text:
ዓለምና ድሕሪ ምዝዛም ካልኣይ ኲናት ዓለም ጥራሕ፡ ንመበል 70 ግዜ ባሕቲ ግንቦት ኣህጉራዊ በዓል ሰራሕተኛታት ኣኽቢራ ውዒላ።
እዚ ኣጋጣሚ ንኹለን ሃገራት ዓለም ብፍላይ ከኣ ንዓና ንኣፍሪቃውያን ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ። ካብኡ ናብኡ ከኣ ንኤርትራውያን ኣገዳስነቱ ዕዙዝ’ዩ። ሃገርና ኤርትራ ኣብ ጽባሕ ምዝዛም ካልኣይ ኲናት ዓለም ማሕበረ ሰራሓተኛታት ካብ ዝመስረታ ሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ቅድሚት ትስራዕ ሃገር’ያ። ስለዚ ነዚ ኣብ ግምት ኣእቲኻ ማለት ኩነታት ሰራሕተኛታት፡ ፍርያት ዕዮን መሰላትን ኣብ’ዛ ናይ ሎሚ ኤርትራ እንታይ ይመስል ምርኣይን ምፍላጥን ብኡ ኣቢልካ ንዘይፈለጡ ምሕባርን ኣገዳሲ’ዩ።
ስራሕ ግቡእ ኮይኑ ናብ ፍርያት የምርሕ። ፍርያት ከኣ ናብ ርእስኻ ምኽኣልን ክብረትን የሰጋግር። ግን እዚ ከም’ዚ ዝበለ መስርሕ፡ ኣብ ናይ ሎሚ ኤርትራ ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነታት ይርከብ? መን’ዩ ኣስራሒ መን’ዩ’ኸ ሰራሕተኛ? ኣብ’ዛ ሃገር ዘሎ መንግስቲ ከመይ ዝበለ መንግስቲ’ዩ? ናይ ዕዮ ፖሊሲታቱ ኸ? ሓደ ዓይነት ኣስራሕን ሰራሕተኛን ድዩ ዘሎ፡ ወይስ ካብኡ ንላዕሊ? መልሱ፡
ሰራሕተኛ ክበሃል እንከሎ ኪኒዮ’ቲ ኣብ ዕዮን ዝረኽቦ ውጽኢት ረሃጹን ዘሎ ኣፈላላይ፡ ሰራሕተኛ መንግስቲ፣ ሰራሕተኛ ብሕታውያን ትካላት፣ ወናኒ ንኡስ ትካል ኮይኑ ባዕሉ ጉልበቱ ኣፍሲሱ ዝሰርሕ ክኸውን ይኽእል። ዕዮ ብሓንጎል፡ ብጉልበት፡ ዝሰላሰል ኮይኑ ፍርያቱ ከኣ ብኡ መጠን’ዩ። ዓየይቲ ድማ ብመሰረት ፍልጠቶምን ጉልበቶምን ስለዝፈላለዩ ሓደ ዓይነት ዕማም ክህልዎም ኣይክእልን። ዝተፈላለየ ክእለትን ጉልበትን ኣለዎም። ዝተፈላለየ ደረጃ ዘለዎ ፍርያትን ክፍሊትን ከኣ ይህልዎም። ኣብ ናይ መንግስታዊ ትካላት ተቖጺሮም ብወሳኒ መልክዑ ናይ ኣእምሮ ስራሕ ዝሰርሑ ሰራሐታኛታት ኣለው። ኣብ ፋብሪካታት፣ ጋራጃት፣ ጽርበት ዕንጸይቲ ሓጺነ መጺን፣ ዕደና፣ ምግፋፍ ዓሳ፣ መፍረ እንስሳ፣ …ወዘተ ብጉልበቶም ተዋፊሮም ዕለታዊ መግቦም ዝምእርሩ ሰራሕተኛታት’ውን ኣለው። ካልኦት ደርብታት ርሂጸ በላዕ’ውን ኣለው’ዮም። እዞም ዓውደ ዕዮታት ነናቶም መፍለዪ ባህሪያት ዘለዎም ኮይኑ ግን ከኣ ንክልቲኡ ጾታ ዝሓቑፉ’ዮም። ንዕኡ ዘንጸባርቕ ነናቶም ውዳቤታት ክህልዎም ከኣ ናይ ግድን’ዩ።
ነዚ ኣርእስቲ’ዚ ከም’ዚ ዝበለ መእተዊ ክንገብረሉ ዝደረኸ ቀንዲ ምኽንያት፡ ነቲ ስርዓት ህግደፍ ብዓይነቱ ዕዮ ሓደ፣ ፍርያት ዕዮ ሓደ፣ ዓያዪ ኣካል ሓደ፣ ማሕበር ዓየዪቲ ሓደ እናበለ ከይሓፈረ ዝነዝሖ ወረ ንዘይቅንዕናኡ ንምቅላዑን ንምፍሻሉን’ዩ። እዚ ጉጅለ ከም’ዚ ዝበለ ዘይወድዓውን መሰረት ዘይብሉን መበገሲ ምሓዙ ከባይ ይብግስ ዝብል’ውን ሕቶ ዘልዕልን መልሲ ክረክብ ዘለዎን ጉዳይ’ዩ። ከም ንቡር ዕዮ ንዓቕሚ ኣዳም ብዝበጽሑ ዜጋታት ክዕመም ስለ ዘለዎ፡ እዚ ሓጺር መበገሲ ሓሳብ’ዚ ብትሕቲ ዕድመ ንዝካየድ ንጥፈታት ስራሕ ዘጠቓልል ኣይኮነን። ግርም ንሓደ ሰብ ስራሕ፣ ኣፍሪ፣ ተዋሳእ ጥራሕ ኣይኮንካን እትብሎ። ኩሉ’ቲ ኣብ መንግስታውን ብሕታውን ኣብያተ ጽሕፈታት፣ ሕርሻ፣ ምግፋፍ ዓሳ፣ ኢንዳስትሪታት፣ ዕደና …ወዘተ ዝዋፈር ዜጋ መጀመርያ ከም ሰብ መሰሉ ክኽበር ኣለዎ። መሰል ብቑዕ ደሞዝ፣ መሰል ብሕጊ ዝተነጸረ ሰዓታት ስራሕ፣ ማለት ሰሙናዊ፡ ወርሓዊ፡ ዓመታዊ፡ ናይ ቅድምን ድሕርን ወሊድ ዕረፍቲ፣ መንበሪ ገዛ፣ ብቑዕ ሕክምናዊ ኣገልግሎት፣ ሞያዊ ስልጠና፣ ብማሕበር ናይ ምውዳብን ምቅዋምን መሰላት ..ወዘተ ክረክብ ኣለዎ። እዚ ንስለ ዘረባ መሰል እናበልካ ዝሽቀጠሉ ክኸውን የብሉን። ኣብ ሕጊ ሃገርን ሕጊ ማሕበራት ዕዮን ሰፊሩ ብተግባር ክስረሓሉ ኣለዎ። ብተግባር ክስረሓሉ ድማ፡ ውዳቤታት ዕዮ ክህሉ ግድን ይኸውን። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ካብ ኢድ ኣእታውነት መንግስትን ኣስራሕትን ናይ ገዛእ ርእሱ ነጻነት ዘለዎ ውዳቤታት ክኸውን ኣለዎ ማለት’ዩ። ማለት ብመሰረት ንኣስራሕን ሰራሕተኛን ዝምልከት ብመንፈስ ኣድማሳዊ ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም ዝሰፈረ ዓንቀጻት፡ ማሕበር ሰራሕተኛታት ብናይ ገዛእ ርእሶም ቅዋም ዝምርሑ ክኾኑ ኣለዎም።
ፍሉጥ’ዩ እዚ ከም’ዚ ዝበለ ሃናጺ ሓሳብ ንገባቲ ጉጅለ ህግደፍ ክወሓጠሉ ከምዘይኽእል። ንህግደፍ ጥራሕ ዘይኮነ ንኹሎም ዓመጽቲ ስርዓታት እዚ ከም’ዚ ዝበለ ሓቀኛ፡ ፍቱን፡ ቅቡል፡ ተንታንን ኣስተምህሮን ኣይወሓጠሎምን’ዩ።ብመንጽር ናይ ስርዓት ህግደፍ ገባቲ ኣተሓሳስባ ሰራሕተኛታት ሓደ ጠለብ ደሞዝ ጥራሕ ክህልዎም ኣይክእልን። እዚ ቅቡጽ ስርዓት ንህዝቢ ከደናግረሉ ይፍትን ከም ዘሎ፡ “ምምሕያሽ መነባብሮ ሰራሓተኛታት ጠለብ ወርሓዊ ደሞዝ ጥራሕ ምምላስ’ዩ። እዚ ከኣ ኣብ ኤርትራ ንህዝቢ ዝሓሊ መንግስቲ ስለዘሎ ብዙሕ ዘዛረብ ኣይኮነን” እናበለ’ዩ ዝልፍልፍ ዘሎ። እዚ ጉጅለ ብባህሪኡ ናብ ሓቂ ቀሪቡ ኣይፈልጥን። ወትሩ ካብ ሓቂ ምስረሓቐን ኣብ ምድንጋር ምስተዋፈረን’ዩ። ልሳኑን ተግባሩን በበይኑ ምዃኑ ዘረጋግጸልና ድማ ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ሓቂ’ዩ።
ናይ መማህራን ስራሕን ጠለብን ካብ ሓካይም መሃንድሳትን ስራሕን ጠለብን ናይ ግድን ይፈለ’ዩ። ናይ ዓደንቲ ሓጓዶ ጠለባት ካብ ናይ ኣውቶ መካኒክ፡ ገፈፍቲ ዓሳ፡ ነዳቖ፡ ፎርማናት፡ ናይ ግድን ክፍለ’ዩ። ጠለባት ናይ’ቶም ኣብ ወደባት ዝሰርሑ ሸቃሎ፡ ካብ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ወይ መዕረፊ ባቡራት ዝሰርሑ ሸቃሎ ዝተፈልየ’ዩ። ኩሎም እዚኦም በብሞያኦምን ማሕበሮምን ተወዳዲቦም ብነጻነት ተዛትዮም ተኻቲዖም ብዘጽደቕዎ ሕግታት እናተመርሑ፡ ናይ ቀረባን ርሑቕን መሰላቶም የረጋግጹ። እዚ ኣህጉራዊ ሕጊ ምዃኑ ምርዳእ’ውን ኣገዳሲ’ዩ።
ሃገራዊ ኮነ ኣህጉራዊ ሕጊ ዘይዓጦ ጉጅለ ህግደፍ ግን ከም’ዚ ዝበለ ርእሱ ዝኸኣለ ነጻ ማሕበር ሰራሕተኛታት ክህሉ ኣይፈቅድን። ብትሪ ይቃወሞ። በቲ ልሙድ ከፋፋሊ ስልቱ ሰራሕተኛታት ከይተኣማመኑ ጌሩ፡ ስማዊ ማሕበር ኣጣይሱ መሳርሒኡ ኮይኑ ተረሚሱ ክነብር ይገብሮ። እዚ ኣብ’ዛ ብመስዋእቲ ዝመጻት ሃገረ ኤርትራ ክውን ኮይኑ ምርኣይ ኣዝዩ ዘሕፍር’ዩ። ካብ ኩሉ ዝኸፍአ ድማ፡ እዚ ስሱዕ መንግስታዊ ጉጅለ ነቶም ባዕሉ ዝሰነዖም ማሕበራት “ሃገራዊ ኢሉ ኣጠሚቕዎም” “ ሃገራዊ ኮንፌደረሽን ሰራሕተኛታት ኤርትራ” “ሃገራዊ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ” ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተመሃሮን ኤርትራ” …ወዘተ። “ሃገራዊ” እዚ ኣተሓሳስባን ተግባርን’ዚ መስደመም’ዩ። እዚኦም ህዝባዊ ማሕበራት ዘይኮኑ፡ ብወተሃደራዊ ዲስፕሊን ዝግዝኡ ወተሃደራዊ ጥርናፌታት’ዮም። ክለሰ-ሓሳባዊ ጥራሕ ዘይኮነ ግብራዊ ተመክሮ ከምዘረጋግጾ፡ ህግደፍ ውደባ፣ ጥርናፌ፣ ማሕበር፣ትካል ክብል እንከሎ፡ ብግበር ኣይትግበር ቀጢን ትእዛዝ ዝኸይድ ናይ ገዛእ ርእሱ ነጻ ህላወ ዘይብሉ ስማዊ ምትእኽኻብ ፈጢርካ ምግባት ማለቱ’ዩ። ካልእ ኣይኮነን። ብዛዕባ መሰላትኩም ሕጂ ኣይትሕተቱ ይጽነሓልኩም። ንዓይ ስምዑኒ ተማእዘዙኒ።ኣብ ድሌተይ ረዓሙን ንበሩን’ዩ ዝብል ዘሎ። ኣብ ሓደ ተጠርነፉ ክብል እንከሎ መሰልኩም ኣኽብሩ ማለቱ ኣይኮነን። ሕቶ ርእይቶ ዘይብሉ ሕድሕድኩም እናተናኸስኩም ኣገልግሉኒ’ዩ ዝብል ዘሎ። ከም’ዚ ዝበለ ኣተሓሳስባ ሰላም ኣይህብን። ብተግባር ከኣ ኣይሃበን። ከም’ዚ ዝበለ ናይ ባርያን ጊላን ዝምድና ኢንዱስትሪያዊ ሰላም ክፈጥር? ኣይሕሰብን።
ብዛዕባቲ ኮንፈደረሽን እናበለ ዘላግጸሉ ምስ እንምልከት ድማ፡ ኮንፈደራላዊ ክበሃል እንከሎ፡ ንኣብነት ኣብ ተመሳሳሊ ፍርያት ዝሰርሑ ትካላት፡ ማለት ውጽኢት ሓጸነ መጺን ሰራሕቲ ጃላቡ ወይ ሻምብቆታት ፈሳሲ መታን ንክተሓጋገዙ ኢሎም፡ ብነጻ ምርጫኦም ኣብ ሓደ ክጥርነፉ ምስ ዝመርጹ’ዩ። ስለዚ ኣፍረይትን ለኣኽትን ጡጥ፣ ውጽኢት ቆረበት፣ ዓሳ ፣ ኣፍረይቲ፡ ዓሸግቲ፡ ለኣኽቲ ዘይቲ ብልዒ .. ንዕኡ ዝመስልን ካልእን …ወዘተ ኣብ ናይ ሎሚ ኤርትራ ኮንፈደራላዊ ህላወ ኣለዎም’ዶ የብሎምን ዘይኮነ፡ ከም ሰራሐተኛታት’ከ ኣለውዶ የለውን ዝብል ሕቶ ክቕርብ ዘለዎ።
ህላወ ከም’ዚ ዝበለ ማሕበራት ተደላዪ ዝገብሮ ድማ፡ ብዛዕባ ዕዮን ፍርያት ዕዮን ጥራሕ ኣይኮነን። ብዛዕባ ጥብቅና መሰልን ረብሓን ሰራሕተኛታት ብቐንዱ ‘ምበር። ኣባላት ኮንፌደራላዊ ማሕበር ብጻዕቂ ስራሕ ከይህሰዩ፣ ንህይወቶም ሓደጋ ኣብ ዘምጽእ ከሚካላዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ክሰርሑ ከይግደዱ፡ ካብ ግቡእ ወጻኢ ካብ ስራሕ ከይባረሩ፣ ብክብሪ መነባብሮ ከይሽገሩ ንክጣበቕ ንኽከላኸለሎም’ዩ። ነዚ ዘይገብር ማሕበር ድዮ ኮንፈደረሽን ግን ሃለወ ኣይሃለወ ንውጹዓት ርሂጸ በላዕ እንታዮም ኣይኮነን። ናይ ህግደፍ ማሕበር ሰራሕተኛታት ኮነ ኮንፈደረሽን ድማ ንሰራሐተኛታቱ ዝስሊ ዘሳቒ ንጃንዳዊ መሪሕነት ህግደፍ ዘመጉስ ዘመላኽዕ ‘ምበር፡ ንኣድማሳዊ ስምምዕ ምኽባር መሰል ሰራሕተኛታት መሰረት ጌሩ ዝሰርሕ ኣይኮነን። እዚ ናይ ጥርናፌ ኮንፈደረሽን ይትረፍ ብነጸነት ንመሰል ሰራሕተኛታቱ ክጣበቕ፡ ኣድማ ክገብር፡ መምህር፣ ሓኪም፣ መካኒክ፣ ዓዳናይ፣ መሃንድስ፣ ኩሉ ባዕሉ ኣብ ዝጠፍጠፎ ቁራዕ ኣእትዩ፡ ኣሕሊፉ ንበላዒ ዝህብ፡ ነተራ ኩራን ክትዕን ዘይጻወር፡ ኣካል ኣምሳል ናይ’ቲ ሃገራዊ ድሕነት እናበለ ዝገልጾ ትካል ስለያ ኮይኑ መሰል ሰራሕተኛታት ዝግህስ ስማዊ ኮንፈደረሽን ሰራሕተኛታት’ዩ። በቲ ዓለም ትዛረበሉ ዘሎ፡ ጉጅለ ህግደፍ ጉልበት ኤርትራውያን ኣብ ውልቀ ሕርሻን ኣባይትን ካብ ምምዝማዙ ሓሊፉ፡ ምስ ናይ ደገ ኩባኒያታት ተሻሪኹ ደሞም ማጽዩ ዓጽሞም እናቖርጠመ እንከሎ ስኽፍ ዘይብሎ ልሙስ ስማዊ ኮንፈደረሽን’ዩ። ካብ ኩሉ ዘሕፍር ህይወት ዘለዎ ክመስል ዓመት መጸ ኣብ መድረኽ ወጺኡ ክምድር፡ ምስ ናይ ኣፍሪቃን ዓለምን ማሕበር ሰራሐተኛታትን ኮንፈደረሽናት ተራኺብና ተመክሮ ተለዋዊጥና ኢሉ ኣፍ ልቡ ነፊሑ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ክምድር እንከሎ ምስማዕ’ዩ።
ካብ መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራሲ ወግዓዊት ልሳን ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡ ታሕም ሚያዝያ 2016 ዝተወስደ
ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ፡ 13-05-2016


c: text/html

text:
ዳኛ ደቡብ ኣፍሪካ ንፍቕረኛ ዓርኩ ቶኲሱ ብምቕታል ገበን ንጎያያይ ኦስካር ፒስተሪየስ ጥፍኣተኛ ኢለንኦ።ኮነ ኢሉ ቐቲሉዋ ብዝብል ንዝቐረቦ ኽሲ ግን ነፃ ኢሎንኦ ኣለዋ።
ድሕሪ ናይ ነዊሕ ስዓታት ዝርዝር ሕጋዊ መብርሂታት ዳኛ ቶኮዚል ማሲፓ ኦስካር ፒስትሪየስ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ንፍቕረኝኡ ሪቫ ስቲንካምፕ ኣብ ገዝኡ ተኲሱ ምቕታሉ ሎማዕንቲ ዓርቢ በይነን።
ፒስተሪየስ ፍርቂ ለይቲ ሰራቒ ዝኣተወ መሲሉኑ እምበር ኮነ ኢሉ ኣይቀተልኩዋን ይብል።
ተኸሳሲ ኮነ ኢሉ ዝቐተላ ምዃኑ መንግስቲ ብዝየማትእ ኣገባብ ከረጋግፅ ብዘይምእኻሉ ኮነ ኢሉ ቐቲሉዋ ብዝብል ኽሲ ነፃ ኢሎንኦ ኣለዋ።ኣብ ክንድኡ ግን ኢለን ‘’ኣብ ክንድኡ ሰብ ብምቕታል ገበነኛ ኮይኑ’ሎ’’ኢለን።
ትማሊ ሓሙስ ኣብዝወዓለ መጋባእያ እተን ዳኛ ፒስተሪየስ ዕሽሽ ብምባል ሸኲሉ ስጉምቲ ወሲዱን ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ተጠቒሙን ኢለንኦ።
ስድራ ፒስተሪየስ እቲ ውሳነ ክንበብ ከሎ ስምዒት ኣየርኣዩን።ደገፍትን ኣዝማድን ስቲንካምፕ ግን ሰላሕ ኢሎም ክበኽእዩ ተራኢዮም ኣለው።
ዳኛ ማሲፓ ፒስተሪየስ ዝቕፅል ወርሒ 13 ጥቅምቲ 2014 ኣ/ፈ ፍርዲ ክሳብ ዝውሃቦ ብዋሕስ ነፃ ኮይኑ ክፀንሕ ይኽእል እዩ ኢለን።
ኣብቲ ብይን ዝተሓዋወሰ ሪኢቶታት ይውሃቡ ኣለው።ገሊኦም እተን ዳኛ ኽርር ዝበለ ብይን ክህባ ነይሩወን እንትብሉ ገሊኦም ድማ ሚዛናዊ እዩ ይብሉ።
ፒስተሪየስ ክሳብ 15 ዓመት ዝበፅሕ ማእሰርቲ ክፍረዶ ይእኽል።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ብፍላይ ኣብ ከተማ ሻሸመኔ ዝርከቡ ተጋሩ ብሰበብ ኣስባብ ግዳያት ኮይኖም ተኣሲሮም ከምዝርከቡን ገሊኦም ድማ ዝተፈርዶም ከምዝርከቡን ተቓዋሚ ዓረና መድረኽ ሓደ ጉጅለ ሰዲዱ ከምዝረጋገፀ ገሊፁ።ስድራ እሱራት እውን መንነት ዒላማ ዝገበረ እዩ ይብሉ ኣለው።
ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ዓረና ትግራይ መድረኽ ኣቶ ዓምዶም ገብረስላሴ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ኣብ ከተማ ሻሸመኔን ከባቢኣን ዝርከቡ ተጋሩ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት እናተትሓዙ ንልዕሊ ክልተ ዓመታት ተኣሲሮም ከምዝርከቡ ሓቢሮም። ’’ልዕሊ 73 ሰባት ተኣሲሮም እቶም 71 ተጋሩ እዮም’’ ኮነ ተባሂሉ ብብሄሮም መጥቓዕቲ ዝተፈፀሞም እዮም እውን ኢሎም።
ኣቶ ዓምዶም ብተወሳኺ ሓሙሽተ ኣባላት ዝሓቖፈ ጉጅለ ናብ ሻሸመኔ ልኢኹ ምስቶም እሱራትን ስድራ እሱራትን ብምርኻብ ብከምዘፃረየ ገሊፆም።ናብቲ ቤት ማእሰርቲ እውን ብሽም ዓረና ከይኮነስ ከም ናይ ስድራ ሓተቲ ገይሮም ከምዘፃረዩ ሓቢሮም ኣለው።
እቲ ዝረኸቡዎ ሓበሬታ ንዝምልከቶም ኣካላት ከምዝሃበን ቀዳማይ ምንስቴር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ዝቕፅሉ ማዕልታት ንዑደት ናብ ትግራይ ይመፁ ስለዘለው ምስኦም ተራኺቡ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ንምዝርራብ ግዜ ክትሓዘሎም ንምምሕዳር ክልል ትግራይ ሕቶ ከምዘቕረቡ ገሊፆም ኣቶ ዓምዶም።
ኣብዘምፅሉ እዋን ምስኦም ንምርኻብ ዕድል እንተሃሊዩ ዴሞክራሲያዊ ሃውህው ክሰፍሕን ከም ቦርድ ምርጫ ዝኣመሰሉ መሓውራ ዴሞክራስን ክስፍሓፍሑ ክንሓትት ኢና ኢሎም።
ወላዲ ኣቡኡ ንሸሞንተ ዓመት ማእሰርቲን ናይ 150 ሽሕ ብር መቕፃዕትን ተፈሪዱዎ ኣብ ይግባይ ከምዝርከቡ ነባሪ ከተማ ሻሸመኔ ሃብቶም ገብረስላሴ ገሊፁ። ሽዱሽተ ኣሕዋት ከምዘለውዎን ወላዲት ኣዲኦም ናብ ትግራይ ሒዘንኦም ከምዝኸዳን እቲ ናይ ንግዲ ትካል ግን ተዓፅዩ ከምዝርከብን ገሊፁ’ሎ።
ብዛዕባ እዚ ምላሽ ንምርካብ ንሓላፊ ቢሮ ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ኣዲሱ ኣረጋን ንከንቲባ ከተማ ሻሸመኔን ፈቲና ኣይቀንዐናን።ኣብ ወርሒ ሰነ 2016 ኣ/ፈ ኮማደር ፖሊስ ከተማ ሻሸመኔ ኣለማየሁ ታደሰ ንቪኦኤ ኣፋን ኦሮሞ ኣብዝሃብዎ መግለፂ ግን ኣብ ከተማ ሻሸመኔ ብገበናት ቕትለትን ዘረፋን ዝተኣስሩ ሓሙሽተ ሰባት ተፈርዲዎም ፍርዶም ወዲኦም ምስ ወፁ መሊሶም ገበን ብምፍፃሞም ሰለስቲኦም ብዕድመ ልክዕ ማእሰርቲ ክልተ ድማ ብዝፈፀምዎ ቕትለት ብ23 ዓመት ማእሰርቲ ክቕፅዑ ቤት ፍርዲ ምእዛዙ ምግላፆም ክፍሊ ኦሮሚኛ ፀብፂቡ ነይሩ።
ይከራኸረሎም ናይ ዘለኹ ተኸሰስቲ ብሄራዊ መንነት ምግላፅ ይፅግመ እየ ዝበሉ ካብቶም ዝተኣስሩ ንገሊኦም ይከራኸሩሎም ዘለው ጠበቓ ኣቶ ቢኒያም እስጢፋኖስ ን16 ሰባት ይከራኸሩ ከምዘለውን ዝቐረቦም ክስታት ክልተ ክስታት ብዘይ ንግዲ ፍቓድ ብምንጋድን ብሓለፍቲ መንግስቲ ዝተዓሸገ ገዛ ብሓይሊ ምኽፋትን ዝብል እዮም ተኸሲሶም ኢሎም።
ክልል ትግራይ ብዛዕባ እዚ ዝፈልጦ እንተሃሊዩ ዝተሓቱ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣቶ ረዳኢ ሓለፎም ቀንዲ መሳርሕታት ናይቶም ዝሓለፉ ሕንፍሽፍሻት ኣብ መንጎ ህዝብታት እምነት ክጠፍእ ምስራሕን ኣብ ኣባላት ኢህወዴግ ምጥርጣራት ክሰፍንን ምስራሕ እዩ ነይሩ ድሕሪ ምባል ኣብዚ ስልቲ እዚ ተጋሩ እውን ከም ኦሮሞን ሶማሊያን ግዳያት ኮይኖም እዮም ኢሎም።
ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣቶ ረዳኢ ሓለፎም ብተወሳኺ ብቐጥታ ዝቐረበ ጥርዓን እንተሃሊዩ ግን ዝፈልጦ ነገር የለን ኢሎም ።


text:
Date: Sunday, 03 June 2018
ካብ 1961 ክሳብ ግዜ ነጻነት ኣሽሓት መንእሰያት ናብ ተ.ሓ.ኤን ህዝባዊ ግንባርን ተሰሊፎም ምእንቲ ሃገሮም መስዋእቲ ብሂወቶም፣ ብጉልበቶም፣ ብፍልጠቶም፣ ንዋቶምን ኣበርኪቶም እዮም። እቶም ኣብ ተ.ሓ.ኤ ዝተሰለፉ ተ.ሓ.ኤ ካብ ሜዳ ኤርትራ ብ1981 ምስ ወጸት እቲ ዝበዝሕ ሓይሊ ናብ ስደት እዩ ኣምሪሑ። ገለ ካብ’ዚ ክፋል በቲ ዝነበሮ ውድባዊ እምነት ክሳብ ሕጂ ከም ተቃዋሚ ሓይሊ ኣብ ስደት ይነብር ኣሎ። ዋላ ኤርትራ ሃገርና ነጻ ወጺኣ’ውን ነቲ ብህዝባዊ ግንባር ዝተረኽበ ዓወት ዘይተዋሕጠሎም ብዙሓት እዮም።
እዞም ካብ ሓንቲ ውድብ ናብ ስደት ዘምርሑ ንህዝባዊ ግንባር እንዳተቃወሙ ከም ተቃወምቲ ሓይሊ ብሓደ ተጠርኒፎም ብሓባር ክጓዓዙ ኣይካኣሉን። ኣብ’ዚ እዋን ልዕሊ 20 ዝኾና ጉጅለታት ክእከባን ክፍንጥሓን ይራኣያ ኣለዋ። ገለ ውልቀ-ሰባት ነቲ ስነ-ኣእምራዊ ኣተሓሳስባ ናይ ሰባት ብምምዝማዝ ከም ስራሕ ወሲዶም ዝነግዱሉን ናብራኦም ዘጣጥሕሉ መስርሕ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ።
*ስእሊ ናይ ገለ ኣባላት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ነበር...........................ምንባብ ቀጽል


text:
ኤርትራ ንናይ ሱማሊያ ምርግጋእ ትጎድእ’ላ ይብል ብናይ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ኮሚቴ ተቖፃፃሪ ማዕቐባት ዝቐረበ ሪፖርት።እታ ዕፅውቲ ናይ ቀርኒ ኣፍሪካ ሃገር ኣብ ሱማሊያ ምስ ኣበጋዛትን/ዎርሎርድስ/ መራሕቲ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብን ሓዊሱ ምስ ረበሽቲ ጥቡቕ ርክብ ኣለዋ ክብል እቲ ናይ ክኢላትታ ጉጅለ ኸሲሱ።
እቲ ሪፓርት ንኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ዝቐረበሉ እዋን ኣብ ኢንተርኔት እውን ተለጢፉ ነይሩ።እንተኾነ ቀዋሚት ኣባል እቲ ቤት ምኽሪ ዝኾነት ሩስያ ንናይቲ ሪፖርት መደምደብታ ብወግዒ ተቓዊማቶ’ላ።እቲ ዓመታዊ ስነድ ንኸውይሕተም ገይራቶ’ላ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምኽትል ኣምባሳደር ጀፍሪ ዲ ላውረንቲስ 15 ኣባላት ዝሓቖፈ ቤት ምኽሪ ፀጥታ እቲ ተቖፃፃሪ ኮሚቴ ብዝጠቐሶም ብገሊኦም ነጥብታት ኣዝዩ ተሻቒሉ’ሎ ምባሎም ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ጠቒሱዎም።ኤርትራ ኣብቲ ዞባ ኣወንታዊ ጊደ ንኽትፃወት’ውን ፀዊዖም፤ዲ ላውረንቲስ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኤርትራ ኣርኣያ ደስታ ብቴሌፎን ኣብዝሃብዎ ቃለ መጠይቕ ነቲ ሪፖርት ትርጉም ኣልቦ ኢሎምዎ ኣለው።መንግስቶም ንኣል-ሸባብ ወይ ኣንፃር ሓድሽ መንግስቲ ሱማሊያ ንዝዋጋእ ንዝኾነ ይኹን መራሕ ዓሌት ደጊፉ ኣይፈልጥን ኢሎም።’’ፌደራላዊ መንግስቲ ሱማሊያ ሰላምን ምርግጋእን ንኸስፍን ንደልዮ ኢና፤ኮላይ ሓድነታ።’’ መርገፂ መንግስቶም እዚ ስለዝኾነ ምስቲ መንግስቲ ንተሓባበር ኣለና፤ኢና ዘለና።ምስ ኣበጋዛት ንምርኻብ እውን ኣየድልየናን ኢሎም።
እቲ ናብ 500 ገፅ ዝፅጋዕ ሪፖርት ዝርዝር ጉዳያት ሒዙ’ሎ።’’ብምኽንያ ናይ ኤርትራ ዓለምለኸ ተነፅሎ ኣብ ውሽጢ እቲ መንግስቲ ዘይትሓጎሱ ምስ ምህላዎ ኣብ ሓድነት መሪሕነት ኤርትራ ምንቕቓዕ ኣሎ፣ብሃበ ተረኽበ ኣሽሓት ምእሳሮን ኣትሓሕዛ ካብ ዕደና ዝርከብ ሚሊዮናት ዶላር ግልፂ ዘይምዃኑን’’ ዝበሎም ዝሓዘ እዩ።
እቲ ጉጅለ ተቖፃፃሪ ማዕበል ስደት ኤርትራዊያን መናእሰይ የጋጥም ኣብዘለሉ እዋን ምንስቴር ሓበሬታ እታ ሃገር ሓዊሱ ኣብ ዝልዓለ ደረጃ ስልጣን ዝነበሩ እውን ምኽድዖም ይጠቅስ።
እቲ ጉጅለ ድርብ ረብሓ ዘለዎም ናውትታት ካብ ቻይና ናብ ኤርትራ ምእታዎም ዘረጋግፅ መርትዖ ረኺበ ኣለኹ እውን ኢሉ’ሎ።
ሩሲያ እቲ ሪፖርት ተቐባነት ንኸይህልዎ ምቀዋማ ዕግበቶም ገሊፆም ኣምባሳደር ኣርኣያ ደስታ።ናይቲ ኮሚቴ ስራሕ ጎደሎ ከምዘለዎ ብዙሓት ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ከምዝተሰማምዑ’ውን ይገልፁ። ብሪታኒያ ሓዊሱ ምስቲ ሪፖርት ዘይሰማምዑ ብርክት ዝበሉ ኣባልት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣለው ኢሎም።
እቲ ቤት ምኽሪ ነቲ ሪፖርት ኣብ ምስናድ ዝተጠቐምሉ ኣገባብን ናይ ድሕሪት ምኽንያት እቶም ፀሓፍትን ክምርምሮ ፀዊዖም ኣምባሳደር ደስታ።
መንግስቲ ኤርትራ ንኣል-ሸባብ ኣይድግፍን ክብል ብተደጋጋሚ ይነፅጎ።ነቲ ዓለምለኸ ድገፍ ዝነበሮ ዝሓለፈ መሰጋገሪ መንግስቲ ሞቓድሾ ምርግጋእ ንኸይህልዎ ብድሕሪት ትሰርሕ ነይራ ንዝብሉ ኽስታት እውን ይነፅጎ መንግስቲ ኤርትራ።
ኣብ 2009 ኣ/ፈ ኣብ ልዕሊኣ ዝተነበሩ ማዕቐባት ኣብ ሓሶት ዝተመስረቱ ስለዝኾኑ እቶም መቕፃዕትታት ክልዓሉ ኣልዎም ብምባል ክትሓትት ፀኒሓ’ላ።


