text:
ሱዳን፡ ማሕበረኮም ኤርትራውያን ተቐማጦ ዞባ...
ሱዳን፡ ማሕበረኮም ኤርትራውያን ተቐማጦ ዞባ
ቀይሕ-ባሕሪ ጉባኤኡ ኣቃኒዑ
ማሕበረኮም ኤርትራውያን ተቐማጦ ዞባ ቀይሕ-ባሕሪ – ሱዳን፡
ቀዳማይ ጉባኤኡ ብ22 ለካቲት ኣብ ከተማ ፖርት-ሱዳን ኣቃኒዑ።
PDF here
ኤርትራውያን ተቐማጦ ዋሽንግተን ዲሲ፣...
ኤርትራውያን ተቐማጦ ዋሽንግተን ዲሲ፣ ንተጻብኦታት ብንቕሓት
መኪቶም ንዓወት መደባት ልምዓት ኣበርቲዖም ከምዝሰርሑ ኣረጋጊጾም።
ኤርትራውያን ተቐማጦ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን – ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ጥሙር መደባት ልምዓትን መኸተን ንምዕንቃጽ ንዝካየድ ዘሎ ተጻብኦታት ብምዅናን፣ ሰላምን ምዕባለን ንምርግጋጽ ብህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ጻዕሪ ንምዕዋት ካብኣቶም ዝሕተት ኩሉ ከማልኡ ቅሩባት ምዃኖም ኣረጋጊጾም።
እቶም ዜጋታት ብ24 ለካቲት ኣብ ዘቃንዕዎ ህዝባዊ ሰሚናር፣ ምስሊ ኤርትራ ንምድዋንን ሕንፍሽፍሽ ንምፍጣርን ብጸላእትን ተጻባእትን ዝካየድ ሕሱር ዘመተታትን ናይ ህዝባዊ ርክባት ሃልኪን ዕምሩ ሓጺር ምዃኑ ብምጥቃስ፣ “ሎሚ’ውን ከም ወትሩ፣ ኣብ ጎኒ’ቲ ጸኒዑ ዘጽንዐ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ብምዃኑ፣ ንኹሉ ዝመጽእ ተጻብኦታት ብንቕሓት ክንገጥም ድልዋት ኣለና” ኢሎም። Read more
ዙር ኤርትራ 2013 ብዓወት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ...
ዙር ኤርትራ 2013 ብዓወት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ተዛዚሙ
# ተቐዳዳማይ መኽሰብ ደበሳይ ጎብለል ዙር ኤርትራ 2013 ኮይኑ
ካብ 19-22 ለካቲት ንሃገራውያን ጋንታታት ኤርትራ፣ ኣልጄርያ፣ ሩዋንዳ፣ ምስሪን ሱዳንን ሓቑፉ ብኮሚሽነር ኣህጉራዊ ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ u.c.i ፖርቱጋላዊት ኢዛቤላ ማርያ ፍራንኮ ፈርናንደዝ እናተመርሐ ኣብ 4 መድረኻት ተኸፋፊሉ ክካየድ ዝቐነየ 5ይ ኣህጉራዊ ቅድድም ብሽክለታ ዙር ኤርትራ 2013 ሎሚ ዓርቢ 22 ለካቲት 2013 ካብ ከረን ናብ ኣስመራ ብዝተኻየደ ቅድድም ብዓወት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ተዛዚሙ። Read more
ፌደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ስልጠና ዳንነት...
ፌደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ
ስልጠና ዳንነት ሂቡ
ሃገራዊ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ከም መቐጸልታ ናይቲ ሞያዊ ብቕዓት ደያኑ ሃገርና ክብ ንምባል ዘካይዶ ዘሎ ኩሉ-መዳያዊ ጻዕሪ ካብ 18-22 ለካቲት 2013 ብሃገራውያን ኢንስትራክተራት ኣብ ኣስመራ ክህቦ ዝቐነየ ስልጠና ዳንነት ዛዚሙ።
ኣብቲ ካብ ኩለን ዞባታት ሃገርና ዝተዋጽኡ 23 ናይ ቀዳማይ ደረጃ ደያኑ ዝተሳተፍዎ መደብ ኣካላዊ ብቕዓት ከምኡ’ውን ክልሰ-ሓሳብን ግብሪን ዘጠቓለለ እዋናዊ ስልጠና ዳንነት ኩዕሶ እግሪ ብኢንስትራክተራት ደያኑ ግርማይ ዮውሃንስን ኪዳነ ብርሃነን ክወሃብ እንከሎ ዕላማኡ ደረጃ ደያኑ ካብ ቀዳማይ ደረጃ ናብ ደረጃ ፌደራል ክብ ንምባል ምዃኑን ኣብቲ ኣጋጣሚ ተገሊጹ። Read more
ዝኽሪ ብሩራዊ እዮቤልዩ ምድምሳስ ‘ናደው እዝ’ ...
ዝኽሪ ብሩራዊ እዮቤልዩ ምድምሳስ ‘ናደው እዝ’
ንምጽንባል ሰፊሕምድላዋት ይካየድ ኣሎ
ብሩራዊ እዮቤልዩ ናይቲ ኣብ ጕዕዞ ሰውራ ኤርትራ ነጥበ-መቐይሮ ዝኾነ ምድምሳስ ‘ናደው እዝ’ ንምጽንባል፡ህዝብን ምምሕዳርን ንኡስ ዞባ ኣፍዓበት ኩልንትናዊ ምድላዋት ይገብሩ ከምዘለዉ፡ ኣማሓዳሪ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ዓብዱ መሓመድ ተልከ ገሊጹ።
ነቲ ጽንብል ንምድማቕ፡ ካርኒቫል፡ባህላዊ ምርኢት፡ ኤግዚቢሽንን ካልእ ንጥፈታትን ብምምሕዳራት ከባቢ ካብ ዝተተሓዙ መደባት ምዃኖም ዝጠቐሰ ኣቶ ዓብዱ፡ ትካላት ወሃብቲ ኣገልግሎት ኣጋይሸን ንምእንጋድ ይሸባሸባ፤ ጐደናታት ከተማ ይጽገንን ይሽለምን ከምኡ’ውን መስመር ኤለትሪክ ዘይጸንሖ ቦታታት ይዝርጋሓሉ ከምዘሎ ኣረዲኡ።
“ምድምሳስ ‘ናደው እዝ’፡ ባና ናይቲ ዘይተርፍ ናይቲ ዘይተርፍ PDF


c: text/html

text:
ኤርትራን ካዛኽስታንን ክልተኣዊ ዝምድናታት ...
ኤርትራን ካዛኽስታንን ክልተኣዊ ዝምድናታት
ንምምዕባል ተሰማሚዐን
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝተመርሐን ኣመኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብረኣብን ኣምባሳደር ጴጥሮስ ጸጋይን ዝርከብዎን ላዕለዋይ ልኡኽ ኤርትራ፡ ኣብ ካዛኽስታን ናይ ስራሕ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ። ላዕለዋይ ልኡኽ ኤርትራ፡ ብረቡዕ 28 ሰነ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ካዛኽስታን ካሪያት ኣብድራኽማኖቭ ኣብ ዝተራኸበሉ፡ ክልተኣዊ ፖለቲካዊ፡ ዲፕሎማስያውን ቊጠባውን ዝምድናታት ንምምዕባል ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ። ኣብ’ቲ ኣብ ከተማ ኣስታና ዝተገብረ ሕውነታዊ ርክብ፡ ክልቲኦም ወገናት፡ ንግድን ወፍሪ ኣብ ጽላት ዕደናን፡ ከምኡ’ውን ሕርሻን መጓዓዝያን ካብ ቀዳምነታት ናይ’ቲ ሽርክነት ክኸውን ተረዳዲኦም። ላዕለዋይ ልኡኽ ኤርትራ ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ ኣህጉራዊ ኤክስፖ ኣስታና 2017 ዑደት ፈጺሙ።
Tour de France in Düsseldorf
ህቡባን ኤርትራውያን ተቐዳምቲ ብሽግለታ ዝሳተፍዎ Tour de France ዕለት 1 ክሳብ 2 .2017 ኣብ ከተማ ድዙልዶርፍ ከምኡ ውን ከተማ ሙንሽንግላድባኽ ክካየድ ስለ ዝኾነ ፡ ኩላህና ኣብቲ ቦታ ተረኺብና ንኸነተባብዖም ብክብሪ ንሕብር
Etappe 1 – Duessledorf | Etappe 2 Duesseldorf – Moenchengladbach
((ደጊድ ሰላም ዶ ኮነ )) ብተጋ. ኣሸናፊ ኣብርሃም(...
((ደጊድ ሰላም ዶ ኮነ )) ብተጋ. ኣሸናፊ ኣብርሃም( ኣሼ) ጀርመን
ትንተናዊ ንባብ ንመልእኽቲ ፕረዚደንት ኤርትራ...
ትንተናዊ ንባብ ንመልእኽቲ ፕረዚደንት ኤርትራ
ናብ ባይቶ ጸጥታን መራሕቲ ሃገራትን መንግስታትን
ብዶ/ር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ እቲ ኣብ ልዕሊ መሬትን ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዝተፈጸመ ዓመጽን ተጻብኦን ብዛዕባ ዝእለየሉ መገዲ ኣመልኪቱ ብ31 ግንቦት 2017 ናብ ባይቶ ጸጥታን ብርክት ዝበሉ መራሕቲ ሃገራትን መንግስታትን መልእኽቲ ሰዲዱ። መልእኽቲ ፕረዚደንት፡ ነቲ ድሕሪ ካልኣይ ኲናት ዓለም ባይቶ ጸጥታ ብመሰረት ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመስረተሉ ዕላማታትን ሓላፍነታትን ብብሩህ ዘነጸረ ቀንዲ ጉዳያት ዘስፈረ ነይሩ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ መልእኽቱ ነቲ ኣብ 1998 ዝተወልዐ ዶባዊ ግጭት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ንምልዑ ምኽንያት ዝኾኑ ጠንቂታት፡ ብ12 ታሕሳስ 2000 ኣብ መንጎ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ዝተኸተመ ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ፡ ብ13 ሚያዝያ 2002 ዝሓለፈ ውሳነ ኮምሽን ዶብ፡ ብ2009 ብባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝተበየነ ውሳነ እገዳ፡ ክሲታት ብዛዕባ ዘይምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን መርበባት ንግዲ ደቂ ሰብን ተኸታታሊ ተጻብኦ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ድሕሪ ምዝርዛር ኣብ መጨረስታ ባይቶ ጸጥታ ንግህሰት ኣህጉራዊ ሕጊታትን ጐበጣ መሬት ኤርትራ ብስርዓት ኢትዮጵያን ደው ከብሎ ኣዘኻኺሩ። AS PDF
ነቲ ኣብ’ዚ ቅንያት’ዚ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብን ሃገረ ቐጠርን ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ብዝምልከት፡ “ኤርትራ፡ ምስ ሃገረ ቐጠር ዘለዋ ዝምድና ክትበትኽ፡ ካብ ሚኒስትሪታት ጉዳያት ወጻኢ ስዑድያን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ሕቶ ከምዝቐረበላን ከምዝነጸገቶን” ኣምሲሉ ዝተፈብረኸ ወረ፡ ብ7 ሰነ ብስም ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ፡ ኣብ ዝተተምየነ ወግዓዊ ወረቐት ናይ’ቲ ሚኒስትሪ፡ ብቋንቋ ዓረብ ተለጢፉ ተዘርጊሑ’ሎ። እዚ ወረ’ዚ፡ መሰረት ዘይብሉ ውጹእ ሓሶት’ዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዜና ኤርትራ
ቀ/ ሚ ኢትዮጵያ፣ ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ፈላሚ ዑደቱ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኣካይዱ
Radio Erena: 21 May 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብዩ ኣሕመድ፣ ንጉስ ሳልማን ብዝገበረሉ ዕድመ መሰረት ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ፈላም ዑደቱ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ኣካይዱ።
ንሱ ካብ 17 ክሳብ 19 ግንቦት ኣብታ ሃገር ኣብ ዝጸንሓሉ፣ ምስ ንጉስ ሳልማን፣ ወራሲ ዓራትን ሚኒስተር ምክልኻልን ቢን መሓደም ሳልማንን ካልኦት ሰበ ስልጣንን እታ ሃገር፣ ኣብ ዞባዊ ጉዳያት፣ ኣብ ጸጥታን ሓባራዊ ወርፍን ንግድን ብምትኳር ተዘራሪቡ።
ድሕሪ'ቲ ዝተኻየደ ዝርርብ፣ ስዑዲ ዓረብ ከም መርኣያ ጽቡቕ ድሌታ፣ ዝተፈላለየ ገበናት ፈጺሙ ተኣሲሮም ዝርከቡ ኣስታት ሓደ ሽሕ ኢትዮጵያ ብምሕረት ክትፈትሕ ምዃና ከምዝገለጸት መንግስታዊ ማዕኸን ዜና ኢትዮጵያ ሓቢሩ።
ፕረዚደንታት ሱዳንን ቱርክን ዝምድንኦም ንምሕያል ተወሳኺ ስምምዓት ይኽትሙ
Radio Erena: 21 May 2018
ፕረዚደንታት ሱዳንን ቱርኪን፣ ዝምድናታት ሃገሮም ንምሕያል ዘኽእሎም ተወሳኺ ስምምዓት ከምዝኸተሙ ተሓቢሩ።
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ጎኒ ጎኒ'ቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ቱርኪ፣ ከተማ ኢስታንቡል ዝተኻየደ፣ ኣብ ጉዳይ ዮርሳሌም ዘተኮረ ዋዕላ ሃገራት እስላም፣ ምስ ፕረዚደንት እታ ሃገር ጣይብ ኤርዶዋን ብምርኻብ፣ ኣብ ክልትኣዊ ዝምድናታት ድሕሪ ምዝታይ'ዩ እቲ ስምምዕ ተኸቲሙ።
ዝምድና ሱዳንን ቱርኪን፣ ድሕሪ'ቲ ፕረዚደንት ቱርኪ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ናት ዝሓለፈ ዓመት፣ ናብ ሱዳን ዘካየዶ ታሪኻዊ ዑደት፣ ናብ ሓድሽ መድረኽ ተሰጋጊሩ ምህላዉ ይፍለጥ።
ሊብያ፣ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝጸንሑ ኤርትራውያን ናብ ኒጀር ግዒዞም
Radio Erena: 17 May 2018
ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ሊብያ፣ ኣብ ሕማቕ ኵነታት ዝጸንሑ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ 132 ስደተኛታት ናብ ኒጀር ከምዝገዓዙ፣ ወኪል ላዕለዋይ ኮሚሽኝ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት - UNHCR ኣፍሊጡ።
እቶም ዝሓለፈ ሰሙን፣ ካብ ከተማ ጣራብሎስ ናብ ኒያመይ ናይ ኒጀር ዝገዓዚ ስደተኛታት፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ናይ ምጥያስ ዕድል ክሳብ ዝረኽቡ፣ ኣብ ግዜያዊ መዓስከር ክጸንሑ'ዮም።
UNHCR ኣብዘን ዝሓለፋ ሽዱሽተ ኣዋርሕ፣ ኣማኢት ኤርትራውያን ዝርከብዎም 1951 ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ከውጽእ እንከሎ፣ እቶም 1152 ናብ ኒጀር ዝገዓዙ'ዮም።
ልዕሊ 1500 ኤርትራውያን ኣብ በርን ሰላማዊ ሰልፊ ኣካዪዶም።
Radio Erena: 20 May 2018
ኣብ ስዊዘርላንድ ዝርከቡ ልዕሊ 1500 ኤርትራውያን ኣብ በርን ሰላማዊ ሰልፊ ኣካዪዶም።
ኣብቲ ብዕለት 18 ግንቦት ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ሰልፈኛታት ነቲ መንግስቲ ስዊዘርላንድ ዝኽተሎ ዘሎ ኣተሓሕዛ ጉዳይ ስደተኛታት ንምቅዋም ምንባሩ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
መንግስቲ ስዊዘርላንድ ካብ 9,400 ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝሓተቱ ኤርትራውያን ናይቶም 3,200 ዳግመ ምጽራይ ክግበረሉ ምእዛዙ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ’ዩ። እቲ ዳግመ ምጽራይ ንሓያሎ ኤርትራውያን ሓተትቲ ዑቕባ መሰሎም ዝነፍግ ጥራይ ዘይኮነ ንገለ ካብኣቶም ናብ ኤርትራ ናይ ምጥራዝ ሓደጋ’ውን ከምዘለዎ’ዩ ዝግለጽ።
ኤርትራ፣ ኣቦ መንበር ኮሚተ እገዳ ናብ ኣስመራ ንምብጻሕ ዘቕረቦ ሕቶ ነጺጋ
Radio Erena: 16 May 2018
ኣቦ መንበር ኮሚተ እገዳ ሶማልን ኤርትራን ካይራት ኢማሮቭ፣ ናብ ኤርትራ ንምብጻሕ ዘቕረቦ ሕቶ መንግስቲ ኤርትራ ከምዝነጸጎ ዲፕሎማስያውይን ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ካዛኪስታናዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ኣቐዲሙ ናብ ጅቡቲ፣ ሶማልያ፣ ኢትዮጵያን ኬንያን ከምዘካየደ ዝጠቀሱ እቶም ምንጭታት፣ ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ንምዝርራብ ዘቕረቦ ሕቶ ከምዝተነጽገን ናብ ኤርትራ ዘእቱ ቪዛ ከምዝተኸልከለን ኣፍሊጦም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
እንቋዕ ናብ ናይ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ዓመታዊ ክብረ በዓል ኣብጸሓና!
ይትዐየን መልአከ እግዚአብሔር ዐውዶሙ ለእለ ይፈርህዎ ወያድኅኖም
ጣዕሙ ወታእምሩ ከመኄር እግዚ አብሔር። መዝ. 33 (34)7-8፣
ኤፊ.1፣13-ፍጻሜ። ይሁዳ.1፣9-14። ግ.ሓዋ.1፣10-12። ማቴ. 25፣14-31።
ቅዱስ ሚካኤል
ቅዱስ ሚካኤል  > ማለት እዩ። ከም እግዚአብሔር ዝኣመሰለ ቅዱስ፣ ንጹሕ፣ ርኅሩህ፣ ኃያል፣ ረቂቅ መን ኣሎ መልሱ ማንም እዩ። ቅዱስ ሚካኤል ናይ ስሙ መግለጺ ዝዀኑ ተወሰኽቲ ኣስማት ኣለው። እዚኦም ካብ እግዚአብሔር ዝተዋህብዎ ንኽብሩ ዝገልጹ እዮም።
እዚኦም ከኣ መልአከ ኃይል፣ መልኣከ ምክሩ ለልዑል ፣ መጋቤ ብሉይ እዮም።
መልኣከ ኃይል ዝተባህለ፣ እግዚአብሔር ኣምላኽ ብኡኡ ጌሩ ብዙሕ ዓበይቲን ኣደነቕቲ ስራሕ ብምስራሑ፣ ኃይሉ ስለዝገለጸን ንዲያብሎስ ምስ ሠራዊቱ ስለዝስሰዓረ እዩ።
መጋቤ ብሉይ ዝተሃለሉ ምኽንያት፣ ኣብ ዘመነ ብሉይ ኪዳን ካብ እግዚአብሔር እንዳተላእኸ ብዙሕ ዓበይቲ ድንቒ ተግባራት ስለ ዝገብረ እዩ።
መልአከ ምክሩ ወይ ድማ ናይ እግዚአብሔር ኣማኻሪኡ ዝተባህለሉ ዝተባህለሉ ምኽንያት፣
ንእግዚአብሔር ብምኽሪ ይሕግዞ ማለት ዘይኮነ፣ እግዚአብሔር ዝሰርሖ ኩሉ ስራሕ ንፈተውቱ ብፍታዉ ይገልጸሎም እዩ ። ንፈታዊኡ ቅዱስ ሚካኤል ከኣ ይገልጸሉ ፣ ብእኡ ጌሩ ከኣ ስርሑ ይሰርሕ ንምባል እዩ። እግዚአብሔር ሙሉእ በኩሉኄ፣ ይሕግዝ እምበር ሓግዙኒ ዝብል ኣምላኽ ኣይኮነን። ፍጥረታቱ ብዘይ ዋላ ሓደ ሓገዝ ዝፈጠረ ኣምላኽ እዩ።
ቅዱስ ሚካኤል ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ
ቅዱስ ሚካኤል ምስ እዚ ኩሉ ልዕልና ትሕትና ደሪቡ ዝሓዘ ብጸሎት ተማኅጽኖ ብተራዳኢነት ኣሚኑ ዝልምን ኩሉ ፈጢኑ ብምብጻሕ ካብ ጸብኣ፣ ተንኮል ሠራዊተ ኣጋንንቲ ዘድሕን ቅዱስ መልኣኽ እዩ። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ምስ እንርኢ ቅዱስ ሚካኤል ብዝተዋህቦ ክብርን ሞጎስን ዝገበሮም ኣደነቅቲ ተኣምራት ይነግረና ። እያ.5፣13-15። ከምዚ ይብል።  > ነዚ ጥቅሲ ምስ እንርእዮ ።
እግዚአብሔር ኣምላኽ ንእያሱ  > እያ.1፣1-9። ብምባል ማዕረ ክንደይ ከምዘኽበሮ ንርዳእ።
እስራኤላውያን ንኣሞራውያን ኣብ ዝወግእዎም ግዜ እቲ መዓልቲ ስለዝመሰዮም ካብቲ ልሙድ ተፈጥሮኣዊ ሕጊ ወጻኢ ጸሓይ ከይትዓርብ መዓልቲ ክነውሕ እያሱ ንፈጣሪኡ እግዚአብሔር ብጸሎት ምስ ለመነ። እግዚአብሔር ድማ ጸሎቱ ሰሚዑ ንመዓልቲ ኣንዊሑ ካብ ሰማይ ኣእማን በረድ ኣዝኒሙ ንጸላእቱ ብምጥፋእ ዝፈጸሞ ኣደናቒ ተኣምር ከምዚ ክብል ጺሒፍዎ።
> እያሱ 10-12-14። ብምባል ተገሊጹ።
ብሓፈሻ ካብ ያሪኮ ጀሚሩ ዓበይቲ ናይ ኣሕዛብ ዕርዲ ኣፍሪሱ ንኣህዛብ ኣጥፊኡ፣ እግዚአብሔር ንኣብርሃም፣ ይስሓቅ፣ ያዕቆብ ዝኣተወሎም ቃልኪዳን ዝመሓለሎም ምድረ ተስፋ ንደቆም ዘውረሰ እያሱ እዩ።
እዚ ናይ እስራኤል መራሒ እያሱ፣ ኣብ ኢዱ ሰይፊ ሒዙ ዝተገልጸሉ ቅዱስ መልኣከ እግዚአብሔር ቅዱስ ሚካኤል ምዃኑ ኣይፈለጠን። ካብ ቃሉ ከምንርዳእ ካብ ወገኑ ወይ ድማ ካብ ናይ ጸላእቱ ወገን ዝኾነ ሠራዊት መሲልዎ ኔሩ። ቅዱስ ሚካኤል ብሰብ ኣምሳል ስለዝተገልጸሉ ኣይፈለጦን ኔሩ። ዘዛራረቡ ዝነብረ̕ውን ብዘይ ፍርሕትን ጭንቀትን ራዕድን ንሠራዊቱ ከም ዘዛራርብ ኮይኑ እዩ ዝነበረ ። ጸኒሑ ግና ካብ ቅዱስ መልኣክ ዝተዋህቦ መልሲ ንዓቢይ ነቢይን መራሒን እያሱ ኣተሓሳስቡ ለዊጥዎ።  > ዝብል ቃል ምስ ሰምዐ ኣብ ቅድሚኡ ደው ዝበለ ተራ ሠራዊት ዘይኮነ ናይ ቅዱሳን መላእኽቲ ሓለቓ ምስ ሙሴ ከይተፈለየ ንህዝበ እስራኤል ዝሕሉ ናይ እግዚአብሔር መልኣኽ ቅዱስ ሚካኤል ምዃኑ ምስ ተረድአ ንመልኣከ እግዚአብሔር ክብሪ ምሃብ ስለዝግባእ ናይ ኣኽብሮት ስግደት ሰገደሉ።  > ብምባል ብትሕትና ሓተተ። ጐይታይ .. ቅዱስ ሚካኤል ንባርያኻ እያሱ ትነግረኒ ነገር እንታይ እዩ? ብምባሉ ናይ እግዚአብሔር ክብሪ ንፍጡራቱ ምሃብ ኣይኮነን’ዶ ንዝብል ቃል መብርሂኡ ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ቅዱሳን መልኣኽቲ ጐይቶት ይብሃሉ እዮም ። ጐይትነቶም ግና ናይ ጸጋ ጐይትነት እዩ። ካብ እግዚአብሔር ዝረኸብዎ።
እያሱ ንመልኣከ እግዚአብሔር ጐይታይ ኢሉ ካብ ጸውዖ ንሕና ሓጥያተኛታት ጐይታይ ቅዱስ ሚካኤል ንዓይ ንባርያኻ ጸልየለይ መጺኻ ኣድኅነኒ ብምባል ናይ ኣክብሮት (ናይ ጸጋ) ስግደት ብምስጋድ እንተለመናዮ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ትምህርቲ ኣይወጻናን ። ናይ ፈጣሪ ክብሪ ንፍጡር ኣይሃብናን። እዚ ከኣ መሰረት መጽሓፍ ቅዱስ ጌርና ኣብነት አበው ብምኽታል እዩ። ንፈታዊ እግዚአብሔር እያሱ ኣብነት ንገብሮ። ቅዱስ ሚካኤል እያሱ ዘቅረበሎ ናይ ኣኽብሮት ስግደት ብምቅባል ካብ እግዚአብሔር ዝተዋህቦ መልእኽቲ ነጊርዎ። እያሱ̕ውን ትእዛዙ ፈጸመ።
እግዚአብሔር ናይ ሠራዊት ጐይታ ተባሂሉ ይጽዋዕ ፣ እዚ ማለት ንመልኣኽቲ ፈጢሩ ዝገዝእ ፣ ዝእዝዞም፣ ዝቅድሶም ማለት እዩ። ናይ እግዚአብሔር ሓለቃ ሰራዊት ዝብሃል ትሕቲ ፈጣሪ ኣብ ልዕሊ መልኣኽቲ ብእግዚአብሔር ዝተሽመ ማለት እዩ።
ቅዱስ ሚካኤል ንህዝበ እስራኤል ካብ ናይ ግብጺ ባርነት ዘውጸኣ፣ ኣብ ምድረ በዳ በረኻ̕ውን ንኣርብዓ (40) ዓመት ዝመርሖምን ምድረ ርስቲ ከንኣን ዘውረሶም እዩ።  > ዘጻ.14፣15-20። በዚ መሠረት ንእስራኤል ዝመርሖም ዝነበረ ናይ እግዚአብሔር መልኣክ ቅዱስ ሚካኤል እዩ።
ከምእ̕ውን ኣብ እምባ ሆሬብ እግዚአብሔር ንሙሴ ኣብ ሐምልማላዊት ዕፅ ብተዋህዶ ኣብ ዝተገልጸሉ እዋን መልኣክ ቅዱስ ሚካኤል ኣይተፈለዮን ኔሩ። ዘጻ.3፣1-6። ግ.ሓዋ.7-30-34። ኣብ ኦሪት ናይ እግዚአብሔር መልኣኽ እንዳተባህለ ዝጥቐስ መብዛሕትኡ ቅዱስ ሚካኤል ምዃኑ ሊቃውንቲ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና የምህሩ። ኣብ ድርሳነ ሚካኤልውን ተጻሒፉ ንረኽቦ። መዝ. 34፣7።  > ።
ኢሳ.37፣36።  > ብሓፈሻኡ ቅዱስ ሚካኤል ዘይሓገዞ ማንም የለን እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን።
ኣብ ዳኒ.10፣13። ናይ ቅዱስ ሚካኤል ተራዳኢነት ገሊጹ እዩ።
ዳኒ.10፣21።  > ብምባል ክገልጽ ከሎ ንርእዮ። ብተወሳኺ ትን.ዳኒ. 12፣1።  > ንደቂ ሰባት ኩሎም ብኣማላድነትን ተራዳኒነትን ዝቀውም ምዃኑ ተገሊጹ ንረኽቦ።
ካልእ̕ውን ዲያብሎስ ምስ ሰራዊቱ ኣብ ልዕሊ እግዚአብሔር ምስ ዓመጹ ካብ ክብሮም ዘዋረዶም ናብ ምድር̕ውን ዝደርበዮም ቅዱስ ሚካኤል እዩ። ንቅዱሳን መልኣኽቲ ብምምራሕ ምስ ዲያብሎስን ሰራዊቱን ብዝገበሮ ኩናትን ዝረኸቦ ዓወትን ቅዱስ ዮሓንስ ክገልጾ ከሎ። ራእ. 12፣7-9።  >
ሎሚ̕ውን ቅዱስ ሚካኤል ሰዳዴ ኣጋንንቲ ንኣጋንንቲ ዘሳጉግ ብምዃኑ ካብ ሰይጣንን ሠራዊቱን ከምዘድኅነና፣ ብጸሎት ተጊሆምን ብቃልኪዳን ኣሚኖም ዝልምኑ ኩሎም ፈጢኑ ይራድኦም እዩ። ካብ ኩሉ ክፋእ ነገር የድኅኖም። መዝ.34፣7።
ኣብ መልእኽቲ ይሁዳ ቁ.9።  > ምባሉ ትዕግስተኛ ምዃኑ የረድኣና።
ናይ ቅዱስ ሚካኤል ክብሪ
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ናይ ቅዱስ ሚካኤል ንማንም ዘይተዋህቦ ዓቢ ክብሪ ከምዝተዋህቦ ተጻሒፉ ንረኽቦ። እዚውን ኣብ ዕለተ ምጽ ኣት ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱሳን መልኣኽቲ ኣስዒቡ ብክበበ ትሥብእት ብግርማ መለኮት ኣብ ዝመጻሉ እዋን ካብ እግዚ አብሔር ኣብ ልዕሊ ሙታን ሥልጣን ዝተዋህቦ ነዚ ሓያል መላኣኽ ቅዱስ ሚካኤል እዩ።
ነዚ̕ውን ቅዱስ ጳውሎስ ገሊጽዎ እዩ። 1ይ ቆረ.15፣51-52። ካብዚ ብተወሳኺ  > 1ይተሰ.4፣16-16። ብምባል ኣብ ዳግማይ ምጽኣት ከመይ ዝበለ ክብርን ጎይትነትን ከምዝተወሃቦ ይገልጸልና።
ናይ ቅዱስ ሚካኤል ክብረ በዓል፣
ናይ ቤተክርስቲያን ቅዱሳን ኣቦታት ኣብ ወወርሑ ብ12 መዘከርትኡ ክንገብር ኣዚዞምና። እዚ ዘይከኣለ ኣርባዕተ ዓበይቲ በዓላት ዋላ ብዝሑል ማይ ብዝተኻእለ መጠን ከንኽብሮ ይግብኣና። እዚኦም’ውን ሕዳር 12፣ ሰኔ 12 ነሓሰን ታሕሳስን 12 እዮም። ካብ ኩሉ ዝበልጽ በዓሉ ሕዳር 12 ዕለተ ሢመቱ እዩ ። ኣብዚ ዕለት እግዚአብሔር ኣብ ሰማይ ካብ ዘለዉ ካብ ኩሎም ንላዕሊ ጌሩ ሽሞ። ስለ ትሕትንኡን ተኣዛዝነቱን ፣ ንኹሉ ጽቡቅ ስራሕ ተጻባኢ ዝኾነ ንጐይቱኡን ፈጣሪኡን ኣምላኹን ዝኸሓደ ንጸላኢ ሠናያት ዲያብሎስ ንኽስዕሮ ሥልጣን ተዋሂብዎ። ኣብዚ ዕለት ቅዱስ ሚካኤል ብተወሳኺ ብዓቢ ክብሪ ኰይኑ ብኣምሳል ንጉሥ ምስ ሰዓብቱ ንወዲ ነዌ ንእያሱ ዝተራእየሉ ዕለት እዩ።
ኣብ ቅዳሴውን  > ንብል። ነብዩ ሄኖክ'ውን ንቅዱስ ሚካኤል ምሕረት ከምዝተዋህቦ ገሊጹ እዩ። ትሕትንኡን ተኣዛዝነቱን ኣረዲኡ እዩ። ሄኖክ.6፣5። 10-12።
ናይ ሰማያውያን ሠራዊት ሓለቃ ንደቂ ሰብ ኩሉ ዝርኅርህኅን ንደቂ ሰባት ብዘይ ምቁራጽ ናብ ፈጣሪኡ ዝልምን ርኅሩኅ ትሑት ዝኾነ ኃያል ቅዱስ ሚካኤል ዝስርሖ ሥራሕ ተኣምሩን ክብሩን ተጻሒፉ ክውዳእ ዝከኣል ኣይኮነን ።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር በረከቱን ምሕረቱን የብዝሓልና። ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ኣማላድነት ኣይፈለና።
ናይ ቅዱስ ሚካኤል ጸሎቱን በረኸቱን ረዲኤቱን ኣይፈለየና።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!
(For those who do not have Geez, please visit this link) LIKE MELAEKT KIDUS MIKAEL
(For those who do not have Geez, please visit this link) LIKE MELAEKT KIDUS MIKAEL


text:
ፑቲን ፕረዚደንት ሩሲያ ኮይኑ ንራብዓይ ግዘ ቃለ መሓላ ፈጺሙ
ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ኣብ ዝተኻየደ መረጻ ዝተዓወተ ቭላድሚር ፑቲን፡ ሎም መዓልቲ ንራብዓይ ግዘ ፕዘሪደንት ኮይኑ ቃለ መሓላ ፈጺሙ።
ንዝሓለፉ 18 ዓመታት፡ ኣብ ሓደ እዋን ቐዳማይ ሚኒስትር ካልእ እዋን ድማ ፕረዚደንት ብምዃን ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ቭላድሚር ፑቲን፡ ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ዳግም ንፕረዚደንት ኣብዝተኻየደ መረጻ ተዓዊቱ'ዩ።
ኣብቲ ዝሓለፈ ቐዳም ፖሊስ፡ ኣብ ሞስኮን ካልኦት ከተማታት ሩሲያን ኣንጻር መሪሕነት ፕረዚደንት ፑቲን ዝተኻየዱ ተቓዉሞታት ክብትን ዉዒሉ'ዩ።
ልዕሊ 1000 ሰባት ኣብ 19 ከተማታት ተኣሲሮም'ዮም።
ዉጽኢት መጽናዕቲ ማእኸል መጽናዕቲ ስነ ልቦና ሌቫዳ ከምዝሕብሮ ካብ ሞንጎ እቶም ዓይቲ ተቓዉሞታት ሩሲያዉያን፡ (45 ሚኢታዊት) ፑቲን ኣብ ሞንጎ ዜጋታት እታ ሃገር ዘሎ ኣፈላላይ ሃብቲ ከጽብብ ዝኣተዎ ቃል ዘይምስኽዑ እንትኾን ካልኦት (39 ሚኢታዊት) ድማ፡ ናይ ዕዳጋ ለዉጢ እንትመጽእ ድጎማ ክወሃቦም ዝተብሃሉ ሩሲያዉያን ዝተኣተወሎም መብጽዓ ብዘይምፍጻሙ ዕጉባት ኣይኮኑን።
በቲ ዝተኻየደ ዳህሳስ ካልኦት 47 ሚኢታዊት ነቲ መሕትት ዝመልኡ ሰባት ሓያልነት ሩሲያ ናብ ዝነበሮ መሊሱ'ዩ ኢሎም ይኣምኑ። እዚ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ዝተኻየደ መጽናዕቲ እንትኾን ኣብ 136 ከተማታት 1600 ሰባት ኣሳቲፉ'ዩ።
እዚ ምስ ኣብ 2015 ዝተኻየደ መሕትት እንትነጻጸር፡ ቑጽሪ ቅርታ ዘቕርቡ ሩሲያዉያን ወሲኹ'ዩ።
ዓመጻት ንምንታይ?
ቐዳም ኣብ 10 ከተማታት ሩሲያ ኣብ ዝነበረ ተቓዉሞታት ልዕሊ 1000 ሰባት ተኣሲሮም'ዮም።
76 ሚኢታዊት ድምጺ ብምርካብ ዳግም ዝተመረጸ ፑቲን፡ ብዓለምለኸ ተዓዘብቲ እቲ መረጻ ሕጋዊ ዘይኾኑ ተግባራት ዝተፈጸሞ'ዩ ተባሂሉ ተገሊጹ ነይሩ።
ፍሉጥ መራሒ ተቓዋሚ ናይታ ሃገር ኣሌክሲስ ናቫልኒይ ኣብቲ ዘይተወደበ ዝተብሃለ ዝሓለፈ ቐዳም ዝተኻየደ ሰልፊ ተቓዉሞ ክሳተፍ ኣብ ትሕቲ ቑጽጽር ፖሊስ ዉዒሉ'ዩ።
ተቓወምቲ እታ ሃገር ፑቲን ዲሞክራሲ ሩሲያ ኣናኢሱ ብዝብል ዝነቕፉዎ እንትኾን፡ ተቓወምቲ ዉድባት ካብ ፓርላማ ወጻኢ ብምግባር መሓዙቱ ጥራሕ ኣብ ስልጣን ክጸንሑ ንምግባር ጨቢጡ ዝሓዞ ዲሞክራሲ'ዩ እናበሉ ይነቕፉዎ።
ካብ ሰላሊ ናብ ፕረዝደንትነት
1952: 7 ጥቅምቲ ኣብ ሌኒነጋርድ (ሕዚ ሴይንት ፒተርስበርግ) ተወሊዱ፡ ሕጊ ድሕሪ ምጽናዕ ናብ ኬይ.ጂ.ቢ ፖሊስ ብምጽምባር ኣብ ምብራቕ ጀርመን ሰላሊ ኮይኑ ሰሪሑ
1990s: ዋና ኣዛዚ ሴይንት ፒተርስበርግ
1999: ቐዳማይ ሚኒስትር ኮይኑ ተሸይሙ። የልቲሲን ዓርሱ ካብ ሓላፍነት ስርሑ ብምዉራዱ ግዚያዊ ፕረዚደንት ኮይኑ'ዉን ተሸይሙ።
2000: ፕረዝደንት ኮይኑ ተመሪጹ፡
2008: ንሳልሳይ ተኸታታሊ ግዜ ከይወዳደር ተኸልኺሉ፡ ዲመትሪ መድቨደቭ ድማ ፕረዚደንት ኮይኖም
2012:ብሓዱሽ ሕጊ ዳግም ፕረዚደንት ኮይኑ ተመሪጹ
2018: ንራብዓይ ግዜ ፕረዚደንት ኮይኑ ተመሪጹ
ሩሲያ ኣብ መሪሕነት ቭላድሚር ፑቲን
ኣብ ናይ መጀመርታ ናይ ስራሕ ዓመት ፕረዚደንት ቭላድሚር ፑቲን ተዛሚዱ ዝነበረ ዝተረጋግአ ኣገልግሎት ሕብረተሰብን ዝቕባበ ዋጋን ተራ ማሕበረሰብ ሩሲያ ተቐቢሉዎ ነይሩ'ዩ።
ዕብየት እናወሰኸ እንትመጽእ፡ ካብ ጋዝን ነዳድን ዝርከብ ኣታዊ ብምዉሳኹ ፑቲን ኣብታ ሃገር ዘለዎ ስልጣን እናዛየደ፡ ፖለቲካዊ ናጽነትን ናጽነት ሚዲያን ድማ እናተገደበ መጺኡ።
ኣብ 2014 ክሬሚያ ካብ ዩክሬን ክትግንጸል ዝሃቦ ዉሳነ፡ እቲ ዝዓበየ ዓለምለኻዊ ቕልዉላዉ ዘስዓበ እንትኾን፡ ኣብ ልዕሊ ሩሲያ ዝውሰኑ ማዕቐባት ክዉስኹ ድማ ምኽንያት ኾይኑ።
ሩሲያ ኣብ መረጻ ኣሜሪካ 2016 ኢድ ኣእታዉነት ኣለዋ ተባሂላ እንትትንቀፍ፡ ብምምራዝ ኣብ ብሪጣኒያ ዝነበረ ሰላሊ'ዉን ዓለም ሓምዩዋ።
ተንታኒ ፖለቲካ ዲመትሪ ኦረሽኪን፡ ፑቲን ኣብዚ ሓዱሽ እዋን መሪሕነቱ ምስ ማሕበረሰብ ዓለም ዘለዎ ርክብ ክቕይር ኣለዎ ይብል።
"ኣብ ኣፍጋኒስታ ካብ ዝተኻየደ ኲናት ሶቭየት ኣትሒዛ ሩሲያ ተገሊላ'ያ። ሕዚ ዕዮ ገዛ ፑቲን፡ ኣብ ሩሲያ ሓዱሽ ነገር ምምጻእ ዘይኮነስ፡ ዓለም ሩሲያ ዝነበራ ቅኒት ክትቕበልን ጠለብ ሩሲያ ኣብ ግምት ክተእትዉን ምግባር'ዩ" ይብል።


