text:
ብ22 ጥቅምቲ 2016 ብዛዕባ “ብወኪል ፕረሲዳንት ጀነራል ፍሊጶስ ናብ ኩለን ኣካላት መንግስትን ሓይልታት ምክልኻልን ዝተዘርገሐ ትሕዝቶ ስርኩላራት ሓድሽ ወሰኽ ደሞዝ” ዝምልከት ሓደ ጽሑፍ ፈንየልኩም ነይረ፡፡ ብውጽኢቱ ከኣ ዳርጋ ካብ መላእ ዓለም ዝተፈላለዩ ርኢቶታት ሰዲድኩምለይ፡፡
ሎሚ ነቲ ንሓይሊ ኣየር ኣመልኪተ ዝጀመርኩዎ ጽሑፍ ኣወንዚፈ፡ ከምቲ ልሙድ፡ ንወሰኽ ሓድሽ ደሞዙን ቀጻሊ ምዕባለታቱን ዝምልከት እዋናዊ ሓበሬታ ይፍንወልኩም፡፡ ከምቲ ዝተዓዘብኩምዎ መቐጸልታ ብሉይ መጽብዓታትን ሽጣራታትን ህግደፍ ዝኾነ፡ ናይ ተዋስኦ “ወሰኽ ደሞዝ” ንዝምልከቶም ኣካላት መንግስቲ ተገይሩ፡፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ብስም “ወሰኽ” ዝተግሃደ ምምንጣል ደሞዝ ምኻኑ ተፈሊጡ፡፡ ኩሉ ንዓመታት ዓቕሊ ጌሩ ካብ 600 ክሳብ 1200 ናቕፋ ክወስድ ዝጸንሐ ኣባል ሓይልታት ምክልኻል “ክንዲዘኾለስኩ ኢደይ ተነኸስኩ” ከምዝብሉዎ ለባማት፡ ደሞዝካ ብሰለስተ ዕጽፊ “ወሲኹ” ከምዘይብሃለ ኣብ ቋሕ ሰም “ኣብ ኢድካ 280 ናቕፋ ክትወስድ ኢኻ” ምስተብሃለ “ነድሪን ሕርቃን” ዝብላ ቃላት ቋንቋ ትግርኛ ዘይገልጸኦ፡ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ታሪኽ ሓይልታት ምክልኻል ተራኢዩ ዘይፍልጥ ኣዚዩ ዘሰንብድ ምዕዝምዛማት፡ ሕቶተትን ተሪር ተቓዉሞታትን ሰራዊት ይረአ ኣሎ፡፡
ዳርጋ ኩሎም ኣጋር ሰራዊት፡ ኣባላት ሞቶራይዝድን ሜካናይዝድ ኣሃዱታት፡ ኣብ ዘካይድዎ ኣኼባታት ተመሳሳሊ ፍጻመታት ይረአ ኣሎ፡፡ ፈለማ ንሰርኩላራት ወሰኽ ደሞዝ ኣመልኪቶም ብደረጃ ክ/ሰራዊት ክካየዱ ዝጸንሑ ኣኼባታት ብሰንኪ ዝሰዓበ ተሪር ቁጠዐን ተቓዉሞታትን “ብቕልጡፍ ንምቁጽጻር ክጥዕም” ካብ ደረጃ ቦጦሎኒ ንታሕቲ ጥራይ ክካየድ ህጸጽ መምርሒ ወሪዱ ኣሎ፡፡ ብደረጃ ክፍለ ሰራዊትን ብርጌድን ብዙሓት ኣባላት ዝሳተፍሉ ኣኼባታት ተኸልኪሉ፡ ናብ ደረጃ ቦጦሎኒን ሓይልን ምስወረደ እውን ቁጠዐን ነድሪን ሰራዊት ዚያዳ ተነሃሂሩ ኣብ ዝለዓለ ጠርዙ በጺሑ ኣሎ፡፡ ብምስምስ “ወሰኽ” ዝተገሃደ ደሞዝ ሰራዊት ዘይልሙድ ሳዕቤናት ኣስዒቡ ተራን ኣዛዚን ናብ ሓድ ህርመት ሸሚሙ ኩሉ ዘንጸርጽረሉን ኣንጻር እቲ “ስርዓት” ደው ዝብለሉ ህሞት ተፈጢሩ ኣሎ፡፡ እዚ እዋናዊ “ሓድነት ኣባላት ሰራዊት” ብግቡእ እንተተመዝሚዙ ገለ ተርእዮታት ከስዕብ ስለዝኽእል፡ ብኣግኡ ንምቑጻይ በዓል ፍሊጶስን መዳኽርቱን ላዕልን ታሕትን ይብሉ ኣለው፡፡ ሰሙናዊ ጭብጢታቱ ከኣ ከምዚስዕብ ክገልጽ፡
- ኣብ ኩለን ኣሃዱታት ንወሰኽ ደሞዝ ኣመልኪቱ ኣብ ዝግበር ኣኼባታት “ንፉዓት ኣለይቲ” ክምደቡ፡ ተረርትን ሃንደበታዊ ሕቶታት ምስዘጋጥም፡ ናብ “ዝምለከቶ ኣካል ክነመሓላልፈልኩም“ ተባሂሉ ክዕጾ፡ ብምልዕዓልን ናዕብን ዝጥርጠር ተርእዮታት ብህጹጽ ብናይ ዳሽ መሕበሪ ናብ ስታፋት ስለያ ክሕበር፡ ሕቶን ርእይቶን ምስ ዝበዝሕ “መንግስቲ ብደረጃ ግንባር” ኣኼባታት ንኸካይድ ስለ ዝወጠነ ሽዑ ክለዓል ተባሂሉ ክምለስ፡ “ኣለይቲ መድረኻት ኣብ ኣኼባታት ተመሳሳልቲ ሕቶታትን ርእይቶታትን ኣቐዲሞም ብተወከልቲ ከቕርቡ ምግባር” ዝብል ትሕዝቶታት ዘለዎ እዋናዊ መምርሒታት ጀነራል ፍሊጶስ ናብ ኩለን ኣዘዝቲ ኣሃዱታት ወሪዱ፡፡
- “ምስ ዝተጎሃሃረ ውዲት ክርዕሙ ተኽእሎ ዘለዎምን፡ ስሚዒት ዘሕደሩ ዝተብሃሉ ላዕለዎት ሓለፍቲ” ተመምዮም ተወሳኺ ገለ ምትዕርራይ ይካየድ ኣሎ፡፡ ንኣብነት ኣብቶም “ቀንዲ ስሕበት ማእከል ኩናት ኣንጻር ወያነ” ተባሂሎም ዝተፈለዩ ከባቢታት (ከም በዓል ጾሮና፡ ሰንዓፈን ሻምበቆን) ዝርከቡ ኣሃዱታት፡ ምስ ተፈጢሩ ዘሎ ቁጠዐን ተቓዉሞን ሰራዊት ልዑል ጥንቃቐ ክግበርን፡ ኣብ እዚ ምዕራብ ብር/ጀነራል ተኽለ ማንጁስ “ብውልቃዊ ምኽንያታት ተደፋፊኡ ኣብ ኣተኣላልያ ሸለል ክብል ወይ ከኣ ከየድምዕ ስለዝኽእል” ብዝብል ብግዚያዊነት ካብ ተወርዋሪ እዚ ብር/ጀነራል ኣብርሃለይ ክፍለ ሓለቓ ስታፍ ምዕራብ ኮይኑ ክምደብ ተገይሩ ኣሎ፡፡
- ኣካላት ስለያ ብፍላይ ከኣ ጨናፍር ስለያ ምክልኻልን ግንባርን ኣብ ኣሃዱታት ዘየድሊ ምትእኽኻባትን ምጉጅጃላትን ከይፍጠር ብዕቱብ ክዓዩ፡ ደሞዝ ከም ኣጀንዳ እንዳተልዓለ ክዝተየሉ ዝደፍኡ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብፍላይ ካብ ማእከልነት ብርጌድ ንላዕሊ ዘለው ሓለፍቲ ብደቂቕ ምስ ተግባራቶም ተጸብጺቡ ክለኣኽ ተሓቢሩ፡፡
- ኣብ ሰራዊት ዝተፈጠረ ስሚዒታትን ተቓዉሞታትን ናብ ህዝቢ ከይልሕም፡ ብቐንዱ ኣብ ክልተ ጉዳያት ጥንቃቐ ክግበር ተሓቢሩ፡፡ ብመጀመሪያ ደረጃ ጨንፈራት ተቖራጺ ንስድራቤት እቲ ዝተወሰኸ “ወሰ ኽ” (610 ናቕፋ) ከይተደናጎየ ክዕደሎምን ቀጻሊ ምኳኑ ክሕበሮም፡፡ ብተወሳኺ ዝኾነ ህዝባዊ ኣኼባ ብዘይኣፍልጦ ጨንፈር ቤ/ጽ ህግደፍን ወኪል ሃገራዊ ድሕነትን ከይካየድ ብጥብቂ ተሓቢሩ፡፡
- ቴሌፎን (ሞባይል) ኣብ ዝጥቀሙ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብዛዕባ ደሞዝ ሓበሬታ ይለዋወጡ ስለ ዘለውን ኣብ ገለ ኣሃዱታት ብመሰጅ “ነቲ ወሰኽ ደሞዝ ኣይንቅበልን” ዝብል ትሕዝቶ ዘለዎ መልእኽቲ ክለዋወጡ ስለዝተረኸቡ፡ ኩለን ኣሃዱታት ናይ ዝኾነ ይኹን ኣባል ብጀካ ኣዘዝቲ ግንባራትን ስታፋት ስለያን ሲም ካርድ ምስ ቆፎኡ ክሕደግ ብፍሊጶስ ህጹጽ መምርሒ ወሪዱ ዛጊት ክትግበር ጀሚሩ ኣሎ፡፡
- ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ብፍላይ ከኣ ኣብ ኣስመራ፡ ደቂምሓረ፡ ከረንን መንደፈራን ዘለዋ ናይ ኢንተርኔት ካፌታትን ዓበይቲ ሆቴላትን ዝምልከት ድማ ብወኪል ሃገራዊ ድሕነት ሓድሽ ህጹጽ መምርሒ ወሪዱ ኣሎ፡፡ ኩለን ወሃብቲ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ነፍሰወከፍ ተገልጋሊ ኣድራሻን ዝተጠቐመሉ ሰዓትን ብዝርዝር ሰኒደን ክሕዛን መዓልታዊ ነናብ ንኡስ ዞባ ቤ/ጽሕፈት ውሽጣዊ ጸጥታ ከቕርባ፡ ከምኡ እውን ከም በዓል ኢንተርኮንቲኔታል ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ሆቴላት ናይ ነፍሰወከፍ ተጠቃሚ ኢንተርኔት ጸብጻብ ብተመሳሳሊ መልክዕ ናብ ዝምልከቶም ኣካላት ውሽጣዊ ጸጥታ ከመሓላልፋ ተሓቢሩ ኣሎ፡፡ ብፍላይ ኣብ ኢንተርኔት ዝካየድ ዘሎ ምጽንጻናትን ዕቃበታትን ዜጋታትና ኣብ ርእሲ እቲ ዝነበረ ዝሑል ቀረብ ኢንተርኔት ካልእ ርእሲ ሕማም ከምዝኾነ ንምፍላጥ ተኻኢሉ፡፡
- ኣብ ኩለን ኣሃዱታት ኣብ ዝሓዝኦ ከባቢታት ጽዑቕ ናይ ስልቲ ታዕሊማት ብቀጻሊ ከካይዳ፡ ከምኡ እውን ትሕዝቶ ታዕሊም ኣብ ስልቲ ክልተ (ናይ ጸልማት) ከድህብ፡ ብፍላይ ኣብ ኮር መናዕ ተወሳኺ ናይ ሬንጀር ኮርስ ታዕሊም ክካየድ ንኣሃዱታት ፍሊጰስ ኣዚዙ ኣሎ፡፡
- ካብ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ካብ ህዝብን “ውዱብ ሽርሒን ተቓዉሞታትን” ከየጋጥም ኣብ ሻቕሎት ዝቐነየ ማእከላይ ቤ/ጽ ሚ/ሪ ምክልኻል ኣብ ልዕሊ እቶም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ ውሳነታትን መምርሒታትን ብብ/ጀነራል ተስፋሚካኤል ሃብቱ (ሲኒስ) ንዝምራሕ መኮነን ጎስጓስን ሓበሬታን እውን ዝስዕቡ መምርሒታት ሂቡ ኣሎ፡፡
- ኣቐዲሞም ክወሃቡ ዝጸንሑ ፖለቲካዊን ወትሃደራዊን ኣስተምህሮታት ካብቲ ዝተመደበሎም ሰዓታት (ረፋድ ካብ ሰዓት 08፡30 – 09፡30) ብተወሳኺ ንሓደ ሰዓት ክናዋሕን ሕድሕድ ኣባል ካብ “ሓጺር ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ” ክሳብ “ሕግን ሕጋጋት ሰራዊትን” ዘለው መጻሕፍቲ ክንበበሉን መርመራታት ክወሃቦን
- ካብ ህልው ኩነታት ሃገር ብተወሳኺ ኣብ ህልው ኩነታት ዞባ፡ ኣብ ዝወሃቡ ኣስተምህሮታት እዞም ዝስዕቡ ጉዳያት ፍሉይ ኣድህቦ ክወሃቦም ይግባእ ብምባል ካድራት ብግቡእ ከስርጹ እላቦ፡
- ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ….ብሰንኪ ግጉይ ምሕ,ደራ ወያነ ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝሓሰመ ደረጃ ትሽመም ከምዘላ ቀቢላዊን ዓሌታዊን ኣፈላላያት ዚያዳ ተበኣኢሱ እታ ሃገር ትበታተን ምህላዋን ዜጋታታን ዘዕቖበቶም ካልኦት ዜጋታት ናብ ኤርትራ ናይ ምምጻእ ተርእዮታት ከምዘሎ፡ ካብ ማእከልነት ቦጦሎኒ ንታሕቲ ዘለው ኣባላት ክሕበሮም ብኣንጻሩ ከኣ ዘየድሊ ምዝናይ ኬፍጠር “ወያነ ንውሽጣዊ ጸገማቱ ንምጥምዛዝ ገለ ነገራት ናይ ምግባር ተኽእሎ ስለ ዘለዎ” ብዝብል ንሓልፈቲ ኢንስፔክሽን (ምክትታል ሞራል ሰራዊት፡ ኩነታትን ኣተሓሕዛን ዕጥቅን ድፋዕትን) ድማ ኣብ ግንባራት ብቸሜንቶን ሓጻዊንን ዝተሰነየ ምህናጽ ሓደስቲ ድፋዕትን (ከናለታትን ባንከራትን) ባስካታትን ክድፋአሉ መምርሒታት ወሪዱ ኣሎ፡፡
- ኣብ ጉዳይ ሱዳን ብሰንኪ ውሽጣዊ ጸገማቶምን ቁጠባዊ ዝቕባበን፡ እታ ሃገር ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምትርከብ፡ ኣብ ዳርፉርን ደቡብ ሱዳንን ዝነበረ ግርጭት ከም ብሐድሽ ከምዝተልዓለ ከምኡ እውን ኣብ ሱዳን ዝነበሩ ኤርትራውያን ሰደተኛታት ኣብ ኢምባሲታትን ቆንስላታትን እንዳኸዱ “ይቕሬታ” ሓቲቶም ይምለሱ ከምዘለው፡ ዝብሉ ጎስጓሳት ምስ እዋናዊ ጽሑፋት ማእከላይ ቤ/ጽ ህግደፍ ብምትእስሳር ከም ኣካል መደባት መኮነን ጎስጓስን ሓበሬታን ቀጻሊ ንቕሓት ሰራዊት ንምብራኽ ተጠናኺሩ ክድፋኣሉ ኣለዎ፡፡ (ይብል)
ክብራት ተኸታተልቲ!!
መሬት ከም ኣፍ ዕንቂ ክትጸቦ ዝጀመረት ጉጅለ ህግደፍ ሕጂ እውን ከምቲ ዝተዓዘብኩምዎ በቢሰሙኑ ሓደስቲ መምርሒታት ኣብ ኣብ ምውጻእን ምዝርጋሕን ተጸሚዱ ኣሎ፡፡ ህዝብን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ብሓደ ህርመት ክተኣኻኸቡ ዝገበረ “ሓድሽ ምንካይ ደሞዝ” ከኣ ምኽንያት ውዲታትን ጎስጓሳትን ኮይኑ ኣሎ፡፡ ንዓና ንኤርትራውያን ደሞዝ ወሰኸ ቀነሰ ቀንዲ ሕቶና ኣይኮነን፡፡ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ብሓጺሩ ሕቶ ህልውና እዩ፡፡ ኣይተዓደልናን እምበር … ይትረፍ ዶ ምዕራባውያንሲ ህዝብታት ጎረባብቲ ሃገራት እውን “ብጉዳይ ህልውና ዘይኮነስ” ብተራ ወሰኽ ዋጋ ኣስቤዛ ከይተረፈ ከምድላዮም ተቓዉሞታቶም ከስምዑ፡ ንመራሕቶም ክብድሁ ንዕዘብ ኣለና፡፡
ብግዳማዊ ተቓዉሞታት ጥራይ ዝተዓወተ ሰውራ ወይ ከኣ ሓርነታዊ ቃልሲ ስለዘየልቦ፡ ግዳማዊ ምንቅስቓሳትና ምስ ህልው ውሽጣዊ ኩነታት ሃገርና ክነተኣሳስሮ ይግባእ፡፡ ኣብዚ ሰሙናት ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዝረአ ዘሎ ተቓዉሞታት ኣድማዒ ክኸውን፡ ብሓደ ገጽ ነዞም ተበግሶታት ብኣግኡ ንምቑጻይ ዝካየዱ ህግደፋዊ ውዲታት ብምብርዓን፡ ብካልእ ገጽ ድማ፡ እቲ ንለውጢ ወሳኒ ዝኾነ ኣብ ውሽጢ ዝነብር ህዝቢ ሰሚሩ ንጉጅለ ጠላማት ሓመድ ድበ ከልብስ ሎሚ ውን ከም ትማል ብተወፋይነት ክለዓል ኣለዎ፡፡


c: text/html

text:
መልሲ ንመደናገሪ ኣዙራዊ መልስታት ስርዓት ኤርትራ
ብተወልደበርሃን ገብረ
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣስመራ ኦንላይን ዕላማ ዌብ ሳይትና ንተኸታተልትና ንኤርትራውያንን ብኤርትራ ዝግደሱን ቅኑዕ ሓበሬታ ምሃብ እምበር ንፖለቲካዊ ሃልኪ ተባሂሉ ከነሕልፎ እንፍትን ፕሮፖጋንዳ ከም ዘይብልና ክንሕብረኩም ንፈቱ። ንኣንበብትን ተኸታተልትን እዚ ዌብ ሳይት ጉጉይ ሓበሬታ ምሃብ ብስነ-ምግባር ኮነ ብረብሓ ህዝብናን ሃገርናን ቅቡል ኣይኮነን። ንህዝብናን ሃገርናን ዝግባእ’ውን ኣይኮነን። ንዝተባህለ ብምጥምዛዝ ንህዝብን ሃገርን ምድንጋር ዝፍነዉ ሓበሬታታት ውሑዳት ከም ዘይኮኑ ኩላትና እንግንዘቦ ሓቂ ኢዩ። እዚ ምድንጋራት’ዚ ብዘይካ ንፖለቲካዊ ሃልኪ ካልእ ዕላማ ዘለዎ ኣይኮነን።
ብተዘዋዋሪ ንጽሑፋትን ትንተናታትን ኣስመራ ኦንላይን ኣብ ምምላስን ምድንጋርን ዘሎ ንኻለኦት ሓዊስካ እቲ “ብሃገራዊ ድሕነት” ዝፍለጥ ፈይስ-ቡክ ናይ ስርዓት ህግደፍ ኢዩ። ብግልጺ ክምክትዎ ንዘይክእሉ ሓቅታት ብተዘዋዋሪ ካብዝን ካብትን ስእልታት ይኹን ካልእ እንዳ ሸምጠጡ ንህዝቢ ከደናግሩ ክንዕዘብ ጸኒሕናን ኣሎናን። መልሲ ዝግበኦም ጉዳያት ስለ ዘየልዕሉን ብቀንዱ ድማ ኣብ ፕሮፖጋንዳ ሸንኮለል ስለ ዝብሉ ብዛዕበኦም ተገዲስና ኣይንፈልጥን ኢና። ኩሉ ዝብሉዎን ዝጽሕትርዎን ካብ ምክትታል ግን ዓዲ ዊዒልና ኣይንፈልጥን ምኽንያቱ ንመደናገርቲ ግምት ከይሃብካ ዝበሃልን ዝጸሓፍን ስለ ዘየሎ። ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብመንገዲ እዚ ጻሓፋይ ተዳሊዩ ብመንገዲ ኣዳላዊ መደብ ብጋህዲ ኣብ ወጻኢ (ቁ. 15) ኣቶ ቀለታ ኪዳነ ዝተነበን ንቃለ-ምሕትት ፕረዚደንት ኢሳያስ ዝምልከት ንዝተዋሃበ ሓፈሻዊ ገምጋም መሰረት የብሉን ብዘስምዕ ፈይስ-ቡክ ሃገራዊ ድሕነት እዚ ዝስዕብ ኣስፊሩ ኣሎ፡-
“Eritrea doubled access to clean drinking water in rural& urban communities from 43% in 1990 to 85%+ today and aiming to 98% by 2018.
ኤርትራ ትሰርሕ እቶም ጸላእትና ብሩሕቅ ኮይኖም ይነብሑ፡ እዛስእሊ ምልክት ናይቲ ኣብ ከባቢና ዘሎ ሓቅነት ተርእይ እያ።ርኣይዋ እሞ እታ ሓዳስ ሃገር ኤርትራ ጥራሕ ካብ ከባቢና ልዕሊ 85 ሚኢታዊት ካብ ህዝባ ጽሩይ ማይ ክሰቲ በቂዑ፡ ኤርትራ ኣብ ማሕበራዊ ፍትሒ እያ ትኣምን፡መጀመርያ እቲ ዝተወጽዓ ኣከባቢታት ጽሩይ ማይ፡ሕክምና፡ትምህርቲ ከይረኸበ ብገንዘብ ልቃሕ ሾፒን ማእከል፡ ሰማይ ጠቀስ ፎቃት ኣብ ከተማ ስለ ዝሰራሕካ ሃገር ዝማዕበለት ዝመስሎምም ዓያሹ ውሕዳት ኣይኮኑን፡ ኤርትራ ግና በቲ ዘይብሉ ክፉል ሕብረተሰብ ጀሚራ፡ እቶም ከተማ ጥራሕ በጺሖም ብዙሕ ኣይተቀየረን ዝብሉ ባኮታት ግዲ ከይገበረት ንሩሕቅ ገጠራት ዝጥምት ኣይዳ ተታሒዛቶ፡ ውጽኢቱ ከኣ እዚ ትርእይዎ ዘለኹም እዮእዛ ሓዳስ ሃገር ኤርትራ ንልዕሊ 85% ህዝባ ጽሩይ ማይ ተስቲ ሱዳንን ኬንያን የመንን 55-70% ኢትዮጵያ፡ጅቡቲን ሶማሊያን ከኣ ትሕቲ 40% ካብ ህዝበን ጥራሕ ጽሩይ ማይ ይረክብ።”
ኣነን ክቡር ፕረዚደንትን ዝበልና ተሰሪሖም ኣገልግሎት ዝህቡ የለውን ወይ ድማ ዝዓነዉ ኢዮም ዝብል ኢዩ። ክንደይ ሚኢታዊ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ኣገልግሎት ጽሩይ ማይ ይረክብ ዝተዛረብናሉ ኣርእስቲ ኣይኮነን። እዞም ንህዝቢ ንምድንጋር ዝተዓጥቁ ግና “ኤርትራ ትሰርሕ እቶም ጸላእትና ብሩሕቅ ኮይኖም ይነብሑ” ኢዮም ዝብሉ ዘለዉ። ዝገርም ኢዩ። ካብ ህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ 85% ጽሩይ ማይ ከም ዝረክብ ካኣ ከይሓፈሩ ይዛረቡ። ከምኡ እንተ ኾይኑ ዕድመ ንማዕኸን ህጻናት ዉድብ ሕቡራት ሃገራትን (UNICEF) መወልቶም መንግስታትን እምበር ንሳንቲም ቀያሕ ዘይኣውጽአ መንግስቲ ኣይኮነን ዝወሃብ። ወየዳኣ ምድንጋርን ምትላልን ባህሪ መሪሕነቶም ኢዩ እምበር ክንደይ ካብ ህዝብና ኣገልግሎት ጽሩይ ዝስተ ማይ ይረክብስ ካብ UNICEF ንላዕሊ ዝፈልጥ ካልእ ትካል ኣሎ ኢልካ ክትዛረብ ፈጺሙ ዘይሕሰብ ኢዩ። ኣብቲ 25 Years Progress on Sanitation and Drinking Water: 2015 Update and MDG Assessment UNICEFን WHOን ብሓባር ዘውጽእዎ ጸብጻብ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ 2015 58% ጥራሕ ኢዩ ኣገልግሎት ጽሩይ ዝስተ ማይ ዝረክብ። ካብኡ 9% ብትቦ ናብ ገዝኡ ዝኣትወሉ ኮይኑ እቲ ዝተረፈ 49% ብምዕደሊ ንቑጣታት ዝግልገል ኢዩ። እዚ ኣሃዛት እዚ ምስቲ ኣብ 1990 ዝነበረ ኣሃዝ ማለት ብቅደም ተኸተል 47%, 7%ን 40% እንክነጻጸር ክትጃሃረሉስ ይትረፍ ዘሕንኽ’ውን ኢዩ። ሕጂ እቲ ኣብ 25 ዓመታት ተሰሪሑ ዝባሃል ብፍላይ ድማ ነቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ህዝቢ ንምድንጋር ዝግበር ሃልኪ ብምዉድዳር ምርኣይ ይከኣል። ስለዚ 85% ካብ ህዝቢ ኤርትራ ኣገልግሎት ጽሩይ ዝስተ ማይ ይረክብ ኣሎ ዝብል ልዕጡጥ ሓበሬታት ባዕሉ ንዝሰነዖ ቁጽሪ ካለኦት እንተ ደገሙዎ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ኣይቅይሮን ኢዩ።
ከምኡ ኮይኑ ነቲ ዝርካቡ’ውን ዕድመ ንለገስቲ ሃገራትን ትካላትን። እቲ ቀንዲ ሕቶ ካብዞም ብለገስቲ ሃገራትን ትካላትን ዝተሰርሑ ትሕተ-ቅርጺ ጽሩይ ዝስተ ማይ ክንዳይ ኣገልግሎት ይህቡ ኣለዉ ኢዩ። ብፍላይ እቲ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ዝተሃንጸ ኣገልግሎት ጽሩይ ዝስተ ማይ ዝግባእ ኣገልግሎት ከይ ሃበ ካብ ጥቅሚ ወጻኢ ከም ዝኸውን ባዕሎም ዝፈልጡዎ ሓቂ ኢዩ።
“ኤርትራ ትሰርሕ እቶም ጸላእትና ብሩሕቅ ኮይኖም ይነብሑ” ዝብል ሕሱርን ዝተለምደን ጉራ ክንዮ መቀጸልታ ሕሰም ህዝቢ ኤርትራ ካልእ ትርጉም የብሉን። ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ብሓሶትን ብምድንጋርን ባዕሉ ንዘይ ሰርሖ ከም ዝሰርሐ ኣምሲሉ ዝምድር ዘሎ ኢዩ። ስርዓት ኤርትራ ዝሰርሖምስ ይትረፍ ብመንግስታትን ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ተዋዲዶም ንዝተዋሃብዎ ብዝግባእ ተኸናንኺኑ ክቐጽሎም’ውን ኣይከኣለን። እቲ ንህዝቢ ንምድንጋር ተባሂሉ “መንግስቲ ምስ መሻርኽቲ ብምትሕብባር ንዓዲ እገለ ጽሩይ ዝስተ ማይ ሰሪሑላ” እናተባህለ ዝፍኖ ዘሎ ናይ ቀረባ ዜና ካብቲ ቅድሚ 2-3 ዓመታት “መንግስቲ ንዓዲ እገለ ጽሩይ ማይ ሰሪሑላ” ዝብል ብዘይሰርሖ ብናይ ካልኦት ስራሕን ምወላን ብስም ናይ ሓሶት ርእሰ-ምርኮሳን ዝግዓር ንህዝቢ ኤርትራ ስዉር ኣይኮነን። “ብርሑቅ ኮይኖም ይነብሑ” ዝብል ኣባሃሃላ ነቶም ብርሑቕ ኮይና ነቲ ሓቂ ንገልጽን ንጽሕፍን ጥራሕ ዘይኮነስ ነቶም ከማና ብርሑቕ ኮይኖም ብናትኩም ፕሮፖጋንዳ ከም ሓቂ ወሲዶም ከጋውሑ ዝውዕሉን ዝሓድሩን’ውን ስለ ዝምልከት ንኹልና ዜጋታት ክብሪ ከም ዘይብልኩም ኢዩ ዘርኢ። ስለዚ ንደገፍትኹም ዝመስልኹም ዜጋታት ንብሎ ሓቂ ኣይኮነን ዝብል መልእኽቲ ጥራሕ ዘይኮነስ ብዛዕባና እትብልዎ ጽቡቕ ነገር መሰረት የብሉን ትብልዎም ምህላውኩም’ውን ምግንዛብ ከይድልየኩም ኢዩ።
ስለዚ ፈይስ-ቡክ ‘ሃገራዊ ድሕነት’ ክንዮ ሃለውለው ትኽክለኛ ሓበሬታ ንህዝቢ ክትህቡ ይላቦ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ`ዚ እዋን`ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርአ ዘሎ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ንምዕጋት መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝወስዶ ዘሎ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ንጸገማት ክፈትሕ ከምዘይክእል ኣብ ምምሕዳር ኦባማ ላዕለዋይ በዓል-ስልጣን ጉዳይ ዲምክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ቶም ማሊኖውስኪ ኣፍሊጦም።
ሓይልታት መንግስቲ ዓቐኑ ዝሓለፈ ሓይሊ ብምጥቃም ብርክት ዝበሉ ሰባት ከምዝቐተሉን ብዙሓት ከምዘቑሰሉን ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ምእሳሮም ቀጺሎም ከምዘለዉ`ውን ጠቒሶም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ እቶም ሰልፍታት ሰላማዊ ኣይነበሩን፡ ብናይ ውሽጥን ወጻእን ሓይልታት ዝዝወሩን`ዮም፡ ሓይሊ ጸጥታ`ውን ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝወሰዶ ስጉምቲ የለን ኢሉ`ሎ።
ምኽትል ሚንስትር ወጻኢ ኣመሪካ ንጉዳይ ዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን ቶም ማሊኖውስኪ፡ ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ሰባት ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታትን ክልላትን ሰልፊ ክወጹ ኸለዉ “ናይ ወጻኢ ሓይልታት ስራሕ`ዩ” ኢልካ ምንእኣስ ኣይክኣልን`ዩ ኢሎም።
ኽልቲኡ መግለጽታት ዘጠቓለለ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሓዲስ ዓመት 2017፡ ራኢ ፍትሒ ብግብሪ እነረጋግጸሉ ዓመት ይግበረልና!!!
ሓዲስ ዓመት 2017፡ ራኢ ፍትሒ ብግብሪ እነረጋግጸሉ ዓመት ይግበረልና!!! ዑቕባይ ገብረመድህን (ከምብሪጅ፡ ማሳቹሰትስ፡ ሰ.ኣ.) ታሕሳስ 31፡ 2016 ********* መዓልትን ከልብን ከይጸዋዕካዮም ይመጹ ከም ዝበሃል፡ እነሆ ሎሚ ከም ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ልዳት ሓዲስ ዓመት ንርከብ። ሓዲስ ዓመት ኩሉ ጊዜ መጻኢ
ሓዲስ ዓመት 2017፡ ራኢ ፍትሒ ብግብሪ እነረጋግጸሉ ዓመት ይግበረልና!!!
ዑቕባይ ገብረመድህን (ከምብሪጅ፡ ማሳቹሰትስ፡ ሰ.ኣ.)
ታሕሳስ 31፡ 2016
*********
መዓልትን ከልብን ከይጸዋዕካዮም ይመጹ ከም ዝበሃል፡ እነሆ ሎሚ ከም ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ልዳት ሓዲስ ዓመት ንርከብ። ሓዲስ ዓመት ኩሉ ጊዜ መጻኢ ተስፋ ዝሓቘፈ ስለ ዝኾነ፡ ብትፍስህቲ ክትቅበሎ ግቡእን ባህሪያውን ኢዩ። ህይወት ጽቡቕ`ዩ፡ መተካእታ፡ ካልኣይ ዕድል ስለ ዘይብሉ፣ ብፍላይ ካብቲ ጽቡቕን ሕማቕን ተማሂርካ ብሓርነት ደው ምስ እትብል፤ ሓይሊ ለውጢ ጨቢጥካ ጸጋ ራህዋን ምዕባለን ክትርኢ ስለ ዘኽእለካ። ብሓርነት ክትነብር ምርጫ እናሃለወካ፡ ኣብ ባርነትን ጸልማትን ክትነብር እንተ መሪጽካ ግን፡ ዘስተንፍስ ምዉት ካብ ምዃን ኣይትሓልፍን፣ ሓቀኛ ምልኣት ህይወት ብሓርነት ጥራይ ስለ ዝረጋገጽ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰሉ ተገፊፉ፣ ከይጋባእን ከይዝትን ተኸልኪሉ፣ ኣብ ትሕቲ ውልቀምልካዊ ፋሺስታዊ ባርነት ይሳቐን ይጠፍእን ኣሎ። ግን እቲ ኣብ ፍትሒ እኣምን`የ ዝብል ኣብ ወጻኢ ዘሎ ኣካል ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብ ናይ ባዕሉ እንታይ ገዲሱኒ ወጻኢ፡ ከይጋባእን ከይዝትን ዝኽልክሎ ሓይሊ እንታይ ኣሎ? ፍጹም የለን። እዚ ቍስልና ሓቢእና፡ ንስቓይ ህዝብናን፡ ዕንወትን ድሕረትን ሃገርናን ጸማማት ኣእዛን ሂብና ናብ ጓይላን ዳንኬራን ክንጐዪ ዝሰልጠልና፣ ደለይቲ ፍትሒ ኢልና ንርእስና እናጸዋዕና፣ ደኺሙና ብዝብል ዘይምኽኑይነት፡ ብሓባር ዘቲና ናብ ቃልሲ ከነተኵር ዘይንደሊ ህዝቢ ኴንና፣ ታሪኽ ዝሓተና ዘሎ ቅዱስ ሓላፍነት ዘንጊዕና ምህላውና ኢዩ ዝሕብር። እዚ ኸኣ ብግመ ርእሰ-ፍትወት ዝተዓፈነ ጸቢብ ኣረኣእያ ሳዕሪሩ ምህላዉ`ዩ ዘረጋግጽ።
ብፍላይ መንእሰይ ኤርትራ፡ ግዳይ ስእነት ብቑዕን ልዑል ትምህርትን፣ ግዳይ ማእሰርትን ባርነትን፣ ግዳይ ስደትን ጥፍኣት ምድረበዳ ሰሃራን፡ ሲናይን ማእከላይ ባሕርን ብምዃኑ፡ ኣብ ዓለም መወዳድርቲ ብዘይብሉ ጭቆና ዝሳቐ ዘሎ ዜጋ ኢዩ። ገለ ክፋል ናይቲ ኣብ መሬት ስደት ምስ በጽሐ ናብ አምባሲታት ናይቲ ስርዓት ተመሊሱ ናይ ጣዕሳ ወረቐት ዝመልእ፡ ብሰሪ ትሑት ደረጃ ንቕሓቱ፡ ጠንቂ ስቓዩን ጥፍኣቱን እቲ ውልቀምልካዊ ፋሺስታዊ ስርዓት ዘይኮነ፡ እቶም ቀጥታ ዘጋፍዑዎ ዝነበሩ መራሕቲ ሰራዊት ጥራይ ምዃኖም ስለ ዝኣምን እመስለኒ። እዚ ኸኣ፡ መረዳእታኡ ንምቕናዕን ፍቕሪ ሃገሩ ንምሕዳስን ሓያል ናይ ምንቃሕ ጻዕሪ ከካይድ ከም ዘሎዎ ኢዩ ዝሕብር። ብውሽጢ ሃገርን ኣብ ወጻእን መንእሰይ መንኮርኮር ለውጢ ምዃኑ ዘንጊዑ ታሪኻዊ ተርኡ ምስ ዘይጻወት ግን፡ ተስፋ ሃገር ከም ብልጭታ ሓዊ-ለይቶ እናረሓቐት ከም ትኸይድ ኣየጣራጥርን። ህዝብኻ እናጠፍአ፡ ሃገርካ እናዓነወ ብውልቃዊ ረብሓ ተገዚእካ ምኻድ ከኣ፡ ይግባይ ዘይበሃለሉ፡ ጥሒልካ ዘይትወጸሉ ናይ ሕልና መቕጻዕቲ ከም ዘስዕብ ምስትውዓል የድሊ። ሕልናኻ ንፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኣረኪብካ፣ ንኣውያት ህዝብኻ ጸማም እዝኒ፣ ንጸልማት ሃገር ዕዉር ዓይኒ ካብ ምሃብ ዝዓቢ በደልን፡ ዝመጽእ ዓሚቝ ስቓይን የለን። ብናይ ሕልና ዑረት፡ ብናይ ሓርነት ውሽጣዊ ጸልማት ዝተጠቕዐ ሰብ፡ ብኣካል ደው ኢሉ ይሃሉ`ምበር፡ ብመንፈስን ብኣእምሮንስ ህይወት የብሉን። እዚ ኸኣ ልዕሊ ኣካላዊ ሞት`ዩ።
ብኹሉ መለክዒታት፡ መንእሰይ ዘይብላ ሃገር ብሩህ መጻኢ ዘይብላ ሃገር ማለት ኢዩ። ኤርትራ ኣብ ርእሲ`ቲ ውሑድ ህዝባ፡ ብሰሪ ጐርፊ ስደት ማሕበራዊ ምድረበዳነት የንጸላልዋ ኣሎ። ሃገር ማለት ህዝቢ`ዩ፤ ሓመድን፡ ዕጨ እምንን ብዘይ ህዝቢ ሃገር ኪኸውን ኣይክእልን`ዩ። ስለዚ ፍቕሪ ሃገር ማለት ፍቕሪ ህዝብኻ ማለት`ዩ፤ ኣብ ሽግሩ ምፍታሕ ብግብሪ ምስ እትሳተፍ ከኣ ሓቀኝነት ፍቕርኻ የረጋግጽ። ካብኡ ተረፈ መቓልሕ ርሑቕ መዝሙር ኮይኑ`ዩ ዝተርፍ። ንዓና ንኤርትራውያን፡ ከም ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን፡ ሓዲስ ዓመት ፍሉይ ሚዛን፡ ፍሉይ ኣገድስነት ኣሎዎ። እቲ ምንታይ፡ እንዀርዓሉ መንነትና፣ እንቐስነሉ ሰላምና፣ ብርእሰ ምትእምማን እንጐዓዘሉ ሓርነትና ብሰሪ ብእንታይ ገዲሱኒ ትም ምባልና ተሰሪቕና፡ ኣብ ውርደትን መከራን ንነብር ስለ ዘለና።
ሓዲስ ዓመት ቍስልና ሓቢእና እንኣትዎ ልዳት ህይወት ዘይኮነ፡ ድኽመታትና ብግልጺ ገምጊምና፣ ንእንደልዮ ፍትሒ ብሓቅን ብትብዓትን ብግብሪ ህያው እንገብረሉ ኪኸውን`ዩ ዝግባእ። ብዘይ ግብሪ ፍትሒ ኪመጽእ ምጽባይ፡ ኣብ ታሪኽ ደቅሰብ ቅድሚ ሕጂ ዘይተራእየ፣ ድሕሪ ሕጂ`ውን ኪረአ ዘይኽእል ተኣምር ምጽባይ ማለት ስለ ዝኾነ፣ ንቕሓት ብምውናን ክንወጸሉ ዝግብኣና መዓሙ ድንቍርና`ዩ። ኣብ ቃል ጥራይ ዝተሓጽረ ድልየት ፍትሒ ምስሉይነት`ዩ። ንዘቲ! ንፍትሒ ብግብሪ ህያው ንግበራ። ምእንቲ ተዛሪብና ከነስምዕ፡ ተቓሊስና ከነድምዕ፣ ኣብ ቃልሲ ህዝቢ ብህዝቢ ኣገዳስነት ናይ ቅኑዕን፡ ውፉይን መትከላውን መሪሕነት ወሳኒ ምዃኑ ምስትውዓል ይግብኣና።
ስለዚ፡ ከም ኤርትራውያን፡ ናብ ውሽጥና ዕቱብ ጠመተ ብምግባር ንርእስና ክንምርምር ዝግብኣና ዝነበረ ጊዜ ብውሑዱ ርብዒ ዘመን ሓሊፉና፣ ኣብ ልዳት ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ሃገራዊ ኣፈርክቡ ስለ እንርከብ፡ እቲ ንኻልእ ከነሰክሞ ዘይንኽእል ኣርዑት ታሪኻዊ ሓላፍነትና ብምቕባል፡ ብራኢ ተስፋ ተመሪሕና ንድሕነትና ብሓባር ንተዓጠቕ። እቲ ጽንዓትን ዓወትን ታሪኻዊ መለለዪና ዳግም ህያው ንግበሮ።
ፍትሒ ኪነግስ ምልኪ ይፍረስ!
ሓርነትን፡ ራህዋን ሰላምን ንህዝቢ ኤርትራ!!
ስዉኣት ሓርነት ብግብሪ ይዘከሩ!!!