text:
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ
ንባባት፡ ዕብ 2፡9-11፥ ራእ 21፡1-9፥ ግ.ሓ. 15፡22-ፍ፥ ማር 10:2-16። ምስባክ፡1. ፍሬ ጻማከ ተሤሠይ፥ ብፁዕ አንተ ወሠናይ ለከ፥ ብእሲትከ ከመ ወይን ስሙር ውስተ ጽርሓ ቤተከ። “ዕዮ አእዳውካ ዘፍረዮ ኽትበልዕ ኢኻ እሞ ብፁዕ ኢኻ፥ መነባብሮኻ ኹሉ ኸአ ኺባረኽ እዩ፥ ሰበይትኻ አብ ውሽጢ ቤትካ ከም ፈራይት ወይኒ ኽትከውን እያ” መዝ. 128፡2-3። 2. እስመ ፈተወ ንጉሥ ስነኪ፥ እስመ ውእቱ እግዚእኪ፥ ወይሰግዳ ሎቱ አዋልደ ጢሮስ በአምኃ። “ብመልክዕኪ ንጉሥ ክፈትወኪ እዩ፥ ንሱ ጎይታኺ እዩ እሞ ስገድሉ፥ ሕዝቢ ጢሮስ ገጽ በረኸት ኬምጽኡልኪ እዮም” መዝ. 45፡11።
አብ ናይ ግዕዝ አቆጻጽራ ዘሎናዮ እዋን ካልአይ ክፍሊ ዓመት እዩ መጽው ይብሃል፥
ካብ 26 መስከረም - 25 ታሕሣሥ ዘሎ እዩ። አብኡ ፫ ንኡሳን አዝማን ይርከቡ፡
1. ዘጽጌ፥ 6 ሰናብቲ ዝሓዘ እዩ፥ ብ፩ ፪ ፫ ፬ ፭ ፮ ይፍለጥ።
2. ዘአስተምህሮ 5 ሰናብቲ ዝሓዘ ዘወረደ፥ ዘቅድስት፥ ዘምኵራብ ዘመጻጉዕ፥ ዘደብረ ዘይት።
3. ዘስብከት ወይ ምጽአት ይብሃል 3 ሰናብቲ ዝሓዘ፡ ዘስብከት፥ ዘብርሃን፥ ዘኖላዊ።
ዘመነ ጽጌ እምብአር ፮ ሰናብቲ ዝኀዘ እዩ። አብዚ እዋን ነቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ቤተ ክርስትያን ዘለዎ ርክብ ክገልጽ ኢሉ ብአምሳል ርክብ መርዓትን መርዓውን ነቲ አብ መኀልየ መኅልይ “ንወዲ ኀወይ. . . . . መርዓት ትውድሶ” ዝብል መሰረት ገሩ ንምሕረት አምላኽ ይገልጽ። ሎሚ እውን አምላኽ ምስ ነፍሲ ወከፍና ርክብ ክፈጥር ይደሊ አሎ። እንተ ቐረብናዮ አብ ሕይወትና ተሓድሶን ለውጥን ክገጥመና እዩ ብፍላይ ዕድመ አምላኽ እንተ አኽበርና ጸጋን በረኸትን አብ ሕይወትና ይህበና ስለዚ ዕድሚኡ አኽቢርና አብኡ ንቕረብ።
ዘመነ ጽጌ ብፍሉይ እውን ንማርያም ዝውሃብ ጊዜ እዩ። ማርያም ምስ አምላኽ አብዚ ዓለም እንከላ እትኽተሎ ዝነበረት ሕይወት እናገለጸ ዕብየት ማርያም ክነስተንትን ፍሉይ ጊዜ ይኸፍተልና። ሓደ ካብቲ ንማርያም ክብሪ ዝህባ ንዕድመ አምላኽ ሕራይ ምባላ እያ። ማርያም ሎሚ እውን ንሕና ደቃ ነቲ አምላኽ ዘቕርበልና አሰራ ተኸቲልና ሕራይ ክንብል እዩ። ካባይ እንታይ ይደሊ አምላኽ፦ ምስ ሓወይ ክዕረቕ፥ ንጽጉም ክሕግዝ፥ ንሕሙም ክበጽሕ፥ አብ ሓዳረይ ካባይ እንታይ ይደሊ ኢልና ንሕሹኽታ አምላኽ መልሲ ክንህብ ንሕተት አሎና።
አብ መዝሙር ናይ ሎሚ ሰንበት “መርዓት ንመርዓዊ እናወደሰት ኦ ሓወይ ንዓ ንግዳም ንውጻእ እሞ ወይንን ሮማንን ፈርዩ እንተሎ ንርአይ፥ ንሰማይ ብኸዋኽብቲ ዝሸለመ ንምድሪ ብዕምባባታት ዘጌጸ። ንሱ ሓደ ወዱ ጎይታ ሰንበት እዩ። መርዓት ኦ ሓወይ ቃልካ ጥዑም እናበለት ትውድሶ”።
ናይ ሎሚ መዝሙር አብ መንጎ ክልተ ሰብ ሓዳር ክህሉ ዝግብኦ ርክብ እናገለጸ አብ ፍቕርን ሓልዮትን ዝተመስረተ ክኸውን ከም ዝግባእ ይነግር። አስተንትኖና አብዚ መሰረት ገርና ብዛዕባ ቃል ኪዳንን ስድራ ቤትን ክነስተንትን እዋናዊ እዩ፥ ምኽንያቱ ክልቲኡ አብ ፍቕሪ ክምስረት እንከሎ ጽኑዕ መስረት ደቂ ሰብ እዩ ዝርከብ። ከምኡ አብዚ እዋን አብ ቫቲካን ብጹአን ጳጳሳት ምስ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ኮይኖም ካብ ጥቅምቲ 3-28 2018 ሲንዶስ ብዛዕባ መንእሰያት ይካየድ አሎ እዚ ኸአ ንጸዋዕታ ብዝምልከት አስፊሑ ከጽንዕን ክርእን እዩ፥ ጸዋዕታ ክብሃል እንከሎ ብዙሕ ጊዜ አብ ክህነታዊ ምንኪስናዊ ወይ ገዳማዊ ሕይወት ጥራሕ ገርና ክንግምቶ አይግባእን፥ ኪዳናዊ ሕይወት ሓደ ካብቲ አምላኽ ዝሰርዖ ቅዱስ ጸዋዕታ ምኻኑ ክንዝንግዕ የብልናን።
ዘሎናዮ ዘመን ነቲ አምላኽ ዝፈጠሮ ርክብ ሰብአይን ሰበይትን ከምኡ መልክዕን ትርጉምን ስድራ ቀይሩ ሓዲስ መልክዕ ከልብስ ዝቃለስ ዘሎ ምዃኑ ኢና እንርኢ። ንቡር ተፈጥሮና ዘይናቱ ክነልብሶ ነቲ አምላኽ ብሂጉ ዝሃበና ተፈጥሮ ጨሪሹ ጠፊኡ ካልእ ዘይተዋህበካ ምድላይ ናይ ዘመና ፋሽን እዩ።
አብ ኦሪት ዘፍጥረት 2፡18-24 ብዛዕባ ፍጥረት ሰብአይን ሰብይትን ነንብብብ። እግዚአብሔር ንአዳም ክሳብ ካልአይቲ ብጸይቲ መጻምዱ ዝፈጥረሉ ተፈጥርኡ ምሉእ አይነበረን። ስለዚ “ሰብአይ በይኑ ኺነብር ጽቡቕ አይኮነን” (ዘፍ 2፡18) ክብል እንከሎ ሰብአይ ብጸይቲ ክትህልዎ ድላይ አምላኽ እዩ። አዳም ንሔዋን ምስ ረአያ “እዚአ ዓጽሚ ካብ አዕጽምተይ ሥጋይ ከአ ካብ ሥጋይ እያ” እናበለ ተቐቢልዋ እዚ ኹሉ ዝሕብሮ ክልቲኦም አብ ነነድሕዶም ክደላለዩ ተፈጥራዊ ውህበቶም እዩ። ተፈጥሮ አዳም ምሉእ ዝኾነ ሔዋን ምስ ተፈጥረት እዩ። ስለዚ ሰብአይን ሰበይትን ገሩ ፈጠሮም ክብል እንከሎ ድላይ አምላኽ ክልተ ጾታ እምበር ኻልእ ከምዘይ ኮነ እንርኢ። ሰብ ከአ ድላይ አምላኽ ክገብር እዩ ተፈጢሩ እምበር ንድላይ አምላኽ ክቕይር አይተፈጥረን። መልክዕ ሰብ ድላይ አምላኽ ምፍጻምን በቲ ንሱ ዝሃቦ ምምራሕን እዩ። ጓና ሓሳብን መገድን ከእቱ እንተ ጀመረ ካብ አምላኽ ምሽፋት ጀሚሩ አሎ ማለት እዩ። ዘመና ምሽፋትን አልቦ አምላኽ በዚሕዎ ክሕመስ እንርእዮ ዘሎና ሓቂ እዩ።
አምላኽ ሰብአይን ሰበትን ብሓደ ክነብሩ ፈጢርዎም “ሰብአይ አቡኡን አዲኡን ይኃድግ ምስ ሰበይቱ ኸአ ይወሓሃሃድ፥ ሓደ አካል ድማ ይኾኑ”፡ (ዘፍ 2፡24)፥ እዚ ሓድነት ሰብአይን ሰበይትን መሰረት ናይ ሕብረተ ሰብ እውን እዩ። ሓደ ምዃን ንሰብ ሰላም ፍቕሪ ኵሉ ይህቦ። አብ ሓደ ክጥርነፍ እንከሎ ብዙሕ ጽቡቕ ነገር ክገብር ይኽእል። ናይ እዚ ኹሉ ሓድነት አብ ሰብ ኪዳን እያ እትጅምር። ሰብአይን ሰበይትን አብ ኪዳኖም ስኒት ፍቕሪ ሓድነት ክስእኑ ከለዉ እዞም ዝስዕብ ይጉድኡ፡
- ክልተ ሰብ ኪዳን ይጉድኡ። አብ ነነድሕዶም ክጠቓቐሙ ዝተፈጥሩ ይፈላለዩ ሽዑ ኩሉ ሳዕቤናት ምፍልላይ ይወርዶም። ብጥዕንኦም፥ ብመንፈሳዊ ሕይወቶም፥ ማሕበራዊ ሕይወቶም፥ ስነ አእምራውን አካላውን ጽገም ይወርዶም። አብ ነነድሕዶም ክመላልኡ ዝግብኦም ጎደሎ ኮይኖም ይነብሩ። ምፍልላዮም ብኹሉ ሥጋውን መነፈሳውን ነገራት ይጎድኦም።
- ቆልዑቶም ይጉድኡ። እቶም ናይ ክልቲኦም ፍረ ዝኾኑ ደቆም ይጉድኡ። ፍቕሪ ሰላም ሓልዮት ክሰንቁ ዝግብኦም ቆልዑት ብስንኪ ወለዶም ይሳቐዩ። አብ ሕይወቶም እውን ዓቢ ስንብራት ይሓድገሎም። አብ ፍቕሪ ዝጎደሎ ስድራ ዝዓብዩ ቆልዑት “ምስ መዕበያኻ ጥፋእ” እናተባህሉ እቲ ዝገብርዎ ሕማቕ ነገር ብሰንኪ ወለዶምን ዘዕብይዎምን ከምዝኾነ አብ ባህልና እውን ንገልጾ ኢና። አብ ሃገርና ንዝኾነ ቍምነገር ዝሓስብ ሰብ መጀመርያ እቲ ግለሰብ ዘይኮነ ኵነታት ወልዱ እዩ ዝሕተት ምኽንያቱ ኵሉ ጽቡቕና ሕማቕና ካብ ወለድና ስለ እንወስዶ። ወለዲ እምብአር ምእንቲ ደቆም ኢሎም ንኹሉ ክጾሩ ይግባእ።
- ሕብረተሰብ ይጉዳእ። ፍቕሪ ዝጎደላ ስድራ አብ ሕብረተሰብ እውን ጸገማት እያ እትፈጥር። ስነስርዓትን ጽቡቕ መዕበያ ዝጎደሎ ሕጻን ምስ ዓበየ አብ ሕብረተሰብ ዓቢ ጸገም እዩ ዝኸውን። ጥዕና ሕብረተሰብ ካብ ስድራ እዩ ዝጅምር። ስድራታት አብ መዕበያ ደቆም ክሕገዙ ይግባእ። ሕብረተ ሰብ ሓላፍነት ለቢሱ ንደቁ ብፈሪሃ አምላኽን አኽብሮት ሰብን ከዕቢ እንከሎ ጥራሕ እዩ ሰብ ሰላምን ምዕባሌን ብዝያዳ ዘነግስ።
ሎሚ ልዕሊ ኹሉ ዝዋረድን ዝድፈርን ዘሎ እሞ ክልተ መሰረት ሰብአውነት ዝኾኑ፥ ቃል ኪዳናዊ ሕይወትን፥ ስድራን እዮም። ቃል ኪዳንን ስድራን ክጉድኡ ወይ ዘይመልክዖም ክለብሱ እንከለዉ ሳዕቤናቱ ፍቕሪ ይጎድል፥ ሓድነት ይምህንን ብሓጺሩ ሕይወት ደቂ ሰብ ይጉዳእ። ቃል ኪዳን ክልተ ተራ እዩ ዘለዎ ንሰብ ክልተ ሰብ ኪዳን ጥቕምን ሓገዝን አልኦ ከምኡ ውሉድ ብምሃብ ንቐጻልነት ሕብረተ ሰብ የረጋግጽ። ሰብ ኪዳን እንተ ዘየለዉ ሕብረተሰብ የለን። ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ከም ዝብልዎ “ስድራ ቤት ናይ ተስፋ ፋብሪካ እያ”።
ስድራ መሰረት ኩሉ ስለ ዝኾነ ብቀዳምነትን ሰሪዕና ክነብር ይግባእ፥ ከምቲ ክርስቶስ ብሞቱ ፍቕሩ ገሊጹ አሕዋቱ ዝገበረና ንሕና እውን አብ ነነድሕድና እነርእዮ ፍቕሪ አብቲ አብ መላእ ሕብረተሰብ ዘሎና ፍቕሪ ዝዓለመ ኮይኑ ንድላይ አምላኽ ክንፍጽም ወትሩ ስንድዋት ክንከውን ይግብአና።
ዝተነበ ወንጌል ካብ ማር 10፡2-16 ናይ ቃል ኪዳን ቅዱስ ከምዝኾነ ክገልጽ እንከሎ ምስቲ አብ ዘፍ 2፡18-24 ዘሎ አተሓሒዙ ይነግረና። ቃል ኪዳን (መርዓ) ህያብን ናይ አምላኽ ስራሕ ስለ ዝኾነ ክፍቀርን ብኽብሪ ክትሓዝን ይግብኦ። ብርግጽ ቃል ኪዳን ናቱ ጸገምን ፈተናን አልኦ እንተ ኾነ ንኹሉ ክንስዕሮ ጸጋ አምላኽ የድልየና፥ አምላኽ ስለ ዝኾነ ዋንኡ አብ አምላኽ ክነጸግዖ እንከሎና ጥራሕ እዩ ሓቀኛ ትርጉሙ ሒዙ ዝጉዓዝ። ኪዳናዊ ጸገማት መጀመርያ ፈሪሃ አምላኽ መሰረት ገርካ ምርአዮም የድሊ ድሕሪኡ ንምሕረት ንዕርቂ ስንድውን ንጽቡቕ ነገር ክፉት ልቢ ሒዝካ ምንባር ይግባእ።
ብዙሓት አብዚ እዋና አብ ቃል ኪዳኖም ከቢድ ጸገማት ወይ እዋን ፈተና ምስ ተጓነፎም አብ ፍትሕ ይቀዳደሙ። ብዙሓት ስድራታት ተበታቲነን ክትርኢ ብሓቂ ዘጉሂ እዩ። አብ ገለ ቦታታት ልዕሊ ፍርቂ ቃልኪዳን ዝፈትሑ እዮም። አብ ሕብረተ ሰብና እውን እዚ ጸገም እዚ እናዓበየ ይኸይድ አሎ። ሰብ ዋና ኪዳኑ ባዕሉ ኮይኑ ንአምላኽ ቦትኡ አሕዲግዎ ይርከብ።
ክልተ ዓይነት ፍትሕ አሎ፡
- ክልተ ሰብ ቃል ኪዳን አብ ቤት ፍርዲ ከይዶም ሓንሳብን ንዘለዓለምን ኪዳኖም ዝብትኑ። እዚኦም ሲቪላዊ ሕጊ ብዝሃቦም ውሳኔ ይፋትሑ መብዝሕትኡ ነዚ አገባብ ይኽተል።
- ክልተ ሰብ ኪዳን ንስሙ ብሓንሳብ አብ ሓደ ገዛ ይነብሩ እንተ ኾነ ብውሽጦም ዝተፈላለየ ሕይወት ይነብሩ። እዚ ኸአ ዝኸፍአ ሕይወት እዩ።
እዚ ኾይኑ እቲ ክልቲኡ ዓይነት ፍትሕ ንፍቕሪ ንአምላኽ ካብ ሕይወቶም ስለ ዘውጽአ ዓቢ ጉድአት እዩ። ፍትሕ ፍታሕ አይኮነን። ምናልባት ንግዚኡ ጽቡቕ ኮይኑ ይርአዮም ይኸውን እንተ ኾነ ቃል ኪዳን ክብተን ክፍታሕ ካብ መጀመርያ ድላይ አምላኽ አይኮነን። ስለዚ “ሰብአይ አቡኡን አዲኡን ኃዲጉ ምስ ሰበይቱ ኸአ ይወሃድ፥ክልቲኦም ድማ ሓደ አካል ይኾኑ፡ ስለዚ ድማ ሓደ አካል እዮም እምበር ክልተ አይኮኑን። እምብአርከስ ነቲ አምላኽ ሓደ ዝገበሮ ሰብ አይፍለዮ” (ማር 10፡6-9)።
መብዝሕትኦም እቶም ዝተፋትሑ ናይ አእምሮ ሰላም ወይ ቅሳነት አይረኽቡን እዮም። ካልአይ ጊዜ እንተ ተመርዓዉ እውን ብዙሓት አይ ዕወቱን እዮም። በዚ እዩ ብዙሓት ንግሆ ንጋሆ ዝፋትሑ። ዝፋትሑ ብህዱእ መንፈስ ንጸገማቶም ስለ ዘይዋስኡ አብ ምፍልላይ ይቀዳደሙ ህድእ ኢልካ እናተመሓሓርካ ሰላም ምግባር ምሐሸ። አነ ዝበልክዎ ንአይ ይጥዓመኒ እንተ ኾነ ሳዕቤኑ ምብትታን እዩ ብግድን ሕድገትን ምሕረትን ክህሉ ይግባእ።
ልዕሊ ኹሉ ቃል ኪዳን ቅዱስ ምስጢር እምበር ድላይካ እትገብሮ አይኮነን። ቅድሚ ቃል ኪዳን መንፈሳውን ስንአእምራውን አካላውን ብስለት የድሊ ሓንሳብ ምስ አቶኻዮ ኸአ ነቲ ዝአቶኻዮ ምጉሳይ የድሊ።
አምላኽ ጸግኡ ከብዝሕ እናለመና ንዅሎም አብ ኪዳን ዝነብሩ ከምኡ ስድራታት ክባርኽ በዚ ቡርኽ ሰንበት ንጸሊ። ማርያም አደና ጸሎታን ረድአታን አይፈለየና።


text:
መንግስቲ ሶማል ነቲ ሓሰን ሃናፊ ሓጅ ዝተባህለ ውልቀ-ሰብ ሎሚ ሶኑይ ኣብ ሞቃዲሾ ኣብ ውሽጢ ፖሊስ ኣካዳሚ ከምዝረሸንዎ ሰበ-ስልጣንን መሰካክርን ገሊጾም። ሓጂ ዝሓለፈ ዓመት’ዩ ብሕቶ መንግስቲ ሶማል ካብ ኬንያ ናብ ሶማል ክምለስ ዝተገብረ፡ ክሳብ መጀመርያ 2015 ዓ.ም እቲ ጉዳይ ኣብ ቤት ፍርዲ ክረአ ከምዝጸንሐን ብመርትዖታትን ባዕሉ ብምእማኑን ኣብ መወዳእታ እቲ ብይን ተወሲኑ እቲ ፍርዲ ምፍጻሙ ተገሊጹ’ሎ።
ብተመሳሳሊ ሶማሊያዊያን ከሊፍ ናሪፍ ወዲ 21 ዓመትን ሓውን ዓብዱራሕማን ወዲ 18 ዓመት ክልቲኦም ኣሕዋት ኣብ 2014 ዓ.ም ካብ ገዝኦም ዓዲ እንግሊዝ ከተማ ማንቸስተር ኣብ ጉኒ ዳዕሽ ኾይኖም ንምውጋእ ናብ ሶሪያ ከምዝኸዱ አብ ኹናት ከምዝተቐትሉን ተገሊጹ።
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ ኣብ ርእሰ ከተማ ሶማል ሞቃዲሾ ሎሚ ሶኑይ ኣብ መኪና ብዝተጻወደ ነታጉ ኣብ ቐጽሪ ሓደ ቤት-መግቢ ተተኹሱ ብውሑዱ ሓሙሽተ ሰባት ከምዝተቕትሉን ካልኦት ሸውዓተ ከምዝቖሰሉን ሰበ-ስልጣንን መሰኻክርን ኣፍሊጦም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኣብ ከተማ ሮማ ኢጣልያ ንዓመታት ካብ ዝነብርሉ ዝነበሩ ህንጻ ብምስጓጎም ኣብ ኣፍደገ እቲ ህንጻ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ምክያዶም ተገሊጹ። መብዛሕትኦም መንግስቲ መንበሪ ከናድየሎም ተስፋ ብምግባር ኣብ ኣፍደገ እቲ ህንጻ ሰፊሮም ከምዘለውን ተፈሊጡ’ሎ።
ካብ ናይ ዋና ከተማ ኢጣልያ ሮማ ቀንዲ መስመር ባቡር ቀረባ ርሕቐት ዝርኸብ ህንጻ፡ ኣስታት 800 ዝኾኑ ስደተኛታት ክሳብ ቀዳም 10 ነሓሰ,2017 ንዝሓለፈ ሓሙሽተ ዓመታት ክነብሩ ጸኒሖም።ቀዳም 19 ነሓሰ ሰዓታት ቅድሚ ቀትሪ ግን ብፖሊስ እታ ከተማ ካብቲ ቦታ ምስጓጎም ተገሊጹ’ሎ።
ካልእ ዝኸድሉ ቦታ ዘይብሎም ነበርቲ እዚ ህንጻ ድማ ኣብ ንዝሓለፈ ክልተ መዓልታት ኣብ ኣፍደገ እቲ ህንጻ ዝርኸብ ሜዳ ምስ ኩሉ አቑሑቶም ይድቕሱ አለው።
ትማሊ ሶኑይ 21 ነሓሰ,2017 ፖሊስ ንነበርቲ እቲ ህንጻ ዓጂቦም ኣብቲ ህንጻ ዝተረፈ ንብረቶም ክወስዱ ከምዝገበረ ዝተፈልጠ ኮይኑ መብዛሕትኦም እዞም ስደተኛታት ናይ ዑቕባ ሕቶኦም መንግስቲ ዝተቐበሎ ኤርትራዊያን ምኳኖም አገልግሎት ዜና ሮይተርስ ይገልጽ።
ስምኦን ተስፋሚካኤል ወዲ 40 ዓመት ኤርትራዊ ኮይኑ ኣብ ኢጣልያ ናይ ፖለቲካ ዐቕባ ዘለዎ ምኳኑ ብተወሳኺ ስንኩል’ውን እዩ። ካብቲ ህንጻ ተሰጉጉ ናብ ዝኸዶ ከምዘይብሉ ይገልጽ።
“ ናይ ፖለቲካ ዑቕባ ዝሓተትና ስደተኛታት ኢና። እዚ ከጋጥም እዩ ኢልና ሓሲብና ኣይንፈልጥን። ካብ መንግስቲ ሓገዝ ከይሓተትና ን13 ዓመታት ኣብዚ ህንጻ ክነብር ጸኒሕና።”
ካልእ ይርግዓለም ዝተባህለት ኤርትራዊት ስደተኛ’ውን “ ንሕና ክፉኣት ሰባት ኣይኮነና። ግብረ ሽበራዊያን’ውን ኣይኾናን። ኣብ ኢጣልያ ንብዙሓት ዓመታት ዝነበርና ዝኾነ ዓይነት ሕጊ’ውን ኣይጠሓስናን።ስለዚ ኸአ ከም ዜጋታት ክንረአ ንደልይ” ትብል።
ከተማ ሮማ ስደተኛታት ዝዕቆብሉ ማእከል የብላን። ኣብ መስርሕ ምሕታት ዑቕባ ዘለው ጥራይ መግብ ንመጽለልን ይወሃቦም። እዚ ድማ ነቶም ዝተረፉ ብኣማ ኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኣብቲ ብቲቡርቲና ዝፍለጥ መደበር ባቡር ክነብሩ የገድዶም ምክንያቱ ንክራይ ገዛ ዝኸፍልዎ ገንዘብ ኮነ ዝዕቖብሉ መጽለሊ የብሎም።
ካብቶም ስደተኛታት ዝተዋጽአ ልዑኽ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ትማሊ ሶኑይ ዝተራኸበ ኮይኑ መንግስቲ ነቶም ስድራ ዘለዎም፡ ንብዕድመ ዝደፍኡን አካላአ ጉዱኣትን ቀዳምነት ብምሃብ ከምዝሕግዝ መግለጺ ሂቡ አሎ።
እቲ ካብ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ዝወጸ መግለጺ ግን ነቶም ኣብቲ ህንጻ ዝነብሩ ሰባት ቁጽሪ ከምዝጻረን ከምዘዘራርብዎምን እንተገለጸ መጽለሊ ክህቡ ምኳኖም ግን ኣይገልጽን።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኢሌኖራ ካሚሊ ካብ ጋዜጣ ረዳቶራ ሶሻለ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃበቶ ቃል ሰንበት ነሓሰ 20,2017 ንግሆ ቆልዑ ዘለዎም ስድራ ቤታት 53 ህጻናት ዝርኽእብዎም 70 ሰባት ናብቲ ህንጻ ክምለሱ ከለው 150 ስደተኛታት ኣብዚ ሕጂ እዋን’ውን ኣብ ጎደናታት ከምዘለው ትሕብር።
ንሳ ብተወሳኺ ድሕሪ እቲ ኣብ 2013 ዓ.ም ብኣማኢት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኣብ ገማግም ባሕሪ ላምባዱሳ ዝሞቱ አጋጣሚ ብዙሓት ሰባት ብዘይ ፍቓድ ኣብቲ ህንጻ ምንባር ከምዝጀመሩን ትሕብር።


text:
ባሕሬይን ሱዳንን ዲፕሎማሲያዊ ዝምድነአን ምሉእ ብምሉእ ከቋርጻ ከለዋ ዓረብ ኤመሬት ግን ምስ ኢራን ዘለዋ ርክብ ኣጉዲላቶ’ላ።ብተወሳኺ ቁጽሪ ኢራናዊያን ዲፕሎማሰኛታት ከምዘጉደለትን አብታ ሃገር ዘለው ወከልቲ ድማ ካብ ኣምባሰደር ናብ ፈጻሚ ጉዳያት ከምዝውረደቶ ገሊጻ’ላ።
እቲ ወጥሪ ክንህር ዝገበረ ብሱኒ ኣመንቲ እስልምና ዝምራሕ መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ንመራሒ ሽዓት ሸኽ ኒምር ኣል-ኒምር ብሞት ድሕሪ ምቕጽዑ እዩ።ስዑዲ ንሸክ ኒምር ምስ ካልኦት 46 ሰባት ብሞት ከምዝቐጽዐቶም ምስ ኣወጀት በዚ ዝተቖጥዑ ኢራናዊያን ኣብ ቴህራን ንዝርከብ ኤምባሲ ስዑዲ ዓረብ ብምውራር ንብረት ብምዕናውን ብሓዊ ኣቃጺሎም።ኣብ ማሻድ ንዝርከብ ቆንስል'ውን ከምዘጥቕዕዎም ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብዚ ናይ ተቃውሞ ሰልፊ ብውሑዱ 40 ሰልፈኛታት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎምን ዝተፈልጠ ኸክውን ከሎ ፕሬዝዳንት ኢራን ሓሳን ሮሓኒ ነቲ መጥቓዕቲ ዘይቅቡል'ዩ ክብሉ ድሕሪ ምንቓፍ ንሞት ኣል-ኒምር ድማ ኮኒኖምዎ።
ሱዳን ኣብ ልዕሊ ቴህራን ዝርከብ ኤምባሲ ስዑዲ ዓረብ ንዝተፈጸመ መጥቓዕቲ 'ባርባራዊ መጥቓዕቲ'ዩ' ድሕሪ ምባላ ምስ ኢራን ዝነበራ ዝምድና ምቁራጻ ገሊጻ'ላ።
ወሃቢ ቃል ሚኒስትር ወጻኢ ኢራን ሖሴይን ጃባር ውሳነ ስዑዲ ዓረብ ብምንቃፍ እቲ ስጉምቲ ኣብቲ ዞባ ዘሎ ውጥሪ ዘጎሃህር እዩ፣ንኒምር ብምቕታል ዝፈጸመቶ ጌጋ ድማ በዚ ኣይሽፈንን ኢሎም።
ናይ ኢራን ሃይማኖታዊ መራሒ ኣያቶላህ ዓሊ ኻመኒ ስዑዲ ዓረብ ንኒምር ብሞት ብምቕጽዓ ክትቕጽዕ እያ ኢሎም።Revolutionary Guard ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ኢራን ሓይሊ ትማሊ ሰንበት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ድማ ሞት ኒምር ናብ ውድቀት ንጉሳዊ ስርዓት ስዑዲ ዓረብ ዝመርሕ እዩ ኢሉ’ሎ።
ሚኒስትር ወጻኢ ስዑዲ ዓረብ ዓብድል ኣል-ጁበይር ብወገኖም መብዛሕቲኦም ሱኒ አብ ዝነበሩላ ስዑዲ ዓረብ ብኣመንቲ ሽዓ እትዕብለል ኢራን ናይ ሃገሮም ወይ ናይቲ ዞባ ጸጥታ ክትህውኽ ኣይትፈቅድን እያ ኢሎም።
ስዑዲ ዓረብ ንኒምር ብዓመጽን ካልኦት ክስታትን ኣብ 2014 ዓ.ም.ፈ እዩ ሞት ፈሪዳቶም።
ወጻኢ ሚኒስትሪ ኣሜሪካ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ዋሽንግተን መራሕቲ እቲ ከባቢ ኣብቲ ዞባ ዝተልዓለ ወጥሪ ካብ ምፍጣር ክሃድኡ ምጽውዓ ክትቕጽለሉ እያ ኢሎም።


text:
ተወለድቲ ዛላምበሳን ከባቢኣን ኣብታ ከተማ ካልኣይ ብርኪ ንክኽፈት ኣብ ፃዕሪ ይርከቡ፡፡
ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዝተዋፈሩ ተወለድትን ደገፍትን ዛላምበሳ: ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ዝኣተወሎም መፅባዓ 100,000 ብር ሓዊሱ ልዕሊ ፍርቂ ሚሊዮን ገንዘብ ከምዘተኣኻኸቡ ነቲ ኣብ መቐለ ዝተጣየሸ ኮሚቴ ዘተሓባብሩ ኣይተ ምሩፅ ደስታ ንድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም፡፡
እቶም ተወለድቲ በቲ ዝተዋህለለ ገንዘብ ዝዓደግዎ ዝተፈላለዩ ናውቲ ትምህርቲ ኣብ ዛላምበሳ ተረኺቦም ንምምሕዳር እቲ ቤት ትምህርቲ ኣረኪቦም፡፡ ህዝቢ ድማ ብድምቀት ተቐቢልዎም፡፡
ነባሪ ከተማ ዛላምበሳ ባላምበራስ ረዳ ኣድሓኖም እቶም ተወለድቲ ንዝገበርዎ ሓገዝ ንኢዶም ነበርቲ እታ ከተማ እውን ክንተሓባበር ኣለና ኢሎም፡፡
ኣማሓዳሪ ዞባ ምብራቕ ትግራይ ኣይተ ነጋ በርሀ ዳግመ ህንፀት ዛላምበሳ ንኹሉ ኢትዮጵያዊ ስለዝምልከት ኣብ ውሽጥን ኣብ ወፃኢን ዓዲ ዝርከብ ኢትዮጵያዊ ክተሓባበር ፀዊዖም፡፡


text:
ነባር ክብረ ወሰን ዓለም ቀሰተ ደመና ተሰይሩ።
12/07/2010 ብበዝሒ ሕብርታት ዝወቀበ ኣብ ሰማይ ታይዋን ዝተዘርግሐ ቀሰተ ደመና ነዊሕ ግዘ ብምፅንሑ ክብረወሰን ዓለም ሰይሩ ኣሎ።እዚ ቀሰተ ደመና 30 ሕዳር 2017 ከም ኣቆፃፅራ ፈረንጂ ኣብ ታይዋን ፈሉይ ቦታ ዪኒቨርሲቲ ቻይንዝ ባህሊ ጥቓ ታይፐይ ዝተረኣየ እንትኾን ብማሕበረሰብ እቲ ዩኒቨርሲቲ ግቡእ ክትትል ይግበረሉ ፀኒሑ።ፕሮፌሰር ሳይነስ እቲ ዩኒቨርሲቲ ቹ ኩን-ህሳን እቲ ሓድጊ ሰማይ ካብ ዝወፀሉ እዋን ኣትሒዙ ይከታተሎ ከም ዝነበረን ብፍላይ ብብረኪ ዓለም ዝተተሓዘ ክብረወሰን ክንደይ ከም ዝኾነ ይፈልጦ ስለ ዝነበረ ነቲ ክብረወሰን እንትሰብሮ ድራር ይድረር ከም ዝነበረን ብጣዕሚ ከም ዝተሓጎሰን ይገልፅ።እቲ ፕሮፌሰር ኣስዕብ ኣቢሉ “እዚ ካብ ሰማይ ዝተወሃበ ፍሉይ ህያብ እዩ።ብበዝሒ ዘይርከብ እዩ።” ብምባል ናእድኡ ይገልፅ።
እዚ ቀስተ ደመና ዝፀንሓሉ ንውሓት ግዘ 8 ሰዓትን 58 ደቓይቅን እዩ።ቅድሚኡ ተታሒዙ ዝነበረ ክብረ ወሰን አብ 14 መጋቢት 1994 ዓ.ም.ፈ ኣብ ወይዘርባይ ዮርክሺረ እንግሊዝ ኮይኑ ዝፀንሓሉ ንውሓት ጊዜ ከዓ 6 ሰዓት ነይሩ።እዚ ኣብ ታይዋን ቻይና ንብዙሓት ሰዓታት ዝፀንሐ ቀስተ ደመና ብፕሮፌሰራት ዩኒቨርሲቲ ቻይንዝ ባህሊ ናብ መዘገብ ክብረወሰን ዓለም ክኣትው ብዝገበርዎ ፃዕሪ ነቲ ነባር ክብረወሰን ሰይሩ ተመዝጉቡ ኣሎ።
ፍልፍል ሓበሬታ ድረገፃት UPI,Huffingtonpost ነይሮም። (ማሙዬ ነጋሽ@ድወት)


text:
ሓላፊ ኣማዞን ንምግባረ ሰናይ 2ቢልዮን ዶላር
መቐለ 04 መስከረም 2011(ድወት) ሓላፊ ትካል ኣማዞን በዓል ፀጋ ጄፍ ቤዞስ ንስራሕቲ ምግባረ ሰናይ 2 ቢልዮን ዶላር መዲቦም።
ሚስተር ቤዞስ ኣብ ትዊተር ኣብ ዝፀሓፍዎ መልእክቲ እዚ ምግባረ ሰናይ Day one fund ተባሂሉ ከምዝፅዋዕ ገለፁ’ሞ መንበሪ ኣልቦ ንዝኮኑ ሰባት ዝሕግዝ’ዩ ኢሎም።
ሚስተር ቤዞስ 164 ቢልዮን ዶላር ሃብቲ ከምዘለዎም ዝግለፅ’ኳ ተኮነ እዚ ሃብቲ ሒዞም ኣብ ስራሕቲ ምግባረ ሰናይ ዘይምስታፎም ግን ክውቀሱ ፀኒሖም’ዮም።
ብመሰረት’ዚ ድማ ቤዞስ ደይ ዋን ፈንድ መንበሪ ኣልቦ ንዝኮኑ ስድራ ከምኡ’ውን ትሑት እቶት ኣብ ዘለዎም ማሕበረሰብ ንዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ክሕግዝ’ዮም ኣጣይሾምዎ።
ነዚ ድማ Day one families fundን day 0ne ብዝብል ኣብ 2ተ ነፃፂሎም’ዮም ነቲ ምግባረ ሰናይ ክሰርሕሉ።
ሚስተር ቤዞስ ሓላፊ ትካል ኣማዞን ካብ ምዃኖም ብተወኺ ወናኒ ጋዜጣ ዋሽንግተን ፓስት ምኳኖም ይፍለጥ።


text:
ሊብያ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ንዝተጠርጠሩ ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ዝርኸብዎም ኣስታት 200 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ክኣትው ኣዚዛ።
እዚ ዝተፈልጠ ካብ ቤት ጽሕፈት ምርመራ ጠቕላሊ ዓቓቢ ሕጊ ሊብያ ሰዲቕ ኣል ሶርሎሚ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኮይኑ ብዛዕባ’ቲ ትእዛዝን ምርመራን ከምዚ ኢሎም።
“ኣብ ስርሒት ምስግጋር ሰባት፡ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት፡ ስቕያት፡ ሞትን ጾታዊ ዓመጽ ዝተጠርጠሩ 205 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ክኣትው ተአዚዙ ኣሎ።”
ንሶም ብተወሳኺ እዚ ዓንኬል ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ንአባላት ጸጥታ፡ ሓለፍቲ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት፡ አባላት ኤምባሲ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ሊብያ ዝርከብዎም ምኳኑ ሓቢሮም።
ሰዲቕ ኣል ሶሪ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2017 ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ንምምካት ኣብ መንጎ ኢጣልያን ሊብያን ብዝተበጽሓ ስምምዕ መሰረት ምስ ቤት ጽሕፈት ዓቓቢ ሕጊ ኢጣልያ ብምትሕብባር ኣብ መርበብ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ብዝተኻየደ ምርመራ መሰረት እቲ ትእዛዝ ምእሳር እዞም ሰባት ምውጽኡ ገሊጾም።
ንሶም ብተወሳኺ ብመሰረት ዘካየድዎ ምርመራ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ኣብ ነሕድሕዶም ነቶም ስደተኛታት ከምዝሸጡ ይኹን ደአ እምበር ከም “ጊልያ” ከምዘይሽየጡ ምፍላጦም ይገልጹ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ናይ ስጳኛ ገባሪ ሰናይ ትካል ፕሮኣክሪቫ ኦፕን ኣርምስ ሶኑይ መጋቢት 13, 2018 93 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ብምድሓን ኢጣልያ ምብጽሖም ገሊጹ’ሎ።


