text:
ዕላል ብሕታውያን ጋዜጠኛታት ምስ ሚኒስተር ነበር ሃይለ ወልደትንሳኤ (ድሩዕ) August 13, 2001
The following article appeared on asmarino on Aug 13, 2001. Interview ex-minister Haile Woldetensae (drue) by members of Eritrean free press reporters/
ዕላል ብሕታውያን ጋዜጠኛታት ምስ ሚኒስተር ነበር ሃይለ ወልደትንሳኤ (ድሩዕ)
“ፕረዚደንት ካብ ሕጊ ወጺኡ፡ ነዚ ዘሎ ናይ ኣረኣእያ ፍልልይን
ሰላማዊ ተቓውሞን ብጎነጽ...ኪድርቁስ ኪፍትን ኣይግባእን”
“ካብዛ ኣካይዳ ጎብየ ትበሃል ተመዛዚት ሓረግ ክንናገፍ ከድሊ እዩ።”
ሕቶ፡-ቅሉዕ መልእኽቲኹም ኣኼባታት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ጸዊዕኩም ከም እተነጽገ ይሕብር። ንኣኼባ ዘገድስ እንታይ ኩነታት ሃልዩ፡ ስለምንታይ'ከ ህጹጽ ኮይኑ? ኣኼባ ምጽዋዕከ ሕጋዊን ኣገባብን ዲዩ?
ድሩዕ፡ ማእከላይ ባይቶ ናይ ግንባር፡ ሃገራዊ ባይቶ ድማ ናይ መንግስቲ፡ እቶም ዚለዓሉ ሓገግቲ ኣካላት፡ ማለት ዘለዓለ ስልጣን ዘለ ዎ ም ኣካላት እዮም። ኣብ ግንባር ልዕሊ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ልዕሊ ኣቦ መንበርን፡ ኣብ መንግስቲ ድማ ልዕሊ ካቢነ ሚኒስትራትን ልዕሊ ፕረሲደንትን ስልጣን ዘለ ዎ ም ኣካላት እዮም። ማእከላይ ባይቶ ናይ ግንባር ኣብ ኣረርባዕተ ኣዋርሕ፡ ሃገራዊ ባይቶ ናይ መንግስቲ ድማ ኣብ ሸሽዱሽተ ኣዋርሕ ምዱብ ኣኼባ ኪገብሩ፡ኣቦ መንበር ምስ ዚደሊወይ 2/3 ኣባላት ባይቶ ምስ ዚጠልቡ ድማ ካብ ምዱብ (ስሩዕ)ግዜ ወጻኢ፡ ህጹጽ ኣኼባ ክገብሩ፡ ኣብ ኣኼባታቶም (ስሩዕ ይኹን ህጹጽ) ፖሊስታት ክሕንጽጹን ስራሓት ፈጸምቲ ኣካላትክቖጻጸሩን ብመስረት ቅዋም፡ ማለት ብሕጊ፡ መሰጋገሪ ቅዋም ህግድፍ “ዓንቀጽ 6”፡ መሰጋገሪ ቅዋም መንግስቲ ኤርትራ “ዓንቀጽ 4” ዝተሓንጸጸ እዩ።
ንኣኼባ ዘገድስ እንታይ ኩነታት ሃልዩ እዩ ክበሃል ኣይግበኦን። ከም ሓገግቲ ኣካላት ብዘይካኣብ ዓመታዊ ዕረፍቲ ኩሉ ግዜ እናተራኸቡ ብምስራሕ ንግንባርን መንግስቲን ዝመርሕ ፖሊስታትን ሕጊታትን ከጽንዑ፡ ክምርምሩን ክውስኑን ዝግባእ ስለዝኾነ። ከም መሰጋገሪ መድረኽግን፡ ኣኼባታቶም ኣብ ኣረርባዕተን ሸሽዱሽተን ኣዋርሕ ክኸውን ብሕጊ (ቅዋም) ስለዝተወሰነ እዩ ብቐጻሊ ዘይራኸቡ። ከምርመርን ክውሰንን ዘለ ዎ ፖሊስታትን ሕጊታትን ኣሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይ ግንባርንመንግስቲን ፈጸምቲ ኣካላት ስራሕ ምክትታልዉውን ስለዘድሊ፡ ኣብ ምዱብ ግዚኦም ክራኸቡ ናይ ግድን እዩ።
ኣብ መንጎ ምድቡ ኣኼባታት ሓገግቲን ፈጸምቲን ኣካላት ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ዝለዓለ ስልጣን ዘለ ዎ ኣቦ መንበርን ፕረሲደንትን ኢዩ። ኣቦ መንበር ወይ ፕረሲደንት ስሩዕ ግዜ ኣኼባታት እናተመጠጠ ብዘይ ምጽዳቕ ባይቶ፡ ዘድለዮ ውሳነታት ከተግብር ከም ዝምባለ ስለዚረአ ኣብ ናትና ኮነ ኣብ ተመኩሮ ካልኦት)፡ ነዚ ተርእዮን ዝምባለን ምቁጽጻር እዩ ድማ ፍሉጥደረት ግዜ (ስሩዕ) ኣኼባ ሓገግትን ፈጸምትን ኣካላት ክህሉ ብሕጊ ዝሕንጸጽ። ነዚን ካልኦት ብባይቶ ዚጸድቁë ሕግታትን ብፈጻሚ ኣካል ኮነ ብፕረሲደንት ንኸይጠሓሱ ንምቁጽጻርን ንምምዝዛንን ከኣ እዩ ፍርዳዊ ኣካል ካብ ሓጋጊን ፈጻምን ኣካላት ናጻ ኮይኑ ዝቐውም። ኣቦመንበር ባይቶታት፡ ኣብ ምዱብ ግዚኡ ኣኼባታት ምስ ዘይዕድም ብሕጊ ምጥሓስ ኣብ ፍርዳዊ ኣካል ክኽሰስ ይከኣል እዩ። ግዝኣተ ሕጊ እንተልዩ።
ኣብ መንጎ እቲ ስሩዕ ግዜ (ቅድሚ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣብ ናይ ግንባር፡ ቅድሚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ድማ ኣብ ናይ መንግስቲ) ክጽዋዕ ዘለ ዎ ህጹጽ ኣኼባ፡ ብመብዛሕትኦም ኣባላት ሓጋጊ ኣካላት ኣገዳሲ ኮይኑ ምስ ተረኽበ ዉምበር፡ ሓደ ክልተ ስለዘደለይ ዎ መታን ከይከውን ድማንህጹጽ ኣኼባ ጻውዒት ኣቦ መንበር ወይ ጠለብ 2/3 ኣባላት ባይቶ ናይ ግድን ከምዘድሊ ኮይኑ ብሕጊ ተሓንጺጹ ኣሎ። ኣብ ግንባር ንኣርባዕተ ኣዋርሕ፡ ኣብ መንግስቲ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ከይኣኸለ፡ 2/3 ኣባላት ሓጋጊ ኣካል እንተዘይሓቲቶም ኣቦ መንበር ባይቶ ኣኼባ ክጽውዕ ኣይግደድን እዩ።
እዚ ነቲ ሕጋዊ ሸነኽ ናይቲ ሕቶ ዝምልስ እዩ። እንታይ ክዝረብ የደልን ኣየድልን ብዘየገድስ፡ ብሕጊ ክግበር ከምዘለ ዎ ዘረጋግጽ እዩ። ኣኼባ ንምግባር ዘገድስ ምኽንያትዉከ ኣሎ ዲዩ ዝብል ሕቶዉ ውን ክምልሽ ዘድሊ ይመስለኒ።
ኣብ ናይ ነሓሰን መስክረምን 2000 ኣኼባታት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ተዘሪቡሎም ንመጻኢ ጉዕዞ ኤርትራ ኣዝዮም ኣገደስቲ ዝኾኑ ናይ ምሉኣት ኣባላት ግንባርን ሓፋሽ ህዝብን ዕቱብ ክትዕን ተሳታፍነትን ዝሓቱ ውሳነታት ሓሊፎም ኔሮም። ጉባኤ ግንባር ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተኣዋርሕ፡ ቅዋማዊ ስርዓት ዝትከለሉ ሃገራዊ ምርጫ ድማ ኣብ መወዳእታ 2001 ክግበሩ።
ድሕሪዉቲ ኣብ ለካቲት 1994 ዝተጋብአ፡ ሳልሳይ ጉባኤ ህግ፡ ራብዓይ ጉባኤ ኣብ ቀዳማይ መንፈቕ 1996 ክግበርዉዩ ተወሲኑ ነይሩ። ካብዉቲ ዝግብኦ ንልዕሊ ሓሙሽተ ዓመታት ተመጢጡ እንሆ። ሕጂ ድማ ብመስረት ናይ ነሓሰ 2000 ውሳነ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ክሳብ መወዳእታ ለካቲት 2001 ጉባኤ ክግበር ነይር ዎ ። ጉባኤ ክግበር ግን ምርጫታት ምክያድ ጥራይ ኣይኮነን ዝሓተት። ጉባኤ ንስለ ጉባኤ ኣይኮነን ዚግበር።
ዝሓለፈ መድረኽ ብውድዓዊ መገዲ ምግምጋም፡ ካብኡ ዝውሰድ ምህሮ (ካብ ኣወንታዊ ጥራይ ዘይኮነ ብቐንዱ ካብ ኣሉታዊ መዳይ) ብግቡእ ኣብ ግምት ምእታው፡ ንዝጸንሓና ራእይን ዕላማታትን ብምፍታሽን ዘጋጥመና ብድሆታትን ዝጽበየና ዕማማትን ብምትንባይ ዕላማታትና፡ ስትራተጂታትናን ኣሰራርሓናን ምትዕርራይ፡ ናይ መጻኢ ጉዕዞና መገዲ ከኣ ምስኣልን ይሓትት። ንጉባኤ ዝምረጹ ኣባላት ከኣ ኩሎም ኣባላት ኣብዞም ገምጋማትን መጻኢ መደባትን ብኽፉት ምስ ተኻትዑን ምስ ተመያየጡን፡ ርእይቶታት ኣባላት ሰኒjምን ንኣባላት ወኪሎምን እዮም ኣብ ጉባኤ ክሳተፉ ዘለ ዎ ም። ኣብቲ ገምጋም ንውድባዊ ጉዳያት ጥራይ ዘይኮነ፡ ግንባር ንመንግስቲ ይመርሕ ስለዘሎ፡ ተመኩሮ መንግስቲዉውን ዝምልከቶ እዩ። ብዘይካ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታትን ንኩሎም ኣባላትዘሳትፍን ገምጋም፡ ጉባኤ ምግባር ኮነ ብዛዕባ ዕለተ ጉባኤ ምዝራብ ትርጉም ኣይህል ዎ ን። ክሳብ ለካቲት 2001 ከኣ እዚ ገምጋማትን መስርሕ ምርጫን ክውዳእ ይከኣል ነይሩ። መደናጎይን መወንዘፍን ብቑዕ ምኽንያት የለን።
ብመሰረት መሰጋገሪ ቅዋም መንግስቲ ኤርትራ ናይ 19 ግንቦት 1993 ዓንቀጽ 3/2 ዕድመ መንግስቲ ኤርትራ እንተነውሐ ኣርባዕተ ዓመት ክኸውን ስለዝውስን፡ እንተነውሐ ኣብ ግንቦት 1997 ክብቅዕ ነይር ዎ ። ኣብ ግንቦት 1997 ከኣ ቅዋማዊ መንግስቲ ክምስረት ነይር ዎ ። ነዚ ቅዋማዊ መንግስቲ ንምምስራት ብደካ ካልኦት ልሙዳት ናይ መንግስቲ ስርሓት ናይ ግድን ክፍጸሙ ወይ ተነዲፎም ክጸድቁ ዝነበሮም ስርሓት ስለዝነበሩ እዩ ናይ ኣርባዕተ ዓመታት ናይ መሰጋገሪ ግዜ ዝተደልየ። ሃገራዊ ቅዋም፡ ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ሕጊ ፕረስን ካልኦት ንምምስራት ቅዋማዊ መንግስቲ ዘድልዩ ሕግታትን ካብዉቶም ቀንዲ እዮም።
ኩሎም እዞም ሕጊታት እዚኣቶም ቅድሚ ግንቦት 1997 ተወዲኦም ቅዋማዊ መንግስቲ ኣብ እዋኑ ክምስረት ኣይከኣልን ኔሩ ዲዩ ዝብል ሕቶ ሓደ ካብቲ ክግምገም ዘለ ዎ እዩ። ብወገነይ ሕጂ ንድሕሪት ተመሊሰ ክርእዮን፡ ኣብዉውን (ብግቡእ ንከይሰርሕ ብቑዕ ምኽንያት ከኣ የለን) ኩሉ እቲ ንምምስራት ቅዋማዊ መንግስቲ ክግበር ዝነበሮ፡ ኣብ እዋኑ ክፍጸም ይከኣል ነይሩ እብል። ናይ ባይቶ ማለት ናትካ ድኻም ጥራይ እዩ።
ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ናይ መስከረም 2000 ኣኼባኡ ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ነዲፉ፡ ናብ ህዝቢ ንክትዕ ኣውሪዳን ርእይቶታት ኣኪባን ናብ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ንምጽዳቕ ከተቕርብ እተመዘዘት ኮሚቴ ቖይማ ኔይራ። ሃገራዊ ባይቶ ዝሃባ ስራሕ ብፕረሲደንት ብዘይኣገባብ እንተዘይዕገት፡ ኣብ መወዳእታ ጥሪ 2001 ንህዝባዊ ክትዕ ቀሪባቶ ዝነበረት ንድፊ ሕጊ ፖለቲካዊ ስልፍታት ዋላንሰለስተ ኣዋርሕ ክትዕ እንተዚግበረሉ ኣብ መወዳእታ ሚያዝያ 2001 ንምጽዳቕ ናብ ሃገራዊ ባይቶ ክቐርብን ክጸድቕን ምኸኣለ ነይሩ። ቅድሚ ሃገራዊ ምርጫ ናይ ታሕሳስ 2001 ከኣ ብውሕዱ ናይ ሸውዓተ ኣዋርሕ ዕድመ ምነበሮ ነይሩ።
እቲ ንድፊ ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ንዝሓለፈ 3-4 ኣዋርሕ “ደስኪሉ” ድሕሪ ምጽናሕ፡ ዝምልከታ ኮሚቴ ብዘይትፈልጦ መገዲ ሕጂ ንክትዕ ወሪዱን፡ ኣብ ወጻኢ ንኣብነት ኣብ ኣመሪካ ብውሑዳት ሰባት ኣብ ብዙሓት ከተማታት ነቲ ክትዕ መታን ክመርሑ ምኽኑይ ዘይኮነ ነዊሕ ጊዜከምዝወስድ ይግበርን ኣሎ። ዕላምኡ ድማ ናይ ምርጫ ግዜ ክሳዕ ዝኣክል ኣጽኒሕካ ትርጉም ከምዘይህል ዎ ንምግባር እዩ። ብግዜ ኣመኽኒኻ ቅዋማዊ መሰል ህዝቢ ኣብ ቀዳማይ ሃገራዊ ምርጫንምንፋግ ከም ናይ ሓጺር ዕላማ፡ ነቲ ሓደ ሰፊሕ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ወይ ውድብ እምበር ፖለቲካዊ ሰልፍታት ክህልዋ የብለንን ዝብል ናይ ስልጣን ምብሓት ወይ ምልኪ ኩነት ንምፍጣር ከኣ ከም ናይ ሓዋሩ ዕላማ ጌረ ጥራይ እየ ኣነ ክርድኦ ዝኽእል። እዚ ድማ ነቲ ህ.ግ. ኣብ ናይ1987 ካልኣይን ናይ 1994 ሳልሳይን ጉባኤታቱ፡ ህዝቢ ኣብ ግንቦት 1997 ብምጽዳቕ ሃገራዊቅዋሙ፡ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ መስከረም 2000፡ ዝወሰን ዎ ምንጻግን ምኽሓድን እዩ። ቀንዲ ሕመረቱ ድማ ዚተፈላለየ ኣረኣእያታት ክህሉን ክጸዋወርን ተፍቅድዉዶ ኣይተፍቅድን ዚልክዕን፡ ህዝቢ ዝተፈላለየ ኣማራጺ ሓሳባት ኪቐርበሉን ናጻ ድሌቱ ክመርጽን መሰሉ ትሕልወሉዉዶ ኣይትሕልወሉን ዝመስክር ጭቡጥ ኩነት እዩ።
ህዝቢ ብናይ ጸላኢ ወራር ተመዛቢሉ ዓዱ ከይተመልሰን ኣብ ሕማቕ ኩነታት እናሃለወን፡ ኣዴታት ናይ ስዉኣት ደቀን ሓበሬታ ከይፈለጣ፡ ናይ ሰላምን ውግእን ኩነታት ናበይ ከምዘብል ከየፍለጠ፡ ኣብዚ ሕቶታትዉዚ ዝፈላሊ ነገር ከይሃለወ፡ ስለምንታይ ምርባጽ፡ ስለምንታይ ህጹጽ ይኸውን፡ዝብል ሕቶ ይለዓል እዩ።
በቲ ግሩህ ዓይኒ፡ ናይ ግቡእን ቅዋማዊ መንግስቲን ሕቶ፡ ናይ ምርጫታትን ሓለፍቲ ምቅይያራትን ወይ ንሂወት ናይ ህዝቢ ብቐረባ ዘይጸሉ ክልሰ ሓሳባዊ ምውስዋሳትን ጌርካ ብምውሳድ እንተጸንሓልናን እንተተደናጎየን እንታይ ኣለ ዎ ክበሃል ይከኣል ይኸውን። ሕቶ ጉባኤ ግንባርን ምምስራት ቅዋማዊ መንግስትን ምርጫታት ዝሓትትዉኳ እንተኾነ፡ ብቐንዱ ግን ብተሳትፎ ህዝቢ ሓቀኛገምጋም ምግባርን ናይ መጻኢ ዕድል ንጽቡቕ ውሑስ ምግባርን ጉዳይ እዩ።
ስለምንታይ ጸላኢ ብዙሕ ካብ መሬትና ሒዙ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ቁጠባናን ዓቢ ጉድኣት ኣስዒቡ፡ ኣብ ወተሃደራዊ ግጥምን መኸተን ስለምንታይ ከምቲ ዝተተስፎናሉን ትጽቢት ዝገበርናሉን ዘይኮነ፡ ነዚ ዝወረድና ጉድኣት ስውኣትን ስንኩላንን ወሲኽካ ከነወግድ ወይ ከነውሕድ ንኽእልዉዶ ነይርና፡ ድሕሪ ሕጂዉኸ ምስ ኢትዮጵያ ኲናት ከይቅጽል፡ ምናልባትዉውን ምስ ካልእ ነገር ኲናት
ከይውላዕ እንታይ ክንገብር የድሊ፡ ኤርትራ ኣብ ቀጻሊ ቅልውላውን ስግኣትን ከይትኣቱን ናይ ደሞክራስያዊ ምስግጋርን ናይ ልምዓት መደባትን ከይዕንቀፍን ከይኩለፉን ጉዳያት ብኸመይ ንሓዞ፡ ወሪዱና ዘሎ ማሕበራውን ቁጠባውን ሽግራት ንምፍታሕ ናይ ማሕበረሰብ ዓለም ገዚፍን እዋናውን ደገፍ ስለዘድሊ ቅድሚ ሕጂ ተበላሽዩ ዝጸንሐ ምስልና ኣዐሪና ምስ ዓለም ብኸመይ ንዋሳእ፡ኩሉ መንእሰይን ዓያዪን ጉልበትና ኣብ ወተሃደራዊ ሜዳ ተጸሚዱ ስለዘሎ፡ ብኸመይ ብዝቐልጠፈነጣይስን፡ ሽግር ስድራቤቱን ሽግር ሃገርን ንኪፈትሕ ብኸመይ ንሕዞን፡ . . . ወዘተ ዝብሉ
ሕቶታት ብተሳትፎ እቲ ኣደራዕ ናቶም ዝኾነ ህዝቢ ክግምገሙን፡ ክጽንዑን ኣድላዪ ስጉምቲ ክውሰደሎምን ዘድልዩ እዮም። ሕቶ እንጌራ፡ ሕቶ ሰላም፡ ሕቶ ቅሳነትን ጎደና ጽቡቕ ትንቢትን ራህዋን ስለዝኾኑ፡ ይጽነሑለይ ዘይበሃሉን ዘየላብዉን ኢዮም። ሕቶ ምርጫን ሕቶ “ኮረይትን” ኣምሲልካ ብምቕራብ፡ ከም ድላይካን ንቐጻልነትን ምጥጣሕን ስልጣንካ ንምውሓስ ክውንዘፉ ዘለ ዎ ም ኣይኮኑን።
ኣብ ናይ 30 ዓመታት ሓርነታዊ ኲናት ናይ ዝተሰውኡ ደጋኑ ኣስማት ክንገር እንከሎ፡ ሓንቲ ኣርባዕተ ደቃ ዝተሰውእዋ ኣደ ከይበኸየት ተሪፋዉስ ንምንታይዉደኣ ዘይትበኽዪ ተባሂላ ምስ ተሓተተት፡ “ካብ ገዛ ምስ ወጹ ምእንቲ ሃገር ንመስዋእቲ ስለዝሃብክ ዎ ም እየ። ንሳቶም ተሰዊኦም ናጽነታ ዝረኸበት ሃገር ከምዉቲ ዝተመነይ ዎ ሕግን ፍትሕን እንተዘይነጊሱላ ግን ሽዑ እዩ ዝበኪ”ኢላ ይበሃል። ሕጂዉውን ሃገር ንምክልኻል ዝተረፉ ደቃ ዋልዉውን እንኮ፡ ዘፋነወት ኣደ ንመስዋእቲ ሂባቶም ስለዝኾነት ጽባሕ ንግሆ ናይ ስውኣት ክግለጽ እንከሎ፡ ናይ ቅድሚ ሕጂስ ርኢናዮ፡ ድሕሪ ሕጂዉኸ ዋጋ መስዋእቶም ህዝብን ሃገርን ሕጊን ፍትሕን ከስተማቕር ድዩ ከም ትብል ዝፍለጥ እዩ። መን ተሰዊኡ መን ስንኪሉ መንዉከ ብድሓን ወጺኡ ካብ ምቁጽጻር ኣደታት ወጻኢ ስለዝኾነ፡ ብዋጋ መስዋእቲ ክርከብ ዘለ ዎ ሕጊ፡ ፍትሒ፡ ስላምን ራህዋን ኮነ ካልእ ተወሳኺ መስዋእቲ ከይስዕብ ንምውጋድ ብዛዕባ ክግበር ንዘለ ዎ ፡ ብማዕረዉዉቲ ናይ ዝተሰዉኡ ደቀን ንክንገራ ዘለወንድሌት ዝኸይድ ይመስለኒ።
ሓቀኛን ህዝቢ ዚሳተፎን ገምጋም ምግባር፡ ዝተመዛበለ ህዝቢ ዓዱ ናይ ምምላስን መነባብርኡ ናይ ምምሕያሽ ጉዳይን ዘውሕሰሉ መገዲ ምዝታይ ማለት እዩ። ኣብ ሰነን ታሕሳስን 2000 ዝተፈረመ ናይ ምቁራጽ ተጻብኦታትን ሓፈሻዊ ውጥን ሰላምን ውዕላትን፡ ምእታውን ዓቃቢ ሰላም ሰራዊትን ምቋም ናይ ዶብን ካሕሳን ዝውስና ኣካላትን፡ ምዝናይ ይደሊን ኣብ ትግባረ ሓደ ሓደጸገማት ኣይጓንፍን ኢዩዉኳ እንተዘይተባህለ፡ መስርሕ ሰላም ንድሕሪት ኣብ ዘይምለሰሉ ዘተኣማምንደረጃ በጺሑዉሎ ክበሃል ይከኣል። ናይ ዶብን ካሕሳን ኣካላት ምቛመን ከኣ ዝወስዶ ግዜ ብዘየገድስ ከም ውዱእ ክውሰድ ዘለ ዎ እዩ። ምስ ናይ የመን ዝነበረና ምስሕሓብ 3 ዓመታት ስለዝወሰደእዚ ከኣ ንክብየን ክንድኡ ግዜ ክወስደልና እዩ ክትብል ዘይከኣልዉኳ እንተኾነ፡ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ክሳብ ሽዑኡ ክጸንሕ ስለዝኾነ፡ ኲናት ንከይውላዕ ክገትእ ይኽእል እዩ። ስለዚ ዶብ ከይተመልከተ ስለምንታይ ምህዋኽ ዝብል ርእይቶ ነቲ ኩነታት ካብ ዘይምፍላጥ ወይ ከኣ ኮነ ኢልካ ግዜ ምምጣጥ ክኸውን ይኽእል።
ጉባኤ ክግበርን ቅዋማዊ መንግስቲ ክምሰረትን ኩሉ ዝኣምነሉን ዝቕበሎን ስለዝኾነ ፍልልይ የለን፡ ስለዉዚ ንምንታይ ምርባጽ ይበሃል እዩዉውን። ብኡኡ ምእማንን ንትግባረኡ ጭቡጥን እዋናዊንስጉምቲታት ምውሳድን ግን ይፈላለ እዩ። ናብ ምርጫታት ምጕያይን ቅድሚኡ ንሓራ ገምጋም ምዘëእ ኩነታት ፈጢርካን ገምጋም ጌርካን ናብ ምርጫታት ምኻድን ኣዝዩ ዓቢ ፍልልይ ኣለ ዎ ።
ገምጋም ከይገበርካ ዕለተ ምርጫታት ምኽባር ትርጉም የብሉን። ትግባረ ጉባኤ ግንባርን ምምስራት ቅዋማዊ መንግስትን ከም ዕላማ ኣገዳሲዉኳ እንተኾነ ናብኡ ንምብጻሕ እንኽተሎ መገድን ኣገባብንዉውን ማዕሪኡ ኣገዳስነት ኣለ ዎ ። ካብኡ ተረፈ ቦጅቦጅ እዩ ዝኸውን።