text:
ጨናፍር ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ኣብ ዞባታት ማእከልን ደቡብን፡ ኣብ 2017 ኣብ ምብራኽ ንቕሓትን ምሕያል ውዳበን ኣተኲሮም ዝተሰላሰሉ መደባት ዕዉታት ምንባሮም ገምጊሞም።
ኣብ ዞባ ማእከል፡ ኣብ ምምልማል ካድራትን፡ ምስ ምምሕዳራት ብምውህሃድ ኣብ ወፈራዊ ልምዓታዊ ስርሓትን ዕዉት መደባት ከምእተተግበረ ተሓቢሩ።
ኣቦ-መንበር ህግደፍ ዞባ ማእከል ኣቶ ዮሱፍ ሳይቕ፡ ኣብ ኩሉ ጽላታት ዝተመዝገበ ገስጋስ፡ ኣብ ዓመተ-2018 ብዝለዓለ ናይ መኸተ መንፈስ ክስራሓሉ ምዃኑ ገሊጹ።
ተሳተፍቲ፡ ውዳበታት ህግደፍ – መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽ ዝካየድ ጻዕርታት ኣብ ምዕዋት ኣበርቲዐን ክሰርሓ፡ ትግባረ ሓድሽ መምርሒ ክራይ ናይ ግሊ ኣባይቲ ንመንበርን ትካላትን ንምቅልጣፍ መሪሕ ተራ ክጻወታ. . . ዝብሉን ካልኦትን ርእይቶታት ኣቕሪቦም።
ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ዞባ ደቡብ ብወገኑ፡ ውዳበን ካልእ ፖለቲካዊ ስራሓትን ንምሕያል ዝተዓሙ መደባት ውጽኢታውያን ምንባሮም እዩ ገምጊሙ።
ውዳበን ደረጃ ንቕሓት ካድራትን ክብ ንምባል – ካብቲ ልዑል ቈላሕታ ዝተዋህቦ ምዃኑ ዝሓበረ’ቲ ጸብጻብ፡ ጉጅለታት ህግደፍ ምስ ምምሕዳራት ብምውህሃድ፡ ኣብ ምጽጋን ጽርግያታት፡ ኣብ ምግራብን ካልእን ኣድማዒ ንጥፈታት ከምዘካየዱ ኣብሪሁ።
ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ኤፍረም ገብረክርስቶስ፡ ኣበርክቶ ካድራት ኣብ ምዕዋት መደባት ልምዓትን መኸተን መሰረታዊ ስለዝኾነ፡ መሪሕ ተራ ክጻወቱ ኣተሓሳሲቡ።


text:
ፕረዚደንት ርዋንዳ ኣብ ሱዳን ይበጽሕ
Radio Erena: 22 December 2017
ፕረዚደንት ርዋንዳ ፓል ካጋመ ኣብ ሱዳን ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ የካይድ ከምዘሎ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቲ ፕረዚደንት ናይ ክልተ መዓልታት ምብጻሕ ንምፍጻም ብሮቡዕ 20 ታሕሳስ ናብ ካርቱም ድሕሪ ምእታዉ፣ ምስ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ዞባዊ ጉዳያት ብምትኳር ከምዝተመያየጠ ተሓቢሩ።
ብዘይካ'ዚ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ቁጠባዊ፣ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን መዳያት ብሓባር ንምስራሕ ዘኽእሎም እማመታት ከምዝኸተሙ ካብ ካርቱም ዝተመሓላለፉ ጸብጻባት የነጽሩ።
ኣውራ ዕላማ ዑደት ፕረዚደንት ካጋመ ናብ ካርቱም፣ ሩዋንዳ፣ ነቲ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ኣልበሽር ዘሕለፎ ብይን ከምዘይትቕበል ንማሕበረሰብ ዓለም ንምርግጋጽ'ዩ ዝበሉ ተንተንቲ ፖለቲካ ድማ፣ ክልቲኦም መራሕቲ ብዛዕባ'ቲ ኣብ መንጎ እስራኤልን ርዋንዳን ዝካየድ ዘሎ ጽዑቕ ርክባት ብዝምልከት'ውን ከምዝዘተዩ የመልክቱ።
ፕረዚደንት ፓል ካጋመ፣ ኣብ ሱዳን ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ምብጻሕ፣ ሚኒስተራት ወጻኢ ጉዳያት፣ ምክልኻልን ንግድን ዝርከብዎም ሓያሎ ሰበ ስልጣን ርዋንዳ ኣሰንዮሞ።
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ኣስታት 8 ሽሕ ዜጋታት ሱዳንን ልዕሊ 25 ሽሕ ኤርትራውያን ናብ ርዋንዳን ኡጋንዳን ንምስጓጎም ምስዞም መንግስታት ጽዑቕ ርክባት የካይድ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ኣብ ርዋንዳ ኤምባሲ ክትከፍትን ቀጥታዊ በረራታት ክትጅምርን ምዃና ዝሓበረት እስራኤል፣ ኣምሳያ ናይቲ ርዋንዳ ንዝተሰጉ ሓተቲ ዑቕባ ክትቕበል ምውሳና፣ ነታ ሃገር ቁጠባውን ወትሃደራውን ሓገዛት ክትገብረላ ምዃና'ዩ ዝግለጽ።
እስራኤል፣ ምስጓግ ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ዝኾኑ ሓተቲ ዑቕባ ናብ ርዋንዳ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ክጅምር ምዃኑ'ያ ትሕብር።
እንተኾነ ርዋንዳ፣ ብዘይድሌቶም ካብ እስራኤል ዝስጎጉ ሓተቲ ዑቕባ ከምዘይትቕበል ትገልጽ።
=============================


text:
ንባንኪ ዓለም፣ትካል ገንዘብ ዓለምን USAIDን ሓዊስካ ፳፬ ኣካላት ዘጠቃለለ ሴክሬተርያት፣ምስ’ቲ ሁማን ራይት ዝበፅሖ መደምደምታ ኣይንሰማማዕን ዝብል መልሲ ሂቡ‘ሎ።
ነዚ ተጋራጫዊ መግለፂታት ንምብራህ ተመሊስና ኣብ ሁማን ራይት ዋች ምስ ላዕለወዪቲ ኪኢላ መፅናዕቲ ቀርኒ ኣፍሪቃ ለስሊ ሌፍኮው ተዘራሪብና ኣለና።ንዓዓ ኣቀዲምና ዘቅረብናላ ሕቶ፣ነቲ መሻርኽቲ ምዕባለ ኢትዮዽያ ዘውፅእዎ መልሰ-ግብሪ ዘለኪ ሓፈሻዊ ሪኢቶ‘ዶ ክትህብና ዝብል‘ዩ።
ንሳ ክትምልስ ከላ፣ ብመሰረቱ ምስ‘ቲ ሓገዝ ልምዓት ኣብ ዘይምዓሉ ይውዕል‘ሎ ዝብል መደምደምታ ሁማን ራይት ዋች ኣይንሰማማዕን‘ዮም ዝብሉ ዘለው። እንተኾነ፣ኣብ ኩነታት ቁፅፅር ገለ ፀገም ክህሉ ከምዝህሉ ኣይከወሉን።እቲ መሻርኽቲ ምዕባለ ኢትዮዽያ ዘካየድዎ መፅናዕቲ፣ገምጋማዊ ኣይኮነን።እቲ ሪፖርት ነቲ ዝዝረበሉ ዘሎ ክሲ ዘፅንዕ ሓይሊ ኣየዋፈረን። ብመሰረቱ ሓደ ኣብ መንበር ኮፍ ኢሉ ንዝተላኣኹሉ ሪፖርታት‘ዩ ናብ ሓደ ጠሚሩዎም።ነቲ ንሕና ዝጠቀስናዮ ጉድለት እንተተፈፂሙ ዘፃረየ ወገን የለን።ስለዚ እቲ ሪፖርት፣ነቲ ንሕና ዝገለፅናዮ ፀገም ኣብ ግምት ዘእተወ ኣይነበረን ኢላ።
መሻርኽቲ ምዕባለ ኢትዮዽያ ዘውፅእዎ ሪፖርት፣እቲ ዝልግስዎ ሓገዝ ንህይወት ሚልዮናት ኢትዮዽውያን ይቅይሮ ከምዘሎን ብቀጥታ‘ታ ሃገር ምለንየማዊ ሸቶታት ኣብ ምዕዋት ይሕግዛ ኣሎ ኢሉ ይጠቅስ። ኣተሓሒዙ፣መንግስቲ ኢትዮዽያ፣ነቲ ዝቅበሎ ደገፍ ክውል ይኹን መጠነ-ሰፊሕ ምጥፍፋእ ከምዝፈፀመሉ ዝሕብር መርተዖ ኣይረኸብናን‘ዩ ይብሉ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ምንስቲር ኮምንኬሽን ኢትዮዽያ ኣቶ በረከት ስምኦን ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ፣ሁማን ራይት ዋች ባዕላዊ ሳዓሪን ሸዋሚን ንምኳን ዝመረፀ፣ዝቀበፀን ኣብ ኢትዮዽያ ብምርጫ ኣሳቢቡ መንግስቲ ንምግልባጥ ፈቲኑ ዝፈሸሎን ትካል‘ዩ ዝብል መልሲ’ዮም ሂቦም ብዛዕባ‘ቲ ዘውፃእክምዎ ሪፖርት ሪኢቶ ተሓቲቶም ክምልሱ ከለው‘ሞ ናትኪ መልሲ‘ዶ ክንሰምዕ ዝብል ሕቶ‘ሎ።ሌዝሊ ሌፍኮው ክትዛረብ ከላ “ካብ ኣቶ በረከት ከምዚ ዝዓይነቱ ዘብለጭልጭ መልሲ ንፅበዮ ነገር‘ዩ።ከምኡ ብምባል ዝፍለጡ ሰብ‘ዮም።እቲ ኣገዳሲ ነጥቢ ግና፣መንግስቲ ኢትዮዽያ ነቶም ይቃልሑ ዘለው ኣዝዮም ብዙሓት መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣይቅበልን ምባሉ‘ዩ።ብወገን መንግስቲ ኢትዮዽያ ናይ ፖሊሲ ለውጢ ክሳብ ዘይተተግበረ፣ኣዝዮም ከበድቲ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ክፍፀሙ‘ዮም ማለት‘ዩ።ንመንግስቲ ኢትዮዽያ ኣቀዲሙ ከሻቅሎ ዝግባእ እዚ‘ዩ” ኢላ።


text:
ብዙሓት ሰባት ብዙሕ ክሰርሑ እናኸኣሉ ብምስልቻው ጥራሕ ስርሖም ጠጠው ከብሉ ይረኣዩ። ካብዚኣቶም ዝሐሹ ዝበሃሉ ድማ ዕድመ ጥሮተኦም ምስ ኣኸለ ስራሕ ገዲፎም ኣብ ገዛ እንትውዕሉ ምርኣይ ዝተለመደ እዩ። ብኣንፃሩ “ክሳብ ዕለተ ሞተይ ክሰርሕ እየ” ብምባል ዕድመኦም ሙሉእ እናሰርሑ ካብዛ ዓለም ዝሰናበቱ ሰባት እውን ብዙሓት እዮም።
ነባርነቶም ኣብ ሃገረ ኣመሪካ - ጆርጅያ (ኣውጉስታ) ዝኾኑ ዋልተር ዋትሰን ዝተብሃሉ በዓል ፀጋ ዕድመ ዶክተር እምበኣር ካብቶም “ክሳብ ዕለተ ሞተይ ክሰርሕ እየ” ዝብሉ ሰባት ሓደ እዮም ይብል “ደይሊ ጉድ” ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ። እቶም 100 ዓመቶም ከምዝደፈኑ ዝዝረበሎም ዶክተር፣ ዋላ እኳ ንነብሰ ፁራት ምዉላድን መጥባሕቲ ምክያድን ካብ 1996 ዓ.ም.ፈ ጀሚሮም ጠጠው እንተበሉ ሕዚ እውን መዓልታዊ፣ ዝተወሰኑ ተሓከምቲ ይርእዩን ነቲ ዝሰርሕሉ ክፍሊ መዋልዳን እውን ብኣቦ መንበርነት ይመርሑን ምህላዎም እቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ መርበብ ሓበሬታ የረጋግፅ። በዚ ተግባሮም ድማ ሰራሕተኛታት እቲ ሆስፒታል ዝፈትውዎም እንትኾኑ ተሓከምቶም ግና ብፍሉይ የድንቕዎም፤ “ኣባባ ዶክተር” (papa doc) እናበሉ ድማ ይፅውዕዎም።
ዶክተር ዋልተር ፈለማ ስራሕ ካብ ዝጀመርሉ 1944 ዓ.ም.ፈ ክሳብ ምዉላድ ዘቋረፅሉ 1996 ዓ.ም.ፈ ኣዴታት ካብ 15 ክሳብ 18 ሽሕ ዝበፅሑ ቆልዑ ብሰላም ንኽገላገላ ሞያዊ ግቡኦም ኣበርኪቶም እዮም። እዚ ማለት ድማ ከባቢ 10 ምኢታዊ ነባሪ ከተማ ኣውጉስታ እዩ ዝኸውን ዘሎ። እቶም ዶክተር ዘዋለድዎም ቆልዑ “ደቂ ዋትሰን” እናተብሃሉ ዝፅውዑ እንትኾኑ ዕድሚኦም ካብ 15 ክሳብ 66 ዝግመትን ኣብ ዝተፈላለየ ብርኪ ሓላፍነት ዝርከቡ ዓበይቲ መራሕቲ እውን ዝርከብዎምን እዮም። ዶክተር ዋልተር ድሕሪ ሕዚ እውን ስርሖም ከምዝቕፅሉን “ኩሉ ግዘ ንዝበለፀ ውፅኢት ስራሕ፣ ተስፋ ኣይትቑረፅ” ዝብል ኣበሃህላ ከም መምርሒ ህይወቶም ገይሮም ከምዝወስዱን እዮም ዝዛረቡ።
ኣብ ዓድና ኸ ክንሰርሕ እናኸኣልና ናይ ስራሕ መንፈስና ዓርስና እንቐትል ክንደይ ኢና? በቢዝተዋፈርናሉ ዓውደ ስራሕ ዕውት ስራሕ ንምስራሕ ካብዞም ዶክተር እዚኦም እንታይ ክንመሃር ይግባእ? ንመያየጠሉ።
ፍቕሪ ብኽልተ ኣእዳው
ምፅሓፍ ዝሓደሮ መምህር
ቴስዓ ምኢታዊ ህዝብታት ዓለም ብየማናይ ኢዶም ዝፅሕፉ እንትኾኑ ዓሰርተ ምኢታዊ ድማ ካብ የማናይ ወፃኢ (ማለት እውን ትሽዓተ ምኢታዊ ብፀጋማይ ኢዶም ሓደ ምኢታዊ ድማ ብኽልቲኡ ኣእዳዎም) ዝፅሕፉ ከምዝኾኑ ማሕበር ሰብ ሞያ ስነ ልቦና ኣመሪካ (APA) ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ኣቐሚጥዎ ኣሎ።
ቪፒ ሻርማ ዝበሃል ህንዳዊ መምህር ግና ነዙይ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምብፃሕ እናተሸባሸበ ይርከብ። እዚ መምህር ማድያ ፕራዴሽ ኣብ ዝተብሃለ ገጠራዊ ከባቢ ህንዲ ናይ ዝርከብ ቬና ቫንዲኒ ዝበሃል ቤት ትምህርቲ ወናኒ ኮይኑ ኩሎም ተምሃሮ ብኽልቲኡ ኣእዳዎም እናፀሓፉ ዝመሃርሉ ሃዋህው ብምፍጣሩ ቀልቢ ብዙሓት ከምዝሰሓበ ኦዲቲ ሰንትራል ዝተብሃለ መርበብ ሓበሬታ የመልክት።
ሻርማ ነቲ ቤት ትምህርቲ ብ1999 ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን እዩ ከፊትዎ። ፈላማይ ፕሬዚደንት ህንዲ (ካብ 1950 ክሳብ 1962) ዝነበሩ ራጄንድራ ፕራሳድ ብኽልቲኡ ኣእዳዎም ዝፅሕፉ ምንባሮም ካብ ሓደ መፅሄት ከምዘንበበ ዝገልፅ እቲ መምህር በዚ ተለዓዒሉ ኩሎም ተምሃሩኡ ብኽልተ ኣእዳዎም ንኽፅሕፉ ከለማምዶም ጀሚሩ። ተምሃሮ እታ ቤት ትምህርቲ ካብ ብርኪ ሓደ ክሳብ ብርኪ ሸሞንተ ዝመሃሩ እንትኾኑ ኣብ ብርኪ ሰለስተ እንትበፅሑ ብኽልተ ኣእዳዎም ምፅሓፍ ከምዝመልኩ ወናኒ እቲ ቤት ትምህርቲ ዝኾነ ሻርማ ኣገንዚቡ። ኣብ ብርኪ ሸሞንተ እንትበፅሑ ድማ ብፍጥነትን ፅሬትን ካብ ምፅሓፍ ሓሊፎም ብሕድሕድ ኣእዳዎም ክልተ ዝተፈላለዩ ፅሑፋት ምፅሓፍ ይኽእሉ። እቲ ዘገርም ኣብ ውሽጢ ሕድሕድ ዓይነት ትምህርቲ ካብ ዘለዉ 45 ደቓይቕ እቶም 15 ደቓይቕ ንልምምድ ፅሑፍ ኢድ ዝውዕሉ ምዃኖም እዩ።
ቅድም ክብል ሰብ ሞያ ስነ ኣእምሮ (neurology) ብኽልተ ኣእዳውካ ምፅሓፍ ሓንጎልካ ንምስፋሕ ወይ እውን ትኹረት ንክህልወካ ሓጋዛይ ከምዝኾነ እናሓበሩ እኳ እንተፀንሑ ኣብ ቀረባ እዋን እናተኻየዱ ዝርከቡ መፅናዕትታት ግና ነዙይ ዝፃብኡ እዮም። ንኣብነት ኣመሪካውያን ተመራመርቲ ስነ ኣእምሮ ዝገበርዎ ሳይንሳዊ መፅናዕቲ ከምዘመላኽቶ ብኽልተ ኣእዳዎም ዝፅሕፉ ቆልዑ ኣብ ሒሳብ፣ ተኽእሎ ምዝካርን ምኽንያታውነትን ካብቶም ብፀጋማይ ወይ ድማ ብየማናይ ኢዶም ጥራሕ ዝፅሕፉ ቆልዑ ዝተሓቱ ምዃኖም እዩ ዘረድእ። ካሊእ ኣብ ሰሜናዊ ፊንላንድ ዝተገበረ መፅናዕቲ እውን ብኽልተ ኣእዳዎም ዝፅሕፉ ቆልዑ ን ADHD (ሓደ ካብ ሕማማት ኣእምሮ) ከምኡ እውን ንፀገም ቋንቋን ትምህርትን ዝተቓልዑ ከምዝገብሮም እዩ ዘመልክት።
እሞ መንበብትና ብኽልተ ኣእዳውካ ምፅሓፍ ክድገፍ ዶ ክግደፍ ኣለዎ ትብሉ?


text:
ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ኤስያ ከካይድዎ ዝጸንሑ ናይ 12 መዓልታት ዑደት ዛዚሞም ሎሚ ሓሙስ ናብ ኣሜሪካ ተመሊሶም ኣለው። ኣብቲ ዑደት እዘን ሃገራት ቀንዲ መዛተይ ጉዳይ ዝነበረ ስግኣት ኑክሌር ሰሜን ኮርያን ኣብ መዳይ ንግድን ምኳኑ’ውን ተገሊጹ።
ፕረዝደንት ትራምፕ ካብ ሓደ ጊዜ ንላዕሊ ኣኼባታት ንልዕሊ ሓደ ሰዓት ድሕሪ ምድንጓዮም ነቲ ደረት ኣልቦ ዋዕላ ሃገራት ምብራቕ ኤስያ ብምቁራጽ ካብቲ ተወጢኑ ዝነበረ ኣቐዲሞም ናብ ኣሜሪካ ተመሊሶም ኣለው።
ፕረዝደንት ትራምፕ ንሚንስተር ወጻኢ ጉዳያት ረክስ ቲለርሰን ኣብ ክንድኦም ኣብቲ ኣኼባታት ክሳተፉ ምጽውዖም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ሰበ ስልጣን ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ፕረዝደንት ትራምፕ ክጸንሑ ወጢኖም እንተነበሩ’ኳ ሓሳቦም ኣብ እዋን ምሳሕ ንመራሕቲ ምትእኽኻብ ሃገራት ደቡብ ምብራቕ ኤስያ ምግላጾም ሓቢሮም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ትማሊ ሶኑይ ምስ ቀዳማይ ሚንስተራት ኣውስትራልያን ጃፓንን ድሕሪ ምዝርራቦም ኣብ ጉዳይ ኑክሌር ሰሜን ኮርያን መዳይ ንግዲን “ዓብይ መግለጺ” ከምዝህቡ ቃል ኣትዮም ምንባሮም’ውን ይፍለጥ።
“ረቡዕ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ኣብ ንበጽሓሉ እዋን ምሉእ መግለጺ ኣብ መዳይ ንግዲን ጉዳይ ኑክሌር ሰሜን ኮርያን ካልእ ጉዳያትን ክወሃብ እዩ። ኣብ መዳይ ንግዲ ምስ መሻርኽትና ዓብይ ስጉምቲ ወሲድና ኣለና። ካብቲ ትፈልጥዎ ዝያዳ ዝዓበየ፡ ብተወሳኺ ኣስታት 300 ቢልዮን ዶላር ኣብ መሸጣ ንዝተፈላልየ ትካላት ንቻይና ሓዊስኻ 250 ቢልዮን ዶላር ንዝሓወሰ’ዩ። ካብዚ ብምብጋስ ዝለዓለ ዝደልደለን ክኸውን እዩ። ኣብ መዳይ ንግዲ ብዙሕ ዓብይ ምዕባለታት ሰሪሕና ኢና።ዳርጋ ካብ ኩሉ ኪሳራ ኣለና። እዞም ኪሳራታት ብቅልጡፍን ብብዙሕን ክጎድሉ እዩም።”
ርክብ ፕረዝደንት ትራምፕ ምስ ናይ ኣውስትራልያ ማልኮም ተርንቡልን ናይ ጃፓን ሱሺኖ አበ ኣብ መንጎ ሰለስቲኣን ሃገራት ኣብ ጉዳይ ዞባዊ ጸጥታ ኣብ ጉዳይ ስግኣት ሰሜን ኮርያ ሓዊስካ ዝዓብይ ዘሎ ዝምድና ዝረእይ እዩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ንምብጻሕ ፕረዚደንት ትራምፕን ንህላወ ወታሃደራዊ ሓይሊ ኣሜሪካ ኣብ ኤስያ ዝቃወሙ ንካልኣይ መዓልቲ ትማሊ ሶኑይ ኣብ ጎደናታት ከተማ ማኒላ ሰልፊ ምክያዶም ተገሊጹ።
እንተኾነ ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብዚ ናይ ሃገራት ኤስያ ዑደቶም ንዝተቐበልዎ ሃገራት ንዒዶም።
ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብዚ ናይ 12 መዓልታት ዑደቶም ኣብ ጃፓን፡ደቡብ ኮርያ፡ቻይና፡ ቬትናምን ፒሊፒንስ ምብጽሖም ይፍለጥ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሕቶን መልስን, ኣባ ብልሐቱን,ውሽጡ ሑሩርን,
1ይ, ክፋል, ሕቶን መልስን, ኣባ ብልሐቱን,ውሽጡ ሑሩርን, ሕቶ ኣባ ብልሐቱ, ኣቱም ኤርትርዊያን ክሳብ ሎሚ መራሒ ከይመረጽኩም, መልሲ ውሽጡ ሑሩር, ንሕና ደኣ ወትሪ ምስ ተገራህና, ብዘይ ቅዋም ን26 ዓመት ብግዝያዊ መንግስቲ, ይጸንት ኣሎ ህዝብና,
ኣባ ብልሐቱ, ንሕና ደኣ ሐሙሽተ ግዜ እንዲና ምርጫ ኣካይድና,ውሽጡ ሑሩር, እወ ዝርያ እንድዩ በዚሑና,መዛረቢ ልቦም ጠዋይ ኮና,,ኣባ ብልሐቱ ዝርያ በዚሕና እንታይ ማለትካ ኢኻ, መልሲ ውሽጡ ሑሩር, ፈተውት ተመሲልኩም እንዳ ዓንቀፍኩምና,,
ኣባ ብልሐቱ ከላእ ትም በል ማሳኻ ምዝራብ ይትረፈና,ውሽጡ ሑሩር እወ ሐቂ መራር እያ, ኣባ ብልሐቱን ውሽጡ ሑሩርን, ኣብ ሐቂ ዝተመርኮሰ ዋዛ ስም ቁምነገር,ብበርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን,,
ደቂ ኤረይ ሰብ ሕልና, ብቃልስና ክነውግሖ ኢና, ኣጆኹም ኣጆና, ሕድሪ ሰማእታትና ክቡር እዩ,, ስዕረት ንጉጅለ ህግደፍን ኣገልገልቶምን፡፡
2ይ, ሕቶን መልስን, ዝበረቐ ጸሐይናን ውሽጡ ሑሩርን, ሕቶ ክሳብ ማዓስ ኢኹም ዝበረቐ ጸሐይና ክትብሉ, መልሲ ኣታ ዘይትገድፈና ሃገር ዝያዳና ዶ ትብጻሐካ ኮይና, ውሽጡ ሑሩር, እወ ኤርትራ ንኹልና ማዕረ እያ ትብጻሐና, ወትሩ ከምኡ እንዳ በልኩም, ትማሊ ንወረርቲ, ሎሚ ድማ ንናትና ዝመስሉ ገዛእቲ ኣሕሊፍካም ትህቡና ኣለኹም,,
መልሲ ዝበረቒ ጸሐይና, ትም በለና እንታይ ገደሰና, ናትካ እኳ እንዳ ተጸላኣናዮስ እንታይ ግበሩ ትብለና, መልሲ ውሽጡ ሑሩር,ኣየ ንስኻትኩም ኣይኮንን ኣነ,እቶም ውጻእ ማዓት እኳ ብኣኻትኩምን በቲ መዘንግዕን ተጠሊሞም,ተስፋ ቆሪጾም እንታይ ገደሰና ከይበሉ ንዳግማይ ፍትሐዊት ኤርትራ እንዳ ተቃለሱ,,
ኢድ ሸናሒት ጸናሒት,ናይ ሐርነት ሕቶ ንኹልና ዝምልከት ክነሱ,ላንጋ ላንጋ ዝበረቐ ጸሓይና,ካብ ንሕና ንሱ ትገዱ, ኣብ ዝጸናሕኩም ጸነሕኩም ወትሩ ዝበረቐ ጸሐይና ዝነገሰ ንጉስና ክትብሉ,,ምግድዳዕ ግደፍዎ መርገጽኩም ንጽሩ፡፡
ደቂ ኤረ ቆፎ ንህቢ ምስ ተሰበረ
ሕንዙ ናብ ነብስኹም ምስ ወርወረ
ቃንዛ መውጋእት ከመይ ከም ዝነበረ
ይስሕቶ ዶ ንጀጋኑ ስዉኣት ዝቀበረ
ምስ ወግሔ የለን ኣብዚ ነረ ኣብዚ ነረ፡፡
ሕድሪ ሰማእታትና ክቡር እዩ, ዝበረቐ ጸሐይናን ውሽጡ ሑሩርን, ኣብ ሐቂ ዝተመርኮሰ ዋዛ ምስ ቁምነገር, በርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን፡፡
3ይ,ክፋል, ኣንፈቱ ዝሰሐተ ናይ ሐርነት ቃልሲ,,ሕቶን መልስን, ህዝቢን, ውሽጡ ሑሩርን, ምስ ተቓውምቲ ኢና ዝብሉ ኤሊተን,,
ሕቶ ንህዝቢ, ኤርትራዊያን ናይ ፖለቲካ ስደተኛታት ዲናስ ናይ ቁጠባ,መልሲ ናይ ፖለቲካ እባ, ውሽጡ ሑሩር,ናይ ፖለቲካ እንተ ኮና ደኣ ስለምንታይ ኩሉና ጸረ ጉጅለ ኣርዮስ ዘይንቃለስ,, ቀሚሽ ኣደይ ሐንኲሉኒ ኢልካስ ትም የስደምም, እዚ ደኣ ናይ ፖለቲካ ዑቑበኛታት መዓስ የብለኩም፡፡
ሕቶ ንኤሊተ,, ናይ ብሐቂ ተኸተልቲ ኣሰር ጅግና ስዉእ ሐምድ እድሪስ ዓዋተ ዲኹም, መልሲ ኤሊተ እወ, ውሽጡ ሑሩር, እንታይ ደኣሞ ክንዲ ንጉጅለ ህግደፍ ሰልጣንኩም ንህዝቢ ኣረክቡ ትብሉ,ኣመል ምስ መግነዝ እንታይ ኣምጸኦ ናብትን ናብትን ምግምጣል,,
ኤሊተ ንሕና ሕቶ ስልጣን እዩ ሕቶና ምሳኹም እንታይ ከርተት ኣበለና ምስ ጭፍራ ህግደፍ ዕርቂ ይሕሸና,ውሽጡ ሑሩር ቃልሲ ንድሕሪት መጢጥካ, ሕቆ ቀዶሞት ሰርካ ነዓኻ ዝመስሉ ምሕብሐብ ምስ ኮነ ዕላማና በበይኑ ምዃኑ ቀደም ውን መዓስ ጠፊኡና፡፡
ከምዚ ምስ ረኸበት እያ, ሰበይቲ ኣነን ሐጺሩኒ እብል, ንሱን ተደቢሩ ይስዕስዕ ዝበለት,,ሰብ ዓዲ ኮይኖም ንዝተጠርነፈ ብቢሄራት በታቲኖም, ንደንበ ተቓውሞ ጎስዮም, እዞም ክልተ ኤሊተ ንበይኖም ዘምጽእዎ ሰላም ጽባሕ ንርኢዮም,,ዘይ ከምዚን ወዲ ከምዝን ውዲታት ስለ ዝበዝሑ እዩ ቃልስና ነዊሑ, ኣርዮስ ምስ ጉጅሉኡ ዝነብር ዘሎ ኣሳፊሑ፡፡
እቲ ብዘይ ድልየቱ ንሜዳ ዝገደፈ
ተሰዲዱ ንሐንቲ መዓልቲ ዘየዕረፈ
ዕንቅፋት ምስ በዝሖ ዘዝተጠርነፈ
ክንደይ ሐርበኛ ኣሕ እንዳበለ ዘሐለፈ,,
ሕቶን መልስን ህዝብን ተቓወምቲ ኢና ዝብሉ ኤሊተን, ውሽጡ ሑሩርን, ኣብ ሐቂ ዝተመርኮሰ ዋዛ ምስ ቁምነገር, ሕድሪ ስዉኣትና ክቡር እዩ በርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን፡፡
4ይ,ክፋልን መወዳእታን, ሕቶን መልስን ውሽጡ ሑሩርን ተቓወምቲ ውድባትን,,
ሕቶ ንተቓወምቲ ውድባት, ብሐቂ ዲኹም ንሐርነት ትቃለሱ ዘለኹም መልሲ ዘርካ ዘርካ ዶ ናባና መጺኻ እወ, ውሽጡ ሑሩር, እንታይ ደኣሞ ወሲንኩም ንጉጅለ ህግደፍ ምግጣሞም ሲኢንኩም፡ መልሲ ውድባት እቶም ኣብ መንጎና ዘለዉ ኢሰያሳዊያን ተዓዊቶምልና፡፡
ውሽጡ ሑሩር እሞ እንታይ ደኣ ሕጂ ውን ገሌኹም ጭርሖ ወያነ ክሳብ ምግልጻል ትጭርሑ, ገሌኹም ከኣ ደገፍቲ ንህግደፍ ኮንኩም ኮለል ተብሉና ናይ ምውህሃድ ብቕዓት የብኩምን ድዩ, መልሲ ውድባት, እቶም ሐደ ሰማዕ ክቡር ሐው, እቶም ሐደ ሰማዕ ብጻይ, ደገፍ ናይ ህዝቢ ሲኢና እንበር ንኹሉ ዝኸውን ብቓዓት ኣሎና ኢና ንብል ንሕናስ፡፡
ውሽጡ ሑሩር ኣይፋኩምን፡ መሰረታት እቶም ቁሩብ ቁራቤና ክንገብር ጸኒሕናን ንዝኾነ ክንገብር ድልዋት ምዃና ገሊጽናልኩም እንዲና እዚ ኣባሃህላ ብወገነይ ኣይቅብሉን እዩ, ናብ ስራሕ ጥራሕ ተበገሱ እንበር ህዝቢ ውን ኣብ ጎድንና ደው ከም ዝብል ጥርጠራ የብለይን ኣነ፡፡
ድኹም ጎድንና እሞ ንፈለጦ
ዓይንና ናብ ጸላኢና ንፍጥጦ
ንቃልስና ክንረኽበሉ ኣሳልጦ,
ኣብ መደምደምታ ከምዚ እንዳበልኩ ክላቦ, ዝህብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሱዳንን ባእሲ ለብሎምን, ሽግርና ሕኸኸኒ ክሐከካን ናይ ጉጅለ ህግደፍን ገለ ሳዲስት ተጋሩን ኣምሐሩን እንበር፡፡
ስለዚ ክሰርቀኒ ዝረኣኽዎስ ክመልሰለይ ነይኣምኖ፡ ናይ መታሕት ጥርናፈ ኣግኣዝያን ብሩህ መጻኢ መዝሙር ሰላም ኣውራጃይ ኣውራጃኻ፡ናይ ቶም ዝቐደሙ ብብሄራት ዝፈላለዩና ከይኣኽለና, ሕጂ ኸኣ ውድብ ቢሄር ትግርኛ ዝብሉ ተንሲኦም፡ እዚ ኹሉ መናውሒ ዕመሪ ጭፍራ ህግደፍ እዩ እሞ፡፡
ንክንቃለስ ተቓሊስና, ኣብ መንጎኹም ኣቲና, ተዓዊትናልኩም ዝብሉና ውዲተኛታት፡ ክልተ ገጻት ናይ ሐንቲ ቅርሺ ገዲፍና፡እቶም ንሳነ ኤርትራ ኤርትራዊያን እንዳ ጨራሕና፡ ኣብ 2018 ንጉጅለ ህግደፍ ኣሊና, ፍትሐዊ ኤርትራ ክንሃንጽ ንዕደም ኣለና፡፡
ናይ በትን ጽባሕ ነርክብሉ
ንጀብሃ ዝበተኑ ተዃሉ
ቪቫ ተንቤናይ እንዳ በሉ
ንጹሃት ከም ጲላጦስ ክኾኑ ዝምህለሉ፡
ብሽም ህዝቢ ምሽቃጥ ንግደፎ፡፡ርሑስ በዓል ልደትን ሐዲሽ ዓመትን እንዳ ተመነኹ፡ ንሕቶን መልስን ዉሽጡ ሑሩርን መሪሕነት ውድባትን፡ ኣብ ሐቂ ዝተመርኮሰ ዋዛ ምስ ቁምነገር ኣብዚ ክዛዝሞ፡፡
ሕድሪ ሰማእታትና ክቡር እዩ,ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ብበርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን፡ስዕረት ንጉጅለ ህግደፍን ዓንገልቶምን፡


