text:
ብተስፋ በርቱዑ
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንዚርከቡ
ካቶሊካውያን ምእመናን ደቂ-ሃገርን፤
ንዅሎም ሰብ ጽቡቅ ድላይን
ዝተጻሕፈ
ሓዋርያዊት መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ
ነሓሰ 2004
መባእታ
- 1. * ብፍቓድ እግዚኣብሔርን፣ ብሥምረት መንበረ-ጴጥሮስን፥
* ናይ’ታ ኣብ ኤርትራ ዘላ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ጓሶት ካብ ዝኾኑ ጳጳሳት
* ካብ’ዛ ሃገር ተበጊሶም ኣብ ኵለን ሃገራት ናብ ዘለዉ ካቶሊካውያን ምእመናን፥
* ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን፥ ካብ ኢየሱስ ክርስቶስ ጐይታናን ጸጋን ሰላምን፡
ነኣኻትኩም ይኹን (1ቆሮ.1፣ 1-2)፣
ማኅበረ-ሰብ ዓለም፣ ብዝተፈላለየ ሰብ-ሰርሖ ግድላትን ማዕበላትን እናተጸፍዐ ኣብ ዚህወኸሉ እgን፣ “ብክርስቶስ ምእማንኩም ኣብ ኵላ ዓለም ስለዝተሰምዐት፣ ቅድሚ ኵሉ ብዛዕባ ኵላትኩም ንኣምላኽና ብኢየሱስ ክርስቶስ ነመስግኖ ኣሎና፣ ከየቋረጽና ኵሉ ጊዜ ኣብ ጸሎትና ንዝክረኩም” (ሮሜ.1፣ 8-9)።
እግዚአብሔር ብዘሕደረሎም ርድኢትን ብዝሃቦም ምድራዊ በረኸትን ተሓጊዞም ናይ ዑቕባ ዕድል ዝሃቡኹም፣ ኣብ መንጎኦም እትነብሩ ሃገራትን ሕዝብታትን፣ ብፍላይ ከኣ እተን ብኃልዮት ኣምላኽን ብናይ እንተላዕለ ኲሉ ቤተክርስትያን ኃልዮትን ተደሪኸን ዚስዕባኹምን ዚጓስያኹምን ሰበኻታትውን፣ ኣብ’ዚ ሰዓት’ዚ ብመንፈስ ምስጋና ንዝክረን ኣሎና።
ንእምነት-ክርስትናን መንፈሱን ኣብ ዚፈታተን፣ ፈጺሙ’ውን ኣብ ዚነጽግ ዓለም ኮይንኩም እምነትኩም ንምሕላውን፣ በዛ እምነት ተመሪሕኩም ንምንባርን እትገብርዎ ጻዕርን ትግሃትን ተገንዚብና፥ “በታ ዘላትና እምነት ንሓድሕድና ምእንቲ ክንጸናናዕ” (ሮሜ.1፣ 12) ንጽሕፈልኩም ኣሎና። ኣብ መልእኽቲ ዕብራውያን (11፣ 1) ከምዚንገረና ድማ፥ እምነት ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከምንረኽቦ ዜረጋግጽ ብምዃኑ፣ ከምኡ’ውን “ብተስፋ ከምዝደሓንና” (ሮሜ፣ 8፣ 24) ስለእንፈልጥ፥ እስኪ ብተስፋ ንበርትዕ።
ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኤውሮጳን ሰሜን ኣሜሪካን፣ ኬንያን ንዚነብሩ ምእመናንና ኣብ ዝገበርናዮ ሓዋርያዊ ዑደት (ኣቡነ መንግስተኣብ ተስፋማርያም፤ ኣቡነ ኪዳነ የዕብዮ) ብዘዋህለልናዮ ተመክሮን ትዕዝብትን ከምኡ’ውን ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ (ብ3 ግንቦት 2004) ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ካብ ሮማ ኣብ መላእ ዓለም ንዚርከቡ ምእመናን-ስደተይናታት ዚርኢ ዝሃበቶ መምርሕን ማዕዳን ዝሓዘ ሰነድ (ኤርጋ ሚግራንተስ ካሪታስ ክርስቲ = ናይ ክርስቶስ ፍቕሪ-ሰደተይናታት) ምኽንያት ብምግባር፣ በዛ ሓዋርያዊት መልእኽትና ምሳኻትኩም ክንዋሳእ ኣድላዪ ኮይኑ ረኺብናዮ። ናይ ምሥራቓዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ሕገቀኖና ከኣ ነዚ እንገብሮ ዘሎና ብሥርዓት ዚእዝዞ እዩ።
==========================================================
“ንስኻትኩም ስለ ዝኣመንኩም እቲ ኣብ መወዳእታ ዘመን ኪገሃድ ዘለዎ ድኅነት ክሳዕ ዚመጽእ፤ ኃይሊ-ኣምላኽ ኪሕልወኩም እዩ። ሽሕ’ኳ ሕጂ ንቝሩብ ግዜ ብብዙኅ ዝዓይነቱ ፈተና ክትሓልፉ ግዲ እንተኾነ፤ በዚ ክትሕጐሱ ኢኹም”። እዚ ከኣ እታ እምነትኩም ሓቂ ከምዝኾነት ኬረድእ እዩ። ወርቂ ሽሕ ግዜ ብሓዊ ይኰላዕ እምበር በራሳይ እዩ። እምነትኩም ግና ምስ ተፈተነት ኣዝዩ ብሉጽ ዝኾነ ዋጋ ኣለዋ። ከመይ ኢየሱስ ኪግለጽ ከሎ፤ ምስጋናን ስብሓትን ከተምጽኣልኩም እያ። (1ጴጥ.1፣5-7)
==========================================================
1ይ ክፍሊ
ካብ ኀልዮት-ቤተክርስትያን
ውጹኣት ኣይኮንኩምን
- “ብምኽንያት ሃለgቶም ኣብቲ ልሙድ ናይ ቤተክርስትያን ጕስነታዊ ኣገልግሎት ኪጥቀሙ ዘይከኣሉ፥ ካብ’ዚ ኣገልግሎት’ዚ ርሒቖም ዚርከቡ ኵሎም ፍሉይ ዝኾነ ተገዳስነትን ኀልዮትን ኪግበረሎም ይግባእ። ከም’ዚኦም ካብ ዝበሉ ጕጅለታት፣ ብዙኃት ካብ ሃገር ናብ ሃገር ተንቀሳቐስቲ፣ ስደተይናታት…ይርከቡዎም” (ጉ.ቫ. 2ይ፥ ብዛዕባ ተልእኮ፣ ኣቡናት 18)። ምእንት’ዚ ናይቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ብፍላይ ድማ” ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝሓሸ ናይ መነባብሮን ስራሕን ዕድል ኪረኽቡ…” (ስራሕ-ወድሰብ Laborem Exercens.23) ዚንቀሳቐሱ ሰባት ሃለgትን ኵነታትን ንቤተክርስትያን ኣዝዩ ኪግድሳ ከም ዚርከብ፣ ቤተክርስትያን ኣብ ዓለምን ምስ ዓለምን ብዘለg ርክብ ዚዛረብ ናይ ጉባኤ ቫቲካን ሰነድ፣ ፈላሚ ቃላቱ ንርድኦ፥” ኣብዚ እgን’ዚ ናይ ዘለዉ ደቅሰባት ብፍላይ ድማ፣ ናይ’ቶም መሳኺን ድኻታትን ብዝተፈላለየ ዓይነት ዝተወጽዑን ኵሎም ታሕጓስን ተስፋን፣ ጸበባን መከራን ኵሉ፣ ናይ’ቶም ተኸተልቲ ክርስቶስ (ናይ ቤተክርስትያን) ታሕጓስን ተስፋን፣ መከራን ጸበባን’ውን እዩ። እቲ ብሓቂ ሰብኣዊ ዝኾነ ሃለgቶም ድማ ካብ ናይ ሰዓብቲ-ክርስቶስ ኣቓልቦ ዝረሓቐ ኣይኮነን” ። (ጉባ.ቫቲ.2ይ፣ ፍሥሓን ተስፋን፣ 1 Gaud. et Spes 1)።
ስለ’ዚ ከኣ ሰብኣዊ ዓቕማን መደባታን ድሩት ብምዃኑ ዝጐደለን ዚጐድልን ኣገልግሎት ኪህሉ ይኽእል’ምበር፣ እቲ ናይ ቤተክርስትያን ኀልዮትን ተገዳስነትንሲ ንጹር እዩ፣ ወትሩ ከኣ ብዝተፈላለየ ደረጃ፣ እታ ዝዓበየትን ዝሰፍሐትን ቤተክርስትያን ኣብ ጉባኤ፣ ብዝበለቶን፥ ር.ሊ.ጳጳሳት’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ግዜያት ዜርእዩዎ ኀልዮትን ወትሩ ዚቕጽል እዩ።
ንሕና ጓሶትኩም’ውን እዚ መዝነትን ተልእኮን ከምዘሎና ብምግንዛብ፥ ነዚ ሃለgትኩምን ኲሉ ግድላትኩምን ክንሓስብ “እቲ ብኽርስቶስ ኣባኹም ዘሎና ፍቕሪ የገድደና” (2ቆሮ.5፣ 14)። በዚ ፍቕር’ዚ ተደሪኽና፣ መዝነትና ንምፍጻም “ብተስፋ በርትዑ” ብዚብል ዘጸናንዕን ዘተባብዕን ቃላትና ንደሃየኩም ኣሎና።
ምስጋና
- እቲ መንፈሳዊ ናይ ጕስነትን፣ ተገዳስነትን መደብ፣ ኣቐዲሙ ኣብ ውሱን ቦታታት (ሮማ፣ ሚላኖ፣ ሽቱትጋርት፣ ፍራንክፈርት፣ gሺንግተን፤ ቺካጎ፤ ሎሳንጀለስ፤ ሳንፍራንሲስኮ፤ ሎንደን፤ ከሰላ፤ ገዳርፍ) ብወግዒ ብቤተክርስትያንና፣ ተጀሚሩን ነዊሕ ተኻዪዱን እዩ። ብኣቡናት ኮነ ብማኅበራቶም ተላኢኾም ኣብ’ዚ ቦታታት’ዚ ንመእመናን ብሉጽ ተወፋይነቶምን ኣገልግሎቶምን ንዘወፈዩን ብሕጂ’ውን የወፍዩ ንዘለዉ ካህናትን ደናግልን ንዅሎም ማኅበራት፣ ልባዊ ምስጋናና ነቕርበሎም። ብዝበለጸን ብዝተወሃሃደን ኣገባብ ኪቕጽልዎ ከኣ ነተባብዖም ኣሎና።
ኣብ ዚበዝሕ ቦታታትን ኲነታትን ግን ቅንአት-እምነቶም ብዝሓደሮም ተገደስቲ ኣኅgትን ኣኃትን ተጐሳጕስኩም ኣድማዕን ዜሓጕስን ተግባራትን ዕማማትን ብምፍጻምኩም ብልቢ ነመስግን፥ ነቲ ኪርሳዕ ዘይግበኦ ጕዳይ ድሕነትን እምነትን ከይረሳዕኩም፥ ንርእስኹም ተነቓቒሕኩም ንውሉድኩም ኮነ፣ ንካልኦት ኣኅgትኩም ኣኃትኩም ምንቅስቓስኩም፥ ነዚ ንዘኽኣለኩም ልዑል ኣምላኽና ምስጋና ይብጸሓዮ። እተን ኣብ ዓዓዱን ሃሃገሩን ዘለg ቊምስናታት፣ ሰበኻታት፣ ካህናት ኲሎም’ውን ብወግዓዊ ደረጃ ኮነ በብውልቂ ኪሕግዙኹምን ኪግደሱልኩምን ዝተረኽቡ’ውን ነመስግኖም።
እዚ ዅሉ ዝሓለፈ በረኸትን፣ ናይ ኣምላኽ ረድኤትን ክንሓስብ ከሎና “ጐይታ ዓበይቲ ነገራት ገይሩለይ እዩ” (ሉቃ.1፣ 49) ዚብል ቃል፣ ኣብ ኣፍና የድምጽ። ምእንት’ዚ በረኸት’ዚ ከኣ ንጐይታ ነመስግኖ ንዝምረሉውን። ብዝሓለፈ ጸጋን በረኸትን ክንእመን ከሎና ንሕጅን ንዚመጽእን ኣበርቲዕና ከም ንሰርሕ ቃል ነኣቱ ኣሎና ማለት እዩ።
ኣብ’ቲ ብስደት እትነብሩሉ ሃገር፥ መንነትኩምን መንፈስ-እምነትኩምን ንምሕላው፥ ብድሕሪት ንዝሓደግኩምዎ ኣብ ጸገማት ንዚርከብ ኅብረተሰብኩምን፣ ስድራቤትኩምን ንምርዳእን ንምሕጋዝን ብእተርእይዎ ንጥፈትን ተገዳስነትን፣ እቲ ንመላእ ሰብኣዊ ሕንጸትን ብስለትን ዚርኢ ናይ ኣቦታትን ኣዴታትኩምን፣ ናይ’ቲ መሠረታዊ መዕበያኹምን መሥመር ንምሕላውን ናብ ውሉድኩም ንምምሕልላፍን …ብእትገብሩዎ ትግሃትን ጻዕርን፣ ተደኒቕና ልባዊ ምስጋና ነቕርበልኩም ኣሎና።
- ቅድሚ ኃያሎይ ዓመታት፣ ኣብ’ዛ ዓባይ ከተማና (ኣሥመራ) ኣብ ትርከብ ሓንቲ ንእሽቶይ ቍምስና ብዝተገብረ መጽናዕታዊ ግምት (ብ1978) ክልተ-ሢሶ ካብ ኣባላታ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብዘለዉ ውሉዶምን ኣባላት ቤተሰቦምን ዚናበሩን፣ ዚጥወሩን ምዃኖም ዜርኢ ነበረ፥ ናይ መላእ ሃገር ነጸብራቕ ኪበሃል ዚከኣል እዩ። እዚ ናይ ኀልዮትን ሓድሕዳዊ ረድኤትን ዝንባሌ፣ ነቲ ኣብ ወንጌል ዝተመርኰሰ፥ ፍቕሪ ብጻይ ዚገልጽ፥ መንፈስ-ክርስትና ዜረጋግጽ፣ ቀንዲ ማኅበረ-ሰባዊ መልክዕና ኮይኑ ምርካቡ፣ እቲ ባህልናን ኣተሓሳስባናን መጠን ክንደይ ብክርስትያናዊ መንፈስ ከምዝተሓንጸን ዝተዀስኰሰን ዜርኢ እዩ።
ብዙኃት ካባኻትኩም ኪብሉና ከም ዝሰማዕናዮ፥ ካብ’ቲ ፍረ ረሃጽኩምን፣ ኣዝዩ ድሩት ዝኾነ ዓቕምኹምን መቒልኩም፣ ንሃገርኩምን ኅብረተሰብኩምን ስድራቤትኩምን ብምሕጋዝኩምን ነዚ ንምግባር ድልየትን ተገዳስነትን ብምርኣይኩም፣ እቶም ኣብ ናይ ዕለታዊ ናብራ ጸገማት ኣብ ጐድንኹም ዚቃለሱን ዚጐዩን ምዕራባውያን ኣዝዮም ከምዚግረሙን፣ እዚ ኣተናኹም’ውን ንኺርድእዎ ከምዚጽግሞምን ዘመልክት እዩ። እዚ እንታይ የርእየና? እቲ ናተይ ንርእሰይ ጥራይ፣ “ካብ ወደይ ከብደይ” ነኣይ፣ ጥራሕ ይጥዓመኒ…ዚብል መንፈስ-ክርስትና ዝረሓቖ ምዕራባዊ መንፈስን ዝንባሌን ብግብራዊ ኣገባብ ከምዝነጸግኩምዎ፤ እዚ መንፈስ’ዚ ንዚኽተሉ ወገናት ከኣ፤ ናይ ኅሊና ስክፍታን ወቐሳን ከምዘሕደርኩምሎም ግልጺ እዩ። “ኣቱም ፍቑራተይ፣ ኣጋይሽን ስደተይናታትን …ንሠናይ ግብርኹም ርእዮም በታ መዓልቲ ፍርዲ፣ ንኣምላኽ ምእንቲ ከመስግንዎ ኣብ ማእከል ኣሕዛብ ኣካይዳኹም ኣጸብቑ” (1ጴጥ.2፣ 11-12) ንዚብል ለበg-ኣቦኹም ቅዱስ ጴጥሮስ ሓgርያ ኢኹም ዝፈጸምኩም። ”ኣምላኽና ከኣ ድሌትኩም ዘበለ ኵሉ ከም መጠን ሃብቱ፣ ብኢየሱስ ክርስቶስ ገቢሩ ብኽብሪ ኪመልኣኩም እዩ” (ፊልጵ.4፣ 19)። ”ብዛዕባታ ኣብ ልብኻትኩም ዘላ ተስፋ ንዚሓተኩም ዘበለ ምላሽ ምሃብ ምእንቲ ክትክእሉስ ኲሉሳዕ ድሉgት ኩኑ። ግናኸ ብለውሃት ግበሩዎ” (1ጴጥ.3፣ 15)፥ ብተስፋ ከኣ በርትዑ።
መበቈልኩም ምስ ዝኾነት ሃገርኩም ንዘሎኩም ምትእስሳር፥ ብዚከኣል ብዝተፈላለየ መደብ ክትቅጽልዎን፣ ናይ መን ምዃንኩም ክትገልጹን ምጽዓርኩም ዚድነቕ እዩ። ክንየ’ውቲ እተበርክትዎ ግዙፍ ሓገዝን ረድኤትን፣ እቲ ጕዳይ “መንነትን” ዓሚቝ ስምዒትን፣ ኣብ ሓዘንን ሓጐስን፣ ኣብ ጸበባን ጸገምን፣ …ኵሉ እትገብሩዎ ሱታፌ፣ ብኣካልን ብዝተፈላለየ ኤለክትሮኒካዊ መልእኽታት ዚፍጸም ሓድሕዳዊ ርክብ ዓይነተይና ኣብነት እዩ።
ማኅበራዊ መልክዕ ዝዓዘዞ ናይ ሥነ-ምግባር ሕይወትን መደባትን ኣገዳሲ እዩ። ኣነ ዝድላየይ እፈጽም፣ ሰብ ዝበለ ይበል፣ …ወዘተ ካብ ዚብል ውልቀ-ስምዒት ወጺእና፣ ዝኸማይ ሰብ እንታይ ይብለኒ፣ ኃወይ ኃውተይ…እንታይ ኪብሉኒ እዮም? ዚብል መንፈስ ስክፍታን ጥንቃቐን፣ ኃባራዊ ጕዕዞን ዘመልክቶ፥ ንሕይወትን ንብረትን ትርጕም ዚህቦ እዩ። እዚ ኵሉ ብቐሊሉ ዚፍጸም ከምዘይኮነ፣ ሓያል ጻዕርን ትብዓትን ዚሓትት ምዃኑ ግልጺ እዩ። ምስ’ቲ ከቢቡካ ዘሎ “ከይብሉኒ” ካብ ዚብል ስኽፍታ ወጺኡ፣ ደስ ንዝበሎ ዚፍጽምን ዚኽተልን ባህልን ኣተሓሳስባን ብርቱዕ ቃልሲ ከም’ተካይዱ ከኣ መንም ዘስተውዕሎ እዩ።
ሃለዋት ስደት
- ስደተይና ዚበሃል፣ እቲ ዓዱን ዓውዱን ሓዲጉ፣ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ኣብ ዓድ-ጓና ኪሰፍር ዝመረጸ ወይ ኪመርጽ ዝተገደደ እዩ፥ ገሊኡ ብፖሊቲካዊ ኲነታት፣ ገለ ብስራሕ ብትምህርቲ ብምርምር…ወዘተ..። ናይ ውልቀሰባት፣ ስድራቤታት፣ ሕዝብታት ምንቅስቓስን፣ ናብ ዓድኻ ምምላስን፣ ካብ ጥንቲ ብጥቅምቲ ኣብ ኅብረተሰብ ብዝጸንሐ፣ ኣብ ናይ ድኅነትና ቅዱስ ታሪኽ’ውን፥ ኣብቲ ናይ ደቂ-ያዕቆብ ናብ ግብፂ ምኻድን፣ ካብኡ ምምላስን ናይ ስደት-ባቢሎን ኵነታትን፥ ክሳብ ናይ’ታ ቅድስቲ ስድራ ሃለgት…ኵሉ ከይተረፈ ዚግለጽ እዩ። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ’ውን ናብራ-ስደት ብናይ ምእመናን ምድራዊ ጕዕዞ ዚምሰል ኮይኑ ተረኺቡ።
ናይ ውድብ ኅቡራት ሃገራት ጸብጻባት ከምዜመልክቶ፣ ኣብ’ዚ 30 ዓመታት ኣኀዝ ስደተይናታት ዓለም ካብ 75 ሚልዮን ናብ 125 ሚልዮን ኪድይብ ተረኺቡ። ስለዚ ከኣ ሓዲሽ ተርእዮ ኮይኑ ዳርጋ ንዅለን ሃገራት ዓለም ዚትንክፍ ጕዳይ እዩ። ኣብ ውሽጢ ሃገራት ዘጋጥም ምምዝባል፣ ዶብ ሰጊርካ ምግዓዝ፣ ብሕግን ብዘይሕግን ምንቅስቓስ ብዝተፈላለየ ጸገማትን ምኽንያታትን ዝተደረኸ ኵነት እዩ።
ናብ ርእስና ማለት፣ ናብ ሃገርናን ሕዝብናን ክንጥምት ከሎና ድማ፣ እዚ ተርእዮ’ዚ ብፍላይ እዚ ናይ ስግር-ባሕሪ ስደት፥ ኣብ ዛንታ ኣቦታትን ኣቦሓጐታትን ዘይጸንሓና፣ ዘይሰማዕናዮ፣ ኣብ’ዘን ናይ መወዳእታ 40 ዓመታት ዝተኸሥተ ነቲ ዘጋጠመ ፖለቲካዊ ጸገማትን ስዒቡዎ ዝመጸ ማኅበራውን ኤኮኖምያውን ሃለgት ተኸቲሉ ዝተበጋገሰን፤ ቀጺሉ ዝተንቀሳቐሰን ምዃኑ እዩ።
ካብ’ቲ ገሊኡ ናይ ስደት ኣወንታዊ ውጽኢታቱ ንምዝካር-ሕዝብታት ኪፋለጡ ዕድል ይህብ። ኣብ ዕለታዊ ሕይወትን፣ ንብረትን ከኣ ኣብ መንጎ ሕዝብታት ናይ ተgስኦ (ዲያሎግ) መንፈስ ይምዕብል። ናብ ሥምረትን ኅብረትን ከኣ ይመርሕ። ስደት ብመንፅር ዝተፈላለየ ሥልጣኔታት ኪረአ ከሎ መምጽኢ ሃብትን በርከትን እውን እዩ። ብኻልእ ወገናት ድማ ስደተይናታትን ተቐበልትን (ደቀባት) ተኸባቢሮም ተፋቒሮም ተጸgዊሮም ኺነብሩ ከምዚኽእሉ ዘረጋግጹሉ ዕድል ወይ ቤት ትምህርቲ’ውን እዩ።
ጸገማት ስደትን ሳዕቤናቱን
- ናብራ-ስደት ከይፈቶኻ ዚምረጽ ምዃኑ፤ ካብ ቤትካን ስድራቤትካን ወጺእካ ብዘይትፈልጦ መንገድን ኣገባብን፣ ናብ ዘይትፈልጦ ዓድን መደብን ምብጋስ ዘምጽኦ ጥርጥርን ስግኣትን ፈተናታትን፣ ክንየው’ቲ ግዙፍ ጸገማትን ድኻማትን ዘስዕቦ ናይ ኅሊና ነውጽን ተርባጽን…ስነልቦናዊ ሃለgቱ መሪር እዩ። ነፍስወከፍ ካባኹም በዚ መስርሕ’ዚ ዝሓለፈ ስለዝኾነ ብዛዕባ’ዚ ነናቱ ዚብሎን ዜዘንትዎን ጽg ከምዘለዎ ግልጺ እዩ። ኣብ ዓዲጓና ሰሪሕካ ርሂጽካ፣ ካብ ባዶ ተበጊስካ ሕይወትካ፣ ሕይወት ስድራቤትካ ክትሓንጽ ላዕልን ታሕትን ምባል፤ መጠን ክንደይ ዚኣክል፣ መንፈሳውን ሥነልቦናውን ድኻም፣ ጽምg… ከምዘለዎ ኣይከሓድን፣
ኣብ ገሊኡ’ውን ብሰንኪ’ቲ ጽንኩርን ዘይንጹርን ዝኾነ ጕዕዞ-ስደት፣ ብቑዕ ዝኾነ ሰነዳትን፣ ናይ መንበሪ ፍቓዳትን ብዘይምርካብ ዚመጽእ ሰንፈላል ዝዓብለሎ ኣካይዳ፤ ብምኽንያት ሰነዳትካን ናይ መንበሪ ፍቓዳትካን፤ ብሰንኪ gሕዲ-ትምህርትኻን ተመክሮኻን፣ ኣብ ዝተሓተን ዝጸገመን ሃለgት-ስራሕ ተgፊርካ ምስራሕ ብኅሊና ዘይተዓግበሉ፤ ብጥዕና እትጕደኣሉ ሃለgት ዜጓንፍ እዩ።
ሞራልን፥ ሰብኣዊ ሕይወትን
- ድልዱል ስድራቤት ዝዓንድማእከሉ፣ ኣብ ፍርሃት-እግዚኣብሔር ዝተመርኰሰ፣ ኣብ ፍቕርን ክብርን ወድሰብ ዝተሓንጸ ኅብረተሰብ ዓቢኻን ተዀስኵስካን፤ ካብ’ዚ ድልዱል መዕበያ ዝተቐበልካሉ ወጺእካ፥ ኣብ ዓድ-ጓና ዓዲ-ስደት ምንባር ማለት፥ ካብ ባሕሪ ወጺኡ ናይ ዚነብር ዓሣ ሕይወት ኪመስል፤ ምእንት’ዚ ከኣ ናይ ሞት፣ ናይ ሕየት ቃልሲ ከካይድ ንቡር ይኸውን። ልዕሊ ኵሉ ድማ እዚ ቃልስ’ዚ ኣብ መንፈሳዊ ሃለgትን ኣብ ናይ ኅሊና ኵነታትን ዜጋጥም እዩ። ከም ውጽኢቱ ከኣ ኣብ ግዙፍ ናይ ዕለታዊ ሕይወት መነባብሮ ይንጸባረቕ። ነቲ ዝዓበኻሉ መምርሒ ሕይወትን መደብ ሰብኣውነትን ተኸቲልካዶ ምኻድ የሓይሽ? ወይስ ንከባቢኻ ምምሳል? ከም’ታ እናናሳዕ መልክዓ እትለgውጥ ነፋሒቶ ምስ ከባቢኻ ምልውgጥዶ ወይስ ነታ ዝነበረትካ ከይለወጥካ ምዕቃብ? ኣብ ዓደይ ኣብ መንጎ ስድራቤተይ ዘይምገበርክዎ፣ ኣብ’ዚኸ ክገብሮ ኅሊናይ የፍቅዶዶ? እዝን ካልእ ዚመስሎ ውሽጣውን ግዳማውን ክትዓት ጸዊርካ ዚኽየደሉ እዩ።
- ብመንፈሳውን ባህላውን ማኅበራውን መዳያት፣ እቲ ስደተይና ንዝነበሮን ሒዝዎ ንዝመጽአን፣ ነቲ ኣብ ዓዲ-ስደቱ ዘጓንፎ መነባብሮን ብደረጃ ስነሓሳብ ይኹን ብተግባር ብኸመይ የላፍኖ? ክሳብ መጠን ክንደይ የወሃህዶ? ጨሪሽካ ናትካ ገዲፍካ ኣብ ናይ’ቲ ዘኣንግደካ ሕዝብን ዓድን ኵነታት ምስጣም ዘምጽኦ ጸገማትን ናይ መንነት ቅልውላgትን ፈጺምካ ማዕጾኻ ብምዕጻው ኣይርኢ ኣይሰምዕ ኢልካ፤ ኣብ ከባቢኻ ምስ ዚርከብ ዝኾነ ናይ “ዲያሎግ” (ተgስኦ)፤ ናይ ምሃብ ምቕባል መደብ ዘይተካይደሉ ዕሙት ኣገባብከ ኣበይ ከብጽሕ እዩ?… ስለ’ዚ እቲ ሕይወት ብቐሊል ዘይግመት፣ ዚርአን ዘይርአን ጸገማት ተጻዊሩ ሰጊሩ ዚካየድ ብርቱዕ ሕይወት እዩ።
ምስዚ’ውን ኣብ ውሽጢ ስድራቤት፣ ዘጋጥም ናይ ዕድመን ኣተሓሳስባን ፍልልይ፥ ነቲ ምዕራባዊ ሥልጣኔን ቅዲ-ሕይወትን ምስቲ ዝጸንሓካ ልምድን መንገድን ኣወሃሂድካ ካብ ዘይምኽኣልን ዚመጽእ፥ ቀሊል ዘይኮነ ግርጭታት ከይዘከርናዮ ኣይንሓልፍን። ብሰንክ’ዚ ክንደይ ሓዳር ዘይተበተነ! ኣብ ክንደይ ወለድን ውሉድን ዘይምርድዳእ ዘይተፈጥረ!!
ኣብ እዋን ስደት ዚህሰዩ ወገናት፥
ሥድራቤት
- ኣብ ሃለgት-ስደት እቲ ብዝለዓለ ደረጃ፤ ውሽጣውን ግዳማውን፤ ግዙፍን መንፈሳውን ጸገማት ዚቕበል ስድራቤት እዩ። በዓልኪዳን ካብ በዓልቲ-ኪዳኑ፣ በዓልቲኪዳን ካብ በዓልኪዳና፣ ወላዲ ካብ ውሉዱ፥ ወለድን ውሉድን ዚፈላለዩሉ ኵነታት ዜስዕብ እዩ፥ እዚ ጽምgን ተነጽሎን ንርእሱ ዜምጽኦ ጠንቂ ኣለዎ። ልዕሊ ዅሉ ሓድነት ስድራቤት፣ ሓድነት ኪዳናዊ ሕይወት ዚህሰየሉን ዚቘስለሉን ሃለgት ይኸውን። እዚ ጸገም’ዚ ከኣ ኣብ’ቲ ናብ ሕይወት-ስደት ገጽካ እትገብሮ ጕዕዞ ስድራቤት ክሳብ እትተኣኻኸብ ዚርአ እንኪኸውን፥ ድሕሪ ምትእኽኻብ’ውን ሰሪሕካ ንኽትነብር ኣብ ዚግበር ጻዕሪ፣ ናይ ሰዓታት ስራሕን ዕረፍትን ዘይምግጥጣም ብዘምጽኦ ጸገማት ከይተራኸብካን፣ ፍቕርን ሓድነትን ከየስተማቐርካን ከይጸገብካን ዚንበረሉ ሕይወት ይኸውን።
ተነጽሎን ጽምgን፣ ካልእ ናይ ማኅበራዊ ሃለgት ጽልgን፣ ብዘምጸኦ ተጽዕኖውን ሓድነት-ኪዳንን ስድራቤትን ኣብ ጠንቂ ኣብ ዚወድቀሉ ኵነታት፣ -ኣብ መንጎ ሰበኺዳን ፍትሕ፣ ኣብ ወለድን ውሉድን ዘጋጥም ዘይምርድዳእን ዘይምውህሃድን፥ ከም ሳዕቤኑ ሓሺሽ፣ ቈጽለመጽሊ ኣልኮሆል ካልእ ዚመስሎ ነገራትን የስዕብ።
ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዕጫ-ስደት ዝጠዓሙ ደጊም ናብ ሽምግልና ገጾም ዚገማገሙ ወገናትና ከምዘለዉ’ውን ፍሉጥ እዩ። ድኻምን እርጋንን ዜንጸላልዎም፥ ዚጽበዮም ዘሎ ጽምgን ተነጽሎን’ውን ቀሊል ከምዘይኮነ ይርደኣና። ናብ’ቲ መበቈሎምን መዘናታቶም ዚረኽቡሉን ዓዶም ከመዓድዉ ከኣ ንቡር እዩ። ኣብ’ዚ ኲነት’ዚ ዚርከብ ናብ’ቲ ልቡ ኪዓልበሉን፣ ረሓት ኪረኽበሉን ዚኽእል ንዓዱ፣ ንምምላስ ትብዓት ኬሕድር ጽቡቕ ምኾነ።
ደቀንስትዮ
- ናይ’ዚ ዅሉ ጸገማት ኣውራ ተሸከምትን፣ ሥነልቦናውን ግዙፍን ድኻምን ጸገምን ጸወርትን ግና ደቀንስትዮ እየን። ኣርዑት-ስደት ኣውራ ዚኸብደሉ ከኣ ኣብ ዝባን ጓለንስተይቲ እዩ። እዚኣተን ከኣ እተን ኣብ ሥሩዕ ኪዳናዊ ሕይወት ዝተጸምዳ ብመጠኑ፤ ኣውራ ግን እተን ኣብ ሥሩዕ ናብራ-ሓዳር ዘይተጸምዳ፤ ብውልቀን ኮይነን ሰሪሔን ኪነብራ ዚጽዕራ፤ ሓዳር ፈቲነን ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት እቲ ኪዳናዊ ጕዕዞ ዘይሠመረ ኮይኑ ብውልቀን ሕይወተንን ሕይወት ደቀንን ኪመርሓ ዚቃለሳ፤ እተን ካብ ኪዳን ወጻኢ ብዝኾነ ኣገባብ ኣብ ውላድ በጺሐን፤ ሕጂ ውሉደን በይነን ዜዕብያ ..እዚኣተን ኵለን ሰሪሔን መነባበሪኤን ኪሕዛን ከመሓይሻን ዚቃለሳ፤ ናይ ሰብኣይን ሰበይትን ዕማም ዚፍጽማ እየን።
እተን ኣብ ሓዳርን ንቡርን ከይበጸሓ፤ ንውልቀን ዚነብራ ዘለg፥ እዚኣተን’ውን ኣብ ከመይ ዝበለ ጽምg ከምዚነብራ፥ ኣውራ ድማ ንዚመጽእ ዝኸበደ ከምዜጓንፈን ብሕጂኡ ዚፍለጥ እዩ። ነዚ ዅሉ ኪፍውሶ ዚኽእል፥ ሓድሕዳዊ መንፈስ ምርድዳእን፣ ምትሕግጋዝን (solidarity) ዜማዕብል፥ ነቲ ናይ ኣዴታትና ልምዲ ዝተኸተለ ናይ ናእሽቱ ማኅበራት ምጥርናፍ ኪዝውተር ጽቡቕ ምኾነ፥ ልዕሊ ዅሉ ግን፥ ኣብ’ቲ ሓደ ኣምላኽን ኣብ’ቲ ንሱ ዝለኣኾ መድኃኒና ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ምጽጋዕ እዩ። ኣብኡ ዘሎና እምነት ኣደልዲልና፣ ብፍቕሪ-ኣምላኽን ፍቕሪ ብጻይን በሲልና፣ ብተስፋ ንበርትዕ።
ንዅሉ ብዓይኒ ወርቅን ጨርቅን፤ ብዓይኒ ገንዘብን ርካብን ጥራሕ ዚመዝን፤ ብግዳማዊ ናጽነትን ግዙፍ ምንቅስቓሳትን ጥራሕ ዚጥምት’ምበር፤ ንውሽጣዊ ናይ መንፈስ ምልኣትን ናይ ጓለንስተይቲ ግርማ-ሞገስን ኣብ ግምት ዘየእቱ፤ ብሕይወታን ክብረታን ዚንግድ ምዕራባዊ ዓለም፥ ንኣgልድናን ኣኀትናን ኣብ’ዚ ሃለgት’ዚ ምንባር፣ መጠን ክንደይ ጽንኩርን ንመደብ ኅሊና ዚትንክፍን ምዃኑ ርዱእ እዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝበለውን ወትሩ ኅልናና ከይሸጥና መንነትና ከይለወጥና፣ በታ መስመር እምነትን፥ ናይ ኣቦታትን ኣደታትን መዕበያን ተኸቲልና ምኻድ እዩ ዜgጽኣና። ንግዜያዊ ባህታን ደስታን ክንብል ነቲ ክብረትና መንነትና ኣብ gጋ ዕዳጋ ከነውርዶ የብልናን።
መንእሰያት
- ከምኡ’ውን እቶም ብሕፃናቶም ካብ ዓደቦኦም ወጺኦም፣ ወይ ከኣ ኣብኡ ተወሊዶም ዝዓበዩ መንእሰያት፤ ብደምን ትውልድን ናይ መበቈል ዓዶም፣ ብመዕበያን ልምድን ከኣ ናይ’ቲ ከባቢኦም ኮይኑ ዚስምዖም፤ ሓዲግ ኮይኖም ኣብ ከቢድ ጸገም ከምዘለዉ፣ ርኡይ እዩ፥ እቲ ኣዝዩ ዜሰክፍ ድማ ዚበዝሕ ኣብ ስደት ዘሎ ሕዝብና ኣኀዙ ወገን መንእሰይ ዚዛይደሉ ምዃኑ እዩ። እዚ ከኣ ዓበይቲ ሕቶታትን ግድላትን የስዕብ። መንእሰያትና ናብ’ቲ ግልጽን ርጉጽን ዘይኮነ መጻኢ ኲነታቶም ገጾም ኪሰጋገሩ ከለዉስ ዚኣክል መበገስን መቃለስን፤ ትምህርትን ተመክሮን ደኾን ኣጥርዮም ይኾኑ? ርእሶም ክኢሎም ኪጐዓዙ ዘኽእሎም ተስፋ ኣሎዶ? ዚብል ስክፍታታት ዚሕድረልካ እዩ።
በዚ ዝተጠቕሰ ምኽንያታት ዚኣክል ኣብ ቅብጸትን ምዕራብ-ንያትን በጺሖም፤ ናብ ሓሺሽን ቈጽለመጽልን፤ ዝገደደ ከኣ ናብ ቅትለት-ርእሲ ዚዝንብሉ ከምዘለዉ’ውን ምልክታቱ ዘርኣየ እዩ። በዚ ጸገማት’ዚ ዚህወኹ ስድራቤታት ከምዘለዉ ርዱእ እዩ። ነዚ ፈውሱ እንታይ እዩ?፣ ኣብ መንፈስ ክርስትናን እምነትን ዝተመርኰሰ መደባት ኣብ ዚካየደሉ ማእከላት ምዝንባል፥ ከምኡ’ውን ምስ መበቈል ዓዶም ብዚግበር ርክብ ገለ ፈgሲ ዝኾነ መድረኽ ኪፍጠር ይከኣል ይኸውን ንብል።
2ይ ክፍሊ
ብተስፋ በርትዑ፣
ውርሻኹም ዓቅቡ
- ኣብ ሕገቀኖና ምሥራቓውያን (ቀኖና፣ ቍ. 27/28/148) ከምዜመልክቶ እቲ ናይ ምሥራቃውያን ሥርዐተ ኣምልኾ ናይ ኲላ ቤተክርስትያን ክቡር ሃብትን ርስትን ስለዝኾነ ብዚግባእ ኪሕሎ የማሕጽን። ንምሕላው’ውን ዜድሊ መምርሕታት ኣለዎ (ቀኖና፣ ቍ. 39/40/41/150) ከምኡ’ውን ኲሎም ሰበሥልጣን ቤተክርስትያን (ጳጳሳት ካህናት….ናይ’ታ ዘለዉg ቤተክርስትያን) ኣብ ሰበኻኦም ንዚርከቡ ካልእ ሥርዓት ዝመበቈሎም ምእመናን ዜድሊ ምትሕብባርን ሓልዮትን ኪግበረሎም የማሕጽን፥ ዳርጋውን ይእዝዝ (192/1)። ክርስትያናዊ ሥርዓታቶም ንኪሕልዉ ዜኽእሎም ኲሉ ኪሕለየሎም (193/1)፥ ብዚከኣል ከኣ ካህናት መዲብካ ኪግበር ከምዚግባእ የማሕጽን። (193/2) እዚ ብወገን ቤተክርስትያን ካብ ተአመመ፥ ብወገን ምእመናን ድማ ከምኡ ነቲ ዘሎካ ሃብቲ ኣብ ምዕቃብን፣ ነቲ ዚመጽእ ወለዶ ኣብ ምምሕልላፍን ዝተመርኰሰ ጻዕሪ ኪካየድ ይግባእ። ምእመናን ኣብ ዘለዉ ኣልዮም ኪጥርነፉ ከለዉ፥ ነዚ ኣብ ናይ ቤተክርስትያን መምርሒ ዚፈልጡ ወገናት ቤተክርስትያን ድማ ኣብ ኲሉ ግቡእኩምን ሥርዓትኩምን ንክትሕልዉን ንኽትስዕቡን ዜድሊ ምትሕብባር ከም ዚገብሩልኩም ጥርጥር የለን።
ትምህርተ ክርስትና
- ኣብ ዘሎኹም ሃሊኹም፥ ኣብ ኲሉ ነቲ ናይ ትምህርተ-ክርስትና መደብ ንርእስኹምን ንደቅኹምን በብዜድሊ ክትግደሱሉ ሓደራ ንብል። እዚ ነኣና ናይ ሕይወትና ክፍሊ እዩ። ናይ መንነትና መግለጺ እዩ። ኪዳንና ንከነጽንዕ፥ ፍርሃት-እግዚኣብሔርን ኣኽብሮ-ሰብን ኪሰርጸና፥ ምሳና’ውን ከሰንየና እንተኾይኑ ኣብ ድልዱል መሠረት ትምህርተ-ክርስትና ክንሕነጽ ይግባእ። ኣብ ሕይወትና’ውን ብተግባር ዚንበር ናይ መንፈስ ክርስትና መንገድን ጠባይን ክንክተል የድሊ። ”ክርስትና ናይ ዚመጽእ ዓለም እምበር፤ ናይ’ዚ ዓለም’ዚ መጋበሪ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ፥ ስለ’ዚ ኣብ ጕዕዞ’ዚ ዓለም’ዚ ክትዕወት ንመደብ ክርስትናን ትምህርቱን እንተዘይተገደስካሉ የሓይሽ”፣ ዚብል ዝንባሌ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ብግልጺ ከይሓፈሩ ዚብልዎ እዩ። ክርስትና ግን ተፃይ ቅኑዕ ኣእምሮኣዊ መምርሒ ኣይኮነን፥ ምእንት’ዚ ከኣ እቲ ቅኑዕ ኣረኣእያኡ ንቅኑዕ መደብ ሥልጣኔ የሰጕም እምበር ኣየዓግትን እዩ። ርግጽ እዩ፥ መንፈስ ክርስትና ሒዝካ ምክያድ ፃዕርን ትብዓትን ቈራጽነትን የሓትት እዩ። ኣብ ታሪኽ ከም ዝተራእየ ከኣ ዓበይቲ ተግባራት ዚፍጸም፣ ትግሃት ቈራጽነት ምስ ሓዝካ ጥራሕ እዩ።
ስለ’ዚ ነቲ ግቡእን ብቑዕን ናይ ክርስትናዊ ሕይወት ሥነምግባርን መደብ ሕይወትን ብዚግባእ ክትስዕብዎ ሓደራ። ኣብ ብሉይኪዳን ናይ ዚርከብ፣ ናይ ጦቢት ታሪኽ ዘክሩ። ኣብ ዓዲጓና ኣብ መንጎ ኣረማዊ ሕዝቢ ኮይኑ፣ ነቲ ናይ ኣቦታቱ ቅኑዕ መሥመርን (ጦቢ.1፣ 17-21) ነቲ ናይ ሕጊ-እግዚኣብሔር መሠረታትን ከይሓደገ፣ እኳ ደኣ በኣኡ ክሳብ ዚልለ ዝሰዓቦን፤ ብዚግባእ ኣብ ግብሪ ዘውዓሎን እዩ። ንጥሙያት ኪዕንግል (ጦቢ.2፣ 1-14) ሕሙማት ኪበጽሕ ንምዉታን ኪቐብር፣ ንዝሓዘኑ ከጸናንዕ… ነቲ ግዙፍን መንፈሳውን ናይ ምሕረት ስራሓት ኪፍጽም ተረኽበ። ጦቢት፣ ዝተኸተሎ ሕይወት፥ ካብ ዓዱን፣ ዓውዱን ናይ ዝተፈልየ ሰብ ኣተና ዜንጸባርቕ እዩ። ንሱ ኣብ’ቲ ዝተሰደደሉ ሃገር ኮይኑ’ውን ሕጊ-ሃይማኖቱን መምርሒ እምነቱን ፈጸመ። በዚ ከኣ ነቶም ከቢቦምዎ ዝነበሩ ሰባት ኣብነትን ኣርኣያን ኮነ።
ምእንት’ዚ ድማ ወለዲ ኣብ መደብ ትምህርተ ክርስትና ንደቅኹም ኣብነት ኩንዎም። ገሌኹም’ኳ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት እሞ ብሕፃናትኩም ብዝተመሃርኩምዎ ጥራሕ ኢኹም እትናበሩ ዘሎኹምሞ፥ ዳግም ክትምለስዎን፣ ከተሓድሱዎ ብዝተፈላለየ መንገዲ ነዚ ዚሕግዘኩም መደባት ሃሰስ ክትብሉ ነዘኻኽረኩም። ንዚደሊ ድማ ኲሉ ይከኣል እዩ። ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ከኣ ኲልና ሕፃናት ብምዃንና፥ ንደቅና መሪሕና እንተተመሃርና’ውን የመልክዕ’ምበር ኣየኽፍእን እዩ። ንመንግሥቲ ኣምላኽ’ውን “ከም ሕፃናት ኮይንና” (ማቴ.19፣ 13–15፥ ማር.10፣ 14–16፥ ሉቃ.18፣ 15–1) ኢና ክንወርሳ እንኽእል።
ቃል ኣምላኽ ብርሃን-ሕይወትና
- ኣብ’ዚ ዓለም’ዚ ካብ ዘሎ ዝበለጸን ዝተመርጸን ጽሑፋት እቲ ቃል-ኣምላኽ ዝኾነ ቅዱስ መጽሓፍ እዩ። ኣብኡ ጥበብን ልቦናን፤ ምሕረትን ናይ ፍቕሪ መቐረትን፤ ናይ ሕይወት ዕላማን እንታይነትን፣ ዜደንቕ ትምህርትን ኣብነትን ይርከብ። ልዕሊ ዅሉ ግን ንናይ ወድሰብ ጕዕዞ ዚኸውን መንገድን ሓቅን ሕይወትን ኣብኡ ይርከብ። ስለዚ ኣብ መንጎቲ ሰፊሕ ምንቅስቓስኩምን እፎይታ ዘይህብ ጻዕርኹምን ንቃል-ኣምላኽ ጽን እትብልሉ ግዜን ኣጋጣምን ምድላይ ግቡእ እዩ። ነዚ ዚሕግዝ መደባትን መጋበርታትን ኣብ’ቲ ዘሎኹምዎ ዓድን ብናይ’ቲ ቦታ ቋንቋታት ከም ዘሎ ዘጠራጥር ኣይኮነን፥ ኣብዚ’ውን እንተኾነ በብዓይነቱ መንፈሳዊ መጻሕፍቲ ስለዘይሰኣን፥ ንዕረፍትን ቤተሰብ ንምብጻሕን ክትመጽኡ ከሎኹም ንመንፈሳዊ ጕዕዞኹም ብዚሕግዝ ነገራትን፥ እምነትኩምን፣ መንፈሳውነትኩምን ብዚሕደሰሉ መደባትን ክትግደሱ ይግባእ። ብርሃንኩም ኣይተጥፍኡ፥ ብተስፋ ከኣ በርትዑ። “ኣበር ዘይብሎም ውሉድ ኣምላኽ ኮይንኩም ኣብርሁ” (ፊልጵ.2፣15)፤ “ሓቂ ዘበለ፤ ርዝነት ዘለዎ ኵሉ፤ ቅኑዕ ዘበለ፤ ንጹሕ ዘበለ፤ ተፈታዊ ዘበለ፤ ሠናይ ዜና ዘለዎ ኵሉ….ብዛዕባ’ዚ ነገር’ዚ ሕሰቡ” (ፊልጵ.4፣8)
