text:
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ህጹጽ እዋን ምላሽ ዝህብ ጉጅለ ናብ ኢትዮጵያ ከም እትልእኽን ንዝቕጽሉ ሰለስተ ኣዋርሕ ተወሳኺ ናይ 268 ሚሊዮን ዶላር ህጹጽ ረድኤት ከምዘድልይን ዝገለጻ ኣማሓዳሪት USIAD ጌል ስሚስ እየን።እቲ ሓገዝ ዩናይትድ ስቴስ ኣቐዲማ ካብ ዝሃበቶ 500 ሚሊዮን ዶላር ተወሳኺ ከምዝኾነ እውን ተገሊጹ’ሎ።
ኣማሓዳሪት USIAD ጌል ስሚዝ ከምዚ ኢለን ኣለዋ።
‘ሎሚ መዓልቲ ንገልጾ ዘለና ረድኤት ካልኦት ለገስቲ ሃገራት ወይ ማሕበረሰብ ዓለም እውን ነዚ ኣብነት ክስዕብኦ ዝብል ተስፋ ብምሓዝ እዩ።ሓደ ጉጅለ ሰራሕተኛታት ህጹጽ እዋን ናብ ኢትዮጵያ ንምልኣኽ እዩ።እቲ ጉጅለ ክሳብ ሎሚ ዘሎ ህጹጽ ስራሕ ዘተሓባብሩን ዘሳልጡን ሰብሙያ ዝሓቖፈ እዩ።’
ነቲ ጉጅለ ዝመርሕኦ ህጹጽ ሓገዝ ኣብ ምቕራብ ዝለዓለ ተመክሮ ዘለወን ኬት ፋርንስዎርዝ ምዃነን ተገሊጹ’ሎ።
ኤል ኒኞ ብዝብል ስም ዝጽዋዕ ክስተት ለውጢ ኣየር ኣብ ብዙሓት ከባቢታት ዓብዪ ጉድኣት እናብጸሐ ይርከብ። ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ እናኸፍአ ይኸይድ’ሎ፤ኣብ ደቡብ ኣሜሪካ እውን ከምኡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝበጸሐ ጉድኣት ግን ካብ ኩሉ ንላዕሊ እዩ ይብላ ዋና ሓላፊት USAID ጊል ስሚዝ።
ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኢትዮጵያ ብዝምልከት ኣብ ቀረባ ብመሰረት ዘካየዶ ገምጋም ንዝመጽእ ሰለስተ ኣዋርሕ ዝኸውን 268 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ የድሊ።ዩናይትድ ስቴትስ ረድኤት ብምቕራብ ጥራሕ ዘይኮነስ ንዝቕጽሉ ኣዋርሕ ሓረስቶት ካብ ዝበጽሖም ጉድኣት ክሓውዩ ዘኽእሎም ስራሕቲ ኣቐዲማ ንምስራሕ ዘለዋ መደብ እውን ኣሎ ይብላ ጌል ስሚዝ።
ኣብ ኢትዮጵያ 10 ሚሊዮን ሰባት ህጹጽ ረድኤት ከምዘድልዮም ዝገለጻ ኣማሓዳሪት USIAD ጊል ስሚዝ ጉጅለ ሰራሕተኛታት ህጹጽ እዋን ናብ ኢትዮጵያ ንምልኣኽ ዘድለየሉ ምኽንያት እቲ ኩነታት ከይገደደን ምስልታት ዝተጎድኡ ህጻናት ብመራኸቢ ብዙሃን ቅድሚ ምርኣዩን ኣቐዲምካ ምስ መሻርኽቲ ብምኳን ንምርግጋእ እዩ ኢለን።
እቲ ረድኤት በቲ ድርቂ ንዝተጠቕዑ ክበጽሕ ዝለዓለ ትኹረት ብምሃብ ከምዝስርሐሉን ናይ መግቢ ረድኤት ዘድልዮምን ንዝለዓለ ጉድኣት ዝተቓልዑን ከባቢታት ተፈሊዮም ብኡ መሰረት እዩ ምንቅስቓስ ዝግበር ዘሎ ኢለን ጌል ስሚዝ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


c: text/html

text:
Radio Erena: 06 June 2019
ኤርትራ፣ ኣብ ጉዳይ ሱዳን፣ ንመርገጺ ስዑዲ ዓረብ፣ ሕቡራት ኢማራትን ግብጽን ከምእትድግፍ ዝእንፍት መግለጺ ኣውጺኣ።
እታ ሃገር ብ5 ሰነ ኣብ ዘውጽኣቶ መግለጺ፣ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ዘለዎ መርገጺ’ያ ነቒፋ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ወትሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፣ ስልጣኑ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ናብ ሲቪላዊ መንግስቲ ከሰጋገር ክጽውዕ እንከሎ፣ ስዑዲ ዓረብ፣ ሕቡራት ኢማራትን ግብጽን ግና እቲ ወትሃደራዊ ጉጅለ እብ ስልጣን ክቕጽል’የን ዝድግፋ ዘለዋ።
ድሕሪ ውድቀት ስርዓት በሽር ስልጣን ንምብሓት ዝጓየ ዘሎ ወትሃደራዊ ጉጅለ ክእለን፣ ስልጣን መንግስቲ ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ክሰጋገርን ዝጽውዕ ዘሎ ህዝቢ ሱዳን፣ ግብጺን ስዑዲ ዓረብን እባ ውስጣዊ ጉዳዩ ጣልቓ ብምእታወን ክቃወም’ዩ ጸኒሑ።
ወትሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፣ ኣብ ድሮ ዒድ ኣል ፈጢሪ፣ ኣብ ልዕሊ ሰለማውያን ሰባት ድሕሪ ዝፈጸሞ ህልቂት፣ ኣብ መላእ እታ ሃገር ተወሳኺ ቁጠዐ ብምፍጣሩ፣ እቲ ስልጣኑ ንሰለስተ ዓመታት ከምዘየረክብ ክከራኸር ዝጸንሐ ጉጅለ ኣብ ትሽዓተ ኣዋርሕ ምርጫ ክካየድ ምዃኑ ገሊጹ ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ዝነቅፍ መግለጺ ዘውጽእ ዘሎ ድማ ድሕሪ’ዚ ናይ ወትሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን መግለጺ’ዩ።
እዚ ናይ ኤርትራ መግለጺ ነታ ንመርገጺ ሕብረት ኣፍሪቃ እትድግፍ ኢትዮጵያ’ውን ዝጻረር’ዩ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ሱዳን ናብ ጎደና ደሞክራሲ ክትምለስ እንተኾይና፣ ወትሃደራዊ ጉጅለ ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ከሰጋግር ኣለዎ ዝብል መርገጺ ክሕዝ እንከሎ፣ ስዑዲ ዓረብ፣ ሕቡራት ኢማራትን ግብጽን፣ ወትሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን ምስ ቀጠርን ቱርኪን ዝጸንሐ ዝምድናታት ሱዳን ክበትሕ’ዩ ካብ ዝብል እምነት’የን ደገፍን ሂበንኦ።
እዚ ናይ ሱዳን ኩነታትን፣ ጎረባብቲ ሃገራት ሒዘንኦ ዘለዋ መርገጺ ከምኡ ድማ ኣብ መንጎ ሶማልያን ኬንያን ተፈጥሩ ዘሎ ምስሕሓብ፣ ነዚ ተስፋታት ሰላም ተቐልቂልዎ ዝጸንሐ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ ሓድሽ ቅልውላው ከይመልሶ ተንተንቲ ስግኣቶም ይገልጹ።
====================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ካብ ዝርከብ ነታ ብናይ ገዛ ዕዮ ኣዚያ ዝተጸምደት ብዝነበረትን ብሓብቲ ኣልኣዛርን ማርያም ዝጽዋዕ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ወትሩ ንጐሆ እቲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ዕሽሽ ከይንብሎ የዘኻኽሩና። እቲ ዝተንስኤ ክርስቶስ ደቀ መዛሙርቱ ተዓጽዮም - ብፍርሒ ኣብ ቤቶም ተወሺቦም ንዝነበሩ ብህላዌዉ ነቲ ዝነበሮም ፍርሒ ከሰንፉ ይገብሮም፡ ነዚ ዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ርእሰ ዓንቀጽ ዋና ኣሰናዳኢ ኣንድረያ ቶርኒየሊ ዘቕረብዎ ዋና ርእሰ ዓንቀጽ ክኸውን እንከሎ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኮቪድ 19 ዝፈጠሮ ለብዒ ካብ ዝተበገሰሉ ዕለት ኣትሒዞም ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ መላእ ዓለም ብሚሊዮናት ንዝቑጸሩ ምእመናን ወትሩ ንጐሆ ብዘዕርግዎን ዝብከቶምን ድሕሪ ፍጻሜ መስዋዕተ ቅዳሴ ብዘቕርብዎ ኣስተንትኖ ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ቍርባንን የሰንዩ። ቅድስነቶ ነቶም ኣብ ቤቶም ተወሺቦም ንዘለዉ ምእመናን ዕለት ብዕለት በቲ ብቕጥታ ኣብቲ መንበሪኦም ካብ ዝኾነ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ካብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ብዝተፈላለየ ናይ ጸሎት ሓሳብ ቅድም ዘዕርግዎ መስዋዕተ ቅዳሴን ብዝሰርዕዎ መስዋዕተ ቅዳሴ የሰንዩ።
ማርታ ሓብቲ ኣልኣዛርን ማርያምን እያ፡ እዛ ተቐማጢት ቤታንያ ዝኾነት ስድራ ቤት ብኢየሱስ ፍቕርትን ብዙሕ እዋን እውን ብኣኡ እትብጻሕ ዝነበረት እያ። ሉቃስ ወንጌላዊ ከምዝሕብሮ፥ ማርታ ኢየሱስ ናብ ቤቶም ምስ መጸ ንኣኡ ናዝራዊ ንኸተገልግል ብናይ ቤት ዕዮ ተጸሚዳ ከምዝነበረትን ሓብታ ማርያም ግና ኣብ ቅድሚ እቲ ጋሻ ህላዌ ትነብር፡ ኣብ ቅድሚ ህላዌ ናዝራዊ ነበረት። ማርታ ብብዙሕ ምግልጋል ትጽዕር ስለ ዝነበረት ደው ኢላ ከኣ “ጐይታ ሓብተይ ሓዲጋትኒ በይነይ ከገልግል ዶ ግዲ የብልካን” ክትብል ጓሂኣ ኣስሚዓ “ክትድግፈኒ ንገራ ትብሎ፡” ኢየሱስ ከኣ “ማርታ ማርታ ብብዙሕ ነገር ትጭነቕን ትጉህይን ኣሎኺ፡ እቲ ዜድሊ ግና ሓደ ጥራይ እዩ፡ ማርያምሲ ካብኣ ዘይውሰድ ጽቡቕ ግደ ሓርያ ኣላ” እንክብል ይምልሰላ።
ኣብዚ ካብ ቅዳሴን ቅዱሳት ምስጢራት ኣብ ዘርሕቕ ጸገም ኣብ እንርከበሉ ኣዋን ኢየሱስ ንኣና ከም ማርያም ኣብ ናይ ቤት ዕዩ ተጸሚድና ላዕልን ታሕትን ኣብ እንበለሉ ህልው ኩነት፡ እቲ ዘገድስ ከይንዝንግዖ የተሓሳስበና። ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ብዘዕግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣቢሎም በቢ ዕለቱ ናብ ቤትና ይኣትዉን ንኣና ማርታውያን ንዝኾንና እቲ ዘገድስ የዘኻኽሩና። ቅዱስነቶም ዘዕርግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ንጐይታ ንኸነስተንትን መታን በስተንትኖን ስግደትን ኣምልኾን ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ቁርባን ይዛዝምዎ፡ ከምቲ ቅዱስነቶም ዝብልዎ ብጐይታ ንኽምራሕ ንኽንፈቕደሉ መታን።
እቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዝርከብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ዝተሰምየ ኣብ ተስዓታት እቶም ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ንኽሓርዩ ካብ መላእ ሃገራት ዓለም ናብ ሃገረ ቫቲካን ንዝመጹ ካርዲናላት መአንገዲ ክኸውን ብዝብል መደብ ብድላይ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝተሓንጸ ክኸውን እንከሎ፥ እዚ ከኣ ብማርያም ዘይኮነ ብሓብታ ማርታ ስም ዝጽዋዕ እዩ፡ ንመፈስ ቅዱስ ዝተወከፈ፡ እዚ እቲ ኣብ ናይ ለምዘበን 2020 ዓ.ም. ካለይቲ ሰንበት ድሕሪ ፋሲካ ካብ ዮሓንስ ወንጌል ምዕ. 20 ካብ ፍቕዲ 19 ክሳብ 31 ዝተወስደ “ በታ ቐዳመይቲ መዓልቲ ሰሙን፡ ምድሪ ምስ መሰየ፡ እቶም ደቀ መዛሙርቱ ነቶም ኣይሁድ ስለ ዝፈርሁዎም፡ መዓጹ ተሸጕሩ ነበረ እሞ፡ የሱስ ኣብታ ተኣኪቦምላ ዘለዉ መጺኡ ኣብ ማእከሎም ደው ኢሉ፡ ሰላም ንኣኻትኩም ይዅን፡ በሎም። እቶም ደቀ መዛሙርቲውን ንጐይታ ምስ ረኣይዎ፡ ተሐጐሱ። ሽዑ ኢየሱስ ከም ብሓድሽ፡ ሰላም ንኣኻትኩም ይኹን በሎም። ከምቲ ኣቦ ንኣይ ዝለኣኸኒ፡ ኣነውን ከምኡ እልእከኩም አሎኹ፡ በሎም። እዚ ኢሉ ኡፍ በለሎም እሞ፡ መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ”፡ ዝብል ምንባብ የዘኻኽረና።
ደቀ መዛሙርቲ ኣብ ጽርሃ ጽዮን ፈሪሖምን ተዓጽዮም ልክዕ ከምቲ ኣብዚ እዋን ውሸባ ዝስምዓና ስምዒትን ነቲ ዘሎና ፍርሒ ዝነብሩ ዝነበሩ እያቶም ስመስሉ፡ በቲ ለብዒ ፈሪሕና ከይላገበና ኣብ ኣባይትና ተዓጺና ንርከብ፡ እቲ ሞት ስዒሩ ዝተንስኤ በቲ ዕጹው መዓጹና ይሓልፍ እሞ ኣብ ቤትና ይኣትውን ኣብ ልባትና ይኣትውን ኣብ ልዕሊ ፍርሕና ይዕወት። ኣብተን ዘቤታውያን ኣቢያተ ክርስቲያን ኣብ ዝኾና ኣባይትና፡ ቤትና እቲ ቀዳማይ ምስክርነት እነቕርበሉ ስፍራ ከምዝኾነ የዘኻኽረና። ንኣኡ (ንጐይታ) ምጥማት እንተድኣ ንፈልጥ ኰይናን ብኣኡ ንኽንጥመት ምስ እንፈቅድን ቤትና እምነት ዝመሓላለፈሉ ቤተ እምነት ይኸውን እንክብሉ ኣንድረያ ቶርኒየሊ ዘቕረብዎ ርእሰዓ ዓንቀጻ ዛዚሞም።
(Andrea Tornielli)


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ዓፋር፣ዞባ ክልተ፣ወረዳ ኣብዓላ /ብናይ ቀደም ሽሙ ሽኸት/ ዝነብሩ ትግርኛ ተዛረብቲ ፍሉይ ወረዳ ተጣይሹ ‘’ብቋንቋና ናይ ምምሃር፣ናይ ምድናይን ባህልና ናይ ምዕባይን ሕገ-መንግስታዊ መሰልና ይከበረልና’’ ክብሉ ንዝሓለፉ ሽዱሽተ ዓመታት ዘቕረቡዎ ጥርዓን ናይ ኢትዮጵያ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነቲ ሕቶ ውዱቕ ገይሩዎ’ሎ።ብቛንቁኦም ክምሃሩ ክልል ዓፋር ኩነታት ከመቻቸወሎም እውን ገሊፁ’ሎ እቲ ቤት ምኽሪ ብመሰረት ፀብፃባት መንግስታዊ መራኸቢ ማዕኸናት።
በቲ ውሳነ ዘይዓገቡ ነበርቲ እታ ወረዳ 150 ኣባላት ዝሓቖፈ ኮሚቴ ብምጥያሽ ቀዳማይ ምንስቴር እታ ሃገር ጣልቃ ኣትዮም ፀገሞም ክፈትሐሎም ጥርዓን ንምቕራብ ኣብዝሓለፈ ሰሙን ኩሎም ናብ ኣዲስ ኣበባ ተጓዒዞም ነይሮም።
እቶም ተወከልቲ ናብ ቀዳማይ ምንስቴር ጥርንዓን ከምዘቕረቡን ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ምንስቴር ንውሳነ ቤት ምኽሪ ፈደረሽን ናይ ምስዓር ስልጣን ከምዘይብሉ ወኪላት እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ከምዝተዛረቡዎም ናይቲ ኮሚቴር ኣቦ መንበር መንእሰይ ሙሉጌታ ወረደ ንቪኦኤ ገሊፁ።’’ሕገ መንግስታዊ መሰልና ክሳብ ዝረጋገፅ ቃልስና ክቕፅል እዩ ኢሉ’ሎ’’ ብምውሳኽ።
ኣፈጉባኤ ቤት ምኽሪ ክልል ዓፋር ኣቶ መሓመድ ከዲር ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ዝሃቦ ውሳነ ከምዘሎ ብምግላፅ ‘’እቲ ክልል እውን ናይ ባዕሉ መርገፂ ኣለዎ ይኹን እምበር ብዛዕባ መርገፂኡ ይኹን ናይቲ ህዝቢ ሕቶ ንመራኸቢ ማዕኸናት መግለፂ ንምሃብ ፍቓደኛታት ኣይኮናን’’ ክብሉ መሊሶም።
ብቛንቁኦም ክምሃሩ ክልል ዓፋር ኩነታት ከመቻቸወሎም ኣለዎ ክብል እውን ኣተባቢዑ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ተሓባባሪ ምኽትል ምንስቴር ጉዳያት ወፅኢ ዩናይትድ ስቴትስ ጆኒ ካርሰን ብቴለፎን ኣቢሎም ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ኬንያ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ መጋቢት እተካይዶ ሓፈሻዊ ምርጫ ናይ ኬንያ ዴሞክራሲ ኣገዳስነት ንዓለም እተርአየሉ ፅቡቕ ዕድል ክኸውን እዩ ኢሎም።
ኣብ 2007 ኣ/ፈ ኣብዝተኻየደ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ስዒቡ ኣብ መንጎ ዓሌታት ብዝተኻየደ ውግእ ገበናት ፈፂሞም ብዝብል ብዓለምለኸ መጋባእያ ገበን /ICC/ ዝተኸሰሱ ክልተ ፖለቲከኛታት ብዝምልከት መርገፂ ሃገሮም ንኽገልፁ ብተደጋጋሚ ዝተሓተቱ ካርሰን ምርጫታት ሳዕቤናት ከምዘለዎም ምስገለፁ ‘’ኣብዝተኣሳሰረት ዓለም ንነብር ስለዘና ናይ ስባት ምርጫ ኣብ ሃገሮም፣ኣብቲ ዞባ፣ኣብ ቁጠባ፣ኣብ ማሕበረሰብን ኣብ ዝነብሩላ ዓለምን ብዛዕባ ዝህልዎ ፅልዋ ክሓስቡ ኣለዎም።’’
ፕሬዝዳንታዊ ሕፁይ ኡሁሩ ኬንያታን መነሓንሕቶም ዊሊያም ሩቶን ክልቲኦም ብICC ተኸሲሶም ኣብ ዘሄግ ናብ ፍርዲ ክቐርቡ እዮም።ልዕሊ ሓደ ሽሕ ህይወት ሰባት ምስ ዘጥፍአን ንልዕሎ 300 ሽሕ ሰባት ምስ ዘፈናቐለን ህውከት ብዝተኣሳሰረ ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ገበናት ፈፂሞም ብዝብል ተኸሲሶም ኣለው።
እቶም ክልተ ብICC ዝተጠርጠሩ ፖለቲከኛታት ኣብ ምርጫ ንኽሳተፉ ናይታ ሃገር ነፃ ቦርድ ምርጫ ፈቒዱሎም ኣሎ።ምስ ቅንዕና እቶም መራሕቲ ሃገር ብዝተኣሳሰረ ምውድዳሮም ንናይታ ሃገር ሓዱሽ ሕገ መንግስቲ ዝጥሕስ እንተኾይኑ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኬንያ ዝቕፅል ሰሙን ውሳነ ክህብ እዩ።
እቶም ብICC ዝተጠርጠሩ ኣብ ምርጫ ምስታፎም ምስ ዩናይትድ ስቴትስ ክህሊ ብዛዕባ ዝኽእል ርክብን ሳዕቤኑን እንተተሓተቱ እውን ካርሰን ዝበልዎ የለን።
መራሕቲ ኬንያ ኣብዝሓለፈ ይኹን ሕዚ ምስ ምርጫ ተኣሳሲሩ ብዝፍፅምዎ ገበን ተሓተቲ ክኾኑ ኣለዎም ግን ኢሎም። ካርሰን ነዚ ሪኢቶ ዝህቡ ዘለው ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኬንያዊያን ነፃን ሚዛናዊያን ምርጫ ንኸካይዱ ብቛንቛ ስዋህሊ ኣቢሎም ናይ ቪዲዮ መለእኽቲ ምስኣሕለፉ እዩ።
ንኬንያ መን ይምርሓያ ዝብል ንህዝቢ ኬንያ ዝምልከት እዩ ዝበሉ እቶም ፕሬዝዳንት ንፕሬዝዳንትነት መን ይወዳደር ዩናይትድ ስቴትስ ኣቐዲማ ኣይክትውስንን እያ ንናይቲ ህዝቢ ድልየት ዘንፀባርቕ ሰላማዊ ምርጫ ክካየድ ግን ክንድግፍ ኢና ኢሎም።
ኬንያዊያን ምርጫ ስዒቡ ንዝልዓል ምስሕሓብ ናብ ጎደናታት ብምውፃእ ከይኮነስ ብቤት ፍርዲ ንኽፈትሑዎ ፕሬዝዳንት ኦባማ ፀዊዖምም።


text:
ሰነድ መደረ ኣብ Pal talk democracy for all.
1 Eለት 6-7 ወርሒ 05 2006። 2
ቦታ pal talk Room Democracy for all። 3 21.15 – 04.18 (7,03
ሰዓት)። 4
ኣማሓደርቲ መደረ room Democracy for all። 5 @
6 @Segem100
7 @Shumdahan
8
Ex_fbi ብዝሒ ህዝቢ ኣብ መስመር ዝራኣዩ ዝነበሩ 112 ነይሮም። 9 Invisible coded attendance
ዝነበሩ 11 ድምር(112+11=123)። 10
ከሓቱ ኣብ ሪጋ ዝተመዝገቡ 32 ሰባት ነይሮም ። 11
ኣብ መስመር ሕቶ ኣርኪቦም ዝሓተቱ 26 ነይሮም። 12
ብልክE መልሲ ዘይረኸባ ሕቶታት 4 Eየን። 13
ተመሳሳሊ ሕቲታት 9 ነይሩ። 14
ምልU መደር ብቛንቛ ዓረበኛን ትግርኛን ተመዲሩ። 15
ሕቶ ኣሎና Iሎም ናይ ደገፍ ርEይቶን ምምሕያሽን ዝፈተኑ 3 ነይሮም። 16
ሕቶታት ኣብ ሰለስታ ክፋል ክስራዓ ይካኣል። 17
መሰሎም Eዩ ብናይ ሃገር ግዝኣተ ሕጊ ቅዩዳት ካብ ኮኑ ዝብሉ ዉሑዳት ነይሮም። 18
ንናይ Eስላማዊ ሰልፊ መደባትን Eላማታትን ክፈልጡ ዝደልዩ ግና ብዙሓት ነይሮ። 19
ኣብ ሃገር ሃይማኖታዊ ሰልፊ ኣድላይነት የብሉን ዝብሉውን ውሑዳት ኣይነበሩን። 20
ዘይሕጋዊ ኣገባብ ተጠቒሞም ነቲ ሃዋህው ክጸልዉ ዝፈተኑ 7 ሰባት ነይሮም። 21
ምሉE መደረ ኣብ CD ተሓቲሙ ስለዘሎ ንELF-RC Germany ክሕተት ይካኣል Eዩ። ኣጋይሽ ንመደረ ዝቀረቡ ካብ ሰልፊ Eስላማዊ ንልምዓትን ፍትሕን።
1.
ብሽም(Abdat2) ኣቶ ዓብደልከሪም ሙስጣፋ 2.
ብቀዳምነት ንክቡር ሓው
ብመጀመርያ ኣቶ ዓብደልከሪም ኣብ ናይ
ቀዳመይ መEተዊ ናይ መደሪ
ከም
ብሽም(abo_saleh k) ኣቶ ካራኒ ነይሮ። (Abdat2) ዓብደል ከሪም ኣቀዲሙ ስለዝመጸ Eንቛ ደሓን መጻEካን Iሉ፤ ንመደረU ኣሳልጦን ዓወትን Eንዳተመነየሉ ምስቶም ሽU ኣብቲ ክፍሊ ምስ ዝነበሩ @ex_fbi ኣላሊዩዎ።ቀጺሉ ንኹሎም ብጽሞናን ብኽብሮትን ንኽንረዳዱU ብግቡE ከኣ ከሓቱ ንኹላቶ ተሳተፍቲ ተማሕጺኑ።ቀጺሉ ከኣ ዝኾነ ሕቶን ርEይቶን ብሓላፍነት ክወሃብ ሰናይ ምሽት ክኾነና ተላቢዩ። ኣቶም ንውድብ ኣስላማዊ ሰልፊ ንልምዓትን ፍትሕን ወኪሎ ንመደረ ክቅረቡ ዝተሓስቡ። ሓደ ካብ ሱዳን ክልተ ከኣ ካብ ኤውሪጳ ነብሩ። Eንተኾነ Eቲ ካብ ሱዳን ብናይ ተክኒካዊ ጸገማት ክሰልጥ ኣይከኣለን።ኣቶም ኣብ ኤውሮጳ ዝነበሩ ግና ብግቡE ተሳቲፎ።ስለዚ ኣቶ ዓብደልከሪም ብሽም ውድብ ኣስላማዊ ሰልፊ ንልምዓትን ፍትሕን ሰላምታ ድሕሪ ምቅዳም መደሪU በዚ ዝስEብ ኣገባብ ጀሚሩ። Pal talk መደረ ሓዲሽ ክምዘይኮነን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብቲ ናቶም ክፍሊ ምስ ብዙሓት ኤርትራውያን ይራኸብን ይምድርን ክምዝነበረ ሓቢሩ።ቀጺሉ ኣብቲ ቀንዲ ትሕዝቶU ብምEታው ነቲ ናይ ሰልፉ መደባት ኣብ ዓርባዓተ ወገናት መቂሉ ክቅርቦ ምዃኑ ኣመልኪቱ። U ኰይኑ ኣስላማዊ ሰልፊ ኣብ ኤርትራ ከመይ ማለት Eዩ ዝብላ ተመላለስቲ ሕቶታት ስለዝኾና ነዚAን ዝገልጽ ፈተነ ክምዘለዎ ሓቢሩ። ካልኣይ መደብ ከኣ ታሪኻዊ ኣጀማምራ ሰልፊ ኣስላማዊ ንልምዓትን ፍትሕን ክኸውን Eዩ በለ። ሳልሳይ Eላማታትን ርኽክባትን ሰልፊ ኣስላማዊ ዘብርህን ዝሕብርን ክኸውን Eዩ ተባሂሉ። ራብዓይ ውድብ ኣስላማዊ ሰልፊ ኣብ ውሽጢ ተቃወምቲ ውድባት ከመይ ይመስል ዝብል ክኸውን Eዩ። Uውን ኣብ መጻIት ኤርትራ ብኸመይ ክዋሳE ምዃኑ ዝሕብር መደብ ክኸውን Eዩ Iሉ። 1
ይ. ብመጀመርያ ንመንነቱን ንመዝነቱን ሓቢሩ፤ ማለት ዓብደል ከሪም ሙስጣፍ ልክ
ዝመረጽኩምዎም ከኣ ተኣዘዙዎም ይብልና ቅዱስ ቍርዓን በለ
E ሽሙ ምዃኑን ኣብቲ ውድብ ናይ ምኽትል ወጻI ጉዳያት መዝነት ክምዘለዎን።ኣቶ ሙስጣፋ መትከል Eምነት ውድቡ ቅዱስ ቁርኣን መሰርታዊ መበገሲ ስለዝኾነ ብሓንቲ ዓንቀጽ ናይ ጽሎት ክጅምር ምዃኑ ሕቢሩ። ቝጽራን ቦታኣን ኣብ ቅዱስ ቝርዓን ግን ኣይሓበረን።ንሳ Eንታይትል” በቲ ረቢ ዝሃበኩም ብቓዓት ንኣሕዛብ ዓለም ክተማሓድሩ ከሎኹም በቲ ረቢ ዝሃበኩም ክEለት ብቅንEና ኣማሓድሩ፤ክምU ከኣ ኣቱም ኣመንቲ ንረቢን ብነቢያቱ ተኣዘዙ። በቶም በዓልኹም “። ስለዚ ብዙሓት ስለምንታይ Eዩ ኣብ ኤርትራ ኣስላማዊ ሰልፊ ይምስረት ኣሎ Eና በሉ ዝሓቱን ሓበሬታ ዝደልዩን ኣለዉ።ንሕና ግና ካብዞ ጥቕስታት ናይ ቁርኣን ረቢ ዘበየነልና Iና ተበጊስና በቲ ናይ Eምነትና መሰረት ክንመሓደር ንሓስብ ዘሎና።ቀጺሉ ብEምነት ክርስትና መንግስትን ሃይማኖትን ክፈላለ ዝኻኣሎ ብምኽንያት ይብል ኣቶ ሙስጣፋ መራሓቲ ሃይማኖት ክርስትናን ምሁራት ኣካላትን ኣብ ናይ ዘይምርድዳE ምስበጽሑ፤Eቶም ናይ ክርስትና ኣማሓደርቲ ንሙሁራት ኣካላት ክቕንጽልዎምን ከሳድድዎምን ምስጀመሩ ብፍላይ ከኣ ኣብ ግዜ ናይ ፈረንሳይ ለውጢ ኣብ ማከላይ ክፍለዘመን ንኽፈላለዩ ተገደዱ በለ። ኣብ ምስልምና ግና ካብ ዝጅምር ማለት ካብቲ ናይ መጀመርያ መንግስት ኣብ መዲና ብነቢ ማሓመድ ዝቖመ ጀሚሩ ስጋብ ናይ Uስማናውያን መንግስቲ ብሕደ ተጠሚሩ Eዩ ሃይማኖትን መንግስትን ይነብር ዘሎ። ስለዚ ምስልምና ንኣመንቱ ካብዝፍጠሩ ጀሚሩ ስጋብ ግዜ ሞቶም ንምሉE ሂወቶም ክገብሮዎ ዘለዎም ትEዛዛት ኣሎ ንሱ ከኣ ግዴታና Eዩ ንኽነመሎO Eና በለ ቀዳማይ መደቡ ደምዲሙ።መደረ ነውሕ ነይሩ። 2
ይ. ኣብታ ካልኣይቲ ክፋል መደሪ
U ብምቕጻል ሓደ ኣስላማይ ሕጋጋትን ድንጋጌታትን ናይ ሃይማኖቱ ክሕሉ ግዴታ ኣልዎ።ምኽንያቱ ክምቲ ኣብ መጀርያ ዝበልክዎ Eስላም ክምሃይማኖት ሓላፍ ዛራፍ Eምነት ንኸይግበር ጥንቁቅ ገደባት ተመዲቡዎ ኣሎ በለ።ንምጅማር ውድቡ ብዙሕ ኣብነታት ኣብ ሃገረ ኤርትራ ዝተፈጸም ዝተፈላለየ ጉዳያት ጠቒሱ። ንኣብነት ንራቢጣ ጠቒሱ Eቲ ውሽጣዊ ትርግታ ናይ Eቶም ሽU ግዜ ዝነበሩ ናይ ራቢጣ ኣስላማዊ መራሕቲ ውሽጣዊ ሕልኖOም ወይ ባህጎም ንምስልም ሓልዮት Eዩ ነይሩ በለ።ክምUውን ንማሕበር ኣንድነት ናይ ክርስትያን ትርግታ ዝነበሮ Eዩ በለ።ኣብ ጀብሃ ውን ውሽጣዊ ምንቕስቃስ ክምዝነብሮም ግና Eቶም ጽጋማዊያን Eድል ክምዘይሃቡዎም ገሊጹ። ድሒሩ ውን ብዝተፈላለየ ሽም ክዝተንቀሳቀሱ ሓቢሩ መወዳEታ ግና 2004 ውድቡ ካብ ምንቅስቃስ ናብ ሰልፊ ከምዝተቀየረን ንደቅ ኣንስትዮ ኣብ መርሕነት ናይ ባይቶ 10% ተሓዚUለን ክምዘሎን ሓቢሩ። ኣብዚ ውን Eቲ መደረ ነውሕ ነይሩ። 3
ይ. ኣቶ ሙስታፋ ኣብ መ
Aተዊ ንመንግስት ኤርትራ ወገናዊ Eዩ ክብል ክሲስዎ።Eቲ ምኽንያት ከኣ ኤርትራ ናጻ ምስ ወጸት ነቶም ኣብ ኣሱዳን ብስደት ዝሳቐዩ ንዝነበሩ ኤርትራውያን ብዝሖ ኣዳርጋ 500 000 ዝኾኑ ናብ ሃገሮም ንኸይምለሱ መንግስቲ ኤርትራ ኣይተባቦOምን።Eቲ ዝግመት ግና Eዞም ስደተኛታት EዚOም 95% ኣስላም ስለዝነበሩ Eዩ በለ ሙስጣፋ።ንትምህርት ብዝምልከት ከኣ መንEሰያት ተማሂሮም ኣብ Eቤ ሃገር ዝላEለ ኣበርክቶ ዝግበረሎ ምዃኖም ብሩህ Eዩ።ግና Eቶም ንወጻI Eድል ረኺቦም ብመንገዲ መንግስት ኤርትራ ተሰኒዮም ናብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝኸዱ ተምሃሮ ዳርጋ ኩሎም ክርስትያን Eዮም Eንተበልኩ ምግናን ኣይኮነን በለ።ኣብ ውሽጢ ሃገር ከኣ ንቛንቛ ዓረበኛ ብዝምልከት ብናይ ኣደ ቛንቛ ተተኪኣ ዳርጋ ኩሉ ሰብ ትግርኛ ክምዝዛረብ ተገሩ።በዚ ኣገባብ ከኣ ንኣስላም ኣሕዋትና ኣብቲ ናይ ኣደ ቋንቋ መቃቂሎሞም ዓረበኛ ዋና ዘይብላ ቋንቋ ኰይና ትርከብ በለ ኣቶ ሙስጣፋ። ስለዚ ካብዚ ተበጊስና ንመንግስቲ ኤርትራ ወገናዊ Eዩ ንብሎ።Eላማና ከኣ ነዚ ኣብ ላEሊ ዝተጠቕሰ መሰላት ብግቡE ኣብ ማዓላ ክነውEል ምዃና Eዩ።ከምUውን ካልE ንኣስላማይ ኤርትራዊ ክEብን ክደልድል ዝኽል ዘበል ክንትግብር Iና በለ። 4
ይ. ኣሓቢርና ምስ ተቃወምቲ ወድባት ምስራሕ ካብ ንጅምር ነዊሕ ግዜ ኣሎና። ንኣብነት ኣብ ግዜ ምሕዝነት ናይ መርሕነት ግደና Eንከሎ ምEንት ሃገራዊ ሓልዮ ንብጾትና ኣማሓላሊፍናዮ።Eዚ ምEንት ሃገራዊ ሓልዮትን ናይ ሃባን ኣንካን ብህሊ ክዓዝዝን ክልመድን ዝተገብረ ሃግራዊ ሰናይ ድልየት
Iና ንብሎ በለ።ኣብ መጨረሽታ ንሕና ብሕጊ ሃገር ክንምEዘዝ Iና። ህዝቢ ተመረጸና ከኣ ነቲ ቀንዲ Eላማታትና ማለት ኣብ ግብሪ ክነውEል Iና።ንመሰል ኣስላማይ ኣብ ኤርትራ ከኣ ክንጣበቕ Iና። ቛንቛ ዓረብን ሃይማኖት ምስልምናን ከኣ ፈላሊና ክንርE ኣይንኽልን። ንስርዓት ዲክታቶር ከኣ ምስ ተቃውምቲ ውድባት ኰና ክሳብ ዓወት ክንቃለሶ Iና Eናበል ንሖቶን መልስን ቅሩብ ምዃኑ ሓቢሩ።ኣቶ ካራኒ ውን ብሽም (abo-saleh k)ዝብል ንተሳትፎ ድልው ክምዘሎ ተመልኪቱ። ከራኒ ቀንዲ ሽሙ ምዃኑን ብቛንቛ ዓረበኛ ጥራሕ ክዛረብ ክምዝኽል ውን ኣቶ ሙስጣፋ ሓቢሩ። መልሲ ዘይረኸባ ሕቶታት
1
2
3
ነይሮም Eዚኸ ውገንነት ድዩ ወስ Eንታይ ሽም ትህብዎ
4
ኣይኮኑንዲዮም
ኣቶ Iሳያስ ንኣመንቲ ምስልምና ዝያዳ ባይታ ኣንተሃበ ወድብኩም ኣፍሪስኩ ክትኣቱ ትክEሉ ማለት ድዮ? ኣብ ግዜ ደርግ የራስ ገጅ ዝብሉ ዝነበሩ ኩሎም ኣስላም ነይሮም Eሞ Eዞም ወገናውያድዮም ወስ ሃገራውያን? ኣብ ግዜ ጀብሃ መብዛሕቶOም ብጀብሃ ተሰኒዮም ናብ ሃገራት ዓራብ ከይዶም ዝተማህሩ ኣሕዋትና ኣስላም ? Eቲ ኣብ ቤት ፍርድታት ሃገረ ኤርትራ ዘለዉ መሻይኽ ንናይ ኣስላማይ ሸሪዓ ዝሰርሑ ብቑዓት መሻይኽ ? ወስ Eንታይ ጉድለት ኣለዎም? ወደሓንኩም
ሹምደሓን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2583