text:
ዕለት 14 ሚያዝያ 2017 ዓ.ም. ኣብ ሮማ ከተማ ኮሎሰዩስ ኣብ ዓርቢ ስቕለት ዝፍጸም ፍኖተ መስቀል ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከም ዝመርሑን ኣብቲ ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት ትሽዓተን ርብዕን ዝተጀመረ ጸሎት ፍኖተ መስቅል ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝመጹ ብጠቕላላ ልዕሊ 20 ሺሕ ዝግመቱ ምእመናን ከምእተሳተፉ ክምልክት እንከሎ፥ ጸሎት ፍኖተ መስቀል ምስ ኣብቅዔ ቅዱስ ኣቦና፥
“ኦ ክርስቶስ፥ ንበይኑ ዝተሓድገ በቶም ናቱ ዝዀኑ ዝተኻሕደ ብሕሱር ዋጋ ዝተሸጠ
ክርስቶስ ብሓጥኣን ዝተፈርደን ተመሓላሊፉ ንቶም ኣሕሉቕ ዝተረከበን
ክርስቶስ ብመግረፍቲ ኣካሉ ዝተሳቐየን ብእሾኽ ተዘዊዱ ወይናይ ልብሲ ተኸዲኑ
ክርስቶስ ተጸፊዑን ብጭካኔ ተሰቒሉን
ክርስቶስ ብዝተወርወረ ሰይፍ ልቡ ተወጊኡን
ክርስቶስ ሞይቱን ተቐቢሩን፡ ንሳስኻ ናይ ሕይወትን ህላዌን እግዚኣብሔር ዝዀንካ
ክርስቶስ እንኰ መድሕንና ሎሚ እውን ስቓዩ በቲ ዕለታዊ ልሙድን ከይኑ ብዝርአይ ኣብ ባሕሪ ብዘጋንፍ ናይ ምጥሓል ሓደጋን ሞትን ብዝፈጥሮ ዘሕዝን ትርኢትን ብሕፈረት ተመሊእና ብሕፍረት ርእስናን ኣድኒንናን ብተስፋ ብዝተመልአ ልብና ናባኻ ንመጽእ ኣሎና።
በቢ ዕለቱ ብዝፈስስ ናይ ደቂንስቲዮን ሕጻናን ስደተይናታትን ብዓሌትን ማሕበራውን ብሕብሪ ቈርበትን ብኣኻ ስለዝኣሙ ብዝቕተሉ ደም ንጹሓን ንሓፍር፡
ብዙሕ ጊዜ ከም ይሁዳን ጴጥሮስን ስለ ዝኸሓድናካን ስለ ዝሸጥናካን ንበይንኻ ስለ ሓጢኣትና ንኽትመውት ብዝነበረና ናይ ተሓተቲ ሓላነት ፈሪሕና ስለ ዝሓደግናካ ሕፍረት ይስምዓና፡
ኣብ ቅድሚ ኢፍትሓውነትን ኣብ ምሃብ ዝስልክይን ኣብ ምምንጣል ዝህወኻን ስሱዓት ኣእዳውናን ረብሓናን ንምክልኻል ዘእውይን ካልእ ንምክልኻል ዝዕበስ ድምጽናን ኣብ ናይ ክፍኣት ጎዳና ስለ ዝጐያ ሰናይ ኣብ ምግባር ግና ዝለምሳን ዘንሳሕባን ኣእጋርናን ንሓፍር፡
ብዙሕ እዋን ኣንሕና ጳጳሳትን ካህናትን ገዳማውያንን ውፉያንን ዕንቅፋት ኰይና ብምርኻብና ኣካልካን ኣካል ቤተ ክርስቲያን ዘቑሰልናን እቲ ፋልማዊ ፍቕርና ዘንጊዕና እቲ ዝነበረና ፋልማዊ ውዕዉዕ መንፈስን ምሉእ ስድንውነትናን ዘንጊዕና ልብናን ናይ ውፉይ ሕይወ ጸዋዕታና ኣመሪትና ስለ ዝተረኸብና ሕፍረት ይስምዓና።
ኦ ጎይታ ብዙሕ ዘሕፍር ኩነት ኣባና እውን እንተሎ ልብና ግና ይናፍቕ። ንስኻ ከምቲ ዝግብኣና ዘይኰነስ ብቲ ዝትርፍረፍ ምሕረትካ እትርእየናን፡ እቲ ክሕደትና ነቲ ናትካ ማእለያ ዘይብሉ ፍቕርኻ ዘጉድል ኣይኰነን እቲ ኣባታውን ኣደኣውን ዝዀነ ልብኻ ስለ እቲ ንቕጽናን ትረት ልብናን አይረሰዓናን፡
እስማትና ኣብ ልብኻ ዝተሓትመን ኣብ ብሌን የዕንትኻ ዝተነብረ ምዃኑ ጽኑዕ ተስፋ ኣሎና
መስቀልካ ንቑጽ ልብና ናብቲ ናይ ምሕላምን ናይ ምምሓርን ምፍቃርን ኣኽ|ኣሎ ዘለዎ ሕያው ልቢ ይለውጥ፡ ነዛ ናይ መስቀል ጸላም ምሸት በቲ ናይ ትንሳኤኻ ወጋሕታ ዝድርጉሕ ብርሃን ለውጦ። ናትካ ተኣማንነት ኣብቲ ናትና ናይ ተኣማኒንት ብቕዓና ዝቐውም ኣይኰነን።
ኣብ መስቀልካ እሙናት ብዝዀኑ ኣእላፍ ሰባት ኣብቲ ዝቖሰለ ዘርኢ ሰብ እቲ መቐረት ዝህብ መባኹዕትን ሓድሽ ደረት ትርኢት ዝኸፍቱ ከምዘለዉ ተስፋ ኣሎና።
ቤተ ክርስቲያንካ ናይቲ ብዓወት ዝመጽእ ንህያዋንን ሙታንን ንኽትፈርድ ዝኽወን ዳግማይ ምጽኣትካ ኣብ ምድረ በዳ ንዘርኢ ሰብ እትእውጅን መገዲ እትጸርግ ድምጺ ክምእትኸውን ተስፋ ኣሎና
ዝተሳዕረ ዝመስልሰናይ ሰዓሪ ከምዝኸውን ተስፋ ኣሎና
ኦ ጐይታ ኢየሱስ ወልደ እግዚኣብሔር ስሌና ንጹሕ ግዳይ ኣብ ቅድሚ ንግስናኻን ምስጢር ሞትካን ክብርኻን ኣብ ቅድሚ መስቀሊያ ሓፊርናን ተስፋ ገይርናን ንንብርከኽ ካብቲ ካብ ዝተወግኤ ልብኻ ብዝውሕዝ ደምን ማይን ከተንጽበና ንልምነካ ሓጢኣናን በደልናን ክትሓድገልና ንልምነካ።
ብዓመጽን ብዘይተገዳስነትን ሸልተይናነትን ውግእን ግዳይ ዝዀኑ ኣሕዋትና ክትዝክሮም ንልምነካ
ኣብ ናይ ገዛእ ርእስና ኢጐነትን እቲ ናይ ንጽባሕ ቀመርና ዝወልዶ ወለንተይና ዑረትን ምቑሕነትን ናጻ ከተውጽኣና ንልምነካ
ኦ ክርስቶስ፥ ብመስቀል ዘይምሕፋር መሃረና መስቀል ከም መጋበርያ ረብሓና ዘይኰነስ ከነኽብሮን ክነስተንትኖን መሃረና። ስለምታይ ብመስቀል ኣቢልካ ሓጢኣትና ክሳብ ክንደይ ዘስካሕክሕ ምዃኑን ዕብየት ፍቕርኻ ናይ ፍርድና ኢፍትሓውነትን ናይ ምሕረትካ ሓይልን ገሊጽካዮ፡ ኣሜን።”
ናይ 2017 ዓ.ም. ናይ ፍኖተ መስቀል አስተንትኖ ደራሲት ፈረንሳዊት ኣደ ስድራ ናይ ቅዱስ መጽሓፍ ሊቅ ኣነ ማሪያ ፕለቲይር ክዀና እንከለዋ እቲ ዝደረሰኦ ናይ ኣስተንትኖ ጸሎት ግደ ደቂንስትዮ ኣብ ሕማማ ኢየሱስን ኣብ ውግእን ዓመጽን ስደትን ኣብ ስቓይ ስድራ ቤትን ኣብ ልዕሊ ደቂንስትዮ ዝወርድ ዓመጽን ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝወርድ ግፍዕን ዘማእከለ ኰይኑ፡ እቲ ናይ ዓለም ክፍኣት ዘቃልሕን እተን ነዚ ከምዚ ዓይነት ዝኣመሰለ ዓመጽ ዝዳረጋ ድምጺ ዘምክን ኩነት ዘመልክት ኰይኑ፡ ኣብ ቅድሚ እዚ ዘደንጽው ክፍኣት’ዚ ንፍቓድ እግዚኣብሔር ዝእዘዝ ፍቕሪ ክርስቶስ ህልው ምዃኑን ስለ ድሕነት ኩሉ ዝውፈይ ሰብ ኰይኑ ኣብቲ ናይ ዘርኢ ሰብ ጸልማት ተዋሪዱ ገዛእ ርእሱ ምእንቲ ምሕረትና ክውፈይ ዝመጽእ እግዚኣብሔር ዘረጋግጽ እዩ። ኣብ ቅድሚ ከምዚ ዓይነት ኩነት እውን እቶም ኣብ ቲብሂሪነ ዝተቐትሉ ዝጽልዩ ናይ ዝነበሩ ገዳማውያን ዝኣመሰለ ሰማዕትነት ምህላዉ እውን ዘረጋግጽ እዩ።
ናይ ኢየሱስ ሞት ኣብ መስቀል ስንባደን ምድንጋርን የሕድር፡ ክርስቶስ ኣብ ሓጢኣት ዓለም ናይ እግዚኣብሔር ርህራሄ ከምጽእ ኣዚዩ ኣድላዩ ከምዝነበረ ፐለቲየር ኣብ ዝድረስኦ ኣስተንትኖ ማእከል ገይረን፡ ኣብቲ እምቢ ምባልናን ዘይምእዛዝናን እቲ ፍጹም ተኣዝዞ ክመጽእን ኣብ ዘይምእዝዛዝና ናይ ክርስቶስ ፍጹም ተኣዝዞ ክኣትው ኣድላይ ምዃኑ ይትንትና። ኣብ መወዳእታ ሞት ኢየሱስ እቲ እነኹልካ ዝብል ጽሞናዊ ተኣዝዝ ናይ እግዚኣብሔር ለውሃትን ናይቶም ናቱ ዝዀኑ ከም ናይ ዮሴፍ በዓል ኣርማቲያስን ዝኣመሰሉ ነቲ ናይ ኢየሱስ ዝሞተ ኣካል ዝከናኸኑ ከምቲ ኣብቲ ናይ ፍኖተ መስቀል ኣብ መወዳእታ ምዕራፍ ፐለቲየር ዝገልጽኦ እተን ኣብኡ ዝተረኽባ ንዝተቐትለ ኢየሱስ ናይ ስንብታ ስነ ስርዓት ዝፍጽማ ንኽሰናበታኦ ቢለን ዝተረኽባ ደሓር ሰንበት ንጎሆ ኣብ መቓብር ክደልየኦ ቢለን ናብቲ ናይ መቓብር ስፍራ ዝኸዳ ባዶ መቓብር ዝረኸባን ትንሳኤ ኢየሱስ ዘበሰራን ቀዳሞት ደቂንስትዮ ለውሃት ዕድል ዝህብ ምዃኑ ይትንትና።


text:
መዘክር ሙሉጌታ ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ተምሃሪት ቐዳማይ ዓመት ዩኒቨርሲቲ ማክዳ ሙሉጌታን ድማ ተምሃት 12 ክፍሊ እየን። እዘን ተምሃሮ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ናብ ትውልዲ ዓዲ ወለደን ትግራይ ንምርኣይ ኣብ ዝመፃሉ እዋን ተምሃሮ ናብ ኣብያተ ትምህርቲ እንትጉዓዙ ይዕዘባ።
ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ካብ ርሑቕ መንገዲ ኣብ ዝጉዓዙሉ ደፍተሮም ኣብ ኢዶም ሒዞም ዝረኣያ መዘክርን ማክዳን ንወላዲተን ወይዘሮ ታደለች ሕሸ እዞም ተምሃሮ ካብ ርሑቕ መንገዲ እዮም ዝጉዓዙ ዘለው ደፍተሮም ንምንታይ ኣብ ቦርሳ ዘይሕዙዎ ኢሊን እንትሓትአን እዚ እማ ካብ ዓቕሚ ወለዲ ንላዕሊ ስለዝኾነ እዩ ዝብል መልሲ ይረኽባ።
ኣብ ትግራይ ዝነበረን ፃንሒት ዛዚመን ናብ ኣሜሪካ ኣብ ዝምለሳሉ “ሕብረት ብሩህ ተስፋ መናእሰይ" "Young Hopefuls Incorporated" ዝብል ትካል ኣጣይሸን እናሰርሓ ዝርከባ ኮይነን ኣብዚ እዋን ካብ ርሑቕ ቦታ እናተጉዓዛ ንዝመሃሩ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ተምሃሮ ደፍተሮም ብቦርሳ ሒዞም ዝጉዓዙሉ ባይታ ንምፍጣር ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ዝነብሩ ተጋሩ ብምትሕበባር ዝሕገዙሉ ባይታ ንምፍጣር ሰፋሕቲ ፃዕርታት ክገብራ ድሕሪ ምፅናሕ ኣብ ወረዳታት ክልተ ኣውላዕሎ፣ ኣፅቢ ወንበርታ፣ ሳዕስዕ ፃዕዳ እምባን ከተማ ውቕሮን ኣብ ዝርከባ 12 ኣብያተ ትምህርቲ ዝምሃሩ 580 ተምሃሮ ዝኸውን ቦርሳ (BACK BAG) ሓገዝ ገይረን ኣለዋ።
ተመሃሪት ብርኽቲ ሃይላይን ተምሃራይ ሃይለስላሴ ካሕሱን ካብ ከተማ ውቕሮ ኣስታት 5 ኪሎሜትሮ ርሒቑ ካብ ዝረከብ ቁሸት ዓዲወረማ ብምምፃእ ኣብ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ውቅሮ 11 ክፍሊ ይምሃሩ። እቲ ዝተገበረሎም ሓገዝ ዝፈጠረሎም መንግፈስ ዝሓተትናዮም እዞም ተምሃሮ ብግዱሳት ተጋሩ መዘክርን ማክዳን ዝተገበረሎም ሓገዝ ቦርሳ ደፍተርን መፃሕፍት ኣብ ኢዶም ሒዞም ካብ ምጉዓዝ ከም ዘድሓኖም ይገልፁ።
እዚ ሓገዝ ብኣንፃር ምንኣስን ምዕባይን ውህብቶ ኣይንሪኦን ዝበሉ እዞም ተምሃሮ እቲ ዝዓቢ ነገር ኣተሓሳስባ ክሳብ ዝኾነ ኣሓቶም መዘክርን ማክዳን ካብ ትዕዝብተን ተበጊሰን ዘሎ ፀገም ንምእላይ ሓሲበን ምንቅስቃሰን ፅባሕ ዝዓበየ ፕሮጀክት ሓንፂፀን ፀገም ህዝብና ኣብ ዝቃለለሉ ዓውዲ ክነጥፋ ዝሕግዘን ኮይኑ ንዓና `ውን መርኣያ ኮይነና ኣለዋ ኢሎም
ተምሃሪት ትርሓስ ተካ ብወገና ካብ ጣብያ ገንፈል ደንጎሎ ናብ ከተማ ውቕሮ ብግምት 45 ደቒቓ ተጓዒዛ ምምፃእ ኣብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ውቕሮ 10ይ ክፍሊ ከም እትምሃር ትዛረብ። ኮይኑ ግና ትብል ተምሃሪት ትርሓስ ደፍተርን መፅሓፍን ብኢድና ሒዝና ናብ ትምህርቲ ኣብ ንጉዓዘሉ ደፍተርና ይኹን መፅሓፍና ይወድቀና። ብምዃኑ ድማ ደፍተርና ኣብ ዘይእዋኑ ይቐደድ። በዙይ `ውን ተምሃሮ ደፍተርና ከምብሓዱሽ ንምፅሓፍ ንግደድ ቤት ትምህርትና `ውን ዝተቐደደ መፅሓፍ ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ኣፀጋሚ ስለዝኸውን ሓዱሽ መፅሓፍ ክገዝእ ዝግደደሉ እዋን ኣሎ። ከም ናህተይ ኣገላልፃ እዚ ሓገዝ ዝገበራልና መዘክርን ማክዳን እዚ ዓይነት ፀገም ተዓዚበን ክፈትሐዞ ፈቲነን ኣለዋ።
እዚ ምንቅስቃስን ድማ ንዓይ መርኣያ ኮይኑኒ ኣሎ። ካብዚ ዝምሃሮ ቅኑዕ ኣተሓሳስባ ሒዝካ ንተግባራውነቱ እንተተንቀሳቒስካ ንፅቡቕ ኩሉ ስለዝስዕቦ ደጋፊኻ ብዙሕ ምዃኑ ኣሚነ ኣለኹ። ስለዙይ ዝቕፅል ናህተን ኣሰር ስዒበ ክሰርሕ እየ ብምባል ትገልፅ ተምሃሪት ትርሓስ ተካ።
ርእሰ መምህር መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ውቕሮ መምሀር ይልማ ሃይለኪሮስን ርእሰ ምምህር ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ መምህር መዝገበ በሪሁን ብወገኖም፤ ወ/ሮ ታደለችን ደቀን መዘክርን ማክዳን ፀገም ተምሃሮ ኣብ ግምት ብምእታው ዝዓቕመን ዝገበረኦ ሓገዝ ብሽም ሓገዝ ዝተገበረሎም ተምሃሮን ማሕበረሰብ እተን ኣብያተ ትምህርትን ናእዳና ዝለዓለ እዩ ኢሎም።
ኣብቲ ዕለት ዝተረኸቡ ተወካሊ ወ/ሮ ታደለችን ሕሸን ደቀንን ዝኾኑ መምህር ዳዊት ኣረጋይ ብወገኖም፤ ፈለማ ደቀን ፍቕሪ ህዝብን ሃገርን ኣዕብንየን ክንቀሳቐሳ ንዝገበራ ወይዘሮ ታደለች ብምስጋን መዘክረን ማክዳን ተበግሶ ወሲደን ኣብ ተምሃሮ ዘሎ ፀገም መትሓዚ ደፍተር ቦርሳ (Back Bag) ንምፍታሕ ዝገበረኦ ፃዕሪ ተዓዊቱ ንሕድሕድ ተምሃሮ ክባፃሕ ብምኽኣሉ ብሽም ተጠቀምትም ማሕበር ልምዓት ትግራይን ንኢዶም።
ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ሰሜን ኣሜሪካ ብምትሕብባር እቲ ሓገዝ ናብ ተጠቀምቲ ክባፃሕ ብምግባር ግቡኣ ፈፂማ እያ።
Click Here to see more photos...


