመሰ ኲናት ኣጋጢሙኒ ኣይፈልጥን እዩ” ካብ ትረኻታት ሓደ ኢትዮጵያዊ ምሩኽ
”ሻዕብያ፡ ንመዓስከር ሓይሊ ባሕሪ ምሉእ ብምሉእ ተቖጻጺሩ፡ ኣብ ታሪኹ ጨቢጥዎ ዘይፈልጥ ዓወት ተጎናጸፈ”
”10 ለካቲት 1990 ሻዕብያ ሓያል ኵናት ዘካየደላ ዕለት’ያ ነይራ። ብሓቂ ንምግላጽ፡ እቲ ኵናት፡ ብዓቕሚ ሻዕብያን ኢትዮጵያን ዝተኻየደ ኣይመስልን። ብፍላይ፡ ካብ ሰዓት 8:00-9:30 ረፋድ፡ ን90 ደቓይቕ ዝኣክል ዝተኻየደ ኵናት፡ ነቲ ብታሪኽ እንሰምዖን ብፊልም እንርእዮን፡ ኣብ መንጎ ሰራዊት ናዚ ጀርመንን ሕብረት ሶቭየትን ዝተኻየደ ኵናት 2ይ ዓለም’ዩ ዝመስል’’ ብምባል፡ ፍሉይነትን ሓያልነትን ፍጻመ’ታ ዕለት ይጠቅስ።
*** *** ***
ኣብ ካልእ ገጽ፡ ጸሓፊ መስተንክር ካብ ዝበሎን ዝተረኾን ነዚ ዚስዕብ ኣስፊሩ ይርከብ። ኣብ ምጽዋዕ ሓያል ኲናት ከም እተኻየደ ብምግላጽ፡ ”4 ታንክታትን 3 ቢቲ ኣር ድሩዓትን ሻዕብያ፡ ብጥዋለት ኣቢለን ምጽዋዕ ኣተዋ። ብዝከኣለን፡ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ኣብዮታዊ ሰራዊት ከቢድ ጭፍጨፋ ኣካየዳ። ብተወሳኺ፡ ምስ’ተን ታንክታት ሰሊኾም ዝኣተዉ 25 ተዋጋእቲ ሻዕብያ እናዘለሉ፣ ዶሽካ እናተኮሱ፡ ብባርዕ ነቲ ከባቢ ሓመስዎ። እንተኾነ፡ ኮለኔል በላይ ኣስጨንቄ ዝመርሖ ሰራዊት፡ መልሰ-መጥቃዕቲ ብምክያድ፡ ኣብ ልዕሊ ታንክታትን ኣባላትን ሻዕብያ ሓደጋ ኣውረደ” ድሕሪ ምባል ቀጺሉ፥
”ካብ’ቶም ሰሊኾም ዝኣተዉ ተዋጋእቲ ሻዕብያ፡ ሓደ ነብሰ ቅትለት’ዩ ፈጺሙ። ንሱ፡ ንእሽቶ ሬድዮ ርክብ ዝሓዘ፡ መራሕን ኣዋጋእን’ዩ ነይሩ። ውጥኖም ምፍሻሉ ምስ ተገንዘበ፡ ነታ ሬድዮ ኣብ ክሳዱ ብምግባር፡ ብናይ ኢድ ቦምባ ነብሱ ፈንጂሩ” ይብል’ሞ ጸሓፊ፡ እቲ ኮለኔል፡ ”ከመይ ዝበለ ጨካን ተዋጋኢ’ዩ! ከመይ ኢሉ፡ ሓደ ወዲ ሰብ ንቦምብ ከም ባኒ ይኹልስ!” ከም ዝበለን፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ብገዛእ ቦምባኡ ዝተሰውአ ሓርበኛ፡ ፍሉይ ኣድናቖት ከም ዘርኣየን ይትርኽ።