text:
ጉባኤ ስምረት ሽውዓተ ውድባት ኤርትራ ብዓወት ተዛዚሙ
እቶም ሸውዓተ ውድባት ነቲ ዝነበሮም ስም ውድቦም ቐንጢጦም ኣብ ” ሰልፊ ጉባኤ ኤርትራ” ተጸንቢሮም
ኣብ ትሕቲ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ተጠርኒፎም ንስምረት ዝዕለመ ዝጽዕሩ ዝነበሩ ሽውዓተ ውድባት ማለት ሰልፊ ተራድኦ ኤርትራ፤ እስላማዊ ግንባር ኤርትራ (ገስገስቲ ሓይልታት ሓቂ) ፤ ሰልፊ እስላማዊ ስኒት ኤርትራ፤ ሃገራዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር፤ ስሙር ሃገራዊ ውድብ፤ ምሕዝነት ተሳትፎ ምንቅስቃስ ኤርትራዊያንን ተቓውሞ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቃስ ኤርትራን ካብ ዕለት ሓምለ 23-26, 2005 ዘካየድዎ ጉባኤ ደምዳሚ ኣዋጅ ብምውጻእ ተዛዚሙ።ሰልፊ ጉባኤ ኤርትራ ዕምረ ዲክታቶራዊ ስርዓት ህግደፍ ንምሕጸር ቃልስታቱ ከሐል ምዃኑን ተመሳሳሊ መርገጺ ምስ ዘለዎም ውድባት ብሓባር ክሰርሕ ምዃኑ እቲ ኣዋጅ ኣብሪሁ።ኣብ መዳእታ ንጉረባብቲ ሃገራት ብፍላይ ንመንግስቲ ሱዳን በቲ ዝተገበረሎም ምግያሽ ምስጋና ቐሪቡ።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣብቲ ዝተጋበአ ጉባኤ መርሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ብዛዕባ ዘሰላሰለቶ ዕማማት ጻብጻባ ኣቕሪባ።ጉባኤኛትት ኣብቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ብዑምቐት ተከትዖምን ዘትዮምን።
ኣብቲ ዝተገበረ ምርጫ 49 ዝኣባላታ ባይቶ ተመሪጻ።ኣብዚ መምህር ዓሊ ዑመር ኣደም (ኣምሓራይ) ኣቦ መንበር ባይቶ፤ ኣቶ ዓብደልቃድር ያሲም ምኽትል ኣቦ መንበር ኮይኖም ተመሪጾም።ስዒቡ ኣባላት ማኽላይ ኮሚቴ ንምቛም ካብ ነፍስወከፍ ውድብ ኣርባዓት ሰባት ብምምዛዝ 28 ዝኣባላታ ማእኸላይ ኮሚቴ ቆይማ።ኣቶ ኢብራሂም መዓልም ኣካቢ ናይዛ ማእኸላይ ኮሚቴ ኮይኑ ተመሪጹ።ብድሕሪኡ ዝሰዐበ መስርሕ ምምራጽ ፈጻሚት ሽማግለ፡ ሽወዓት ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለ ኮይኖም ተመሪጾም።ንሳቶም፡
1. ኣቶ ሕሩይ ተላ —— ኣቦ መንበር
2. ኣቶ እድሪስ ገሳ —— ምክትል ኣቦ መንበር
3. ኣቶ ዶክተር ዑስማን ኣቡበከር —–ወጻኢ ዝምድናታት
4. ኣቶ ያቆብ እንድሪያስ —– ክፍሊ ዜና
5. ኣቶ ዓብዱራህማን መሃመድ ዓሊ—–ገንዘባውን ቁጠባውን ጉዳያትን
6. ኣቶ ሸኽ ኣደም መጃውራይ —– ውድባዊ ጉዳያት
7. ኣቶ እስማዒል ናዳ —– ወታደራውን ጸትታውን ጉዳያትን
እዞም ኣባልት ፋጻሚት ሽማግለ ስልፊ ጉባኤ ኤርትራ ኮይኖም ዝተመረጹ ብዛዕባ ኣብቲ ጉባኤ ዘነበር ሃዋህው ኣምልኪቶም ናይ ብሓቂ ሰሚርኩም ዲኹም? ቕጻልነት ናይዚ ሰምረት ብኸመይ ከትውሕስዎ ኢኹም? ናብ ህዝቢ እተምሓላልፍዎ መልእኽቲ እንተልዩ? ንዝብላ ሕቶታት ንምምላስ ምስ ጋልፍ ኢንፎርመስን ሰንተር ዝገነርዎ ሓጺር ርክብ እነሆ፡
1. ኣቶ ሕሩይ ተላ – ኣቦ መንበር
ናይ ብሓቂ ሰሚርና ኢና ስለምንታይ ነቲ ዝነበረ ዘይምርድዳእን ምትርጣርን ስለዝሰገርና።እዘን ሽውዓተ ውድባት ዝባሃላ ዝነበራ ነናተን ቁጥባዊ ሂወት ክመርሓ እየን ጸኒሐን፡ ሕጂ ግን ናይ ሓባር ቁጠባዊ ሂወት ንኽህልወን መበገሲ ባጀት የድልየን።
ክሳብ ሕጂ ሳላ ደገፍ ህዝቢ ኣብዚ በጺሕና ኣለና።ሕጅ’ውን ደገፍካ ንቕድሚት ምእንቲ ከወንጨፈና ቁጠባዊ ሃገዝካ ክትገብር ንምህጸን።ሎሚ ብዛዕባ ውድባውን ውልቃውን ጠቅምታት ገዲፍና ኣብ ህዝባውን ሃገራውን ጥቅምታት ኣተኩርና ክንቃለስ ምዃና ንህዝቢ የረጋግጽ።
2. ኣቶ እድሪስ ገሰም – ምክትል ኣቦ መንበር
ዲክታቶራዊ ስርዓት ህግደፍ ንምልጋስ ብምሉእ ልብና ኣሚና እንኣትዎ ዘለና ስምረት እዩ።ቐጻልነት ናይዚ ስምረት ንምርግጋጽ ኣብ መንጎና ዘሎ እምነት ክንሕልዎ ክንኽእል ኣለና።እዚ ምስ እንገብር ኢና ኣብ ዓወት ክንበጽሕ እንኽእል።ህዝብና’ውን ተመሳሳሊ እምነት ክህልዎ ይግባእ።ልክዕ ከምዚ ንሕና ኣብ ዓወት ስምረት በጺሕናዮ ዘለና ካልኦት ወድባት ኣብ መስርሕ ዘለዋ ተመሳሳሊ ዓወት ይምነየሎም።
3. ኣቶ ዶክተር ዑስማን ኣቡበከር – -ወጻኢ ዝምድናታት
እዚ ሓድነት ሽውዓተ ውድባት ኣብ ታሪኽ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ናይ መጀመርታ እዩ።ኩሎም ውድባት ናቶም ፕሮግራም ገዲፎም ኣብ ሓደ ፕሮግራም ምጥርናፎም ሓደ ዓብይ ዓወት እዩ።ኩሎም ኣባላትናን ኣብ ደገን ውሽጥን ዝርከብ ህዝብና ነዚ ስምረት ክጽበይዎ ጸኒሖም እዩ።ብዙሓት’ውን ነዚ ስምረት ዘይኸውን እዩ ክብሉ ጸኒሑም እዮም።እንተኾነ ግን ዕላማና ነቲ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ምልጋስ ስለዝኾነ ናብዚ ውህደት ክንበጽሕ ክኢልና።እዚ ብዓይነቱ ሓድሽ ዝኾነ ውህደት ንኤርትራዊ ዲሞክራሲያዉ ኪዳን ሓድሽ ሓይሊ ከምዝህቦ ይኣምን።
4. ኣቶ ያቆብ እንድሪያስ – ክፍሊ ዜና
ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ጌጋታት ተማሂርና ሰፊሒ መስናዕቲ ገይርና ኢና ኣቲናዮ ነዚ ስምረት።ኣብ ትግባር ክትመጽእ ግን ቐሊል ጉዳይ ኣይነበረን፡ ክንበጽሖ ዝግባኣና ነገር ስለዘሎ ግን ኣቲናዮ።እዚ ስምረት ኣብ ታሪኽ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ፍሉይ እዩ ስለምንታይ ንመጀመርታ ግዜ ሸውዓተ ውድባት ብደረጃ ሰልፊ ዝቖማሉ ተርእዩ ብምዃኑ።ሕጂ ዘይዓገበ እንተልዩ ብደረጃ ውልቐሰብ እንተዘይኮይኑ ብደረጃ ውድብ ካብዚ ስምረት ዝወጽእ የለን።
እዚ መሰርሕ ተጀሚሩ ኣሎ ቐጻልነቱ ክነረጋግጽ እንተኾይኑ ነዚ ስልፊ ህዝቢ ክውንኖ ክንገብር ኣለና።ከም’ውን እዚ ሓድሽ ወለዶ ተሳታፊ ኣብዚ ሰልፊ ክንገብሮ ክንኽእል ኣለና።
5. ኣቶ ዓብዱራህማን መሃመድ ዓሊ-ገንዘባውን ቁጠባውን ጉዳያትን
ንሕና ከም ስምና ኢና፡ ስሙር ውድብ ንባሃል።ኣብ ስምረት ንኣምን።ኣብ ሓደ ርእይቶ ንኽትበጽሕ ናይ ባሓቂ ቐሊል ኣይኮነን።እንተኾነ ግን ንሕና ዕንቕፋት ክንኸውን ኣይንደልይን ኢና።ንሕና ንምርግጋጽ ቕጻልነት ናይዚ ስምረት ካባና ዝድለይ ዘበሉ ኩሉ መስዋእቲ ክንከፍል ድልዋት ኢና።ከምእ’ውን ዘለና እምነትን ዝኣተናዮ ቃል ክንሕልው ይግባእ።በዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘለና ሰምረት ንህዝቢ ዓብይ ሞራል ከምዝህቦ ይኣምን።
6. ኣቶ ሸኽ ኣደም መጃውራይ – ውድባዊ ጉዳያት
እዚ ሓድሽ ተርእዮ እዩ።ቅድሚ ሕጂ ሓንቲ ውድብ ንሸውዓተ ትምቐል ነይራ፡ ሕጂ ግን ሽውዓተ ውድባት ናብ ሓደ ይሰምራ ኣለዋ።ዝኾነ ኣባል ውድብ ናቱ ውሽጣዊ ስምዒት ገዲፉ ኣብ ምርግጋጽ ቐጻልነት እዚ ስምረት ክሰርሕ ይግባእ።ከም’ውን ህዝቢ ነዚ ስምረት ክድግፍን ሓገዙ ከበርክትን ይግባእ።
ንሓድነት ዝጽውዕ ውድብ ዝሓሽን ዝኸበረን እዩ።ስለዚ ልክዕ ከምቲ ንሕና ኣብዚ ታሪኻዊ ዕለት በጺሕናዮ ዘለና ኣብ መስርሕ ምጽንባር ንዘለዉ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ንኽወስዱ እንጽበዮ ጉዳይ እዩ።
7. ኣቶ እስማዒል ናዳ – ወታደራውን ጸትታውን ጉዳያትን
እወ! ናይ ባሓቂ ሰሚርና ኢና።ኣብዚ ጉባኤ ጽቡቅ ናይ ምርድዳእ መንፈስ ተራእዩ እዩ።ነዚ ዝበጽሓናዮ ዓወት ከስብ መውዳእታ ንምዕቃቡ ክንጽዕረሉ ኢና።ካባና ዝጎደለ ነገር እንተማልኢና ናይ ህዝብና ድሌት ኣማሊኢና ክንብል ንኽእል።ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ በዚ ተረኺቡ ዘሎ ዓወት ክሕጎስ ኣለዎ።ሓጎሱ ቐጻሊ ንኸውን ግን ኣብ ምድጋፍን ምሕብሓብን እዚ ሰልፊ እጃሙ ከበርክት ኣለዎ።
ኣብ መዛዘሚ ጉባኤ ‘ሰልፊ ጉባኤ ኤርትራ’ ወከልቲ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣባል ፈጻሚት ሽማግለን ሓላፊ ክፍሊ ዜናን ኣምባሰደር መሓመድኑር ኣባል ፈጻሚት ሽማግለን ሓላፊ ህዝባዊ ጉዳያት፤ ወኪል ምትእኽኻብ ሃገራት ሰንዓ፤ ወኪል መንግስቲ ሱዳንን ወከልቲ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራን ተረኺቦም።ኣብያተ ጽሕፈት ሰልፊ ጉባኤ ኤርትራ ኣብ ሱዳን፤ ስውዲንን ኣሜርካን ክኽፈት ምዃኑ ተፈሊጡ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2880


text:
ንልዕሊ 97 ሚእታዊት ህዝቢ ኢትዮጵያ ከምዝውክሉ ዝገልፁ ቀንዲ ሃይማኖታት ኢትዮጵያ ዝሓቖፈ እዚ ናይ ኢትዮጵያ ሃይማኖታዊ ጉባኤ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን፣ጠቕላሊ ቤት ምኽሪ ጉዳያት ሃይማኖት እስልምና፣ናይ ኢትዮጵያ ወንጌላዊያን ኣብያት ክርስትያን ሕብረትን ፣ናይ ኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያንን ካልኦትን ብኣባልነት ዝሓቖፈ እዩ።
ሎሚ መዓልቲ ኣብዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለፂ ናይ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስቲያን ፓትሪያሪክ ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማቲያስ፣ናይ ኢትዮጵያ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ሊቃነ ጳጳስ ካርዲናል ብርሃነ እየሱስ ካልኦትን ተረኺቦም።
ህይወት ሰብ ከይጠፍእን መንግስቲ እውን ንልዝብ ድልዊ ክኸውንን ሓቲቶም ኣለው።ዋና ፀሓፊ እቲ ጉባኤ መጋቤ ዘሪሁን ደጉ ዝተነበ መግለፂ ንኹሎም ወገናት ፃውዒት ዝቐረበሉ እዩ ነይሩ።
ካብ ዝተፈላለዩ ናይ ሃገርና ከባቢታት ዝተዋፅኡ መራሕቲ ሃይማኖት፣ሽማግለታት ዓዲ፣ምሁራንን ማሕበረሰብ ንግድን ዝሳተፍሉ ናይ ሰላም ግብረ ሃይል ብምጥያሽ ሃገራዊ ምርድዳእ፣ዕርቅን ናይ ሕልና ፈውሲ ክፍጠርን እንገብሮ ፃዕሪ መንግስትን ህዝብናን ኣድላዪ ሓገዝ ክገብሩልና ንሓትት ይብል።
ናይቶም መራሕቲ ሃይማኖት ፃዕሪ ገና ይጅመር ዘሎ እንተኾነ እውን ንናይታ ሃገር ቀዳማይ ሚኒስትርን መራሕቲ ተቓወምትን ክሳብ ምዝርራብ ከምዝዘልቕ ዋና ፀሓፊ እቲ ጉባኤ መጋቤ ዘሪሁን ደጉ ኣፍሊጦም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
Radio Erena: 12 October 2017
ካብ 23 ክሳብ 27 ጥቅምቲ ኣብ ቶጎ ክካየድ ተወጢኑ ዝነበረ ዋዕላ እስራኤልን ሃገራት ኣፍሪቃን ተሰሪዙ።
እቲ ዋዕላ ብጠለብ መንግስቲ ቶጎ ከምዝተሰረዘ ዘረጋገጸ ሚኒትሪ ጉዳያት ወጻኢ’ታ ሃገር፣ ኣብ ካልእ እዋን ንምውዳቡ መደብ ከምዘሎ ገሊጹ።
ፕረዚደንት ቶጎ፣ ፎር ኢሶዚምና ናሲንግበ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ እቲ ወከልቲ 54 ሃገራት ኣፍሪቃን እስራኤልን ከካይድዎ ዝወጠኑ ዋዕላ፣ ተወሳኺ ምድላዋት ከምዘድልዮ ብምጥቃስ ናብ ካልእ እዋን ከሰጋግሮ ከምዝወሰነ ኣነጺሩ።
እቲ ፕረዚደንት ናብቲ ውሳኔ ቅድሚ ምብጽሑ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ቤንያሚን ናታንያሁ ከምዝተረዳድአ’ውን ኣነጺሩ።
እተኾነ፣ ኣውራ ጠንቂ ምስራዝ እቲ ዋዕላ ካልእ ክኸውን ከምዝኽእል ሓያሎ ፖለቲከኛታት ትንታነቶም ይህቡ።
እስራኤል፣ ቅድሚ ሕጂ ኣተኩሮ ጌራትሉ ናብ ዘይትፈልጥ ዞባታት ዓለምና ዲፕሎማስያዊ ምቅንቕቓሳት ኣብ እተሐይለሉ ዘላ እዋን’ያ፣ ነዚ ዋዕላ ንምክያድ ምስ መንግስቲ ቶጎ ኣብ ምርድዳእ በጺሓ።
ይኹን’ምበር መንግስቲ ቶጎ ነቲ ኣቐዲሙ ዝተሰማማዓሉ ዋዕላ፣ ተወሳኺ ምድላው የድልዮ’ዩ ብምባል ሰሪዝዎ ኣሎ።
እስራኤል ብዘይካ’ዚ ምስ ሃገራት ኣፍሪቃ ከተካዶ እትውጥን ዘላ ኣብ ቁጠባን ዲፕሎማስን ዘተኮረ ዋዕላ፣ ምስ ኡጋንዳን ሩዋንድ ኣብ ምምላስ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዘተኮረ ምስጢራዊ ስምምዓት’ውን ተካይድ ምህላዋ’ዩ ዝግለጽ።


text:
Radio Erena: 20 July 2020
መንግስቲ ዚምባብወ፣ ንምውሻብ ኣንጻር ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ዝጥሕሱ፣ ጋዜጠኛታትን ተጣበቕቲ መሰላትን ምእሳር ክቕጽል ምዃኑ ገሊጹ።
ወሃብ ቃል’ቲ መንግስቲ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ፣ ‘ጋዜጠኛታት እውን እንተኾኑ ኣብ ትሕቲ ሕጊ እዮም’ ብምባል፣ እቲ ምእሳር ክቕጽል ከምዝኾነ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ንፕረዚደንት ኤመርሰን መንጓጓ ዝነቐፈ ተቓዋሚ ከምዝተኣስረ ዝሓበረ ጋዜጠኛ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ እዩ። እቲ ጋዜጠኛ ክእሰር እንከሎ ዝተኸታተሎ ሰኣላይ ከኣ ሓደ መዓልቲ ድሒሩ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዩ።
ማሕበር ጠበቓታት ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ መንግስቲ ዚምባብወ፣ ነዚ ኣብ ገዛ ናይ ምውሻብ ዕድል ተጠቒሙ ዝኣስሮም ዘሎ ጋዜጠኛታት ጥራይ ዘይኮኑ፣ ብዛዕባ መሰል ደቂሰብ ዝተዛረቡ ጠበቓታት እውን ተኣሲሮም ከምዘለዉ ገሊጹ።
ደሞክራሲ ኣብ ዚምባብወ ክዕምብብ ዝቃለሱ ብማሕበር ዝተጠርነፉ መንእሰያት እውን ግዳያት ናይ’ዚ ማዕበል ኮይኖም ከምዘለዉ፣ ካብታ ሃገር ዝፍኖ ዘሎ ዜና የመልክት።
ፖለቲካውያን ሓይልታትን ተጣበቕቲ መሰላትን፣ ነዚ መንግስቲ ዚምባብወ ዝኽተሎ ዘሎ ስርዓት ብምቅዋም፣ ህዝቢ እታ ሃገር ናብ ጎደናታት ክወጽእ፣ ሰላማዊ ሰልፊ ክጽውዑ ጸኒሖም እዮም።


text:
ኩሉ ሰብ እናሰርሐ ይምዕብል
ምዕቡል ሕብረተሰብ፡ ባህላዊ ብዙሕነት ዘለዎ ኮይኑ፣ ኣብ ፍልጠትን ሞያን ዘተኩር፣ ካብ ዝሓለፈ እዋን ንላዕሊ ኣብ ለውቲ ዝርከብ፣ ተሳትፎ ናይ ነፈሲወከፍ ኣብዚ ሕብረተሰብ ክሳተፍ ዝደሊ ዝለዓለ ጠለብ ከምዘለዎ ዝገብር እዩ።
ኩነት ንቀዋምን ዕዉት ስራሕን ኣብ’ዚ ሕብረተሰብ ማለት ቀጻሊ ናይ ውድድር መንፈስ ምዕባይን ፡ ቀጻሊ ትምህርትን ስራሕን ማለት እዩ።
“ነቶም ቅድም ተማሂርና ጥራይ ክንሰሖም ንኽእል ነገራት፡ ንእግረምንገድና እንዳሰራሕናዮም ንመሃሮም”
ኣሪስቶትል
እዚ ኣልሳረ ኣካዳሚ ዕቑር ብቕዓት ከምዝግለጽ ይገብር
ኣልሳረ እካዳሚ ሰፍሕ ዝርግሐ ዘለዎ ስልጠና ኣብ ጽላት ትምህርቲ ቋንቋን፡ ምውህሃድን ሓበሬታ ኣብ ህዝብን ብምብሃብ ጠቓምን ፍሉይ ኣበርክቶን ዘለዎ ናይ ቀጻሊ ምዕባለ ሞያ ይግበር።
ምምዕባል ኣብ ነፍሲወከፍ ሰብ ዝርከብ ተውህቦን ብቕዓትን ቀንዲ ሕመረት ኮይኑ፡ መባእታዊ ደረጃ ናይቲ ቀዋምን ዕዉት ስራሕን ኣብዚ ምዕቡልን ቅጽበታዊ ለውጢን ዘለዎ ሕብረተሰብና እዩ።
ናይ ሓባራዊ ስራሕ መሠረት ምትእምማን እዩ። ንስኹም ድማ ኣብ Alsare Academie ዝበለጹ መምህራንን ብሉጽ ኣተኣላልያን ከምትረኽቡ ክትተኣማመኑ ትኽእሉ ኢኹም። Alsare Academie ካብ DUO ልቓሕ ንምሕታት ክተሓባበረኩም ይኽእል እዩ።
ኣብ እዋን እቲ ዝወሃብ ስልጠና ድማ ምስ ስራሕን፡ ትምህርትን ኣብ ኒዘርላንድ ሌላ ክትገብሩ ትኽእሉ ኢኹም።
ናትና ብሮቸር (ሓጺር ጽሑፍ) ምስ ኩሉ ጠቓሚ ሓበሬታ ተቐበል/ሊ።ዝያዳ ሓበሬታ፡
ነዚ ነጻ ቃለ መሕትት ክትምዝገብ ትኽእል ኢኻ/ኺ። ድሕሪ ቃለ መሕትትን ምፍራም ውዕልን፡ ብቐጥታ ስልጠናኻ ትጅምር።ዝያዳ ኣንብብ/ቢ
Woont en/of werkt u op de noordoever van Rotterdam? Wilt u uw Nederlandse taal verbeteren?
Meld u zich dan nu aan! De taalcursus is GRATIS!


text:
This language is currently in review and will be available soon!
ድልድል ፕሮጀክት ናይ መፅናዕቲ ምህዞን ፕሮጀክት ኾይኑ ኣብ ምምዕባልን ምጥንኻርን ሃይማኖታዊን ባህላዊን ጉዳያት ኣብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መጥቃዕቲ ኣመልኪቱ ኣብ ኢትዮዽያ፣ ኤርትራን ዓባይ ብሪጣንያን ዝትግበር ፕሮጀክት እዩ። እዚ መፅናዕቲ ዘይመግዛእታዊ ኣቀራርባ ዝኽተል እንትኸውን ኣብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መጥቃዕቲ ትኩረት ዝገብር እዩ። ኣብ ሃይማኖታዊ ማሕበረሰብ ናይቶም ጉዱአት ሃይማኖታዊን ባህላዊን ኩነታት ከምኡ’ውን እቶም ጉድአት ዘብፅሑ ወገናት እቶም እምነታትን ኣተሓሳስባታትን ኣብቲ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መጥቃዕቲ ዘለዎም ፅዕንቶ ከምኡ’ውን ኣብ መርዓ ስነ-ፆታ ቁሳዊን ስነ-ልቦናውን ኣብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መጥቃዕቲ ዘለዉ ርድኢታት የተኩር። ምስ ኢትዮዽያን ኤርትራን ብምትሕብባር ኣብ ገፀር ይኹን ኣብ ከተማ ንዘለዉ ማሕበረሰባት እዚ ፕሮጀክት ሓደሽቲ መፅናዕቲታት ብምርአይ ኣብ ውሽጢ ቤተሰብ ንዘጋጥሙ መጥቃዕቲታት ኣብ ኣናሳ ብሔረሰባት ኣብ ዩኬይ ዝርከቡ ስደተኛታት ዝበለፀ ንምሕጋዝ ይሰርሕ። እዚ ፕሮጀክት ዩ ኬይ አር አይ(UKRI) ኣብ ትሕቲ መፃኢ ኣመራርሓ ተኸተልቲ/Grant Ref.Mr/T043350/1 ከምኡድማ ብተወሳኺ ሓገዝ ካብ ትካል ሃሪ ፍራንክ ጋጊነህም /ብ2019 ናይ ክብሪ ሊቅነት ተሸላሚ) ይሕገዝ።
ድልድል ቃሉ ናይ ትግርኛ እንትኸውን እቲ ቃል ድማ አብ ኢትዮዽያን ኤርትራን ይንገር። እዚ ቃል ነዚ ፕሮጀክት ብሙሉእነት ዝገልፅ እንትኸውን ትርጉሙ ድማ ዝተፈላለዩ ሞያታት፣ ዘርፊ ስራሕቲ፣ መዳርግቲ አካላት ብምርኻብ፣ ብሓባር ብምዃንን ብዝተአሳሰረ ኹነታት አብ ዝተፈላለዩ ሃይማኖትን ባህልን ዘለዎ ማሕበረሰብ አብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መጥቃዕቲ ትኹረት ገይርኻ ምስራሕ እዩ። ብተወሳኺ ድማ አብ ደቡብ ክሳዕ ሰሜን ዘሎ ባህሊ ናይ ፍልጠት ልውውጥ ብምግባር እቲ አብ ደቡብ ማሕበረሰብ ዘሎ ሉአላዊነት ዘርኢ ታሪክ ብምቅያር አብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መጥቃዕቲን ሥነ-ፆታን ንምፅናዕን ንምትግባርን ይጠቀም።
እዚ ኣርማ ብኣይተ ዳንኤል ደስታ ዲዲኤን ስራሕቲ ማስታወቂያን ኣዲስ ኣበባ ኢትዮዽያ ዝተዳለወ እዩ። ዶክተር ዳኒኤል ምስ ዶክተር ሮሚና ኢስትራቲ ብሓባር ዝሰርሑ እንትኾኑ እቲ ምልክት/ኣርማ/ነቲ ናይ ፕሮጀክት ራዕይ ብዝተሳኸዐ መንገዲ ገላፃይ ኾይኑ ኣሎ። እዚ ድማ ብቅኑዕ ልቦና ንዝስርሑ ስራሕቲ ውፅኢታዊ ንክኾኑ ይሕግዝ።
እቲ ፃዕዳ ዓምዲ ዝውክሎ ነቶም ናይ’ቲ ፕሮጀክት ዕላማ ንምስኻዕ ብሓባር ዝሰርሑ መዳርግቲ ኣካላት እዩ። እቲ ቀይሕ ቐለም ድማ ቐይሕ ደም ዝውክል እንትኸውን ብምክንያት ኣብ ውሽጢ ገዛ/ቤተሰብ ዝበፅሕ መጥቃዕቲ ዘሎ ስቓይን ጉድኣትን የርኢ። እቲ ፀሊም ቆፅሊ ድማ ንብዓት/ብኽያት/ ይውክል።
ካብ’ቲ ድልድል ጠንካራ ጨንፈራት ይዓብዩ። እዚ ዘርእየና ተስፋን ንምዕባለ ዘሎ ምንቅስቓስን እዩ። እቶም ጨንፈራት ነኒባዕሎም ዝተኣሳሰሩ ምዃኖም ድማ በዚ ፕሮጀክት ዝተኣሳሰሩ ወገናት ሓባራዊነቶምን ምትእስሳሮምን ዘርኢ ኾይኑ ብዝጠንከረ ቕልፅም ድማ ብምክንያት ኣብ ውሽጢ ቤተሰብ/ገዛ ዝፍፀም መጥቃዕቲ ኣብ ሃይማኖታዊ ማሕበረሰብን ምሕጋዝ ይጠቅም።
እዚ ፕሮጀክት ዝተሰርሐን ዝምራሕን ብናይ UKRI Future Leaders Fellow ዶ/ር ሮሚና ኢስታርቲ እንትኸውን ዘተኣናገዶ ድማ ኣብ ናይ ታሪክ ትምህርት ቤት ሃይማኖትን ፍልስፍናን ኤስ ኦ ኤ ኤስ (SOAS) ዩኒቨርሲቲ ለንደን እዩ / ዋና ተመራማሪትን ተሟጓቲትን እያ። ዶክተር ሮሚና ነቲ መፅናዕቲ ንምምራሕ፣ ንምስራፅ ስራሕቲ ፍልጠት ምልውዋጥ ውፅኢታዊን እምነትን መሰረት ዝገበረ ርክብ መሳርሕቲ ኣካላት ተሓባበርትን ማሕበረሰባት ሓላፊነት አለዋ። ዶ/ር ኢስትራቲ ነዚ መሀንጠዋይ ዝኾነ ፕሮጀክት ኣብምምራሕን ኣብ ምትግባርን፣ ወ/ሮ ሓበን ሂል ብትርፊ ሰዓተን ፕሮጀክት ማናጀር ብምዃን ይሕግዝኣ።
እዚ ፕሮጀክት ብዶክተር ኢስትራቲ መሃዛይነት ኣብ ክልል ትግራይ ኢትዮዽያ ኣብ ናይ ሕሉፍ ነዊሕ እዋን መፅናዕቲ ፒኤች ዲ ንቡዙሓት ዓመታት ምስ ኣብ ኣክሱም፣ መቐለን ኣዲስ ኣበባን ዝርከቡ መሓዙት መስርሕን ብምምኽኻርን ብምምይያጥን ዝተሰርሐ’ዩ። ሓደሽትን ነባራትን መዳርግቲ ኣካላት ዝሓቖፈ እንትኸውን ብትምህርቲ ትካላትን ዘይመንግስታዊ ትካላትን ዝትሃነፀ እንትኸውን ከም ኣክሱም ዩኒቨርሲቲ /ኣክሱም ኢትዮዽያ/፣ ቅዱስ ፍሬምናጦስ ኣባ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን መንፈሳዊ ኮሌጅ (መቐለ ኢትዮዽያ) ማሕበረሰብ ሞያ ሕጊ ደቂ አንስትዮ ኢትዮዽያ (ኣዲስ ኣበባ ኢትዮዽያ)፣ ኢትዮዽያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ልምዓትን ተራድኦን ኮሚሽን/ኣዲስ አበባ ኢትዮዽያ /፣ ዩኒቨርሲቲ ሪሶርስ ኢንተርናሽናል (ብራይትን ዓባይ ብሪጣንያን) ከምኡ እውን ምስ ሃፍቲ እቲ ቅርንጫፍ ዋኒነይ( ኣስመራ፣ ኤርትራ) ዘ ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ብርስቶል (ብርስቶል፣ ዓባይ ብሪጣንያን ዩኒቨርሲቲ ኦፍ ሸፍልድ፣ ሸፍልድ ዓባይ ብሪጣንያ) ዝሓቖፈ’ዩ።
እዚ ቡድን ፕሮጀክት ካልኦት ዓርሶም ዝኸኣሉ ብዙሓት ሰብ ሞያታት ናይ ቴክኒክ መሳርሕቲ ብብዙሕ ዓቕሚ ነቲ ፕሮጀክት ክሕግዙ ዝኽእሉ ወገናት ከምኡ ድማ መማኸርቲ ቦርድ ብሓፈሻ ኣብ ቡድን ኣብ ዝብል ገፅ ዝተዘርዘሩ ይርከብዎ።
እዚ ዌብሳይት ናይዚ ፕሮጀክት ስትራተጂን ለውጥን አብ ምቅልጣፍን ሓደሽቲ ስራሕትን ልውውጥ ፍልጠትን አብ ምስርጫይ፣ ዝተፈላለዩ መዳርግቲ አካላትን ቡድናት ናብ ሓደ መደብ ብምምፃእ ዘርፊ ስራሕቲ አብ ምፍላጥ ዝተፈላለዩ ዓይነት አስተምህሮታት አብ ምሃብን ሓዱሽ ምሕዝነት ንምምስራትን ይጠቅም። እቲ ዌብሳይት ውፅኢት መፅናዕቲ፣ አብ ተሳትፎ ማሕበረሰብ ዝፍጠር መዕበዪ ግንዛበ ስራሕቲ ልውውጥ ፍልጠት ብመደበኛነት ይሕተሙሉ ብተወሳኺ ድማ ቐረበት ገፅ እዚ ፕሮጀክት መዳርግቲ አካላት ከምካህናት፣ ነገረ መለኮት ሙሁራን፣ ሰልጠንቲ፣ ተሟገቲ ተለማመድቲ) ኣብ ውሽጢ ቤተሰብ (ገዛ) ዝፍፀም መጥቃዕቲ ተመራመርትን ይሓቁፍ። አብዛሕኦም ቐረባትን ሃገራት መሠረት ዝገበሩ እንትኾኑ አብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መጥቃዕቲ አብ ምቕናስ አብ ሃይማኖታዊ ማሐበረሰብ አብ ምስራሕ ዓለም አቀፍ አቀራርባ እውን ይክተል እዩ። እዚ ፕሮጀክት ስራሕቲ ብአምሓርኛ፣ ትግርኛ እንግሊዘኛን ብከሕትም ይደሊ። እዚ ከምዚ እናሃለወ፣ ብቐዳሚነት ናይቶም መዳርግቲ አካላት ቋንቋን ድሌትን መሠረት ብምግባር ዝሰርሕ ይኸውን።
አብዚ ዌብ ሳይት ብዝቅመጡ ቀረባት ብምክፋል ምስ ካህናት፣ ሰልጠንቲ አማኸርቲ ሰራሕተኛታት ማሕበራዊ ጉዳይ፣ ተመራመርቲን ተሟገትን ከምኡ’ውን ካልኦት መዳርግቲ አካላት ብምኳን ናይዚ ፕሮጀክት ዓላማ ብምሕጋዝ ስለ አብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መጥቃዕቲ ምርዳእን አብ ሃይማኖትን ባህልን ዘሎ መዐቀኒታት ከመይ አብ ስራሕቲ አስተዋጽኦ ከምዘለዎም ምርዳእ ይከአል።
ንሶም አብዞም ዝተጠቐሱ ስራሕቲ ውሽጢ እንተሃሊዮም ካፍቶም ሒሳቦምን ተሞክሮኦምን ንምክፋል አብዚ ፕሮጀክት ዓምዲ ከምዝተቐመጠ ምስቲ ፕሮጀክት ዋና ዓላማ ክኸይድ ዝክእል ፅሑፍ ከቕርቡ ይክእሉ እዮም። ንዝርዝሩድማ ናየ ፕሮጀክት ዓምዲ መምርሒ ክርእዩ ይክእሉ። እዚ ዓምዲ ቐረባት ዝቅበል ብኹሉ ዓይነት ቋንቋ ብዝተፈላለየ ፎርማት ድምጽን ምስልን እውን ሓዊሱ ምቅባል ይከአል እዩ።
አብዚ ናይ ምይይጥ ቡድንን ዲቪ- ስነ ፆታ እምነት /DV Gender-faith/ አብ ጀይ አይ ኤስ ሜይል /JISCMAIL/ አብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝበፅሕ መጥቃዕቲ ዓላማ ተገይሩ ዝተሰርሐ ተሟገትን ተመራመርትን ከምኡ’ውን ሃይማኖታውን መዳርግቲ አካላት ሓዱሽ መፅናዕቲ ንምክፋል፣ መሰልጠኒ ማተርያል ብምድላው ተሞክሮታት ንምክፋል ፅቡቅ ምዕባለታት ምህናፅን ብሓባርን ብዝጠንከረ መንገዲ አብ ውሽጢ ቤተሰብ ዝፍፀም መጥቃዕቲ አብ ሃይማኖታዊ ማሕበረሰብ ትኩረት ገይርኻ ምስራሐ ይከአል።
ንጠቅላላ ሓበሬታ ብዛዕባ እዚ ፕሮጀክት ወይ ድማ ሓዱሽ ምሕዝነት ንምንፅብራቅ እንትደልዩ ነዚ ዝስዕብ ናይ ኢ-ሜይል አድራሻ ምጥቃም ይክእሉ እዮም፣ soasflf@soas.ac.uk ። ብቀጥታ ንዶክተር ሮሚና አስታርቲ ዋና ተማራማሪት ክረክቡ እንተደልዮም ድማ ነዚ ኢሜይል እዚ ይጠቐሙ፣ ri5@soas.ac.uk ። ካልኦት አባላት እዚ ፕሮጀክት እንትደልዩ ድማዝደልዩዎ ዓይነት ፕሮጀክት ይግለፀልና ካብ ስራሕ ሰዓት ወፃኢን ደካማ ናይ ኢንተርኔት አቅርቦት አብ ዝህልወሉን እዋን ሓንቲ ጊዜ ተጠዊቓ እትሰድድ ርክብ አብ ዝብል ገፅ ዘሎ ዌብሳይት ይጠቐሙ።


text:
Radio Erena: 19 April 2016
ወኪል ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፣ እገዳ ተነቢሩለን ናብ ዘሎ ሶማልን ኤርትራን ዑደት ንምክያድ ዘቕረቦ ሓሳብ፣ እቲ ናይ ሶማል ደገፍ ክረክብ እንከሎ፣ እቲ ናይ ኤርትራ ግና ብኣመሪካ ተቐባልነት ከምዘይረኸበ ማዕከን ዜና ኢነር ሲቲ ፐርስ ኣፍሊጡ።
እቲ ማዕከን ዜና፣ ኣስማት ምንጭታቱ ከይጠቕሰ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ ባይቶ ጸጥታ ሎሚ ሰሉስ 19 ሚያዝያ ኣብ ዘካየዶ ዕጹው ርክብ፣ ንዝመጽእ ወርሒ ኣቦ መንበርነት ‘ቲ ባይቶ ዝርከብ፣ ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ግብጺ ኣብ ሕቡራት ሃገራት፣ ናብ ሶማል፣ ኤርትራን ግብጽን ምብጻሕ ንምፍጻም ሓሳብ ከምዘቕረበ ሓቢሩ።
ናብ ሶማልን ግብጽን ተቐባልነት ክርከብ እንከሎ፣ ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ዝብል ሓሳብ ግና ብኣመሪካ ተቓውሞ ስለዝገጠሞ፣ ክስረዝ ከምዝኽእል ኢነር ሲቲ ፕረስ ይጠቕስ።
ሶማል ካብ 1991 ኣትሒዙ ብባይቶ ጸጥታ እገዳ ዝተነብረላ ክከውን እንከሎ፣ ኤርትራ ከኣ ምስዚ ናይ ሶማል ተተሓሕዙ ካብ 2009 ንደሓር እገዳ ከምዝገብረላ ይፍለጥ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ንኣልሸባብ ይድግፍ ምህላዉ ዘረጋግጽ መርትዖ ከምዘየለ ጸብጻብ ናይታ ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘት ተቖጻጻሪ ጉጅለ ኤርትራን ሶማልን የመልክት።
እንተኾነ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ’ቲ መንግስቲ ዘንበሮ እገዳ ንኽልዓል ገና ተወሳኺ መጽናዕታት ከምዘድሊ ዲፕሎማሰኛታት ይጠቕሱ።
ጉዳይ ጅቡቲ’ውን ሓደ ካብ ኣውራ ምኽንያታት እገዳ ስለዝነበረ፣ መንግስቲ ኤርትራ ን8 ዓመታት ብስቕታ ሒዝዎም ዝጸንሐ ኣርባዕተ ምሩዃት ኵናት ጅቡቲ ምልቓቑ፣ እገዳ ንኽልዓለሉ ካብ ዝገብሮ ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ፈተነታት ምዃኑ ይትንተን።
ቀወምቲ ኣባላት ባይቶ ጸጥታ ካብ ዝኾና ሓሙሽተ ሃገራት ኣመሪካ፣ ፈረንሳን ብሪጣንያን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ንኽልዓለ እቲ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ግኑን ስም ዘለዎ ምልካዊ መንግስቲ ፖለቲካዊ ጽገናታት ክገብር’ዮም ዝጠልቡ።
============================


