text:
ምዕራፍ 64
ኣገዳስነት ይቕረታ
ሸውዓተ ሳዕዶ ኽሓድገሉ፧
ምሳሌ እቲ ዘይምሕር ባርያ
ጴጥሮስ ነቲ የሱስ ብዛዕባ እቲ ኣብ መንጎ ኣሕዋት ንዚፍጠር ሽግር ብኸመይ ኪፍታሕ ከም ዚግባእ ዝሃቦ ምኽሪ ሰምዐ። ኰይኑ ግና፡ ሓደ ሰብ ክሳዕ ክንደይ ነዚ ጻዕሪ እዚ ኺገብር ከም ዘለዎ ብቝጽሪ ኺንገሮ ደለየ።
ስለዚ፡ ጴጥሮስ፡ “ጐይታይ፡ ሓወይ እንተ በዲሉኒ፡ ክንደይ ሳዕ እየ ኽሓድገሉ፧ ክሳዕ ሸውዓተ ሳዕዶ፧” ኢሉ ሓተተ። ገሊኦም መራሕቲ ሃይማኖት፡ ክሳዕ ሰለስተ ሳዕ ምሕረት ኪግበር ከም ዚግባእ ይምህሩ ነበሩ። ስለዚ፡ ጴጥሮስ “ክሳዕ ሸውዓተ ሳዕ” ንሓዉ ይቕረ እንተ ኢሉሉ፡ ኣዝዩ ብዙሕ ዝበለሉ ዀይኑ እዩ ተሰሚዕዎ።—ማቴዎስ 18:21።
እንተዀነ ግና፡ በደል ምጽብጻብ ምስቲ የሱስ ዝመሃሮ ትምህርቲ ዚሳነ ኣይኰነን። ስለዚ፡ የሱስ ንጴጥሮስ፡ “ክሳዕ 77 ሳዕ እምበር፡ ክሳዕ ሸውዓተ ሳዕ ኣይብለካን” ኢሉ ኣረሞ። (ማቴዎስ 18:22) ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ጴጥሮስ ብዝሒ እቲ ንሓዉ ዚገብረሉ ምሕረት፡ ደረት ኪገብረሉ ኸም ዘይግባእ እዩ ተነጊርዎ።
የሱስ ቀጺሉ ንጴጥሮስን ንኻልኦትን ይቕረ በሃልቲ ኪዀኑ ግዴታ ኸም ዘለዎም ኬረድኦም ኢሉ ሓንቲ ምሳሌ ነገሮም። እታ ምሳሌ ብዛዕባ ሓደ ባርያ እያ፣ እቲ ባርያ ኸኣ ነቲ መሓሪ ዝነበረ ጐይታኡ ንጉስ ኣይመሰሎን። እቲ ንጉስ ምስ ባሮቱ ኺጸባጸብ ደለየ። ሓደ 10,000 ታለንት [60,000,000 ዲናር] ዕዳ ዘለዎ ባርያ ድማ ኣብ ቅድሚኡ ቐረበ። ነቲ ዕዳ ኪኸፍሎ ኣይክእልን እዩ ነይሩ። ስለዚ፡ እቲ ንጉስ፡ እቲ ባርያን ሰበይቱን ደቁን ኪሽየጡ እሞ እቲ ዕዳ ኪኽፈል ኣዘዘ። ሽዑ፡ እቲ ባርያ ኣብ እግሪ እቲ ጐይታኡ ፍግም ኢሉ፡ “ተዓገሰኒ፡ ኵሉ ክኸፍለካ እየ” ኢሉ ለመኖ።—ማቴዎስ 18:26።
እቲ ንጉስ ከኣ ደንገጸሉ እሞ ብምሕረት ነቲ ብዙሕ ዕዳኡ ሰረዘሉ። እቲ ንጉስ ከምኡ ምስ ገበረ፡ እቲ ባርያ እቲ ኸይዱ ንሓደ 100 ዲናር ዚእውዶ ብጻዩ ባርያ ረኸቦ። ንዕኡ ሒዙ ኸኣ፡ “ዝእውደካ ዘበለ ኽፈለኒ” እናበለ ሓነቖ። እቲ ብጻዩ ባርያ ግና ኣብ እግሪ እቲ ዘለቅሖ ባርያ ፍግም ኢሉ፡ “ተዓገሰኒ፡ ክኸፍለካ እየ” ኢሉ ለመኖ። (ማቴዎስ 18:28, 29) እቲ በቲ ንጉስ ዕዳኡ እተሓድገሉ ባርያ ንጐይታኡ ኣይመሰሎን። የግዳስ፡ ነቲ ብጻዩ ባርያ ዕዳኡ ኽሳዕ ዚኸፍል፡ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኸም ዚድርበ ገበሮ።
እቶም ነዚ ጭካነ እዚ ዝረኣዩ ኻልኦት ባሮት፡ ከይዶም ንጐይታኦም እቲ ዝዀነ ነገር ነገርዎ። ንሱ ኸኣ ተቘጢዑ ነቲ ባርያ ጸውዖ እሞ፡ “ኣታ እኩይ ባርያ፡ ምስ ለመንካኒ፡ ኵሉ ዕዳኻ ሰሪዘልካ። ንስኻኸ ኸምቲ ዝመሓርኩኻ ንብጻይካ ኽትምሕሮዶ ኣይምተገብኣካን፧” በሎ። እቲ እተቘጥዐ ንጉስ ድማ ነቲ ዘይምሕር ባርያ ዅሉ ዕዳኡ ኽሳዕ ዚኸፍል፡ ንሓለውቲ እሱራት ኣሕሊፉ ሃቦ። ድሕርዚ፡ የሱስ፡ “ነፍሲ ወከፍኩም ንሓዉ ኻብ ልቡ ዘይሓድገሉ እንተ ዀይኑ፡ እቲ ሰማያዊ ኣቦይ ድማ ከምኡ ኺገብረኩም እዩ” ኢሉ ዘረባኡ ደምደመ።—ማቴዎስ 18:32-35።
እዝስ ብዛዕባ ይቕረታ ኸመይ ዝበለ ሰናይ ትምህርቲ ዀን እዩ! ኣምላኽ ኣዝዩ ብዙሕ ዕዳ ሓጢኣት እዩ ሓዲጉልና። ምስኡ ኺነጻጸር ከሎ፡ ሓደ ክርስትያን ሓውና ዚብድለና በደል ንእሽቶ እዩ። ብዘይካዚ፡ የሆዋ ሓንሳእ ዘይኰነስ፡ ኣሽሓት ሳዕ እዩ ይቕረ ዚብለልና። እሞኸ ንሕና ቕር ዜብለና ነገር እኳ እንተ ኣጋጠመና፡ ንሓውና ብዙሕ ሳዕ ይቕረ ኽንብለሉዶ ኣይግባእን፧ ከምቲ የሱስ ኣብቲ ኣብ ከረን ዝሃቦ ስብከቱ ዝመሃሮ፡ ኣምላኽ ብመጠን እቲ ‘ንሕና ንዝበደሉና ዝሓደግናሎም እዩ በደልና ዚሓድገልና።’—ማቴዎስ 6:12።


c: text/html

text:
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
የሱስ ንሰዱቃውያን፡ እቶም ዚትንስኡ፡ “ኣይምርዓዉ ኣይምርዓዋ” ኢሉ ነገሮም። (ሉቃ. 20:34-36) ከምኡ ኺብል ከሎ፡ ብዛዕባ ምድራዊ ትንሳኤ ድዩ ዚዛረብ ነይሩ፧
እዛ ሕቶ እዚኣ፡ ብፍላይ ዘፍቅርዎ ሰብ ብሞት ንእተፈልዮም ሰባት ተገድሶም እያ። እዞም ከምዚኦም ዝበሉ ሰባት፡ ኣብ ሓዳስ ዓለም ምስቶም ካብ ምዉታት ዚትንስኡ መጻምድቶም እንደገና ተራኺቦም ሓዳሮም ኪቕጽሉ ሃረር ይብሉ ይዀኑ። ብዓልቲ ቤቱ ዝሞተቶ ሰብኣይ፡ “ኣነን ሰበይተይን ሓዳርና ኬኽትም ምርጫና ኣይነበረን። ከም ሰብኣይን ሰበይትን መጠን ኣብ ሓደ ኣምልኾ ሰሚርና ንዘለኣለም ክንነብር ልባዊ ትምኒት እዩ ነይሩና። እቲ ሽዑ ዝነበረኒ ስምዒት ሕጂ እውን ኣይተቐየረን።” ካብ ምዉታት ዚትንስኡ ሰባት እንደገና ኺምርዓዉ፡ ተስፋ ኽንገብረሉ እንኽእል ብቑዕ ምኽንያት ኣሎና ድዩ፧ ነዛ ሕቶ እዚኣ፡ ኣፍና መሊእና ኽንምልሳ ኣይንኽእልን ኢና።
ንዓመታት ዚኣክል ኣብ ሕታማትና ዚወጽእ ዝነበረ ሓሳባት ከም ዚሕብሮ፡ እቲ የሱስ ብዛዕባ ትንሳኤን ብዛዕባ እንደገና ምምርዓውን እተዛረቦ ሓሳብ ንምድራዊ ትንሳኤ ኼመልክት ከም ዚኽእልን እቶም ኣብ ሓዳስ ዓለም ዚትንስኡ ኸኣ ከይተመርዓዉ ኸም ዚነብሩን እዩ ዚግመት ነይሩ። * (ማቴ. 22:29, 30፣ ማር. 12:24, 25፣ ሉቃ. 20:34-36) ኣፍና መሊእና ኽንዛረብ ዘይንኽእል እኳ እንተ ዀንና፡ እቲ የሱስ ዝገለጾ ሓሳብ ንሰማያዊ ትንሳኤ ዜምልክት ኪኸውን ይኽእል ድዩ፧ ንቓላት የሱስ እስከ ንመርምሮ።
ነቲ የሱስ እተዛረበሉ ዅነታት እስከ ንመርምሮ። (ሉቃስ 20:27-33 ኣንብብ።) እቶም ብትንሳኤ ዘይኣምኑ ዝነበሩ ሰዱቓውያን፡ ብዛዕባ ትንሳኤን ብዛዕባ ምስ ዘማ ዚግበር መውስቦን ሕቶ ብምብጋስ ንየሱስ ብዘረባ ኺጠልፍዎ እዮም ደልዮም ነይሮም። * የሱስ ከኣ ከምዚ ኢሉ መለሰሎም፦ “ደቂ እዚ ስርዓት ዓለም እዚ ይምርዓዉን ይምርዓዋን፣ እቶም ነቲ ስርዓት ዓለም እትን ንትንሳኤ ምዉታትን ኪረኽቡ ዚበቕዑ ግና፡ ኣይምርዓዉ ኣይምርዓዋ። ከም መላእኽቲ ስለ ዝዀኑ፡ ኪሞቱ ኣይክእሉን እዮም፣ ውሉዳት ትንሳኤ ብምዃኖም ከኣ፡ ውሉዳት ኣምላኽ እዮም።”—ሉቃ. 20:34-36።
ሕታማትና፡ የሱስ ብዛዕባ ምድራዊ ትንሳኤ ይዛረብ ከም ዝነበረ ገይሩ ኬቕርቦ ዝጸንሐ ስለምንታይ እዩ፧ እዚ ኣብ ክልተ ቐንዲ ምኽንያት እተመርኰሰ እዩ። ቀዳማይ፡ ሰዱቃውያን ምድራዊ ትንሳኤ ኣብ ኣእምሮኦም ብምሓዝ እዮም ሓቲቶም፡ የሱስ ከኣ ንሕቶኦም መሰረት ብምግባር እዩ መሊሱሎም ዚብል ምኽንያት እዩ። ካልኣይ፡ የሱስ ንመልሱ ነቶም እሙናት ኣበዋት ዝነበሩ፡ ኣብ ምድሪ ንኺነብሩ ኸኣ ተስፋ ዘለዎም፡ ኣብርሃምን ይስሃቅን ያእቆብን ብምጥቃስ እዩ ደምዲምዎ።—ሉቃ. 20:37, 38።
ይኹን እምበር፡ የሱስ ንሰማያዊ ትንሳኤ ኣብ ኣእምሮኡ ብምሓዝ ይምልስ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣብዚ መደምደምታ እዚ ኽንበጽሕ ዝኸኣልና ኣብ ምንታይ ተመርኲስና ኢና። ክልተ ቐንዲ ሓረጋት እሞ ንመርምር።
‘እቶም ንትንሳኤ ምዉታት ኪረኽቡ ዚበቕዑ።’ እሙናት ቅቡኣት ‘ንመንግስቲ ኣምላኽ ብቑዓት ኰይኖም ተቘጺሮም’ እዮም። (2 ተሰ. 1:5, 11) ብመሰረት በጃ ንህይወት ስለ ዝጸደቑ፡ ከም እተዀነኑ ሓጥኣን ኰይኖም ኣይሞቱን እዮም። (ሮሜ 5:1, 18፣ 8:1) እዞም ሰባት እዚኦም፡ ‘ሕጉሳትን ቅዱሳትን’ ተባሂሎም ተጸዊዖም ኣለዉ፡ ተንሲኦም ናብ ሰማይ ንኪኸዱ ድማ ይበቕዑ እዮም። (ራእ. 20:5, 6) ብኣንጻሩ ግና፡ እቶም ኣብ ምድሪ ንኺነብሩ ዚትንስኡ ሰባት፡ “ሓጥኣን” እውን ይርከብዎም እዮም። (ግብ. 24:15) እሞኸ፡ እዚኣቶምሲ ንትንሳኤ “ዚበቕዑ” ተባሂሎም ኪጽውዑ ይኽእሉዶ እዮም፧
“ኪሞቱ ኣይክእሉን እዮም።” የሱስ፡ “ድሕሪኡ ኣይኪሞቱን እዮም” ኣይበለን። ኣብ ክንዳኡስ፡ “ኪሞቱ ኣይክእሉን እዮም” እዩ ኢሉ። ምድራዊ ዕዮኦም ብተኣማንነት ዚወድኡ ቕቡኣት፡ ተንሲኦም ናብ ሰማይ ኪኸዱን ዘይትመውት ህይወት ኪውሃቦምን እዩ። (1 ቈረ. 15:53, 54) ሞት ኣብ ልዕሊ እቶም ሰማያዊ ትንሳኤ ዚረኽቡ ሰባት፡ ድሕሪ ደጊም ሓይሊ ኣይኪህልዎን እዩ። *
ነዚ ኽሳዕ ሕጂ ዝረኣናዮ ነጥብታት ኣብ ግምት ብምእታው፡ እንታይ ኢልና ኢና ኽንድምድም እንኽእል፧ እቲ የሱስ ብዛዕባ ምምርዓውን ትንሳኤን እተዛረቦ ቓላት ንሰማያዊ ትንሳኤ ዜመልክት ኪኸውን ይኽእል እዩ። ከምኡ እንተ ዀይኑ ድማ፡ እቲ እተዛረቦ ቓላት ብዛዕባ እቶም ናብ ሰማያዊ ህይወት ዚትንስኡ ሰባት፡ ነዚ ዚስዕብ ነጥብታት ኪሕብረና ይኽእል እዩ፦ (1) ኣይምርዓዉን እዮም፡ (2) ኪሞቱ ኣይክእሉን እዮም፡ (3) ብእተወሰነ መዳይ ከም መላእኽቲ፡ ማለት ኣብ መንፈሳዊ ዓለም ዚነብሩ መንፈሳውያን ፍጡራት እዮም። ይኹን እምበር፡ እዚ እተፈላለየ ሕቶታት ኬበግስ ይኽእል እዩ።
ቀዳማይ፡ የሱስ ነቶም ብዛዕባ ምድራዊ ትንሳኤ ዚሓስቡ ነይሮም ኪዀኑ ዚኽእሉ ሰዱቓውያን ብዛዕባ ሰማያዊ ትንሳኤ እተዛረቦም ስለምንታይ እዩ፧ የሱስ ንተቓወምቱ፡ ብመሰረት ሓሳባቶም ዘይምልሰሎም ግዜያት ነይሩ እዩ። ንኣብነት፡ ትእምርቲ ኼርእዮም ንዚሓተትዎ ኣይሁድ ኪምልሰሎም ከሎ፡ “ነዛ ቤተ መቕደስ እዚኣ ኣፍርስዋ፣ ኣነ ኸኣ ብሰለስተ መዓልቲ ኸተንስኣ እየ” በሎም። እቶም ኣይሁድ ብዛዕባ ህንጻ ቤተ መቕደስ ይሓስቡ ኸም ዝነበሩ፡ የሱስ ይፈልጥ ነይሩ ኪኸውን ዚኽእል እኳ እንተ ዀነ፡ “ንሱ ግና ብዛዕባ ቤተ መቕደስ ሰብነቱ እዩ ዚዛረብ ዝነበረ።” (ዮሃ. 2:18-21) ምናልባት የሱስ ነቶም ብትንሳኤ ዀነ ብህላወ መላእኽቲ ዘይኣምኑ ዝነበሩ ዘይቅኑዓት ሰዱቓውያን ኪምልሰሎም ኣድላዪ ዀይኑ ኣይተሰምዖን ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ። (ምሳ. 23:9፣ ማቴ. 7:6፣ ግብ. 23:8) ኣብ ክንዳኡስ፡ ንጥቕሚ እቶም ሰማያዊ ትንሳኤ ናይ ምርካብ ኣጋጣሚ ዝነበሮም ቅኑዓት ደቀ መዛሙርቱ ኢሉ፡ ብዛዕባ ሰማያዊ ትንሳኤ ሓቅታት ኪገልጽ ደልዩ ነይሩ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
ካልኣይ፡ የሱስ ብዛዕባ እቶም ኣብ ምድሪ ንኺነብሩ ዚትንስኡ ኣብርሃምን ይስሃቅን ያእቆብን ብምጥቃስ ምይይጡ ዝደምደመ ስለምንታይ እዩ፧ (ማቴዎስ 22:31, 32 ኣንብብ።) ብዛዕባ እቶም ኣበዋት ንዝሃቦ ሓሳባት፡ “ብዛዕባ ትንሳኤ ምዉታት ግና” ኢሉ ኸም ዝጀመሮ ነስተብህል። እዛ ናይ መሰጋጋሪ ሓረግ እዚኣ፡ ንሓደ ነጥቢ ገዲፍካ ናብ ካልእ ነጥቢ ኸም እተተኵር ክትገብር ትኽእል እያ። ሽዑ የሱስ፡ ምድራዊ ትንሳኤ እተረጋገጸ ዕላማ ኣምላኽ ከም ዝዀነ ተወሳኺ መርትዖ ንምሃብ ኢሉ፡ ካብቲ ሰዱቓውያን ከም ዚቕበልዎ ዚእመኑሉ ጽሑፋት ሙሴ ብምጥቃስ፡ ነቲ የሆዋ ኣብ ማእከል ብሓዊ እትነድድ ቈጥቋጥ ንሙሴ እተዛረቦ ቓላት ኣውስአ።—ዘጸ. 3:1-6።
ሳልሳይ፡ እቲ የሱስ ብዛዕባ ትንሳኤን ብዛዕባ ምምርዓውን እተዛረቦ ቓላት ንሰማያዊ ትንሳኤ ዜመልክት እንተ ዀይኑ፡ እቶም ምድራዊ ትንሳኤ ዚረኽቡ ሰባት ኪምርዓዉ ይኽእሉ እዮም ማለት ድዩ፧ ቃል ኣምላኽ ነዛ ሕቶ እዚኣ፡ ቀጥታዊ መልሲ ኣይህበላን እዩ። የሱስ ብዛዕባ ሰማያዊ ትንሳኤ ይዛረብ እንተ ነይሩ፡ ቃላቱ ብዛዕባ እቶም ኣብ ምድሪ ዚትንስኡ ሰባት ኣብ ሓዳስ ዓለም ኪምርዓዉ ዚኽእሉ እንተ ዀይኖም ኣይገልጽን እዩ።
ክሳዕ ሽዑ ግና፡ ሞት ንማእሰር መርዓ ኸም ዚበትኮ፡ ቃል ኣምላኽ ብንጹር ከም ዚገልጽ ንፈልጥ ኢና። ስለዚ፡ መጻምድቶም ዚሞትዎም ሰባት፡ ኪምርዓዉ እንተ ወሲኖም፡ ጸጸት ኪስምዖም የብሉን። እዚ ናይ ብሕቲ ውሳነ ስለ ዝዀነ፡ መጻምድቲ ብምድላዮም ኪውቀሱ የብሎምን።—ሮሜ 7:2, 3፣ 1 ቈረ. 7:39።
ብዛዕባ እቲ ኣብ ሓዳስ ዓለም ዚህሉ ህይወት፡ ሓያሎ ሕቶታት ከነበግስ ከም እንኽእል ፍሉጥ እዩ። ብዛዕባ መልሲ እቲ ሕቶታት እቲ፡ ብዘየድሊ ኽንግምት ኣብ ክንዲ እንፍትን፡ ክንጽበ ጥራይ እዩ ዘሎና። ይኹን እምበር፡ እዙዛት ሰባት ተሓጒሶም ከም ዚነብሩ ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል ኢና፣ ከመይሲ፡ የሆዋ፡ ዜድልዮም ነገራት ብምሃብ ትምኒቶም ብብሉጽ መገዲ ኼዕግበሎም እዩ።—መዝ. 145:16።
^ ሕ.ጽ. 4 ኣብ ናይ 1 ሰነ 1987 ግምቢ ዘብዐኛ (እንግሊዝኛ)፡ ኣብ ገጽ 30-31 ርአ።
^ ሕ.ጽ. 5 ብግዜ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ምስ ዘማ ዚግበር መውስቦ ልሙድ እዩ ነይሩ፣ እዚ ኸኣ ሰብኣይ፡ ብዓል ሓዳር ዝዀነ ሓዉ፡ ሓድጊ ኸይሓደገ እንተ ሞይቱ፡ መስመር ወለዶ ሓዉ ምእንቲ ኸይጠፍእ ነታ ውሉድ ዘይብላ ሰበይቲ ሓዉ ይምርዓዋ ነበረ።—ዘፍ. 38:8፣ ዘዳ. 25:5, 6.
^ ሕ.ጽ. 9 እቶም ምድራዊ ትንሳኤ ዚረኽቡ ሰባት፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ደኣ እምበር፡ ዘይትመውት ህይወት ኣይኰነን ዚረኽቡ። ኣብ መንጎ ዘይትመውት ህይወትን ናይ ዘለኣለም ህይወትን ዘሎ ፍልልይ ክትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ኣብ ናይ 1 ሚያዝያ 1984 ግምቢ ዘብዐኛ (እንግሊዝኛ)፡ ኣብ ገጽ 30-31 ርአ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ንቀጠር ብምጥላም ምስ ኣሜርካ ዝርከብ ዕርቂ የልቦን !!
ኣብዚ እዋን’ዚ ብዙሓት ዜጋታት ኤርትራ ኩሉ’ቲ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘካይዶ ዝጸንሐን ዘሎን ኣዕናዊ ሰነ-ሓሳብ፡ ብውጽኢቱ ድማ ዝተፈላለየ ግህሰታት ሰብኣውን ፖሎቲካውን መሰላት፡ ግፍዕታትን ግብረ-ሽበራዊ ተግባራትን ኣትሪሮም ዝቓወሙ ወይ’ውን ዝኹንኑ ከም ዘለዉ ይፍለጥ። እዚ ብኣውንታ ክግለጽ ዝኽእል ጉዳይ ኮይኑ፡ ኣብ ወጻኢ ስትራተጂካዊ ፖሊስታት ናይቲ ስርዓት ብዝምልከት ግን፡ ምስ ኣህዛብ ጎረባብቲ ሃገራትን ርሑቕ ዓለምን ዝኽተሎ ዝምድናታት ዝደናገሩ ውሑዳት ኣይኮኑን። ብፍላይ’ውን ምስ ግጭት ዶብን ውጽኢታቱን ኣብ ዝተኣሳሰር ጉዳይ ነቲ ብእንኮ ናይ ሓሶት መዕከናት ዜና ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ዝፍኖ እከይ ፕሮፓጋንዳዊ ጽልእታትን ቅርሕንትታትን እናተታለሉ ገሊኦም ኣብ ጃላነት ዝወድቑ፡ ገሊኦም ድማ ነቲ ሓበሬታት ከምቲ ንሱ ብምቕባል፡ ከም ተጣባቒ ልዕላውነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ብምውሳድ፡ ምስ ርእይቶኡ ክደናገጹ ዝደናደዱ ምህላዎም ኣይዝንጋዕን። ብዝኾነ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ኩሉ’ቲ ዝኽተሎ ስትራተጂካዊ ወጻኢ ዝምድናታት ካብቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝካይዶ ዝጸንሐን ዘሎን ኣዕናዊ ስነ-ሓሳብ፡ ግዕዘይ ፖሎቲካዊ ምሕደራ፡ ጸረ ቁጠባዊ ምዕባሌን ማሕበራዊ ግስጋሰን ተፈልዩ ክርአ ዝኽእል መንፈስን ትሕዝቶን የብሉን። ምክንያቱ እዚ ስርዓት’ዚ ፍርቂ ጎኑ ጥዑይ ፍርቂ ጎኑ ድማ ሕሙም ክኸውን ስለ ዘይኽእል፡ ምስ ኣህዛብ ጎረባብቲ ሃገራትን ርሑቕ ዓለምን ዝኽተሎ ስትራተጂካዊ ፖሊስታት ካብቲ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ናይ ሕቆን ከብድን ዝምድናታት ዝምንጩ ብምዃኑ ተመሳሳሊ ከምዝኾነ ፍጹም ክዝንጋዕ ኣይግባእን።
ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ብቀንዱ ንኩሉ’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ዘካየዶ መሪር ቃልስታቱን ዝኸፈሎ ክቡር ዋጋን ብምጥላም ንልዕላውነቱ ረጊጹ፡ ኣብ ኤርትራ ብቅዋምን ግዝኣተ ሕግን ዘይግዛእ ስርዓት ተኺሉ፡ ሰናይ ፖሎቲካዊ ምሕደራ፡ ቁጠባዊ ምዕባሌን ማሕበራዊ ግስጋሰን ከረጋግጽ ኣይኸኣለን። ካብዚ ጭቡጥ ክውንነት’ዚ ብምብጋስ ድማ፡ ኩሉ’ቲ ዝኽተሎ ወጻኢ ስትራተጂካዊ ፖሊስታቱ ብዓለም-ለኻዊ ሕግታትን ስምምዓትን ተገዚኡ፡ ምስ ኣህዛብ ጎረባብቲ ሃገራትን ርሑቕ ዓለምን ኣብ ሕድሕድ ሕውነታዊ ምክብባርን ሓባራዊ ረብሓታትን ተመርኲሱ፡ ነጻ ርኽባትን ዝምድናታትን ህዝቢ-ንህዝቢ ዘጠናክር ክኸውን ምጽባይ የዋህነት’ዩ። ብርግጽ’ውን ኣብዚ ዝሓለፈ 26 ዓመት ጉዕዞ ሃገራዊ ነጻነት ብጭቡጥ ዝተረጋገጸ ክውንነት ምስ ዝህሉ፡ ወጻኢ ዝምድናታትን ፖሊስታትን ናይዚ ስርዓት’ዚ ኣብ ሕድሕድ ሕውነታዊ ምክብባርን ሓባራዊ ረብሓታትን ዘተሰረተ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ በቲ ኣብ መስርሕ ነጻነታዊ ተጋድሎ ኣብ ልዕሊ’ቲ ገዚፍ ሰራዊት ፋሽስታዊ ስርዓት ደርጊ ዘረጋገጾ ወደሃደራዊ ዓወታት ሰኺሩ፡ ካብቲ ጎብለል ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምዃን ዝነበረ ኣጉል ሕልምታት ዝብገስ ምንባሩ ጸሓይ ዝወቕዖ ሓቂ’ዩ። ኣብ ጸቢብ ጉጅላዊ ረብሓታት፡ ኣብ ዘይሕጋዊ ኮንትሮባንዳዊ ስርሓት፡ ብዓቢኡ ድማ ኣብ ጥልመትን ክሕደትን ዝተሰረተ ምዃኑ ምንም ዘጠራጥር የብሉን። ስለ ዝኾነ ኩሉ’ቲ ዝምድናታት ስትራተጂካዊ ምዃኑ ብዙሕ ክምደረሉ ይጸንሕ’ሞ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ብዲፕሎማስያዊ ምብታኽን ምትዕራቕን ዝልለ፡ ቀጺሉ’ውን ብኲናትን ወራርን ዝግለጽ ተገላባጢ ባህርያት ዘለዎ ክኸውን ግድነት’ዩ። ስለዚ እዚ ስርዓት’ዚ ጸረ ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣን ካብ ዝጭብጥ ኣትሒዙ፡ ምስ ብዙሓት ሃገራት ዘካይዶን ክሳብ ሕጂ ዘካይዶ ዘሎን ወፍሪ ፕሮፓጋንዳዊ ዘመተን ኩሉ’ቲ ብጉልባብ ዶብ ተመሳሚሱ ምስ ኩሎም ጎረባብቲ ዝተካየደ ኣዕናዊ ኲናትን ወርራን ሕጂ’ውን ምስ ሃገረ ጅቡቲ ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብን ወጻኢ ዝምድናታትን ፖሊስታትን ገባቲ ኢሳይያስ ጥዕና ዘይብሉ ምዃኑ’ዩ ዘመላኽት። ካብዚ ወጻኢ ዝቐርብ ኣጉል ሞጎት ጥቓ ሓቅነት ዝቐርብ ኣይኮነን።
ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ካብ 1991-1993 መሰል ርእሰ-ውሳኔ (ረፈረንደም) ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ መድረኽ ምስ መንግስቲ ስዑድያ፡ ሶርያን ግብጽን ናብ ዓቢ ጽልእን ቅርሕንትን ዝኣተውሉ ኩነታት ምንባሩ ኣይስሓትን’ዩ። ብ1994 ድማ ንምምሕዳር ኣሜርካ ንስኻትኩም ዶላራት ጥራይ ክፈሉ እምበር ንመንግስቲ ሱዳን’ሲ ባዕለይ ኣለኽልኩም ብዘስምዕ ቅኒት፡ ዲፕሎማስያዊ ዝምድናታቱ በቲኹ፡ ክሳብ ኲናት ዝገበረሉን ኣብ ኣስመራ ንዝነበረ ኣብያተ ጽሕፈት ኢምባሲ ንምንቅስቓስ ደቡብ ሱዳን ዝዓደለሉን ኩነታት ምንባሩ ክኸሓድ ኣይኽእልን’ዩ። ምስ መንግስቲ ሱዳን ብድሕሪ ምትዕራቕ’ውን ናይቲ ሃገር ሰላምን ቅሳነትን ንምዝራግ፡ ንዝተፈላለዩ ተቓውምቲ ሱዳን ክሕብሕብርን ከዕጥቕን ምጽንሑ ናይ ኣደባባይ ምስጢር’ዩ። ብተመሳሳሊ ብ1994 ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ደሞክራስያዊት ኮንጎ ብቕሉዕ ኢድ-ምትእትታው፡ ንካቢላ ናብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምድያብ፡ ዓበይቲ ፖሎቲካውን ወተሃደራውን ኣማኸርቲ ከምኡ’ውን ታንከኛታት ክሳተፉ ምግባሩ ኣይዝንጋዕን። ምስ የመንን ግብጽን ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ብዝካየድ ምግፋፍ ዓሳ ተደጋጋሚ ወጥረታት ዝኽሰተሉ ኩነታት ብድሕሪ ምጽናሕ ብ1995 ብዶብ ኣመሳሚሱ ምስ የመን ናብ ኲናት ምእታዉ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ብ1997 ምስ ጂቡቲ ብዶብ ምክንያት ኲናት ኣልዒሉ እንደገና ድማ ብ2008 ተሓዲሱ፡ ክሳብ 2017 መዕለቢ ዘይረኸበ ዘሎ ጉዳይ’ዩ። ከምኡ’ውን ብ1998 ምስ ኢትዮጵያ ብዶብ ኣመኻንዩ ዝበገሶ ኣዕናዊ ኲናትን ወራርን ክሳብ 2017 ብስንኪ ርኡይ ድርቕና ገባቲ ኢሳይያስ መዕርፊ ዘይረኸበ ምዃኑ ካብ ማንም ስውር ጉዳይ ኣይኮነን። ብ2002-2004 ንሳዳም ሑሴን ካብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምውጋድ ብመሪሕነት ጆርጅ ቡሽ ኣብ ኢራቕ ዝተገብረ ሰፊሕ ምሕዝነታዊ ኲናት ብሓቲ ህግደፍ ምምሕዳር ኣሜርካ መዕርፎ ነፈርትን ቀ/ባሕርን ኤርትራ ክጥቐም ፍቓደኛ ብምዃን ናብ ዝልምነሉ ደረጃ ወሪዱ ምንባሩ ይዝኸር። ኣብ ሶማል’ውን ነቲ ብማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝግበር ዝነበረ ኩሉ-መዳያዊ ጻዕርታት ተጻሪሩ፡ ንጉጅለ ግብረ-ሽበራ ኣልሸባብ ብቕሉዕ ዝድግፈሉን ዘዕጥቐሉን ኩነታት ክሳብ ሕጂ ምህላዉ ክሕባእ ዝኽእል ክውንነት ኣይኮነን።
ናይዚ ኩሉ እኩብ ድምር ብሓቲ ህግደፍ ካብ ኢጋድ፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራትን ፍጹም ተነጺሉ፡ ኣብ ልዕሊኡ ብዓለም ደረጃ ብባይቶ ጸጥታ ማዕቐብ ምስ ተበየነሉ፡ ኣሜርካ ካብ ቀደም ጥንቲ ኣትሒዛ ታሪኻዊት ጸላኢት ህዝቢ ኤርትራ’ያ ዝብል ተደጋጋሚ መደረታት ምሃብ መውጽእ ኣፍ ገባቲ ኢሳይያስን ድራር እለት ህዝብናን ኮይኑ ምህላዉ ርእሰ ግሉጽ ሓቂ’ዩ። እዚ ስርዓት’ዚ በቲ ብዓለም-ለኸ ደረጃ ማዕቐብ ክብየነሉ ዝገበረ ጭቡጥ መርትዖታት ፍጹም ክምሃር ብዘይምኽኣሉ፡ ቅድም ንዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ካብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ንምእላይ ዝካየድ ዝነበረ ኲናት ሕድሕድ የመን ንሑቲይን ይድግፍን የዕጥቕን ምንባሩ ይፍለጥ። ድሒሩ ብመሪሕነት መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ልዕሊ ምንቅስቓስ ሑቲይን ምሕዝነታዊ ወተሃደራዊ ስጉምትታት ክውሰድ ምስ ጀመረ ንዕኦም ጠሊሙ፡ ናብ ጎኒ በዓል ስዑዲ ዓረብ ተሰለፈ። በዚ መሰረት ድማ መንግስቲ ኢማራት ዓረብ ኣብ ከባቢ ዓሰብ ዓቢ ወተሃደራዊ መደበር ብምህናጽ፡ ካብኡ ብምብጋስ ኣብ ልዕሊ ሑቲይን ደብዳብ ነፈርቲ ዝፍጽመሉ ኩነታት ምህላዉ ኣይዝንጋዕን። ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ምስ ንምለስ: ብሓፈሽኡ ሰላም ቅሳነትን ግስጋሰን ናይታ ሃገር ንምዝራግ ብፍላይ’ውን ግድብ ኣባይ ንምፍራስ፡ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ምስ መንግስቲ ግብጺ ሓድሽ ምሕዝነት ፈጢሩ ምጽንሑ ይፍለጥ። ነዚ እከይ ሸርሕታት’ዚ ንምዕዋት ድማ ነቶም ሕጋዊ ሰላማዊ ኣገባብ ፖሎቲካዊ ቃልሲ ዘፍቕድ ሕገ-መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምንጻግ፡ ኲናት ከም እንኮ ምርጫ ክወስዱ ዝጸንሑን ዘለዉን ተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ብወተሃደራዊ መኮንናት ግብጺ ፍሉይ ስልጠናታት ክወሃብ ምጽንሑ ኣይስሓትን’ዩ። እቶም በብግዚኡ ነዚ እከይ ሸርሕታት’ዚ ብምንጻግ ምሉእ ኣጽዋሮምን ንብረቶምን ሒዞም ምስ ሰራዊት ኤርትራ እናተዋግኡ ናብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኢዱም ዝህቡ ዘለዉ መሪሕነትን መሰረታትን ደምሓት፡ ግንቦት 7ተ ምንቅስቓስ ቤሻንጉልን ነዚ ሓቕታት’ዚ ጥራይ’ዮም ዘረጋግጹ።
ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ኣብ ትጽቢት ብዙሓት ዘይነበረን ብሃንደበት ዝተበገሰን ዘይምቕዳው ወይ’ውን ምስሕሓብ ሃገራት ወሽመጥ ከልጅ ኣህጉራዊ ትኩረትን ስሕበትን ክረኽብ ግድን ኮይኑ ኣሎ። እቶም ኣብ ምስሕሓብ ኣትዮም ዘለዉ ኣካላት ብሓደ ወገን ስዑዲ ዓረብ፡ ኢማራት ዓረብን ባሕሬንን ዘለውኦ ካብ ኣፍሪቃ ግብጺ ዝሓወሰ ኣንጻር ቀጠር ምዃኑ ይፍለጥ። እቲ ብምሕዝነት 4ተ ሃገራት ዝፍለጥ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ቀጠር ወሲድዎ ዘሎ ኩሉ-መዳያዊ ፖሎቲካዊ ውሳኔታትን ማዕቐብን ብርግጽ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ንክትግበር ምሕሳቡን ምፍታኑን ብጣዕሚ ጭካኔ ዝመልኦ ዘሕዝንን ዘሕፍርን ተርእዮ ምዃኑ ጥራይ’ዩ ዘመላኽት። እቶም ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ቀጠር ከምዚ ዓይነት ኣዝዩ ጨካን ፖሎቲካዊ ውሳኔታትን ማዕቐብን ዝወሰዱ ሃገራት፡ ብድሕሪ ክንደይ ጻዕረ-ሞት 13 ክስታት ኣቕረቡ። ሓደ ካብቲ ዝቐረበ ዓቢ ክስታት መንግስቲ ቀጠር ንግብረ-ሽበራ የተባብዕን ይድግፍን ዝብል’ዩ። ብርግጽ ሕጂ መንግስቲ ቀጠር ካብዚ ክሲ’ዚ ነጻ ምዃኑ ዘረጋግጽ ጭብጥታት ከም ዘሎ ርግጸኛ ምዃን ዝኸኣል’ኳ እንተዘይኮነ፡ እቶም ነዚ ክስታት ዘቕርቡ ዘለዉ ሃገራት’ውን ንባዕሎም ካብ ንግብረ-ሽበራ ምትብባዕን ምድጋፍን ሓራ ዘይምዃኖም ብዙሕ ምልክታት ምህላዉ ዝሕባእ ዝኽእል ኣይኮነን። ካብ ዓለም ምሉእ ንግብረ-ሽበራ ዝዋፈሩ ቀዳማይ ቦታ ዝሕዙ ዜጋታት ስዑዲ ዓረብ ክኾኑ ከለዉ፡ ብፍላይ ኢማራት ዓረብ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዝርከቡ ግብረ-ሽብራዊ ተግባራት ከም ትድግፍን ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዜጋታት ዘይተኣደነ ግፍዕታት ከም ትፍጽምን ዝእምቱ ምስጢራት ክወጹ ይጅምሩ ኣለዉ።
መብዛሕትኡ እቲ ብመሪሕነት ሳዑዲ ዓረብ ማለት ብ4ተ ሃገራት ቀሪቡ ዘሎ ኣጉል ክስታት ብቀንዱ ንልዕላውነት ህዝብን መንግስትን ቀጠር ዝትንክፍን ዝጻረርን ብምዃኑ፡ ኣብዚ ህሞት’ዚ ተግባራዊ ክኸውን ምሕሳብ ፍጹም ፖሎቲካዊ ዕሽነት ምዃኑ ጥራይ’ዩ ክርአ ዝኽእል። እቶም ነዚ ሓቅታት’ዚ ብኣግኡ ዝተረድኡን ካብ ክልቲኡ ኣብ ምውጣጥ ዝርከብ ኣካላት ገዚፍ ስትራተጂካዊ ረብሓታት ዘለዎምን ብሓያላት መንግስታት ዓለም ዝፍለጡ ነዚ ግጭት’ዚ ንምህዳእን ንምፍታሕን ንሰናይ ተበግሶ ዕርቂ ንጉስ ኩዌት ብምድጋፍ፡ ብርቱዕ ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት የካይዱ ከም ዘለዉ ዝፍለጥ’ዩ። ህዝብን መንግስትን ቀጠር ነቲ ብ4ተ ሃገራት ዝቐረበ ክስታትን ቅድመ ኩነትን ክሳብ ሕጂ ብዘርእዮ ውሕሉልን ህዱእን ኣተሓሕዛ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ጽዑቕ ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ጸብለልትነትን ተቐባልነትን ኣረጋጊጹ ምህላዉ ይእምት። እዚ ተረጋጊጹ ዘሎ ጸብለልትነት’ዚ ካብ ትጽቢትን ግምትን ወጻኢ ኮይኑ ብምርካቡ፡ ካብዚ ጉዳይ’ዚ ንምውጻእ ምሕዝነት 4ተ ሃገራት ኣብ ዘይተሓስበ ካልእ ጸገማት ክወድቑ ምዃኖም ምግማት ይኸኣል’ዩ። ብዝኾነ እዚ ግጭት’ዚ ብለባም መንገዲ ብዘተን ልዝብን ጥራይ ክፍታሕ ሰናይ ኩሎም ኣህዛብ ዝሓስቡ ደለይቲ ደሞክራስን ፍትሕን ትጽቢት ምዃኑ ምንም ዘጠራጥር የብሉን። እዚ ግጭት’ዚ ብሰላም ክፍታሕ ዘይሓስቡ መንግስታት ወይ’ውን ፖሎቲካዊ ሓይልታት ሰናይ ኩሎም ኣህዛብ ዘይብህጉ ምዃኖም ቁልጭ ኣቢሉ ዘርኢ ዓቢ ምልክት’ዩ። እምበኣርከስ ካብዚ ሓቂ’ዚ ብምብጋስ፡ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ፖሎቲካዊ መርገጽን ፖሊስን ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ከመይ ይመስል? ምድህሳስ ኣገዳሲ’ዩ።
ቅድሚ ኩሉ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ካብ ምሉእ ማ/ሰብ ዓለም ኣብ ዝተነጸለሉ ህሞት ዝምድናታት ኤርትራን ቀጠርን ከመይ ምንባሩ ምዝኻር ክዝንጋዕ ኣይግባእን። ቀንዲ ሕመረት ናይቲ ዝምድናታት እንታይ ምንባሩ? ብዘየገድስ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ስርዓታት ጽቡቕ ዝምድናታት ምንባሩ ይፍለጥ። መንግስቲ ቀጠር ንብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ብሞራል፡ ገንዘብን ንዋትን ዘይተኣደነ ሓገዛት ይገብር ምንባሩ’ውን ዝሰሓት ኣይኮነን። ብውሕዱ ወጻኢታትን ዘመናዊ ንዋትን ማዕከናት ዜናታት ስርዓት ህግደፍ ብመንግስቲ ቀጠር ይሽፍን ምንባሩ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይሕብሩ’ዮም። ኣብ መንጎ ብሓቲ ስርዓት ህግደፍን መንግስቲ ጂቡቲን ብዶብ ዝተላዕለ ግጭት ንምፍታሕ እንኮ ተበግሶ ዕርቂ ዝወስድ ዝነበረ መንግስቲ ቀጠር’ዩ። ኣብ መወዳእታ’ውን ብስምምዕ ክልቲኡ ሃገራት ክሳብ 450 ሰራዊት ኣብቲ ዘሰሓሕብ ዝነበረ ቦታታት ከም ዓቓቢ ሰላም ኣእትዩ ምንባሩ ኣይኸሓድን’ዩ። ኣብዚ ምስሕሓብ’ዚ ካብ ሃገራት ወሽመጥ ከሊጅ ኩዌትን ዖማንን ካብ ክልቲኡ ኣካላት ገለልተኛ ብምዃን ንዘተ፡ ልዝብን ዕርቕን የተባብዑ ኣለዉ። ዳርጋ መብዛሕትኡ ማ/ሰብ ዓለም’ውን እቲ ምስሕሓብ ብሰላም ክፍታሕ ብርቱዕ ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ኣብ ዝገብረሉ ህሞት ንርኸብ። ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ግን ከምቲ ልሙድ ባህርያቱን ኣመሉን ብሃንደበት ንመንግስቲ ቀጠር ጠሊሙ፡ ኣብ ጎኒ’ቲ ብመንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ምሕዝነት ክስለፍ ግድን ኮይኑ ኣሎ። እዚ ስርዓት’ዚ ንባዕሉ ግብረ-ሽበራዊ ተግባራት እናካየደን ንሸባብ ሶማል ብቕሉዕ እናደገፈን ንመንግስቲ ቀጠር ምስቶም በዚ ጉዳይ’ዚ ክሲ ዘቕርቡ ክጽጋዕ ምፍታኑ ካብቲ ኣዝዩ ዘደንጹ’ዩ። ብዝኾነ እቲ ብኣውንታ ዝግለጽ ዝነበረ ዝምድናታት ክልቲኡ ሃገራት ብቀጥታ ተበቲኹ፡ መንግስቲ ቀጠር ነቲ ኣብ ዶብ ኤርትራን ጂቡቲን ሰፊሩ ዝነበረ ሰራዊቱ ብህጹጽ ክስሕብ ተገደዱ’ዩ። ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ንመንግስቲ ቀጠር ጠሊሙ ንምንታይ ምስቲ ብመሪሕነት ስዑዲ ዓረብ ዝፍለጥ ምሕዝነት ተጸጊዑ ንዝብል ሕቶ ንኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ማ/ምብራቕን ብቀረባ ዝኸታተሉ ተንተንቲ ፖሎቲካ ነዚ ዝስዕብ ተንታን የቕርቡ።
- ኩሉ ወጻኢ ፖሊስታት ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ብመሰረቱ ኣብ ስትራተጂካዊ ዝምድናታት ዘይኮነስ፡ ኣብ ግዝያዊ ጉጅላዊ ረብሓታት ዝተሞኮሰ ስለዝኾነ፡ ካብ 3ተ ሃገራት ወሽመጥ ከልጅ ማለት ስዑዲ ዓረብ፡ ኢማራት ዓረብን ባሕሬንን ክረኽቦ ዝኽእል ግዝያዊ ረብሓታት ብምጥማት ዝወሰዶ ፖሎቲካዊ መርገጽ ምዃኑ ይገልጹ። ንግብጺ ብዝምልከት ከኣ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ፖሎቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ምዕባሌ ንምቁጻይ ብሓፈሻ፡ ንግድብ ኣባይ ንምፍራስ ድማ ብፍላይ ዘለዎም ሓባራዊ ምርድዳእን ዘኣተውዎ ስምምዓትን ዝምርኮስ ምዃኑ ይትንትኑ።
- ኩሎም ሃገራት ወሽመጥ ከልጅ ምስ መ/ኣሜርካ ጽቡቕ ዝምድና ከም ዘለዎም ዝፍለጥ’ኳ እንተኾነ፡ መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ብዝጸንሖ ተሰማዕነትን ጽልዋታትን ከምኡ’ውን ኢማራት ዓረብ፡ ባሕሬንን ግብጽን ብምድማር፡ ካብ መ/ቀጠር ብዝበለጸ ጸብለልትነትን ተቐባልነትን ክህልዎም’ዩ ዝብል፡ ገባቲ ኢሳይያስ ጉጉይ ገምጋም ሒዙ ምብጋሱ ይገልጹ። ካብዚ ጉጉይ ገምጋም’ዚ ብምብጋስ ድማ፡ ምስዞም ሃገራት’ዚኣቶም ኣንጻር ግብረ-ሽበራ ብምምሳል፡ ምስ መንግስቲ ኣሜርካ ንምትዕራቕ፡ ብኡ ኣቢሉ እቲ ብ2009 ኣብ ልዕሊኡ ዝተበየነ ማዕቐብ ንክለዓለሉን ጥጡሕ ባይታ ክምድምድሉ ብምሕሳብ ምዃኑ’ውን ይትንትኑ።
ብዝኾነ ንምጥቕላል ዝኣኽል እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ክውንነታዊ ሓቅታት’ዚ ብውሕዱ ኩሉ ወጻኢ ዝምድናታት ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ክሳብ ክንደይ ኣብ እከይ ጥልመትን ኣዕናዊ ኩናትን ዝተሞርኮሰ ምዃኑ ብግልጺ’ዩ ዘርኢ። ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ብጥልመትን ኲናትን ዝልለ ወጻኢ ዝምድናታት ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ እንታይ ይርባሕ? ንስለ’ቲ ሓቂ ኣብ ዲሞክራስያዊት ኮንጎን ሶማልን ዝፈሰሰ ንጹህ ደም ኣሕዋትና ይኹን ደምሓት፡ ግንቦት 7ተን ምንቅስቓስ ነጻነት ቤንሻንጉልን ናብ መበቆል ዓዶም ኢትዮጵያ ከይምለሱ ንምዕጋት ኣብ ዝግበር ተደጋጋሚ ኲናት ዝሞቱ ዘለዉ መንእሰያት ኤርትራ ንልዕልነት ህዝብን ሃገርን ንምክልኻል ጅግንነት ከም ዝፈጸሙ ስውኣት ዲዮም ክቁጸሩ ወይስ ካልእ ፖሎቲካዊ ስያሜን ትርጉምን ክህልዎ’ዩ? እዚ ሕቶታት’ዚ ብፍላይ ንተደናገጽትን ሰዓብትን ብሓቲ ስርዓት ህግደፍ ዝምልከት ክኸውን’ዩ።
ሰናይ ትምኒትን ንባብን
ነፀረኣብ ኣስመላሽ
19 ሓምለ 2017
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10797