text:
”ኣድልዎ” እንታይ ማለት’ዩ?
(Vad är diskriminering?)
ኣድልዎ ማለት፡ ካብ ካልእ ሰብ ብዝተፈለ፥ ንዓኻ ዝሓመቐ ኣተሓሕዛ ክግበረልካ ከሎ እዩ። ኣብ ሃገር ሽወደን፡ ኣድልዎ ንኸይፍጸም ዚኽልክል ”ሕጊ-ኣድልዎ” ዝበሃል ኣሎ። ይኹንእምበር፡ ኩሉ ዘይፍትሓዊ ኣተሓሕዛ፡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ከም ኣድልዎ ዚቝጸር ድማ ኣይኰነን።
ብቕልል ዝበለ ኣዘራርባ፥ እቲ ኣብ ሕጊ ብዛዕባ "ኣድልዎ" ዘሎ ኣገላልጻ፥ ብኣርባዕተ ኵነት ዝቖመ እዩ። ሓደ ፍጻሜ፡ ከም "ኣድልዎ" ጌርካ ክውሰድ እንተደኣ ዀይኑ፥ እቶም ኣርባዕተ ኵነት'ቲኦም ድማ፥ ብሓደ ዝተማልኡ ክዀኑ ይግባእ።
- እቲ ጉዳይ፡ ንናይ ሓደ ሰብ "ኣድልዎ" ወይ "ግህስተ-ክብሪ" ዚምልከት ፍጻሜ ክኸውን ይግባእ።
- እቲ "ኣድልዎ" ወይ እቲ "ግህሰተ-ክብሪ"፥ ምስ ሓደ ወይ ምስ ብዙሓት ካብቶም ሸውዓተ መሰረታት ኣድልዎ (ንኣብነት ጾታ ወይ ዕድመ) ዝተተሓሓዘ ክኸውን ይግባእ።
- እቲ ፍጻሜ፡ ምስ ሓደ ካብቶም ኣብ ሕጊ እቱዋት ዘሎዉ ሽዱሽተ ኣገባብ ትግባረ-ኣድልዎታት (ንኣብነት ቀጥታዊ-ኣድልዎ ወይ ሰብ-ኣትካሪነት) ዚምልከት ክኸውን ይግባእ።
- እቲ ፍጻሜ፡ ኣብ ሓደ ካብቶም ሕጊ ዚምልከቶም ማሕበራዊ-ከባቢታት (ንኣብነት ኣብ ስራሕ-ዓለም ወይ ኣብ ዕዳጋ-ኣባይቲ) ዝተፈጸመ ክኸውን ይግባእ።
ዋላ'ኳ ኩሎም'ቶም ኵነት ዝተማልኡ እንተዀነ'ውን፥ እቲ ፍጻሜ ከም ኣድልዎነት ጌርካ ንኽውሰድ ርግጹ ኣይከውንን እዩ። ኣብ ገለ ኵነታት፡ ንዕኡ ዚጸልዉ ካልኦት ሕጊታትን ደንቢታትን ውን ኣሎዉ እዮም። ንኣብነት ሓደ ትሕቲ 18 ዝዕድሚኡ ቆልዓ፤ ኣብ ሓደ ሬስቶራንተ ኣልኮላዊ መስተ ንኽግልገል ምስ ዚኽላእ፤ ከም ናይ ዕድመ ኣድልዎ ጌርካ ኣይውሰድን እዩ። ምኽንያቱ ድማ፡ ንዕኡ ዚምልከት ካልእ ሕጊ፥ ማለት "ሕጊ-ኣልኮላዊ መስተ" ስለ ዘሎ እዩ። እዚ ሕጊ'ዚ፡ ሬስቶራንተታት ንትሕቲ 18 ዝዕድሚኦም መንእሰያት ኣልኮላዊ መስተ ንኸይቅርቡ ዚእግድ ሕጊ'ዩ። ካልኦት ንሓደ ፍጻሜ ከም ኣድልዎ ንኸይውሰድ ዚገብሩ ረቛሒታት ውን ኣሎዉ እዮም። ንነፍሲ-ወከፍ ጉዳይ እምበኣር፥ ኵሉ ጊዜ ነናቱ ፍሉይ ኣገማግማ ክግበረሉ ዚግባእ እዩ።
1. እቲ ጉዳይ፡ ንናይ ሓደ ሰብ "ኣድልዎ" ወይ "ግህሰተ-ክብሪ" ዚምልከት ፍጻሜ ክኸውን ይግባእ።
(Det ska handla om en händelse som missgynnar eller kränker en person)
ኣድልዎ ማለት፡ ሓደ ሰብ ኣብ ዝሓመቐ ደረጃ ምህላው ወይ ናይ ምምሕያሽ ለውጢ፡ ሓለፋ ወይ ኣገልግሎት ክንፈጎ ከሎ እዩ። ንኣብነት ሓደ ሰብ፡ ስራሕ ንምእታው ናይ ቃለ-ምልልስ ዕድል ክንፈጎ፤ ናብ ቤትትምህርቲ ምእታው ክንፈጎ፥ ኣብ ድኳን ኣትዩ ምግዛእ ክኽልከል፥ ኣብ ሬስቶራንተ ንምእታው ክኽልከል፥ ማኪና ወይ መንበሪ-ቤት ንምክራይ ክኽልከል ከሎ ክኸውን ይኽእል።
2. እቲ "ኣድልዎ" ወይ እቲ "ግህሰተ-ክብሪ"፥ ምስ ሓደ ወይ ምስ ብዙሓት ካብቶም ሸውዓተ "መሰረታት ኣድልዎ" (ንኣብነት ጾታ ወይ ዕድመ) ዝተተሓሓዘ ክኸውን ይግባእ።
(Missgynnandet eller kränkningen ska ha samband med en eller flera av de sju diskrimineringsgrunderna)
ሓደ ፍጻሜ ከም "ኣድልዎ" ኰይኑ ንኽውሰድ፥ ምስ ሓደ ወይ ምስ ብዙሓት ካብቶም "መሰረታት ኣድልዎ" ተባሂሎም ዝስመዩ ዝተተሓሓዘ ክኸውን ኣሎዎ። ብመሰረት ሕጊ፡ ንኣድልዎ መሰረት ዝዀኑ ሸውዓተት ኣርእስትታት ኣሎዉ። ኣብዚ፡ ብዛዕብኦምን ብዛዕባ ትርጕሞምን ብዝበለጸ ክተንብብን ኢኻ።
ጾታ
(Kön)
እዚ "ጾታ" ዚብል ኣምር፥ ሓደ ሰብ ተባዕታይ ወይ ኣንስታይ እዩ ዚብል ትርጕም'ዩ ዘሎዎ። እቲ ጾታዊ-ኣድልዎ እግዳ፥ ነቶም ኣብ መደብ ናይ ምቕያር ጾታ ወይ ድሮ ጾታዊ መንነቶም ዝቐየሩ ሰባት ውን ዘካትት እዩ።
ጾታዊ መንነት ወይ ጾታዊ-ወስታ
(Könsidentitet eller könsuttryck)
ስግረ-ጾታዊ መንነት ወይ ጾታዊ-ወስታታት ማለት፥ ሓደ ሰብ ንነፍሱ ከም ተባዕታይ ወይ ኣንስታይ ዘይገልጽ ወይ ሓደ ሰብ ብኣከዳድንኡ (ወይ ብኻልእ ኣገባብ) ናይ ካልእ ጾታ እንታውነት ወስታታት/ገላጽነታት ከርኢ ከሎ እዩ።
ዓሌታዊ-እንታውነት
(Etnisk tillhörighet)
ዓሌታዊ-እንታውነት ማለት፥ ናይ ሓደ ሰብ ብሄራዊን ዓሌታዊን ምንጪ ወይ ሕብሪ-ቆርበት ወይ ንዕኡ ዝመስል ማለት'ዩ።
ሃይማኖት ወይ ካልእ ርድኢት-እምነት
(Religion eller annan trosuppfattning)
ሂንዱ፡ ኣይሁድነት፡ ክርስትና ከምኡ'ውን ምስልምና፡ ገለ ኣብነታት ናይ ሃይማኖታት እዮም። ካልእ ርድኢት-እምነት ማለት ድማ፥ ሓደ መሰረቱ ካብ ወይ ምስ ሃይማኖታዊ ርእዮተ-ዓለም ዝተኣሳሰረ እምነት፥ ንኣብነት ከም ቡዲዝም፡ ኣቴኢዝም ከምኡ'ውን ኣግኖቲዝም እዩ። ይኹንእምበር፡ ፖሎቲካዊ ወይ ፍልስፍናዊ ርድኢታት ኣብዚ እቱዋት ኣይኰኑን።
ዓቕማዊ-ስንክልና
(Funktionsnedsättning)
ዓቕማዊ-ስንክልና ማለት፥ ሓደ ሰብ ኣካላዊ፡ ስነ-ኣምሮኣዊ ወይ ጥልቀተ-ሓሳባዊ ሕጽረታት ምስ ዝህልዎ ማለት እዩ።
ጾታዊ-ዝምባሌ
(Sexuell läggning)
እቲ ሕጊ፡ ነዚ ጾታዊ-ዝምባሌ ዚብል ኣምር፥ ከም "ሆሞ-ጾታዊ"፡ "ሄትሮ-ጾታዊ"፡ "ቢ-ጾታዊ" ክብል ገሊጽዎ ኣሎ።
ዕድመ
(Ålder)
ዕድመ ማለት፡ እቲ ዝበጻሕካዮ ናይ ህይወት ጕዕዞ ማለት'ዩ። ኵሎም ደቂ-ሰባት፡ ዕድሚኦም ብዘየገድስ ኣድልዎ ንኸይፍጸሞም ብሕጊ ሕሉዋት እዮም።
3. እቲ ፍጻሜ፡ ምስ ሓደ ካብቶም ኣብ ሕጊ እቱዋት ዘሎዉ ሽዱሽተ ኣገባብ ትግባረ-ኣድልዎታት ዚምልከት ክኸውን ይግባእ
(Händelsen ska handla om någon av de sex formerna av diskriminering som finns i lagen)
ብመሰረት'ቲ ሕጊ፡ እዞም ሹዱሽተ ኣገባብ ትግባረ-ኣድልዎታት ተገሊጾም ኣሎዉ።
- ቀጥታዊ ኣድልዎ
- ኢድ-ኣዙራዊ ኣድልዎ
- ሕጽረታት ተረካብነት
- ሰብ-ኣትካሪነት
- ጾታዊ-ኣትካሪነት
- መምርሒታት ንትግባረ-ኣድልዎን እዮም።
ቀጥታዊ ኣድልዎ
(Direkt diskriminering)
ቀጥታዊ ኣድልዎ ማለት፥ ኣብ ሓደ ከተወዳድሮ ትኽእል ኩነታት፥ ንሓደ ሰብ ካብ ካልእ ሰብ ዝሓመቐ ኣተሓሕዛ ክግበረሉ ከሎን፤ ከምኡ'ውን ምስ ገለ ካብቶም መሰረታት ኣድልዎ ዝተተሓሓዘ ምስ ዚኸውንን እዩ። ንኣብነት፡-
- ሓደ ወሃብ-ስራሕ፡ ንናይ ሓደ ሓታቲ-ስራሕ ስም፡ ከም ናይ ወጻእተኛ ምዃኑ ተረዲኡ፥ ናብ ቃለ-ምልልስ ንኸይመጽእ ኢሉ፥ ፈልዩ ከም ዝተርፍ ምስ ዝገብሮ።
- ሓደ ሰብ፡ ናይ ምዝራብን ናይ ምንቅሳቓስን ዓቕማዊ-ስንክልና ዘሎዎ ብምዃኑ፥ ናብ ሓደ ሬስቶራንተ ንምእታው ምስ ዚኽላእ።
- ሓደ ባንክ፡ ንሓደ ዝሸምገለ ሰብ፡ ዕድመ ዝደፍአ ሰብ'ዩ ብምባል፥ ልቓሕ ንኸይረክብ ምስ ዚኽልክሎ።
ኢድ-ኣዙራዊ ኣድልዎ
(Indirekt diskriminering)
ኢድ-ኣዙራዊ ኣድልዎ ዚበሃል፥ ሓደ ሕጋጋት ማዕርነታዊ ትሕዝቶ ዘሎዎ ዝመስል፥ እንተዀነ ግን፡ ምስቶም መሰረታት ናይ ኣድልዎ ብዝተኣሳሰር መገዲ፥ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ሰባት ኣድልዎ ንኽፍጸም ዝገብር እዩ። ንኣብነት፡-
- ሓደ ኣካራዪ-ኣባይቲ ኩባንያ፥ ቀዋሚ መቐመጢ-ፍቓድ ንኽህልወካ ምስ ዝጠልብ፤ ኣብ ልዕሊ'ቶም ሽወደናውያን ዘይኰኑ ደቂ ካልእ ዓሌታት ኣድልዎ ምግባር ማለት እዩ።
- ሓደ ወሃብ-ስራሕ፡ ነቲ ስራሕ ዘየድሊ ክነሱ፡ ናይ መዘወሪ-ማኪና ፍቓድ ንኽህልወካ ምስ ዝጠልብ፥ ብኡ ድማ ኣብ ልዕሊ'ቶም ዓቕማዊ-ስንክልና ዘሎዎ ሰባት ኣድልዎ ክፍጽም ከሎ እዩ።
- ሓደ ወሃብ-ስራሕ፡ ናይ ቁመትካ ደረት ብምግባር፥ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ኣድልዎ ምፍጻም ክኸውን ይኽእል።
ሕጽረታት ተረካብነት
(Bristande tillgänglighet)
ሕጽረታት ተረካብነት ዝበሃል፡ ሓደ ቤት-ስራሕ፡ ሓደ ዓቕማዊ-ስንክልና ዘሎዎ ሰብ፥ ኣብቲ ቦታ-ስራሕ'ቲ ንዘሎ ንጥፈት ክሳተፍ ንክኽእል፥ ነቲ ምኽኑይ ዝዀነ ስጕምቲ ካብ ምውሳድ ምስ ዚቝጠብ እዩ።
እቲ ቤት-ስራሕ ነቲ ስጕምቲ'ቲ ንምውሳድ ምኽኑይ'ድዩ ወይ ኣይኰነን፥ ምስቲ እቲ ቤት-ስራሕ'ቲ ዘሎዎ ግብራዊን ቁጠባዊን ተኽእሎታት ዝተሓሓዝ ነገር'ዩ። እቲ ሕጊ ኣብ ግምት ዘእትዎ ከም ናይ ሓጺር ጊዜ ርክብ ወይ ናይ ንዊሕ ጊዜ ዝምድና ውን ኣሎ'ዩ። ንኣብነት፡ እቲ ርክብ ኣብ ሓደ ዱኳን ንዝግበር ናይ ሓደ ጊዜ ምብጻሕ ወይ ናይ ስራሕ መቝጸርቲ ወይ ናይ ነዊሕ ጊዜ ናይ ትምህርቲ ዝምድና ምስ ዝኸውን እዩ።
ምኽኑይነት ናይ ስጕምቲ ምውሳድ ክበሃል ከሎ ንኣብነት፡-
- ሓደ ሬስቶራንተ፡ ነቲ ኪቕርብዎ ዚኽእሉ ዝርዝር መግቢታት፥ ንሓደ ዓይነ-ስዉር ሰብ ከንብበሉ ምኽኣል።
- ሓደ ባንክ፡ ናይ ባንክ-ኣገልግሎት ንኣብነት ብኣካል መጺእካ፡ ብኤ-ፖስት ወይ ብቴሌፎን ኣገልግሎት ናይ ምርካብ ዕድል ምሃብ።
- ሓደ ሆስፒታል፡ ብናይ ቃልን ብናይ ጽሑፍን ኣገባብ ሓበሬታ ናይ ምርካብ ኣገልግሎት ምሃብ፥ ክኸውን ይኽእል።
ብዛዕባ ተረካብነታት፡ ነቶም ዓቕማዊ-ስንክልና ዘሎዎም ሰባት ብዚምልከት፤ ብርክት ዝበሉ ካልኦት ጸለውቲ ሕጊታት (ንኣብነት ሕጊ ከባቢ-ስራሕ ዝኣመሰሉ) ውን ኣሎዉ እዮም። ንኣብነት ሓደ ውድብ፥ ብመሰረት ገለ ካብዞም ሕጊታት እዚኣቶም፥ ናይ ተረካብነት ሕጽረታት ምስ ዚህልዎ፥ ከም ኣድልዎ ክሕሰብ ስለ ዚኽእል፥ "ናብ ቤትስልጣን ኣቤቱታ ኣድልዎ" DO ናይ ጥርዓን ምልክታ ክተቕርበሉ ይክኣል እዩ።
ኣየኖት ስጕምቲታት ከም ምኽኑያት ኰይኖም ከም ዚሕሰቡ ዚገብር፥ ነቲ ኵነታት በብውልቁ ብምግምጋም እዩ።
ብዛዕባ ሕጽረታት ተረካብነት፥ ኣብቲ መግለጺ ጽሑፍና ብዝበለጸ ኣንብብ (Läs mer om bristande tillgänglighet i vårt faktablad)
ሰብ-ኣትካሪነትን ጾታዊ-ኣትካሪነትን
(Trakasserier och sexuella trakasserier)
ሰብ-ኣትካሪነት ዝበሃል፥ ሓደ ክብሪ ናይ ወዲ-ሰብ ዚግህስ ተግባር፥ ምስ ሓደ ወይ ብዙሓት ካብቶም ሸውዓተ "መሰረታት ኣድልዎ" ምትሕሓዝ ዘሎዎ ተግባር ምስ ዚኸውን እዩ። እቲ ተግባራት ድማ፡ ዘረባ ብምድርባይ፡ ምልክት ብምርኣይ ወይ ሰብ ብምንጻል ዝትግበር ክኸውን ይኽእል'ዩ። ሓደ ኣብነት ናይ ኣትካሪነት፥ ሓደ መምህር ንሓንቲ ተመሃሪት፥ ናይ ርእሲ መንዲል ስለ ዝገበረት ከባጭወላ ከሎ፥ ወይ ሓደ ፈጻሚ ጉዳይ ኣብ "ቤትስልጣን መራኸብቲ ስራሕ" (arbetsförmedlingen) ንሓደ ሰብ "ሆሞ-ጾታዊ" ስለ ዝዀነ ጥራይ ከናሽዎ ከሎ እዩ።
ጾታዊ-ኣትካሪነት ማለት ድማ፥ ነቲ ዚጥቃዕ ዘሎ ሰብ ዘይድዮ ጾታዊ ባህሪ ዘሎዎ ተግባር ክተርእዮ ከሎኻ እዩ። እዚ ማለት ድማ ንኣብነት፥ ሓደ ሰብ መጺኡ ምስ ዝተናኽፈካ፥ ዘይቅቡል ጾታዊ-ኣሽሙር ምስ ዝድርብየልካ፥ ጾታዊ-ዕድመ ምስ ዘቕርበልካ ወይ ምስ ዘኳሽመካ እዩ። እቶም ኣብ ልዕሊኦም "ኣትካሪነት" ዝተፈጸሞም ሰባት፥ ንሳቶም'ዮም ብናቶም ርድኢት "ግህሰተ-ክብሪ" ኣጋጢሙኒ ኢሎም ኪውስኑ ዚኽእሉ። ገለ እዋናት፡ እቲ ኣብ ኣትካሪነት ዝተዋፈረ ሰብ፥ ንሱ'ዩ ብንጹር "ግህሰተ-ክብሪ" ይገብር ከም ዘሎ ክርድኦ ዚግባእ። ይኹንእምበር እቲ ኣገዳሲ ነገር፥ ንስኻትኩም ነቲ (ነታ) ኣትካሪኹም ሰብ፥ ኣደቡ ቅቡል ስለ ዘይኰነ፥ ተግባራቱ ጠጠው ከብል ከም ዝግብኦ ምንጋሩ ዘድልየኩም።
ኣድልዎ ንኽፍጸም መምርሒ ምሃብ
(Instruktioner att diskriminera)
ኣድልዎ ንኽፍጸም መምርሒ ምሃብ ማለት፥ ሓደ ሰብ ትእዛዝ ምስ ዘሕልፍ ወይ ንኣብነት ንሓደ ኣብ ትሕቴኻ ዘሎ ሰራሕተኛኻ፥ ኣብ ልዕሊ ካልእ ሰብ ኣድልዎ ንኽፍጽም መምርሒ ምሃብ ማለት'ዩ። እዚ ድማ ንኣብነት፡ ሓደ ወናኒ ቤት-መግቢ፡ ሰራሕተኛታቱ ጀለቢያ ንዝተኸድና ኣገልግሎት ከይወሃበን ወይ ውን ሓደ ሓለቓ-ስራሕ፥ ኣብ ሓደ ውሱን ዕድመ ንዘሎዉ ሰባት ንኸይቝጸሩ፤ ንኽፍሊ ምምሕዳር-ሰራሕተኛታት መምርሒ ምስ ዚህብ እዩ።
እገዳ ኣንጻር ሕነ-ምፍዳይ
(Förbud mot repressalier)
እቲ ናይ ኣድልዎ ምልክታ ዘቕረበ ሰብ፥ ኣብ ልዕሊኡ ናይ ሕነ-ምፍዳይ ሳዕቤን ንኸየጋጥሞ ዚእግድ ሕጊ ኣሎ። እዚ ድማ ብሕነ-ምፍዳይ መታን ከይጥቃዕ ብማለት'ዩ። እዚ ማለት ድማ፥ ንኣብነት ሓደ ወሃብ-ስራሕ፡ ነቲ ምልክታ ዘቕረበ ሰብ፥ ብናይ ብዝሒ-ስራሕ ከም ዝጸዓን ምግባር ክኸውን ይኽእል'ዩ። እዚ እገዳ ናይ ሕነ-ምፍዳይ፥ ንሓደ ብመሰረት ሕጊ ኣድልዎ ኣብ መጽናዕቲ ናይ ኣድልዎ ኢዱ ዝተሳተፈ ሰብ ዚምልከት ውን እዩ። እዚ ሕጊ ሓለዋ ሕነ-ምድፍዳይ'ዚ፥ ነታ እምቢ-ዝበለት ወይ ነቲ ኣትካሪነት ወይ ነቲ ጾታዊ ኣትካሪነት ዝረዓመቶ ውን ዚምልከት እዩ።
4. እቲ ፍጻሜ'ቲ፡ ኣብ ሓደ ካብቶም ሕጊ ዚምልከቶም ማሕበራዊ-ከባቢታት ዝተፈጸመ ክኸውን ይግባእ
(Händelsen ska ha ägt rum inom något av de samhällsområden där lagen gäller)
እቲ ኣንጻር ኣድልዎ ዘሎ እገዳ፥ ኣብዞም ዚስዕቡ ማሕበራዊ መዳያት ዘገልግል እዩ፡-
ኣብ ናይ ስራሕ-ዓለም
(Arbetsliv)
ንሓደ ስራሕ ዝተቘጽረ ሰብ፡ ኣብ ምድላይ-ስራሕ ዘሎ ሰብ፡ ድሮ ኣብ ምልምማድ-ስራሕ ዘሎ ወይ ኣብ ምድላይ ልምምድ-ስራሕ ዘሎ ሰብ ወይ ውን ኣብ ሓደ ቦታ ስራሕ፡ ከም ክሩይ-ሰራሕተኛ ኰይኑ ዝሰርሕ ሰብ።
ኣብ ትምህርቲ
(Utbildning)
ንቖልዑ፡ ተመሃሮ፡ ኣብ ትምህርቲ ዚርከቡ ወይ ኣብ ምድላይ ሓደ ዓይነት ትምህርቲ ዘሎዉ።
ኣብ ዕዳጋ-ስራሕ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ከምኡ'ውን ኣብ ዘይ መንግስታውያን መራኸብቲ ስራሕ
(Arbetsmarknadspolitisk verksamhet och arbetsförmedling utan offentligt uppdrag)
ነቲ ኣብ ምድላይ ስራሕ ዘሎ ወይ ኣብቲ ቤትስልጣን መራኸብቲ ስራሕ ተቘጺሩ ዝሰርሕ ዘሎ ሰብ።
ኣብ ምጅማር ወይ'ውን ኣብ ምክያድ ንግዳዊ ንጥፈት
(Start eller bedrivande av näringsverksamhet)
ንሓደ ቤት ዕዮ ክኸፍት ዝደሊ ወይ ኩባንያ ከፊቱ ኣብ ምክያድ ዘሎ፥ ቁጠባዊ ደገፍ ኣብ ምሕታት ብዚምልከት ጉዳያት።
ሞያዊ ምስክረ-ብቕዓት
(Yrkesbehörighet)
ንሓደ ብዛዕባ ሞያዊ ምስክረ-ብቕዓት፥ ፍቓድ-ሞያዊነት ወይ ብሞይኡ ምስራሕ ንክኽእል ተመሳሳሊ ቅብሉነት ንኽረክብ ዝሓትት ሰብ (ንኣብነት ሓኪም ወይ ሞያዊ-ተርጓማይ)
ኣብ ገለ ማሕበራት ኣባልነት ንምርካብ
(Medlemskap i vissa organisationer)
ንሓደ ኣባል ንምዃን ዘመልክት ሰብ ወይ ከም ሰራሕተኛ ወይ ወሃብ-ስራሕ ከምኡ ውን ኣብ ሓደ ውድብ ክዋሳእ ንዝደሊ ወይ ካብ ከምኣቶም ዓይነት ውድባት፥ ተኻፋሊ ረብሓ ክኸውን ንዝደሊ እዩ።
ኣቝሑት፡ ኣገልግሎታት ከምኡውን መንበሪ ገዛውቲ
(Varor, tjänster och bostäder)
ንሓደ ክሽምት ዝደሊ፥ ኣብ ሬስቶራንተ ክኸይድ ወይ መንበሪ-ገዛ ንምርካብ ዘመልክት ሰብ
ሓፈሻዊ ምትእኽኻብ ወይ ህዝባዊ ንጥፈት
(Allmän sammankomst eller offentlig tillställning)
ንሓደ ሰብ ንኣብነት ናብ "ኮንሰርት" (ፌቲቫል)፡ ናብ ዕዳጋ ወይ ናብ ኤክስፖ ክበጽሕ ንዝደሊ ሰብ
ክንክን-ሕማምን ሓለዋ-ጥዕናን
(Hälso- och sjukvården)
ንሓደ ኣብ ሆስፒታል ወይ ሓኪም-ስኒ፥ ክንክን-ሕማም ክግበረሉ ዝሓትት ሰብ
ቤትስልጣን ማሕበራዊ-ጉዳያት፡ መጐዓዚ-ኣገልግሎት ከምኡውን ቤትካ ኣብ ናይ ምውህሃዳ ሓገዝ ገንዘብ
(Socialtjänsten, färdtjänst och bostadsanpassningsbidrag)
ንኣብነት ንሓደ ምስ ቤትስልጣን ማሕበራዊ ጉዳያት ርክብ ዘሎዎ ሰብ
ስርዓት ማሕበራዊ-ውሕስነት፡ ውሕስነት ስራሕ-ኣልቦነት፡ ናይ ትምህርቲ ሓገዝ-ገንዘብ
(Socialförsäkringssystemet, arbetslöshetsförsäkring och studiestöd)
ንኣብነት ንሓንቲ ካብ ቤትስልጣን ውሕስነት-ካሳ፥ ገንዘብ ዕረፍቲ-ወላድነት ክወሃባ ትሓትት፥ ወይ ንሓደ ካብ "ሲ.ኤስ.ኤን" (CSN) ናይ ትምህርቲ ሓገዝ-ገንዘብ ንኽረክብ ዝሓትት
ግዴታ ሃገራዊ-ኣገልግሎት ከምኡውን ሲቪላዊ-ግዴታ
(Värn- och civilplikt)
ንኣብነት ንሓደ ትዓሊም ዚህብ፥ ወተሃደራዊ-ትምህርቲ ዝሓትት ወይ ዘተግብር
ኣቀባብላ ኣብ ርክብ ምስ መንግስታዊ ኣብያተስርሓት
(Bemötande i kontakt med offentlig verksamhet)
ንኣብነት ሓደ ሰብ መብርሂ፡ መምርሒ፡ ምኽሪ ወይ ካልእ ዓይነት ሓገዛት ክወሃቦ ደልዩ ምስ ሓደ ቤትስልጣን ርክብ ዝገብር
እቲ ሕጊ ኣድልዎ ኣብ ኵሉ ቦታታት ኣይሰርሕን እዩ
(Diskrimineringslagen gäller inte överallt)
እቲ ሕጊ ኣድልዎ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ግለ ሰባት ንዘጋጥሙ ክስተታት፥ ትግባረ የብሉን እዩ። ንኣብነት ጐረባብቲ ወይ ኣዝማድ፡ ኣብ ሕድሕዶም ብኸመይ ከም ዝተኣላለዩ እዩ። ኣብ "ሬክላም"፡ "ቲቪ"፡ "ራድዮ"፡ "ማሕበራዊ-መራኸቢታት" ከምኡውን ጋዜጣታት ንዘጋጥሙ ክስተታት ውን፥ ኣብዚ እገዳ ናይ ኣድልዎ ሕጊ'ዚ፥ እቱዋት ኣይኰኑን። ነዞም መዳያት'ዚኦም ዚምልከቱ ግን፥ እንታይ ከም ዚፍቀድ፡ እንታይ ድማ ከም ዘይፍቀድ፡ ደረታት ዚገብሩ ካልኦት ሕጊን ሕጋጋትን ኣሎዉ እዮም።
ኣብ'ቶም ኣብ ዕረፍቲ-ወላድነት ዘሎዉ ኣድልዎ ክትፍጽም ክልኩል'ዩ
(Missgynnande av föräldralediga är förbjudet)
ሓንቲ ኣብ ዕረፍቲ-ወላድነት ዘላ ወይ ንኽትከውን ኣብ መገዲ ዘላ ወይ ኰይና ንዝጸንሐት ሰራሕተኛ ወይ ኣመልካቲት-ስራሕ፥ ካብ ወሃብ-ስራሕ ኣብ ልዕሊኣ ኣድልዎ ንኸይፍጸም፥ ሕጋዊ ሓለዋ ኣሎዋ። እቲ እዚ ጸረ-ኣድልዎ ዝዀነ ሕጋዊ-ሓለዋ'ዚ ዘገልግለሉ ኩነታት፤ ኣብ ጊዜ ዕረፍቲ-ወላድነት ወይ ዝሓመመ ቆልዓ ንምእላይ፡ ኣብ ገዛ ኣብ ትጸንሓሉ ጊዜ እዩ። ገለ ካብቶም ኣብነታት ናይ ኣድልዎ ድማ፥ ናይ ስራሕ መቝጸርቲ ምኽሳር፥ ናብ ዝሓመቐ ስራሕ ናብ ዘሎዎ ቦታ ከም ተግልስ ምግባር ወይ ዝተሓተ ናይ ደሞዝ ምዕባለ ከም ትረክብ ምግባር፥ ክኸውን ይኽእል እዩ።


text:
ኣብ መወዳእታ ሰሙን ወርሒ ነሓሰ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ክፍለ ግዝኣት ቨርጂንያ ንኩነታት ናብራ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሃገረ ሱዳን ትገልጽ ሰናዲት ፊልም 'The Forgotten' ወይ 'ዝተረስዑ' ንምርኢት ቐሪባ።
አዳላዊት እቲ ፊልም መንእሰይ ሳብሪና ጀሚል አማን ኣብ ኣሜሪካ ተወሊዳ ዝዓበየት ኤርትራዊት ኣሜሪካዊት ኮይና ኣብ ሓደ ናይ ቤተሰብ ምትእኽካብ ብዝሰምዓቶ መሪር ተመክሮ ናብራ መዓስከር ስደተኛታት ስደት ነዚ ሰናዲ ፊልም ንምድላው ኣብ 2015 ዓ.ም ናብ ኣብ ሱዳን ዝርከቡ መዓስከር ስደተኛታት ብምጉዓዝ ነዚ ፊልም ምስናዳ ኣብ ዝሓለፈ ዓመተ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ዘካየደቶ ቃለ መጠይቕ ምግላጻ ይዝከር።
ነቲ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።
ድሕሪ’ቲ ኣብቲ ኣብ ነሓሰ 25, 2018 ኣብ ቨርጂንያ ዝተዳለወ ምምራቕ እቲ ፊልም ንሳብሪና ገለ ካብቲ ፊልም ዝተዓዘብኽዎ ከተብርሃለይ ሕቶታት ኣቕሪበላ ኔረ።
ፈላማይ ሕቶ ነዚ ሰናዲ ፊልም ቀሪጻ ንምርኢት ንምቕራብ ክንደይ ዝአኽል ጊዜ ከምዝወሰደላን ኣብ መስርሕ ምድላው’ዚ ፊልም ዝገጠማ ዝዓበየ ብድሆ እንታይ ምኳኑ ክትገልጸለይ ሓቲተያ?
“ ናብ ሱዳን ከይደ ነዚ ፊልም ቀሪጸ ክሳብ ንምርኢት ዘቕረብኹሉ ጊዜ ክልተ ዓመተን ፈረቓን ወሲዱለይ። እቲ ዝዓበየ ዝገጠመኒ ብድሆ ፋይናንሳዊ ብድሆ’ዩ። እዚ ስራሕ ሰናዲ ስራሕ’ዩ። ኣብ መወዳእታ ዝርከብ ትርፊ ወይ ጥቕሚ የለን ስለዚ ክሳብ መወዳእታ ዘድልይ ፋይናንሳዊ ሓገዝ ኣብ ምርኻብ ብዙሕ ጊዜ ጠፊኡ’ዩ። ድሒሩ ግን ብዙሓት ተሓባበርትን ረኺበ እቲ ስራሕ ክዕወት ክኢሉ።”
ሳብሪና ነቲ 'The Forgotte' ወይ ዝተረስዑ ዝብል ኣርእስቲ’ቲ ፊልም ብኸመይ ከምዝመጸት ከተረድእ ከላ ኣብቲ መዓስከር ስደተኛታት ሱዳን ኣብ ዝበጽሓትሉ እዋን መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ኩነታቶም ከምዝተረሰዓ ምግላጾም ብፍላይ ድማ እቶም ንነዊሕ ዓመታት ኣብቲ ቦታ ክነብሩ ዝጸንሑ “ዓለም ጉዳይና ረሲዕዎ’ዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ከምዘለዎም በዚ ምክንያት ድማ እቲ ኣርእስቲ ነቲ ሰናዲ ፊልም ከምዝተመርጸ ተረድእ።
ቀጺለ ንሳብሪና ዘቕረብኹላ ሕቶ እዚ ሰናዲ ፊልም ክትሰርሖ ዝተበገሰት ብሰንኪ ታሪኽ ሓደ መንእሰይ ከም ምዃኑ መጠን እቲ ፊልም ኣብ ዙርያ ታሪኽ እቲ መንእሰይ ወይ’ውን ታሪኽ ሓደ ስደተኛ እንተዝኸውን ተመክሮ’ቲ ናብራ ዝያዳ ንካልኦት ኣብ ምብጻሕ ኣይመሓሽን ዝብል'ዩ ኔሩ።
“ ብርግጽ እቲ ታሪኽ ኢብራሂም’ዪ ነዚ ኣበጊሱኒ ግን ኸአ እቲ ከመሓላለፍ ዝደለኽዎ ታሪኽ … ታሪኽ ሓንቲ ኤርትራዊት ኣሜሪካዊት መንእሰይ ካብ ኣሜሪካ ተበጊሳ ነዚ ጉዕዞ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ብምፍጻም ናብራ መዓስከር ስደተኛታት ዝተዓዘብት’ዩ። ሓደ መንእሰይ ብዙሕ ብድሆን ጸገም ኣሕሊፉ ኣብ ዝደልዮ ክበጽሕ ይክእል’ዩ። እቲ ከሕልፎ ዝደለኹ መልእኽቲ ግን ብዛዕባ ከምዚኦም ዓይነት ስደተኛታት ዘይኾነ ብዛዕባ እቶም ብብዙሕ ጸገም ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ንዓመታት ዝነብሩ ስደተኛታት እዩ።”
ኣብ መወዳእታ ንሳብሪና ዘቕረብኹላ ሕቶ ኣብ ምሉእ እቲ 60 ደቒቕ ንውሓት ዘለዎ ሰናዲ ፊልም ዝቐረቡ ሰባት ዝበዝሑ ብዕድመ ዝደፍኡን ትሕቲ ዕድመን እዮም። እቲ ብብዝሒ ዝስደድ ዘሎ ድማ መንእሰይ እዩ ብተወሳኺ እዚ መንእሰይ’ዚ እዚ እዩ ምስ ባህርያዊን ሰብ ሰርሖ ሓደጋታት ኣጸጋሚን ሓደገኛን ጉዕዞ ብምፍጻም ናብ ሃገራት ኣውሮጳን ኣሜሪካን ክበጽሕ ዝፍትን ስለዚ ነዚ ክፍል’ቲ ስደተኛ ኣብቲ ሰናዲ ፊልም ንምንታይ ዘይሓወሰ ወይ ዘየጠቓለለ?
“ ከምቲ ኣብቲ ፊልም ዝተዓዘብክዮ ካብ ዝበጻሕናዮም መዓስከራት ሓደ ወዲ ሸሪፈ ዝበሃል መዓስከር ካብቶም ሓደሽቲ መጻእቲ ዝዕቆብሉ መዓስከር’ዩ እንተኾነ መብዛሕቶም እቶም መንእሰያት ናብ ካሜራ ቀሪቦም ርእይቶ ክህቡ ፍቓደኛታት ኣይኮኑን።ይሰግኡ እዮም። ብተወሳኺ እቲ ሰናዲ ፊልም ብሕቡእ ይቕረጽ(ይቕዳሕ) ስለዝነበረ ብእምነት ቃሎም ክህቡና ኣጸጋሚ ኔሩ።”
ኣብቲ ኣብ ቨርጂንያ ዝተካየደ ምርኢት ሰናዲት ፊልም 'The Forgotte' ካብ ዝተሳተፉ ሰባት ገለ አዘራሪብና ኣለና ርእይ ኦም ሂቦም ኣለው።


text:
ኣውፈርቲ ቀጠር ኣብ ኢትዮጵያ 500 ሚእቲ ሚልዮን ዶላር ዝውድእ ናይ ኣርባዕተ ፕሮጀክትታት ወፍሪ ከካይዱ ምዃኖም ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ገሊጸን።
ብመሰረት ‘ቲ ዝስምምዕ አብ ምብራቕ ኢትዮጵያ አብ ድሬዳዋ ናይ ስሚንቶ ፋብሪካ፤ ምድላብ ሃብቲ ሃብቲ እንሰሳ ከምኡ ድማ ናይ ዓሶ መድሃኒት መስርሒ ፋብሪካ ናይ ኮስሞቲክስ ፋብሪካ ንኸሰርሑ ተወዓዒሎም ኣለዉ።
ውልቀመላኺ ምልካዊ ኢስስርዓት ኢሳይያስ፣ ምስ ቀጠር ፍሉይ ዝምድና ኣለና እናበለ፣ ኢሳይያስ ንዝሓለፉ 23 ዓመታት ናብታ ክጅሃር፣ ንገለ የዋሃት ብተስፋ ምጽወታ እናኣታለለ ናብ ቀጠር ብምምልላስ ውራይ ውልቃዊ ሕክምናኡን ማእለማ ሽርሕታትን ክገብር ኳ እንተጸንሐ ኤርትራ ካብ ቀጠር ከም ሃገር ዝጠቅም ደገፍ ኣይረኸበትን።
እዚ ኸኣ፣ ሰበስልጣን ቐጠር አብ ቀርኒ አፍሪቃ ከረጋግጽዎ ንዝደልይዎ ረብሓታት ንውልቀ መላኺ ኢሳያስ ከም መሰጋገሪ ድልድል ክጥቀሙሉ ድሕሪ ምጽናሕ፤ ምስቲ ካብ ዓለም ተነጺሉ ዘሎ ስርዓት ምሽራኽ ክሳራ ምዃኑ ኣስተብሂሎም ብዘይፍረ ራሕሪሖሞ ይኸዱ ከምዘለለዉ ዘመልክት እዩ።


text:
ምስጋና፡ ብፍሩይ ኣርእስቲ፡ ቀጺሉ፡ ብሃንደበት ሞት እነፍቅራ ጓልና እከሊት ዘቃበርኩምና፡ ኣብ ገዛና ብምምልላስ፡ ካብ ውሽጥን ወጻእን ብስልክን ፋክስን ዘጸናናዕኩምና፡ ሐሰም ኣይትርከቡ የቐንየልና እናበልና ምስጋናና ነቕርብ። ወለዳ እቶ አከሌን ወ/ሮ እከሊትን ምስ ምሉእ ስድራቤት። ስእሊ መዋቲት። ትሕት ኢሉ ድማ፡ ብሞት እነፍቅሮ ኣቦና እከሌ ... ኢሉ ብምጅማር ብተመሳሳሊ መገዲ ናይ ምስጋና ጽሑፍ ስእሊ መዋቲ። ይቕጽል ሳልሳይ፡ ራብዓይ ... ኣብታ ሒዘያ ዝነበርኩ ጋዜጣ ናይ ሽዱሽተ ሰባት ምስጋና ኣንቢበ። ስእሎም ደጋጊመ ረኣኽዎ። ዕድመ ጸጊቡ ክበሃል ዝኽእል ኣይነበረን። ከብደይ በልዓኒ። ዘይፈልጦም ክነሰይ ልበይ ብሓዘን መልአ። ናይዞም ሰባት ምንባር ኣብዛ ዓለም ኣብቂዑ ማለት ድዩ፧ ኢለ ንርእሰይ ሓተትኩ። ብሓደ እዋን ከምዛ ከማና ጣዕምን ምረትን ናይዛ ዓለም ይቋደሱ ኔይሮም። ሕጂ ግና ካብቲ መኣዲ ተንሲኦም። ብሓደ እዋን ከምዚ ከማና ክኾንዎ ዝደልዩዎን ክበጽሕዎ ዝምነዩዎን መደባት ሓንጺጾም ኣብ ሽቶ ንምብጻሕ ይጓዓዙ ነይሮም ሕጂ ግና ጉዕዞኦም ኣቋሪጾም። ካልእ መኣድን መገድን ተቀሪቡሎም’ዶ ይኸውን፧ መሕትት ሒዘ ኣብ ዘለዉዎ ቦታ ብምኻድ ሕቶታት እንተዝሓቶም ከመይ ደስ ምበለኒ። ከም እኒ እንታይ መዲብኩም ኔርኩም፧ ኣበይ በጺሕኩም፧ ኣየናይ የጣዕሰኩም፧ ኣየናይ የሐጉሰኩም፧ ካልኣይ ዕድል እንተዝወሃበኩም እንታይ ምገበርኩም፧... ዝኣመሰሉ ሕቶታት። መልሶም ብዙሕ ምጠቐመና ነይሩ። ኩሉ መደበይ ወዲኤ፡ ኣብ ናይ ምድሪ ጉዕዞይ ክበጽሖ ዝሓሰብኩ ኩሉ በጺሔዮ እየ ዝብለኒ ዝረክብ ኣይመስለንን። ምናልባት ቅኑዕ መደብ ኣውጺአ ነይረ፡ ግን ተቛሪጹ ዝብለኒ ኣይምሰኣንኩን።
ሓደ ዓርከይ ኣቦኡ ብዙሕ መደባት ከምዝነበሮምን መደቦም ከይፈጸሙ ብሓደጋ ከምዝሞቱን ዘዕለለኒ ትዝ ይብለኒ። መብዛሕትኡ ናይ ደቅሰብ ዕጻ። እወ ብዙሓት እዮም ትምህርቲ ክመሃሩ እናሓሰቡ ሞት ዝቕድሞም። ንግዲ ጀሚሮም ክሓልፈሎም እናተመነዩ ሞት ዝቕድሞም። ክምርዓዉ እናሓሰቡ ሞት ዝቕድሞም። ኮታስ ብዙሕ መደባት ሓንጺጾም ከብቅዑ ከይፈጸምዎ ዝሓልፉ ሰባት ማእለያ የብሎምን። ደጊመ ነቶም ኣብ ጋዜጣ ዘለዉ ሰባት ጠሚተዮም። ኣጣምታይ እንታይ ትብልዎ ነገር ኣለኩም ዝዓይነቱ እዩ ነይሩ። መልሲ የለን። ሕጂውን ልበይ ሓዘን መሊኡ እዩ ዘሎ። ንምንታይ ሓዘን ይስምዓኒ ከምዘሎ ክሓስብ ጀመርኩ። ሓሳባተይ ዝተፈላለየ ሕቶታት ኣውሓዘ። ሞትን ናይ ሓዘን ስምዒትን ብዝምልከት። ኣብ መወዳእታ ድማ ናብ ሓንቲ መጠቓለሊት ሕቶ በጻሕኩ። ሰብሲ ንምንታይ ክመውት ዘይደሊ፧ ዓባይ ሕቶ። ሞት ዘይሓልፈና ክነሱስ ብኽፉት ኢድ ዘይንቕበሎ ንምንታይ እዩ፧ ወረ ገሊኡስ ክመውት ጥራይ ዘይኮነስ ብዛዕባ ሞትውን ክዛረብ ኣይደልን እዩ። ግን ስለምንታይ፧ ከምዚዶ ይከውን ምኽንያቱ፡ ወይስ ከምዚ እንዳበልኩ ኣብ ናይ ሓሳብ ባሕሪ ክሕንብስ ጀመርኩ። ቀዚፍካ ቀዚፍካ ዘይውዳእ ባሕሪ። ብድሕርዚ ጠቢብ ንጉስ ሰሎሞን ዝበሎ ሓደ ነገር ትዝ በለኒ። መጽሓፍ ቅዱስ ሃሰስ ኢለ ገናጸልኩ። እታ ዝደለኽዋ ውን ረኸብክዋ።
“...ሰብ ነቲ ኣምላኽ ካብ መጀመርታ ክሳዕ መወዳእታ ዝገበሮ ግብሪ ምስትውዓል እኳ ስኢኑ ክነሱስ ኣምላኽ ንዘልኣለማውነት ኣብ ልቢ ሰብ ኣንበሮ።” (መክብብ 3.11) እታ ትኽክል መልሲ ናይ ሕቶይ ድማ ረኺበያ። ሰብሲ ክመውት ዘይደልየሉ ምኽንያት ኣብ ልቡ ዝተቐመጠ ዘልኣለማውነት ስለዘሎ እዩ። ማለት ንዘልኣለም ናይ ምንባር ክቱር ባህጊ። ናይ ምብላዕ ክቱር ድሌት ንዘለዎ ሰብ ኣብ ቅድሚኡ ዝቀረበ መግቢ እንተኣሕደግካዮ ዘይሓዝነሉ ምኽንያት እንታይ ኣሎ፧ ኣምላኽ ድማ ንዘልኣለማውነት ኣብ ልቢ ሰብ ካብ ኣንበረ ሰብ ሞት ዘይጸልኣሉ ምኽንያት እንታይ ኣሎ፧ ወረግ ብጻይናውን ንዘልኣለም ክነብር እምበር ክሞተና ኣይንደልን ኢና። ነዚ ክቱር ድሌት ከዕግቡ እዮም ድማ ተመራመርቲ ዕድመ ወዲ ሰብ ዝነውሓሉ መገዲ ኣብ ምምርማር ዝርከቡ። መጀመርያውን እኮ ሰብ ንዘልኣለም ክነብር እዩ ተፈጢሩ። ሕጂኸ እቲ ኣብ ልቢ ሰብ ዝተቐመጠ ድሌት ጥራይ ድዩ ዘሎ ወይስ ንዘልኣለም ምንባር ዝበሃልውን ኣሎ እዩ፧ ዝብል ቀጺሉ ዝስዕብ ሕቶ እዩ። ክልቲኡ ኣሎ። እቲ ንሞት ከይንቅበሎ ዝገብረና ድሌት ኣሎ። ንዘልኣለም ምንባር ድማ ኣሎ። ምኽንያቱ ሞት፡ ናብቲ ንዘልኣለም ናብ እንነብረሉ ዝውስን ፍርዲ፡ ዘብጽሓና መሰጋገሪ ድልድል እንበር መፈጸምታ ወዲ ሰብ ኣይኮነን። ከመይሲ ንሰብ ሓንሳእ ሞት ድሕሪኡውን ፍርዲ ተሰሪዑሉ ኣሎ። (እብ9.27) ዝተሰርዐ ነገር እዩ። መጀመርታ ሞት ዳሕራይ ፍርዲ። ከምቶም ዝሞቱ ሰባት ንሕና ብህይወት ዘሎናውን ንሞተሉ መዓልቲ ኣሎ። ሎሚ ይኹን ጽባሕ ብዘየገድስ። ድሕሪ ምሟትና ድማ ፍርዲ ተዳልዩልና ኣሎ። ነፍስወከፍ ሰብ ብመሰረት ኣብዛ ምድሪ ዝኸዶ ኣካይዳ ብኣምላኽ ክፍረድ እዩ። ብድሕሪኡ እዩ ድማ ኣብቲ ዝተወሰነልና ቦታ ንዘልኣለም ምንባር ንጅምር። እዚ ድሕሪ ሞት ተዳልዩ ዘሎ ፍርድን ስዒቡ ዝመጽእ ዘልኣለማውነትን እዩ ድማ ጠቢብ ንጉስ ሰለሞን፡ “ወዲ ሰብ ምስትውዓል ዝሰኣኖ ግብሪ ኣምላኽ” ዝበሎ። ይኹን እምበር እቲ ዘልኣለማውነት ወይ ባህጊ ናይ ዘይሙማት፡ ኣምላኽ ካብ ልቢ ሰብ ኣይሰወሮን። ገለ ብእኡ ተደሪኽና ነቲ ምስትውዓል ዝሰኣንናዮ ስራሕ ኣምላኽ እንተ’ስተውዓልና ኢሉዶኾን ይኸውን ነዚ ዝይነፈገልና፧ ንሱ እዩ ድማ ንወድሰብ ዘድልዮ፡ ነቲ ተሰዊርዎ ዘሎ ነገር ምስትውዓል።
ተመሊሰ ነቶም ኣብ ጋዜጣ ዘለዉ ሰባት ርኣኽዎም “ነዚ ስራሕ ኣምላኽ ተረዲኦም ዝሰዓቡ ክንደዮም ይኾኑ፧” ኢለ ንርእሰይ ሓተትኩ። ነዚ እንተ ተረዲኦም እኳ ሕሰም ኣይረኸቡን። ነቲ ድልድይ ብዓወት እዮም ሰጊሮሞ፡ ናብ ናይ ዘልኣለም ህይወት። ዕዱላት ድም ይበሃሉ። ነፍስወከፍ ብህይወት ዘሎና ደኣ ከምዚኦም ዕዱላት ክንከውን ነቲ ኣምላኽ ካብ መጀመርታ ክሳዕ መወዳእታ ዝሰርዖ ሕጊ ዘይነስተውዕል፧ ሞትን ፍርድን ከም ዝተሰርዓልና ዘይንርዳእ እሞ ካብቲ ዝመጽእ ዘይሓልፈና ፍርዲ ክንሕሎን ምስቶም ዕዱላት ክንከውንን ነቲ ዝሓለፈ ጌጋና ተረዲእና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ብምቕራብ “ዎ ኣምላኽ ምሕረት ግበረለይ!” ኢልና ዘይንንሳሕ፧ ንመጻኢ ህይወትና ድማ ብምሉእ ልብና ንመገዱ ክንስዕብ ቃል ዘይንኣቱ፧ ብምሉእ ልብና መገዱ እንተመሪጽና ንሱ ባዕሉ ነቲ ዘይንኽእሎ እናኣኽኣለ ብምሕረቱ ክጓስየናን ክሕብሕበናን እሙን እዩ። እቲ ዘድሊ ብምሉእ ልቢ ምውሳን እዩ። እግዚኣብሄር እኮ በቲ ኣባታዊ ፍቕሩ ከምዚ እዩ ዝብለና፡ “ወደየ ልብኻ ሃበኒ ኣዒንትኻ ድማ ብመገደይ ደስ ይበለን” ምሳ 23.27... እስኪ ምላሽ ንሃበሉ።
Posted by:
Ermias Zerazion
Feb 15, 2012
3 Comments
1108 Views
Other article


