text:
Erena on Facebook
ዋዕላ መንእሰያት ኣብ ስቶክሆልም ተኸፊቱ
ዓለም ለኸ ዋዕላ መንእሰያት ኤርትራውያን ኣብ ትሕቲ ‘’ስጡም ስምረት ንሓድሽ ሓርነት’’ ዝብል ቴማ ብ24 ነሓሰ ኣብ ስቶክሆልም ከምዝተኸፍተ ልኡኽ ሬድዮ ኤረና ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
ኣብዚ ዋዕላ ካብተን ኣብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝርከባ ማሕበራት መንእሰያት ዝወከሉ ክሳተፉ ኣብ ልዕሊ ምምጽኦም መራሕቲ ዝተፈላለያ ፖለቲካዉያን ውዱባት፡ሲቪካውያን ማሕበራት ከምኡ ውን ዓበይቲ ዓድን ገለ መራሕቲ ሃይማኖትን ተረኺቦም ከምዝነበሩ ልኡኽና ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ኣብ መኽፈቲ’ቲ መደብ ኣባል ኣወሃሃዲት ኮሚቴ ናይቲ ዋዕላ ፎዝያ መሓመድ ሓሰን ኣብ ዘስምዓቶ መደረ፣ መንእሰይ ደላይ ለውጢ’ዩ ዝበሃል፣ ግን እቲ እንደልዮ ለውጢ ንኸይነረጋግጾ ሓሊኹ ሒዙና ዝጸንሐን ዘሎን ’’ኣርሒቑ ዝሓስብን ፡ሓድነት ማእከሉ ዝገበረ ሃገር ዘቐድምን ዘደልድልን ውደባ ከነጥሪ ዘይምብቃዕና እዩ’’ ብምባል ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከብ ኤርትራዊ መንእሰይ ፍልልያቱ ኣወጊዱ ክሓብር ጸዊዓ።
ኣቦ መንበር ናይታ ነዚ ዋዕላ ዘወሃሃደት ኮሚተ ኮይኑ ክሰርሕ ዝጸንሐ መንእሰይ መሓሪ ኪዳነ ብወገኑ ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ሕጂ ኣጋጢምዎ ዘሎ ብድሆታት ሓራ ክወጽእ እንተኾይኑ ብቅኑዕ ንስለ ለውጢ ሃቐና ፡ብሓቅኛ ናይ ቃልሲ ወኒ፡ብተባዕ ናይ ምቅላስ መንፈስ፡ብንጹህ ናይ ሕልና ሞራል፡ብሓያል ናይ ሓድነት እምነት ሃገርና ናብ ንቡር ጉዕዞ ፍትሒ፣ሰላምን ብልጽግና ክንመርሓ እንተ ሰሪሕና ክንዕወት ኢና፣ ብምባል መደረ ኣስሚዑ።
ኣብቲ ናይ መኽፈቲ ኣጋጣሚ ኣስታት 400 ዝኾኑ ተሳተፍቲ ክርከቡ እንከለዉ፣ ናይ ሕቶን ርእይቶን ግዜ’ውን ከምዝነበሩ ተፈሊጡ።
እዚ ዋዕላ ክሳብ ሰምበት ንሳልስቲ ዝጸንሕ ከም ዝኾነን ኣብ መደባቱ ድማ ዝተፈላለዩ ዉልቀሰባት መደረ ከስምዑ ተዓዲሞም ከም ዘለዉ ካብቲ ዝተዘርግሐ መደብ ምርዳእ ይከኣል።


c: text/html

text:
ውገዳ ፍቕራዊ መሰናድዎ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
ጁልያን ተዘክሮኡ ኺገልጽ ከሎ ኸምዚ በለ፦ “ወደይ ከም እተወገደ ዚገልጽ ምልክታ ኺንገር ከሎ፡ ምድረ ሰማይ ጸልመተኒ። በዅሪ ወደይ እዩ ነይሩ፣ ኣዚና ድማ ኢና እንቀራረብ ኔርና፣ ብሓባር ኴንና ብዙሕ ነገራት ንገብር ኔርና። ኵሉ ሳዕ ኣብነት ዚኸውን ውሉድ እዩ ነይሩ፣ ብሃንደበት ግና፡ ሕማቕ ባህርይ ኬርኢ ጀመረ። ሰበይተይ ብተደጋጋሚ እያ እትበኪ ነይራ፣ ኣነ ድማ ብኸመይ ከም ዘጸናንዓ ኣይፈልጥን እየ ነይረ። ከም ወለዲ መጠን ሓላፍነትና ብግቡእ ፈጺምና እንተ ዄንና የተሓሳስበና ነበረ።”
ንሓደ ክርስትያን ምውጋድ ክንድዚ ስቓይ ዜስዕብ እንተ ዀይኑ፡ ፍቕራዊ መሰናድዎ እዩ ኺብሃል ዚክኣል ብኸመይ እዩ፧ ቅዱሳት ጽሑፋት ከምዚ ዓይነት ሓያል ስጕምቲ ብዛዕባ ምውሳድ እንታይ ምኽንያት እዩ ዚህብ፧ ሓደ ሰብከ ስለምንታይ እዩ ዚውገድ፧
ናብ ውገዳ ዚመርሕ ክልተ ምኽንያት
ሓደ ናይ የሆዋ ምስክር ብሰንኪ ኽልተ ብተኸታታሊ ዜጋጥም ምኽንያት እዩ ዚውገድ። ቀዳማይ፡ እተጠምቀ ናይ የሆዋ ምስክር፡ ከቢድ ሓጢኣት ምስ ዚፍጽም። ካልኣይ፡ በቲ ዝፈጸሞ ሓጢኣት ምስ ዘይንሳሕ።
የሆዋ ኻባና ፍጽምና ዘይጽበ እኳ እንተ ዀነ፡ ኣገልገልቱ ኺስዕብዎ ዚደልዮም ስርዓት ቅድስና ኣለዎ። ንኣብነት፡ የሆዋ ኻብ ከም ጾታዊ ርኽሰትን ኣምልኾ ጣኦትን ስርቅን ዘረፋን ቅትለትን ጥንቈላን ዝኣመሰለ ኸቢድ ሓጢኣት ክንርሕቕ ይደልየና እዩ።—1 ቈረ. 6:9, 10፣ ራእ. 21:8።
እቲ ንጹህ ስርዓታት የሆዋ ሚዛናውን ዜዕቍበናን ምዃኑስ ኣይትሰማምዓሉንዶ፧ ምስ ሰላማውያንን እሩም ጠባይ ዘለዎምን ትውክልቲ ዚግበሮምን ሰባት ኪነብር ዘይደሊ እሞ መን ኣሎ! ኣብ መንጎ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ከምኡ ዓይነት ሃዋህው እዩ ዘሎ፣ እዚ ኸኣ፡ ሳላ እቲ ርእስና ንኣምላኽ ክንውፊ ኸለና ዝኣተናዮ ቓል እዩ ኺርከብ ተኻኢሉ፣ እወ፡ ምስቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ መምርሒታት ተሰማሚዕና ኽንመላለስ ቃል ኣቲና ኢና።
ይኹን እምበር፡ ሓደ እተጠምቀ ክርስትያን ብምኽንያት ሰብኣዊ ድኽመት ከቢድ ሓጢኣት እንተ ፈጺሙኸ፧ ጥንቲ ዝነበሩ እሙናት ኣገልገልቲ የሆዋ፡ ከቢድ ሓጢኣት ፈጺሞም እዮም፣ ኣምላኽ ግና ምሉእ ብምሉእ ኣይነጸጎምን። ንጉስ ዳዊት ኣብዚ መዳይ እዚ ኣብነት ኪዀነና ይኽእል እዩ። ዳዊት ዝሙትን ቅትለትን ፈጸመ፣ ኰይኑ ግና፡ ነብዪ ናታን፡ “እግዚኣብሄር . . . በደልካ ኣርሒቑልካ እዩ” በሎ።—2 ሳሙ. 12:13።
ኣምላኽ ንዳዊት ይቕረ ኺብለሉ ዝኸኣለ፡ ዳዊት ካብ ልቡ ስለ እተነስሐ እዩ። (መዝ. 32:1-5) ሎሚ እውን ሓደ ኣገልጋሊ የሆዋ፡ እንተ ተነሲሑ ወይ ከኣ ነቲ ሕማቕ ተግባሩ እንተ ኣቋሪጽዎ፡ ኣይውገድን እዩ። (ግብ. 3:19፣ 26:20) ይኹን እምበር፡ እቶም ኣብ ኮሚተ ፍርዲ ዜገልግሉ ሽማግለታት፡ ኣብቲ ኣባሲ ናይ ሓቂ ንስሓ እንተ ዘይርእዮም፡ ኪውግድዎ ኣለዎም።
ኣብ ፈለማ፡ ብፍላይ ምስቲ እተወገደ ሰብ ጥብቂ ርክብ እንተ ነይሩና፡ ውገዳ እቲ ኣባሲ፡ ጭካነ ዝመልኦ ዀይኑ ኺስምዓና ይኽእል እዩ። ኰይኑ ግና፡ ከምዚ ዓይነት ውሳነ ፍቕራዊ ምዃኑ፡ ቃል የሆዋ ዜእምን ምኽንያት ይህብ እዩ።
ውገዳ እንታይ ጥቕሚ ኣለዎ፧
የሱስ፡ “ጥበብ ብግብራ ጸደቐት” በለ። (ማቴ. 11:19) ንሓደ ዘይንሳሕ ኣባሲ ንምውጋድ ዚግበር ጥበባዊ ውሳነ፡ ጽድቂ ዝመልኦ ውጽኢት ኪህልዎ ይኽእል እዩ። ነዚ ዚስዕብ ሰለስተ ነጥቢ እስከ ንርአ፦
ንኣበስቲ ምውጋድ፡ ንስም የሆዋ የኽብሮ። ስም የሆዋ ስለ እንጸውር፡ ጠባይና ንስሙ ይጸልዎ እዩ። (ኢሳ. 43:10) ልክዕ ከምቲ ጠባይ ሓደ ውሉድ ንወለዱ ኬኽብሮም ወይ ኬሕስሮም ዚኽእል፡ ሰባት ብዛዕባ የሆዋ ዘለዎም ስምዒት እውን ብእተወሰነ መዳይ ኣብቲ ኣብ መንጎ ህዝቡ ዚርእይዎ ጽቡቕ ወይ ሕማቕ ኣብነት ይምርኰስ እዩ። እቶም ንስም የሆዋ ዚጾሩ ሰባት ብስነ ምግባራዊ ስርዓታቱ ዚመላለሱ እንተ ዀይኖም፡ ስም ኣምላኽ ይኸብር እዩ። እዚ ምስቲ ኣብ ግዜ ህዝቅኤል ዝነበረ ዅነታት ዚመሳሰል እዩ፣ ከመይሲ፡ ሽዑ ዝነበሩ ኣህዛብ ንስም የሆዋ ብቐጥታ ምስ ኣይሁድ እዮም ዜተሓሕዝዎ ነይሮም።—ህዝ. 36:19-23።
ርኽሰት ንፍጽም እንተ ዄንና፡ ነቲ ቕዱስ ስም ኣምላኽ ኢና እነጽርፎ። ሃዋርያ ጴጥሮስ ንክርስትያናት ኪመኽሮም ከሎ፡ “ከም እዙዛት ውሉዳት፡ በቲ ኣቐዲምኩም ብድንቍርናኹም ዝነበረኩም ትምኒት ኣይትቀረጹ፣ የግዳስ፡ ከምቲ እቲ ዝጸውዓኩም ቅዱስ ዝዀነ፡ ንስኻትኩም እውን ብዅሉ ኣካይዳኹም ቅዱሳት ኩኑ፣ ከመይሲ፡ ‘ኣነ ቕዱስ እየ እሞ፡ ቅዱሳት ኩኑ’ ተባሂሉ ተጻሒፉ ኣሎ” በለ። (1 ጴጥ. 1:14-16) ንጹህን ቅዱስን ኣካይዳ፡ ንስም ኣምላኽ የኽብሮ እዩ።
ይኹን እምበር፡ ሓደ ኻብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ሕማቕ ነገር እንተ ገይሩ፡ ፈተውቱን ዚፈልጥዎ ሰባትን ብዛዕባ እቲ ተግባሩ ይፈልጡ ይዀኑ። ስለዚ፡ እቲ ውገዳ፡ ህዝቢ የሆዋ ንቕድስናኡ ምእንቲ ኺሕልዉ ኢሎም ንቕዱስ ጽሑፋዊ መምርሒታት ዚስዕቡ ንጹሃት ሰባት ምዃኖም ዚሕብር እዩ። ኣብ ስዊዘርላንድ ዚነብር ሓደ ሰብ፡ ናብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ብምምጻእ፡ ኣባል እታ ጉባኤ ኪኸውን ከም ዚደሊ ተዛረበ። ሓብቱ ርኽሰት ስለ ዝፈጸመት ተወጊዳ ነበረት። ንሱ ድማ፡ ኣባል ሓደ “ንሕማቕ ጠባይ ሸለል ኢሉ ዘይርኢ” ውድብ ኪኸውን ከም ዚደሊ ገለጸ።
ውገዳ ነታ ንጽህቲ ክርስትያናዊት ጉባኤ የዕቍባ። ሃዋርያ ጳውሎስ ንሰብ ቈረንቶስ፡ ነቶም ደይመደይ ኢሎም ሓጢኣት ዚፍጽሙ ሰባት ሸለል ምባሎም ሓደገኛ ኸም ዝዀነ ኣጠንቂቕዎም ነይሩ እዩ። ነቲ እቶም ሓጢኣተኛታት ዜሕድርዎ ሕማቕ ጽልዋ፡ ምስቲ ንብዘሎ ብሑቝ ዜብኵዖ ማይ ብሑቝ ኣመሳሰሎ። “ሒደት ማይ ብሑቝ ንብዘሎ ብሑቝ ኸም ዜብኵዖዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም፧” በለ። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ፡ “ነቲ እኩይ ካባኻትኩም ኣውጽእዎ” ኢሉ መኸሮም።—1 ቈረ. 5:6, 11-13።
እቲ ጳውሎስ “እኩይ” ኢሉ ጠቒስዎ ዘሎ ሰብ፡ ብዘይ ሕንከት ርኽሰት ይፍጽም ነበረ። ካልኦት ኣባላት እታ ጉባኤ እውን እንተ ዀኑ፡ እቲ ተግባሩ ቕቡል ከም ዝዀነ ገይሮም ኪርእይዎ ጀሚሮም ነበሩ። (1 ቈረ. 5:1, 2) ከምዚ ዓይነት ከቢድ ሓጢኣት ዕሽሽ እንተ ዚብሃል ነይሩ፡ ካልኦት ክርስትያናት እውን ነቲ ኣብታ ብዕልግና ዚበዝሓ ኸተማ ቈረንቶስ ልሙድ ዝነበረ ርኹስ ተግባራት ካብ ምፍጻም ድሕር ኣይምበሉን ነይሮም። ነቲ ደይመደይ ኢልካ ዚግበር ሓጢኣት ሸለል ምባል፡ መለኮታዊ ስርዓታት ብጥብቂ ኸም ዘይሰዓብ እዩ ዚገብር። (መክ. 8:11) ብዘይካዚ፡ ዘይንስሑ ሓጥኣን፡ ከም “ኣብ ትሕቲ ማይ እተሓብኡ ኣኻውሕ” ስለ ዝዀኑ፡ ካልኦት ኣባላት ጉባኤ ንዘላቶም ናይ እምነት መርከብ ከም እትስበር ኪገብርዋ ይኽእሉ እዮም።—ይሁ. 4, 12።
ውገዳ ነቲ ኣባሲ ናብ ልቡ ኸም ዚምለስ ኪገብሮ ይኽእል እዩ። የሱስ ሓደ እዋን፡ ብዛዕባ ሓደ ንቤት ኣቦኡ ሓዲጉ ብምኻድ ንጥሪቱ ብዝርጋን ዝዘረዎ መንእሰይ ገሊጹ ነበረ። እቲ ዘራዊ፡ ካብ ቤት ኣቦኡ ወጻኢ ዘሎ ህይወት ባዶን ከርፍሕን ምዃኑ፡ በቲ መከራ ምስ ሓለፈ እዩ ተረዲእዎ። ኣብ መወዳእታኡ ግና፡ ናብ ልቡ ተመልሰ፣ ተንሲሑ ድማ ምስ ስድራ ቤቱ ተጸምበረ። (ሉቃ. 15:11-24) የሱስ ከም ዝገለጾ፡ ኣቦ እቲ ዘራዊ ፈቃር ስለ ዝነበረ፡ ወዱ ኻብ ልቡ ኣረኣእያኡ ኸም ዝቐየረ ምስ ፈለጠ ተሓጒሱ እዩ፣ እዚ ኸኣ ንስምዒት የሆዋ እውን ንኽንርድኦ ኺሕግዘና ይኽእል እዩ። ንሱ፡ “ረሲእ ካብ መገዱ ኺምለስ እሞ ብህይወት ኪነብር እምበር፡ ብሞት ረሲእ ባህ ኣይብለንን እዩ” ኢሉ ኣረጋጊጹልና ኣሎ።—ህዝ. 33:11።
ብተመሳሳሊ፡ ኣባላት ክርስትያናዊት ጉባኤ ኻብ ምዃን ዘቋረጹ እተወገዱ ሰባት፡ ካብ መንፈሳዊ ስድራ ቤቶም ምስ ተፈልዩ፡ ብዛዕባ እቲ ዝሰኣንዎ ነገራት ኪግንዘቡ ይኽእሉ እዮም። ሓጢኣቶም ዜምጽኦ መሪር ሳዕቤን ኪዓጽዱ ኸለዉ፡ ከምኡ እውን ነቲ ቐደም ምስ የሆዋን ምስ ህዝቡን ዝነበሮም ዜሐጕስ እዋናት ኪዝክሩ ኸለዉ፡ ናብ ልቦም ኪምለሱ ይኽእሉ እዮም።
ከምዚ እተገልጸ ዓይነት ውጽኢት ኪርከብ እንተ ዀይኑ ግና፡ ፍቕርን ጽንዓትን ኣገዳሲ እዩ። ሓደ ኻብቶም ጸሓፍቲ መጽሓፍ መዝሙር ዝነበረ ዳዊት፡ “ጻድቕ ይውቅዓኒ፡ ለውሃት እዩ፡ ይዝለፈኒ፡ ዘይቲ ርእሲ እዩ” በለ። (መዝ. 141:5) ንመረዳእታ፦ ሓደ ብእግሩ ናብ ከረን ዚድይብ ሰብ፡ ብሰንኪ ሓያል ቍሪ ኣዝዩ ደኺሙ ኣሎ ንበል። ብምኽንያት እቲ ዛሕሊ ኣካላቱ ኺድንዝዝን ኪፈዝዝን ይጅምር። ኣብቲ በረድ እንተ ደቂሱ ኸኣ፡ ኪመውት ይኽእል እዩ። ሓገዝ ክሳዕ ዚመጽእ ምእንቲ ኺነቅሕ፡ ብጻዩ ሓሓሊፉ ይጸፍዖ። እቲ ጽፍዒት ኬሕምሞ ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ ንህይወቱ ግና ኬድሕና ይኽእል እዩ። ብተመሳሳሊ፡ ዳዊት፡ ሓደ ጻድቕ ሰብ ንጥቕሙ ኢሉ፡ ኬሕምሞ ዚኽእል መአረምታ ኺህቦ ኸም ዚኽእል ተገንዚቡ ነይሩ እዩ።
ኣብ ብዙሕ ኵነታት ከም እተራእየ፡ ውገዳ ነቲ ኣባሲ ኻብ ሓጢኣቱ ኸም ዚእረም ኪገብሮ ይኽእል እዩ። እቲ ኣብ መእተዊ እተጠቕሰ ወዲ ጁልያን፡ ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት ናብራኡ ኣተዓራርዩ ናብ ክርስትያናዊት ጉባኤ ተመልሰ፣ ሕጂ ድማ ሽማግለ ዀይኑ የገልግል ኣሎ። “ውገዳ፡ ሳዕቤን እቲ ዝስዕቦ ዝነበርኩ ህይወት ከም ዝዓጽድ ገይሩኒ እዩ። ከምኡ ዓይነት ተግሳጽ ድማ እዩ ዜድልየኒ ነይሩ” ድማ በለ።—እብ. 12:7-11።
ንእተወገዱ ሰባት እንሕዘሉ ፍቕራዊ መገዲ
ውገዳ ኣዝዩ ዜሕዝን መንፈሳዊ ፍጻመ ምዃኑ ዚከሓድ ኣይኰነን፣ ከምኡ ኺብሃል ከሎ ግና፡ እተወገደ ሰብ ኪምለስ ኣይክእልን እዩ ማለት ኣይኰነን። ውገዳ ነቲ እተደልየሉ ሸቶ ምእንቲ ኺወቅዕ፡ ኵላትና እጃምና ኸነበርክት ንኽእል ኢና።
ሽማግለታት ንሓደ ክርስትያን ኪውግድዎ ኣገዳሲ ምስ ዚኸውን፡ ብዛዕባ ውሳነኦም ኪነግርዎ ኸለዉ፡ ነታ ናይ የሆዋ ፍቕሪ ኼንጸባርቑ ኣለዎም። ነቲ ክርስትያን ከም እተወገደ ኺነግርዎ ኸለዉ፡ ናብታ ጉባኤ ንኺምለስ ኪወስዶ ብዛዕባ ዚግባእ ስጕምትታት ብለውሃትን ብንጹርን ኪሕብርዎ ኣለዎም። ብኸመይ ናብ የሆዋ ኺምለሱ ኸም ዚኽእሉ ምእንቲ ኼዘኻኽርዎም እውን፡ ነቶም መገዶም ከም ዝለወጡ ዜርእዩ እተወገዱ ሰባት በብእዋኑ ይበጽሕዎም እዮም። *
ኣባላት ስድራ ቤት ነቲ ናይ ውገዳ ውሳነ ብምኽባር፡ ነታ ክርስትያናዊት ጉባኤን ነቲ እተጋገየ ክርስትያንን ዘላቶም ፍቕሪ ኼርእዩ ይኽእሉ እዮም። ጁልያን ብዛዕባ እቲ ተወጊዱ ዝነበረ ወዱ ኺገልጽ ከሎ፡ “ወደይ ምዃኑ ኣይተርፎን እዩ፣ ኰይኑ ግና፡ ናብራኡ ኣብ መንጎና ጋግ ከም ዚህሉ ገይሩ እዩ” በለ።
ኵሎም ኣባላት ጉባኤ፡ ምስቲ እተወገደ ሰብ ብዘይምርኻብን ብዘይምዝራብን፡ ኣብ ስርዓት እተመርኰሰት ፍቕሪ ኼርእዩ ይኽእሉ እዮም። (1 ቈረ. 5:11፣ 2 ዮሃ. 10, 11) በዚ ኸምዚ፡ ነቲ የሆዋ ብሽማግለታት ኣቢሉ ነቲ ውጉድ ዝሃቦ ተግሳጽ ይድግፍዎ። ብዘይካዚ፡ ኣባላት ስድራ ቤት እቲ ውጉድ፡ ብዙሕ ስቓይ ኬሕልፉን እተገለሉ ዀይኑ ኺስምዖምን ይኽእል እዩ፣ ስለዚ፡ ኣመንቲ ዝዀኑ ብጾቶም፡ ፍቕሮም ኬርእይዎምን ኪድግፍዎምን ይኽእሉ እዮም።—ሮሜ 12:13, 15።
ኣብ መወዳእታ፡ ጁልያን ከምዚ በለ፦ “ውገዳ፡ ብስርዓታት የሆዋ ንኽንመላለስ ዚሕግዘና ኣገዳሲ መሰናድዎ እዩ። ዜሳቒ እኳ እንተ ዀነ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ግና ጽቡቕ ውጽኢት እዩ ዜምጽእ። ነቲ ሕማቕ ጠባይ ወደይ ሸለል እንተ ዝብሎ ነይረ፡ ኣይምተመልሰን ነይሩ።”
^ ሕ.ጽ. 24 ነዚ ዚስዕብ ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ ርአ፦ 8/112፡ ገጽ 10-16 ወይ ከኣ 15 ሚያዝያ 1991 (እንግሊዝኛ)፡ ገጽ 21-23 ርአ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናና ኣኩፎ-ኣዶ መራሕቲ ኣፍሪካ፣ኣጋይሽን ኣሽሓት ጋናዊያንን ኣብ ዝተረኽብሉ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ፓርላ እታ ሃገር ቃለ ምሓላ ፈፂሞም ኣለው።ጋናዊያን ናይ እዋኑ ቁጠባዊ ፀበባ ከብቅዕ ትፅቢት ይገብሩ።
እቶም ሓድሽ ፕሬዝዳንት ዝወረስዎ ድኹም ቁጠባ፣ዝለዓለ ዕዳን ዝቕባበን ሓዊሱ ከዐርዩ ኣብ ቅድሚኦም ከቢድ ስራሕ ይፅበዮም ኣሎ።
ፕሬዝዳንት ኣኩፎ-ኣዶ ንኩሎም ጋናዊያን ብልፅግና ከስፍን እየ ክብሉ ኣብ ስነስርዓት ፅምብል ተመፃቢዖም።’’ኣብ ሃገርና ሃፍቲ ክንፈጥርን ፍስሃ ናብ ዝነብሮ ክንመልስን ኢና’’ዝበሉ ንሶም ‘’እዚ ክስራሕ ዝክኣል ግን ኣብ ቁጠባ ዓለምለ ዝወዳደር ዝተምሃረን ዝሰልጠነን ህዝቢ ክህለወና ከሎ ጥራሕ፤ኣድማስና ብምስፋሕ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ከም ወሰንቲ መሳርሕታት ክንወስዶም ይግባ’’ኢሎም።
ገሊኦም ጋናዊያን መናእሰይ ካብ መንግስቲ ኣኩፎ-ኣዶ ዝለዓለ ትፅቢት ይገብሩ።ሳሊፉ ፋቱ ዝተብሃለ ኣብ ስራሕቲ መሸጣ ዝተዋፈረ ወሃቢ ሪኢቶ ድልየት መናእሰይ ስራሕን ዝሓሸ ደመወዝን ስለዝኾነ እቶም ሓድሽ ፕሬዝዳንት ብዙሕ ስራሕ ከፈጥሩ ኣለዎም ይብል።
ፋዲላቱ ኣሕመድ ብወገና ቁጠባ እታ ሃገር ብዙሕ ከምዘሻቕላ ትዛረብ።’’ትፅቢተይ መንግስቲ ወይ ሓድሽ ፕሬዝዳንትና ኣብ ቁጠባ ክሰርሑ እዩ፤ንዕኦም ዝመረፅኩሉ ምኽንያት እውን እዚ እዩ።ቁጠባ ሃገርና ኣዚዩ ሕማቕ ኣሎ፤ናይ ገንዘብና ዋጋ ኣዚዩ ወሪዱ’ሎ’’ኢላ።
ካልእቲ ወሃቢት ሪኢቶ እውን ናይ ትምህቲ ክፍሊት ክወርድ ተስፋ ኣለዋ።


text:
ብቐሊሉ ዘይኣርግ መጽሓፍ ቅዱስ
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ከም መጽሓፍ ቅዱስ ገይሮም ኣኽቢሮም ዚርእይዎ ኻልእ መጽሓፍ የልቦን። ኣዘውቲሮም የጽንዕዎ፡ ንሰባት ብዛዕባ መንግስቲ ኣምላኽ ንምብሳር ከኣ ይጥቀሙሉ እዮም። (ማቴዎስ 24:14) ስለዚ ድማ፡ መጽሓፍ ቅዱሶም ቀልጢፉ እዩ ዚርኣግ። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ነቲ ብ2013 ተኸሊሱ ዝወጸ ትርጉም ሓዳስ ዓለም ማራኽን ብቐሊሉ ዘይኣርግን ንምግባር ብዙሕ ጽዒሮም እዮም።
እቲ ሓድሽ መጽሓፍ ቅዱስ ድልዱል ኪኸውን ነይርዎ። ተወከልቲ እቲ ኣብ ዎልዊክ፡ ኒው ዮርክ፡ ሕ.መ.ኣ. ዚርከብ ቤት ማሕተም ነዚ መደባቶም ንሓደ ፕረዚደንት ኩባንያ ጥረዛ መጻሕፍቲ ምስ ነገርዎ፡ “ከምዚ እትደልይዎ ዓይነት መጽሓፍ ቅዱስ ኪስራሕ ኣይከኣልን እዩ” በሎም። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ፡ “መብዛሕትኡ መጽሓፍ ቅዱሳት ኣብ ሰደቓ ወይ ከብሒ ኪቕመጥ ተባሂሉ ደኣ እምበር፡ ድልዱል ከም ዚኸውን ጌርካ ዘይዳሎ ምዃኑ ዜሕዝን ሓቂ እዩ” በሎም።
ገሊኡ ኣቐዲሙ ዝነበረ ሕታማት ትርጉም ሓዳስ ዓለም ድልዱል ኣይነበረን፣ ሓድሓደ ግዜ፡ ኣብ ምዉቕ ኵነታት ኣየር ይበታተን ነይሩ። ሰራሕተኛታት ቤት ማሕተምና፡ ኣብ እተፈላለየ ክሊማ ዜገልግል መጽሓፍ ቅዱስ ንምድላው፡ ንገበርን ንመጣበቕን ንሜላታት መጠረዝን መርሚሮም እዮም። ብመሰረት እቲ ዘጥረይዎ ፍልጠት ድማ፡ ንፈተነ ዚኸውን መጽሓፍ ቅዱሳት ድሕሪ ምድላው፡ በብዓይነቱ ክሊማ ኣብ ዘለወን ሃገራት ብዚርከቡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ተፈቲኑ እዩ።
ድሕሪ ሽዱሽተ ወርሒ፡ እቲ መጽሓፍ ቅዱሳት ንመርመራ ተመሊሱ። ሰራሕተኛታት ቤት ማሕተምና ኸኣ ምምሕያሻት ድሕሪ ምግባር፡ ካልኣይ ሳዕ ንፈተነ ልኢኾም። ብድምር፡ 1,697 መጽሓፍ ቅዱሳት ድልዱል እንተ ዀይኑ ተፈቲኑ እዩ። ገሊኡ ብዘይፍላጥ ብብዙሕ ጸገም ሓሊፉ እዩ። ንኣብነት፡ ሓደ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ግዳም ስለ እተረስዐ፡ ምሉእ ለይቲ ዝናም ኪወቕዖ ሓዲሩ እዩ፣ ካልእ ድማ ብሰንኪ ህቦብላ ኣብ ዝመጸ ዕልቕልቕ ማይ ጥሒሉ እዩ። ከም ውጽኢት እዚ ፈተነታትን እዚ ዘይተሓስበ ድንገትን ከኣ፡ ብዛዕባ ድልዳለ እቲ መጽሓፍ ኣገዳሲ ሓበሬታ ተረኺቡ እዩ።
ብ2011፡ እዚ ፈተነታት እዚ ኺግበር ከሎ፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ነቲ ኣብ ዎልኪል ዚርከብ ቤት ማሕተሞምን ነቲ ኢቢና፡ ጃፓን ዚርከብ ቤት ማሕተሞምን ዚኸውን ሓደስቲ ፈጣናት ማሽናት ጥረዛ ዓዲጎም። ሸቶኦም ድማ ዜድሊ ብዝሒ ንምሕታም ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብ ክልቲኡ ቦታታት ሕደ ዓይነት መጽሓፍ ቅዱስ ንምሕታም እዩ ነይሩ።
ጸገም ምዕዅላል ገበር
ኣብ መጀመርታ 2012፡ ኣብ ክልቲኡ ኣብያተ ማሕተም ነቲ ዝጸንሐ ሕታም ትርጉም ሓዳስ ዓለም፡ ፖሊዩረቴን ዚብሃል ሓድሽ ገበር ብምልባስ ብጸሊምን ብቡናውን ቀለም ኪጥረዝ ተጀሚሩ። ይኹን እምበር፡ እቲ ሓደስቲ ማሽናት ቅድሚኡ ዘይተፈተነ ኮላን ውሽጣዊ መደረብታ ገበርን ስለ እተጠቕመ፡ እቲ ገበሩ ምስ መጽሓፍ ቅዱስ ምስ ተለገበ ይዕዅለል ነይሩ። ኣብ ፈለማ ነቲ ጸገም ንምፍታሕ እተገብረ ጻዕሪ ስለ ዘይተዓወተ፡ ዕዮ ሕትመት ደው ኪብል ተገዲዱ።
ኣፍረይቲ እቲ ሓደ ኻብቲ ንገበር ዚኸውን ናውቲ ከኣ፡ እቲ ናይ ምዕዅላል ጸገም ኣብ ሉስሉስ ገበር ልሙድ ብምዃኑ፡ ንምውጋዱ ኣጸጋሚ ኪኸውን ከም ዚኽእል ሓቢሮም። ኰይኑ ግና፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ነዚ ሓዲጎም ብተሪር ገበር ኣብ ክንዲ ዚሓትሙ፡ ጽቡቕ ትርኢት ዘለዎ ልስሉስ ገበር ዝለበሰ መጽሓፍ ቅዱስ ኬፍርዩ ቘረጹ። እተፈላለየ ዓይነት ኮላን መደረብታ ገበርን እናኣዋደዱ ንኣርባዕተ ወርሒ ድሕሪ ምፍታኖም ከኣ፡ እቲ ቤት ማሕተም ዕዮኡ ኸም ዚቕጽል ኪገብሮ ዚኽእል ሜላ ረኸቡ፣ እወ፡ ልስሉስ ገበር ዘለዎ፡ ግናኸ ገበሩ ዘይዕዅለል መጽሓፍ ቅዱስ ኬዳልዉ ጀመሩ።
ከም ብሓድሽ ሕትመት ተቛረጸ
ኣብ መስከረም 2012፡ እቲ ኣብያተ ማሕተም ነቲ ዝጸንሐ ሕታም መጽሓፍ ቅዱስ ምሕታም ኬቋርጽ፡ ኣብ መኽዘን ዘሎ ኺዕድሎ፡ ነቲ እተኸለሰ ሕታም ትርጉም ሓዳስ ዓለም ንምሕታም ድማ ኪዳሎ መምርሒ ተዋህቦ። እቲ ሓድሽ ትርጉም ከኣ፡ ኣብቲ 5 ጥቅምቲ 2013 ዚግበር ዓመታዊ ኣኼባ እቲ ናይ ፐንስልቨንያ ማሕበር መጽሓፍ ቅዱስን ትራክትን ግምቢ ዘብዐኛ ኪወጽእ መደብ ተታሕዘሉ።
እቲ ኣብያተ ሕትመት ነቲ ሓድሽ መጽሓፍ ቅዱስ ዚኸውን ኤለክትሮኒካዊ ፋይላት፡ ዓርቢ 9 ነሓሰ 2013 በጽሖ፣ ንጽብሒቱ ድማ ሕትመት ተጀመረ። ብ15 ነሓሰ ናይ መጀመርታ እተወድአ መጽሓፍ ቅዱስ ኪፈሪ ጀመረ። ኣብቲ ዚቕጽል ሸውዓተ ሰሙን፡ ኣብ ዎልኪልን ኢቢናን ዚርከቡ ሰራሕተኛታት ሕትመት መዓልትን ለይትን እናሰርሑ ልዕሊ 1,600,000 ኣዳልዮም ለኣኹ፣ እዚ ድማ ነቲ ኣብ ዓመታዊ ኣኼባ እተኣከበ ዅሉ ሓሓደ ቕዳሕ ኪረክብ ዚኣክል እዩ ነይሩ።
እዚ ሓድሽ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ ውቁብን ድልዱልን እኳ እንተ ዀነ፡ እቲ ሒዝዎ ዘሎ ህይወት ዜድሕን መልእኽቱ ግና ብዝያዳ ዕዙዝ ዋጋ ኣለዎ። ሓንቲ ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ እትነብር ሰበይቲ በታ ሓድሽ መጽሓፍ ቅዱስ እተዋህበታ መዓልቲ፡ “ብምኽንያት እዚ ሓድሽ ሕታም፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ ብዝያዳ ኽርድኦ ኽኢለ” ኢላ ጽሒፋ እያ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ሓጻር ቪድዮ፦ ሕትመት መጽሓፍ ቅዱስ
ኣብ ጃፓን ዚርከብ ቤት ማሕተም፡ ኣብ ምሉእ ዓለም ዚዝርጋሕ መጽሓፍ ቅዱሳት ብኸመይ ከም ዚሓትም ርአ።