text:
ሰዉራ ኤርትራ ከምነፍስ ወከፍ ሰዉራ ንሱ ዝማዕበሎን ዝሃስዮን ቅርጻ ኣታሓስባታት ኣብ ዉልቀ ዜጋታት ክጠሪ ከምዝኽእል ፍሉጥ እዩ። መብዛሕትኦም ኣብ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ዝተጸንበሩን ዝጀመሩን ኣብ ደገ ዝነበሩ መስፍናዊ ደርባዊ መቦቖል ዝነበሮም ደርባዊ ቦትኦም ድማ ኣዝዩ ዘይስቡሕ ማእከላይ ደርቢ፡ ኣብ ዉሽጥ ሜዳ ብረት ዓጢቆም ዝቃለሱ ዝነበሩ ድማ መስፍናዊ ደርባዊ መቦቖል ዝነበሮም ገሊኦም ኣብ ከባቢ ዝነብሩሉ ዝነበሩ ህቡባትን ብጂግንነት ዝዉረየሎም፡ ገሊኦም ማእኮሎትን ታሕተዎት ወትሃደራዉያን መኮንናት መንግስቲ ሱዳን ኮይኖም ዘገልግሉ ዝነበሩ ዝተዛናበለን ዝተሓዋወሰን ደርባዊ ቦታ ዝነበሮም እዮም ዝነበሩ። ከም ጀመርት እቲ ብረታዊ ቃልሲ ድማ፡ ኣብ መስርሕ ምምዕባልን ምዕባይን እቲ ሰዉራ ብወሳኒ ግደ ናይ ምምራሕ ተራ ተመዲቦም ነቲ ሰዉራ እንዳመርሕዎ መጽዮም እዮም።
ኤርትራዊ ማሕበራዊ ቁጠባዊ ስርርዓትና ዝፈጠሮ ስርዓት ኣባታዉነት ዝላዓለ ግናዕ ኣብ ስነኣእሙራዉን ምምሕዳራዉን ሸነኻት ናይቲ ኣብ ቃልሲ ዝነበረ ዜጋን ሰዉራን ስለዝነበረ ድማ፡ እቶም ላዕለዎት መራሕቲ እቲ ሰዉራ፡ ገለ ዘይሳማምዖኦም ርእይቶን ብድሆታትን ብኻልኦት ተጋደልቲን ህዝብን ክቐርበሎም እንኮሎ፡ ኣጉዕድ ያ ከልብ! {ኮፍ በል ኣታ ከልቢ!}: ኣጉዕድ ዎ ኣስኩት ያኣ ሊኢም ሰፌህ! {ኮፍ በል ኣታ ጠንቃም ስዲ!}…………ወ.ዘ.ተ ብምባል ብተግሳጽን ብምግቡዕባዕን ይምልስሎም ስለዝነበሩ፡ በዚ ኣጋባባት እዚ ዝሓለፉን ዝተዳህሉን {abused} ልክዕ ነቲ ብልሓት እት ብተዳጋጋሚ ኣብ ሂወቶም ክደግሙ ይራኣዩ።
ኣባታዉነትን ፖሎቲካዊ ወትሃደራዊ ንፍጠኛነትን ስነኣእሙራዊ ድህለት ብጥምረት ዝኾስኮስዎም ጠባያት ዉልቀሰባት ኣብ ሓያልን መዋጽኦ ዘይብሉ መሾንቖቃ ክኣትዉ እንኮሎዉ፡ ዝሓለፍዎ ስነኣእሙራዊ ምድሃላትን ሕጂ ዝገጥሞም ዘሎ ብድሆታትን ቀርቂሩ ስለዝሕዞም፡ ካብዚ መንቀቃሩ ዘምልጡ መሲልዎም እቶም ደሃልትን ዓመጽትን ጎይቶቶም ዝጥቀሙላ ዝነበሩ ብልሓት ክጥቀሙ ይህቕኑን ይርኣዩን። ከም ዉልቀሰባት ብተናጸል ክትመዝኖምን ክትገልጾምን ከተለልዮምን እንተሃቂንካ፡ ኣዝዮም ፈርሓት፡ ወዲቆም እንኮሎዉ ካብ ዳግም ዉድቀት ዝፈርሁ፡ ታሪኽ ጂግንነት ዘይብሎም፡ ካብ ኣፋዊ ቛንቅኦም ኣካላዊ ቋንቅኦም {body language} ዝገዝኦም፡ ካብ ክዉንነት ሪሕቆም ብዝተንጀርበበ ባዕላዊ ስምዒታት ዘዕለቕለቑ …………ወ.ዘ.ተ. እዮም።
ኣብ ደረተ ኣልቦ ሕልምታት ስለዝነብሩ ድማ ብርትዓዊ ናይ ረብሓ ፖሎቲካ {real-politics} ክትገጥሞም እንኮሎኻ፡ ነተን ኣጽኒዖመን ዝጸንሑ ዝተባታተኻ መስሓብ መሳርዕን መእሰሪ ዓንቀጽ ዘይብለን ሓፈስት ፖሎቲካዊ ሓረጋትን ፖሎቲካዊ ኣምራትን ምስቲ ህሉዉ ክዉንነት ኣዛሚዶም ክፍትግወን ስለዘይክእሉ፡ ኣብ ረጽምን ባእስን ጠቀነን ምጉቡዕባዕን ይኣትዉ። ብኣካል ረኺብካ እንታይ ኢኻ ዝበልካ!!!!!!!!!! ክትብሎም እንኮሎኻ፡ ርእሶም ንመሬት ተኺሎም ርእሶም እንዳሓኸኹ ይቕሬታ ሓሪቀ እየ ጽሒፈዮ! ክብሎ ኣይነበረንን! ብላብላ……………ብላብላ ዝብሉ ናይ ኣእሙሮ ሕሙማት እዮም።
ኣእሙራዊ ሕማማቶም ንርእሰ ምቁጽጻሮምን ሓላፍነቶምን ስለዘሰንፎ፡ ርእሰ ናጻነት የጥፍኡ እሞ ኣብቲ ዝነብርሉ ሕብረተሰብ ቀጻሊ ናጽነት ንዉልቀ ዜጋ ዘማእከለ ናጽነት ንካይህሉ ይዝርጉን ይዕንቕፉን። ክህልዎም ዝግብኦ ዉልቃዊ ናጽነት ብሓላፍነትን ብሕጊ ጠንቕን ሳዕቤንን {cause and effect} ስለ ዘይቕየድ ኣብ ጥራይ ዕርቃኖም ንነብሶም ሰፍ ዘይብል ሚዛን ኣሰኪሞም፡ ብትዕቢትን ጥበብ ዕሽነትን ተለቢጦም፡ ሓንሳብ ሓንሳብ ልዕሊ ማዓንጥኦምን ዘለዎም ተራ ኣብ ዉሽጥ ሕብረተሰብ ዘረባታት በጭቅ ከብሉ ይራኣዩን ይስምዑን።
ንዘለዎም ስንፍናን ኣእሙራዊ ሕማማት ሕጋዉን ምኹኑዩን መታን ክገብሩ ዝጥቀምሉ ሜላታት ድማ ኣሎ። ንሱ ድማ ፡– ኣብ ዉሽጥ እቲ ሕብረተሰብ ዘየለዉ ጸገማት ብስም ዲሞክራስን ዲሞክራሳዉነትን ተሞኽልዮም ብምልዓል፡ ጸገማት ከምዘሎ ኣምሲሎም ክዋዳደቡን ክንቃሳቀሱን ይጅምሩ። እቲ ሕብረተሰብ ኣብ ልዕሊ ዘለዎ ጸገማት ተደረብቲ ጸገማት ብምኻን ድማ ንቅድሚት ካይትምርሽ ገቲሮም ይሕዙኻ። ጸገም ናይቲ ሕብረተሰብ ቀዳምነት ሂብካ ካይትሰርሕ ድማ ዝፍትሑ ጸገማት ኮይኖም ኣብ መገድኻ ስለዝጸንሑኻ፡ ዓቕምታትካ ይመቃቕልዎ ንኣኦም እዉን ክትፈትሖም ትጽዕር።
ግሉጽ መረዳእታ መታን ክህልወና ብሕጽር ዝበለ መገድታት እስከ ክንድህስሶ። ህዝቢ ኤርትራ ንቃልሲ ክነቅል እንኮሎ ሓንቲ ንኩሉ ዜጋ እትጠምሮ መሬትን ህዝቢን ኤርትራ ካብ መግዛታዊ ሓይሊ {territorial and Sovereignty question} ሓራ ንምግባር ዝዓለመ ገዛፍ ዕላማ ሒዙ እዩ ነቂሉ። ኩሉ ወገናት ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብ ዛ ኣዉራ ዕላማ ስለዝሳማማዕ ድማ፡ መላእ ህዝቢ ነዚ ዕላማ እዚ ንምዕዋት ከቢድ ሰብኣዊ፡ ፋይናንሳዊን ነገራዉን ወፍርታት ብዘይ ገለ ጥርጥር ገይሩሉ እዩ። ኣብ መስርሕ እዚ ጉዕዞ እዚ ዉልቀሰባት ይኹን ጉጂለታት ነቲ ገዚፍ ዕላማ ህዝቢ ተጎልቢቦም ንረብሓታቶም ንምቕያር ከምዘይሓልፍ ሰሪሖምሉ እዮም።
ከም ዉጺኢቱ ድማ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ሽዕብያን ጀብሃን ተፈጢረን። እዞም ክልተ ወሰንቲ ገዚፍ ጽልዋ ኣብ ሕብረተሰብና ስለዝነበሮም፡ ብሓሳብ ነቲ ሕብረተሰብ ባዓል ሓደ ዕላማ ኣብ ክልተ መቀልዎ። ንገዛ ነብሰን እዘን ሻዕብያን ጀብሃን ዝባሃላ እዉን ኣብ ዉሽጠን ዝተፈላለየ ፖሎቲካዊ ዝንባሌታት ዘለዎም ክጫጭሑን ምስቲ ኣብ ዞናና ዘሎ ጂኦ ፖሎቲካዊ ድማ ኣፍሮ–ዓረባዉነትን፡ ኤርትራ ዓረባዉነት፡ ኤርትራ ሓበሻዉነት፡ ኤርትራ እስላማዉነትን ኤርትራ ሃገራዉነት ዝንባሌታታ እንዳተሰመመ ክፍርዝናን ካብቲ ዝነበርኦ ዉድባት ተነጺለን ብተናጸል ክንቃሳቀሳ ተራእያ።
እዚ ሕጂ ልዕሊ 20 ፖሎቲካዊ ዉድባትን ምንቅስቃሳትን ንርእዮ ዘሎና፡ ሕጂ ዝተፈጥረ ይመስል እምበር ኣቀዲሙ ቅድሚ ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ሓራ ምዉጽኣ ኣብቲ 2 ዓበይቲ ገንእታት ጀብሃን ሻዕብያን ኣብ ዉሽጡ ዝተጠጂኤን ዝዋዳደብ ዝነበረ እየን። ከምኡ ስለዝኾነ እዩ ድማ ይዕበ ይንኣስ ምንቕስቃሳት በቶም ኣቀዲሞም ኣብ ሃገራዊ ብረታዊ ቃልሲ ዝቃለሱ ዝነበሩ ዜጋታት ዝዉደብን ዝምራሕን ዘሎ። ኣብዚ ብንጹር ከቀምጦ ዝደሊ ጉዳያት እንተሃልዩ፡ እዚ ቅንጥብጣብ ጉጂለታት እዚ ዕላማ ሃገርን ህዝብን ተጎልቢቡ ነቲ ናይ ህዝቢ ቃልሲ ከም ዓስቡ ክሓፍስ ዝዋደድ ዘሎ እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ቶሞክሮና እዉን ሪኢናዮ ኢና፡ መላእ ህዝቢ ከቢድ ዋጋ ከፊሉ ዘምጾ ናጽነት፡ ጉጂለ ፕረዝደንት ኢሰያስ ጨዉዩ ወሲድዎ እዩ።
ኣብዚ እዋናት እዚ እቲ ኣዉራ ዕላማ ህዝቢ ሓንቲ መሰረታዊት ዕላማ እያ። ንሳ ድማ ምእላይ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ኣብ ዕንኡ ምርግጋጽ ግዝኣተሕግን ምቅራጽ ጥዑይ ምሕደራን ከንሳ፡ እተን ቕንጥብጣብ {fragments} ፖሎቲካዊ ምንቅስቃሳት ብዝተፈላለየ ዕላማታትን ኣታሓሳስባትን ዉደባን ተወዲበን፡ ንህዝብና ዝኸፍሎ ዘሎ ከቢድ ዋጋ ዓስቢ ናቱ ክሓፍስ ይዋደዳ ኣለዋ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ጉዳይ እዚ ጹቡቕ ገይሩ ድማ ተረዲእዋ ኣሎ። ምርድኡ ድማ ነቲ ስርዓት ይኹን ነተን ቕንጥብጣብ ፖሎቲካዊ ምንቕስቃሳት ደገፌትኡ ከሊእዎን ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ። እቲ መንግስት ህዝብን፡ እተን ዉድባትን ህዝብን ከም ሕቆን ከብድን እዮም ተፈላልዮም ዘለዉ።
ዓቢ ክፍታሕ ዘለዎ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን እንኮሎ፡ እቲ ዘሎ ስርዓት ይኹን፡ እተን ዘለዋ ቅንጥብጣብ ፖሎቲካዊ ዉድባት ክፍታሓ ዘለወን ሽግራት ኮይነን ኣለዋ። እዞም ፖሎቲካዊ ጉጂለታት እዚኣቶም ባዕሎም ዝፈጠርዎ ሽግራት ክትፈትሓሎም ይደልይኻን ኣብ ዕንክሊል የእትዉኻ ። ክጥዕሞም እንኮሎ ኣነ ኤርትራዊ ስለዝኾንኩ ጉዳየይ ክስማዕ ኣለዎ ይብሉ። እዚኣ እንተዘይጥዓመቶም ድማ ኣነ ኣስላማይ፡ ኣነ ክስታናይ፡ ኣነ ዓፋር፡ ኣነ ኩናማ………ወ.ዘ.ተ እንዳበሉ ይርቡጽኻ። ከም እታሓሳስባን ምንቕስቃስን ብቕርጾም ሃገራዉነቶም፡ ብትሕዝትኦም ድማ ዲሞክራሳዉነቶም ስለዘህሱሱ እዚ ኢልካ ንምዕቃኖም ስለዘጸግም ኣብ ክንዲ ፈታሕቲ እቲ ህሉዉ ሽግራት ክፍትሑ ዝግብኦም ሽግራት ምኻኖም ጓህዲ እንዳኾነ መጽዩ ኣሎ።
ስለዚ ክልተ እግሪ ስለዘሎካ፡ ኣብ ሓደ ግዝያት ክልተ ገረብ ክሕኾር ስለዘይኽእል፡ ቀዳምነት ተዋሂብዎ ክስራሓሉ ዘለዎ ህዝባዉን ሃገራዉን ዕላማ እዩ። ነዚ ህዝባዉን ሃገራዉን ዕላማታት ከነዕዉት እንተበቂዕና፡ እቲ ኣብ ዉሽጡ ዘሎ ቕንጥብጣብ ፖሎቲካዊ ዝንባሌታት እዉን ክፍታሕ ምኻኑ ዘጣራጥር ከምዘይኮነ ንጹር እዩ ባሃላይ እየ።


text:
ተነዲፉ ድዩ፧
ጽልግልግ ዝበለ ርእየት ዘላሊት ሳሬት
ዘላሊት ሳሬት፡ እትዘልለሉ ልክዕ ርሕቐት ንምግምጋም ዚሕግዛ ፍሉይ ናይ ምርኣይ ክእለት ኣለዋ። እዚ ኽእለት እዚ ብኸመይ እዩ ዚዓዪ፧
ነዚ ዚስዕብ ሕሰበሉ፦ እታ ዘላሊት ሳሬት፡ ካብ ሓደ ነገር ዘለዋ ርሕቀት ክንደይ ምዃኑ ንምፍላጥ፡ ነተን ፍልይ ዝበላ ኽልተ ቐንዲ ኣዒንታ ትጥቀመለን እያ፣ ነፍሲ ወከፍ እተን ኣዒንታ፡ ከም “መደያይቦ” ዝበለ ብዙሕ ቀጸላታት ዘለዎ ረቲና ኣለወን። እቲ ሓደ ቐጸላ፡ ንቐጠልያ ብርሃን ኣነጺሩ እዩ ዚርእዮ፣ እቲ ኻልኣይ ግና፡ ብንጹር ኣይርእዮን እዩ። እቲ እታ ሳሬት እትርእዮ ነገር ብዝያዳ ናብ ኣዒንታ ብዝቐረበ መጠን፡ እቲ ኣብቲ ኻልኣይ ቀጸላ ዚርአ ምስሊ ጽልግልግ ዝበለ ይኸውን። እዚ ኸኣ፡ እታ ሳሬት ንግዳያ ንምሓዝ ክንደይ ርሕቀት ክትዘልል ከም ዘለዋ ንኽትግምግም ይሕግዛ።
ተመራመርቲ ነቲ እታ ዘላሊት ሳሬት እትጥቀመሉ ሜላ ብምቕዳሕ፡ 3-D ዚብሃላ ፍሉያት ካሜራታትን ንርሕቀት ሓደ ነገር ናይ ምልካዕ ዓቕሚ ዘለዎም ሮቦትን ኪምህዙ ይደልዩ እዮም። እቲ ሳይንስናው ዚብሃል ኣብ ኢንተርነት ዚወጽእ ዜና ኸም ዝሓበሮ፡ እቲ እታ ዘላሊት ሳሬት እትርእየሉ መገዲ፡ “ፍርቂ ሰንቲ ሜተር ዝንውሓታን ካብ ናይ ሃመማ ዚንእስ ሓንጎል ዘለዋን እንስሳ፡ ሕልኽልኽ ዝበለ ሓበሬታ ኽትእክብን ኣብኡ ተመርኲሳ ስጕምቲ ኽትወስድን እትኽእል ብኸመይ ምዃና ዜርኢ ዜደንቕ ኣብነት እዩ።”
እንታይ ይመስለካ፧ እቲ ጽልግልግ ዝበለ ርእየት ዘላሊት ሳሬት፡ ብፍልቀት ድዩ መጺኡ ወይስ ተነዲፉ እዩ፧


text:
ነበርቲ ከተማ ዓዲ ቀይሕ ብለይቲ ካብ ገዝኦም ይጭወዩ ኣለዉ፡
ነበርቲ ከተማ ዓዲ ቀይሕ ብለይቲ ካብ ገዝኦም ይጭወዩ ኣለዉ፡
ገባትን ዲክታቶርን ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ከተማ ዓዲ ቀይሕ፡ ዘውርዶ ዘሎ ርህራሄ ዘይብሉ ግፍዕታት ብዘይምቁራጽ ሎምውን ይቅጽሎን፡ ሰባት ብለይቲ ካብ ገዝኦም ብሓይሊ ጨውዩ ብምውሳድ፡ የጥፍኦም ከምዘሎን ሃላዋቶም ከምዘይፍለጥን ምንጭታት ግሃድኤ-ሕድሪ ይሕብሩ ኣለዉ፡፡ ብለይቲ ካብ ገዝኦም ተጨውዮም ዝውሰዱ ቁጽሮም ብልክዕ እኳ እንተዘይተፈልጠ ብዙሓት ከምዝኾኑ ግና ይግመት ይብሉ ምንጭታትና ካብቲ ከባቢ፡፡ ንኣብነት ናብ 14 መጋቢት 2015 ዘውገሐ ለይቲ ሰለስተ ሰባት ካብ ገዝኦም ተጨውዮም ከምዝተወስዱ፡ ዛጊት ከኣ ህልውንኦም ከመዘይፍለጥ ምንጭታትና ሓቢሮም፡፡
ካብቶም ብለይቲ ካብ ገዝኦም ብመጋበርያታት ዕጡቓት ስርዓት ህግደፍ ተጨውዮም ዝጠፍኡ ዘለዉ ነበርቲ ከተማ ዓዲ ቀይሕ ብዙሓትኳ እንተኾኑ ንግዚኡ ኣስማቶም ተፈሊጡ ዘሎ፡-
- ዑስማን ሓጅ ሱሌማን
- መሓመድ ኦና
- ወዲ ጀርጆ ከም ኣብነት ተፈሊጦም ተጠቒሶም ኣለዉ፡፡
ምንጭታትና ወሲኾም ከምዝሓበርዎ ስርዓት ህግደፍ ኣባይቲ ከተማ ዓዲ ቀይሕ ናይ ምፍራስ ሸውሃቱ ሕጂውን ኣየብቀዐን ይፍክር ኣሎ፡፡ ሎሚ መዓልቲ 14 መጋቢት 2015 ልኡኻት እቲ ስርዓት ኣብ ከተማ ዓዲ ቀይሕ እንዳዘሩ ከፍርስዎ ንዝደልዩ ኣባይቲ ምሉእ መዓልቲ ምልክት ክገብሩ ከምዝወዓሉ ምንጭታት ግሃድኤ – ሕድሪ ካብቲ ከባቢ ሓቢሮም፡፡
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!!
ዓወት ንሓፋሽ ብተግባር!!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግሃድኤ – ሕድሪ
14 መጋቢት 2015


text:
ግምቢ ዘብዐኛ ቍ. 5 2017 | መላእኽቲ ብሓቂዶ ኣለዉ እዮም፧ ስለምንታይከ የገድሰና፧
እንታይ ይመስለካ፧
መላእኽቲ ብሓቂዶ ኣለዉ እዮም፧ መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብል፦
“ኣቱም መላእኽቱ ዅልኹም፡ ኣቱም ብርቱዕ ዝሓይልኹም፡ ኣቱም ንድምጹ ተኣዚዝኩም ቃሉ እትፍጽሙ፡ ንየሆዋ ወድስዎ።”—መዝሙር 103:20።
እዛ ሕታም ግምቢ ዘብዐኛ እዚኣ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ መላእኽቲ እንታይ ከም ዚብልን ሎሚ ንህይወትና ብኸመይ ከም ዚጸልውዎን ትገልጽ።
ገበር
መላእኽቲ ንህይወትካ ኺጸልውዎ ይኽእሉ ድዮም፧
ኣብ ህይወት ዘጋጠመ ናይ ሓቂ ተመክሮታት ንብዙሓት ሰባት ልዕለ ሰብኣዊ ሓይሊ ዘለዎም ፍጡራት ንህይወትና ኺጸልውዎ ኸም ዚኽእሉ ኣእሚንዎም እዩ።
ገበር
ብዛዕባ መላእኽቲ እቲ ሓቂ እንታይ እዩ፧
ብዛዕባ መላእኽቲ ንዚልዓል ሕቶታት ዚኸውን ዜተኣማምን መልሲ ኺርከብ ዚኽእል ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ጥራይ እዩ።
ገበር
ንውልቅኻ እተመደበ መልኣኽ ኣሎ ድዩ፧
መልኣኽ ወይ መላእኽቲ ኸም ዜዕቍቡኻ ጌርካ ኽትሓስብ ትኽእል ዲኻ፧
ገበር
እኩያት መላእኽቲ ኣለዉዶ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ንጹር መልሲ ይህብ።
ገበር
መላእኽቲ ብኸመይ ኪሕግዙኻ ይኽእሉ፧
ኣብ ሓያሎ ኣጋጣሚታት፡ ኣምላኽ ንመንፈሳውያን ፍጡራት ኣብ ጕዳያት ደቂ ሰብ ጣልቃ ኺኣትዉ ልኢኽዎም እዩ።
ትፈልጥዶ፧
የሱስ ኣይሁድ ንዘይኰኑ ሰባት ከም “ኰራኹር” ምጥቃሱ፡ የዋርድ ድዩ ነይሩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ህይወት ሰባት ይቕይር
ኣምላኽ ከም ዘሎ ኣይኣምንን እየ ነይረ
ህይወቱ ብኽልተ ስነ ሓሳብ፡ ማለት ብኣምላኽ ዘይምእማንን ብኮምዩኒዝምን ተጸልዩ ዝነበረ ሰብ፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ ከማስወሉ ዝጀመረ ብኸመይ እዩ፧
ኣስኣሰር እምነቶም ስዓብ
ኣምላኽ “ልዕልቲ” ኢሉ ጸውዓ
እዚ ሓድሽ ስም እዚ ንሳራ ዚበቅዕ ስለምንታይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧
ዓለም ብመከራን ብዘይፍትሓውነትን ክሳዕ ዝመልአት፡ ዓለምለኻዊ ሰላም ኰነ ናይ ኣእምሮኣዊ ሰላም ኪርከብ ዘይከኣል ይመስል። እሞኸ እዚ ጸገማት እዚ መፍትሒ ኣለዎዶ፧


text:
ወረዳ እንደርታ ካብ ዘለዋ 112 ሽሕ ህዝቢ እቲ ልዕሊ 85 ሽሕ ሕብረተሰብ ብቐጥታን ተዘዋዋርን ኣብ ምፍራይ ማዕድን እምኒ ተሳታፊ እዩ።17 ጣብያታት እታ ወረዳ ብሃፍቲ ማዕድን እምኒ ዝፍለጣ እንትኾና ካብዚኣተን እተን 10 ጣብያታት መናእሰይን ጉዱኣት ኣካል ተጋደልትን ብማሕበር ተወዲቦም፣ ሰብ ሃፍቲ ድማ ሃፍተ ገነቶም ናብ ረብሓ ብምውዓል ይንቀሳቐሱ ኣለዉ።እቶም ኣካላት ኣብ 2007 ዓ/ም ካብ ማዕድን ዝረኸብዎ ኣታዊ እንትርአ 80 ሚልዮን ብር ነይሩ።ኣብ 2008 ዓ/ም እቲ ተመክሮ ምፍራይ ማዕድን ናብ ካልኦት ወረዳታት ስለዝተኣታተወ በዚ ምኽንያት እውን ተጠቃሚ ኣብ ቀረብኡ ብምርካቡ ናብ 50 ሚልዮን ብር ከም ዝወረደ ምክትል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ፣ ማዕድንን ኢነርጅን ወረዳ እንደርታ ኣይተ ኣታኽልቲ ፍቕረ ይገልፁ።
ኣይተ ኣታኽልቲ፣ ቅድም ክብል እምኒ ከም ሓደ ተፈጥሮኣዊ ፀጋን ፍልፍል እቶትን ዘይርአ ዝነበረ ማዕድን ምንባሩ ብምጥቃስ ሎሚ ግና ምስ ምስፍሕፋሕ ከተማን ቀፃሊ ኢኮኖሚያዊ ዕብየትን ተኣሳሲሩ ዘለዎ ጠለብ ብምርኣይ ብፍላይ መናእሰይ ከም ሓደ ዝለዓለ መኻዕበቲ እቶት ገይሮም እናሰርሕሉ ይርከቡ።ነዚ እውን ኣብ 2008 ዓ/ም 3‚600 መናእሰይ ኣብ ዙርያ ስራሕቲ እምኒ ክዋፈሩ ተተሊሙ ን4‚000 መናእሰይ እንትፍፀም ኣብ 2009 ዓ/ም ድማ 4‚000 መናእሰይ ንምውፋር ዝሓዞ ትልሚ ክሳብ ፍርቂ ዓመት 2‚500 መናእሰይ ኣብዚ ዘፈር ስራሕ ተዋፊሮም ከም ዘለዉ እዩ።ብመሰረት እዚ እቶም ዝተጠቐሱ በዝሒ መናእሰይ እታ ወረዳ ስራሕ ከየማረፁ ተወዲቦም ኣብ ቀረብ ዓብዪ እምኒ ሰረት፣ ፅርበት “ኮብልስቶን”፣ ፀፀርን ሑፃን ብምስራሕ ክሳብ 500 ሽሕ ብር ከዋህልሉ ክኢሎም ኣለዉ።ብጭቡጥ ኣብታ ወረዳ ኣብ ሃፍቲ ማዕድን እምኒ ብሰብ ሃፍትን ማሕበራትን ዝውነና ልዕሊ 80 ክረቸራት (መጥሓን እምኒ) ኣለዋ።ካብዚ ብተወሰኺ ኣብ 134 ማሕበራት ዝተወደቡ መናእሰይ ናብ ምፍራይ ማዕድን እምኒ ተዋፊሮም ተረባሕቲ ይኾኑ ምህላዎም ኣይተ ኣታኽልቲ ይዛረቡ።ካብ ማዕድን እምኒ ዝእከብ እቶት “ሮያሊቲ” እንትርአ እውን ኣብ 2008 ዓ/ም ኣርባዕተ ሚልዮን ብር ግብሪ እንትርከብ ኣብ 2009 ዓ/ም ፍርቂ ዓመት ሓደ ነጥቢ ሽዱሽተ ሚልዮን ብር እቶት ንምርካብ ተኻኢሉ ኣሎ።ይኹን እምበር ግብሪ ንዘይምኽፋል ኣብ 2009 ዓ/ም 50 ፅዕነት መኻይን ብዘይስርዓት ንምምላጥ እንትፍትና ተታሒዘን ዝፀዓነኦ ብምውራስ መጀመርያ 5‚000 ብር ንካልኣይ ግዘ ዝተረኸባ 10 ሽሕን መጠንቀቕታን ስጉምቲ ክውሰደለን ተኻኢሉ እዩ።
እቲ ከይዲ ኣብ ባይታ እንታይ ይመስል ኢልና ንምርግጋፅ ኣብ ጣብያ ማይ ኣምበሳ ምንቅስቓስ ማሕበር ገብረሃንስ ሃይሉን ለተብርሃን ሓዱሽን ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቀ ማሕበር ተዓዚብና ነይርና።ኣባል እታ ማሕበር ኣይተ ገብረሃንስ ሃይሉ ኣብ ዝሃቡና መብርሂ፤ እታ ማሕበር 17 ኣባላት ከም ዘለውዋን ኣብ 2004 ዓ/ም ልዕሊ ክልተ ኪሎ ሜትሮ መንገዲ ስድርኦም ሒዞም ብምፅራግ ከም ዝጀመርዎን ይዝክሩ።ፈለማ ዓብዪ እምኒ ሰረት ብምቕራብ ዝነበረ ስርሖም ኣብ 2006 ዓ/ም ናብ “ክርቸር” ተሰጋጊሮም እዮም።በታ ክርቸር እናሰርሑ ብዘዋህለልዎ ገንዘብ፣ መኪና ፅዕነት እምኒ ዓዲጎም ኣለዉ።ሐዚ ጠቕላላ ሃፍተ ገነቶም ከባቢ ክልተ ሚልዮን ብር እንትኸውን ብቐፃሊ መንግስቲ ዘተኣታትዎ ሓዱሽ ኣሰራርሓ ተጠቒሞም ስርሖም ብምጥንኻር ንዶዘርን ኤክስካቫተርን ዝውዕል ልቓሕ ካብ መንግስቲ ተለቂሖም ስርሖም ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንምስግጋር ትልሚ ሒዞም ኣለዉ።
ኣቦ ወምበር እታ ማሕበር ኣይተ ገብረመስቀል ሓጎስ ብወገኖም፣ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ስራሕቲ ማሕበሮም ንምጥንኻር ዓሊሙ ፍርያቶም ክሳብ ወረዳ ኣላማጣ ክሽየጠሎም ንዝገብሮ ዘሎ ምትእስሳር ዕዳጋ ልዑል ምስጋና ኣለዎም።ኮይኑ ግና እቲ ኣብ 2004 ዓ/ም ዝተሰረሐ መንገዲ ፀፀር ዛጊድ ንብዙሓት ማሕበራት ኣብቲ ዘፈር ተዋፊሮም ክሰርሑ በሪ ዋላእኳ እንተኸፈተ ሐዚ ግና መኻይን ከም ድልየተን ንምጉዓዝ ናብ ዘፀግመለን ብርኪ በፂሑ ኣሎ።ስለዝኾነ ምምሕዳር እታ ጣብያ ከስተኻኽለሎም ሓቲቶም ኣለዉ።ኣይተ ገብረመስቀል ኣብ ማሕበሮም ዘሎ ፀገም እንትገልፁ፤ ኣባላት እታ ማሕበር ኣብ ኣታሓሕዛ ቃለ ጉባኤ ዝረአዩ ክፍተታት ዝፈጥርዎም ፀገማት ምህላዎም እዮም ሓቢሮምልና።
ብድምር ማዕድን እምኒ ከምቲ ቀደም ረብሓ ኣልቦ ተገይሩ ዝቑፀረሉ እዋን ኣይኮነን።እምኒ ናብ ዝብላዕ ሕምባሻ ዝቕየር ሃፍቲ ኮይኑ ኣሎ።ከም ኣንፈት እውን ኣብ ምዕባይ ፍልፍል እቶት መናእሰይ ዝለዓለ ግምት ካብ ዝወሃቦም ዘፈራት ስራሕ ሓደ እዩ። ስለዝኾነ ንመናእሰይ ግቡእ ቆላሕታ ብምሃብ ኣብ ኣጠቓቕማ ዕቑር ሃፍቲ ማዕድን ዘለዎም ግንዛበ ከዕብዩ ይግባእ። በብብርኩ ዝርከቡ ዝምልከቶም መንግስታዊ ይኹኑ ዘይመንግስታዊ ትካላት ብቐንዱ ድማ ምስ ሕብረተሰብ ብሓባር ብምዃን ጉዳይ ማዕድን ጉዳይ ልምዓት ምዃኑ ተረዲኦም ዝለዓለ ምንቅስቓስ ክገብሩ ይግባእ ንብል።እንተ ብትምክሕተኛታት ʿዓዲ እምኒʾ ዝተብሃለትሉ ሃፍትና ግና ሕምባሻ ኮይኑ የኹረዐና ኣሎ።


