text:
Date: Sunday, 20 August 2017
ስያትል---ደጀን መኸተና
ስያትል ከምቲ ንፈልጦ ኣብቲ ጫፍ ሰሜናዊ ምዕራብ ሰሜን ኣመሪክ ኣብ ዋሽንግቶን ስተይት ከምትርከብ ርዱእ ኢዩ። ብተመሳሳሊ ኣብ ኤሪትራ ኣብ ጫፍ ሰሜን ናይ ኤርትራ ካርታ እንተሪኢና ኣብ መወዳእታ 70ታት ኣብ መጀመርያ ሰማንያታት ቀንድ ማእከል ናይ ሰውራ ጉባኤታት ከም ናይ ሃማደኤ ዝተመስረተሉ ናይ ሰራሕቲኛታት ጉባኤ ካልእን ዝተከየደላ ከተማ ኣራግ ዝዝከር ኢዩ። ሓደ ጊዜ ሕጂ ኣምባሳደር ጸጋይ ተስፋጽዮይ ወይ ጸጋይ ድንሽ ንጦፍ ይኸይድ ነይሩ፡ ሓደ ብጻይ ከኣ ጸጋይ ድንሽ ናበይ ትኸይድ ኣለኻ ምስ በሎ “ናብ ኣራግ ዳውን ታውን ኢሉ” መለሰሉ ካብኡ ከኣ ዳውን ታውን ኣራግ ተባሂላ ኣብቲ ክፍልና ተፈሊጣ ተዘርጊሓን። በዚ ከኣ ከተማ ስያትል ካብ 8 ነሃሰ ክሳዕ 13 ነሃሰ ናይ መኸተና ደጀን ኮይና ጉባኤታትን ፈስቲቫል ከም ኣራግ ከተአንግድ ቀኒያ።
ተሳተፍቲ ዋዕላን ፈስቲፋል ካብ ኩሉ ኣመሪካ ከምኡውን ካብ ኣመሪካ ወጻእን ዝመጹን ንስያትል በቲ ዝነበረ ፍቕርን ኣቀራርባን ተሳትፎን ንህዝቢ ስያትል ዘሕብን ንኩሉ ኤሪትራዊ ከኣ ዘኹርዕን ንዓለም ከኣ ዘገርምን ነይሩ። ንጸላእትና ከኣ ሓመድ ድበ ነይሩ ተበልኩ ዘገርም ኣይኮነን። በዛ ሓጻር ሽዑ ዝገጠምኩዋ ታሪኽ ስያትል ከኣ ይፋነወኩም።
ደቂ ኤረይ ደቂ ቀይሕ ባሕሪ
ካብ ራስ ቄሳር ክሳዕ ራስ ዱመራ
ካብ ባድመ ክሳዕ ደሴት ዳህላክ፡
እንቋዕ ብደሓን መጻእክን መጻእኩምና
ናብ ደጀን መኸተ ከተማና
ናብዛ ልምዕቲ ደጀን መዲናና ፡
ስያትል መካቲት ካብ 70 ታት
መካቲት ገና ክሳዕ 20ታት
ዘይትሕለል ከምተን ጽኑዓት ደጀናታት፡
ወራር ተጀመረ
ስያትል ተበራበረ
ከም ንህቢ ዝተበርበረ፡
ስያትል ደጀን መኸተና
ካብ ኣርባዕተ መኣዝን ከተተ
ዋልትኡ ጨበጠ
ዲግዲግት ተዓጥቀ፡
ጨረሐ ሎሚ ዘይከተተ ከም ዝሞተ
ብዘይ ሃገር የለን ክብረተ
ፈሰሰ ዶላራት ብሚልዮናተ
ወረደ ወርቂ ኣደታት ብኪሎታት
ደርዓሞ ናይ ኣገልገልቲ ወራራት፡
ቀጸለ መኸተ ስያትል ከም ጨረር ጸሓይ
ናብ ዋሽንግቶን ኒውዮርክ ብብርሃን ጸሓይ
ናብ ሳንፍራንሲስኮ ብለይቲ ብጸሓይ፡
ስያትል ደጀን መኸተና
ኣደታት ስያትል ጀጋኑ መከቲ
ኣቦታት ስያትል ጀጋኑ መከቲ
መንእሰያት ስያትል ምስ ዋርሳይ ጀጋኑ መከቲ
ምስ ኩሎም ኣጋይሽ ተጋየሽቲ
ኣኹዱዱ ኣብዚ ጎልጎል ጋሽ-ባርካ ሰቲ፡
ሓደራ ሓደራ መንእሰያት ተረከብቲ ሕድሪ
እንሆ ተረከቡዎ እዛ ሓያል ዕርፊ ሕድሪ
ኣንብርዋ ኣብ ቦታ ናይ ክብሪ
ክትሳስን ክትፈሪ ብንቕሓት ብክብሪ፡
ስያትል ደጀን መኸተና
በሉ ካብ መጻእና ናብዚ ሃገራዊ ንግደት
ኩሉና ብሓባር ንመክት ብንቕሓት
ዋጋ ኣይንሃቦ ንወረ ናይ ሸራፋት፡
ህዝበይ ሸጥ! ሸጥ! ሸጥ! መዓንጣና
ንሰከም ሓደራ ናይ ዝሓለፉ ህዝብና
ከም ትማሊ ንቀጽል መኸተና
መታን ሰላም ክትርክብ ምጭውቲ ኤሪትራና።
ዓወት ንሓፋሽ
ኣስመላሽ ገብረመድህን
ፈስቲፋል ኤርትራ ሰሜን ኣመሪካ ስያትል 2017


c: text/html

text:
ደጋዊ ኹነታት ንኣተሓሳስባን ሰባት ንዘዘውትርዎም ቃላትን ዘንጸባርቕ ኪኸውን ኸሎ፡ ቃላትውን ብእኡ መጠን ንደጋዊ ኹነታት ናይ በሃሊ ይገልጹ። ደቂ ሰብ ነቶም ዝጥቀሙሎም ቃላት ከከም ክሃርምዎ ዝደልዩ ዕላማ ይቐያይርዎም። ኣጸዋውዓ ኣስማትን ቃላትን መግለጺ መንነትን ደረጃን ሰባት ስለዝዀኑ፡ ሰባት ንዝጥቀሙሎም ቃላትን ካልኦት ንዝብልዎ ቓላትን ብደቂቕ እናስተውዓሉ ውሽጣዊ ሓሳባት ይርድኡ። ሓይሊ ዝጨበጡ ጉጅለታት ንኣብነት፡ ነቲ ብዓሎቕ ዝዘመትዎ ሓይሊ ዝግበኦም ምዃኑ ንኸእምኑን፡ ዓገብ ንዝብሎም ኣብ መናድቕ ናይቲ ባዕሎም ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፈጥርዎ ኣነዋሪ መጸውዒታት ተኸዊሎም፤ ከም ድላዮም ምእንቲ ክድህኩን ቃላት ብጥንቃቐ ይመርጽዎ።
ኣብ እዋን ቃልሲ ንናጽነት፤ ነቶም ሃገር ናጻ ኸውጽኡ ዝቃለሱ ዝነበሩ ዜጋታት ጸላኢ ሸፋቱ እናበለ ኽጽውዖም ከሎ፡ ህዝቦም ተጋደልቲ እናበለ ይጽውዖም ኔሩ። ተጋዳላይ ዝብል ስም ንዕላማ ናይቲ ተጋዳሊን ተቓላሲን ሓይሊ ዘነጽር ቃል’ዩ ነይሩ። ተጋደልቲ ንህዝቢ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ሓራ ዘውጽኡ፡ መግዛእቲ ካልኦት ኣልዮም መንግስቲ ህዝቦም ክተኽሉ ዝጋደሉ ዝነበሩ ስለዝዀኑ፡ ንሓለይቲ ዝዀኑ ተቓለስቲ ዝወሃብ መጸውዒ ተዋሂብዎም። ተጋዳላይ ማለት ንኽብር’ቲ ኣብ በረኻ ሰፊሩ ንናጽነት ዝቃለስ ዝነበረ ብዙሕ ዝዓይነቱ መስዋእቲ ዝኸፈለ ሰብ ክገልጽ ዝኽእል ቃል ኰይኑ ጸኒሑ ክሳብ እዋን ናጽነት።
እንተዀነ፡ እቲ ስልጣን ክብሕት ሕቡእ መደባቱ ዘጻፍፍ ዝነበረ ጉጅለ፡ ነቶም ኣብ እዋኖም ምእንቲ ናጽነት ዝተቓለሱን ነቶም ኣብ ዝስዓበ መድረኽ ሃገር ዘውሓሱን ጀጋኑ ከም ጸላእቱ ኣለልይዎም። ዕላማኡን ሕድሪ’ቶም ጀጋኑን ፈጺሙ ተቓራኒ ስለዝዀነ፡ እቲ ስልጣን ዝበሓተ ጉጅለ ብዘሕስር ኣስማት ክጽውዖም መሪጹ። ናጽነት ዘምጽኡ ጀጋኑ ጽልጹላት ተባሂሎም ከም ድርቡያት ተቘጺሮም። ምጽልጻል ማለት ካብቲ ኣብ ቡቃልያ ወይ ተኽሊ ንዘየድሊ ዋጋ ዘይብሉ ዝነቐጸ ወይ ዘይሽውት ክፋል ንምእላይ ዝውሰድ ናይ ምቕንጣስ ስጉምቲ ኢዩ።ህዝቢን ተጋደልትን ኣብቲ እዋን እቲ ብናይ ናጽነት ዓወት ተዓኒዶም ስለዝነበሩ ተዳህሊሎም እምበር ኣብቲ እዋን እቲ ክጽልጸል ዝግበኦ ዝነበረ እቶም ጀጋኑ ተጋደልቲ ዘይኮኑስ እቲ ካብ መስመርን ሕድርን ወጺኡ ጫሌዳ ኪኸውን ጀሚሩ ዝነበረ ጉጅለ ኢዩ።
እቲ ስርዓት ጸንሕ ኢሉ ሓዊ ሓዊ ዝጨንዉ ዝነበሩ ጀጋኑ ተጋደልቲ፡ ብዘይወግዓዊ ኣገባብ ካብ ስርሖም ደው ክብሉ ምስኣዘዞም ‘ድስኩላት’ ዝብል ስም ጠሚቕዎም። እንተዀነ ኣብ ዝደስከለ ድሑር ኣንነት ዝነብረ እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዝብድል ዘሎ ናይ ጸቢብ ረብሓ ጉጅለን መራሒኦምን እምበር እቶም ጀጋኑ ኣይኮኑን።
ብምቕጻል እቲ ንሃገር ኣመንጉዩ ንውልቃውን ናይ ጉጅለን ዕላማታት ዝሰርሕ ጉጅለ፡ ነቶም ዓገብ ዝበልዎ ዜጋታት ትሕተ ሃገራውያን ብዝብል ስም ንሓልዮቶም ነውሪ ኸምስሎ ጽዒሩ።
እቲ ጉጅለ ሕድሪ ኩሉ ንናጽነት ዝተቓለሰን ዘቃለሰን ህዝቢ ኤርትራ ከምዝጠለመ ኣስተብሂሎም ክቃወምዎ ንዝነቐሉ ሰውራውያን እውን፡ ከዳዓት ዝብል መጸውዒ ጠሚቕዎም። ከዳዓት ጥራይ ክበሃሉ እኹል ስለዘይተቘጽረ፡ ድሌት ኩሉ ህዝቢ ዝውክሉ፡ ሓልዮት ኩሉ ሓፋሽ ዘበገሶም ምዃኖም ምእንቲ ኽርሳዕ ጸቢብ ስም ክወሃቦም ተመሪጹ። ንዓመጽ እቲ ጸቢብ ጉጅለ ስለዝተቓወሙ፡ ጉጅለ ተባሂሎም፡ ብጉጅለ 15 ተጸዊዖም። እንተዀነ፡ እቶም ፍትሓዊ መገዲ ዝጠለቡ፡ ወከልቲ ድምጺ 5 ሚልዮን ሓፋሽ፡ እቶም ንዓታቶም ዘጥፍኡ ኸኣ ወከልቲ ድምጺ ሓደ ሰብ እዮም።
በቲ ስልጣን ንምብሓት ንህዝቢ ዝዘናጥል ኣስማት ዝጥቀም ጉጅለ ዝተፈጥረ ዕንወት እናቐጸለ’ውን ጅግንነት ህዝቢ ኤርትራ ኣየቋረጸን። ቅልጡፍ ቁጡዕ ግብረመልሲ ንመጻኢ ናይዛ ሃገር ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ምእንቲ ኸይከውን ህዝቢ ነቲ ዝወረዶ ብምጽማም ተቐቢልዎ። ብዘይትርጉምን ብሕሱም ኣተሓሕዛን ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት እናተዋረዱ ከም ወተሃደራት ክቕጽሉ ዝበርትዖም መንእሰያት ኣብ ዘዝመጸ ንኣሽቱን ዓበይትን ኣኼባታት ሰራዊት ብዛዕባ ዝርኣዮም ዝነበረ በደላት ብልዙብ ተዛሪቦም ዝረኸብዎ መልሲ ብድዐ ዝመልኦ ምስኰነ፡ ድምጾም እንታይ ምዃኑ ካብቲ ቦታ ብምእላይ ኣርእዮም። ገለ ናብ ስድራቤታቶም ተመሊሶም ሰሪሖም ሕብረተሰቦም ክሕግዙ፡ ካልኦት ከኣ ካብ ሃገር ወጺኦም ብምጋሽ ካብ ዓመጽ እቲ ጉጅለ ርሒቖም ናብራ ሕብረተሰቦም ከመሓይሹ ወሲኖም። ንስድራቤትካን ንሕብረተሰብካን ካብ ምሕላይ ክዓቢ ዝኽእል ሓልዮት ዘየሎ’ኳ እንተዀነ፡ እቶም ጀጋኑ ዋርሳይ ‘ኰብለልቲ’ ዝብል ስም ኣልጊቡሎም።
ኮር ተገልበጥ ኮይኑ ካብ ዕላማ ሃገርን ህዝብን ዝዀብለለ ባዕሉ እቲ ስርዓት ክንሱ ፡ ነቶም ኣብ ምህውታቱ ዘይሰዓብዎ ደቂ ህዝቢ ኰብሊሎም ብምባል ገሊጽዎም።
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፤ ብኣማኢት ኣሽሓት ሃገራዊ ኣገልግሎቶም ዝፍጽሙ መንእሰያት ንሃገር ክሃንጹን ክከላኸሉላን ድሉዋት ኰይኖም ተበጊሶም።
እዞም ኣውሓስትን ሃነጽትን ክበሃሉ ዝግብኦም መንእሰያት ኣገልገልቲ ዝብል መጸውዒ ተዋሂብዎም። እቲ ሃገር ክትህነጸሉ ዝግባእ ሃገራዊ ኣገልግሎት መባኸኒ ዓቕምን ዓመታትን መንእሰያት ኤርትራ ዀይኑ ኸሎ ወፍሪ ቑጠባዊ ልምዓት ተባሂሉ ተጸዊዑ። እንተዀነ፡ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ወፍሪ’ቲ ስም ተዋሂብዎ ካብ ዝስማዕ ቁጠባኡን ልምዓቱን ከንቈልቁልን ሃገር ክትባድምን ደኣ ረኣየ እምበር ካልእ መለሳሲ ኣይረኸበን።
ብስም ቁጠባዊ ልምዓት ሓረስቶት ምስራሕ ስኢኖም፡ ገፈፍቲ ዓሳ ኣብ ገምገም ባሕሪ ዀይኖም ጠምዮም፡ ጓሶት ካብ ልሙዕ መጓሰይኦም ተኣልዮም፡ ኣብ ሃገር ዘለዉ ነጋዶ ወስ ዘዝበልዎ ስራሕ ተኸልኪልዎም፡ ትካላት ትምህርቲ ዓንዩን ተዓጽዩን፡ እምነታት መሳርሒ ምልኪ መታን ክዀኑ፡ እቶም ነናብ ዝደለይዎ ኣምላኽ ክኣምኑ ዝመረጹ ኣመንቲ ብእኩብ ተቐፊዶም ናብዚ ንሕና ዝኣዘዝናልካ ኣምላኽን ሰብን ጥራይ ተመለኽ ተባሂሎም።
ኣብ ዝሓለፉ 25 ዓመታት፤ ሃገራዊ ኣገልግሎት መህነጽን መከላኸልን ዘይኰነ ከም መባኸኒ ዓቕሚ ሃገር፡ መንግስቲ ከም ሓላዪ ዘይኰነ ከም ቀጻዒ ሓፋሽ፡ ቤትትምህርታት ከም መደንቈሪ ህጻናትን መንእሰያትን ኰይኑ ኩሉ ትርጉማት ተገልምጢሉ’ዩ ዝኸይድ ዘሎ። ሰራቒ ንተሰረቕቲ ክኸስስ፡ ቀታሊ ንተቐተልቲ ከዋርድ፡ ዕላምኡ ዝሰሓተ መንግስቲ ነቶም ሰብ ንጹር ዕላማ ኮብለልቲ ክብል፡ ፈጣሪኡ ዝረስዐ ጉጅለ ንመእመናን ዝኸዱሉ መገዲ ከስገድድ ዘኽእል ኩነታት ንኹሉ ሓቅታት ገምጢልካ ብምግላጽ ይግበር። ዝተጋነኑ ሓሶታት ክደጋገሙ ኸለዉ፡ ንጹራት ሓቅታትን ዝፈልጥዎም ሰባትን ክስወሩ ኸለዉ፡ ነቲ ዝዀነ ክሒድካ፡ ሓፋሽ ቀስ ብቐስ ሓቂ ጠፊእዎ ንኽድንቁር ዝግበር ሜላ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ዝተጸልጸለ ዘይኮነስ ኣፍቃር ሃገሩ ተባሂሉ ክጽዋዕ ዝግበኦ ተጋዳላይ ኢዩ ዘሎ። ኩሉ ዘለዎ ኸፊሉ፡ ተቓሊሱ ናጽነት ዘምጸአ ስሙ ኪኸብር እምበር ክሓስር ኣይምተገበአን። ኣብ ኤርትራ ዝዅብልል መንእሰይ የለን። ኩሉ መንእሰይ ካብ ናብርኡ ኣዀብሊሎም ንዓመታት ብኸንቱ ከሳቕይዎ ንዝደለዩ ገዲፉ ናብ ናብርኡ ይምለስ፡ ዘይኣክል እንተመሰሎ ኸኣ፡ ብርግኣት ክሰርሓሉ ናብ ዝኽእል ዓዲ ይገይሽ ኣሎ።ስለዚ እቶም ካብ መስርዕ ሕግን ልዕልና ቅዋምን ኮብሊሎም ዘለዉ ዓመጽቲ እምበር መንእሰይ ኣይኮነን ኮብሊሉ ዘሎ።
ኣብ ኤርትራ ብዘይሕጊ ዶብ ዝሰግር ሰብ የለን። እቶም ዶብ ተፈጥሮ ሰጊሮም ንህዝቢ ብዘይሕለፍ ከሕልፍዎ ዝደልዩ ጉጅለ ኢዮም ኣብ ስግረ ሕጊ ዘለዉ። መንእሰይ ድማ እዞም ብዓንዳርነቶም ዶብ ዝሰገሩ ምስበዝሑን ናይ መገሻ ወረቓቕቲ ምስተኸልከለን ኢዩ፡ በቲ ዓመጽቲ ዝወሓዱሉ ዝበሃል መገዲ ናብ ቃሕ ዝበሎ ይገይሽ ዘሎ ።
ኣብ ኤርትራ ጀጋኑ ብመስዋእቶም ስሞም ይዓቢ እምበር ዝሓቅቕ ሰብ የለን። ኣሽሓት ሰባት ንሃገር ጠሊሞም ተባሂሎም ብሃገራዊ ክሕደት ተኣሲሮምን ይእሰሩ ኣለዉን። ኣብ ኤርትራ ካብ መዓልቲ ናጽነት ክሳብ ሕጂ ብወግዕን ብመረጋገጽን ሃገር ከዲዑ ተባሂሉ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ገበኑ ተቐቢሉ ዝተፈርደ ሰብ የለን። ኣብ ኤርትራ ብውልቂ ይኹን ብደረጃ ስድራቤት፡ መላእ ሕብረተሰብ ኩሉ ዘለዎ ኸፊሉ ንሃገሩ ዝቘመላ ህዝቢ’ዩ ዘሎ። ነዚ ህዝቢ’ዚ ውሑዳት ቃላት ዝግምጥሉ ኸዳዓት ኸዳዕ ክብልዎ ይነብሩ ኣለዉ።
ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ከይተፈለጦ ኣብ መዝገበ ቃላቱ ኣትዩ ዘሎ ኣነዋሪ መጸውዒታት ከይጥቀመሉን ብጥንቃቐ ክነጽጎን ይግባእ። ኮብሊሉ፤ ደስኪሉ፤ ተጸልጺሉ፤ ዝኣመሰሉ ንደረጃ በሃሊኦም ጥራይ ዘንጸባርቑ መጸውዒታት ካብ መዝገበቃላቱ ክስርዞምን ኣብ ዕለታዊ ናብርኡ ከይጥቐመሎም ከስተብህለሉ ዝግባእ ነገር ኢዩ።
ንኹሉ ኽድዓትን ጥልመትን ዘበለ ዝፍጽም ጉጅለ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓሶት እናኸሰሰ፡ ጸርፊ ብዝዀነ ኣስማት እናጸውዐ ክሳብ ሕጂ ሃገር የዕኑ ኣሎ። ብዘይካ ንኣባላት እዚ ጉጅለ’ዚ እቲ ኹሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወረደ መቕጻዕቲ ዝግብኦ ሰብ ኣብ ኤርትራ የለን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተጸውዖ ዝርከብ፡ ውልቃዊ ናብርኡ ገዲፉ ንሃገሩ ዝነጥፍ፡ ብመስዋእቱ ስሙን ስም ሃገሩን ዘዕቢ፡ ዝምልከቶ ዘይርስዕ ህዝቢ’ዩ። ስለዚ ድማ ነቶም ብሓሶትን ብጸርፍን እናጸውዑ፡ ብዛዕባ ገዛእ መንነቱ ከጠራጥርዎ ዝሕልኑ ከምቲ ዝግባእ ካብቲ ዘለውዎ ኣልዩ ሓቅን ሕግን ፍትሕን ዝገዝኡላ ሃገሩ ክመልስ ይቃለስ ኣሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ቅዱስ ሚካኤል – መኑ ከም እግዚአብሔር / Qdus Michael (1ይ ክፋል)
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን።
ቅዱስ ሚካኤል – መኑ ከም እግዚአብሔር (1ይ ክፋል)
ካብቶም ረቀቕቲ ፍጥረታት እግዚአብሔር፡ መላእኽቲ እቶም ቀዳሞት እዮም። ኣብታ ቀዳመይቲ ዕለት (እሑድ – ሰንበት) ድማ እዮም ተፈጢሮም። መላእኽቲ ግዙፋን ዘይኮኑ ረቀቕቲ መናፍስቲ እዮም። ብተባዕታይ ጾታ ይጸውዑ ደኣ እምበር ትእምርቲ ጾታ ዘይብሎም ቍጽሮም’ውን ክንዲ’ዚ ክበሃል ዘይከኣል ኣዝዩ ብዙኅ እዩ። በብነገዳቶም ዝተኸፋፈሉን ነናቶም ኣገልግሎት ዘለዎም ከኣ እዮም። ሓንሳብ ምስ ናጻ ፍቓድ ብነባቢ አእምሮ ተፈጥሩ ደኣ እምበር ዝባዝኁን ዝውለዱን ዝዋለዱን ኣይኮኑን። ንባህርየ ተፈጥሮኦም ሞት ዝሰማምዖ ስለ ዘይኮነ፤ ሓንሳብ ምስ ተፈጥሩ ዘለኣለማውያን እዮም።
ዝተፈጥሩሉ ዕላማ ድማ ንኣገልግሎትን ምስጋናን እዩ፤ እቲ ኣገልግሎት ድማ ንእግዚአብሔር ስለ ዝኾነ ዓይነቱ ብዝኅ ጨናፍሩ ድማ ኣዝዩ ሰፊሕ እዩ። ካብን ናብን እግዚአብሔር እናተመላለሱ ንደቂ ሰባት ይራድኡ። ቅዱሳን መላእኽቲ ንምሕረት፡ ንሰላም፡ ንረድኤት፡ ንብስራት ወዘተ ዝለኣኹ እኳ እንተኾኑ ንመቅሰፍትን መዓትን ንቍጥዓውን ወዘተ ዝለኣኹሉ ጊዜ ኣሎ። ንዝተጸገመ ይረድኡ ንዝሓዘነ የጸናንዑ፡ ኣብ መከራ ንዘሎ ጸገሙ የቃልሉ፤ ኮታ ኣብ ኵሉ ድኅነት ወዲ ሰብ ዝራድኡ እዮም። (ዕብ 1፡14/፩፥፲፬ ,መዝ 90፡11/ ፺፥፲፩) ነቶም ዘይእዘዙን ብኣንጻርነት ንዘለዉን ድማ ድኅሪ ትዕግሥቲን ተግሳጽ ዘይምስማዕን መዓት የዝንቡ፤ መቕሰፍቶም የውርዱ።
ቅዱስ ሚካኤል ሓደ ካብቶም 7ተ ሊቃነ መላእክት እዩ (ጦቢ 12፡15/ ፲፪፥፲፭ ራእ 8፡2/፰፥፪ 12፡7/፲፪፥፯) ከም ቅዱስ ገብርኤል (ሉቃ 1፡19/፩፥፲፱)፡ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል’ውን ኣብ ቅድሚ ዙፋን እግዚአብሔር ካብ ዝቖሙ ልዑላን መላእኽቲ ሓደ እዩ። (ሄኖ 10፡5/፲፥፭)
ናይ ስሙ ትርጉም
ሚካኤል ማለት ብቋንቋ ዕብራይስጥ ኮይኑ መኑ ከማከ (መን ከም ኣምላኽ) ማለት እዩ። ‘ሚ’ ማለት መን እዩ፤ ‘ካ’ ማለት ኸኣ ከም ዝብል ትርጉም ዝህብ ኮይኑ ‘ኤል’ ማለት ኣምላኽ ማለት እዩ። ስለዚ ሚካኤል ማለት ‘መን ከም ኣምላኽ’ ዝብል ትርጉም ዝህብ ስም እዩ።
ቅዱስ ሚካኤል ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ብስም ተፈልዮም ካብ ዝተጠቕሱ ኣሕሉቕ መላእኽቲ ሓደ እዩ። ብፍላይ ድማ ኣብ ዘመነ ብሉይ ኪዳን ንእስራኤላውያን ብዝገበሮ ረድኤት ሓላዊ መልኣኽ ከምኡውን መጋቢ ብሉይ ተባሂሉ ይፍለጥ። ይኹን ደኣ እምበር ኣብ መጽሓፈተ ኦሪት፡ ሙሴ ብስም ፈልዩ ሚካኤል ኢሉ ኣይጥቀሶን ‘ናይ እግዚአብሔር መልኣኽ’ ሓሓንሳብ’ውን ‘መልአከ ገጽ’ ብምባል ጠቒስዎ ኣሎ። ኣብ ካልኦት’ውን ከምኡ፤ ንኣብነት ኣብ መጽሓፈ ኢያሱ “ሓለቓ ሰራዊት” ኢሉ ጠቒስዎ ይርከብ (ኢያ 5፡15/፭፥፲፭)
ኣብ ሓዲስ ኪዳን’ውን ከምኡ ኣብ ገሊኡ ስሙ ተጠቒሱ ክጸሓፍ ከሎ ኣብ ገሊኡ ድማ ሊቀ መልኣክት ብዝብል ብስም ማዕርጉ ይጠቕሶ። ንኣብነት ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ‘ሊቀ መላእኽቲ’ ክብል ክጠቕሶ ከሎ (1ተሰ4፡16/ ፬፥፲፮) ሓዋርያ ይሁዳ ግና ነቲ ኣብ ብሉይ ዝተፈጸመ ታሪኽ ስጋ ሙሴ ኣብ ዝገለጸሉ ብስሙ ጠቒስዎ ይርከብ (ይሁዳ1፡9/፩፡ ፱)
ቅዱስ ሚካኤል ብስም ተነጺሩ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ክጥቐስ እተጀመረ ኣብ መጽሓፈ ሄኖክ እዩ፤ (ሄኖ 6፡1-7/፮፥፩-፯) ቀጺሉ ድማ ኣብ ትንቢተ ዳንኤል እዩ (ዳን 10፡13/፲፥፲፫ ዳን10፡21/፲፡፳፩, ዳን12፡1/ ፲፪፥፩)። ብዘይካ እዚ’ውን ኣብ ኣዋልድ ብሉይ ኪዳን ዝኾና መጻሕፍቲ ከም እኒ ኪዳነ ሌዊ (5፡6/፭፥፮) ኪዳነ አብርሃም (11/፲፩) ስሙ ብብዝሒ ተጠቒሱ ይርከብ።
ስለዚ ቅዱስ ሚካኤል ስሙን ግብሩን ሞይኡን ኣብ ዘመነ ብሉይ ይኹን ኣብ ዘመነ ሓድሽ ብንጹር ዝተገልጸ ሊቀ መልአክ እዩ። ከምቲ ንማኑሄ ዝነገሮ ስሙ ድማ ‘መንክር’ እዩ።
ገለ ካብ ኣገልግሎቱን ተራድእነቱን
ቅዱስ መጽሓፍ፡ ቅዱስ ሚካኤል ዘለዎ ክብርን ኣገልግሎትን ዝለዓለ ምዃኑን፡ ካብ ፍጥረተ ዓለም ኣትሒዙ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታን ዘመንን እናተረኽበ ዝፈጸሞም ነገራት ብዙኃት ምዃኖም የረዳኣና እዩ። ቅዱስ ሚካኤል ኣብ ብሉይ ይኹን ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ንሕዝበ እግዚአብሔር ብዙኅ ናይ ረድኤት ስራሕ ሰሪሑ እዩ። ቅሩበ መንበር ዝኾነ ቅዱስ ሚካኤል ርኅሩኅ፤ ገባሪ ተኣምራት፤ ይቕረ በሃላይ ካብ መዓት ዝረሓቐ እዩ። (ሄኖ10፡12/ ፲፥፲፪, ሄ 6፡2/ ፮፥፪) ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ዝቐውም ቅዱስ ሚካኤል ምእንቲ ሕዝቢ ዝራዳእ፤ ጸገም ሕዝቢ ዝፈትሕ፤ ምእንቲ ምሕረት ሕዝቢ ድማ ንሰይጣን ዝቓወምን ንእግዚአብሔር ዝልምንን እዩ። ኣብ መጽሓፈ ሄኖክ ብዛዕባ ቅዱስ ሚካኤል ዘለዎ ተራዳእነት ክገልጽ ከሎ “ሰብ ብዝገበሮ ነገር ንሕዝቡ ተኣዛዚ እዩ እሞ ካብቶም ዝኸበሩ መላእኽቲ ሓደ ሚካኤል እዩ” ይብል (ሄኖ 6፡5/ ፮፥፭) ሰማያዊ መልኣኽ ክንሱ ንዝተጨነቑ ዘረጋግእ፤ ንዝተጸገሙ ዝረድእ ገባሪ ሰናይ ስለዝኾነ ቅኑዕ ሓላዊ፡ ተኣዛዚ ተባሂሉ። ቅዱስ ሚካኤል ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር፡ ምእንቲ ሕዝበ እግዚአብሔር ዘማልድን ምሕረት ዝልምንን መልኣኽ እዩ። ኣብ ዕርገተ ኢሳይያስ’ውን ተገሊጹ ከምዘሎ ቅዱስ ሚካኤል ንቅዱሳን ኣብ ጊዜ ጸገሞም ይራድኦም እዩ። ጸሎቶም ናብ እግዚአብሔር የቕርብ። ንኃጥኣን ድማ ስርየተ ኃጢኣት ምእንቲ ክረኽቡ ይተግህ። ንሕዝበ እግዚኣብሔር ደው ዝብለሎምን ዝምጉተሎምንን ኣብ ልዕሊ ጸላእቶም ድማ ኃይሊ ዝኾኖም እዩ (ዳን 12.፡1/፲፪፥፩) ንሰባት ኣብ ዝኾነ መንፈሳዊ ይኹን ስጋዊ ጸገማቶም ይራድኦም እዩ (ዳን10፡13/፲፥፲፫)። ካብ ሓዘኖም’ውን የጸናንዖም እዩ (ዳን ፲፥፳፩) ኣብ ልዕሊ ሕዝበ እግዚአብሔር ንዝትሥኡ ጸላእቲ ይቃወምን ይግስጽን። እዞም ጸላእቲ ሕዝበ እግዚአብሔር ዝተባህሉ ድማ ሰይጣናትን ሰዓብቶምን እዮም። (ራእ `12፡7/ ፲፪፥፯ ይሁዳ1፡9/፩፡፱)።
ቅዱስ ሚካኤል ነቶም ብእግዚአብሔር ዝእመኑ ረድኤትን ምሕረትን ከምጽእ ከሎ፡ ነቶም ብኣንጻር ዘለዉ ድማ መዓት ዘውርድ ምዃኑ ቅዱስ መጽሓፍ ዘረድኣና’ውን እዩ። ንፈርዖንን ሰራዊቱን፡ ንሰናክሬምን ሰራዊቱን ዝወረዶም መቕሰፍቲ ከም ኣብነት ክጥቀስ ዝከኣል እዩ። (2 ነገ 19/ ፲፱) ስለዚ ንእስራኤል መልአከ ምሕረት፡ ንግብጻውያን መልአከ መዓት፤ ንሕዝቅያስ መልአከ ሳ+ሕል፡ ንሰናክሬም መልአከ ኃጉል ኮይኑ ከም ዝተለኣኸ ንጹር ኣብነት እዩ።
ቅዱስ ሚካኤል ኣብ ዘመናት ንሰባት ዝፈጸሞ ተራዳእነት ተጸብጺቡ ዝውዳእ ኣይኮነን። ንበረኸት ክኾነና ንውሑዳት ቅዱሳት መጻሕፍቲ ካብ ዘቋደሱና ኣብዚ ክንጠቕስ ኢና።
ዘመነ ኦሪት
ሕዝበ እግዚአብሔር ዝተባህሉ እስራኤላውያን ኣብ ግብጺ ን430 ዓመታት ኣብ ባርነት ተቖሪኖም ድኅሪ ምንባሮም፡ ብዝደንቕ ተኣምራት ካብ ኢድ ፈርዖን ሓራ ክወጹ ከለዉ ክሕልዎምን ክራድኦምን ካብ እግዚአብሔር ዝተመደበሎም ቅዱስ ሚካኤል ነበረ። ብኸምዚ መገዲ ድማ እናተላኸ ብዘደንቕ ተኣምራት ረዲእዎም እዩ። ቀትሪ ብደመና ለይቲ ድማ ብዓምደ ብርሃን እናገበረ ዝመርሖም ዝነበረ’ውን ንሱ እዩ። ኣብ መወዳእታ’ውን ባሕረ ኤርትራ ተኸፊሉ ክሳገሩ ከለዉ ናይ ቅዱስ ሚካኤል ተራዳኢነት ከምዝነበረ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ብሰፊሑ ተገሊጹ ኣሎ። (ዘጸ14ን 15) ኣብዚ ክፋል መጽሓፍ ቅዱስ ‘መልኣኽ እግዚአብሔር’ እናበለ ስሙ ከየጠቐሰ ይሕለፍ ደኣ እምበር፤ እቲ ንእስራኤላውያን ዝራዳእ ዝነበረ መልኣኽ ቅዱስ ሚካኤል ምዃኑ መጻሕፍተ ትርጓሜ ቤተ ክርስቲያን ዘንጽርዎ እዩ። ቅዱስ ያሬድ’ውን ኣብ ናይ ዘመነ አስተምህሮ ድጓ ከምዚ ክብል ገሊጹ ጽሒፍዎ ኣሎ። “መርሖሙ መዐልተ በደመና ወኵሎ ሌሊተ በብርሃነ እሳት ወአውጽኦሙ ለሕዝቡ በትፍሥሕት ፈነወ መልአኮ ወአድኃኖሙ እንዘ ሚካኤል የሐውር ቅድመ ትእይንቶሙ ለእስራኤል” (ቀትሪ ብደመና ለይቲ ድማ ብብርሃነ እሳት መርሖም። ነቲ ሕዝቢ’ውን ብሓጐስ ኣውጽኦም፤ መልኣኹ ልኢኹ ኣድኃኖም። ንሱ ኸኣ ቅዱስ ሚካኤል ክኸውን ከሎ ቀቅድሚ እስራኤል ይኸይድ ነበረ።)
ሙሴ ኣብ ኣብ ደብረ ሲና ሕጊ ካብ እግዚአብሔር ኣብ ዝተቐበለሉ እዋን፡ ቅዱስ ሚካኤል ኣብ ሞንጎ እግዚአብሔርን ሙሴን ብምዃን ኣገልጋሊ ከም ዝነበረ ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ተጠቒሱ ኣሎ። (ኩፋ 2፡1/፪፥፩) ብብዙሕ ተኣምራት ንእስራኤላውያን ካብ ግብጺ መሪሑ ንዘውጽአ ሙሴ፤ እቲ ሕዝቢ ኣዝዩ ይፈትዎ ስለዝነበረ፡ ድሕሪ ምማቱ ነቲ ካብ ሰብ ክውል ዝነበረ መቓብር ሙሴ፡ ዲያብሎስ ንሕዝቢ መሪሑ ከርእዮምን ባዕድ ኣምልኾ ከስተምህሮምን፡ ብኸምኡ ድማ ምስ እግዚአብሔር ከባእሶምን ኣብ ዝፈተነሉ ዝተኸራኸሮን ዝገሰፆን ቅዱስ ሚካኤል እዩ ነይሩ (ይሁዳ 1፡9/፩፱)።
ዘመነ መሳፍንት
ድኅሪ ሊቀ ነቢያት ሙሴ ነቲ ሕዝቢ መሪሑ ምድረ ርስቲ ከውርሶም ዝተተከአ ኢያሱ’ውን ተራዳኢነት ቅዱስ ሚካኤል ረኺቡ ነበረ። ከምቲ ምስ ሙሴ ዝነበረ ምስኡ ከምዝኸውን እግዚአብሔር ቃል ኣትዩሉ ስለዝነበረ፤ ንቅዱስ ሚካኤል ሰዲዱ ንሕዝቡ ይራዳእ ነበረ። ኣብ ቅድሚ መንገዶም ንዝነበሩ ጸላእቶም የጥፍኣሎምን፤ ኃይሊ ይህቦምን ኸኣ ነበረ (ኢያሱ 5፡13/ ፭፥፲፫፤ ስንክሳር 12/፲፪ ኅዳር) እስራኤላውያን ንቀጽሪ ኢያሪኮ ኣብ ዘፍረሱሉ እዋን’ውን ዝተራድኦም ንሱ እዩ ፡ ምእንቲ ኢያሱ ዝተጣበቐን ዝሓለዎን ንሱ ቅዱስ ሚካኤል እዩ (ዘካ 3፡1/ ፫፥፩)።
ሳምሶን ከም ዝውለድ ንማኑሄ ዘበሰረ፤ ኵሉ እቲ እግዚአብሔር ኣብቲ ዝውለድ ሳምሶን ዝመደቦን ክኽተሎ ዘለዎ ናዝራዊ ስርዓትን ዝነገሮምን፡ ስሙ ድማ ድንቂ ምዃኑ ከዊሉ ዝነገሮምን ቅዱስ ሚካኤል እዩ ነይሩ (መሳ 13፡15/ ፲፫፥፲፭)።
ዘመነ ነገስትን ዘመነ ነቢያትን
ኣብ ልዕሊ እስራኤልን መራሒኡ ሕዝቅያስን፡ ከምኡውን ኣምላኾም እግዚአብሔርን ዘባጨወን፡ ንእስራኤል ክድምስስ ዝመጸ ሰናክሬምን ሚእቲ ሰማንያን ሓሙሽተ ሽሕ ሰራዊቱን ዝደምሰሰ ቅዱስ ሚካኤል ነበረ (2ነገ 19/፲፱)። ካብ መፈንጠራ ጸላእቶም ንእስራኤላውያን ዘድሓኖም ዝነበረ እዚ ልዑል መልኣኽ እዩ (ዳን 10፡13-21/ ፲፥፲፫-፳፩)።
ንነቢይ ዳንኤል’ውን ኣብ ባቢሎን ከሎ ዝተራድኦ ቅዱስ ሚካኤል እዩ። ነቢይ ዳንኤል ኣብ ጐድጓድ ኣናብስ ተደርብዩ ከሎ ስንቂ ኣትሒዙ ንዕንባቆም መሪሑ ናብ ባቢሎን ዘብጽሖ ቅዱስ ሚካኤል እዩ (ተረፈ ዳን 13፡35-38/፲፫፥፴፭-፴፰)። እስራኤላውያን ኣብ ዝበደሉሉን ዝተማረኹሉን ዝልምን ዝነበረን ዘጸናናዕ ምላሽ ካብ ኣምላኽ ዝረኸበን ምሕረት ዘውሃበን ቅዱስ ሚካኤል እዩ ነይሩ (ዘካ 1፡12 ፩፥፲፪)።
ይቕጽል…..