ሥርዓተ ኣምልኾ (መግቢ ሕይወት) እዩ
- 15. ኣብ ዝኸድካ ከይድካ ነቲ ዘይርሳዕ ከይትርስዕ ፃዕሪ የድሊ፥ ምስ ኣምላኽካ ዘሎካ ርክብ። ሰብ ብግዜያዊ ሃብትን ምቾትን ኪተዓሻሾ ኣይክእልን ልቢ ወድሰብ ከኣ ኣብቲ ዕላማኡ ዝኾነ ኣምላኽ እንተዘይኣዕሪፉ ቅሳነት ዚበሃል፣ ህድአት ዚበሃል ኣይምረኸበን። ከመይ መዕለቢኡ ንሱ እዩ። ስለዚ መዕለቢና ከይጠፍኣና ምጥንቃቕ። ነዚ ምስ ኣምላኽና እንገብሮ ቀጻሊ ርክብ እንፍጽሞ ኣብ ሥርዓተኣምልኾ እዩ። ሎሚ ኣብ ምዕራባዊ ክፍለ-ዓለም ብዛዕባ ኑዛዜን መደብ ንስሓን ወይ ቊሩብ፥ ወይ ከኣ ፈጺሙ ዘይዝረበሉ ኲነታት እዩ ተኸሢቱ ዘሎ። እንተኾነ ግን ብጽምg ዝተበልዑ ደቅኣዳም፥ ነቶም ብብዙሕን ከቢድን ናይ ሕይወት ፈተናታት ዝተኸበቡ ሰባት፣ ቍሩብ ተስፋ እንተልያቶም ንሳ “ኑዛዜ” እያ። ነዚ እቶም ናይ ዘመናዊ ሥነፍልጠት-ሥነልቦና “ሳይኮሎጂ” መምህራን እውን ዘረጋግጽዎ እዩ።
ብንስሓ ዝተወልደትን ኣብ መደብ ንስሓ ዝዓበየትን ሕይወትኩም በሓቂ ደልዲላ፣ ኣብ ናይ’ዚ ዓለም’ዚ ጐደናታት ሃዲኣ ክትጐዓዝ እንተኾይኑ “ዝደኸምኩምን ጾር ዝኸበደኩምን ናባይ ንዑ፥ ኣነ ከዕርፈኩም” (ማቴ.11፣ 28) ናብ ዝበለ ኢየሱስ ናብኡ ንምጻእ። መንገድና ርሑቕን ጽንኩርን ምዃኑ ፈሊጥና ከኣ፥ “ነዊሕ መንገዲ ኣሎካ’ሞ ተንሢእካ ብላዕ” (1ነገሥ.19፣ 7) ንዚብለና መልኣኽ-እግዚኣብሔር ሰሚዕና፥ ካብ’ቲ ኃይሊ ዚህበና፣ ንያት ዝኾነና ናይ ሥጋኡን ደሙን መግቢ-ሕይወት ንምርካብ ኣብ መሥgዕተ ቅዳሴ ንሳተፍ። ነዚ ንምግባር ከኣ ግድን ዓበይቲ በዓላት ኣማዕዲና፥ ኣብ’ቲ ብሥርዓትናን ኣገባብናን ዚቕደሰሉ ጥራሕ ክንጽበ ኣይግባእን፥ ኣብ ጐድንና ኣብ ዘሎ ሥሩዕ ካቶሊካዊ ቤተክርስትያን ግቡእና ክንፍጽምን፥ ምስ ኣምላኽና ክንራኸብን ይግባእ። ነዚ ዚሕግዘና ድማ፥ እቲ ናይ ሰናብትን ናይ ማርያም ኮነ፤ ናይ ቅዱሳን በዓላትን መሥርዕ ክንርስዖ የብልናን። ኣብ’ዚ እgናት’ዚ ናብ ኣምላኽና ከነድህብን፤ ነፍስና ክንፈቅድን የድሊ።
ምጽዋት (ኣብ ሃገርኩም ንዘላ ቤተክርስትያን)
- ኣብ ታሪኽ ቀዳሞት ክርስትያንን ቀዳመይቲ ቤተክርስትያንን ከምእንረኽቦ፥ እቶም ኣብ ሥልጡንን፣ ሃብታምን ወገን ዝነበሩ ክርስትያን (ኣብነት፣ ናይ ቆሮንቶስ፣ 1ቆሮ.16፣ 3) ኣብ ጽጉም ሃለgት ንዝነበሩ ክርስትያን፥ ብፍላይ ከም ኢየሩሳሌም ኣብ ዝበለ ቦታ ስደትን፣ ውርደትን ንዝነበሩ ክርስትያን ገንዘብን ረድኤትን ይgጻእ ከምዝነበረ ይንገር። ርግጽዩ መብዛሕትኹም ኣብ’ተን ዘእንግዳኹም ኣብያተ-ክርስትያንን ሃገራትን ናይ ቤተክርስትያን ግቡእ (ኣብነት፣ -ጀርመን ንቤተክርስትያን ብመልክዕ-ግብሪ ዚወሃብ ገንዘብ) ብምክፋል በኣኡ ኣቢልኩም’ውን ኣብቲ ሰፊሕ፣ ናይ ኲላዊት ቤተክርስትያን መደብ ግብረሠናይ ትሳተፉ ኢኹም። ምስጋና ዚግበኦ እዩ።
ብፍሉይ ኣገባብ ከኣ፤ ነዛ ኣብ ሃገርኩም ዘላ ቤተክርስትያን ማለት ንድሕነት-ሰብን ንረብሓ-ኅብረተሰብን፣ ኣብ እተካይዶ ስራሓት ኣብ ጐድና ኮይንኩም ክትድግፉg እንከነዘኻኽረኩም፥ ድሮ ቅድሚ ሕጂ ዝጀመርኩምዎ ጕዳይ’ምበር ሓዲሽ ነገር ኣይኮነን። ስለ’ዚ ከኣ ብናይ፣ ዝሓለፈ እናመስገንና፥ ንዚመጽእ ብዝተወደበን፥ ምናልባት’ውን በቲ ማእከላይ ኣወሃሃዲ ቤትጽሕፈትና ኣቢሉ ብዚካየድን ውጽኢቱን ምዕባሌኡን ብዚግምገመሉ ንጹር ኣገባብ ንጥፈታትኩምን ሓገዝኩምን ኪቕጽል ጽቡቕ ምኾነ። ምእንት’ዚ ብዝተወሃሃደ መልክዕ በብግዜኡ ብዚግበር ተበግሶታት ለጋስ ኢድኩም ብምዝርጋሕ፥ ነዛ ኣብ ዓዲ ዘላ” ንእሽቶይ መጓሰ-ኣምላኽ” ኣብ መደብ ኀልዮትኩም ክትጽንብሩዋ ከሎኹም “እቲ ተረፍኩም ንጐደሎኦም፤ እቲ ተረፎም ከኣ ንጐደሎኹም፤ ኪምልእ’ሞ ማዕርነት ምእንቲ ኪኸውን ንጽሕፈልኩም ኣሎና” (2ቆሮ.8፣14)
እዚ እንብለኩም ዘሎና “ዜድልየኩም ኵሉ ረኺብኩም ብሠናይ ተግባር ኵሉ ዕዙዛት ኮይንኩም ምእንቲ ክትርከቡ፤ ጸጋ ኬብዝሓልኩም” (2ቆሮ.9፣8) ብዚብል ሓሳብ እዩ። “እቲ ንዘራኢ ዘርኢ ዚህብ ኣምላኽ፤ ዘርኢ ኪህበኩምን ኬበርክተልኩምን እዩ። ኵሉ ግዜ ለጋሳት ምእንቲ ክትኮኑ ብዅሉ ወገን ኬሃብትመኩም እዩ” (2ቆሮ.9፣9)
ክርስትያናዊ ሰብኣዊ ሕንጸትን መዕበያን
- ሎሚ ብዘሎ ኣተሓሳስባን ኣከያይዳን፤ ፍትሕን ርትዕን ሚዛናዊ ፍርድን ኣብ ኢድ-ኃያላትን ሰብ-ጕልበትን ሃብትን እዩ ዚረአ። ሎሚውን እንተኾነ ተሰማዕነት ዚረክብን፤ ንግዜኡ ዕዉት መሲሉ ዚረአን፤ እቲ ብስም ሞራልን ክርስትያናዊ ሥነምግባርን ዚምእዘዝ ዘይኮነስ ብብዝሒ-ሃብትን ብዓቕሚ ጕልበትን (ፖለቲካዊ ይኹን ካልእ ጽልg ዘለዎ)። ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ዓለም ምንባር፥ “ስለምንታይ ክፉኣት ዚዕወቱ? ስለምንታይከ እቶም ቅኑዓትን ውጹዓትን ዚጥቅዑ….? ዚብል ሕቶታት ምምጻኡ ዘይተርፍ እዩ፥ እዚ ሕቶታት’ዚ እዚ ተርእዮ’ዚ “መዘናኡ ንወድሰብ” ኪበሃል ክሳብ ዚከኣል፥ ካብ ጥንቲ ዝጸንሐ፥ ጋና’ውን ዚጸንሕን እዩ። ንወድሰብ ዜናውጽ ሕቶ እዩ። ግና ኣሰር-ክርስቶስ ዝሰዓበን፤ ኣብ’ዚ ጕዕዞ’ዚ እምነቱ ብምሕላው ዝተዓገሰን እዩ ኣብ መወዳእታ ዚዕወት’ሞ፤ ብተስፋ ደኣ በርትዑ።
ስድራቤት
- ሎሚ ከም ሎሚ፣ ዚዓኑ ካብ ዘሎ ሓንቲ፣ እታ ዕርዲ-ኅብረተሰብ ዝኾነት ስድራቤት እያ። ኣብ መብዝሕትአን እዘን ስደተይናታትና ዘለዉወን ሃገራት (ምዕራብ) ዘሎ ማኅበራውን ናይ ሥልጣኔ መደባትን ንስድራቤት ዜዕኑ ብዛዕባ ምዃኑ ባዕላቶም ዚእመኑሉ እዩ። ቤተ ክርስትያን ድማ ነዚ ዕንወት’ዚ ደው ከተብል፥ ንስድራቤት ክትሓንጽ፥ ብዘሎ ኃይላ ምርብራብ እትገብረሉ ዘላ ግዜ እዩ።
እቲ ንስድራቤት ዚሽከም ዓበይቲ ኣዕኑድ፣ -ኪዳን-ስድራቤት-እናትነት-ኣባትነት፣ ወዘተ ዝነበሮ ክቡር ትርጕምን፣ ስምን ኣጥፊኡ ይርከብ። ብባህልና ብእምነት ክርስትናና፣ በዓል-ኪዳን/በዓልቲኪዳን ማለት”ኣሚን/ናይ ወጋሕታ/በዓልቤት/ በዓልዕጫ…” ብምዃኑ ነኣኡ ብዜንጸባርቕ ክቡር ቃላት ከኣ ንገልጾ። ሎሚ ዚኣቱ ዘሎ ኣተሓሳስባ ግን “ናይ ዓርከ-መሓዛ፤ ናይ መጓዕዝቲ” ሓሳብ ብዘለዎ ንግዜያውነትን፣ ንተመናውነትን ብዚዕድም ቃላት ኪስመ ከሎ መልእኽቱ’ውን ንሱ እዩ። ነቲ ዘለዎ ክብረት መዝነትን ዜፋዅስ ዜነኣእስ እዩ።
ኣብ ውሽጢ ስድራቤት’ውን በታኒ ዝኾነ፥ መስርዑ ዝተበለሸወ ሕቶ መሰልን ናጽነትን፤ ክንዲ ብለዓቱ ብብልሑ ዝተታሕዘ ጕዳይ ማዕርነትን፥ እዚ ዅሉ ንስድራቤት መሠረታታ ምሕዩ ዜናውጻን ዚብጽብጻን ካብ ዘሎ ሓደ እዩ። ስለ’ዚ ናይ ስድራቤት ኣርዑት ኃላፍነትን መዝነትን ዝደርበዩ፤ ብሓዲስ ናይ ገንዘብን ጣዕምን ምቾትን ኣምልኾ ተቐዪዶም፤ ምእንቲ ከብዶምን ዕለታዊ መንገዶምን ኪብሉ፥ ንኪዳንን ንኲሉ ዝሓዘሎ ቊምነገራቱን ይድርብዩ። ስለዚ ጥልመትን ፍትሕን፤ ብዘይገለ ኪዳናዊ መደብ ተጐዛጕዝካ ምንባር ነጊሡ፥ ክብረትን ኪዳንን ረኺሱ፣ ስድራቤት ከኣ መዓቝቦ ኣብ ዝሰአነሉ ደረጃ ትርከብ። ንሕፃናት ዘይደናገጽ፣ እኳ ደኣ ንርኹስ ዕላማ ዚጥቀመሎም ንዝዓበዩን ብሕማም ንዝተመግደሩን ከየናሕሰየ ኪሞቱ ዚሕግዝ (ዩታናዝያ) በዚ ዅሉ ናይ ሞት ሃለgት ዝተንጸላለወት ስድራቤት፣ ኣብ ሓደጋ ምህላg ዘካሕድ ኣይኮነን። ነዛ ዓለም’ዚኣ ኣይትምሰልg (ሮሜ.12፣ 2) ንዚብል ቃል ጳውሎስ ንደግመልኩም።
እንተኾነ፣ “ስድራቤት ኣብቂዑላ እዩ፣ ደጊም ኣይክትንሥእን እያ፥ ወዲቓ ሓቒቓ እያ” ንዚብል ባህሊ ኣይንቕበልን። ምስ’ዚ ዅሉ ጸገምን፣ ጸበባን፥ ሕጂ’ውን ስድራቤት ህያብ-ኣምላኽ ምዃና ከምዘየጥፈአት፤ ሕጂ’ውን ብቘራጽነትን ተወፋይነትን እትንበር፤ ሕጂ’ውን እታ ናይ ደቅኣዳም ኡንኮ ተስፋ፣ ንሳ ምዃና ብእምነት እነረጋግጾ እዩ። ጥራሕ ብተስፋ በርትዑ!!
- ስድራቤት ህያብ-ኣምላኽ እያ
- ስድራ-ቤት ንዓሌትሰብ ዝሃባ ቀዳመይትን ባህርያዊትን፤ ናይ ኅብረተሰብ ዓይኒማይ ዝኾነት ህያብ እያ።
- ስድራቤት ብናይ ሰበኺዳን ሰብኣይን ሰበይትን ሓድሕዳዊ ፍቕርን ተወፋይነትን እትትከልን እትቕጽልን ህያብ እያ።
- ስድራቤት ሕይወት ክትቅበልን ክትህብን ከተመሓላልፍን፤ ናይ እናትነት ኣባትነት ህያብ ዝተቐበለት እያ።
- ውሉድ ህያብ-ኣምላኽ እዩ፥ ካብ ጽንሰቱ ኣትሒዙ ምስ መሰሉን፣ ክብረቱን ዘሎ እዩ። ዘርኢ ኪራኸብን ሰብ ኪሕነጽን ካብ ዝጀመረሉ ሰዓት፤ ደረጃ ዕብየቱ በብግዜኡ ዚምዘን’ኳ እንተኾነ፤ ህላዌኡ ግን ኵሉ ምልኣትን ክብርን ዘለዎ ምሉእ ሰብ፤ ፍጡር እዩ። ነዚ ድኹም ፍጡር ብዘይ ንሕስያ ዚብድል፤ ገበን ይፍጽም።
- ሕይወት ስድራቤት በብዕለቱ ኣምላኽ ዚልግሶ ህያብ እዩ። ነዚ ህያብ’ዚ ንኽትበቅዕ ፍቕሪ-ትዕግሥቲ-መሥgዕትነት ተወፋይነት…የሓትት። ንዓበይትን ንናእሽቱን ዚሓቍፍ ሓድሕዳዊ ፍቕርን ሓልዮትን ዚረኣዮ እዩ።
- ስድራቤት ንኅብረተሰብ ዝተgህበት ዝበለጸት ህያብ እያ፥ ቤትትምህርቲ እያ። ንካልኦት ምኽባር ምክብባር ምትሕግጋዝ ምድንጋጽ ርእስኻ ምግታእ፤ ኀልዮት- ሓድሕድ እትመሃረላ ቤት ትምህርቲ እያ።
- ብዝበለጸ ድማ ስድራቤት ናይ ክርስትናን ሓዲስ ስብከተወብጌልን ፍሉይ ህያብ እያ።
- ስድራቤት በቲ ብሥምረት እተዕርጎ ጸሎት፤ በቲ ናይ እምነት-ሓድሕድ
ምስክርነት በቲ ርኅራኄን ኀልዮ-ሓድሕድን ተቐባልነትን፥ ክርስቶስ ኣብ ዓለም ከምዚሰፍሕ ትገብር።
- ህያብ-ኣምላኽ ወትሩ ተወፋይነትን ቈራጽነትን የሓትት
* ኣብ ውሽጢ ስድራቤት ሓድሕዳዊ ተገዳስነትን፣ ኀልዮትን ኪረአ ይግባእ ስለ’ዚ ብሓንሳብ ዚህልዉሉ፤ ብሓንሳብ ዚጽልዩሉ፤ ሓሳብ ሓድሕድ ዚለgወጡሉ፤ እምነት ሓድሕድ ዚገልጹሉ ዕድል ኪህሉ ይግባእ።
* ኪዳን ልዕሊ ኲሉ፣ እዩ። ሰብኣይን፣ ሰበይትን ሓድሕዳዊ ፍጹም ተወፋይነት ዚፍጽሙሉ እዩ።
* ሥድራቤት ሕይወት ዚፍጠረሉን ዚዕቈረሉን ቅዱስ ቦታ (sanctuary of life) እዩ። እዚ ተግባር’ዚ ከኣ ብናይ’ቶም ወለዲ ኃላፍነትን መንፈስ እምነትን ዝመልኦ ኣገባብን መደብን (responsible parenthood) ዚፍጸም እዩ።
* ኣብ ገለ ሃገራት ብመንፅር፣ ስደተይናታት፣ ደቀንስትዮ ንምምካነን ዚግበር (ብኣስ ገዳድ) ሓደገይና ስጕምቲ’ውን ከምዘሎ፥ ክንግንዘቦ ይግባእ፥ ኣኃትናን ደቅናን፣ ናይ’ዚ ግፍዕ’ዚ ግዳይ ከይኮና ምጥንቓቕ የድሊ።
* ካብ ኣባላቶም ናይ ሓሺሽን ቈጽለመጽልን ጸገማት ዘለዎም ስድራቤታት ናይ ምትሕግጋዝን ሓድነትን መንፈስ ኪልገሰሎም ይግባእ።
* ወለዲ ንደቆም ዝበለጸ ዝሓሸን ዝበልዎ ትምህርትን ቤትትምህርትን ኪመርጹሎም መሰሎም እዩ። ነኣኣቶም ኣወጊኑ ካልእ ኣተሓሳስባን ስምዒትን ዘሕድረሎም ኣካል ኪህሉ ኣይግባእን። ብዝኾነ ወገን ብመንግሥቲ ይኹን ብመራኸብ-ብዙኃን (ሚድያ) ኣብ ልዕሊ ውሉዶም ንዚግበር ዝኾነ ዓይነት ጽልg ብሃንሳሰለባም ኪሓልፉዎ ኣይግባእን።
* ንስድራቤት ኣብ’ዚ ዅሉ ቃልሳ ዓወትን ንያትን ዝኾና፣ ኣብ ሓድነት ዚጠምራ ኣብ ክርስቶስ ዘለg እምነት እዩ።
- ስድራቤት ተስፋ ደቅሰብ እያ
ኣብ 1994 ርእሰሊቃነጳጳሳት ዮሓንስጳውሎስ 2ይ፤ ኣብ ሮማ ምስ ስድራቤታት፣ ኣብ ዝተራኸቡሉ “ስድራቤታት! ንስኻትኩም ናይ ወድሰብ ተስፋን፣ ታሕጓስን ኢኹም” ኢሎም ነበሩ። እዚ ዅሉ ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘረ ምስ’ዚፍጸም ስድራቤት በሓቂ ናይ ኅብረተስብ መብራህትን መባዅዕትን ምዃና ዘይተርፍ እዩ።
ሃገራትን መላእ ኅብረተሰብ-ዓለምን ሰላም ኪረኽቡ እንተተደልዩ ናብ ስድራቤት ከተኲሩ ይግባእ። ጥዑያትን ቅኑዓትን ንካልእ ዚሓስቡ ምእንቲ ካልእ ዚውፈዩ፥ ኣገልገልቲ ሕዝቦምን፣ ሃገሮምን ዝኾኑ ብሱላት ዜጋታት ንኺህልዉኻ ስድራቤት ኪህልወካ የድሊ። ማይ ኣብ ዘይብሉ ዓሣ ዜንብር እንተ’ልዩ እንድዒ። ስለዚ ከኣ ድልዱልን ብሱልን ዝኾነ ስድራቤት፣ ንሓደ ድልዱልን ብሱልን ኅብረተሰብ መሠረቱ እዩ። ስለዚ እዩ ከኣ “ስድራቤት” ናይ ደቅሰብ ተስፋ ዝተባህለት።
መንፈስ ውልቃውነትን፣ ጣዕምን
(Consumism ;Pragmatism ; Individualism ;materialism)
- ሎሚ ኣብ ኲሉ ዚረአ ዘሎ ሕማቕ ዝንባሌ እንተ’ልዩ፥ እቲ ንግዜኡ ጥራሕ ዚሓስብ፥ ንሕጂ ደኣ ይጥዓመኒ’ምበር ካልእስ ባዕሉ ይፈልጥ ዚብል፣ ንመደብ ሓቅን፣ ሓሶትን እናደባለቐ ከከም ዚጥዕሞ ዚካየድ ተድላን ምቾትን ጥራሕ ሃሰስ ዚብል (Pragmatism) ነዊሕ ዘየማዕዱን ዘየስተውዕልን ብዚመጽእ ናይ ሞራል ጸገማትን፣ ውጽኢቱን፤ ናይ ኅሊና ምጕትን ዘይግደስ እዩ። ኣብ ዘይሞራላዊ ሕጊ-ዕዳጋን መኽሰብን ዝተመርኰሰ ኣገባብ፤ ናብ ኲሉ መዳያት ሕይወትካ ምውዓሉ ማለት እዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ሃለgት ንሰባትን ግድሎምን ኣወጊንካ ናብ ረብሓኻ ጥራሕ ተማዕዱ ማለት እዩ።
እዚ ንርእሱ ምስ ውልቃውነት (Individualism) ዝተኣሳሰረ ወይ፣ ፍላይ-ማንታኡ እዩ ኪበሃል ይከኣል። ስለ’ዚ ንምዕባሌን፣ ንመኽሰብን ከም ልዕሊ ዅሉን፣ ቀዳማይን ነገር ካብ ምርኣይ ምጥንቃቕ፥ ቅድምና ንሰብን ንግድላቱን ጸገማቱን ምሃብ፣ የድሊ። ሰብሓዳር ነንሕድሕዶም፤ ንደቆም ንቤተሰቦም (ወለዲ፤ ኣኅgት፤ ኣዕሩኽ፤ መሓዙት…) ተገዳስነት ምግባር ግቡእ እዩ።
ሕይወት ወድሰብ ክትከብር ይግበኣ። ስለ’ዚ ኣብ ናይ ደቅና ልደትን፣ ጥምቀትን፤ ኣብ ናይ ሕማምን ሞትን እgን፥ እንገብሮ ተገዳስነትን ምፍቕቓድን፣ ኣብ ልዕሊ ሕይወት-ደቅሰብን ፍጥረት-ኣምላኽን ንዘሎና ክብርን ፍቕርን መግለጺኡ እዩ። በዚ ዝመጽአ ነቶም ካልኦት ሕዝብታት ብዙሕ እንምህሮም ከምዘሎና ፍሉጥ እዩ። ”ነቲ ጽቡቕ ግብርኹም ርእዮም፥ ኣብ ሰማያት ንዘሎ ኣቦኹም ምእንቲ ከመስግኑዎ፥ ብርሃንኩም ኣብ ቅድሚ ሰብ ይብራህ” (ማቴ.5፣ 16)።
ካብ ዝተጋነነ ብሔርነትን (ethnocentrism)
ጸቢብ ስምዒትን ምጥንቃቕ።
“ኵልኻትኩም ብክርስቶስ ሓደ ኢኹም እሞ፤ በዚ ኣይሁዳዊ ወይ ግሪኻዊ የልቦን፤ በዚ ባርያ ወይ ጭዋ የልቦን፤ በዚ ወዲ ተባዕታይ ወይ ጓል ኣንስተይቲ የልቦን” (ገላ.3፣28)።
- ሎሚ ንዓለም ዘስገኦ ካብ ዘሎ ሓደ፤ እቲ ካብ መሥመር ዝወጽአ ሕማቕ ዝንፋሱ ጸቢብ ስምዒት-ብሔርነት እዩ። ብመሠረቱ ኣምላኽ ዝፈጠሮ ሰብ ከኣ ካብ ሕፃንነቱ ጀሚሩ ኣብ ማኅበረሰብ ዓለም ዚጽንበረሉ ዝተፈላለየ ደረጃ ብምዃኑ፥ መሥመሩ ሓልዩ ኪካየድ ከሎ መሠረት ዕቤትን ሕንፀትን እዩ። መሥመር ምስዚስሕት ግን ከም ዘይወጽእ “ወልፊ” ወይ “ቈለ” (fanaticism) ይኸውን። ስለ’ዚ ከኣ መንነትካን መሠረትካን ንምግላጽን፣ ንምርግጋጽን እትገብሮ ጻዕሪ፥ ንኻልእ ቊሊሕ ኢልካ ንኸይትርኢ ዚዓግት፥ ወይ ምስ ካልእ ንኸይትgሳእ ዚገብር፥ ኣብ ልዕሊ ካልእ ጸብለል ንኽትብልን ተፈሊኻ ንኽትረአን ዚፈታተነካ እዩ። ናብ ዘይተጸበኻዮ ህልኽን ሕልኽልኽን ዜምርሕ ስለዝኾነ በኣጋኡ ጥንቃቐ ምግባር ዚመስሉዎ የልቦን። ምእንት’ዚ ከኣ ብዝሒ-ዓይነት ናብ ሱታፌን ምትእኽካብን ደኣ ኪመርሕ ኣለዎ’ምበር፤ ናብ ህልኽን ምጥምማትን ኪኸይድ የብሉን። ነቲ ካልእ ከም “ካልእነቱ” ምቕባል፣ እቲ ካልእ ዝሓሳቡ ዝምሳሉ…ከምዘለዎ ምቕባሉን፣ ምኽባሩን ማለት እዩ። መንፈስ ምጽውgር ምክብባር ብሰፊሑ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ሕዝብና ከማዕብሎን፥ ካብ’ቶም ዜኣንግድዎ ሕዝብታት ኪመሃሮን ዘለዎ እዩ። እቲ ብሓንሳብ ዝበቘለ ብሓንሳብ እንተማዕበለ እዩ ዜምዕረሉ።
ንዅሉ ዚሓቍፍ መንፈስ ካቶሊካውነት ኣብ መንጎኹም ኪዓዝዝ፥ ንዅሉ ከኣ ሚዛናውነት ብዘለዎ ኣገባብ በቦታኡ፣ ከተትሕዝዎ፥ ከም ሰብ መጠን ምስ ኲሉ ጣዕምን ጽቡቕ ርክብን፥ ከም ደቅሃገር መጠን ርእይቶኡን እምንቶኡን ብዘየገድስ ምስ ዝኾነ ብኅውነት፥ ከም ደቅ-ሃይማኖት መጠን ከኣ ብኣብነትን ስኒትን ኅውነትን ምክያድ የድሊ።
ምስ ካልኦት ክርስትያን ኣመንቲ እቲ ናይ ደቅክርስቶስ ኅውነት ስምዒት ከነኅድር፣ ምስ ኣስላም ኣኅዋትና’ውን፣ ምስ ኵሉ በብደረጃኡ ብምክብባርን ብምፍቓርን ክትካየዱ ሓደራ ንብለኩም።
ከም ናይ’ዚ መቐጸልታ ድማ፣ ኣብ መንጎ ሰብኣይን፣ ሰበይትን ኣባላት-ስድራቤትን፣ ቤተሰብን ከምኡ ዝበለ ናይ ምርድዳእን ምውስሳእን ምጽውዋርን መደብ ደኣምበር፤ ሓደ ኣብ ልዕልቲ ካልእ ጸብለልትነት ዜርእየሉ ኪኸውን የብሉን።
ኣብ’ቲ ብዝሒ ኣተሓሳስባን፤ ርእይቶን (Pluralism) ንዜንቀሳቕሰሉ ክፍሊ ዓለም ኮይንካ፥ ኣእምሮኻ ዓጺኻ ምክያድ ዘይከኣል እዩ። ምእንት’ዚ ከኣ መንፈስ “ተዋስኦ” ማለት “ዲያሎግ” ግቡእን ኣድላዪን እዩ። ከይተዋሳእካ ሓሳብ ሓድሕድ ክትፈልጥ ዘይከኣል እዩ። ክትፍለጥ’ውን ኣይትኽእልን። ስለ’ዚ ከምቲ ኣምላኽ በብናትና ባህርይን ተፈጥሮን ገቢሩ ኪፈጥረና ዝደለየ፤ ንሕና’ውን ከምኡ ነቲ ኣምላኽ ዝፈጠሮ ከነኽብሮ ክንሠምሮ፤ ምእንት’ዚ ከኣ ሓድሕዳዊ ምክብባርን ምጽውዋርን ከነጥሪ ይግባእ።
መዛዘሚ
- ኣብ’ቲ ሰብኣዊ ባህልናን፤ ክርስትያናዊ መበቈልናን ተተኺልና፣ ብሞራላዊ ምልኣት (moral integrity) ክንዕንብብ ከሎና፣ እቲ ፍረና ጥዑም መኣዛ ኪኸውን፤ እቲ ብርሃንና ከኣ ጩራኡ ኪዝርግሕን ንኻልእ ኬብርህን ግዲ እዩ። ከመይ ንሕና “ናይ ክርስቶስ ጥዑም መኣዛ ኢና” (2ቆሮ.2፣ 15) ይብል ቅ.ጳውሎስ። ቀጺሉ’ውን እዚ ሓgርያ’ዚ፣ እንኪምዕደና ከም’ዚ ይብል። “….ምእንቲ ናይ ገዛእ ርእስኹም ድኅነት ስርሑ…ከም’ቲ ከgኽብቲ ኣብ ዓለም ዜብርሁ ንስኻትኩም ከእ ኣብ ማእከል’ዛ ቄናንን ጠgይን ወለዶዚ’ኣ ኢንታ ዘይብሎም ንጹሓትን ኣበር ዘይብሎም ውሉድ-ኣምላኽን ኮይንኩም ኣብርሁ”(ፊልጵ.2፣ 12–15)።
ነዚ መዝነትን፣ ተልእኮን ንምፍጻም ድማ፣ ኣብቲ ዘሎኹምዎ ቦታ ኣብ ትርከብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ተሰዅዕኩም ክትጫልዱ ሓደራ ንብል። ቤተክርስትያን ካቶሊካዊት እያ ማለት፤ ኣብ ኵሉ፣ ንዅሉ እትሓቍፍ እያ። ስለዚ ኣብ ዘሎኹም ኣሊኹም፣ ናይ’ታ ከምዚ ዝበለ ፈራዪትን ጸጋይትን ሓላይትን ዝኾነት ኣደ ውሉዳ ምዃንኩም ይሰማዕኩም።
ነቲ ባህላውን ሕንፀተሰባውን (ካልቸራል) ውርሻኹም ምሕላው ማለት፣ ካብ ካልኦት ንምርሓቕን ንኻልእ ንምስትንዓቕን ዘይኮነስ፣ ዘሎኩም ሃብተ-ርስቲ ሒዝኩም ናብቲ ናይ ኣኅgት ርክብ ክትኣትዉ ከሎኹም ኣበርክቶኹም የዓዝዝ፤ ነቶም ካልኦት ኣብቲ ጐደሎኦም ትምልኡሎም፤ ንስኻትኩም’ውን ካብኣቶም ገለ ተቐቢልኩም ጐደሎኹም መሊእኩም ዝሃብተምኩም ትኾኑ (2ቆሮ.8፣ 14)። ምእንት’ዚ መንፈሳውን ሰብኣውን ሃብትኹም ክትዕቅቡ እትገብርዎ ጻዕርን ትግሃትን፣ ኣብ ማዕጾኹም ንኽትዕጸዉ ዘይኮነስ፤ መንነትኩምን ትሕዞኹምን ኣደልዲልኩም ኣብ ናይ ቤተክርስትያንን፣ ናይ ሕዝብታትን ሃብቲ ንኸተፍስሱ፣ ንስኻትኩም’ውን ካብኡ ገለ ንኽትሓፍሱ ብዚብል ኅልና እዩ።
- ኣብ’ቲ ዘሎኹምዎ ሃገራትውን ሰላምን ህድኣትን ንኪኸውን ብዘሎኩም ዓቕሚ ከተበርክቱ፥ ህላዌኹም ከኣ ወትሩ ናይ ሰላምን፣ ናይ ሠናይ ድልየትን መርኣያ ኮይኑ ኪርከብ ይግባእ። ኣብ’ቲ እግዚኣብሔር ክትናበሩሉ ዝመደበልኩም ዓድን መንገድን ወትሩ ነቲ ንሱ ዚደልዮ ሃሰስ ክትብሉ ንምዕደኩም። ቅድሚ 2587 ዓመታት ነቢይ ኤርምያስ ነቶም ኣብ ባቢሎን ዝነበሩ ደቂ እሥራኤል ዝጸሓፈሎም ቃል እነሆ፦
“…እግዚኣብሔር ጐይታ ሠራዊት ኣምላኽ እሥራኤል፥ ንዅሎም ካብ ኢየሩሳሌም ተማሪኾም ናብ ባቢሎን ዝኸዱ፣ ከምዚ ይብሎም ኣሎ፥ ቤት ስርሑ’ሞ ተቐመጡ። ኣታኽልቲ ትኸሉ’ሞ ፍሬኡ ብልዑ። ኣንስቲ ኣእትዉ፥ ኣወዳትን ኣዋልድን ውለዱ። ነወዳትኩምን ነዋልድኩምን ከኣ ኣመራዕዉዎም። ንሳቶም ድማ ኣወዳትን ኣዋልድን ይውለዱ። ኣብ’ቲ ዘሎኹምዎ ብዝሑ ደኣምበር ኣይትውሓዱ። ነተን ተማሪኽኩም ናባኣተን ከምትኸዱ ዝገበርኩኹም ከተማታት ንሠናየንን ደሓነንን ስርሑ። ንሳቶም እንተሃብተሙ ክትህብትሙ ኢኹም’ሞ ምእንታኣቶም ናባይ ናብ እግዚኣብሔር ጸልዩ፥ (ኤርም.29፣ 4-7)።
- ንሥድራቤታት
ብሓgርያዊ ኀልዮትን ፍቕርን ተደሪኽና ንሕና ካቶሊካውያን ጳጳሳት-ኤርትራ፣ እዚ ቃል-ተስፋን ምጽንናዕን ናብ ኵለን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዘለg ካቶሊካውያት ስድራቤታትን ውልቀሰባትን ንሰድድ ኣሎና። ሓደ ካብ’ቲ ቀንዲ ሓሳብ-መልእኽትና ድማ፣ ተስፋናን ቈላሕታናን ኣብ’ታ ብመንፈስ-ክርስትና ተመሪሓ፤ ብወንጌል በሪሃ እትንቀሳቐስ ስድራቤት ምዃኑ ምግላጽ እዩ። እዛ ስድራቤት’ዚኣ ንኣባላታ እትሕብሕብን እተዕቍብን፣ ተስፋን ፍቕርን እምነትን እትምግብ ክትከውን ከላ፤ ንመላእ ሃገርን ኅብረተ-ሰብን ከኣ ምኽንያት በረኸት ክትከውን ግዲ እዩ። ናይ ስድራቤት ሕይወትን ሃለgትን ኪምዕብልን ኪድልድልን ዚከኣል ዘበለ ኪግበር የድሊ።
ስለ’ዚ ካቶሊካውያን ምእመናን ኣብ ስድራቤትን ኣብ ናይ ቃልኪዳን ዕቤትን ክብረትን ዘሎኩም እምነትን ግምትን ካብ’ቲ ግቡኡ ከይወርድ ምጥንቃቕ የድሊ። እኳደኣ ነቲ ኣብኡ ተደጕሉ ዘሎ ሙቐትን ብርሃንን ንምርካብ ቀጻሊ ጻዕሪ ክትገብሩ ይግባእ። ኣብ’ቲ ዝጸንከረን ዝመረረን እgን’ውን እንተኾነ፤ ንሕይወት ስድራቤትና ከም ሓደ ክቡር ዕንቍ ብምርኣይ፣ ንምዕቃቡን ንምዕንባቡን ከኣ ዝኾነ ይኹን gጋ ኪኽፈለሉ ይግባእ። ንደቅኹም’ውን ናይ ውፉይ ሕይወት (ድንግልና፤ ምንኵስና) ክህነትን መደባት ናይ ሕይወቶም ትርጕም ኪህቦም ከምዚኽእል፣ ተመሊሶም’ውን ከገልግሉኹም ከምዚኽእሉ ሓሲብኩም፤ በዚ ከኣ ኣብ ሥድራቤትኩም ገለ ናይ ጸዋዕታ ተበግሶ ኪግበር ነማሕፅን።
ነቲ ብስድራቤት ኣቢሉ ዝመጽኣና ሰብኣዊ ክቡር ውርሻ ናብ ዳሕረዎት ወለዶ ከነመሓላልፎ ከምዘሎና’ኳ ዘካሕድ እንተዘይኮነ፣ ነዚ ዕማም’ዚ ኣብ ምፍጻም ግን ከመይ ዝበለ ሓያል ጻዕርን ትግሃትን ከምዚሓተና ፍሉጥ እዩ። እቲ ዝተመሃርኩምዎ ትምህርተ-ክርስትና ከኣ፣ ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ጽንኩርን ፈታንን እgናትን ቦታታትን፤ መግለጺ መንነትኩምን መምርሒ ሕይወትኩምን እዩ።
ንደቅኹም ብትዕግሥቲ እናመራሕኩም፥ ርኡይ ዝኾነ ኣብነትን ትምህርትን ኣብ ምሃብ ደኣምበር፥ ግዙፍ ጣዕምን ምቾትን ኣብ ምቕራብ ጥራሕ ኣይትደረቱ። ነቲ መሠረታዊ ዝኾነ ሰብኣውነትን፣ ክብረትን ናይ ሞራል ምልኣትን ደኣ’ምበር፥ ነቲ “ብዝጨበጥካዮ ወይስ ብዝበጻሕካዮ ትግመት” (you are what you achieve) ዚብል ዝንባሌ ግጉይ ምዃኑ ኣስተውዕልሉ።
- ንመንእሰያት
“ኣቱም ኣጕባዝ፤ ብርቱዓት ስለ ዝኾንኩም ቃል-ኣምላኽ ኣባኻትኩም ይነብር ስለዘሎን፤ ነቲ እኩይ’ውን ስለ ዝሰዓርኩምዎን፤ ጽሒፈልኩም ኣሎኹ” (1ዮሓ.2፣14)
“መንእሰይ ኢሉ ሓደ’ኳ ከይንዕቀኩም” (1ጢሞ.4፣ 11) እቲ ግዜኹምን ሃለgትኩም ዚሓቶ ሠናይ ዘበለ ኲሉ መሊእኩም፣ ብክርስትናኹም ተመሪሕኩም ክትካየዱ ይግባእ። ነቲ ካብ ወለዲ ክትወርሱዎ ዚግበኣኩም፣ ናይ እምነትን ተስፋን ፍቕርን መደብ ተኸቲልኩም፥ ነቲ ዝተቐበልኩምዎ ንስኻትኩም’ውን ንኻልኦት ኣረከብቲ ኮይንኩም ክትርከቡ ሓደራ ንብል። ሎሚ ንዘሎ ዓለም ሒዙዎ መጺኡ ዘሎ ጸገማትን ተስፋ ዜቝርጽ ሃለgቱን ክትሰግሩዎን ክትስዕርዎን እትኽእሉ ከኣ ኣብ መደብ-እምነት እንተተተኸልኩም እዩ። ንዓለም ዝሰዓራ መድኃኒኹም ክርስቶስ እዩ ዚጽወዓኩም ዘሎ።
ኣምላኽ ንዝሃበኩም ጸጋ-ሕይወት፣ ብምልኣት ክትነብርዎ ነተባብዓኩም። ኣብ ቤተክርስትያንን ኣብ ማኅበረሰብን ከኣ፤ ሕይወት ዘለዎም ንቑሓትን ንጡፋትን ኃላፍነት ዚስመዖም ኣባላትን ኮይንኩም እጃምኩም ኣበርክቱ። ካብ ሕይወት-ወድሰብ ንእግዚኣብሔር ከወግድ ንዚደልን ዚህቅንን ኣተሓሳስባን መደብን ብተግባር ክትነጽጉዎን፣ ነቲ መንገድን ሓቅን ሕይወትን ዝኾነ ክርስቶስ ኣብ ዓለም ክትምስክሩሉ ይግባእ።
- ጋና መዕለቢ ዘይረኸቡን ዘይተመሓደሩን፥
ኣብ ሓደ ርጉእ መነባብሮ ዘይበጽሑ፥ ሰንፈላል ዘለዉን ላዕልን፣ ታሕትን ዚብሉን ኲሎም’ውን ኣብ’ቲ ሥቓያቶምን ጽንኩር ሃለgቶምን ምስኦም ከምዘሎና፣ ነሓስቦም ከምዘሎና ክንገልጸሎም ንፈቱ። ኣብ’ቲ ውዑይ ናፍቖት ዓዶምን ወለዶምን፣ ውሉዶምን ከምዘለዉ ምስዚ’ውን፣ እንታይ ከምዘጋጥሞም ከይፈለጡ፥ ከቢድን መሪርን ጕዕዞ-ስደት የሕልፉ ከምዘለዉ ይርደኣና። ዕድሎም ኣብ ኢድ-ኣምላኽ ከንብርዎ፥ ኣብኡ ተስፋኦምን እምንቶኦም ንኪገብሩ ከኣ ንምዕዶም። ኣምላኽ ብምሕረቱ ሓዲሽ መንገድን ኣገባብን ክሳብ ዚፈጥር ብትዕግሥቲ እናተጻወርኩም “እስኪ ብተስፋ በርትዑ” ንብሎም።
- ነቶም ርኹባትን ምሁራትን
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዚርከቡ ብትምህርትን ብምርምርን ዝበሰሉ፥ ብምድራዊ ሃብቲ ዝደልደሉ ካቶሊካውያን ደቅሃገር ንሕዝቦም ዚህብዎ ኣገልግሎት ቀሊል ኣይኮነን። ነቲ ናይ ስደት ሃለgት እናተንተኑ፣ ምስ ሃገሮምን ኲነታቶምን እናገናዘቡ፥ ንዘለዉዎ ሃለgት ዚርኢ መጽናዕትን ምሁራዊ ክትዓትን ከካይዱ ጽቡቕ ምኾነ። እቲ ዝኾነን ኪኸውን ዚኽእልን እናወሃሃድካ ብምቕራብ ሕይወት-ስደት ጽንኩር’ኳ እንተኾነ ግና ከኣ ቊምነገር ኪግበረሉ ከም ዚከኣል እውን ኪፍለጥ እዩ። ናእሽቱ ናይ ዓዶምን ናይ እምነቶምን መሠረታት ከም ዚፈልጡን ፈሊጦምውን ብናቶም ከምዚተኣማመኑ ክትገብሩ ሓደራ፣ ንብል። ዓበይቲ’ውን ነቲ ከይተቐረቡ ብገርህን ብሃንሳሰልባምን ዝኣተዉዎ ምዕራባዊ ባህልን ሕይወትን ብምዕሩግ መንገዲ ከምዚነብሩዎ ክትገብሩ ምዝኽኻር ዘየድልዮ ተልእኮኹም እዩ። ሃይማኖት ኣብ ውልቃውን ማኅበራውን ሕይወት ንዘለዎ እጃምን ኣበርክቶን ከም ዚዓዝዝ ክትገብሩ ይግባእ። ሎሚ ኣብ ዓለም ብፍላይ ኣብ ምዕራብ ዘሎ ድኻምነት፤ መበቈሉ መደብ እምነትን ሃይማኖትን ሸለል ስለዝተባህለ እዩ።
ብሓፈሻ እቶም ሳላ ጻዕሮምን ትግሃቶምን፥ ከምኡ ድማ ሠሚሩሎም ሰብ-ሃብትን በርከትን ሰብ-ትምህርትን ዝኾኑ፥ ካብ’ቲ ዝተረፈ ኅብረተሰብ ከይተገለሉ፥ ካብ መንፈስ-ንፍገትን ተነጽሎን ብምጥንቃቕ፥ ንዝረኸብዎ በርከትን ክእለትን፥ ኣብ ኣገልግሎት ኅብረተ-ሰቦም ከውዕሉዎ፥ በዚ ኸኣ ናይ “ሲቪል ሶሳይቲ” ሰብኣዊ ግቡኦምን፤ መሪሕ ግደኦምን፤ ክርስትያናዊ ተልኮኦምን ኪፍጽሙ ነማሕፅን።
- ኣኀት ንዝኾና ሰበኻታት (ኣብያተ-ክርስትያናት)
ነኣኻትኩም ደቅናን ኣኅgትናን ንዚሕብሕባ፥ ናይ ሥርዓት ላቲን ሰበኻታትን፣ ቍምስናታት በቲ ቅድሚ ሕጂ ዝፈጸምኦ ኲሉ ነቲ ኣብ ምጅማር መልእኽትና ዝገለጽናዮ ምስጋናና ሕጂ’ውን ብስም ቤተክርስትያናን ብስምኩምን ዳግም ነሓድሰለን ኣሎና። ነቶም ካብ’ዛ ሃገር’ዚኣ ዝመጹወን ደቅና ኣብ’ታ ሓንቲ ተስፋን ፍቕርን እምነትን ከጽንዓኦም ዝተረኽባ፣ ንድሕር ሕጂውን ብዝበለጸ ኣገባብ ኪዅስኲሳኦምን ኪስዕባኦምን ሓደራ ንብለን። ምእንት’ዞም ዝተመዛበሉን ዝተሰደዱን ምእንቲ ዘኻትምን መበለታትን ምእንቲ ሕቡሳትን ምእንትቶም ኲሎም ኣብ ጸገም ዚርከቡን ብሓባር ክንጽሊ፥ ክንዝቲ ንብሩህ መጻኢ ዕድሎምን፣ ኣውራ ከኣ ዘለዓለማዊ ድኅነት ንምጭባጥ ኣብ ዚገብሩዎ ጕዕዞ ከነሰንዮምን ከም ዘሎና ይርደኣና።
ኣሥመራ ብበዓለ ፍልሰታ (16 ነሓሰ 1996)
22 ነሓሰ 2004
ካብ ሰቆቃወ ድንግል
ኢየሱስ ስዱድ ተስፋሆሙ ለነዳያን፣
ኢየሱስ ግፉዕ ምስካሙ ለግፉዓን፣
እግዚኣብሔር ማኅደር ዘኣልቦ ከመ ነዳያን፣
ኢየሱስ ነግድ ወፈላሲ እንዘ ውእቱ ሕፃን፣
ወልደ ኣብ ፍቁር ዘበኀበ ሰብእ ምኑን፣
መኃልየ ብካይ ኮነኒ ዘእሙ ኀዘን።
ትርጕም፦ ዝተሰደድካ ኢየሱስ ተስፋ ስዱዳን ኢኻ፣
ዝተገፋዕካ ኢየሱስ ጸግዒ ግፉዓን ኢኻ፤
እግዚኣብሔር መሕደሪ-ኣልቦ ከም ድኻ፤
ጋሻን ገዓዚን ኮይንካ ኢየሱስ ሕፃን ከሎኻ ፤
ፍቁር ወዱ ነቦ፣ ብሰብ ዝተነዓቕካ፤
መዝሙር-ብኽያት ኮነ ኀዘን ናይ ኣዴኻ።
ርኢክሙኑ ንእስተ መርዓተ፤
ጸዊራ ሕፃነ እንዘ ተሐውር ፍኖተ፤
አኀሥሠኪ ወእብል እስከ እትከደን መሬተ፤
ማርያም ፈላሲተ ቍስቋም ዘአልብኪ ቤተ፤
አውዐየኒ ንግደትኪ ከዊኖ እሳተ።
ትርጕም፦ ርኢኹምዋዶ እታ ንእሽቶይ መርዓት፤
ሕፃን ጸዊራ ኣብ መንገዲ ክትከይድ፤
ክደልየኪ እየ ክሳብ ዝኽደን መሬት፤
ስደተይና ቍስቋም ማርያም፤ ዘይብልኪ ቤት፤
ጕዕዞኽስ የቃጽለኒ ደኣ ከም እሳት።