text:
t Mahbere Abune Selama- self help association, support those in need, Spiritual gatherings, youth and adult counselling
አፍ ደገ
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ
ማሕበር አቡነ ሰላማ
ስእልን ቪድዮን
መደባት
ሃፍተ ገነት
ዜና
ተኣምረ ኣቡነ ሰላማ
| Print |
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ሃይማኖት
ኦርቶዶክስ ዝብል ቃል ናይ ግሪክ ቃል አዩ። ኦርቶ ማለት ርቱኦ ዝቕንዕ ማለት ክከውን ኽሎ ዶክስ ድማ ክብሪ ማለት እዩ።ስለዚ ኦርቶዶክስ ማለት ብጠቕላላ ዝቐንዕ ክቡር ሃይማኖት ማለት ኣዩ።
ተዋሀዶ ዝብል ቃል ናይ ግእዝ ቃል እዩ።ተዋህዶ ሓደ ኾነ ተሓባበረ ተባሂሉ ይትርጎም።ተዋህዶ ዝበል ቃል ካኣ ሓደ ሙኻኑን ምውህሃዱን የርእይ ስለዚ ኦርቶዶክስተዋሀዶ ዝብል ቃል ክትርጎም ከሎ ዝጸነዕ፡ዝቕንዕ ሃይማኖት ማለት ኣዩ። ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሃዋርያት ከም ዝመሃሮምን ከምዝገለጸሎመን አነን አብን ሃደ ኢና ናኣይ ዝራኣየ ንእብ ራኣየ ዝብል ናቱ ቃል መሰረት ብምግባር ናይ ሃዋርያት ትምህርተ ሃይማኖት ብምርዳእን ብመፍላጥን ንዘላዕለም ጽኒዓ ትነብር።ትምህርተ ሃይማኖት ናብ እግዚኣብሄር ዘብጽሕ ፍኖተ እግዚኣብሄር ንፈልጠሉን ዘለኣለማዊ ሂወት ንጎናጽፈሉ ርትእት ሃይማኖት ንግንዘበሉ ኢዩ። ናይ ኦርቶዶክስ ሊቃውንቲ ቤተ_ክርስትያን ንትምርተ ሃይማኖት ‘‘ዶግማን ቅኖናን’’ብዝብሃሉ ክልተ ክፍልታት ይኸፍልዎ።ዶግማ ዝብል ቃል ካብ ግሪክ ቓንቓ ዝተረኸበ ክከውን ከሎ ትርጉሙ ካኣ መሰረተ እምነት ማለት’ዩ።ቀኖና ማለት ከኣ ሕገ -ቤተ ክርስትያን ማለት አዩ።ብናይ ወጻኢ ቓንቓ ካኖን (canon) ይብሃል ኣብ ኑዛዜ ጊዜ ብንስሀ ኣቦ ትእዛዝ ዝውሃብ ሰግደትወይ ጸሎት፣ጾም ከምኡ’ውን ካሊእ መንፈሳዊ ክጻኣት ቀኖና ይብሃል። ናይ ስርዓተ ቅዳሴን ናይ ቅዱሳት መጽሃፍቲን ትርጉምን ቁጽሪ ዝምልከት ሕጊ ኩሉ ናይ ኣጽዋማት ውሳኔ ዝምልከት ህጊ ውን ቀኖና ይብሃል።ቀኖና በሲኖዶስ ምልእት ጉባኣኤ ኽቕየር ይክእል አዩ ዶግማ ግን ዘይቅየር ዘይልወጥ ሕጊ’ዩ።
ዶግማ መሰርት እምነት ኢልና ኢና ነኣምን ስለዚ ናይ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤ/ክ’ውን ናይ ሃይማኖት መሰረት ከምዝኾነ ትኣምንን ተምህርን ንሓሙሸተ ኣእማደ ሚስጥር ኢዩ። ኣእማድ ማለት ዓምድታት ማለት ኢዩ። ሚስጥር ማለት ድማ ሽሽግ ሕቡእ ማለት’ዩ።እዞም ክልት ቃላት ተጠቓሊሎም ክንበቡ ከለዉ ናይ ሚስጥራት ዓምድታት ዝብል ትርጉም ይሕዙ። እዚ ኻኣ ገዛ ብ ዓምዲ ከምዝቐውም ትምህርት ሃይማኖት ኽኣ በዞም ሚስጥራት ጸኒዑ ስለዝነብር ኢዩ። ቁጽሮም ክኣ ሃሙሽት’ዩ።
“ነገር ግን ንኻልኦት ክኣ ንኽምህር ኣብ ማሕበር ኣእላፍ ቃላትብልሳን ካብ ምዝራብ ሓሙስት ቃላት ብኣእሙሮይ ክዛረብ ይፈቱ።”ከም ዝበለ 1ይ ቆሮ 14፡19 ሓዋርያ ቅዱስ ጵውሎስ ሓሙስተ ቃላት ዝበሎም ብትርጉም፡ እዞም ዝስዕቡ ሓሙሽት ኣእምደ ሚስጥራት እዮም።ንሳቶም ከኣ፡
1፥ ሚስጢረ ስላሴ
2፥ ሚስጢረ ስጋዊ
3፥ ሚስጢረ ጥምቀት
4፥ ሚስጢረ ቁርባን
5፥ ሚስጢረ ትንሳኤ ሙታን ኢዮም።
1-ሚስጢረ ስላሴ
ስላሴ ማለት ሰለስትነት ማለት’ዩ። ሰለስተነቱ ከኣ ኣብ ሓድነት’ዩ።ሚስጥር ዝተባህለሉ ምክንያት ከኣ ሓደ ክኾኑ ሰለስተ ፡ሰለስተ ክኾኑ ከኣ ሓደ ምኻኖም’ዩ።እዚ ኽኣ ሓድነቶም ንሰለስትነቶም ክይጠቕለለ ሰለስትነቶም ከኣ ንሓድነቶም ክይፈላለየ’ዩ።
ዘይረኣይን ዘይምርመርን ኩሉ ክገበር ዝኽእልን ንኹሉ ዝፈጠረ መጅመርያኡን መወዳእታኡን ዘይፍለጥ ናይ ዘልኣለም ኣምላኽ ምህላው ንኣምን።እሱ ክኣ ብኣካላት ሰለስተ ብመለኾት ሓደ’ዩ።ብኣካላት ኣብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ ይብሃል።ብመለኮት ግን ሓደ ኣምላኽ ይብሃል።(ማቴ8፡19)(1ይ የው4፡7-8)(የው14፡9-10)
2-ሚስጢረ ስጋዌ
ኣምላኽ ብተዋህዶ ሰብ ዝኾነሉ ሚስጥር ሚስጠረ ስጋዌ ይብሃል።እዚኻኣ ኻብቶም ሰልስተ ኣካላት ካብ ኣብ ካብ ወልድ ካብ መንፈስ ቅዱስ እቲ ሐደ አካል ወልድ ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ ካብ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ካብ ስጋኣ ስጋ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ብተዋህዶ ሰብ ኮይኑ ምግላጹ ዘመልክት ኢዩ።ብሓጺሩ ጎይታና መድሓኒና እየሱስ ክርስቶስ ሰብ ናይ ምኻኑ ሚስጥር ማለት’ዩ።ካብቶም ሰለስተ ኣካላት ሓደ ኣካል ወልድ ንዓና ን ደቂ ሰባት ካብ መርገም ካብ ኩነኔ ከድሕነና ኣብቲ ዳሕራይ ዘመን ስጋ ለበሰ።ካብ ድንግል ማርያም ተወለድ ብጀካ ሓጥያት ሰብ ዝሰርሖ ኩሉ እንዳሰርሐ ዐበየ።
ምእንታና ሕጊ ኩሉ ፈጸመ ገላ 4፡4-7 ምእንታና ተገርፈ ፡ሓመመ፡ተሰቐለ፡ሞተ፡ተቐብረ ኣብ ሳልሳይ መዓልቲ ኻኣ ካብ ሙታን ተፈልዩ ተሰኣ።ድሕሪ ትንሳኤ ኣብ ዝተፈላለዩ ጊዜታት ንደቀ-መዛሙርቱ እንዳተገለጸ ንኣርብዓ መዓልቲ ኣብ ምድሪ ጽነሓ ኣብ መበል ኣርብዓ መዓልቲ ኸኣ ናብ ሰማይ ዓረገ ኣብ ኣብኡ የማን ካኣ ተቐመጠ መላኽቲ ውን ተገዟኡሉ 1ይ ጵጥ3፡22 ኣብቲ ዳሕራይ ዘመን ብጌትነትን ብምስጋናን ክመጽእ’ዩ ኣብ ህያዋንን ኣብ ሙታንን ክፈርድ ኢዩ ንመንገስቱ ካ ፍጻሜ የብሉን።(ዳን 7፡13-1
3-ምስጢረ-ጥምቀት
ናይ መጀመርያ ኣቦና ኣዳም ናይ እግዚኣብሄር ትእዛዝ ስለዘፍረሰ ኣብ ትሕቲ መርገምን ኩነኔን ኮይኑ ይነበር ኔሩ።እቲ መርገምን ኩነኔን ናብ ደቁው’ን ሓለፈ።ስለዚ ሰብ ኩሉ ካላኣይ ካብ ማይን ካብ መንፈስን እንተዘይተወሊዱ ናብ እግዚኣብሄር መንግስቲ ክኣቱ ዘይካኣል ኮነ፣ካብ ስጋ ዝተውልደ ስጋ’ዩ ካብ መንፈስ ዝተወልደ ግን መንፈስ’ዩ።ስለዚ ውልድነትንረኽበሉ ጥምቀት ብጥምቅት ባሪኩን ቀዲሱን ጎይታና ናይ ጥምቅት ስርዓት ሰሪዑልና።ማቴ 28፡19 የው3፡3-7 1ይየው4፡8 ማር 16፡16
ጥምቀት፦ማለት ናብ ማይ ኣቲካ ምውጻእ ማለት አዩ።ከማኡ ኻኣ ጥምቀት ማለት ናይ መንግስተ ሰማያት መእተዊ ማዕጾን ውልድነት ንረኽበሉን ሚስጥር’ዩ ብጠቐላላ ጥምቐት ማለት ዳግም ምውላድ ማለት’ዩ።(ሰብ ካብ ማይን ካብ መንፈሰን እንተዝይተወሊዱ ናብ እግዚኣብሄር መንግስቲ ክኣቱ ኣይክእልን)።የው3፡6 ኣብ ሚስጢረ ጥምቅት ንእግዚኣብሄር ንፍልጦ ናይ መንፈስ ቅዱስ መሕደሪ’ውን ንኽውን።
4-ምስጢረ-ቁርባን
ምስጢረ ቁርባን ብመጀመርያ ዝተጀመረ ብ ጎይታና እየሱስ ክርስቶስ ኽከውን ከሎ ቅዱሳን ሃዋርያት ካኣ ካብ ጎይታ ብዝተማህርዎ ትመህርቲ መሰረት ፈጺሞሞ።ናይ ሚስጢረ ቁርባን ናይ ቃል ትርጉም፡ቁርባን ማለት መባእ፣ህያብ፣መስዋቲ ማለት’ዩ።ምስጢራዊ ትርጉሙ ከኣ ስለ ቁርባን ዝዝረብ ምስጢር ማለት ኢዩ።ብኻሊእ ኣዘራረባ ዝቐርቡን ዘቑሩቡን ንሳቶም ድማ ካህናት ባዕሎም ተቐቢሎም{ቆሪቦም}ህዝቢ ዘቐርቡሉ ማለት’ዩ።
ኣብ ሓድሽ ኪዳን ንመጀመርያ ጊዜ ቁርባን ዝተጀመረ መጋቢት 26 34ዓ/ም ብጎይታና ብመድሓኒና ፈጣሪና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ሓሙስ መሸት (ኣብ ጸሎተ ሓሙስ)ኣብ ቤተ ኣላኣዛር’ዩ።ኣብ ብሉይ ኪዳን ዝነበረ ናይ እንስሳታት መስዋእቲ [ደም]ተሳዒሩ ብክርስቶስ ኣማናዊ ስጋን ደምን ተተኪኣኡ ኢዩ።(ሕብስቲ ኣሊዒሉ ባረኸ ቖሪሱ ንደቕመዛሙርቱ ሃቦም እሞ እንኩም ብልዑእዚ ስጋይ ኢዩ ኢሉ፣ነቲ ጽዋዕ ኣልዒሏመስጊኑ ካኣ ሃቦም ከምዚ ውን ብለ ካባኡ ስተዩ ስለ ብዙሓት ንሃጥያት ይቅርታ ዝፈስስ ናይ ሃዲሽ ኪዳን ደመይ እዚ’ዩ)ማቴ 26፡26-29።ቀሳውስቲ ኣብ ቅዳሴ ጊዜ ዘቅርብዎ ሕብስቲ ናይ ክርስቶስ ስጋ ኢዩ።እቲ ወይኒ ካ ኣ ናይ ክርስቶስ ድም ኢዩ።ጎይታና ካኣ ስጋይ ዘይበለዕ ደመይ ዘይሰተየ ናይ ዘልኣለም ሂወት የብሉን ኢሉ ተዛሪቡ’ዩ[የው 6፡53-58] ብጠቕላላ ምስጢረ ቑርባን ብጣዕሚ ጠቓምን ናይ ካላኦት ሚስጥራትመደምደሚ ‘ዩ ።
5-ሚስጥረ-ትንሳኤ ሙታን
ትንሳኤ ሙታን ማለት ኣብ ዝተፍላለየ ስፍራ ተፈላልዮም ዝነብሩ ነፍስን ስጋን እንደገና ተዋሂዶም ምትሳእን ብድህሪ ሞት ብነፍስን ብስጋን ህይወት ምርካብ ማለት’ዩ።ሙታን ካኣ ህያዋን ኩኾኑ’ዮም ሬሳታት ክትሳኡ እዮም [ትን ኢስ 26፡19]።ኣብቲ ዳሕራይ ናይ ፍጻሜ ዘመን ጎይታና ብጎይትነተንብመስጋናን ተመሊሱ ከመጽዕ’ዩ።ኣብቲ ጊዜ ኣቲ ዝሞቱ ሰባት ኩሎም ክትስኡ’ዮም ምስትስኡ ኻኣ ጽቡቅ ዝሰርሑናብ ናይ ዘላኣለም ሂወት ከከዱ’ዮም ሕማቕ[ክጉእ] ዝሰርሑ ግን ናብ ናይ ዘልኣለም ኩነኔ ክከዱ’ዮም።(ካብቶም ኣብ መሬት ምድሪ ድቂሶም ዘለዉስ ቡዙሓት ገሊኦም ናይ ዘላኣለም ሂወት ገሊኦም ከኣ ናብ ሕፍረተን ናብናይ ዘላኣለም ውርደት ክትንስኡ እዮም)[ትን’ዳን 12፡2]
ወዲሰብ ሞይቱ ፈሪሱን በስቢሱን ኣይተርፍን’ዩ ምኽንያቱ ጎይታና ብሞቱ ሞትን ሙስና መቓብርን ስለዘጥፋሉ።ካብ ኩሉ ፍጥረት ትንሳኤ ሙታን ዘለዎ ፍጡር ወዲ ሰብ ጥራሕ’ዩ።ስለዝኮነ ካኣ ብጥቓ ሞት ሂወት በጥቓ መቓብር ካኣ ትንሳኤ ኣለዎ።እዚውን ንጎይታናን ኣምላክናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መቓብር ዘለዉ ኩሎም ድምጹ ዝሰምዑሉ ስዓት ክመጽእ’ዩ።ጽቡቕ ዝገበሩ ንናይ ሂወት ትንሳኤ ክፉእ ዝገበሩ ንፍርዲ ትንሳኤ ክመጹ’ዮም።ዮሃ 28 ኢሉ ተዛሪቡ’ዩ ነገር ግን እዚዝኾነሉ ዘመኑ ውርሑን ሰዓቱን ክፈለጥ ዝኽእል የሎን[ማቴ24፡36-42]።
ሸውዓተ ሚስጢራተ ቤተ ክርስቲያን
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ብሸውዓተ ዓበይቲ ሚስጥራት ንመእመናን ተገልግል። ሚስጥራት ዝተባሃለሉ ምክንያት ንዓይንና ክንርእዮም ቢኢድና ክንድህስሰኦም ዝይንኽእል ዝተፈላለዩ ናይ መንፈስ ቅዱስ ውህብቶታት በዚኦም ሚስጥራት መንገዲ ስለዝውሃቡና’ዩ። ሸውዓቲኦም ሚስጥራት
-ጥምቅት
-ቅብኣት ሜሮን
-ቁርባን
-ክህነት
-ተክሊል
-ንስሃ
-ቀንዴል እዮም።
ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ብናይ ኣዕማድ ኣብነት ሰሎሙን ብዝተዛረቦ መንገዲ ብምግባር ሚስጥራት ሸውዓተ ሙኻኖም ትቕበል።(ምስ 9፡1)እዚኦም ሸውዓተ ምስጢራት ብዝረኣን ብዝድሕሰስን ብግዙፍ ኣካለ መንገዲ ረቂቕ ዝኾነ ዝረኣይን ዘይረኣይን ናይ ናይ እግዛብሄር ጸጋ ንመእመናን ተሳትፈሉ’ዩ።ካብዞም ሸውዓት ሚስጥራት እቶም ሽድሽተ ዋላ ብጳጳስ ዋላ ብቕሺ ይፍጸሙ’ዮም፡ናይ ክህነት ስልጣን ምሃብ ግን ዝፍጽም ጳጳስ ጥራይ’ዩ።
1-ስርዓተ ጥምቀት
ካብ ሸውዓቲኦም እቲ ናይ መጀመርያ ጥምቀት’ዩ።ጥምቀት ካልኣይ ተወሊድና ናብ እግዛብሄር መንግስቲ ንኣተወሉ ሚስጥር’ዩ(ዮሓ 3፡5)።ጥምቀት መጽሓፍ ቁድሳዊ ትእዛዝ ኢዩ(ማቴ 28፡19-20)።ብጥምቀት ሓጥያት ይሰርይ’ዩ(ግብ’ሓዋ2፡8)።ምንጻህን ምቕዳስን ብጥምቀት’ዩ(1ይጵጥ 3፡21፣ቲቶ 3፡5-6)።ብቤተ ክርስትያን ህጻናት ነጥምቕ ኣብ ብሉይ ኪዳን ህጻናት ኣብ እግዛብሄር ተቐባለነት ዝህልዎም ምስ ተገረዙ እዩ ኔሩ።
ኣብ ሓድሽ ኪዳን’ውን ህጻናት ብህጻንነት ዕድሚኦም ተጠሚቆም ናይ ክርስቶስ ቤተ ሰብ ስለዝኮኑ ብህጻንነቶም ይጥመቁ እግዛብሄር ንህጻናት ካብ ጸግዑ ፈልይዎም ኣይፈልጥን።ናኣብነት ኤርምያስ ዝተቕደሰ ገና ኣብ ኣዲኡ ማህጸን ከሎ’ዩ(ኤር 1፡5)።የውሃንስ መጥመቅ’ውን ኣብ ኣዲኡ መሃጸን ከሎ ብነብፈስ ቁዱስ ተመሊኡ ኔሩ (ሉቃ 1፡15)።ጎይታና መድሓኒና እየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዝምህረሉ ዝነበረ ዘመን ንህጻናት ባሪኽዎም’ዩ እዚ ክኣ ህጻናት ዕድሚኦም ናብ እግዝብሄር ካብ ምቕራብ ዝክልክሎም ከም ህይኮነ የርእይ(ማቴ 19፡13-15፣ማር 10፡13-15፣ሉቃ 18፡15-17፣ግብ’ሓዋ 16፡33፣1ይ ቖሮ 1፡16)።ብናይ ቤተ ክርስትያን ስርዓት ወዲ እንተተወሊዱ ኣብ ኣርባዓ መዓልቲ፡ጓል እንተተወሊዳ ኣብ ሰማንያ ምዓልቲ ይጥመቑ። ኣብ ቡሉይ ኪዳን ወዲ ምስ ተውልደ ኣብ ኣርበዓ መዓልቲ ናብ እግዛብሄር የኣቱ ኔሩ(ዘሌዋ 12፡1-5፣ሉቃ2፡21-24)።ህጻናት ሃይማኖቶም ከምስክሩ ስለ ዝይክእሉ ንህጻን ወዲ ናይ ክርስትና ኣቦ(ኣብልገ) ንህጻን ጓል ናይ ክርስትና ኣደ ይስመየሎም።ጥምቐት ምዝፋቅ’ዩ።ጥምቐት ብስላሴ ስም’ዩ(ማቴ28፡19-20)።ቅድሚ ምጥማቖም ምእንቲ ክርስቶስ ኢሎም ብሰማእትነት ደሞም ዘፍሰሱ ሰመኣታት ብደሞም ከምዝተጠመቁ ይቑጸሩ (ማቴ10፡32፣16፡25)።
2-ቅብኣት ሜሮን
ሜሮን፦እቲ ተጠማቒ ካግቲ መጥመቒ መስወጸ ዝልከዮ ቅዱስ ዘይቲ’ዩ።
-ሜሮን ከም ጥምቐት’ዩ።
-ቅብኣት ሜሮን ልክዕ ከም ጥምቐት ሓደ ግዜ’ዩ ይድገምን’ዩ።
-ብ ቅብኣት ሜሮን እቲ ተጠማቒ ናይ መንፈስ ቁዱስ ጸጋ ይቅብል።
ኣብ ሓዋርያ ዘመን ኣመንቲ ምስ ተጠመቑ ብኣንብሮተ ኢድ መንፈስ ቁዱስ የሃድረሎም ኔሩ(ግብ’ሓዋ20፡14-17)።ቤተ ክርስትያን እንዳተስፋሕፈሐት ብዝከደት ግዜ ኣብ ክንዲ ኣንብሮተ ኢድ ኣብ ሓውርያት መንበር ዝተተክኡ ኤጵስ ቆጶሳት ኣብ ቅዱስ ሲኖዶስ ሜሮን እንዳዳለዉ ዝተጠመቐ ኩሉ ንክሕተመሉ ፈቐዱ።ኣብ ናይ ሜሮን ናይ መንፈስ ቁዱስ ህያብ መጽሓፍ ቁድሳዊ መምርሒ ኣልዎ።
ሜሮን ዝልኸይ እቲ ተጠማቒ ቀጥታ ካብቲ መተመቒ ምስወጸ’ዩ።ሓዋርያት ከጠምቑ ከለዉ ህጻን ኮነ ሽማግለ ቀጥታ ባንብሮተ ኢድ መንፈስ ቁዱስ የሕድርሉ ኒሮም(ግብ’ሓዋ 8፡14-17፣19፡5-6)።ህጻናት ምስ ተጠምቁ መንፈስ ቁዱስ ምእንቲ ክቕበሉ ቐጥታ ብ ሜሮን ይልከዩ።ኣይኮነን’ዶ ተወሊዶም ኣብ ኣዲኦም መሓጸን ከለዉ’ውን ብመንፈስ ቁዱስ ዝከበሩ ህጻናት ከም ዘለዉ መጽሓፍ ቅዱስ ይምስከ’ዩ(ሉቃ 1፡15 ኤር 1፡1-8)።ሜሮን ናይ ምቕባእ ስልጣን ዘለዎም ኣብ ሓዋርያት መንበር ዝተቕመጡ ኤጶስ ቆጶሳት’ዮም።ካህናት’ውን ንኽቕብኡ ተፈቂዱ’ዩ።
3-ሚስጥረ ቁርባን
ኣብ ቤ ተ ክርስትያን ናይ ሚስጥራት ኩሉ መደምደሚ ቅዱስ ቁርባን’ዩ።ቁርባን ማለት መስዋእቲ ማለት’ዩ።እዚ ኸኣ ሰብ ንእግዛብሄር ዘቕርቦ ህይኮነስ እግዛብሄር ስለ ሰብ ዘቕረቦ’ዩ።ኣብ ብሉይ ኪዳን ኣብ ሙኽራብ ዝተስወኣ በጊዕን ጤልን ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ኣብ ቤተ ክርስትያን ንዝስዋእ ናይ ክርስቶስ ስጋን ደሙን ኣብነት’ዩ።መልከ ጸዲቅ ናብርሃም ዘበርከቶ ሕብስተ ኦኮቴት ጽዋ በረከት(ዘፍ14፡18)።እስራኤል ናጽነቶም መዓልቲ ዝስውእዎ መስዋእቲ ናይ ፋሲካና ብጊዕ ናይ ክርስቶስ ስጋ ምሳሌ(ኣብነት)ኔሩ።ቁርባን መጽሓፍ ቁድሳዊ መሰርት ኣልዎ(ማቴ26፡26፣1ይቖሮ 11፡23-25)።ክህን እቲ ሕብስቲ ብጻህሊ ወይኒ ከኣ ብጽዋዕ ጌሩ ጸሎተ ቅዳሴ ከብጽሕ ከሎ እቲ ሕብስቲ ተቐይሩ ስጋ መለኮት፣እቲ ወይኒ ከኣ ተለዊጡ ደም መለኮት ይከውን ኣብ ቤ ተ ክርስትያንና ንመእመናን ነቐብሎ ካብቲ ስጋን ደምን’ዩ(ዮሓ5፡54-58፣ማቴ26፡27)።
፦እቲ ካህን ቅዱስ ስጉኡ ከቅበል ከሎ ዲያቆን ድማ ክቡር ደሙ ብዕርፈ መስቀል የቐብል
፦ናብ ቤተ ክርስትያን ክመጹ ዘይክእሉ ሕሙማት ንዕለቱ ተቀዲሱ ኣብ ገዝኦም ክቆርቡ ይክእሉ’ዮም።
፦መስዋእቲ ካብ ዕለቱ ኣይሓልፍን፣ኣይውዕልን፣ይሓድርን።
፦ቁርባን ዝቑረብ ከይበላዕካ ከይሰተካ ንዓሰርተ ሸሞንተ(18)ሰዓታት ብሙጻም’ዩ።
ኣብ ቤተ ክርስትያን ቅዱስ ቁርባን ፍጹም ናይ ክርስቶስ ስጋን ደሙን’ዩ(ዮሓ 6፡51-55)።ከምቶም ካልኦት ሚስትራት ሚስትረ ቁርባን ዝፍጽሙ ኣብ መንበረ ሃዋርያት ዝተቀመጡ ጳጳሳት’ዮም ኔሮም።ቤተ ክርስትያን እንዳተስፋሕፈሐት ምስ ከደት ግን ንካህናት’ውን ተፈቂድሎም፣ዲያቆናት ነቲ ጳጳስን ነቲ ክህንን ተራዳእቲ’ዮም።ንባዕሎም ብንሰሃ ዘመርመሩን ዘዕረዩን ምእመናን ስጉኡን ደሙን ክቕበሉ ይክእሉ ።ንባዕሎም ብንሰሃ ዘየዳለዉ ግን ዋላ እንተተቐበሉ ዕዳ’ዩ ዝኮኖም(1ይቖሮ 11፡28-29 የው’ኣፍ/ወርቅ ቅዳሴ)።
4-ክህነት
ክህነት፦ናይ ቤተ ክርስትያን ዝለዓለ መዓረግ’ዩ።ክህነት መጽሓፍ ቅዱሳዊ መሰረት’ዩ(ማቴ28፡19-20፣ኤፌ 4፡11፣ግብ’ሃዋ 28፡20)።
ኣብ ቤተ ክርስትያንና ናይ ክህነት መዓረግ ሰለስተ’ዮም ንሳቶም ድማ ዲቑና፥ቅስናና፥ጵጵስና እዮም።
1-ዲያቆን
ሀ-ቅድሚ ምምርዓዉ ዲቁና ይሽወም።
ለ-ኣእትዩ ወይ መንኩሱ ናይ ቅስና መዓርግ የቅበል።
ሐ-ናይ ቀሽን ናይ ጳጳስን ረዳኢ’ዩ።
መ-ዝሽወም ብጰጰስ’ዩ።
ሰ-ኣብ ቤተ ክርስትያን ቅድሚ ሙሉእ ናይ ዲቁና ማዕርግ ንተልእኾ ዘብቅዑ ሰለስተ ማዓርጋት ዝውሃቡባንብሮተ ኢድ ዘይኮነስ ብቃለ-ቡራኬ ጥራሕ’ዩ።
ረ-ዲያቆናት ብኣንብሮተ ኢድ ጥራይ ይሽወሙ።
ሸ-ስልጣነ ክህነት ንምቅባል ዋጋ ኣይዋህብን(ግብ’ሃዋ 8፡18-26)
ቀ-ክህነት ብዘርኢ ሓረግ ዘይኮነስ ብመንፈስ ቁዱስ ጻዊኢትን ብቤተ ክርስትያን ቁኖና’ዩ።
2-ቀሺ
እቲ ዲያቆን ምስ ኣእተወ (ተመርዓወ)ወይ ምስ መንኮሰ ናይ ቅሽና ስልጣን ይቅብል።ኣገልግሎቱ ድማ ስልጣነ ክህነት ከም ምሃብ ሜሮን ካብ ምድላው ሓድሽ ቤ/ክ ሃድሽ መንብርን ሃድሽ ጽላተን ካልኦት ሓድሽቲ ንዋየ ቁድሳት ካብ ምብራኽ ወጻኢ ኻሊእ ኩሉ ይፍጽም።ብድንልና ዝቀሸሸ እንተኮይኑ ናብ ጵጵስና ምዓርግ ክበጽሕ ይክእል’ዩ ሕጋዊ እንተኮይኑ ግን ኣብዚ ምዓርግ’ዚ ይውሰን እዚ ከኣ ብኣንብሮተ ኢድን ብንፍሃት ብጳጳስ ይሽወም
3-ጳጳስ(ኤጵስ ቆጶስ)
ኤጵስ ቆጵስነት ዝሽወም ብድንግልና ዝሞንከሰ ክህን’ዩ ዝሽወም ከኣ ብናይ ኩሎም ሲኖዶስ ኣባላት’ዩ።ኣብ ሽግር ግዜ ግን ካብ ክልተ ዘይንእሱ ኤጵስ ቆጶሳት ብኣንብረተ ኢድን ብንፍሃትን ይሽወም።ኣገልግሎቱ ድማ ሚስጥራት ምስ ምፍጻም ጠቕላላ ናይ ቤ/ክ መራሕን ሓላውን’ዩ።እዞም መዓርጋት ዝቅበሉ ኩሎምዘማልእዎም ግዴታታት ኣለዎም።
ሀ-ጥዕና ዘለዎም
ለ-ሃይማኖቶም ንምስፍሕፋሕ እኹል ትምህርቲ ዘለዎም
ሐ-ብጠባይ ዝተመስገኑ ክኾኑ ኣለዎም።
መ-ናብ ማኣርገ ክህነት ዝቐረቡ ኩሎምብቤተ ክርስትያንና ስራኦኣት ኣወዳት ጥራሕ’ዮም።
ክህነት ኣይድገምን ወይ ኣይሕደስን ክላይ ክህነት ዝቕበል ወይ ዝህብ ክልቲኦም ክህነቶም ይሰዓር(ናይ ሃዋርያት ቅኖና 68)።ክርስቶስ ንቤተ ክርስትያን ዝተወሰኑ ሰባት ንክህነት መሪጹ(ሉቃ 6፡12-13፣ዮሓ 20፡19-25)።ንኻሊእ ዘይተዋሃበ ፍሉይ ስልጣን’ውን ተዋሂብዎም’ዩ(ማቴ 28፡20)ከዓርግ ከሎ’ውን ጠቅላላ ማዓረግ ክህነት ሸይሙዎም ዓሪጉ(ሉቃ 24፡51)።ካብ ናይ ሃዋርያት ሃድነት ንዝወጸ ይሁዳ መተካእታ ን ክመርጹ ብሲኖዶስ ተስብሲቦም ን ቤ/ክ ኣገልግሎት ማትያስ ምምራጾም ናይ ሃዋርያት ኣገልግሎይ ካብዚ ካልእ ህዝባዊ ኣገልግሎት ፍሉይ ሙኳኑ የርዳእና (ግብ’ሓዋ 1፡15-26)።
5-ተክሊል
ናይ ክርስትያናት መርዓ ብቤ/ክ ምስክርነት ዝፍጸም ጸጋ መንፈስ ቅዱስ’ውን ዘውህቦ ስለዝኮነ ካብ ሸውዓቲኦም ምስጢራት ሓደ’ዩ። መርዓ መጽሓፍ ቁድሳዊ መሰረት ኣለዎ(ዘፍ1፡27-28፣ዘፍ 2፡18፣ማቴ19፡4-6)ብናይ ቤ/ክ ቀኖና መስረት ክርስትያናዊ መርዓ ቅድሚ ምፍጻሙ እዞም ዝስዕቡ ግዴታታት ክማልኡ ኣለዎም።
ሀ-ጸጋ መንፈስ ቁዱስ ብማዕረ ስለዝቕበሉ ክልቲኦም ክርስትያን ክኮኑ ኣለዎም። ለ-ክልቲኦም ናይ ኦርቶዶስ ተዋህዶ ቤ/ክ ኣባላት ክኮኑ ኣለዎም።እንተዘይኮይኖም ግና እቲ መርዓ ቅድሚ ምፍጻሙ ናይ ቤ/ክ ኣባላት ክኮኑ ግዴታ’ዩ።
ሐ-ቅድሚ መርዓ ስጋዊ ርክብ ኣይፍቀድን።
መ-ኣብቲ መርዓ ክልቲኦም ፍቃደኛታት ክኮኑ ኣልዎም።
ሰ-ኣብ መንጎ ቤተሰብ ናይ ስጋዊ ኮነ መንፈሳዊ ተዛምዶ ገደብ ብመርዓ ክይፈርስ ስጋዕ ሸውኣተ ትውልዲ ክክበር ኣለዎ(ዘሌ 18፡6-21፣ዘዳ7፡3-4)
ረ-ብሞት ብዝሙት እንተዘይኮይኑ ካብ ክልቲኦም ሓዲኦም ተፈልዮም ክምርዓዉ(ከእትዉ)ኣይክእሉን(ማቴ19፡6-9)።
ሸ-ናይ ክርስትያናት መርዓ ናይ ክርስቶስን ናይ ቤ/ክንን ሓድነት ስለዝኮነ ኣይፈርስን(ኤፌ 5፡32)።
ቀ-ናይ ተክሊል ሚስጥር ዝፍጹሙ ጳጳሳትን ቀሳውስትን’ዮም።
በ-ተክሊል ብዝይ ስጋ ወደሙ ኣይፍጸምን (ፍት’መን 24፡899)።
ተ-ኣብ መርዓ ግዜ ናይ ወላዲ ፍቓድ ክሕወሶ ኣለዎ።
6-ንሰሃ
ንሰሃ፥ምጽዋት ምምላስ ካብ ሓጥያት ምንጻህማለት’ዩ።ክርስትያናት ብጥምቀት እንደገና ዝተውለዱ እኳ እንተኮኑ ሰብ ኮይኑ ናብ ሃጥያት ምዝንባል ስለዘይተረፍ ሕድሕድ ክርስትያን መምህረ ንስሃ ክህልዎ ይግባእ።ክርስትያናት ናብ መምህረ ንስህኦም(ኣባት ነብሶም)እንዳከዱ ሓጥያቶም ይናዘዙ(ዘሌ14፡31፣ማቴ8፡4፣ኤድፋንዮስ ሃይማኖተ ኣበው ምዕ 59 ቑ20)።ናብ እግዛብሄር ንምምላስ ዝገብርዎ ፈተነን ሓጥያት ምንዛዞሙን ጸጋ እግዛብሄር ይውሃቦም ስጋ ወደሙ ተቐቢሎምከኣ ናብ ቀደም ከብሮም ይኣትዉ።
ኑዛዜ ምቅባልን ምስትስራይን ዝግኦም ጳጳሳትን ኣቅሸሽትን ጥራይ’ዮምንስሃ መጽሓፍ ቁድሳዊ መሰረት ኣለዎ(ማቴ 8፡4፣16፡19)።ንሰሃ እቲ ተነሳሂ ኣብ ቅድሚ ኣባት ነብሱ ቀሪቡ ሓጥያቱ ብምንዛዝ ዘፍስሶ ንብዓት ናይ ሓጥያት ክብደት እንዳዘከረ ዘርእዮ ጭንቀት ብመንፈስ ቁዱስ እንደገና ንክሕደስ ይገብ(ቅዳሴ ዘ ኣትናቴዎስ)።ንሰሃ ምስቶም ዝደጋገሙ ሚስትራት ዝቁጽር’ዩ።ካብ ነብያት ጀሚሩ ናይ መጥምቐ የውሃንስ፡ናይ ጎይታና እየሱስ ክርስቶስን ተከተልቱን ናይ ሓዋርያትን ትምህርቲ ዋና ዓላማ ሰብ ኩሉ ብንሰሃ ንክመላለስ ናብ እግዝብሄር መንግስቲ ንኽኣቱ መንግስተ ሰማያት ቀሪባ’ላእሞ ንሰሃ እተዉዝብል’ዩ ኔሩ።ሕጅ’ውን ቤተ ክርስትያንና ስለንሰሃ ተምህሮ ነዚ መሰረት ብምግብር’ዩ(ዘካ 1፡3፣ማቴ3፡1-2፣4፡17)።
7-ቀንዴል
ቀንዴል ቤተ ክርስትያን ካብ ትግልገለሎም ሸውዓተ ሚስጥራት ሓደ’ዩ።እዚ ሚስጥረ ቀንዴል ንሕሙማት ዝቅባእ’ዩ።ቀንዴል መጽሓፍ ቁድሳዊ መሰረት ኣለዎ(ማር 6፡13፣ያዕ 5፡13-15)።ሜተ ክርስትያንና ናይ ቀንዴል መድሓኒትነት ንስጋ ጥራይ ዘይኮነንነፍስ’ውን ሰለዝኮነ ብሃጥያት ደዌ ዝተተሓዘ ሰብ ቀንዴል የግበረሉ(ይቅባእ)።ናይ ቀንዴል ሚስትር ዝፍጸም ብጳጳሳተን ብቀሳውስትን’ዩ።ሸውዓቲኦም ሚስጥራት ቤ/ክ ንሕድሕዶም ዝፍጸም ነናቶም ዝኮነ መጽሓፍን ጸሎትን ናይ ኣፈጻጸማ ስርዓትን ኣለዎም።
ኩሎም ሚስጥራት ቤ/ክ ናይ ቤ/ክ ስርዓት ኣምልኮ መፈጽምን ናይ ሃይማኖት መምርሕን እዮም።ኮይኑ ግንከከምኩነታቱ ኣብ ካሊእ ቦታ ክፍጸሙ ይክእሉ’ዮም ውግዘት የብሉን።ናይ ኩሎም ሚስጥራት ዋና ዓላማ ሰብ ንምድሓን’ዩ።
mahbereabuneselama@2012. All Rights Reserved


text:
ኣብ ኬንያ ካብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ናብ ኣባልነት ሰኔት ክፍለ ግዝኣት ሚነሶታ ኣሜሪካ ዘይመስል ጉዕዞ’ዩ እንተኾነ ጓል 34 ዓመት ሶማልያዊት ኤልሃም ዑመር ኣብ ኣሜሪካ ኣሜሪካዊት አባል ሰኔት ብምኳን ታሪኽ ሰሪሓ።
ኣብ ኣሜሪካ ንኣመንቲ እስልምና ብፍላይ ኸአ ንደቂ ኣንስትዮ ኣመንቲ እስልምና ዓለም ድማ ጮራ ተስፋ ኮይና’ላ።
ኤልሃም ዑመር ሒደት ሰባት ጥራይ ኽከውን ይኽኣል’ዩ ኢሎም ዝሓሰብዎ ዓወት’ያ ረኺባ ብፍላይ ኣብቲ ብዛዕባ ኢምግሬሽን ግብረሽበራን ዝነበረ ንኣመንቲ እስልምና ኣሜሪካዊያን ዝጠመተ ክትዕ ዝነበሮ እዋን ወፍሪ ምርጫ እዚ ዓመት እዚ ዳርጋ ዘይሕሰብ እዩ ዝነበረ እንተኾነ ግን ተዓዊታ።
ኤልሃም ዑመር ኣብ ባይቶ ክፍለ ግዝኣት ሚነሶታ ዝሕልዋ ኣበርኽቶ ገና ዝርአ’ዩ ዝኸውን ግን ኣብዚ ሕጂ እዋን እቲ ትኹረት ተወሰኽቲ መረጽቲ ስሒባ’ላ እዚ ድማ ዓብይ ነገር’ዩ ኣብዚ ሎሚ ዝገበርናዮ ዓለም ምሉእ ይርእዮ’ሎ ይብል ኦሳድ ዛማን።
ኤልሃም ዑመር ብወገና ሕጂ ተሪፉ ዘሎ ከምቲ ህዝቢ ካብኣ ትጽቢት ዝገብረላ ኮይና ምስራሕ ሓደ ካብቲ ዘለዋ ዓበይቲ ብድሆታት ሓደ ምኳኑ ገሊጻ’ላ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰ..ህ.ዲኤ.) ብ28 ጥቅምቲ 2017፣ ብኣብ ሻሙናይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ዝተመዘዘ ሓድሽ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ፍስሃየ ሓጎስ ተመሪሑ ኣኼባ ኣካይዱ።
ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ብኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከገልግሉ ዝጸንሑ እሞ ዝቕጽሉ ዘለዉ ኣባላትን ሓደስቲ ዝተወሰኹን ዝቖመ ስለዝኾነ፡ ሕድሕድ ናይ ኣባላት ምልላይ ድሕሪ ምፍጻም ብዛዕባ ክካየድ ዝጸንሐ ዕማማትን ኩነታቱን ዝሕብር ዝርዝር ጸብጻብ ቀሪቡ።
ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ነቲ ብሓላፊኡ ተነዲፉ ዝቐረበ ኣብ ኣኼባ ፈጻሚ ሽማግለ ተኸሊሱ ዝጸደቐ ናይ ሓደ ዓመት ውጥን ዕማማት፡ ብዕቱብ ድሕሪ ምምይያጥን ምርድድዳእን ንነብስወከፍ ኣብ ትሕቲ ቤት ጽሕፈት ዝመሓደሩ ክፍልታት ሓለፍቲ ብምምዛዝ፡ ዝርዝር ናይ ትግባረ ዕማማት’ውን ሓንጺጹ።
ብጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራ በብእዋኑ ዝጸሓፉ ዜናታት፡ ዝተሓትሙ መጻሕፍትን ብዝተፈላለዩ ኣህጉራዊ ሰብኣዊ ትካላት ዝቐረቡ ጸብጻባትን ምንባሮም ኣኼባ ተመያይጡሉ፡ እንተዀነ ግን ቁርጽራጽ ሓበሬታ ስለዝኾነ ኣከታቲሉ ብጥርኑፍ ዝቐረበ ሰነድ መወከሲ ስለዘየልቦ፡ ጉዳይ ስደተኛታት ከም ሓደ ክፍሊ ብምምዳብ፡ መጽናዕቲ ብምክያድ ዝስንድ ሓላፍን ተሓባበርትን መዚዙ።
ኣብ መደምደምታ ነቲ ኣብ መስርሕ ዝጸንሐን ዘሎን ትካላት ቤት ጽሕፈት፣ ብዝያዳ ክድልድልን ክሰፍሕን ኩሉ ዝድለ ንጥፈታትን ጻዕርታትን ከካይድ ምዃኑ ምምሕዳር ኣስሚሩ ኣኼብኡ ዛዚሙ።
ዕንወት ንምልኪ
ዓወት ንፍትሓውን ደሞክራስያውን ስርዓት


text:
ርሑስ በዓል ቅዱስ ዮሃንስ 2017
ብቀዳምነት ንመላእ ኣብ ውሽጥን ደገን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ንኣመንቲ መንፈሳዊ እምነት ክርስትና፡ ንኩሎም’ቶም ንገባቲ ስርዓት ህግደፍ ካብ ጸረ-ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብምውጋድ ሓቀኛ ደሞክራሲ፡ ምዕሩይ ማሕበራዊ ፍትሕን ግዝኣተ-ሕግን ዘውሕስ ሕብረ-ሰልፋዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምህናጽ ኣብ ዘይሕለል ቃልሲ ዝርከቡ ዜጋታት፡ ከምኡ’ውን ነቶም ንነዊሕ ዓመታት ብስም ምውሓስ ልዕላውነት ጅሆ ተታሒዞም ንመወዳእታ ዘይብሉ ሕሱም መነባብሮን ማሕበራዊ ምዝንባልን ዝተፈረዱ ውጹዓት ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ድማ ብፍላይ፡ ርሑስ በዓል ቅዱስ ዮሃንስ ዝብል ሰናይ መልእኽተይ የመሓላልፍ።
በዓል ቅዱስ ዮሃንስ 2017 ኣብ መንጎ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ኩሎም ሕ/ሰብኣዊ ክፍልታቱን እቲ ንነዊሕ ዘመናት ካብ ወለዶ ንወለዶ ክሰጋገር ዝጸንሐ ድልዱል ፍቕሪ፡ ሓልዮት፡ ሓድነት፡ ምክብባርን ማሕበራዊ ምትሕግጋዝን ብምውሓስ፡ በዓል ሰላም፡ ቅሳነትን እፎይታን ክኸውን ልባዊ ትምኒተይ ይገልጽ።
ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ጸረ-ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ንምንዋሕ ሓድነት ዝተፈላለዩ መንፈሳዊ እምነታት ንምዝራግ ርኡይ ኢድ ምትእትታውን ክሳብ’ውን ንእከይ ፖሊሲታቱ ዘይተቐበሉ መራሕቲ ሃይማኖታት ንነዊሕ ዓመታት ከጋፍዕ፡ ክጨውን ክስውርን ምጽንሑ ዝፍለጥ’ዩ። ንነጻነት፡ ሓርነታትን ክብርታትን ዝተፈላለዩ መንፈሳዊ እምነታት ብምድፋር ዝካየድ ቀጻሊ ኢድ-ምትእትታው ገባቲ ስርዓት ህግደፍ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊ ልሉያት መራሕቲ ሃይማኖታት ዝውሰድ ግፍዕታትን ማእሰርትን መላእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓደ ድምጺ ሓቢሩን ሰሚሩን ብትረት ክኹንኖን ከወግዞን ጥራይ’ዩ ዝግባእ። ብገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ሓደ መንፈሳዊ እምነት ዝካየድ ኢ-ምትእትታውን ማእሰርቲ መራሕቱን ነቲ ካልእ መንፈሳዊ ሃይማኖታት ፍጹም ከም ዘይምልከት ብምውሳድ ብስቕታ ምሕላፍ ወይ ብዕባራ ምክንያታት ግዳይ ናይቲ እከይ ፖሊስታት ምዃን ገዚፍ ኣሉታዊ ጽልውኡን ውጽኢቱን ብትኩረት ምግንዛብ ይሓትት። ነቲ ኣብ መንጎ መንፈሳዊ እምነታት ንዘመናት ክሰጋገር ዝጸንሐ ተኸባቢርካ ብሓባር ምንባርን ምትሕግጋዝን ዘውሕስ ብዘይምዃኑ፡ ንሰላምን ፍቕርን ሓድነትን ህዝቢ ኤርትራ’ውን ብሰንጠቕ ዝጻርር ስለዝኾነ፡ ብተግባር ክንኹኑኖን ክንቓወሞን ጥራይ’ዩ ዝግባእ።
ደጊመ
በዓል ቅዱስ ዮሃንስ በዓል ሰላምን ምክብባርን ክኸውን ሰናይ ትምኒተይ ይገልጽ።
ነፀረኣብ ኣስመላሽ
09 መሰከረም 2017
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10835


text:
ብምክትል ፕረዚደንት ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ኤርትራ ምብጻሕ ፈጺሙ
Radio Erena: 25 December 2017
ኤርትራን ሱዳንን ብጉዳይ ዘይሕጋዊ ንግዲ ኮንትሮባንዳን ምስግጋር ባጤራን ብዝምልከት ኣብ ዝሰሓሓባሉ ዘለዋ እዋን፣ ምክትል ፕረዚደንት ባክሪ ሓሰን ሳልሕ ዝመርሖ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን ብ20 ታሕሳስ ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ምክትል ፕረዚደንት፣ ሚኒተር መጓዓዝያን ሚኒስተር ዴታ ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢን ዝሓቖፈላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሓሉ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ሓለፍቲ ፖለቲካውን ቁጠባውይን ጉዳያት ህግደፍን ብምርኻብ ተዘራሪቡ።
እቲ ልኡኽ ኣብቲ ናይ ኣስመራ ዑደቱ፣ ብዛዕባ'ቲ ብመንገዲ ከሰላ-ተሰነይ ዝፍጸም ዘሎ ዘይሕጋዊ ንግድን ምስግጋር ባጤራን ኣብ ክልትኤን ሃገራት ፈጢርዎ ዘሎ ቅልውላው ድሕሪ ምዝርራብ፣ እቲ ብዶብ ዝፍመ ዘሎ ዘይሕጋዊ ንግዲ ሕጋዊ ጥራይ ዝኾነሉ ኣገባብ ከምዝተመያየጠ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ጠቒሶም።
ካብን ናብን ሱዳንን ኤርትራን ዝንቀሳቐሳ ናይ ጽዕነት መካይን ንምቁጽጻር፣ ኣብ ዶብ ክልቴን ሃገራት ዝቐውም ሓባራዊ ሓይሊ ዕማም ክህሉ ኣብ ዝብል ነጥቢ'ውን ከምዝተዘራረቡ እቶም ምንጭታት ኣረዲኦም።
ኣማሓዳሪ ከሰላ ኣደም ጃማ ኣደም ኣቐዲሙ፣ እቲ ካብ ከሰላ ናብ ኤርትር ዝከካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ንግዲ ከም ፊኖ፣ ዘይቲ፣ ነዳዲ ዝኣመሰለ ሃለኽቲ ነገራት ንቀጠባን መነባብሮን እቲ ዞባ ሃስይዎ ከምዘሎ ብወግዒ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ንሱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ነዚ ንምግታእን ኣብ ዘይሕጋዊ ንግዲ ንዝተዋፈሩ ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ንምህዳን ተበግሶ ክወስድ ምዃኑ'ዩ ሓቢሩ።
ብዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራ ኣብ ቅልውላው ዝርከብ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ሸርፍን ሓዋላን ዝተዋፈሩ ውልቀሰባትን ጉጅለታት ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዙ ክሃድን ድሕሪ ምጅማሩ፣ ናብ ሱዳን ክብገሳ ዝተዳለዋ ሓያሎ ናይ ጽዕነት መካይን ኣብ ከባቢ ግርማይካ ተዓጊተን ደው ክብላ ትእዛዝ ከምዝተመሓላለፈ ካብ ወገን ኤርትራ ክሕበር ጸኒሑ'ዩ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ሓያሎ ካብዞም ኣብ ዘይሕጋዊ ሓዋላን ሸርፊን ተዋፊሮም ዘለዉ ውልቀሰባትን ጉጅለታትን ኣብ ጎረባብቲ ሃገራትን ዱባይን ከምምዝርከቡ ክወቐስ ጸኒሑ'ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ፣ ኣብ ከባቢ ከሰላ ተኸዚኑ ዝርከብ ባጤራ ናቕፋ ንዝቕባበን መጠን ናህሪ ናይ ወጻኢ ሸርን ኤርትራ ከምዝሃሰዮ የማርር።
እዞም ክልተ መንግስታት በዚ ጉዳይ ብዝምልከት፣ ተደጋጋሚ እዋን ምስጢራዊ ርክባት እኳ እንተካየዱ፣ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ቁጠባኣ ዝግበር ዘሎ መጥቃዕቲ ንምምካት ሓድሽ ዘመተ ካብ እተካይድ፣ ካብ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ፣ ብምክትል ፕረዚደንት ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ናብ ኤርትራ ክትሰድድ ንመጀመርያ እዋና'ዩ።
========================