text:
ካብ መዛግብትና
“ኣብ ውሽጢ ድርዑ ኸም ዘሎ ጐብየ እየ ነይረ”
ከም ናይ ዘራጊቶ ዓይነት ፍጥነት ዘለዎም ልዕሊ 10,000 ዚዀኑ ሰበኽቲ፡ ኣብ ነሓሰ/መስከረም 1929 ንትሽዓተ መዓልቲ ኣብ መላእ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ሰበኹ። ርብዒ ሚልዮን ዚኸውን መጻሕፍትን ንኣሽቱ መጻሕፍትን ድማ ዓደሉ። እዞም ኣወጅቲ መንግስቲ ኣምላኽ እዚኦም፡ ሓደ ሽሕ ዚዀኑ ኮልፖርተራት ዜጠቓልሉ እዮም ነይሮም። ቍጽሮም ክሳዕ ክንደይ ኰን እዩ ወሲኹ! ቡለቲን * ከም ዝገለጸቶ፡ ካብ 1927 ክሳዕ 1929 ኣብ ዝነበረ እዋን፡ ቍጽሪ ፈለምቲ ብሰለስተ ዕጽፊ ምውሳኹ “ዘይእመን” እዩ ነይሩ።
ኣብ መወዳእታ 1929 ቍጠባዊ ቕልውላው ኣጋጠመ። ኣብታ “ጸላም ሰሉስ” ተባሂላ እትጽዋዕ 29 ጥቅምቲ 1929፡ ብሰንኪ እቲ ኣብ ዕዳጋ ኣክስዮን ኒው ዮርክ ዘጋጠመ ምንቍልቋል ዋጋታት፡ ቍጠባዊ ስርዓት ዓለም ኣብ ቅልውላው ወደቐ። ባንክታት ብኣሽሓት ዚቝጸር ገንዘብ ስለ ዝኸሰራ፡ ጠፈሻ። ቦታታት ሕርሻ ስራሑ ኣቋረጸ። ዓበይቲ ፋብሪካታት ድማ ተዓጽዋ። ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት ስራሖም ሰኣኑ። ብ1933 ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ፡ ዕዳ ኣባይቲ ንመዓልቲ 1,000 ዶላር በጺሑ ነበረ።
እሞኸ ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልገልቲ ኣብ ከምዚ ዝበለ ጽንኩር ኵነታት ብኸመይ እዮም ኪናበሩ ዚኽእሉ ነይሮም፧ ሓደ መፍትሒ፡ ከም ቤት ኰይና ኣብ እተገልግል ማኪና ምንባር እዩ ነይሩ። እዛ ማኪና እዚኣ፡ ክራይን ግብርን ስለ ዘይክፈለላ፡ ንብዙሓት ፈለምቲ ብዘይ ብዙሕ ወጻኢታት ኣገልግሎቶም ኪቕጽሉ ሓጊዛቶም እያ። * ኣብ እዋን ኣኼባ ኣውራጃ ድማ፡ ብናጻ ዚሕደረላ ኽፍሊ ዀይና ኣገልጊላ እያ። ብ1934 ቡለቲን፡ ነታ እትነብረላ ማኪና፡ ማይን ምድጃን ተዓጻፊ ዓራትን መሞቕን ዘለዋ ጥርንፍቲ ግናኸ ምሽእቲ ኽትገብራ እትኽእል ብኸመይ ምዃኑ ዚገልጽ ግብራዊ ሓሳባት ሒዛ ወጺኣ ነበረት።
ኣብ መላእ ዓለም ዝነበሩ ብልሓተኛታት ሰበኽቲ፡ ናይ ገዛእ ርእሶም መንበሪት ማኪና ኺሰርሑ ጀመሩ። ቪክቶር ብላክወል ተዘክሮኡ ኺገልጽ ከሎ፡ “ኖህ መርከብ ናይ ምህናጽ ተመክሮ ኣይነበሮን፣ ኣነ እውን እንተ ዀንኩ፡ መንበሪት ማኪና ናይ ምስራሕ ተመክሮ ዀነ ፍልጠት ኣይነበረንን” በለ። ኰይኑ ግና፡ መንበሪት ማኪና ሰሪሑ እዩ።
ኤቫሪ ብሪስቶን ሎቪንያ ብሪስቶን እውን፡ መንበሪት ማኪና ነበረቶም። ኤቫሪ፡ “ካብ ቤተይ ተፈልየ ስለ ዘይፈልጥ፡ ኣብ ውሽጢ ድርዑ ኸም ዘሎ ጐብየ እየ ነይረ” በለ። እዞም ሰብኣይን ሰበይትን እዚኦም፡ ምስቶም ሃርቪ ኮንሮን ኣን ኮንሮን ዚብሃሉ ሰብ ሓዳር እዮም ዜገልግሉ ነይሮም፣ ደጋዊ ኽፋል እታ ዚነብሩላ ማኪና ድማ፡ ብቕጥራን ብእተለበጠ ወረቐት እዩ ተሸፊኑ ነይሩ። እታ መንበሪት ማኪናኦም ክትንቀሳቐስ ከላ፡ እቲ ወረቐት ይቕለጥ ነበረ። ኤቫሪ፡ “ቅድሚኡ ዀነ ድሕሪኡ፡ ከምኣ ዓይነት መንበሪት ተራእያ ኣይትፈልጥን እያ” በለ። ኰይኑ ግና፡ ኣስዒቡ ኸም ዝገለጾ፡ እንዳ ኮንሮን እቶም ክልተ ደቆምን፡ “ኣዝዮም ሕጉሳት ስድራ ቤት እዮም ነይሮም።” ሃርቪ ኮንሮ፡ “ዜድልየና ዘበለ ጐዲሉና ኣይፈልጥን እዩ፣ ንየሆዋ ብምግልጋልናን ፍቕራዊ ሓልዮቱ ምርካብናን ምሉእ ብምሉእ ድሕንነት ከም ዚስምዓና እዩ ገይሩና” ኢሉ ጸሓፈ። ጸኒሑ፡ እንዳ ኮንሮን እቶም ክልተ ደቆምን ኣብ ቤት ትምህርቲ ጊልዓድ ድሕሪ ምስልጣኖም፡ ሚስዮናውያን ኰይኖም ኣብ ፐሩ ተመደቡ።
እንዳ ባቲኖስ እውን ብምሉኦም ፈለምቲ ዀይኖም ኣገልጊሎም እዮም። ጁስቶ ባቲኖስን ቪንቸንሳ ባቲኖስን ቈልዓ ኸም ዚወልዱ ምስ ፈለጡ፡ ነታ ናይ 1929 ሞዴል ዝዀነት ፎርድ ዝዓይነታ ማኪናኦም ናብ መንበሪት ቀየርዋ፣ እዛ ቤት እዚኣ ምስቲ ዚነብሩሉ ዝነበሩ ቴንዳ ኽትወዳደር ከላ፡ ልክዕ “ከም ጽቡቕ ሆቴል” እያ ነይራ። እንዳ ባቲኖስ ምስታ ንእሽቶ ጓሎም ኰይኖም፡ ኣብቲ ዚፈትውዎ ዝነበሩ ዕዮ ቐጸሉ፣ እቲ ዕዮ፡ ነቶም ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ዝነበሩ ኢጣልያውያን ምስባኽ እዩ ነይሩ።
ብዙሓት ሰባት ንብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ይሰምዕዎ እኳ እንተ ነበሩ፡ እቶም ድኻታትን ስራሕ ዘይብሎምን ግና፡ መብዛሕትኡ እዋን ነቲ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ገንዘባዊ ውጽኢት ኪገብሩ ኣይክእሉን እዮም ነይሮም። የግዳስ፡ እተፈላለየ ኣቕሑ ብምሃብ እዮም ጽሑፋት ዚወስዱ ነይሮም። ክልተ ፈለምቲ፡ ተገደስቲ ሰባት ዝሃብወን 64 ነገራት ብጽሑፍ መዝጊበን ሒዘናኦ ነበራ። እቲ ዝርዝር፡ “ልክዕ ከም ናይ ድኳን ዓይነት ዝርዝር ኣቕሑ እዩ ዚመስል ነይሩ።”
ፍረድ ኣንደርሰን ምስ ሓደ፡ ክልተ መጻሕፍቲ ኺወስድ ዝደለየ ሓረስታይ ተራኸበ፣ እቲ ሓረስታይ ነተን መጻሕፍቲ ስለ ዝደለየን፡ ነታ ናይ ኣዲኡ ዝነበረት መነጽር ከም ውጽኢት ገይሩ ሃበ። ኣብቲ ኸባቢ ኣብ ዚርከብ ካልእ ቦታ ሕርሻ ድማ፡ ሓደ ሰብኣይ ንጽሑፋትና እኳ እንተ ፈተዎ፡ “ኬንብበሉ ዝኽእል መነጸር የብለይን” በለ። ብመነጽር ጐረቤቱ ገይሩ ኼንብብ ምስ ፈተነ ግና ጽቡቕ ገይሩ ኼንብብ ከኣለ፡ ስለዚ ነተን መጻሕፍትን ነታ መነጽርን ዚኸውን ውጽኢት ገበረ።
ሀርበት ኣቦት ኣብ ማኪናኡ፡ ሰፈር ደርሆ ሒዙ ይኸይድ ነበረ። ጽሑፍ ድሕሪ ምብርካቱ ንዚውሃብኦ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ደርሆ ሸይጡ ድማ፡ ንማኪናኡ ዚዀኖ ነዳዲ ይዕድግ ነበረ። ከምዚ ኢሉ ኸኣ ጸሓፈ፦ “ጥር እትብል ሳንቲም እውን ዘይብልና እዋናት ነይሩዶ፧ እወ ነይሩ። እዚ ግና ኣይዓገተናን። ማኪናና ነዳዲ እንተ ሃልዩዋ፡ እምንቶና ኣብ የሆዋ ጌርና ዕዮና ንቕጽል ነበርና።”
ህዝቢ የሆዋ ነቲ ጽንኩር ኵነታት ኪሓልፍዎ ዝኸኣሉ፡ ኣብ ኣምላኽ ብምውካልን ቈራጽ ስጕምቲ ብምውሳድን እዩ ነይሩ። ሓደ እዋን፡ ማክስወል ልዊስን ኢሚ ልዊስን፡ ንፋስ እተሓወሶ ሓያል ዝናም ምስ ዘነመ፡ እታ መንበሪት ማኪናኦም ብሓደ ዝወደቐ ኦም ኣብ ክልተ ግምዕ ክትብል ከላ ንስክላ እዮም ኣምሊጦም። ማክስወል፡ “እዚ ግና ፈጺሙ ዕንቅፋት ኣይኰነናን። ብኣጋጣሚ ዝዀነ ነገራት ስለ ዝነበረ፡ ኣገልግሎትና ኸነቋርጽ ዚብል ሓሳብ መጺኡና እውን ኣይፈልጥን እዩ። ብዙሕ ዕዮ እዩ ነይሩ፡ ንሕና ኸኣ ክንዓይዮ ቘሪጽና ኢና ኔርና” ኢሉ ጸሓፈ። ማክስወልን ኢሚን በቲ ዘጋጠሞም ከይተዳህሉ፡ ፈተውቶም እናሓገዝዎም ንቤቶም እንደገና ሰርሕዋ።
ኣብዚ ሕጂ ዘለናሉ ጽንኩር እዋን እውን፡ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ጥቕሚ ርእሶም ዚስውኡ ቐናኣት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣለዉ። ንሕና እውን ልክዕ ከምቶም ኣቐድም ኣቢሎም ዝነበሩ ፈለምቲ፡ ክሳዕ እቲ የሆዋ “እቲ ዕዮ ተዛዚሙ” ዚብለሉ እዋን፡ ኣብ ዕዮ ስብከት ክንቅጽል ቈሪጽና ኢና።


text:
ኣቡ መሓመድ ኣል ዓድናኒ ዝተባህለ ላዕለዋይ መራሒ ዳዕሽ ተቐቲሉ።
ኣል ዓድናኒ ትማሊ ሰሉስ 29 ነሓሰ ኣብ ሶርያ ብሓይልታት ኪዳን ተመሪሑ ብዝካየድ ዝነበረ ደብዳብ ነፈርቲ ተወቒዑ ከምዝሞተ ቤት ጽሕፈት ምክልኻል ኣመሪካ ዝተዋህበ መግለጺ ኣረጋጊጹ።
ዳዕሽ ብወገኑ: ንሞት ኣል ዓድናኒ ተኣሚኑ ኣሎ። ነዚ ብዝምልከት ዳዕሽ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ኣል ዓድናኒ ኣብ ከባቢ ስትራተጂካዊት ከተማ ኣለፖ ሶርያ ንዘሎ ወተሃደራዊ ስርሒት የጽንዕ ኣብ ዝነበረሉ ከምዝተቐትለ ኣፍሊጡ።
ኣል ዓድናኒ ኣብ መሳልል ጽፍሒ ስልጣን ዳዕሽ ድሕሪ ኣቡባክር ኣል ባቕዳዲ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝስራዕ በዓል ስልጣን ዝነበረዩ። ንሱ ከም ኣፈኛ ዳዕሽን ኣብ ገለ ኣጋጣሚ ድማ ኣርቃቒ መደብ ዳዕሽ ኮይኑውን ዝጥቀስ ዝነበረዩ። ንፈለማ ግዜ ዳዕሽ እስላማዊ ካሊፈት ከምዝመስረተ ዘረጋገጸውን ኣል ዓድናኒ ምዃኑዩ ኣብ በበይኑ ኣጋጣሚታት ዝጥቀስ።
ሓደ በዓል መዚ ምክልኻል ኣመሪካ፡ ኣል ዓድናኒ ብቐጥታ ኣብ ምምልማል ወጻእተኛታት ተቓለስቲ ናብ ዳዕሽ ሓላፍነት ወሲዱ ይሰርሕ ምንባሩ ገሊጹ።
ኣል ዓድናኒ ብዘይካዚ ዳዕሽ ኣብ ሶርያን ዒራቕን ካብ ዝርከቡ ቀንዲ ዒላማታቱ ሓሊፉ ኣብ ከም መጥቃዕትታት ፓሪስ፤ መዕርፎ ነፈርቲ ብራስለስ በልጅዩምን ኢስታንቡል ቱርኪ፥ ምብራዕ ነፋሪት ሩስያ ኣብ በረኻታት ሲናይ፥ ነብሰ ቕትለታዊ መጥቃዕቲ ኣንካራን ኣብ ባንግላድሽ ዝተኻየደ መጥቃዕቲን ከይተረፈ ብቐጥታ ምስታፉ እቲ በዓል መዚ ምክልኻል ኣመሪካ ይሕብር።
ብሓፈሻ እዞም ዝተጠቕሱ መጥቃዕታት 1800 ሰባት ምቕታሉን 4 ሽሕ ድማ ምቕሳሉን ብተወሳኺ ገሊጹ።
ኣልዓድናኒ ቅድሚ ሾሞንተ ወርሒ ኣብ ሓዲሳ ኣብ ዝተባህለት ዒራቓዊት ከተማ ኣብ ኲናት ቆሲሉ ምንባሩ ይግለጽ። ኣቐዲሙ ኣባል ኣልቃዒዳ ከምዝነበረን ድሒሩ ግን ናብ ዳዕሽ ከምዝተጸንበረን ብተወሳኺ ይሕበር።
ኣመሪካ: ንምርካብ ኣል ዓድናኒ ንዝሓገዘ ሓበሬታ ዝሃበ ናይ 5 ሚልዮን ዶላር ሞሳ ጻማ ሰሊዓ ምንባራ'ዩ ዝፍለጥ።
ኣቡ መሓመድ ኣል ዓድናኒ 39 ዝዕድሚኡ ሶርያዊ እዩ።


text:
ኤርትራ፡ ኣብ እትቕየር ዘላ ዓለም
ብዛዕባ ኤርትራ ዚሓስብን ብዛዕባ ኩነታታ ዚግደስን ሰብ፡ ኩሉ ግዜ ካብ ክትዕን ትንተናን፡ ሓበሬታ ካብ ምሃብን ካብ ምውሳድን ኣዕሪፉ ኣይፈልጥን። ብዛዕባ ኤርትራ ክንደይ ተዘሪቡ፡ ተተንቲኑ፡ ተጻሒፉ፡ ክንደይ ፈላጣት ሓሳባት ወፍዮም፡ ክንደይ ደናቑር ድማ ሓሳባት ጸዪቖምን መሪዞምን። ረዘንትን መስተውዓልትን ተቓወምቲ፡ ምስ ዓዋናትን ተድግታትን ዕሱባት ተኻቲዖም። ምስቲ ንጸሊም ጻዕዳ እዩ ኢሉ ዚማጎት ሰብ ምክታዕ ፍረ የብሉን። ነቲ ንሓቂ ዘይኮነስ ንገዛእ ርእሱ ኪከላኸል ዚፍትን ሰብ ከተረድእ ምፍታን ግዜን ጉልበትን ምብኻን እዩ። ኣብ ዘመነ ድንቁርና፡ እቲ በዓል ድፉን ኣእምሮ እውን ፖለቲካዊ ፈላስፋ ኪኸውን እዩ ዚደሊ። ዕሱባት፡ ኩሉ ንምግባርን ንምፍላጥን ክእለት ዘለዎም እዩ ዚመስሎም።
ወድሰብ ድላዩ ኪዛረብ መሰል ኣለዎ፡ ግን ከምቲ ገለ ጸሓፍቲ ዚብሉዎ፡ ሓሳባት ወይ ርእይቶ ምሃብ መሰል እኳ እንተ ኾነ፡ ሓቂ ምህላው ግን መሰል ኣይኮነን። ሓቅስ ናይዚ ወይ ናይቲ ዘይኮነትስ፡ ብቕኑዕን ብሳየንሳዊ ወይ ሎጂካዊ ምርምርን ግምገማን እያ እትብጻሕን እትጥረን። ዝኾነኾይኑ፡ ነዚ ዚቕጽል ጽሑፍ መቕረብየይ ቀንዲ ምኽንያት፡ ነዛ እትልወጥ ዘላ ዓለም ከም ባይታ ብምውሳድ፡ ብዛዕባ እታ ኩሉ ግዜ እንካትዓላን እንግምግማን ኤርትራ፡ ብዓቕመይ ሓሳባተይን ርእይቶይን ንኣንበብቲ ከካፍል ስለ ዝደለኹ እዩ። ካብቲ ኤርትራ ናጽነታ ዝረኸበትሉ እዋን ጀሚሩ ክሳብ እዚ ሕጂ ዘለናዮ ግዜ፡ ዓለምና ኣብ ኩነታት ክሊማን ኣብ ቁጠባን ኣብ መራኸቢ ብዙሃን፡ ኣብ ሚዛን ዞባዊ ሓይሊ፡ ኣብ ርእዮተዓለማውን ማሕበረሰብኣውን ኣቃውማን ብቐሊሉ ኪርአ ዘይክእል ለውጢ ገይራ ኣላ። እዚ ድማ ኣብዚ ጽሑፍዚ ቀጺልና ከም እንርእዮ ኣብ ፖለቲካዊ ጕዕዞ ኤርትራ ርኡይ ጽልዋ ይገብር ኣሎ።
ይኹንምበር፡ እቲ ኣብቲ ህዝቢ ዓብን ብተዛማዲ ድማ ኣሉታውን ጽልዋ ዝገበረ ፍጻመስ፡ እቲ ናይ ህግደፋውያን፡ ዘይተጸበናዮ ጥልመታዊ ባህርይ እዩ። እዚ ድማ ከም እቲ ናይዚ ዘመንዚ ዓቢ ቊርጸተ-ተስፋ (The great disappointment of the century) ተባሂሉ ኪስመ ይኽእል። ፖለቲካውን ሰብኣውን ናጽነት ኪረክብ ኢሉ ንልዕሊ ሰላሳ ዓመታት እተቓለሰን ተስፋ ዝገበረን ህዝቢ፡ ኣብ መወዳእታ መሬት ጥራይ ሒዙን ኣብ ገዛእ መሬቱ ድማ ከም ግዙእ ኮይኑን ኪተርፍ ከሎ፡ ተስፋ ኪቖርጽ ባህርያዊ እዩ። እዚ ኩነታትዚ ድማ ኣብ መብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ ፖለቲካዊ ምስልቻው (political fatigue) ከም ዝፈጠረ ንኹሉ ዘስተውዕል ሰብ ግሁድ እዩ። ንሓድሓደ ኣብ ወጻኢ እትረኽቦም ዑቕባ ዝሓተቱ ተቓለስቲ-ነበር፡ ብዛዕባ ናይ ኤርትራ ኩነታት ኣልዒልካ ከተዛረቦም ከሎኻ፡ ግደፉናንዶ ሰሪሕና ደቅና ከነዕቢ፡ ብምባል ይምልሹ። ሓቃቶም እዮም። ሃገር ግን ንመን ኢናሞ ክንገድፈሉ? ንመን ኢናኸ ከነረክባ? ከምቲ እቶም ሰብሕድሪ ዝጠለሙዋ ዲና ክንጠልማ?
ዝኾነኾይኑ፡ ናብ ቀንዲ ኣርእስትና ንምምላስ፡ እትቕየር ዘላ ዓለም ክንብል ከሎና፡ ብሓፈሻ ንኸባቢናን ንዞባናን ካብኡ ሓሊፉ ድማ ንኣህጉራዊ ኩነታትን ይምልከት። ካብዚ ቀጺሉ ብፍላይ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ዘተኮረ ተክኖሎጂያዊ ምዕባለን፡ ኣህጉራዊ ስግኣትን፡ ምዝንባል ሚዛን ሓይልን፡ ጥሩፍነትን፡ ዓውለማዊ ሙቐትን (global warming) ፖለቲካዊ ምስልቻውን ገለ ካብቶም ዓቢ ጽልዋታት ዚገብሩ ዘለዉ ተርእዮታት እዮም። እዚኣቶም ድማ ቅድሚ ናጽነት ዘይነበሩ ኣብ ግዜና እተቐልቀሉ ሓደስቲ ክስተታት እዮም።
- ፖለቲካዊ ምስልቻው፡- ፖለቲካዊ ምስልቻው ኣብ ኩሉ ዓለም ዝሰፈነ ይመስል። ናይዚ ምኽንያት ድማ፡ ህዝቢ ዓለም ሓያሎ ስርዓታት ኪምስረቱን ብዘይ ፍረ ኪወድቁን ስለ ዝረኣየ እዩ። ኮሙኒዝም ንሰብዓ ዓመታት ንሰብ ኣእሚኑ ኣሕሊሙ ተስፋ ሂቡ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ደሓን ኩኑ ከይበለ በዚ ወጺኡ ከይተባህለ ጠፊኡ። ካፒታሊዝምውን ናይ ገዛእ ርእሱ ሕዱር ሕማማት ስለ ዘለዎ ኣብ ጎደና ውድቀቱ ዚጎዓዝ ዘሎ እዩ ዚመስል። ኣብ ዓለም ዚርከባ መብዛሕትአን ተቓወምቲ ማሕበራትን ምንቅስቓሳትን ብዙሕ ዘልምዓ ዘለዋ ኣይመስላን፡ እቲ ዘካይዳኦ ብረታዊ ቃልሲውን ብሰንኪ ድሮንን (drone) ካልእ ኤለክትሮናዊ ናይ ውግእ መሳርያታትን ኣብ ሲቪላውያንን መፍረይቲ ትካላትን ዘይተኣደነ ጥፍኣት የስዕብ ስለ ዘሎ፡ እቲ ክሳራ ካብቲ ረብሓ እናዛየደ ዚኸይድ ዘሎ ይመስል። ብተወሳኺውን ብሰንኪ ኤለክትሮኒካዊ መራኸቢ (ኢንተርነት፡ ፈይስቡክ፡ ዩትዩብ፡ ፓል ቶክ ወዘተ.)፡ ኣብ ፖለቲካዊ መርገጽን መትከልን እተሰረተ ምፍልላይን ምስሕሓብን ኣብ ሃይማኖትን ብሄርን እተመስረተ ናይ ጉጅለታት ምፍጣርን ምፍንጭጫልን ኩነታት እናዛየደ ይኸይድ ኣሎ። እዚ ድማ ከምቲ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ፡ ፖለቲካዊ ምስልቻው ፈጢሩ ኣሎ።
ቆላሕታና ናብ ሃገርናን ህዝብናን ምስ እንገብር፡ እቲ ፖለቲካዊ ምስልቻው ዚብሃል ተርእዮ ኣብ መስርሕን ምዕባለን ተቓውሞ ሓይልታትን ውድባትን ዓቢ ጽልዋ ይገብር ከም ዘሎ ንርኢ። መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ኣተኩሮኦም ኣብታ እትመጽእ ኤርትራ ዘይኮነስ፡ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሶም ዋኒንን ገይሮምዎ ኣለዉ። ገሊኦም ድማ ኣብ ከንቱ ሕልምን ራእይን ተኣሊኾም ካብቲ ጭቡጥን ዚተሓዝን ነገራት ይሃድሙ ኣለዉ። ኣዚ ድማ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ዓቢ ብስራት እዩ። ዘይሰማማዕን ዝሓልምን ህዝቢ፡ ግዳይ ጨቋኒ ስርዓት ኮይኑ እዩ ዚተርፍ!
- ኤለክትሮኒካዊ መራኸቢ ብዙሃን (ኢንተርነት፡ ፈይስቡክ፡ ዩትዩብ፡ ፓልቶክ ወዘተ.) ቃላት ወይ ሓሳባት ካብ ብረታዊ መሳርያታት ዝያዳ ሓይልን ጽልዋን ኣለዎም። ቅድሚ ምምስራት ኤርትራዊ ምንቅስቓሳት ሓርነት፡ ኢንተርነትን መካይድቱን ነይሩ እንተ ዚኸውን ሓርነት ኤርትራ ምደንጎየዶ ወይስ ምቐልጠፈ ነይሩ? ወይስ ምንም ለውጢ ኣይምገበረን ነይሩ? ዚብል ሕቶ ኪለዓል ቅቡል እዩ። ንኣይ ከም ዝመስለኒ፡ ኢንተርነትን መካይድቱን ኣብ ጕዕዞ ሓርነታዊ ቃልሲ ኤርትራ፡ ኣሉታውን ኣወንታውን ጽልዋታት ኪህሉዎ ይኽእል ነይሩ እብል፡ ግን ኣየናይ ከም ዚዛይድ ክግምት ኣይክእልን። ይኹንምበር፡ ኣብቲ ሰውራን ኣቃውማኡን ለውጢ ምገበረ ነይሩ። ምናልባትውን እዚ ሕጂ ዘሎ ስርዓት ካልእ መልክዕ ለቢሱ ምረኣናዮ ኔርና እብል።
ንድሕሪት ገዲፍና ንቕድሚት ምስ እንምልከት ግን፡ ናይ ኢንተርነት ምህላው፡ ኣብዚ ሕጂ ዘሎ ስርዓት ዚገብሮ ዘሎ ጽልዋ ብቐሊሉ ዚረአ ኣይኮነን። እቲ ጽልዋታት ግን ብሓደ ወገኑ ኣሉታዊ ብምዃኑ ኣብ መንጎ ተቓለስትን ተቓወምትን ናይ ምስብሳብ (polarization) ኩነታት ኪፈጥር ከሎ፡ ብኻልእ ወገኑ ድማ ንኹሉ ዘሳትፍ ደሞክራስያዊ መድረኽ ከፊቱ ኣሎ። እዚ ኩነትዚ ኣብ ሜዳ ስለ ዘይነበረ፡ ነዚ ሕጂ ዘሎ ስርዓት ስግኣት ፈጢሩሉ ኣሎ። ግን ከኣ፡ ኢንተርነት ብኡ መጠን ፍልልያት ይፈጥር ስለ ዘሎ፥ እቲ ስርዓት፡ መዓልቲ እኳ እንተ ባህረረ፡ ለይቲ ግን ደቂሱ እዩ ዝሓድር ዘሎ።
ብኣተሓሳስባን ኣመለኻኽታን እንተ ረኣናዮውን፡ እዚ መራኸቢ ብዙሃንዚ ኣብ ማሕበራውን ፖለቲካውን ምዕባለ ዓቢ ኣሉታዊ ተራ ይጻወት ኣሎ። ብሞባይልን ብኢንተርነትን ዝተሓላለፍ ግጉይ ሓበሬታ ወይ ፈይክ ኒውስ ንሰባት የደናግሮም ኣሎ። ወድሰብ ንኣእምሮኡ ብትምዩን ዜናታትን ሓበሬታን ኪመልኦ እንተ ደኣ ጀሚሩ፡ እቲ ኣብቲ ህዝቢ፡ ካብኡ ቀጺሉ ድማ ኣብቲ ናይታ ሃገር ፖለቲካዊ ጥዕና ዚህሉዎ ጽልዋ ኣዚዩ ዓቢ እዩ።
- ኣብ ስግኣት እተመስረተ ፖለቲካውን እምነታውን ጥሩፍነት፡- ኩሉ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ዚነብር ሰብ፡ ህሉውን መጻእን ህይወቱ ኣብቲ መንግስቲ እዩ ዘንብሮ። ብኡ ተስፋ ገይሩ ድማ መዓልታዊ ህይወቱ የካይድ። ይኹንምበር፡ በቲ መንግስትን ትካላቱን ኣካይዳኡን ውሕስነት ምስ ዘይረክብ፡ ከይወዓለ ከይሓደረ ኣብ ልዕለ-ተፈጥሮ (supernatural) ኣብ እተሰረተ ኣምነት ወይ ሕልሚ እዩ ዚእለኽ። እዚ፡ ካብ ጥንቲ ዝነበረን ንሓዋሩ ዚቕጽልን ናይ ወድሰብ ባህርይ እዩ። ወድሰብ ከም ቀዳምነት ዚወስዶ ምርጫ፡ ብታሕቲ ይኹን ብላዕሊ፡ ውሕስነት ህይወቱ እዩ። ኣብዚ ድማ እቲ ጭቡጥ ምድራዊ ህይወቱን ዚኣምኖ መንፈሳዊ ህይወቱን ኣብ ኣተሓሳስባኡ ዓቢ ተራ እዩ ዚጻወት። በቲ ቐዳማይ ምስ ዚዓግብ፡ ኣብቲ ካልኣይ ዘለዎ ኣረኣእያ ይፈኩስ። በቲ ቐዳማይ ተስፋ ምስ ዚቖርጽ ድማ፡ ኣብቲ ካልኣይ ይእለኽ። ይኹንምበር፡ ኣብቲ ኻልኣይ ዚእለኸሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ ንመንፈሳዊ ዕቤት ዘይኮነስ፡ ነቲ ብፖለቲካ ዝሰኣኖ ውሕስነት ንምምላስ እዩ።
እዚ ኣብ ኩሉ ሰብን ኣብ ኩሉ ባህልታትን ኣሎ። እቲ መንፈሳዊ ብምባል ተጠቒሱ ዘሎ ኣምር፡ ርእዮተዓለም፡ ማለት ፖለቲካዊ ፍልስፍና እውን ኪኸውን ይኽእል እዩ (ከም ኣናርኪዝም፡ ኒሂሊዝም፡ ኮሙኒዝም፡ ማኦይዝም፡ ለኒኒዝም፡ ሊበራል ደሞክራሲ፡ ወዘተ.)። ከም መንፈሳዊ ወይ ልዕለ-ተፈጥሮኣዊ ኾይኑ ኪመጽእ ከሎ ድማ፡ እተፈላለየ ስሩዕን ዘይስሩዕን ሃይማኖት፡ ትሕተ-ሃይማኖትን፡ መናፍቓን ወዘተ. ይጥርንፍ።
ኣብ ከምዚ ዝበለ ናይ እምነት ጕዕዞ፡ ገለ ናይቲ ሃይማኖት ወይ እምነት ኣባላት፡ ነቲ እምነቶም በቲ ዝመስሎም መገዲ ቅርጺ ብምሃብን ትርጉም ብምልባስን ኣብ ስጋውን ፖለቲካውን ረብሓታቶም የውዕሉዎ እዮም። ከምዚ ብምግባር፡ ሰዓብቲ ይምልምሉ።ሰዓብቶም ብስነመጎታውን ሳየንሳውን መገዲ ንኸይሓስቡን ጠንጢኖምዎም ከይከዱን ብምስጋእ ድማ ነቲ እምነት ቃል ብቓል ኪሰዓብ ከም ዘሎዎ ይሰብኩን የእምኑን። እዚ ድማ ብሃይማኖት ወይ ብርእዮተዓለም መዳይ ኪረአ ከሎ ፋንዳመንታሊዝም ወይ ጥሩፍነት ይብሃል። ጥሩፍነት ብኹሉ መዳዩ ኣድሓርን ኣዕናውን እዩ። ኣብ ዝኾነ እምነትን ርእዮተዓለምን ኣትዩ ድማ ናይ ጥፍኣት መገዲ እዩ ዘጣጥሕ። ናይ ጥፍኣት መገዲ ሕልሞም ዝኾነ ባእታታት ድማ ነዚ ሜላዚ ብዓቢ ወኒ እዮም ኣብ ግብሪ ዘውዕሉዎ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ዓሰርተታት ዓመታት፡ እቲ ናይ ጥሩፍነት መንፈስ ብኹሉ መዳዩ ኣብ ወድሰብ ዝሰረጸ ይመስል ኣሎ። እዚ ድማ ነተን ናይ ብሄርን ሃይማኖትን ብዙሕነት ዚኽተላ ሃገራት፡ ዓቢ ፈተና ኮይኑወን ኣሎ። ንእዋናዊትን ንመጻኢትን ኤርትራ ድማ ተሪር ብድሆ እዩ።
- ምዝንባል ሚዛን ሓይሊ፡- ናይ ኣመሪካ ኣህጉራዊ ልዕልና እናደኸመ ዝኸይድ ዘሎ ይመስል። ኣመሪካ፡ ምናልባት ብተክኖሎጅን ብናይ ውግእ ኣጽዋርን ጸብለልታ ተርኢ እኳ እንተላ፡ እቲ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ቁጠባውን ቀላጽማ ግን ከምቲ ቅድሚ 40-50 ዓመታት ዝነበሮ ጥንካረ የብሉን። ብኣንጻሩ፡ ቻይና ነቲ ምስ ኣመሪካ ዝነበረ ልዕልና ትወርሶ ዘላ ትመስል። በዚ ምኽንያትዚ ናብ ማእከላይ ምብራቕ ቀኒዑ ዝነበረ ናይ ኣመሪካ ትዅረት፡ ገጹ ናብተን ኣብ ገማግም ፓሲፊክ ዚርከባ ሃገራት ኣዚሩ ኣሎ። ምስዚ እተተሓሓዘ፡ ግን ከኣ ኣንጻራዊ ዚመስል ተርእዮ፡ እቲ ናይ ጥንቲ ናይ ኣመሪካ ብሕታውነት (isolationism) ከም ስትራተጅያዊ ኣማራጺ ኾይኑ ምቕልቃሉ እዩ። እዞም እተጠቕሱ ሓደስቲ ምዕባለታት ብሓፈሻ ኣብዚ ዞባና ሓድሽ ጽልዋታት ኪገብሩ ይኽእሉ እዮም። ከምዚ ብምዃኑ ድማ ኤርትራ ብቐጥታ ወይ ብተዛዋሪ መገዲ ናይ ሳዕቤናቶም ረባሒት ወይ ግዳይ ክትከውን ተኽእሎ ኣሎ።
- ዓውለማዊ መንነት (global identity)፡- ብሰንኪ ተለቪዥንን ሞባይልን ኢንተርነትን ቪደዮን ዩትዩብን ከምኡውን እተፈላለዩ ናይ መራኸቢ ብዙሃንን ናይ ቅልጡፍ መጎዓዝያታት ብልሓታትን፡ ናይ ወድሰብ ቀጻሊ ስደትን፡ ኣብዛ ዓለምና ግሎባዊ መንነት ዚቕልቀል ዘሎ ይመስል። እቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ መንእሰይን ኣብ ሞንጎልያ ወይ ቦሊቭያ ዘሎ መንእሰይን ክልቲኦም ዳርጋ ተመሳሳሊ መንእሰያዊ ባህሊ እናሓዙ ይመጽኡ ኣለዉ። ኣብዚ ግዜዚ፡ ኣብ ሽወደን እትርከብ ጓል ምስታ ኣብ ጀርመን ወይ ኣብ ቺሊ ወይ ኣብ ካናዳ እትርከብ ጓል፡ ብኣካዳድና ኮነ ብናይ ጸጒሪ ኣሰራርሓ ዳርጋ ብዙሕ ፍልልይ የብላን። እሞ እዚ ዓውለማዊ ባህልዚ ከምዚ እንተ ደኣ ቀጺሉ ነቲ ሃገራዊ መንነት የህስሶ ደኾን ይኸውን? ጽልዋኡ ኣብ ኤርትራውያን ከመይ ኮን ይኸውን? ዘተሓሳስብ ጉዳይ ዲዩኸ? ናይዚ መልሲ ናብቶም ብናይ ማሕበራዊ ሳየንስ ትምህርቲ ዘለዎም እገድፎ፡ ይኹንምበር፡ ብናተይ ርእይቶ፡ ምስ ምንዋሕ ግዜ፡ ዓውለማዊ መንነት ንሃገራዊ መንነት ብኣሉታዊ መገዲ ኪጸልዎ ከም ዝኽእል ጥርጥር የብለይን።
- ዓውለማዊ ሙቐት (global warming)፡- ሽሕኳ ዓውለማዊ ሙቐት ኣብ ናይ ሓንቲ ሃገር ፖለቲካውን ማሕበራውን ምዕባለ ቀጥታውን ቅልጡፍን ጽልዋ እንተ ዘይብሉ፡ እቲ ንሱ ዘልዕሎ ናይ ድርቅን ጥሜትን ሕማምን ጸገማት ግን፡ ውዒሉ ሓዲሩ ናይ ህዝብታት ምፍንቓላት ከስዕብ ስለ ዚኽእል፡ ኤርትራ ሃገርና ድማ ኣብቲ ተነቃፊ ዝኾነ ጀዮግራፍያዊ ከባቢ ስለ እትርከብ፡ ገለ ጸገማት ኪፈጥረላ ይኽእል እዩ። ከምዚ መበልየይ፡ እቲ ዓውለማዊ ሙቐት ኣብዚ እዋንዚ እናገደደ ይኸይድ ብምህላዉ እዩ። ገለ ሊቃውንቲ ከም ዚብሉዎ፡ እቲ ብድሕሪ ሕጂ ዚለዓል ውግእ፡ ብሰበብ መሬት ዘይኮነስ ብሰበብ ማይ እዩ ስለ ዚብሉ፡ ኣብዚ ዞባና ድማ ናይ ማይ ሕቶ ዓቢ ኣተኩሮ ይወሃቦ ስለ ዘሎ፡ ኤርትራ ካብዚ ናይ ማይ ፖለቲካ ከተምልጥ ከም ዘይትኽእል ስለ ዝገመትኩ እዩ።
ኩሉ ዘመን ነናቱ ሕማም ኣለዎ፡ እቲ መድሃኒት ወይ ፈውሲ ድማ ከከምቲ ዘመንን ከከምቲ ሕማምን ኪፈላለ ግድን እዩ። ናይ ሎምዘመን ሕማም ብናይ ዝሓለፈ ዘመን ፈውሲ ጌርካ ኣይሓውን። ኣብ ግዜና ዘሎ ናይ ተቓውሞ ሓይልታት ሕማም በቲ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዝነበረ ኣፋውስ ጌርካ ኪሕከም ኣይክእልን። ዓለም ቀልጢፋ ትለዋወጥ ስለ ዘላ፡ እቲ ከባብያውን ዞባውን ኩነታት ድማ ምስኣ ስለ ዚለዋወጥ፡ ተጊህና ክንሕሉን ጸገማት ኣለሊና ድማ ፈውሲ ክንእዝዝን ጥራይ እዩ ዘሎና።
ብኣማኒኤል ሳህለ፡ ታሕሳስ 2017