c: text/html

text:
ኪና እናዘወረ ከሎ በዚ መጺኣ ዘይበላ ካልእ መኪና ሃሪማቶ። መኪናኡ ፈጺማ ካብ ስራሕ ወጺኢ ኰይና ተደርብያ። ካብቲ ዝገርም ግና በዘይካ ጎንጺ፡ ማህሰይቲ ኣብ የማነይቲ ኢዱ፡ ካልእ ዝርአ ማህረምቲ ኣብ ኣካሉ …
መልሰ-ግብሪ ስምዒት
ልሰ-ግብሪ ስምዒት ክበሃል ከሎ ስምዒታትና ብነገራት ተለዓዒሉ እንህቦ መልሰ-ግብሪ እዩ። እዚ ኸኣ ብብረት/ጠበንጃ ክንገልጾ ንኽእል። ጠበንጃ ኣብ ውሽጣ ጠያይት ዝሓዘት እያ። እቲ ጠያይት ክትኰስ እንተዀኑ፡ ብመጀምርያ ጠያያት ዝሰነቐት ክትከውን ኣለዋ። …
ስሉስነት ስምዒት፡ ምርዳእ ስምዒት
ምዒት ዓቢ ክፋል እንታይነትና እዩ። ኣብ መዓልትና ላዕልን ታሕትን ዝብል ዝተፈላለየ ስምዒት ንምኰር ኢና። ንገሊኣትና ንምእላዮም ቀሊል ክዀኑ ከለው፡ ንገሊኣትና ግና በዳህትን ኣጸገምትን ክዀኑ ይኽእሉ እዮም። ከም ኩሉ ሰብ ስምዒታትና …
ስምዒታዊ ል ዝ ቡ ነ ት
ዙሕ ጊዜ ኣብ እዋኑ ንምከሮ ኣውታዊ ይኹን ኣሉታዊ ስምዒታት ተረዲኡ ዝሕግዘና ሰብ ኣብ ንስእነሉ እዋን፡ “ዝርድኣለይ የብለይን” ካብ ዝብል ኣተሓሳስባ ናብ ብሕታውነት ነንሳሕብ ኢና። ናይ ባዕሉ ስምዒታት ኣመሓዲሩ፡ ስምዒታትና ዝርድኣልና …
ስምዒታዊ ምትእስሳር ምፍጣር
ስምዒታዊ ምትእስሳር እንታይ እዩ፧ ምስ ካልኦት ብቐረባ ከም ዝተኣሳሰርና ምልክቱ እንታይ እዩ፧ ኣብ ክልተ ተጻመድቲ ውሕሰነት ዘለዎ ምትእስሳር ንምህናጽ ዘጸገም ዶ ይመስለካ፧ ዝምድና/ምሕዝነት ንኽንሃንጽ ክንጽዕት ከለና፡ ስምዒታዊ ምትእስሳር እንታይ ምኻኑን …
ናይ ሕሉፍ ኣብ ሕጂ፡
ሓሳብ ርእሰ-ቅትለትን ቅትለተ-ሰብን ድሚኡ ኣብ 50ታት እዩ። ቆማትን ምልክዑን ሰብኣይ ከኣ እዩ። ርእሰ ቅትለትን ቅትለተ-ሰብ ከሸግሮ ስለ ዝጀመረ፡ ብወለንተናኡ ናብ ሕክምና ኣኣምሮ ሓገዝ ንምሕታት መጺኡ። ኣዚ ከምዚ ዝበለ ረባሺ ኣተሓሳስባ …
ኩራኻ ናብ “ምረት” ክፍልስ ኣይተፍቕድ
ኣብ ጉዕዞ ህይወት፡ በደል፡ ዓመጽ፡ ዘይፍትሓዊ ኣተሓሕዛ፡ ግህሰት ዘይተርፍ እዩ። ካብዚ ናጻ ክኸውን ዝኽእል የልቦን። ኣብዛ ውድቕቲ ዓለም፡ ካብ እንፈትዎም፡ እንኣምኖን፡ ዝተጎንጎናዮም፡ እንፈትዎም፡ እንቀርቦም፡ ዘይተጸበናዮ በደል ክገጥመና ተኽእሎ ከም ዘሎ …
ካብ ምርሃጽ፡ ምድማይ ይቐልል
“ኣብ ዕዮ ረብሓ ኣሎ። ዘረባ ከናፍር ግና ናብ ስእነት/ድኽነት ጥራይ የብጽሕ” ብጉዕዞ ህይወት ዝወርድ መግደራ ብዙሕ እዩ። ብብዝሒ ወይስ ብሒደት፡ ኩልና ናይ ገለ ነገር “ግዳይ” ኬንና ኣለና። ገሌና ኣብ ገዛእ …
ጽልዋ “ኰቪድ-19” ኣብ ኣእምሮኣዊ ጥዕናን ኣተኣላልያኡን
ዀቪድ-19 ብብዙሕ ገጻት ጸልዩና እዩ። ኣካላዊ፡ ኣእምሮኣዊ፡ ስምዒታዊ፡ መንፈሳዊ ተጽዕኖ ጌሩ እዩ። እናኣስፋሕፈሐ ከይከይድ ከኣ፡ ኣእዳውና ብግቡእ ክንሕጸብ፡ ኣብ ቀላጽምና ክንህንጥስ፡ ገጽና ምትንኻፍ ክንገድፍ፡ ኣካላዊ ምፍንታትን ከነዘውትር፡ ብዝተኻእለና ኣብ ገዛ …