text:
ምክትል ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣይተ ኣብርሃም ሓጎስ
ቀዳማይ ክፋል
“…ዘይምቅልላስ ከም ምትሕልላይ ገይርኻ ምውሳድ ክህሉ ኣይብሉን።ብዙሕ ስድራ ስለ ዘለዎ እንድሕር ገምጊምናዮ ክሸጋሸግ እዩ። እቶም ስድርኡ እንታይ ክኾኑ እዮም? እንተተኣሲሩ ስድርኡ ዝጥውረሉ ዓቕሚ ክስእን እዩ ወዘተዝብል ንባዕልኻ እውን ምሕላይ ነቲ ካልእ እውን ምሕላይ፣ ክንቀፍ እንተሎ ከዓ ‘ግደፉኒ ቆልዑ ኣለዉኒ’ ዝዓይነቱ ክትንካእ ናይ ዘይምድላይተግባራት ነቲ ቓልሲ ዘዕንቅፉ ኣተሓሳስባታት ዝወለዶም ስለ ዝኾኑኣዐሪኻ ቃልሲ ክግበረሎም ይግባእ። ምክንያቱ እቲ መንገዲ ናይ ምሕላይ ምድሓን እዩ፤ ሕማም ምሕባእ ኣይኮነን። ናይ ምድሓን መንገዲ ከዓ ብእዋኑ እንከሎ ምንቕቓፍን ምትእርራምን እዩ መድሓኒቱ። ዘይምቅልላስ ግን ምትሕልላይ ኣይኮነን። ምትሕልላይ ማለት ሓደ ሰብ ገና ጥፍኣት ቅድሚ ምፍፃሙ’ትጋገ ኣለኻ ተመለስ’ ምባል እዩ።ስለዚ እናተኣራረምና እንተኸይድና ሓይሊ ክንፈጥር ኢና።…”ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ
ከምቲ ህያው መራሒና ዝገለፆ፣ ቃልሲ እንትበሃል ሓደ ጊዜ ተጀሚሩ ዝውዳእ እንተይኮነስ በብግዚኡ ምስ ዘሎ ኩነታት እናተዓፃፀፈ ነቲ እዋን ዝምጥን፣ ካብ ሓደጋ ዘድሕን፣ መስመር ዘፅሪ፣ ኣመራርሓ ብወያናይ ኣተሓሳስባ ዝስሕል ኮይኑ ኣብ ፍፁም ተኣማንነትን ምትእርራምን ዘድህብ ግትግት እዩ። ስለዝኾነ እዩ ድማ ህወሓት ከም ውድብ ኣብ ዕለታዊ ምንቅስቓሳ ኣድሂባ ዘየቋርፅ ቃልሲ እናካየደት ዝመፀት። እቲ ሐዚ ዝካየድ ዘሎ ጉዕዞ 15 ዓመታት ዝድህስስ ተሃድሶ እውን ካብዚ ዝብገስ እዩ። ስለ ዝኾነ እውንፈፃሚ ስራሕን ማእኸላይ ኮሚቴን ህወሓት ነቲ ብዕምቆት ናይ ምህዳስ መደቡ ማእኸል ገይሩ ንባዕሉ ፈቲሹ።ቀፂሉ ድማ በቲ ዝተነፀረ ኣንፈት ኣቢሉ ክሳብ ኣብ መሰረታዊ ውዳበን ዋህዮን ዘሎ ኣባልን ኣመራርሓን ንገዛእ ርእሱ ዝፍትሸሉ መድረኽ እናተዳለወ ይግምግምን ይግምገምንኣሎ። ንሕና ‘ውን ካብቶም ብዕምቆት ዝካየዱ ዘለዉመድረኻት ተሃድሶ ንምዕዛብ ናብ ዞባ ደቡብ ኣምሪሕና። እቲ ዝተኻየደ መድረኽ ተሃድሶ ዝምልከት ምስ ምክትል ዋና ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ትግራይ ኣይተ ኣብርሃም ሓጎስ ዘካየድናዮ ቃለ መሕትት ድማ ከም ዝስዕብ ተዳልዩ ኣሎ።
ኣብ ዞባ ደቡብ ድሕሪ ተሃድሶ 1993 ዓ.ም ኣብ ዝነበሩ ሰለስተ መርሃ ግብርታት ተስፋ ዝህቡን ህዝቢ ዝምስክረሎምን ማሕበራዊ ልምዓታት፣ ፖለቲካዊ ምሕደራ፣ ምርግጋፅ ዴሞክራስያዊ ስርዓትን ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳርን ተሳሊጦም እዮም።ብፍላይ ካብ 2003 ክሳብ 2007 ዓ.ም ኣብ ዝነበረ ቀዳማይ ትልሚ ዕብየትን “ትራንስፎርሜሽንን፣” ኣብ ሕርሻ ትራንስፎርሜሽን ከረጋግፅ ዘኽእል ዓንዲ ዝራእቲ መሰረት ዝገበረ ክላስተራዊ ኣወዳድባ ብምሓዝ ብናይ ምስፋሕ ስትራተጂ ክፍፀም ዝተትሓዘ ትልሚ ኣብ ምትግባር ዝሓሹለውጥታትዝረኣዩዎ ዘሎ ዞባ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እቶም ኣብ ገፀር ይኹን ከተማ ዝተሳለጡ ኩለ መዳይ ስራሕቲ፣ ፃምእልምዓትን ዴሞክራስን ህዝቢ ኣርውዮም ወያናይ ዴሞክራስያዊ ስርዓትና ኣብ ዝሓሸ ብርኪ ኣብ ምብፃሕ ዝነበሮም ግደ ድማ ልዑል እዩ። ብተወሳኺ መስመር ተሃድሶ ኣብ ምልምላም፣ ፖሊስታትን ኣንፈታትን ልምዓት ብመፅናዕትን ምርምራትን እናተሓገዙ ብቐፃልነት ክሰፍሑን ክዓምቁን ኣብ ምግባር ዝነበሮም ግደ እውን ልዑል እዩ። ናይዚ መርኣዪ ዩንቨርስቲ መቐለ፣ ምርምር ሕርሻ ክልል ትግራይ ይኹን ዝተፈላለዩ ብውልቅኦም ዝነጥፉ ምሁራን ኣብ ኣጠቓቕማ ዘመናዊ ድኹዒ፣ ንመፍረያይነት ዝውዕል ዓይነት ሓመድ፣ ምሩፅ ዘርኢ ጣፍ፣ ስርናይ ወዘተ ዘካየድዎም ምርምራት ብብርኪ ክልልና ጥራሕ ዘይኮኑስ ብብርኪ ሃገርና እውን እታዎት ምዕባለን ምዝማን ሕርሻን ክኾኑኣኽኢሎም እዮም።ብድምር እቶም ካብ ውልቀ መራሒ ስድራ ጀሚሮም ክሳብ ሃገር ዝተትሓዙ ሸቶታት ኣብ ምፍፃምን ምርግጋፅ ኢኮኖምያዊ ዕብየትን ልዑል ብፅሒት ዝነበሮም ውፅኢታት ልምዓት ውድብ፣ መንግስትን ህዝብን ብምርድዳእ ተዋዲዶም ዘሳለጥዎም እንትኾኑ ህዝቢ ካብ ድኽነት፣ ድንቁርናን ጥምየትን ብምውፃእ ዝሓሸ ብርኪ መነባብሮ ክውንን ከምዘኽኣሉ ኣብቲ መድረኽ ተሃድሶ ኣመራርሓ ተረጋጊፁ ኣሎ።
ብብርኪ ክልል ዝተሳለጠ ገምጋም 15 ዓመታት ላዕለዎት ኣመራርሓ ህወሓት ስዒቡ ኣብ ዝተኻየደ መድረኽ ተሃድሶ ዞባ ደቡብ ዝተሳተፉ ኣመራርሓ ኣካላት፣ኣብ ልምዓት ብዘተኮርናዮ ማዕርማዕረሓደጋስርዓትናንዝኾነኣተሓሳስባንተግባርንኣካብነትክራይብፅንዓትእናመከትናብዘይምምፃእናንውሽጣዊጉድለታትናእናረዘኑዕግበትህዝብናብምልኡነትብዘይምርግጋፁን ኣብዚ ሐዚ እዋንሕሉፍ 15 ዓመታት ኣመልኪትናንግምግም ኣለና፤ ድማ ኢሎም።ምክንያቱ ረብሓታት ህዝቢ ዝፃባኡ ኣተሓሳስባታትን ኣረኣእያታትን እናተኣከቡ፣ ሰኣን ብዝግባእ ዘይምቅልላስ ዝስዕቡ ድኽመታት እናተዋህለሉን ዓብዪ ቦታ እናሓዙን ብምምፅኦም ነቶም ዝተመዝገቡ ዓወታት ይኹኑ ዝተነፀሩ ኣንፈታት ልምዓት ማሕለኻታት እናኾኑ መፂኦምእዮም። ስለ ዝኾነ ኣብ ጉዕዞ ህዳሰ ሃገርና ካብኡ ሓሊፉክልልናኣንፀላልዮም ዘለው ሓደጋታት ብእዋኖም እንተዘይተፈቲሖምጉዕዞ ልምዓትናኣብ ሓደጋ ክወድቕዝኽእልምዃኑ ከም ኣመራርሓ ኣብ ሓደ ምርድዳእ ምብፅሖም ትኽክል እዩ።
ካብዚ ብምብጋስ ኣብቲ ዝተኻየደ ገምጋም ሕድሕድ ኣመራርሓ ንባዕሉ ክርኢ ቀፂሉ እውን ብብፆቱ ዝቐረበሉ ነቐፌታ ክቕበልን ንዘይቕበሎ ድማ መብርሂ ክህብን ክኢሉኣሎ።ዕላማ እቲ ነቐፌታፅሩይ ወያናይ ዲሞክራሲያዊ ኣረኣእያ ብምፍጣር እቲ መሪሕነት ሓዱሽ ወነ ቃልሲ ሒዙ ብምውፃእ ህዝቢ ተመሊስካ ንምኽሓስ እዩ። በዚ ኣቢልካ ድማ ንጉዕዞ ልምዓት ዓንቀፍቲ ዝኾኑ ኣተሓሳስባታት ብምልላይ ዳግም ክረአይሉ ናብ ዘይኽእሉ ብርኪ ንምብፃሕ እዩ።ብምኽንያት እዚ ኣብ ኮሚቴ ዞባ ብዘይምቅላስ መልክዑ ዝግለፅ ከባብያውነት፣ ፀረ ዴሞክራሲ፣ ፀቢብነት፣ ኣብ ኣካብነት ክራይ ዝረኣዩ ምልክታት እናተቓለስካን እናተኣራረምካን ዘይምኻድ ዝብሉ ጉድለታት ምንባሮም ብሰፊሑ ተገምጊሙ። ኮሚቴ ዞባ በዚ መርኣዪ ተጠቒሙ ምስ መግለፂኡ እናተሓሓዘ ንነብሱ ድሕሪ ምርኣይ ናብ ሓደ መደምደምታ ምስበፅሐ ሰፊሕ ጊዜ ዝወሰደ ውልቀ ምንቕቓፍ ከካይድ እውን ክኢሉ እዩ።ካብዚ ብምቕፃልናይ ኩለን ወረዳታት ሓባር ኮሚቴኣብሓደ ተኣኪቦም ኣብቲ ዝተኻየደ ገምጋም ውልቀ ኣመራርሓ ርኢቶ ክህብሉ ምኽኣሎም እውን ዝያዳ እቲ ገምጋም ህይወት ክህልዎን ዝበለፀ ክዓሙቕን ኣኽኢልዎ ‘ዩ።
ብመሰረት እዚ ነተን ሽዱሽተ መገምገሚ ነጥብታት መበገሲ ብምግባር፣ ኣብ ኮሚቴ ዞባ ብዘይምቅልላስ፣ ፀረ ዴሞክራሲ፣ በለፅ፣ ምክእካል፣ ንመደብ ትኩርኮይንካ ኣብ ምምራሕ ዝነበረ ጉድለት፣ ኣብ ደገፍን ክትትልን ምልሕላሕ ወዘተ ፀገማት ከም ዝነበሩ ምስ ውልቀ ኣመራርሓ ዞባ ብምትሕሓዝ ኣመራርሓ ሓባር ኮሚቴ ገምጊሞም። እቲ ገምጋም ከምዘርእዮ፣እቶም ዝተገለፁ ፀገማት ነንሕድሕዶም ዝህልዎም ትርጉም ምስ ረብሓ ህዝብን ዕላማ ውድብን ብምትሕሓዝ እንተርኢናዮም ከበድቲ እዮም። ምክንያቱ ኣብ ተሃድሶ ካብ ዝተቐመጡ ኣንፈታት ሓደን መሰረታውን ነጥቢ እንተወሲድና “ሓያል ህዝባዊ ቃልሲ ብምውላዕ ዘየደቅስን ሓያል ጠለብን ዘለዎ፣ ካብታ ዝረኸባ ረብሓ ተበጊሱ ካልእ ተወሳኺ ረብሓ ዝሓትትን ነኺሱ ዝሕዝን ሓታቲ ሕብረተሰብ ምፍጣር” ዝብል እዩ። ሓታታይ ሕብረተሰብ ከዓ ተፈጢሩ ኣሎ። ስለዚ ካብ’ተን ዝተገምገማ መርኣይታት ንኣብነት፣ ንመደብ ትኩር ኮይኑ ዘይመርሕ ኣመራርሓ እንተሃልዩ ፅባሕ ምስ ህዝብን ውድብን ተሳንዩ ኣይኸይድን። ንምንታይ? ንዝብል ድማ ብናይ ትማሊ ዝነበረ ዓቕምን ኣመራርሓን ዝነብር ሰብ ስለ ዘየለ ነቲ ተፈጢሩ ዘሎ ሓታቲ ሕብረተሰብ ዘዕግብ ፍሉይ ተኽእሎንዓቕምን ከድልዮ እዩ። እዚኣ ሓንቲ ነፀላ ነጥቢ እያ፤ እተን ዝተረፋ እውን ግን በዚ ክረአያ ዘለወን እየን።
ዝኾነ ኾይኑ ብመሰረት እቲ ዝተኻየደ ገምጋም ኣብ ላዕለዎት ኣመራርሓ ብበለፅን ምክእኣል 23፣ ፀረ-ዲሞክራሲ ሰለስተ፣ ከባብያውነት ሓደ፣ ስልጣን ከም መንበሪ ምጥቃም ድማ ሓደ ተገምጊሞም ኣለዉ። ነዚ ስዒቡ ዝተወሰደ ስጉምቲ እውን መጠንቀቕታ ክልተ፣ ካብ ላዕለዋይ ናብ ማእኸላይ ኣመራርሓ ዝተሸጋሸገ ሓደ፣ ካብ ሓላፍነት ክወርድ ዝተገበረ ድማ ሓደ እዩ።
እቶም ዝቐረቡ ሓሳባት ምርድዳእ ተገይርሎም ናብ ሓደ መደምደምታ ምስተበፅሐ ከም ዞባ ከባቢኦምዝገልፅ ሰነድ ገምጋም ተሃድሶ 15 ዓመታት ኣዳልዮም እዮም ናብቲ ዝቕፅል መድረኽ ኣትዮም። ብመሰረት እዚ፣እቲ ሰነድ ጭቡጥ ኩነታትዞባ ዘገናዘበኮይኑ እቲ ኣመራርሓ ክመያየጠሉ ብዘኽእል መልክዑንኹሎም ወረዳታት ብምሃብ በቢ ደረጃኡ ንዝካየዱ መድረኻት መበገሲ ክኸውንተገይሩእዩ ተዳልዩ። ኣብቲ ብብርኪ ዞባ ዝተዳለወ መድረኽ ተሃድሶድማ ጠቕላላ ኣመራርሓ ወረዳ፣ ሓፋሽ ማሕበራት፣ ሊጋት፣ ኣካል ጉድኣትን ምትሕግጋዝ ተጋደልትንተሳቲፎምእዮም።
ኣብ’ቲ መድረኽ ጠቕላላ ኣመራርሓ፣ ዞባዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ሰነድ ምስ ቀረበ “ካብ መስመር ተሃድሶና ዝፍልፍሉ ፖሊሲታትን ስትራቴጂታትን ተሓንፂፆም ተግባራዊ ብምዃኖም ስሉጥን ቀፃልነትን ዘለዎ ኢኮኖሚያዊ ዕብየት እንዳ ተመዝገበን ፍትሓዊ ተረባሕነት ህዝቢ እንዳተረጋገፀን መፂኡ እዩ። ብምኽንያት እዚ እውን ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝነብር ዝነበረ በዝሒ ህዝቢ ምቕናሱ ዝነኣድ እዩ፤” ክብሉ እቶም ኣመራርሓ ነቲ ሕሉፍ ጉዕዞ ልምዓት ገምጊሞም ክዕቅብዎ ከም ዝግባእ ተገንዚቦም እዮም። ካብዚ ሓሊፉ ዲሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ባህልን ሕድ ሕድ ዜጋ እንዳ ጎልበተ ብምምፅኡ ህዝቢ ነቲ ዝረኸቦ ረብሓ እንዳስተማቐረ ተወሰኽቲ ረብሓታት ክረጋገፅሉ ጠለባት ዘቕርበሉን ድፍኢት ዝፈጥረሉን ኩነታት ከም ዝተበፅሐ እውን ኣረጋጊፂም።
ኣብ ክሊ እቲ ዓወት ኮይኖም ዝተልዓሉ ሕቶታት እውን ኣለዉ፤ ጠለብ ዘመናዊ ድኹዕን ካልኦት እታዎታትን ድሌት ሓረስታይ መሰረት ዝገበሩ ዘይኮኑስ ብዝተፈላለየ ፅዕንቶን ፀረ ዲሞክራስን እዮም ዝወስዱ ነይሮም። ስለዚኣብቲ መበገሲ ሰነድ ብጥንካረ ምቕራቡ ኣብ ከባቢና ይገልፀና ድዩ? ብስሩ ዘመናዊ ድኹዒ ንምንታይ ‘ከ እዩ ብመንፅር ፅንዓት ሓመድ ዘይኸዉን? ኣብ ገጠር፣ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ኮይኑ ንዘሎ መሬት ዝቃለስ ሰራዊት ኣብ ዘይተፈጠረሉ እዋን ልምዓታዊ ሰራዊት ተሃኒፁ ምባል ይከኣል ዶ?ኣብ ሃፍቲ ተፈጥሮ ብዙሕ ተኽልታት ዋላ ንትከል ኣብ ምፅዳቕ እዞም ተኽልታትን ብርሰትን ደንን ፀገም እናሃለወ ዞባና ኣብ ዙርያ ሃፈቲ ተፈጥሮ ለዉጢ ኣምፂእና ተባሂሉ ብጥንካረ ምቕማጥ ትኽክልድዩ? ድርቂ ዝፃወር ሓረስታይ ፈጢርና ዝተብሃለ ብትኽክል ባይታና ድርቂ ምቁፅፃር ኣብ ንኽእለሉ ብርኪበፂሑ ድዩ? ወዘተ ዝብሉ ወሰንቲ ሕቶታት ተላዒሎም መልሲ ተዋሂቡሎም እዩ።
ንኣብነት ኣብ ዙርያ ዘመናዊ ድኹዒ ንዝተልዓለ ሕቶን ርእይቶን ዝተውሃበ መልሲ፣ እቲ ጠለብ ፀቕጢ ገይርኻ ምፍፃሙ ትኽክል ኣይነበረንዝብል እዩ። ይኹን እንበር ኣብ ኣድላይነት እቲ ዘመናዊ ድኹዒ ግን ጥርጥር ከምዘየለ እዩመልሲተዋሂብዎ። ስለዚ ንቐፃሊ እውን ህዝቢ እናእመንካ፣ ለውጢ ዘምፅኡ ሓረስቶት ከም መርኣያ እናወሰድካ፣ ኣብ ሓደ ከባቢ ዝተርኣየ ተመክሮ እናስፋሕኻን እናዕሞቕካን ብምኻድ እቲ ጠለብን ተጠቃምነትን ክቕፅል ከምዘለዎ ተደምዲሙ እዩ።ኣብ ክሊ እዚ “ዘመናዊ ድኹዒ ብፅዕንቶን ፀረ ዲሞክራስን ይፍፀም ኣሎ” ብዝብል ሰበብ ነቲ ኣባል ብኣሉታ ክፅሎን እቲ ጠለብ ከቋርፅን ዘኽእሉ ኣብቲ መድረኽ ዝቐረቡ ርኢቶታት ድማ ክእረሙ ተገይሩ እዩ። ምስ ሃፍቲ ተፈጥሮ ተተሓሒዙ ዝቐረበ ሕቶ እውን ትኽክል ኮይኑ ብፍላይ ንብርሰት ጠንቂ ዝኸውን ዘሎ ኣሲርካ ምቕላብ መሊኡ ዘይምድፋር፣ ምሩፅ ዓሌት ዘለዎም ተኽልታት ዘይምትእትታው ወዘተ ዝብሉ ፀገማት ከምዘሎዉን እዚኦም ንምፍታሕ ድማ ኣብ ቀፃሊ ስራሕ ከም ዘድልን ተደምዲሙ እዩ። ብድምር ኩሎም ሕቶታት ኣብቲ መድረኽ መልሲ ረኺቦም እዮም።
ድሕሪ እዚ እቶም ኣመራርሓ ነቶም ዝቐረቡ ፈተናታትን ስግኣታትን እቲ ስርዓት ብመንፅር ንውድብን ህዝብን ዝህልዎም ሓደጋ እናረአዩ ኣብ ሕሉፍ ጉዕዞ 15 ዓመታት ዝነበርዎም ጥንካረታትን ድኽመታትን ብሓላፍነታዊ መንፈስ ነፃ ንግልፅን ኮይኖም ክሳተፉን ነንባዕሎም ተደጋጊፎም ክመሃሃሩን ዝገበርዎ ፃዕሪ ዝተባባዕ እዩ ነይሩ።ስለ ዝኾነ“ኣብ ምንቕቓፍ ምስ ተኣተወሕድሕድ ኣመራርሓ ፀገማቱ ጎልጒሉ ናብ መድረኽ ብምቕራብ ርእሰ ነቐፌታ ዘካይደሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ንኣብነት ‘ናብ ሓላፍነት እናሃለኹ ናይ ውልቀ ስራሕ ክእልሽ ምልክታ እናረኣኹ ይውዕል ነይረእየ። ከባቢና ኣይለምዐን፣ ብደቂ ከባቢና ኣይንምራሕን ዘለና፣ ካብ 2008 ዓ/ም መወዳእታ ጀሚሩ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ክልል ኣምሓራዘጋጠመ ህውከት ምኽንያት ብምግባር እውን ከምዘሎ ነቲ ወያናይ ውድብን ህዝቢ ኣምሓራን ናይ ምጥርጣር ኩነታት ነይሩኒ እዩ፤’ ወዘተ ዝብሉ ፀገማት ምንባሮም ብርእሰ ነቐፌታ ዝቐርብሉ ኩነታት ተፈጢሩ፤” ክብሉ ኣይተ ኣብርሃም የብርሁ።
ከም ውፅኢቱ እውን ኣብቲ ዝተኻየደ መድረኽ ጠቕላላ ኣመራርሓ ብበለፅን ምክእኣልን 156፣ ፀረ-ዲሞክራሲ 29፣ ፀቢብነትን ከባብያውነትን 24፣ ግዕዝናን ብልሽው ኣሰራርሓን 22፣ ምንኣስ ዉፍይነት 11፣ ጉድለት ሰናይ ምምሕዳርን ምጉዳል ህዝባዊ ውግንናን ኣርባዕተ፣ ስልጣን ከም መንበሪ ምጥቃም 17ተገምጊሞም እዮም። ብድምር እቲ ገምጋም ምስ ሕድ ሕድ ኣመራርሓ እናተላገበ ምግላፁ እወንታ ኣለዎ። ይኹን እንበር ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣመራርሓ፣ ንኣብነት ሰናይ ምምሕዳር መሰረት ዝገበሩ ስፋሕቲ ጉድለታት ዝመፅኡ ዘሎዉ ንህዝቢ ስለ ዘየድምፅን ኣእሚኑ መደብ ከፈፅም ስለ ዘይደልን ዘሎ እዩ። ዋላ ኣብ ግዕዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓን ዝረአዩ ዘለዉ ጉድለታት እውን መበገሲኦም ውልቃውነት እዩ። ኣብ ውሽጡ ውልቃውነት ዘለዎ ኣመራርሓ ድማ ኣብ ህዝቢ ኣትዩ ልምዓትን ዲሞክራስን ከረጋገፅ ኣይኽእልን። ምክንያቱ ነዚኦም ከፈፅም ዝኽእል ሓይሊ ስለዘይብሉ።
ስለዚ ነዚ ኩነታት መበገሲ ብምግባር ዝተወሰደ ስጉምቲ እንትንርእይ መጠንቀቕታ 38፣ ካብ ማእኸላይ ናብ ጀማሪ ማእኸላይ ኣመራርሓ ዝተሸጋሸጉ 14፣ ካብ ሓላፍነት ዝወረደ ሓደ፣ ካብ ኣባልነት ዝተባረረ ድማ ሓደ እዩ። ካብቶም ዝተገለፁ እቶም ክልተ ካብ ምክትል ዋና ኣመሓዳሪ ናብ ተራ ሓላፊ ቤትፅሕፈት፣ እቶም ሸሞንተ ድማ ሓለፍቲ ቤት ፅሕፈት ነይሮም ዝተሸጋሸጉ እዮም።
ብድምር እቲ መድረኽ ሽዱሽተ መዓልቲ ዝወሰደ እንትኾን መዓልታዊ ዝተኻደየገምጋም ሓቅነቱ፣ ሚዛን ገምጋሙ፣ ዕምቆቱን ንህዝቢ ዝህልዎ ረብሓን ዝምልከት ዞባ ኮሚቴ ምስ ኣተሓባበርቲ እቲ መድረኽ ብምዃን ምሸት፣ ምሸት እናረኣዮን እናገምገሞን ክኸይድ ተገይሩ እዩ።ምክንያቱሐዚ ዝካየድ ዘሎ መድረኽ ተሃድሶሸቶኡ ኣመራርሓ ምቕፃዕን ምግላስን ዘይኮነስብልምዓታውን ዴሞክራሲያውን መስመርና ተመሪሖም ኣብ ገፀርን ከተማን ኣብ ዙርያ ልምዓት፣ ዲሞክራስን ሰላምን ዝመፅኡኣንፀባረቕቲ ዓወታት እናድመቐ ነቶም ብሰንኪ ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ክራይ ዘይመላእናዮም ጉድለታት ድማ ዝያዳ እናኾርኮመ ዝቐርብ እዩ።ኣብ ክሊ እዚ ንዝተፈጠሩ ፀገማት ብጉድለት ዓቕሚ ይኹን ኣተሓሳስባ ብዋናነት ዕንቅፋት ኮይኑ ዝነበረ ኣመራርሓ ይኹን ኣባል ድማ ዝምጥኖ ርእይቶ ብምሃብ ነታ ርኢቶ ብትካላዊ ኣሰራርሓ እናረጋገፅካ ምኻድ ግድን ይኸውን። እዚ እንትትግበር እቲ ስርዓት እናፀረየ ልምዓት ድማ ህዝቢ ብዝጠልቦ ፅሬትን ቅልጣፈን እናሰጎመ ይኸይድ።
ምክንያቱ ክቡር መራሒና ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ፣ “ስርዓት ማለት ኣብ ሰማይ ዝተንጠልጠለ ኣይኮነን። ስርዓት ስርዓት ዝገብሮ ውድብ፣ ሰብ እዩ። ስለዚ ስርዓት ማለት ኣሰራርሓ፣ ውድባዊ ኣቀራርፃ፣ ኣብ ውሽጢ መሓውር ዝተሓቖፉ ሰባት ተደሚሮም ዝፈጥርዎ እዩ። ካብዚ ወፃእ፣ ስርዓት ኣብ ሰማይ ዝተንጠልጠለ ግኡዝ ነገር ኣይኮነን፤” ክብል እዩ ገሊፅዎ ነይሩ። ስለ ዝኾነ እቲ ዝቐረበ መድረኽ ተሃድሶ ዞባ ደቡብ ከይዱን ውፅኢት ገምጋሙን ኩሉ ኣባል ክፈልጦ፣ ክመያየጠሉን ካብኡ ንላዕሊ ድማ ምስ ከባቢኡን ገዛእ ርእሱን እናተሓሓዘ ከዕምቖን ይግባእ። በቢከባቢኡ ዘሎ ኣመራርሓ እውን ነቲ ምይይጥ እናተኸታተለ ውፅኢቱ ክጥርንፍ፣ ክውድብ፣ ክትንትንን ናብ ዝምልከቶ ኣካል ክልእኽን ኣለዎ።
መቐፀልታ እዚ ፅሑፍ፣ ወረዳታት ዞባ ደቡብ ነናይ ባዕለን መበገሲ ገምጋም ብምድላው ንባዕለን ክሪኣን ሕድሕድ ኣመራርሐአን ብርእሰ ነቐፌታን ነቐፌታን ክሓልፍን ዝተገበረሉ መድረኽ ተሃድሶ ከመይ ተፈፂሙ? ዝተወሰደ ስጉምቲ ኸ ይህሉ ዶ? ዝብልን ኣብ ኣባል ዝተኻየደ መድረኽን ደሚርና ኣብ ካልኣይ ክፋል እዚ ዓምዲ እንድህስሶ ዛዕባ እዩ ዝኸውን።


text:
Example Pages
- Details
-
Created on Tuesday, 12 August 2008 09:26
-
Hits: 6357
ኣብ ዝሓለፈ ቕንያት እቲ ኣብ 1997 ብሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ጸዲቑ ከብቅዕ ንልዕሊ 15 ዓመታት ኣብ ከብሒ ፕረዚደንት ዝበለየ ቅዋምና ኣብ ኣብያተ መጻሕፍቲ ኣስመራ ይሽየጥ ምህላዉ መዛረቢ ዛዕባ ኮይኑ ቀንዩ ኣሎ። እቲ ንኣስታት ሰለስተ ዓመታት መመላእታ ሃገራዊ ክእለትን ፍልጠትን ዝፈሰሶ፡ እንተወሓደ መበገስን መወሳወስን ኪኾነና ዝኽእል ዝነበረ ዓንዲ ኩሉ ሕግታትና ዝኾነ ቅዋምና፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ንልዕሊ 15 ዓመታት ዓጊቱዎ ድሕሪ ምጽናሕ ሎሚ ኣብ ዕዳጋታት መሸጣ ኣስመራ ከምዝረአ ዝገበረሉ ምኽንያት እንታይ ኢዩ ዝብል ሕቶ ኪለዓል ግድን ኢዩ።
መንግስቲ ኮነ እታ ዝርካባ ትካል ሜድያና ቲቪ ኤረ፡ ዋላ እውን እቶም ውሑዳት ተጣበቕቲ መንግስቲ ፖለቲከኛታትና ብዛዕባ ምኽንያት ምዝርጋሕን ምሻጥን ቅዋም ዛጊት ዝሃቡዎ መግለጺ ይኹን ሓበሬታ የልቦን። ምሕታምን ምዝርጋሕን ቅዋም ከም ዝኾነ ተራ መጻሕፍቲ ዝረአ ነገር ዘይክነሱ፡ ድሕሪ ኣስታት ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመታት ሎሚ “ቅዋም” ዳግም ተሓቲሙ ኣብ ዕዳጋ እናተሸጠ ብዛዕባ እቲ ቅዋም ሓቚፉዎ ዘሎ ትሕዝቶ ኮነ ብዛዕባ እቲ ቅዋም ዝእዝዞ ነገር፡ ወይ ስለምንታይ ኣብ ሎሚ በጺሑ ቅዋም ናብ ህዝቢ ኪሽየጥን ኪዝርጋሕን ከምዝተደልየ መብርህን ሓበሬታን ዘየድልዮ ጉዳይ ኣይነበረን። ግን ብዛዕብኡ ብወግዒ ምንም ዝተባህለ ነገር የሎን።
ይኹን እምበር እቶም ደገፍቲ መንስግቲ ኢና ዝብሉ ግን በቲ ወትሩ ወረ-መለኽቲ ዘመሓላለፈሉ ሻምቡቆታት 03፡ “ኣይትንገር እምበር…” እናበሉ መንግስቲ ቅዋም ኪትግብር ኣብ ምሽብሻብ ከምዘሎን ድሮ እኳ ቅዋም ኣብ ዕዳጋ ቀሪቡ ይሽየጥ ምህላዉን እናጠቐሱ ኩሉ ገንዘብ ዘለዎ ወዲ ሃገር ኣብዚ ሕጂ መንግስቲ ወጢኑዎ ዘሎ “ወፍሪ ልምዓት፡ ብህዝቢ፡ ንህዝቢ፡” ዝተሰምየ ወፍሪ፡ ኪሳተፍ ጎስጓስ ጀሚሮም ኣለዉ።
እቶም ሓለፋ ኩሉ ሃገራውያን ኬይኑ ዝስመዖም ልኡኻት ድማ መልእኽቲ ለኣኽቶም ከይመርመሩ፡ ኣጋጣሚታት ኣብ ዝረኸቡሉ ዘበለ “ደጊም ሃገር ተበጊሳ ኢያ። ከምቲ ፕረዚደንት ዝበሎ ሕጂ ማርሻ ቐይርካ ሙጉያይ ጥራሕ ኢዩ። ኣብ ሓጺር ግዜ ከኣ ኤርትራ ብዘደንቕ ቅልጣፈ ተሓምቢባ ምስተን ዝማዕበላ ሃገራት ኪትወዳደር ኢያ። ስለዚ መታን ጽባሕ ካብ መሶብ ወፍሪ ኪትድረሩ ሃየ ሎሚ ዝርካቡ ገንዘብኩም ኣብ መደባት ልምዓት ኣውፍሩ፤ ኣብ ዕደና ትመርጹ ኣብ ወርቂ ቢሻ፡ ኣብ ሕርሻ እትደልዩ ኣብ ጎላጉል ባርካ፡ ኣብ ሃብቲ ባሕሪ እትሓርዩ ኣብ ምግፋፍ ዓሳ፡ ኣብ ዝደለኹሞን ዝምእምኣኩምን ጽላትን ዓውድን ሕጂ ኢንቨስት ግበሩ፤” እናበሉ፡ ብሰበሰብ፡ ብዓርከ መሓዛ፡ ብዘመድ መቕርብ፡ ጎስጓስ ጀሚሮም ኣለው።
“ኣብ ቅድሚ ዓይንና ብዙሕ ኪንመሃረሉን ኪንሙኮረሉን እንኽእል መወዳእታ ዘይብሉ መመሃሪ ፍጻሜታት እናሃለወ፡ ሎሚ እንታይ ሓዲሽ ነገር ስለዝተረኽበ ኢዩ ከነውፍር ዝድለ ዘሎ፤ ገንዘብናን መሰልናን እነውሕሰሉ እንታይ ዝተቐየረ ሕግን ምሕደራን ኣሎ፧” ንብዝል ቀሊል ሕቶ ንኣብነት፡ “መንግስቲ ድሮ ቅዋም ይሸይጥ ስለዘሎ፡ ጽባሕ ንግሆ ዊዒሉ ሓዲሩ ብቕዋምን ቅዋም ብዝእዝዞ ሕጋጋትን ዝመሓደር መንግስቲ ምምስራቱ ዘይተርፍ ኢዩ። መንግስትና ንኸምኡ ኢዩ ዝሰርሕ ዘሎ።” ኢዩ ዝብል መልስታቶም።
ኤርትራ ኪትዓብን ኪትብልጽግን፡ ኪርህዋን ኪሓልፈላን፡ ኪትቀስንን ኪትረግእን ትምኒት ቀደምናን ባህጊ ኩላትናን ስለዝኾነን፡ ነቶም ልኡኻት “ደሓን ኣፍኩም ይስዓር፡ ከምቲ ትብሉዎ ይግበረልና፤ ሓሳብ ልብኹም የስምሮ!!” ንብሎም። ግን ከኣ ብዛዕባ እቲ ተዓጢቖም ዝሰብኩሉ ዘለዉ ጉዳይ ወፍሪ፡ ንትግባረኡን ፖሊሲታቱን፡ ንሕጋጋቱን መስርሓቱን ብዝምልከት እኹል መረዳእታን ኣፍልጦን ኪህልዎም ስለዝግባእ፤ እቲ ማንም ተራ ሰብ ኪፈልጦ ዝግበኦ፡ ምንም ፎርሙላ ዘይሓትት ናይ ምዕባለን ዕቤትን መባእታውን መሰረታውን ሀ ሁ ወፍሪን ቅዋምን ኪንዘራረበሎም ኣገዳሲ ኢዩ።
እቲ ምስማዕን ምምዝዛንን ንዐኣቶም ዝግደፍ እኳ እንተኾነ፡ ዕቤትን ምዕባለን፡ ሃብትን ብልጽግናን ኪረጋገጽ እንተኾይኑ ኣቐዲሙ ኪዋደድ ዘለዎ ነገር ኪፍለጥ ይግባእ። እትረፍዶ ቅዋም ኣብ ዕዳጋ ስለዝተሸጠ ጥራሕ፡ ብዙሕ ኣብ ግብሪ ዝወዓለ ግን ከኣ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ዘየፍቅድ፡ ስማዊ ቅዋም እውን ንበይኑ ዕቤትን ምዕባለን ራህዋን ቅሳነትን ከረጋግጽ ኣይክእልን ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ቅዋም እንተተግቢሩ ኩሉ ጸገማትናን ሽግራትናን ብሓደ ግዜ ዝውዳእ ዝመስለና ሰባት ኪንህሉ ንኽእል ኢና። ግን እቲ ሓቂ ከምኡ ኣይኮነን። ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ድሕነትን ርግኣትን ሃገሩ ኪርኢ ሃረር ስለዝብል ንኹሉ እቲ ፍታሕ መሲሉ ዝረኣዮ ነገራት እናቐደመ ኣብ ሃገርና ቅዋም ኪትግበር እሞ እቲ ኩሉ ቅዋም ዝእዝዞን ዝጠልቦን ነገራት እናማላእና ኣጋጢሙና ካብ ዘሎ ዓዘቕቲ ኪንገላገል ንኽእል ኢና ኢሉ ስለዝሓስብዩ ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ብመናፍሕ 03 ቅዋም ኪትግበር ይከኣል ኢዩ ዝዓይነቱ ምልክታትን መልእኽትን ኪቃላሕ ጀሚሩ ዘሎ።
ንሙዃኑ ቅዋም እንታይ ኢዩ። ትርጉሙን እንታይ ኢዩ፧ ሓይሉኸ ከመይ ኢዩ፤ ጸገማትን ሽግራትን ሃገርን ህዝብን ናይ ምፍታሕ ዓቕሙ ማዕረ ክንደይ ኢዩ። ቅዋም ስለዝተኣወጀን ዝተተግበረን ጥራሕ ድሕነትን ሕውየትን ኪርከብ ይከኣልዶ፧ ኩለን እተን ብቕዋም ዝመሓደራ ሃገራት ሰላምን ቅሳነትን ኣለዎ ዲዩ፧ ወይ ኩለን እተን ብቕዋማዊ መንግስቲ ዝመሓደራ ሃገራት ካብ ውሽጣውን ግዳማውን ጸገማትን ሕጽረታትን ሓራ ዲየን፧ ዝብል ሕቶታት እውን ከነልዕል ንኽእል ኢና።
ሎሚ ኩለንትናዊ ፍታሕን ድሕነትን ሃገርና ዘምጽእ ጽፉፍን ውርጹጽን ፍታሕ እምበር ዘይሰርሕን ዘየድምዕን ስማዊን ግዝያዊን ጽገናታት ኣይኮነን ዘድልየና። ንሽግራትን ጸገማትን ሃገርና ብዝግባእ እንተጽኒዕናዮ ጥራሕ ኢና ከኣ እቲ ዝግበእን ዝድለን ፍታሕ ከነናዲ ንኽእል። ስለዝኾነ ድኽመታትናን ሕጽረታትናን ብዝግባእ ምጽናዕን ምልላይን ማለት እቲ ንጸገማትና ዝበቅዕን ዝፍውስን መድሃኒት ከም ምድላይ ኢዩ ዝቑጸር።
ከምቲ ኩላትና እንፈልጦ፡ ኣብ ዓለምና፡ ዋላኳ ፍጹምን ውርጹጽን ዲሞክራሲ እንተዘየሎ እቲ ዝሓሸን ቅቡልን ስርዓተ ምሕደራ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ኢዩ። አህዛብን ሃገራትን ዓለምና ከኣ ካብ ቅድሚ ኣማኢት ዓመታት ጀሚሮም ካብ ዘጋጥሞም ዝነበረ ምልክን ጨኲናን ኪናገፉ ብዙሕ ዋጋ እናከፈሉ ኢዮም ነዚ ሕጂ ውዱን መልክዕ ሒዙ ዘሎ ዲሞክራሲያ ስርዓተ ምሕደራ ኪተኽሉ በቒዖም ዘለዉ። ሃገራትን አህዛብን ዓለምና ከኣ ከከም ተሞኩሮኦምን ዕድመኦምን ነዚ ስርዓተ ምሕደራ እዚ እናረዓሙ፡ ንዓለምና ካብ ተመኩሮታቶም እናመሃሩን እናኣለበሙን፡ ዝፈተኖን ዝሰርሓሉን ዘመስግኖ፡ እቲ ዘይረኸቦን ዘይፈተኖን ከኣ ዝሃርፎን ዝናፍቖን ስርዓተ ምሕደራ ከምዝኸውን ዝገበሩዎ። ይኹን እምበር ነፍሲ ወከፍ ሃገርን ህዝብን ከኣ ከከም ታሪኹን ድሕረ-ባይታኡን ከከም ተመኩሮኡን ትጽቢታቱን ነቲ ሞዴል ከስርሖ ብዝኽእል መገዲ ኪጥቀመሉ ይኽእል ኢዩ። ኣብ ገሊአን ሃገራት ዓለም እውን ንርእዮ ኣለና።
ከምቲ ሊቃውንቲ ዓለምና ዝገልጹዎ ቅዋም ማለት ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ዝእቶ ናይ ምሕደራ ቃል-ኪዳን ወይ ከኣ ውዑል ኢዩ። ኪኖ እዚ ዝከይድ ካልእ ትርጉም የቡሉን። መንግስቲ፡ ንህዝቢ በቲ ቕዋም ዝእዝዞ የመሓድሮ፤ ህዝቢ ከኣ ንመንግስቲ በቲ ቕዋም ዝህቦ ስልጣን ይእዘዞ። መንግስቲ፡ ካብቲ ስልጣን ዝህቦ መሰላት ወጺኡ ኪሃልል እንከሎ ከኣ ህዝቢ ይቆጻጸሮ። ይገርሖን ይቕይዶን። ስለዚ እታ ከም ሉጓም እትምሰል ቅዋም እምበኣር ንህዝብን መንግስትን እተራኽብ ቀለቤት ኢያ።
ይኹን እምበር ስርዓት ኢሳይያስ፡ ነታ ገለ ክፋል ሕብረተ-ሰብና ሃጓፋት ኣለዋ፤ ብሕጋዊ መዳያት ስለዘይተሳተፍናያን ድምጽናን ርእይቶናን ስለዘይሃብናላን ኣይትውክለናን ኢያ ዝብሉዋ፤ ግን ከኣ ምስ ግዜ ብሕድገትን ምጽውዋርን ዝጎደላ እናመላእና ከም መበገሲ ኪንጥቀመላን ሃገርናን ስርዓትናን ኪንሃንጸላ እንኽእል ዝነበርና ኣብ 1997 ዝጸደቐት ቅዋም ንልዕሊ 15 ዓመታት ዓቢጡ፡ ከም ድላዩ እናሃለለን ንሃገር ምስ ሓመሳን ምስ ረመሳን ሎሚ ቅዋም ከተግብር ኢየ እውን እንተበለ ኩሉ ነገር ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ ኢዩ’ሞ ግን ምእንቲ ሰናይን ራህዋን ህዝብና ኪምብል በለሞ ኢልና ኪንቅበሎ እንተኾይና መጀመርታ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅድመ ኩነትን ውዓል ሕደርን ኪፍጽሞ ዘለዎ ነገራት ከምዘሎ ኪሓስበሉ ይግባእ።