text:
'ምስ ኤርትራ ዘለና ርክብ ንምውሳን ዘኽእል መፅናዕቲ ተኻይዱ ኣሎ' ቀ/ሚ ኢትዮጵያ
መቐለ —
‘ኢትዮጵያ ብዛዕባ ምስ ኤርትራ ዝተኸተለቶ ፖሊሲ ዳግም ገምጊማ ከምዝዛዘመትን ኣብ’ዚ ቀረባ ሓድሽ ፖሊሲ ናብ ህዝቢ ወግዓዊ ከምዝግበርን’ ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ገሊጾም።
እቶም ቀ/ሚ ‘ሃገሮም ነቲ ደውታ ንምፍታሕ ባዓል 5 ነጥቢታት እማመ ሰላም ሓንጺጻ ተደጋጋሚ መጸዋዕታ ከምዘቅረበት። ከምኡውን ተመጣጣኒ መልሰ ግብሪ ኣብ ምሃብ ከምዝጸንሐትን’ ጠቂሶም።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ግና ይብሉ እቶም ቀ/ሚ፣ እቲ መፅናዕቲ ብዕምቈት ምስተዘተየሉ፣ ብደረጃ ፖሊሲ ንህዝቢ ዕላዊ ክግበር እዩ’ ኢሎም። ጽጹይ ሓበሬታ ግና ኣይወሰኹን።
እቶም ቀዳማይ ሚኒስትር ነዚ ዝተዛረቡ ለካቲት 14 ኣብ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ንዝህነፅ "ፓርክ ኢንዳስትሪ መወሃሃዲ ምህርቲ ሕርሻ" ሰረት እምኒ ኣብ ዘንበረሉን፤ ምስ ህዝቢ ሑመራ ኣብ ዘካየድዎ ዘተ እዩ፡፡
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ቀርኒ ኣፍሪቃ ንጋዜጠኝነት ኣፀጋሚ ከባቢ እዩ ክብል ኣብ ብሪጣንያ ዝመደብሩን ሓሳብ ብነፃነት ናይ ምግላጽ መሰል ዝሕልቕን ኣርቲክል 19 (Article 19) ዝተባህለ ትካል ገሊጹ።
ብኻልእ ዜና ንደሕንነት ጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ትካል CPJ ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛታት ዝዕፍን ሕጊ ክሳብ ዘየመሓየሸት ጋዜጠኛታት ካብ ቤት ማእሰርቲ ምፍትሓ ጥራሕ ነፃነት ፕረስ ተኽብር’ያ ከብላ ኣይክእልን እዩ ኢሉ።
ንነፃነት ሓበሬታ ዝሕለቕ ኣርቲክል 19 (Article 19)ዝተባህለ ትካል ብፍላይ ኣብ ሶማልንን ኤርትራን ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ዝወረደ መጥቓዕቲ ከምዘተሓሰሰቦ ይገልፅ።ሎሚ ተዘኺሩ ዝወዓለ ዓለምለኸ ነፃነት ፕረስ ምኽንያት ብምግባር ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ኬንያ ኣብዘዳለዎ ፕሮግራም ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣቦ ወንበር ቦርድ’ቲ ትካል ሚስተር ጆን ጋሺ ከምዚ ኢሎም።
ብደረጃ ዓለም ሶማል ንጋዜጠኛታት ኣዚያ ሓደገኛ ምኳና ቀፂላ’ላ።ኤርትራ እውን ብዓብይኡ ዕፅውቲ’ላ።ሕማቕ ፀብፃብ ዘለዋ ኢትዮጵያን ኣብቲ ዞባ ፍፁም ሕማቕ ኣተሓሕዛ ዘለዋ ደቡብ ሱዳን እውን ኣለዋ።ኣብ ብሩንዲን ሩዋንዳን እውን ነፃነት ፕረስ ሕማቕ እዩ።”
በግዚኡ መጥቓዕትታት ዝፍፀሙላ ኬንያ፣ታንዛኒያን ኡጋንዳን እውን ነጻነት ፕረስ ዘንቆልቆለን ሃገራት እየን።
ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኽበ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ነፃነት ፕረስ ከይኽበር ዝዕንቅፉ ዘለው መራሕቲ ሃገራት እዮም ኢሉ።ኣብ ሃገሩ መሰል ጋዜጠኛታት ንክኽበር ጋዜጠኛታት ኢትዮጵያ ኣበርቲዖም ክሰርሑ እውን ኣተሓሳሲቡ’ሎ።
“ጋዜጠኛታት ዴሞክራሲ ንከመፅእ ክፅዕሩ ኣለዎ።ንናይ ባዕሎም ነፃነት ጥራሕ ክሕለቑ የብሎምን።ናታትቶም መሰል ኣካል ናይቲ ፍታሕ እዩ።ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲ ስለዘየለ ንጠቕላላ ዴሞክራሲ ክቃለስ ኣለዎ፤ድሕሪኡ እቲ ሞያ ክረጋገፅ ይኽእል እዩ።”
ምስዚ ብዝተኣሳሰረ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ዝመደብሩ ንደሕንነት ጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ዓለምለኸ ትካል ብናይ ኢንግሊዝኛ ኣህፁረተ-ቃል CPJ ኣብ 2017 ዓ.ም ኣብ መላእ ዓለም 259 ጋዜጠኛታት ኣብ ማእሰርቲ ከምዝርከቡ ገሊፁ።ኢትዮጵያ ን16 ጋዜጠኛታት ብምእሳር ካብ ግብፅን ኤርትራን ቀፂላ ብሳልሳይ ደረጃ ኣቐሚጡዋ’ሎ።
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝነበሩ ኩሎም 16 ጋዜጠኛታትን ፀሓፍቲ ኢንተርኔትን ካብ ቤት ማእሰርቲ ብምፍትሖም ኣብያተ ማእሰርቲ ኢትዮጵያ ንመጀመሪያ ግዜ ካብ ጋዜጠኛታትን ፀሓፍትን ነፃ ኮይኖም ኣለው።ንምዃኑ ናይዞም ጋዜጠኛታት ካብ ቤት ማእሰርቲ ምፍታሕ ኢትዮጵያ ካብ ዝርዝር ዓፈንቲ ነጻነት ፕረስ የውፅኣ ድዩ ዝብል ዝተሓተታ ኣብ CPJ ንጉዳይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝከታተላ ኣንጄላ ክዊንታል ‘’ኣየወፅኣን እዩ’’ ክብላ ምክንያቱ የረድኣ።
“ንጋዜጠኛታትን ፀሓፍቲ ኢንተርኔትን ምፍታሕ ከም ፅቡቕ ስጉምቲ ኢና ንሪኦ።ነፃነት መራኸቢ ብዙሃን ግን ንጋዜጠኛታት ብምእስራን ብምፍታሕን ጥራሕ ዝረጋገፅ ኣይኮነን።ኢትዮጵያ ብዝምልከት ዘተሓሳስበና ኣብ ልዕሊ መራኸቢ ብዙሃን ዝተነብረ ዓፋኒ ሕጊ እዩ።ንመንግስቲ እነቕርቦ ፃውዒት ንጋዜጠኛታት ንምእሳር ዝተጠቕመሉ ሕጊ ከመሓይሾን እዚ ዕድል እዚ ምቹእ ኩነታት ንምፍጣር ክጥቀመሉን እዩ።”
ንሰን ብተወሳኺ ቅድሚ ትሽዓተ ዓመታት ዝፀደቐ ሕጊ ፀረ-ሽበራ ክልወጥ ኣለዎ ኢለን።መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕነት ህዝቢ ንምሕላው ዝወፀ ሕጊ እዩ ይብል።ብዓንቀፃት ናይዚ ሕጊ ጋዜጠኛታት፣ፀሓፍትን ናይ ፖለቲካ ተነሓናሕትን ክእሰሩ ምፅንሖም ይጠቕሳ።እዚ ሕጊ ክመሓይሽ ኣለዎ ይብላ።
“ሕጊ ካብ ምምሕያሽ ብተወሳኺ ንዓና ዘተሓሳስበና ምጥፋእ ነፃን ገለልተኛን ሚዲያ እዩ።ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ብርክት ዝበሉ መራኸቢ ብዙሃን ተዓፂዮም ወይ ሕትመታቶም ተቛሪፁ’ሎ።ዛጊት እውን ኣይተኸፍቱን።ተደጋጋሚ ምቁራፅ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ይርኣይ እዩ።”
ኩዊንታል ኣብ 1997 ዓ/ም ኣብ ዝወፀ ናይ ገበን ሕጊ ዝሰፈሩ ዓንቀፃት ጋዜጠኛታት ስርሖም ከይሰርሑ ዘሸቑርር ሕግን ንነፃነት ፕረስ ዝኽእልክሉን እዮም ይብላ ።ኣብ ኢትዮጵያ ጋዜጠኛታትን መራኸቢ ብዙሃንን ጥራሕ ከይኮነስ ህዝቢ እውን ናይ ምዝራብ ነፃነት ክረክብን ሰብኣዊ መሰላቱ ክኽበርን ኣለዎ ኢለን።ልምዓታዊ ጋዜጠኝነት ኣብ ኢትዮጵያ ንዘለው ድልየታትን ስምዒታትን ኣየንፀባርቕን ኢለን ኣለዋ።
ዶብ ኣልቦ ሪፖርተራት ዝተባህለ ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ትካል ብኣተሓሕዛ ፕረስ ኢትዮጵያ ካብ 180 ሃገራት መበል 150 ገይሩ ሰሪዑዋ’ሎ።


text:
ኣብ ክልተ እዋን ተሓቢኡ ብተኣምራታዊ ግብሪ እግዚአብሔር ዝተረኽበ ቅዱስ መስቀል፡ በዓሉ ብዓቢይ መንፈሳዊ ድምቀት ተኸቢሩ!
ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተሰቕለሉ ክቡር መስቀል፡ ድኅሪ ትንሣኤኡ ኣብ ክልተ እዋን ተሓቢኡ ብተኣምራታዊ ግብሪ እግዚአብሔር ዕለት 10 መጋቢት ተረኺቡ እዩ።
ብቅንእን ክፍኣትን ዝተላዕሉ ኣይሁድ ስመ ዝኽሩ ንኸይለዓል ኣብ ጎልጎታ ዓሚቝ ጕድጓድ ኵዒቶም ብምቕባር ክሳብ ጎቦ ዝኸውን ንኣስታት 300 ዓመት ደፊኖሞ ነበሩ።
ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን ኣብ ሃገረ ቍስጥንጥንያ ንጉሥ ቈስጠንጢኖስ ኣብ ዝነገሠሉ ዘመን ግና ኣደ ንጉሥ ዝኾነት ንግሥት እሌኒ ብሓበሬታ ኣረጋዊ ኪራኮስን ምልክት ዕጣንን ካብቲ ተቐቢርሉ ዝነበረ ጎቦ 17 መስከረም ኵዕታ ተጀሚሩ 10 መጋቢት ከም ዝርከብ ገበረት። ኣብዚ ቦታ ኣብያተ ክርስቲያን ኣሕኒፃ ድማ ብኽብሪ ኣብኡ ኣቐመጠቶ። እዚ ቀዳማይ ተረክቦተ መስቀል እዩ።
እቲ ኻልኣይ ድማ ኣብ ሻብዓይ ክፍለ ዘመን ዝተፈጸመ እዩ።
ካብዚ ንግሥት እሌኒ ዝሓነፀቶ ቤተ ክርስቲያን፡ ሓደ ካብ መኳንንቲ ፋርስ ናብ ሃገሩ ወሰዶ። ንጉሥ ሕርቃል ድማ ብጸሎት ምእመናን ተሓጊዙ ንፋርስ ወሪሩ ነዚ ክቡር መስቀል ደለዮ። ኣብ መወዳእታ ከኣ ብዕለት 10 መጋቢት ብሓበሬታ ናይ ሓንቲ ጓል ካህን ኣብቲ መኰንን ዝሓብኦ ቦታ ረኸቦ እሞ ኂዝዎ ንቍስጥንጥንያ ከደ።
በዚ መሠረት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ ዓመት መጽአ 10 መጋቢት ብልዑል ድምቀት ተኽብሮ።
ሎሚ ዓመት’ውን ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ክኽበር ከሎ ብፍላይ ድማ ኣብ ገዳም ቅዱስ መስቀል ጉና ጉና ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጹ ገዳማውያንን ሊቃውንት መምህራንን ውሉደ ክህነትን ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ብዓቢይ መንፈሳዊ ድምቐት ተኸቢሩ።
ንኽብሪ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቅዱስ ሥጋኡ ዝቘረሰሉን ክቡር ደሙ ዘፍሰሰሉን መስቀል፡ ዕለት 9 መጋቢት 2010 ዓ.ም. ሥርዓተ ዋዜማ ስብሐተ እግዚአብሔር በጺሑ። ብዕለት 10 መጋቢት 2010 ዓ.ም. ድማ ገዳማውያንን ሊቃውንት መምህራንን ውሉደ ክህነትን ምሉእ ለይቲ ጸሎተ ሰዓታትን ስብሐተ ማኅሌትን ከብጽሑ ከለዉ ምእመናንን ምእመናትን ድማ ኽምህለሉ ኃዲሮም።
ካብ ወጋሕታ ጀሚሩ ቅድስናን ተኣምራታውነትን ክብር መስቀል ምስ ተነበ፡ ሰዓት 11፡00 ቅ.ቀ. ታቦት ብለባስያን ውሉደ ክህነት ተዓጂቡ ብሊቃውንት መዘምራን ተሰንዩ ዑደት ኣካይዱ። ነቲ ዕለት ዝገልጽ ያሬዳዊ ለዘብን ሽብሸቦን ብሊቃውንት ምስ ቀረበ፡ ብሰባኬ ወንጌል ናይቲ ደብሪ ትምህርቲ ተዋሂቡ።
ብጸሎተ ምህላ ተሰንዩ ታቦት ብክብሪ ኣብ መንበሩ ምስ ተቐመጠ፡ መእሰርን መዕረጊ ጸሎትን ዝኾነ ጸሎተ ቅዳሴ ተሠሪዑ።
ድኅሪ ጸሎተ ቅዳሴ ኵሉ ተሳታፊ በዓል በረኸት ቅዱስ መስቀል ተኻፊሉ ነናብ ቦታ ተመልሰ። በዚ ኸኣ ፍጻሜ ናይቲ በዓል ኮነ።
ገዳም ቅዱስ መስቀል ጉናጉና ብጻድቕ ኣቦና ኣቡነ ሊባኖስ ዝተገደመ ጥንታዊ ገዳም እዩ።
በረከተ ቅዱስ መስቀል ምስ ኵልና ይኹን ንዘለዓለም ፡ አሜን!!!


text:
ደቡብ ኣፍሪቃውያን ደቀኣንስትዮ ውዕሊ ኒኩሌር ክቋረፅ ብምግባረን ንሽልማት 'ጎልድማን' በቒዐን
ክልተ ደቡብ ኣፍሪቃውያን ብቢልዯን ዶላራት ዝግመት ምስጢራዊ ውዕሊ ኒኩለር ክቋረፅ ብምግባረን ዝዓበየ ሽልማት ከባቢ ኣየር ('ኢንቫይሮንመንት ፕራይዝ') ተሸሊመን።
ሊክ ማክደይድን ማኮማ ሌካላካላንን፡ ነቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ትካላት ኒኩሌራዊ ሓይሊ ንምህናፅ ምስ ሩስያ ዝተገበረ ሕቡእ ስምምዕ፡ ክሳብ ኣብ ቤት ፍርዲ ቀሪበን ንሓሙሽተ ዓመታት ሞጊተን።
መራሒ ደቡብ ኣፍሪቃ ጃኮብ ዙማ፡ ብ2014 ምስ መራሒ ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ነቲ 76 ቢልዮን ዝግመት ስምምዕ ኣካይዶም ነይሮም።
ቤት ፍርዲ ግን ሕጋውነት ዘይብሉን ንሕገ-ምግስቲ ዘይተኸተለን ትልሚ ክብል ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ወሲኑ'ዩ።
ምስ ፓርላማ እታ ሃገር ግቡእ ዘተን ምርድዳእን ከይተገበረ ዝተትሓዘ መደብ እተን ደቂ ኣንስትዮ ንዘቕረብኦ መቃወሚ ሓሳብ'ውን ቅቡል ገይሩ።
ጋዜጠኛ ቢቢሲ ፑምዛ ፊህላኒ፡ እቲ ስምምዕ ኒኩሌር ሰፊሕ ነቐፌታ ከምዝገጠሞን ተቓውሞ ተፀዊዑ ከምዝነበረን ገሊፃ።
ንሚንስትር ፋይናንስ ህላንህላ ኔነ ሓዊሱ ካልኦት ሰበስልጣናት እታ ሃገር፡ ነዚ ዘፈፅም ፋይናንሳዊ ዓቕሚ ከምዘየለ ብምግላፅ ተቓዊሞም ምንባሮም ይዝከር።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ናብ ስልጣኖም ዝተመለሱ ኔነ፡ በቲ እዋን ነቲ ስምምዕ ቅቡል ብዘይምግባሮም ብጃኮብ ዙማ ካብ ስልጣኖም ተኣልዮም እዮም።
ሊክ ማክደይድ "መንግስቲ ንዜጋታቱ ዝደለዮ ነገር ከምዝፍፅሙሉ ኣባጊዕ'ዩ ዝቖፅሮም" ክትብል ንቢቢሲ ተዛሪባ።
ዓመታዊ ሽልማት 'ጎልድማን ኢንቫይሮንመንት ፕራይዝ'፡ ኣብ ሓለዋ ከባቢ ብትብዓት ንዝቃለሱ ዝወሃብ ሽልማት'ዩ
ኣብ ናይዚ ዓመት ሽልማት ድማ ካብ ኮሎምቢያ፣ ፈረንሳይ፣ ፊሊፕንስ፣ ቬትናምን ኣሜሪካን'ውን ዝተዓወቱ ኣለው።


text:
ናይጀርያ ኮደይን ዝብሃል ንጥረ-ነገር ዘለዎ ሽሮቦ ስዓል ኣጊዳ
ናይጀርያ እቲ ኮደይን ዝተባህለ ኬሚካል ዘለዎ ናይ ስዓል ሽሮቦ ኣብቲ ሃገር ከይፈርን ናብቲ ሃገር ከይኣቱን ኣጊዳ። ቢቢሲ እቲ ሽሮቦ ንተጠቀምቱ ኣብ ወልፊ ምትሓዝ ዘለዎ ተራ ድሕሪ ዘካየዶ መጽናዕቲ ኢያ ናይጀርያ ነቲ ስጉምቲ ዝወሰደት።
እቲ ጌና ዝየተሸጠ ኣብ መኽዘን ዘሎ ሽሮቦ ድማ ብናይ ሓካይም መምርሒ ክሽየጥ ከምዝኽእል ኣፈኛ ምኒስትሪ ጥዕና ናይጀርያ ንቢቢሲ ሓቢሩ።
እቲ ሽሮቦ ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ይሽየጥ ከምዘሎን፡ ናይጀርያውያን መንእሰያት ድማ ንኽስጥሉ ከም ድሮጋ ይጥቀምሉ ከምዘለው እቲ ናይ ቢቢሲ መጽናዕቲ የመልክት።
ብርክት ዝበላ ቤት መሸጣ መድሓኒት ነቲ ፈውሲ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ይሸጥኦ ከምዘለዋ እቲ መጽናዕቲ የመልክት።
ብርክት ዝበሉ ዜጋታት እንተላይ ብዓልቲ ቤት ፕሬዚደንት ቡሃሪ ነቲ ብቢሲሲ ናይ መርመራ ኣሃዱን፡ ኣፍሪቃ ኣይን፡ ናይ ቢቢሲ መደበር ሬድዮ ቋንቋ ፒጂንን ብሓባር ዝተኻየደ መርመራ ቅልጡፍ መልሲ ሂቦምሉ። ኣይሻ ቡሃሪ ኣብ ኢንስቴግራም ኣብ ዝሃበቶ ርእይቶ፡ በቲ ምዕባለ እቲ ሽግር፡ ብፍላይ ኣብ ሰሜናዊ ናይጀርያ፡ ``ኣዝያ ከምዝሓዘነት``ገሊጻ።
``ንኹሎም ናይ ጸጥታ ትካላት፡ ሓንጸጽቲ ሕግን፡ ኣብያተ ፍርድን፡ ኣፋውስ ዘፍርዩ ፋብሪካታትን፡ ሲቭል ማሕበረሰብን፡ መማህራንን፡ ወለድን ጎረባብትን ነቲ ዘሻቕል ሽግር ሓንሳብን ንሓዋሩን ንምግታእ ኣብ ዝካየድ ኲናት ኩሉ ክዋሳእ ይጽውዕ`` ኢላ ኣይሻ ቡሃሪ።
እንተኾነ፡ ኦላጂዴ ኦሹንዱን፡ ምክትል ድያሬክትር ሓበሬታ ኣብ ምኒስትሪ ጥዕና፡ እቲ ኣገዳ ውጽኢት ናይ ሓንቲ ኮሚቴ ናይ ኣዋርሕ ስራሕ ከምዝኾነን፡ ኣብቲ ዘቕረቦ ጸብጻብ ድማ ቅጥዒ-ኣልቦ ዝውተራ እቲ ፈውሲ ከምዘሎ ብሰሉስ [1 ግንቦት] ገሊጹ።
እቲ ጌና ኣብ መኽዘን ዘሎ ኣፋውስ ክሽየጥ ከምዝኾነን፡ እንተኾነ ነቲ ፈውሲ ኣብ ናይጀርያ ዘፍርያ ፋብሪካታት ግና ``ድሕሪ ሕጂ ኮደይን ኣብ ናይ ስዓል ሽሮቦ ከይጥቀማ ብፌደራላዊ መንግስቲ ናይጀርያ ከምዝተሓበራ``፡ ኦሹንዱን ንቢቢሲ ሓቢሩ።
``እቶም ካብ ደገ ነቲ ፈውሲ ክእትው ዝደልዩ፡ እቲ ፈውሲ ኣብ ናይጀርያ ተኣጊዱ`ዩ፡ ጨሪሱ ተኣጊዱ ኢዩ`` ኢሉ ኦሹንዱን።
ሰራሕተኛ ካብ ስራሕ ተሰጒጉ
እቲ ናይ ስዓል ሽሮቦ ሕጋዊ ኢዩ፡ እንተኾነ ንሰባት ብዘይ ናይ ሓኪም መምርሒ ወይ ድማ ናይ ኣፋውስ ምሻጥ ፍቓድ ብዘይብሎም ትካላት ምሻጥ ኣንጻር ሕጊ ኢዩ።
ኣብ ክልተ ዞባታት ጥራይ - ካኖን ጂግዋን - ኣብ መዓልቲ ኣስታት ሰለስተ ሚልዮን ጠራሙስ ኮደይን ሽሮቦ ይስተ ኢሎም ኣባልት ባይቶ ናይጀርያ።
ሓደ ናይ ኤምዞር ናይ ኣፋውስ ኩባንያ ሓላፊ፡ እናተጃሃረ ኣብ ሰሙን ``ሓደ ሚልዮን ካርቶን`` ኣፋውስ ኣብ ጸሊም ዕዳግ ከምዝሸይጥ ሓደ ናይ ቢቢሲ ምስጢራዊ ጉጅለ ክዛረብ ከሎ ሰሚዕዎ።
እንተኾነ ኤምዞር ንቢቢሲ ከምዝሓበሮ ወኪላቱ ኣዝዩ ውሱን ዝኾነ ኮደይን ዘለዎ ሽሮቦ ኤምዞሊን ከምዝሕዙን፡ ብዘይሕጊ ድማ ብርክት ዝበለ ሽሮቦ ከምዘይሸጡን ገሊጹ።
ኤምዞር ኣብ ፌስቡክ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ``ኣብ ኣተሓሕዛን ምፍራይን ምኽዛንን ምክፍፋልን ናይቲ ኮደይን ዘለዎ ምህርትታት`` ዓቢ ተግዳስነትን ጥንቃቐን ከምዝገብሩ ገሊጹ።
ስጋብ ``ምሉእ መጽናዕቲ`` ዘካይድ ድማ ኩሉ ምክፍፋል ደው ከምዘበሎን፡ እቲ ኣብቲ ጉዳይ ኢድ ዝነበሮ ሰራሕተኛ ድማ ካብ ስራሕ ከምዝሰጎጎን ገሊጹ።
``እቲ እነካይዶ መጽናዕቲ ሳዕቤናት እቲ ዘይሕጋዊ ንግድን ምጥቃም ኮደይን ከቃልዕ ተስፋ ንገብር`` ኢሉ ኤምዞር ኣብቲ ዝሃቦ መግለጺ።
ኮደይን ሽሮቦ ስዓልን ሳዕቤናቱን
ኮደይን ፈውሲ ቃንዛ ኢዩ፡ ወልፊ ድማ የትሕዝ። እንተድኣ ብዘይዓቀን ተወሲዱ ድማ ብዙሕ ሳዕቤናት እንተላይ ናይ ውሽጣዊ ኣካላት ሕማማት የኸትል።
መብዛሕትኡ ግዜ ሽሮቦ ኮደይን ተመሃሮ ምስ ልስሉስ መስተ ብምሕዋስ ኢዮም ዝሰትይዎ።
እቲ ንጥረ-ነገር - ኮደይን - ካብ ደገ ኢዩ ዝመጽእ፣ እንተ እቲ ሽሮቦ ግና በተን ዳርጋ 20 ዝኾና ኩባንያታት ናይጀርያ ኢዩ ዝፈሪ።
ናይ ናይጀርያ መንግስታዊ ትካል ነዚ ሽግር ይቃለሶ ኣሎ። ኣብዚ ቀረባ ኣብ ካጺና ኣብዘካየዶ ሃንደበታዊ ተፍትሽ፡ ኣስታት 24,000 ጠራሙዝ ሽሮቦ ኣብ ሓንቲ ዓባይ መኪና ተጻኦኢኑ ከሎ ሒዙ።
ወልፊ ናይ ኮደይን ሽሮቦ ዳርጋ ናይ ምሉእ ኣፍሪቃ ሽግር ኢዩ ኮይኑ ዘሎ። ጸብጻባት ከምዝሕብርዎ እቲ ወልፊ ኣብ ኬንያ ጋና ኒጀርን ቻድ ግኑን ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ 2016፡ ህንዲ ብዙሓት ኮደይን ዘለውን ፍርያት ሽሮቦ ኣጊዳ።


text:
መዓልቲ ነጻ ፕረስን ዝኽሪ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕን፡
3 ግንቦት 2018
ሎሚ ዕለት ኣብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም መዓልቲ ነጻ ፕረስ ዝኸበረሉ’ዩ። ኣብ’ዚ ምስ ነጻ ፕረስ ምትእስሳር ዘለዎም ይኹኑ ተጣበቕቲ ነጻ ፕረስን ዝተፈላልዩ ማሕበራትን ኣሕጉራዊ ትካላት ዘኽብርዎ ዕለት’ዩ። ነጻ ፕረስ ብዘይ ስግኣትን ፍርሓትን፡ ብዘይተጽዕኖን ዕብለላን ጋዜጠኛታት ይኹኑ ውልቀ ሰባት ሓሳባቶም ዝገልጽሉ ዝጣበቐን ዝከላኸል እዩ።
ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝተኻይደ ዝኽሪ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ብኣህጉራዊ ትካል ብዩኔስኮ ዝተዳለወ ተሸላሚ ኤርትራዊ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ከም ዝነበረ ብምዝካር፡ ሎሚ ዓመት ከኣ ኣብ ጋና ኣክራ ዝካየድ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ግብጻዊ ጋዜጠኛ ብዩኔስኮ ዝተዳለወ ሽልማት ከም ዝወሃብ ተፈሊጡ ኣሎ።
ኣብ ሃገር ጋና ከተማ ኣኽራ ዝካየድ ዝኽሪን ክብርን መዓልቲ ነጻ ፕረስ ሓደ ፍልይ ዝበለ ንኤርትራ ዝምልከት ተዳልዩ ዘሎ፡ እዚ ከኣ እታ ዳዊት ኢሳቕ ዝደረሳ ”ተስፋ” ትብል መጽሓፍ ብቋንቋ ፈረንሳን እንግሊዝኛን ተተርጕማ ተሓቲማ ቀሪባ ኣላ። ብድሕሪ’ዛ ”ተስፋ” ትብል መጽሓፍ ምስ ኤርትራ ዝተተሓሓዘ፡ ንባዕሉ ምስ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ዘለዎ ኩነታትን ሃለዋትን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ሃለዋት መሳርሕቱን መሓዙቱን ጋዜጠኛታት ኤርትራ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝገልጽ ተርኽቦ ታሪኽ ከም ዘሎ ይግለጽ።
ብተወሳኺ ሎሚ ብኣጋጣሚ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ሽወደናውያን ብጉዳይ ኤርትራው ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ተላዒሉ ክትዕን ዘተን ጽሑፋት ኣብ መዲያ ብምዝርጋሕ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ዝቀንዐ ነቐፈታ ኣቅሪቦም። ከምኡው’ን መንግስቲ ሽወደን ንባዕሉ ኣብ’ቲ ንዳዊትን መሓዝቱን ተኸሲሶም ተኣሲረምሉ ዘለዉ ጉዳይ ኣብ ቤት ፍርዲ ንኽቀረብ ምሕታት ኣኻሊ ኣይኮነን፡ እንታይ ደኣ ነቲ ብመላኺ ስርዓት ኤርትራ ካብ ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ኤርትራውያን ዝእከብ 2% መጠን ዘይብሉ ገንዘብ ጠጠው ክብል እኩል ጻዕሪ ዘይምክያድ ብዝብል ወቐሳ ቀሪቡ። ጋዜጠኛታት ኣብ ሽወደን ነቲ ካብ ስደተኛታት ኤርትራውያን ዝእከብ ገንዘብ ኣመልኪቶም፡ ዘስዕቦ ዘሎ ሽግራት ብምጥቃስ፡ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብሕድሪ ንዝተቀበሎ ገንዘብ ህዝቢ ኣብ ጸታውን ስለያውን ትካላቱ ከም ዘዋፍሮ ዝገለጹ፡ ስጉምቲ ክውሰደሉን ጠጠው ክብልን ዘለዎ ጉዳይ’ዩ ይብሉ።
እዚ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ጋዜጣታትን ሬድዮ ሽወደን ዝተመሓላልፈ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ንኤርትራ ከም ኣወራ ጸረ ነጻ ኣተሓሳስባ ዝዀነ ስርዓት ነጊሱላ ዘሎ ሃገር ምኳና ምግላጾም ንኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ዘካይድዎ ዘለዎ ቃልሲ ምልክት ሓደ ኣህጉራዊ ደገፍ ምዃኑ’ዩ። በቲ ሓደ ወገን ከኣ ንምልካዊ ስርዓት ህግድፍን ሰዓብቱን ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ፍሽለትን ጽፍዒትን’ዩ። ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ 10 መስመር ፈነወ ሬድዮን ቲቪን ከፊቱ ብዛዓብ መራኸቢ ከም ዘሎ እንተገዓረ ዝኣምኖ ዝቅበሎን ከም ዘየለን፡ ባዕሉ ኣንዳዕዲዑ ዝፈልጦን ዝርድኦን’ዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ርእሰ ዓንቐጽ ሰዲህኤ እቲ ብገደብ ኣልቦ ማሕበር ጋዜጠኛታት ዝወጸ ጸብጻብ ፕረስ 2017 ኤርትራ ካብ’ተን ፈጺመን ነጻ ፕረስ ዘይብለንን ዘይተፍቅድን ሃገር ምዃና ብጸብጻብ ተገሊጹ ነይሩ። ስርዓት ህግዲፍ ክሳብ ዘሎ ከኣ ደለይቲ ፍትሒ ብትሪ ክንቃለሶ ዘሎና ሓደ ካብ መደባት ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ’ዩ።
መዓልቲ ነጻ ፕረስ
3 ግንቦት 2018
ሰዲህኤ
Short URL: http://english.farajat.net/?p=11007


text:
ምኽሪ
ኣብዚ ምኽሪታት ብተን ኮሙን ዛይኻይድን ንጥፍታት ኣፍልጦ ምግባርካ ኡውን ጽቡቕ አዩ፣ ንኣብነት ምስ ሓደስቲ ስባት ክትላለን ቋንቋ ሽወደን ክትላመድን ክትጥቐምልን ትኽእል እኻ።
Invitationsdepartementet ክፍሊ ዕድመ
(Invitationsdepartementet) ቤት- ጽሕፈት ዕድመ ግብጃ ማለት ኣብ ምሳሕ ምስ ካልኡት ሰባት ተራኺብካ ቋንቋ ሽወደን እትላመደሉ፣ መስ ካልኡት ትላለየሉ መደብ አዩ፣ ኢንቪተሹንደፓርመንት መንጎኛ ኾይንካ ካልኡት ውልቀ፡ሰባት ንኽተላሊ ዝሕግዘካ ስለ ዝኾነ፣ ተገዳስነት ኣብ መርበቦም ተገዳስነትካ ኣቅሪብ።
ብዛዕባ ሽወደን – ሓበሬታ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት
ብዘይካ እዘን ቋንቋታት ተወሳኺ ሓበሬታት ደሊኻ ዶ? ንመርበብ InformationSverige ተዛወር፣ ንሱ ድማ ከም ሓዲሽ መጻኢ መጠን ንዓኻ ዚኣዘውተረ እዩ።
ቦርን ካናለንን ቦሊቦምፓን
ኣብ ተለቪዥን ሓዲሽ ቋንቋ ክትማሃር ሓሓደ ግዜ ከቢድ አዩ፣ ምኽንያቱ መብዛሕቲኦም ኣብ ጢቪ ብቕልጡፍ አዮም ዝዛረቡ። ብኣንጻሩ ሓደ ካብተን ጽቡቓት ኣገባብ ናይ ኣስትምህሮ ሓዲሽ ቋንቋ ምርኣይ መደብ ህጻናት እዩ፣ ምኽንይቱ ቀሊል ቋንቋ ምስ ዝሑል ዝበለ ደረጃ ቅልጣፈ ብሙዃኑ እዩ። ኣብ መዓልቲ ብዙሃኑ፣ ኣብ መስመር ቲቪ ቦርንካናለን ቋንቋ ሽወደን ንህጻናት ክትረኽብ ትኽእል እኻ፣ እንተላይ ናቶም መርበብ ኣንተርነት ምርአይ ወይ ኣፕ እውን ይካኣል እዩ። ናቶም ምርብብ እንተርነት ብጻሕ እሞ። ብዙሕ ምስ ክልተኡም ኣባጽሕን ህጻናትን ዝሰማማዕ መደባት መደባት ኣሎ።
ኮምፒስ ስቨሪያ
ዕላማ ናይ ኮምፒስ ስቨሪያ ደረት፡ኣልቦነት ኣብ ሞንጎ ሓደሽቲ መጻእተኛታት ኣጋይሽን እቶም ነበርቲ ዓዲ ዝኾኑ አዩ። ምስ ሓዲሽ ዓርኪ ክትላለ እትደሊ ዶ? እቲ ቐንዲ ካባኻ ወይ ካብኦም ዚድለ ነገር ብውሑዱ ምርኻብ ናይ ኣብ ትሕቲ ሽድሽተ ወርሒ ጥራይ እዩ። እንተኹነ ግን ካብኡ ንላዕሊ ነዊሕ ዝምድና ምህላዉ ዓቢ ተስፋ አዩ። ብተወሳኺ ኮምፒስ ስቨሪያ ናጻ መሕበራዊ ነጥፈታት ይሰርዕ። ኣብዚ ሕጂ ይኻየዳ ዘሎወን ነጥፈታት ክትር ኢ ትኽእል እኻ:
ርክባት ኣብ ሎማ ኮሙን
ተወሳኺ ብዛዕባ ሎማ ኮሙን
ኣብዚ ሁሉው ፖለቲካዊ ውሳኔታት ክትኽተል ትክእል እኻ፣ ንኣብነት ሓበሬታ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ክትረክብ፣እቲ ዚምልከት ክትፈልጥ ከምኡውን ሕቶታትካን ርእይቶታትካን ንምቕራብ።
ፌስቦክ
www.facebook.com/lommakommun
አንስትግራም
www.instagram.com/lommakommun/
ኣድራሻ ብጽሓት
Lomma kommun
Hamngatan 3, Lomma
ግዜታት ስራሕ
ሰሰኑይ ፣ረረቡዕን ሓሓሙስን 08.00–16.30
ሰሰሉስ 08.00–18.00
ኣዓርቢ 08.00–15.00
ርክብ
ተለፎን. 040-641 10 00
ኢ ሜል: info@lomma.se
Sidansvarig: Felicia Mellgren
Senast uppdaterad: 2017-12-08