*** *** ***
”ንግሆ ሰዓት 9፡00 እዩ ነይሩ። ነፈርቲ ኲናት ትሕት ኢለን ብምብራር፡ ኣብ ዕዳጋን ከባቢኡን ቦምባታት ኣዝነባ። ጸረ-ነፈርቲ ሻዕብያ’ውን፡ ንሰማይ ኣናወጾ። ኣብዚ ናይ ፍርቂ ሰዓት ደብዳብ፡ ብዙሕ ህይወት ሓለፈ። ኲናት፡ ካብ ወጋሕታ ሰዓት 4፡00 ክሳብ ንግሆ ሰዓት 9፡00 ብምክያዱ፡ ንምጽዋሩ ዕረፍቲ ዘይህብን ከቢድን ነይሩ። ብዘይ ምቊራጽ፡ ን5 ሰዓታት ምጽንሑ፡ ቀሊል ኣይነበረን”
”ሻዕብያ ብደብዳብ ከቢድ ብረትን ነፈርቲ ኲናትን ኣይተዳህለን። ኩሉ ኣጽዋሩ ኣወሃሂዱ፡ ’ሓይሊ ባሕሪ ንምቊጽጻር ወይ ሞት!’ ኢሉ፡ ዝሰልጠኑ ኮማንዶታት ኣኽቲቱ ንቕድሚት ገስገሰ። ኣብዮታዊ ሰራዊት፡ ኣዝዩ ተሃስየ። ሻዕብያ፡ ንመዓስከር ሓይሊ ባሕሪ ምሉእ ብምሉእ ተቖጻጺሩ፡ ኣብ ታሪኹ ጨቢጥዎ ዘይፈልጥ ዓወት ተጎናጸፈ” ብምባል፡ ንዓወት ምጽዋዕ የበስር። ኣብቲ ብ12 ለካቲት 1990 ዝተኻየደ ኲናት፡ ብርጋዴር ጀነራል ጥላሁን ክፍሌ፡ ብርጋዴር ጀነራል ዓሊ ሓጂ፡ ካፕቴን ጸጋየ መኮነንን ካልኦት በዓል ካልእ ማዕረግን ኣዘዝቲ ሰራዊት ደርግ (ጸሓፊ ሓደ ካብኦም እዩ)፡ ከም እተማረኹ ቃሉ ሂቡ።
*** *** ***
ከተማ ምጽዋዕ፡ ንምቊጽጻር ኣብ ዝተኻየደ ኲናት ድማ፡ ብኸምዚ ዚስዕብ ይትንትን። ”እቲ ሓደ ንምቊጽጻራ፣ እቲ ካልእ ድማ፡ ንምክልኻላ፡ እታ ከተማ ብናይ ከቢድ ብረት ድምጺ ተናወጸት። ሚግ 21፡ ሚግ 23ን ኤም-24 ሄሊኮፕተራትን ብተኸታታሊ ኣብ ልዕሊ ሻዕብያ ቦምባታት ደርበያ። ንሰን ንሻዕብያ ይድብድባ፣ ሻዕብያ ድማ፡ ብዘይ ንሕስያ ንኣብዮታዊ ስራዊት ይድስቕ። ኣብቲ ወጋሕታ ሰዓት 5፡00 ጀሚሩ፡ ክሳብ ፍርቂ መዓልቲ ዝቐጸለ’ቲ ኣስካሕካሒ ኲናት፡ ከተማ ምጽዋዕ እሳተ ጎመራ ዝተፍኣ መሰለት። ብሓቂ ኣብቲ ዕለት፡ ፍጡር ዘበለ ዝተረፈ ኣይመስልን ነበረ” ክብል፡ ስርሒት ፈንቅል፡ ክሳብ ክንደይ ሓያልን በዳህን ምንባሩ ጠቒሱ።