text:
1ወዲ ዳዊት ወዲ ኣብርሃም ናይ ዝኾነ ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ትውልዲ መጽሓፍ፦ 2ኣብርሃም ንይስሓቅ ወለደ፤ ይስሓቅ ንያዕቆብ ወለደ፤ ያዕቆብ ንይሁዳን ነኅዋቱን ወለደ 3ይሁዳ ኸዓ ካብ ትእማር ንፋሬስን ንዛራን ወለደ ፋሬስ ንኤስሮም ወለደ ኤስሮም ንኣራም ወለደ 4ኣራም ንኣሚናዳብ ወለደ ኣሚናዳብ ንነኣሶን ወለደ ነኣሶን ንሰልሞን ወለደ 5ሰልሞን ካብ ረኣብ ንቦኤዝ ወለደ ቦኤዝ ካብ ሩት ንኢዮቤድ ወለደ ኢዮቤድ ንእሴይ ወለደ 6እሴይ ንንጉሥ ዳዊት ወለደ። ንጉሥ ዳዊት ካብ ሰበይቲ ኦርዮ ንሰሎሞን ወለደ 7ሰሎሞን ንሮብኣም ወለደ ሮብኣም ንኣብያ ወለደ ኣብያ ንኣሳፍ ወለደ 8ኣሳፍ ንኢዮሳፍጥ ወለደ ኢዮሳፍጥ ንኢዮራም ወለደ ኢዮራም ንዖዝያ ወለደ 9ዖዝያ ንኢዮኣታም ወለደ ኢዮኣታም ንኣካዝ ወለደ ኣካዝ ንሕዝቅያስ ወለደ 10ሕዝቅያስ ንምናሴ ወለደ ምናሴ ንኣሞጽ ወለደ ኣሞጽ ንኢዮስያስ ወለደ 11ኢዮስያስ ከዓ ብጊዜ ምርኮ ባቢሎን ንኢኮንያንን ነኅዋቱን ወለደ። 12ድኅሪ ምርኮ ባቢሎን ድማ ኢኮንያን ንሰላትያል ወለደ ሰላትያል ንዘሩባቤል ወለደ 13ዘሩባቤል ንኣብዩድ ወለደ ኣብዩድ ንኤልያቄም ወለደ ኤልያቄም ንኣዛር ወለደ 14ኣዛር ንሳዶቅ ወለደ ሳዶቅ ንኣኪም ወለደ ኣኪም ንኤልዩድ ወለደ 15ኤልዩድ ንኣልኣዛር ወለደ ኣልኣዛር ንማታን ወለደ ማታን ንያዕቆብ ወለደ 16ያዕቆብ ድማ ክርስቶስ ዝተብሃለ ኢየሱስ ንዝወለደት ንሕጹይ ማርያም ንዮሴፍ ወለደ። 17እምበኣር ኲሉ ትውልዲ ካብ ኣብርሃም ክሳዕ ዳዊት ዓሠርተ ኣርባዕተ ትውልዲ ካብ ዳዊት ክሳዕ ምርኮ ባቢሎን ዓሠርተ ኣርባዕተ ትውልዲ ካብ ምርኮ ባቢሎን ክሳዕ ክርስቶስ ድማ ዓሠርተ ኣርባዕተ ትውልዲ እዩ። 18ልደት ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዙይ እዩ፦ እኖኡ ማርያም ንዮሴፍ ተሓጽያ እንተላ እንተይቲረቡ ብመንፈስ ቅዱስ ጠኒሳ ተረኽበት። 19ሕጹያ ዮሴፍ ግና ጻድቕ ስለ ዝነበረ ብኅቡእ ክኃድጋ ድኣ ሓሰበ እምበር ክገልጻ ኣይደለየን። 20እዙይ እናሓሰበ እንተሎ እንሆ መልኣኽ እግዚኣብሔር ብሕልሚ ተርአዮ ከምዙይ ድማ በሎ፦ ዮሴፍ ወዲ ዳዊት እቲ ኻብኣ ዝውለድ ብመንፈስ ቅዱስ ስለ ዝኾነ ንሕጽይትኻ ማርያም ምውሳዳ ኣይትፍራኅ። 21ወዲ ኽትወልድ እያ ንሱ ንሕዝቡ ኻብ ኃጢኣቶም ከድኅኖም እዩሞ ስሙ ኢየሱስ ክትብሎ ኢኻ። 22- 23እዝ ዂሉ ዝኾነ ድማ እቲ እግዚኣብሔር ብነቢይ እንሆ ድንግል ክትጠንስ ወድውን ክትወልድ እያ ስሙ ኸዓ ኣማኑኤል ክብልዎ እዮም ትርጕሙ ድማ እግዚኣብሔር ምሳና› ማለት እዩ ኢሉ ዝተዛረባ ምእንቲ ኽፍጸም እዩ። 24ዮሴፍ ካብ ድቃሱ ተሢኡ ኸምቲ መልኣኽ እግዚኣብሔር ዝኣዘዞ ገበረ፤ ንሕጽይቱ ማርያም ድማ ወሰዳ፤ 25በዂሪ ወዳ ኽሳዕ እትወልድ ኣይፈለጣን፤ ኢየሱስ ኢሉ ድማ ሰመዮ።
Copyright
Learn More