ስለዚ ምዱብ ኣኼባታት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ኣብ እዋኖም ክጋብኡ ሕጋውን ኣቦ መንበር ክጥሕሶ ዘይግባእን እዩ። ቅድሚ ሕጂ ስለዘይተዘውተረ ክግበር የብሉን ክበሃል ኣይከኣልንእዩ። ምስ ግዜ ካብ ጽቡቕን ሕማቕን እናተመሃርካ ስለዉዚ ምዕቡልን ሕጋዊ ኣሰራርሓ ምክታል ጥዑይ ሃዋሁ ስለዝፈጥርን ምዱብ ኣኼባታት ኣብ እዋኖም ክካየዱ ዘገድስ ሕጋዊ ስለዝኾነ ጥራይኣይኮነን። እዚ ዘሎናዮ እዋን ኣዝዩ ተነቃፊ፡ ተሃዋሲን ወሳንን ስለዝኾነዉውን። ኣብዛ እዋን እዚኣንገብሮ ገምጋም ንወስዶ ስጉምትታትን ንዝመጽእ 5 ዓመታትን ኪኖኡን እዛ ሃገር እዚኣ እንታይክትከውን እያ ዝውስንን ስለዝኾነ። ሓደ ፖለቲካዊ ውድብ ወይ ጉጅለ ንዝመጽእ 5 ዓመታት ቀጻልነት ስልጣኑ ንምርግጋጽ ቲኬት ዘቝርጸሉ ተዋስኦ እንተኾይኑ፡ ህዝቢ ኣይክረብሕን እዩ። መንይመጽእ ኣብ ስልጣን ብዘየገድስ፡ ቅሳነት፡ ራህዋን ብልጽግናን ንምርግጋጽ ስርዓተ ሕግን ፍትሕንደሞክራስን ዝሰፍነላ ሃገር ውሑስ ንምግባር እንተኾይኑ ከኣ ድሌትን ሃንቀውታን ህዝቢ እዩ።
ዝሓለፈ መንፈቕ እቲ ዝድለ ዘሎ ክፉት ገምጋማት ንከይግበር ዝዕንቅፍ ነገር ኣይነበረን። ንምኽኑይን ዘይምኽኑይን ነገር ደፋእ ኢልካ ኣካይዳ ጎብየ ምኻድ ኣይመምከርን። ሓደ ከምዝበሎ ቀደምዓቢ ዓሳ ንንእሽቶ ዓሳ ይበልዕን ይስዕርን ነይሩ። ኣብዉዛ ዘመናዊት ተወዳዳሪት ናይዉዚ እዋንዉዚ ዓለምና ግን፡ ዝቐልጠፈ ንጎሳስ ስለዝስዕር፡ (ቀስ እንተዉይልካ ትርገጽ!) ኣካይዳ ጎብየ ኣየዋጽእን።ስለዉዚ እቲ ብሰሪ እኹል ሓበሬታን ኣፍልጦን ግዚኡ ኣይኮነን ዝብል ርእይቶ ዝጸንሖ ካብዛ ተመዛዚት ሓረግ እዚኣ ክናገፍ ከድሊ እዩ።
ሕቶ፡- ዝምልከቶ ወገን ስለምንታይዩ ጠለብኩም ንኣኼባ ባይቶታት ዘይተቐበለ?
ድሩዕ፡ እዚ ሕቶዉዚ ዝምልከቶ ማለት ኣቦ መንበር ባይቶታትዉዩ ክምልሶ ዘለ ዎ ። ዚኾነ ይኹን ኣባል ባይቶ ኮነ ዜጋ ግምታቱ ክገልጽ ግን ዝኽእል ይመስለኒ። ብፍላይ ድማ ኣኼባ ዝጠለበ ኣባል።
ሕጋዊ ስለዘይኮነ ክብል ኣይክእልን እዩ። ሓደ ይኹን 15 ኣባላት ባይቶ ከይጠለቡዉውን ኣብ ስሩዕ ግዚኡ ክግበር ስለዝነበሮ።
ብእኩብ ስለምንታይ ተሓቲቱ እንተኾይኑ ከኣ ቀዲሙ ክሕተት ዘለ ዎ ስለምንታይ ኣብ ግዚኡ ዘይተገብረ እዩ ክኸውን ዘለ ዎ ። ብእኩብ ምሕታት ዘኽልክል ሕጊ ከኣ የለን።
ስምዒታት ገኒኑ ስለዘሎ ኣኼባ ጫቕጫቕ ክብልን ፍረ ኣይርከቦን እዩ ተባሂሉ እንተኾዕይኑ ፍልልይ ርእይቶታት ምህላው፡ ስምዒታትዉውን እንተተሓወሶ፡ ንኣኼባን ስራሕን ባይቶታት ዘሀብትም፡ንጉዳያት ብተፈላለየ ኩርናዓት ንምጥማት ዘኽእል፡ ስምዒታት እንተሎ ከኣ ነገራት ኣጻሪኻ ምትእምማንን ናይ ርእይቶ ፍልልይ ሃልዩካ ምጽውዋርን ብሓባር ምስራሕን ዕድል ዝህብዉምበር፡ ክልተ
ጸጕሪ ኣብ ዘብቖሉን ነዊሕ ተመኩሮ ኣብ ዘለ ዎ ምን እምባጋሮ ይፈጠር ማለት ኣይኮነን። ነዚ ድማ ዘጠፍኦ ሰብ ዘሎ ኣይመስለንን።
ተቓውሞን ነቐፌታን ከይመጽእ ተባሂሉ እንተኾይኑ ተነቂፉ ዘይፈልጥ ቀጨውጨው ክብሎዝኽእልዉኳ እንተኾነ ናቱ ጥራይ ዘይኮነ ናይቶም ዘይነቅፉ ጉድለትዉውን ስለዝኾነ ናይ ሓባርትምህርቲ ክውሰዱ ዝግባእ እምበር ዝህደመሉ ክኸውን ኣይግባእን።
ክነቅፉኻ ወይ ንሓሳብካን ድሌታካን ክቃወሙ ንዝኽእሉ ሰባት ኣቐዲምካ ብኻልእ መገዲ ሕሳብካ ንምዕጻው ወይ ንከምኡ ንዝሕግዘካ ኩነታት ንምፍጣር እንተኾይኑ፡ ስልጣን ዝሓዘ ኩሉ ነገር ክገብር ስለዝኽእል፡ ሕሳብ ክዓጹውን ይኽእል። ነቲ ርእይቶ ክቐትል ግን ኣይክእልን። ስለዉዚ ዘይሩ ዘይሩ ፋይዳቢስ እዩ ዝኸውን።
ምናልባት ኣነ ዘይግምቶ ምኽንያትዉውን ይህሉ። ብዝኾነ በዚ ይኹን በቲ ምኽኑይ ኣይኮነን።ልዕሊሕጊ ምኻድ ስለዘይግባእ።
ሕቶ፡- ማ/ቤ/ጽ ህግደፍ ዘሕጋዊ ጎስጓስን ዘመተን ንህዝቢ ከምዘካየደ ይግለጽዉዩ። እቲ ጎስጓስ እንታይ ዝዓለመ እዩ ነይሩ?
ድሩዕ፡ ማ/ቤ/ጽ ህግደፍ ኣብ ጥሪ 2001 ብዘውጽኦ “ሳልሳይ ወራር ወያነን ዝተኸተሎ ፖለቲካዊ ዘመተታትን ወረቐት ዘተ” ዘርእስቱ ጽሑፍ፡ መደመርያ ኣብ ሓለፍቲ ክፍልታትን ጨናፍርን መንግስታዊ ትካላትን ሓለፍቲ ጉጅለታትን ቀጺሉ ድማ ኣብ ኩሎም ኣባላት ህግደፍ ሰሚናራዊ ዘመተ ኣካይዱ። እቲ ጽሑፍ ሰሚናራትን ማእከላይ ባይቶን ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ከም ኣካላት ዘይፈልጥ ዎ ን ዘይመረቕ ዎ ን እዩ፡ ስለዉዚ ድማ ዘይሕጋዊ እዩ። ኣባል ማእከላይ ባይቶን ከም ሚኒስተር ላዕለዋይ ሓላፊ ህግደፍ ኣብ ሚኒስትሪን ኮይነን ጸኒሐን ክሳብ ሕጂ እዚ ናይ ሰሚናር ጽሑፍ እዚ ብወግዒ ኣይተዋህብኩን። ደሓር ኣብ ኢንተርነት ስለዝተዘርግሐ ግን ብኮንትሮባንድ ረኺበዮ ኣለኹ። ኣንባቢ ሚዛን ክህል ዎ ከኣ ንጋዜጣ ሓዳስ ኣድማስ ሓቲማ ከተውጽኦ ኣወፊየላ።
ዕላማቲ ጽሕፉን ሰሚናራትን፡ እቲ ጽሑፍ ባዕሉ ከምዝገልጾ፡ “ድሕሪ ሳልሳይ ወራር ዝጸንሐ ፖለቲካዊ ሃዋሁ ምግምጋምን፡ ክካየድ ዝጸንሐ ምድንጋራት ንምብራህን፡ ንዝተቀልቐለ ኣሉታዊ ተርእይቶታት ንምምካት እዩ” ይብል። . . . መዛረብን መደናገርን ፖለቲካዊ ኣርእስቲ እናተሳእነብዘይ መጠን ድማ፡ ሳላ ተሪር ቃልስና ክድፈር ዘይጸንሐ ምክዋስ ትሕተ-ሃገራዊ ስምዒታትን ካልእ ግዕዘይን ይረአ ኣሎ። ኣባላት ግንባርን ህዝብን ነዚ ሃዋሁዉዚ ንምጽራይ ቅድሚ ጉባኤ ቀጻሊዘተ ክካየድ ክሓቱ ጸኒሖም እዮም ከኣ ይብል።
ካብ ዘጠቕሶም ዕማማት ኩሉ ኣቓልቦ ህዝብና ኣብ ዕላማናን ዕማማትናን እናሃለወ ብውሑዳት ዝካየድ ኣዕናዊ ናይ ሓሶትን በለጽን ዘመተታት ኣይተሳእነን። እዚ ውሽጣዊ ዘመተታት ንምእራምንምዕራይን ዝካየድ ኣይኮነን። ብኣጠቓላሊ ብውሑዳት ንዓበይቲ ዓወታትን ምዕባለታትን ምኽሓድ፡ ንሕጽረታትን ጉድለታትን ምግናን፡ ንኹሉ ጸለሎ ምቕባእ፡ ክሳብ ሃገር ጸገማት ከጋጥማ ምምናይኣይተሳእነን ይብል። ጠንቁ ድማ ውጺኢት ሳልሳይ ወራር ጥራዩዉኳ እንተዘይተባህለ፡ ካብኡ ፈሊኻ ዝረአ ኣይኮነን። ኣብ ሳልሳይ ወራር መዳርግቲ ዘይብሉ ጽንዓትን መኸተንዉኳ እንተተራእየ፡ ኣብ ውሑዳት ዘርባዕባዕን ናይ ተሳዓርነት መንፈስን ንሱ ዚጠንቁ ዘረባታትን ተግባራትን ነይሩ እዩ ድሕሪ ምባል ንውሽጣዊ ሃዋሁ ምጽራይ ይጽውዕ።
እቲ ኣንጻሩ ዘመተ ክግበር ዚጠቐስ ዎ “ዝረባታት” ኣብ 6 ኣርእስቲ ከፋፊሎም ብምቕራብ ሓደ ብሓደ ይዛረብሉ። ጉዳይ ኲናት ምስ ወያነን ስላምን፡ ዲፕሎማስያዊ ኩነታትና፡ ቁጠባዊን ማሕበራውን ምዕባለ፡ ትግባረ ቅዋምን ደሞክራስን፡ ግንባርን ተርኡን፡ ኣጠቓላሊን። ኣብ መጠቓለሊ፡ ኣዚዮም ውሑዳትውን ይኹኑ፡ ካድረታትን ሓለፍትን ግንባር፡ ብተፈላለየ ምኽንያታት (ስንባደ፡ ተስፋ ምቁራጽ፡ ካብ ተሓታትነት ንምህዳም፡ ካብ ሓላፍነት ተገሊልና ወይ ቦታ ንኢሱና ብምባል፡ ፖለቲካዊ ሕሳባት ንምዕጻው) ኣብቲ ዘመተ ተኻፈልቲ ኮይኖም ይብል።
ንገምጋምን ንምእራምን ዝቐረበ ሓሳባት፡ እንተሎ ኣብ ባይቶታት፡ ዘይመልክዑን ዘይትርጉሙን ኣትሒዝካ ብምጥምዛዝ ምስ ናይ ጸላኢ ፕሮፓጋንዳ ጥራይ ዘይኮነ ንምዕዋት ኣጃንዳ ጸላኢ ከም ኣገልጋሊ ጌርካ ብምትሕውዋስ ስለዝቐረበ ኣብ ክንዲ ንዘተ ንምጥቃዕ ሃዋሁ ክፍጠር ዝዓለመ ምንባሩ ርዱእ እዩ። ካብዉቲ ጽሕፍቲ ወጻኢ፡ እቶም ኣካየድቲ ሰሚናርን ዝተቃነዩ ኣንጨብጨብትን ኣጎሃሃርትን (መንግስቲ ደንጉዩ ክእሰሩ ኣለ ዎ ም!) ዝፍንው ዎ ዝነበሩ ዘረባታት ነቲ ውዲት ቁልጭ ኣቢሉ ኣቃሊዕ ዎ እዩ።
ኣብ ጉዳይ ኲናት ምስ ወያነን ሰላምን፡ ብዛዕባ ኣደማምራን ኣመዓባብላን እቲ ኩናትን መስርሕ ሰላምን ይትረፍ ካድረታትን ሓለፍትን፡ ዝኾነ ይኹን ዜጋ ርእይቶታትን ውልቃዊ ግምቱን ገምጋሙን ክህል ዎ የብሉን ዲዩ? እዚ ኲናትዉዚ ጥቕሚ ስለዘይብሉን፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ ኣብ ጠረጴዛ ብሕጋውን ሰላማውን መገዲ ጥራይ ስለዝፍታሕን፡ እንተላይ ከም ዘይጅምር ንምግባር፡ ምስ ተደመረ ድማ ቀልጢፉ ከምዝቑጸ ንምግባር ክግበር ዝግብኦ ኣይነበረን ድዩ ኢሉ ክመራመርን እኽል ሓበሬታ ረኺቡ መደምደምታ ክህብን ኣይግባእን ድዩ? ነቲ ኲናት ብግቡእ ተቐሪብናሉዉዶ፡ ኣብ ምምካትዉከ ብግቡእ ስሪሕናዉዶ? ብዛዕባናን ብዛዕባ ጸላኢን ዝነበረና ግምታትን ሕሳባትን ልክዕዉዶ ኔሮም? ጸላኢ ኣብ ኩናት ንክስዕረና እንታይ ጸጋታት ኣዋፊሩን ክሳብ ክንደይ ብኣድማዕነት ተጠቒሙሉን? ብኣንጻሩ ንሕናዉኸ? እቲ ኣብ መወዳእታ ዝተቐበልናዮን ዝተሰማማዕናሉን ውጥን ሰላም ካብዉቲ መደመርያ ዝቐረበልና ዝፍለ ድዩ? መሰረታዊ ፍልልይ ዘይብሉ እንተኾይኑ ስለምንታይ መደመርያ ዘይተቐበልናዮ? ባድመ ምስ ተታሕዘት ባይታ ንስምምዕ፡ ዓቢ ክፋል መሬትና ኣብሳልሳይ ወራር ምስ ተታሕዘ ድማ ብምሉኡ እቲ ውጥን ሰላም ምቕባልና ከመይ እዩ? . . . ወዘተ ዝብሉ፡ ኩነታትን ውድዓዊን ገምጋም ክግበረሎም ዝግብኡ እዮም።
ካብ ሓቂ ንምህዳምን ጉድለታት ንምሽፋንን፡ ንገምጋምን ንምእራምን ንዝቐረቡ፡ ብዙሓት ካብኦምድማ ኣብ ባይቶታት ዝተዘርቡ፡ ርእይቶታት ምስ ናይ ጸላኢ ዕላማን ኣደንዳን ኣመዓራሪኻ ከተቕርቦምን፡ ንበሃልቱ ከም ሓገዝቲ ጸላኢ ክትወቅዖም ምፍታን፡ ቅኑዕ ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነ፡ ንናጻ ርእይቶታት ምዕፋንን ምቕታልን እዩዉውን።
ኣብ ግዜ ሳልሳይ ወራር፡ ምስቲ ናይ ባድመ ተመክሮን ቅድሚ ምጅማሩ ዝነበረ ናይ ርእሰ ተኣማንነት ጎስጓሳትን፡ ዝተራእየ ሃንደበታዊ ምዕባለታትን ህዝቢ ዘይተጸበዮን ክቕረበሉ ዘይተገብሮን ኣደራዕን፡ ይትረፍ ህዝቢ እኹል ሓበሬታ ዘይነበሮም ሓለፍትን ካድረታትንዉውን ብዙሕ ሓዚኖምንተjጢዖምን እዮም። ተቐሪብናሉ ኣሎና ዝበሃል ዝነበረ ስለምንታይን ካብ መደመርያ መዓልትን ብኸመይ ተደፊእና ኢሎም። ብቐንዱ ግን፡ ካብ ናይ ባድመ እንታይ ተማሂርናን ስለምንታይ ክንጥቀመሉ ዘይከኣልናን። ኣብ ወተሃደራዊ ግጥም ንቕድሚት ክትደፍእ ወይ ከኣ ኣብ ዘይጠዓመካ ንድሕሪት ክትምለስ ዝነበረን ዝህሉን እዩ። ካብ ናይ ባድመ ተማሂርና ኣብ ዝጥዕመና ግዜን ቦታን ጥራይ ኢና ንዋግእ ብዝብል መምርሒ ድሕሪ መስመር ኲናት ዘሎ ህዝብናን ፕሮፓጋንዳናንስለምንታይ ኣየቕረብናን ዝብል ግን ንኹሉ ኣjጢዑ። ህዝቢ ዓቢ ኣደራዕ ስለዝወረዶ ኣብቲ ተኣፋፊ ህሞት ፕሮፓጋንዳና ለሚሱ ህዝቢ ኩነታት ኪከታተል ክሳብ ራድዮ ወያነ ክስምዕ ስለዝተገደደን።
ኣብቲ እዋንዉቲ በቲ ዘጋጠመ ጸገም፡ ዝኾነ ይኹን ዜጋ ወይ ካድር፡ ከምቲ ኣብ 1967 ንምስሪ ኣብ ኲናት ጸገም ምስ ኣጋጠማ ፕረሲደንት ደማል ዓብደል ናስር ካብ ስልጣኑ ክወርድ ንህዝቢ ዝሓተት፡ መንግስቲ ወይ ፕረሲደንት ኤርትራዉውን ካብ ስልጣኑ ክወርድ ንህዝቢ ክሓትት ኣለ ዎ እንተተባህለ ዘየብልን ነውሪን ድዩ? ዕላማ ወያነ ምትግባር እዩ ተባሂሉ ክውሰድን ክሕተት ዘለ ዎ ን ድዩ? ዝኾነ ሓሊፉ ክውሰዱ ናይ ይሓይሽ እዩ ዝበሎ ወተሃደራዊ ኣማራጺታት (ምስ ዘለ ዎ ሓበሬታን ግምታትን) ርእይቶ ክህብ ኣይክእልን ዲዩ? ናይ ዓቕምኻ ግምት እንተኣንኢስካን ናይ ጸላኢ ዓቕሚን ናይ ምግባር ክእለትን እንተኣዕቢኻን ናይ ምዝላቕ፡ ናትካ ዓቕሚ ኣዕቢኻ፡ ናይ ጸላኢ ዓቕሚ እንተኣነኣኢስካ ናይ መጥቃዕቲ፡ ርእይቶ ክትህብን ብሰንኪ ርጉጽ ሓበሬታታት ዘለይምህላው ቅኑዕ ትንተናታት ኣብ ዘይምግባር እቲ ክውን ከም ካልእ እንተኾይኑ፡ እቲ ቀዳማይርእይቶ ብተሳዓርነት፡ እቲ ካልኣይ ርእይቶ ብዓንዳሪነት የኽስስ ዲዩ? ብዙሕ ተመክሮ ስለዝሓለፍናሕጂ ብርእይቶ ምሃብ ጥራይ ናብ ከምዚ ምውንጅጃል ክንከይድ ኣየምሕረልናን። ንዝተወስደ ስጉምቲታ ገምጊምካ ካብኡ ትምህርቲ ምውሳድ ግን ይግባእ።
ኣብ ኲናት ዘይወዓለ በሊሕ ከምዚበሃል ንወተሃደራዊ ኩነታት ምንቃፍ ቀሊል እዩ። ኣብ ማ/ቤ/ጽ ህግደፍ ዘለዉ ብጾት ጥይት ተኲሶም ዘይፈልጡዉኳ እንተዘይበልኩ፡ ሓንቲ ውግእ መሪሖም ዘይፈልጡ፡ ክነሶም ኣብ ሓርነታዊ ኲናት ክንደይ ውግኣት መሪሖምን ኣዐዊቶምን ንዝመጹ ክኢላታት ሓለፍቲ ኣብ ሳልሳይ ወራር ብመንፈስ ተሳዓርነት ክኸሱ ዘይግባእን ካልእ ዕላማ ከምዘለ ዎ ዝእምትን እዩ። ብዝወሓደ ነቲ ዘጋጠመ ጸገም ንምሽፋን፡ ብዝዓበየ ከኣ ቅድሚ ጉባኤ ኣጸሊምካ ንምጥቃዕ ኮይኑ ክትርጎም ይከኣል።
ሕቶ፡- ርእይቶታኩም ብቕሉዕ ናብ ህዝቢ ምግላጽኩም እንታይ ሳዕቤን ክህል ዎ ይኽእል? ናይ ዝኾነ ይኹን ሳዕቤን ተሓታቲዉኸ መን ኢዩ?
ድሩዕ፡ እዛ ሕቶ እዚኣ ሓደ ፍጻሜ ወይ ኣጋጣሚ ተዘክረኒ። ሓምለ 2000 ብናይ ስራሕ መገሻ ብፍራንክፈርት እሓልፍ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን ፊስቲቫል ኤርትራውያን ይኽፈት ኔሩስ ንሳቶምነቲ ፈስቲቫል ዝመርሑን መግለጺ ዝህቡን ዝነበሩ ሓለፍቲ ብዛዕባ ኩነታት መስርሕ ሰላም ንእሽቶመብርሂ ክህብ ተዓዲመ ሂበ ነይረ። ኣብ ግዜ ሳልሳይ ወራር ምስዉቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ትጽቢት ዘይተገብረሉ ዝወረደ ዓቢን ኣሰቃቕን ኣደራዕን ኣብ ፈለማ መዓልቲ ውግእ መንግስትና ብወገን ሓበሬታ ናይ ዘይምሃብ ጥርቅም ዝፈጠሮ ክሳብ ሕማም ዘስዓበ ጭንቀትን ኣመልኪቶም፡ ገለ ኣኼበኛታት ቁጠዐ ዝተሓወሶ ሕቶታት ይሓቱ ነይሮም። መንፈስ ናይዉቲ ሕቶታት ድማ ድሮ ሳልሳይ ወራር ጥይት ቶግ እንተይላ መቐለ ክንበጽሕ ኢና ዘስምዕ ፕሮፓጋንዳ ክትገብሩ ጸኒሕኩምዉሲ፡ ጸገም ምስ ኣጋጠመና ስለምንታይ እቲ ሓቂ ሓቢእኩም ተሕምሙናን ተጨንቁናን ዝብል እዩዝመስል ኔሩ። ኣመሪካን ኣልደርያን ዘርዮምና ዘስምዕውን ይሕተት ኔሩ።
ብወገነይ፡ ህዝብናን ዓለምን ንዝፈልጦ ነገር፡ ካብዉቲ ምዑትን ልዕሊ መመርሒ መንግስቲ ከይዱ ዝመከተን ንሃገር ዝተኸላኸለን ህዝቢ፡ ድኻምካ ክትሽፈንን ከተመኻንን ኢልካ ክትሓብእ ምፍታንቅኑዕ ስለዘይኮነ፡ ርእሰ ነቐፌታዊ መልሲ ወይ መብርሂ ሂበ። ወያነ ኣጠላቅዮምና ከምዝነበሩን ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዓቢ ጉድኣት ከምዘውረዱን ሳላ ጽንዓትን ጅግንነትን መኸተ ህዝብን ሰራዊትንግን፡ እቲ ዝለዓለ ዕላማኦም ከምዘይወቕዑ፡ ኣብ ወተሃደራዊ ግጥም ክትደፍእን ክትድፋእን ንቡርንንፈልጦን፡ ድሕሪ ምትሓዝ ባድመ ድማ መዘኻኸሪ ዝረኸብናሉን ስለዝኾነ ኩነታት ምስ ዘየዋጽኣናክነዝልቕ ቅኑዕ ምዃኑ፡ ንህዝቢ ስለዘይቀረብናዮ ንዝወረዶ ሃንደበታዊ ኣድራዕን፡ ፕሮፓጋንዳን ንከጋጥም ዝኽእል ጸገም ተቐሪቡን ንህዝቢ ኣቅሪቡን ብዘይ ምጽንሑ ኣብ ፈለማ መዓልታት ዝነበረ ኣተሓሕዛ ጽቡቕ ስለዘይነበረን፡ መንግስቲ ከም ድኻም ክቕበሎ ዘለ ዎ ምዃኑን፡ ዓለም በቲ ዝነበረናይ ወያነ ኵናት ገስጋስ፡ ኣስመራ ምብጻሕ ናይ መዓልታት ጉዳይዉዩ ኢላ ኣብ ትጠራጠረሉ ዝነበረት እዋን፡ ናይ ኣልደርያ መራሒ ፕረሲደንት ቡታፍሊቓ ናይ ወሽመጥ ዑደቱ ኣቋሪጹ፡ ነቲ ዓለም ትጠራጠረሉ ዝነበረት ናይ ወያነ ገስጋስ ናብ ኣስመራ ንምግታእ (ንህዝቢ ኤርትራ ካብቲዝኸፈአ ጥፍኣት ንወምድሓን) ናብ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ተጓዩ ወግእ ደው ዝብለሉ ኩነታት ክፈጥር ጽዒሩ ስለዝኾነ፡ ኣልደርያ ዘርያትና ክበሃል ከምዘይከኣል፡ . . . ወዘተ ገሊጸ።
ንህግደፍ ዘይድግፉ ወገናት ንመልሰይ ብድላዮም መገዲ ገሊጾምን ክጥቀምሉ ፈቲኖምን ይኾኑ፡ ኩሉ እቲ ምእንቲ ድሕነት ሃገር ዝተቓለሰ ኣብኡ ዝነበረ ኤርትራዊ ግን በቲ መልሲ ዝተቐየመኣይመስለንን። ብኡ ንብኡ ግን “እዛ ሰብኣይ ንዓዲ መምለሲ ዘይብሉ ሓደ ዝኣንፉ ቲኬት ዲያኣቍሪጻ መጺኣ?” ዝብል ዘረባ ኣብዉቲ ፈስቲቫል ይናፈስ ከም ዝነበረ ሰሚዐ። ነዚ ምስ ሰማዕኩ፡ካብ ዝተሓጎስኩሉ ዝሓዘንክሉን ዘስቖርቖርኩሉን ዝዓቢ ኮይኑ ረኺበዮ።
ከም ሓላፊ መጠን ንድሕነትን ጥቕምን ሃገር ክብል፡ ኩሉ ዝፈልጦን ዝርደኣንን ኣብ ዝኾነ ቦታን ኣብ ዝኾነ ኣኼባን ይድርጕሖ ማለት ኣይኮነን። ገለ ሓቅታትን ድኽመታትን ካብ ህዝቢ ክትሓብእ ምፍታን ግን፡ ነቲ ዘይቅሸሽ ህዝቢ ክትቅሽሽ ምፍታን ስለዝኾነ፡ ንነብስካ ቀሺሽካ ጥራይ ኢኻ ትተርፍ። ስለዚ ነቲ ኣኼበኛ ፈስቲቫል ክፈልጦ የድልን ይግበኦን ዝበልኩ ዎ ሓበሬታን ድኻምን ብምዝራበይን፡ ንሞራሉን ናይ መኸተ መንፈሱን ወኑን ዘበራትዕ ኮይኑ ስለዝረኸብኩ ዎ ን ተሓጕሰ።
ናይ መንግስቲ ነብሰ ነቐፌታ ጌረ ንዓዲ ተመሊሰ ውሕስነት ክህልወኒ ኣይክእልን ኢዩ ኢሎም ኣሚኖም። ከምዚ ተዛሪቡስ ከመይ ኢሉ ንዓዲ ክምለስ ዝብል ስክፍታኦም ከኣ፡ ኣንኳይዶ ተራ ዜጋ፡ ሓደ ካብ ሓለፍቲ መንግስቲዉውን ጉድለት መንግስቲ እንተኣሚኑ ክሰርር ኣይክእልንዉዩ ይብሉ ኣለዉ ማለት እዩ። ብሓጺሩ ንመንግስቲ እንተነቒñፍካ ክትነብር ኣይከኣልን እዩ፡ ንዓይ ከኣሓቂ ተዛሪብካ ኣይትፈልጥን ወይ ከኣ ጉድለት መንግስቲ ኣይትቕበልን ኔርካ እዮም ዝብሉ ዘለዉማለት እዩ። እዚ ኣጸቢቑ ኣሕዚኑኒን ኣስቖርቍሩንን። እምነት ህዝቢ ኣብ ልዕሊ መንግስቲን መራሕትን ክሳብ ክንደይ እናተዳኸመ መጺኡ ምህላው ኣተሓሳሲቡኒ።