text:
መንግስቲ ኤርትራ፣ ብዛዕባ ጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ብዝምልከት ብምስጢር ምስ መንግስቲ እስራኤል ይዘራረብ ምህላዉ ተፈሊጡ። ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣምባሳደር እስራኤል ኣብ ኤርትራ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ከካይድ ዝጸንሐ ዝርርባት፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ምስ ሰበ ስልጣን እስራኤል ንምዝርራብ’ውን ብምስጢር ናብ እስራኤል ከምርሕ ምዃኑ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና የመልክቱ። ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ ኣብ እስራኤል ምስ ዝርከቡ ደገፍቲ መንግስቲ ዘተ ከካይድ ትጽቢት ከምዘሎ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ሓያሎ ኤርትራውያን ስደተኛታት’ውን ኣንጻሩ ተቓውምኦም ከስምዑ ተኽእሎታት ምህላዉ ገሊጾም ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ እስራኤል ኣቶ ተኸስተ ተስፋማርያም፣ ንመንግስቲ እስራኤል ደጋጊሙ ከምዝሓበሮ፣ እስራኤል ብዘይድሌቶም ናብ ኤርትራ ንእተባርሮም ኤርትራውያን መንግስቲ ኤርትራ ክቕበሎም ፍቓደኛ ኣይኮነን። መንግስቲ እስራኤል ብወገኑ፣ ኤርትራውያን ይኹኑ ካልኦት ስደተኛታት ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ክሳብ ኣብ መፋርቕ 2013 ኣብ ዘሎ ግዜ ጠቕሊሎም ክወጹ እንተዘይክኢሎም፣ ገፊፉ ኣብ በረኻ ኣብ ዝተደኮነ ቤት ማእሰርቲ ነገቭ ክዳጉኖም ምዃኑ’ዩ ዝሕብር። ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣብዚ ናብ እስራኤል ዘካይዶ ሚስጢራዊ ዑደት፣ መርገጺ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ እቶም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ብዝምልከት ንሰበ ስልጣን እስራኤል መብርሂ ክህብ’ዩ። ብዘይካ’ዚ’ውን ብዛዕባ እቲ እስራኤል ዘሻቕላ ዘሎ ጉዳይ ህላወ መራኽብ ኵናት ኢራን ኣብ ቀይሕ ባሕርን፣ ምስ ኤርትራ ብዛዕባ ዘለዎ ምትእስሳርን’ውን ከም ነጥቢ ክልዓል’ዩ ዝብል ትጽቢት ተነቢሩ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና የመልክቱ።
መ.ንግስቲ ኤርትራ ብምስጢር ምስ መ. እስራኤል ዝርርብ ይቕጽል
Newer Postኣመሪካ ዜጋታታ ናብ ኤርትራ ከይገሹ ተጠንቅቕ
Older Postኣብ ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ 11 ሚኒስተራት ጥራይ ተሳቲፎም
COMMENTS
WORDPRESS: 0


text:
“እዛ ግጥሚ ኣይተረድአትንን፣ ገጣሚ እንታይ ማለቱ እዩ? እዛ ቃል እዚኣ፣ እዛ ሓረግ እዚኣ ወዘተ” ካብቶም ኣብ ቦት ርእይቶ ግጥምታት ብብዝሒ ዝጸሓፉ ርእይቶታት እዮም። ካብዚ ንምግልጋል፣ ብዙሕ ኣብ ግጥሚ ክፍለጡን ክስትብሃለሎምን ዘለዎም ረቛሒታት ከምዘለዉ ምዝካር የድሊ። እዚ ማለት ገለ ብዘይካ ግጥሚ ብዛዕባ ግጥሚ ዝተጻሕፉ ውን ምንባብ የድሊ ማለት እዩ። ካብዚ ኩሉ ግን ንግጥሚ ብኹለንትንኡ ክንርድኦ ኣብ ክንዲ ምፍታን ኣብኡ እንታይ ባህ ዝብለና ነገራት ኣለዎ ብምፍታሽ ጥራይ ውን ክንዓግበሉ ንኽእል ኢና።
ብወገነይ ኣብቶም ብብዝሒ ግጥምታቶም ዝነበብኩ ገጠምቲ፣ በበይኑ ጽባቐ እየ ዝረክብ። ንኣብነት፣ ግጥምታት ሃይለ ቢዘን፣ ኣብ ቃላት ብዝፈጥርዎ ጥበብ ይረውየሎም። እዚ ማለት፣ እቲ ገጣሚ ኣብ ግጥሙ ዝጥቀመሎም ቃላት፣ ልክዕ ከም ሓደ ነዳቓይ ወይ ጸራቢ ዕንጸይቲ ዝግብርዎ፣ ንሓደ እምኒ ወይ ዕንጸይቲ ጸሪቦም ዝተፈላለየ ቅርጺ ዘትሕዝዎን ኣብ መዓላ ዘውዕልዎን ኮይኑ እስመዓኒ። ከምኡ ውን ሓደ ቃል ኣብ ስራሕ ከውዕሎ እንከሎ ምስቲ ዛንታ ዝፈጥሮ ውህደት የደንቐኒ። ነቲ ዓይነት ጥበብ ኣብ ቃላት ክርኢ ከኣ ዕምቆት እቲ ግጥሚ ይኣትዎ። እቲ ግጥሚ ከመይ ኣቢሉ ነባቢኡ ክሕዝ ከም ዝኽእል ድማ ይግምት። ተምሳጥን ካልእ ተረኽቦን ድማ፣ ሒዙ ክትነቦ ምስ ገበረካ ዝመጽእ ስለ ዝኸውን ድርብ ጽባቐታቱ ይዓጅበኒ። በዚ መንጽር ካብ ዝሪኦም ብዙሓት ግጥምታት ሒደት፣
ናፍቖት ንጐደና ኣብ እትብል ግጥሚ ካልአይቲ ማይቤት ከምዚ ክትብል ትጅምር፣
“ኣክንዲ ንሰዓዓም
ናፍቖትና ንምሑ” ነቲ መሓወ ወይ ምምሓው ዝብል ቃል ከመይ ጌሩ ኣቐሚጥዎ ክርኢ እንከለኹ ድንቕ ይብለኒ።
ኣብ ካልእ ” ዛንታ ተባዕ” ዝተሰምየት ግጥሚ፣
“ንጉድጓድ ከፈስህ
ተጓሕጒሑ ነዝዐ
ንጉድጓድ ክመልእ
ተተኽቲኹ ፈዝዐ” ይብል። እዛ ግጥሚ ሓደ ወዲ ተባዕታይ ክውለድ እንከሎ ጻንሖቱ ኣብ ምድሪ ክመውት እንከሎ እንታይ ይመስል እተርኢ ኮይና፣ ነቲ ጸታዊ ስምዒት ኣብ ምውዳእ “ተጓሕጒሑ ነዝዐ” ክብሎ እንከሎ ነቲ ሞቱ ኣብ ጉድጓድ ዝዓልበሉ ትርኢት “ተተኽቲኹ ፈዝዐ” ኢሉ ይገልጾ። ኣብ ምሉእ እታ ግጥሚ ኣእትየ እንክርእዮም፣ ነቲ ቃል ኣብ ስራሕ ከውዕሎ እንከሎ ምስቲ ዛንታ ዝፈጥሮ ውህደት ደስ እብለኒ ዝበልኩዎ የርእየኒ።
“ምስጢር ዕርክነት” ኣብ ዘርእስታ ግጥሚ ድማ፣
“እቲ ዓርከይ
ጎደና በሊዑ
ጎደና ኮይኑ ባዕሉ” ትብል መወዳእታ ማይቤት እታ ግጥሚ ክትጅምር እንከላ፣ ንጎደና ከመይ ኣቢሉ እዩ በሊዕዎ? ከመይ ኣቢሉ እዩ ኸ ጎደና ኮይኑ ባዕሉ? እናበልኩ ክሓስብ ደስ እብለኒ እሞ እታ ግጥሚ ክደጋግማ ደስታ ትፈጥረለይ። ብኡ ኣቢለ እቲ ዓርኪ ዝተባህለ፣ ፈለማ ምስ ነብሱ ዝገብሮ ምስሉይነት፣ ጸኒሑ ባዕሉ ንባዕሉ ዝፈጥሮ ትዕቢትን ብኡ ዝስዕብ ቅልውላው ውሽጥን፣ ደሓር ውን ሰብ ዝበለ ይበል እናበለ ምስ ነብሱ ዝገብሮ ምጉት ኣብ መወዳእታ ነቲ ዓርኩ ኣብ መንገዲ ምስ ረኸቦ ዘርእዮ ጸልፋዕፋዕ ወዘተ ክርእዮ ትገብረኒ።
ካልእ ኣብ ግጥምታቱ ዘኸይፈኒ እንተሎ፣ እቶም ግጥምታት ካብቲ ዝተጻሕፍሉ ወጻኢ ንኻልእ መዓላ ውን ከውዕሎም ዝኽእል ኣበሃህላታት ዝረኽበሎም ምዃኖም እዮም።
ጓል ንምኽሽካሽ ወይ ፍትውተይ ንምውዳስ ዘድልዩኒ ጥዑማት ኣበሃህላታት፣ ካብታ ውግእን ምስሊ ውግእን እተርኢ ህብብቲ ግጥሚ “መዝሙር ናቕፋ” እጥቀም። ነታ ሃነይነይ ዝበልኩላ ጎርዞ ንምምጓስ፣
“ተዝህሉ
ንጠፈር ክሳብ ዓንቀሩ
ገዚፍ በገና
ብዝሒ ጩራ ጸሓይ ኣውታሩ
ንሕልሚ ዘሕልም
ዘውጽኦ ድምጺ ቅኒቱ፣
መዝሙሩ፣
ንዮ ዝስማዕ
ንግዝኣት ፈጣሪ ኪንኡ።
ንሱ ሓቚፈ፣
ንመዝሙር ኩሎም ኣህዛብ
ፈቲገ ደጋጊመ ነፍየ
ብኣፍ ኩሎም ኣህዛብ
ስምኪ ተዘስምዕ ውዳሰ፣
ስለዘይገልጾ ንተኣምርኪ ጫፉ፣
ዩኒቨርስ ውን መስፈሪ ተገይሩ
ካብ ቅያኺ ስለዘየልዕል ፈይታ፣
ካልእ መግለጺ ስለዘይብለይ
ሰግድ ሰግድ ሰግድ’የ
ዘለኹ ናባኺ — ብስቕታ።
ብምባል ንዓይ መዳርግቲ ኣልቦ ጽባቐ፣ ክገልጾ ዘይክእል ጣዕሚ ፍቕሪ እትህበኒ ምዃና እየ ዝነግራ።
ንሳ ብግዲኣ፣
“ኣብ ልበይ፣
ብድንቂ እምነ-በረድ ቀሪጸ
ብስምካ ዝዕጠን ቤት መቕደስ ሃኒጸ፣
ደወል ሰቒለሉ፣
ንፋስ ውን ነኺእዎ ዘድምጽ ብዓውታ
ግዜ ተዘይተወዲኡ ዘይነጽፍ ግሊውታ።
ናብኡ ሰግድ
ኣብኡ ዝምር
ንበረለይ’ለ ጽሊ
ምእንቲ ኣነ ኽነብር።
እናበለት ልዕሊ እቲ ዘፍቅራ ከምተፍቅረኒ ትነግረኒ። ነዘን ክልተ ማይቤት ካብታ ኣብ መጽሓፍ “ብድሕሪ ማዕጾ” ዘላ ንሳ ውን ውግእ ዝካየደሉ ቦታ እንታይ ከምዝመስልን ውሒጥዎ ዘሎ ትንፋስን እተዘንቱ ግጥሚ “ድፋዕ” ከምዘውጸአተን ምስ ፈለጥኩ መሊሰ ብጥበብ እቲ ገጣሚ እድነቕን ነቲ ኣብ ላዕሊ ” ካልእ ኣብ ግጥምታቱ ዘኸይፈኒ እንተሎ፣ እቶም ግጥምታት ካብቲ ዝተጻሕፍሉ ወጻኢ ንኻልእ መዓላ ውን ከውዕሎም ዝኽእል ኣበሃህላታት ዝረኽበሎም ምዃኖም እዮም።” ዝበልኩዎ የራጉዶን።
ናይ እኒ በየነ ሃ/ማርያም፣ መለስ ንጉሰ፣ ርእሶም ሃይለ፣ ሳባ ኪዳነን ካልኦትን ውን ካልእ ዝፈጥረለይ ተምሳጥ ኣለዎ። ቀነይቲ ይበለና እሞ የራኽበና።
ፍቕረይ የማን


text:
ኣስታት 58 ስደተኛታት ኣብ ገማግም ባሕሪ ማውሪታንያ ምጥሓሎም ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን ሚንስትር ውሽጣዊ ጉዳያት ማውሪታንያ ገሊጾም።
እታ ዝጠሓለት ጀልባ ኣስታት 150 ስደተኛታት ጽዒና ካብ ገማግም ባሕሪ ጋምብያ ተበጊሳ ናብ ናይ ስፔን ደሴታት ካናሪ ተመርሕ ከምዝነበረት ተፈሊጡ’ሎ።
ይኹን ደአ እምበር እታ ጀልባ ኣብ ገማግም ባሕሪ ማውሪታንያ ምስ በጽሓት ነዳዲ ከምዝወደአት ካብቲ ሓደጋ ዝተረፉ ንዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ሓቢሮም ኣለው።
ካብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ናብ ስፔን ዝካየድ ምስግጋር ስደተኛታት ሓደ ካብቲ ቀንዲ መተሓለለፊ ስደተኛታት እንተነበረ ኣብ 2000 ዓ.ም ስፔን ንሓለዋ ባሕሪ ብምሕያላ እቲ ዝካየድ ፈተና ምጉዳሉ ይፍለጥ።
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣስታት 58 ስደተኛታት በቲ ሓደጋ ምሟቶምን ካል ኦት ኣስታት 83 ሓምቢሶም ኣብ ገማግም ባሕሪ ማውሪታንያ ብምጽሖም ሓገዝ ከምዝተገብረሎም ይሕብር።
ሚንስትሪ ጉዳያት ውሽጢ ሃገር ማውሪንታንያ እቲ ሓደጋ ከምዝጋጠመ ብምርግጋጽ ገለ ካብቶም ግዳያት ደቂ ኣንስትዮ ምዃነን ሓቢሮም ኣለው።
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት በዚ መንገዲ ስፔን ንምብጻሕ ካብ ዝተጓዕዙ ስደተኛታት ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ ኣስታት 97 ምሟቶም ይገልጽ።


text:
Radio Erena: 01 March 2017
ብመሸጣ ወትሃደራዊ ንዋት ተጠርጡሩ ዘሎ ኣብ ማሊዥያ ዝርከብ ምስ ሰሜን ኮርያ ምትእስሳር ዘለዎ ክልተ ክልተኩባንያታት ክዕጾ ምዃኑ ኣዛዚ ፖሊስ ማሊዥያ ኣፍሊጡ።
ሓደ ካብቲ ኣብ ማሊዥያ ዝርከብ ምስ ሰሜን ኮርያ ምትእስሳር ዘለዎ ኩባንያታት፣ ግሎኮም ዝተባህለ ኮይኑ፣ ወትሃደራዊ መራኸቢታት ዘፍር’ዩ።
እቲ ኩባንያ፣ ማእከል ናይቲ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝንቐሳቐስ መሓውር ስለያ ሰሜን ኮርያ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ኤርትራ ናብ እትርከበን ሃገራት ወትሃደራዊ ንዋት ብምሻት’ዩ ተኸሲቱ ዘሎ።
ማሊዥያ ብጉዳይ ቅትለት ሓዉ ንመራሕቲ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን ምስታ ሃገር ኣብ እትሰሓሓበሉ ዘሎ እዋን፣ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ሰሜን ኮርያ፣ ኣብ ማሊዥያ ብዝርከብ ኩባንያኣ ኣቢላ ኤርትራ ናብ እትርከበን ሃገራት ወትሃደራዊ ንዋት ብምሻጥ፣ ኣብ ልዕሊኣ ዝተነብረ ኣህጉራዊ እገዳ ትጥሕስ ምህላዋ ወቒሱ።
ኣብ ወርሒ ሓምለ ናይ ዝሓለፈ ዓመት፣ ዋንነቱ ናይ ሰሜን ኮርያ ዝኾነ፣ ኣብ ማሊዥያ ዝርከብ ኩባንያ ግሎኮም ዘፍረዮ ኣስታት 45 ባኮታት ዝመልአ ወትሃደራዊ ሬድዮ ርክባት፣ ናብ ኤርትራ እናምርሐ’ዩ ከምዝተታሕዘ’ዩ ሕቡራት ሃገራት ዝገልጽ ዘሎ።
እቲ ኣብ ማሊዥያ ዝመደበሩ ኩባንያ፣ ምስ ክፍሊ ስለያ ሰሜን ኮርያ ምትእስሳር ዘለዎ ኮይኑ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንዝካየድ ናይ ባንክ ሕሳባትን መሸጣ ወትሃደራዊ ንዋትን ሰሜን ኮርያ ዘሳልጥ ምዃኑ’ዩ ተሓቢሩ።
ማሊዥያ፣ ስለያ ሰሜን ኮርያ ኣብ ክሊ ዕድመ 40ታት ዝርከብ ኪም ጆን ናም ንዝተባህለ ሓዉ መራሒ ንሰሜን ኮርያ፣ ብሰኑይ 13 ለካቲት ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኳላ ሉምፑር ሰሚሞም ከምዝቐተልዎ’ያ ትገልጽ ዘላ።
እዚ ናይ ቅንጸላ ስርሒት ምዃኑ እትገልጾ ዘላ ቅትለት ሓዊ ንመራሒ ሰሜን ኮርያ፣ በዘን ኣብታ ሃገር ዝርከባ ክልተ ኩባንያታት ሰሜን ኮርያ ዝተማእከለ ክኸውን ከምዝኽእል እትገልጽ ዘላ ማሊዥያ፣ ነተን ኩባንያታት ንምዕጻወን ወሲና ኣላ።
ብባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት እገዳ ተነቢሩለን ዘሎ ኤርትራን ካብ ሰሜን ኮርያ፣ ስምምዕ መሸጣ ወትሃደራዊ ንዋት ምክያደን ብሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝውቀሳሉ ዘለዋ እዋን፣ ዝኾነ ወግዓዊ ምላሽ ኣይሃባሉን።
======================


text:
ቬልፋርድ ሕብረተሰብ ቦታታት ስራሕ ይፈጥር
ድሕንነታዊ ሕብረተሰብ ኖርወይ መስመሩ ሒዙ ክኸይድ ብዙሓት ዝተፈላለዩ ሞያታት የድልዩ።
ኣብዚ ገለ ኣብነታት ኣሎ
- መምሃራን፣ ሰራሕተኛታት ቤትጽሕፈት፣ ሰራሕተኛታት ጽሬትን ካልኦት ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝሰርሑን።
- ሓካይም፣ ነርሳት፣ ሰራሕተኛታት ጥዕና፣ ሰራሕተኛታት ቤትጽሕፈት፣ ሰራሕተኛታት ጽሬትን ካልኦት ሰራሕተኛታት ሆስፒታልን ሕክምናን።
- ተሓዝቲ ጉዳይ፣ ሰራሕተኛታት ቤት ጽሕፈትን ካልኦት ሰራሕተኛታት ኣብ ናቭ።
መብዛሕትኦም ኣብ ጽላት ትምህርቲን ጥዕናን ዝሰርሑ ኣብ ኖርወይ ሰራሕተኛታት መንግስቲ እዮም። እዚ ማለት ኣብ መንግስቲ፣ ዞባዊ ምምሕዳር(ፊልከስኮሙነ) ወይ ኮሙነ ይሰርሑ። መንግስቲ ውን ካብ ብሕታውያን ትካላት ሓንሳብ ሓንሳብ ዝተፈላለየ ኣገልግሎታት ይገዝእ።ሓደ ኣብነት ፍታሕ ቀወምቲ ሓካይም እዩ፣ ኮሙነን መንግስቲን ንብሕታውያን ሓካይም ገንዘብ ይኸፍሉዎም።


text:
ሎሚ ባሕቲ መስከረም ፓሊስ ጣልያን ከምዝሓበሮ ድማ፡ ብገበን ምስጋር ሰባት ዝሕተቱ ሸውዓተ ሰባት ኣሲሮም።
ብሰኑይ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ሚዲተርንያን ክንድኡ ዝኾኑ ፍልሰተኛታት ኣብ ሓደ መዓልቲ ክድሕኑ ፈላማይ`ዩ ይብል ዶብ ኣልቦ ሓካይም ዝተባህለ ገባሪ-ሰናይ ትካል።
ኣብ ሓደ መዓልቲ ኣብ 40 ጀላቡ ተሳፊሮም ዝነበሩ 6,500 ሰባት ኣብ ኤውሮጳ ንኽሰግሩ ኣብዝፈተንሉ እዋን ኣብ ባሕሪ ሊብያ ከምዝድሕኑ ተገይሩ`ሎ።
ብዙሓት ካብኦም ኤርትራውያንን ሶማልያንን ምዃኖም ዝገለጹ ከምኡ`ውን ካብ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ዝመጹ`ዮም። “ኣካላውን ስነ-ልቦናውን መጉዳእቲ ዝወረዶም ናብ ሕክምና ተወሲዶም ኣለዉ” ይብል ኣተሓባባሪ መርከብ ዶብ ኣልቦ ሓካይም።
ብተመሳሳሊ ዜና ትማሊ ረቡዕ ወተሃደራዊ ሰበ-ስልጣን ሱዳን፡ 190 ስደተኛታት ናብ ሊብያ ክሰግሩ ክብሉ ከምዝሓዝዎም ገሊጾም ኣለዉ።
እቶም ስደተኛታት ዜጋታት ኤርትራ ኢትዮጵያን ሶማልን ምዃኖም ድማ እቶም ሰበስልጣብ ኣፍሊጦም ኣለው። ሓለቓ ስታፍ ሓይሊ ምድሪ ሱዳን ጀነራል ኣልሰር ሓሰን በሺር ሓምድ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ እቲ ዝበርዓንዎ ፍልሰት ብኤውሮጳውያን ዝተቐናበረ ምንባሩ ገሊጹ። “ ዝኾነ ሰብ ካብ ሞቓዲሾ ወይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ወይ ካብ ኣስመራ፡ ብመኪና ተበጊሱ ኤውሮጳ ክኣቱ ኣይክእልን`ዩ። ነዚ ዝገብሩ ብኤውሮጳውያን ዝምርሑ ኣህጉራዉያን ትካላት ኣለዉ “
ምስ`ቶም ዝተታሕዙ ስደተኛታት፡ 14 ኣሰጋገርቲ'ውን ኣብ ቀይዲ ኣትዮምምህላዎም ስበ-ስልጣን ሱዳን ኣፍሊጦም። ሓላፊ ጸጥታን ስለያን ሱዳን ጀነራል ኣዝሃሪ ከማል ኣሕመድ ብወገኑ ፡ ካብቶምዝተታሕዙ ስደተኛታት ሓደ፡ ዘመናዊ መሐበሪ ኣንፈት ማለት GPS ሒዙከምዝተረኽበ ብተወሳኺ ይገልጽ።
“ ካብ መንጎ`ቶም ዝሓዝናዮም ኣስገርቲ ሓደ፡ ዝተራቐቐ መሳርሒ ማለት ኣንፈት መሐበሪ GPS ተረኺብዎ`ሎ። ነቲ ኣንፈት መሐበሪ ዘመናዊ መሳርሒ ተጠቒሞም፡ ሰራዊት ዘይብሉ ከባብታት ብምርኣይ መንገዶም ይቕጽሉ ማለት`ዩ “
ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝፈልሱ ስደተኛታት ንሱዳን ከም መተሓላለፊት ሃገርናብ ግብጺ ይኹን ናብ ሊብያ ተጠቒሞም ካብኡ ናብ ኤውሮጳ ከምዘምርሑይፍለጥ።
ኣብ`ዚ ዝሓለፈ 2ተ ኣዋርሕ ጥራሕ ነዞም ናይ ሕጂ 19 ወሲኽካ ብድምር ልዕሊ 800 ሰባት ኣብ`ቲ ኸባቢ ብዝተመሳሳሊ ኩነታት ከምዝተታሕዙ ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ጸብጺቡ`ሎ።


text:
ሎሚ ጥቅምቲ 24,2017 ዓ.ም ዝኽበር ዘሎ ዓለምለኸ መዓልቲ ፓልዮ ብዝወጸ ሓበሬታ መሰረት ፡ ኣብዚ ዓመት’ዚ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ኣፍጋኒስታንን ፓኪስታንን ጥራይ ከምዝተራእየ ተሓቢሩ። ኣብዘን ሃገራት እውን እቲ ሕማም ግን ከምዘይተስፋሕፈሐ ተሓቢሩ።
ቅድሚ 30 ዓመታት ሕማም ፖልዮ ንኣስታት 1,000 ህጻናት ኣብ 125 ሃገራት ምጥቕዑ ይፍለጥ። ይኹን ደአ እምበር ብልዑል ዓለምለኸ ጻዕርታት ንምቅራፍ ፖልዮ ቁጽሪ ሕሙማት ፖልዮ ጎዲሉ’ዩ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ሕማም ፖልዮ ካብ ዘይየጥፍአ ሃገራት ኣፍጋኒስታን፡ ናይጀርያን ፓኪስታንን ምኳነን ውዱብ ጥዕና ዓለም ይገልጽ።ኣብዘን ሃገራት’ውን ኣብዚ ዓመት’ዚ እቲ ሕማም ኣብ 15 ኣውራጃታት ጥራይ ከምዝተራእየ ሓቢሩ’ሎ።
ፖልዮ ኣብ ዝኾነ ሃገር እንተተራእዩ ምሉእ ንምሉእ ንምጥፋእ ሰለስተ ዓመታት የድልይ ስለዚ ወፍሪ ጸረ ፖልዮ ክሳብ 2020 ዓ.ም ክቕጽል’ዩ።
ስለዝኾነ ድማ ሎሚ ዓመት ዓለምለኸ መዓልቲ ፖልዮ “ገና ኣይተወደኣን” ብዝብል መሪሕ ቃል ተዘኪሩ ውዒሉ።


text:
Radio Erena: 26 October 2016
ፈረንሳ፣ ኣብ ካሌ ዝጸንሑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 2 ሽሕ ስደተኛታት፣ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት እታ ሃገር ናብ ዝተዳለወ ግዝያዊ መዕቖቢታት ኣግዒዛ።
እታ ሃገር፣ ንካሌ ናይ ምዕናው ስጉምቲ ኣብ ዝወሰደትሉ፣ ነቲ ቴንዳታት ብዶዘራን ቅድሚ ምዕናዋን ኣብቲ ቦታ ዝተኣከበ ዓፊሽ መፊሽ ብሓዊ ቅድሚ ምቕጻላ፣ ነቶም ኣብ ፈረንሳ ዑቕባ ክሓቱ ዝወሰኑ ኣስታት 2 ሽሕ ስደተኛታት ብኣውቶቡሳት ናብ ዝተፈላለየ ከተማታት ኣግዒዛቶም።
ኣስታት ሓደ ሽሕ ዝኾኑ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝርከብዎም ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ናብ ብሪጣንያ ንምግዓዞም እቲ መስርሕ ገና ይቕጽል ኣሎ።
መንግስቲ ፈረንሳ ንካሌ ናይ ምዕናው ስጉምቲ ኣብ ዝወስደሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብታ ሃገር ዝዓበየ መዛረቢ ነጥቢ ኮይኑ ይርከብ።
ፕረዚደንት ፈረንሳ ፍራንስዋ ኦላንድ፣ ድሕሪ ምዕናው ካሌ፣ ፈረንሳ ንጉዳይ ስደተኛታት ብዕቱብ ክትሕዞ ምዃና ክገልጽ እንከሎ፣ ክፍሊ ምምሕዳር ኣባይቲ እታ ሃገር ንትሕቲ ዕድመ ዝተሓዝአ ፍሉይ ቦታ ክዳሎ ምዃኑ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ፈረንሳ ብወገኑ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ክሌ ንዝግዕዙ ኣስታት 7 ሽሕ ስደተኛታት ግዝያዊ መጽሊታት ተዳልዩ ከምዘሎ ይሕብር።
ፈረንሳ፣ ማዕረ’ተን ኣብ ሰሜን ዝርከባ ካልኦት ሃገራት ኤወሮጳ ንስደተኛታት ብህጹጽ ተቐቢሉ ዘመሓድር መዓስከራት ኣይጸንሓን።
ድሕሪ’ዚ ምስ ብሪጣንያን ኢጣልያን ኣብ ዘዋስና ከባቢታት ኣጋጢሙዋ ዘሎ ዕልቕልቕ ስደተኛታት ግን መንግስቲ ፈረንሳ ኣብ መላእ እታ ሃገር ኣስታት 32 ግዝያዊ መዓስከራት ከዳሉ ምዃኑ ይሕብር።
ዝበዝሑ ካብዞም ስደተኛታት ዜጋታት ሶርያ ክኾኑ እንከለዉ፣ ስደተኛታት ኣፍጋኒስታን፣ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን ብካልኣይ ደረጃ ይስራዕ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ፈረንሳ ኣስታት 60 ሽሕ ስደተኛታት ዑቕባ ክሓቱ እንከለዉ፣ እታ ሃገር ንትሕቲ 15 ሽሕ ጥራይ’ያ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሂባ።
ካብቶም ኣብ ፈረንሳ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝተዋህቡ ትሕቲ15 ሽሕ ስደተኛታት፣ እቶም ኣስታት 3 ሽሕ ኤርትራውያንን ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ዝሓተቱ ኢትዮጵያውያንን’ዮም።
=====================