text:
ዝዓበኹምን ዝነኣስኩምን ደቂ ሃገረይ ኤርትራ ሰላምን ሰናይን ኣብ ዘዘሎኹሞ ይብጻሕኩም። ኣብ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ዘይምርድዳኣት ተፈጢሩ ብማለት ክጋማዳሕ ዝጸንሐ ጥቁውን ግዛዕ-ምዛዑን፡ ከምቲ ‘ዘይተርፈካ ጋሻኻስ እጠጥቢኽካ ደኣ ሰዓሞ።’ ዝበሃል ምሳለ እንዳዘከርኩ፡ ኣበይከ ክእቶ ካብ ምክትታሉ ዓዲ ኣይወዓልኩን። እቲ ዳርጋ ብምልኣት ዝሰማምዓሉ፡ ብሓው ሃይለ ገብሩ ክቐርብ ዝጸንሐ ኣስተምህሮን ምዕዶን መደምደምታ’ኡ ኣቕሪቡ ብምህላዉ “የቐንየልና!” ከይገደፍኩ፡ መሲሉ ዝስመዓኒ ምሕጽንታይ፡ እብል ኣሎኹ። ሰናይ ምንባብ።
ኣብ ሓደ ዓዲ ተገይሩ ክበሃል ከምዝሰማዕኩዎስ፡ ሓደ ሰብ ነዛ ዓለም ብቖንጠጥን ጥንቃቐን ርግጽ ነይሩዋ፣ ንሓዳሩን ንናብራኡን ብጉቡእ መሪሑ፣ ደቁ ኣመርዕዩን ኣደርዕዩን፣ ኣብ እርጋኑ፡ ነቲ ከይፈጸምኩዎ ሓሊፉኒ’ዩ ዝብሎ ‘መንእሰያዊ ሃኒ’ ብሓንሳብ ከምገበጻሕኩዎን ከም ገበርኩዎን ብምባል፡ ነቲ ሓደ ኽጅምር፡ ተመሊሱ ነቲ ሓደ ኽገድፍ ስርሑ ገበሮ። እኳ ደኣ ኣብ መጨርሽታኡስ ዘፋለጠ፡ 44 ዛርትያ ከም ዝዓሰሉዎ ንኽመስልን ንኽምስጥን፡ ከረዛንን ሽራራን ተለቂሑ፡ ንእተን ኮይኑወን ፊል-ፈል ዝብላ ቁሩብ ቁራቦ ጨጉሪ-ርእሱ፡ ዘይተእደነ መሰንተር ኣጸጊዑለን፡ ፈኽነን እንዳበለ ክስጉም ዝተዓዘቡ ሓደ ካብ ኣዝማዱ፣ እቲ ጉዳይ ገሪሙዎም፡ “እንታ’ዚ ደኣ ክስቶ ዶኾይኮነ?” ክብሉ ሓተቱ። “እወ! ንሱ ባዕሉ።” ዝብል መልሲ’ውን ረኸቡ። “እዚ ጥቁውን ወርጃን፣ ንበዳሊኡ’ኳ ዘይብድል ዕጹብ ድንቂ ሰብሲ፡ ሕጂ ካን ኣብ እርጋኑ፡ ዛርትያን ፋሉልነትን ኣወናዊኑዎ።” እንዳበሉ ድሕሪ ምግራም፡ “ኣንታ ሎሚ ዘበንሲ ዘይንርእዮን ዘይንሰምዖን ኣይክህሉን’ዩ ግዲ?” ድሕሪ ምባል ቀጸሉሞ፡ “ወይ ዘይምፍላጥ!!!! ሰይጣንሲ ዝሕንግሮ እምበር፡ ዝሕንገሮ ካብ መዓስ ደለየ?” ክብሉ ወሰኹ። “ደጊም ሓሊፉካ’ዩ ዘበነ ዛርትያነት፡ ኢልኩም’ባ ንገሩዎ።” ክብሉ ቀጸሉ ይበሃል።
ደጊም ነዚ ጽውያ’ዚ ሕጂ መልዓልየይ፡ ዕድመ እንዳጸገብኩ ኣብ እዋን እርግና ዝተሸመምኩ ምዃነይ ብምስትውዓል፡ ንሃብታም ታሪኽ ጉዕዞ ቃልሰይ ከስተብህል ስለ ዝተገደድኩ’ዩ። ዳርጋ ንብዙሃት ከምዝ ከማይ፡ ኣብ 1975 ዓ.ም.ፈ. ማለት ድሕሪ ምዝዛም 2ይ ጉባኤ ተ.ሓ.ኤ. ዝተላዕለ ሰንፈላል ዝመልስ ግናይ ተረኽቦ ኣዘኻኺሩኒ። ነቲ ዘጋጠመ ሕሱም ዘራጊቶ፡ ተጻዊሮም ዝሰገሩን ዘሳገሩን ከመይ ሕጂ ይርስዑዎ።ዘፍርሃካ ሕማም እርጋን ንቑልዕነትካ ይመልስ’ዩ ይበሃልዩ’ሞ፡ ቀደሙ’ውን ፈሪሕካ ዘይግቡር ተገይሩ እንተነይሩን፡ ሕጂ ኣብ ቁልዕነትካ ተመሊስካ ንምዕሩይ ከተመዓራሪ ከም ምፍታን ኮይኑኒ’ሎ። መዓስከ ንሱ ጥራሕ፡ እቲ ንተ.ሓ.ኤ.(ሰውራዊ ባይቶ) ዝሰርሐን ዘቖመን “ሕጋውነት!” ዝብል ሕላገት ቃልሲኸ፡ ኣበይ ደኣ ኣበለ? እቶም ኣብ 2003 ዓ.ም.ፈ. “ኣይፋልኩምን!” ብምባል ምፍንጫላዊ ሓደጋ ኣጋጢሙ ኣብ ዝነበረሉ ህሞት፡ ብሳላ ሕጋውን ዲሞክራስያውን መርገጽ ንውድብና ኣብ ነብሱ ዝተኣማመን ሰልፊ ክንፈጥርን፡ ብዙሓት ክንጽንብር ዝኸኣልናስ፡ ካብዚ ናይ ሎሚ ዝተፈልየ እንታይ መስተንክር ዝኾነ ቅዋምን ሕግን ነይሩና ግዲ’ዩ? ብዘይካ ምክብባርን ምእክኣልን። እንታይ ቅድሚ ሕጂ ዘይነበረ ሓዲሽ ነገር ሎሚ ዘበን ተረኺቡ? ብምባል ክሓትትን፡ ክግረምን እንተፈተንኩ፡ መዓስ እጋገ ክህሉ ኢለ?
ዝገርም’ዩ!“ምስ ኣባላት ህዝባዊ ግምባር ሓቢርካ ምቅላስ፡ ጸረ ጀብሃውነት ኮይኑ ህዝባዊ ክድዓትን’ዩ።” ዝበሉ ገለ-ገለ፡ ከም ኣብ ሕሉፍ ታሪኻት ዝተሸኽሉን ትሒዘ-ጸናሕትን፡ መኪትናን ከፊልናን ዘጻጸናዮ ሓባራዊ ሰልፊ፡ “መሪሕነቱ ንህ.ግ. ኣረኪብኩሞ ኢኹም። እዚ ምንታይ ሓለፍቲ ፈጻሚት ሽማግለ ‘ኣቦ-መንበርነት’፡ ‘ውዱባዊ ጉዳያት’፡ ‘ናይ ውሽጢ ጉዳያት’ ንኣባላት ህዝባዊ ግምባር ነበር ኣሕሊፍኩም ሂብኩሞ፡ ተባሂልና ብሓባር ዝተኸሰስናሉን ዝተነኣኣስናሉን ብዙሕ ግዜ ዝሓለፎ ኣጋጣሚ ኣይኮነን? ግን ነቶም በሃልቱ እቲ ተካል ሕማም ቀደም ዝደገሶም ምዃኖም ፈሊጥና፡ ሓቢርና መኪትናዮን ሰጊርናዮን ኔርና’ዶ ኸይኮንና?
ብርግጽ ‘ምሳኹም’ ምባላይ፡ ሓደ ዝተፈልየ ጉጅለ እጠቅስ ምህላወይ ኣይሓብእን። እሱ ኸኣ እዚ ኣብ ኣሜሪካ ኮይኑ ብሳላ ሃብቱ (ጁባኡ) ንሰልፍና ጅሆ ክሕዝ ዝፈተነን፡ ንሓባራዊ መሪሕነትና ዝነጸገን ጉጅለ ማለተይ ምዃኑ። እወ! ብቕድሚ ሕጂ በባዕላቶም ዘይፈተኑዎ ስለ ዝፍተኑ ዘሎዉ ሓዲሽን እንተመሰለ፡ ግን ኣሰር ናይቶም ኣቐዲሞም ዝሓልከሱ፡ ኣረጊት ሕንጊድ ጥበብ ዘልዓለ ኮይኑኒ ብምህላዉ፡ ምስዞም ናይ ሎሚ ቕነ ሰብ ጋዕሲ እዛረብ ምህላወይ ፍሉጥ ይኹን። ኣባላት ህ.ግ. ምስ ዝነበሩ መቃልስተይ’ውን፡ ነቲ ዳርጋ 12 ዓመታት ዝኣክል ሓቢርና ዘጥረናዮን ውህሉል ተመክሮን ባህልን፡ ካብ’ዚ ኣብ ተ.ሓ.ኤ. ነበር ዘጋጠመና ዝፍለ ዕጫ ከምዘይረኸበኩም ዝተፈልጠ ታሪኽ እንድ’ዩ። ሕማቕ ዕድል! ብወገነይ ዘይዝንግዖ፡ ኣብቲ ሓው መስፍን ሓጎስ ንተቓውሞ ዝተቐልቀለሉን ብእምባጓሮ ዝተፈተነሉ እዋናት፡ ኣብ ሎንዶን ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዓው ኢለ ዝመስከርኩዎ ህያውን ስኑድን’ዩ። ጻውዒተይ ንሓባራዊ ቃልሲ ኣብ ዘቃላሕኩሉ እዋን፡ ውድበይ ዝጸልኦ ዘረባን ሓሳብን ከምዘይከውን ኣዕርየ ይርደኣኒ ነይሩኒ’ዩ። ስምዒትን ቃናን ዳርጋ ኩሎም መቃልስተይ ኣባላት ሰውራዊ ባይቶ ኣብል ምንባረይ፡ ሕልናይ ዕጉብ ነይሩ። እቲ ዝበልኩዎ ብሓፈሻኡ፡ ነዚ ዝመስል ነበረ። “መስፍን! ኣነ ኣባልን ተሞክሮን ተ.ሓ.ኤ እየ። ግን ንህዝባዊ ግንባር ንዒቐዮ ኣይፈልጥን፤ መኽንያቱ ገባር ቅያ ስለ ዝኾነ። ናይ ሕጂ ጸገመይ ህ.ግ. ምስ ተመልከ’ዩ ህዝቢ ኤርትራ ዝተምልከ። ስለዝ’ውን ሕጂ፡ ህ.ግ. ነጻ ከውጽኦ እብገስ ኣሎኹ ትብል እንተሃሊኻ፡ ካብ ሎሚ መዓልቲ ሓቢረካ ክቃለስ ድሉው’የ።” በልኩሞ፡ እቲ ገዛ ፈተዎ። ግንከ፡ ብዙሓት ጀብሃ ኢና በሃልቲ፡ ኣበሃህላይ ብፍጹም ኣይዓጀቦምን። ‘ማይን ዘይትን ክሓብር ስለ ዘይክእል፡ እዚ ክልተ ፍሉይ ተሞክሮታት ፈጺሙ ዘይራኸብ’ዩ። ህ.ግ. ምዕራይ ማለት ንጀብሃ ፈጺምካ ምድምሳስ ማለት’ዩ፡ ስለዚ ዘይመላላእ ክትጸናብር ኣይትፈትን።” ተባሂለ። እቲ ጸጋ ግን፡ እኖሆ ድሕሪ 8 ዓመቱ ሰ.ድ.ህ.ኤ. ካብ ዝምስረትን ክዉን ካብ ዝኸውንን። ብርግጽ እዚ መስርሕ’ዚ፡ ካን ኣብ ሓደ ተቐፊዱ ዝተቐመጠ ድንዙዝን ርዙዝን ነገር ኣይኮነን፡ ናቱ ሂወት ዘሎዎ ተንቀሳቓሲ ነገር’ዩ እሞ፡ እዞም ኣበጊስናዮ እንብል፡ ንሰዋእ፡ ንደስክል ቀጻሊን ህያውን መኽሰብ ህዝቢን’ዩ።
ኣብ ሀ-ሁ ፖሊቲካ ብምእታው፡ ጉባኤ፡ እቲ ዝለዓለ ስልጣን ሰልፊ’ዩ፤ ንውሳነታቱ ዝትግብርን ዘፈጽምን መሪሕነት’ውን ብዲምክራስያዊ ኣገባብ ማለት (ውክልናዊ ዲሞክራሲ) ይመርጽ። ምናልባት ተመራመርትን ዶክቶራትን ክፈላሰፉሉን ክውርጽጹሉን እንተፈተኑ፡ ስርሖም ሰርሑ እምበር ሓዲሽ ነገር ኣይኮነን’ሞ ኣይገርምን። ግን እቲ ንመዋዕሉ ርዒሙሉን ሰኒጉዎን ዝተጓዕዘ፡ ጉዳይ ፍልስፍና ኣሪስቶልይ ይኹን ካንት ጠፊኡዎን ስሒቱዎን ዘይኮነስ፡ ጉዳይ እምነትን ምርጫን ስለ ዝኾነ ጥራሕ’ዩ። ብርግጽ እቲ ምርጫ ስኒ ምንካስ ይሓትት’ዩሞ፡ ኣስናንና ስጋብ ሕጂ ምጽናሑ ዝገርም’ዩ። ግን ነቶም ነዚ እምነት’ዚ ዘላግጽሉን ዘባጭዉሉን፡ ብምህሮኦም ከጎላብቡዎ ዝፍትኑን ዘሎዉ፡ ‘ኣብ ክንደይ ዓቐብ...’ እንዳበልኩ ፍሽኽ እብለልኩም። ዳርጋ እንበዝሕ ኣባላት ሰልፍና ዘይንኽሕዶን ኣዕሪና’ውን እንመልኮን፡ ንዕላማኻ ብገንዘብ ጥራሕ ዘይኮነስ ስጋብ ሂወትካ ምኽፋል’ውን ንቡር ስለ ዝኾነ፡ ነዞም ዕሽነት’ዩ ዝብሉና፡ “ኣይፋልኩምን ደኣ!”
ብጉባኤ ዝተመርጸ መሪሕነት፡ ንዝተነብረሉ ሓላፍነት፡ ብዝተዋህቦ ቅዋም ስጋብ’ቲ ቀጺሉ ዝስዕብ ጉባኤ ክመርሕ ሙሉእ ስልጣን ይህልዎ። በዚ መሰረት ይመርሕ፡ የሳኒ፡ የዋሃህድ፡ ይሕሉ፡ ብዝለዓለ’ውን መሰል ውልቀ-ኣባል እቲ ዝለዓለ ዓይኑን ኢዱን እግሩን ኣእሙሮኡን ብምግባር ይቛመት። ብርግጽ፡ ጸጋ ዲምክራሲ’ውን እዚ ውልቀ ኣባል ናይዚ ጽጉው ሰብኣዊ ጉዕዞ’ዚ፡ እቲ ቀንዲ መንቀልን መብጽሕን መንኮርኮር ዲሞክራሲ ምዃኑ’ዩ። እንትርፎ ኣብ ሕጋውነት ተመስሪቱን ኣትኪሉን፡ ንመሰል ውልቀ ኣባል ሰልፊ ከጸቅጥ ዝኽእል፡ እቲ ብዲሞክራስያዊ መሳርሕ ኣቢሉ ዘማእክሎ መሪሕነቱ እንተዘይኮይኑ፡ ብኻልእን ብብሒል ጎቦን ጎነጽን ዝመጽእ ዓንተር ብርግጽ ዓማጺ ጦብላሕታዊ ፈተነ ካብ ምዃን ዘይሓልፍ’ዩ።
እቲ ሓደ ቀንድን መሳርሒ ሓለዋ መሰል-ሰብ፡ ዲሞክራስያዊ መሳልል ምትካል’ዩ። ዲምክራሲ ዝተፈላልየ መፋስሶታት ከምዝውንን እንተዘይተዘንግዐ፡ እቲ ዋና መለልይኡ፡ ድምጺ ናይቶም ዝበዝሑ ንዝተወሰነ እዋን ይመርሕ፡ እቶም ዝወሓዱ’ውን ነቶም ናይ ግዜኡ ብዙሓት ይምርሑሎም። ብማዕረዚ’ውን ካብ ግዜ ናብ ግዜ መርመራ ድምጽታት ክፍተን ምግባሩ’ውን፡ እቲ እዋን ሂቡዎ ዓብልሊ ኮይኑ ዝጸንሐ ርእይቶ፡ ብግዜ ክብዳህን ክዕብለልን ከምዝኽእል መጠን፡ ብሕጋውነት ኣንካን ሃባን ዘይከልእ ብሉጽ መስርሒ’ዩ። ኮታ ዲሞክራሲ ንስለ ውልቀ ነጻነት ደቂ ሰባት ዝተሰንዐ መሳርሒ ሓባርነት’ዩ። ዲሞክራሲ ንገዛእትን ንሓያላትን ኢዶምን እግሮምን ኮኩዱ ዝኣስርን፡ ኣብ መሬት ኣውሪዱ፡ ከም ስቦም ኣብ ውልቃዊ-መሰል ዝድርት ናይ ውጹዓት መሳርሒ ምዃኑ፡ ክዝንጋዕ ዘይብሉ መኽሰብ ውጹዓትን ድኹማትን’ዩ።
ውልቀ-ሰብ ንበይኑ ንመሰላቱ ከዕውት ስለዘይኮነሉ፡ ብደርጃ ውልቃዊ ነጻነቱ ዘዕውቶን ዝከላኸለሉን ውድብ/ሰልፊ/ማሕበር/ምንቅስቓስ ውዘተ... የድልዮ። ውልቀ-ሰባት ኣብ ውሽጢ ሓደ ውድብ/ሰልፊ ካልእ ፍሉይን ጸላውን ብልሓታት ከምጽኡ ኣይክእሉን እዮም ብምባል፡ መሰላት ዝኽልክል እንተሃልዩ፡ ብርግጽ ኣይግድን። ስጋብ ዲምክራስያዊ ጥርናፈ ዘይተደፍረን ዘይተዓመጸን፡ መሰል ምጥርናፍ ውልቀ-ሰባት ኩሉ ግዜ ብመትከል ሕሉው’ዩ። ተጠራኒፉ ናብ መሪሕነቱ ክላቦን፡ ጸቕጢ ክገብርን፡ ዝሓሸ ዝበሃል ክደልን ክጸሉን፡ ኮታ ኣብ ሰልፍና ስጋብ ህጹጹ-ጉባኤ ሰልፊ ንምጽዋዕ ዝበጽሕ መሰላት ብቕዋምና ደረጃ ቅቡል’ዩ። ግን እቲ ዝጥለብ ዘሎ ጠለብ ብሓለፋታት ምህሮን ገንዘብን ክዕድጎን፡ ብዋጋ ድኽነት ገንዘብ ይኹን ዓቕሚ ፍልጠት ውልቀ-ኣባል ንኸይከውን፡ ሚዛናት ሓልዩ ዘማቓርሕ፡ እቲ ተሓላቒ ናይቲ ኩሉ ፍንጡሕ/ጥሙር ውልቀ-ኣባል እቲ መሪሕነት ሰልፊ ምዃኑ ፍሉጥ’ዩ። ከምቲ ኣበዋትና ዝምስሉዎ፡ “መቐመጢኦም ጸዪቖምሲ ምስ ዓዳላይ ይበኣሱ!” ንኽመሰል፡ ምስ መሪሕነት ሰልፊ ተባኢስካስ፡ ብኸመይ’ዩ ምስ’ቲ ዝተረፈ ኣካል ሰልፊ ክትራኸብ፡ እንትርፎ ብዓመጽ?
ኣይውረድ እምበር፡ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘሎዉ ኣባላት ሰልፍና፡ ብሰንኪ ገንዘባዊ ድኽነቶምን ህሉው ስንኩፍ ዞባዊ ምሕደራኦምን፡ ዝህሉዎም ሕጽረታት ከም ዘይዕድለኛታት ቆጺርካ ዕሽሽ ንኽትብሎምን ናብቶም እዋን ዝሃቦም ‘ብሉጻት’ ኣባላት ጥራሕ ከተትክል ምፍታን፡ ብዘይቃለ-ዓለም ዓመጽ ስለ ዝወጾ፡ ነዚን ካልእን ከመቓርሕ፡ ክመዝን፡ ከላግብ ምእንታን ማእከላይ መሪሕነት ምትካል ወሳኒ’ዩ። መሪሕነት ንኸምዚ ዝኣመሰለ በዳሂ ክውንነት’ዩ ሓላውን ኣሰጋጋሪን ክኸውን ዝግደድ። እቲ ህሉው መሪሕነት ዋላ ደመ ይጥዓሞ’ውን ንስለቲ ጽቑጥን ድምጹ ብቐሊሉ ከስምዕ ዘይከኣለን ሓላዊ ብምዃን፡ ‘ኣይፋልን!’ መንገድታትና ኣይንስሓት ክብል’ዩ ዝግባእ። እቶም ውዱዕ ኩነታት ብዝመስሎም ክቕይሩ ዝፍትኑ ጉጅለ ይኩን ክልተ ውልቅታት ብንቕሓት ከስተውዕሉሉ ዝግባኦም፡ እቲ ዝደልዩዎ ዘሎዉ ለውጢ ብብዝሖምን፡ ብስርሖምን ጥራሕ እዮም ብጉባኤ ኣቢሎም ከረጋግጹዎ ዝኽእሉ። ነቲ ዝዕንቅፎምን ዝጸቐጦምን መሪሕነት ኣብኡ ጥራሕ እዮም ክቕይሩዎ መሰል ዘሎዎም። ነዚ ክበቕዑ እንተዘይክኢሎም ዋላ ቁጽሪ ይሃሉዎም ካብ ምዕማጽን ምህሳይን ሓሊፎም ዘይሕግዙ ጥምዙሓት እዮም። እቲ ክኸውን ዘይግባኦ ካልእን ህልኸኛን ናይ ባዕሎም ካልእ ምርጫ ክወስዱ ከምዝኽእሉ መጠን፡ ግን ነዚ ሕጂ ዝደፈሩዎ መሪሕነታዊ መሳልል ከይተኸልካ ዝኸይድ ምትእስሳር ወይ ምውዳብ ስለ ዘይህሉ፡ ፋሉልነት ሰረቱ ዘይገድፍ ተካል ሕማም ምዃኑ’ውን ስለ ዘይተርፎ፡ ንርኢ ምኖም’ዩ ክድቅስ? “ኢድ ሸናሒት ጸናሒት!” ዝብል መልሲኮ ከምኡ ምስ ረኸቡ ዝተመሰለ’ዩ።
ወድሓንኩም!
ፈጣሪ ሃገርና ይባርኸልና!
ሃይለ ወልዱ።
ሎንዶን


text:
ተነዲፉ ድዩ፧
ሜላ ኣተዓላልባ ንህቢ
ንህቢ ኣብ ሓደ ነገር ዳርጋ ብዝዀነ ይኹን ኵርናዕ ብዘይ ገለ ጸገም ኪዓልብ ይኽእል እዩ። ከመይ ገይሩ እዩ ኸምዚ ዚገብር፧
ነዚ ዚስዕብ ሕሰበሉ፦ ሓደ ንህቢ ብዘይ ገለ ጸገም ምእንቲ ኺዓልብ፡ ቀቅድሚ ምዕላቡ ንፍጥነቱ ዳርጋ ናብ ዜሮ ኺንኪ የድልዮ። ከምኡ ዚገብረሉ ሓደ ርትዓዊ መገዲ፡ ንፍጥነቱን ንዚዓልበሉ ርሕቀትን ብምዕቃን እዩ፣ በዚ መሰረት እዚ ኸኣ መጠን ፍጥነቱ ይንኪ። ይኹን እምበር፡ እዚ ሜላ እዚ ንመብዛሕትኦም ሓሸራታት ከቢድ እዩ፣ ምኽንያቱ፡ ኣዒንቶም ንሓድሕዱ ኣዝዩ እተቐራረበን ናብ ሓደ ኣንፈት ጥራይ ዜተኵርን ብምዃኑ፡ ርሕቀት ብቐጥታ ኺዕቅኑ ኣይክእሉን እዮም።
ሰባት ንኽልቲኡ ኣዒንቶም ተጠቒሞም ርሕቀት ኪግምግሙ ይኽእሉ እዮም፣ ንህቢ ዚርእዩሉ መገዲ ግና ካብዚ ኣዝዩ እተፈልየ እዩ። ናብ ሓደ ነገር እናቐረቡ ብዝኸዱ መጠን፡ ግዝፊ እቲ ነገር እናወሰኸ ዚኸይድ ኰይኑ እዩ ዚርኣዮም። ናብቲ ነገር ዝያዳ ብዝቐረቡ መጠን፡ ግዝፉ ብዝቐልጠፈ ይውስኽ። ኣብ ሃገራዊ ዩኒቨርሲቲ ኣውስትራልያ እተገብረ መጽናዕትታት ከም ዚሕብሮ፡ ንህቢ ናብቲ ዚዓልበሉ ነገር ብዝቐረበ መጠን፡ ግዝፊ እቲ ዚዓልበሉ ነገር ከም ዘይተቐየረ ዀይኑ ምእንቲ ኺርኣዮ ፍጥነቱ እናነከየ እዩ ዚኸይድ። ኣብ መዕለቢኡ ኺበጽሕ ከሎ ኸኣ ፍጥነቱ ዳርጋ ናብ ዜሮ ይቕንስ እሞ ብዘይ ገለ ጸገም ኪዓልብ ይኽእል።
ፕሮሲዲንግስ ኦቭ ዘ ናሽናል ኣካደሚ ኦቭ ሳይንስስ ዘርእስታ ጋዜጣ፡ “እዚ ቐሊልን ሕልኽላኽ ዘይብሉን ሜላ ኣተዓላልባ፡ . . . ዚነፍሩ ሮቦት ዚምርሑሉ ስርዓት ንምትእትታዉ ኣጋጣሚ ኸፊቱ ገይሩ እዩ” ዚብል ጸብጻብ ኣቕሪባ እያ።
እንታይ ይመስለካ፧ ሜላ ኣተዓላልባ ንህቢ ብፍልቀት ድዩ መጺኡ፡ ወይስ ተነዲፉ እዩ፧


text:
ንመርኣዪ ዚኸውን ኣቀራርባታት
ንቕሑ!
ሕቶ፦ መንእሰያት ዜጋጥሞም ዘሎ ሕዱር ጭንቀት፡ ብልዑል ናህሪ ይውስኽ ከም ዘሎ ጸብጻባት ይሕብር። ነዚ ጸገም እዚ ንምፍታሕ እንታይ ኪግበር ይከኣል ትብል፧
መፋለጢ፦ እዛ ሕታም ንቕሑ! እዚኣ፡ መንእሰያት ንሕዱር ጭንቀት ብኸመይ ኪጻወርዎ ኸም ዚኽእሉን ወለዶም ብኸመይ ኪሕግዝዎም ከም ዚኽእሉን እተወሰነ ሓሳባት ትህብ።
ሓቂ ምሃር
ሕቶ፦ ሓዳር ዜሐጕስ ምእንቲ ኪኸውን እንታይ ኪግበር ይከኣል፧
ጥቕሲ፦ ኤፌ 5:33
ሓቂ፦ ኣብ ፍቕርን ኣኽብሮትን እተመስረተ ሓዳር ይድልድል።
ዘ ኦርጅን ኦቭ ላይፍ—ፋይቭ ኰስችንስ ዎርዝ ኣስኪንግ (lf)
ሕቶ፦ ‘ህይወት ብኸመይ ጀሚሩ፧’ ዚብልን ከምኡ ዝኣመሰለ ኣገዳሲ ሕቶታትን ምስ ዚልዓል፡ እምነትና ኣብ ምንታይ ክትምስረት ኣለዋ ትብል፧
ጥቕሲ፦ እብ 11:1፡ እ.ጽ.
መፋለጢ፦ ኣብታ ጥቕሲ ዘሎ እግረ ጽሑፍ ከም ዚሕብሮ፡ እምነትና ኣብ “ዜእምን መርትዖ” ኽንምስርታ ጥበባዊ እዩ። እዛ ብሮሹር እዚኣ፡ ብዛዕባ መበቈል ህይወት ዚገልጽ ሓሙሽተ ኣገዳሲ ሕቶታትን እንታይ ዜእምን መርትዖ ኸም ዘሎን ትገልጽ።
ናይ ርእስኻ ኣቀራርባ ኣዳሉ
ናይ ገዛእ ርእስኻ ኣቀራርባ ኣገልግሎት ወፍሪ ንምድላው፡ ነቲ ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ኣብነታት ተጠቐም።


text:
ዋና ቤት ፅሕፈት ማልት ምስ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ሰሜን ኣሜሪካን ህዝብን ምምሕዳርን ከተማ ሸራሮን ብምትሕብባር ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ምዕራብ ትግራይ ከተማ ሸራሮ ዝተሃነፀ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ሙሴ 2 ለካቲት 2009 ዓ/ም ብርእሰ ምምሕዳር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ክቡር ኣይተ ኣባይ ወልዱ ተመሪቑ::
መሰናዶ ቤት ትምህርቲ ሙሴ መሪቖም ዝኸፈቱ ርእሰ ምምሕዳር ኣይተ ኣባይ ወልዱ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ፀገም ህዝቢ ንምቅላል ዓሊማ ትሃንፆም ዘላ ኣብያተ ትምህርቲ ብብርኪ ክልልን ሃገርን ይምዝገብ ንዘሎ ዕብየትን ልምዓትን ብርኪ ኮይኑ የገልግል ኣሎ ኢሎም::
እቲ ቤት ትምህርቲ ምእንተ ማዕርነትት ህዝብታት ኢትዮጵያ ቃልሲ ፈሊሙ ክቡር ህይወቱ ብዘወፈየ ተጋዳላይ ሙሴ ምስያሙ ዝተሰመዖም ሓጎስ ዝገለፁ ክቡር ኣይተ ኣባይ ወልዱ፤ ተምሃሮ ብትምህርቶም ነፊዖም ብምክትታል ተረከብቲ ሃገር ዝኾንሉ ባይታ ክፈጥሩ ከም ዘለዎም ብምዝኽኻር ማሕበረሰብ ከተማ ሸራሮን ታሕታይ ኣድያቦን ድማ ነቲ ቤት ትምህርቲ ግቡእ ሓለዋን ክንክንን ክገብሩሉ ይግባእ ኢሎም::
ፈፃሚ ዳይሬክተር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዶ/ር ታደለ ሓጎስ ብወገኖም ፤ ማልት ኣብ ህንፀት ኣብያተ ትምህርትን ምጥንኻር ማእኸላት ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝለዓለ ትኹረት ብምሃብ ትሰርሐሉ ቐንዲ ምክንያት ህዝብና ካብ ድሕረትን ድኽነትን ንምዉፃእ ዘኽእላ ቁልፊ መሳርሒ ትምህርቲ ብምዃኑ እዩ::
እዚ ስራሕታ ኣጠናኺራ ብምቕፃል ዋና ቤት ፅሕፈት ማልት ምስ ማልት ጨንፈር ሰሜን ኣሜሪካን ህዝብን ምምሕዳርን ከተማ ሸራሮን ብልዕሊ 24 ሚልዮን ብር ዝተሃነፀ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ሙሴ ድማ ካብ ዕላማታትን ሸቶታትን ማልት እቲ ሓደ ስለዝኾነ እዚ ቤት ትምህርቲ ተጀሚሩ ክሳብ ዝዛዘም ብፅሒቶም ንዝተዋፅኡ ኩሎም ብሽም ሰራሕተኛታት ማልት ናእዳና ዝለዓለ እዩ ክብሉ ተዛሪቦም::
ህንፀት መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ሙሴ ንፀገምናን ፀገም ደቅናን ዳህሲሱ ዝፈትሐ እዩ ፤ ብምዃኑ ድማ እቲ ቤት ትሞህርቲ ከም ገዛና ጌርና ብምክንኻን ዕድመ ኣገልግሎቱ ኣብ ምንዋሕ ግቡእና ክንዋፃእ ኢና ዝበሉና ድማ ነበርቲ ከተማ ሸራሮ ኣይተ ልጃለም ገ/መድህንን ወ/ሮ ፍረወይኒ ኪዳነ ማርያምን እዮም::
ተምሃራይ ዓምዶም ጉዑሽ ብወገኑ ቕድም ክብል ኣብ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ተፀጊዕና ንምሃር ነይርና ኣብቲ እዋን ተምሃሮ ካብ ዕቅን ንላዕሊ ኣብ ክፍሊ ንምሃር ነይና ሕፅረት መምሀሪ ናዉቲ ዉን ነይሩ:: እዚ መሰናዶእ ቤት ትምህርቲ ብምህናፁ ኩሎም ፀገማትና ቀሪፉልና ኣሎ:: እዚ ንዝገበረትልና ማሕበር ልምዓት ትግራይ እናመስገንና ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ተምሃሮ ታሽዓይን ዓስራይን ክፍሊ ብኣግባቡ ዝጥቀሙሉ ባይታ ክፍጠረሎም ከም ዘለዎ ኣዘኻኺሩ::


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ንምብሳር ምኽፋል ግብሪ ምኽንያት ብምግባር መነቓቕሒ ፌስቲቫል ስፖርታዊ ውድድር ኣካይዱ
ሓምለ 1 ብዕሊ ንዝጅመር ምኽፋል ግብሪ ንምብሳር ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ምስ ሞሃ ልስሉስ መስተ ብምትሕብባር ኣብ ከተማ መቐለ “ሰናይ ምምሕዳር ንህንፀት ልምዓት ስርዓት ግብርን ንግድን” ብዝብል መሪሕ ቃል ናይ ሰለስተ መዓልቲ ፌስቲቫል ስፖርታዊ ውድድር ጉያ፣ሳይክልን ኩዕሶ እግርን ተኻይዱ።
ኣብቲ ስፖርታዊ ውድድር ጉያ ዝተሳተፉ በቢፆትኡ መሰረት ገይሩ ስሩዓት ኣትሌታትን፣መንግስቲ ሰራሕተኛታትን ተወዳዲሮም መተባብዒ ሽልማት ረኺቦምን እዮም። ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ መንግስቲ ሰራሕተኛን ነጋዳይን ክፍለ ከተማ ቀዳማይ ወያነ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ዝተኻየደ እንትኸውን ምስዚ ብተዛማዲ ድማ ናይ ሳይክል ውድድር ብምክያድ ኣብ መወዳእታ ንብሉፃት ተወዳደርቲ መተባብዒ ሽልማት ተዋሂቡ እዩ።
ኣብቲ ፌስቲቫል ስፖርታዊ ውድድር ተረኺቦም ሽልማት ዝሃቡን መደረ ዘስምዑን ሓላፊ ልምዓት እቶት ዞባ መቐለ ኣይተ መኮነን ኣስፋው ዕላማ እቲ ስፖርታዊ ፌስቲቫል እንትገልፁ፤ እቲ ተኻይዱ ዘሎ ውዑይ ስፖርታዊ ውድድር ኣብ ማሕበረሰብ ንግዲ ከም መነቓቕሕን መበሰርን ኮይኑ ኩሉ ነጋዳይ ማሕበረሰብ እቲ ብምንግስቲ ዝተወሰነሉ ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብሪ ብእዋኑ ብሰልፍን ጓይላን ዓጂቡ ንክኸፍል’ዩ። እዚ ፌስቲቫል ውድድር “ሰናይ ምምሕዳር ንህንፀት ልምዓታዊ ስርዓት ግብርን “ዝብል መሪሕ ቃል ከም ዝሕብሮ መንግስቲ ገንዘብ ንምእካብ ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሕብረተሰብ ግንዛበን ኣፍልጦን ፈጢርካ ብእዋኑን ብዓርሰ ተበግሶን ግብሪ ናይ ምኽፋል ስርዓት ንምትካል ምስ’ዚ ጎናጎኒ እውን ስራሕቲ ሕድሳት ንግዲ ፍቓድን ሓቢሩ ከም ዝስራሕ ገሊፆም።
ኣብ መወዳእታ ድማ ኣብ ኩሉ ዓይነት ስፖርት ኣሸነፍቲ ንዝኾኑ ብሉፃት ስፖርተኛታት ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን መተባብዒ ሽልማት ብምሃብ እቲ ፌስቲቫል ስፖርታዊ ውድድር ብዓወት ተዛዚሙ እዩ።
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 65 guests and no members online