text:
Sacttism - ህግደፋዊ ናይ ጥፍኣት ስነ-ሓሳብ
ብሃለፍታ ዝቐዝፋ… ሕጊ ኣልቦ ትካላት ፍሊጶስ
ዕሉል ጀነራል… ስቓይን ሞትን
2ይ ክፋል
ከም ኩሉ ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር፡ ካብ ተራ ክሳብ ላዕለዋይ ጽፍሒታት፡ ተዋጊኡ ኣዋጊኡን፡ መሪሑን ተመሪሑን፡ ን“ናጽነት” ዝኣተወ ገዲም ተጋዳላይ’ዩ፡፡ ኣብ ወትሃደራዊ ቅዲ ኩናትን ኣቀማምጣ መሬትን፡ ዘለዎ ክእለት ካብቶም ብልጫታት ዘለዎም ሓለፍቲ ሓደ እዩ፡፡ ድሕሪ ስርሒት ናደው፡ ኣብ ወፍሪ ኣሶሳ (ኢትዮጵያ) ክልተ በርጌዳት (ብርጌድ 71ን ብርጌድ 20ን) ሒዙ ኣብ ውሽጢ 3 ሰሙን ተልእኾኡ ፈጺሙ ተመሊሱ’ዩ፡፡ ኣብ ሜዳ ስሙ ገኒኑ ክርቋሕ ዝጀመረሉ ግን፡ ንክ/ሰ 70 መሪሑ፡ ኣብ ስርሒት ፈንቅል ብዝገበሮ ኣበርክቶ እዩ፡፡ ብባህሪኡ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት፡ ‘ክመልኽ ምበር ክምለኽ ዘይደሊ’፡ ‘ክመርሕ’ምበር ክምራሕ ዘይደሊ’፡ ንነብሱ ልዕሊ ሰብ ጌሩ ዝጥምት፡ ብኮታት መዝሚዙ ንጹሃት ተጋደልቲ ዘጥቅዕ፡ ብጉርሒን ሽርሒን ተዋዳዳሪ ዘይርከቦ፡ ጸቕጢን ብደዐን ዝመለለዬኡ፡ ኣዚዩ ጎራሕ ብምኻኑ “ነቕዘ” ዝብል ሳጓ ዝለገቦ ተጋዳላይ ኔሩ…ተጋዳላይ ፍሊጶስ ወልደየውሃንስ፡፡
ኣብቲ ጽንኩር እዋን፡ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር፡ ልግብጋብ ለቢሶም፡ ብጥሙይ ከብዶም፡ ምስ ጸላኢ ክረባረቡ እንከለው፡ ኣብ ድፋዓት ከይተረፈ፡ ኣሕፊሱ ክበልዕ፡ ልዕሊ ሰብ ጥዑም ተደሪሩ፡ ጽብቕቲ ጓል ሓቒፉ ክድቅስ ዝመርጽ ፈታው ነብሱ ኔሩ፡፡ ኣብ ወፍሪ ባሕሪ ነጋሽ፡ ኣብ ኣንከር ጸሊም ኣብ ዝተኻደ ኣኼባ፡ ካብ’ቶም ብ“ሰለስተ ሓለፋታት” ዝተነቐፉ መራሕቲ እቲ እንኮ ንሱ ኔሩ፡፡ ካብ ወፍሪ ባሕሪ ነጋሽ ዝተማረኸ ዘይተኣደነ ጥረ ገንዘብን ንዋትን ተረኪቡ ከብቅዕ፡ ኣብ ከባቢታት ዜሮ ኣብ ታሪኽ ቃልሲ ህዝባዊ ግንባር ተራእዩ ዘይፈልጥ፡ በቸሜንቶ ዝተነደቐ፡ ብኪሻስትሮስ ዝተሃደመ ገዛ ሃኒጹ፡ ድላዩ ዝገበር ዝነበረ መራሒ እዩ…ተጋዳላይ ፊሊጶስ ወልደዮውሃንስ፡፡
ኣጀንዳ “ሰለስተ ሓለፋታት”፡ ከም ቀንዲ ዛዕባ ኣኼታት ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር፡ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ብሰለስቲኡ ሓለፋታት ማለት፡- ብመስተ፡ ፍንው ጾታዊ ርክብን ወልፊ ሺጋራን ምስ ተነቕፈ፡ ኢሳይያስ ኣብ ኣኼባ፡ ናብኡ እንዳወጣወጠ “ራኣይዎም ዞም ሓለፍትኹም፡ ንስኹም ጾምኩም እንዳሓደርኩም፡ ዝሃጀምኩምዎ ንዋት ኣብ ውልቀ ረብሓ፡ መስተን ዕጥራንን የውዕሉዎ ኣለው” ብምባል ኣብ ቅድሚ’ቲ ተጋዳላይ ንኣሽካዕላል ዝኾነኖ ኣዛዚ ኔሩ፡፡ ካብ ተዘክሮታት “ሰለስተ ሓለፋታት”፡ ንብዙሓት ተጋደልቲ፡ ብፍላይ ከኣ ንኣባላት እንዳ 70 እቲ ዘይሃሰስ ፍጻመ፡ ኣጠፋፍኣ ተጋዳላይ ዘርኣይ ሃይለ እዩ፡፡ ዘርኣይ ሃይለ ካብቶም ንፍሊጶስ ብትሪ ዝነቐፍዎ ሓደ ኮይኑ፡ ኣዛዚ ሓይሊ ብምኻን ኣብ ብዙሕ ስርሒታት ዝተሳተፈ ሙኩር ተጋዳላይ ኔሩ፡፡ እቲ ዘሕዝን ግን፡ ብኮታት ኣናዲዩ ንጹሃት ዘሕቅቕ ቂመኛ ፍሊጶስ፡ ድሕሪ’ቲ ነቐፌታ፡ ንሓይሊ ዘርኣይ፡ ምስ ዘይምጥና ታንክታትን ድሩዓት መካይንን ክትራጸም፡ ናብ ሩባ ዓንሰባ ሊኢኹ ብምሉኣ ክትድምሰስ ጌርዋ እዩ፡፡ ሚስኪናይ ተጋዳላይ ዘርኣይ ውን ኣብ ሩባታት ዓንሰባ ሽዑ ተሰዊኡ፡፡
ጉርሕን ሽርሕን ፍሊጶስ ዘርዚርካ ዝውዳእ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ኩናት ከትደፍእን ክትድፋእን ንቡር እዩ፡፡ ኣብ መስርሕ’ውን “ሃዳምነትን ኩብለላን” ልሙድ እዩ፡፡ ንኹሉ ዝሃደመን ዝኾብለለን ግን፡ ብጥዩት ክትሰሃሎ ብኣባትር ክትቅጥቅጦ ዘይንቡርን ዘይሰብኣዊን ተግባር እዩ፡፡ ኣብ እንዳ 70፡ ኣብ 1988 ብዘይምኽኑይ ኣገባብ ድሕሪ ኩናት ገንፈሎም ዝተረሸኑ ተጋደልቲ ክሳብ ሕጂ ካብ ተዘክሮታትና ኣይሃሰሱን፡፡ ንምድላው ስርሒት ናደውን ንታህዲድን ተባሂሉ፡ ካብ እንዳ 70፡ ካብ ነፍሰወከፍ ቦጦሎኒታት ብምኽንያት “ሃዳምነት” ዝተረሸኑ ተጋደልቲ ኣዲኦም ትቑጸሮም፡፡
ንክ/ሰራዊት 70 መሪሑ ንናጽነት ዝኣተወ ፍሊጶስ፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ካብ ክ/ሰራዊት ክሳብ ኮራት፡ ስርሒታትን እዚታትን ኣዛዚ ኮይኑ ጽፍሒታት እንዳቀያየረ፡ ኣብ 1996 ከኣ ናይ ሜጀር ጀነራልነት ማዓርግ ተዓዲሉ፡፡ በቢእዋኑ ብኢሳይያስ ሚዛንን ሓላፍነትን እንዳተወሰኸሉ፡ ዝጸንሐ ፍሊጶስ፡ ካብ ሜዳ ክሳብ ድሮ ናጽነት፡ ካብ ጽባሕ ናጽነት ክሳብ ሎሚ ዕለት፡ ጎብለል ልዳት ምልኪ ኮይኑ፡ ዜጋታት ከሳቒይ ንጹሃት ከህልቕ ጸኒሑን ኣሎን፡፡
ምስ ኣባጓይላ ኢሳይያስ ብደም ሚሒሎም፡ ምስጢራቶም እንዳተኸዋወሉ፡ ኣብ እዋን መጻብቦ ድማ፡ በትሪ ኢሳይያስ ብምኻን፡ ንሓለፍቲ ከናሹ፡ ክኣስርን ክስውርን ጸኒሑ’ዩ፡፡ ኢሳይያስ ነቶም ዲሞክራሲያዊ ሕቶታት ዘንቀሉ፡ ኣባላት “ጉጅለ-15”፡ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ብምውዓል፡ ኣብቶም ወትሃደራዊ ጎባልል ክዕቆብ፡ ኣብ ዝሓሰበሉ እዋን፡ እቶም ቀንዲ ጸግዒ ዝኾኑዎ ሓለፍቲ ፍሊጶስን ውጩን ኔሮም፡፡ ምእሳር ኣባላት “ጉጅለ -15”፡ ንኢሳይያስን ፍሊጶስን ልዕሊ ዝኾነ እዋን ክተኣማመኑን ከይገዳድዑን፡ ቃል ዝኣተውሉ ፍጻመ እዩ ኔሩ፡፡ ድሕሪ ምቕያድ ኣባላት “ጉጅለ-15”፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርና፡ ብግስ ዝበሉ ናይ ተቓዉሞ ተርእዮታት፡ ብጎነጻዊ ኣገባብ ብኣግኡ ዝቖጸየን ዘፍሸለን ሓላፊ እንተሎ ፍሊጶስ’ዩ፡፡ ኣብ ምእሳርን ምክትታልን ጉዳይ በዓል ፍቕረን ሳምሶምን፡ ኣብ ምፍሻል ስርሒት ፎርቶ፡ ኣብ ምድስካል፡ ምቕያድን ምስዋርን ጸለውቲ ሰባት፡ ኣብ ዝሓለፉ 20 ዓመታት ክንዲ ፍሊጶስ ተኣሚኑ ዝተዋስአ ሓላፊ የልቦን፡፡ ማዕረ ማዕረኡ፡ ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ፍሊጶስ ዝነበሮ እምነት ስለዝዛየደ፡ ፍሊጶስ ውን ናብ ፍጹም ምልካዊ ባህሪ ክሕምበብ ጸኒሑ’ዩ፡፡
እንሆ! ሙሉእ ዘይጉድል እምነት ኢሳይያስ ዝረኸበ ፍሊጶስ፡ ኣብ ማእከል ኣስመራ፡ ንወዲ 90 ዓመት ሽማግለ ክጻፋዕ፡ “ብመኪና ሓሊፍካኒ” ኢሉ ሰብ ክኣስር፡ ኣብ ዓዲሰግዶ ሰራዊት ኣዚዙ፡ ስድራ ሙሉእ ዘጽለለ ገዛውትን ርሻናትን ብዶዞራት ዘፍርስ፡ መዓንጣ ዘይቋጸራ ትሕቲ ዕድመ ኣሓትናን ብግስ ዝበላ ስነ-ጥበባውያን፡ ንመርወዬ ሸውሃቱ ዝሃድን፡ በጠላዕን ብደም ንጹሃን ዝጨቀየ፡ ሓለቓ ስታፍ ሓ/ምክልኻል ኤርትራ ተባሂሉ፡ በትሪ ኢሳይያስ ብምኻን ዜጋታት ክቐዝፍ፡ ብሙሉእ ጀነራልነት ካብ ዝስየም ዓመታት ኣቑጺሩ ኣሎ፡፡
ክሳብ ነዊሕ ወለዶታቱ፡ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ፡ ሙሉእ ብሙሉእ ካብ መሬት ኤርትራ ዝምዘዝ፡ ወለዶ ዘለዎ፡ ሓላፊ እንተሎ ሓደ ፍሊጶስ እዩ፡፡ ኣብ በለዛ ቤ/ጽ ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ኣብ ትሕቲ ጨንፈር መኮነናት ዝርከቡ ሰነዳት ከምዘረጋገጽዎ፡ ፍሊጶስ ብዕለት 6 ግንቦት፡ 1952 ኣብ ጾሎት እዩ ተወሊዱ፡፡ ኣብ ወርሒ 8/1972 ከኣ ወዲ 20 ዓመት እንከሎ ናብ ሜዳ ወሪዱ፡፡ ዝተዓደሎ ወትሃደራዊ ቁጽሪ ድማ 72-0890 ዝብል እዩ፡፡ (ኣብ ኦርኒክ ዝተረኸበ ወትሃደራዊ ቁጽሪ ብስእሊ ኣቕሪበልኩም ኣለኹ)፡፡ ኣቦኡ ንፍሊጶስ ኣቶ ወልደዮውሃንስ እሴት ብጠቕላላ 7 ዝወለዱ ኮይኖም ገብረመስቀል፡ ኣማን፡ ተኽለዝጊ፡ ገነት፡ ለተሚካኤልን ኣዝመራን ዝተብሃሉ ኣሕዋትን ኣሓትን ኣለውዎ፡፡ እሰከ መነባብሮ እዞም ስድራ ንተዓዘብ
1. ገብረመስቀል ወልደየውሃንስ፡ ነባሪ ጾሎት ኮይኑ 7 ወሊዱ፡፡ ካብኣቶም ቢንያም ዝተብሃለ ኣብ “3ይ ወራር” ተሰዊኡ፡፡ ኤርሚያስ ገብረመስቀል ዝተብሃለ ኣባል 19 ዙርያ ወዱ ድማ ብናይ ፍሊጶስ ሓገዝ ተጣይሱ፡ ኣብ ኣስመራ ነጋዳይ ጤለ በጊዕ ኮይኑ ይነብር ኣሎ፡፡ ምስ በዓል ወዲ ከበደን ኣባላት ሃገራዊ ድሕነት/ ውሽጣዊ ጸጥታን እንዳተራኸበ ብገንዘብ እሱራት ካብ ዝተፈላለየ ቤት ማእሰርታት የፍትሕ፡፡ ንኣብነት መሪጌታ መርሃዊ ዝተብሃለ ናይ ቅዱስ ገብሪኤል ቤተክርስቲያን ቀሺ፡ ፍሊጶስ “መገዲ ዓጊትካኒ” ኢሉ ኣብ ጎደና ብዝተፈጠረ ቖይቂ፡ ስለ ዝተመላለሶ፡ ኣባላቱ ጸዊዑ ኣብ ቀሓውታ ኣሲርዎ ኔሩ፡፡ ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ ብመገዲ ኤርሚያስ 160,000 ናቕፋ ጉቦ (ንሚኪኤለ ኢሳቕ) ሂቡ ተፈቲሑ፡፡ ሄኖክ ገብረመስቀል ዝትብሃለ ካልእ ወዱ ድማ ንኣሽካዕላል “ዊዓ ተዓሊሙ” ምስተመልሰ፡ ፍሊጶስ ክጣየስ ጌርዎ እዩ፡፡ ኣብዚ እዋን እንዳስታላ ጌሩ፡ እቶቡስ ውን ወኒኑ፡ ካብ ኣስመራ ዓሰብ ከም ድላዩ ይመላለስ ኣሎ፡፡ ክብሪ ገብረመስቀል ዝተብሃለ ወዱ ውን፡ ኣብ ሓደ ባር ሰብ ቀቲሉ፡ ብናይ ፍሊጶስ ሓገዝ ምስ መዛንኡ ካሕሳ ክሒሱ ተፈቲሑ’ዩ፡፡
2. ኣማን ወልደዮውሃንስ፡ ዝተብሃለ ሓው ኣብ 1995 ኣብ ሊብያ ሞይቱ፡፡
3. ተኽለዝጊ ወልደዮውሃንስ፡ ዝተብሃለ ሓው ምስ ፍሊጶስ ብሓባር ይነብር ኣሎ፡፡
4. ገነት ወልደየውሃንስ ዝተብሃለት ሓፍቱ ኣብ ጎዳይፍ ወናኒት ፋስት ፉድ ሰለሙን (ብስም ሰብኣያ) ከፊታ ትነብር ኣላ፡፡
5. ለተሚካኤል ወልደየውሃንስ ዝተብሃለት ሓፍቱ ኣብ ዓዲ ጥልያን ትነብር ኣላ፡፡ ሙሴ ዝተብሃለ ወዳ ውን ካብ ዓዲ ጥሊያን ናብ ኣስመራ ንዓመታት ከም ድላዩ ይመላለስ ኣሎ፡፡
6. ኣዝመራ ወልደየውሃስ ዝተብሃለት ሓፍቱ ውን ካብ 1994 ጀሚሩ ኣብ ዓዲ ጥልያን ትነብር ኣላ፡፡
ፍሊጶስ፡ ካብ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ማእለያ ዘይብሉ ርእሰ ማል ዝወነነ ሓላፊ’ዩ፡፡ ዝርዝሩ ኣብ ካልእ ክፋል ዝግለጽ ኮይኑ፡ ንስድርኡን ንደቁን ዝገብሮ ሓልዮት ዝተፈለየ እዩ፡፡ ንኣብነት “መንግስቲ” ኣብ ጾሎት ብዶዞራት ኣባይቲ ከፍርስ እንከሎ፡ ናቱ ጤሳን ናይ ሓዉ ገዛን ዝተንከፎ ሰብ የለን፡፡ ንሓደ ኩሉ ሻዕ ንግፍዕታት ፍሊጶስ ዝቃወም ያኢቆብ ካሕሳይ ወልደየውሃንስ ዝተብሃለ ወዲ ሓውቡኡ ግን ፍርቂ ገዝኡ ኣፍርስሉ እዩ፡፡ ኣብ ጸሎት ብሰራዊት ዝሕሎ G+1 ገዛ ሃኒጹ እዩ፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!!
ወለዲ ንዝፈጽምዎ ገበናትን ግፍዕታትን፡ ደቆም ወይ ከኣ ስድራ ቤቶም ተሓተቲ፡ ክኾኑ ኣለዎም፡ ዝብል ኣጠማምታ የብለይን፡፡ እንተኾነ፡ መንእሰያትና በዞም ጨካናት ሓለፍቲ ተማሪሮም፡ ናብ ስደት ሃጽ ክብሉ፡ ፈቐዶ ድፋዕት ክኸርትቱ፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ድራር ዓሳ ክኾኑ፡ ኣብ በረኻታት ሲናይ ቆርበቶም ከምደርሆ ክምለጥን፡ ካልኦት ዘስካሕክሑ ስቅያት ዜጋታትና ንዝተዓዘበ ሰብ፡ ብኣንጻሩ ደቂ እቶም ጨካናት ሓለፍቲ ግን፡ ኣብ ከመይ ኩነታት ከምዘለው ምርድኡ ኣገዳሲ ከምዝኾነ እኣምን፡፡ ስለዝኾነ ናይ በዓል ፍሊጶስ ኩነታት ሓዳርን መነባብሮን ምፍላጥ ውን ዘገድስ ኮይኑ ይስማዓኒ፡፡
ፍሊጶስ ካብ ኣኽበረትን ሩትን ዝተብሃላ ክልተ ኣንስቱ፡ ብጠቕላላ 4 ቆልዑት እዩ ወሊዱ፡፡ ክልቲአን ኣንስቱ ብዝገብረለን ሓገዝ ኣዚዩ ጽቡቕ መነባብሮ ይመርሓ ኣለዋ፡፡ ኩነታት ደቁ ምስ እንዕዘብ፡-
ስምኦን ፍሊጶስ፡ ንዝተብሃለ ወዱ ኣብ ዊዓ 22 ዙርያ ወሪዱ ብ”ስንክልናን ሕማምን” ኣመሳሚሱ ክጣየስ ጌርዎ እዩ፡፡ ስምኦን ካብ ሓንቲ ሰሚራ ሳምሶን፡ ትበሃል ጓል ጊንዳዕ፡ ክልተ ቆልዑ ወሊዱ ፍሊጶስ ኣብ ዝሃቦ ገዛ ሓዳር ጌሩ ይነብር ኣሎ፡፡ ክልተ መካይን ውን ዓዲጉ ሂብዎ እዩ፡፡ ኣብዚ እዋን ሽጉጥ ተዓጢቑ ከምድላዩ ኣብ ኣስመራ ሸናዕ ክብል ዝውዕል፡ እንዳዲስኮታት ዓዕ ክብል ዝሓድር፡ ንዝተኣሰረ ብህያብ፡ ጉቦን ዘፍትሕ፡ ኣብ ሓዋላን ስግረ ዶብ ውን ዝነጥፍ ሰብ እዩ፡፡ ኣብ ሃንደበታዊ ተፍትሽ ክልተ ሻዕ ልዕሊ 30 ሺሕ ዶላር ምስተረኸቦ ፍሊጶስ ተረኪቡ ንኣሽካዕላል ኣሲሩ ፈኒይዎ እዩ፡፡
ራሄል ፍሊጶስ ዝተብሃለ ጓሉ፡ ኣብ ካምፓላ ዩጓንዳ International University of EAST Africa ኣምሂርዋ፡ ተመሪቓ ኣብ ዱባይ ኢንማራስት ኣብ ዝተብሃለ ናይ ሞባይልን ሳትላይትን ኣህጉራዊ ትካል ትሰርሕ ኣላ፡፡ ከምኡ’ውን ሰለሙን (ጃቡ)ን ሚካልን ዝትብሃሉ ደቁ፡ ኣብ ኣስመራ ምስኡ ይነብሩ ኣለው፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!!
ኣብ ዝሓለፉ ኣስታት 20 ዓመታት፡ (ብፍላይ ድሕሪ ምቕያድ ኣባላት “ጉጅለ-15”)፡ ኣብ ቁጠባዊ ስርሓት ሃገርና ሓጎስ ኪሻ፡ ኣብ ስርሓት ፖለቲካ የማነ ማንኪ፡ እቶም ቀንዲ መጋበርያ ኢሳይያስ እዮም እንተደኣ ኢልና፡ ኣብ ወትሃደራዊ ጽፍሒታት ድማ፡ ልዕሊ ፍሊጶስ በትሪ ኢሳይያስ ብምኻን ዘገልገለ፡ ታሪኽ ሃገርን ሃገራዊነትን ዝደወነ፡ ኣዛዚ የለን፡፡
ኣብ ስርሓት ጸጥታ እውን፡ ብኢሳይያስ ተኣሚኑ፡ ገደብ ኣልቦ ስልጣን ዝተዓደሎ ሓላፊ እንተሎ፡ ጀነራል ፍሊጶስ እዩ፡፡ ቅዋምና ኣብ ትሕቲ ሰድያታት ምስ ተደርበየ፡ ኣብ ክንዲ ሉኡላዊነት ሕጊ፡ ናብ ምውሓስ ሉኡላዊነት ጎባልል ወትሃደራዊ መኮነናት ምስተለወጠ፡ ካብ 2001 ንደሓር፡ ካብ ዝተኣታተው ዝንቡዓት መምርሒታት ኢሳይያስ ሓደ፡ ኣብ ኩሉ ኩርናዓት፡ ካብ ክፍላተ ሰራዊት ክሳብ ግንባራት ዝተዘርገሐ፡ ኣብ ትሕቲ ስታፍ ምቁጽጻር ስነ-ስርዓት፡ ብስም “ክፍሊ ተሃድሶ” ዝጽዋዓ፡ ማእለያ ዘይብለን ወትሃደራዊ ቤት ማእሰርታት ክቖማ ምግባሩ እዩ፡፡ ኣብ ሃገርና ዝርከባ 5 ስርሒታት፡ 39 ኣጋር ክፍላተ ሰራዊት፡ 5 ሜካናይዝድ ክፍላተ ሰራዊትን 3 ሞቶራይዝ ብርጌዳትን ነናይ ገዛእ ርእሰን ክፍሊ “ተሃድሶ” ኣቑመን ብምስምስ ኩብለላ፡ ሃዳምነትን ፈተነ ስግረዶብን፡ ዜጋታት ክቕይዳን ከጽንሓን ጀሚረን፡፡ ሽዑ ኣብ ሓሙሽቲኡ ግንባራት፡ ከም በዓል ዓዲ ኣቤቶ፡ ዓዲንፋስ፡ ፕሪማ ካንትሪ፡ መትከል ኣብዮት፡ ኣደርሰርን ዝኣመሰላ ቤት ማእሰርታት ክርቋሓ ጀሚረን፡፡ ብጀካ ምቋም ብሎኮታት፡ ከካብ ኣሃዱኡ፡ ብገለ ምኽንያት ዝኾብለለ ኣባል ዝለቕሙ “መሳርዕ ምልቃም” ውን ኣብ ኣስመራ ቆይመን፡፡
ካብተን ኣብ ትሕቲ ስርሒታት (እዚታት) ዝቖማ ቤት ማእሰርታት ሓንቲ፡ ኣብ ኣስመራ እትርከብ ቤት ማእሰርቶ ዓዲኣቤቶ ’ያ፡፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ዘይተኣሰረ ወይ ከኣ ብኣኣ ኣቢሉ ዘይተሰጋገረ ኣባል ሓ/ምክልኻል ዳርጋ የለን፡፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ፡ ዝተፈላለዩ ላዕለዎት ሓለፍቲ እንዳተመደቡ ክመርሕዋ ዝጸንሑ ቤት ማእሰርቲ ዓዲኣቤቶ፡ ድሕሪ 2001፡ ኣብ ትሕቲ ሜጀር ጀነራል ውጩን ጀነራል ፍሊጶስን እያ ጸኒሓ፡፡ ፈለማ “ምቁጽጻር ስነ ስርዓት ስርሒት ዞባ 05”፡ ቀጺላ ምቁጽጻር “ስነ ስርዓት ተወርዋሪ እዚ” ፡ ኣብ ቀረባ ከኣ “ምክትታልን ምጽራያት ጉዳያት ዓዲኣቤቶ” ተባሂላ ተሰሚያ እያ፡፡ ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 15 ዓመታት ንቤት ማእሰርቲ ዓላ ሓዊሱ፡ ቤት ማእሰርታት ማይስርዋ (ሸላ)፡ ማይስርዋ (ዚንጎ)፡ ቀሓውታን ማይ ሑጻን ከም ናይ ዓዲኣቤቶ ጨንፈራት ብምኻን ኣብ ትሕቲ፡ ውጩን ፍሊጶስን ጸኒሐን እየን፡፡
ፍሊጶስ ኣብ 2014፡ ሓለቓ ስታፍ ሚ/ሪ ምክልኻል ኮይኑ ምስተመዘ፡ ኣዛዚ ተወርዋሪ እዚ እንከሎ፡ ኣብ ትሕቲኡ ዝነበራ ኩለን ቤት ማእሰርታት’ውን፡ ኣብ ትሕቲ ቤ/ጽ ባለነኪ ጠርኒፍወን እዩ፡፡ ምኽንያቱ፡ እዘን ቤት ማሕዩራት ማእለያ ዘይብሉ ሚስጢራት ስለዝሰተራን፡ ምንጪ ዘይተኣደነ ኣታዊታቱ ብምኻነን እዩ፡፡ እምበኣር ከስ፡ ኣብዘን ቤት ማእሰርታት ብትእዛዝ ጀነራል ፍሊጶስ ብኽውል ዝፍጸሙ ኢሰብኣዊ ተግባራትን፡ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ስነ-ስርዓት፡ ብፍሊጶስ ተኣዚዞም ንህዝቢ ዘበሳብሱ ቀንዲ ሓለፍቲን መርመርትን ምስ ተግባራቶም ኣብ ቀጻሊ ክፋላት ክገልጸልኩም እየ፡፡
ወደሓንኩም!
------------ይቕጽል!!


text:
ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ትግራይ፣መንግስቲ ኤርትራ ምስ ዘዋፈረቶም ዕጡቓት ኣብ ምዕራብ ትግራይ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብዝተኻየደ ውግእ ሙሉእ ብሙሉእ ተደምሲሶም ምስ ዝበሎ ዝገራጮ ኮይኑ’ሎ።
እቲ ጉጅለ 24 ግንቦት 2005 ዓ/ምን ብዝፅባሒቱ 25 ግንቦትን ምስ ወታደራት ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየደ ውግእ ን192 ወታደራት ቐቲሉ ን440 ድማ ኣቑሲሉ ክብሉ ናይቲ ግንባር ሓላፊ ፖለቲካ እየ ዝበሉ ኣቶ ኑር ጀባ ሓቢሮም።
24 ግንቦት 2005 ዓ/ም ልጉዲ ኣብዝተብሃለ ቦታ ኣብ ዝተኻየደ ውግእ ን44 ቐቲለን ን66 ኣቑለን ይብል።ብፅባሒቱ 25 ግንቦት ድማ ‘’ኣብ ሑመራ ፍሉይ ሽሙ በረኸት ተባሂሉ ኣብዝፅዋዕ ቦታ እቲውግእ ተጠናኺሩ ምስቐፀለ 148 ወታደራት ዝሞቱ 374 ድማ ዝቖሰሉን 31 ክላሽን ኮፍ ጥበንጃ፣ሸውዓተ ቦምብ፣ክልተ ዓሊሙ ዝትኩስ ስናይፐርን ሰለስተ መትረየስን ዝማረኽናሉ ኩነታት እዩ ዘሎ።’’
ህዝቢ ኢትዮጵያ ክሳብ ሎሚ ዘልዓሎም ሕቶታት ብሓፈሻ ብሰላማዊ መንገዲ ምላሽ ስለዘይረኸቡ እቲ ዘሎ መማረፂ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ምውሳድ እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
እቲ መንግስቲ ምስ ወደቐ ኩሉ ኢትዮጵያዊያ ዝሓቖፈ ናይ ስግግር መንግስቲ ብምምስራት ነፃን ፍትሓውን ምርጫ ብምክያድ ህዝባዊ መንግስቲ ዝጣየሸሉ ኩነታት ምምችቻው እዩ ኢሎም ኣቶ ኑር።
ብቀንድነት ወታደራዊ ምንቅስቓሱ ኣብ ሰሜን ምዕራብ ኢትዮጵያ ከምዝኾነን ኣብ ኤርትራ ቤት ፅሕፈት ከምዘለዎምን ኣረጋጊፆም።
ኮሚሽን ፖሊስ ክልል ትግራይ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ዝለኣኾም ዕጡቓት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ምዕራብ ትግራይ ፍሉይ ስሙ በረኸት ኣብዝተብሃለ ቦታ ብዝተኻየደ ውግእ ምሉእ ብምሉእ ተደምሲሶም ክብል ትማሊ ብቴሌቪዥን ኢትዮጵያ ምግላፁ ምፅብፃብና ይዝከር።
እዚ ዜና‘ዚ፣ምስ‘ቲ ኮምሽን ፖሊስ ክልል ትግራይ፣መንግስቲ ኤርትራ ምስ ዘዋፈሮም ዕጡቃት ኣብ ምዕራብ ትግራይ ዝሓለፈ ሰሙን ውግእ ተኻይዱ፣ እቲ ጉጅለ ዕጡቃት ሙሉእ ንሙሉእ ተደምሲሱ‘ሎ ዝበሎ ዜና ዝጋራጮ‘ዩ።


text:
ሰበ ስልጣን የመን ልዕሊ 130 ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ብቐዳም ካብ ወደብ ሆደዳህ ምጥራዞም ኣፍሊጦም።
“ሎሚ 132 ዝኾኑ ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ንጥርዝ ኣለና። እዞም ስደተኛታት ካብ ኢትዮጵያ ዝመጹ እዮም። ቅድሚ ክልተ መዓልታት 100 ዝኾኑ ጠሪዝና። እዚ ናይ መጀመርያ ኣይኮነን፡ናይ መወዳእታ ኸአ ኣይኮነን። ኣብዚ ሕጂ እዋን ብብዝሒ ስደተኛታት ዝመጽሉ ጊዜ’ዩ።” ክብሉ ጋብር ኣል- ራዘይ ኣመሓዳሪ ትካል ሃገራዊ ሰብኣዊ ጉዳያትን ግብረ መልሲ ሓደጋ የመን ገሊጾም።
ሓደ ካልእ በዓል ስልጣን መንግስቲ የመን ካብ ከተማ ዓደን ኣብ ወርሒ መጋቢት ጥራይ 15,000 ስደተኛታት ኣብ መፈተሺ ኑቕጣ’ታ ከተማ ከምዝተታትሕዙ ይሕብሩ።
የመን እታ ኣብ ወሽመጥ ዓረብ እታ ዝደኸየት ሃገር ንብዙሓት ካብ ምብራቅ ኣፍሪቃ ዝስደዱ ስደተኛታት መተሓላለፊ ኮይና ጸኒሓ’ያ።
ዝበዝሑ ካብዞም ስደተኛታት ኣብ ሃገራቶም ካብ ዘሎ ግጭትን ጥምየትን ብምህዳም ነዚ ኣሰቃቂ ጉዕዞ ብምሕላፍ ኣብ ሃገራት ስዑዲ ዓረብን ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ዝሓሸ ናብራ ንምርካብ ዝጉዓዙ’ዮም።
ብመሰረት ሓበሬታ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ዋላ’ዃ የመን ንምብጻሕ ዝካየድ ጉዕዞ ሓደገኛ እንተኾነ ብተወሳኺ ኣብታ ሃገር ዘሎ ኩነታት ዘሰክፍ እንተኾነ ቁጽሪ ናብ የመን ዝስደዱ ስደተኛታት ካብ ኣብ 2015 ዝነብረ 92,000 ኣብ 2016 ናብ 117,000 ወሲኹ’ዩ።
ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ጥምረት ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ነቲ ኣብ ስደት ዘሎ መሪሕነት የመን ናብ መዝነቱ ክመልሱ ምስቲ ብኢራን ዝሕገዝ ተቓወምቲ ሑቲ ንዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኹናት የካይዱ ምሕላዎ ይፍለጥ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ብሰንኪ’ዚ ኹናት ልዕሊ 10,000 ሰባት ዝሞቱ ክኮኑ ከለው ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ድማ ካብ መነባብርኦም ተመዛቢሎም ነታ ሃገር’ውን ኣብ ደረት ጥምየት ትርከብ።