text:
ግምቢ ዘብዐኛ ታሕሳስ 2013 | ኣምላኽ የድልየና ድዩ፧
ብዙሓት ሰባት ኣምላኽ ከም ዘየድልዮም፡ ወይ ከኣ ብዛዕባኡ ኺጭነቑ ግዜ ኸም ዘይብሎም ኰይኑ ይስምዖም። ንኣምላኽ ምፍላጥ ረብሓ ኣለዎዶ፧
ገበር
እዛ ሕቶ እዚኣ እተገድስ ስለምንታይ እያ፧
ብኣምላኽ ከም ዚኣምኑ ዚገልጹ ሓያሎ ሰባት፡ ብዚገብርዎ ውሳነታት ብህላወ ኣምላኽ ከም ዘይኣምኑ ዘርእይሉ ገለ ምኽንያታት ርአ።
ገበር
ኣምላኽ ዜድልየና ስለምንታይ እዩ፧
ምስ ኣምላኽ ርክብ ምግባር፡ ዜሐጕስን ትርጕም ዘለዎን ህይወት ንኽትነብር ብኸመይ ከም ዚሕግዘካ መርምር።
ታሪኽ ህይወት
ንየሆዋ ምግልጋል ሞያይ ገበርክዎ
ቢል ዋልደን፡ መሃንድስ ስነ ህንጻ ኪኸውን ሒደት ኣዋርሕ ምስ ተረፎ፡ ምሉእ ብምሉእ እተፈልየ ሞያ ኺስዕብ መረጸ። ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልጋሊ ኣምላኽ ምዃን ንህይወቱ ብኸመይ ከም ዝቐየሮ ኣንብብ።
ንኣምላኽ ቅረቦ
“እንሆ፡ ንዅሉ እሕድሶ ኣለኹ”
ስቓይን መከራን ሞትን ኣብ ዘይብላ ዓለም ክትነብር ትደሊዶ፧ ኣምላኽ ንመብጽዓኡ ብኸመይ ከም ዚፍጽሞ ፍለጥ።
‘ካብ ኣኽራን፡ ነሓሲ ኽትኵዕት ኢኻ’
ኣብ ቀረባ እዋን እተረኽበ ስነ ጥንታዊ ርኽበት፡ ብዛዕባ እቲ ነሓሲ ብግዜ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ጥቕሚ ዚውዕለሉ ዝነበረ መገዲ የብርህ።
ንደቅኻ ምሃሮም
ንየሱስ ክርስቶስ ብኸመይ ኢና ኽንዝክሮ ዘሎና፧
ንየሱስ ከም ሕጻን ጌርና ጥራይ ዲና ኽንዝክሮ ዘሎና፧ እቶም “ሰብ ጥበብ” እንታዎት እዮም ነይሮም፧ ሕጂ የሱስ እንታይ ይገብር ኣሎ፧
መልሲ ሕቶታት መጽሓፍ ቅዱስ
ዕላማ ምምላስ ክርስቶስ እንታይ እዩ፧ የሱስ ብኸመይ እዩ ዚምለስ፧ ሽዑኸ እንታይ እዩ ኺገብር፧
ኣብ ኢንተርነት ዝወጸ ተወሳኺ ዓንቀጻት
ስለምንታይ ኢኹም ናይ የሆዋ መሰኻኽር ተባሂልኩም፧
ምንጪ ስምና እንታይ ምዃኑ ኣንብብ።


text:
፲፱/19 ግንቦት ዕረፍቱ ለኤስድሮስ ሰማዕት
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን!
ኤስድሮስ ሰማዕት ኣቡኡ በድላኦን ኣዲኡ ሶፉያ ይበሃሉ። ትውልዲ ዓዱ ከኣ ኣንጾኪያ እዩ። ስድራቤቱ ንእግዚኣብሔር ዝፈርሑ ንሰባት ዘኽብሩ ለዋሃትን ርህሩሃትን ክርስቲያን እዮም ነይሮም። ኣቡኡ በድላኦን ናይ ንጉስ ዲዮቅልጥያኖስ ሓለቓ ወተሃደራት ነበረ።
ዓላዊ ንጉስ ዲዮቅልጥያኖስ ኣብ 20 ዓመት ዘመን ንግስነቱ ንጣዖታት ስገዱ እና በለ ንቡዙሓት ክርስቲያን ኣዝዩ ብዙሕ ኣሰቃቒ ግፍዕታት ክፍጽም ጀመረ። ነዚ ክፉእ ተግባራት ናይ ንጉስ ዝተዓዘበ በድላኦን “ኣነስ ንፈጣርየይ ክሒደ ንጣዖት ሰጊደ ኣይነብርን” ብምባል ንሰበይቱን ንወዱ ኤስድሮስን ንኣፎምያ ጓሉን ሒዙ ናብቲ ብዙሓት ክርስቲያን ካብ ኣምልኾ ጣዖት ሃዲሞም ተቐሚጠምሉ ዝነበረ ቦታ ከዱ። ምስኣቶም ከኣ ተጸንበሩ። እንተኾነ በዚ ነገር ኣዚ ዝጓሃየ ንጉስ ሓሙሽተ ሚእቲ ዝኣኽሉ ወተሃደራት ልኢኹ ብሓይሊ ከምጽእዎም ኣዘዘ።
ኣብ ቅድሚ ንጉስ ምስ ኣብጽሕዎም ከኣ ብብዙሕ ምፍርራሕ ናብ ጣዖት ክሰግዱ ግዲ በልዎም። እንተኾነ ኣዝዮም እኳ ድኣ ኣብ እምነቶም ጸኒዖም ተረኽቡ። ንጉስ ንበድላኦን ስለምንታይ ከምዚ ገበርካ ክብል ሓተቶ። ንሱ ከኣ “ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብዙሕ ክፉእ ነገር ስለ ዝገበርካ በዚ ነገር ገዲፍናካ” ክብል መለሰሉ። በዚ ዝሓረቐ ንጉስ “ክሳዱ ብስሕለት ሴፍ ቁረጽዎ” ክብል ትእዛዝ ኣመሓላለፈ። እቶም ወተሃደራት ድማ ከምቲ ዝተኣዘዝዎ ገበሩ። ኣብ እምነት ጸኒዑ ዝተረኽበ በድላኦን ብኽብሪ ብሰማእትነት ዓረፈ።
ኤስድሮስ በዚ ሰዓት እዚ ወዲ ዓሰርተ ክልተ ዓመት ነበረ፡ እቲ ንጉስ “ዝፈልጦ የብሉን፡ህጻን እዩ” ኢሉ ምስ ኣዲኡን ሓፍቱን ብሓባር ወሰዶም። እንተኾነ ንሱ እውን ከም ኣቡኡ ኣብ እምነቱ ጽኑዕ ኮይኑ ድኣ ተረኽበ እምበር ናብ ጣዖት ክሰግድ ንኣምላኽ ክኽሕድ ኣይተራእየን። ሕጂ እውን ንጉስ ዲዮቅልጥያኖስ ኣዝዩ ስለ ዝሓረቐ ናብ ቤት ማእሰርቲ ክወስድዎን ኣጽንኒዖም ክሕልውዎን ኣዘዘ። ንሓሙሽተ ዓመታት ዝኣክል ድማ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሓየርዎ። ብድሕርዚ ብሓጺን ኣሲሮም ናብ ንጉስ ኣምጽእዎ እሞ ሕጂ እውን ኣብ እምነቱ ጽኑዕ ምዃኑ ዘስተባህለ ንጉስ “ሕጂኸ ልብኻ ኣይፈርሐን! ናብዚ ኣምልኾ እዚ ኣይትምለስን !” ክብል ብምግራም ሓተቶ። እንተኾነ ኤስድሮስ “ ንፈጣሪ ዝኸሓደ፡ ንጣዖት ዝሰገደ ይመለስ እምበር ኣነስ ፈጣርየይ ፈሊጠ ሃይማኖተይ ሓልየ ዝነብር እየ” ክብል መለሰሉ። ዘረብኡ ተቐባልነት ዝሰኣነ ንጉስ፡ ኣብ ዕንጸይቲ ሰቒሉ ደሙ ከም ውሕጅ ክሳዕ ዝዛሪ ስጉኡ ክሳዕ ዝቋራረጽ ኣሰቃቒ ግፍዒ ኣውረደሉ። ነዚ ዝረኣየት ኣዲኡ ካብ ደም ናይ ወዳ እና ሓፈሰት “ንስኻ ርጉም ኢኻ፡ ካብ ኩሉ ፍጥረት ክፉእ ኢኻ” እና በለት ተዛረበት። ሓፍቱ ኣፍምያ ከኣ ኣእማን እናዓለት ንንጉስን ነቶም መኳንንቱን ሃረመቶም። ሕጂ’ውን በዚ ዝተቖጥዐ ንጉስ ንኽልቲኤን ፍርቂ ሰብነተን ብስሕለት ሴፍ ከም ዝቑረጻ ገበረ። በቲ ቀዳማይ ተግባሮም ስለዘይዓገቡ፡ ግፍዖም ብምቕጻል ንኤስድሮ’ውን ሰብነቱ ጓህሪ ናይ ሓዊ ደፍእሉ፡ መዓንጥኡ ጎጥጒጦም ከኣ ኣውጽእዎ፣ንኣሞራን ንኣራዊት መታን ክኸውን ከኣ ገዲፈሞ ከዱ። እንተኾነ እቲ ንኹሉ ዝገዝእ ኣምላኽ ሕያው ገይሩ ኣተንስኦ። ነቲ ካብ ሞት ዘተንስኦ ኣምላኽ እና ኣመስገነ ከኣ ናብ ንጉስ ከደ። በቲ ዝተፈጸመ ድንቂ ተኣምር ዝሰንበደ ንጉስ ሕጂ እውን ካብቲ ሕሉፍ ታሪኹ ክመሃር ኣይተራእየን እኳ ድኣ መሊሱ “ኣብ ዓራት ሓጺን ኣደቂስኩም ኢዱን እግሩን ኣሲርኩም፡ ኣብ ትሕቲ እቲ ዓራት ከኣ ሓዊ ኣንዲድኩም ከም ዝመውት ግበርዎ” ዝብል ትእዛዝ ናብ ወተሃደራቱ ለኣኸ። ወተሃደራቱ ከኣ ዝተኣዘዝዎ ትእዛዝ ፈጸሙ። ሕጂ’ውን እቲ ኣብ ሞትን ሕይወትን ስልጣን ዘለዎ እግዚኣብሔር ዳግም ካብ ሞት ኣተንስኦ ከምቲ ዝነበሮ ሕያው ኮይኑ ድማ ኣብ ቅድሚ ንጉስ ዳግማይ ጠጠው በለ። ሕጂ’ውን እቲ ኣዝዩ ብጭካንኡ ዝልለ ንጉስ፡ ኣብ ሓጺን ኣሲሮም ሕማቕ ነገራት እና ገበሩ ከሳቕይዎ ኣዘዘ፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ ብስሕለት ሴፍ ክሳዱ ቆረጾ። ሕጂ’ውን ነታ ዝፈጠራ ሕይወት ሕያው ገይሩ ከቑማ ዝኽእል በይኑ እግዚኣብሔር ስለ ዝኾነ፡ ከም ብሓድሽ ሕያው ገበሮ። በዚ ግዜ እዚ 800 ሰባት ብኣምላኽ ኣመኑ። “ብኣምላኽ ኤስድሮስ ኣሚና ኣሎና” ስለ ዝበሉ ጥራሕ ከኣ ኩሎም ብስሕለት ሰይፊ ሰየፎም። ቀጺሉ እቲ ንጉስ ንራብዓይ ግዜ ንኤስድሮስ ዓቢ እምኒ ኣሲሩ ኣብ ባሕሪ ደርበዮ።እንተኾነ ቅዱስ እግዚኣብሔር ነቲ ሓይል መልኣኽ ቅዱስ ሚካኤል ሰዲዱ ካብ ሞት ኣድሓኖ። ብድሕሪኡ እውን ብተደጋጋሚ ብዝተፈላለዩ ሜላታት ከትፍኦ ፈቲኑ ስለ ዘይሰለጦ “ኣናብስ ይበልዕዎ ይኾኑ” ብምባል ኣናብስ ክበልዕዎ ኣሕሊፉ ሃቦም። ሕጂ’ውን ንነቢይ ዳንኤል ካብ ኣፍ ኣናብስ ዘውጽአ ኣምላኽ፡ ኣፍ ኣናብስ ዓጽዩ ከም ዘይበልዕዎ ገበረ። ንሳቶም እውን ገለ እኳ ኣይጎድእዎን። ቀጺሉ ስጋኡ በበንእሽተይ እና ቆረሱ ከሳቕይዎ ኣዘዘ ከም ብሓድሽ ከኣ ናብ ባሕሪ ኣእተውዎ። እዚ ገይሮም እውን ክሰልጦም ኣይተራእየን መሊሱ ድኣ ሕያው ኮነ እምበር፣፡ ቅዱስ እግዚኣብሔር ወልድ ምስ ቅዱስ ሚካኤልን ምስ ቅዱስ ገብርኤልን መጺኡ ካብቲ ዝነበሮ ኣሕውዩ ኣተንስኦ።
ነዚ ኩሉ ፈቲኑ ዘይተዓወተ ንጉስ ዝገብሮ ጠፍኦ ኣዝዩ ከኣ ሓፈረ። እንታይ ከም ዝገብር ከኣ ምስ መካንንቱ ተማኸረ። ኣሲሩ ከኣ ናብ ሰሎንቅያ ሰደዶ፡ ናይቲ ከተማ መኮንን ከኣ ካብ ነዊሕ ግዜስለ ዝፈልጦ ምሕረት ገበረሉ። ምሕረት ከም ዝተገብረሉ ዝረኣየ ንጉስ ዳግም ናብኡ ክምለስ ኣዘዘ ንሓደ ዓመት መመላእታ ከኣ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከም ዝቕመጥ ገበረ። ኤስድሮስ ግን ብጾም ብጸሎትን ንነፍሱ እና ኣድከመ ብዙሕ ትእምርትን ተኣምራትን ይገብር ነበረ። ንብዙሓት እውን ኣብቲ ውሽጢ ቤት ማእሰርቲ ትምህርቲ ክርስትና መሃሮም ብዙሓት ድዉያን ከኣ ኣሕወየ።
ኣብ መጨረሽታ እምበኣር ሕጂስ መከርኡ ይጸንዕ ይኸውን ብምባል ብበላሕቲ መሳምር ሸንኪሩ ልክዕ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ መስቀል ከም ዝስቀል ገበረ። ድሕሪ ናይ 18 ዓመታት ድኻምን መከራን እምበኣር ቅዱስ ኤስድሮስ በዚ ዕለት እዚ ብሰማእትነት ዓረፈ።
ጸሎቱን በረኸቱን ምስ ኩላትና ይኹን።ኣሜን!
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!
ምንጪ- ስንክሳር 19 ግንቦት


text:
ኣብ ርእሰ ምምሕዳር ዞባ ፑንትላንድ ኣል-ሸባብ ኣብ ሓደ ወታደራዊ መደብር ብዝፈፀሞ መጥቓዕቲ ሰለስተ ላዕለዎት ወታደራዊ መኮነናት ሓዊሱ እንተወሓደ 50 ሰባት ከምዝተቐተሉ ወታደራዊ ሰበስልጣንን ናይ ዓይኒ መሰኻኽርን ገሊፆም።
እቶም ዝተቐትሉ 45 ወታደራት ፑንትላንድን ሓሙሽተ ዕጡቓት ኣል-ሸባብን ከምዝርከቡዎም እዞም ምንጭታት ሓቢሮም።
ሚኒስትር ደሕንነት ፑንትላንድ ዓብዲ ሕርሲ ዓሊ ግን ከቢድ ወታደራዊ ስዕረት ኣጋጢሙ ንዝብል ኣይተቐበሉዎን።ንሪፖርተራት ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ መብዛሕቲኦም ዝሞቱ ስቪላት እዮም ኢሎም።
ብከቢድ ውግእ ዝተጀመረ መጥቓዕቲ ንልዕሊ ክልተ ሰዓታት ከምዝፀንሐ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብ ዓዲ ኣፍ-ኡሩ ገሊፆም።
ኣል-ሸባብ ነቲ ወታደራዊ መደብር ብምውራር ልዕሊ 61 ወታደራት ፑንትላንድ ቀቲለ ኣለኹ ኢሉ’ሎ።ንድምጺ ኣሜሪካ ቃሎም ዝሃቡ ወታደራዊ ምንጭታት ግን ፀረ መጥቓዕቲ ንምክያድ ብስልታዊ ምኽንያት ካብቲ መደብር ስሒብና ኔርና ይብሉ።
ገለ ክፋል ናይቲ ወታደራዊ መደብር ዓኒዩ፣ዓሰርተታት ወታደራዊ መካይን ተቓፂለን፣ልዕሊ 20 ወታደራት ቆሲሎም ናብ ጥቓ ኣርሞ ተወሲዶም ክብሉ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ብወገኖም ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።


text:
ኣብ ቀርኒ ፍሪካ ንዘጋጠመ ቅልውላው ዓለምለኻዊ ጠመተ ዝለዓለ እዪ።
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ዓሰርተታት ኣሽሓት ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ኣብዝተዓቖቡሉ ናይ ኢትዮጵያ ዶሎ ኣዶ ኣብ ህፃውንቲ ዝለዓለ ዋሕዲ ኣመጋግባ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ኣብ ቀርኒ ፍሪካ ንዘጋጠመ ቅልውላው ዓለምለኻዊ ጠመተ ዝለዓለ እዪ።ብመሰረት ሕቡራት መንግስታት ግን እቲ ቅልውላው እውን እናጠንከር ይኸይድ ኣሎ።
ወሃቢ ቃል UNHCR ኣንድሪያ መሃቺቺ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣብ ማዕልቲ ካብ 170 ክሳብ 200 ዝኾኑ ስደተኛታት ናብ ኬንያን ኢትዮጵያን ይኣትው ኣለው።
ንሶም ከምዚ ይብሉ፡’’እቲ ሽግር እቶም ሎሚ ይኣትው ዘለው ሰባት ኣዐሪዮም ዝደኸሙን ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡን እዮም።’’
መሃቺቺ ከምዝበልዎ እቶም ፕሮግራማት ጥዕናን ኣመጋግባን ኣዝዮም ንዝተጠቕዑ ህፃውንቲ ንምሕብሓብ ዓሊሞም ዝተሰርሑ እንተነበሩ’ውን እዞም ህፃውንቲ ናብቲ ዝግባእ ኩነታት ጥዕና ንምምላስ ዝርአ ዘሎ ምዕባለ ግን ኣዚዩ ትሑት ከምዝኾነ ይገልፁ።
ብኻሊእ ወገን ድማ ኣብዝሓለፈ ወርሒ ናብ ሓደ ሚእቲ ዝፅግዑ ኬኒያዊያን ፖሊሳት ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ከምዝተዋፈሩ UNHCR ኣፍሊጡ።እንተኾነ ግን ኣብ ዳዳብ ኩነታት ፀጥታ ሕዚ’ውን ዘይተረጋግአ ከምዝኾነ እቲ ትካል ይገልፅ።ስደተኛታትን ሰራሕተኛታት ረድኤትን በቶም ዝበፅሑ ናይ ፀጥታ ኣጋጣሚታት ኣብ ስግኣት ከምዝርከቡ UNHCR ይገልፅ።
ወሃቢ ቃል UNHCR ኣንድሪ ማሃቺቺ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣብዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ጥቓ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ካብ ዝርከቡ መንገዲታት ኣብ ሓዲኡ ናይ ነቶግቲ መሳርሒታት ከምዝተረኸቡ ሓቢሮም።እቲ ኖታጉ ስለዘይተፈንጀረ ግን ዝተጎደአ ሰብ ከምዘየለ ወሲኾም ገሊፆም።


text:
እቲ ሰሚናር ብኣቦመንበር ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ኤምዲሰመ ኣቶ ኩሉብርሃን ኣብርሃም ብዝኽሪ ሰማዕታት ተከፊቱ። ኣቶ ኩሉብርሃን ኣብ መኽፈቲ ዘረባኡ፡ ኤምዲሰመ ነዞም ኣያታትናን ኣቦታትናን ዝኾኑ ገዳይም ተቓለስቲ ነቲ ዝገበርዎን ዝገብርዎ ዘለዉ ኣበርክቶ ብዝከኣሎ መጠን ካብኦም ተሞክሮ ንምቕሳምን ሰሚናራት እንዳዳለወ ዕድል ክህቦም ይፍትን ኣሎ ብምባል ንተሳተፍቲ እቲ ሰሚናር ብጣቅዒት ምስጋናኦም ክገልጹሎም ብምሕታት መድረኽ ንዕኦም ኣረኪቡ።
ብመጀመርያ ኣቶ ወልዴሱስ ዓማር ኤርትራ ንዕስራ ሰለስተን ዓመታት ብኸምዚ ክትርመስ እያ ኢሉ ዝገመተ ሰብ ኣይነበረን። እቲ ኣውራ ዘተሓሳስብ ድማ ዓቢ ሃጓፍ ይፍጠር ምህላዉ እዩ ብምባል ኣብዚ ቀረባ ኣዋርሕ ልዕሊ ሓሙሽተ ሽሕ መንእሰያት ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ሃገር ገዲፎም ናብ ኢትዮጵያ ሰጊሮም ዝብል ጸብጻብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ስደተኛታት ኣዝዩ ዘሰንብድ እዩ ኢሉ።
ሓደ ሰብ ብግዜ ውግእ ትሩብሊ ብጥይት ተሃሪሙ መዓንጣኡ ወጺኡ ብኢዱ ሒዝዎ ከሎ፡ እቶም ብጾቱ እሞ ቅድሚ ምሟትካ ለበዋ እንተለካ ተላቦ ምስ በልዎ፡ እዚ ሕልሚ እዩ ጋህዲ ኣይኮነ ክብል መለሰሎም ብምባል፡ ናይ ሎሚ ኩነታት ሃገርና ድማ ሕልሚ ዘይኮነ ብጋህዲ ንርእዮ ዘሎና ዘሰቅቕ ኩነታት እዩ ኢሉ። ካብቲ ዝገጥመና ዘሎ ብድሆታት ድማ ገለ ገለ ጠቂሱ።
ቀዳማይ ናይ ደንበ ደለይቲ ለውጢ ብድሆ ጉድለት ሓድነት እዩ ኢሉ። ኣብዚ ሕጂ ግዜ ኩነታት ኤርትራ ናይ ህላወ ሕቶ ስለዝኾነ ብዝከኣል መጠን ኣብ መሰረታዊ ዘሰማምዓና ሓሳብ ተሰማሚዕና ክንሰርሕ ውዓል ሕደር ዘይብሃሎ ምዃኑ ኣተሓሳሲቡ። ካልእ ብድሆ ድማ ካብ ነዊሕ ግዜ ዝማዕበለ ብፍላይ ድማ ብግዜ ገድሊ ኤርትራ ዝተራእየ ፍልልያት ብጎነጽ ናይ ምፍታሕ ባህሊ ሕጂውን ኣብ ኣእሞሮ ናይ ገለ ሰባት ሰሪጹ ኢሰያስ ብብረት ጥራሕ ክእለ ኣለዎ ዝብል ኣተሓሳስባ ክእረም ዘለዎ ምዃኑ ኣቶ ወልደየሱስ ኣዘኻኪሩ። ብምቅጻል ኣቶ ወልደየሱስ ብግዜ ገድሊ ሓደ ምስ ጸላኢ ተሰሊፉ ሰብ ከጋፍዕ ዝጸንሐ ኮማንድስ ንሜዳ እንተወጺኡ ሓንጎፋይ ብምባል ይቕበል ነይሩ ሕጂ ግና ነዚ ባህሊ እዚ ኣጥፊእናዮ ከይንህሉ ኣብ ግምት ከነእቱ ኣሎና ብምባል ዘረብኡ ደምዲሙ።
ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ምስዚ ብምስምማዕ፡ ስርዓት ኢሰያስ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ጽሉእ፡ ኣብ ከባቢ ሃገራት ፍንፉን ካብ ዓለምውን ንጹል ክነሱ ክሳብ ሕጂ ኣብ ስልጣን ደው ክብል ክኢሉ ኣሎ፡ እዚ ድማ ሳዕቤን ምምቅቓል ምዃኑ ኣገንዚቡ። ብኻልእ መዳይ ድማ ብናይ ግዳም ሓይሊ ኣወንታዊ ለውጢ ከመጽእ ቀሊል ከምዘይኮነ ካብ ተሞክሮ ካልኦት ሃገራት ክንመሃር ስለንኽእል፡ ዋንነት ናይ ለውጢ ኣብ ኢድ ኤርትራውያን ክወርድ ከምዘለዎ ኣስሚሩሉ። ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ካልእ ኣገዳሲ ዝበሎ ነጥቢ ኣብ ደገ ዘሎ ናይ ለውጢ ምንቅስቓሳት ምስቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ተቃውሞ ኣዝዩ ተረሓሒቁ እዩ ጸኒሑ። ኣብ ኤርትራ ለውጢ ክመጽእ እቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ተቓውሞ ምስዝሕይልን ምስዝድገፍን ምዃኑ ኣዘኻኺሩ። ምስዚ ብምትሕሓዝ ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ስለዘላ ዘገላብጥ ግዜውን ስለዘይብልና ክሉ ዓቅምታትና ነዚ ስርዓት ኣብ ምእላይ ብምትኳር ሓባራዊ ስራሕ እንዳሰራሕካ ሓድነት ንምርግጋጽ ክጽዓር ኣለዎ ኢሉ። ኣብ መወዳእታ ድማ ምውዳቕ ስርዓት ኢሰያስ ምብትታን ኤርትራ ከየኸትል ክንጥንቀቕ ኣሎና ብምባል ኣስተምህሮኡ ዘዚሙ።
ኣብ መወዳእታ ተሳተፍቲ ዘለዎም ሕቶታትን ርእይቶታን ለበዋን ብክፉት መንፈስ ድሕሪ ምፍሳስ እቲ ሰሚናር ብጽቡቕ መንፈስ ተዛዚሙ።
ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ!
ኤምዲሰመ - ክፍሊ ርክባት


text:
መስዋእቲ ኣርቲስ ተጋዳሊት ፍረወይኒ ሰለሙን ሎሚ ኣብ ስዓታት ቅድሚ ቀትሪ ካብ ቤት/ጽ ኢንባሲ ሃገረ ኤርትራ ዓባይ ብሪጣያ ምስ ተሓበረኒ ዝተሰምዓኒ ከቢድ ሓዘንን እንታይነቱ ዘይፍልጦ ስሚዒት ንኣካላተይ ዝወረሮ ኣብ ህይወት ዘመነይ መግለጺ ቃላት ክረክበሉ ዝክእል ኣይመስለንን፤ ምክኒያት ኣለዎ፤ ኣቀድም ኣቢልና ኳ ሌላ እንተነበረና ዝያዳ ድሕሪ ፈስቲቫል ዓባይ ብሪጣኒ 2013’ዩ ንሳ በቲ ዝተካህነትሉ ሞያ ናይ ደረቅ ስእሊ ንሕና ከም ሜድያ ሓደ ነገር ክንገብር ከም እንክእል ኣብ ምርድዳእ በጺሕና ካብቲ ግዜ ጀሚሩ ድማ ርክብና ብቴሌፎን ምዓልታዊ ዘይኮነ ኣብ ስዓታት ነይሩ።
ኣርቲስ ተጋዳሊት ፍረወይኒ ኩሉ ዕላላ ብዛዕባ ጽባቀ ኤርትራን ገድሊን’ዩ ንኤርትራ ቡዙሕ ግዜ ተመላሊሳ ዕጹብ ድንቂ ስእልታት ሲኢላ’ያ፤ ምስ ናይ ዉሽጢ ሃገር ሜድያ ድማ ስፊሕ ቃለ መሕተት ኣካይዳያ ብፍላይ ምስ ቲቪ ኤረ።
ፍረወይኒ ኣብ መንጐ ዕላል ዘይተረድኣ ነገር እንተሎ ከየጻፋፋታ ገዲፋትካ ማለት ሕልሚ’ዩ።
ፍረወይኒ ብዉልቂ ካብ ዘዕለለትኒ ብዘካዕበተቶ ሞያ ብዙሕ ነገር ንሃገራ ክትገብር ዘይትኣደነ ሕልሚ ነይርዋ ኣብ’ዛ ስዓት ክጽሕፍ እክእል የለኩን ኣብዚ ክገድፍኩም ኣብ ዝረጋእኩሉ ግዜ ንካልኦት ሓያል ኣብነት ክከዉን ስለ ዝክእል ብርግኣት ክጽሕፎ።
ንሎሚ ግን ኣብ ወርሒ ጥሪ 2015 ምስ ፍረወይኒ ዘካየድክዎ ቃለ መሕተት ንክብራ ካብ ሰነዳት ኣዳል ከቅርበልኩም ምስ ገለ ቡሉጻት ዝስኣለቶም ስእልታት ኣሰንየ።
ኣምላክ ኣብ ቤቱ ይቀበላ
ኩሉ ስርሓታ ድማ ሂያዉን ነባርን’ዩ


text:
ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ኣብ ብሩንዲ ተፈጺሙ ንዝተባህለ ገበን ክምርመር ወሲኑ
Radio Erena: 12 November 2017
ኣብ ብሩንዲ ተፈጺሙ ንዝተባህለ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ክምርመር ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ንዘቕረቦ ጠለብ፣ መንግስቲ ብሩንዲ ከምዘይቅበሎ ኣፍሊጡ።
እቲ ቤት ፍርዲ ኣብ ዘሕለፎ ውሳኔ፣ ኣብ ብሩንዲ ካብ ወርሒ ሚያዝያ 2015 ክሳብ ጥቅምቲ 2017 ኣብ ዘሎ ግዜ ንፕረዚደንት ፒየር ንኩሩንዚዛ እሙናት ብዝኾኑ ኣባላት ሰራዊት ተፈጺሙ ንዝተባህለ ዝተፈላለየ ዓይነት ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ወግዓዊ መርመራ ክግበረሉ እዩ ኣፍሊጡ።
እንተኾነ ፕረዚደንት ንኩሩንዚዛ ኣብ ስልጣን ክሳብ ዘሎ፣ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ኣብ ብሩንዲ ኣትዩ መርመራ ከካዪድ ኣጸጋሚ ከምዝኸውን ተቓወምቲ ፖለቲከኛታት’ታ ሃገር ይገልጹ።
ሚኒስትሪ ፍትሒ ብሩንዲ ንውሳኔ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ብምቅዋም ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ መንግስቲ ብሩንዲ ነቲ ክሲ ከምዘይቅበሎን ዝኾነ ዓይነት ምትሕብባር ከርእይ ከምዘይኮነን ኣፍሊጡ።
ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት፣ ነቲ ብኣባላት ሰራዊት ተፈጺሙ ዝበሃል ዘሎ ቅትለት፣ መግረፍቲ፣ ጾታዊ ዓመጽን ካልእ ገበናትን፣ ካብታ ሃገር ተሰዲዶም ኣብ ታንዛንያን ሩዋንዳን ምስ ዝርከቡ ግዳያትን ቤተሰብ ግዳያትን ብምዝርራብ ጭብጥታት ምእካብ ከም ኣማራጺ ጌሩ ክወስዶ ተቓወምትን ተጣበቕቲ መሰላትን ብሩንዲ ይጠልቡ።
ኣብ 2015 ኣብ ዝተኻየደ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ብሩንዲ፣ ፕየር ንኩሩንዚዛ፣ ንቅዋም’ታ ሃገር ብምቕያር ንሳልሳይ እዋኑ ክወዳደር ድሕሪ ምኽኣሉ ከምዝተዓወተ’ኳ እንተተገልጸ፣ ተቓወምቱ ‘ቅዋም ረጊጽካ’ ብምባል ነቲ ውጽኢት ስለዘይተቐበሉዎ ሕንፍሽፍሽ ተፈጢሩ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሰባት ህይወቶም ክስእኑ እንከለዉ ልዕሊ 400 ሽሕ ሰባት ከኣ ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም’ዮም።