text:
* 2017 ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝነከየላ ዓመት
Refuge journey of Girmay
Translated from Tigrinya
Girmay is a member of the second round of the indefinite national service programme in Eritrea. He is a father of one child and his entire life was wasted in the military life – in the mechanized division. He fought in all the wars fought by the Eritrean army (1998-2000) against neighboring Ethiopia, as a hero like any other Eritrean conscripted soldier in the so called the “fulfilling of the national duty”, which overwhelmed that period. He began his story by saying, “I was not desperate for very long time”, although his enthusiasm for military life began to wane over time that led him finally to stop serving in the “national (military) service”. Continue reading “Refuge journey of Girmay”
ስደተኛታት ብቐትሪ ዝዝረፉሉ ጐደናታት
ካብ ዓድኻ ወጺእካ ጥዑም ዝበሃል ከምዘየለ ፍሉጥ’ዩ። ይትረፍ ግዜ ምልሶት ናብ ዓድኻ ኣብ ዘይፍለጠሉ ኩነታት፡ በዚ እዋን እዚ እየ ናብ ዓደይ ዝምለስ ኣብ ዝበሃለሉ ኩነታት’ውን፡ ጥዑም ዝበሃል ከየስተማቐርካ ማልሳ ናብ ዓዲ ከተቋምት ምድረ-ሰማይ እዩ ዝዓርበካ። ጥዑም ዝበሃል ነቲ ብዓይኒ ዝርአን ብኣካል ዝድህሰስን ከምዘይውክል መቸም ርዱእ’ዩ። ጣዕሚ፡ ኪኖ ዝብላዕን ዝስተን፡ ኪኖ ንዓይኒ ዘብለጭልጩ ነገራት ዝኸይድ፡ ካብ ምግባት ነገራውን ንዋታውን ሃብቲ፡ ዝያዳ ናብ መንፈሳውን ውሽጣውን ርግኣት ዝዘዙ ኣምር ምዃኑ’ዩ ዝንጽረልካ። ዘዝረኣኻዮን ዘዝተዓዘብካዮን ዘበለ ኩሉ ምስቲ ኣብ ዓድኻ ዝገደፍካዮ ኣነባብራ ኮነ ልምዲ እናነጻጸርና፡ ኣበራት እናውጻእካ ብመንጽር ዝዓበኻሉ ኩነታት ክትዕይሮ ምፍታንን ሓደ ምልክት’ዩ። ዝመጸ እንተመጸ ዝተቐረበ እንተተቐረበ’ውን ክንድ’ቲ ኣብ ዓዲ ዝገደፍናዮ ከምዘይመጽእን፡ ክንድ’ኡ ከምዘይምቅርን፡ ወላ ሓንቲ ጠላሕ ዝብል ነገር ከምዘይብሉን ኣፍና መሊእና ንድምድም። ምኽንያት ናይዚ ኩሉ ዘይምቅዳው ኣብ “ናትካ እዩ ጥዑም” ዝብል ኣበሃህላ ዝተመርኮሰ’ዩ ዝመስል፡ ኩሉ ፍጡር ናቱ ዘበለ ከድንቕ፡ ከፍቅር፡ ክናፍቕን ዝገብር ስምዒት ድማ ይውሕዝ።
እዚ ተርእዮ ወይ ስምዒት ከም ስርቒ፡ ዘረፋ፡ ክትራንን ምትላልን ዝኣመሰሉ ካልኦት ኣጸየፍቲ ተግባራት እንተተወሲኾሞ ድማ ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ዓሪጉ፡ ብዓይኒ ጽልኢ ከምእንጥምትን፡ ወላ’ውን ጽቡቕ ነገር እንተኣጋጠመ ክሳብ ምቕባል እንስእነሉ ደረጃ ንበጽሕ።
ምስ ስደት ተተሓሒዙ ዝመጽእ ብዙሕ ሃስያታትን በደላትን ከምዘሎ ርዱእ’ዩ። ክትራን፡ ስርቅን ዘረፋን ግኑን ምዃኑ፡ ጌና ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መዓስከር እግረይ ምስ ኣንበርኩ ዝተዋህበኒ ምፍርራሕ ዝመስል ሓበሬታ ምንባሩ’የ ዝዝክር። ካብ ተራ ምዝራፍ ገንዘብን ንብረትን ክሳብ ንምርኣዩ ዘስካሕክሕ ምጉዳል ኣካላት ከምዝበጽሕ፡ ኣብ ነንበይኑ ኣጋጣሚታት ከም ተራ ዕላላት ክትሰምዖ ምግናን ዝተሓወሶ’ዩ ዝመስል። ኣብ ነብስኻ ምስ ዝወርድ ወይ’ውን ኣጋጢሙኒ ዝብል ምስክር ምስ እትረክብ ግን፡ ንእለቱ ነብስኻ ግፍፍ ክብለካ እዩ ዝርደኣካ። ብኡኡ ኣቢልካ እንታይ ዓይነት ጥንቃቐ ክትገብር ከምዘለካ ድማ ተስተውዕል።
ሓላፊ ዝነበርክዎ ብሎክ ምኪኤለ’ዩ ዝበሃል፡ ሓንቲ ዓይኑ በዚ ዝጠቐስኩዎ ዘረፋ ንበሎ ክትራን ብዘጋጠመ ባእስን ምድሓን ነብስን ከም ዝጠፍአት፡ ናይ ዕረፍቲ ወረቐት ክፍርመለይ ኣብ ዝቐረብኩዎ እዋን’ዩ ኣዕሊሉኒ። ከምዚ ዝኣመሰለ ሕማቕ ኣጋጣሚታት ኣብ መዓስከር ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብቲ ክነብረሉ መዲበዮ ዝነበርኩ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ክገንን ከምዝኽእል ኣቐዲመ ገሚተ ነይረ። ወላ’ኳ እቲ ኣገባብ ንምእማን ብዘጸግም ርቐት ጥበብን ዝፍጸም እንተኾነ፡ ዝበዝሐ እዋን ብዘይ ዝኾነ ኣካላዊ መጉዳእቲ ዝከናወን ምኳኑ ጽውጽዋይ ብዝመስል መልክዕ እሰምዖ ብምንባረይ “እዝስ ስቕ አልካ ሓሶት’ዩ” ክሳብ ምባል እበጽሕ ነበርኩ። ድሕሪ ግዜ ከምዝነጸረለይ ግን፡ ኣነ ንባዕለይ’ውን ሓደ ካብቶም ሕጹያት ኮይነ ምንባረይ እዩ። ነቲ ተዳልዩለይ ዝነበረ መጻወድያ ከመይ ኣቢለ ከምዝሰገርክዎ ክሳብ ሕጂ ሕንቅል-ሕንቅሊተይ እዩ ዝኾነኒ።
ቅድሚ ሓደ ዓመት ኣቢሉ ንዘጋጠመ ኣሰንባድን ኣደናቕን ተርእዮ ካብ ኣፍ ብቐረባ ዝፈልጣ መሓዛና ምስ ሰምዕኩ ግን፡ ክዉን ሓቂ ምዃኑ ዘረጋገጽኩ። ዝተጠቕሰት መሓዛና፡ ናይ ሓዋላ መልእኽቲ ከምዘለዋ ስለ ዝተነግራ፡ ብመሰረት ቆጸራኣ ኣብቲ ዝተባህለ ቦታን ግዜን በጽሐት። ገንዘባ ተረኪባ ሻሂ ንክትሰቲ ናብ ሓደ ካፈተሪያ ኣተወት፡ በቲ ጽቡቅ ኣምሓርኛ ዘይመልኽ መልሓሳ ካፑቺኖ ኣዚዛ ናብ ምጽባይ ኣተወት። ደንጉዩ ጥቓኣ ኣብ ዝነበረት ጠረጴዛ መጺኡ ኮፍ ከምዝበለ ጥራይ እትዝክሮ መንእሰይ፡ ንዓኣ ብዙሕ ብዘይርድኣ ኣምሓርኛ ከዛርባ ይፍትን ምንባሩ ትዝክር። ወላ’ኳ ይፋለጡ ምዃኖም ከእምና ብዙሕ እንተጸዓረ፡ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ ከምዘይፋለጡ ኢዳ እንዳሓወሰት ከተረድኦ ፈተነት። እንታይ ይገብር ምንባሩ ኣጸቢቑ ዝፈለጠ መንእሰይ ናብኣ ቅርብ ኢሉ፡ ክዉንን ዘይክዉንን ኣጋጣሚታት እናጠቐሰ ከእምና እናፈተነ ናብቲ ንሳ ዝነበረቶ ጠረጴዛ ብምቕራብ፡ ሰላም ንምባል ኢዱ ሰዲዱ ንሰላምታ ዓደማ፡ ዝኣዘዘቶ ካፑቺኖ ድሮ ወዲኣቶ ብምንባራ ሰላም ኢላ ሕሳብ ክትከፍል ብድድ በለት። ኣትሪሩ ኢዳ ብምጭባጥ ቅሩብ ክትጸንሕ ተማሕጸና፡ ኩነታቱ ስለ ዘይተበርሃ፡ ኢዳ ጸግ ብምባል ገዲፋቶ ወጸት።
ካብ’ቲ ዝነበረቶ ካፈተሪያ፡ ከባቢ መብራት-ላፍቶ (ሲስተርስ ካፈ)፡ ሕሳባ ከፊላ ከምዝወጸት፡ እታ ናይ መወዳእታ ኣጸቢቃ እትዝክራ ህሞት ምዃና’ያ እትዛረብ። ብድሕሪኡ ዘጋጠመ ኩሉ ነገር ግን ቅንጣብ’ውን ትኹን፡ ትዝክሮ ከምዘይብላ ድንግርግር እናበላ እያ እተዕልል። ንኽትሰምዖ ፍጹም ዘይእመን ዝመስል ፍጻሜ፡ ብጉልባብ ጸላም ከይከውን ጨው-ቀትሪ (ከባቢ ሰዓት 3፡00) ዝተፈጸመ ምንባሩ’ዩ። ናብ’ቲ ደሓር ልባን ቀልባን ዝፈለጠትሉ፡ እንዳ-ማርያም ቤተ ክርስትያን ኣምስት ኪሎ ከባቢ፡ ብኸመይ ከምዝበጽሐት ትፈልጦ ነገር ኣይነበራን። ካብ ሓደ ጫፍ ናብ ካልእ ጫፍ ኣዲስ ኣበባ ብዘይዝኾነ ይኹን ምስትውዓል በጺሓቶ። ኣብ ቦርስኣ ዝነበረ ልዕሊ 6000 ብርን ተሌፎናን ከምዝተሰርቀት ደንጉዩ እዩ ተረዲእዋ፡ መስኪነይቲ ሓፍቲ። ካብ ሓለፍቲ መገዲ ተሌፎን ለሚና፡ ኩነታታን ዘላቶ ቦታን ምስነገረት ፈላጢኣ ዘበለ ኩሉ ብስንባደ ተዋሕጠ። ለካ እቲ “ንፋለጥ ኢና” ዝነብረ ክትዕ፡ እዚ’ዩ ነይሩ መወዳእትኡ።
ካልእ ተመሳሳሊ ፍጻሜ ናይ ወልደዝጊ ዝተባህለ ስደተኛ ዀይኑ፡ እቲ ኣብ ዝበዝሑ ስደተኛታት ኣጋጢሙ ዝበሃል ኣገባብ ኣዐንዚዝካ ምዝራፍ ስርቂ ተሌፎንን ገንዘብን እዩ። እዚ ተርእዮ ዋላ’ኳ ዘይእመን እንተመሰለ፡ ኣብ ጥራይ ጎልጎል፡ ኣብ ማእከል ህዝቢ፡ እሞ ከኣ ብቐትሪ ይፍጸምን ብዙሓት ሰባት ከምዘጋጥም ይዛረቡን።
ኣብ ኣገባብ ኣፈጻጽማኡ ሓደ ዓይነት ቅዲ ወይ ስልቲ ይጥቀሙ ምዃኖም ተኣማኒ ይገብሮ። ወልደዝጊ ተሌፎን ደዊሉ ኣበይ ከም ዘለኹ ድሕሪ ምሕታት፡ ኣብ ጥቓ እንነብረሉ ከባቢ ዝነበረት እንዳ-ጽሟቕ ከምዘለኹ ድሕሪ ምርዳእ፡ ኣብ ጥቓይ ከምዘሎን ይመጽኣኒ ከምዘሎ ተረዳዲእና ተሌፎናትና ዓጸና። ናብቲ ዝነበርኩዎ ክመጽእ እናተጸበኹ፡ ከም ቃሉ ድሕሪ 10 ደቒቕ ኣቢሉ’ኳ እንተመጸኒ፡ ገጹ ጓህን ሕርቃንን ተኸዲኑ ነበረ። ኩነታቱ ፍጹም ስለዘይተበርሃኒ፡ እንታይ ከምዝኾነ ምስ ሓተትክዎ፡ ኣርባዕተ ቀያሕ መኪና ዝሓዙ ሰባት፡ ኣብ ጅቡኡ ዝነበረ ገንዘብን ቴሌፎንን ከምዝወሰዱሉ ከረድኣኒ ፈተነ። ዝብሎ ዝነበረ ምርዳእ ኣብዩኒ፡ ቅድሚ 10 ደቒቕ ዝተባሃልናዮ እናዘከርኩ ናብ ምጥርጣር ኣተኹ። ናብቲ ኣጋጢሙኒ ዝበሎ ቦታ ብጉያ እንተኸድና፡ ወያ ዝተባህለት ቀያሕ መኪና ኣሰራ ከምዘየላ ኣቐዲሙ ዘረጋገጸ ወልደዝጊ “ኣይጸንሑን’ኮ፡ ሽዑ እዮም ናብ ገለ ሽርብ ኢሎም” በለኒ ቃላቱ ኩልፍ-ኩልፍ እንዳበሎ።
ሕማም ‘ፕሮሰስ’ ኤርትራውያን ስደተኛታት
ኣብቲ ፈለማ ናይ ናጽነት ዓመታት፡ ህጻናት ከለና፡ ታሕጓስ ናጽነት ገና ብሓድሹ ኸሎ፡ ኣብ ራድዮ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ፡ ሓንቲ ብዙሓት ተኸታተልቲ ዝረኸበት ‘ፕሮሰስ’ ዘርእስታ ተኸታታሊት ራድዮ ድራማ ትፍኖ ኸምዝነበረት እዝክር። ናፍቖት እንዳማትካ ዘምጽኦ ኽሳራን እቶም ብሕማም ‘ፕሮሰስ’ ዝተለበዱ መንእሰያት ዘሕልፍዎ ኸንቱ ትጽቢትን ህይወትን እተዘንቱ ድራማ እያ ኔራ። ሕማቕ እዋን ኣርኪቡ እቶም ናይ ፈለማ 90ታት ህጻናት ጐቢዝና መንእሰያት ካብ ዝዀንናሉ ክሳዕ ሎሚ፡ ወለዶና ኽስደድ ክቕሰብን፡ ብሕማም ‘ፕሮሰስ’ ክልከፍን ዘመን ፈሪድዎ ኣሎ።
ሕማም ‘ፕሮሰስ’፡ ለይትን መዓልትን ንኣእምሮ ስደተኛታት ዝቈጻጸር፡ ዓሚቝ ሃረርታን ናፍቖትን ሃገራት ምዕራብ ዝንጸባረቐሉ፡ ብዛዕባ ናብተን ሃገራት ምብጻሕ ተስፋ ምርካብን ተስፋ ምዕራብን እናተበራረዩ ንኣእምሮን መንፈስን ዘሳጽዩሉ ኹነት እዩ። ኣብ ብዙሓት ክሳዕ ናይ ኣእምሮ ጸገም፡ ምስ ቤተሰብ ምግርጫው፡ ኣብ መገዲ ዘጋጥም ኣካላዊ ማህሰይትን ሞትን፡ ክሳራ ገንዘብን ካልኦትን ዝርከብዎም ኣሉታውያን ጽልዋታት ኣለውዎ። Continue reading “ሕማም ‘ፕሮሰስ’ ኤርትራውያን ስደተኛታት”


text:
እቶም ዝበዝሑ መከላኸሊ ጥንሲ ናይ ሆርሞን ትሕዝቶ ኣለዎም። እዚ ኣብ ኣካላትና ዝርከብ ቐመም ኮይኑ ከም ምፍናው እንቓቕሖን ጽግያትን ዝኣመሰሉ ባህርያት ክጸሉ ይኽእል። ኣብ መከላኸሊ ጥንሲ ዘለዉ ሆርሞናት ንኸይትጠንሲ ይገብሩ።
ኮንዶም፣ femidom፣ ጥቕላል ነሓሲን ሆርሞን ዘይብሎም መከላኸሊ ጥንሲ እዮም። ኮንዶምን፣ femidom ን ካብ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት እውን ይከላኸሉ እዮም። ካልኦት መከላኸሊ ጥንሲ ካብ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣይከላኸሉን እዮም።
-
ኮንዶም
ኮንዶም ካብ ኣዝዩ ረቒቕ ጎማ እዩ ዝስራሕ። ጾታዊ ርክብ ክትፍጽም ተኾይንካ ኣብ መትሎ ትገብሮ። ሽዑ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ብልዕቲ ጓል ኣንስተይቲ ኣይኣቱን። ኮንዶም ክሳዕ ምውዳእ ጾታዊ ርክብ ብግብእ ክጸንሕ ኣገዳሲ እዩ። ኮንዶም ኣብ ፋርማስታት፣ ኪዮስክታት ኣብ ናይ መግቢ ድኳውንቲን ብመንገዲ ኢንተርነትን ክግዛእ ይከኣል።
-
ኮንዶም ኣወዳት ዝጥቐምሉ መከላኸሊ እዩ። ካልእ መከላኸሊ ጥንሲ ንኣካላት ደቂ ኣንስትዮ ዝስራሕ እዩ። ኣብዚ ላዕሊ ዘሎ ስእሊ ኮንዶም ምስ መሸፈኒኡ ከሎ እዩ።
-
ጸረ-ጥንሲ ከኒና (P-piller)
ጸረ-ጥንሲ ከኒናታት ዝወሓጡ ከኒናታት እዮም። ሓደ ሓደ ዓይነት መዓልታዊ ይውሰዱ፣ ካልኦት ዓይነት ከኣ 21 ወይ 24 መዓልታት ይውሰዱ። ሽዑ ን4 ወይ 7 መዓልታት ተዕርፊ። ሽዑ ጽግያት ይመጻኪ። ሽዑ ሓድሽ ናይ ጸረ-ጥንሲ-ከኒናታት-ዑደት ትጅምሪ።
ጸረ-ጥንሲ ከኒናታት ንምርካብ ንመሕረሲት ወይ ንሓኪም ክትረኽቢ ይድልየኪ። እዚ ኣብ ንኣብነት ungdomsmottagning ወይ ክፍሊ መሕረሲ ክትገብርዮ ትኽእሊ።
-
ጸረጥንሲ-ገመድ
ጸረጥንሲ-ገመድ ናይ ፕላስቲክ ገመድ ኮይኑ ክንዲ ዕንጨይቲ ክርቢት ዝኸውን ዓቐን ኣለዎ። እዚ ኣብ ትሕቲ ቈርበት ቅልጽምኪ ይኣቱ። መሕረሲት ወይ ሓኪም ድማ ይገብረልኪ። ቅድም ኣብ ቕልጽምኪ መደንዘዚ ይወሃበኪ።
ጸረጥንሲ-ገመድ ኣይረአን እዩ ንሰለስተ ዓመት ድማ ክጸንሕ ይኽእል።
-
ህጹጽ ጸረጥንሲ-ከኒና
ህጹጽ ጸረጥንሲ-ከኒና ድሕሪ ምፍጻም ፍኑው ጾታዊ ርክብ ክውሰድ ዝኽእል ከኒና እዩ። ንኣብነት ኣብ ጊዜ ጾታዊ ርክብ መከላኸሊ ምስ ትርስዑ። ህጹጽ ጸረጥንሲ-ከኒና ብምውሳድ ተኽእሎታት ጥንሲ ክጎድል ይከኣል። እዚ ከኒና እዚ ድሕሪ ፍኑው ጾታዊ ርክብ ብዝቐልጠፈ ክውሰድ ኣለዎ። ገለ ዓይነታት ኣብ ውሽጢ 3 መዓልቲ ክውሰዱ ኣለዎም፣ ገለ ከኣ ድሕሪ 5 መዓልቲ። ብዝቐልጠፈ ህጹጽ ጸረጥንሲ ከኒና ዝወሰድክዮ ዝወሓደ ናይ ምጥናስ ተኽእሎታት የጋጥም።
ህጹጽ ጸረጥንሲ-ከኒናታት ኣብ ፋርማስታት ክግዝኡ ይኽእሉ። ኣብ ብዙሓት ungdomsmottagningar ድማ ህጹጽ ጸረጥንሲ ከኒና ብነጻ ክትወሃቢ ትኽእሊ።
-
ንእሽተይ ከኒና
ንእሽተይ ከኒና ንጸረጥንሲ-ከኒና ይመስል። ነዚ ከኒና ከየቋረጽኪ መዓልታዊ ትበልዕዮ። ንእሽተይ ከኒና ንምርካብ ንመሕረሲት ወይ ሓኪም ክትረኽቢ የድልየኪ።
-
ጥቕላል ሆርሞን
ሓደ ጥቕላል ሆርሞን ገለ ሰንቲሜተር ቑመት ሃልይዎ ካብ ፕላስቲክ እዩ ዝስራሕ። ዘንጊ ናይዚ መከላኸሊ እዚ ናይ ሆርሞናዊ ትሕዝቶ ኣለዎ። እዚ ጥቕላል እዚ ኣብ ማህጸን ብመሕረሲት ወይ ብሓኪም ይቕመጥ። ሆርሞናዊ ጥቕላል ካብ ሰለስተ ክሳዕ ሓሙሽተ ዓመት ይጸንሕ።
-
ጥቕላል ነሓሲ
ጥቕላል ነሓሲ ካብ ፕላስቲክ እዩ ዝስራሕ። ዘንጊ ናይዚ መከላኸሊ ብረቂቕ ነሓሲ ዝተጠምጠመ እዩ። እዚ ጥቕላል ንማህጸን ይጸልዎ እንቓቕሖ ንከይፈሪ ድማ ይዕንቕጽ። ጥቕላል ነሓሲ ብመሕረሲት ወይ ሓኪም ኣብ ማህጸን ይግበር። እዚ ጥቕላል እዚ ንሓሙሽተ ዓመት ክጸንሕ ይኽእል።
-
ጸረጥንሲ-ቀለቤት
ጸረጥንሲ-ቀለቤት ካብ ልምሉም ፕላቲክ ዝተሰርሐ ኮይኑ ዳርጋ 5 ሰንቲሜተር ዕብየት ኣሎዎ። ጸረጥንሲ-ቀለቤት ንምርካብ ንመሕረሲት ወይ ሓኪም ክትረኽቢ ኣሎኪ። እዚ ቀለቤት እዚ ባዕልኺ ኣብ ብልዕቲ ተእትውዮ።
ጸረጥንሲ-ቀለቤት ንሰለስተ ሰሙን ክጸንሕ ኣለዎ። ኣብ ውሽጥኺ ከም ዘሎ ኣይስምዓክን እዩ። ድሕሪኡ ባዕልኺ ትውጽእዮ። ሽዑ ጽግያት ይመጻኪ። ድሕሪ ሓደ ሰሙን ሓድሽ ጸረጥንሲ-ቀለቤት ትገብሪ።
-
Femidom
Femidom ካብ ፕላስቲክ እዩ ዝስራሕ። ጾታዊ ርክብ ክትፍጽሚ ከለኺ ኣብ ብልዕቲ ተእትውዮ። ኣብ ክልተ ጫፋቱ ኣብ ቦትኡ ንክጸንሕ ዝገብርዎ ቀለቤታት ኣሎዉ።
-
ጾታዊ ርክብ ምስ ፈጸምኪ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ኣብ Femidomen ይተርፍ። ጽብቕ ንክከላኸል ክሳዕ ምውዳእ ጾታዊ ርክብ ኣብ ቦትኡ ክጸንሕ ኣለዎ።
Femidomer ኣብ ብመንገዲ ኢንተርነት ዝግዛእ ኣሎ።
-
ጸረጥንሲ-ቺሮቶ
ጸረጥንሲ-ቺሮቶ ኣብ ቈርበት ይልጠፍ።
ጸረጥንሲ-ቺሮቶ ንምርካብ ንመሕረሲት ወይ ንሓኪም ክትረኽቢ ኣለኪ። ነዚ ቺሮቶ እዚ ባዕልኺ ኣብ ልዕሊ ቈርበት ትገብርዮ። እዚ ቺሮቶ ንሓደ ሰሙን ክጸንሕ ኣሎዎ፡ ድሕሪኡ ብሓድሽ ትቕይርዮ። ድሕሪ ሰለስተ ሰሙን ንሓደ ሰሙን ብዘይ ቺሮቶ ክትጸንሒ ኣሎኪ። ሽዕ ጽግያት ይመጻኪ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ገዳማት ደብረ ምዕዋን ወደብረ ኰዳዱ ኣቡነ ብፁዓ ኣምላክ !
ያፍቅረነ እግዚእን ዘመደ ማርያምን ዝበሃሉ ፍቅረ እግዚአብሔር ዘለዎም ብሃይማኖት ጽኑዓትን ብሥነ ምግባር ትጉሃትን ሰብ ኃዳር ነበሩ። ወትሩ ብጸሎት ንቑሓት ስለዝነበሩ፡ ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ያፍቅረነ እግዚእ ብሕልሚ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ተገሊጽሉ፡- ‘እንሆ ከም ኤርሚያስን ዮሐንስ መጥምቅን ካብ ማሕፀን ኣደኡ ዝተኃርየ፡ ንብዙኃት ሰባት ምክንያተ ድኂን ዝኸውን፡ ስሙ ‘ብፁዕ’ እትሰምዮ ውላድ ኽትወልድ ኢኻ’ በሎ። ምስ ተንሥአ ኵሉ’ቲ ዝረኣዮ ንዘመደ ማርያም ነገራ። ንእግዚአብሔር ዝሰኣኖ ነገር የልቦን ኢሎም ብጸሎትን ምህለላን፡ ምጽዋትን ምቕባል ኣጋይሽን ይነብሩ ነበሩ። እንተኾነ ግና ሽግርን ኃዘንን ስለ ዘጋጠሞም ከም ኣቦና ኣብርሃምን ኣደና ሣራን ካብ ዓዶም ተሰዲዶም ናብ ጣጥያ (ንኡስ ዞባ ዱባርዋ እምኒ ጸሊም) ከዱ። ኣብዚ ጊዜን ቦታን ስደቶም ድማ ኣብ 1 መስከረም 1425 ዓ.ም. ‘ብፁዓ አምላክ’ ተወልደ።


text:
Forced labour lawsuit against Vancouver mining company can proceed
Lawsuit filed by 3 Eritreans accuses Nevsun Resources of being ‘accomplice to the use of forced labour’ By Mike Laanela and Farrah Merali, CBC News Posted: Oct 07, 2016 8:28 AM PT Last Updated: Oct 07, 2016 8:42 AM PT The B.C. Supreme Court has given the go-ahead to three refugees to proceed with a civil […]Read More →
መንግስቲ ኤርትራ ብከዉሊ ካብ ዝመርሖ መርበብ ምስግጋር ደቂ ሰባት ንዝሰርሑ ተወዳደርቱ ይጨዊ
መንግስቲ ኤርትራ ብከዉሊ ካብ ዝመርሖ መርበብ ምስግጋር ደቂ ሰባ ወጻኢ፡ ኤርትራውያን ናብ ሱዳን ኪንዮኡን ብዉልቆም ዘሰጋግሩ ኣብ ሱዳን ዝምቕማጦም ኤርትራውያን ፡ ብኣሃዱታት ስለያ ወጻኢኡ ይጭወዮም ከምዘሎ ወኪልና ካብ ከተማ ካርቱም ሓቢሩ። እዚ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ናይዚ ዓመት ኣብ ልዕሊ ዉልቃውያን ኣሰጋገርቲን ደላሎን ዝካየድ ዘሎ ጭውያ ፥ ምስቶም መንግስቲ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘካይዶም […]Read More →
6 ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ብሰንኪ ምንዋሕ ግዜ ባርነታዊ ኣገልግሎት ዝፈጠረሎም ጭንቀት ሂወቶም ከምዘሕለፉ ክፍለጥ ተኻኢሉ
ምንዋሕ ግዜ ባርነታዊ ኣገልግሎትን ካብ ወተሃደራዊ ስነምግባር ዘርሓቐ ኣተሓሕዛ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ብዘንቀሎ ምረትን ኣእምሮኣዊ ጸቕጥን ተዳፊኦም ናይ ቀቢጸ ተስፋ ስጒምትታት ዝወስዱን ሂወቶም ዘጥፍኡን ናይ ዘለዉ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ቊጽሪ ይዓቢ ከምዘሎ ምንጭታት ድምጺ መድረኽ ካብ ውሽጢ ሃገር ኣቃሊሖም። እቶም ምንጭታት ካብ ክፍሊ መርመራ ገበናት ቅትለት ፖሊስ ዞባ ማእከል ብዝረኸብዎ ሓበሬታ መሰረት ፥ በቲ ጠንቂ ፣ […]Read More →


text:
ከመይ ይመስል ነበረ፧
ጋሊለዮ
ኣብ መበል 14ን 16ን ዘመን፡ ኤውሮጳውያን ተመራመርቲ ስነ ፍልጠትን ፈላስፋታትን፡ ኣቃውማ ዩኒቨርስ ምስቲ ቤተ ክርስትያን ካቶሊክ እትምህሮ ትምህርቲ ኸም ዚጋጮ ኺርድኡ ጀመሩ። ንሰማያት ብሓድሽ መገዲ ኺርእዮ ዝጀመረ፡ ጋሊለዮ ጋሊለይ እዩ ነይሩ።
ቅድሚ ጋሊለዮ ዝነበሩ ብዙሓት ሰባት፡ ጸሓይን ፕላነታትን ከዋኽብትን ንምድሪ ኸም ዚዞሩዋ እዮም ዚኣምኑ ነይሮም። እዚ እምነት እዚ ኸኣ፡ ሓደ ኻብቲ ወግዓዊ ኣስተምህሮ ቤተ ክርስትያን ካቶሊክ እዩ ነይሩ።
ይኹን እምበር፡ ጋሊለዮ ብተለስኮፑ ገይሩ ምስቲ ብዙሕ ተቐባልነት ዝነበሮ ስነ ፍልጠታዊ ትምህርቲ ዚጋጮ መርትዖ ረኣየ። ንኣብነት፡ ኣብ ዙርያ ጸሓይ ዚርኣዩ ነጠብጣብ ቦታኦም ከም ዚቐያይሩ ረኣየ፣ በዚ ኸምዚ ኸኣ፡ ጸሓይ ኣብ ዛብያ (ኣክሲስ) ኸም እትዘውር ኬስተውዕል ከኣለ። ከምዚ ዝበለ ትዕዝብቲ፡ ነቲ ደቂ ሰብ ብዛዕባ ዩኒቨርስ ዝነበሮም ፍልጠት ኣዝዩ ወሰኾ፣ ኰይኑ ግና፡ እቲ ፍልጠት ንጋሊለዮ፡ ምስ ቤተ ክርስትያን ካቶሊክ ከም ዚጋጮ ገበሮ።
ስነ ፍልጠትን ሃይማኖትን
ዓሰርተታት ዓመታት ኣቐዲሙ፡ ኒኮላስ ኮፐርኒከስ ዝስሙ ፖላንዳዊ ተመራማሪ ስነ ኰዀብ፡ ምድሪ ኣብ ዙርያ ጸሓይ ከም እትዘውር ዚገልጽ ክልሰ ሓሳብ ኣማዕበለ። ጋሊለዮ ድማ ነቲ ብዛዕባ ምንቅስቓስ ሰማያዊ ኣካላት ዚገልጽ ጽሑፋት ኮፐርኒከስ ኣጽንዖ፣ ምስቲ ናይ ኮፐርኒከስ ክልሰ ሓሳብ ዚሰማማዕ መርትዖ ድማ ኣከበ። ጋሊለዮ ኣብ ፈለማ፡ ላግጽን ንዕቀትን ከየጋጥሞ ስለ ዝፈርሀ፡ ንገለ ኻብቲ ትዕዝብቱ ብግህዶ ኻብ ምዝራብ ድሕር ምሕር ኢሉ ነይሩ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ብተለስኮፑ ዝረኣዮ ነገራት ንዘሕደረሉ ውዕዉዕ ስምዒት ኪዓግቶ ስለ ዘይከኣለ፡ ብዛዕባ እቲ ዝረኸቦ ነገራት ብግህዶ ኺዛረብ ጀመረ። ገሊኦም ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት በቲ ጋሊለዮ ዘቕረቦ ሓሳብ ተቘጥዑ፣ ነዊሕ ከይጸንሐ ኸኣ፡ ካህናት ኣብ ቤተ ክርስትያን ኰይኖም ኪምህሩ ኸለዉ፡ ንጋሊለዮ ኼቈናጽብዎ ጀመሩ።
ብ1616 ካርዲናል ቤላርሚን ዝስሙ “ኣብቲ እዋን እቲ ዝነበረ ቐንዲ ናይ ሃይማኖት ምሁር፡” ንጋሊለዮ ብዛዕባ እቲ ኣንጻር ሓሳባት ኮፐርኒከስ ዝወጸ ሓድሽ ኣዋጅ ካቶሊክ ሓበሮ። ቤላርሚን ንጋሊለዮ፡ ነቲ ኣዋጅ ኪእዘዞ ኣትሪሩ ተላበዎ፣ ድሕሪኡ ጋሊለዮ፡ ንነዊሕ ዓመታት፡ ምድሪ ኣብ ዙርያ ጸሓይ ከም እትዘውር ብግህዶ ኣይተዛረበን።
ብ1623 እቲ ፈታው ጋሊለዮ ዝነበረ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ኣርባን ሻምናይ፡ ስልጣን ሓዘ። ስለዚ፡ ብ1624 ጋሊለዮ ነቲ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት፡ ነቲ ብ1616 ዝወጸ ኣዋጅ ኪስርዞ ሓተቶ። ብኣንጻሩ ግና፡ ኣርባን ንጋሊለዮ፡ ናብ ዝዀነ ይኹን ኣካል ከይወገነ፡ ብዛዕባ እቲ ኮፐርኒከስን ኣሪስቶትልን ዝነበሮም ንሓድሕዱ ዚጋጮ ኽልሰ ሓሳብ ኪገልጽ ኣዘዞ።
ድሕሪኡ፡ ጋሊለዮ ዳያሎግ ኦን ዘ ግሬት ዎርልድ ሲስተምስ ዘርእስታ መጽሓፍ ጸሓፈ። እቲ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ንጋሊለዮ፡ ናብ ዝዀነ ይኹን ኣካል ከይውግን ኣዚዝዎ እኳ እንተ ነበረ፡ እታ መጽሓፍ ነቲ ኮፐርኒከስ ዝበጽሖ መደምደምታ እትድግፍ እያ ነይራ። ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ጸላእቲ ጋሊለዮ፡ እታ መጽሓፍ ነቲ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት እተባጭወሉ ምዃና ኺዛረቡ ጀመሩ። ድሕርዚ፡ ጋሊለዮ፡ መናፍቕ ከም ዝዀነ ጌርካ ተኸስሰ፡ ስቓይ ከም ዚወርዶ ድማ ተነግሮ፣ በዚ ምኽንያት እዚ፡ ንትምህርትታት ኮፐርኒከስ ተገዲዱ ኸም ዚነጽጎ ተገብረ። ብ1633 ቤት ፍርዲ መናፍቓን ሮማ፡ ኣብ ቤት ኪእሰር ፈረዶ፣ ንጽሑፋቱ ድማ ኣገዶ። ጋሊለዮ ብ8 ጥሪ 1642 ኣብታ ኣብ ጥቓ ፍሎረንስ እትርከብ ኣርቼትረ እትብሃል ከተማ ዝነበረት ቤቱ ሞተ።
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ጆን ፖል ካልኣይ፡ ቤተ ክርስትያን ካቶሊክ ንጋሊለዮ ብጌጋ ወጊዛቶ ኸም ዝነበረት ተኣሚኖም
ንኣማእታት ዓመታት፡ ጽሑፋት ጋሊለዮ ኣብቲ ሰዓብቲ እምነት ካቶሊክ ኬንብብዎ ብዛዕባ ዘይፍቀደሎም ጽሑፋት ዚገልጽ መሐበሪ መጻሕፍቲ ተጠቒሱ ነበረ። ብ1979 ግና፡ ቤተ ክርስትያን ካቶሊክ ነቲ ቤት ፍርዲ መናፍቓን ሮማ ቕድሚ 300 ዓመት ዝገበሮ ውሳነ ዳግመ ግምት ገበረትሉ። ኣብ መወዳእታኡ፡ ብ1992 ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ጆን ፖል ካልኣይ፡ ቤተ ክርስትያን ካቶሊክ ንጋሊለዮ ብጌጋ ወጊዛቶ ኸም ዝነበረት ተኣሚኖም እዮም።


text:
ብፁዕ ኣቡነ መቃርዮስ ጳጳስ ሃገረ-ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ, ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያ ኮይኖም ዝተመዘዙ፡ ልኡኽ ሃገረ-ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ ብ26 መስከረም 2009 (፲፮ መስከረም ፳፻፪ ዓ.ም ግእዝ) ምስ ፖፕ ሺኖዳ 3ይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፓትርያርክ ናይ እስክንድርያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ድሕሪ ዝተገብረ ርክብ እዩ።
7ይ ዓመታዊ ጉባኤ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ን/ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜርካ ንዕለት 28-31 ሓምለ (July) 2005 ዓ.ም ኣብ ግብጻዊት ቤተ ክርስትያን ቅዱስ እንጦንዮስ ሀይ-ዎርድ ካሊፎርንያ ክካየድ ተመዲቡ ኣሎ። ምእመናን: ኣቐዲሞም ምድልዋት ክገብሩ: እንተተኻኢሉ ድማ ዓመታዊ ዕረፍቶም ኣብዚ መንፈሳዊ ጉባኤ እዚ ከሕልፍዎ ንላቦ። ንዓበይ ቲ ዝኸውን ዝትፈላለ ስብከት: ትምህርተ ወንጌል: ትምህርትን ሰሚናራትን ክወሃብ እዩ:: ከምኡውን ኣብ ጥዕና: ማሕበራዊን ቁጠባውን ንምእመናን ዝሕግዝ ምስ ባህልናን እምነትናን ዝሰማማዕ ሰሚናራት ክወሃብ እዩ። ብተወሳኺ መዓልታዊ ንንኣሽቱ ዝኸውን ብቋንቋ ኢንግሊዝኛ ትምህርትታት ተዳልዩ ኣሎ።