text:
ታሕሳስ 22፡ 2005
ቅሉ መደብ ሕቶን መልስን
ምስ ፕረዚደንት ህግደፍ ነበር
ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ
ሳልሳይ ክፋል (ፈጠራ)
ንሳልሳይ መዓልቲ ኣብ ዝቐጸለ መደብ፡ ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብተለቪዝዮን ኣብ ዝተመሓላለፈ ቅሉዕ መደብ ሕቶን መልስን፡ ንኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝቀረበትሉ ሕቶታትን ዝህቦ መልስን ክትሰምዑ ኢኹም። እቶም ሕቶታት፡ ብዛዕባ ድምጺ ሓፋሽ፡ ቲቪኤረ፡ ሓዳስ ኤርትራን ሕድርን ዝብሃላ፡ ዝውረ ገዲፈን ዘይተገብረ እናፈጠራ፡ ንዓመታት ህዝቢ ዘደናገራ መኹባ-ቲ ሓሶት ህግደፍ፡ ዝምልከቱ ኢዮም።
ኣብ መወዳእታ ድማ፡ እዚ ሽማግለ፡ ሓድሽ ዓመት 2006፡ ምስ ሓድሽ መንፈስን መብጽዓን መታን ክንፍልሞ፡ በቲ ዘሕጉስ - ዘሕብን - በቲ ግን ዘሕፍር ዘሕንኽ ቃለ ምልልስ እንዕዘበሉ፡ ንእሽቶ መደብ ቀሪቡ ኣሎ።
ኣብዛ ምንጪñ ሓበንና ዝኾኑ፡ ፍትሓውያን ኣቦታትናን ሰብ ቅያ ሰማእታትናን ዘውረሱና ኤርትራና፡ “ምግጋይ ንቡር - ዘይምእራም ግን ነውሪ!” ከም ምዃኑ ኣሚኖም" ብቀጥታ ወይ ብስቕታ፡ ካብ ሓንሳብስ ዓስርተ ግዜ፡ ኣብ እከይ ኢዶም ዝሓወሱ ሰባት፡ መንገዲ ፍትሕን ርትዕን ምስ ዝመርጹ" ሓድሽ ታሪኽ ከም ዝጽሕፉ ርኢና፡ ክንሕጎስ ክንሕበን ኢና። ብኣንጻሩ፡ ካብ ኣብራኽ ኣቦ ተፈጢሮም፡ ወላዲኦምን ኣሕዋቶምን ኣብ ምስቓይን ምዝላፍን ዝተዋፈሩ ሕማቅ ሽንቲ ሕብረተሰብ ዝብሉ ዎ ተዓዚብና፡ ኤህ ክንብል - ክንነብዕ ኢና።
ኣብዚ መደብ እዚ፡ ወዲ ሰብ፡ ዕትብቲ ሕልንኡ ተበቲኹ፡ ናብ መስርዕ ዝሩጋት ክሳብ ዘይተጸምበረ፡ ንሓበን ሓርበኛታት በራኺ ገብረስላሴ፡ ከም ኣብነት ወሲድና፡ እቲ ንያት ዘዕረበ ዝመስል ፍጡር፡ ቀንዴል ልቡ ብኣጋ ዘይቅህም ብርሃን ሰዲዱ፡ ሃዋርያ ሓቂ ከም ዝገብሮ ክንዕዘብ ኢና።
ብኣንጻሩ፡ ካብ ወለላ ሃገር ተወሊዱ ክንሱ፡ ናሕሲ ሓንጎሉ ከይተረረ - ዓንዲ ልቦንኡ ከይደልደለ፡ ጠበብቲጓዕጾጾም ሓኽሊ ዝገበሩ ዎ ሰብ፡ ጾር ዓዱ - መርገም ወላዲቱ ከም ዝኾነ ንምርኣይ፡ ንኣቶ ዓሊ ዓብዱ ከነቕርቦ ኢና።
ክልተ ኣንጻራት፡ ማለት፡ ሓቅን ሓሶትን - መትከልን በለጽን - ጽራይን ሓተላን - ጸሓይን ጸልማትን - ገነትን ገሃነምን ፊት ንፊት ቀሪበን ስለዘለዋ፡ ተዓዛቢ፡ ሓቁ ክመርጽ፡ ገነቱ ክሓሪ፡ ማንም ክግህሶ ዘይግባእ ናይ ተፈጥሮ መሰሉ ከም ምዃኑ ጠቂስና፡ ናብ መደብና ክንሰግር።
ብርዱእ ምኽንያታት፡ ነዚ፡ ድሮ ኣንፈቱ ዘፍለጠ ዝመስል መልሲ ፕረዚደንት ህግደፍን መሳርሕቱን ምንባብ ዝሰልቸ ዎ ተኸታታሊ ምስ ዝህሉ፡ ነዚ ቃለ ምልልስ ሰጊሩ፡ ናብቲ ካል ኣይ መደብ ክሰግር ንዕድም። እንተኾነ፡ ብዘይ መርድእ ደቖም ዝቀበሩ - ብዘይ ፍርዲ ደቖም ዝተኣስሩ፡ ከም ኩልና ዝቕየሙ፡ ዝነኽሱ ደቀባት፡
- ዕድመ ስለዝዓደሎም፡ መዓልታት ህይወት ምስ ጠበሶም፡ ከም ጎጎ ገው ኢሎም ዝበሰሉ፡ ዝድርበ ዘይብሎም ወራዙት፣
- ካብ ኤርትራ ሰጊሮም፡ ዓለም ክመርሑ ዝኽእሉ፡ ቀለም ሰትዮም ፍልጠት ዝዛርዩ ሊቃውንቲ፣
- ሓጎጽጎጽ ሕሱም ተጋድሎን እከይ ሽርሕታትን ዝደሃኾም" መጋድልቶም ብጾቶም ቀቢሮም ናጽነትና ዘረጋገጹ ገለ ካብ ኣባላት ህዝባዊ ግንባርን ተሓኤን"
ቂም - በቐል ከየዕወሮም፡ ነቶም ብዘይ መርድእ ደቖም ዝደርበዩ፡ ብዘይ ሕጊ ደቖም ዝኣሰሩ ሰባት፡ ኣብ ክንዲ ኢዶም ዝፈድዩ ዎ ም፡ ፍርዲ፡ መስርሓ ሓልያ ክትከይድ ዕድል ክህቡዋን ሓቂ ከጻርዩን ምክትታል ከይስልችወኩም እናተተስፎና፡ ናብ ፕረዚደንት ነበር ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝቐርብ ሕቶታት ክንቅጽል።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ ምትሕልላፍ ዜና ማለት ትርጉሙ ዶ ክትነግረና?
ኢሳያስ፡ ምትሕልላፍ ዜና ማለት፡ ኣገደስቲ ክዉን ፍጻሜታት ናብ ህዝቢ ምትሕልላፍ ማለት ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ፕሮፖጋንዳ ኸ?
ኢሳያስ፡ ፕሮፖጋንዳ ማለት፡ ሓደ መንግስቲ ወይ ውድብ፡ ንህዝቢ ዘጎሳጉሰሉ መደባት ማለት ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነታት ኢዩ መንግስቲ ንህዝቢ ዘጎሳጉስ?
ኢሳያስ፡ ንሃገርን ህዝብን ኣገዳሲ ጉዳያት ምስ ዘጋጥም። ከምኡ ድማ፡ ህዝቢ ክፈልጦ ኣለ ዎ ዝብሃል ጉዳይ ምስ ዝህሉ፡ እቲ መንግስቲ መደባት ሰሪዑ፡ ንምርድኡ ብዘየጸገም ኣገባብ፡ ናብ ህዝቢ የመሓላልፎ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንሃገርን ንህዝብን ማለት ትርጉሙን ፍልልዩን ዶ ክትነግረና? እንታይ ማለት ኢዩ ንሃገርን ህዝብን?
ኢሳያስ፡ ነቲ ሃገር ዘገድስ፡ ንህዝቢ ድማ ዝምልከት ማለት ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ክሓተካ ካብ ዝብል 15 ዓመት ሓሊፉ። እስከ፡ ንሃገር ዘገድስ ሓደ ኣብነት ሃበና።
ኢሳያስ፡ ንኣብነት፡ ጸላኢ ክወረካ ከሎ፡ ንሃገር ዘገድስ ጉዳይ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንህዝቢ ዝምልከት ጉዳይ ከ?
ኢሳያስ፡ ንኣብነት ሕማም ተላገብ ምስ ዝመጽእ፡ ንህዝቢ ዝምልከት ጉዳይ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ርግጸኛ ዲኻ ኣቶ ኢሳያስ? ጸላኢ ክወረካ ከሎስ፡ ኣብ ምልጋብ ከይብጽሐ ዝልሕስ ሕማም ዶ ኣይኮነን? እንታይ ድዩ? እምበሺ ፡ እቲ ዝዓበየ ሕማም ህዝቢ ንሱ ኢዩ። ድሓን ግን ሰማዒ ባዕሉ ይፍረዶ። ናብ ካልእ ክንሰግር።
ንስኻ ፕረዚደንት ኣብ ዝነበርካሉ፡ ዜናን ፕሮፖጋንዳን ብምንታይ ይመሓላለፍ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ነቲ ኣብ ገጠራት ዝነብር ህዝብና፡ ብሬድዮ ድምጺ ሓፋሽ ይመሓላለፈሉ ኔሩ። ነቲ ኣብ ከተማታት ዘሎ ግን፡ ኣብ ልዕሊ ድምጺ ሓፋሽ፡ ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን፡ ቲቪ-ኤረን ይመሓላለፈሉ ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እዚ ዜናን ፕሮፖጋንዳን ዘመሓላልፍ ኣካል መንግስቲ፡ ብደረጃ ምንታይ ኢዩ ተወዲቡ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ብደረጃ ሚኒስትሪ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ፈነወ ዜናን ፕሮፖጋንዳን ጥራሮ ድዩ ዕማሙ? ዶ ካልእ መደባት ስራሕ'ውን ኔሩ ዎ ኢዩ?
ኢሳያስ፡ ኣይነበሮን። ፈነወ ዜናን ፕሮፖጋንዳን ጥራይ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሽሙ እንታይ ይብሃል ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ሚኒስትሪ ዜና።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዜናን ፕሮፖጋንዳን ጥራይ ንዝፍኑ ኣካል መንግስትስ፡ ብሚኒስትሪ ደረጃ ተወዲቡ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እስከ ከነንጽሮ። ኣብ'ዚ ዘብን'ዚ፡ ኣብ ኣርባዕተ ስታንሳ ዘለዋ ህንጻ፡ ኣብታ ሓንቲ መተሓላለፊ ተለቪዝዮን" ኣብታ ሓንቲ ፈነወ ሬድዮ" ኣብታ ሓንቲ ምድላው ጋዜጣ ግብር ኣቢሉ፡ ዝኾነ በዓል ርእሰማል፡ ሚእቲ ኣከብቲ ወረ ኣዋፊሩ ዘካይዶ ስራሕስ፡ ሚኒስትሪ ኢልኩሞ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ካን?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዜና ጥራይ ዝፍኑ ሚኒስትሪ ዘለወን ሃገራት ዶ ምነገርካና?
ኢሳያስ፡ ክዝክሮ ኣይከኣልኩን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ 1960ታት 70ታት ቻይናከ? ሩስያ ገለከ? ኮርያ ከ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። መልስካ ተመዝጊቡ ኣሎ። ስለምንታይ ኢዩ ኸ ትብል? ወረ ኣኪብካ ናብ ህዝቢ ንምትሕልላፍ ሲ፡ እንታይ ሚኒስትሪ ኣድለዮ?
ኢሳያስ፡ ንሱ ከከም ኣወዳድባኻ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ ኣይመስለናን። እቲ ሓቂ ዶ ክንነግረካ? ዶ ባዕልኻ ኣሕጽር ኣቢልካ ንዓናን ንተዓዛብን ክትነግር? መዳኸሚ ኣይንግበር።
ኢሳያስ፡ ብርግጽ፡ ዜና ንምፍናው፡ ሚኒስትሪ ኣየድልዮን ኢዩ። ግን፡ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ሜዳ ከሎ፡ ብድምጺ ሓፋሽ ፍጻሜታትን ዜናን እናፈነወ፡ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ኤርትራ ንዝነበረ ህዝብን ሰራዊትን፡ እዋናዊ ኩነታት ተጋድሎ ንናጽነት ብምሕባር ፍናን ሂቡ ዎ ኢዩ። ድሕሪ ናጽነት ግን፡ ቅድም ቀድድም፡ እቲ ዘረባ፡ ናይ ገድሊ ዘይኮነ፡ ናይ ናብራ ኮይኑ። ናይ ተዂሲ ዘይኮነ፡ ናይ ቁጠባ ኮይኑ። ብፍላይ ድሕሪ 1998፡ እቲ ዝተጸበናዮ ናይ ወጻ ኢ ወፍሪ ዋሕዚ፡ ኣይግድን ምስ ኮነ፡ ኣቓልቦ ህዝቢ ኣንፈቱ ክንቅይሮ ግድን ኮይኑና። ስለዚ ድማ፡ ዝውረን መጎሳጎሲ ዝኸውንን ዓበይቲ ቁጠባዊ ምዕባሌታት ካብ ዘይብልና፡ መኣዝን ኣተኩሮ ንምቕያር፡ ፖለቲካዊ ሰዋስው ዝበዝሖ ዘረባታት ደጊምካ ደጋጊምካ ንህዝቢ መዛረቢ ክትፈጥረሉ ኣለካ፡ ካብ ዝብል ምኽንያት፡ ዝገበርናዮ ኢዩ። ከምኡ ክትገብር እንተኮይንካ ድማ፡ ስፍሕ ዝበለ ኣረኣኣያ ዘብሎም" ይጥቀም ኣይጥቀም፡ ሽርጥጥ ኣቢሎም ብመንገዲ መራከቢ ብዙሓን ክፍኖ ከሎ ዝሰርሑ ዝመስሎም" ቀለም ዘይጸገቡ ጽብብ ዝበለ ኣድማስ ህይወት ዘለ ዎ ም ሰባት ክትምድብ ግድነት ኢዩ። ብሓጺሩ፡ ነቶም ኣብቲ ሚኒስትሪ ዝሰርሑ ሰባት፡ እንታይ ንሰርሕ ኣለና ኢሎም ንከይሓስቡን፡ ልዕልነት ተሰሚዑ ዎ ም ንዝኾነ ክመጽእ ዝኽእል ነቐፌታ ስጋእ ከይበሉ፡ ብድርቅና ክምልሱ ምእንቲ ክኽእሉ ተባሂሉ'ምበር፡ በራኺ ካብቲ ሚኒስትሪ ምስ ወጸ፡ ናብ ንእሽቶ ኣካል ክንቅይሮ ሓሳብ ኔሩ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ኣንፈትና ክንቅይር። ህዝቢ ክፈልጦ ዝነበሮ፡ ግን፡ ኮነ ኢልካ ወይ ሰኣን ኣቓልቦ ዘይተነግረ እትብሎ፡ ኣብ ዘበንካ ዘጋጠመ ዓበይቲ ዜናታት ወይ ፍጻሜታት ኔሩ ዶ ኣይነበረን?
ኢሳያስ፡ ንሱ፡ ባዕሎም ዜና ይተሓተቱሉ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዶ? እሞ፡ ንስኻ ትፈልጦ ኮነ ኢልካ ዝተሰትረ ነገር የልቦን?
ኢሳያስ፡ የለን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ ኣብ 1994፡ ብድምጺ ሓፋሽን ተለቪዝዮንን ጋዜጣን ብዛዕባ ጽፈት ህግደፍን፡ ደርጊ ዝፈጸሞ ግፍዕን ክውረ ከሎ" ሰኽራም መራሕ ማኪና፡ ምስ መንደቕ ተላጊዑ፡ ስእሉን ማኪን ኡን ኣብ ጋዜጣ ይጥቅዓሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ" ሕሉፍ ቅያን ቅንዕናን ህዝባዊ ግንባር ንመበል ሰለስተ ሽሕ ግዜ ክውረ ከሎ፡ ኣብ ጽርግያ ነፋሲት - ማይሓባር ዘጋጠመ፡ እቲ ዝዓበየን ንህዝቢ ልዕሊ ኩሉ ዘገድሶን ፍጻሜ ናይቲ እዋን ኣጋጢሙ። ትዝክሮዶ? በዘን፡ “ንህዝብን ሃገርን ዘገድስ ዜናን ፕሮፖጋንዳን” ክፍንዋ ዘቖምካየን ማዕከናት ዜና ኸ ተፈንዩዶ?
ኢሳያስ፡ ዝፈልጦ የብለይን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ጉዳይ ስንኩላን ማይ ሓባር ኣይትፈልጦን?
ኢሳያስ፡ ከም ህዝበይ፡ ንጽብሒቱ ኢየ ሰሚዐዮ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሽዑ ኸ ኣብ መገሻ ዲካ ኔርካ? ኣበይ ኔርካ? ከምቲ ኩነታት ባድመ ክጅመር ከሎ፡ ኣብ ስዑድያ ዲካ ኔርካ?
ኢሳያስ፡ ኣይፋል። ኣብ ኣስመራ ኢየ ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መልስካ ተመዝጊቡ ኣሎ። ንምርሻኖም፡ ትእዛዝ ከም ዘመሓላልፍካ ግን፡ ብምስክር ተረጋጊጹ ኣሎ። ክንቅጽል። እቲ “ንጽብሒቱ ኢየ ሰሚዐዮ” ዝበልካዮ ወረ ወይ ፍጻሜ ኸ እንታይ ኢዩ ኔሩ? ክትነግረና ፍቓደኛ ዲኻ?
ኢሳያስ፡ ዝርዝሩ ኣይዝክሮን። ብሓፈሻ ግን፡ ስንኩላንን ኮማንዶን ምስ ተገራጨዉ፡ ኣብ ሞንጎ ብዝተፈጥረ ተዂሲ ገለ ስንኩላን ተቐቲሎም።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ክንደይ ስንኩላን?
ኢሳያስ፡ ሰለስተ ምዉታትን፡ 10 ቁሱላትን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ጠንቂ እቲ ግጭት፡ እንታይ ኔሩ ትብል?
ኢሳያስ፡ ስንኩላን፡ ሰላማዊ ሰልፊ ክገብሩ ደልዮም። ኣዛዚ ኮማንዶ ድማ፡ ብሓላፍነቱ ብዝወሰዶ ስጉምቲ ብብረት መሊሱ ዎ ም።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብብረት መሊሱ ዎ ም ዶ፡ ብብረት ረሺኑ ዎ ም?
ኢሳያስ፡ ኣነ፡ ረሺኑ ዎ ም ኣይብልን። ከም ዝርድኣኒ፡ ወተሃደራዊ ትእዛዝ ምስ ነጸጉ፡ ሃገር ኣብ ዕግርግር ካብ ትኣቱ፡ ንገለ መምሃሪ ጌርካ ከም ዝምለሱ ጌሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እቶም ዝሞቱ ከ ኣበይ ተቐቢሮም? ዝቖሰሉ ከ ኣበይ ተሓኪሞም?
ኢሳያስ፡ ፈለማ፡ ኣበይ ከም ዝተቐብሩ ዝፈለጥኩ ዎ ኣይነበረን። ድሕሪ ክንደይ ዓመት ግን፡ ኣብቲ ዝወደቑሉ ከም ዝተቐብሩ ሰሚዐ፡ ሓዚነ። ረሲዐይ'ምበር፡ ናብ መቓብር ሓርበናታት ክመጹ ትእዛዝ ክህብ ሓሲበ ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንሓርበኛታት ኣብ መንገዲ ረሺንካስ፡ ስድራን ኣደን ዘለዉ ዎ ም ጅጋኑ፡ ኣደ ኣይትፈልጥ ውላድ፡ ከም ጠባብቅ ኣብ ዝወደቑሉ ሓመድ ደፊንኩሞም? ቅኑዕ ስጉምቲ ኢዩ ዶ ትብል? ኣብ ኣመሪካ ኣብ እርጋኑ ዝሞተ ሰብ'ውን፡ ብክብሪ ኦኣዱ መጽዩ ኢዩ ዝቕበር። እዚ ትፈልጦ ዶ?
ኢሳያስ፡ ዓቢ ገበን'ምበር ተፈጺሙ ብሓቂ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሞ እዚ “ዓቢ ገበን” ዝገበረ ሰብ፡ ናብ ፍርዲ ቀሪቡ ዶ ኣይቀረበን? መን ኢዩ ኸ ዝብሃል?
ኢሳያስ፡ ፍጹም ወዲ መምህር። ኣብቲ ግዜ'ቲ ግን፡ እቲ ገበን ስለዘይተራኣየንን፡ ዝኸሰሶ ሰብ'ውን ስለዘይነበረን፡ ኣብ ፍርዲ ኣይቀረበን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መን ክኸሶ ኔሩ ዎ ኢልካ ትሓስብ?
ኢሳያስ፡ እቲ ተበዲለ ዝብል ወገን። ብተወሳኺ'ውን፡ ኣኽባሪ ሕጊ ክኸሶ ኔሩ ዎ ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መን ምስ ነገሮ'ሞ ክፈልጦ? ነዚ ጉዳይ ድምጺ ሓፋሽ ኣመሓላሊፋቶ ዶ ወላ ደንጉያ?
ኢሳያስ፡ ድምጺ ሓፋሽ'ኮ፡ ሓሳዊት ኢያ። ኣነ ክንደይ ግዜ፡ ኣብ ቅድሚ ኣኼባ ሓለፍትን ካድራትን፡ ኣብ 1995 ኣብ ምምሕዳር ከተማ ኣስመራ ኣብ ዝገበርኩ ዎ ኣኼባ ከይተረፈ፡ ብጋህዲ፡ “ኣነ ንድምጺ ሓፋሽ ኣይሰምዓን ኢየ። ድምጺ ሓፋሽ ሓሳዊት ኢያ ኢለ ኢየ።” ስለዚስ፡ ካብ ሓንቲ ሓሳዊት ሬድዮ ቁምነገር ዝጽበ እንተነበረ፡ የዋሕ ጥራይ ኢዩ። ብዘይካ ስራሕ ዝሰኣነን ወተሃደርን መን ዶ ተኸታቲሉዋ ይፈልጥ ኢዩ?
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንዓኻን ንወዲ መምህርን ነቲ ገበን ፈጺሙ ዝበልካዮ ኣዛዚ ኮማንዶን፡ ኢድኩም ተኣሲርኩም፡ ኣብ ውሽጢ ካንቸሎ እንዳ ስንኩላን እንተትግደፉ፡ እንታይ ምተጸበኹም?
ኢሳያስ፡ እቲ ትብሎ ዘለካ ሓቂ ይርድ ኣኒ ኢዩ። ኣብ ቅድሚ ኦም ቀሪበ ነቲ ሓቂ ኣንተዘብርሃሎም ግን፡ ዶኾን ኖኣይስ ምገደፉኒ ኢየ ዝብል። ንወዲ መምህር ግን፡ ኢድ ዘይብሎም ከማን በስናኖም ምመንጨቱዎ ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዶ? ሕጂ ናብ ሕድሪ ክንሰግር። ሕድሪ እንታይ ማለት ኢዩ? እዛ ሕድሪ እትብሃል መጽሔትከ መን ዝውንና ኢያ ኔራ?
ኢሳያስ፡ ሕድሪ ማለት፡ “መብጽዓ፡ ሓደራ” ማለት ኢዩ። መጽሔት ሕድሪ ድማ፡ ህግደፍ ዝውንና ወርሓዊት መጽሔት ኢያ ኔራ። ሕድሪ ዝተባህለትሉ ድማ፡ ህግደፍ፡ ሕድሪ ሰማእታት ንከኽብር ተባሂሉ ዝቖመ ግንባር ብምንባሩ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ህግደፍ ከ ሕድሪ ሰማኣታት ኣኽቢሩ ዶ?
ኢሳያስ፡ ኣየኽበረን። ህግደፍ፡ ከምዚ ሰብ ዝሓስቦ ዝነበረ፡ ኣይኮነን። ብደገ፡ ብሓቂ ብመደብ ዝኸይድ ግንባር ወላ እንተመሰለ፡ እቶም ህግደፍ ሕድሪ ሰማእታት ከኽብር፡ ሓላፍነት ዝተቀበሉ ሰባት፡ ብዘይካ ሓደ ክልተ፡ ግዜኦም ኣብ ስኽራንን ዝሙትን ቀማርን የሕልፉ ዎ ስለዝነበሩ፡ ህግደፍ ሕድሪ ሰኽራማት ሓለፍቱ'ምበር፡ ሕድሪ ሰማእታት ኣየኽበረን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እስከ ካብዞም ሰኽራማትን ተቋመርትን ዝበልካዮም፡ ገለ ኣብነት ሃበና።
ኢሳያስ፡ እዚ ድኣ'ሞ፡ እንታይ ኣብነት ተደልዩሉ? ኣብ መስተን ደቀንስትዮን መጾኻ፡ ብዘይካ ማንኪን ዘምሕረትን፡ ኩላ ጥሒላ ኢያ። ከም ኣብነት፡ ዓብደላ ጃብር፡ ኣለኹ ዝበለ፡ ሊቸንሳ ዝወሰደ ዋጽእ ቁማርተኛ ኢዩ። በይኑ ግን ኣይኮነን። ካብ ህግደፍ ሓሊፉ፡ ኣብ ሰራዊት ከይተረፈ ሱር ሰዲዱ ኣጉላዕሊዑê ዝነበረ ኢዩ። ውጩን፡ መሳርሕቱ ስለዝነበረ፡ ውጩ ባዕሉ ኣዛዚ ፖሊስ ክኸውን ዝሓረዮ ብሪጋዴር ኣብርሃም ዓንዶምን፡ ክሳብ ብዓስርተ ዕስራ ሽሕ ቅርሺ ይቋመሩ ኔሮም። ኣዘዝቲ ክፍለሰራዊት፡ ብሄሊኮፕተር ከይተረፈ ግንባራት ኣቋሪጾም፡ ብደርዘን ደቀንስትዮ ኣገልግሎት ተኸቢቦም ክቋመሩ ክንደይ ግዜ ረኺበ ምዒደ ሰዲደዮም። ግን፡ ተሓሊሉኒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ተሓሊሉካ ዶ? እንታይ ድኣ ኮይንካ፡ ኣብቲ “ሕድሪ” ዝብሃል፡ ቀንዲ ልሳንካ ክትሕተት ከለኻ መኣረምታ ዘይትገብረሉ? ኣብ ሓዳስ ኤርትራከ? ኣብ ድምጺ ሓፋሽከ? እዚ “ንሃገርን ህዝብን ኤርትራ ዘገድስ” ስለዘይኮነ ድዩ?
ኢሳያስ፡ ሓድሓደ ግዜ፡ ዝዓበየ ነገር ከተስተብህል፡ ከምዚ ዝበለ ጉዳይ ስለዝርሳዕ'ምበር" እወ፡ ህዝቢ ክፈልጦም ኣብ ቃልዕ ብሕድሪ ወይ ብካልእ መራኸቢ ብዙሓን ከውጽኦ ዝሓሸ ምንባሩ፡ ሎሚ ይርድኣኒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ከም ዝብሃል፡ ግምባር ዛላምበሳ ክፈርስ ከሎ፡ ውጩ፡ ብሓጺን ዝደልደለ መደበሩ ገዲፉ፡ ኣብ ሰንዓፈ፡ ኣብ ሆቴል ሓብቲ ሓጎስ ክሻ፡ ብስኽራን ተለኺቱ ቁማር ይጻወት ኔሩ። ሓቂ ድዩ?
ኢሳያስ፡ ግምባር ዛላምበሳ፡ ብርግጽ፡ ብሸለልትነት ኣዘዝቲ ሰራዊት እቲ ግምባር፡ ከም ዝፈረሰ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ውጩ፡ ኣብ መደበሩ ከም ዘይነበረ'ውን፡ ሓቂ ኢዩ። ኣብ ሰንዓፈ ይሰክር ድዩ ኔሩ ኣይነበረን ግን፡ ክሳብ ሎሚ ዝፈለጥኩ ዎ ኣይነበረን። ንሱ ዝብሎ፡ “ጉዳይ ግምባር ባድመ ክከታተል፡ ናብ ከባቢ ጾሮና ተንቀሳቒሰ ኔረ፡” ኢዩ ዝብል። ኣበይ ኔሩ ብዘየገድስ ግን፡ ግምባር ዛላምበሳ፡ ብጥበብ ወያኔ ዘይኮነ፡ ብድኽመት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ ኢዩ ፈሪሱ። ወያኔ፡ ንጎቦ ዓይጋ ብገመድ ተንጠልጢሎም ክድይቡ ከለዉ፡ ኣይፈለጠን። ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ እቲ ግምባር ፈሪሱ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብዛዕባ እዚ ኩሉ ግን፡ መራኸቢ ብዙሓን ድምጺ ሓፋሽ፡ ተቪኤረ፡ ሓዳስ ኤርትራ ኮነ ሕድሪ ዝገለጽኦ የለን።
ኢሳያስ፡ ንዘለካ ዓቕሚ፡ ናብ ምክልኻል ሃገር ንምቕናዕ ብዝብል ሕልና፡ ልቢ ኣዕቢኻ ዝተሰግረ ነገር ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዘለካ ዓቕሚ ኣንጻር ወያኔ ንምቅናዕ ዲኻ ዝበልካ? እስከ ድገመልና።
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ነቶም ዓበይቲ ክኢላታት ኲናት፡ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ መስፍን ሓጎስ፡ ዑቅበ ኣብርሃን ብርሃነ ገረዝጊሄርን ግን፡ ኣደስኪልካዮም ኔርካ። ከም ዝብሃል፡ ጸላኢ ብከባቢ ማይ ድማ ጽርግያ መንደፈራ ኣስመራ ክቖርጽ፡ ማይ ድማ በጺሑሉ ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ መስፍን፡ ዑቕበን ብርሃነን፡ ኣብ ዓረረዛ ኮይኖም፡ ንስኻ ኣደስኪልካዮም ከለኻ፡ ነቲ ግምባር ሳላ ዘወሃሃድ ዎ ከም ዝደሓነ ኢዩ ዝፍለጥ። እዚ ሓቂ ድዩ?
ኢሳያስ፡ እዞም ሰባት እዚኣቶም፡ ልዕሊ ዝኾነ ሰብ ንዓይ ዝቀርቡኒ ናይ ዓመታት መጋድልተይ፡ መተዓብይተይ ኢዮም። ኣብ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ሓላፍነት ብጾተይ፡ ኢዮም ኔሮም። ሕጂ'ውን፡ ንዓይ ይቀርቡኒ በሃላይ ኢየ። ኣብቲ ግዜ'ቲ ግን፡ ዑቕበ - ብሕማም ኣዝማ" መስፍን ብገለ ዓይነት ሕማም ኣብ ሕማቕ ኩነታት ስለዝነበሩ፡ ናብ ግምባር ኲናት ኣውፊርካ ዝዓበየ ማህሰይቲ ከይመጾም ብሓልዮት ዝገበርኩ ዎ ኢዩ። ጴጥሮስ ድማ፡ ኣብ ከባቢ ዓሰብ ስለዝነበረ፡ ናብ ከበሳ ዘጸውዕ ምኽንያት ኣይተራእየንን። ብርሃነ ግን፡ ምስ ስብሓት ኤፍሬም ብዝነበሮ ምስሕሓብ፡ ብርእይቶ ስብሓት ኤፍሬም ከም ዝድስክል ኮይኑ ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብግምባር ዛላምበሳ ክፈርስ ከሎ፡ መስፍን ሓጎስ፡ ከም ኣመሓዳሪ እቲ ዞባ መጠን፡ ክሕበሮ ዶ ኔሩ ዎ ኣይነበሮን? መዓስ ከ ፈሊጡ?
ኢሳያስ፡ ግምባር ዛላምበሳ ብምሉኡ፡ ብርግጽ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር መስፍን ኢዩ ኔሩ። እንተኾነ፡ ኣነ፡ ምስቲ ሃንደበትነትን ተኣፋፍነትን እቲ ሓድሽ ኩነታት፡ ባዕለይ ተቐላጢፈ ንዓዲ ቀይሕ ክኸይድ መሪጸ ኣይነገርኩ ዎ ን። ጌጋ ጌረ። ግምባር ዛላምበሳ ፈሪሱስ፡ ንጽብሒቱ ኢዩ ተነጊሩ ዎ ንመስፍን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሰብን ፈጣርን ከም ዝፈልጦ፡ መስፍን፡ ከምቶም ባዕልኻ ኣቀዲምካ ሰኽራማትን ዘመውትን ምኳኖም ዝጠቀስካዮም ኣዘዝቲ ሰራዊትካ ኣይኮነን። ኣዝዩ ጽፉፍ፡ እሩም፡ በዓል ስነ ምግባር ከም ዝኾነ ኢዩ ዝምስክር ሰነዳትና። ኣብ ሰራዊት ድማ፡ ኣዝዩ ልዑል ተቐባልነት ከም ዝነበሮ፡ ክሳብ ሕጂ'ውን ከም ዘለ ዎ ኢዩ ዝምስከረሉ። እዚ ሓቂ ድዩ?
ኢሳያስ፡ ድርቅና ገዲፍካ፡ ብዛዕባ መስፍን ክዛረቦ ዝኽእል ኣበር የለን። ብዛዕባ ኣብ ሰራዊት ዝነበሮ ህቡብነት'ውን፡ ዝከሓድ ኣይኮነን። ወተሃደራዊ ብቕዓቱ ድማ፡ ሓደ ካብቶም ንሓርነታዊ ኲናት መሪሖም ኣብ ዓወት ዘብጽሑ ሰብ ስለዝነበረ፡ ካባይ ምስክርነት ዘድልዮ ኣይኮነን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሞ፡ ህይወተይ ከድሕን ከይበለ፡ ኣብ ዓረዛ ኮፍ ኢሉ ጉዳይ ማእከላይ ግንባር እናተከታተለስ፡ ኣይዘከርካዮን? ዶ ኣይደለኻዮን? ናይ ቅድሚኡ ዝነበረ ኣመዳድባ ሓለፍትኻን ሕማም በዓል መስፍንን ዑቕበን እሞ ይጽንሓልና።
ብዛላምበሳ ወይን ጥሒሳ ምስ ኣተወት፡ ንመስፍን፡ ሽዑ ንሽዑ ሓቢርካ፡ ብሄሊኮፕተር ንዓዲቀይሕ ሰዲድካ፡ በቲ ሓደ መዳይ፡ ኩነታት ዘመሓድሮ ህዝቢ ክከታተልን - ተፈናቒሉ ክሃድም ከሎ ጉዳይ መዕቖቢኡ ክውስንን" በቲ ድማ፡ ነቶም ሰኽራማት ዝበልካዮም በዓል ውጩብዶ ኣብርሃም ገለዶ፡ ኣብ ምምራሕ እቲ ኲናት ክሕግዞም፡ ንምንታይ ዘይሓሰብካዮ? ኣበይ ድኣ ኣሎ፡ እቲ“ኩሉ ዓቕምኻ ናብ ምክልኻል ሃገር” ንምውፋር፡ ተባሂሉ ዝበልካዮ ስፍሓተ ሕልና?
ድማ፡ ዘይኮነ ዘረባ ኣይትዛረብ። ንስካ፡ ንዓዲ ቀይሕ ኣይከድካን። ካብ ቤት ጽሕፈትካ ንቤት ጊዮርጊስ ዕስራ ጊዜ ክትመላለስ ኢኻ ቀኒካ። ተስፋልደት ዋርድያኻን፡ ወዲ ካሳን ዝፈረሙ ዎ ሰነድ ምሳና ስለዘሎ፡ መዳከሚ ኣይትግበር። እንታይ ኢዩ መልስካ?
ኢሳያስ፡ እወ ኣነ፡ ግምባር ምስ ፈረሰ፡ መስፍን ኮነ በዓል ዑቕበ፡ ብርሃነ ወይ ጴጥሮስ ክገብሩ ዎ ዝኽእሉ ነገር ዘሎ ኣይመሰለንን። ሎሚ ክርእዮ ከለኹ ግን፡ ተጋግየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስማዕ'ንዶ ኢሳያስ፡ ካብ ትጋደል 1966 ክሳብ ናጽነት 1991፡ እስከ ዝወዓልካሉ ውግኣት ዘርዝረልና። ንሕና ባዕልናን፡ ተዓዛቢ ባዕሉን ምእንቲ ክፈርዶ፡ ዘርዝረልና ኣበይ ኣበይ ኲናት ከም ዝወዓልካን፡ ከም ዝመራሕካን። ብዘይካ ኣንጻር ተሓኤ ዝተካየደ ውግእ ሕድሕድ ገረግርን ቃሩራን ትጠቕሶ ዶ ኣለካ የብልካን?
ኢሳያስ፡ ኣብ ኲናት፡ ብዘይካ ኣብዘን ዝተጠቕሳ ካልእ ኣይተሳተፍኩን። እንተኮነ፡ ኩሉ ውግኣት ህዝባዊ ግንባር ፡ ካብ ምውጣኑ ክሳብ ምክያዱ ምስ መሳርሕተይ ምሉእ ተሳትፎ ኢዩ ኔሩኒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መሳርሕትኻ መነመን ኢዮም ኔሮም።
ኢሳያስ፡ ኣብ ወተሃደራዊ ኮሚቴ፡ ኣቦ መንበር ኢብራሂም ዓፋ። ኣባላቱ ድማ፡ (1) ጴጥሮስ ሰለሙን፡ ከም ሓላፊ ስለያን፡ ኣዛዚ ግምባር ሓልሓልን፡(2) ዑቕበ ኣብርሃ፡ ከም ሓላፊ ቀረብ ኣጽዋርን ኣዛዚ ግምባር ሰሜናዊ ምብራቅ ሳሕልን፡ (3)ዓሊ ሰይድ፡ ከም ሓላፊ ሓለዋ ሰውራን ኣዛዚ ግምባር ናቕፋን ኢዮም ኔሮም። ድሓር ግን፡ መስፍን ሓጎስ፡ ኣዛዚ ግምባር ናቕፋ ኮይኑ። ወዲ ዓፋ ድማ፡ ተሰዊኡ። ድሕሪ መስዋእቱ ኣብ ዝተካየደ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ድማ፡ ኣወዳድባ ቀይርና። ስብሓት ኤፍሬም ጠቕላሊ ስታፍ ስርሒታት ኮይኑ። ኣብ ልዕሊ ዝነበሮም ሓላፍነት ምስኡ ዝተሓጋገዙ ከኣ፡ ጴጥሮስ ብስለያዊ መዳይ፡ ዑቅበ ብሎጂስቲካዊ መዳይ ተጸምቢሮሞ፡ ስታፍ ስርሒታት ይብሃል ኔሩ። መሳርሕተይ ዝነበሩ እዚ ኣቶም ኢዮም። መስፍን ኣብቲ ግዜ'ቲ፡ ኣዛዚ ግንባር ኢዩ ኔሩ።
እዞም ሰባት እዚኣቶም፡ ስለምንታይ ኣብዚ ሓላፍነት'ዚ ከም ዝሰርሑ ተጌሩ ሽዑ?
ኢሳያስ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን፡ ብምርጫ ስለመጹን፡ ወተሃደራዊ ብቕዓት ስለዝነበሮምን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። እሞ፡ ካብዚ ባዕልኻ ዝሃብካና ዝርዝር፡ ብዘይካ ስብሓት፡ ንኩሎም ካብ ዕማም ምክልኻል ሃገር ኣርሒቕካ ብምምዳብ፡ ወይ ብምድስካል ኢዶም ኣሲርካዮም ከም ዝነበርካ መሰኻኽር ዘረጋገጹ ዎ ጉዳይ ኢዩ። ኣብቲ ግዜ'ቲ፡
- ዑቕበ ኣብርሃ፡ ደስኪሉ፡
- ብርሃነ ገረዝጊሄር፡ ደስኪሉ መዓርጉ ተቐንጢጡ፡
- መስፍን ሓጎስ፡ ኣዛዚ ክንዲ ዝኸውን ኣመሓዳሪ ኮይኑ፡ ተረሲዑ፣
- ጴጥሮስ ድማ፡ ብስንፍናኻን ወዲ ካሳን፡ ሚእቲ ሽሕ ሰራዊት ወያኔ ሃሚሙ ጎቦታት ሰጊሩ ግምባራት ከፍርስ ከሎ፡ ኣብ ስለያዊ መዳያት ጥበቡ ከይገብር፡ ነስመራ ከይመጸ ኣብ ባጽዕ ኮፍ ክብል ኣዚዝካ፡
- ነቲ ብቕዓት ዝነበሮ ጉጅለ ኣርሒቕካ፡ ንኲናት ባዕልኻ ክትመርሖ ከም ዝፈተንካን ኢዩ ዝምስከር።
ስለዚ ከኣ፡ ከምቲ ኣብ ኢድና ዘሎ ጭብጥታት ዝሕብሮ፡ ብሰንክካ፡ ግምባራት ፈሪሱ። ህዝቢ ኤርትራ ኣደዳ ስደትን ሞትን ራስያን ኮይኑ። ሞራሉ ተሴሩ። ዓዲ ርእሳ ኣድኒና፡ ሓይልታት ሰራዊት ኤርትራ፡ ክሳብ ብደረጃ ቦጦሎኒታት ንከሰላ ሰሊመን።
ከምዚ ምስ ረኣኻ፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ እዚ ነውሪ'ዚ ዘጉሃዮም ወለላ ሃገር፡ “ስለምንታይ ከምዚ ንኸውን ኣሎና?” ኢሎም ከምዝሓቱ ስለእትፈልጥ፡ ጉድካ ክትሽፍን፡ ስሩዕ ኣኼባታት ከይግበር ወሲንካ። ክንደግመልካ፡ ግምባራት ምስ ፈረሰ፡ ድሕሪ ኣዋርሕ ኢዮም ሚኒስቴራትን ሓለፍትን ኤርትራ ሕቶ ዘልዓሉ።
ይርድኣካ ዶ ኣሎ?
ንስካ ግን፡ ግምጥል ኢልካ፡ ኣብቲ ”ንህዝብን ሃገርን ዘገድስ ዜና ፕሮፖጋንዳን” ዝፍነወሉ ዝበልካዮ፡ ንስኻ ትመርሖ ህግደፍ ዝውንኖ፡ “ሕድሪ” ብዝብል ቅዱስ መጸውዒ፡ ብሽም ሰማእታት ሃገር ዝሽቅጥ መኹባዕቲ ሓሶት፡ ኣብ ናይ ሕዳር 2003 ዘዳለ ዎ ሕታሙ፡ “ብዘይካ እቶም ኣቐዲመ ዝጠቀስኩ ዎ ም ብልጫታት፡ ንወያነ መሬትና ክወርር ዕድል ዝሃቡ፡ ተራ ናይቲ ኣብ ውሽጥና ዝተፈጥረ ዘራጊ ማእዝንውን ኣነኣኢስካ ዝርአ ኣይኮነን። ክልተ ኩናት ክትዋጋእ፡ ምስቲ ወያነ ዝነበሮ ብልጫ፡ ናይ ውሽጢ መሳርዕካ ዝዘርግ ኩናት ዝኸፍአዩ። ሓደ ኣሃዱ ናይ ሰራዊት ኣብ ግንባር ተሰሊፉ እንዳተዋግአ ከሎ፡ ንውሽጣዊ መሳርዑ ዝዘርግ ንእሽቶ ኣበር እንድሕሪ ተረኺቡ፡ ዋላ ኣብ ቅድሚኡ ዘሎ ጸላኢ ድኹም ይኹን፡ ክዕወትዩ ኢልካ ክትሓስብ ኣይትኽእልን ኢኻ። ህዝቢ ኤርትራ ግን ተዓዊትሉ፡ ብኹሉ መለክዒታት።” ኢልካ ተዛሪብካ።
ካብ ኮልተፍተፍ ክትድሕን፡ ሓበሬታ ክንህበካ። እቲ ሓታቲ፡ የማነ ገብርኣብ (ማንኪ) ጽሒፉ ዝሃቦ ምካኑ ሓቢሩ ኢዩ። የማነ ድማ፡ ንስካ ብተሌፎን ዝሃብካዮ መምርሒ ምዃኑ ሓቢሩ ኢዩ። ስለዚ፡ ኣሕጽር ኣቢልካ፡ ብዛዕባ'ዚ እንታይ ትብል?
ኢሳያስ፡ ተጋግየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ተጋጊኻ ዶ፡ ኮነ ኢልካ ሰብ ኣደናጊርካ፡ ንስኻ ጥራይ ሓላይ ሃገር ኮይንካ ክትቀርብ? ተጋጊኻ ዲኻ፡ ኮነ ኢልካ፡ ሓሲኻ ሰብ ከተደናግር? ቅድሚ ምምላስካ ኣጸቢቕካ ሕሰበሉ።
ኢሳያስ፡ እወ፡ ካብ ተሓታትነት ክሃድም ስለዝደለኹ፡ ዝበልኩ ዎ ዘረባ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሞ ሓቂ ድዩ፡ ሓሶት? ክዉን ድዩ ጸለመ ኢዩ?
ኢሳያስ፡ ሓቂ ኣይኮነን። መስርሕ ፖለቲካ ኮይኑ ዝበልኩ ዎ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሞ፡ “መስርሕ ፖለቲካ ኮይኑ” ኢልካስ፡ ደቂ ሃገር ኣብ ጉድጓድ ደርቢካ ክትነብር? ሓሶት ኩሉ ግዜ ተሰዓሪት ምዃና ኣይትፈልጥን ዲካ? ድሓን ግን፡ ዳኛ ባዕሉ ስለዘለ ዎ ፡ ኣብ ኡ ይጽናሕካ።
ትስዕብ ሕቶ፡ እዘን “ንፈነወ ዜናን ፕሮፖጋንዳን” ዝበልካየን ድምጺ ሓፋሽ፡ ሓዳስ ኤርትራ፡ ቲቪኤረን ሕድርን፡ “ንሃገርን ህዝብን ዘገድስ” ጉዳይ ድየን ዘመሓላልፋ ኔረን፡ ወይስ፡ ከምዚ ዝተዓዘብናዮ፡ ዝተረሸኑ ስንኩላንን፡ ቅኑዕ ሕቶ ዜጋታትን መረረ ሰብን ገዲፈን፡ “መስርሕ ፖለቲካ ኮይኑ” ባዕልኻ ዝፈጠርካዮ ሓሶታት ነዚሐን ኢየን ህዝቢ ከደናግራ ዝፍትና ኔረን?
ኢሳያስ፡ ኣነ ዝበልኩወን ኢየን ዝገብራ ኔረን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሞ፡ የቐንየልና። መልስካ ተመዝጊቡ ኣሎ።
ኣብ ግንቦት 1998፡ ኲናት ባድመ ቅድሚ ምጅማሩ፡ ንስኻ ኣበይ ኔርካ?
ኢሳያስ፡ ስዑድያ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ቅድሚ ክንደይ ኬድካ?
ኢሳያስ፡ ገለ መዓልታት ቅድሚኡ ከይደ፡ ወያኔ ነጋሪት ኲናት ዝሃረመሉ መዓልቲ መጽየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብቲ ግዜ'ቲ፡ ብውጩ ዝምራሕ ክፍለሰራዊት፡ ድሮ ታንክታት ሒዙ ንባድመ ተቖጻጺሩ ኣሎ።
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንባድመ ሰራዊት ኤርትራ ከይዱ ካብ ኢድ ኢትዮጵያ ክወስዳ መን ኢዩ ኣዚዙ? ምስክርነት ኣለና። ከይትጋገ ቅኑዕ ክትምልስ እሕብረካ።
ኢሳያስ፡ ኣነ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መዓስ? ምሽ ኣብ ስዑድያ ኢኻ ኔርካ?
ኢሳያስ፡ ንስዑድያ ዝኸድኩሉ መዓልቲ ትእዛዝ ኣመሓላሊፈ ከይደ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ወርሒ ቅድሚ'ዚ ኸ፡ ኣገልግሎቶም ወዲኦም ተፋንዮም ዝነበሩ ኣባላት ቀዳማይን ካልኣይን ዙር፡ “ንናይ ወርሒ ታዕሊም” ብዝብል ጉልባብ ዶ ክጥርነፉ ኣዚዝካ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለዚ፡ ወያኔ ነጋሪት ኲናት ቅድሚ ምህራማ፡ ወርሒ፣ ዝኾነ ሚኒስቴርን ባይቶን ከይፈለጦ፡ ንበይንኻ፡ ምስ ወዲ ካሳን ውጩን ኮይንካ፡ ምድላው ኲናት ምስ ወዳእካ ኢኻ፡ ውጩ ሰራዊት ሒዙ ንባድመ ክቖጻጸራ ኣዚዝካ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለዚ፡ ነታ ካብ 1983 ክሳብ 1998 ረሲዕካያ ዝነበርካ ባድመ ንክትመልስ፡ ንስኻ ኢካ ኲናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝፈለምካዮ? ሓቂ ዶ ሓሶት?
ኢሳያስ፡ መሬትካ ንምውሳድ ኲናት ምግባር ግጉይ ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግጉይ ኢዩ ኣይበልናን። ዝበልና፡ ነቲ ኲናት ዝኣክል ምድላው ምስ ገበርካ፡ ድሕሪ ወርሒ ኢዩ ኲናት ጅሚሩ። ሓቅና ዶ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሞ፡ ኣብዚ መደናገሪ ናይ ሕድሪ ቃልካ፡ ስለምንታይ፡ “ከይተዳሎና” ወያኔ ዝፈለሙ ዎ ኲናት ኢልካ ተመሳምስ? ስዕረትካ ክትሸፋፍን ድዩ? ክኢላታት ኲናት፡ ከይሓቱኻ ስለዝፈራሕካ ድዩ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። በቲ ዝሰዓበ ህልቂት ደቅና እሕተት ኢየ ዶ ትብል ኣይትብልን?
ኢሳያስ፡ ንባድመ ንምምላስ ዝተገብረ ኲናት ስለዝኾነ፡ ብውልቀይ እሕተተሉ ኢየ ኣይብልን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ ድሓን፡ ንዳኛ ይችነቖ። ሕጂ ስለምንታይ ኲናት ከም ዝጅመርካ ክፍለጥ ስለዘለ ዎ ፡ ብባድመ ክንጅምር። ስለምንታይ ኣብ 1993፡ ኣብ ኩሉ ከተማታት ኤርትራ ረፈረንደም ክግበር ከሎ፡ ኣብታ መሬት ኤርትራ ምዃና ኩሉ ዝፈልጣ ባድመ ዝነበሩ ኤርትራውያን ኣብ ረፈረንደም ተካፊሎምዶ?
ኢሳያስ፡ ባድመ ኣይተዘከረትን። ኣብዝቲ ከባቢ ዝነበረ ኤርትራዊ፡ ምናልባት ናብቲ ዝቀረበ መደበር ረፈረንደም ከይዱ ኣድምጹ ይኸውን። ተረሲዓ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ድሓር ድኣ፡ ኣብ 1998 ብምንታይ ዘከርካያ? ስለምንታይ ኲናት ከም ዝፈለምካ ክትነግረና ፍቓደኛ ዲካ? ብገለ መጠን ንፈልጦን ንግምቶን እንተኾነ'ኳ፡ ካብ ቃልካ ክንሰምዖን ተዓዛቢ ክሳብ ክንደይ ኣህውቲትካዮ ከም ዝነበርካን ካብ ቃልካ ክሰምዖን፡ ክትምልሶ ንሓተካ ኣለና።
ኢሳያስ፡ ምስ ወያኔ፡ ሓደ ሓደ ዘፈላልዩ ጉዳያት ኣይነበሩን ማለት ኣይኮነን። ግን፡ ክሳብ 1997 ብምርድዳእ ኢና ንኸይድ ኔርና። ድሓር ግን፡ ኣብ 1997፡ ንሕና ባጤራና ፈሊና። ምስ'ዚ ድማ፡ ኩሉ ሽግራት መጽዩ።
(1) ኣብ ዶብ ክልቲኡ ሃገራት ዝነብር ህዝቢ፡ ናብ ዘዝቐርቦ ዕዳጋት ክልቲኡ ሃገራት ኢዩ ዝኸይድ። ነዚ ሽግር'ዚ፡ ክሳብ 2,000 ናቕፋ ወይ ብር፡ ዝኾነ ሰብ፡ ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ከይዱ ኣስቤዛ ክገብር ተሰማሚዕና። እንተኾነ፡ ጸገም ፈጢሩ።
(2) ኣብ ዓሰብ፡ ማካይን ኢትዮጵያ፡ ርግጫ ብዶላር ክኸፍላ ወሲንና። ኣውቲስቲ ኢትዮጵያ ዶላር ሒዞም መጽዮም፡ መግቦም ድዩ ሆቴሎም ክኸፍሉ ወሲንና። እዚ ን ኢትዮጵያ ስለዘየሐጎሶም፡ ነተን ብዛላምበሳን ዓሰብን ዝከዳ ማካይን ኤርትራ፡ ብዶላር ከኽፍሉወን ጅሚሮም። ዝኾነ ኤርትራዊ፡ ልዕሊ ሚእቲ ናቕፋ ሒዙ ናብ ኢትዮጵያ ከይሰግር ከልኪሎም። እዚ መሊሱ ምፍሕፋሕ ፈጢሩ።
(3) ብድሕር'ዚ፡ እቲ ክዕምብብ ዝተጸበናዮ ንግዳዊ ምልውዋጥ፡ ተተንኪፉ። ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዝከይድ ዝነበረ ኩሉ ነገራት፡ ወያኔ ብዘውጽኡ ዎ መምርሒ፡ ብመንገዲ ባንክታት ክኸውን ተወሲኑ። ንባንክታት ኤርትራን ባንክታት ኢትዮጵያን ዘራኽብ መካኒዝም ግን ኣይነበረን። ስለዚ፡ ሓደ ነጋዳይ ኢትዮጵያ፡ ካብ ኣስመራ ኣቕሑት ክገዝእ ምስ ዝደሊ፡ እታ ናቱ ባንክ፡ ምስ ባንክትት ኤርትራ ርክብ ስለዘይብላ፡ ዓለምለኻዊ ኣገባብ ንግዲ ክጅምር ግድን ኮይኑ። እዚ ማለት፡ እቲ ነጋዳይ፡ ካብ ኣስመራ ዋጋ ሸውዓተ ሽሕ ዶላር ድስቲ ከምጽእ ገንዘብ ከፊሉ ከም ዘሎ ነስመራ ንምሕባር፡ ብመንገዲ ዓለም ለኸ ባንክታት ኤውሮጳ ወይ ኣመሪካ ኣቢላ ናብ ኣስመራ ትልእኮ። ባንክታት ኣስመራ ድማ፡ ነቲ ትእዛዝ ተቀቢለን ክሳብ ዘመሓላልፍኦ፡ ወርሒ ክወስድ ግድን ኢዩ። ኤርትራውያን ካብ ኢትዮጵያ ንዝገዝኡ ዎ ነገራት ድማ፡ ብግምጣሉ፡ ተመሳሳሊ መስርሕ ክኸውን ኔሩ ዎ ።
እዚ፡ ርኡይ ነውጺ ፈጢሩ። ኣብ ዶብ ክልቲአን ሃገራት ዛላምበሳን ዓዲኳላን ምስሕሓብ ገኒኑ። ኣብ ዓሰብ ከምኡ። ወያኔ ድማ፡ ንነጋዶ ኢትዮጵያ፡ ካብ ኤርትራ ኣቕሑት ከይገዝኡ ጸቕጢñ ጅሚሮም። ነገራት፡ ከሪሩ፡ ኣብ ጫፍ በጺሑ። ዘይተጸበናዮ ዓቢ ሽግር መጽዩና። ኣብ መወዳእትኡ፡ ንሓደ ብር 90 ሳንቲም ናቕፋ ዝነበረ፡ ቀልጢፉ ንሓደ ብር 1፡25 ናቕፋ ኮይኑ።
ኣነ ሓሲበ ሓሲብ፡ ፍታሕ ኣይረኸብኩን። ስለዝኾነ፡ ሓደ ፍታሕ ኢለ ዝሓሰብኩ ዎ ፡ ንወያኔ፡ ብወተሃደራዊ ሓይሊ ኣምበርኪኽካ፡ ቁጠባዊ ፖልሲኦም ከም ዝቕይሩ ምግባር ኢዩ ኔሩ።
ስለዚ ድማ፡ ነቲ ዝተሓስበ ነገር ንምግባር፡ በቲ መሬትና ከም ዝኾነ እንኣምነሉ ባድመ ክንጅምር ወሲነ። ድሕር'ዚ ዝንበረ፡ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ ነገር ስለዝኾነ፡ ምድጋሙ ዘድሊ ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ነዚ ኩሉ ነገራት፡ ምስ መን ኮይንካ ሓሲብካዮን ወሲንካዮን?
ኢሳያስ፡ በይነይ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለዚ፡ ጠንቂ ኲናት፡ ኤርትራ፡ እቲ ምስ ምቅያር ሰልዲ ዝመጽእ ኩሉ ጉዳያት፡ ብፍላይ ድማ ዓለም ለኻዊ ኣገባብ ንግድን ምልውዋጥ ሰልድን፡ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ምድላው ስለዘይተገብረሉን፡ ፈጺሙ ስለዘይተሓስበሉን ኢዩ ዝመስል። ሓቀይዶ?
ኢሳያስ፡ እወ፡ ብወገን ወያኔ'ውን ዝተረስዐ ጉዳይ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እንታይ? ወያኔ ተደልዮም ገደል ይእተዉ። ተደልዮም ይረስዑ ዎ ፡ እንታይ ይምልከተና? “መለስ ኣብ ዓመት ሓደ ቢልዮን ይረክብ ኣሎ'ሞ፡ ኣነ ኣንታይ ኮይነ ወላ ፍርቁ ዘይረክብ?” ዝብል ቅዱስ ቅንኢ ኣይሓደረካን። ኣብታ ምስ ኡ ተመዓራርየካ ሕማቕ ግን፡ ትብስ ትብስ። ኣታ! ፌራ ሰብ ኢዩ ምስ ሕማቓት ክመዓራረ ዝፍትን። ካብ ጸላኢኻ ምምሃር ዝዓበየ ልቦና ከም ዝኾነ ሰሚዕካዮ ዶ ትፈልጥ? ናብ ጉዳይና ንኺድ ግን።
ስለዚ፡ ናቕፋ ዝብሃል ሰልዲ ከተተኣታቱ ከለኻስ፡ ምስ ጎሮቤት ሃገራት ዝህሉ መስርሕ ፈጺምካ ኣይሓሰብካሉን፡ ወይ ንዝሓስቡሉ ሰባት ኣይነገርካን ማለት ኢዩ።
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሞ፡ ብሰንኪ ናትካ ድንቁርናስ፡ ኣርብዓ ሽሕ መንእሰይ፡ ብዘይ መርድእ፡ ኣብ በረኻ ተቀቢሩ? እሞ፡ ድማ ስዕረት ተሰኪሙ? ሚልዮን ህዝቢ ተፈናቒሉ? ብሰንክኻ ክብሪ ኤርትራዊ ሓሲሩ፡ ካብ ዓደምሓራ ሚእቲ ሽሕ ሰብ ተሰጕጉ? ሰብ ተዋሪዱ?
ኢሳያስ፡ ነዚ ይቕሬታ ኣሓትት።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣንታ ኢሳያስ፡ ኣብ 2001 ይቕሬታ እንተትሓትት፡ ኣነ በዛ ነብሰይ፡ “ይቕሬኻ” ካብ ሕጂ ንድሓር ግን ኣይደገም ምበልኩ። ሕጂ ግን፡ ብማዕበል ህዝቢ ምስ ወረድካ እሞ እንታይ ክዓብስ ኢዩ ይቕሬታ? ሰንኩላን ቀቲልካ፡ ዘይኮነ ብዘውርያ መደናገርቲ መራኸቢ ብዙሓን፡ ናይ ደቅንስትዮ ሃበሮ ትዛረብ!? ኲናት ኣዚዝካ፡ ንስዑዲያ ኬድካ ከተብቅዕ፡ ድምጺ ሓፋሽ፡ ዝሃብካያ ሓሶት ተውሪ!? ሰልዲ ናቕፋ ምሂዝካ፡ ሃገር ከመይ ከም ዝምራሕ ስለዘይትፈልጥ፡ ኣብ ዓለም፡ ኤርትራ ትብሃል ሃገር ክዛብ ዘላ ዘይርሳዕ ስዕረት ኣሰኪምካ፡ ንዓዲ ጅጋኑ ብወያኔ ኣድፊርካያ!
ዝገደደ ድማ፡ ንዓሰርተው ኣርባዕተ ዓመት፡ ብሬድዮን ጋዤጣን ተለቪዝዮንን ካልእ መሳርሒ ሓሶትን፡ ህዝቢ ኣደናጊርካ።
ስለዚ፡ ኣነ ክብለካ ዝኽእል፡ ካብ ሎሚ ኣብ ውሽጢ 27 መዓልቲ፡ ናብ ሕጋዊ ቤት ፍርዲ ክትቀብር መሰል ከም ዘለካ ምዝኽካር ጥራይ ኢዩ። ብመንገድና ግን፡ ብዘይካ'ዚ ዝሓተትናካ ኣብነት ገበንካ፡ ክልተ ሚእቲ ሰብ ዝጸምቁ ዎ ዘለዉ ከባቢ ክልተ ሽሕ ገጽ ገበናት ይዝርዘር ኣሎ። ክንደይ ኣሉ ዝበልካሉ፡ ምስ ጭብጡ ናብ ዳኛ ክቀርብ ኢዩ። ጥውይ ኣቢልካ፡ ቅዱስ ዘምሰልካዮ ሓጥያት፡ ተነጺሩ ክቐርብ ኢዩ። ንሕና ክንገብረልካ ንኽእል ነገር እንተላ፡ ዳኛ “ገበነኛ ኢዩ፡” ክሳብ ዘይበለካ፡ መሰል ስድራቤትካ ከይትንከፍ ምእዛዝን ምክትታልን ኢዩ። ገበነኛ ኮይንካ ምስ ትርከብ ድማ፡ ንደቅካ ክወርዶም ዝኽእል ሓደጋ ተረዲእና፡ ንድሕነቶም ክንብልን፡ ርስሓትካ ተሓጺቡ ክኸደልናን፡ ጥበብ ክመሃዝ ነጽንዕ ኣለና።
ትብሎ እንተዘይብልካ፡ ኣብ ሰለስተ ክፋል ዝቀረበ ቀዳማይ መደብ ምጽራይ ጉዳያትካ፡ ኣብዚ ተዛዚሙ ኣሎ።
ኢሳያስ፡ ዝብሎ የብለይን። ንስድራቤተይ ብዝግበረሎም ዘሎ ድማ አመስግን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣይኮነን ስድራካ፡ ነቦታትካ እኮ ኢዩ ዘእንግድ ኤርትራዊ ኣቶ ኢሳያስ። ኣይኮነን ሎሚ፡ ጓልና ንዝወለደቶም ደቅኻ፡ ነቦታትካ'ውን ኣኽቢርና ንኸይድ ህዝቢ ኢና። ኢድና ግን ኣይፈደኻንን። ሕጂ ግን፡ ብሰንክካ፡ ኣብ ኤርትራ ዝተፈጥረ ኩነታትን ሕማቕ ምህሮኻን ዘነጽር፡ መደብ ኣለና።
ጸሓፊ፡ ኣቶ በራኺ ገብረስላሴ መጽዩ'ንተሎ፡ ኣብ የማናይ ወገን ናይዚ ኣደራሽ ኣብ ዘሎ መድረኽ ክመጽእ ለመናና ኣቕርበሉ። ኣቶ ዓሊ ዓብዱ ድማ፡ ካብ ናኹራ መጽዩ ኣብ መጸበዪ ቦታ ስለዘሎ፡ ሰንሰለቱ ፈቲሕኩም ናብ ሸነኽ ጸጋም ናይዚ ኣደራሽ ኣምጽኡ ዎ ።
ክቡር ተዓዝቢ፣ ክቡር ኤርትራዊ ዜጋ፣ ክቡር ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ኩሉ ኩርናዕ ኤርትራ ትርከቡ ኣዴታትን ኣቦታትን ምስ ድቅኹም፡-
“ካብታ ሕማቕ ዝገብሩኻስ፡ ሕማቕ ዝምህሩኻ” ዝብል ምስላ ኣሎና። ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ሃይሉ ዝመርሖ ዝነበረ መንግስቲ፡ እንታይ ጽቡቕ - እንታይ ከ ሕማቕ? እንታይ ምህሮ - እንታይከ እምባጋሮ? እንታይ ፍትሒ - እንታይ ከ ሽርሒ ርኢኹምሉ፡ ዝተሰግረ ምረትን ዝጸረረ ንብዓትን ስለዝምስክሮ፡ ካባና፡ ካብ ሽማግለ ምጽራይ፡ ትጽበዩ ዎ ሓድሽ ነገር ከም ዘየለ ንፈልጥ ኢና።
ስለ ወግዒ ስለ ኣገባብ ግን፡ እቲ ዝሓለፈ፡ ወላ ንፍለጦ ክሕድሰና'ሞ፡ ከምዚ ዓይነት ሸለልትነትን ምዕዛምን ከይነርኢ መታን፡ ከም ዝተኸታተልኩሞ፡ ብተለቪዝዮንን ሬድዮን ብቀጥታ ክመሓላለፍ ቀንዩ። ዝገበርናዮ ጉድለት፡ እንተሎ፡ ናብቲ ካልኣይ መደብ ሕቶን መልስን ኣቶ ኢሳያስን መሳርሕቱን ቅድሚ ምስጋርና፡ በቲ ዝቀረበ ኣገባብ ክትሕብሩና ደስ ይበለና። ዘይጋገ ሰብስ፡ ኢሳያስ'ምበር፡ ርኢና ስለዘይንፈልጥ፡ ንለበዋታትኩም ክንመሃረሉ ድሉዋት ምዃንና፡ ኣቐዲምና ንሕብር።
ቀጺልና፡ ሰብ ዕድል ኣብ መድረኾም ቀሪቦም ስለዘለዉ። ናብኦም ንስገር።
ኣቶ በራኺ ገብረስላሴ፡ እንቋዕ ካብ ምንጋጋ ሞት ኣውጺኡ ናብዚ ኣብቅዓካ። ደቅኻን ስድራካን ድማ፡ እንቋዕ ብኽያቶም ብሓጎስ ተደበሱ። ደቅኻ ተዕብን፡ ኣብ ዓድኻ ትኮርዕን ይግበርካ። ብሓለፋ ብዙሓት፡ ሰለስተ ግዜ ዝተጋደልካላ ሃገር ድማ፡ ካብዚ ገፋዕትኻን ገፋዕቲ ህዝብካን ዝሸመሙዋ ዓዘቕቲ ውጽያ፡ ናብ ጎደና ምዕባሌ ገጻ ክትምርሽ ክትርኢ፡ ዕድመ ይሃብካ። ዕድሜና ኣኽቢርካ ኣብዚ ምምጻእካ ድማ፡ ነመስግነካ። የቐንየልና።
ኣቶ ዓሊ ዓብዱ፡ ድሓን ዶ ኣለካ?
ዓሊ ዓብዱ፡ መስገኖ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቶ ዓሊ፡ ካልኣይ ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ኣብ ናኹራ ንዘቅረበልካ ሕቶታት ብምዝካር፡ ደረጃ ትምህርትኻ፡ ናይ ስራሕ ተመኩሮካን፡ ኣብ ግዜ መንግስቲ ህግደፍ ዝነበረካ ሓላፍነትን ክትገልጸልና ፍቓደኛ ዲኻ?
ዓሊ ዓብዱ፡ ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ፡ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከም ዝበሎ፡ እቲ ንሃገር ዘድሊ ቀንዲ ነገር፡ ተወፋይነት..
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መን ከም ዝበሎ? ኣቶ ዓሊ፡ ስራሕካ ኢኻ ተሓቲትካ። እንታይ ኣምጽኦ ተወፋይነት ዶ ኢሳያስዶ? ንስካ ትብሎ'ምበር፡ ኣቶ ኢሳያስ ዝበሎ ኣይኮናን ደሊና። ኣቶ ኢሳያስ እንተኽኢሉ፡ ዘይተመለሰ መላይን ሕቶታት ኣለ ዎ ። ናባና ናብ ሽማግለ እሞ ጠምት። ኣይትፍራሕ! ኣብ ተለቪዝዮን ስለዘይሰማዕካዮ'ምበር፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ ከማኻ እሱር ኢዩ። ስልጣን ናብ ህዝቢ ተሰጋጊሩ ኢዩ። ሃገር ዝገዝእ፡ ቅዋም ኢዩ። ስለዚ፡ ካብ ሕጂ ንድሓር፡ ብዝገበሮ ገበንን ዝጠሓሶ ሕግን'ምበር፡ ብዝተዛረቦ ዘረባ ዝእሰር ኤርትራዊ ስለዘየለ፡ ግልጽ ምልጽ ኣይትበል። እንተደሊኻ፡ ነዚ ሽማግለ'ውን፡ ምምላስ ክትኣብዮ መሰልካ ኢዩ። ድሓር ግን፡ ንእትሕመየሉ ነገር ንጹር መልሲ ከይሃብካሉ ናብ ዳኛ እንተቐሪብካ፡ ንዝመጸካ ፍርዲ ተሓታቲ ባዕልኻ ምዃንካ ኣቐዲምካ ክትፈልጦ ነዘኻኽረካ።
ናይ ፍትሒ ሚኒስቴር ድማ፡ በራኺ ገብረስላሴ ኢዩ። ኣቶ በራኺ፡ እግረ መንገድና፡ ሽማግለ ሕርያ ሓለፍቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ፡ ግዝያዊ ሚኒስቴር ፍትሕን፡ ኣቦ መንበር ሽማግለ ሃገራዊ ዕርቅን፡ ኮይንካ ከም ዝተመዘዝካ፡ ብቅዳሕ ደብዳቤ ስለዝተሓበረና፡ ዮሃና ንብለካ። ምስ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ ደው ኣቢልና ክንሓተካ ዝወሰነና ድማ፡ ኤርትራውያን፡ ባዕሎም ተዓዚቦም ናይ ትማሊ ገምጊሞም ናብ ጽባሕ ክሰጋገሩ ምእንቲ፡ ብፍላጥ ዝገበርናዮ ኢዩ። ስለዚ፡ ናብ ሕቶታትና ክንሰግር። ንሓንቲ ሕቶ፡ ክልቴኹም በብወገንኩም መልሲ ክትህቡላ ክትሕተቱ ኢኹም። ዘይደለየ፡ ኣይምልስን ክብል መሰሉ ኢዩ። ተረዳዲእና ዶ?
ዓሊ ዓብዱ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ንነብሲ ወከፍ ሕቶ፡ ፈለማ ዝምልስ፡ ኣቶ ዓሊ ኢዩ። ስዒቡ ድማ፡ ኣቶ በራኺ።
ናይ ስራሕ ተመኩሮኻን፡ ትምህርትኻን ክትነግረና ፍቓደኛ ዲካ?
ዓሊ ዓብዱ፡ እ...እ,,, እወ። ዓሊ ዓብዱ እብሃል፡ ደረጃ ትምህርተይ፡ ሻሙናይ ክፍሊ ወዲአ ንሜዳ ተሰሊፈ። እንተኾነ፡ መዋእለይ ምስ ዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባር ስለዝሰራሕኩ፡ ብዙሕ ተመኩሮ ኣለኒ። ዝነበረኒ ስራሕ ድማ፡ ንዓሰርተ ኣርባዕተ ዓመት ናይ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኦፕረይተር ኔረ። ብድሕሪ'ዚ፡ ናይ ማሕበር መንእሰያትን ተመሃሮን ኤርትራ ሓላፊ ኔረ። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ሓላፊ ሚኒስትሪ ዜና ኮይነ ኣገልጊለ።
በራኺ ገብረስላሴ፡ ሽመይ በራኺ ገብረስላሴ እብሃል። ደረጃ ትምህርተይ፡ ብሕጊ፡ ክሳብ ሳልሳይ ዓመት ዩኒቨርሲቲ ተማሂረ። ተመኩሮይ፡ ኣብ ንእስነተይ መምህር ኔረ። ብድሕርዚ፡ መምህር ከለኹ፡ ትምህርተይ ክቕጽል ወሲነ። ምስ ዝነበረ ኩነታት ሰውራ ግን፡ ንሜዳ ከይደ። ኣብ ግዜ ቦጦሎኒታት ኮሚሳር ቦጦሎኒ ኮይነ ሰሪሐ። ኣብ 1977 ኣብ ዝተኻየደ ቀዳማይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ድማ፡ ኣባል ማእከላይ ሽማግለ ኮይነ ተመሪጸ። ብድሕርዚ ኣብ ዝተፈላለየ መደባት ስራሕ፡ ከም ሓላፊ ኮይነ ኣገልጊለ። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ከም ሚኒስቴር ትምርቲ ፈለማ፡ ድሓር ከም ሚኒስቴር ዜና፡ ኣብ መወዳእታ ክሳብ ምድስካልን ምእሳረይን'ውን፡ ኣብ ሃገር ጅርመን ከም ኣምባሳደር ሃገረ ኤርትራ ኮይነ ሰሪሐ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሓላፊ ናይ ሚኒስትሪ ዜና ኮይንካ ኣብ ዘገልካሉ ግዜ፡ እትሕበነሎም ዓሚመዮም ትብሎም ዕማማትን፡ ዝነበሩ ጸገማት እቲ ሚኒስትሪን ክትገልጸልና ፍቃደኛ ዲካ?
ዓሊ ዓብዱ፡ ንዓይ ከም ዓሊ መጣን፡ ሰሪሐዮ ዝብሎ ዘሕብነኒ ነገር እንተሃልዩ፡ ፈነወ ድምጺ ሓፋሽ ሰዓታትን ቋንቋን ወሲኹ። ሰኣን መሳርሒ ዜና ሃገርም ብቲቪ ክከታተሉ ዘይከ ኣሉ ኣብ ኩሉ ዓለም ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ንወርሒ ከባቢ ሽሕ ናቕፋ ከፊሎም ጉዳይ ሃገሮም ክከታተሉ ኣገባብ ኣተኣታቲና። ብዙሕ ዓሚል ግን ኣይረኸብናን። ካልእ..ብፍቃድ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ምስ ቪ ኦ አ ብተደጋጋሚ ቃለ መጠይቕ ጌረ። ዝነበረ ዕንቅፋታት እንተኾይኑ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና እንግሊዝ ዝኽእሉ ኣባላት ስለዘይነበሩና፡ ዜናና ብጽቡቅ ይመሓላለፍ ኣይነበረን። ሰባት ከይንቖጽር መንግስቲ እኹል ገንዘብ ኣይነበሮን።
በራኺ ገብረስላሴ፡ ኣነ ኣብ ዜና ከለኹ ጌረዮ ዝብሎ፡ ዘሕብነኒ ነገር ኣይነበረን። ዕረፍቲ ሕልና ዝህበኒ ግን፡ ድምጺ ሓፋሽን ካልእ መራኸቢ ብዙሓንን፡ ናይ መንግስቲ ብምንባሩን ኣዝዩ ከቢድ ጸቕጢ ፕረዚደንት ነበር ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂስለዝነበረናን፡ ካብዚ ጸቕጢ'ዚ ናጻ ኮይነን ክሰርሓ ዝኽእላ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ስርሐን ክጅምራ፡ ምስ መሳርሕተይ ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ኮይነ፡ ባይታ ኣብ ምጥጣሕ እጃመይ ኣበርኪተ። ካልእ ግን፡ ውሽጥካ ኣሕሪሩ ኣብ ዘይሕማምካ ዘብጽሕ ስራሕ፡ ቖሎ ጥጥቖ ወረ ንህዝቢ ፈንየ ዝሕበነሉ ጉዳይ ፈጺሙ የለን። ቀልጢፈ ነቲ ስራሕ ደርብየ ዘይወጻኹ ከማን፡ መሳርሒ ተንኮል ክኸውን ስቕ ምባለይ፡ ገበን ጌረ በሃላይ ኢየ ኣነ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ከለካ፡ ብክንደይ ቋንቋታት ትፍንዉ ኔርኩም? ጠቕሙኸ ክሳብ ክንደይ ኢዩ ኔሩ?
ዓሊ ዓብዱ፡ ኣነ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ክመጽእ ከለኹ፡ ኣምሓርኛን ኦሮሞን ሓዊስካ፡ ብሽዱሽተ ቋንቃቊታት ጸኒሑኒ። ምስ መጻኹ፡ ብትሽዓቲኡ ቋንቃታት ኤርትራን ኣምሓርኛን ኦሮሞን ከም ዝመሓላለፍ ጌረ። ሳልኡ፡ ህዝቢ ጉዳይ ዓዱ በብቋንቋኡ ክከታተሎን ተሳትፍነቱ ከዕብን ክኢሉ።
በራኺ ገብረስላሴ፡ ኣነ ዝብሎ፡ ብኣንጻሩ ኢዩ። እቲ ፈነወ ዜና፡ ቅኑዕ፡ ሓቀኛ ፍጻሜ፡ ምስ ዝኸውን፡ ብርግጽ ኩሉ ህዝቢ ዝረብሓሉ - ዝመሃረሉ ኢዩ። እንተዘይኮነ፡ ንህዝቢ እንጅራ ኣይኮኖ ክዳን፡ ውቅያኖስ ዘረባ ክትቅልቦ፡ ብትሽዓተ ቋንቋ ምዝራብ፡ ነቲ ከይሰምዐ ምትራፍ ዝሕሾ ህዝቢ፡ መሊስካ ንምግጋይ ዝውሰኽ ዘሎ ቋንቋ ጥራይ ኢዩ ኮይኑ ዝተርፍ። ምኽንያቱ፡ ዜና፡ ብብዝሒ ቋንቋ ዘይኮነ፡ ብመጠን ክብደቱን ሓቁን ክውንነቱን ስለዝምዘን፡ ድሕሪ ምዝዛም ረፈረንደም 1993፡ ሚኒስትሪ ዜና ዝገበሮ ጉድኣት'ምበር፡ ዘፍረዮ ቁም ነገር ኣይነበረን። ምኽንያቱ፡ ሓሶት ኣውሪኻ ሰብ ትሃሲ፡ ተታልል'ምበር፡ ንህዝቢ ኣይትጠቅምን ኢኻ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ጽባሕ፡ ሚኒስቴር ዜና ኮይንካ እንተትምደብ፡ እንታይ ምገበርካ?
ዓሊ ዓብዱ፡ እዚ ዝተካየደ ዕልዋ፡ ንረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዘይኮነን፡ እቶም ንህዝቢ ኣነዓዒቦም ዕግርግር ዝፈጠሩ ሰባት፡ ጸላእቲ ህዝቢ ከም ዝኾኑን ከቢድ መቕጽቅዕቲክውሰነሎምን ርእይቶ ምሃብኩ። ቅኑዕ መራሒና ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ድማ፡ ንዘይተወሰን ዓመታት፡ ኣብ ስልጣን ኮይኑ ንወፍሪ ዋርሳይ ይከኣሎ ክቕጽል መጎሳጎስኩ። ሰዓታት ድምጺ ሓፋሽ ድማ፡ ናብ 24 ሰዓት ኣብ መዓልቲ መንዋሕኩ ዎ ።
በራኺ ገብረስላሴ፡ ኣነ ሕጂ'ውን፡ ፍልይ ዝበለ መርገጺ ኢዩ ዘለኒ። (1)ናይ መንግስቲ ማዕከናት ዜና፡ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰብ ከም ዝደልዮ ዝጥምዝዘን መጋበርያ ኣብ ክንዲ ዝኾና" መን ኣብ ስልጣን ኣሎ ብዘየገስ፡ ምንጪታት ቅኑዕ ሓበሬታ" ወሃብቲ ሓቀኛ ነቐፌታ"መኣዲ ፍልጠትን ሓቅን ክኾና መታን ክኽእላ" ናጽነት ዝህበን፡ ብሕጊ ዝጸደቐ ኣዋጅ ክህሉ ምጸዓርኩ። ስነ - ምግባራውያን ዜጋታት ድማ ምመደብኩ። (2) ድምጺ ህዝቢ ዝስመዓለን ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት፡ ብከምቲ ጅሚረንኦ ዝነበራ ዝድነቕ ኣከያይዳ፡ ብሓላፍነታዊ መንገዲ፡ ንህዝቢ መሃሪ መልእኽቲ ከመሓላልፋ" ህዝቢን መንግስትን ክፈልጦም ዝግባእ ጉድለታት መንግስትን ምምሕዳሩን ኣብ እዋኑ ኣለሊየን ኣራሚ ርእይቶታ ክህባ"ጽቡቅ ዘሎ ኣለልየን ምትብባዕ ክቕጽላ" ንኩሉ ሰብ ማዕጾአን ከፊተን፡ ሓደሽቲ ደረስትን ጸሓፍትን ከፍርያ" ባህሊ ሃገር ምስ ዓለም ከፋልጣ፡ ዝከኣል ምገበርኩ። ብሕጽረት ገንዘብን መሳርሕን፡ ካልእ ኣማራጺ ምስ ዝሰኣን፡ ካብዚ ክልተ ህንጻታት ሚኒስትሪ ዜና፡ ነቲ ሓደ ብውሑድ ክራይ ክጥቀሙሉ ፈቂደ፡ ኣዳለውተን፡ ክሳብ ጋዜጣታቶም እቶት ረኺበን ነብሰን ዝኽእላ፡ ብናይ መንግስቲ መሳርሒ ክቅጽላ መፍቀድኩ። (3) ናይ መንግስቲ ማዕከናት ዜና ኮነ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን ምስ ምዕባሌ ዝጥረ ሬድዮን ቲቪን፡ ብማዕረ ደረጃ ሓበሬታ ምርካበንን ብማዕረ ደረጃ ተሓታትነተንን እትከታተል ሽማግለ፡ ኣብ ሃገራዊ ባይቶ ክትቀውም ርእይቶ ምሃብኩ። (4) ነቲ ሚኒስትሪ ድማ፡ ዜናን ባህልን ስፖርትን ዘጠቓልል ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ" ወይ ነብሱ ዝኸኣለ፡ ሓደ ካብ ንኡሳን ጨናፍር መንግስቲ ክኸውን ርእይቶ መቕረብኩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ክቡራት ተዓዘብቲ፡ እቲ ዝተባህለ፡ ብማዕረ ሰሚዕናዮ ኣለና። መራኸቢ ብዙሓን ኣብ ኢድና ስለዘሎ፡ ነገር ኣቶ ዓሊ ዓብዱ ከነትርር፡ ኣብ ዘይጉዳይና ኣቲና፡ እታ ዝበላ ኣገባብ ተጠቒምና፡ ዓይኒ ክንዲ ዓይኒ፡ “ብከቢድ ይቀጻዕ” ኣይንብልን።
በንጻሩ እኳ ድኣ፡ ዘረባ ዓሻ ንጎኒ ገዲፍና፡ እቶም ኣብነታዊ ወላዲኡ ኣቦና ዓብዱ፡ ወዶም ዝሓቁፉሉ ዕለት ንምነየሎም። ንሕና ብዓቕምና፡ እቶም ኣብ እርጋኖም ከም ከልቢ ዝተሞቕሑ ወረጃ ኣቦ፡ ክልተ ግዜ ከይነብዑ ብምሕላይ፡ ኣብ ውሽጢ 27 መዓልቲ፡ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ቀሪቡ ጉዳዩ ክሳብ ዝርአ፡ ኣቶ ዓሊ ስለዝግብኦ ዘይኮነ፡ ስለ ሕልና፡ ብናይ ህይወት ውሕስነት በዓልቲ ቤቱ ክወጽእ፡ ካብ ዝምልከቶ ቤት ፍርዲ ፍቓድ ረኺብና ኣለና።
ምናልባት፡ ቅር ዘብል ነገር ከይህሉ፡ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ፡ ዝተባህሎ ምትግባርን ምውጣይን እንተዘይኮይኑ፡ ብርእስካ ሓሲብካ ዘግብር ዓቕሚ ኮነ ትምህርቲ ስለዘይነበሮ፡ ንሱ ዝብርዞ መስርሕ ምጽራይ ከምዘየለ ምስ ተፈልጠ ዝተበጽሐ ውሳኔ ምዃኑ ንተዓዝቢ ክንሕብር ንፈቱ። ብተመሳሳሊ፡ ካብቶም 50 ዝኾኑመጋበርያ መራሕቲ ህግደፍ፡ ከምዚ ናቱ ዕድል ዝተዋህቦም ሰባት ከም ዘለዉ ንጠቅስ።
ናይ ሎሚ መደብና፡ ኣብዚ ተዛዚሙ ኣሎ። እዚ ዝመጽእ ሓድሽ ዓመት፡ ራሕስን ጠልን ዘምጽእ" ፍትሕን ርትዕን ዕርቅን ዘንግስ ዓመት ክኾነልና ድማ ንምነ።
ድሓን ቀንዩ።