text:
ዒድ መውሊድ ኣ’ነበዊ ኣ’ሸሪፍ፡ ትማሊ 30 ሕዳር ኣብ መላእ ሃገር ብኽብ ዝበለ ስነ-ስርዓት ተባዒሉ።
ኣብ ኣስመራ – መስጊድ ኣልኹላፋእ ኣልራሽዲን ኣብ ዝተኻየደ ጽምብል፡ ኣመሓዳሪ ዞባ ማእከል ሜጀር ጀነራል ረሞዳን ዑስማን ኣውልያይ፡ ላዕለዎት ሰበ- ስልጣን መንግስትን ግንባርን፡ መራሕቲ ሃይማኖት፡ ኣምባሳደራትን ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ምእመናንን ተሳቲፎም።
ኣካያዲ ስራሕ ሙፍቲ ኤርትራ ሼኽ ሳልም ኢብራሂም ኣልሙኽታር ኣብ ዘስመዕዎ ቃል፡ ንመላእ ምእመናን “እንቋዕ ናብ’ዚ ክቡር በዓል ኣብጽሓና” ድሕሪ ምባል፡ ንታሪኻዊ ኣተኣታትዋ ሃይማኖት ምስልምና ኣብ ኤርትራን ነቶም ቀዳሞት ‘ሰሓባ’ ብባሕሪ ነጋሲ ዝተገብረ ኣቀባብላን ዝተዋህበ ውሕስነትን ብዝርዝር ኣብሪሆም።
ከምቲ ጥንታዊነት ምእታው ሃይማኖት ምስልምና ኣብ ኤርትራ፡ ምንብባር ኣመንቲ ምስልምናን ክርስትናን’ውን ጥንታዊ’ዩ” ዝበሉ ሼኽ ሳልም፡ ገዛእትን ጸላእትን፡ ነዚ ካብ ጥንቲ-ጥቅምቲ ዝተዀስኰሰ ክብርታት ንምብራዝ ዘካየድዎ ውዲታት ብሓያል ንቕሓት፡ ሓድነትን መስዋእትነትን ህዝብና ከምዝፈሸለ ብምሕባር፡ እዚ ዋጋ ዕቃበኡ ካብ ዋጋ ምርግጋጹ ዘይንእስ ሰላምን ርግኣትን ብግቡእ ንኽዕቀብን ንኽወሓስን፡ ብሓድነት ምስራሕ ከምዝግባእ፡ ህዝባዊ ረብሓታትን ዕላማታትን ንምሕላው ድማ፡ መራሕቲ ሃይማኖት መሪሕ ኣባታዊ ተራኦም ክጻወቱ ኣዘኻኺሮም።
ኤርትራ፡ ካብ ጥሩፍነት ነጻ ኰይና፡ ኩሉ ሃይማኖታት ብማዕረ፡ ብሓድነትን ስኒትን ዝነብረላ ሃገር ምዃና፡ ካብ እትሕበነሉ ዘዂርዕ ባህልታታ ከም ዝዀነ ዝገለጹ ሼኽ ሳልም፡ ካብ ደገ ዝተኣታቶ ጥሩፍነት ኣብ ሃገርና ፈጺሙ ቦታን ባይታን ከምዘይብሉ ኣነጺሮም።
ኣቦ-መንበር ጉባኤ ኣውቓፍ ከተማ ኣስመራ ኣቶ መሓመድ-ስዒድ በሺር ብወገኖም፡ ንታሪኻዊ ድሕሪ-ባይታ ናይ’ቲ በዓልን ትርጕሙን ዝምልከት መብርሂ ድሕሪ ምሃብ፡ እቲ ዕለት፡ ዒድ መውሊድ ኣልነቢ በቲ ሓደ፡ ንግደት ሕዳር ጼን ድማ በቲ ኻልእ ይበዓለሉ ምህላዉ ድርብ በዓል ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ሰናይ ምንዮቶም ገሊጾም።
እቲ ስነ-ስርዓት፡ መሻይኽ፡ ተመሃሮን መምህራንን ብዘቕረብዎ መንፈሳዊ መሰናድኦታት ማዕሪጉ ነይሩ።


text:
ምዕራፍ ዓሰርተ ሹዱሽተ
ሓይሊ ጽኑዕ ጸሎት
"ከይቀበጹ ኵሉ ሳዕ ኪጽልዩ ከምዚግብኦም ድማ፣ ብምስላ ተዛረቦም፣ ከምዚ ኢሉ . . . ጐይታ በለ፤ እዚ ዓመጸኛ ፈራዲ ዚብሎ ዘሎ ስምዑ። ኣምላኽዶ ግዳ ነቶም ለይትን መዓልትን ናብኡ ዚጠርዑ ሕሩያቱ ፍትሒ ኣየውጽኣሎምን ኢዩ፣ ይጽመሞምዶ ኸ? ቀልጢፉ ፍትሒ ከምዜውጽኣሎም፣ እብልኩም አሎኹ።” (ሉቃስ 18፣1-8)
ካብ ኵሎም ኣብ ናይ ጸሎት ዓለም ዘለዉ ምስጢራት፣ ብቐጻሊ ከየቋረጽካ ጸሎት ምግባር፣ ካብቶም ዝዓበዩ ሓደ ኢዩ። እዚ፣ ጐይታ፣ እቲ ፍቑርን ክባርኸና ዝናፍቕን፣ ቅድሚ እቲ መልሲ ምርካብና፣ ካብ ግዜ ናብ ግዜ፣ ኣብ ገለ እዋን ድማ፣ ካብ ዓመት ናብ ዓመት፣ ክንልምኖ ምዃንና፣ ብቐሊሉ ክንርድኦ ዘይንኽእል ነገር ኢዩ። እዚ፣ ብእምነት ጸሎት ኣብ እንገብረሉ እዋን፣ ካብቶም ዘጋጥሙና ዓበይቲ ብድሆታት ሓደ ኢዩ።
ጸኒዕና ኣብ እንልምነሉ፣ ግና መልሲ ኣብ ዘይንረኽበሉ፣ እቲ ገዛእ ርእሱ ምስሉይ መንፈሳዊነት ዝተላበሰ ህኩይ ስጋና፣ እግዚኣብሄር መልሲ ከይህበና ናቱ ዚዀነ ምኽኒያት ኣለዎ፣ ስለዚ ጸሎት ምግባር ክነቋርጽ ኣሎና፣ ብምባል ክሓስብ ይጅምር ኢዩ።
እዚ ብድሆ ብእምነት ጥራይ ኢዩ ዝሰዓር። እምነት ሓንሳዕ ኣብ ቃል እግዚኣብሄርን ኣብ ስም የሱስን እንተ ተወኪሉ፣ ከምኡውን ብመገዲ ጸሎት፣ ፍቓድን ክብርን ኣምላኽ ጥራይ ክደሊ፣ ገዛእ ርእሱ ንመሪሕነት መንፈስ ኣሕሊፉ እንተ ሃበ፣ መልሲ ብምድንጓዩ ተስፋ ኣይክቈርጽን ኢዩ።
ብእምነት ዝግበር ጸሎት ድላዩ ከምዝረክብ፣ ኣብ ቃል ኣምላኽ ተገሊጹ ኢዩ። ሓቀይና እምነት ፈጺሙ ኣየጉህይን ኢዩ። ከምቲ ማይ፣ ምእንቲ በቲ ዘይዕገት ሓይሉ ክዓዪይ፣ ማለት እቲ ውሕጅ ብምሉእ ብርታዐ ክውሕዝ፣ ክእከብን ክውህለልን ዘለዎ፣ መብዛሕቱ እዋን ጸሎትውን፣ ክሳብ እግዚኣብሄር መዐቀኒኡ ምምልዑ ኣረጋጊጹ መልሲ ዝህብ፣ ይእከብ ኢዩ።
ከምቲ ሓደ ሓረስታይ፣ ዓሰርተ ሽሕ ዘርኢ ክዘርእ፣ ዓሰርተ ሽሕ ስጉምቲ ክስጉም ዘለዎ፣ ነፍሲ ወከፍ ስጕምቲ ድማ፣ ክፋል ምቕርራብ ናይቲ ናይ መወዳእታ እቶት ዚዀነ፣ ከምኡውን ኵሎም ነቲ ዘድሊ በረኸት ከምጽኡ፣ ብተደጋጋሚ ጸኒዕካ ምልማን ኣድላዪ ኢዩ። ካብቲ ብእምነት እንገብሮ ጸሎት፣ ሓደ እኳ ኣብ ሰማይ ብዘይ ውጽኢት ኣይፈሽልን ኢዩ። ግና ነቲ ክሳብ መወዳእታ ዝጽመም፣ ምእንቲ ኣብ ምዱብ ግዜ፣ ርግጸኛ ውጽኢታዊ መልሲ ከምጽኣሉ፣ ክእከብ ኢዩ። እዚ፣ ከምቓል እቲ ህያው ኣምላኽ እምበር፣ ብሓሳብ፣ ወይ ብሓይሊ ሰብ ከምዘይኰነ ከኣ ፍሉጥ እዩ።
እሞ ኣብርሃም እኳ ኣብ ነዊሕ ዓመታት፣ “ተስፋ ኣብ ዘይብሉ፣ ብተስፋ ኣመነ፣” ካብኡ ከኣ፣ “ብእምነትን ብትዕግስቲን ነታ ተስፋ ወረሳ።” ጐይታ ዝጽመም ምእንቲ ድሕነት ክንረክብ ኢዩ። ጐይታ ብቕልጡፍ መጺኡ ተስፋኡ ክምልእ ምጽባይ ድማ ኢዩ።
ጸሎትና ብኡንብኡ ኣብ ዘይምለሰሉ፣ ምእንቲ ብትዕግስቲን ብሕጉስ ርእሰ ተኣማነንት ጸኒዕና ክንጽሊ፣ ጐይታና ብዛዕባ እቲ ዓመጸኛ ፈራዲ ዘይኰነ፣ እኳ ደኣ ኣምላኽናን ኣቦናን፣ ነቶም ለይቲን መዓልቲን ክልምኑ ዘፍቐደሎም ሰባት፣ ዝሃቦም ክልተ ቃላት ብፍላይ ክንርድኦም ክንፍትን ይግባእ። “ንሱ ይጽመሞም፣ ቀልጢፉ ከኣ ፍትሒ የውጽኣሎም።”
ጐይታ፣ ቀልጢፉ ፍትሒ ከውጽኣሎም ኢዩ፣ በለ። ኵሉ እቲ በረኸት ተዳሊዩ ኢዩ። ንሱ ንዝለመኑዎ ክህቦም ፍቓደኛ ጥራይ ዘይኰነ፣ ክህቦም እውን ኣዚዩ ይደሊ ኢዩ። እቲ ዘልኣለማዊ ፍቕሪ፣ ንፍቑራቱ ገዛእ ርእሱ ክግለጽን ድሌቶም ከማልእን፣ ብብርቱዕ ናፍቖት ምስ ተቓጸለ ኢዩ። እግዚኣብሄር፣ ካብቲ ዝድለ ግዜ ንላዕሊ፣ ሓንቲ ደቒቕውን ትኹን ኣየሕልፍን ኢዩ። እቲ መልሲ ብናህሪን ብቕልጣፈን ከመጽእ፣ ኵሉ ዘለዎ ሓይሊ ክጥቐም ኢዩ።
እዚ ሓቂ እንተ ዀይኑን ሓይሉ መወዳእታ እንተ ዘይብሉን፣ ስለምንታይ ደኣ፣ ንጸሎት መልሲ ክህብ ኣዚዩ ይድንጉይ? ስለምንታይ ኸ፣ መብዛሕቱ ግዜ ሕሩያት ኣምላኽ ባዕሎም፣ ኣብ ማእከል ስቕያትን ተቓውሞን ኰይኖም፣ መዓልቲን ለይቲን ይጠርዑ?
“ንሱ ክጽመሞም ኢዩ።” "እንሆ ሓረስታይ ነቲ ኽቡር ፍረ ምድሪ ይጽበዮ፣ ኣኸዛን ማይ ጽባሓትን ክሳዕ ዚረክብውን ይዕገስ ኢዩ።” ብርግጽውን እቲ ዋና ሕርሻ እቶቱ ክረክብ ይጽበ ኢዩ። ግና ከኣ እኹል ጸሃይን ዝናብን ክረክብ ከምዘለዎ ስለ ዝፈልጥ፣ ብዙሕ ትዕግስቲ ይገብር ኢዩ።
ቈልዓ መብዛሕትኡ ግዜ፣ ነቲ ብግቡእ ዘይበሰለ ፍረ ክኣሪ ይደሊ ኢዩ። እቲ ቀንዲ ሓረስታይ ግና፣ ክሳብ ግቡእ ግዜ ዝኣክል፣ ክጽበ ከምዘለዎ ይፈልጥ ኢዩ። ሰብ፣ ኣብ መንፈሳዊ ባህሪኡውን፣ በቲ ኵሎም ፍጥረታት ዝካየዱሉ ሕጊ፣ ማለት ኣብ ትሕቲ ዘገምታዊ ሕጊ ይመሓደር። ብመገዲ ምዕባለ ጥራይ ኢዩ፣ ናብቲ ኣምላኽ ኣቐዲሙ ዝመደበሉ ደረጃ ክበጽሕ ዝኽእል። እቲ ግዜን ኣዋርሕን ኣብ ትሕቲ ኢዱ ዝሓዘ፣ ኣቦ ኢዩ፣ እታ ነፍሲ፣ ወይ እታ ቤተ-ክርስቲያን ዝወሃባ በረኸት ብግቡእ ተቐቢላ ክትጥቐመሉ ኣብ እትኽእል ምሉእ እምነት ከምዝበጽሐት ዝፈልጥ። ከምቲ ሓደ ኣቦ፣ እቲ ሓደ ውላዱ፣ ካብ ቤት-ትምህርቲ ናብ ገዛ ክምለስ ብናፍቖት ዝጽበ፣ ግና ከኣ እቲ ናይ ትምህርቲ ግዜ ክሳብ ዝዛዘም ብትዕግስቲ ዝጽበ፣ ኣብ እግዚኣብሄርን ኣብ ደቁን እውን ከምኡ ኢዩ። እቲ ተጸሚሙ ዝጽበን ቀልጢፉ ዝምልስን፣ ንሱ ባዕሉ ኢዩ። ነዚ ሓቂ ምርዳእ፣ ነቲ ኣማኒ እውን ተመሳሳሊ ባህሪ ከጥሪ የኽእሎ። ትዕግስቲን እምነትን፣ ምጽባይን ምቕልጣፍን፣ ምስጢር ጽንዓቱ ከኣ ኢዮም።
ተስፋ ኣምላኽ ስለ ዝተኣመና፣ ነቲ ዚለመናዮ ዘበለ ከምዚሰምዓና ንፈልጥ ኢና። እምነት፣ ነቲ መልሲ፣ ኣብቲ ዚተወሃበ ቃል ተስፋ ይረኽቦ። ከምዘይርአ መንፈሳዊ ሃብቲ፣ በቲ ቃል ተስፋ ይሕጐስ፣ ከምኡውን ንዕኡ የወድሶ። ግና ኣብ መንጐ እቲ ነቲ ቃል ጨቢጡ ዝሓዘን መልሲ ከምዘለዎ ዝፈልጥን እምነትን፣ እቲ ነቲ ቃል ተስፋ ኣብ ሕጂ ግዜ ዘስተማቕር ግሉጽ፣ ምሉእን ብሱልን እምነትን ፍልልይ ኣሎ። ኣብ ዘይምእማን ዘይኰነ፣ ኣብ ጽኑዕ ግና ርግጸኛን ኣመስጋኒን ጸሎት፣ ነፍሲ ትዓቢን ምስ ጐይታኣ ትሓብርን፣ ኣብኡ ዘሎ በረኸት ድማ ትውንን።
ኣብ ከባቢና፣ ወይ ኣብ ማእከል እቲ ንሕና እንነብረሉ ዓቢይ ስርዓት፣ ወይ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ዝርከቡ ነገራት፣ ብጸሎትና ምስ ቀንዑ፣ መልሲ ጸሎትና ይመጽእ ይኸውን። ብመሰረት እቲ ትእዛዝ፣ እቲ ከምእተወሃበ ዝእመን እምነት፣ እግዚኣብሄር ነቲ ነገር ክፍጽም የኽእሎ። እዚ፣ ከምዝተዓወተን ግድን ከምዝዕወትን ይፈልጥ ኢዩ። እቲ ዝድለ በረኸት ክሳብ ዝመጽእ ከኣ፣ ብዘየቋርጽን ብቈራጽን ጽንዓት ብህድኣት ክልምንን ከመስግንን ኢዩ። ኣብዚ፣ ኣብቲ ፈለማ ፍጹም ተገራጫዊ ዝመስለና ዝነበረ ነገር፣ ተጠሚሩ ንርኢ ኣሎና። ንሱ ድማ፣ እቲ ዘይረአ ኣምላኽ ዝምልሶ መልሲ፣ ኣብ ሕጂ እዋን ከምዝወነኖ ገይሩ ዝሕጐስ እምነትን፣ እቲ ክሳብ እቲ መልሲ ዝጋሃድ መዓልቲን ለይቲን ብልማኖ ብትዕግስቲ ዝጽበን ኢዩ። ምቕልጣፍ ምጽማም ኣምላኽ፣ ምስቲ ዕጉስን ዕውትን እምነት ውላዱ ይራኸብ ኢዩ።
መልሲ ይድንጉይ ኢዩ፣ ኣብ ዚብል ቤት ትምህርቲ ዘሎ ጸገም፣ እግዚኣብሄር ዝለመናዮ ነገር ክህበና ፍቓዱ ከይኸውን ይኽእል ኢዩ፣ ኢልካ ክትሓስብ ምፍታን ኢዩ። ጸሎትና ብመሰረት ቃል ኣምላኽን ብመሪሕነት መንፈስ ቅዱስን እንተ ዀይኑ፣ ነዞም ፍርሂታት ዕድል ክንህቦም ኣይግባእን። እኳ ደኣ ንእግዚኣብሄር ግዜ ምሃብ ክንመሃር ይግባእ።
እግዚኣብሄር ምሳና ግዜ የድልዮ ኢዩ። ግዜ ጥራይ እንተ እንህቦ፣ ንሱውን፣ መዓልታዊ ምስኡ እንተ ንሓብርን ህላውኡ ብምልኣት ንዓና እንተ ዝጸልውን፣ ከምኡውን መዓልታዊ ኣብ እንጽበየሉ፣ እምነት ክውን ነገር ኰይኑ ኵለንትናና እንተ ዝመልኦ፣ ንሱ ባዕሉ ድማ፣ ካብ እምነት ናብ ራእይ ከእትወና ኢዩ። ክብሪ ኣምላኽውን ክንርኢ ኢና። ምድንጓይ ንእምነትና ክንቕንቖ ኣይግባእን።
ጽቡቕ ኣብ ዝሓዘ እምነት፦ ቅድም ጮማ ብቝሊ፣ ድሓር ሰዊት፣ ካብኡ ድማ ኣብቲ ሰዊት፣ ብጹሕ ስርናይ ኣሎ። ነፍሲ ወከፍ ብእምነት እንገብሮ ጸሎት፣ ናብ መወዳእታ ዓወት ዘቕርበና ስጕምቲ ኢዩ። ነፍሲ ወከፍ ብእምነት እንገብሮ ጸሎት፣ እቲ ፍረ ክበስልን ናብኡ ክንቐርብን ይሕግዘና። እግዚኣብሄር ጥራይ ንዝፈልጦ መዐቐኒ ጸሎትን እምነትን ድማ ይመልኦ። ኣብቲ ዘይርአ ዓለም ንዘሎ ዕንቅፋት ይስዕሮ። ነቲ መወዳእታውን የቐላጥፎ። ውሉድ ኣምላኽ! ንኣቦ ግዜ ሃቦ። ንሱ ንዓኻ ይጽመመካ ኢዩ። ንሱ፣ እቲ በረኸት ክበዝሕ፣ ምሉእን ርግጸኛን ድማ ክኸውን ይደሊ። ለይቲን መዓልቲን ኣብ እትልምነሉ፣ ንዕኡ ግዜ ሃቦ። ነዚ ቃል ጥራይ ዘክር፤ “ቀልጢፉ ፍትሒ ከምዜውጽኣሎም፣ እብልኩም አሎኹ።”
ካብ ብጽንዓት ምጽላይ እንረኽቦ በረኸት ኣመና ብዙሕ ኢዩ። ከምብእምነት ምጽላይ ገይሩ ልቢ ዝምርምር ነገር የልቦን። ኵሎም በረኸት ከይመጽእ ዝዕንቕፉን ምስ ፍቓድ ኣቦ ዘይሳነዩን ነገራት፣ ክተላልይዎም፣ ክትንስሑዎምን ክተልግሱዎምን ክትኽእሉ ይምህረኩም ኢዩ።
እዚ፣ ምስቲ ንሱ ጥራይ ምጽላይ ክምህር ምዝኽእል ቀሪብና ክንሓብር፣ ናብቲ ብደምን ብመንፈስን እንተ ዘይኰይኑ፣ ብኻልእ ነገር ናብ ዘይተኸወለ ዝያዳ ክንቐርብ፣ ገዛእ ርእስና ክንህብ ይመርሓና። ኣብ ክርስቶስ ክንቐርብን ብቐሊሉ ኣብኡ ክንውከልን ከኣ የኽእለና። ክርስቲያን! ንእግዚኣብሄር ግዜ ሃብ። ንሱ ነቲ ንዓኻ ዘድልየካ ነገር ክፍጽሞ ኢዩ።
“ይጽመሞም - ቀልጢፉ” እዚ ቃል፣ ናብ ኣፍደገ ጸሎት እንኣትወሉ፣ ናይ እግዚኣብሄር ቃለ-ምስጢር ኢዩ። ናትኩምውን ይኹን።
ንገዛእ ርእስኹም፣ ወይ ንኻልኦት ክትጽልዩ ከሎኹም፣ ከምኡ ይኹን። ኵሉ ናይ ሰብነት፣ ይኹን ናይ ኣእምሮ ዕዮ፣ ግዜን ጻዕሪን ይደሊ ኢዩ። ገዛእ ርእስና ንዕኡ ኣሕሊፍና ክንህብ ኣሎና። ተፈጥሮ ምስጢራ ነቲ ትጉህን መስተውዓሊን ጥራያ ኢያ ትገልጽ። ሃብታ ከኣ ትህብ። ዋላውን ሒደት ንረደኣዮ፣ ኣብ መንፈሳዊ ምምሕዳር እውን ከምኡ ኢዩ። ኣብ ሰማያዊ ሓመድ ዝዘራእናዮ ዘርኢ፣ ኣብኡ እነካይዶ ጻዕሪ፣ ከምኡውን ኣብ ላዕላዋይ ዓለም ክነሕድሮ እንደሊ ጽልዋ፣ ኵለንትናና ይደሊ ኢዩ። ገዛእ ርእስና ንጸሎት ክንህብ ኣሎና። ስለዚ፣ እንተ ዘይተሓሊልና ኣብ ግቡእ ግዜ እቶት ክንሓፍስ ኢና፣ እትብል ርግጽኛ ተስፋ ብዘይ ምንቕናቕ ነጽንዓያ።
ከምኡ ከኣ ብፍላይ ንቤተ ክርስቲያን ኣብ እንጽልየሉ፣ ነዚ ትምህርቲ ንመሃሮ። ንሳ ብርግጽ ከምምስኪን መበለት፣ ጐይታኣ ኣብ ዘይብሉ፣ ኣብ ትሕቲ ጸላእታ ዘላ፣ መአረምታ ክትረክብ ትጽገም ኢያ። ነታ ኣብ ውሽጢ ዓለም ዘላ ቤተ ክርስቲያኑ፣ ወይ ንገለ ክፋላ፣ ብሓያል ስራሕ መንፈሱ ክበጽሓን ንምምጽኡ ከዳልዋን ኣብ እንልምነሉ፣ በቲ ርግጸኛ ዝዀነ እምነት ንጸሊ። ጸሎት ይሕግዝ ኢዩ። እቲ ዘይሕለል ጸሎት፣ ኵሉ ግዜ መልሲ የምጽእ ኢዩ። ንእግዚኣብሄር ጥራይ ጊዜ ሃቡ። ካብኡ መዓልቲን ለይቲን ለምኑ። “እዚ ዓመጸኛ ፈራዲ ዚብሎ ዘሎ ስምዑ። ኣምላኽዶ ግዳ ነቶም መዓልቲን ለይቲን ናብኡ ዚጠርዑ ሕሩያቱ ፍትሒ ኣየውጽኣሎምን ኢዩ፣ ይጽመሞምዶ ኸ፣ ቀልጢፉ ፍትሒ ኸም ዜውጽኣሎም፣ እብልኩም አሎኹ።”
“ጐይታ፣ ምጽላይ ምሃረና።”
ዎ እግዚኣብሄር ጐይታይ! ሕጂ መገድኻ ክፈልጥን እቲ ፍቑር ወድኻ ዝመሃሮ ብእምነት ክርድኦን ምሃረኒ። “ቀልጢፉ ፍትሒ ከውጽኣሎም ኢዩ።” እቲ ርሕሩሕ ፍቕርኻ፣ ከምኡውን ንደቅኻ ብምስማዕን በረኸትካ ብምሃብን ዝስመዓካ ሓጐስ፣ ቃል ተስፋኻ፣ ማለት ዝተኣመናዮ ከምእንረክብ፣ ዝለመናዮ ከምእንወሃብ፣ ከምኡውን እቲ መልሲ ኣብ ምዱብ ግዜ ከምዝርአ፣ ብዘይ ምውልዋል ክቕበል ይመርሓኒ። ጐይታ! ኣዋርሕ ንተፈጠሮ ብምዕዛብ ንርድኦም ኢና። ስለዚ ነቲ እንናፍቖ ፍረ ብትዕግስቲ ክንጽበ ከምዘሎና ንፈልጥ ኢና። ዎ ካብቲ ዝድለ ግዜ ንላዕሊ ንሓንቲ ደቒቕውን ከምዘይትድንጉን እምነት ነቲ መልሲ ከምዘቐላጥፎን መረጋገጺኻ ሃበና።
ብሩኽ ጐይታ! መዓልቲን ለይቲን ምልማን ምልክት ሕሩይት ኣምላኽ ኢዩ ኢልካ። ዎ ነዚ ክንርዳእ ክንኽእል ምሃረና። ክንዴናይ ቐልጢፍና ከምእንደክምን ከምእንወድቕን ንስኻ ትፈልጥ ኢኻ። እዚ፣ እቲ መለኾታዊ ግርማ ብቐጻሊ እንግብሮ ልማኖ ከምዘይሰምዓና ሓሲብና ብልማኖ ከይነተክሮ ከምምውሳን ኢዩ። ዎ ጐይታ! ጻዕሪ ጸሎት ክውን ነገር ምዃኑ ምሃረኒ። ኣብዚ ምድሪ ዕዮይ ብግቡእ ምዘይፍጽም፣ ከምብሓድሽ ደጋጊመ ብምጽዓር፣ ግዜይን ሓሳበይን ብምሃብ ከምዝዕወት እፈልጥ እየ። ብኸመይ ገዛእ ርእሰይ ንጸሎት ኣሕሊፈ ብምሃብ፣ ብጸሎት ብምንባር፣ ዝለመንኩዎ ዘበለ ከምዝረክብ ምሃረኒ። ልዕሊ ኵሉ፣ ዎ ብሩኽ መምህረይ! ጀማሪን ደምዳሚን እምነት፣ ብጸጋኻ ኵሉ ህይወተይ ነቲ ዘፍቅረኒን ገዛእ ርእሱ ንዓይ ዝሃበን ወዲ ኣምላኽ ክእመን ይኹን። ብዕኡ ጸሎተይ ተቐባልነት ይረክብ። ብዕኡ መልሲ ከምዝረክብ መረጋገጺ ኣሎኒ። ብዕኡ እቲ መልሲ ናተይ ይኸውን። ጐይታ የሱስ! ሳላ’ዚ እምነት ኵሉ ግዜ ብዘይ ምሕላል ክጽሊ እየ። ኣሜን።
መዘኻኸሪ
ገለ ሰባት ብዘይ ምቑራጽ መልሲ ንምርካብ ኢልና እንገብሮ ጸሎት፣ ምስቲ ዚለመኖ ከምዝወሃብ ዝፈልጥ እምነት ዝጋጮ ኰይኑ ይስምዖም። (ማርቆስ 11፣24) ካብቶም ምስጢራት ህይወት ኣምላኽ ሓደ፣ ኣብ መንጐ ዘገምታዊን ሃንደበታዊን፣ ኵሉ ብኡንብኡ ምውናንን ቀስ እናበልካ በብቑሩብ ምእካብን፣ ዘሎ ስኒት ኢዩ። እሞ ኣብዚ ጸኒዕካ ምጽላይ፣ ነፍሲ ምእንቲ ብእምነት ክትብርትዕ እትሕይለሉ ቤት ትምህርቲ ይመስል። ኣብ ዝተፈላለየ መንፈሳዊ ኣገልግሎት፣ ኣብ ገለ ሰባት እምነት ብመልክዕ ብጽንዓት ምጽባይ ይግለጽ። ኣብ ካልኦት ግና ከምዝተሰምዑ ብምርግጋጽ ብናይ ዓወት ምስጋና ጥራይ ይግለጽ።
ብዘገርም ኣገዳስነት ጸኒዕካ ምጽላይን ብዘገምታ መልሲ ክትረክብ ምዃንካ ብቐሊሉ ምርዳእን፣ ኣብ ህይወት ብሉሃርድት ተገሊጹ ንረኽቦ። ከምኣገልጋሊ ወንጌል ዕዮኡ ብሸለልታ ይፍጽም ምዃኑ ብምሕባር ተኸሲሱ። ግዜኡ ዝሓመሙ ሰባት ብምፍዋስ የጥፍእን ካብ ናቱ ማሕበር ወጻኢ ዘለዎ ሕሙማት ፍቓድ ከይሓተተ ይፍውሶምን፣ ምዃኑ ተገሊጹ ኢዩ፣ ተኸሲሱ።
ንሱ ከአ ብወገኑ፣ ከምግብረ መልሲ ከምዚ ስዒቡ ዘሎ ኢሉ ጽሒፉ፤ “ምስቲ ንነፍሳት ዝውንን ሓደ ንምዃንን ብመሰረት ጐይታ ኣብ መልእኽቲ ያእቆብ ምዕራፍ ሓደ ካብ ቍጽሪ 6 ክሳብ 7 ዝኣዘዞ መሰረት እየ፣ ዝዓዪይ ነይረ። ብገዛእ ሓይለይ ተኣሚነ፣ ወይ ካብ ካልኦት ሰባት ዝተፈለየ ውህበት ኣሎኒ ኢለ፣ ኣይፈልጥን። ግና እዚ ሓቂ ኢዩ፣ ኣነ ከምመጠን ገዛእ ርእሰይ ነገልግሎት ወንጌል ዝሃብኩ፣ ናይ ምጽላይ መሰል ኣሎኒ። ኣፍደገ ሰማይ ገና ምሉእ ብምሉእ ከምዘይተኸፍተለይ እውን ብቕልጡፍ ተረዲአ። ተስፋ ቈሪጸ ክገድፎ ዝተወናወንኩሉ እዋንውን ብዙሕ’ዩ ነይሩ። ግና ነቶም ኣብ ዚዀነ ይኹን ቦታ ከይዶም ረድኤት ክረኽቡ ዘይኽእሉ ሕሙማት ምርኣይ፣ ዕረፍቲ ከሊኡኒ። ጐይታ ዚበሎ፣ ነዚ ስዒቡ ዘሎ ቃል ከኣ ሓሰብኩ፣ ‘ለምኑ፣ ክትወሃቡ ኢኹም።’ (ሉቃስ 6፣9-10)
ብተወሳኺ፣ ቤተ-ክርስቲያንን ኣገልገልታን፣ ብሰንኪ ዘይምእማን፣ ትህኪትን ዘይምእዛዝን፣ ንሓይሊ ሰይጣን ክስዕሩ ዘኽእሎም ሓይሊ ከምዝሰኣኑ ሓሰብኩ። ጐይታ፣ ኣብዚ እዋን ስእነትን ጥሜትን ኢዩ፣ ብዛዕባ እቲ ኣብ ፍርቂ ለይቲ ዝመጸ ዓርኪን እተን ሰለስተ እንጌራን ኣመልኪቱ ምሳሌኣዊ ዛንታ ዝተዛረበ።
ኣብ ፍርቂ ለይቲ፣ ኣብ እዋን ድቕድቕ ጸልማት፣ ኣባል ማሕበረይ ሓገዝ ደሊዩ እንተ ዝመጻኒ፣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቀሪበ ከምዓርኩ ክሓቶ ብቑዕ ከምዘይኰንኩ ሓሰብኩ። ግና ኣብኡ ከሎ ብዘይ ሓገዝ ክኸይድ ኣይደለኹን። ስለዚ ከምቲ እቲ ምሳሌኣዊ ዛንታ ዝገልጾ፣ ወይ ከምቲ ገሌኦም ዝገልጽዎ፣ ብድርቅናን ዓቕሊ እግዚኣብሄር ብዝፍትንን ምዅሕዃሕ ቀጺለ። ዋላውን ከምኡ እንተ መሰለ፣ ነቲ ጋሻይ ኣብኡ ከሎ ድሌቱ ከይሃብኩዎ ኣይከፋንዎን እየ። ኣብዚ እዋን፣ ብዛዕባ እታ መበለት ኣመልኪቱ ዝተዘንተወ ዛንታ፣ ንዓይ ልዑል ኣገዳስነት ነበሮ። እታ ቤተ ክርስቲያን እታ መበለት ኢያ፣ ኣነ ድማ ኣገልጋሊ ቤተ-ክርስቲያን እየ።
ክንድኣ ኰይነ ኣንጻር ተጻይታ ክዛረብ መሰል ኣሎኒ። ግና ጐይታ ንነዊሕ እዋን ኣይዛረብን ይኸውን። ካብቲ ነጋይሸይ ዘድልዮም ሰለስተ እንጌራ ንላዕሊ ኣይለመንኩን። ኣብ መወዳእታ ከኣ፣ ጐይታ፣ ነቲ ብዘይ ምቑራጽ ዝልምን ለማኒ ሰሚዑ ሓገዘኒ። ብኸምኡ ኣገባብ ምልማናይ ገይጋ ዶ ነይሩ? እዞም ክልተ ምሳሌኣዊ ዛንታታት፣ ኣብ ገለ ቦታ ተግባራዊ ክዀኑን ብልዑል ከገልግሉን ይኽእሉ ዶ ኣይኰኑን?
እሞ ፍረ ጸሎተይ እንታይ ኢዩ? እቲ ኣብ መጀመሪያ ፍቓደኛ ዘይነበረ ዓርኪ፣ ኪድ ሕጂ፣ ዓርክኻ ዘድልዮ ባዕለይ ክህቦ እየ፣ ኣይተድልየንን ኢኻ፣ ኣይበለን። እኳ ደኣ ምእንቲ ንዓርከይ ክህቦ፣ ከምመጠን ዓርኩ ንዓይ ሂቡኒ። ኣነውን ነተን ሰለስተ እንጌራ ገለ ኣትሪፈ ቈጢበ ተጠቒመለን። እቲ ቀረብ ግና ሒደት ነበረ። ኣብ እዋን ፍርቂ ለይቲውን ይኹን፣ ናብ ዓርከይ ብምዃድ፣ ብልቢ ክሕግዞም ምዃነይ ስለ ዝፈለጡ ድማ፣ ሓደሽቲ ኣጋይሽ ናባይ መጹ። ምእንትኦም ኣብ ዝለመንኩሉውን፣ እንደገና ዘድልየኒ ምስ ገለ ተረፍ ተወሃበኒ። ከመይ ገይረ’የ፣ ጽጉማት ቀጻሊ ናብ ገዛይ እናመጹ ክሕግዞም ዝኽእል? ስለምንታይ ናባይ ትመጹ ብምባል ተሪረ ክዛረቦም ዶ ኣሎኒ? በጃኹም ኣብቲ ዓበይቲን ብሉጻትን ገዛውቲ ኣለውልኩም፣ ናብኦም ኪዱ። መልሶም ድማ፣ ክቡር ጐይታ፣ ናብኣታቶም ክንኸይድ ኣይንኽእል ኢና። ቅድም ሕጂ ናብኦም ኬድና ኔርና። ምእንታና ኣብ ክንዲ ናብ ዓርኮም ብምኻድ ዝልምኑ፣ ብጥሙይ ከብድና ሰጒጐምና።
ኪድ፣ ስቓይና በዚሑ ኢዩ’ሞ እንጌራ ኣምጽኣልና። እንታይ ክገብር ይኽእል? እቲ ዝተዛረቡዎ ሓቂ ኢዩ። እቲ ስቓዮም ልበይ ተንኪፉኒ። ነፍሲ ወከፍ ግዜ ከኣ፣ ድኻመይ ከይጸብጸብኩ ብምኻድ፣ ነተን ሰለስተ ቁራስ እንጌራ ኣምጺአ። መብዛሕቱ እዋን ድማ፣ ካብቲ መጀመርታ ዝልምኖ ዝነበርኩ፣ ብዝቕልጥፍን ብዝበዝሕን ተዋሂቡኒ። ግና ኵሎም ስለ ዘይኰኑ ነዚ እንጌራ ዝደልዩዎ፣ ገሌኦም ብጥሙይ ከብዶም ተመልሱ።”1
ኣብ መጀመርታ ምስ ክፉኣት መናፍስቲ ኣብ ዘካይዶ ቃልሲ፣ ቅድሚ ነቲ ዓወት ብምልኣት ምጭባጡ፣ ልዕሊ 18 ኣዋርሕ ምጽላይን ምዕያይን ኣድለዮ። ብድሕሪኡ ግና ብቐሊሉ ናብ ዝፋን ኣምላኽ ኣቲዩ፣ ምስቲ ዘይርአ ዓለም ብቐረባ ይራኸብ ነበረ። ሕሙማት ፈውሲ ደሊዮም፣ ደብዳበ ናብኡ ኣብ ዝሰዱሉ፣ ንላዕሊ ገጹ ቍሊሕ ብምባል ጥራይ፣ ክሓውዩ ይኽእሉ እንተ ዀኑ መልሲ ይረክብ ነበረ።
1From Johann Christophe Blumhardt, Ein Lebenabild von F. Etindel


text:
ኣብ ደቡብ ምዕራብ እታ ሃገር ዝርከብ ዞባዊ ሆስፒታል በይ ብከብዲ ቅርጸት፣ብተምላስን ውፅኣትን ዝሳቐዩ ብዙሓት’ዮም።
ካብ ወርሒ ታሕሳስ ጀሚሩ ልዕሊ 40 ሽሕ ሶማልያዊያን ብሕማም ሸሮኽ ምጥቕዖም መብዛሕቲኦም ግዳያት ድማ ብሰንኪ ሕፅረት ዝተመጣጠነ መግቢ ህፃናት ምኳኖም ተሓቢሩ።
ሓሙሽተ ዓመት ዝዕድሚኣ ፋጡማ ብሕማም ሸሮኽ ተጠቒዓ ኣብቲ ሆስፒታል ደቂሳ ትርከብ።ወላዲት ኣዲኣ ቢሻሩ መሓመድ ካልኣይቲ ውላዳ ክትሞታ ከምዘይትደልይ ትገልጽ።
“ዓባይ ሓፍታ ነታ ሓሚማ ዝደቀሰት ህፃን ብውፅኣት ተሳቒያ ቅድሚ ክልተ ወርሒ ሞይታ፤ሸውዓተ ዓመታ እያ ነይራ።”
ኣብ ትካል ጥዕና ዓለም ክኢላ ሕማም ሸሮክ ዶ/ር ዓብዲናሲር ኣቡባካር ብሰንኪ ናይ ፀጥታ ፈተናታት እቲ ለበዳ እናኸፍአ ይኸይድ ከምዘሎ ይገልፁ።
“ኣብ በይ፣ባኩል፣ማእኸላይ ጁባ፣ጌዶን ገለ ካልኦት ከባቢታትን እንተወሲድና ክንኣትዎም ኣይንኽእልን።ብቲ ሕማም ዝሞቱን ዝሓመሙን ብዙሓት እዮም።እቲ ኹነታት ድማ ካብዚ ከገድድ ምኳኑ ንፈልጥ ኢና።”
ኣብዚ ወርሒ ኣብ ደቡባዊን ማእኸላይን ሶማል ዝወቕዐ ዝናብ እቲ ሕማም ክጋፋሕ ከምዝገብረ ኣብ ዞባዊ ሆስፒታል በይ ተቖፃፃሪት ሳሊማ ሸኽ ሹዋይብ ይገልፃ።
ብዩኒሴፍን ትካል ጥዕና ዓለምን ዝሕገዙ ሰብ ሞያ ጥዕና ናይ ሕማም ሸሮኽ ክታበት ንህፃናት ክኸትቡ ናብ ከባቢ ባይዶዋ ክጉዓዙ እዮም።
ዶ/ር ኣቡበካር ግን ሓፈሻዊ ሰብኣዊ ኩነታት ከይተመሓየሽ ምስፍሕፋሕ ናይቲ ሕማም ንምቁፅፃር ከቢድ እዩ ይብሉ።