text:
ምክትል ኣቦ ወንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅየን ገብረሚካኤል
ሳልሳይ ክፋል
ኣብዝሓለፈ ካልኣይ ክፋል ፅሑፍና ኣብ ሃገርና ሓለሓሊፉ ብዛዕባ ዝርአ ዘሎ ዘይምርግጋእ፣ ንዕኡ ስዒቡ ብመሰረት መስርሕ ውድብ ኢህወዴግ ልምዓትና ዝርከበሉ ብርኪ ኣፈፃፅማ፣ ከምኡ ድማ ዘጋጥሙዎ ዘለው ፈተናታትን ፀጋታትን ብምድህሳስ ብመዳይ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ዝኸድናዮን ዝተረፈናን ርሕቐት ክንርኢ ፈቲና፡፡ ሳልሳይ ክፋሉ ድማ ምክትል ኣቦ ወንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅየን ገብረሚካኤል ንዘቕረብናሎም ሕቶታት ዝሃብዎ ምላሽ ሒዝና ንቕፅል ኣለና፡፡
ወይን፡- መሓዙት ውድባት ኢህወዴግ ኣብቲ ናይ ሓባር ፕሮግራሞም ናይ ሓባር ኣረዳድኣ ከምዘለዎም እዩ ዝእመን። እንተኾነ ግን ኣብ ሓደ ሓደ መሰረታዊ ጉዳያት ብሓደ ወይ ብማዕረ እንትወፍሩ ኣይርኣዩን። ንኣብነት ኣብ መኸተ ትምክሕትን ፀቢብነትን ካብኡ ሓሊፉ ኣብ ጉዳይ መንነት ሓደ ህዝቢ ፀቕጢ ምፍጣርን ብሓይሊ መንነት ናይ ካልኦት ክተስክም ምፍታንን ዝመሳሰሉ ናይ ኣረኣእያ ፀገማት ብፍላይ ካብቲ ዝሓለፈ ዓመት ናብዚ ተራእዮም እዮም። ንምንታይ ኣብ ትሕቲ ሓደ ዕላማን ፕሮግራምን ዝርከቡ ውድባት ናብ ከምዚ ዝበለ ፖለቲካዊ ፀገም ክኣትው ክኢሎም? መበገሲ ናይቲ ፀገም ከ ውድባት ኢህወዴግ ከመይ ገምጊሞም?
ዶ/ር ደብረፅዮን፡- ከምቲ ልዕል ክብል ተገሊፁ ዘሎ እቲ ሽግር ኣብ ዝተወሰኑ ከባብታት ጥራሕ ዝተሓፅረ ኣይነበረን። ደረጅኡ ክፈላለ ዝኽእል እንተኾነ እውን እቲ ፀገም ኣባና እውን ነይሩ እዩ። ብመሰረቱ እቶም ኣብ ፅላል ኢህወዴግ ዝርከቡ ብሄራዊ ውድባት ኣብ ትሕቲ ሓደ ዕላማን ፕሮግራምን ዝተሰለፉ ውድባት እዮም። ናይ ቋንቋ ኣፈላላይ እንተዘይኮይኑ ፕሮግራምና ሓደ እዩ። ስለዝኾነ ናይ ዕላማ ኣፈላላይ የብልናን። ኣፈላላይ ክህሉ እንተኾይኑ ኣብ ኣፈፃፅማ እዩ። ኣፈፃፅማ ድማ ከከም ከባቢኻ ይፈላለ እዩ። ንኣብነት እቲ ሕዚ ዘልዓልካዮ ትምክሕቲ ከም ዓብይ ሽግር ዝረኣየሉ ከባብታት ኣሎ። እዚ ሕዚ ብቐጥታ ናባና ናብ ትግራይ እንተመፂእኻ ንዓና ኣይገልፅን። ንሱ ኣይኮነን እቲ ሽግርና ኢልና ኢና።
ፀቢብነት እንተኾነ እውን ከም ትግራይ ቀንዲ ፀገምና እዩ ኣይበልናን። ብፀቢብነት ዝግለፁ ሕፅረታት ግን ኣለውና። ክሳብ ከባብያውነት ዝወረደ ዝተፈለየ ሽግራት ኣለና። እዚ ድማ ነቲ ናይ ውሽጢ ዓቕምና ከምዘድክም ኣቐሚጥና ኢና። ኣብ ገሊኡ እውን ፀቢብነት ቁልፊ ሽግር ከምዝኾነ ብሃገር ደረጃ ርኢናዮ ኢና። ስለዚ እቲ ፀገም በብኸባቢኡ ይፈላለ እዩ። እቶም ሽግራት ዝተገለፁሉ ዕምቆትን መልከዓትን ኣፈላላይ ኣለዎ። ካብዚ ተበጊስካ እንትርአ እቲ ወፍሪ ኩነታት እዩ መሰረት ዝገብር። ህወሓት ኣብ ትግራይ ዝገብሮ፣ ብኣዴን ኣብ ኣምሓራ ዘካይዶ ኦህዴድ ኣብ ኦሮምያ ዝገብሮ ወፍሪ ሓደ ክኸውን ኣይኽእልን። ኣብ ኦሮምያ ፀቢብነት ከቢድ ፈተና እዩ። ኣብ ትግራይ ፈተና ዋላ እንተኾነ ከቢድ እዩ ኢልና ክንወስዶ ኣይንኽእልን። ምኽንያቱ ከከም እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሽግር ምንቅስቓስና ሓደ ክኸውን ኣይኽእልን። እቲ ፈተናታት ነንበይኑ እዩ። ኣብ ኦህዴድ ዘሎ ፀቢብነትን ኣብ ትግራይ ዘሎ ፀቢብነትን ብደረጅኡ ይፈላለ እዩ። እቲ ዝግበር ግጥምን ቃልስን እውን ከምኡ ዝተፈለየ መልክዕ ዘለዎ እዩ። ብኣንፃር ፀቢብነት ወሲድካ ኣብ ኦሮምያ ዕሙቕ ዝበለ ቃልሲ እዩ ዘድሊ። ኣባና ኣብ ኣተሓሳስባታት ዝርአ ሓላፍ ዘላፍ ንምምዕርራይ ብዝተወሰነ እንተሰሪሕና ይኣክል እዩ። ምኽንያቱ ካብ ቀደሙ ብዙሕ ተሰሪሑሉ እዩ። ስለዚ ካብቶም ካልኦት ከባብታት ኣብ ትግራይ ዘሎ ፀቢብነት ብዘለዎ ብርኪ ሓደጋ ዝሐሸ ክበሃል ይኽእል። ብኣንፃሩ ኣብ ኣምሓራ ዘሎ ኩነታት እንተወሲድና ግን ምስ ትምክሕቲ ዝግበር ቃልሲ ከቢድ እዩ። ካብቶም ምንጋዓት ክፈጥሩ ዝኽእሉ ምንቅስቓሳት ዝተርኣየሉ ከባብታት ሓደ ከዓ ኣብ ከምኒ ጐንደር ዝነበረ ህውከት ምርኣይ ይካኣል እዩ። ካብዚ ተበጊስካ እንትርአ ምስ ትምክሕቲ ዝግበር ቃልሲ ንብኣዴን ፈተና እዩ። ብኣንፃር እዚ ዘለዎ ክብደት ክርአ እንተሎ ድማ ፖለቲካዊ ባይታና ሓደ ኣይኮነን። ኣፈላላይ ኣለዎ። ኣባና ኣብ ውሽጢ ውድብ ይኹን ካብ ውሽጢ ውድብ ወፃኢ ኣብ ኣረኣእያታት ዝተመስረተ ቃልሲ እዩ ዝሓትት። ዋላ ብናይ ተቓውሞ ሓይሊ እንተይልካ እውን ትርጉም ዘለዎ ነቲ ኣብ ከባቢና ዘሎ ምንቅስቓሳት ወዲቡ ዝገጥመና ሓይሊ ኣይኮነን። ኣብቲ ግን ትምክሕቲ ተወዲቡ እዩ ዝንቀሳቐስ።
ብውሽጢ ይኹን ብደገ ተወዲቡ ስርዓትና ከፍርስ እዩ ዝሰርሕ። ስለዚ መልከዓት ቃልስና ሓደ ዓይነት ዘይኮነ ክንብል ኣይንኽእልን። ኣብ ልዕሊ ትምክሕትን ፀቢብነትን ዝግበር ቃልሲ ዝሃለወ ኣፈላላይ እንተሃለዎ እውን ግን መስመርካ ሒዝካ ክትቃለስ ዝዓግት ነገር የብሉን። ሓደ እቲ ፈተና ይፍለ እዩ ንዕኡ ዝግበር ቃልሲ እውን ከቢድ እዩ። ይኹን እምበርእቲ ዕላማ ስለዘሎ ኣብ ጐኒ እቲ ዕላማ ዝተሰለፈ ህዝቢ ሒዝካ ትምክሕታዊ ኣረኣእያ ኮነ ፀቢብነት ዝቕህምሉ ኩነታት ምፍጣር ይካኣል እዩ። ብኣንፃር እዚ ኸ ዝተገበረ ቃልሲ ዶ ኣሎ እወ። ድሕሪ እቶም ዝበልናዮም መድረኻት ዝተመሓየሸ ነገር ዶ ኣሎ? እወ። ግን ገና እዩ ዝጐድሎ ብዙሕ ነገር ኣለዎ። ንኣብነት እቲ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ዝበፅሐ በደል ክበፅሕ ነይርዎ ክበሃል ኣይከኣልን። ከምዚ ዓይነት ፀገም ኣብ ኣምሓራ ክንርኢ ነይሩና ኢልና ክንፅበ ኣይንኽእልን ኩልና። ብኡ ደረጃ ድዩ ክርአ ነይርዎ ኣብ ኣምሓራ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ብኣዴን በቲ ዝፀንሐ ታሪኻዊ ምትእስሳርን ርክብን ኣብ ልዕሊ ተጋሩ በደል ክበፅሕ ክንፅበ ኣይንኽእልን። በዚ ምኽንያት እቲ ሕመቕ ክብድ ዝበለ እዩ ነይሩ። ክብድ ስለዝበለ ከዓ ጉድኣታት በፂሑ።
እዚ ከዓ ብዝኾነ መለክዒ ክንቅበሎ ኣይንኽእልን። ይኹን እምበር ኣብቲ ሕመቕ ናይ ደረጃታት ኣፈላላይ ዶ ኣሎ? እወ ኣሎ እንተይልና ብመሰረቱ ኣብቲ ፖለቲካዊ ሕመቕ ግን ሓደ ኢና። ከምኡ ገይርና ኢና ንባዕልና ገምጊምና።ኣብ ኩሎም ብሄራዊ ውድባት ፖለቲካዊ ሕመቕ ስለዘሎ እዩ ሽግራት መፂኡ። ኣባና ብኸምቲ ኣብ ገለ ገለ ከባብታት ኣምሓራን ኦሮምያን ዝተርኣየ ዕግርግር ዋላ ኣይገለፅ ክመፅእ ዝነበሮ ለውጥታት ኣብ ትግራይ ብምርግጋፅ ኣንፃር እንትረአ ኣባና እውን ከቢድ እዩ። ህወሓት ምስ ዘለዎ ናይ ቃልሲ ታሪኽ ወሲድካ ዝበለፀ ስራሕ ክሰርሕ ትፅቢት ይግበር እዩ። ብኣንፃር እዚ እንትረአ ድማ ብደረጃ እቲ ዝገበርናዮ ትፅቢት ኣይሰራሕናን። ኣብ ትግራይ እውን ሰናይ ምምሕዳር፣ ኣብ ኣምሓራ እውን ሰናይ ምምሕዳር፣ ኣብ ኦሮምያ እውን ሰናይ ምምሕዳር፣ ኣብ ደቡብ እውን ሰናይ ምምሕዳር ድዩ ክበሃል ነይርዎ? እንተይልና ክፈላለ እዩ ነይርዎ። ብርግፅ ኣፈላላይ የብሉን ኣይንብልን፣ ሕዚ እውን ግና በዚ ደረጃ እዚ ትግራይ እውን ክግለፅ ኣይነበሮን። ስለዚ ንዓና ዝገልፅ ሕመቕ እውን እኒሀና። ንዓኣቶም እትገልፅ ዝተፈለየት ሕመቕ እውን ኣላ። እታ ዝበልናያ ምስ ትምክሕቲ እትግበር ቃልሲ ከምታ ክትኮና ዝግባኣ ጠንካራ ኣይኮነትን። ስለዝኾነ እቲ ሕመቕ ስለዝነበረ ትምክሕቲ ዝዕንድረሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ መቓልስቱ ኣብ ዝኾነ ህዝቢ ኣብ ክልል ኣምሓራ በደል በፂሑ እዩ። ኣብ ካሊእ እውን ኣይኮነን ወያናይ ዴሞክራሲያዊ ሓይሊ ኣብ ዘማሓድሮ ከባቢ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝበፅሐ በደል ክትሓስቦን ክትሓልሞን ዘፀግም እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ሓይሊ ትምክሕቲ ስርዓት ከፍርስ እውን ተንቀሳቒሱ። ተንቀሳቒሱ ጥራሕ እንተይኮነ ናይ ኢትዮጵያ ብሄር ብሄረሰባት ባንዴራ ኣውሪዱ ናይ ባዕሉ ባንዴራ ዝሰቐለሉ ኩነታት ተራእዩ። እታ ባንዴራ ናይ ትግራይ ጥራሕ ኣይኮነትን። ናይ መላእ ብሄር ብሄረሰባት ባንዴራ እያ። ምልክት ኢትዮጵያውነቶም፣ ሓድነቶም እያ። ይኹን እምበር ትምክሕቲ ካብ ናይ ባዕሉ ዕላማን ድሌትን ተበጊሱ ኣውሪዱ ብናይ ባዕሉ ባንዴራ እዩ ተኪእዋ። ክትከኣ እንተሎ ከዓ ናይ ኩሉ ባንዴራ እያ ተረጊፃ። ስለዚ ምንቅስቓስ ትምክሕቲ ኣብ ኣምሓራ፣ ትግራዋይ ካብ ምብስባስ ሓሊፉ ስርዓትና ንምፍራስ እውን ዝሃቀነ እዩ። እዚ ኣብ ኣምሓራ ክርአ ኣይነበሮን ግን ድማ ኣብ ካሊእ እውን ክንፅበዮ ኢና ማለት ኣይኮነን። ብኣንፃር እዚ እቲ ዝበፅሐ በደል ኣብ ብኣዴን ጥራሕ እንተይኮነስ ካብ ካሊእ እውን ኣይንፅበይን። ምኽንያቱ ናይቲ ዘጋጠመ ሕመቕ መግለፂ እዩ። እቲ ዘጋጠመ ሕመቕ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ፖለቲካዊ ሕመቕ ምዃኑ ከዓ ብተግባር ተራእዩ። ብኣንፃር ዕምቆት ናይቲ ሕመቕ ኣብ ሓደጋ ነይርና ዘብለና ምኽንያት እውን ንሱ እዩ። ናብዚ ደረጃ እዚ ክበፅሕ ዘይነበሮ እዩ። እቶም ልዕል ክንብል ዝገለፅናዮም ፀረ ህዝቢ ሓይልታት ዓቕሚ ስለዝረኸቡ ኣብ ህዝቢ ዓብይ ስምብራት በፂሑ። እቲ ኩነታት ምትሕውዋስ ነይርዎ ክትብል ኣይትኽእልን። ብቐንዱ ኣብቲ ህውከት ኮነ ኣብቲ ጥፍኣት ዝተንቀሳቐሰ ሓይሊ እቲ ናይ ትምክሕቲ ሓይሊ እዩ። ምኽንያቱ ናተይ ዓቕሚ ዝብሎ ተጠቒሙ እዩ በደል ኣብፂሑ። ኣብታ ህውከት ህዝቢ ኣይነበረን። ከም ህዝቢ ተሓዊሱ ኣብ ልዕሊ ትግራዋይ እምኒ ዝደርበየ ናይ ኣምሓራ ህዝቢ የለን። ኣብቲ ተግባር ዝተወሰነ ሓይሊ እዩ ተንቀሳቒሱ። ዝተጋገየ ተወላዲ ብሄረ ኣምሓራ ክህሉ ይኽእል እዩ፣ ግን ድማ ከም ህዝቢ ኣይኮነን እምኒ ናብ ምድርባይ ኣትዩ። ብኻሊእ ኣበሃህላ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ በደል ከይበፅሕ ህዝቢ እቲ ከባቢ ይከላኸል እዩ ነይሩ። ካብቲ ገለ ገሊኡ ኣመራርሓ ብዝሐሸ ኣብ ልዕሊ ንፁሃት ጥፍኣት ከይስዕብ ደቁን ንብረቱን ክሕሉ እንትጓየ እዩ ተራእዩ። ስለዚ ህዝቢ ኣምሓራ ኣሰላልፍኡ ግልፂ እዩ ነይሩ። ብኣንፃሩ እቲ በብኸባቢኡ ዝነበረ ናይ ብኣዴን ኣመራርሓ ግን ወይ እንታይ ኣእተወኒ ኢሉ ሱቕ ዝበለ እዩ ወይ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኢዱ ኣእትዩሉ እዩ። በዚ ምኽንያት ደረጃ ናይቲ ሕመቕ ብኡ ልክዕ ክርአ ክኢሉ እዩ። እዚ ሱቕ ኢሉ ዝተፈጥረ ፀገም እዩ ማለት ግን ኣይኮነን። ኣብ ክሊ ወያናይነት ሽግራት ስለዝተፈጠረ ኣብ መንጐና እውን ፀገም ነይሩ ማለት እዩ። እቲ ናይ ወሰን ሕቶን ዘይምርድዳእን እውን ናቱ ኣካል እዩ። ሽዑ ዝተፈጥረ ፀገም ኣይኮነን። ናብ ካሊእ ግጭት ዝኣተወ ፀገም እንተዘይኮነ እውን ፀኒሑ እዩ።
ይኹን እምበር እዚ ጉዳይ እዚ ኣብ ናይ ኣምሓራ ከባቢ ዓብይ ኣጀንዳ ከምዝነበረ ዝፍለጥ እዩ። ከይዳ፣ ከይዳ ምስ ኣመራርሓ ትተኣሳሰር እያ፣ ካብቲ ኣመራርሓ ወፂኣ እውን እቲ ናይ ትምክሕቲ ሓይሊ ተጠቒሙላ። ብኡ ኣቢልካ ንምልዕዓል ከም ሓደ መደናገሪ ዛዕባ ከምዘውዓልዎ ርኢናዮ ኢና። ትግራዋይ ብጉልበቱ ቦታ ወሲዱ፣ ወልቃይት ካብ ኣምሓራ ናብ ትግራይ ክውሰድ ገይሩ፣ ግጮ ናብ ትግራይ ተኸሊሉ እናበሉ ኣብ ውሽጢ ዓድን ኣብ ደገን ዝነብር ህዝቢ ተደናጊሩ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ፅልኣት ከሕድርን እቲ ካሊእ ብሄር ኣብ ልዕሊ ሓውን ወገኑን ክዘምትን ትምክሕቲ ብዝተዋደደ መንገዲ ሰሪሑ እዩ። ብመሰረቱ እዚአን ከዓ ብትርጉመን ናብቲ ትምክሕቲ ክሰልኮሉ ዝሓስብ በርታት መእተዊ እየን።
ብኣንፃሩ ከዓ ዋላ ከምዚ ዝበሉ ምድንጋራት እንተነበሩን ሓይልታት ትምክሕቲ ክሰርሑሉ እንተፃዓሩን ብኣዴን ከም ውድብ ብፍላይ ነቲ ናይ ወልቃይት ናይ መንነት ሕቶ ንህዝቢ ትግራይን ንመንግስቲ ትግራይን ዝምልከት እምበር ንህዝቢ ኣምራሓን ንብኣዴንን ከምዘይምልከት ግልፂ ዝኾነ መርገፂ ወሲዱ እዩ። ዋላ ኣብቲ ብኣዴን ዘመሓድሮ ዘሎ ከባቢ ይለዓል እቲ ጉዳይ ዋላ ውልቀ ሰባትን ውልቀ ኣመራርሓን የልዕልዎ እቲ ሕቶ ከም ውድብ ቅዋምና ኣይኮነን ኢሉ ብኣዴን እምነቱ ገሊፁ እዩ። ኣብ ጉዳይ ወሰን እውን ከምኡ ተመሳሰልቲ ዝኾኑ ግን ድማ ዘይተፈትሑ ፀገማት ተቐራሪብካ ብምልዛብ መዕለቢ እናረኸቡ ይመፁ ኣለው።
ወይን፡- ኣብ መንጐ መሓዙት ውድባት ዘሎ ርክብ ኣብ መትከላዊ ቃልስን ምሕዝነትን ዝተመስረተ ክኸውን ትፅቢት ይግበር። ብተግባር እንትረአ ግን ኣብ መንጐ ኣርባዕቲኦም መሓዙት ውድባት ኢህወዴግ መትካላዊ ቃልሲ ኣብ ምክያድ ዝርአ ምዝሕሓል ኣሎ። ህወሓት ነዚ ከመይ ይቃለሶ ኣሎ? ምስዚ ብዝተዛመደ ኣብ መንጐ ህወሓትን ብኣዴንን ዘሎ ርክብ ከም ቀደሙ ከምዘይኮነ፣ እኳድኣስ ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ኣብ መንጐ ክልቲኡ መሪሕነት ምርድዳእ ከምዝውሕድ ይግለፅ እዩ። በዚ መንፅርብፍላይ ርክብ ክልቲኦም ውድባት ብዝምልከት እንታይ ክበሃል ይኽእል?
ዶ/ር ደብረፅየን፡- እቲ ሓደ ኣብ ተሃድሶና ዝረኣናዮ ዓብይ ኣጀንዳ እዚ እዩ። ትምክሕትን ፀቢብነትን እናውገዝካ ምኻድ እንተይኮነስ ኣብ መንጐና ዘሎ ርክባት ከመይ እዩ፣ ኣብ ውሽጥና ዝግበር ቃልሲ እንታይ ይመስል፣ ፖለቲካዊ ምዝሕሓል የለን ድዩ፣ እቲ ኣብ መንጐና ክግበር ዝግበኦ ተሪር ቃልሲ ይካየድ ዶ ኣሎ፣ ኣብ ውሽጢ ውድብ እውን ውድብ ንውድብ እውን፣ ውድብ ንውድብ እንትበሃል እንተሎ ህወሓት ንብኣዴን ብኣዴን ንህወሓት ማለት ኣይኮነን። ናይ ህወሓት ኣመራርሓ ንናይ ብኣዴን ኣመራርሓ፣ ናይ ብኣዴን ኣመራርሓ ንናይ ህወሓት ኣመራርሓ ኣብ ኣርባዕቲኡ እምበር እናተወደብካ ኣይኮንካን ንሓደ ውድብ እተጥቅዕ። ብውድብ ዝርአ እንተሊኡ እውን ብውድብ፣ ከም ውልቀ ሰብ ዝርአ እንተኾይኑ ከዓ ብውልቁ ይንቀፍ። ደብረፅየን ከምዚኣ ኢኻ፣ ገዱ ከምዚኣ ኢኻ፣ ወይ ለማ ከምዚኣ፣ ከምዚኣ ዝበላ ፀገማት ኣለዋኻ እናተበሃሃልካ እዩ ዝኽየድ። ብኸምዚ ዓይነት መንገዲ ብዝድለ ብልሒ ዝኸይድ ገምጋም እዩ።
ስለዚ እቲ ዝቐረበ ሕቶ ትኽክል እዩ። ጉድለት ነይሩ እዩ ኣብ ምቅልላስ ኢና ኢልና። ኣብ ውሽጥና እውን ዝጐድል ነገር ዝምልእ፣ ነንሕድሕድና እውን ብብልሒ ዝነቅፍ እዩ ነይሩ ኣካይዳና። ምቅልላስ ኣይነበረን ማለት ግን ኣይኮነን። ምቅልላስ ነይሩ እዩ። ምቅልላስ እንተነበረ እውን ግን ዝጐድሎ ነገር ነይርዎ እዩ። እዚ ጉድለት እዚ ከዓ ነቲ ዝምድና ጐዲእዎ። ስለዚ በቲ ልዕል ክብል ዝቐረበ መንፈስ ንባዕልትና ሪኢና ካልኦት ውድባት እውን ክሪኡ ገይርና ኣለና። ኣብ ደብረፅየን ዝተርኣየ ፀገም ኣሎ እንተተባሂሉ ካብ ብኣዴን፣ ካብ ደኢህደን፣ ካብ ኦህዴድ ኣርባዕቲኦም ብሄራዊ ውድባት ከልዕልዎ ዝግባእ ሕቶን ርኢቶን የቕርቡ። ንሕና እውን ከምኡ ደብረፅየን ኣብቶም ካልኦት ውድባት ዝፈልጦ ፀገም እንተሊእዎ ከልዕል ኣባይ እውን ከምኡ እንተሊእዎ ዘልዕሎ ፀገም ክነቅፍ ኮነ ርኢቶ ክህብ እቲ መድረኽ ክፍቲ እዩ። ልክዕ ከምቲ ኣብ ውሽጢ ውድብ ዘካየድናዮ ቃልሲ ብሓባር ኮይንና ድማ ነንሕድሕድና ክንገማገም ክንነቓቐፍ ህወሓት ናይ ባዕሉ ግደ ተፃዊቱ እዩ።
ንፈታተሽ ምስተባህለ እቲ ናይ ህወሓት ገምጋም ብዝሐሸ ደረጃ እዩ ከይዱ። እቲ ሽዑ ዝገበርናዮ እውን ድሕሪ ዓመት ዝገበርናዮ እውን ኣፈፃፅምኡ ፅቡቕ እዩ ነይሩ። ብድምር ብደረጃ ኢህወዴግ ኣብ ዝተልዓለ ገምጋም እውን ህወሓት ፅቡቕ ገይሩ እዩ ንባዕሉ ፈቲሹ። ካልኦት ብሄራዊ ውድባት ኣብ ህወሓት ከልዕልዎ ዝኽእሉ ጉዳያት እንተይተረፈ ህወሓት ኣብቲ ዝገበሮ ናይ ውሽጢ ውድብ ቃልሲ ወዲኡ ዝመፀሉ ኩነታት እዩ ነይሩ። ህወሓት ዘካየዶ ገምጋም ግልፂ ብምንባሩ ድማ እቶም ካልኦት ብሄራዊ ውድባት ˝ከይንዛረብ ኢኹም ገይርኩምና”ናብ ዝበልሉ ኩነታት እዩ ተበፂሑ።ስለዚ ዘይተፈተሸ ነገር የለን። ክፍተሽ ዝግበኦ ዘበለ ኩሉ ተፈቲሹ እዩ። ዝኾነ ገምጋም ከዓ ብመሰረቱ ዝጐደለ ኢኻ እትምለአሉ። ኣብ መንጐና ዘሎ ነገር ኣብ መንጐ ህወሓትን ብኣዴንን መሊእና ኣዕሪናዮ ኢና ዝብል ርኢቶ የብልናን። ይኹን እምበር በቲ ክሳብ ሕዚ ዘካየድናዮ ቃልሲ እናተሸራረፈ ይመፅእ ኣሎ፣ እናተቓለለ፣ ደረጃ ብደረጃ እናተፈትሐ ይኸይድ ኣሎ። ገሊኡ ፀገም ከምቲ ናይ ወሰን ሕቶ ነዊሕ ዓመት ዝፀንሐ ነገር ስለዝኾነ ሱቕ ኢልካ ብትኽ እተብሎ ኣይኮነን። ዝሓደረ ሕማም ኣለዎ። ገሊኡ ብሓፂሩ ክትውደኦ ትኽእል ኢኻ ነዊሕ ዓመታት ዝፀንሐ እንተኾይኑ ግን ነቲ ሽግር ኣብ ምፍታሽ ግዘ ዝወስድ እዩ። ይኹን እምበር ሕዚ ክንፈትሖ ኣለና ስለዝተባህለ ብቐረባ ምስ ብኣዴን እናተረዳዳእና ንፈትሖ ኣለና። ቅድም ክብል ነቲ ናይ ወሰን ጉዳይ ግቡእ ትኹረት ኣይትህብዎን፣ ንሕና እናሓተትናኩም ሱቕ ኢኹም እትብሉ ዝብል ርኢቶ ብወገን ብኣዴን ይቐርብ ነይሩ እዩ። ሓተትቲ ንሶም ስለዝኾኑ እውን ኣብ ከባቢ ግጮ ዘከራኽር ዘሎ ቦታ ወሲድኩምዎ ኢኹም፣ ናይ ኣምሓራ እናሃለወ ወይ ኣብ ኣምሓራ ክካለል እናተገበኦ መሬትና ወሲድኩምልና ኢኹም ብዝብል እዩ ዝለዓል ዘሎ። ናይ ወልቃይት ጉዳይ ክትፀሪ ኣለዋ ስለዝተባህለት ንሳ ኣብ መድረኽ እውን ብዕሊ ፀርያ እያ። ስለዚ ኣብ ጉዳይ ወልቃይት ከም ህወሓት ኣብ ብኣዴን እነልዕሎ የለን። ኣቲኹም ኢኹም ክንብሎም ኣይንኽእልን። ስጉምቲ ናብ ምውሳድ እውን ተሰጋጊራ እያ። እንተወሓደ ኣብዚ ጉዳይ ናይ በለፅ መርገፂ ዘለዎ በቲ ካሊእ ወገን ከዓ ዝድግፍ ኣካል እውን ይነብር እዩ፣ኮይኑግና ብኣዴን ከም ብኣዴን ቅዋም ወሲዱ እዩ። ብኣዴን ኣብዚ ጉዳይ ቅዋም ብምውሳዱ ከዓ ኣብ ዝምድናና ሽግር እናፈጠረ ዝፀንሐ ነገር ይፍታሕ ኣሎ ማለት እዩ። ምኽንያቱ ጉዳይ ወልቃይት ጥራሕ እንተይኮነስ እቲ ንነዊሕ ዓመት ከከራኽር ዝፀንሕ ናይ ወሰን ጉዳይ እውን ኩልና ኣቲናዮ ኣለና። ንሳቶም እውን ርግእ ኢሎም ክሪኡ፣ ንሕና እውን ግቡእ ትኹረት ሂብና ክንፈትሕ ብመሰረት ዝገበርናዮ ምርድዳእ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዝነበረ ሕዱር ፀገም እውን ይመሓየሽ ኣሎ። ካብቶም ኣብዚ ዓመት ዘዐወትናዮም ጉዳያት ሓደ እውን ንሱ እዩ። በዚ ምኽንያት ነቲ ኣብ መንጐና ንዘይምርድዳእ ጠንቂ ዝነበረ ኩነታት እንፈትሐሉ ኩነታት ፈጢርና ኣለና።
ከምቲ ዝበልኩዎ ኣብዚ ቀረባ እውን ክትከታተልዎ ኢኹም ዳርጋ ተወዲኡ እዩ፣ ስምምዕ እውን ተገይሩ እዩ። ንሱ ጥራሕ እንተይኮነስ ብምኽንያት እቲ ኣብ ገለ ገለ ከባብታት ኣምሓራ ዝተልዓለ ህውከትን ንዕኡ ስዒቡ ዝበፅሐ ሳዕቤንን እውን ተራእዩ ኣሎ፣ ተራእዩ ጥራሕ እንተይኮነስ ኣገባብ ኣፈታትሕኡ ብዝምልከት እውን ናይ መፍትሒ ኣንፈት ተቐሚጥሉ እዩ። ንሱ ጥራሕ እንተይኮነ እቲ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ ዝበፅሐ ፀገም እውን በብደረጅኡ ክፍታሕ እዩ። ኩሉ ብሓደ ግዘ ክውዳእ ኣይኽእልን። ይኹን እምበር ቀስ እናበለ በብደረጅኡ ዝውደአሉ ኩነታት ግን ክህሉ እዩ። ምስ እግሪ ምትካል ተኣሳሲሩ ክርአ ዝግበኦ እውን ከምኡ ብፌደራል ተታሒዙ ኣሎ። እንተወሓደ ዘጥፈአ፣ ዝበደለ ስጉምቲ ዝውሰደሉ እቶም ዝተፈናቐሉ እውን ክግበረሎም ዝግባእ ሓገዛት ብዝምልከት መንገዲ ሒዝና ኣለና። ንሱ ጥራሕ እንተይኮነስ ክሕተቱ ዝግበኦም ሰባት እውን ብመንግስቲ እናተሓተቱ እዮም። በደል ኣብፂሖም ተባሂሎም ዝተገምገሙን ዝተጠርጠሩን ናብ ሕጊ ይቐርቡ ኣለው። ስጉምቲ ምውሳድ እውን ተጀሚሩ እዩ። በደል ዘብፀሐ፣ ነበርቲ እቲ ከባቢ ዝነበሩ ተወለድቲ ትግራይ ክፈናቐሉ ዝገበረ ደረጃ ናይቲ ዝፈፀሞ ጥፍኣት እናተርኣየ ስጉምቲ ይውሰድ ኣሎ።
ስለዚ እቲ ዝምድና ናብ ንቡር ንምምላስ ይስራሕ ኣሎ። ከም ህዝቢ እውን ከም ውድብ እውን እቲ ቅድም ክብል ዝነበረ ጥብቕ ዝበለ ርክባት ናብ ንቡር ንምምላስ ተጀሚሩ ዘሎ ምንቅስቓስ ፅቡቓት ምምሕያሻት እናምፀአ ይኸይድ ኣሎ። ነቲ ሕማቕ ጥራሕ ኣይኮናን ሕዚ ክነልዕል። ሕማቕ ምዃኑ እውን ኣቐሚጥናዮ ኣለና። ኣብ ሕማቕ ኢና ነይርና ዝምድናና ፅቡቕ ኣይነበረን። ነዚ ግን ደረጃ ብደረጃ ናብ ንቡርን ናብቲ ክኾኖ ዝግባእ ብርክን ክነብፅሕ፣ ካብኡ ሓሊፍና እውን ብዙሕ ክንሰርሕ ኣሚትና ኢና ዝተፈላለዩ መድረኻት ምስኣቶም እነካይድ ዘለና። “እዚኣ እያ ቁዋመይ፣ ዝብል ህልኽ መፍትሒ ኣየምፅእን። ስለዚ ነቲ ኩነታት ንቐይሮ” ዝብል ኣብ ክልቲኡ ኣመራርሓ ምርድዳኣት ኣሎ። ተሓጋጊዝና ነቲ ዓዲ ክንሰርሕ፣ ምስ ካልኦት ውድባት ኮይንና እውን ክንተኣሳሰር ዘግብር ኣካይዳ ኢና እንኽተል ዘለና። በዚ መንፈስ ይኸይድ ስለዘሎ ከዓ ፅቡቓት ለውጥታት ይመፅኡ ኣለው። ከምቲ ዝበልኩዎ ኣብ ገሊኡ ዝወዳእናዮም፣ ኣብ ከይዲ እውን ብዕሊ እናተገለፁ ዝመፁ፣ ዝተበፅሑ መደምደምታታት ኣለው። እዚ ከዓ ዓብይ ለውጢ እዩ።


text:
ህይወት ብውህብቶ መሬት ኣብ ኡጋንዳ
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ዓለም ዝበዝሑ ስደተኛታት ዘዕቆበት ሃገር ዩጋንዳ እያ።
ስደተኛታት መሬት ክዕድሉ እንተኺኢሎም፡ ከመይ ጌርካ'ዩ ጎዘሞ ተጠቂምካ ንሓደ ብዱር ዝተሸፈነ ቃጽዖ መሬት ናብ ገዛ ወይ ሕርሻ ክትቅይሮ ትኽአል ዝብል'ዩ?
ሓደ ሰመያዊ ናይ ማይ ጃኬት ዝተኸድነ ሰብኣይ፡ ካብቲ ሒዝዎ ዝነበረ መደገፍ ወረቐት፥ ሰለስተ፡ ኣርባዕተ፡ ሓሙሽተ፡ ሽዱሽተ፡ ሸውዓተ ኢሉ ክቖጽር ይረአ።
ሓደ ደርዘን ዝኾና ኣንስቲ ድማ ደድሕሪኡ ናብቲ ኩርባ ይድይባ። ኣብ ፍርቂ መንገዲ ኸኣ እቲ ሰብኣይ ደው ይብል።
ናብታ ኣብ ቅድሚት ዘላ ሰበይቲ እናመልከተ ድማ፡ "እዚ ብጽሒትኪ እዩ" ይብላ። 50 ሜትሮ ብምስጓም ከኣ ዶብ መሬታ ይሕብር።
እዚ ናይ ዩጋንዳ ናይ ስደተኛታት ፓሊሲ፡ ራይኖ ኣብ ዝበሃል ማዓስከር ስደተኛታት ይኹን ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ዝርከቡ ካልኦት ሰፈራታት፡ ኣብ ግብሪ ዝውዕል ዘሎ እዩ።
እቲ ከባቢ፡ ክሳብ ሕጂ፡ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ካብ ኩናት ሓድሕድ ደቡብ ሱዳን ሃዲሞ ዝመጽኡ ስደተኛታት ከምዝተቐበለ ይፍለጥ።
ኣብ ዓለም እታ ኣዝዩ ለጋስ ናይ ስደተኛታት ፓሊሲ ኣለዋ ተባሂሉ ዝንገረላ ዩጋንዳ፡ ንሓደስቲ ስደተኛታት መሬት ትዕድል። ብኡ ድማ መነባብሮኦም ክመርሑ ምትብባዕ ይግበረሎም። ካብ ናይ ረዲኤት ማሕበራት ዘርኢ ይዕድላ። ገሊኦም'ውን ኣጣል ይወሃቦም ።
ፈለማ ግን ገዛ ክሰርሑ ኣለዎም።
ከመይ ጌርካ ኢኻ ግን ገዛ ክትሰርሕ?
ምናልባት እዛ ሰበይቲ ከምኡ ኢላ'ያ ትሓስብ ትህሉ።
ሓደ ነጸላ ጎማ፡ ገለ ተተካሊ ዕንጨይቲን፡ ገመድን እዩ ክወሃባ። ከምኡውን ጎዘሞ፡ ምኽንያቱ ቅድሚ ስራሕ ምጅማራ፡ ነቲ ዱር ክትጽልጽሎ ኣለዋ።
እተን ካልኦት ኣንስቲ፡ ንዓኣ ኣብ ድሕሪት ገዲፈን፡ ምስ ደቀን ኣብቲ ዓቐበት ሰለይ ክብላ ይረኣያ።
ቁሩብ ኪድ ምስ በላ፡ እቲ መስርዕ እንደገና ደው ይብል። እታ ብዘይ ሰብኣይ ቆልዓ እተዕቢ ጆሰፊን ፎኒ ኣብ ሕቖኣ ቆልዓ ሓዚላ፡ ካብቲ መስርዕ ብምፍላይ ናብቲ ዱር ገጻ ተምርሕ።
ጆሰፊን ኣብ ቀረባ ንዘሎ ነገር ናይ ምርኣይ (ሾርት ሳይትድነስ) ጸገም የብላን። ክንዮ ሰለስተ ሚትሮ ክትርኢ ግን ኣይትኽእልን'ያ። ምኽንያቱ፡ ቅድሚ ሰለስተ ወርሒ ናይ ዓይኒ መጥባሕቲ ጌራ ኔራ። ብሰንኩ ድማ ኣብ ጎኒ ዓይና በሰላ'ቲ ቁስሊ ይረአ።
እቶም ኣዝዮም ዝጽገሙ ስደተኛታት፡ ገዝኦም ንምስራሕ ፍሉይ ሓገዝ ይግበረሎም እዩ። ጆሰፊን፡ እቲ ሓገዝ ይምልከታ ድዩ ኣይምልከታን ንጹር ኣይኮነን።
ንከባቢኣ ድሕሪ ምዕዛብ፡ "ሎሚ ለይቲ ኣብዚኣ ክንሓድር ኢና" ትብል። ብድሕሪኣ ዓቢ ዱር'ዩ ዘሎ፤
ብመኪና፡ ኣስታት 30 ኪሜ ካብኡ ርሒቑ፡ ኣብ መዳውብቲ ዝኾነ ንኡስ ዞባ ዩምበ፡ ናይ በዓል ጆሰፊን ሰፈራ ኣብ ቀረባ እዋን ክመስሎ ዝኽእል ኩነታት ተዓዚበ።
እቲ መጽለሊ ናይ 275 000 ስደተኛታት ዝኾነ፡ ቢዲ ቢዲ ዝበሃል ኣብ ሰሜናዊ ኡጋንዳ ይኹን ኣብ ዓለም እቲ ዝዓበየ ሰፈራ'ዩ።
ድሮ ልዕሊ ሓደ ዓመት ኮይኑ'ሎ፡ እቲ በረኻ ዝመስል ዱርን መብዛሕትኡ ብጎማ ዝተሸፈነ መዕቆቢታትን ሕጂ የለን። ኣብ ክንድኡ፡ ምድሮም ዝተለመጸ ብናይ ጭቃ ብሎኬቲ ዝተሰርሑ ኣጓዱ ይረኣዩ።
ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ከምዚ ዝበለ ለውጢ ምርኣይ፡ እሞ ኸኣ ብኢድ ዝተሰርሐ ምዃኑ ክትሓስቦ ከሎኻ ብጣዕሚ ዘደንቕ'ዩ።
ኣብ ሓደ እቲ ሰፈራ፡ ኣብ ዞባታት ዝተኸፋፈለሉ ቁሸት፡ ሓንቲ ክሪስቲን ኣይሻ ዝተባህለት ቅድሚ ሓደ ዓመት ብዘይ ሰብኣያ ናብ ኡጋንዳ ዝኣተወት መንእሰይ ጓል ረኺበ።
ነቲ ባዕላ ዝሰርሓቶ ኣጉዶን መሬታን እናዞረት ኣርእያትኒ። ነቲ ናሕሲ ናይቲ ዝሰርሓቶ ኣጉዶ ዝኸውን ገንዘብ ንምርካብ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ባዕላ እትናብዮም 6 ደቃ፡ ሓንቲ ፍሉይ ክንክን ዘድልያ መርሲ ዝስማ ቆልዓ ኣብ ገዝኣ ትኣሊ ኣላ።
ናብቶም ሓደስቲ ንመለስ፡ ካብ ናይ ጆሰፊን መሬት ዳርጋ 100 ሜትሮ ዘይከውን ምስኣ ናብ ዩጋንዳ ነዊሕ ዝተጓዕዘት፡ ጎረቤታን ማሓዝኣን ዝኾነት ሮዝ ኣቧ ትበሃል ካልእ ሰብ ረኺበ።
ነቲ ዱር ኣጽርያ ባዕላ ገዝኣ ንምስራሕ ዘለዋ ርእሰ ተኣማንነት ክሳብ ክንደይ ምዃኑ ይሓታ።
"ኣማራጺ የብለይን" ትብል። "ሰብኣየይ ተቐቲሉ እዩ፡ ኣብዚ ንበይነ'የ ዘለኹ፡ በብቑሩብ ዝኸኣለኒ ክገብር ክፍትን'የ"