ጸሓፊ መጽሓፍ፡ ”ሞት የተፈረደባቸው 17 ሺህ፡ የኢትዮጵያ ሰራዊት” ንኣሸቊራሪ ደብዳብ ነፈርቲ ኲናት’ውን ዘርዚሩ እዩ። ”ኣብቲ ግዜ፡ ነፈርቲ ኲናት ኢትዮጵያ ናይ ቀቢጸ-ተስፋ ዝመስል፡ ፋይዳ ኣልቦ ሓያል ደብዳብ ኣካየዳ። እቶም ኣብ ቀጽሪ ሓይሊ ባሕሪ፡ ዝተደርበዩ ቦምባታት፡ ናብ መሬት ምስ ዓለቡ፡ ማይ ዘፈልፈሉ ይመስሉ ነበሩ” ክብል ዝረኣዮ ምስክርነት ሂቡ።
ሻዕብያ ብዝረኸቦ ዓወት ተሰራሰረ። ብቐትሩ፡ ኣብ ቀጽሪ ሓይሊ ባሕሪ ከበሮ ሓጎስ ደሰቐ። ዕልልታ ብዕልልታ ኮነ። መብዛሕቱ ግዜ ሻዕብያ፡ ሓደ ቦታ እንተ ደኣ፡ ተቖጻጺሩ፡ ጉጅለ ባህሊ ኣምጺእካ ምርኢት (ትልሂት) ምክያድ፡ ፍሉይ ባህሪ ኣለዎ” ክብል ይጠቅስ።
*** *** ***
ኣብ ካልእ ገጽ ጸሓፊ፡ ገና ኣብ ኵናት እናሃለዉ፡ ጀነራል ተሾመ ዝመርሖ ኣኼባ ከም ዝተኻየደ ይትርኽ’ሞ፡ እቲ ጀነራል፡ ”ኣጋጢሙና ዘሎ ኲናት ብዓቕሚ ሻዕብያ ዝካየድ ዘሎ ኣይመስለንን፣ ናይ ደገ ኢድ (ሓገዝ) ከም ዘለዎ ዘጠራጥር ኣይኮነን” ከም ዝበለን፡ ካልኦት ኣብቲ ኣኼባ ካብ ዝነበሩ ኣባላት፡ ሓደ፡ ኮለኔል በላይ ኣስጨናቂ ዝተባህለ መኮነን፡ ”ኣነ ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ብዙሓት ዓውደ ኲናት ተሳቲፈ እየ፣ ከም ኲናት ምጽዋዕ ዝተሓመሰ ኲናት ግን ኣጋጢሙኒ ኣይፈልጥን እዩ። ብናተይ ግምት፡ ሻዕብያ ብቀሊል ዝብዳህ ኣይመስለንን። ምኽንያቱ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ተዘርጊሑ ዘሎ ሰራዊቱ፡ ካብ ኣብዮታዊ ሰራዊት በሊጹ ተራእዩ ኣሎ’’ ክብል ርእይትኡ ከም ዝሃበን ይገልጽ።
ካብ ተሳተፍቲ’ቲ ኣኼባ፡ ንመልእኽቲ ሻለቃ ሃይሉ ኣየለ’ውን፡ ኣሕጺሩ ብኸምዚ ኣስፊርዎ ይርከብ፥ ”ንሕና ኩሉ ዘማላእና ኣባላት ሰራዊት መንግስቲ እናሃለና፡ ሻዕብያ ናብዚ ዓቢ ውርደት ምስ ኣውደቐና፡ ኣዝዩ’ዩ ሞራለይ ተተንኪዩ። ጽባሕ’ውን፡ ምጽዋዕ ንምሓዝ ፍሉይ ፈተነ ከም ዘካይድ ዘካትዕ ኣይኮነን” ድሕሪ ምባል ኣስዒቡ፥