ርእይቶታትና ብቕሉዕ ናብ ህዝቢ ምግላጽና እንታይ ሳዕቤን ክህል ዎ እዩ ዝብል ሕቶ ክቐርበለይጥራይዉኳ ሓደ ነገር እዩ ዝእምት። ሳዕቤኑ ሕማቕ ወይ ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል። እዚ ሕቶ ብኸምዚ ናይ ሕጂ ምቅራቡ ግን መንግስቲ ክጻወሮ ድዩ? ናብ ጎነጽ ኣየምርሕን እዩ? ነዛ ዓዲ ሰላምክህብ ዲዩ? . . ወዘተ ዝብሉ ስክፍታታትን ሻቕሎትን ብድሕሪኡ ስለ ዘሎ እዩ። እዚ ስክፍታታትን ሻቕሎትን ትም ኢሉ ዝመጸ እዩ ክንብል ኣይንኽእልን። ቅድሚ ሕጂ ርኡይን ተቓዋምንርእይቶ ዝሃበ ሰብ ወይ ዜጋ ብኸመይ ይተሓዝ ኔሩ ኣብ ዝብል ሕቶ ዝምለሽ እዩ። ንመንግስቲናጻ ርእይቶታትን ነቐፈታታትን ክወሃብ ክነተባብዕ ስለዘይጸናሕና ዝተፈጥረ ፍርሒ ስለዝኾነ ከኣ ከም ድኻም ክንቅበሎ ጥራይ እዩ ዘሎና። ህዝቢ ኣብ ጉዳይ ሃገሩን ኩሉ ዋኒኑን ብግቡእ ክሳተፍእንተኾይኑ፡ ኣድላዪን እዋናውን ሓበሬታ ክረክብ፡ ብኣፍልጦ ኣብ ኣገደስቲ ጉዳያት ክመያየጥን ክግምግምን፡ ንመንግስቲ ዝቖጻጸረሉ መገዲ ከኣ ክህል ዎ ይግባእ። ብዛዕባዉዚ ጉዳይዉዚ ካብ ኣብ ድሕሪ ናጽነት፡ ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ዝሓሸ ምንባሩ ዘይከሓድ እዩ። ድሕሪ ናጽነት፡ ይትረፍ ህዝቢ፡ ላዕለ ዎ ት ሓለፍቲ መንግስቲዉውን ዝኣክል ሓበሬታ ኣብ አእዋኑ ኣይንረክብን ኣሎና ብምባል ከዕዘምዝሙ ከምዝጸንሑ ክጠቅስ እፈቱ። ህዝቢ ከኣ ሕግን ፍትሓን ተሳኢኑ ይብል ኣሎ።ዓው ኢልካ እንተዘይተዛረበ።ድኽመት እዩ። ክፍወስ ዘለ ዎ ን ዝከኣልን እዩ ግን።
ርእይቶታትን ወቐሳታትን ላዕለ ዎ ት ሓለፍቲ ኮነ ክትዓት ባይቶታት፡ ህዝቢ ክፈልጦን ክከታተሎንይግባእ ጥራይ ዘይኮነ መሰሉ እዩዉውን። ንሕና ኣተኣታቲናዮን ተለማሚድናሉን ስለዘይጸናሕና ኢናዉምበር፡ ኣብ ካልኦት ሃገራት ክትዕ ባይቶታት ህዝቢ ብተለቪዥን ከይተረፈ ይከታተሎ እዩ።
ዋላ እቲ ብስነ-ምግባርና ቅቡል ዘይኮነ ዝተፈላለየ ርእይቶ ዘለ ዎ ም ሰባት ብሰድያ ክተሃራረሙ ከለዉ ይዕዘብ እዩ።
ተቓዋሚ ርእይቶታት ብቅሉዕ ናብ ህዝቢ ምግላጽ ነቲ ዝጸንሐ ብቕሉዕ ዘይምዝራብ ልምዲ
ዝቕይር ስለዝኾነ፡ ካብ መደመርይኡ ቅቡል ክኸውን ኣይንጽበዮን። ፍርሒን ሻቕሎትን ክፈጥር እዩ። እርኑብን ዘይእርኑብን መልስታት ከኸትል እዩ። ምውርዛይ ምጽላምን ምጥቃዕን ብሓደ ወገን፡ ውዳሰን ምውጣይን በቲ ካልእ ክረአ እዩ። ኣብ ክንዲ ንሓሳባቶም ርእይቶታቶም ነቶም ሰባትምጥማትን ብዛዕባኦም ምዝራብን ክህሉ እዩ። ኣብ ክንዲ ኣብ ቀንዲ ጉዳያት ኣብ ጓል መገዲታት ምድሃብ ክመጽእ እዩ። ኣብ ክንዲ ናጻ ርእይቶታት ምትብባዕ፡ ሻቕሎት ህዝቢ ኣመኽኒኻ
መድረኽ ክፉት ዘተን ክትዕን ዝቑëጸየሉ ኩነታት ንምፍጣር ክጸዓር እዩ . . ወዘተ። እዚ ኩሉ
ግን ናይዉቲ ርእይቶታት ብቅሉዕ ናይ ዘይምግላጽ ዝጸንሐ ልምዲ ሳዕቤንን፡ ከም ኣብ ሓድሽ መድረኽ ክእቶ ከሎ ዝረአ ዘይተርፍ ሓጎጽጎጽን፡ ክውሰድ ዘለ ዎ ዘይተርፍ ነገርን እዩ። ቀስ ኢሉ ግን፡ ናብ ቀንድን እዋናዊን ጉዳያትን፡ ክትዕ ናብ ሰባት ዘይኮነ ናብ ርእይቶታቶም ክቕየር ስለዝኾነ፡ ኣፍልጦን ርእይቶን ኣብ ጉዳያት ህዝቢ ክህል ዎ ን፡ ብመንግስቲ ንዝውሰዱ ስጉምትታት ብነቐፌታዊ ዓይኒ ርእዩ ከምዝብድህ ክገብሮን ስለዝኾነ፡ ጠቓሚ እዩ።
ከም ዝኾነ ዜጋ ርእይቶ ናይ ምቕራብ መሰል ስለዘሎና፡ ከም ኣባላት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ኩሉ ሕጋዊ መገዲታት ስለዝተኸተልና ገሊኡ ኣፍልጦ ጉዳያትን ሓቅታትን ምእንቲ ሃገራዊ ድሕነት ዓቂብናዮ ስለዘሎና፡ ዝኾነ ፍልልይ ኣረኣእያታት ብሰላማዊን ደሞክራስያውን መገዲጥራይ ከምዚፍታሕ ኣሚንና ንሰርሓሉ ስለዘሎና፡ ህዝቢ ሳዕቤን ናይ ዝኾነ ኣብዉዚ ኣገዳሲ እዋንዉዚ ዝውሰድ ስጉምቲ ክርዳእን ክመሚን ዕድል ክወሃቦ ኣለ ዎ ኢልና ንገብሮ ዘሎና ኮይኑ፡ ንደሞክራሲን ሓቀኛ ተሳትፎን ህዝብን ብዝያዳ ዘደንፍዕ ስለዝኾነ፡ ኣሉታዊ ሳዕቤን ኣለ ዎ ኣይብልን።
ኣብ ክንዲ ብዘተ፡ ብሰላማዊ መገድን ብተሳትፎ ህዝብን ነዚ ዘሎ ፍልልይ መበደውን ተረካብ ይዓድዮን ጌርካ ብጉልባብ ካልእ ሕሳብካ ንምዕጻው ናብ ጎነጽን ዘይሕጋዊ ስጉምትን ክኸይድ እንተተደልዩ፡ ንሕና ኣይንድግፎን። ተሓተቲዉውን ኣይንኸውንን። ህዝቢ ከኣ መማይን ፈራድን እዩ።መመመዪን መፍረዲን ዘኾኖ ሕግታት ከኣ ኣሎ እዩ።
ሕቶ፡-ርእይቶኹም ውጽኢት ምስ ዘይርከቦ ቃልስኹም ብኸመይ መልክዕ ክትቅጽል ዎ ትሓስቡ?
ድሩዕ፡ እዞም 15 ሰባት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ከም ሓደ እኩብ፡ እንዛረበሉ ዘሎና ጉዳያትን ርእይቶታትን ግዚኡን፡ ህ.ግ. እኣምነሉ እዩ ኢሉ ንህዝቢ ዝተመባጸዓሉን፡ እተግብሮ ኣለኹ ዝብሎን እምበር ሓዲሽ ኣይኮነን። ግንከ ህዝቢ ከምዘይረደየሉ እንርድኦን፡ ብዓቢኡ ከኣ ዝሓለፈስ ሓሊፉ ሕጂ ኣብዘን ዝመጻ ውሑዳት ኣዋርሕ ዘሓልፉ ውሳነታትን ዝውሰድ ስጉምትታትን ንመጻኢ ዕድል ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ወሳንን ተኣፋፊን ስለዝኾነ፡ ታሪኻዊ መርገጺ ዝውሰደሉን ንህዝቢ ዝጠቅም ተባዕ ርእይቶ ከኣ ዝወሃበሉን እዋን እዩ ንብል። ኣብ ድሕሪ ናጽነት ዝተራእየ ናይ መንግስትን ላዕለ ዎ ት ኣካላቱን ድኽመታትን ክግምገሙ ንኹሎምን ክኸውን ዝነበሮ ተራን ክንፍትሽ ከሎናን፡ ብዙሕ ዘጣዕሰና ነገራት ከምዘሎ ይረኣየና። ብዙሕ ካብኡ እምነት ሓላፍነትን ካብ ዘይምስማር ዝተበገሰ ድኻምን ምንባሩ ክግምገም ይከኣል። ሕጂ ቅዋማዊ መንግስቲ ንምምስራት ኣብ ንሸባሸበሉ ዘሎና እዋን ጽባሕ ንግሆ ዘጣዕሰና ነገራት ኣይክሰትን፡ ህዝቢ ንመንግስቲ ናይምቁጽጻር ዓቕሙ ዘሀምል ስርዓት ከይዋደድ ትኩር ንምግባሩን፡ ታሪኻዊ ግዴታ ከምዘሎናን ሕድሪ ስዉኣትና ምዃኑን ይረኣየና። ክንከፍለሉ ከኣ ቅሩባት ኢና።
ህዝቢ ኣብ ጉዳዩ ተዓዛቢ ክኸውን የብሉን። ልኡላዊነት ሃገር ኣብ ህዝቢ ዝምስረት ስለዝኾነ፡ መንግስቲ ናይ ህዝብን ብህዝብን ምቁጽጻር ዝግበረሉን ክኸውን የድሊ። ህ.ግ. ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ መሪሑ ናጽነት ከምዝጭበጥ ጌሩን ክሳብ ሃገራዊ ቅዋም ተነዲፉ ብመሰረት እቲ ቅዋም ናይ ህዝቢ መንግስቲ ዝምረጽ ዋሕስ ኮይኑ ኣዳልዩንዉኳ እንተኾነ፡ ድሕሪ ሕጂ መንግስቲ ናይ ህዝቢ ክኸውን ስለዘለ ዎ ፡ እቲ ስልጣን ናብ ህዝቢ ክሰጋገር ኣለ ዎ ። ግዝኣተ ህ.ግ. ዘይኮነ፡ ግዝኣተሕግን ፍትሕን ዝነግሰሉ ቅዋማዊ መንግስትን ስርዓተን ክተከል ኣለ ዎ ። ኣብ ምትካል ናይዚ ስርዓትዉዚ ከኣ ህዝቢ ብናጻ ርእይቶኡ ክገልጽን ክውደብን ዕድል ክረክብ ኣለ ዎ ... ወዘተ ዝብል እዩ ርእይቶና። እዚ ድማ ብሰላማዊን ደሞክራስያውን ቃልሲ ክፍጸም ኣለ ዎ ንብል። እቲ ርእይቶና ንህዝቢ ዝጠቅምን ህዝቢ ዝደልዮ ዘሎን እዩ ኢልና ንኣምን። ቀልጢፉ ደንጕዩ ውጽኢት ክህል ዎ እዩ ኢልና ንኣምን። ክሳብ ዝረጋገጽ ዝህሉ ኣገባብ ቃልሲ ድማ ሰላማዊን ደሞክራስያውን ጥራይእዩ። ነቲ ቅኑዕ ኢልና ንኣምኖ ኣብ ውሽጢ ባይቶ ከም ተቓወምቲ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ከም ኣባላቱ ክንቃለሰሉ ክንቅጽል ኢና። ህዝቢ ድማ ሓቀኛ ቅዋማዊ መንግስቲ ንኽትከል ክቃለስ ኣለ ዎ ንብል። እዚ ርእይቶዉዚ ሓድሽ ኣይኮነን። ህ.ግ. ዝኣምነሉ እዩ። ኣብ ትግባረኡ ግን ጸገም ከምዘሎ ይረኣየና።
ሕቶ፡- ንድፊ ሕጊ ምርጫን ፖለቲካዊ ሰልፊታትን ቅድሚ ምጽዳቑ ምርጫ እንተተኻዪዱ ድሕሪኡ ዝስዕብ ፖለቲካዊ ሃዋሁ እንታይ ዓይነት መልክዕ ክህል ዎ እዩ?
ድሩዕ፡ ሕጊ ምርጫ ከይጸደቐ ምርጫ ክካየድ ኣይክእልን። ኣገባብ ነቲ ውጽኢት ስለዝውስኖ፡ እቲ ሕጊ ብኸመይ ትሕዝቶ ከም ዝጸድቕ ኣገዳስነት ኣለ ዎ ። መን ኢዩ ዘመሓድሮዉውን ክስተባሃለሉ ዘለ ዎ እዩ። ሻራ ዘይብሉ ኮሚሽን ምርጫ ምህላውን ምክያድ ምርጫታት ሓራን ርትዓውን ክኸውን ምርግጋጽ ወሳኒ እዩ። ኣብ ተመኩሮ ካልኦት ህዝብታት ኣብ ሕጊ ምርጫን ኣካያይድኡን ካብ ዝረአ ዘይቅኑዕ ኣካያይዳን ምጥፍፋኣትን ክንመሃርን ንብልሽውና ነቓዕ ከምዘይህል ዎ ጌርና ክንሕዞን ከድሊ እዩ።
መሰል ምምስራት ፖለቲካዊ ሰልፊታት ካብ 1987 ደሚሩ እተኣምነሉን ኣብ ሃገራዊ ቅዋም ጸዲቑስ ሃገራዊ ባይቶ ሕጊ ክንደፈሉ ዝወሰኖን ስለዝኾነ ኣብ ክትዕ ዝኣቱን ዝንፈግን ኣይኮነን። እተን ዝምስረታ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ንሃገራዊ ቅዋም ዝምእዘዛ፡ ንሓድነት ህዝቢ ዝሰርሓ፡ ንልኡላውነት ሃገር ዝከላኸላ ሃገራውያን ሰልፊታት ክኾና ስለዘለወን፡ ክሳብ ሃገራዊ ቅዋም ዝጸድቕን፡ ኣብኡ ተመርኲሱ ንፖለቲካዊ ሰልፍታት ዝቕይድ ዝገዝእ ሕጊ ዝወጽእን፡ ከይቖማ ጸኒሐን ኣለዋ። መንግስቲ ድማ መንግስቲ ህግደፍ ኮይኑ ጸኒሑ ኣሎ።
ኣብዉዚ ቅዋማዊ መንግስቲ ንምምስራት ንቀራረበሉ ዘሎና እዋን፡ ህዝቢ ወከልቱ ብናጻ ድሌቱ ክመርጽ ዕድል ክረክብ ስለዘለ ዎ ፡ ካብ መንግስቲ ኮነ ህግደፍ፡ ጸቕጢ ወይ ሽጣራ ከጋጥም ኣይግባእን። ህዝቢ ብቕዋም ኣብ ዝግዛእን ብሕጊ ኣብ ዝቕየድን ዝኾነ ዝመረጾ ፖለቲካዊ ሰልፊ ኣትዩወይ ውን ኣባል ናይ ዝኾነ ከይኮነ ሃገራዊ ምርጭኡ ከሰላስል ማለት መንግስቱ ክመርጽ መሰሉ እዩ።
ህ.ግ. ካብ ናጽነት ክሳብ ረፈረንዶም ባዕሉ መንግስቲ ኮይኑ፡ ድሕሪ ረፈረንዶም ቅዋማዊ መንግስቲ ንምቛም መሰጋገሪ ስለዘድሊ ካብ ኣርባዕተ ዓመታት ንዘይነውሕ ግዜ በይነይ ዘይኮነ ምስ ወከልቲ ዞባዊ ባይቶታት መንግስቲ ሒዘ ክጸንሕ ኢየ ኢሉ። ኣብ ክንዲ ኣርባዕተ፡ ዕጽፊ ናቱ ሸሞንተ ዓመት ጸኒሑ። ብድሕሪ ሕጂ ኣብ ቅዋማዊ ስርዓት ከም ፖለቲካዊ ሰልፊ ምበር፡ ከም ግንባርክቕጽል ኣይግበኦን። ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ዝንደፍ ድማ ንህግደፍ ብቕዋም ንምቕያድን ዝኾነ ዜጋ ወጻኢ ካብ ህግደፍ ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ናይ ሃገር ንኽሳተፍ ዝመሰሎ ፖለቲካዊ ሰልፊንኸቅውም ንምፍቃድን እዩ። ዘኾነ ይኹን ዜጋ እንተደልዩ ብውልቂ ካብኡ ብዝተረፈ ቅዋምን ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍን ተቐቢሎም ክሰርሑ ምስ ዝተቐረቡ እኩባትን ንምውሳእ መሰል ኣለ ዎ ። ኣብዉዚ እዋንዉዚ ህዝቢ እንተደልዩ ካብ ህግደፍ ወጻኢ ብሕጊ መሰረት ፖለቲካዊ ሰልፊ ክምስርት ኣይክእልን እዩ ወይ ኣይግባእን ምባል ግን፡ ህግደፍ ኣብዚ ቀዳማይ ሃገራዊ ምርጫ ብዘይ ካልእ ተወዳዳሪ ናብ ስልጣን ትመጸሉ ኩነታት ይፈጠርዉሞ፡ ነቲ ናይ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ሕቶ ድሕሪኡ ደፋእ ኢልና ንርእዮ ማለትዉዩ።
ምእንቲ ካልኦት ሰልፍታት ከይምስረታ፡ እቲ ሃገራዊ ምርጫ ህግደፍ ዘይትወዳደረሉ፡ ብናይ ናጻ ሕጹያት ውድድር ክኸውን እዩ ምባል ቅኑዕ ኮይኑ ኣይረኣየንን። ህግደፍ ንበይኑ ከም ፖለቲካዊ ሓይሊ ጸኒሑን፡ ንመንግስቲ ይመርሕ ኣሎን። ኣብ ቁጠባዊ ስራሕ እናነጠፈ ነቲ ፖለቲካዊ ሓይሊ ቁጠባዊ ሓይሊ ወሲኹ ኣደልዲል ዎ ኣሎ። ናይ ህግደፍ ጉጅለታት ጥራይ ዘይኮና፡ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዘለዋ ምምሕዳራትዉውን ብህግደፍ ዝተሓርያን ንህግደፍ ዝሰርሓን እየን። ዝኾነ “ናጻ ሕጹይ” ኣባል ህግደፍ እንተኾይኑ ናይዉቲ ሓይሊ ስልጣንን ሓይሊ ቁጠባን ዘለ ዎ ውድብን ኣባላቱን ምረቓን ደገፍን ከምዝህል ዎ ፍሉጥ እዩ። ካልኦት ፖለቲካዊ ዝምባለታት ይወገዱ ኣለዉዉምበር ህግደፍሲ በይኑ ተወዳዳሪ ይኸውን ኣሎ ማለት እዩ። ስለዉዚ ናይ ሕጹያት ሽጣራ ከሎ ጌና ክሹሕ እዩ።
ኣብዚ እዋንዉዚ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ክምስረታ ኣይክእላን እየን ዝብል ርእይቶ ኣሎ። ዝወሃብ ምኽንያት ብዙሕ ክኸውን ይኽእል፡ ገለ ካብኡ፡
1- ከምቲ ናይ ኣርባዓታት ንህዝብና ብሃይማኖታውን ወገናውን ከይጎዛዝየኦ፡
2- ከም ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኲናት ሓድሕድ ከየስዕባልና፡
3- ጠፍጢፍካ ጠፋጢፍካ ወይ ድማ ኢንኩበይተር ሃልዩካ ኣብ ሓጺር ግዜ ክጫጫሓ ስለዘይከኣል።
4- ናይ ወጻኢ ሓይሊ ተፈጢረንን ተመዊለንን ናይ ባዕዲ መሳርሒ ከይኮና፡ ዝብል ፍርሒ ክኸውን ይኽእል።
5- ኣባላት ህግደፍ ከይበታተኑ ወይ እቲ ውድብ ከይፈናጨል . . ወዘተ።
ኣብ ኣርባዕታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ጉዳይ ሃገሩ ዝመያየጠሉ ዕድልን ተመኩሮን ከይረኸበ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝነበረ ኩነታት መዝሚዛ ንዕላምኣ ዘገልግል ምንቅስቓስን ውድበን ኣነጣጢፋ ብምንባራ፡ መደመርያ ዓበይቲ ሓይልታት ደሓር ከኣ ሕቡራት ሃገራት መጻኢ ዕድል ኤርትራ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ንምውሳን፡ ድሌት ህዝቢ ክሰምዓ ክመጻ ምኻነን ብምውሳኑን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣፈርክቡ ስለዝኾኖን፡ ኣብዉታ ሓጻር ግዜ ዝሓዝካ ሒዝካን ክስዕበካ ዝኽእል ብክትድርኾ እትኽእልን፡ ነቲ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሕብረት ውዲት ንምፍሻል ብተብተብ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ተመስሪተን።እተን ጸረ ሕብረት ምስ ኢትዮጵያ ዝነበራ ሰልፍታት ኣብ ሓጺር ግዜ ቖይመን ስሙር ግንባር መስሪተን ናብ ሕቡራት ሃገራት ክሳብ ከይደን ንናጽነት ኤርትራ ምጥባቐን፡ ንውዲት ኢትዮጵያ ዘፍሸለ ኣወንታዊ ስራሕ ነይሩ እዩ። ገሊአን ሰልፍታት ሃይማኖታዊ ስም ብምሓዘን (ንኣብነት ራቢጣ ኢስላምያ) ንገለ ክፋል ህዝቢ ኣሰንቢደን።ኳ ይኹና።ምበር፡ ዕላምአን ንናጽነት ብምንባሩ ኣብ ሓጺር ግዜ ብዙሕ ህዝቢ ከሰልፋ ምኽኣለን ንድሌት ህዝቢ ኤርትራ ብኣወንታ ኣንጻባሪቑ እዩ።ሎሚ ግን ህዝብና ብዙሕ ተመኲሩ እዩ።
ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ መንጎ ደብሃን ሓረካን፡ ኣብ መንጎ ደብሃን ሻዕብያን ጎነጽ ዘኸተሎ ኲናት ሓድሕድ ምንባሩን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ምጒድኡን ይፈልጥ። ኲናት ሓድሕድ ዝሰዓበ ካብ ሓደ ውድብ ንላዕሊ ወድባት ስለዝነበራ ዘይኮነስ፡ ሜዳ ኤርትራ ካብ ሓደ ውድብ ንላዕሊ ኣይጻወርን እዩ ዝብል ፍልስፍና ስለዝነበረን ፍልልያት ኣብ ክንዲ ብልዝብን ብሰላማዊ መገዲን ምጽዋዋር ተሳኢኑ ብሓይሊ ብረት ከረጋግጻ ዝjማ ምንባረንዉውን ተራ ነይር ዎ ። ኣብ ናጻ ኤርትራ፡ ሃገርና ምክልኻልን ጸጥታ ምኽባርን ግደ ብሃገራዊ ቅዋም ብዝምእዘዝ ሻራ ዘይብሉ ሰራዊት ምክልኻልን ሃገራዊ ጸጥታንዉምበር፡ ናይ ሓደ ወይ ካልእ ፖለቲካዊ ውድብ ዕማም ስለዘይኮነ፡ ፖለቲካዊውድባት መጨፍለቒን ኲናት ሓድሕድ መወልዒን ዕጥቂ ክሕዛ ኣይፍቀደለንን እዩ። ስለዉዚ ብምፍቃድ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ዝፍራሕ ኲናት ሓድሕድ ክህሉ ኣይክእልን።
ናይ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኢንኲቤተርን ኣብ ሓጺር ግዜ ምጭጫሕን ኣይከኣልን ዝብል ርእይቶን ኣይቅበሎን። ኢንኲበተርዉኮ ኣብ ክንዲ ኣደ ሙቐት ናይ ብምሃብ መስርሕ እዩ ዝትክእ። ፖለቲካዊ ሰልፍታት ህዝቢ ባዕሉ ዘቑëሞዉምበር ካልእ ኣቚሙ ዘወፍየሉ ኣይኮነን። ህዝቢ ከኣ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ከቕውም ዘኽእሎ ንቕሓትን ተመኩሮን የብሉን ክበሃል ኣይከኣልን። ወዮዉኳ ደኣኣብ ሳልሳይ ዓለም ብፍላይ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ክንዲ ህዝቢ ኤርትራ ሃገራዊ ፖለቲካዊን ንቅሓት ንምጥራይ ዝሰርሐን ዕድል ዝረኸበን የለን እብል። ኤርትራ ሓዳስ ሃገር እያ ኢልና ክንዛረብ ከሎና ከም ልኡላዊት ሃገር ማለትና ኢናዉምበር ብደካ እቲ ናይ 40ታትን 50ታትን ኩነታት፡ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዳርጋ ነብስወከፍ ኤርትራዊት ስድራ ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ተሳቲፋን ሃገራውነትን ፖለቲካዊ ንቕሓትን ኣጥርያ ስለዝኾነት፡ ነዊሕ ፖለቲካዊ ድሕረ ባይታ ኣለዋ። ብሓደ ይኹን ብኻልእ ኣባል ህግደፍ ከይኮነ ዝጸንሐ ወይዉውን ካብ ህግደፍ ዝወጸ ዜጋ ሰልፊ ናይ ምምስራት ንቕሓት የብሉን ክንብል ንኽእልዉዶ? ኣባላት ህግ ካብ እተን ፈላልየን ንናጽነት ዝቃለሳ ዝነበራ ውድባት ዝመጹን ሰፊሕ ግንባር ዝመስረቱን ንሓንቲ ሃገርን ንሓደ ህዝብን መጠኑ ከፈላለ ዝኽእል ዝተፈላለየ ኣረኣእያታት ዘለ ዎ ምን ክኾኑ ይኽእሉ። ኣብ ማሕበራትን ማሕበረ ኮማትን ዘለዉ ብደካቲ ሓባራዊ ዕላማ ማሕበሮምን ማሕበረኮምን፡ ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ክህል ዎ ም ይኽእል። ኣብ ህግ ዘይተጸንበሩ ንሃገሮምን ንህዝቦምን ተወፊዮም ክሰርሑ ዝጸንሑ፡ ውልቀ ሰባት ኮነ ብናይ ቅድሚሕጂ ምትእኽኻብ ክቅጽሉ ዝጸንሑ ኣለዉ።