text:
ሓድሽ ስርዓተ ትሕዘት መሬት ተዘትይሉ
ክፍለ በላይ,
“ኤርትራ ዓድናን ሃገርናን ምግባራ’ዩ እቲ ኣማራጺ ናይ ምዕባለ፡” ኣቶ ጸጋይ ተኣምራት
ኣዳራሽ ‘ዳዕሮ’ ከም መቐጸልታ ናይቲ ብሃማመተኤ እናተወደበ ዝካየድ ክልተ ሰሙናዊ መደብ ዘተን ሰሚናርን፡ 10 ነሓሰ 2017 ኣብ ኣዋጅ መሬት ዘተኰረ ሰሚናር ኣእንጊዳ ኣምስያ። “ኣብ ኤርትራ ስለምንታይ ሓድሽ ስርዓተ እጀታ/ትሕዘት መሬት ኣድልዩ” ብዝብል ኣርእስቲ ብኣቶ ጸጋይ ተኣምራት፡ ግዜያዊ ዳይረክተር ጀነራል ክፍሊ መሬት ተዋሂቡ። እዚ ኣስታት ክልተ ሰዓት ዝወሰደ ሕቶን መልስን ርእይቶን ዘጠቓለለ ሰሚናር’ዚ ትሕዝቶ ኣዋጅ መሬት 58/94፡ ኩነታት መሬት ቦንድ፡ መሬት ሕርሻ፡ መሬት ከተማ፡ ሕቶ መሬት ብመንጽር ደቀንስትዮ፡ ወዘተ። ዝኣመሰሉ ዛዕባታት ተዘትዩሎም።
መሬት ዝተፈላለየ ትርጉም’ዩ ዘለዎ። መሬት ቅርሲ፡ ሃብቲ፡ መንነት፡ ፍርያምነት፡ ወዘተ. ዝብል ትርጒም ክወሃቦ ይኽእል’ዩ። መሬት ከም ንብረትን ኣብ ልዕሊኡ ህይወት ዝካየደሉን ቦታ ኢልካ’ውን ክትርጐም ይከኣል’ዩ። ኣቶ ጸጋይ፡ ኣብዚ ካልኣይ ትርጒም ምርኵስ ገይሩ’ዩ መግለጺኡ ኣቕሪቡ። መሬት ከም ንብረት መጠን ግቡእ፡ መሰል፡ ሓለፋ፡ ከምኡ’ውን መቕጻዕቲ ዝኣመሰሉ ኣምራት ዘጠቓለለ’ዩ። መንግስቲ ከም ምምሕዳራዊ ትካል ንመሬት ከወሃህድን ክቈጻጸርን ሓላፍነቱ’ዩ። በዚ መሰረት፡ ኣብ ዝተፈላለየ መድረኽ ንኤርትራ ዝገዝኡ ስርዓታት ኢጣልያ፡ እንግሊዝን ሃይለስላሰን መሬት ክሽየጥ፡ ክልወጥ፡ ብትሕጃ ክትሓዝ፡ ብህያብ ክወሃብ የፍቅዱ ነይሮም። ኣብ ስርዓት ደርጊ ግን መሬት ከም ናይ ማእቶት ረቛሒ እዩ ዝርአ ነይሩ። ኣብ ናጻ ኤርትራ መሬት ኣቕሓ ስለ ዘይኰነ፡ መሬት ኣይሽየጥ-ኣይልወጥ፡ ብትሕጃ ኣይተሓዝ፡ ብውህብቶ ኣይወሃብ። ብኻልእ ኣበሃህላ መሬት ኣብ ኤርትራ ከም ናይ ልምዓት ወይ ማእቶት ረቛሒ (Factor of Production) እዩ ዝርአ።
ሕብረተሰብ ኤርትራ ካብ ነዊሕ ጀሚሩ መሬት ግቡእ ምሕደራ ዘድልዮ ጸጋ ምዃኑ ስለ ዝተገንዘቦ ንዋንነቱ ዝምልከት ያታዊ ኣተሓሕዛ ነይሩዎ’ዩ። ርስቲ፡ ዴሳ፡ ኳሕ ማሕጸ፡ ዕርፈ-ዕርፊ፡ መሬት መስቀል፡ ሎግናሚካታ፡ እጀታላጋ፡ ወይ ኢምባሊጋ፡ ወዘተ. ዝኣመሰሉ ልምዲታት ነይሮም። ጸኒሑ መግዛእቲ ጣልያን ዶምንያለ ዝበሃል ስርዓተ-እጀታ መሬት ኣተኣታትዩ። ብመሰረት ሓበሬታ ኣቶ ጸጋይ ተኣምራት፡ እዞም ዝተጠቕሱ ኩሎም ያታውያን ኣተሓሕዛ መሬት ብኣዋጅ 58/94 ተተኪኦም። እዚ ኣዋጅ ስርዓተ-መሬት ኤርትራ’ዚ ክልተ መሰረታውያን ነጥብታት ዝሓቖፈ’ዩ። ንሳቶም፤
- ማዕርነት ኣብ መሰል ተጠቃምነት መሬት። እዚ ማለት መሰል መሬት ምንጪ ኣብ መንጎ ዜጋታት ዝፍጠር ናይ ሃብቲ ጋግ ኣይከውንን።
- ውሕሉል ኣጠቓቕማ መሬት ብምዝውታር ኣብ መሬት ዘይተደልየ ኣሉታዊ ኣከባብያዊ ሳዕቤን ከም ዘይህሉ ምግባር።
እዚ ንልምዓት ዝድርኽ፡ ግርጭታት ዝውግድ ኣዋጅ መሬት 58/94 ኣብ ነሓሰ 1994‘ዩ ተኣውጁ። ኣዋጅ መሬት 58/94፡ ሓምሳን ሰለስተን ዓናቕጽ ዝሓዘ ኰይኑ ብመትከል መሬት ናይ መንግስቲ ዝገበረ ኣዋጅ’ዩ። ንናይ ኣጠቓቕማ ኣገባባት ድማ ሕጋዊ ምልክታ 31/97 ኣውጺኡ። ብመሰረት ኣዋጅ መሬት ኣብ ኤርትራ ሰለስተ መሰረታውያን ዓይነት መሰላት ኣለዉ። ንሳቶም ከኣ መሰል ጤሳ፡ መሰል ተጠቃምነት ሕርሻ፡ መሰል ክራይ (ንምንበሪ፡ ንትካል፡ ሕርሻ፡ ካልእ) እዮም። ኣቶ ጸጋይ ተኣምራት ካብቶም 53 ዓናቕጽ ኣዋጅ መሬት 58/94 ኣዕኑድ ናይቲ ኣዋጅ’ዮም ዝበሎም 12 ዓናቕጽ ብምብራህ’ዩ ንትሕዝቶ እቲ ኣዋጅ መብርሂ ሂቡሉ። ገለ ካብ ትሕዝቶኡ፤
- መሬት ናይ መንግስቲ ናይ ሃገር’ዩ። ዝዀነ ኣብ ልዕሊ መሬት ዝህሉ መሰል ብኣፍልጦን ፍቓድን መንግስቲ ጥራይ ይኸውን፣
- መሬት ብውርሻ፡ ብመሸጣ፡ ብህያብ ክመሓላለፍ ኣይክእልን፣ ብትሕጃ ክተሓዝ ኣይግባእን፣
- ነፍሲ-ወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ወይ ሕጋዊ ሰብነት ዘለዎ ኣካል ኣብ ልዕሊ መሬት ናይ ተጠቃምነት መሰል ጥራይ ይህሉዎ፣
- ኣገባብ ኣተሓሕዛ መሬት ኣብ ቃጽዖ ዝተሰረተ (Parcel based) እዩ። ሓደ ሰብ ወይ ሕጋዊ ሰብነት ዘለዎ ኣካል ምስ ሓንቲ መሬት ይትሓሓዝ፣
- ኣብ ገጠራት ንዝርከባ ዓድታት መንግስቲ ነተን ኣብተን ዓድታት ዝነብሩን ብመሬት ተጠቂሞም ዝነብሩ ሰባት ንመንበርን ሕርሻዊ ንጥፈታትን ዝኸውን መሬት ይፈልን ይዕድልን፣
- ኣብ መሰል ተጠቃምነት ሕርሻ ነፍሲ-ወከፍ በዓል መሰል ብህይወት ክሳዕ ዘሎ ነታ ዝተዋህበቶ መሬት ክጥቀመላ፡ ከመሓይሻ ፍሪኣ ክሓፍስ ይኽእል፣
- ነፍሲ-ወከፍ ዓቕሚ ኣዳም/ሄዋን ዝበጽሐ ሃገራዊ ግቡኡ ዘማልአን ኤርትራዊ ዜጋ ኣብ ዓዱ/ዓዳ ሓንቲ ናይ ጤሳ መሰል ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎ/ዋ፣
- ናይ ወጻኢ ዜጋታት ብፍሉይ ፍቓድ ፕረሲደንት ወይ ንሱ ዝውክሎ ኣካል ብመሬት ናይ ምጥቃም መሰል ክረኽቡ ይኽእሉ፣
- ሓደ በዓል መሰል፡ ጤሳ ወይ ተጠቃምነት ሕርሻ ኣብ ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ መሬት ክምራሕ ኣይፍቀድን፣
- ብመሰል ጤሳ ዝተሰርሐ ገዛ ዝግባእ መስርሕ ብምፍጻም ንኻልእ ሰብ ክሸይጥ ይኽእል፣ ሸያጣይ ግን ተመሊሱ ካልእ መሬት ጤሳ ናይ ምሕታት መሰል ኣይህልዎን፣
- በዓል መሰል ነቲ ዝተመርሓሉ መሬት ኣብቲ ዝተመደበሉ መዓላ ጥራይ ከውዕሎ ይግባእ። ለውጢ ናይ መዓላ ምስ ዝደሊ ድማ ብፍቓድን ኣፍልጦን መንግስቲ ጥራይ ይፍጸም፣
- ኣዋጅ መሬት ንመንግስቲ Universal domain የፍቅደሉ እዩ። መንግስቲ ከምዚ ዓይነት ስጒምቲ ክወስድ ኣብ ዝውስነሉ ግን ንተጠቃማይ በዓል መሰል ካሕሳ ናይ ምኽፋል ግዴታ ኣለዎ።
ክፍሊ መሬት፡ ምኒስትሪ መሬትን ማይን ኣከባብን ነዞም ኣዋጃት ንምትግባር ሓደ ካብ ዓበይቲ ዕላማታቱ ህሉው ኩነት ኣብ ክሊ ኤርትራ ዘሎ መሬት (ሕርሻ፡ ጤሳ፡ ብመልክዕ ክራይ ዝተሓዝ መሬት) መጽናዕቲ ምክያድ’ዩ። በዚ መሰረት ክፍሊ መሬት ኣብ ዞባታት ደቡብ፡ ማእከል፡ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ውዱእ ምክፍፋል መሬት ሕርሻ ኣካይዱ’ሎ። ብመሰረት እቲ መጽናዕቲ፡ ኣብ ዞባ ደቡብ ካብ 996,674.84 ሄክታር ዝኣክል ጠቕላላ ስፍሓት ናይቲ ዞባ፡ እቲ ዝሕረስ መሬት 178,981.72 ሄክታር ጥራዩ እዩ። እዚ ብምኢታዊት ክግለጽ ከሎ 17.95% እዩ። ናይ ዞባ ማእከል ጠቕላላ ስፍሓት መሬት 102,942.96 ክኸውን እንከሎ፡ ዝሕረስ መሬት 26,453.3፡ (25.69%) ይሽፍን። ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕባሕሪ ጠቕላላ ስፍሓት 3,027,146.2 ኰይኑ ካብዚ እቲ ዝሕረስ 157,518.20 ሄክታር (5.20%) እዩ። ካብዘን ናይ ሰለስተ ዞባታት ዝተራእየ ጠቕላላ ስፍሓት መሬት፡ እቲ 8.79% ሄክታር ጥራይ እዩ ክሕረስ ዝኽእል። ስለዚ፡ ውሕሉል ምሕደራን ኣጠቓቕማን መሬት ክንክተል ግድነት ምዃኑ እዚ ቀሪቡ ዘሎ መጠን ዝሕረስ መሬት ኣማቲ እዩ።
“መሰል ተጠቃምነት ሕርሻ ዝተረጋገጸሉ ዜጋ፡ ሸለልትነት ኣብ ኣተሓሕዛን ኣጠቓቕማን መሬት እንተ ኣርእዩ ክሳብ መሰል መሬት ሕርሻ ምንፋግ ዘስዕብ መቕጻዕቲ ኣለዎ፡” ኢሉ ኣቶ ጸጋይ።
ኣቶ ጸጋይ መጽናዕቲ ዝተኻየደሉ ስፍሓት መሬት ሕርሻ ኤርትራ፡ ብኣሃዛት ዝተሰነየ ኣማቲ መብርሂ ድሕሪ ምሃቡ ንመንበሪ ብመልክዕ ጤሳ፡ ብመልክዕ ክራይ (መሬት ከተማ)፡ ንንግዳዊ ትካላት፡ ንንግዳዊ ሕርሻ ዝተዓደለ ብኣሃዝ ኣቕሪቡ። ብመሰረት መግሊጺ ኣቶ ጸጋይ ተኣምራት፡ ንመንበሪ ብጤሳ 70,464፣ መንበሪ ብክራይ መሬት (መሬት ከተማ) 34,916፣ ንንግዳዊ ትካላት 5869፣ ንንግዳዊ ሕርሻ 3385 ከም ዝተዓደለ ኣብሪሁ። ብጠቕላላ ንዝተፈላለየ መዓላ ካብ ዝተሓተተ 221,085 ሕቶታት፡ እቲ 114,634 ተመሪሑ። እዚ ማለት ካብ ዝተሓተ ምርሒት መሬት 52% ብኣወንታ ተመሊሱ።
ድሕሪ’ዚ ኣቶ ጸጋይ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ንመፈተኒ ተባሂሉ ኣብ 2017 ኣብ ሓሙሽተ ዓድታት ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ ዝተኻየደ መስርሕ ምዕዳል መሬት ሕርሻ ኣብሪሁ። እዚ ብሓገዝ ናይ ሳተላይት ስእሊ ዝተገብረ ምክፍፋል መሬት ሕርሻ’ዚ ስቡሕ፡ ማእከላይ፡ ረቒቕ ብምባል ፍርያምነት መሬት ኣብ ግምት ብምእታው’ዩ ተኻይዱ። ኣብዘን ሓሙሽተ ዓድታት፡ 429.2 ሄክታር ስቡሕ፡ 316.8 ሄክታር ማእከላይ፡ 581.55 ሄክታር ድማ ረቂቕ መሬት ንሓረስቶት ተዓዲሉ። እዚ ምስ ብዚሒ ሰብ መሰል ሕርሻ ናይቲ ንኡስ ዞባ ክነጻጸር እንከሎ፡ 0.45 ሄክታር ንሓደ ሓረስታይ ይበጽሖ ማለት’ዩ። ካብዚ ኣብ ሓሙሽተ ዓድታት ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ ዝተመርሐ መሬት’ዚ 43.68% ረቂቕ መሬት ምዃኑ መርኣያ ድኽነት ናይ ዝሕረስ መሬት ኣብቲ ከባቢ እዩ። ስለዚ፡ ውሕሉል ኣጠቓቕማ መሬት ንምምዕባል፡ ብቑዕ ምሕደራ ንምርግጋጽ ብቐጻሊ ክስራሓሉ ምዃኑ ኣረጋጊጹ። ኣቶ ጸጋይ ወረቐቱ ምስ ኣቕረበ፡ መድረኽ ንሕቶ፡ ርእይቶን ክትዕን’ዩ ተገዲፉ።
ገለ ካብቶም ኣብ ኣዳራሽ “ዳዕሮ” ዝተላዕሉ ሕቶታትን ዝተዋህቦም መልስን ድማ ቀጺሉ ይቐርብ፤
ኣዕኑድ ኣዋጅ 58/94 ኢልካ ኣብ ቍ.3 ጠቒስካዮ ዘለኻ ዝዀነ ኤርትራዊ ናይ ተጠቃምነት መሰል’ዩ ዘለዎ። ከምዚ ናይ ብእንዳ ቦንድ ዝፍለጥ ናይ መሸጣ መሬት ብመንጽር እዚ ኣዋጅ ከመይ ይርኣ?
መንግስቲ መሬት ኣይሸጠን። እቲ ናይ ቦንድ ኣብ እዋን ወራር ወያነ ቦንድ ገዚኦም ዝነበሩ ዜጋታት (Accsses fee) ከፊሎም ክጥቀምሉ ዝተመርሓሎም እዩ። እዚ ማለት፡ መሬት ተሸይጡ ማለት ዘይኰነ ከም ዜጋታት ንኽጥቀሙሉ እዩ ተመሪሑሎም። ቦንድ ዝተመልሰሎም ዜጋታት’ውን ኣለዉ። ጋዜጣ ኤርትራያን ፕሮፋይል ከይተረፈ Land Sales ኢሎም ጽሒፎሞ። እዚ ግን ጌጋ ምዃኑ ኩልና ክንግንዘቦ ኣገዳሲ‘ዩ። ምኽንያቱ፡ ወነንቲ ገዛ “እንዳ ቦንድ” ከም ዝዀነ ኤርትራዊ በዓል መሰል ናይ ተጠቃምነት መሰል እዩ ዘለዎም።
ኣብ ኤርትራ መሰል ጤሳ ክለዓል ከሎ ዓዲ ይልዓል’ዩ’ሞ እዚ ኣዋጅ ንምብራቓውን ምዕራባውን መታሕት እንታይ ግምት ይህቦ? ብተወሳኺ ማክሮ ፖሊሲ ከም ድሕረ ባይታ ኣዋጅ መሬት ዝጠቐስካዮ መሲሉኒ። ማይክሮ ፖሊሲ ግን ኣተኵሮኡ ኣብ ዕዳጋ’ዩ። ስለዚ፡ ምስ ኣዋጅ መሬት ብኸመይ ይትሓሓዝ?
እቲ ንኣምር ዓድን ጤሳ ኣብ መታሕትን ንዝምልከት ሕቶ ኣዋጅ 58/94 ዝያዳ ንጻረ ዘድልዮ ክኸውን ይኽእል’ዩ። ይዅን እምበር ዓንቀጽ 40 ናይ ኣዋጅ 58/94 ህሉው ዶብ ዓድታት ፍሩስ ምዃኑን መንግስቲ ከከም ኣድላይነቱ ሓደስቲ ዓድታት ክምስርት ይኽእል’ዩ ዝብል ትሕዝቶ ኣለዎ። ስለዚ፡ ናይ ሰበኽ ሳግማዊ ህይወት ዝቕየረሉን ዜጋታት ማሕበራዊ ኣገልጉሎት ከም ትምህርቲ፡ ሕክምና፡ መጓዓዝያ ዝረኽብሉን ቀዋሚ ህይወት ክምስረት መንግስቲ ስለ ዝሓስብን ዝሰርሕን ኣብ ትግባረ ዝዀነ ዕንቅፋት የብሉን። ማክሮ ፖሊሲ ናይ 1994 ኣዋጅ እዩ። ማክሮ ፖሊሲ ኣብ ዕዳጋ ዝዛዘወ ክኸውን ይኽእል’ዩ። መሬት፡ መሬት መንግስቲ ምዃኑ ግን ይኣምን’ዩ። ንመሬት ከም ናይ ማእቶት ረቛሒ (Factor of Production) ስለ ዝርእዮ’ውን ፍርያት መሬት ኣብ ዕዳጋ ክሽየጥ የተባብዕ’ዩ። መሬት ከም ኣቕሓ ብዘይ ዝዀነ ወፍሪ ክሽየጥ ግን ኣየፍቅድን።
ብቓጽዖታት ዝዕደል መሬት ነቲ ስቡሕ፡ ማእከላይ፡ ረቂቕ ዝብል ዓይነት መሬት ሕርሻ ብኸመይ ከተታዓርቖ ይከኣል? ብዘይካ’ዚ እዚ ሓድሽ ስርዓተ-መሬት ንሃገራዊ ኣገልግሎትን መሬት ሕርሻን ከመይ ከሳንዮም’ዩ? ምኽንያቱ፡ መንእሰይ ብጉዳይ ምክልኻል ሃገር ካብ ዓዲ ተፈልዩ እናሃለወ፡ መሬት ክጥቀመሉ ንዝኽእል ይበሃል ኣሎ። እዚ እንታይ ማለት’ዩ?
መሬት ብቓጽዖታት ክምቀል ከሎ ስቡሕ .5፡ ምእከላይ .6፡ ረቂቅ ግን .75 ሄክታር ንሓደ ገባር’ዩ ተዓዲሉ። ብዘይካ’ዚ ብስፍሓት መሬት ንዓይነት መሬት ሕርሻ ንምክሕሓስ ዝትወስደ ስጒምቲ ነቶም ኣብ ረቂቕ ዝበጽሖም ከም ኣፍራዛ፡ ባዴላ፡ ዓረብያ ዝኣመሰሉ መሳለጥያታ’ውን ደገፍ ብምግባር ንምክሕሓሱ ተፈቲኑ ኣሎ። መሰል ተጠቃምነት ምስ ኣፍራይነት ተኣሳሲሩ ስለ ዝርአ፡ መንግስቲ ብዛዕባ ኣፍራይነት መሬት ክሓስብ ግድነት’ዩ። እቲ ደቂ 70 ዓመት ዝብል ዝነበረ ከም ዘይሰርሕ ምስ ተራእየ ግን ተኣሪሙ። ኣብ ዞባ ማእከል ሓሙሽተ ዓድታት ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ ከም መፈተኒ ተባሂሉ ዝተወስደ’ውን ንኣብ ምክልኻል ሃገር ዘሎ ሰብ መሰል ዘውሕስ’ዩ። ምኒስትሪ ዞባዊ ምምሕዳር’ውን ንትግባረኡ ብኸምኡ ሒዙዎ ኣሎ።
ኣብ ከባቢ ከተማታት ዘለዋ ብማሕረስ ዝናበራ ዓድታት ምስፍሕፋሕ ከተማ እና ወሓጠን ይኸይድ ኣሎ። ንቐጻሊ ቍጠባዊ ውሕስነቶም ይዅን ንሕቶ መንነት እዘን ዓድታት እንታይ ይሕሰበሉ ኣሎ?
ኤርትራ ዓድናን ሃገርናን ምግባራ’ዩ እቲ ናይ ምዕባለ ኣማራጺ። ዓንቀጽ 31 ናይ ኣዋጅ 58/94 ብጤሳ ዝተመርሐ መሬት ግቡእ መስርሕ ኣማሊኡ ምስ ተሰርሐ ግቡእ መስርሕ መሸጣ ኣማሊኡ ክሽየጥ የፍቅድ እዩ። እዚ ማለት ዓድኻ ዓዲ እንጀራኻ ስለ ዝዀነ፡ ኤርትራዊ ኣብ ዝመረጾ ኩርናዕ ናይ ኤርትራ ንኽነብር ይሕግዞ ማለት’ዩ።
ሃገራዊ ግቡኣ ዝፈጸመት ጓል ኣንስተይቲ ብውሽጠ ደንቢ ናይ ዓዲ ዕንቅፋት ኣብ መሰል መሬት የጓንፈን፣ ትግባረ እዚ ሕጋጋት’ውን ሓደ ዓይነት ኣይኰነን። በቲ ኻልእ’ውን እዋጅ 58/94 ንደቂ ጓል መሰል እናሃበ ዓድታት ግን ብዙሕ ስለ ዘይሰርሓሉ ኣብ መወዳእታ ብኸመይ‘ዩ ክፍታሕ?
ኣብ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ መሰል መሬት ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ኢና ዘለና። ንኣብነት ኣብ ኡጓንዳ ዘካየድኩዎ መጽናዕቲ 0.08% ናይ ደቀንስትዮ ጥራይ እየን መሰል መሬት ዘለወን። ኣብ ስዊዝላንድ፡ ኬንያ፡ ናይጀርያ ኸኣ ደቂ ተባዕትዮ ከይተረፈ መሰል ዋንነት መሬት ዘይብሎም ኣለዉ። ኣብ ሕብረተሰብና መስፍናዊ እተሓሳስባ ገና ስለ ዘይተረፈ ንመሰል ጓል ኣንስተይቲ ዕንቅፋት ምፍጣር ኣይተረፈን። ጓል ቅድሚ መርዓ’ውን እንተ ወለደት ናብ ዓዲ ዝወለደላ ትኺድ ዝብሉ ኣለዉ። እዚ ዋላ ነታ ሃገራዊ ግቡኣ ዘማልአት ጓል ኣንስተይቲ ዝወሃብ መልሲ’ዩ። እንተዀነ፡ ብመሰረት ኣዋጅ መሬት 58/94 ኣብ ዝመረጸቶ ክትወስድ ትኽእል እያ። እቲ ኻልእ ግን ብደቂ ጓል ይውለዱ ዝበሃሉ እዩ እቲ ሽግር። ጓል ኣንስተይቲ ምስ ተፋትሐት ደቃ ሒዛ ናብ እንዳ ኣቦኣ ትኸይድ’ሞ ንደቃ ኣብኡ ኣዕብያ፡ ኣምሂራ ተመርዕዎም። ብኽውንነት እዚ ሰብ እዚ ወዲ እታ ዓዲ እዩ። ገለ ግን ኣብ እንዳ ኣቦኡ ዓብዩ ኣደይ ትውለደሉ ዓዲ እዩ ብምባል ኣብ እንዳ ኣዲኡ መሬት ጤሳ ዝሓትት ኣሎ። ብፍላይ ጥቓ ዓበይቲ ከተማታት ዘሎ ዓዲ እንተ ዀይኑ። ስለዚ ናይ ደቂ ጓል ዝበሃል ሕቶ መሬት ፈላሊኻ ንምርኣዩን ውሳኔ ንምሃብን ክሕግዝ ተባሂሉ ክፍሊ መሬት 002 ዝበሃል ቅጥዒ ኣዳልዩ ንሓተቲ ቅጥዒ የምልኦም። ብድሕሪ’ዚ ኣብ ቀጥዒ 002 ዝተመልአ ሓበሬታ ኣጻሪኻ እቲ ሰብ እንዳ’ደኡ ድዩ ዓብዩ ወይስ እንዳ‘ቦኡ ኣጽኒዕካ ካልእ ረቛሒታት ኣብ ግምት ኣትዩ ውሳኔ ይዋሃቦ።