text:
TUESDAY, AUGUST 16, 2011
ደብረ ታቦር
ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ብድምቀትን ክብ ብዝበለ መንፈሳዊ ሥነ ሥርዓትን ካብ ዝኽበሩ ትሽዓተ ዓበይቲ በዓላት ጐይታ ሓደ እዩ። ዓመት መጸ ድማ ፲፫ ነሓሰ ይኽበር። እዚ ዕለት እዚ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መዋዕለ ስብከቱ ብርሃነ መለኮቱ ክብረ መንግሥቱ ኣብ ደብረ ታቦር ነቶም ኅሩያት ደቀ መዛሙርቱ ዝገለጸሉ እዩ። እግዚአብሔር ብዝፈቐደ ኣስዒብና ብሓጺሩ ምኽንያተ በዓልን ትንቢትን ምስኡ ዝተተሓዙ ፍጽሜታትን ክንርእይ ኢና። እግዚአብሔር አምላኽ ዘስተውዕል ልቦና ይሃበና።
ስምን ሓጺር ታሪኽን ደብረ ታቦር
ታቦር ኣብ እስራኤል ካብ ባሕረ ገሊላ ብወገን ደቡባዊ ምዕራብ ፲ ኪ.ሜ ርሒቑ ዝርከብ እምባ እዩ። ልዕሊ ጽፍሒ ባሕሪ ኸኣ ፭፻፸፪ ሜትሮ ብራኸ ኣለዎ። ጫፍ ጎቦ ድማ ጽፍሕ ዝበለ ሓውሲ ጎልጎል ዝኾነ ቦታ ኣለዎ። እዚ ደብሪ ኸኣ ኣብ ዘመነ ብሉይ ይኹን ኣብ ዘመነ ሓዲስ እግዚአብሔር ቅድም ብነቢያቱ ኣቢሉ፡ ዳኅራይ ድማ ባዕሉ ሥጋ ለቢሱ ተኣምራት ዝፈጸመሉ ስለዝኾነ ቅዱስ ከረን ተባሂሉ ይፍለጥ። (ካልኣይ ጴጥ ፩፥፲፰)
እዚ ከረን እዚ ኣብ ገሊላ ካብ ዝርከቡ ኣኽራናት ሓደ ኮይኑ ኣብ ክፍሊ ዛብሎን ንዝርከቡ ወገናት ዝተዋህበ እዩ ነይሩ(ቀዳማይ ዜና ፮፥፸፯)። ከም ቦታ ግና ናይ ሠለስቱ ነገዳት እስራኤል ማለት ነገደ ዛብሎን፡ ነገደ ይሳኮር፡ ነገደ ንፍታሌም መራኸቢ ወሰን ዶብ ዝነበረ እዩ። ብሉይ ኪዳን እምበር ሓዲስ ኪዳን ብዝበዘኀ ክፋሉ ነዊሕ ከረን ካብ ምባል ሓሊፉ ብስሙ ኣይጽውዖን እዩ። ኮይኑ ግና ጐይታ ኣብዚ ከረን እዚ ክብሩ ከምዝገለጸን ስም እዚ ከረን’ውን ታቦር ምዃኑ ሓዋርያት ኣብ ሲኖዶሶምን (ዲድስቅልያን) ገሊጾሞ እዮም። ቅዱስ ያሬድ’ውን ኣብ ድጓዑ ነዚ ጠቒሱ ደብረ ታቦር ኢሉ ብሰፊሑ ደጋጊሙ ጸዊዕዎ ኣሎ።
ቅድስት እሌኒ (ኣደ ቈስጠንጢኖስ ንጉሥ) ኣብዚ ደብሪ እዚ ብ፫፻፳፮ ዓ.ም. ቤተ ክርስቲያን ኣስሪሓ ከምዝነበረት ይንገር። ቄርሎስ ዘኢየሩሳሌም’ውን ካብ ሓዋርያት እናተመሓላለፈ ንዝመጸ ትምህርቲ መሠረት ብምግባር ኣብ ፬፻ ዓ.ም. “ክርስቶስ ክብሩ ኣብ ደብረ ታቦር ገለጸ” ክብል ተዛሪቡ ነይሩ። ብ፩ ሺሕን ፩፻፯ ዓ.ም. ክሳዕ ዝፈርስ ኣብ ፯-፰ይ ክፍለ ዘመን ብስም ሙሴን ኤልያስን ዝተሃንጸ ቤተ ክርስቲያን ይርከቦ ኸኣ ነበረ።
ትንቢትን ምሳሌን
ታቦር ኣብ ብሉይ ኪዳን ትንቢት ዝተነግረሉ፡ ምሳሌ ዝተመሰለሉ ደብሪ እዩ።
ብርሃነ መለኮቱ ክብሪ መንግሥቱ ዝገለጸሉ ቅዱስ ቦታ ስለዝኾነ ከም ልበይ ረኸብኩ ዝተባህለሉ ዘማራይ ቅዱስ ዳዊት ከምዚ ኢሉ ተንቢዩሉ ነይሩ። “ታቦር ወአርሞንኤም በስመ ዚአከ ይትፌሥሑ። ወይሴብሑ ለስምከ። መዝራዕትከ ምስለ ኃይል” (ታቦርን አርሞንኤምን ብስምካ ይሕጐሳ፤ ንስምካ ድማ የመስግኑ፤ ቅልጽምካ ምስ ኃይልኻ’ዩ) ብምባል ትንቢት ዝሓዘለ መዝሙር ዘሚሩ ነበረ። አርሞንኤም’ውን ኣስታት ፴ ኪሜ ካብ ታቦር ርሒቑ ዝርከብ እምባ እዩ። እዞም ጎቦታት እዚኦም ኣብ ዳኅራዋይ እዋን ንዝኸውን ብትንቢት ጠቒሱ ዓቢይ ክብሪ እግዚአብሔር ንምርኣይ ስለዘኽኣሎምን ስለዘብቕዖምን ተሓጒሶም ይብል። ኽብሪ እግዚአብሔር ንምርኣይ ዝኅረዩን ነዚ ኽብሪ ዝኣምኑን ኸኣ ክሕጉሱ ድማ ዝግባእ እዩ።
ምሳሌነቱ ኸኣ እዚ ደብሪ እዚ ናይ ዓወት ስፍራ ምዃኑ እዩ። እስራኤላውያን ንእግዚአብሔር ምስ በደሉ ነቶም ኣሕዛብ ኣኅሊፉ ዝሃበሉ ጊዜ እዩ ነይሩ። ንሳቶም ሲሳራ ብዝመርሖ ሽሾ ሠራዊት መከራ ምስ ጸገቡ፡ በደሎም ተፈሊጥዎም ናብ እግዚአብሔር ተማህለሉ። እግዚአብሔር ድማ ጸሎቶም ሰሚዑ ንዲቦራ ነብዪት ኣተንሢኡ ነቲ መስፍን እስራኤል ዝነበረ ባርቅ ክዋጋእን ንእስራኤል ካብቶም ዘጫነቕዎም ሓራ ክገብሮምን ኣዘዞ። ባርቅ ግና ንዲቦራ ንስኺ ምሳይ እንተዘይከድኺ ኣይከይድን ኢሉ ምስኡ ናብቲ ሰልፊ ክትከይድ ለመና። እቲ ቦታ ውግእ ኸኣ ከረን ታቦር ነበረ። እታ መዓልቲ ውግእ ኸኣ ሰልፊ እግዚአብሔር ዝተራእየላ ነበረት። ዓወት ኸኣ ንእግዚአብሔር ጸግኢ ናይ ዝገበረ ሠራዊት ኮነ። ኣብዚ ታሪኽ ውግእ ኃይልን ድንቂ ተኣምራትን እግዚአብሔር ዝተራእየሉ እዩ ነይሩ። ምስኡ ድማ ጸሎት ናይ እግዚአብሔር ዝኾኑ ሰባት ክንደየናይ ዓቢ ምዃኑ ዝተመስከረሉ እዩ። (መሳ ፬፥፮-፲፬) ስለዚ እዩ ደብረ ታቦር ደብሪ ዓወት እዩ ዝበሃል። ምሳሌኡ ኸኣ ኣብዚ ደብሪ ንእስራኤል ዘጫነቑን ዝፈተኑን ጸላእቲ እስራኤል ከምዝተሣዕሩ፤ ኣብ ዘመን ሓዲስ’ውን ልቢ ሓዋርያት ብጥርጥርን ፍቅረ ሲመትን ዝፍትን ዝነበረ ዲያብሎስ ኣብ ደብረ ታቦር ጐይታ ብዝገበሮ ተኣምር ከምዝተሣዕረን ከምዝረሓቐሎምን ዘመልክት እዩ።
ምስክርነት ኣብ ፊልጶስ ዘቂሣርያ
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዘመነ ሓዲስ ብርሃነ መለኮቱ ክብረ መንግሥቱ ንሓዋርያት ዝገለጸሉን፡ ምሥጢር ዘርኣየሉን ቅዱስ ቦታ ደብረ ታቦር እዩ። ናብዚ ደብሪ ንምድያቡን ምሥጢር ንምርኣዩን መሠረት ዝኾኖ ኣብ ፊልጶስ ዘቂሣርያ ምስ ሓዋርያቱ ዝገበሮ ምዝርራብ እዩ ነይሩ። (ማቴ ፲፮) እዚ ኸኣ ጐይታ ብዛዕባ መንነቱ ኣግሂዱ ንሓዋርያቱ ዝሓተተሉ እዋን እዩ ነይሩ። “ሰባት ንወልደ እጓለ እምሕያው መን ይብልዎ?” ኢሉ ኣብ ዝሓተተሉ ኣብቲ ዘመን እቲ ዝነበሩ ሰባትን ዝተፈላለዩ ክፋላት ኅብረተሰብን በቲ ዝበሃልን ከምኡውን ብዝሰምዕዎ ናይ ቃሉ ትምህርትን ብዝርእይዎ ናይ ኢዱ ተኣምራትን ኣብ መንነት ጐይታ ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ከምዘሎዎም ዝገልጽ መልሲ ብሓዋርያት ተዋህበ። “ገሊኦም ዮሐንስ መጥምቕ፡ ካልኦት ድማ ኤልያስ ፡ ገሊኦምውን ኤርምያስ ወይስ ሓደ ኻብ ነብያት ዚብሉ አለዉ፡” ኢሎም መለሱሉ። እቲ ሕቶ መሊሱ ኸኣ ነቶም ኵሉ ዘለዎም ገዲፎም ካብኡ ከይተፈለዩ ንዝስዕብዎ ሓዋርያት ኣቕንዐ። “ንስኻትኩምከ መን እዩ ትብሉኒ አሎኹም ?” ኢሉ ድማ ጐይታ ሓተቶም። በቲ ጊዜ እቲ ቅዱስ ጴጥሮስ “ንስኻ ክርስቶስ ወዲ ሕያው ኣምላኽ ኢኻ” ኢሉ መለሰሉ። (ማቴ ፲፯፥፩-፲፫ ማር. ፱፥ ፪-፲፫ ሉቃ ፱፥፳፰-፴፮) እዚ ኸኣ ንሱ ክርስቶስ አምላኽ ወዲ አምላኽ ምዃኑ፤ ናይ እግዚአብሔር አብ ናይ ባህርይ ወዱ ንሱ ወልደ እግዚአብሔር ምዃኑ መስከረ። እዚ ምስክርነቱ ኸኣ ምሥጢረ ተዋሕዶ ብንጹር ዝገልጽ እዩ። እወ ቅዱስ ጴጥሮስ ነቲ ካብ ሰማያት ሰማያት ወሪዱ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ብሥጋ ንዝተወልደ ጐይታ ‘ንስኻ’ ኢሉ ክርስቶስ ሓደ ምዃኑን ንሱ ድማ ወልደ አብ ወልደ ማርያም ብተዋሕዶ ዝኸበረ ምዃኑን እዩ መስኪሩ።
በዚ ምስክርነቱ ድማ ተሞጒሱ እዩ። እኳ ደኣ እዚ ዓቢይ ምሥጢር እዚ ንሱ ዘፍለቖ ዘይኮነሲ ባዕሉ አምላኽ ከምዝገለጸሉ ክነግሮ ከሎ “ስምኦን ወዲ ዮና፡ እዚ እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦይ እምበር፡ ሥጋን ደምን ኣይገለጸልካን እሞ፡ ብጹእ ኢኻ።” በሎ። ኣብዚ መሠረተ ሃይማኖት ክርስትና ዝኾነ ምሥጢረ ተዋሕዶ (ከውሒ) ኸኣ ፍጹም ቤተ ክርስቲያኑ ከምዝሓንጽን ደጌታት ሲኦል ድማ ከምዘይኅይልዋ ኪዳን ሃቦ። መርሖታት መንግሥተ ሰማያት ዝኾነ ሥልጣነ ክህነት ንሓዋርያት ከምዝወሃብ ቃል ተኣትወሉ። “መርሖታት መንግሥተ ሰማያት ክህበካ እየ፡ ኣብ ምድሪ ዝኣሰርካዮ ዅሉ ኣብ ሰማይ እሱር ኪኸውን እዩ። ኣብ ምድሪ ዝፈታሕካዮ ዅሉ ድማ ኣብ ሰማይ ፍቱሕ ኪኸውን እዩ።” ኢሉ ጐይታ ተዛረበ።
ብሓቂ እታ መዓልቲ ዝተባረኸት መዓልቲ እያ። እግዚአብሔር ክሳብ ክንደይ ከምዝኃልየልናን ከምዝፈትወናን ንቤቱን ንደቂ ሰባትን ኸኣ ክሳብ ክንደይ ሥልጣንን ክብርን ከምዝሃበ ዘግሃደላ መዓልቲ እያ። ኣብታ መዓልቲ እቲኣ ሓዋርያት ርቱዕ እምነቶም ፊት ንፊት ዝመስከሩላ መዓልቲ እኳ እንተነበረት፤ ነቲ ኣብ ውሽጦም ዘሎ እምነት ዝያዳ ዘጽንዕን፤ ነቲ ዝኣመነዎ ዘረግጽን ነገር፤ ኣብ ምድሪ ከለዉ ብውሱን መጠን ከርእዮም ጐይታ ፍቓዱ ስለዝኾነ ነቶም ናይ ምሥጢር ሓዋርያት ዝበሃሉ ሠለስተ ሓዋርያቱ ሒዙ (ከምቲ ነገር ብሠለስተ ምስክር ጸኒዑ ዝርከብ) ናብቲ ነዊሕ ደብሪ ማለት ደብረ ታቦር ሒዝዎም ደየበ። ኣብኡ ኸኣ ድንቂ ነገር ተፈጸመ።
ብርሃነ መለኮቱ ክብረ መንግሥቱ ኣብ ደብረ ታቦር
“ኣብ ቅድሚኦም ድማ ትርኢቱ ተለወጠ። ገጹ ኸም ፀሓይ ኣብርሀ፡ ክዳኑውን ከም ብርሃን ጻዕደወ። እንሆ ኸኣ ሙሴን ኤልያስን ምስኡ እናተዛርረቡ ተራእይዎም ። ጴጥሮስ መሊሱ ንኢየሱስ በሎ፤ ጐይታይ ፡ ንኣና ኣብዚ ምንባር ጽቡቕ እዩ። ትፈቱ እንተ ዄንካስ ፡ ኣብዚ ሠለስተ ዳስ ክንሰርሕ፡ ሓደ ንኣኻ ፡ ሓደ ንሙሴ ሓደውን ንኤልያስ። ገና ኺዛረብ ከሎ፡ እንሆ ብሩህ ደበና ኣጐልበቦም። እንሆ ኸኣ ካብቲ ደበና ዝፈትዎ ወደይ ብእኡ ዝሠመርኩ እዚ እዩ ንእኡ ስምዕዎ ዚብል ድምጺ መጸ።” ደቀ መዛሙርቱ እዚ ሰሚዖም ብግምባሮም ተደፍኡ፡ ብዙኅ ድማ ፈርሁ። ኢየሱስ ቅርብ ኢሉ ተንከዮም፡ ተንሥኡ ኣይትፍርሁውን፡ በሎም። ንላዕሊ ገጾም ቁሊሕ እንተ በሉ፡ ብዘይ ኢየሱስ በይኑ ሓደ እኳ ኣይረኣዩን።” (ማቴ ፲፯፥፪-፰) ይብል።
እዚ ኣብ ደብረ ታቦር ዝተራእየ ብርሃን ጐይታ፡ ምትሓት ወይውን ከምቲ እስራኤላውያን ክርእይዎ ዘይከኣሉ ገጽ ሙሴ ኣጐልቢቡ ዝነበረ ዓይነት ብርሃን ኣይነበረን፤ እንታይ ደኣ ነጸብራቕ መለኮታዊ ክብሩ ዝኾነ ፍሉይ ድንቂ ብርሃን እምበር። እዚ ኸኣ ከም ሙሴ ናይ ጸጋ ዘይኮነስ ናይ ባህርዪኡ እዩ። እቲ ደመና’ውን ከም ካልእ ደመና ኣይኮነን። ልዕልና መለኮታዊ ክብሩ ክገልጽ ዝመጸ ፍሉይ ደመና እምበር።
ሓቂ እዩ ካብ ብሉይ ኣትሒዙ ጐይታ ምሥጢሩ ክገልጸሉ ዝመርጾ ስፍራ ኣብ ነዋሕቲ ኣኽራናት እዩ ነይሩ። እዚ ኸኣ ርእሱ ዝኸኣለ ምሳሌን ትርጉምን ስለዘለዎ እዩ። ኣምላኽ ሥጋና ተዋሓሒዱ ፍጹም ሰብ ኮይኑ ኣብ ሞንጎና ምስ ተረኽበ’ውን ነዚ ዓቢይ ምሥጢር ከግህደሎም ነቶም ኅሩያት ሓዋርያቱ ናብ ነዊሕ ከረን ወሰዶም። ኣብኡ ኸኣ ሙሴን ኤልያስን ምስኡ እናተዘራረቡ ሐዋርያት ረኣይዎም። ክብሪ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኸኣ ተራእየ። ብርሃነ መለኮቱ ክብረ መንግሥቱ ገለጸሎም። ከምቲ ኣብ ፈለገ ዮርዳኖስ ናይ ባህርይ አቡኡ አብ “ዝንቱ ውእቱ ወልድየ” ኢሉ ዝመስከሮ ኣብዚ’ውን ምስክርነቱ ደገመ። ኣብ ዮርዳኖስ ምሥጢረ ሥላሴን፡ ምሥጢረ ተዋሕዶን ከምዝተገልጸ ኣብ ደብረ ታቦር’ውን እዘን አእማድ ምሥጢራት ተገሊጾም እዮም።
ቅድም ዓለም ዘመን ዘይቝጸረሉ ካብ አብ ባህርይ ዘእም ባህርይ አካል ዘእም አካል ከምዝተወልደ፤ ድኅሪ ዓለም ከኣ ንድኅነት ደቂ ሰባት ዘመን ዝቝጸረሉ (ዓለም ድኅሪ ምፍጣሩ ድኅሪ ፭ሺሕ ፭፻ ዓመት) ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ተወሓሒዱ ፍጹም ሰብ ኮነ። ወልደ አብ ወልደ ማርያም ብክልተ ልደት ብተዋሕዶ ከበረ። አምላኽ ሰብ ኮነ፤ ሰብ አምላኽ ኮነ። ንሱ ሓደ አካል ሓደ ባህርይ ምዃኑ ብግልጺ ኣርኣየና። እግዚአብሔር አብ፡ ካብ ሰማይ ኮይኑ ነቲ ብሓጺር ቁመት ብጸቢብ ደረት ኣብ ሞንጎ ሓዋርያትን ነቢያትን ንዝነበረ ጐይታ ‘ወደይ’ ኢልዎ። ነቢያት’ውን መስከሩሉ። ሓዋርያት’ውን ምስክርነቶም ኣርጊጾም ፈለጡ። እወ ብተዋሕዶ ዝኸበረ ክርስቶስ ሓደ እምበር ክልተ ኣይኮነን። ንሱ ናይ ጸጋ ዘይኮነስ ናይ ባህርይ ኣምላኽ እዩ።
ጐይታና ኣብ ደብረ ታቦር ብርሃነ መለኮቱን ክብሩን ምግላጹን ጥራይ ዘይኮነስ ካልእ ድንቂ ነገር ፈጺሙ እዩ። ቅድሚ ነዊሕ ዘመናት ኣብዚ ምድሪ ካብ ዝነበሩ ነቢያት ንሊቀ ነቢያት ሙሴን ነቢዪ ኤልያስን ኣብዚ ቅዱስ ደብሪ ጸዊዑ የዘራርቦም ነበረ። እዞም ናይ እግዚአብሔር ሰባት ኣብ ብሉይ ኪዳን ዓበይቲ ግብርታት ዝፈጸሙን ብዛዕባ መድኅን ክርስቶስ ትንቢት እተዛረቡን፡ ብዛዕባ መንግሥቲ እግዚአብሔር ዘስተምሃሩን ቅዱሳን እዮም ነይሮም። ናቶም ኣብዚ ምምጽኦም ምስቲ ጐይታ ኣብ ፊልጶስ ቂሣርያ ዝሓተቶ ሕቶን ብሓዋርያት ዝተዋህቦ መልሲን ዝዛመድ እዩ።
እቲ ምኽንያት ኸኣ መተርጒማነ መጻሕፍቲ ከምዝብልዎ ጐይታ ከምቲ ሰባት ዝብልዎ ኤልያስ ወይ ሙሴ ወይውን ካብቶም ነቢያት ሓደ ዘይኮነስ ጐይታ ነቢያት አምላከ ነቢያት ምዃኑ ኣርጊጾም ሓዋርያት ምእንቲ ክፈልጡ እዩ። በቲ ካልእ ድማ ሕግን ነቢያትን ብክርስቶስ ዝፍጸም ምዃኑ ካብቶም ንሕግን ነቢያትን ካብ ዝወከሉ ሊቀ ነቢያት ሙሴን ነቢዪ ኤልያስን ምስክርነቶም ክሰምዑ ምእንቲ እዩ። አእማድ ሓዋርያት ኸኣ ነዚ ብግብሪ ርእዮምን፡ ካብቶም ኣፍ ነቢያት ኸኣ በቲ ምስ ጐይታ ዝነበሮም ምዝርራብ ምስክርነቶም ሰሚዖምን። እቲ ኣብ ጐይታ ዘለዎም እምነት ጽኑዕን ርጉጽን ከምዝኸውን ገበሮ። ኵሉ ዝከኣሎ ጐይታ ስለዝኾነ ኸኣ ካብቲ ሥግኡ ነፍሱን ካብ ዝተፈለዩሉ ንሙሴ ካብ መቃብሩ ጸዊዑ፡ ካብቲ ብሰረገላ እሳት ካብ ዝዓረገሉ ብሔረ ሕያዋን ንኤልያስ ጸዊዑ ኣብቲ ቅዱስ ደብሪ ከምዝርከቡ ገበሮም፤ ነቲ ዕፁብ ዝኾነ ምስክርነቶምን ተኣምራት ጐይታን ሓዋርያት ከምዝሰምዕዎን ከምዝርእይዎን ገበረ። እወ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ አምላከ ነቢያት፡ አምላከ ሓዋርያት እዩ። በዚ ድንቂ ግብሩ ኸኣ ንሱ አምላኸ ሕያውን ምዃኑ ኣረኣየና። እቶም ነቢያት ካብዚ ምድሪ ካብ ዝፍለዩ ዘመናት ዘቝጸሩ እኳ እንተነበሩ ምስቶም ኣብዚ ምድሪ ዝነበሩ ሓዋርያት ምርኻቡ ጐይታ ዘመናት ምዃኑን ሰባት ብዘመን ዝውሰኑን ዝሓልፉን ክኾኑ ከለዉ ጐይታ ግና ትማልን ሎሚ ጽባሕን ንሱ ሓደ ዘይልወጥ አልፋ ወ ዖ ዘለዓለማዊ ጐይታ ምዃኑ ኣርኣየና።
ብሓቂ እዛ ቅድስት ደብሪ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እያ። ጐይታ ማእከላ ዝኾነ ሓዋርያትን ነቢያት ዝርከቡላ፤ ትንቢት ነቢያት ዝንገራን ስብከት ሓዋርያት ዝስበኸላን ክልቲኡ ተሰማሚዑ ዝርከባላ ቅድስት ደብሪ ቅድስት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እያ።
ነየናይ ኣልዒልና ነይናይ ክንገደፍ? ብሓጺሩ ኣብ ደብረ ታቦር ጐይታ ክንመሃሮ ዝሰርዓልና ኣዝዩ ብዙኅ ትምህርቲ ኣሎ፤ ንዝያዳ ምሥጢር ድማ ትርጓሜ መጻሕፍተ ወንጌል ንመልከት፤ ሊቃውንቲ ቤተ ክርስቲያን ንሕተት።
ክብረ በዓል ደብረ ታቦር
ቤተ ክርስቲያን ነዚ ክቡር በዓል ካብ ዋዜማ ኣትሒዙ ብዝተፈላለየ ነዚ በዓል ዝምልከት መዝሙር ብምዝማርን፡ ማኅሌት ብምቋምን ብክቡር ቅዳሴኣን ብዝደመቐ ኣገባብ ተኽብሮ እያ።
እዚ ክብረ በዓል ካብ ካልኦት በዓላት ፍልይ ብዝበለ ናይ ተምሃሮ በዓል ተባሂሉ ብልምዲ ይፍለጥ እዩ። እዝ ኸኣ ብፍላይ ካብ ስድርኦምን ቤተ ሰቦምን ተፈልዮም ቃለ እግዚአብሔር ክምዕርሩ መምህራንን ሊቃውንትን ናብ ዝርከቡሉ ደብሪ ወይውን ገዳም ኣርሒቖም ዝወፍሩ ተምሃሮ (ናይ ‘ቆሎ’ ተምሃሮ) ነዚ በዓል ብፍሉይ ስለዘኽብርዎ እዩ። ጐይታ አብ ደብረ ታቦር ነቶም ሓዋርያቱ ምሥጢሩ ከምዝገለጸሎም፡ ባህጊ ተምሃሮ’ውን አእምሮኦም በሪሁ ቀልጢፎም ቀለም ከጽንዑን ምሥጢሩ ክገልጸሎምን
ስለዝኾነ ነታ መዓልቲ ብዝደመቐ መገዲ የኽብርዋ። ንሓዋርያት ዝገልጽካ ንዓና’ውን ግለጸልና ብምባል።
ቀደም መምህራን ኣብ ዝርከቡሉ ደብሪ ዝመሃሩ ተምሃሮ በብወገኖም ኮይኖም ነቲ በዓል ዝኸውን ጥረ ምረን ካልእን ካብተን ከባቢኦም ዝርከቡ ዓድታት ክእክቡ ይቕንዩ። ፍርቑ ንዝብላዕ ክኸውን ከሎ እቲ ፍርቁ ድማ ንስዋ ገይሮም ይቐራርብዎ። ኣብቲ መዓልቲ ክብረ በዓል ድማ ንካህናትን መምህራኖምን ካልኦትን ዓዲሞም የብዕልዎ። በቶም ዓበይቲ ካህናት ድማ ይምረቑን ብራኬን ምኽሪን ድማ ይቕበሉ። ኣብ ዞባ ደቡብ ማይ ላሕም ኣብ ዝኣመሰሉ ውሑዳት ናይ ቅኔ ቤት እዚ ጥንታዊ ሥርዓት ተዓቂቡ እኳ እንተሎ፤ ሎሚ ምስ ዘመናዊነትን ምክታም ደብርታትን እቶም ኣብ ከተማ ምስ ወለዶም ኮይኖም ብምቾት ዝመሃሩ ተምሃሩ፤ ምስቲ ከባቢኦምን ናብርኦምን ብዝዛመድ ኣገባብ ነቲ በዓል ዝዝክርዎ ኣለዉ።
ኣብ ገዳም’ውን ብተመሳሳሊ እቶም ኣርድእትን ተምሃሮን ካብ ኵሎም መነኮሳት ዝዓቕሞም ይእክቡ እሞ ካብ መጋቤ ብዝወሃቦም ደገፍን ወሰኽ ናቶም ገይሮምን ንኵሎም መነኮሳት ድኅሪ ቅዳሴ ኣብ ቤት እግዚአብሔር (ቤት ምርፋቅ) ዓዲሞም ተዓጢቖም የገልግሉን ነቶም ዕዱማት የሰስዩን የስትዩን። ኣብ መወዳእታ ድማ በቶም ዓበይቲ መነኮሳት ስለቲ ርድእንኦምን መጻኢ ኣካይዶኦምን ዝምልከት ልቢ ብዘጥልሉ ቃላት ይምርቑን ቡራኬን ምኽሪን ይወሃቡን።
ደብረ ታቦርን ንሕናን ኸ?
ደብረ ታቦር ዓቢይን ድንቅን ሥራሕ ዝተፈጸመሉ እዩ። ብዙኅ ምሥጢር’ውን ዝሓዘለ እዩ። ቅድሚ ኵሉ ግና ርትዕቲ ዝኾነት ተዋሕዶ ሃይማኖትና ኣጽኒዕና ክንሕዝ፤ ምስክርነትና ምስክርነት ሓዋርያት ኮይኑ ክርከብ ዝምዕድ እዩ። የማነ ጸጋም ብዝነፍስ ጋሻ ትምህርቲ ከይተወሰድና ትምህርቲ ደብረ ታቦር ንዘክርን ነስተውዕልን።
ብምቕጻል ኸኣ ሎሚ’ኸ ንሕናን እዚ በዓል’ን ከመይ ኣሎና ኢልና ንርእስና ምሕታት ይግባእና እዩ። እቲ ኣብኡ ንዝተፈጸመ ድንቂ ሥራሕ ምፍላጥን ምስትንታንን ጥራይ ዘይኮነስ ንዓይ ኸ እንታይ መልእኽቲ ኣለዎ ኢልና ክንጥይቕ መንፈሳዊ ግዴታና እዩ።
ሓደ ካብቲ መልእኽቱ ኸኣ ንሕና’ውን ክንሳተፎ ንዝግባእና ምሥጢርን ጸጋን ክንርእይን ክንነብረሉን ነታ ብደብረ ታቦር ናብ እትምሰል ቤተ ክርስቲያን ኣንጊህና ክንግስግስ ዝግባእና ምዃኑ እዩ። መዝገብ ምሥጢር ርቱዕ ሃይማኖት ናብ ዝርከበላን፡ ግምጃ ጸግኡ ናብ ዝኾነት ቤተ ክርስቲያን ምስ እንኸድ ድማ ምስክርነቶም ሓቂ ንዝኾነን ምግቢ ነፍስ ኮይኖም ንዘገልግሉና ነቢያትን ሓዋርያትን (ብሉያትን ሓዲሳትን) ምስ ትርጒሞም ክንረኽቦም ኢና። ብንጽሕናን ንስሓን ናብዚ ደብሪ ምስ እንድይብ ድማ ልዕሊ ኵሉ ዘለዓለማዊ ዝኾነ ሕይወት ዘውህብ ቅዱስ ሥግኡን ክቡር ደሙን ክንረክብ ኢና። ኵሎም ምሥጢራት ጸጋ’ውን ኣብዚኣ ኣማናዊት ደብረ ታቦር ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኢና እንረኽቦም። ምኽንያቱ መሥራቲኦምን ዋናኦምን ዝኾነ ልዑል እግዚአብሔር ማኅደሩ አሐቲ ቤተ ክርስቲያን ደብረ ታቦር ስለዝኾነት።
እወ ኣብዚኣ ቤት ሓዋርያት ኣለዉ፤ ነቢያት ኣለዉ። ኵሎም ቅዱሳነ እግዚአብሔር ኣለዉ። ስብሐተ እግዚአብሔር ዝቐርበላ፤ ክብሪ እግዚአብሔር ዝንገረላ ቅድስት ቤት ድማ እያ። ናይ እግዚአብሔር ሓድነትን ሠለስትነትን፤ ናይ ክርስቶስ ኣምላኽና ፍጹም ተዋሕዶ ዝእመነላን ዝስበኸላን ደብሪ እያ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን። ነዚ ክብሪ ንምርኣይ ግና ናብቲ በሪኽ እምባ ንኵሉ ድኻምን መከራን ተጻዊርካ ምድያብ ናይ ግድን እዩ። ኣብ ላዕሊ ከይሓዀርኻ ነዚ ኵሉ ምርኣይ ዝከኣል ኣይኮነን። ግና ናብዚ ነዊሕ ከረን ንምድያብ ንሕና ክሳብ ክንደይ ተቐሪብና ኣሎና? ድሌት ጥራይ ዘይኮነስ ክሳብ ክንደይ ተበጊስና ኣሎና? ምኽንያቱ ከይተበገስካ ዝብጻሕ ስለዘየልቦ! ከይተቐረብካ’ውን ዝወሃብ ስለዘየልቦ። ብኸመይ ኢና ንቐርብ ከ?
ቅዱስ ዳዊት ነዚ ኣመልኪቱ ከምዚ ኢሉ ይሓትት “እግዚኦ መኑ የኃድር ውስተ ጽላሎትከ። ወመኑ ያጸልል ውስተ ደብረ መቅደስከ..” (ኦ እግዚኣብሄር፡ ኣብ ድንኳንካ ዚሐድር መን እዩ? ኣብቲ ኸረን ቅድስናኻ ዚነብርከ መን እዩ?)። ነዚ ረዚን ሕቶ ድኅሪ ምሕታት ከኣ ከምዚ ኢሉ ምላሹ ይህብ። “እቲ ብቕንዕና ዚመላለስን ጽድቂ ዚገብርን ብልቡ ሓቂ ዚዛረብን፡ ብልሳኑ ዘይሐሚ፡ ንመሓዛኡ ገለ ኽፉእ ዘይገብሮ፡ ንብጻዩ ዘይጸርፎ፡ እቲ ጽዩፍ ንዑቕ ኰይኑ ዚረኣዮ፡ ንፈራህቲ እግዚአብሔር ግና ዜኽብሮም፡ ዚጐድኦ እኳ እንተ ዀነ፡ ነቲ ዝመሓለሉ ዘይልውጦ፡ ገንዘቡ ብሓርጣ ዘይህብ፡ ንጒድኣት ንጹህ ከኣ መማለጃ ዘይቕበል፡ እቲ ኸምዚ ዚገብርሲ ንዘለኣለም ኣይናወጽን እዩ።” ይብል። ብሓፈሻ ቅዱስ ዳዊት ብኵሉ ኣካላቱ ንእግዚአብሔር ዘይብድል፤ ከም ፈቓድ እግዚአብሔር ዝመላለስ ንጹሕ ሰብ ኣብቲ ቅዱስ ከረኑ ጸኒዑ ክነብር ከምዝኽእል ይገልጸልና።
ንእግዚአብሔር ክርእይ ዝደልይን ዝኽእል’ውን ንጹሕ ዝኾነ ምዃኑ ጐይታ ባዕሉ ኣብ መልዕልተ ደብር ስብከቱ ሓደ ካብ አንቀጸ ብጹዓን ገይሩ ነጊሩና እዩ። “ጽሩያት ልቢ፡ ንኣምላኽ ኪርእይዎ እዮም እሞ፡ ብጹዓን እዮም”። ቅዱስ ጳውሎስ’ውን ነዚ ዝገልጽ ተመሳሳሊ ነገር “ብዘይ ቅድስና ሓደ እኳ ንእግዚአብሔር ኣይኪርእዮን እዩ እሞ፡ ንቕድስናን ንሰላም ምስ ኲሉ ሰብን ስዐብወን።” ብምባል ገሊጽዎ ኣሎ (ዕብ ፲፪፥፬)። ስለዚ ናብዚ ሰማያዊ ክብሪ ዝርከበላ ቅድስቲ ከረን ክንድይብን ብሰናይ ግብርታቱን በረኸቱን ንእግዚአብሔር ክንርእዮ እንተደሊና ከምቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝብልዎ ብንጽሕና ንመላለስ። ንንጽሕና ኸኣ እንኮ መገዳ ንስሓ እያ።
ብሓቂ ድማ ናብዚኣ ከረን ዝደየበ ሰብ ከም ባራቅ ንኽዕወት ኣብቲ ኣሎኒ ዝብሎ ጠፋእን ኃላፍን ሥጋዊ ነገር ዘይኮነሲ እምነቱን ትውክልቱን ኣብ እግዚአብሔር ይገብር፤ ከምኡ ምስ ዝገብር ድማ ንኵሉ ተጻባኢን ፈታንን ይስዕር። ወራሲ መንግሥቱ ድማ ይኸውን።
ስለዚ ከምቲ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝበሎ ኣብዚኣ ቅድስት ደብሪ ምንባር ንዓና ጽቡቕ እዩ እሞ ነቲ ኅርያ ነፍስና ነመዓራሪ።
ምንጪ፡ http://maeadot.blogspot.com
እግዚአብሔር ምሕረቱ የብዝኃልና። በረኸት በዓሉ የሳትፈና።
አዘክሪ ድንግል at 12:24 PM
Share
‹
›
Home
View web version
ERITREAN ORTHODOX TEWAHIDO CHURCH
Kana Zegelila
አዘክሪ ድንግል
Powered by Blogger.