”ስለዚ፡ ኩልና ካብቲ ኣብ ወደብ ተኾሚሩ ዘሎ ንረዲኤት ዝመጸ ስርናይ፡ ኣብ ክሻ ብምምላእ ድፋዕና ኣደልዲልና፡ ንሻዕብያ ምቕታልን ምድምሳስን’ዩ ዘዋጽኣና። ብዘይካ ስርናይ፡ መከላኸሊ ኪኾነና ዝኽእል ዝኾነ ካልእ ንብረት የብልናን” ከም ዝበለ ይጠቅስ።
ሓደ ኣዛዚ ብርጌድ’ውን፡ ጀነራል ተሾመ ክዛረብ ዕድል ምስ ሃቦ፡ ”ሻዕብያ ብምንታይ በሊጹ ከም ዝሰዓረና ንፈልጥ ዲና? እዚ ኩሉ ዓቕሚ ኸ ካበይ ኣምጺእዎ? ታንክታት፡ መዳፍዕ ከቢድ ብረትን ኣብ ምሃብን ደጀን ዝኾንዎን፡ ኣዕራብ፡ ሱዳናውያን ወተሃደራት ኢምፐሪያሊዝምን ከይኮኑ ኣይተርፉን” ኢሉ ንስዕረቱ ኣመኽነየ። ካልኦት’ውን ንዕኡ ብምስዓብ፡ ”ሓቁ ኣሎ፣ ተወሳኺ ኣሎኒ” ከም ዝበሉን ይገልጽ።
*** *** ***
ጸሓፊ፡ ድሕሪ ምሕራር ምጽዋዕ፡ ኣብ ምሩኻት ኣተኲሩ፡ ሰፊሕ ጽሑፍ ኣስፊሩ። ገለ ካብኡ፡ ”ሻዕብያ፡ ንሕቶ ማይ ቀዳምነት ብምሃብ፡ ማይ ብቦጥ ኣቕረበ። መኪና ምስ ቀረበት፡ ኩሎም ምሩኻት፡ በብተራ ማይ ከም ዝሰትዩ ተገብረ” ብምባል፡ ዝረኣዮን ዘጋጠሞን ሓልዮት ህዝባዊ ግንባር ኣብ ልዕሊ ምሩኻት ይገልጽ። ቀጺሉ፡ ንቊጽሪ ምሩዃት ክሕብር ከሎ፡ ”እዞም 5,680 ምሩኻት፡ ኣብ ከተማ ምጽዋዕ ጥራይ ዝተማረኹ እዮም” ድሕሪ ምባል፡ ነቶም ኣብ ጋሕቴላይ፡ ሰለሙና፡ ዶገሊ፡ ከባቢ ምጽዋዕን ኣብ ቀጽሪ መዓስከር ሓይሊ ባሕርን ዝተማረኹ ከም ዘየጠቓልል ይሕብር።
ተወሳኺ. . .
ካብ ዝኽርታት መንግስቱ ሃ/ማርያም፡ ኣብ ዛዕባ ስርሒት ፈንቅል
”ካብ ምጽዋእ እንተ ወጺእና፡ ካብ ኤርትራ ምውጻእ ማለት እዩ”
መራሒ ደርግ ዝነበረ ኮለኔል መንግስቱ ሃ/ማርያም፡ መንበረ ስልጣን ካብ ዝሕዝ፡ ኩሉ ነገር ብሓይሊ ከተግብር ዝፍትን፣ ጨካንን ጨቋንን መራሒ ምንባሩ፡ ኩልና ንፈልጦ ታሪኽ እዩ። ንሱ፡ ብፍላይ ኣብ ኤርትራን ህዝባን ዘውረዶ ግፍዒ ኪርሳዕ ዘይክእል ስኑድ ናይ ትማሊ ታሪኽና እዩ። ኮለኔል መንግስቱ ሃ/ማርያም፡ ኣብታ ንታሪኹ እትገልጽ፡ ”የሌተና ኮለኔል መንግስቱ ሃ/ማርያም፡ ትዝታዎች” እትብል ብገነት ኣየለ ዝተጻሐፈት መጽሓፍ፡ ብዛዕባ ስርሒት ፈንቅል ተሓቲቱ መልሲ ሂቡ ነይሩ።