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ነባር ተጋዳላይ ቢተው በላይ ኣብ ከተማ ዓድዋ ተወሊዱ ዓብዩ፡፡ ክሳብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ኣብኡ ኣብ ንግሥተ ሳባ ተማሂሩ:: ኣብ መፋርቕ 60ታት ናብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ (በቲሻቡ ቀ.ኀ.ሥ. ዪኒቨርሲቲ) ኣትዩ ኣብ ክፍሊ ትምህርቲ ምህንድስና እናተምሃረ ፀኒሑ፡፡ ብ1968 ዓ/ም ተጋዲሉ፡፡ ክሳብ 1993 ዓ/ም(ካብ ካልኣይ ጉባኤ ጀሚሩ ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ‘ዩ) ኣብ ዝተፈላለዩ ውድባውን መንግሥታውን ሓላፍነታት ክሰርሕ ፀኒሑ፡፡ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣማኻሪ ኮርፖረሽን ብረታብረት ኢትዮጵያ(ሜቴክ) ‘ዩ። ካብ ዘለዎ ተመኩሮ ቃልሲ ገለ ኣካፊሉና ኣሎ፡፡ ሰናይ ንባብ፡፡
ውራይና፡- ብዛዕባ ናይ ቃልሲ ተሞክሮኻ ኢና ኽነዋግዕ እሞ ከመይ ናብ ቃልሲ ከምዝተፀንበርካ ማለት ካብ ምንቅስቃስ ተምሃሮ ጀሚሩ ዶ: ኽተዋገዐና?
ቢተው፡- ኣብ መፋርቕ 60ታት ማሕበር ተጋሩ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስተመስረተ ኣነ’ውን ኣባል ኾይነ ኣብቲ ዩኒቨርሲቲ ይኹን ንዕረፍቲ ንትግራይ ኣብ ንምለስሉ እዋን ኣብ ዝግበሩ ዝነበሩ ዝተፈላለዩ ምንቅስቃሳት ተሳታፋይ ነይረ፡፡ ኣወዳድባና በቢዝነበርናዮ ካምፓስ ይንበር’ምበር ኣብ ዕረፍቲ ጊዜ ብሓባር እናተራኸብና ኩዕሶ ንፃወትን ዝተፈላለዩ ምንቅስቃሳት ንገብር ኔርና ኣብዚ እዋን’ዙይ ዝነበርናን ዝጀመርናዮ ምቅርራብ’ውን ዳሓር ኣብቲ ዕጥቒ ቃልሲ ዝነበሮ ኣዎንታዊ ፅልዋ ቀላል ኣይነበረን፡፡
ክረምቲ ናብ ትውልዲ ኸባቢና ኣብ ንምለሰሉ እዋን’ውን ምስ ካልኣይ ደረጃ ተምሃሮን ካልኦት ናይቲ ሕ/ሰብ ኣካላትን ንራኸብ ኔርና፡- ኣኼባታት ነካይድ፣ ትምህርቲ (ኣካዳምያዊ) ንህብ ነይርና፡፡
እቲ ምንቅስቃስ ካብ ተምሃሮ ምልዕዓል ሓሊፉ ኣብቲ ሕ/ሰብ ዝካየዱ ስራሕቲ’ውን ነይሮም፡፡ ንኣብነት ካብ ከተማ ዓድዋ ናይ ጥዕና ጣቢያ ኣበይ ይሰራሕ? ተባሂሉ፤ ሻቡ ዝነበረ ናይ ሃይለሥላሴ መንግሥቲ ናይ ኣስላም መቃብር ዝነበረ መረፁ፡፡ ኣብ መንጎ ከስታንን ኣስላምን ዘይምስምማዕ ተፈጢሩ ሻቡ ኣብቲ ኸባቢ ብዝነበሩ ተምሃሮ ዪኒቨርሲቲ ተኣልዩ ኣብ ህዝቢ’ውን ዓብዩ ታሕጓስ ፈጢሩ፡፡ ደሓር ከምዝተርኣየ አብቲ ህዝቢ ዝተፈጠረ ሓድነት ነቲ ዕጥቂ ቃልሲ ዝነበሮ ተራ ኣዕርዩ አወንታዊ ነይሩ፡፡
እቲ ምንቅስቃስ ኣብ ካባቢ ዋድዋ ዝተሓፀረ ኣይነበረን ኣብ ኣኽሱም ሽረን ኣብቲ ኸባቢ ምስ ዝነበሩ ተምሃሮ ዪኒቨርሲቲን ካልኣይ ደረጃን ምልዕዓል ይግበር ነይሩ፡፡ ኩዕሶ ፀዎታት፣ ጎይላታትን… ዝተፈላለዩ ናይ ምይይጥ መድረኻት ይካየዱ ነይሮም፡፡ እዙይ ኣነ ብኣካል ስለዝነበርኩ እዩ ዝገልፆ ዘለኹ’ምበር ብተመሳሳሊ መንገዲ ኣብ ካልኦት ኸባቢታት ትግራይ መቐለ፣ ዓ/ዓዲ፣ ማይጨው ዓዲግራት፣ ውቅሮ… ናይ ተምሃሮ ዓበይቲ ምልዕዓላት ነይሮም፡፡
ማሕበር ገስገስቲ ብሄረ ትግራይ (ማገብት) ብኻሊእ ኣፀዋውዓ Tigray National organization (TNO) ብ1966 ዓ/ም ምስተመስረተ ውን ናይቲ ተምሃራይ ምቅርራብ ኣዕርዩ እናተጠናኽረ ከይዱ፡፡ እዚ ዝተመስረተ ማሕበር’ዙይ ማሕበር ተጋሩ ተምሃሮ ዩኒቨርሲቲ እናሃለወ እዩ ተመስሪቱ፡፡ ማገብት ዳሓር ንዝተፈጠረ ናይ ዕጥቂ ቃልሲ ውዳበ (ህወሓት) መሰረት ዝኾነ እዩ፡፡
ውራይና፡– ድሕሪ ዩኒቨርሲቲኸ?
ቢተው፡- ደርጊ ናብ ስልጣን ምስደየበ ’እድገት በህብረት’ተኣዊጁ ኣነ ጋምቤላ በፂሑኒ። ኣቐይረ ንትግራይ ተመሊሰ፡፡ ድሕሪኡ ዘመቻ ኣቋሪፀ ንዓድዋ መፂአ፡፡ ኣብ ዓድዋ ናይ ስርዒት ስራሕቲ እናካየድኩ ፀኒሐ። ኣብ መወዳእታ 1968 ዓ/ም በረኻ ወፂአ፡፡
ውራይና፡- ኣብ በረኻ መጀመርታ ኣብ ምንታይ ተመዲብካ?
ቢተው፡- ኣብ ናይ ኸተማታት ሥርዒታዊ ስራሕቲ ተመዲበ ይሰርሕ ነይረ፡፡ ድሕሪ ዝተወሰነ ጊዜ ናብ ህዝቢ ስራሕ ተመዲበ
ውራይና፡– ሓራ መሬት ኾይኑ ካብ ደርጊ ወፃኢ ንስኹም እንድሕሪ ተመሓድርዎ ታይ ታይ መሓውር ወይ ሜላ ትጥቀሙ ነይርኩም?
ቢተው፡- ኣብ ሓራ መሬት ባይቶ ብወረዳ ደረጃ ቅድሚ ምምስራቱ፣ ዝበዝሕ ስራሕ ብጣቢያን ብቑሸትን እዩ ዝካየድ ነይሩ፡፡ ብቑሸት ደረጃ ፍርዲ ባይቶ ብጣቢያ ደረጃ ኻኣ ይግባአኒ ዝስመዐሉ ነይሩ፡፡ ብወረዳ ደረጃ ኻኣ ዝተመደቡ ተጋደልቲ ይመርሑዎ ነይሮም፡፡ ካልኦት ናይ ህዝቢ ኣኼባታትን ምልዕዓላት’ውን ብጣቢያ ደረጃ እዮም ዝካይዱ ነይሮም፡፡ ህዝቢ ናይ ምምሕዳርን፣ ንዕጥቂ ቃልሲ ምልዕዓልን ድጋፍ ምሃብን ብዝምልከት ተልእኾ ሒዙ ዝተወደበ ግን ባይቶ ምስ ኮነ’ዩ። እዚ ባይቶ ኻኣ ብወረዳ ምስተጣየሸ ባዕሉ ኽኢሉ ኣብ ህዝቢ ዝካየዱ ናይ ምምሕዳርን ፀጥታን፣ትምህርትን ጥዒናን ወዘተ ብሓደ ገፅ.. ነቲ ዕጥቂ ቃልሲ ዘድልዩ ኣብ ህዝቢ ክስርሑ ዝግብኦ ስራሕቲ ብኻሊእ ገፅ ይስርሕ ነይሩ፡፡ ካልኦት ኣብ ህዝቢ ዝነበሩና መሓውራት ወይ ኻኣ ውዳበታት ዝተወሰኑ ንምጥቃስ… ዝተፈላለዩ ሓፋሽ ማሕበራት፣ ሸግወየንቲ( ናይ ሓረስቶት ካድረ)፣ዕጡቕ ፕሮፖጋንዳ ኣሃዱታት፣ ሓፋሽ መሰልጠኒ ማእኸላት…. ወዘተ እዮም፡፡
ውራይና፡- መረፃ ዲኹም ተካይዱ እቲ ዝመርሕ ሰብ ከመይ ትምድቡ? ናይ መጀመርያ ባይቶ ኣበይ ተጀምሩ?
ቢተው፡- ናይ ባይቶ መራሕቲ ንምምራፅ፡- እቲ ኣካይዳ ብዙሕ ፍልይ ዝበለ ነገር ዘለዎ ኣይኮነን፡፡ ከካብ ጣብዩኡ ተመሪፆም ብዝመፁ ተወከልቲ እዩ ናይ ወረዳ ጉባኤ ዝስየም አጀንዳታት የዳሉ- ህንፃን ፕሮግራምን ናይቲ ባይቶ መደብን የፅድቕ ኣብ መወዳእታ መራሕቱ ይመርፅ፡፡ መራሕቱ ክመርፅ እንተሎ ነብሰወከፍ እናተርኣየ ኣብቲ ቃልሲ ዝነበሮ ተራ፣ ስነ ምግባሩ፣ ምስ ህዝቢ ዝነበሮ ዝምድና ወዘተ ተራእዩ ይምረፅ፡፡ ባይቶ ብኸተማ ደረጃ ንመጀመርያ ጊዜ ዝተጣየሸ ኣብ ሸራሮ እዩ። ብወረዳ ደረጃ ኻኣ ኣብ መጠቓ እዩ፡፡ (ሻቡ መጠቓ ንባዕሉ ዝኻኣለ ወረዳ እዩ ነይሩ)
ውራይና፡- እንታይ ትበልዑ? ክትንቀሳቀሱ እንተለኹም
ቢተው፡- (ሰሓቕ) ገባር ዘቕርቦ’ዩ ምበር..እንረኽቦ ሓገዝ ብመሰረቱ ካብቲ ህዝቢ ዝመፅእ እዩ፡፡ ቀውዒ እንትመፅእ እቲ ገባር ካብ ዘላቶ የዋፅእ፡፡ ከምኡ’ውን ውድብ ብዝተፈላለየ መንገዲ እትረኽቦ ብክፍሊ ኢኮኖሚ ተዳልዩ ይቀርብ። ኣብቲ መጀመርያ ዓመታት ሓይሊታትውን ኸንቀሳቀሳ እንተለዋ ካብቲ ሕ/ሰብ እናተዳለወ እዩ ዝቐርበለን ነይሩ፡፡
ውራይና፡- ንስኻ ትመርሖ ኣብ ዝነበርካ ኸባቢ ብዙሕ እዩ ተጋዲሉ፡፡ ብምንታይ ሜላ እዩ ከምኡ ክጋደል ዝገበርክምዎ?
ቢተው፡- ብዙሕ መንእሰይ ዝተጋደለሉ ኸባቢ ኣነ ኣብ ዝነበርኩሉ ኻባቢታት ጥራሕ ኣይኮነን ዳርጋ ኩሉ እዩ ኽባሃል ዝካኣል፡፡ እቲ ምስጢር ብመሰረቱ- እቲ ህዝቢ ዝበፅሖ ዝነበረ ወፅዓን- ካብዚ መሪር ወፅዓ ኽወፅእ ኻኣ ድሌት ስለዝነበሮን እዩ፡- ኣብቲ እዋን’ቱይ ኣብቲ ሕ/ሰብ ዝነበሩ ፀገማት -ቁፅሪ ኣይነበሮምን፡- ብኩሉ ገፅ መከራ ዝበፅሖ ዝነበረ ህዝቢ እዩ፡- እቲ ህዝቢ ኣብ ከባቢኡ ዝሪኦም ዝነበሩ ፀገማት እናተፈትሑ እንትኸዱን (ኣብነት መሬት መቐሎ)ብዓብዩኡ ኻኣ ነዚ ቃልሲ ዝመርሖ ቅኑዕ ዕላማን እጃመይ ከውፊ ኣለኒ ኢሉ ዝኣመነ ህዝቢ ስበዝነበረ እዩ ብበዝሒ ኽጋደል ዝኻኣለ፡፡
ውራይና፡- ኣብቲ እዋን ንስኻ መንእሰይ፣ ተምሃራይ ኢኻ፣ ካብ ከተማ ኢኻ መፂእኻ ግን ምስቶም ዓበይቲ፣ ምስቶም ኣቅሽቲ፣ ኮታ ምስቲ ኩሉ ሕ/ሰብ ከመይ ኢልካ ቅርብ እልካ ትረዳዳእ ነይርካ? ኣየፀገመልካን?
ቢተው፡- ብርግፅ ሽዑ ዝነበርና መብዛሕትና ካብ ከተማ ዝመፃእና ተምሃሮ ኢና ነይርና፡፡ ኣብቲ ገፀር ዝነብር ሕ/ሰብ ባህልን ልምድን ብዙሕ እንፈልጦ ኣይነበረን፡፡ ግን ምስቲ ህዝቢ ኾይና ባዕሉ ካብ ዝህበና ምኽርን ሓሳብን እናተበገስና ኢና ንሰርሕ ነይርና፡፡ ንኣብነት መሬት መቐሎ ብዝምልከት ዘጋጥመና ዝነበረ ፀገም ቀሊል ኣይነበረን፡፡ ኣነውን ናይቲ ሕ/ሰብ ድሌት መሠረት ገይረ ክሰርሕን ቅድሚኡ ዘይፈልጦን ክብድ ዝበለን ሥራሕ እንተጋጥመኒ ምስቲ ሕ/ሰብ እናተማኸርኩ ንዓኣቶም ሓሳብ ክህብሉ ዕድል እናሃብኩ ይሰርሕን መፍትሒ ይረኽበሉን ነይረ፡፡
ነቲ ሕ/ሰብ ኣብ ምልዕዓልን’ውን ባዕሉ እቲ ህዝቢ ይሳተፈሉ ስለዝነበረ ንዓናውን ዓብዩ ትምህርቲ ንረኽበሉ ነይርና ካህናትውን ዘይሳተፊሉ መድረኽን ስራሕን ኣይነበረን፡፡ በዙይ ይኹን ቅድም ኢለ ብዝገለፅኩዎ መንገዲ ምስቲ ሕ/ሰብ ዝነበረና ምቅርራብ ክጠናኽርን ብቀሊሉ ኽንረዳዳእን ኪኢልና፡፡
ውራይና፡- እቲ ሕ/ሰብ ንስኻ ትመርሖ ዝነበርካ ከባቢ ብጣዕሚ’ዩ ዝፈትወካን ዝናፍቐካን ንምንታይ ይኸውን?
ቢተው፡- እቲ ሕ/ሰብ ንዓይ ንበይነይ ዝፈትወንን ዝናፍቀንን ዝነበረ ኣይመስለን። እቲ ቀንዲ ምኽንያት ህወሓት ሒዝዎ ዝነበረ መስመርን ኣካይዳን ዝወለዶ’ዩ ዝመስለኒ፡፡ እቲ ዕላማ ኣብ ተግባር እንተውዕል መበገሲና ህዝቢ ንገብር ፀገማቱ ክንፈትሕ ፃዕሪ ንገብር ኣብ ዘፅግመና ኻኣ ምስኡ ምስቲ ህዝቢ እናተማኸርና ነካይዶ ስለዝነበርናን እዩ፡፡ እቲ ህዝቢ ንተጋደልቲ ይፈቱን ይኣምንን። ብኡ ኣቢሉ ኻኣ ኣብ ውድብ ዓቢዩ ፍቅሪ እናሕደረ ኸይዱ ንዓና ንተጋደልቲ’ውን ይፈትወና ነይሩ፡፡ ስለዚ ናብ ህዝቢ ቐሪብካ ፀገም ህዝቢ ክትርዳእን ክትፈትሕን ፃዕሪ ብዝገበርካ ቁፅሪ ኻኣ ፍቅሩን ምትእስሳሩን እናተጠናኸረ ይኸይድ ነይሩ፡፡
ሓንቲ ኣብነት ኽነግረካ ኣብ ሓንቲ ጣብያ ዓዲሳጥራ እትባሃል ኣብ ወረዳ ሓሓይለ (ኣብ’ዚ ሕዚ እዋን ወረዳ ዓዲ ኣሕፈሮም) ብዝተኻየደ ናይ መሬት መቐሎ ዓብዩ ፀገም ተፈጢሩ ነይሩ፡፡ ኣመቓቅልኡ ፀገም ስለዝነበሮ ህዝቢ ኣይተቐበሎን። ዳሓር ግን ህዝቢ ብዘቕረቦ ሓሳብን ናይ ኣመቓቕላ መንገድን እቲ ፀገም ተፈቲሑ- ንሕናውን ተማሂርናሉ ኣብ ካልኦት ኸባቢታት’ውን ኽንጥቀመሉ ኺኢልና፡፡ህዝቢ ከምዚኦም ዝበሎ ዓበይቲ ጉዳያት ተፈቲሖም እንትሪኢ ውን ንተጋደልቲ ይኹን ንውድብ ክፈቱ ግድን ነይሩ፡፡
ውራይና፡- ናብቲ ህዝቢ ሓዱሽ ነገር ክተውርዱ ከለኹም ዕንቅፋታት ይገጥምኹም ነይሮም ዶ?
ቢተው፡- ዕንቅፋታት ድኣ ኣበይ ክተርፍ፡፡ ዝተፈላለዩ መደባት ሒዝና እንትንወፍር ቅድሚኡ ዘየፅናዕናዮምን ዘይንፈልጦምን ሓደሽቲ ጉዳያት ይላዓሉ- ነይሮም፡፡ መሬት ንምምቃል ስሪት ኣብ ነዳልወሉ እዋን ናይቲ ሕ/ሰብ ባህልን ልምድን ኣብ ግምት እንተየእተወ እንትተርፍ እንተሎ እቲ ስሪት ተግባራዊ ኣብ ምግባር ዕንቅፋታት የጋጥሙ ነይሮም፡፡ ንኣብነት ናይ ዝተፈላለዩ እምነታት ተኸተልቲ ኣብ ገለ ጉዳያት ስሪት ብሓባር ኣኪብና
ምውፃእ ገዲፍና ፈላሊና ዘውፃእናሉ ጊዜ ነይሩ፡- እቲ ስሪት ናብ ዝርዝር ዝበለ ጉዳያት ይኣቱ ስለዝነበረ ኣብተን ኣገደስቲ እንብለን ጉዳያት ነንበይኖም ዝተረፈ ኻኣ ብሓባር ኾይኖም ኸውፅእዎ ይግበር ነይሩ፡፡ እዙይ ዝተወሰነ እየ ዝጠቅሰልካ ዘለኹ’ምበር ኣብ እዋን ወራር፣ድርቂ እንትህሎ፣በዓላት ብዝምልከት ወ ዘ ተ መደባት ሒዝና እንትንወርድ ብዙሓት ዕንቅፋታት የጓንፈና ነይሮም፡፡
ውራይና፡- ድሑራት ልምድታት ንምትራፍ ብዙሕ ስራሕቲ ዝስራሕኹም ይመስለኒ፤ ውቃበ፣ምጉራዕ፣ሓሜን ወዘተ ዝበሉ ተጠቀስቲ’ዮም፡፡ ብዛዕባ እዙይ እስቲ ኣውገዐና፡፡ ከመይ ትኣልይዎ ነይርኩም?
ቢተው፡- እዚ ኹሉ ዘልዐልካዮ መበገሲኡ ድሕረት እዩ ብኻልእ ገፅ ካብ ባዕልቶም ካብቶም ሰብ ልማድ ዝረኸብናዮን ብተግባር ካብ ዝረኣናዮን መብዛሕትኦም ሰብ ውቃበታት ዝደለይዎ ክስእኑን ወይ እንተይተገበረሎም ኽተርፍ እንተሎ ዘርእይዎ ተግባር እዩ ነይሩ፡፡ እቶም ከምኡ ዝገብሩ ሰባት ንተጋደልቲ ብግልፂ ስለዝዛረቡ/ባ መብዛሕትኡ ንፈልጦ ነይርና፡፡ ድሕርኡ’ውን ፍትሓዊ ዝኾነ ኣሰራርሓን ምርድዳእን ኣብ ዝህልወሉ እዋን እቲ ነገር ክቅንስ መንገዲ ከፊቱ፡፡ ኣብ ገሊኡ’ውን ውሑድ ይኹን’ምበር ሓይሊ ዝተሓወሶ ስጉምቲታት ኣይነበረን ኣይባሃልን፡፡
ሓደ ኣብነት ኽገልፀልካ – ሓደ እዋን (ከባቢ 72 ዓ/ም ኣቢሉ እዩ) ኣብ ሓደ ኸባቢ ሓንቲ መንእሰይ በዓልቲ ሓዳር ንሓደ መንእሰይ ፈትያ በዚ ዝገለፅኩዎ መንገዲ እዩ ስምዒታ ኽትገልፅ ሞኪራ፡፡ እቶም ናብኣ ዝኣተው ክልተ ተጋደልቲ ኣብቲ ውሽጢ ዝነበረ ሰብ ኣውፂኦም ምስኣዘራረብዎ ዘጋጠማ ፀገማት ኩሉ ዘርዚራ ኣቕሪባቶ፡፡ ኣብቲ ኻባቢ ንዝነበሩ ሰባት’ውን ኣይተነግሮምን፤ ፀገማ ዝፍተሓሉ መማረፂ’ውን ቀሪቡላ ነይሩ፡፡ እቲ ጉዳይ’ውን ናብ ህዝቢ እንተይቀረበ እቲ ሓዳር’ውን ዳሓር ከምዝተዓዘብናዮ እንተይፈረሰ ቀፂሉ፡፡
ውራይና፡- ሰብ ክትሸሙ ከለኹም ዋላ እውን ክተውርዱ እንታይ መመዘኒ ትጥቀሙ ነይርኩም? ምስዚ ተታሓሒዙ ገምጋም ዝባሃል መስርሕ ከመይ መፂኡን ማዕቢሉን? ዝነበሮ ግደ ኸ ከመይ ትገልፆ?
ቢተው ፡- ኣብቲ ውድብ መደባት በቢደረጅኡ እንትወርዱ ካብ ትልሚ ጀሚሩ ከመይ ተፈፂሙ፣ ከመይ ተኻይዱ ተባሂሉ እዩ ዝረአ፡፡ ህዝቢውን ረብሕኡ ስለዝረኣየ ብስፍሓት ቀፂሉሉ፡፡ እዙይ ፅብቕ ተፈፂሙ እዙይ ተሪፉ እናተብሃለ ነቲ ሥራሕ (ዝወረደ መደብ) ማዕኸል ተገይሩ እዩ ገምጋማት ዝካየድ ነይሩ፡፡ እቲ ገምጋም ባዕሉ ኣብ ከይዲ እንዳማዕበልናዮ መፂእና፡፡ ካብ እንካይዶም ገምጋማት እናተምሃርና ህዝቢውን እናተምሃረሉ እዩ ኸይዱ፡፡
በዚ መንገዲ’ዙይ ስራሕቲ ፅፈት እናረኸበን ኣብቲ ስራሕ ዝተሳተፉን ዝሓሸ ኣፈፃፅማ ዝነበሮም ውልቀሰባትን ኣካላትን’ውን ንምፍላይ ገምጋም ዓብዩ መሳርሒ ኾይኑ ቀፂሉ፡፡ ንኣብነት ብ1975 ዓ/ም ኣብ ሰፊሕ ኸባቢ ሓራ መሬት ኣብቲ ህዝቢ ሰፊሕ ገምጋም ተኻይዱ ነይሩ፡፡ ኣብ ፍትሒ፣ ኣብ መሬት መቐሎ፣ ኣብ ማሕበራት ወዘተ ብዙሕ ተገምጊሙ፡፡ እቲ ህዝቢ ግልፂ ብዝኾነ ብእርይ ቁፅር እዩ ይግምግም ነይሩ፣ እዚኣ ፅብቕቲ ነይራ እዚኣ ድማ ጉድለት ነይራታ እንዳበለ ህዝቢ ዓብዩ ትምህርቲ ውን ረኺብሉ ንሕናውን ረኺብናሉ፡፡
እቲ ሽመት ዝበልካዮ (ናይ ስራሕ ምደባ እንተበልናዮ ይሓይሽ) ምስኡ ዝተተሓሓዘ እዩ ነይሩ፡፡ ኣብተን ገምጋማት ንፉዕ ዝተብሃለ ሰብ እዩ ናብ ዝሓሸ ደረጃ ዝመፅእ፡፡ ኣብ መሬት መቐሎ፣ ንቓልሲ ኣብ ምልዕዓልን ምድጋፍን፣ ወዘተ ዝነበሮ ተራ ብግልፂ ተራእዩ እቲ ህዝቢ ዝኣመነሉ ፅቡቕ ዝብሎ ንዝተፈላለየ ደረጃ ኣመራርሓ ይምልመል፡፡ ህዝቢ ፀገም ነይርዎ ዝበሎ ድማ ይወርድ፡፡ ሓልሓሊፉ ከዓ ካብ ማእኸል ዝሓሹን ዓቕሚ ዘለዎምን ሰባት እናተመልመሉ ይምደቡ ነይሮም፡፡
ሓደ ሓደ ጊዜ ዝገጥመና ዝነበረ ክንግረካ (ንሎሚ እውን መምሃሪ ክኾን ዝኽእል ይመስለኒ) ንሕና እንደልዮ ሰብ ይህሉ እሞ እቲ ህዝቢ ክመርፆ ብዙሕ ንፅዕር፡፡ እቲ ህዝቢ ግን ነንባዕሉ ስለዝፋለጥ ዘይደልዮ እንተኾይኑ የውድቐልና፡፡ ሽዑ እንታይ ንጋገ፣ ዝገበርና ገይርና ነምርፆ፤ ካብኡ እቲ ስራሕ ምስቲ ህዝቢ ኾይንካ ስለዝስራሕ ኣይዕወትን፣ ይፍሽል። ምኽንያቱ እቲ ህዝቢ ካብ መጀመርትኡ ስለ ዘይኣመነሉ፡፡ ነቲ ህዝቢ ክመርሕ እዩ ዝምደብ ህዝቢ ድማ እንተዘይ ሓጊዝዎ ታይ ይገብር? እታ ስራሕ’ውን እንተይተዓወተት ትተርፍ ዝኣምነሉን ዝፈትዎን እንተኾይኑ ኸ ዋላ ደጊፉ ደጋጊፉ እታ መደብ የዕውታ፡፡ስለዚ በብኸባቢኡ ንመርሕነት ዝሕረ፣ ብከባቢኡን፣ ብመሳርሕቱን ብቐረባ ብዝፈልጥዎ ሰባት ዝእመነሉን ዝፍቶን ከኾን ኣለዎ፡፡
ውራይና፡- ድሕሪ ማእኽላይ ግንባር ናበይ ተመዲብካ ድሕሪ ዓወት ዝነበረ’ውን ሓዊስካ?
ቢተው፡- ካብ 1975 ዓ/ም ጀሚረ ማእኸላይ ኮሚቴ ኣባል ኮይነ፡፡ ድሕሪኡ ናይ ረጅን መተሓባበሪ ኮይነ ናይ ምብራቅ ረጅን ረጅን ሰለስተ ናይ ህዝቢ ስራሕቲ የተሓባብር ነይረ፡፡ ድሕሪኡ ኣብ ደጀና ቢሮታት እንተጣየሸ ኣብ ማስ ቢሮ ይሰርሕ ፀኒሐ፡፡ ትግራይ ሓራ ምስወፀት ካኣ ኣብ ደጀን ቢሮ ተመዲበ ሰሪሐ። ድሕሪ 1983 ዓ/ም ናብ ማእኸል ሀገር ከይደ ኣብ ህዝብታትን ብሄራትን ብሄረሰባት ክልል /ደቡብ ኢትዩጵያ/ እናሰራሕኹ ፀኒሐ ክሳብ 1990 ዓ/ም፡፡ ካብ 1990 ዓ/ም ክሳብ ምፍልላይ (1993) ድማ ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ሓላፊ ጉዳይ ክልላት ኮይነ እናሰራሕኹ ፀኒሐ፡፡
ውራይና፡- ብዛዕባ ምፍልላይ 1993 ዓ/ም ዶ እሞ ክተውገዐና?
ቢተው፡- (ነዊሕ ሰሓቕን ኣግራሞትን)…..ምፍልላይ ብዝምልከት….ምውጋዕ ይከኣል እዩ፡፡ ግና ናይ ባዕሉ ርእሲ ሒዙ ብሰፊሑ እንተዝድህሰስ፡፡ መበገሲኡ እንታይ እዩ ነይሩ? ከመይ ተኣልዩ? ውፂኢቱ ኸ እንታይ ኮነ? ንውድብ ህወሓት ኮነ ንህዝቢ ትግራይ ዘለዎ ወይ ዘሕደሮ ፅልዋ ኸ እንታይ ይመስል? ወ ዘ ተ ዝብል ሪኢቶታት እናቀረበ እንተድህሰስ ፅቡቕ ይመስለኒ፡፡ አነውን ብወገነይ ኣብዚ ጋዜጣ ንቅድሚት ከቅርቦ ክፍትን እየ፡፡ ስለዚ ስቕ ኢልና ካብ ንተናኽፎ ብኡ መልክዕ እንተቐረበ ዝሓሸ ይመስለኒ፡፡
ውራይና፡- እሺ ግርም! እሞ ኣብቲ ሕዚ ዝኒሀ ኩነታት እንታይ ሪኢቶ እዩ ዘለካ? ምስቲ ዝሓለፈ ቃልሲ ክትረኦ ከለኻ ኸ እንታይ ክኾን ይግባእ ትብል ንቕድሚት?
ቢተው፡- ምስ ብዙሓት ኣብ ሓላፍነት ዘለው መራሕቲ ንራኸብ ኢና ነዋግዕ ኢና፡፡ ንገሊኦምውን ዘለኒ ሓሳብ ብግልፂ የቕርበሎም እየ፡፡ ምስቲ ዘካየድናዮ ቃልሲ ኣተሓሒዝና እንተሪእናዮ እቲ ህዝቢ ኣብቲ እዋን ቃልሲ ዝለመዶ ነገር ኣሎ፡፡ ዋላ እኳ ከምቲ ናይ ሽዑ እንተዘይኮነ እንተወሓደ ምስቲ ግዚኡ ዝኸይድ፣ ህዝቢ ዘሳትፍ፣ ንሕና ኢና ንፈልጠልካ እንተይተተባህለ ምስቲ ህዝቢ ምምኻር፣ንቲ ህዝቢ ምሰማዕ፣ ምርርን ሕርፍፍ ዝበለን ነገር እንተቕረበ እውን ምስማዕን ምድማፅን የድሊ፡፡ ንፀገማቱን ዘልዕሎም ጉዳያትን ፍታሕ ምሃብ፣ ምፍታሕ ዘይከኣል እንተኾይኑ እውን መብርሂ ምሃብ ይግባእ፡፡ ህዝቢ ምስታፍ ቅኑዕን ጠቃሚን መንገዲ ምኻኑን ኣብ ተሞክሮ ቃልስና ዘረጋገፅናዮ እዩ፡፡ ናይ ሓባር መገማገሚ መድረኽ እንተዝህሉውን ዝበለፀ ምኾነ ነይሩ፡፡ ህዝቢ ይመሃረሉ መራሕቲ’ውን ይማሃርሉ፡-
ውራይና፡- መንእሰይ ብዝምልከትከ?
ቢተው፡- እቲ መንእሰይ ሓዱሽ ወለዶ ድማ ክገብሮ ዝግበኦ መሲሉ ዝረኣየኒ ንሕና ቃልሲ እንትንጅምር ብዙሕ ናይ ቃልሲ ልምድን ተሞክሮ ኣይነበረናን ካብ ሕሉፍ ናይ ካልኦት ናይ ቃልሲ ተሞክሮታትን ካብ ህዝብናን ካብ ነካይዶም መድረኻት እናተምሃርና ውድብ መስሪትና ተቃሊስና ተዓዊትና፡፡ ብዙሕ ዝለዓለ ትምህርቲ እውን ኣይነበረናን፡፡ መብካሕትና ተምሃሮ ኢና ነይርና፡፡ ሕዚ ግን ሓደ ዝሓሸ ፍልጠት ዘለዎ ብትምህርቲ ውን ዝሓሸ ደረጃ ዝበፅሐን ብዙሕ ኣሎ፡፡ ዝሕግዞ ዘማኽሮ እውን እኒሀሉ፡፡ ስለዚ ተወዲቡ ብዛዕባ ዓዱ ክመክር ዘሎ ፀገማት ንምፍታሕ ክፅዕር ይግባእ፡፡ እቶም መራሕቲ እንተሓገዝዎ ፅቡቅ እንተዘይ ሓገዝዎ ድማ ሓደ ሓደ ግዱሳት ዓበይቲ ኣሕዋቱን ወለዱን እናማኸረን ልምዲ እናወሰደን ናይ ባዕሉ ኣተሓሳስባ እናስፈሐን ንዓዲ ዝጠቅም ክሓስብን ክፍፅምን ይግባእ፡፡ ከምኡውን እቲ ዝረኸቦ ትምህርትን ልምድን መሰረት እናገበረ ናይ ባዕሉ ቅዋም ሒዙ ክቃለስን ተርኡ ክፃወትን ዝግባእ ይመስለኒ፡፡
*****************


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ጥሪ – 21.2018
፩ሰንበት ዘአስተርእዮ
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………
ዮሓ.2፡1-11
አስተንትኖ
ሎሚ ቀዳመይቲ ሰንበት ፩ዘአስተርእዮ ተባሂላ ትጽዋዕ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ አብ ቃና ዘገሊላ ምስ ማሪያም አዲኡን ምስ ደቂ መዛሙርቱን ተረኺቡ ናይ መጀመርታ ተአምራቱ ፈጸመ።
ዮሓንስ ንማሪያም አብ ክልተ ዓበይቲን ወሰንቲን ግዚያት ወዲ አምላኽ አብ ሕይወቱ ክብሩ ዝተግልጸሉ ይዝክራ። አብ ቃና ዘገሊላ ከምኡውን አብቲ ናይ መጨርሽታ ሕይወቱ አብ እግሪ መስቀል ምስ ዮሓንስ። ማሪያም ምስ ወዳ አብ ቃና ዘገሊላ ተረኪባ “ወይኒ እምበር የብሎምን” እናበለት ክትዛረብ ንርእያ። ሕጽረት ወይ ስእነት ወይኒ – ሓደ ምልክት ናይ ጋሂ የስምዕ፡ ስለዚ አብዚ መርዓ ናይ ገሊላ ሓደ አድላዪ ዝኾነ ክፋል ናይ ሓጎስ ጎዲሉ ይርከብ። ምኽንያቱ ወይኒ ከምቲ መዝሙር ዳዊት አብ መዝ.104,15 ዝብሎ ንልቢ ሰብ ስለ ዘሕጉስ”
አብዚ ማርያም ኣቀዲማ ነቲ አድላይነት ናይቲ መርዓ ትርዳእ፡ ካብ ፍቑር ወዳውን ከይተሓተት ተማልድ። ወዳ ከኣሊ ኩሉ ምኳኑ ስለ ዚፈለጠት “ወይኒ እምበር የብሎምን” እናበለት ትሕብሮ። ክርስቶስ አብዚ ዓለም እዚ ሓዋሪያዊ ተልእኽኡ ፍቓድ አቡኡ ምፍጻም ምኻኑ ንምርዳእ “ኣቲ ሰበይቲ ምሳኺኸ እንታይ ኣሎኒ፧ “ጊዜየይ ጌና ኣይበጽሐን” እንተበላ – እንተኮነ ክርስቶስ ነታ ብእምነት ንሰላምታ ገብርኤል መልአኽ ዝተቀበለት – መደብ እግዚአብሔር አብአ ንኽፍጸም ሕራይ ዝበለት – ንልመናኣ ክነጽግ ኣይተረክበን። ንሳውን በቲ መልሲ ናይ ወዳ ከይተሰናበደት “ ንሱ ዚብለኩም ኩሉ ግበሩ” እናበለት ከአ ነቶም አገልገልቲ ትእዝዞም። በዚ ኸአ ንሓዋሪያት – ሎሚ ንነፍሲ ወከፍና ንሱ ዝብለኩም ኩሉ ግበሩ እናበለት ተአዘዝቲ – ሰብ እምነት ንኽንከውን – እቲ እግዚብሔር ዝአዘዘና ንኽንፍጽም ትምህረና። ማሪያም ሕጂውን አብ ሕይወትና ዘድልየና ጸጋታት ንኽንረክብ ከም እተማልድ ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ንርድእ። ንሱ እቲ ንጉስ ሰማይን ምድርን ብአአ ካብ መጻና ንሕናውን – ንሕናውን ብአአ ክንረኽቦ እነሀት አዴኹም ኢሉ ሓዲጉልና ኢዩ።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን አብዚ ሰለስተ ነገር ክንመሃር ንኽእል፡ መጀመርታ መርዓ ወይ ኪዳን ስጋብ ክንደይ ክቡር ምኻኑ ንኸረድአና ክርስቶስ ጎይታና አብ መርዓ ተረኺቡ ናይ መጀመርታ ተአምራቱ ኽፍጽም ከምዝተረኽበ። ካልአይ ማሪያም አብ ወዳ ዝነበራ እምነት። ሳልሳይ ክንመሃሮ ዝግበአና “ወይኒ እምበር የብሎምን” ብምባል ማሪያም ንአድላይነት ካልኦት ወይ ንአድላይነት አሕዋትና ኩሉ ግዜ ክንሰርሕ ከምዝግበአና ትምህረና። ማርያም እምበኣር አብ ኩሉ ድኅነትና እትተሓባበር አብ ግዜ ጸገምና ካብ ኣምላኽ እተማልድን ብእግዚኣብሔር ዝተዋህበትና ጠበቃን አደን ኢያ።
እቲ አብ መንጎ ክርስቶስን ማሪያምን ዝነበረ ዝምድና መሰረቱ አብቲ ዝነበሮም ናይ ስጋ ዝምድና ዘይኮነስ አብቲ ናይ ማሪያም እምነት ኢዩ ነሩ “ እኔኹ አነ ባሪያ እግዚአብሔር እየ፥ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ” ብምባል ነቲ ቃል ስለዝተቐበለት ኢዩ ነሩ። ንጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ እንሆ አዴኻን አኅዋትካን አብ ወጻኢ ቖይሞም ይጽውዑኻ አለዉ” ምስበልዎ። ንሱ ድማ “ አደይ መን እያ፧ አኅዋተይከ በዓል መን እዮም፧ ኃወይን ኃብተይን አደይንሲ ፍቃድ አምላኽ ዚገብር ዘበለ ኹሉ እዩ” እናበለ መለሰሎም። በሎም።. ማር 3.31-35
ነዘን አጋንእ ማይ ምልኡወን” በሎም። ንሳቶም ከአ አፍ ንአፉ መልእወን። ሽዑ ሕጂ ቀዲሕኩም ነቦ ዳስ ውሰዱሉ” በሎም። ንሳቶም ከአ ወሰዱሉ። ማሪያም እምበአር አብዚ ናይ ሎሚ አምሳል ቤተክርስቲያን ኮይናውን ትርከብ። ንሳ በቲ እምነታ ንደቃ ናብቲ ሓደ መራሒአ ተቕርበና። ካብኡ ተቐቢላ ከአ ጸጋታት ት ዕድለና። እቶም አገልገልቲ ኸአ ሓዋሪያት ነፍሲ ወከፍና አብ ክርስቶስ እንአምን።
አብዚ እቶም አገልገልቲ ዓቢ ሓላፍነት ከም ዘለዎም ንርዳእ። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ናይ መጀመርታ ተአምራቱ ንምፍጻም ተሓባበርቲ ይጥቀም። ንሱ ነቲ ዘደንቕ ተግባር እግዚአብሔር ንበይኑ ክፍጽሞ አይደሊን ሰባት አገልገልቲ ይዕድም። ናይ ነፍሲ ወከፍና ምትሕብባር ሓገዝ ይደሊ። አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ብተወሳኺ ጸጋ እግዚአብሔር ብዘይ መንጎኛ ከምዘይመላለፍውን የርደአና። ጸጋ እግዚአብሔር ናብ ሕዝቡ ናብ ነፍሲ ወከፍና በታ መርዓት ክርስቶስ ዝኾነ ቤተክርስቲያኑ ከምዝመጽአና ክንርዳ ይግበአና።
ማሪያም ሎሚውን አብ ኩሉ ጉዑዘና ዘድሊየና ጸጋታታ እናማለደት ተሰኒየና። አሜን


text:
መን፡ዩ ከዳዕ?
መን’ዩ ከዳዕ መልሲ ንክቡር ሓው ሃይለ ተኽለ ካብ ስያትል ኣብ ትሕቲ መን’ዩ ከዳዕ ዝብል ኣርእስቲ
ወድ ዓድ ካብ ስደት
17 ሓምለ 2020
ንሕና ዲና ህዝብና እንዳ ተጨቆነ ነዘውትር ጓይላ ምስዕሳዕ?
ንሕና ዲና ዲክታቶር እንድግፍ ህዝብና ክውጻዕ?
ንሕና ዲና ደይ ረኣየና ናይ ኢስያስ ደም ህዝብና ሰትዩ ምጉሳዕ?
ንሕና ዲና ህዝብና ንኽቅጥቅጥ ንስርዓት ህግደፍ ነውፍየሉ መግዝኢ ስላዕ?
ንሕና ዲና ህግደፍ እንተ ተነቂፉ ዘብለና ጸላዕላዕ?
ንሕና ዲና ህግደፍ ክጋገ እንከሎ ነብዝሕ ዋዕዋዕ?
ንሕና ዲና ኣብ ፈቀዳ ሃገራት ተኣኪብና ንብል ፈራዕራዕ?
ንሕና ዲና ኣብ ህግደፍ ሃቡ ዝበሉና ሱቅ ኢልና ንህብ እንዳበልና ራዕራዕ?
ንሕና ዲና ከም ከብትን ጤለ-በጊዕን ብድሌት ህግደፍ ንስራዕ?
ንሕና ዲና ኢስያይስ ኣይከሰርናን ምስ በለ ብጣቅዒት ዝበልናዮ ኣገናዕ?
ንሕና ዲና ኣብ ግዜ ውግእ ካብ ገጽ ቲቪን ህዝብን ንሕባዕ?
ንሕና ዲና ወትሩ ኣመልና ኣብ ግዜ ቅሳነት ተባዓት ክንበሃል ነብዝሕ ምጉብዕባዕ?
ንሕና ዲና ለይትን መዓልትን ከም ጸማማት ሓንጊዱና ዘሎ ሓቅታት ህግደፍ ምስማዕ?
ንሕና ዲና ከይደቀስና ንሓድር እኩባትን ጥሙራትን ንምግምማዕ?
ቅድሚ ንህዝብኻ ከዳዕ ምባል ኢሳያይስ ባዛዕባ ጉዳይ ዶብ እተዛረቦ ምስትንክር ብልቦና ስማዕ
ቅድሚ ውድቀት ህግደፍ ንዓ ምስ ህዝብኻ ተሰማማዕ።
ኣንቲ ኤረይ ኩሕሎ
ራህዋኺ ቀሪቡሎ
ስርዓት ህግደፍ ክዕሎ
ሊንክ ናይታ ግጥሚ ሓው ሃይለ ተኽለ ካብ ስያትል ሼር ግበሩ ወስኹላ ስለ ዝበለ ኣነ’ውን እነሆ ብዓቅመይ እጃመይ የቅርብ።
ዝውሰኽ ወስኹ ሸር ከኣ በሉ
Posted by Haile Tekle on Saturday, 8 June 2019
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11363


text:
ዳግመ ሰፈራ እንታይ ማለት እዩ?
ዳግመ ሰፈራ ማለት ነቶም ኣብ ትሕቲ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት
ዝተመዝገቡ ወይ ድማ ዘዕቆበኦም ሃገራት ከም ስደተኛታት ቅቡላት ዝኾኑ ብድሌቶም፡ ውሑሱን
ስርዓቱ ብዝሓለወን ኣህጉራዊ ድሕነት ብዝተኸተለ ኣገባብ ናብ ካልእ ሃገር ዝግበር መስርሕ
ምስግጋር እዩ። ዳግመ ሰፈራ ነዊሕ ግዜ ዝወስድ ፍታሕ እዩ። መስርሕ ዳግመ ሰፈራ ዓመታት
ዝወስድ መስርሕ እኳ እንተኾነ፡ ስደተኛታት ናይ ዝቕበልኦም ሃገራት ዜግነት ዘውህብ ሓለፋ ዘለዎ
መገዲ እዩ። ዝኾነ ስደተኛ ብመስርሕ ዳግመ ሰፈራ ኣብ ካልእ ሃገር ክነብር ምስ ጀመረ ድማ፡
መሰል ስራሕ፡ ትምህርቲ፡ ክንክን ጥዕናን ካልእ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ኣብ ከባብያዊ ኮም ከም
ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ክሳተፍ ኣድላዪ ደገፍ ይግበረሉ።
ኣነ ንዳግመ ሰፈራ ከመልክት ይኽእል’ዶ?
ዝኾነ ሰብ ንዳግመ ሰፈራ ከመልክት ኣይክእልን እዩ። ብመሰረት መትከል ላዕለዋይ ተጸዋዒ
ስደተኛታት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት፡ስደተኛታት ኣብ ዝተመዝገብሉ ሃገር ወይ ሃገሮም ከለዉ
ንህይወቶም ሓደጋ፡ ድሕነት ናጽነቶምን ኣካሎምን ወይ ካልእ ኣዝዩ ሓደገኛ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል
ንዝገጠሞም ኣለልዩ መስርሕ ዳግመ ሰፈራ የካይድ፡፡ ከምዚኦም ዓይነት ሓደጋታት ኣብ ውልቀ ሰብ
ወይ ስድራ ቤት ምስ ዘጋጥሙ፡ ዝርዝራዊ መልሲ ኣብ ዝድለየሉ ይግምገም። ነዚ ንምግባር ድማ
ከባብያዊ ጭቡጥነት፡ ህላወ ሕጋውን ኣካላውን ድሕነት፡ ነቲ ጉዳይ ዝምልከት ቀረብ ኣገልግሎት፡
ተኽእሎ ውሑስነት ዘለዎ ምምላስ ናብ ሃገርን መትከል ሓድነትን ግምት ብምሃብ ይካየድ።
ደቂንስትዮ፡ደቂተባዕትዮ፡ኣዋልድን ኣወዳትን ንዳግመ ሰፈራ ኣብ ግምት ክኣትዉ ይኽእሉ። ከምውን
ዝተፈላለዩ ጾታዊ ኣፈላላይ ወይ ዝተፈላለዩ ርድኢት ጾታዊ ርክብ ዘለዎም፡ ምስ ስንክልና ዝነብሩ፡
ሃገር ዘይብሎምን ኣህጉራዊ ድሕነት ከም ዘድልዮም ዝተገምገሙ የጠቓልል።ከም ዜግነት፡ ዓሌት፡
ፖለቲካዊ ኣረኣእያ፡ ሃይማኖታዊ እምነት፡ደረጃ ትምህርቲ፡ተሞክሮ ስራሕን ቋንቋን ዝኣመሰሉ
ረቛሒታት ብላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝግበር ምልላይ ዳግመ ሰፈራ
ምትሕሓዝ የብሉን፡፡
ዳግመ ሰፈራ መሰል ዝኾነ ሰብ ኣይኮነን፡፡ዳግመ ሰፈራ ዝህባ ሃገራት ውሱን ቦታ እዩ
ዘለወን፡፡ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ድሕነትን ምጥርናፍ ስድራ ስደተኛታትን ከም
ዘድሊ ይኣምን እኳ እንተኾነ፡መብዛሕትኦም ስደተኛታት ናብ ካልእ ሃገር ኣብ ዳግመ ሰፈራ ኣብ
ግምት ይኣትዉ ማለት ግን ኣይኮነን፡፡ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ነቶም ህጹጽ
ጉዳይ ዘለዎም፡ ናብ ዳግመ ሰፈራ እትቕበል ሃገር ቀዳምነት ይህቦም፡፡ ስደተኛታት ዋላደኣ መሰል
ምርጫ ምቕባልን ምንጻግን ንዳግመ ሰፈራ እንተለዎም፡ነቲ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት
ሃገራት ምስ ጉዳዪም ብምትእስሳር ንዝሓተሎም ሃገር ክመርጹ ግን ኣይእሉን እዮም፡፡
ዳግመ ሰፈራ ከም ዝተወሃበኒ ብኸመይ ይፈልጥ?
ጉዳይካ/ኪ ንዳግመ ሰፈራ ግምት እንተ ተዋሂብዎ፡ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት
ሃገራት ባዕሉ ክረኸበካ/ኪ እዩ፡፡ኣብ መስርሕ እተፈላለዩ ደረጃታት ንዳግመ ሰፈራ፡ ላዕለዋይ ተጸዋዒ
ስደተኛታት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ምሳኻ/ኺ ርክብ ክህልዎ እዩ። ምስ’ቲ ውድብ ርክብ ኣብ
እተገብረሉ/ርሉ ቁጽሪ ሞባይልካ/ኪ ወይ ኣድራሻኻ/ኺ ናብ ካልእ ቦታ እንተቐይርካ/ኪ
ክትሕብሮም/ርዮም ኣገዳሲ እዩ።
ኩሉ ብላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ዝወሃብ ኣገልግሎት እንተላይ ዳግመ
ሰፈራ ዝኸፈሎ የለን፡ ብነጻ እዩ። ምስ ዳግመ ሰፈራ ብዝተኣሳሰር ዝኾነ ኣካል ገንዘብ ክትከፍል/ፍሊ
እንተሓቲቱካ/ኪ፡ ነቲ ዘጋጠመካ/ኪ ዘይሕጋዊ ሕቶ ናብ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት
https://www.unhcr.org/making complaint.htmlሓብር/ሪ።
ውልቃዊ መዝገብካ/ኪ ከም ስም፡ ሓበሬታ ታሪኽ ህይወትን ብመሰረት ፖሊሲ ላዕለዋይ ተጸዋዒ
ስደተኛታት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ብዘቕርቦ ምኽንያታት፡ስለምንታይ ድሕነት ደሊኻ/ኺ; ዝብልን
የጠቓልል። ብዘይ ናትካ/ኪ ስልጣን ውልቃዊ መዝገብካ/ኪ ናብ ዳግመ ሰፈራ ዝገብራ ሃገራት
ኣሕሊፉ ኣይህብን።
ኣብ ጉዳይ ዳግመ ሰፈራ ናይ መወዳእታ ውሳነ ዝህብ መን እዩ?
ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት፡ ነቶም ዳግመ ሰፈራ ዝደልዩ፡ ነታ ዳግመ ሰፈራ
እትቕበል ሃገር ንስደተኛታት ቃለ-መሕተት ብምግባር ዘድሊ ሓበሬታ ይእክበላ። እንተኾነ፡ እቲ ናይ
መወዳእታ ውሳነ ንምቕባል ወይ ምንጻግ ዳግመ ሰፈራ፡ በተን ዝቕበላ ሃገራት ’ምበር ብላዕለዋይ
ተጸዋዒ ስደተኛ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ኣይውሰንን፡፡ እተን ንዳግመ ሰፈራ ዝቕበላ ሃገራት ናይ ገዛእ
ርእሰን ዝርዝራዊ ረቛሕታትን ፖሊሲታትን የተግብራ እየን፡፡ እዚ ማለት ድማ፡ ላዕለዋይ ተጸዋዒ
ስደተኛታት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት፡ ናብተን ዳግመ ሰፈራ ዝቕበላ ሃገራት ዘቕርቦ ገለ-ገለ ጉዳያት
ክዓግቶ ይኽእል እዩ።
ጉዳይካ/ኪ ነታ ንዳግመ ሰፈራ እትቕበለካ/ኪ ሃገር ዘይቅቡል እንተኾይኑ፡ ንግዜኡ ንዳግመ ሰፈራ
ብቑዕ ኣይኮንካን/ክንዝብል ምኽሪ እንተ ተዋሂቡካ ወይ ድማ ንዳግመ ሰፈራ እትቕበለካ/ኪ ሃገር፡
ከም ስደተኛ ኣይቅበለካን/ክን; እንተ ኢላ፡ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት
ኣብቲ ተመዝጊብካሉ/ክሉ ዘሎኻ/ኺ ሃገር፡ ኣህጉራዊ ድሕነት ከም ዘድልየካ/ኪ ግምት ብምሃብ፡ቀጻሊ ሓገዝን ድሕነትን ይህበካ/ኪ እዩ።