text:
- Details
- Category: መልኽቲ ጓሳ ማሕበር
-
እንሆ ብርሃን ወንጌል ሕብረት ቤተክርስትያን ኣብ ጁባ ሎሚ መዓይይቲ ኣምላኽ ብዝኾኑ ኣገልገልታ በቲ ዝተዋህቦም ጸጋ ንኽብሪ ኣምላኽን ንምህናጽ ስጋ ክርስቶስን (ማሕበር) ንምዕናው መንግስቲ ሰይጣንን ብመርበብ ሓበሬታ (ዌብሳይት) ኣቢላ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ዘለኹም ኣመንቲ መንፈሳዊ መግቢ ቀሪባ ከተገልግለኩም ጀሚራ ኣላ። ተጠቀምቲ መርበብ ሓበሬታና (ዌብሳይት) ብምዃን መንፈሳዊ መግቢ ክትምገቡ ብምብቃዕኩም እንቛዕ ሓጎሰኩም ትብል።
በቲ እግዚኣብሄር ዝሃበና ጸጋ መንፈሳዊ ጽምኣትኩም ከነርዊ ተበጊስና ኣለና። ብወገንኩም ድማ እዛ መርበብ ሓበሬታ ክትዓብን ውጽኢታዊ ኣገልግሎት ክትህብን ዕለታዊ ጸሎትኩምን ምኽርኹምን ተሳትፎኹምን ከይፍለየና ትላቦ።
ንኩሉኩም ተጠቀምቲ መርበብ ሓበሬታና ፍቅሪ ኣምላኽን ጸጋ ጎይታና የሱስ ክርስቶስን ሕብረት መንፈስ ቅዱስን ምሳኹም ይኹን ትብል። እግዚኣብሔር ይባርኽኩም።
መሓሪ ዑቁባይ፡ ላዕለዋይ ጓሳ ማሕበር


text:
ቅድሚ 25 ዓመታት ነጻነት ፕረስ ሓደ ካብ መሰረታዊ ሰብኣዊ መስላት ኮይኑ። እዚ ኣብ ዓለም ካብ ዝእወጅ ንነጀው ጋዜጠኛታት ዘጋጥሞም ምቁጽጻር፡ ምፍርራሕ፡ ማእሰርቲ ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት’ውን መቕተልቲ ይውስኽ’ሎ።
ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ዝኾነ ፍሪደም ሃውስ ኣብ ዘውጽኦ ዓመታዊ ሪፖርት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ነጻነት ፕረስ ኣብ 12 ዓመታት እቲ ዝተሓተ ነጥቢ ምምዝጋቡን እዚ ድማ ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ፡ ናይ ገበንን ናይ ሽበራን ጉጅለታት ምኳኖም ይገልጽ። ብመሰረት’ቲ ጸብጻብ ነጻነት ፕረስ ብዝለዓለ ካብ ዘንቋልቆለለን ትሽዓተ ሃገራት ግብጺ ብቀዳምነት ትስራዕ።
ግብጻዊ ጋዜጠኛ ካልድ ዳውድ መንግስቲ ፕረዝደንት ዓብደልፈታሕ ኢል-ሲሲ መሓውራት ዜና ከም መሳርሒ ፕሮፖጋንዳ ጥራይ ከገልግሉ ኣለዎም ዝብል ኣተሓሳስባ’ዩ ዘለዎም ይብል።
ተሓጋጋዚ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ንዕዮ፡ ሰብኣዊ መሰላትን ዲሞክራስን ቶም ማሊኖስኪ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ልዕሊ 70 ጋዜጠኛታት ኣብ መላእ ዓለም ሞይቶም ልዕሊ 200 ዝኾኑ ድማ ተአሲሮም’ዮም ኢሎም።
‘ኣብቲ ነጻነት ፕረስ ዘይብሉ ግጭት፡ ኩናትን ብልሽውናን ክንዕዘብ ልሙድ’ዩ ። ብተወሳኺ ምዕሩይ ምሕደራ ክፈርስ ንዕዘብ።’
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ኣብዚ ሎሚ ዝኽበር መዓልቲ ነጻነት ፕረስ ነቶም ብሰንኪ ዝሰርሕዎ ሪፖርት ዝሳቐዩን ኩነታቶም ዘይተመሓየሸን ጋዜጠኛታት ትኩረት ብምሃብ ከምዝክብሮ ኣፍሊጡ’ሎ።
ብተወሳኺ ታሪኽ እዞም ጋዜጠኛታት ኣብ ማህበራዊ ሚድያን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሰብኣዊ መሰላት (Human Rights.gov) ከምዝወጽእ’ውን ሓቢሩ’ሎ።
ምስ'ዚ ብዝተሓሓዝ ኣብ 2001 ዓ.ም.ፈ መንግስቲ ኤርትራ ብሓንሳብ ካብ ዝኣሰሮም ጋዜጠኛታት ሓደ፡ ነባር ጋዜጠኛ ስእሊ ስዩም ጸሃየ ተጠቃሳይ`ዩ። ኣብ`ዚ ኣብ ኣሜሪካ ትርከብ ጓል ሓፍቱ ቨነሳ በርሀ፡ ንዕኡ ፍትሒ ንምጽዋዕ 'One Day Seyum' ማለት 'ሓንቲ መዓልቲ ንስዩም' ዝብል መርበብ ሓበሬታ ከፊታ`ላ።
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርኤ ዘሎ ዓፈና ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓን ዘሻቕል`ዩ ይብል ፍሪደም ሃውስ። "ሰባት ንናይ ወጻኢ ጋዜጠኛታት ተዛሪብኩም ተባሂሎም ይእሰሩ"ይብል ፍሊክስ ሆርን ካብ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሂማን ራይትስ ዎች።
ጓል ሓፍቲ ጋዜጠኛ ስዩም ጸሃየ ቨነሳ ተካይዶ ዘላ ዘመታ ዝምልከት ቪድዮ ኣብዚ ምርኣይ ይክኣል።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
- Details
- Category: ኣገልግሎታትና
-
ፈውሲ ሓደ ካብቲ ዝዓበየ ኣገልግሎታት ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ኣብ ምድሪ እዩ ነይሩ። ሕማም ንወዲ ሰብ ዘድክምን ንድሕሪት ዝመልስን ዘሳቕን ነገር ክኸውን እንከሎ፡ ጥዕና ግና ካብ ኣምላኽ ዝርከብ ጸጋ እዩ። ጎይታ የሱስ ኣብ ናይ ምድሪ ኣገልግሎቱ ማእለያ ዘይብሎም ሰባት ካብ ሕማምን ኣጋንንታዊ ማእሰርትን ፈዊሱ። በዚ ምኽንያት ኣብ ዮሃ 21:25 “የሱስ ዝገበሮ ግብሪ ድማ ብዙሕ ካልእ ኣሎ። ኩሉ ብብሓደ ተጽሒፉ እንተዚኸውንሲ፡ ነቲ እተጻሕፈ መጻሕፍቲ ኹላ እዛ ዓለም እኳ ኣምኣኸለቶን ይመስለኒ።”
እዚ ናይ ፈውሲ ኣገልግሎት፡ ኣብ የሱስ ኣየብቅዐን፡ ሃዋርያትውን በቲ ዝተዋህቦም ጸጋታት መንፈስ ቅዱስ ንብዙሓት ሰባት ካብ ሕማምን ካብ ኣጋንንትን የሕውዩ ነይሮም። መኣረምያኦምን ጽላለቶንም ከይተረፈ ኣምላኽ ንፈውሲ ይጥቀመሉ ከም ዝነበረ ነንብብ። ፈውሲ ኣብ ሃዋርያትውን ኣየብቅዐን፡ እቲ ሽዑ ዘሕዊ ዝነበረ ኣምላኽዩ፡ ንሱ ድማ ኣይተለወጠን። እቲ ኣብ ሃዋርያት ዝዓዪ ዝነበረ መንፈስ ሕጂውን ኣብ ማሕበሩ ይዓዪ ኣሎ።
ነዚ ብምርዳእ፡ ብርሃን ወንጌል ሕብረት ቤተክርስትያን ኣብ ጁባ፡ በቲ ጎይታ ዝሃባ ጸጋ ከሉ ግዜ ረቡዕ ካብ ሰዓት 9፣30 ድ.ቀ ክሳብ 12፣00 ድ.ቀ ናይ ፈውስን ምንጋፍን ኣገልግሎት ሰሪዓ፡ ንብዝተፈላለየ ሕማምን ኣጋንንታዊ ማእሰርትን ዝሳቐዩ የሕዋት ብጸሎት ተገልግል። ብተወሳኺ ኣብዚ መንፈሳዊ ኣገልግሎት፡ ናይ ምምላእ መንፈስ ቅዱስን መንፈሳዊ ምንቕቓሕን ግዜ ኣለዋ።
ኩሉኹም ሓገዝ እትደልዩ ኣሕዋትና ኣብዚ መደብ ክትሳተፉን ተጠቀምቲ ናይዚ መንፈሳዊ ኣገልግሎትን ክትኮኑ ትዕደሙ።


text:
ኣብ`ቲ ብ 12 ግንቦት 20013 ኣብ ከትማ ሸፊልድ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣቦ ወንበር እቲ ኮሙኒቲ ኣቶ ኣርካን ፍስሃየ ብዛዕባ ሓፈሻዊ ህሉው ኩነታት እቲ ኮሙኒቲ ብዝርዝር ጸብጻብ ንተሳተፍቲ ኣቕሪቡ,ብጀካ`ዚ ኣቶ ኣርካን ኣብ መዛዘሚ ጸብጻቡ ኩሎም ኣባላት ኮሙኒቲ ካብ ኣንፈት ዘስሕቱ ሽርሕታት ክጥንቀቑን ንኹሉ ቱኩራት ኮይኖም ክርከቡ ከም ዝግባእን ኮሙኒቲኦም ንምድልዳል ድማ ኣበርቲዖም ክጽዕሩን,ሕጂውን ከም ወትሩ ሕብርታቱ ንዝቀያየር ተጻቡኦ ክምክቱን ብመንነቶምን ታሪኾምን ክኾርዑ ኣዘኻኺሩ፡ ብድሕሪ`ዚ ተሳተፍቲ ሕቶታትን ርእይቶታትን ኣቕሪቦም,እቲ ኣኼባ ብሉዑል ሃገራዊ ወኒ ብዓወት ተዛዚሙ፡
እዚ ከም`ዚ ኢሉ ከሎ ኣወሃሃዲት ሽማግለ ባዓላት ከተማ ሸፊልድን ከባቢኣን, መበል 22 ዓመት ዝኽሪ ሓርነት ብድሙቕ ኣገባብ ንምብዓሉን ከምኡውን ን20 ሰነ ማዓልቲ ሰማእታት ኣብ ዝግበር ምድላዋት ኩሉ እጃሙ ከበርክት ጸዊዑ።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!
፲፰/18 ሕዳር ዕረፍቲ ሓዋርያ ፍሊጶስ
ፍሊጶስ ማለት ስዉር ቦታ፡ ፈታዊ ኣሕዋት ማለት እዩ። ቁጽሩ ካብ 12 ሓዋርያት፡ ሃገረ ስብከቱ ኣፍራቅያ እዩ። ነገዱ ድማ ካብ ነገደ ዛብሎን እዩ። ቅዱስ ሓዋርያ ፊልጶስ ኣብታ ዝበጽሓቶ ሃገረ ስብከቱ ምስከቱ ብዛዕባ ጎይታ ካብ ጽንሰቱ ክሳብ ዕርገቱ መሃሮም እዚ ነገር እዚ ግና ነቶን ህዝቢ ጋሻ ስለ ዝነበረ ተቓውሞታት ኣለዓዓለ። ብዘይካ እዚ’ውን ሕሙማት ይፍውስ ስለ ዝነበረ ብዙሓት ብትምህርትን ተኣምራትን ቅዱስ ፍሊጶስ ይኣምኑ ነበሩ። ሓደ ግዜ ምስ ሓዋርያ ጴጥሮስ ኣብ ጥቓ ሓንቲ ከተማ ምስ በጽሑ ኤላውትሮስ ዝተባህለ ጋኔን ዝሓደሮ ረኸቦም እሞ ብስም እግዚኣብሔር ካብ ሕማሙ ፈዊሶም ሒዞም ናብ ከተማ ኣተዉ። ኣብታ ከተማ ድማ ሓደ ዓቢ ዓንዲ ስለ ዝነበረ ነቲ ዝሓወየ ሰብ ኣብዚ ደይብካ መስክር በልዎ። እቲ ዓንዲ ኣዝዩ ነዊሕ ስለዝነበረ ክድይብ ኣይከኣለን እንተኾነ እቲ ዓንዲ ብተኣምር ንታሕቲ ወረደ ፡ እቲ ዝሓወየ ኤለውንትሮስ ንብቲ ዓንዲ ደየበ እቲ ዓንዲ ድማ ናብ ዝነበሮ ንላዕሊ ተመልሰ። ኣብኡ ኮይኑ ክምስክር ከሎ፡ ምድሪ ተናወጸት፡ ብስምባደ ዝሞቱ እውን ኣይተሳእኑን። እቶም ዝተረፉ ድማ “ኣመነ በእምላክክሙ ይእዜሰ ኣድኅኑነ ከመ ኢንሙት” ብኣምላኽኩም ኣሚንና ስለዘለና ከይንመውት ኣድሕኑና በልዎም። ንሳቶም ድማ ምሂሮም ኣጥመቕዎም።
በዚ ከኣ ነቲ ህዝቢ ካብ ገቢረ ሓጢኣት ናብ ጽድቂ፡ ካብ ኣምልኾ ጣኦት ናብ ኣምልኾ እግዚኣብሔር መለሶም። በዚ ዝቐንኡ ነቢያት ሓሶትን ካህናት ጣኦትን ከኣ ” ነዚ ሰብ እዚ ቀልጢፍና እንተዘይቀቲልናዮ ኣየንብረናን እዩ” ኢሎም ካብ ንጉስ ፍቓድ ወሲዶም ንቑልቁል ሰቐልዎ። ነፍሱ ክሳብ እትሓልፍ ከኣ ብስቑሉ ብዳርባ እምኒ ጨፍጨፍዎ። እዚ ከይ ኣኽሎም ድማ ከም እንደገና “እዚ ሰብ እዚ ስቕለት ጥራይ ኣይኣኽሎን እዩ ከነቓጽሎ ኣለና” ኢሎም ድማ ሓዊ ኣጎዱ። እንተኾነ እግዚኣብሔር መልኣኹ ንስጋ ቅዱስ ሓዋርያ ፊልጶስ እናረኣይዎ ናብ እሶም ክበጽሕዎ ዘይክእሉ ቅዱስ ቦታ ወሰዶ። ነዚ ዝረኣዩ ሓዊ ዘንክሱ ዝነበሩ ይኹን ካልኦት ሰባት ኩሎም ከኣ “ብዘይካ ኣምላኽ ፊልጶስ ካልእ ኣምላኽ የልቦን” እና በሉ ሓደ ከየተፈ ኩሎም ኣመኑ። ምስ ኣመኑ ድማ ንስጋ ፊልጶስ ክህቦም ኩሎም ብሓባር ናብ እግዚኣብሔር ስለዝለመኑ እግዚኣብሔር ድማ ንስጋ ሓዋርያ ፊልጶስ ሃቦም። በቲ ዝገበረሎም ውዕለታ ንእግዚኣብሔር እናኣመስገኑ ድማ ንስጋ ሓዋርያ ፊልጶስ ብኽብሪ ቀበርዎ።
ሰላም ለፊልጶስ ጽዑረ ሥጋ በመቅሠፍት
ወለኢላውትሮስ ርጉዝ በብልሐ ኲናት
ምስለኣንትያ ይባኡ ኅበ ተርኅወ ገነት
ያሩጸኒ መዓዛሆሙ ወጼናሆሙ ዕረፍት
ልዝ ሓዋርያ ወለዝ ሰማዕት።
በረኸትን ኣማላድነት ናይ ቅዱስ ሓዋርያ ፊልጶስ ምስኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ናይ ደቡብ ሱዳን ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ እቲ ንሃገር ብድሆ ዘበለ ኩሉ መፍትሒ መታን ክርከበሉ ምስ ማሕብረሰብ ዓለም ክተሓባበር ናይ የይ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ኤርኮላኖ ሉዱ ቶምበ ዕለት 10 ነሐሰ 2016 ዓ.ም. ኣብ ናይታ ከተማ ካቴድራል ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ዘስምዕዎ ስብከት ሓደራ ቢሎም ናይ ሃገሮም ናይ ፖለቲካ ኣካላት እቲ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዙ ዝካይድ ዘሎ ሕድ ሕዳዊ ግጭት ደው ክብል ምስ ሕብረት ኣፍሪቃ ብሓባር ክዓይ ይግብኦ ከምዝበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ገሊጸን።
ንሰላም ተስፋ ምሃብ
ካብ ነዊሕ እዋን ንነጀው ደቡብ ሱዳን ኣብ መንጐ ደገፍቲ ዓሌት ዲንካ ርእሰ ብሔር ሳልቫ ኪሪን ደገፍቲ ዓሌት ኑወር ምኽትል ርእሰ ብሔር ራይክ ማቻራን ግጭት ይካየድ ከምዘሎን ሽሕ’ኳ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2015 ዓ.ም. ስምምዕ እንተተፈራረሙ ዘይትግበር ቃል ጥራሕ ኰይኑ ናይ ሕድ ሕድ ግጭት ኣብ ልዕሊ ሕዝብን ሃገርን ዓቢይ ኪሳራ የስዕብ ኣሎ ዝበሉ ብፁዕ ኣቡነ ሉዱ ቶምበ ማሕበረሰብ ዓለም ደቡብ ሱዳን ካብቲ ዝወደቐትሉ ቅልውላው ንኽትናገፍ ብምድጋፍ ንሕዝቢ ናይ ሰላምን ጸጥታን ድሕነትን ውሕስነት ክህቡ እላበው ከምዝበሉ ዝሓበራ ኢዛበላ ፒሮ ኣስዒበን፥
መንቀሊ ዓመጽ
ኣናስር ናይቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዝረአይ ዘሎ ቅልውላው ኣብ 2013 ዓ.ም. ምዃኑን ማለት ድሕሪ እቲ ንልዕሊ ክልተ ሚሊዮን ዜጋታት ዘመዛበለ ኣብ ልዕሊ ርእሰ ብሔር ኪሪ ዝተፈጸመ ግብረ ዕልዋ መንግስቲ ዘበገሶ ከምዝዀነ ዘኪረን፥ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ሕጻናት ሓልዮ ማሕበር ልዕሊ 16 ሺሕ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ንውትህድርና ዝዳረገ ምዃኑ ዝሃቦ ጸብጻብ ጠቒሰን ናይ ብፁዕ ኣቡነ ሉዱ ቶመበ ጻውዒት ሰላም ነዚ ኹሉ ዘዘኻኽር እዩ ኢለን።


text:
ናይ ሃገረ እስራኤል ነበር ርእሰ ብሔር ሺሞን ፐረስ ዜና ዕረፍቲ ምስ ተሰምዔ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ናይ እስራኤል ርእሰ ብሔር ሩቨን ሪቪሊን ናይ ሓዘን መግጸሊ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ቅዱስ ኣቦና ዝተሰምዖን መሪር ሓዘን ገሊጾም ንመላእ ሕዝቢ እስራኤል ምጽንናዕ ካብ እግዚኣብሔር ተማሕጺኖም ኣብ ሃገረ ቫቲካን ምስ ፐረስ ዘካይድዎ ርክብን ስለ ሰላምን ደገፍ ሰላምን ዘርኣይዎ ጭቡጥ ዘይሕለል ጻዕሮምን ዘኪሮም፡ ተዘክሮ ናይ ሺሞን ፐረስ ምእንቲ ኣብ መንጐ ኣሕዛብ ዕርቅን ሰላም ክረጋገጽ ብዝለዓለ ሕጽጽነት ኵሉ ብሓባር ክተግህን ክዓዪን ዝድግፍ ክኸውን ኣላበው ቢሎም፡ እቲ ተዘክሮ ፐረስ ኣብዛ ዓለም ብሕይወት እንከለዉ ስለ ናይ ሓባር ጥቕምን ንምርግጋጽ ሰላምን ተጊሆን ዘረአይዎ ፖለቲካውን ባህላውን ህርኵትነት መላእ ዘርኢ ሰብ ናብ ነባሪ ሰላም እናማዕደወ ኣብ ዝገበሮ ጉዕዞ ሓድሽ ኣገላልጻን ድርኢትን ረኹቡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ኣሚቱ ነዘሳልጦ ጻዕሪ ዝድግፍ ምስ ዝኸውን ጥራሕ እዩ ተዘክሮኦም ህልው ኰይኑ ዝኽበር ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።
ቅዱስ ኣቦና ዘመሓላለፍዎ ናይ ሓዘን መግለጺ መልእኽቲ እንከጠቓልሉ፥ ነቶም ኣብ ሓዘን ዝርከቡን ብፍላይ ንስድራ ቤት ፐረዝ ጸሎቶም ኣረጋጊጾም ንመላእ ሃገረ እስራኤል መጸናንዕን ንሓይልን ዝዀነ መለኰታው ቡራኬ እምሕጸን ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍል ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
ብ ተስፋማርያም ሓጎስ፡
ሃገር ማለት ንስኻ ማለት እኳዩ ! ሃገር እታ ንስኻ ካብ ማህጸን ኣዴኻ ውጽእ ምስ በልካ ናይ መጀመርያ ኣየር ዘተንፈስካላ ፣ ዕትብትኻ ዝተቐብረትላ እያ ። ኣዴኻ እታ መሬት ዝሃበታ እናበልዐት ንስኻ ጡባ እናጠቦኻ ዝዓበኻላ እኮ ንሳ እያ እታ ሃገር። እወ ንሳ እያ እታ ንስኻ ገና ፍሑኽ ፍሑኽ ክትብል ምስ ጀመርካ ሓመዳ እናለሓስካ ዝዓበኻላ ፣ ታተ ጀሚርካ ምጉያይ ምስ ጀመርካ ከም ብተይ እናዓንደርካ ዝዓበኻላ ንሳያ እታ ሃገር ። እታ ሃገር እታ ምስልኻ ዝኾነት ብትምህርቲ ተኮስኲስካ ዝዓበኻላ መሬት ንሳ እያ እታ ሃገር ። ኤርትራ ንሳ እያ እታ ቅድስቲ ምስልና ምስሊ ናይቶም ትሽዓተ ብሄራት ።
ኤርትራ ብዓመጽቲ መሰላ ተገፊፉ ምስ ተጎብጠት ኩሎም እዞም ትሽዓተ ብሄራት ትግርኛ ትግረ ዓፋር ሳሆ ኩናማ ናራ ሕዳረብ ብሌን ራሻይዳ ብዘይ ጻውዒት ደሞም ኣፍሲሶም ነጻ ንምውጻእ ሴፎምን ጉራዴኦም መዚዞም ናብ መኣዲ ቃልሲ ፣ ናብቲ ገደል ናብቲ ሰብ ፍጡር ወዲ ኣዳም ብሓዊ ዝልብለበሉ ቅንጣብ ምቁር ህይወት ዘይትርእየሉ ዝተሰለፉ ። እቲ ቀንዲ ናብዚ መሪር ናብራ ገድሊ ዘሰለፎም ሃገር ማለት ንሳቶም ፣ ንሳቶም ማለት ድማ ሃገር ስለ ዝኾኑ እዩ ። ምስሎም ስለ ዝኾነት ።
ነፍሲ ወከፍና ነብስና ንፈቱ ኢና ፣ ከይቆረና ከይንብደል ከይንርገጽ መሰልና ከይግፈፍ ነታ ምስልና ዝኾነት ሃገርና ክንኣልያን ከነልምዓን ከነለምልማን ካብ ዝኾነ ገባትን ተጻባእን ክንሕልዋን ክንከላኸለላን ዘገድደና ንሕና ሃገርና ፣ ሃገርና ድማ ንሕና ስለ ዝኾነት እያ ። እወ ንሕና ኤርትራውያን ነዛ ምስልና ዝኾነት ኤርትራ ካብ ገዛእቲ ነጻ ንምውጻእን ናጽነታ ንምዕቃብን ልዕሊ ሚእቲ ሽሕ ብሉጻት መንእሰያት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ከፊልና ኢና ።
ስለ ዝኾነ ድማ እዩ ንሃገርና ዝትንክፍ ዝኾነ ነገር ክንሰምዕ ከሎና ኣብ ውሽጢ ካልኢት ዘይትመልእ ግዜ ከም ጭርኡ ዝሓዝካዮ ነብሪ ብነድሪ እንትስእ ፣ እቲምንታይሲ እቶም ኣብ ከርሳ ኣዕሪፎም ዘለዉ ሰማእታት ቅጅል ስለ ዝብሉናን እቲ ዘረከቡና ሕድሪ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ግትር ስለ ዝብልን ። መስዋእቲ ናይዞም ብሉጻት ኣብ ልቢ ነፍሲ ወከፍና ንዘንት ዕለት ተሰኒዱ ይነብር ። ኣሽንኳይዶ ሰብሲ ኣራዊት ውን ነታ ናተይ ዝብላ መሬቱ ዓመጸኛ ኣብ ዝመጸሉ እዋን ክሳብ መስዋእቲ እዩ ዝኸፍለላ ። እዚ ዝኾነ ፍጡር ህላውነቱ ምስታ መሬቱ ዝተኣሳሰረን ፍጹም ዘይነጻሉ ምዃኖም እዩ ዘርእየና ። እዚ ክንቅይሮ ዘይንኽእል ተፈጥሮ ዝሃበና ጸጋ እዩ። ንሕና ኤርትራውያን እምበኣር ምእንቲ እታ መሬትና ክንዋደቕ ዘመን ዘይኮነስ ዘመናት ኣቝጺርና ኣለና ገና ውን ንቃለስ ኣለና ።
እዞም እርይራይ ወይጦታት ነኸስቲ ጡብ ኣዲኦም ኣብዚ ግዜ እዚ ምስቶም ደመኛ ጸላእትና ኢትዮጵያን ዓንገልታ ናይ ሰብ ፍሉይ ረብሓ ናይ ምዕራብ መንግስታትን ኮይኖም ኣንጻር ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ደው ኢሎም ምስልና ንምድዋንን ሃገር ንኢትዮጵያ ኣማሕሊፎም ንምሃብ ይንቀሳቐሱ ኣለዉ።
ኣንቱም ከዳዓት እንታይ ረብሓ ስለ ዘለኩም ኢኹም ኣብታ ሃገርና ዘዕነወትን ንህዝብና ግዳይ ስደትን ሞትን ህልቂትን ዝገበረት ኢትዮጵያ ኣብ ጎድና ተሰሊፍኩም ሃገር ንምጥፋእ ትጓየዩ ዘለኹም ? ህልቂት ሽዕብ ፣ ጸላም ሰንበት ኣቝርደት ፣ ህልቂት ዑና ፣ ህልቂት ወኪዱባ ፣ ቅብጸት ባጽዕ ማርያም ግምቢ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሰንበል ዝፈሰሰ ደም ውሒድኩም ድዩ ? እቶም ብግፍዒ ዝተቐትሉ ህጻናትን ኣንስትን ኣረጋውያንን ህዝቢ ኣይብጽሕኹምን ማለት ድዩ ?
ኣንቱም ረሲኣን ብደውኩም ደኣ ተቐበሩ እምበር ናብ ኢትዮጵያ ገጽኩም ክትስደዱን ኣብ ጎድኖም ኮይንኩም ሃገርኩም ከተዕንዉን ሃገርኩም ንኢትዮጵያ ኣማሕሊፍኩም ክትህቡ ቅሩብ ኣይትሓፍሩን ? ኢትዮጵያኮ ሃገር ከተዕኑን ህዝቢ ከተጥፍእን እምበር መዓርን ጠስምን ከተፍስስ ኣብ ኤርትራ ኣይትመጽእን እያ ! ጤለ በዱ ምስ ብጾታ ተባኢሳ ኣብ እንዳ ኣዛብእ ከይዳ ኣይትዕቆብንያ ! ኣንቱም ከዳዓት ቅሩብ ካብዛ ጤለበዱ ኣይትመሃሩን ! ሰማእታት ኣሕዋትኩምን ኣሓትኩምን ቅሩብ ኣይዝከረኹምን ! እስኪ መዓስከር ደንደን ፣ ማይ ሓባር ኪዱ እሞ እቶም ጀጋኑ ኣካሎም ምእንቲ ሃገር ዝበጀዉ ረኣዩዎም ! ንሕልናኹም ቅሩብ ኣስርሕዎ ! ብጥይት ኢትዮጵያ ደይኮኑን ሰንኪሎም ! ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ኣትያ ነዞም ጀጋኑ ስንኩላን ነተን ዝተረፋ ደሞም ከተፍስስ ትምነዩን ትጽዕሩን ከም ዘለኹም ይርድኣኩም ድዩ ! መቓብር ሓርበኛታት ቶኾምብያ ብመዳፍዕ ኣዕንያ ንኣስከሬን ናይቶም ጀጋኑ ሰማእታትና ዘርያ ነቲ ናይ ሬሳ ሳንዱቕ ንትግራይ ከተግዕዝ ንስኻትኩም ውን ምስኦም ኔርኩም ተሰከምቲ ናይቲ ሳነዱቕን ካልእ ዝተዘምታ ጥሪትን ከብከብቲ ኔርኩም ። ነዚ እከይ ተግባር ክትፍጽሙ ከለኹም ከመይ ይስምዓኩም ?
ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ብኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊኡ ዝተፈጸመ ግፍዕን ዝተሰብረ ኣዕጽምትን ዝፈሰሰ ደምን ዝዓነወ ንብረትን ዝርስዖ ከይመስለኩም ! ነፍሲ ወከፍ ትርብዒት መሬት ኤርትራ ጅግና ተቐቢሩላ ኣሎ ፣ ነፍሲ ወከፍና ሕድሪ ዝተቐበልና ድማ ነዛ ጀጋኑ ዝወደቑላን ዝተቐብሩላን መሬት ኣሽንኳይዶ ጸላእትና ካብ ሃገሮም ዝነፈረ ሃመማ ውን መሬት ኤርትራ ከይረግጽዋ ደምናን ኣዕጽምትናን ከፊልና ክንሕልዋ ምዃንና ክትፈልጡ ይግባእ ።
ኣንቱም ከዳዓት ርኳን ሕብረተሰ ዝኾንኩም ኤርትራውያን እዚ ካብ ሃገር ወጻኢ ኢና ዘለና ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ኣየረኻኽቡልናን እዮም እናበልኩም ንህዝቢ ኣውራጃዊ ሕማም ኣለዓዒልኩም ትገብርዎ ዘለኹም እከይ ተግባር እንተዘይ ኣቋሪጽክምዎ ወይለኹም ! ንሕና ኤርትራውያን ትሽዓተ ብሄራት ክልተ ሃይማኖት ኣበይ ዓድኻ ከይተበሃሃልና ኢና ብሓባር ንኤርትራ ቆሲልና ሰንኪልና ተሰዊእና ሃገርና ካብ ምንጋጋ ገዛእቲ ነጻ ኣውጺእናያ ። ሓድነትና ከም ወርቂ ብሓዊ ዝተፈተነን ዘይንቕነቕን እዩ ።
ሎሚ ኣብ ፈቐዶ ናይ ምዕራብ ሃገራት ኣብ መራኸቢ ብዙሓንን ካልኦት ማስ ሜድያን ንመንግስቲ ኤርትራ ከተጸልሙን ንመንእሰያት ግዳይ ስደትን መከራን ትገብሩ ዘለኹምን ርኣዩና ስምዑና ክትብሉ ትውዕሉ ዘለኩም ጽባህ ሕብኡና ፣ መሬት ውሓጥና ክትብሉ ምዃንኩምን ካብ ህዝቢ ኤርትራ ምሕረት ከምዘይትረኽቡን ካብ ሕጂ ፍለጡ ! ኣይኮነንዶ ብህይወትኩም መሬት ኤርትራ ክትረግጹ ሬሳኹም ውን ናብ ኤርትራ ከም ዘይኣቱ ካብ ሕጂ ፍለጡ ። ብኤርትራን ህዝባን ነልኡላውነታን ሰማእታታን ዝመጸና ኣይንፈቱን ኢና !
ስለዚ ኣንቱም ከዳዓት ወይለኹም ሓለንጊ ሰውራና ኣላ ተመጣጢት እያ፣ ንሳ ዘይትበጽሖ ኩርናዕ ናይ ዓለም የሎን ! እዞም ትሽዓተ ብሄራት እታ ካብ ሰፈራ ሓንሳብ እንተ ወጺኣ ብደም ጸላእቲ ከይተልቀየት ናብ ቦትኣ ዘይትምለስ ሴፎም ወትሩ ቅርብቲ እያ ዘላ። ምስ ጸላኢ ሰሚሩ ሃገር ጀጋኑ ክደፍር ዝመጸ ከዳዕ ውን ክሳዱ ክብተኽን ኣምዑቱ ክዝልዘልን ምዃኑ ካብ ሕጂ ፍለጡ ። ናብ ወያነ ካብ ተምበርከኽኩምን ተዓሰብኩምን ዕጫ ወያነ ክበጽሓኩም ምዃኑ ካብ ሕጂ ፍለጡ ። ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ተምበርከኽኩምን ተዓሰብኩምን ናይ ግድን ኣምሓርኛ ክትርድኡ ኣለኩም እሞ ነዛ ፣ ከኑግ ጋር የተገኘህ ሰሊጥ ኣብረህ ተወቀጥ ትብል ምስላ ወፍየልኩም ኣለኹ ።
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
ክፍሊ ስብከተ ወንጌል መንበረ ፓትርያርክ 3ይ ጉባኤ ኣካይዱ!
ክፍሊ ስብከተ ወንጌል መንበረ ፓትርያርክ 3ይ ጉባኤ “አሚንሰ መሠረት ይእቲ” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቃል፡ ብፁዕ ኣቡነ ጴጥሮስ ጳጳስ ዞማ ማእከልን ካብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያናት ኣስመራ ዝተኣከቡ ልዕሊ 50 ዝኮኑ መምህራን ሰበኽቲ ወንጌል ኣብ ዝተረኽብሉ ጉባኤ ኣካይዱ።
ኣብዚ “አሚንሰ መሠረት ይእቲ ኣብ ዝብል ቴማ ብክፍሊ ስብከተ ወንጌል መንበረ ፓርትያርክ ዝተዳለወ ኣኼባ ብመሪጌታ ስምኦን በየነ ናይቲ ኣኼባ ተገሊጹ። ዕላማ ናይዚ ጉባኤ ፦
1. እምነት መሠረት ስለዝኮነ ምእመናን ብእምነት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ጸኒዖም ብሥነ ምግባር ጸኒዖም ክመላለሱ ንኣምላክ ከገልግሉ ዘየቋርጽ ጎስጓስ ብሰበክቲ ወንጌል ንክኻየድ፡
2. ኣብ ነፍስ ወከፍ ቤተ ክርስቲያን ኮሚተ ክፍሊ ስብከተ ወንጌል ክልል ቤተ ክርስቲያን ክትቀውም ከምዝተኣዘዘ ዝፍለጥ ኮይኑ ዕዮን ሓላፍነትን እዛ ኮሚተ ንምሕባርን ንምዝታይን፡
3. ኣብ ዓቢይ ጾም ሰበክቲ ወንጌል ምስ ተሓጋገዝቶም ኮይኖም (ድኅሪ ድርገት ክሳብ ኣድንኑ) ዘሎ ጊዜ ስሩዕ ኣገልግሎት ስብከተ ወንጌል ንክገብሩ ምሕባር፡
4. ክፍሊ ስብከተ ወንጌል (አሚንሰ መሠረት ይእቲ) ኣብ ዝብል መሪሕ ቃል ዓመታዊ መደብ ሥራሕ 2009 – 2010 ዓ.ም. ከውጽእ ስለዝኮነ ብዛዕባ እዚ ምስ ሰበክቲ ወንጌል ክዛተየሉ፡ ዝዓለመ ምዃኑ ምስ ተገልጸ።
ኣብ ቍጽሪ 2 ዝተጠቕሰ ዕላማ ኣብ ተግባር ንምውዓል ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ኣብ እንዳ ጥምቀት ኣብ ቃል ኪዳን ኣብ ምህለላ ፡ ኣብ ኣኼባ ምእመናን ፦ ኣብ መርዓ ኣብ ሓዘንን ኣብ ቀብሪ፤ ኮሚተ ሰበክቲ ወንጌል ክነጥፉ ተሓቢሩ።
ተሳተፍቲ ብወገኖም’ውን ከምዚ ዓይነት ኣኼባ ቀጻልነት ንኽህልዎን፡ ንስብከተ ወንጌል ዘስፍሕ ርኢቶ ምስ ሃቡ እቲ ጉባኤ ብጸሎት ተዛዚሙ።


text:
- Start
- | ስራሕን ትምህርትን
- | 2ይ ደረጃ ቤትትምህርቲ
- | ፍቃድ ንዝሓመመ ናብ Staffangymnasiet
ፍቃድ ንዝሓመመ ናብ Staffangymnasiet
እንተ ሓሚምካ ብከምዚ ኣገባብ ፍቃድ ትሓትት።
እንተ ደኣ እቲ ተማሃራይ ትምህርቲ ክመጽእ እንተዘይ ኪኢሉ ምክንያት ክሕብር ኣለዎ ን ቤት ትምህርቲ ኪድሚ ሰዓት 9:30 ቅድሚ ቀትሪ በዞም ዝስዕቡ ኣመራጺታት፣
1. ተመልኪት ትኽእል ብ ኢንተርነት ናብ Skolplatsen
2. ተመልኪት ትኽእል ብ ቁጽሪ ተለፎን 010-454 11 20
እንተ ደኣ ግደታ ገዛኻ ኪትከይድ ደሊኻ ኣብቲ ማልቲ መልእኽቲ ትገዲፍ ናብቲ ተቆጻጻሪኻ ወይ ሚሳኻ ዘሎ መምህርካ ወይ ካብ መምሃራንካ። ብፍሉይ ብጽሑፍ መልእኽቲ ትገዲፍ ናብቲ ናትካ ተቆጻጻሪ።
እንተ ደኣ ንስካ ትሕቲ 18 ዕድመ ኮንካ ካብ ናይ ትምህርቲ ንጥፈታት ብዘይ ዚኾነ ምኽንያት እንተቦኪርካ፣ዳረክቶር ወይ ሓላፊ ናይ ቲ በትምህርቲ ንስድራካ ወይ ኣላይኻ ይሕብር።
እቲ ተማሃራይ እንተ ደኣ ሓሚሙ ወይ ካብ 5 መኣልቲ ንላዕሊ ተዘይ መጺዩ ትምህርቲ ኣብ ዚስዕብ ምስ ሓኪም ናይ ቤት ምህርቲ ክራከብ ኣለዎ።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ቤት-ትምህርቲ ነርስ ኣስመራ፣ ኣብ ምርግጋጽ ብቑዕ ኣገልግሎት ጥዕና ልዑል ተራ ከምእተጻወተት ተገሊጹ።
ቤት-ትምህርቲ ነርስ ኣስመራ፣ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ናጽነት ዓመታት ብቊዓት ሞያውያን ብምፍራይ፣ ኣብ ምርግጋጽ ምዕሩይን ዘተኣማምንን ኣገልግሎት ጥዕና ልዑል ተራ ከምእተጻወተት፣ ዳይረክተር’ታ ቤት-ትምህርቲ መምህር ተስፋይ ዋህድ ንኤሪና ሓቢሩ።
መምህር ተስፋይ ኣብ ሓበሬታኡ፣ ቤት-ትምህርቲ ነርስ ኣስመራ ኣብ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ናጽነት መንግስቲ ምዕሩይ ኣገልግሎት ጥዕና ንምርግጋጽ ብዘካየዶ ጻዕሪን ወፍሪን፣ ልዕሊ 4 ሽሕን 200 ነርሳት ብዲፕሎማ ከተመርቕ እንከላ፣ ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ሓምለ ድማ 100 ተማሃሮ ከተመርቕ ምዃና ኣብሪሁ።
“95 ሚእታዊት ናይ’ቲ ዝወሃብ ኣገልግሎት ጥዕና ብነርስ’ዩ ዝዕመም” ዝበለ መምህር ተስፋይ፣ ኣብ 1998ን 2005ን ኣብ ካሪክለም ብዝተገብረ ክለሳ፣ ነፍሲ-ወከፍ ነርስ ብዓውድታት ኮማዊ ነርስ፣ ስነ-ኣእምሮኣዊ ነርስ፣ መወልዳን ነርስን ብናይ ውሽጢ ሆስፒታል ነርስን ብምስልጣኑ፣ ንሕቶታት ህዝቢ ብዝግባእ ኣብ ምምላስ ይዋስኡ ከምዘለው ኣረዲኡ።
ብቚዓት ነርሳት ንምፍራይ፣ ዓቕሚ መምህራን ክብ ንምባል ብዝተኻየደ ሓያል ስራሕ፣ 75 ሚእታዊት መምህራን ናብ ቀዳማይ ዲግሪ፣ 25 ሚእታዊት ድማ ናብ ማስተርስ ከምእተሰጋገሩ ድማ መምህር ተስፋይ ኣፍሊጡ።
ካብ ሓፈሻዊ ቊጽሪ ነርሳት ሚኒስትሪ ጥዕና እቲ 54 ሚእታዊት ድሕሪ ናጽነት ከምዝፈረየ ዝሓበረ መምህር ተስፋይ፣ ኣብያተ-ትምህርቲ ተሓጋገዝቲ ነርስ ጊንዳዕ፣ መንደፈራን ባረንቱን ዓመታዊ ካብ 100 ክሳብ 300 ሞያውያን ብደረጃ ሰርተፊኬት እናፍረያ፣ ዕዙዝ ኣበርክቶ ይገብራ ከምዘለዋ ኣነጺሩ።
****** ኣ.ዜ.ኤ.******