text:
HOME
TEACHING
ABOUT ME
PHOTO GALLERY
VIDEOS
LITERATURE
MEMBERS
Teaching
« Back to Teaching« Older Entry | Newer Entry »
kidanemhret
Posted by million.isaac on August 9, 2013 at 11:35 AM
† ኪዳነ ምህረት †
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን።
ኪዳነ ምህረት ማለት፡ናይ ምሕረት ኪዳን ማለት እዩ።
ኪዳን ማለት ምምሓል፡ዉዕል ምእታዉ፡ምስምማዕ ማለት እዩ።ስለዚ ኪዳነ ምህረት ክንብል ከለና ድማ ናይ ምሕረት ኪዳን፡ዉዕል ስምምዕ ማለት እዩ።ልዑል እግዚኣብሄር ኣምላኽና ንብዙሓት ካብ ቅዱሳኑ ቃል ኪዳን ኣትይሎምን ይኣትወሎም አሎን ፡ንዝመጽእ ዉን እንተኾነ ሕጉ ንዝሓለዉን ንሱ ዝኣዘዞም ብምፍጻም ንዘስምርዎን ክሳብ እለተ ምጽኣት ኪዳኑ ኣይቋረጽን እዩ። ካብ ዝኣተዎ ኪዳን ድማ ከይፈጸሞ ዝተረፈን ዝሓለፈን ግዚያት ዉን የለዋን።ስለዚ ድማ እዩ ልቢ ኣምላኽ ቀዱስ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ መዝ 132፡11 ከምዚ እንዳበለ ዝመስከረ  > ብምባል ኣምላኽና ኣብ ዝኣተዎ ኪዳን ጽኑዕ ምዃኑ ዝመስከረ።
ልኡል እግዚኣብሄር ኣምላኽና ኣብ ዝኣተዎ ኪዳን ዘይልወጥን ዘይጠዓስን
ምዃኑ ብዙሓት ካብ ቅዱሳን ነብያት ኣቦታት ጽሒፎምልና እዮም።ንኣብነት ነቢይ እግዚኣብሄር ቅዱስ ሚልክያስ  > ሚል 3፡6 ዝበሎ እግዚኣብሄር ዝኣተዉ ቃል ዉን ዘይልወጥ ኣምላኽ ምዃኑ ንርዳእ። ሊቀ ነብያት ኣቦና ቅዱስ ሙሴ ዉን ኣብ ኦሪት ሀዙልቅ 23፡19  > ብምባል ኣምላኽና ብዝኣተዎ ኪዳን ንዘልኣለም ከም ዘይጠዐስ የረድኣና።
እዚ ነብያት ቃሉ ከም ዘይቅየር ዝመስከርሉ፡ኣብ ነብያቱ ሓዲሩ ትንቢት ዘዛረበ
ልዑል ኣምላኽ፡ፍቕሪ ናይ ሰባት ስሒብዎ፡ካብ ማእሰርቲ ናይ ሰይጣን ነጻ ከዉጽኣና ኢሉ፡ሰማያዊ ክብሩን ዝፋኑን ገዲፉ ፡ናይታ ብንጽህናኣ መወዳድርቲ ዘይብላ ቅድሰትን ርህርህትን ኣዴና ቅድሰት ድናገል ማርያም ማህጸን መሪጹ ኣብኣ ብምሕዳር ካብ ስጋኣ ስጋ ካብ ነፍሳ ነፈሲ ወሲዱ፡እሳታዊ መለኮቱ ንልምላሜ ስጋኣ ከየቃጸሎ፡ናታ ልምላሜ ስጋ ድማ ነቲ እሳታዊ መለኮቱ ከየጥፍኦን ከይለወጦን ብፍጹም ተዋህዶ ሓደ ኣካል ሓደ ባህሪ ሒዙ፡ፍጹም ሰብ ፍጹም ኣምላኽ ኮይኑ ብምዉላድ፡ ኣብዛ ምድሪ ዝተመላለሰለን ሳላሳን
ሰለስተን ዓመት ኣብ መዋእለ ስብከቱ፡ብፍላይ ድማ ኣብታ ብዛዕባ ነዞም ኣብ ሓጢአት ታኼላ ተሸሚምና፡ካብ ሓጢኣትናን በደልናን ምልቓቕ ዝኣቤና፡ንጸሎት ንጾምን ኣምልኾ ስግደትን ግዜ ዘይብልናን፡ንሽሙ ጥራይ ክርስትያን ኢልና እንጎዓዝ ደቂ ሰባት፡ኣዝያ እተፍርህን እተጨንቕን መዓልቲ ፍርዲ፡ኣብዛ ጎይታና ብዛዕባ ምልክት መወዳእታ ዐለምን ምጽኣቱን ዝመሃረላ ዐንቀጽ አብ ማቴ 24፡35  > ብምባል ነቲ ዘይቅየር ኣምላኻዊ ቃሉ ደጊሙ አረጋጊጽልና እዩ።
ካልእ ነዚ መረጋገጺ ዝኾነና ንድሕሪት ምልስ ኢልና ንገለ ካብ ቅዱሳን አቦታትና
ዝኣተወሎምን ዝፈጸመሎም ቃል ኪዳን ንርአ።ነቲ ናይ መጀመርያ ፍጠረት ዝኾነ ኣቦና ኣዳም ፡ሕጊ ልዑል ኣምላኽ ብምፍራሱ ካብ ገነት ምስ ተባረረ፡ኣብ ምድሪ ርሂጹ ክበልዕን ብነፍሱ ድማ ኣብ ሲኦል ኣብ እግረ ኣጋንንት እንዳተረግጸ ክነብርን ተፈርደ።ነዚ ፍርዲ ተቐቢሉ ካብ ገነት ምስ ወጸ፡ብጾም ጸሎትን ብሓዘንን ብልቕሶን ናብ እግዚኣብሄር ኣምላኹ ምስ ተመልሰ ድማ፡እቲ ነቶም ሓጢኣቶም አሚኖም ብንስሓ ዝምለሱ ብሓጎስ ዝቕበል ዋግኦም ዝከፍሎምን ብዓል ብዙሕ ምሕረት ዝኮነ ሰማያዊ ኣምላኽና፡ጸሎቱ ተቐቢሉ ከመዚ ክብል ናይ ተስፋ ቃል ኣተወሉ  > ቃል ኪዳን ኣተወሉ ።
ብርሃን ኣለም ሃዋርያ ቅዱስ ጳዉሎስ ናብ ሰብ ገላትያ ኣብ ዝላኣኾ መልእኽቱ ገላ 4፤4 ከም ዝነገረና ድማ ናይ ዘመኑ ፍጻሜ ምስ በጽሐ ማለት 5500 ዘመን ምስ መልአ ፡እቲ ቃሉ ዘይዓጽፍ ቃል ኪዳኑ ንምፍጻም ድማ ዘይድንጒ ጎይታ ፡ካበዛ ናይ ሓድሽ ኪዳን ኺሩቤል ዝኾነት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንጹህ ስጋን ነፍስን ብምዉሳድ ሰብ ኮይኑ ፡ብዕለተ ዓርቢ ብዘፍሰሶ ክቡር ደሙ ካብ ማእሰርቲ ሰይጣን ነጻ ኣዉጽኣና። ሉቃ 23፡35 ቆለ 2፡14 ኤፌ 2፡13-15 ስለዚ ድማ ንኣዳም ዝኣተወሉ ቃል ኪዳን በዚ ዘደንቕ ዉዕለት ኣምላኽ ተፈጸመ፡፤
ካብኡ ብምቕጻል ዉን ዓለም ብምልእታ ካብ እግዚኣብሄር ዓልያ
ኣብ ዝነበረትሉ በይኑ ናይ ጽድቂ ስብከት ዝሰብኽ ዝነበረ አቦና ኖህ ፤እግዚኣብሄር ዓስቢ ዓመጸኛታት ክከፍል ከሎ ማለት ንዓለም ብሰንኪ ሓጢኣት ብማይ ኣይሂ ከጥፍኣ ከሎ፡ኖህ ምስ ሸሞንተ ነፍሳት ከም ዝዳሓኑ ዝፍለጥ እዩ 1ይ ጴጥ 3፡20 ።ብድሕሪ እዚ እግዚአብሄር ዳግማይ ንዓለም ብማይ ኣይሂ ከም ዘየጥፍኣ ነቲ ጻድቕ ኣቦና ኖህ ቃል ኪዳን አተወሉ፡፤  > ብምባል ነዚ ናይ ኣዴና ቅድሰት ድንግል ማርያም ምሳሌ ዝኾነ ቀስተ ደመና ምልክት ጌሩ ሃቦ ክሳብ ሕጂ ዉን ብዓይንና ንርእዮ ምልከት ኮይኑ ኣሎ፡፤ ቀጺሉ ዉን ነቲ ናይ እምነት ኣቦ ዝኮነ ኣቦና አብርሃም ኣብ እርግናኡ ክወልድ፡ከብዝሖን ክባርኾን ህዝብታት ብእኡ ክባረኹ ምዃኖም ከመዚ ኢሉ ቃል ኣተወሉ  > ዘፍ 17.7 ዘፍ 15 1-7 ።እቲ ኣብ መንጎይን ኣብ መንጎኻን፡ብድህሬኻ ድማ ኣብ ዘርእኻ ዘሎ እሞ ንስኻትኩም እትሕልዉዎ ኪዳን እዚ እዩ።  > ብምባል ዝሃበና ኪዳን ከነጽንዕ ከም ዘለና የጠንቅቐና።
እዚ ኪዳን እዚ ድማ ነቦና ኣብርሃም ይስሃቅ ዝመሰለ ቅዱስ ወሉድ ብምሃብ
ቃል ኪዳኑ ፈጺምሉ እዩ።መወዳእትኡ ዉን ብዘርእኻ ኣህዛብ ክባረኹ እዮም ብዝበሎ መሰረትለ፡ዘርኢ ኣብርሃም ብዝኾነት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ስጋ ለቢሱ ብምዉላድ ዘርኢ ኣብርሃም ዝኾነ ክርስቶስ ንህዝብን ኣህዛብን ሓደ ጌሩ ባረኸናን ቀደሰናን ፡ግሃ 3፡25 እብ 2፡16 ኤፌ 2፡13-15። እምባአረከስ ዝኸበርኩምን እግዚኣብሄር ኣምላኽ ብበረኸቱ ዝበጽሓኩምን ነዚ ቅዱስን ክቡርን መንፈሳዊ በዓል ንምኽባርን ካብ ደጊኣ ድማ በረኸት ንምሕፋስን ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም እግዚኣብሄር ብምሕረቱ ዝኣኻኸበኩም ህዝበ እግዚኣብሄር።
ልኡል እግዚኣብሄር ኣምላኽና፡ነዚ ኩሉ ክንሰምዖ ዝጸናሕና
ጸጋን በረከትን ነቶም ዘስመርዎ ቅዱሳኑ ዝፍጽመሎም ካብ ኮነ፡ነታ ንቲ ዘይዉሰን ኣምለኽ ኣብ ማሕጸና ዝወሰነት፡ብንጽህናኣ ኣብኣ ከም ዝሓድርን ካብኣ ከም ዝዉለድን ዝገበረቶ፡መዝ 45፡11 132፡13 ሉቃ 2፡7 ንትሽዓተ ወርሕን ሓሙሽተ መዓልትን ኣብ ከርሳ ዝጸረቶን፡ብግናዕ የእዳዋ ሓቝፋ ጸባ ዘጥበወቶን ፡ካብ እቲ ናይ ዲአብሎስ መሕደሪ ዝኾነ ጨካን ንጉስ ሄሮድስ ንምድሓን ሐዚላቶ ፈቖዶ ሳህራን ቁርን በረኻን ሃሩርን የእጋራ ደም ክሳዕ ዝነዝዕ እሾኽ እንዳወግኣ፡ሰለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርሕን ምስኡ ዝተሰደት ራኢ 12፡6 ማቴ 2፡13 ፡ኣብ ግዜ ስቕለቱ ዉን ወዳ ካብ ሃና ናብ ቀያፋ ፡ካብ ጲላጦስ ናብ ሄሮድስ ከመላልስዎ ፡ኣብ ቅድሚ ዓይና ክጸፍዕዎ ክገርፍዎ ከላግጽሉን ጡፍ ክብልሉን ፡666 ኩርማጅ ክገርፍዎን ንስለ ሓጢአት ደቂሰብ ኣብ መስቀል ዕራቖቱ ክሰቕልዎ ዝራኣየትን፡ከምቲ ንስምኦን ኣረጋዊ ዝተነበየላ ሉቃ 2፡34 መሪር ሓዘን ዘሕለፈት ርህርህቲ ወላዲቱ ድንግል ማርያም ዝኣተወላ ቃል ኪዳን ድኣ ማዕረ ኽንደይ ዝኸበረን ዝዓበይን ዘይከዉን።
እስኪ ሰሚዕና ምእንቲ ክንትግብሮን ክንባረኽን፡ ነዛ ቅድሰቲ ኣደ ዝታአተወላ ቃል ኪዳን ንምስማዕ እምባአር እዝነ ልቦናና ከፊትና ንስማዕ።ታሪኹ ከምዚ እዩ ጎይታ ብእለተ ዓርቢ ኣብ ዕጸ መስቀል ኮይኑ ካብ ዝተዛረበን ሽዉዓተ ናይ ርህራሄ ቃላት { ጽርሃ መስቀል } እታ ሓንቲ  > ትብል እያ ኔራ የዉ 19፡27 ። ቅዱስ የዉሃንስ ነዚ ቃል ናይ ጎይታ ብምኽባር ናብ ቤቱ ወሰዳ ፤ነገር ግን ናይ ነገር ወላዲት ናብ መቓብሩ ብምኻድ ንግሆ ንግሆ አብኡ እንዳ ነብዐት ትጽሊ ነበረት።ሓንቲ ካበ መዓልታት ማለት በዛ ሕጂ ተጋቢእናላ ዘለና ክብረቲ ዕለት የካቲት 16 ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ፡ነዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ መቓብሩ ኮይና እንዳጸለየት ከላ ፡ብሃንደበት እልፊ ኣእላፋት ቅዱሳን መላእኽቲ ኣኸቲሉ ብምምጻእ ፡አዚ ንኩልና ኣመንቲ ክርስቶስን መፍቀርቲ ቅድስት ድንግል ማርያምን ዝኾና ምእመናን ዓቢ ናይ ምሕረት ቃል ኪዳን ዝተዋህበት፡  > ዘሰነ ጎልጎታ ።እዚ ኪዳን ዝተቐበለቶ ደሕሪ ዕርገት የካቲት 16 እዩ።
ከምቲ ኣብ 2ይ መጽሓፈ ነገስት 13፡23 ተጻሒፉ ዘሎ  > ዝበሎ እንደገና ዉን ኣብ ዘጽ 32፡13  > እግዚኣብሄር ድማ ካብቲ ክገብሮ ኢሉ ዝሓሰበ ክፉእ ሰለ’ቲ ንኣብረሃምን ኢሳቕን፡ያእቆብን ዝኣተወሎም ቃል ኪዳን ክብል ተጣዕሰ፡ ኣብ 1ይ መጽሓፈ ነገስት 11፡32 ዉን  > ዝበሎ ሕጂ ኻኣ ነዞም ብሓሳብ ስጋ ተዋሒጥና ሕጊ ኣምላኽ ንምፍጻም ዝኣበናን ፡ካብ ብዘሒ ሓጢኣትና ዝተላዕለ ፍቕሪ ኣብ መንጎና ዛሕቲላ ጥራይ ዘይኮነ  > ብዓመጽን ጥቕሚ ገንዘብን ንጻደፍ ዘለና ፡ ሓደ ልቢ ብምዃን ናአምላኽና ከይነገልግል፤ ብዓደይ ዓድኻ ብቛንቋ፡ብዓሌት፡በዉራጃን ተኸፋፊልና ፡ ናይ ምምሳል ጥራይ እምነት ኣለትና እንዳበልና ዝጠፋእና ደቃ ብቓል ኪዳና ትሓልወና ።ልኡል እግዚኣብሄር ኣምላኽና ከምቲ ምስ ዝቐደሙ ኣቦታትና ዝነበሮ ፡ሕጂ ዉን ምሳና ስለ ድንግል ኣዲኡ ክብል፡ካብ ኩሉ ዓመጻና ከንጽሃናን ኣብዚ ክፉእን ኣጨናቕን ግዜ ልብና ናብ እምነት መሊሱ ክቕድሰና፡ንሃገርናን ንዓለም ምሉእን ሰላሙ ክህበና፡ንቅድስቲ ቤተክርስትያና ፍቕርን ሓድነትን ክዕድለናን ናይ እግዚኣብሄር ቀዱስ ፍቓዱ የኹነልና።ምስጋና ንእግዚኣብሄር ንወላዲቱ ድንገልን ንመስቀሉ ክቡርን ንዘልኣለም ኣለም ኣሜን። !!!
Categories: None
Post a Comment
NameAlready a member? Sign InEmail
Message
Privacy & Terms
2 Comments
Reply
aron beyene 12:34 PM on August 23, 2013
ጺቡክ btami xibuk amlak xegu yebzH
Reply
lidia 11:13 AM on January 24, 2014
Amen Amen Amen…Kidane Mihret ms kulatna tikun!
Webs
Create your own free website today


text:
ዝበዝሐ ኣስማት ዓድታትን ከተማታትን ሃገርና ኤርትራ፣ ናይ ባዕሉ ታሪኽን ኣመጻጻኣን ትርጉምን ኣለዎ። ብዛዕብታ ታሪኻዊ ኣመጻጽኡ፣ ሰፊሕ ስለዝኾነ’ ካልእ እዋን ክንርእዮ ኢና። ንሎሚ ግና፣ ሒደት ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ናይ ዝርከባ’ ዓድታት፣ ኣስማትን ትርጉማተን እንታይ ከም ዝመስል ክንገልጽ።
ካልኦት ግዱሳት ድማ፣ እትፈልጥዎ ካብ ምጽሓፍ ኣይትብኮሩ። መርበብና፣ መርበብ ሓበሬታ ርውየት ‘ብዓንደ ርእሱ ዘሎና ኣፍልጦ ንካልኦት ብምክፋል ርውየት ክነርክብ’ዩ። ስለዚ ሃየ እትፈልጥዎ ካብ ምጽሓፍ ኣይትቆጠቡ።
ኣስማ እዘን ዓድታት ብቛንቛ ኩናማ’ዩ
Date: 08/01/2012
(ባህላዊ ብዙሕነት)
ሳንጋኔኔ: ስርዓተ ዕርቒ፣ ብሄረ ኩናማ
ሳንጋኔኔ፣ ብቛንቛ ኩናማ ክልተ ቃላት ዝሓዘ ትርጉም’ዩ ዘለዎ። ሳንጋ( ዓጽሚ) ክኸውን ከሎ፣ ኔኔ ድማ( ዕርቂ) ቃል ብቃሉ ድማ ፣ ናይ ዓጽሚ፣ዕርቂ ኢልና ክንገልጾ ንክእል። ኣብ ብሄረ ኩናማ፣ ሳንጋኔኔ ተባሂሎም ዝጽውዑ ማይ ቤት ኣለዉ። ሳንጋኔኔ ንብዙሓት ክብሃል ከሎ፣ ( ሳንጋኔና ) ድማ ንሓደ ኣባል እቲ ማይ ቤት ኣብዚ ግና፣ ነቲ ዋና፣ ሓላፊ፣ ጥራይ’ዩ ሳንጋኔና ተባሂሉ ዝጽዋዕ። እቶም ካልኦት ግን፣ ዋላ ሓደ ሰብ ይኹን ሳንጋኔኔ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ሳንጋኔኔ፣ ቅትለት እንተተፈጺሙ ዝዓርቕ ቤተሰብ እዩ። እዚ ኣገባብ ዕርቂ ‘ዚ ናይ ልዕሊ ክልተ ሽሕ ዕድመ ከም ዘለዎ ይግለጽ። ሳንጋኔኔ ቅድሚ መንግስቲ ዝብሃል ኣምር ምፍጣሩ፣ ንቕትለት መደቐሲ ንክኸውን ዝተደንገገ ፣ ስርዓት እዩ።
ኣብ ቅድሚ እዞም ማይ ቤት ፣ ሳንጋኔኔ፣ ክብሪ ዘጉድል ሕማቕ ተግባር ኣይግበርን። ዋላ ሰባት ክብ ኣሱ ወይ ወን ኪጸራረፉ ጸኒሖም፣ ሓደ ኣባል ሳንጋኔኔ እንተደኣ ይሓልፍ ኣሎ፣ ‘ሳንጋኔኔ መጺኡ ኢሎም ስቕ ይብሉ። ኣብ ቅድሚ እዞም ኣባላት ሳንጋኔኔ ጽዩፍ ዘረባ ኣይፍቀድን። ኣብ ዝኾነ ቦታ ከይዶም ፣ ኩቡራትን ተሓፈርትን እዮም።
ብደረጃ ስድራቤት ብዙሓት እዮም። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታ ድማ ይርከቡ።ኣብ ከባቢ ፎዴ ሓደ ዘተዓርቕ ሰብኣይ፣ ከም ዝነበረ እፈልጥ። ኣብ ከባቢ ሶና ፣ጋሽ፣ ከባቢ ቢንቢና ኣለዉ። ኣብ ማርዴ ዝብሃል ቦታ ይርከቡ እዮም። ኣብ ዝኾነ ብሄረ ኩናማ ዘለውዎ ቦታ ሰብ እንተደኣ ተቐቲሉ ግን እቲ ርእሲ ( ማለት ሳንጋኔና) ኣብ ቢንቢና ዝርከብ’ዩ ዝዓርቕ፣ ኣብዚ ግዜ’ዚ ሓደ ሰብ ነይሩ( ሳንጋኔና) ዝኾነ፣ ብዘይክኡ ካልእ ሰብ ነቲ ኣገባብ ዕርቂ ክፍጽሞ ዝፍቀድ ኣይኮነን፣ ምናልባት ሳንጋኔና እንተሞተ ግን፣ ዝተመዘዘ ወራሲ ስለዘለዎም፣ እቲ ወራሲ ይቕጽሎ።
ሓደ ሰብ፣ ሰብ እንተደኣ ቀቲሉ፣ ኣብ ሓንቲ ናይ ሳንጋኔኔ ቤተሰብ ዝርከብ ቤት ሃዲሙ ይዕቖብ።
“ምናልባት ሰብ ኣጋጣሚ ኮይኑ፣ ብባእሲ፣ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ሰብ ከቐትል ይኽእል’ዩ እቲ ትንፋስ ዘሕለፈ ምስ ኣረጋገጸ፣ እቲ ቀታሊ ኣብ እንዳ ሳንጋኔኔ ይዕቆብ፣ ሰብኣይ ይኹን ሰበይቲ፣ ቆልዓ ይኹን ዓቢ፣ ኮታ ዘመድ ቀታሊ ዝኾነ ኩሉ ናብ መዕቆቢ’ዩ ዝሃድም።’
( ኣብ ብሄረ ኩናማ ዝምድና ብ ኣደ’ዩ ዝኸይድ። ቀንዲ ዘመድ ዝብሃሉ፣ ልክዕ ከም ብሄረ ትግርኛ፣ ኩሉ ናይ መርዓ ስርዓት ይኹን ካልእ ሓወቦታት ዝፍጽምዎ። ኣብ ብሄረ ኩናማ ድማ፣ ኩሉ ብ እንዳ ኣደ እዩ ዝፍጸም፣ ቀዳሞት ኣዝማድ ዝብሃሉ ድማ፣ ሓትኖ፣ ኣኮ፣ ኩሎም ብኣደ ዘመድ ዝኾኑ እዮም።
እቶም ዘዕቁቡ፣ ነቲ ርእሲ ኩሉ ሳንጋኔና ይነግርዎ። ንሱ ድማ ነቶም ኣዝማዱ ኩሎም ይጽውዖም። ነቲ መዕቆቢ ኮይኑ ዘሎ ቤት ከኣ ከም ሓጹር ወይ ተኸላኸልቲ ኮይኖም፣ ነቲ ቀታሊ ሓደጋ ናይ ሕነ ከይወርዶ ይሕልውዎ።
ንጽባሒቱ፣ ነቶም እንዳ መዋቲን እንዳ ቀታልን ጸዊዑ ኩነታት ናይቲ ኣማውታ ከመይ ከምዝኾነ ክገልጽሉ ይሓትትን የጻርን።” ቀታሊ ኣብ ኢደይ ኣሎ። ድሕሪ ሕጂ ኣነ ሓላፍነት ወሲደ ኣለኹ። ምፍኽኻር፣ ወይ ታህዲድ ካባኹም ከይሰምዕ፣ ዕርቂ ክንገብር ኢና” ይብሎም። ኣብ ልዕሊ’ዚ ሰብ’ዚ ሕነ እንተፈድዮም ተሰከምቲ ሓላፍነት ምዃኖም የፍልጦም። ( ኣብ ብሄረ ኩናማ፣ ወዲ ተባዕታይ እንተደኣ ተቀቲሉ፣ እቲ ሕነ ዝፈዲ ወዲ ተባዕታይ’ዩ ዝቀትል፣ ከምኡ’ወን ጋል ኣነስተይቲ እንተደኣ ኮይና፣ ጋል ኣነስተይቲ)
እቲ ሓበሬታ ቅትለት ኩሉ ምስ ተኣከበ፣ እንዳ ቀተልቲ 15 ኣጣል፣ 12 ከብቲ፣ 8 ሜትሮ ዓለባ፣ 5 ጎጎ ትምባኾ( ትምባኾ ከም ጎጎ ነቒጹ’ዩ ዝሽየጥ) ይእዝዞም። ነዚ ጥሪት’ዚ ኣኺቦም ክሳብ ዝመጹ፣ ነቶም እንዳ ቀታሊ ዕድል ይወሃቦም። እቶም እንዳ መዋቲ ኸኣ ሕነ ክፈድዩ ኢሎም ከይትንክፍዎም፣ ዋላ ብጽፍሮም’ወን ይኹን ከይሕንጥጥዎም ሓደራ ለቢሶም ይኸዱ ። ስድራቤት( ኣዝማድ ቀታሊ ድማ ካብ መዕቆቢ ወጺኦም ክሳብ ግዜ ዕርቂ ስርሖም ክገብሩ ይፍቀደሎም።
ኩሉ እቲ ዝተባህለ ትእዛዝ ክሳብ ዝማላእ፣ በብእዋኑ እናመጹ” ከምዚ ገይርና ፣ ከምዚ ድማ ተሪፉና” እናበሉ ነቲ ሳንጋኔና ይሕብርዎ። ንሱ ኸኣ ናብቶም፣ ስድራ መዋቲ ብምኻድ፣ “ቐሪቦም’ዮም ተዓገሱ” ብምባል መራኸቢ ድልድል ኮይኑ የረዳድኦም። እቶም ቀተልቲ “ እቲ ዝኽፈል ክንከፍሎ ተዳሊና ኣሎና” ምስ በሉ መዓልቲ ዕርቂ ይውሰን።
መዓልቲ ዕርቂ ምስ ኣኸለ፣ ነፍሲ ወከፍ ነባሪ እቲ ዓዲ ንስራሕ ከይከይድ ይኽልከል። በታ መዓልቲ እቲኣ ኩሎም ኣብ ገዛ’ቲ ሳንጋኔና ይእከቡ። ልክዕ ፍርቂ ለይቲ ጤል ( ወጠጦ) ተሓሪዱ፣ ቅሩብ ደም ኣብ ታፊራ( ኣብ ፍርቂ ዝተቆርጸ ንእሽቶ ሓምሓም) የዕቁሩ። ካብቶም ኣዝማድ እቲ ሳንጋኔኔ ሓደ ድልዱል ጎበዝ ተመሪጹ። ናብቲ ስድራ መዋቲ ዘለውዎ ከይዱ ነታ ደም ዝመልአት ታፊራ ናብቲ ኣጉዶ ይግጭባ። ንሶም ንዕኡ እንተቀቲሎሞ ሕኒኦም ፈድዮም፣ ተባሂሉ ኩሉ ነገር ይቛረጽ፣ ግን ክሳብ ለይተ ሎሚ፣ ብተግባር ንዕኡ ኣይቀተልዎን እዮም። ንሱ ከኣ ተጠንቂቁ ዝኸይድ። ትርጉም ናይዛ ተግባር እዚኣ ዕርቂ የድልዩ ኣለው ፣ ከኣ የመልክት። እታ ስርዓት እቲኣ ከኣ “ኮኮቦፋዳ” ትብሃል። ኮኮቦፋዳ ፣ ማለት ምድርባይ ደም ማለት እዩ።
እቲ ዕርቂ ኣብ በረኻ’ዩ ዝግበር። እቲ ሳንጋኔና ባዕሉ ስቡሕ ብዕራይ ኣብ በረኻ ወሲዶም፣ ኣብ ኣፍ ደገ ናይ ጻጸ ጉድጓድ ኣቕሪቦም፣ ብህይወት ከሎ ካብ ኣብራኹ ብሴፍ ኣቖርጽዎ። ምስ ወደቀ ፍርቁ ኣብቲ ዝተሓርደሉ ቦታ እቶም፣ ሰብኡት ይበልዑዎ። ፍርቁ ዓዲ ኣትዩ ፣ ዓዲ ይበልዕዎ።
ካብ እንዳ መዋቲን፣ እንዳ ቀታልን ክልተ ኣንስቲ ብዑንቂ ተሰሊመን ሓደ ዓይነት ቁኖ ተቖኒነን ይመጻ። ክቑነና ከለዋ ኣብ ጻዕዳ ተንኮበት፣ ናብ ምብራቕ ጠሚተን’የን ኮፍ ዝብላ። ክልተ ሰብኡት ድማ ካብ ክልቲኡ ቤተሰብ፣ ከምቲ ኣብ መርዓ ዝግበር ኣብ ኢዶም፣ ኣብ ቅልጽሞም ኣብ ክሳዶም ዑንቂ ተሰሊሞም ይመጹ። ናብ ምብራቕ ጠሚቶም ቅድምን ድሕርን ብሙዃን ይቕመጡ።
ክልቲኦም ቤተሰብ( መዋትን ቀታልን) ጠስምን ኩሕልን የቕርቡ። እቶም ክልተ ሰብኡት ተለዋዊጦም፣ ነንሓድሕዶም ይለኻኸዩ። ይዃሓሓሉ። እተን ኣንስቲ ኸኣ ይለኻከያ፣ይኹሓሓላ።
ላዕለዋይ ቅልጽም ናይቲ ብዕራይ ከይበሰለ ስጋ ከይተርፍ ኣጽሪኻ ይሕኸኽ። ንእሽቶ ጉድጓድ ይዃዓት፣ ንእሽቶ ቁራጽ ሓምሓም ( ታፊራ) ከኣ ኣብ ልዕሊ እቲ ጉድጓድ ትቕመጥ። ኣብ ውሽጣ በቲ ሳንጋኔና ዝተቓመመ መድሃኒት ኣለዋ። እቲ ዓጽሚ ኣብ ልዕሊ እታ ታፈራ ብኽልቲኡ ወገን እምኒ ይጽቐጥ። ካብ እንዳ መዋቲን ቀታልን ሓሓደ ሰብ መጺኦም ጥራይ ዝባኖም፣ ስረ ጥራይ ለቢሶም ብኽልተ ሸነኽ ኩርሲ ተዋሂብዎም ተጠማሚቶም ኮፍ ይብሉ።
እቲ ሳንጋኔና ከይተሰብረት ዝጸንሓት፣ ክንዲ ዕማኾ ትኸውን ቆጽላዊት እምኒ፣ ካብ ሰብ ዝቕመጠሉ ዝነበረ ደምበ፣ ደልዩ ወይ ኣዳልዩ የምጸኣ። ኣብታ ፈውሲ ዝሓዘት ታፊራ ኸኣ ሰለስተ ግዜ ቱፍ ቱፍ ይብል። ኣብ መበል ራብዓይ ፣ ነታ ዓጽሚ በታ ቆጽለዊት እምኒ ይሃርማ፣ ትስበር። ካብቲ ዓጽሚ ኣንጉዕ ኣውጺኡ፣ ምስቲ ፈውሲ ይሓዋውሶ።
ነቶም ክልተ ሰባት ካብ ግንባሮም ክሳብ ደረቶም ይለኽዮም። ግንባር ንግንባር ፣ ኣፍንጫ ን ኣፍንጫ፣ ኣፍልቢ ን ኣፍልቢ ኣራኺቡ ኸኣ ከምዝፈሓፍሑ(ይሰሓስሑ) ይገብር። ብድሕሪኡ በቲ ቅብኣት እቲ እቶም ሰባት ፣ ኣዝማድ ኮይኖም ማለት’ዩ ባእሲ ድማ የለን።
ኣጋጣሚ ኮይኑ ብድሕሪ ዕርቂ ባእሲ ምስ ዝፍጠር፣ መቕጻዕቲ ስለዘለዎ፣ እቲ ብመቕጻዕቲ ዝመጸ ክፍሊት ነቲ ሳንጋኔና’ዩ ዝውሃቦ።
ኣብቲ ግዜ ዕርቂ ከምቲ ኣብ ካልእ ፣ ብሄረ ኩናማ ዝገብርዎ ጽወታ ይኹን ደርፊ የለን።
ካብ ድሕሪ ናጽነት ክሳብ ሕጂ፣ ብሕግን ስርዓትን ሳንጋኔኔ ኣርባዕተ ግዜ ዕርቂ ተኻይዱ። ብሕጂ’ወን ውሱን ግዜ ኣይተገብረን እምበር መስርሕ ናይ ዕርቂ ክግበር’ዩ።
እዚ ኹሉ ክግበር ግን እቲ ሓላፊ ( ርእሲ ኮይኑ ዝዓርቕ ሰብ ( ሳንጋኔና) ዝኾነ ይኹን ዝሓቶ ክፍሊት የብሉን። እቶም እንዳ መዋቲ ግን ካብቲ ዝውሃቦም ክፍሊት ( ካሕሳ) ሓሙሽተ ስኬና( ኣብ ፍርቂ ዝተቆርጸ ዓቢ ሓምሓም) ብላኻ ዝተሰርሐ መውረዲ ማይ ይህብዎ።
እዚ ባህሊ’ዚ ከም ንዕርቂ ዝተበገሰ ባህሊ መጠን፣ ብውልቀ ሰባት ይኹን ብዝምልከቶም ናይ ፍትሒ ትካላት ዓሚቕ መጽናዕቲ ተገይርሉ፣ ናብ ዘመናዊ ኣሰራርሓ ተኣታትዩ፣ ክንጥቀመሉ እንተዝፍተን፣ ጽቡቕ ውጽኢት፣ ኣለዎ ዝብሉ ፈሊጣን ቁጽሮም ውሑድ ኣይኮኑን።
ሳንጋኔኔ፣ ኣብ ናይ ዓጽሚ ዕርቂ ዝፍጠር ነቲ ብቀሊል ክፍታሕ ዘይክእል ናይ ደም ምፍሳስ ስምዒት ኣዝሒሉ፣ ናብ ልዙብ ዝምድና ዘምርሕ ኣገባብ ዕርቂ’ዩ። ንሕልና ሰባት ናብ ሰላም ኣምጺኡ ሕውነት ዝፈጥር ብምዃኑ ድማ ዝምስገን እዩ።
ወግዒ ቐምሽ ውሽጢ
By Viviana Amanuel 22 March 2012
ኣብ ብሄረ ኩናማ ኣብ ሰብ ሓዳር ይኹን ኣብ ዘይ ሰብ ሓዳር ሕቶ ኣቦነት ፣ ኣብ ምስሓሓብ እንተበጺሑ፣ እቲ ጥርጡር ኣብ ኢድ ኣኮታት ስለዝወድቕ ብዙሕ ግዜ ቕልጡፍ ፍታሕ ይረክብ። ብዓልቲ ሓዳር ሰበይቲ ንካልእ ሰብኣይ ውላድ ናትካ’ዩ ኢላቶ እንተክሒዱ……… ኣብ ክርክር ብዝያዳ እታ ሰበይቲ ተሰማዒት ትኸውን። ጓል ፣ ወይ ድማ ሓዳር ዘይገበረት ብዘይ ሕጊ እንተወለደት’ወን ዝሰመየቶ ሰብኣይ ኣቦነት ይቕበል። እንተከሓደ ከኣ …ኣብ ቅድሚ እኩብ ሰብ “ቐምሽ ውሽጢ” ኣውጺኣ ኣብ ርእሱ ትድርብየሉ። ትርጉሙ “ ሰለፈይ ዓንዲርካሉ ከተብቕዕ ጠሊምካኒ…ኣምላኽ ይጥለምካ” ማለት’ዩ። እዚ ነቲ ዝኸሓደ ዓብይ ጸርፍን ናይ ሕልና ወቐሳን ስለዝስዕበሉ፣ ውላዱ ንክቕበል ጸቕጢ ይኾኖ። በዚ’ወን እንተቕበጸ ሰበይቲ ምስ መሓለት ውላዱ ክቕበል ይግደድ ፣ ምኽንያቱ፣ ማሕላ ጓል ኣነስተይቲ ኣብ ብሄረ ኩናማ ከቢድ’ዩ ። ነታ ዝወለደት ከኣ ኣኮታታ ከም ካሕሳ መጠን “ መሸኸቡራ” ዝስመ ሕሩድ ይሓርዱላ።
ካብ ብዓልቲ ሓዳራ ሰሪቑ ዝወለደት ኣደ ህጻን ባዕላ ናይ መን ሙዃኑ ክሳብ ትነግር ፣ እቲ ዝጥነሳ ንዝኾነ ዘመድ ይኹን ፈታዊካብ እገሊት ወሊደ ኣለኹ። ክብል ነውርን ጽያፍን እዩ። በዚ ባህሊ’ዚ ከምዚ ዘኣመሰሉ ጉዳያት ተሰቲሮም ይዕቐቡ። ኣቦነት ድማ ንብዓል ሓዳር ይውሃብ፣ ይኹን ‘ምበር ሰብኣያ ፣ቆልዓ ተቀቢሉ ትም ክብል ስለዘይቀስን ነቲ ዝወለደላ ሰብኣይ ተኸታቲሉ ጉድኣት ከውርደሉ ወይ ክቀትሎ ይኽእል።
ብሓፈሻ ኣብ ብሄረ ኩናማ ብዛዕባ ኣቦነት .ክርክር ዘይለዓለሉ ምኽንያት፣ እቲ መጻምዲ ኣብ ዕለተ መርዓኦም ካብ ዝተሓርደ ብዕራይ ዝልከዮ ደም ከም ዓብይን ክብርን ናይ ዘይጥልላም ቃል ኪዳን ስለዝቑጸር እዩ ይብሉ። እዚ ባህሊ’ዚ ኣብ ቦታኡ ሃልዩ ሰብኣይ ኣይውላደይን ኢሉ ኣቕቢጹ እንተተረፈ ህጻን ን ኣኮታት ተዋሂቡ፣ ነቲ ዝኸሓደ ከኣ ኣቦታት ዓይኑ ብሻሽ ሸፊኖም ይገድፍዎ፣
ትርጉሙ ከኣ ስለዝጠለመ ዓይኑ ምስ ተሸፈነ ብእኡ ጌሩ ክዓውር’ዩ ዝብል ጽኑዕ እምነት ስለዘለዎም እዩ።
“ሰብኣይ፣ ደም ይነትዕ፣ ጓል ኣነስተይቲ ግን ደምን ጸባን ትነትዕ” ኣበሃህላ ኩናማ።
By Viviana Amanuel 16 March 2012
ጋር ነብሲኣብ ዝበዝሓ ብሄራትና፣ ኣብ ዕድመን ጾታን ማሕበራዊ ቦታን…ወዘተ ፍልልይ የብሉን። ኣብ ብሄረ ኩናማ ግን፣ ንጓል ኣነስተይቲ ዝኽፈል ጋር ነብሲ ብተዛማዲ ካብ ናይ ወዲ ተባዕታይ ዝኽፈል መጠን ብዝበዝሐ እዩ። እቲ ምኽንያት ድማ፣ ““ሰብኣይ፣ ደም ይነትዕ፣ ጓል ኣነስተይቲ ግን ደምን ጸባት ትነትዕ” ኢሎም ስለ ዝኣምኑ’ዩ። ካልእ ምስ’ዚ ተኣሳሲሩ ዝኸይድ፣ ነፍሰ ጾር እንተደኣ ኾይና ድማ፣ ናታን ፍርቒን ጋር ነብሲ በቲ ዝቐተለ ይኽፈል። ኣብዚ ግን፣ እቲ ዝቐተለ’ ውልቐሰብ ወይ ( ስድራቤት ) ጥራይ ኣይከፍሎን’ ብዓዋር/ ወኪል ቀቢላ፣ ቀቢላኡ ኣዋጺኣ ትከፍሎ።
“ኮይሻሻ”( ለበዋ)
By Viviana Amanuel 16 March 2012
ኣብ ብሄረ ኩናማ ለበዋ “ ኮይሻሻ” ይብሃል። ብለበዋ ከኣ ንብረት ክዕደል ይኸኣል። “ኣኮ”( ሓው ኣዴኻ) ክመውት ምስ ተቐራረብ ኣእምሮኡ ከይጎደለ እንከሎ ይፍጸም። ለበዋኡ ምስ ሞተ ኣብ ተዝካሩ ይሕበር።
ኣብ ብሄረ ኩናማ ተዝካር ክልተ ሳዕ’ዩ ዝግበር። እቲ ቀዳማይ ተዝካር ንዝኽሪ ናይቲ ዝሞተ ዝግበር ኾይኑ፣ እቲ ካልኣይ ድማ ዝሞተ ለበዋ እንተነይርዎ ብዕሊ ዝንገረሉ ግዜ’ዩ።
ሽዑኡ ዕለት’ ማለት ኣብቲ ካልኣይ ተዝካር ሙዃኑ’ዩ “ እንታይ ኣሎ ንዓና ዘይተነግረና ወይ ኣፍሉጥናን ቅረቡናን “ ይብሃል። “እንፈልጦ ኣሎና ወይ ዝግብኣና ኣሎና” ዝብሉ እንተተረኺቦም ፣ ኣብ ቕድሚ ህዝቢ ፣” እገለ ( መዋቲ ‘ሙዃኑ’ዩ) ነጊሩና ነይሩ “ ይብሉ። ኣብቲ ካልኣይ ተዝካር ( ምንጋር ለበዋ) ኩሉ ክንገር ኣለዎ። ሽዑ ዘይመጸ ወይ ዘይነገረ ግን ድሕሪኡ ሕቶ ከልዕል ኣይኽእልን።
ኣብቲ ናይ “ኮይሻሻ” ( ለበዋ) መዓልቲ ፣ ኣርባዕተ ዓበይቲ ዓዲ ዝብሃሉ ዝጸንሐ ዕዳ እንተሎ ንምርግጋጽ ኣብ ቕድሚ እኹብ ህዝቢ ንኽብሪ ስነ ስርዓት ዝሞተ “ኣቦሓጎና ዘለቕሓኹም ክትከፍሉና፣ ዕዳ ዘለኹም ድማ ክንኸፍለኩም ብዘይ ሕብእብእ ብቕንዕና ንረዳዳእ” ይብሉ። ሻቡ፣ ኩሉ ምስ ተወደአ ናይ ጸሎት ስነ ስርዓት ተገይሩ ስዋ፣” ዳጋ” ተሰትዩ ይፈላለዩ።
ንፍትሕ መን ተበግሶ ወሲዱ
By Viviana Amanuel 26 March 2012
ኣብ ብሄረ ኩናማ ጉዳይ ምንባይን ቐለብን ቆልዑ ፣ ንፍትሕ መን ተገብሶ ወሲዱ ኣብ ዝብል ዛዕባ እዩ ዝምርኮስ። ከም ኣብነት ኣብ ከባቢ ሰሶናን ኣብ ምብራቓዊ ሸነኽ ዝቕመጡን ኣባላት ብሄረ ኩናማ፣ ብተበግሶ ሰብኣይ ሰበይቲ እንተተፈቲሓ “ ኣላፋዳ” ይብሃል። ኣደ ምስ ደቓ ጠቕሊላ ከኣ ናብ ኣኮ ደቓ( ሓዋ) ከይዳ ትቕመጥ። ፍትሕ ብተበግሶ ሰብኣይ እንተኾይኑ ግን፣ ደቓ ምስ ኣቦኦም ይተርፉ ንሱ ድማ ናይ ምንባይን ምቕላብን ሓላፍነት ይስከም።
ኣቓውማ ብሄረ ኩናማ
By Viviana Amanuel 11 March 2012
ኣብ ብሄረ ኩናማ’ ከም ኩለን ብሄራትና’ መሰረታዊት ኣሃዱ፣ ስድራቤት’ያ ። “ዱማ ኢታ” ድማ ትብሃል። ኣቦ ኣደ ቆልዑ (ደቆም) ድማ ትቐውም። “ዱማ” ሓዳር ኪኸውን እንከሎ፣ ዱማ ኢታ ድማ ስድራቤት እዩ። ድሕሪ “ዱማ ኢታ” ዘሎ ማሕበራዊ ውዳበ ከኣ፣ “ዳርካ ክሽ (ማይ ቤት) ተባሂሉ ይግለጽ። ብካብ ሰለስተ ክሳብ ሽዱሽተ ወለዶ ኣሓት ወይ እናሓጎታት ድማ ይቐውም ( ኣብ ብሄረ ኩናማ ወለዶ ብእንዳ ኣደ እዩ ዝቁጸር) ብድሕሪኡ ዝመጽእ’ ውዳበ “ ኣፋክሽ” (ዓዲ) ኮይኑ፣ ካብ ሹድሽተ ክሳብ ሸውዓተ ኣሓት ብዝፈረያኦም ድማ ይቐውም።
“ኣፋክሽ” ዝርጋሐ ዘለዎ መቕርብ (extended family)ማለት እዩ። ብድሕሪኡ “ ድጉለ/ ድጉለይታ” (እንዳ/እንዳቦ) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ውዳበ ይመጽእ። ኣባላት ሓደ ድጉላ ኣብ ዝተፈላልየ ዓድታት ዝቕመጡ ኪኾኑ ይኽእሉ። ሓደ ድጉላ ብብዙሓት ኣኮታት ብዝመርሓ ንኡሳን “ ድጉላታት” ዝቖመ እምበር፣ ንሓደ “ድጉላ” ጠርኒፉ ዝመርሕ ኣኮ የለን።
ልዕሊ ‘ድጉላ” ዘሎ ዝሰፍሐ ማሕበራዊ ውዳበ “ኩሽራ ኩራ” ይብሃል። ሰረት ወይ መበቖል ማለት ድማ እዩ። “ኩሽራ ኩራ ነተን ኣርባዕተ ዓሌታት ብሄረ ኩናማ ( ሽዋ፣ ከረዋ፣ ሰርማ፣ ጉርማ) ድማ ይጠምረን። ናይ ኣርባዕቲኤን ዓሌታ ሓባርዊ መጸውዒ ድማ (ብሄረ ኩናማ) ወይ ድማ (ባዛ) ይብሃል።ካልኦት ምስ ኩናማ ዝጽብጸቡ ርሕቕ ዝበለ ዝምድና ዘለዎም “ድጉላ ከበሳ፣ ኩዳዳ ከበሳ፣ ባለይዳ ከበሳ” ዝብሃሉ ዓሌታት እወን ኣለው።
ኣብ “ዳርካ ክሽን (ማይ ቤት) ኣፍክሽን (ዓዲ) ዓበይቲ ኣኮታት የመሓድሩን ይሽምግሉ( ጉዳያት ይዳይኑ)። ኣኮ ንደቒ ሓውቱ ናይ ምእላይ ዝለዓለ ሓላፍነት ኣለዎ። ኣብ ውርሻ ድማ ወራሲ እዩ። ንኹሎም ዓሌታት ብሄረ ኩናማ ሓደ ያታዊ ሕጊ ይጥርንፎም፣ “ ንኣፋክሽ (ዓዲ) ፣ “ሱካማና (ጭቓ) የመሓድሮ። ንኹሎም ዓሌታት ብሄረ ኩናማ ብመስመር ኣደ እናተወራረሰ ዝመጸ ሓላፍነትዝተሰከመ ዝለዓ ስልጣን ውን ኣለዎም ዝብሃሉ ሹመኛታት (ሳንጋኔና” ይብሃሉ። ጉዳያት ድማ ይፈትሑ (ንሳንጋኔና….ዝምልከት ኣብ ቅድመ ጽሑፋት ርውየት ተመልከቱ…………………።
ተወሳኺ
ብዘይካ ዝተጠቕሱ ሓለፍቲ (ለጋኣይንና፣ ወይ “ለጋማና” ዝብሃሉ ኣብ ጉዳያት ፣እምነት ኣብ ምሕደራ ኣከባቢ መሬትን ሃብቲ እንስሳን፣ ጉድኣት ንዘወረዱ ፍርዲ ዝህቡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኣለዉ። ንኹሎም ኣባላት ብሄረ ኩናማ ብእምነትን ልምዳዊን ሕጊን ይጥመሩ። በበኸባቢኦም ምሕዝነት ኣብ ኩሉ መዳያት ምድግጋፍን ድማ የዘውትሩ። ኩሉ ሰብ ኣብ ቕድሚ ባህላን ልምዳውን ሕጊ ማዕረ እዩ። ኣብ ኩሉ ገዚፍ ይኹን ፎኪስ (ከም ቅትለት) ዘኣመሰሉ ጉዳያት ድማ ይቕረ ከቀድሙ ይግደዱን ፣ ይመርጹን።
ከም መግለጺ መንነትን ጥምረትን ሓድነትን ኣባላት ሓደ “ድጉላ” ኣብ ዓመት ሓደ እዋን ብሓባር መኣዲ “ሽንፋ ኮንፈ” (ገዓት) ይምገቡ። ሓደ ኣባል “ድጉላ’ (እንዳ) ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ንእምነት “ድጉላ” ምስ ዝጥሕስ ወይ ኣንጻር “ድጉላ” ደው ምስ ዝብል፣ ከም መቕጻዕቲ፣ ዝግባእ ምትሕግጋዝ’ እቲ ሕብረተሰብ ይንፈጎ። ካብ ድግላ ክስጎግን ኣባልነቱ’ወን ክስረዝን ይኽእል።
ጋር ነፍሲ
By Viviana Amanuel 11 March2012
ኣብ ብሄረ ኩናማ ኣብ ጋርን ሕነ ምፍዳይን ብናይ እኖሓጎታት መስመር ዝጽብጸቡ ደቒ ሓትኖታት ብቐዳምነት ክትሓጋገዙ ግዴታ ኣለዎም። ሓደ ዓሌትንካልእ ዓሌት ኣብ ጋር ነፍሲ ምኽፋል ክተሓጋገዙ ቕቡል ኣይኮነን። ኣብ ዘይ ጉዳይኩም ኢድ ጸንቢርኩም ተባሂሎም ስለዝቐያይም ኣይፍቐድን።
ሕጽኖት ኣብ ብሄረ ኩናማ
By Viviana Amanuel 30 January 2012
ሕጽኖት ኣብ ብሄረ ኩናማ ኣብ እንዳ ጓል ኮይኑ፣ ካብ ዓመት ክሳብ ሰለሰተ ዓመት ክጸንሕ ይኽእል። እዚ ማለት ፣ መርዓዊ ኣብ እንዳ ሓሞኡ መንፍዓቱ ንኸመስክር ኣበርቲዑ ክሰርሕ ኣለዎ። ኣገልጋሊ ናይ እንዳ ሓሞኡ ኮይኑ፣ ኣብ ኩሉ ወፈራታት ይለኣኣኽ። በዚ’ዩ ከኣ እቲ ናይ ሕጽኖት ግዚኦም ዝውሰን።
መርዓት- (ሶላባ ኪሳ) መርዓዊ (ሶላባ ኣዳ) ይብሃሉ። ክዳውንቲ መርዓት፣ ካብ ኣፍልባ ንታሕቲ ዝዕጠቕ ጻዕዳ ነጸላ። ስልማት ፣ ኣብ ግንባራ ቀጣን ካብ ዝለፍዐ ቆርበት ዝተዳለወት ዕንቑ ዝተሰኹዓ (ጋርመዋ) እዚኣ ፍልይ ዝበለት ካበተን ዕንቑታት ናይ ግንባር ኮይና ክብርቲ’ያ- ዋጋ ሓንቲ በጊዕ ትኸውን። (ሳማይድርጋ -) ናይ ክሳድ ስልማትን ካልእን። ክዳውንቲ መርዓዊ፣ ጻዕዳ ( ቴትሮን) ጀለብያ።
መግቢ መርዓውቲ ካብ ኣመጋግባ ናይቲ ብሄር። መሓዙትን ኣዕሩኽን መርዓዊ ( ኮዳ) ይብሃሉ።
ሓማት ጓል-(ኤሳ፣) ሓማት ወዲ (ኤታ) ሓሙ(ኣይባ) ንዕልቲ ( ኤስያኪሻ) ሓሙት (ኣዳ) ዘማ ከኣ (ሳማ) ይብሃሉ።