text:
ኣጀንዳ ህዝብናን፡ ኣጀንዳ ህግደፍን በበይኑ’ዩ2022-05-21 13:41:54 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 322 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣጀንዳ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ነዊሕ ግዜ ጀሚሩ፡ ካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ዕድል ባዕሉ ምውሳን ወጻኢ ኮይኑ ኣይፈልጥን። ድሕሪ ምዝዛም 2ይ ውግእ ዓለም ጉዳይ ኤርትራ ዓለምለኻዊ መልክዕ ኣብ ዝሓዘሉ እዋን ዝተፈላለዩ ወገናት ኣብቲ ጉዳይ ነናቶም ድሌትን ረብሓን ክነብሮም እንከሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ግና ካብ ናይ ገዛእ ርእሱ ዕድል ባዕሉ ምውሳን ወጻኢ ካልእ ኣጀንዳ ኣይነበሮን። እንተኾነ ኣጀንዳኡ ቅኑዕን ፍትሓውንኳ እንተነበረ፡ ዓቕሙ ውሱን ስለ ዝነበረን ኣንጻሩ ዝተሰለፉ ዘራያት ስለ ዝበዝሕዎን ከዕውቶ ኣይከኣለን።
ህዝቢ ኤርትራ ኣጀንዳኡ ቅኑዕ ስለ ዝነበረ፡ ብዘይካ ዘዕውተሉ ዓቕሚ ንምፍጣር ምቅላስ ካልእ መተካእታ ኣይነበሮን። ስለዚ ስልቲ ቀይሩ ቃልሱ ክቕጽል ናይ ግድነት ኮይንዎ። በዚ መሰረት ኣብቲ መሪር ብረታዊ ቃልሲ ንናጽነት ምስተጸምደ እውን ብዘይካቲ ካብ ቅድም ዝሖዞ ኣጀንዳ ካልእ ኣይነበሮን። ብኣንጻሩ ሓይሊ መግዛእትን ዓንገልቱን ኣጀንዳኦም ኣንጻር ኣጀንዳ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝነበረ ኣብቲ ምርብራብ ተራእዩ እዩ። ኣብቲ ን30 ዓመታት ዝቕጸለን ናይ ዝተፈላለዩ ወገናት ኣጀንዳ ዘፍሸለን መሪር ቃልሲ ከኣ ትብዓት፡ ጽንዓትን ተስፋ ዘይምቑራጽን ተወሲኽዎ ኣጀንዳኡ ቅኑዕ ስለ ዝነበረ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ምዕራፋት ተማሂሩ በቲ ዝንጸባረቕ ዝነበረ ፍልልያቱ ከይተዓንቀፈ ሓድነቱ ሳላ ዘደልደለ ተዓዊቱ።
ድሕሪ ናጽነት ኣጀንዳ ህዝቢ ኤርትራ ዝያዳ ንጹር ነይሩን ኣሎን። ንሱ ከኣ ቀጻልን ሕድሪ ሰማእታት ዘየዕብርን ሰላም፡ ዲሞክራሲ፡ ልምዓትን ህድኣትን ዘውሕስ ሃገረ መንግስቲ ኤርትራ ምህናጽ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ብሰንኪ ሰንሰለታዊ መግዛእትን መሪር ቃልስን ሓዲርዎ ዝነበረ ሽቑርርታ ድሒኑ ርእሱ ኣቕኒዑ ዝኸደላ፡ እግሩ መሊኡ ዝረግጸላን ኣፉ መሊኡ ዝዛረበላን ሃገር ምህናጽ ኣጀንዳኡ ኮይኑ። እንተኾነ ንዓኡ ዝመስል ግና ድማ ምስቲ ናቱ ዝጻረር ዝኣጀንዳኡ፡ ብኢደወነኑ ኣብ ስልጣን ዝተኾየጠ ዓመጸኛ ጉጅለ ኣጋጢምዎስ እቲ ጉዕዞ በቲ ዝተጸበዮ ኣይቀጸለን። ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ከም ኣብ ግዜ መግዛእቲ ካብ ናቱ ዝተፈልየ ዝኣጀንዳኡ ኤርትራዊ ጸላኢ ከጋጥሞ ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ ስለ ዝነበረ፡ ከም ዝደንጸዎ በብግዜኡ ክገልጾ ዝጸንሐን ዘሎን እዩ። ኣጀንዳታት ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ግዜ መግዛእቲ ክሳብ ህግደፍ፡ በብግዜኡ ዝተፈላለዩ መልከዓት ዝሕዙ ቀንዲ ሸተኦም ግና ወጽዓ ህዝቢ ምግዳድ እዩ። ኣጀንዳ ህዝቢ ኤርትራ ግና ዘይቅየርን ካብ ክሊ ኣብ ኩሉ መዳያት ናይ ገዛእ ርእሱ ዕድል ባዕሉ ምውሳን ኣላጊሱ ዘይፈልጥ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ቅድም ኣጀንዳኡ ምጭባጥ ሃገራዊ ናጽነቱ ነይሩ ኣረጋጊጽዎ ድማ። ድሕሪ ናጽነት እውን ምስ ግዜን ምዕባለን ኣብ ዝርዝሩን ኣተገባብርኡን ይፍለ እምበር፡ ኣጀንዳኡ ካብዚ ዝተፈልየ ኣይኮነን። ክዝርዘር እንከሎ ከኣ ሕገ-መንግስታዊ፡ ብዙሕነታዊ፡ ብህዝባዊ ተሳትፎ ዝካየድ ዲሞክራሲያዊ ምርጫ፡ ልዕልና ፍትሕን ምኽባር መሰላትን ዘውሕስ ምምሕዳር ምትካል ካብ ዝብሉ ወጻኢ ኣይኮነን። ኣጀንዳ ህግደፍ ግና ኣብ ዝርዝሩ ክንኣቱ ከይተገደድና፡ ቀንዲ መርኣያኡ ምትራር ኣዕኑዱ፡ ወጽዓ፡ ግህሰት፡ ጥልመትን ምጽሕታር ህውከትን ኮይኑ፡ ኣንጻር ኣጀንዳ ህዝቢ ኤርትራ ዝስለፍ እዩ። ካብዚ ብምንቃል እዩ ከኣ “ምስ ህግደፍ ምስላፍ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ምስላፍ እዩ” ኢልካ ምድምዳም ዘየጸግም።
ህዝቢ ኤርትራ ምስ ርሑቕ ኮነ ምስ ቀረባ፡ ሰላም፡ ምድግጋፍ፡ ናይ ሓባር ረብሓን ኢድ ዘይምትእትታውን ዝመሰረቱ ዝምድና እዩ ምርጫኡ። ብፍላይ ምስ ጐረበቱ ንዝህልዎ ዝምድና ኣዕዚዙ ክገልጽ እንከሎ “እንተ ክትድቅስ ጐረቤትካ ይደቅስ” እዩ ዝብል። ብኣንጻሩ ምስ ጐረቤትካ ዘይምቅዳውን ምስሕሓብን ዘኸትሎ ኣሉታዊ ሳዕቤን ክገልጽ እንከሎ “ምስ ዓጋም ዝተጸገዐት ቆልቋልሲ ክትነብዕ ትነብር” ኢሉ ይምስል። ኣጀንዳ ህግደፍ ኣብዚ መዳይዚ’ውን ብኣንጻሩ፡ ንጹርነት ዘይብሉ፡ ካብ ህዝቢ ዝተሓብአ፡ ዘይትካልዊ፡ ህዝቢ ዘይኮነ ገዛኢ ግንባር ዝማእከሉ፡ ናይ ሓባር ተጠቃምነት ዘየበርኽ፡ ክጅመር እንከሎ ዝሕባእ ክፈሻል እንከሎ ከኣ ዝቕላዕ ኣገባብ እዩ ዝኽተል።
ኣብ መንጐ ኤርትራን ጐረባብታን ካብ ነዊሕ ግዜ ዝጸንሐ ዝያዳ ድማ ሎሚ ዝቃላዕ ዘሎ ናይ ሕጓ ዝምድናታቱ ነዚ ዘመልክት እዩ። ኢትዮጵያ ብኢህወደግ ክትምራሕ እንከላ ዝነበረ ስዉር ኣጀንዳ ዝምድናኡ፡ መዓስ ከም ዝተቓለዐን እንታይ ሳዕቤን ከም ዘኸተለን ናይ ቀረባ ግዜ ተዘክሮ እዩ። ናይቲ ህዝቢ ኤርትራ “ስለምንታይ ህግደፍ ካብ ተመኩሮኡ ዘይመሃር” ብዝብል፡ ከእውየሉ ዝጸንሐ ዝምድና ህግደፍን ብልጽግናን ኣጀንዳ መጻኢ ዕድል እንታይ ከም ዝኸውን ከኣ ክቃላዕ ዝጀመረ ይመስል። ምልክታቱ ከኣ ዘየቕስንን ናብ ደሓን ዘይምዕብልን ምዃኑ ዝግመት እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ድማ ናይቲ ብሰንኪ ዘይህዝባዊ ኣጀንዳ ህግደፍ ከጋጥም ዝኽእል ዕዳን ውድቀትን ንህዝብና እውን ዝልክሞ ምዃኑ እዩ። ብሰንኪ ናይ ህግደፍ ኣብ ውግእ ትግራይ ዘሊልካ ምእታው ድሮ ዘኽቲመን ዘለዋ ስድራቤታት ኤርትራን ጌና ዝስማዕ ዘሎ ሻቕሎትን ከኣ ናይዚ ኣብነት እዩ።
እቲ ካልእ ኣጀንዳ ህዝቢ ኤርትራ ንዘቤታዊ ጉዳይካ ቀዳምነት ኣብ ምሃብ ዘተኩር እዩ። ህዝብና ኣብ ረብሓኡ ዘትከለ ብናቱ ተሳትፎ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ጽኑዕ ባይታ ክንጸፈሉ እዩ ዝደሊ። እቲ ምስ ካለኦት ዝገብሮ ዝምድናታትን ምትሕግጋዝን ድማ ካብቲ ኣብ ኤርትራዊ ባይታ ዝተሰረተ ህንጸት ዝነቅልን ንዓኡ ዝያዳ ዘራጉድን ክኾነሉ ይብህግ። ብኣንጻሩ ህግደፍ ጉዳይ ኤርትራ ቀዳምነቱ ኣይኮነን። ኣብ ክንዲ ምስ ንኤርትራ ዘተሃንጽዎ፡ ምስ ንኢጋድን ካለኦት ዞባዊ ትካላትን ዘፋርስዎ ክመሓዞ ይጽዕር። ኣብ ክንዲ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላስ፡ ፍትሒ ዝሰፍነሉን ዲሞክራስያዊ ባይታ ዝንጸፈሉን ዕድል ምምድማድ፡ ኣብ ካለኦት ሃገራት እውን እንተኾነ ምርጫ ፈጺሙ ከይካየድ፡ እንተ ወሓደ ከኣ ምስምሳት ብምፍጣር ከም ዝደናጐ ይመክርን ውዲት ይኣልምን። እንተኾነ እተን ካለኦት ሃገራት ኤርትራ ስለ ዘይኮና፡ ዘዝፈተኖ ክፈሽሎ ጸኒሑ። ናይዚ ቀረባ ግዜ ናይ ኢትዮጵያን ሶማሊያን ኩነታት ናይዚ ኣብነት እዩ። ኣብ ሱዳንን ካለኦት ናይዚ ዞባ ሃገራት ዝኣልሞ ዘሎ ተንኮል እውን ተወሳኺ ፍሽለት ከሰክሞ እዩ።
ስለዚ “ኣጀንዳ ህዝብናን፡ ኣጀንዳ ህግደፍን በበይኑ’ዩ” ካብ በልና፡ ካብ ህግደፍ ዝመጽእ ንህዝብና ዘርብሕ መፍትሒ ከምዘየለ ንጹር እዩ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጸገም ክፍታሕ ናይ ግድን እዩ። እቲ መፍትሒ ከኣ ካብ ናይ ህግደፍ ዝተፈልየ ኣጀንዳ ብምሓዝ ጥራይ ዝረጋገጽ ስለ ዘይኮነ፡ ኣብቲ ኣጀንዳ ህዝቢ እተድምዓሉ ዓቕሚ ምጥራይ ግድን እዩ።


text:
ጉባኤ ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ኢትዮጲያ ብዓወት ተዛዚሙ
ቀዳም ዕለት 11/06/2011 ጉባኤ ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ኢትዮጲያ ( ብናያ ሓባር ቃልስና ንዲክታቱራዊ ስርዓት ምውዳቅን ሓዳስ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ንምህናጽን ) ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ጉባኤ ድሕሪ ምኽፋት :: ተጋባእቲ ጉባኤ ዝሓለፈ ንጥፈታቶም ድሕሪ ምክታዕን ምዝታይን ገምጊሞም ፡ ጨንፈሮም ካብቲ ዝሓለፈ ብዝበለጸን ሓዲሽ ኣገባብ ቃልሲ ብምትእትታው ካብ ኩለን ጨናፍር ስልፊ ዝበርተዕን ዝሓየለን ክኸውን ሓዲሽ መደባቶም ሓንጺጾም፡ ከምኡ”ውን ብዝሒ መንእሰያት ዝርከብዋ ሓዳስ መሪሕነት ጨንፈር መሪጾም።
ስንበት ዕለት12/06/2011 ኩለን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ፖለቲካውያን ተቃለስትን ስቪካውያን ማሕበራትን ሓፋሽ ህዝብን ዕዱማት ኣጋይሽን ተጋባእተን ዝተሳተፍዎ ናይ መዛዘሚ ጉባኤ ተኻይዶ፡ ብተወሳኺ”ውን ኣብዚ መዛዘሚ ጉባኤ ናይ ስእሊ ምርኢት ብቶም ጀጋኑ ወለድና ኣቦ ስዉኣት ጅግና ሼኽ ዓ/ቃድር ከቢረን ጅግና ታሪኺዊ ኣቦና ራስ ተሰማ ጅግና ስዉእ ሓምደ እድሪስ ዓወተ ዝተሰነየ ናይ ኩሎም ታሪኽ ጀጋኑ ኤርትራውያን ፎቶግራፍ ዝገልጽ ስእልታት ቀሪቡ ።
ናይ ጉባኤ መዛዘሚ ብቁርኣነል ከሪም ድሕሪ ምኽፍት ቀጾሉ”ውን ናይ ሓዘን ዝክረ ስዉኣትን ብምግባር ቃል ጨንፈር ብሓው ጀማል ኣሕመድ ናይ እንኵዕ ዳሓን መጻእኩም ንዕዱማት ናይ ላዕለዋይ እስላማዊ ክፍሊ ኢትዮጲይ ወኪሉ ዝተሳተፈን ንኹሉም ሓለፍቲ ፖለቲካውያን ውድባትን ስልፍታትን ሲቪካውያይን ማሕበራትን ዕዱማት ኣጋይሽን ተጋባእትን እንኴዕ ዳሓን መጸኩም ድሕር ምባሉ ቀጺሉ ምእንቲ ህዝብናን ሃገርናን ንምድሓን ተሰኪምናዩ ዘሎና ሓላፍነት ንምዕዋቱ ኣብርቲዕና ክንቃልስ ምዃና ነረጋግጽ ጉብኤና ባዓውት ክሰላሰል ዓቢ ጻዕሪ ዝካየደት ኣሳናዳኢት ሽማግለ ምስጋና ኣቅሪቡ፡ ፤ .ቀጺሉ ብተጋዳልይ ዓ/ራሕማን ጣሃ ምኽተል ስልፊ ናህዳ ኤርትራን ምክትል ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራሲያዊ ለውጥን ኣቀዲሙ ንተሳተፍትን ንህዝቢ ኤርትራን ንመብል 20 ዓመት ናጽነትና ዮሃና ድሕሪ ብምባል ቀጺሉ እቲ ቀድሚ ጉባኤ ዝተዋህበ ( ኮርስ ) ንመንእሰያት ተሰኪመሞ ዘለዎ ሓላፍነት ብሓዲሽ ኣገባብ ምዕባለ ቃልስና ንምዕዋትን ኣብ ዓለምና ዝጽበዮም ዘሎ መድረኻት ንምግጣምን መጻኢት ኤርትራን ብዲሞክራሲ ንምምራሕ ኣብ ተግባር ምዓልን ዓቢ ሓላፍነት ሒዞሞ ዘለዎ ዝሕግዞም ትምህርቲ ኢዩም ተዋሂቦም ድሕሪ ምባል ንሕና ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ነዚ ዘሎ ስርዓት ንምውዳቅ ክብቶም ቀዳሞት ተሰሪዕና ምስ ኩሎም ተቃለስቲ ደምብ ተቃውሞ ሓቢርና ምእንቲ ህዝብና ሃገርናን ሓደ ኢድ ኮይና ንኽንዕወት ኣትሪርና ንቃለሰሉ ዘለና ዕላማ ኢዩ ። ኣብ መደምደምታ መደርኡ ን ዶ. ዓብድላህ ኑር ጀበርቲ ንተጋዳልይ ኢማም ኣቡበክር .ንዝተዋህበ ኮርስን.ጉባኤን ንምዕዋትን ዓቢ ጻዕሪ ብዝገበርዎ ምስጋና ድሕሪ ምቅራብ. ቀጺሉ ንመንግስትን ህዝብን ኢትዮጲያን ናጽነትና ንምጉንጻፍ ምሳና ድወ ዝበልዎ ሕጂ ዝካይድዎ ዘለዉ ምትሕብባር ዓቢ ምስጋና ኣቅሪቡ ንኹሎም ዕዱማት ዕድመና ኣኽቢሮም ብምምጽእ ኣመስጊንዎም፡ ቀጺሉ ቃል ላዕላእዋይ እስላማዊ ክፍሊ ኢትዮጲያ ወኪሉ ዝተሳተፈ ሼኽ መሓመደ ደረስ ካብ ዝስመዖ መደርኡ ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ኢትዮጲያን ህዝቢ ኤርትራን ዘሎ ሓድነት ዝተረጋገጸ ኢዩ ድሕሪ ምባል ህዝቢ ኤርትራ ሓድነቱ ክትርር ኣለዎ ምእንቲ ንዘሎ ስርዓትን ንምውዳቅን ሓዲሽ ምዕራፍ ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ምምስራትን ፡ ክምኡ”ውን ንሓና ሓደ ህዝቢ ኢና ኣብ ክልተ ገዛ ንነበር ክብል መደርኡ ኣስሚዑ፡፤
ቀጺሉ መድረ ናይ ኣቦ-መንበር ዲሞክራሲያዊ ክዳን ኤርትራ ኣቶ ተውልደ ገብረ ስላሳ ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ደመበ ተቃውሞ ንምሕያልን ግብራዊ ተሳትፎ ኣብ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ኤርትራን ዝካይዶ ዘሎ ንጥፈታት ኣብ ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራሲያዊ ለውጥን ብምንኣድ ዓወት ንስልፊ ናህዳ ኤርትራ ብምትምናይ መደርኡ ኣስሚዑ። ኣብላት ተሳተፍቲ ጉባኤ ዝቅረብዎ ናይ ግጥሚን ድራማን ንተሳተፍቲ ዝስሓብን ጥራይ ዘይኮነስ መጻኢ ክእለቶም ዓበይቲ ክኢላታት ንምዃን ዝሕበር ኢዩ ነይሩ።
ኣብ መዛዘሚ ንተጋደልቲ ሳልሕ ሓዮቲ . መሓመድ ዑመር . ዓብደላህ ማሕሙድ ኣቡብከር ፍረይታይ . ኣብቲ ስልፊ ናህዳ ዘደላወቶ ኮርስ ንመንእሰያት ዝሃበዎ ናይ ቃልሲ ተሳትፍኡምን ተሞክረኡምን ሃናጺ ትምህርትን ታሪኽ ቃልሲ ኤርትራን ናይ ምስጋና ምስክር ወረቀት ተዓዲልዎም፡ ብተወሳኺ ንኹሉ ኣብዚ ኮርስ ዝተሳተፉ ኣባላት ምስክር ወረቀት ተዓዲሉ።
ስልፊ ናህዳ ኤርትራ
ክፍሊ ዜና
13-06-2011
Short URL: https://english.farajat.net/?p=5096


text:
መራሕቲ ክፍለ ግዝኣታትን ፌደራል መንግስቲ ኣሜሪካን መን ተወሳኺ ሓገዝ ገንዘብን መመርመሪ ኮቪድ-19ን ረኸበ ይሟገቱ ኣብዘለውሉ ሕጂ እዋን ኣንፃር ኮሮናቫይረስ ይካየድ ዘሎ ኵናት ፖለቲዊ ቓልሲ ኮይኑ ኣሎ።
ዶክተራትን ነርስታትን ህይወት ንምድሓን ኣብ ዝቃለስሉ ዘለው ኣብ ኮንግረስ ኣሜሪካካልእ ቓልሲ ይካየድ ኣሎ።እቲ ክትዕ ንነኣሽቱ ነጋዶ ዝተመደበ ገንዘብ ድሕሪ ምፅንቃቑ ተወሳኺ ገንዘብ ንመን ይውሃብ ዝብል ሓደ እዩ።ሪፓብሊካዊያን እቲ ተወሳኺ ገንዘብ ንነኣሽቱ ነጋዶ ጥራሕ ክወሃብ ይደልዩ። ዲሞክራትስ ድማ እቲ ሓገዝ ንካልኦት ሰባት ዝሓውስ ስፍሕ ዝበለ ፓኬጅ ክኸውን ይደልዩ።ኣፈጉባኤ ናንሲ ፐሎሲ ንሆስፒታላትና፣ ንመምሃራን፣ንሰራሕተኛታት ሓደጋ ሓውን ንካልኦትን ሓደ ነገር ክንገብር ዕድልን ቕልጡፍ ሕቶን ኣሎ በላ።
ቀዳማይ ዙር ሓገዝ ዘይበፅሖም ተስፋ ቆሪፆም ይፅበዩ ኣብ ዘለውሉ ኣባላት ኮንግረስ ሓዱሽ ውጥን ንምቕራብ ምስ ሚንስትር ገንዘብ ይደራደሩ ኣለው።
ፕረዚደንት ትራምፕ ብዛዕባ'ዚ ኣብ መላእ ሃገር ንዝርከቡ ብሉፃት ሰራሕተኛታትናን ነኣሽቱ ነጋዶናን ንምሕጋዝ ምስ ዲሞክራት ልዝብና ቀፂሉ ኣሎ።ናብ ስምምዕ ን ቀራርብ ዘለና ኮይኑ ይስምዓኒ’’ ኢሎም።
እቲ ፖለቲካዊ ክትዕ ሓይሉ ቀፂሉ ዘሎ መራሕቲ ትካላት ንግድን መንግስትን ኣሜሪካ ናብ ስራሕ ንክትምለስ ተሃንጢዮም ኣብዝርከብሉ እዋን እዩ።ንዋይት ሃውስ ዝነቕፉ ዲሞክራት ናብ ስራሕ ንምምላስ ምርመራ ወሳኒ እዩ ይብሉ።
ኣፈ ጉባኤ ናንሲ ፐሎሲ ናይ ቁጠባ ማዕፆ ንምኽፋት ቁልፊ ነገር ምርመራ፣ምርመራ፣ምርመራ እዩ፤ከምኡ ኸአ ኣይሰራሕን ዘሎ ትራምፕ ናይ ምምርማር፣ናይ ምሕካም፣ ዝተተንከፉ ኣብ ምክትታልን ምውሻብን ዝግባእ ስራሕ ኣይሰርሑን’’ ኢለን።
ዋይት ሃውስ ትኹረቱ ናይቲ ምርመራ በቲ ለበዳ ብዝኸፍአ ንዝተሃሰያ ከባቢታት እዩ።
ገለ ዲሞክራትን ሪፓብሊካዊያንን ኣመሓደርቲ ክፍለ ግዝኣታት ተወሳኺ ምርመራ ክካይድ ይሓቱ ኣለው።
ፕረዚደንት ትራምፕ ብወገኖም እቶም ኣመሓደርቲ እተን ክፍለ ግዝኣታት ኣብ ምኽፋት ባዕሎም ክቆፃፀሩዎ ይደልዩ ኣብ ምርመራ ድማ ናትና ሓገዝ ይደልዩ ኣለው ክልቲኡ ምሓዝ ኣይክኣልን ኢሎም።


text:
Radio Erena: 31 May 2018
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ መራሒ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሩ ግንቦት ሸውዓተ ዝተባህለ ዕጡቕ ምንቕስቓስ፣ ዶክተር ብርሃኑ ነጋ መስሪትዎ ዝጸንሐ ክሲ ከምዘቋረጾ ማዕከናት ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢረን።
እቲ መንግስቲ ነዚ ክሲ ከምዝሰረዞ ዝገልጽ ዘሎ፣ ንሞት ተፈሪዱ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝጸንሐ ምክትሉ ኣቶ ኣንዳርጋቸው ጽጌ ዝርከቦም ልዕሊ 780 እሱራት ብምሕረት ድሕሪ ምፍትሑ’ዩ።
ምስ ዶክተር ብርሃኑ ነጋ ብሓባር ዝተኸሰሱ፣ ከም ዶክተር መራራ ጎዲና ዝኣመሰሉ ፖለቲከኛታት ኢትዮጵያ፣ ክሶም ተሰሪዙ ካብ ማእሰርቲ ክፍትሑ እንከለዉ፣ ዶክተር ብርሃኑ ነጋ ግና ኣብ ስደት ስለዝነበረ ክሱ ከይተቋረጸ’ዩ ጸኒሑ።
ኣኽባር ሕጊ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ብዝሃቦ መግለጺ መሰረት ግና፣ ኣብ ልዕሊ ዶክተር ብርሃኑ ነጋን ኣቶ ጆሃር መሓመድን ተመስሪቱ ዝነበረ ክሲ ጠቕሊሉ ተኣልዩ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ድሕሪ ዘጋጠመ ተደጋጋሚ ተቓውሞታትን ናዕብን ህዝቢ ኦሮሞ፣ ፖለቲካዊ ጽገናዊ ለውጥታት ንምትእትታው ካብ ዝወሰዶ ቀዳማይ ተበግሶ ናይ ፖለቲካ እሱራት ምፍታሕ ኮይኑ፣ ዛጊት ልዕሊ 10 ሽሕ ሰባት ካብ ዝተፈላለየ ኣብያተ ማእሰርቲ ብናጻ ተፋንዮም ኣለዉ።
======================


text:
ብመሰረት ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣብቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኢራን ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ፡ ሓይልታት ጸጥታ ነቶም ተሰለፍቲ ንምብታን ጠያይትን ዘንብዕ ጋዝን ተኩሶም ኔሮም ።
መበገሲ`ቲ ሰልፊ ተቓውሞ፡ ናህሪ ዋጋ መግቢ ምዃኑ`ዩ ዝንገር። መንግስቲ ኣብ መግቢ ዝገብሮ ዝነበረ ድጎማ ድሕሪ ምጉዳሉ፡ ዋጋ ሕሩጭ ብ 300% ከም ዝወሰኸ ዝንገረላ ኢራን፡ እቲ ተቓውሞ ናብ ፖለቲካ ተቐይሩ፡ሰልፈኛታት ኢስላማዊ ሪፓብሊክ የብቅዕ ዝብል ጻውዒት የስምዑ ኔሮም።
ሮይተርስ ከረጋግጾ ዘይክኣለ ስእልታት ማሕበራዊ ሚድያ፡ ኣብቲ ምስ ሓይልታት ጸጥታ ዝተፈጥረ ግጭት፡ ብውሕዱ ሽዱሽተ ሰባት ከምዝተቐትሉን ብዓሰርተታት ከምዝቖሰሉን የርኢ ኔሩ። ሮይተርስ ግን ንሓቅነቱ ከረጋግጽ ኣይክኣለን።
ከም ጸብጻብ ሚድያ ኢራን ሓደ ኣዛዚ ፖሊስ ኢራን፡ ዘይሕጋዊ ምትእኽኻባት ከምዘይጻወርዎን ስጉምቲ ከምዝውሰዶን ኣጠንቂቑ`ሎ።


text:
ድምጺ ኣሰና ነቲ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ዓምዲ ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ኩሉ መዳያዊ ኩነታት ሃገርና ንምግምጋም ዝጀመረቶ ሓባራዊ ዘተ ንቐዳም 21 ግንቦት ‘ውን ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ከተካይዶ ምዃና ንተቐማጦ ዋሺንግተን ዲሲን ከባቢኣን ትሕብር።
ሰላም ኤርትራውያን ድልየትና ስምርትን ምዕብልትን ኤርትራ ክጋሃድ ይምነ፡
እዚ ዘለናዮ ወርሒ ወርሒ ባዓል ነጻነት ኢዩ፡ ነጻነትና ብቖጺርካን ጸዊኻን ጸብጺብካ ዘይውዳእ ናይ ኣርባዓ ዓመታት ውርደት, ስቓይ, ዓመጽ, ቅትለት, ስደት, ሕስረት ክኸውን ኮሎ፡ በቲ ካልእ ድማ ብሓቦን, ኒሕን, ቆራጽነትን, ሓርበኝነትን, ቃልሲን, መስዋእትን መውጋእትን ኤርትራውያን ነጻነት ተረጋጊጹ፡፡
ስርዓት ህግደፍ ናይ ሎሚ ዘመን በዓል ናጽነት ኤርትራ፣ ኣብ ትሕቲ “20 ዓመታት ሓበን” ብዝብል ባዶ ጥበራ፤ ኣብ ልዕሊ መቓብር ጀጋኑ ኤርትራውያንን ኣብ ታኼላ ደም ናይዞም ትማሊ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝሃለቑ መንእሰያትን ኮይኑ ብቐዳድ ከበሮ ንምስዕሳዕ ኣብ ዝሸባሸበሉ ዘሎ ግዜ፤ ንሕና ኣፍንጫና ምስ ተሃርመ ደም ዝነባዕና ኤርትራውያን ግን ብዝክረ-ሰማእታትን ጸሎትን ናይ ክልቲኡ ሃይማኖታትና ኢና ከነብዕሎ።
ድምጺ ኣሰና ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ተመክሮ ሃገርና ኣብ ኩሉ መዳያት ንምግምጋም፡ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ብዝብል ኣርእስቲ ንዝጀመረቶ ፍሉይ መደብ ሓባራዊ ዘተ ብምቕጻል፡ ጽባሕ ቀዳም 14 ግንቦት፡ ኣብ ኣትላንታ፡ ‘ናጽነት ሃይማኖት’ ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት እንታይ ይመስል ከምዝነበረ ክትድህስስ እያ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንዲሞክራሲያዊ ለዉጢ(ሃኮዲለ)፡ ካብ ሃገራዊ ዋዕላ ሽግ ቓልሲ ተቐቢሉ፡ ሃገራዊ ጉባኤ ንምውዳብ ዝቐራረበሉ ፡ ኣብ ታሪኽ ሃገርና ኣገዳሲ ምዕራፍ ሒዙ ይርከብ። ክንዮ ምእላይ ስርዓት ዉልቐ-መላኺ፡ ባህጊ ብቕዋም እትምራሕ፡ ብስርዓተ-ሕጊ እትመሓደርን ፍትሒ ዝሰፈናን፡ ኤርትራና ክዉን ንምግባር፡ ኩሉ ደላይ ለዉጢ ዝሸባሸበሉ ሃገራዊ ኮሚሽን፡ እቲ መሰጋገሪ መድረኽ፡ ጥጡሕ መታን ክኸውን፡ ዕማማቱ ኣብ ምስልሳል ይርከብ።
ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ዝጀመረቶ ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ዘርእስቱ መደብ ሓባራዊ ዘተ ብምቕጻል፡ ንጽባሕ ቐዳም 7 ግንቦት ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ)፡ ንኩነታት መራኸቢ ብዙሓንን ሞያ ጋዜጠኛነትን ኣብ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ከምኡ ‘ውን ኩነታት ማሕበረኮማት ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ እንታይ ከምዝመስል ክትድህስስ እያ።
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ኣብ ናይ 27 ሚያዝያ ዜና ኣሰና ስርዓት ህግደፍ ብ21 ሚያዝያ፡ ማለት ሓሙስ ጽግቦ፡ ኩለን ኣብ ኣስመራ ዝርከባ ናይ ካቶሊክ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኣስታት 00 ንጹሃት ኤርትራውያን ጸሎተ ፍትሓት ድሕሪ ምግባረን፡ በዚ ዘይተሓጎሰ ስርዓት ህግደፍ፡ ንሰለስተ ላዕለዎት መንፈሳውያን መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ከምዝኣሰሩዎም ሓቢርናኩም ኔርና። ኣስማቶም ከኣ ከምዚ ዝስዕብ እዩ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና ብተክኒካዊ ምኽንያት ድምጺ ኣሰና ምኽፋት እንተኣብዩኩም ወይ ውን ዝሓለፈኩም መደባት ክትሰምዑ ምስ እትደልዩ ኣብዚ ሊንክ ‘ዚ ጠውቑ፡ ኣርካይቭ ኣሰና ወይ BLIPTV ASENA EPISODES ARCHIVE
ጽባሕ 19 ሚያዝያ ካብ 2፡00-5፡00 ኣብ ስታቫንገር ተኣኪብና ነቶም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ዝሃለቑ ኤርትራውያን ኣብ ርእሲ ምዝካር ብዓቢኡ ብዛዕባ ህሉው ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርና ክንዝቲ ስለዝኾና፡ ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣብ ቲ ኣኼባ ክትሳተፉ ንዕድም።
ንዝኽሪ ናይቶም ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝሃለቑ 400 ንጹሃት ኤርትራውያን ዝተዳለወ መደብ ንቐዳም 23 ሚያዝያ ኣብ Handworth Park B21 ተዳልዩ ስለዘሎ ኩሉኹም ግዱሳት ኤርትራውያን ኣብቲ ቦታ ክትርከቡ ብትሕትና ነዘኻኽር። ዝካየደሉ ሰዓት ካብ ሰዓት 6፡00 -8፡00 ምሸት እዩ።
ኩለን ሲቪካውያን ማሕበራት ሓደ ዓቢን ኣድማዕን ሰላማዊ ሰልፊ ንዕለት 18.04.2011 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ሄሰን ክግበር መዲበን ኣለዋ።
ኣለና፣ ኣብ ዝሓለፉ 20 ክፋላት ጽሑፋት “ትልሚ፣ ንዘርኢ ክርዳድ” ንዝነበሩ ፖለቲካዊን ታሪኻውን ትንታነታት ሓፈሻዊ ገምጋም ክገብር ኢዩ።
እቶም ብማኪና እትመጹ፣
ሀ፡ ካብ መጨረሻ ኣውቶባን “autoban” ኣብ ክንዲ ናብ ኤርፖርት ዘዎጽእ ትወስዱ: ንጀነቭ ላክ “Genève Lac” ዝብል ተከቲልኩም: ኣብ ካልኤይቲ ሴማ-ፎሮ (ናት ትራፊክ መብራህቲ) ን የማን ወጺእኩም ፓርኪን “Parking “ ኣብ ምርካባ ጀምሩ።
ኣሰና፡ መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ምኽንያት ብምግባር፡ እዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ድሕረ- ናጽነት እንታይ ይመስል ከምዝነበረ በብዓውዱ ብሓባራዊ ዘተ ንምድህሳስ መደብ ኣውጺኣ ኣላ።
ኣሽንባይ ዶ ሕጂ ኣብ ናይ ቅልውላውን ህውከትን እዋን፡ ኣብቲ ንቡር ግዜ ‘ኳ ኣብ ሊብያ ቅሳነት ኣይነበረኩምን። ጸገምኩምን ሻቕሎትኩምን ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብዚ ሊብያውያን ንጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ከም ዕሱባት ቐዛፊ ጠርጢሮም ዝሃድኑሉ ዘለዉ እዋን ኣብ ክቱር ሓደጋን ጭንቀትን ከምዘለኹም የሻቕለናን ይርድኣናን እዩ።
ኣሽንባይ ዶ ሕጂ ኣብ ናይ ቅልውላውን ህውከትን እዋን፡ ኣብቲ ንቡር ግዜ ‘ኳ ኣብ ሊብያ ቅሳነት ኣይነበረኩምን። ጸገምኩምን ሻቕሎትኩምን ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብዚ ሊብያውያን ንጸለምቲ ኣፍሪቃውያን ከም ዕሱባት ቐዛፊ ጠርጢሮም ዝሃድኑሉ ዘለዉ እዋን ኣብ ክቱር ሓደጋን ጭንቀትን ከምዘለኹም የሻቕለናን ይርድኣናን እዩ።
ህዝባዊ ኣኼባ ንጉዳይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት እቲ ንኹሉ ኣንጻር ምልክን ዕብለላን ስቅያትን ዝቃለስ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ ዘሰንበደ ተርእዮ ውልቃዊ ሓበሬታ ኣብ ዋዕላ ኣዲስ ኣበባ ዝተሳተፋ ሽድሽተ ደቂኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣሕዋትና፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሓርነት ዶት ኦርግ
ሰላም ክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጽሑፋት ‘ኣለና’። ንስርዓት ገበነኛ ኢሳይያስን ሰልፉ ህግደፍን ዘቃልዕ፣ ካብ ቀዳማይ ክሳብ መበል 16 ክፋል ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝቐረበ ተኸታታሊ ስኑድ ጽሑፋት፤ ኣስታት 95 ገጻት ኮይኑ ኣሎ።
ሰላም ክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጽሑፋት ‘ኣለና’። ንስርዓት ገበነኛ ኢሳይያስን ሰልፉ ህግደፍን ዘቃልዕ፣ ካብ ቀዳማይ ክሳብ መበል 16 ክፋል ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝቐረበ ተኸታታሊ ስኑድ ጽሑፋት፤ ኣስታት 95 ገጻት ኮይኑ ኣሎ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና
ኣብ ናይ ሎሚ ሰኑይ 31 ጥሪ መደብ ራድዮ ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝርአ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞን መስርሕ ለውጥን፡ ጽልውኡን ኣስተምህሮኡን ንዓና ንኤርትራውያን እንታይ ምዃኑ ንምድህሳስ ምስ ክልተ ኤርትራውያን ምሁራት: ዶ/ር ኣሰፋው ተኸስተን ዶ/ር ኣንገሶም ኣጽብሃን ዘካየድናዮ ዘተ ከነቕርበልኩም ምዃና እናዘኻኸርና ምክትታልኩም ንዕድም።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ንገለ እዋናት ኣዋዲቑዎ ዝጸንሐ 50 ሽሕ ናቕፋ ‘መቕጻዕቲ’ ካብ ኤርትራ ናብ ስደት ዘምለጡ ዜጋታት ብምቕጻል፡ ንወለዲ የሸገርን ይኣስርን ከምዘሎ ካብ ንኡስ ዞባ ሰገነይቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣገንዚቡ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ወናኒ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ከም መቐጸልታ እቲ ሕሱር ናይ ዓሰባ ባህርያቱ ሕጂ’ውን ስም ተቓለስቲ ንምጥፋእ ነቲ ብኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ምስ መርበብ ሓበሬታ ኣልናህዳ ብቋንቋ ዓረብ ዝተገብረ ቃለ-መሕተት ፈጺሙ ንሱ ብዘይበሎን ዘይተዛረቦን ንዕኡ ብዝጥዕሞ ኣትርረጓጉማ ተርጒሙ ጸሎሎ ክቐብኦ ከም ዝፈተነ ኩሉ ዝተዓዘቦ ኢዩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ወናኒ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ከም መቐጸልታ እቲ ሕሱር ናይ ዓሰባ ባህርያቱ ሕጂ’ውን ስም ተቓለስቲ ንምጥፋእ ነቲ ብኣምባሳዶር መሓመድ-ኑር ኣሕመድ ምስ መርበብ ሓበሬታ ኣልናህዳ ብቋንቋ ዓረብ ዝተገብረ ቃለ-መሕተት ፈጺሙ ንሱ ብዘይበሎን ዘይተዛረቦን ንዕኡ ብዝጥዕሞ ኣትርረጓጉማ ተርጒሙ ጸሎሎ ክቐብኦ ከም ዝፈተነ ኩሉ ዝተዓዘቦ ኢዩ።
ሓበሬታ ሓይሊ እዩ። ነዚ ሓይሊ ‘ዚ ከየዋህለልካ፡ ክትወፍር፡ ወፊርካ ከተፍሪ ወይ ወፊርካ ክትኣቱ ኣይከኣልን። ኣሰና ነዚ ጽንሰ-ሓሳብ’ዚ ሒዛ እያ ነቒላ ። ነጻ ምትሕልላፍ ሓበሬታ ብምስላጥ፡ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ዓይኒ ዘይብሉ፡ ኣዒንቲ ዘዐምት: ኣእምሮ ዘደንቍር መርዛም ፕሮፖጋንዳ ህግደፍ ተላቒቑ፡ ንቑሕ ውሳኔ (informed decision) ንኽወስድ ባይታ ምፍጣር እዩ ቀንዲ ተልእኾኣ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና፡ ብፍላይ ድማ ካብ ኤርትራ፡ ቀርኒ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ብራድዮ እሰምዑዋ ተኸታተልቲ።
ዓርቢ፡ ዕለት 29 ጥቅምቲ : ሰዓት 10 ቅ.ቀትሪ (Friday 29 October,10 am) ክካየድ ኢዩ።
ስምን ኣድራሻን ቤተ-ክርስትያን፡-
Thanksgiving 2010 ውድድር ኩዑሶ ኤርትራውያን ኣብ ምጭውቲ ከተማና ሳንድያጎ ካሊፎርንያ ብኣዳላዊት ጋንታ ሳንድያጎ ካብ ዕለት 26-27 ኣብ ወርሒ November ክካየድ ከምዝኾነ ንኹለን ተሳተፍቲ ጋንታታትን ኣፍቀርቲ ስፖርትን ክንሕብር ንደሊ።
ካብ ዕለት 31.07.2010 ዓ.ም ክሳብ ዕለት 09.09.2010 ዓ.ም ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኩሉ ዝብል ዕላማ ዘለዎ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ኣነ ኣልኣዛር ሓጎስ ኣቦ መንበር’ዚ ክፍሊ ዘሎኹ ቅድሚ’ዚ ሓበሬታ’ዚ ምዝርግሑ ዝተሓበረኒ ነገር ከምዘየሎ ፡ ኣቶ ኢሰያስ ኣስፍሃ ኣባል መሰጋገሪ ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተወከሰኒ እዋን ኣፍልጦ ይኹን ቅዳሕ’ውን ከም ዘይመጸኒ ሓቢረዮ።
ብቀዳምነት ክቡር ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ብወገን ጥዕናኻ ጽቡቕ ክትህሉን ኣብ መነባብሮኻን ኣብ እተካይዶ ዘይሕለል ህዝባዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ዓወትን ኣሳልጦን ንምነየልካ።
ድምጺ ኣሰና ኣብቲ ኣብ ፈለማ ናይዚ ወርሒ ‘ዚ (ነሓሰ 2010) ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተረኺባ ዘካየደቶ ሓባራዊ ዘተን ቃለመጠየቓትን …
ድምጺ ኣሰና ኣብቲ ኣብ ፈለማ ናይዚ ወርሒ ‘ዚ (ነሓሰ 2010) ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተረኺባ ዘካየደቶ ሓባራዊ ዘተን ቃለመጠየቓትን …
ብላዕለዎት መሪሕነት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝምራሕ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ
ሓድሽ ሓበሬታ ብዛዕባ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ኦስሎ ኖርወይ
ብስርዓት ህግደፍ ወለንታዊ ኣገልግሎቶም ኣቋሪጾም ካብ ኤርትራ ክወጹ ተኣዚዞም ዘለዉ፡ ኣባላት ‘ሓካይም ንሰላም’ Physicians For Peace ጥራይ ዘይኮኑ፡ ካብ ጆርጅ ዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ (George Washington University) ተላኢኾም ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ክህቡ ዝጸንሑ ኣባላት ቤትምህርቲ ድሕረ ምረቓ (Post Graduate School for Paediatrics and Surgery) ‘ውን ከምዘለዉዎም ካብ ኣስመራ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ብስርዓት ህግደፍ ወለንታዊ ኣገልግሎቶም ኣቋሪጾም ካብ ኤርትራ ክወጹ ተኣዚዞም ዘለዉ፡ ኣባላት ‘ሓካይም ንሰላም’ Physicians For Peace ጥራይ ዘይኮኑ፡ ካብ ጆርጅ ዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ (George Washington University) ተላኢኾም ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ክህቡ ዝጸንሑ ኣባላት ቤትምህርቲ ድሕረ ምረቓ (Post Graduate School for Paediatrics and Surgery) ‘ውን ከምዘለዉዎም ካብ ኣስመራ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
እቲ ንሰሉስ ዕለት 13 ሚያዝያ ብተቓወምቲ ውድባትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ኣብ ኦስሎ ኖርወይ ክግበር ተመዲቡ ዝጸንሐ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ናብ ካልእ ግዜ ከነመሓላልፎ ከም ዝወሰንና ክንሕብረኩም ንፈቱ፡፡