text:
ር.ሊ.ጳ 'ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ገለ ክፋል ናይ ምሥራቅ ኣብያተ ክርስትያን ካቶሊካውያንን ኦርቶዶክሳውያንን ልደት ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ዕለታትዚ እዚ የብዕሉ ኣለው፣ ንኩሎም ካብ ልበይ ዝነቀለ ሠናይ ምንዮተይ እንክገልጽ እዚ ናይ ታሕጓስ በዓልዚ ንሓዲስ መንፈሳዊ ሓይልን ኣብ መንጎ እቶም ንኢየሱስ ክርስቶስ ከም ጐይታን መድሓንን ዚኣመኑ ኩሎም ክርስትያን ናይ ሓድነት ምንጭን ይኹን፣' እንክብሉ ሠናይ ምንዮቶም ገሊጾም፣
ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ሎሚ በዓለ ኣስትርእዮ ዝተዘከረ እንክኸውን ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዘዕረግዎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ‘ኣብነት ሰብአ ሰገል ብምስዓብ ከምቲ ንሶም ዝገበርዎ ማለት ነቲ ኮኸብ ክርእዩ ዝኸኣሉ ጉዕዞኦም ዝጀመሩን ገጸበረኸት ዘቅርቡን ንኹን` እንክብሉ ዓሚቊ ስብከት ኣቅሪቦም፣
ብዙሕ ግዜ ይብሉ ቅዱስነቶም ብዙሕ ግዜ ኣብ ሕይወትና ደኒና መሬት መሬት እናረኣና ንኸይድ በዚ ከኣ ዕጉባት ንመስል ኣብ ሰማይ እንታይ ከምዘሎ ንምርኣይ ርእስና ኣይንቃዕርርን፣ ሰብኣ ሰገል ግን ምድሪ እናረኣዩ ክህውትቱን ግዜ ከሕልፉን ኣይደለዩን እንታይ ደኣ ብሓቂ ንክትነብር ልዕል ዝበለ ዕላማ ከምዘድሊ ተረዲኦም፣ ንሰማይ እናጠመቱ ምልክት ሃሰስ እንተበሉ ነቲ ኮኸብ ክርእይዎ ክኢሎም ተጓዒዞም ንንጉሥ ነገሥታት ምስ ረኸብዎ ከኣ ገጸበረኸት ኣቅረቡሉ፣ ድሕሪ ቢሎም ወትሩ ከምዝገብርዎ ነዘን ሰለስተ ቃላት ነቲ ኮኸብ ርኢኻ ምኽኣል ሓፍ ቢልካ ጉዕዞኻ ምጅማር ገጸበረኸት ምቅራብ ነስተንትነን ብማለት በብሓደ ዘርዘርወን።
ኮኸብ ኢየሱስ ዓይንኻ ኣይደጉሕን እዩ! ኣብዚ ዘመን’ዚ ደቂ ሰባት ብቀሊሉ ነባሪ ኣብ ዘይኮኑ ነገራት ደው ክብሉን ኣብኡ ክ ወሓጡን ይረኣዩ፣ ገለ ካብዚ ዕውት ምዃን ሃብቲ ደለብካ ሃብታም ምዃን ብሓደ ሥራሕ ህቡብ ንክትከውን ህቡብነት ክተጥሪ ምቅላስ ክብርን ሥልጣንን ምድላይ ደስታን ፈንጠዝያን ሃሰስ ምባል እንክኸውን እዚ ግን ንግዜኡ ዘብለጭልጭ ከም በራሪ ኮኸብ ንሽዑ ብልጭ ኢሎም ዝጠፍኡ እዮም፣ ከምቲ በራሪ ኮኸብ ብልጭ ኢሉ ዝወድቅ ክንዲ ዝመርሓካ ዓይንኻ ደጒሑ ኣይሽንኳይ ክመርሓካ ነታ ዝነበረትካ ንእሽቶ ኣንፈት ህልም ኣቢሉ የጥፈኣልካ፣ ናይ ጐይታ ኮኸብ ግን ንክትርእዮ ባህ ዘብል ዘይደጉሕ ብርሃን ዓዲሉ ወትሩ ምሳኻ ብምዃን ብኢድካ ሒዙ ይመርሓካ፣ በዚ ከኣ ሕይወትካ ብሩህ ይኸውን፣
ሰብኣ ሰገል ቁሩብ ይዛረቡ ብዙሕ ግን ይጐዓዙ! ንክርስቶስ ምስዓብ ማለት እዝን ከምዝን ክትገብር ኣሎካ ዝብል ነዊሕ ትምህርትን ዝርዝር ነገራትን ኣየድልየካን እንታይ ደኣ ሓፍ ኢልካ ምክታል ጥራይ እያ፣ ከምቲ ናይ ኣቦና ኣብርሃም ካብቲ ዘሎኻዮ ምውጻእ እዩ ዘድሊ፣ ሓፍ ኢልካ ምስዓቡ ጉዕዞኻ ምጅማር ጥራይ እዩ ዘድሊ፣ እዚ ግን ጥጡሕ መንገዲ ኣይኮነን ሓደጋ ናይ በይንኻ ምትራፍ ኣሎ ጸርፊ ኣሎ ውርደት ኣሎ ብሓጺሩ ነቲ ክጓነፈካ ንዝኽእል ኩሉ ሓደጋታት ስንድው ምዃን የድሊ፣ ንኢየሱስ ምስዓብ ዋጋ የኽፍል እዩ! ክኽተሎ ንዝደሊ ንኩሉ ክገድፍ ማለት ነቲ ምቾት ዝመልኦ ናብራን ውሕስነት ዝህብ ዝመስለና ንብረትናን ክንሓድግ ይሓትት፣
ከይተጸባጸብካ ጽቡቅ ግበር! ንመኽሰብ ኢልካ ጽቡቅ ነገር ኣይትስራሕ ወይ ገጸ በረኸት ኣይትሃብ! ብዘይውሕስነት ምንባር ንመሃር! ሰብአ ሰገል ድሕሪ ነዊሕ ጉዕዞ ዝለዓለ ገጸበረኸት የቅርቡ! ወርቅን ዕጣንን ከርበን የወፍዩ! እዚ ገጸ በረኸት እዚ ነቲ ንድሕነት ዓለም ሕይወቱ ንዝህብ ኢየሱስ ከም መምለስ እግሪ ክንብሎ ንኽእል፣ እዚ ልግሲ እዚ ኣብ ልቢ ኩሎም ተኸተልቲ ወልደእግዚብሔር ክህሉ ይግባእ፣ ንእትገብሮ ጽቡቅ ብዘይ ጸብጻብ ክትገብሮ ነዚ ከኣ ወላ ሓደ ኣይሕተትካ ግቡእካ ኰይኑ እንተተሰሚዑካ ከይተሓተትካን ከይጸብጸብካን ክትገብሮ የድሊ፣ ወላውን ደስ እንከበለካ ንእትገብሮ ጽቡቅ ነገር ኩሉ ብዘይምንም ናይ መኽሰብ ጸብጻብ ግበሮ፣
ኣብ ምዝዛም ስብከቶም ቅዱስነቶም ዝዘከርዎ ነቲ በጃና ብምዃን ድሕነት ንመላእ ዓለም ዝሃበ ኢየሱስ እነቅርቦ ናይ ምስጋና ገጸበረኸት ከም ሰብአ ሰገል ወርቅን ዕጣንን ከርበን ዘይኮነ ከምቲ ኣብ መወዳእታ ፍርዲ ከም መለክዒ ሚዛን ፍርዲ ዘቅርበልና ግብረሠናይ ኮይኑ ንሓደ ሕሙም ምብጻሕን ምሕጋዝን ኣብ ጸገም ንዘሎ ሰብ ግዜኻ ወፊኻ ምሕጋዝ ንዝበደለና ይቅረ ምባል ወዘተ ንኢየሱስ ክነቅርቦ እንኽእል ብቚዕ ገጸበረኸት ስለዝኽዕነ ኣብ ጉዕዞ ሕይወት ክርስትናና ከሰንያና ኣለወን እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣


text:
“ክኽእል ኣለዎ” ቃል ክቡር ፕረዚደንት- ብመን ብኸመይ መንገድን መዓስን?
ብተወልደበርሃን ገብረ
ቋንቋ ኣገዳስነት ኣለዎ። ሰባት ዝጥቀምሎም ቃላት ግብራውያንን ዘይግብራውያንን ምዃኖምን ዘይምዃኖምን ንምልላይ ኣጸጋሚ ኣይኮነን። “ክግበር ኣለዎ” ወይ “ክኸውን ኣለዎ” ግብራውያን ቃላት ኣይኮኑን። ንተግባሪኦም ካኣ ኣይምልከቱን ኢዮም። ብፍላይ ሓደ ሰብ ንኸተግብር ዝተመዘዘ እንተ ኾይኑ ነዞም ዝተጠቅሱ ሓረጋት ክጥቀም ኣይክእልን ኢዩ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ይኹን ካለኦት ሰበ-ስልጣን ኤርትራ ብተደጋጋሚ ዝጥቀምሉ ሓረጋት “ክግበር ኣለዎ” ወይ “ክኸውን ኣለዎ” ዝብሉ ኢዮም። እዘን ሓረጋት ንህዝቢ ኤርትራ ኣዚየን ካብ ዘሰልችዋ ሓረጋት ኢየን። ፈጺመን ክባሃላ ዘይብለን ቃላት ወይ ሓረጋት ግን ኣይኮናን። መዓስ ትብለን ምፍላጥ ግን የድሊ። ዝለዓላሉ ጊዜ እምበኣር ዝምልከቶም ኣካላት ወይ ሰበ-ስልጣን ኣብ ንሓድ ሕዶም ክጥቀምለን ይኽእሉ። እቲ ዝጥቀመለን ብዓል ስልጣን ኣብ መድረኽ ወጺኡ ንህዝቢ ኣብ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ግን ክጥቀመለን ኣይክእልን ኢዩ። ምኽንያቱ “ክግበር ኣለዎ” ወይ “ክኸውን ኣለዎ” ኢሉ ነቲ ባዕሉ ክሰርሖ ወይ ግትግብሮ ዘለዎ ንህዝቢ ክግዕር ግን ብዛዕባ ዝብሎ ዘሎ ኣይፈልጥን ኢዩ ማለት ኢዩ። “ክግበር ኣለዎ” ወይ “ክኸውን ኣለዎ” ኢሉ ሓደ ብዓል ስልጣን ንህዝቢ መደረ ምስ ዘስምዕ እቲ ህዝቢ ዝሓቶ ሕቶ ብመን? ዝብል ኢዩ። ወይ ንስኻ’ዶ ኣይኮንካን እትሰርሖ ወይ ትገብሮ? ዝብል ኢዩ። ስልጣን ሒዝካ ንኣብ ትሕቴኻ ዘሎዉ ሰበ-ስልጣን ኣብ ቤት ጽሕፈትካ ወይ ካልእ ጸዊዕካ “ክግበር ኣለዎ” ወይ “ክኸውን ኣለዎ” ክትብል ይካኣል ይኸውን። ካብዚ ወጻኢ እዘን ሓረጋት ትርጉም የብለንን።
ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሒ ፕረዚደንት ኢሳያስ ከም ኣብ ዝሓለፉ ቃለ-መጠይቓት ብተደጋጋሚ ዝተጠቐመላ ሓረግ “ክኽእል ኣለዎ” ትብል ኢያ ነይራ። መዛዘሚት ናይ ኩሉ ዝዛረቦ ካኣ ነበረት። ቀጺሉ ክቐርበሉ ዝግባእ ሕቶ ዝነበረ ሕቶ ግን ካኣ ዘይሕሰብ “ብመን ብኸመይ መንገድን መዓስን?” ዝብል ኢዩ። ንባዕሉ ክገብሮ ዝነበሮ እሞ ዘይገበሮ ኣብ ደረጃ ታራ ሰብ ወሪዱ “ክኽእል ኣለዎ” ዝብል ሓረግ ንልዕሊ 80 ጊዜ እንክ ደጋግም ንሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዘየሕዘነ ኣይኮነን። ኣመሓዳሪ ንኡስ-ዞባ፡ ኣማሓዳሪ ዞባ፡ ሚኒስተርን ፕረዚደንትን ንህዝቢ ኣኪቦም “ክግበር ኣለዎ” ወይ “ክኸውን ኣለዎ” – ዝብሉ እንተ ኮይኖም መን ኢዩ ሓላፍነት ዘለዎ?ግብራውነት ዘይብሎም ቃላትን ሓረጋትን ምድርዳር ንህዝቢ ዘሰልቸዉን ንሃገር ንድሕሪት ዝመልስ ዘሎን ቋንቋ ፖለቲከኛታት ሃገርና ኮይኖም ጸኒሖምን ዘለዉን ኢዮም።
ብዝኾነ ንቐጻሊ መአረሚ ወይ መምሃሪ እንተ ኾነ ካብ ዝብል እቲ “ክኽእል ኣለዎ” ዝብል መደምደምታ ናይ ዝኾነ ሕቶ መልሲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ካብ ሓዳስ ኤርትራ ብምውሳድ ንትዕዝብትኹም ኣብ ታሕቲ ዘርዚረዮም ኣለኩ። ብዛዕባ ፕረኢደንት “ክኽእል ኣለዎ” ንዝብሎ ንኽሕግዘኩም ምስቲ ቅድሚኡ ዘሎ ሓሳባት ብምትሕሓዝ የቅርበልኩም ኣለኹ። ወድሓንኩም!
- ንኤርትራ ብምልኡ ዝሽፍን ናይ ጸዓት ፕሮግራማት ከተእቱ እንተኾይንካ፡ ሓደ – እቲ መባጻጽሒ ወይ ናይ ትራንስምሺን ግሪድ ዝበሃል ክህሉ ክኽእል ኣለዎ።
- ንኤርትራ ብምልኡ ዝሽፍን ናይ ጸዓት ፕሮግራማት ከተእቱ እንተኾይንካ፡ ሓደ – እቲ መባጻጽሒ ወይ ናይ ትራንስምሺን ግሪድ ዝበሃል ክህሉ ክኽእል ኣለዎ። ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ማለት እዩ።
- መርበብ ክህልወካ ክኽእል ኣለዎ።
- እዚ ሕጂ 120 ዝብሎ ዘለኹ፡ ናብ ጋዝ ገጹ ክሰጋገር ክኽእል ኣለዎ።
- ካልኦት ተኽእሎታት’ውን ስለ ዘለዉ፡ መጽናዕቲ ተጻፊፉ ብዘይካ ረስናዊ መመንጨዊ ተሓዳሲ ዝበሃል ናይ ጀኦተርማል መመንጨዊ ዕድላት’ውን ክህሉ ኣለዎ።
- ስለ ዘሎ፣ ብፍላይ ኣብ ገማግም፡ እዚ’ውን ክንጥቀመሉ ምእንቲ፡ ኣብ ናይ ርሑቕ መደባትና ኣብ ግምት ኣትዩ፡ ሃገራዊ መደብ መተዓዳደሊን መበጻጽሕን ኔት ዎርክ ምጥቃም፡ ኣብዚ 2017 ገለ ካብኡ ክማላእ ክኽእል ኣለዎ።
- እቲ ዝጸንሐ ኣረጊት’ውን ክሕደስ ክኽእል ኣለዎ።
- ንምብራቕ ገጽና ንኰርባርያ፡ ንደቀምሓረ ገጹ ዝኸይድ መስመራት‘ውን ክህልወና ክኽእል ኣለዎ።
- ንመንደፈራ ገጹ ዝኸይድ’ውን ክህልወና ክኽእል ኣለዎ። ንሰሜን፡ ንከባቢ ጽልማታት’ውን ካብኡ ክንጥቀም ንኽእል ኢና። ብዘይካኡ ናይ ኣስመራ ጠለብ ኣሎ። ናብዞም ቦታታት እዚኦም ከተብጽሖ ዘድሊ ከተማልእ ክትክእል ኣለካ።
- እቲ ሓጽብታት ተወዲኡ ኣብ ምጽፋፍ ደረጃታት ኣሎ። ናይ መተዓዳደሊ መርበብ ክዝርጋሕ ክኽእል ኣለዎ።
- እዚ ኣዕቊርናዮ እንብሎ ዘለና ማይ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ንምስታይን ንጽሬትን፡ ኣብ ኢንዱስትርያዊ መዓላ – ብቐንዱ ከኣ ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈታት ክውዕል ክኽእል ኣለዎ።
- መርበብ ምዝርጋሕ ጥራይ ዘይኰነ፡ ንዕኡ ዘድሊ መመንጨዊ ጸዓት ማዕረ-ማዕሪኡ ክኸይድ ኣለዎ። ምናልባት ብስሕበት ተጠቒምካ ናይ ዕደላ መስመራትካ ከተቃልል ትኽእል ትኸውን። ብኡ ዝፍጠር ኢሪጌሽን ብቐንዱ ናብ መስኖኣዊ ሕርሻ ክሰጋገር እንተዀይኑ ግን፡ ነዚ ዝኸውን ስርዓት ምብጽጻሕን ዕደላን ክዋደድ ክኽእል ኣለዎ።
- እዚ መደብ ኣብ’ዘን ሰለስተ ፕሮጀክትታት ይዋደድ ኣሎ። ምእንቲ ብኣድማዕነት ክንጥቀመሉ፡ እተን ቅድሚ ሕጂ ዝተሰርሓ መጠነ-ንኡስ ክበሃላ ዝኽእላ ሓጽብታት’ውን ተመሳሳሊ ስርዓት ክህልወን የድሊ።
- ናይ ጋሕቴላይ ፕሮግራም ኣብ 2017 ክውዳእ ክኽእል ኣለዎ።
- ቀረብ ማይ ከውሕስ ክኽእል ኣለዎ።
- ብትሕተ-ቕርጺ መጓዓዝያ ርእስኻ ምኽኣል፡ ውሕስነት መግቢ ምርግጋጽ. . . ምስ’ዚ ተኣሳሲሮም ዝኸዱ እዮም። ቁጠባ ሃገር፡ ኣብ ሓደ ቐጽሪ ተሓጺሩ ንበይኑ ክዓቢ ኣይክእልን እዩ። ምስ ካልኦት ከባቢታት ክለጋገብ ክኽእል ኣለዎ። ጽባሕ ንግሆ ናብ “ማኒፋክቸሪንግ” ክንሰጋገር እንድሕሪ ዀይንና፡ ብጀካ ጽዓትን ማይን ናይ መጓዓዝያ ኣገልግሎትና ክዓቢ ክኽእል ኣለዎ።
- ናይ ኣስመራ መዓልቦ ነፈርቲ፡ ከምኡ’ውን ንነዊሕ እዋን ክሕሰበሉን ክዝረበሉን ዝጸንሐ ከባቢ ተሰነይ መዓልቦ ነፈርቲ ክህልዎ ክኽእል ኣለዎ።
- ንኣብነት ናይ ባጽዕ ትካል መዘሓሓሊ ምሉእ ብምሉእ ክሰርሕ ክኽእል ኣለዎ። 24 ሰዓት ኣገልግሎት ኤለክትሪክን እኹል ቀረብ ማይን ክህልዎ ክኽእል ኣለዎ።
- ፍርያት ጸባን ውጽኢት ጸባን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናኣዕበና ክንከይድ፡ ንዕኡ መመስርሒ ፋብሪካታት ክህልወና ክኽእል ኣለዎ።
- ኣኪብካ ተመስርሖ ወይ ፕሮሰስ ትገብሮ። ጸባ ድዩ፡ ርግኦ ድዩ፡ ጠስሚ ድዩ ኣጂቦ. . እዚታት ከተፍርየሉ ትኽእል መገዲ ክህሉ ኣለዎ።
- ናይ ምብራቕ ምስ ናይ ጋሕቴላይን ካልኦት ናይ ሓጽቢ ፕሮጀክትታትን ናይ’ዚ መደብ ተታሒዙ ክዓቢ ክኽእል ኣለዎ።
- ናይ ፕላስቲክ ፋብሪካታት ወይ ናይ ፕላስቲክ ፍርያትና ክዓቢ ክኽእል ኣለዎ።
- ናይ ማይ መተዓዳደሊ፡ ኣብ ከተማታት ናይ ጽሬት መተሓላለፊ መርበባት ክንዝርግሕ እንተኾይንና፡ ካብ ደገ ቀጻሊ እናኣምጻእና ጠለባት ልምዓትና ከነማልእ ስለ ዘየወጻጽኣና፡ ናይ ፕላስቲክ ፋብሪካ ንነዊሕ ግዜ ከነማዕብሎ ኢልና ዝጀማመርናዮ ኣሎ። እዚ ሕጂ ኣብ ባጽዕ ተተኺሉ ከፍሪ ጀሚሩ ዘሎ ሓደ ትካል እዩ። ገጂፍ ዘጃህር ኣይኮነን ካብኡ ዝዓበየ ከነፍሪ ንኽእል ኢና። ንውሽጣዊ ጠለባትና፡ ነዞም ሕጂ ምስ ልምዓት ኣተኣሳሲርና ንዘራረበሎም ዘለና ጉዳያት ዝኸውን ክቕርበልና ክኽእል ኣለዎ።
- ሃብቲ፡ መሰረታዊ ናይ ዕብየት መምዘኒ እዩ። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘሎ ፍርያት፡ ውህሉል ሃብቲ ናይ ሃገር ብኸመይ ይመቓራሕ ናብ ህዝቢ፡ እዚ ምዕሩይ ዕብየት ዝበሃል መለኪዒታቱ ክፍለጥ ክኽእል ኣለዎ። ኣብ ሓደ ከባቢ፡ ኣብ ዝተወሰና ከተማታት ጥራይ ልምዓት ኣይትገብርን – ብሃገር ደረጃ ምዕሩይ ዝርግሐ ዘለዎ ትሕተ ቅርጺ፡ ምዕሩይ ዝርግሐ ዘለዎ ኣገልግሎታት ክህሉ ኣለዎ። ንህዝቢ ብምዕሩይ ወይ ብርትዓዊ መንገዲ ዕድላት ዝኸፍትን፡ ነቲ ዘሎ ፖተንሻል ዘሐይልን ዕደላ ክህሉ ኣለዎ።
- ዕደላ ወይ ዲስትሪቡሽን ማለት ኣብ መወዳእታ፡ ጸጋ ሃገር ከመይ ገይርካ ተመቓርሖ እዩ። ሓደ ዞባ ወይ ከባቢ ናይቲ ሃገር፡ ምሉእ ብምሉእ ከፍሪ እንድሕሪ ኮይኑ፡ እቲ ዕድላት ክማላኣሉ ክኽእል ኣለዎ። ጽሩይ ማይ ክረክብ ክኽእል ኣለዎ። ናይ ኤለክትሪክ ኣገልግሎት ክረክብ ክኽእል ኣለዎ።
- ናይ ኣህለኽቲ ሕብረተ-ሰባት ቁጠባዊ ዕብየትን ልምዓትን ከምጽኡ ኣይክእሉን እዮም። ብፍላይ ኣብ ፊልማዊ መድረኽ ናይ ቁጠባዊ ዕብየት ዘለዉ ህዝብታት፡ ናይ ምውህላል ሓይሎም ክመዛዘን ክኽእል ኣለዎ።
- “ዓይነት ህይወት ዜጋታት ክመዓራረን ሰብ ብሓላል ክነብርን እንተዀይኑ፡ ጥጡሕ ሃዋሁው ክወሓስ ክኽእል ኣለዎ”
- በዚ መንገዲ ክረአ ከሎ፡ ሓንቲ ናቕፋ ክሳብ ክንደይ ሓይሊ ኣለዋ ክትፈልጥ ኣለካ። ንስምዒት፡ ንጥበራ፡ ሞራል ንምሃብ ኢልካ ዝውሰኽ ዘይኰነ፡ ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ማክሮ ቁጠባዊ ምዕሩይነትን ምውዳን ሓይሊን ክረጋገጽ ክኽእል ኣለዎ።
- እቲ ዓይነት ሂወት ሰባት፡ መነባብሮ ዜጋታት ከመሓይሽ ዝኽእል ቁጠባ፡ ክሳብ ክንደይ ይዓቢ ኣሎ ወይ ብኸመይ ይዓቢ ኣሎ ኢና ንብል ኣብ መወዳእታኡ። ብዛዕባ ደሞዝ ክንዛረብ ከለና ከኣ፡ ፍቕዲ ዘይኰነ፡ ሓይሊ ዕድጊ ናይ’ቲ እትወስዶ ደሞዝ እዩ ዘገድስ። ነዚኣቶም ኣብ ግምት ኣእቲና ክንሰርሕ ክንክእል ኣለና።
- ደሞዝ ምውሳኽ ጥራይ ኣይኰነን – ደሞዝ ምምዕርራይ ጥራይ ኣይኰነን። ማዕረ-ማዕረ ዕብየት ቁጠባና እዩ ደሞዝ ክዓቢ ክኽእል ዘለዎ። ብዝተፈላለየ መጠንን ረቛሒታትን ዝቕባበ ክህሉ ይኽእል ይኸውን። መወዳእታኡ ግን መነባብሮ ወይ ዓይነት ሂወት ዜጋታት (quality of life) ምስ ኩሉ መለክዒታቱ…
- ምኽንያቱ፡ ቁጠባና ናይ ኛም-ኛም ቁጠባ ኣይኰነን፡ ኣብ’ዚ ናይ ኛም-ኛም መንግስቲ የለን። ርትዓዊ ምክፍፋል ጸጋታት ሃገር ክህሉ ስለ ዘለዎ፡ ደሞዝ ንገዛእ ርእሱ እውን ሓደ ካብ’ቶም ኣብ ምምቕራሕ ሃብቲ ይኹን ኣብ ፍርያት ኣገዳሲ “means” (መገዲ) ስለ ዝዀነ፡ ኣብ ምትዕርራይ ደሞዝ እቲ ተወጺዑ ዘሎ ክፍሊ ሕብረተሰብ ዝግብኦ መሰል ክረክብ ክኽእል ኣለዎ።
- ምኽንያቱ፡ መድረኻዊ ትግባረ ምትዕርራይ ናይ ደሞዝ ኣሎ እንተዀይኑ፡ ነዚ ዝብሎ ዘለኹ ቀጸላ፡ መሰረት ዝበሃል፡ ብዝሰፍሐ ንዝበዝሐ ክፍሊ ናይቲ ሃገር’ውን ዝምልከት ስለ ዝዀነ፡ ናቱ ክመዓራረ ክኽእል ኣለዎ።
- ወጺኡ ዝጸንሐ’ሞ ናብ ሰራዊት ዝተመልሰ ኣሎ። እዚ ውሑድ ቁጽሪ ኣይኰነን – ኣዝዩ ገጂፍ ቁጽሪ’ዩ። እዚ ሕጂ ብዝተፈላለየ መምዘኒታት፡ ምናልባት እቲ ዝበዝሐ ተራ ክኸውን ይኽእል፣ እቲ ማዕርግ ዘለዎ፡ ሓላፍነት ሒዙ ዝነበረ፡ ሞያ’ውን ዘለዎ፡ ብናይ ትምህርቲ ብድሕረ ባይትኡ ዲኻ ትመዝኖ? ውሑድ ክኸውን ይኽእል’ዩ። እቲ ቁጽሪ ይውሰኽ ስለዘሎ ግን ግቡእ ቁጽሪ ክህሉ ክኽእል ኣለዎ።
- ኣብ ባጀት’ውን ኣመታቱ ብግቡእ ክግምገም ክኽእል ኣለዎ – ናብቲ ካልኣይ መድረኽ ክሰግር ምእንቲ።
- ኣብ ካልኦት ኣካላት ናይ መንግስቲ፡ ኣብ ሚኒስትሪታት፡ ኣብ ምምሕዳራት፡ ኣብ ናይ ህግደፍ ኣካላት፡ ኣብ ማሕበራት ዘሎ’ውን ብታሕተዋይ ደረጃ ክጅምርን ብድሕሪኡ ናብ ላዕሊ ክኸይድን ኣለዎ።
- ኣብ ነፍሲ- ወከፍ ዓመት ልዕሊ 10,000 እዩ ኣብ መዝገብ ደሞዝ ናይ መንግስቲ ዝኣቱ ዘሎ። እዚ’ኸ ከነጽንሖ ዲና ዋላ ምስቲ ዝጅምር ዘሎ ናይ ተራ ደሞዝ’ዩ ክኣቱ? ናይ ግድን ክኣቱ ኣለዎ። ክኣቱ እንከሎ’ውን ከም ተራ ጥራይ ዘይኰነ ናይ ሞያ ስልጠናን ናይ ትምህርቲ ደገፍን ተገይርሉ ካብ 1800 ንላዕሊ ክኸይድ ክኽእል ኣለዎ።
- ኣብተን ዝተፈላለያ ሞያታት፡ ናይ ማሽነሪ ኦፕረይተር፡ ናይ ህንጻ ስራሕ ዝሰርሕ፡ ኣብ ናይ ሓጽቢ ስራሕ ዝሰርሕ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ካልኦት ናይ ሕርሻን ናይ ልምዓት መደባትን ተዋፊሮም ዝሰርሑ ዘለዉ፡ 1800 መባእታዊ ወይ መጀመሪ’ዩ እኳ እንተተባህለ፡ ሞያ እንተደሊቦም ግና ኣብቲ ሞያ ኣብ ዝዋፈርሉ እዋን ብኽልተ ሽሕን ካብኡ ንላዕሊን ናብ 2,500፡ 3,000 ናብ ልዕሊኡ’ውን ክኸዱ ይኽእሉ እዮም። እቶም ብዲፕሎማን ብዲግሪን ዝተመረቑ ኸኣ መጀመሪ ደሞዞም ካብ 3000–4000 ኰይኑ፡ እቲ ካልእ ስርዓተ ደሞዝ እውን ደረጃታት ናይ ደሞዝ ኣብ ዝሰርዕ መዝገብ ክኣቱ ክኽእል ኣለዎ።
- ናይቶም ደንጒዩ ወይ ብግዝያውነት ተወንዚፉ ኣሎ ንብሎ ዘለና፡ እቶም ብደረጃ ሓላፍነትን ግድምናን ግቡኦም ክረኽቡ ዝግብኦም ኣብ መንግስታዊ ኣካላት ዝሰርሑ ዘለዉ ሰባት ከኣ፡ ኣብ ካልኣይ መድረኽ ተባሂሉ ኣሎ። ኣብ 2016 ወዲእና ኣብ 2017 ክንጅምር ኢና ተባሂሉ’ኳ እንተነበረ፡ በቲ ዝወጸ መምርሒ መሰረት ግና ናይ 2016 ወረቓቕትና’ውን ከነጻፍፍ ኣይከኣልናን። ኣብ ውሽጢ ሰራዊት፡ ፖሊስን ጸጥታን ጥራይ ዘሎ ዘይኰነ፡ ኣብ ኵለን ኣካላት፡ ሚኒስትሪታት፡ ምምሕዳራት፡ ማሕበራት፡ ኣካላት ህግደፍ ዘለዉ ኣባላት ብግቡእ ተመዝጊቦም፡ እቲ ስታቲስቲካዊ ስርዓተ-ሓበሬታ ተመስሪሑ ክቐርብ ክኽእል ኣለዎ።
- ዝዀነ፡ ኣበየናይ ትዓልብ፡ ኣይድያል ወይ ሚሳላዊ ዝዀነ መለኪዒታት ክትገብር ኣይትኽእልን። ግና ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናቐየርካ ክትከይድ ትኽእል ኢኻ። መበገሲ ዝኸውን ማትሪክስ ግን ክህሉ ክኽእል ኣለዎ። ንስኻ ብግድምናኻ፡ ብትምህርትኻ፡ ብሞያኻ፡ ብኣበርክቶኻ ኣብዚኣ ኢኻ ትስራዕ፡ ክንድዚአን እየን ክፍሊትካ ተባሂልካ ክትፈልጥ ክትክእል ኣለካ። ርትዓውነት ጥራይ ዘይኰነ ናይ ብሓቂ እቲ ዕዮን ፍርያት ናይ ዕዮን ሞሳኡ እዚ’ዩ ተባሂሉ ክግለጽ ክኽእል ኣለዎ። እዚ ሕጂ ምስ ካልኦት ዝተፈላለዩ ነቲ መነባብሮ ዝጸልውዎ ዘለዉ ረቛሒታት ኣብ ግምት ዘእተወ ጉዳይ እዩ።
- ግን ዓይነት ህይወት ናይ ዜጋታት፡ ኣብ ኵሉ ከባቢታት፡ ንዅሉ ቀጸላታት ናይቲ ሕብረተ-ሰብ ከመይ ይበጻጽሖ ኣሎ? ኮሊልና ኮሊልና ብዙሓት ኣርእስትታት ኣምጺእና ክንዛረብ ንኽእል ኢና። እታ ብቐጻሊ እንዛረበላ ግን ኣባይቲ ናይ ምህናጽ መደባትና ብዝሓየለ ክትግበር ክኽእል ኣለዎ። ሓጽብታት ኢልና ክንዛረብ ንኽእል ኢና፡ ናይ ኤለክትሪክ መስመራት ኢልና ክንዛረብ ንኽእል ንኸውን፣ ቅድም ቀዳድም ግን ጸገም ኣባይቲ ፍታሕ ክረክብ ኣለዎ።
- ደሞዝ -ኣብ 2017 ካልእ ይትረፍ ውዱእ፡ ምዕሩይ ናይ ደሞዝ ምትዕርራይ ተገይሩ ኢልና እንተዘይተዛረብና፡ ብውሕዱ ኣሃዛትና ኣኪብና እቲ ንዕኡ ዝምልከት ባጀት ወይ ናቱ ባጀታዊ ኣመት ብግቡእ ገምጊምና ነፍሲ-ወከፍ ሰብ እቲ ዝግብኦ ክረክብ ክኽእል ኣለዎ።
- ኣብ ምሉእ ሃገር ኣብ ዝተፈላለየ ዕዳጋታት ዘሎ ምውቕቓዕ ክእረምን ክግታእን ክኽእል ኣለዎ።
- ደሞዝተኛ ናይ መንግስቲ፡ ኣደራዕ ናይ ኣወቓቓዕቲ ክኸውን የብሉን። ክራይ ገዛ ስለምንታይ ከም ድላይካ ተደይቦን ተውርዶን? ንሓደ ዘካረኻዮ ሰብ ምጽእ ኢልካ ውጻእ ካብ ገዛይ ኣይትብሎን ኢኻ። ንዕኡ ዝቆጻጸር ኣካል የለን ድዩ? ሓደ ካብቲ ሓላፍነት መንግስትን ኣካላት መንግስትን ነዚ ምክልኻል እዩ። ንኣፍራዩን ንኣህለኽትን መሰሎም ክሕለወሎም ክኽእል ኣለዎ።
- ፕሮተክሽን ናይ ኮንስዩመር ማለት ናይ ኣህለኽቲ መሰላት ዝበሃል ኣሎ፣ ናይቶም ኣፍረይቲ መሰላትን’ውን ኣሎ። ብሓላል መኽሰብካ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ሰብ ሓሪድካ ግን ክትነብር ኣይትኽእልን። ንሰብን ንመነባብሮ ሰባትን ከም ድልየትካ ክትጽይቕ ክትክእል የብልካን። እዚ ኵሉ ኣርእስታት ተደማሚሩ ክውገድ እንተዀይኑ፡ ኣካላት መንግስቲ ብቕዓተን ክሕይል ክኽእል ኣለዎ።
- ስርዓት፡ መጠፋፍኢ ስርዓት፡ ናይ ስርቂ ስርዓት፡ ምስ ናይ ምውቕቓዕ መርበባት ተመሻጢሩ ዝሰርሕ ሓላፊ ናይ መንግስቲ ወይ በዓል-ልጣን እንድሕር ኣሎ ኰይኑ፡ ብኸመይ መገዲ መነባብሮ ናይ ዜጋታት ክመሓየሽ ይኽእል? ከምዚ ዓይነት ግዕዘይ ከሎኸ ደሞዝ ወሰኸ ኣይወሰኸ እንታይ ለውጢ ከምጽእ ይኽእል? ስለዚ፡ እቲ ግዕዘይ ክዕረ ክኽእል ኣለዎ።
- ዓይነት ህይወት ናይ ዜጋታት ካብ ግዜ ናብ ግዜ ክመዓራረን ሰብ ብሓላል ክነብርን እንተዀይኑ፡ ጥጡሕ ሃዋሁውን ባይታን ክወሓሰሉ ክኽእል ኣለዎ።
- …የለን፡ ኣይሰለጦን፡ ኣይቀንዖን፡ ባኺኑ’ዩ፡ ተደርብዩ’ዩ ዝበሃል ነገር ኣብ ኣእምሮ ዝዀነ ሰብ ክመጽእ የብሉን። እንታይ’ዩ እቲ ፍወሳ? እዞም መንእሰያት እዚኣቶም ናይ ትምህርቲ ጎደንኦም ናይ ፍልጠት ጎደንኦም እናወሰኽዎን እናመሓየሽዎን ክኸዱ ይኽእሉ እዮም – ዝኽልክሎም ነገር የለን። ብዝተፈላለየ ምኽንያታትን ኣጋጣሚታትን ኣይሰለጦምን ክኸውን ይኽእል። ግና ክቕጽልሉ ዝኽእሉ ጎደና ክኽፈተሎም ክኽእል ኣለዎ ተባሂሉ ናይ ማሞስ መደብ ተኣታትዩ።
- እቲ ናይ ማሞስ መደብ ነቲ ዝድለ ዕላማታት’ውን ኣይወቕዐን። ብሰርትፊኬት ተመሪቖም ተባሂሉ፡ እቲ ዝምረጽ ዓውድታት ብስትራተጂ ሃገራዊ ምዕባለ ጸጋ ሰብ (NATIONAL HUMAN RESOURCES DEVELOPMENT STRATEGY) ዝተባህለ ክስርሓሉ እንተዀይኑ፡ ባዶ ብኽነት ከነረጋግጽ እንተደኣ ዀይንና፡ ነዞም መንእሰያት እዚኣቶም ንኸፍተሎም ናይ ሞያ፡ ናይ ስልጠና ዕድላት ንምሉእ ኣበርክቶኦም ባይታን ሃዋሁውን ክፍጠር ክኽእል ኣለዎ።
- ናይ ዓመት ኮርስ ጥራይ ሂብካ፡ ኣብ ሓደ ሞያ ጥራይ ኣምሂርካ ኣብ ስራሕ ኣእቲኻ እቲ ድኽመት ተፈዊሱ ማለት ድዩ? እቲ ሞያ’ኸ ናይ መወዳእታ ንሱ ጥራይ ድዩ? ኖእ ካብኡ ንላዕሊ ክምዕብል ክኽእል ኣለዎ።
- እቲ ቑጽሪ ይበዝሕ ኣሎ፡ እቲ ዝወሃብ ዓይነት ሞያ ክመሓየሽ ክኽእል ኣለዎ። ብውሕዱ ናብ ደረጃ ዲፕሎማ’ውን ክድይብ ክኽእል ኣለዎ።
- እንተላይ ናይ ቤት ጽሕፈት ስራሕ፡ ዝተፈላለዩ ናይ ሞያ ኣገልግሎታት ከተምህር ክትክእል ስለ ዘለካ ማሞስ ናብ ዝሓሸ ደረጃ ክድይብ ክኽእል ኣለዎ። እቲ መሳለጥያ’ውን ክዋደድ ክኽእል ኣለዎ።
- ካብ ዓመት ናብ 2 ዓመት ክሰጋገር ዝኽእል፡ ብዓይነት ናይቲ ዝዋሃብ ክልሰ ሓሳባውን ግብራውን ትምህርቲ ክመሓየሽ ክኽእል ኣለዎ። ነዚ ዘድሊ መሳለጥያታት ክህልወካ ክኽእል ኣለዎ። መምህር ኮፍ ኢሉ ክዛረብን ከረድእን ጥራይ ዘይኰነ ብግብሪ ዝሰርሓሉ ላባራቶሪታትን ወርክሾፓትን ክህሉዎ ኣለዎ። ንዕኡ ዝበቅዕ ኣላዪ፡ ኣሰልጣኒ ክህሉ ክኽእል ኣለዎ።
- ኤርትራ ዓቕሚ ሰባ ክዝቆቕ ክኽእል ኣለዎ።
- ኣጽዋር ከይንገዝእን ወተሃደራዊ ዓቕምና ከይነሐይልን ከምኡ’ውን መሬትና ሓራ ከይንገብር ጥራይ’ውን ኣይኮነን። ስለዚ፡ ኣብ ቀጻሊ ኮለል ናይ ዶባት ግጭት ምእታውና ትም ኢልካ ዝመጸ ነገር ኣይኮነን። መሳርዕና ንምዝራግ ዘይፍተን ነገር የለን። ነዚ ግን ኣብዛ ናይ መወዳእታ ነጥቢ ዝመጸት፡ መንእሰይ ክጽንቀቕ ክኽእል ኣለዎ።
- ኮፍ ኢልካ፡ ኣራጢጥካ ውዒልካ፡ ዝሰራሕካዮ ዘይብልካ ብዙሕ ነገር ትዛረብ። ዝተመሃርካዮ ሞያ፡ ዝወነንካዮ ፍልጠት ብግቡእ ትጥቀመሉ ኣለኻ ዲኻ የለኻን?. . . ስርዓት ክህሉ ክኽእል ኣለዎ፡ ዲሲፕሊን ክህሉ ክኽእል ኣለዎ።
- ኣፍራይነትካ ብኡ መጠን’ዩ ዝረአ። ኖእ ኣነ ባጀላይ ኣለኒ፡ ደቂሰ እየ ዝውዕል ዝብሃል ነገር የለን። ፍልጠተይ ይጥቀመሉ ድየ ኣይጥቀመሉን? ምሉእ ብምሉእ ክጥቀመሉ፡ ክሰርሓሉን ከፍርየሉን እንድሕር ክኢለ ፍልጠተይ’ውን ብኡ መጠን እናተደረዐን እናሓየለን’ዩ ዝኸይድ። ንኣብነት ሓደ ጽላት ወሲድና እንድሕር ንዛረብ ኣለና ኰይንና፡ ናይ ጸዓት መመንጨዊናን ኣገልግሎት ናይ ጸዓትናን ገጂፍ ቴክኖሎጂ’ዩ። ቀሊል ነገር ኣይኰነን፡ ሓያል ፍልጠት ዝሓትት’ዩ። እቲ ንዕኡ ዝተኸፍለ ማል፡ ወጻኢታቱ ንእሽቶ ኣይኰነን። ነዚ ከተመሓድር ክትክእል ኣለካ፡ ክንክን ክትገብረሉ ክትክእል ኣለካ። ጽገና ክግበረሉ ክኽእል ኣለዎ። ኣብ ሰዓቱ ዝቕየር ነገር፡ ኣብ ሰዓቱ ክቕየር ክኽእል ኣለዎ።
- እቲ ንጡፍ፡ ኣብ ስራሕ ዘሎ ኣፍራይነቱ ብኸመይ ትልክዖ? እዚ ሕጂ ነተኣታትዎ ዘለና ስርዓት፡ ኣብ ኣካላት ናይ መንግስቲ፡ ኣብ ምምሕዳራት፡ ኣብ ሰራዊት፡ ኣብ ማሕበራት፡ ኣብ ናይ ህግደፍ ኣካላት፡ ኣፍራይነት ናይቲ ሰብ ይኹን እቲ ንሱ ዝሰርሓሉ ዘሎ ኣሃዱን ስርዓትን ክምዘን ክኽእል ኣለዎ።
- ክትፈትሖ ይከኣል ክትዛረብ ትኽእል። ብገፊሕ እቲ ሽግር ክፍታሕ ግን ትሕተ- ቕርጺ ቀዳምነት ናይ ቀዳምነታት እዩ። ኣብ ውሽጢ ኣስመራ ጥራይ ዘይኰነ፡ ኣብ’ተን ካልኦት ከተማታትን ሓውሲ ከተማታትን’ውን ተመሳሳሊ ናይ ህንጻ ኣባይቲ ፕሮጀክትታት ብሰፊሑ ክተኣታቶ ክኽእል ኣለዎ።
- ነቶም ክትወቕዖም እትደሊ ዕላማታት ናይ’ታ ሃገር ክትወቕዓሎም ዘኽእሉኻ። ንዓኡ ዘድልየካ ኣወዳድባ ክትሰርሕ ኣገዳሲን መሰረታዊን እዩ። ኣብዚ ሕጂ ዘለናዮ፡ 25 ዓመታት “ካበይ? ኣበይ? ናበይ?” ኣለና፡ ዝበሃል ብዕምቆት ተጸኒዑ ሓደ መደብ ክወጽእ ክኽእል ኣለዎ።
- ስለዚ፡ ኣብ ውሽጢ’ቲ ፖለቲካዊ መስርሕ እቲ ዝግብኦ እጃሙ ወሲዱ ክዋሳእ ምእንቲ ኣወዳድባ ክህልዎ ክኽእል ኣለዎ።
- ይትረፍዶ ኣብ’ቲ ገጅፍ ወፍሪ፡ ዋላ’ውን ነቲ ብዛዕባ ኤርትራ ክፈልጥ ዝደሊ ወጻእተኛ ኣሉታዊ ስእሊ ጥራይ ከም ዝርኢ ዝተገብረ ውዲት ዘገርም’ዩ። ናይ ምስይጣንን ጸለመን መደባት’ዩ ነይሩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ብመንጽር’ቲ ነቶም ኣብ’ዚ ከባቢ ዝፈጠርዎም ከደምቶም ዝተገብረ ምኵሕሓል ሓደ ብሓደ እንተ ርኢናዮ፡ ነቲ ምንጽጻር ክሕግዘካ ይኽእል’ዩ። “ኣብ ኤርትራ ወፍሪ ዝበሃል ነገር ክዕገት ክኽእል ኣለዎ።”
- ንስኻ ንገዛእ-ርእስኻ ነቲ ወፍሪ ጥጡሕ ባይታ- ምቹእ ሃዋሁው ክትፈጥሉ ክትክእል ኣለካ።
- ትሕተ-ቕርጺ ክህሉ ኣለዎ።
- ናይ ልምዓት መደባት፡ ናይ ማይ፡ ናይ ጸዓትን ካልኦትን መደባት’ውን ክህልውኻ ኣለዎም።
- ኣብ ቱሪዝም ወፍሪ ክግበር እንድሕር ኰይኑ፡ ጽቡቕ ስእሊ ጥራይ ዘይኰነ፡ ንዕኡ ዘገልግል ትሕተ-ቕርጺ፡ ሃዋህውን ባይታን’ውን ክህልወካ ክኽእል ኣለዎ።
- ኣብ ከባቢ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ጸገማት፡ ኣብ ሊብያ፡ ኣብ ግብጺ፡ ኣብ ካልኦት ዝተፈላለያ ከባቢታት ዘሎ ሽግራት ክዕረ ክኽእል ኣለዎ። እዚ ንዛረበሉ ዘለና ናይ ዶብን ናይ እገዳን ጉዳይ፡ ኣብ ውሽጢ እዚ መቓን እዚ ክረአ ክኽእል ኣለዎ።
- ስለ’ዚ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ዘለዉ ቀወምቲ ኣባላትን ተተካእቲ ኣባላትን ዝበሃሉ ይኹኑ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ናይ ፖለቲካ ጉዳያት ክለዓሉ ከለዉ፡ ‘እዚ በደል እዩ፣ ርግጸት ፍትሒን ልዕልና ሕጊን ስለ ዝዀነ ክፍታሕ ክኽእል ኣለዎ – ኢና ንብል። ንሱ እንድሕር ተፈቲሑ፡ እቶም ካልኦት ሽግራት እውን ይፍትሑ ኣለዉ ማለት እዩ። መዘኻኸሪ መልእኽትታት ግን ኩሉ ግዜ ክህሉ ክኽእል ኣለዎ።
- እቲ ኣብ’ዚ 25 ዓመት ተገይሩ ዘሎ “Damage” ወይ ድማ ዕንወት ብዕምቈት ክፍለጥ ክኽእል ኣለዎ። ንድሕሪት ምልስ ኢልካ ክረአ ኣለዎ።
- ብመልሕቕ ናይ ኬንያ መጋበርያ ናይ’ቲ ኣጀንዳ ምእንቲ ክትከውን፡ ዘይተገብረ ደገፍ ኣይነበረን። ሓደ ካብ’ቲ ዝዓበየ ጌጋ ዝገበርዎ፡ ኣብ ዒራቕ እንተርኢና፡ ኣብ ሊብያ እንተርኢና፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት እውን እንተ ርኢና፡ ዋላ ነቶም ‘ተለኣኽትና ወይ ከደምትና እዮም ዝብልዎም’ ንኸመሓድርዎም ምእንቲ ድኻማቶም ክሕዝዎ ክኽእሉ ኣለዎም። ናይ ውሽጢ ምክፍፋል ክህሉ ክኽእል ኣለዎ። ብብሄር፡
- ዓንቀጽ 39፡ ኣነ ሓደ ካብ’ቶም ናይ መጀመርያ ነቲ ቅዋም ዝረኣዩ፡ ነቲ ንድፊ ዝረኣዩ ሰብ እየ ኢለ ክዛረብ እኽእል’የ። ኣብ መጀመርያ ዝመጽኣኒ ጦብላሕታ፡ ከም’ዚ ገይርካ ሃገር ክትሃንጽ ትኽእል ዲኻ? ዝብል’ዩ። ዝተፈላለየ ቅዋመታት ክህሉ ይኽእል እዩ። እቲ ሃገር ግን ናብ ምህናጽ ገጹ ክኸይድ ክኽእል ኣለዎ እምበር፡ ናብ ምብትታን ክኸይድ የብሉን።
- እቲ ጉዳይ በይኑ ነጺልካ ዘይኰነ፡ ኣብ ውሽጢ መቓን ክረአ ክኽእል ኣለዎ። ኣብ ናይ ወጻኢ ፖሊሲታትና ክንሰርሓሉ ዝጸናሕና ሓደ ዶክትሪን ኣለና። ሓፈሻዊ ናይ ወጻኢ ፖሊስና፡ ኣብ’ቲ ጎዶቦና እንብሎ – ናይ ርግኣት፡ ምትሕብባር፡ ምክብባር፡ ሽርክነት ሃዋሁ ክንፈጥር ኣለና።
- ስለ’ዚ ነዚ ክንፈጥሮ እንደሊ ዘለና ናይ ርግኣትን ምትሕብባርን ባይታ በብዓቕምና ከነበርክተሉ ምእንቲ፡ እቶም ቀንዲ ተዋሳእቲ ክዀኑ ዘለዎም ግቡእ ተራኦም ከበርክቱ ክኽእሉ ኣለዎም ዝብል’ዩ ሰረተ-እምነት ናይ ወጻኢ ፖሊስና።
- ድሕሪኡ ኸኣ ነዚ ዘድሊ መካኒዝም ክንምስርት ክንክእል ኣለና። ንኹሎም እቶም ጉዳያት ኣብ ሓደ ክንሰማምዓሎም፡ ሓደ ናይ ሓባር ኣረኣእያ ከይህልወና ይኽእል እዩ። ኣብ መወዳእታ ግን፡ ናይ ሓባር ዕላማና ሓደ ስለ ዝዀነ፡ ጎደቦና ሰላም ክረክብ ክኽእል ኣለዎ። ነውጺ ክንኣሊ ኣለና፡ ብልጽግና ክንምስርት ክንክእል ኣለና፣ ጸጋታትና ክንከፋፈሎ ክንክእል ኣለና። ወፍሪ ልምዓት ይኹን ዝተፈላለዩ ኣብ ከከባቢና እነካይዶም መደባት ተደማሚሮም ዘምጽእዎ መኽሰብ ንዓናን ክንዮ ዞባናን ብዙሕ ነገር ከምጽእ ስለ ዝኽእል ኣብ’ዚ ክንተሓጋገዝ ጸገም የብልናን።
- ኣብ መወዳእታ ግን፡ ናይ ሓባር ዕላማና ሓደ ስለ ዝዀነ፡ ጎደቦና ሰላም ክረክብ ክኽእል ኣለዎ። ነውጺ ክንኣሊ፡ ብልጽግና ክንምስርት ክንክእል ኣለና፣ ጸጋታትና ክንከፋፈሎ ክንክእል ኣለና።
- 2017 ከኣ ነዚ ሓድሽ ርብዒ ዘመን መእተዊት ክትኰነና ምእንቲ ኣጀማምራኣን ኣካይዳኣን ጽቡቕ ክኸውን ኣለዎ ኢልና መደባትና ብዝርዝራት ኣውጺእና ኣለና። ገሊኦም ኣብዚ ዝሓተትኩሞም ሕቶታት ተመሊሶም ኣለዉ፡ ኣብኡ ዘይተመለሱ ኸኣ ብመዓልቶም ክምለሱ ይኽእሉ እዮም።
- መንእሰይ ናይዛ ሃገር ናይ ብሓቂ ሓያል መንእሰይ‘ዩ። ቃና ናይ ኣእምሮኡ፡ ናይ መጻኢ ኩነታት ዕድሉ ብግቡእ ተገንዚቡ፡ ፍልጠት ብሰራሕ፡ ስራሕ ብፍልጠት እናኣጎልበተ ብትግሃት ክሰርሕ ኣለዎ። ጽባሕ ንግሆ ኤርትራ እንታይ ክትመስል’ያ እንድሕር ኢልካ፡ በቲ ናይ መንእሰያት ትግሃት፡ ተወፋይነት፡ ፍልጠትን ሞያን፡ ናይ ሰራሕ ባህሊን ዲስፕሊኖምን ዝውሰን’ዩ። እዚኣተን ቀለልቲ ንገራት እየን።
- ሓደ ሓደ ጌጋታት፡ ሓደ ሓደ ጉድለታት ክርአ ይኽእል’ዩ። ግን ያዕ እናበልካ ዘይእረም ነገር የለን። ቅድም ቀዳድም ግን መንእሰይ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ንቕሓት፡ ቃና ናይ ኣእምሮኡን ናቱ ጻዕሩን መሰረታዊ ምዃኑ ክፍለጥ ክኽእል ኣለዎ።
- ዘይትኽእል ኰይና፡ ምስ ወደቐት፡ ደው ምስ በለት ክንደይ ናይ ግዜን ፍርያትን ክሳራ ተምጽኣልካ? ንምዕራያ እተውጽኦ ወጻኢታትከ? ዓውዲ ብዓውዲ ዋላ ኣብቲ ተጨባጢን ኣካላዊን ዘይኰነ፡ ኣብ ናይ ቤት-ጽሕፈት ስራሕ፡ ኣብ ናይ ኣእምሮ ስራሕ፡ ኣብ ሰዓት፡ ኣብ መዓልቲ፡ ኣብ ሰሙን፡ ኣብ ወርሒን ዓመትን ተፍርዮ ነገር ክምዘን ክኽእል ኣለዎ።
- ኣብቲ ትሰርሓሉ ዘለኻ ስርዓት፡ ነቲ ሞያኻ፡ ነቲ ፍልጠትካ ብግቡእ ክትጥቀመሉ ክትክእል ኣለካ። ዋላ እቲ ሞያን ፍልጠትን የብሉን ዝብሃል ናይ ጉልበት ስራሕ ጥራይ ዝሰርሕ’ውን ስርዓት ክህሉዎ ክኽእል ኣለዎ።
- ባዶ ብኽነት ዝበሃል ጭርሖ ኣልዒልና ክንሰርሕ ክንክእል ኣለና። ነዚ ክንፍውስ ምእንቲ ናይ ማሞስ መደባት ኣተኣታቲና። እቲ ናይ ማሞስ መደብ እንታይ እዩ? ናይ ሰርትፊኬት ዝበሃል መደብ ክተኣታቶ ክኽእል ኣለዎ።
- እቲ መንእሰይ ብደረጃ ዲፕሎምን ዲግርን ክምረቕ ወይ ክስልጥን እንተዘይከኣለ ናይ ሰርትፊኬት ፕሮግራማት’ውን ክተኣታተወሉ ኣለዎ። ዕድሉ ክኹለፍ የብሉን። 12 ዓመት ከይዱ፡ ሲስተም ክህሉ ክኽእል ኣለዎ።
- ብጀካ ብክልሰ ሓሳብ ብግብሪ ሞያ ዝቐስምሉ ዓውድታት ክህልዉ ክኽእሉ ኣለዎም። እቲ ዓውድታት ከኣ ክሕረ ክኽእል ኣለዎ። ኣብ ስርሓት ህንጻ ድዩ፡ ኣብ ሕርሻ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሞያታት፡ ኣብ ናይ ሓጺነ መጺን ቴክኖሎጂ፡ ኣብ ናይ ኤለትሪክ ኣገልግሎታት ዝኣቱ ድዩ፡ ዓውዲ ብዓውዲ እዚአን’የን እተን እዞም መንእሰያትእዚኣቶምክዋፈሩለንዝኽእሉ፡ ኣብዚ ዓውድታት’ዚ ብሃገር ደረጃ ዘሎ ጠለብ ከምዚ’ዩ ዝመስል ኢልና ናብኡ ከነምርሖም ክንክእል ኣለና።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ገለ ካብ ንጥፈታት ቤት ትምህርተ ሰንበት
ቤት ትምህርተ ሰንበት፡ መንእሰያት ደቂ ቤተ ክርስቲያን ብመንፈሳዊ ትምህርትን ሥነ ምግባርን ተዀስኲሶም ብጥበብን ምስትውዓልን ዝዓብዩሉን፡ ፍቕሪ እግዚአብሔርን ፍቕሪ ሰብን ኃዲርዎም’ውን ኣሰር ቅዱሳን ኣቦታቶም እናሰዓቡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያኖም ዘገልግልሉን ዝፈልጥሉን ኣካል ቤተ ክርስቲያን እዩ።
እዚ ዕላማ’ዚ ብዝተፈላለዩ መርሐ ግብር ንጥፈታት ትምህርቲ ሰንበት ተግባራዊ ይኸውን።
• ኣብ መርሐ ግብር ትምህርቲ ሰንበት፡ ብመንገዲ ሥነ ጽሑፍ፡ መንፈሳዊ ተዋሥኦ፡ ምዕዶ ወዘይመስሎ ትምህርቲ ኪወሃብ ዝከኣል እኳ እንተኾነ፡ ቀንዲ ክፋል መርሐ ግብር ኮይኑ ዝረአን ኣተኩሮ ተዋሂብዎ ተመሃሮ ብተገዳስነት ኪከታተልዎ ዚግባእን መደብ ግና ስብከተ ወንጌል ኪኸውን ይግባእ።
• ኣብ ሓደ ጉባኤ ትምህርተ ሰንበት ዚሥራዕ መደባት ብሓፈሻዊ ገምጋም ልዕሊ 50% ኣብ ትምህርተ ሃይማኖት ዘተኮረ ከምኡ’ውን ምሥጢርን ባህልን (ኣበሃህላን) ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖት ኣጕሊሑ ዜርኢ ኪኸውን ይግባእ።
• ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ብመንፈሳዊ ሥነ ጽሑፋትን ሥነ ጥበባትን ሃብታም ከም ምዃና መጠን፡ ዝኾነ ዓይነት ኣብ ጉባኤ ዚቐርብ ፍርያት ሥነ ጥበብ ብዅሉ መምዘኒታቱ (ትኅዝቶኡን ፡ መልእኽቱን፡ መንፈሱ፡ ቅርጹን ኣቀራርባኡን ፍጹም ኦርቶዶክሳዊ ጠባያትን ባህርያትን ዝተላበሰ (ትምህርተ ሃይማኖትን ሥርዓተ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያንን ዝተኸተለ፡ ባህልን ትውፊትን ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዝዓቀበ) ኪኸውን ይግባእ።
• ኣብ ጉባኤያት ኣብያተ ትምህርተ ሰንበት ንመጽሓፍ ቅዱስ፡ ጥንታውያን መጻሕፍተ ሊቃውንትን ኣዋልድ መጻሕፍትን ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራን መሠረት ገይሮም ወይ’ውን ተተርጕሞም ዚቐርቡ ፍርያት ሥነ ጥበብ ዝያዳ ክተባብዑ ኣለዎም።
• ኣብ መደባት ቤት ትምህርተ ሰንበት ዚዝመር መዝሙር ያሬዳዊ ዜማ ዘለዎን ናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሃይማኖት ምሥጢርን ባህልን (ኣበሃህላን) ኣጕሊሑ ዘርእን ከምኡ’ውን ብመሠረት ሥርዓት ቤተ ክርስቲያንን ሥርዓተ ትምህርቲ ትምህርተ ሰንበትን ምስቲ እዋን ብዚሰማማዕ ኣገባብ ዝተመርጸን ኪኸውን ኣለዎ።
• ኣብ ሓደ ጉባኤ ብመዘምራን ዚቐርብ መዝሙር ነዚ ዚስዕብ ረቛሒ ከማልእ ይግባእ።
1. ብመጀመርታ ዚዝመር መዝሙር ስብሐተ እግዚአብሔር ዚነግር፡ ነገረ መለኮት ዝኃዘለ ወይ’ውን ብዛዕባ ፍቕርን ግብርን ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዚገልጽ ኪኸውን ይግብኦ።
2. ካልኣይ ዚዝመር ድማ ንኽብሪ ቅድስት ድንግል ማርያም ዚገልጽ ኪኸውን ይግብኦ።
3. ብሣልሳይ ደረጃ ኸኣ ክብርን ኣማላድነትን ቅዱሳን ዚገልጽ ኮይኑ ምስቲ በዓላት ናይቲ እዋን ዚሳነ ኪኸውን ይግብኦ። ኣብ ዓበይትን ንኡሳንን በዓላት ጐይታ ዝያዳ ነቲ በዓል ዚምልከት ይዝመር።
• ከምኡ’ውን ብዘይካ ዝሽብሸቡ መዛሙር፡ ያሬዳዊ ዜማታቶም ሓልዮም ናይ ንስሓ ትኅዝቶ ዘለዎም መዛሙር ብግእዝ ወይ’ውን ብቋንቋ ትግርኛ ኮነ ከምቲ ናይቲ ኣማኒ ዝነብረሉ ኣከባቢ ብኻልእ ቋንቋ ይዝመር እዩ። ዜማኡ ግና ያሬዳዊ ኪኸውን ኣለዎ።
• ቤተ ክርስቲያንና ብመንፈሳዊ ዜማ (ማኅሌት፡ ሰዓታት፡ ወዘይመስሎ) ሃብታም ከም ምዃና መጠን፡ ነዚ ሃብቲ’ዚ ተመሃሮ ቤት ትምህርተ ሰንበት፡ በብደረጃኡን በብዓቕሞምን ኣብ ጉባኤያቶም መደባት ሠሪዖም ብዝተመስከረሎም መምህራን ከጽንዕዎን ክዝምርዎን ይግባእ።
• ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝተጠቕሱን ክሳዕ ሕጂውን ቤተ ክርስቲያን ክትጥቀመሎም ዝጸንሐትን ዘላን መንፈሳዊ ተመስጦ ዘለዓዕሉ ንዋያተ መዝሙር ምስቲ ቅኒትን ድምፅን መዝሙር እናሰማምዑን እናወሓዱን ክጥቀሙ ይኽእሉ።
1. ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ፦ ከበሮ ጸናጽልን መቐሚያን።
2. ኣብ ዐፀደ ቤተ ክርስቲያንን ድኅረ ዑደት ዘክብረ በዓላት ኣብ ዓውደ ምሕረት ዚቐርብን፦ ከበሮ ጸናጽልን መቐሚያን፣ በገና፡ መሰንቆ፡ መለኸት፡ ሻምብቆ፡ እንዚራ (ባህላዊ ክራር)ን እዮም።
3. ኣሠራርሓ እዞም ንዋያተ መዝሙር፡ ጥንታውነትን ባህልን ቤተ ክርስቲያንና ዚሓለዉ ኪኾኑ ይግባእ። ዘመናዊ መሣርሒ ሙዚቃ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ምጥቃም ፈጺሙ ኣይፍቀድን እዩ።
ብሓፈሻ ምእንቲ ምሥጢር ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ከይፋለስ፡ እቲ ብቤት ትምህርተ ሰንበት ብዝተፈላለየ ዓይነትን መንገድን ንኅትመትን ንዝርግሐን ዚቐርብ ዝኾነ ዓይነት ፍርያት ሥነ ጥበብ (ሥነ ጽሑፍ፡ መንፈሳዊ ተዋሥኦ፡ ሥነ መዝሙር፡ ሥነ ቅርጻ ቅርጽን እደ ጥበብን . . . ወዘይመስሎ) ንዝተመስከረሎም መምህራን ሊቃውንት ዘሳተፈን፡ ብጉባኤ ሊቃውንቲ ዝተመርመረን ዝረትዐን ኪኸውን ይግባእ።
ኣብያተ ትምህርተ ሰንበትና ብሃይማኖትን ፍቕርን ይሓልወልና!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!
ምንጪ፦ መምርሒ ትምህርቲ ሰንበት
መንበረ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ


text:
ኣብ ብርክት ዝበሉ ዓድታት ጋሽ ባርካ ለበዳ ሕማም ሽሮኽ (Cholera)ኣትዩ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ሓቢሮም።
ሕማም ሸሮኽ ኣብ ዓድታት መንሱራ፡ ጎልጅ፡ ሃይኮታ፡ ፡ታይኪናባ፡ ኣይኮታ ብሰፊሑ ኣትዩ ምህላዉ ዝሓበሩ ምንጭታት መድረኽ፡ ሚኒስትሪ ጥዕና ኣብ ማእከላት ክሊኒካቱ ORS ስለዘይብሉ ንህዝቢ ክልተ ማንካ ሽኮር 4 ማንካ ጨው በጽቢጽኩም ስተዩ ይብሎም ምህላዉ ተሓቢሩ።
ምምሕዳር ጋሽ ባርካን ሚኒስትሪ ጥዕናን ብዛዕባ እቲ ተላባዒ ሕማም ከይተገደሱ ኣብ ዝና መንግስቲ ብምድሃብ ዝኾነ ትካል መንግስቲ ይኹን ኩሎም ኣካላት ምምሕዳር ንጉዳይ ሽሮኽ ብምስጢር ክሕዝዎ ጥቡቕ ትእዛዝ ኣመሓላሊፎም ኣለዉ።
ኣብ ሃይኮታ 40 ዝኾኑ ብሕማም ሸሮኽ ዝተጠቕዑ ዜጋታት፡ ሚኒስትሪ ጥዕና ኣብ ግዝያዊ ቴንዳ ኣእትዩ ኣርሒቑ ከዊልዎም ጸኒሑ ኣሎ። ይኹን ግን ትማሊ 8 መስከረም ኣብ ሃይኮታ ብርቱዕ ንፋስ መጺኡ ነቲ ሰንኮፍ ቴንዳታት ስለዝቦንቆሮ፡ እቶም ብሕማም ሽሮኽ ዝተጠቕዑ ዜጋታት ዛሕዛሕ ኢሎም ኣለዉ።
እቶም ዜጋታት መዕቆቢ ስኢኖም ናብ ቤቶም እንተተመሊሶም እቲ ሕማም ሸሮኽ መሊሱ ኪላባዕ ሙኻኑ ክኢላታት ጥዕና ስግኣቶም ይገልጹ።
ካብ ወርቅን ነሓስን ዝተረኸበ ብሚልዮናት ዝቑጸር ገንዘብ ናብ ሕሳብ ውልቀሰባት እንዳኣተወ ህዝቢ ኤርትራ ሰኣን መሰረታዊ መድሃኒት ይሳቐ ምህላዉ ዘሕዝን ሙኻኑ እቶም ምንጭታት ገሊጾም። ካብቲ ሕማም ንላዕሊ ዘሕዝን መንግስቲ ኤርትራ ስለ ‘ኽብረቱ’ ክብል እቲ ለበዳ ብምስጢር ክተሓዝ ምውሳኑ ሙኻኑ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
እቲ ምዕጻው ዶባት ምኽልካል ምንቅስቓስ ንብረትን ሰባትን ዘጠቓለለ ሙኻኑ ዝገለጹ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡ መርኣያ ናይቲ ኣብ መንጎ መንግስታት ኤርትራን ሱዳንን እንዳሓርፈፈ ኪመጽእ ዝጸንሐ ዝምድና ሙኻኑ ይሕብሩ።
መንግስቲ ሱዳን እቲ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝካየድ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባትን ንብረትን ኣዚዩ ከቖጠዖ ጸኒሑ ኣሎ። እዚ ካብን ናብን ኤርትራዝካየድ ዘይሕጋዊ ናይ ሰብን ንብረትን ምስግጋር ኣመና ዓቐኑ ሓሊፉ ዝብል ቅሬታ ዘዕበየ መንግስቲ ሱዳን ብተደጋጋሚ መሰማዕታ ኪህብ እኳ እንተጸንሐ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህቦ ናይ ንዕቀት መልሲ ምሕርፋፍ ዝምድና ናብ ዝለዓለ ደረጅኡ ከብጸሖ ክኢሉ ኣሎ።
ብጉዳይ ምልኣኽን ምምጻእን ዘይሕጋዊ ንብረትን ማለት ኮንትሮባንድ ኮምኡ ድማ ምስጊጋር ደቅ-ሰባት ኣብ ዝኣመሰሉ ጉዳያት፡ ብተደጋጋሚ ክሰሓሓቡ ዝጽነሑ መንግስታት ሱዳንን ኤርትራን እቲ ተደጋጋሚ ዘተ ፍረ ክርከበሉ ብዘይምኽኣሉ ኢዩ መንግስቲ ሱዳን ነዚ ናይ ምዕጻው ዶባት ስጉምቲ ኪወስድ ዝወሰነ ይብሉ ምንጭታት።
ከም ሳዕቤን ናይቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሱዳን እንዳኣተወ ከካይዶ ዝጸንሐ ቀጻሊ ዘይሕጋዊ ተግባራት መንግስቲ ሱዳን እቲ ኣብ መንጎ ክልትኡ ዶባት ዝግበር ዝነበረ ዘይሕጋዊ ንጥፈታት ንምቁጺጻር ዝዓለመ ዶባቱ ብጹኑዕ ክዓጽዩ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ ይርከብ ።
እቲ ካብ ዕለት 03/01/2018 ጀሚሩ ኪትግበር ብመንግስቲ ሱዳን ዝተመሓላለፈ ሓድሽ ትእዛዝ፡ ዝኾነ ካብ ኤርትራ ዝመጽእ ከምኡ ድማ ናብ ኤርትራ ዝኸይድ ዝነበረ እንተላይ ምጋሽ ሰባት ከልኪልዎ ከም ዘሎ ተፈሊጡ ። ከም ዝፍለጥ መንግስቲ ሱዳን ቅድሚ ገለ እዋናት ን6ተ ወርሒ ዝጸንሕ ህጹጽ ናይ ሓደጋ ኣዋጅ ኣዊጁ ምንባሩ ዚዝከር እዩ ። እዚ ኣዋጅ ገለ ክፋሉ ንኣብ ከሰላ ዝግበር ምስጊጋር ደቂ ሰባትን ኮምኡ ድማ ምቁጺጻር ዘይሕጋዊ ንብረትን ዝትንክፍ ኮይኑ እዚ ብመንግስቲ ሱዳን ዝተወስደ ምዕጻው ዶብ ክልትኤን ሃገራት ንዜጋታት ክልትኤን ሃገራት ኣሉታዊ ሳዕቤን ከምጽእ ከም ዝኽእል ይግመት ።
መንግስቲ ሱዳን ብዛዕባዚ ጉዳይ ንምዝሪራብ ኣቀዲሙ ብምክቲል ፕረዝደንት ሱዳን ምኒስተር ዴታ ዝምራሕ ልኡኽ ናብ ኤርትራ ሰዲዱ ምንባሩ ዝዚከር ኮይኑ እቲ ዘተ ብዘይፍረ ከምዝተዓጸወ ይፍለጥ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ወደብ ባጽዕ ብርክት ዝበለ ንብረት ብምርጋፍ ብቐጥታ ናብ ሱዳን እንዳለኣኸ ንዕዳጋታት ሱዳን ኪቆጻጸር ምጽንሑ ይፍለጥ። ብዘይካ እዚ ካብ ቻይና ዝመጻ ናይ ህዝቢ ኣውቶቡሳት ብምባል ኣብ ጽርግያታት ባጽዕ ኣስመራ ድሕሪ ምርኣይ ተመሊሱ ናብ ሱዳን ኪሸጠን ምጽንሑ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ በዚ ዘይሕጋዊ ተግባራት ብኣእምሮ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኪላገጽ ምጽንሑ ኪፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ምንጪ ረቀቅ ውሳነ ማዕቀብ - ኢጋድን ሕብረት ኣፍሪቃን ምኻኖም'ውን ገሊፆም
ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንክንበር ዝተሓተተ ተወሳኺ ማዕቀብ፣ይውዓል ይሕደር‘ምበር ምውሳኑ ዘይተርፍ’ዩ ክብሉ ኣብ ሕ/መ ኣምባሳደር ኢትዮዽያ ዶ/ር ተቀዳ ኣለሙ ገሊፆም።ብዘይካ‘ዚ ናብ‘ቲ ቤት ምኽሪ ዝቀረበ ረቂቅ ውሳነ ማዕቀብ፣ብኢጋድን ሕብረት ኣፍሪቃን ዝተደገፈ‘ምበር ናይ ኢትዮዽያ ጥራሕ ኣይኮነን ኢሎም።
ብድሕሪ ምትግባር ማዕቀብ ኤርትራ ኢትዮዽያ ኣላ ንዝብል ክሲ ኤርትራ ሪኢቶኦም ዝሃቡ ዶ/ር ተቀዳ ኣለሙ ”ሓደ ነገር ክንርዳእ ዝግባኣና ነጥቢ፣ቃፊር ሕ/መ ወይካኣ ሞኒተሪንግ ግሩፕ ዘዳለዎ ሪፖርት ካብ ዝተዳለወሉ ጊዜ ጀሚሩ፣መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለየ መድረኽን ኣጋጣሚን ከንፀባርቆ ዝፀንሐ፣እቲ ምስሕሓብ ማዕቀብ ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮዽያን ጥራሕ ዘሎ ንክመስል‘ዩ ይሰርሕ ፀኒሑ” ይብሉ።
ኣምባሳደር ተቀዳ ወሲኾም፣መንግስቲ ኤርትራ ይፍፅሞ ኣሎ ንዝበልዎ ምንቅስቃስ ፈጠራ ራዕዲን ምህዋኽ እቲ ዞባን ትኹረት ትኹረት ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ዓለምን ንከይረክብ ይሰርሕ‘ዩ ዘሎ ኢሎም።ኢትዮዽያ‘ያ ነቲ ረቂቅ ኣዳልያቶ ኢልካ ዘረባ፣ንዓቅሚ ኢትዮዽያ ዘጋንን ንሃለዋት ካልኦት ሃገራት ድማ ዘነኣእስ‘ዩ ብሰበ-ስልጣን ኤርትራ ዝዝረብ ዘሎ ምስበሉ፣ንውልደት‘ቲ ረቂቅ ውሳነ ማዕቀብ ኣብሪሆም።ኢጋድን ሕብረት ኣፍሪቃን'ዮም ሰብ ዋና ይብሉ።
ትፅቢት ኢትዮዽያ እንታይ‘ዩ ኢልናዮም ”ኢትዮዽያ ኣባል ቤት ምኽሪ ፀጥታ ስለዘይኮነት፣እቲ ቤት ምኽሪ እንታይ ክገብር‘ዩ ንዝብል ሕቶ ክብሎ ዝኽእል ነገር የብለይን።ሓደ ነገር ክብሎ ዝደሊ ግና፣እቲ ውሳነ ውዒሉ ሓዲሩ ከምዝውሰን ዘጠራጥር ኣይኮነን” ኢሎም።