text:
ምሕደራ ትግራይ ፡ መዓዝ'ዩ ንትፅቢት ህዝቢ ዝመልእ?
ኣብዚ ቅነ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ፣ ምምሕዳር ከተማታት፣ ኣመሓደርቲ ዞባን ወረዳታትን ትግራይ ምቅይያር ይካየድ ኣሎ። ይኹን 'ምበር እቲ ዝግበር ዘሎ ለውጢ ምስቲ ቅድም ክብል ንህዝቢ ዝተኣተወ ቃል ዝፃባእ ከምዝኾነ ተዓዘብቲ ይዘረብ'ለዉ።
ህወሓትኣብ መላኣምታ ሕዳር ዝተዛዘመ ካብ ወርሒ ንላዕሊ ዝደንጎየ ፡ ገምጋም ዓᎁቕ ተሃድሶ ከምዘካየደ ብምግላፅ፡ ኣብ'ቲ ውድብን ኣብ ንሱ ዝመርሖ መንግስትን መሓውራዊ ለውጢ ከምዘምፅእ'ዩ ቃል ኣትዪ ነይሩ።
ነቲ ገምጋም ስዒቡ ኣርባዕተ ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴ እንትንሰጉግ፡ ካብ ላዕለዎት ኣማሓደርቲ ክሳብ ካድረ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር፣ ኔትዎርክ ምጉጅጃል፣ ክራይ ኣካብነትን ግዕዝይናን ኢሉ እውን ፀረ ዲሞክራሲ ኣተሓሳስባታትን ተግባራትን ተስፋሕፊሑ ከምዝነበረ ገሊፁ ነይሩ።
ብዙሓት ብሰንኪ ኣብቲ ውድብ ዘለዉ ፀገማት፡ ንህዝቢ ንመረረት ዘሳጥሑ ፀገማት ክፍትሑ፡ እቲ ውድብ መሰረታዊ ለውጢ ከምፅእ፣ ካብቶም ልሙዳት ኣመራርሓ እታ ውድብ ወፂኡ፡ ሓደሽትን ሙሁራት መናእሰይን ናብ ኣመራርሓ ክመፅኡን ብዙሓት ኣተስፍዮም ነይሮም።
ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ እቲ ውድብ ብደረጃ ፌደራል ዝነበሩ ኣባላቱ፡ ናብ ክልል ብርኪ ብምስሓብን ምቅይያር ሓለፍቲ ስራሕ ብምክያድን ለውጢ ከምዝርከብ፡ ምስ ኣባላቱ ይገልፅ።
ብደረጃ ፌደራል ፡ ሚኒስትር ሓበሬታ፣ኮምዩኒኬሽንን ቴክኖሎጅን ዝነበሩ ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካል ፡ ኣቦ ወንበር እቲ ውድብ ብምክትልነት መዓርግ ርእሰ ምምሕዳር እቲ ክልል ኮይኖም ምሻሞምን ድማ፡ ኣብታ ክልል ለውጢ ክመፅእ ብዙሓት ተስፋ ገይሮም።
ኣብ ቅድሚ ኣባላት ባይቶ እቲ ክልል ድማ "ለያቡን ሓሰውትን ክውቅዑ እዮም፥ ዝፈጠሩዎ ኔትወርክ'ውን ክንበታትኾ" ኢና ኢሎም ምዝራቦም ስዒቡ፤ ህዝቢ ዓብይ ተስፋ ገይሩ ነይሩ።
ነዚ ስዒቡ እውን ኣብታ ክልል ቅድሚ ሕዚ ዝነበሩ ላዕለዎት ሓለፍቲ ካብ ሓላፍነቶም ምልዓሎምን፡ ናብ ካልእ ዘፈራት ምቅይያሮምን ይዝከር።
ቢቢሲ ትግርኛ ካብ ነበርቲ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ክልልን ውድባት ፖለቲካን ኣብዚ ጉዳይ ዘለዎም ርኢቶ ኣዘራሪብና ኣለና።
"ብምቕይያር ዝመፅእ ለውጢ የለን"
ነባሪ ከተማ ዓድዋ ዝኾኑ ኣይተ ብርሃነ ገብሩ፡ ውድብ ህወሓት ብመሰረት ቅድሚ ሕዚ ዘካየዶ ጉባኤን ተሓድሶን፡ ህዝቢ ዘልዕሎም ዝነበሩ ፀገማት ሰናይ ምምሕዳር ክፍትሑ ሙሉእ ተስፋ ከምዝነበሮም ይገልፁ።
ይኹን 'ምበር ድሕሪ ግዘ እቲ ውድብ ኣብ ዝተፈላለዩ ከተማታት፣ ዞባታትን ወረዳታትን ዝገብሮ ዘሎ ምቅይያር ሓለፍቲ ስራሕን ኣማሓደርትን፡ ከምቲ ትፅቢት ዝገበርዎ ኣብ ክራይ ኣካብነት፣ ግዕዝይናን ምጉጅጃልን ንዝተወደቡ ቀፂዑ ሕቶ ህዝቢ ክምልስ እንተይኮነስ፡ ብኣንፃሩ ከምዝኾነ ይዘረቡ።
" ኣብዚ ሕዚ ሰዓት እቲ ሕማቕ ዝኾነ ብምግላል፡ ኩሉ ትግራዋይ ክሓብረሉ ዝግባእ ሰዓት እዩ። ምኽንያቱ ንትግራይ ክወስድ ዝመፅአ ውሑጅ ስለ ዘሎ " ይብሉ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታት እታ ክልል ኣብ ስግኣት ከምዝርከብ ብምግላፅ።
እቲ ሕዚ ዘሎ ኩነታት እታ ክልል፡ ምትዕፅፃፍ፣ ፍልጠትን ትኩስ ሓይሊ ዘለዎ መራሒ ዘድልዮ ከምዝኾነ ዝሕብሩ ኣይተ ብርሃኑ፡ ኣብዚ ሓድሽ ምሽግሻግ ግና ፡ ፍልጠትን ዓቕምን ዘይብሎም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ብሓላፍነት ይምደቡ ከምዘለዉ ነጊሮምና።
"እቲ ውድብ ዝገብሮ ዘሎ ምቕይያር እኹል ምድላውን መፅናዕትን ዘይገበረሉ ምዃኑ ዘርእይ እዩ። ዝፍፀም ዘሎ ጌጋ ኣሪሙ፡ ኣብ ሕድ ሕድ ከባቢ ዘሎ ፀገም ነፂሩ ዝፈልጥ፣ ብኔትዎርክን ግዕዝይናን ዘይተጨማለቐ፣ ብምጥቕቓዕ ዘይፍለጥ፡ ነቲ ህዝቢ ክመርሕ ዝኽእል ሙሁር ትግራዋይ ክምድብ ኣለዎ። እንተዘይኮይኑ ኣብ ሓደ ከባቢ ዝነበረ ኣመሓዳሪ ናብ ካልእ ከባቢ ብምቕያር ጥራሕ ክመፅእ ዝኽእል ለውጢ የለን" በሃሊ እዮም ኣይተ ብርሃነ።
ነባሪ ከተማ መቐለ ኣይተ ብርሃነ ገብረመድህን ድማ፡ እቲ ውድብ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት እታ ክልል ዝገብሮ ዘሎ ምቅይያር ኣመሓደርትን ሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈትን፡ ለውጢ ዘምፅእ ከምዝኸውን እዮም ዝኣምኑ።
ይኹን 'ምበር ሓለሓሊፉ ብስሕተት ዝተመደቡ ሸሊኾም ዝኣተዉ ኣመራርሓታት ከምዘለዉ የቐምጡ።
"ኣብ ሓደ ሓደ ወረዳታት ፀገም ምሕደራ ዝነበሮም፣ ህዝቢ ብጉድለት ሰናይ ምምሕዳር ዘማረሩን ሕማቕ ስነ ምግባር ዘለዎም ኣመራርሓ፡ ናብ ካልእ ከባቢ ዝምደቡሉ ኩነታት ኣሎ።
እዚ ድማ፡ እቲ ኣመራርሓ ኣብቲ ቅድሚ ሕዚ ዝነበሮ ፀገም እንከይኣረመ፡ ዳግማይ ከጥፍእን ህዝቢ ከንብዕን ዕድል ምሃብ ስለዝኾነ፡ እዚ ክእረም ዝግበኦ እዩ" ይብሉ።
"ወጮ እንተገልበጥካዮ ወጮ"
በዓል ሞያ ሕግን ንጡፍ ተሳታፊ ማሕበራዊ ሚድያታትን ኣይተ ጋረድ ይነበብ ድማ፡ እቲ ውድብ ንልዕሊ ሓደ ወርሒ ብመሰረት ዘካየዶ ገምጋም፡ ክሳብ ታሕቲ ወሪዱ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ዝኾኑን፡ ህዝቢ ዘማርሩን ኣመራርሓታት ክነቅስ፡ ህዝቢ ብዙሕ ትፅቢት ገይሩ ከምዝነበረ ይዛረቡ።
ግና እቲ ብክልላዊ ምምሕዳርን ውድብን፡ ዝካየድ ዘሎ ምቅይያር ሓለፍትን ኣማሓደርቲ ከባብታትን፡ ሕገ-መንግስቲ ዘይተኸተለ'ዩ ብዝብል ከምዘይቕበልዎ ገሊፆምልና።
"እቲ ሕዚ ዘሎ ምቅይያር ሓለፍቲ ካብ ወረዳ ኣሕፈሮም፡ ናብ ገጠር ዓድዋ፡ ካብ ገጠር ዓድዋ ድማ ናብ ወረዳ ኣሕፈሮም፡ እዮም ተበዊዞም ዘለዉ። እዚ ማለት ኣባላት ቤት ምኽሪ እንተይኾኑ፡ ህዝቢ እንከይመረፆም፡ ብብርኪ ወረዳ ምኽትል ኣማሓደርቲ ኮይኖም፡ ስራሕን ተግባርን ወረዳ ኣማሓደርቲ ዝዓሙ ማለት እዩ"
ህዝቢ ኣባላት ቤት ምኽሪ ኮይኖም ዝሐሸ ዓቕሚ ዘለዎም ናብ ኣመራርሓ ክመፅኡ፤ ብኻልእ ወገን ድማ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር፣ ብኔትዎርክ ምጉጅጃልን ዝጠልቀዩ ኣመራርሓታት ብሕጊ ክሕተቱን ትፅቢት ነይሩ።
እዚ ጥራሕ ኣይኮነን፡ትኩስ ሓይሊ ዘለዎም፡ ምስቲ ዝነበረ ጉጅለ ጉምብሕ-ጥልዕ፡ ምትንካፍ ዘይነበሮም ሰባት ናብ ኣመራርሓ ክመፅኡ ሃንቀውታይ ነይሩ ይብሉ በዓል ሞያ ሕጊ ኣይተ ጋረድ ይነበብ።
"ሕዚ ግና እቲ ውድብ፡ ዝነደደ ሓዊ ዘየለ፡ ሓዊ ናይ ምጥፋእ ስራሕቲ ዝሰርሕ ዘሎ እዩ ዝመስል። ካብ ወረዳ ናብ ወረዳ ሓለፍቲ ስለዝቐየርካ ዝመፅእ ለውጢ የለን። ወጮ እንተገልበጥካዮ ወጮ እዩ። ነቲ ብዕምቆት ዝተገበረ ተሃድሶ ማይ ከም ምብራሕ እዩ" ኢሎም ኣይተ ጋረድ።
ነዚ ከም ኣብነት ድማ ኣብ ወረዳ ኣሕፈሮም ዝነበረ ኣመራርሓ፡ ስልጣን ካብ ኣቡኡ ወሪሱ ከመሓድር ድሕሪ ምፅናሕ፡ ናብ ገጠር ዓድዋ ከምዝተመደበ ይገልፁ። ኣመሓዳሪ ገጠር ዓድዋ ዝነበረ ድማ ናብ ወረዳ ኣሕፈሮም ተሸይሙ ይብሉ።
እዚ ከኣ ክልቲኦም ኣማሓደርቲ፡ ዝነበሮም ፀገም ብምሽፍፋን፡ ሕኸኸኒ ክሓከካ ክበሃሃሉ እንተዘይኮይኖም፡ ፀገም ህዝቢ ክፈትሑ ኣይኽእሉን ብምባል፡ ነዚ ዝካየድ ዘሎ ሓድሽ ሽግሽግ ህዝባዊ መሰረት ዘይብሉ ከምዝኾነ ይኹንንዎ።
ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ፖለቲካዊ ውድብ ዓረና ኣይተ ዓንዶም ገብረስላሴ ድማ፡ ካብ ላዕለዋይ ኣመራርሓ እቲ ውድብ ክሳብ ታሕተዋይ ካድረ ዘሎ ብግዕዝይናን ፀረ ዲሞክራስን ተግባራት ዝተወሓጡ ስለዝኾኑ፡ ሕዚ ዝግበር ዘሎ ምሽግሻግ ነዚ ንምሽፋን ከምዝኾነ ይገልፁ።
ኣብ ከተማ መቐለ ዝነበረ ኣመራርሓ ናብ ዞባ ማእኸል፣ ኣብ ዞባ ማእኸል ዝነበረ ድማ ናብ ዘባ ደቡብ፣ ናይ ደቡብ ናብ ምዕራብ ምቕያር ማለት፡ እቲ ውድብ ካብቲ ኣትይዎ ዘሎ ዓዘቕቲ ክወፅእ ከምዘይኽእልን ብሰንኪ እዚ ድማ፡ እቲ ህዝቢ እውን፡ ብፀገማት ሰናይ ምምሕዳር ፣ ግዕዝይናን ክናገፍ ከምዘይኽእል ለውጢ ከምዘየምፅእን ዘመላኽት እዩ ዝብል ርኢቶ ኣለዎም።
" ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ እቲ ውድብ ክሳብ ታሕተዎት ካድረታትት ብግዕዝይና ዝተዘፈቑ እዮም። ብፍላይ ድማ ካብ ወረዳ ንላዕሊ ዘለዉ ኣካላት ኣመራርሓ ብሚልዮናት ዝቑፀር ገንዘብ ህዝቢ ዘባኸኑን ጥሕሰት ሕጊ ዝፈፀሙን ገበነኛታት እዮም"።
"ነዚኦም ኣብ ክንዲ ናብ ሕጊ ኣቕሪብካ ተሐተትቲ ምግባር፡ ክሸጋሸጉ ዝተመረፀሉ ምኽንያት፡ ኩሎም ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ሓደ ዓይነት ባህርን ተግባርን ስለዘለዎም፡ መን ተሪፉ መን ናብ ሕጊ ክቐርብ ብምባል እዮም ነዚ መሪፆም" ይብሉ።
ምኽትል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ኣይተ ጌታቸው ረዳ ግና፡ በቲ ውድብ ዝካየድ ዘሎ ምቅይያር ሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈትን ኣማሓደርትን ብቕዓትን ስራሕን መሰረት ዝገበረ፡ ምቅይያር ከምዝተተኻየደን፡ ኣጋጣሚ ብስሕተት ኣብ ዘይግበኦም ዝተመደቡ እንተሃልዮም ድማ ንቐፃሊ ምትዕርራይ ከምዝግበር ገሊፆምልና።
"ኣብ ዝተፈላለዩ ወረዳታት ልዕሊ 2 ሽሕ ሓይሊ ሰብ እዩ ምቅይያር ተገይሩ። እዚ ምቅይያራት ናይ ኩሉ ሰብ ደገፍ ከይረክብ ይኽእል እዩ። እቲ ምድብ ግና ስራሕን ውፅኢታውነት ማእኸል ገይሩ እዩ ተኻይዱ። ልዕሊ ኩሉ ህዝቢ ዘልዕሎም ሕቶታት ሰናይ ምምሕዳር፣ ዲሞክራስን ልምዓትን ንምምላስ ስለዝኾነ፡ ዝለዓሉ ጌጋታት እንተሃልዮም ዘይንእርመሉ፡ ምኽንያት የለን" ኢሎምና።
በዓል ሞያ ሕጊ ኣይተ ጋረድ ይነበብ ግና፡ ህዝቢ ትግራይ ዝተቓለሰ፡ ሕግን ሕገ-መንግስትን ንክኽበር እዩ፡ ውድብ ከም ውድብ ፀገም ኣለኒ ኢሉ ገምጊሙ እናሃለወ፡ ንምንታይ እናተቓየየሩ ክመርሑ ይደልዩ? ብስሩ'ኸ ተመሳሳልቲ ሰባት ድዮም እናመርሑና ክነብሩ?" ክብሉ ይሓቱ።
"እዚ ሓድሽ ሕብሪን ሓድሽ ለውጢን ንከይትርኢ ዝዓግት እዩ። ሕጊ ዝኽበር ሕጊ እናጠሓስካ ኣይኮነን። ንዝተፈጠረ ፀገም ሰባት ብምምቅይያር እንተይኮነስ ትካላዊ ለውጢ ክመፅእ ይግባእ" ብምባል ሓሳቦም ይዛዝሙ።


text:
ናይ ሊባኖስ ፕረዝዳንት ኣብ ልዕሊ ስዑዲ ዓረብ ነቐፌትኦም ከምዘሐየሉ ዝበፅሐና ዜና ሓቢሩ።ናይ ሊባኖስ ቀዳማይ ሚንስትር ሳዓድ ሓሪሪ ኣብ መጀመሪያ እዚ ወርሒ እዚ ብሃንደበት ካብ ስልጣኖም ድሕሪ ምውራዶም ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ናይ ቃላት ኲናት ተጎሃሂሩ ቀፂሉ’ሎ።
እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ኣቐዲሙ ብዝተቐድሐ ናይ ቴሌቪዥን እወጃ ካብ ስልጣኖም ምውራዶም ብሃንደበት ዝገለፁኣብ ስዑዲ ዓረብ ዑደት ይፍጽሙ ኣብዝነበርሉ እዋን እዮም።
ፕረዝደንት ሚቸል’ውን ኣብ ናይ ቲዊተር መልእኽቶም ሓሪሪ ብዘይድልየቶም ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተኣሲሮም ከምዝርከቡ ርግፀኛ እየ፤ኣብ ልዕሊ ሊባኖስ ዝተፈፀመ ወራር እዩ ኢሎም ኣለው።
ኣብ ፈለማ እዚ ሰሙን እዚ ንምዕራባዊያን ሚንስትራት ወፃኢ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ሓሪሪ ብስዑዲ ተጨውዮም ኢሎም ኣለው።
‘’ቀዳማይ ሚንስትር ሳዒድ ሓሪሪ ንዝሓለፉ 12 መዓልታት ናብ ሃገሮም ዘይምምላሶም ንናይ ቪየና ስምምዕ ብዝፃረር ተኣሲሮም ኣለው’’ኢሎም።
ድሕሪ ናይ ኣውን ርእይቶ ሓሪሪ ብቲዊተር ኣብዝፅሓፉዎ መልእኽቲ "ፅቡቕ ኣለኹ፤ኣምላኽ እንተድኣ ፈቒዱ ከምቲ ቃል ዝኣተውኹዎ ናብታ ዘፍቅራ ሊባኖስ ክምለስ እየ፤ክትሪኡ ኢኹም"ኢሎም ኣለው።


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን።
ኣታ ሕያዋይ እሙን በርያ፡ ብሒደት ተእሚንካ ኢኻ እሞ፡ ኣብ ብዙሕ ክሸመካ እየ፡ ናብ ሓጐስ ጐይታኻ እቶ። ማቴ 25፡21።
ሓውናን ኣቦናን ቀሺ በረከት ተኽለ ገብረኪዳን ዓሪፎም። ኣቦና ቀሺ በረከት ካብ ኣቦኦም ኣቶ ትኽለ ገብረኪዳን ካብ ኣዲኦም ወይዘሮ ዘውዲቱ ስዩምን 12 ሓምለ 1975 ኣብ ከተማ መቐለ ኢትዮጵያ ተወልዱ። ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ፍሉይ መጸውዒኡ ንፋስ ስልክ ተባሂሉ ዝፍለጥ ክሳብ መጠቓለሊ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቶም ተኸታተሉ።
ኣቦና ቐሺ በረከት ካብ ንኡስ ዕድሚኦም ጀሚሮም ኣብ ኣገልግሎት ቤተ ክርስትያን ዝተጸምዱ እዮም ነይሮም። ናይዚ መቐጸልታ ድማ መዓርገ ዲቁና ኣብ ገዳም ኣቡነ ተክለሃይማኖት ኣብ ደብረ ሊባኖስ ኢትዮጵያ ካብ ብጹእ ኣቡነ ሰላማ ተቐበሉ። ክሳብ ናብ ኣሜሪካ ዝመጹ ከኣ ኣብ ቅዱስ ዮሴፍ ብመዓርገ ዲቁናን ወንጌል ብምስትምሃርን ኣገልገሉ። ኣብ ኣሜሪካ ድማ ኣብ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ደብረ ገነት ቅድስት ሥላሴ ስያትል ብዲቁናን ምእመናን ብምስትምሃርን ከገልግሉ ድሕሪ ምጽናሕ መዓርገ ክህነት ካብ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ 4ይ ፓትርያርክ ሃገረ ኤርትራ ኣብ ኣስመራ ተቐበሉ። ክሳብ 'ታ ዝዓርፉላ መዓልቲ ድማ ብመዓርገ ክህነት ኣብ ቅድስት ድንግል ማርያም ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ኣብ ስያትል ብተወፋይነትን ትግሃትን ኣገልገሉ።
ኣቦና ቐሺ በረኸት ናይ ፍልሰታ ሱባኤ ብጸሎትን ስግዳንን ተጸሚዶም ከሕልፍዎ ኣብ ሚላኖ ዓዲ ጥልያን ዝርከብ ቤተ ክርስቲያን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስከዱ፡ ሱባኤኦም ወዲኦም ፥ ኣብ ምውዳእ ጾም ፍልሰታ፡ ምእመናን ኣስተምሂሮም ብሃንደበታዊ ሕማም ነሓሰ 19: 2016 ኣቋጻጽራ ምዕራባውያን ዓሪፎም። ሥነ-ስርዓት ቀብሮም ንረቡዕ ዕለት 31 ነሓሰ: 2016 ኣብ ዓዶም ዝባን ዑና ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ መንደፈራ ኣብ ቤተክርስቲያን ኪዳነ ምሕረት ክፍጸም ኢዩ።
ኣቦና ቀሺ በረከት በዓል ሓዳር፡ ትሑትን ትጉህን ኣገልጋሊ ኢዮም ነይሮም። በዚ ኣጋጣሚ ሃገረ ስብከት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ካናዳን ንኣቦና ሃገረ ሂወት ገነት መንግስተ ሰማያት የዋርሶም። ንመላእ ቤተ ሰቦም ድማ ጽንዓት ይሃብኩም ይብል።
ምምሕዳር ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ
ሃገረ ስብከት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ካናዳን
30 ነሓሰ 2016


text:
Uppsala Stadsmission ኡፕሳላ ስታድስሚሹን ነቶም ኣብቲ ንሓደጋ ቅሉዕ ዝኾነ ኩነታት ዚነብሩ ተቐማጦ ኡፕሳላ ይድግፍን ይሕግዝን። ንሕና ኣብ ኡፕሳላ ብዙሕ ናይ መኣከቢ ቦታታትን ንጥፈታትን ኣሎና፡ ኣብኡ ድማ ማሕበራውነትን ተሳታፍነትን ንፈጥር።
ኡፕሳላ ስታድስሚሹን Uppsala Stadsmission መኽሰብ ዘይብሉ ማሕበር ኮይኑ ነተን መዓልታዊ ህይወተን ኪመርሓ ዘይክእላ በይነን ዝመጻ ኣደታት፡ ንዓመጽ ተጋሊጸን ስነኣእምሮኣዊ ክንክን ዚደልያ ኣንስቲ፡ በይነን ዚቕመጣ ኣረጋውያን፡ ነቶም መንሰያት ሩማናይውያን ተጻመድቲ ምግብን ምቖትን ብምሃብ፡ ነተን ሓደስቲ ኣንስቲ ኣብቲ ማሕበረሰብ ጸግዒ ንኺረኽባ ብሓጺሩ ንኹሉ ገዛ ዘይብሉን ሕማቕ ኣመላት ዘለዎን ሰብኣይን ሰበይትን ይሕግዝ።
ንሕና ክፉት መራኸቢ ቦታታት፡ ፍሉይ ደገፍ፡ ናይ ስራሕ ልምምድን ማሕበራዊ ዕማምን ከምኡውን ንደቀንስትዮ ዕዮ ነቕርብ። ንሕና ካብቲ ዘሎ ድልየትን ማዕከንን ብምብጋስ ነቲ ንጥፈታትና ነሐድሶን ነማዕብሎን። ንሕና ብነዊሕ ጠመተን ብህጹጽ ጻዕርታትን ንሰርሕ። ንሕና ንሰባት ንህይወቶም ከም ብሓድሽ ኪመርሑን፡ ተስፋን ደስታን ከምኡውን ኣብቲ ማሕበረሰብ ድማ ተቐባልነት ኪስምዖም ንደሊ።