text:
ንኣምላኽ ቅረቦ
“ንሱ ኣምላኽ ህያዋን እዩ”
ሞት ካብ ኣምላኽዶ ይሕይል እዩ፧ ኣይፋሉን! ሞት ወይ ዝዀነ ይኹን ካልእ “ጸላኢ፡” ከመይ ገይሩ እዩ እሞ ኻብቲ “ዅሉ ዚኽእል ኣምላኽ” ኪሕይል ዚኽእል፧ (1 ቈረንቶስ 15:26፣ ዘጸኣት 6:3) ኣምላኽ ብትንሳኤ ኣቢሉ ንሞት ኬጥፍኦ ይኽእል እዩ፣ ነዚ ኸኣ ኣብ ሓዳስ ዓለም ከም ዚፍጽሞ ተመባጺዑ ኣሎ። * እዚ መብጽዓ እዚ ኽሳዕ ክንደይ እተረጋገጸ እዩ፧ እቲ ወዲ ኣምላኽ ዝዀነ የሱስ፡ ንልብና ብተስፋ ዚመልእ ቃላት ተዛሪቡ ኣሎ።—ማቴዎስ 22:31, 32 ኣንብብ።
የሱስ ነቶም ብትንሳኤ ዘይኣምኑ ሰዱቓውያን፡ “ብዛዕባ ትንሳኤ ምዉታት ግና፡ ኣምላኽ ከምዚ ኸም ዝበለኩምዶ ኣየንበብኩምን ኢኹም፧ ‘ኣነ ኣምላኽ ኣብርሃምን ኣምላኽ ይስሃቅን ኣምላኽ ያእቆብን እየ’ ኢሉ እዩ። ንሱ ኣምላኽ ህያዋን እዩ እምበር፡ ኣምላኽ ምዉታትሲ ኣይኰነን” በሎም። የሱስ ነቲ ኣምላኽ ንሙሴ ብ1514 ቅ.ክ. ኣብቲ ሃልሃል ዚብል ቍጥቋጥ እተዛረቦ ዘረባ እዩ ዚጠቅስ ነይሩ። (ዘጸኣት 3:1-6) የሱስ ከም ዝገለጾ፡ እቲ የሆዋ ንሙሴ፡ “ኣነ ኣምላኽ ኣብርሃም፡ ኣምላኽ ይስሃቅ፡ ኣምላኽ ያእቆብ ከአ እየ” ብምባል እተዛረቦ ቓላት፡ ትንሳኤ ምዉታት ብርግጽ ከም ዚፍጸም ዚሕብር እዩ። ብኸመይ፧
መጀመርታ ነቲ ኣብ ዙርያ እቲ ጥቕሲ ዘሎ ሓሳባት እሞ ንርአ። የሆዋ ንሙሴ ኺዛረቦ ኸሎ፡ እቶም ኣበዋት ዝነበሩ ኣብርሃምን ይስሃቅን ያእቆብን ካብ ዝሞቱ ነዊሕ ዓመታት፡ ማለት ኣብርሃም 329፡ ይስሃቅ 224፡ ያእቆብ ከኣ 197 ዓመት፡ ገይሮም ነበሩ። ኰይኑ ግና የሆዋ፡ “እየ” ደኣ እምበር “ነይረ” ስለ ዘይበለ፡ ኣምላኾም ከም ዝዀነ ደኣ እምበር፡ ኣምላኾም ከም ዝነበረ ኣይተዛረበን። የሆዋ ነቶም ሰለስተ ኣበዋት፡ ህያዋን ከም ዝዀኑ ገይሩ እዩ ተዛሪቡሎም። ስለምንታይ፧
የሱስ፡ “ንሱ [የሆዋ፡] ኣምላኽ ህያዋን እዩ እምበር፡ ኣምላኽ ምዉታትሲ ኣይኰነን” በለ። እዘን ቃላት እዚአን እንታይ ትርጕም ሒዘን ከም ዘለዋ እሞ ሕሰብ። ትንሳኤ እንተ ዘይህሉ ነይሩ፡ ኣብርሃምን ይስሃቅን ያእቆብን ንዘለኣለም ሞይቶም ምተረፉ ነይሮም ማለት እዩ። ከምኡ እንተ ዚኸውን ከኣ፡ የሆዋ፡ ኣምላኽ ሬሳታት ምዀነ ማለት እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ሞት ካብ የሆዋ ስለ ዚሕይልሲ ያኢ፡ የሆዋ ነቶም ዝሞቱ እሙናት ኣገልገልቱ ኻብ ሞት ኬላቕቖም ዓቕሚ ኸም ዘይብሉ መመልከተ ነይሩ።
እምበኣር፡ ብዛዕባ ኣብርሃምን ይስሃቅን ያእቆብን ብዛዕባ ዅሎም እቶም ሞይቶም ዘለዉ እሙናት ኣገልገልቲ የሆዋ ዝነበሩ እንታይ ኢልና ኢና ኽንድምድም እንኽእል፧ የሱስ፡ “ንዕኡ ዅላቶም ህያዋን እዮም” ብምባል ኣትሪሩ ተዛሪቡ ኣሎ። (ሉቃስ 20:38) እወ፡ የሆዋ ነቲ ሞይቶም ዘለዉ እሙናት ኣገልገልቱ ንኼተንስኦም ዘለዎ ዕላማ፡ ብርግጽ ስለ ዚፍጽሞ፡ ከም ህያዋን ገይሩ እዩ ዚቘጽሮም። (ሮሜ 4:16, 17) ክሳዕ ዜተንስኦም ከኣ ካብ ተዘክሮኡ ኣይጠፍኡን እዮም።
የሆዋ ኻብ ሞት ኣዝዩ ዚሕይል ኣምላኽ እዩ
ምስ ሓደ ብሞት እተፈልየካ እተፍቅሮ ሰብ እንደገና ተራኺብኩም ክትነብሩ ተስፋ ኸም ዘሎ ኽትፈልጥሲ፡ ባህ ዜብልዶ ኣይኰነን፧ ስለዚ፡ የሆዋ ኻብ ሞት ኣዝዩ ዚሕይል ኣምላኽ ምዃኑ ዘክር። ነቲ ንምዉታት ኬተንስእ ዝኣተዎ መብጽዓ ንኸይፍጽሞ፡ ኪዓግቶ ዚኽእል ሓይሊ የለን። ብዛዕባ ትንሳኤን ብዛዕባ እቲ ነዚ ዚፍጽሞ ኣምላኽን ንምንታይ ብዝያዳ ዘይትምሃር፧ ከምዚ ምስ እትገብር፡ ነቲ “ኣምላኽ ህያዋን” ዝዀነ የሆዋ ብዝያዳ ኽትቀርቦ ኢኻ።
ንለካቲት ዚኸውን ንባብ መጽሓፍ ቅዱስ
^ စာပိုဒ်၊ 3 ብዛዕባ እቲ ኣምላኽ ኣብታ ጽድቂ ዚነብረላ ሓዳስ ዓለም ትንሳኤ ኸም ዚፍጽም እተመባጽዖ መብጽዓ ዝያዳ ኽትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ኣብታ ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመት፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ እንታይ እዩ ዚምህር፧ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ኣብ ምዕራፍ 7 ርአ።


text:
ብዅሉ ኣካይዳና ቕዱሳት ክንከውን ይግብኣና
“ብዅሉ ኣካይዳኹም ቅዱሳት ኩኑ።”—1 ጴጥ. 1:15።
1, 2. (ሀ) ምስ ኣካይዳ ብዚተሓሓዝ፡ የሆዋ ኻብ ህዝቡ እንታይ እዩ ዚጽበ፧ (ለ) እዛ ዓንቀጽ እዚኣ ነየናይ ሕቶታት እያ ኽትምልሶ፧
ሃዋርያ ጴጥሮስ ብመንፈስ የሆዋ ተደሪኹ፡ ልክዕ ከምቲ ኣብ መጽሓፍ ዘሌዋውያን ንእስራኤላውያን ቅዱሳት ኪዀኑ እተነግሮም፡ ክርስትያናት እውን ብኣካይዳና ቕዱሳት ክንከውን ከም ዘሎና ገለጸ። (1 ጴጥሮስ 1:14-16 ኣንብብ።) እቲ “ቕዱስ” ዝዀነ የሆዋ፡ ቅቡኣትን “ካልኦት ኣባጊዕ”ን ብገሊኡ ኣካይዳኦም ዘይኰነስ፡ ብዅሉ ኣካይዳኦም ቅዱሳት ንምዃን ኪጽዕሩ ይጽበዮም እዩ።—ዮሃ. 10:16።
2 ነቲ ኣብ መጽሓፍ ዘሌዋውያን ዚርከብ ተወሳኺ ኽቡር መንፈሳዊ ነገራት ምምርማርና፡ ኪጠቕመና ይኽእል እዩ፣ ነቲ እተመሃርናዮ ምትግባርና ድማ፡ ብዅሉ ኣካይዳና ቕዱሳት ንኽንከውን ኪሕግዘና ይኽእል እዩ። ነዚ ዚስዕብ ሕቶታት ክንምርምሮ ኢና፦ ኣብ ስርዓታት ኣምላኽ ብዛዕባ ምልምላም እንታይ ኣረኣእያ እዩ ኺህልወና ዚግባእ፧ መጽሓፍ ዘሌዋውያን፡ ንልዑላውነት የሆዋ ብዛዕባ ምድጋፍ እንታይ ትምህረና፧ ካብቲ ኣብ ዘሌዋውያን ተጠቒሱ ዘሎ መስዋእትታት እንታይ ክንመሃር ንኽእል፧
ከይትለማለም ተጠንቀቕ!
3, 4. (ሀ) ክርስትያናት ምስ ሕግታትን ስርዓታትን ኣምላኽ ብዚተሓሓዝ ኪለማለሙ ዘይብሎም ስለምንታይ እዮም፧ (ለ) ሕነ ኽንፈዲ ወይ ቂም ክንሕዝ ዘይብልና ስለምንታይ ኢና፧
3 ንየሆዋ ኸነሐጕሶ እንተ ደሊና፡ ንሕግታቱን ንስርዓታቱን ተጠንቂቕና ኽንስዕቦ ኣሎና፣ ምስቲ ስርዓታቱ ብዚተሓሓዝ ከይንለማለምን ዝዀነ ይኹን ዘይቅዱስ ነገር ከይንገብርን ድማ ክንጥንቀቕ ኣሎና። ኣብ ትሕቲ ሕጊ ሙሴ እኳ እንተ ዘይኰንና፡ እቲ ኣብኡ ተጠቒሱ ዘሎ ብቕዓታት ግና፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ተቐባልነት ዘለዎን ዘይብሉን ነገራት ይሕብረና እዩ። ንኣብነት፡ እስራኤላውያን፡ “ንደቂ ህዝብኻ ሕነ ኣይትፍደን ኣይትቀየምን፡ ንብጻይካስ ከም ርእስኻ ደኣ ፍተዎ። ኣነ እግዚኣብሄር እየ” ዚብል ትእዛዝ ተዋሂብዎም ነበረ።—ዘሌ. 19:18።
4 የሆዋ፡ ሕነ ኽንፈዲ ዀነ ቒም ክንሕዝ ኣይደልየናን እዩ። (ሮሜ 12:19) ኰይኑ ግና፡ ንኣምላኻዊ ሕግታትን ስርዓታትን ዕሽሽ እንተ ኢልናዮ፡ ድያብሎስ እዩ ዚሕጐስ፣ ብሰንኪ እዚ ኸኣ የሆዋ ኺጽረፍ ይኽእል እዩ። ዋላ እውን ሓደ ሰብ ደይመደይ ኢሉ እንተ ጐድኣና፡ ክንቅየም የብልናን። መጽሓፍ ቅዱስ፡ ከም “ኣቕሓ መሬት” ገይሩ እዩ ዚገልጸና፣ ኣምላኽ ድማ ነቲ ኸም ክቡር መዝገብ ዝዀነ ኣገልግሎት ኣብቲ ኣቕሓ መሬት፡ ማለት ኣባና ኣቐሚጥዎ ኣሎ። (2 ቈረ. 4:7) ስለዚ፡ ነቲ ልክዕ ከም ኣሲድ ጐዳኢ ዝዀነ ቒም፡ ኣብዚ ኣቕሓ መሬት እዚ ኸነቐምጦ የብልናን።
5. ካብቲ ብዛዕባ ኣሮንን ብዛዕባ ሞት ደቁን ዚገልጽ ጸብጻብ እንታይ ክንመሃር ንኽእል፧ (ኣብ ገጽ 13 ዘላ ስእሊ ርአ።)
5 ኣብ ዘሌዋውያን 10:1-11፡ ንስድራ ቤት ኣሮን ዘጋጠሞም ልቢ ዚሰብር ፍጻመ ተጠቒሱ ኣሎ። ኣብቲ ማሕደር፡ ሓዊ ኻብ ሰማይ መጺኡ ንናዳብን ንኣቢሁን ምስ በልዖም፡ ስድራ ቤት ኣሮን ኣዝዮም ሓዚኖም ኪዀኑ ኣለዎም። ኣሮንን ስድራ ቤቱን ነቶም ዝሞቱ ኣባላት ስድራ ቤቶም ኪሓዝኑሎም ከም ዘይብሎም ምስ ተነግሮም፡ እምነቶም ተፈቲና ኽትከውን ኣለዋ። ንስኻኸ ምስ እተወገደ ኣባል ስድራ ቤት ወይ ምስ ካልኦት ውጉዳት ብዘይምሕባር፡ ቅዱስ ምዃንካ ተርኢዶ ኣለኻ፧—1 ቈረንቶስ 5:11 ኣንብብ።
6, 7. (ሀ) ኣብ ቤተ ክርስትያን ናብ ዚግበር መርዓ ብዛዕባ ምኻድ ክንውስን ከለና፡ ነየናይ ነጥብታት ኢና ኣርዚንና ኽንሓስበሉ ዘሎና፧ (እግረ ጽሑፍ ርአ።) (ለ) ንሓደ ዘመድና፡ ናብቲ ኣብ ቤተ ክርስትያን ዚገብሮ መርዓ ኸም ዘይንመጽእ ብኸመይ ከነረድኦ ንኽእል፧
6 ከምቲ ንኣሮንን ንስድራ ቤቱን ዘጋጠሞም ዓይነት ከቢድ ፈተና ኣየጋጥመናን ይኸውን። ኰይኑ ግና፡ ሓደ ናይ የሆዋ ምስክር ዘይኰነ ዘመድና፡ ናብቲ ኣብ ቤተ ክርስትያን ዚገብሮ መርዓ ኽንመጽእ እንተ ዓዲሙናኸ፧ ናብቲ መርዓ ንኸይንኸይድ ዚኽልክለና ቕዱስ ጽሑፋዊ ትእዛዝ እኳ እንተ ዘየልቦ፡ ውሳነ ኽንገብር ከለና ኣብ ግምት ከነእትዎ ዚግብኣና ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ ኣሎ ድዩ፧ *
7 ኣብዚ እተጠቕሰ ዅነታት ቅዱሳት ንኽንከውን ኢልና እንገብሮ ቘራጽነት፡ ነቲ ናይ የሆዋ ምስክር ዘይኰነ ዘመድና ኼገርሞ ይኽእል እዩ። (1 ጴጥ. 4:3, 4) ነቲ ዘመድና ኸይነጕህዮ እኳ እንተ ተጠንቀቕና፡ ብለውሃት ግናኸ ብግልጺ ኸነዘራርቦ ኣሎና። ምናልባት ገና እቲ ውራይ ከይኣኸለ ኸሎ፡ ብኣጋኡ ኸምኡ ኽንገብር ንኽእል ኢና። ኣብቲ ውራይ ክንካፈል ስለ ዝዓደመና ኸነመስግኖ ንኽእል ኢና። ኣብቲ ኺግበር ዚኽእል ሃይማኖታዊ ተግባራት ብዘይምክፋል ኣብታ መዓልቲ ሓጐሱ ኸነጕህዮን ኣብ ቅድሚ ኻልኦት ሰባት ከነሕፍሮን ከም ዘይንደሊ ኽንገልጸሉ ንኽእል ኢና። በዚ ኸምዚ፡ ኣብቲ ምስ እምነትና ዚተሓሓዝ ጕዳያት ካብ ምልምላም ንጥንቀቕ።
ልዑላውነት የሆዋ ደግፍ
8. መጽሓፍ ዘሌዋውያን ንልዑላውነት የሆዋ እተጕልሖ ብኸመይ እያ፧
8 መጽሓፍ ዘሌዋውያን ንልዑላውነት የሆዋ ተጕልሖ እያ። ካብቲ ኣብ ዘሌዋውያን ዚርከብ ሕግታት፡ ልዕሊ 30 ዚኸውን ካብ የሆዋ ኸም ዝመጸ ተሓቢሩ ኣሎ። ሙሴ ብዛዕባ እዚ ይፈልጥ ስለ ዝነበረ፡ የሆዋ ዝኣዘዞ ዘበለ ገበረ። (ዘሌ. 8:4, 5) ንሕና እውን ብተመሳሳሊ፡ ወትሩ ነቲ የሆዋ ኽንገብሮ ዚደልየና ነገራት ክንገብር ኣሎና። ውድብ ኣምላኽ ኣብዚ መዳይ እዚ ኺሕግዘና ይኽእል እዩ። ኰይኑ ግና፡ በይንና ኽንከውን ከለና፡ እምነትና ኽትፍተን ትኽእል እያ፣ የሱስ እውን እንተ ዀነ፡ ንበይኑ ኣብ በረኻ ኸሎ እዩ ተፈቲኑ። (ሉቃ. 4:1-13) ይኹን እምበር፡ ኣብ ልዑላውነት የሆዋ ነተኵር እንተ ዄንናን ብእኡ እንተ ተኣማሚንናን፡ ዝመጸ ይምጻእ ብዘየገድስ ኣይክንለማለምን ኢና፣ ብሰንኪ ፍርሂ እውን ኣብ መፈንጠራ ኣይክንኣቱን ኢና።—ምሳ. 29:25።
9. ህዝቢ ኣምላኽ ኣብ መላእ ዓለም ዚጽልኡ ስለምንታይ እዮም፧
9 ሰዓብቲ ክርስቶስን ናይ የሆዋ መሰኻኽርን ከም ምዃንና መጠን፡ ኣብ መላእ ዓለም መስጐጕቲ የጋጥመና እዩ። የሱስ ንደቀ መዛሙርቱ፡ “ንጸበባ ኣሕሊፎም ኪህቡኹምን ኪቐትሉኹምን እዮም፣ ስለ ስመይ ብዅሎም ኣህዛብ ክትጽልኡ ኢኹም” ስለ ዝበሎም፡ ነቲ መስጐጕቲ ንጽበዮ ኢና። (ማቴ. 24:9) ይኹን እምበር፡ ዋላ እውን እንተ ተጸላእና፡ ኣብ ስብከት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ኣዘውቲርና ብምክፋል፡ ቅዱሳት ምዃንና ወትሩ ኣብ ቅድሚ የሆዋ ኸነርኢ ንኽእል ኢና። ሓቀኛታትን ንጹሃትን ኣኽበርቲ ሕግን ክነስና፡ ስለምንታይ ኢና እንጽላእ፧ (ሮሜ 13:1-7) ንየሆዋ ልዑላዊ ጐይታና ስለ ዝገበርናዮ እዩ። “ንዕኡ በይኑ” ጥራይ ኢና እነገልግል፣ ምስ ሕግታትን ስርዓታትን ጽድቁ ብዚተሓሓዝ ድማ ፈጺምና ኣይንለማለምን ኢና።—ማቴ. 4:10።
10. ንሓደ ገለልትነቱ ዘይሓለወ ሓው እንታይ እዩ ኣጋጢምዎ፧
10 ብዘይካዚ፡ ‘ካብ ዓለም ኣይኰንናን።’ በዚ ምኽንያት እዚ ድማ፡ ካብቲ ኣብ ዓለም ዚካየድ ውግእን ፖለቲካዊ ጕዳያትን ገለልተኛታት ኢና። (ዮሃንስ 15:18-21፣ ኢሳይያስ 2:4 ኣንብብ።) ህይወቶም ንኣምላኽ ዝወፈዩ ገሊኦም ክርስትያናት፡ ገለልትነቶም ኣይሓለዉን። ይኹን እምበር፡ ብዙሓት ካባታቶም ተነሲሖምን ናብቲ መሓሪ ሰማያዊ ኣቦና ተመሊሶምን እዮም። (መዝ. 51:17) ገሊኣቶም ግና ኣይተነስሑን። ንኣብነት፡ ብግዜ ኻልኣይ ውግእ ዓለም፡ ሰበ ስልጣን ሃንጋሪ ነቶም ኣብ ብምልእቲ እታ ሃገር ብዘይፍትሓዊ መገዲ ተኣሲሮም ዝነበሩ ትሕቲ 45 ዓመት ዝዕድሚኦም 160 ኣሕዋትና ኣብ ሓንቲ ኸተማ ኣከብዎም። ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ኪፍጽሙ ድማ ኣዘዝዎም። ገሊኦም እሙናት ኣሕዋትና ኻብ መትከሎም ነቕ እኳ እንተ ዘይበሉ፡ ትሽዓተ ግና ማሕላ ብምፍጻም ወተሃደራዊ ኽዳን ተኸድኑ። ድሕሪ ኽልተ ዓመት፡ ሓደ ኻብቶም እተለማለሙ፡ ነቶም እሙናት ኣሕዋት ንኺርሽኖም ትእዛዝ ተዋህቦ። ካብቶም ዚርሸኑ ዝነበሩ እቲ ሓደ፡ ብስጋ ሓዉ እዩ ነይሩ። ኰይኑ ግና፡ እቶም ኣሕዋት ኣይተረሸኑን።
ንየሆዋ እቲ ዝበለጸ ሃቦ
11, 12. ሎሚ ዘለዉ ክርስትያናት ካብቲ ኣብ ጥንታዊት እስራኤል ዚቐርብ ዝነበረ መስዋእትታት እንታይ ኪመሃሩ ይኽእሉ፧
11 ብመሰረት ሕጊ ሙሴ፡ እስራኤላውያን እተፈላለየ ዓይነት መስዋእትታት ኬቕርቡ ነበሮም። (ዘሌ. 9:1-4, 15-21) እቲ መስዋእትታት፡ ጽላሎት እቲ ፍጹም መስዋእቲ የሱስ ስለ ዝነበረ፡ ጐደሎ ዘይብሉ ኪኸውን ነበሮ። ብዘይካዚ፡ ንነፍሲ ወከፍ መስዋእቲ ዚምልከት ዝርዝር ስርዓታት ነበረ። ንኣብነት፡ ሓንቲ ዝወለደት ኣደ እንታይ ክትገብር ከም ዝነበራ እሞ ንርአ። ዘሌዋውያን 12:6፡ “ናይ ወዲ ወይ ናይ ጓል መዓልትታት ምንጽሃ ምስ መልኣ፡ ገንሸል ዓመት ንዚሐርር መስዋእቲ ጫጩት ርግቢ ወይ ከኣ ባሬቶ ንመስዋእቲ ሓጢኣት ናብ ኣፍ ደገ ድንኳን ምርኻብ ናብ ካህን ተምጽእ” ትብል። እቲ ኣምላኽ ዘውጽኦ ብቕዓታት ዝርዝር ስርዓታት ዜጠቓልል እኳ እንተ ነበረ፡ የሆዋ ኣብቲ ኻብ ሰባት ዚጽበዮ ነገራት ሚዛናዊ ምዃኑ ግና ኣብቲ ሕጊ ተንጸባሪቑ ንረኽቦ ኢና። እታ ኣደ፡ ገንሸል ንኸተምጽእ ዓቕማ ዘይፈቕደላ እንተ ዀይኑ፡ ክልተ ባሬቶ ወይ ክልተ ጫጩት ርግቢ ኸተምጽእ ትኽእል ነበረት። (ዘሌ. 12:8) እታ ኣደ ድኻ እኳ እንተ ነበረት፡ የሆዋ ግና ማዕረ እታ ኽቡር ነገራት እተምጽእ ኣደ እዩ ዜፍቅራን ብሞሳ ዚርእያን ነይሩ። ካብዚ እንታይ ክንመሃር ንኽእል፧
12 ሃዋርያ ጳውሎስ ንኣመንቲ ዝዀኑ ብጾቱ፡ ንኣምላኽ “መስዋእቲ ውዳሰ” ኬቕርቡሉ ኣተባቢዕዎም ኣሎ። (እብ. 13:15) ከናፍርና ብዛዕባ እቲ ቕዱስ ስም የሆዋ ኺእመና ወይ ኪዛረባ ኣለወን። ጽሙማን ዝዀኑ ኣሕዋትና ኣሓትናን እውን፡ ብቛንቋ ምልክት ኣቢሎም ንኣምላኽ ይውድስዎ እዮም። ካብ ቤት ኪወጹ ዘይኽእሉ ክርስትያናት እውን እንተ ዀኑ፡ ደብዳበ ብምጽሓፍን ብተሌፎን ብምምስካርን ነቶም ኣለይ መለይ ዚብልዎምን ንበጻሕትን ብምስባኽን ንየሆዋ ይውድስዎ እዮም። እቲ እነቕርቦ መስዋእቲ ውዳሰ፡ ማለት ስም የሆዋ ኸም ዚፍለጥ ብምግባርን ንብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ብምስባኽን ንየሆዋ እነቕርቦ ውዳሰ፡ ምስ ኵነታት ጥዕናናን ምስ ክእለትናን ዚመጣጠን ኪኸውን ኣለዎ። በዚ ኸምዚ፡ ንየሆዋ እቲ ዝበለጸ ኽንህቦ ንኽእል።—ሮሜ 12:1፣ 2 ጢሞ. 2:15።
13. ጸብጻብ ኣገልግሎት ወፍሪ ኽንህብ ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧
13 ንኣምላኽ ኣዚና ስለ እነፍቅሮ፡ ብፍታው ኢና መስዋእቲ ውዳሰ እነቕርበሉ። (ማቴ. 22:37, 38) ኰይኑ ግና፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኣገልግሎት ዝነበረና ንጥፈት ጸብጻብ ክንህብ ንሕተት ኢና። እሞኸ ብዛዕባ እዚ መሰናድዎ እዚ እንታይ እዩ ዚስምዓና፧ እቲ በብወርሑ እንህቦ ጸብጻብ፡ ምስ ኣምላኻዊ ተወፋይነትና እተተሓሓዘ እዩ። (2 ጴጥ. 1:7) ሓቂ እዩ፡ ብዙሕ ሰዓታት ከም ዘሕለፍና ዚገልጽ ጸብጻብ ምእንቲ ኽንህብ ኢልና ጥራይ ኣይኰንናን ኣብ ኣገልግሎት ብዙሕ እንጽዕር። ከመይሲ፡ ኣብ መናበዪ ኣረጋውያን ዘሎ ወይ ከኣ ዓቕሙ ዘይፈቕደሉ ኣስፋሒ፡ ምሉእ ሰዓት ጥራይ ዘይኰነስ፡ 15፡ 30፡ ወይ 45 ደቒቕ ጸብጻብ ኪህብ ይኽእል እዩ። የሆዋ ነዘን ደቓይቕ እዚአን፡ እቲ ኣስፋሒ መንግስቲ ኣምላኽ ኬቕርበን ዚኽእል ዝበለጻ መስዋእቲ ስለ ዝዀና፡ ኣኽቢሩ እዩ ዚርእየን፣ ከመይሲ፡ የሆዋ፡ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ከም ዜፍቅርዎን ነቲ ሓደ ኻብ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኴንካ ናይ ምግልጋል ፍሉይ መሰል ከም ዜማስዉሉን ይፈልጥ እዩ። ልክዕ ከምቶም ክቡር ነገራት ኬቕርቡ ዘይኽእሉ ዝነበሩ ዅነታቶም ዘይፈቕደሎም እስራኤላውያን፡ ሎሚ ዘለዉ ዓቕሞም ድሩት ዝዀነ ኽቡራት ኣገልገልቲ የሆዋ እውን፡ ጸብጻብ ኣገልግሎት ኪህቡ ይኽእሉ እዮም። እቲ እንህቦ ውልቃዊ ጸብጻብ ድማ ምስ ዓለምለኻዊ ጸብጻብ ተደሚሩ፡ ውድብና ንመጻኢ ምስ ስብከት ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ዚተሓሓዝ መደብ ንኼውጽእ ኪሕግዞ ይኽእል እዩ። በዚ ምኽንያት እዚ እዩ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኣገልግሎት ዝነበረና ንጥፈት ጸብጻብ ክንህብ እንሕተት።
ልማድ መጽናዕትናን መስዋእቲ ውዳሰን
14 ነቲ ኣብ መጽሓፍ ዘሌዋውያን ዚርከብ ክቡር መንፈሳዊ ነገራት ድሕሪ ምምርማርና፡ ‘እዛ መጽሓፍ እዚኣ ሓንቲ ኽፋል እቲ መንፈስ ኣምላኽ ዝነፈሶ ቓል ኣምላኽ ዝዀነትሉ ምኽንያት ሕጂ ብዝያዳ ተረዲኡኒ’ ኢልካ ትሓስብ ትኸውን። (2 ጢሞ. 3:16) ካብ ቅድሚ ሕጂ ብዝያዳ ቕድስና ንኸተርኢ ድማ ቈሪጽካ ትኸውን፣ ከምኡ እትገብር ግና፡ የሆዋ ቕዱስ ክትከውን ስለ ዚደልየካ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ከተሐጕሶ ዚግባእ ኣምላኽ ስለ ዝዀነ እዩ። ኣብዘን ክልተ ዓንቀጻት እተመሃርካዮ ነጥብታት፡ ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት ብዝያዳ ንኽትኵዕት ባህጊ ኣሕዲሩልካ ኪኸውን ይኽእል እዩ። (ምሳሌ 2:1-5 ኣንብብ።) ስለዚ፡ ንልማድ መጽናዕትኻ ብጸሎት መርምሮ። እቲ ንየሆዋ እተቕርቦ መስዋእቲ ውዳሰ፡ ኣብ ቅድሚኡ ተቐባልነት ኪረክብ ከም እትደሊ ኣየጠራጥርን እዩ። ኰይኑ ግና፡ መደባት ተለቪዥን፡ ጸወታታት ቪድዮ፡ ስፖርታዊ ንጥፈታት፡ ወይ ንመሕለፍ ግዜ ዚግበር ንጥፈታት ንኣቓልቦኻ ይሰርቆን ንመንፈሳዊ ዕቤትካ ዕንቅፋት ይዀኖን ኣሎ ድዩ፧ ከምኡ እንተ ዀይኑ፡ ብዛዕባ ገለ ኻብቲ ኣብ መጽሓፍ እብራውያን ዚርከብ ቃላት ሃዋርያ ጳውሎስ ምስትንታንካ ኺጠቕመካ ይኽእል እዩ።
15, 16. ጳውሎስ ንእብራውያን ክርስትያናት ብግልጺ ዝጸሓፈሎም ስለምንታይ እዩ፧
15 ጳውሎስ ነቶም እብራውያን ክርስትያናት ዝዀኑ ብጾቱ፡ ብግልጺ እዩ ጽሒፉሎም። (እብራውያን 5:7, 11-14 ኣንብብ።) ቃላት ኣጸባቢቑ ኺጽሕፈሎም ኣይፈተነን። “ንምስማዕ ድንዙዛት” ምዃኖም ነገሮም። ጳውሎስ ብሓይልን ብግልጽን እተዛረቦም ስለምንታይ እዩ፧ ልክዕ ከም የሆዋ የፍቅሮም ስለ ዝነበረ እዩ፣ ብዘይካዚ፡ ብመንፈሳዊ መዳይ ገና ጸባ ይቕለቡ ስለ ዝነበሩ፡ ኵነታቶም ኣተሓሳሲብዎ ነበረ። ንመሰረታዊ ትምህርታት ክርስትና ምፍላጥ ኣዝዩ ኣገዳሲ እኳ እንተ ዀነ፡ መንፈሳዊ ዕቤት ብምግባር ኣብ ክርስትያናዊ ብስለት ንምብጻሕ ግና፡ “ዕጹም ብልዒ” የድሊ እዩ።
16 እቶም እብራውያን ዕቤት ብምግባር ንኻልኦት ኣብ ክንዲ ዚምህሩ፡ ገና ዚምህሮም የድልዮም ነበረ። ስለምንታይ፧ “ዕጹም ብልዒ” ኣይበልዑን እዮም ነይሮም። ንገዛእ ርእስኻ ኸምዚ ኢልካ ሕተታ፦ ‘ብዛዕባ ዕጹም መንፈሳዊ ምግቢ ቕኑዕ ኣረኣእያ ድዩ ዘሎኒ፧ ወትሩ መንፈሳዊ ምግቢ እምገብዶ ኣለኹ፧ ካብ ምጽላይን ዓሚቝ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ምግባርን ድሕር ምሕር እብል ድየ፧ ከምኡ እንተ ዀይኑ፡ እቲ ጸገም ኣብ ልማድ መጽናዕተይ ደዀን ይኸውን፧’ ንሰባት ክንሰብከሎም ጥራይ ዘይኰነስ፡ ክንምህሮምን ደቀ መዛሙርቲ ኽንገብሮምን እውን ኣሎና።—ማቴ. 28:19, 20።
17, 18. (ሀ) ኣዘውቲርና ዕጹም መንፈሳዊ ምግቢ ኽንምገብ ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧ (ለ) ቅድሚ ክርስትያናዊ ኣኼባ ኣልኮላዊ መስተ ብዛዕባ ምስታይ እንታይ ኣረኣእያ እዩ ኺህልወና ዚኽእል፧
17 ንመብዛሕትና፡ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኪኸብደና ይኽእል እዩ። የሆዋ ንመጽሓፍ ቅዱስ ንኸነጽንዖ ኣየገድደናን እዩ። ኰይኑ ግና፡ ርእስና ንየሆዋ ኻብ እንውፊ ነዊሕ ዓመታት ንግበር ሓጺር ብዘየገድስ፡ ኣዘውቲርና ዕጹም መንፈሳዊ ምግቢ ኽንምገብ ኣሎና። ቅዱሳት ኴንና ኽንመላለስ እንተ ደሊና፡ ከምኡ ኽንገብር ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
18 ቅዱሳት ንምዃን፡ ንቕዱሳት ጽሑፋት ተጠንቂቕና ኽንምርምሮን ኣምላኽ ካባና ዚጽበዮ ብቕዓታት ከነማልእን ኣሎና። ነቶም ደቂ ኣሮን ዝነበሩ ናዳብን ኣቢሁን እስከ ኸም ኣብነት ንውሰድ፣ ምናልባት ሰኺሮም ከለዉ “ጋሻ ሓዊ” ወይ ዘይተፈቕደ ሓዊ ስለ ዘቕረቡ፡ ብሞት ተቐጽዑ። (ዘሌ. 10:1, 2) ድሕሪኡ ኣምላኽ ንኣሮን እንታይ ከም ዝበሎ እሞ ርአ። (ዘሌዋውያን 10:8-11 ኣንብብ።) እዛ ጥቕሲ እዚኣ፡ ናብ ክርስትያናዊ ኣኼባ ቕድሚ ምኻድና ዝዀነ ይኹን ዓይነት ኣልኮላዊ መስተ ኽንሰቲ ኸም ዘይብልና ድያ እትገልጽ ዘላ፧ ነዚ ዚስዕብ ነጥብታት እሞ ሕስብ ኣብለሉ፦ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ሙሴ ኣይኰንናን ዘለና። (ሮሜ 10:4) ኣብ ገሊኡ ሃገራት፡ ኣመንቲ ዝዀኑ ብጾትና፡ ቅድሚ ኣኼባ ምግባሮም ምግቢ ኺምገቡ ኸለዉ፡ ብመጠኑ ኣልኮላዊ መስተ ይሰትዩ እዮም። ፋሲካ ኺብዓል ከሎ፡ ኣርባዕተ ጽዋእ ወይኒ ኣብ ጥቕሚ ውዒሉ እዩ። የሱስ በዓል ዝኽሪ ኬቕውም ከሎ፡ ነቲ ንደሙ ዜመልክት ወይኒ ምእንቲ ኺሰትይዎ፡ ንሃዋርያቱ ሂብዎም እዩ። (ማቴ. 26:27) መጽሓፍ ቅዱስ፡ ምብዛሕ መስተን ስኽራንን ይዅንን እዩ። (1 ቈረ. 6:10፣ 1 ጢሞ. 3:8) ብዙሓት ክርስትያናት ድማ ብምኽንያት ሕልናኦም፡ ኣብ ዝዀነ ይኹን ቅዱስ ኣገልግሎት ቅድሚ ምክፋሎም፡ ኣልኮላዊ መስተ ንኸይጥዕሙ ይውስኑ ይዀኑ። ይኹን እምበር፡ ኵነታት ከከም ሃገሩ ይፈላለ እዩ፣ ብቐንዱ ዜገድስ ከኣ፡ ክርስትያናት ንኣምላኽ ብዜሐጕስ መገዲ ቕዱሳት ምእንቲ ኪዀኑ፡ ‘ኣብ መንጎ ቕዱስን ዘይቅዱስን ዘሎ ፍልልይ ኪፈልጡ’ እዩ።
19. (ሀ) ንኣምልኾ ስድራ ቤትናን ንብሕታዊ መጽናዕትናን ትርጕም ዘለዎ ኽንገብሮ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧ (ለ) ምስ ቅድስና ብዚተሓሓዝ እንታይ ክትገብር ኢኻ ቘሪጽካ ዘለኻ፧
19 ኣብ ቃል ኣምላኽ ኣዕሚቝካ እንተ ዅዒትካ፡ ክቡር መንፈሳዊ ነገራት ብብዝሒ ኽትረክብ ኢኻ። ንምርምር ብዚሕግዝ ናውቲ ጌርካ፡ ንኣምልኾ ስድራ ቤትካን ንብሕታዊ መጽናዕትኻን ትርጕም ዘለዎ ኽትገብሮ ትኽእል ኢኻ። ነቲ ብዛዕባ የሆዋን ብዛዕባ ዕላማኡን ዘሎካ ፍልጠት ኣዕብዮ። ናብ ኣምላኽ ድማ ብዝያዳ ቕረብ። (ያእ. 4:8) ልክዕ ከምቲ ሓደ ኻብቶም ጸሓፍቲ መጽሓፍ መዝሙር ዝዘመሮ፡ “ኣብ ሕግኻ ተኣምራት ክርእስ፡ ኣዒንተይ ክፈተለይ” ኢልካ ናብ ኣምላኽ ጸሊ። (መዝ. 119:18) ምስ ሕግታትን ስርዓታትን መጽሓፍ ቅዱስ ብዚተሓሓዝ ኣይትለማለም። ንልዑል ሕግታት እቲ “ቕዱስ” ዝዀነ የሆዋ ብፍታው ተኣዘዞ፣ “ኣብቲ ቕዱስ ዕዮ ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ” ከኣ ብቕንኣት ተኻፈል። (1 ጴጥ. 1:15፣ ሮሜ 15:16) ኣብዚ ጽንኩር እዋን ቅዱስ ኩን። ሃየ እምበኣር፡ ኵላትና ብኣካይዳና ቕዱሳት ንኹን፣ ንልዑላውነት እቲ ቕዱስ ኣምላኽና ዝዀነ የሆዋ ድማ ንደግፎ።
^ ሕ.ጽ. 6 ኣብ ናይ 15 ግንቦት 2002 ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ ዝወጸት “ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ” ርአ።