text:
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ምምሕዳርም ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ይስዕቦ ንዝፀንሐ ፖሊሲ ቀይሩ‘ሎ ምባሎም ምስ'ቲ ክብልዎ ዝፀንሐ መርገፂ ተጋረጫዊ ምኻኑ ምክትል ኣቦ-መንበርን ወሃቢ-ቃልን ፓርቲ ሓድነት ኣቶ ስየ ኣብራሃ ገሊፆም።
ኣቶ ስየ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-ምልልስ፣ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ንሰራዊት ኤርትራ ኮብኪብና ባረንቱ ኣብ ዘብፃሕናሉ እዋን፣እቲ ኲናት ሃንደበት ተኾሊፉ‘ዩ።ብድሕሪኡ ሻዕቢያ ሰላም ኣይህበናን ምባልና ገበን ኮይኑ፣ወረርቲ ተባሂልና፣እንታይ ከምዝኾነ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ዝፍለጥ‘ዩ ኢሎም።
ኣብ‘ዚ እዋን ናይ ፖሊሲ ለውጢ ዝትግበር ዘሎ ከምዝመስለኒ፣ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን ናይ ህዝቢ ምልዕዓል ተፈጢሩ መንግስታት ይልወጡ ስለዘለው፣መንግስቲ ኢትዮዽያ ንምርጫ እናደናገረን እናሰረቀን ንዝተቃወምዎ ኣሰርኩኹምን ቀተልኩኹምን ኣናበለ’ዩ ፀኒሑ።ሻዕቢያ ንኣዲስ ኣበባ ባቅዳድ ክገብራ‘የ፣ስግኣትና ሻዕቢያ‘ዩ ወዘተ ይብሉ‘ለው ኢሎም ኣቶ ስየ ኣብራሃ።
መጀመርያ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ኣበሳ ነዐሪ፡ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ቁስሊ ነሕዊ ዝበሉ ኣቶ ስየ፡ ኢትዮጵያ "ብአኮኖሚን ፖሊቲካን ኣብ ኣሸጋሪ ኹነታት እያ ዘላ" ኢሎም። ንዕኡ ከየዐረኻ ካልእ ምእጓድ ድማ ሓደገኛ ኢዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ይትግብሮ ዝፀንሐ ናይ ምክልኻል ዝበሎ ፖሊሲ ናብ ንጡፍ ፖሊሲ ኣሳጊረዮ‘ለኹ ከምዝበለ ዝዝከር‘ዩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ገብር ኄር መልአከ ገነት ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ
መልአከ ገነት ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ፡ ካብ ኣቦኦም ኣቶ ዕቁበ ጊዮርጊስ ወልደ ኢየሱስን ኣዲኦም ወ/ሮ ወለተ ትንሣኤ ኃይለሚካኤልን ኣብ ትውልዲ ዓዶም ክትሞኣውሊዕ ሃገረ ሓማሴን ወረዳ ሎጎ ጭዋ ተወልዱ።
ኣብ 12 ዓመት ዕድሚኦም የኔታ ዕቁበ እንድርያስ ዓስቡ ዘእምባ ደርሆ ኣብ እምኒ ጸሊም ሓዲሮም ስለዝነበሩ፡ ካብኦም ካብ ፊደል ክሳብ ንባብን ቃል ትምህርትን ቁም ጽሕፈትን ተማህሩ።
ናብ ኢትዮጵያ ትግራይ ኣውራጃ እንድርታ ፍሉይ ስሙ ደብረ ኃይላ ዝተባህለ ገዳም ከይዶም ካብቶም ውሩይ መምህር ገብረ ሕይወት (ጎሞሎ) ናይ ቅኔን ኣጋባቡን ብዝግባእ ተማሂሮም ብመምህርነት ተመረቑ። ብተወሳኺ ድማ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ደብሪ ኻብ መምህር ፈለቀ ኣቋቋም ተማህሩ። ካብዚ ብምቕጻል ናብ ክፍለ ሃገር ጐንደር ኣውራጃ ደብረ ታቦር ከይዶም፡ ኣቋቋምን ይትበሃሉን ኣጠናቐቑ።
ብድሕርዚ ናብ ሽዋ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ከይዶም፡ ኣብ ውሽጢ ቤተ መንግሥቲ ቅ.መምህር ቤተክርስቲያን ኣትዮም፡ ካብቶም ብቑዕ ናይ ኣርባዕተ ጉባኤ መምህር ትርጓሜ መጻሕፍቲ ዝኾኑ፡ ዶክተር የኔታ ኣየለን መምህር ኅሩይን፡ ትርጓሜ ቅዱሳት መጻሕፍትን መጻሕፍተ ሊቃውንትን ኣቡሻህርን ባህረ ሓሳብን ብዝግባእ ተማህሩ።
መልኣከ ገነት ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ ነዚ ብዝርዝር ዝተገልጸ ትምህርቲ ብዝግባእ ምስ ተማህሩ ብ1928 ዓ.ም.ግ 1935 ዓ.ም.ፈ ብርቱዕ ኵናት ስለዝተጀመረ ንትሽዓተ መዓልትን ትሽዓተ ለይትን እኽለ ማይ ከይጠዓሙ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተኣሲሮም ድሕሪ ምልቃቖም ናብ ትውልዲ ዓዶም ሃገረ ኤርትራ ኣተዉ። ማለት ኣብ ደብረ ድማህ ገዳም እንዳ ኣቡነ መርቆሬዎስ ኣትዮም ናይ ቅኔ ትምህርቲ ምሂሮም ብዙሓት ተማሃሮ ኣፍረዩ። ብድሕሪኡ መልአከ ገነት ሞገስ ናብ ከተማ ከረን ከይዶም ንውሑድ ዓመታት መሃሩ።
መልአከ ገነት ናይ ማኅበር ሓዋርያት ዋና መስራቲ ኪኾኑ ከለዉ፡ ብምክትል ሊቀ መንበርነትን ብዋና ጸሓፍነትን ዝለዓለ ኣርኣያ ዝኸውን መምርሕን ስራሕን ዘበርከቱ እዮም።
ዘይሞተ ሰብ ዝንቀሳቀስ ሬሳ እዩ
ስእሊ ግና ዘይንቀሳቐስ ሕያው እዩ
ካብ ናይ ሰብ ኃይሊ ናይ ስእሊ ኃይሊ ይብርትዕ
ሰብ ክድቅስ (ክመውት) ከሎ ንሱ ኾፍ ኢሉ ስለ ዝጽጋዕ
ኦ ስእለይ ካብ ዕድመይ፡ ዕድሜኻ ይነውሕ
ሰላምታይ ኣቕርበለይ ንመጻኢ ትውልዲ
ንስኻ ስለ ዘይትኸዶ ነቲ ኣነ ዝኸዶ መንገዲ
ቅዱሳት ጽሕፋቶም ፍቕሪ እግዚኣብሔርን ፍቕሪ ሓድሕድን ኣብ ልቢ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ስለዘኅደሩ፡ “ኣየ እቶም ሊቅ እቲኦም” እናበሉ ኬዘክርዎም ዝነብሩ ጽሑፋት እዮም።
ብተወሳኺ ኣብ ናይ መንግሥቲ፡ ሚኒስትሪ ዜና በቲ ጊዜቲ (ክፍሊ ማስታወቂያ) ዝበሃል ዝነበረ ኣዳላዊ ጋዜጣ ዕለት ሰንበት ኮይኖም ኪሰርሑ ኸለዉ በቲ ኻብ ቋንቋ ግእዝ ዝረኸብዎ ናይ ስነ ጽሑፎም ብስለት ንምሁራን ዓለም ዘደንቕ ምንባሩ ይፍለጥ። ንምሳሌ ኣብቲ ኣብ ጥንታዊ ምሳሌ ዝጸሓፍዎ ኣብ እግሪ ስእሎም ዝርከብ ጥቕሲ ናይ ዓለም ከንቱነት ናይ ወዲ ሰብ ሕልፈት ዜስተምህር ፍልስፍናኦምከምዚ ይብል።
“እዚ ሞገስ እዩ ትብሉኒ ኣነ ግና ምሳሌኡ ደኣ እምበር ሞገስ ኣይኮንኩን ሞገስ ሓደ እዩ፡ ኣነግና ሓደን ብዙሕን እየ። ሞገስ ኣብ ሓደ ቦታን ኣብ ሓደ ገዛን እዩ ዝርከብ፡ ሞገስ ሎሚ ኣሎ፡ ጽባሕ እንድዒ ድሕሪ ጽባሕ ግና ብርግጽ የሎን። ኣነግና ዓለም ክሳብ ዘሎ ምሳኻትኩም ምስ ህልዋን ኣሎኹ፡ ይኹን ደኣ እምበር ንሱ ኪሓምም ዘይትሓም ንሱ እንተ ሞተ ዘይትመውት ሓንቲ ነገር ሂቡነ ኣሎ። ንሳ ድማ ብሰለስተ ቀለማት ዝቖመት ስሙ እያ። ክሳብ ዘሎኹ ካባይ ኣይክፈልያን እየ” ብምባል ዝሃብዎ ሓደራ ንዅልና ዘተሓሳስበና ቃል እዩ።
ብሓጺሩ ታሪኽ ሕያወት መልኣከ ገነት ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ ከምዚ ይመስል።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ገዳም ደብረ ሣህል አቡነ ዮናስ
ኣብ ሃገርና ኤርትራ ሰፈር ቅዱሳን፡ ጽንዓት ሃይማኖትን ምንጪ ቃለ እግዚአብሔርን ዝኾኑ ገዳማት ብብዝኂ ኣለዉ። እንተኾነ ካብዞም ገዳማት ግና መዘከርታ ቅርሳ ቅርሲ እናገደፉ ታሪኽ ጥራሕ ዝኾኑ ዘለዉ፡ ብሥርዓተ ማኅበር ሓድነት ዘይመኃደሩ፡ ገዳማውያን ዘይብሎም በብጊዜኡ እናበዝኁ ይኸዱ ኣለዉ። ሓደ ካብዚኦም ድማ ገዳም ደብረ ሣህል ኣቡነ ዮናስ እዩ።
ገዳም ደብረ ሣህል ኣቡነ ዮናስ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ፡ ካብ ማይድማ ኣስታት 15 ኪሎ ሜትር ኣቢሉ ኣብ ዝርከብ በሪኽ ጎቦ ይርከብ።
መሥራቲ ናይዚ ገዳም ኣቡነ ዮናስ እዩ። ኣቡነ ዮናስ ገና ሕፃን ኮይኑ ኣብ ጒስነት ኣባጊዕ ከሎ፡ መንፈስ ቅዱስ ኣነቓቒሕዎ ንዅሉ ግብረ ዓለም ንድኅሪት ገዲፉ ካብቲ ዝተወልደሉ ሃገር ርኂቑ ናብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ምድሪ ወዲ ሠበራ ኣብ እትርከብ ደብረ ሲና እትበሃል ገዳም ኣተወ። ኣብዛ ገዳም ብሥጋ ኣኮኡ ዝብጽሖ ኣቡነ ድምያኖስ ዝተባህለ ዓቢይ ባሕታዊ ስለዝነበረ፡ ምስ ካልኦት ተመሃሮ ብጊዜ መዓልቲ ይመሃር፡ ለይተ ለይቲ ድማ ‘ጠላቒት’ ኣብ ዝተባህለት ቀላይ እናኸደ ኪጽሊ ይኃድር ነበረ።
እዚ ኸኣ ውዳሴ ከንቱ ንኸይኮኖን፡ ንመጻኢ እቲ ቦታ ናቱ ገዳም ከም ዝኸውን ብመንፈስ ስለዝተገልጸሉ እዩ። ገና ከይመንኮሰ ከሎ ካብ ብዝኂ ተጋድሎኡ ኣብዚ ኣብ ውሽጢ ጠላቒት እናጸለየ ኸሎ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱሳን መላእኽቱ ኣኸቲሉ ብምምጻእ ቃል ኪዳን ሃቦ። ኣብዚ ጠላቒት ክሳዕ ሎሚ ዕፁብ ድንቂ ቅርስታት ኣለዉ። ንምሳሌ ፦ ኣሰር ርጋጽ እግሪ ኣቡነ ዮናስ ኣብቲ ኸውሒ ተሣኢሉ ይርከብ። ኮፍ መበሊ ኣቡነ ዮናስ ፣ ካብ እምኒ ቅርጺ ኵርሲ ዘለዋ፡ ኣብቲ ላዕላያ ኸኣ ከም ናይ ዘይቲ ጠለለት ዘለዎ ምልክት ኣሎ።
ብድኅር’ዚ ኣቡነ ድምያኖስ፡ ምርጫ ኣቡነ ዮናስ ንምናኔ ምዃኑ ተረዲኡ መጽሐፈ ብሉይን ሓዲስን፡ መጽሓፈ መነኮሳትን ሥርዓት ምንኵስናን ምስ መሃሮ፡ መዓርገ ምንኵስና ኣልበሶ። ኣቡነ ዮናስ፡ ኣብቶም ኣብ ብዙኅ ቦታታት ዝመሥረቶም ገዳማት፡ ነቶም ብዙኃን ተመሃሮኡን ኣርድእቱን ፋሕ ኣቢሉ ከም ኣበምኔቶም ኮይኑ ደሃዮም ይፈልጥ ነበረ።
እዚ ገዳም ደብረ ሣህል ድማ ከም ካልኦት ገዳማቱ ብሥርዓት ጳኵሚስ ዚመኃደር ዓቢይ ገዳም እኳ እንተነበረ፡ ደኃር ግና ብምኽንያት ገበርቲ ክፉእ ጸላእቲ ዝኾኑ ገዛእቲ ‘ግብሪ ክፈሉ፡ ኣይንኸፍልን’ ብዝብል ዘይምስማዕ፡ ነቲ ኣጓዱ ገዳም ብሓዊ ኣቃጸልዎ፣ ነቶም ፈለስቲ’ውን ንገሊኦም ቀተልዎም፣ ንገሊኦም ድማ ሰጐግዎም። ሎሚ ኣብዚ ቦታ፡ ብብዝኂ መነኮሳት ከምዝነበሩ ዘመልክት ዑናታትን ፍርስራስ ኣባይትን ይርከብ እዩ።
ካልኦት ኣብ ደብረ ሣህል ዝርከቡ ቅርሳ ቕርሲ፦ ምልክት ንዳድ ሓዊ ዘለዎ ኣቡነ ዮናስ ዚተኸሎ ታቦት፣ ትራፍ ሓዊ ዝኾነ ኣትሮንስ፣ ጽንሓሕ ኣቡነ ዮናስ . . . ።
ስለዚ ነዚ መሓሪ ማየ ጸሎትን ጸበልን፡ ከምዚ ዝተጠቕሰ ቅርስታትን፡ ኣለዉ ዝበሃሉ ኣግራብን እንስሳ ገዳምን ዘለውዎ ገዳም ደብረ ሣህል፡ ኣብ ርእሲ እቲ ብሚኒስትሪ ሕርሻ ሕዛእቲ ክኸውን ተፈቒድሉ ዘሎ ዘድሊ ዕቃበን ሓለዋን፡ ሓገዝን ሓልዮትን ኪግበረሉ ይግባእ።
ከምዝፍለጥ ገዳም ደብረ ሣህል፡ ዓመት መጽአ ዕለት 17 ግንቦት ይበዓል። ኣብዚ ዕለት’ዚ ድማ ዓዲ ደብረ ሣህልን ካብ ቀረባን ርኁቕን ዝመጹ ምእመናንን ምእመናትን ናብዛ ዚቕድሱላ ንእሽቶ ቤተ ጸሎት ብምምጻእ፡ ብማኅሌትን ቅዳሴን ውዳሴን የብዕልዎ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ፕሪምየርሊግ እንግሊዝ፡ ብሉፃት ተፃወትቲ እዚ ሰሙን
ፒየረ-ኤመሪክ ኦባሚኣንግ ምስ ኣርሰናል ፈላመይቲ ሸትኡ ኣቑፂሩ'ሎ። ማንቸስተር ሲቲ'ውን ኣብዚ ዓመት ንራብዓይ ግዜ ነጥቢ ደርብያላ። ቶተንሃም ምስ ሊቨርፑል ኣብ ዝነበራ ግጥም ክልተ ፍፁም ቅላዓት ረኺባ ነይራ።
ሕርይቲ ጋንታን ብሉፃት ተፀወትቲን እዚ ሰሙን ብጋርት ክሩክ
ሓላዊ ማዕፆ - ኤደርሰን (ማንቸስተር ሲቲ)
ኤደርሰን ጋንትኡ ምስ በርንለይ ማዕረ ሓደ ንሓደ ኣብ ዝወፀትሉ ፀዋታ ካብ ቤን ሚ ዝተፈተና ኩዓሳሱ ብዝነኣድ ብቕዓት ኣድሒኑ።
ብሓፈሻ ዝነበሮ ምንቅስቓስ ዝገርም ነይሩ።
ተኸላኻሊ - ጃክ ስቴፈንስ (ሳውዝኣምፕተን)
ጃክ ስቴፈንስ ንፈለማ እዋኑ ኣብ ተኸታተልቲ ግጥማት ሸቶ ኣመዝጊቡ'ዩ።
ምስ ዌስት ብሮም ኣብ ዝነበሮም ፀዋታ ዘቑፀራ ሸቶ ብጣዕሚ ሰሓቢትን ዝተፈለየትን ነይራ።
ተኸላኻሊ - ቤን ሚ (በርንለይ)
ቤን ኣብዚ ዓመት ናብ ሸቶ ዝተፀግዓ ኩዓሳሱ ብምምላስን ብምድሓንን ካብ ደቂ ጋንትኡ ክንድኡ ዝመፅእ የለን።
ፔፕ ጋርድዮላ ቅድሚ ፀዋታ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ በርንለይ ሓንቲ ካብ ሞንጎ ብሉፃት ጋንታታት ከምዝኾነት ሓቢሩ ነይሩ።
ቤን ብሉፅ ተፃዋታይ ኮይኑ ቀሪቡ እዩ። ኣብ ምክልኻል ብቕዓቱ ከመስክር ካብ ምኽኣሉ ብተወሳኺ ብዝወቕዐን ኩዓሳሱ'ውን ንሲቲ ስግኣት ኮይኑ ነይሩ።
ተኸላኻሊ - ዳኒሎ (ማንቸስተር ሲቲ)
ኣብዚ ዓመት ክልተ ግዜ ሰቶ ኣቑፂሩ'ሎ። ኣብ 2015-16 ንሪያል ማድሪድ ክልተ ሸቶ ኣመዝጊቡላ እዩ።
ኩዕሶ ምስሓዘ ክመልሶ ዝኸኣለ ኣይነበረን። ንክመልስዎ'ውን ብቕዓት ኣይነበሮምን።
ማእኸል - ሄንሪክ ሚክታሪያን (ኣርሰናል)
ዝፈጠረን ዕድላት ኩለን ናብ ውፅኢት ተሰጋጊረን እየን። ኣብ ሓደ ፀዋታ ሰለስተ ንሸቶ ዝበቕዓ ኩዓሳሱ ብምቕባል ካብ ሳንቲ ካዞሮላ ቀፂሉ ስሙ ተመዝጊቡ። ካዞሮላ ኣብ 2013 ምስ ዊጋን ኣብ ዝነበረ ግጥም ኣርባዕተ ናብ ሸቶ ዝተቐየራ ኩዓሳሱ ኣቐቢሉ።
ኣርሰናል ምስ ኤቨርተን ኣብ ዝነበራ ፀዋታ ዘርኣዮ ብቕዓት ፈትየዮ ኣለኹ።
ምስ ኦባሚያንግ ሓቢሮም ናብ ኣርሰናል ምምፅኦም ተዘራሪቦምሉ ከይኮነ ኣይተርፍን። ኣብ ልዕሊ እቲ ሓደ ናይቲ ካልእ ፅልዋ ኣለዎ።
ማእኸል - ማርዮ ለሚና (ሳውዝኣምፕተን)
ማርዮ ፈላመይቲ ኣብ ፕሪምየርሊግ ፈላመይቲ ሸቱኡ ብቐዳም ኣመዝጊቡ።
ክፃወተላ ኣብ ዘይግብኦ ጋንታ'ዩ ዝፃወት ዘሎ። ማርዮ ለሚና ንኣርሰናል ምተገብአ።
ኣብ ሳውዝኣምፕተን ይባኽን ዘሎ ተፃዋታይ እዩ። ኣንፃር ዌስት ብሮም ኣብ ዝነበረ ፀዋታ ፍሉይ ክእለቱ ኣርእዩ እዩ።
ማእኸል - ኣሮን ራምሰይ (ኣርሰናል)
ኣሮን ራምሰይ ንኣርሰናል 'ሃትሪክ' ዝሰርሓላ (ኣብ ሓደ ፀዋታ ሰለስተ ሸቶ ዘመዝገበ) መበል 20 ተፃዋቲ ኮይኑ።
ዌልሳዊ ራምሰይ ዘመዝገበን ሸቶታት አንተውሓደ ንጋንትኡ መእተዊ ዓዲ ኮይነን ኣለዋ።
ማእኸል - ፎሰኒ ዲያባቴ (ሌይስተር)
ፎሰኒ ንጋንትኡ ሸቶ እናመዝገበ ይርከብ።
ሌይስተር ሓድሽ ሪያድ ማህሬዝ ዝረኸበት ይመስለኒ።
ኣብ ኤፍ ኤ ካፕ ምስ ፒተርስቦሮ ኣብ ዝነበረ ፀዋታ ዘርኣዮ ብቕዓት ዝነኣድ ነይሩ።
ኣጥቃዓይ - ሞሃመድ ሳላ (ሊቨርፑል)
ሞሃመድ ሳላ ሊቨርፑል ምስ ቶተንሃም ማዕረ ኣብ ዝወፀትሉ ግጥም ሸቶ ኣመዝጊቡ እዩ።
ንቶተንሃም ግን ዋሕስ ዝኾኖም ዳኛ እቲ ዕለት ነይሩ። ናይ ሳላ ብቕዓት ድማ ንኹሉ ዘስደመመ ነይሩ።
ኣጥቃዓይ - ፒየረ-ኤምሪክ ኦባሚያንግ (ኣርሰናል)
ኦባሚያንግ ኣብ ሊጋት ኣውሮፓ 12 ሸቶታት ኣብ ሜድኡ ኣቑፂሩ (ንቦርስያ ዶርትሙንድን ኣርሰናልን)። ኤዲሰን ካቫኒንን ሮበርት ለዋንዶውሰኪን (13) ጥራሕ ልዕሊኦ ኣመዝጊቦም።
ብቐዳም ምስ ኤቨርተን ኣብ ዝነበረ ፀዋታ ፅቡቅ ኣወዳድኣ ኩዕሶ ከርእይ ኪኢሉ።
ኣጥቃዓይ - ጆሴ ዝኩየርዶ (ብራይተን)
ኣብዚ ዓመት ይካየድ ኣብ ዘሎ ግጥማት ካብ ዝተሳተፈለን ሓሙሸተ ሸቶታት ፕሪምየርሊግ እተን ኣርባዕተ ኣብ ሜዳ ጋንትኡ ኣብ ዝተኻየዱ ዝተረኸባ እየን። ክልተ ኣቑፂሩ ክልተ ኣቐቢሉ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 53 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 14 January 2018
ህልዊ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ዞባና ኣይንረብሓናን ንጉድኣትና
ትጎዪ ብርክን ንደላሎ ዝኽፈል ገንዘባዊ ዓቕምን ዝረኸበ ኤርትራዊ ካብ ኤርትራ ይወጽእ ኣሎ። ዶብ ዘስግር ዳንጋን መሰጋገሪ ዝኸውን ገንዘባዊ ደገፍን ዘይብሉ ከኣ፡ ብኣካል ኣብ ኤርትራ: ብሕልና ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ይነብር ኣሎ። እዚ ዝተጋነነ ገምጋም ኣይኮነን። ኣብ ባይታ ዘሎ ጭቡጥ ሓቂ ዝምስክሮ’ዩ። ዓቕሚ ረኺቦም ካብ ኤርትራ ዝወጽኡ ኮነ ዘይወጽኡ ኤርትራውያን ክብረት ኣብ ሃገርካ ምዃኑ ስለዘይፈልጡ ኣይኮኑን ግን ዝስደዱን ናብ ስደት ገጾም ዘምባህቑ ዘለውን። ኣብ ማይ ቤቶም፡ ኣብ መሬቶም፡ ኣብ ሃገሮም ሰላም ስለ ዘየረኸቡ፡ ሰብኣዊ መሰሎም ብጉጅለ ውሑዳን ስለዝተደፍረ፡ ከም ናይ ውልቀ ንብረት ተቖጺሮም ብባርነት ከገልግሉ ስለዝተፈርዱ’ዮም፡ ኣብ ኤርትራ ምቕማጥ ተሳቒኻ ሞት፡ ካብ ኤርትራ ምውጻእ ግን ካልእ ዕድል ኣሎ ዝብል ጸቢብ ተስፋ ሰኒቖም ዝነፍጹ ዘለው።
ምኽንያት ስደት ምልላይን ጠንቂ ስደት ምውጋድን ደኣምበር፡ ስደት ዝተባባዕ ኣማራጺ ኣይኮነን። ስደት ታሪኻዊ ሓድግታት ንምዕዛብ ኮነ ብንግዲ ወይ ትምህርቲ በጺሕካ ትምለሰሉ ናይ ሓጺር ግዜ ዑደት ዘይኮነ፡ ተገዲድካ ትኣትዎ፡ ሰብኣዊ ክብርኻ ዘዋርድ፣ ምስ ዓቕምኻ እናሃለኻ ዓቕሚ ዘስእን፣ ኣወንታዊ ታሪኽካን ባህላዊ ክብርታትካን በሪዙ ዘርምዘርሞ ዘትርፍ ብምዃኑ፡ ካብ ግዝያዊ መሰጋገሪ ህይወት ሓሊፉ ቀዳማይ ቦታ ሂብካ ትመርጾ ኣይኮነን። ግን ካብ ግዳማዊ መግዛእቲ ዝኸፍአ ዘቤታዊ መግዛእቲ ኣብ ምድሪ ኤርትራ ስለ ዝነገሰ እቲ ዘይምረጽ ከም ኣማራጺ ክውሰድ ይረአ ኣሎ።
ኣብ ዓለምና ብዙሓት ርእሰ ነጻነት ዘይብሎም ብስም ህዝቦምን ሃገሮምን እናመሓሉ ኣብ ትሕቲ ካልኦት መንግስታት ተጸጊዖም ዝኸዱ መንግስታት ተራእዮም’ዮም። ገለ’ውን ኣብ ልዕሊ ዜጋታቶም ጨካን ተግባራት ክፍጽሙ፡ ልኡላዊ መሬቶም ንጉጅላዊ ረብሓኦም ክብሉ ኣብ ዋጋ ዕደጋ ዘእትውሉ ኣጋጣሚታት ከም ዝነበረ መዛግብቲ ታሪኽ የዘንትው’ዮም። እዚ ግን ዘመን ዝሰገሮ ታሪኽ’ዩ። ዘለናዮ መድረኽ ድማ ብኩለንተናኡ ትማሊ ኣይኮነን። መንነትካ ዓቂብካ፡ ብግልጺ ተሓባቢርካን ተኸባቢርካን ደኣምበር፡ ናይ ህዝብኻ ልዑላዊ ሓርነታዊ መሰላትን መሬታዊ ነጻነትን ኣሕሊፍካ ብምሃብ፡ ዘይህልው ህልዊ ኮይንካ ተዓሲብካ ትነብረሉ መድረኽ ኣይኮነን።
ነዚ ሓቂ’ዚ መሰረት ብምግባር፡ እንኮ ሰባዊ ስርዓት ህግደፍ ብባህሪኡ ኮነ ብተግባሩ ልዑላውነት ህዝቢ ኮነ መሬት ክሕሉ ኣይክእልን። ብኣንጻሩ ንካልእ ኣሕሊፉ ብምሃብ ዘዋርድ’ዩ። ነቲ ንብዙሕ ዓመታት ዝተደኽመሉ፣ ብዙሓት ዕድመ ንእስነቶም፡ ገንዘቦምን ጥሪቶምን ዝወፈይሉ፣ ክቡር ኣካሎምን ህይወቶምን ንስለ ነጻነትን ሓርነትን ህዝቢ ክበሃል ብመን ሕራይ ዝኸፈልሉ ቃልሲ ንድሕሪት ዓጺፉ፡ ናብ ባርነት ዝቕይር’ዩ። ስለዚ ከይሳዕረረ ያዕ ክበሃል ኣለዎ ዝብል ርእይቶ ክወሃብ ጸኒሑ። ነዚ ቅኑዕ ወድዓውን ታሪኻውን ርእይቶ’ዚ ብሰንጠቕ ዝጻረር፡ መን ከም መንግስትና፣ ሳላ መንግስትና ተሓፊርናን ተኸቢርናን ንነብር ኣለና ዝብል ርእይቶ’ውን ክቐርብ ጸኒሑን ኣሎን’ዩ። ኣየኒኡ ርእይቶ ቅኑዕ ዝምስክር ድማ ኣብዘሓ ህዝቢ ዝነብረሉ ዘሎ ማሕበራዊ ህይወትን ብተግባር ኣብ ባይታ ዝረአ ንጥፈታትን’ዩ። ልዕል ኢሉ ከም ዝተገልጸ ኣብ ኤርትራ ስደት ንኣእምሮ ብዙሓት ዝተቖጻጸረሉ ኲነት ተፈጢሩ ኣሎ። ሓርነታዊ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ህዝብታት ኤርትራ ተዳሂኹ ኣሎ። ጠንቅን ተሓታትን ናይ’ዚ ከኣ እንኮ ሰባዊ ስርዓት ህግደፍ’ዩ።
ሓንሳብ ንህዝቢ ኤርትራ ተማእዚዝካን ድሌታቱ ኣማሊእካን ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ ኣኽቢርካ ካብ ምኻድ፡ ብቕልጽምካን ኣብ ካልኦት ወጻእተኛታት ተሓንጊርካን ምኻድ ከም ምርጫ ዝወሰደ ጽግዕተኛ ጉጅለ ህግደፍ፡ ካብ ዝሓለፈ ገበናዊ ተግባራቱ ኣብ ክንዲ ዝመሃር “ካብ ዓበቕካስ ተቖናደፍ” ከም ዝበሃል ምስላ ታሪኹ ብገበን ክኽምብቶ ዝወሰነ ክሳብ ዝመስል እነሆ መመሊሱ ናብ ዝኸፍአ ጫፍ የምርሕ ኣሎ። መሬት ኤርትራ ማእከሉ ዝገበረ ኣብ ዞባና ዝረአ ዘሎ ሓድሽ ምዕባሌታት ብኣንክሮ ብምክትታል፡ ህግደፍ ንህዝብታት ኤርትራን ግዝኣት ኤርትራን ናበይ የእትዎም ኣሎ ብቐሊሉ ንምርዳእ ኣየጸግምን። ሎሚ ባህርን ተግባርን ህግደፍ ዝጠንቁ ኤርትራ ምስ ኩለን መዳውብቲ ሃገራት ሰላም የብላን። መሪሕነት ጉጅለ ህግደፍ ድማ ንህዝብታት ኤርትራ ብጀሆ ሒዙ፡ ግዝኣታዊ መሬትና ንካልኦት ነናቶም ረብሓታት ከረጋግጹ ዝደልዩ ሓይልታት ኣሕሊፉ ብምሃብ ድግድጊት ተዓጢቑ ብዕሱብነት የሳሲ ኣሎ። ገንዘባውን ዓይነታውን ሓገዛት ከግብርሉ፡ ንመንግስታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ክቕርቅርሉ’ሞ እፎይ ኢሉ ኣብ ስልጣን ክነብር ዝሰግደሎም ዘሎ ከኣ፡ ንገዛእ ርእሶም ጽግዕተኛታት ዝኾኑ፡ ምስ ኤርትራ ብዶብ ዘይራኸቡ መንግስታት’ዮም።
ስዑዲ ዓረቢያ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣እስራኤል ኣብ ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበር ከም ዘለወን ንህዝቢ ኤርትራ ብወግዒ ኣይተሓበሮ’ምበር፡ ነዊሕ ግዜ ዝገበረ ሓቂ’ዩ። ሕጂ ድማ ግብጺ ትኣቱ ኣላ ዘይኮነ ከም ዝኣተወት ተረጋጊጹ ኣሎ። እዚኦም እንታይ ዕላማ ሒዞም’ዮም ኣብ መሬትና ወተሃደራዊ መደበር ሰሪቶም? ስዑዲያን ኢማራትን ብምርጫአንን መጠን ገንዘበንን ኣብ ኣገዳሲ ገማግም ማያዊ ባሕርና፡ ኣንጻር ኢራንን ብኢራን ይድገፍ ዝበሃል የመናዊ ምንቅስቓስ ሑቲን ወተሃደራዊ መደበር ኣጣይሰን፣ ኣብያተ ማእሰርቲ ሃኒጸን፣ ኣሎ ዝበሃል ዘመናዊ ኣጽዋር ኲናት ተኺለን ኣለዋ። ግብረ-መልሲ ኢራንን ምንቅስቓስ የመናውያን ተቓወምትን ኣብ ልዕሊ ብስዑዲያ ዝምራሕ ኪዳንን እንታይ ከምዝኸውን ግዜ ዝምልሶ’ዩ።
በቶም ካብ መሬት ኤርትራ ብዝብገስ ሓይሊ ዝህረሙ ዘለው ወገናት ኣብ ኤርትራ ዝሓድር ታሪኻዊ ጽለኣት ንምግማት ግን ኣየጸግምን። እስራኤል ስለምንታይ ኣብ መሬት ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበር ክህልዎም መሪጾም፡ ውሽጠ ርዱእ’ዩ። ኢትዮጵያ፡ ሱዳን፡ ጅቡቲ ብመሬት ናይ ቀረባ ጎረቤት፡ ትውልዳዊ፣ ሃይማኖታዊ፡ ባህላዊ ናይ ህዝብታት ምትእስሳር ዘለወን ሃገራት’የን። ኤርትራ ድማ ምስ ሰለስቲአን ሃገራት ዶባታ ተዓጽዩ ኣሎ። ዝተዓጽወሉ ምኽንያት ብቐንዱ ካብ ኲናት ወረ ኲናት ወጻኢ ክነብር ዘይኽእል ከሓዲ ጉጅለ ህግደፍ ዝመረጾን ዝዓደሞን ባእሲ’ዩ። ግብጺ ኣብ’ዚ መድረኽ’ዚ ብፍላይ ምስ ኢትዮጵያን ሱዳንን ጽቡቕ ዝምድና ከም ዘይብላ ብተዘዋዋሪ ተጻባኢ ንጥፈታት ተርኢ ከም ዘላን ዝግለጸሉ ዘሎ ወቕቲ’ዩ። ኣብ ኤርትራ ተርእዮ ዘላ ወተሃደራዊ ንጥፈታት ከኣ ሓደ ጭብጢ’ዩ። ቀጠር ብዝተፈላለየ ጉልባብ ኣብ ሱዳን ኣትያ ኣላ። ዓባይ ኤውሮጳዊት እስላማዊት ሃገር ቱርኪ ኣብ ሱዳን ብስውር ዘይኮነ ብወግዒ ከም ዝኣተወት ተሓቢሩ ኣሎ።
ስለዚ ህልዊ ኩነታት ዞባና ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ሃገርና ናበይ የምርሕ ኣሎ? ምስ ናይ ቀረባ ጎረባብትና ተባቲኽና መሬትና ጎረባብትና ዝህረምሉ መራገፍን መበገስን ኣጽዋር ውግእ ክኸውን ቅኑዕ ድዩ? ስዒቡ ብርሑቕን ቀረባን ዝኽፈል ዕዳ ሒዙ ከም ዝመጽእ’ከ ይርደአና ዲዩ? ነዚ ጉጅለ ውሑዳት ሓቢርና ከይንጸርግ ገለ ብምድጋፍ ገለ ብስቕታ ክንሓልፎ እንተፈቲና፡ እቶም ካብ መሬትና ብዝብገስ ተወንጫፊ ሰብኣውን ነዋታውን ሞትን ዕንወትን ዘጋጥሞም ዘሎ ወገናት፡ “ብሰንኪ ንቑጽ ይነድድ ርሑስ” ከም ዝተባህለ ቂም ኣይቛጽሩልናን’ዶ? ስዒቡ ዝመጽእ ዕዳ’ኸ ክንከፍሎ ንኽእል ዲና? ስሩት ኣወንታዊ ባህላዊ ክብርታትና’ኸ ኣይብረዝን’ዶ? ናይ ወጻኢ ሓይልታት ተዘዋዋሪ ኲናት ዘካይዱለን ዘለው ሃገራት፡ ዒራቕ፣ ሶርያ፣ የመን እንታይ ኢና ንዕዘብ ዘለና? ኣብ ዞባና ብሓፈሻ፡ ኣብ ሃገርና ከኣ ብፍላይ ብኣሳሳይነት ህግደፍ ዝረአ ዘሎ ኣሉታዊ ምዕባሌታት ንጉድኣትና ደኣምበር ኣይንረብሓናን። ነዚ ዕሱብን ኣዕናውን ኣካይዳ ናይ ህግደፍ ብወግዒ ተቓዊምካ ተወዲብካ ተቓሊስካ ዘይምቕያር፡ መሬት ኤርትራ ናብ ከምኡ ክቕየር፡ ህዝብታት ኤርትራ ከም ህዝብታት ዒራቕ፡ ሶርያ፡ የመን ክሃልቁ ምፍቃድ’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 12-01-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛ እስክንድር ነጋን ኣባል ኣንድነት ፓርቲ ኣንዱዓለም ኣራጌን ሓዊሱ 746 እሱራት ብምሕረትን መስርሕ ቤት ፍርዲ ተገቲኡ ንክፍትሑ ከምዝተወሰነ ሚድያታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ገሊጸን። ዋና ዓቃቢ ሕጊ ኢትዮጵያ ‘476 እሱራት ብምሕረት፣ 329 እሱራት ድማ ከይዲ ሙግት ተቛሪጹ ንክፍትሑ ተወሲኑ ኣሎ’ ኢሎም።
ካብ ሞንጎ ዝፍትሑ እቶም 417 ተፈሪድዎም ዝነበሩ፣ እቶም 329 ድማ ክሶም ተቛሪጹ ዝፍትሑ’ዮም። እቶም 278 ካብ ፌደራላዊ ኣብያተ ማእሰርቲ እቶም 33 ድማ ካብ ክልላት ኣምሓራን ትግራይን’ዮም።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ‘ሓደ መዓልቲ’ውን ክእሰር ዘይነበሮ እስክንድር ነጋ ክፍታሕ’ዩ ምባሉ ዘሕጉስ’ዩ ክብል ከሎ፣ ኣብ ተሓላቂ ጋዜተኛታት ሲፒጄይ ትሰርሕ ኣንጌላ ኹንተል ‘ነቲ ዜና ካብ መንግስታዊ ሚድያ ከምዝሰምዐትን ሓቂ’ዩ ኢላ ከምትኣምንን፣ ልዑል ታሕጓስ ከምዘስዐበላን’ ሓቢራ።


text:
ባይቶ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ኤርትራን ጎረባብታን ዝተረኸባሉ አኼባ ትማሊ 19 ሓምሌ 2011 ዓ.ም ኣብ ኒዮርክ ኣካይዱ።
እቲ አኼባ ንኽካየድ ዝሓተተት ኤርትራ'ያ ፣ ምኽንያቱ ኸአ "መንግስቲ ኤርትራ እቲ አኼባ ንክግበር ዝሓተተ ነቲ ዞባ ይህውኽ ከምዘሎ ጭቡጥ መርትዖታት ከም ዝተረኽቦ ስለ ዝፈለጠ ተረቢሹ'ዩ" ክብሉ አቶ ዋሀደ በላይ በዓል-ስልጣን ኤምባሲ ኢትዮጵያ ገሊፆም።
አቶ ዋሃደ በላይ ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ድሕሪ'ቲ ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ማዕቀብ ምንባሩ ኤርትራ ፀባያ አመሓይሻ እንተኾይና ንምቁፅፃር ብሕቡራት መንግስታት ዝተመዘዘ ሞኒተሪን ጉሩፕ ዝተባህለ ጉጅለ ንኤርትራ ብከቢድ ዝኸስስ ፀብፃብ ከምዘዳለወ ተዛሪቦም።
ባይቶ ፀጥታ ነቲ አኼባ ዘካየዶ መንግስቲ ኤርትራ ብዘቅረቦ ሕቶ መሰረት ምኻኑ ኣብቲ አኼባ ዝተረኸቡ አቶ የማነ ገብረአብ ሓላፊ ፖሎቲካዊ ጉዳያት መንግስቲ ኤርትራ ትማሊ ገሊፆም'ዮም።
አቶ የማነ ገብረአብ ምስ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ኤርትራ ብዛዕባ ጉዳያን ዞባ ቀርኒ አፍሪቃ ዘለዋ አረአእያን ብዝምልከት ንአባላት ባይቶ ፀጥታ ንኽትገልፅ ብዘቅረበቶ ሕቶ መሰረት'ቲ አኼባ ምክያዱ ገሊፆም።
ምስ አቶ የማነ ገብረአብ ዝተኻየድ ቃለ-መጠይቅ ትማሊ ቀሪቡ'ዩ። ሎሚ ኸአ ምስ አቶ ዋሃደ በላይ ዝተኻየድ ቃለ-መጠይቅ ቀሪቡ'ሎ።
ንምስምዑ ኣብ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
ኣብ ኢትዮዽያ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ካብ ሚኢቲ ሽሕ ኣዴታት ሸሞንተ ሚኢትን ዓሰርተን ኣዴታት ይሞታ ነይረን። እዚ ካብ ዓለምና እቲ ዝኸፈአ እዩ ይብሉ ታሓባባሪ ፕሮፌሰር ላዕለዋይ ሓኪም ማህጸንን ጥንስን ኣማኑኤል ገሰሰው።
ነቲ ጸገም ንምፍታሕ ብዝተገብረ ፃዕሪ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት እቲ ቑጽሪ ናብ ሽዱሽተ ሚኢትን ሰላሳን ወሪዱ። ኣብ ዝሐዚ እዋን ካብ ሚኢቲ ሽሕ ኣዴታት ኣርባዕተ ሚኢትን ሰማንያን ኣዴታት ይሞታ ኣለዋ።
ንሞት ኣዴታት ጠንቂ ዝኾኑ ዘለዉ ኢሎም ዶክተር ኣማኑኤል እንትገልጹ “ብዙሓት ኣዴታት ኣብ ገዛ ስለዝወልዳ ሲሶ ዝኾና ብዙሕ ደም ስለዝፈሰን ይሞታ።ካልኣይ ጥንቃቐ ብዝጎደሎ ምስዳድ ጥንሲ ሳልሳይ ኣብ ገዛ ክሓርሳ እንተለዋ ዒሕ ኢለን ክወልዳ እንትቃለሳ ማህጸነን ይጉዳእ ብሰንኪ እዚ ይሞታ። ካልእ ኣብ ግዜ ሕርሲ ብዝፍጠር በዝሒ ደም በዚን ክንድዚን እየን ዝሞታ’’ ይብሉ።
ኮይኑግና እዚ ጸገም እዚ ጠመተ ስለዝተወሃቦ ካብ እዋን ናብ እዋን ሞት ኣዴታት ይንኪ ኣሎ ይብሉ ዶክተር ኣማኑኤል።
ብፍላይ ኣብ ኢትዮዽያ ሃገር በቆል መፍትሕታት ይወሃብ ኣሎ ይብሉ። ኣብነት ኣዴታት ምስ ወለዳ ኣብ ገዘአን እንከለዋ ዝወሃበን ባዕለን ዝወስደኦ ምፍሳስ ደም ዝከላኸል መድሓኒት ይወሃበን። ምስዳድ ጥንሲ ዝኽልክል ዝነበረ ሕጊ ኢትዮዽያ ተመሓይሹ ኣሎ። ኣብ ገጠር ትግራይ መጥባሕቲ ዘካይዱ ማእኸለዎት ሰብ ሞያ ሰልጢኖም ተወሲኾም ኣለዉ። ዘይተደለየ ጥንሲ ኣብ ምክልኻል ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ይጠናኸር ስለዘሎ በዞም መንገድታት እዩ እቲ ሓደጋ ዝንኪ ዘሎ ኢሎም።


text:
ኦስትርያ 7 መሳጊድ ክትዓፁ ምኳና ገሊፃ።
መቐለ ሰነ 02/2010(ድወት) እታ ሃገር ክትዓፅዮም ሓሲባ ዘላ መሳጊድ ብናይ ወፃኢ ትካላት ዝድጎሙ ኣብያተ እምነት ምዃኖም ሓቢራ ኣላ።
መራሒ እታ ሃገር ሰባስትያን ከርዝ ከምዝሓበርዎ እቶም መሳጊድ ካብ ቤተ እምነት ወፃኢ ማእኸላት ፓለቲካ ይኾኑ ከምዘለው ሓቢሮም።
እቶም መሳጊድ ምስ ፓለቲካ ቱርኪ ምትእስሳር ከምዘለዎምን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝኽሪ ካልኣይ ኲናት ዓለም እንትካየድ ወታሃደራዊ ምርኢት ቱርኪ ብህፃናት ኣመንቲ ክቐርብ ከምዝኸኣለን ተሓቢሩ።
መንግስቲ ኦስትርያ ካልኦት ማእኸላት ፓለቲካ እናኾኑ እዮም ንዝበሎም መሳጊድ ኢማማትን ንምእጋድ ምስ ማሕበረሰብ ሙስሊም እታ ሃገር እናሰራሕኹ እየ ኢሉ ኣሎ።
ኣብታ ሃገር ካብ ዘለው 260 ኢማማት ድማ ኣብ ልዕሊ እቶም 60 ምርመራ ከምዝጀመረ ሓቢሩ ኣሎ።ካብዚኦም እቶም 40 ምስ መንግስቲ ቱርኪ ርክብ ኣለዎም ዝበሃሉን ፅንፈኛ ኣተሓሳስባ ዘሰጉሙ ምዃኖምን መንግስቲ ኦስትርያ ሓቢሩ ኣሎ።
ኣብ ኦስትርያ ዘርኢ ሓረጎም ካብ ቱርኪ ዝምዘዙ ኣስታት 600ሽሕ ዝኾኑ ኣመንቲ መስሊም ከምዘለው ተሓቢሩ።


text:
ናይ ናይጀሪያ ፕሬዝዳንት ኮይኖም ዝተመርፁ ሙሓማዱ ቡሓሪ ሃገሮም ንዴሞክራሲ ብምሕቛፍ ንናይ ሓደ ፓርቲ መንግስትነት ደርቢያቶ ኢሎም።ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ሓዊሱ መራሕቲ ሃገራት ናይ እንኳዕ ኣሓጎሰኩም መልእኽቲ እናልኣኹ እዮም።
ኮሚሽን ምርጫ ናይጀሪያ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብዝተኻየደ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ማሕማዱ ቡሓሪ ንፕሬዝዳንት ጉድላክ ጆናታን ብምስዓር ተዓዊቶም ኢሉ ድሕሪ ምግላፁ ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣብዘስምዕዎ መደረ ስልጣን ሓደ ፓርቲ ኣኺሉዎ እዩ ኢሎም።
‘’ብሰለማዊ መንገድን ብስርዓትን ምርጫ ክነካይድ ምኽኣልና ናይ ዓለም ኣዕንቲ ኣባና እየን ኣተኲረን ቐንየን ዝበሉ ቡሓሪ’’ ብምስዓብ ‘’ንዴሞክራሲ ዝተቐበልና ህዝቢ ምዃንናን መንግስቲ ንህዝብን ናይ ህዝብን ምዃኑ ዝተቐበልና ምዃንና ንዓለም ኣመስኪርና ኣለና’’ኢሎም።
ኣቦ መንበር ኮሚሽን ምርጫ ናይጀሪያ ኣታሂሩ ጀጋ ቡሓሪ 12.9 ሚሊዮን ድምፂ ንዝረኸቡ ፕሬዝዳንት ጉዳላክ ጆናታን 15.4 ሚሊዮን ድምፂ ብምርካብ ተዓዊቶም ክብሉ ሎማዕንቲ ረቡዕ ብወግዒ ኣዊጆም ኣለው።
ቡሓሪ ንጉድላክ ጆናታን ዝተኸበሩ ተነሓናሒ ክብሉ ብምግላፅ ሰናይ ተመነዮምሎም።
ኣባል All Progressives Congress ፓርቲ ዝኾኑ ቡሓሪ 29 ግንቦ 2015 ኣ/ፈ ፅምብል ፕሬዝዳንታዊ ቃለ ምሓላ ክፍፅሙ እዮም።
ጉድላክ ጆናታን ንነፃን ሚዛናዊን ምርጫ ዝኣተውዎ ቃል ብምኽባር ስዕረቶም ብምቕባል ኣዊጆም ኣለው። ‘’ሓድነት፣ምርግጋእን ምዕባለን ክብርቲ ሃገርና ካብ ኩሉ ነገር ብዝበለፀ ኣገዳሲ እዩ’’ ኢሎም ብምቕፃል።
ናይ ወፃኢ መራሕቲ ንክልቲኦም መራሕትን ንናይጀሪያዊያንን ብሰላማዊ ኣገበባ ብምድማፆም ናእድኦም ኣብ ምግላፅ ይርከቡ።ናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣብ ዝወፀ መግለፂ ንቡሓሪ እንኳዕ ሓጎሰኩም ኢሎምዎም፣ጉድላክ ጆናታን ድማ ንረብሓታት ሃገሮም ብምቕዳም ስዕረቶም ዝተቐበሉ ክብሉ ንኢዶምዎም።
ኣደ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኮሳዛና ዲላሚኒ ዙማ ‘’ውፅኢት እቲ ምርጫ ዘነፀሮ እንተሃለወ ዴሞክራሲ ኣብ ናይጀሪያ ጥራሕ ከይኮነስ ኣብ መላእ እታ ኣህጉር ዓብዩ ከምዘሎ ዝገልፅ እዩ’’ኢለን።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
ኤርትራ ንብዙሓት ናይ...
ኤርትራ ንብዙሓት ናይ ግዳም ኣውፈርቲ እተወናውን ሃገር ኮይና ምህላዋ ተገሊጹ።
ኤርትራ – ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት፣ ኣውራ ድማ ኣብ ጽላት ዕደና፣ ኢንዱስትሪን ቱሪዝምን ብዘለዋ ሰፊሕ ናይ ወፍሪ ዕድላትን ካልእ ረቛሒታትን፣ ንብዙሓት ናይ ግዳም ኣውፈርቲ ኣህራፊት ኮይና ምህላዋ፣ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ። Read more
ኣብ ዝተፈላለየ...
ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዓለም ዝተጋህደ ምልዕዓል ኣህዛብ፣ ካብ ምረት ዝነቐለ ምዃኑ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ።
ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዓለም ዝተጋህደን ገና ዝቕጽል ዘሎን ምልዕዓል ኣህዛብ፣ ሃገር ብሃገር ነንኣሽቱ ፍሉይነታት’ኳ እንተለዎ፣ መሰረታዊ ጠንቁ ምረት ወዲ-ሰብ ምዃኑ፣ ሰሙናዊ ዝዳሎ ሓተታ ገሊጹ። Read more
ጽኑዕ ምትእስሳር...
ጽኑዕ ምትእስሳር ህዝብን መንግስትን፣ ኣብ ፍሉይ ክውንነት ናይ’ዚ ሃገር ተዀስኵሱ ዝዓበየ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ባህሊ ምዃኑ፣ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ።
ጽኑዕ ምትእስሳር ህዝብን መንግስትን፣ ኣብ ፍሉይ ክውንነት ናይ’ዚ ሃገር ተዀስኵሱ ዝዓበየ፣ ካልኦት ህዝብታትን መንግስታትን ተማህሊሎም ክረኽብዎ ዘይክእሉ፣ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ባህሊ ምዃኑ ሰሙናዊ ሓተታ ገሊጹ። Read more
ቅያታት ልምዓት፣ ኣብ...
ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ህዝብና፣ ድኽነትን ድሕረትን ንምውጋድ ብሓያል ድሌትን ተወፋይነትን ንህንጸት ሃገር ኣቐዲሙ መስዋእቲ እናኸፈለ ሓያል ጻዕሪ ሳላዘካየደ፣ ኤርትራ ኣብ ቀረባ ርሕቀት ብሩህ መጻኢ ከተማዕዱ በቒዓ ምህላዋ፤ ነዚ ትስፉው መድረኽ’ዚ ድማ ኣብ ደገ ዝርከብ ሰብኣውን ንዋታውን ዓቕሚ ደቂ-ሃገር እንተተደሪዕዎ፣ ብኡ መጠን ቅያታት ልምዓት እናጐልበተ ከምዝኸይድ ርጉጽ ምዃኑ፣ ሰሙናዊ ሓተታ ኣረጋጊጹ። Read more
التعليق السياسى
التعليق السياسى
اوضح التعلبق السياسي ان الدول النامية والتى في طريق التنمية اذا لم تحقق ركائز الحياة الإجتماعية المستقرة والمتمثلة في الوئام الوطني والعدالة الإقتصادية والإجتماعية وكذا الخط السياسي الحر فلايمكن لها ان تضمن الإستقرار المتمرحل. Read more