እዚኦምን ካልኦትን ሰልፊ ንምቛም ፖለቲካዊ ብስለት የብሎምን ክንብል ንኽእልዶ? መን እዩዉኸ ምስክር ወረቐት ክህብ ዝኽእል? ህዝቢዉዶ ኣይኮነን? ህዝቢኸ ከመይ ኢሉ እዩ ዝምስክረሎም ሕጊ ብዝፈቕዶ ምስ ቖሙን ስርሖም ርእዩን ብምድጋፍ ወይ ብምንጻግዉዶ ኣይኮነን? ዋላ ክልተ ሰባት ሰልፊ ከቑሙ እንተደልዮም እንታይ ዘፍርሕ ኣሎ እዩ? ህዝቢ ክመሚ ኣይክእልን ዲዩ? ሰልፍታት ከም ዕላማ ንሓደ ሃገርን ንሓደ ህዝብን ከቖማ ስለዝኾና፡ ህዝቢ ሰልፍታት ክjማ ምስተፈቕደ ጥራይ ድዩ ብዛዕባ ኣካያይዳ ኣብ ፖለቲካ፡ ዲፕሎማሲ፡ ማሕበራዊ ቁጠባዊን መዳያት ሃገር ከመይ እንተኾነ ይሓይሽ ኢሉ ክሓስብ ዝጅምር? እዚ ኩሉ ተመኩሮኡዉኸ? ጌና ሰልፊ ከጫጭሕ ኣይክእልን እዩ ማለትዉኮ ንኣከያይዳ ሃገር ከምዚ ይሓይሽ ወይ ከምዚ፡ ክብለሉ ኣብ ዝኽእል ደረጃ ኣይበጽሐን ማለት እዩ። ወይ ከኣ ኣነ ስለዘለኹልካ ካልእ ኣይትሕሰብ ማለት ድዩ?
ህዝቢ በብከባቢኡ ብመንግስቲ ተመዲብሉ ንዘሎ ኣመሓዳሪ ወይ ሓላፊ ተማእዚዙ ይኸይድ ኣሎ።ምርጫኻ እንታይ እዩ እንተዝበሃል ዕድል እንተዝወሃቦን ነቶም ዘለዉ ክመርጽ ይኽእል። ንኻልኦት ካብ ውሽጡዉውን ክመርጽ ይኽእል። “ግዚኡ ኣይኣኸለን” ተባሂሉ እዩዉምበር፡ ሃየንዶ ሎሚ ይፈቐደሉ ከመሓድር ዎ ዝኽእሉ ጽባሕ ክመርጽ እንተዘይኪኢሉ ንርአ። ንመን ከምዝመርጽዉውን ተመኩሮ ኣይጎድሎን እዩ። ከምኡ ከኣ ብዛዕባ ሰልፊ፡ ሰልፊታት ክምስረታ እንተፈቒድና ከም ናይ40ታት ክንከውን ኢና ኢልካ እንተኣፈራሪሕካዮ ግን፡ ካብ ስክፍታት ዘይጸንሓልና ክብል ይኽእል። ይጽናሓልና ማለት ህግደፍ ትብሓት ማለት ምዃኑ ንዘስተውዓለ ግን ደሓን ኣማራጺታት ይሃልወና፡ ንቕሓትና ኣይተስተናዕቕ ዎ ክብል ይኽእል። ተቓውሞ ምህላው (ኣብ ውሽጢ ኮነ ወጻኢ ካብ ህግደፍ) መስትያት ኮይኑ፡ ንህግደፍን መንግስትን ኣከያይደኦም ንኸጸብቑን ንኸጽፍፉን ይሕግዝዉምበር ኣይጎድእን።
ብናይ ወጻኢ ሓይሊ ተፈጢረንን ተመዊለንን ናይ ባዕዲ ሓይሊ መሳርሒ ከይኮና ዝብል ፍርሒ ክህሉ ይኽእል። ኣብ ክንዲ ንረብሓ ህዝቢ፡ ዝነግዳ ነጋዶ ከይኮናዉውን ከሰክፍ ይኽእል ይኸውን።እዚ ግን ብሕጊ ክኸልከል ስለዝኽእልን ስለዘለ ዎ ን ቀይዲ ጌርካ ክትቖጻጸሮ ዝከኣል እዩ። ፖለቲካዊ ሰልፍታት ብናይ ባዕዲ ሓይልታት ኣይምስረታን፡ ብናይ ወጻኢ ገንዘብ ኣይምወላን፡ ነጋዶ ከይኮና ከኣ ብደካዉቲ ንፖለቲካዊ ስርሐን ዘገድስ ብሕጊ ዝተቐየዳ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ስራሕ፡ ኣብ ቢዝነስ ከይኣትዋ ይኽልከላ ክንብል ንኽእል። ህግደፍዉውን ከምኡ።
ናይ ህግደፍ ገንዘብ፡ ንብረትን ትካላትን ብቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተጠርየን ናይ ህዝብን ስለዝኾነ፡ ኣብ መዓላ ስንኩላንን ስድራ ስውኣትን ንኽውዕል፡ ካብ ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ውድብ ናጻኮይኑ፡ ናይ ስንኩላንን ስድራ ስዉኣትን ኩባንያ ክምስረተሉ ይከኣል። ህግደፍ ብቑጠባዊ ንጥፈታቱ ክወቕዖ ዝደሊ ዝነበረ ዕላማታት ከኣ፡ በቲ ኩባንያን መንግስቲ ብዘjሞ ሓውሲ መንግስታዊ ትካላትን፡ ከምዝዕመም ይኸውን።
ብሕጊ ክትቅየድን ናይ ወጽኢ ኢድ ምትእትታው ከተወግድን እናኸኣልካ፡ ብኡኡ እናፈራራሕካመሰል ምምስራት ፖለቲካዊ ሰልፍታት ክትክልክል ግን ቅኑዕ ኣይኮነን። ናይ ግዳም ደገፍ ብግሉጽ መገዲ ምርካብ ግን ዘስግእ ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነ፡ ትካላዊ ዓቕሚ ንምድልዳል ክሳብ ሓደ ደረጃ ጠቓሚ እዩዉውን። መንግስቲ፡ ማሕበራት ከም እኒ ሃማደኤን ሃማመተኤን ናይ ወጻኢ ሓገዝኣይረኽባን ዲየን? እንታይ በየናይ መገዲ ነየናይ ስራሕን እዩ እቲ ክውሰን ዘለ ዎ ።
ውድብ ህግደፍ ከይፈናጨል፡ ኣባላቱ ከይበታተኑ፡ ዝብል ፍርሒ ክህሉ ይኽእል። ሓደ ውድብ ዘይፈናጨል፡ ዝተፈላለየ ርእይቶታት ኣባላቱ ኣብ ሓደ መኣዲን ንናይ ሓባር ዕላማን ኣይካያይዳንኣዕጊቡ ክሳብ ዝኸደ ጥዑይ እዩ። ካብኡ ብዝተረፈ ውልቀሰባት ኮነ ጉድለ ክገድፍ ዎ ይኽእሉ። ብወለንታ እምበር ብሓይሊ ክሕዝ ኣይከኣልን። መንግስቲ ኤርትራ ንተጋዳላይ ብዘይ ድሌቱን ዝጣየሰሉ ኩነታት ከይተመቻዘአን እናጸልጸለ እንከሎ፡ ስራሕ መንግስቲ ንዘይማእመኦ (ተበዲሉ ኮነ ብኻልእ ምኽንያት) ብድሌቱ ክጣየስ ወይ ክፋኖ ንዝደሊ ከኣ ተጋዳላይ ስለዝኾነ ክኽልከል ጸኒሑ። ቅኑዕ ግን ኣይኮነን ብኸምዚ ሓድነት ኣይፍጠርን እዩ። ሓደ ወድብዉውን ካብ ዝኣመነሉ ዕላማን ኣካያይዳን ከልግስን ከንሸራትትን ይኽእል። ንኣባላቱ ድማ ናብ ምፍንጫል ከምርሕ ይኽእል። ውድብ መሳርሒዉምበር ንባዕሉ ዕላማ ስለዘይኮነ ምፍንጫልን ምስማርን ምስ ውሽጣዊ ኩነታትን ኣመዓባብላን ወድባት ዝረአ ታሪኻዊ ተርእዮታት እዩ።
ኣብ 1970 ናይ ህ.ሓ. ምፍንጫል ካብ ተሓኤ፡ ኣብ 1987 ናይ ተሓኤ ማእከላይ መሪሕነት (ሳግም) ሓድነት ምስ ህ.ግ. ከም ኣብነታት ክጥቀሱ ይከኣል። ህግደፍ ንኣብ ውሽጡ ዝረአ ፍልልያት ክጻወርን ደሞክራስያዊ ናይ ቃልሲ ባይታ ክፈጥርን እንተዘይኪኢሉ፡ ኣባላቱ ክገድፍ ዎ ይኽእሉ። ምፍንጫልዉውን ከስዕብ ይኽእ። ሃገርን ህዝብን ምምቕቓል ማለትዉዩ ግን ኣይኮነን።
በዚ ኮይኑ በቲ፡ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ናይ ምቛም ሕቶ ናይ ህዝቢ መሰል እዩ። ፖለቲካዊ ሰልፍታት ናይ መjሚን መቐየድን ሕጊ ክወጽእ ተወሲኑስ ንድፊ ንርእይቶታት ወሪዱ ኣሎ። እቲ ሕጊ ክጸድቕ ኣለ ዎ ። ፖለቲካዊ ሰልፊታት ይjማዶ መዓስ ይjማ ዝብል ሕቶ ግን፡ ነቲ መሰሉ ብወለንትኡ ከረጋግጽ ዘለ ዎ ህዝቢ፡ ማለት ዜጋ ዝግደፍ እዩ።
ኣብ ዝመጽእ ናይ 5 ዓመታት ቅዋማዊ መንግስቲ እዋን፡ ምብሓት ስልጣን ብህግደፍ ኣነ ኣይድግፎን። ዋላ ኣብዉዚ ናይ መደመርያ ሃገራዊ ምርጫዉውን ንህግደፍ ዝቃወማ ሃገራውያን ፖለቲካዊ ሰልፍታት (ወላ ዕሸል ይኹና) ክዋሳኣ መሰልን ዕድልን ክወሃብ ኣለ ዎ ዝብል ርእይቶን እምነትን ኣሎኒ። ይከኣል ከኣ እዩ። ህዝቢ ክመምየን ይኽእል እዩ በሃላይ እየ።
ናይ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ተመኩሮ፡ ብሰፊሕ ተሳትፎን ሓራን ክፉትን ክትዓትን ህዝቢ ብግቡእተገምጊሙ፡ ካብኡ ብዝውሰድ ምህሮታት ንመጻኢ ጉዕዞ ብዝጠቅም መገዲ ከም ንጥቀመሉ ውሕስነት እንተዘይተነጺፉን፡ ንምምስራት ቅዋማዊ መንግስቲ ክዋደዱ ዝግብኦምን ዝከኣሉን ነገራት ኣቐዲምካ እንተዘይተሰሪዑን፡ ሃገራዊ ምርጫ ብምግባር ጥራይ መጻኢ ጽቡቕ ዕድል ተረጋገጽ ኢኻ ማለት ኣይኮነን። መሰል ምቛም ፖለቲካዊ ሰልፍታት ምርግጋጽ ድማ ነዚ ቅድመ መሰናድኦታት ውሑስ ንምግባር ክብድሃ ዕድል ስለዝኸፍት እዩ ኣድላዪ ዝኸውን። ሃገራዊ ምርጫ ጥራይ ንበይኑዕላማ ኣይኮነን።
ብዛዕባ ሃገራዊ ሓድነት፡ ብዛዕባ መጻኢ ዕድል ህ.ግ. ድሕሪ ረፈረንዶም፡ ሕቶ ምምስራት ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ንዕኡ ተፍቅድ ሕግን፡ መሰጋገሪ መድረኽን ንኸይደናጐ ክግበር ዝግብኦን፡ . . ወዘተ ኣብ ዝጠቕሶ ኣርእስትታት። ዋና ጸሓፊ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ፡ ሕጂ ፕረሲደንት ኤርትራ፡ ብ10 ሰነ 1992 ኣብ ኣስመራ፡ ምስ ማሕሙድ ኢብራሂም፡ ጋዜጠኛ ናይዉቲ ብእንግሊዝዝሕተም፡ “ኣራብ ኒውስ” ዝተባህለ ጋዜጣ ስዑዲ ዓረብ፡ ካብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ፡ ኣብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ቁጽርታት 1፡2፡3 ናይ 2፡5ን9 መስከረም 1992 ዝተጻሕፈ መልስታት ንኣንበብቲ ንመዘኻኸሪ ከቐርብ ይከኣል።
እዚ ክጠቅስ ከለኹ፡ ምስ ግዜ ሓደ ሰብ ርእይቶኡ ክቕይር የብሉን ዝብል እምነት የብለይን። እቲ ምቕያር ርእይቶ ግን ቅኑዕን ቅቡልን ድዩ ኣይኮነን ኢሉ ካልእ ሰብ ርእይቶ ክህበሉ የብሉን ማለት ከኣ ኣይኮነን። ሰውራውያን ዝበሃሉ ፕረሲደንትታት ከም እኒ ሳም ንዮማ ናይ ናሚብያን፡ ሮበርት ሙጋበ ናይ ዚምባብወን፡ ነቲ ኣሚኖምሉን ተመባጽዒምሉን ዝነበሩ፡ ፕረሲደንት ካብ ክልተ እዋን (ነናይ ሓሙሽተ ዓመት) ንላዕሊ ንፕረሲደንትነት ክወዳደር ወይ ክምረጽ ኣይክእልን ዝብል ቅዋም ሃገር፡ ካልኣይ ዕድመ ፕረሲደንትነቶም ክውዳእ ምስ ቀረበ፡ መታን ንሳልሳይን ኪኖኡን ፕረሲደንት ክኾኑ፡ ቅዋም ንክመሓየሽ ጽዒሮም እዮም።
እቲ ኣብ ማሕበር ስራሕተኛታት ንጡፍን ተዋሳእን ኮይኑ ፖለቲካዊ ምንቅስቃ መሪሑ ነቲ ንናይ ዛምብያ ፕረሲደንት ኬነት ካውንዳ ንሕልፈት ፕረሲደንትነት ተቓዊሙን፡ ፕረሲደንት ካብ ክልተ እዋናት ንላዕሊ ዕድመ ክህል ዎ የብሉን ዝብል ቅዋም ደጊፉን፡ ናብ ፕረሲደንትነት ዝመጸ ናይ ዛምብያ ፕረሲደንት ዘëሉባ፡ ናይ ክልተ እዋን ናይ ፕረሲደንትነት ዕድመኡ ከኣክል ምስ ቀረበ፡ ፕረሲደንት ንሳልሳይን ኪንኡን መታን ክቕጽል፡ ምምሕያሽ ቅዋም ዝብል ሓሳብ ከምዝብገስ ጌሩ። ብርቱዕ ተቓውሞ ካብ ገለ ሚኒስተራቱን ህዝብን ስለዘጋጠሞ ግን፡ ኣብ መወዳእታ ንሳልሳይ እዋን ንፕረሲደንትነት ከምዘይካየድን ምእንትኡ ኢሉ ቅዋም ከምዘይመሓይሽን ክእውጅ ተገዲዱ።
ሕቶ፡- ሰልፍታት ብናጻ ምርጫ ይወዳደሩ እንተኢልና፡ ነቶም ብወያነ ዝድገፉ ተቓወምቲ ክወዳደሩ ንፈቕደሎም ኣለና ማለት ድዩ? እንታይዉዩ ርእይቶኻ?
ድሩዕ፡ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ናይ ምምስራት ሕቶ፡ ናይ ህዝቢ መሰልን፡ ካብዉቲ ቅዋም ዘፍቅዶ መስረታዊ ሓርነት ሕልና፡ ምግላጽ ርእይቶ፡ ምንቅስቓስ፡ ምእካብን ምውዳብን ዝበቖለን እዩ (ቅዋም ዓ-19)፡ ዝኾነ ኤርትራዊ ዜጋ ከኣ፡ ምስ ብፕሮግራም ይሰማምዑኒ እዮም ዝበሎም ሰባት(ይውሓዱ ይብዝሑ ብዘየገድስ) ሰልፊ ክምስርት ወይ ናብ ዝተመስረተ ክጽንበር መሰል ኣለ ዎ ።
ፖለቲካዊ ሰልፍታት ንህዝቢ ብዝያዳ ይጠቅም እዩ ዝብለኦ ፕሮግራም ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ብደካ ምጉስጓስ፡ ኣብ ሃገራዊ ምርጫታት ተሳቲፈን (ተወዳዲረን) መንግስታዊ ስልጣን ንምጭባጥ ወይ ምስ ካልኦቶ ተሻሪኽካ ንምሓዝ፡ ብሰላማዊን ደሞክራስያዊ መገዲ ክቃለሳ ስለዘለወን፡ ንኣመሰራርተአንን ኣሰራርሐአንን ዝእዝዝ ሕጊ ክወጽእ የድሊ። ንድሕነት ሃገር፡ ንድሕነት ህዝቢ፡ ንቕዋማዊ ስርዓትን ንሃገራዊ ቅዋምን ክሳብ እተቐበላን፡ ናይ ወጻኢ ሓይልታት መስርሒ ክሳብ ዘይኮናን፡ ብሰላማዊ መገዲን ቅዋማዊ መትከላትን ክሳብ ዝሰርሓን፡ ነዚ ክሳብ ዘውሓሳን፡ እቲ ናይ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ሕጊ፡ ዘተባብዕን መሰል ህዝቢ ዘረጋግጽንዉምበር፡ ቀይዲታትን መግትኢታትን ዘብዝሕ ክኸውን ኣይግባእን።
ኣባል ህግደፍ ስለዘይኮና፡ ወይ ኣባል ህግደፍ ኔሩ ስለዝገደፎ፡ ወይ ኣባል ካልእ ማሕበርን ውድብን ስለዝነበረ ተባሂሉ መግትኢታት ክግበረሉ ኣየድልን። ከምቲ ናይ ክትመርጽን ክትመረጽን መሰል ሓደ ዜጋ ብዝገበሮ ጉድለት ክንፈግ ዘይብሉ፡ ሰልፊ ናይ ምምስራት መሰሉዉውን ክንፈግ ኣይግብኦን። ንኣብነት ግብሪ ዘይከፈለ ዜጋ ብሕጊ ይቕጻዕ እምበር፡ ናይ ኪመርጽን ክምረጽን ይኹንሰልፊ ናይ ምምስራት መሰሉ ክንፈጎ ኣይግብኦን እብል። ብዝተረፈ ኣብ ስልጣን ዘሎ ፖአልቲካዊ ሓይሊ፡ ደስ ንዘይበሎ ነገር መግትኢ ዓንቀጽ ሓንጺጹ፡ መስረታዊ መሰላትን ሓርነታትን ዜጋታት ክረግጽ ዕድል ክረክብ እዩ።
ዝኾነ ዜጋ ወይ ጉጅለ ኣንጻር ህግደፍ ወይ ኣንጻር መንግስቲ ኮይኑ፡ ንዝህቢ ብመስረት ሃገራዊቅዋም ብሰላማዊ መገዲን ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኣኽቢሩን ክሰርሕ ክሳብ ዝመረጸ፡ ሰልፊ ናይምቛüም መሰሉ ሕሉው ይኸውን። ሃገራዊ ቅዋም፡ ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፍታት፡ ሓድነት ህዝቢ፡ ድሕነት ሃገር ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ዘይቅበልን ናይ ባዕዲ ሓይልታት መሳርሒ ኮይኑ ዕላማታቱ ብዕጥቂ ብረት ከረጋግጽ ዝደልን ወልቀሰብ ይኹን ጉጅለ ግን መሰል ምምስራት ፖለቲካዊ ሰልፊ ክህል ዎ ኣይግባእን እብል።
ሕቶ፡- ሃገራዊ ባይቶ ብግቡእ ኣይሰርሕን ኔሩ ትብሉሉ ምኽንያት እንታይ እዩ? ካብ መዓስዉኸ እዩ ደሚሩ እቲ ጸገም?
ድሩዕ፡ ካብ ናጽነት ክሳብ እዋን ረፈረንደም ህ.ግ. እቲ መንግስቲ፡ ማእከላይ ሽማግለ ህ.ግ. ድማ እቲ ባይቶ ኮይኖም ይሰርሑን ዝተወርሰ ዝሰርሕ ትካላት ባይቶ ስለዘይነበረን ግዝያዊን ስለዝነበሩን፡ ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶ ክዝረብ ዝከኣል ኣይመስለንን።
ድሕሪ ረፈረንደምን ብናይ 19 ግንቦት 1993 ኣዋጅ ቁጽሪ 37/1993 መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ ስለዝተኣወደ፡ ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ቖይሙ፡ ኣቃውምኡን ስልጣኑን ዕማማቱን ከኣ ብዓንቀጽ 4/1-6 ተነጺሩ። እዚ ሃገራዊ ባይቶዉዚ ብግቡእ ሰሪሑዉዶ ኢልካ ክግምገም እንተኾይኑ፡ እንታይ ስልጣንን ዕማማትን ተሓንጺጹሉ ነይሩ? እንታይ ዕላማታትዉከ ክወቅዕ ነይር ዎ ? ካብኡ ክንደይ ፈጺሙን ኣይፈጸመን ክጽናዕ ኣለ ዎ ። ኣብዉዚ ነዚ ኣርእስቲዉዚ ብዘዕግብ ክትንትን ኣጸጋሚ እዩ። ኣብ ፍሩያትን ኣገደስትን ምህሮ ተወሲዱሎም ድማ ንመጻኢ ናይ ግድን ክፍጸሙ ናብ ዘለ ዎ ም መዳያት ኣተኲርካ ምዝራብ ግን ይከኣል።
ዕላማ ሃገራዊ ባይቶ፡ ቅዋማዊ መንግስቲ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓመታት ክሳብ ዝምስረት ኣብ ዘሎ ናይ መሰጋገሪ እዋን፡ ዝለዓለ ስልጣን ዘለ ዎ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ሓጋጊ ኣካል ኮይኑ፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ናጽነታትን ክምዝኸበር፡ ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ ከምዝሕለው፡ ፍትሒ፡ ሰላምን ርግኣትን ከምዝነግስ፡ መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽን ማሕበራዊ ኣገልግሎት ንምቕራብን ብኲናት ንዝዓነወ ቁጠባ ንምትንሳእን ዘኽእሉ መደባት ዳግመ ህንጸትን ስምምዓትን ከምዝፈጸሙ፡ ደሞክራስያዊ ትካላት ከምዝህነጹ፡ ንህዝቢ ተሓታቲ ዝኾነ ምምሕዳር ከምዝምዕብል፡ምስ ከባቢን ዓለምን ኣድለይቲ ዝምድናታት ከምዝፍጠሩ፡ ክገብር እዩ።
ሓላፍነት ሃገራዊ ባይቶ ድማ፡ ፖሊስታት ምሕንጻጽን ትግባረኦም ምቁጽጻርን፡ ሓድነት ህዝብን መሬትን ልዑላውነትን ኤርትራ ምድላው፡ ፕረሲደንት ምምራጽን ንሱ ብዝኣመመሉ ካቢነ ሚኒስተራት ምቛምን፡ ጸብጻባት ካቢነ ሚኒስተራትን ብኡኡ ዝቐረበ ባደትን ናይ ልምዓት መደባትን ምጽዳቕ፡ ብስም ኤርትራ መሰረታዊ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ናይ ምክልኻልን ኣህጉራውን ስምምዓት ምፍቃድ ወይ ምጽዳቕ፡ ኣብ መደባት ህዝቢ፡ ተሳታፍነት ህዝቢ ዘረጋግጹ ፖሊስታት ምትላም፡ ኣዋጃት ምውጻእ፡ ምቛም መንግስታዊ ሚኒስትሪታት፡ ኮሚሽናት፡ በዓል መዚታትን ኣብያተ ጽሕፈትን ምጽዳቕ እዩ።
ንሃገራዊ ባይቶ ዝተዋህቡ እዋናዊ ዕማማት ድማ፡ ሃገራዊ ቅዋም ምንዳፍን ምጽዳቕን፡ ሕጊ ፖለቲካዊ ሰልፊታት ዝነድፍ ኮሚቴ ምቛምን ስርሑ ምክትታልን፡ ሕጊ ፕረስን ካልኦት ንምምስራት ቅዋማዊ መንግስቲ ዘድልዩ ሕግታትን ዝነድፉ ኮሚቲታት ምቛምን ስርሖም ምክትታልን፡ ኮይኑ ብኣቦ-መንበርነት ፕረሲደንት ኣብ ሸሹዱሽተ ወርሒ ምዱብ ኣኼባኡ፡ ከከም ኣድላይነቱ ከኣ ብመጸዋዕታ ፕረሲደንት ወይ ብጠለብ ክልተ ሲሶ ኣባላቱ ህጹጽ ኣኼባ ይገብር።
እምበራርከስ ስርሑ ብግቡእ ኣሰላሲሉዉዶ ንዝብል ሕቶ ብኸፊልን ብሓፈሻዊ መገድን ንምምላስ፡ ዕላምኡ ወቒዑዉዶ? ዕማማቱ ክሳብ ክንደይ ኣሳሊጡ? ዝተጠቕመሉ ኣገባብዉከ ዕላምኡ ንምውቃዕ ክሳብ ክንደይ ይሳነ ኔሩ ዝብል ሕቶታት ምምላሽ የደሊ።
ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓመታት ቅዋም ከምዝጸድቕ ይግበር እምበር ቅዋማዊ መንግስቲ ከምዝምስረት ኣይገበረን፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ናጽነታትን መሊኡ ተኸቢሩ ክበሃል ኣይከኣልን፡ ሓድነት ህዝብን መሬትን ተሓልዩ፡ ኣብ ሕቶ ማዕርነትን ተሳታፍነትን ግን ክነዓቕ ዘይግብኦ ስምዒታት ኣሎ፡ ህዝቢ ፍትሒ ነጊሱሉ ኢሉ ኣይኣምንን፡ ሰላምን ርግኣትን ከኣ ይጽማእ ኣሎ፡ መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽን ኣገልግሎታት ንምዕዛዝን ዝዓለሙ ብዙሓት መደባት ዳግመ ህንጸትንልምዓትን ተሰላሲሎምን ኣፍርዮምንዉኳ እንተኾኑ፡ ሕጂ ግን ልዕሊ ሓደን ፈረቓን ሚልዮን ህዝቢኣብ ሕማቕ ኩነታት ስለዘሎ፡ መነባብሮ ከፊኡ ኣሎ፡ ዳርጋ ኩሉ መንእሰይ ንምክልኻል ሃገር ወፊሩ ንኪጣየስ ይጽበ ኣሎ፡ ደሞክራስያዊ ትካላት ኣይዓንበቡን፡ ምምሕዳራትን ህዝብን ኣይተጠዓዓሙን፡ ምስ ጎረባብቲ ጽቡቕ ዝምድና ኣይተመስረተን፡ ኣብ መደመርያ ተበጊሱ ዝነበረ ጽቡቕ ምስሊ ኤርትራ ኣብ ዓለም ነዊሕ ከይጸንሐ ተደዊኑ ሕጂ ግን ኣብ ምምሕያሽ የምርሕ ኣሎ።
ባይቶ ፖሊስታት ንምሕንጻጽን ትግባረኦም ንምክትታልን፡ ባደትን ናይ ልምዓት መደባትን ንምጽዳቕ፡ ናይ ዝተፈላለዩ መዳያት ስምምዓት ንምፍቃድ ወይ ንምጽዳቕ፡ ኣዋጃት ንምውጻእ፡ ካቢነሚኒስተራት ንምቛምን ንምምስራት ላዕለ ዎ ት መንግስታዊ ኣካላት ንምጽዳቕን፡ ከምኡ ከኣ ብስሩዕኣኼባታቱ ንምግባርን፡ ዘኽእሎ ሰብኣዊን ተካላውን ዓቕሚ ኣየማዕበለን፡ ኣኼባታቱ ብስሩዕ ኣየካየደን። ናይ ኲናት ኩነታት እናሃለው ዎ ን ህጹጽ ኣኼባታት ኣይገበረን።
ገለ ካብዉዚ ጉድለታትን ሕጽረታትን ነዚ ግዳማዊ ረቛሒታት ዘስዓብ ዎ ዉኳ እንተኾነ ብዙሕ ካብኡ ውሽጣዊን ክፍታሕ ዝኽእል ዝነበረን እዩ። ጠንቁን ሓላፍነቱን ድማ ናብ ምሉእ ባይቶ ዝወድቕእዩ። ክሳብ ሓደ ውሱን ደረጃ ምሉእ እምነት ኣብ ፕረስደንት ኣንቢርካ ሸለል ምባል፡ ሕጽረት ሓበሬታ ምህላው፡ ናይ ግንባርን መንግስትን ስራሓት ምድባላቕ ሰሪ ምትእምማን ተቢዕካ ዘይምቅዋምን ነሓፊነት ምስዕራርን፡ . . ወዘተ ገለ ካብዉቶም መበገሲታት ድኻም ሃገራዊ ባይቶ ኮይኖምክጥቀሱ ይከኣል።
ሃገራዊ ባይቶ ኣየጽድቖዉምበር ባደትን ናይ ልምዓት መደባትን ካልኦትን ኣይነበሩን ዲዮም ዝብልሕቶ ክለዓል ይኽእል እዩ። ባደት ኮነ ናይ ልምዓት መደብ ብመሰረት ናይ ሃገር ናይ ልምዓት ስትራተጂ ቀዳምነታት ሒዞም ዝስርዑ ናይ ዓመትን ብዙሕ ዓመታትን ስራሓት ብውሳነንን፡ ንምትግባሮም ዘድሊ ካብ ውሽጥን ግዳምን ክርከቡ ዝኽእሉ ጸጋታት (ሰብኣዊ፡ ንዋታውን ገንዘባዉውን)ምምቕራሕን ማለት እዩ። ክንደይ ጸጋታት ናብ ምክልኻል፡ ክንደይ ጸጋታት ናብ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ክስላዕ የድሊ? ድሩትነት ናይ ጸጋታት ስለዘሎ ኣየናይ መዓስ ይግበር? ፈጻሚ ኣካል ወይ ፕረሲደንት ካብ ሓደ ናብ ካልእ ብዊንትኡ ከየመዛብል ድማ መቖጻጸሪ ኣገባብ ምትእትታውናይ ሃገራዊ ባይቶ ሓላፍነት እዩ። ቁጠባና ድኹም ኣታዊታትና ድማ ዘይንቡይ ስለዝነበረ፡ ብኸምኡ ክሰርሕን ብባይቶ ክጸድቕን ኣይከኣልን ነይሩ ክበሃል ኣይከኣልን። ንመደመርያ ውሑድ ዓመታት ናይ መምሃሪ መስርሕ ኮይኑ፡ ደሓር ግን ብግቡእ ክትግበር ዝነበሮ እዩ። ብዝተረፈ ሓላፍነት ሃገራዊ ባይቶ ብፈጻሚ ኣካል (ሚኒስትሪ ፋይናንስ ወይ ፕረሲደንት) ተሓዲጉ እዩ ጸኒሑ። ሓጋጊ ኣካል ንፈጻሚ ኣካል ዘለ ዎ ናይ ምቁጽጻር ሓላፍነት ድማ የዳኽም።
ንሓጺር ናይ መስጋገሪ እዋን ተባሂሉ ሸለል ስለዝተባህለን ሕጂ ከም ተመኩሮ መምሃሪ ኮይኑ ክውሰድ ስለዝከኣልን እምበር፡ እቲ ዝዓበየ ጸገም መራሒ መንግስቲ፡ ፕረሲደንት፡ ናይ ሃገራዊ ባይቶ ኣቦ መንበር ክኸውን ኣይነበሮን። ባይቶ ከኣ ብደካ ውሽጣዊ መምርሒ ስራሕ ምውጻእ፡ ግዝያውያንን ቀወምትን ኮሚቲታት መስሪቱ፡ ንፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን፡ ማሕበራውን ቁጠባውን፡ ምክልኻልን ድሕነት ሃገርን፡ ሕጋውን ምምሕዳራውን ከምኡውን ሰብኣዊ መሰልን ጉዳያት ብኪኢላታትን ተሳትፎ ህዝብን እናጽንዓ ንውሳነ ባይቶ ዘቕርባ ጌሩ ኪሰርሕ ነይር ዎ ። ኣብ ሸሽዱሽተኣዋርሕ እሞ ንሱ ከኣ እናተመጠጠ ዝናዋሕ ኣኼባታት ዘይኮነ፡ ብደካ ኣብ ዓመታዊ ዕረፍቲ ብቐጻሊ እናተኣከበ ጉዳይ ሃገር ዝዝትን ኣገደስቲ ሕግታት ዝውስንን ክኸውን ነይር ዎ ። ሕጂዉውን ናብ ሓቀኛ ቅውማዊ ስርዓት ክንሰጋገር እንተኾይንና፡ እዝን ካልእ ንቅዋማዊ ስርዓት ክዋደድ ዝግበኦ ነገራትን ከሎ ጌና ክፍጸም የድሊ። ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ፈጻሚ ኣካል ንትግባረ እዞም ተደለይቲ ነገራት መታን ከየደናጕን ከይዕንቅፍን ሃገራዊ ባይቶ ዋላ ግዝያዊ ኣቦ-መንበርን ኮሚተታትን ኣቚሙ ብተሳትፎ ህዝብን ክኢላታትን ክሰርሓሉ ዘድሊ ይመስለኒ።
ሕቶ፡- ኣብ ውሽጢዉዚ ዓሰርተ ዓመታት ብዙሕ ናይ ሚኒስተራት ምቅይያር ተጌሩ። ሃገራዊ ባይቶ ከጽድቖ ኔር ዎ ዶ? ናይ ብቕዓት ጸገም ስለዝነበረ ዲዩ ወይስ ኻልእ ምኽንያት ነይሩ?
ድሩዕ፡ ካቢነ ሚኒስተራት ብፕረሲደንት ተኣሚሙ ብሃገራዊ ባይቶ ይቐውም (መሰጋገሪ ቅዋም መንግስቲ ኤርትራ) ቀዳማይ ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ ድማ ብኸምኡ ቖይሙ። ኣብ መንጎ ምዱብ ኣኼባታት ሃገራዊ ባይቶ፡ ፕረሲደንት ንሓደ ወይ ዝያዳ ሚኒስተር/ራት ካብ ስራሕ ደው ከብልን፡ ኣብ ዝመጽእ ምዱብ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ብምጽዳቕ ሃገራዊ ባይቶ ክትክእን/ኡን ይከኣል። ኣብ ተመክሮና፡ ብሸለልትነት ሃገራዊ ባይቶ፡ እዚ ኣገባብዉዚ ኣይተሰርሓሉን። ስሩዕ ግዜ ኣኸባታትዉውን ኣይተኸበረን።
ዕድመ መሰጋገሪ መንግስቲ ካብ ዓርባዕተ ዓመት ክነውሕ ስለዘይንበሮ፡ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ዓመት ሚኒስተራት ምቅይያር ኣይድገፍን። ካብ ኣርባዕተ ዓመት ንላዕሊ ምስ ተመጠ ግን፡ ሚኒስተራት ጥራይ ዘይኮነ ፕረሲደንትዉውን ዘይቕየረሉ ምኽንያት እኮ የለን እዩ። ቦታ ፕረሲደንት ወይ ፕረሲደንት መሎኮታዊ ኣይኮነን።
ኣብ ከም ናይ ሕብረተሰብና ማሕበራዊ ኣቃውማን ደረጃ ምዕባለን ንፕረሲደንት ኮነ ንሚኒስተርዝሕጸ ሰብ ኣብ ብቕዓት ጥራይ ክምርኮስ ኣለ ዎ ክበሃል ኣይከኣልን። ብቐንዱ ፖለቲካዊ ሕርያ እዩ። ነቲ ብዙሕነት ናይ ሕብረተሰብ መታን ከንጸባርቕ፡ ኮነ ኢልካ ሃይማኖት ከባብን ጾታን ኣብ ግምት ምእታው የድሊ። ንሞዛይካዊ መልክዕ ዘይኮነ ግን፡ ብብቑዓት ካብዉቶም ዝተፈላለዩ ኣብ ግምት ክኣትዉ ዘለ ዎ ም ረቋሒታት መሰረት ብምግባር ክኸውን የድሊ።
ኣብዉዚ ዝሓለፈ ናይ ሸውዓተ ዓመት ተመኩሮና፡ ናይ ሚኒስተራት ምቅይያር ተጌሩ እዩ። ብምጽዳቕ ናይ ሃገራዊ ባይቶ ዘይምዃኑ ርዱእዉኳ እንተኾነ፡ ኣብ ልዕሊ ፕረሲደንት ብዝነበረ ክቱር እምነት እቲ ሕጋዊ ሕቶታት ኣይለዓልን ኔሩ። ዕቃበታትን ትዕዝብቲታትን እናሃለወን እናዕበየ እናኸደን ከሎዉውን። ምስ ሕቶ ኲናትን ሰላምን ዝተፈጥረ ስግኣታትን ግን ዕውር እምነት ኣብ ሕቶምልክት ክኣቱ፡ ስድራቤታዊ ኣሰራርሓ ዘየዋጽእ ኮይኑ ሕጋዊ ኣሰራርሓታት ክድለ፡ ንድሕሪት ተመሊስካ ብግርህነት ተታሒዙ ዝነበረ ጉዳያትዉውን ብነቐፈታዊ ዓይኒ ክረአ፡ መጻኢ ጉዕዞ ከኣ ድሓር ከየጣዕስ ውሑስ ባይታ ከምዝንጸፈሉ ክግበር፡ ተደልዩን ተደሚሩን።
ቀደም ተዘሪቡሉ ዘይፈልጥ መቅይያራት ኮነ ምድስካላት፡ ደሓር ግን ኣብ ባይቶ ምስ ዝተጋህዱናይ ኣረኣእያ ፍልልያት ክመጹ ንዝደመሩ ለውጢታት ክዝረበሉ ደሚሩ። ንናይቶም ውልቀሰባትጥቕምን ስልጠናን ዘይኮነ፡ ኪኖኡ ዝኸይድ ጠንቂ ስምብራትን ከምዘለ ዎ እናበርሀ ብዝያዳ እናኣሰከፈን ስለዝመጸ ብዛዕባ ሸለል ይበሃል ንዝነበረ ምቅይያራት ዘይምዝራብ ክጣዕስን ተቓውሞ ከስዕብን ደሚሩ። ኣብ ቅድሚ ኣደራዕ ወሪድ ዎ ዘሎ ህዝቢ ብዛዕባ ኣብ መንግስቲ ዝርከቡ ሓለፍትን ሕቶ ሓላፍነታትን ምዝራብ፡ ብዛዕባ ስልጣን ምድላዪን ተኸሊእካ ምኹራይን ጌሩ ስለዝግለጽ፡ ንክትዛረበሉ ዘሰክፍዉኳ እንተኾነ፡ ኪኖ እቶም ውልቀሰባት ዝኸይድ ትርጉም ስለዘል ዎ ፡ ክዕበጥ ኣይጽቡቕን እዩ። ብውሑዱ መምሃርን መለበምን ክኸውን ይግባእ።
ሎሚ ጽባሕ ወያነ ወራር ክኸፍት እዩ ተባሂሉ ትጽቢት እናተገብረ፡ ወያነ ጸላእቱ ዝኾኑ ኣብ ማእሰርቲ ዝነበሩ ክኢላታት ኣባላት ደርግ ፈቲሑን መተባብዒ ሂቡን ኤርትራ ንምስዓር ኣብ ኲናት እናሰለፈ፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዋላ ንውሉድ ወለዶ ኣብ ዕዳን ዕድዕዳን ይእቶ ብዘይገድስ ወያነ ዶላራት ጫሕ እናበለ ወጻእተኛታት ክኢላታት መርሰነሪታት እንውፈረ፡ ኩሎም ምኩራት ወተሃደራዊ ኪኢላታትና ናብ ዓውዲ ኩናት ከም ዝዋፈሩ ምግባርን፡ ወጻእተኛታት ክኢላታት ምዕዳግ/ምክራይን እኳ ይትረፍዉምበር፡ ብናይ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ጉዳይ ኣሳቢብካ፡ መኸተና መታን ክሕይል ኣካያይዳን ንኽመዓራረ ተቓውሞ ስለዘረኣየ፡ ንደነራል ሓለቃ ስታፍ ምድስካል፡ ናይ ውልቀሰብን ናይ ስልጣን ሕቶን እዩ ኢልካ ጥራይ ክሕለፍ ኣይከኣልን።
ተመዛቢሉ ንዘሎ ህዝቢ ዘድልዮ ህጹጽ ረድኤት ክሕግዛ ጻውዒት ዝተገብረለን ዘይመንግስታውያንውድባት (ሞሐሠዘ)፡ ከም ናይ ቅድሚ ሕጂ ብሃንደበት ከይትሰጉና ንዓና ዝምልከት ፖሊስኹም ብጽሑፍ ሃቡና ይብላ ስለዘለዋ፡ የድሊ እዩ ዝበሃል ርእይቶ ስለዝሃበት ሓላፊት ኮሚሽን ረድኤት ስደተኛታትን ኤርትራ ካብ ስርሓ ክትቅየር ውልቃዊን ናይ ስልጣን ሕቶን እዩ ኢልካ ጥራይ ክሕለፍ ኣይከኣልን።
ካልእዉውን ብዙሕ ከምኡ ተራእዩ እዩ። ኣብ ካልእ ግዜ ኔሩ እንተዝኸውን ዕቃበታትን ትዕዝብታትን እናሃለወካ ኣይምተዘርበሉን። ኣብዉዚ እዋንዉዚ ግን ንኩነታት ህዝቢ ብዛዕባ ዘደሊ ኣገዳሲ ጉዳያት ስለዝኾነ፡ ናይ ግድን የዛርብ። ሃገራዊ ባይቶ ከጽድjዉኳ እንተለ ዎ ፡ ፕረሲደንት ሚኒስተራትክቕይርን ዝኾነ ካልእ ምኽንያት ክህብ ስለዝኽእልን ግን፡ ንትዕዝብቲ ዝተርፍ ይኸውን።
ኣብ ሃገራዊ ትካላት፡ ብዙሕነት ሕብረተሰብና ንምንጽብራቕ፡ ብደካ ፖለቲካዊ ሕርያ፡ ካብ ኩሉ ወገናት ብቕዓት ከምዝጥረን ከምዝህሉን ንምግባር፡ ብውጥን ዕድላት ምኽፋትን ምትብባዕን ከድሊእዩ። ኣብዉዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ብደካ ፖለቲካዊ ሕርያ፡ ኣብ ማእከላይን ካልኣይን ላዕላይን ደረጃታት ካብ ዝርከቡ ተመሃሮ ብሄር፡ ሃይማኖት ጾታን ኣብ ግምት ብምእታውን ብፍሉይ ቖላሕታን ሓገዝን ናብዉተን ኣገደስቲ ሃገራውያን ትካላት ዋላ (ሰራዊት) ንምምልማል ክሳብ ክንደይ ወፍሪ ጌርና ፍሬኡ መዓስ ንጽበን ክንግምግም የድልየና እዩ። ምኽንያቱ ንሓዋሩ እቲ ፖለቲካዊ ሕርያ ብመምዘኒ ብቕዓትን ኪስነ ስለዘለ ዎ ብደረጃ ሚኒስተራት ከይተረፈዉውን።
ሕቶ፡- ብሰንኪ ኩናት ምስ ወያነ ዘጋጠመ ጸገምን ጠንቁን እንታይ እዩ ትብል?
ድሩዕ፡ መስዋእቲ፡ ምምዝባል፡ ዕንወት . . . ክንድዚዉዩ ኢልካ ክጽብጸብ ኣይከኣልን። ዘስካሕክሕን ስምብራቱ ንነዊሕ ዝጸንሕን እዩ። ክትዝርዝረሉ ዘይኮነ፡ ኣብ ምፍትሑ ክትሕግዞ እዩ ትጽቢት ዝግበር፡ ተመዛቢሉ ዘሎ ህዝቢ ዓዱ ተመሊሱ መነባብሮኡ ከመሓይሽ፡ ከቲቱ ዘሎ መንእሰይ ቀልጢፉ ዝጣየሰሉ ኩነታት ክፍጠር፡ ድሕሪ ሕጂ ህዝብና ኲናት ዘይርእየሉ ኩነታት ክመጽእ ይድለ ኣሎ። ንምቅላሉን ንምፍትሑን ከኣ ብርቱዕ ጻዕሪ፡ ብዓቢኡ ድማ ሰላምን ምርግጋእን ክሓትት እዩ። ሓቀኛ ቅዋማዊ ስርዓት ከኣ ምዘëእ ኩነታት ክፈጥር ይኽእል። ጠንቁ ናይ ወያነ ወራር እዩ። ናትና ድኻም ግን ብግቡእ ክግምገም ዝግብኦ እዩ።
ሕቶ፡- ንናይ ደገ ማዕከናት ዜና ሓበሬታ ካብ ምሃብ ተjጢብኩም ከምዘለኹም ይዝረብ። ንምንታይ ከምኡ ኮይኑ?
ድሩዕ፡ እቲ ጉዳይ ንህዝብና ስለዝምልከት።
ሕቶ፡- ሕራይ፡ እዚ ምንቅስቓስኩም ብኸመይ ደሚሩ? ዝመርሖ ሰብዉከ ኣለ ዎ ዉዶ?
ድሩዕ፡ ከም ኣባልት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶታት ሓድሽ ነገርን ሓዲሽ ምንቅስቓስን ኣላዓዒልናኣሎና ክብል ኣይክእልን። ኩሉ እቲ ነልዕሎ ዘሎና ሕቶታትን ርእይቶታትን ናይ ውድብ ሕቶታትን ርእይቶታትን እዩ። ብዕትበትን ጭቡጥ ስጉምቲታት ብምውሳድን ከተተግብሮ ናይ ምጽዓር ሕቶ ጥራይ እዩ ዝመስለኒ። ብተፈላለየ ምኽንያታት (ድኽመት እዩ) ክንሰርሓሉን ክንቃለስሉን ዝነበረናዉምበር፡ ናይ 15 ሰባት ፍሉይ ኣደንዳ ኣይኮነን። ናብ ቅዋማዊ ስርዓት ናይ መሰጋገሪ ኣገዳሲ (ሆሦሕሩሕሆሃማ) እዋን ስለዝኾነ ግን፡ ብትብዓት ክንገጥሞ ዘለና ኮይኑ ረኺብናዮ ኣሎና። ህዝብና ሓቀኛ ቅዋማዊስርዓት ተኪሉ ክንርኢ ስለንደሊ።
እቲ ጉዳይ ተመኻኺርካ ዝተበገሰን፡ ኣብዉዚ ኣዋንዉዚ እዩ ነቂሉ ዘይትብሎን ኮይኑ እናተዋህለለንኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝተንጠልጠለ ኣስጋኢ ኩናታን ዝወረደ ጸገማትን ዝደረኾን ተርእዮ እዩ ክብል እደፍር። ናይ ነብሰ ነቐፈታን መብጻዓ ምሕዳስን ተርእዮ እዩዉውን።
ናይ ማእከላይን ሃገራዊን ባይቶታት ኣካል ምበር ዝተፈልየ ስለዘይኮነ፡ ከም ፍሉይ ኣካል ክትዛረበሉን ክውሰድን ኣይከኣልን። ናይ ዘይተዛረቡ ኣባላት ማእከላይ ሃገራውን ባይቶታት ናይ ካድረታትን ኣባላት ውድብ፡ ከምኡ ከኣ ናይ ህዝቢ ድሌት ስለዘሎን ድማ ናይ ፍሉያት ሰባት ጌርካ ክውሰድ ኣይግብኦን።
ሕቶ፡- ተራ ናጻ ፕረስ ሃገርና ከመይ ትግምግሞ?
ድሩዕ፡ ኣብ ሃገርና ብሕታዊ ፕረስ፡ ሓደ ወልዶ እዩ ዘሎ፡ ሰብኣውን ትካላውን ዓቕሙ ጌና ትሑት እዩ ዘሎ። ብናይ መንግስታዊ ፕረስ ተዓብሊሉን ተዓፊኑን ስለዝጸንሐ፡ ሕጂ ይብገስ ኣሎ። ንምዕባለኡ ክሕግዝ ዝኽእል ጉዳያትን ዕቑር ዓቅምን ስለዘሎ ግን ትስፉው እዩ።
ኣብዚ እዋንዉዚ ዝረአ ዘሎ ስምዒታውን ዘለፋ ዝተሓወሶን ዘረባታት(ካባና ደሚርካ) ቀስ ብቐስዘፍ ክብልን፡ ብእርኑብን ንርእይቶታት ጥራይ ብነቐፌታውን ሃናጽን መገዲ ዝርኢን ጽሑፋት፡ እናተተከአ ክኸይድን እዩ።
ብሕታዊ ፕረስ፡ ኣብ ምዕማቝ ደሞክራሲን ምምዕባል ፖለቲካዊ ባህልን ኣገዳሲ ተራ ስለዘጻወት፡ ናይ መንግስቲን ብሕታዊ ክፋልን ቖላሕታን ደገፍን ከድልዮ እዩ። ምምዕባሉን ምድልዳሉን ብውሽጣዊ ትሕዝቶ ጥራይ ስለዘይከኣል፡ ከምዉቲ መንግስትን ማሕበራት ሓፋሽን ዓቕመን ንምምዕባል ብግሉጽ መገዲ ናይ ወጻኢ ሓገዝ ዝሓታን ዝረኽባን፡ ብሕታዊ ፕረስዉውን ካብ ከምኡ ሓገዝ ክጥቀም ዝኽእልን ዘለ ዎ ን ኮይኑ ይረኣየኒ።
ኩሉ ግዜ ብፍላይ ከኣ ኣገዳሲ ነጥቢ መቐይሮ ኣብ ዝኾነ ናብ ቅዋማዊ ስርዓት መስጋገሪ እዋን፡ ህዝቢ ብናጻ ርእይቶኡ ክህብን፡ ንመጻኢ ጉዕዞኡ ኣዝዮም ጸለውቲ ኣብ ዝኾኑ ጉዳያት ብክፉትከመያየጥን፡ ስለዝግባእ ናጻ ፕረስ ኣገዳሲ እዩ። ብዝኾነ ይኹን ምስምስን ስልበጣን ክዕፈን ከኣ ኣይግባእን።
ኣብ መወዳእታ ክትብሎ ትደሊ ነገር እንተሎ፡ ዕድል ክንህበካ?
ድሩዕ፡ እዚ ኩነታትዉዚ ንህዝቢ ኣሻቒል ዎ ምህላዉ ይሰመዓንን ከምኡ ምዃኑ የሕዝነንን። ህዝቢኪሻቐል ኣይንደሊን ኢና። ካብዉዚ ኩሉ ሽግር ወጺኡ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ቅሳነት ኪስእን ኣይግባእን። ኣይ ኢዱን እዩ። ከምኡ ኪኸውን የብሉን።
እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ፍልልይ ኣብዉዚ እዋንዉዚ ከጋጥም ዘይክእል ዚነበረ ኣይኮነን። ንህዝቢ ዘሻቕሎ ዘሎ ግን ናብ ጎነጽን ዘየድሊ ሓይሊ ምጥቃምን ከየምርሕ እዩ። ከምኡ ከይከውን ንሕና ሕጋዊ ሰላማዊን ዘተኣዊን መንገዲ ጥራይ ኢና ኪንጥቀም ጸኒሕናን ኪቕጽል ንደልዮን።
ሰራዊታና ብደካ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክሳብ ሕጂ ተጋዳላይ ዚሕመረቱ ኮይኑ ስለዚጸንሐ ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ሃገር ጸግዒ ውድብ ሒዙዉኳ እንተኾነ ንቕዋም ዚምእዘዝን፡ ኣብ ፖለቲካዊ ፍልልያት ውሽጢ ሃገር ከምሃገራዊ ትካል ኢዱ ከእቱ ስለዘይብሉን፡ እዚ ዘሎ ፍልልይ ናብ ጎነጽን ሓይሊ ምጥቃምን ከምርሕ ኣይክእልን። ኣይግባእን ከኣ።
ፕረሲደንት ካብ ሕጊ ወጺኡ ነዚ ዘሎ ናይ ኣረኣእያ ፍልልይን ሰላማዊ ተቓውሞን ብጎነጽ ወይብኻልእ ኣመሳሚሱን ጉልባብ ገይሩን ኪድርቁስ ኪፍትንን ኣይግባእን። ብምምይያጥን ክፉት ዘተንጥራይ ዚፍታሕ እዩ። ባዕሉ ብሕጊ ኪሕዞ እንተኾይኑ ከኣ፡ ባዕሉ ከሳሲን ፈራዲን ክኸውን ከምዘይክእል ኪበርህ የድሊ።
ህዝቢ ተዓዛባይ ኪኸውን ስለዘይብሉ፡ ከምዉቲ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ሞንጎ ደብሃን ሻዕብያን ኪዓርቕዝጸዓረን ኣገዳሲ ተራ ዝተወጻወተን ሕጂዉውን ሓላፍነት ኣለ ዎ ። ኣብ መንጎ መንግስቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን (ውግእ ወያነ) ሰላማዊ ፍታሕን ዕርቂን ንኽርከብዉኳ ብመራሕቲ ሃይማኖቱ ዝጸዕረ፡ ናይ ውሽጡ ሽግር ንምፍታሕ እሞ ከኣ ልዑል ሓላፍነት ኣለ ዎ ኢለ እኣምን።
የቐንየልና ድሩዕ
ድሩዕ፡ የቐንየለይ