text:
ኮምፒዩተር ሳይንስ
[[[1]]]
ቁልጡፍ ሰራዒ / Quicksort
ኣብ ስነ-ኮምፒተር እቲ ክዊክሶርት ኣገባብ ሓደ ካብቶም ዝቀልጠፉ ኣገባባት እዩ ሓደ ዓውዲ (Array) ንምስራዕ። እቲ ዓወይ ከኣ ካልእ ትሕዝቶ ክህልዎ ይኽእል።
መፍትሒ ናይ ክዊክሶርት እቲ ክልሰ-ሓሳብ „መቀለ ድሓር ሰፈነ“ (= divide and conquer) እዩ። ቅድም ነቲ ዓቢ ሽግር ኣብ ንኣሽቱ ሽግራት ትመቅሎ፣ ድሓር ነቶም ንኣሽቱ ሽግራት ንምፍታሕ ይቀልል እዩ። ሽዑ ስጉም ብስጉም ነቲ ዓቢ ሽግር ትፈትሖ ማለት እዩ። ስለዚ ከኣ እዚ ኣገባብ „መቀለ ድሓር ሰፈነ“ ይበሃል፥
ሓደ ባእታ ካብቲ ዓውዲ ትወስድ (ኣየናይ ባእታ ከምትወስድ ኣገዳሲ ኣይኮነን) ነቲ ዓውዲ ምእንቲ ኣብ መኣከሉ ክትመቅሎ። ድሓር ነቶም ካልኦት ካብቲ ቀንዲ ባእታ ዝንእሱ ባእታታት ኣብ ጸጋም ትገብሮም፣ ነቶም ካልኦት ካብቲ ቀንዲ ባእታ ዝዓበዩ ባእታታት ኣብ የማን ትገብሮም። ድሓር ልክዕ ነዚ ዕማም ትደግሞ፣ ነቲ ሓድሽ ዝወጸ ክፋል ናይቲ ዓውዲ ትመቅሎ፣ ሽዑ ነቲ ሓድሽ ክፋል ትሰርዖ። ድሓር ሙሉእ ዓውዲ ምስ ሰርዓኻ፡ እቶም ባእታታት ኣብቲ ዓውዲ (ትሕዝቶ ዓውዲ) ኩሎም ተሰሪዖም ኣለው።
እዚ’ቲ ቀንዲ ሽጣራ ናይቲ ክዊክሶርት ኣገባብ እዩ። ነቲ ክልሰ-ሓሳብ „መቀለ ድሓር ሰፈነ“ ኣብ ብዙሕ ዝተፋላለዩ ነገራት ኣብ ውሽጢ ሶፍትዌር ወይ ስነ-ኮምፒተር ይጥቀምሉ እዩ።
ኣብ ውሽጢ’ቲ ፕሮግራም ወይ ኮድ ሕሳባዊ ፍልጠት ከኣ ክህልወካ ኣለዎ። ስነ-ኮምፒተር ብዘይ ሕሳብ ሙት እዩ።
መብርሂ ናይ ክዊክሶርት፥
እቲ ዝስዕብ ኣገባብ (= function) ነቲ ቀንዲ ባእታ ይደሊ፣ ነቲ ዓውዲ (files[ ]) ከኣ ይመቅሎ፥
ቀንዲ ባእታ = Pivot
- ↑ File:Senay tesfalem|thumbnail


text:
1ፆሲም ማዻያ ሃሣ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ማዾም ዳኪንቴያ ማዔ፥ ፆሲኮ ዶኦሪንቴዞንሢ ፆሲ ጉሙርቂፆ ዛሎ ኬኤዚ ማኣዳኒና ፆሲ ካኣዦኮ ጎኑሞ ዔርዛኒ ዶኦሪንቴ ጳውሎሴይዳፓ፡- 2ዔያቶኮ ናንጊና ናንጊኮ ሃጊ ማዓንዳ ዎዛ ዓኣያ ማዓንዳኔ፤ ፆሲ ሚርጌ ዎዴኮ ቤርታ ዒንጋኒ ጫኣቄ ናንጊና ናንጎ ዔያታ ዴንቃንዳኔ። ፆሲ ፔቴታዎ ሉኡቁዋሴ። 3ዬና ዎዳ ሄላዛ ፆሲ ዬያ ፔ ቃኣሎና ፔጋሲ ዻዌኔ፤ ዬይ ቃኣላ ታ ማዻንዳጉዲ ታኣም ዒንጊንቴሢሮ ኑና ዻቂሻ ፆዛሢ ዓይሢፆ ጎይጾ ታ ኬኤዛኔ። 4ኑኡኒ ቢያሢ ጉሙርቃ፥ ፆሲ ጉሙርቂፆ ዛሎና ታኣኮ ጎኔ ናዓሢ ማዔ፥ ቲቶም፤ ፆሲ፥ ዓዳሢና ኑና ዻቂሻ ዬሱስ ኪሪስቶሴናይዳፓ ማዔ ኮሹሞ ዒንጊፆና ዎዛና ኔም ማዖንጎ። 5ታ ኔና ቄርፄሴይዳ ሃሼሢ ዒኢካ ፓጬ ባኮ ኩንሣንዳጉዲና ኔ ማዻንዳጉዲ ታ ኔም ዓይሤ ጎይፆና ሺኢጲፆ ማኣሮ ጪሞ ካታሞይዳ ካታሞይዳ ኔ ዶኦራንዳጉዲ ጌዒኬ። 6ሺኢጲፆ ማኣሮ ጪማ፦ ዾንኪንቱዋያና ፔቴ ላኣሊ ዔኬያ፥ ዓይሢንቱዋያ ማዒሢና ማቾ ማዒባኣያና ላሂሢና ፔ ሱንፆ ፑርቲሱዋያ፤ ዬያጉዲ ሃሣ ናኣታ ዒዛኮ ኪሪስቶሴ ጉሙርቃያ ማዓኒ ኮይሳኔ። 7ሺኢጲፆ ማኣሮ ዎይሣ ዓሳ፡- ፆሲ ማዾ ማዻንዳጉዲ ጉሙርቂ ዒንጎና ዓሲ ማዔሢሮ ዾንኪንቱዋ ዓሲ ማዓኒ ኮይሳኔ፤ ጌይፃ፡- ሄርሺንቱዋያ፥ ዑኬና ዻጋዹዋያ፥ ዑሽኪ ማሢንቱዋያ፥ ዓሲና ዣሉዋያ፥ ዔርቱዋ ጎይሢና ፔና ማኣዳንዳ ባኣዚ ዔካኒ ኮውዋያ፤ ጌይጻ፦ ሚኢሼሮ ጎጋይቁዋያ ማዓኒ ኮይሳኔ። 8ዬያይዳፓ ሾኦቺ ዔካያ፥ ኮሺ ማዔ ባኣዚ ናሽካያ፥ ፔና ዔሪ ዎይሣያ፥ ፒዜ ዓሲ፥ ዒናና ዓኣ ዓሲ ሃሣ ኮይሳ ጎይሢ ናንጋያ ማዖንጎ። 9ዒ ዔሬ ጎይፆ ጉዴያና ጉሙርቂንታያ ማዔ ኪኢቶ ኮሺ ዓርቃያ ማዓኒ ኮይሳኔ፤ ዬያይዲፆና ሜሌ ዓሶ ዞራኒና ዬያ ዒፂ ማካ ዓሶዋ ጎራኒ ዒ ዳንዳዓኔ። 10ዓይጎሮ ጌዔቴ ዓይሁዶ ፃጳፓ ማዔያ፥ ዓይሢንቱዋያ፤ ሃሣ ጉሪ ጌስቲ ጌስቲ ሺራ ጌሻ ሚርጌ ዓሲ ዓኣሢሮኬ። 11ዬያ ዓሶ ዚቲዳኒ ኮይሳኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ዔያታ ፒዜ ማዒባኣ ጎይሢና ሚኢሼሮ ጎጋይቂ ጎጋይቂ ዔርዛኒ ኮይሱዋ ባኣዚ ዔርዚ ዔርዚ ፔቴ ማኣሮ ዓሶ ቢያ ፑርቲሳኔ። 12ዔያቶኮ ዦይስኬይ ዔያቶ ዛሎ ኬኤዛዖ፡- “ቄርፄሴ ዓሳ ቢያ ዎዴ ሉኡቃያ፥ ፑርታ ቦዖ ማዔያ ሃሣ ቤልፃዻያና ሙኡዚ ዓሲኬ” ጌዔኔ። 13ዬያ ዓሢኮ ማርካታ ጎኔኬ፤ ዬያሮ ፒዜ ዔያታ ፆሲ ጉሙርቃያ ማዓንዳጉዲ፥ 14ዓይሁዶ ዓሶኮ ኬኤዚ ሺሮ ሓይሶ ዔያታ ዔኩዋጉዲና ጎኑሞ ዒፃ ዓሶ ዞሮ ዔያታ ዋይዙዋጉዲ ኮሺ ዔያቶ ጎሬ። 15ዒኖ ጌኤዦ ዓሶም ቢያ ባኣዚ ጌኤሺኬ፤ ዒኖ ፑርቶ ዓሶና ፆሲ ጉሙርቁዋያ ዓሶም ጋዓንቴ ጌኤሺ ማዔ ባኣዚ ባኣሴ፤ ጉቤ ዔያቶኮ ዒኖና ማሊፆና ፑርቴያኬ። 16ዔያታ፦ “ኑኡኒ ፆሲ ዔራኔ” ጋዓኔ፤ ዔያታ ማዻ ማዾና ጋዓንቴ፦ “ፆሲ ኑ ዔሩዋሴ” ጋዓ ዓሲ ማዓኔ፤ ዎይቲ ጌዔቴ ዔያታ ዒሣ ዓሲ፥ ዓይሢንቱዋ ዓሲ፤ ሃሣ ፔቴታዖ ኮሺ ማዾ ማዻኒ ዳንዳዑዋያ ማዔሢሮኬ።
Copyright
Learn More


text:
ምልክታ ብዛዕባ ሃገራዊ ኮምሽን ኣብ ለንደን ዘካየዶ ዘተ
ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ልኡኻት ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃኮደለ) ምስ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰደህኤI) ሰሉስ ሰነ 14, 2011 ኣብ ከተማ ለንደን ዓባይ ብሪጣንያ ድሕሪ ምርኻቦም ሕጂ ነናብ ቦትኦም ብሰላም ተመሊሶም ኣለዉ። ሃገራዊ ዋዕላን፡ ዋዕላ ዝፈጠሮ ትካላትን ብሓደ ወገን፡ ብመንጽሩ ከኣ ኣብ መንጎ ሰደህኤን ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን (ኤደኪን) ዝሰዓበ ናይ ኣተራጓጕማ ፍልልያትን ስዒቡ ዝማዕበለ ግርጭታትን፡ ሃገራዊ ኮምሽን ኢዱ ከየእተወ ነጻ ኮይኑ ክቕጽል ናይ ግድን ነበሮ። ሰደህኤ ብድሕሪ ሓደ ክፋሉ ናብ ሃገራዊ ኮምሽን ምእታዉን፡ ካብ ኢደኪ ምስሓቡን ግን ኣብ መጋቢት 15, 2011 ኣብ ዝተኻየደ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባ ኮምሽን ንኩለን ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘለዋ ፖለቲካውን ሲቪካውን ውድባት ንምርካብ ውሳኔ ስለ ዘሕለፈ ብቐጥታ ርኽክባት ካብ ዝጅመር ኣስታት 2 ኣዋርሕ ኮይኑዎ’ሎ። ነቲ ዝተጀመረ ጉዕዞ ጭቡጥ ንምግባር ከኣ ኣቦ መንበር ሃገራዊ ኮምሽን ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮን ክልተ ኣባላት ኮምሽን ዝኾኑ ወ/ሮ ዓይሻ ሙሳ ገዓስን፡ መንእሰይ በረኸት ካሕሳይን ዝሓዘ ልኡኽ ምስ ኣቦ መንበር ወልደየሱስ ዓማርን፡ ኣቶ ተስፋይ ወልሚካኤልን፡ ኣቶ ኣሰፋው በርሀን ዝርከብሉ ልኡኽ በቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ዕለት ተራኺብና፣
1. መበገሲ ጻውዒትና ኩሉ ኤርትራዊ ሓይሊ (ህዝብና) ብሓባር ተጋቢኡ ብደሞክራስያዊ መንገዲ ተዋሲኡ፡ ብልዑል ድሌት ህዝቢ ተማእዚዙ ክነብር ከምዝግብኦ መሰረታዊ እምነትና ምዃኑ ገሊጽና
2. ንጽቡቕ ድሌታት ክልቲኡ ሸነኻት ኣመልኪትና ወሲድናዮ ዘሎና ታሪኻዊ ተበግሶ ጠቒስና ኣመስጊና
3. ዕማምን ሸቶን ነጻነትን ጊዜያውነትን ተለኣኽነትን ተማእዛዝነትን ናይ’ዚ ኮምሽን ኣብሪህና
4. ዝመጽእ ዘሎ ጉባኤ ዝጠልቦ ናይ ሰፊሕ ሕብረተሰብና ሓድነትን ብዙሕነትን ምስ ዘሎ ኩነታት ሃገርና ከኣ ህጹጽነትን ኣድላይነትን ናይ ተልእኾና ገሊጽና
5. ንዝቐረበልና ሕቶታት ብጽሞና ድሕሪ ምስማዕ ዘድሊ መልስታትን መብርህታትን ሂብና
6. ካብ ዝቐረቡልና ብዙሓት ርእይቶታን ትንተናታትን መሰረትን ሓቅታትን ከምዘይብሎም ኣስሚርና
7. ብዘይካ እቲ ንኹሉ ውልቀሰባትን ውድባትን ዝግባእ ናይ ምስታፍ መሰል ምግላጽ ካልእ ናይ ሕሉፍ ታሪኽ ተንታን ኣዎንታዊ ከምዘይከውንን፡ እንተተደልዩ ግን ሰነዳትና ከነቕርብ ድሉዋት ምዃናን ሓቢርና።
ዝርዝር ውጽኢት ዘተና ብመደብ ወይ ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚታት ንህዝቢ ከነብርህ ድሉዋት ምዃናን፡ ዕላማ ኮምሽን ከኣ ህዝቢ ምጥርናፍን ምሕብሓብን ደኣ’ምበር ምግላልን ምውጋንን ከምዘይኮነ ኣናገልጽና፡ ዘተና ባህጊ ህዝብና ዘርዊ፡ ንያት ደላይ ሰላምን ስኒትን ዘዕግብ ክኸውን ብዙሕ ጻዕርን ጊዜን ከምዘድልየና ብምእማን ንቀጻሊ ርኽባት ማዕጾ ክፉት ገዲፍና ኣኼባና ደምዲምና።
ልኡኽ ዘተ ኤሃኮደለ
ለንደን ሰነ 15, 2011


text:
ርእይቶ መጽሓፍ ~ “መንገዲ ጊልያነት” ብኤፍ.አ. ሃይክ
እዚ ዓምዲ እዚ ንልሙድ ርእይቶ ብዛዕባ መጽሓፍ ብፍልይ ዝበለ መልክዕ ኢዩ ዘቕርቦ። ደቅ ሰብ ስለምንታይ ኣብ ትሕቲ ፋሽስትን ግፍዐኛታትን ይወድቁ ንዝብል ሕቶ ምምላስ ካብ ዝፍትኑ ፍሉጣት ኣብነታት “መንገዲ ጊልያነት” ትብል ናይ ሃይክ መጽሓፍ እያ። እዚኣ መጽሓፍ እዚኣ ናይ 50 ሕታማ ብ1994 ወጺኡ። ስለዚ ሎሚ ኣብ 2010 ናብ 66 ዓመታት ተገማጊማን ትሕዝቶኣ ድማ ኣገዳስነቱ ቐጻሊ ኣሎ። ሃይክ ነዚኣ መጽሓፍ ብ1944 ክጽሕፍ እንከሎ “ናብ ኩሎም ኣብ ስልፍታት ዝርከቡ ማሕበርነታውያን” ብዝብል ኢዩ ተበጊሱ። ሎሚ ክትንበብ እንከላ ግን ንኹሎም ብስም "ሕዝቢን" "ኩልናን" "ሃገራውነት"ን ንዝብሉ ኩሎም ከምዝተጻሕፈት ትመስል። ኣብዚ ትሕዝቶ ብመሰረቱ ናይ “ሓባር” (collectivist) መደባት ናይ ማሕበርነታውያንን ሕሉፋውያን ናይ የማን ሓይልታትን ከም ቀንዲ ኣብነት ናዚን ፋሽስት ኢጣልያን ናይ ሶቭየት ሕብረትን ክሳብ ክንደይ ሓቅነት ከምዘይነበሮ ብዝርዝር የረድእ።
ኣብዚ እዋን እዚ ናይ “ሓባር” ዝብል ኣተሓሳስባ ዝጠፍአን ናይ ነጻ ውልቀ ሰባዊን ኣብ ርእሰ ማልነት ዝምርኲስን ኣሰራርሓ ዝሰዓረ እኳ እንተመሰለስ፡ ጌና እቲ ክፉኣት ሰባት እንተዝለግሱ እሞ ብጥዑያት ሰባት እንተዝትክኡ ነገራት ይመሓየሽ ኢዩ ዝብል ኣተሓሳስባስ ኣሎ። እዚ ድማ ሓደ ስልጣን ዘይብሉ ውልቀ ሰብ ያኢ ብድልየቱ ምስ ጎረባብቱ ይኹን ኣብ ጉዳዩ ጽቡቕ ነገር ከፍሪ ይኽእል ኢዩ ዝብል ናይ ሓባር ኣተሓሳስባ ኣሎ። እዚ ንግፍዕን ጭቆናን ዝፈጠረ ናይ “ሓባራዊ” ኣተሓሳስባ ነቲ ኣብ ትሕቲ ነጻ ውልቀ ሰብ ዝፈረየ ነጻነትን ሃብትን ኣብ ግምት ኣየእቱን።
ዝተጎነየ መንገዲ ዝበሃል ኣብ ሓደ መስርሕ ጉዕዞ ታሪኽ ንድሕሪት ተመሊስና ምስእንዕዘብ ምስ ሕሉፍ ዝሰብርን ናይ ምዕራብን ናይ ኣፍሪቃን ናይ ዓለም ብሓፈሻ ንዝነበረ ዝሰብር ተርኣዮታት ኣጋጢሙ ኢዩ። ናይ ናዚነት ምንቅስቓስ ኣብ ጀርመን ንሙሉእ ናይ ምዕራብ ስልጣነ ከጥፍእ እዩ ተላዒሉ። እዚ ንሙሉእ ዓለም ዘንቀጥቀጠን ብግዳይነት ሚልዮናትን ብርሰት ንብረትን ዝዝከር ታሪኻዊ ፍጻመ ግን ኣይተዓወተን። ምኽንያቱ ነቲ ውልቃዊ ነጻነትን ናይ ደቂ ሰብ መሃዚ ክእለትን ዝፍኑ ኣገባብ ዘዐወቶ መስርሕ ከውድቕ ኣይከኣለን። ኣብዚ ብደሞክራሲ ዝፍለጥ ናይ ነጻ ውድድር ስርዓት፣ ዋላ’ኳ ኣብዚ መንገዲ እዚ ዝጽላእን ሕብረተ ሰብ ክጻወሮ ዘይክእል ነገራት እንተኣጋጠሞ፣ ብዓቢኡ ነቲ መትከልስ ኣይቀየሮን። ንዘጋጥምዎ ብድሆታትን ሽግራትን ብሕግን ታሪኽን ኣግባብን እውን ከዕርዮ ይርአ። ነጻነት ናይ ውድድር፣ ንኹሉ ኣባል ሕብረተሰብ ከምዝጠቕሞን ትካላት ኣብ ምእማንን ተቐቢሉ ይኸይድ። ብዓቢኡ ዓለምለኻዊ ቁጠባዊ ጉዳያትን መንግስታውያንን ኣህጉራያውያን ትካላት ተጠቒምና ንክፉእን ጽቡቕን ንኽንጥቀመሎም ስልጣንን ተስፋን ኣሎ ይብል ሃይክ።
ነቲ ሕብረተሰብ ነጻ ብምግዳፍ ዝመጽእ ምዕባለ ክቆጻጽር ዝፍትን ዝምባለ፣ ካብ 18 ክፍለ ዘመን ጀሚሩ ሕጅ’ውን ይቕጽል ኣሎ። ገለ ገለ ካብዚኣቶም ጀርመናውያን - ሓሳባቶምን ምህዞታቶም ኣብ ዓዲ እንግሊዝን ኣሜሪካን ተቐባለነት እናረኸበ ኣብ ዝኸደሉ እዋን፤ ነጻ ዕዳጋ ንጥቕሚ ዓዲ እንግሊዝ ዝውዕል ኣተሓሳስባ እዩን፣ ከምኡ እውን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ኣሜሪካን እንግሊዝን ግዜኡ ዝሓለፎን ኣዝዩ ዘሕፍርን እዩ፤ ዝብሉ ኣተሓሳስባታት ኣብ ቅድሚ ካልኣይ ኲናት ዓለም ዝነበረ ግዜ ኣናበዝሐ ከደ።
እዚኣቶም ኣብ ዓለም መንግስተ ሰማይ ክፈጥሩ ዝፍትኑን፣ ዩቶፕያ ማለት ከም ኣብነት “ሓዳስ ኤርትራ”፣ ብነጻ ጉልበት ዜጋታታ እትስራሕ ዘላ “ምዕብልትን” ከምቲ ናይ ዜና ማዕከናታ ዝብልኦ፣ ብኹለንትናኣ ኣብ ሰማይ ትንሳፈፍ ዘላ ሃገር ከምዘላ ንምምሳል ዝግበር ፈተነ ክጥቀስ ይከኣል።
ማሕበርነታውያን ሰልፍታት ን”ዝያዳ ነጻነት” እዩ እቲ ዓቢ ፕሮፓጋንደአን። ልክዕ ከም ፋሽስታትውያን፣ ማሕበርነታውያን ድማ ሓደ ሓቀኛን ርትዓዊ ዝኾነ ኣገባብ ከምዘምጽእ ይኣምኑ። እዚ ንዝያዳ ነጻነት ዝተባህለ መንገዲ ግን እንድሕር ናብ መንገዲ ጊልያነት ዘምርሕ ኮይኑ እቲ ዝዓበየ ውድቀት ኢዩ። ምኽንያቱ ንብዙሓት ናብ ማሕበርነት ከምዝዝምብሉ ዝገበረ መስርሕ ዝያዳ ነጻነት ይርከቦ እዩ ብዝብል እምነት ኢዩ ኔሩ። ኣብ ምዕራብ ዝነበሩ ናይዚ ኣተሓሳስባ ዝነበሮም ምሁራት፣ ናብዚ ዓይነት ዝኣተዉ፣ ካብቲ ነጻነታዊ ኣመተ ዝያዳ ከድምዕ ኢሎም ስለዝኣመኑሉ ኢዩ። ስለዚ ኸኣ ኢዩ ማሕበርነት ናብቲ ሓደ ኣንጻሩ ዝኾነ ገጹ ምስኣምርሐ ንምርዳኡ ዘጸግሞም።
እቲ ን12 ዓመታት ከም ጋዜጠኛ ኣብ ሶቭየት ሕብረት ዝነበረ ው.ኤች. ቸምበርለን፣ ኩሉ እምነቱ ብዛዕባ እቲ ስርዓት ምስተሓምሸሸ፣ ከምዚ በለ። “ማሕበርነት ኣብቲ መጀመርታ እንተወሓደ መንገዲ ነጻነት ዘይኮነስ መንገዲ ንዲክተተርነትን ዳግመ ዲክተተርነትን፣ ዘስካሕክሕ ውግእ ሕድሕድን የምርሕ። ብደሞክራሲያዊ ኣገባብ ዝካየድ ማሕበርነት ኣብ ዩቶፕያ (ሕልማዊ ዓለም) ጥራሕ እዩ ዝርከብ።”
ብተመሳሳሊ ኤፍ.አ.ቮይት ዝተባህለ ብሪጣንያዊ ጸሓፋይ፣ ንሱ እውን ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቐሰ ሰብ፣ “ማርክስነት ናብ ፋሺዝምን ናዚዝምን ኣምሪሑ፤ ምኽንያቱ ንባዕሉ (ማሕበርነት) ፋሺዝምን ናዚዝምን ስለዝኾነ” ኣብ ዝብል መደምደምታ በጹሑ። ዋልት ሊፕማን እውን ብተመሳሳሊ “እዚ ናህና ትውልዲ እዚ (ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ዝነበረ ማለት እዩ) ሰባት ካብ ነጻነት ኣዝሊቖም ናብ ሓደ ንጉድያዮም ብሓይሊ ዝውድብ መስርሕ እንተኣትዮም ሳዕቤኑ እንታይ ምዃኑ ተመኲሮም እዮም። ንዝያዳ ብሩህ መጻኢ ኢሎም እኳ እንተገብርዎ፣ ኣብ መወዳእታኡ ናይ ዩኒፎርሚቲን የምርሕ” በለ። ከምዚ ዝኣመሰለ ካብቲ ኣብኡ ዝነበሩ ዝገልጽ ብዙሕ ምስክርነት ኣሎ።
ናዚዝም (ሃገራዊ ማሕበርነት) ዝመርሕ ዝነበረ ሂትለር፣ ንርእሱ ከም ናይ ብሓቂ ደሞክራሲያውን ሓቀኛ ማሕበረነታውን ጌሩ እዩ ዘቕርብ ኔሩ። ሕሉፍ ሓሊፉ ከም ናይ “ክርስትና” ተሓላቒ ጌሩ እውን ነብሱ የቕርባ ኔሩ። ኣብነት ንተራ ደቂ ኣንስትዮ ክገልጽ እንከሎ "ህጻናት፣ ክሽነን ቤተ ክርስትያንን" (kinder, kuchen und kirche) ጥራሕ እዩ ተረአን ይብል ኔሩ። ካብዚ ኣዝዩ ሕሉፍ ዝኾነ ስእሊ ዝመጽእ ነገር እንታይ እዩ፤ ሂትለር ሓቀኛ ሊበራልነት ማለት ነጻነት ዝብሃል ከምዘይኣምን ዝነበረ ባዕሉ ይምስክር እዩ። እኳ ድኣ ሓደ ካብቲ ንሱ ዝጸልኦ ዝነበረ ኣተሓሳስባ እዩ ኔሩ። ሂትለር ኣብ ስልጣን ምስመጸ ሊበራልነት ፈጺሙ ተደሚሲሱ እዩ፤ እቲ ቀታሊኡ ድማ ሃገራዊ ማሕበረንት (ናዚዝም) ኔሩ። ። (ይቕጽል..)