text:
ኣልማማዊ ማእሰርቲ ኣብ ልዕሊ ኣመንቲ እስልምና
ታሪኽ ኤርትራን ኤርትራውነትን ንኽድውን ዝተበገሰ ጉጅለ ኢሳይያስ፡ ኣብ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን፡ ብደም ዝጨቀወ ኣእዳዉ ዘየርከበሉ ማሕበራዊ ቀጻላ ዳርጋ የለን፡፡ ብሄር፡ ዓሌት፡ ቀቢላ፡ ሃይማኖትን ማሕበራዊ ኣበርክቶን ከይፈለየ፡ ካብ ራስ ቄሳር ክሳብ ራስ ዱሜራ፡ ንትሽዓቲአን ብሄራት፡ ንኹለን ሃይማኖታትን ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋን ከበሳብስን ከከላብትን ጸኒሑን ኣሎን፡፡
ኢሳይያስ፡ ካብ 1994 ጀሚሩ፡ ብስም “ሃይማኖታዊ ጉዳያት” ዝፍለጥ ሓውሲ ስለያዊ ትካል ኣጣይሱ፡ ንኹለን ሃይማኖታትን ሃይማኖታዊ ትካላትን ክጸናጸንን፡ ዕቱብ ምክትታላት ክግበረለን ክእዝዝ ጸኒሑ እዩ፡፡ ብምስምስ “ሃይማታዊ ጥሩፍነት”፡ ኣብ ኩለን ሃይማኖታት ብዙሓት ጳጳሳት፡ ኣቕሽሽቲ፡ ሙፉቲታት ሸኻት፡ መገብቲ፡ ፓስተራትን ኣመንቲን ብዝተፈላለየ ምስምስ ተቐይዶምን ተሰዊሮምን እዮም፡፡ ኤርትራውያን ኣመንቲ እስልምና ውን ከም ሃገሮም፡ ኣብ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን፡ ካብቶም መዋእሎም መሰል እምነት ዝተሓረሙ ጭቁናት ክፋላት ሕብረተ ሰብና እዮም፡፡
ስርዓት ኢሳይያስ፡ ጀሃድ፡ 5ይ መስርዕ፡ ጨሓማት፡ ኣኽረርቲን ካልኦትን ዝብሉ ኣስማት ኣጠሚቑ፡ ዝወዓልዎን ዘይወዓልዎን ብዙሓት ኤርትራውያን ኣመንቲ እስልምና፡ ብኣልማማ ጨውዩ ሰዊርዎም እዩ፡፡ ከም መቐጸልታ ኣብ ልዕሊ ማሕበራዊ ውዳቤታት ዘካይዶ፡ ኣልማማዊ ጸቕጥታት፡ ኣብ 2017 ውን ኣብ ትሕቲ ሙፍቲ ኤርትራ ዝመሓደራ፡ ቤት ትምህርታት ብምእኩልን ስጡምን ኣገባባት ንምቁጽጻርን፡ ኣታዊታተን ንምብሓትን፡ ስርዓት ኢሳይያስ፡ “ኩለን ቤት ትምህርታት ኣብ ትሕቲ ሚ/ሪ ትምህርቲ ክጥርነፋ ኣለወን” ዝብል መምርሒ ኣውሪዱ እዩ፡፡ ነዚ ዘይፍትሓዊ ውሳነ ብምቅዋም፡ ኣንጻር ስርዓት ኢሳይያስ እቶም ፊት ንፊት ዝመከቱ ዜጋታት ነበርቲ ከባቢ ኣኽሪያን ኣባላት ኮሚተ ቤት ትምህርቲ ዳያእ ኣልኢስላሚያ ምኻኖም ይፍለጥ፡፡
ብፍላይ ኣቦና ነፍሲሄር ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር፡ ኣብ ኣኽሪያ ብዘበጋገስዎ ተቓዉሞ፡ ናብ ኩሉ ኩርናዓት ሃገርናን ናብ መላእ ዓለምን ርዒሙ፡ ኣብ ኣስመራን ኣብ ብዙሓት ከተማታት ኣውሮጳን ኣመሪካን ሓያሎ ተቓዉሞታት ተኻይዱ እዩ፡፡ ብዘሕዝን ኣገባብ፡ ኣቦና ሓጂ ሙሳ ውን ክሳብ መወዳእታ ከይተምበርከኹ፡ ኣብ ውሽጢ ቤት ማሕቡስ ስርዓት ኢሳይያስ ተቐዚፎም እዮም፡፡
ተቓዉሞ ኣኽሪያ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ኢሳይያስ ሓያል ጭንቀት ስለ ዝፈጠረ፡ ክሳብ ሕጂ ነቲ ተቓዉሞ ብኣግኡ ንምቑጻይ፡ ወትሃደራዊን ስለያዊን ጉጅለታት ተጣይሰን፡ ዝተፈላለየ ስጉምታት ክውስድ ጸነሑ እዩ፡፡ ቅድሚ ማእሰርቲ ሓጂ ሙሳን፡ ኣብ እዋን ቀብሮምን ብዝተበጋገሰ ተቓዉሞ ኣኽሪያ “ተሳቲፍኩም” ዝተብሃሉ ዜጋታት ብኣባላት ሃገራዊ ድሕነት፡ ብተወርዋሪ እዚ፡ ሓይሊ እንተን ብኣባላት ዓዲ ኣቤቶን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ክኣትው ጸኒሖም እዮም፡፡
ብምኽንያት ተቓዉሞ ኣኽሪያ ንዝውሰዱ ዘለው ስጉምታት፡ ከም ላዕለዋይ ኣዛዚ ኮይኑ ክኣሊ ዝጸንሐ ውን፡ ባዕሉ እቲ ሕሱም ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮውሃንስ እዩ፡፡ ትእዛዛት ፍሊጶስ ተቐቢሉ ካብ ክፍላተ ሰራዊት 22፡ 84፡ 59፡ 525 ዝተውጻጽኡ ኣባላት ብምውፋር “ጥርጡራት” ክለቅም ዝጸንሐ ሓላፊ ድማ፡ ብርጋዴር ጀነራል ፍጹም ገብረሂወት (ወዲ መምህር) እዩ፡፡ ብሓፈሻ ኣብ ዝሓለፉ ኣስታት 6 ኣዋርሕ ብምኽንያት ተቓዉሞ ኣኽሪያን፡ ኣብ ቀብሪ ሓጂ ሙሳን ካብ ዝተቐዱ ዜጋታት ንሎሚ ናይዞም ዝስዕቡ ዝርዝር ከቕርበልኩም፡፡
ትሕቲ ዕደመን ተምሃሮ መባእታን ካልኣይ ደረጃን
- ዓብዱል ዓዚዝ መሓመድ፡ ወዲ 9 ዓመት ተምሃራይ 5ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- ኣሚር መሓመድ፡ ወዲ 10 ዓመት ተምሃራይ 4ይ ክፍሊ ቤ/ት ስምረት
- ዓይነን ዓብደልዓዚዝ፡ ወዲ 11 ዓመት ተምሃራይ 6ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- ኣነስ እድሪስ፡ ወዲ 11 ዓመት ተምሃራይ 6ይ ክፍሊ ቤ/ት ኣዱሊስ
- ሙኒር መሓመድ፡ ወዲ 12 ዓመት ተምሃራይ 6ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- ማኢል ጀማል፡ ወዲ 12 ዓመት ተምሃራይ 6ይ ክፍሊ ቤ/ት ፍትሒ
- ዓብዱላሂ መሓመድእድሪስ፡ ወዲ 13 ዓመት ተምሃራይ 8ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- ኣማን ሓጂ፡ ወዲ 13 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- እስማዒል ጀማል፡ ወዲ 13 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- መሓመድ ዓዚዝ፡ ወዲ 13 ዓመት ተምሃራይ 6ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- ሃይሰም ከሊፋ፡ ወዲ 13 ዓመት ተምሃራይ 6ይ ክፍሊ ቤ/ት ፍትሒ
- ሳዳም መሓመድሑሴን፡ ወዲ 14 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- መሓመድ ዓብዱልከሪም፡ ወዲ 14 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- ኣይመን ዓሊ፡ ወዲ 14 ዓመት ተምሃራይ 6ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- መሓመድ ዑመር፡ ወዲ 14 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- ሓሰን ጀማል፡ ወዲ 14 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ፍትሒ
- መሓመድ ዑመር፡ ወዲ 14 ዓመት ተምሃራይ 6ይ ክፍሊ ቤ/ት ፍትሒ
- ፋሩስ መሓመድብርሃን፡ ወዲ 14 ተምሃራይ 6ይ ክፍሊ ቤ/ት ፍትሒ
- የሱፍ ዓብዱ፡ ወዲ 15 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ፍትሒ
- ኣንዋር የሱፍ፡ ወዲ 15 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ፍትሒ
- ሰብሪ ዓብዱራሕማን፡ ወዲ 15 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- ነዚን ዓሊ፡ ወዲ 15 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- ኢብራሂም ዓሊ፡ ወዲ 15 ዓመት ተምሃራይ 7ይ ክፍሊ ቤ/ት ዳያእ
- ዓይኖም መሓመድ፡ ወዲ 16 ዓመት ተምሃራይ 8ይ ክፍሊ ቤ/ት ፍትሒ
- ቅስሙል ኣማል፡ ወዲ 16 ዓመት ተምሃራይ 8ይ ክፍሊ
- ሰሚር መሓመድ፡ ወዲ 16 ዓመት ተምሃራይ 9ይ ክፍሊ ቤ/ት ሓርነት
- መሓመድ መንሱር፡ ወዲ 17 ዓመት ተምሃራይ 10ይ ክፍሊ ቤ/ት ሓርነት
- ነቢል ስዒድ፡ ወዲ 17 ዓመት ተምሃራይ ቤ/ት ሓርነት (ሓዝሓዝ)
- ሓናን ሓጂ፡ ጓል 18 ዓመት ተምሃሪት 9ይ ክፍሊ ቤ/ት ሓርነት
- ሳይሞን ዓሊሸኻይ፡ ወዲ 18 ዓመት ተምሃራይ 9ይ ክፍሊ ቤ/ት ሓርነት
- ሰብሪ እድሪስ፡ ወዲ 18 ዓመት ተምሃራይ 9ይ ክፍሊ ቤ/ት ሓርነት
- ሬድዋን ሳልሕ፡ ወዲ 19 ዓመት ተምሃራይ 9ይ ክፍሊ ቤ/ት ሓርነት
- መሓመድ ዓጣ፡ ወዲ 19 ዓመት ተምሃራይ 9ይ ክፍሊ ቤ/ት ሓርነት፡ ከምኡ ውን ከማልን ቢላል መሓመድን ዝተብሃሉ ደቂ 8ን 12ን ዓመት ቆልዑት እዮም፡፡ ወለዲ ናይዞም ትሕቲ ዕደመ ተምሃሮ ሃለዋት ደቆም ንምፍላጥ፡ ካብ ቤት ማእሰርቲ ናብ ቤት ማእሰርቲ ክዳንን ኮሎኪዮን ሒዞም ይንከራተቱ ኣለው፡፡ ብወገነይ ብዘካየድኩዎ ምጽራይ ኩሎም ኣብ ዓላ፡ ኣብ ትሕቲ ሜጀር ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ) ተኣሲሮም ኣለው፡፡
ደቂ ኣንስትዮ፡ ምስ ደቀንን ካብ ደቀን ተፈሊየን ዝተቐየዳ ኣዴታትን
- ራሕማ መሓመድዓሊ፡ ተምሃሪት ካልኣይ ደረጃ
- ዛህራ ሱሌማን፡ ኣደ 9 ቆልዑት
- ዘምዘም ኑርሑሴን፡ ኣደ 2 ቆልዑት
- ትዕበ ስዒድ፡ ኣደ 6 ቆልዑት
- ዘምዘም መሓመድ፡ ኣደ 2 ቆልዑት
- ሩቑያ ኪያር፡ ኣደ 4 ቆልዑት
- ዛህራ ኣሕመድ፡ ኣደ 2 ቆልዑት
- ዛህራ ስሌማን (ካልአይቲ) ምስ ራሕማ፡ ዑስማን፡ ስዒድን ስሌማን መሓመድዓሊ ዝተብሃሉ 4 ደቃ
- ሰሚራ ህያብ፡ (ካብ ከባቢ ምህራም ጭራ)
- ፋጦ መሓመድ፡ (ካብ ከባቢ ምህራም ጭራ)
- ሚርያም ሓጎስ፡ (ካብ ከባቢ ምህራም ጭራ)
- ኣሚና ኢማም፡ (ካብ ከረን ንቐብሪ ዝመጽት)
- ሓያት ኑር፡ (ካብ ምህራም ጭራ ምስ 2 ደቃ ዝተኣሰረት)
- ጅምዓ መሓመድዓሊ፡ ተምሃሪት
- ዘምዘም ከድር፡ ኣደ 4 ቆልዑት
- ኣስማ ኑር፡ (3 ናኣሽቱ ደቃ ገዲፋ ዝተኣሰረት) እየን፡፡ እዘን ኣሕትን ኣዴታትን ኩላተን ኣብ ቤት ማእሰርቲ መትከል ኣብዮት ይርከባ፡፡ ምስኣተን ዑስማን መሓመድዓሊ (እንዳቤትሮ)ን መሓመድ ስዒድ ዝተብሃለ ነጋዳይን ብሓባር ተኣሲሮም ኣለው፡፡
ሙሁራት፡ መንእሰያትን ዓበይትን
- ብርሃን ጀማል፡ ወዲ 23 ዓመት ተምሃራይ 10ይ ክፍሊ ቤ/ት ሓርነት
- ኣደም መሓመድ፡ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ጋንታ ቀይሕ ባሕሪ
- ዓብደልቃድር ስዒድ፡ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ጋንታ ሰላም
- ኣልኣሚን ሓጎስ፡ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ጋንታ ሰላም
- ኣሚር ስዒድ፡ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ጋንታ ሰላም
- ሱልጣን ሓምድ፡ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ
- ፋኡድ ዓብዱልሰይድ፡ ተጻዋታይ ኩዕሶ
- ሒሳቡ መሓመድዓሊ፡ ኣባል ሓ/ም/ኤ (ኩብሉል)
- ሳዳም ዓብዱልቃድር ሽሮ፡ ነጋዳይ
- ስዒድ መሓመድ ዓሊ፡ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ጋንታ ኣኽሪያ
- ዓብዱ ኣድም፡ ሸቃጣይ ኣብ ከባቢ ኣኽርያ
- ጀማል በያን፡ ሸቃጣይ ኣብ ከባቢ ኣኽሪያ
- የሱፍ ዓብደል ዓዚዝ፡ ወናኒ እንዳ ዙርያ (ሳርቶ ኣብ ሜዳ ኤርትራ)
- ሱሌማን መሓመድ ዓሊ፡ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት (ተመላላሲ) ኪኢላ ቅርጻ
- ጡሃ ዓብዱ፡ ኣባል ሓ/ም/ኤ ኩብሉል ሸቃጣይ
- ኑረዲን ኣሕመድ፡ ኣባል ሓ/ም/ኤ ኩብሉል
- የኑስ መሓመድሓሰን፡ ወናኒ እንዳፎርኖ (ከባቢ ሹቕ)
- ሳዳም መሓመድሓሰን፡ ሳርቶ
- መንሱር ሸኽና፡ ወናኒ እንዳ ማእለማ
- መሓመድ ጀማልመሓመድ፡ ኩብሉል ሚኒዋለ
- መንሱር ዓብዱ፡ (እንዳ ድኳን ኣኽሪያ)
- ስዒድ ጣሂር፡ ሚኒዋለ
- ሓሰን ዘይኑ፡ ፈለኛሞ (ዕዳጋ ሓሙስ)
- ኣልኣሚን ኑርሑሴን፡ እንዳፈለኛሞ (ኣኽሪያ)
- ሳላሕዲን ያሲን፡ ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝነበሮ (ኣኽሪያ)
- ዓብደልቃድር የሕሼኖ፡ ናይ ኣእምሮ ጸገም ዘለዎ
- ስልጣን ዓብደላ፡ (ነባሪ ከባቢ ገዛ ብርሃኑ ኢትዮጵያዊ)
- ፋኡድ ዓብዱሰመድ፡ ነባሪ ከባቢ ኣኽሪያ
- መንሱር ዓብዱ፡ ነጋዳይ
- ሰሊም ጃዕፈር፡ መምህር
- ኣቡበክር ሳልሕ፡ ሚኒዋለ እዮም፡፡ እዞም ቅዩዳት ክሳብ ሕጂ ዝኾነ ዓይነት መርመራ ከይተገብረሎም ኣብ ሓሽፈራይ ኣብ ትሕቲ ባሻይ ኣስፍሃ (ዲሞ) ተኣሲሮም ይርከቡ፡፡
ኣብ ማይስርዋ ዝርከቡ እሱራት፡
- ሑሴን መሓመድኑር፡ ቀደም ሓላፊ ቤ/ት ዳያእ ዝነበረ ደሓር ኣባል ኮሚተ ቤ/ት ዳያእ ብኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ ካብ ገዝኡ ተዓፊኑ ዝተወስደ
- ሸኽ ዓሊ የኑስ፡ ነጋዳይን ኣባል ኮሚተ ቤ/ት ዳያእ
- ሸኽ ኑረዲን ዑስማን፡ ኣባል ኮሚተ ቤ/ት ዳያእ
- ሸኽ መሓመድ ኣብራር፡ ኣባል ኮሚተ
- ዑስማን መሓመድዓሊ፡ ኣባል ቤ/ት ዳያእ
- ኣሕመድ ከሊፋ፡ ኡስታንስ ኣብ ቤ/ት ዳያእ
- ኣሕመድ እድሪስ፡ ነጋዳይ
- ሬድዋን ሓሰን፡ ሚኒዋለ
- ኑረዲን ኣንከር፡ ነጋዳይ
- ያሲን ኣንከር፡ ነጋዳይ
- ሳላሕዲን ዑስማን፡ ሚኒዋለ
- ፈረጅ ዑስማን፡ ድራብሊኮ
- ያሲን ዑስማን፡
- ኑረዲን ዑስማን፡
- ኣደም መሓመድ፡
- መሓመድ ዓብዱ፡ ወዲ 24 ዓመት ኣባል ሃ/ኣገልግሎት
- ሸኽ መሓመድ፡ ኣላይ መስጊድ ምህራም ጭራ
- መሓመድ ብርሃን (ወዲባሻይ)፡ ኣባል ኮሚተ ቤ/ት ዳያእ ከምኡ ውን ነጋዳይ እንዳእኽሊ (ኣኽሪያ)
- ኣልኣሚን ሑሴን፡ ወዲ 24 ዓመት ገዛውቱ ከባቢ ኣባሻውል
- ቢላል ዓሊ፡ ወዲ 26 ዓመት ኣባል ሃ/ኣገልግሎት (ኩብሉል)
- ኣወል ዓብደልዓዚዝ፡ ወዲ 24 ዓመት ኣባል ሃ/ኣገልግሎት (ኣኽሪያ)
- መሓመድ ዑመር፡ ነባሪ ከባቢ እምባደርሆ
- ጋዜጠኛ ዓብደልቃድር ኣሕመድ፡ ኣባል ሚ/ሪ ዜናን ኣባል ኮሚተ ወለዲ ቤ/ት ዳያእ
- ኢብራሂም ሮሞዳን፡ ወዲ 23 ዓመት ኣባል ሃ/ኣገልግሎት (ኣኽሪያ)
- መሓመድ ዓብደልዋስዕ፡ ተምሃራይ ኮለጅ ማይነፍሒ (ኣኽሪያ)
- ሙሳ ኣደም፡ ወዲ 26 ዓመት ነባሪ ከባቢ ኣባሻውል
- ስሌማን ኢብራሂም፡ ወዲ 28 ዓመት ኣባል ሃ/አገልግሎት ኩብሉል (ኣኽሪያ)
- ኣቡበከር መሓመድፈረጅ፡ ተምሃራይ ኮለጅ ማይነፍሒ (ሓዝሓዝ)
- ሙባረክ እስማዒል፡ ሓለዋ ቤ/ጽ ሃገራዊ ድሕነት (ቤትገርግሽ) ኣባል 30 ዙርያ
- መሓመድ ዓሊ፡ ኣባል 22 ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ፈለኛሞ (ሓዝሓዝ)
- ኣሚር ነጋሽ ፡ ኣባል 30 ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ኣብ ሓይሊ ኣየር ዝተወዘዐ (ዕዳጋ ሓሙስ)
- ኣሕመድ በይን፡ ኣባል 30 ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ኣብ ሓይሊ ኣይር ዝተወዘዐ (ኣኽሪያ)
- ጋዜጠኛ መሓመድኑር ኣሕመድ ኣባል ሚ/ሪ ዜና (ኤርትራ ኣልሓዲሳ) እዮም፡፡
እዞምን ካልኦትን ኣብ ላዕላይ ማይስርዋ ብኣባላት ኮሚተ ምጽራይ ዓዲ ኣቤቶ ተሓይሮም ዝርከቡ እዮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ኣብዚ ዘለናዮ ተኣፋፊ እዋን፡ ንጹሃት ዜጋታትና ዝተፈላለየ ሰሌዳ እንዳተጠቀዓሎም፡ ብዘይፍርዳዊ መስርሕ፡ ፈቐዶ ኣብያተ ቤት ማእሰርታት ብኣልማማ ይዳጎኑ ኣለው፡፡ ውሑዳት ድማ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ዝቖሙ፡ ምስ ኣባጓይላ ተዓሲቦም፡ ዜጋታትና የጋፍዑ ኣለው፡፡ ብምኽንያት ኣኽሪያ፡ እዚ ኹሉ ሰብ ክእሰር እንከሎ፡ “ኣይፋል” ኣብ ክንዲምባል፡ ምስ ኣካላት ጸጥታ ተዓሲቦም፡ ኣንጻር ህዝቦም ካብ ዝቖሙ ሰባት እቶም ቀንዲ፡ ሰመረ በይንን ዑመር ዓምራን ካብ ሃይማኖታዊ ጉዳያት፡ ከምኡ ውን ሸኽ ሳልም ኢብራሂም ምኻኖም በዚ ኣጋጣሚ ክገልጽ እፈቱ፡፡ (ንኹሎም ግዱሳት ምንጭታት ልዑል ምስጋና!!)
————ይቕጽል
ወደሓንኩም
By: SACTTISM


text:
Radio Erena: 22 December 2016
ቻይና፣ ዜጋታት ናይ ቪድዮ ይኹን ናይ ድምጺ ሓበሬታ ኣብ ኢንተርነት ከይዝርግሑ ዝኽልክል ሓድሽ ሕጊ ከምዘውጽአት ዘ ጋርድያን ሓቢሩ።
ንኢንተርነት ብጽኑዕ ካብ ዝቆጻጸራ ሃገራት ሓንቲ ዝኾነት ቻይና፣ ነዚ ሓድሽ ሕጊ ተውጽእ ዘላ፣ ዝበዝሐ ህዝቢ ዓለም ብመንገዲ ፌይስቡክ፣ ትዊተር፣ ኢንስታግራምን ካልእን ዝኣመሰለ ማሕበራዊ ሜድያታት፣ ናይ ቪድዮን ድምጽን መልእኽታት ብብዝሒ ኣብ ዝዝርግሓሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ቻይና፣ ብመሰረት እዚ ኣውጺኣቶ ዘላ ሓድሽ ሕጊ፣ ካብ ወግዓውያን ምንጭታት ወይ ከኣ ካብ መንግስታዊ ኣካላት ዝተወስደ ናይ ቪድዮ መልእኽቲ ወይ ሓበሬታ እንተዘይኮይኑ፣ ካልእ ብውልቂ ዝቕዳሕ ድምጺ ይኹን ቪድዮ ምዝርጋሕን ምክፍፋልን ኣይፍቀድን’ዩ።
እታ ሃገር ንትዊተር፣ ፌይስቡክ፣ ዩቱብን ካልእ ማሕበራዊ ሜድያታትን ጽኑዕ ቁጽጽር ከምእትገብረሉ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ነዚ ብደረጃ ዓለም ግኑን ዝኾነ ማሕበራዊ ሜድያታት ንምእላዩ’ውን መንግስቲ ብዝቆጻጸሮ ከም ሲና ዌቦን ( Sina Weibo) ዊ ቻትን (WeChat ) ዝኣመሰለ ማሕበራዊ ሜድያታት ተኪኣቶ ኣላ።
ብናጽነት ፕረስ ምስ ሰሜን ኮርያ፣ ኤርትራን ቱርኪመኒስታንን ኣብ ቅድሚት ተሰሪዓ እትርከብ ቻይና፣ ኢንተርነት ንምቁጽጻር ዝተራቐቐ መሳርሒታት ካብ ዝጥቀማ ሃገራት’ያ።
====================


text:
Radio Erena: 24 November 2019
ቤት ጽሕፈት ኣኽባር ሕጊ ፓለርሞ፣ ኤርትራዊ መድሃኔ ተስፋማርያም ናጻ ክወጽእ የብሉን ብምባል ይግባይ ሓቲቱ።
ብግጉይ መንነት ንነዊሕ እዋን ኣብ ቤት ማእሰርትን ቤት ፍርድን ክከላበት ዝጸንሐ መድሃኔ ተስፋማርያም፣ በዚ ሓድሽ ቀሪቡ ዘሎ ናይ ይግባይ ክሲ፣ ነቲ ዝሓለፎ መስርሕ ኩሉ ክደግሞ ማለት ከምዝኾነ ራድዮ ፍራንስ ሓቢራ።
ጠበቓታት መድሃኔ ተስፋማርያም ኣብ ዝሃብዎ ቃል፣ እቲ ቀንዲ ኣሰጋጋሪ ደቂ ሰብ ማለት መድሃኔ ይሕደጎ መርእድ፣ ገና ብናጽነት ይንቀሳቐስ እንዳሃለወ፣ እዚ ብግጉይ መንነት ዝተቐየደ መድሃኔ ግና ብቤት ፍርዲ ክከላበት ፍትሓዊ ከምዘይኮነ ገሊጾም።
ቤት ፍርዲ ኢጣልያ ብ13 ሓምለ ኣብ ዝወዓሎ መጋባእያ፣ ነቲ ኣብ ልዕሊ መድሃኔ ተስፋማርያም ዝቐረበ መርትዖታት ስለዘይተቐበሎ፣ ናጻ ክወጽእ እዩ ወሲኑ ኔሩ።
ገበነኛ ንዘሙዃኑ ዝገልጽ መርትዖታት ብኣንጻሩ ብጭብጢ ሓቅነቶም ተረጋጊጹ እንዳሃለወ፣ ኣብ ዳግማይ መስርሕ ፍርዲ ክእቶ፣ ሃልኪ ግዜን ገንዘብን ብዓቢኡ ከኣ ኣብ ልዕሊ ህይወት መድሃኔ ተስፋማርያምን ቤተሰቡን ዘውርዶ ዘሎ በሰላ ከቢድ ምዃኑ ሓያሎ ጠበቓታትን ተጣበቕቲ መሰላትን ይገልጹ።


text:
Radio Erena: 15 June 2021
ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል፣ መሓመድ ሑሰን ሮብለ፣ ‘ናብ ኤርትራን ኵናት ትግራይን ተላኢኾም’ ብዛዕባ ዝብሃል ዘሎ ወትሃደራት ሶማል እትከታተል ኮሚሽን ኣቝሙ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ነታ ኮሚሽን ከምዘቖማ ዝግለጽ ዘሎ፣ መንግስቲ ሶማል፣ ብዛዕባ ናብ ኤርትራን ኵናት ትግራይን ተላኢኾም ዝተባህሉ መንእሰያት ወግዓዊ መግለጺ ክህብ ኣዴታት፣ ኣባላት ስድራ፣ ፖለቲከኛታትን መራሕቲ ዝተፈላለየ ሰልፍታትን ኣብ ዝሓትሉ ዘለዉ እዋን’ዩ።
ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ክከታተል ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ፍሉይ ወኪል ኣብ ዘቅረቦ ጸብጻብ፣ ወትሃደራት ሶማል ኣብ ኵናት ትግራይ ከምዝተሳተፉ ጠቒሱ።
እታ ብህዝቢ ሶማል ንዝቐርብ ዘሎ ጥርዓን ኣብ ግምት ብምእታው፣ ብዛዕባ እቲ ኩነታት እትከታተል ኮሚሽን፣ ሚኒስተር ምክልካል፣ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍን ኣምባሳደር ሶማል ኣብ ኢትዮጵያን ዝርከብዎም ኣባላት ከምዝለውዋ፣ ማዕከን ዜና ጋሮወ ኣፍሊጡ።
እታ ኮሚሽን፣ ምክትታላን ምጽራያን ምስ ወድአት፣ ብዛዕባ’ቲ ንሶማላውያን ኣቖጢዑ ዘሎ ፍጻሜ ንህዝቢ ሓበሬታ ቃልዕ ክትገብር’ያ።
መንግስቲ ሶማል፣ ኣዴታት ድሕሪ ዝገበራሉ ተቓውሞን ጸቕጥን፣ መንእሰያት፣ ንታዕሊም ናብ ኤርትራ ከምዝልኣኸ ክኣምን እኳ እንተተገደደ፣ ‘ናብ ኵናት ትግራይ ኣትዮም’ ንዝብል ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ይኽሕዶ’ዩ ዘሎ።
ናብ ኤርትራ ንወተሃደራዊ ታዕሊም ከምዝተወስዱ ዝገለጹ ሓሙሽተ ሶማላውያን መንእሰያት፣ ካብ ሳዋ ሃዲሞም ናብ ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድ ኣብ ዝበጽሕሉ፣ ኣብ ቀይዲ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ዝሓለፈ መዓልታት ብናጻ ከምዝተፋነዩ ብማዕከናት ዜና ተቓሊሑ’ዩ።
መንግስቲ ሶማል ናብ ኤርትራ ንታዕሊም ዝልኣኾም ብዝሒ ሶማላውያን ብወግዒ እኳ እንተዘይገለጸ፣ ካብ 5 ሽሕ ክሳብ 7 ሽሕ ከምዝበጽሑ ይግለጽ።
==================


text:
ሓላፊ ስትራቴጂ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራሞፕ ነበር ስቲቭ ባኖን ብዛዕባ ምምሕዳር ፕረዚደንት ትራሞፕ ኣብ ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ንዝሃብዎ ርእይቶ ካብ ዋይት ሃውስ ተሪር ነቐፌታ ድሕሪ ምርኻቦም “ኣብ መንጎናን ፕረዚደንት ትራምፕን ኣጀንድኦምን ዝመጽእ ነገር የለን” ኢሎም።
“ፋየር ኣንድ ፉሪ” ብዝብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ምምሕዳር ትራምፕ ዝወጸ መጽሓፍ ዝሰፈረ ርእይቶ ሓላፊ ስትራቴጂ ፕረዚደንት ትራምፕ ዝነበሩ ስቴፈን ባኖን ኣብ እዋን ምርጫ 2016 ወዲ ፕረዚደንት ትራምፕ ምስ ሰበ ስልጣን ሩስያ ምርኻቡ “ዘይሃገራዊን ናይ ክህደት ገበን ፈጺሙ’ዩ” ኢሎም ከምዝሓስቡ ጠቒሱ’ሎ። ጠበቓ ፕረዚደንት ትራምፕ ጸሓፊን ዘርጋሒን እቲ መጽሓፍ “ ካልእ ህትመት ካብ ምዝርጋሕን ምውጻእን ደው ክብሉ” ሓቲቶም ኣለው።
ኣብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ጸሓፊት ጉዳያት ፕረስ ሳራ ሃከቢ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ግብረ መልሲ ፕረዚደንት ትራምፕ ተሓቲተን ከምዚ ክብላ መልሲ ሂበን።
“ ኣብ ልዕሊ ምምሕዳር ፕረዚደንትን ስድራቤቱን ከምዚ ዝበለ ጽዩፍን ምሉእ ንምሉእ ሓሶት ዝኾነ ክሲ ብምቕራቡ ነዲሮም ወይ ክቱር ጽልኢ ሓዲርዎም ብልክዕ ክገልጾ ይኸውን” ኢለን።
ፕረዚደንት ትራምፕ ብወገኖም ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ስቲቨን ባኖን ምስኦም ኮነ ምስ መሪሕነቶም ጉዳይ ከምዘይብሉ ብምግላጽ “ባኖን ካብ መዝነቶም ምስ ተባረሩ ስርሖም ጥራይ ዘይኾነ ኣእምሮኦም’ውን ስኢኖም እዮም” ኢሎም።
ስቲቨን ባኖን ካብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ዋስ ምስ ወጽኡ እሙን ደጋፊ ፕረዚደንት ትራምፕ ኮይኖም እንተቐጸሉ’ኳ ኣብ መዳይ ፖለቲካ ግን ንናይ ፕረዚደንት ትራምፕ ኣጀንዳ ዘካይዱ ሪፖብሊካዊያን ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ክምረጹ ዘካየድዎ ጻዕሪ ግን ከምዘይተዓወተ ይፍለጥ።
ዋይት ሃውስ ብተወሳኺ ኣብ መጽሓፍ “ፋየር ኣንድ ፉሪ” ንዝቐረቡ ጉዳያት “ ኣብ ዋይትሃውስ ፍልጠት ኮነ ጽልዋ ካብ ዘይብሎም ውልቀሰባት ዝተዋህበ ሓሶትን ትኽኽል ዘይኾነ ሓበሬታ” ክብል እንተገለጾ እኳ ጸሓፊት ጉዳያት ፕረስ ዋይት ሃውስ ግን ጸሓፊ እቲ መጽሓፍ ፕረዚደንት ትራምፕ ፕረዚደንት ካብ ዝኾኑ ንደሓር ኣብ ገለ አጋጣሚታት ኣብ ዋይት ሃውስ ተረኺቦም ከምዝፍልጡ ገሊጻ’ላ።


text:
ሶማል፡ ብኻልኣይ ማዕበል ኮሮናቫይረስ ክትህረም ጀሚራ ክብሉ ሰበስልጣን ጥዕና'ታ ሃገር ኣፍሊጦም። ንሶም ቀንዲ ምኽንያት ድማ ምትእኽኻባትን መገሻታትን 'ዩ ይብሉ።
ሚንስትሪ ጥዕና ሶማል መጠን መትሓዝቲ ካብ ጥሪ ክሳብ ለካቲት ብ52 % ወሲኹ'ሎ ይብል ።
ይኹን'ምበር ምስቲ ናህሪ ኣገናዚብካ ኣብ ሶማል ዘሎ ቁጽሪ መትሓዝቲ ዛጊት 5,183 ዝሞቱ ድማ 152 ከም ዝኾነ ይገልጹ-።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ብቕልጡፍ ዝቀያየር ዘሎ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣብ ህዝቢ ዓለም ምጽንሑ ኣይተርፎን`ዩ ዝበሉ ሳይንትስታት ዓለም ኣብ ኣገዳስነት ክታበት ግን ኩሎም ይሰማምዑ`ለዉ።
ፍሉጥ ክኢላ ህዝባዊ ጥዕና ህንዲ ዶ/ር ቲ ጃኮብ ጆን ብዛዕባ መጻኢ ዕድል ኮሮና ክገልጽ ከሎ፡ ኮሮናቫይረስ ልክዕ ከም ኣብ ሕጹር ሕዛእቲ ዘሎ ኣራዊት ክኸውን`ዩ ማለት ከም ካልኦት ከም ፖልዮን ንፍዮን ዓይነት ሕማማት ኮይኑ ዝቕጽል`ዩ ኢሉ።
ብኻልእ ዜና፡ ዚምባብወ ሎሚ ፈላማይ ክታበት ኮቪድ 19 ተረኺባ። እቲ ሲኖፋርም ዝተባህለ ክታበት ካብ ቻይና ዝተለገሰ ክኸውን ከሎ-ዚምባብወ ባዕላ ድማ ተወሳኺ 600 ሺሕ ዓቐን ክታበት ካብኡ ሸሚታ።
እስራኤል ድማ ንዜጋታታ ኣብ ምኽታብ ጽቡቕ`ኳ እንተገስገሰት፡ ብገለ ናይ ሓሶት ወረታትን ኣጉል እምነታትን፡ እቲ መስርሕ ከምዝዛሕተለ ቀዳማይ ሚንስተር ቤንጃሚን ነተንያሁ ተዛሪቡ። እስራኤል ነቲ ግጉይ ሓበረታ ንምውጋእ ዝተፈላለየ ንኽታበት መስሓቢ ዝኸውን ናይ ዲጂታል ተግባራት ጀሚራ ከምዘላ`ውን ኣፍሊጣ።
ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ድማ ንመጀመርያ ግዜ ምትሓዝ ኮቪድ ክወርድ ጀሚሩ። ንመጀመርያ ግዜ ኣብዚ ወርሒ`ዚ ትሕቲ 100 ሺሕ ወሪዱ። ይኹን`ምበር ኣሜሪካ ሕጂ`ውን ብቁጽሪ በቲ ቫይረስ ዝተታሕዙ ቀዳመይቲ ምዃና ቀጺላ`ላ።
ብኻልእ ወገን ለበዳ ኮሮናቫይረስ ኣብ ልዕሊ መንእሰያት ዘውርዶ ዘሎ ናይ ኣእምሮ ጸገማት ቀሊል ከምዘይኮነ ሰብ-ሞያ ጥዕና ኣእምሮ የጠንቅቑ ኣለዉ።
እቲ ለበዳ ኣብ ንኡስ ዕድሚኦም ዘስዓቦ ጸቕጢ ንብሕትውና- ተስፋ ምቑራጽ ዋላ`ውን ክሳብ ርእሰ-ቕትለት ንኽሓስቡ ይገብሮም ኣሎ ክብሉ ይጠንቅቑ።


text:
ኣብ ምምዕባል ዘለዋ ሃገራት ንዘጋጥመን ደርቂ ንምምካት ተወሳኺ ወፍሪን ነዊሕ ዝጠመተ መደብ የድልይ ክብል ሕ/ሃ ጻዊዒት ኣቕሪቡ።
ሕቡራት ሃገራት ነዚ ዘፍለጠ ሓለፍቲ ሰለስተ ትካላት ኣብታ ን9.5 ሚልዮን ሰባት ሓገዝ መግቢ ዘድልያ ኢትዮጵያ ዑደት ድሕሪ ምክያዶም እዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ሶማልያ ዝናብ ንሳልሳይ ተኸታታሊ ዓመት ብዘይምህራሙ ዝለዓለ ደረጃ ሓደጋ ጥምየት ዘንጸላልዎ ከባቢ ኮይኑ አሎ።
ኣብዚ ክልል ካብ መወዳእታ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ኣስታት ክልተ ሚልዮን እንሰሳት ሞይቶም፡ እዚ ድማ ነቲ ብምርባሕ እንሰሳን ጉስነትን ዝናበር ህዝቢ እቲ ከባቢ ዓብይ ኪሳራ ምኳኑ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል መግብን ሕርሻን (FAO) ይገልጽ።
ኣብቲ ቦታ ዝሓለፈ ሰሙን ዝበጽሑ ሓለፍቲ ሰለስተ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካላት ኣብ ምምዕባል ዘለዋ ሃገራት ንዘጋጥም ዘሎ ደርቂ ንምምካት ተወሳኺ ወፍሪን ነዊሕ ዝጠመተ መደብ ክዳለው ጻዊዒት ኣቕሪቦም።
ፕረዝደንት ትካል ዓለምለኸ ሓገዝ ምምዕባል ሕርሻ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ጊልበርት ሁንግቦ ብዛዕባ ልቃሕን ቴክኒካላዊ ሓገዝ ንናይ ምዕባለ መደባት ኣብ ርሑቕ ገጠራት እዘን ሃገራት ብዝምልከት ከምዚ ኢሎም።
“ሓደ ነገር ርጉጽ እዩ። በዚ ነቲ ፕሮጀክት ንርእዮ ኣገባብ ክንቅጽል ኣይንኽእልን። ኣብዚ ሕጂ እዋን ሰለስተ ኤጀንሲ ጥራይ አለዋ ግን እዚ ኣብ ምምዕባል ዘሎ ሕብረተሰብ ብዝተፈላለየ መንገዲ ዝተሓባበረሉ መንገዲ ክዳለው ይግባእ። ካብ ዝተፈላለዩ ዘይመንግስታዊ ትካላት ዝመጹ ወገናት ረኺብና ኢና ግን ከም ሓደ ሕብረተሰብ ዓለም ነቲ ግብረ መልሲ ዝዓብየሉ ኩነታት ከነዳለው አለና።”
እዞም ናብቲ ብደርቂ ዝተጠቕዓ ቦታታት ዝበጽሑ ሓለፍቲ ትካላት ኣብ መስኖ፡ ገንዘባዊ ሓገዝ ንናይ ገጠራት ትካላት፡ ንኣገልግሎት ጥዕናን ጥዕና እንሰሳትን ዝዓመሰለ ዓውድታት ወፍሪ ምክያድ ነበርቲ ገዛእ ርእሶምን ጥሪቶምን ካብ ደርቂ ንምኽልኻል የኽእሎም እዩ ይብሉ።
“ኣብዚ ቦታ ናይ ማይ ጸገም አሎ። እንሰሳት ይሳቐዩ አለው፡ እዚ ማለት ድማ ሰባት ይሳቐዩ አለው ማለት እዩ። ጥምየት ኣሎ፡ ዓለምለኸ ፕሮግራም መግቢ ንኣስታት 3.3 ሚልዮን ሰባት ሓገዝ መግቢ ይህብ አሎ። እዚ ድማ ብሰንኪ ለውጢ ኩነታት ኣየር ዘጋጠመ ደርቂ እዩ” ክብሉ ጠቅላሊ ዳይሬክተር ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዴቪድ ቢስሊነቲ ኩነታት ኣረዲኦም።
“ ህይወት ከነድሕን ኢና ንፍትን ዘለና፡ ኣብዚ ዘሎ ማሕበረሰብ እንሰሳ ብምርባሕ ዝናበር እዩ ስለዚ እንሰሳት ከነድሕን አለና ምክንያቱ እንሰሳት ምስ ዘይህልዉ ጸባ ንቆልዑ የለን ማለት እዩ። እዚ ማለት ድማ ቆልዑ ክሳቀዩ ወይ ክሞቱ እዮም ማለት እዩ” ዝበሉ ድማ ዳይሬክተር ትካል መግብን ሕርሻን ሕቡራት ሃገራት ጆስ ግራዚያኒ እዮም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዘጋጠመ ለውጢ ኩነታት ኣየር ኤል ኒኖ ንምብራቓዊን ደቡባዊን ኣፍሪቃ ብከቢድ ምጥቕዑ ይፍለጥ።
ኣብቲ እዋን እቲ ብዝተረኽበ ቅልጡፍ ግብረ መልሲ ቁጽሪ ሓገዝ መግቢ ዘድልዮም ኢትዮጵያዊያን 5.6 ሚልዮን ጥራይ እዩ ኔይሩ።
እንተኾነ ድሒሩ ብዝቀጸለ ሕጽረት ዝናብ ብፍላይ ኣብ ደቡባዊን ምብራቓዊን ክፋል እታ ሃገር ነቲ ቁጽሪ ደለይቲ ሓገዝ ክውስኽ ደሪኽዎ’ዩ።
“ ፋጡማ ይበሃል። ጓል 25 ዓመት እየ ሽዱሽተ ቆልዑ አለዉኒ። በዓል ቤተይ ጓሳ እዩ። ኣብዚ ነዊሕ ዝጸንሓ ደርቂ ጥሪትና ስኢና ። 53 እንሰሳት ኔሮምኒ። ካብኦም 43 ሞይቶም ሕጂ 10 ጥራይ አለውኒ ነባሪ እዚ ከባቢ ድማ ተመሳሳሊ ተመክሮ እዩ ዘለው” ትብል።
ብመሰረት ካብ ሕቡራት ሃገራት ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣብ ኬንያ ዘለው 2.6 ሚልዮንን ኣብ ሶማል ዘለው 3.2 ሚልዮን ሓውሲኻ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣስታት 17 ሚልዮን ሰባት ሰብኣዊ ሓገዝ የድልዮም።


text:
Radio Erena: 28 January 2021
ብምክትል ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ኣንድሪው ያንግ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ኣብ ሱዳን ናይ ክልተ መዓልታት ዑደት ኣካይዱ።
እቲ ልኡኽ ካብ 26 ክሳብ 27 ጥሪ ኣብ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝጸንሓሉ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳን ዓብደላ ሓምዶክ ብምርኻብ፣ ዛጊት ተበጺሑ ዘሎ መስርሕ ምስግጋር ናብ ደሞክራሲ ብዝምልከት ተመያይጦም።
ብዘይካ’ዚ፣ ኣብ መንጎ ኣመሪካን ሱዳንን ብዛዕባ ክህሉ ዝኽእል ውትሃደራዊ ምትሕግጋዝ፣ ሓባራዊ ቃልሲ ኣንጻር ሽበራን ዘይሕጋዊ ንግዲ ደቂሰባትን ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት’ውን ዘትዮም።
ድሕሪ’ዚ ርክብ፣ ኣንድሪው ያንግ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሱዳን ኣብ ምምሕያሽ መሰላት ደቂ ሰብ ንዘርኣቶ ተበግሶታት ብምምጓስ፣ ኣመሪካ፣ ኣብዚ ናይ ምስግጋር መድረኽ፣ ኣብ ጎኒ ህዝብን መንግስቲ ሱዳን ደው ከምእትብል ኣረጋጊጹ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ዓብደላ ሓምዶክ ብወገኑ፣ ኣብ ጁባ ዝተበጽሐ ስምምዓት፣ ሱዳን ግጭታት ከተወግድን ናብ ዝሓሸ ጸጥታዊ ርግኣት ክትስጉምን መንገዲ ዘጣጠሐ ምንባሩ ኣስሚርሉ።
እቲ ኣመሪካዊ ልኡኽ ብዘይካ’ዚ፣ ኣብ ወትሃደራዊ መዳያት ብዛዕባ ክትግበር ዝኽእል ምትሕግጋዛት፣ ምስ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ሱዳን ጀነራል መሓመድ ዑስማን ኣል ሑሰንን ሚኒስተር ምክልኻል ሜጀር ጀነራል ያሲን ኢብራሂምን፣ ተዘራሪቡ።
ላዕለዋይ ልኡኽ ኣመሪካ ናብ ካርቱም ዘምርሐ፣ ሓደ መዓልቲ ድሕሪ’ቲ ብሚኒስተር ስለያ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ እስራኤል ኣብታ ሃገር ዘካየዶ ምብጻሕ’ዩ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ኣዛዚ ወትሃደራዊ ስለያ እዚ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃን፣ ሓደ ካብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሓይሊ ባሕሪ ኣመሪካን፣ ሪር ኣድሚራል፣ ሄድ በርግ፣ ምስ ዝተፈላለዩ ኣዘዘቲ ሰራዊት ሱዳን ኣብ ዝተፈላለየ ወትሃደራዊ ጉዳያት ተመያይጡ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ጀነራል ስቴፈን ታውንሰን ዝመርሖ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ወኪል ኣመሪካ፣ ኣብ ጂቡቲ፣ ሶማልን ኬንያን ተመሳሳሊ ዑደት ብምክያድ፣ ኣብ ህሉው ወተሃደራውን ጸጥታውን ኩነታት እቲ ዞባ ከምዝዘተየ፣ እቲ እዚ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።