text:
ነዚ በዳህን ዕዙዝን ሕቶ’ዚ፡ ብዕግበትን ብብቕዓትን ንምምላስ ንድሕሪት ምልስ ኢልካ ብውሕዱ ንክልተ ዓበይቲ ነንሓድሕዶም ዝተወሳሰቡ ኣገደስቲ ረቛሒታት ኣድቂቕካ ምምርማር የድሊ። ንሳቶም ከኣ፥ ንኣቀዋውማ መንግስቲ ኤርትራን፣ ንባህሪ ናይቲ መንግስታዊ ስልጣን ንበይኑ ብሒቱ ዝሓዘ ሓይልን (ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህ.ግ.ሓ.ኤ)) ዝምልከቱ ኢዮም። ንኣቀዋውማ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ እትምርምረሉ፡ እቲ ብቐዳምነት ክትግንዘቦ ዝግባእ ኣገዳሲ ጕዳይ ሕጋውነቱ ስለ ዝዀነ፡ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ኣብ ትሕቲ “ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ” ዝብል ንኡስ ኣርእስቲ፡ መንግስቲ ኤርትራ ሕጋዊ መንግስቲ ምዃኑን ዘይምዃኑን ዝድህስስ ክኸውን ኢዩ። ንባህሪ ህ.ግ.ሓ.ኤ ከይመርመርካ፡ ንምንታይ ድሕሪ ናጽነት ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ክቐውም ከም ዘይከኣለ ብግቡእ ንምግንዛብ እውን ስለ ዘይከኣል፡ እቲ ዝስዕብ “ደሞክራሲያውነት መንግስቲ ኤርትራ” ብዝብል ንኡስ ኣርእስቲ ቀሪቡ ዘሎ ካልኣይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ብፍላይ ኣብ ባህሪ ናይ ህ.ግ.ሓ.ኤ ብምድሃብ፡ ነቲ ዝኽተሎ ዝነበረ ማርክሳዊ ስነ-ሓሳብን ኣሉታዊ ጽልዋኡን ከምኡ’ውን ነቲ ድሕሪ ናጽነት ኣብ መንጎ ላዕላዎት መራሕቱ ዝተጋህደ ምክፍፋልን ዘኸተሎ ሳዕቤናትን ፍሉይ ቆላሕታ ሂቡ ዝድህስስ ክኸውን ኢዩ።
መልእኽቲ ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ከምቲ ዝተኣመቶ ናብ ኣንባቢ ብደንቢ ምእንቲ ክመሓላለፍ፡ ዝውቱር ዘይኰነ ናይ ትግርኛ ቃል ኣብ ዝተኸሰተሉ፡ ንእዝኒ ኣንባቢ ጋሻ ኰይኑ ከይዕንቅፍ ብመማዝንቱ ናይ እንግሊዝኛ ቃል ተሰንዩ ቀሪቡ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ኣብ መደምደታ ኣብ ክልቲኡ ክፋላት ዝተዘተየሉ ቀንዲ ነጥብታት ኣገዳስነቱ ንምጕላሕ ተጸሚቑ ቀሪቡ ኣሎ።
ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ
ኤርትራ ናጽነታ ካብ እትጐናጸፍ ዕስራ ዓመታት ይሕለፍ ድኣ’ምበር፡ እቲ ክሳብ ሕጂ መንግስትዊ ስልጣን ንዕኡ ጥራይ ከም ዝብጽሖ ብሕታዊ ንብረት ንበይኑ ገቢቱን ካልኦት ተቐናቐንቲ ሰልፍታት ከይሻረኻኦ ብሕጊ ኣጊዱን፡ ብህዝቢ ከይተመርጸ ዓሚጹ ክገዝእ ዝጸንሐን ገና’ውን ብሕጂ ከም ንጉሳዊ ቤተ-ሰብ ንመዋእል ንሱ ጥራይ ንኽገዝእ ዝሕንሕን ዘሎን ሰልፊ፡ እቲ ከም መተካእታን መቐጸልታን ናይ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኰይኑ ንኸገልግል ተሓሊኑ ብ1994 ብህ.ግ.ሓ.ኤ ዝቖመ ሰልፊ ማለት እቲ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሕን (ህ.ግ.ደ.ፍ) ዝብል ስም ዝተጠመቐ ሰልፊ ጥራይ ኢዩ። ህ.ግ.ሓ.ኤ ነቲ ኣብ ውሽጡ ብምስጢር እናተዋሰአ ወሳኒ ተራ ዝጻወት ዝነበረ ማሕበርነታዊ ሰልፊ፡ ኣብ መውዳእታ ሰማንያታት ማሕበርነታዊ ደንበ ፈሺሉ ብዘኽስፍ ኣገባብ ረሞቕ ኢሉ ምስ ፈረሰን እቲ ዝምራሓሉ ዝነበረ ማርክሳዊ ስነ-ሓሳብ ከኣ ብሳዕቤኑ ተኻዒቡ ምስ ተነጽገን፡ “ተልእኾኡ ኣብ እዋኑ ብግቡእ ፈጸሙ’ዩ” ብዝብል ካብ ተሓታትነት ንምህዳም ዝቐረበ ምስምስ፡ ብዘይ ደቂቕ ገምጋምን ዕቱብ ነቐፌታን፡ ዝህውጽ ሕቶታት ከየልዕል ብተርባጽ ማንም ኣብ ዘይተጸበየሉ ተነቃፊ ወቕቲ (ድሮ ናጽነት) ብሃንደበት’ዩ ኣቕሂምዎ፡፡ ብሰሪ’ዚ፡ ድሕሪ ናጽነት ንመጻኢ ህ.ግ.ሓ.ኤ ብዝምልከት፡ ካብ ግርህና ዝነቐለ “እዚ ውድብ’ዚ ኣብ ውሽጢ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ብዘይ ገለ ጥርጥር ብህዝቢ ዝተመርጸ ሕጋዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ንምምስራት ድሕር ኰነ ክምህ ከይበለ፡ ካብ ዝሓለፈ ጉድለታቱ ተማሂሩን ልቢ ኣዕቢዩን ብሓድሽ መንፈስን ብሓድሽ መልክዕን ተወዱቡ ምስ ካልኦት መማዝንቱ ተወዳደርቲ ሃገራውያን ሰልፍታት ዝዳረግ ብጋህድን ብቕንዕናን ሓድሽ ፖለቲካዊ ሰልፊ ከቕውም’ዩ” ዝብል ሓፈሻዊ ሰፊሕ እምንቶን ዓቢ ትጽቢትን’ዩ ኔሩ። ድሕሪ ናጽነት ከምዚ ዝኣመሰለ ኣዎንታዊ ተስፋ ኣብ መንጎ’ቲ ኣብ ውሽጢ ኰነ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ህዝብና ዓሲሉ ዝነበረ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ንሓርነታዊ ቃልስና መርሑ ናብ ዓወት ብምብጽሑ፡ ካብ ልባዊ ሓጐስን ሰናይ ትምኒትን ዝፈልፈለ ክከሓድ ዘይከኣል ክብ ዝበለ ኣኽብሮት ጥራይ ዘይኰነ፡ ምውቕ ዝበለ ተቐባልነት እውን ኣጥሪዩ ብምንባሩ ኢዩ።
ይኹን’ምበር፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድሕቲ ናጽነት ከምቲ ሰፊሕ እምንቶን ዓቢ ትጽቢትን ዝተነብረሉ፡ ካልእ ይትረፍ ኣብ ክንዲ ብመሰረት ውድባዊ ቅዋሙ (ኣብ ሰልሳይ ጉባኤኡ ብ1994 ንመበል ሳልሳይ ግዜኡ ዘጽደቖ)፡ ኵለን ተቐናቐንቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ዝሳተፈኦ ናጻን ፍትሓውን ሃገርዊ ምርጫ ንምክያድ ሃገራዊ ጻውዒት ዝገብር፡ ናይ ስልጣን ህርፋን ኣሕደሩ ስልጣኑ ከይተበደሀ ምእንቲ ኸናውሕ ብሕጊ ካልኦት ተቐናቐንቲ ሰልፍታት ከይቆማ ብምእጋድ፡ ድብንርጽ ከይበሎ ንዕኡ ዝትክእ ሰልፊ ጥራይ — ንህ.ግ.ደ.ፍ — ተጓይ’ዩ ኣቖመ። ህ.ግ.ሓ.ኤ ነዚ ሰልፊ’ዚ ንማለቱ (ሰልፊ ኣሎ ንኽበሃል) ተቐላጢፉ ዝመስረቶ: ከም ሓርነታዊ ግንባር መጠን ምስ ምጕንጻፍ ናጽነት ተልእኽኡ ስለ ዝፈጸመ፡ ህላወኡ ከም ፖላቲካዊ ሰልፊ ኰይኑ ንምቕጻልን ንመንግስታዊ ስልጣኑ ሕጋውነት ንምልባስን ኢዩ። እንተዀነ፡ ብሓድሽ ስም ምሉእ ብምሉእ እትውንኖን እትቆጻጸሮን ፖለቲካዊ ሰልፊ ብምምስራትካን፡ ብዕሊ ንኹሉ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዝርከብ ሃገርዊ ዜጋ ኣብ ትሓቲ ጽላል ሰልፍኻ ጥራይ ክጥርነፍ ብምፍቃድካን፡ ንዘይሕጋዊ መንግስታዊ ስልጣንካ ፈጺሙ ሕጋውነት ኣየልብሶን ኢዩ። ብኢደወነንካ ባዕልኻ ገባርን ሓዳግን ኰንካ፡ ንህዝብኻ ብጀካ ኣብቲ ንስኻ ዝመረቕካዮ ንረብሓኻ ዘገልግል ሰልፊ ጥራይ እንተዘይኰይኑ፡ ኣብ ካልእ ሰልፊ ከይጥርነፍ ምእጋድ ብርኡይ ብድዐ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ንህዝብኻ ንዓኻ ንኸገልግል ከም ዝተፈርደ ምእዙዝ ጊልያ ጌርካ ምቝጻር እውን ኢዩ።ንህዝቡ ተማእዚዙ ከገልግል ዝግብኦ መንግስቲ፡ ብኣንጻሩ ብህዝቡ ተመሪጹ ከይተወከለ ብሓድሽ መለሳ ዘይብሉ መልክዕ ቀሪቡ ባዕሉ ንነብሱ “ህዝባዊ መንግስቲ” ብምስያም ብስም ህዝቡ ብጋህዲ ዝሽፍጥን ዝዕምጽን፡ ምስሉይ መንግስቲ እምበር ሓቀኛ ሃገራዊ ይኹን ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ኣይኰነን። በዚ መሰረት’ዚ፡ ናይ መንግስቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ደሞክራሲያውነት ኰነ ሃገራውነት ብልክዕ ክፍርድ ዝከኣል፡ ብሕጋውነቱን ወኪልነቱን ከምኡ’ውን ብተግባራቱን ሜላታቱን እምበር በቲ እንታይነቱ ንምሽፋን ንሰልፉ ዝሰመዮ ዘንጸባርቕ ስም ኣይኰነን። ንስም ህ.ግ.ደ.ፍ ቀሪብና ምስ እንግንዘቦ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኰነ ኢሉ ኣብ መጸውዒ ስሙ “ህዝባዊ ግንባር” ዝብላ ክልተ ህቡባት (popular) ቃላት ዝለቀበሉ፡ ነቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ዘጥረዮ ተሰማዕነትን ዘሕደሮ ጽልዋን ግዜኡ ሓሊፉ ከይበረሰ እንከሎ፡ ከም ማግነት ሰሒቡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ብርክት ዝበሉ ሰዓብቲ ንምምልማል ምእንቲ ክሕግዞ ኢዩ። እተን ዝተረፋ “ደሞክራስን ፍትሕን” ዝብላ ክልተ ተፈተውቲ ቃላት፡ ነተን “ህዝባዊ ግንባር” ዝብላ ቀዳሞት ክልተ ህቡባት ቃላት ዝተወሰኸአን እውን ህ.ግ.ደ.ፍ ብሓቂ ብደሞክራስን ብፍትሕን ዝኣምን ሰልፊ ስለ ዝዀነ ንእንታይነቱ ብልክዕ ንምንጽብራቕ ንኸገልግላ ኣይኰናን። እንተይ ድኣ፡ ኣጉል ዝዀነ ተስፋ ብምሃብ ሓቀኛ መልክዑ ንምኽዋል ንኸገልግላ ዝተለጠፋ ትርጕም ኣልቦ መቀናጀውቲ ቃላት እየን።
ድሕሪ ናጽነት፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብህዝቢ ዝተመርጸ ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ክሳብ ዝቐውም፡ ግዝያዊ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ብምቛም መንግስታዊ ስልጣን ይሓዝ ድኣ’ምበር፡ ንዘልኣለም ገዛኢ ደሪቢ ኰይኑ ንኽገዝእ ዝዀነ ሕጋውዊ መሰል ኣይተዋህቦን። ኤርትራ ከም ሓዳስ ሃገር መጠን ድሕሪ ናጽነት ምጕንጻፋ፡ ክሳብ ኣብ ናጻን ፍትሓውን ሃገራዊ ምርጫ ብህዝቢ ዝተመርጸ ብሓቂ ነቲ ህዝቢ ዝውክል ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ዝቐውም፡ ግዝያዊ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ከተቕውም ብርግጽ ወድዓዊ ኩነታት ዝጠልቦ ዝነበረ ኣድላዪ ስጕምቲ ኢዩ። ስሊዚ፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ድሕሪ ናጽነት ንሓጺር ካብ ሰለስተ ዓመታት ዘይነውሕ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ: መንግስታዊ ስልጣን ሒዙ ክጸንሕ ተደላዪ’ዩ ኔሩ ጥራይ ዘይኰነ፡ ድሕሪ ምውጋድን ምፍራስን ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተ.ሓ.ኤ)፡ እቲ ንሓርነታዊ ብረታዊ ቃልሲ መሪሑ ኣብ ዓወት ዘብጸሐ እንኮ ጥርኑፍን ዕጡቕን ሃገራዊ ውድብ ንሱ ጥራይ ስለ ዝነበረ፡ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ብእኡ ጥራይ ክቐውም ካልእ ኣማራጺ ዘይነብሮ ኩነት’ዩ እውን ኔሩ። ይዅን’ምበር፡ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኪኖ ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ኣብ መንግስታዊ ስልጣን ብዊንታኡ ንዘይተውሰነ ዓመታት ክጸንሕ፡ ዘቕርቦ ምስምስ ብዘየገድስ፡ ፈጺሙ ሕጋዊ ኣይኰነን። ካብዚ ዝተላዕለ፡ ካብተን ክሳብ ሕጂ ኣብ ሰልጣን ዝጸንሓለን ዕስራ ዓመታት፡ ብጀካ እተን ድሕሪ ናጽነት ዝሰዓባ ሰለስተ ዓመታት ናይ መሰጋገሪ መድረኽ (ካብ 1993-1997)፡ እተን ዝተረፋ ዓመታት ብዓመጽ ንናይ ህዝቢ ድልየት ዓምጺጹ ዝግዝኣለን ዘይሕጋውያን ዓመታት እየን።
ህ.ግ.ሓ.ኤ ኣብ እዋን ናይ መሰጋገሪ መድረኽ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምምስራት ዘደሊ ምሽብሻብ ከሳልጥ ሃገራዊ ሓልፍነት ተሰኪሙ’ኳ እንተነበረ፡ ንዝተሰከሞ ሃገራዊ ሓላፍነት ከምቲ ትጽቢት ዝተነብረሉ ብግብእ ኣየማለኣን። ኣብ መጀመርታ ተስፋ ዝህቡ ከም ምቛም ኣስናዳኢት ሽማግለ ሃገራዊ ምርጫ፣ ምንዳፍ ሃገራዊ ቅዋም፣ ከምኡ’ውን ምዕንባብ ናጻ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ዝኣመሰሉ ተርእዮታት ደሞክራስያዊ መስርሕ ንኽቕልቀሉ የፍቅድ ድኣ’ምበር፡ እዞም ኣዎንታዊ ተርእዮታት እዚኣቶም ካብ ቊጽጽሩ ወጻኢ ከይኖም ነቲ ከም ንጉሳዊ ስርዓት ኣብ መንግስታዊ ስልጣን ንዘንተ-እለት ንክጸንሕ ዝነበሮ ሕልሚ ከይብርዝሉ ኣዝዩ ስለ ዝሰግአ፡ ውልዕ ኢሎም ከም ዝጠፍኡ’ዩ ጌሩ። እቲ ነዞም ኣዎንታዊ ተርእዮታት እዚኣቶም ውልዕ ኢሎም ከም ዝጠፍኡ ንምግባር ተበላሒቱ ብተጕላባ ዝመሃዞ እከይ ተግባር፡ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ብናይ ዶብ ግጭት ኣሳቢቡ ዘየቕስን ኲናት ብምብራዕ ኣብ ኣእምሮ ኤርትራዊ ዜጋ ናይ ዕንዛይነት መንፈስ (mentality of victimization) ምሕዳር ኢዩ። ናይ ዕንዛይነት መንፈስ ዘሕደረ ዜጋ፡ ንህዝቡ ዝወርዶ ዘሎ ሓሳረ-መከራ ምንጩ ግዳማዊ ተጻብኦታት’ዩ ኢሉ ስለ ዝኣምን፡ መረርኡ ኰነ ተቓውሞኡ ኣንጻር’ቲ ዝብድሎ ዘሎ ሓቀኛ በዳሊ ማለት ኣንጻር’ቲ ብዓመጽ ብህዝቢ ከይተመርጸ ዝገዝኦ ዘሎ ስርዓት ኣየቕነዖን ኢዩ። ካብዚ ሓለፉ’ውን ሓንሳእ ናይ ኲናት ሃዋህው ምስ ሰፈነ፡ ነቶም መንግስቲ ኤርትራ ብጉልባብ ድሕነት ሃገር “ኣብ ህጹጽን ዘይርጉእን ኩነታት ሕቶ ደሞክራሲ ምልዓል እዋኑ ኣይኰነን” ብዝብል ምኽኒት ደሞክራሲያዊ መስርሕ ንምዂላፍ ዝወሰዶም ዓንቀፍቲ ስጕምታት፡ ዕላምኦም ብሓቂ እንታይ ምዃኑ ንኽመምዮ ኰነ ንኸስተውዕሎ ይእግሞ ኢዩ። ገለ ካብቶም መንግስቲ ኤርትራ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ንምዂላፍ ዝወሰዶም ዓንቀፍቲ ስጕምታት፡ ንኣብነት፥ ከም ንሃገራዊ ምርጫ ንዘይተወሰነ እዋን ምምሕልላፍ፣ ቅዋምን ደንብን መንግስቲ ከይጸደቐ ተወንዚፉ ከም ዝጸንሕ ምግባር፣ ናይ ዜና ኣገልግሎት ዝህባ ናጻ ናይ ብሕቲ ትካላት ክሳብ ፍቓድ ዝወሃበን ምእጋድ፣ ከምኡ’ውን ተቐናቐንቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ዘይመንግስታዊ ህዝባዊ ትካላትን ብዕሊ ከይቆማ ዕድል ምኽላእ ዝኣመሰሉ ኢዮም። እዞም ዓንቀፍቲ ስጕምታት እዚኣቶም፡ ብርኡይ ደሞክራሲ ንኸይጥጥዕ ዝዕንቅጹ ብፍላጥ ዝተውስዱ መንግስታዊ ምትንዃላት’ኳ እንተዀኑ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር-ለኸ ሻቕላን ስግኣትን ዝሰፈኖ ናይ ኲናት ሃዋህው ስለ ዝተተግበሩ፡ ምስቲ ልዑል ኣገዳስነቶምን ኣሉታዊ ሳዕቤናቶምን ዝዳረግ እቓልቦ ኣይተዋህቦምን።
ኣቓልቦ ኣይተዋህቦምን ጥራይ ዘይኰነ፡ መንግስቲ ኰነ ኢሉ ተረሲዕም ከም ዝተርፉ ንምግባር “ዶብና ብኣህጉራዊ ናይ ዶብ ሽማግለ ይግባይ ዘይብሉ ፍርዲ ተዋሂብዎ ክንሱ፡ ኢትዮጵያ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ንምርካብ ሕልሚ ስለ ዘለዋ ከም መንቀል ነገር ንኽትጥቀመሉ ኣብ ግብሪ ንኸይተውዕሎ ተዕጠጢ ኣላ” ብምባል፡ ናይ ኲናት ነጋሪት መዓልቲ- መጸ እናሃረመ ንኣዋጅ ሃገራዊ ኣግልግሎት መጢጡ ደረት ግዜ ዘይብሉ ቀዋሚ ኣገልግሎት ከም ዝዀውን ጌርዎ ኣሎ። ብሓቂ ግን እቲ ንኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎት ቀዋሚ ኣገልግሎት ከም ዝዀውን ዝደልየሉ ምኽንያት፡ ኢትዮጵያ ንወደብ ዓሰብ ከይትጐብጣ ርኡይ ዝዀነ ስግኣት ስለ ዘሎ ዘይኰነ፡ እንታይ ድኣ ብሓንቲ እምኒ ብሓንሳእ ክልተ ኣዕዋፍ ንምቕታል ሰለ ዝደለየ ኢዩ። ንሱ ድማ፥ በቲ ሓደ ሸነኽ ነቲ ካብ መንእሰያት ኣንጻር ስርዓቱ ክለዓል ዝኽእል ንደሞክራሲ ዝጠልብ ተቓውሞታት ከይተበገሰ እንከሎ በሊልካ ብኣግኡ ንምምካን፣ በቲ ኻልእ ሸንኽ ከኣ ነቲ ብኣባላት ሰልፉን ሰበ-ስልጣን መንግስቱ ዝውነናን ዝእለያን ትካላት ዝከናወን ዘሎ ንረብሓኡ ዘገልግል ቊጠባዊ ውጥናት ብዘይተኸፍለ ጉልበት ንምስላጥ ኢዩ። እቲ ሓቂ ከምዚ ዝተገልጸ ይኹን ድኣ’ምበር፡ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝብና “ሃገርና ብጻዕርና ከይንሃንጽ፡ ኣንጻርና ብጐረቤት ሃገርና ንኸይንቐስን ኣብ ርእሲ ኲናት ምእዋጁ፡ ብዓብለቲ ዓበይቲ ሃገራት ዓለም (ኣመሪካን ሰዓብታን) ካብ ሓሰድ ዝተበግሰ ከም ቊጠባዊ እገዳ ዝኣመሰለ ቀጻሊ ባዕዳዊ ተጻብኦታት የጓንፈና ኣሎ” ብዝብል ፕሮፖጋንዳ ይታለል ስለ ዘሎ፡ ንሕቶ ደሞክራሲ ካብ ኣእምሮኡ ፈጸሙ’ኳ እንተዘይሰወሮ፡ ንግዜኡ ከም ዝድጕሎ ጌርዎ ኣሎ። ነዚ ክውንነት’ዚ ንምብራህ ንኣብነት፡ ንሓንቲ ኣብ ኣስመራ ዝቕመጣ ሓበሬታአን ካብ ረድዮ ድምጺ ሓፋሽን ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራን ቲቪ ኤረን ጥራይ ዝረኽበኦ ኣደ፡ ኤርትራ ንምንታይ ብሕቡራት ሃገራት ቍጠባዊ እገዳ ተበይንዋ? ዝብል ተራ ሕቶ ምስ እተቕርበለን፡ እቲ ካብአን እትረኽቦ መልሲ ብዘይጥርጥር፡ “መንግስትና ኣብ መትከል ናጻ ፖለቲካዊ መስመሩ ተመርኲሱ፡ ጽፉፍ መንግስታዊ ቊጠባዊ ውጥን ብምውጻእ ሃገርና ብዘይ ናይ ወጻኢ ዕዳ ብጽፍራ ፋሕተር እናበለት ቍጠባኣ ብዘደንቕ ፍጥነት (ካብ ዓለም ምሉእ ቀዳመይቲ ኰይና) ከም ዝምዕብል ይገብር ስለ ዘሎ፡ ሃጸያዊት ኣመሪካ ዓይና ምግባር ኣብይዋ ዘይተዓብለለትላ ተቐይማ ብምሕሳድ ብዝኣለመቶ ውዲት ኢዩ” ዝዓይነቱ መልሲ ኢዩ። እዚ መልሲ’ዚ፡ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ዘጋጥማ ዘሎ ከሉ ዓይነት ጸገማት ንግዳማዊ ተጻባኦ ዘሳብብ፡ ሓደ መርኣያ ናይቲ ኣብ መንጎ ህዝብና ሰፊኑ ዝርከብ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ዘስረጾ ናይ ዕንዛይነት መንፈስ ኢዩ።
ዝዀነ-ዀይኑ፡ ፍትውቲ ሃገርና ኤርትራ ዝሓልፈ ናይ መግዛእቲ ቊስላ ከየሕወየትን ከም ዕሸል ሃገር መጠን እግሪ ተኺላ ከይደልደለትን፡ ፈለማ ምስ የመን ብሰበብ ናይ ሓኒሽ ደሴታት፣ ጸኒሓ ኸኣ ምስ ኢትዮጵያ ብሰበብ ናይ ባድመ ዋንነት፣ ኣብ ዘየድሊ ብሰላምን ብልዝብን ክፍታሕ ዝግበኦን ዝኽእልን ናይ ኲናት ሓሽውየ ዝኣተወት ተገዲዳ ዘይኰነት፡ ብሰንኪ ዓንዳሪ ወተሃደራዊ ዝንባለ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኢያ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምስ የመንን ኢትይጵያን ኣብ ልዕሊ ምንቛቱ፡ ምስ ጅቡቲ ብሰበብ ደረት ዶብ ከምኡ’ውን ምስ ሱዳን ብሰበብ ምልመላ ተቓወምቲ ስለ ዝተጐናፈጠ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ንመባእታዊ ሰብሃዊ መሰላት ዜጋታቱ ከይተረፈ ብምግሃሱ ብዓለሙ ተኻዒቡ “ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ” ዝብል ቅጽል ስም ምጥራዩ፡ ንናይ ቀርኒ ኣፍረቃ ሰላምን ርግኣትን ዝህውኽ “ነግራም ቀርኒ ኣፍሪቃ” ዝብል ቅጽል ስም’ዩ ወሲኹ። ካብዚ ሓሊፉ’ውን፡ ብዘይ ሕማሙ ብምርሳን ተሓላቒ ናይ ሶማል ሕሰም ያኢ ኰይኑ፡ “ጸላኢ ጸላኢኻ ፈታዊኻ” ካብ ዝብል ማክያቨላዊ (ናይ ክፍኣት) ሜላ ተበጊሱ ንመግስቲ ኢትዮጵያ ንምጽራር ንኣልሸባብ ብምድጋፉ፡ ንፍተውቲ ሃገርና ኤርትራ ኣብ ትዓኰሉ ተኣፋፊ ዕድመኣ ንመጀመርታ ግዜ ኣብ ኣፍሪቃ (ድሕሪ ዓሌታዊት ደቡብ ኣፍሪቃ) ብሕቡራት ሃርራት ዓለም ቊጠባዊ እገዳ ዝተበየና ሃገር ከም ትኸውን ብምግባር የሳቕያ ኣሎ። ስለዚ፡ እቲ ቀንዲ ንሃገርና ኤርትራ ናብ እገዳ ዘብጽሓ ጠንቂ፡ ግዳማዊ ረቛሒ (ንኣብነት፡ ናይ ኣመረካ ሃጸይነት ተጻብኦ) ዘይኰነ፡ ውሽጣዊ ረቛሒ ማለት ናይ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ካብ ወተሃደራዊ ዕንደራን ሕልሚ ኣምባገነንነት መራሕቱን ዝመንጨወ ግጉይ ናይ ወጻኢ ሜላ ኢዩ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ነቲ ኣብ ወጋሓታ ናጽነት ዝተኸሰተ ተስፋ ዝነበሮ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ስጕም ከየበለ ዝቖጸዮ፡ ኣቐዲሙ ክጥቀስ ከም ዝጸንሐ በቲ ኰነ ኢሉ ባዕሉ ዝፈጠሮ ናይ ዕንዛይንት መንፈስ ኣመኻንዩ ኢዩ። ይኹን’ምበር፡ ነዚ ጕዳይ’ዚ ብዝምልከት ነቲ ደገፍቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንምንታይ እቲ ተጀሚሩ ዝነበረ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ተጕናደቡ ሓደ ሰልፋዊ (ውልቀ-ምልካዊ) ስርዓት ክቐውም ከም ዝተደልየ ዘቕርብዎ ምጕት ምስ እንግንዘብ፥ “ልኡላውነትን ናጽነትን ሃገርና ኣብ ሓደጋ ኣብ ዝወደቐሉ ኣዝዩ ጽንኩር ኩነታት፡ ሕቶ ደሞክራሲ ምልዓል እዋኑ ኣይኰነን፣ ሕቶ ደሞክራሲ ብግቡእ ዝምለስን ብኣድማዕነት ኣብ ግብሪ ዝውዕልን ፍርያም ውጽኢት ዝርከቦን ኣብ ህጹጽ ናይ ኲናት ኲነታት ዘይኰነ፡ ኣብ ርጉእ ናይ ሰላም ኲነታት’ዩ፣ ስለዚ፡ ሕቶ ደሞክራሲ ክሳብ ባዕላውን ወድዓውን ኲነታቱ በሲሉ ዝናስብ (conducive) ሃዋህው ዝነግስ ተውንዚፉ ክጸንሕ ኣሎዎ።” ዝብሉ መጐተታት ኣቕሪቦም ክምጕቱ ንዕዘብ። ምስዚ ምጕቲ’ዚ ብምትእስሳር፡ ንዘይሕጋዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሕጋውንነት ንምልባስ፡ ነቶም ብትርን ብኒሕን ዝጣበቑሎም ክልተ ኣከራኸርቲ ጕዳያት– ሃገራዊ ኣገልግሎትን ቀረጽ ክልተ ካብ ሚእትን — ምስ እንግንዘብ ድማ፡ ደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ “ድሕነት ሃገር ካብ ሕቶ ደሞክራሲ ስለ ዝዓዝዝ፡ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብናይ ዶብ ግጭት ኣመኻኒኻ ወደብ ዓሰብ ንምጕባጥ ብስርዓት ወያነ ዝተበገሰ ወራር ብትብዓት መኪቱ ንምፍሻል፡ ድሕነት ሃገርናን ናጽነትናን ክዕቅብ ብዝነኣድ ውሕልነትን ፍጥነትን “ሃገራዊ ኣገልግሎት”ን “ክልተ ካብ ሚእቲ ቀረጽ”ን ኣዊጁ ኣብ ግብሪ ምውዓሉ፡ ንልዑል ብልሃቱን ረዚን ሓልዮቱን ዘረጋግጽ ህያው ምስክር’ዩ” ብምባል ይጣበቕሉ። ንጥብቅነኦም ብግቡእ ንምርዳእ፡ ንስነታዊ መጐቶም (logical argument) ቅርብ ኢልና ምስ እንስተውዕለሉ፡ ስነቱ (its logic) “ብዘይ ሃገር ናጽነት፣ብዘይ ናጽነት ከኣ ደሞክራሲ የለን።” ኣብ ዝብል ልባወ (rationale) ዝተምርኰሰ ምዃኑ ኢና እነስተውዕል። እዚ ልባወ’ዚ ግን፡ ብሓቂ መወዳእታ ዘይብሉ “ሃገራዊ ኣግልግሎት”ን ዘይሕጋዊ “ቀረጽ ክልተ ካብ ሚእቲን” ንምእዋጅ ዝድርኽ ብቑዕ መመኽነታ (justification) ድዩ? እቲ ብናይ ዶብ ግጭት ተመኻንዩ ብስርዓት ወያነ ዝተበገሰ ወራር ዝተባህለኸ ብሓቂ ናይ ዶብ ግጭትን ብስርዓት ወያነ ዝበተገሰን ድዩ? ንምዃኑኸ፡ ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ምስ ዝኽሰተ ሓድሽ ፖለቲካዊ ኩነታት እናተቛረነ፡ ብዊንታ ገዛኢ ሓይሊ (ሰርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ) ንህዝቢ ከይተወከስካ ንዘይተወሰነ እዋን ክውንዘፍ ዘሎዎ ጐሲኻ እትሓልፎ ዘየገድስ ጕዳይ ድዩ?
ብርግጽ፡ እቲ “ብዘይ ሃገር ናጽነት፣ ብዘይ ናጽነት ከኣ ደሞክራሲ የለን።” ዝብል ልባወ፡ ኣድማሳዊ (universal) ሓቅነት ዘሎዎ ልባወ ኢዩ። እንተዀነ፡ “ሓባል መጠመቲኣ ትኰሓል” ከም ዝበሃል፡ ደገፍቲ ህ.ግ.ድ.ፍ ነዚ ረዚን ልባወ’ዚ ኣብ ዘይበትኡ ከጸባብቑ ዘዘውትርዎ ዘሎዉ፡ ነታ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ እትሒዙ ብዝተኸተሎ ግጉይን ፋሽልን ኣመሓዳድራ፡ ንጥዑይ ዝነበረ ኣዒንታ ብሓበላ ዝሸፈና ሃገርና፡ ዂሕሊ ኲሒሎም ብምቊንጃው ካብ ዓይኒ ጠማቲኣ ዝኽውልዎ ስለ ዝመሰሎም ኢዩ። ካብዚ ሓሊፉ ካልእ ዝጭበጥ ጭብጢ የብሉን። ሃገርና ናጽነታ ዝተጐናጸፈት ብትኳቦ ዘይኰነ፡ ሰላሳ ዓመታት ብዝወሰደ ሰፍ ዘይብል ናይ ህይወት መስዋእትን ናይ ንዋት ብርሰትን ምምህማን ባህልን ምብትታን ስድራቤትን ምምዝባልን ምስዳድን ኣሽሓት ዜጋታትን ዝተኸሰሮ፡ መሪርን ጽንክርን ዕጥቃዊ ሓርነታዊ ገድሊ ምዃኑ ንኹሉ ሃገራዊ ዜጋ ብሩህ’ኳ እንተዀነ፡ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ደገፍቱን ግን እዚ ከበድ ክሳራ’ዚ ስለ ዘይተሰቀሮም፡ ሃገርና ብግስ ከይበለት ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ጋሮ ፈጥራ እንደገና ናብ ደማዊ ኣዕናዊ ኲናት ምምላሳ ቅጭጭ ኣይበሎምን ዘሎ። በዚ ዝኣክል፡ ድሕሪ ናጽነት ሃገርና ድሕነታ ኣብ ሓደጋ ዝወደቐ፡ ብኣረኣእያኦም ብስርዓት ወያነ ሃንደበት ብዘይ ገለ ሰበብ ስለ ዝተወረረት እምበር ካልእ ጣጣን እንታን የብሉን። እዚ ግን ሓቅን ጣቋን ዘሎዎ ኣይኰነን። እቲ ብምስሕሓብ ዋንነት ባድመ ተሳቢቡ ምስ ኢትዮጵያ ዝተባርዐ ብናይ ዶብ ግጭት ዝፍለጥ ኲናት፡ ውሽጠውሻጠኡ ንዝይፈልጥ ከምኡ’ኳ እንተመሰለ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ነቲ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምምስራት ተጀሚሩ ዝነበረ ተስፋ ዝህብ ደሞክራስያዊ መስርሕ ብምጕንዳብ፡ ስልጣኑ ንምንዋሕ ተበላሒቱ ብውሳይ (ኰነ ኢሉ) ባዕሉ ዘባርዖ ኲናት ኢዩ። እዚ ሓቂ’ዚ፡ ኣብ መጀመርታ ማለት ኣብቲ ናይ ዶብ ግጭት ምስ ኢትዮጵያ ዝተላዕለሉ እዋን፡ ዝበዝሕ ሃገራዊ ዜጋ ነገራቱ ጋን ኰይንዎ ብምድንጋጽ ካብ ሃገራዊ ፍቕሪ ዝተላዕለ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እኳ እንተደገፈ፡ ግዜ ብዝኸደ ነቲ ናይ ዶብ ግጭት መንን ንምንታይን ከም ዘሳወሮን ዘበገሶን ኲልዕ ኢሉ በሪህሉ’ዩ። በሪህሉ’ዩ ጥራይ ዘይኰነ እውን፡ መራሕቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ( ብፍላይ ከኣ ጃንዳ ኢሳያስ) ብልዝብ ምፍትሑ ንዘይተርፎ፡ ነቲ ናይ ዶብ ግጭት ኣጋኒንኖምን ኣታሊሎን ብጐነጽ ክፈትሖዎ ብምምጥጣር፡ ንዘይተጸብጸበ ቊጽሪ ውጉኣትን ስንኩላንን ገዲፍካ፡ ካብ 60 ሽሕ ንላዕሊ ስውኣትን ካብ 100 ሽሕ ንላዕሊ ካብ መነባርሮኦም ዝተማዛበሉ ሰለማውያንን ዘኸተለ ( ምስቲ ንናጽነት ኣብ ውሽጢ ሰላሳ ዓመታት ዝተኸፍለ ክሳራ ዝማዓራረ) ክውገድ ዝከኣል ዝነበረ ኣዕናዊ ኲናት ብምስዋሮም፡ ብመዓልቱ ኣብ ቅድሚ ሕጊን ህዝብን ቀሪቦም ብሓልፍነት ሓደብሓደ ክሕተትሉ ምዃኖም ዘማትእ ኣይኰነን። ምኽንያቱ፡ ተግባሮም ብሃገራዊ ክሕደትን ብርሰትን ህልቀትን ዘኽስስ ዓቢ ታሪኻዊ ገበን ኢዩ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ፈለማ ናይቲ ኲናት(ኢትዮጵያ ሰፊሕ ጸረ-መጥቃዕቲ ቅድሚ ምክያዳ)፡ ካብቲ ብወተሃደራዊ መጥቃዕቲ ዝሓዞ ስፍራታት (ብሕልፊ ኸኣ ካብ ባድመን ከባቢኡን) ክስሕብ ብኣግኡ’ኳ ናይ ሰላም ጻውዒት ብኣመሪካን ሩዋንዳን እንተቐረበሉ፡ “ካብ ዝሓዝናዮ ስፍራታት ንለቅቕ ማለት ጽሓይ ብምብራቕ ክትዓርብ’ያ ማለት’ዩ ” ኣብ ዝብል ናይ መራሕ ሃገር (ፕረስደንት ኢሳያድ ኣፍወርቂ) ጸኒሑ መስሓቕ ሸራፋት ዝዀነ ትምክሕታዊ መርገጺ ተመርኲሱ ከኒቡ ከብቅዕ፡ ድሓር ኢትዮጵያ በቲ ዘካያደቶ ዘየድሊ ኣሽሓት ካብ ሰራዊታ ዝሃለቕሉ ዕውት ጸረ-መጥቃዕቲ፡ ንኹሉ ዘከራኽር ዝነበረ ናይ ዶብ መሬት ኣብ ትሕቲ ምሉእ ቊጽጽራ ኣእትያ ንቕድሚት ክትምርሽ ምስ ጀመረት፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተጓይዩ ን “ናይ ኣልጀርስ ስምምዕ” ብምቕባል፡ ብኽብረት ገዲፉ ብሕስረት ካብ ዶብ ን25 ኪሎ ሜትር ርሒቑ ንኽዓርድ ንዝጠልብ ስምምዕ ከይፈተወ ፈሪሙ፡ ንናይ ዶብ ግጭት ብኣማላድነት (ብዳኝነት) ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ድሕሪ ማይ ኣብ በዓቲ ብሰላም ክፈትሖ ወሲኑ። ስለዚ፡ እቲ “ብዘይ ሃገር ናጽነት የለን” ዝብል ብደገፍቲ ህ.ግ.ድ.ፍ ዝቐረበ ልባወ፡ ነቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ባዕሉ ዘባርዖ ኲናት ከም ገልባብ ተጠቒምካ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ “ድሕነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ወዲቑ እንከሎ ሕቶ ደሞክራሲ ምልዓል እዋኑ ኣይኰነን” ብዝብል ምጕት ንገርሂ ልቦም ብምህማል፡ ንዕድመ “ሃገራዊ ኣገልግሎት” እናመጠጥካ ንምንዋሕ፣ በቲ ኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ ንሕቶ ደሞክራሲ ሓንሳእ ኣመኻኒኻ ምስ ተወንዘፈ፡ ካብ ንውሓት ግዜ ዝተላዕለ ብእኡ ኣቢሉ ንሓውሩ ቅሂሙ ብምትራፍ፡ ንዘልኣለማዊ ምልካዊ ስርዓት ጥጡሕ መንገዲ ንምጽራግ፣ ዝቐርብ ዘሎ ዘይረብሕ ምኽኒት ምስሉያትን ተበለጽትን ኢዩ።
ናይ ናጽነት ኣምር ንሃገር ማለት ነቲ ብባንዴራን ዶብን ዝልለ ህይወት ዘይብሉ መሬታውን ባሕራውን ሰማያውን ልኡላዊ ግዝኣት ጥራይ ፈልዩ ዝምልከት ጸቢብ ኣምር ኣይኰነን። ናይ ናጽነት ኣምር ኣብ ሃገር ጥራይ ከይተሓጽረ፡ ብቐንዱ ንጐይታን ዋናን ናይታ ሃገር ማለት ነቲ ዝተፈላለያ ብሄራት ዝሓቖፈ ትንፋስ ዘሎዎ ህያው ፍጡር ማለት ነቲ መሰሉን ክብሩን ማንም ክግህሶ ዘይግባእ ህዝቢ እውን ዘጣምር ሰፊሕ ኣምር ኢዩ።ሃገርና ኤርትራ ካብ ኣርዑት ባዕዳዊ መግዛእቲ ተገላገላ ናጽነታ ብምጕንጻፍ ልኡላውነታ ተረጋግጽ ድኣ’ምበር፡ ህዝባ ጌና ናጻ ስለ ዘይወጽአ ናጽነታ ብኹለንትናኡ ዘይተማልአ ፍርቂ ናጽነት’ዩ እንተተባህለ ርኡይ ሓቂ እምበር ምግናን ኣይኰነን። ኣብዚ ኣብ ካልእ ከይሰገርካ ዋሕ ኢሉ ክበርህ ዘሎዎ ጀውሃራዊ (ሕመረታዊ) ነጥቢ ኣሎ። ንሱ ድማ፥ ናጽነት ብቐንዱ ነቲ ህዝቢ ዝምልከት ሰፊሕ ኣምር’ዩ ክበሃል እንከሎ፡ ብልክዕ እንታይ ማለት ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ክኸውን ከም ዘሎዎ ኢዩ። ህዝቢ ናይ ሓንቲ ሃገር ናጻ’ዩ ዝበሃል፡ መንግስቲ ናይታ ሃገር ብሃገራውያን ዜጋታት ዝቖመ ብምዃኑ ጥራይ ዘይኰነ፡ እቲ መንግስቲ ናይታ ሃገር በቲ ህዝቢ ካብቲ ህዝቢ ዝተመርጸን፡ ንረብሓ ናይቲ ህዝቢ ዝከላኸልን፡ ነቲ ህዝቢ ዘገልግልን ምስ ዝኸውን ኢዩ። ብህዝቢ ዝተመርጸን ንህዝቢ ዝውክልን ህዝባዊ መንግስቲ ዘሎዋ ሃገር፡ ንኲለን ኣብቲ ሃገር ዘሎዋ ብሄራትን ሃይማኖታትን ኣውራጃታትን ንዝዀነ ወገን ከየጓነየትን ከየዳለወትን ከይገለለትን እተሳትፍ ሓቛፊት ሃገር’ያ ።ብተውሳኺ፡ ንረብሓ ህዝባ ዝከላኸል ቅዋምን ሕግን፡ ከምኡ’ውን ንህዝባ ዘገልግል ሰልፍታትን ማሕበራትን ኣብ ርእሲ ምህላዋ፡ ሰለስቲኡ ጨናፍራት መንግስታ — ፈጻሚ ኣካልን ሓጋጊ ኣካልን ፈራዲ ኣካልን — ነንሕድሕዱ ዝቀያየድን ዝተሓላሎን ርእሱ ዝኸኣለ ናይ ገዛእ-ርእሱ መንግስታዊ ስልጣን ኣሎዎ። ኲሉ ስልጣን መንግስቲ ከም ስልጣን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኣብ ኢድ ሓደ ውልቀ-ሰብ (መራሕ ሃገር) ጥራይ ዝተጠቕለለ ስለ ዘይኰነ፡ እታ ሃገር ብዊንታን ወስታን ሓደ ውልቀ-ሰብ (መራሕ ሃገር) ክብ ወይ ግብ ኣይትብልን ኢያ። ከምኡ’ውን፡ ተዋጋኢ ኰነ ናይ ጸጥታ ሰራዊታ ካብ እደያ (ጣልቃ) መራሕ ሃገር ናጻ ሰለ ዝዀነ፡ መራሕ ሃገር ንተጻባእቱ ንምጽናት ዝጥቀመሉ መሳርሒ ኣይኰነን። ኣብ ልዕሊ’ዚ፡ እቲ ማዕከናት ዜና ናይታ ሃገር ካብ ቊጽጽር መንግስቲ ወጻኢ ብምዃኑ፡ መንግስቲ ንሓቂ ንምድባቕ (ንምድባይ) ዲል ኣይህብን ኢዩ — ማለት ከም ማዕከናት ዜና ህ.ግ.ደ.ፍ ንሓቂ ነገልግል ብዝብል ግብራውነት ዘይብሉ ባዶ ጭርሖ ንሓቂ ንምሽፋን ኣየገልግልን’ዩ። ካብዚ ብዘይፍለ፡ እቲ ንረብሓ ህዝቢ ንምክልኻል ዝጸደቐ ቅዋምን ሕግን፡ ንዘይገሃስ ሰብሃዊ መሰላትን ክብርታትን ናጽነታትን ዜጋታታ ኣብ ርእሲ ምርግጋጹ፡ኣብታ ሃገር ስርዓትን ቅጥዕን ኣብ ምስፋን ከይተወሰነ ሰላምን ቅሳነትን እውን ሰለ ዝፈጥር፡ ህዝቢ ናይቲ ሃገር ኣብቲ ካብ ኢድ መንግስቲ ናጻ ዝዀነ ቊጠባ ናይታ ሃገር ብትግሃት ብምንጣፍ፡ ራህዋን ብልጽግናን ዝነገሳ ስልጥንቲ ሃገር ንምህናጽ ገፊሕ በሪ’ዩ ዘርሑ።
ኣቐዲሙ ክግለጽ ከም ዝጸንሐ፡ ናጽነት ህዝቢ ዝረጋገጽ እታ ናጽነታ ዝተጓናጸፈት ሃገር ህዝባዊ መንግስቲ ምስ እተቕውም ጥራይ ስለ ዝዀነ፡ ህዝባዊ መንግስቲ ንክቐውም ብቐዳምነት እቲ መንግስታዊ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ሓይሊ ብመትከል ብደሞክራሲ ዝኣምንን ብግብሪ ደሞክራሲያዊ ስርዓት ንምትካል ኲሉ ዘድሊ ዘበለ ረቛሒታት ዘማልእን (ንኣብነት፡ ምምስራት ናጻ ተወዳደርቲ ሰልፍታት፣ናጻ ናይ ዜና ኣገልግሎት፣ ምጽዳቕ ቅዋምን ሕግን ወዘተ.) ክኸውን ኣሎዎ። ብኻልእ ኣበሃህላ፡ ውልቃዊ ኰነ ህዝባዊ ናጽነት ደሞክራሲ ከይነገሰ ናብ ክውንነት ክልወጥ ኣይክእልን ኢዩ። በዚ ዝኣክል፡ ናጽነትን ደምክራስን ዘይነጻጸሉ ክልተ ገጻት ናይ ሓደ ተምሳል ኢዮም። ስለዚ፡ ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ከምቲ ደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ንዕምሪ ስርዓት መንግስቶም ንምንዋሕ ዝጣበቕሉ፡ ንዘይተውሰነ እዋን ዝውንዘፍ ዘይኰነ፡ ኣብ ውሽጢ’ቲ “ዘየላቡ ጽንኩር ኩነታት” እናተባህለ ንዕስራ ዓመታት መመላእታ ዝተመጠጠ ወቕቲ፡ ክትግበር ዝነበሮን ሕጂ’ውን እንተዀነ ዘሎዎን ይጽናሓለይ ዘይበሃል ንህይወት ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ብቐጥታ ዝትንክፍ ውዕዉዕ ሃገር-ለኸ ጕዳይ ኢዩ። ክንዲ ዝዀነ፡ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ በቲ ንሕቶ ደሞክራሲ ንምርስሳዕን ንምድባይን ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ደገፍቱን ዝቐርብ ምስምሳት ከይተሃመለን ከይተደናገረን፡ ደሞክራሲ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ንኽሰፍን በብዓቕሙን በብዘለዎን ክቃለሰሉ ይግባእ።
እቲ “ብዘይ ሃገር ናጽነት፣ብዘይ ናጽነት ከኣ ደሞክራሲ የለን” ዝብል ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ብደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝቐረበ ልባወ ዝጭበጥ መርትዖ ስለ ዘይብሉ፡ ንብይናት መወዳእታ ዘይብሉ “ሃገራዊ ኣግልግሎት”ን ዘይሕጋዊ “ቀርጽ ክልተ ካብ ሚእቲን” ንምእዋጅ ዝድርኽ ብቑዕ መመኽነታ ኣይኰነን።ምኽንያቱ፡ ከምቲ ደገፍቱ ዝብልዎ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ “ሃገራዊ ኣገልግሎት”ን “ቀረጽ ክልቲ ካብ ሚእት”ን ዝበየነ፡ ብሓቂ ናጽነት ሃገር ንምዕቃብን ቊጠባ ሃገር ንምህናጽን ዘይኰነ፡ ነቲ ካልእ ብደገ ዘይርአ ዝተኸወለ ሸቶኡ ንምውቃዕ ኢዩ። ብርግጽ፡ ሓንቲ ሃገር ብባዕዳዊ ወራር ናጽነታ ኣብ ሓደጋ ኣብ ዝወደቐሉ ናይ ሞት ወይ ሕየት ህሞት፡ ናጽነታ ንኽትዕቅብ ህጹጽ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክትእውጅ ግብእ’ዩ ጥራይ ዘይኰነ፡ ነግፈረግ ዘይትብለሉ ኣድላዪ ሃገራዊ ናይ ድሕነት ስጕምቲ ኢዩ። ይኹን’ምበር፡ ብሓዊ ምጽዋት ዋዛ መሲልዎ፡ ብሰንኪ ዓንዳሪ ወተሃደርዊ ዝንባለኡን ኣምባገነናዊ ሕማም መራሕቱን ንልኡላውነት ሃገሩ ባዕሉ ዘድፍር ከም ህ.ግ.ደ.ፍ ዝኣመሰለ ስነ-ስርዓት ዘይብሉ ስርዓት፡ ነቲ ምስ ጐረባብቲ ሃገራት ብሸለትነቱን ብትዕቢቱን ኣብ ዘይምልከቶ ውሽጣዊ ግዳያት እናተኣደየ “ጣኦት ጎደቦ” ተሸይሙ ብጎደብኡ ንኽምለኽ ኣሳዊሩ ዘባርዖ ኲናት፡ ዘገልግሎ ዘይነጽፍ ምንጪ ወተሃደራት ንኽምልምልን፡ ነቲ ኲናት ዝምውለሉ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ንኽድልብን፡ ዝእወጅ ብይን መወዳእታ ዘይብሉ ግዱድ “ሃገደራዊ ኣገልግሎት”ን ዘይሕጋዊ “ቀረጽ ክልተ ካብ ሚእት”ን ግን ግቡእን ኣድላዪን ኣይኰነን። ብሕልፊ “ሃገራዊ ኣገልግሎት”፡ ብጉልባብ “ምህናጽ ሃገር” ብዘይተኸፍለ ጉልበት ንመንግስታዊ ቊጠባዊ ውጥናት ንምስላጥ፡ ንመንእሰያት ብዘይድልየቶም በስገዳድ ገፊፍካ ይካልየድ ኣብ ርእሲ ምህላዉ፡ ዘብቃዓሉ ደረት ግዜ ዘይብሉን ንዘይምለስ ሸዊት ዕድመኦም ዝሰርቕን ስለ ዝዀነ፡ ብሰንኩ ኣብ ወርሒ ብውሕዱ ክሳብ ክልተ ሽሕ ዝዀኑ መንእሰያት ካብ ኣደራዕ “ሃገራዊ ኣገልግሎት” ኣምሊጦም ይስደዱን ካብ ዓቕሊ ጽበት ዝተላዕለ ተገሪሆም ኣብ መጻወድያ ኣካላት ሰብ ዝነግዳ ናይ ማፍያ ውድባት ይወድቁን ምህላዎም ዘይከሓድ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኢዩ። እቲ ኣዋጅ ክልተ ካብ ሚእቲ እውን እንተዀነ፡ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ዜጋታት ከይተወከስካ ብኢደወነንካ ዝተኣወጀ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ኣብ ኤርትራ ንኸይምለሱ ንዝተደልዩ ንኣመሓዳድራኻ ዝቃወሙ ኣብ ወጻኢ ተሰዲዶም ዝነብሩ ዘሎዉ ንቑሓትን ንጡፋትን ባእታታት፡ ከም ዘይምለሱ ንምግባር ከምኡ’ውን ካብቲ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ዑቕበኛ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ንምምእራር ተሓሊኑ ዝተኣወጀ ኢዩ። በዚ መሰርት’ዚ፡ እቲ ተጣበቕቲ ንስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ሓላፍነት ሓራ ንምውጻእ፡ ክልቲኡ ብይናት “ድሕነት ሃገርናን ናጽነትናን ንምዕቃብ ዝተተግበረ፡ ንልዑል ብልሃትን ረዚን ሓልዮትን መንግስቲ ኤርትራ ዘረጋግጽ ህያው ምስክር’ዩ” ብምባል ውግሐ-ጸብሐ ዝጣበቕሉ ዘሎዉ ምጕት፡ ሓቅነት ዘይብሉ ዝተጋነነ ናይ ወደስቲ ጃህራ ኢዩ።
ኣብዚ ክሳብ ሕጂ ኣብ ትሕቲ “ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ” ዝብል ንኡስ ኣርእስቲ ክቐርብ ዝጸንሐ ትንተና፡ መንግስቲ ኤርትራ ብዘየማትእ ሕጋዊ መንግስቲ ከም ዘይኰነ ዋሕ ኢሉ በሪሁ ኣሎ። ካብዚ ቀጸልና፡ ኣብ ዝስዕብ ካልኣይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ፡ ስርዓት ህ.ግደፍ ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ምዃኑን ዘይምዃኑን ንምርግጋጽ፡ ኣብ ሕቶ ደሞክራሲ ብምትኳር ንባህርዩን ስነ-ሓሳቡን ሜላታቱን ኣገንዚብና ብምትንታን ክንድህስሶ ኢና።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
ቅዱስ ኒቆላዎስ ኤጲስ ቆጶስ (ባባ - ናታለ)
(Click For PDF) ቅዱስ ኒቆላዎስ ትውልዲ ሃገሩ ሜራ ኮይኑ ትርጒም ስሙ ድማ ሰዓሪ ሕዝቢ እዩ። ስም ኣቦኡ ኤጲፋንዮስ ስም ኣዲኡ ድማ ቶና ይበሃል። እዞም ቅዱሳን ወለዲ ንእግዚኣብሔር ዝፈርሁን ሃብታማትን እኳ እንተ ነበሩ፡ ውላድ ብሰንኪ ዘይምንባሮም ግና ይኃዝኑን ይጉህዩን ነበሩ። ናይ ምውላድ ዕድሚኦም ምስ ኃለፈ ‘ውን ነቲ ናብ እግዚኣብሔር ውላድ ክህቦም ዘቕርብዎ ዝነበሩ ጸሎት ‘ውን ከይተረፈ ኣቋረጽዎ። እቲ ንቅዱሳኑ ዚረድእ ጐይታ ግና ኣብቲ ንሳቶም ዘይተጸበይዎ ጊዜ ነቲ መዋእሎም ዝለመንዎ ጸሎት ሰሚዑ ንኃዘኖም ዝድብስ ንእኦም ዘሐጕስ ውላድ ኣብቲ ንሱ ዝመደቦ ጊዜ ሃቦም። ከምቲ ቅዱስ ጽሑፍ  > (ሮሜ 11፡10) ዝበሎ ካብቲ ሱሮም ዝወጸ ድማ ኣዚዩ ጽቡቕ ሕፃን ተወልደ።
ቅዱስ ኒቆላዎስ ዕድሚኡ ንትምህርቲ ምስ ኣኸለ ኣቦኡ ናብ ቤተክርስቲያን ብምውሳድ ኪመሃር ናብ መምህር ኣረከቦ። ኣብ ሓጺር ጊዜ ድማ ንትምህርቲ ቤተክርስቲያን ብምጽናዕ ዲያቆን ኮይኑ ተቐብአ። ብመዓርግ ዲቊና እና ኣገልገለ ድማ ብመንፈሳዊ ሥራሕ ካብ ዕለት ናብ ዕለት መንፈሳውነት የርኢ ነበረ። ብድኅርዚ ናብ ገዳም ብምኻድ ንምሉእ ሕይወቱ ወፍዩ ንእግዚኣብሔር ምእንቲ ከስምር ኣብኡ መንኮሰ። ኣብኡ ወዲ ሓወቦኡ ኣበምኔት (ኣቦ ናይቲ ገዳም) ነበረ። ብዘመኑ ድማ ከም ቅዱስ ኒቆላዎስ ዝበለ ጽኑዕ ገድሊ ዚጋደልን ብሥራሕ ናይ ቅድስና ዝተፈልጠን ኣይነበረን። ሕይወቱ ብኸምዚ እናኣለየ ድማ ወዲ 19 ዓመት ምስ ኮነ ማዓርገ ክህነት ተቐብአ። እግዚኣብሔር ከኣ ዓቢ ጸጋ ሃቦ እሞ፡ ንሕሙማት ይፍውስን ካልእ ተኣምራት ይገብርን ነበረ። ቅዱስ ኒቆላዎስ ምሉእ ሕይወቱ ምስ እግዚኣብሔር ስለ ዝነበረ፡ ብሕይወት ከሎ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ዋላ’ውን ብስጋ ምስ ተፈልየ እግዚኣብሔር ብዙኅ ተኣምራት ይገብረሉ ነበረ። እቲ ዝገበሮ ተኣምራት ኣዝዩ ብዙኅ እኳ እንተኾነ ካብቲ ብሕይወት ከሎ እግዚኣብሔር ዝገበረሉ ምስ እንርኢ፦
ኣብቲ ዝነበረሉ ስፍራ ሓደ ሃብታም ሰባኣይ ነበረ። ብሃብቱ እናነበረ ከሎ ከምቲ ሰሎሞን ኣብ (መክ.3) ንኵሉ ጊዜ ኣለዎ ብምባል ዝጸሓፎ ነዚ ሰብኣይ’ዚ ውን ጊዜ ኣርኪብዎ እቲ ናይ ሃብቲ ጊዜኡ ኃሊፉ እቲ ናይ ድኽነት ዘመን ስለ ዘርከቦ ብሃንደበት ናብ ድኽነት ጠሓለ። ኹሉ እቲ ዝነበሮ ባኺኑ መግቢ ዕለት ክሳብ ዚስእን ኮነ። እዚ ሰብኣይ’ዚ ኣርባዕተ ኣዋልድ ደቂ ነበራኦ እሞ ብሰንኪ እቲ ዘጋጠሞ ድኽነት ንመውስቦ ዝወስደን ወላሓደ ሰብ ብዘይምንባሩ እዚ ሰብኣይ እዚ ነቲ ቃል ኣምላኽ፡  > (ፊሊጵ.4፡6) ንዝብል ቃል ብምዝንጋዕ ኣብ ክንዲ ናይ መንፈስ ናይ ሥጋ የጨንቖ ነበረ። ሰይጣን ነዚ ምስ ረኣየ ንልቡ ብኽፉእ ሓሳብ ኪመልኦ ጀመረ። እዚ ድማ ኣብቲ ዝነበረ ገዝኡ ሓደ ናይ ዝሙት ቤት ብምኽፋት ደቁ ገንዘብ እናተኸፍላ ምስ ሰብኡት ክድቅሳ እሞ ካብ ድኽነት ክወጽእ ዝብል ሓሳብ’ዚ ወጠነ። እዚ ሓሳብ እዚ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ቅቡል ስለ ዘይኮነ ድማ እግዚኣብሔር ንቅዱስ ኒቆላዎስ ሓሳብ ናይዚ ሰብኣይ ገለጸሉ። ብድኅሪዚ ቅዱስ ኒቆላዎስ ካብ ሃብቲ ኣቦኡ 100 ዲናር ወርቂ ብምውሳድ መሬት ቅድሚ ምውግሑ ኣብ ኣፍደገ ቤቱ ኣቐሚጥሉ ኸደ። እቲ ሰብኣይ ምስ ወጸ ድማ ነቲ ወርቂ ረኸቦ እሞ ነታ ዓባይ ጓሉ ኣመርዓዋ፡ ከምዚ እናገበረ ድማ ክሳብ እታ ሣልሰይቲ በጽሐ። ብድኅርዚ እግዚኣብሔር ጽድቂ ቅዱስ ኒቆላዎስ ምእንቲ ክግለጽ፡ እቲ ሰብኣይ ነዚ ዚገብር ዘሎ መን’ዩ፡ ብምባል ነቲ ኵነታት ኪምርምር ጀመረ። ለይዲ ድማ ከይደቀሰ ይሕሉ ነበረ። ቅዱስ ኒቆላዎስ ከም ልማዱ ከንብሮ ከሎ ድማ እቲ ሰብኣይ ረኸቦ’ሞ፡ “ዓስብኻ ኣብ መንግስሥተ ሰማይ ዓቢይ እዩ፡ ንስኻ ንዓይ ካብ ድኽነትን ውድቀት ኃጢኣትን ኣናጊፍካኒ ኢኻ” እናበለ መረቖ።
ቅዱስ ኒቆላዎስ ነቶም ኣብ ዕንጨይቲ ኃዲሮም ንሰባት ዘስሕቱ ኣጋንንቲ ኣርሓቖም፡ ነቶም ሕሙማት ካብ ሕማሞም ብምፍዋስ ድማ ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ይነብር ነበረ። በቲ እግዚኣብሔር ዝሃቦ በረኸት ከምቲ ንሱ ብቓሉ ዝበሎ፡  > (ዮሓ 14፡12) ቅዱስ ኒቆላዎስ ከም ጐይትኡ ሓንቲ ንእሽቶይ ኅብስቲ ባሪኹ ንብዙኃት ሕዝቢ ኣጽገቦምን በረኸት ዓደሎምን። ኣብ ሃገር ሜራ ኤጲስቆጶስ ኮይኑ ቅድሚ ምቕብኡ ድማ ሓደ ዓቢይ መንበርን ክቡር ልብሲ ልበስ እሞ ኣብዚ መንበር ክብሪ ንበር ክብሎ ከሎ ድማ መልኣኽ ረኣየ። ካልኣይ’ውን ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣደ ንጉሥ ክብሪ፡ ልብሲ ክህነት ክትህቦ ጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ወንጌል ክህቦ ከሎ ረኣየ። ናይ ሃገር ሜራ ኤጲስቆጶስ ምስ ዓረፈ ድማ ንናይ ሮማ ሊቀ ጳጳሳት መልኣኽ እግዚኣብሔር ተገሊጹ ብዛዕባ ቅዱስ ኒቆላዎስ ሓበሮ። ንሱ ኤጲስቆጶስ ከም ዚኸውን ድማ ዅሉ ዝገበረሉን ዝገብሮን ሓበሮ። እቲ ሊቀ ጳጳሳት እቲ ዝበሎ ነቶም ኤጲስቆጶሳት ሓበሮም እሞ እናተሓጐሱ ከይዶም ረኺቦም ብምምጻእ ኤጲስቆጶስ ኪኸውን ቀብዕዎ። ኣብ ልዕሊ ሃገር ሜራ’ውን ኤጲስቆጰስ ኮይኑ ከገልግል ተመርጸ።
ዲዮቅልጥያኖስ ንጉሥ ብኽሕደት ተንሢኡ ጣዖታት ክምለኹ ክርስቲያን ክጋፍዑ ኣብ ዝኣዘዘሉ እዋን ቅዱስ ኒቆላዎስ ንሕዝቡ ብእምነት ክጸንዑ ሽግርን መከራን ናይዚ ምድሪ ንኸይፈርሁ፡ የትብዕን የጽንዕን ነበረ። እቲ ዝገበሮ ተኣምራትን ዝናን ተግባራትን ኵሉ ኣብ ቅድሚ ድዮቅልጥያኖስ በጽሐ እሞ ብማእስርቲ ክኹነንን ክግረፍን ክሳቐን ኣዘዘ። ጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ብዘይዝኾነ ነገራት የተንሥኦን የልዕሎን ነበረ። ዲዮቅልጥያኖስ እዚ ብምግባር ምስ ረብረበ ብማእሰርቲ ኪነብር ኣብ ትሕቲ ጽኑዕ ማእሰርቲ ክእሰር በየነሉ። ክሳብ እግዚኣብሔር ንዲዮቅልጥያኖስ ኣጥፊኡ ንቈስጠንጢኖስ ዘንግሥ ውን ኣብኡ ነበረ። ቈስጠንጢኖስ ነጊሡ ንዅሎም ምስ ፈትሖም ንሱ’ውን ምስኦም ካብ ማእስርቲ ተፈትሐ። ኣብ መንበር ሢሜቱ ኮይኑ ድማ ትምህርቲ ክርስቶስ ብትብዓት ይምህር ነበረ። ማኅበር ጉባኤ 318 ቅንዕቲ እምነት ካብዚኣቶም ሓደ ኮይኑ ንኣርዮስ ብምእላይ ቀኖና (ሥርዓት) ቤተክርስቲያን ዝሠርዑ ኣቦታት ሓደ እዩ።
እግዚኣብሔር ብዅሉ ዕዮኡ ኣሥሚሩ ድማ ኣብ መንበር ሢሜቱ ንልዕሊ 40 ዓመት ብጵጵስና ንሃገር ሜራ ብምምራሕ ኣብ 80 ዕድሚኡ ብ10 ታኅሳስ ብሰላም ዓረፈ። ጸሎቱን በረኸቱን ምስ ኵላትና ሕዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን!!!
ምንጪ 10 ታኅሳስ መጽሓፈ ስንክሳር
ኣብ በዓል ልደት ኣብ መራኸቢ ብዙኃን ኮነ ጐደናታት ብኣቦ ልደት (ባባ- ናታለ) ተባሂሉ ዚፍለጥ እምበኣር ምስቲ ሓቀኛ ታሪኹ ካብ መዛግብረቲ ቤተክርስቲያን እዚ ኣብ ላዕሊ ዝረኣናዮ እዩ።