text:
ኣብ ክልላት ኣምሓራን ኦሮምያን ብህውከት ተጠርጢሮም ዝተኣሰሩ ኣስታት 5 ሽሕ ሰባት ንመደብ ተሃድሶ ድሕሪ ምክትታሎም ተፈቲሖም።
ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ’ቲ 4 ሽሕ እሱራት ዝተፈትሑሉ ስፍራ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል ‘ፍጹም ዘይድገም’ዩ ናብ ዝብል መደምደምታ በጺሕኩም ኣለኹም። ከምዝመስለኒ፣ ናብ’ዚ መደመደምታ’ዚ ዝበጻሕኩም፣ ሕገ መንግስቲና ብደምን ብብዙሕ መስዋእትነትን ዝተጻሕፈ ሕገ መንግስቲ ስለዝኾነ’ዩ። ናይ ብሄርን ብሄረሰባት፣ ሓባራዊን ውልቃዊን መሰል ዘኽብር ስለዝኾነ’ዩ’ ኢሎም።
'ሕቶ ምስ ዝህልወኩም፣ ምስ መንግስታዊ ባዓል ስልጣን ከይትረዳድኡ ትኽእሉ ኢኹም፣ ሕቶኹም ግና ብስልጡንን ሕጋዊን ኣገባብ ምቅራብ መሰልኩም’ዩ። ዝተከልከለ፣ ሕቶ ብዓመጽ፣ ህውከትን ሓይሊን ንምቅራብ ምፍታን'ዩ፣ ዋጋ ከምዘኽፍል ክፍለጥ ኣለዎ' ኢሎም ቀ/ሚ ኃይለማርያም።
ክሳብ ሎሚ ኣብ ዝነበረ እዋን ግና ጌጋ ፈጸምቲ መንግስቲን እቶም ተኣሲሮም ዝተፈትሑን ምዃኖም ቀ/ሚ ኃይለማርያም ጠቂሶም።
‘ጌጋኹም ባዕልኹም ገሊጽኩሞ ኣለኹም። ኣነ ድማ ንናይ መንግስቲ ጌጋ ክዛረብ። መንግስቲ ዝፈጸሞ ጌጋ፣ በቢ ደረጅኡ ዘሎ ኣመራርሓ፣ ከዘራርበኩምን ሪኢቶኹምን ክሰምዕን ኣይካኣለን። ስለዚ ንስኻትኩም ከምዝበልክምዎ፣ መንግስቲ’ውን ብዕምቆት ክሕደስ ኣለዎ፣ ንዴሞክራሲ ከስፍሕ ኣለዎ፣ ብፍላይ ንመናእሰይ ኣቅሪብና ክነዘራርቦም ይግባእ ኢልና ኣለና’ በሉ ንሶም።
ብዘይካ’ቶም ካብ ክልል ኦሮምያ ዝተፈትሑ 4 ሽሕ እሱራት፣ ካብ ክልል ኣምሓራ ተኣሲሮም ኣብ ብር-ሸለቆ ስልጠና ዝተቀበሉ ኣስታት 800 እሱራት ከምዝተፈትሑ መንግስታዊ ሚድያታት ጸብጺበን።


text:
ኣብ ሞንጎ ዝገዘፈ ክፋል ምብራቓዊ ኣፍሪቃን ዞባ ማእከላይ ምብራቕን ተቐሚጡ ንስትራተጂካዉን ንግደ-ቚጠባውን ጸጋታቱ ከምቲ ዝድለ ዛጊት ዘይተጠቐመሉ ዞባ እንተደኣ ሃሊዩ – ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ጂቡቲን ሶማልያን ዝርከባሉ ዞባ ቀርኒ-ኣፍሪቃ እዩ። እዚ ዞባ እዚ ንግዳዊ ምጥርናፍ፥ ዞባዊ ምትኽኽኻብ፥ ጸጥታዊ ምድግጋፋ፥ ኣስራሒ ፖለቲካዊ መርሓን ካልእን ኣብ ዝብሉ ኣገደስቲን ኣቐጸልቲን ዛዕባታት በሊሑ ክጽዕት ዘይከኣለ ዞባ እዩ እንተተባህለ ድማ ምግናን ኣይከዉንን።
ሃገራት እዚ ዞባ ናይ ውሽጠን ፖለቲካዊ ሂወት፣ ቑጠባዊ ቚመና ፥ ከምኡ`ውን ሰብኣዊ ልምዓት ኣብ ምቕናዕ ነዊሕ ዝቦኾራ ሃገራት ኣንዳተባህላ እየን ዝውቀሳ። እዚ ስለዝኾነ ድማ ጂኦፖለቲካዊ ረብሓታት ዞባአን ቀጥታዊ ጉዳየን ምዃን ተሪፉ መጻወቲ ፖሊሲታት ምዕራባዉን ዓረባዉን ዓለም ካብ ዝኸዉን ዕቚዳት ሓሊፉ። እዚ ዞባ እዚ ኣብ ውሽጢ እዘን 2 ዕቚድ ደሓን ዝኾነ ምዕባለታት የመዝግብ ከምዘሎ እኳ ዝግለጽ እንተኾነ እቲ ዝተረፈ ከምዝበዝሕ እዮም ተንተንቲ ዝገልጹ።
ሃገራት እዚ ዞባ ኣብ ነንሕድሕደን ጉርብትናዊ’ሲ ይትረፍ ክልተኣዊ ይዂን ስሉሳዊ ረብሓታት ዝቕይዶም ዞባዊ ምትእምማናት’ኳ ከስምራ ኣይከኣላን ዘለዋ። ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራ ኣብ ወርሒ ሰነ ዳግም ብልጭ ዝበለ ወተሃደራዊ ረጽሚ ከምዝገዘፈ ኣብነት ክጥቀስ ዝከኣል እዩ። እዘን ክልተ ሃገራት ኣብ 1990ታት ፈሊመንኦ ዝነበራ ብንግዳዊ ምቅርራብ ተጸሊዩ ናብ ዝገዘፈ ዞባዊ ምትእኽካብ ክምራሕ ተተስፊዩሉ ዝነበረ ዝምድና ነዊሕ ከይተኸየደ ብዝተወለዐ ዶባዊ ግጭት ሻቡ ተቐቲሉ። እዚ ኩነታት ኪንዮ’ቶ ኣብ’ዚ ዞባ ኣቚይሙዎ ዘሎ ንልምዓትን ምሕላው ዞባዊ ልዕልናን ዝጻባእ ኩነት ፥ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ነዚ ብውሑዳት ሃገራት ዝጠቅስ ዞባ በብወገነን ክጸልዋን ፖለቲካውያን ይዂኑ ዕጥቃውያን ምንቅስቓሳት እዚ ዞባ ኣብ ምምዋልን ምዝዋርን ክሃልካን ይደፍእ ኣሎ። እዚ ተርእዮ እዚ ድማ ጸጥታዊ ኩነታት እዚ ዞባ ባይታ ክዘብጥን መፍቶ ግዳማያን ተረባሕቲ ኮይኑ ክኽጽልን ገይሩ እነሆ።
ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ጂቡቲን ዘሎ ግርጭት እዉን ብቐሊሉ ዝስገር ኣይኮነን። እዘን ክልተ ሃገራት ኣብ ተጠማቲ ማያዊ ክፍሊ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከባ እንዳሃለዋ፣ ብዝርርብ ክቕለስ ዝነበሮ ጉዳይ ዶብ ሓደ ዕቚድ ከዂጽር ተቓሪቡ ንዘሎ ወተሃደራዊ ትርኽ ፈጢሩ እነሆ። ኢትዮጵያ እዉን ነቲ ካብ ኤርትራ ዝሰኣነቶ ንግዳዊ ሓለፋ ንምትካእ ናብ ጂቡቲ ክትጽጋዕን ምስታ ሃገር ሓቢራ ኣንጻር ኤርትራ ዲፕሎማስያዉን ጸጥታዉን ወፍርታት ከተማሕድር ትረአ ብምህላዋ ፣ ኣብ ሞንጎ ኤርትራን እተን ሃገራትን ዘይምትእምማን ተሰሪቱ ነቲ መዓልቦ ተሳኢኑዎ ዘሎ ወተሃደራዊ ትርኽ መመሊሱ ክብእስ ይገብር ኣሎ።
ዞባዊ ፖሊሲታት መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ ሶማል እዉን ካልእ ንጸጥታዊ ውድቀት እዚ ዞባ ዘራጉድ ዘሎ ጉዳይ እዩ። ምትእትታዉ ምዕራባዊ ዓለም ንጎድኒ ኣጽኒሕና ፥ ሶማላውያን ተረዳእቲን ፈታሕቲን ሽግራቶም ክኾኑ ዘኽእል ኩነት ኣብ ክንዲ ምፍጣር መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን መን እዩ ጸላዊ ንዝብል ትርኾም ዘመስክሩ ክመስሉ በብዝጠዓሞም ኣብ ጉዳይ ሶማል ኢዶም ከእትዉን ጽልዋኦም ንምዕዋት ተወሰኽቲ ፖለቲካውያን ባእታታት ኣዕዂኾም ከውፍሩን ጸኒሖም ኣለዉ።
ኣብ’ዚ እዋን እዚ ደሓን ዝኾነ ምርግጋእ ኣብ ሶማል ይምዝገብ ምህላዉ ዝግለጽ እኳ እንተኾነ ፥ ኩነታት እታ ሃገር ገና ተኣፋፍነቱ ከምዘይዘለቐ እዮም ሓያሎ ተንተንቲ ፖለቲካ እዚ ዞባ ዝሕብሩ። ኣብ ሞቓዲሾ ዝጉብዝ ዘሎ ማእከላይ መንግስቲ ነታ ናብ ላንድታት ተጎዝያ ዘላ ሃገር ዳግም ክጥርንፍ ዘለዎ ዓቕሚን ናብኡ ንምብጻሕ ኣብ ዝስረሓሉ እዋን ኣብ ጉዕዞ ክራብሑ ዝኽእሉ ውሽጣዊ ግጭታትን ክግመት እንተተፈቲኑ እዉን ጸጥታዊ ኩነታት እዚ ዞባ ገና መኻልፋት ይጽበዮ ምህላዉ ክትርዳእ ትኽእል ኢኻ ። ብዘይካ`ዚ፥ ሶማል ካብ ላንድታት ወጺኣ ከምሓንቲ ሃገር ምስ ቖመት ፥ ዝመጽእ ዝገዘፈን ነዚ ዞባ ናብ ዝበኣሰ ግርጭት ከእቱ ዝኽእልን ሕቶ ኣሎ። ሕቶ “ስግረ-ዶባዊ ሃገራዉነት” (Irredentism) ። ሶማላውያን ኣብ መወዳእታ ክትህሉ ዘለዋ ሶማል፥ ነቲ ንርብዒ ክፋል ናይ ሎሚ ኢትዮጵያ ዝውክል መሬት ኦጋዴን፥ ንምሉእ መሬት ጂቡቲ፥ ከምኡ ድማ ንመሬት ምዕራባዊ ከባቢታት ኬንያ ጠርኒፋ እትኸዉም ሃገር ጥራይ እያ ዝብል እምነት`ዩ ዘለዎም። ነዚ ድሕሪ ነዊሕ እዋን እዉን ክነጽፍ ዘይኮነ ሶማላዊ ርድኢት ናብ ተግባር ዝቕይር ሃዋህዉ ከይፍጠር ድማ ኢትዮጵያ ፣ ኬንያን ጂቡቲን ደቂሰን ዝሓድራ ኣይኮናን ። ኣብ ሶማል ድልዱልን ዞባዊ ተወዳዳርነት ዘለዎን መንግስቲ ከይቐዉም ድማ ኣብታ ሃገር ጸጥታዊ ርግኣት ከይሰፍን ከይሰልከያ ዝሰርሓ ይመስላ።
እምበኣር ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብኸምዚ ዝኣመሰለ ዘይሃናጺ ዞባዊ ባህሪ ተጎቢኡ ፡ ኣንጻር ኩሉዓይነታዊ ረብሓታቱ እንዳሰረሐ ናብ ጥፍኣት ዘምርሕ ዘሎ ዞባ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ጂኦ-ፖለቲካዊ ብልጫታቱን ነጋድ ከባቢኡን ብሓይልታት ግዳም ክምዝመዝ ጥራይ ንሪእዮ ኣሎና። ሃገራት እዚ ዞባ ዘቤታዉን ጉርብትናዉን ድኻማቶም ኣመዓራርዮም ኣማእዘንቲን ቀዳሞት ተረባሕቲን ብልጫታቶም ክሳዕ ዘይኮኑ ድማ ዞባኦም መናሃርያ ረብሓታት ካልኦት ካብ ምዃን ከዕርፍ ኣይኮነን።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ባእታ ማርያም
ባእታ ማርያም ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ቅድስት ድንግል ማርያም ናብ ቤት መቕደስ ዝኣተወትሉ ዕለት እዩ። ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር መንቅብ ዘይነበሮም ኢያቄምን ሃናን ንብዙሕ ዓመታት ብዘይውላድ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ዕለት ሓደ ጉንቦት ትሕቲ ፈጣሪ ልዕሊ ፍጡራን ዝኾነት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተወለደት። ብመብጽዓ ዝተወልደት ስለ ዝኾነት ምስ ስድራቤታ ንሰለስተ ዓመት ድሕሪ ምጽንሓ ከምቲ ነቢይ ዳዊት ኣብ (መዝ፷፮፡፲፫/66፡13) ጠቒስዎ ዘሎ፡ ሃናን ኢያቄምን ኣቐዲሞም ብዝኣተውዎ መብጽዓ መሰረት ጓል ሰለስተ ዓመት ጓሎም ደስ እናበሎም ናብ ቤት መቕደስ ወሰድዋ። እግዚኣብሔር ዝሃቦም መሊሶም ንእግዚኣብሔር ሃቡ፡”ወእሁብ ብፅዓትየ ለእግዚኣብሔር በቅድመ ኩሉ ሕዝብ፡ ኣብ ቅድሚ ኩሉ ህዝቢ መብጽዓይ ይፍጽም ” ከምዝተባህለ(መዝ፻፲፮፡፲፬/116፡14)።
ኩሉ ነገር ምስ ተፈጸመ እታ ናይ መብጽዓ ቆልዓ ናይ እግዚኣብሔር ጋሻ ብምዃን ናይ ቤተ መቕደስ ናብራ ቀጸለቶ።በቲ ግዜ እቲ ነዚ ከቢድ ሓላፍነት እዚ ዝተቐበለ ናይቲ ሽዑ ዘመን ሊቀ ካህናት ዝነበረ ካህን ዘካርያስ እዩ። ዕለቱ ከኣ ሰለስተ ታሕሳስ ነበረ።
ሊቅ ኣባ ሕርያቆስ ከም ዝተዛረቦ መሰረት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ቤተ መቕደስ ክትቅመጥ ካብ ዝተገብረ ግዜ ጀሚሩ ዝቐርበላ ዝነበረ መግቢ ብግብረ ኣምላኽ ዝተዳለወ ነበረ። ሰማያዊ ሕብስቲ ሰማያዊ መና ከምቲ ንእስራኣኤላውያን ኣብ በረኻ ዝወረዶም ዝነበረ ሰማያዊ መግቢ ማለት እዩ(ዘጽ፲፮፡፲፫/16፡13)። ነቢይ ኤልያስ ብናይ ደቂ ሰባት ሽግር ምኽንያት ኣብ ዝጠመየሉን ዝጸምኣሉን ግዜ ተዳልዩ ከም ዝተዋህቦ ኩሉ ኣዴና’ውን ተገብረላ(1ነገ፲፱፡፩-፰/19፡1-8)። ክርስቶስ ካብ ምዉታን ተፈልዩ ድሕሪ ምትንስኡ ኣብ ወሰን ቀላይ ጥብርያዶስ ተዳልዩ ንዝነበረ ተኣምራታዊ ዕድመ ነዚ ዘዘኻኽር ኢዩ (ዮሓ፳፩፡፱/21፡9)።
“ጓለይ ናብቲ ዝብለኪ ስምዒ ርኣዪ እውን እዝንኺ ከኣ ጽለዊ ህዝብኽን ቤት ኣቦኽን ረስዒ ንጉስ(ክርስቶስ)ንውህበትኪ ፈትዩ ኢዩ እሞ”(መዝ፵፭፡፲/45፡10)ብምባል ነቢይ ዳዊት ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ዘመሓላለፎ ቃል ትንቢት መሰረት ኣብ ሰለስተ ዓመታ ካብ ቤተሰባ ዝትፈልየት ወላዲት ኣምላኽ ናይ ቤተ መቕደስ ናብርኣ ካብ ዝጀመረትሉ ግዜ ጀሚራ ብካህናትን ብመላእኽትን ብዝግበረላ ዝነበረ ናይ ኣቦነትን ኣደነትን ተግባር ናይ ቤተ ሰብ ናፍቖት ከይፈተና ኣብ ቅድሚ ሰብን እግዚኣብሔርን ብጥበብን ሞጎስን ዓበየት።
በዚ መገዲ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ቤተ መቕደስ ዝጸንሓትሉ ዓሰርተ ክልተ ዓመታት ክኸውን ከሎ ምስቲ ሰለስተ ዓመት ምስ ስድራቤታ ዝገበረቶ ዕድሜኣ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ምስ ኮነ ኣይሁዳውያን ካብ ቤት መቕደስና ክትወጽእ ኣለዋ ኢሎም ካብ ቤተ መቕደስ ስለዘውጽእዋ ናብ ናይ ዮሴፍ ቤት ተሰጋገረት ካብኡ እንዳ ተመለለሰት’ውን ንቤት መቕደስ ብንጽህና ተገልግል ነበረት።
ናይ ወላዲት ኣምላኽ ናይ መጻኢ ህይወታ ብዝምልከት ናይ እግዚኣብሔር ፍቓድ እንታይ ከምዝኾነ ንግዜኡ ዝፈለጠን ዝተረድአን ኣይነበረን። ድሕሪኡ ግና ትንቢት ዝፍጸመሉ ግዜ ምስ ኣኸኣለ፡ ድንግል ማርያም ብድንግልና ጠኒሳ ብድንግልና ትወልደሉ ግዜ ምስ በጽሐ ካብ ቤት መቕደስ ወጺኣ ኣብ ናይ ኣረጋዊ ዮሴፍ ገዛ ክትጸንሕ ተገይራ።
ናይዚ ዓቢ ምኽንያት
ሀ)ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ብዘይ ሰብኣይ ጠኒሳ እንተተረኺባ ብሕጊ መሰረት ብእምኒ ተቐጥቂጣ ብሓዊ ተቓጺላ ክትመውት ናይ ኦሪት ሕጊ ስለ ዝእዝዝ ኣዴና “እንሆ ድንግል ክትጠንስ ኢያ” ብዝብል ትንቢት መሰረት ጠኒሳ እንተ ተረኺባ ጸሓፍቲ ፈሪሳውያን ካብ መርዓ ወጻኢ ዝጠንሳ ኣዋልድ እብራውያን ዝፍጽሞ ናይ ሞት ፍርዲ ኣብ ልዕሊኣ ካብ ምፍራድ ስለ ዘይቁጠቡ ካብዚ ናይ ሰብ ሓሳብ ጸገም ተሰዊራ ክትጸንሕ ኢዩ።
ለ)ካብኣ ንዝውለድ ህጻን ህይወት ዘተሓሳስቦም ሄሮድሳውያን ካብ ቅድሚኦም ንምህዳም ክትብል ከላ ንዝበጽሓ ናይ ስደትን ናይ ጭንቀትን ግዜ ናይ ቀረባ ረዳኢኣን ሓላዊኣን ኮይኑ ዝተመርጸ ምድራዊ መልኣኽ ዮሴፍ ንኽኸውን ፍቓድ እግዚኣብሔር ብምዃኑ”ፈኃሪሃ ለማርያም-ሕጹይ ማርያም” ተባሂሉ ሽሙ ክጽዋዕ በቒዑ ኢዩ(ማቴ፩፡፲፮-፳፩/1፡16-21)።
ብሓፈሻ እዚ ዕለት እዚ እዴና ቅድስተ ቅዱሳን ንጽህተ ንጹሃን ቅድስት ድንግል ማርያም ናብ ቤት መቕደስ ዝኣተወትሉ ዕለት ስለዝኾነ ዓቢ በዓል እዩ። ኩላትና ህዝበ ክርስትያን ነቲ እመ እምላክ ብነጽህና ካብ ቤት መቕደስ እግዚኣብሔር ኣምላክ ከይተፈልየት ብንጽህና ንእግዚኣብሔር ኣምላኽ እንዳ ኣገልገለት ትነብሮ ዝነበረት ናብራ እና ዘከርና ንሕና ውን ብንጽህና ካብ ቤት መቕደስ ህያው ኣምላኽ ከይወጻእና ብንጽህና ከነገልግል ከም ዝግባኣና ዘዘኻክር ክቡር ዕለት ድማ እዩ።
እግዚኣብሔር ኣምላኽና ኣብ ቤቱ ብንጽህና ከንብረና ናቱ ሰናይ ፍቓድ ይግበረልና። በረከትን ኣማላድነትን ናይ እመ ኣምላኽን ናይ ኩሎም ሕሩያን እግዚኣብሔርን ምስኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን። ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!


text:
“ከም ዚትንስእሲ፡ እፈልጥ እየ”
“ዓርክና ደቂሱ ኣሎ፣ ኣነ ግና ካብ ድቃሱ ምእንቲ ኸተንስኦ፡ ክኸይድ እየ።”—ዮሃ. 11:11።
1. ማርታ ብዛዕባ ሓዋ እንታይ ምትእምማን እዩ ነይርዋ፧ (ኣብ መእተዊ ዘላ ስእሊ ርአ።)
ንየሱስ ናይ ቀረባ ዓርኩን ሓንቲ ኻብቶም ደቀ መዛሙርቱን ዝነበረት ማርታ፡ ሓዘን ኣጋጢምዋ ነበረ። ሓዋ ኣልኣዛር ሞይቱ ነበረ። እሞ ደኣ ሓዘና ኼፋዅሰላ ዚኽእል ነገር ነይሩዶ፧ እወ። የሱስ፡ “ሓውኪ ኺትንስእ እዩ” በላ። እዚ ንዅሉ ሓዘና ዚድምስሶ እኳ እንተ ዘይነበረ፡ ማርታ ነቲ የሱስ ዝሃባ መጸናንዒ ተቐቢላቶ እያ። “በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ ብትንሳኤ ኸም ዚትንስእሲ፡ እፈልጥ እየ” ድማ በለት። (ዮሃ. 11:20-24) ኣብ መጻኢ ትንሳኤ ኸም ዚኸውን ርግጸኛ ነበረት። ድሕሪኡ ድማ የሱስ ተኣምር ፈጸመ። በታ ምስ ማርታ እተራኸበላ መዓልቲ፡ ንኣልኣዛር ካብ ምዉታት ኣተንስኦ።
2. ከም ናይ ማርታ ዓይነት ምትእምማን ከተጥሪ እትደሊ ስለምንታይ ኢኻ፧
2 ኣብዚ ግዜ እዚ፡ የሱስ ወይ ኣቦኡ ኸምዚ ዓይነት ተኣምር ኪፍጽሙልና ትጽቢት ክንገብር ዜኽእለና መሰረት የብልናን። ግናኸ፡ ከም ማርታ ኣብ መጻኢ ሰብካ ኸም ዚትንስኡ ርግጸኛ ዲኻ፧ መጻምድትኻ፡ ኣዴኻ፡ ኣቦኻ፡ ወይ እትፈትዎም ኣቦሓጎታትካን እኖሓጎታትካን ሞይቶምኻ ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም። ወይ ከኣ ውሉድካ ስለ ዝሞተካ ትሓዝን ትህሉ ትኸውን። ነቶም ብሞት እተፈለዩኻ እትሓቝፈሉ፡ እተዛርበሉ፡ ወይ ምሳታቶም እትስሕቀሉ ግዜ ብሃንቀውታ ትጽበ ትኸውን። እቲ ዜሐጕስ ከኣ፡ ከም ማርታ፡ ‘ሰበይ ከም ዚትንስእ ርግጸኛ እየ’ ኽትብል እትኽእለሉ ጽቡቕ ምኽንያት ኣሎካ። ኰይኑ ግና፡ ነፍሲ ወከፍ ክርስትያን እዚ እምነት እዚ ኼጥሪ እንታይ ከም ዝሓገዞ ምስ ዜስተንትን ኪጠቕሞ ይኽእል እዩ።
3, 4. እምነት ማርታ በቲ የሱስ ኣቐዲሙ ዝፈጸሞ ተኣምራት ደልዲሉ ኪኸውን ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧
3 ማርታ ኣብ ጥቓ የሩሳሌም ትቕመጥ ስለ ዝነበረት፡ የሱስ ኣብ ጥቓ እታ ናይን እትብሃል ከተማ ገሊላ ንወዲ ሓንቲ መበለት ካብ ምዉታት ኬተንስኦ ኸሎ ኣይረኣየትን ነይራ ኽትከውን ትኽእል እያ። ይኹን እምበር፡ ምናልባት ብዛዕባኡ ሰሚዓ ትኸውን። የሱስ ንጓል ያኢሮስ ከም ዘተንስኣ እውን ሰሚዓ ኽትከውን ትኽእል እያ። ኣብ ቤት ያኢሮስ ዝነበሩ፡ እታ ጓል ‘ከም ዝሞተት ይፈልጡ ነበሩ።’ የሱስ ግና ነቲ ምዉት ኢዳ ሒዙ፡ “ኣቲ ጓል፡ ተንስኢ” በላ። ንሳ ድማ፡ ብኡብኡ ተንስአት። (ሉቃ. 7:11-17፣ 8:41, 42, 49-55) ማርታን ሓብታ ማርያምን፡ የሱስ ንሕሙማት ኬሕዊ ኸም ዚኽእል ይፈልጣ ነይረን እየን። በዚ ምኽንያት እዚ፡ ‘የሱስ ኣብዚ እንተ ዚህሉ፡ ኣልኣዛር ኣይምሞተን ነይሩ’ ኢለን ሓሲበን ኪዀና ይኽእላ እየን። እቲ ፈታው የሱስ ስለ ዝሞተ ግና፡ ማርታ እንታይ ትጽቢት ነበራ፧ ኣልኣዛር ኣብ መጻኢ፡ ማለት “በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ” ኸም ዚትንስእ እያ ተዛሪባ። ብዛዕባ እዚ ርግጸኛ ዝነበረት ግና ስለምንታይ እያ፧ ንስኻኸ ኣብ መጻኢ ትንሳኤ ኸም ዚኸውንን እንተላይ እቶም እትፈትዎም ሰባት ከም ዚትንስኡን ርግጸኛ ኽትከውን እትኽእል ስለምንታይ ኢኻ፧
4 ብትንሳኤ ኽትኣምን ዜኽእለካ ጽቡቕ ምኽንያታት ኣሎ። ሕጂ ንገለ ኻብዚ ምኽንያታት እዚ ኽንምርምር ከለና ድማ፡ ብዛዕባ ትንሳኤ ቕድሚ ሕጂ ሓሲብካሉ ዘይትፈልጥ ነገራት ካብ ቃል ኣምላኽ ክትረክብ ኢኻ። እዚ ኸኣ፡ ነቲ ንዝሞቱ ሰብካ መሊስካ ኸም እትርእዮም ዘሎካ እምነት ዝያዳ ኼደልድሎ እዩ።
ተስፋ ዚህበና ፍጻመታት
5. ማርታ፡ ኣልኣዛር ከም ዚትንስእ እተኣማመነት ስለምታይ እያ፧
5 ማርታ፡ ‘ሓወይ ከም ዚትንስእ ተስፋ እገብር’ ኣይኰነትን ኢላ። የግዳስ፡ “ከም ዚትንስእሲ፡ እፈልጥ እየ” እያ ኢላ። ከምዚ ዓይነት እምነት ከተሕድር ዝኸኣለት፡ ብዛዕባ እቲ የሱስ ኣገልግሎቱ ቕድሚ ምጅማሩ እውን ከይተረፈ እተፈጸመ ተኣምራት ስለ እትፈልጥ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ብዛዕባ እዚ ተኣምራት እዚ፡ ብንእስነታ ኣብ ቤታ ወይ ኣብ ምኵራብ ተማሂራ ነይራ ኽትከውን ትኽእል እያ። እምበኣር፡ ሰለስተ ኻብቲ ብድራኸ መንፈስ ኣምላኽ ኣብ እተጻሕፈ ቕዱሳት ጽሑፋት ዚርከብ ጸብጻባት እስከ ንመርምር።
6. ማርታ ብዛዕባ እንታይ እያ ትፈልጥ ነይራ ኽትከውን እትኽእል፧
6 እቲ ናይ መጀመርታ ትንሳኤ እተፈጸመ፡ ኣምላኽ ንነብዪ ኤልያስ ተኣምራት ኪፍጽም ሓይሊ ምስ ሃቦ እዩ። ኣብ ሰሜናዊት እስራኤል፡ ኣብታ ሰራጵታ እትብሃል ፊንቄኣዊት ከተማ፡ ሓንቲ ድኻ መበለት ነቲ ነብዪ ብግሽነት ተቐበለቶ። ኣምላኽ ከኣ ብተኣምራዊ መገዲ ነቲ ዝነበራ ሓርጭን ዘይትን ከም ዘይውዳእ ገበረ፣ ንሳን ወዳን ድማ ብህይወት ጸንሑ። (1 ነገ. 17:8-16) ጸኒሑ፡ ወዳ ሓሚሙ ሞተ። ኤልያስ ግና ሓገዛ። ነቲ ሬሳ ኺትንክፎ ኸሎ ድማ፡ “ኦ የሆዋ ኣምላኸይ፡ በጃኻ፡ ህይወት እዚ ቘልዓ እዚ ናብኡ ምለሳ” ኢሉ ተማህለለ። ከምቲ ዝበሎ ድማ ኰነ። ኣምላኽ ንኤልያስ ሰምዖ፡ እቲ ቘልዓ ድማ ተንስአ። እዚ ትንሳኤ እዚ፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተጻሕፈ ናይ መጀመርታ ትንሳኤ እዩ። (1 ነገስት 17:17-24 ኣንብብ።) ማርታ ብዛዕባ እዚ ዜደንቕ ፍጻመ እዚ ኸም ዝሰምዐት ከኣ ርዱእ እዩ።
7, 8. (ሀ) ኤልሳእ ንሓንቲ ሓዘንተኛ ሰበይቲ እንታይ ከም ዝገበረላ ግለጽ። (ለ) ኤልሳእ ዝፈጸሞ ተኣምራት ብዛዕባ የሆዋ እንታይ የረጋግጸልና፧
7 ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት እተጠቕሰ ኻልኣይ ትንሳኤ፡ እቲ ንኤልያስ ዝተክኦ ነብዪ ኤልሳእ ዝፈጸሞ እዩ ነይሩ። ኣብ ሹነም እትነብር ዝነበረት ምርእይቲ እስራኤላዊት ሰበይቲ ንኤልሳእ ጽቡቕ ገይራ ብግሽነት ተቐበለቶ። ኣምላኽ ከኣ በቲ ነብዪ ኣቢሉ ነዛ መኻን ዝነበረት ሰበይቲ እዚኣን ነቲ ኣሪጉ ዝነበረ ሰብኣያን ውሉድ ኪወልዱ ብምሕጋዝ ባረኾም። ሒደት ዓመታት ጸኒሑ ግና እቲ ቘልዓ ሞተ። እታ ኣደ ኽሳዕ ክንደይ ብሓዘን ከም እተደቝሰት እሞ ሕስብ ኣብሎ። ሽዑ፡ ንሰብኣያ ናብ ኤልሳእ ክትከይድ ከም እትደሊ ነገረቶ። ኣስታት 30 ኪሎ ሜተር ተጓዒዛ ድማ፡ ናብቲ ኣብ ከረን ቀርሜሎስ ዝነበረ ኤልሳእ ከደት። እቲ ነብዪ ኸኣ፡ ንጊልያኡ ገሓዚ ቐዲምዎም ናብ ሹነም ኪኸይድ ለኣኾ። ገሓዚ ግና ነቲ ዝሞተ ቘልዓ ኼተንስኦ ኣይከኣለን። ድሕሪኡ፡ እታ ሓዘንተኛ ሰበይቲ ምስ ኤልሳእ ኰይና ናብ ሹነም ተመልሰት።—2 ነገ. 4:8-31።
8 ኣብ ሹነም ከኣ፡ ኤልሳእ ኣብ ጥቓ እቲ ምዉት ቈልዓ ዀይኑ ጸለየ። እቲ ዝሞተ ቘልዓ ድማ ብተኣምራዊ መገዲ ህያው ኰነ፣ ኣዲኡ ምስ ረኣየቶ ድማ ኣዝያ ተሓጐሰት። (2 ነገስት 4:32-37 ኣንብብ።) እታ ኣደ ብዛዕባ እታ መኻን ዝነበረት ሃና ዝጸለየቶ ጸሎት ሓሲባ ኽትከውን ትኽእል እያ። ሃና ነቲ ብተኣምራዊ መገዲ ዝወለደቶ ሳሙኤል ኣብ ማሕደር ኬገልግል ምስ ወሰደቶ፡ “የሆዋ . . . ናብ መቓብር የውርድ፡ የተንስእ ከኣ” ኢላ ጸልያ ነበረት። (1 ሳሙ. 2:6) እወ፡ ኣምላኽ ነቲ ኣብ ሹነም ዝሞተ ቘልዓ ቓል ብቓሉ ኣተንሲእዎ እዩ፣ በዚ ኸምዚ ድማ፡ ንሰባት ኬተንስእ ሓይሊ ኸም ዘለዎ ኣርእዩ እዩ።
9. ብዛዕባ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተመዝጊቡ ዘሎ ሳልሳይ ትንሳኤ ግለጽ።
9 ኤልሳእ ምስ ሞተ እውን ካልእ ዜደንቕ ነገር ተፈጺሙ እዩ። ነብዪ ዀይኑ ንልዕሊ 50 ዓመት ምስ ኣገልገለ፡ ‘ሓሚሙ ሞተ።’ ድሕሪ ግዜ፡ ሬሳ ኤልሳእ ኣዕጽምቲ ጥራይ ምስ ተረፎ፡ ጭፍራ ጸላእቲ ናብታ ምድሪ መጹ። ገሊኦም እስራኤላውያን ከኣ ንሓደ ሰብኣይ ኪቐብርዎ ይኸዱ ነበሩ። ካብቶም ጸላእቶም ኪሃድሙ ኢሎም ድማ ነቲ ዝሞተ ሰብኣይ ናብቲ ኣዕጽምቲ ኤልሳእ ዝነበረሉ መቓብር ደርበይዎ። “እቲ ሰብኣይ ንኣዕጽምቲ ኤልሳእ ምስ ተንከየ ድማ፡ ህያው ኰይኑ ብእግሩ ደው በለ።” (2 ነገ. 13:14, 20, 21) እዚ ብዛዕባ ትንሳኤ ዚገልጽ ጸብጻባት፡ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ሞት ሓይሊ ኸም ዘለዎ ኽትኣምን ንማርታ ኸም ዝሓገዛ ርግጽ እዩ። ንስኻ እውን ብዛዕባኡ ኽትሓስብ ኣሎካ። ሓይሊ ኣምላኽ ኣዝዩ ብዙሕን ደረት ዘይብሉን ከም ዝዀነ ኼእምነካ ኣለዎ።
ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዘጋጠመ ፍጻመታት
10. ጴጥሮስ ንሓንቲ ዝሞተት ክርስትያን ሓብቲ እንታይ እዩ ገይሩላ፧
10 ኣብ ክርስትያናዊ ቕዱሳት ጽሑፋት ግሪኽኛ እውን፡ ወኪላት ኣምላኽ ዝፈጸምዎ ትንሳኤታት ንረክብ ኢና። የሱስ ኣብ ጥቓ ኸተማ ናይን ከምኡ እውን ኣብ ቤት ያኢሮስ ዝፈጸሞ ትንሳኤታት ርኢና ኢና። ሃዋርያ ጴጥሮስ እውን ዶርቃስ (ጣቢታ) ዝስማ ክርስትያን ሰበይቲ ኣተንሲኡ እዩ። ጴጥሮስ ናብቲ ሬሳኣ ተነቢሩሉ ዝነበረ ቤት ኣትዩ፡ ኣብ ጥቓ እቲ ሬሳ ዀይኑ ጸለየ። ድሕሪኡ ድማ፡ “ጣቢታ፡ ተንስኢ!” በላ። ንሳ ኸኣ ሽዑሽዑ ተንስአት። ድሕሪኡ ጴጥሮስ፡ ናብቶም ክርስትያናት ዝዀኑ ብጾቱ፡ ‘ህያው ገይሩ ኣቕረባ።’ እዚ ፍጻመ እዚ ዜእምን መርትዖ እዩ ነይሩ፡ “ብዙሓት ከኣ ብጐይታ ኣመኑ።” እዞም ሓደስቲ ደቀ መዛሙርቲ፡ ብዛዕባ ጐይታና የሱስ ብስራት ኪነግሩን ብዛዕባ እቲ የሆዋ ንምዉታት ንምትንሳእ ዘለዎ ኽእለት ኪምስክሩን ይኽእሉ ነይሮም እዮም።—ግብ. 9:36-42።
11. እቲ ሓኪም ዝነበረ ሉቃስ ንሓደ ጐበዝ እንታይ ከም ዘጋጠሞ እዩ ጸብጺቡ፧ እዚ ፍጻመ እዚኸ ኣብ ካልኦት እንታይ ጽልዋ እዩ ኣሕዲሩ፧
11 ገሊኦም ከኣ ካልእ ትንሳኤ ርእዮም እዮም። ሓደ እዋን፡ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብታ ሕጂ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ቱርኪ እትርከብ ጥሮኣስ ከሎ፡ ኣብ ሓንቲ ደርቢ ኣኼባ ይገብር ነበረ። ክሳዕ ፍርቂ ለይቲ ድማ ተዛረበ። ኣውጢኮስ ዝስሙ ጐበዝ ከኣ፡ ኣብ መስኰት ተቐሚጡ ይሰምዕ ነበረ። ድቃስ ስዒርዎ ድማ ካብ ካልኣይ ደርቢ ወደቐ። ናብ ኣውጢኮስ ወሪዱ መጀመርታ ዝመርመሮ እቲ ሓኪም ዝነበረ ሉቃስ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ኣውጢኮስ ቈሲሉ ወይ ሃለዋቱ ኣጥፊኡ ዘይኰነስ፡ ሞይቱ እዩ ነይሩ። ጳውሎስ ከኣ ካብቲ ደርቢ ወሪዱ ነቲ ሬሳ ሓቘፎ፡ “ህያው እዩ ዘሎ” ብምባል ድማ ንዅሎም ዘገረሞም ዘረባ ተዛረበ። እዚ ተኣምር እዚ፡ ነቶም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ክሳዕ ክንደይ ኰን ጽልዋ ኣሕዲሩሎም ኪኸውን ኣለዎ። እቲ ጐበዝ ሞይቱ ኸም ዝነበረን ከም ዝተንስአን ምፍላጦም፡ ‘ኣዝዩ ኣጸናኒዕዎም’ እዩ።—ግብ. 20:7-12።
ዜተኣማምን ተስፋ
12, 13. ምስቲ ኽንመያየጠሉ ዝጸናሕና ትንሳኤታት ብዚተሓሓዝ እንታይ ሕቶታት እዩ ዚልዓል፧
12 እቲ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ጸብጻባት፡ ከም ናይ ማርታ ዝዓይነቱ ምትእምማን ኬሕድረልካ ኣለዎ። እወ፡ ኣምላኽናን ወሃብ ህይወትናን ዝዀነ የሆዋ ንምዉታት ኬተንስኦም ከም ዚኽእል ክንተኣማመን ኣሎና። የሆዋ ተኣምር ኪፍጽም ከሎ፡ ከም እኒ ኤልያስን የሱስን ጴጥሮስን ዝኣመሰሉ እሙናት ኣገልገልቲ ኣምላኽ ነቲ ፍጻመ ርእዮምዎ እዮም። ብዛዕባ እቶም ከምዚ ዝኣመሰለ ተኣምራት ኣብ ዘይተፈጸመሉ ዘመናት ዝሞቱ ምዉታትከ እንታይ ኪብሃል ይከኣል፧ እዞም እሙናት ሰብኡትን ኣንስትን ብግዜኦም ኣምላኽ ንምዉታት ኬተንስኦም ከሎ እኳ እንተ ዘይረኣዩ፡ ኣብ መጻኢ ንምዉታት ከም ዜተንስእ ኪተኣማመኑ ይኽእሉዶ፧ ከምታ፡ “በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ ብትንሳኤ ኸም ዚትንስእሲ፡ እፈልጥ እየ” ዝበለት ማርታ ኺስምዖም ይኽእልዶ፧ ማርታ ኸምዚ ዓይነት እምነት ዘሕደረት ስለምንታይ እያ፧ ንስኻኸ ኸምኡ ኺስምዓካ ዚኽእል ስለምንታይ እዩ፧
13 ኣብ ቃል ኣምላኽ፡ እሙናት ኣገልገልቲ የሆዋ ኣብ መጻኢ ትንሳኤ ኸም ዚኸውን ይፈልጡ ምንባሮም ዚሕብር ብዙሕ ጸብጻባት ኣሎ። ንገለ ኻብዚ እስከ ንርአ።
14. ካብቲ ብዛዕባ ኣብርሃም ዚገልጽ ጸብጻብ፡ ብዛዕባ ትንሳኤ እንታይ ንመሃር፧
14 ኣምላኽ ንኣብርሃም ነቲ ሃረር ኢሉ ዝረኸቦ ወራሲ ዝዀነ ወዱ ይስሃቅ እንታይ ኪገብሮ ኸም ዝነገሮ እሞ ዘክር። የሆዋ ንኣብርሃም፡ “በጃኻ ነቲ እትፈትዎ ሓደ ወድኻ ይስሃቅ ውሰድ እሞ፡ . . . ዚሓርር መስዋእቲ ጌርካ ሰውኣዮ” በሎ። (ዘፍ. 22:2) እዚ ትእዛዝ እዚ እንታይ ዓይነት ስምዒት ኪፈጥር ከም ዚኽእል እሞ ሕሰብ። የሆዋ ብዘርኢ ኣብርሃም ኣቢሉ ንዅሎም ኣህዛብ ከም ዚባርኾም ኣተስፍዩ ነይሩ እዩ። (ዘፍ. 13:14-16፣ 18:18፣ ሮሜ 4:17, 18) እቲ በረኸት “ብይስሃቅ” ኣቢሉ ኸም ዚርከብ እውን ተዛሪቡ ነበረ። (ዘፍ. 21:12) ኰይኑ ግና፡ ኣብርሃም ንይስሃቅ መስዋእቲ እንተ ገይርዎ፡ እዚ ኸመይ ኢሉ ኺፍጸም ይኽእል፧ ጳውሎስ ብመንፈስ ኣምላኽ ተደሪኹ ኸም ዝገለጾ፡ ኣምላኽ ንይስሃቅ ካብ ምዉታት ኬተንስኦ ኸም ዚኽእል ኣብርሃም ይኣምን ነይሩ እዩ። (እብራውያን 11:17-19 ኣንብብ።) ኣብርሃም ንኣምላኽ እንተ ተኣዚዙ ወዱ ይስሃቅ ኣብ ውሽጢ ሒደት ሰዓታት፡ መዓልትታት ወይ ሰሙናት ከም ዚትንስእ ሓሲቡ እንተ ነይሩ መጽሓፍ ቅዱስ ኣይነግረናን እዩ። ወዱ መዓስ ኪትንስእ ከም ዚኽእል ኣይፈልጥን እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ የሆዋ ንይስሃቅ ከም ዜተንስኦ ይኣምን ነይሩ እዩ።
15. እቲ ሓደ ኻብቶም ኣበው ዝነበረ እዮብ እንታይ ተስፋ ኸም ዘለዎ እዩ ገሊጹ፧
15 እቲ ሓደ ኻብቶም ኣበው ዝነበረ እዮብ እውን ነቲ ኣብ መጻኢ ዚፍጸም ትንሳኤ ብሃንቀውታ ይጽበ ነይሩ እዩ። ኦም እንተ ተቘሪጹ፡ መሊሱ ኸም ዚጥጥዕን ከም ሓድሽ ተኽሊ ኸም ዚኸውንን ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ሰብ ግና ከምኡ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ። (እዮ. 14:7-12፣ 19:25-27) ሰብ እንተ ሞይቱ፡ ባዕሉ ኻብ መቓብር ኪትንስእን ዳግም ህያው ኪኸውንን ኣይክእልን እዩ። (2 ሳሙ. 12:23፣ መዝ. 89:48) እዚ ኺብሃል ከሎ ግና፡ ኣምላኽ ኬተንስኦ ኣይክእልን ማለት ኣይኰነን። አረ እዮብሲ፡ የሆዋ ንዕኡ ዚዝክረሉ ምዱብ ግዜ ኸም ዘለዎ ይኣምን ነይሩ እዩ። (እዮብ 14:13-15 ኣንብብ።) እዮብ፡ ኣምላኽ ኣብ መጻኢ መዓስ ከም ዚዝክሮ ኺፈልጥ ኣይክእልን እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ እቲ ህይወት ደቂ ሰብ ባዕሉ ዝፈጠረ ኣምላኽ ኪዝክሮን ኬተንስኦን ክእለትን ድሌትን ከም ዘለዎ ይኣምን ነበረ።
16. ሓደ መልኣኽ ንነብዪ ዳንኤል እንታይ መተባብዒ እዩ ሂብዎ፧
16 ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋት እብራይስጢ ተጠቒሱ ዚርከብ ካልእ እሙን ሰብኣይ ከኣ ዳንኤል እዩ። ንሓያሎ ዓመታት ንኣምላኽ ብተኣማንነት ኣገልጊሉ እዩ፣ የሆዋ ኸኣ ደጊፍዎ እዩ። ሓደ እዋን፡ ሓደ መልኣኽ ነቲ ‘ኣዝዩ ዚፍቶ’ ዝነበረ ዳንኤል፡ “ሰላም ንዓኻ ይኹን። በርትዕ” ኢሉ ኣተባብዖ።—ዳን. 9:22, 23፣ 10:11, 18, 19።
17, 18. ዳንኤል ብዛዕባ መጻኢ እንታይ ተስፋ እዩ ተዋሂብዎ፧
17 ዳንኤል ዳርጋ 100 ዓመት ገይሩ ኣብ ኣጋ ሞቱ ምስ በጽሐ፡ ኣብ መጻኢ እንታይ ከም ዚኸውን ሓሲቡ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ዳንኤል ትንሳኤ ኺረክብ ድዩ፧ እሂናይ ደኣ። ኣብ መወዳእታ መጽሓፍ ዳንኤል፡ “ንስኻ ግና ናብ መወዳእታ ኺድ። ክትዓርፍ ኢኻ” ዚብል መረጋገጺ ተዋሂብዎ እዩ። (ዳን. 12:13) እቲ ብዕድመ ደፊኡ ዝነበረ ዳንኤል ምዉታት ኣብ ዕረፍቲ ኸም ዘለዉ፡ ‘ኣብቲ ዝኸዶ መቓብር ድማ ውጥን ኰነ፡ ፍልጠት ኰነ፡ ወይ ጥበብ’ ከም ዘየሎ ይፈልጥ ነይሩ እዩ። (መክ. 9:10) ኰይኑ ግና፡ ተስፋ መጻኢ ተዋሂብዎ ነይሩ እዩ።
18 መልኣኽ የሆዋ ንነብዪ ዳንኤል፡ “ኣብ መወዳእታ መዓልትታት ግና ንዕጫኻ ኽትትንስእ ኢኻ” ኢሉ እውን ነጊርዎ ነበረ። ይኹን እምበር፡ እዚ መዓስ ከም ዚኸውን ብልክዕ ኣይፈልጥን እዩ ነይሩ። ሞይቱ ኸም ዚዓርፍ እዩ ዚፈልጥ ነይሩ። “ንዕጫኻ ኽትትንስእ ኢኻ” ዚብል ተስፋ ምስ ሰምዐ ግና፡ ምስ ሞተ ድሕሪ ነዊሕ እዋናት፡ ማለት “ኣብ መወዳእታ መዓልትታት” ከም ዚትንስእ ፈሊጡ ኪኸውን ይኽእል እዩ።
19, 20. (ሀ) እቲ ኽሳዕ ሕጂ እተመያየጥናዮ ምስቲ ማርታ ንየሱስ እተዛረበቶ ሓሳብ ዚተሓሓዝ ብኸመይ እዩ፧ (ለ) ብዛዕባ እንታይ ኢና ኽንመያየጥ ዜድልየና፧
19 ማርታ እቲ እሙን ዝነበረ ሓዋ ኣልኣዛር፡ “በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ ብትንሳኤ ኸም ዚትንስእ” ክትተኣማመን ዝሓገዛ ምኽንያት ነይርዋ እዩ። ሎሚ ንዘለዉ ክርስትያናት እውን እቲ ንዳንኤል እተዋህቦ ተስፋን እቲ ማርታ ዝነበራ ጽኑዕ እምነትን ብተስፋ ትንሳኤ ኽንተኣማመን ኪሕግዘና ይግባእ። እወ፡ ትንሳኤ ኪኸውን እዩ።
20 ክሳዕ ሕጂ፡ ጥንቲ ብዛዕባ እተፈጸመ ትንሳኤታት ርኢና ኢና። እዚ ድማ ምዉታት ከም ዚትንስኡ የረጋግጸልና እዩ። ብዘይካዚ፡ ንኣምላኽ ዜገልግሉ ዝነበሩ እሙናት ሰብኡትን ኣንስትን ኣብ መጻኢ ትንሳኤ ኸም ዚኸውን ይተኣማመኑ ኸም ዝነበሩ ርኢና ኢና። ኰይኑ ግና፡ ትንሳኤ ኸም ዚኸውን ተስፋ ኻብ ዚውሃብ ነዊሕ ዘመናት ሓሊፉ ኽነሱ፡ እዚ ተስፋ እዚ ብርግጽ ከም ዚፍጸም ክንተኣማመን ዚሕግዘና መርትዖ ኣሎናዶ፧ እዚ መርትዖ እዚ ምርካብና፡ ከም ማርታ ንትንሳኤ ብዓብዪ ሃንቀውታ ኽንጽበዮ ኺሕግዘና እዩ። እሞ ደኣ ትንሳኤ መዓስ ኪኸውን እዩ፧ ኣብታ እትቕጽል ዓንቀጽ ብዛዕባ እዚ ኽንመያየጥ ኢና።