text:
መጽሓፍ ቅዱስ ብዓቢዪ መጠንቀቅታ ካብ ዝምህሮን ካብ ዝእዝዞን ሓደ፡ ኪንዮው እቲ ጽሑፍ ኣይትኪዱ፣ ናብ ቃሉ ኣይትወስኹ፣ ካብ ቃሉ ኣይተጉድሉ፣ ንቃሉ ኣይትለውጡ፣ ንቃሉ ከም ዘለዎ ፍጹም ብዝዀነ መገዲ ተኣዘዝዎ ዝብል እዩ።
እዚ ማለት ከኣ እቲ ህያው ቃል ኣምላኽ እንታይ ይብል ኣሎ ብትኽክል ንኪንርድኦ ኪንጽዕር፣ ኪንተግህ፣ መስረታዊ መንፈሳውን ዘይልወጡን ሕጊ ምትርጓም ቅዱስ ጽሑፋት ተኸቲልና ኣዕሚቁና ከነጽንዕ፣ ደጊምና ደጋጊምና፡ ንቅድሚት ንድሕሪት እናተምላለስና ከነንብቦ፣ ከነሰላስሎ፣ ብምልኣት ኪንግንዘቦ እቲ ዚዓበየ ሓላፍነትና እዩ ማለት እዩ።
ከምዚ ዓይነት ጻዕርን ትግሃትን ስለ ዘይግበር እዩ ድማ ኣብ ልዕሊ እቲ ቅዱስ ትንፋስ ኣምላኽ ዝዀነ ህያው ቃል ኣምላኽ እዚ ኢልካ ኪግመት ዘይከኣል መግደራ ዝወርድ ዘሎ።
ካብቲ ካብ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ክፍሊ እቲ ዚዓበየ መጥቃዕቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዝሓለፈ ወለዶታት ዝገጠሞን ሕጂውን ዚገጥሞ ዘሎን መጽሓፍ፡ ብቀዳምነት መጽሓፍ ዘፍጥረት እዩ። ካብ መጽሓፍ ዘፍጥረት ድማ ብዚያዳ ዘፍጥረት ምዕራፍ ሓደን ምዕራፍ ክለተን እዩ።
ዘፍጥረት ምዕራፍ ክልተ ዝርዝርን መጠቃለሊ ዘፍጥረት ምዕራፍ ሓደ እዩ። ምናልባት እቲ ኣብ ምዕራፍ ክልተ ዘሎ ዝርዝርን መጠቃለልን ሰብኣዊ ብዝዀነ ሓሳብን ቅደም ተኸተልን ስለ ዘይተቀመጠ ይመስለኒ፡ ነቶም ብተገዳስነትን ብቅዱስ ፍርሃትን ንቃል ኣምላኽ ዘየጽንዕዎ መፈንጥራ ኰይንዎም ኣሎ።ናይ ኣምላኽ ቃል ሰባት ብመንፈስ ቅዱስ ተደሪኾም ዝጸሓፍዎ ፍጹም ትንፋስ ኣምላኽ እዩ። ሰለ ዝዀነ ኸኣ ማንም ሰብ ኣየጉድለሉ፣ ኣይውስኸሉ፣ኣይትለውጦ፣ ኣይትሸቅጦ፣ኣይትሸጦ! ኣቲጠዋውዮ! ኣይትሓዋውሶ!
ንቃል ኣምላኽ ከምቲ ኣምላኽ ኪብሎ ዚደለየ ጥራይ ገይርና ኪንርዲኦ፣ ኪንቅበሎ፣ ኪንኣምኖን ኪንእዘዞን ኢና ተፈጥርናን ተጸዊዕናን። እዚ ምስ እንገብር ጥራይ ኢና ድማ ካብ ሰይጣናዊ፣ ኣጋንንታዊ፣ ሰብኣዊ፣ ዓለማዊ ጽንጽዋያት ከነምልጥ እንኽእል!
ስለዚ ከኣ፡ ከም እሙናት ሰዓብቲ ጐይታ፣ ከም ትጉሃት ተማሃሮ ክርስቶስ፡ ቃሉ እንታይ ይብል ኣሎ ብትኽክል ኪንርድኦን ንእተደናገሩ ካልኦት ሰባት ኪንሕግዝን ከኣ ግቡእና እዩ እሞ፡
ዘፍጥረት ምዕራፍ 2፡1-25 ናይ ዘፍጥረት ምዕራፍ ሓደ፡ ብፍላይ ከኣ ናይ ዘፍጥረት 1:26-31 ዝርዝርን መጠቃለሊን ከም ዝዀነ ኪንፈልጥ ኣገዳሲ እዩ።
ነዚ ክልተ ክፍሊ እዚ ከም ዚስዕብ ገርኩም እንድሕር ኣንቢብኩሞ፡ እቲ ዘመናውያን መማህራን ንብዙሓት ዘደናግር ዝምህርዎ ዘለዉ ባዶሽ ዝዀነ ጽንጽዋያት ካብ ሓቂ ዝረሓቀ ከም ዝዀነ ብቀሊሉ ኪርዳኩም እዩ።
ቅድሚ ነቲ ቀጺለ ዘቅርበልኩም መስርዕ ኣናብባ፡ንሱ ከኣ እዚ ክልተ ምዕራፋት እዚ እንታይ ይብል ከም ዘሎ ብትኽክል ንኽንርድኦ ዘኽእለና ንእሽቶ ሓጋዚ ሓሳብ ቅድሚ ምንባብኩም፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ እተሰማዓኒ ነገር ኣብዚ ኪጠቅስ እፈቱ፡፡ ብኸምዚ ዚስዕብ ኣገባብ ስለ ዝሰርዕኩዎ ጥራይ ልበይ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ከመይ ከም ዝሃረመ እምስክር ኣለኹ!
ሕጂውን ደጊመ ደጋጊመ፡ ሽሕ ጊዜን ካብኡ ንላዕሊን እልፊ ኣእላፋት ጊዜ ከምዚ ኪብል ይደሊ፡ ኣብ ቃል ኣምላኽ ኣይንድፈር! ኣብ ቃሉ ኣይንዓምጽ! ናብ ቃሉ ኣይንወስኽ ካብ ቃሉ ኣይነጉድል! ንቃሉ ብትኽክል ንኽንርድኦ ዝከኣለና ኩሉ ጻዕርታትን ትግሃትን ንግበር። ግናኸ ንቃሉ ኣይንለውጦ!ንቃሉ ኣይንሽጦ! ንቃሉ ኣይንሸቓቅጦ! ንቃሉ ኣይነቃልሎ! ንቃሉ ኣይንሓዋውሶ! ንቃሉ ኣይንወሳስቦ! ንቃሉ ኣይንሓላልኮ! ንቃሉ ኣይንበርዞ! ንቃሉ ኣይንመርዞ!
ቃል ኣምላኽ ሽውዓት ጊዜ ካብ ዝነጸረ ወርቂ ኣዚዩ ዝበልጽ እዩ! ቃል ህይወት እዩ! ቃል ብርሃን እዩ!፡ ቃል ፍጹም ሓርነት እዩ! ቃል ፍጹም ሓቂ (absolute truth)እዩ! ወሰኽ ዘየድልዮ፡ ደገፍ ዘየድልዮ ብርእሱ ዚቘመ ምሉእ እዩ!
ዘፍጥረት 2:1-25 ከም ዝርዝርን መጠቃለሊ ዘፍጥረት ምዕራፍ 1:1-31፡ ብፍላይ ከኣ ዘፍጥረት 1:26-31፡ ከምዚ ዝስዕብ ገይርና እንተዳ ኣንቢብናዮ፡ ነቲ ኣምላኽ ኣብዚ ክፍሊ እዚ ብንጹር ኣመሓላሊፎ ዘሎ መልእኽቱ ብዘየደናግር መገዲ ከነስተውዕሎ ንኽእል ኢና!
ሃየ ነዚ ዚስዕብ ክፍሊ ብምስትውዓል ብምምንባብ፡ ካብቲንዘፍጥረት ምዕራፍ ሓደ 1:26-27 ከም መደገፊ ተጠቅሞም፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽሲ ቅድም ኣብ ዘፍጥረት ምዕራፍ ሓደ መናፍስቲ ጥራይ ዝዀኑ ሰባት እዩ ፈጢሩ ዝብል ባዶሽ ዝዀነ ዘመናዊ ጽንጽዋይ ነምልጥ!
''ኣምላኽ ብመጀመርታ ሰማይን ምድርን ፈጠረ። ምድሪ ድማ በረኻን ጥራያን ነበረት፡ ጸልማት ከኣ ኣብ ልዕሊ መዓሙቕ ነበረ። መንፈስ ኣምላኽ ድማ ኣብ ልዕሊ ማያት ይዝምቢ ነበረ። ኣምላኽ ከኣ፥ ብርሃን ይኹን፡ በለ። ብርሃን ድማ ዀነ። ኣምላኽ ድማ እቲ ብርሃን ጽቡቕ ከም ዝዀነ ረኣየ። ኣምላኽ ከኣ ነቲ ብርሃን ካብ ጸልማት ፈለዮ። ኣምላኽ ነቲ ብርሃን መዓልቲ ኣውጽኣሉ። ነቲ ጸልማት ከኣ ለይቲ ኣውጽኣሉ። ምሸት ኰነ ብጊሓትውን ኰነ፡ ሓንቲ መዓልቲ። ኣምላኽ ድማ፥ ንማያት ካብ ማያት ዚፈሊ ጠፈር ኣብ መንጎ ማያት ይኹን፡ በለ። ኣምላኽ ነቲ ጠፈር ገበሮ። ነቲ ኣብ ትሕቲ ጠፈር ዘሎ ማያት ድማ ኻብቲ ኣብ ልዕሊ ጠፈር ዘሎ ማያት ፈለዮ፡ ከምኡውን ኰነ። ኣምላኽ ከኣ ነቲ ጠፈር ሰማይ ኣውጽኣሉ። ምሸት ኰነ ብጊሓትውን ኰነ፡ ካልአይቲ መዓልቲ። ኣምላኽ ድማ፥ እቲ ንቑጽ ምእንቲ ኺርኤስ፡ እቲ ኣብ ትሕቲ ሰማይ ዘሎ ማያት ናብ ሓንቲ ቦታ ይተኣከብ፡ በለ። ከምኡ ድማ ዀነ። ኣምላኽ ከኣ ነቲ ንቑጽ ምድሪ ኣውጽኣሉ፡ ነቲ እኩብ ማያት ድማ ባሕሪ ኣውጽኣሉ። ኣምላኽ ከኣ ጽቡቕ ከም ዝዀነ ረኣየ። ኣምላኽ ድማ፥ እታ ምድሪ ሳዕርን ዘርኢ ዚህብ ብቑልን፡ ዘርኡ ኣብ ርእሱ ዘለዎ፡ ፍረ ከከም ዓይነቱ ኣብ ምድሪ ዚፈሪ ኦም ተውጽእ፡ በለ። ከምኡ ድማ ዀነ። እታ ምድሪ ሳዕርን ከከም ዓይነቱ ዘርኢ ዚህብ ብቑልን፡ ዘርኡ ኣብ ርእሱ ዘለዎ ፍረ ዚፈሪ ኣእዋም ከኣ ኣውጽኤት። ኣምላኽ ድማ ጽቡቕ ከም ዝዀነ ረኣየ። ምሸት ኰነ ብጊሓትውን ኰነ፡ ሳልሰይቲ መዓልቲ። ኣምላኽ ድማ፤ ንመዓልቲ ኻብ ለይቲ ዚፈልዩ ብርሃናት ኣብ ጠፈር ሰማይ ይኹኑ፡ ንዘበናትን ንመዓልትታትን ዓመታትን ከኣ ንመፈለጥታ ይኹኑ። ኣብ ምድሪ ንምብራህ ኣብ ጠፈር ሰማይ ብርሃናት ይኹን፡ በለ። ከምኡ ድማ ዀነ። ኣምላኽ ከኣ ኽልተ ዓበይቲ ብርሃናት ገበረ፥ እቲ ዓብዪ ብርሃን ብመዓልቲ ኺስልጥን፡ እቲ ንእሽቶ ብርሃን ድማ ብለይቲ ኺስልጥን፡ ከዋኽብቲውን ገበረ። ኣብ ልዕሊ ምድሪ ምእንቲ ኼብርሁ፡ ኣብ መዓልትን ኣብ ለይትን ድማ ኪስልጥኑ፡ ንብርሃንውን ካብ ጸልማት ኪፈልዩ፡ ኣምላኽ ኣብ ጠፈር ሰማይ ገበሮም። ኣምላኽ ድማ ጽቡቕ ከም ዝዀነ ረኣየ። ምሸት ኰነ ብጊሓትውን ኰነ፡ ራብዐይቲ መዓልቲ። ኣምላኽ ድማ፥ ማያት ህያው ነፍሲ ዘለዎ ውንጅርጅር ዚብል እንስሳ የውጽእ፡ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ኣብ ትሕቲ ጠፈር ሰማይ ከኣ ኣዕዋፍ ይንፈራ፡ በለ። ኣምላኽ ድማ ነቶም ዓበይቲ እንስሳ ባሕርን ነቲ ማያት ዘውጽኦ በብዓይነቱ ህያው ነፍሲ ዘለዎ ውንጅርጅር ዚብል ኵሉን፡ ክንፊ ዘለወን በብዓይነተን ኵለን ኣዕዋፍን ፈጠረ። ኣምላኽ ከኣ ጽቡቕ ከም ዝዀነ ረኣየ።ኣምላኽ ድማ፥ ፍረዩን ተባዝሑን ንማያት ባሕሪ ምልእዎ፡ ኣዕዋፍ ከኣ ኣብ ምድሪ ይብዝሓ፡ ኢሉ ባረኾም። ምሸት ኰነ ብጊሓትውን ኰነ፡ ሓምሰይቲ መዓልቲ። ኣምላኽ ድማ፥ ምድሪ ህያው ነፍሲ ዘለዎ በብዓይነቱ እንስሳን ለመምታን ኣራዊት ምድርን በብዓይነቱ ተውጽእ፡ በለ። ከምኡውን ኰነ። ኣምላኽ ከኣ ኣራዊት ምድሪ በብዓይነቱን እንስሳ በብዓይነቱን ኵሉ ለመምታ ምድሪ ኸኣ በብዓይነቱ ገበረ። ኣምላኽ ድማ ጽቡቕ ከም ዝዀነ ረኣየ።'' (ዘፍጥረት 1፡1-25)
''በታ እግዚኣብሄር ኣምላኽ ምድርን ሰማይን ዝፈጠረላ መዓልቲ ምስ ተፈጥሩ፡ ወለዶ ሰማይን ምድርን እዚ እዩ።እግዚኣብሄር ኣምላኽ ኣብ ምድሪ ገና ኣየዝነመን ነበረ፡ ንምድሪ ዚዐዪ ሰብውን ኣይነበረን እሞ፡ ገና ገለ ኦም መሮር ኣይነበረን፡ ሳዕሪ መሮር ከኣ ሓንቲኳ ኣይበቘለትን ነበረት።ግናኸ ንዅሉ ዝባን ምድሪ ዜስቲ ግመ ኻብ ምድሪ ይወጽእ ነበረ።'' (ዘፍጥረት 2:4-6)
''ኣምላኽ ከኣ፥ ብመልክዕና ኸም ምስልና ሰብ ንግበር፡ ንዓሳ ባሕርን ነዕዋፍ ሰማይን ንእንስሳን ንብዘላ ምድርን ኣብ ምድሪ ለመም ንዚብል ኵሉ ለመምታን ይግዝኡ፡ በለ። ኣምላኽ ድማ ብመልክዑ ሰብ ፈጠረ። ብመልክዕ ኣምላኽ ፈጠሮ። ተባዕታይን ኣንስተይትን ገይሩ ፈጠሮም።'' (ዘጥረት1፡26-27)
(ዝርዝር ኣፈጣጥራ እቲ ተባዕታይ ሰብን እታ ኣንስተይቲ ሰብን እዚ ዝስዕብ እዩ፦)
''እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ ንሰብ ካብ ሓመድ ምድሪ ገበሮ፡ ኣብ ኣፍንጫኡ ድማ ትንፋስ ህይወት ኡፍ በለሉ እሞ እቲ ሰብ ህያው ነፍሲ ዀነ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ ኣብ ኤድን ብሸነኽ ምብራቕ ገነት ተኸለ። ነቲ ዝገበሮ ሰብ ድማ ኣብኣ ኣንበሮ።እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ ምርኣዩ ዜብህግ፡ ምብላዑ ዝጥዑም ኵሉ ኦም ኣብ ምድሪ ኣብቈለ፡ ኣብ ማእከል ገነት ከኣ ኦም ህይወት፡ እታ ጽቡቕን ክፉእን እተፍልጥ ኦም ድማ። ንገነት ዜስቲ ርባ ከኣ ካብ ኤድን ይውሕዝ ነበረ። ካብኡ ድማ ተፈላልዩ ኣርባዕተ ጨንፈር ኰነ። ስም እቲ ሓደ ፒሶን እዩ። ነሱ ነታ ወርቂ ዘለዋ ዅላ ምድሪ ሓዊላ ይኸብብ። ወርቂ እታ ምድሪ እቲኣ ድማ ጽቡቕ እዩ። ኣብኡ ብዶላህን ክቡር ዕንቍን አሎ። ስም እቲ ኻልኣይ ርባ ድማ ጊሆን እዩ፡ ንሱ ንዅላ ምድሪ ኩሽ ይዞራ። ስም እቲ ሳልሳይ ርባ ኸኣ ሄዴቄል እዩ፡ ንሱ ብቕድሚ ኣሶር ኣቢሉ ዚኸይድ እዩ። እቲ ራብዓይ ርባ ድማ ኤፍራጥስ እዩ።እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ ንሰብ ወሲዱ፡ ኪዐይያን ኪሕልዋን ኣብ ገነት ኤድን አቐመጦ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ንሰብ፡ ካብ ኵሉ ኦም ገነት ከም ዝደሌኻ ብላዕ፡ካብታ ጽቡቕን ክፉእን እተፍልጥ ኦም ግና፡ ካብኣ ምስ እትበልዕ መዓልትስ ሞት ክትመውት ኢኻ እሞ፡ ካብኣ ኣይትብላዕ፡ ኢሉ አዘዞ።እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ፡ ሰብኣይ በይኑ ኪኸውን ጽቡቕ ኣይኰነን፡ ንእኡ እትበቅዕ ደጋፊት ክገብረሉ እየ፡ በለ። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ንዅሉ ኣራዊት መሮርን ንዅለን ኣዕዋፍ ሰማይን ካብ ምድሪ ገበረ። እንታይ ከም ዚሰምየን ምእንቲ ኺርኢ ኸኣ ናብ ሰብ ኣምጽኤን። ነቲ ህያው ነፍሲ ዘለዎ ዅሉ፡ እቲ ሰብ ከም ዘውጽኣሉ፡ ስሙ ንሱ ዀነ። ሰብ ድማ ንኹሉ እንስሳን ነዕዋፍ ሰማይን ንኣራዊት መሮርን ሰስሙ ሀቦ። ንሰብ ግና ንእኡ እትበቅዕ ደጋፊት ኣይተረኸበትን። እግዚኣብሄር ኣምላኽ ከኣ ነቲ ሰብኣይ ከቢድ ድቃስ ኣውደቐሉ፡ ደቀሰ ድማ። ካብ መሰንገሊኡ ኸኣ ሓንቲ ወሰደ፡ ኣብ ስፍራኣ ድማ ስጋ መልኣ።እግዚኣብሄር ኣምላኽ ድማ ነታ ኻብ ሰብኣይ ዝወሰዳ መሰንገለ፡ ሰበይቲ ገይሩ፡ ሰርሓ እሞ ናብቲ ሰብኣይ ኣምጽኣ። እቲ ሰብኣይ ከኣ፥ እዚኣ ዓጽሚ ኻብ ኣዕጽምተይ፡ ስጋ ኸኣ ካብ ስጋይ እያ፡ ካብ ሰብኣይ ተወሲዳ እያ እሞ፡ ሰበይቲ ትብሀል፡ በለ። ስለዚ ሰብኣይ ኣቦኡን ኣዲኡን ይሓድግ፡ ምስ ሰበይቱ ኸኣ ይጠብቕ። ሓደ ስጋ ድማ ይዀኑ። እቲ ሰብኣይን ሰበይቱን ድማ ኽልቲኦም ጥራዮም ነበሩ፡ ኣይሓንኩን ከኣ ነበሩ።'' (ዘፍጥረት2፡7-25)
''ኣምላኽ ከኣ ባረኾም። ኣምላኽ ድማ፡ ፍረዩን ተባዝሑን ንምድሪ ኸኣ ምልእዋን ምለኽዋን፡ ንዓሳ ባሕርን ነዕዋፍ ስማይን ኣብ ምድሪ ለመም ንዝብል ኩሉ እንስሳን ከኣ ግዝኡ፡ በሎም ንዅሉ ኣራዊት ምድርን ንኹለን ኣዕዋፍ ሰማይን ህያው ነፍሲ ንዘለዎ ኣብ ምድሪ ለመም ንዚብል ኵሉ ኸኣ ኵሉ ለምለም ሳዕሪ ንምግቦም ሂበዮም አሎኹ፡ በለ። ከምኡ ድማ ዀነ። ኣምላኽ ከኣ ዝገበሮ ዘበለ ዅሉ ረኣየ፡ እንሆ፡ ብዙሕ ጽቡቕ ኰነ። ምሸት ኰነ ብጊሓትውን ኰነ፡ ሳድሰይቲ መዓልቲ።'' (ዘፍጥረት1፡28-31)
''ከምኡ ሰማይን ምድርን ኵሉ ሰራዊቶምን ተፈጸሙ። ኣምላኽ ከኣ ነቲ ዝገበሮ ግብሩ በታ ሳብዐይቲ መዓልቲ ፈጸሞ፡ ብሳብዓይቲ መዓልቲ ድማ ኻብቲ ዝገበሮ ዅሉ ግብሩ ዐረፈ።ኣምላኽ ከኣ ኻብቲ ዝፈጠሮን ዝገበሮን ኵሉ ግብሩ ብእኣ ስለ ዝዐረፈ፡ ነታ ሳብዐይቲ መዓልቲ ባረኻን ቀደሳን።'' (ዘፍጥረት 2፡1-3)
ዘፍጥረት ምዕራፍ ሓደን ክልተን
Tools
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
Radio Erena: 29 March 2016
መንግስቲ ፊላንድ ኣብ ምዕባይ ዓቕሚ መማህራ ኤርትራ ዘተኮረ ስልጠና ብዝሰፍሐ መልክዑ ክቕጽሎ ምዃና ገሊጻ።
እዚ ዝተገልጸ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብታ ሃገር ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ምትሕግጋዝ ኤርትራን ፊንላንድ’ዩ።
ኣብቲ ዋዕላ ዝተረኽበ ሚኒስተር ትምህርቲ ኤርትራ ኣቶ ሰመረ ርእሶም፣ ብሓገዝ መንግስቲ ፊንላንድ ኣብዚ 18 ኣዋርሕ ዝተዋህበ ስልጠና ውጽኢታዊ ምንባሩ ብምጥቃስ፣ ፊንላንድ ንእትገብሮ ዘላ ሓገዝ ኣመስጊኑ።
እቲ ሚኒስተር፣ መንግስቲ ፊንላንድ ብሕጂ ከተግብሮ መዲቡ ብዛዕባ ዘሎ ሞያዊ ስልጠናታትን ካልእ ሓገዝ ብዝምልከት ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር’ውን ተዘራሩቡ።
መንግስቲ ፊንላንድ ነቲ ኣብ ኤርትራ ኣብ ትምህርቲ ዘተኮረ ስልጣና ብመንገዲ ዘይመንግስታዊ ማሕበር ፊን ቸርችር ኤድ’ዩ ዘካይዶ ዘሎ።
ነዚ ኣብ ኤርትራ ዘካይዶ ዘሎ ስልጠና መማህራን ናይ ልዕሊ 3 ሚልዮን ኤውሮ ባጀት ከምዝሰልዓሉ’ውን ይፍልለጥ።
ኤርትራ፣ ንዘጋጥማ ዘሎ ዋሕዲ ብቑዑቕ ዓቕሚ መማህራን ንምምላእ መብዛሕቶም ካብ ህንዲ ዝርከብዎም ኣስታት 2 ሽሕ ናይ ወጻኢ ሃገራት መማህራን ቆጺራ ምህላዋ ጸብጻባት ትምህርቲ የመልክት።
መንግስቲ ኤርትራ ብሃገር ደረጃ ብዝኽተሎ ዘሎ ንውትህድርናን ትምህርትን ዝሓናፈጸ ፖሊሲ፣ ንስርዓተ ምምሃርን ምስትምሃርን ኤርትራ ከዳኽሞ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ናብ ስደት ናይ ዝወሓዙ መማህራን ብዝሒ’ውን ንብቕዓትን ዓይነትን ትምህርቲ ኤርትራ ሃስዩዎ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ገሊኡ ክፋላት ሃገርና ክሳብ ኣብያተ ትምህርቲ ንኣዋርሕ ምስንኻልን ምዕጻውን ኣብጺሑ’ዩ።
=======================


text:
መልእኽቲ ን’ግ.ሃ.ድ.ኤ’ን ን’ተ.ሓ.ኤ ሶባ’ን ክልተ ውድባት
ብገብሪሂይወት (ኣቡዓሸራ)
ዝኽበርኩም ኩቡራት ኣቦወንበራት ናይ ክልቲኡ ውድባት ኩቡር ተጋ/ዶክ/ በየነ ኪዳነን ኩቡር ተጋ/ ወልደስዩስ ዓማር ብቐዳምነት ዝላዓለ ክብሪ ዝሓዘለ ሃገራዊ ሰላምታ ይብጻሕኩም። ብምቕጻል ንውልቀ መላኺ ዲክታይተራዊ ስርዓት ኤርትራ ንምውዳቕ ኣብ ማዓልታዊ ጥምጥምኩም ዓወት እና ተመነኹ ኣብ ጥዕናኹም ሙሉእ ዘይ ግጉዱል ሕሉው ኮይኑ ኣብ ናይ ሩኡይ መገዲ ተስፋ ፕላናት ንኽትህሉዉ ተስፋ ኣይ ሓክክኽን።
ዝኸበርኩም ብጾት
ሎሚ ኣብ ናይ ክልቲኡ ውድባት ኣተኲረ መልእኽቲ ከማሓላልፍ ዘገደደኒ ክልተ ዓበይቲ ረቛሒታት ኣሎ ምስ ስምረት ተኣሳሰረ ክኾውን’ዩ፡ ሎሚ ግዳይ ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ከመይ ኣዝዩ ሓደጋ ከም ዘሎ ኣነ ንዓኻትኩም ክገልጸልኩም ድፍርት ከይ የስማዕ ካባይ ንላዕሊ እስኻትኩም ስለ እትፈልጡ ከም መራሕቲ ናይ ክልቲኡ ውድባት ድማ ብቐረባ ትካታተልዎ ስለ ዘለኹም ምጥቓሱ ኣድላይነት የብሉን፡ እቲ ኣድላይን ተደላይን መፍትሒኡ እንታዩ ኣብ ዝብል ሓልየትን ርህራሄን ተደመሮ ተኻላኺልካ ዓወትካ ምጭባጥ ኣብ ትሕቲ ዝብል ታሓላቕነት ዝመል’ኦ መልእኽተይ ብ’ኣቶኩሮ ተገንዚብኩም ናብ ተበጉሶ ክትጋዓዙ የማሕጽን።
ካብተን ክልተ ዓበይቲ ረቓሒታት ዝበልኩወን በታ ቀዳመይትን ሓቅን ክጂምር እየ
ምእንቲ ብሩህ ዋድሕ ክኸውን እዚ ክልተ ውድባት ብዓይነተን ክራኣያ ከለዋ ሃገራዊ ቅርጻ መልኩዔን መለለዬን እዩ ብብፕሮግራማት መደብ ዕዮኤን ጠሊቑ ንዝተዓዘበን ዝተኻታተለን ግደፍዶ ብቓላት ፍልልይ ክህልውንሲ ብናይ ፊደል ኣሳዃኹዓ እውን ፍልልይ የብለንን ናይ ብሓቂ ሃገራዊ ዝኽዕነ መደብ ዕዮ ፕሮግራማት ኣለወን ናይ ክልቴኤን ውድባት ብፕሮግራማተን ብሓንሳብ ኣኪብካን መሚኻን ነፊኻን ቅርሕንቲ ጥራሕ ኢኻ ትብቁጽ እምበር ካልእ ተውጻኣለን የብልካን።
ንቑኑዕ ዕላማን መትከልን ብቅርሕንቲ ተዓብሊሉ ንድሕነት ሃገርን ህዝብን ኣብቲ ዝድለን ዝጥለብን ኣድማዒ ዝኾነ ስሪሒት ዛጊት ኣይተራእየን፥ እሞ ኸድ’ኣ ከምዚ ኢልካኸ ስጋብ ምዓስ እዩ!!! ቅርሕንቲ ንውልቀ መላኺ ዲክታይተር ስርዓት ኤርትራ ክቕዩሮ ከምዘይ ይኽእል እዞም ናይ ክልተ ውድብ ኣቦዎንበራት ትስሕትዎ ዝብል ህዝቢ እምንቶ የቡሉን፡ እሞኸድ’ኣ ኣበዩ ዘሎ እቲ ጸገም? ብወገነይ ዝብሎ ዝነበረ ፍልልያት ረሲዕካ ምእንቲ ድሕነት ሃገርን ህዝብን ልዕሊ ኹሉ ዝለካ ሕድገት ምሕድግ ዋጉ’ኡ ኣቓላጣፊ ዓወት ምኻኑ ግደፍዶ ብደረጃኹም ብደረጃይ ከማን ይራኣየንዩ።
ዝኸበርካ ኩቡር ኣቦዎምበር ተ.ሓ.ኤ ሶባ ወልዴሱስ ዓማር
ዝኸበርካ ክቡር ኣቦዎምበር ግ.ሃ.ድ ኤ ዶክ/ በየነ ኪዳነ
ብመሪሕ ግደ ናትኹም ኣብ ናታትኩም ተርም ነዚ ዓብን ሃገራውን ዝኾነ መልክዕ ዘለዎ ውድባት ናብ ሓደ ውድብ ከተምጽእዎ ናይ ብልጫ ታሪኽ ክትወርሱ መድረኽ ድሕነት ሃገርን ድሕነት ህዝብን ይጠልበኩም ኣሎ። እቲ ጉዳይ ምስ እዚኦም እቲኦም እና ተባሃሃልካ ንህዝብናን ሃግርናን ከም መፍትሒ ጾሎት፥ ሰላት ኮይኑ ራህዋን ሰላምን ከምጽእ ኣይ ክእልን ኢዩ።ምዚኦም እቲኦም እና ተባሃሃልካ መፍትሒ ዘምጽእ እንተ ዝኾውን ነይሩ ምስ ዚኦም እቲኦም እና ተባሃሃልካ ውሑድ ዘበናት ኣይ ሓለፈን ነዚ ተሪፉና ዘሎ ዘበናትከ ብኸም’ኡ ዲና ኽንሓልፎ!!!! ኣይ ፋልኩምን ኑዑ ብሓንሳብ ኮፍ ኢልኩም ተማያይጥኩም ናብ ሓደ ዘምጽእ ፕላን ኣውጺእኩም ንእዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ፈለግ ዲሞክራሲያዊ ጽላልኩም ክዕቖብ ታሪኽ ክትወርሱ ዝሓሸ’ዩ።
ን’ኤርትራና ኣብ ናይ ዕርበት ትልኽ ትንፋሳ ንምድሕና ሎሚ ዘይ ተጓየኹምላ ኣቦ ወንበርነትኩም ግዚዩኡ ምስ ሓለፈ ክትጓየዩላ ኣይ ትኽእሉን ኢኹም ክሉ ግዜ ስልጣን ኣቦ ወንበርነት ኣብ ግዚ’ኡ ኣውንታዊ ታሪኽ ከመዝግብ ንዘለዎ ባይታ ተጠቒሙ ንቕኑዕን ኣዓዋትን መንገዲ ዓወት ዘቃላጥፍ ክውስን ስልጣኑ ክጥቀም ናይ ግድን እዩ። ጹዑቕ ኣኼባታት ነቶም ኣብ ለውጢ ካብ ቀደሞም ዝ’ኣመኑ በቢ ወገንጉም ንሉሉያትን ውሱናትን ዓቐን ካብ ምእካብ ሰጊርኩም ኲነዚ ዝጥመት ሙሉእ ሃገርን ህዝብን ኣብ ትሕቲ ሓደ ዓቢ ውድብ ኣጽሊሉልኩም ኣኼባታት ክትመርሑ ዝሕግዝ ሓድነት ናይዚ ክልተ ሃገራዊ መልክዕ ዝሓዘ ውድባትኩም ጥራሕ እዩ።
ሓድነት ናይ ክልቲኡ ውድባት ምስ ተራጋገጸ ኽኣ ምስተን ካሎኦት ውድባት ዋላውን ብሃገራዊ መልክዕን ፕሮግራማት ፍልልይ ይ’ሃልወና እምበር በቲ ዘራኽበና ኣጋባብ ምስኤን እውን ተዋሃሂድና ምስራሕ ካልእ መተካእታ ኣማራጺ የብሉን መሰረታት ናይ ክልቲኡ ውድባት ማለት ናይ ግ.ሃ.ድ.ኤን ናይ ተ.ሓ.ኤ ሶባ ነዚ ዘቕርቦ ዘለኹ ሓሳብ ንመሪሕነታትና ጥራሕ ከየሰከምና ንሕናውን ክንደፍ’ኣሉ ዘለና ጉዳይ’ዩ ናይ ብሓቂ ነዚ ዲክታይተር ውልቀ መላኺ ስርዓት ኤርትራ ኣልጊስና ስልጣን ንህዝቢ ክነረክብ እንተዄና እንኮ ምርጫና ቅርሕንቲ ወጊድና ሓድነትና ጥራሕ እዩ
ትምክሕትን ቅርሕንትን ይትረፍ
ቦኮንቱ ጻማኹ ኬና ከይንተርፍ
እስትራተጂ ይኹን ጽረ ህግደፍ
ዓወት ህዝብና ምእንቲ ክቃላጠፍ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2368


text:
ኣብ ወተሃደራዊ መዓስከር ታዕሊም ሳዋ ዝወሃብ ኣገልግሎት ትምህርቲ፡ ንተመሃሮን መምሃራንን ኣብ ቀጻሊ ቀይዲ ኣጽኒሕካ ብመንገዲ ደረት ኣልቦ ጉልበታዊ ስራሕን ባርነታዊ ኣተሓሕዛን ኣብ ልዕሊኦም ኩሉዓይነታዊ ምዝመዛ ኽውን ንምግባር ዝዓለመ ኾይኑ ይቕጽል ከምዘሎ ሓለዋ ሰብኣዊ መሰላት ብ9 ነሓሰ ዝዘርገሖ ዝርዝራዊ ጸብጻብ ኣቃሊዑ።
እቲ “የባርዩና’በር ይምህሩና የለዉን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ተዳልዩ ደረት ኣልቦ ዕስክርና ብኸመይ ንመሰላትን ርኽበት ትምህርቲን መናእሰያት ኤርትራ ዓንቂጹ ኸምዘሎ ንምቅላዕ ኣብ 84 ገጻት ሰፊሩ ዝተዘርግሐ ጸብጻብ ትካል ሓለዋ ሰብኣዊ መሰላት ፥ መንግስቲ ኤርትራ ክሳዕ እዚ ግዜ’ዚ ትሕቲ ዕድመ ዝርከብዎም ተመሃሮ ካብ መንጎን ኣብ ምዝዛምን ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህቶም ናብ ወተሃደራዊ ስልጠና የፈናቕሎም ኸምዘሎ ኣስሚሩሉ ኣሎ። ብዘይካ’ዚ መምሃራን ካልኣይ ደረጃ ናብ’ተን ትካላት ትምህርቲ ተደኲንለን እዩ ዝበሃለለን ወተሃደራውያን መዓስከራት ኣገዲድካ ብምጽንባር ብብቕዓትን ሞያውነትን ዘይተዋሕሰ ትምህርቲ ኽህቡን ካብ ሞያኦም ወጻኢ ኣብ ዝኾኑ ጉልበታዊ ኣገልግሎታት ኽሳተፉን ይድፍኡ ምህላዎም እቲ ጸብጻብ የረድእ።
ኸምዚ ዝበለ ኣካይዳ ድማ ንቚመና ትካላት ትምህርቲን፡ እተን ትካላት ዝህብኦም ኣገልግሎታትን ናብ ዝተሓተ ብርኪ ኽወርድን ንሓያሎ መንእሰያት ተስፋ ኣቚሪጹ ካብ ሃገር ኽርሕቊን ይገብር ምህላዉ ትካል ሓለዋ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ’ዚ እዋናዊ ጸብጻቡ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያ’ተ ትምህርቲ ማእከል ዒላማ ናይ’ቲ ጉጅለ ህግደፍ ህዝቢ ንምቕያድ ዝኽተሎ ኸይዲ ኾይነን ምህላወን ዝጠቐሰት ላዕለወይቲ ኣባል መጽናዕቲ ኣብ ትካል ሓለዋ ሰብኣዊ መሰላት ለተንሽያ ባድር፡ ምስ ኢትዮጵያ ዝጸንሐ ዘይምርድዳእ ኣብ ዝዘልቐሉ ዘሎ እዋን መሰላትን ናጽነታትን ኤርትራውያን መናእሰያት ንቡር ኽረክብ ዝግባእ ምንባሩ ኣዘኻኺራ።
ትካል ሓለዋ ሰብኣዊ መሰላት በቲ ወተሃደራዊ ምሕደራ ዝዓብለሎ ትምህርታዊ ስርዓት ዝሓለፉ ኣብ’ዚ እዋን እዚ ኣብ ስደት ንዝርከቡ ዜጋታት ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ኤርትራ ምስ ዘሎ ሽግር ቅርበት ንዘለዎ ክኢላታት ተወኪሱ ሰኒድዎ ዘሎ እዋናዊ ጸብጻብ ፥ ጉጅለ ህግደፍ ማእከሎት ትካላት ትምህርቲ ከም ቀንዲ መናሃርያ ናይ’ቲ ኣብ ልዕሊ መንእሰያትን ተመሃሮን ኽጸንዕ ዝደልዮ ባርነት ንምውሓስ ይጥቀመለን ምህላዉ፥ ተመሃሮ ድሕሪ ናይ 11 ክፍሊ ትምህርቶም ናብ ሳዋ ወሪዶም ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ሓለዋ ኽመሃሩን ዘይተዳለዉሉ መልቀቒ ፈተና ኽወስዱን ኸምዝግደዱ፥ ሓያለ ተመሃሮ ናብ’ቲ መዓስከር ኸይውሰዱ ቅድሚ ናብ 11 ክፍሊ ምብጻሖም ብተደጋጋሚ ኽተርፉ ኸምዝመርጹ፥ ተመሃሮ ድሕሪ መልቀቒ ፈተና ዘምጽእዎ ነጥቢ ብዊንታ ኻድረታት ስርዓተ-ትምህርቲ ህግደፍ ናብ ዘይመረጽዎም ዓውድታት ትምህርቲ ኽጽንበሩ ኸምዝንገሮም፥ መምሃራን ብዘይክብረትን ኣብ ዘየድምዕሉ ዓይነት ትምህርቲን- ኣብ ዝተነግሮም ዓውዲ ኽነጥፉ ኸምዝድፍኡ፥ ተመሃሮን መምሃራንን ዘይፈላለ ወተሃደራዊ መቕጻዕቲ ኸምዝበጽሖምን ካልእን ዝብሉ ሓቅታት ኣብሪሁ ኣሎ።
ትካላውነትን መንግስትነትን ቐቲሉ ዝርከብ ጉጅለ ህግደፍ ካብ እዋን ናጽነት ጀሚሩ ጌጋን ኽፋእን ኸለልዩ ዘይእግሞም መናእሰያት ኣብ ምህዳንን ኣብ ግሉል ቦታ ኣኺብካ ምእዙዛት ንምግባርን፡ ዝከኣሎ ሓይሊን ግዜን ኣብ ምውፋር ከምዝርከብ ይፍለጥ። ኣብ ቀዳሞት ኣዋርሕ ናጽነት ፡ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ናይ ሽዑ መንእሰያት ካብ ኹለን ዓበይቲ ከተማታት ሃገር ተለቒሞም ናብ ግሉላት ከባቢታትን ደሴታትን ሃገርና ተወሲዶም ህግደፍ ዝመርጾ ስርዓተ-ባህሪ ኽስዕቡ ተፈቲኑ እዩ። ድሒሩ’ውን ፡ ካብ 1994 ዛጊት ንተመሳስሊ ዕላማ ባርነት ህዝብን ሃገርን ሓያሎ መዓስከራት ተቐጺረን ዕድልን ህይወትን ዓሰርተታት ኣሽሓት ኣብ ምጽልማት ይርከባ።
ጉጅለ ህግደፍ መዓከር ሳዋ ስለዝደኮንኩን ሃገራዊ ኣገልግሎትን ስለዝኣወጅኩን ሃገር ኣድሒነ ኢሉ ዝንየተሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ ህዝቢ ኤርትራ ብጻውዒትን ሓልዮትን ሓደ ጸቢብ ጉጅለ ጥራይ ፍቕሪን ድሕነትን ሃገሩ ዝስወጦ ህዝቢ ከምዝኾነ ጌርካ ንምስትንዓቚ እዩ። እቲ ሓቂ ግዳ ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነት ፡ ድሒሩ ድማ ንድሕነትን ንልምዓትን ሃገሩ ባዕሉ ነቒሉ ባዕሉ ዝጽበ ዘሎ መራሒ ባዕሉ ዝኾነ ህዝቢ ምዃኑ እዩ።