text:
ኣብ መሰረተ ልምዓት ቴክኖሎጅን ሓይልን ዝተሰርሐ ስራሕቲ ዕውታት ነይሮም
መቐለ ጥሪ 20/2009(ድወት)ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ መሰረተ ልምዓት ቴክኖሎጂ መራኸብን ተሓዳሲ ዕውታት ስራሕቲ ከምዝወገነ ገሊፁ፡፡
ኣብቶም ዝሓለፉ 2 ዓመት 17 ሃገራት ኣፍሪካ ክልል ኣየረን ናፃ ብምግባር ርክበን ከዕብያ ከምዝተገበረ ዝገለፀ እቲ ሕብረት ኣብ መሰረት ልምዓት ጥንኩር መርሃ ግብርን ውፅኢታዊ ፓሊስን ስትራቴጅን ሓንፂፀን ክሰርሓ ከምዝተገበረ ሓቢሩ፡፡
ብመሰረት እዚ ኣብታ ኣህጉር ስሉጥ ፀገማት ዝፃወርን ነዊሕ ዓመት ዘገልግል ዝርግሐ መሰረተ ልምዓት ምውጋን ከምዝተኽኣለ ብምግላፅ ብፍላይ ኣብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ተግባራዊ እናኾኑ ዝፀንሑ 28 ምስ ሓይሊ ማይ ዘዛመደ ዝተፈላለዩ ፕሮጀክታት ክፍፀሙ ሓገዝ ከምዝተገበረ ኣመልኪቱ፡፡
እዞም ፕሮጀክታት ብቐንዱ ኣብ ሃገራት ኬኒያ፣ ኢትዮጵያ፣ ኮሞሮስ ፣ ጅቡትን ሩዋንዳን እናተሰርሐሎም ይርከብ፡፡
ብኒኒቬቲቭ ተሓዳሲ ሓይሊ ኣፍሪካ ኣቢሉ ሃገራት ኣብ ዓውደ ኢነርጂ ባዮ ቴክኖሎጂ ዝሓሹ ምንቅስቃሳት ከምዝነበሩ ዝገለፁ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብ 2020 ኣፍሪካ ካብቲ ዓውዲ 10ሽሕ ጊጋ ዋት ሓይሊ ምፍራይ ክትኽእል ሃገራት ፃዕሪ ክገብራ ዝስርሑ ስራሕቲ ከምዘለው ድማ ኣብሪሁ፡፡
ኣበ ዓውዲ መጓዓዝያ’ውን እንተኾነ ልምዓት እቲ ዞባ ዘራኸቡ መንገድታትን ዝርግሐ መሰረተ ልምዓት ባቡርን ትኹረት ተዋሂቡ ከምዝተሰርሐሉ እቲ ሕብረት ይገልፅ፡፡


text:
ፅፉፍ ምሕደራ ፋይናንስ ስሉጥ ልምዓት የረጋግፅ
ወልቃይት ኣብ ሰሜን ምዕራብ ትግራይ ዝርከብ ወረዳ እዩ። እዚ ከባቢ ብደቡብ ምስ ሰሜን ጎንደር፣ ብምዕራብ ምስ ሱዳን፣ ብሰሜን ድማ ምስ ኤርትራ ዝዳበው እዩ። ቅድሚ 25 ዓመት ከም ሃገር ንህዝቢ ዘመሓድር ዴሞክራስያዊ ስርዓት ስለዘይነበረ መሬት ወልቃይት ሸፋቱ ዝበዝሕዎ እዩ ነይሩ።ንኣብነት ኣብ ስርዓት ሃይለስላሰ ህዝቢ ወልቃይት ሕነ ንምፍዳይ ነንባዕሉ ይቃተል ስለዝነበረ በብዝወፈሮ ዝመውት ህዝቢ ማእለያ ኣይነበሮን። ኣብ ስርዓት ደርግ እውን ዝገደደ ኮይኑ። ይኹን እንበር ብሳላ ቃልስን መስዋእትን ውድብና ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ግፍዕን ጭቆናን ህዝብታት ኣብቂዖም ሰላምን ማዕርነትን ተረጋጊፁ። ህዝቢ ወልቃይት እውን ናይዚ ለውጢ ተቛዳሳይ ኮይኑ። መንግስትን ህዝቢ እታ ወረዳን ብዝገብርዎ ዝተዋደደ ፃዕሪ፣ ልምዓትን ፋይናንሳዊ ዓቕምን ካብ እዋን ናብ እዋን እናዓበየ መፂኡ እዩ። ትሕዝቶ ፅሑፍና እውን ስራሕቲ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ ወልቃይት ዝድህስስ እዩ።
በጀት ዝምደብ ልምዓታዊ ስራሕቲ ብምስላጥ መላእ ህዝቢ ካብ ድኽነት ንምውፃእ እዩ። እዚ ድማ ድልየት ህዝብን ህልዊ ኩነታት ወረዳን ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ግድን እዩ። ኣብ ወረዳ ወልቃይት በብ ዓመቱ ዝምደብ በጀት እውን ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ይብገስ። ፈለማ ፀገም ህዝቢ ንምፍታሕ ቀዳምነት ዝውሃቦም ስራሕቲ ተፈልዮም ብቅደም ሰዓብ ይቕመጡ።ብምቕፃል ንዕኦም መፈፀሚ ዝኸውን በጀት ናብ ቤት ምኽሪ ወረዳ ቀሪቡ ብምፅዳቕ ናብ ተግባራዊ ስራሕ ይእቶ። ኣብ 2008 ዓ.ም እውን ኣብ ዝተመደበ በጀት ኣመራርሓን ነበርትን እታ ወረዳ ክመያየጥሉን ርእይቶ ክህብሉን ተገይሩ እዩ። ብመሰረት እዚ ናብ ተግባር ምስ ተኣተወ በብእዋኑ ዘሎ ኣፈፃፅማ በብወርሑ ይግምገምን ይመዛዘንን። በዚ ድማ በብግዚኡ ዘሎ ቀራዪ ገንዘብ ክፍለጥ ብምግባር ብዘይ ፀገም ኣብ ስራሕ ክውዕል ተገይሩ እዩ።
ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም 134 ሚልዮንን 648 ሽሕን 724 ብር በጀት ተመዲቡ ምኢቲ ምኢታዊ ኣብ ዝተተለመሉ ስራሕ ከም ዝወዓለ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ ወልቃይት ኣይተ ኪዳነማርያም ኣባይ ኣብሪሆምልና። እዚ ድማ ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ፋይናንስ ተግባራዊ ብምግባር መስርሕ ተሓታትነትን ግልፅነትን ብምትእትታው ዝተመደበ በጀት ኣብ ልምዓት ይውዕል ምህላዉ ዘመላኽት እዩ።
እዚ ከም ዘሎ ኮይኑ ዕደጋ ንብረት እታ ቤት ፅሕፈት ትሉምን ጥሙርን ብዝኾነ ኣሰራርሓ እዩ ዝፍፀም። ፈለማ ኣብታ ወረዳ ዝርከባ ኣብያተ ፅሕፈት ዝርዝር ክዕደገለን ዝደልይኦ ንብረት ዓመታዊ ዕደጋ ኣዳልየን ንቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ ክህባ ሓበሬታ ይወሃበን። ብመሰረት እቲ ዝተውሃበ ሓበሬታ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ዘድልየን ንብረት ጥሙርን ትሉምን ብዝኾነ መንገዲ ምስ ሃባ ፅንዓት ዕዳጋ ዘካይዱ ሓሙሽተ ኣባላት ዝሓዘ ኮሚቴ ይጣየሹ። እቲ ኮሚቴ ካብ ከይዲ ስራሕ ዕደጋ ንብረትን ምምሕዳር ፋይናንስን ዝተመረፁ ኣካላት ዝሓዘ እንትኸውን ዝካየድ እቲ ፅንዓት ዕዳጋ ተወሳኺ ግልፅነት ንክህልዎ ካብ ኣብያተ ፅሕፈት ዝተወከሉ ኣካላት ክሳተፉ ይግበር።
በዞም ኣካላት ኣቢሉ ዝተኻየደ ፅንዓት ዕዳጋ ምሉእ ንምሉእ ምስ ተወደአ ንፁር ኣድራሻ፣ ዝርዝር ዝዕደግ ንብረትን ካልኦት ኣቕረብቲ ከማልእዎም ዝግብኡ ረቛሕታትን ብምክታት ምልክታ ጨረታ ይመፅእ። እቲ ጨረታ ዝኽፈተሉ ዕለትን ሰዓትን ምስ ኣኸለ ድማ ኩሎም ተጫረትቲ ኣብ ዝተረኸብሉ ተኸፊቱ ይንበብ። ከይዲ እቲ ጨረታ ግልፅነት ንክህልዎ እውን ኣመራርሓ እታ ወረዳን ካልኦት ክዕዘቡ ዝደልዩን ኣብ ምኽፋት ጨረታ ንክርከቡ ይዕደሙ እዮም። እዚ ከይዲ ምስተዛዘመ እቶም ተጫሪቶም ዝሰዓሩ ውዕል ንክኣስሩ ሕጋዊ ደብዳበ ከም ዝፅሓፈሎም መብርሂ ኣይተ ኪዳነማርያም የረድእ። እቶም ተጫረትቲ ብወገኖም ብመሰረት ዝኣሰርዎ ውዕል ብእዋኖም ንብረት ከቕርቡ ፀኒሖም እዮም።
ኣብዚ ጉዳይ ከም ቀንዲ ጥንካረ ዝውሰድ ርኽክብ ንብረት ቅድሚ ምፍፃሙ ፅርየትን ድሕንነትን እቲ ንብረት ዘረጋግፅ ኮሚቴ ምህላዉ እዩ። እቲ ኮሚቴ ካብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ካልኦት ኣብያተ ፅሕፈት እታ ወረዳን ዝተመረፁ ኣካላት ዝሓዘ እዩ። በዚኦም ኣቢሉ ንብረት ፅርየቱ ምስ ተረጋገፀ ናብቲ ዝተደለየሉ ቦታ ብምጉዕዓዝ ቀዋምን ሃላቕን ንብረት ተፈልዩ ኣብ ሰነድ ኣታዊ ንብረት ይምዝገብ። ድሕሪ እዚ ኣብታ ወረዳ ንዝርከባ ኣብያተ ፅሕፈት ብመሰረት ሕቶ ዕድጊት ንብረት ወፃኢ ተገይሩ ይወሃበን። እተን ኣብያተ ፅሕፈት እውን ኣብ ናይ ባዕለን ሰነድ ኣታዊ ንብረት ብምምዝጋብ ንመሳለጢ ስራሕቲ ብሰነድ ወፃኢ ንብረት ኣቢለን ኣብ ስራሕ የውዕልኦ። ብድምር ኣብ 2008 ዓ.ም ንዕደጋ ንብረት ዝተመደበ በጀት 11 ሚልዮንን 719 ሽሕን 973 ብር እንትኸውን ምኢቲ ምኢታዊ ተግባራዊ ኮይኑ እዩ።
እዚ ድማ ንዕደጋ ንብረት ዝተመደበ በጀት ብኣግባቡ ኣብ ረብሓ ከም ዝወዓለ መተሓባበሪ ከይዲ ስራሕ ዕደጋ ንብረትን ምምሕዳር ፋይናንስን እታ ቤት ፅሕፈት ኣይተ ዋኘው ማማይ ገሊፆም። ነዚ ተወሳኺ መረዳእታ ዝኸውን እቲ ብበዝሒ ዝጥቀምሉ ሜላ ዕደጋ ግልፂ ጨረታ ምዃኑ እዩ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም 88 ምኢታዊ ግልፂ ጨረታ፣ 11 ነጥቢ ሰለስተ ምኢታዊ ፕሮፎርማ፣ ባዶ ነጥቢ ሸውዓተ ምኢታዊ ድማ ቀጥታ ዕድጊት ተፈፂሙ እዩ። እዚ ብመንፅር ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ዝሓዞ ትልሚ እንትርአ ዕውትን ሕጊ ፋይናንስ ዝተኸተለን ምዃኑ ዘመላኽት መረዳእታ እዩ። ምኽንያቱ ትልሚ 2008 ዓ.ም ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ዝኾነ ይኹን መንግስታዊ ዕደጋ ንብረት እንተነኣሰ 85 ምኢታዊ ብግልፂ ጨረታ፣ ትሕቲ 14 ምኢታዊ ብፕሮፎርማ፣ ትሕቲ ሓደ ምኢታዊ ድማ ብቀጥታ ዕድጊት ክፍፀም ከም ዘለዎ እዩ ዝሕብር።
ብመንፅር እዚ እንትርአ ኣብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ ወልቃይት ትሉምን ጥሙርን ዕደጋ ይፍፀም ምህላዉ ምርግጋፅ ይከኣል። ኣብ ክሊ እዚ፣ ሐዚ እውን መሊኡ ዘይተፈትሐ ፀገም ኣሎ። ንሱ እውን እተን ኣብያተ ፅሕፈት ቀጥታ ዕድጊት ክፍፀመለን ናይ ምድላይ ዝንባለታት ኣለዉ።ኣብ 2008 ዓ.ም ኣብ ዝተፈፀመ ዕድጊት ንብረት እውን እዚ ተርእዮ ነይሩ እዩ። እዚ ከይዲ ዕድጊት ብመሰረቱ ንሃንደበታዊን ኣድላዪ ኮይኑ ንዝርከብን ንብረት ሓሓሊፉ ዝፍፀም እዩ። ነዚ ፀገም ንምፍታሕ ምስተን ዕድጊት ንብረት ዝፍፀመለን ኣብያተ ፅሕፈት ቀሪብካ ብቐፃልነት ምርድዳእ እናተገበረሉ ይኸይድ ኣሎ፡፡
እቲ ተዓዲጉ ኣታዊ ዝኾነ ንብረት ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ይመሓደር ምህላዉ ቆፀራ ንብረት ከምዝካየድ ዝፍለጥ እዩ። በዚ ድማ ዝተዓደገ፣ ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝወፀን ኣብ መኽዝን ዝተቐመጠን ንብረት ይረጋገፅ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም ሓደ ግዘ ቆፀራ ንብረት ንምክያድ ትልሚ ተታሒዙ ተፈፂሙ ኣሎ። ከይዲ ኣፈፃፅማ እቲ ቆፀራ እንትንርእይ ፈለማ ነብሲ ወከፍ ቤት ፅሕፈት ኣብ ውሽጢ ቤት ፅሕፈታ ካብ ዝርከቡ ሰራሕተኛታት ሰለስተ ኣባላት ዝሓዘ ሓደ ኮሚቴ ተጣይሽ። ናይዚኦም ሽም ዝርዝር ናብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ይለኣኽ።
ብመሰረት እዚ ኣብ ቅድመ ቆፀራ፣ እዋን ቆፀራን ድሕረ ቆፀራን ክግበሩ ዝግብኦም ስራሕቲ ሓበሬታ ክወሃቦም ተገይሩ። ሓደ ዓይነትን ግልፅነት ዘለዎን ቆፀራ ንብረት ንክህልው ድማ ንኩሎም ማዕረ ዝኾነ ቅጥዒ መቑፀሪ ንብረት ተዋሂብዎም። በዚ ኣቢሉ ግልጋሎት ዝህብ፣ ካብ ግልጋሎት ወፃኢ ዝኾነን ተፀጊኑ ግልጋሎት ክህብ ዝኽእልን ንብረት እናተፈለየ ቆፀራ ተኻይዱ እዩ። ድሕሪ እዚ እቲ ግልጋሎት ዘይህብ ንብረት ተጠሚሩ ብጨረታ ይውገድ። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም ካብ ግልጋሎት ወፃእ ዝኾኑ ንብረታት ብምሻጥ 810 ሽሕን 965 ብር ከም ዝተረኸበ ኣይተ ዋኘው ካብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ንምርዳእ ክኢልና። ይኹን እምበር ቆፀራ ንብረት ብመሰረት ዝተትሓዘሉ ሰሌዳ ግዘ ኣብ ምፍፃም ምድንጓይ ዝተርኣየሉ ኩነታት ምንባሩ ከምክፍተት ይውሰድ፡፡
ጉዳይ በጀት ጉዳይ ልምዓት እዩ። ጉዳይ ልምዓት እንትለዓል ድማ ጉዳይ ምህላውን ዘይምህላውን ክለዓል ግድን ይኸውን። እዚ ካብ ኮነ ብመንግስቲ ዝምደብ በጀት ብመሰረት ዝተትሓዘሉ ትልሚ ክፍፀም ምግባር ሓላፍነት ኩሉ ዜጋ እዩ። ኣብ ወረዳታትን ከተማታትን ትግራይ ዝርከቡ ኣባላት ኣብያተ ምኽሪ ድማ ብዋናነት በጀት መርሚሮም ኣብ ምፅዳቕን ንተግባራውነቱ ኣብ ምክትታልን ዓብዪ ሓላፍነት ኣለዎም።ኣባላት ቤት ምኽሪ ወረዳ ወልቃይት እውን ነዚ ሓላፍነት ተሸኪሞም ነታ ወረዳ ዘድሊ በጀት ብዝግባእ ርእዮምን ገምጊሞምን የፅድቑ። ምስ ፀደቐ ድማ ብመሰረት ዝተትሓዘሉ ሰሌዳ ግዘ ኣብቲ ዝተሓሰበሉ ዕላማ ክውዕል ይድግፉን ይከታተሉን። በጀት ብሕጋዊ ብመስርሕ ይፍፀም ምህላዉ እውን ምስ ኣመራርሓ እታ ወረዳ እናኾኑ በብወርሑ ይግምግሙ። ስሩዕ መከታተሊ ቅጥዒ /ቸክሊስት/ ብምድላው ናብ ኩለን ኣብያተ ፅሕፈት እናኸዱ ዳህሳስ ይገብሩ።
ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም ኣርባዕተ ግዘ ዳህሳስ ንምክያድ ትልሚ ተታሒዙ ምሉእ ንምሉእ ተፈፂሙ እዩ። ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ብምህላዉ ድማ እቲ ዝተመደበ በጀት ኣብ መዓልኡ ከም ዝወዓለ ኣካቢ ቀዋሚ ኮሚቴ ጉዳይ ኦዲትን በጀትን ቤት ምኽሪ ወረዳ ወልቃይት ኣይተ ተሻገር እንዳለው ሓቢሮምልና እዮም። ኮይኑ ግና ኣብ ጨረታን ዕድጊትን ዝተወሰነ ምድንጓይ ምንባሩ ኣብቲ ዳህሳስ ተራእዩን ክድገም ከም ዘይብሉ ተሓቢሩን እዩ፡፡
ኣብታ ወረዳ ዘሎ መስርሕ ግልፅነትን ተሓታትነትን ፋይናንስ ብዝምልከት ነበርቲ እታ ወረዳ እውን ምስክርነቶም ሂቦምና እዮም። ኣይተ ዮናስ ሽሻይ ኣብዚ ጉዳይ ርኢቶ ካብ ዝሃቡና ነበርቲ ወረዳ ወልቃይት ሓደ እዮም። “ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ህዝቢ ኣብ ጉዳይ በጀትን ንብረትን ብዙሕ ተሳታፊ ኣይነበረን። ካብዚ ዝብገስ እውን በጀቱ ኣብ ምንታይ ከም ዝወዓለ፣ እንታይ ይስራሕ ከም ዘሎ ግንዛበ ኣይነበሮን” ኢሎም። ብድሕሪኡ ብፍላይ ካብ 2005 ዓ.ም ጀሚሩ ግና በብዓመቱ ዝምደብ በጀትን ብኡ ኣቢሎም ዝስርሑ ስራሕትን ኣቐዲሙ ህዝቢ ክፈልጦምን ርእይቶ ክህበሎምን እናተገበረ ምምፅኡ ዘገንዘቡ ኣይተ ዮናስ እዚ ከይዲ፣ ህዝቢ በጀቱን ንብረቱን ምክትታልን ምቁፅፃርን ከም ዝጀመረ መረጋገፂ ምዃኑ ሓቢሮም እዮም፡፡
ወ/ሮ ኣበጀሽ ይርሳው ብወገነን በጀት እንትምደብ ክንደይ ምዃኑን ንምንታይ ከም ዝውዕልን ብዝርዝር ህዝቢ ተኣኪቡ ክመያየጠሉ ከም ዝግበር ይዛረባ። ካብቲ ዝተመደበ በጀት ኣብ ስራሕ ዝወዓለን ቀራይን በብ ሰለስተ ወርሒ ህዝቢ ኣብ ዝሪኦ ቦታ ይልጠፍ እዩ።ካብዚ ሓሊፉ ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝዕደግ ንብረት እውን ህዝቢ ዝፈልጠሉ ኣሰራርሓ ኣሎ። ከምዚ ዝበለ ግልፅነት ዘለዎ ኣሰራርሓ ብምህላዉ ድማ ህዝቢ ኣብ ልምዓታዊ ስራሕቲ መንፈስ ዋንነት ከሕድር ኣኽኢሉ እዩ ኢለን፡፡
“መርዚ ዝኾነ ኣካብነት ክራይ ካብ ፍልፍሉ ንምድራቕ እንተተደልዩ ህዝቢ ምስታፍ እዩ። ምኽንያቱ ቀንዲ ናይ ልምዓት ተጠቃሚ ህዝቢ እዩ። ጉድኣት እንተሃልዩ እውን ነቲ ጉድኣት ዝሽከም ህዝቢ እዩ” ክብል ህያው መራሒና መለስ ዜናዊ ገሊፁ እዩ። እወ! ህዝቢ ዘይተሳተፈሉ ልምዓት ዘላቕን ብቐፃልነት መሰረታዊ ለውጢ ከምፅእን እዩ ኢልካ ኣይሕሰብን። እዚ ብምዃኑ ድማ ኣብ ዝኾነ ይኹን ልምዓታዊ ስራሕቲ ዝተወደበ ናይ ሓፋሽ ምንቅስቓስ ብምጥንኻር ቃልሲ ኣንፃር ድኽነት ምክያድ መማረፂ ክቐርበሉ ዘይኽእል ትኽክለኛ ተግባር እዩ። ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ ወልቃይት እውን ካብዚ ወድዓዊ ሓቂ ብምብጋስ መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ተቐኒታ በጀት እታ ወረዳ ብመሰረት ሕቶን ድልየትን ህዝቢ ክኸውን ኣብ ምግባር ዝነኣድ ኣካይዳ ኣለዋ። እዚ ድማ ተጠናኺሩ ክቕፅልን እቲ ተመክሮ ናብ ኩሉ ክጋፋሕን ይግባእ።