text:
ኣብ ከተማ ዓድዋ እትርከብ ቤት ትምህርቲ ኪዳነ ምህረት ኣብ 2009 ዓ.ም ሃገራዊ ፈተና 12 ክፍሊ ካብ ዘፈተና ኣብያተ ትምህርቲ ትግራይ 100 ምኢታዊ ብምሕላፍ ብሕታዊት ቤት ትምህርቲ እያ። ምሽጥር እቲ ዓወት ድማ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ተምሃራይ ማእኸል ዝገበረ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ስለዝካየድ እዩ። ከምኡ እውን መምህራን፣ ተምሃሮን ወለድን ተዋዲዶም ይሰርሑ። መምህራን “ብውፅኢት ተምሃሮና ኢና እንዕቀን” ዝብል በሊሕ ኣተሓሳስባ ተላቢሶም ዓቕሞም ፀንቂቖም የምህሩ። ቀዳምን ሰንበትን ከይተረፈ ብመልክዕ ቲቶርያልን ፍሉይ ሓገዝን ዘምህርሉ ኩነታት እውን ኣሎ። ወለዲ በብእዋኑ ናብቲ ቤት ትምህርቲ እናኸዱ ኩነታት ምምሃርን ስነ ምግባርን ደቆም ብጥብቂ ይከታተሉ። ከምዚኦም ዝበሉ ስራሕቲ ብምስርሖም ድማ እቶም ተምሃሮ ነቲ ደረጃ ዝምጥን ብቕዓት ብምሓዝ ኩሎም ናብ ዩኒቨርሲቲ መእተዊ ነጥቢ ከም ዝረኸቡ ኣብ ሕታም ቁፅሪ 965 ምቕራብና ይዝከር።
ወለድና ንክልተ ዘይራኸቡ ወይ ኣዝዮም ንዝተርሓሓቑ ነገራት ንምግላፅ “ሰማይን ምድርን” ኢሎም ይምስሉ። እዚ ምስላ ክነልዕል ዘገደደና ኣብ 2009 ዓ.ም ሃገራዊ ፈተና 12 ክፍሊ ካብ ዘፈተና ኣብያተ ትምህርቲ ትግራይ ውፅኢት ተምሃሮአን ኣብ ክልተ ጫፍ ዝርከብ ብምዃኑ እዩ። ናይዚ መርኣዪ ድማ ኣብ ከተማ ዓድዋ እትርከብ ቤት ትምህርቲ ኪዳነ ምህረት 100 ምኢታዊ ብምሕላፍ ብሕታዊት እንትትከውን። ብኣንፃሩ ኣብ ወረዳ ቃፍታ ሑመራ እትርከብ ቤት ትምህርቲ ማይ ካድራ ካብ ዘፈተነቶም 49 ተምሃሮ ኣርባዕተ ጥራሕ (ሸሞንተ ነጥቢ 16 ምኢታዊ) ብምሕላፍ ከም ክልል ኣብ ድሕሪት እትርከብ ቤት ትምህርቲ እያ።
እዚ ድማ ዓብዪ ውድቀት እዩ፤ የሕዝን እውን። “ተማሂርና ክሓልፈልና እዩ” ኢሎም 12 ዓመት ምሉእ ኣብ ትምህርቲ ዝነበሩ ተምሃሮ ሰኣን ፃዕርን ክትትልን ክወድቁ ከለዉ ኣብ ተምሃሮ፣ ሕብረተሰብን ማሕበረሰብ ቤት ትምህርትን ዝፈጥሮ በሰላን ውሽጣዊ ስምዒት ኣእምሮን ቀሊል ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ውድቀት ክልላዊ ውድቀት ተገይሩ እውን ክውሰድ ዘለዎ እዩ። ብወገንና እውን ካብ ድሕሪ ሐዚ ከምዚ ዓይነት ፀገም ንከይፍጠርን ካልኦት ኣብያተ ትምህርቲ ንክመሃራሉን ብምዕላም ዝርዝር መበገሲ እቲ ውድቀትን መፍትሒኡን ብዝምልከት ዝምልከቶም ኣካላት ኣዘራሪብና ነቕርቦ ኣለና።
ቤት ትምህርቲ ማይ ካድራ ኣብ 2009 ዓ.ም ብትእምት ዝተሃነፀ ዘመናዊ ትካል እዩ። ይኹን እምበር ኣብ ውሽጢ ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ዝሕግዙ ቤተ ንባብ፣ ቤተ ፈተነ፣ ጨንፈር ማእከል፣ ፕላዝማን ካልኦት ቀረባትን የብሉን። ከምዚኦም ዝበሉ ፀገማት ብእዋኖም ዘይምምልኦም ድማ ድኽመት ኣመራርሓ እቲ ቤት ትምህርቲ እዩ። እዚ ማለት ኣመራርሓ ቤት ትምህርቲ፣ መምህራን፣ ወለዲ፣ ወመተሕ፣ ቦትስን ተምሃሮን ናይቶም ፀገማት ፍልፍል ምዃኖም ኣብ ምድላው ምዕራፍ 2010 ዓ.ም ብዝርዝር ተገምጊሙ እዩ።
ብመሰረት እዚ ናይ ሕድ ሕድ መሪሕነት ጉድለት እንትፍተሽ ኣብ ኣመራርሓ ቤት ትምህርቲ ውዳበታት ኣጠናኺርካ ኣብ ምኻድን ምምራሕን ፀገም ነይሩ። ከምኡ እውን ሕፅረት መምህራን ኣጋጢሙ እናሃለወ በዓል ዋና ዘይብሎም ዓይነታት ትምህርቲ መምህራን ኣተሓባቢርካን ተረዳዲእኻን ክሽፈኑ ኣይተገበረን። ንኣብነት ክሳብ ሕዳር 2009 ዓ.ም ሰለስተ መምህራን ከይተመደቡ ብምፅንሖም ናይዚኦም ክፍተት ተመጣጢርካ ኣብ ምሽፋን ክፍተት ተራእዩ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ፀገማት ቤት ትምህርቲ ብፍላይ ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ዝሕግዙ ከም ቤተ ንባብን ቤተ ፈተነን ምስ ይግበአኒ በሃልቲ ጣብያን ካልኦትን ተዋዲድካ ብምስራሕ ክማልኡ ኣብ ምግባር ፀገም ከም ዝነበረ ተገምጊሙ እዩ። ብፍላይ ፀገማት ቤት ትምህርቲ ኣለሊኻ ዝተፈላለዩ “ፕሮጀክት” ቀሪፅካ እቲ ፀገም ክፍታሕ ኣብ ምግባር ጉድለት ነይሩ። እቲ ከባቢ ዓበይቲ ስራሕቲ “ኢንቨስትመንት” ዝካየደሉ ብምዃኑ ብዙሓት ሰብ ሃፍቲ ኣተሓባቢርካ ፀገማት ቤት ትምህርቲ ክፍታሕ እናተኸኣለ ትኹረት ሂብካ ከምዘይተሰርሐሉ ርእሰ መምህር መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ማይ ካድራ መምህር ክንፈ ገብረሚካኤል የረድኡ።
እቲ ካልእ ኣብ መምህራን ዝነበረ ፀገም እንትኸውን እዚ እውን ብዝርዝር ኣብቲ ገምጋም ተቐሚጡ እዩ። ብመሰረት እዚ ውዳበታት ተምሃሮ ትኹረት ሂብካን ኣጠናኺርካን ዘይምስራሕ፣ ንተምሃሮ ብዝግባእ ዘይምሕጋዝ ዝብሉ ዓበይቲ ፀገማት ነይሮም። እቶም ብመልክዕ ቲቶርያልን ፍሉይ ሓገዝን ዝወሃቡ ሓገዛት እውን እንተኾኑ ናብ ውፅኢት ዝተሰጋገሩ ኣይኮኑን። ዓቕሚ መምህር ንምዕባይ ዝወሃቡ ስልጠናታት ብዝግባእ ጨቢጥካ ኣብ ተግባር ኣብ ምውዓል እውን ዓበይቲ ፀገማት ነይሮም። ብተወሳኺ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ህይወት ንክህልዎ ሞዴል መምሃሪ ሓገዝ ኣዳሊኻ ተምሃሮ ጭቡጥ ግንዛበ ክሕዙ ኣብ ምግባር ሰፊሕ ክፍተት ምንባሩ ተገምጊሙ ኣሎ።
ውዳበታት ዝምልከት ገምጋም ካልእ መበገሲ ናይቲ ውድቀት ኮይኑ ተረኺቡ እዩ። ብፍላይ ወለዲ መምህራን ተምሃሮ ሕብረት (ወመተሕ) ከም በዓል ዋና ኮይንኖም ናብቲ ቤት ትምህርቲ ዓሲሎም ኣብ ምኻድን ምድጋፍን ዓብዪ ፀገም ነይርዎም። እዞም ኣካላት መብዛሕትኡ ግዘ ኣብ ምንቅስቓስ ገንዘብ ቤት ትምህርቲ (ኣታውን ወፃእን ገንዘብ) እዮም ትኹረት ዝገብሩ። ተምሃራይ ብትምህርቱ ውፅኢታዊ ክኸውን፣ ብስነ ምግባሩ ክህነፅ፣ ድኹማት ተምሃሮ ክሕገዙ ኣብ ምክትታል ዝገብርዎ ምንቅስቓስ ድኹም እዩ። ብሓፈሻ ውሳነታት ካብ ምፅዳቕ ሓሊፎም ኣብ ምምሃር ምስትምሃር ዝድለ ደገፍን ክትትልን ኣብ ምግባር ሓገዝቲ ኣይነበሩን። እቲ ዝገርም ድማ ቦትስ (ቦርድ ትምህርትን ስልጠናን) ንሽሙ እዩ ተጣይሹ እምበር ዓመት ምሉእ ናብ ቤት ትምህርቲ ኣትዩ ኩነታት ቤት ትምህርቲ ከፅንዕ ኣይተርኣየን። ካብዚ ድማ እቲ ቤት ትምህርቲ ካብቲ ወሳኒ ዝብሃል ኣመራርሓ ጠመተ ስኢኑ ምንባሩ የርኢ።
ኣብ ወለዲ ዝተርኣየ ፀገም እውን ዓብዪ ምዃኑ እቲ ገምጋም የመላኽት። ጉዳይ ቤት ትምህርቲ ጉዳይ መምህር ጥራሕ ገይርካ ምርኣይ ኣሎ። “ንተምሃራይ ደፍተር፣ እስክርቢቶን ካልኦት ቀረባትን ካብ ምምላእ ሓሊፍና ኣብ ቤት ትምህርቲ እጃም ኣለና” ዝብል ኣተሓሳስባ ወኒኖም ናብ ቤት ትምህርቲ ዝኸዱ ኣይኮኑን። ናብ ቤት ትምህርቲ እንትፅውዑ ምኽንያታት እናብዝሑ ይተርፉ። እዚ ዝፈጠሮ ድማ ምስ ወለዲ ምኽክርን ምርድዳእን ኣይግበርን። ንደቆም ዝገብርዎ ክትትል ኣዝዩ ትሑት እዩ። እዚ ካብ ምንኣስ ግንዛበ ስለዝብገስ ኣመራርሓ ቤት ትምህርቲ ግንዛበ ወለዲ ኣብ ምዕባይ ዝሰርሖ ስራሕ ዘይምህላዉ ዝተፈጠረ ፀገም እውን እዩ ኢልካ ምድምዳም ይከኣል።
ኣብ ተምሃሮ ዝነበረ ፀገም እውን ብዝርዝር ተገምጊሙ እዩ። እቲ ቀንዲ ፀገም ንፁር ዕላማን ራእይን ሒዝካ ዘይምምሃር እዩ። ካብዚ ዝብገስ ድማ “ብትምህርቲ ክሓልፈለይ እዩ” ዝብል ዕላማ ዘይምሓዝ ኣሎ። እቲ ዝበዝሕ ተምሃራይ ቀዲሑን ኣጭበርቢሩን ክሓልፍ እምበር ኣፅኒዑ፣ ፅዒሩ፣ “ብውፅኢተይ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ክበፅሕ እየ” ዝብል ኣረኣእያ ሒዙ ዝወፍር ኣይኮነን። ኣብ ልዕሊ እዚ ንመምህራንን ወለድን ዘይምእዛዝ ኣሎ። ኣብ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ምርባሽ፣ ዘየድሊ ስነ ምግባር የርእዩን ካብ ክፍሊ ወፂኦም ይኸዱን፤ ብተደጋጋሚ የርፍዱን ይተርፉን። መበገሲ እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተቐመጡ ፀገማት ኣብ መምህራንን ኣመራርሓ ቤት ትምህርትን ዝርአ ፀገም ኣተሓሳስባ ማለት እውን ዘይምውፋይ፣ ዝተውሃበካ ሓላፍነት ዘይምውፃእ፣ ክትትል ዘይምክያድ፣ ብውፅኢት ተምሃሮ ክትዕቀን ዘይምድላይ ወዘተ እዮም። ብሓፈሻ ኣመራርሓ ቤት ትምህርቲ ክሳብ ታሕቲ ተዋዲዱ ዘይምስርሑ ዝተፈጠረ ፀገም ከም ዝኾነ መምህር ክንፈ የረድኡ።
ዘላቒ መፍትሒ እቲ ፀገም ዝምልከት ሕቶ ንመምህር ክንፈ ኣቕሪብናሎም እንትምልሱ፣ ወለዲ፣ ኣመራርሓ ቤት ትምህርቲ፣ መምህራን፣ ተምሃሮ፣ ቦትስን ወመተሕን ኣብቲ ዝተርኣየ ውድቀት በብፅሒቶም ወሲዶም ስለዘለዉ እተን ጉድለታት ምምላእ እዩ። ስለዝኾነ ምስ ወለዲ ተናቢብካን ተዋዲድካን ክስራሕ እዩ። ፀገማት ቤተ ንባብ፣ ቤተ ፈተነ፣ መብራህቲ፣ ማይ ወዘተ ንምፍታሕ ምስ ሕብረተሰብን ካልኦት ይግበኣኒ በሃልትን ብምርድዳእ ክፍታሕ እዩ። መምህራን ድማ ቀትርን ለይትን ንክሕግዙ ምርድዳእ ተገይሩ ኣሎ። ተምሃሮ ኣብቲ ትምህርቲ ዘለዎም ኣረዳድኣ ንምቕያር ዓብዪ ቆላሕታ ሂብካ ንምስራሕን ኣብ 2010 ዓ/ም ንምትግባርን ትልሚ ተታሒዙ እናተፈፀመ ከም ዘሎ መምህር ክንፈ ኣስሚሮምሉ ኣለዉ።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ወረዳ ቃፍታ ሑመራ መምህር ብርሃነ ካሳሁን እውን ኣብዚ ጉዳይ ተወሳኺ መብርሂ ሂቦምና እዮም። መምህር ብርሃነ፣ ኣብ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ማይ ካድራ ዘጋጠመ ውድቀት መበገሲኡ ንምፍላጥ ምስ ኣመራርሓ ቤት ትምህርቲ፣ ብምዃን ብዝርዝር ከም ዝተገምገመ ይዛረቡ። ብብርኪ ቤት ፅሕፈት ደገፍን ክትትልን ኣብ ምግባር ጉድለት ከም ዝነበረ እውን ተገምጊሙ እዩ። ስለዝኾነ መበገሲ እቲ ውድቀት ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ፣ ርእሰ መምህር፣ መምህራን፣ ወለዲ፣ ተምሃሮ ተዋዲዶም ብዘይምስርሖም እዩ። ብወገን መምህራን እውን እንተኾነ ካብ ተሓታትነት ንምምላጥ “ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ዘይበቕዐ ተምሃራይ እናመፀና” ዝብል ሰበብ ተላዒሉ እዩ። እቶም ሐዚ ኣብ ካልኣይ ብርኪ ዘለዉ መምህራን ዕብየት ረኺቦም እዮም ናብቲ ካልኣይ ብርኪ ተመዲቦም እምበር ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ዝነበሩ እዮም። ስለዚ “ኣብ ቀዳማይ ብርኪ ባዕልኹም ዘምሃርኩምዎም እዮም” ዝብል ሓሳብ ቀሪብሎም እዩ። ተሓታትነት ነናይ ባዕልኻ ብፅሒት ምውሳድ እምበር ደጋዊ ምኽንያት ምቕራብ ትርጉም ኣይህልዎን።
ከምዚ ዝበለ ውድቀት ኣብዛ ቤት ትምህርቲ ጥራሕ ዛይኮነ ኣብ ብዙሓት ኣብያተ ትምህርቲ ኣጋጢሙ እዩ። እዚ ድማ ኣብ ወለድን ማሕበረሰብ ቤት ትምህርትን ዓብዪ ስምዒት ፈጢሩ እዩ። ንኣብነት ኣብ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ማይካድራ ኣብ መድረኻት ዝተረኸቡ ወለዲ “ደቅና ይወድቑ ስለዘለዉ ብሞራል ኮነ ገንዘብ ይኸስሩ ኣለዉ” ብዝብል ንመምህራን ጠጠው ኣቢሎም ገምጊሞም እዮም። ስለዝኾነ ከምዚ ዝበለ ፀገም ንከይድገም ተዋዲድካ ምስራሕ ከም ዘድሊ ኣብቶም መድረኻት ምርድዳእ ከም ዝተገበረ መምህር ብርሃነ ይገልፁ። ድሕሪ እቲ ገምጋም ርእሰ መምህርን ምክትል ርእሰ መምህርን መጠንቀቕታ ተዋሂቦም እዮም። ከምኡ እውን ውፅኢቶም ብስልሒት ውፅኢት ተምሃሮ ንክኸውን ብ“ፕሮሰስ ካውንስል” ቤት ፅሕፈት ትምህርቲ ንክምላእ ተወሲኑ ኣሎ።
ወ/ሮ ዮዲት ሃይለ ኣባል ወመተሕ ቤት ትምህርቲ ማይ ካድራ እየን። እተን ወገን፣ “ኣብዚ ቤት ትምህርቲ ዝግበሩ ምንቅስቓሳት ክንድግፍን ክንከታተልን ኢና ተመሪፅና፤ ኮይኑ ግና ዝተውሃበና ሓላፍነት ኣይፈፀምናን ብወገነይ ከም ኣባል ወመተሕ ክሰርሖ ዝግበአኒ ስራሕ ኣይሰራሕኩን፤ ብዘይካ እዚ ናብ ቤት ትምህርቲ ብበዝሒ ኣይንፅዋዕን፤ እንተተፀዋዕና እውን ኩሉ ኣይርከብን” ይብላ። ካብዚ ዝብገስ እውን ኣብ 12 ክፍሊ ዓብዪ ውድቀት ኣጋጢሙ እዩ። 12 ክፍሊ ካብ ዝተፈተኑ 49 ተምሃሮ ኣርባዕተ ጥራሕ ምሕላፎም ህዝቢ ኣዝዩ እዩ ተሰሚዕዎ፤ ሓዚኑ እውን። በዚ ድማ ህዝቢ “12 ዓመት ምሉእ ኣምሂርና እዚ ውፅኢት ዘይተፀበናዮ እዩ” ብዝብል ኣብ መድረኻት ኣትሪሩ ይግምግም ኣሎ።
ክቡር መራሒና መለስ ዜናዊ ሓደ እዋን፣ “ብዘይ መምህር ፅቡቕ ተምሃራይ የለን” ዝበሎ ቁም ነገር ክንውከስ ደሊና። ተምሃራይ ንመምህሩ እዩ ዝመስል። “ብውፅኢት ተምሃሮና ኢና እንዕቀን” ኢሎም ተምሃሮኦም ውፅኢታውያን፣ ተወዳደርትን ተዓወትቲን ንክኾኑ ኣብ ዝፅዕሩ ኣብያተ ትምህርቲ ብኡ ልክዕ ተምሃሮ እውን ነቲ ዝመሃርሉ ደረጃ ዝምጥን ፍልጠትን ክእለትን ጨቢጦም ናብ ዝቕፅል ክፍሊ ይሓልፉ ኣለዉ። ናብ ርሑቕ ከይከድና ኣብ 2009 ዓ.ም ሃገራዊ ፈተና 12 ክፍሊ ካብ ዝወሰዱ ተምሃሮ ምግንዛብ ይከኣል። እቲ ውፅኢት ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ክልተ ጫፋት ከም ዘለዋ ብግልፂ ዝተርኣየሉ እዩ። ንኣብነት ወለዲ፣ ኣመራርሓ ቤት ትምህርቲ፣ መምህራን፣ ወመተሕ፣ ቦትስን ካልኦት ይግበአኒ በሃልትን ተዋዲዶም ኣብ ዝሰርሑ ሞዴል ቤት ትምህርቲ እናፈጠሩ ሓበን ሃገርን ህዝብን ዝኾኑ ብቑዓት ተምሃሮ የፍርዩ ከም ዘለዉ ውፅኢት ተምሃሮ ቤት ትምህርቲ ኪዳነ ምህረት ርኢኻ ምምስካር ይከኣል እዩ። ብኣንፃሩ ስርሖም ረሲዖም ኣብ ዝሓገዩ መሓውራት ትምህርቲ ተምሃሮኦም ብዘሕፍር መንገዲ ከም ዝወደቑ ቤት ትምህርቲ ማይ ካድራ ምስክር እያ። ምንኣስ ተሓታትነትን ውፍይነትን ንውድቀት የሳጥሕ። እቲ ፅባሕ ተረካቢ ሃገር ዝኾነ፣ ሃገር ዝመርሕ፣ ክመራመር ዝኽእል ዜጋ ብኢድ ሓላፍነቶም ዘይፍፅሙ ኣካላት ዕድሉን ስብእናኡን እንትበላሾ ሪኢኻ ከምዘይረኣኻ ምሕላፍ ብመፃኢ ወለዶ ምቕላድ ስለዝኸውን መንግስትን ኩሉ ዝምልከቶ ኣካልን ህፁፅ ኣቓልቦ ክህበሉን ከመዓራርዮን ይግባእ።


text:
13 ኣባላት ማእከላይ መራኸቢታት ሚንስትሪ ምክልኻል፤ ሃገራዊ ድሕነትን፤ ቤ/ጽ ሕፈት ፕረዝደንትን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም።
እቶም ካብ ዕለት 2 ሚያዝያ ክሳብ ዕለት 9 ሚያዝያ ኣብ ዘሎ ግዜ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተዉ 13 ኣባላት መራኸቢታት፤ ከም ኦፐረይተራት ኮይኖም ክሰርሑ ዝጸንሑ ኢዮም። እዞም ብትእዛዝ ኮለነል ተስፋልደት ዝተኣስሩ ኦፐረይተራት ካብ ደንጎሎ ታሕታይ ብዝመጹ ኣባላት ፍሉያት ሓይልታት ከካብ ዝነበርዎ ተቐይዶም ከምዝተወስዱ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም እሱራት ከካብ ዝነበርዎ ድሕሪ ምቕያዶም ናብ ዶንጎሎ ከምዝተወሰዱ ተሓቢሩ ኣሎ። እዞም ኣባላት ማእከላይ መራኸቢታት ሚንስትሪ ምክልኻል፤ ሃገራዊ ድሕነትን ቤ/ጽ ሕፈት ፕረዝደንትን ዝኾኑ ኦፐረይተራት፤ ኣብ መንጎ ሓለፍቲ ዝተላእከ ሚስጢራዊ መልእኽትታት ናብ ጸላኢ ልኢኽኩም፥ ኮዳት ሰሪቅኩም ንጸላኢ ሂብኩም፥ ድራር ለይቲ ኮዳት ናብ ጸላኢ ኣመሓላሊፍኩም ዝብል ክሲ ኢዩ ወሪድዎም ዘሎ። እቶም 13 ኦፐረይተራት ናብ ደንጎሎ ድሕሪ ምውሳዶም ክሳብ እዚ ዜና ዝተላእከሉ እዋን ብትእዛዝ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት፤ ከቢድ መርመራ ይካየደሎም ምህላዉ እቲ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
5 ካብቶም ዝተኣስሩ ኦፐረይተራት፤ ስድራቤቶም እውን ድሒሮም ከምዝተኣስሩ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ። እቶም ስድራቤታት ኣብ ጥቓ ፊንላንድ ሚስዮን ዝርከብ ቤትማእሰርቲ ተኣሲሮም መርመራ ይግበረሎም ምህላዉ ተፈሊጡ።
ብሰንኪ መዓልታዊ ምስዋርን ምእሳርን ዜጋታት ሎሚ ኣብ ኤርትራ ተኣሲሩ ተሰዊሩ ዝብሉ ፍጻመታት ዳርጋ መዓልታዊ ህይወት ዜጋታት ተቐይሩ ኣሎ።