text:
ታሕሳስ 18፡ 2005 ቅሉዕ መደብ ሕቶን መልስን ምስ ፕረዘደንት ህግደፍ ነበር ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ሃይሉ
ታሕሳስ 18፡ 2005
ቅሉዕ መደብ ሕቶን መልስን
ምስ ፕረዘደንት ህግደፍ ነበር
ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ሃይሉ
1ይ ክፋል (ፈጠራ)
ብክ ኢላታት ሕግን፡ ካብ ነብሲ ወከፍ ኣውራጃ ህዝቢ ብዝሓረዮም ዓበይቲ ዓድን ወራዙትን ዝቖመ ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብተለቪዝዮን ኣብ ዝተመሓላለፈ ቅሉዕ መደብ ሕቶን መልስን፡ ንኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ሃይሉ ዝቀረበሉ ሕቶታትን ዝሃቦ መልስን እንሆ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለ ኣገባብን ስርዓትን ወግዕን፡ ምሉእ ሽምካ፡ ዝተወለድካሉ ዕለትን ዓድኻን ክትነግረና ፍቓደኛ ዲኻ?
ኢሳያስ፡ እወ። ሽመይ ኢሳያስ እብሃል። ኣብ 1945 ተወሊደ። ዓደይ ድማ ጸሎት ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ህዝባዊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ንሰራዊት ደርጊ ስዒሩ፡ ንምልእቲ ኤርትራ ካብ ዝተቖጻጸረሉ እዋን፡ ክንደይ ዓመት ኮይኑ ኣሎ?
ኢሳያስ፡ ዓሰርተው ኣርባዕተ ዓመትን ሸውዓተ ወርሕን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። ናብ ካልእ ቅድሚ ምስጋርና፡ ኣብዚ ንዓሰርተ ሓሙሽተ፡ ሓሙሽተ ወርሒ ጎደል ዓመታት ንግስነትካ ዘርኣየቶ ምዕባሌ ወይ ዕንወት ዶ ክትገልጸልና?
ኢሳያስ፡ ቅድም ቀዳድም፡ ኣነ ንጉስ ኣይነበርኩን። ካብ 1991 ክሳብ 1993፡ ፕረዚደንት ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ኢየ ኔረ። ካብ 1993 ክሳብ 1995 ድማ፡ ፕረዚደንት ኢየ ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ሞንጎ ፕረዚደንትን ንጉስን ዘሎ ፍልልይ ዶ ክትግለጸልና?
ኢሳያስ፡ ንጉስ ማለት፡ ድሌት ህዝቢ ብዘየገድስ፡ ክሳብ ዝመውት ኣብ ስልጣን ዝጸንሕ፡ ከም ድሌቱ ህዝቢ ዝገዝእ፡ ልዕሊ ሕጊ ከም ዝኾነ ዝኣምን መራሕ ሃገር ኢዩ። ፕረዚደንት ግን፡ ብህዝቢ ተመሪጹ፡ ቅውም ብዝእዝዞ መሰረት፡ ንዝተወሰነ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሕን ብድሌት ህዝቢ ዝቅየር ዝትካእ ማለት ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። ስለዚ፡ ንስኻ ብዝህቢ ዝተመረጽካሉ ዓመት ዶ ክትነግረና? እቲ ዝበልካዮ “ቅዋም” ከ ንክንደይ ዓመታት ኣብ ስልጣን ክትጸንሕ ኢዩ ዝእዝዝ?
ኢሳያስ፡ ኣብ 1993፡ ባይቶ ኤርትራ፡ ብ95% ድምጺ ፕረዚደንት ንክኸውን መሪጹኒ። ንክንደይ ዓመታት ክጸንሕ ዝብል ግን፡ ቅዋም ተዳልዩ ምስ ጸደቐ ዝውሰን ኢዩ ኔሩ። ቅዋም ድሕሪ ምምራጸይ፡ ክልተ ዓመት ክዳሎ ተጅሚሩ። ኣብ 1997 ድማ ተወዲ ኡ፡ ብባይቶ ጸዲቑ። ብሰንኪ ወያኔ ግን፡ ኣብ ግብሪ ኣይወዓለን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለምንታይ እባ፡ ቅዋም፡ ኣብ 1991፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሓይሉ ናጽነቱ ምስ ኣረጋገጸ ክዳሎ ዘይተደልየ? ክሳብ 1993 ተዳልዩ ክውዳእ፡ ብድሕር'ዚ፡ ልክዕ ምስ ምዝዛም ረፈረንደም ኣብ ግብሪ ክውዕል ኣይክእልን ድዩ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ሎሚ ንድሕሪት ተመሊስካ ክትርእዮ ከለኻ፡ ከምኡ ይመስል ይኸውን። ሽዑ ግን፡ ምስቲ መድረኽ፡ ቅኑዕ ስጉምቲ ኢዩ ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ ካብ ሕጂ ንድሓር ክትምልስ ከለኻ፡ ናይ ውልቅኻ፡ “ኣነ” እንዳበልካ ክትምልስ ይግባእ። ብሳልሳይ ኣካል፡ ወይ ብካልኣይ ኣካል ጌርካ ዝምለሰሉ ግዜ ተሰጊሩ ኢዩ። ስለዚ፡ ነዚ ዝሓለፈ ሕቶ፡ እንደገና፡ መልሶ።
ኢሳያስ፡ እሺ። ሎሚ ክርእዮ ከለኹ፡ ከምዚ ትብሉ ዎ ፡ ኣብ 1991 ንድፊ ቅዋም ክጅምር ጸገም ኣይነበረን ይመስል ይኸውን። እንተኾነ፡ ሽዑ መድረኽ ዝጠልቦ ኣይነበረን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ንስኻ ብዝሃብካዮ መምርሒን ዘመሓላለፍካዮ ውሳኔን፡ ቅድሚ ናጽነት፡ ኣብ ግዜ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝተፈጸሙ ጉድለታትን ጌጋታትን፡ ብድብዱቡ ኢዩ ተዓጽዩ። ነቲ ብረታዊ ተጋድሎ ዝጅመረ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብዝምልከት ግን፡ ካብ ስልጣን ብማዕበል ህዝቢ ክሳብ ዝወረድካሉ ግዜ፡ ነባሪ ሓጥያት ገይርካዮ። ስለምንታይ?
ኢሳያስ፡ በተሓሳስባይ፡ ተሓኤ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ኢዮም ኔሮም። ኣብ ህዝባዊ ግንባር ግን፡ ብቐንዱ፡ ዝተፈጸሙ ጉድለታት ኣይነበሩን። በቲ ሓደ ወገን ድማ፡ ኣብ ሕሉፍ ሓሸውየ ክትብል ካብ ምንባር፡ ንቅድሚት ምስጓም ስለዝበልጽ ኢየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ፡ መልስኻ ተመዝጊቡ ኣሎ። ናብ'ቲ ኣብ ዘበንካ ኣብ ኤርትራ ዝተራእየ ምዕባሌ ወይ ዕንወት ኤርትራ ንመለስ።
ኢሳያስ፡ ጽርግያ ባጽዕ ኣስመራ፡ ኣብ ሓደ ኪሎሜትር ሚእቲ ሽሕ ቕርሺ እናፍሰስና ኣግፊሕናዮ። ጽርግያ ከረን ተሰነይ ኣማኢት መላይን ቅርሺ ኣፍሲስና፡ ብዘበናዊ ኣገባብ ሰሪሕናዮ። ብተመሳሳሊ፡ ጽርግያ ባጽዕ ዓሰብ፡ ዘይተኣደነ መላይን ኣፍሲስና ክንሰርሖ ጸኒሕና። ጽርግያ ጋሕተላይ ሽዕብ ኣፍዓበት፡ ብተመሳሳሊ ብዘደንቕ ውሕልነት ተሰሪሑ። ጎደናታት ኣስመራ ድማ፡ ከምኡ። ብዝያዳ ግን፡ ኣብያተ ሕክምናን,,,
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ በብነጥቡ ክንሕዞ ስለዝደለና፡ ይቕሬታ ክንኮልፈካ። ነዚ ጽርግያታት ዝሰርሓ ኩባንያታት ኣሽማተን ዶ ክትነግረና? እቲ ኩንትራት ከ ብከመይ ይወሃበን ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ከምዝርድኣኒ፡ ሚኒስትሪ ህንጻ ስርሓት ጽርግያ ብዘውጽኦ ኣገባብ ኩንትራት ዝተዋህበን ኩባንያታት ኢየን። ኣሽማተን ግን፡ ክዝክረን ኣይከኣልኩን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ኣብዚ ኣዳርሽ፡ ሚኒስተር ህንጻ ነበር ኣቶ ኣብርሃ ኣስፍሃ ስለዘሎ፡ መብርሂ ካብ ኣታቶም ክንሓትት። ኣቶ ኣብርሃ ኣስፍሃ፡ ከተብርሃልና፡ ፍቓደኛ ዲካ?
ኣብርሃ ኣስፍሃ፡ እዚ ጉዳይ'ዚ፡ ባዕሉ ፕረዚደንት ነበር፡ ንሕና ከይፈለጥና ይውሰኖ ስለዝነበረ፡ እቲመደብን ንዕኡ ዝሰርሓ ኩባንያታትን ኣብ ሓደ ደብዳቤ ኢዩ ዝመጸና። ሚኒስትሪ ህንጻ ዘውጽኦ ኣገባብ ኮነ ዝፈልጦ ጉዳይ ፈጺሙ የለን። ንኣቶ ኢሳያስ ከዘኻክሮ ግን፡ እተን ዝሰርሖኦ ኩባንያታት ኩለን፡ ናይ ህግደፍ ኢየን። ተቖጻጻሪ ንባዕሉ፡ ትካል ህግደፍ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሂ ኣቶ ኢሳያስ? ትብሎ ዶ ኣለካ?
ኢሳያስ፡ ኣቶ ኣብርሃ ኣስፍሃ ዝብሎ ዘሎ ኣይርድኣንን ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ተወሳኺ መዘኻከሪ ክህበካ፡ ንኣቶ ሓጎስ ገብርሂወት ክንሓቶ። ኣቶ ሓጎስ ስለ ኣገባብን ወግዕን ሽምካን ዓድኻን ዶ ክትገልጸልና?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ሽመይ ሓጎስ ገብርሂወት ኢዩ። ዓደይ ድማ፡ ሰንዓፈ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንሰንዓፈ መዓስ መጺኻ?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ኣብ ሰንዓፈ ተወሊደ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ 10 ዓመትካ ካብ ትግራይ ከም ዝመጻኻ ኢዩ ዝንገር። እዚ ኣበሃህላ ሓሶት ኢዩ ማለት ድዩ?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ማለት፡ ኣነ ወላ ሽዑ ይምጻእ፡ ኣደይ ግን፡ ኣብ ሰንዓፈ ኢያ ኔራ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ድሓን ሕራይ። ሓደ ኣብ ኣስመራ ወይ ቃሩራ ዝተወልደ ኤርትራዊ፡ ኣቡኡ ኣብ ትግራይ ስለዝነበረ፡ እቲ ቖልዓ ኣብ ዓሰርተ ዓመቱ ናብ ኣቡኡ ምስ ከደ፡ ኣብ ትግራይ ተወሊደ እንተበለ፡ ቅኑዕ ድዩ?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ኣብ ኤርትራ ምውላድን፡ ኣብ ትግራይ ምውላድን ፍልልይ ዘለዎ ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ኣዴካ ኣብ ሰንዓፈ እንታይ ይሰርሓ ኔረን?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ናይ ኣደይ ጉዳይ ንዓይ ብምንታይ ይትንክፈኒ?
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብምንታይ ይትንክፈካዶ? ካብ መን ኣቦን ኣደን፡ ኣበይ ተወሊድካ፡ ኣይትንክፈካን። ስራሕ ወላዲካ፡ ኣይትንክፈካን። እቲ ዝትንክፈካ እንታይ ኢዩ? በዓልቲ ቤትካ ከ ምስ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብምንታይ ትራኸብ?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ካብ ተደልየ፡ ኣደይ ስዋ ኢያ ትሸይጥ ኔራ። በዓልቲ ቤተይ ድማ፡ ምስ ሰይቲ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ናይ ቀራባ ኣዝማድ ኢየን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ኣብ ከባቢ እንዳ ስዋ ምዕባይን፡ እንዳ ስዋ ኣብ ዘይብሉ እሩም ከባቢ ምዕባይን" ምስ ኣቦን ብዘይ ኣቦን ምዕባይ" ነቲ ዝዓቢ ቖልዓን ናይ ጽባሕ ጠባዩን ኣተሓሳስባኡን ፍልልይ ኣለ ዎ ዶ ትብል የብሉን?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ እንድዒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። መዝጊብናዮ ኣለና መልስኻ። እዘን ጽርግያታት ዝሰርሓ ዝነበራ ኩባንያታት ናይ መን ኢየን? ነቲ ስራሕ ከ ብከመይ ኣገባብ ይወሃበን ኔሩ?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ እተን ኩባንያታት ናይ ህግደፍ ኢየን። ብትእዛዝ ፕረዚደንት ኣቶ ኢሳያስ ድማ ይወሃበን ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ፖሊስ፡ ኣብቲ መጽንሒ ቦታ ክጸንሕ ውሰዱ ዎ ። ኣቶ ኢሳያስ፡ ገለ ዶ መዘኻኸሪ ረኺብካ ሕጂ?
ኢሳያስ፡ እወ ዘኪረዮ። እተን ኩባንያታት ናይ ህግደፍ ኢየን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ካብ ሕጂ ንድሓር፡ ንእትፈልጦ ነገር ኣሉ ምባል፡ መዳከምን መወድኢ ግዜን ስለዝኾነ፡ ሸለል ዝብሃሎ ኣይኮነን። ክሒዱ ብጭብጢ ዝርታዕን፡ ባዕሉ ኣሚኑ ዝናሳሕን፡ ኣብ ዝወሃብ ፍርዲ ዓቢ ፍልልይ ስለዘለ ዎ ፡ ጉዳይካ ተጽብብን ተትርርን ባዕልካ ምዃንካ ፈሊጥካ ክትምልስ ነዘኻኽረካ። ናብ ሕቶና ክንምለስ። እዚ ኩሉ ንጽርግያታት ዝተኸፍለ ገንዘብ፡ ናይ መን ኢዩ?
ኢሳያስ፡ ናይ ኤርትራ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኤርትራ ማለት፡ ብእምንን ገረብን፡ ብሓመድን ማይን ዝተሰርሐት ውሱን ጂ ኦግራፊያዊ ዶባት ዘለዋ፡ ነገር ኢያ። ዝኾነ ነገር ኣይትውንን ኢያ። ኣብ ዝኾነ ሃገር፡ ላም ዋና ኣለዋ። ኣድጊ ዋና ኣለ ዎ ። ብዕራይ ዋና ኣለ ዎ ። ጤል ዋና ኣለዋ። ማኪና ዋና ኣለዋ። ገዛ ዋና ኣለ ዎ ። መሬት'ውን ዋና ኣለ ዎ ። ስለዚ፡ እዚ ገንዘብ ናይ መን ኢዩ?
ኢሳያስ፡ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ፍልልይ ዘለ ዎ ግን ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኤርትራ ናይ መን ዲያ? መን ድዩ ዝውንና ንኤርትራ? ኣብ ሞንጎ ዋናን ንብረትን ፍልልይ የልቦን? ኤርትራ ኢያ'ምበር ናይ ህዝቢ፡ ህዝቢ ናይ ኤርትራ ኣይኮነን። ኣብ ሞንጎ ሃገርን ህዝብን ዘሎ ፍልልይ ተገንዚብካ ክትምልስ ግቡእካ ኢዩ። ስለዚ፡ እዚ ንጽርግያታት ዝተኸፍለ ገንዘብ፡ መን የመሓድሮ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ መንግስቲ ኤርትራ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንመንከ ይኽፈል ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ነተን ዝሰርሓ ኩባንያታት
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መንግስቲ ኤርትራ፡ ብመን ዝቖመ ኢዩ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ብህግደፍ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እዘን ኩባንያታትከ ናይ መን ኔረን?
ኢሳያስ፡ ናይ ህግደፍ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ላዕለዋይ ሓላፊ ህግደፍ ከ መን ኢዩ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ኣነ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለዚ፡ እቲ ጽርግያታት ሰሪሕካ ዝተኣከበ ገንዘብ፡ ተኣኪቡ መሊሱ ናባኻኢዩ ዝምለስ ኔሩ። ክንደይ ኢካ ኢልካዮ?
ኢሳያስ፡ ልዕሊ ቢልዮን ቅርሺ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እዚ ገንዘብ'ዚ፡ ኣበይ ኣሎ ሕጂ?
ኢሳያስ፡ ኣቶ ሓጎስ ገብርሂወት ይፈልጥ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ኣቶ ሓጎስ ብግዜኡ ክሳብ ዝሕተተሉ፡ ንስኻ ትፈልጦ ነገር እንተሎ ክትነግረና ትሕተት ኣለኻ።
ኢሳያስ፡ ገለ ክፋሉ፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት ቀሲኖም ሰራዊት ክመርሑን ንሃገር ካብ ወራሪ ክከላኸሉላን ወርሓዊ ተወሳኺ ገንዘብ ይወሃቦም ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንሃገር ተኸላኪሎምላ ድዮም? ገለ ተባዓት ኣዘዝቲ፡ መምርሒካ ጥሒሶም ብዝወሰድ ዎ ውልቃዊ ተበግሶ ዝደሓነ ዓሰብን ዓዳዃላን እንተዘይኮይኑ፡ ካብ ህግደፍ ገንዘብ ተኸፊሉ ንሃገር ዝተኸላኸለ መራሒ ኣሎ ድዩ? ኣበይ ኣሎ እቲ ምክልኻል ሃገር ትብሎ?
ኢሳያስ፡ ወያኔ ኣስመራ ክኣትዉ ዘይምኽኣሎም፡ ምክልኻል ኢየ ዝብሎ ኣነ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሓቅካ። ምክልኻል ሃገር፡ ከም ምክልኻል ስልጣንካ ጌርካ ትርእዮ ስለ ዝነበርካ ድዩ? ንስኻ ካብ ስልጣን ክሳብ ዘይወረድካ፡ ሃገር ድሒና ማለትካ ድዩ? ድሓን ግን፡ ንሱ ይጽንሓልና ሕጂ። ባዕልኻ ክታምካ ዘስፈርካሉ ስምምዕ ኣልጅርስ፡ ሰራዊት ኤርትራ፡ 25 ኪሎሜትር ኣብ ውሽጢ ሃገሩ" ሰራዊት ኢትዮጵያ ግን፡ ኣብቲ ዶበይ ዝብሎ ክዓርድ ዝከኣለ ስለምንታይ ድዩ? ንስኻ፡ ንምኩራት ክኢላታት ኲናት ኣደስኪልካ፡ ምስ ዋርድያኻ ተስፋልደትን ወዲ ካሳን ኮይንካ፡ ኣብ ዝመራሕካዮ ኲናት ሰራዊት ኤርትራ ፈጺሙ ስለዝተሳዕረ ዶ ኣይኮነን? እቲ ኲናት፡ ብከመይ ድዩ ደው ኢሉ? ንስኻ ትመርሖ ዝነበርካ ሰራዊት ኤርትራ ድዩ ብሓይሊ ኣምበርኪኹ ወያኔ ክፍርሙ ዎ ኣገዲዱ ዎ ም? ዶ፡ ወያኔ ነቲ ዘሰሓሕብ ቦታት ኩሉ ሒዞምስ፡ ሲሶ መሬት ኤርትራ ብሓይሎም ምስ ተቖጻጸሩ ብዝበልኩምና ሕራይ ኢልካ ስምምዕ ስለዝፈረምካሎም? እዚ ኢዩ እቲ “ተዓዊትና” ኢልካ ህዝቢ ዘደናገርካሉ ዓወት?
ኢሳያስ፡ ኣብ ሓደ ኲናት ተደፊእካ ማለት ተሳዒርካ ማለት ኣይኮነን። ትርጉም ውግእ ከምኡ ኣይኮነን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣነን ንስኻን፡ ንኩናትን ውግእን፡ ብማዕረ ኢና ንፈልጦ። ዝያዳኻ ተዋጊአ ፡ ሕልፍኻ ውግእ መሪሐ። ከም ውጽኢት ድማ፡ ልዕሌኻኣመራርሓ ኲናት እፈልጥ። ክንዲ ዝኾነ፡ ብቕዓቶም ዝተረጋገጸ ክኢላታት ኲናት ብምድስካል፡ ይንፋዕ ይሕመቕ ፡ ሚኒስቴር ምክልኻል ስብሓት ኤፍሬም እናሃለወ፡ ተስፋልደት ዋርድያካን ኣብርሃ ካሳን ኣወሃሃድቲ ጌርካ ዝምራሕ ኲናት ውጽኢቱ፡ ዕረ ዝጥዕም ስዕረት ከም ዝኾነ እፈልጥ።
ስለዚ፡ ኣርእስቲ ከይነግፍሕ፡ ነቲ መሳርሕተይ ዘቕረቡልካ ሕቶ፡ መልክዑ ቀይረ ክሓተካ። ወያኔ ዶብና ጥሒሱ ሲሶ መሬት ኤርትራ ክቖጻጸር ከሎ፡ ኣዛዚ ግምባር ባድመ መን ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ፊሊጶስ ወልደሃይማኖት
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግምባር ዛላምበሳኸ?
ኢሳያስ፡ ገረዝጊሄር ዓንድማርያም - ውጩ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግምባር ዓዲ ዃላ?
ኢሳያስ፡ ዑመር ጠዊል
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግምባር ቡሬ ዓሰብ?
ኢሳያስ፡ ሃይለ ሳሙኤል - ቻይና
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ላዕለዋይ ኣዛዚ ኩሉ ግምባራት ከ?
ኢሳያስ፡ ሚኒስቴር ምክባኻል ስብሓት ኤፍሬም
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሓይሊ ኣየርን ሓይሊ ባሕርን፡ ኣብ ትሕቲ ስብሓት ኤፍሬም ድየን ኔረን?
ኢሳያስ፡ ኣይነበራን
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ትሕቲ መን ኔረን?
ኢሳያስ፡ ብቀጥታ ኣብ ትሕተይ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። ግምባር ባረንቱ ብምፍራሱ፡ መን ይሕተት?
ኢሳያስ፡ ፊሊጶስ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግምባር ዛላምበሳ ብምፍራሱ መን ይሕተት?
ኢሳያስ፡ ውጩ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግምባር ዓዲዃላ ብምድሓኑ መን ይሙጎስ?
ኢሳያስ፡ ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለምንታይ? በብሃህላኽ፡ ስዕረት ዋና ኣለዎ ። ዓወት ግን፡ ዋና ኣይብሉን? ዝተሳዕሩ ኣሽማቶም ሂብካ ተሓተቲ ኢዮም ካብ በልካ፡ ዝሰዓሩ ከ ኣሽማት የብሎምን?
ኢሳያስ፡ ነቲ ግምባር ዝመርሕ ዝነበረ፡ ዑመር ጠዊል ኢዩ። እንተኾነ፡ እቲ ንጸላኢ ዝሓምሸሸ ብርእሲ ምራኽ ዝምራሕ ክፍለ ሰራዊት ብትእዛዘይ ኢዩ ናብቲ ቦታ ከም ዝመጽእ ዝተገብረ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ርእሲ ምራኽ ግን፡ ትእዛዝካ ኣደናጉዩ ኣንፈት እቲ ኲናት እንተዘይቅይሮ፡ ካብ ዓዲ በጊዖ ከዝልቕ መምርሒ ኣመሓላልፊካ ከም ዝነበርካ ዓሰርተ መሰኻክር ዝፈረሙሉ ሰነድ ምሳና ኣሎ። ሓቂ ድዩ? ሓቂ እንተኾይኑ፡ ብውጽኢት እቲ ኲናት መን ኢዩ ተነኣዲ?
ኢሳያስ፡ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ባህልና፡ ንከምዚ ዓይነት ትዕቢት ከበግስ ዝኽእል ጉዳይት ኣይንደፍኣሉን ብምንባርና ዘንጊዐ'ምበር፡ ርእሲ ምራኽ ኣ ዎ ንታዊ ተራ ከም ዝተጻወተ ሓቂ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ድኣ፡ ኣይኮነን ኣብ ዓወታት ኲናት ተራ ዝነበሮ፡ እቲ መንነትና ዝኾነ ዓድናን ዓውድናን እንዲኻ ኣህሲስካዮ ኔርካ። እዚ ግን፡ ሱር መሰረቱ ተፋሒሩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብንጹር ንክፈልጦ ነብሱ ዝከ ኣለ መድረኽ ሕቶን መልስን ስለዘለዎ ፡ ንስገሮ።
ሰራዊት ኤርትራ ነቲ ሓደ ካብ መበገሲ ሓርነታዊ ኲናት ሰላሳ ዓመታት ዝኾነ ወደብ ዓሰብ፡በ ወያኔ ከም ድሌቱ ክገብሮ ገዲፉ፡ ሓለዋኻን መንግስትኻን ክኸውን ናብ ከበሳ ክመጽእ መምርሒ ኣመሓላልፊካ ዶ ኣየመሓላልፍካን?
ኢሳያስ፡ ሓለዋይ ክከውን ኣይነበረን'ምበር፡ እወ ኣመሓላፈ ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዓሰብ ንወያኔ ክትገድፈሎም ሓሲብካ ኔርካ? ድሓር ድኣ ከመይ ኮነ?
ኢሳያስ፡ እቶም ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ኣዘዝትን ሰራዊትን፡ ኤርትራዊ ኒሕን ሓቦን ተዓጢjም፡ መዳፍዕን ታንክታትን ዘይብሎም ንጸላኢ ኣብ ጎላጉል ሓምሺሾሞ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። በዚ ዓወት'ዚ፡ መን ይሙገስ? ንስኻኸ በቲ መምርሒካ እሕተት ኢየ ዶ ትብል ኣይትብልን?
ኢሳያስ፡ ከም ዝሰማዕኩ ዎ ፡ ቻይና ከም ኣዛዚ ግምባር መጠን፡ ዑስማን ሳልሕ ድማ፡ ከም ኣዛዚ ክፍለሰራዊት መጠን ዝተጻወቱዎ ተራ ዕዙዝ ኢዩ። እቲ ዓወት ግን፡ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንምንታይ ኢኻ ሰብ ክትንእድ ትፈርሕ? ሰብ ከም ድሌትካ ክትጸርፍ፡ ክትዘልፍ ከለኻ ዘይሰምዐ ኤርትራዊ የልቦን። ሰላዪ፡ ተሰዓሪ፡ ተምበርካኺ፡ ትሕተ ሃገራዊ፡ ከዳዕ፡ ወገናዊ፡ ዝብል ጸርፍታት ክትደጋግሞ ዘይሰምዐ ኢርትራዊ የለን። ክትንእድ ግን፡ ኣይተሰማዕካን። እንታይ ኢዩ ጸገምካ?
ኢሳያስ፡ ባህልና ኣይኮነን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሰብ ክደርፈልካ፡ ንስኻ ትቖጻጸሮ መራኸቢ ብዙሓን ክንእዳካ፡ ቅኑዕ መራሒና ክብላኻ፡ ስምካ ከዕብያ ከለዋ ግን፡ “ኣይባህልናን ኢዩ፡ ግደፉ ” ኣይበልካን። ሓቀይዶ?
ኢሳያስ፡ ኣነ ጋዜጣ ኣምቢበ፡ ሪድዮ ሰሚዐ ኣይፈልጥን ኢየ። ባዕሎም ዝበሉ ዎ እንተዘይኮይኑ፡ ኣነ ዝፈልጦ ኣይኮነን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ባዕልካ ግን፡ ሰላዪ፡ ተሰዓሪ፡ ተምበርካኺ፡ ትብል ኔርካ። እቲ ዝበልካዮ'ሞ፡ ሓቅነቱ ብዘየገድስ፡ ከም ክዉን ንውሰዶ። “ኣምበሳ፡ ተባዕ፡ ቅኑዕ፡ በዓል መትከል” ክትብል ከ ንምንታይ ዘይትክእል? ንዓኻ ክትወስዶ ስለዝደለኻን፡ ኣብ ኤርትራ ብዘይካካ ዝና ረኺቡ ስሙ ክገንን ትደልዮ ሰብ ስለዘይነበረ ድዩ? ኣብ ካልእ ኬድና ኣርእስቲ ከይነግፍሕ፡ ናይ ዓሰብ ኣብነት ንውሰድ። ንቻይናን ሳልሕ ዑስማንን ዘይነኣድካ፡ ንመን ክትንእድ ደሊካ?
ኢሳያስ፡ ብውልቀይ ንኢደዮም ኢየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ጸርፊ፡ ኣብ መጋባእያ ካብ ዘየሰከፈካ፡ ናእዳ ኣብ መጋባኣያን መራኸቢ ብዙሓንን ንምንታይ ኣሰኪፉካ? ድሓን ግን ሕጂ፡ መድረኽ፡ ንመሳርሕተይ ክገድፈሎም። የቐንየለይ።
(ኣቦ መንበር ሽማግለ ምጽራይ፡ ዓንተቦ ናብ ዝሓተቶ ሕቶ ይምለስ)
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ ከም እምነትካ፡ ኣብ ሓንቲባንዴራ ዘለዋ ልኡላውነታ ብባንዴራ ዘረጋገጸት ሃገር፡ ውሕስነት ሃገር ብከመይ ኢዩ ዝረጋገጽ?
ኢሳያስ፡ ንሃገሩ ዝከላኸል ውፉይ ሰራዊት ብምህላው።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። ውፉይ ሰራዊትከ ብከመይ ይርከብ?
ኢሳያስ፡ ሃገር ቅድሚ ኩሉ ምዃና እንተፈሊጡ፡ ንዓዱ ክከላኸል ድሉው ኢዩ ማለት ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ “ዓዲ እንጅራካ ኢዩ ዓድካ” ዝብሃል ምስላ ሰሚዕካዮ ዶ ትፈልጥ?
ኢሳያስ፡ እወ። ግን፡ ቅኑዕ ኣበሃህላ ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ቅኑዕ ኣይመስለካን? ኣቦታትካ፡ ካብ ትግራይ ዝመጹ ምዃኖም ትኣምን ዶ?
ኢሳያስ፡ እወ። ግን ንሱ እንታይ ዘራኽብ ኣለዎ ምስ ውሕስነት ሃገር?
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቦታትካ ንምንታይ መጽዮም ንኤርትራ? ሓሲብካሉ ዶ ትፈልጥ? ተጋዳላይ ስለዝነበርካን ንምንታይ ከም ዝተጋደልካን ምኽንያት ኣለ ዎ ። ኤርትራ፡ ናጻ ሃገር ክትከውን መሰላ ስለዝነበረን፡ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኣምሓራ ምንባር ንዕቤት ኤርትራውያን ከም ዘይኮነን፡ ሕሱም ብምንባሩን፡ ባህልናን ሕግናን ኣኽቢርና ንበይንና ክንነብር መሰልናን ዘሕጉሰናን ስለዝኾነ ኢዩ ይመስለኒ። ሓቀይ ዶ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለዚ፡ ኩሉ ነገር ምኽንያት ከም ዘለዎ ካብ ኣመንካ፡ ኣቦሓጎካ ንምንታይ ካብ ትግራይ መጺ ኡ? ስለምንታይ ካብ ኣብ ትግራይ ምንባር፡ ኣብ ዘይዓዱ፡ ምሉእ መሰል ወደባት ኣብ ዘይረኽበሉ ዓዲ ክቕመጥ መሪጹ? ምኽንያት ኣለ ዎ ዶ ትብል?
ኢሳያስ፡ ምኽንያት ዘይብሉ ነገር እሞ ኣይግበርን ኢዩ። እቲ ምክንያት ግን፡ ኣይፈልጦን ኢየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሞ እቲ ምክንያት ኣቦሓጎኻ እንታይ ኢዩ ኢልካ ወላ ንሓንቲ ደቂቕ ሓሲብካሉ ኣይትፈልጥን? ሃዲሙ ድዩ መጽዩ ኣቦሓጎኻ?
ኢሳያስ፡ ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሃዲሙ ካብ ዘምይመጸ፡ ከምቲ ኩሉ ግዜ ኣብ ዓለም ዝርአ፡ ብገለ ምኽንያት ኢዩ ተሰዲዱ። ሕጂኸ እታ “ዓዲ እንጅራካ ኢዩ ዓድኻ” ትብል ምስላ ጌጋ ኢያ ዶ ትብል?
እንጅራ ማለት ድማ፡ ምናልባት ከይትዝንግዖ፡ ናብ ከብዲ ዝኣቱ ጥራይ ኣይኮነን። ሰላም፡ ቅሳነት፡ ሓጎስ'ውን እቲ ንወዲ ሰብ ማዕረ እንጅራ ዘድልዮ ናይ ሕልናን መንፈስን እንጅራ ኢዩ። እንታይ ይመስለካ?
ኢሳያስ፡ ከምኡ ማለት እንተኮይኑስ፡ ቅኑዕ ኣለካ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። ስለዚ፡ ውሕስነት ሃገር ውፉይ ሰራዊት ካብ ኮነ፡ ውፉይ ሰራዊት ዝርከብ ድማ፡ ሃገር ቅድሚ ኩሉ ምኳና ስለዝፈለጠ ዘይኮነ፡ ዓዲ ስጋውን መንፈሳውን እንጅርኡ ምኳና ብግብሪ ምስ ዝርእያ ኢዩ ይመስለኒ። እንተዘይኮነ፡ ብገለ ምኽንያት፡ ዘይሕጎሰላ፡ ቅጫ ዘይረኽበላ ዓዲ ምስ ትከውን፡ ከምዚ ኣቦሓጎታትካ ዝገበሩ ዎ ፡ ዓዲ ኢዩ ዝቕይር።
ሓቀይዶ?
ዓዱ ንዝገደፈ፡ ከዳዕ እንተይልካዮ፡ ፈለማ፡ ክድዓት ኣቦሓጎታትካ ክትኣምን ኣለካ። ኖኖ፡ ኣቦሓጎታተይስ ምኽንያት ኣለ ዎ ም እንተይልካ ድማ፡ እዚ ኣብ ንግስነትካ ናብ ስደት ዝኸደ ሰብ፡ ምኽንያት ኣለ ዎ ማለት ኢዩ። ከዳዕ ኣይኮነን ማለት ኢዩ።
እቶም ንማልታ ተሰዲዶም ምስ ተኣስሩ፡ ኣምጺኻ ዝኣሰርካዮም ዜጋታት፡ ብቁዕ ምክንያት ኔሩ ዎ ም ኢዩ ማለት ኢዩ። ብገለ ምኽንያት ዘይትሕጎሰሉ ዓዲ ገዲፍካ ምዃድ ንቡር ምዃኑ፡ ንስካ ቅድሚ ዝኾነ ትፈልጦ። ስለዚ፡ ርሑቕ ከይከድና፡ እቶም ኣብ ኣስመራ ናብ ስድርኦም መጽዮም፡ ናብ ግምባራት ክምለሱ ዘይደለዩ፡ “ሸፋቱ” ዝበልካዮም ኤርትራውያን፡ ሸፋቱ ዘይኮነስ፡ ስለዘይተሓጎሱ ዶ ኣይመስለካን?
ኢሳያስ፡ ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝሃደሙ፡ ዓዲ ብወያኔ ክትውረር ዘይግድሶም ስለዝኾኑ፡ ንዓይ ከድዓት ኢዮም።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኩሉ ነገር እኮ፡ ዶብ ምስ ዝህል ዎ ኢዩ። ክሳብ መዓስ ከገልግል? ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ቅኑዕ ድዩ ጌጋ ብዘየገድስ፡ ን18 ኣዋርሕ ጥራይ ኢዩ ኔሩ። ብድሕር'ዚ ግን፡ ደሞዝ ክትከፍሎ ኔሩካ። ኣብ ዓም ሓንሳብ ንዝነብር ወዲ ሰብ፡ ንስኻ፡ ደሞዝን መላይን መጻወቲ ገንዘብን ዓቲርካ፡ ከም ንጉስ ቀይሕን ጸሊምን እናማረጽካስ፡ ወዲ ሰብ፡ ብሃገራዊ ስምዒት ከተስርሖ ደሊኻ? ንስኻ እኮ ኢኻ፡ ልዕሊ ዝግብኦ ብብላሽ ክትገዝኦ ስለዝደለኻ፡ ጠንቂ ሽግር። ንስካ ኢኻ ቀዳማይ ገበነኛ፡ ብፍቃድካ ሕጊ ዝጠሓስካ። ድሓሪኡ ዝመጽእ ኩሉ፡ ሳዕቤን ኢዩ። ኣይመስለካን? ንሰሙን -ንወርሒ" ንዓመት፡ ክሳብ ንዓመታ ክረምትስ፡ ወላ ሕራይ ብነጻ ኣስርሓዮ። ግን ክሳብ ክንድዚ ዓመታት? ድሕር ድማ፡ ጥውይ ኢልካ ሽፍታ ትብሎ? ንስኻእኮ ኢኻ ሰልዲ ዘምጽእ መንግስቲ ስለዘይብልካ፡ “ንዓ ብብላሽ ባርያይ ኩን” ትብሎ ዘለኻ።
ሓቀይዶ?
ንስኻ፡ ሓሚምካ እስራኤልን ዓዲ ጥልያንን ኬድካ ክትሕከም፡ መሳኪን ኣገልግሎት፡ ዒራ ዘይደቅካ፡ ግቡእ ሕክምና ስኢኖም፡ ኣብ ሰሙን ዕስራ ሰላሳ ይሞቱ ኔሮም። ስድራ ቤትካ ሒዝካ ኣብ ናይ መላይን ዶላራት መዘናግዒ ክትስዕስዕ፡ ምሸታዊ ኣብ ባራት ፋዕ ክትብል ከለካ፡ ንወዲ ሰብ፡ ደቁን ወለዱን ደርብዩ ብብላሽ ንሃገር ክከላኸል ትደልዮ? እሞ ክንድ'ዚ ዓመታት?
ደቁ ዝሓርሰሎም ዘይብሎም፡ ንሓረስታይ፡ ቀለብ ሰሙን ሂብካ ወተሃደር ክትገብሮ'ሞ ዝዓበየ ነውሪ። እንታይ ኢዩ እምነትካ ኣብዚ? ስለምንታይ ብሓደ ንዝመውት ሰራዊት ብደሞዝን ብዘይ ደሞዝን ትፈላልዮ? እዚ ድኣ እሞ፡ “ግራተይ ዝሓርስ ዘይብላ" ኣደይ ዝቕልብ ዘይብላ” እናበለ ስክፍታ ድሕሪት ዘማህመኖ ዜጋ ጌርካስ፡ ዶብ ሃገር ዝከላኸል “ውፉይ” ሰራዊት ዶ ክትሃንጽ ትኽእል? እቲ “ሃገር ቅድሚ ኩሉ” ዝብል ኣበሃህላኻ ድኣ ፡ ጌጋ ከይከውን? እሂ ኣቶ ኢሳያስ?
ኢሳያስ፡ ንሕና እዚ ዝሓለፈ ውግእ፡ ክሳብ ክንድዚ ዝጸንሕ ኣይመሰለናን። ምስ ነውሐ ግን፡ ካብ ምዕዳግ ኣጽዋር ሓሊፉ፡ ንኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎት ምሉእ ደሞዝ ክንገብረሉ ዘኽእል ሰልዲ ኣይነበረናን። እምበር፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት ብተደግጋሚ ዝሓተቱሉ ሕቶ ስለዝነበረ፡ እፈልጦ ኔረ ኢየ። ግን፡ ዓቕሚ ኣይነበረን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዓቕሚ ኣይነበረን ዶ ኢልካ? ዓቕሚ ካብ ዘይብልካ፡ ምምራሕ ሃገር ከቢዱካ ከም ዝነበረ መረጋገጺ ዶ ኣይኮነን? ብምንታይ ድዩ ዝዕቀን መራሒ?
ኣብ ግዜኻ፡ ወዲ ሰብ ንቡር ህይወት ክህል ዎ እንተዘይክኢሉ፡ ንምንታይ ዘይተልግሰሉ? 80% ኣፍራዪ ዜጋ ሃገር ብርብዒ ደሞዝ ተራ ወተሃደር ካብ ትገዝኦ፡ “ኣነ ክገብራ ዝኽእል ጌረ ኣለኹ። ካብዚ ዝሓሸ ክገብር ዝኽእል እንተሎ፡ ይረከበኒ!” ንምንታይ ዘይትብል? ወረግ ድሓን ከምኡ ኣይትበል። “ምርጫ ግበሩ። ንዓይ እንተመሪጽኩም፡ ኣካይዳይ ትርእዩዋ ኣለኹም። እንተፈቲኹምኒ፡ እቕጽል። ኣይፈተኹምንን ድማ፡ ዝፈተኹሞ ብግበሩ፡” ንምንታይ ዘይትብል?
ኢሳያስ፡ ሎም ክርእዮ ከለኹስ፡ እወ ከምኡ ክብል ኔሩኒ። ሽዑ ግን፡ ስጉምተይ ቅኑዕ ኢዩ ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣየናይ ስጉምትኻ ኢዩ ቅኑዕ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ደርጊ ግሂጹ ዓጽሚ ንዘትረፋ ሃገር ስለዝተረከብኩ፡ ምሉእ ደሞዝ ከይከፈልና ሃገርና ክንከላኸል'ምበር ምርጫ ኣይነበረን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብቲ ትብሎ ዘለኻ ግዜ ግን፡ ንነብሲ ወከፍ ኣዛዚ ኮርን ምኽትሉን፡ ብገንዘብ፡ ሓምሳ ኣገልግሎት ምሉእ ደሞዞም ዘኽፍሎም ኣሽሓት፡ ብዊስኪን ኣስቤዛን ድማ፡ ሓምሳ ስድራቤታት ዝቅልብ ወርሓዊ መቁነን ይወሃቦም ኔሩ። ሓቀይ ዶ?
ኢሳያስ፡ ንሱ፡ ዝኾነ መንግስቲ ዝገብሮ ሓለፋ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዶ? ብዘይ ደሞዝ ንሓረስቶት 10 ዓመት ብጥርሑ ዘገብራ መንግስታት ከ ርኢኻ ዶ ትፈልጥ?
ንኣዘዝቲ ሰራዊት ኣሽሓት ምብታን፡ ዝኾነ መንግስቲ ዝገብሮ ሓለፋ ኢዩ ካብ በልካ፡ እቲ ዝኾነ መንግስቲ ዝገብሮ ደሞዝ ከ ንምንታይ ትርስዖ? ዶ ንጡረታ ሰሪዝካ፡ ሃገር ብቅለቱኒ ከም ዘንበርካያ፡ ኣብ ወ ጻኢ ዘሎ ቤተዘመድ ይቕለተን ስድራቤታት ኣገልግሎት ኢልካ ኢካ?
ኢሳያስ፡ ደሞዝ ክኽፈል ጸሊአ ኣይኮንኩን። ዓቕሚ ስለዘይነበረ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዓቕሚ እንተዘይነበረ፡ ተባላሓቲ ክፈትሖ፡ ካብ ስልጣን ተልግስ። ምሽ ኤርትራዊ ተጋዲሉ ዘምጽ ኦ ሃገር ኢዩ? ንጉስ ከም ዘይኮንካ ድማ፡ ኣብ ምፍላም እዚ ሕቶን መልስን ተዛሪብካ ኢካ። ስለዚ፡ እቲ ስልጣን ናይቲ ዝተጋደለ፡ ኣእላፍ ደቂ ዝኸፈለ ህዝቢ ዶ ኣይኮነን? ዶ ንስካ ሊቀ ሊቃውንቲ፡ ልዕሊ ሕጊ፡ ነባሪ ፕረዚደንት ኢኻ?
ኢሳያስ፡ ኣነ፡ ክግበር ዝከኣል ዝነበረ ምብልሓት ኣይተራእየንን። ስለዚ ድማ፡ ከም ኩነታቱ፡ ፕረዚደንት ኮይነ ሰሪሐ። ሕጂ ግን፡ ከም ዝተጋደልኩ'ውን ዝተዘከረ ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ከም ዝተጋደልካ? ንሱስ ተዘኪሩ ኣሎ። ብኡ መጠን ግን፡ ማዕሬካ ንዝተጋደሉ፡ ከድዓት ኢልካ ብሰንሰለት ኣሲርካ ኣብ ጋህሲ ምድርባይካ'ውን ይዝከር ኢዩ። ጉዳዩ ግን፡ ናብ ዳኛ ዝግደፍ ስለዝኾነ፡ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ቀሪብካ፡ እንተደሊካ ብጠበቓኻ፡ እንተደለኻ ባዕልኻ ክትማጎት መሰልካ ኢዩ። ንስካ፡ ባዕልኻ ከሳሲ ባዕልኻ ዳኛ ኮይንካ ንሰብ ኣብ ፍርዲ ከየረብካ ዓሰርተ ዓመት ምእሳር ልማድካ ኢዩ ኔሩ። ንሕና ግን፡ ኣቦታትና፡ ንስኻን መሰልካን መጺኹም ክሳብ ትጉሕፉ ዎ ፡ ወረጃ ሕጊ ስለዝነበሮም፡ ብቀንዱ ድማ፡ ቅዋምና ብዝእዝዞ መሰረት፡ ነዚ ህዝቢ ዝዕዘቦ ዘሎ ምጽራይ ወዲእና፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ ኣብ ቤት ፍርዲ ከነቅርበካ ሕጊ ስለዝእዝዘና፡ መሰልካ ሕሉው ኢዩ።
ስለዚ፡ ናብ ካልእ ክንሰግር።
ወዮ ድኣ፡ ሰብ ካብ ብዘረብኡስ፡ ብግብሪ ምፍራዱ ከም ዝበልጽ ፍሉጥ ኢዩ'ምበር፡ ናብ ንስኻ ትብሎ ዝነበርካ ክመልሰካ። ወተሃደራዊ ብቕዓትካ፡ ካብ ሓንሳብስ፡ ኤርትራ ምስ ተሳዕረት፡ ብድርብ ደጋግም ተረጋጊጹ ኢዩ። ናይ ሎጂስትክስ ክእለትካ፡ ኣብ ሳልሳይ ወራር፡ ሰራዊት ጥይት ዝቅርበሉ ስኢኑ ብእምኒ ተዋጊኡ ምስ ተሳዕረ ተነጺሩ ኢዩ። ስነምግባርካ፡ ባራት ጎደናታት ኣስመራ ይግለጹ ዎ ። ጠባይካ፡ ዘላፊ መልሓስካ ዝበሎ ስኑድ ኢዩ። ተግባርካ ድማ፡ እንሆ፡ ስለወግዒን ኣገባብን ተጻርዩ ክረጋገጽን፡ ነቲ ዘይቁጸር ዝመስል ገበናት፡ ወላ ክሳብ ሚልዮን፡ ሓደ ክልተ ኢልካ ንምዝርዛሩ ኣብ ዝግበር ፈተነ ንርከብ ኣለና። ሕጂ ግን፡ ናብ ካልእ ዓቢ ኣርእስቲ ከስግረና ዝተወጠነ ሕቶ ኢየ ክሓተካ።
እዚ ድማ፡ ብዛዕባ እቲ ባዕልኻ ትጭርሓሉ “ነብስኻ ምኽኣል” ዝብል ንስኻ ትደጋግሞ ዝነበርካ ዘረባ ኢዩ። ግዜኡ ኣብ ሓለዋ ሃገር ስለዝውዕል፡ ነቲ ፈጺሙ ዘየፍሪ ወተሃደርን ወጻኢታቱን ንምሽፋን፡ ገለ ክሓርስ" ገለ ክቕጥቅጥ" ገለ ክጽሕፍ - ክነድቕ፡ ገለ ድማ፡ ብሕሱር ጉልበት ኣፍርዩ ናብ ወጻኢ ሃገራት ክልእኽን ሃብቲ ሃገር ከዕብን ነገራት ብምጥጣሕ ድዩ ነብስካ ዝከኣል ወላ ብከመይ?
ብከመይ ኢዩ ሃገር ነብሳ ንክትክእል ዝምራሕ? ሓራሲ ኣይገደፍካ ኣፍራዪ፡ ንኩላ ጠበንጃ ኣሰኪምካ ኣብ ግምባር እንተብሊኻያ ድዩ ነብስካ ዝከ ኣል? ብከመይ ኢዩ “ነብስካ ምኽኣል” ዝትግበር? ስርናይ ብምልማን? ኣብ ወጻ ኢ ንዝነብር ህዝቢ፡ ብምፍርራሕ ዘይሕጋዊ ግብሪ ብምእካብ?
እዚ ድኣ'ሞ፡ መን ዘይክእሎ? ምልማን? ዘይገንዘብካ፡ ንሰብ ኣፈራሪሕካ ብምርሳይ? መሬት እንዳማትካ መንዚዕካ፡ ብዶላር ብምሻጥ? ዋጦት ዓዲ፡ ዕስራ ዓመት ዝበለየ ሕሉፍ ቅያ ሰማእታት ነጊሮም ሰልዲ ክእክቡ ብምውፋር?
እዚ ድኣ መን ዘይክእሎ?
ምልማን ንዘየሕፍሮ፡ ቀሊል ኢዩ። ንዓይ ከምዚ ከማይ ግን፡ ብርሃጽካ ምንባር ኢዩ ሓበነይ። ምውጣይ፡ ንዓካ፡ ፋብሪካ ሰልዲ ምኳኑ ተራእዩ ኢዩ። ንዓይ ግን፡ ምውጣይ፡ ነውሪ ኢዩ። እቲ ኮይኑ እቲ ግን፡ ሕልና እንተዘይቀይዱ ዎ ፡ ምልማንን ዘይመሬትካ ምሻጥን ዘይክእል ሰብ ኣብ ዓለም ኣሎ ድዩ? እዚ ኢዩ'ሞ ከም መንግስቲ ትሰርሖ ዝነበርካ?
ካብ መሸጣ ዝመንዛዕካዮ መሬት ዝተረኽበ እቶት እሞ ረስዓዮ። ምኽንያቱ፡ እቲ መሬት ናይ ደቂባት ዋናታቱ ስለኾነ፡ እቶም መሬት ዝሸጥካሎም በለጸኛትት ረጎድቲ ቖርበት፡ ከምቲ ዝወጸ ቅኑዕ ኣዋጅ፡ ወይ፡ በቲ ዝህሉ ዋጋ ዕዳጋ መሬት፡ እንደገና ንዋና ክከፍሉ ኢዮም" ወይ ድማ፡ ወለንታን ሰልድን ካብ ዘይብሎም፡ መሬት ዓዲ ሃገር ምስ ጉሒላ ተጸጊዕካ ምርሳይ ሽፍትነት ስለዝኾነ፡ ዋና መሬት ነቲ ገዛወቲ ብነጻ ክወስዶ ኢዩ።
ኣብ ስደት ካብ ዝነብሩ ኤርትራውያን ኣገዲድካ ተኣከበ ዘይሕጋዊ ግብሪ ድማ፡ እቶም ከፈልቲ ግብሪ፡ ኣብ ዓዲ ሕጊ ተቐሚጦም፡ ብሕጊ፡ እምቢ ክብሉ እናኸኣሉ ዝኸፈሉ ዎ ስለዝኾነ፡ ገንዘብ ዓሻ፡ ወላ ብላሽ እንተጠፍአ ኣይሕዘኖን ኢዩ።
ስለዚ፡ እስከ ኣብርሃልና፡ ዘይመሬትካ ምሻጥን ምእካብ ዘይሕጋዊ ግብርን ገዲፍካ፡ ነብስካ ንምኽኣል” ንዝብል ጭርሖካ ንምትግባር ዝፈጸምካዮም ዕማማትን ዝሓንጸጽካዮ ትልምታትን?
ኢስያስ፡ ወያኔ ስለዝዓናቐፉ ዎ ፡ ኩሉ ዝተሓስበ መደባት፡ ክትግበር ስለዘይከኣለ'ምበር፡ ብዙሕ መደባት ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብነት ዶ ክትህበና?
ኢሳያስ፡ በብሚኒስትሪኡ ተሓቲቶም እንተመለሱዎ ዝበለጸ ክበርህ ዝክእል ይመስለኒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። እቶ ሕቶ ግን፡ ክትምልሶ ትሕተት ኣለካ። ኣብነት ሃበና።
ኢሳያስ፡ ሕክምናታት ተሰሪሑ። ቤት ትምህርታት ተሃኒጹ። ዲጋታት፡ ከም ኣብነት ናይ ኣስመራ ተሃኒጹ። መምንጨዊ ሓይሊ ኤለትሪክ ሕርጊጎ ተሃኒጹ። መዕርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ተሃኒጹ። ጽርግያትት ተሰሪሑ። ጸገም መንበሪ ኣባይቲ ንምፍታሕ፡ ኣባይቲ ሰምበል ተሃኒጹ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ዲጋ ኣስመራ ጽቡቕ ስራሕ ተሰሪሑ። ምንጪ ሓይሊ ኤለትሪክ ሕርጊጎ'ውን፡ ብሓቂ ዝንኣድ ስራሕ ሰሪሕኩም። በዚ፡ ሞሳ ይግብኣኩም።
ናይ ጽርግያታት ነገር፡ ግን፡ ኤርትራ፡ እንኮ በዓል ርእሰማል ከይረኸበት ተሰሪሑ ዝኣረገ ጽርግያታት፡ ርኢናዮ ኣለና። ሰረገላ ቅድሚ ፈረስ ዝብሃል እዚ ኢዩ። ኣልሜኖ፡ ነቲ ጽርግያ ክትጥቀመሉ ዝከኣለት ንእሽቶ ፋብሪካ መርፍእ'ውን እንተትህሉ፡ ጽርግያ ምስራሕ ምኽኑይ ምኾነ። ሕጂ ግን፡ ረብሓን ክሳራን ዝተሰርሐ ጽርግያታት ስለዘይዛመድ፡ ገንዘብ ዓለማዊ ባንክን ካልእን፡ መመኽነይታ ጽርግያ ጌሩ፡ ነቲ ገንዘብ ክእክብ፡ ህግደፍ ዝመሃዞ ሚላ ካብ ምዃን ሓሊፉ ካልእ ጠቕሚ የብሉን።
ናብ ሕክምናታት ምስ እንሰግር'ውን ዝገደደ ኢዩ። ንስሩሕ ሕክምና ኢናይል፡ ክኸስበሉ ሓሲቡ መላይን ምስ ኣፍሰሰሉ፡ ቤት ጽሕፈት ሰለይቱ ክኾኖ ዝዓጹ ህግደፍ፡ ሓደሽቲ ክሰርሕ ከሎ መስሓቕ ጥራይ ኢዩ ዝኸውን። ሓካይም ከይተረፈ፡ ሕሙም ኣብ ክንዲ ዝሕክሙ፡ ተሰከምቲ ጠበንጃ ክኾኑ ንሳዋ እናወሰድካ፡ ሕክምና ምስራሕ፡ ዕላምኡ፡ ከም ምስጢረ ስላሴ ዘደናግር ኣይኮነን። ስሩሕ ዝፍንጥሑ" ክፉት ዝዓጽዉ እንድሕር ርኢኻ፡ ኣይትኣምኖምን ኢኻ።
ስለዚ፡ ተለሚኑ ዝመጸ ገንዘብ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብመመኽነይታ ሕክምናታት፡ ነጸ ጉልበት ኣገልግሎት ጌርካ ዝተሰርሐ ህንጻታት ዋጋ ጉልበት ከም ዝተኸፍሎ ኣምሲልካ ናብ ቖፎ ህግደፍ ንምእካብ ዝተማህዘ ሽርሒ ኮይኑ ኢዩ ተሪፉ። ሕክምና ሰሪሕካ፡ ሓካይም ሃዲሞም ዓዶም ዝገድፉሉ ሃዋህው እንተፈጢርካ፡ ሕክምና ሰሪሐ ኢልካ ክትጅሃር፡ ምስሉይነት ኢዩ።
ናይ ኣባይቲ ሰምበልዶ ገለዶ ዝብሃል ድማ፡ ወዲ ሰብ፡ ሓጎስ እንተለይ ዎ ፡ ወላ ኣብ ኣጉዶ፡ ኣብ ኣግነት፡ ኣብ ጥራይ ጎልጎል ክድቅስ ይክእል ኢዩ። ኣባይቲ ሰምበል፡ ኣብ ምቅላል ጸገም ኣባይቲ ጽልዋ እንተዝንበሮ፡ ክራይ ገዛ፡ ብሓሙሽተ ዕጽፊ ኣይምነሃረን። ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ሰባት ክዕድጉ ዎ ዝተሰርሐ ገዛውቲ፡ ምስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ህዝቢ ምትእስሳር የብሉን። ስለዚ፡ ማንም ሰብ ሓንቲ ሎታ ሂብካዮ ክሰርሖ ዝኽእል ኣባይቲ ሰሪሕካ፡ ሰሪሐ ክብሃል ኣይከኣልን።
ስራሕ መንግስቲ ንዘይፈልጥ፡ ምናልባት፡ ገዛውቲ ምስራሕ ቁም ነገር ይመስሎ ይኸውን። ዝኾነ ሕሱር ኮንትሮባንዲስታ ዝገብሮ፡ መላይን ገንዘብ ኣዋፊርካ ስምስም ኢትዮጵያ ሸይጥካ ክትህብትም ምፍታን ውርደት ምዃኑ ንዘይፈልጥ፡ መንግስቱ ዝሰርሕ ዘሎ ይመስሎ ይኸውን።
እዚ ግን፡ ስራሕ መንግስቲ፡ ምስላጥ" ዕንቅፋት ምእላይ" ወዲ ሃገር ረብሓ ክረክብ ምትብባዕ" ከፍሪ ምትብባዕ" ክሓርስ ምትብባዕ" መደብ ምሕንጻጽ" ምውጣን፡ ምዃኑ ንዘይፈልጥ ስሑው ጥራይ ኢዩ።
ነቲ፡ ኣይምህሮ ኣየእምሮ፡ ኣብ ወጻኢ እናተቐመጠ ሰሪሑ ህይወቱ ማዕረ ዓለሙ ክገብራ ንዘይከኣለ መስኪን፡ እወ፡ ብርግጽ፡ መንግስቲ ገዛውቲ ክሰርሕ ከሎ፡ ሰሪ ዓቕሙ፡ ስራሕ መንግስቲ ንሱ ይመስሎ ይኸውን። ምኽንያቱ፡ እቶም እንተጠመየ ብገንዘቦም ዘንብሩ ዎ ህዝቢ፡ ከመይ ኢሎም ዓብዮም ስለዘይፈልጥ።
ናይ ኣብያተ ትምህርቲእሞ፡ ዘረባ ኣብሉን። ሕልፈት መንእሰያት ሃገር፡ ካብ ሻሙናይ ክፍሊ ጅሚሮም ህግደፍ ከም ዝደለዮ ክግብሩ ዝነብሩ እንተኾይኖም፡ ትምህርቲ እንታይ ይዓብሰሎም? ባርያ ኮይንካ ንክትተርፍ፡ ትምህርቲ እንታይ ይገብረልካ?
ሓደ ኣባሉ፡ 18 ዓመት መሊእካ ምንጋጋ ሳዋ ክሳብ ትቁርጥመካ፡ ስድራኻ ንምሕጋዝ፡ ሓረስታይ ምዃን፡ ወይ ድማ፡ ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ፉልን ማስቲካን ምሽቃጥ ዶ ኣይሓይሽን?
ስለዚ፡ መንእሰያት ሃገር ኣብ ባርነት ቀፊዱ ዝሕዝ መንግስቲ፡ ቤት ትምህርቲ እንተሰርሐ፡ ብምኽንያቱ ኢዩ። ኩሉ ተለሚኑ ዝመጸ ገንዘብ ለገስቲ ሃገራትን መለቃሕትን፡ ብኢድ ኣዙር ህግደፍ ኢዩ ወሲዱ ዎ ። ህግደፍ ድማ፡ መዛወሪ፡ ንቲኬት ነፈርቲ፡ ንመደለሊ ሓሰውቲ፡ ንመባዕለጊ መንእሰያት፡ ንብላዕ ኣዘዝቲ ሰራዋትን ካልእ ትርጉም ዘይብሉ ኣጸላሚ ዘመተታት ኣንጻር ፍትሓውያን ከካይድን ኣጽኒቱ ዎ ። ከም ውጽ ኢት፡ ኤርትራ፡ ዘይተኣደነ ዕዳ ተሰኪማ ተሪፋ።
ብኣንጻሩ፡ ዜጋ ምዕቡላት ሃገራት፡ ሳላ ቅኑዕ ምሕደራ መንግስቱ፡ ቀሲኑ ሰሪሑ ዘፍረዮ ስርናይ ብምልማን፡ ንኤርትራዊ ፍርቂ ከብዱ እናረገጽኩም፡ “ሃገር ጽቡቕ ኣላ። ምምሕዳርና ጽቡቕ ኣሎ። ነቐፍትና ጸላእትና ኢዮም" ጅሃድ...ከድዓት” ካብ ምባል ኣዕሪፍኩም ኣይትፈልጡን።
ስለዚ፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ ንህይወት ኤርትራዊ፡ ወላ ብሳንቲም - ብስድሪ ዝሕግዝ፡ ፋይዳ ዝተረኽቦ፡ ቅርሺ ዘኽስብ ስራሕ ተሰሪሑ ትብል እንተኮይንካ፡ ክትነግረና ትሕተት ኣለኻ።
ኢሳያስ፡ ዝብሎ የብለይን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ናይ ሎሚ መወዳእታ ኣርእስትና" ንብላሽ ጠፊኡ ብዛዕባ ዝብሃል ገንዘብ ኢዩ። እዚ ሪፖርት ከም ዝሕብሮ፡
- ኣብ ከበሳ ክስራሕ ዝግብኦ፡ ብትእዛቅዝካ ኣብ ከረን ተሰሪሕሪ ብላሽ ዝተረፈ፡ 10 ሚልዮን ዶላር ዝፈሰሶ ፋብሪካ መድሃኒት ከረን፣
- ኣብ ማኣከል ኣስመራ፡ 7 ሚልዮን ዶላር ኣፍሲስካ ዝተሰርሐ መምከኺ ሓጻውን፣
- ሰኣን ዝሸጦ ዝመሽመሸ ዋጋ 50 ሚልዮን ዶላር ሮታመ፣
- ካብ ባረንቱን ዓዲ ቕይሕን ደናጉላ ተሰኪምካ ብምምጻእ ማርሞ ክሰርሕ ዝተሓስበ፡ ከንቱ ምዃኑ ዝተረጋገጸ፡ ዋጋ 5 ሚልዮን ዶላር ፋብሪካ እምነ በረድ፣
- ክሳብ ዘሎ ከይሰርሕ፡ ሓላሚ መንግስቲ፡ ንፋብሪካ ጥርሙዝ መሬንጊ “ኣሪጉ” ብምባል ስለዝዓጸ ዎ ፡ ኤርትራ ዝኸሰረቶ ዓሰርተታት መላይን ዶላር፣
- ቅድሚ ሰላሳ ዓመት ዝተኸልከለ፡ 7 ሚልዮን ዶላር ኣፍሲስካ ዝተዓደገ ሕማም ፋብሪካ ፈሬዶ ኣስመራ" ...ወዘተ፡ ክድመር ከሎ፡ ንስኻ ፕረዚደንት ኣብ ዝነበርካሉ ዘበን፡ በቲ ንስኻ ካብ ስልጣን ክትወርድ ዝነበረ ክብሪ ሸርፊ ዶላር፡ 4 ቢልዮን ናቕፋ ዝግመት ገንዘብ፡ ንብላሽ ከም ዝጠፍአ ኢዩ ዘርኢ።
እዚ ብከመይ ትርእዮ ኣቶ ኢሳያስ?
ኢሳያስ፡ እዚ፡ ብምንዋሕ ግዜ ክዝክሮ ስለዘይከኣልኩ፡ ሰነዳተይ ተወኪሰ ክምልሰሉ ክፍቀደለይ እሓትት።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ኣብ ዝቕጽል መደብና ናይ ፈለማ ኣርእስትና እዚ ክኸውን ብምርዳድእ፡ ንሎሚ ኣብዚ ወዲእና ኣለና።
ይቅጽል