c: text/html

text:
ሓምለ 1998 ጭቃን ጨፈቃን ናይ ኣዲስ ኣበባ ከይኣክል’ሲ፣ ምስ’ቲ ካብ ገዛ ዘየውጽእ ናይ ክረምቲ-ድሚማ፣ ስግኣት ናይ’ቲ ዘመና’ምጽኦ ቁዘማ ኣብ ልቢ ሰብ ክውዕልን ክሓድርን ካብ ዝጅምር እዋን ኣይሓጸረን። ምስኡ ድማ ብረድዮ ብተለቪዥንን ብጋዜጣታትን ከም ግመን ዕምብረን ንወረን ንኣየርን ዝዕፍን ዝነበረ ዜና፣ ነውርን ቀይድን ኣይነበሮን። ከም ቁርን
ኣውያት ዘይብሉ! ቀባሮ ዘይወዓሉሉ ቀብሪ!
ዕዳጋ-ብልፍንቲ!
ናይ ሓንቲ ሃገር ገንዘብ ኣብ ማእከል ዓዱ፣ ግራቱ ብሒቱን፣ ደረቱ ሓጺሩን፣ ክገላበጥ እንተተደልዩ፣ መን’ኻ ዝብሎ የብሉን። ዶብ ክሰግር እንተተሓሲቡሉ ግን ዓማዊሉ ከምዝበልዎ’ዩ ዕድሉ ዝውሰን።
ዝናን-ባህታን ትርጉም ስኢኖም፣ ናጽነትን-ሱቕታን ድማ ስኒት ስኢኖም፣ እናበልኩ ዝጀመርኩዎ ጽሑፍ ሳልሳይ ክፋሉ እነሆ።
ናብ’ቲ ቀንዲ ዛዕባ ቅድሚ ምእታወይ ግን ንእሽቶ መብርሂ ክውስኸሉ። ኩሉ ሰብ ከምዝፈልጦ፣ ናጽነት ማለት መንነትካ ትዕቅበሉ፣ ውሉድካ ተዕብየሉ፣ ሃብትኻን ባህርያዊ ትዕድልትኻን ከኣ ኣብ ረብሓኻ እተውዕለሉ፣ መጻኢ ዕድልካ ድማ እተውሕሰሉ ጸጋ ኢዩ እንተበልኩ ዘጋነንኩ ኣይመስለንን።
ለ) ኣሕዋት ዝተባእሱሉ መኣዲ ኣየ’ህርፈናን’ዩ።
ኣብ እዋን ምብራዕ ኲናት (1998 – 2000)፣ ናይ ጂቡቲ መራሒ ዝነበሩ ክቡር ፕረሲደንት ሓሰን ጉለድ፣ ክዓርቁን ክሽምግሉን ናብ ኣዲስ ኣበባን – ኣስመራን ተመላሊሶም ከምዝነበሩ ዝርሳዕ ኣይኮነን።
ቁጠባዊ ወጥርታት ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ተጋሂዱ ዘሎ፡ እኩብ ድምር ናይ ዝተፈላለዩ ዉሽጣዉን ግዳማዉን ሮቛሒታት እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን ። እንቋዕ ናብ ብርሃን መስቀሉ ብሰላም ኣብጽሓና! ምስባክ “ወወሀብኮሙ ትእምርተ ለእለ ይፈርሁከ፣ ከመ ያምሥጡ እምገጸ ቅስት፣ወይድኅኑ ፍቁራኒከ ።” “ ነቶም ዚፈርሁኻ ሰንደቅ ዕላማ ሃብካዮም፣ ፈተውትኻ ምእንቲ ኺናገፉ፣ ብየማነይትኻ ኣድኅን እሞ ስምዓና።” መዝ. 59፣40 (60፣40)። መስቀል ዕጸ ሕይወት እዩ። መስቀል ዕጸ መድኃኒት እዩ። መስቀል ዕጸ ትንቢት እዩ። መስቀል […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡ አሜን። ብፍጹም ሰላመ እግዚአብሔር ሰላም ንዓኻትኩም ይኩን እንዳበልና ከምቲ ሓ.ቅ. ጳውሎስ ዝብሎ 'ንሕነሰ ንሰብክ ክርስቶስሃ ዘተሰቅለ፣ ንሕናሲ ነቲ ዝተሰቅለ ክርስቶስ ኢና ንሰብክ' 1 ቆሮ 1፡23። ሎሚ ኣብ ዓምዲ 'መልሲ ንሕቶኹም!'፡ ካባኹም ንዝመጸና ሕቶ መልሲ ንምሃብ መጺና ኣሎ። እቲ ሕቶ ኸመዚ ይብል፣ 'ናይ መን ሥጋ ንበልዕ፧!'። እዛ ሕቶ ካብ […]
ሽዑ ሠራዊተ እግዚአብሔር ካብ ሲዖል ወጹ። ንብዙኃትውን ተራእይዎም። ናብታ ቅድስቲ ከተማውንኣተዉ። ጐይታ ነቲ ሽፍታ ብቅዱስ ደሙ ዝተኃትመ ማኅተም ሃቦ። ናብ ገነት ኪዱ፡ እዚ ሽፍታ ይምራሕኩም፡ ንሱ ብማኅተም ደመይ ይኽፈተልኩም። ንፍርዲ ክሳዕ ዝመጽእ ድማ ኣብኡ ጽንሑ። አዳምን ደቁን ድማ ፊያታዊ ዘየማን እናመርሖም ብነፋስ ንላዕሊ ወጹ። ሠራዊተ መላእክት እናሓለውዎም ድማ ጥቓ ገነት በጽሑ። ንተወሳኺ ቅድሚ ሕጂ ወጺኡ ካብ […]
ሰሙነ ሕማማት ብነብየ ኢሣይያስ “ ነስአ ደዌነ ወፆረ ሕማምነ ” ኢሳ.53፣4-7። “ ብሓቂ ንሱ ንሕማምና ጾሮ ንስቃይና ከኣ ኣብ ነፍሱ ጸዓኖ ” ተባኂሉ ዝተነግረ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ምእንታና ክብል ዘሕለፎ መከራን ስቃይን ስጋብ ሞት በጃ ስለ ዝዀነና እዩ። ሰሙነ ሕማማት ካብ ነግህ፣ ስድስቱ፣ ተስዓቱ ሠርክ ሌሊት ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሕማማት ብምሕሳብ ብተወሳኺ ብዙሓት […]
ዕለተ ሰኑይ ነግህ ዲያቆን ደወል እንዳወለ ሠለስተ ግዜ ንቤተ ክርስትያን ይዞራ። ናይ ሸውዓተ መዓልቲ ውዳሴ ማርያም አንቀጸ ብርሃን ፣መዝሙረ ዳዊት 150 ተዓዲሉ ይንበብ። ድሕሪኡ እቲ መምህር (መርጌታ) ናይ ዕለቱ ድጓ የዝይም። ናይ ሎሚ ሰኑይ ብየማን ዘሎ መምህር እንተ መሪሑ ሰሉስ ከኣ ብጸጋም ዘሎ ይመርሕ። ከምዚ እንዳተዘዋወረ ከኣ ይቅጽል። ናይ ዕለት ድጓ ሠለስተ ጊዜ ምስ ኣመላሊሶም […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። መዝሙር ዘቅዱስ ያሬድ። መኑ ውእቱ ገብርኄር ። ምስባክ ከመ እግበር ፈቃድከ መከርኩ አምላኪየ ወሕግከኒ በማእከለ ከርስየ ዜኖኩ ጽድቅከ በማኅበር ዐቢይ። መዝ.39፣8 ኣምላኸይ ፍቓድካ ንምግባር ባህጊ ኣሎኒ፣ ሕግኻ'ውን ኣብ ውሽጢ ልበይ እዩ በልኩ፣ ጽድቅኻ ኣብታ ዓባይ ማኅበር ኣበሰርኩ። መዝ. 40-8። ማቴዎስ 25፣14-31። ግ.ሓዋ.1፣6-9 2ይጢሞ.2፣1-16 1ይጴጥ.5፣1-12 ቅዳሴ. […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ገዳመ ቆሮንቶስ ፵/40 መዓልትን ፵/40 ለይትን ጸይሙ፣ (ማቴ ፬/4፡፩-፲፩/1-11)፣ ከመይ ጌርና ኃይሊ ፍትወታት ናይ ሥጋ፣ ፈተነ ናይ ዲያብሎስ፣ ጸብኣ ኣራዊት ከም እንስዕር ኣርኣያ ኮይኑና እዩ። በዚ መሠረት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ንጾም ፵/40 ካብ ኣዋጃት ናይ ጾም ሠሪዓ ዓመት መጸ ንዅሎም ምእመናና […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፡ አሜን። ቃና ዘገሊላ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ዝዓበየሉ ኣብ ሰሜናዊ ክፍሊ ናይ እስራኤል ኣብ ኣውራጃ ገሊላ ካብ ከተማ ናዝሬት ብሸነኽ ሰሜናዊ ምብራቕ ኣስታት ፲/10 ኪሎ ሜትር ርሒቕ እትርከብ ንእሽቶይ ዓዲ እያ። ብቛንቋ ዕብራይስጥ “ክፋር ቃና” ይብልዋ፡ ክፋር ማለት ዓዲ ክኸውን ከሎ፡ ቃና ድማ “ናይ መቃ (ሻምብቆ ዝመስል […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ምስባክ ዘነግህ ርእዮከ ማያት እግዚኦ ። ርእዮከ ማያት ወፈርሁ። ደንገጹ ቀላያተ ማያት ወደምጻማቲሆሙ። መዝ ፣76፣26። ምስባክ ዘቅዳሴ ባሕርኒ ርእየት ወጐየት ። ወይርዳኖስኒ ገብአ ድኅሬሁ ። አድባር አንፈርዐፁ ከመ ሐራጊት ። መዝ.። 113፣ 3። ቲቶ. 3፣-4-8። 1ይዮሓ. 5፣- 5- 13። ግ.ሓዋ. 10-34-39። ወንጌል. ሉቃ. 3-21-ፍጻሜ። ቅዳሴ ዲዮስቆሮስ (እምቅድመ ዓለም)። ኣብ ዕለት ልደቱ ብምስክርነት መልእኽቲ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን። ግዝረት ማለት ሥጋ ዕልቦ ምእላይ ማለት እዩ። እግዚኣብሔር ኣምላኽ ከምቲ “ኪዳን ተካየድኩ ምስለ ኅሩያንየ/ ምስ ኅሩየይ ኪዳን ኣቶኹ” መዝ ፹፱፡፫/89፡3፤ ዝብል፤ ንኣቦና ኖኅ ናይ ቃል ኪዳን ንምልክት ይኹንካ ኢሉ ናይ ቀስተ ደመና ከም ዝሃቦ ንኣቦና ኣብርሃም ድማ ናይ ቃል ኪዳን ምልክት ምእንቲ ክኾኖ ግዝረት ሃቦ። ዘፍ ፲፯፡፲፩/17፡11። […]


text:
ዕዳጋ-ዕዮ ኣብ ሽወደን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 9 10 2018
ዕዳጋ-ዕዮ ኣብ ብሕታውን ህዝባውን ጨንፈራት ወይ ክፋላት ይኽፈል።
እቲ ብሕታዊ ሸነኽ፡ ብውልቀ ሰብ ዝመሓደር ኮይኑ፡ ዕላምኡ መኽሰብ እዩ። ከምዚ ዓይነት ዋኒን፡ ገሊኡ፡ ድኳናት ክኸውን ይኽእል ገሊኡ ድማ ከም ናይ መሰንዒ ኢንዱስትሪ፡ ናይ ህንጻ ኢንዱስትሪ፡ ናይ ፍትሕን ቊጠባን፡ መጎዓዝያን ኣብያተ መግብን ክኸውን ይኽእል። ከባቢ 70%ካብ ሰራሕተኛታት፡ ኣብ ብሕታዊ ክፍሊ እዮም ዝሰርሑ።
እቲ ህዝባዊ ክፋል ግን፡ ብመንግስቲ፡ ብኮምዩንን ብኣውራጃዊ ምምሕዳርን እዩ ዝውነን። ኣብዚ ክፍሊ'ዚ ብዙሓት ሰባት ይሰርሑ፡ ማለት ኣብ ክንክን ጥዕና፡ ኣብ ትምህርቲ፡ ፖሊስ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክንክን፡ መውዓሊ ህጻናት፡ ምዕቃብ ኣከባቢ፡ ምውጋን ጎሓፋት፡ ማይን ረሳሕ ፈሳስን ከምኡ'ውን ናይ ረድኤት ወይ ድሕነት ኣገልግሎት ይርከቡዎ።
ሕጽረት ሞያ - ኣብዚ ስራሕ ኣሎ።
እቶም ንመጻኢ እናተሳእኑ ክኸዱ ይኽእሉ እዮም ዝብሃሉ ሞያታት፡ "ሕጽረት ሞያ" ይብሃሉ።
ብዙሕ ትምህርቲ ወይ ስለጠና ናይ ካልኣይ ደረጃ ወይ ላዕለዋይ ደረጃ ድማ፡ ስራሕ ንምርካብ ዓቢ ተኽእሎ ይህበካ። ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ድሕሪ ካልኣይ ደረጃ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ወይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ትምሃሮ።
ኣብ ሃገረ ሽወደን ስራሕ ንምርካብ፡ ትምህርቲ ወሳኒ ተራ ይጻወት። ነዊሕ ግዜ ዝወስድ ትምህርቲ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ሰፊሕ ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድላት ይኸፍተልኩም። መብዛሕትኦም ኣስራሕቲ፡ እቶም ምስኣቶም ስራሕ ክረኽቡ ዘመልክቱ ሰባት ብዉሑዱ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዘጠናቐቑ ክኾኑ ይጠልቡ። እዚ ማለት ከኣ፡ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ፡ ማለት ጂምናስየት ዲፕሎም ክህልወኩም ኣለዎ። ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ክትቅጽሉ ምስ እትደልዩ'ውን እዚ ናይ ጂምናስየት ዲፕሎም ክህልወኩም ኣለዎ።
ኣብዚ ታሕቲ፡ ብቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ ዝቐረበ፡ ኣብ ዝመጽእ ግዜ ዝጥለቡ ሞያታት ተዘርዚሩ ኣሎ። (ማዕከን ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ Arbetsförmedlingen)።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ብዙሕ ሰብ ዘይመረጾም ሞያዊ ስልጠናታት፡ ኣብ ዓመተ 2017 (ብቐሊሉ ስራሕ ክትረኽበሎም እትኽእል)
- ናይ ዕደናን ስነ-ሜታልን፡ መሃንዲስን ተክኒሻንን፡
- ሓኪም(ዶክተር)
- ሶፍትወይር - ናይ ኢንተርነት ኣማዕባሊ
- ማሕበራዊ ሰክረታሪ
- ገምጋሚ ገንዘባዊ ደገፍ
- ኣለይቲ ሕሙማን ኣብ መዳይ ስነ ኣእምሮኣዊ ፍወሳ፡ ህጹጽ ክንክን ሕሙማን፡ ክንክን ኣረጋውያን፡ ህጻናትን ኤክስረይን፡ ከምኡ'ውን ናይ መጥባሕቲ ኣለይቲ ሕሙማንን ከባብያዊ ኣለይቲ ሕሙማንን።
- ፍሉይ መምህር
- ሲቪል ኢንጂነር፡ ህንጻን ትሕተ ቕርጽን፡ ኤለክትሮኒክን ተሌ ተክኒክን
- ናይ ህንጻ መሃንዲስን ተክኒሻንን
- ናይ ኢንተርነት ኣርኪተክት
- VVS-መሃንዲስ
- መምህር ህጻናት
- ኣብ መባእታ ትምህርቲ፡ ናይ መወዳእታ ዓመታት(ክፍሊ) መምህር
ኣብ ካልእ ደረጃታት ትምህርቲ ዝወሃቡ፣ ሰብ ክመሃሮም ዘይመርጾም ሞያታት፣ (ብቐሊሉ ስራሕ ክትረኽቡሎም እትኽእሉ ሞያታት) ኣብ ዓመተ 2017
- ከሸንቲ
- ነዳቓይ
- ተሓጋጋዚ ነርስ
- ጸጋኒ ናሕሲ
- ካብ ስታኛ (ታኒካ) ዝተሰርሑ ነገራት ዘለሓሕም
- መካኒክ ናይ ገዛን ናይ ጽዕነትን መካይንን
- ኣውቲስታ ናይ ጽዕነት መኪና
- ዓብዓቢ ማለት ዓሻጊ ነገራት፡ ለጣፋይ/ Isoleringsmontörer
- ማቶነላ ኣንጻፋይ
- ናይ ምግጥጣም ቴክኒሻን
- ኢድራውሊኮ
- ሰራሕተኛታት ናሕሲ
- ሰራሕ ኮንክሪት
- ጽርበት ዕንጸይቲ/ካርፔንተር
- ለማጻይ
- ሰራሕ መሳርሒታት
- ሰራሕተኛ ህንጻ
- ሰራሕተኛ ህንጻ፡ ምድር ቤትን መንደቕን
- ናይ ስርዓትን ምቊጽጻርን ተክኒሻን
- ሰክረታሪ ሕክምና
ኣብ መጻኢ ግዜ፡ ስራሕ ኣበይ ዝርከብ?
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ ኣብ ዘውጽኦ ንሞያታት ዝምልከት ናይ ሓምሽተ ክሳብ ዓሰርተ ዓመታት ትንቢት፡ ኣብ ብዙሕ ሞያታት ሕጽረት ሓይሊ ሰብ ከጋጥም ምዃኑ ይሕብር። እዚ ከጋጥም ዝብሃል ዘሎ ሕጽረታት፡ በቶም ናብ ሽወደን ዝመጽኡ ዘለዉ ሰባት ብኸፊል ክትካእ ይኽእል። ኣብ ዝመጽእ 5 ክሳብ 10 ዓመታት ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ሕጽረታት ሓይሊ ሰብ ዘጋጥመሎም ሞያታት፡ ቀጺሎም ተዘርዚሮም ኣለዉ።
ኣብ ዝመጽእ 5 ክሳብ 10 ዓመታት፡ ዝዓበየ ሕጽረት ሓይሊ ሰብ ዘጋጥመሎም ሞያታት፡
- ሞያታት ሓበሬታዊ ተክኖሎጂ (ኣይቲ)
- ናይ ህጻናት መምህርን ናይ ትርፊ ግዜ ፍሉይ መምህርን
- መምህር መባእታ ቤት ትምህርቲ
- መምህር ካልኣይ ደረጃ
- ሓኪም(ዶክተር)
- ነርሳት
- ፍሉይ መምህር
- ሓኪም ስኒ
- ናይ ስኒ ነርሳት
- ተሓጋገዝቲ ነርሳት
- ሞያታት ምህንድስና
- ናይ ገዛን ናይ ጽዕነትን መካይን መካኒክ
- ኦፐሬተራት ማሺነሪ
- ዘወርቲ ኣውቶቡሳት
- ዘወርቲ ባቡር
- ተቖጻጻሪ ናይ ብኮምፕዩተር ተደጊፈን ዝሰርሓ ማሺናት
- ኮኮ (ከሻኒ)
- ብርክት ዝበሉ ሞያታት ኣብ መዳይ ህንጻ
ምንጪ፣ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ-ስራሕ
ስእሊ፡ ዮነር
ማዕርነት ኣብ ዕዳጋ-ዕዮ
ማዕርነት ክብሃል እንከሎ፡ ደቀንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ኣብ ኣገደስቲ መዳያት ህይወት፡ ማዕረ መሰላት፡ ግቡኣትን ዕድላትን ኣሎዎም ማለት እዩ። ጥርዚ ምዕሩይነት ንምብጻሕ፡ መንግስቲ ሽወደን፡ ንጹር ሽቶታት ኣቐሚጡ ይርከብ። (ነዚ ብዝምልከት ኣብ ራብዓይ ምዕራፍ ብዝርዝር ኣንብቡ)። ዓቕምታትን መሃዝነትን ናይ ደቀንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ብግቡእ ምጥቃም፡ ፍትሓውን ዕብየቱ ዘረጋገጸን ሕብረተሰብ ኣብ ምፍጣርን ወሳኒ እዩ።
ሽወደን፡ ብብዙሕ መዳያት ማዕርነት ዘሎዋ ሃገር እያ። ዳርጋ 80% ኣብ መንጎ20ን 64ን ዓመት ዝዕድሚአን ኣብ ሽወደን ዝርከባ ደቀንስትዮ፡ ካብ ገዝአን ወጻኢ ይሰርሓ። እዚ ኸኣ ምስ ካልኦት ሃገራት ክነጻጸር እንከሎ ዓቢ ክፋል ናይቲ ሕብረተሰብ ከም ዝሽፍን ዘረድእ'ዩ። ግን ከኣ፡ ኣብ ስራሕ፡ ጉድለት ማዕርንት ይርአ እዩ። ደቀንስትዮ ልክዕ ከም ደቂ ተባዕትዮ እናሰርሓ እንከለዋ ትሕት ዝበለ ደሞዝ ይኽፈላ። ኣብ መሪሕነት ኩባንያታት፡ ብዝሒ ደቀንስትዮ ዝተሓተ እዩ። ኣብ ናይ ስድራን ስራሕን ዝርአ ናይ ስራሕ ምክፍፋል'ውን ኣብ መንጎ ደቂ ተባዕትዮን ደቀንስትዮን ፍልልይ ኣሎ። ደቀንስትዮ ልክዕ ከም ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ደገ እናሰርሓ እንከለዋ፡ ናይ ስድራቤት ዕዮ ድማ ይውሰኸን። ብዙሓት ደቀንስትዮ፡ ምስ ወለዳ፡ ንደቀን ክኣልያ ንብዙሕ ግዜ እየን ካብ ስራሕ ዝእለያ።
መንግስቲ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት፡ ማዕርነት ንምምሕያሽ ካብ ምጽዓር ደው ኣይበለን። እቲ ክብጻሕ ዝድለ ዘሎ ዕላማ ኸኣ፡ ንኣብነት ደቀንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን፡ ኣብ ጾታ ዘይኮነስ ኣብ ብቕዓት፡ ክእለትን ድልየትን ተመርኲሶም ሞያ ክመርጹ ኣለዎም። ኮይኑ ግን፡ ኣብ ሽወደን፡ ኣብ ጾታ ዝተመርኮሰ ሞያዊ ፍልልያት ኣሎ። ንኣብነት ጽላት ምክንኻንን ምእላይን ብደቀንስትዮ ዝተዓብለለ ክኸውን እንከሎ፡ ጽላት ህንጻን ቴክኒክን ከኣ ብደቂ ተባዕትዮ ይዕብለል። ኣካየድቲ ስራሕ፡ ሓለቓታት፡ ከምኡ'ውን ናይ ውልቂ ትካል ዝጅምሩ፡ መብዛሕትኦም ደቂ ተባዕትዮ እዮም።
እዚ ስእሊ እዚ፡ ነቲ ኣብ ሽወደን፡ ኣብ ስራሕ ዝርአ ኣብ ጾታ ዝተመስረተ ምክፍፋል ይገልጽ። ኣብተን 3 ካብ'ቶም 30 ዝዓበዩ ሞያታት ጥራይ እዩ እቲ ማዕርነት ክረአ ዝኽእል። ንሱ ድማ፡ 40%-60% ካብ ናይ ክልቲኡ ጾታታት እዩ። ምንጪ፣ SCB
ማሕበራዊ ኮዳት ኣብ ዕዳጋ-ዕዮ
ናይ ሽወደን ሕላገት ኮይኑ ዝረአ ሓድሓደ ማሕበራዊ ኮድ ናይ ዕዳጋ-ዕዮ ኣሎ።
ኣብ ቦታ ስራሕ፡ ልሙድ ዝኾነ ኣወዳድባ፡ ልሙጽ እምበር ጽፍሓዊ ኣይኮነን። እዚ ማለት ካኣ፡ መብዛሕትኦም ንስራሕ ዝምልከቱ ነገራት፡ ብሓለቓታትን ሰራሕተኛታትን ብሓባር እዩ ዝወሰን። እዚ ኣገባብ እዚ፡ ውሳነ ኣብ ምውሳድ ነዊሕ ግዜ ዝሓትት እኳ እንተኾነ፡ ንሰራሕተኛታት ግን ተሳታፍነትን ሓላፍነት ናይ ምውሳድ መንፈስን የስፍነሎም'ዩ።
ናይቲ ስራሕ ሃዋሁው፡ መብዛሕትኡ ግዜ፡ ምቕሉልነት ዝሰፈኖ እዩ። እዚ ማለት፡ እቲ ኣጸዋውዓ ሰብን ኣከዳድናን። ናብ ስራሕ፡ ኣብ ናይ ደገ ናይ ማዓልታዊ ህይወትና እንጥቀመሎም ክዳውንቲ ለቢስና ምምጻእ ልሙድ እዩ።
ኣብ መብዛሕትኡ ናይ ሽወደን ናይ ስራሕ ቦታ፡ ግዜ፡ ወሳኒ እዩ። ኣብ ሰዓትካ ክትርከብ ኣገዳሲ እዩ።
ኣብ መዓልቲ ስራሕ፡ እታ ኣገዳሲት ክፋል ናይ መብዛሕትኡ ቦታታት ስራሕ፡ እታ ሰራሕተኛታት ሓቢሮም ሻሂ ቡን እናበሉ ዘዕልሉላ ግዜ እያ።
ወሃብቲ ስራሕን ሰራሕተኛታትን
ዕዳጋ-ዕዮ ኣብ ክልተ ይኽፈል፡ ወሃብቲ ስራሕን ተቐበልቲ ስራሕን።
ተቐበልቲ ስራሕ፡ ከም ሰራሕተኛታት ይፍለጡ። ናይ ወሃብቲ ስራሕን ተቐበልቲ ስራሕን ማሕበራት/ውድባት ኣሎዋ። ኣብዘን ማሕበራት እዚኣተን፡ ወሃብ ስራሕ ይኹን ተቐባል ስራሕ፡ ንሓድሕዶም ብምትሕብባር ብዛዕባ'ቲ ንድሌታቶምን ንጥቕሞምን ዘቐድም ነገራት ይሰርሑን ይነጥፉን። ኩላቶም ኣባላት ናይዚ ማሕበር ወይ ውድብ'ዚ ክነጥፉን ኣበርክቶ ክገብሩን ይግባእ።
ናይ ወሃብቲ ስራሕ ውድባት፡ ናይ ባዕላተን ድሌታትን ጥቕምታትን'የን ዘቐድማ።
እተን ዝዓበያ ወሃብቲ ስራሕ ውድባት፡ እዘን ዝስዕባ እየን፡
ሽወደናዊ ኮንፈደረሽን ዋኒን (Svenskt näringsliv) ንብሕታውያን ትካላት።
በዓል መዚ ኣስራሕቲ (arbetsgivarverket) ከምኡ'ውን ምትእኽኻብ ኮምዩናትን ዞባታትን ሽወደን (SKL) ንህዝባዊ መካነ-ስራሕ
ውድብ ማሕበረ-ሞያ፡ ንጥቕምታት ሰራሕተኛታት የቐደም።
እተን ዓበይቲ ውድባት "ማሕበረ-ሞያ" እዘን ዝስዕባ እየን
- LO (ናይ ሽወደን ሃገራዊ ማሕበር)
- TCO (ፈደረሸን ኣገልገልቲ ህዝቢ)
- SACO (ናይ ሽወደን፡ ኣካዳምያዊ ኮንፈደረሽን)
እተን ሃገራውያን ማሕበራት፡ ንዝተፈላለየ ሞያን ክፍልን ዝውክላ ነኣሽቱ ማሕበራት ሰራሕተኛታት ኣሎወን።
ኣብ ሽወደን፡ ካብ 1880ታት ጀሚሩ እዩ ውድባት "ማሕበረ-ሞያ" ቆይሙ። ብዙሓት ሰራሕተኛታት ካኣ፡ ኣባላት ኮይኖም። ኣባል ምዃን ወለንታዊ ኮይኑ፡ ክትከውን ምስ እትደሊ ግን፡ ዝኽፈል መጠን ገንዘብ ኣሎ። ኣብ ውድባት "ማሕበረ-ሞያ"ን ኣብ "ውሕስነት ንሽቕለት-ኣልቦነት" ወይ "ኣ-ካሳ"፡ ብሓደ ግዜ ኣባል ምዃን ይክኣል እዩ። ኣ-ካሳ፡ ቊጠባዊ ማሕበር ኮይኑ፡ ኣባላቱ፡ ስራሕ ኣልቦ ምስ ዝኾኑ፡ ገንዘብ ይህቦም። ዝተፈላለያ ኣ-ካሳታት ኣለዋ። ዝበዝሕ ግዜ ድማ፡ ምስታ ኣባል ዝኾንካያ ውድብ ማሕበረ-ሞያ ዝተኣሳሰረት እያ።
ናይ ሰራሕተኛታት ማሕበራትን፡ ውድባት ወሃብቲ ስራሕን፡ ቀጻሊ እናተራኸቡ ንዕዳጋ-ዕዮ ዘማእክል ሕግታት ኣመልኪቶም ኣብ ሓባራዊ ስምምዓት ይበጽሑ። እዚ ስምምዓት'ዚ፡ ንኣብነት ብዛዕባ ደሞዝ፡ መሰላትን ኣብ ቦታ ስራሕ ክትግበሩ ዘለዎም ግቡኣትን ዝምልከት ክኸውን ይኽእል። እዚ ናይ ስምምዕ መሰል'ዚ፡ ኣብ ሓቢርካ ናይ ምውሳን መሰል ዝድህስስ ሕጊ (MBL) ሰፊሩ ይርከብ።
ንዕዳጋ-ዕዮ ናይ ሽወደን ዘስተኻኽሉ፡ ዝተፈላለዩ ሕግታትን ስምምዓትን ኣሎዉ። ስእሊ፡ ዮነር
ሕጊ ዕዮ (Arbetsrätt)
ኣብ ሃገረ ሽወደን፡ ንስራሕ ዝምልከት ብዙሕ ሕግታት ኣሎ። እቶም ኣብ መንጎ ወሃብቲ ስራሕን ሰራሕተኛታትን ዝጸንዑ፡ ሕግታትን ኩነታት ውዕልን፡ 'ሕጊ-ዕዮ' ተባሂሎም ይፍለጡ።
ሕጊ መሰል ተሳትፎ፡ ኣብ ሞያዊ ናብራ (lagen om medbestämmanderätt i arbetslivet, MBL)
ሕጊ መሰል ተሳትፎ ኣብ ሞያዊ ናብራ፡ ኣገዳሲ ክፋል ሕጊ-ዕዮ እዩ። ኣብዚ ሕጊ'ዚ፡ ንመሰል "ማሕበረ-ሞያዊ ውደባ ሰራሕተኛታት ኣብ ኣብያተ ዕዮ" ዝምልከቱ መምርሒታት ኣሎዉ። እዚ ሕጊ'ዚ "ወሃብቲ ስራሕ፡ ንኣብያተ ዕዮ ዝምልከቱ ኣገደስቲ ነገራት ንሰራሕተኛታቶም ግድን ክሕብሩ ኣለዎም" ይብል። ወሃብቲ ስራሕ፡ ኣብ ኣብያተ ዕዮኦም ለውጥታት ቅድሚ ምውሳኖም'ውን ምስ ውድባት ማሕበረ-ሞያ ክዛተዩ ኣለዎም።
ሕጊ ውሕስነት-ስራሕ (lagen om anställningsskydd, LAS)
ሕጊ ውሕስነት-ስራሕ (Lagen om anställningsskydd, LAS) ኣብ እዋን ስንብታ (uppsägning) ንሰራሕተኛታት ውሕስነት ይህብ።
እቲ ሕጊ፡ ብቐዳምነት፡ ነቶም ብቐዋሚ መንገዲ ዝተቖጽሩ ይምልከት። ኣብዚ ሕጊ'ዚ፡ "ሓደ ሰራሕተኛ ብዘይ ገለ ብቑዕ ምኽንያት ካብ ስራሕ ክሰናበት ኣይክእልን'ዩ" ዝብል ኣሎ። ብቑዕ ምኽንያት ክብሃል እንከሎ፡ ኣብቲ ቤት ዕዮ ሕጽረት ስራሕ ምስ ዝህሉ፡ ወይ ካኣ፡ ሓደ ሰራሕተኛ፡ ስርሑ ብዝግባእ ምስ ዘይዓምም ክኸውን ይኽእል።
ሕጊ ውሕስነት ስራሕ: ሕጽረት ስራሕ ምስ ዝህሉ: ፈለማ ኣየኖት ሰራሕተኛታት ከም ዝሰናበቱ'ውን ይውስን'ዩ። እዚ ኸኣ ናይ 'ቅደም ተኸተል ስርዓት' ይብሃል። እቲ ቀንዲ ትሕዝቱኡ፡ ነቶም ንሓጺር ግዜ ዝተቖጽሩ ሰራሕተኛታት፡ ቅድሚ'ቶም ንነዊሕ ግዜ ዝተቖጽሩ ሰራሕተኛታት ንምስንባት እዩ።
ሓባራዊ ውዕል (Kollektivavtal)
ሓባራዊ ውዕል (kollektivavtal) ዝብሃል ኣብ መንጎ ወሃብቲ ስራሕን ማሕበራት-ሞያን ዝእቶ ጽሑፋዊ ውዕል'ዩ። ኣብ ሓደ ሓባራዊ ውዕል፡ ንሳዓታት ስራሕ፡ ንዓመታዊ ዕረፍትን ንደሞዝ ሰራሕተኛታትን ዝምልከቱ መምርሒታት ኣሎዉ። ዝበዝሕ እዋን፡ መጠን ደሞዝካ ዝውስኖ፡ ሓባራዊ ውዕል ወይ ስምምዕ'ዩ።
ሓባራዊ-ውዕል፡ ነዞም ዝስዕቡ መምርሒታት ይጥርንፍ፡
- ዓይነት ስራሕ
- ትርፊ ሰዓት
- ደሞዝን ካሕሳን
- ሰዓታት ስራሕ
- ዕረፍቲ
- ስንብታ
- ጡረታን ናይ ሓደጋ መድሕንን
እቲ ዝተሓተ ደሞዝ ሰራሕተኛታት ክንደይ ክኸውን ከም ዘሎዎ፡ ኣብ ሓባራዊ ውዕል ይውሰን። እቲ ውዕል፡ ኣብ ሓባራዊ ውዕል ዘሎዎ ትካል ዝሰርሑ፡ ግን ካኣ ኣባላት ማሕበረ ሞያ ዘይኮኑ'ውን ይምልከት'ዩ። ኣብ ሽወደን፡ እቶም ዝተሓቱ ደሞዛት ክንደይ ክኾኑ ከም ዘሎዎም ውዕል እምበር ሕጊ የለን።
ወሃብ-ስራሕካ፡ ዋላ ናይ ስራሕ ውዕል ይሃሉዎ፡ ብዛዕባ ደሞዝካ ዝምልከት ምስኡ ክትመያየጥን ክትካታዕን ተኽእሎ ኣሎ። ደሞዝካ ኣብቲ ዓይነት ብርተዐ ስራሕን ኣብቲ እተርእዮ ብልሓትን ዝተመስረተ እዩ። ዝበዝሑ ዓበይቲ ውድባትን ዋኒናትን፡ ምስ ማሕበር-ሞያ እዮም ናይ ስራሕ ውዕል ዝገብሩ። ሓባራዊ ውዕል ዘይገብሩ ወሃብቲ ስራሕ'ውን ኣለዉ።
ኣብ ቦታ ስራሕ ዘጋጥሙ ግርጭታት
ኣብ ቦታ ስራሕ ዝኽሰት ግርጭት ወይ ባእሲ፡ ብዝተኻእለ መጠን ብቕልጡፍ ክፍታሕ ኣለዎ። እቲ ሓላፊ ስራሕ'ዩ ግርጭት ክፍታሕ ሓላፍነት ዝስከም። ኣብ ግርጭት እንተ ኣቲኻ፡ ምስ ሓላፊኻ ተዛረብ። ምስ ሓላፊኻ ግርጭት እንተለካ፡ እሞ ድማ ኣብ ሓደ ማሕበረ-ሞያ ኣባል እንተ ዄንካ: እቲ ዘለኻዮ ማሕበረ-ሞያ ደገፉ ክህበካ ይኽእል'ዩ። ወሃቢ ስራሕን ተቐባል ስራሕን ብሓደ ጒዳይ ተባኢሶም፡ ነቲ ጒዳዮም መዕለቢ ምስ ዝስእኑሉ፡ ነቲ ናይ ስራሕ ቤት ፍርዲ ክውከሱዎ ይኽእሉ እዮም። እቲ ናይ ስራሕ ቤት ፍርዲ 'AD' ድማ፡ ነቲ ጒዳይ ኣጽኒዑ ውሳነ ይህብ።