text:
▼
Saturday, November 29, 2014
ቅድስት ድንግል ማርያም ሕዳር ጽዮን
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ
፩ዱ አምለክ አሜንርሑስ አውድአመት ደቂ እዛ ቅድስት እምነት ንኹልኹምእንቋዕ ናብዚ ክቡርን ዓብን በዓል ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ሕዳር ጽዮን ብሰላም ኣብጽሓናይብል ሰብእ እምነ ጽዮን ሰብ ፣ ኵሉ ኣዴና ጽዮን ክብል እዩ፡ ሰብ ካብኣ ተወለደ መዝ 87፡5
ጽዮን ማለት እንታይ ማለት እዩ
ጽዮን ዝብል ቃል ”ፀወነ” ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ቃል ዝወጸ ኮይኑ፡ ትርጉሙ ድማ እምባ መጸግዒ መኸወሊ ማለት እዩ። እዚ ቃል እዚ ኣብ ውሽጢ መጽሓፍ ቅዱስ ልዕሊ ሚእትን ሓምሳን ጊዜ ተጠቒሱ ከም ዘሎ ናይ ቤተ ክርስቲያንና መምህራን ይምህሩና። ብሓፈሻ ጽዮን ዝብል ቃል ኣብ ውሽጢ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ንኣርባዕተ ነገራት ወኪሉ ተጻሒፉ ይርከብ።
ሓደ ሓደ ሰባት ግን ነዚ ብዘይ ምርዳእ ቤተ ክርስቲንና ንድንግል ማርያም ‘ጽዮን’ እንዳበለት ብዛዕባኣ ስለ ትሰብኽን ሰለ ትዝምርን ‘ጽዮን’ ዝብል ቃል ንድንግል ማርያም ኣይግባእን እዩ፡ ኵሉ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጻሒፉ ዘሎ ‘ጽዮን ‘ ዝብል ቃል ንድንግል ማርያም ብምሃብ ትትርጉምዎ እንተ ኾንኩም ድማ ብዙሕ እንሓተኩም ሕቶ ኣለና ብምባል፡ ቤተ ክርስቲያንና ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝተጻሕፈ ‘ጽዮን’ ዝብል ቃል ኵሉ ንድንግል ማርያም ሂባ ብዛዕባኡ ከም ትምህርን ከም ትዝምርን ጌሮም ዘቕርቡን ድንግል ማርያም ድማ ፈጺማ ‘ጸዮን’ ተባሂላ ክትጽዋዕ ኣይግባእን ብምባል ዝቃወሙን መናፍቓን ኣለዉ።
ስለዚ ካብዚ ብምቕጻል እምበኣር፡ ቤተ ክርስቲያንና ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ንዘሎ ‘ጽዮን’ ዝብል ቃል ኵሉ ንድንግል ማርያም ሂባ ከም ዘይትምህርን ከም ዘይትዝምርን ብምብራህ፡ ድንግል ማርያም ግን ጽዮን ተባሂላ ኣብ ብዙሕ ክፍሊ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዝተጠቐሰት፡ መንፈስ ቅዱስ ደገፍ ብምግባር ንጹር ዝኾነ መብርህን ናይ ቤተ ክርስቲያን ትምሀርትን ክንህብ ኢና። ነዚ መብርሂ ምእንቲ ክጥዕመና ድማ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮ፡ ‘ጸዮን’ ዝብል ቃል ወኪልዎም ዘሎ ኣርባዕተ ትርጉማት ካብዚ ቀጺልና ክንርኢ ከገድሰና እዩ።
ናይ ዳዊት ከተማ
ኣብ ውሽጢ መጽሓፍ ቅዱስ ልዕሊ ሰብዓን ሽዱሽተን ጊዜ ብተደጋጋሚ ጽዮን ተባሂላ ዝተጸውዐት ናይ ዳዊት ከተማ እያ። እዛ ከተማ እዚኣ ቅዱስ ዳዊት ብነቢ ሳሙኤል ንንግሥና ድሕሪ ምቕብኡ፡ ሠራዊቱ ዘስፍረላ ዝነበረ ከተማ ከም ዝነበረት መጽሓፍ ቅዱስ ብኸምዚ ዝስዕብ የረድኣና “ዳዊት ግና ነታ ድኃር ከተማ ዳዊት ዝተሰመየት እምባ ጽዮን ሓዛ” 2ይ ሳሙ 5፡7። ብምባል ነዛ ካብ ጸላኢ ንምክልኻል ምችእቲ ዝኾነት እምባ “ጽዮን” እንዳበለ ይጽውዓ።
ብተወሳኺ ውን ኣብ 2ይ ዜና 5፡2 ከምዚ ብምባል ጠቒስዋ ኣሎ “ሽዑ ሰሎሞን ንዓበይቲ እስራኤልን ንዅሎም ሓላቑ ነገዳትን እቶም ሹማምንቲ ማይ ቤት ኣቦታትን ደቂ እስራኤል፡ ንታቦት እግዚኣብሔር ካብ ከተማ ዳዊት፡ ማለት ‘ጽዮን’ ከደይብዎ፡ ናብ ኢየሩሳሌም ኣከቦም። ኣብዚ ውን እዛ “ጽዮን” ተባሂላ ተጸዊዓ ዘላ ናይ ዳዊት ከተማ ምዃና ብንጹር ተጻሒፍልና ኣሎ።
ጽርሐ ኣርያም {ሻውዓይቲ ሰማይ}
እቲ ብካልኣይ ደረጃ “ጽዮን” ንዝብል ቃል ወኪሉ ዝርከብ ክፈሊ ድማ ጽርሐ ኣርያም ወይ ድማ ሻውዓይ ሰማይ እዩ። ብቤተ ክርስቲያንና ትምህርቲ መሠረት እግዚኣብሔር በታ መጀመርያ መዓልቲ ሰንበት ካብ ዝፈጠሮም ሸሞንተ ሥነ ፍጥረታት፡ እዞም ዝስዕቡ ሸውዓተ ሰማያት እዮም ። ኢዮር፡ ራማ፡ ኤረር፡ሰማያዊት ኢዮርሳሌም፡ ሰማይ ውዱድ፡ መንበረ መንግሥት፡ ጽርሐ ኣርያም ተባሂሎም ድማ ይጽውዑ።
ካብዞም ሸውዓተ ሰማያት እቲ ልዕሊ ኵሎም ዝርከብ ሻውዓይ ሰማይ እዩ እምበኣር ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ‘ጽዮን’ ተባሂሉ ተጸዊዑ ዘሎ። ነዚ ብዝምልከት ቅዱስ ዳዊት ኣብ መዝሙሩ “ካብ ጽዮን ካብታ ብጽባቔኣ እተንጸባርቕ ከተማ፡ እግዚኣብሔር በሪሁ ይግለጽ ኣሎ” መዝ 50፡2። ኣብዚ ናይ ቅዱስ ዳዊት ቃል እግዚኣብሔር ብሥጋ ማርያም ናብዚ ምድሪ ከም ዝግለጽን ካብ ጽዮን ማለት “ጽርሐ ኣርያም” ንናይ መወዳእታ ፍርዲ ክመጽእ ምዃኑን እዩ ዘረድኣና።
ቅዱስ ዮሐንስ ውን ኣብ ራእይ “ ብድሕሪ እዚ እቲ ገንሸል ኣብቲ ጽዮን ተባሂሉ ዚጽዋዕ እምባ ደው ኢሉ ረኣኹ፡ ስሙን ስም ኣቡኡን ኣብ ግምባሮም ዝተጻሕፎም ሚእትን ኣርብዓን ኣርባዕተን ሽሕ ከኣ ምስኡ ነበሩ” ራእ 14፡1 ብምባል ስለ ክርስቶስ ኣብ ጽዮን ዝተባህለ ሻዉዓይ ሰማይ፡ዝረኣዮ ራእይ ይነግረና።
ቤተ እስራኤል
ብሳልሳይ ደረጃ ጽዮን ተባሂሎም ዝጽውዑ ድማ፡ እቶም ብሥጋ ዘርኢ ኣብርሃም ዝኾኑ ኣይሁድ ወይ እስራኤላውያን እዮም። ኦ ኢዮርሳሌም ንእግዚኣብሔር ኣመስግኒ፡ ኦ ጽዮን ንኣምላኽኪ እልል በሊ” መዝ 147፡1። ኣብዚ ድማ “ኦ ጽዮን” ኦ ኣብ ጽዮን ዝተባህለ ቦታ እትነብሩ ማለቱ እዩ። እንደገና ውን “ንስኻ ክትንስእ ኢኻ ንጽዮን ውን ክትርህርኃላ ኢኻ ምሕረት እትገብረሉ ግዜ በጺሑ እዩ። ሽሕ እኳ ጽዮን እንተ ፈረሰት የፍቅርዋ እዮም፡ ሽሕ እኳ ዑና እንተኾነት ይድንግጹላ እዮም” መዝ 102፡13። ኣብዚ ድማ ደጊሙ “ንጽዮን ክትርህርሃላ ኢኻ” ማለቱ ንደቂ ጽዮን ክትርህርሃሎም ኢኻ ማለቱ እዩ።
ነቢይ ኢሳይያስ ውን “እግዚኣብሔር ንናላ ኣዋልድ ጽዮን ከንኵዖ፡ እግዚኣብሔር ድማ ንሓፍረተን ኪቐልዖ እዩ። ክሳውደን ገቲረን በዒንትን ቅምጽ እንዳበላ ብግንትእ ዝብል ኣራግጻአን፡ ብሽውሕዋሕ ዝብል ስልማት እግረን ይኸዳ ኣለዋ እሞ..” ኢሳ 4፡16 ይብል። ኣብዚ ውን ብዘየማትእ መረዳእታ ኣዋልድ “ጽዮን” ተባሂለን ዘለዋ ኣብ ጽዮን ዝቕመጣ ኣከዳድናአንን ኣራግጸአንን፡ ካብ ፍቓድ እግዚኣብሔር ወጻኢ ዝኾነ ዝሙታዊ ምንቅስቓስ ዘርእያ ዝነበራ እስራኤላውያን እየን።
ድንግል ማርያም
ኣብ መወዳእታ ድማ ጸዮን ዝተባህለት አመ ብርሃን ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። መድኃኒት ካብ ጽዮን ክወጽእ እዩ፡ ኃጢኣት ድማ ካብ ያዕቆብ ከርሕቕ እዩ” ኢሳ 59፡20 ሮሜ 11፡26 “ ይብል ሰብእ እምነ ጽዮን፡ ወብእሲ ተወልደ በውስቴታ” ሰብ ኵሉ ኣዴና ጽዮን ክብል እዩ፡ ሰብ ካብኣ ተወለደ መዝ 87፡5
“ኣነ ውን ንስፍራ መርገጺ እግረይ ከኽብሮ እየ፡ ደቂ ጠቓዕትኺ እናደነኑ ናባኺ ክመጽኡ እዮም፡ ዝነዓቑኺ ኵሎም ድማ ናብ ትሕቲ ኣእጋርኪ ፍግም ክብሉ እዮም እሞ ከተማ እግዚኣብሔር “ጽዮን” ክሰምዩኺ እዮም። ኢሳ 60፡14 ኣብዚ ውን ኢሳይያስ ጽዮን አንዳበለ ዝጽውዓ ንድንግል ማርያም እዩ።
“ኣብተን ዳሕሮት መዓልታት ክኸውን እዩ ናይ እግዚኣብሔር ቤት ኣብ ርእሲ ኣኽራን ክቐውም ኣብ ልዕሊ ኮራቢት ድማ ልዕል ክብል ኵሎም ህዝቢ ውን ናብኡ ክእከቡ እዮም። ሕጊ ካብ ጽዮን ቃል እግዚኣብሔር ከኣ ካብ ኢዮርሳሌም ክወጽእ እዩ” ኢሳ 2፡2-3።
ዳሕረዎት መዓልታት ዝተባህለ ኣብ ልዕሊ ደቂ ሰባት ዝነበረ ናይ ሲኦል መከራ ዘብቅዓሉ ዘመን እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ “ወአመ በጽሐ ዕድሜሁ ፈነወ እግዚኣብሔር ወልደ ወተወልደ እምብእሲት” ማለት “ናይ ዘመኑ ፍጻሜ ምስ በጽሐ እግዚኣብሔር ንወዱ ሰደደ ካብ ሰበይቲ “ድንግል ማርያም” ውን ተወልደ። ገላ 4፡4 “ናይ እግዚኣብሔር ቤት ከረን ኣብ ርእሲ ኣኽራናት ጸኒዑ ክቐውም እዩ” ማለት ናይ መለኮት ቤት መሕደሪ ዝኾነት ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ኵሉ ፍጥረታት ንላዕሊ ብንጽሓ ሥጋ ንጽሓ ነፍስ ንጽሓ ልቦናን ንዘልዓለም ጸኒዓ ምንባራ ዘርኢ እዩ። ኵሎም ህዝቢ ድማ ናብ ፍትው ወድኺ ለምንልና ኣማልድልና እናበሉ ናብኣ ክመጽኡ እዮም። ካብ ጽዮን ሕጊ ካብ ኢዮርሳሌም ድማ ቃል እግዚኣብሔር ክወጽእ እዩ ዝተባህለ ድማ ጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ንሕጊ ዝሰርዐ ዋና ሕጊ ንሱ ስለ ዝኾነ ሕጊ ይብሎ። ከምኡ ውን ናይ ኣብን ናይ መንፈስ ቅዱስን ናይ ባዕሉን ቃል ስለ ዝኾነ ቃል ይብሎ። ወንጌላዊ ቅዱስ ዮሐንስ ውን ወንጌሉ ክጅምር ከሎ “ብመጀመርያ ቃል ነበረ እቲ ቃል ውን ኣብ እግዚኣብሔር ነበረ እቲ ቃል ድማ እግዚኣብሔር ነበረ” ብምባል እቲ ብመጀመርያ ዝነበረን ሕጊ ዝሰርዐን ንሱ ክርስቶስ ምዃኑ መስኪሩ ኣሎ ዮሐ 1፡1።
“መሠረታቲሃ ውስተ አድባር ቅዱሳት” መሠረታ ካብቶም ቅዱሳን ኣኽራንእዩ፡ እግዚኣብሔር ካብ ኵሎም ማሕደራት ያዕቆብ’ሲ ንደጌታት ጽዮን የፍቅር እዩ። ኣቲ ከተማ እግዚኣብሔር ብኣኺ ክቡር ነገር ክበሃል እዩ መዝ 87፡1
“እግዚኣብሔር ንጽዮን ኃርይዋ እዩ.ሞ መሕደሪኡ ክትከውን በሃጋ እዚኣ ንሓዋሩ መዕረፊተይ እያ ኣብዚኣ ክነብር እየ” መዝ 132፡13
11. “ዘምሩ ለእግዚኣብሔር ዘየኀድር ውስተ ጽዮን” ኣብ ጽዮን ሰማያዊት ኣብ ጽዮን ምድራዊት ንዝሓድር እግዚኣብሔር ኣመስግኑ። ኣንደም
ንትሽዓተ ወርሕን ሓሙሽተ መዓልትን ኣብ ማህጸን ማርያም ዝሓደረ እግዚኣብሔር ኣመስግኑ።
ስለምንታይ ኢዩ 21 ሕዳር ማርያም ጽዮን እንዳተባህለ ዝኽበር?
በዚ ዕለት ታቦተ ጽዮን ኣብ ምርኮ ኣብ ኢድ እቶም ኣምላኽ ዘይፈልጡ ፍሊስጤማውያን ኣብ ዝነበረትሉ፡ ንዳጎን ዝተባህለ ጣኦት ናይ ፍሊስጤማውያን ሰባቢራ ኣብ ልዕሊ እቶም ኣረማውያን ሰባት ብርቱዕ ሕበጥን መቕዘፍን ብምውራድ ተኣምር ከም ዝገበረትን ካብ ኢድ ፍሊስጤማውያን ናብ ሃገራ ብሰላምን ብዓቢ ክብርን ከም ዝተመለሰት ንዝክር። 1ይ ሳሙ 5፡1-12 6፡1-21 እዛ ታቦት እዚኣ ድማ ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምሳሌ እያ። ታቦት ማለት “ቤተ ኀደረ” ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ቃል ዝወጽአ ኮይኑ መሕደሪ ማለት እዩ። እተን ብኣጻብዕቲ እግዚአብሔር ዝተጻሕፋ ቃላት ኣብ ታቦት ስለ ዝሓደራ ታቦት ናይ ቃለ እግዚኣብሔር መሕደሪ እዩ። ዘጸ 25፡10-16 ቃል ዝተባህለ ድማ ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ቅዱስ ዮሐንስ ኣብ ወንጌሉ ብመጀመርያ ቃል ነበረ እቲ ቃል ኣብ እግዚኣብሔር ነበረ እቲ ቃል ድማ እግዚኣብሔር ነበረ”ዮሐ 1፡1 ድሕሪ ምባል “ቃል ሥጋ ኮነ ጸጋን ሓቅን መሊእዎ ድማ ኣባና ሓደረ” ዮሐ 1፡14 ብምባል ዝሓደረሉን ዝተወሃሃደሉን ሥጋ ናይ ኣዴና ቅድሰት ድንግል ማርያም ምዃኑ ዘየጠራጥር እዩ። በዚ ድማ ኢና ድንግል ማርያም ታቦት (መሕደሪ) እግዚአብሔር ንብላ። ዘማራይ ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ዳዊት ውን “ቀደሰ ማህደረ ልዑል” ልዑል መሕደሪኡ ቀደሰ ክብል ገሊጽዋ ኣሎ። ቀጺሉ ውን ኣብ መዝ 132፡13 “እግዚአብሔር ንጽዮን ሓረያ መሕደሪኡ ክትከውን ድማ በሃጋ” ብምባል ድንግል ማርያም ታቦት (መሕደሪት) ኣምላኽ ከም ዝኾነት የነጽረልና። ብዛዕባ ትንሳኤ ጎይታን መሕደሪኡ ዝዀነት ኣዲኡን ኣብ ዝተነበየሉ ድማ ቅዱስ ዳዊት “ተንስእ እግዚኦ ኣንተ ወታቦተ መቅደስከ” ኦ ጎይታ ንስኻን ታቦት መቕደስካን ናብ ቦታ ዕረፍትኻ ተንስእ ብምባል ድንግል ማርያም ታቦት ተባሂላ ከም እትጽዋዕ ደጊሙ ኣነጺርዎ ኣሎ። ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ ውን ኣብ ውዳሴ ማርያም ናይ ሰንበት “ካብ ዘይነቅዝ ዕንጨይቲ ዝተቐርጸ ብውሽጥን ብደገን ብወርቂ ዝተለበጠ “ታቦት” ብዘይ ምፍላይን ምልዋጥን ሰብ ዝኾነ ናይ እግዚአብሔር ቃል ይምሰለልና እዚ ውን ምልዋጥ ዘይብሉ ንጹሕ መለኮት እዩ….” ክብል ጽሒፍልና እዩ። በዚ ድማ ታቦተ ጽዮን ኣሕዛብ ንዘምልኽዎ ሰይጣን ዝሓደሮ (ዳጎን)ጣኦት ሰባቢራ ከም ዘጥፍኣቶ እዛ ኣማናዊት ታቦት ዝዀነት ድንግል ማርያም ድማ ከምቲ ነቢይ ኢሳይያስ “መድኃኒት ካብ ጽዮን ክወጽእ እዩ፡ ኃጢኣት ድማ ካብ ያዕቆብ ከርሕቕ እዩ” ኢሳ 59፡20 ሮሜ 11፡26 ዝበሎ ንጎይታ ብምውላድ ኣምልዀተ ጣኦት ካብ ልቢ ደቂ ሰባት ከም ዝንቀል ጌራ እያ‘ሞ ምስ ቅዱስ ዳዊት ኮይንና “ይብል ሰብእ እምነ ጽዮን፡ ወብእሲ ተወልደ በውስቴታ” ሰብ ኵሉ ኣዴና ጽዮን ክብል እዩ፡ ሰብ ካብኣ ተወለደ መዝ 87፡5 እናበልና ዓመት መጸ በዚ ዕለት’ዚ ንዝክራ።
ናይ ታቦትን ድንግል ማርያምን ንጽጽራዊ ትምህርቲ
1. ታቦት ናይ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ምሳሌ ኢያ። ነታ ምሳልያዊት ታቦት ሓላዊ ኔርዋ ኢዩ፡ ነዛ ታቦት እዚ ንምሕላውን ንምግልጋልን ዝተሓጸየ “ኣሮን” ዝበሃል ካህን ነበረ።(ዘሁ 17፡1-10) ንድንግል ማርያም ነታ ኣማናዊት ታቦት ንምግልጋል ውን ውን ዮሴፍ ዝበሃል ሕጹይ ነበራ (ማቴ 1፡18) ቅዱስ ኤፍሬም ነዚ ክገልጽ እንከሎ “ንሱ ርእሳ ስለ ዝኾነ ሰበይቲ ንሰብኣይ ተገልግል፡ ዮሴፍ ግን ኣምላኽ ኣብ ማሕጸና ስለ ዝተሽከመት ንድንግል ማርያም ንኸገልግላ ተንሥአ፡ ካህን ዘካርያስ ውን ቅድስናኣ ተመልኪቱ ኣብ ቅድሚ ኣማናዊት ታቦት ኣገልገለ። ሙሴ እግዚአብሔር ብኣጻብዕቱ ዝጸሓፈሎም ጽላት ተሰከመ፡ ዮሴፍ ግን ፈጣሪ ኣብ ማሕጸና ዝተስከመት ንጽሕቲ ጽላት ሓዘ” ብምባል ገሊጽዎ ኣሎ(ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ 306-373 ዓ.ም)
2. ነታ ምሳልያዊት ታቦት ንምግልጋል ዝተመርጸ ካህን ኣሮን በትሩ ካብተን ናይ 12 ነገደ እስራኤል ኣባትር ጠጢዓን ዓምቢባን ፈርያን ምስ ተረኽበት እዩ። (ዘሁ 17፡1-12) ነታ ኣማናዊት ታቦት ዝኾነት ድንግል ማርያም ንምግልጋል ውን ካብቶም ኣንስቶም ዝሞትኦም 12 ሰባት ናይ 12 ነገድ ናይ ዮሴፍ በትሪ ጠጢዓ ምስ ተረኽበት ነበረ።
3. ቅዱስ ደዊት ናይ እግዚአብሔር ታቦት ናባይ ክመጽእ ከመይ ኢሉ ይኾነለይ በለ (2ይ ሳሙ 6፡9) ኤልሳቤጥ ድማ እታ ኣማናዊት ታቦት ዝኾነት ድንግል ማርአም ናብ ቤታ ምስ መጸት “ኣደ ጐይታይ ንስኺ ናባይ ክትመጽኢ እዚ ካበይ ኮነለይ” በለት (ሉቃ 1፡43)
4. እታ ምሳልያዊት ታቦት ናብ ከተማ ዳዊት ምስ መጸት ዳዊት “ኣብ ቅድሚ ታቦት እግዚአብሔር ብታሕጓስ ዘለለ ዘመረ ድማ” (2ይ ሳሙ 6 1-14) እታ ኣማናዊት ታቦት ድንግል ማርያም ናብ ኤልሳቤጥ ምስ ከደት ድማ “ኣብ ማህጸን ኣዲኡ ዝነበረ ዮሐንስ ብደስታ ዘለለ” (ሉቃ 1፡41)
ቅዱስ ኣምብሮስ ነዚ ናይ ዳዊት ኣብ ቅድሚ ታቦት ምዝላል ብኸምዚ ዝስዕብ ገሊጽዎ ኣሎ “ነቢይ እግዚአብሔር ቅዱስ ዳዊት ኣብ ቅድሚ ታቦተ ጽዮን ዘለለ፡ እዛ ታቦት እዚኣ ቅድስት ድንግል ማርያም እንተዘይኮይና መን ክንብላ ንኽእል? ታቦተ ጽዮን ኣብ ውሽጣ ናይ ጽላት ኪዳን ሓዘት። ቅድስት ድንግል ማርያም ግን ነቲ ናይ’ቲ ኪዳን ሠራሒ ዝኾነ እግዚአብሔር ባዕሉ ኣብ ማህጸና ተሰከመቶ። ዝቐደመት ታቦት ኣብ ውሽጣ ሕገ ኦሪት ሓዘት፡ እታ ዳሕረወይቲ ግና ሕገ ወንጌል ተሰከመት፡ እታ ሓንቲ ናይ እግዚኣብሔር ድምጺ ሓዘት፡ እታ ካልኣይቲ ግና ንኣካላዊ ቃል ባዕሉ ተሸከመቶ።(ዮሐ 1፡14) እታ ቀዳመይቲ ታቦት ብውሽጥን ብደገን ብዝተለበጠ ታቦት ዘጌጸት ነበረት(ዘፀ 25፡11) ቅድስት ድንግል ማርአም ግን ብድንጋሌ ሥጋን ብድንጋሌ ነፍሥን ኣጌጸት። እታ ቀዳመይቲ ምድራዊ ብዝኾነ ወርቂ ዘብረቕረቐት ነበረት፡ ድንግል ማርያም ግን ብሰማያዊ ንጽሕና ዘጌጸት ነበረት። (ቅዱስ ኣምብሮስ)
5. ኣብ ቅድሚ ታቦት ንዝዘመረ ዳዊት ዝነዓቐቶ ሜልኮል እግዚአብሔር ማህጸና ዓጸዋ (2ይ ሳሙ 6፡23) ንታቦት ተደፋፊሩ ዝተንከፈ ዖዛ እግዚአብሔር ቀዘፎ (2ይ ሳሙ 6፡6-7) ነታ ኣማናዊት ታቦት ንድንግል ማርያም ሬሳኣ ከቃጽሉ ንዝፈተኑ ኣይሁድ ንሬሳኣ ብድፍረት ንዝሓዘ ተውፋንያ ዝተባህለ ኣይሁዳዊ ቅዱስ ገብርኤል መጺኡ ክልተ ኣእዳዉ ቆረጾ። ሎሚ ውን እንተ ኾነ ንድንግል ማርያም ዝጸርፍ ንኽብራ ዘቃልልን ዝንዕቕን አብ ርእሲኣ ናይ ትዕቢት ቃላት ዝዛረብን ከቢድ መቕጻእቲ ከም ዘለዎ ክግንዘብ ይግባእ። “እተን ንጻድቕ ብትዕቢትን ንዕቀትን ደፊረን ዝዛረባ ሓሰውቲ ከናፍር ይተዓበሳ ድኣ” (መዝ 31፡18) ዝብል ናይ ቅዱስ ዳዊት ቃል ከነዘኻኽሮ ድማ ግድን እዩ።
ኢትዮጵያዊ ቄርሎስ ዝተሰመየ ቅዱስ ጊዮርጊስ ዘጋስጫ ውን “ዘየኽብረኪ ንልዕልናኺ ዘይሰግድን ንዘለዓለም ርጉም ኢዩ። ብፍጹም ልቦናኡ ዘይፈትወኪ ብዓቢ ሓሳቡ ዘየኽብረኪ ርጉም ኢዩ። ኣር.ዘሠሉ ገጽ 122፡11 ብከናፍሩ ዘየመስግነኪ ብልሳኑ ውን ዘይምርቐኪ ርጉም ኢዩ። ንክብርኺ ዘይሰግድ ንገናንነትኪ ዘይግዛእ ዕድል ፈንታኡ ጽዋእ ተርታኡ ገሃንመ እሳት ኢዩ። ኣር.ዘሠሉ ገጽ 122፡12
ኣቐዲሙ እዚ ቃል እዚ ብኣብርሃምን ካልኦት ቅዱሳንን ኣቢሉ እግዚአብሔር ገሊጽልና እዩ። ንኣቦና ኣብርሃም “ዝባርኹኻ ክባርኾም ዝረግሙኻ ድማ ክረግሞም እዩ” ( )ክብል እግዚአብሔር ተዛሪብዎ ኔሩ። ስለ’ዚ ንኣብርሃም ዝባረኸ ዝባረኽ ካብ ኮነ ንድንግል ማርያም ዝባረኸ ማዕረ ክንደይ ኣዝዩ ይባረኽ ይኸውን? ንኣብርሃም ዝረገመ ዝርገም ካብ ኮነስ ንድንግል ማርያም ዝረግም ማዕረ ክንደይ ይርገም ይኸውን? እቲ ኣቢ ሊቅ ቅዱስ ኤጲፋንዮስ ውን “ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ቅድሚ ሰብን እግዚኣብሔርን ብሓቂ ክብርቲ ኢያ፡ ነቲ ሰማይን ምድርን ክስከምዎ ዘይካሉ ንዓኡ ዝተሸከመት ናታ ዕቤታ ስለ ምንታይ ዘይንእውጅ?,,,,,ንጎይታ ዘኽብር ኩሉ ንጎየታ ዝተቐደሰ መሕደሪኡ የኽብር። መሕደሪኡ ዘየኽብር (ዝቃልል) ጎይታኡ የቃልል (ኣየኽብርን) ንሳ ድንግል ዝተቐደሰ መሕደሪኡ ኢያ። ክብል ገሊጽዎ ኣሎ (ቅዱሰ ጼጲፋንዮስ 310-403)
6. እታ ምሳልያዊት ታቦት ነቲ ናይ ዲያብሎስ ምሳሌ ዝኾነ ዳጎን ሰባቢራ ኣጥፍኣቶ (1ይ ሳሙ 5፡1-12) እዛ ኣማናዊት ታቦት ድንግል ማርያም ግና ነቲ ኃያል ጐይታ ብምውላድ ንዲያብሎስ ኣብ መስቀል ተሳዒሩ ከም ዝእሰር ገበረት።
ቅዱስያዕቆብ ዘሥሩግ ዝተባህሊ ሊቅ ውን ብምሥጢር ብምርቓቕ ዮሐንን ክብራ ኣብ ሰማይ ዝተመልከተላ ዳዊት ዕርገታ ዝመስከረላ ኣማናዊት ታቦት ቅድስት ድንግል ማርያም “ብምሥጢር ዝተመልአት ታቦት፡ ኣማናዊት ታቦት፡ እሳት ዝተመልአት ታቦት፡ ናይ ቅዱስ ቃል ታቦት” ብምባል እንዳኣብርሀ ተዛሪቡ ኢዩ።
እዚ ቅዱስ ኣቦ ንድንግል ምሥጢር ዝተመልአት ታቦት ክብል ዝኸኣለሉ ምኽንያት፡ ብናይዛ ታቦት ምሳሌነት ኣቐዲሙ ዝተገልጸ ምሥጢር ብሓቂ ዝተፈልጠላ ስለ ዝኾነት ኢዩ። ብድግሜ ብምሥጢር ዝተመልአት ማለቱ ኣደነት ምስ ድንግልና ድንግልና ምስ ኣደነት ኣዛሚዳ ዝሓዘት፡ ዘርኢ ሰብኣይ ዘይወደቓ፡ ኢድ ሰብ ዘይዳህሰሳ፡ ብግብረ መንፈስ ቅዱስ ነቲ ሰማይን ምድርን ዘይውስንዎ ጐይታ ብዘይምርመር ድንግልና ኣብ ማሕጸና ዝከኣለት ፍሉይ ምሥጢር ዝተረድአትን ብምሥጢር ዝተኸበበት ምሥጢረ ዕርገታ ዝንገረላ ናይ ምሥጢር ታቦት ስለ ዝኾነት ውን ኢዩ። ቅዱስ ያዕቆብ ነዚ ክገልጽ እንከሎ “….” (ድንግል ብምሥጢር ዝተመልአ ታቦት ኮይና ትነብር ኣላ፡ ናይ ካህናት ወገን ደስ ይብሎም የኽብርዋ ድማ” ብምባል ምሥጢራዊ ታቦትነታ ኣጕሊሑ ተዛሪቡ ኢዩ)
ደጊሙ ውን እዚ ሊቅ ነቲ እሳተ መለኮት ዝኾነ ጐይታ ፱ ወርሕን ፭ መዓልትን ኣብ ማህፀና ዝተሸከመት ብምዃና “እሳት ዝተመልአት ታቦት ብምባል ገሊጽዋ ኢዩ። እዚ ውን ኪሩቤልን ሱራፌልን ንዕኡ ካብ ምፍራህ ዝተላዕለ ብኽልተ ኣኽናፎም ገጾም ሸፊኖም ብኽልተ ኣኽናፎም ኣእጋሮም ሸፊኖም ኣብ ቅድሚኡ ዝቖምሉ እሳተ መለኮት ዝኾነ ጐይታ ፱ ወርሕን ፭ መዓልትን ኣብ ማህፀና ዝጸረት ናይታ ኣማናዊት ታቦት ዝኾነት ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ነገር ንብዙሓት ናይ ቤተ ክርስቲያንና ሊቃውንት ኣደኒቑ እዩ። ኣባ ሕርያቆስ ውን ኣብ ቅዳሴኡ ኣብ ቊ 74-75 “ሸውዓተ መጋረጃ ሓዊ ኣብ ከርስኺ ኣበይ ተዘርግሐ ኣበይ ከ ተዳለዉ? ኣብ የማናይ ጐንኺ ድዩ ወይስ ኣብ ጸጋማይ? ብሠለስተ እመትን ሥድርን ቊመት ዝተወሰንኪ ክነስኺ፡ ጓል 15 ዓመት ቆንጆ ክነስኺ ነደ እሳት ዝኸበቦ ንዓይኒ ዘንጸባርቕ ኪሩቤል ዝስከምዎ መብረቕ ኣብ ከርስኺ ኣበይ ተዘርግሐ? ኣበይ ከ ተተኽለ? ብምባል እሳተ መለኮት ናይ ዝተሰከመት ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ነገር ኣድኒቑ እዩ።
ዘሎ ንህቢ ገጽ309 “
ቅዱስያእቆብ ዘሥሩግ ውን ብሥልጣን ናይ ወዳ ካብ ሞት ተንሢኣ ናይ ዝዓረገት ታቦት ኣምላኽ ናይ ዝኾነት ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ነገር ክገልጽ እንከሎ “They looked on her…” (ናይ እግዚአብሔር መንበሪ ኢሎም ይምልከትዋ፡ ኣባታቶም እሳት ዝተሰከመት ታቦት ጌሮም የኽብርዋ) ብምባል ምሂሩ እዩ። ብሣላሳይ ደረጃ እዚ ሊቅ ብምሥጢር ብምርቓቕ ናይ ቅዱስ ቃል ታቦት ክብል ዘመስገነሉ ምኽንያት፡ ኣብ ብሉይ ኪዳን ብኣጻብዕቲ እግዚአብሔር ዝተጻሕፉ ዓሠርተ ቃላት ዘለዎም ጽላት ኣብታ ታቦት ይቕመጡ ነበሩ። (ዕብ 9፡3-5) ኣብ ዘመነ ሓድሽ ውን እመቤትና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣካላዊ ቃል ኣብ ማሕፀና ዝተሰከመት ማህደረ ቃለ ኣብ ኣማናዊት ታቦት ብምዃና እዚ ስያሜ እዚ ክህባ ክኢሉ። ፍቊረ እግዚእ ቅዱስ ዮሐንስ ውን ኣብ ወንጌሉ ናይ ክርስቶስ ነገረ ተዋህዶ ክገልጽ እንከሎ “ቃል ሥጋ ኮነ ጸጋን ሓቅን መሊእዎ ድማ ኣባና ሓደረ” (ዮሐ 1፡14) ኢሉ ከም ዝመስከረ ኣካላዊ ቃል ካብ ሥጋኣ ሥጋ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ሰብ ብምዃኑ ናይ እግዚአብሔር ቃል ኣብ ልዕሊኣ ካብ ዝተቐመጣ ታቦት ንላዕሊ ናይቲ ኣካላዊ ቃል ጐይታ ኣዲኡ ዝኾነት ናይ ኣማናዊት ታቦት ድንግል ማርያም ክብሪ ኣዝዩ ከም ዝዓቢ ክገልጽ እንከሎ “she was carried as an ark full of scriptur…” (ናይ ቅዱስ ቃል ታቦት (መሕደሪት) ኮነት፡ ናይ ምሥጢራት ትርጉም ነብያት ዝተዛረብሉ ኣብኣ ስለ ዝሓደረ በዚ ድማ ክብራ ካብቲ ናይ ጠረጴዛ ክብሪ ንላዕሊ እዩ። ብዘደንቕ ክብሪ ኣኽቢርዋ እዩ” ብምባል ዮሐንስ ኣብ ሰማይ ዝረኣያ ናይ ኣማናዊት ታቦት ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ክብሪ ተዛሪቡ እዩ።
ብዛዕባ ቅድስት ድንግል ማርያም ናይ ኣምላኽ ታቦትነት ናይ ጥንቲ ኣቦታት ምስክርነት
ንኣምላኽ 9 ወርሕን 5 መዓልትን ኣብ ከርሳ ዝጸረት ብነሐሰ 16 ብናይ ወዳ ሥልጣን ካብ ሞት ተንሢኣ ናብ ሰማይ ዝዓረገት ዮሐንስ ዝረኣያ ኣብ ሰማይ እትርከብ ናይ ኣማናዊት መቕደስ ናይ ቅድስት ድንግል ታቦትነት ካብ ጥንቲ ጀሚሮም ዝነበሩ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣቦታት ዕሙቕ ብዝበለ ብሰፊሑ ምሂሮም እዮም። ካብቲ ብዙሕ ንምስክርነት ዝኸውን ወሑድ ናኢ ኣቦታት ሊቃውንት ትምህርቲ ነቕርብ።
“በቲ ጊዜ ሓቅነቱ (ምሥጢሩ) ንኽፍለጥ ካብታ ድንግል መድኃኒ ኣካላዊ ቃል፡ ብውሽጥን ብደገን ብመንፈስ ቅዱስ ካብ ዘጌጸት ታቦት ብሥጋ ተገሊጹ ናብዚ ዓለም መጸ። እታ ታቦት ተገልጸት… ንሞት ዝስዕረሉ ታቦት ተወሃሂዱ ውን (እቲ ዘድኅን) መድኃኒት ናብዚ ዓለም መጸ። እዚ ውን ክቡር ሰብነቱ እዩ። (ቅዱስ ሂፖሊተስ 170-236 ዓ.ም)
“ብውሽጥን ብደገን ኣጊጻ አትርአ ዓለም ብምልእታ እትቕደሰሉ መዝገብ ዝተሸከመት ኣማናዊት ታቦት ቅድስት ድንግል እያ። ኦ ጐይታ ካብቲ ቀዳማይ ኣቦና (ኣዳም) ዝተላዕለ ዝወደቐ ነገድና ንኸተተንስእ ካብ ሕቚፊ ኣቦኻ ተንሥእ!… ኣብሣሪ መልኣኽ ሒዝዎ ዝመጸ መልእኽቲ ከምዚ ዝብል ነበረ፡ ነቲ ዝጠፍአ ኣዳም ንኽደሊ ፍቕሪ ገደደኒ ስለ’ዚ ክወርድ እየ፡ ኣቐዲሙ ብመልክዐይ ዝተፈጥረ ኣዳም ብኃጢኣት ነቲ ሥራህ ኣእዳወይ ኣበላሽይዎ እዩ’ሞ፡ ኣብ ውሽጡ ዝነበረ ሓቀኛ መልክዐይ ውን ኣደብዚዝዎ እዩ እሞ ክወርድ እየ። ስለ’ዚ ነዚ መልእኽቲ ሒዝካ ናብ ድንግል ማርያም ኪድ። እቲ ነቢይ “ኣንቲ ናይ እግዚአብሔር ከተማ ብዛዕባኺ ዝተነግረ ነገር ድንቂ እዩ ኢሉ ናብ ዝተነበየላ ናብታ እትዛረብ ከተማ (መዝ 87፡3) ናብታ ለባዊት ገነት፡ ናብታ ምብራቓዊት ኣፍ ደገ (ሕዝ 44፡2) ናይ ምቕባል ዝግበኣ ናብ ዝኾነት ናብታ ኣብ ምድሪ ዘላ ሰማይ ናብታ ብርህቲ ደመና ኪድ፡ ኬድካ ውን ከም ዝመጽእ ንገራ፡ ብኵነት ንኽሓድራ ኢለ ናብ ዘዳለኽዋ መቕደስ፡ ናብ ናይ ተዋሕዶ ኣዳራሽ፡ ብሠረጋ ንኽውለደላ ናብ ዝመረጽክዋ ንጽሕቲ ድንኳን ነዚ መልእኽቲ ሒዝካ ኪድ። ንዓይ ንምቕባል ንኽትዳሎ ናብታ ለባዊት ታቦት ኬድካ ኣብ እዝና ደስ ይበልኪ በላ። ንኸይተሰንብዳን ንኸይተቖጥዓን ግና ተጠንቀቕ። ኣቐዲምካ ደስ ብዘብል ሰላምታ ሰላም ንዓኺ ይኹን በላ፡ ቀጺልካ ድማ መንነትካ ግለጸላ” (ቅዱስ ጎርጎሬዎስ 213-270 ዓ.ም)
ኦ ጐይታ ድሕሪ ምውላድኪ ውን ዘለዓለማዊት ድንግል ዝኾንኪ ድንግል! ኦ ጸጋ ዝተመላእኪ ስምዕኒ! ተዝቆ (ተቐዲሑ) ካብ ዘይውዳእ ጸጋኺ መታን ክንባረኽ ነዞም ዘይጠቕሙ ቃላትና ከም ቁምነገር ቈጺርኪ ተቐበልልና። ካብ ውሽጢ ልቦናና ከም ዝወጽኡን ክብርኺ ንምምስጋን ዝበቕዑ ከም ዝኾኑ ጌርኪ ተቐበልልና። ኦ ጸጋ ዝተመላእኪ እመቤትና ንግሥትና ኣዴናን ወላዲት ኣምላኽናን፡ ዓለም ብምልኡ ዝቕደሰሉ መዝገብ ዝተሸከምኪ ሓቀኛ ኣማናዊት ታቦት፡ ካብ ዘረባና ሓንቲ ጽብቕቲ ነገር እንተረኸብኪ ብምባል ኵልና ፍጥረታት ኣምኃ ዝማሬና ነቕርበልኪ ኣለና…. “ኦ ድንግል! ብሓንቂ ንስኺ ካብቶም ዓበይቲ ዝበሃሉ ዝለዓልኪ ኢኺ፡ ኦ ማኅደረ ቃለ አብ! ምሳኺ ክመዓራረ ዝኽእል መን እዩ? ኦ ድንግል ምሰየናይ ፍጥረት’ሞ ከወዳድረኪ እየ? ንስኺ ካብቲ ኣቐዲሙ ብወርቂ ዘጋየጸ ናይ ወርቂ ታቦት ንላዕሊ ብንጽሕና ዘጋየጽኪ ክብርቲ ኢኺ። ሓቀኛ መና ዝተሸከምኪ ናይ ወርቂ ሞሰብ ንስኺ ኢኺ። መና ዝተባህለ ውን መለኮት ዝተዋሓዶ ሥጋኡ እዩ” (ቅዱስ ኣትናቴዎስ 295-375 ዓ.ም)
ብርግጽ ውን እታ ታቦት ድንግል ወላዲተ ኣምላክ እያ። ኣቤቱ (ኣየ) ንዓካ ዕንቊ እንተመሰልናካ ንድንግል ድማ ነባቢት ታቦት ንብላ። ኣማናዊ ፀሓይ ንስኻ ኢኻ’ሞ ድንግል ድማ ሰማይ ንብላ፡ ዘይትጽምሉ ጽጌ ንስኻ ኢኻ፤ሞ ብዘይ ጥርጥር ድንግል ምብስባስ ዘይብላ ጨንፈር ብድጋሜ ውን ሞት ዘይሥልጥነላ ገነት ንብላ፡ ኢሳይያስ ውን ብመንፈስ ቅዱስ ተቓንዩ ካብ ርሑቕ ምስ ረኣያ፡ እነሆ ድንግል ብድንግልና ክትወልድ እያ ስሙ ውን ኣማኑኤል ክትብሎ እያ” (ኢሳ 7፡14) እዛ ድንግል እዚኣስ መን ኮን ትኸውን? ካብ ኵለን ኣንስቲ ዝተፈልየት ካብ ኵለን ደናግል ዝተመርጸት ናይ ባህሪና መመክሒ ናይ ክብርና ውን ኣኽሊል ዝኾነት፡ ኣምላኽ ብምውላድ ሔዋን ካብ ሕፍረት ንክትድሕን፡ መርገም ካብ ኣዳም ንኽርሕቕ፡ ናይ ድራጎን ክፉእ ስራሕ ከም ዝቆራረጽ ዝገበረት፡ ናይ ምንዮት ፍላጻ ዘይተንከፋ፡ ናይ ፍቓድ ፈቲው ፈጺሙ ዘይጎድኣ ወላዲተ ኣምላክ ቅድሰት ድንግል ማርያም እያ… ኦ ጐይታ ንስኻን ታቦት መቕደስካን ናብ ቦታ ዕረፍትኻ ተንሥእ! እዚኣ ውን ወላዲተ ኣምላክ ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። (መዝ 132፡8) ንዓካ ብዕቊ እንተመሲልናካ ብዘይጥርጥር ንድንግል ድማ ነባቢት ታቦት ንብላ። (ሄስክዩስ 300 ዓ.ም)
ካብ ጐኒ ኣዳም ብዝወጸት ዓጽሚ ክፉእ ሰይጣን ናይ ኣዳም ልቢ ኣውጽኦ (ኣስሓቶ) ሓይሊ ዝተመልአት ከም ንዳጎን ንሰይጣን ዝቖርረጸት ካልእ ዓጽሚ ድማ ካብ ጐኒ ኣዳም ወጸት። ኣብ ውሽጠ ታቦተ ጽዮን ንሰይጣን ዘግዓረት ሓንቲ ዝተሰወረት ጽሕፈት (እዛ ዓጽሚ) ድንግል ማርያም ነበረት። እታ ጽሕፈት ምስ ተገልጸት ዳጎን ተቖራሪጹ ዝወደቐ ድማ በዚ እዩ። ኣቐዲሙ ምሳሌ ቀጺሉ ድማ ኣማናዊ ክመጽእ ግድን ስለ ዝኾነ። ስለ’ዚ እቲ ክፉእ ተደርበየ ምሥጢሩ ድማ ተፈጸመ እዛ ምሥጢር እመቤትና ቅድስት ድንግል ማርያም እያ። ብኣማናዊ በጊዕነቱ ዝተበጀወና ነቲ ዘጥፍኣና ዳጎን ዘጥፍኣልና ንሱ ብሓቂ ብሩኽ እዩ። ኦ ናይ ጳጳሳት መአከቢኦም ናይ ጻድቃንን ደናግልን ኣኽሊሎም፡ ንጽሕናኺ ካብ ማንም ንላዕሊ ክብ ክብ ዝበለ ናይ እግዚአብሔር መዓጠንቲ ዝኾንኪ፡ ኣዝያ ዝደመቐት ፋና ሰማያዊ መና ዝተመልአት ኣዝያ ዝወቀበት ሞሶብ ንደቂ ሰብ ዝተጻሕፈ ሕጊ ዝሓዘት ጠረጴዛ፡ ኣማናዊት ታቦት መለኮት ባዕሉ ዝጽሕፈላ ብራና ካብ ኵሎም ጠቢባን ንላዕሊ ብልሂ ዝኾነት ንግሥቲ፡ ኵሉ ግዜ ብርሃን እትህብ ድንግል፡ ኣዝያ እተጸናንዕ እትመርሕ ቅድስተ ቅዱሳን ኣገልጋሊ….. ንሱ ርእሳ ስለ ዝኾነ ሰበይቲ ንሰብኣይ ተገልግል፡ ዮሴፍ ግን ኣምላኽ ኣብ ማሕጸና ስለ ዝተሽከመት ንድንግል ማርያም ንኸገልግላ ተንሥአ፡ ካህን ዘካርያስ ውን ቅድስናኣ ተመልኪቱ ኣብ ቅድሚ ኣማናዊት ታቦት ኣገልገለ። ሙሴ እግዚአብሔር ብኣጻብዕቱ ዝጸሓፈሎም ጽላት ተሰከመ፡ ዮሴፍ ግን ፈጣሪ ኣብ ማሕጸና ዝተስከመት ንጽሕቲ ጽላት ሓዘ” (ቅዱስ ኤፍሬም ሶርያዊ 306-373 ዓ.ም)
ናይ ክርስቶስ መልክዕን ምሳሌን ዝግለጻላ ዝነበረ ታቦት ነበረት፡ እዚ ውን ተቓዳምን ተኸታልን ዘይብሉ ናይ ወልድ ዋሕድ ሰብ ናይ ምዃን ምሥጢር ምልስ ኢልና ክንምልከት እንከለና፡ ልክዕ እታ ታቦት ከም ዝኾነ ኣካላዊ ቃል ባዕሉ ኣብ ድንግል ማሕጸን መቕደስ ክሓድር እንከሎ ንርኢ” (ቅዱስ ቄርሎስ)
እንሆ ድንግል ማርያም ኣደን ኣገልጋሊትን ደመናን ድንኳንን ከምኡ ውን ናይ ጐይታ ታቦት ኮይና ኣላ። ስለ’ዚ ንዑ ንስኺ ካብ ኵለን ኣንስቲ ዝተፈለኺ ዝተባረኽኪ ኢኺ፡ ናይ ሔዋን ናይ ምድኀና ምኽንያት ንስኺ ጥራይ ኢኺ። ዓለም ብደሙ ዝገዝአ ጐይታ ዝተረኸበልኪ ንስኺ ጥራይ ኢኺ እንዳበልና ንወድሳ።(ቅዱስ ፕራክልዮስ)
“እዛ ታቦት እዚኣ እያ ካብ ቤተ ልሔም ተበጊሳ ኣብ እምባታት ጽዮን ዝዓረፈት። እዛ ታቦት እዚኣ እያ ነቲ ናይ ኵሉ ንገሥ ዝኾነ ወልድ ኣብ ንጹሕ ማህጸና ዙፋን ዝኾነቶ፡ እዛ ታቦት እዚኣ እያ ነቲ ምስ ኣቡኡ ማዕረ ዝኾነ (ብልዕልና ዝመዓራረዮ) ንወልደ እግዚአብሔር ዙፋኑ ዝኾነቶ እዚኣ ታቦት እዚኣ እያ። ካብ ባህሪ ኣቡኡ ምንም ከይተፈልየ ኣካላዊ ቃል ንጹሕ ዝኾነ ሥጋኣን ነፍሳን ወሲዱ ዝተወሃሃደ …. መንፈሳዊት ዙፋን፡ ኦ ልዕል ልዕል ዝበልኪ እግዚአብሔር ባዕሉ መሪጹ ዘዳለወኪ ድንግልን ኣደን! ብዛዕባኺ ዝንገር ምሥጢር ብሓቂ ዓቢ እዩ…………… እዛ ናይ ቃል ኪዳኑ ታቦት እታጋርድ ናይ’ቲ መቕደስ መጋረጃ ናትኪ ምሳሌ እያ። ስለ’ዚ ናትኪ ምሳሌ ካብ ዝኾነት ታቦት ክንድዚ ዝኣክል ዓቢ ክብሪ ካብ እግዚአብሄር ዝተጎናጸፈት ካብ ኮነት፡ ሥልጣነ ክህነት ዘለዎም እንተዘይኮይኑ ንዓኣ ክርእዩን ኣትዮም ክትንክፍዋን ንማንም ዘይከኣል ካብ ነበረ፡ ንዓኣ ዝጋርድ መጋረጃ ከም ንግሥቲ ይሕልዋ ካብ ነበረ፡ ኣማናዊት ንግሥቲ፡ ሕጊ ዝሃበ ሕያዊት ናይ እግዚአብሔር ሓቀኛ ታቦት፡ ነቲ ማንም ክስከሞ ዘይክእል እግዚአብሔር ኣብ ማሕጸንኪ ክትስከሚ ዝኸአልኪ ንዓኺ እሞ ካብቶም ትሕቲ ኵሉ ዝኾንና ዘይንጠቅም ምናምን ካብ ዝኾንና ካባና ከመይ ዝበለ ልዕልናን ክብርን ይግበኣኪ ይኸውን።(ቅዱስ ሜቶድየስ 815-885 ዓም)
በረከትን ኣማላድነትን ተራዳእነት ኣደና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣይፈለየና ኣመን !!!
ምንጪ ፣ ፋይስቡክ ናይ ወልደኣብ ገብረመስቀል ሃውና ዝተረክበ
Solomon Merih at 5:50 PM
Share
‹
›
Home
View web version
Powered by Blogger.