text:
ሃለት ዎሃለና ኤርትርያ ደውለታ ዎደውለት እንደ ገብኣት ነብር!!!!!
ሃለት ዎሃለና ኤርትርያ ደውለታ ዎደውለት እንደ ገብኣት ነብር!!!!!
ሃለና ሃለና ሃለና ኢትሓለልና ኣዘማ
ኤርትርያ ዓድና እግልናታ ሰማ
ማያ ዎባሓራ ለእበና ዎዶማ
ዓድካ ሕዘ ተንበናይ ሕና ኖስናቱ ለቆማ
ገድም ግራ እላ እንታ ኢኮን ለሹማ
ንኣመስለካ ዓልና ሑና ወድ ዓድ ምግብ
ዎእንታ ሃየ ጋና ምን ስታይ ደም ኢጸግብ
ውግል ኣከይ ውዳይ ላሊ ዏኣምዕክ ኢሰክብ
እምበል ሸታት ዎበዳ እግል ዎሮ ኢኣክብ
ኣምር እንደእንበ ኢሰዐና ኣሰርካ
ግሩም እንደእንበ ኢዓጅበና ሕብርካ
ሓጥር እንደእንበ ኢሓረና ሽቁልካ
ወድ ዓድ እንደእንበ ገመና ምስልካ
ገድም ከፈ ላሓልፋ ዓድካ ሕዘ ዓድካ
ወድ በቀለ ወድ ኣዳነሽ ዎኣቦቱ ብጭር
ሑድ ኢወደካ ስጋና እትመጭር
ኣመርናካ ገድም ግራ እላ ኢታኣጭፍር
ጽናሕ ዲቡ እብና ዮምካ ኣስክ ሓጭር
ሰኒ ኣባይ እንታ ወድ ቡጋለ ወድ እርገቱ
ከደን ልቡ እንታ እሙር ተሓቲቱ
ደገልልና ለቀትለው እሙራም መሳኒቱ
ምኒና ኢእንታ ምን ከን ሰቲት መራፊቱ
ሃለት ዎሃለና ሽዓብና ቀንጻ እሊቱ
መትተናሳይ ዎጀሳሰት ምን በዲር ኢንኣምራ
ከምሰል ኣርወ ዎኩከት ኣዳም ቀቲል እብግራ
ኩሉ ልርኣምረና ውላድ ምግብ ክም ሕምብራ
ሃለት ዎሃለና ዓድና እንታ ኢትነብራ
በደል ትትበሃል ፋርስ ወድ ዓድ ዎሓጥር
ኢበነ ዎ ኢዓምር ሸታት ወደ ዎፈነጥር
ታሪኽ እግሉ ከሰርካ ክም በዓል ኣከይ መባጥር
ጃሱስ ገብኣት ስመትካ ኣንብዕ ኣዳም ላትቃጥር
እንታ ወላ እካ ለመስሎ ልብኩም ዲማ ኢነገ
በደል ትትበሃል ሰልፍ ርኢስ ወድ ድገ
ኣከይ ስሜት ሓረካ ልኡክ ኣባይ እትፍንገ
ስከ ኣስክ ዓድካ ቸው ናቸው ተሃገ
ሃለት ዎሃለና ኢትከርም ዎኢትሓገ
ምን ደንካልያ ኢእንታ ዎምን ኣከለጉዛይ
እካ መስል ኣለብና ራሕመት ብና ሰብ ሞዳይ
ዕሹራም ሕና ዲብ ሞት ልግባእ ዎህዳይ
ሃለት ዎሃለና ምስልናቱ ለሞላይ
ምን ሓማሴን ኢእንታ ዎምን ዓድና ሰራየ
ምን ጋሽ ኢእንታ ምና ዓርኮከባየ
ዎምን በርካ ኢእንታ ምና ራህያ ዓባየ
ኢትመስሎም እንታ ምርወት ቦም ለሓውየ
ምን ሰምሃር ኢእንታ ዎምን ዓድና ሰንሒት
መን ዲብ ሕድ ወደና ምስል እማትካ ገልሒት
ጊሶም በይንካ ዓርዮም ግል ደምሂት
ህቶም ቶም ሓውካ ዓርዮም ግል ደምሂት
ምን ሳሕል ኢእንታ ምን መሳክብና ለኣድብር
ኣካን ሓሊብ ዎስጋ ምን ከን ርምቅ ዎድብር
ኢርትርያ ደውለታ ዎደለት እንደገብኣት ነብር
ዮም ልግባእ ዎፈጅር ምስል ዓድካ ኢትሓብር
ኤርትርያ ደውለታ ዎደለት እንደገብኣት ነብር
ኢርትርያ………….
ኣቡ ያረድ