text:
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ንኡስ ጨንፈር ሞንሽን ጀርመን
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ንኡስ ጨንፈር ሞንሽን ጀርመን ወርሓዊ ስሩዕ ኣኼብኡ ብዕለት 19/01/2019 አቃኒዑ። ኣኼባ ብዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምጅማሩ ቀጺሉ ብዛዕባ ጉዕዞ ኩነታት ቃልስና ናበይ ገጹ ኣብ ትሕቲ ዝብል ዛዕባ ሰፊሕን ዝርዝራውን መግለጺ ተዋሂቡ።ንሕና ከም ህዝቢ ሃገርና ኤርትራ ብኽብሪ ጀጋኑ ሰማእታትና ዝመጸት ሃገር ኣሕሊፍና አይንህብን ጉጅለ ህግደፍ ዝገብሮ ዘሎ ሃገርና ክሸይጥን ልኡላውነትና ክደፍርን አይነፍቅድን ሎሚ ከኣ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ንምዕቃብ ታሪኽናን ምውሓስ ሃገርናን ህዝብናን ከይተሓለልና ንቃለሰሉ እዋን እዩ ክብል ተሳታፊ እቲ ኣኼባ ብናይ ሓባር ድምጺ ኣስሚርሉ። መሰል ህዝብና ክኽበርን ንህዝቢ ዘገልግል ስርዓት ንምህናጽን ቃልስና ብናህሪ ክንቅጽል ኢና ድሕሪ ምባል ንዓመተ 2019 ብሓድሽ ኣገባብን ኣወዳድባን ተወድብና ክንቃለስን ንመራሒ ህግደፍን ጉጅልኡን ንምእላይ ኣበርቲዕና ክንሰርሕን ኢና ድሕሪ ምባል ናይ መጻኢ መደባት ብምሕንጻጽ ናይቲ ዕለት ኣኼባ ብዝኽረ ሰማእታት ብዓወት ዛዚሙ።


text:
ደቡብ ኣፍሪካዊት ኤንኮሳዛና ድላሚኒ-ዙማ ኣዶ መንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኮይነን ተመሪፀን።እተን ምንስቴር ጉዳያት ውሽጢ ሃገር ደቡብ ኣፍሪካ ትማሊ ሰንበት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተኻየደ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ንቶም ኣብስልጣን ዝፀንሑ ጋቦናዊ ዣን ፒንግ ስዒረንኦም።
ድላሚኒ-ዙማ ድሕሪ ዝተኻየደ ኣርባዕተ ዙሪያ ምርጫ ስለዝሰዓራ ነቲ ዝለዓለ ስልጣን ሕብረት ኣፍሪካ ክርከባ እየን።ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪካ ብዝተኻየደ ምሽጥራዊ ምሃብ ድምፂ እተን ደቡብ ኣፍሪካዊት 37 ድምፂ መራሕቲ ኣፍሪካ ብምርካብ ስዒረን ኣለዋ።ንምስዓር ልዕሊ ክልተ ሲሶ ድምፂ የድሊ።
ድላሚኒ-ዙማን ኣቦ መንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኮይኖም ዝፀንሑ ዣን ፒንግን ኣብዝሓለፈ ጥሪ ኣብዝተኻየደ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ነቲ ሓላፍነት ተወዳዲሮም ሓዲኦም ንምስዓር ዘድልዮም ድምፂ ኣይረኸቡን ነይሮም።
ብኻሊ ዜና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኣከቡ መራሕቲ ኣፍሪካ ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ናይዚ ዓመት ባጀት 280 ሚሊዮን ዶላር ንክኸን ኣፅዲቖም።እቲ ጉባኤ ሎምሽት ክዛዘም እዩ።


text:
ኣብ ዝነበርዎ ሃገረ ስብከት አውሮጳ ብጊዜያዊ ኣቦ መንበርነት ከገልግሉ ዝጸንሑ ደኃር መዓርገ ጵጵስና ዝተቐብዑ ብፁዕ አቡነ ጳውሎስ ብብፁዕ አቡነ ባስልዮስ ኣመኃዳሪ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን... ይቕጽል
“ብጐይታ ኩሉ ሳዕ ተሓጐሱ ፡ ደጊመ ተሓጐሱ እብል ኣለኩ ” ኤፌ 4፦4 ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቃል ንክልተ መዓልቲ ዝወሰደ ማንዛዊ ጉባኤ (7 – 8... ይቕጽል
ኣብ ሃገረ ስብከት ደቡብ መንደፈራ ንኡስ ሃገረ ስብከት ዓዲ ዃላ፡ ኣብ ፋይናንስን ምኅደራን ከምኡ ድማ ንጉዳይ ጥሮታን መምርሒታቱን ዝምልከት ስልጠና፡ ብመራኅ ሥራሕ ናይቲ ንኡስ ሃገረ... ይቕጽል
“ኀበ ጽላሎታ ዘበጽሐ ኢይሬኢ ደይነ” ዓመት መጽአ 30 መስከረም ክብረ በዓል አቡነ አብሳዲ ኣብ ገዳሞም ደብረ ክሳሄ ወደብረ ማርያም አቡነ አብሳዲ ካብ ርሑቕን ቀረባን ዝመጽኡ መነኮሳት፡... ይቕጽል
ዓመት መጽአ 29 መስከረም ዝክረ ሰማዕትነት ቅድስት ኣርሴማ ኣብ ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ ክርስቲያን ዝኽበር ኮይኑ፣ ብስማ ዝተሓንፀ ቤተ ክርስቲያንን ዝተገደመ ደብረ ደናግል ዘለዎን ኣብ ሃገረ ስብከት... ይቕጽል
ሕዝበ ክርስቲያን እዚ ቅንያት’ዚ ንስደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ፡ ቅዱስ ዮሴፍን ቅድስት ሰሎሜን ካብ እስራኤል ናብ ግብጺ ንዝክረሉ ወርኃት እዩ። ምረት ናይቲ... ይቕጽል
ብዕለት 20 መስከረም 2014 ዓ.ም. (30/09/2021.ፈ) ተመረቕቲ ነገረ መለኮት መንእሰያት ኣባላት ትምህርት ሰንበት ንዝተማህርዎ ትምህርቲ ኣብ ምትኅልላፍ ክተግሁ ኣብ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ኣብ ዝተገብረ... ይቕጽል
ቀዳማይ ዕላማ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን፡ ቃለ ወንጌል ንሰባት ብምምሃር ናብ ርቱዕ እምነት ከምዝመጹን ብሃይማኖትን ሠናይ ግብርን ከምዝነብሩን ብምግባር ንዘለዓለማዊ መንግሥተ እግዚአብሔር ምብቓዕ እዩ።
21 መስከረም፡ ብዙኃን ሊቃውንት ኣብ በዓለ ማርያም ተጋቢኦም ክሕደት ኣርኂቖም ሃይማኖት ዘጽንዕሉ ንዝክረሉ ዕለት ስለ ዝኾነ ብዙኃን ማርያም ይበሃል። ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን መዓርገ ክህነት ተቐቢሉ... ይቕጽል
ነገረ ጉባኤ እቲ ጉባኤ ምስ ተጀመረ፣ ተኸሳሲ ንስጥሮስ ናብቲ ጉባኤ ቀሪቡ ትምህርቱ ከቕርብ ተሓተ። ጉባኤ ብምልኣት እንተዘይተአኪቡ ኣይመጽእን በለ። ሠለስተ ጊዜ ተሓተ ኣይመጸን። በዚ ስቕ ኢሎም... ይቕጽል
ዓመት መጸ 17 መስከረም ብዓቢይ ድምቀት ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ክበዓል ከሎ፡ ብፍላይ ግና ኣብ ሀገረ ስብከት ኣሥመራ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም... ይቕጽል
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ ኣብ ዘመነ ኣበው’ውን እንተኾነ ናይቲ ኺመጽእ ዘለዎ ኣማናዊ መስቀል ጽላሎት ኮይኑ ብዙኅ ተኣምራት ሰሪሑ እዩ፤ ብዛዕባ ነገረ መስቀል ብሕብረ ኣምሳል... ይቕጽል
መሪሕነት ኣባላት ሰበካ ጉባኤ መድኃኔ ዓለም ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርቲያን ኤርትራ (ሉሳካ) ከምኡውን ምእመናን ምእመናት ነበርቲ ሃገረ ዛምብያ ብማእከልነት ቀሲስ በረኸት ኪዳነ ናይ ቤት ጽሕፈት... ይቕጽል
ብማኅበር መላእ ኣብያተ ክርስቲያናት ኣፍሪቃን(AACC) ብኣኣንጋድነት ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያናት ዛምብያ (CCZ) ተወዲቡ፡ ኣብ ዛዕባ ሕዝባዊ ዕዳን ብልሽውናን ምቁጽጻር ከምኡ’ውን ኢሕጋዊ ፋንናሳዊ ዋሕዚ ኣፍሪቃ ንምግታእ... ይቕጽል
ዝቐደመ ጉባኤታት ኣብ ምሥጢረ ሥላሴ ንዝተላዕለ ኑፋቄታት፣ ብፍላይ ብተመሃሮ ቤት ትምህርቲ አንጾኪያ፣ መልሲን ግቡእ መግትኢ ዝኸውን ውግዘትን ኣቐሚጡ ነበረ። ብድሕሪ እዚ ከአ ሰይጣን እንደገና ንቤተ... ይቕጽል
ብመሠረት ትምህርቲ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ ቅዱሳት ኣሣእል ብዙኅን ዓቢይን ጥቕሚ ይርከብ። ኣብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝርከቡ ትምህርትታትን ታሪኻትን ብሥእላዊ ኣገላልጻ ብዝሓፀረ መንገዲ ምርዳእ ይከኣል። ናይ... ይቕጽል
ኮለጅ ነገረ መለኮት ደብረ ሲና ቅድስት ሥላሴ ዘኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ብመዓልታውን ምሸታውን መርሐ ግብር ክምህሮም ካብ ዝጸንሐ ተማሃሮ፡ ሎሚ ዕለት 8 መስከረም 2014... ይቕጽል
ነቢይ ማለት ፡ መንፈስ ትንቢት ኃዲርዎ ብዛዕባ ዚመጽእ ትንቢት ዚንበ፣ ብዛዕባ ዝኃለፈን ዚመጽእን ራእይ ዚርኢ፣ ብዛዕባ ግብረ እግዚአብሔር ኣብ ታሪኽ ዝትርኽ፣ ብዛዕባ ሕግን መንገድን ፍቕርን... ይቕጽል
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ! “በድርየኒ ፈጸምኩ ወሃይማኖትየኒ ዐቀብኩ፡ እንከሰ ጽኑሐ ሊተ አክሊለ ጽድቅ ዘየዐሥየኒ እግዚአብሔር ይእተ ዕለተ መኰንነ ጽድቅ ” 2ይ ጢሞ. 4፡6-8 ዜና... ይቕጽል
ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ቤት ማኅተም ኮከበ ጽባሕ ማኅበረ ሓዋርያት ንልዕሊ 20 ዓመት ዝሠርሑ መሪጌታ በራኺ ገብረመድኅን ኣብ መበል 77 ዓመት ዕድመኦም 02... ይቕጽል
ዝናም ብመብረቕን ድምፂ ነጐድጓድን ተዓጂቡ ንምድሪ ዘዕለቕልቐሉ ወርኀ ክረምት ኣኅሊፉ፡ ንምድሪ ብልምላሜን ጽጌያትን ኣወቂቡ፡ ናብዚ ሓዲስ ዘመን ንሰጋገረሉ ወርኀ መስከረም ብሰላም ዘብጽሓና ጐይታ ዘመናት እግዚአብሔር... ይቕጽል
1. ካብ ዮሐንስ (መለወጢ ዘመን ) ክሳዕ ዘካርያስ (1 መስከረም ክሳዕ 8 መስከረም) ሓድሽ ዓመት ዝትክኣሉ እዋን ስለዝኾነ ኣብ ልቢ ክርስቲያን ሓድሽ ተስፋ ዝሽውተሉ እዩ። ኣብዚ... ይቕጽል
አቀድም አእኵቶቶ ለእግዚአብሔር በኢየሱስ ክርስቶስ በእንተ ኵልክሙ እስመ ተሰምዓት ሃይማኖትክሙ ውስተ ኵሉ ዓለም። (ሮሜ ፲፩፡፰)/ ኣቐዲመ ንዂልኻትኩም ብኢየሱስ ክርስቶስ ሃይማኖትኩም ኣብ ኵሉ ዓለም ስለ ተሰምዐት፡... ይቕጽል
“ኣታ ሕያዋይን እሙንን ኣገልጋሊ . . . ናብ ሓጐስ ጐይታኻ እቶ” (ማቴ. 25፡21) ሊቀ ሊቃውንት ኃይለሥላሴ ገብረሚካኤል ኣብ መበል 90 ዕድሚኦም ብዕለት 03 ጳጉሜን 2013 ዓ.ም.ግ... ይቕጽል
ቅዱሳን መላእክት፡ ልኡካን ኣገልገልቲ፡ ምሕረት እግዚአብሔር ናብ ሰባት፡ ምስጋና ልማኖ ጸሎት ሰባት ድማ ናብ እግዚአብሔር ዘብጽሑ ምእንቲ ዅሉ ፍጥረት ዝልምኑ ፍሉያት ቀረባ እግዚአብሔር ማለት እዩ።
ብዛዕባ ናይ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዳግማይ ምጽኣት ብፍሉይ እንዝክረሉ ሠለስተ ጊዜያት ኣለዉ። እቲ ሓደ ኣብ 4-6 ኅዳር ዘሎ ደብረ ዘይት ዝበሃል፣ እቲ ኻልኣይ... ይቕጽል
ብናይ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኣቈጻጽራ ዘመን፡ ሓደ ዓመት 13 ኣዋርኅ ይኅዝ። ናይ መወዳእታ መበል 13 ወርኂ ድማ ጳጕሜን ይብሃል። ጳጕሜን፡- ካብ 'ኤጳጎመን' (epagomene)’ ዝብል... ይቕጽል
እግዚኦ አኃዜ ኵሉ ዓለም፡ አምላኮሙ ለአበዊነ፡ ለአብርሃም ወለይስሐቅ ወለያዕቆብ። ወለኵሉ ፍሬሆሙ ለጻድቃን፡ ዘገበርከ ሰማየ ወምድረ ምስለ ኵሉ ዓለሞሙ።
24 ነሓሰ 2013 ዓ.ም.ግ (30 ነሓሰ 2021 ዓ.ም.ግ) ብምክንያት ዝክረ ዕረፍት አቡነ ተክለ ሃይማኖት ብምዝካር ዝኽበር ክብረ በዓል ኣቡነ ተክለ ሃይማኖት ኣብ ኵለን ኣድባራትን ገዳማትን... ይቕጽል
ቅዱስ ኣቦና ኣቡነ ተክለ ሃይማኖት፡ ካብ ኣምላኩ ቃል ኪዳን ተቐቢሉ ኣብ መበል 99 ዓመቱ ብዕለት 24 ነሓሴ ምስ ዓረፈ፡ ቅዱሳን መላእኽት እናዘመሩ ንነፍሱ ክቕበልዋ ከለዉ፡... ይቕጽል
ካብ ዕለት 18-20 ነሓሴ 2013 ዓ.ም. ብሃገራዊ ቤተ መዘክር ኤርትራ ኣብ ዝተዳለወ ሓባራዊ ዘተ፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ ገዳማት፡ ካብ ኮሌጅ ነገረ መለኮት፡ ከምኡ ድማ... ይቕጽል
20 ነሓሴ 2013 ዓ.ም. ብክፍሊ ፋይናንስ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትርያርክ ዝተሠርዐ ንሕግን መምርሕን ጥሮታ ዝምልከት ምልላይ ዳታ በይዝን ዓውደ መጽናዕትን ኣብ ኣዳራሽ ቤት ጽሕፈት መንበረ... ይቕጽል
ኣቡነ ተክለሃይማኖት ካብ ኣቦኦም ጸጋዘኣብን ኣደኦም እግዚእኃረያን ብዕለት 24 ታኅሣሥ ተወሊዶም። ቅድሚ ንኣቡነ ተክለሃይማኖት ምውላዶም እዞም ወለዲ እዚኦም ኅሩይ ኮይኑ ንዕኦምን ንኣምላኽን ዘሥምር ከም ናይ... ይቕጽል
ኣቡነ ተክለሃይማኖት ካብ ኣቦኦም ጸጋዘኣብን ኣደኦም እግዚእኃረያን ብዕለት 24 ታኅሣሥ ተወሊዶም። ቅድሚ ንኣቡነ ተክለሃይማኖት ምውላዶም እዞም ወለዲ እዚኦም ኅሩይ ኮይኑ ንዕኦምን ንኣምላኽን ዘሥምር ከም ናይ... ይቕጽል
ኣብ ሃገርና ኤርትራ፡ ጥንታውያን ሰነዳትን ታሪኻውያን ቅርስታትን መንፈሳዊ ትውፊታትን ምስ ዝድኅሠሡ፡ ኣብኡ ታሪኽ ገዳማትን ቅዱሳን ኣበውን ኣሎ። ሎሚ እምበኣር ብሓፂሩ፡ ታሪኽ ገዳም ደብረ ጥሉል እንዳቦና ከምኡ’ውን... ይቕጽል
ኣብ ብራና እንጽሕፈሉ ጸሊምን ቀይሕን ሕብሪ ኣሎ። እቲ ጸሊም ቀለም ካብ ዝተፈላለዩ ኣቍጽልቲ፡ ሸኾና ፡ ተረፍ ብራና (ቊርጽራጽ)፡ ፈሓም፡ ጠቐር ላምባን ጸለሎ መቝሎን ተደቚሱ ይኃብር።
ዓመት መጽአ 16 - 21 ነሓሴ፡ ትንሣኤን ዕርገትን ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብምዕሩግ ሥነ ሥርዓት ይኽበር። ካብ 33 በዓላተ ማርያም ዝኾነ በዓለ ፍልሰታ፡ “ተንሥእ እግዚኦ... ይቕጽል
ቅኔ ዘአምላኪየ
ኣብ ምድረ እስራኤል፡ ካብ ባሕሪ ገሊላ ንሸነክ ምዕራብ ዝርከብ እምባ እዩ። ቅዱስ ወንጌል (ማቴ. 17፡1-13) ከም ዝነግረና፡ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ነቶም ኣዕኑድ ቤተ... ይቕጽል
7 ነሓሴ 2013 ዓ.ም. ካልኣይ ዙርያ ዛዘምቲ ደረጃ ዲፕሎማ ኮሌጅ ነገረ መለኮት ናይ መዛዘሚ ትምህርቲ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ኣብ ኣዳራሽ ኮሌጅ ነገረ መለኮት ደብረ ሲና ቅድስት... ይቕጽል
ኣኽራን ብተፈጥሮኦም ካብ ምድሪ ልዕል ከም ዝብሉ፡ እቶም ብጸጋን ክብርን ኣብዛ ምድሪ ካብ ዝነብሩ ልዕል ዝበሉ ሰባት ብቅዱሳን ኣኽራን ይምሰሉ እዮም።
ቅድስት ድንግል ማርያም ቅድመ ዓለም ኣብ ሕሊና አምላኽ ስለዝነበረት ገና ከይተወልደት ትንቢት ተነጊሩላ ሱባዔ ተቘጺሩላ ነበረ።
ህድእ በሃሊ ገባሪ ዓቕሊ ዘየድሊ ዝኣሊ።
ቤት ጽሕፈት ቅዱስ ሲኖዶስ መንበረ ፓትርያርክ፡ ብመንገዲ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቄርሎስ ቀዳማዊ ኃሙሻይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ናብ ኵለን ኣኅጉረ ስብከታት “ ኵሉ ኣማኒ... ይቕጽል
‘ቢዘን’፦ ሚዛን፡ ማዕረ ማለት’ዩ። ከምቲ ወርቅን ብሩርን ብሚዛን ዝምዘን፡ ከምኡ ኸኣ ኣብ ደብረ ቢዘን ጻድቃንን ኃጥኣንን፡ ድኹማትን ፍጹማንን ዝምዘንሉ ገዳም እዩ። ገዳም ደብረ ቢዘን፥ ኣብ ዞባ... ይቕጽል
{gallery}newpopes{/gallery}
ካብ 1 ነሓሴ ክሳዕ 16 ነሓሴ 2008 ዓ.ም.ግ. ዘሎ መዓልታት ብጸሎትን ውዳሴን ቅዳሴን ከምኡ’ውን ዝጽወም ሓደ ካብ ሾብዓተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ጾመ ፍልሰታ እዩ። ‘ፍልሰት’፡... ይቕጽል
29 ሓምሌ 2013 ዓ.ም. (05 ነሓሴ 2021 .ፈ) ሥርዓተ ሢመት ወጸሎተ ተቀብኦ ሓደስቲ ብፁዓን ጳጳሳት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ኣብ ርእሰ አድባራት ደብረ ጽዮን... ይቕጽል