text:
ምዕራፍ 85
ብዚንሳሕ ሓጥእ ዚርከብ ሓጐስ
ምሳሌታት እታ ዝጠፍአት በጊዕን እታ ዝጠፍአት ሰልድን
ኣብ ሰማይ ዘለዉ መላእኽቲ ይሕጐሱ
የሱስ ኣብ ኣገልግሎቱ ደጋጊሙ ኣገዳስነት ትሕትና ኣጕሊሑ እዩ። (ሉቃስ 14:8-11) ንኣምላኽ ብትሕትና ኼገልግልዎ ዚደልዩ ሰብኡትን ኣንስትን ኪረክብ ይህንጠ ነይሩ እዩ። ገሊኦም ዚቐርብዎ ዝነበሩ፡ ፍሉጣት ሓጥኣን እዮም ነይሮም።
ፈሪሳውያንን ጸሓፍትን እቶም ብኣታቶም ዘይብቑዓት ጌርካ ዚርኣዩ ሰባት ናብ የሱስን ናብ መልእኽቱን ከም እተሳሕቡ ረኣዩ። ስለዚ፡ “እዝስ ንሓጥኣን ይቕበል፡ ምሳታቶም እውን ይበልዕ” ኢሎም ኣዕዘምዘሙ። (ሉቃስ 15:2) ፈሪሳውያንን ጸሓፍትን ብሉጻት ከም ዝዀኑ ዀይኑ እዩ ዚስምዖም ነይሩ፣ ነቲ ተራ ህዝቢ ኸኣ ኣብ ትሕቲ ኣእጋሮም ከም ዘሎ ሓመድ እዮም ዚቘጽርዎ ነይሮም። ንዓታቶም ዘለዎም ንዕቀት ንምግላጽ፡ “ህዝቢ እዛ ምድሪ” ዝትርጉሙ ዓም ሃኣረጽ ዚብል ቃላት እብራይስጢ እዮም ዝጥቀሙ ነይሮም።
የሱስ ግና ንዅሉ ሰብ ብኽብርን ብለውሃትን ብርሕራሐን እዩ ዚሕዝ ነይሩ። ብዙሓት ካብቶም ኣትሒትካ ዚርኣዩ ሰባት፡ እንተላይ እቶም ብሓጢኣቶም ፍሉጣት ዝዀኑ ሰባት፡ ንየሱስ ኪሰምዑ ህንጡያት እዮም ነይሮም። ግናኸ፡ የሱስ ብዛዕባ እቲ ትሑታት ብምቕባሉ ዝቐረበሉ ነቐፌታ ኸመይ ተሰምዖ፧ እንታይ ምላሽከ ሃበሉ፧
የሱስ ምላሽ ኪህብ ከሎ፡ ምስታ ኣቐዲሙ ኣብ ቅፍርናሆም ዝመሰላ እትመሳሰል ምሳሌ መሰለ። (ማቴዎስ 18:12-14) ነቲ ምላሹ ኬቕርብ ከሎ ኸኣ፡ ፈሪሳውያን ጻድቃን ከም ዝዀኑ እሞ ኣብ ደምበ ኣምላኽ ሃዲኦም ከም ዘለዉ ገይሩ ገለጾም። ብኣንጻሩ ግና፡ እቶም ትሑታት ሰባት ከም እተባረሩን ከም ዝጠፍኡን ገይሩ መሰሎም። ከምዚ ድማ በለ፦
“ካባኻትኩምከ 100 ኣባጊዕ ዘለዋኦ እሞ ሓንቲ ኻባታተን ምስ ጠፍኣቶስ፡ ነተን 99 ኣብ በረኻ ሓዲጉ፡ ክሳዕ ዚረኽባ ነታ ዝጠፍአት ኪደሊ ዘይከይድ እንታዋይ ሰብ እዩ፧ ምስ ረኸባ ኸኣ፡ ተሓጒሱ ኣብ መንኵቡ ይሕንግራ። ናብ ቤቱ ምስ ተመልሰ ድማ፡ ንኣዕሩኹን ንጐረባብቱን ብሓባር ጸዊዑ፡ ‘እታ ዝጠፍኣትኒ በጊዐይ ስለ ዘረኸብኩዋ፡ ምሳይ ተሓጐሱ’ ይብሎም።”—ሉቃስ 15:4-6።
እሞኸ የሱስ እታ ምሳሌ ንምንታይ ከም እተመልክት እዩ ዝገለጸ፧ ነዚ ኺገልጽ ከሎ፡ “ከምኡ ኸኣ፡ ንስሓ ኻብ ዘየድልዮም 99 ጻድቃንሲ፡ ብሓደ ዚንሳሕ ሓጥእ ኣብ ሰማይ ዝያዳ ሓጐስ ኪኸውን እዩ፡ እብለኩም ኣለኹ” በለ።—ሉቃስ 15:7።
የሱስ ብዛዕባ ንስሓ እተዛረቦ ነገር ንፈሪሳውያን ኣሰምቢድዎም ኪኸውን ይኽእል እዩ። ጻድቃን ከም ዝዀኑ ገይሮም እዮም ዚሓስቡ ነይሮም። ቅድሚ ኽልተ ዓመት ኣቢሉ ይኸውን ገሊኣቶም ንየሱስ ምስ ኣከብቲ ቐረጽን ሓጥኣንን ብምብላዑ ምስ ነቐፍዎ፡ “ኣነ ንጻድቃን ዘይኰነስ፡ ንሓጥኣን እየ ኽጽውዕ መጺአ” ኢሉ መሊሱሎም ነይሩ። (ማርቆስ 2:15-17) እቶም ተመጻደቕቲ ፈሪሳውያን ኪንስሑ ኸም ዜድልዮም ኣይተገንዘቡን፣ ስለዚ፡ ኣብ ሰማይ ሓጐስ ኣይኰነን። ሓጥኣን ብሓቂ ኺንስሑ ኸለዉ ግና ብኣንጻሩ እዩ ዚኸውን።
የሱስ ቀጺሉ በዛ እትስዕብ ምሳሌ ገይሩ፡ ነቲ ሓጥኣን ምስ ዚምለሱ ኣብ ሰማይ ዓብዪ ሓጐስ ከም ዚኸውን ዝገለጾ ሓሳብ ዜራጕድ ነገር ኣቕረበ፦ “ዓሰርተ ድራክማ ዘለዋ እሞ፡ ሓንቲ ድራክማ እንተ ጠፊኣታ፡ መብራህቲ ዘይተብርህ፡ ቤታ እውን ዘይትዅስትር፡ ክሳዕ እትረኽባ ኸኣ ኣጸቢቓ ዘይትደሊ እንታወይቲ ሰበይቲ እያ፧ ምስ ረኸበታ ድማ፡ ንኣዳኖታታን ንጐረባብታን ጸዊዓ፡ ‘እታ ዝጠፍኣትኒ ድራክማይ ስለ ዝረኸብክዋ፡ ምሳይ ተሓጐሳ’ ትብለን።”—ሉቃስ 15:8, 9።
እቲ የሱስ ብዛዕባ እቲ ኻብዛ ምሳሌ ዚርከብ ትምህርቲ ዝገለጾ ነገር፡ ምስቲ ኻብ ምሳሌ እታ ዝጠፍአት በጊዕ ዚርከብ ትምህርቲ ተመሳሳሊ እዩ። ስለዚ፡ ኣስዕብ ኣቢሉ፡ “ከምኡ ኸኣ፡ ብሓደ ዚንሳሕ ሓጥእ ኣብ መንጎ መላእኽቲ ኣምላኽ ሓጐስ ይኸውን እዩ፡ እብለኩም ኣለኹ” በለ።—ሉቃስ 15:10።
መላእኽቲ ኣምላኽ ብዛዕባ ምምላስ ዝጠፍኡ ሓጥኣን ብርቱዕ ተገዳስነት ኬሕድሩ እሞ ብኣእምሮኻ ስኣሎ! ነዚ ተግባሮም እዚ ብፍላይ ኣገዳሲ ዚገብሮ ኸኣ፡ እቶም ዚንስሑን ኣብ ሰማያዊት መንግስቲ ኣምላኽ ቦታ ዚረኽቡን ሓጥኣን፡ ካብ ናይ መላእኽቲ ዝለዓለ ቦታ ዚረኽቡ ምዃኖም እዩ። (1 ቈረንቶስ 6:2, 3) ግናኸ፡ መላእኽቲ በዚ ኣይቀንኡን እዮም። ሓደ ሓጥእ ምሉእ ብምሉእ ተነሲሑ ናብ ኣምላኽ ኪምለስ ከሎ ደኣ ኸመይ ኪስምዓና ይግባእ፧
ብዝያዳ ፍለጥ
ሓጢኣትና ኺሕደገልና ይኽእል ድዩ፧
ኣምላኽ ንኸቢድ ሓጢኣት እውን ከይተረፈ ይቕረ ይብል ድዩ፧ ስምረት ኣምላኽ ክንረክብ እንተ ደሊና፡ እንታይ ክንገብር ኣሎና፧
መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ እያ፧
የሱስ ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ ከም እትገብር መርኣዪ ሂቡ እዩ።


text:
1ማራዓሢ ላንካሳ፥ ዱማሲ ዔርዛ ማላቶ ቡሌ ዎዶና ጫሪንጫ ዋይዚንታ ባኣዚ ባኣያ ማዒ፥ ዻካ ዚቲዮ ጌዔኔ፤ 2ዬካፓ ፆሲ ቤርታ ዔቃ፥ ላንካዎ ኪኢታንቾ ታ ዴንቄኔ፤ ዔያቶም ዒማና ላንካይ ዛዬ ዒንጊንቴኔ። 3ዑንጆ ጩቢሶ፥ ዎርቄና ኮሾና ሱሢ ኩንዔ ኩጫ ዔኬ፥ ኪኢታንቻ ሙካዖ ፆሲም ዒንጎ ባካ ዒንጊንታ ቤዞ ኮይላ ዔቃዛ ካኣቱሞ ዖይቶ ቤርታ ዓኣ፥ ዎርቆና ኮሾና ፆሲም ዒንጎ ባኮ ዒንጎ ቤዛ፥ ፆሲም ዱማዼ ዓሶኮ ሺኢጲፆና ዎላ ፆሲ ቤርቶ ሺኢሻንዳጉዲ ሚርጌ ዑንጄ ዒዛም ዒንጊንቴኔ። 4ዑንጆኮ ጩባ ፆሲም ዱማዼ ዓሶኮ ሺኢጲፆና ዎላ ኪኢታንቻሢ ኩጫፓ ፆሲ ቤርቶ ኬስኬኔ። 5ዬካፓ ኪኢታንቻሢ ጩቢሶ፥ ፆሲ ኩንዖ ዔኪ ፆሲም ዒንጎ ባኮ ዒንጎ ቤዛፓ ታሚ ካኣሺ ሱፆ ኩንዖይዳ ኩንሤስካፓ ሳዖ ባንሢ ኬኤራዛ ጉጉንሢና ዼኤፒ ዑኡሲና ሓሣ ዜኤሊንሢያ ዜኤሊንሤም ሳዓ ዓጊፄኔ። 6ዬካፓ ላንካይ ዛዬ ኩጫ ዔኬ፥ ላንካይ ኪኢታንቾስኬንሢ ዛያሢ ዋርቃኒ ጊኢጊንቴኔ። 7ቤርታሳ ኪኢታንቻሢ ዛያሢ ዋርቃዛ፥ ሱጉሢ ሲኢሪንቴ ሻቺና ታሚና ሳዓ ኬዴኔ፤ ዬማና ዛላኮ ዛላ ጊንሢ ማዓ ሳዓ ሚጬኔ፤ ሚፆንታ ዓኣዔ ማኣቶንታኮዋ ዛላኮ ዛላ ማዓይ ቢያ ሚጬኔ። 8ሃሣ ላምዓሳ ኪኢታንቻሢ ዛያሢ ዋርቃዛ ታሚ ዔኤታ፥ ዼኤፒ ዹካ ማላ ባኣዚ ባዞይዳ ኬዳዛ ዛላኮ ዛላ ጊንሢ ማዓይ ቢያ ባዞኮ ሱጉሢ ማዔኔ፤ 9ባዞይዳ ናንጋ፥ ሼምፓ ዓኣ ባኮኮ ዛላኮ ዛላ ማዓይ ቢያ ሓይቄኔ፤ ሃሣ ዋኣፆ ካኣሚሎኮዋ ዛላኮ ዛላ ጊንሢ ማዓይ ቢያ ፑርቲ ጋፔኔ። 10ሃይሣሳ ኪኢታንቻሢ ዛያሢ ዋርቃዛ ፆምፔጉዲ ዔኤታ ዼኤፒ ዦኦጌ ጫሪንጫፓ ዎሮ ዋኣፆና ዓልቃ ዋኣፆናኮ ዛላኮ ዛላ ማዓ ጊንፆይዳ ኬዴኔ። 11ዬያ ዦኦጋሢኮ ሱንጻ “ዋላንጋ” ጌይንታያኬ፤ ዬያሮ ዋኣፆኮ ዛላኮ ዛላ ጊንሢ ማዓይ ቢያ ጫንቺ ማዔኔ፤ ዋኣፆኮ ጫንቂፆይዳፓ ዔቄያና ሚርጌ ዓሲ ሓይቄኔ። 12ዖይዳሳ ኪኢታንቻሢ ዛያሢ ዋርቃዛ ዓቦንታ ዓጊኖንታ ዦኦጋሢንታኮ ዛላኮ ዛላ ጊንሢ ማዓይ ቢያ ዹይንቴኔ፤ ሮኦሮንታ ዒባኖንታኮ ዛላኮ ዛላ ማዓ ጊንፆይዳ ፖዒ ፖዑዋጉዲ ላኣጊንቴኔ። 13ዬካፓ ሃሣ ፔቴ ኮኦኬ ጫሪንጫ ባራናንቴ ታ ዴንቄኔ፤ ዬይ ዼኤፒ ዑኡሲና፦ “ዓቴ ሓይሦ ኪኢታንቾንሢ ዛያሢ ዋርቃዛ ዋይዚንታንዳ ዑኡዞ ዛሎና ሳዖይዳ ናንጋ ዓሶም ባዴዔ! ባዴዔ! ባዴዔ!” ጋዓንቴ ታ ዋይዜኔ።
Copyright
Learn More


text:
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ደሞዝ ዚኽፈሎም ኣቕሽሽቲ ኣለውዎም ድዮም፧
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብነት እቶም ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበሩ ክርስትያናት ስለ ዚስዕቡ፡ ቀሺ-ምእመናን ዚብሃል ክፍፍል የብሎምን። ኵሎም እተጠምቁ ኣባላት፡ ኣብቲ ናይ ምስባኽን ናይ ምምሃርን ዕዮ ዚሳተፉ መዝነት እተዋህቦም ኣገልገልቲ እዮም። ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ኣስታት መሚእቲ ዚዀኑ ኣባላት ብዘለውወን ጉባኤታት እተወደቡ እዮም። ብመንፈሳዊ ብስለት ዘለዎም ሰብኡት ድማ “
ሽማግለታት” ኰይኖም የገልግሉ እዮም። (ቲቶስ 1:5) ነዚ ኸኣ ብዘይ ገለ ኽፍሊት እዮም ዚገብርዎ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ዕዮ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ብኸመይ እዩ ዚምወል፧
እናዞርና ገንዘብ ከይኣከብናን ዕሽር ከየኽፈልናን፡ ዓለምለኻዊ ዕዮ ስብከትና ብኸመይ ይዓቢ ኸም ዘሎ ኣንብብ።
ሽማግለታት ንጉባኤታት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዜገልግሉ ብኸመይ እዮም፧
ሽማግለታት ኣብ ጉባኤ ዚመርሑ ብመንፈስ ዝበሰሉ ሰብኡት እዮም። እንታይ ሓገዝ እዮም ዚህቡ፧


text:
ሕሰም ህዝብና ንሓዋሩ ከብቕዕ ዝመርሓና ኣድማዒ ስትራተጂካዊ ውጥን
ዓለምለኻዊ ተበግሶ ኤርትራውያን ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ
ኣርኣያ ደበሳይ1
መእተዊ
ብመጀመርታ ናብዚ ዋዕላ ብምዕዳም ምስ ዝተፈላለዩ ኤርትራውያን ደለይት ፍትሕን ፡ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዝደናገጹ ወጻእተኛታትን ንክራኸብ ዕድል ዝኸፈተይ ሜሮን ስመርዳር ከመስግን እፈቱ። ብተወሳኺ ከኣ፡ ንዩኒቨርሲቲ ሳንፍራሲስኮ ነዚ ዘተ ኣብ ምስንዳእ ብዝገበሮ ምትሕብባር፡ ንተዛተይቲ ብዘቕረብዎ መሃሪ መደረታት፡ ንካልኦት ተሳተፍቲ ከኣ ግዜኦም ወፍዮም ኣብዚ ብምርካቦም ምስጋናይ የቕርብ።
ኣብ መደረታት ተዛተይቲ ክንሰምዖ ከምዝጸናሕና፡ ኩነታት ህዝብና ኣብ ሕማቕን ዘይጽወረሉን ደረጃ ከምዝርከብ ዘየማትእ ሓቒ’ዩ። ኩነታት ሃገርና ክሳብ ክንደይ ተኻፊኡ ከምዘሎ፡ ሂወትካ ኣብ ሓደጋ ሞት ኣውዲቕካ ዝግበር ቆልዑን ኣንስትን’ውን ከይተረፉ ዝገብርዎ ቀጻሊን ሓደገኛን ስግረ-ዶብ ድሕሪ ምስማዕ ዝኾነ ሰብ ክግምቶ ዝኽእል’ዩ። ሂወትካ ንሞት ወፊኻ ብሰላም ዶብ ኤርትራ ምስ ተሰግረ’ውን ጌና ኣብ ኢድ በደዊንን ወዲቕካ ናውቲ ኣካላትካ ዕዳጋ ናይ ምውራድ ሓደጋ ይተርፍ። ዕድለኛታት ኮይኖም ካብዚ ኩሉ ሓደጋታት ዘምለጡ’ውን ኣብ መንገዲ ሰሃራ ብጽምኢ፡ ወይ’ውን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ይጽበዮም። እቲ ሓቒ እዚ እንከሎ፡ ብዙሓት ጌና ሂወቶም ኣብ ሓደጋ ብምውዳቕ ናይ ስደት መንገዶም ይቕጽሉ ኣለዉ። እዚ ነቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ መሪር ሂወት ዝምስክር ብቑዕ ኣብነት እዩ። መርማሪት ኮሚሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት’ውን ንዘጋጥም ዘሎ ግሁድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ብግቡእ ሰኒዳቶ ኣላ።
በዚ ህልው ኩነታት እዚ ቓንዛ ዘይስምዖ ኤርትራዊ ከምዘየሎ ዘካትዕ ኣይኮነን። ሃገሩ ብኣተሓሕዛ ህዝባ ኣፍሪቃዊት ሰሜን ኮርያ ክትስመ ከላ (ብዘይ ምፍራይ ኔኩሌራዊ ኣጽዋራት) ፡ ውሑድ ብዝሒ ህዝባ ኣብ ግምት ኣእቲኻ ስደተኛታት ብምፍራይ ቀዳመይቲ ክትከውን፡ ንሃገሮም ብጅግነት ዝተዋግኡ ደቓ ኣብ ማእሰርቲ ክበልዩ፡ ንጹሃን ጋዜጠኛታትን መራሕቲ ሃይማኖትን ብዘይ ፍርዲ ክቕየዱ ከለው፡ ማይን ኤለትሪክን ዝኣመሰሉ መሰረታውያን ኣገልግሎታት ክስእኑ ከለው መን እዩ እሞ ሓዘን ዘይስመዖ። ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ዜጋታት’ውን ብተዘዋዋሪ ኣገባብ ግዳያት ናይ ስርዓት ኢሳይያስ ኮይኖም እዮም። ንዓመታት ዘዋህለልዎ ነጊፎም ነቶም ኣብ ኢድ ሸፋቱ ወዲቖም ኣብ ሞንጎ ድቃሶም ይቐትሉና ኣለው’ሞ ኣድሕኑና ኢሎም ዝልምንዎም ቤተሰቦም ክረድኡ ንምኽፋል ጸንቂቖም’ዮም። ኣብዚ ንዛተ ካብ ዘለና ተጋባእቲ’ውን ብዙሓት ከምዚ ዓይነት ሽግር ከም ዘጋጠመና ርግጸኛ እየ።
እቲ ኣገዳሲ ሕቶ ግና ፡ እዞም ኣብ ወጻኢ ሃገራት እንነብር ኤርትራውያን ነዚ ኣብ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ ግፍዕን ኣደራዕን ንምኽታም እንታይ ንገብር ኣለና እዩ። ናይ ሎሚ ኣርእስተይ እምበኣር “ምንዳይ ንስቓይ ኤርትራ ንምኽታም ዝድለ ኣድማዒ ስትራተጂካዊ ውጥን” ዝብል እዩ ዝኸውን። ኣብዚ ናይ ሎሚ መደረይ ብዛዕባ ፖለቲካውያን ውድባት ፡ ተራ ኣብ ወጻኢ ንርከብ ኤርትራውያን፡ ኣድላይነት ዓለምለኻዊ መሪሕነት ኤርትራውያንን መስርሕ ምምራጽ ሕጋዊ ተቐባልነት ዘልዎም ኤርትራውያን ድሕሪ ምዝራበይ ለበዋታተይ ናብ ተሳተፍቲ ብምትሕልላፍ ክዛዝም’የ።
ሀ) ፖለቲካውያን ውድባት ኤርትራ
ንእሽቶ ሃገር ከም ምዃንና ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዙሓት ፖለቲካውያን ውድባት ኢና እንውንን። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግና እዘን ፖለቲካውያን ውድባት ብሓደ ድምጺ ሓቢረን ክሰርሓን መልእኽተን ከስምዓን ኣይከኣላን። መራሕቲ እዘን ውድባት ብዘይጥርጥር ዕድሚኦም ሰዊኦም ንህዝቢ ዝወፈዩን ክድነቑን ክኸብሩን ዘለዎም ምዃኖም ዘጠራጥር ኣይኮነን። እንተኾነ ሕጂ’ውን ሕብረት እንተዘይኣምጺአን፡ ካብ ዝተፈኛጨላ ውድባት ብዙሕ ምጽባይ ካብ ክውንነት ዝርሓቐ’ዩ። በዚ ኣጋጣሚ ን ዶ/ር ኣሰፋውን ናይ መድረኽ መሳርሕቱን ነዘን ውድባት ንምሕባር ንዘካይድዎ ዘለው ቃልሲ እናኣመስገንኩ ዓወት እምነየሎም።
ለ) ተራ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ንርከብ ኤርትራውያን
ኣብ ኒውዮርክ፡ ጀነቫ፡ እስራኤል፡ ኢትዮጽያን ካልኦት ክፋላት ዓለምን ጸብጻብ መርማሪት ኮሚሽን ብምድጋፍ ኣብ ዝተኻየዱ ሰለማውያን ሰልፍታት ምስ ድሩት ጸጋታቶም ክሳብ ክፍለዓለማት እናተሳገሩ ዝመጹ ኤርትራውያን፡ ኣብ ፓልቶክ ክቡር ግዜኦም ሰዊኦም ብዛዕባ ሃገር ዝዛተዩ ብርኩት ቑጽሪ ዘለዎም ኤርትራውያን ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ ሓደ ዘየጋጊ መረዳእታ ኢኻ እትበጽሕ። ንሱ ከኣ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን ብኩነታት ሃገሮም ኣዝዮም ተሸጊሮም ምህላዎም’ዩ። ከምዚ ዓይነትን ብዝሕን ተገዳስነት ኣብ ቦትኡ እናሃለወ፡ ነዚ ገዚፍ ሓይሊ ብግቡእ ብምጥቃም ህዝብና ካብ መከራ ዝድሕነሉ ተግባር ንምውዓሉ ዝጠቕም ስትራተጂካዊ ውጥን ክሳብ ሕጂ ክርከብ ኣይተኻእለን።
ሐ) ኣድላይነት ሕጋዊ ተቐባልነት ዘለዎ ዓለምለኻዊ መሪሕነት
ኣድላይነት ሕጋዊ ተቐባልነት ዘለዎ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ኤርትራውያን ርዱእ’ዩ። ብቐንዱ ኣብ ወጻኢ ንርከብ ኤርትራውያን ኣብ ሃገርና ዝድለ ኣድማዒ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ከነምጽእ ዘይከኣልናሉ ምኽንያት ተፈኛጪልና ንጥፈታትና ዘወሃህድ መሪሕነት ክንፈጥር ዘይምኽኣልና’ዩ። ስለዚ ሓይልን ጸጋን ኣብ ወጻኢ ናይ ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ኣብ ግቡእ ጥቕሚ ከውዕል ዝኽእል መሪሕነት የድልየና ኣሎ።
መ) ተራ ዓለምለኻዊ መሪሕነት
ተራ ዓለምለኻውያን መራሕትና ነዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ምእላይን ናብ ዲምክራሲ ዘሰጋግር ባይታ ንምጥጣሕን ዝሕግዝ ኣድማዒ ስትራተጂካዊ ውጥን ምሕንጻጽን እዩ። ብግብራዊ መለክዒታት ክረአ ከሎ ፡ እቲ ሓቀኛ ለውጢ ምስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ናይ ለውጢ ባእታታት ብምትሕብባር ጥራይ እዩ ዝመጽእ ዝኽእል። ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ተቓለስቲ ድማ ብሕብረት ናይ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ እዮም ክተባብዑን ክሕይሉን ዝኽእሉ ኢልና ንርዳእ። ብቐንዱ ተራ ዓለምለኻውያን መራሕቲ ንዘለዋ ተቓወምቲ ውድባት ኣወሃሂዱ ጥጡሕ ምስግጋር ናብ ዲሞክራሲ ንምክያድ ዘማእዝን ውጥን ምድላው እዩ። ምርካብ ደገፍ ናይ ማሕበረ ሰብ ዓለምን ኣብ ውሽጥን ደገን ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን ምስኡ ዝተሓሓዝ ሓላፍነቱ እዩ። ኣብ ደገ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ንምውካል ብሕጋዊ መንገዲ ዝምረጽ ክሳብ ዝኾነ ንኣብ ደገ ዝርከቡ ኤርትራውያን ወኪሉ ኣብ ዝኾነ መድረኽ ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ኤውሮጻዊ ሕብረትን ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣዑቒበን ዘለዋ ካልኦት ሃገራትን ክዛረብን ክሰርሕን ሕጋዊ ስልጣን ክህልዎ እዩ። ኣድማዒን ጽዑቕን ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታት ብምጥቃም፡ ማሕበረ ሰብ ዓለም ኣብ ልዕሊ እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ከቢድ ጸቕጢ ክገብር ድፍኢታት ገይሩ ንኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘለዉ ናይ ለውጢ ባእታታት ሞራላውን ንዋታውን ደገፍ ምሃብ ብውሑድ ክሳራ ንዝድለ መሰረታዊ ለውጢ ብስምምዕ ይኹን ብካልእ ስርሒታት ንምምጻእ ክጽዕት እዩ።
ብዙሓት ሃገራትን ብሓፈሻ ከኣ ማሕበረ ሰብ ዓለም ንኩነታት ሃገርና ዝግባእ ኣቓልቦ ከይገብረሉ ዝዕንቕጽ ዘሎ ቐንዲ ምኽንያት’ውን እዘን ውድባት ሓቢረን ክሰርሓን ድምጺ ውጹዕ ህዝበን ከስምዓን ዘይምኽኣለን እዩ። ዝኣምናሉን ዝድግፋኦን ናይ ተቓውሞ ውድብ ስለዘይረኸባ ኣብ ቀረባ ግዜ ኤውሮጳዊ ሕብረትን ካልኦትን ሃገራት ምስ ስርዓት ኢሳይያስ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ውዕል ክገብራ ይፍትና ኣለዋ። ምስ ምምራጽ ብኩሉ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝርከብ ኤርትራዊ ደላዩ ፍትሒ ሕጋዊ ስልጣን ዝተዋህቦ ዓለምለኻዊ መሪሕነት፡ ዓለምለኻውያን መራሕትና ኣቓልቦ ማሕበረ ሰብ ዓለምን ክረኽቡን ኣብ ክንዲ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዘለናን ኣብ ውሽጢ ሃገር ድምጾም ተዓፊኑ ዘሎ ዜጋታትን ወከልቲ ኮይኖም ኣብ ዝኾነ መድረኽ ክዛረቡን ከረድኡን ምቹእ ባይታ ክረኽቡ እዮም።
ሰ) መስርሕ ምምራጽ ዓለምለኻውያን መራሕቲ
እዚ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ንኣብ ደገ እንነብር ኤርትራውያን ንምውካል ሕጋዊ ተቐባልነትን ስልጣን ንክህልዎ ኩሉ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከብ ኤርትራዊ ኣብ መስርሕ ምርጫ ክሳተፍ ኣዝዩ ኣገዳሲ ይኸውን። እዚ ከኣ ብካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ዝኣመተ ኣገባብ ንኩሉ ኤርትራዊ ዘሳትፍን ናይ መጻኢ ተቐባልነትን ደግፍን ኣብ ደገ ዝነብሩ ኤርትራውያን ዘረጋግጽን ኮይኑ ክትግበር ይከኣል።
እዚ መስርሕ ኣብ ዝተሓተ ደረጃን ኣከባብን ዝጅምር ኮይኑ ፡ መጀመርታ ኣብ ኩለን ኤርትራውያን ዝነብሩለን ከተማታት ዝተወዓወዐ ጻውዒታት ንሓፈሻዊ ኣኼባ ክግበር ኣለዎ። እዚ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝርከቡ ኤርትራውያን ንምርካብን ምውዳብን ድሕርሕር ዘይብሉ ወፍሪ ይሓትት። ንኹሎም ኤርትራውያን ብፍላይ ከኣ ንናይ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ሬድዮ መደባት ተጠቓምነት ተኽእሎ ዘይብሎም ዜጋታት ንምዕዳም’ውን ዕቱብ ዝኾነ ጻዕሪ ክካይድ ኣለዎ። ሰሓብን ዘእምንን ጎስጓስ ብትግርኛ፣ ዓረብን እንግሊዝን ተዳልዩ ብ ጽሑፍ፡ ሬድዩ፡ መርበብ ሓበሬታ፡ ናይ ቴለፎን መልእኽታት፡ ሰሚናራትን ኣኼባታትን ክዝርጋሕን ክመሓላለፍ’ውን የድሊ። ንህዝቢ ሓፈሻዊ ኣኼባ ምጽዋዕ ጥራይ ዘይኮነ ኣገዳስነት ተሳታፍነቱ ኣብ ድሕነት ሃገር ክፈልጥ’ውን ኣዝዩ ኣገዳስነቱ ዓቢ እዩ።
ህዝቢ በብከተምኡ ዝውክልዎ መራሕቲ ብሰፊሕ ተሳታፍነት ምስ መረጸ፡ ዝተመረጹ ወከልቲ ከተማታት ናይ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ተኣኪቦም ናይታ ዝነብሩላ ሃገር መራሕቶምን ወከልቶምን ይመርጹ። እዚ መስርሕ’ዚ ብተማሳሳሊ ኣገባብ ኣብ ኩለን ሃገራትን ክፍለዓለማትን ይካየድ። ኣብ ሃሃግሮም ዝተመረጹ ወከልቲ ከኣ ኣብ መጻኢ ኣብ ዝውክልዋ ሃገር ኣብ ዝካየድ ንጥፈታት ኣብ ምውህሃድ ክተሓባበሩ ትጽቢት ይግበረሎም።
ኣብ መወዳእታ ኣብ ዝካየድ ዓለምለኻዊ ጉባኤ ብብሃገሩ ካብ ኩለን ክፍለዓለማት ኤውርጳ ፡ ሰሜን ኣሜርካ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኤስያ፡ ኣውስትራልያ፡ ኣፍሪቃን ደቡብ ኣሜርካን ዝተመረጹ መራሕቲ ፡ ሃገራዊ ባይቶ ንምምራጽ ይእከብ። ኣብዚ ጉባኤ ዝተመረጸ ሃገራዊ ባይቶ ከኣ ፈጻሚ ኣካል ወይ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ይመርጽ።
ኣብዚ መስርሕ ምርጫ’ዚ ነቶም ገንዘባውን ሎጂስቲካውን ጠለባት ዝሓቱ ብደረጃ ከባቢ፡ ዞባን ኣህጉርን ዝካየዱ ጉባኤታት ዘሳላስል ኣካል’ውን ከድሊ እዩ።
ንተውሳኺ ሓበሬታ ክኸውን፡ “ዓለምለኻዊ ምልዕዓል ንምድንፋዕ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን” ተባሂሉ ንምድንፋዕ ዓለምለኻዊ መሪሕትነት ዝድግፍ ነጻ ጉጅለ ካብ ለካቲት 2016 ጀሚሩ ተመስሪቱ ኣሎ።
ዕላማን ተልእኾን እዚ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ኣብ ስደት ዘለዉ ኤርትራውያን ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ዝኣመተ ኣገባብ ተኸቲሎም ዝውክሎም ዓለምለኻዊ ባይቶን መሪሕነትን ክምስርቱ ንምኽኣሎም እዩ። እዚ ምንቅስቓስ ግዝያዊ ኮይኑ ናይ ካልኦት ድሮ ዝጀመርዎ መስርሕ ቐዲሕካ ናይ ምድጋምን ዕላማ ዘይብሉ እዩ። ኣባላቱ’ውን ኣብ መጻኢ ኣብ ዝምረጽ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ስልጣን ናይ ምሓዝ ሕልሚን ሓሳብን ዘይብሎም እዮም።
ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ድሮ ልዑል ተቐባልነት ካብ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዝርከቡ ኤርትራውያን ይረክብ ከምዘሎ ብሓጎስ ክሕብረኩም እፈቱ። ገለ ገለ ከባቢታት ናይ ኤውሮጳን እስራኤልን ኣመሪካን ውን መስርሕ ምምራጽ ናይ ከባቢታቶም መራሕቲ ኣብ ምጅማር ይርከቡ። ልዕሊ 200 ሰባት ድሮ ልዑል ድገፎም ብፌርማ ክገልጹ ከለዉ፡ ገና እቲ ቂጽሪ እናወሰኸ ይኸይድ ኣሎ። ንዝያዳ ዓወት ናይዚ ምንቅስቓስ ግን ዝተርፍ ስራሕን ደገፍን ኣሎ። ስለዚ ከኣ ካብዞም ኣብዚ እንርከብ ተዛተይቲን ካብዞም ዝስዕቡ ቀጸላታት ናይ ህዝቢ ኤርትራን ደገፍን ምሉእ ተሳታፍነትን ንደሊ ኣለና።
1. ኤርትራውያን ተቓወምቲ ውድባት
2. ኤርትራውያን መንእሰያት - ከም መስራቲን ፕረዚደንትን “Lead Eritrea” ሜሮን ስመርዳርን ካልኦትን ንመንእሰያት ኤርትራ መራሕቲ መጻኢኦም ክኾኑ ዝገብርዎ ዘለዉ ድፍኢታት ኣዝዩ ዘተባብዕ’ዩ።
3. ኤርትራውያን ደቀንስትዮ - መደረታት ኣድያም ሃይለን ኣልማዝ ይሕደጎን ኣዝዩ ኣተባባዒ’ዩ ኮይኑ’ዩ ረኺበዮ። ኣብ በይ ኤርያ ዝርከቡ መንእሰያት ኣብ ምውዳብ ዓቢ ተራ ክጻወታ ከኣ ተስፋይ ምሉእ’ዩ።
4. ኤርትራውያን ስነጥበባውያንን ሙዚቐኛታትን - ከም በዓል ኪሮስ ኣስፈሃ፡ ፍረሰላም፡ ፉኣድ ኣልኣሚን፡ ምሕረትኣብ ሚካኤል፡ ሚኪኤል እምባየን ካልኦትን ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ሃገራት ዓለም ኮይኖም ዝገብርዎ ዘለዉ ኣበርክቶ ኣዝዩ ኣድማዒ’ዩ። ኣበርክቶኦም ኣብ ምዕዋት ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ዓቢን ወሳንን ክኸውን’ዩ።
5. ዉሑዳን ብሄራት ኤርትራ (Eritrean Minority Ethnic Groups)
6. ኤርትራውያን መራሕቲ ሃይማኖት - ኣባ ኣትናትዮስ ኣብ ናይዚ ወርሒ ኣኼባ ኮንግረስ ኣመሪካ ዝገበርዎ መደረን ፡ ከምኡ’ውን መራሕቲ ሃይማኖት ክርስትናን ምስልምናን ኣብ ሰለማዊ ሰልፍታት ኒውዮርክን ጀነቫን ዝተጻወትዎ ተራ ኣዝዩ ዓቢ’ዩ ኔሩ። ኣባ መሴ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ዓዲ ጥልያን ክጻወትዎ ዝጸንሑ ተራን “ ሓውኻ ኣበይ ኣሎ” ዝብል ዓንቀጽ ዝጸሓፉ ተባዓት ኣቦታት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኣቦታትን ዝገበርዎ ጽልዋን መራሕቲ ሃይማኖትና ስቓይ ህዝቦም ከኽትም ዝገብርዎ ዘለዉ ንጡፍ ኣበርክቶ ቀሊል ከምዘይኮኑ ምልክት እዩ።
7. ኣባላት ሲቪካውያን ማሕበራት - ከም በዓል ዓለምለኻዊ ስምረት ኤርትራውያንን መድረኽ ንሃገራዊ ዘተን ዝኣመሰላ ኣብ ኣሜርካ ከምኡ’ውን ኣብ ዜጋታት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከባ ማሕበራት’ውን ልዑል ትጽቢት ናይ ኣበርክቶ ኣሎ።
8. ኤርትራውያን መርበባት ሓበሬታ፡ ፕሮግራማት ሬድዮን ፓልቶልክን - ኩለን ኤርትራውያን ነጻ መራኸቢ ብዙሓን ኣብ ነንሕድሕደን ናይ ዘይምድግጋም ፕሊሲ እናሃለወን፡ ወግዓዊ መግለጺታት ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ሸፈነ ሂበን ብግቡእ ከቓልሖኦ ምኽኣለን ምስጋና ዝግበአን እዩ።
9. ኤርትራውያን ምሁራት ፡ ሞያውያን፡ ነጋዶ ፡ ጠበቓታት፡ ኣካዳሚያውያን፡ ናይ ሕክምና ዶክተራት
10. ኩሎም ካብ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ምንጣፍ ተስፋ ብምቑራጽ ተገሊሎም ዝርከቡ ኤርትራውያን
መደምደምታ
ኣብ ደገ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስቓይ ህዝቦም ንምኽታም ድሮ ተገዳስነቶም ኣብ ዝተኻየዱ ሰልማዊ ሰልፍታትን ዘተታት ፓልቶክን ጎሊሑ ተራእዩ’ዩ። ዝተርፍ ዘሎ ንንጥፈታትና ዘወሃህድ መሪሕነት እዩ። እዚ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ንኣብ ደገ እንነብር ኤርትራውያን ንምውካል ሕጋዊ ተቐባልነትን ስልጣን ንክህልዎ ኩሉ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከብ ኤርትራዊ ካብ ዝተሓተ ደረጃ ጀሚሩ ኣብ መስርሕ ምርጫ ክሳተፍ ኣዝዩ ኣገዳሲ ይኸውን። እዚ ማለት ኤርትራውያን ብብዝሒ ኣብ ዝርከቡሉ ኩሉ ኣከባቢታት ተኣኪቦም ወከልቶምን መራሕቶም ክመርጹ ኣለዎም።
ዝተመርጹ መራሕቲ ምስ ዘለዋና ፖለቲካውያን ናይ ተቓውሞ ውድባትን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ናይ ለውጢ ባእታታን ብምትሕብባር ናብ ዲሞክራሲ ንምስግጋር ዘድሊ ስትራተጂካዊ ውጥን ብምድላው ስቓይ ህዝብናን ዕምሪ ውልቀ-መላኺን ዘኽትመሉ መንገዲ ክፈጥሩ ትጽቢት ይግበረሎም።
ኣብ መደምደምታ፡ ንኩሉኹም ኣብዚ ተኣኪብኩም ዘለኹምን ብርሑቕ ነዚ መድረኽ ዘተ ትከታትሉን ኤርትራውያን ኣኣብ ትርከብዎ ኣከባቢታት ንዝግበር ምርጫ ንጡፍ ተራኹም ክትጻወቱ እዕድም። ከምቲ ቀዲሙ ዝተጠቕሰ፡ ዕማም “ዓለምለኻዊ ምልዕዓል ንምድንፋዕ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን” ንብደረጃ ከተማታት፡ ዞባታን ኣህጉርን ዝካይድ መስርሕ ምርጫ ምስላጥ እዩ። ናይ ኢመይል ኣድራሻ ናይ ኣባላት እዚ ምንቅስቓስ ኣብ ታሕቲ ክርክብ ስለዝኽእል ንዘለኩም ኩሉ ሕቶታትን ካልእ ዘድሊ ምትሕብባርን ክትረኽብዎም ትኽእሉ ኢኹም።
ነፍሲወከፍና ብብዘለናዮ ከባቢ ኣብ ዝካየድ ምርጭ መራሕትናን ወከልትናን አእጃምናን ሓላፍነትናን ከነልዕልን ሃገራዊ ግቡእና ክንገብርን ምሉእ ዘይጉዱል ተስፋ ኣሎኒ። እታ ኩዕሶ ኣብ ቀቅሜና ኣላ እሞ ፡ ተስፋ ህዝብና ከይነቕህም ሓደራ እብል። ሃገርና ኣሽሓት ደቓ ንናጽነትን ሓርነትን ዝኸፈለት ከምዝኾነት መጠን ፡ ዝተኸፍለ ዋጋ ከንቱ ኮይኑ ከምዘይተርፍ ከነረጋግጽ ኣለና።
“ዓለምለኻዊ ምልዕዓል ንምድንፋዕ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን” ግዚኡ ዝኣኸለ ስቓይ ኤርትራ ዘኽትመሉ ዝሰለጠ ፡ ተግባራውን ንኩሉ ዘሳትፍን መስርሕ ዲሞክራሲ መስርሕ እዩ።
ጽን ኢልኩም ንዝሰማዕክሙኒ ኣዝየ አመስግን። ዘለኩም ሕቶታት ክምልስ ከኣ ቅሩብ ኣለኹ።
ናይ ኢመይል ኣድራሻ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ እዚ ዝስዕብ እዩ - gieegm@googlegroups.com
_______________________________
1ፕሮፌሰር ኣርኣያ ደበሳይ ካብ 1978 ጀሚሩ ናይ ኣተሓሕዛ ሕሳብን ናይ ምሕደራ ስርዓተ ሓበሬታን ፕሮፌሰር ኣብ ዩኒቨርሲቲ ደልዌር እዩ። ብተወሳኺ ኣብ 1993 ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ በጻሒ ፕሮፌርሰር ብምዃን ብግዚያውነት ብውለንትንኡ ኣገልጊሉ እዩ። ፕሮፌሰር ኣርኣያ ንናይ ዶክትረይት ማህደረ ትምህርቱ ን ኣመሪካ ብ1974 ካብ ዝመጻሉ ጀሚሩ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ንጡፍ ተሳታፍነቱ ኣመስኪሩ’ዩ። ኣባል ናይታ ብ ጉጅለ 13 ምሁራት ትፍለጥ ኣብ 2000 ናብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ብበርሊን ማኒፌስቶ እተሰመየት ደብዳቤ ብምጽሓፍ ቅዋም ከተግብር፡ ናጽነት ፕረስ ከኽብር፡ ፍሉይ ቤትፍርዲ ክዓጹን ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጽያን ብሰላም ክፈትሕትን ዝሓተት ጉጅለ’ውን እዩ። ብተወሳኺ’ውን መስራቲ ኣባል ዜጋታት ንሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራን መድረኽ ን ሃገራዊ ዘተ ኤርትራውያንን፡ ሕጂ ከኣ ንጡፍ ኣባል “ዓለምለኻዊ ምልዕዓል ንምድንፋዕ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ ዝኣመተ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን” እዩ። ናይ ኢመይል ኣድራሽኡ እዚ ዝስዕብ’ዩ araya124@gmail.com