text:
ናይ ፐሩ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ብምኽንያት ዕለት 28 ሓምሌ ዝበዓል መዓልቲ ነጻነት ፐሩ፦ “ናይ ነጻነት ዓበይቲ ተጻባእቶታት ዝዀኑ ዓመጽን ምግባረ ብልሽውናን ድኽነትን ኢማዕርነትን መሃይምነትን ካብ ሱሩ ክመሓው ናይ ኵሉ ግብኡ ሓላፍነትን ሕልናውን ጸዋዕታ እዩ” ኣብ ዝብል ቅዉም ሓሳብ ዘማእከለ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
እቲ ቀዋሚ ናይ ፐሩ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ መልእኽቲ፣ መዓልቲ ነጻነት ፐሩ እቲ ዘሕዝን ብዙሕ ጊዜ ናይ ሃገርን ሕዝብን እውነተይናን ጭቡጥን ረብሓ ይጽናሓለይ ዝብልን ኣሉታዊ ግብረ ገብ ብዘመሓላልፎ ልማድታት ምኽንያት ስኒትን ሓድነትን ብምጥፋእ እቲ ኪኸውን ዝኽእል ዘማዕደዎ ብሩህ ተስፋ ክደናገር ገይሩን ከደብኖን ይረአይ ከምዘሎ ኣመልኪቱ፣ እቲ ብዙሓት ዜጋታት ፐሩ ብናይ ሃገሮም ናይ ፖለቲካ ኣካላት ሕጉሳት ዘይምዃኖም ብቓልን ተግባርን ዘርእይዎ ተግባር፣ ናይ ፖሊቲካ ኣካላትን መራሕትን ፖሊቲካ ንናይ ሃገር ጥቅሚ ዘነቓቕሕ ልዑን ናይ ፍቕሪ ስራሕ ቅርጺ እዩ፣ ምእንቲ’ዚ ብስንይትን ብፈታው ሃገርን ሕዝብን ኣነባብራን ከመሓድሩ ዝጠልብ እዩ ከምዝበሉ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ሕይወት ኣብ ናይ ኵሉ ተስፋ መሰረት
ብፁዓን ጳጳሳት ፐሩ፦ ሰብኣዊ ሕይወት ናይቲ ብዕለታዊ ሕርኩት ጻዕርን ብናይ ምህዞ ብቕዓትን ብቕንዕናን ብምትሕብባርን ብእምነትን ብሕውነታዊ ፍቕሪ ኣቢሉ ናይ ዝጸንዕ ተስፋ መስረት እዩ። ስድራ ቤት ናይ ሃገር ማእከልን ናይ ሃገር ክቡራት ዋጋታት ዝውከሶ ብምዃኑ ብመንግስቲ ክሕሎን ክሕብሐብን ከምዝግብኦ ኣብ መልእኽቶም ኣተሓሳሲቦም፣ ሕብረተሰብ ፕሩ ካብቲ ጸጋ መደብ እግዚኣብሔር ካብ ዝዀነ ስድራ ቤት ክብሩ ዋጋ ዝምንጭው እዩ። ስለዚህ እቲ ክቡር ዋጋ ብውልቃዊ ተግባር ጥራሕ ዘይኰነስ ካብ ናይ ግሊ ኣብ ማሕበራውነት ኣብ ዝነብር ተመክሮ ክዕቀብን ክነቓቓሕን ከምዘተሓሳሰቡ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ስነ ምህዳራዊ ግንዛበ
ካብቶም ብዙሓት ብድሆታት ዓለም፦ ሓደስቲ ኣተሓሳስባታትን ምዕባለታትን ዕደ ጥበባትን ናይ ዜጋታት ጸጥታን ድሕነት ስነ ምህዳራዊ ግንዛበን ዝብሉ ብድሆታት ብፁዓን ጳጳሳት ፐሩ ኣብ መልእኽቶም ጠቒሶም፣ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ፐሩ ክኽበርን ክሕሎን ብማሕበረሰብ ክነቓቓሕን ዝግብኦ ሰብኣዊ ማእከላውነት ግምት ብምሃብ ነቶም ሓደስቲ ህልው ኩነታት ብብቕዓትን ብግቡእን ንምግጣም መታን ክከኣል፣ ኣእምሮን ልብን ክፉት ክኸውን ትዕድምን ኣብዚ መዳይ እውን ከምእተሓንጽ ሓቢሮም፣ እቲ ደረት ብዘይብሉ ሓልዮትን ልግስን እግዚኣብሔር ዝዓደለና መሬት እትሓቑፎ ብዙህነትን ውበትን ውህበትን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይሴባሕ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝደረስዋ ዓዋዲት መልእኽቲ መሬት መፍትሒ ከም ዝድልዮ ጸገም ዘይኰነስ ብሓጎስን ውዳሴን እነስተንትኖ ናይ ደስታ ምስጢር እዩ እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ ጠቒሶም ከምዘቃልሑ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ሓቢሩ።
ነጻነት ጸጋ እግዚኣብሔር እዩ
ብፁዓን ጳጳሳት ፐሩ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፦ እቲ ኣብ ሃገራዊ መዝሙር ሰፊሩ ዘሎ ነጻነት ንወትሩ ዝብል ቃል እቲ መበል 194 ዓምቱ ዘብዕል ዘሎ ረፓብሊካዊት ፐሩ ዘረጋገጾ ኩነት ዝወልዶ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም፣ ነጻነት ህያብ እግዚኣብሔር እዩ። ብእምነትን ብቓሉን ክኹላዕ ዝግብኦ እዩ እሞ፣ ወትሩ ቅንዕናን ሕውነትን ዝዓሰላ ኣብ ጐዳና ንሓንቲ ሃገረ ፐሩ ሕንጸት ንኽንጓዓዝ እዚኣብሔር ብምስትውዓልን ብሓላፍነትን ብምትሕብባርን ንኽንነብሮ ይሓግዘና እንክብሉ ከምዘጠቓለሉ ዝሓበረ ሲር ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፦ ብምኽንያት መበል 194 ዓመት ነጻነት ፐሩ፣ ኣብ ርእሰ ከተማ ሊማ ኣብ ዝርከብ ካቴድራል ብፁዕ ካርዲናል ኹዋን ልዊስ ቺፒሪያኒ ዝመርሕዎን ናይ ፕሩ ርእሰ ብሔርን ናይ መንግስትን ፖለቲካን ላዕለዎት ኣካላትን ዝተሳተፍሉ ናይ ምስጋና ስርዓት ቅዳሴ ከምዝዓረገ ኣፍሊጡ።


text:
ኤርትራ ብጀጋኑ ዝተዓደለት ሃገር ኢያ። ኣብቲ ነዊሕ ናይ ሙኻን ታሪኻ ብዙሓት ብድሆታት፤ ኣመና መረርቲ መድረኻት ስለዝሓለፈት፤ ኣብ ውሽጢቲ ታሪኽ ብሓዊ ዝተፈተኑ፤ ኣርሒቖም ዝሓስቡ፥ ጀጋኑ ተፈጢሮም ኢዮም። ራእሲ ባህታ ሓጎስ፤ ሼኽ ኢብራሂም ሱልጣን፤ ራእሲ ተሰማ ኣስበሮም፤ ሼኽ ዓብዱልቃድር ከቢረ፤ ራእሲ ወልደንክኤል ሰለሙን፤ ሼኽ ዑመር ሃኪቶ ወዘተ ውሑዳት ካብቶ ብዙሓት ሃገራውያን ሓርበኛታት ኢዮም።
ብዙሕ እዋን ዝተፈላለዩ ክፋል ናይ ሕብረተሰብ፤ ማለት ብሄራት፤ ከባቢታት፤ ቀቢላታት ዓድታት ናይ ኤርትራውያን ጀጋኑ ብፍርቂ ልቢ ወይ ውን ብግርህነት፤ ዋንነት እቶም ጀጋኑ ናቶም ናይ ብሕቶም፤ መስዋእትን ቃልሲን እቶም ጀጋኑ ድማ ስለኦም ጥራይ ስለዝመስሎም ወይ ውን ብዉሑድ ከምኡ ኮይኑ ስለዝስመዖም፤ ብቕንዕና ዝተሓስበ ግን ከኣ ነቶም ጀጋኑ ዝግባእ ክብረት ዘይህብ ጽንብላት ከካይዱ፤ ኣዋጃት ከውጽኡ፤ ዋንነት ክብሕቱ ይረኣዩ ኢዮም።
እዚ ዓይነት ተበግሶ ነቶም ጀጋኑ ክብረቶም ዝንኪ፤ ንዝተቓለሱሉ ሰፊሕ ዕላማ ዘጽብብ፤ ንዝወደቁሉ በሪኽ ራእይ ዘንቆልቁል ስለዝኾነ፤ ብምቕሉል ምብህሃል ክእረም ዝግበኦ ኢዩ።እቶም ጀጋኑ ቅድምን ልዕልን ኩሉ ናይ ኤርትራ ኢዮም፤ ስለዚ ድማ ብደረጃ ሃገር ክረኣዩን ኪኽበሩን ይግባእ። ዝወደቑሉ ቅዱስ ዕላማ ድማ ብዓይኒ ሉዓላዊት ኤርትራ ተራእዩ መስመሪ እምበር መፈላለዩ ረቛሒ ኪኸውን ኣይግባእን።
ራእሲ ተሰማ ኣስመሮም፤ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባ ናጽነት ኤርትራ ንምውሳን ኣብ ዝመጹሉ እዋን ‘ንሕና ኤርትራውያን ምሕደራ ሽዋ ኣብ ልዕሌና ካብ ዝጸዓን፤ ኣብ ቀይሕ ባሕርና ጥሒልና ህይወትና ክትሓልፍ ንመርጽ’፤ ኢሎም ብትረት እቲ ኮሚሽን መልሲ ተልእኹኡ ሒዙ ናብ ሕቡራት ሃገራት ኪምለስ ተኾይኑ፤ ካብ ናጽነት ዝትሕት ዝኾነ ዋጋዕ ዳጋ ብዓይኒ ኤርትራውያን ተቐባልነት ከምዘይብሉ ክነግሩ ከምዝግባእ ገሊጾም ኢዮም ኣፋንዮሞ። ራእሲ ተሰማ ኣስመሮም፤ ናጽነት ኤርትራ ወይ ሞት ኢሎም ድምጺ ከስምዑ ከለዉ፤ ድምጾም ስለ መላእ ህዝቢ ኤርትራ፤ ስለ ናጽነት ሃገር፤ ስለ ክብረትን ሉዓላውነትን ኢዩ ነይሩ። ነዚ ረዚን ዕላማ ናብ ሓደ ጸቢብ ከባቢ፤ ውሱን ራእይ ምሕጻሩ ድማ ንቕዱስ ስም ራእሲ ተሰማ ምንእኣስ ኢዩ።
ሽኽ ዓብዱልቃድር ከቢረ ኣብ ሰነ 1946 ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣኪቦም ‘ኣብዚ መደረይ ናጽነትን ሓርነትን ኢለ ይደጋግም ኣለኹ፥ ናጽነትን ሓርነትን ኢለ ጥራይ ዝሓልፎ ዘለኹ ወይ ውን ክብደቱ ዘይዘርዘርኩሉ ምኽንያት ድማ እቲ ትርጉሙ ኣብ ትምህርቲ ከምዝርከብ ርዱእ ስለዝኾነ ኢዩ፤ ናጽነትን ሓርነትን ኤርትራ ዝፈጥር ትምህርቲ ኢዩ’ ኢሎም ንናጽነትን ሓርነትን ኢዮም ጸዊዖም። ስለዚ ነዚ ናይ ኤርትራ ሓርነትን ናጽነትን ዝጽውዕ ስም ጅግና ሸኽ ዓብዱልቃድር ከቢረ፤ ምስ ሓደ ክፋል ናይ ሕብረተሰብ ጥራይ ኣተኣሳሲርካ፤ ዋንነቱ ንምብሓት ዝግበር ጻዕሪ፤ ንስፍሓት ዕላማ ናይቲ ጅግና ናብ ሓደ ጸቢብ ምትእኽኻብ ምውሳድ፤ ንርዝነት ሓርነትን ናጽነትን ድማ ናብ ድሩት ትርጉም ዘለዎ ዝተጀለሐ ሓሳብ ከም ምቕያር ኢዩ ዝኸውን።
ብሓይሎምን ብርተዐኦምን ሓለንጋይ ቆመንኦምን ‘ኣባ ጥመር’ ዝብል ቅጽል ዘጥረዩ፤ ኣብ ሓላይ ንመግዛእቲ ጥልያን ፊተፊት ገጢሞም ዝሰዓሩ ደግያት ባህታ ሓጎስ፤ ካብ ብንእስነቶም ዝኣተውዎ ቃልሲ ንራህዋ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ ነይሩ። በቲ በሊሕ ናይ ውግእ ስትራተጂኦም፤ ኣብ ምዕቡል ሰውራታት ጥራይ ዝተራእየ ስልትታት ምጥቓዕን ምዝላቕን ተጠቒሞም፤ ጽኑዕ ዕርዲ መዕቆቢ ደጀን ንምርካብ፡ ናብ ሓባብ/ሳሕል ዘዝለቑ፡ ብዝነበሮም ናይ ውግኣት ቅያን ጅግንነትን ድማ ወተሃደራዊ ኣዛዚ ናይ ሰራዊት ከንቲባ ሓምድ ዝኾኑ ኣባ ጥመር፤ ቃልሶም ንኤርትራዊ ናጽነት ኢዩ ነይሩ። ብኸምዚ ዝበለ ሓርበኛዊ ጉዕዞ ኣንጻር ወራሪ ጣልያን ን20 ዓመታት ንዝተቓለሱ፤ ንመግዛእቲ ጣልያን ‘ባቤነ ባህታ’ ማለት እሺ ኢሎም ስዩም ዘበሉ ጅግና፤ ስፍሓቶም ናብ ጸቢብ ከባቢ፤ ዕላምኦም ንውሱን ዓንኬል ጌርካ ምጽንባሉን ምብዓሉን ነቶም ጅግና ከይተፈለጠካ ሙግዳእ ኢዩ። ኣባ ጥመር ባህታ ሓጎስ ልዕሊ እዚ ጽበት ዝሰፍሑ ክንዮ እዚ ሓጺር ጠመተ ዝበረኹ ሃገራዊ ጅግና ኢዮም።
ካብ መጋቢት 1952 ኣትሒዞም ኣብ ባይቶ ኤርትራ ብሙኻን ንሙሉእ ሃገራዊ ናጽነት ዝተቓለሱ፤ ሸኽ ዑመር ሃኪቶ እውን ናይ ኤርትራውያን ናይ ናጽነት ባህጊ ኣርማ ኢዮም። መንግስቲ ሃይለስላሰ ናይ ኤርትራ ጎበጣ ብውዲትን እንክሔራን ክኣልም ከሎ ካብቶም ቀዳሞት ዝነቕሑን ናይ ኤርትራ ድሌት ካብ ምሉእ ናጽነት ወላ ሓንቲ ስድሪ ከምዘይወርድ ዝተማጎቱን ሓርበና ዑመር ሃኪቶ፤ ድሕሪ ናጽነት እውን ናይ ባዕዳውያን መግዛእቲ ዘይተቐበልኩ ናይ ህግደፍ መግዛእቲ ኣይቅበልን ኢሎም ብኣግኡ ንድሕነት ኤርትራ እንዳተቓለሱ ኣብ ስደት ዝተሰውኡ ጅግና ኢዮም። ንኸምዚ ዝኣመሰለ ርሒብ ዕላማ ናይ ሓደ ከባቢ፤ ናይ ውሱን ክፋል ወይ ብሄር ዋንነት ምግባሩን ምጽንባሉን ድማ ንኽብረት ናይቶም ጅግና ኣቦ ሙግዳእ ኢዩ።
ብተመሳሳሊ ናይ ጅግና ሸኽ ኢብራሂም ሱልጣን ታሪኽ፤ ናይ ራእሲ ወልደንክኤል ሰለሙን ቃልሲ፤ ወዘተ ብኣዚዩ ጸቢብ ዓንኬል ክትርእዮ ምፍታን ነቲ ረዚን መንነት ናይቶም ናይ ኤርትራ ኣርማ ዝኾኑ ጀጋኑ ምንእኣስ ኢዩ።
ልክዕ ኢዩ ናይ ጀጋኑ ቅያታት እንዳዘከርካ፤ ታሪኽ ጀጋኑ ንምኽባርን ምዝካርን ተባሂሉ፤ ብፍርቂ ልቢ፤ ብገለ ክፋላት ናይ ሕብረተሰብ ዝግበር ዘሎ ተበግሶ ንሰናይ ዝነቐለ ኢዩ። ይኹን ግን መንገዲ ገሃነም በቶም ዝበለጹ ባህግታት ዝተሃነጹ ኢዮም ከምዝበሃል፤ እዚ ነዞም ጀጋኑ ብዘይፍላጥ ስፍሓት ዕላመኦም ዘጽብብ፤ ርዝነቶም ዘጉድል፥ ብራኸኦም ዘውርድ ዘሎ ናተይ ‘ናይ ብሄረይ’ ‘ከባቢየይ’ ‘ዓደይ’ ጥራይ ኢዮም ዝብል ግሩህ ስምዒታት ጉድኣቱ ከይዓዝዝ ከነስተብህለሎም ይግባእ።
ክብርን መጎስን ንኹሎም ሓርበኛታት ኤርትራ


text:
ኣብ ቱርኪ ደቡባዊ ምስራቕ ማለት ኣብ ቱር ኣብዲን ዝርከቡ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ንብረት ዝዀኑ ገዳማትን ኣቢያተ ክርስቲያንን ናይ መቓብር ስፍራን ብጠቕላላ ልዕሊ 50 ዝግመቱ ንብረት ኣብ ዝሓለፉ ናይ መወዳእታ ዓመታት ብመንግስቲ ከምእተሃገረን ንምሕደራዊ ሓላፍነት ድማ ንናይ ቱርኪ ናይ ሃብትን ቁጠባን ምኽትል ዋና ጸሓፊ ናይ ሃይማኖታዊ ጉዳይ ናይ ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ኣቦ መንበር ከምእተመሓላለፈ ናይ ቱርኪ መራኸቢ ብዙሃን የመልክታ።
እቲ ዝተወሰደ ውሳኔ ማርዲን ናይቲ ከባቢ ማእከል ከተማ ክትከውን ብዝተመሓላለፈ ውሳኔ መሰረት ናይቲ ከባቢ ክልላዊ ውደባ ንምትኽኻል ብዝብል ምኽንያት ምዃኑ ዘመልከተ ናይ ቱርኪ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ሓበሬታ ኣስዒቡ ኣብ 2013 ዓ.ም. ናይ ከባቢ ማርዲን ምምሕዳር ኣብ ከባቢኡ ዝርከቡ ናይ ሃይማኖት ተቛማትን ንብረትን ጸብጻብ ንኸቕርብ ዘቖሞ ኰሚቴ ብዘካይዶ ናይ ቆጸራ ጸብጻብ ብዙሓት ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ንብረት ዝዀኑ ገዳማትን ኣቢያተ ክርስቲያንን ናይ መቓብር ስፍራን ብትሕቲ ቁጽጽር ናይ ሃብትን ቁጠባን ምኽትል ዋና ጸሓፊ ክመሓደር ናይቲ ከባቢ መንግስቲ ከምዝወሰነ የነጽር።
ብሞር ጋብርኤል ዝጽዋዕ ማሕበር እቲ ናይቲ ከባቢ መንግስቲ ውሳኔ ብምቅዋም ኣብ 2013 ዓ.ም. እቲ ናይ ማር ጋብሪኤል ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ታሪኻዊ ዝዀነ ኣብ ሓምሻይ ክፍለ ዘመን ድሕረ ልደተ ክርስቶስ ዝተሓንጸ ኣብ ዝተሃገረሉ እዋን እቲ ታሪኻዊ ገዳም ንናይ ሶሪያ ስርዓት ንእትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ክምለስ ኣቕሪብዎ ዝነበረ ሕቶ ናይ ቱርኪ ቤት ምሕደራ ቤት ፍርዲ ውድቂ ከምዝገበሮ ዘዘኻኸረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ እቲ ታሪኻዊ ገዳም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ናይ ማርዲን ፍትሓ ብሔር ስልጣን ክኸውን ከምእተወሰነን እቲ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ንብረት ኣብ ትሕቲ ናይ ቱርኪ መንግስቲ ኣካል ቁጽጽር እዩ ከምእተባህለን ድማ ጠቒሱ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ ዝርከቡ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ምእመናን እቲ ናይ ቱርኪ መንግስቲ ዝወሰዶ ውሳኔ ዘይሕጋዊ ግብታ ብዝብል ሓሳብ ኵሉ እቲ ናይ ሶሪያ ስርዓት ናይ እትኽተል ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ንብረት ዝዀነ ዝተሃገረ ንብረት ንበዓል ቤቱ ክምለስ ዝሓትት ጐስጓስ የካይዱ ከምዘለዉ ኣፍሊጡ።


text:
ዓለም ንሰብኣዊ መሰላት ዝምልከት ሕጊ ኣለዋ። እቲ ሕጊ ኣድማሳዊ ኣዋጅ መሰል ደቂ ሰብ ይብል። እቲ ኣዋጅ ኩለን ሃገራት ዓለም ዝኸተማሉ ኢዩ። ኤርትራ እውን ነዚ ኣዋጅ መሰል ደቂ ሰብ ክትእዘዝን ከተኽብርን ከቲማትሉ ኢያ።
መሰረት ናይዚ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ደቂ ሰብ እዚ ዝስዕብ ኢዩ። ነብሲ ወከፍ ሰብ ብመሰልን ክብረትን ማዕረን ነጻን ኮይኑ ይፍጠር፡ ከምኡ ኮይኑ ከኣ ኪነብር ይግባእ። እዚ ማለት ዝኾነ ፍጡር መን ኢዩ፡ ካበይ ዓዲ ኢዩ፡ ካበየናይ ዓሌት ወይ ሃይማኖት ኢዩ ብዘየገድስ ነጻ፡ ማዕረ፡ ክብሩን መሰሉን ዝተሓለወ ኮይኑ ኪነብር ይግባእ። እዚ መሰል ማንም ዘይህቦ ማንም ዘይከልኦ ተፈጥሮኣዊ መሰሉ ኢዩ።
ብዘይካ እዚ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ዝተባህለ ሰነድ፡ ኩለን ሃገራት ነናተን ቅዋም ኣለወን። እቲ ቅዋም ኣብዚ ኣድማሳዊ ሕጊ ንዘሎ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ማእከል ጌሩ ይንደፍ። ኣብ ቅድሚ ቅዋም ኩሉ ዜጋ ነጻ፡ ማዕረ፡ ክብሩን መሰሉን ዝተሓለወ ኢዩ።
ኤርትራ ብተሳትፎ መላእ ህዝቢ ዝተነደፈ ኣብ ግንቦት 1997 ዝጸደቐን ሃገራዊ ቅዋም ኣለዋ። ቅዋም ኤርትራ በዚ ዝስዕብ ሓረግ ይጅምር። ንሕና እዞም ብናይ ሓባር መስዋእቲ ናጽነትና ዘረጋገጽና ህዝቢ፡ ነቶም ንመሰልናን ናጽነትናን ዝወደቑ ሰማእታት ዘልኣለማዊ ክብሪ እንዳሃብና እዚ ናይ ቅዋም ልዕልና ነረጋግጽ ይብል። ልዕልና ቅዋም ማለት ቅዋምን ኣብኡ ዘለዉ ሕግታትን ዝበረኹ መወከሲ ይኾኑ ማለት ኢዩ።
በዚ መሰረት መንግስቲ ዘይኮነ ንቕዋም ዝእዝዝ፡ ቅዋም ኢዩ ንመንግስቲ ዝእዝዝ። ኤርትራዊ ዜግነት ዝህብን ዝኸልእን ሓደ ሓላፊ ምምሕዳር ወይ ኤምባሲ ህግደፍ ዘይኮነስ ህዝቢ ብመንገዲ ኣብ ቅዋም ዘሎ ዓንቀጻት ኢዩ። መን ክመርሕ ኣለዎ ዝውስን ፕረዚደንት ባዕሉ ኣነየ ዝኸውን ስለዝበለ ዘይኮነስ፡ ህዝቢ ብመንገዲ ቅዋም ብዝእዝዞ ሕግታት መሰረት ኢዩ። ናይ ኤርትራ ባንዴራ እንታይ ሕብርታት ዘለዋ ትኸውን፡ ሃገራዊ መዝሙር ኤርትራ ኣየነይቲ ሙዚቃ ትኸውን ዝውስን ሓደ ናይ ባህሊ ሓላፊ ዘይኮነስ፡ ህዝቢ ብመንገዲ ቅዋም ኢዩ። ኤርትራ ክንደይ ብሄራት ይህልዋ፡ ኣየኖት ቋንቋታት ናይ ስራሕ ቋንቋታት ይኾኑ፡ዝውስን ህግደፍ ዘይኮነስ ህዝቢ ብመንገዲ ቅዋም ይኸውን። ሕጋዊን ፍርዳዊን መስርሕ ዝመርሕ፡ እገለ ይተኣሰር እገለ ገበኘኛ ኣይኮነን ኢሉ ዝውስን፡ ሓደ ኮለነል ወይ ፕረዚደንት ዝኣዘዞ ናይ ጸጥታ ሓላፊ ዘይኮነስ፡ ቅዋም ዘቑሞ ፍርዳዊ ትካላት ኢዩ።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ኩሎም እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሱ መሰላቱ ተመንዚዑ ኣሎ። ደቁ ዝእሰሩ ዘለዉ ብመሰረት ቅዋም ኣይኮነን፡ ገንዘቡ ተራሲዩ ናብ ባንክ ዝኣቱ ዘሎ ብመሰረት ቅዋም ኣይኮነን። እዚ ድማ ንቡር ኣይኮነን። ስለዚ ህዝቢ ዘይንቡር ህይወት ኢዩ ዝነብር ዘሎ። ዘይንቡር ህይወት እንዳነበረ ስቕ ኢሉ ከም ውሁብ እንተወሲድዎ ድማ ነቲ ዘይንቡር ከም ንቡር ተቐቢልዎ ኣሎ ማለት ኢዩ። ነዚ ዘይንቡር ከምንቡር እንተተቐቢልዎን ከምኡ እንተቐጺሉን ድማ መዋእሉ ከምዚ ዘለዎ ኣብ ትሕቲ ናይ ምእሳር፡ ምቕታል፡ ንብረት ምርሳይ ህይወት ኪነብር ኢዩ። ውላዱ ዘይሓቁፍ ወላድ መኻን ኪከውን ኢዩ፡ ናብርኡ ዘይከኣል ከቢድ ኪኸውን ኢዩ። ስለዚ ድማ ነዚ ዘይንቡር ክንሱ ንቡር ወሲድዎ ዘሎ ህይወቱ ኪቕየር ዝኽእለሉ መንገዲ ኪፈጥር ይግባእ።


text:
ንነዊሕ እዋን ትጽቢት ዝተገብረሉ አብ ጉዳይ ግጭት ደቡብ ሱዳን ዝተኻየደ ናይ ሕብረት ኣፍሪካ መርማሪ ኮምሽን ጸብጻብ ወጺኡ።መንግስቲ ደቡብ ሱዳንን እሙናት ዕጡቓት ናይ ቀደም ምኽትል ፕሬዝዳንት ሪያክ ማቻርን ምስ ገበናት ኲናት ዝዳረጉ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ፈጺሞም’ዮም ይብል እቲ ጸብጻብ።
ብመሰረት እቲ ፀብፃብ ካብ ዝተፈጸሙ መግሃስትታት ቅትለት፣መስቀይቲ፣ጭካነን ኢሰብኣዊ ዝኾኑ ኣተሓሕዛን፣መጭወይቲ፣ጾታዊ ዓመጽ ይርከቡዎም።
ምጽናት ዘርኢ ተፈጺሙ ዝብል እምነት ግን የብሉን እቲ ኮሚሽን።ኣብ ክልቲኡ ወገን ነቲ መግሃስቲ ፈጺሞም ተባሂሎም ዝለዓለ ሓላፈነት ናይ ዝሽከሙ ተጠርጠርቲ መንነት እውን እቲ ኮሚሽን ኣለሊዩ’ሎ።
ብወገን ተቓዋሚ ግን ዋና ፀሓፊ ሰራዊት ደቡብ ሱዳን /SPLA/ ዝኾኑ ኣምባሳደር ኢዘኬል ሎል ጋትኮዝ እቲ ጸብጻብ ንዕጡቓቶም ዘስግኦም ኣይኮነን ኢሎም።
ርእይቶ ሰበስልጣን መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ግን ኣይተረኽበን።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኤርትራውያን ኣብ ኣመሪካ፡ ሽወደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ንጹሃን ዜጋታት ንዝፈጸሞ ኢ-ሰብኣዊ ተግባር ዝኹንን ኣብ ጎኒ ብዱላት ወገናቶም ምህላዎም ዝገልጽ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኤርትራውያን ነበርቲ ዋሽንግቶን ዲስን ከባቢኣን ከምኡን’ውን ዓዲ እንግሊዝን ሽወደንን፡ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሃይማኖት ኢዱ ብምእታው፡ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝፈጸሞ ኢ-ሰብኣዊ ተግባር ብምኹናን፡ ኣብ ጎኒቶም ብዱላት ምህላዎም ዝገልጽ፡ ብኣዝዩ ርሱን ቁጠዐ፡ ብ3 ሕዳር 2017 ሰላማዊ ሰልፊ ከም ዘካየዱ ከካብ ቦትኡ ዝመጽኣና ዜናዊ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ነቲ ብ31 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ከተማ ኣስመራ ብኣባላት ጸጥታ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ጥራሕ ኢዶም ብሓይሊ ተወሲዶም ተኣሲሮም ዘለው ኣቦና ይፈትሑ፡ ስርዓተ ሃይማኖትናን ቤት ትምህርትናን ይከበር ዝብል ናይ ተቓውሞ ድምጺ ዘስምዑ ዝነበሩ ተማሃሮን ናይ’ቲ ከባቢ ሕብረተ-ሰብን ዝተወስደ ናይ ሓይሊ ስጉምትን ዝበጽሐ ጉድኣትን ዝኹንን ሰላማዊ ሰልፊ፡ ብዙሕነትና ጸጋና’ዩ፡ ሓድነትና ብገባሪ እከይ ኣይልሕልሕን፣ ሃይማኖታዊ ስርዓትናን ኣገባብ ምሕደራናን ህያው ኮይኑ ክቕጽል’ዩ ዝብል ድምጺ እናስምዑ ከም ዘካየድዎን እቲ ዝመጸኣና ዜና ይሕብር።
ብህግደፍ ዝሰኣንዎ መሰላት፡ ካብ ህግደፍ ክረኽቡ ናይ ጣዕሳ ፎርም መሊኦም
2% ዝኸፍሉ ዘለዎ ወገናት ትጽቢቶም ከም ዝበርዓነ ተገሊጹ።
ብዘይዕግበቶም ኣብ ወተሃደራዊ መሳርዕ ኣትዮም፡ ብዘይ ትርጉም ዘለዎ ክፍሊት ኣገልጊሎም፡ ኣብ’ቲ ብወተሃደራት ዝመሓደር ኮሎጃት ተማሂሮም ምስክር ወረቐት ተኸልኪሎም፡ ድሕሪ ደጊም ህይወት ወይ ሞት ኢሎም ብፈታኒ መስመር ተጓዒዞም ንስክላ ብህይወት ሰጊሮም ኣብ ውሕስነት ዘለዎ ምዕራባዊ ዓለም ምስ ኣተው፡ ነቲ ኩሉ ዓይነት መሰላት ዝነፈጎም መንግስታዊ ጉጅለ ተመሳሲሎም፡ ናይ ጣዕሳ ፍርም ኢሉ ኣብ ዝጽወዖ ይቕረታ ሓቲቶም፡ 2% እናኸፈሉ ናይ ዝተማህርሉ ምስክር ወረቐት ክወሃቦም ኣብ ትጽቢት ዝጸንሑ ወገናት፡ ዝኾነ ሰነድ ከም ዘይወሃቦም ዘረጋግጽ ትእዛዝ ከም ዝተመሓላለፈ ረድዮ ኤረና ብ2 ሕዳር 2017 ሓቢራ።
እቲ ትእዛዝ በቲ ዳሪክተር ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ኤርትራ ተባሂሉ ብዘይ ወግዓዊ ኣገባብ፡ ንዶ/ር ታደሰ መሓሪ ብምትካእ ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ስልጣን ከም ዝተረከበ ዝተገልጸ፡ ብርጋደር ጀነራል ሃይለ ምሕጹን ከም ዝተመሓላለፈ፡ ምኽንያት ናይ’ቲ ከይወሃቡ ዝብል መምርሒ ብንጹር ከምዘይተፈልጠን ግልጺ ገይራ።
ብካልእ ዜና፣ ጉጅለ ህግደፍ ምጽራይ ዋንነት መንበሪ ኣባይቲ፣ መሬትን ትካላትን የካይድ ከም ዘሎ፡ ብዙሓት ስድራ ቤታት ምስ ምኽፋል 2% ብዝተኣሳሰረ ኣብ ጸገም ይወድቃ ከም ዘለዋ፣ ኣብ ውርሻ ንብረት ዝኣትዉ ኣባላት ስድራቤት፣ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ እንተኾይኖም ካብ ዘለውዎ ኣሃዱ ናይ ድጋፍ ወረቐት ከምጽኡ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ እንተኾይኖም ድማ ናብ ኤምባሲታት ክልተ ካብ ሚእቲ ናይ ዝኸፈልሉ መረጋገጺ ሰነድ ክልእኩ ከም ዘገድድን ኤረና ወሲኻ ኣረዲኣ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ድመኦክራስን ኤርትራ፡ 06-11-2017


text:
ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ናብ ማርስ እቲ ዝዓበየ ኮምፒዩተር ክልኣኽ’ዩ።
ኩባኒያ ቴክኖሎጂ ኣሜሪካ ሄወሌት ፓካርድ ኢንተርፕራይዝ (HPE) ኣብቲ ዝመፅእ ሶኑይ ምስ ኤጀንሲ ህዋ ሳይንስ ኣሜሪካ (ናሳ) ብምትሕብባር ሓደ ዓብዪ ኮምፒዩተር ናብ ህዋ ከምዝልእኽ ኣፍሊጡ ኣሎ።
እዚ ኮምፒዩተር ስፔስ ቦርን ኮምፒዩተር ዝተብሃለ ስርዓት (system) ዝተፅዓነ ኾይኑ ናብ ማርስ ክሳብ ዝበፅሕ ሓደ ዓመት ከምዝወስደሉ እቲ ኩባኒያ ገሊፁ።
እዚ ናብ ማርስ ዝግበር ጉዕዞ ኣዝዩ ዝተሓላለኸ ክኸውን ከምዝኽእል ኣብ ግምት ብምእታው እቲ ልኡኽ ንምዕዋት ዝሕግዝ ቴክኖሎጂ ክምዕብል’ዩ ክብሉ ድማ ምኽትል ፕረዝደንት እቲ ኩባኒያ ኣሊያን ኣንድሮይል ተዛሪቦም።
ካብ መሬት ዝግበር ልውውጥ ሓበሬታ ናብ ህዋ ክበፅሕ 20ደቒቓ ዝወስደሉ ኾይኑ ብተመሳሳሊ ካብ ማርስ ናብ መሬት ንዝመፅእ ምላሽ’ውን 20 ደቒቓ ዝወስድ’ዩ። (ሲ.ጂ.ቲ.ኤን)


text:
ስድራ ቤት
እቲ ስድራ ቤት ዚብል ኣምር ሎሚ መሰረታዊ ዝኾነ ለውጢ ይገብር ኣሎ። ፈደራላዊ ኮሚሽን ውህደት ንስድራ ቤታዊ ሕቶታት (COFF) ነታ ስድራ ቤት እትብል ሓሳብ ብብዙሕ ገጻት ይገልጻ፡
-
ስድራ ቤት ማሕበራዊ ጉጅለ ኮይና ኣባላታ ንድልየታቶም ንምምላእ ዝቖሙ እዮም።
-
ስድራ ቤት ናይ ወለዲ ወይ ናይ ንጽል ወላድን ቆልዑ ኮም እያ።
-
ስድራ ቤት ማሕበራዊ ትካል እያ።
ትርጕሙ ብዘየገድስ፡ እቲ ዋና ሓሳብ፡ ኣባላት ናይ ሓንቲ ስድራ ቤት ናይ ሓድሕዶም ሓላፍነት ይሽከሙ እዮም፣ ሕጋዊ ጉዳያት ይኹን ዋላ ብሕታዊ ውሳነ።
ስድራ ቤት ከም ሓንቲ ማሕበራዊ ትካል- ሰብኣይን ሰበይትን፡ ወለዲ፡ ቆልዑ፡ ሓጎታትን- ኣብ ስዊዘርላንድ ብዙሕ ሕግታትን ስርዓታትን ትውስን። ንኣብነት፡ ናይ ስድራ ቤት ኩነታት ንመጠን ዚኽፈል ግብሪ፡ ዚወሃብ ሓገዝን ናይ መንግስቲ ኣገልግሎት ንምርካብን ይውስን።
ኣብዚ ዓምዲ: ወለዲ ምዃን, ንቆልዑ ዘለዎም ስድራ ቤታት ዝወሃብ ሓገዝ, መንበሪ ወረቐት ንቆልዓ