text:
ወይዘሮ ጸጋ ገብረኪዳን ካብ በለስ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ምግቢ ብምድላው ሰባት ተወሳኺ ቀለብ ምግብን ንጥዕና ዝሐሸ መማረፂ ክረኽቡ ይሰርሓ ኣለዋ
ወይዘሮ ጸጋ ኣብ ከተማ መቐለ ዓዲ ሓውሲ ኣብ ዝርከብ መረበት ገዘአን ኮይነን ካብ ውልዶ በለስን ካብ ፍረ በለስን ዝተፈላለዩ ምግቢ የሰናድኣ፡፡
ካብ ውልዶ በለስ ቅጫ፣ቁልዋ፣ቀይሕ ጸብሒ፣ጸብሒ ኣልጫ፣ኮተሌት፣ጽሟቕን ማልማላታን ካልኦትን ናብ ተጠቀምቲ የቕርባ ኣለዋ፡፡
ብተመሳሳሊ ካብ ፍረ በለስ ጽሟቕን ሾርባን ከምኡ እውን ካብ ቅላጥ በለስ ከረሜላ የሰናድኣ፡፡
ሕብረተሰብ ከፍቲ ዝበልዐኦ ገልዒ ዲና ክንበልዕ ብዝብል ኣተሓሳስብኡ ንምቕያር ከቢድ ኮይኑወን ምህላዉ ይገልፃ፤ ምህርቲ በለስ ሓዱሽ ውፅኢት ምስ ምዃኑ ድማ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ኣብ ቅሉዕ ከባቢ ንመሸጢ ዝኸውን ቦታ ክህበን ሓቲተን ኣለዋ፡፡
ተኽሊ በለስ ንቐለብን ጥዕናን ልዑል ረብሓ ከምዘለዎ ዝገልጻ ወይዘሮ ጸጋ ሕብረተሰብ ረብሓ ተኽሊ በለስ ንኽርዳእ ኣብ ንግዳዊ ዓውደ ምርኢት ብምስታፍ ትምህርቲ ይህባ ምህላወን እውን ይገልጻ፡፡ ምስ ከምአን ዝበላ ደቀንስትዮ ኣሓተን ብምዃን ድማ ነቲ ዋኒን ናብ ዝላዓለ ብርኪ ከብፅሐኦ ይሕልና ምህላወን ተዛሪበን እየን፡፡


text:
መግለጺ
ብሽማግለ ንሃገራዊ ዘተ ካይዘርስላውተርን/ሆኽሽፓየር
23 ሰነ 2016 ብርግጽ ሓንቲ ታሪኻዊት መዓልቲ ኣብ ታሪኽ ጸረ ዲክታቶርያዊ ተቛዉሞ ህዝቢ ኤርትራ እያ። ካብ 10 ሽሕ ንላዕሊ ዝኾነ ህዝቢ ኣንጻር’ቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ዘሎዎ ተቛዉሞኣዊ መርገጽ
ኣመስኪሩ። ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ብፍላይ ፍሉይ ዝገብሮ ድማ እቲ መብዛሕትኡ ኣብ ትሕቲ መንፈሳዊ ሕጽቦ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ዝተወልደን ዝዓበየን ምንባሩ እዩ። እቲ ብኽቱር ምርዓድ ዝተላዕጠጠ ናይ ነዊሕ ዓመታት ስነኣእምሮኣዊ ሕጽቦ ስርዓት ኤርትራ ተሳዒሩ። እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ተቓዉሞ ኣንጻር ዲክታቶርያዊ ስርዓት ጥራሕ ዘይኮነስ ዕዉት ነፍሰሓርነት ካብ’ቲ ንህዝብና ንነዊሕ እዋን ኣደናጊሩዎን ዓዚምዎን ዝጸንሐ መንፈሳዊ ባርነት መንግስቲ ኤርትራ እዩ። እታ ብኢሳያስ ዝተቐትለት ዝመሰለት ነፍሲ ኤርትራ፡ ኣብ ጀነቫ ደጊማ ነፍሲ ክተሰኵዕ ተራእያ። ምሉእ ምሕረት ኪገብረላ ከኣ እትስፎ።
ኣብ ሓደ ዝተወሰነ መድርኽ፡ ክሳብ ክንደይ ተዓጻጻፍን ሓያልን ይኹን ብዘየገድስ፣ ዲክታቶርነት፡ ንመጠረስትኡ ሞት ዝተበየነሉ ስርዓት እዩ። ንወርትግ ዝነብር ፋሺሽታዊ ስርዓት የሎን እንትምናታይ እቶም ነፍሱ ክሰርዕን ክዕብልልን ዘኽኣሉ ኵነታትን ስምዒታትን፣ እቶም ዝጸወሩዎ ሓይልታትን እምነትን ንሓዋሩ ክነብሩን ክስከምዎን ስለዘይክእሉ።
ዲክታቶርነት ጽልእን ውግእን እንዳተመገበ ዝነብር ኣራዊት እዩ። ንሰዓብቱ ድማ ለይትን መዓልትን
ብፕሮፓጋንዳን ሓሶትን ራዕድን የጸልል። ግዙፍ ሰብኣዊ ክሳራታት ድማ ይኸፍልን የኽፍልን። ኣብ መወዳእታ ግን ይሰዓር። እቲ ንሽሕ ዓመታት ንዓለም ክመልኽ ዝበለ ሂትለራዊ ዲክታቶርነት ኣብ 12 ዓመታት ዓንዩ። ቅድሚ ምዕናዉ ግን ብምልዮናት ዝቝጸሩ ሰባትን ንብረትን ኣዕንዩ። ነታ ጀርመን ትቕደም ኢሉ ዝተሰኣላ ሃገር ከኣ ናብ ሓመድ ደዊሱዋ። እቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኢሳያስ‘ውን፡ ቅድሚ ምዕናዉ ድኣ ብዙሕ ኣዕንዩን ከዕኑን እዩ እምበር ንመጠረስትኡስ ክዓኑ ምዃኑ ምትንባይ ግድን ነቢዪ ክትከውን ኣይጠልብን። ስዕረቱ ግን ካብ‘ቲ ደላይ ፍትሕን ዲሞክራስን ዓቢዪ ተወፋይነትን መስዋእትን ዝሓትት እዩ። ዲክታቶርነት ብኸማኡ ኣይዓኑን። ፍትሕትን ዲሞክራስንውን ብኸማኡ ኣይርከቡን። ከምኡ’ውን ኣብ ጽርግያታት ጀነቫ ክሳብ ዓንቀርካ ዝቕደድ ብምግዓር ጥራሕ ኣይርከቡን። ሕቡራት መንግስታት’ውን ነቲ ጽሉእ ስርዓትን ከልጉሰልና ኣይኮኑን። ንመጠረስኡ፡ ነቲ መንግስቲ ንሕና ባዕላትና ጥራሕ ኢና ከነልግሶ ንኽእል።
ነቲ ከም ዘሎና ኣብ ጀነቫ ዝረኣናዮ ሓይልን ስምዒትን ኣብ ዓመት ሓንቲ መዓልቲ ኣብ ጎደናታት ጀኔቫ በሪቑ ዝጠፍእ ፍኑው ተበግሶ ኴይኑ ከይተርፍ፣ ናብ ሓደ ዒላማ ዘተኮረ ጥርኑፍን ቀጻልን ሓይሊ ተቛዉሞ ክንውድቦ ክንክእል ኣሎና ዝበሉ ውልቀሰባት ኣብ ሸሞንተን ትሽዓተን ዓሰርተን ሓምለ 2016ዓም ኣብ ካይዘርስላውተርን/ሆኽሽፓየር ዝኾነ ኤርትራዊ ዝሳተፎ ክፉት ህዝባዊ ዘተ ወደቡ። እዚ ዋዕላ’ዚ “ ሓቀኛ ዋና ኤርትራ ህዝባ እዩ። ስልጣኑ ዋሕሳ፡ ፍቕሪ ሕድሕዱ ከኣ ትንፋሳ!” ኣብ ትሕቲ ዝብሉ ጭርሖታት እዩ ተኻይዱ። ኣወዳድብኡ ከኣ ካብ ህዝቢ ብህዝቢ ነበረ። ስለዚ ከኣ’ዩ ምሉእ ነጻ ዋዕላ ዝነበረ። ነዚ ዋዕላ’ዚ ካብ 500 ንላዕሊ ብኣካል ክሳተፍዎ ኣንኮለዉ፣ ካልኦት ኣማኢት ከኣ ብሜድያ ፓልቶክ ተኸታቲሎሞ። እቲ ዋዕላ ኣብ ብዙሓት ንሽግራት ሓባራዊ ስራሓት ተቛዉሞታት ኤርትራ ዝምልከቱ ቴማታት ተዘራሪቡ። እቲ ዋዕላ ነቲ ኣብ መላእ ድያስፖራ ኤርትራ ብፍኑው ዝተበገሰ ናይ ሓፋሽ ኤርትራዊ ምንቅስቓሳት ኣብ ሓባራዊ መትከላትን ስትራተጅን ሜላን ንምጥርናፉ ተደላይነት ካልኣይ ዋዕላ ርእዩ ከኣ ነዚ እትውድብ ብሸውዓተ ኣባላት ዝቈመት ኣሰናዳዊት ሽማግለ (Task Force) ካብ ውሽጡ ብዲሞክራስያዊ ምርጫ ኣቝሙ።
እታ ሓዳስ ሽማግለ ከኣ ካብ ተሞክሮ’ቲ ቀዳማይ ዋዕላ ለቢማ፡ ብቴማውን ኣካላውን ትሕዝቶኡ ካብ’ቲ ቀዳማይ ዋዕላ ዝሰፍሐን ዝዓሞቐን ዋዕላ ክትውድብ ካብ ዝተመስረተትሉ እዋን ኣትሒዛ ክሳብ ሕዚ ክትጽዕት ጸኒሓ። ክትጽዕት እውን እያ። ንኵሉ ገንዘባውን ሎጊስቲካውን ተግባራውነቱን ታሪኻዊ ትርጕሙን መዚና፡ እቲ ካልኣይ ዋዕላ’ውን፡ ካብ ሓምለ 13 ክሳብ 16 2017ዓም ደጊሙ ኣብ ካይዛስላውተርን/ሆኽሽፐየር ንኽጋባእ ወሲና ኣላ።
ዕላማታት ናይ’ቲ ዋዕላ ብመሰረቱ ኣብ እንታዮም እዋናዊ ጸገማትና፣ ብከመይ’ከ ንፈትሖም ኣብ ዝበሉ ክልተ ዓበይቲ ሕቶታት ዘተኮሩ ኪኾኑ እዮም። ስለምንታይ ካብ ሓደ ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ገድሊ ሓደ ካብቶም ኣብ ዓለም ዝበኣሱ ዲክታቶርያዊ ስርዓታት ተተኺሉ? ስለምንታይ’ከ ንህዝቢ ኤርትራ ንርብዒ ዘመን ዝኣክል ኪጭፍፍጪፎን ኪበታትኖን ነታ ምልእቲ ሃገር ከኣ ኪልምሳን በቒዑ? ስለምንታይ’ዩ’ቲ ‘ዲሞክራስያዊ ተቛዉሞ’ ብዕድሜኡ ካብቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ንባዕሉ ዝዓቢ ክነሱ ክሳብ ሕዚ ናብ ጥርኑፍን ዕቱብን ኣድማዕን መኸተ ኪምዕብል ዘይከኣለ? እንታይ’ዮም ብቕዓታትናን ድኽመታትናን? እንታይ’ዮም ስምምዓትናን ፍልልያትናን ... ዝኣመሰሉ ኣብ ሓደ ወቅቲ ኣዝዮም ጥናታውያንን እዋናውያንን ዝኾነ መሰረታዊ ሕቶታት ኣልዒሉ ብworkshop መልክዕ ኪካታዓሎን ኪምልሶምን ኪፍትን እዩ። ጸገማትና ምጥንቋርን ምግላጽን ንባዕሉ ፍርቂ ፍታሕ ናይቲ ሽግር ኴይኑ፣ ነቲ ኵሉ ጥርኑፍን ፍኑውን መልክዓት ኤርትራዊ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ተቛዉሞ ሓባራዊ ቅርጻን፡ ሓባራዊ ስነሓሳባውን ስነግብራውን ኣቕጥጫን ከምዝሕዝ ምግባሩ ከኣ ናብ ዝለዓለ ጽፍሒ ህዝባዊ ተቛዉሞ ዝመርሕ ኣገዳሲ ፖለቲካዊ ስጕምቲ እዩ። እቲ ዋዕላ ብሕልናኡ ናብዚ ልዑል ዕላማ’ዚ ዝመጣጠር’ዩ። ምስ ኵሎም ካልኦት ከም’ኡ ዝኣመሰሉ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓሳት ድማ ኪራኸብን ኪዛተን እዩ።
እቲ ዋዕላ፡ ፖለቲካዊ ሕብሩ ብዘየገድስ፡ ኵሉ ኤርትራውን ጉዳይ ኤርትራ ዘገድሶን ዝሳተፎ ክፉት ዋዕላ
ኪኸውን እዩ። ኣሰናዳዊት ሽማግለ፡ ሓድነትና ኣብ ንቑሕን ነጻን እምነት ድኣምበር ኣብ ጽበትን፡ ብሕትውናን፡ ዕበጦ ኣፉ ልጎሞ ፍርሕን ኪምስረት ኣይግብኦን ዝበለ ጽኑዕ እምነት ኣሎና። ዝኾነ ሓሳብ ድማ ኣብ’ቲ ዋዕላ ብነጻን ስነስርዓትን ነፍሱ ኪፍርሽን ሓሳብ ብሓሳብ ኪስዕርን ኪሰዓርን ክንገብር ኢና።
ክቡራት ኣንበብቲ፣
እዚ ዋዕላ’ዚ፡ ከምቲ ቀዳማይ’ውን፡ ብህዝቢ ካብ ህዝቢ እዩ ክውደብ። ዕዉት ዋዕላ መታን ክንውድብ ከኣ ንኵሉ ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓትን ፈታው ሰላምን ፍትሕን ዝኾነ ውልቀሰብን ትካልን ዓቕሙ ብዘፍቕዶ ገንዘብ ኪምውልን ኣብ’ቲ ዋዕላ ተሳቲፉ ድማ ከንቅሕን ኪነቕሕን ንዕድም። ንመወዳእታኡ ሓድነትናን ዓወትናን ኣብ ኵሉ ሸነኻዊ ንቕሓትና ዝተሰረቱ እዮም።
ውጽኢት ገንዘብ ናብዞም ዝስዕቡ ኣድራሻታት ባንክ ክትልእኩ ትኽእሉ።
Pay Pal:
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
Bank:
Teclemariam Ghebregergis
Global Eritrea konferenz
IBAN: DE15 5066 1639 0003 6410 82
BIC: GENODEF 1LSR
ብደሓን ምጹ
ዓወት ንዲሞክራስያዊ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ!
ኣሰናዳዊት ሽማግለ ንሃገራዊ ዘተ


text:
እዋናዊ ዜናታት
- መንግስቲ ሱዳን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ዝተረኽበ ሸቐጣት ብወግዒ ክህግር ጀሚሩ።
- ውሽጣዊ ጉዳይ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ብዋናታቱ ዘይኮነ ብፖለትከኛታት ብጅሆ ተታሒዙ
- ማእከላይ መደበር ናይ’ቲ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ግብጺ ማርሳ ተኽላይ ምዃኑ ተሓቢሩ
- መንግስቲ ሱዳን ክሊ ማያዊ ግዝኣተይ ብግብጽን ስዑዲ ዓረብን ተደፊሩ ክብል ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣመልኪቱ።
- ብኲናት ሕድሕድ ትሕመስ ኣብ ዘላ ሃገረ የመን ዝርከቡ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን ህይወቶም ዘድሕን ሓገዝ ይሓቱ ኣለው።
- ኤርትራውያን ዝርከብዎም ዝተወሰኑ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ተሰጋጊሮም።
- ሓደ ኢትዮጵያዊ ካብ ኤርትራ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝተመልሰሉ ብግብረ ሽበራ ተጠርጢሩ ከም ዝተታሕዘ ተገሊጹ
- ህግደፍ ካብ 5 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለያ ትካላት ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ይወስድ ከም ዘሎ ተፈሊጡ
- ጅቡትን ስዑዲ ዓረብን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ይገብራ ምህላወን ተገሊጹ
- ኣብ’ታ ቅሱን ፖለቲካዊ ኩነታት ዘይብላ ሃገረ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት መግትኢ ክግበረሉ ዝተፈላለየ ጻዕርታት ይግበር ኣሎ።
- ማእከላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ (ህወሓት) ህልዊ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጸገሙ ንምፍታሕ ዝጀመሮ ዕጹው ኣኼባ ይቕጽል ኣሎ
- ኣንጻር’ቲ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት፡ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ ሰላት ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ቅድሚ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ሊብያ ኣብ ፈረንሳ ተኻይዱ።
- መንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ኤርትራ ንዝኣትው ዜጋታቱ መጠንቀቕታ ሂቡ
- ዕውት ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ወፍሪ
- ኣብ ሊብያ ሕጂ’ውን ብዙሓት ስደተኛታት ከም ዘለውን ኣዝዩ ሕማቕ ህይወት የሕልፉ ምህላዎምን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 10 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 07 January 2018
ንግዝያዊ ረብሓን ዝናን ክበሃል ሓሶት ምዝራብ፡ ወትሩ ዘየቕስን ዘይተኸፍለ ዕዳ’ዩ።
ንገዛእ ርእሶም ውሽጣዊ ነጻነት ኮነ፡ ናትና ዝብልዎ ዋሕስ ዝኾኖም ትካላዊ ኣሰራርሓ ዘይብሎም፡ ብኩለንተናኦም ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምሕረት ሓደ ሰብ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝወደቑ፡ ግበሩ ፈጽሙ ዝተባህልዎ ብዘይ ዝኾነ ሕቶን ርእይቶን ዝፍጽሙ፡ ኣብ ትሕቲ ህይወት ዘይብሉ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ብጉልባብ ዲፕሎማሲ ኣብ ዝተፈላለያ ኤርትራውያን ተሰዲዶም ዝነብሩለን ሃገራት ተጸፍዮም፡ ንኤርትራውያን ኣብ ምስላይን ምስቓይን ካብ ዝርከቡ ኣባላት ህግደፍ ኣስታት 200 ዝኾኑ፡ ካብ 21 ክሳብ 29 ታሕሳስ 2017 ብመንግስቲ ዝሰላሰል ዘሎ መደባት ልምዓት ክዕዘቡ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታ በጺሖም ዝብል ብጸብጸብቲ ሓሶትን ነገርቲ መርድእን ማዕከናት ዜና እቲ ጉጅለ ሰሚዕና።
ኣብ ኤርትራ ብህዝቢ ኮነ ብመንግስቲ ዝካየድ ትርጉም ዘለዎ ልምዓት ከምዘየለ ምስክር ዘድሊዮ ኣይኮነን። እቲ ጠንቂ ናይ ኩሉ ሃገራዊ ሕሰምን ድኽነትን ዝኾነ ከም ፋጣሪኦም ዘምልኽዎ ኢሳያስ ዓምን ቅድሚ ዓምን ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፡ ኣብ ቀዳማይ ኲናት ዓለም ምስተሰርሐ (ቅድሚ 100 ዓመት ምዃኑ’ዩ) ፈጺሙ ጽገና ተገይርሉ ዘይፈልጥ መካይን ንክጎዓዛሉ ኣሸጋሪ ዝኾነ ጽርጊያ ከም ዘሎ፣ ሓይሊ ጸዓት ኣይኮነን ፋብሪካታት ዘንቀሳቕስ ንናይ መደቀሲ ኣምፑል ዝኸውን ዘተኣማምን ሓይሊ ከምዘየለ፣ ካብ’ቶም ኣብ ህይወት ሰብ ብቐዳምነት ዝስርዑን ብቐረባ ክርከቡ ዝግባእን ሓደ ዝስተ ማይ ተሳኢኑ ከቢድ ፈተነ ኮይኑ ምህላው፣ መዓርፎ ነፈርቲ ኮነ ወደባት ንልምዓት ድልዊ ክኸውን ብዘኽእሎ ወፍሪ ከምዘይተገብረሉ፣ ኮታ ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ዝኾነ መደባት ልምዓት ኣይተሳለጠን፡ ንቕድሚት ክትግበሩ ዝተታሕዙ ገጀፍቲ ውጡናት ግን ኣለው። ዝተገብረ መጽናዕቲ ኣሎ። ገና መጽናዕቲ ዘድልዮ ኣሎ። መዓስ’ዩ ናብ ተግባር ዝእቶ ግን ፍሉጥ ኣይኮነን እና በለ፡ ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ባዶነት ልምዓት፡ ባዶነት ደሞክራሲ፡ ባዶነት ፍትሒ ብዘየደናግር ጽቡቕ ገይሩ ገሊጽዎ’ዩ።
ጉልበቱ ኣፍሲሱ ብረሃጹ ዕለታዊ ህይወቱ ከይመርሕ ብድኽነት ዛንዛን ክብል ዝተፈርዶ ህዝቢ ኣብ ዘለዋ ሃገር፡ ክሳብ 200 ዝኾኑ ዕስለ ብገንዘብ ህዝቢ፡ ኣንጻር ህልዊ ሓቂ፡ ኣንጻር ህዝቢ፡ ኣንጻር ልምዓት፡ ኣንጻር ሰላም፡ ንምልኪ ዘቆናጁ ፕሮፖጋንዳዊ ጎስጓስ ክገብሩ ስንቂ ኮይኑ ዘገልግሎም ዝተዋህቦም መደብ ተቐቢሎም ዑደት ምግባሮም ከይኣክል፡ ብሃገር ደረጃ ኣብ’ዚ ኣበርክቶ ኣለዎ ዝበሃል ዘይብሉ እቲ ጉጅለ ናብ ዘዳለወሎም ንስእሊ ኣብ ዝጥዕም ቦታታት ከይዶም፡ ምርኣይ ምእማን’ዩ። ኣብ ርሑቕ ኮይና ንሰምዖ ካብ ዝነበርና ንላዕሊ ኮይኑ ረኺብናዮ። መንግስቲ ብሓቂ ይሰርሕ ኣሎ። ህዝቢ’ውን ብሓቂ ይልወጥ ኣሎ። እዚ ዝተዓዘብናዮ መደባት ልምዓት ብዓቕሚ ኤርትራ ከመይ ክስራሕ ክኢሉ ዝገርም’ዩ። ኣካይዳ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዓለም ዘይርካ ተወዳድሪ የብሉን። ህዝቢ ኤርትራ ዋላ ይሕሰሞ ሓሲሙኒ ጠምዩኒ ዘይወጽኦ፣ ናይ ምጽማም ተኽሎ ዘማዕበለ ኣብ ሃገሩን መንግስቱን ዘለዎ እምነት ፍሉይ’ዩ …ዝብል ንጎይታኦም ከመጉሱን ብህዝቢ ከሽካዕልሉን ቀኒዮም።
ብመሰረት’ቲ ጉጅለ ዘቃለሖ ዜና፡ ካብ’ቶም 200 ዝኾኑ ካብ መደባት ስለያዊ ስራሓት ኣብ ወጻኢ፡ ብመንግስቲ ክኒዮ ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ ዝጠመተ መነባብሮ ዜጋታት ንምልዋጥ ወይ ንምምሕያሽ ዝካየድ ዘሎ መደባት ልምዓትን ታሪኻዊ ቦታታትን ክዕዘቡ ዝተጸውዑ እቶም 95% መንእሰያት’ዮም። እዚኦም ግን ኤርትራውያን መንእሰያት ዘይኮኑ፡ መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ’ዮም። ብካልእ ኣዘራርባ ብህዝቢ ኤርትራ ዝግደሱ ዘይኮኑ ንእንኮ ሰባዊ ስርዓት ዝከናኸኑ ናይ ገዛእ ርእሶም ናትና ዝብልዎ ፖለቲካዊ መንነት ዘይብሎም ልኡኻትን ዕሱባትን ህግደፍ ምዃኖም’ዩ። እዚኦም ንምስሊ ኢሳያስ ‘ምበር ንምስሊ ህዝብታት ኤርትራ ኣይፈልጡን። ክፈልጡ’ውን ኣይደልዩን። ስለምንታይ ብዛዕባ ህዝቢ ክሓስቡ ክግደሱ ብዘኽእሎም ኣይተሃንጹን። ሃገር ማለት ህዝቢ ማለት ምዃኑ ኣይርደኦምን። ሃገር ማለት ኢሳያስ ህግደፍ ማለት ምዃኑ’ዩ ዝርደኦም። ኣገንዝቦኦም ከምኡ ምዃኑ ዘረደአና፡ ዑደት ክትገብሩ ናብ ኤርትራ ክትኣትው ኢኹም ክበሃሎም እንከሎ፡ ኣበይ ዘሎ፡ መን ዘልመዖ፡ መን ዝጥቀመሉ ልምዓት ዝብል ሕቶ ከየልዓሉ ነቲ መምርሒ ብታሕጓስ ምቕባሎም’ዩ። ኣብ ዝተዳለወሎም ቦታታ ምስ በጽሑ ዝህብዎ ዝነበሩ ምስክርነት ድማ ፈጺሙ ዘየለ ባዶ ወደሳ’ዩ።
ከም ኣጋጣሚ ኮይኑ ከኣ እቲ ዝበጽሕዎን ዘወደስዎን ቦታታት ብመንጽር ምምሕያሽ መነባብሮን ህዝቢ እቲ ኣዝዩ ዝተሃስየ ቆላሕታ ዝተነፍገ ከባቢ’ዩ። ምስለነታትን ኣባላት ስለያን ኢሳያስ ግን፡ ብመንግስቶም ብኽብሪ ምዕዳሞም፣ ብገንዘብ ህዝቢ ወይ ብስም ህዝቢ ዑደት ምግባሮም፣ ኣብ ቅድሚ ካሜራን መጉልሒ ድምጽን ቀሪቦም ዝተላዕልዎ ስእልን ዝተሰመዖም ፍሳሃን ‘ምበር፡ ነቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ንምርግጋጽ ዘወር ኢሎም ነቲ ዘይምሱል መሲሉ ዘሎ ህዝቢ ከመይ ኣለኻ ኢሎም ክሓትዎ ኣይተ ሰምዑን ኣይተራእዩን። በቲ ልሙድ ናይ በለጽ ቃላት፡ መን ከማኻ፡ ብሳላኻ ኢሎም ከሽካልሉ’ዮም ተሰሚዖም። ህዝቢ ከይሓተቱ ብኣባላት ጸጥታን ሞያዊ ነጻነት ዘይብሎም ናብ ካድራት ዝተቐይሩ ጋዜጠኛታትን ተመሪሖም፡ ዝተዳለወሎም ዝተመርጸ መግብን መስተን እናበልዑን እናሰተዩን’ዮም ነቲ ዑደት ኣካይደሞ። “ ኣብ ከብዲ ጽጉብ የለን ጥሙይ” ኮይኑ ንሶም ብገንዘብ ድኻ ህዝቢ እንተጋየጹን እንተጸገቡን እቲ ካልእ ከምኡ ዓይነት ህይወት የሕልፍ ከም ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ጽቡቕ ኣሎ ኢሎም ከይተሰከፉ ቃለ ምስክርነት ምሃቦም ካብ ኩሉ ዝኸፍአ ነብሶም ዘይከኣሉ ዕሱባት ምዃኖም ዘረጋግጽ’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 05-01-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እዋናዊ ቅልውላዋትን ኣዲስ ኣበባን
ንዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ክካየድ ዝፀንሐ ተቓውሞ እናተጋደደ ዝመጸ እንትኸውን፥ ኣብ መንጎ ብሄር ብሄረሰባት ዝነበረ ምክእኣል ኣብ ሕቶ ዘእቱን፥ ዝፍጠር ዘሎ ፅልእ ድማ መፃኢ ኢዛ ሃገር ከየፀምልቶ ዘስገኦም ብዙሓት እዮም።
እዞም ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ክልላትን ላዕለዎት ኣብያተ ትምህርትን ዝተልዓሉ ጎንፅታትን ዘይምርግጋዕን ኣብ ርእሰ ከታማ ኣዲስ ኣበባ እንታይ ዝኣክል ጽልዋ ኣሕዲሮም ?
ንምዃኑ ኣብ ክልላት ዝለዓሉ ሕቶታት ዜጋታትከ ንነበርቲ ኣዲስ ኣበባ ይጥምቱ'ዶ ይኾኑ ?
አዲስ አበባ ከመይ'ያ?
ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ቦሌ፥ አዲስ አበባ ገናሒ መኪና ዝኾኑ ኣይተ አለማየሁ ተገኘ ኣብዚ ሰሙን ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ፀጥታ ተሓቲቶም፥ "ንሕና'ሞ እንታይ ፈሊጥና፥ ብዛዕባ እዞም ጎንፅታት ብዙሕ ነገር ካብ ወፃኢ ካብ ዝመፅኡ ሰባት ኢና ንሰምዖ ዘለና።" ኢሎም።
እቶም ዝሰምዑዎም ዜናታት ንሓደሓደ መዘራረቢ ዛዕባታት ይኹኑ'ምበር፥ ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ዝተኸሰቱ ጎንፅታት ኣብ ስርሖም ጥር እትብል ኣሉታዊ ጽልዋ ከምዘይፈጠረሎም ይዛረቡ።
"ስራሕ ከምዝተለመደ'ዩ፥ ተምሃሮ ይመሃሩ አለዉ። ትካላት ንግዲ'ውን ይነግዳ አለዋ። እታ ከተማ አካል እዛ ሃገር ኣይትመስልን" ።
ቢቢሲ ዘዘራረቦም ካልኦት'ውን ሓሳብ ኣይተ አለማዮ ዝደገፉ እንትኸውን፥ ካልኣይ ዓመት ተምሃሪት ዩኒቨርሲቲ ዩኒቲ ዝኾነት ህይወት አዳነ፥ " ካብ ቅድሚ ሕዚ ፍልይ ዘብሎ፥ ብዛዕብኡ ሓደሓደ ሰባት ኣብ ታክሲ ውሽጢ ዘውግዕዎዎ እንትሰምዕ እዩ" ትብል።
ካበኡ ወፃኢ ንሳ ኣብ እትመሃረሉ ዩኒቨርስቲ እቲ ጉዳይ መዘራረቢ ዛዕባ ኾይኑ ከምዘይፈልጥ ትዛረብ።
ኣብታ ሃገር ብዘለዉ ጎንፅታት ብዙሕ ዝተተንከፈት ዘይትመስል ኣዲስ ኣበባ ኣብ ኩነታት መነባብሮ ዝተቐየረ ዘሎ ኣይምሰል'ምበር ስግኣታት ግና ኣለዉ።
ኣብ ከባቢ 'አምስት ኪሎ' ዝነብራ ወላዲት ወይዘሮ ወርቅነሽ ደምሴ ሰባት ናብ ቤተ ክርስትያን እንትኸዱ ብዛዕባ ሰላም ፀሎትን ምሕፀናን ከምዘስምዑ ተዛሪበን።
ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ዝለዓሉ ዘለዉ ሕቶታት ንዓና'ውን ዝምልከቱ እዮም ዝብል እምነት ዘለዎን ወ/ሮ ወርቅነሽ፥ "ዓሌት ፈልዮም ዝካየዱ ጎንፅታት ግን፥ ንኸም ከማና ዝተዋለደን ዝተዛማደን ህዝቢ ብጣዕሚ መሕዘኒ'ዩ" ይብላ።
ስግኣት
ኣባል መሪሕነትን መስራትን፡ ኣብ እዋን መረፃ 1997 ዓ.ም ህዝቢ ኣዲስ ኣበባ ኣንቀሳቒሱ ዝነበረ ቅንጅት፡ ኣይተ ልደቱ አያሌው ብወገኖም "ኣብ ኣዲስ ኣበባ ውሽጢ ጎንፂ ዘይክህሉ፥ ሰብ ዘይክመውትን፥ ጥይት ንኸይትኮስን ይኽእል፥ እቲ ህዝቢ ግና ውሽጣዊ ሰላም ዝዓሰሎ ኣይመስለንን" ይብሉ።
እቲ ወጥሪ ከምዘሎ ዝኣምኑ ኣይተ ልደቱ፥ ኣብ ክልላት ዝፍጠሩ ዘለዉ መንነት መሰረት ዝገበሩ ጎንፅታት ግና ዝተፈላለዩ ብሄራት ሓቛፊት ኣብ ዝኾነት ኣዲስ ኣባባ ናይ ምርኣይ ዕድሎም ዝተሓተ ምዃኑ ይዛረቡ።
"እንተተፈጢሩ ግና ብጣዕሚ ሓደገኛ እዩ። ንምቁፅፅር'ውን ኣፀጋሚ እዩ ክኸውን" ብምባል ስግኣቶም ይገልፁ።
ምሁር ፍልስፍና ፖለቲካ አፍሪካ፡ ዶክተር ዮሴፍ ሙሉጌታ ባባ፥ ነባርቲ እዛ ከተማ ብዛዕባ እቲ ፀገም እንተሰምዑ'ኳ እቲ ዝበፅሕሉ ልዑል ብርኪ ዝተገንዘቡ ኣይመስለንን፥ ይብሉ። ብተወሳኺ'ውን እታ ከተማ ብዛዕባ ዝሐቖፈቶ ዝተሓናፈፀ ማሕበረሰብን ድማ ምስ ኣይተ ልደቱ ይስማዕምዑ።
ሓንቲ ዝተለመደት አበሃህላ ኣላ። 'ቆልዓ ኣዲስ ኣበባ ሰፈር'ምበር ብሄር ኣይሓትን'፥ እትብል። "ሕቶ ብሄር ኮነ ሕቶ መደብ ብዙሕ ዓመታት ዘቑፀሩ'ኳ እንተኾኑ፥ መብዛሕትኡ ነባሪ ኣዲስ ኣበባ ኢትዮጵያ ዝብል 'ምበር፥ ንገዛእ ርእሱ ምስ ዝኾነ ብሄር ኣየላግብን። ስለዝኾነ ድማ ነቶም ዝኽሰቱ ዘለዉ ጎንፅታት ብሄር፡ ሰሚዑ ከምዘይሰምዐ ኣፅቂጡ" ይብሉ ደ/ር ዮሴፍ።
ግርምቢጥ
መንግስቲ ንዝለዓሉ ሕቶታት ግቡእ መልሲ ኣይህብን ዘሎ ተባሂሉ እናተሓመየ እንትኸውን፥ ብፍላይ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ከተማታት መሓውራት ቑፅፅር መንግስቲ በርቲዖም ከምዝሰርሑ ይዝረብ።
"ብዙሕ ሓይሊ ፀጥታ ኣብ ኣዲስ ኣበባ አሎ። መሓውር እቲ መንግሥቲ ኣብዛ ከተማ ሱር ዝሰደደ ስለዝኾነ እቲ ስርዓት አበርቲዑ ምቁፅፃር ይኽእል'ዩ" ይብሉ ኣይተ ልደቱ። ሓደ ንሓሙሽተ ዝበሃል ስርሒት ቁፅፅር'ውን ኣብዚ ከተማ ዝጠበቐ ምዃኑ ይዛረቡ።
ንዘበናት ክካየዱ ዝፀንሑ ተቓውሞታት ካብ ኣዲስ ኣበባ ተበጊሶም ናብ ካልኦት ከተማታት ናይ ምስፍሕፋሕ ባህሪ ነይሩዎም ይብሉ።
ንኣብነት ብ1993ን ብ1997ን ዓ.ም ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ዝተወለዑ ተቓውሞታት ተምሃሮ ይፀርሑ። ኣብ ቀረባ ዓመታት ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ዝተወደቡ ተቓውሞታት ዝተልዓሉ እንትኸውን ብኣንፃሩ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሰላም ዓሲሉ ይረአ።
ኣይተ ልደቱ ነዚ ከም ምኽንያት ዘቕምጡዎ፥ ቅድም ክብል እቲ ሕብረተሰብ ንተቓውሞ ዘለዓዕሉን ዝመርሑዎን ዝነበሩ ተቓወምቲ ምንባሮም'ዩ። ኣሸዑ ካልኦት ከተማታት ነቲ ኣብዛ ከተማ ዝለዓል ተቓውሞ ንምድጋፍ እዮም ዝግስግሱ ነይሮም፥ ሕዚ ግን ግርምቢጥ ኾይኑ።
ድሕሪ መረፃ 1997 ዓ/ም ግና ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ ተንሓናሕቲ ውድባት ከምዘየለዉ ገይርካ ምውሳድ ይሐይሽ ድማ ይብሉ።
ፅባሕኸ?
ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአዩ ዘለዉ ቅልውላዋት ናብ ኣዲስ አበባ ዘይልሕኹሉ ምኽንያት የለን ይብሉ፥ ኣይተ ልደቱ።
"ሕዚ ዝተኸሰቱ ጎንፅታት ሕድሕድ ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ዘይኮኑሉ ምኽንያት'ውን ክሳብ ሕዚ ናብ ኣዲስ አበባ ብዘይምልሓኾም'ዩ" ይብሉ።
ብተወሳኺ ድማ ቅድም ክብል ኣብ ከባቢ ኣዲስ ኣበባ ዝርአዩ ዝነበሩ ተቓውሞታት ኣብ ልዕሊ እቲ ስርዓት ዝነበሩ እንትኸውን፥ ኣብ ክልላት ሕዚ ዝውልዑ ዘለዉ ጎንፅታት ግና መልከዖምን ቅርፆምን ተቐይሩ።
"ኣብ መንጎ ህዝብን መንግሥትን ጥራሕ ኣይኮነን። ኣብ መንጎ ሓደ ህዝብን ካልእ ህዝብን ከምኡ'ውን ኣብ መንጎ መንግስታት ፌደራልን ክልልን'ዩ።አሰላለፋ ሓይሊታት'ውን ተቐይሩ'ዩ" ይብሉ ኣይተ ልደቱ።
እቲ ህዝቢ ለውጢ ዝደሊ ከምዝኾነ ዝገልጹ ኣይተ ልደቱ፥ ብዝተወደበ መልክዑ ናይ ምቅላስ ፖሊቲካዊ ልምዲ ከምዝጎድሎ ይዛረቡ።
"እቲ ህዝቢ ለውጢ ይደሊ ግና ካብ ዝኾነ ኣካል ከመፅእ'ዩ ዝፅበ። ብዝተወሰነ መልክዑ ምድንዛዝ'ውን አሎ። ለውጢ ዝደሊ ኮነ ዘይደሊ ሎሚ ማዕረ እዩ። ሱቕ ኢሉ'ዩ ዝርእይ ዘሎ"።
ዶክተር ዮሴፍ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝስፋሕፋሕ ዘሎ ናይ መነባብሮ ፀገም ኮነ ምስ መንነት ተኣሳሲሮም ዝለዓሉ ሕቶታት ህዝቢ ኣዲስ አበባ ብኻሊእ መልክዑ ከምዝግንዘቦም ይዛረቡ።
ብተወሳኺ ድማ ምስ ኣይተ ልደቱ ብሓደ ነገር ይስማዕምዑ። ድሕሪ 1997 ዓ/ም ምልኳት ሃዋህው ፖለቲካ ከምኡድማ ስምዒት ከተማነት ኣዲስ ኣበባ (ኮስሞፖሊታን) ምፍጣሩ ዓብይ አበርክቶ ኣለዎ።