text:
“ሳላ ዓርሰ ምምህሃር ኩለመዳይ ሰራሕተኛ ፈጢርና” ኣይተ ጌታቸው
ሃገርና ካብ ሓይሊ ንፋስ፣ ጂኦተርሚልን ሃፋን እንተይሓወሰ ካብ ማይ ጥራሕ ልዕሊ 45 ሽሕ ሜጋ ዋት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ከፈልፍል ዝኽእል ዓቕሚ ከምዘለዋ ይፍለጥ። እዚ ዓቕሚ ብምልኡ ኣብ ጥቕሚ እንተዝውዕል ካብ ግብፂ ጀሚሩ ክሳብ ደቡብ ኣፍሪካ ዘለዋ ሃገራት መስመራት ኤሌክትሪክ ብምዝርጋሕ ቁጠባ ሃገርና ከወንጭፍ ዝኽእል ዝለዓለ ሸርፊ ወፃኢ ክርከብ ከምዝኽእል ድማ የረጋግፅ። እዚ ሓሳብ ናብ ተግባር ክልወጥ ዝኽእል ግን ነዚ ግዙፍ ፕሮጀክት መስርሒኡ ዝኾን በጀት እንትርከብ እዩ። ከም ፓርክታት ኢንዳስትሪ መንገዲ ባቡር ዝኣመሳሰሉ ካልኦት ፀጋታት እዛ ሃገር ናብ ረብሓ ክውዕሉ እውን ከምኡ ዝጠልቦ በጀት ዓብይ እዩ። ዘላቒ በጀት ካብ ዝርከበሎም ቁልፊ ምንጭታት እቲ ዝዓበየ ድማ ካብ ዝተፈላለዩ ኣታዊታት ዝእከብ እቶት እዩ። ነዚ ዝተገንዘበ መንግስትና ኣብ ትሕቲ ፋይናንስ ብከይዲ ስራሕ ዝፀንሐ ልምዓት እቶት እቲ ዝነበሮ ኣወዳድባ ብምምዕርራይን ዓርሱ ክኢሉ ብምጥያሽን ነቲ ዓንዲ ሑቖ ዕብየትና ዝኾነ ግብሪ ብዝግባእ ንክእክብ ኣንፈት ነፂሩ ኣብ ምንቅስቓስ ይርከብ።
በዚ ምኽንያት መንግስቲ፣ መደባት ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ሃገርና ንምዕዋት ስርዓት ግብሪ ዝነግስሉ ኣንፈት ነፂሩ ብምንቅስቓሱ እቶቱ እናደልደለ ክኸይድ ጀሚሩ እዩ። ስለዝኾነ እውን ካብ ሃዲድ ባቡር ጀሚሩ ፓርክታት ኢንዳስትርን ካልኦት ሜጋ ፕሮጀክትታትን እናሃነፀ ይርከብ። እዚ ለውጢ ጋህዲ ክኸውን ድማ ብመሪሕነት ሰራሕተኛታት ልምዓት እቶት ዝግበር ርብርብ ምእካብ ግብሪ ወሳኒ እዩ።እዚ ማለት ካብቲ ቅድሚ ሕዚ ዝግበር ዝነበረ ብዝበለፀን ኩሉ ፀጋ ፀንቂቕካ ንምጥቃምን ዘኽእል ሜላ ኣተኣኻኽባ እቶት ምጥቃም የድሊ። ብርግፅ ሕዚ እውን ፍልይ ዝበለ ጥበብ ኣተኣኻኽባ ግብሪ ብምኽታል ድማ ለውጥታተን ዓቂበን ንቅድሚት ዝምርሻ ኣብያተ ፅሕፈት ይራኣያ ኣለዋ። ካብዚኣተን ሓንቲ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ሰቲት ሑመራ እያ።
እዛ ቤት ፅሕፈት ካብተን ብሉፃት ኣብያተ ፅሕፈታት ልምዓት እቶት ክልልና ብልፅቲ ዘብልዋ ቀንዲ ምኽንያታት ኣብ ህንፀት ልምዓታዊ ሰራዊት፣ ምውዳድ መዳርግቲ ኣካላትን ምጥቃም መረዳእታን ዝኸደቶ ርሕቐት ንኻልኦት ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ኣብነት ክኸውን ዝኽእል እዩ። ብህንፀት ሰራዊት ልምዓት ክንጅምር። ኣብታ ቤት ፅሕፈት ዝርከባ ኬዝቲማት ኣብ ወርሒ ኣርባዕተ ግዜ ከም ቤት ፅሕፈት ድማ ኣብ ወርሒ ክልተ ግዜ ብዝግበር ዓርሰ ምምህሃርን ገምጋምን እቲ ሰራሕተኛ ኩለ መዳይ ዓቕሚ ዘለዎ ንክኾን ኣኽኢልዎ እዩ። ቅድም እንትብል ኣብቲ ነባር ሰራሕተኛ ከምኡ እውን ኣብቲ ዝተመደበ በዓል ሞያ ጥራሕ ዝግደቡ ዝነበሩ ዓበይቲ መደባት ሎሚ ኣብ ዝኾነ ይኹን ስራሕ ኣትዩ ዝሰርሓሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ንኣብነት ንመደባት ኣወሳስናን ንመሪሕነት ስራሕን እዩ እቲ በዓል ሞያ ኣብ ኣወሳስና ዝምደብ እምበር ኣብ ትምህርትን ስልጠናን፣ ኣብ ምኽባር ሕግን መረዳእታን ዝሰርሕ ክኢላ ኣትዩ ዝሰርሓሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ብምዃኑ እውን ቅድም ኢሉ ክኢላ ኣወሳስና ንመደብ ተመን ግብሪ ክኢላ መረዳእታ ድማ ንመዓልታዊ መፅናዕቲ ተባሂሉ ዝዕመም ዝነበረ መደብ ሎሚ ኩሉ ዝፍፅመሉ ኩነታት ከምዝተፈጠረ ተተካኢ ሓላፊ እታ ቤት ፅሕፈት ኣይተ ጌቻቸው ገ/ትንሳኤ የረድኡ።
ከምኡ ብምዃኑ እውን ዝኾነ ይኹን ተገልጋላይ “መፂኡ ሓላፊ ወይ ዝምልከቶ በዓል ሞያ የለን” ተባሂሉ ዘይምለሰሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ንኣብነት ኩሎም ሰራሕተኛታት ነጋዶ ንምድጋፍን መዓልታዊ መፅናዕቲ ንምክያድን እንትወፁ እሞ ኣብቲ ቤት ፅሕፈት ፀሓፊት በይና እንተተሪፋ እታ ፀሓፊት ንዝመፅእ ነጋዳይ ብግቡእ እተተኣናግደሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ኣብዚ ሓደ ኣብነት ምውሳድ ይከኣል። እዚ ቃለ መሕተት ኣብ እነካይደሉ እዋን ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ይኹን ምኽትል ኣብዘይነበርሉ እዋን መተሓባበሪ ኣወሳስና ኬዝቲም እዩ ፖለቲካዊ ቁመና ኩለን ኬዝቲማትን ድምር ምንቅስቓስ እቲ ቤት ፅሕፈትን ተንቲኑ ዘረድአና። እዚ ድማ እቲ ሓደ መረጋገፂ ምትኽኻእን ኩለ መዳይ ሰራሕተኛን ምፍጣሩ ዘመላኽት እዩ።
በዚ ድማ ብኣተሓሳስባ ዝበሰለ ኩለ መዳይ ሰራሕተኛ ብምፍጣሩ መዳርግቲ ንዝኾና ኣካላት ከነቓንቕ ዓቕሚ ረኺቡ እዩ። ኣብታ ከተማ ውራይ ግብሪ ውራይ ሓደ ቤት ፅሕፈት ምዃኑ ተሪፉ ውራይ ኩሉ ቤት ዕዮ ዝኾነሉ ኩነታት እውን እዩ ተፈጢሩ። ቅድም እንትብል ንተመን ግብሪ ነጋዶ ክውዕል ዝኽእል መረዳእታ ዕድጊት ንብረት ኣብያተ ፅሕፈት ደብዳበ እናተፅሓፈ ዝመፅእ ዝነበረ ሎሚ እተን ኣብያተ ዕዮ ባዕለን ተገዲሰን በቢ ወርሑ ዝልእኻሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ስለዝኾነ እውን ብምርምር ሕርሻ ሑመራ፣ ሆስፒታል ካሕሳይ ኣበራ፣ ቲቪቲ፣ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ኣብያተ ዕዮ ባንክታትን ትካላት ሃይማኖትን ዝገብረኦ ዕድጊት ካብ ሕጋውያን ነጋዶ ክኸውን ኣብ ርእሲ ምግባር እቲ መረዳእታ ናብ ልምዓት እቶት ዝልእኽሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ነዚ ድማ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ሰቲት ሑመራ ብሉፅ ኣፈፃፅማ ዘለወን ኣብያተ ዕዮታት ካብ 1500 ክሳብ 2500 ብር ቦንድ ብመልክዕ ሽልማት እናሃበት ከም እተተባብዕ ኣይተ ጌታቸው የረድኡ።
ካብተን ብሉፅ ኣፈፃፅማ ኣመዝጊበን ተሸለምቲ ዝኾና ኣብያተ ዕዮ ውልቀን ትካላት መንግስትን ሓንቲ ቤተ ክህነት ከተማ ሰቲት ሑመራ ተፀራሒት እያ። “ሃይማኖት ኣብ መደባት መንግስቲ ጣልቃ ክኣቱ ዘይኽእል እንተኾነ እውን ጉዳይ ልምዓት ናይ ኩሉ ውራይ ብምዃኑ ተሳትፎ ቤተ ክህነት እውን ኣብዚ ጉዳይ ዝዓዘዘ እዩ። እቲ ምንታይ መንግስቲ እቶቱ እናደንፈዐ እንትኸድ መንገዲ፣ ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ብምህናፅ ዜጋታት ብዝበለፀ ተረባሕቲ እንትኾኑ እቶም ትካላት ሃይማኖት ኣመንቶም ብምርባሕ ንዓርሶም እውን ከምዝርብሑ ስለዝተረድኡ እዮም ዝሕግዙ ዘለው። ስለዝኾነ ቤተ ክህነት እታ ከተማ ንኣመንታ ኣብ እትህቦ ስብከት ስለ ግብሪ ሓበሬታ ክተሕልፍ፣ ንብረት ዕድጊት እንትገብር ንተመን ግብሪ ዝውዕል መረዳእታ ክትሰድድን ስራሕ ግብሪ ሰራሕተኛታት ብእዋኑ ኣታዊ ስለትገብርን እዩ። እዚ ድማ ኣብ ምንጋስ ስርዓት ግብሪ ልዑል ግደ ዘለዎ እዩ።
ብከምዚ ምስ መዳርግቲ ኣካላት እናተዋደዱ ዝኸዱ ሰራሕተኛታት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ሰቲት ሑመራ ኣብ ውልቀ ትካላት ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ፀንቂቖም ግብሪ ንክኸፍሉ ኣኽኢልዎም እዩ። እዚ እውን ቅድም እንትብል ሰራሕተኛ መንግስቲ እታ ከተማ 400 ሽሕ ወርሓዊ ግብሪ እንትኸፍል ሰራሕተኛታት ውልቀ ግን ካብ 70 ክሳብ 80 ሽሕ ብር እዮም ይኸፍሉ ነይሮም። ሎሚ ግን በቲ ዝተገበረ ፃዕሪ ካብ 900 ሽሕ ክሳብ ሓደ ሚልዮን ወርሓዊ ግብሪ ስራሕ ዝኸፍልሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ብፍላይ ድማ ከም ባንክታት ዝኣመሰሉ ትካላት ከምኡ እውን ዋና መዝገቦም ኣብ ካሊእ ዝኾኑ ኮንትራክተራት ቅድም እንትብል ግብሪ ስራሕ ትካሎም ይኹን ግብሪ ስራሕ ሰራሕተኛ ናብ ዋና መዝገቦም ይልእኹ ነይሮም። ሎሚ ግን “ኣብ ዝሰርሕሉ ከባቢ ክኸፍሉ ኣለዎም” ብዝብል መምርሒ ናብታ ከተማ ክኸፍሉ ብምግባር ኣብ ምዕዋት መደባት እታ ቤት ፅሕፈት ዝለዓለ እዩ።
ካብዚ ብተወሳኺ ሕድሕድ መንግስታዊ ይኹን ውልቀ ትካል ስርዓት ንግዲ ንክረጋገፅ ልዑል ግምት ሂቦም ንተመን ግብሪ ሓገዝቲ ዝኾኑ መረዳእታታት እውን የምፅኡ ኣለው። ሰራሕተኛታት እታ ቤት ፅሕፈት ካብ ሰለስተ ነገራት ማለት እውን ካብ ክልል፣ ትካላት መንግስትን ውልቀን ከምኡ እውን ምስ ነጋዶ ዝርከብ ሒሳብ መዝገብ ብኣግባቡ እዮም ዝጥቀምሉ። ንኣብነት ካብ 2008 ዓ/ም ካብ ክልል ካብ ዝመፀ (ምስ ምንቅስቓስ ንግዲ ነጋዶ እታ ከተማ ዝተሓሓዝ) 572 ነጥቢ 74 ሚልዮን መረዳእታ መሸጣ ንግዲ፣ እቲ ልዕሊ 462 ነጥቢ 74 ሚልዮን ኣብ ረብሓ ብምውዓል ዝተረፈ መረዳእታ ናይ ከፈልቲ ግብሪ ንፌደራል ዝምልከት ብምዃኑ ናብ ዝምልከቶ ኣካል ክለኣኽ ተገይሩ እዩ። ኣብ 2009 ዓ/ም እውን እንተኾነ ካብቲ ዝመፀ 822 ነጥቢ 46 ሚልዮን መረዳእታ ዕድጊትን መሸጣ ብዘይካ እቲ 67 ነጥቢ 17 ሚልዮን እቲ ዝተረፈ ኣብ ግብሪ ተመን ነጋዶ እታ ከተማ ውዒሉ እዩ።
እታ ቤት ፅሕፈት ጎድና ጎድኒ እቲ ብክልል ተማእኺሉ ዝመፅእ መረዳእታ ካብ ኣብያተ ዕዮን ካብ ሒሳብ መዝገብ ነጋዶን ዝርከብ መረዳእታ እውን ብኣግባቡ ብምጥቃም ኣብ ካልኦት ነጋዶ ኣብ ተመን ግብሪ ክውዕል ዝኽእል ንክልል ኣብ ምስዳድ እወንታዊ ምንቅስቓስ ኣለዋ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ/ም 111 ነጥቢ 55 ሚልዮን መረዳእታ መሸጣ ንክልል እንትትልእኽ ኣብ 2009 ዓ/ም እውን 99 ነጥቢ 77 ሚልዮን መረዳእታ መሸጣ መዝጊባ እያ። ኣብታ ቤት ፅሕፈት ከምዚ ዝተጠናኸረ ኣጠቓቕማ መረዳእታ ብምህላው ከዓ ግብሪ ክስውሩ ዝፍትኑ ነጋዶ ናብ ስርዓት ዝኣትውሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ንኣብነት ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ሕድሕዶም ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ግብሪ መንግስቲ ክስውሩ ዝፈተኑ ክልተ ነጋዶ መረዳእታ ብምውዳድ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ውዒሎም ጉዳዮም ኣብ ከይዲ ቤት ፍርዲ ከምዘሎ ክኢላ መረዳእታ እታ ቤት ፅሕፈት ኣይተ መንግስት ነጋሽ የረድኡ።
ምኽንያቱ ሓደ ነጋዳይ ውሑድ ግብሪ ንክትመኖ ናብ መንግስታዊ ትካላት ዝቆርፆ መሸጣ ኣብቲ ዝቁረፅ ቆፅሊ ፓድ እቲ ዋጋ 100 ሽሕ ብር እንተኾይኑ ኣብቲ በራሪ ልክዕ እናፀሓፈ ኣብ ቀራዪ ግን 10 ሽሕ ወይ 5000 እዩ ዝፅሕፍ ነይሩ። ኣብ መወዳእታ ዓመት ካብ ንግዲ ትርፈይ ክኸፍሎ ዝግባእ ኢሉ ሒሳብ መዝገብ ኣስሪሑ 1352 ብር ንክኸፍል እንትመፅእ ግን ምስቲ እናዋደድዎ ዝፀንሑ መረዳእታ እንትነፃፀር መሸጣ ተባሂሉ ዝተትሓዘን እቲ ነጋዳይ ዘምፅኦን ነንበይኑ ቁፅሪ እዩ ዝዛረብ። ድሕሪኡ ንሱ ዘምፀኦ ሕድሕድ ቆፅሊ ፓድ ዝሓዞ መጠን መሸጣን እቶም ካብ ዝተፈላለዩ ትካላት ተጠርኒፎም ዝተዋደዱን ድማ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ሰፊሕ ኣፈላላይ ብምህላዉ ብዓምዩቕ ኦዲት ክረአ ይግበር። ኣብ መወዳእታ ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ትሸዓተ ሚልዮን ግብሪ ስለ ዝሰወረ ጉዳዩ ናብ ሕጊ ተመሪሑ ኣብ ከይዲ ይርከብ።
እቲ ካልኣይ ነጋዳይ እውን ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ሓደ ሚልዮን ብር ግብሪ ክስውር እዩ ተረኺቡ። ነገሩ ከምዚ እዩ። እቲ ክራይ ኣካቢ ነጋዳይ ናብ ከም እኒ ምርምር ሕርሻ ሑመራ ዝመሰላ ትካላት መንግስትን ውልቀን እናተጫረተ ዝሸጦ ዝነበረ ብዙሕ ንብረት፣ መንግስቲ ምንቅስቓስ ገንዘቡ ፈሊጡ ብዙሕ ግብሪ ከይኸፍል ሓሲቡ ሓደ ተንኮል ይምህዝ። ንሱ እውን እተን ብዙሕ መሸጣ ንብረት ዝሓዛ ፓዳት ብሓዊ ምቅፃል እዩ። ከም ሓሳቡ እታ ሓንቲ ፓድ ክሳብ እቲ ዝተጠረዘሉ ናይ መወዳእታ ጫፍ ኣቃፂሉ ንእሽተይ ምልክት ሒዙ ብምምፃእ ሰለስተ ፓዳት ንከመስል ወረቓቅቲ ወሲኹ ሰለስተ ፓድ ከምዝተቓፀሎ ናብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶትን ቤት ፅሕፈት ፖሊስን እታ ከተማ የመልክት። ፖሊስ እውን ድጋፍ ደብዳበ ስለ ዝሃቦ ካብተን ዝተረፋ ፓዳት በታ ዝለዓለ መሸጣ ዘለዋ ነተን ዝተቓፀላ ሰለስተ ፓዳት ብምግማት ንግዚኡ 25 ሽሕ ብር ግብሪ ክኸፍል ይግበር።
መረዳእታታት እንትፍተሹ ግን እቲ ነጋዳይ ክልተ ዓይነት ምትላል ከም ዝፈፀመ ብተግባር ይረጋገፅ። እቲ ሓደ እቲ ልዑል መሸጣ ዘለዎ ፈልዩ ተቓፂሉ ምባሉ እዩ። እቲ ካልኣይ ድማ ድሕሪ እቲ ተቓፂሉኒ ኢሉ ዘመልከቶ እተን ዘመልከተን ቁፅርታት ፓድ እናቆረፀ ንትካላት እንትህብ ብመረዳእታ ክረጋገፅ ክኢሉ እዩ። እቲ ንድጋፍ መረዳእታ ፖሊስን ሕቶ እቲ ነጋዳይን ተመርኲሱ “ከጋጥም ይኽእል እዩ” ኢሎም ሰራሕተኛታት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት እታ ከተማ ምስ ጥርጣረኦም ዝተቐበልዎ ምቅፃል ፓድ ተንኮል ምንባሩ ብጭብጢ ምስ ኣረጋገፁ መረዳእታኦም ኣዋዲዶም ጉዳዩ ናብ ሕጊ ተመሪሑ ኣብ ከይዲ ከም ዘሎ ኣይተ መንግስት የረድኡ።
እታ ቤት ፅሕፈት ከምዚ ዝበለ ብሉፅ ስራሕቲ ክትውግን ዝኸኣለት ብጥቡቕ ክትትል ዓርሰ ምምህሃር ኩለ መዳይ ሰራዊት ክትፈጥር ብምኽኣላ እዩ። እቲ ብቑዕ ሰራዊት ንደገፋት መዳርግቲ ኣካላት ፀንቂቑ ስለ ዝጥቀም ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ግብሪ ክስወሩ ዝፈተኑ ነጋዶ ብቐሊሉ ዝሕዘሉ ኩነታት እናተፈጠረ እዩ። ነዚ እውን እዩ ካብ ብዙሓት ውሑዳት ግን ብሉፃት እንብል ዘለና።


text:
መሃንድስ ልዋም ደባስ፡ ሳሚኤል ተ/ጋብር፡ ኣቢሶሎም ተኽላይ፡ ሮቤል ሰሎሙን፡ ኣማኒኤል ኣለም፥ ሳሚኤል ሰመረን ፊልሞን በረኸትን ይብሃሉ። ሎሚ ዓመት ካብ ኮሌጅ ምህንድስና ባሕሪ ምጽዋዕ ብዓውዲ ምህንድስና ባሕሪ ብዲግሪ ዝተመረቑ እዮም።
እዞም መንእሰያት ብሓባር ኮይኖም ናይ 250: 400 ፡ 500፡ 800 ሊትር ናይ ምዝሓል ዓቕሚ ዘለወን ፍርጃትን መዝሓሊ ኣየርን ሰኒዖም ኣብ ጥቕሚ ከውዕሉ ኪኢሎም እዮም።
ብልጫ ናይተን ፍረጃት ኪገልጹ ከለው 80% ትሕዝቶ ናይተን ፍርጃት ኣብ ውሽጢ ሃገር ብዝርከቡ ጥረ ነገራት ክሰርሓ ምኽኣለን ምዃኑ ይገልጹ። 30% ጽዓት ክቑጥባ ዝኽእላ ምዃነን ከኣ ዝያዳ ተመረጽቲ ከምዝገብረን እቶም መንእሰያት ይገልጹ።
"ነተን ናይ ወጻኢ፡ ብውሽጣዊ ዓቕሚ ዝፈረያ ፍርጃትን ኣየር ኮንድሽነራትን ምትካእ'ዩ"
እዘን ፍርጃት ኣብ ኮሌጃት፡ ሆቴላት፡ ናይ ዕደናን ህንጻን ቦታት፡ መደበራት ጥዕና ወዘተ ኣብ ጥቕሚ ክውዕላ ይኽእላ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽአል።


text:
ቀዳም 21 ጥሪ 2017 ስርሒት ፎርቶ መበል ራብዓይ ዓመት ዝኽሩ ኮይኑ ውዒሉ። እቲ ዕለት ብብዙሓት ዘይሕሰብ ኮይኑ ዝረአ ዝነበረ ምምካት ውልቀመላኺን ናይ ስለያን ጸጥታን መሓውራቱን ስለዘርኣየ ኣብ ዓውደ ታሪኽ ተቓውሞ ኤርትራ በሪኽ ቦታ ዝወሃቦ እዩ።
ታሪኽ ደጋጊሙ ከምዘረጋገጾ ኣብ ዝኾነት ሃገር: ዝለዓለ ሓላፍነት ናይ ሰራዊት ምክልኻል ምውሓስ ቅዋምዩ። ኩሎም ካልኦት ዕማማት ናይ ምክልኻል: ኣብ ውሽጢ እዚ ዓንኬልን ጽላሉን ዝሕቆፉዮም።ምኽንያቱ ምኽባር ሉዓላውነት: ተሳታፍነት ኣብ ሃገራዊ ልምዓት… ወዘተ ኣብ ትሕቲ ምኽባር ቅዋም ዝርከቡ ዝርዝራት ስለዝኾኑ።
ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ውን እዚ ውራይዚ እዩ ቀንዲ ዕማሙ።እቲ ኣብ መሰረታት ናይቲ ናጽነት ብከቢድ ዋጋ ዜረጋገጸ ሓይልታት ሰውራ ኤርትራ ዝተሃንጸ ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ፣ ዶባት ምኽባር ዝኸፈሎ መስዋእቲ : ስለ ብቕዋም እተመሓደር ፣ናይ ህዝባ እትኸውን ኤርትራ ምበር፣ ስለ ሓደ ጉጅለ ወይ ስርዓት ኣይነበረን።ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ – ናይ ህዝቢ ኤርትራን ናይቲ ንኤርትራ ዓንዲ ቤት ዝኾና ቅዋም ኤርትራን እምበር ናይ ሓደ ሰልፊ ወይ ግንባር ዋኒን ኣይኮነን።
ኣብ ጥሪ 21: ስርሒት ፎርቶ ዝፈጸሙ መኮንናት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ፣ካብዚ እምንቶንዚን ካብዚ ሃገራዊ እጃም እዚን ብምብጋስዮም።ክንዲ-ዝኾነ’ዩ ድማ እቲ ፍጻሜ ውጽኢቱ ብዘየገድስ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓደ ባህጊ ዝዓጎጎ።
ብላዕለዎት ሓለፍቲ ተደጊፎም ከም መራሒ ክፍለሰራዊት 49 ወዲዓሊ ፣መራሕ ክፍለሰራዊት 35 ሳልሕ ዑስማን፤ ቺፍ ኦፍ ስታፍ ክፍለሰራዊት 49 ኣብረሃም ገብረሚካአል ገላዋ፣ መራሕ ብርጌድ ኣብ ክፍለሰራዊት 42 ኣለም ግዝዋ፣ ከምኡውን ኣዛዚ ብርጌድ ኣብ እንዳ ገላዋ በርሀ ዕንሹ : ንስርሒት ፎርቶ ዘወሃሃዱን ዝመርሑን ጀጋኑዮም።
እዞም ውፉያት እዚኦም ፣ኣብ ቃልሲ ንናጽነት ብዙሕ እዋን ዝደመዩ -ዝተዋግኡን ዜዋግኡን -ሓርበኛታት ኮይኖም ዘይከምቲ ህግደፍ ኬምስሎ ዝፈተነ፣ ናይ ለውጢ ዕላማ እምበር ካልእ ሕቡእ ኣጀንዳ ዘይነበሮም፣ንብዙሕነት ኤርትራ ዝወከሉ ደቂ ህዝቢ ኤርትራ እዮም።
እታ ደምን መስዋእትን ብጾቶምን ናቶምን ከፊሎም ዜምጸእዋ ናጽነት፣እታ ዶባታ ከይድፈር ዳግም ዝተበጀዉላ ሃገር፣ዘይከምቲ ንሶምን ቀቢሮሞም ዝመጹ ብጾቶምን ዝተመነይዎ፣ መሬታ ምስ ቅቡራት ሰማእታታ ንባዕዳውያን ክትሽየጥ ወይ ውን መጻወቲ ውሑዳት ኪትከውን ምርኣይ ሕልነኦም ስለዘይፈቐደሎም እዮም :እቲ ልዕሊኦም ዝርከቡ ጀነራላት ኪገብርዎ ዝግባእ ተበግሶ ወሲዶም ንለውጢ ዝነቐሉ።
ካብ እዋኑ: ዕላመኦም ብመስዋእቶም ራህዋ ብዙሓት ምርግጋጽ ስለዝነበረ ፣እቶም ጀጋኑ: ስርሒት ይፍጽሙሉ ኣብ ዝነበሩ እዋን :ወዲ ዓሊ ኪስዋእ ከሎ: ኣብረሃም ገብረሚካኤልን ኣለም ግዝዋን በርሀ ዕንሹን ተኸቢቦም ድሕሪ ምትሓዞም ተረሺኖም ድዮም ወይስ ብህይወት ይሳቐዪ ኣለዉ ብዕሊ ዝፍለጥ ነገር የለን።
እዞም ጀጋኑ ሽሕኳ 3/4 ናይ ዕድሚኦም ንናጽነትን ምኽባር ሉዓላውነትን ዝወፈዩ ግን ከኣ ብዘይ ደሞዝን ካሕሳን ዝነብሩ እንተነበሩ፣ኣብ ፎርቶ ዘልዓልዎ ሕቶ ናይ ህዝቢ ሕቶ እምበር ናቶም ናይ ውልቆም ወይ ናይ ሰራዊት ምክልኻል ጥራይ ኪኸውን ኣይመረጹን።ጠለባቶም ሃራዊን ፖለቲካዊን እምበር ናይ ሰራዊትን መነባብሮን ሕቶ ኣይነበረን።ዘይከምቲ ኣብ ካልኦት ሃገራት ወተሃደራት ዝገብርዎ ናይ ደሞዝ ወይ ማዕርግ ወሰኽ ኣቤቱታ፣ እዞም ጀጋኑ ፎርቶ ልበኖኦም ኣስፊሖም ቅዋም ክትግበር፣ ብዘይ ፍርዲ ዝተኣሰሩ ኣሽሓት ንጹሃት እሱራት ኪፍትሑ ፣ህዝቢ ኤርትራ መሰላቱ ኪኽበርዮም ኪሓቱ መሪጾም።
እዚ ብሱል ኣገባብ ንክቡር ባህሊ ሓይልታት ምክልኻል ዜንጸባረቐ’ዩ ኔሩ።ብማዕሪኡ ድማ ንተራ ሓይልታት ምክልኻል ኣብ ምብቓዕ ስቓይ ህዝቢ ኤርትራ ዜዘኻኸረዩ።ሰራዊት ኣብ ዝኾነት ሃገር ናይ ለውጢ ልኡኽዩ። ብፍላይ እቲ ህዝቢ ዜቐድም ሰራዊት ተርኡ ብግቡእ እንተተጻዊቱ፣ናይ ሓንቲ ሃገር ዋሕስ ድሕነትዩ።ግብጺ ናብ ገደል ኣብ ዘምረሓትሉ እዋን ብሰራዊት ምክልኻል ናይታ ሃገር ዝተወሰደ ናይ ድሕነት ስጉምቲ፣ ቱርኪ ናብ ጸድፊ ኣብ ዝተጓዕዘትሉ እዋን ብመራሕቲ ሰራዊት ቱርኪ ዝተኸፈለ መስዋእቲ ናይ ቀረባ እዋንን ናይ ቀረባ ጆግራፍን ኣብነታት ንኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራዮም።
ስለዚ መራሕቲ ምክልኻል ኤርትራ እቲ ኣብ ጥሪ 21 ዝተጀመረ ገዚፍ ዕማም ብምዝዛም ፣ ኤርትራ ቅዋም እትመሓደር፣እሱራታ ዝተፈትሑ : ህዝባ ብሰላምን ሓርነትን ዝነብረላ ሃገር ኪትከውን እጃሞም ኬልዕሉ ታሪኽ ዝሓቶም ሓላፍነትዩ።መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ለውጢ ብሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኪመጽእ ብሃንቀውታ ዝጽበየሉ ዘሎ ምኽንያት ድማ- ካብዚ መጎታዊ ሓቂ ዝነቅልዩ።