text:
http://www.woyengazeta.org/index.php/en/politics/28-tegadlo/711-2015-07-24-13-12-12
ካልኣይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ድሕሪ ሳልሳይ ጉባኤ ኢህወደግ ዝቐፀሉ መጥቃዕትታት ኣንፃር ደርግ ተኸታተልቲ እዮም ነይሮም። ሰፊሕ ተሳትፎ ህዝቢ ተጠናኺሩ ዝቐፀለሎምን ጀግንነት ተጋደልቲ ኢህወደግ ደሚቑ ዝተርኣየሎምን መጥቃዕትታት፡-
ወፍርታት ቴድሮስ ክሳብ ቢሉስማ ወልቂጡማ
ወፍሪ ቴድሮስ ኣብ ሚያዝያ 1983 ዓም ዝተኻየደ ኮይኑ ካብ ደብረታቦር ተበጊሱ 603 ኮር ደርግ ብምድምሳስ ጎጃምን ጎንደርን ነፃ ንምውፃእ ዝዓለመ እዩ። እቲ ኮር 35 ሽሕ ስሩዕ ሰራዊት ነይሩዎ። ኣብ ብር ሸለቆ ዝስልጥኑ ዝነበሩ 15 ሽሕ ምልምላት፣ 1,500 ሰራዊት ፖሊስን ካልኦት “ህዝባዊ ሰራዊት” ብዝብል ዝፍለጡ ብ10ታት ኣሸሓት ዝቑፀሩ ዕጡቓትን ዝሓዘ ኣዝዩ ገዚፍ ኮር እዩ።
እዚ ኮይኑ ግና ብጅግንነት ሰራዊት ኢህወደግ ኣብ ዝሓፀረ ግዘ ክድምሰስ ብምውሳን እቲ መጥቃዕቲ ተጀመረ። ነቲ መጥቃዕቲ ብላዕለዋይነት ዝመርሖ ኮማንደር ሓየሎም ኣርኣያ እዩ። እቲ ዝተዓለመሉ ኣይተረፎን፣ መበል 603 ኮር ብጅግንነት ተጋደልቲ ኢህወደግ ምሉእ ብምሉእ ተደምሰሰ። መፅሄት ኣብየታዊ ዴሞክራሲ፣ ኣብ ናይ መስከረም 2003 ፍሉይ ሕታሙ ንሰነዳት ደርግ ሓቢሩ ከም ዘቐመጦ፣ ብወፍሪ ቴድሮስ 38 ሽሕን 487 ሓይሊሰብ ካብ ጥቕሚ ወፃኢ ኮይኑ። 58 ታንክታት፣ 30 መዳፍዕን 10 ቢኤማትን ድማ ተቓፂሎምን ብተጋደልቲ ኢህወደግ ተማሪኾምን።
ጉዕዞ ጀግንነት ተጋደልቲ ኢህወደግ መላሲ ኣይረኸበን። ወፍሪ “ቢሉሱማ ወልቂጡማ” ቀፂሉ። “ቢሉሱማ ወልቂጡማ” ቋንቋ ኦሮምኛ ኮይኑ ሓርነትን ማዕርነትን ማለት እዩ። እዚ ወፍሪ ካብ ጎጃም ናብ ነቀምቴ/ወለጋ/ ክሳብ ድልድል ኣባይ ኢሉ እውን ኣምቦን ጅማን ዝሸፈነ እዩ። ካብ 19 መጋቢት ጀሚሩ ንሰለስተ መዓልትታት ዝተገበረ ብርቱዕ ኲናት እዩ። ከተማ ነቀምቴ 23 መጋቢት 1983 ዓ.ም ካብ ምንጋጋ ደርጊ ሓራ ወፀአት። ኣብዚ እዋን ኣወዳድባ ሰራዊት ኦህዴድ ኣብ ብርኪ ሬጅመንትታት ዝበፅሐሉ እዩ ነይሩ። ኦህዴድ ነቲ ህዝቢ ብምልዕዓል ንሰራዊት ኢህወደግ ደጊፉ ክቃለስ ኣብ ምግባር ወርቃዊ መሪሕነቱ ፈፂሙ እዩ። ኣብ ወፍሪ በሊሱማ ወልቂጡማ ዝነበረ ኩለመዳይ ተጋድሎ ህዝቢ ኦሮሞ ታሪኽ ኣይርስዖን። ብዝተወደበ መልክዑ ንምግላፅ እምበር ቀደሙ እውን ኣንፃር ስርዓት ደርግ ደው ኢሉ እናተቓለሰ ዝመፅአ ህዝቢ እዩ። ሓገዝ መላእ ህዝቢ ዘይተፈለዮ ሰራዊት ኢህወደግ ብዓወታት ተዓጂቡ ናብ ኣምቦ ተፀግዐ። ናብ ካሊእ ወፍሪ ድማ ተሰጋገረ።
ዕላማ ዋለልኝ ዝተሓንገጠ ወፍሪ
“ሓቀኛ ሃገራዊ መንግስቲ ዝግሃድ፣ ኩሎም ብሄር ብሄረሰባት ኣብ ጉዳያት መንግስቲ ኣብ ማዕርነት ዝተመስረተ ተሳትፎ እንትህልዎም እዩ” ዝበለ ዋለልኝ መኮነን ነይሩ። ካብቶም ኣብ መፈለምታ 1960ታት ዝነበሩ፣ ኣብ ታሪኽ ቃልሲ ተምሃሮ ላዕለዎት ትምህርቲ ኢትየጵያ ደሚቖም ዝዝከሩ ተቓለስቲ፣ ዋለልኝ መኮነን፣ ማርታ መብራህቱን ጥላሁን ይግዛውን ቅድሚት ይምዘዙ። ዋለልኝ ኣብ ወሎ፣ ፍሉይ ሽሙ ሳዩ ኣብ ዝተብሃለ ቦታ ብ1938 ዓ.ም ተወሊዱ። ተምሃራይ ፖለቲዊ ሳይንስ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ዝነበረ ዋለልኝ፣ ብተምሃሮ እቲ ዩኒቨርሲቲ ኣብ እትዳሎ መፅሄት፣ ኣዝዮም ረዘንትን ንሕቶታት ህዝቢ ተንቲኖም መፍትሒ ዘቐምጡን ፅሑፋት ብምፅሓፍ ይፍለጥ ነይሩ። ሕቶታት ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝምለሱ ብሄራዊ ወፅዓ እንትውገድ ምዃኑ ብተደጋጋሚ ኣቐሚጡ። ማዕርነት ብሄር፣ ብሄረ ሰባት ንክኽበሩ ሓሳብ ኣፍሊቑ፣ ተንቲኑ ተዛሪቡን ፅሒፉን።
ዋለልኝ፣ ብ29 ሕዳር 1965 ዓ.ም፣ ምስታ ንኽትምረቕ መንፈቕ ዓመት ጥራሕ ተሪፋታ ዝነበረት ሕፅይቲ ዶክተር ማርታ መብራህቱን ካልኦት ሓሙሽተ ተምሃሮን ኮይኖም፣ ኣንፃር እቲ ዝነበረ ስርዓት ፊዩዳል ዝነበሮም መትከል ንምግላፅ፣ ኣውሮፕላን ኢትዮጵያ ክጠልፉ ኣብ ዝገበርዎ ፈተነ ስለ ዝተኸሸፉ ተረሺኖም። ወፍሪ ዋለልኝ እምበኣር ብሽም እዚ ጅግና ዋለልኝ መኮነን ዝተሰየመ እዩ። እቲ እኒ ዋለልኝ ዝተሰውእሉ ዕላማ ንኸዕወት ብጅግንነት ናብ ኣዲስ ኣበባ ገፁ ዝምርሽ ዝነበረ ሰራዊት ኢህወደግ መጥቃዕቱ ብወፍሪ ዋለልኝ ዝሰየሞ እውን ብምኽንያት እዚ እዩ። እቲ ዕላማ ዋለልኝ ዝተሓንገጠ ወፍሪ፣ ካብ ዕለት 10 ክሳብ 16 ጉንበት 1983 ዓ.ም ክሳብ ደብረብርሃን ሓራ ንምውፃእ ዝተኻየደ እዩ። እዚ ውፍሪ ብላዕለዋይነት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኢህወዴን ፃድቃን ገብረተንሳኤን ሳሞራ ዮኑስን ይምራሕ ነይሩ። በዚ ድማ ከተማ ጣርማ በር ቀፂሉ እውን ደብረብርሃን ኣብ ቁፅፅር ሰራዊት ኢህወደግ ኣተዉ። ጅግና ሰራዊት ኢህወደግ ምንም ዕረፍቲ እንተይገበረ መጥቃዕቱ ብምቕፃል ንናዝሬት/ኣዳማ/ እውን ተቖፃፀረ። ዕለት 16 ጉንበት ድማ ቀንዲ መዋፈርቲ ነፈርቲ ደርግን ዝነበረ ንመዕርፎ ነፈርቲ ደብረዘይቲ /ቢሾፍቱ/ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅሩ ኣውዓሎ። መስተንክራዊ ጅግንነት!!
ጀግንነት ህዝብን ደንበርበር ደርግን
ህዝቢ ማእኸል ሃገር ነቲ ህዝቢ ትግራይ ኣብ እዋን ኲናት ኣብ ጎድኒ ህወሓት ኮይኑ ዝገብሮ ዝነበረ ጀግንነት ደገሞ። መፅሄት ኣብዮታዊ ዴሞክራሲ ሕታም መስከረም 2007 ዓ.ም፣ ኣብ ወርሒ ሰነ 1982 ዓ.ም ንዝተሓተመ መፅሄት ኣብዮታዊ ዴሞክራሲ ኣጣቒሱ ከም ዝሰነዶ፣ እቲ ደርግ ዝምክሐሉ ብኮ/ል ሰረቀ ብርሃን ዝምራሕ ሳልሳይ “ኣምበሳ” ዝተብሃለ ሰራዊት እንትውቃዕ፣ ህዝቢ ወሎን ሰሜን ሸዋን ብኩለመዳይ ደገፍ ብጅግንነት ተሳቲፉ እዩ።
ኣብ ጉናን ከባቢኡን ዝተገበረ ኣዝዩ ከቢድ ኲናት፣ ካብቲ ብለካቲት 1981 ዓ.ም መበል 604 ኮር ሰራዊት ደርግ እንትድምሰስ ህዝቢ ትግራይ ዝፈፀሞ መስደመም ጀግንነት ቀፂሉ ኣብ ታሪኽ ኢህወደግ ዝጥቀስ ጀግንነት ብህዝቢ ኣምሓራ ተፈፂሙ እዩ። ንሱ እውን 1,400 መናእሰይ ወዲቑ ዝረኸብዎ ብረት እናልዐሉን ፀላኢ ዓቕሉ ክፀብብ ዝገብሩ መስተንክራት ብምስራሕን ኣንፃር ደርግ ተኳሺሖም። ኣብቲ ኲናት ንሱ፣ ልዕሊ 15 ሽሕ እንጀራን 22 ኩንታል ቆሎ፣ጥሕንን እንጣጢዕን ምስ መጓዓዝያታቱ ካብ ህዝቢ ተበርኪቱ እዩ። ህዝቢ ንተጋደልቲ ናእድኡ ዝገልፀሉ፣ ሞራል ዝህበሉ፣ ዝሕብሕበሉ መንገዲ ኣዝዩ ዝድነቕ ነይሩ።
ብወፍሪ ቴድሮሰ መበል 603 ኮር ደርግ ድሕሪ ምድምሳሱ ካብ ዋና ኣዛዚ እቲ ኮር ብ/ጀነራል ኣበበ ሃይለስላሴ ሓደ ኣዝዩ ዘሰንብድ ደብዳቤ ናብ መንግስቱ ሃይለማርያም ተልኣኸ። ካብ ትሕዝቶ እቲ ደብዳቤ “ህዝቢ ኣብ ጎድኒ ኢህወደግ እዩ ተሰሊፉ ዘሎ” ዝብል ሙሉእ ሓሳብ ይርከቦ። መንግስቱ ሃይለማርያም ተደናገፀ። ብድሕሪኡ መንግስቱ ሃይለማርያም፣ ምስቲ ‘ወፍሪ ቴድሮስ’ ዝብል ዕውት ወፍሪ ኢህወደግ ግዲ ከመሳስሎ ደልዩ “ቴድሮስ ግብረ ሃይል” ብዝብል ነቲ ኣብ መራኛ ብኸቢድ ዝተዘበጠ ሳልሳይ “ኣንበሳ ክፍለ ሰራዊት ሓዊሱ ዝተመረፁ ልዕሊ ሰለስተ ክፍላተ ሰራዊት ዝሓዘ ውዳበ ፈጠረ። ኮይኑ ግና ንሱ እውን ኣይሰመረሉን፤ ተጋደላይ ሓየሎም ኣርኣያ ኣብ ዝመርሖ ግንባር ብዝነበረ ሰራዊት ኢህወደግ ተሓምሸሸ። ኣብዚ እውን እቲ ንደርግ ተስፋ ዘቑረፀ ኩለ መዳይ ደገፍ ህዝቢ ከም ዘለዎ ቀፀለ።
ኦህዴድ ብወገኑ ኣብ ህዝቢ ኦሮሞ ኣትዩ ቀልጢፉ እዩ ተቐባልነት ዝረኸበ። ህዝቢ ኦሮሞ ዕላምኡ ኣረዲኡ ዝመርሕ ዘተኣማምን መሪሕ ውድብ ይደሊ ነይሩ እምበር ብዛዕባ ቃልሲ ኣንፃር ደርግ ምልዕዓል ዝደልየሉ እዋን ኣይነበረን። ተጋደላይ ኣባዱላ ገመዳ ብዛዕባ እቲ ኩነታት ኣብ መፅሄት ዘመን፣ ሕታም መጋቢት 2007 ዓ.ም፣ ቁፅሪ 60 ዝገለፆ ዝኽሪ ነዚ የረጋግፅ። እቲ መጀመርታ 250 ተጋደልቲ ኮይኖም ናብቲ ህዝቢ ምስ ቀረቡ ዝነበረ ኩነታት፣ “ሓይሊ ሰብና ወርሒ እንተይመላእና እዩ ልዕሊ 2000 ዝኾነ።. . .
ምኽንያቱ ጭቆና ዝመረሮ፣ ክጋደልን ህይወቱ ክኸፍልን ዝወሰነ ህዝቢ እዩ ነይሩ” ብምባል ይገልፆ። “ኣብ ዝኸድናዮ ኢና ማእኸላት መሰልጠኒ ንኸፍት ነይርና” ብምባል እውን ኣብቲ ሓፂር ግዘ ዝነበረ ዘየቋርፅ ዋሕዚ መናእሰይ ደቂ ኦሮሞ ይዝክር። ኦህዴድ ኣብ ውሽጢ ሓፂር ግዘ ብሬጅመንትታት ዝተዋቐራ ኣሃዱታት ወዲቡ ካብ ወፍሪ ቴድሮስ ክሳብ መወዳእታ ኣብ ዝነበሩ መጥቃዕትታት ታሪኻዊ ተሳትፎ ገይሩ እዩ። እንተ እቲ ሓገዝ ህዝቢ መለክዒ ኣይነበሮን። ብፍላይ ኣብ ወፍሪ ቢሉሱማ ወልቂጡማ ህዝቢ ኦሮሞ ብዝድነቕ መልክዑ እዩ ተቓሊሱ ብዘይዕረፍቲ ሓጊዙ። ብሞራል፣ስንቒ ኾነ ውቑዓት ብምልዓል ተዋሲኡ። ብሓፈሽኡ ህዝቢ ብሰፊሑ ዝተሳተፈሉ፣ ኢህወደግ ብሱል መሪሕነት ዝሃበሉ ጀግንነት ህዝባዊ ሰራዊት ኢህወዴግ ዝተርነዓሉ ውግእ ዝበዝሕ ክፍሉ ተዛዘመ።
ብሄራዊ ሸንጎ እውን ዘይከምወትሩ
መንግስቱ ሃይለማርያም፣ ሰራዊት ኢህወደግ ብዘይዕረፍቲ ናብ ኣንፈት ኣዲስ ኣበባ እንትፅጋዕ ዝሕዞን ዝጭብጦን ስኣነ። ኣብዚ ግዘ መፍትሒ ንምእላሽ ሃንደበታዊ ኣኼባ ብሄራዊ ሸንጎ ፀወዐ። እቲ ብሄራዊ ሸንጎ ግና ንመንግስቱ ከም ቀደሙ ኣይኮነሉን። የግዳስ ኣብቲ ስርዓት ውሽጢ ተሳተፍቲ ዝነበሩን ካልኦት ዝተዓደሙን እናተልዓሉ ንውልቀ መላኺ መንግስቱ ልክዕ ልክዑ ሃብዎ።
ኣባል እቲ ሸንጎ ዝነበሩ ሓደ ተሳታፊ “. . .ህዝብን መንግስትን ሑቐን ከብድን ኮይኖም እዮም። ካብዚ ንመንግስቲ ሑቚኡ ዝሃበ ህዝቢ ምንም ትፅቢት ምግባር ኣይከኣልን” ኢሎም ነቲ ባይታዊ ሓቂ ተዛረቡ። እዚ ምስቲ ዋና ኣዛዚ መበል 603 ኮር ዝኾኑ ጀነራል ኣበበ ሃይለስሴ “ህዝቢ ኣብ ጎድኒ ኢህወደግ እዩ ዘሎ” ዝብል ደብዳቤ ተመሳሳሊ ሓሳብ ዘለዎ ነበረ። ካልኦት ተዛረብቲ እውን ስርዓት ደርግ ኣብ ደንደስ መቓብር ከም ዘሎ፣ ዝተገበረ እንተተገበረ ዝመፅእ ለውጢ ከም ዘይህሉ ቁርፁ ነገርዎም።
ሓደ ዕድል ዝተውሃቦም መራሒ ሃይማኖት፣ መንግስቱ ካብቲ እዋን ንሱ ጀሚሩ ምንም ዝመርሐሉ ሓይሊ ከም ዘይብሉ፣ እታ ዝተረፈቶ ከም ሃፀይ ቴድሮስ ሽጉጡ ሰትዩ ምሟት ጥራሕ ምዃና፣ እዚኣ ድማ ከም ዝገብራን ከም ዘይሃድምን እምነቶም ምዃኑ ገለፁ። መንግስቱ ከተግብሮ ድዩ ኣየተግብሮን እኳ ገና እንተኾነ “ሓደ ሰብን ሓደ ጥይትን ክሳብ ዝተርፈና ክንዋጋእ ኢና” ዝብል ኣሽካዕላል ዘረብኡ ግና ማንም ሰብ ኣይርስዖን። መንግስቱ ነቲ ኣኼባ ብምፅውዑ ኣዝዩ ተጠዓሰ። ብንደትን ምቑራፅ ተስፋን ገፁ ክስመት ተኸደነ። ነቲ ኣኼባ ዝፀወዐሉ ዕለት ረገመ።/መፅሓፍ ጄነራሎቹ፣ ሻምበል እዮብ ኣባተ፣2002 ዓ.ም/
ሰበር ዜና ሬድዮ ኢትዮጵያ
ኣብቲ ብሄራዊ ሸንጎ ተስፋ ዝቖረፀን ሰራዊት ኢህወደግ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዝገብሮ ጉዕዞ መላሲ ከም ዘይብሉ ዘረጋገፀን ሌ/ኮ መንግስቱ ሃይለማርያም፣ ዕለት 13 ጉንበት 1983 ዓ.ም ረፋድ ናብ ማእኸል መሰልጠኒ ብላቴን ኢሉ ንእሽቶይ ኣውሮፕላን ተሳፊሩ ከደ። ድሕሪ ዝተወሰኑ ስዓታት ብሬድዮ ኢትዮጵያ ዝተሰመዐ ጋዜጠኛ ዳርዮስ ሞዲ ዘንበቦ ሰበር ዜና ግና መንግስቱ ናብ ወተሃደራዊ መሰልጠኒ ብላቴን ከም ዝኸደ ዝገልፅ ኣይኮነን። እቲ ሰበር ዜና “ምእንተ ህዝቢ ኢትዮጵያን ሰላም ሃገር”መንግስትነት ገዲፉ ካብ ሃገር ዝወፀአ ምዃኑ ዝገልፅ እዩ። እዚ ዝሰመዐ ህዝቢ ተደመመ። ወዮ “ሓደ ሰብን ሐንቲ ጥይትን ክሳብ ዝተርፉና ክንዋጋእ ኢና” ዝበለ መንግስቱ፣ ሃዲሙ ዝምባብዌ ምእታዉ ተረጋገፀ።
ተጋደልቲ ኢህወደግ ምህዳም መንግስቱ ሃይለማርያም ምስ ሰምዑ ናብ ኣዲስ ኣባባ ዝኣትውሉ ዕለት ከም ዝቐረበ ዝበለፀ ተረድኡ። ኢህወደግ ኣብ ዙርያ ኣዲስ ኣበባ እዩ ከቢቡ ዘሎ። መንግስቲ ይህደም ኣይህደም ብዘየግድስ ንደርግ መሊእኻ ናይ ምቅባፅ ተልእኾ ኣለዎ። ኣብዚ መዳይ ሰራዊት ኢህወደግ ዓወት አየቋረፀን። ናብ ካሊእ መጥቃዕቲ ንምስግጋር ድማ ምድላው ተገበረ። እቲ ዝተርፍ ወፍሪ ስትራቴጂካዊ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝፍፀም እዩ። ዝተውሃቦ ስያመ ድማ “ወፍሪ ወጋገን” ይብል። ከምቲ ሽሙ ድማ ብወፍሪ ወጋገን ኣዲስ ኣበባ 20 ግንቦት 1983 ዓ/ም ሓራ ወፅአት። ሓዱሽ ወጋሕታ ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ተበሰረ። ዶኩመንትስ


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!!!
ጸሎት
ብመንጽር ብሂል አበው፡ 5ይክፋል
ካብ ዝሓለፈ ዝቀጸለ
1. ናይ ለይቲ ጸሎት
v ሓደ ቅዱስ አበው “ነእምሮ ስለዘብርህ፡ ናይ ለይቲ ጸሎት እፈቱ።” ይብሉ።
v ቅዱስ ኤጲፋንዮስ ከምዚ ይብሉ “ኣእምሮኹም ስም ኣምላኽ ብምጽዋዕ እንተነቒሑ፡ ክዋግኡኹም ዝሓሰቡ ጸላእትኹም ክፈርኅኹም እዮም።”
v ቅዱሳን ኣበው ከምዚ ይብሉ፡ “ ንድያብሎስን ሠራዊቱን ዝዋጋእ፡ ብብኽያትን ምህለላን ለይቲ ለይቲ ነቒሑ፡ ረድኤት ዝልምን እዩ። መልሲ ድማ ብቕልጡፍ ይረክብ። ምኽንያቱ ናይ ለይቲ ጸሎቱ ንሓጢኣቱ መደምሰሲ፡ ብኽያቱ ድማ ንኣበሳኡ መስተስረዪ ይኾኖ። ”
v ቅዱስ ኣባ እንጦስ፡ “ብዝሐለፈ ሕይወትና ክነብር ጽቡቕ ኣይኮነን። ስለዚ ከምቶም ጀመርቲ ንዕዮ (ንሥራሕ) እቲ ዝደኸምናዮ ንጽቡቕና ምዃኑ ክስመዓና ኣለዎ። ቅዱስ ጳውሎስ ዝበሎ ክንብል ድማ ይግባእ፡  > (ፊሊጲ 3፡13) ። ነቢይ ኤልያስ ዝበሎ’ውን ክንርስዖ የብልናን፡  > (1 ነገ 17፡1) ። መንገዲ ሓቀኛ ጥበብ መሪጽና ካብ ሃለና፡ ምቋምና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ምዃኑ ከነስተውዕል ይግባእ።
Ø ከምኡ’ውን፡ “ንግሆ ምስ ተንሣእና፡ ክሳዕ ምሸት ከይንጸንሕ ስለንኽእል ክንዳሎ ይግባእ። ብኣንጻሩ፡ ክንድቅስ ከሎና’ውን ንግሆ ክንበራበር ንኽእል’ዶ ኢልና ንዳሎ። እዚ ከኣ ዕድሜና ብጀካ እቲ ዝፈጠረና ኣምላኽ ማንም ዝፈልጦ ስለዘይየለ፡ መዓልታዊ ሕይወትና ነስተኻኽል።
Ø ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ሕማቕ ኣይንግበር። ንዓለም ኣይነፍቕር። ንሰባት’ውን ኣይነቐይም። ንሞት ንጽበ ዘለና ድማ ንመስል።”
v ቅዱስ በኻምዮስ፡ “ወደየ፡ ኣብ ነፍስኻ ምልኪ ይኃሉኻ። ንነፍስኻ ክትመልካ እንተዘይከኣልካ፡ ኣብ መጻወድያ ድያብሎስ ክትወድቕ ኢኻ።”
Ø አበው ክነግሩና ከለዉ ቅዱስ በኻምዮስ፡ ፍሕሶ ሰይጣንን ሰዓብቱን ይሰምዕን ይፈልጥን ነይሩ ። ሓደ እዋን ሰይጣንን ሰዓብቱን ከምዚ ክብል ይሰምዖዎ፡ “መዓልታዊ ኣብ ቅድሚ ሓደ ባሕታዊ እቐውም። ንሱ ግና ሕማቕ ሓሳብ ክዘርኣሉ ክቐርቦ ከሎኹ፡ ናብ ጸሎት ይቀዳደም። በቲ ሃልሃልታ ሓዊ ተቓጺለ ክሃድም እግደድ። ከምኡ’ውን ካልእ ከምዚ ክብል ይሰምዖዎ፡ “እቲ ኣነ ዝዋግኦ፡ ነቲ ዝመኽሮ ኩሉ ስለዝሰምዓኒ ብጣዕሚ እየ ዝፈትዎ።” ይብል።
ነዚ ኣመልኪቶም ቅዱስ በኻምዮስ ክመኽሩ ከለዉ ከምዚ ይብሉ፡ “ኣሕዋተየ፡ ኩሉ ሳዕ ንቑሓት ንኹን። ስም ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እንተጸዋዕና፡ ዝኾነ ሰይጣን ክቃወመና ኣይደፍርን እዩ።”
v ንኣባ ሳውኖስ ክዐርፉ ከለዉ ኣርድእቶም ከምዚ’ሉ ሓተቶም። “ኣቦና፡ እዚ ኩሉ ምስትውዓል እንታይ ስለዝገበርካ እዩ፤”
መልሲ፡ “ብልበይ ንኣምላኸይ ዘቖጥዕ ነገር ስለዘይገደፍኩ እዩ።” በሉዎ።
v ኣበው ካብ ዝተዝዛረብዎ፡ “ሓደ እዋን ብቓል ኣምላኽ እናተዘራረብና ከሎና፡ ምሳይ ዝነበሩ ኣሕዋት ከቢድ ድቃስ ደቀሱ። ርእሶም’ውን ክግልብጡ ኣይከኣሉን። ስራሕ ድያብሎስ ከምዝኾነ ፈሊጠ፡ ካልእ ዕላል ኣምጻእኩ። ብኡ ንብኡ፡ ተበራቢሮም ነቲ ቃል ክሰምዑ እዝኖም ጸለው። ብውሽጠይ ሓዚነ ከምዚ ድማ በልኩ፡ “እዚ ኩሉ ሰማያዊ ቃል ክንዘራረብ ድቃስ ንኣዒንትኹም ኣሰኒፉዎ ነበረ። ሕጂ ግና፡ ዘይጠቅም ዕላል ምስ ጀመርና ፍጹም ተበራበርኩም። ስለዚ ኣሕዋተየ፡ ሥራሕ ዲያብሎስ ካብ ፈለጥኩም ንነፍስኹም መርምሩ፡ ቃል ኣምላኽ ክንገር ከሎ ካብ ድቃስ ህደሙ።ንቕሓት ኩኑ።
2. ዘወትር ጸሎት
v ሙሴ ጸሊም፡ “ዘወትር ጸሎት ንልቢ የብርሆ። ቀጻልነቱ ካብ ውሽጢ ልቢ ምጽራይ ማለት እዩ። ምስልካይ ግና ብሓጢኣት ምጽልማት እዩ።”
v ሓደ አኅው ንኣባ በርሰኑፍዮስ ክሓቶ ከሎ፡ “ኣቦና፡ ዘወትር ጸሎት ከመይ እያ ንገሩኒ፤ ፍልጠት ወስኹኒ። ቆኖና ክዋሃበኒ ይኽእል’ዶ፤”
መልሲ፡ “ብኣምላኽ ተሓጐስ ዝሓወይ፡ ብኣምላኽ ተፈሳኅ ፍቱወይ፡ ደስ ይበልካ ምሳይ መዋርስቲ ዝኾንካ። ዘወትር ጸሎት ነቶም ምሉኣት፡ ንዓለም ምውታት ዝኾኑ፡ ቃንዛ ዓለም ዘሕለፉ ሰባት እዩ። ነዚ ዝፈለጡ እዮም ዘወትር ዝጽልዩ። ሎቱ ስብሓት፡ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ፡ ኣብ ኩሉ ድማ ይመርሖምን ኣብ ድኻሞም ይድግፎም።  > (ሮሜ 8፡26) ።
ዘይትፈልጣ ከተማ ሮማ እንተሓበርኩኻ እንታይ ክዓብሰልካ እዩ፤ ቀጻልነት ጸሎት ኣብ ሕይወት ዝኾነ ሰብ ቆኖና እዩ። ንኣብነት ከምቲ ሰብ ምስ ጠመየ ዝበልዕ ከምኡ ድማ ቃል ኣምላኽ ከተንብብ ክትብህግ ከሎኻ ኣንብብ። ከምዚ እናበልካ ድማ ኣመስግን፡ “ኦ ልዑል ኣምላኸይ ምሓረኒ” ። ትብዓት ይኃሉኻ ኣይትጠራጠር። ውህበታት እግዚአብሔር ንድሕሪት ኣይመልስን እዩ። ኣይትሻቐል። ዘይምሻቓልካ ናብ ኣምላኽን ሀገረ ቅዱሳንን ቀረባ ክገብረካ እዩ። ንነፍስኻ ከምዘይትረብሕ እንተቖጸርካያ ድማ ነታ ዓባይ ከተማ ተዳሊኻ ኣሎኻ። ካብ ኩሉ እንተሞትካ፡ ምስ ኣምላኽ ሕብረት ትፈጥር። ካብ ልብኻ ቁጥዐ ከተጥፍእ ከሎኻ ምሉእ ጥዕና ትረክብ። በልዎ።
3. ሽም ክርስቶስ ምጽዋዕ።
ይቕጽል….. ብሰላም የጽንሓና።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር፣ ወለወላዲቱ ድንግል፣ ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ክትምዕድን ክትምህርን ናይ ምድላይ ክቱር ድሌት ዝስዕርር ዘሎ መሲሉ ተሰሚዑኒ ነይሩ። ዳሕራይ ሕስብ ምስ ኣበልኩዎ ግን ሕጂ ደኣ ብናጻ ዕድላት ማሕበራዊ መራኸቢታት ተሓጊዙ ዝተጋነነ መሲሉ እምበር ካብ ቀደሙስ እኹል መንጸፍ ጸኒሑዎ’ዩ። ንውሰድ እንዶ…
…ሙሳ ኣሮን ኣብ መቕድም ቀዳመይቲ ልብ-ወለዱ ወርቅሃ “እቲ ጽሑፍ ነቶም ክቡራንን ሕፉራንን መምሃሪ እምበር᎓ መጻወቲ” ከም ዘይኰነ ኣመልኪቱ ኣሎ። ሙሳ ኣሮን ጥራይ ዘይኰነስ ኵሎም ናይ ሽዑ ጸሓፍቲ ልብ-ወለድ ንዕኡ ዝመስል ማዕዳን መጠቀቕታን’ዮም ዝህቡ ነይሮም። በቲ መጠኑ ዝሓለፈ “ክትምህር ናይ ምድላይ ጽቡቕ ድሌት” ዝተናደደ በየነ ሃይለ ድማ ኣብ ዓቢዱ’ዶ ትብልዎ? (1965) ᎓ “እዚ ጽሑፍ ክምህር ወይ ክግስጽ ቢለ ኣይጸሓፍኩዎን” ኢሉ ኣቐሚጡ። ምናልባት ግን ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኰነስ ኣብ ብዙሓት ዘመናዊ ስነ-ጽሑፍ ደንጉዩ ዝጀመረን ሃገራት ጸሓፍቲ ልብ-ወለድ ነገርቲ ዛንታ ጥራይ ዘይኰነስ መምሃራን እንኮላይ’ዮም። ንዝያዳ “The Novelist as Teacher” ዝብል ጽሑፍ ቺንዋ ኣቸበ ምውካስ ይከኣል።
[ናይ መምሃራን ካብ ተላዕለ ብዘይካ ኣብ ኤርትራ “መምህር” ካብ ሞያ ሓሊፉ ናብ መዓርግ ዝቕይረሉ ሕብረተሰብ’ሲ ኣሎ’ዶኾን?]
ኣብ ዘልዕሎ ኣብነታት ሓቀኛ ኣስማት ኣይክጠቅስን’የ።
ኣብ ፈለማ 2000 ኣቢላ ኣብ ኤርትራ “ዝረዓመት” መጽሓፍ᎓ ኣብ መቕድማ᎓ “እገሊት ጓለይ ‘ባባ ንህዝቢ ኤርትራ በጃኻ ምሃሮ᎓’ ኢላ ኣምሪራ ተላብያትኒ’የ ዝጽሕፍ ዘለኹ” ዝብል ኣለዎ።
እቶም “ብሩህ መጻኢ” (እንታይ ምዃኑ እንድዒ) ክህሉዎም እንደልዮም ህጻናት ኤርትራ እንተስ ኣቦይ ንዋዩ ወይ ኣቦይ ባጃይን ኣማኢት መሰልቶምን ተማዒዶም ክስንብሩ ቍሩብ’ዩ ተሪፉዎም። እዛ ንሓደ ጨሓምን ጭራ ነስነስ እናበለን ንምዝራብ ዝጽገም ወሓለ ሰብኣይ ቅዲ መበቈላ ኣበይ ምዃና ኣይፈልጥን። ኣብ ዝበዝሕ ናይ ተዋስኦን ምዕዶን ኣጋጣሚታት ግን ካብተን ኣዝየን ዝውቱራት ኣገባባት’ያ።
ምርኢት መጽሓፍቲ ኤርትራ ጽቡቕ ተበግሶ ደኣ ይዅን እምበር᎓ “ነንብብ ክንዕንብብ” እትብል መዝሙር ናይቲ ኣጋጣሚ ክሰምዕ ከለኹ ወትሩ እዝነይ እዃዅየኒ ነይሩ።
ካብተን ሓደ ሓድሽ ስራሕ ኣዝያ ኣገዳሲት ምዃና እንጥቀመላ ዝውትርቲ ኣገባብ ኣወዓውዓ᎓ “መሃሪትን ኣዘናጋዒትን” ተዋስኦ᎓ መጽሓፍ᎓ ፊልም ምዃና ምንጋር’ዩ። ክመዓድ ኢሉ ናብ ሲነማ ከፊሉ ዝኸይድ’ሲ ከመይ ከመይ’ዩ?
መስፍን ገብረሂወት ቀደም ተመሃራይ ካልኣይ ደረጃ ከለኹ ደጋጊመ ዘንብባ ዝነበርኩ ናይ ዋዛታት መጽሓፍ ኣላቶ። ኣርእስታ? እናሰሓቕና ንመሃር። ዳሕራይ ቍሩብ ምስ ጐበዝኩ እታ ኣርእስታ ተሕስበኒ፣ ሰብ ስሒቑ ጥራይ እንተኸደስ እንታይ ሓጢኣት ኮን ነይሩዎ? ስለምንታይ’ከ ካብ ነፍሲ-ወከፍ ዋዛ ትምህርቲ ክቕስም ዝድለ?
ኣብ 2004 ኣሰናዳኢ ዜና ወጻኢ ጋዜጣ ሓዳስ-ኤርትራ ታደሰ ተኽለ ስለ ዝገሸ ንኣስታት ሓደ ወርሒ ዝኸውን ናይ ወጻኢ ዜና የዳሉ ነይረ (እታ ስራሕ ዳርጋ ዜና መሪጽካ ምትርጓም ጥራይ’ያ)። ዜና ወጻኢ ተርጒመ ከሰናዳእ ከለኹ᎓ እታ ደጋጊመ ምስ ነብሰይ ዝመሓሰባ ዝነበርኩ᎓ ታደሰ ተኽለ ዝነበሮ ውሕልነት ቋንቋ ትግርኛ ክዕቅቦ ይኽእል’ዶ ዝብል’ዩ ነይሩ። ሓደ መዓልቲ ግን᎓ እቲ ሰብ ናእዳ ዝሓሰባ ኣነ ግን እታ ዝበርትዐት ነቕፌታ ምዃና ዝወሰድኩዋ ዘረባ ሰንድዩለይ። “እዚ ዜነታትካ ይከታተሎ ኣለኹ። ብሓቂ ጽቡቕ ኢኻ ትገብር ዘለኻ፣ ነቲ ዜናታት’ሲ ከም ዘለዎ ዜና ጥራይ ዘይኰነስ ናብ ምኽሪ ሓዘል ቀዪርካዮ᎓” ኢሉኒ። ሽዑ ደጋጊሙ ዝወጽእ ዝነበረ መጥቃዕታት ዒራቕ ብኸመይ ምኽሪ ሓዘል ምዃኑ እንድዒ፣ ንዓይ ግን ደጊመ ነብሰይ ክፍትሽ ገይራትኒ።
ካልእ ተወሳኺ ምኽንያታት ደኣ ይሃሉዎ እምበር᎓ ኣብ ዝሓለፈ ኣስታት 10 ዓመታት ኣብ ኤርትራ ኣዘውቲሮም ዝሕተሙ ዝነበሩ መጽሓፍቲ “ምዕዶ ሓዘል” ናይ ስነ-ልቦና ትርጕማውያን ስራሓት’ዮም።
ናይ ቀደም’ሲ ደለ ምዀነ… ናይ ሕጂ እንዶ ገደደ…
ወርሒ ኣቢሉ ይገብር ሓደ ፈላጢየይ᎓ ምናልባት ኣብቲ ክጅምሮ ዝሓስብ ዘሎ መደብ ዘሎኒ ሓሳባት ከካፍሎ ሓቲቱኒ። እዚ ሰብ᎓ ንመረዳድኢ ክዀነና ዋላ ቍጽሪ 1 ንበሎ (ቍጽሪ እምበር ኣስማት’ውን ዝኣክል ኣይመስለንን፣ ኣየድልን’ውን)᎓ “ናይ ኦፕራ መደብ ትከታትሎ ዲኻ? (ንድሕነቱ ይቕይራ’የ ዘለኹ) ከምኡ ዓይነት መደብ ክንጅምር’የ ዝሓስብ ዘለኹ። ብዙሓት ናይ _____ ክእለት ዘለዎም ኤርትራውያን ኣብዚ ከባቢ ኣለዉ፣ ነዚ ህዝቢ ከኣ ክንምህሮ ሓላፍነት ኣሎንና᎓” ኢሉኒ። ካልእ ምኽንያት ሂበ ቀልጢፈ ዓጽየዮ ግን እታ ዘረባኡ ድሕሪኡ እናተመላለሰት ዕረፍቲ ከሊኣትኒ። ንመን ክምህር ከም ዝደለየ እንድዒ፣ ከምቲ ዝብሎ ዝነበረ ግን እዚ ዝስደድ ዘሎ መንእሰይ ኣንፈቱ ኣጥፊኡ ስለ ዘሎ᎓ ክምህሮን ኣንፈት ከትሕዞን’ዩ ደልዩ። ነቲ ዝብሎ ዝነበረ መደብ ዘቀራርብ ፈጺሙ ብቕዓትን ክእለትን እኳ እንተ ዘይብሉ᎓ ከመይ’ሉ ከምኡ ሓሲቡ ግን የሕስበኒ። ከምዚ ጽብቕቲ ካሜራ ምስ ረኸብካ ፊልም ክትሰርሕ ምብጋስ’ዩ። ቍጽሪ 1 ንኻልኦት ክምህር ቅድሚ ምፍታኑ ባዕሉ እንተ ዝምሃር ምፈተኹ።
ዳሕራይ ደኣ ኣቋሪጾሞ እምበር (ደሓን ይሃቦም) ቍጽሪ 2ን ቍጽሪ 3ን ዝተባህሉ ካልኦት ክልተ ኤርትራውያን መእሰሪ ዘይብሉ ኣስተምህሮ ብምሃብ ገለ ኣዋርሕ ነዚ ፈይስቡክ የዕለቕሊቖሞ ነይሮም። እዚ ብቪድዮ ተቐሪጹ ዝዝርጋሕ ዝነበረ ኣስተምሃሮታት ዝዀነ መልክዕ ዘይነበሮ ኰይኑ᎓ ፈጺሙ ሳይንሳዊ ኣገባብ ዝሓዘ’ውን ስለ ዘይነበረ᎓ ሳዕቤናቱ (ምናልባት ዘተግብሮ እንተ ተረኺቡ) ክዛይድ ከም ዝኽእል ርዱእ’ዩ። ገለ ካብቲ ዝወሃብ ዝነበረ ኣስተምህሮታት ግን–ንኣብነት “ከመይ ኢልካ ቡን ከም እትምዑግ”–ወይ ንዕኡ ዝመሳሰል ኣርእስታት ካልእ እንተ ተረፈስ ንዓይ የዛንየኒ ነይሩ።
ቍጽሪ 4 ኣብ ፈይስቡክ ሓደ ገጽ ከፊቱስ᎓ ብኣገልላጻ ዓርከይ ዮናታን ጽገ᎓ “ዓሰርተ ጥቕምታት ጻዕዳ-ሽጉርቲ” ዝመስል ኣስተምህሮታት ይህብ ኣሎ። ዕላማ’ታ ገጽ᎓ ነዚ ኣንፈት ኣጥፊኡ ቀንፈዘው ዝብል ዘሎ ኤርትራዊ መንእሰይ ምኽሪን ምዕዶን ምሃብ’ያ።
Live ናይ ፈይስቡክ ሓጊዙዎም በብዅርናዑ ዝምዕዱ ከኣ ክንድይ ክንብሎም። ብዘይካ እዛ ብቪድዮ መሊእካ ምዝርጋሕ᎓ ካልእ ዝውትርቲ ዘላ ኣገባብ ከኣ᎓ “እንታይ’ዩ ወሪዱና ከምዚ ንኸውን ዘሎና?” እናበልካ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ዝቐርብ ጽሑፍን ኣታዕራቒ መሲልካን ልዕል ኢልካ ምርኣይን’ያ።
ምዕዶይ ኣብ ልብኹም የሕድሮ። ኣሜና
ሓውኹም መምህር ኣብርሃም ዘብሄረ ኣተንስ