ጸሓፊት’ታ መጽሓፍ፡ ”ብናትኩም ግምት፡ እቲ ንውድቀት ሰራዊትኩም ዓቢ ተራ ዝነበሮ እትብልዎ ፍጻመ፡ ኣበይ ቦታ ዝተፈጸመ እዩ?” ንዝብል ሕቶ፡ ብንጹር መሊሱ። ”ንውድቀት ሰራዊትና ዓቢ ተራ ዝነበሮ፡ ኣብ ምጽዋዕ ዝወረደና ስዕረት እዩ” ድሕሪ ምባል፡ ቅድሚ ”ስርሒት ፈንቅል” ተሓሲቦም ወጢኖሞም ንዝነበሩ ምድላዋትን ጥንቃቐታትን ሓደ ብሓደ ዘርዚሩ። ቀጺሉ፡ ”ኣስመራ እንተ ደኣ ተታሒዛ፡ ንምጽዋእ ምክልኻል’ዩ፣ ምኽንያቱ፡ ናይ መወዳእታ ዕርድና ጌርና ዝሓጸናያ ንሳ’ያ ነይራ። ምጽዋእ እንተ ተታሒዛ ከኣ፡ ኩሉ ነገር ኣብቂዑ ማለት እዩ። ካብ ምድሪ እናሳጎጉ፡ ኣብ ባሕሪ ምስ ኣጥሓሉና፡ ትንፋስ ረኺብካ ምምላስ ዝሕሰብ ኣይነበረን” ብምባል ንኣገዳስነት ከተማ ምጽዋዕ ዝትንትን ቃል ሂቡ። ጸኒሑ፡ ”ብቕድሚኡ፡ ከቢድ ስዕረት ዝወረደና፡ ኣብ ናቕፋን ኣፍዓበትን’ዩ ነይሩ” ክብል፡ እምንትኡ ሂቡ።
ኮለኔል መንግስቱ ኣስዒቡ፡ ንሕሉፍን ቀንድን ውጥኖም ኪሕብር ከሎ፡ ”ንሕና ባሕሪ እንተ ደኣ ተቖጻጺርና፡ ዘድልየና ቀረብ፡ ካብ ማእከል ሃገር እናኣምጻእና፡ ዝተመንዛዕንዮ ዓወት ክንመልሶ ንኽእል ኢና። ካብ ምጽዋእ እንተ ወጺእና ግና፡ ጉዳይ ሞይቱ፣ ተወዲኡ፣ ካብ ኤርትራ ምውጻእ ማለት እዩ። ስለዚ፡ ፈለማ ከረን፣ ግንባር ከረን እንተ ፈሪሱ፡ ኣስመራ፣ ኣስመራ እንተ ተታሒዛ፡ ንምጽዋእ ኣይክንገድፋን ኢና፡ ዝብል መደብ ከም ዝነበረና፡ ንኹሎም ኣዘዝቲ ሰራዊት ሓቢርና ኔርና” ይብል’ሞ፡ ካብ ግምቱ ወጻኢ፡ ምስ’ዚ ኣተኣሳሲሩ፡ ”እቲ ዘገርም! እታ መወዳእታ ምክልኻል ክንገብረላ ኢልና መደብ ዝሓዝናላ ምጽዋእ፡ ቅድሚ ከረንን ኣስመራን ሓራ ኮይና። ድሕሪ’ቲ ፍጻመ፡ ኩሉ ኣብኡ ኣኽቲሙ፣ ብድሕሪኡ ኩሉ ነገር ተረጊጡ” ክብል፡ ስንቅን-ዕጥቅን ሰራዊት፡ ብወተሃደራውያንን ክራይ ናይ ህዝቢ መጎዓዓዝቲ ነፈርትን ከጎዓዕዙ ከም ኣተገደዱ ሓቢሩ።
ንቕሓት’ዩ ወሳኒ!