text:
የሆዋ ኺድግፈካ እዩ
“የሆዋ ኣብ ዓራት ሕማሙ ኺድግፎ እዩ።”—መዝ. 41:3፡ NW።
መዝሙር፦ 23, 9
1, 2. ሓድሓደ ግዜ እንታይ የተሓሳስበና ይኸውን፧ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስከ ምስዚ ብእተተሓሓዘ መነመን ተጠቒሶም ኣለዉ፧
ከቢድ ሓማም ምስ ሓመምካ፡ ‘ካብዚ ሕማመይ እዚ ኽሓዊ ድየ፧’ ኢልካ ሓሲብካ ትኸውን ኢኻ። ወይ ከኣ እትፈትዎ ኣባል ስድራ ቤትካ ወይ ዓርክኻ ኻብ ሕማሙ ኺሓዊ እንተ ዀይኑ ኣተሓሳሲቡካ ይኸውን። ሓደ ሰብ ከቢድ ጸገም ጥዕና ኼጋጥሞ ኸሎ፡ ከምኡ ኢሉ ምሕሳቡ ንቡር እዩ። ብግዜ ነብዪ ኤልያስን ነብዪ ኤልሳእን ንዝነበሩ ኽልተ ነገስታት ተመሳሳሊ ነገር ኣተሓሳሲብዎ ነይሩ እዩ። እቲ ወዲ ኣከኣብን ኢዛቤልን ዝዀነ ንጉስ ኣሓዝያ ወዲቑ ስለ እተሃስየ፡ ‘ካብዚ ሕማመይ ክሓዊ ድየ፧’ ኢሉ ሓቲቱ እዩ። ቤን-ሃዳድ ንጉስ ሶርያ እውን ከቢድ ሕማም ስለ ዝሓመመ፡ “ካብዚ ሕማም እዚ ደኾን ክሐዊ እየ፧” ኢሉ ሓቲቱ እዩ።—2 ነገ. 1:2፣ 8:7, 8።
2 መሸም ንዓናን ንእንሓልየሎም ሰባትን ጥዕና ኽንረክብ ኢና እንምነ። ይኹን እምበር፡ ብዙሓት ሰባት፡ ኣምላኽ ብኸመይ ከም ዚሕግዘና ይሓስቡ እዮም። እቶም ኣብ ላዕሊ እተጠቕሱ ነገስታት ብህይወት ኣብ ዝነበሩሉ እዋን፡ ኣምላኽ ንህይወትን ንጥዕናን ሰባት ዚጸሉ ተኣምራት ይገብር ነይሩ እዩ። አረ ብነብያቱ ገይሩስ ንገሊኦም እውን ካብ ምዉታት ኣተንሲእዎም እዩ። (1 ነገ. 17:17-24፣ 2 ነገ. 4:17-20, 32-35) እሞኸ ሎሚ ተመሳሳሊ ነገር ከም ዚገብር ክንጽበ ንኽእል ዲና፧
3-5. ኣምላኽን የሱስን እንታይ ሓይሊ ኣለዎም፧ እዚኸ ናብ ምንታይ ሕቶታት ይመርሕ፧
3 ኣምላኽ ንጥዕና ሰባት ናይ ምጽላው ሓይሊ ኸም ዘለዎ ኣየጠራጥርን እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ነዚ የረጋግጸልና እዩ። ኣብ ገሊኡ እዋናት፡ ንገሊኦም ሰባት፡ ንኣብነት ነቲ ብግዜ ኣብርሃም ዝነበረ ፈርኦንን ንሚርያም ሓብቲ ሙሴን ብሕማም ቀጺዕዎም እዩ። (ዘፍ. 12:17፣ ዘሁ. 12:9, 10፣ 2 ሳሙ. 24:15) እስራኤላውያን ዘይእሙናት እንተ ዀይኖም፡ “ኵሉ ሕማምን ኵሉ መቕዘፍትን” ከም ዜምጽኣሎም ኣጠንቂቕዎም እዩ። (ዘዳ. 28:58-61) በቲ ኻልእ ሸነኽ ድማ፡ የሆዋ ንሕማም ኬርሕቖ ይኽእል እዩ። (ዘጸ. 23:25፣ ዘዳ. 7:15) ብዘይካዚ፡ ንዝሓመሙ እውን ኬሕዊ ይኽእል እዩ። እዮብ ሞት ክሳዕ ዚምነ ምስ ሓመመ፡ ኣምላኽ ኣሕውይዎ እዩ!—እዮ. 2:7፣ 3:11-13፣ 42:10, 16።
4 እወ፡ ኣምላኽ ጣልቃ ኣትዩ ንሕሙም ንምሕዋይ ዜኽእል ሓይሊ ኸም ዘለዎ ኣየጠራጥርን እዩ። ወዱ እውን ከምኡ ዓይነት ሓይሊ ኣለዎ። የሱስ ብተኣምራዊ መገዲ ድዉያትን ሕማም ምንፍርፋር ዘለዎምን ዕዉራትን ልሙሳትን ከም ዘሕወየ ነንብብ ኢና። (ማቴዎስ 4:23, 24 ኣንብብ፣ ዮሃ. 9:1-7) እቲ የሱስ ንሕሙማት ብምሕዋይ ዝገበሮ ተግባር፡ ኣብ ሓዳስ ዓለም ብዝዓበየ ደረጃ ኺግበር ምዃኑ ምፍላጥና ብሓቂ ዜተባብዕ እዩ። ሽዑ፡ “‘ሓደ እኳ ሕሙም እየ’ ኣይኪብልን እዩ።”—ኢሳ. 33:24፡ ትርጉም 1990።
5 ግናኸ ሕጂ ኣምላኽ ወይ የሱስ ብተኣምራዊ መገዲ ኼሕውዩና ትጽቢት ክንገብርሲ ግቡእ ድዩ፧ ከቢድ ሕማም ምስ እንሓምም ወይ ምስ እንማስን፡ እንታይ ኣረኣእያ ኺህልወና ኣለዎ፧ እንታይከ ኽንገብር ኣሎና፧
ኣብ ዓራት ሕማም ኪድግፈካ እዩ
6. ብዛዕባ እቲ ገሊኦም ቀዳሞት ክርስትያናት ዝነበሮም “ውህበት ምፍዋስ” እንታይ ኢና እንፈልጥ፧
6 ኣብ ቀዳማይ ዘመን፡ ኣምላኽ ንገሊኦም ቅቡኣት ክርስትያናት ተኣምራት ኪገብሩ ሓይሊ ኸም ዝሃቦም መጽሓፍ ቅዱስ ይገልጽ እዩ። (ግብ. 3:2-7፣ 9:36-42) ሓደ ኻብቲ “በበይኑ ውህበት” መንፈስ ከኣ፡ “ውህበት ምፍዋስ” እዩ ነይሩ። (1 ቈረ. 12:4-11) እዝን ከም ምዝራብ ቋንቋታትን ምንባይን ዝኣመሰለ ኻልእ ውህበትን ግና ድሕሪ ሓጺር ግዜ ኺውዳእ ነይርዎ። (1 ቈረ. 13:8) ሎሚ ድማ እዚ ውህበት እዚ የሎን። እምበኣር፡ ኣምላኽ ብተኣምራዊ መገዲ ንዓና ወይ ንእንፈትዎ ሰብና ኼሕዊ ትጽቢት ክንገብር የብልናን።
7. መዝሙር 41:3 እንታይ ዜተባብዕ ሓሳብ ትህበና፧
7 ይኹን እምበር፡ እንተ ሓሚምና፡ ከምቲ ጥንቲ ዝነበሩ ናይ ሓቂ ኣምላኽቲ ዚረኽብዎ ዝነበሩ፡ ንሕና እውን ካብ ኣምላኽ ምጽንናዕን ጥበብን ደገፍን ክንረክብ ንኽእል ኢና። ንጉስ ዳዊት፡ “ንድኻ ዚሐልየሉ ብጹእ እዩ፡ እግዚኣብሄር ብመዓልቲ መከራ የናግፎ። እግዚኣብሄር ይሕልዎ ብህይወትውን የንብሮ” ኢሉ ጽሒፉ እዩ። (መዝ. 41:1, 2) ብግዜ ዳዊት ዚነብር ዝነበረ እሞ ንድኻ ዝሓለየ ሰብ ንሓዋሩ ምንባር ከም ዘይቀጸለ ንፈልጥ ኢና። ስለዚ፡ ዳዊት ከምዚ እተጠቕሰ ኺብል ከሎ፡ እቲ ሰብ እቲ ብተኣምራዊ መገዲ ንዘለኣለም ይነብር ማለቱ ኸም ዘይነበረ ኣይንስሕቶን ኢና። የግዳስ፡ እዘን ብድራኸ መንፈስ እተጻሕፋ ቓላት እዚአን፡ ኣምላኽ ነቲ ብተኣማንነት ሓልዮቱ ዜርኢ ሰብ ከም ዚድግፎ እየን ዜመልክታ። ብኸመይ፧ ዳዊት፡ “የሆዋ ኣብ ዓራት ሕማሙ ኺድግፎ እዩ፣ ምስ ሓመመ፡ ንስኻ ንዓራቱ ምሉእ ብምሉእ ትልውጣ” ኢሉ ገሊጹ ኣሎ። (መዝ. 41:3፡ NW) እወ፡ ንድኻ ዚሓልየሉ ሰብ፡ ኣምላኽ ነቲ ብተኣማንነት ዝገበሮ ተግባር ከም ዚፈልጦ ርግጸኛ ኪኸውን ይኽእል እዩ። እቲ ኣብ ሰብነቱ ዘሎ ኻብ ኣምላኽ እተዋህቦ ናይ ምሕዋይ ዓቕሚ ድማ ካብ ሕማሙ ምእንቲ ኺሓዊ ኺድግፎ ይኽእል እዩ።
8. ብመሰረት መዝሙር 41:4፡ ዳዊት ካብ የሆዋ እንታይ እዩ ደልዩ፧
8 ዳዊት ካብ ተመክሮኡ ተላዒሉ፡ “ጐይታየ፡ በዲለካ እየ እሞ፡ ምሐረኒ፡ ንነፍሰይ ኣሕውያ፡ በልኩ” ኢሉ እዩ። (መዝ. 41:4) እዘን ቃላት እዚአን ኣብቲ ኣቤሴሎም ንዝፋኑ ኺምንዝዖ ዝፈተነሉ እሞ ዳዊት ሓሚሙ ብምንባሩ ነቲ ዅነታት ንምቍጽጻሩ ኣጸጊምዎ ኣብ ዝነበረ እዋን ተጻሒፈን ኪዀና ይኽእላ እየን። ኣብቲ ግዜ እቲ፡ ዳዊት ይቕረታ ኣምላኽ ረኺቡ እኳ እንተ ነበረ፡ ነቲ ምስ ባትሴባ ዝፈጸሞ ሓጢኣትን ሳዕቤናቱን ግና ኣይረስዖን። (2 ሳሙ. 12:7-14) ይኹን እምበር፡ ኣምላኽ ኣብ ዓራት ሕማሙ ኸም ዚድግፎ ርግጸኛ እዩ ነይሩ። እዚ ኺብል ከሎ ግና፡ ብተኣምራዊ መገዲ ኼሕውዮን ንህይወቱ ኼንውሓሉን ድዩ ዚሓትት ነይሩ፧
9. (ሀ) ንንጉስ ህዝቅያስ እተገብረሉ ነገር ካብ ናይ ዳዊት እተፈልየ ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ዳዊት ካብ የሆዋ እንታይ እዩ ለሚኑ፧
9 ድሕሪ ሓያሎ ዓመታት፡ ኣምላኽ ነቲ “ንሞት ሐመመ” እተባህለሉ ንጉስ ህዝቅያስ ኣሕውይዎ እዩ። ኣብቲ ፍሉይ ኵነት እቲ፡ ኣምላኽ ጣልቃ ኣትዩ እዩ። ህዝቅያስ ከኣ ሓውዩስ ን15 ዓመት ብህይወት ቀጺሉ እዩ። (2 ነገ. 20:1-6) ዳዊት ግና፡ ኣምላኽ ብተኣምራዊ መገዲ ኼሕውዮ ኣይኰነን ጸልዩ። ካብቲ ኣብ ከባቢኡ ዘሎ ሓሳባት ከም እንርእዮ፡ የሆዋ ኸምቲ ንድኻ ንዚሓሊ ሰብ ዚገብረሉ፡ ንዕኡ እውን ከምኡ ኺገብረሉ እዩ ደልዩ። እዚ ድማ “ኣብ ዓራት ሕማሙ” ምድጋፍ ዜጠቓልል እዩ ነይሩ። ንዳዊት ሓጢኣቱ ይቕረ ተባሂሉሉ ስለ ዝነበረ፡ ኣምላኽ ምእንቲ ኼጸናንዖን ምእንቲ ኺድግፎን ኪልምን ይኽእል ነይሩ እዩ፣ ብዘይካዚ እውን ሰብነቱ በቲ ዘለዎ ዓቕሚ ተጠቒሙ ምእንቲ ኺሓዊ ልማኖ ኬቕርብ ይኽእል ነይሩ እዩ። (መዝ. 103:3) ንሕና እውን ከምኡ ኽንገብር ንኽእል ኢና።
10. ካብ ተመክሮታት ጥሮፊሞስን ኤጳፍሮዲጦስን ኣብ ምንታይ መደምደምታ ኽንበጽሕ ንኽእል፧
10 ከምቲ ዳዊት ብተኣምራዊ መገዲ ዘይሓወየን ነዊሕ ዕድመ ዘይተወሰኸሉን፡ እቲ መዓይይቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝነበረ ጥሮፊሞስ እውን ብተኣምራዊ መገዲ ኣይሓወየን። ጳውሎስ ኣብ ገሊኡ ኣጋጣሚታት ሕማም ንምሕዋይ ዜኽእል ሓይሊ ኸም ዝነበሮ ንፈልጥ ኢና። (ግብሪ ሃዋርያት 14:8-10 ኣንብብ።) ንኣብነት፡ ‘ነቲ ረስንን ውጽኣትን ሓሚሙ ዝነበረ ኣቦ ጱብልዮስ’ ኣሕውይዎ እዩ። ብዛዕባ እዚ፡ “ናብኡ ኸይዱ፡ ኣእዳዉ ኣንቢሩ ጸለየሉ እሞ ሓወየ” ዚብል ነንብብ። (ግብ. 28:8) ኰይኑ ግና፡ ነቲ ኣብ ሚስዮናዊ ጕዕዞኡ ምስኡ ዚጕዓዝ ዝነበረ ጥሮፊሞስ ከምኡ ኣይገበረሉን። (ግብ. 20:3-5, 22፣ 21:29) ጥሮፊሞስ ምስ ሓመመ እሞ ምስ ጳውሎስ ምቕጻል ምስ ሰኣነ፡ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣየሕወዮን፣ የግዳስ፡ ክሳዕ ዚሓዊ ኣብ ሚሊጦስ እዩ ሓዲግዎ። (2 ጢሞ. 4:20) ብተመሳሳሊ፡ ኤጳፍሮዲጦስ “ሓሚሙስ ናብ ሞት ቀሪቡ” ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ጳውሎስ በቲ ተኣምራዊ ሓይሉ ተጠቒሙ ነቲ ዓርኩ ኸም ዘሕወዮ ዚሕብር ነገር ኣይንረክብን ኢና።—ፊል. 2:25-27, 30።
ሚዛናዊ ስጕምትታት ውሰድ
11, 12. ሉቃስ ንጳውሎስ ብኸመይ ይድግፎ ነይሩ፧ እንታይ ብቕዓትከ እዩ ነይርዎ፧
11 እቲ ንመጽሓፍ ግብሪ ሃዋርያት ዝጸሓፈ “ሉቃስ እቲ ፍቑር ሓኪም” እውን ምስ ጳውሎስ ይጐዓዝ ነይሩ እዩ። (ቈሎ. 4:14፣ ግብ. 16:10-12፣ 20:5, 6) ሉቃስ ንጳውሎስን ነቶም ኣብቲ ሚስዮናዊ ጕዕዞ ዝነበሩ ኻልኦትን ሕክምናዊ ምኽርን ኣገልግሎትን ሂብዎም ኪኸውን ኣለዎ። ስለምንታይ እዩ ሉቃስ ከምኡ ኺገብር ዘድለዮ፧ ምኽንያቱ፡ ጳውሎስ እውን እንተ ዀነ ኣብ ጕዕዞኡ ሓሚሙ ነይሩ እዩ። (ገላ. 4:13) ሉቃስ ዚህቦ ዝነበረ ሕክምናዊ ሓገዝ ምስቲ የሱስ፡ “ሓኪም ንሕሙማት ደኣ እምበር፡ ንጥዑያት ኣየድልዮምን እዩ” ኢሉ እተዛረቦ ቓላት ዚሳነ እዩ።—ሉቃ. 5:31።
12 ሉቃስ ነቲ ሕክምናዊ ስልጠና ኣበይ ወይ መዓስ ከም ዝረኸቦ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይነግረናን እዩ። ጳውሎስ ነቶም ኣብ ቈሎሴ ዝነበሩ ክርስትያናት፡ ሉቃስ ሓኪም ምዃኑ ዝጠቐሰሎም፡ ይፈልጥዎ ስለ ዝነበሩ ኪኸውን ከም ዚኽእል ይጥቀስ እዩ። እቲ ዜገርም ከኣ፡ ኣብታ ኣብ ጥቓ ቈሎሴ እትርከብ ሎዲቅያ ቤት ትምህርቲ ሕክምና ነይሩ እዩ። ዝዀነ ዀይኑ፡ ሉቃስ ብዛዕባ ጥዕና ዘዝመጸሉ ዚዛረብ ዘይሰልጠነ ተራ ሰብ ኣይነበረን፣ የግዳስ፡ ሓኪም እዩ ነይሩ። ሉቃስ ኣብ ወንጌሉን ኣብ ግብሪ ሃዋርያትን ሕክምናዊ ቛንቋ ምጥቃሙ፡ ኣብቲ የሱስ ዝገበሮ ምሕዋይ ድማ ምትኳሩ፡ ነዚ ዚሕብር እዩ።
13. ብዛዕባ ጥዕና ንዚውሃብ ሓሳባት እንታይ ሚዛናዊ ኣረኣእያ ኺህልወና ኣለዎ፧
13 ክርስትያናት ብጾትና ብ“ውህበት ምፍዋስ” ገይሮም ኬሕውዩና ኣብ ዚኽእሉሉ ግዜ ኣይኰንናን እንነብር ዘለና። ገሊኦም ኣሕዋትና ግና ካብ ጽቡቕ ሓሳብ ተበጊሶም ከይተሓትቱ ብዛዕባ ጥዕና ሓሳብ ይህቡ እዮም። ልክዕ እዩ፡ ሓደ ሰብ ሓፈሻዊ ጠቓሚ ሓሳባት ኪህብ ይኽእል እዩ። ጳውሎስ እውን ንጢሞቴዎስ ሕማም ከብዲ ምስ ኣሸገሮ፡ ከምኡ ገይሩ እዩ፣ ጢሞቴዎስ ምናልባት ብሰንኪ እቲ ኣብቲ ኸባቢ ዝነበረ እተበከለ ማይ እዩ ሓሚሙ ኪኸውን ዚኽእል። * (1 ጢሞቴዎስ 5:23 ኣንብብ።) እዚ ግና ንሓደ ብጻይና ናይ የሆዋ ምስክር፡ ገሊኡ ጥቕሚ ዘይብሉ ወይ እውን ጐዳኢ ኪኸውን ዚኽእል ዓይነት ኣትክልቲ ወይ ፈውሲ ኺጥቀም፡ ወይ ከኣ ገሊኡ ስርዓት ኣመጋግባ ኺስዕብ ከተእምኖ ኻብ ምፍታን ኣመና እተፈልየ እዩ። ሓድሓደ ግዜ፡ ‘ዘመደይ ተመሳሳሊ ሕማም ነይርዎስ፡ እዚ ምስ ወሰደ ሓውዩ’ እናበሉ ንኻልኦት ኬምእኑ ዚፍትኑ ኣለዉ። እቲ ዚውሃብ ርእይቶ ኻብ ጽቡቕ ሓሳብ ተላዒሉ እተዋህበ ይኹን ብዘየገድስ፡ ዋላ እኳ እቲ ብዙሓት ዜዘውትርዎ ዓይነት ሕክምና፡ ሕማቕ ሳዕቤናት ኪህልዎ ኸም ዚኽእል ክንርስዕ የብልናን።—ምሳሌ 27:12 ኣንብብ።
ጥንቁቕ ምዃን ጥበብ እዩ
14, 15. (ሀ) ገሊኦም ሰባት ንሕማም ካልኦት ከም ምንታይ እዮም ዚጥቀሙሉ፧ (ለ) ብዛዕባ ጥዕና ሓሳባት ኪውሃበና ኸሎ፡ ምሳሌ 14:15 ብኸመይ ክትሕግዘና ትኽእል፧
14 ንሕና ክርስትያናት ንህይወት ምእንቲ ኸነስተማቕራን ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ምሉእ ብምሉእ ምእንቲ ኽንሳተፍን፡ ጥዕና ኽንረክብ ንደሊ ኢና። ኰይኑ ግና፡ ዝወረስናዮ ዘይፍጽምና እውን ኣሎና፣ ምሕማምና እኳ ነዚ ዜርኢ እዩ። ምስ ሓመምና፡ ንምርጫ ዚቐርበልና እተፈላለየ ዓይነት ሕክምና ኺህሉ ይኽእል እዩ። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ከኣ ኣየናዩ ኸም ዚቕበል ወይ ከም ዚጥቀም ኪመርጽ መሰል ኣለዎ። እቲ ዜሕዝን ግና፡ ኣብዛ ስስዕቲ ዓለም እዚኣ፡ ብሕማም ሰብ ተጠቒሞም መኽሰብ ኪረኽቡ ዚጽዕሩ ሰባት ኣለዉ። እቲ “ሕክምና” ወይ “ፈውሲ” ዚብልዎ ነገር ንብዙሓት ከም ዝጠቐመ ኣምሲሎም ብምቕራብ፡ ኪሸጡልና ይፍትኑ እዮም። ገሊኦም ሰባት ወይ ትካላት ድማ ብዙሕ መኽሰብ ምእንቲ ኺረኽቡ ኢሎም፡ ክቡር ፍርያቶም ክንጥቀም የተባብዑ እዮም። ካብ ሕማሙ እፎይታ ንዝደለየ ወይ ብህይወት ኪቕጽል ንዝደለየ ዓቕሉ ዝጸበቦ ሕሙም ከኣ፡ እዚ “ፈውሲ” ዚብልዎ ነገር ዜዋጽእ ኪመስሎ ይኽእል እዩ። ቃል ኣምላኽ ግና፡ “ገርሂ ሰብ ንዅሉ ቓል ይአምን፡ ለባም ግና ንስጕምቱ ይጥንቀቐለን” ኢሉ ኸም ዚምዕደና ኣይንረስዕ።—ምሳ. 14:15።
15 “ለባም” ብፍላይ ነቲ ኻብ ብቕዓቱ ዜተሓታት ሰብ ዚመጾ “ቓል” ወይ ሓሳብ ይጥንቀቐሉ እዩ። ስለዚ፡ ሓደ “ለባም” ከምዚ ኢሉ ኺሓስብ ይኽእል እዩ፦ ‘እዚ ሰብ እዚ፡ እዚ ቪታሚን፡ ተኽሊ፡ ወይ ስርዓት ኣመጋግባ እዚ ንኻልእ ሰብ ጠቒምዎ እኳ እንተ በለኒ፡ ነዚ ጕዳይ እዚ ዜረጋግጹ እኹላት መሰኻኽር ግና ኣለዉ ድዮም፧ ንኻልኦት እኳ ንእተ ጠቐሞም፡ ንዓይ ከም ዚጠቕመኒ ኸመይ ገይረ እፈልጥ፧ ዝያዳ ምርምር ክገብርዶ፧ ወይ ኣብቲ ዓውዲ እቲ ዝሰልጠኑ ወይ ብቕዓት ዘለዎም ሰባት ከማኽርዶ፧’—ዘዳ. 17:6።
16. ብዛዕባ ጥዕና ንዚውሃብ ሓሳባት ብዚምልከት ብ“ልብምና” ምእንቲ ኽንመላለስ፡ እንታይ ሕቶታት ኢና ኽንሓስበሉ ዘሎና፧
16 ቃል ኣምላኽ፡ “ኣብዚ ስርዓት ዓለም እዚ ብልብምና” ኽንነብር ይምዕደና እዩ። (ቲቶ. 2:12) ገሊኡ ኣገባብ ምርመራ ወይ ሕክምና ጠሪሱ ዘይተለምደ ወይ ዜተሓታትት ኪኸውን ከሎ፡ “ልብምና” ንምልላዩ ይሕግዘና እዩ። እቲ ብዓል ሞያ ወይ እቲ ብዛዕባኡ ዚነግረና ዘሎ ሰብ፡ ብኸመይ ከም ዚዓዪ ብዜዕግብ መገዲ ኺገልጸልና ይኽእል ድዩ፧ ምስ ፍሉጥ ሓቅታት ዚሳነ፡ ብብዙሓት ብቕዓት ዘለዎም ሰባት ድማ ተኣማንነት ዘለዎ ጌርካ ዚርአ ድዩ፧ (ምሳ. 22:29) ወይስ ንስምዒታት ጥራይ እዩ ዚማርኽ፧ ምናልባት እቲ ፈውሲ ኣብ ርሑቕ ቦታ ኸም እተረኸበ፡ ካብ ዘመናዊ ምርምር ከኣ ሕቡእ ከም ዝዀነ ጌርካ ይንገረና ይኸውን። ከምዚ ዝኣመሰለ ዘረባ ግና፡ ንሓቅነት እቲ ፈውሲ ዜረጋግጽ ድዩ፧ ገሊኡ መመርመሪ መሳርሒ ወይ ዓይነት ሕክምና ‘ምስጢራዊ ነገር’ ወይ ‘ሓይሊ ሰብነት’ ከም ዚጥቀም ይግለጽ እዩ። ብፍላይ ከምዚ ዓይነት ዘረባ ኽንሰምዕ ከለና ኽንጥንቀቕ ኣሎና፣ ከመይሲ፡ ኣምላኽ ካብ “ስሒር”ን ካብ ጥየቓ መናፍስትን ክንርሕቕ የጠንቅቐና እዩ።—ኢሳ. 1:13፡ NW፣ ዘዳ. 18:10-12፡ NW።
“ደሓን ኩኑ”
17. እንታይ ሚዛናዊ ባህጊ እዩ ኺህልወና ዘለዎ፧
17 ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዝነበረ ኣመሓዳሪ ኣካል ናብ ኵለን ጉባኤታት ኣገዳሲት ደብዳበ ልኢኹ ነይሩ እዩ። ክርስትያናት ካብ ምንታይ ኪርሕቁ ኸም ዚግባእ ድሕሪ ምዝርዛሩ፡ ነታ ደብዳበ በዚ ዚስዕብ ቃላት እዩ ዛዚምዋ፦ “ርእስኹም ካብዚ እንተ ሓሊኹም፡ ጽቡቕ ክትረኽቡ ኢኹም። ደሓን ኩኑ።” (ግብ. 15:29) እተን ኣብ መወዳእታ ዘለዋ ቓላት ናይ ስንብታ ቓላት እኳ እንተ ዀና፡ ንየሆዋ ንምግልጋሉ ጽቡቕ ጥዕና ኽንረክብ ምብሃግ ንቡር ምዃኑ የዘኻኽራና እየን።
18, 19. ኣብ ሓዳስ ዓለም እንታይ ክንረክብ ኢና ብሃንቀውታ እንጽበ፧
18 እዚ ሕጂ ዘሎ ስርዓት ክሳዕ ዝቐጸለን ንሕና ዘይፍጹማት ክሳዕ ዝዀንናን፡ ሕማም ዘይተርፍ ነገር እዩ። ሕጂ ብተኣምራዊ መገዲ ኽንሓዊ ትጽቢት ክንገብር የብልናን። ኰይኑ ግና፡ ራእይ 22:1, 2 ብዛዕባ እቲ ምሉእ ብምሉእ እንሓውየሉ ግዜ ትሕብረና እያ። ሃዋርያ ዮሃንስ፡ “ርባ ማይ ህይወት”ን “ፈውሲ ኣህዛብ” ዚኸውን ኣቝጽልቲ ዘለወን “ኣእዋም ህይወት”ን ብራእይ ርእዩ እዩ። እዚ ግና ሕጂ ንዘሎ ወይ ኣብ መጻኢ ንዚህሉ ኻብ ኣትክልቲ ዚርከብ ፈውሲ ዜመልክት ኣይኰነን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ነቲ የሆዋ ብየሱስ ኣቢሉ ንእዙዛት ደቂ ሰብ ናይ ዘለኣለም ህይወት ዚህበሉ መሰናድዎ እዩ ዜመልክት፣ እዚ ኸኣ ብሃንቀውታ እንጽበዮ ነገር እዩ።—ኢሳ. 35:5, 6።
19 ነቲ ኣብ መጻኢ ዚህሉ ዜደንቕ እዋን ብሃንቀውታ ኢና እንጽበዮ፣ ሕጂ ግና የሆዋ ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍና ኸም ዚግደስ፡ ምስ ሓመምና እውን ከም ዚግደሰልና ንፈልጥ ኢና። ከም ዳዊት ድማ፡ ኣምላኽ ኣብ ዝዀነ ሕማምና ኸም ዚድግፈና ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል ኢና። ምስ ዳዊት ሓቢርና ኸኣ፡ “ንኣይሲ ብንጽህናይ ትድግፈኒ፡ ኣብ ቅድሚ ገጽካ ኸኣ ንዘለኣለም ተንብረኒ አሎኻ” ኽንብል ንኽእል ኢና።—መዝ. 41:12።
^ ሕ.ጽ. 13 ዘ ኦርጅንስ ኤንድ ኣንሽየንት ኦቭ ዋይን ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ‘ፌራ ዜምጽእ ደቂቕ ተህዋስን ካልኦት ጐዳእቲ ዝዀኑ ደቀቕቲ ተህዋስያንን ምስ ወይኒ ኺሕወሱ ኸለዉ ብቕልጡፍ ከም ዝሞቱ ብፈተነ ተራእዩ እዩ’ ትብል።


text:
ምዕራፍ 1
ካብ ኣምላኽ ክልተ መልእኽቲ መጸ
ገብርኤል መልኣኽ ብዛዕባ ልደት ዮሃንስ መጥምቕ ተነበየ
ገብርኤል ንማርያም ብዛዕባ ልደት የሱስ ነገራ
ብምሉኡ መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ኣምላኽ ዝመጸ መልእኽቲ ጌርና ኽንወስዶ ንኽእል ኢና። እቲ ሰማያዊ ኣቦና ንትምህርትና ኢሉ ዝሃበና እዩ። ሕጂ ግና ብዛዕባ እቲ ልዕሊ 2,000 ዓመት ይገብር ዝመጸ ኽልተ ፍሉይ መልእኽቲ እስከ ንርአ። ገብርኤል ዝስሙ ‘ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዚቐውም’ መልኣኽ እዩ ኣምጺእዎ። (ሉቃስ 1:19) ኣብ ከመይ ዝበለ ዅነታት እዩ እቲ መልኣኽ ነዚ ኣገዳሲ መልእኽትታት እዚ ዘብጽሖ፧
እቲ ግዜ፡ 3 ቅ.ክ. እዩ ነይሩ። እሞኸ ገብርኤል ነቲ ቐዳማይ መልእኽቱ ናበይ እዩ ዘብጽሖ፧ ካብ የሩሳሌም ብዙሕ ከይረሓቐ ኣብ ዚርከብ ኵርባታት ይሁዳ፡ ሓደ ዘካርያስ ዝስሙ ካህን የሆዋ ይነብር ነበረ። ንሱን ሰበይቱን ብዕድመ ዝደፍኡ ነበሩ፣ ውሉድ ከኣ ኣይነበሮምን። ዘካርያስ ኣብታ ኣብ የሩሳሌም ዝነበረት ቤተ መቕደስ ኣምላኽ ኬገልግል ግዲኡ በጽሐ። ብሃንደበት ከኣ ገብርኤል ኣብ ጥቓ እቲ መሰውኢ ዕጣን ደው ኢሉ ተራእዮ።
ዘካርያስ ኣዝዩ ፈርሀ። ገብርኤል ግና፡ “ዘካርያስ፡ ምህለላኻ ተሰሚዑልካ እዩ እሞ፡ ኣይትፍራህ፣ ሰበይትኻ ኤልሳቤጥ ከኣ ወዲ ኽትወልደልካ እያ፣ ስሙ እውን ዮሃንስ ክትብሎ ኢኻ” ብምባል ንፍርሁ ኣወገደሉ። ገብርኤል ቀጺሉ፡ ዮሃንስ “ኣብ ቅድሚ የሆዋ ዓብዪ ኪኸውን” ምዃኑን “ንየሆዋ ብቑዕ ህዝቢ . . . ኼዳልወሉ” ምዃኑን ገለጸ።—ሉቃስ 1:13-17።
ዘካርያስ ግና ኪኣምን ኣይከኣለን። ስለምንታይ፧ ዕድሚኡን ዕድመ ኤልሳቤጥን ደፊኡ ስለ ዝነበረ እዩ። ስለዚ፡ ገብርኤል “ቃለይ ስለ ዘይኣመንካ፡ ክሳዕ እታ እዚ ዚዀነላ መዓልቲ፡ ዓባስ ክትከውን፡ ምዝራብ እውን ክትስእን ኢኻ” በሎ።—ሉቃስ 1:20።
እዚ ኪኸውን ከሎ፡ እቶም ኣብ ደገ ዝነበሩ ህዝቢ፡ ዘካርያስ ኣብ ውሽጢ እንታይ ኰይኑ ኸም ዝደንጐየ ኺሓስቡ ጀመሩ። ኣብ መወዳእታኡ ምስ ወጸ፡ ብኣእዳዉ ምልክት ኪገብር እምበር፡ ኪዛረብ ኣይከኣለን። ስለዚ፡ ኣብታ ቤተ መቕደስ ከሎ፡ ራእይ ከም ዝረኣየ ተገንዘቡ።
ዘካርያስ፡ እቲ ኣብ ቤተ መቕደስ ዚገብሮ ኣገልግሎቱ ምስ ወድአ፡ ናብ ቤቱ ተመልሰ። ድሕሪኡ ብዙሕ ከይጸንሐ ኸኣ፡ ኤልሳቤጥ ጠነሰት! ልደት እቲ ሕጻን እናተጸበየት ድማ፡ ሓሙሽተ ወርሒ ኣብ ቤታ ተሓብአት።
ድሕሪኡ፡ ገብርኤል ከም ብሓድሽ ተራእየ። ንመን እዩ እተራእየ፧ ንሓንቲ ኻብ የሩሳሌም ብሰሜን ኣብ ዞባ ገሊላ ኣብ ከተማ ናዝሬት እትነብር ማርያም እትብሃል ዘይተመርዓወት ጓል እዩ ተራእይዋ። እንታይከ እዩ ዝበላ፧ “ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ሞገስ ረኺብኪ ኢኺ” በላ። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ፡ “እንሆ ድማ፡ ክትጠንሲ፡ ወዲ እውን ክትወልዲ ኢኺ፣ ስሙ ኸኣ የሱስ ክትብልዮ ኢኺ። ንሱ ዓብዪ ኪኸውን፡ ወዲ እቲ ልዑል እውን ኪብሃል እዩ፣ . . . ንሱ ኸኣ ኣብ ልዕሊ ቤት ያእቆብ ንዘለኣለም ኪነግስ እዩ፣ መንግስቱ እውን መወዳእታ የብላን” በላ።—ሉቃስ 1:30-33።
ገብርኤል ነዚ ኽልተ መልእኽቲ እዚ ምብጻሕ፡ ፍሉይ መሰል ገይሩ ርእይዎ ኪኸውን ኣለዎ። ብዛዕባ ዮሃንስን የሱስን ብዝያዳ እናኣንበብና ምስ ከድና፡ እዚ ኽልተ መልእኽቲ እዚ ስለምንታይ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኸም ዝዀነ ኺንጽረልና እዩ።