text:
Wednesday, November 20, 2019
ተዘክሮ ሕዳር ጽዮን ማርያም ኣስመረይቲ
ፍሉይ ሓይሊ ዘለዋ ባንዴራ ኤርትራ
ስርሓት ቻይና ዝኾነ ፍርያት ርእይ ኣቢልና ዝበዛሕና ብቁዕ ዘይኮነን fake እዩ እናበልና ምቁሻሽና ጥራይ ከይኣክል ብቻይና ጥዑይ ነገር ዝመጽእ ዘይመስል ጌርና ክንሓስብ ንርአ ኢና። ብዙሓት ምህዞታት ግን ኣብ ቻይና ዝጀ...
-
ኣብ ጉግል ክሳብ ሕጂ ከባቢ 340ሽሕ ቃላት ናይ ቋንቋ ትግርኛ ጥራይ’ዩ ኣትዩ ዘሎ። እዚ ድማ ምስ ሃብቲን ዕምቆትን` ዚ ቋንቋ ርኢኻ ኣዝዩ ውሑድ`ዩ። ኣብ መወዳእታ ናይዛ ሒዝናያ ዘሎና ዓመት፣ እዚ ብዝሒ ናብ 600ሽሕ...
-
ዝኾነ ጥዑይ ርድኢት ዝውንን ሰብ ርእሰ-ተኣማንነት ዘለዎ ሰብ ከድንቕን ክፈቱን እዩ ዝርአ፡ ኣውራ እኮ ደቂ-ኣንስትዮ ዝሓርይኦ ወዲ-ተባዕታይ። ንኣብነት ኤርትራውያን ደቂ-ኣንስትዮ ርእሰ-ተኣማንነት ዘለዎ ወዲ-ተባዕታይ እ...
-
ሓደ መዓልቲ ኣዳም ንኣምላኽ ‘ንምንታይ ንሄዋን ኣዝያ ጽብቕቲ ጌርካ ፈጢርካያ ‘’ኢሉ ሓተቶ። ‘’ድንቁርናኣ ሪኢኻ ከይትጸልኣ’’ ኢሉ መለሰሉ። ስለምንታይ’ከ ደንቆሮ ጌርካያ ኢሉ ምስ ሓተቶ ከኣ ኣምላኽ ‘’ነቲ ግናይ ገጽካ ...
-
ዘመነ ተክኖሎጂ ንብዙሓት ሰባት ኳልኩሌተር ከይሓዙ ናብ ሞባይል ኣስጊሩ፣ ዘመነ ማሕበራዊ ሜድያ ከኣ ኣወዳት ሎሚ ስእሊ ናይ ቸካይስ ኣብ ፖርቶፊልዮኦም ሒዞም ከይተዛወሩ እንሄልካ ቪድዮ ናይ ኣዕሩኽቶም ብላይቭ ይፍንዉ። ዘ...
-
ስደት ምስቲ ዘለዎ ስነ-ኣእምሮኣዊ ነውጺ፣ ከቢድ ፈተነ ሂወት ምዃኑ ኩሉ ዝኣምነሉ ሓቂ`ዩ። ኣብ ስደት እቲ ቀዳማይ ዘጥቃዓኻ ነገር እንተሃልዩ ጽምዋ`ዩ። ጽምዋ ብዙሕ እዩ ዓይነቱ፣ ሓደ ሓደ ግዜ ብሰብ ተኸቢብካ ክነስኻ ጽም...
-
ህቡብ ኣመሪካዊ ተዋሳኢ ጆኒ-ደፕ ብበዓልቲ ቤቱ ነበር ኣምበር ሀርድ ዝተመስረተሉ ጸለመ ንክመልስ ሽዱሽተ ዓመታት ኣብ ቤት-ፍርዲ ክመላለስ ከምዘሕለፎ ይፍለጥ። ቅድሚ ሒደት መዓልታት ኣብ ዝተበየነ ፍርዲ ከኣ ካብ ኩሉ ክ...
-
ኣብ ስነ ጽሑፍ ትግርኛን ምስናድ ታሪኽ ኤርትራን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ካብ ዝገብሩ ዘለዉ ዜጋታት ሓደ እዩ። ብፍላይ እተን `ኣይንፈላለ’ ዝብላ መጽሓፍቲ ዳርጋ ኣብ ናይ ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ከብሒ መ...
-
ወናኒ ዲኽሽነሪ ክኸውን ኢለ ሓሲበዮ ኣይፈልጥን’የ። እንተኾነ ግን ሂወት ብኣጋጣሚታት ዝመልአት እያ። ብዋዛ-ዋዛ ምስ ኢንጂነር ክፍላይ ዝተጀመረ ስራሕ ኣብዚ ግዜ ኣብ ቁምነገር በጺሑ፡ በቲ ዝድወለና ናይ ኣገልግሎት ዝደል...


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ጉጅለ ኢሳያሳ ክበጽሓ ዝኸኣለ ጐረቤት ሃገር ዘይተንኰሓ የለን። በብግዜኡ ኣብ ሱዳን፡ ደቡብ ሱዳን፡ ጅቡቲ፡ ኢትዮጵያ ዘካየዶ ገሊኡ ስቱር ገሊኡ ግሉጽ ወስታታት ከም ኣብነት ዝጥቀስ እዩ። ኣንጻርተን ብኣካል ዘየርከበለን እሞ ዝፈርሐን ሃገራት ከም ጸረ ሃገርነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ስኢሉ ኣንጻረን ብቐጻሊ ክቋየቕን ክራገምን ጸኒሑ ክሳብ ሕጂ እውን ነዚ ኣገባብ ይቕጽሎ ኣሎ። ብፍላይ ንሕቡራት ሃገራት ኣሜሪካ፡ ገለ ሃገራት ምዕራብን ዓረብን፡ ከም ቀወምቲ ጸላእቲ ወሲዱ ዝፈጸመኦን ዘይፈጸመኦን ጌጋታት ለጣጢፉ ኣብ ቀጻሊ ቆይቚ ኣሎ። ካብቲ መሰረታዊ መጻልኢኡ ምስ ምዕራባውያን፡ ኣብ ዝሓለፉ 31 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ክፍጽሞ ዝጸንሐ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት ኣቋሪጹ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ክገብር ስለ ዝሓተተኦ ጥራይ እዩ። ንጠለባተን ዘይምልሰሉ ምኽኒያት ከኣ ካብዚ ሒዝዎ ዘሎ መንገዲ ወጻኢ ኣብ ስልጣን ዝቕጽለሉ ብልሓት ስለ ዘየብሉ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና ካብዘን ሃገራት ዝደልዮ ረብሓ እንተልይዎ ናይ ቀረባ መሓዘአን ክኸውን ድሕር ኣይብልን። ዝቐደመ ፍቕሩ ወዲኡ ዝምድናኡ ምስ ሓርፈፈ፡ ካለኦት ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ሓይልታት ናብኣተን ዝተጻለአን እንተቀረቡ ድማ ምድርን ሰማይን ከላግብ ይደሊ።
ኢሳያስ ኣብ ንእሽቶ ኤርትራ ስልጣን ጨቢጥካ ምቕጻል ስለ ዘየዕገቦ ዝዓበየ ንምርካብ ሃንቀው ካብ ምባል ዓዲ ውዒሉ ኣይፈልጥን። ብቐረባ ንምጅማር ኣብ ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ፡ ቀላሲ፡ ተሰማዕን በዓል ሃብታም ተመኩሮን ክኢላን መሲሉ ንምቕራብ ብብዙሕ መልክዓት ፈቲኑ። ኮይኑ ግን፡ ሓሳቡ ብመብዛሕተኦም መራሕቲ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዓዳጊ ኣይረኸበን። ውሑዳት ከም ናቱ ዓይነት ሕልሚ ዘለዎም መራሕቲ ግና ዘብዘብ ክብልሉ ፈቲኖም ነይሮም። ድሕሪ 2018 ምስ መራሕቲ ኢትዮጵያን ሶማልያን ጀሚርዎ ዝነበረ ናይ ኣስመራ፡ ኣዲስ ኣበባ፡ መቃድሾ፡ ጎንደርን ባህርዳርን ኮለል፡ ኣብ በዓል ኤመረትስ ከይዱ ትሕዝቶኡ ዘይፍለጥን ዘይትካላውን ስምምዓት ምፍርራሙ ከኣ ነዚ ብንጹር ዘርኢ እዩ። እንተኾነ ኢሳያስን ጉጅለኡን ዘንቀድዎ ዘዐውት ባህርያት ስለዘይብሉ ሕልሚ ኮይኑ በኒኑ። ሕጂ ከኣ ከምቲ “ካብ ዓበቕካስ ተቘናደፍ” ዝበሃል ግዲ ኮይንዎ፡ ኣርሒቑ ናብ ሩሲያን ቻይናን በቲ ልሙድ ወጽዓን ወራርን ዝድግፍ መርገጺኡ የመዓዱ ኣሎ።
እዚ ጉጅለዚ ውድቀትካ ተቐቢልካ ካብኡ ናይ ምምሃር ናይ ባህሪ የብሉን። ብኣንጻሩ ንሓደ ውድቀት ብኻልእ ውድቀት ክፈትሕ ናይ ምፍታን ዝፈሸለሉ መንገዲ መሪጹ ይቕጽል ኣሎ። ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት ተቐባልነት ንምርካብ ዝሓለሞ ውጽኢት ኣይረኸበን። ከምቲ “ባዕልኻ ዝዀዓትካያ ጉድጓድ ባዕልኻ ትኣትዋ” ዝበሃል፡ እቲ ዓብዪ ሕልሚ ተቐባልነት መኺኑ ናብ ከቢድ ክሳራ ይቕየር ይኸውን። ድሕሪዚ ናብታ መጻወቲት ካርታኡ ተመሊሱ ምሂዝዎ ዘሎ ከኣ ከምቲ ቅድሚ ሓያሎ ዓመታት ዝፈተኖ ግናኸኣ ዝፈሸለሉ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሃገራት ጠብሎቕ ኢልካ ምእታው እዩ። ስለዚ ከምቲ ሓደ እዋን ሶማላውያን፡ የመናውያን፡ ሱዳን፡ ቤጃ፡ ደቡብ ሱዳን፡ ጋምቤላ፡ ቤንሻንጉል፡ ደምሒት፡ ኣርበኞች ግንባር፡ ጉንበት-7፡ ሰራዊት ናጽነት ኦሮሞ፡ ሓይልታት ናጽነት ኦጋዴን ናብ ኤርትራ ወሲዱ፡ ኣንጻር መንግስታቶም ዘሰልጥን ዝነበረ ሎሚ ድማ ምስ ፋኖ-ኣምሓራ ተዓራሪኹስ ኣሃዛት እናተጠቕሰ፡ ክንድዚ ኣሰልጢንሎም ዝብል ሓበሬታ ይዝርጋሕ ኣሎ። መሳርሒ ክኾኑኒ ይኽእሉ እዮም ዝብሎም ደቂ ዓፋር እንተረኺቡ እውን ይቕጽሎ ይኸውን። እቶም ቀዳሞት ንውዲት ክብል ዘሰልጠኖም፡ ነናብ ሃገሮም ክምለሱ እንከለዉ ዝሃቦም ዕዮ ገዛ ኣይፈጸምሉን። ብኣንጻሩ ኩነታት ህዝቦን ሃገሮምን መዚኖም ሓይሊ ህዝቦም ንክኾኑ እዮም ኣብ መድረኽ እንካን ሃባን ኣትዮም። ካብኣቶም ገለ ዝተዓወቱ ኣለዉ ዝፈሸሉ’ውን ኣይሰኣኑን። ኢሳያስ ትዕቢተኛ እንተዘይከውን ካብዚኦም እውን ክመሃር ምተገብኦ። ካብዚ ተግባሩ ነቒልካ ምስ ኣምሓራ ዝገብሮ ዘሎ ስምምዕ ዘምጸኣሉ ሓድሽ ነገር የለን። ንህዝቢ ኤርትራ ዝልክም ኣሉታዊ ሳዕቤን ከም ዘኸትል ግን ጥርጥር የብሉን።
እዚ ተግባራቱ ብመንጽር ኤርትራውን ከባብያውን፡ ሰላም፡ ምርግጋእን ዕቤትን ክረአ እንከሎ “ዘራጊ” እዩ። ምኽሪ ህግደፍ ዝሰምዑ እንተልዮም ከኣ ህይወትን መነባብሮን ህዝቦም ናብዚ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓልፎ ዘሎ ከውድቕዎ ዝደልዩ እዮም። ህግደፍ ብዛዕባቲ ሒዝዎ ዝጸንሐን ዘሎን መንገዲ ጥፍኣት ብዘይካኡ ዝመዝኖን ዘገናዝቦን ስለ ዘይመስሎ፡ ወይ’ውን ምርጫ ስለ ዝሰኣነ ኣብተን፡ “ኣንጻር ስልጣኑ ንፋስ ክኣትወለን ይኽእል እዩ” ኢሉ ዝሰግኣን ሃገራት፡ ቅድም ባዕሉ ህውከት የሳውር፡ ደሓር ናይቲ ባዕሉ ዝኣጐዶ ህውከት “ዓራቓይ” መሲሉ ክቐርብ ህርድግ ይብል። እዚ ኣብ ሱዳን ብተደጋጋሚ ፈቲኑ ዝፈሸለሉ ተመኩሮኡ እዩ። ኣብዚ ቀረባ ሰሙናት እውን ናብ ሱዳን ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ መዓልታት ክልተ ግዜ ልኡኻት ናይ ምልኣኹ ምስጢር እዚ እዩ። ቅድም እውን ናብኡ ምእንቲ ከይትመጾ፡ ኣብ ሱዳን ኣንጻር ምምስራት ሲቪል ዘሳተፈ መሰጋገሪ መንግስቲ እዩ ነይሩ። ሎሚ ክዓርቕ እየ ክብል እንከሎ ድማ፡ “ደርሆስ ተሓለመት ጥሪኣ” ከም ዝበሃል፡ ሱዳን ካብዚ ኤርትራ ዘላቶ ዘቤታዊ ዕጽዋ ከምዘይትወጽእ ንምግባር እዩ። እቶም ልኡኻት ህግደፍ ዘዘራርብዎም ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ እውን ኣብ ሱዳን ተስፋ ተነቢርሉ ዝነበረ ምምጻእ ውሑስ ለውጢ ብዕልዋ ዝኾለፉ እዮም። ኣብ ሓቀኛ ሰላም ዝኣምን ነይሩ እንተዝኸውን ደኣ ካብ ኤርትራንዶ መጀመረ። እዚ ከኣ እዩ ”ሕለ ዘይበልዎ፡ ክዳን ሓማቱ ይሓሊ” ዘብል።
ዲክታተር ኣብ ኤርትራ ጥራይ ኣይኮነን ዘሎ። ንበዓል ሰሜን ኮርያ ከም ኣብነት ዝጠቕሱ ብዙሓት እዮም። ዲክታተርነት ኣብ ብዙሓት ሃገራት ምህላዉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዝተፈላለዩ ዕምቆታት እውን ኣለዉዎ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ እቲ ዝኸፈአ ጫፍ ዲክታተርነት እዩ። ገለ ዲክታተራውያን መራሕቲ ኣብ ገለ መዳያት ሕቶ ህዝቢ ንይምሰል’ውን ክምልሱ ይፍትኑ እዮም። መግቢ፡ ሕክምና፡ ትምህርቲ ዘፍቅዱን እቲ ዲክታተራዊ ባህርያቶም ዝያዳ ኣብ ምጭባጥ ስልጣንን ጸጋታት ሃገር ብምብሓትን ዝያዳ የተግብርዎ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ እቲ ዝለዓለ መግለጺ ዲክታተርነት እዩ እንብሎ እምበኣር፡ ዝኾነ ህዝባዊ ሕቶ ዘይመለሰን ኣብ ኩሉ ሰክተራትን ጽፍሕታትን ምልኩ ዘትረረን ስለ ዝኾነ እዩ።
ህግደፍ ሕቶ ህዝቢ ንምምላስ ዝሰምዕ እዝኒ ኮነ ዝምልስ ሕልና የብሉን። ኮነ ኢሉ ኣንጻር ረብሓ ህዝቢ እናውዓሎ እምበር ካልእ ኩሉ ገዲፍካ ጉዳይ ወርቂ ክለዓል እንከሎ፡ ብፍጹም ነገራዊ ዓቕሚ የብሉን ማለት ግን ኣይኮነን። እዚ ምስ ሩሲያ-ቻይና ዘርእዮ ዘሎ ኣገልጋልነት፡ ንህልውነኦም ኣብዚ ከባብና ክብሉ ዝህብዎ ደገፍ እውን፡ ጽባሕ እንታይ ከምጸኣሉ ይኽእል? ቀጻልነቱኸ ክሳብ መዓስ እዩ? ዝብሉ ሕቶታት ዘኸትል ኮይኑ፡ ኣብዚ እዋንዚ ግና ሙቐት ዝህቦ እዩ።


text:
ኣካለ-ስንኩላን ኣቐዲሞም ብዝመዝገብዎ ፍሽኽታ፡ ምንቅስቓስ ሸፋሽፍቲ ዓይኒን ካልእን ኣንቢቡ ዝድውልን መልእኽቲ ዘሕልፍን ቴለፎን ኣንድሮይ ከም ዝሰርሕ ኩባንያ ጉግል ኣፍሊጡ።
እዚ ዕዮ፡ ምልክታት ገጽን ምንባብ ማሺንን ኣጣሚሩ ዝሰርሕ ፈተነ ኰይኑ፡ ተጠቀምቲ ብፍሽኽታ፡ ምኽፋት ኣፍን ምንቅስቓስ ገጽን ኣቢሎም ጥራይ ክድውሉ ብመገዲ ቴለፎን ክበሃሃሉን ከም ዝኽእሉ ተፈሊጡ ኣሎ።
እቲ ዝካየድ ዘሎ ፈተነ ኣካል’ቲ ጉግል፡ ብመገዲ ኣንድሮይድ ኣቢሉ፡ ንዅሉ ዘካተተ ፍርያት ቴክኖሎጂ ንምስራሕ ምዃኑ ኣገልግሎት ዜና ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ኣመልኪቱ።
ብመሰረት ጸብጻባት ማእከል ምክልኻል ሕማማት ኣመሪካ፡ ኣስታት 61 ሚልዮን ዝኾኑ ኣካለ-ስንኵላን ኣመሪካውያን ኣለዉ። ነዚ ሃጓፍ’ዚ ንምምላእን ቅድሚ መወዳድርቱ ኣፕልን ማይክሮሶፍትን ንምብላጽን እምበኣር’ዩ ኩባንያ ጉግል ነዚ ብምልክት ዘንብብ ቴለፎን ዝሰርሐ።
ጉግል ብድምጺ ትእዛዝ ዝህብ ማሺን ሰሪሑ ደኣ ይጽናሕ እምበር፡ እዚ ሓድሽ ቴክኖሎጂ ግን ነቶም ክዛረቡ ዘይክእሉ ኣካለ-ስንኵላን ኣኽእሎ ንምፍጣር ዝዓለመ’ዩ።
እዚ ብናጻ ዝዝርጋሕ ኣፕ ኣብ ኣመሪካ፡ ካናዳ፡ ብሪጣንያን ኣውስትራሊያን ንተጠቀምቲ ውዒሉ ኣሎ።


text:
ክቡራት ተቐማጦ ስዊዘርላንድ፣
ከም መቐጸልታ ነቲ ኣብ ከተማታት ስዊዘርላንድ ክካየድ ዝጸንሐ ኣኼባታት፡ ንምጥርናፍ፣ ብጉዳይ ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፣
ክቡራትን ክቡራንን ኣንበብቲ ካብ እኩብ ድምር ናይ ዘጽናዕክዎን ዘንበብክዎን ዝተመኰርክዎን ዓይነት ሓበሬታታት ምርኩስ ብምግባር ሚዛነይ ኣብ መንገዲ ዓወት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምክፋል ብልቦና ንኽትመዝንዎ ኣተሓሳስብ።
ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ትማሊ ምሸት ቐዳም 23 ጥቅምቲ፡ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ነቲ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ 31 ሓምለ ክሳብ ነሓሰ 9 ንዝተኻየደ ሰፊሕ ሃገራውን ህዝባውን ዋዕላ ብዝምልከትን፤ነቲ ኣብ መጻኢ ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ንኹለን ውድባትን ማሕበራትን ህዝብን ዝሓቖፈ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ተካይድ ዞባዊ ሽማግለ ንምምራጽን ዝዕላሙኡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኣኼባ ተጋቢኡ ኣምስዩ።
እቶም ካብ ኖርወይ ተወኪሎም ኣብ`ቲ ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተሳቲፎም ዝተመልሱ ኣሕዋት፡ ተሞክሮታቶም ንህዝቢ ንኽገልጹን፡ ነቲ ንኽካየድ ተወሲኑ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት፡ ምሳኹም ንኽመያየጡን ኣኼባ ተዳልዩ ስለ ዘሎ፡ ኩልኹም ደለይቲ ፍትሕን ሰላምን ዝኾንኩም ኤርትራውያን ኣብ`ቲ ኣኼባ ንኽትሳተፉ ብኽብሪ ትዕደሙ ኣለኹም፡፡
ኤርትራውያን ተቐማጦ ዋሽንግተን ዲ.ሲን ከባቢኣን ቀዳም 5 ሰነ 2010 ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ኣጋቢኦም። ተሳተፍቲ ዋዕላ ነቲ ብናይ ዋዕላ ሽማግለታት ዝተዋህበ መግለጺ ብጽሞና ተኸታቲሎም።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና
ድምጺ ኣሰና ንቐዳም 3 ሚያዝያ ምስ ኣቦ ወንበርን ምኽትል ኣቦወንበርን ኣሰናዳኢት ኮሚተ ናይቲ ን29 ሓምለ ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ‘ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ’: ዶር በሽር ይስሓቕ፡ ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮን ቃለመጠየቕ ከተካየድ መዲባ ስለዘላ፡ ነቲ ዋዕላን ምስኡ ዝተኣሳሰሩ ጉዳያትን ዘለኩም ሕቶታት፡ ብሕጽር ዝበለ፡ ኣብ ነጥብታት ዝተጸምቌ ኣቀራርባ ጽሒፍኩም፡ በዚ ኢመይል’ዚ asenaquestions@googlemail.com ክትልእኩልና ብትሕትና ነዘኻኽር።
ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ንመሪሕነት ዲሞክራስያዊ ኪዳን ኤርትራ ብምውካል ሎሚ 7 መስከረም ኣብ ለንደን ሰሚናር ኣካይዱ


text:
አብዚ እዋን እዚ ራዕድን ሽበራን ቅንጸላን ከም ቀንዲ መሳርሒ ስልጣኑ ገይሩ ዝጥቀም ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ኣብ ወጻኢ ወይጦታቱን ሃሱሳቱን እንዳኣዋፈረ መነባብሮ ህዝቢ ርፉታ ከሊኡ ይነብር ኣሎ።
ሽማግለ ህዝቢ ንዋዕላ ኣብ ስዊስ ብቀዳም ዕለት 18.09.2010 ኣብ ዝተገብረ ክፉት ኣኼባ ፣ ብጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዉ ለውጢ ጻብጻባ ንህዝቢ ኣቕሪባ። ካብ ስዊስ ሰለስተ ወከልቲ ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዉ ለውጢ ተሳቲፎም።
የእምሮና እንተ ዘይደንዚዙ: ሕልናና እንተ ዘይተቐቢሩ፣ ሎሚ ኤርትራ ሕድሪ ስዉኣታ ተጠሊማ፣ ብዕርቃን ግዝኣተ ሕጊ ዝባና ሰምቢሩ፣ ህዝባ ከይዛረብ ኣፉ ተዓቢሱ፣ ከይሰርሕ ተኸልኪሉ፣ ረዲኤት ከይረክብ ተኣጊዱ ብዓጸቦ ዝማስነላ፣ ከም ሓምሊ ቍራዕ ብሽግርን ተስፋ ምቝራጽን ዝበስለላ፣ ደቃ ካብ መኣዲ ትምህርትን ምህናጽ ስድራ ቤትን ተዀሊፎም ኣብ ወፍሪ ወተሃደራዊ ባርነት ተጸሚዶም ዝነብሩላ ዓባይ ቤት ማእሰርቲ ኰይና ምህላዋን፣
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ንስኻ ከም ትፈልጦ እዛ ሃገር እዚኣ ሃገር ንኽትከዉንን፡ ህዝቢ ናጽነት ክርእን ፍታሕን ራህዋን ንኸስተማቕርን መዘና ዘይርከቦ መስዋእቲ ዝኸፈልካ ህዝቢ ክንስኻ፡ካብ 1991 ዓ.ም. ስጋዕ ሎሚ ዝተዋህበካ ካሕሳ እንተልዩ ንዕቀትን፡ ዉርደትን፡ ሽሕጣንን ጥራሕ’ዩ፡
ህዝቢ ኤርትራ ካብ ድሕሪ ናጽነት ጀሚሩ አብ ኣዝዩ ከቢድ ዝኸነ ማዕቀብ ኢዩ ዝርከብ። ቅድሚ ናጽነት ከም ሃብታማት ዝቑጸሩ ዝነበሩ ሰባት ናብ ፍጽም ድኽነት ከምኡ ድማ እቲ ዝበዝሕ ህዝቢ አብ ድኽነት ዝነበረ ናብ ፍጹም በተኽ ክምዝተቐየር ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ብስርዓት ህግደፍ ዝኸተሎ ናይ ጥፍኣት ፖሊሲ አብዚ ሎሚ በጺሕናዮ ዘለና ናይ ውድቀት ደረጃ በጺሕና አለና።
ህዝቢ ኤርትራ እቲ ዝነውሓን ዝመረረን ዕጥቃዊ ናይ ነጻነት ቃልሲ ኣብ ኣህጉርና ኣፍሪቃ ዘካየደ ህዝቢ ኢዩ።እዚ ንኣስታት ሓደ ክፍለ ዘመን ካብ ተቃውሞ መግዛእቲ ዘየዕረፈ ህዝቢ፡ንሰላሳ ዓመት ዘኣክል ምእንቲ መሰሉን ሰብእዊ ክብሩን ዘይተኣደነ መስዋእቲ ዝከፈለ ዝደመየን ዝቆሰለን ንክትገልጾ ቃላት ዘይርከቦ ምዑትን ቆራጽን ንዓለም መስተንክርን ዝኮነ ሓርበኛዊ ቂያ ዝፈጽመ ህዝቢ ኢዩ።
ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሳምንቲ ጀሚሩ ንህዝቢ ዓዲ ገብራይ፡ ቆልዓ ሰበይቲ ከይተፍረፈ ብጅምላ፡ ኣብ ከባቢ ጋሕቴላይ ኣብ ኣጻምእ ኣብ ዝተደኮነ ማሕዩር ዳጕኑዎ ከምዘሎ ምንጭታት ኣፍሊጦም።
ብታሪኽ ዘይምሃርን ንሕሉፍ ዘይምርምርን ዘየገናዝብን ይመስሎን ይሳኣሎን ይኸዉን ፡፡ኤርትራዉያን ሓደ ነገር ካብ ከባቢኦምን ካልኦት ህዝብታት ዓለምን ዝፈልዮም ተዉህቦ ኣለዎም፡ ፍሉያት ፍጥረት ኮይኖም ዘይኮኑስ ካብ ምብርራይ መግዛእቲ ካብ መሪር ሕሰምን መከራን ዘጥረይዎ ትብዓት፡፣፣ጽንዓት፡ ብድሆ ንዝገጥሞም ሰብ ዝፈጠሮን ባህርያዉን ምረት ፈንጢስካ ምሕላፍ፡ክመርር ከሎ ምጥማርን እዩ።
ከም ውጽኢት ናይዚ ስጉምቲ ‘ዚ፡ እቲ ስርዓት ሰራዊት ኣዋፊሩ ንኹለን ናይ ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፡ ማለት ኮድ 4 ናእሽቱን ዓበይትን መካይን ድሮ ኣኪቡወን ከምዘሎ እቲ ሓበሬታ የረድእ። ካብዚ ቐጺሉ ነተን ብኮድ 3 ዝንቀሳቐሳ፡ ናይ ትካላት ተሽከርከርቲ ኣብ መፈተሺ ንቝጣታት ደው ብምባል ክእክብን ጀሚሩ ምህላዉ ተፈሊጡ።
ኣብ ዝሓለፈ ዜናታት ኣሰና ከምዝተቐስናዮ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብጥምየት ኣመኽንዩ ንህዝቢ ካብቲ ንዘበናት ዝነበረሉ፡ ኣብያተ ክርስትያኑን መሳጊዱን ዑና ኣቦታቱን ዝተተኽሎ ዓድታት ብግዴታን ምትላልን ከፈናቕሎ ዝሓንጸጾ ውጥን ህዝቢ ይቃወሞ ‘ኳ እንተሎ ብወለንታ ኣምሲሉ ከተግብሮ ናይ ፕሮፖጋንዳ ዘመተ ከካይደሉ ጀሚሩ ‘ሎ።
ኦ! ህዝቢ ኤርትራ ነበርቲ ኣብ ዓባይ-ብሪጣንያ። ኩላትና ከም እንዝክሮ ኤርትራ ሃገርና ድሕሪ ናይ ሓደ ዘመን
መሪር መግዛእቲ ብመስዋእቲ ዓሰርተታት ኣሽሓት ብሉጻት ደቃ መሬታዊ ናጽነት ኣብ 1991 ተረጋጊጹ’ዩ።
ንዝወረደካ መከራን መዓትን ግና ወይ ኣሜን ኢልካ ተቐቢልካ ምርማስ፤ ወይ አምብለይ! ኣይፋል ንጨቆና ፤ኣይፋል ንውርደት፤ኣነ ሰብየ ከም ከብቲ ኣይሕረድን ኢልካ በብዘለኻዮን በብትኽእሎን ምምካት ኣማራጺ ዘይብሉኣገባብ ዩ።