text:
Menu
ጸሎተ ሃይማኖት Prayer
ነኣምን በኣሓዱ ኣምላክ እግዚኣብሔር ኣብ፡ ኣሃዜ ኩሉ ገባሬ ሰማያት ወምድር ዘያስተርኢ ወዘኢያስተርኢ። ወነኣምን በኣሓዱ እግዚእ ኢየሱስ ክርስቶስ ወልደ አብ ዋሕድ፡ ዘህልው ምስሌሁ እምቅድመ ይትፈጠር ዓለም፡ ብርሃን ዘእምብርሃን ኣምላክ ዘእምኣምላክ ዘበኣማን፡ ዘተወልደ ወኣኮ ዘተገብረ፡ ዘዕሩይ ምስለ ኣብ በመለኮቱ፡ ዘቦቱ ኩሉ ኮነ ወዘእንበሌሁሰ ኣልቦ ዘኮነ፡ ወኢምንትኒ ዘበሰማይኒ ወዘበምድርኒ፡ ዘበእንቲኣነ ለሰብእ ወበእንተ መድኃኒትነ ወረደ እምሰማያት፡ ተሰብኣ ወተሰገወ እመንፈስ ቅዱስ ወእማርያም እምቅድስት ድንግል፡ ኮነ ብእሴ ወተሰቅለ በእንቲኣነ በመዋእለ ጲላጦስ ጴንጤናዊ ሓመ ወሞተ ወተቀብረ፡ ወተንሥኣ እሙታን ኣመ ሣልስት ዕለት በከመ ጽሑፍ ውስተ ቅድሳት መጻሕፍት፡ ዓርገ በስብሓት ውስተ ሰማያት ወነበረ በየማነ ኣቡሁ ዳግመ ይመጽእ ብስብሓት ይኴንን ሕያዋነ ወሙታነ ወኣልቦ ማኅለቅት ለመንግሥቱ። ወነኣምን በመንፈስ ቅዱስ እግዚእ ማሕየዊ ዘሰረፀ እምኣብ፡ ንስግድ ሎቱ ወንሰብሖ ምስለ ኣብ ወወልድ ዘነበበ በነቢያት። ወነኣምን በኣሓቲ ቅድስት ቤተ-ክርስቲያን እንተ ላዕለ ኩሉ ጉባኤ ዘሓዋርያት። ወነኣምን በኣሓቲ ጥምቀት ለሥርየተ ኃጢኣት። ወንሴፎ ትንሣኤ ሙታን ወሕይወተ ዘይመጽእ ለዓለመ ዓለም። ኣሜን።
ጸሎተ ሃይማኖት Prayer
ኩሉ ብዝሓዘ ሰማያትን ምድርን ዝርአን ዘይርአን ዝፈጠረ፡ ብሓደ ኣምላኽ ብእግዚኣብሔር ኣብ ንኣምን። ብሓደ ጐይታ ብኢየሱስ ክርስቶስ ዓለም ከይተፈጥረ ምስኡ ህልው ብዝኾነ ወልደ ኣብ ዋሕድ’ውን ንኣምን። ካብ ብርሃን ዝተረኽበ ብርሃን፡ ካብ ሓቀኛ ኣምላኽ ዝተረኽበ ኣምላኽ፡ ዝተወልደ እምበር ፍጡር ዘይኮነ፡ ብመለኮቱ ምስ ኣብ ማዕረ ዝኾነ፡ ኩሉ ብእኡ ዝተፈጥረ፡ ብዘይካኡ ግና ኣብዚ ምድሪ ዘሎ ይኹን ወይስ ኣብ ሰማይ ዘሎ ምንም ዝተፈጥረ የልቦን። ምእንታና ምእንቲ ሰብ ምእንቲ ምድሓንና፡ ካብ ሰማያት ዝወረደ ብመንፈስ ቅዱስ ካብ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ሥጋ ለበሰ፡ ሰብ ኮነ፡ ሰብ ኮይኑ ድማ ብዘበን ጰንጤናዊ ጲላጦስ ምእንታና ተሰቕለ፡ መከራ መስቀል ተቐበለ፡ ሞተ፡ ተቐብረ፡ ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ከም ዝተጻሕፈ ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ካብ ምዉታት ተፈልዩ ተንሥአ፡ ብኽብሪ ናብ ሰማያት ዓረገ፡ ኣብ የማን ኣቡኡ ተቐመጠ፡ ከም ብሓድሽ ንሕያዋንን ንሙታንን ኪፈርድ ብኽብሪ ኪመጽእ ኢዩ፡ ንመንግሥቱ ድማ መወዳእታ የብሉን። ጐይታን መሕወይን ብዝኾነ፡ ካብ ኣብ ዝሰረፀ መንፈስ ቅዱስ ንኣምን፡ ምስ ኣብን ወልድን ክንሰግደሉን ከነመስግኖን ብነቢያት ዝተነግረ ኢዩ። ልዕሊ ዅሉ ብዝኾነት ናይ ሓዋርያት ጉባኤ፡ ብሓንቲ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ንኣምን። ሓጢኣት ንምስትሥራይ ብሓንቲ ጥምቀት’ውን ንኣምን። ትንሣኤ ሙታንን ንዘለዓለም ዝመጽእ ሕይወትን ተስፋ ንገብር፡ ኣሜን።
ጸሎተ ሃይማኖት Prayer
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ፣ ጸሎት፣ መንፈሳዊ ትሕዝቶ አቡነ ዘበሰማያት (አብ ሰማያት ትነብር አቦና)፣ ጸሎትና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅቡል ንኽኸውን፣ ጸሎት መፍትሕ ኣገልጋልን ተገልገልትን ኣገልግሎትን እዩ፣
ክፍልታት ጸሎት።
ዓይነት ጸሎት።
ጊዜያት ጸሎት።
ኣገባብ ኣጸላልያ።
ጥቕሚ ጸሎት።
ውጽኢት ጸሎት።
ብኸመይ ንጽሊ፨
ጸሎት ቅዱሳን ክቡር እዩ።
ጸሎት ክንጽሊ እዙዛት ኢና።
ዝተመለሱ ጸሎታት።
ፍረ ጸሎት።
መንፈሳውን ሥጋውን ሓይሊ ጸሎት።
መግለጺ:- አቡነ ዘበሰማያት (ኣብ ሰማያት ትነብር አቦና) ማቴ.6።9-13።
ኣብዛ ሓጻር ጸሎት ዝርከቡ ሓሙሽተ ስነ ምግባራት ኣለዉ ንሳቶም ከኣ።- ሃይማኖት (እምነት)። ተስፋ። ፍቕሪ። ትሕትና። ጸሎት እዮም።
ሃይማኖት(እምነት):- ብዓይኒ ሥጋ ከይረኣናዮ ኣብ ሰማያት እትነብር ኣቦና ኢልና ምጽላይና እዩ፣
ተስፋ:- መንግሥትኻ ትምጻእ ኢልና ምጽላይና፣
ፍቕሪ:- ናይ ዕለት እንጌራና ሎሚ ሃበና ኢልና ምጽላይና ሓደ ንብዙኃት ምጽላይ እዩ፣
ትሕትና:- በደልና ሕደገልና ምባል እዩ። ዝበቕዐን ዘይበቕዐን ኵሉ በደልና ሕደገልና እዩ ዝብል እምበር ኣብ አቡነ ዘበሰማያት በደለይ ደገለይ ኢልካ ብግልኻ ኣይጽለን ኣዩ፣
ጸሎት:- ናብ ፈተና ኣይተእትወና ኢልና ምጽላይና፣
Back to top
Standard View
Privacy Policy
Rwyet©2011 Yohannes Zewde
JimdoYou can do it, too! Like what you see? Go ahead, create your own free website. Just sign up on http://www.jimdo.com and get started!


text:
Monday 12, November 2012, posted by Yohannes Zewde,
ኣጸደ መስፍን (ኤም ሲስተርስ)
ምንጪ: ሓዳስ ኤርትራ ዓምዲ መን ክብል? ብ ገብሩ ክብርኣብ
ምሉእ ስም፡- ኣጸደ መስፍን ተኽላይ
ዝተወልደትሉ ዓመት፡- 1964
መበቈል ዓዲ፡- ቁስሞ ዶንጎሎ (ዞባ ደቡብ)
ሞያ፡- ድምጻዊት፡ ጸሓፊት፡ ሙዚቀኛ፡ ተዋሳኢት
ኣጸደ መስፍን ተኽላይ ካብ ኣቦኣ መስፍን ተኽላይ፡ ኣደኣ ታበቱ ገረዝጊሄር ብ1964 ኣብ ቁስሞ ዶንጐሎ ኣብ ዝበሃል ዓዲ ተወሊዳ። ኣብ ፈለማ ናይ ህጻንነት ዕድመኣ ንጥፍትን በላሕን ምዃና ክትልለ ግዜ ኣይወሰደትን። ገና እግሪ ተኽሊ ከላ’ያ
ካብ ደረጃ ዕድመኣ ዝሰጐመ ዕዮታት ትፍትን ነይራ። ብልሓን ተገዳስነታን ዝረኣዩ ወለዳ ድማ ብኣጋኡ ናብ ቤት ትምህርቲ ለኣኽዋ። እታ ህርፋን ትምህርቲ ዝነበራ ኣጸደ ድማ ናይ መባእታ ኣካዳምያዊ ትምህርታ ክትጅምር እንከላ ኣብ ውሽጣ ዝሰራሰር ሓጐስ ነበራ።
ኣብቲ እዋን ምጭውትን ፍትውትን ቈልዓ ዝነበረት ኣጸደ፡ ኣብ ኣካዳምያዊ ትምህርታ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረላ በላሕ ኰነት። ንመማህርታ ጸብልል ትብሎም ስለዝነበረት‘ውን ብመምሃራና ፍሉይ ክንክን ይግበረላ ነበረ። ኣብ ዝኾነት ትኹን ክፍሊ ብልጫ እናወሰደት ድማ መባእታ ኣካዳምያዊ ትምህርታ ዛዘመቶ።
እዋኑ 1977’ዩ፡ ኣጸደ ምስተን ደቂ ጐደቦኣ መቑርሳ ክትላዘብ’ያ ቀንያ። ኣብቲ እዋን ኣጸደ ዕድመ ኩትትና ረጊጻ ነበረት። ኣብቲ ከባቢ ብዛዕባ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ብዙሕ ባህ ዘብል ሓቅታት ይንገር ብምንባሩ፡ ኣጸደን እተን ካልኦት መቑርሳን ንሜዳ ክወጻ ሰማይ ዝደረቱ ሃረርታ ነበረን። ሓደ ንግሆ ኣብቲ እዋን ንኣጸደ መማህርታ ዝነበረት ከምኣ ጎርዞ፡ ናብ እንዳ ኣጸደ መጸት’ሞ ምስ ኣጸደ ሕቱኽቱኽ ክብላ ጀመራ። ሽዑ መዓልቲ ድማ ተተሓሒዘን ንሜዳ ወረዳ።
ፍጥር ክትብል ካብ እግራ ዘይተፈልየት ምንኣስ ሓብታ ክብራ መስፍን፡ኣጸደ “ምስታ መማህርታ ሕቱኽቱኽ ክብላ እንከለዋ ብጉንዲ ማዕጾ ኮይነ ትጸናጸነን ነበረት። ‘በቃ ንውጻእ - ንኺድ ክበሃሃላ’ እውን ሰሚዓተን። ብድሕሪኡ ኣይጸንሓን ወጺአን። ናበይ ምዃነን ትፈልጦ ኣይነበራን። ግዳ ኣጸደ ሓብታ ዘይብሉ ‘ገዛና እንታይ ክነብረሉ’ ብምባል ደድሕሪአን ነቒላ - ናብቲ ትርጉሙ‘ውን ብዙሕ ዘይርደኣ ዝነበረ ሜዳ!
ኣጸደ መስፍን ንሜዳ ናብ ክፍሊ ታዕሊም ምስ ወረደት ግቡእ ወተሃደራዊ ታዕሊም ድሕሪ ምውሳድ ናብ ማሕበራዊ ጉዳይ ተመደበት። ኣብ ክፍሊ ማሕበራዊ ጉዳይ ድማ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሒታት ዓየየት። ክሳብ ብደረጃ መራሒት መስርዕ ኮይና ዘገልገለትሉ እዋን‘ውን ነይሩ። ብዘይካ‘ዚ ተጋዳሊት ኣጸደ ኣብ ክፍሊ ማሕበራዊ ጉዳይ ‘ባና ሓርነት’ ተባሂለን ይፍለጣ ንዝነበራ ጉጅለ ኣብ ምእላይን ምምራሕን ነጢፋ’ያ። ዝበዝሐ ግዜኣ ንጉጅለ ባና ሓርነት ኣብ ባህላዊ መዳይ ኣብ ምሕግዝ‘ያ ተሕልፎ ነይራ። ኣብቲ እዋን ዝደረሰቶ ግጥምታትን ዜማታትን ጽቡቕ ግብረመልሲ ምስ ረኸበ ድማ‘ያ ኣብ ስነጥበብ ንዝነበራ ተውህቦ ግርም ገይራ ዘለለየቶ። ተጋዳሊት ኣጸደ መስፍን ክሳብ ዕለተ ናጽነት ኣብ ውሽጢ ሜዳ ኣብ ዝተፈላለዩ መዳያት ሰሪሓ። ከም ሻድሻይ ወራር ኣብ ዝኣመሰሉ ዝተፈላለዩ ዓበይቲ ውግኣት ድማ ተሳቲፋ። ናጽነት ምስ ኮነ ምስታ ደድሕሪኣ ንሜዳ ዝወጸት ሓብታ ተጋዳሊት ክብራ መስፍን ብምዃን ብሓባር ክሰርሓ መደባ - ክልተአን ካብ ሜዳ ዘምጸእኦ ክእለት ሒዘን። ኣብቲ ግዜ ተጋዳሊት ኣጸደ መስፍን ድምጻዊት፡ ሙዚቀኛን ደራሲትን ክትከውን በቒዓ ነበረት። ተጋዳሊት ክብራ መስፍን‘ውን ኣብ ሰዉራ ናይ ምድራፍ ክእለትን ወኒን ኣማዕቢላ ነይራ።
ኣብ እዋን ናጽነት ኣጸደን ክብራን በየናይ ኣንፈት ተጓዒዘን ህይወተን ከም ዝመርሓ ንግዜኡ ግር ኢልወን ነይሩ። ምኽንያቱ ኣባል ጉጅለ ባህሊ ዝነበረ ይጣየስ ብምንባሩ፡ እንተኾነ ምስ ተጣየሳ ኣጸደ ሓደ ሓሳብ ብልጭ በላ - ደርፍታት ኣኻኺብካ ካሴት ምስራሕ።
ለይትን ቀትሪን ዓይየን ድማ ፈጸማኣ። “ምእንታኺ” ብዝብል ኣርእስቲ ከሕትማ ምስ በላ ግን ጉዳይ ስም ሒደት ኣዛረበ። መፍለዪ ክኾነን ዝኽእል ስም ክመርጻ ንገለ እዋን ምስ ተላዘባ ኸኣ። ‘ዘ ኤም ሲስተርስ’ ትብል ስም ሰዓረት። ‘ቱ ሲስተርስ’ ሓደ ካብቲ ሽዑ ክጽወዓሉ ዝሓሰባኦ ስም’ዩ ነይሩ። ‘ምእንታኺ’ ትብል ዘሕተምኣ ኣልቡም ካብ ሰማዕቲ ጽቡቕ ተቐባልነት ረኸበት። ነቲ ዝድለ ዝነበረ ኣንፈት‘ውን መገዲ ጸረገትለን።
ንሓንቲ ህሞት’ውን እንተኾነ ሓርኮትኮት ምባል ዘይትገድፍ ስነጥበበኛ ኣጸደ መስፍን፡ ድሕሪ‘ታ ምስ ሓብታ ሓቢራ ዝዓየየታ ቀዳመይቲ ናይ ደርፊ ካሴት ንነዊሕ እዋን ዓቚራቶ ዝነበረት ዛንታታት ኣብ ሓደ ኣኻኺባ ኣዳለወቶ። ነታ እኽብካብ ጽሑፋት ዝሓዘለት ጥማር ድማ ብመልክዕ መጽሓፍ ኣዳለወታ። “ምስ ናፍቖተይ” ዝብል ኣርእስቲ ተዋሂብዋ ድማ ንሕትመት በቕዐት። ከም ደራሲት ድማ ቀዳማይቲ መጽሓፋ ኰነት። እታ ኣብ 1996 ዝተሓትመት “ምስ ናፍቖተይ” ዘርእስታ መጽሓፍ ስነጥበበኛ ኣጸደ መስፍን ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ዝጸሓፈተን ሓሙሽተ ሓጸርቲ ዛንታታት ዘካተተት ነበረት።
ስነጥበበኛ ኣጸደ መስፍን ኣብ ዓንኬል ድራማ‘ውን ሰናፍ ኣይነበረትን። “ርግጸኛ ኣይኮንኩን” ኣብ ትብል ድራማ ከም ኣደ፡ ‘የፐ ወዲ ጎቦ’ ኣብ ትብል ጽቡቕ ስም ዘትረፈት ናይ መድረኽ ድራማ ድማ ከም ቀንዲ ጠባይ ሒዛ ተዋሲኣ’ያ።
ኣብ 1998 ሓደጋ ወራር ምስ ተላዕለ ኣብ ትሕቲ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ ብምዃን ብሞያኣ ከቲታ ኣንጻር ወራር መኪታ። ኣብቲ ግዜ ድማ ‘ኣዘኪርካኒ’፡ ‘ንገረኒ’ ‘ወሓዚት ሩባ’…ዝብላ ንጽል ደርፍታት ብሓባር ምስ ሓብታ ኮይነን ብምስራሕ ንህዝቢ ኣቕሪበን። ስነጥበበኛ ኣጸደ መስፍን ምስ ሓብታ ስነጥበበኛ ክብራ መስፍን ሓቢራ ኣብ ዓመተ 2000 ‘ልብና ሰፈራ’ ዘርእስታ ካልአይቲ ካሴት ኣሕተማ።
ጐኒ ጐኒ ምግጣምን ምዝያምን ብርዒ ሒዝካ ዛንታታት ምሕንጣጥ ተዘውትር ዝነበረት ኣጸደ፡ ኣብ 2001 ‘ህያብ’ እትብል ናይ ፊልም ዛንታ ደሪሳ ንኣፍቀርቲ ፊልም ንምርኢት ኣቕሪባ። ከምዚ ኢላ ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ስነጥበብ ኩርናዕ ደድሕሪ ባህጋ ክትከይድ ድሕሪ ምጽናሓ ሕጂ‘ውን ምስ ሓብታ ብምዃን ‘መልክዓኛ’ ብዝብል ኣርእስቲ ካልእ ካሴት ኣሕተማ።
እንትርፎ ሞራልን ተስፋን ሕማም ይኹን ጸገም ዘይነበራ ስነጥበበኛ ኣጸደ መስፍን፡ ቀዳመይትን ካልአይትን ክፋላት ዝሓዘት ወይዘሮ ጉዕመሽ ዘርእስታ ኮመድያዊት ድራማ ምስ ዓየየት’ያ ሃንደበት ናይ ሕማም ምልክት ዝተራእያ። ናብ ሕክምና ከይዳ ሓካይም ሕማማ ‘መንሽሮ’ ምዃኑ ምስ ነገርዋ’ውን እንተኾነ ተስፋ ኣይቈረጸትን። ምስቲ ሕማም እናተቓለሰት ድማ ደርፍታትን ኮመዲታትን ዝሓዘለት ኣልቡም ሰርሐት። ብድሕሪ‘ዚ እቲ ዝነበራ ሕማማ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናገደደ ብምኻዱ ክትሕከም ንወጻኢ ሃገር - ናብ ኢጣልያ ኣበለት።
ንሓደ ዓመትን ክልተ ወርሕን ኣብ ኢጣልያ ሕክምና ክትከታተል ድሕሪ ምጽናሕ ድማ ናብ ዓዳ ተመልሰት። ኩነታት ጥዕናኣ ክመሓየሽ ብዘይምኽኣሉ ግን ብ10 ሕዳር 2011 ተሰዊኣ። ብሕክምና ኣብ ዓዲ ጣልያን ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ዝጸሓፈታ ‘ቀማማት ህይወት’ እትብል መጽሓፍ‘ውን ከምለበዋኣ ብድሕሪኣ ተሓቲማ ኣብ ቤት መጽሓፍቲ ንኣንበብቲ ተዘርጊሓ ትርከብ ኣላ።
ኣጸደ መስፍን ካብታ ብጠቕላላ ዓሰርተ ደቂ ዝፈረየት ስድራ ኣቶ መስፍን ራብዐይቲ’ያ። ኣዱሊ ሓኪም ዝስሙ ሓደ ቈልዓ ገዲፋ ድማ‘ያ ካብዛ ዓለም ተፈልያ።


text:
ንኡስ ጨንፈር ሃማደኤ ከተማ ንይዉካስትልን ከባቢኣን ዓ/ብሪጣኒያ ብሰንበት 8 መጋቢት 2015 ሓያሎ ደቂ ኣንስትዬ ከተማ ንይዉካስትልን ከባቢኣን ሕጻናት፣ ወለድን ዕድመ ዝተብረሎም ኣጋይሽን ፈተዉቲ ህዝቢ ኤርትራ እንግሊዛዊንን ኣብ ተረከቡሉ ኣብ ከተማ ንይዉካስትል ን8 መጋቢት 2015 መዓልቲ ደቂ ኣንስትዬ ብድምቀት ጸንቢለን ኣብቲ ኣጋጣሚ ነቲ ዕለት ዘንጸባርቅ ዝተላለየ ግጥምታትን መደባትን ዝቀረበ ክከዉንሎ ኣደንበር ንኡስ ጨንፈር ሃማደኤ ከተማ ንይዉካስትልን ከባቢኣን ወ/ሮ ኣስቴር መድሃኔ ንተራን ኣበርክቶን ኤርትራዊያን ደቂ ኣንስትዬን ንሓፈሻዊ ንጥፈታታት ንኡስ ጨንፈር ሃማደኤ ከተማ ንይዉካስትልን ከባቢኣን ኣመልኪታ ሰፈሕን ዝርዝራዉን መግለጺ ብምቅራብ ንድምቀት እቲ ዕለት ከይተሓለሉ ዝሰሩሑን ዝሰርሐን ኣመስጊና።
ዕዱማት ድማ ብባህላዉን ዘመናዉን ሙዚቃ ክዘግዑ ኣምስዬም።
በዚ ድማ ጽንብል 8 መጋቢት 2015 ንኡስ ጨንፈር ሃማደኤ ከተማ ንይዉካስትልን ከባቢኣን ብዓወት ዛዚሙ።


text:
መጽሓፍ ቅዱሳዊ ስም ኣብ ጥንታዊ ዕትሮ
ብ2012 እተረኽበ ኣስታት 3,000 ዓመት ዝገበረ ገልዒ ዕትሮ ንተመራመርቲ ተገዳስነት ኣሕዲሩሎም እዩ። እዚ ገልዒ እዚ ፍሉይ ዚገብሮ እንታይ እዩ፧ እቲ ኣብቲ ገልዒ እተጻሕፈ ነገር እዩ ፍሉይ ገይርዎ።
ተመራመርቲ ስነ ጥንቲ ነቲ ኣጋልዕ ብሓደ ምስ ገጣጠምዎ፡ ነቲ ኣብኡ እተጻሕፈ ጥንታዊ ጽሑፍ ከነኣናውያን ኬንብብዎ ኽኢሎም እዮም። እቲ ጽሑፍ፡ “ኤሽበዓል ቤን [ወዲ] ቤዳ” ይብል። ተመራመርቲ ስነ ጥንቲ ንመጀመርታ እዋን እዮም ነዛ ስም እዚኣ ዝሓዘ ጥንታዊ ጽሑፍ ረኺቦም።
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ካልእ ኤሽበዓል ተጠቒሱ ኣሎ፣ እዚ ድማ፡ ወዲ ንጉስ ሳኦል እዩ ነይሩ። (1 ዜና 8:33፣ 9:39) ኣብቲ ዅዕታ እተኻፈለ ፕሮፌሰር ዮሴፍ ጋርፊንከል፡ “እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዘሎን ሕጂ ድማ ኣብ ስነ ጥንታዊ ጽሑፍ እተረኽበን ኤሽበዓል ዚብል ስም ብግዜ ንጉስ ዳዊት ጥራይ ዝነበረ ምዃኑ ዜገርም እዩ” በለ። ገሊኦም እቲ ስም እቲ ኣብቲ ግዜ እቲ ዝነበሩ ሰባት ጥራይ ዚጥቀሙሉ ኸም ዝነበሩ እዮም ዚሓስቡ። ዝዀነ ዀይኑ፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እተገልጸ ነገራት ብስነ ጥንታዊ ርኽበት እውን እንደገና ተረጋጊጹ እዩ።
ኣብ ካልእ ጸብጻብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ እቲ ኤሽበዓል ዚብል ስም ኢሽ-ቦሸት ተባሂሉ ንረኽቦ ኢና። በዚ ኸምዚ ድማ፡ እቲ “በዓል” ዚብል ቃል “ቦሸት” ብዚብል ቃል ተተኪኡ ኣሎ። (2 ሳሙ. 2:10) ስለምንታይ፧ ተመራመርቲ ኸምዚ ይብሉ፦ “እቲ ኤሽበዓል ዚብል ስም ነቲ በዓል ዚብሃል ናይ ከነኣናውያን ኣምላኽ ዝናም ስለ ዜዘኻኽሮም፡ ኣብ 2 ሳሙኤል ነቲ ስም እቲ ኺጥቀሙሉ ዘይደለዩ እዩ ዚመስል። . . . እቲ ናይ መጀመርታ ስም . . . ግና ኣብ መጽሓፍ ዜና መዋእል ይርከብ እዩ።”


text:
ናይ BBC ወኪል ሎሚ ንቪኦኤ ኣብ ዘንበቦ መግለጺ፡ እቲ ዘሕለፎ ሪፖርት ብፍላይ ምስ ባንድ ኤይድ ክትሓሓዝ ከምዘይነበሮ ድሕሪ ምግላጽ፡ “ሕወሓት ንረድኤት ጥምየት ተባሂሉ ንዝተኣከበ ገንዘብ፡ ንኻልእ ከምዘውዓሎን፡ ካብ መንጉኡ`ውን ንዝተወሰነ ንመዐደጊ ኣጽዋር ኸምዘውዓሎ ዘረጋግጹ ብርክት ዝበሉ መረዳእታታት ኣለዉ” ይብል።
ኣብቲ ናይ 77 ደርቂ ወተሃደራዊ ኣዛዚ ሕወሓት ዝነበሩ ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ፡ ረድኤት ንመጠናኸሪ ሕወሓት`ዩ ዝውዕል ኔሩ ድሕሪ ምባል፡ ናይ ቢቢሲ ይቕረታ ግን ኣገሪሙለይ`ዩ ይብሉ። “50 ሚእታዊ ንመጠናኸሪ ማለሊት፡ 45 ሚእታዊ ንመካየዲ ስራሕ ሕወሓት፡ 5% ድማ ብደርቂ ንዝተጎድኡ ተባሂሉ ተሸንሺኑ”.
ሎሚ ዘለዉ መራሕቲ ሕወሓት፡ ኣብ ደርቂ 77 ብማሕበረሰብ ዓለም ዝተለገሰ ግዙፍ ረድኤት፡ ህይወት ብዙሓት ኣሸሓት ንምድሓን ኢና ተጠቒምናሉ ይብሉ።
ኣብ`ቲ ዝነበረ መሸጣ-ረድኤት ናይ ዓይኒ ምስክር`የ ዝበሉ ኣቶ ኣማረ ጸጋይ ዝተባህሉ ሰብ ካብ ቦስተን ደዊሎም፡ ኣቶ ገረመድህን ኣርኣያ ዝሃብዎ ምስክርነት ቅኑዕ ምዃኑ ናይ ዓይኒ ምስክር`የ ኢሎም።
ንምሉእ ትሕዝቶ`ዚ ፕሮግራም ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ


text:
ሃገራትን ህዝብታትን
ናብ ካዛክስታን እተገብረ ምብጻሕ
ካዛክ ብሓፈሻኡ ዘላን እዮም ነይሮም። ክሳዕ ሕጂ እውን ገሊኦም ጓሶት ካዛክ፡ ምስ ምቅይያር ወቕትታት ንማሎም ዚኸውን መገሃጫ ንምርካብ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ይግዕዙ እዮም። ሓጋይ ኣብቲ ዝዘሓለ መገሃጫ ኸበሳታት ይሓግዩ። እቲ ውርጪ ዚዘንመሉ ኽራማቶም ምስ ቀረበ ድማ፡ ንማሎም ናብቲ ዝሓሸ ሙቐት ዘለዎ ቘላታት የውርድወን።
ገሊኦም ካዛክ ኣብ ዘመናውያን ምዕቡላት ከተማታት እዮም ዚነብሩ። ባህሎምን ምግቦምን ኢደ ስራሓቶምን ግና ነቲ ኻብ ኣቦታቶም ዝጸንሐ ናብራ ዘላን ዜንጸባርቕ እዩ። ካዛክ ናይ ርእሶም ናውቲ ሙዚቃን ሃብታም ውርሻ ግጥምን ደርፍን ሙዚቃን ኣለዎም።
እቲ ዩርት ዚብሃል ዘላን ዚነብሩሉ ባህላዊ መንበሪ፡ ምልክት እቲ ምስ ተፈጥሮ ተሳንዩ ዚነብር ሰብ ኰይኑ የገልግል ኣሎ። ጓሶት ክሳዕ ሕጂ ኣብ ዩርት ምንባር ይፈትዉ እዮም፣ ኣብ ከተማ ዚነብሩ ካዛክ ከኣ ንዩርት ኣብ ፍሉይ እዋናት ይጥቀሙሉ እዮም። ዩርት ምሹእ መሕደሪ በጻሕቲ ሃገር ኰይኑ እውን የገልግል እዩ። ውሽጣዊ ኽፋል ዩርት፡ በቲ ኣንስቲ ካዛክ ዚሰርሓኦ ስርሓት ጥልፍን ማእለማን ምንጻፍን ይምዕርግ እዩ።
ኣብ ገጠር ዚነብሩ ካዛክ፡ ኣፍራስ ይፈትዉ እዮም። ኣብ ቋንቋ ካዛክ ንፈረስ እንተ ወሓደ 21 በበይኑ ቓላት ኣለዎም፣ ትርጉም እዚ ቓላት እዚ ድማ ሓደ ኻብቲ ሓደ ቝሩብ ይፍለ እዩ። ብዘይካዚ፡ ሕብሪ ወይ ጽጋረት ፈረስ ዚገልጽ ልዕሊ 30 ቓላት ኣለዎም። ክሳዕ ሕጂ፡ ጽቡቕ ፈረስ ከም ክቡር ህያብ ጌርካ እዩ ዚርአ። ኣብ ገጠራት፡ ኣወዳት ካብ ንእስነቶም ኣትሒዞም እዮም ፈረስ ተወጢሕካ ምኻድ ዚመልኩ።
ኣብ ባህላዊ ምግቢ ካዛክ፡ ስጋ ዝውቱር እዩ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ምግቦም ቀመማት ዝበዝሖ እዩ። ህዝቢ ካዛክ ነቲ ኮሚስ ዚብሃል ካብ ጸባ ባዝራ (ኣንስተይቲ ፈረስ) ዚዳሎ መስተን ነቲ ሹባት ዚብሃል ካብ ጸባ ግመል ዚዳሎ ምጽጽ ዝበለ መስተን ይፈትውዎ እዮም።
ኣብ ኣልማቲ ዚርከብ ቤት ጽሕፈት ጨንፈር ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ንበጻሕቲ ኽፉት እዩ።


text:
ኣብ ቀረባ እዋን ንዕሉላት ምልካውያን ኣመልኪቱ ዝተገበረ ስነፍልጠታዊ መጽናዕቲ፡ ንኹሎም እቶም ምልካውያን መራሕቲ ዝጠምር ባህርያት ክትንትን ፈቲኑ ኣሎ።
ኣብ ዝተፈላለዩ ታሪኻዊ እዋናትን ጂኦግራፍያዊ ዝርገሐን ዝነበሩን ዘለዉን ምልካውያን እንታይ ናይ ሓባር ባህርያት ይውንኑ? ስለምንታይ እቲ ዝገብርዎ ይገብሩ? እቲ መጽናዕቲ ን18 ዓመታት ኣእምሮኦም፡ ስነኣእምሮኦምን፡ ኣእምሮኣዊ ቀውሶምን ኣጽኒዑ ዝበጽሖ መደምደምታ ኣቕሪቡ ኣሎ።
ብመሰረት እቲ መጽናዕቲ፡ ሕመረት ምልካዊ ባህርያቶም፡ ክቱር ህርፋን ሓይሊን ስልጣንን፡ ውርጹጽ ክእለት ሓሶትን ፈኸራን፡ዝተጋነነ ነብሰ ዕብየትን ባህጊ ሃበባን፡መወዳእታ ዘይብሉ ጭካነን ዘይሰብኣውነትን፡ብስቕያት ሰባት ዝድሰት ሳዲዝምን ዓመጽን ኢዩ።
ምልካውያን ራዕድን ፍርህን ዝለዓለ መለለይኦም ኢዩ። ዝኾነ ሰብ ኣብ ዝኾነ እዋን ንምቕታሎም ዝነቐለ ኮይኑ ስለዝስመዖም፡ ካብ ዝኾነ ሰብ ኣብ ዝኾነ እዋን ይፈርሁ። ብዘንኪ እዚ ዘይምኽኑይ ፍርሂ ብዝነቅል ምጥርጣር፡ ንዝኾነ ሰብ እንተላይ ንቀረባ ኣዝማዶምን ብጾቶምን ዘይኣምን ተጠራጣሪን ምዩቕ ባሃሊን ባህርያት የማዕብሉ።
ምልካውያን፡ ነቲ ዝዕምጽዎን ዘሳቕይዎን ህዝቢ ኣመና ይፈርህዎ። ህዝቢ ኣብ ልዕሊኦም ክቱር ጽልኣት ከምዘለዎ ስለዝፈልጡ፡ ነቲ ህዝቢ ጨፍሊቖም ዓሚጾም ክሕዝዎ ይህቅኑ።እቲ ኣብ ውሽጦም ዝነብር ክቱር ውሽጣዊ ራዕዲ፡ እታ ዝነኣሰት ቅሳነት እውን ስለዘይህቦም ንህዝቢ ንግሆ ንግሆ ካብ ዝኸፍአ ናብ ዝበኣሰ ዘሳድድ ተግባራት ብምፍጻም ጂሆ ኪሕዝዎ ብውጥን ይሰርሑ።
ብመሰረት እቲ ናይ 18 ዓመታት መጽናዕቲ፡ ምልካውያን ዘለዎም ካልእ ናይ ሓባር ረቓሒ፡ ካሪዝማን ብልሕን ኢዩ። ንእከይን ዓመጽን ዝውዕል ኮይኑ ደኣምበር፡ በላሕቲ ኢዮም። በዚ ተውህቦ ኣእምሮ ኣቢሎም ድማ ወግሐ ጸብሐ ውዲትን እንክሔራን ክኣልሙ ይሓድሩ።
ቀዳመይቲ ወፍሪ ናይ ብልሖም ህዝቢ ምግምማዕ ኢዩ። ከምኡ ዝኾነሉ ምኽንያት ንኹሉ ሰብ ስለዝጥርጥሩ ኩሉ ሰብ ተዋሃሂዱ ኣንጻሮም ዝሰርሕ ዘሎ ኮይኑ ስለዝስመዖም ኢዩ። በቲ ባዕሎም ኣብ ኣእምሮኦም ዝፈጥርዎ ሃልወሳ ከበባ ስለዝሳቐዩ ድማ ብልሖም ተጠቒሞም ነቲ ዘይኣምንዎ ህዝቢ ኣብ ነንሕድሕዱ ከምዘይተኣማመን ክገብርዎ ይጽዕሩ።
ንህዝቢ ኣብ ሕድሕዱ ንኽናቖት ንዘለዎ ድኻማት ይምዝምዙ።ሃይማኖት፡ ዓሌት፡ ኣውራጃ፡ ተጋዳላይ ዋርሳይ፡ ናይ ወጻኢ ናይ ውሽጢ፡ ወዲ ማእከል ወዲ ወሰን ዝብሉ ጉጫት ፈጢሩ ድማ ህዝቢ ከምዝናቖት ይገብር። ሰባት ኣብ ቁሊሕ ምሊሕ ንኽነብሩ ቃርማታት የብዝሕ፡ ኣብ ውሽጢ ስድራቤታት ከይተረፈ ኣንቆራ ብምግምማዕ ሃደን ሰላዩን እቲ ሓደንክአ ተሰላዩ ይገብሮም።
ብኻልእ ወገን ህዝቢ እፎይ ኢሉ ዕረፍቲ ከይረክብ እሞ ብዛዕባ ምእላይ ምልኪ ከይሓስብ፡ ወግሐ ጸብሐ ዘሻቕሎ ሽግራት ይፈጥር። ብጽምኣት ማይ፡ ብሪጋ ፊስቶን ጀሪካንን ክሓስብን መታን፡ ማይ ከምዝዕጾ ይገብር። ብሪጋ እኽልን ቀረብን ክጽመድ መታን ስፔዛ ከምዝሰኣን ኪኸውን ይእዝዝ።
ምልካውያን ኣእምሮኦም በሊሕ ስለዝኾነ ነቲ ህዝቢ ዘንበርኩኹሉ መንገዲ ንምፍላጥ ስነኣእምሮ ናይቲ ህዝቢ ኣጸቢቖም የጽንዕዎ። ካብቲ ሕማቕ እቲ ዝኸፍአ፡ ካብቲ ዝኸፍአ እቲ ዝበኣሰ ስቓይ ከምዝበጽሖ ብምግባር፡ ህዝቢ ካብ ስቓይ ኪገላገል ዘይኮነስ ነቲ ሕማቕ ስቓይ ከምዝናፍቕ፡ ስለዚ ድማ ህይወት ኣብ ትሕቲ ምልኪ ንቡር ከምዝወስዶ ጌሮም ኣእምሩኡ ይገዝእዎ።ብሓጺሩ ሕድሽ ንቡር ብምምስራሕ እቲ ንቡር ንቡር ከምዝጠፍእ ይገብሩ። ህዝቢ ድማ ነቲ ክልመድ ዘይግበኦ ሓድሽ ንቡር ርዒሙ ይነብረሎም።
ክኢላታት ስነኣእምሮ ከምዝሕብርዎ ኣብ ድሕሪ ቅርኒብ ዓይኒ ወዲሰብ ማለት ኣብ ዑምቀት ኒዮኮርተክስ ዘሎ ኣሚግድላ፡ ቀንዲ ቀለበት ናይቲ ፍልጠተ ባህረት ወዲ ሰብ ዝውስን ኢዩ። 2% ናይቶም ብኣእምሮኣዊ ቀውሲ ዝሳቐዩ ሰባት ካብዞም ብተፈጥሮ ፍልጠተ ባህረት ዝተዓደሉ ሰባት ኢዮም። ገለ ውሑዳት ካብኦም ድማ መለኽቲ መራሕቲ ይኾኑ።
እቶም ምልካውያን ነዚ ዝተጠቐሰ ሰባት ናይ ምፍላጥ ተውህቦኦም ተጠቒሞም፡ ንህዝቢ ብኣእምሩኡ ይጻወቱ። ንኣብነት ኣብ ኤርትራ ዘሎ መራሒ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ባህርያቱን ተግባራቱን ኮነ ኢሉ ስለዘጽነዖ ብኣእምሩኡ ኢዩ ዝጻወት። ንህዝቢ ኤርትራ መጀመርያ እቲ ሕማቕ፡ ደሓር እቲ ዝኸፍአ፡ ደሓር እቲ ዝበኣሰ ኣርእዮ እሞ፡ ካብቲ ሕማቕ እቲ ዝኸፍአ ካብቲ ዝኸፍአ እቲ ዝበኣሰ ስቓይ ምህላዉ ፈሊጡ፡ ነቲ ዝሓመቐ ስቓይ እውን እፎይ ኢሉ ተቐቢሉ ክነብሮ ኢዩ ዝብል ገምጋም ኣለዎ።
ብሩህ መታን ኪኸውን በዚ ዝስዕብ ኣብነት ጌርና ክንገልጾ።
ከምዝዝከር፡ኣብ ዝሓለፉ 3 ዓመታት መጀመርያ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ምሉእ ገንዘቡ ከምዝህገር ጌሩ። እንተላይ ገዘ ገዛ ብምፍታሽ ህዝቢ ነቲ ኣብ ትሕቲ ፍርናሹ ዝሓብኦ ከይተረፈ ብምህጋር ብዘይዝኾነ ገንዘብ ከምዝተርፍ ጌርዎ። ጸኒሑ ኩሉ እቲ ገንዘብ ኣብ ባንክታት ኣእትይዎ። ጸኒሑ ህዝቢ ካብ ገንዘቡ ኣብ ወርሒ 5000 ናቕፋ ጥራይ ከምዝወስድ ጌሩ። ጸኒሑ እቲ ዓቐን ናብ 10000 ከምዝድይብ ጌርዎ።
ሎሚ ህዝቢ ነቲ ናይ መጀመርያ ዝኸፍአ ስጉምታት፡ ምስዚ ሕጂ ዘሎ ሕማቕ ስለዘወዳድሮ ተመስገን 10000 ጌሩልና ክብልን ነቲ ዘሎ ዘይንቡር ኩነት ከምንቡር ክወስድን ይረአ ኣሎ። እቲ ምልካዊ እውን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ስነኣእምሮ ስለዝገምገሞን ኣበይ ከይበጽሕ ኢሉ ስለዝነዓቖን ነቲ ዝፈጠሮ ዘይንቡር ከም ንቡር ከምዝወሰድ ኣረጋጊጹ ኢዩ ዝፈልጥ።
ከም ግቡእ ህዝቢ ብመሰረቱኸ ገዛእ ገንዘበይ ስለምንታይ ይውሰድ፡ ብመሰረት ቅዋም ንብረት ይኹን ገንዘብ ናይ ምውናን መሰል ክህልወኒ ይግባእ፡ መንግስቲ ንብረተይን ውልቃዊ መስመረይን ክሓልፍ መሰል የብሉን፡ ኢሉ ከምዘይሓስብ ጌርዎ ኢዩ። ምኽንያቱ ብሰንኪ እቲ ዘየቋርጽ ዓመጽ፡ ህዝቢ ኣብ መንጎ ክልተ ጫፋት ናይ ሕማቕን ዝበኣሰን ኮይኑ፡ ንሕማቕ ከም ዝሓሸ ጫፍ ናይ ዝበኣሰ ቅቡል ጌሩ ክወስዶ ስነኣእሙራኣዊ ኩናት ተኻይዱሉ ኢዩ።
ካልኦት ኣብነታት ምስ እንርኢ ንኣብነት ህዝቢ ኤርትራ ካብ ሃገሩ ብናጽነት ምውጻእን ምእታውን ክልኩል ኢዩ። እዚ ዘይንቡር ኩነት ኢዩ። እዚ ሕጊ ኣብ ኢትዮጲያ ይኹን ጅቡቲ ኣብ በርማ ይኹን ክዩባ የለን።
ህዝቢ ኤርትራ ግን ስለምንታይ ናይ ምንቅስቓስ ናጽነተይን ሓርነተይን ይግፈፍ ኢሉ ክንዲ ዝቃለስ፡ እንቋዕ ናይ ጣዕሳ ወረቐት መሊአ ክኣቱ ዝተፈቐደለይ ኢሉ፡ ነቲ ሕማቕ ከም ንቡር ክወስድ ይረአ ኣሎ። ኣብ ገዛእ ሃገረይ ብሓርነት ክወጽእን ክኣቱን ኢየ ተቓሊሰ ኣብክንዲ ዝብል፡ ተጋዳላይ እንቋዕ ካብ 55 ዓመት ንላዕሊ ንዝዕድመኦም ሰባት ተፈቕደ ኢሉ ነቲ ሕማቕ ዓመጽ ምስቲ ዝበኣሰ ዓመጽ ኣወዳዲሩ ከምንቡር ይወስዶ ኣሎ።እዚ ተርእዮ ዘሕዝን ግን ከኣ ኣብ ኤርትራ ነጊሱ ዘሎ ክዉን ኩነት ኢዩ
ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ምስዋር ካልእ ኣብነት ናይቲ ብኣእምሮ ህዝቢ ኤርትራ ዝጻወት ሳዲስት ገምጋም ናይቲ ምልካዊ መራሒ ኢዩ። ህዝቢ ደቁ ይእሰርዎ፡ ብዘይ ዝኾነ ፍርዲን ደሃይን ይጠፍኡ። ገለ ሰባት ህይወቶም ይጠፍእ። ገለ ሰባት ድሕሪ ዓመታት መግቢ ክኣትዎም ይፍቀድ።
ህዝቢ ኤርትራ ድማ ነቲ መግቢ ክኣትዎም ምፍቃድ ከም ንቡር ሕማቕ ተቐቢሉ ይነብር። እንቃዕ ደኣ መግቢ ክኣትዎ ጀመረ ብምባል ነቲ ብመሰረቱ ኪከውን ዘይነበሮ ምእሳርን ምስዋርን ከም ንቡር ህይወት ይወስዶ። እቲ መላኺ ሰባት ከምዝስወሩን ዝጠፍኡን ዝገብር ነቶም ህልዋት ተንበርኪኾምን ተገሪፎምን ምንባር ክለምድዎን ዝኸፍአ ከምዘሎ ፈሊጦም ነቲ ሕማቕ ከም ንቡር ክወስድዎን ኢዩ።ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ዓመጽ ተገንዚቡ ኣንጻሩ ክንዲ ዝቃለስ ንዓመጽ ዝደንን መንገዲ ይኽተል ኣሎ።
ብሓቂ ድማ ኣብዚ መዳይ እዚ እቲ መላኺ ተዓዊቱ ኢዩ እንተተባህለ ዝጋነን ኣይኮነን። ምኽንያቱ 400 ሰባት ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ከም ሓድሽ ንቡር፡ ገንዘቡ ኣብ ባንክ ተወሲዱ ከም ሓድሽ ንቡር፡ ሰባት 5 ወይ 6 ዓመት ተኣሲሮም ወጺኦም ከብቅዑ ኣብ ክንዲ ስለምንታይን በየናይ ሕጋዊነት ኢሉ ዝሓትት እንቋዕ ከምቶም ዘጥፍእዎም ኣየጥፉኡኻ ምባል ተለሚዱ ኣሎ።
ውሩይ ተቓላሳይ ስቲቪ ቤኮ ከምዝበሎ እቲ ዝሓየለ መሳርሒ መለኽቲ ድኹም ኣእምሮን መንፈስን ናይቶም ዝውጽዕዎም ህዝቢ እዩ። እዚ ኣብ ኤርትራ ተኣታትዩ ዘሎ ሓድሽ ዘይንቡር፡ ብዘይመወዳእታ እንተቐጺሉ፡ ጥፍኣት መላእ ህዝቢን ሃገርን ናይ ምእዋጅ ተኽእሎ ኣለዎ።
ከምኡ ከይከውን እቶም ንዋጋ ናጽነት ምስ ዘይመዛኑ ናጽነት ዝኾኑ እከያት ተግባራት ዘወዳድር ባህሊ ብኣግኡ ተሓኪኹ፡ ንናጽነት ምስ ሪሙን ሓርነቱን፤ ምስ ሰብኣዊ መሰላቱን ክብሩን ንምውድዳር ዝተበገሰ ሓያል መንፈስ ክበራበር የድሊ። እዚ መንፈስ ንኤርትራ ናብ መንግስተ ሰማያት’ኳ ኪቕይራ እንተዘይከኣለ፡ ብዉሑዱ ገሃነብ እሳት ካብ ሙኻን ከድሕና ሙዃኑ ኣየጠራጥርን።


text:
ዝተፈላለዩ ምሁራት ፖለቲካል ሳይንስን ስነ ማሕበረሰብን ኣብ ፅንሰ ሓሳብ ሰናይ ምምሕዳር ሓደ ዓይነት መትከል ዋላ እኳ እንተሃለዎም ዝህብዎ ትርጉም ግና ሓደ ዓይነት ኣይኮነን። ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ከከም ኣተሓሳስባ ውልቀ ሰባት፣ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ዝወሃቦ ትርጉም ዝተፈላለየ ምኻኑ እዮም ዝገልፁ። ይኹን እምበር ˝ሰናይ ምምሕዳር ማለት ተሳትፎ ህዝቢ ብምጥንኻር ፍትሓዊ፣ ስሉጥ፣ ግልፅን ውፅኢታውን ዝኾነ መስርሕ ብምዝርጋሕ ተሓታትነት ብዘለዎ ንሕብረተሰብ ግልጋሎት ምሃብ ማለት እዩ” ዝብል ኣብዝሓ ዝስማዕምዕሉ ሓሳብ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ እውን ሰናይ ምምሕዳር ዜጋታት ኣብ ግቡኦምን መሰሎምን እኹል ፍልጦ ሃልይዎም ዝጎደሎም ዝሓትሉ መስርሕ ምዃኑ የቐምጡ። (ፍልፍል መሰልጠኒ ማንዋል መለስ ኣካዳሚ 2008 ዓ/ም)
ብምዃኑ እውን ዕግበት ህዝቢ ዘረጋገፀን ብተሳትፎ ህዝቢ ዝተጠናኸረን ሰናይ ምምሕዳር ንምርግጋፅ ግልፅነትን ተሓታትነትን ዘለዎ ኣወሃህባ ግልጋሎት ምህናፅ ይሓትት። እዚ ክኸውን ዝኽእል ድማ ህዝቢ በዓል ዋና ምዃኑ ኣሚኑ ብዝግባእ እንትሳተፍን ብፅንዓት እንትቃለስን እዩ። ስለዝኾነ ከም መንግስቲ፣ ህዝቢ ዝድለ ዕግበት ዝረኽበሉ ግልጋሎት ኣብ ኣብያተ ፅሕፈት ንምፍጣር ልዑል ተሳትፎ ህዝቢ ዘረጋግፁ መስርሓትን ፓኬጃትን ሰናይ ምምሕዳር ኣብ ምትእትታው ልዑል ምንቅስቓስ እናገበረ ይርከብ። ዛጊድ ድማ ዋላ እኳ ሰናይ ምምሕዳር ነጊሱ፣ ዕግበት ተገልገልቲ ምሉእ ብምሉእ ተረጋጊፁ እንተዘይተብሃለ ብተነፃፃሪ ነቶም ዝተኣታተዉ መስርሓት ተግባራዊ ብምግባር ኣብ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ዝሓሸ ሰሪሐን ብብርኪ ክልል ኣብ ቅድሚት ዝስርዓ ኣብያተ ፅሕፈት ወረዳታትን ከተማታትን እናተፈጠራ እየን። ካብዚኣተን ድማ ቤት ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ ከተማ ዓድዋ ሓንቲ እያ።
እታ ቤት ፅሕፈት መስርሓትን ፓኬጃትን ሰናይ ምምሕዳር ኣታኣታትያ ተግባራዊ ምግባር ዝጀመረት ኣብ 2003 ዓ/ም እዩ። ቅድሚኡ ግና ኣብ ዝበዝሓ ኣብያተ ፅሕፈት እታ ከተማ ዝወሃብ ግልጋሎት፣ ሕብረተሰብ ዘይዓግበሉን ንተሓታትነት ዘፀግም ኣሰራርሓ ዝነበሮን እዩ ነይሩ። ካብኡ ሓሊፉ ኣመራርሓ ኮነ ፈፃሚ ኣካል ንተግባር ኣተሓሳስባ ኣካብነት ክራይ ዝተቓለዐሉ ኩነታት ነይሩ። ድሕሪ ምትእትታው እቶም መስርሓትን ፓኬጃትን ሰናይ ምምሕዳር እውን እንተኾነ ክሳብ 2005 ዓ/ም ኣብቲ ኣመራርሓ ኮነ ፈፃሚ ኣካል እኹል ፍልጦ ዘይምህላውን ሕብረተሰብ በዓል ዋና ዝገብር ዝተዋደደ ስራሕ ብዘይምስርሑን ህዝቢ ክዓግበሉ ዝኽእል ግልጋሎት ዝህብ ሰራዊት ሰናይ ምምሕዳር ክህነፅ ኣይተኽኣለን። ካብዚ ዝብገስ እውን ኣብ 2005 ዓ/ም ዕግበት ተገልገልቲ 55 ምኢታዊ ከም ዝነበረ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ ከተማ ዓድዋ ኣይተ መብራህቶም ኣዋሽ ይገልፁ።
ካብ ምድላው ምዕራፍ 2006 ዓ/ም ጀሚሩ ግና ከም ቤት ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ ጉዳይ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ንፅባሕ ዘይብሃል ቁልፊ ጉዳይ ምዃኑ ተገምጊሙ። እቲ ሰራሕተኛ ኮነ እቲ ኣመራርሓ እውን ሰናይ ምምሕዳር እንከይተረጋገፀ ክመፅእ ዝኽእል ልምዓት ከምዘየለ ተረዲኡ። ካብዚ ብምብጋስ ነቲ ፀገም ንምፍታሕ ዘኽእል ሪፎርምታትን ፓኬጃትን ሰናይ ምምሕዳር ብዝግባእ ተግባራዊ ንምግባር ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ። እቲ ኣመራርሓን በዓል ሞያን እውን ድሕሪ እቲ ምርድዳእ መስርሓትን ፓኬጃትን ሰናይ ምምሕዳር ነኺሱ ብምሓዝ ንህዝቢ ዘዕግብ ግልጋሎት ንምሃብ ቆሪፁ ተላዒሉ። ብመሰረት እዚ ኣብ ኣመራርሓ ኮነ ፈፃሚ ኣካል ኣብ ኣረኣእያን ክፍተት ዓቕምን ዝነበሩ ፀገማት ንምፍታሕ ዝሕግዙ መድረኻት ገምጋማዊ ስልጠና ብምክያድ ዝሐሹ ስራሕቲ ክሰርሕ ጀሚሩ። በዚ እውን ከም ቤት ፅሕፈት ኣብ 2006/07 ዓ/ም ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ዝሐሸ ኣፈፃፅማ ብምምዝጋብ ብብርኪ ክልል ተሸላሚት ወረቐት ምስክር ክትከውን ከም ዝኸኣለት ኣይተ መብራህቱ የገንዝቡ።
እዚ ብምጥንኻር ድማ ኣብ ምድላው ምዕራፍ 2008 ዓ/ም ኣብታ ቤት ፅሕፈት ዝርከባ ኣርባዕተ ከይዲ ስራሕቲ ኩለን ካብ ሕሉፍ ስራሕተን ተበጊሰን ንዝህበኦ ግልጋሎት ዓመታዊ፣ ሽድሽተ ወርሒ፣ ሰለስተ ወርሒ፣ ወርሓዊ፣ ክልተ ሰሙናውን ሰሙናውን ትልሚ ከዳልዋ ተገይሩ። ቀፂሉ ኩለን መንግስታዊ ኣብያተ ፅሕፈት ዕግበት ተገልገልተን ንምርግጋፅ ነቶም መስርሓት ብኸመይ ይትግብራ፣ ሰራሕተኛታተን ከመይ ይዕቅና፣ ናብ ተሓታትነት ከመይ የስግራን ዝብሉ ዓቕምታት ንምፍጣር ሰፊሕ ገምጋማዊ ስልጠና ተኻይዱ። ካብዚ ሓሊፉ ልዑል ህዝባዊ ምንቕናቕ ብምፍጣር ህዝቢ ኣብ ኣብያተ ፅሕፈት ተገልጋላይ ጥራሕ እንተይኮነስ በዓል ዋና ክኸውን ከም ዝግባእ ፍልጦ ሃልይዎ ናይ ባዕሉ ግደ ከበርክት ዝሕግዙ ሓፋሽ ማሕበራት፣ ዓበይቲ ዓድን መራሕቲ ሃይማኖትን ዝተሳተፍሉ ሰፋሕቲ መድረኻት ምርድዳእ ተኻይዱ።
ድሕሪ እዚ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት እታ ከተማ ንተገልገልቲ ከመይ ጌርካ ግልጋሎት ከም ዝወሃብ፣ ተገልጋላይ ኣብ ክንደይ ደቒቓ ግልጋሎቱ ይውደአሉ ተገልጋሊ ኣማሊእዎም ክመፅእ ዝግባእ ረቛሕታት እንታይ እዮም? ዝብሉ ነጥብታት ነፂሩ ዝሓዘ ትልሚ መስርሕ ቻርተር ዜጋታት ተዳልዩ። ብምቕፃል ድማ እቲ ትልመን ምስ ተገልገልተን ዘራኽበን መድረኽ ብምድላው ሰፊሕ ምርድዳእ ተኻይዱ። ቀፂሉ እውን ዝርዝር ተገልጋላይ ከማልኦም ዝግባእ ነጥብታት ብምንፃር ኩሉ ሕብረተሰብ ብግልፂ ኣብ ዝሪኦ ቦታ ተለጢፉ።
ብዘይካ እዚ ነፍሲ ወከፍ ኣብያተ ፅሕፈት ብመሰረት እቶም መስርሓት ግልጋሎት ይህባ ምህላወን ዝከታተል ቤት ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ ዝመርሖ ኮሚቴ ተጣይሹ። እቲ ኮሚቴ ካብ ዓበይቲ ዓዲ፣ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ቤት ምኽርን ቤት ፅሕፈት ህወሓትን ዝተወከሉ ኣካላት ዝሓዘ እዩ። ብመሰረት ዝተጣየሸሉ ዕላማ ድማ ነተን ኣብያተ ፅሕፈት ንምክትታል ዝሕግዝ ክልተ ሰሙናዊ፣ ወርሓዊ፣ ሰለስተ ወርሒ፣ ሽዱሽተ ወርሕን ዓመታውን ትልሚ ኣዳልዩ። መፈፀሚ ትልሚ መሰረት ዝገበረ በብወርሑ ዳህሳስ፣ ክትትልን ደገፍን ይገብር። ብተወሳኺ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣብያተ ፅሕፈት ዝተረኸበ ውፅኢትን ተመክሮን ብመልክዕ ፀብፃብ ናብ ቤት ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ የቕርብ። ካብዚ ብምብጋስ ከም ቤት ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ ናይ ባዕላ ዳህሳስ ብምክያድ ድልየት ሰራሕተኛታትን ክፍተት እተን ኣብያተ ፅሕፈትን መሰረት ዝገበረ ደገፍን ሓፀርቲ ስልጠናታት መዕበዪ ዓቕምን ትህብ። ብኸምዚ ዝተዋደደ ስራሕ ይስራሕ ብምህላዉ ድማ ተሳትፎ ሕብረተሰብ ካብ ምሕያሉ ብተወሳኺ ኣብዝሓ ኣብያተ ፅሕፈት ንሕብረተሰብ ዝሓሸ ግልጋሎት ዝህባሉ ኩነታት እናተፈጠረ እዩ።
መርኣያ ናይዚ እውን ኣብታ ከተማ ካብ ዝርከባ 24 ኣብያተ ፅሕፈት ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንት፣ ሃፍቲ ማይን እቶትን ሓዊሱ ትሽዓተ ኣብያተ ፅሕፈት ዝሓሸ ኣፈፃፅማ ብምምፃእ ኣብ ቅድሚት ተሰሪዐን። ነቶም መስርሓት ተግባራዊ እንተገበራ እውን ግን ኣብ ኣፈፃፅምኡ ውሱን ክፍተት ዘርአያ ንቤት ፅሕፈት ፍትሒ፣ ቤት ፅሕፈት ትምህርትን ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮን ሓዊሱ 12 ኣብያተ ፅሕፈት ኣብ ማእኸል ተሰሪዐን እየን። ምምሕዳርን ቤት ፅሕፈት ጉዳይ ሰራሕተኛን ማሕበራውን ግና ዋላ እውን ድጋፍ እናተገበረለን እቲ ኣመራርሓ ናይተን ኣብያተ ፅሕፈት ትኹረት ብዘይምሃቡን ኣብቶም መስርሓት ብዘርአየኦ ትሑት ምንቅስቓስን ኣብ ድሕሪት ክስርዓ ክኢለን እየን።
ካብዚ ብምብጋስ ድማ ከም ከተማ ኣብ 2008 ዓ/ም ልዕሊ 30 ሽሕ ብር ብምምዳብ ብሉፅ ኣፈፃፅማ ንዘምፅኡ ሰራሕተኛታትን ኣብያተ ፅሕፈትን መተባብዒ ሽልማት ገንዘብን ወረቐት ምስክርን ኣበርኪታ እያ። ካብዚ ሓሊፉ እተን ኣብ ድሕሪት ተሰሪዐን ዘለዋ ኣብያተ ፅሕፈት ኣብ 2009 ዓ/ም ቀዳማይ ርብዒ ዓመት ካብ ድኽመተን ወፂአን ናብ ቅድሚት ንኽመፃን ብቤት ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ ክትትልን ደገፍን እናተገበረለን እናመሓየሻ ይርከባ። ብመሰረት እዚ እታ ቤት ፅሕፈት ንተኸታታሊ ክልተ ዓመታት ዝነበራ ዝሐሸ ኣፈፃፅማ ዓቂባ ኣብ 2008 ዓ/ም እውን ጠንኪራ ብምስራሓ ንሳልሳይ ግዘ ብብርኪ ክልል ተሸላሚት ወረቐት ምስክር ንኽትኮን ከም ዝበቐዐት ኣይተ መብራህቶም የረድኡ።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ኤጀንሲ ልምዓት ደኣንት ኣተሓባባሪ መራኸቢ“ኢንዳስትርያል ኤክስቴንሽን” ዝኾኑ መምህር ምሩፅ መስፍን፣ ቤት ፅሕፈት ሲቪል ሰርቪስ ከተማ ዓድዋ ኣብ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ትካላዊ ኣሰራርሓ ክተኣታቶን ተግባራዊ ክኸውንን ዝሐሸ ደገፍን ክትትልን ከም እትገብር ይዛረቡ። ብፍላይ መስርሕ ቻርተር ዜጋታት ብምድላው ንተገልገልቲ ከመይ ጌርካ ግልጋሎት ከም ዝወሃብ፣ ተገልጋላይ ኣብ ውሽጢ ክንደይ ደቓይቕ ግልጋሎቱ ከም ዝውደአሉን ተገልጋሊ ኣማሊእዎም ክመፅእ ዝግብኡ ረቛሕታት እንታይ ከም ዝኾኑን ኣብቲ ሰራሕተኛ ምሉእ ግንዛበ ክህልዎ ዘኽእል ስልጠና ሂባ እያ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብያተ ፅሕፈት ብመሰረት ትልመን ይፍፅማ ምህላወን ዝከታተል ኮሚቴ ተጣይሹ ዳህሳስ ብምክያድ በብእዋኑ ግብረ መልሲ ብምሃብ ስራሕቲ ብፅሬትን ቅልጣፈን ንክሰርሑ ቤት ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ ልዑል ኣበርክቶ ከም ዝተፃወተት የረድኡ።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ምምሕዳር ከተማ ዓድዋ ዝኾኑ ኣይተ ኣዲስኣለም ሃይለማርያም ብወገኖም፣ መምርሕታት ኣብ ምኽባር፣ ኣብ ምትእንጋድ ተገልገልቲ ምስ ሕብረተሰብ በብእዋኑ ምርድዳእ እናገበርካ ከመይ ከም ዝስራሕን ብቤት ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ ኣድላዪ ደገፍ ከምዝግበረሎም ይዛረቡ። ይኹን እምበር ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ዝወሃብ ደገፍ ኮነ ስልጠና መዕበዪ ግንዛበ ትኹረት ጌርካ ብዘይምስራሕን ኣብቲ ሰራሕተኛ ለውጢ ኣተሓሳስባ ብዘይምምፅኡን ኣብ ድሕሪት ክስርዑ ከምዝኸኣሉ ይገልፁ። እዚ ፀገም ንምፍታሕ ኣብ ምድላው ምዕራፍ 2009 ዓ/ም ከም ቤት ፅሕፈት ብዕምቆት ብምግምጋምን ናብ ነፍሲ ወከፍ ሰራሕተኛ ተላጊቡ ዝግባእ ምንቕቓፍ ብምክያድን ናብ ቅድሚት ንምምፃእ ትኹረት ገይሮም ይሰርሑ ምህላዎም ኣይተ ኣዲስኣለም የረድኡ።
ብድምር ህዝቢ ኣብ ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ስሉጥ ግልጋሎት ክረክብ ይደሊ። እዚ ንምግባር ድማ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ልዑል ህዝባዊ ተሳትፎ ብምፍጣር ህዝቢ በዓል ዋና ዝኾነሉ ባይታ ክፈጥራ ይግባእ። ምኽንያቱ ተሳትፎ ህዝቢ ዘይብሉ ዝኾነ ይኹን ስራሕ ዘላቕነት ክህልዎ ኣይኽእልን። ንህዝቢ ግቡእ ግልጋሎት ዘይምሃብ ድማ እቲ ዝኸፍአ ፀገም ሰናይ ምምሕዳር እዩ። ስለዚ ህዝቢ ዝደልዮ ግልጋሎት ንኽረክብ እቶም ዝተኣታተው መስርሓትን ፓኬጃትን ሰናይ ምምሕዳር ብዝግባእ ምትግባር ኣብ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ዘይትካእ ግደ ኣለዎም። ብመንፅር እዚ ካብ እዋን ናብ እዋን ህዝቢ በዓል ዋና ብምግባር ኣወሃህባ ግልጋሎት ኣብ ምምሕያሽ እትርከብ ቤት ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ ከተማ ዓድዋ ጀሚራቶ ዘላ ዕውት ጉዕዞ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር ተዓቂቡ ክቕፅል ይግባእ። ካልኦት ኣብያተ ፅሕፈት ስቪል ሰርቪስ ክልልና እውን ካብዚ ተመክሮ ወሲደን ውሽጠን ከማዓራርያ ኣለወን ንብል።


text:
እቲ ኣብ ዝሓለፈ እታው (12 ለካቲት 2017) ዝቐረበ ዝምመ ጽሑፍ ብዘይ መሰረታዊ ምቅይያር ምዕሩይ ኣጽሓሕፋኡ ኣብ ታሕቲ ይቐርብ። ማዕረ-ብማዕረ ምስ እቲ ዝተኣረመ ንምወድዳር፡ እቲ ምንጪ ጥቕሲ እውን ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ኣሎ።
እሩም፤
ትግርኛ ካብ’ቶም ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ቋንቋታት ብብዝሒ ተዛረብቱ ፍልይ ዝበለ ደረጃ ዝሓዘ እዩ። ትግርኛ፡ ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ማለት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ይዝረብ። ሽሕ’ኳ እቲ ኣብ’ዘን ክልተ ሃገራት ዚዝረብ ትግርኛ ሓደ-ሓደ ዝተፈላለየ ናይ ገዛእ ርእሱ ላሃጃ ዘርኢ እንተኾነ፡ መበቈሉ (ወይ መሰረቱ) ግእዝ ብምዃኑ ሓደ ቋንቋ እዩ።
ምንጪ ናይ’ዚ ኣብ ላዕሊ ዝተኣረመ ጽሑፍ እዚ ዚስዕብ ነይሩ፤
“ትግርኛ ካብቶም ኣብ ኤርትራ ዘልዉ ቋንቋታት ብብዝሒ ተዛረብቱ ፍልይ ዝበለ ደረጃ ዝሓዘ እዩ። ትግርኛ ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ማለት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ይዝረብ። ሽሕ’ኳ እቲ ኣብዘን ክልተ ሃገራት ማለት ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዚዝረብ ትግርኛ ሓደ ሓደ ዝተፈላለየ ናይ ገዛእ ርእሱ ጠባያት ዘርኢ እንተኾነ፡ መበቈሉ ግና ግእዝ ብምዃኑ ብመሰረቱ ሓደ ቋንቋ ኢዩ።” (ተኸስተ ኣሕደሮም፡ “መእተዊ”” 2ይ ሕ.ጽ.)
መዘክር፡
“እዩ/ኢዩ” ሓደ ካብ’ቶም ኣካታዕቲ ዝኾኑ ኣጽሓሕፋ እዩ። ብወገን እዚ ጽሓፊ፡ ቅድሚ ሕጂ ብዝቐረቡን ባዕሉ ብዝዳህሰሶን (ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ዚቐርብ)፡ “እዩ” እቲ ቅኑዕ ኣጽሓሕፋ እዩ ይብል። ዝኾነ ጽሓፈኢ ብእቲ ዝተረድኦ ኣጽሕፋ ውጹእ ብምጽሓፍ ሰዓብቲ የጥሪ። ኣየናይ ቅኑዕ ምዃኑ ዘይተረድኦን ዝሓርበቶን ጽሓፊ፡ ፈላማ ኪጥቀመሎም እንከሎ፡ ንኽልቲኦም፡ ንሓዲኦም ኣብ ሓጹር ብምእታው፡ ይጥቀስ። ካብኡ ቀጺሉ ግን፡ ከይተገላበጠ፡ ኣብ ሓዲኦም ብምጽናዕ ውጹእነት ጹሑፉ ይዓቅብ።
ኣብ ዝቕጽል እታው “መለማመዲ ምምማይ ጽሑፍ ቍ.3” … ይቐርብ።
ኣርኣያ ካሳ
11 መጋቢት 2017)