text:
ሰራዊት ኣሜሪካ ብሰብ ኣልቦ ነፋሪት ኣብ ሶማል ኣብ ዘኻየዶ መጥቓዕቲ ልዕሊ 100 ዕጡቓት ኣል ሸባብ ቐቲሉ ክብል ናይ ኣሜሪካ እዚ ኣፍሪቃ ኣፍሊጡ።
ትማሊ ሶሉስ ዝተፈጸመ መጥቓዕቲ ካብ ሞቃዲሾ 200 ኪ.ሜ ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ክፍለ ግዝኣት በይ መሰልጠኒ ኣልሸባብ ዝርከብ መደበር ከምዝደብደበ ሰበ ስልጣን’ቲ እዚ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
ወሃቢ ቃል ኣፍሪኮም ሌተናል ኮማንደር ኣንቶኒ ፍላቭዮ ኣብቲ ቦታ ዝነበሩ ዕጡቓት ከምዝኾኑ ብግልጺ ርኢና ኢና ኢሎም ኣለው። እቲ መጥቓዕቲ ምስ መንግስቲ ሶማል ብምትሕብባር ዝተኻየደ ምኳኑን ዕላምኡ’ውን ሶማል ኣብ ግዝኣታ ዘለው ስግኣታት ንኸተወግድ ንምሕጋዝ ኣብ ዓለም ስግኣት ንዝኾኑ ዕርድታት ንምድምሳስ’ዩ ኢሎም።
ኣብዚ ዓመተ 2017 ኣሜሪካ ንዕርድታት ንምድምሳስ ኣብ ልዕሊ 30 መደበራት ኣል ሸባብ መጥቓዕቲ ፈጺማ፡ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ጥራይ ድማ ልዕሊ 6 ደብዳብ ኣኻይዳ’ላ።


text:
ንኤርትራ ካብ ሕሰም ንምድሓን ስምረት የድሊ
ጻዋዒት ንኹሎም ኤርትራውያን ኣብ ወጻኢ ሃገራት
ኣርኣያ ደበሳይ ፕሮፈሰር ኣብ ዩኒቨርሲቲ ደላወር ኣሜሪካ
መእተዊ- ” ድምጺ ኤርትራ” ዝተሰምየ ጉጅለ ኣብ’ዚ ቀረባ ጊዜ ክልተ ዓንቀጻት ጽሒፉ:: እቲ ናይ ፈለማ ” ቅልጡፍ ኣድማዕን ነባሪ ፍታሕ ንሕሰም ኤርትራ” ኣብ ዓዋተ.ኮም ግንቦት 16, 2015: እቲ ካልኣይ
ንኹሉ ወዲ ሃገር ሓልፍነት ዝስምዖ፡ ግዱስን፡ ተቖርቛርን ብህዝቡን፡ ብሃገሩን! ንዝተሰዉኡን፡ ኣብ ቤት ማእሰርትን፡ ኣደራዕ ዝዓሰሎ ኣገልግሎትን ዝርከቡ፡ ኣብ ስደት ኮይኖም ከይደቀሱ ንዝሓድሩን፡ ኩሎም ጽንዓትን፡ ኣስተውዕሎን፡ ንጹርን ዝኾነ ኣተሓሳስባን፡ ሕላናኦም ከየዕረቡ ኣብ ቃልሲ ዝርከቡን፡ ሰላምን ትዕግስትን ምስ ኩሉ ተጻዋርነት፡ ኣብ ክብ ዝበለ ምርድዳእን፡ ምክብባርን ክህሉዉ እናተመነኹ፡
ባራክ ኦባማ፡ ኣብ ቐርኒ ኣፍሪቃ ዘካየዶ ዑደት፡ ኣብ ከባቢናን ዳርጋ ኣብ መላእ ዓለምን፡መዛረቢ ዛዕባ ኮይኑ ቐኒዩ ኣሎ።ኦባማ፡ ኣብ ኬንያን ኢትዮጵያን ናይ ስራሕ ምብጻሕ ክገበር ምዃኑ፡ኣብ ዝተገልጸሉ እዋን ዓቢይ ዛዕባ ኮይኑ ከምዝነበረ ናይ ቐረባ ተዘኽሮ’ዩ።
ኦባማ፡ናይታ ዓባይን ሓያልን ሃገር ዝኮነት ኣሜሪካ፡መራሒ ከም ምዃኑ መጠን፡ ካብ ጫፍ ናብ
ንኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ነባሮ ኮሎራዶ -
ኣኼባ ኣብ`ዞም ዝስዕቡ ጉዳያት ክዝቲ`ዩ።
ንባይቶ ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ኮሎራዶ፣
ንህዝብዊ ምልዕዓል ኤርትራውያን ንፍትሒ፣
ንሂሩ ንዝበጋግሰ ዘሎ ኣህጉራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓሳት ኤርትራውያን ንፍትሒ፣
ንቕድሚት፡ ንሕና ከም ህዝቢ ከነተኩሮሎም ዝግባእና መደረኻዊ ጉዳያት
ንዕለት 15 ነሃሰ 2015፡ ኣብ ክለብ ኤርትራዊ ማሕበረ-ሰብ ኣብ ኮሎራዶ።
ንሰዓት 3፡30 ድሕሪ ቀትሪ፡
ብተገዳስነት መጺእኩም ግዴኹም
ከይንጠፍእ እናሰሓቕና
ብሓባር ነድሕና ሃገርና
Tesfamariam Wel.
29/o7/2015
Norway
ደገፍቲ ተቓወምቲ ምባል ይጽናሓልና
ኣብ ጠልጠል ዘላ ሃገር ቅድም ነድሕና
ዕድል ኣይንሃቦም ጸላእቲ ከይጎብጥና
ስወር ከይትብል ኣይንዓኹም ኣይንዓና
ንጉዳይና ኣይንርአዮ ብህልኽ ብጽልኢ
ኩፍእ እናረአኻ ዓገብዩ ምባል እንድዒ
ብሕልፊ ኣብ ግዳም ዘለና ስደት ወጻኢ
ተጠመቲ ኣይንኹን ብሕማቕ ተጸዋዒ
ካብ ብማዕዶ ዝዕዘቡ ኣየብቲ ኣይምስቲ
ጎራሓት እና ጋጨዉ ዝነብሩ መታለልቲ
ሓሚቑ ጸቢቑ ኣብ መትክሉ
ኣማኑኤል ሳህለ
ንኹሉ ግዜ ኣለዎ: ይብል ነበረ ንጉስ ሰሎሞን። ማለት ብናይ ሕጂ ኣዘራርባ: ኣብ ትሕቲ ውልቀመላኺ ንምንብርካኽ: ኣብ ትሕቲ ውልቀመላኺ ንዘይምንብርካኽ። ንህግደፍ ምጽዋር: ንህግደፍ ንዘይምጽዋር። ኽልተ ካብ ሚእቲ ንምኽፋል: ኽልተ ካብ ሚእቲ ንዘይምኽፋል። ኣብ መቓብር ደቅኻ ንምስዕሳዕ: ስለ ዝሳዕሳዕካ ደኒንካ ንምብካይ። ዓድኻ ገዲፍካ ንምኻድ: ንዓድኻ ንምምላስ:
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/07/Teshay-1.pdf"]
ብ 25 ሓምለ ኣብ ዜና ኣሰና ከምዝትዘርግሐ፣ ከም ምኽትል ኣምባሳደር ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ኢማራት ዓረብ ዝዓዪ ዝነበረ 1ይ ጸሓፊ ኣልኣሚን ናፍዕ ከምዝራሕርሖ ዝተገንዘበ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ነቲ ብኣጋጣሚ ኣብ ኣስመራ ዝጸንሐ ኣምባሳደር ኢማራት ዓረብ ዑስማን መሓመድ ዑመር ናብ ምዱብ ናይ ስራሕ ቦትኡ ናብ ኢማራት
እታ ትውልዲ ዓደቦ፣ ቀዳማይ ጸሊም ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝኾነት ሃገረ ኬንያ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት፣ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ብዝገበሮ ወግዓዊ ምብጻሕ፣ ብሃፈጽታ ተስፋ ፉሕፉሕ ክትብል ቀንያ።
ወሓለታት ስነጥበበኛታት ዝወቀጡዎ ምስሊ ኦባማ ዝተለጠፎ ማልያታትን ፖስተራትን ኣብ ጎደናታት ክሸጡ ዝቐነዩ ርሂጸ በላዕ፣ ትርኢትን መልእኽትን ኦባማ ከይሓልፎም ቴለቭዥናት
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/07/ክንዲ-ብጽይና-መሳርሕትና.pdf"]
መንነት ከም መጣልዒ- ኬነት ካውንዳ ኣብ 1924 ኣብ ኩብዋ ሰሜን ሮደዥያ ተወሊዱ:: ኣብ 1949 ጸረ-መግዛእቲ እንግሊዝ ኣብ ዝተገብረ ቃልሲ መሪሕ ተራ ነበሮ:: ኬነት ካውንዳ ኣብ 1950 ዋና ጸሓፊ ናይ’ቲ ንናጽነት ዝተቃለሰ ኣፍሪቃዊ ሃገራዊ ባይቶ ኮይኑ ንዛምቢያ ናብ ናጽነት ዘብቅዐ’ዩ:: ንሱ ዛምብያ ኣብ 1964 ናጽነታ ምስ
ኣብ ኣቡዛቢ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ 1ይ ጸሓፊ ዝነበረ ኣልኣሚን ናፍዕ፣ በቲ ስርዓት ናይ ስራሕ ግዜኻ ኣእኪልካ ተባሂሉ ናብ ኣስመራ ክምለስ ድሕሪ ዝተዋህቦ መጸዋዕታ ነቲ ስርዓት ራሕሪሑ ኣብ ወጻኢ ተሸሪቡ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣቶ ኣልኣሚን ናፍዕ፣ ብኣባላት ኤምባሲ ናይቲ ስርዓት ኣብ ኣቡዛቢ ወግዓዊ መፋነዊ
ኤርትራ ኣብ ገዛእ ርእሳን ኣብ ከባቢኣን ዘሎ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካውን ጸጥታውን ቅልውላው፡ ከምኡ’ውን ዘለዋ እስትራተጂካዊ ኣገዳስነትን ተጠማትነትን፡ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ኣብ ተኣፋፊ መድረኽ ትርከብ። ገለ ኣንበብትን ሰማዕትን፡ ጽቡቅ፡ ሕማቅን ዘሎኒ ስክፍታን ስለዝገለጽኩ “ ከመይ ኣፍካ ከልቢ ይሽነሉ” ዝብሉ ኣይስኣኑን፡ ባህርያውን ዝጽበዮን’ዩ ድማ። የግዳስ ሰላምን ብልጽግናን
ኣማኑኤል ሳህለ
ኣብ መብዛሕትኡ ክሽነታት (መግቢ ዚስርሓሉ ክፍሊ-ቤት) ምዕራብ ኤውሮጳን ኣመሪካን: ትኪ ኣለሊያ ጢጥ እትብል መሳርሒት ኣላ። ኣብቲ ክሽነ: እቶን ወይ ጋዝ ወሊዕካ ምስ እትርስዖ: እቲ ኽፍሊ ብትኪ ይመልእ እሞ: እታ መሳርሒት ጢጥ ወይ ጭር ብምባል ንኣኻን ንኽፍሊ መጥፋእቲ ሓውን ትሕብር። ቤትካ ከይተሃሞኸ ኸሎ ኸኣ ቦምቤረ
ድምጽና ዝብሃል ብኤርትራውያን ሰብ ሞያ ዝቖመ ኣብ ለንደን ዓዲ እንግሊዝ ዝመደበሩ ጉጅለ፣ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምምጻእ ዝነጥፍ ሓዱሽ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ብህጹጽ ንምምስራት ዘኽእል ናይ ስራሕ ውጥን ዘርጊሑ።
እቲ ድምጽና፣ ሎሚ 23 ሓምለ 2015፣ ውጥን፣ ንህጹጽ ትግባረ፣ ምምስራት ሓድሽ ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ
ዕጡቕ ተቓውሞ ኣምጻር መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምምራሕ ናብ ኤርትራ ከም ዝኣተወ ዝንገረሉ ብርሃኑ ነጋ ዝተባህለ ሓደ ካብ መስራቲ ናይቲ ግንቦት ሰባት ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሩ ተቓዋሚ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ስጉምቱ ኣብ መንጎ ‘ቶም ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኢትዮጵያውያን ተቓወምቲ ዝተፈላለየ ግብረመልስታት ኣለዓዒሉ።
ገሊኦም እህወደግ 100 ካብ ሚእቲ ኣብ
The world economic forum ኣብቲ ብመጠን ሚእታዊት ሓፈሻዊ ዘቤታዊ እቶተን (GDP) ኣብ ዓለም ዝለዓለ ህዝባዊ ዕዳ ዘለወን ሃገራት ኢሉ ዘዋደዶ ናይ 20 ሃገራት መዝገብ መበል 6ይቲ ሰሪዑዋ።
በቲ ኣብ ጸብጻባት IMF ተመርኵሱ ዝተጻሕፈ ጸብጻብ መሰረት፣ እተን ካብ ናይ ኤርትራ ንላዕሊ ዝለዓለ ዕዳ ኣለወን ተባሂለን ተጠቒሰን ዘለዋ
ኣማኑኤል ሳህለ
ወድሰብ ናብ ወርሒ ወይ ናብ ማርስ ብምኻድ ነዘን ጠፈራውያን ኣካላት ይድህስሰንን ይምርምረንን ኣሎ። ኣብ ውሽጢ ባሕሪ ጠሊቑውን ነቲ ምስጢራት መዓሙቕ ማያት የጽንዖን ይምርምሮን ኣሎ። ካብዚ ምርመራታትዚ ድማ ብዙሕ ኣርባሒ ዝኾነ ውጽኢታት ረኺቡን ይረክብን ኣሎ።
ሽሕኳ ንዩኒቨርስ ምምርማር ከቢድን እተሓላለኸን ኣሸጋርን እንተ ኾነ: ነቲ ናይ ወድሰብ
ደሃይ ካብ ኤርትራ
ወልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብ 11 ሓምለ ኣብ መመረቕታ መበል 28 ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ቅድሚ ኣሽሓት ተመረቕትን ህዝብን ኣብ ዝገበሮ መደረ፣ ሚእታዊት ናይቶም ኣብ ሳዋ ተማሂሮም መልቀቒ ፈተና ገይሮም ዝሓለፉ ዝበሎም ተማሃሮ ክዝርዝር ክሎ፣ 14 ሚእታዊት ብዲግሪ፣ 10 ሚእታዊት ብዲፕሎም፣
ኣብ ጀርመን ከም ኣስተርጎምቲ ስደተኛታት ዝሰርሑ ዘለዉ ኤርትራውያን ተሓባበርቲ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ነቶም ኣብ ጀርመን ናይ ዑቕባ ሕቶ ዘቕርቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ምስክርነቶም ኣዘንቢዖም የስተርጉሙሎም፣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ክሓብኡዎ የጕባዕብዑሎም ከምዘለዉ ዶቸ ቬለ፣ ንግዱሳት ኤርትራውያን ብምጥቃስ ኣብ ዜናዊ ጸብጻቡ ሓቢሩ።
ብሰንኪ እዚ
ዓንደብርሃን ወልደ ገርግሽ - ሕጂ ኸ ናበይ?
ናይ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ፕረሲደንት ነበር ዓንደ ርሃን ወልደ ገርግሽ ፡ ኣብዚ መድረኽ እዚ፡ ንስርዓት ኢሳያስ ብምቅዋም ፡ ፕረሲደንት ኢሳያስ ካብ ስልጣን ተወጊዱ ፡ ኣብ ኤርትራ ፍትሓዊ መንግስቲ ንክትከል ከምዝቃለስ ፡ ዘስምዖ ዘሎ መደረታትን ሰሚናራትን ፡ ዘሓጉስ እዩ ፡፡ ሕጂ ውን
Save The Date !
“On Dialogue and the prospect for peaceful change in Eritrea”
ንሃገራዊ ዕርቅን ሰላምን ዘስፍን ዕዙዝ መባእታ ስጉምቲ !
ሃገርና ኤርትራ ከም ሓንቲ ልዑላዊት ሃገር ብሰላምን ብፍትሒ ርትዒ ክትመሓደር ናይ ኩልና ደለይቲ ሰላም ባህግን ትምኒትን ኢዩ: ነዚ ትምኒትን ባህግን ክውን ተግባራዊ ክኸውን ናይ ኩልና ኤርትራውያን
ብጴጥሮስ ተኽሉ፡(ሓላዪ) 20/07/15
ተንስእ ተበራበር እናበለ ዝንቁ ደርሆ
ኣብ ጥዑም ድቃሰይ ጋሕጋሕ ንግሆ
ኣይሰማዕክዎን ሎሚ ረፋድ
ካብ ጉዩይ ምዓል ምሓዝ-ክሳድ፣
ግህዶዩ ኣይኮነን ሕልሚ
ነጻ ወጽየ ማለትዩ ሎሚ
ኣቲ ነብሰይ ክሓዲ እመኒ
ሞቑሐይ በቲኸዮ እመስለኒ፣
ክብል ይደሊኣሎኹ እሱር ብጻይ
ነጻ ክወጸለይ ካብ ተጻይ
ብዘይ ገበን ብዘይ ፍርዲ
ዝተሓየረ ኣብ ናይ ዓመጽ ዕርዲ፣
ካብ ስቓይ ክመሓር
እቲ ብሕልናኡ ዝመሃር
ስለዝበለ መሰል ንሰብ!
ተሓይሩ
ዕድመኦም ኣብ 70’ታት ዝገማገም ጸጉራም ተቀማጣይ ጾሮና ኣቦ፡ ኣብ 1999፡ ብዛዕባ ኩናት ኣብ መንጎ ኤርትራን እትዮጵያን ነዕልለሉ ኣብ ዝነበርና እዋን “ጅግንነት ተጋደልቲ ኣብ በረኻ’ዩ ነይሩ’ምበር ዓዲ ኣቲኹም መንግስትነት ምስሓዝኩምስ ኣይግድን፡ ምምሕዳር ኣይክኣልኩሞን፡ ምኽሪ ዓበይትን ወራዙትን ድማ ኣይትቅበሉን” ዝበልዋ ሓሳብ እናሻዕ’ያ ትዝከረኒ። እቶም ኣቦ፡ ብህይወት ከምዘለዉ’ኳ
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት የመን ትማሊ ቐዳም፡ እታ ካልኣይቲ ከተማ የመን ዓደን፡ ካብቶም ብ ኢራን ዝድገፉ ተቓወምቲ ሑቱ ሓራ ከምዝወጽአት ድሕሪ ምግላጹ፡ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተዓቒቦም ዝጸንሑ ሚንስተራት የመን ብመንገዲ ኤርትራ ኣቢሎም ብጃላቡ ናብ ዓደን ከምዝተመልሱ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ AFP ሓቢሩ።
ተቓወምቲ ሑቱ ኣብ ወርሒ መጋቢት ናይዚ
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ሃይለማርያም ደሳለኝ ዝሓለፈ ሳምንታት ንፓርላማ ሃገሩ ኣብ ዘቕረቦ ንኤርትራ ዝምልከት ጸብጻብ: ኤርትራ ንኢትዮጵያን ጂቡቲን ምህዋኽ ከምዝቐጸለቶ ገሊጹ:: ንሱ ኤርትራ ካብ’ዚ ተግባራት እንተዘይተቖጢባ መንግስቱ ንህዝቢን ዓለምን ኣፍሊጡ ተመጣጣኒ ስጉምቲ ንምውሳድ ከምዝግደዱ ኣጠንቂቑ::
ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም ኣብ ስልጣን ኣብ ዝመጽኣሉ ማዕረ ናብ ኣስመራ ከይዱ ምስ
ኣማኑኤል ሳህለ
ንምዃኑ ወድሰብ: መሰል ዚብሃል ኣምር ካበይ ዘምጽኦ እዩ? ኣለዎ ድዩኸ? መን ዝሃቦ? ወድሰብ ብጥንቲ ኣብ በረኻታትን ጫካታትን ኪነብር ከሎን ነንሓድሕዱ ድማ ከም ኣራዊት ኪባላዕ ከሎን እቲ ብሓይሉ ንኹሉ ዘሰነፈ ሰብ እዩ መሰል ዚብሃል ኣምር ኪፈጥር ዝኸኣለ። ናይ ባዕሉ መሰል።
መለኮታዊ ሓይሊ ስለ ዘሎኒ ማንም ከይትክፈኒ
ንዕለት 25 ቀዳም ሓምለ 2015 ምሸት ዓቢ ናይ ሕድሕዳዊ ምትሕቑቓፍ ድራርን ምዝንጋዕን (ዲጀ) ብደቂንስትዮ ኣባላት ቢይ ኤርያ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ተዳልዩ ስለዘሎ ኩልና ተኣኻኣኪብና ክነምሲ ንዕድመኩም ፡፡ ቦታ Shuttk &55th good hope church. ስዓት 7፡00 ምሽት ይጀመር።
ብድሓን ምጹ፡ ዓወት ብሓድነት፡፡
[gview file="http://demo.assenna.com/wp-content/uploads/2015/07/EAJ-Indianapolis-Public-Meeting-August-2015.pdf"]
ኩላትና ከም ንፈልጦ እቶም ብኢሰያስ ዝምወሉን ዝስልጥኑን ዝነበሩ ብስም ሑቱ ዝፍለጡ ተቓወምቲ መንግስቲ የመን፡ ሃንደበት ንየመን ዳርጋ ኣብ ምቍጽጻር ምስ ኣተዉ፡ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ብመሪሕነት ዓረብ ንዕብለላ ኢራን ኣብዚ ከባቢ ክቈጻጸራ ግድነት ኮይኑወን። ስለዝኾነ፡ ኢሰያስ ብህጹጽ ናብ ርያድ ተጸዊዑ። ሽዑ ከምኡ ዝብል መምርሒ ግዲ ተዋሂቡዎ
መበል 11 ርእሱ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ከምልጥ ኣብ ዝፈተነሉ እዋን ኣብ ዶብ ብዝተተኮሰሉ ጠያይት ብኸቢድ ዝተወግአ ወልድኣብ ዝተባህለ ወዲ 20 ዓመት ኤርትራዊ መንእሰይ፣ ደሃይ ናይቶም 10 መማጽእቱ ከምዘይብሉ ምዝራቡ ካብ መርበብ ሓበሬታ ቢቢሲ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ኣብቲ ሓደጋ ጉዕዞ ስደት ኤርትራውያን ናብ ኤውሮጳ ኣብ
ብኢትዮጵያ ኣቢሎም ናብ ሱዳን ድሕሪ ምእታዎም ብፖሊስ ሱዳን ዝተታሕዙ 15 ኤርትራውያን፣ ብፖሊስ ሱዳን ኣብ ካርቱም ናብ ዝርከብ ኤምባሲ ስርዓት ኢሳይያስ ተረኪቦም ንሓደ ሰሙን ኣቢሎም ኣብ ቀጽሪ ናይቲ ስርዓት ምስ ጸንሑ ብኣስገዳድ ናብ ኤርትራ ተመሊሶም፣ ኣብ ሓሽፈራይ ተኣሲሮም ከምዘለዉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ እዋናት፣ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት
ብዕለት 15 ሓምለ 2015 ካብ ዞባ ማእከል ብሓይሊ ተገዲዶም ልዕሊ ሸውዓተ ሽሕ ተምሃሮ ካልአይ ደረጃ ናብ ሳዋ ወሪዶም። እዞም ናይ ዓሰርተ ሓደ ክፍሊ ትምህርቶም ወዲኡም ናይ ዓስርተው ክልተ ክፍሊ ትምህርቶም አብ ሳዋ ንኽመሃሩ፤ ከምኡ ድማ ናይ መበል 29 ዞርያ ሃገራዊ አገልግሎት ኮይኑም አገልግሎቶም ንክቕጽሉ ብዝብል
ኣምባሳዶራትን ስርሒት ሂወት ኣድሕንን። 2ይ ክፋል፡ 15.07.15፡
ድሕሪ ናይ ዕለት 26 ሰነ 15፡ ኣንጻር ህግደፍ ዝተገብረ ዓለማዊ ኤርትራዊ ሰላማዊ ሰልፊ እንታይ ስዒቡ”? እንተትብሉ እቲ ስ ርዓት ብሓያል ውቃዕ ከምዝተቦኽአ ብዝምስክር ሰምቢሩስ እንሆ ክሳብ ናብ ሙሉእ ለይቲ ብተሌፎናት ዘሕሸኹሹኽ ማእለ ያ ዘይብሉ ማይ ዘይጠዓመ ናይ መምሰልን መዘንግዕን
ስርዓት ጉጅለ ህግደፍ ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣጥምዩን ኣድኪዩን ብራዕዲ እንዳገዝኤ ንኸጥፈኦን ክበታትኖን፡ ብስልቲ ካብ ዝሰርሓሉ ዓመታት ከምዘቝጸረ ካብ ኤርትራውያን ዝተኸወለ ኣይኮነን። ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዝገብሮ ሽበራን፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ብማሕበረ ሰብ ዓለም ኣቓልቦ ከይረክብ ዝጥቀመሉ ሜላ፡ ምስ ገረባብቲ ሃገራት ኩናት ብምጽሕታርን ንግብረሽበራውያን ብምሕጋዝን ፡ሃገራት ብዛዕብኡ
ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ስማዊ ዝኸነ ናይ ምልኣኽን ምምጻእን ናይ ንግዲ ፍቓድ ሊቸንሳ፤ ናይ ፍቓደ ምሃብ ደወ አቢልዎ አሎ። እቲ ብቀይሕ ባሕሪ ኮርፕሪሽን ዝፍለጥ ናይ ህግደፍ ናይ ንግዲ ትካል፤ ብሙሉእ ናይ ምምጻእን ምልኣኽን ንግድን ባዕሉ ክቆጻጸሮ ምኻኑ ካብ ኤርትራ ዝመጹ ሓበሬታት ይሕብሩ። እቲ ሰርዓት
ወርሒ ሰነ ኣብ ታሪኽ ቃልሲ ኤርትራ ኣገዳሲ ምዕራፍ ኣለዋ :: 20 ሰነ ነቶም ምእንቲ ናጽነት ሃገር ክብርቲ ሂወቶም ዝወፈዩ ሓርበኛታት ብመንፈስ እንዝክረላ ረዛን ዕለት ኢያ:: ነቶም ምእንቲ ናጽነት ኣብ ዱር ኣብ ገደል ምስ ከበድቲ ኣጽዋር ጸላኢ ገጢሞም ሂወቶም ዝወፈዩ: ኣብ ከተማ ተወዲቦም ንሂወቶም ከይበቐቑ ምስጢራዊ
ኣማኑኤል ሳህለ
ኩሉ ሓላፋይ እዩ፡ ትዕግስቲ ጥራይ ይሃሉኻ፡ ዚብል ሰብ ብዙሕ እዩ። ኣብዚ ምኽርዚ ክልተ ሕቶታት ኪለዓሉ ይኽእሉ፤ ኩሉ ሓላፋይ እዩ ክንብል ከሎና፡ እንታይ ማለትና ኢና? ዘይሓልፍ ፈተና ኸኣ ኣሎ እኮዩ፡ ማለት ክሳዕ መቓብርካ ደድሕሬኻ ዚስዕብ ፈተናን መከራን። ትዕግስቲ ክንብል ከሎናኸ ነቲ ናይ እተፈላለዩ ሰባት ናይ
ብኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ
ኣብ ሓለፋ ዘሳፍወሉ ዳስ ምልኪ፤ ንፍትሒ ይትረፍ ከም ኣሳፋዊ ከም ዕዱም ይህሉ`ዶ ይኸውን ኢልካ ሃሰው ምባል ግዜኻ ምቅታል`ዩ። ፍትሕን ሓለፋን ብሓደ ክነብሩ ማለት ዘበት`ዩ። ናይ ሓዲኦም መፈጸምታ ናይቲ ካልኣይ መጀመርታ`ዩ ፡ከም ኣወጻጽኣን ኣተኣታትዋን ቀትርን ለይትን።
ናይ ቀትርን ለይትን ካብ ኣምጻእና፤ ልክዕ`ዩ ቀትርን ለይትን ብሓደ ኣይነብሩን`ዮም፤
ብኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ
ብቲቪ ኤረ ኣቢሉ ዝቀርብ መደብ መርሓባ ንወ/ሮ ለተሃንስ (ኣደ ኣርባዕተ ስዉኣት) ዓዲሙ ፤ ነቲ ከምዘይወለዳ፤ ወሊደን ከምዘይሰዋኣ ፤…….. ክሳብ ገባር-ሰናይ ነጋሲ ገ/ሚካኤል መጺኡ ዘድሕነን " በይነይ ኣብ ገዛ ተዓጽየ፤ ኣብ ጎልጎል ዝኽደኖ ዘይብለይ፤ብጸሓይ እናነደድኩ ብቁሪ እናተቀርፈድኩ እነብር ነይረ ….. " ወዘተ ዝብል ኣብ ዓዲ


text:
ብምጽናት ዓሌት ተኸሲሶም ንሕልፈትን ሞትን ተፈሪዶም ካብ ዝነበሩ ላዕለዎት ሰበስልጣን ደርግ 16 ነጻ ከም እተለቁ ጋዜጣታት ኢትዮጵያ ገሊጸን።
ብምጽናት ዓሌት ተኸሲሶም ንሕልፈትን ሞትን ተፈሪዶም ን20 ዓመታት ኣብ ማሕቡስ ካብ ዝጸንሑ 23 ላዕለዎት ሰበስልጣን ደርግ 16 ትማሊ ሓሙስ 6 ጥቅምቲ ነጻ ከም እተለቁ ጋዜጣ ሪፖርተር ናይ
ክቡር ኣቶ መልስ ዜናዊ
ቀዳማይ መኒስተር ፌደራላዊ ደሞክራስያዊ ረፓብሊክ ኢትዮጵያ
ዝዓዘዘ ሰላምታ ድሕሪ ምቕዳም፡
ብምኽንያት መስዋእቲ ኣባላት ጉጅለ ባህሊ ፖሊስ ኦርክስትራ ትግራይ ኣብ መንግዲ ቆቦ - ሆርሞት ብዝጋጠማ ሃንደበታዊ ሓደጋ ምግልባጥ መኪና ብስም ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብሓፈሻ ንመላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ፡ ንህዝቢ ትግራይን ዝተሰመዓና መሪር ሓዝና ንገልጽ።
እዞም
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፡ ንተልእኾ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ሶማልያን ኣጽኒዑዎ ዝጸንሐ ወተሃደራዊ እገዳ ዝከታተል ሞኒተሪን ግሩፕ ብምሉእ ደምጺ ንሓደ ዓመት ኣናዊሑዎ።
ጸብጻብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኤርትራ፡ ኣብ ወርሒ ጥሪ ናይዚ ዓመት’ዚ (2011) ኣብቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ዋዕላ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ናይ ቡምባ መጥቃዕቲ ንምክያድ፡ በቲ ምስ ኣልቓዒዳ ርከብ ከምዘለዎ ዝጥርጠር ኣሸባብ ኣብ ዝተወጠነ ውዲት ኢድ ከምዘለዋ ከምዘፍለጠ ሮይተርስ ሓቢሩ።
UNICEF ዘይውህስነት መግቢ ብዘስዓቦ ድኽነት ንዝተጠቕዑ 1.5 ሚልዮን ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ ዓጸቦ ብዘስዓቦ ጉድለት መኣዛታት ተጎዲኦም ንዘለዉ ህጻናትን ኣዴታትን ንምሕጋዝ ምስ መንግስቲ ኤርትራን ካልኦት ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት መሻርኽቱን ተሓጋጊዙ ይሰርሕ ከምዘሎ ካብ መርበብ ሓበሬታኡ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ እቲ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ሶማልያ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው መግቢ ደርቂ ምዃኑን በቲ ሓደጋ ጥምየት ሚልዮናት ህዝቢ ተጠቒዑ ከምዘሎን ሎሚ 20 ሓምለ ብወግዒ ገሊጹ።
ዕለት ምእዋጅ ነጻነቱ ብሃንቀውታ ክጽበ ዝጸንሐ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ሎሚ ፍርቂ ለይቲ ኣብ ዋና ከተማኡ ጁባን ካልእ ቦታታትን ‘ታ ሓዳስ ሃገር ብዓቢ ሓጎስን ፈንጠዝያን የምዕሎ ምህላዉ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜና ካብ ደቡብ ሱዳን ሓቢሮም።
እቲ ግብረሽበራዊ ጉጅለ ኣሸባብ ከይለኸፈና ኸሎ፡ ኣብ ልዕሊኡ ጸቕጢ እናተገብረ ምዕረ-ማዕሪኡ፡ እተን ዝደጋገፋኦ ሃገራት ‘ውን ክግጠማ ኣለወን፡ ድሕሪ ምባል ከኣ፡ ‘ብዛዕባ’ቲ ኤርትራ ኣብቲ ዞባ ትጻወቶ ዘላ መዕነዊ ተራ ጭቡጥ መረዳእታ ኣለና’ ኢሉ። ኤርትራ ከም ሓብሓቢት ግብረሽበራ ክትርቋሕ ከምዘለዋ ‘ውን ኣገንዚቡ።
ትማሊ ዕለት 6 እቲ ንእገዳ ኤርትራ ዝግምግም ኣኼባ ባይቶ ጸጥታ ክካየድ ምዃኑ ብዝነበረና ሓበሬታ መሰረት፡ ብዛዕባ ህልው ምዕባሌታቱ እዋናዊ ሓበሬታ ከነቕርበልኩም ምክትታል ክንቅጽል ጸኒሕና፡
ካብ ሰዋኪን፡ ሱዳን ተበጊሳ ቀይሕ ባሕሪ ብምቕራጽ ስደተኛታት ናብ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ምስግጋር ንኣርባዕተ ሰዓታትድሕሪ ምጕዓዛ ቃጸሎ ዘጋጠማ ጃልባ ተሳፊሮማ ዝነበሩ 200 ስደተኛታት ብዘይካ ሰለስተ፡ ኩሎም ኣብ ባሕሪ ጥሒሎም ከምዝሃለቑ ‘ዘ ጋርድያን’ ዝተባህለ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ ሓቢሩ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሶማል ንዝነጥፉ ከም ኣሸባብ ዝኣመሰሉ ብግብረሽበራ ዝጥርጠሩ ጉጅለታት ብዝህቦ ደገፍ ተወሳኺ እገዳ የንጸላለውሉ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ኬንያ እትርከበን ጎረባብቲ ሃገራት ካብ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ንምክልኻል ኣብ ተጠንቀቕ ምህላወን Daily Nation ዝተባህለ ጋዜጣ ኬንያ ገሊጹ።
ሓላፊ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት ቫለሪ ኣሞስ፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብፍላይ ድማ ጅቡቲ፡ ሶማልያ፡ ኢትዮጵያ፡ ከንያ፡ ኡጋንዳ ዝርከባኤን ሃገራት ዘይልሙድ ከቢድ ደርቂ ኣንጻላልዩዎ ከምዘሎ ብምግንዛብ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ብኣግኡ ነቲ ዞባ ንምርዳኣ ግብራዊ ስጉምታት ክወስድ ጸዊዑ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሃለዋት ናይቶም ኣብቲ ወጥሪ ዘለዎ ንሰሜንን ደቡብን ሱዳን ዘዋስን ከባቢ ኣብ ቀጽሪ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተዓቝቦም ዝነበሩ ‘ሞ ብሰበስልጣን ደቡብ ሱዳን ተገዲዶም ካብቲ ቦታ ዝለቐቑ 7 ሽሕ ሲቭል ሱዳናውያን ከምዘሻቀሎ ምግላጹ ኣሾሼይትድ ፕረስ ሓቢሩ።
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽርን ምኽትል ፕረዚደንት ሱዳንን መራሒ ደቡብ ሱዳንን ሻልቫ ኬርን ነቲ ኣብ መንጎ ሰሜንን ደቡብን ሱዳን ሰፊኑ ዘሎ ምትፍናን ንምጕዳል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክራኸቡ ምዃኖም ደይሊ ቪዥን ዝተባህለት ጋዜጣ ሱዳን ገሊጻ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ይኵረይን ልዕሊ 200 T-72 ዝዓይነተን ታንክታት ክትገዝእ ከምዝተወዓዓለት ሓደ ናይ ይኵረይን ብዓል ስልጣን ከምዝገለጸ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 35 ስደተኛታት ምብራቕ ኣፍሪቃ ካብ ማልታ ናብ ኣብ ኣመሪካ ብምኻድ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፍሊ ሃገራት ከምዝተጣየሱ ማልታ ታይምስ ኣብ ዝዘርግሖ ዜና ሓቢሩ።