text:
20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት፡ አብ ለንደን ብልዑል ወኒ ተዘኪሩ
20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ፡“20 ሰነ መላገጺ ህግደፍ ኣይኮነን” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ኣብ መላእ ዓለም ኣባላት ስምረት መንእሰያት ኤርትራውያን ንለውጢ (EYSC) ኣብ ዝርከቡለን ሃገራት ብልዑል ሓበን ተዘኪራ።
ኣብ’ቲ ብደረጃ ሃገር ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ከተማ ለንደን ኣብ ዝተገብረ ወግዓዊ ስነ-ስርዓት፡ ኣባላት ስምረት መንእሰያት ኤርትራውያን ንለውጢ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ (EYSC-UK) ምስ ካልኦት መንእሰያት ብሓባር (jointly) ዝወደብዎ፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ተቓወምቲ ውድባትን ሲቪካውያን ማሕበራትን፡ ገዳይም ተቓለስቲ፡ ጋዜጠኛታትን ደቂ- ኣንስትዮ፡ ብልዑል ዝቚጸር ህዝብን መንእሰያትን ዝተረኽብሉ፡ ኣብ ሰዓታትት ድሕሪ ቀትሪ ዝተፈላለዩ ነቲ ዕለት ዘንጸባርቕ መደባት ኣካዪዶም።
እቶም መንእሰያት ነቲ ድሮ ብቀዳም 16 ሰነ ዝጀመርዎ፡ ናጽነት ሃገር ንምምጻእን ልኡላውነት ሃገር ንምውሓስን ንዝተበጀዉ ሰማእታትን ብኣረሜናዊ ሓለንጊ ግፍዒ ዲክታተር ኢሳይያስን ስርዓት ህግደፍን ንዝቕዘፉ ዘለዉ ናይ ሕልና እሱራትን ንሞት ዝቃልዑ ዘለዉ ዜጋታት ኣብ ፍቐዶ ሃገራትን ኣብ ከም ሲናይን በረኻታት ሰሃራን ኤርትራውያን ሰማእታትን ናይ ምዝካር ረዚን ውራይ ህዝብና ዳግማይ፡ ሳልሳይ፡ ራብዓይ ክነብዕ የብሉን! ሕድሪ ሰማእታትና-ንሓርነት ህዝብና! እናበሉ ብቀዳም 23 ሰነ እውን ብዝደመቐ መልክዑ ቀጺለሞ ውዒሎም።
ኣብቲ ኣብ ሃይድ ፓርክ-ለንደን ዝተኻየደ መደብ፡ ነቲ ዕለት ዝምልከት ኣብ መእተዊ ስሩዕ መደባት ናይቲ መዓልቲ ዘላሊ ሓበሬታ ብቋንቋታት ትግርኛን ዓረብን ቀሪቡ። ቀጺሉ ቃል ኣዳላዊት ሽማግለ መንእሰያትን ስምረት መንእሰያት ኤርትራውያን ንለውጢ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያን (EYSC-UK) ተነቢቡ። ንሳቶም ብሓባር ኣብ ዘስምዕዎ ቃል “ ነቶም መተካእታ ዘይብላ ክብርቲ ህይወቶም ምእንቲ ናጽነት ሃገርን ሓርነት ህዝብን ዝኸፈሉ ሓርበኛታት፡ ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ይኹኖም! ድሕሪ ምባሎም፣ ቀጺሎም ነታ ሕሉፍን መጻኢን ኣቀራሪባ ህሉው ሓላፍነትና እተዘኻኽር መዓልቲ ሓላፍነት፣ ስርዓት ህግደፍ ሕድሪን ባህግታትን ሰማእታትና ጠሊሙን ረጊጹን ከይኣክል ነታ ዕለት እውን ጨውዩ ናቱ ከይገብራ ኣለና! ብምባል ቃልና ዳግማይ ነሐድስ ኢሎም። ኣብ መዛዘሚ ቃሎም ከኣ “ዝኽሪ ብዘይ ግብሪ ቀብሪ ኢዩ!” ብምባል ቃል ስ.ኤ.መ.ለ. (EYSC-UK) ተዓጽዩ። ኣስዒቡ ገዲም ስነ ጥበባውን ተቓላሳይን ሑሴን መሓመድ ዓሊ ነቲ ዕለት ዘንጸባርቕ ዓሚቕ ዝኽርን ስምዒትን ትሕዝቶ ዘለዎ ረዚን ሃገራዊ ቃል ድሕሪ ምስምዑ ንታሪኽ፡ ጅግንነትን ሕድሪ ሰማእታትን ዝገልጽ ዝተፈላለየ ጣዕመ ዜማታትን፣ ግጥምታትን ቀሪቡ።
ሓው ተቓላሳይ ጋዜጠኛ ኣማኒኤል ኢያሱ (ድምጺ ኣሰና) ኣብቲ ዕለት ተረኺቡ ኣንታ፡ ስዉእ ተገሪሙ! ንምሉእ ትሕዝቶ እቲ ግጥሚ ኣብ’ዚ ታሕቲ ጠውቑ http://assenna.comመልእኽታ ሰማእታትና ብግብሪ ይዘከሩ! ዝብል ኮይኑ፣ ብፍላይ ድማ ነቶም ሕድሪ ሰማእታት ዝረገጹ ኣምሰሉታት ምስ ህግደፍ ዝደናገጹን ኣብ ስቕታን ክሕደትን ዝነብሩ ብመንጽር ዘሎ ህሉው ኩነታት ህዝብና ኣብ ሃገርናን ከም እውን ኣብ በረኻታት ሲናይ ንዜጋታት ዘጓንፍ ዘሎ ዓመጽን ሞትን ብምኽሓዶም እናገሰጸትን እናኾነነትን እንተኾነ ግን ዳግም መንፈሶም ኣሐዲሶም ሕልና ገይሮም ሓላፍነት ክወስዱ እትጽውዕ ኢያ።
ብድሕሪ እዚ ንታሪኽ፡ ጅግንነትን ሕድሪ ሰማእታትን ዝገልጽ ናይ ዝኽሪ ደርፍታት እናሰምዑ ሽምዓ ብምብራህ፡ ብጸሎተ ፍትሓትን ዱዓን ብምክያድን ካልእን ንጥፈታት ብምስልሳልን “ ኣብ መስመርና ኣለና- ቅሰኑ ሰማእታትና!” ዝመልእኽቱ ሕድሪ ናይ ምፍጻም መብጽዓኦም ኣረጋጊጾም።
ቅድሚ እቲ መደብ ብዝኽረ ሰማእታት ምዝዛሙ ብተጋዳላይ ሃይለ ወልዱ “ኣደ” ትብል ግጥሚ ምቕራባ፣ ንዕኣ ተኸቲላ ድማ ብመንእሰይ ተስፉ ካልእ ግጥሚ ተነቢባ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ሓብቲ ሰላም ኪዳነ ንዝኽሪ እቲ ዕለት ዝምልከት ግጥሚ ብቋንቋ እንግሊዝ ኣቕሪባ። ብድሕሪ እዚ እቲ መደብ ብዝኽረ ሰማእታት ተዛዚሙ።
ሕድሪ ሰማእታትና-ንሓርነት ህዝብና!
ስምረት መንእሰያት ኤርትራውያን ንለውጢ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ (EYSC-UK)
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንሰማእታት ኤርትራ!
Short URL: https://english.farajat.net/?p=7255


text:
ኢትዮጵያዊ ነባሪ ክፍለ ግዝኣት ቨርጂንያ(ኣሜሪካ) ብክሲ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ተጠርጢሩ ኣሜሪካዊ ዜግነቱ ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ምህላው ኣሶሴይትድ ፕረስ ሓቢሩ። ንዋሽንግተን ፖስት ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ኣሶሴይትድ ፕረስ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ: እቲ መርጋ ንጉሴ ሃብተየስ ዝተባህለ ወዲ 58 ዓመት ኢትዮጵያዊ ዜጋ: ንናይ ኣሜሪካ ዜግነት ኣብ ዘመልከተሉ እዋን ናይ ሓሶት ሓበሬታ ሂቡ ብዝብል ክሲ ዝሓለፈ ብዓርቢ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታው ሓቢሩ’ሎ።
ብመሰረት እቲ ዝቐረበ ክሲ መርጋ ንጉሴ ኣብ እዋን “ቀይሕ ሽብር” ኣብ ቤት ማእሰርቲ መርማሪ ኮይኑ ይሰርሕ ከምዝነበረን ኣብ መስርሕ ምሕታት ዜግነት ኣሜሪካ ድማ ሰባት ብሰንኪ ፖለቲካ መርገጺኦም ጽዑ ፍርዲ ሂብ ካ ትፈልጥ’ዶ ዝብል ሕቶ ኣሉታዊ መልሲ ብምሃቡ: እቲ ክሲ ከምዘመስረተ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
መርጋ ንጉሴ ናብ ኣሜሪካ ስደተኛ ኮይኑ ምእታውን በዚ ቀሪብሉ ዘሎ ኽሲ ገበነኛ ኮይኑ እንተተረኺቡ ዜግነቱ ተመንጢሉ ናብ ሃገሩ ከምዝጥረዝ ብተወሳኺ ተገሊጹ።
ዋሽንግተን ፖስት ግብረ መልሲ ክሱስ ንምር ካብ ዘካየዶ ፈተነ ከምዘይተዓወተ ሓቢሩ’ሎ።


text:
ስልጣን ሃገራዊ ድሕነት ህግዲፍ ብምስምስ Covid-19 ዝተተከኣ ይመስል !
ስልጣን ሃገራዊ ድሕነት ህግዲፍ ብምስምስ Covid-19 ዝተተከኣ ይመስል !
ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ብሃንደበትን ዓብይ ስፍሓት ቅሉጡፍ ዝርግሐ ዘለዎ ንህዝቢ ዓለም መሰረት ትካላቱ ንሓያላት ሃገራት፡ ምዕቡላት መንግስታትን ንምክልኻሉ ማሕበራዊ መደብ፡ ቁጠባዊ ወፍሪ፡ ብፍላይ ከኣ ጉዳይ ሕክምናን ንጥዕና ኣብ ብዙሕ ወጥሪ ጸገም ንፍትሑ ከም ዝተጸመዱ ዝገበረ’ዩ። ሞያውያን ክኢላታት ዝተፈላልየ መደብ፡ ፖለቲካውያን ሰልፍታትን መንግስታትን ምስ’ዚ ሒዝናዮ ዘሎና 5ይ ወርሒ ዘቁጸረ ገና ፍታሕ ንምርካብ ብኩሉ መዳያት ከቢድ ድኻም ዘለውኦ ጻዕርታት ይካየድ ምህላዉ ዘርኢ ዕለታዊ ዜና’ዩ።
እቶም ደሞክራስን ፖለቲካዊ ምርግጋእ ዘለዎም ስልጡናት ሃገራት ምስ’ቲ ክህልዎም ዝኽእል ዝተፈላየ ዓቕሚ ንፍታሕ ህዝቦም ንምርካብ፡ ካብ’ዚ ሓደገኛ ተርኽቦ ንምውጻእ ኣድላዩ ዝበልዎ ስጉምትታት መምርሕታት ክወስዱ ጸኒሖምን ኣለዉን። ካብ’ቲ ዝለዓለ ውሕስነት ህዝቦም ዝሰርዕዎ ከኣ ህዝቢ ብስእነትን ዋሕዲ ቀረብ ዕዳጋ መግቢ ከይሽገርን ንኸይሳቐ ምግባር’ዩ።
ምስ’ዚ ዝተተሓዘ ኣብ’ተን ዘይምዕቡላትን ሃገራት ሳልሳይ ዓለም ክረአ እንከሎ፡ ቅድሚ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ከም ንቡር ተታሒዙ ዝጸንሐ ፖለቲካውን ማሕበራውን ቁጠባውን ቅልውላዋት ሓደገኛ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ተወሲኽዎ ማዕረ ክንደይ ከም ዘጸግም ንምግማቱ ዘሸግር ኣይኮነን።
ብፍላይ ከኣ እቶም ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓታት ዝመሓደሩ ሃገራት ከም ሃገር ኤርትራ ወሲኽካ ብዝተዓጻጸፈ ዝተደራረበ ሽግርን ጸገምን ከም ዘጋጥሞም ንምግማቱ ብዙሕ መጽናዕቲ ዘድልዮ ኣይኮነን። ኣብ ሃገርና ኤርትራ ንዝሓለፈ 29 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝብና ብመላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዝተበየነ ማእለያ ዘይብሉ እገዳታት ከም ሳዕበናት ከኣ ህዝብና ክሓልፎ ዝጸንሐ ጸገማት ብንጹር መራሒ ጃንዳ ህግዲፍ ካብ ንዕቀት ዝተላዕለ ባዕሉ ኣብ መራኸቢ ሓድኣዊ ቲቪ ህግዲፍ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ዘይሰምዐ ክህሉ ኣይክእልን። ካብ ኣስመራ ተበጊሱ ንዝተፈላልየ መኣዝናት ዘዋፍር መስመር መጓዓዓዚ ብክንደይ ሓለዋን መፈተሺ ቦታታት ተሓጺሩ ንኸይንቀሳቐስ ተገይሩ ምንባሩ ምዝካር ይከኣል። እቲ ዝገርም ግን እቶም ካብ ወጻኢ ንፈስቲቫል ኤርትራ ከውደኽድኹ ዝኸዱ ዝነበሩ ደገፍቱን ዝያዳ ከም ዝተገፍዑን ከም’ቲ ኣብ ወጻኢ” መንግስትና ንሕና ንሱ” እንዳበሉ ዝጭርሕዎ ዘይኮነስ ሓመድ ድከቶም ሰትዮም ናብተን ንዕኦም ደቆምን ዝናብይኦም ምዕራባውያን ሃገራት ተመሊሶም ዘውርይዎ ወረታት’ኳ ዘይሓልፍ ኣገባብ ኣተሓሕዛ ምንባሩ ምጥቃሱ ኣገዳሲ’ዩ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ መፈተሺ ቦታታት ”ከላታት” ብሑቕ ከፍስስ፡ ሓርጭ ክዘሩ፡ ማይ፡ መብራህቲ ክኽልክል፡ መስመር ሳይበር ክዓጹ ንለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ቀዲምዎ ዝጸንሐ ፖለቲካዊ መርዚ ስርዓት ህግዲፍ፡ ሎሚ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ እንቋዕ ደሓን መጸ ብዝዓይነቱ ኣገባብ ተተሓሒዙ ህዝቢ ካብ ቤቱ ፍጹም ንኸይንቀሳቐስ ንሃገራዊ ድሕነት ተኪኡ ዘሎ ፍሉይ በዓል ስልጣን ክበሃል ዘይክእል ኣይኮነን።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ህዝቢ ካብ ገዝኡ ወጺኡ ንኸይንቀሳቐስ ተባሂሉ፡ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስድራ ቤት ሓደ ባእታ ፍቓድ ዝተዋህቦ ጥራሕ ክወጽእ ክኣቱ ዝተፈቀደሉ ህዝቢ ኮይኑ ከብቕዕ፡ ብሰንኪ እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ዘይምዕሩይ ምሕደራ፡ ዋሕዲ ቀረብ ዕዳጋታት ወዮ’ቶም ብለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ከይልከፉ ዝተባህሉ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስድራ ቤት ፍቃድ መንቀሳቐሲ ዝተዋህቦም ሰባት’ኳ፡ ብሰንኪ’ቲ ኮነ ኢልካ ዝግበር ዘሎ ሕጽረት ቀረብ ዕዳጋ ኣብ መስርዕ ተኣኻኺቦም ግዳይ ለበዳ ከም ዝኾኑ ጌርዎም ኣሎ። እንተኾነ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ብዝሰርዖ ጨካን መደብ ንህዝቢ ክኸስስን ንዝተዋህቦ መምርሒ ኣብ ግብሪ ከም ዘይውዕልዎ ብምባል ክገልጽ ይፈታትን ኣሎ። ህዝብና ኣብ ዕዳጋታት ንፋስን ቁርን፡ ጸሓይ ክውቓዕ፡ ዕግርግርን ናፊቁ ዘይኮነስ ደቁ ስድርኡ ክናቢ ዕለት መግቡ ክምእርር ተሸጊሩ ዝገብሮ’ዩ። መላኺ ስርዓት ከኣ በሉ ረኣይዎም ኣብ ገዛኹም ተሓየቡ ተባሂሎም ዘይሰምዑ ህዝቢ ክብል ይርከብ።
ደጊም ሃገራዊ ድሕነት ህግዲፍ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ንምክልኻሉ ዘይኮነስ ፡ ንስልጣን ህግዲፍ ንምክልኻል ከም መሳርሕን መሳርሕቱ ኣንጻር ህዝቢ ዝርእዮን ንስልጣኑ ሓጋዚ ዝኾነ መድረኽ ፈጢርሉ ኣሎ።
ኣብ ስደት ዘለዉ ደገፍቲ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ዝተፈላልዩ ዜጋታት ጽጉማት፡ ሕሙማት፡ ኣረጋውያን፡ህጻናት ካብ ገዝኦም ከይወጹ ጥራሕ ዘይኮነስ ንኣለይቲ ሕሙማት ከይተረፈ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ንምክልኻል ብወፈያ ገንዘብ፡ መግቢ ብድላውን፡ ካልእ ተመሳሳሊ ብዙሕ ኣድላይነት ኣለዎ ዝበሃል ኣብ ምስንዳእ ዘይሕለል ጻዕሪ ይካይድ ከም ዘለዉ ወረ ገገለስ ናይ’ዚ ሓገዝ ተቀበልቲ ምኳኖም ዝምስክርዎ’ዩ። እሞ ደኣ ኣብ ኤርትራ ነዚ ዝርእይዎ ዘለዎ ኣብ ኤርትራ ከትግበር ዝዕንቅጾም እንታይ ምዃኑ ዘስደምም’ዩ። ብኣንጻሩ ኣብ ኤርትራ ነቶም ንስድራ ቤት ክኣልዩ ዝተባህሉ መንቀሳቐሲ ፍቓድ ዝተዋህቦም’ኳ ብሕጽረት ቀረብ ዕዳጋ ኣብ ኣፍደገ ድኳናት ኣብ መስርዕ ቀንፈዘው ከብሎም ይውዕል ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ ኣስታት 39 ሰባት ብኮሮና ቫይረስ ሓሚሞ ከም ዝነበሩን፡ ሓውዮም ከኣ ካብ ሕክምና ከም ዝተሰናበቱን ይገልጽ። እሞ እቶም ሕሙማት ካብ ሓወዩን ንገዝኦም ካብ ተፋነዉን ስ፡ ብኣውያት ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ካብ ወጻኢ ዝነብሩ ደገፍቶም ዝተኣከበ ገንዘብ ነዞም ኣብ ዕዳጋ ቀንፈዘው ዝብሉ ዘለዉ ህዝቢ’ኳ ክሕግዝ ኣይከኣለን። ካልእ ተረሲዑ ክሓልፍ ዘይግባእ ኣገዳሲ ብዛዕባ እቶም ብዘይፍትሒ ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ድሕነት ህግዲፍ ዘለዉ ልዕሊ ዓቐን ኣብ ጸበብቲ ቤት ማእሰርታት ዝሳቐዩ ዘለዉ ዘለዉ ፖለቲካውያንን ሕልና እሱራት ዝፍለጥ ነገር ሓንቲ’ኳ የልቦን። ሃገራዊ ኣገልግሎትን ኣብ ልምዓት ተዋፊሮም ዘለዉ መንእሰያት ንዝምልከት’ውን ካብ’ዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ዝፍለ ኣይኮነን። ሎሚ ህጻናት ቆልዑ ከይተረፉ ካብ ኣፍደገ ገዝኦም ሓሊፎም ንኸይንቀሳቐሱ ብዝተመሓላልፈ መምርሒ ከኣ ልክዕ ከም’ቲ ኣብ ግዜ ደርግ ንስልጣን ዝመጸሉ ኣብ ኣስመራ ዝተፈጸመ ግፍዕታት ዝነበረ ሂወት ዘዘካክር ኣብ ኣፍደገ ኮይንካ ብማዕዶ ማዕዶ ” ከመይ ሓዲርኩም” ምባል ሕሊፉ ካልእ ዘዘኻክር ዘይምህላው’ዩ።
ኣብ’ዚ ትርእይዎ ዘለኹም ስእሊ ኣብ መዕደሊ ነዳዲ ኣብ ኣስመራ ዝረአ ሪጋ ወይ መስርዕ ህግዲፍ ባዕሉ ዘተእታተወ ምሕደራ ከም ጌጋ ህዝቢ ዝርአን እቲ ስርዓት ባዕሉ ዝዝርግሖ ወረ’ዩ። ኣብ ኤርትራ እኹል ቀረብ እንተዝነበር እዞም ህዝቢ ኣብ ኣፍደገ መዕድል ነዳዲ ክጽበዩ ዝገብሮም ምኽንያት ሓንቲ ኣይነበረን።
ዘለእእላማዊ ክብርን ዝኽርን ንስውኣትና
ዜናን ሓበሬታን ውሓደለ
12 ሰነ 2020


text:
ሜ/ጀነራል ተኽለብርሃን ወ/ኣረጋይ (ዶ/ር) ናይ ኢንፎርሜሽን መርበብ ድሕንነት ኤጀንሲ (ኢመደኤ ወይ ኢንሳ እንብሎ) ዋና ዳይሬክተር እዩ። ሜ/ጀነራል ተኽለብርሃን ነባር ተጋዳላይ፣ ብዙሕ ብርክታት ሓሊፉ ኣብዚ ደረጃ ዝበፅሐ ኮይኑ ብትምህርቲ እውን ክሳብ ዶክትሬት ዲግሪ ዝበፅሐ ሙሁርን ብጣዕሚ ብሱልን እዩ። ቀዳማይ ዲግሪ ብኮምፒዩተር ኢንጂነርንግ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ማይክሮሊንክ ኮሌጅ ተማሂሩ፡፡ ኣብ ዩኒቨረስቲ ኣዲስ ኣበባ...
Nov 15, 2018 GcMAF = Gc protein-derived macrophage activating factor) is a protein produced by modification of vitamin D-binding protein. ሕማም መንሽሮ ብባህርያዊ ፈውሲ ክፍወስ ከምዝኽእል ሊቃውንቲ ኣረጋጊጾሞ። ግንከኣ ዋላኳ ብብህህርያዊ ሕክምና መንሽሮ ሕማም መንሽሮ ክሓዊ ዝኽእል እንተኰነ፣ ትካላት ፋርማ ግና ብናተን መድሃኒት እንተዘይኮኑ...
“እቶም ነዚ ዘይፍትሓዊ እገዳ ገጥ ኢልኩም ዝተቓልስኩም፣ መንግስትን ህዝብን፡ ብምፍርራህ እትነብርሉ ዘለኹም ሃገር፡ ብፍላይ ብሃገረ ሆላንድ፡ ክምህ ከይበልኩም 2% ምኽፋል ዝቐጸልኩም ኣገናዕ ይግብኣኩም። ደጊም ፡ሓሊኾም ሒዞሙና ዝነበሩ፡ ወያነን እገዳን ስልዝትኣልዩ ሓቢርና ናብ ዕዮ ሃገር ንኺድ”። ጽዮናውያን ይuኑ እቲ ትካሎም ዝኾነ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ዓለም፣ በቲ ኢሰያስ ንመብጽዓ ስውኣት ግሂሱ፣...
ኣብ 2ይ ኲናት ዓለም እቶም 4 ሓያላት መንግስታት ዝብሃላ ዝነበራ . 1ይ. መንግስቲ ኣሜሪካ 2ይ. 2ይ.. መንግስቲ ሩስያ 3.ይ ብመንግስቲ 4ይ. መነግስቲ ፈረንሳን ነቲ ኣብ ሃገር ጀርመን ካብ 1933 ክሳብ 1945 ዓ.ም.ፈ.ዝገዝእ ዝነበረ ምወዳድርቲ ዘይነበሮ ሓያል መንግስቲ ሃገር ጀርመን ምስስዓሩዎ እንታይ ዓይነት ዘስካሕክሕ ተግባራት ከምዝገበሩ፣ ንብረትን ሃብትን ህዝብን መንግስትን ድማ ብከመይ ከምዝዘመቱዎ ዘርኢ...
ብሓንቲ ኤርትራ ዝቐረበ ሃገራዊ መልእኽቲ ንኢሰያስ...


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ ጉባኤ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ደብረ ዘይት
ንሕና ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ኣብ ደብረ ዘይት፡ ካብ 7-17 ሓምለ 2012 ተኣኻኺብና፡ ዘተን ልዝብን ዘካየድና፡ ልዕሊ 200 ኤርትራውያን ተቓለስቲ መንእሰያት “ኩሉ ዓቅምታት መንእሰያት ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ይቕናዕ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ፡ ብዲሞክራሲያዊ መገዲ ግሉጽን ክፉትን ክትዕ ብምክያድ ነዚ ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ነጥብታት ኣብ ግምት ብምእታው፡- ማለት
ሀ – ብሰንኪ እቲ ንሃገርና ናብ ዓቢ ቤት ማእሰርቲ ለዊጡዋ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ሓደገኛ ኩነታት ይርከብ ኣሎ። እዚ ድማ ንመንእሰያት ሃገርና ካብ ጭቆና ንምርሓቕ ዓዶም ገዲፎም ከም ዝስደዱን ግዳይ ምድረበዳታትን ባሕርን መሸጣ ክፋላት ኣካላትን ከም ዝኾኑ ብምግባር ነታ ሃገር ናብ ፍጹም ውድቀት ይመርሓ ብምህላዉ፣
ለ – ናይቲ ኣብ ኩሉ ዓለም ዝዕምብብ ዘሎ ምንቅስቓስ መንእሰያት፡ ኣወንታውን ኣሉታውን ገጻት ብምግምጋም፡ ብቑዕ ርክባትን ምትእስሳርን ብዘይ ምህላወን ከኣ ናይ ግዜ ምብኻን የኸትል ብምህላዉ፡
ሐ – ነቲ ናይ ህግደፍ ገባቲ ስርዓት ክምክት ዝኽእል ናይ ተቓውሞ ሓይልታት ብሓፈሻ ናይ መንእሰያት ምንቅስቓስ ከኣ ብፍላይ መደባትን ትልምታትን ብምግንዛብ ነቲ መሪሕነት ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ፡ ከምኡውን ንብዙሓት መራሕቲ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ካልኦት ፖለቲካውያን ውድባት ብምስማዕን፡ ዘተ ምክያድን፡ ሃገርና ኣብ ገምገም ጸድፊ ከምዘላን ኣብቲ ምህላውን ዘይምህላውን ማለት ካብ ዝኸሰረት ሃገር ናብ ውድቕቲ ሃገር ትሰጋገር ምህላዋ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ጉዳዩ ህጹጽነት ኣለዎ ኣብ ዝብል መደምደምታ በጺሕና።
ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝሰፈረ ኣብ ግምት ብምእታው ድማ ከምዚ ዝስዕብ ወሲንና፤
1. ብስምረት መንእሰይ ኤርትራ ንድሕነት ሃገር፡ ብዝብል መጸውዒ ስም፡ ናጻ ዝኾነ ማሕበር መንእሰይ መስሪትና።
ናይዚ ማሕበር እዚ ሕመረት፡ ንግዚኡ እተን ኣብ ኣኼባ ደብረዘይት እተሳተፋ ማሕበራት መንእሰያትን ውልቀ ሰባትን ይኸውን። ናይዚ ማሕበር እዚ ቅርጽን ኣካላትን፡ ኣብቲ ኣብ ውሽጢ ዓመት ዝካየድ ኣብ ውሽጢ ሃገርን (እንተተኻኢሉ) ካብ ኩሉን ሃገራት ዓለም ዝነብሩ ኤርትራውያን ዝጠርነፈ ሓፈሻዊ ጉባኤ ይካየድ። እዚ ትጽቢት ዝግበረሉ ሰፊሕ ናይ መንእሰያት ጉባኤ፡ ነቲ ናይ ህዝብና ብዙሕነት ዘንጸባርቕ ኪኸውን፤ እቲ ማሕበር ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣልዩ ንድሌትን ክብርን ህዝብና ዘዕግብ ዲሞክራሲያዊ ኣማራጺ ንምምስራት ኩሉ ዝከኣሎ ይገብር።
2. ናይቲ ማሕበር መሪሕነት፡ ምስ እቲ ንኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝተሓዝአ ሓደ ቦታ ወሲካ፡ ብዕስራ ኣባላት ይቐውም። ነቲ ሓፈሻዊ ኤርትራዊ ጉባኤ መንእሰያት ንምድላው ከኣ ሓላፍነት ይወስድ። ነዚ ንምግባር ከኣ ምስ ኩለን ናይ መንእሰያት ማሕበራት ርክብ የካይድ፡ ጨንፈራት ይምስርት፡ ፋይናንሲያውን ሞራላውን ደገፍ ንምርካብ ይንቀሳቐስ፡ ንምዕዋት መጻኢ ጉባኤ ዝሕግዝ ኣድለይቲ ጽሑፋት ከኣ የሰናድእ።
ኣብ ልዕሊዚ ብዛዕባ ጉዳይ ስደተኛታትን መከራ ናይቶም ኣብ ግብጽን ሊብያን ካልኦት ሃገራትን እተኣስሩ ግዳያት መሸጣ ክፋል ኣካላት ዝኾኑን መንእሰያት ንጡፍነት የርኢ፤ ንስርዓት ህግደፍ ንምእላይ ድማ ኩሉ ዓይነት ቓልሲ ማለት ብመራኸቢ ብዙሓን፡ ህዝባዊ ምንቅስቓስን ዲፕሎማስን ወተሃደራዊ ኣማራጽን ይጥቀም።
3. እዚ ማሕብር እዚ፡ ናይቶም ገዳይም ተቓለስቲ መቐጸልታ ብሙዃኑ ብሓፈሻ ነቲ ቓልስታት ተቓውሞ ብፍላይ ድማ ንቓልስታት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ከም መመላእታ ይኾኖ። እዚ ማሕበር እዚ ምስ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብኽብ ዝበለ ደረጃ ይተሓባበር። ከምዚ ምግባሩ ከኣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ኣልጊስካ ዲሞክራሲ ንምምስራት ኣብ ዚግበር ቓልሲ ንምሕጋዝን ንቕድሚት ንምድፋእን ኢዩ።
በዚ መሰረትዚ ንኹሉ ክፋላት ህዝብና፡ ነዚ ማሕበር እዚ ብሞራልን ብንዋትን ኪድግፉዋ ንጽውዕ። ከምኡውን ነቶም ኣብ ካልእ ማሕበራት መንእሰያት ንዘለዉን፡ ነቶም ኣብ ተቓውሞ ዚነጥፉን ኩሎም ነዚ ማሕበርዚ ኣብቲ ውሽጣውን ዞባዊ ጻዕርታቱ ብምሕጋዝ፡ ነቲ ዚመጽእ ንኹሉ ዘሳትፍ ጉባኤ ንምዕዋት ኪተሓባበሩዎ ንጽውዕ።
ኤርትራ ናይ ኩሉ ዜጋ ብማዕረ እትብጽሖን እትጽበዮን ሃገር ሙዃና ከነዘካኽር ንፈቱ። ነቲ ስርዓት ምእላይን ዲሞክራሲያዊ ኣማራጺ ምምስራትን ከኣ፡ ንጻዕርታት ኩሉ መንእሰይ ከይኣስመርካ ኪብጻሕ ኣይከኣልን። እቲ ዝሓለፈ ወለዶ ተራኡ ተጻዊቱ ጌና ይጻወትን ኣሎ።
ንሕና ድማ ኣሰሮም ኪንክተል ይግባእ። ንሳቶም ናጻ ሃገር ኣምጺኦሙልና፡ ንሕና ከኣ ድልድልትን ዲሞክራሲያዊት ዝኾነት ሃገር
ንምምስራት ሓላፍነት ኣሎና።
ኣብ መደምደምታ፡ እዚ ጉባኤ፡ ኣብዚ ዲሞክራሲያዊት ሃገር ንምምስራት እንገብሮ ዘሎና ቃልሲ፡ ኩለንተናዊ ደገፍን ምትሕብባርን ንዝገበሩልና፡ ከምኡውን ንስደተኛታት ህዝብና ዘዕቐቡልና ንህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ፡ ኣመስጊኑ።
ቴድሮስ መንግስቱ
ኢትዮጵያ
07/17/12
Short URL: https://english.farajat.net/?p=7372


text:
ደቡብ ኮርያ ፥ ኣብ ሃገራ ፍሉጥ ዝኾነ `በይዝ ቦል` ዝብሃል ዓይነት ስፖርት ናብ ጸወታ ክምለስ ኣፍቂዳ። ቅድሚ ክልተ ኣዋርሕ ኣብ መዓልቲ 500 ሓደሽቲ ብቫይረስ ኮሮና ዝተታሕዙ እተፍልጥ ዝነበረት ደቡብ ኮርያ፥ ሎሚ ሰሉስ 3 ሓደሽቲ ጥራይ ምርካባ’ውን ኣፍሊጣ።
ብኻልእ ወገን ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ብርክት ዝበላ ክፍለ-ግዝኣታት፡ ዝተወሰኑ ኣብያተ-ንግዲ ክኽፈታ የፍቅዳ`ለዋ።
ደቡብ ኮርያ ንቁጽሪ ዝርግሐ`ቲ ለበዳ ቁልቁል ንምውራድ ጽዑቕ መርመራታትን ካልኦት ከም ብስማርት ኣፕ ዝሕገዙ መሓበሪታትን`ውን ክትጥቀም ጸኒሓ’ያ ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ውድድራት ስፖርት ዓለም ደስኪሉ ኣብ ዝሃለወሉ እዋን፡ ናይ ደቡብ ኮርያ በይዝ ቦል ስፓርት ካብ ዝተመልሱ ቀዳሞት ሓደ ኮይኑ `ሎ። ኣብ ስታድየማት ክጽወት ከሎ ብተሌቪዥን ኣመሪካ`ውን ከም ዝመሓላለፍ ኮይኑ-ዩ- ተዓዛባይ ህዝቢ ግን ዳርጋ ኣይነበረን።
ናይ ኣሜሪካ ሃገራዊ በይዝቦል ሊግ ድሕሪ ጽባሕ ሓሙስ ፕሮግራሙ ከፍልጥ መደብ ኣለዎ-ግን ኣብ ለንደንን ኣብ ከተማ ሜክሲኮን ዝነበሮ ፕሮግራም ኣብዚ እዋን ከከይዶ ከምዘይኮነ ገሊጹ’ሎ።
ነውዝላንድን ኣውስትራልያን`ውን ተስፋ ዝህብ ምዕባለታት ምንካይ ቫይረስ ኮሮና ይሕብራ`ለዋ- ኣብ መንጎ ክልቲኤን ሃገራት መገሻታት ክኸፍታ`ውን መደባት የውጽኣ`ለዋ።
ካልእ ትማሊ ሰኑይ፥ ነቲ ብሕብረት ኣውሮጳ ዝምራሕ ዘሎን ንኮቪድ-19 ክታበት ንምምሃዝን ዝዓለመን- 8 ቢልየን ዶላር ንምውጻእ ዝግበር ዘሎ ወፍሪ ንምድጋፍ ዓለማዊ ምትሕብባር ተራእዩ`ሎ።
40 ሃገራት- ለገስቲ ውድባት ዝርከብአን- ከምኡ`ውን ውልቀሰባት-ገንዘቦም የበርክቱ-ለዉ- $1 ቢልየን ካብ ኮሚሽን ኣውሮጳ - $1 ቢልየን ካብ ኖርወይ፥ $800 ሚልየን ካብ ጃፓን፥ ከምኡ ካብ ፈረንሳ፥ ጀርመንን ስዑዲ ዓረብን ድማ ነፍስወከፈን- $ 500 ሚልየን ዶላር ተአኻኺቡ’ሎ።
ውድብ ጥዕና ዓለም ኣንጻር`ቲ ሓደገኛ ቫይረስ ዓለም-ለኻዊ ሓድነት ዘርኢ`ዩ ብምባልነቲ ጻዕሪ ንኢድዎ`ሎ- ።
ኣሜሪካ ግን ኣብ`ቲ ወፍሪ ኣይተሳተፈትን። ሓደ ላዕላዋይ በዓል ስልጣን ሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ክገልጽ ከሎ፥ ኣሜሪካ ከም ግበረ-መልሲ ኣንጻር ኮቪድ 19፥ ንዓለማዊ-ጥዕና፡ ሰብኣውን ኤኮኖሚያውን ሓገዝ $ 2.4 ቢልዮን ትሕግዝ ኣላ ኢሉ።
ብኻልእ ወገን ናብዚ ናብ ኣሜሪካ:ሲዲሲ ማለት ማእከል ምቁጽጻር ተላገብቲ ሕማማት ዝተባህለ መንግስታዊ ትካል ኣመሪካ፥ ክሳብ ወርሒ ሰነ- ቁጽሪ ብቫይረስ ኮሮና ዝተሓዙ ሰባት በብመዓልቱ ብዕጽፊ እናወሰኸ ክኸይድ`ዩ ክብል ንዘቕረቦ ፖርት፥ ዋይት ሃውስ ብዙሕ ኣይተቐበሎን።
ወሃቢት ቃል ዋይት ሃውስ ጁድ ዲሪ፥ ትማሊ ክትምልስ ከላ፥ እቲ ዝተባህለ፥ ናይ ዋይት ሃውስ ሰነድ ኣይኮነን- ናብ ሓይሊ ዕማም ዋይት ሃውስ ዝቐረበ ሰነድ`ውን ኣይኮነን - ምስ ናትና ኣሃዝን መጽናዕትን`ውን ዝሳነ ኣሃዝ ኣይኮነን ብምባል ኣቃሊላቶ።
እቲ ጸብጻብ ሲዲሲ ማለት ማእከል ቁጽጽር ተላገብቲ ሕማማት፥ ንዝቕጽል ኣርባዕተ ሰሙናት ቁጽሪ ሞት፥ መዓልታዊ 3000 ክበጽሕ`ይኽእል`ዩ ዝብል ትንቢት `ዩ ሂቡ ኔሩ። ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ሕጂ ዘሎ ቁጽሪ ሞት ንመዓልቲ 1,750`ዩ።
ተመራመርቲ ከም ሓደ ምኽንያት ወሰኽ ሞት ዘቕርብዎ፥ ኣብ`ዛ ሃገር ማዕበራዊ ምፍንታት ስለዝፈኾሰ ዝብል`ዩ።
ኣሜሪካ ንሸውዓተ ሰሙናት ነቲ ቫይረስ ክትዋጋ`ያ ትደሊ- ፕረዚደንት ትራምፕ ግን ኣብ ገዛኻ ምዕጻው ዝብል መምርሒኡ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሚያዝያ ኣብቂዕዎ`ዩ።
ብዙሓት ግዝኣታት ነቲ ዕጽዋ ብምፍኳስ ገለ ኣብያተ-ንግዲ ከምዝኽፈታ ጌረን`የን።
ኣመሓዳሪ`ታ ዝበዝሐ ህዝቢ ዘለዋ ክፍለ ግዝ ኣት ካሊፎርንያ`ውን- ነቲ ቫይረስ ኣብ ምዕጋት ጽቡቕ ገስጊስና ኢና ብምባል-ካብ ዝመጽእ`ዚ ዓርቢ ጀሚሩ- ድሕነቱ ዝሓለወ ምኽፋት ድኳናት ከምዝግበር ኣፍሊጡ`ሎ።
ባይቶ ኣሜሪካ፥ ንምላሽ`ቲ ቅልውላው ተወሳኺ ስጉምቲ ኣብ ዝሓስበሉ ዘሎ እዋን፥ መራሕቲ ደሞክራቲክ ፓርቲ፡ ኣባላት ምምሕዳር ዋይት ሃውስ ኣብ ቅድሚ ባይቶ ቀሪቦም ምስክርነቶም ከይህቡ- ዋይት ሃውስ ይኽልክሎም ኣሎ ክብሉ ይቃወሙ`ለዉ።
ኣፈ-ጉባኤ ባይቶ ናንሲ ፐሎሲ ንመደበር ቴሌቭዥን ሲ-አን-አን ክትዛረብ ከላ፥ ተወሳኺ ገንዘብ ንኽምድብ ካብቲ ምምሕዳር ተወሳኺ መብርሂ ንደሊ ኣለና ኢላ። ኣብ ሰነት መራሒ ውሑዳን ፓርቲ ሻክ ሹመር`ውን፥ ትራምፕ ዝገብሮ ዘሎ ንጥዕናውን ኤኮኖሚያውን ቅልውላው ዘናውሕ ጥራይ`ዩ ክብል ነቒፉ።
ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ዛጊት ብቫይረስ ኮሮና ዝተታሕዙ ልዕሊ ሓደ ሚልየንን ሓደ ሚእቲ ሽሕን ዝሞቱ ድማ ከባቢ 70 ሺሕ በጺሖም ኣለዉ።
ኣብ ዙርያ ዓለም- ቁጽሪ ዝተታሕዙ- 3.6 ሚልየን- ዝሞቱ ልዕሊ 250 ሺሕተመዝጊቡ’ሎ።


text:
ተርእዮ ኤሌክትሮማግኔቲክ ኢንዳክሽን ። ሕጊ ፋራዳይ – ትግርኛ
ተርእዮ ኤሌክትሮማግኔቲክ ኢንዳክሽን ብማይክል ፋራዳይን ጆሴፍ ሄንሪን ዝተረኸበ ኮይኑ፡ ውጽኢት ናይቲ ተርእዮ ኤሌክትሮማግኔቲክ ኢንዳክሽን ዘጉልሕ ናይ መጀመርታ ፈተነ ኣብ 1931 ብፋራዳይ ተሓቲሙ ኣሎ። ተርእዮ ኤሌክትሮማግኔቲክ ኢንዳክሽን ኣብ ሓደ ብግዜ ዝፈላለ ማግኔታዊ ፍሉክስ ዝሰገረ ሰርኪዩት ዝፍጠር ምልዕዓል ኤሌክትሮሞቲቭ ቮልቴጅን ዝተለዓዓለ ዋሕዚ ኤሌክትሪክን ዝሓዘ እዩ። ነቲ ተርእዮ ዘርኢ ቀሊል ፈተነ ኣብ ስእሊ 1 ተገሊጹ ኣሎ።ኣብ ተርሚናላት ሓደ ኮይል ኣሎና ንሱ ድማ ዕጹው ሰርኪዩት ዝፈጥር ሚሊያሜተር ነራኽቦ። ኣብ ከባቢ እዚ ሰርኪዩት ማግኔት ሒዝና ነምጽእ ኢና። እቲ ማግኔት ኣብ ዕረፍቲ እንተሃልዩ፡ እቲ ኣምሜተር ዝኾነ ዋሕዚ ኤሌክትሪክ ኣየመልክትን እዩ። እቲ ማግኔት ኣብ መንጎ መጠወሪታት ኮይል ንቕድሚትን ንድሕሪትን እንተተንቀሳቒሱ መርፍእ ናይቲ ኣምሜተር ይዘውር እዚ ድማ ኣብ ሰርኪዩት ኮይል ናይ induced current ዝበሃል ዋሕዚ ከምዘሎ ዘመልክት ኮይኑ እዚ ስርዓት (ኮይል + ማግኔት) ከም ኤሌክትሪክ ጀነሬተር ከም ዝመላለስ ዘመልክት እዩ፣ እቲ ኤሌክትሮሞቲቭ ቮልቴጅ ቮልቴጅ ዝተለዓዓሉ ኤሌክትሪካዊ ሞተራት ተባሂሎም ዝረኣዩ።