text:
ኤመርሰን ፃውዒት ሓድነት ኣቕሪቦም
መቐለ 28 ሓምለ/2010(ድወት)ፕረዝደንት ዙምባብዌ ኤመርሰን ማናንግዋ ህዝቦም ናብ ሓድነት ክመፅእ ፀዊዖም።
መረፃ ካብ ተሳልጥ ሓደ ሰሙን ዝገበረት ዙምባብዌ ዛጊድ ክትረጋጋዕ ኣይክኣለትን።
ንውፅኢት መረፃ ስዒቡ ደገፍቲ ተናሓናሒ ውድብ ኣብ ዋና ከተማ ሃረሬ ህዝባዊ ዓመፅ እናካየዱ እዮም።
ዛጊድ ብዝተካየደ ዓመፅ 6ተ ሰባት ክሞቱ ከለው ፓሊስ ፀጥታ እታ ከተማ ናብ ዝነበሮ ንምምላስ ይሰርሕ ምህላው ሓቢሩ።
ኮሚሽን መረፃ እታ ሃገር እቲ ውፅኢት ብዓወት Zanu Pf ከምዝተዛዘመን ፕረዝደንት ክኸውን ዝኽእል ግና ብዕሊ ከምዘየፍለጠ ሓቢሩ ኣሎ።
ፕረዝደንት ማናጋግዋ ንኩሎም ዜምባባውያን ቃል ምስጋና ኣቅሪቦም ብሓፈሻ ድማ ኢሎም ኣብ ድምፂ ምሃብ ዋላ እንተተፈላለና ሓንቲ ዓባይ ዙምባቤዌ ንምህናፅ ግን ንሕብር ክብሉ ፃውዒት ኣቕሪቦም።
ኣብታ ሃገር ዘሎ ጎንፅን ዕግርግርን ገዲፍና ናብ ናይ ልምዓት ስራሕትና ንዝለቕ ዝበሉ ኤመርሰን ብገለ ወገናት ድጋፍ ዝረኸቡ ይመስሉ እቲ ዝነበረ ዕግርግር ክሃድእ ጀሚሩ ኣሎ ከምሓበሬታ ቢቢሲ።


text:
14/፲፬ ጥቅምቲ ዕረፍቱ ለብጹዕ ገብረክራቶስ መርዓዊ
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
14/፲፬ ጥቅምቲ ዕረፍቱ ለብጹዕ ገብረክራቶስ መርዓዊ
ኣብኡ ቴዎዶስዮስ ይብሃል።ናይ ቁስጥንጥንያ ንጉስ ነበረ። ኣዲኡ ከኣ መርኬዛ ትበሃል። እዞም ክልተ ሰብኣይን ሰበይትን ብንግስነትን ብሃብቲ ዓለምን ደስ ኢልዎም እና ነበሩ ከለዉ ውላድ ግና ኣይነበሮምን። በዚ ከኣ ይሓዝኑ ነበሩ።
ካብ መዓልታት ሓደ መዓልቲ ናብ ኢየሩሳሌም ወሪዶም ቅዱሳን ቦታታት ክሳለሙ ከዱ እሞ እንሆ ውላድ ክህቦም ናብ እግዚኣብሔር ለሚኖምን መብጽዓ ኣትዮምን ናብ ቤቶም ተመልሱ። ቅዱስ እግዚኣብሔር ንልመንኦም ሰሚዑ ጸሎቶም ተቐቢሉ ንዓመትኡ ውላድ ሃቦም ዓብደልመሲሕ (ትርጉሙ ገብረ ክርስቶስ ማለት ኢዩ) ኢሎም ከኣ ሰመይዎ።
ከምቲ ኩሉ ወላዲ ዝገብሮን ዝሓስቦን ከኣ ዓብደል መሲሕ(ገብረ ክርስቶስ) ዓቕሚ ኣዳም ምስ በጽሐ ሓንቲ ካብ ጓል ነገስታት ኣሕጸይዎ። እዋን መርዓ ኣኺሉ ፡ናይ መርዓ ምድላዋት ኣብቂዑ መዓልቲ ድግስ በጽሐ። ኩሎም ዘመድ ኣዝማድን ወለዱን ተሓጎሱ ዓብደል መሲሕ ግና ብኣንጻሩ ልቡ ተኪዙ ወዓለ።
ናይ መርዓ መደብ ምስ ተወድኤ ስርዓተ መርዓዊ ወመርዓት ይፈጽሙ ኢሎም ገዲፎሞም ከዱ። እንሆ ከኣ ዓብደል መሲሕ ኣብቲ መደቀሲ ስፍራ ኣትዩ ኣብ ቅድሚ እታ መርዓቱ ክሓዝንን ክትክዝን ጀመረ። ነዚ ዝረኣየት መርዓት እንታይ ኮንካ ክትብል ብስንባደ ክትሓቶ ጀመረት። እቲ ብመንፈስ ቅዱስ ዝተመልአ ገብረ ክርስቶስ “እዚ ኩሉ መልክዕን ጉልበትን ጽባሕ ንግሆ ክበርስ ኢዩ፡ ሓመድ ድማ ክኸውን ኢዩ። ስለዚ ሓፍተይ ኣነስ ካብዚ ቀልጢፉ ዝሓልፍ ናይ ስጋ ተድላ ክሳተፍ ኣይደልን ኢየ ንስኺ ዝመርጽክዮ ግበሪ” ኢሉ ለይቲ ኣብ መደቀሲኣ ገዲፍዋ ከደ። በዚ ዝኾነ ነገር ምሉእ ለይቲ ክትበኪ ሓደረት።መሬት ምስ ወግሐ እቲ ዝኾነ ኩሉ ንንጉስ ነገረቶ። በዚ ነገር እዚ ዝሰንበደ ንጉስ ብዙሓት ሰራዊት ዕጥቕን ስንቅን ኣሰንዩ ካብ ዘለዎ ቦታ ሒዞም ከም ጽእዎ ለኣኹም።
ገብረ ክርስቶስ ግና እግዚኣብሔር ምስኡ ስለ ዝነበረ ነቲ ነዊሕ ጉዕዞ ኣብ ሓጺር እዋን ወዲኡ ኣርማንያ በጽሐ። ኣብኡ ከኣ ብስም ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተሃንጸት ቤተ ክርስቲያን ነበረት እሞ ኣብኡ ተጸጊዑ ምልማን ጀመረ።
ልኡኻት ንጉስ ብዙሕ ዓድታትን ከተማታትን ኮሊሎም ክረኽብዎ ኣይከኣሉን። ናብታ ዝነበራ ከተማ ናብ ቤተ ክርስቲያን ቅድስት ድንግል ማርያም ከኣ በጽሑ። ካብቲ ዝነበሮም ስንቅን ገንዘብን ከኣ ነቶም ድኻታት ሃብዎም። ገብረክርስቶስ’ውን ካብ ኢድ ወተሃደራት ናይ ኣብኡ ምጽዋት ተቐበለ። ካብ ኢድ ሰራዊት ናይ ኣብኡ ምጽዋት ስለ ዝተቐበለ ከኣ ንእግዚኣብሔር ኣመስገነ። እቶም ወተሃደራት ግና ከለልይዎ ኣይከኣሉን። ብዘሎ ሃገራት ዘይሮም ከኣ ስኢነሞ ናብ ሃገሮም ተመልሱ።
ገብረ ክርስቶስ ናብ ውሽጢ እቲ ቤተ ክርስቲያን ከይኣተወ ቀትሪ ጸሓይ ለይቲ ቁሪ እና ተሃርመ ፡ ካብ ሰባት ምጽዋት እና ተቐበለ ፲፭/15 ዓመታት ተቐመጠ። ንሱ ካብቲ ዝለመኖ ዝበልዓሉ ዕለት ሰንበት ጥራይ ነበረ። ካብ ሰብ ምጽዋት ይቕበል ተመሊሱ ከኣ ነቶም ሰባት ይምጽውተሎም ነበረ።
ቅድስት ድንግል ማርያም “እንሆ እዚ መንእሰይ እዚ ከምቲ ዘፍቀረኒ የፍቅሮ ከምቲ ዘኽበረኒ ከኣ የኽብሮ እየ እሞ ካብቲ ዘለዎ ቦታ ኣእቲኻ ኣቕሩቦ” ክትብል ነቲ መራሒ ናይቲ ቤተ ክርስቲያን ተዛረበቶ። ንሱ ድማ ከምቲ ዝተባህሎ ገበረ።
እዚ ኩሉ ምስ ተፈጸመ ” ዋጋይ ብውዳሴ ኮንቱ ክጠፍእ እዩ ኣነ ከኣ ትርጉም ዘይብሉ ሰብ ኮይነ ክተርፍ ኢዩ” ዝብል ሓሳብ ሓሰበ እሞ ካብቲ ዝነበሮ ቦታ ተንሲኡ እግሩ ናብ ዝመርሖ ተበገሰ። እንተኾነ ብጥበብ ኣምላኽ ናብታ ገዲፍዋ ዝኸደ ናይ ኣብኡ ቤት በጽሐ። ንሱ ብዝነበሮ ናይ ተጋድሎ ህይወት ሰብነቱ ዓቢሩ ኣዝዩ’ውን ቁስሊ በሊዕዎ ነበረ። እዚ ስለ ዝኾነ ስድራቤቱ ከለልይዎ ኣይከኣሉን ንሱ ግና ኣለለዮም ፡ኣምላኽ ናብ ቤት ኣብኡ መሊሱ ብተጋድሎ ኽሓልፍ ስለ ዝፈቐደሉ ከኣ ብዙሕ ኣመስገነ። ካብቲ ኣብ ኣርማንያ ካብ ሰራዊት ኣብኡ ምጽዋት ብምቕባሉ ዝተሓጎሶን ንኣምላኽ ዘመስገኖን ንላዕሊ ንኣምላኽ ኣመስገነ።
ኣብኡን ኣገልገልቱን እቲ ከም ለማኒ ኮይኑ ዝነብር ዝነበረ ገብረክርስቶስ ኣዝዮም ፈንፈንዎ። ነቲ እግዚኣብሔር ዘይነዓቖ ንሳቶም ግና ኣብ ሰብነቱ ቁስሊ ስለ ዝነበሮ ክዳውንቱ ካብ መጠን ንላዕሊ ስለ ዝተበላሸወ ፈንፈንዎ። መታን ካብ ቤት ኣብኡ ወጺኡ ኣብ ካልእ ኮይኑ ክልምን ሕማቕ ማይ ይደፍእሉ ኣብ ልዕሊኡ ከኣ ይሸንሉ ነበሩ። “ከልብሰ የአምር እግዚኡ-ከልቢሲ ዋንኡ የለሊ ኢዩ” ከም ዝበሃል እቶም ኣብ ቤቱ ዝነበሩ ኣኽላባት ግና ነቲ ዝቐሰለ ኣካላቱ ይልሕሱ ነበሩ። ካብቲ ኣብ ቤት ኣብኡ ምስ ወጸ ዝረኸቦ ገድልን ድኻምን ኣብ ቤት ኣብኡ ምስ ተመልሰ ዝረኸቦ ገድሊ ኣዝዩ ዓበየ። ብኸምዚ ግፍዕን ውርደትን ከኣ ን፲፭/15 ዓመት ዝኣክል ተቐመጠ።
ግዜ ዕረፍቱ ምስ ኣኸለ ጎይታ ዝለመንካዮ ኩሉ ክፍጽመልካ ቃል ኪዳን ኣትየልካ ኣለኹ በሎ። ብድሕሪዚ ዝሓለፈ ታሪኹ ኣብ ወረቐት ጽሒፉ ኣብ ኢዱ ሓዛ እሞ ዓረፈ።
ናይቲ ዓዲ ሊቀ ጳጳሳት ቅዳሴ ኣትዩ ከሎ እንሆ መላእኽቲ ኣምላኽ ብምስጋና ንፍሲ ናይ ገብረክርስቶስ ከዕርግዋ ረኣየ። በቲ ዝኾነ ኩሉ ከኣ ሰንበደ። ቅዳሴ ተወዲኡ ናብቲ ቤት እንተኸደ ከኣ እንሆ ከምቲ እግዚኣብሔር ዝገለጸሉ ገብረክርስቶስ ዓሪፉ ጸንሖ። ክገንዝዎ ኢሎም ኣብዝቐረብሉ ግዜ እታ ቅድሚ ዕረፍቱ ጽሒፉ ኣብ ኢዱ ዘቐመጣ ታሪኽ ህይወቱ ዝሓዘት ጽሕፍቲ ምስ ረኣዩ ኣዝዮም ተደንቑ። ካብ ኢዱ ምፍላይ ግና ኣበየት። 41/፵፩ ግዜ እግዚኦታ 41/፵፩ በእንተ ማርያምን ምስ ኣብጽሑ ግና ተኸፍተት ምስ ኣንበብዋ ከኣ ናይ እግዚኣብሔር ድንቂ ስራሕ ኣደነቑ ስለ ዓቢ ግብሩ ከኣ ኣመስገንዎ። ንጉስ ወዱ ኮይኑ ብምጽንሑ ኣዝዩ ብዙሕ መልቀስ ኣልቀሰ ስለ እቲ ኣብ ልዕሊኡ ዘውርዶ ዝነበረ ግፍዕን መከራን ከኣ ኣምሪሩ በኸየ።
ጸሎትን በረኸትን ናይ ገብረ ክርስቶስ ምስ ኩላትና ይኹን። ኣሜን።
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን።


text:
ኣይተ መኮነን ኣብርሃ ዝተባሃሉ ባዓል ሃፍቲ ተወሊዶም ኣብ ዝዓበይሉ ወረዳ ሓውዜን ዓዲ ሑፃ ኣብ ዝተባሃለ ገጠር ልዕሊ 8.7 ሚልዮን ቕርሺ መዲቦም ዝሃነፅዎ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ንህዝቢ ኣረኪቦም ኣለዉ፡፡
ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ተምሃሮ ቀዳማይ ብርኪ ምስ በፅሑ ካልኣይ ብርኪ ትምህርቶም ንምቕጻል ናብ ሓውዜን ከይዶም ንኽማሃሩ ይግደዱ ምንባሮም ወለዲ እቲ ከባቢ ይዛረቡ፡፡
ኣባ ገብረሚካኤል ወልደማርያም ተምሃሮ ናብ ሓውዜን ከይዶም ንኽማሃሩ ጸገም ቀለብ፣ መጓዓዝን ክራይ ገዛን ይበጽሖም ስለዝነበረ ብዙሓት ንያቶም ደኺሙ ትምህርቲ ኣቋሪጾም እዮም ይብሉ፡፡
ኣይተ ገብረሚካኤል ውነህ ብግዲኦም ብፍላይ ደቀንስትዮ ቆልዑ ተበሳቢሰን ሓሳብ ልበን ተቖፅዩ ንባዕለን ተጎደፊአን ወለደን የጉህያ ምንባረን ይዛረቡ፡፡
እቲ ቤት ትምህርቲ ናውቱ ዝተማለአ 16 መምሀሪ ክፍልታት ዘለዎ ክምኡ እውን ቤተ መጻሕፍትን ማእኸል ኮምፒውተርን ዝሓዘ እዩ፡፡
እቲ ከባቢ ሐዚ’ውን ከቢድ ጸገም ሕክምና፣ጽሩይ ዝስተ ማይን ፅርግያን ስለዘለዎ መንግስቲ ቆላሕታ ክገብረሉ እቶም ወለዲ ተማሕፂኖም፡፡


text:
መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ኬንያ ራይላ ኦዲንጋ ካብቲ ጥቅምቲ 26,2017 ዓ.ም. ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ዳግማይ ምርጫ ኬንያ ከምዘይሳተፉ እንተፍለጡ’ኳ፡ ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ከይተቐየረ ተቓውሞታት ደው ከይብል ጸዊዖም።
ሰበ ስልጣን ኬንያ ኣብ ዋና ከተማ ናይሮቢን ካልኦት ውጥረት ክዓርገሉ ይኽእል’ዩ ዝበልዎ ቦታታት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከይኻየድ ምሕባሮም ይፍለጥ።
ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ክቕየር ካብ ነዊሕ ተቓውሞ ከስምዑ ዝጸንሑ መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ራይላ ኦዲንዳ ድማ ዓርቢ ካብቲ ምርጫ ምውጽኦም ሓቢሮም፡ ንሶም እዚ ማለት ድማ እቲ ዳግማይ ምርጫ ተሰሪዙ’ዩ ማለት ምኳኑን ሓደሽቲ ተወዳደርቲ ንሓድሽ ምርጫ ክቐርቡ ማለት ምኳኑ የረድኡ።
ይኹን ደአ እምበር ኮሚሽን ምርጫ እቲ ዳግማይ ምርጫ ጥቅምቲ 26,2017 ዓ.ም ከምዝኻየድ ኣረጋጊጹ’ሎ።
መንግስቲ ተቓውሞታት ከይኻየድ እንተከልከለ ዓርቢ ኣብ ዝተኻየደ ተቓውሞ ክልተ ሰባት ካብ ፖሊስ ብዝተተኾሰሎም ጥይት ምሟቶምን ሓደ ምቁሳሉን ተፈሊጡ’ሎ። ፖሊስ ብተወሳኺ ነቲ ተቓውሞ ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ምጥቓሞም ዝተሓበረ ኮይኑ እቲ ተቓውሞ ኣብ ከተማታት ኪስምዩ፡ሞምባሳን ናይሮቢን ምክያዱ ተፈሊጡ’ሎ።
ካብ ሆስፒታል ብዝተረኽበ ሓበሬታ ኣብታ ሓያል ደገፍ ተቓወምቲ ዘለውዎ ከተማ ኪስምዩ ኣብ ዝተኻየደ ተቓውሞ ኣስታት 20 ሰባት ምቁሳሎም ሓቢሮም ኣለው።


text:
ደምዳሚ መግለጺ
3ይ ስሩዕ ኣኼባ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ፡
ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ካብ 21-24 ሕዳር 2013 ኣብ ዘሎ ጊዝያት ካልኣይ ስሩዕ ኣኼብኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ፡፡ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኣብዚ ኣኻባኡ እዚ ንህልዊ ሃገራውን፣ ዞባውን፣ ዓለማውን ኩነታት፡ ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ብሓፋሻ ብፍላይ ከኣ ኣብ ኩሉ መዳያት ዝተኻየዱ ዕማማት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ብዕምቆት ተመያይጡን ኣገደስቲ ውሳኔታት ኣመሓላሊፉን፡፡
ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ህልዊ ሃገራዊ ኩነታትና ኣመልኪቱ ኣብ ዝተመያየጠሉ፡ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘውርዶ ዘሎ ወጽዓን ግፍዕን ይቕጽል ምህላዉ፡ እዚ ከኣ ዝፍጽሞ ዘሎ ገበነኛዊ ፖሊሲታት፡ ድርብ ምዝመዛ፣ ቅንጸላ፣ምህማሽ፣ ምእሳር፣ ምፍንቓልን ግህሰት ተራ ሰብኣዊ መሰላትን የስዕብ ከምዘሎ መዚኑ። ናይዚ ጽዑቕ መርኣያ ከኣ፡ ኣብ ኩሉ መዳያት ዕለታዊ ሂወት ህዝብና ናብ ሓደገኛ ዕንወትን ጥፍእትን ክምርሕን፡ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት በብግዝየኡ ብኣሽሓት ክውሕዝን ይግብሮ ይርክብ። ካብ’ዚ ብምብጋስ ሃገራዊ መኽሰባት ንምብርዓን ዝህድድ ብምዃኑ ምቕጻሉ ሓደገኛ ምዃኑ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ገምጊሙ።
ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኩነታት ደንበ ተቓውሞ ኣመልከቱ ኣብ ዝዘተየሉ፡ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዝግበር ዘሎ ተጋድሎ ብምንኣድ፡ ሃገራዊ ጉዳይና ዝገጥሞ ዘሎ ታኣፋፊ መድረኽ ማለት ፖለቲካውን ማሕበራውን ጸጥታውን ኩነታት ብምስትውዓል፡ ካብ መሰረታዊ ዕላማታትና ዘርሕቑና ነገራት ብምእላይ ንምቅልጣፍ ውድቀት ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ናብ ዕርብቱ ዝሳጥሕ ዘሎ ብቐዳምነት ምስራዕ ኣድላይነት ከምዝለዎ ኣረጋግጹ። ገድላዊ መድርኻዊ ሕቶታት ንምምላስ ኣድላይ ዓቕምን መሳርሕታትን ምቕራብ ኣገዳሲ ምዃኑ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኣስሚሩሉ ሓሊፉ፡፡ ኩሉ ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ መሳርዒታቶም ብምስማር፡ ሚዛን ሓይሊ ናብ ራብሓኦም ንምውዓልን፡ ነዚ ሓደጋ እዚ ንምዕጻፍን ህልዊ ብዱሁታት ብግቡእ ንምግጣምን ልዑል ጻዕሪታት ክግብሩ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ይጽውዕ።
ብዛዕባ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝምልከት፡ ፖለቲካዊ ቤ/ጽ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ዝገጥሞም ዘሎ ጸገማት ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ ሂወት ኣማኢት ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝጠፈኣሉ ሓደጋ መቕዘፍቲ ላምባዶሳ ኣብ ዝርኣየሉ ህሞት፡ ነዚ ዘሕዝን ተረኽቦ እዚ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ምሉእ ሓላፍነት ዝስከም ምዃኑ ኣረጋጊጹ። እዚ ኣሰቃቂ ሓደጋ’ዚ ምስ ተኸስተ፡ ርእሰ-ሊቃነ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኣቡነ ፍራንሲስኮ ዝወሰድዎ ሰብኣዊ መርገጽን፡ ህዝብን መንግስትን ኢጣልያን፡ ንግዳያት ናይ’ዚ ሓደጋ’ዚ ዝኾኑ ዜጋታትና ካብ ዝጠሓልዎ ዓሚቕ ባሕሪ ሬሳታቶም ኣብ ምውጻእን ምእካብን ብህይወት ንዝተረፉ ኸኣ ኣብ ምድሓኖም ዝገበርዎ ምትሕብባርን ልዑል ምስጋናኡ ኣቅሪቡ። ሕብረት ኤውሮጳ ነዚ ሓደጋ’ዚ ኣመልኪቱ ዝወስዶ ሰብኣዊ መርገጽን ውሳኔን’ውን መጒሱ ገሊጹ። ማሕበረ ሰብ ዓለም ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣተኩሮ ክገብርን ልዑል ሓላፍነቱ ክጻወትን ኣብ ኣህጉራዊ ቻርተራት ስፊሩ ዘሎ ሰብኣዊ መስላቶም ክኽብርን ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ይምሕጸን።
ቀጺሉ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ካብ ኣብያተ ጽሕፈታቱ ኣብ ዝቐረቡ ስሩዕ ጸብጻባት ብዕምቆት ብምግምጋም፡ ንዝተፈጽሙ ዕዮታት ብምዕቃቡን ንጸንሐ ሕጸረታት ንቅድሚት ከምሓየሹ ብምርኣይን፡ ከይተፈጸሙ ዝተርፉ መደባት ከኣ፡ ብመስረት ጸዲቁ ዘሎ ትልሚ ዕዮ፡ ኣብ ቀጻሊ ክፍጸሙ ከምዘለዎ ኣረጋጊጹ። ስርሓት ኤዲኪ ብሓፈሻ ንምንጣፍን ንጥፈታት ጨናፍሩ ብፍላይ ዓይነታዊ ንምግባርን፡ ተዋሂቡዎም ዘሎ ዕማማት ብዝገባእ ንምፍጻምን፡ ተደራቢ ስራሕን ጻዕርን ከምዘድሊ ኣረጋጊጹ። ከምኡ’ውን ሰርሓት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶን፡ ዕማማት ኣሳናዳኢ ሽማግለ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤን ንምዕዋት፡ መስረታት ውድባት ኤዲኪ ገድላዊ ተራኦም ክብ ብምባል ኩሉ መዳያዊ ደገፋቶም ክብርክቱ ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት መጸዋዕትኡ ኣቅሪቡ።
ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ንዲሞክራሲያዊ ተጋድሎ ህዝብና ንምዕዋት ኣብ እንገብሮ ቃልሲ ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ ስደተኛታት ኤርትራውያን ተቀቢሎም ምትእንጋዶምን ኣብ ዝተፈላለየ ላዕለዋይ ብርክታት ትምህርቲ ክመሃሩ ምቕባሎምን ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት ልዑል ምስጋናኡ ኣቅሪቡ፡፡
ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን
24 ሕዳር 2013


text:
ኣል-ማሳር መርበብ-እንተርነት
መግለጺ
ኣል-ማሳር ወግዓዊ ልሳን ናይ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ኣብ መርበብ-እንተርነት እዩ፣ ኣብ 2007 ዓ.ም ዝተጀመረ ይኹን እምበር ። ብሰንኪ ተክንካዊ ጸገማት ተቓርጹ ጸንሑ፣ ኣብዚ ግዜ`ዚ ግን ኣብ ኩሉ መዳያት ማለት ኣብ ትሕዝቶን። ድዛይንን ብዘተገብረ ምምሕያሻት። ነቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ሕጽረት ሓቤሬታ ከማልእ ተዳልዩ ኣሎ፣ ብፍላይ ብሰንኪ`ቲ ጃንዳ እሰያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢናን ሃገርናን ዘካይዶ ዘሎ ምግሃስ መሰርታዊ ሰብኣዊ መሰላት። ናጻ ፕረስን። ገበናትን በደላትን ሓበሬታ ንምርካብ ክኽእል እዩ፣ነቲ ኮነ እልካ። ኤርትራዊ መንነትን ባህልን ንምብራዝን ሓድሽ መንነት ዘለዎ ዜጋ። ብዛዕባ ባህልን ታሪኺን ማሕበራዊ ትሕዝቶ ሃገሮም ዘይግደሱ ዜጋትት ንምፋጥር ዝካየድ ፍሹል ሜላታት ከቓልዕ እዩ፣
እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ:
እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ።
ፖሎትካዊ ወዱብ ኮይኑ። ኩነታት ኤርትራ ንምቕያር። ፍትሕን ናጽነትን። ሃይማኖታዊ ክብረታት ብምቕጣቕ ዝሰርሕ ፖልትካዊን ማሕበራዊን ዉድብ እዩ፣ እዚ ወድብ ብሰዊራዊ መትከላት ዝቕየድ ኮይኑ። ብማእከላይ እስላምዊ ኣረኣእያ እናተኸተለ ንምርግጋእን ጸጥታን ሃገርና ዝሰርሕ`ዩ፣ ከምኡ`ውን ባህልን ሰነ-ምግባርን ሕብረተ-ሰብና ኣብ ግምት ብምእታው። ህዚቢ ኤርትራ ሓጎስን ቕሳነትን።ሰላምን ንኽጎናጸፍ ይዓዪ። እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ብ26/3/2006 ዓ.ም ዝቆመ ወድብ ኮይኑ። ናይ ገዛእ ርእሱ ውድባዊ ቕርጺን ቤት-ጽሕፈትን ኣለዎ፣ ብተወሳኺ ንጥፍ ኣባል ናይ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ማለት ንዓበይቲ ፖሎትካዊያን ተቃወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ዝሓቕፍ ኪዳን እዩ፣
ምጅማር።-
ካልኣይ ፈነወ ኣል-ማሳር ኣብ መርበብ እንተረንት ብ ግንቦት 17, 2010 ዓ.ም ብ 17.05.1431 ህጀርያ ተጀምሩ፣
እንጥቐመሎም ቛንቛታት።-
ብመሰረት ዝወጸ መድብ። እዚ መረበብ ብ 3 ቛንቛታት ይቐሪብ።- ትግርኛ። እንግሊዘኛ። ዓረብኛን፣ምኽንያት ምምራጽ ናይዜን 3 ቛንቛታት ንምብራህ ድማ። ትግርኛን ዓረብኛን ከም ወግዓውያንን ዝውቱራትን ቛንቛታት ኣብ ኤርትራ መጠን ኣብ ግመት ብምእታው፣ ቛንቛ እንግሊዘኛ ድማ ከም ዓለም-ለኻዊ መጠን። ሓቤረትና ናብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ንምብዘርጋሕ ክሕገዘና ተባህሉ ንጥቀመሉ መሪጽና፣
ኣብቲ ምጅማርያ። መርበብ ሓበሬታና ብቛንቛታት እንግሊዘኛ። ዓረብኛን ጀምሩ፣ ቕጽልና ድማ ። ድሕሪ ዘድሊ ረቛሒታት ምምላእ። ቛንቛ ትግርኛ ከምዘጠቓልል ተጌሩ፣ በዚ መሰረት ድማ። ኣል-ማሳር ዝተለሞም እስትራትጅካዊ ሽቶታቱ። ማለት ብ 3 ቛንቛታት ናይ ሓበሬታ ምዝርጋሕ ሕልሙ ተግባራዊ ጌርዎ፣
ኣርማ ኣል-ማሳር።-
ንሓቕነትን ንምሕረት ፍጣሪ-ዓለምን ምውፋይ እዩ፣
ዕላማታት መርበብ ኣል-ማሳር።-
1.መርበብ ኣል-ማሳር ብዘካይዶ ናይ ሓበሬታ (መዲያ) ምዝርጋሕ ጻዕረታቱ፣ ነዞም ዝስዕቡ ዕላማታት ንምርግጋጽ ይሰርሕ፣
2. ብዛዕባ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ። ከም ሃገራዊ ውድብን። ፖሎትካዊ ራኢኡን ንዘተፈላለዩ መዳያት ሂወት ናይ ኤርትራዊያን ብዝምልከት ዘለዎ መርገጺኡን ንህዝቢ ኣፍልጦ ንምሃብ ይነጥፍ፣
3. ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘወርድ ኢሰብኣዊ ገበናትን ግፍዕን ስቓይን ምግሃስ መሰረታዊ መሰላትን ንምጉላሕን ምብራህን። ከምኡ`ውን ንዑኡ ንምብዳህን ተራኡ ምብርካት፣
4. ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ጉዳያቱን ሻቕሎቱን ንክዝቲን ክላዘብን ጥጡሕ ባይታ ምፍታጣር፣ከምኡ`ውን ኩነታት ውሽጢ ሃገር ከመይ ከምዝመስልን። እንታይ ክግበር ከምዝካኣል ንምሕባርን ምዝኽካሪን ይሰርሕ፣
5. ብሰንኪ`ቲ ወልቐ-መላኺ ስርዓት ዝካየድ ዘሎ ገብናትን ምግሃስ ሰባዊ መስላትን ኣብ ህዝብን ሃገረን ምቕላዕ፣
6. ኣብ መንጎ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ን ህዝቢ ኤርትራን ብዛዕባ ጉዳይ ኤርትራ ዝግደሱን ስቪካዊያን ፖሎትካዊያን ሓይልታትን ዉድባትን ርክባትን ምምያጥን ንምክያድ ጥጡሕ ባይታ ምፍጣር፣
መትከላት።-
ኣል-ማሳር ንሞያን ክብሪን ዜናዊ ስራሕ ንምዕቓብን ሓቕነትን ቅንዕናን ዝውሃብ ሓበሬታ ንምርግጋጽ። በዞም ዝሰዕቡ መትከላት ይሰርሕ።-
1.ኩሎም ዝቐርቡ ሓበሬታት ኣብ ኵንነትን ሓቕነትን ዝተሞርኮሱ ንምዃን ብተወፋይነት ምስራሕ፣
2. ዝኾነ ዝዝርጋሕ ሓበሬታ ብጽፈት ከምዝውሃብን ከምዝስነድን ምርግጋጽ፣
3. ንወልቐ-ሰባትን ኣካላትን ምንሽውን ምጽላምን ምውጋድ፣
4. ንኣንጻር ዝኾኑ ሓስባትን ርእቶትን ምኽባር፣
ኣርእስታትን ትሕዝቶን።-
ኣል-ማሳር መርበብ ሓበሬታ ሓፈሻዊን ኩሉ እንትናዊን ፍጻሜታት ማለት ኣብ ዉሽጢን ወጻኢን ንዝረከቡ ኤርትራዊያን ብዛዕባ ፖሎትካዊን ማሕበራዊን ፍጻሜታት ሃገሮም ሓበሬታ ይስንቕ፣ ከምኡ`ውን ብእስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ንዝካየዱ ንጥፈታት በዞም ዝስዕቡ ኣርእስታትን ዓምድታትን ኣብሉ ሓበሬታ ይህብ።-
- ዜና።- ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ንዝካየድ ፍጻሜታትን ንጥፈታትን እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ብዜና መልክዕ ይሽፍንን ይዝርግሕን፣
- ዓንቀጻት።- ብዛዕባ ፖልትካዊን ማሕበራዊን ስነ-ሓሳባዊን ጉዳይት ኣኤርታራ እናኣልዓለ ይዝቲ፣
- ሓባራዊ ዘተ፣- ኣብዚ ዝተፈላለዩ ሓባራዊ ዘተን ቓል-ማሕተታትን ብክፍሊ ሓበሬታ (ምድያ) ናይ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ምስ ዝተፈላለዩ ፖሎትካዊ ሓለፍቲ ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራ ዝተኻየደ ይቐሪብ፣
- ጸብጻባት።- ኣብዚ ዓመድ`ዚ ብዝተፈላለዩ ዝምልከቶም ሓለፍቲ እተዳለዉ ጸብጻባት ይቕሪቡ፣ ብተወሳኺ በብእዋኑ ንዝረኣዩ ምዕባሌታት ብምክትታል ማለት ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብዝምልከት ብ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ዝቐረቡ ጽብጻባት ይዝርግሕ፣
- ምስናድ።- ኣብዚ ብእስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ዝተዳለዉ ፖሎትካዊን ስነ-ሓሳባዊን ራኢታት ውድብን ብተወሳኺ ምስ ታሪኺን ፖሎትካዊን ጉዳያት ኤርትራ ዝተኣሳሰሩ ሰነዳት ንህዝቢ ዝቐርቡሉ መስኮት እዩ፣
- ጽሑፋት።- ኣብዚ ዓመድ`ዚ ብ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ዝተዳለዉ ጽሑፋት ከም ፓምፍሌት። መጻሕፍቲ። ብድምጽን ቪድዮን ዝተሰነዩ ሓበሬታት ንተጠቐምቲ ዝቐርበሉ ኣፍ-ደገ እዩ፣
- መጽናዕትታት።- ኣገደስቲ ዛዕባታትን ጉዳይትን ኣናኣልዓለ። ንህልው ኩነታት ኤርትራ ብዝምልከት። ኣብ ዝተፈላለዩ ደረጃታት ወይ መድረኻት መጽናዕቲ ብምክያድ። ጠንቕታቱን። ስፋሓትን። ዕምቖትን። ጽልዋኡን….ው.ዘ.ተ ብዝምልከት ትንታነ የቕሪብ፣
- ኣርካይቭ።- ኣብዚ እቶም በብእዋኑ ብማዕከን ሓበሬታ እስላማዊ ጉባኤ ኤርትራ ዝተዳልዉ ጽሑፋትን ሰንዳትን ብጉቡእ ዝዕቐበሉን ዝኽዘነሉን ክፍሊ`ይ፣§ መጋባእያ ዘተ (ምምይያጥ)።- እዚ መስኮት`ዚ ኣብ መንጎ ተኻታተልትን በጻሕትን ናይ`ዚ መርበብ ንዝካየድ ምልውዋጥ ሓበሬታ ባይታ ይፍጥር፣ ኣብዚ ኩሎም ተጋባእቲ ብዛዕባ ሓሳብቶምን ርእታቶምን ክካትዑን ሃነጽቲ ሓሳባት ከፈልፍሉን ትጽቢት ይግበር፣
- ማህደር ኣልቡም (ስእሊ)።- ኣብዚ ንኩነታት መንባብሮን ባህልን ህዝቢ ኤርትራ ዘንጸባርቑ ስእሊታት ይርከቡ፣ ዕላምኡ ድማ ሰባት ብዛዕባ ባህልን መንባብሮን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኣፍልጦ ንምስናቕ እዩ፣
- ተልእኮና።- ተልእኮና ኣብ መንጎ በጻሕትን መርበብ ሓብሬታናን ድልዱል ርክባት ንምፍጣር እዩ፣ ብተወሳኺ`ውን ሃነጽቲ ሓሳባትን ርእቶታትን ብምእካብ ንጠለባት በጻሕቲ ምስሳይን ምምላእን እዩ፣


text:
ኢትዮጵያ ‘ካብ ዓይነ መርፍኡ ዝጠፍኦ ብርኪ ድኽነትን ካብ ኣሰካፊ ስርዓተ ዴሞክራሲን ንምውጻእ ትግስግስ ዘላ ሃገር’ ክብሉ ከለው፣ ካልእ ተሳታፋይ ድማ ‘ኣብ ጽቡቅ ኩነታትን ግስጋሰን ኣላ፣ ብኡ ልክዕ ድማ ገና ዘይተመለሱ ብርክት ዝበሉ ሕቶታት ዘለዋ ሃገር’ ይብሉዋ።
ኣብ ትግራይ ሰናይ ምሕደራ ዓይኑ ነቑሩ'ዩ። ገዛኢ ፓርቲ ግዕዝይና ናይ ስርዓትና ሓደጋ’ዩ ካብ ዝብል 14 ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ፣ ሎሚ’ውን ፍታሕ ኣይረኸብናን ይብል ኣቶ ሰሎሞን ረዳኢ።
ንወድዓዊ ሓቂ ዘንጸባርቅ ኣይኮነን ዝበለ ኣቶ ግዛቸው ህዝቢ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ንዘመዝገቦም ዓወታት ተመሊሱ ኣየፍርሶምን ይብል።
ጋዜጠኛ ጌታቸው ብወገኑ ‘ንፌደራላዊ ስርዓት ብሙሉእነት ዘይምቅባልን፣ እቲ መንግስቲ ረይጠጠጥ ስለዝበለን’ዩ ይብል። ኣጋይሽና ካብ ቢሮ ሓበሬታ ክልል ትግራይ ኣቶ ግዛቸው ግርማይ፣ ነጻ ተንታኒ ኣቶ ሰለሞን ኣባዲን ጋዜጠኛ ጌታቸው ኣረጋዊን’ዮም። በትረ ስልጣን’ዩ ዓዲምዎም፣


text:
እቲ ኣብ ኤርትራ ኸለኹ ዝረአኽዎ ኩነታት’ቲ እዋን ፈፂመ ክርስዖ ስለዘይከአልኩ “ይርሳዕ ድዩ” ትብል ናይ መጀመርታ መፅሓፍ ፅሒፈ ትብል፡ ወ/ሮ ትዕበ ተወልደ
ወይዘሮ ትዕበ ተወልደ ኤርትራ ሓዲጋ ምስ ኣርባዕተ ደቃ ካብ አስመራ ዝወፀት ብ’1978 ዓ.ም እዩ ኔሩ። ድሕሪ ዳርጋ ክልት ዓመት ኸአ ኣሜሪካ ምስ ስድርአ አትያ። ኣሜሪካ ምስ አተወት’ውን ካልእ ሓምሸይቲ ቆልዓ ወሊዳ ከም ኹለን አዴታት ምስ ብዓል ቤታ ብምዃን ደቃ ብትምህርቲ ንኽዕወቱ እጃማ ፈጺማ’ያ።
ግን ንትዕበ ፍልይ ዘብላ ነገር፡ ሰለስተ መፃሕፍቲ ትግርኛ ደሪሳ አሕቲማ ናብ ኢድ ኣንበብቲ ንኽበፅሕ ምግባራ’ዩ። ወ/ሮ ትዕበ “እቲ ኣብ ኤርትራ ኸለኹ ዝረአኽዎ ኩነታት’ቲ እዋን ፈፂመ ክርስዖ ስለዘይከአልኩ ይፅሕፎ ነይረ” ድሕሪ ምባል “ይርሳዕ ድዩ” ትብል ናይ መጀመርታ መፅሓፋ ከምዝደረሰት ገሊፃ’ላ።
ንምሉእ መደብ ኤርትራውያን ኣብ ኣመሪካ ንምስማዕ ኣብ ላዕላዋይ የማን ዘሎ ምልክት ድምጺ ጠውቑ