text:
“ሰነድ፣ ናይቲ ግዳይ ዲክታተርያዊ ስርዓትን፣ ብሰንኩ ዝሰዓበ ስደትን ስነ ኣእምሮኣዊ ቀውስን ዝኾነ መንእሰይ”
ድምጺ ልቢ መጽሓፍ እኲብ ግጥምታት ብርሃነ ገብረህይወት ኮይና፣ ኣብ 2016 ንሕትመት በቒዓ፣ ኣብ ስደት ንዕዳጋ ዝተዘርግሐት መጽሓፍ እያ። ኣብዛ መጽሓፍ 115 ግጥምታት ኣብ 187 ገጻት ተሓቚፎም ይርከቡ።
ኣብዛ መጽሓፍ ሰፊሮም ዘለዉ ግጥምታት ኣብ ጒዕዞ 17 ዓመት ዝተጻሕፉ ምዃኖም በቲ ኣብ እግሮም ሰፊሩ ዘሎ ዓመት ምህረት ልደቶም ምርዳእ ይከኣል። ኣብ ውሽጢ 17 ዓመት እዚ ገጣሚ፣ ኣብ ግጥሚ እንታይ እዩ ገይሩ፧ ኢለ ሓሲበ። ኣብቶም ግጥምታት ዝረኸብኲዎ መልሲ ግን እቲ ገጣሚ እንታይ ገይሩ ዘይኮነ፣ ጒዕዞ ህይወት 17 ዓመት እቲ ኣካሉ ውን ዝኾንኩ ኤርትራዊ መንእሰይ እዩ። እዚ መንእሰይ፣ ካብቲ ናብ ዕድመ ዓቕሚ ኣዳም ዝሰገረሉ ክሳዕ ኣብ ምውዳእ መንእሰያዊ ዕድመ ዝሓለፎ ተመኲሮ ብምስሊ ኣብዞም ግጥምታት ይርከብ።
መንእሰያዊ ህንጡይነቱ፣ ተስፋኡ፣ ሕልሙ ኣብቶም ቀዳማይ መቓን ግዜ ኢለ ዝሰምዮ እዋን ዝተጻሕፉ ግጥምታት ክንጸባረቕ እንከሎ፣ ትዕዝብቱ፣ በቲ ትዕዝብቲ እቲ ዝተወልደ ኣስተንትኖን ድሕሪ ኣስተንትኖ ዝመጽእ ውሳኔታትን ተበግሶን ድማ ኣብቶም ካልኣይ መቓን ኢለ ዝሰመዂዎ ግዜ ዝተጻሕፉ ግጥምታት ደሚቑ ይርአ። ዝሕንሕን ዝሕርን፣ ጸኒሑ ዘስተማስል፣ ዝጠዓስ፣ ዝጭነቕን ዝገብሮ ዝሓርበቶን ምስሊ ድማ ኣብቲ ሳልሳይ መቓን ይረኣየኒ።
ዘገምታዊ ዕብየት ናይ ሓደ ካብ ኲትትናኡ ክሳዕ ደረጃ ምውዳእ ዕድመ ንእስነቱ ዘሎ መንእሰይ፣ ኣብቶም ግጥምታት ብዝንጸባረቕ ኣተሓሳስባታትን ዕምቆቶምን ስፍሓቶምን፣ ዝዓብይሉን ዝልወጥሉን መልክዓት ክግለጽ እንከ፣ ኤርትራዊ መንእሰይ ድማ ኣብዞም ነዚ ኣተሓሳስባታት ሒዞም ዘለዉ ግጥምታት ብዝተፈላለየ መልክዓት ስምዒቱ ይርአ።
ድሕሪ ምዕራፍ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ፣ ብዘይካ እቲ ገለ ኣዝዩ ፍሉይ መንቋሕቋሕታ ናይ ፖለቲካ ዝነበሮ መንእሰይ፣ ዝበዝሐ ኣብቲ ኲናት ዝተሳተፈ ይዂን ኣብ ምውዳእ ትምህርቲ ዝነበረ መንእሰይ፣ ብሩህ መጻኢ ዕብየት ሃገር ምስኡ ተኣሳሲሩ ድማ ዕብየት ነብሱ እዩ ዝረኣዮ ዝነበረ። ሕልምታት ኣዕዂኹ ተስፋኡ ዓብዩ ንተግባራውነቶም ኣብ ምጽባይ ድማ እዩ ዝነብረ። ብባህርያዊ ዓይንን ኣብ ንቡር ኲነታትን ድማ፣ ሓደ ካብ ዕድመ ቁልዕነት ናብ ጒብዝና ዝሰጋገር መንእሰይ እዞም ቀዲሞም ዝተጠቕሱ ስምዒታት የንጸባርቕ።ኣብ 2001 ዓ/ም ዝተጻሕፈት “ኣዕጥቐኒ” እትብል ግጥሚ ንኣብነት፣ ሓደ ገና ንእሽቶ እየ ዘለኹ እሞ ክኣክልን ክበስልን ግዜ የድልየኒ እዩ ዝብል መንእሰይ ምስ ልቡ ዝገብሮ ልዝብ ይርአ። እዚ መንእሰይ፣ ልቡ ናብ ፍቕሪ ጎርዞ ክጥምት ምስ ጀመረ እዩ ንጽናሕ ደኣ ዝብሎ ዘሎ። ክዓጥቕ ምዃኑ ግና ይኣምን። ድሕሪ ምዕጣቑ ኩሉ እቲ ልቡ ዘድልዮ ዘበለ ብምልኣት ከቕርበሉ ምዃኑ ውን ይትስፎ። ልክዕ ከምቲ “እዛ ዶብ ትተሓንጸጽ እምበር፣ ተጣይሰ እዝን እትን ክገብር እየ” ዝብል ዝነበረ መንእሰይ። ልክዕ ከምቲ ፍቕርቱ ደብዳቤ ናፍቖት ኣዲኡ ውን ከምኡ ደብዳቤ ናፍቖትን “ኣበባኻ ክንርእን” ምስ ጸሓፋሉ፣ ተኣማሚኑ፣ ሕጅስ ቀሪብና ኢና ምስ መጻእኩ ክንውድእ ኢና ብምባል ተስፋ ሰኒቑ ብተኣማንነት ዝምልስ ዝነበረ መንእሰይ፣ ከምኡ ውን ከምዝኾነ ባህርያዊን ንቡር ናብራን ዝነብር መንእሰይ።
ኣዕጥቐኒ
ኣብ ጥራሕ ኢደይ
ብዘይ ጒራደ ካብ ዝድብል
ሰብ ገበሮ ክገብር
ይብልዎ ኢለ ካብ ዝዘልል
ተጸመም ኣዕጥቐኒ
ግዜ ተመገብ ኣድልወኒ።
ንኣኻ ‘ውን መኣስ ክሓስመካ ኢሉ
ክድብሰካ ‘ንድዩ ኩሉ ጠቓሊሉ
ደሓር ከኣ …
ካብ ብጎጐቡ ምስ በሰለ
ካብ ብውዕዩ ምስ ዘሓለ
… እዩ ዝምረጽ
ህድእ በል ኣወግድ ተርባጽ።
ብትኸል ንቐል ሃታ-ሃታ
ቤት እንተ ተሃንጸ ዝጐብኦ ኢንታ
ጓሂ’ዩ መኽሰቡ ንኣኻ ዘሳጽይ
ናይ ዘልኣለም ስቓይ ንደምካ ዝመጽይ።
በጃኻ ኣዕጥቐኒ
ክቐድወካ ክቐድወኒ
ወይዘራዝር ኣይተቋምት
ኣብ ጥራሕ ኢደይ
ፍቕሪ ኣይትመስርት
ኣዕጥቐኒ ልበይ።
ኣብዛ ግጥሚ፣ እቲ ባዕሉ ውን ንእሽቶ ምዃኑ ዝተኣመነ መንእሰይ፣ ነቲ ባህርያውን ብድሌቱ እምበር ብድሌት ሰብ ዘይጓዓዝን ፍቕሪ፣ ግዜኡ ኣይኣኸለን ኢሉ ምምጓቱ፣ ዘይብስለቱን ንእስነቱን ብተግባር ይንጸባረቕ።
ከምዛ ኣብ እግራ ተመልኪቱ ዘሎ እዛ ግጥሚ፣ ድሕሪ ምዕራፍ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ፣ ሽግ ተስፋ ብሩህ መጻኢ ኣብ ዝበዝሕ ክፋል መንእሰይ ኤርትራ ተወሊዕሉ ዝንበረ እዋን ዝተጻሕፈት ግጥሚ እያ። ኣብቲ ኲናት መሪር ተመኲሮ ዘሕለፈ መንእሰይ ሎሚ ዶ ጽባሕ ንጣየስ ኢሉ ኣብ ልዑል ትጽቢት ኮይኑ፣ ድሕሪ ምጥያሱ ዝሕንብሶ ባሕሪ ሂወት ኣብ ምቊማት እዩ ዝነበረ። እቲ በቲ ኲናት ተጸልዩ ኣብ ሰንፈላል ዝነበረ ንኡስ ተመሃራይ ውን እንተኾነ፣ እዚ ወቕቲ እዚ ተስፋኡ ዝዓበየሉ ወቕቲ እዩ ዝነበረ። እዛ ግጥሚ፣ ኣብቲ እዋን እቲ ምጽሓፋ ተስፋ ተቐኒቱ ኣብ ባህሪ ሂወት ክሕምብስ ኣብ ምንቃል ዝነበረ መንእሰይ ክትውክል ትኽእል። ልክዕ ከምቲ ናይ እዋን ልደታ ዝነበረ ኤርትራዊ መንእሰይ።
ምንዮታት ልቢ
ዘሰነፎ ቀልቢ
ኣብ ሰጣሕ ጐላጒል
ከም ዝጋልብ ሰጋር፣
ፍጥነቱ እናዛየደ
ርሕቀቱ እናወሰኸ
ሒዙኒ ምስ ከደ፣
…
እናበለት እትውሕዝ ግጥሚ “ሽግ ተስፋ” ኣብ 2006 ዝተጻሕፈት ግጥሚ እያ። ነቲ ዘይውዳእ ትጽቢትን ዓመት መጸ ዝወሃብ ዝነበረ ተስፋታት ንኤርትራዊ መንእሰይን ኣብዛ ግጥሚ ኣቐሚጥካ ምርኣይ፣ ሰንሰለት እቲ ዛንታ እንታይ ይመስል ነይሩ ምርዳእ ይከኣል። ብኻልእ ሸነኽ ውን ከምቲ ልዕሊ ዝበልኲዎ ሓደ ኣብ ንቡር ሂወት ዝነብር መንእሰይ፣ ዝህልዎ ሰንሰለታዊ ዕብየት ኣብዛ ግጥሚ ተንጸባቑ ኣሎ።
ካልኦት ኣብዚ ወቕቲ እዚ ዝተጻሕፋ ግጥምታት ‘ውን፣ ነቲ ዝነበረ ተስፋን ትጽቢትን ናይቲ መንእሰይ ብዝተፈላለያ መንጽረ ኲርናዕ ከንጸባርቓ ዝኽእላ እየን።
ተስፋታት ንፋስ ኮይኖም እናሃፈፉ፣ ትጽቢት ማይ ሓቚንካ ምትራፍ ምዃኑ ብሩህ እናዀነ ምስ መጸ፣ ልቢ ዘለዎ “እህህ” ዝብል ቃንዛ ከስምዕ ጀሚሩ። ተዓዛብን ተጸባይን ናበይ ገጽና ዲና ደኣ ክብል ተሰሚዑ። እቲ ገጣሚ ኣብዛ ንኺድ ናብ ትማሊ እትብል ግጥሚ ነቲ እዋን ብኸመይ የንጸባርቖ!
ነዛ ግጥሚ ምስታ “ከምዚ ዘለኻዮ” እትብል ኣብ 2003 ዝተጻሕፈት ግጥሚ እናነጻጸርካ ምርኣይ፣ ናብ ኣየናይ ትማሊ ክኸይድ ይደሊ ምህላዉ ብንጹር ምግንዛብ ይከኣል። ናብ ትማሊ ናብቲ እዋን ብሩህ ተስፋን ንቕሎን … …
ብሓፈሻ ኣብቶም ካብ 2006 ክሳዕ 2011 ዘሎ እዋን ዝተጻሕፉ ግጥምታት ምስ እንምልከት፣ እቲ ትስፉው ተጸባዪ ዝነበረ መንእሰይ፣ ናብ ዝገረሞ ተዓዛብን ናበይ ገጽና ኢና ኢሉ ክሓትትን ኢና ንሪኦ። ዳርጋ ኣብ ኩሎም እቶም ኣብቲ መቓን ግዜ ዝተጻሕፉ ግጥምታት።
እቲ ትስፉው ጥራይ ዘይኰነ ተዓዛቢ ‘ውን ዝነበረ መንእሰይ፣ እንታይ ናበይን ከመይን እናበለ ይኸይድ ኣሎ ብትዂረት ይዕዘብ ነይሩ። እቶም ወሃብቲ ተስፋ፣ ነቲ ተተስፋዊ መንእሰይ ዝህብዎ ዝነበሩ ተስፋታት፣ ክትግብርዎ ዘይኮነስ ንምትላሉ ክጥዕሞም ይብልዎ ምንባሮም፣ ምስ ምዕባይ ዕድሜኡን ምስፋሕ ኣእምሮኡን ብዙሕ ከገናዝብ ክኢሉስ እዩ በጺሕዎ እዩ። ኩሉ ተስፋኡ ምስ ማህመነ እንታይ በለ?
ስደትን ከርተትን ንሱ ዘስዓቦ ስነ-ኣእምሮኣዊ ነውጽን፣ ጽምኢ ሓርነትን በብዝጥዕሞ ንምንድያ ዝገበሮ ፈተነን ንሱ ዝወለዶ ቅልውላውን ኣንፈት ምጥፋእን፣ ቅድሚ 12 ዓመታት ውጻእ መዓት ኲናት ዝነበረ መንእሰይን ንዕኡ ዝተኸተለ ንኡስ ወለዶን ግርም ገይሮም ካብ ዝደሃዂዎ ባእታታት ሂወት እዮም። ዝኸፍአ ጸገም ናይዞም ባእታታት እዚኦም፣ ተስፋኡ ጸንቂቖም ኣጸልሚቶሞ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንሓድሕዱ ከምዘይሰማማዕን ከምዝበዳደልን እዮም ገይሮሞ።
ካብ 2011 ክሳዕ ዓመተ-ሕትመታ ዝተጻሕፉ ግጥምታት እዛ መጽሓፍ ነዚ ሂወት እዚ ብዝተፈላልየ ሸነኻቱ ኣንጸባሪቖሞ ኣለዉ።
“ስስዐ” ኢሉ ዝጀመረ ተርታ ናይዞም ዝጥቀሱ ዘለዉ ግጥምታት፣ ንጠንቂ እቲ ስደትን ከርተትን እናርኣየ ንሳዕቤናቱን በቲ ሳዕቤናት ኣብ ሂወት ኤርትራዊ መንእሰይ ዝተራእየ ዝተፈላለየ ዓይነት ቅልውላውን፣ ብዝተፈላለዩ ገጸ ባህርያትን ዛንታታቶምን ይርአ።
“ልቢ ዝጐሃየ” “ፈጢሩ ኣይጸይቕ” “ነፍሰ ቅትለት” “ደቂ ደቀይ” “መስቀል ብራቕ” “ኲነታት ኣየር” “ሸዊት ዕፉን” ወዘተ ዝኣመሰላ ግጥምታት ስእላዊ ምስሊ ናይዚ ዝጥቀስ ዘሎ እዋን ዘርእያ ኮይነን፣ ከም እኒ፣ “ነገር ስጋ” “እንተበልኲኻ ኸ” “ከመይ ውዒልኪ ወርሒ” “ከይደ ኣለኹ” ወዘተ ዝኣመሰሉ ግጥምታት ድማ፣ እቲ እዋን ዝፈጠሮም ገጸ ባህርያት ነቲ ቅልውላው ሂወት ኤርትራዊ ክውክሉ ንዕዘቦም።
ፍሉይ ጽባቐን ብልጫን ናይዛ መጽሓፍ እምበኣር፣ ብክልተ ሸነኽ፣ ማለት ብኣድማሳዊ ዓይኒ፣ ዘገምታዊ ዕብየትን ንዕኡ ተኸቲሉ ዝመጽእ ኣእምሮኣዊ ለውጥታትን ከተንጸባርቕ እንከላ፣ ንሂወት ኣብ ሓደ ወለዶ ኤርትራዊ መንእሰይ ብስሩዕ ቅድም ተኸተል ዘጋጠመ ክስተትን ውጽኢቱን ድማ በቲ ካልእ እተጒልሕ ታሪኽ ዝሰነደት መጽሓፍ እያ።
ገጣሚ፣ ኣብ ዝበዝሑ እቶም ግጥምታት ዝተጠቕመሉ መረጻ ኲርናዕ ንርእየት ዛንታታትን ንዕኡ ንምግላጽ ዝተጠቕመሎም ቃላትን ድማ፣ ኣብ ኣዝዩ መዓልታዊ ሂወት ተዛራቢ ቋንቋ ትግርኛ ዝዝውተር ግና ከኣ ብልዑል ጥበብ ዝተሰርሐን ዝተመስርሐን ኣብ ዝኾነ ደረጃ ዕደመን ኣተሓሳስባን ዘሎ ዘሎ ሰብ ብቐሊል ክርድኦ ዝኽእል ሜላ ኣጸሓሕፋ እዩ።
ሓደ ብቐሊል ዘይጥመት ተወሳኺ ብልጫ ውን ኣብዛ መጽሓፍ ተንጸባሪቑ ኣሎ፣ ነቲ ሰፊሕ ክፋል ማሕበራዊ ሂወት ህዝቢ ኤርትራ ዝሽፍን ገጠራዊ ናብራ፣ ሒደት ግን ኣዝየን ስእላውያን ዝኾና ግጥምታት ኣብዛ መጽሓፍ ሰኒደንኦ ኣለዋ። ንኸቢድ ናብራ ገጠራዊት ኣደ፣ ኣብታ “ድራማ ገዛና” እትብል ግጥሚ፣ ሂወት ብዘለዎ ምንቅስቓስ ከተንጸባርቖ እንከላ፣ ነቲ ኣብ ዝናብ ክረምቲ ጥራይ ዝምርኮስ ሂወት ሕርሻን ብድሆታቱን ከርእያ ዝኽእላ ግጥምታት ውን ወዝ ናይዛ መጽሓፍ ኮይነን፣ ንዝኾነ ኣካልን ኣብ ዝኾነ እዋንን ቦታን ምስሊ ሂወት ናይቲ ኣብ ከቢድ ማሕበራዊ ናብራ ዝነብር ኤርትራዊ ገባር ዝምስክራ እየን።
ኣብ እግሪ ነፍሲ ወከፍ ግጥሚ ዝተጻሕፈሉ እዋን ምህላዉ፣ ነዚ ኣልዒለዮ ዘለኹ ኣርእስቲ ብዝግባእ ክንጸባረቕ ኣዝዩ ሓጋዚ ኮይኑ ብዝግባእ ኣብዛ መጽሓፍ ክርአ ዘኽእል እዩ። ብቕድም ተኸተል ናይቲ ዝተጻሕፍሉ እዋን ወይ ብዘልዕልዎ ቴማ ድዩ ዛንታ ዘይምቕማጦም ግን ነዛ መጽሓፍ ጽፈት ዘጒድለላ ተርእዮ ይመስል። ነዚ ብዝምልከት ንገጣሚ ብርሃነ ገብረህይወት ተወኪሰዮ ነይረ። ብዘይካ እቶም ኣብ ፈለማን መወዳእታን ተቐሚጦም ዘለዉ ክልተ ግጥምታት ካልእ ብሃውሪ ዝዀነ ምዃኑ መሊሱ።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ እዋን ዝተጻሕፉ ግጥምታት ነናቶም ታሪኽ ሃልይዎም፣ ነቲ እዋን ዝነበረ ኲነተ ኣእምሮ ውን ዝውክሉ ክኾኑ ስለዝኽእሉ (ብርግጽ ውን ግጥምታት ናይዛ መጽሓፍ ከምኡ እዮም።) ብቕድም ተኸተል እንተዝቕመጡ፣ ሓደ ንጹር ታሪኻዊ ስእሊ ከተሕዙ ምኸኣሉ።
ከምዚ ዓይነት ጸገም፣ ኣብ ናይ ሓጸርቲ ዛንታታት መጻሕፍቲ ትግርኛ ውን ተዘውቲሩ ዝርአ እዩ። ከም ትዕዝብተይ ከኣ፣ እዚ ጸገም እዚ፣ ሞያውያን ኣርታዕቲ ነዞም መጻሕፍቲ ስለዘየርትዕዎም ኮይኑ እስምዓኒ።
ንምጥቕላል፣ ኣብ መጽሓፍ ድምጺ ልቢ እዚ ዝተቐስኲዎ ኲርናዕን ዛንታን ጥራይ ዘይኮነ ካልእ ኣምራት ውን ከምዘሎ ክምስከር ዝከኣል እዩ። ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ብዕምቆት ክርእየሉ ዝኽእል ዕድል እናተመነዂ ንሎሚ በዚ ክውድእ።
ፍቕረይ የማን


text:
መእተዊ
ርቀትካ ዕጣን፡ ጋዜጠኛን ገጣምን ግርማይ ኣብርሃም ዝተገጥሙ ግጥሚታት ሒዛ፡ ብኣሕተምቲ ሕድሪ ዝተሓትመት መጽሓፍ እኵብ ግጥምታት እያ። እዛ 87 ግጥሚታት ሓቚፋ ኣብ 2018 ዝተሓትመት መጽሓፍ፡ ሓቚፋቶም ዘላ ግጥሚታት ኣብ መቓን ነዊሕ ግዜ ዝተጻሕፉ ምዃኖም ካብቲ ኣብ መእተዊ ብገጣሚ ተጻሒፉ ዘሎ “ንመዓስ ከይበልኩ ቕድሚ ሓያሎ ዓመታት በብሓደ ኽጽሕፎም ዝጀመርኩ ግጥሚታተይ እነሀዉ ባይቶ ኣቚሞም፡፡” ዝብል ምሉእ ሓሳብ ምርዳእ ዝከኣል ኮይኑ፡ ኣብ ግጥሚ ትግርኛ ነዊሕ ግዳሰ ዝጸንሖ ነባቢ እውን ንገለ ካብ ግጥሚታት እዛ መጽሓፍ ከባቢ ዕስራ ዓመታት ዕድመ ዘለዎም ምዃኖም ከስተብህል ይኽእል እዩ።
ገምጋምን ምስትምቓርን
87 ነናቶም ሰፊሕን ብዙሕን ትንታኔ፡ ገምጋምን ምስትምቓርን ክግበረሎም ዝኽእል ግጥሚታት እኳ እንተዀኑ፡ ጥርንፍ ጽሙቚ ኣቢልካ ብምስትምቓር፡ ኣብዞም 87 ግጥምታት እንረኽቦ፡ ማሕበራዊ ህይወትን ተፈጥሮን፡ ነጽብራቕ ኤርትራዊ ፖለቲካ፡ ጾታዊ ፍቕርን ዕርክነትን፡ ሃገራዊ ፍቕርን መንነትን፡ ኣደነትን ፍቕራን፡ ኣብ ዝብሉ ሓሙሽተ ኣምራት ምምዳቦም ይከኣል፡፡ ይዅን እምበር፡ ኣብ ሓሙሽተ ምድባት ደኣ ይቀመጡ እምበር፡ ኣብ ኩሎም ክስማዕ ወይ ክርአ ዝኽእል ንኹሎም ማእከል ኮይኑ ዝሓቚፎም ቃና ግና ኣለዎም፡፡ እሱ ድማ ሓቦ ዝተነጸፈ ቃና ትዕግስቲ፡ ተስፋን ፍቕርን እዩ።
ቅዲ ኣጸሓሕፋን ኣጠቓቕማ ቋንቋን፡
ዳርጋ ኩሎም እቶም ግጥምታት፡ እቲ ባህላዊ ተባሂሉ ክጽዋዕ ዘምሕረሉ ዓይነት ስነ-ግጥሚ ዝመለለይኦም፡ ማለት፡ ስሩዕ ናዕታን ረምታን ዘለዎም ብማይቤታት ዝተኸፋፈሉን ነዚ ተመርኲሱ ዝፍጠር ዋሕዝን ዜማን ዘለዎም እዮም። እዚ ዓይነት ስነ-ግጥሚ፡ ክንበብ ምቹእ ኮይኑ ተነቢቡ ብዝፈጥሮ ጣዕሚ ድማ ተዘካርን ጦብላሕታ ፈጣርን እዩ።
“ስፍሓት፡ ዕምቆትን ጽባቐን ቋንቋ ንኣተሓሳስባ የማእዝኖ፡ ዘይምዕሩይ ዘይጽቡቕ ቋንቋ ዘይጽቡቕ ኣተሓሳስባ እዩ ዝፈጥር፡ ብሕጽር ዝበለ፡ ምዕቡልን ጽቡቕን ቋንቋን ኣጠቓቕማኡን ምዕቡልን ጽቡቕን ኣተሓሳስባ ዝፈጥርን ዘማእዝንን” ይብሎ፡ ተሸላሚ ሽልማት ኖበል ዝዀነ ኖርዌጃዊ ገጣሚ፡ ጸሓፍን ሃገራዊ መዝሙር ኖርወይ ዝደረሰን ብዮርንስችያርነ ብዮርንሶን (Bjørnstjerne Bjørnsen) ፡ ንተማሃራዩ ዝዀነ መንእሰይ።
“እቲ ቋንቋ ንኽብደትን ስፍሓትን እቲ እቲ ዘመናዊ ስነ-ሓሳብ ከሕልፎ ዝድለ መልእኽቲ፡ ክስከም ከምዝኽእል ገቢሩ ይምስርሖን ይሰርሖን ነይሩ፡፡” ይብል ፕሮፌሰር ግርማይ ነጋሽ ንዝኽሪ ተጋዳላይ ስነ-ጥበበኛ ተስፋማርያም ወልደማርያም ኣብ ዝጸሓፎ ጽሑፍ።
እዚ ክልተ ብህሎታት ናይዞም ሊቃውንቲ ዘርእየና እንተሃለወ፡ ክሓልፍ ዝድለ ዘሎ መልእኽቲ ጥራይ ዘይኰነ ብቕዓት፡ ሓይልን ጽፈትን ንዕኡ ተሰኪሙ ከሕልፍ ኣብ ኣገልግሎት ዝውዕል ዘሎ ቋንቋን ክንዲ ምንታይ ኣገዳሲ ምዃኑ እዩ። ኣብ ግጥሚ ምስ መጻእና ድማ ዝያዳ ኣገዳሲ ይኸውን ምኽንያቱ ሒደት ቃላት ብምጥቃም ዓብዪን ሰፊሕን መልእኽቲ ምሕላፍ ስለዝኸውን። ኣብዚ መዳይ እዚ ልዕሊ ኩሉ ኣገደስቲ ዝዀኑ፡ መረጻ ቃላት፡ ግሳውነቶምን ስፍሓቱን ውህደት ሕድሕዶምን ምስቲ ዛዕባን እዩ። ልክዕን ስእላዊ ትርኢት ዝፈጥር፡ እመኑኒ ከይበለ ኣርእዩ ዘእምን ቅጽላዊ ቋንቋ እውን ኣካል እዚ እዩ።
በዚ መንጽር እዚ ብምርኣይ፡ ግጥምታት ርቀትካ ዕጣን ኣብ ኣጠቓቕማ ቋንቋ፡ ማለት፡ መረጻ ቃላትን ውህደቱ ምስ ክሓልፍ ዝድለ መልእኽትን ጽፈትን ጽባቐን ዝተራእየሎም፡ ስእለ ኣእምሮ ዝፈጥሩን ብዝተፈላለየ መልክዓቱ ስምዒት ዝነኽኡን ኣበሃህላታት ዘለዎም ግጥምታት ዝሓቖፈት መጽሓፍ እያ። ነቲ ገጣማይ የርኢ እምበር ኣይነግርን ዝብል ጽኑሕ ኣበሃህላ ኣብ ተግባር ከምዘውዓሎ ድማ፣ ኣብቶም ዝንበቡ ግጥምታት ክረኣዩ ዝኽእሉ ገጸ-ባህርያትን ብእኦም ዝፍጠር ስምዒትን ምስክር እዩ። ቃላት ክጸሓፍሉ ዘለዎም ቅርጺ (ንኣብነት ግጥሚታት ዶ ግጥምታት) ግና፡ ገና ኣብ ቋንቋ ትግርኛ ኣካታዒ ዘሎ ኣርእስቲ ዘሎ ስለዝዀነ ከይተተንከፈ ክሕለፍ ይምረጽ።
ድርኺት
ብዙሓት ግጥምታት ርቀትካ ዕጣን፡ ዝዓበየ ድርኺቶም ፍጻሜታት ዝመንቀሊኡ ዓሚቚ ስምዒት ምዃኑ ካብቲ ዘዘንትውዎ ዛንታን ቃናኡን ምርኣይን ምርዳእን ይከኣል። እዚ ይበሃል እምበር፡ ኣብ ረቂቕ ፍልስፍናዊ ሓሳብ ተመርኲሶም ዝተጻሕፉ ግጥምታት እውን መማቕርቲ እዛ መጽሓፍን፡ ነቲ ብዝበዝሑ ስምዒት ዝነኽኡ ግጥምታት ተተንኪፉ ዝጸንሐ ኣእምሮ ካብ ስምዒት ኣውጺኦም ዘሕስቡን ግጥሚታት ኣለዉ እዮም። ከም፡ ሴፍ ሓቂ ኣብ ሰገባ ስጋ፡ ምርኻብን ዘይምርኻብን፡ ካብ ቻነል ናብ ቻነል፡ እቲ ድኻ ደራሲ፡ ንውሉድ ሓቂ ዝኣመሰሉ ግጥምታት ኣግራሞት ፈጢሮም ዘሕስቡ ክኾኑ እንከለዉ፡ ከም፡ ኣውደኣመት ከልቢ፡ ዕድልን ምርጫን፡ ትልሂት ናጽነት ዝኣመሰሉ ድማ መልክዕ ባህርያዊ ተፈጥሮን ተማላላእነቱ ምስ ህይወት ወዲ-ሰብን ዘርኢ ፍልስፍናዊ ሓሳብን ዘመንጭዉ እዮም። ካብዞም ክልተ ምድባት ኣብነታት ምስ እንርኢ፡ ብዙሓት ግጥምታት ርቀትካ ዕጣን፡ ዝዓበየ ድርኺቶም ፍጻሜታት ዝመንቀሊኡ ዓሚቚ ስምዒት ምዃኑ ካብቲ ዘዘንትውዎ ዛንታን ቃናኡን ምርኣይን ምርዳእን ይከኣል። እዚ ይበሃል እምበር፡ ኣብ ረቂቕ ፍልስፍናዊ ሓሳብ ተመርኲሶም ዝተጻሕፉ ግጥምታት እውን መማቕርቲ እዛ መጽሓፍን፡ ነቲ ብዝበዝሑ ስምዒት ዝነኽኡ ግጥምታት ተተንኪፉ ዝጸንሐ ኣእምሮ ካብ ስምዒት ኣውጺኦም ዘሕስቡን ግጥሚታት ኣለዉ እዮም።
ኣምርን መልእኽትን
ነባቢ፡ ነዞም ግጥምታት ኣብ ዝነበሉ ዳርጋ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ግጥሚ ዝርከቡ ዓበይቲ ስምዒታት ህይወት፡ ከም ተስፋ፡ ሓልዮትን ፍቕርን እዮም። በዚ መንጽር እዚ እንክርአ፡ ብዙሓት ካብዞም ግጥምታት፡ ነቲ ኣብ ህይወት ዘጋጥም ግርጭታት (ሕድሕድን ምስ ገዛእ ርእስን) ፡ ውረድ-ደይብ፡ ሃብትን ድኽነትን ምስኡ ተኣሳሲሩ ዝስዕብ ሓላፍ ዘላፍን ዝሪእሉ ዓይንን ዝፈጥርሉ ገጽን፡ ከምኡ ድማ ዝሕዝሉ ሜላን ዘቕርብሉ መፍትሕን ኣብቶም ልዒሎም ዝተገልጹ ኣምራት፡ ተስፋ፡ ሓልዮትን ፍቕርን ዝተመርኰሰ እዩ፡፡ እዚ ይዅን እምበር፣ በቲ ስነ-ጥበብ ሕብረተ-ሰብ ምስሉ ዝርእየሉ መስትያትን፣ እዚ መስትያት እዚ ተጠቒሙ ክጸሪ ዘለዎ ገጻት ህይወቱ ዘጽርየሉ መሳርሕን’ዩ ዝብል ዝጸንሐ ኣምር ኣቢልና ምስ እንርኢ ምስሊ ህይወት ኤርትራውያን ኣብዛ መጽሓፍ ክንረኽቦ ኣይንጽገምን። ጻውዒት እዞም ግጥምታት ወይ እዚ ኣብዛ መጽሓፍ እንርእዮ ምስሊ፡ ከምቲ ናይ 18 ክፍለ-ዘመን ህቡብ ደንማርካዊ ጸሓፊ ጆርጅ ብራንደስ ዝበሎ፣ «ዕዮ ስነ-ጽሑፍ ሽግራት ሕብረተ-ሰብ ኣብ ክትዕ (ዘተ) ከምዝቐርቡ ምግባር እዩ» ንሽግራትና ክንካትዓሎምን ወይ ክንዛተየሎም እውን ዝዕድም እዩ።
ከምቲ ልዒሉ ዝተገልጸ፡ ዝበዝሑ ግጥምታት እዛ መጽሓፍ ዘንጸባረቕዎም ዛዕባታት ኣብ ሓሙሽተ ብቐሊል ዝልለዩ ነጥብታት ከፊልካ ንምርኣዮም፡ በቲ ነጽብራቕ ኤርትራዊ ፖለቲካ ዝብል ነጥቢ ምጅማር ይከኣል። ኣብ ቃና ሓያለ ግጥምታት እዛ መጽሓፍ ዝርከብ ቃዛኒ ግን ከኣ ዓቃል ድምጺ፡ ሃለዋት እዚ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓልፎ ዘሎ ከቢድ እዋን ዘንጸባርቑ እዮም።
‘’ንጻወት ግዳ’’ እትብል ግጥሚ እንተተመልከትና፣ ‘’ንጻወት’ሞ ንተተሃጓጐስ’የ/ ዘመን ክምለስ’የ’’ ዝብል ድምጺ ንሰምዕ እሞ፡ ዘበን ሲ ኣይመለስ፡ እቲ ሕሱም እዋን ዘበነ መግዛእቲ እንታይ ዘምልስ ኣለዎ፧ ዘስምዕ ትሕዝቶ ምስ ነበብና፡ ‘’ንጻወት ግዳ፡/ንጻወት’ሞ ንተሓጓጐስ’የ/ዘምን ክሓይሽ’የ’’ ብዝብል ቃዛኒ ድምጺ ክጽውዕ ንሰምዖ። ኣብዛ ግጥሚ ህዝቢ ኤርትራ ክምለስ ዝጽበዮ ጥዑም እዋን ከምዘይረኣየ ጥራይ ዘይኰንና እንምልከት፡ እቲ ዘለዎ እዋን ሕማቕ ብምዃኑ እውን ክሕሸሉ ይጽውዕ ምህላዉ ንርኢ። (ገጽ 77)
ኣብ ከምዚ ዚኣመሰለ ክሓይሽ ዝጽዋዕ ዘሎ ዘመን እንታይ ዝካየድ ዘሎ፧ ንእስነት ንብላሽ ይባኽን ምህላዉ፡ ‘’ንእስነተይ’ባ’’ እትብል ግጥሚ ተርእየና። ‘’ክሹን ንእስነት/ርጉጥ ኣብ ክሽነ/ኣነ ኣብ ድርኩኺት/ትጽቢት ተጐምጒመ።’’ ብዝብል ማይ-ቤት እትፍልም ግጥሚ፡ ኩሉ ዓይነት ስምዒት ዝረኣየሉ ዕድመ ንእስነት ክእቶ ከምዘይተኻእለ ግና ፈቓቓት በሲዑ ባዕሉ እናወጸ ይቕስቅሶ ምህላዉ ዘዘንቱ ገጸ-ባህሪ ኢና ንምልከት። ‘’መፍትሐይ ሃቡኒ/ ክቋደስ ክኣቱ/ጓና ኣይትግበሩኒ/ ጋሻ ንእስነቱ’’ ኢላ ብምዝዛም ድማ እዚኣ እውን ኤርትራዊ መንእሰይ ዝሓልፎ ዘሎ ዘመን እንታይ ይመስል ተርእየና። (ገጽ 9)
ጽምዋ ኣብ እትብል ግጥሚ እንምልከቶ ገጸ-ባህሪ፡ ንበይኑ ኣብ ሓንቲ ክፍሊ ዝርአ ኮይኑ፡ ኣብኡ ኮይኑ ብስእለ-ኣእምሮ ስድራኡ መኣዲ ተቐሪቦም እናተራእይዎ ዝሓስቦን ዝስምዖን እተንጸባርቕ ግጥሚ እያ። ‘’ደበና ሓሳባት ኣብ ሰማይ ኣእምሮ/ደረት ዘይፈልጥ ወትሩ ኣብ ጕዕዞ/ክብል ክብል ኽዝንቢ ኽዝንቢ/ስድራይ ኣምጺኡለይ ከቢቦም መኣዲ።’’ ዝብል ቀዳማይ ማይቤት ኣለዋ። ንሳቶም ከቢቦም እናተመገቡ፡ ኣብ መንጎኦም ግን ሓንቲ ሰብ ዘይብላ ዅርሲ ኣላ። እዛ ኣብ መንጐኦም ዘላ ዅርሲ ደፊሮም እውን ክጥምትዋ ዘይከኣሉ ብጐቦ ዓይኖም ዝጥምትዋ እያ። ደፊሮም ክጥምትዋ ዘይምኽኣሎም ዝፈጥሮ ድማ ዝዀነ እትፈጥሮ ዘይጽቡቕ ስምዒት ብምህላዉ እዩ። ድሮ ኮፍ በሃሊኣ መዋቲ ዘይምዃኑ በቲ ቀዳማይ ማይቤት ፈሊጥና ብምህላውና እምበኣር፣ እዚ ብሓሳብ ስድራኡ ዝሰኣልዎ ዘለዉ ደኣ ኣበይ ድዩ ዘሎ ኢልና ክንሓስብ ንግደድ። ‘’ኣይበላዕ! ተፍቅሮ ዘይብሉ፡’’/ ይብል ‘ቲ ስቕታኦም ባዕሉ ‘ዛረብ ነይሩ።’’ ዝብል መስመራት ዝሓዘ ካልእ ማይቤት ድማ እዩ ነቲ ኣቐዲሙ ዝተፈጥረ ኣሕዛኒ ስምዒት ሰማይ ዘዕርጎ። ኣብ መወዳእታ ማይቤት ዝርከብ ንሳቶም ሲ ካብ ሰለስተ ንላዕሊ እዮም ‘’ይምሓርካ’’ እኳ ይብልዎ ሓደ እንተሃንጢሱ ዘስምዕ መስመራት ግና እቲ ቀንዲ ኩነታት እዚ ኣዘንታዊ ዘርኢ እዩ። ሓደ ኣብ ሸላ ዝተዳጐነ እሞ በጻሕቲ ድማ ዘይብሉ ወይ ዘይፍቀደሉ እሱር እምበር፡ ካልእ ፍጡር ሰብ ኣብ ኩነታት እዛ ግጥሚ ዘሎ ኣዘንታዊ ክህሉ ኣይክእል እዩ። እዛ ግጥሚ ንሃለዋት እቶም ኣብዘይ ሕጋዊ ኣብያተ-ማእሰርቲ ኤርትራ ዘለዉ ኤርትራውያን እሱራት ብንመፈስ ክንሪኦ እንትገብር ግጥሚ እያ። (ገጽ 14)
ከተተንፍሰሉ ዘይትኽእልን ኣሽካዕላል ዝበዝሖን ፖለቲካዊ ኩነታት ዓድኻ፡ ኣብ ዓቕሊ-ጽበት ወሲዱ ነብስኻ ክትቀትል ከምዘገድድ፣ ፕሮፌሰር ግርማይ ነጋሽ ኣብ መጽሓፍ ‘’ናይ ደረስቲ ናጽነት’’ እትብል፣ ንሓደ ህቡብ ላቲን ኣሜሪካዊ ደራስን ድራማቲካዊ ነብሰ-ቅትለታዊ ኣማውታኡን ጠቒሱ የርእየና። ብተወሳኺ፡ ነቲ “ብርቱካናዊ ሰውራ” ብዝብል ቅጽል ዝፍለጥን ክሳዕ ሕጂ ዝቕጽል ዘሎን ኣብ ሓያለይ ሃገራት ዓረብ ዝተወልዐ ዘመናዊ ህዝባዊ ሰውራ ቀዳመይቲ ጠንቂ ዝዀነት እውን፡ በቲ ዝነበረ ጨቋኒ ስርዓት ቱኒዝያ ዝተበሳጨወ መንእሰይ ኣብ ኣደባባይ ወጺኡ ነብሱ ብምቅጻል ነብሰ-ቅትለት ምስ ፈጸመ እዩ። ኣብ ኤርትራዊ ዝንጸባረቕ ከምዚ ዚኣመሰለ ሓሳብን ስምዒትን ድማ ኣብ ርቀትካ ዕጣን፣ ኣብታ ‘’ታ ደይ ከ ‘ሞ’’ እትብል ግጥሚ ንምልከቶ። ኣብዛ ግጥሚ ዘሎ ተዛራቢ፡ ንሓሳቡን ስምዒቱን ‘’… ኣብዚ እነሀልካ እያድ ዝነደደ/ኣብቲ እናሃልካ ገመድ እተፋሕሰ/በዚ እንሀልካ ኽልተ – ብልሑ ኻራ/ በቲ እንሃልካ ዝዓሞቐ ዒላ’’ እናበለ ከምዝደፋፍኦ ይነግር እሞ፡ እዝስ ምገበርኩዎ ኣደይ እሞ ብሓዘንን ጓህን ክትማስን እንድያ ብዘስምዕ ማይ-ቤት፡ እቲ ትዕግስቲ ዘግብሮን ሓጺርን ተስፋ-ዝቖረጸን ሓሳብ ገዲፉ ኣስፊሑ ክሓስብ ዝገብሮን ምኽንያት የርኢ።
ኣብዘን ሰለስተ ግጥምታት ክንምልከቶ ከምዝኸኣልና፡ ዋላ እኳ ምንባርካ ዘጽልእን ተስፋ ዘቚርጽን ኩነታት እንተሃለወ፡ ብትዕግስትን ተስፋን ግና ይከኣልን ይንበርን ምህላዉ እዩ፡፡ ካልኦት ኣብዚ ምድብ እዚ ክምደባ ዝኽእላ፡ ከም ኮፍ፡ ጨብጨባ፡ ሓቂ፡ ቦታ ምረጺ፡ መን ከልቢ መን ገመል፡ ኤዲሰን፡ ሴፍ ሓቂ ኣብ ሰገባ ስጋ፡ ርጋጽን ረጋጽን … ወዘተ እውን ዛንታን ኣዘናትዋን ደኣ ይፈላለ እምበር ኣብዘን ሰለስተ ግጥምታት ዝተራእየ ዓይነት ነጽብራቕ እየን ዘንጸባርቓ።
ኣብ ትሕቲ ከምዚ ዝኣመሰለ ፖለቲካዊ መልክዕ ዘለዎ ኩነት ዝፍጠር ወይ ዘሎ ማሕበራዊ ህይወት ድማ ነጸብራቕ ማሕበራዊ ምስሊ ተባሂሎም ክጽውዑ ይከኣል። ቃንዛ፡ ሰቖቛ፡ እህህታትን እናስምዑ፡ ግና ትዕግስቲ ገይሮም ብተስፋ ዝጽበዩን ዝነብሩን ገጸ-ባህርያት፡ ኣብ ግጥምታት፡ እናሓዘንካ ምሕዛን፡ ጸሎትካን ካልስኻን፡ ኣጆኻ ፒኮሎ፡ ወርቂ መጽሓር ሓዊ፡እንታይ ተረኽበ ኣይትበላ፡ ኣሳሳዪ … ብሰንኪ ፖለቲካዊ ምሕደራ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝሰኣኑ ጥራይ ዘይኮኑስ ብፍላጥን ብዘይፍላጥን ሕብረተ-ሰብ እውን ቆላሕታ ክገብረሎም ዝግብኦ ግን ዘይገብሮም ተርእዮታት ዝጸውዩ ግጥምታት እዮም። እዞም ግጥምታትን መሰልቶምን ከም ማሕበራዊ ሕብረተ-ሰባዊ ነቐፌታ እውን ክውሰዱ ዝኽእሉ እዮም። ኣብዚ ምድብ እዚ ክምደቡ ዘጸብቐሎም “ኩሉ ኣብ ውሽጢ ገይርና ፍሽኽ ንብል ጽንዓት’ዩ ግርማና” ዝብል ናይ ኣብርሃም ኣፈወርቂ ሓረግ ዘዘኻኽሩ ግጥምታት፡ ከም እኒ፡ ርግኣት በዓልቲ ወርቂ ስኒ፡ ተስፋን ዘይተስፋን፡ እነኹ፡ ዕድልን ምርጫን፡ ንውሉድ ሓቂ፡ ለከ ‘ለዉ፡ ከይሓልፈካ ዘመን፡ … ወዘተ ዝኣመሰሉ ኮይኖም፡ ምንባቦም ዘሕድሮ ተስፋን ሰፊሕ ጠመተ ህይወትን፡ ለከ ጽባቐን መገድታትን ህይወት ሲ ትዕግስቲ ገይርካን ተስፋ ሰኒቕካን ምርኣይ እዩ ዘድልዮ ዘብሉ እዮም።
ትርጒም ዕርክነት፡ መቐረትን ጽባቐን ጾታዊ ፍቕሪ፡ ዘርእዩን ንምስትምቓሩ ዝዕድሙን፡ ንፍቑር ዓርከይ፡ ብኻ ጨካን ነይርካ፡ ትሕሾ ትሕሾ፡ መቐረት እምቢታ፡ ቤት መቕደስ ጐደቦና፡ ሓንቲ ዓይኑ ልቢ፡ ክምንጥላ ዶ ኸኣ፡ ከመይ ዘይዝክረኪ፡ ኣይትጥፋእ … ወዘተ ዝብሉ ብምቁር፡ ኣሕሳቢ፡ ኣገራሚ ብህሎታት ዝተሃንጹ ዛንታታት ዕርክነትን ፍቕርን ዘርእዩ ግጥምታት እዮም። ብተመሳሳሊ ከምቲ ቀንዲ ቴማ እዛ መጽሓፍ ዝዀነ፡ ተስፋን ትዕግስትን ኣብዞም ግጥምታት እውን ፍቕሪ ዝተሸለመ ድሙቕ ትርኢት እዩ ዘለዎ።
ሃገራውነት፡ ዝሓቶ ዋጋን ኣድላይነቱን ፍቕሪ እምበር ግዴታ ከምዘይኰነ፡ ክልተ ዀይንካ ሓደ ምዃን፡ ኣነስ አፍቅረኪ’የ፡ ድምጺ ጓል ስዉእ … ወዘተ ንፕሮፖጋንዳ ዘይኰነስ፡ ንሓቀኛ መንፈስ ብዘርኢ ዛንታ ተሃኒጾም ዝጽወዩን ዝጸውዩን ግጥምታት እዮም።
ኣብ ብዙሓት እቶም ካልኦት ግጥምታት እውን እኳ ተማእኪሉ እንተሎ፡ ኣደነትን ፍቕራን ዘንጸባርቑ፡ ፍቕሪ’ደ ፡ ናብራ፡ ወርቂ መጽሓር ሓዊ፡ እና ሓዘንካ ምሕዛን ዝብሉ ግጥምታት ህይወት ማለት ኣደ ማለት ምዃኑ ከርእዩ ዝተኸሸኑ ግጥምታት ርቀትካ ዕጣን እዮም።
ነዚ ክጥቐለል ዘይከኣል ጽውያ ግጥምታት ርቀትካ ዕጣን እምበኣር ከተዕርፈሉ እምበር ክትድምድሞ ዝከኣል ኣይኮነን እሞ ንሕጂ እዚ ዝስዕብ ብምባል ከዐርፍ፡ ርቀትካ ዕጣን ንቐጻሊ ምርምር ከም ሰነድን ምስክርን ናይዚ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓልፎ ዘሎ ከቢድ እዋን ጥራይ ዘይኮነት ሲ ከም ነጸብራቕ ናይ ኣብ ከምዚ ዚበለ እዋን ኣድላዪ ዝኸውን ትዕግስትን ተስፋን እውን እያ። ብስነ-ግጥሚ መልክዕ ድማ፡ መምሃርን መወከስን ግጥሚ ትግርኛ ክትከውን እትኽእል ድንቂ ጥበብ ዝተንጸባረቐላ መጽሓፍ እያ።
ፍቕረይ የማን