text:
ብሽም ተጋድሎ ሐርነት ኤርትራ;;ንኣመንቲ ክርስትና እንቋዕ ጾመ ሉጓም ፈትሐልኩም;;ርሑስ ፋሲካ ይግበረልኩም;; ጸላእትና ዝሰዓሩሉ;;ህዝቢ ኤርትራ ዝቀስነሉ;;ኣስላም ምስ ክስታን ኤርትራዊያን,;ርሑቕ ኣይኮነን;;ሰላምን ቅሳነትን ዝሰፍነሉ እዋን;;ኣሚን ኣሜን።
ኤርትራዊያን በብእምነትና;; ኣመንቲ ክርስትና ናብ ቤት ኣምላኽ ንኸይድ;;ኣብ ዓርቢ ስቕለት;; ኣብ ቤትክርስትያን ክንሰግድ;;ኣመንቲ እስልምና ዓርቢ;; ኣብ ቤት ረቢ;;ክሰግዱ ይኸዱ ናብ መስጊድ;;ርሑስ ኣፋሲካ ይግበረልና ኣሚን ኣሜን።
ሰንበት ትንሳኤ ርሑስ ኣውደኣመት;;እንዳበሉ ይመጹኻ ኣዝማድ ኣስላም ጎረበት;;ኣብ ዒድ ኣብ ኣውደኣመት;;እዚዩ ናይ ኤርትራዊያን መንነት;;ርሑስ ፋሲካ ይግበረልና ኣሜን።
ኣብ መርዓ;;ኣብ መኣዲ በብሾመንተ ንቕረብ;;ዘይንፋለጥ ክነስና ንስሕቕ ንዛረብ;;ምስ ኣኻኺባትና ኤርትራዊት መርከብ;;ኣብኡ ተላሊና ሕውነት ክንገብር ንውሰብ;;ርሑስ ፋሲካ ይግበረልና ኣሚን ኣሜን።ስዕረት ንሱን ሰዓብቱን;; እምነት ዘይብሎም;; ኣርዮስ ምስ ጋኔን።
ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና;;ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ;;ብሽም ተጋድሎ ሐርነት ኤርትራን;; ዋዕሮታትን ሐርበኛታትን;;27;ምያዝያ 2019;;ብኣባል ተሐኤ;; በርሀ ዑቅባዝጊ ኣብ ሃገር ጀርመን።Hits: 1415


text:
ኢትዮጵያ: ኣብ ዞባ ምብራቕ ባሌ ዝተመረዘ ማይ ዝሰተያ ልዕሊ 100 ኣጣል ሞይተን
ኣብ ዞባ ምብራቕ ባሌ ዝተመረዘ ማይ ዝሰተያ ልዕሊ 100 ኣጣል ክሞታ እንከለዋ፡ ሸሞንተ ሰባት ሓሚሞም ሕክምናዊ ረድኤት ከምዝተዋህቦም ነበርቲ እቲ ኣከባቢ ንቢቢሲ ሓቢሮም።
ኣብ ወረዳ ራይቱ፡ ቀበሌ ሃረዱቤ: ዝተመረዘ ማይ ካብ ዝሰተያ ልዕሊ 500 ኣጣል 102 ከም ዝሞታ እቶም ነበርቲ ተዛሪቦም።
ነባሪ እቲ ቀበሌ ዝኾነ ኣቶ ዑመር ኣብዱላሂ፡ እቲ ከባቢ ምድረበዳዊ ብምዃኑ፡ ንሰብ ኮነ ንእንስሳ ዝስተይ ማይ ካብ ዒላ ዝግለል ምዃኑ ሓቢሩ።
ማይ ካብ ዓሚቕ ብገመድ እናገለልካ ምጥቃም ካብ "ጥንቲ" ክጥቀሙሉ ዝጸንሐ ኣገባብ ምዃኑ ዝገለጸ ኣቶ ዑመር፡ "ኣብዚ ቀረባ ግዜ ግና፡ ቅድሚ ሕጂ ርኢናዮ ዘይንፈልጥ እዩ ኣጋጢሙና፤ 97 ኣጣል ነቲ ማይ ምስ ሰተያ ሽዑ ንሽዑ ሞይተን" ክብል ንቢቢሲ ኣረዲኡ።
እተን ሓሙሽተ ድማ ናብ ማእከል ሕክምና እንስሳታት ምስ በጽሓ ከም ዝሞታ ሓቢሩ።
ብዘይካ እተን ኣጣል ካብቲ ማይ ዝሰተዩ፡ ሸሞንተ ሰባት'ውን ሓሚሞም ምንባሮም ገሊጹ።
እቶም ሸሞንተ ሰባት ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከብ ማእከል ጥዕና፡ ሕክምናዊ ረድኤት ተገይሩሎም ኣብ ደሓን ኩነታት ከም ዘለው ዝገለጸ ኣቶ ዑመር፡ ቅድሚ ሕጂ ከምዚ ዓይነት ጸገም ኣጋጢምዎም ከም ዘይፈልጥ ይገልጽ።
እቲ ጠንቂ ክኸውን ዝኽእል ክልተ ነገራት ምዃኖም ዝዛረብ ኣቶ ዑመር "ሓደ፡ ከም ተመን ዝኣመሰለ መርዛም እንስሳ ናብቲ ማይ ኣትዩ ክኸውን ይኽእል፤ ካልእ ድማ ኣብ ዶብ ስለ እንነብር፡ በዚ ማይ ድማ ብተደጋጋሚ ጎንጽታት የጋጥሙ እዮም። ምናልባት ሰባት መሪዞምዎ ክኸውን ይኽእል" ዝብል ጥርጣረ ከም ዘሎ ተዛሪቡ።
ብዛዕባ እቲ ኩነታት ዝተሓተተ ምክትል ኣመሓዳሪ ራይቱ ወረዳ ኣቶ ሽብሩ ኣደሬ፡ እቲ ዒላ ብኸመይ ከም ዝተመረዘ ንምጽራይ ቅምሶ ናብ ላቦራቶሪ እንስሳታት ከተማ ኣሰላ፡ ከም ዝተላእኸ ገሊጹ። ኣብ ዞባ


text:
Radio Erena: 16 June 2019
ምንቅስቓስ ንናጽነትን ለውጥን ሱዳን፣ ዘተ ሰላም እታ ሃገር ኣብ ኢትዮጵያ ክካየድ ተሳማሚዖም ዝተባህለ ሓቅነት ከምዘይብሉ ኣፍሊጡ።
እቲ ንህዝባዊ ናዕቢ ሱዳን ዝመርሕ ዘሎ ሓይሊ፣ ኢትዮጵያ ዘተ ሰላም ክትሽምግል ተሳማሚዑ ደኣ’ምበር፣ እቲ ዘተ ካብ መሬት ሱዳን ወጻኢ ክካየድ ከምዘይተሳማመዐ ገሊጹ።
ኣቐድም ኣቢሉ ግዚያዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እቶም ተቓወምቱ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክዛተዩ ምድላዮም፣ ንጉዳይ ሰላም ሱዳን ዕቱብ ኣቓልቦ ዘይምሃቦም ዘርእይ እዩ ብምባል ነቒፉዎም እዩ።
እንተኾነ ምንቅስቓስ ንናጽነትን ለውጥን ብዓርቢ 14 ሰነ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝመዘዛ ጉጅለ፣ ኣብ ካርቱም ብዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣቢላ ነቲ ዘተ ከተካዪዶ ከምዝተሰማመዐ’ዩ ኣፍሊጡ።
ኢትዮጵያን ሕብረት ኣፍሪቃን፣ ኣብ መንጎ ወተሃደራዊ ቆንስልን ምንቅስቓስ ንናጽነትን ለውጥን ናይ ሽምግልና ሓላፍነት ክወስዱ ድሕሪ ዘቕረቡዎ ጠለብ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ብዕለት 8 ሰነ ናብ ሱዳን ዑደት ድሕሪ ምክያዱ ክልቲኦም ወገናት ከምዝተቐበልዎ ይዝከር።


text:
ተመራመርቲ ኡጋንዳ ብሕሱር ወጻኢ ብከላ ኣየር ዝቆጻጸር መሳርሒ ኣማዒብሎም። እቲ ሓድሽ ምዕባለ ነታ ሃገር ካብ ወጻኢ ካብ ዝኣቱ ክቡር መሳርሒ ብከላ ኣየር ከም ዘድሓና እቶም ተመራመርቲ ይገልጹ`ለዉ።
ክልተ ሚልዮን ከም ዝነብሩላ ዝትግለጽ ዋና ከተማ ኡጋንዳ - ካምፓላ፡ ኣብ ዓለም ካብ መንጎ ዝለዓለ ብከላ ዘለወን ሃገር ምዃነን`ዩ ዝግለጽ- ብመሰረት ውድብ ጥዕና ዓለም። ኣብ መከረረ ዩኒቨርሲቲ ካምፓላ ነቲ መጽናዕቲ ዝመርሐ ኢንጂነር በይንሙጊሻ፡ ነቲ መጸናጸኒ መሳርሒ ንኸማዕብሉ ዘገደዶም ምኽንያት፡ ቁጽሪ ብጠንቂ ብከላ ኣየር ምውሳኹ ምዃኑ ገሊጹ`ሎ።
ብከላ ኣየር ኣብ ዙርያ ዓለም ንጥዕና ወዲ ሰብ ዝለዓለ ስግኣት ክሊማዊ ለውጢ ኮይኑ ከም ዘሎን፡ ብረጃ ዓለም፡ ጠንቂ 15% ሞት ኮይኑ ከምዘሎን፡ ዓለማዊ ምክልኻል ብከላ ኣየር ዝተባህለ ትካል ይገልጽ። ኣብ ኡጋንዳ ጥራሕ፡ ኣብ ዓመት ብምኽንያት ብከላ ኣየር ኣስታት 28 ሽሕ ሰባት ከም ዝሞቱ`ውን እቲ ዓለማዊ ተሓላቒ ምክልኻል ብከላ ኣየር ይገልጽ።


text:
ከም መርኣያ ኢኮኖሚያዊ ሓይለን ሎሚ ረቡዕ ተኸፊልወን ድዩ ከይተኸፈለን ደቂ ኣንስትዮ ዕረፍቲ ክወስዳ ኣብ ዙሪያ ዓለም ፃውዒት ቐሪቡ ኣሎ።
ቨኒሳ ካርደናስ ዝተባህለት ወሃቢት ርእይቶ ሎሚ መዓልቲ ብደቂ ኣንስትዮ ካብ ዝውነን ሹቕ ኣቑሑት ንምዕዳግ ትልሚ ከምዝሓዘት ትዛረብ።
ራቸል ቶማስ ዝተባህለት ካልእ ወሃቢት ርእይቶ ድማ ብዝሒ ዝተመርፁ ሰበስልጣን ክርአ ከሎ ደቂ ኣንስትዮ ተመጣጣኒ ቁፅሪ የብለንን ትብል።
ኬሪን ኣንገስ መስራቲት ጉጅለ ዓቃባዊያን ደቂ ኣንስትዮ እያ።ንሳ ማዕርነት ፆታ ክረጋገፅ ትሰማማዕ’ዃ እንተኾነት እዚ ናይ ሎሚ ረቡዕ ስራሕ ናይ ምሕሳም ኣድማ ግን ንከምኣ ዝበላ ደቂ ኣንስትዮ ከምዘይሕውስ ትገልፅ።
ደቂ ኣንስትዮ ብዙሕ ዓወታት ምምዝጋበን ብምግላፅ፣ ደቂ ኣንስትዮ ከም ግዳያት መንግስቲ ድማ ከም ፈታሒ ሽግራት ገይሩ ዝርኢ ዝተጋገየ መልእኽቲ ስለዘሕልፍ ቅቡል ኣይኮነን ትብል።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
አውያት አብ ትግራይ
የዕብዮ ወልደማርያም
አብ ህዝቢ ትግራይ ብፍላይ አብ ልዕሊ ዓዃይን፡ መንእሰይን፡ ጓል አንስተይት ትግራወይትን ዝተፈፀመ ግፍዒ ዘኽፍሎ ዋጋ ክንደይ ምዃኑ ንምግማት ዘጸግም ኢዩ። ካብዚ ብምብጋስ ‘ዕዳስ ተዓዲና’ ኢና ሕምረቱ ግን አብ አከፋፍልኡ ኢዩ። ብሓጺሩ ዕንድርና መንግስቲ ኤርትራ ዘሰዓቦም ሳዕቤናት ብዙሓት ኢዮም። ካብቶም፡ እሞ እቲ ዝኸፍአ አሉታዊ ጽልዋ ክህልዎ ይኽእል ኢዩ ኢልካ እተስተንትኖ፡ እቲ አብ መንጎ ክልተ መላማምንቲ ሓዊ ዝኾኑ አሕዋትን ጎረባብትን ርክብ አብ ቅርሕንቲ ከይልውጥ ኢዩ። ብኤርትራውያን ዝተኻየደ ወፍሪ ራዕድን ሞትን አብ ትግራይ ከመይን ክንደይን አስቃቂ ምንባሩ ብቐሊሉ ዝርደአካ፡ አብ ገጠር ዝነብር ህዝቢ ብዝዕባ ዘሕለፎ ጸበባ ከዘንቱ ክትሰምዕ እንኮሎኻ ኢዩ። እቲ ተግባር ነቶም ደቂ ሃገረሰብ ‘ሓጺሩኒ እንተበልኩስ ተኾዲሙ ይስዕስዕ’ ዝመስል ነገር ኢዩ ዝኾኖም። ምኽንያቱ ድማ ብቋንቋ ትግርኛ ዝዛረቡ ሰባት ክግፉዑ ምርአዮም አብ ሃተፍተፍ ዝዓስሎ ድቃስ ድአ እምበር ብዊነኦም እቲ ተግባር ምፍጻሙ ንባዕሎም ዘጠራጠሮም ምዃኑ ትግንዘብ። ብዝኾነ አብ ትግራይ ዓቢ ማሕበራውን ኢኮኖምያውን ብርሰት አኸቲሉ አሎ።
አብዘን ዝሓለፋ ሰላሳ ዓመታት አብ ኢትዮጵያ ዘይንዓቅ ትሕተ-ቅርጺ ተሃኒጹ ኢዩ። ብርግጽ እታ ሃገር ንዘመናት ብድሑር መስፍናዊ ስርዓት ተቀፊዳ ንዓአ መሰል ሃገራት (ንግብጽን ንኢራንን) መባእታዊ ዝኾኑ ነገራት ከምኒ ማሕበራዊ አገልግሎት ዝህቡ ትካላት፣ንኡስ ፋብርካታት፡ ዘቕንእ ትምህርታዊ ተቛማት ዘይነበራ፡ ካብ ግዙአት ጋናን ጊንን ዘይትሓይሽ ሃገር እያ ዝነበረት። አብ አከባቢ እቲ መስፍናዊ ስርዓት አብ ዘኽተመሉ ግዜ ዝነበረ ናይ ትምህርቲ ደረጃ ምስ እነገናዝብ፡ አብ መፋርቕ ስሳታት ካብቶም ቤት ትምህርቲ ክአትዉ እትጽበዮም ቆሉዑ ስኮላ ንኽአትዉ ዝተመዝገቡ ቁጽሮም 3.3 ካብ ሚእቲ ዘይበዝሕ ነበረ። ኮታ ብኹሉ መዳያት ብጥዕና፡ ብህንጸት መንገዲ፡ ብሕርሻ፡ ብዙሕ ዓወት ዘየመዝገበት ብባህልን ብሕሉፍ ታሪኽን ተወጢሩ ጽገና ንምክያድ ጸማም እዝኒ ዝሃበት ህገር (ስርዓት) ኢያ ዝነበረት። ብአንጻሩ እዚ ብተጋድሎ ሓርነት ትግራይ ፊታውራሪነት ዝተወደበ ሓድሽ ስርዓት ኢትዮጵያውያን ካብ ዝተጸበይዎ ሃገራዊ ዕቤት ንላዕሊ ኢዩ ዘበርከተሎም። በዘን ዘማሓደረለን ርብዒ ዘመን፡ እቲ መንግስቲ ጉዙፋት ማይ ዝዕቅቡ ግድባት ድዩ ዘይሰርሐ፡ ካብቲ 1991 ዝነበረ 20,000 ኪሎሜተር መንገዲ ርሕቀቱ ናብ 150,000 ኪሎመተር ድዩ ክብ ዘይበለ፡ ካብ ሰለስተ ዩኒቨርሲቲ ናብ 45 ድዩ ዘይደየበ (ነቲ ክንድኡ ዝአክል ብብሕቲ ዝዋፈሩ ናይ ትምህርቲ ተቛማት ከይወሰኽካ)፡ አብ ነፍስወከፍ ክልላት ንዓለምለኸ ዝዳረጉ ዕስራታት መዕርፎ ነፈርቲ ድዩ ዘይሃነጸ። ትግራይ’ውን ካብ ዝተዘርግሑ መዋቅራትን ዝተረኽበ ጸጋን ተጠቃሚት ኮነት።
አብዚ ሓጺር እዋን ትግራይ ብሕክምና መዳይ ጥራይ 17 ሆስፒታላትን 240 ንአሽቱ ሆስፒታላትን ላዕለዋይ ናይ ሕክምና ማእከልን ክትሃንጽ አርባዕተ ዩኒቨርሲቲ’ውን መስረተት። አብ 2018 መቀለ ዩኒቨርስቲ ዝተመዝገበ ቁጽሪ ተማሃራይ ምስ እንድህስስ ካብ 31,000 ዘይንእስ ኢዩ። ብተወሳኺ ንናይ ውሽጢ ሃገር ጠለብ ዘማልኡን ንደገ ድማ ዝስደዱ ምህርቲታት ዘፍርዩ መጠነኛ ፋብሪካታት’ውን አጥርያ ኢያ። ከም ብሰላም አብ ዓዱ ክነብር ዝተሓረመ ኤርትራዊ ውልቀሰብ በዚ አብ ትግራይን መላእ ኢትዮጵያን ዝተመዝገበ ንእሽቶይ ዓወት ብመንፈስ እንተቀናእኩ የሐብነኒ ድማ ኢዩ። ይኹን’ምበር ብምኽንያት እቲ አብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተአወጀ ኲናት ካብ 50 ክሳብ 70 ካብ ሚእቲ ተቛማት ሕጥዕና ከምዝፈረሱ፡ እቲ መምህርን፣ ናይ ጠፈር ተመራማርን፣ ሓኪምን፡ ቫክሲን ፈጣርን፡ መራሕ ሃገርን፣ እትፍርየሉ ላዕለዋይ ትምህርታዊ ተቛማት ድማ ካብ ቁሸቶም ንዝተዘናበሉ ብአሽሓት አማእታት ዝቁጸሩ መጽለሊ ኮይኑ ይርከብ። ደይመድይ ተባሂሉ ድማ ፋብሪካታት ዓንዩ ኢዩ። ገሊኡ ድማ ብሳንቦ ሳንቦ ተጻዒኑ ንሽነኽ ደቡብን ሰሜንን ምጓዓዙ ቀስ ኢሉ ዝልሑኽ ዘሎ ወረታት የመልክቶ አሎ።
ነዚ ሕቅታት’ዚ ብምጉዕጻጽ ኢዩ ድማ ሓደ ሓደ ሰባት ክላእ ትም እንዶ በል (አይትጭነቕ) ግዜ ባዕሉ ክፈትሖ ኢዩ ኢሎም ብዕሽሽ ክሓልፍዎ ዝመርጹ። እንተኾነ ወተሃደራት ኤርትራ ዝፈነውዎ ናይ ህዝቢ ምጽናት ፈተነ ምስናይ ጾታዊ ዓመጽ አብ ልዕሊ እንሓጎታትን አብ ዘይበጽሓ ደቂ አንስትዮን ብሕደጎ ሕደጎ ዝሕለፍ አይኮነን። ኮነ ኢልካ ናውቲ ማሕረስ ምስንኻልን እንስሳ ዘቤት ምብራስን ከ አብ ምንታይ ምንታይ ይቑጸር? ብርግጽ ዝተፈጸሙ ገበናት ብሞራል አጸየፍቲ፡ ብሕጊ ድማ አጠየቅቲ ምዃኖም ዝተረጋገጸ ኢዩ። ነቲ ሂወቱ ብሰላም ዝመርሕ ዝነበረ ሕብረተሰብ ትግራይ፡ በየን መጸ ዘይብሃል መጠነ ጉዙፍ ዝኾነ ሽኦል አብ ልዕሊኡ ክዘንብ ዝተዓዘበ ሕያዋይ ሓላፍ መንገዲ ብምግራም ‘ምኽንያቱ’ኸ እንታይ ኮን ይኸውን’ ኢሉ እንተተወከሰ ዘውቅሶ አይኮነን። ከም በሃም ሰብ’ውን አይቁጽሮን ኢዩ።
አብ ህዝቢ ትግራይ ዝወረደን ዝወርድ ዘሎን መዓት ካብ ፍጻሜኡ እቲ ዝኸፍአ ምሕላኑ (genocidal intention) ኢዩ። እንተኾነ እዚ ዘለናዮ እዋን ከምቲ አብ 19 ዘመን ዝነበረ ዘመነ-ጭቃታት ወይ አብ 20 ዘመን ዝነበረ ዘመነ- ነገስታት አይኮነን። እንታይ ድአ ብግብእ ተተርጒሙ ሽዑን ሽዑን ይተግበር አይተግበር ብዘየገድስ ኩለን ሃገራት ዝቕየዳሉ አድማሳዊ ሕግታት ስለ ዘሎ ኢዩ። ነዚ መሰረት ብምግባር ኢሳይያስን ወተሃደራቱን ከምኡውን ሰብ መዚ ኢትዮጵያ አብ መጋባእያ ቤት ፍርዲ ንኽቀርቡ አብ ዝግበሩ ጎስጓሳት ከም አባላት ደቂ ሰባት ጥራይ ዘይኮነ ብፍላይ ከም ኤርትራውያን ብዑቱብ ክንካፈሎ ይግባእ።ንሰላማውያን ተጋሩ ዘጓነፎም ናጤባ እቲ ‘አብ ክንዲ ቀራናት ንጓዕማማት’ ዝብል ብሂል ብትኽኽል ይገልጾ ኢዩ።
ናይዚ ውራን/ዘረፋን ካልእ ሳዕቤናቱ ድማ እቲ ዝተበደለ ህዝቢ ብኢደዋኒኑ ፍትሒ ንኽረከብ ምስ ዝርበጽ ኢዩ።እዚ ማለት ነቲ ዝምከሓሉ በጃ ህዝቢ ዝኾነ ሰራዊቱ ተማሕጺኑ ንገበነኛታት ካብ ዝዓረድሉ ትሕቲ ምድሪ-ቤት እንዳ ጎቨርናቶር (አሥመራ) ይኹን ካብ ዝተሸጉጥሉ ሽንጭሮታት ብኳሌታ ሸሚዞም አንጠሊጢሎም አብ ቤት ፍርዲ ንኽቀርቡ ኢዩ። ብርግጽ አቶ ኢሳያስን ብጾቱን ቤትፍርዲ ንኸይቀርቡ ዝቃወሙ ብዙሓት ኤርትራውያን’ኳ አይሃልዉ’ምበር፡ ንዓመጸኛታት አብ ሕጊ ንምቅራብ አብ ዝግበር ወተሃደራዊ ወፍሪ ግን የሻቅሎም ኢዩ። እዚ ሲናሪዮ’ዚ ካብ ምሽቃል ሓሊፉ ገመድ ናይ ኮሬንቲ ክሳብ ዝጭብጡ ዝገብሮም ግን ነቶም አመንቲ እቲ ስርዓት ኮይኑ፡ ካልኦት ተቛወምቲ እቲ ስርዓት ክነሶም ኤርትራ እትብሃል ሃገር ፈጣሪአን መድሓኒአን ኢስያስን ብጾቱን ኢዮም ኢሎም ንዝአምኑ’ው እዩ። ካብዚ እንርድኦ ነገር እንተሎ፤ ዓዶም ከይትውረሮም ከብዶም ሓቚፎም ዝሓድሩ ከምዘለዉ ኢዩ። አድያም ከም ትብሎ ናይ ትግራይ ሠራዊት ‘ጉዳይ ሃገሮም ንኽፈጽሙ ዘይተኸፍለ ዕዳ’ውን አገዲዶም ንኸኽፍሉ’ ዶብ ንምጥሓስ ካብ ኤርትራውያን ቀጠልያ መብራህቲ አይድልዮምን ኢዩ።
ብርግጽ አየድልዮምን ኢዩ። ግን ካብ ሰሪ መዓቱ የውጽአና ኢልካ ካብ ምምህላል ንገበነኛታት ከም ሓባር ሮቛሒ ወሲድካ ብኹሉ መዳያት ምቅላስ የድሊ።አብ ግዳም ዝርከቡ ኤርትራውያን ነቲ አብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተኻየደ ግህሰት ደቂ ሰባትን ካብኡ ሓሊፉ ድማ ንጽንተቶም ዝሓለነ ተግባር ብጽኑዕ ኮኒኖም ምስ ትግራይን ካብ ሓሊፉ ድማ ምስ አህዛብ ኢትዮጵያ ‘መልካም ጉርብትና’ ንምምስራት ክጽዕሩ ምንዮት እቲ አፉ ተሎጒሙ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ክንዲ አድሪ ትኸውን ጥርጥር የብለይን።
አብ ትግራይ ዝተፈፀሙ ግህሰት ደቂ ሰባትን ዕነወት መንግስታውን ህዝባዊ ትካልትን ንግዜኡ ንጎኒ ገዲፍና፡ እቲ ብፉልያት ጉጅለ ህዝባዊ ግንባር ንፍርቂ ዘመን ዝአክል አብ ኤርትራዊት አደን አቦን፣ ዓዃይን ሸቃላይን፣ መንእሰይን አረጋውን፣ ከምኡ’ውን ተኸላኻሊ ዝሰአነት ጓል አንስተይትን፣ አብ አመንቲ ሃይማኖትን ዘይአመንቲ ዕልማውያንን ዝወረደ ግፍዒ ንምድባስ፡ ገበነኛታት አብ ቤት ፍርዲ ምቅራብ ናይ ግድን ይኸውን። ህዝቢ ኤርትራ ዝግብኦ ካሕሳን ደበስን ምርካቡ ዝረጋገጽ ድማ እቶም ብሓሳብን ብግብርን ዘሳሰዩ ካብ ዓበይቶም ክሳብ ደቀቕቶም አብ ቤት ፍርዲ ምስ ዝቐርቡ ጥራይ ኢዩ። ምስዋር ናዕብን ህውከትን ሞዮኦም ምዃኑ ዘመስከሩ (ዑጥሩን) መራሕቲ ሻዕብያ ብተደጋጋሚ አብ ዝወልዕዎ ኲናት ብአሻሓት አማእትታት ዝግመት ደም ንፁሃን ኤርትራውያን አፍሲሶም ከይአኽሎም ጸጋታት እታ ሃገርውን ብሑሱም አባኺኖም ኢዮም። ንመራሕቲ ሻዕብያ ሞት ክውሕዶም ኢዩ።


text:
Radio Erena: 27 November 2019
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ካብ ዝርከባ 45 ዩኒቨርስታት፣ ኣብተን ኣስታት 25 ናይ ብሄር ግጭታት ምኽሳቱ ሚኒስተር ሳይንስን ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርትን ፕሮፌሰር ሂሩት ወልደማርያም ገሊጻ።
ንሳ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ዩኒቨርስታት እታ ሃገር ተጓሃሂሩ ዘሎ ግጭታት ብዝምልከት ምስ ኣባላት ወከልቲ ህዝቢ ኣብ ዘካየዶ ምምይጥ፣ ዪኒቨርስታት መተዃቶኺ፣ ናይ ፖለቲካ፣ ሃይማኖትን ብሄርን ጎነጽ ክኸውን ከምዘይብሉ ኣመልኪታ።
ኣብ ዩኒቨርስታት ኢትዮጵያ፣ በብእዋኑ ኣብ ዝተጎሃሃረ ግጭት ሓያሎ ተማህሮ ግዳያት ሞትን መቑሰልትን ኮይኖም’ዮም።
እቲ ናይ ብሄር ግጭታት ካብ ሓንቲ ዩኒቨርስቲ ናብ ካልእ ዩኒቨርስቲ እናልሓመ፣ ዝበኣሰ ሞትን ዕንወትን ከየብጽሕ ዝተፈላለዩ ወገናት እታ ሃገር ስግኣቶም ይገልጹ።
ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ እባ ክልል ኦሮሞ ኣብ እትርከብ ዩኒቨርሲቲ ኣዳማ ኣብ ዝተጎሃሃረ ግጭት ብውሕዱ ሽዱሽተ ተማሃሮ ቆሲሎም ኣብ ሕክምና ተዓቝቦም ይርከቡ።
እቲ ኣብ ዩኒቨርስታት እታ ሃገር ተጓሃሂሩ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት፣ ደው ክብል እንተዘይክእሉ፣ መንግስቲ ክሳብ ምዕጻወን ዝበጽሕ ስጉምቲ ክወስድ ምዃኑ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ምጥንቃቑ ይዝከር።
ዝበዝሐ እቲ ናይ ብሄር ግጭታት ተኸሲትሉ ዘሎ ክልላት ኣምሓራን ኦሮሞ’ዩ።
ክልል ትግራይ፣ ድሕነትን ጸጥታን እታ ሃገር ክረጋጋእ ብዘይምኽኣሉ ፣ ተወላዶ እቲ ክልል ንዝኾኑ ተማሃሮ ኣብ ካልኦት ክልላት ናብ ዝርከባ እቲ ዪኒቨርስቲ ከምዘይልኽ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
=================


text:
ከም ሓበሬታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ የመን ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣብ ዓለም እቲ ዝኸፍአ ቅልውላው እዩ። የመን ቅድሚ እቲ ካብ 2015 ጀሚሩ እንዳተጋደደ ዝመፀ ጎንፂ'ውን እንተኾነ ድኻ ዝነበረት ሃገር እያ ። ይኹን እምበር ኣብ መንጎ ብኢራን ዝምወሉን ዝተባብዑን ዕጡቓት ሑቲን ዓለምለኸ ኣፍልጦ ዝተውሃቦ መንግስቲ የመንን ሓይልታቱን ዝካየድ ዘሎ ኲናት ዓብዪ ዕንወት የብፅሕ ኣሎ ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፓምፔኦ ኣብ ቀረባ እዋን ዝሃብዎ መግለፂ ከምዝበልዎ " ኢራን ንዕጡቓት ሑቲንብእትገብሮ ሓገዝ ኣብ የመን ዘሎ ጎንፂ ንኽጋደድን ዘይምርግጋእን እታ ሃገር ድማ ክቅፅል ይገብሮ'ሎ።" ነቲ ሓገዝ ዘተሓባብሮ ኣብ ኢራን ብረታዊ ተቃላሳይ እስላማዊ ሓይልታት ዝኾነ ካድስ ፎርስ ዝበሃል (IRGC-QF) እዩ ። እዚ ኢራናውያን ኣሸበርትን ዓመፅትን ንምሕጋዝ ዝጥቀምሉ ስሩዕ ሓይሊ'ዩ ። ታሕሳስ 8 ኢራን ኣብ ቀረባ እዋን ናብ ዓመፅቲ ሑቲ ሰንዓ ወኪላ ገይራ ዝለኣኸቶ በዓል ስልጣን IRGC-QF ዝኾነ ሓሰን ኣርሉ ሙኻኒ ኣሜሪካ ፈሊጣ ኣላ ። መምርሒ አታዊን ወጻኢን ሃብቲ ኣሜሪካ ኣብ ዘውጽ ኦ መግለፂ "ኢራን ኣብ ዓለም ንዕጡቓት ሑቲ ኣፍልጦ ብምሃብ ወኪላ ዝለኣኸት ብሕታዊት ሃገር እያ " ይብል ። ሓሰን ኣርሉ ንዕጡቓት ሑቲ ኣዝዩ ዘመናዊን ዝረቀቀ ቴክኖሎጂ ዘለዎም ኣፅዋራትን ዓቅሞም ዘዕብይሉ ስልጠናን ብምሃብ ፃዕርታት IRGC-QF ዝድግፍን ዝነበረ እዩ ። ከምኡ'ውን ምስቲ ቅድም ኢሉ ኣዛዚ IRGC-QF ዝነበረ ቃሲም ሱሌማኒ ስጡም ርክብ ዝነበሮን ኣብ ኢራን ዝነበሩ ኣባላት ሂዝቦላ'ውን ዘሰልጥን ዝነበረ እዩ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ማይክ ፓምፔዮ: ሓሰን ኣርሉ ናብ የመን ምልኣኽ ማለት ይብሉ IRGC-QF ንዕጡቓት ሑቲ ዝገብሮ ሓገዝ ሓይሉ ብምቅፃል ነቲ ማሕበረሰብ ዓለም ንዓዓቶም ንምስምማዕ ዝገበሮ ፃዕሪ ዝያዳ ክተሓላለኽን ንኸይትግበርን ዝካየድ ፃዕራ ንምቅፃል ምዃኑ ዘመላኽት 'ዩ ። ኣሜሪካ ግን ይብሉ ፓምፔዮ "ክልቲኦም የመናውያን ንምስምማዕን ስምምዕነት ተኹሲ ጠጠው ምባል ስጋብ ዝበፅሑ ብምትሕብባርን ፖለቲካዊ ምርግጋኣት ብምፍጣር እቲገብሮ ሓገዝ ከምእትቅፅል ተዛሪቦም እዩም።ከምኡ'ውን መሰረቱ ኢራን ዝገበረ ዓለምለኸ ዩኒቨርሲቲ ኣልሞስጦፋ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዓለም ኣብዝርከቡ ጨንፈራቱ ናይ IRGC-QF መመልመሊ ረቋሒታት ንምትሕብባራት ዝሰመየቶ ትውልዱ ፓኪስታናዊ ዝኾነ ዮሰፍ ዓሊ ሙፋጅ 'ውን ኣብ ኣሜሪካን ማእከላይ ምብራቅን መጥቓዕቲ ንምብፃሕ ብIRGC-QF ዝወፁ ትልምታት ንንምትግባርን ዝሳተፍ ዘሎ ምዃኑ ማዕቀብ ተገይርሉ እዩ ። ኣሜሪካ ማይክ ፓምፔዮ "IRGC-QF ኣብ ማእከላይ ምብራቅ ንዝፍጠሩ ናእሽቱ ጎንፅታት ብምጉህሃር ተጠቃዕቲ ንዝኾኑ ውልቀ ሰባት ብምትእኽኻብ ድማ ንስርዓት ኢራን ወኪሎም ክቃለሱን መፈፀምቲ መዕነዋይ ኣጀንዳታቶምን ክኾኑ ይሰርዑዎም ኢሎም እዮም።
ኣሜሪካ ኩሎም ዓይነት መንገድታትን መሳርሕታትን ብምጥቃም እዚ እኩይ ባሕርያቶም ብምግላፅን ምቅዋምን ከምእትቅፅል ተዛሪቦም እዮም ።


text:
Radio Erena: 21 June 2022
ብኮሚሽን ምሕደራ ቅልውላው፣ ጃነዝ ለናርቺች ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ካብ 19 ሰነ ኣትሒዙ ኣብ ኢትዮጵያ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ።
እቲ ልኡኽ ኣብቲ ናይ ኢትዮጵያ ዑደቱ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኣብ መቐለ ድማ ምስ ሰበ ስልጣን ክልል ትግራይ ዘትዩ።
ኣብቲ ምስ ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን፣ ኣቶ ደመቀ መኮነን ዝገበሮ ርክብ፣ ብዛዕባ ተጀሚሩ ዘሎ ምቑራጽ ተጻብኦታት፣ ውሕስነት ዘለዎ ምብጻሕ ሰብኣዊ ረዲኤት ናብ ትግራይን ካልኦት ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ህዝብታትን ከምኡ ድማ ፖለቲካዊ ዘተን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ከምዝዘተየ ዲፕሎማሰኛታት ናይቲ ሕብረት ኣሚቶም።
እቲ ልኡኽ ብተወሳኺ፣ ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ ምስ ካልኦት ሰበ ስልጣን መንግስቲ’ውን ከምዝዘተየ ተጠቒሱ።
ኮሚሽነር ለናርቺች፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ተበጊሱ፣ ብ21 ሰነ ኣብ መቐለ ኣብ ዝኣተወሉ፣ ዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል ምስ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን ናይቲ ክልል ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ ዘትዩ።
ንሱ፣ ናብቲ ብዋሕዲ መድሃኒታት ናብ ምዕጻው ዝበጽሐ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ዝዓበየ መወከሲ ሆስፒታል ዓይደር በጺሑ።
ነቲ ሓበሬታ ብመንገዲ ትዊተር ዝዘርግሐ ኣፈኛ ናይቲ ክልል ኣቶ ጌታቸው ረዳ፣ ዝርዝር ናይቲ ምይይጥ ኣየነጸረን።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ ይኹን ፕረዚደንት ክልል ትግራይ ዶ/ር ደብረጽዮን ገብረሚካኤል፣ ዛጊት ኣብ መንጎኦም ዝተጀመረ ዝርርብ ከምዘየለ እኳ እንተነጸሩ፣ ኣብዚ ቀረባ ርክብ ከምዝህሉ ግና ኣይከሓዱን።
ሓደ ካብ ዓበይቲ መልወቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝኾነ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ክልል ትግራይ ናብ ዝርከቡ ተጸበይቲ ረዲኤት፣ ህጹጽ ሓገዝ ብዘይዕንቅፋት ክበጽሕ፣ ስምምዕ ምቑራጽ ተጽብኦታት ብወግዒ ክኽተምን ናብ ኵናት ዘምርሐ ጉዳያት ብፖለቲካዊ ዘተ ክፍታሕን ዝብል መርገጺ ሒዙ ይርከብ።
ኣብ ርእሲ’ዚ እቲ ሕብረት፣ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወጽእ ኣብቲ ዘቐመጦ ነጥብታት ኣነጺሩ ኣሎ።
ስእሊ፣- ካብ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያን ማህደር ትዊተር ኣፈኛ ትግራይ ኣቶ ጌታቸው ረዳን
=========================