text:
Radio Erena: 08 April 2018
ኣመሪካ ኣብ ጂቡቲ እተካዪዶ ናይ ወተሃደራውያን ነፈርቲ ንጥፈታት ንግዚኡ ደው ከተብሎ መንግስቲ’ታ ሃገር ጸዊዑ።
መንግስቲ ጂቡቲ ነዚ ጻውዒት’ዚ ዘቕርብ ዘሎ፣ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ምስ ነፈርቲ ኲናት ዝተተሓሓዘ ክልተ ሓደጋታት ብምፍጻሙ ምዃኑ ካብታ ሃገር ዝተፈነው ዜና የረድእ።
ከምዝዝከር AV-8B Harrier ዝዓይነታ ዝተራቐቐት ነፋሪት ኵናት ኣመሪካ ብሰሉስ 3 ሚያዝያ፣ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣምቦሊ ናይ ጅቡቲ ድሕሪ ምብጋሳ፣ ነዊሕ ርሕቀት ከይበረረት ወዲቓ’ያ።
ኣብ ተመሳሳሊ መዓልቲ ሲ.ኤች-53 ዝዓይነታ ካልእ ሄሊኮፕተር ብዘጋጠማ ተክኒካዊ ጸገም ከምእትዓልብ’ኳ እንተተገብረ ሓደ ካብቶም ኣብረታ ክቖስል እንከሎ፣ ክልተ ኣብ መሬት ዝነበሩ ሰላማውያን ሰባት ከኣ ከምዝቖሰሉ ወተሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
ድሕሪ’ዚ ክልተ ሓደጋታት ነፈርቲ፣ መንግስቲ ጂቡቲ፣ ኣመሪካ እተካዪዶ ንጥፈታት ነፈርቲ ውግእ ደው ከተብል ንዘቕረቦ ሕቶ፣ ምምዳር ዋሺንግተን ነቲ ጻውዒት ተቐቢሉዎ ከምዘሎ ካብ ፐንታጎን ዝተመሓላለፈ ዜና የመልክት።
ነዚ ኣብ ጂቡቲ ዘጋጠመ ሓደጋታት ነፈርቲ ምስ መንግስቲ’ታ ሃገር ብምትሕብባር መጽናዕቲ ይግበረሉ ከምዘሎ ወተሃደራውያን ሰበስልጣን ኣመሪካ ይገልጹ።
===================


text:
Radio Erena: 13 February 2017
መበል 27 ዓመት ዝኽሪ ስርሒት ፈንቕል ኣብ ዝጽንበለሉ ዘሎ ቅንያት፣ ሓይልታት ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ባጽዕን ከባቢኣን ጽዑቕ ግፋ ኣካይዶም።
ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ብዝልኣኽዎ ሓበሬታ መሰረት፣ እቲ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዙ ኣብታ ከተማን ከባቢኣን ክካየድ ዝቐነዩ ጽዑቕ ግፋ፣ ኣዴታትን ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ’ውን ለኪሙ ከምዘሎ ኣገንዚቦም።
ወለዲ ናይቶም ዝተገፉ ትሕቲ ዕድሚ፣ ናይ ትምህርቲ ወረቓቕቲ ሒዞም ፈቐዶም ኣብያተ ማእሰርቲ ኮለል ክብሉ ከምዝጸንሑ ዝጠቕሱ እቶም ምንጭታት፣ ገሊኦም ድሕሪ ናይ ሳልስቲ ማእሰርቲ ክፍትሑ እንከለዉ፣ ገሊኦም ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣይተፈትሑን።
እቲ ዝተኻየደ ግፋ፣ ሃገራዊ ኣገልግሎት ንዘይፈጸሙን ናይ ግዜ ገደብ ካብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግልት ሃዲሞም ናብርኦም ንዘግብሩ ዘለዉን ንምህዳን’ዩ ዝብል ምኽንያታት እኳ እንተተዋህቦ፣ ኣብ እዋን ሃገራዊ በዓላት ከምዚ ዓይነት ጽዑቕ ግፋ ምክያድ ግና ካብ ህዝቢ ብፍላይ ካብ መንእሰያት ዝኾነ ናይ ተቓውሞ መንፈስ ከይለዓዓል፣ ኣቐዲምና ንምድሃሉን ንምህዳዱን ዝግበር ምዃኑ ዝተፈላለዩ ወገናት ይገልጹ።
ስእሊ፣ ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
====================


text:
Radio Erena: 16 January 2018
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ወርቅነህ ገበየሁ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብሰንበት 14 ጥሪ ኣብ ካርቱም ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ሚስተር ካርቱም ድሕሪ ምእታዉ ካብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ናብ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ዝተላእከ ደብዳቤ ኣብጺሑ።
ንሱ ብተወሳኺ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ኢብራሂም ጋንዶር ብምርኻብ ብዛዕባ እዚ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ተፈጢሩ ዘሎ ጸጥታዊ ኩነታት ብዝምልከት ዘትዩ።
ሚኒስተር ኢብራሂም ጋንዶር ድሕሪ’ቲ ምስ ኢትዮጵያዊ መዘንኡ ምርኻቡ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሱዳን ናብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ተወሳኺ ሰራዊት ምውፋራ ኣፍሊጡ።
ሱዳን ብምኽንያት እዚ ኣብ ዶብ ኤርትራ ዝተዋፈረ ሰራዊት ግብጽን ኤርትራን ጸጥታዊ ስግኣት ከምዘለዋ ብወግዒ’ያ ትገልጽ ዘላ።
ምስ ኤርትራ ዘዳውባ ከባቢታት ብወግዒ ከምዝዓጸወት ዘፍለጠት ሱዳን፣ ብኡ ንብኡ ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ልኡኻ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰደደት ይዝከር።
ኣብ ውሽጢ’ዚ ሓደ ሰሙን ላዕለዎት ሰበ ስልጣን መንግስታት ሱዳንን ኢትዮጵያን ርክባት ከካይዱ እዚ ናይ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ንኻልኣይ እዋኑ’ዩ።
=================


text:
ስልጠና ቋንቋ ኖርወጂያን
ገሊኦም ከኣ ትምህርቲ ኖርወየኛን ኣፍልጦ ሕብረተሰብን ክመሃሩ መሰል ኮነ ግቡእ ዘይብሎም ኣለዉ።
ገሊኦም ወጻእተኛታት ትምህርቲ ኖርሽክን ኣፍልጦ ሕብረተሰብን ብነጻ ክወሃቦም መሰልን ግቡእን ኣለዎም።
እዚ ዚምልከት:
- ስደተኛታት
- ብምኽንያት ሰብኣዊ ርህራሄ ፍቓድ መንበሪ ዘለዎም ሰባት
- ብምኽንያት ሓባራዊ ዕቑባ ፍቓድ መንበሪ ዘለዎም ሰባት
- ብምኽንያት ምትእኽኻብ ስድራቤት ፍቓድ መንበሪ ዘለዎም ሰባት
- ምስ ኖርወጂያን ወይ ዜጋታት ኖርዲክ ምትእኽኻብ ስድራቤት ዝገበረ
- ምስ ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ዘለዎም ሰባት ብጉዳይ ምትእኽኻብ ስድራቤት ዝተጸንበሩ ሰባት
ዕድሚኦም ካብ 16 ክሳብ 67 ዝኾኑ ሰባት ጥራይ እዮም ነዚ ትምህርቲ ኖርወጂያን ክካፈሉ መሰልን ግዴታን ዘለዎም።
መሰል ከም ምዃኑ መጠን ነጻ እዩ፣ ግቡእ ከም ምዃኑ መጠን ከኣ 600 ሰዓታት ግድን ክውዳእ ኣሎዎ ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ክወሃብ(ወይ ዜግነት)።ካብዘን ሰዓታት ከኣ 50 ሰዓታት ትምህርቲ ኣፍልጦ ሕብረተሰብ ብተሳታፋይ ዝርድኦ ቋንቋ እዩ። ነጻ ትምህርቲ ኖርሽክ ተወሳኺ ሰዓታት ክወሃብ ክፍቀደልካ ውን ይከኣል እዩ። ኮሙነ ከከም ኣድላይነቱ ሰዓታት ይውስኽ፣ ግን ብዝሒ ቁጽሪ ሰዓታት ጠቕላላ ካብ 3000 ሰዓታት ክሓልፍ ኣይክእልን እዩ።
ግቡእ ትምህርቲ ኖርሽክን ኣፍልጦ ሕብረተሰብን።
ገሊኦም ወጻእተኛታት ብነጻ ክመሃሩ መሰል የብሎምን፣ ይኹን ደኣ እምበር 300 ሰዓታት ትምህርቲ ኖርወየኛን ኣፍልጦ ሕብረተሰብን ክፍጽሙ ግቡኦም እዩ ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ንኽወሃቦም።እዚ ነዞም ዝስዕቡ ይምልከት:
- ካብ ወጻኢ EØS/EFTA-ከባቢ ንኽሰርሑ ዝመጹ ወጻእተኛታት
- ብምኽንያት ምትእኽኻብ ስድራቤት ምስ ሓደ ካብዞም ጉጅለ ዝመጹ።
ገሊኦም ከኣ ትምህርቲ ኖርወየኛን ኣፍልጦ ሕብረተሰብን ክመሃሩ መሰል ኮነ ግቡእ ዘይብሎም ኣለዉ።
ገለ ሰብ ብናጻ ንዝወሃብ ስልጠና ቋንቋ ኖርወጂያን መሰልን ግዴታን የብሎምን። ነዞም ዚስዕቡ ዚምልከት እዩ፡
- ተመሃሮ
- ምስ ስድራቤት ክሰርሑን ንዝመጹ ተመሃሮን(Au pair) ካልኦት ግዜያዊ ፍቓድ መንበሪ ዘለዎም ሰባት
- ተቐማጦ ኖርዲክ
- ብመሰረት ሕጊ EFTA/EØS ፍቓድ መንበሪ ዘለዎም ሰባት


text:
ቻይና ኣብ ጅቡቲ ዝመሰረተቶ ናይ ፈለማ ወተሃደራዊ መዓስከራ ሎሚ ሰሉስ ባሕቲ ነሓሰ ብወግዒ መሪቓ ከፊታቶ።
እቲ ሎሚ ዝተመረቐ ወተሃደራዊ መዓስከር ዕጥቅን ስንቅን መከፋፈሊ ተባሂሉ ዝተገልጸ ክኸውን እንከሎ ፡ ቻይና ካብ ሃገራ ወጻኢ ትምስርቶ ዘላ ናይ ፈለማ ወተሃደራዊ መዓስከር እዩ።
ብመሰረት ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣስታት 300 ዕዱማት ነቲ ናይ መኽፈቲ ስነ ስርዓት ዝተሳተፍዎ ክኾኑ ከለው: ወተሃደራዊ ተወከልቲ ቻይናን ጅቡቲን ከምኡ'ውን ኣባላት መበል 26 ክፍለ ሰራዊት ቻይና ተረኺቦም ነይሮም።
መንግስታዊ መደበር ቴለቪዥን ቻይና ነቲ ስነስርዓት ብቐጥታ ከምዘመሓላለፈቶውን ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ። ይኹንምበር እቲ ብቐጥታ ዝተመሓላለፈ ስነ-ስርዓት ብልክዕ ካበየናይ ቦታ ጅቡቲ ይፍኖ ምንባሩ ኣይተገልጸን።
ዝሓለፈ ወርሒ ዕጥቅን ስንቅን ከምኡውን ኣባላት ሰራዊት ዝጸዓና ወተሃደራዊ መራኽብ ቻይና ናብ ጅቡቲ ምምርሐን ይዝከር።
ቻይና ኣድላይነት ናይቲ ኣብ ጅቡቲ ዝመሰረተቶ ወተሃደራዊ መዓስከር ኣብ ሓገዝ ምዕቃብ ሰላም: ኲናት ኣንጻር ቅርሰናን ማለት ክትራን ባሕሪን ካልእ ተልእኾን ዝዓለመ ምዃኑ’ያ ትገልጽ።
ይኹንምበር: ምስ ኣሜሪካ ተቐናቒና ትገብሮ ዘላ ወተሃደራዊ ምስፍሕፋሕ እዩ ክብሉ ዝገልጹ ወገናት'ውን አለው።


text:
Radio Erena: 05 June 2018
ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ኣንጸላልዩ ዘሎ ደርቂን ዋሕዲ መኣዛዊ መግብታትን፣ ብፍላይ ቆልዑን ኣዴታትን ግዳያት ይኾኑ ምህላዎም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
እቲ ብዝያዳ ተጠቒዑ ዘሎ ከባቢታት ኣብ ሰሜናዊን ደቡባውን ቀይሕ ባሕሪ ከምኡ ድማ ምዕራባዊ ሸነኽ መታሕት ምዃኑ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ መንግስቲ ካብ ለገስቲ ዝረኸቦ ከም ፋፋን ፕሮቲንን ዝኣመሰለ ናይ መግቢ ረዲኤት ብመንገዲ ወደብ ባጽዕ የእቱ ከምዘሎ ኣመልኪቶም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ትስፉው ክራማት ከምዘሎ ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ ከም ናይ ዝሓለፈ እዋናት፣ ዝሓርስ ዓቕሚ ሰብ ስለዘየለ ግና፣ እኹል እቶት ከምዘይርከብ ኣረዲኦም።
ብምግፋፍ ዓሳ ናብርኦም ዝመርሑ ኣብ ገማግም ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከቡ ዜጋታት’ውን መንግስቲ ኣብ ባህላዊ ምግፋፍ ዓሳ ዘተግበሮ ሕግታት ደሪትዎም ስለዝርከብ፣ ንሳቶም’ውን ግዳያት ደርቅን ዋሕዲ መኣዛዊ መግብታትን ኮይኖም ምህላዎም ይፍለጥ።
ኣህጉራዊ ማዕከን ቆልዑ ኣቐዲሙ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፣ ኣብ ኤርትራ፣ ኣሽሓት ቆልዑን ኣዴታትን ብመኣዛዊ መግብታት ተጠቒዖም ከምዘለዉ ብምርግጋጽ፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብምሽራኽ ንምርድኦም ዝገበሮ ጻዕርታት ብዝርዝር ኣቕሪብዎ ይርከብ።
ይኹን’ምበር ብዓይኒ ፖለቲካ ጥራይ ክርእዮ ዝመርጽ መንግስቲ ኤርትራ፣ ነዚ ንሓያሎ ዓድታት ጸልዩ ዘሎ ደርቅን ዋሕዲ መኣዛዊ መግብታትን ንህዝቢ ሓቀኛ ሓበሬታ ካብ ምሃብ ወትሩ ምስ ተቖጠበ’ዩ።
=====================


text:
Radio Erena: 14 December 2020
ንኣዲስ ኣበባን ወደብ ጂቡቲን ከራኽብ ዝተሰርሐ መንገዲ ባቡር ኢትዮጵያ፣ ኣብ ቀዳማይ ርብዒ ናይዚ ዓመት ጥራይ 114 ሚልዮን ክሳራ ከምዘጋጠሞ ንኮርፐረሽን ባቡር እታ ሃገር ብምጥቃስ ማዕከን ዜና ኣዲስ ስታንዳርድ ሓቢሩ።
እቲ መንገዲ ባቡር፣ ከምቲ ዝግብኦ ይሰርሕ ከምዘየለ ዝሓበረ እቲ ትካል፣ ኣውራ ጠንቂ ናይዚ ድማ ዝምታን ስርቂ ንብረትን ምዃኑ ኣተሓሳሲቡ።
ብሰንኪ’ቲ ኣብ ልዕሊ መስመራት መንገዲ ባቡር ዝፍጸም ዘሎ ዝተፈላለየ ዝምታን ስርቅን፣ ሓያሎ መሰራት ዕንወት ስለዝበጽሖ፣ ኣብ ሰዓት 80 ኪሎሜተር ክጎዓዝ ዝነበሮ ባቡር፣ ናብ 50 ኪሎሜተር ኣብ ሰዓት ስለዝወረደ፣ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ጂቡቲ ንምብጻሕ ኣስታት 16 ሰዓታት ይወስድ ምህላዉ ተመልኪቱ።
ወደብ ዘይብላ ኢትዮጵያ፣ ምስታ ናይ ልዕሊ 95% ናይ ወደብ ኣገልግሎት እትህባ ጂቡቲ ንምትእስሳር፣ ብናይ ኣስታት 4 ቢልዮን ዶላር ወጻኢ፣ ልዕሊ 752 ኪሎሜተር ዝዝርጋሕ መንገዲ ባቡር’ዩ ተሃኒጹ።
እቲ መንገዲ ባቡር፣ መብዛሕቱ ካብ ቻይና ብዝረኽበ ልቓሕ፣ ብኩባንያታት ቻይና ዝተሃንጸ’ዩ።
እንተኾነ ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ይግስግስ ከምዘየሎን፣ ነዊሕ ዓመታት ኣገልግልት ናይ ምሃብ ተኽእሎ ከምዘይብሉን ዝተፈላለዩ ወገናት ግምታቶም ይህቡ።
============


text:
ቪድዮ Video فيديو
- ዘተ ኣብ ህዝባውን ሃገራውን ጉዳይ ምስ ደቀ'ንስትዮ ኣባላት ደግሓኤ
- መልስና ነቲ ብገለ ኤርትራውያንን ተጋሩን ተቓወምቲ ውድባት ዝመጽአ ኣሉታዊ ኣተሓሳስባ
- ቃለ-መጠቕ ምስ ኣቶ ተወልደ ሃብተ
- እዋናዊ ጉዳያት | ደም ኤርትራዊ መንእሰይ ዘይጸገቡ ማዳ ሃገር
- ቃለመጠይቕ ምስ መምህር ዘርኣይ ተስፋይን ሓው ጎይትኦም ክፍሎምን
- ሰራዊት ኤርትራ ናብ ትግራይ ምእታው ሓላል እዩ፡ በንጻሩ ግን ኣይግድን። እንታይ ማለት እዩ፧
- ጻውዒት መርበብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ - Network of Eritrean Women's Appeal
- ቃለ መጠይቕ ምስ ገዲም ተጋዳላይ ሙሴ ዳኘው
- ኣዛራራቢ ዛዕባታት፡ ዘተ ምስ ኣቶ መዝሙር ፍስሃየ ን ኡስታዝ ሑሴን ዓ/ዋስዕ (ካልኣይ ክፋል) 2021
- ኣዛራራቢ ዛዕባታት፡ ዘተ ምስ ኣቶ መዝሙር ፍስሃየ ን ኡስታዝ ሑሴን ዓ/ዋስዕ (ቀዳማይ ክፋል) 2021


text:
ኣብ መሪሕነት ኢህወደግ ልዑል ሓላፊነት ዝነበሮም ኣቶ በረኸት ስምኦን: ካብ መዝነት ሚንስትሪ ማእከል ምርምርን መጽናዕትን ከምኡ’ውን ካብ ቦርድ ባንክ ኢትዮጵያ ሓላፍነቶም ንምልቃቕ ሕቶ ከምዘቕረቡ ምንጭታት ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።
ምንጭታት ድምጺ ኣሜሪካ: አቶ በረኸት ስምኦን ንምንታይ ስርሖም ናይ ምልቃቅ ሕቶ ከምዘእተው ግን ኣይገለጹን።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ: ሚኒስተር ኮሚዩኒኬሽን ኢትዮጵያ ዶ/ር ነገሬ ሊነጮ: ነቲ ዜና ካብ መራኸቢ ብዙሓን ካብ ምስምዖም ሓሊፉ: ዝተረጋገጸ መረዳእታ ናብ ቤት ጽሕፈቶም ከምዘይበጽሐ ኣፍሊጦም።
"ንዓና፡ ናብ መንግስቲ ሕቶ ከምዘእተወ ዝገልጽ ዝተረጋገጸ መረዳእታ ኣይበጸሓናን። ኣበየ ሚድያታቱ ካብ ዝናፈስ ዘሎ ሓሊፉ፡ ብዛዕባ ሓቅነቱ ንዓና ዝበጸሓና ነገር የለን" ኢሎም።
ኣቶ በረኸት ኣብ ገዛኢ ፓርቲ ኢትዮጵያ ኢህወደግ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ካብ ዝስርዑ መራሕቲ ፓለቲካ ሓደ ክኾኑ ከለው: ሚኒስተር ዜናን ኮሚኒኼሽንን ኢትዮጵያ ኮይኖም ምስርሖምውን ይዝከር።


text:
Radio Erena: 20 June 2019
20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ኣብ መላእ ዓለም ብዝርከቡ ኤርትራውያን ትዝከር ኣላ።
ኣብዚ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክልተ ደምበታት ተኸፋፊሉ ነዛ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ብኽብሪ እትዝከር ዕለት ዘኽብረሉ ዘሎ እዋን፣ ሕልሚ ህዝቢ ኤርትራ ጋህዲ ንምግባር ዝሓለፉ ሰማእታት ደቁ ራእዮም ንምትግባር ቃል ዝኣትዉላ ዕለት’ውን ምዃና መዘኻኸሪ ቀሪቡ።
ከካብ ቦትኡ ዝበጽሓና ዘሎ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ብፍላይ ደለይቲ ለውጥን ፍትሕን ኤርትራውያን፣ ጀጋኑ ሰማእታት ከምቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዓመት ሓንቲ መዓልቲ ጥራይ ዝዝክሮም ዘይኮነስ፣ ነታ ዝወደቑላ ደሞክራስያዊትን ፍትሓዊትን ኤርትራ ክውንቲ ብምግባር ጥራይ ከምዝድበሱ ኣዘኻኺሮም።
ዓመት መጸ ከባቢ 20 ሰነ ጥራይ ከም ዜና ዝቐርብ ንስድራቤት ስስዉኣት ብመንግስቲ ዝወሃብ ረዲኤት ምዝኽኻር ዘይኮነ፣ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ፣ ስድራቤት ስዉኣት እውን ከም ኩሉ ኤርትራዊ መስገደል መነባብሮ ሃገር ኣስካሕኪሑዎም ብበረኻታትን ባሕርን ሰጊሮም ናብ ስደት ዘቋምቱሉ ዘለዉ እዋን ምዃኑ እዮም ዝገልጹ።
ሰማእታት ኤርትራ፣ ሓደ ውልቀሰብ ንምልእቲ ሃገር ከም ናይ ውልቁ ትካል ከመሓድራ ኢሎም ዘይኮነ፣ ብሕግን ርትዒን እትመሓደር፣ ኩሉ ዜጋ ብማዕረ ዝረኣየላ ሓንትን ብልጽግትን ኤርትራ ንምምጻእ ከምዝሓለፉ ብምዝኽኻር ከኣ እቶም ደለይቲ ለውጢ፣ ኣብ ኤርትራ እዚ ራእይ’ዚ ክሳብ ዝትግበር ቃልሶም ኣበርቲዖም ክቕጽልዎ ምዃኖም ይገልጹ።
እዞም ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዝርከቡ ዜጋታት፣ ብውልቅ ብእኩብን ናይ ሽምዓ ምሸት ብምድላው፣ ‘ሕድሪ ሰማእታትና ክሳብ ነተግብር ኣይክንድቅስን ኢና’ ክብሉ ቃል ኣትዮም።


text:
Radio Erena: 11 May 2021
ኣህጉራዊ ማዕከን ቆልዑ- UNICEF ብዝለገሶ ሓገዝ፣ ኣስታት 310 ሽሕ ኤርትራያን ቆልዑ መሰረታዊ ክታበት ክረኽቡ ምዃኖም እቲ ትካል ኣፍሊጡ።
ዩኒሴፍ፣ ነቲ ኣስታት 1.3 ሚልዮን ዶዝ ዝብዝሑ ወይ ድማ ኣስታት 7300 ኪሎ ዝምዘን፣ ‘ህይወት ዘድሕን’ ዝበሎ ኣገዳሲ ክታበታት፣ ብ29 ሚያዝያ፣ ብፍልይቲ ነፋሪት ናብ ኣስመራ ከምዘእተዎ ኣረጋጊጹ።
እቲ ኣካል ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ኣህጉራዊ ትካል፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ኣብ ወርሓት ሚያዝያን ታሕሳስን፣ ክልተ እዋን ተመሳሳሊ ክታበታት ናብ ኤርትራ ብምእታው፣ ህይወት ቆልዑ ኣብ ምድሓን ልዑል ኣበርክቶ ይግበር ከምዘሎ ጠቒሱ።
UNICEF፣ ካብ 2014 ኣትሒዙ፣ ጸረ ንፍዮ፣ ጸረ ፖልዮ፣ ጸረ ዓባይ ሰዓል፣ ጸረ ወይቦ፣ ጸረ ትኽትኽታ ካልእን ንቖልዑ ካብ ሞትን ስንክልናን ዘድሕን ክታበታት ናብ ኤርትራ ንምብጻሕ፣ ፍሉይ መደብ ሰሪዑ ክንቐሳቐስ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ብዋሕዲ መኣዛዊ መግብታት ንዝተጠቕዑ ኣስታት 27 ሽሕ ኤርትራውያን ቆልዑ ናይ መግብን ቫይታሚንን ሓገዝ ብምግባር ከምዝተኸናኸኖም ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ምግላጹ ይዝከር።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ UNICEF ኣብ ዓመተ 2020፣ ንልዕሊ 109 ሽሕ ቆልዑ ቫይታሚን ኤ ክህብ እንከሎ፣ ብሕማም ውጽኣት ንዝተጠቕዑ ኣስታት 50 ሽሕ ቆልዑ’ውን ሕክምናዊ ረድኤት ከምዝገበረ ይጠቅስ።
ስእሊ፦ UNICEF
===========


text:
መን፡ዩ ከዳዕ?
መን’ዩ ከዳዕ መልሲ ንክቡር ሓው ሃይለ ተኽለ ካብ ስያትል ኣብ ትሕቲ መን’ዩ ከዳዕ ዝብል ኣርእስቲ
ወድ ዓድ ካብ ስደት
17 ሓምለ 2020
ንሕና ዲና ህዝብና እንዳ ተጨቆነ ነዘውትር ጓይላ ምስዕሳዕ?
ንሕና ዲና ዲክታቶር እንድግፍ ህዝብና ክውጻዕ?
ንሕና ዲና ደይ ረኣየና ናይ ኢስያስ ደም ህዝብና ሰትዩ ምጉሳዕ?
ንሕና ዲና ህዝብና ንኽቅጥቅጥ ንስርዓት ህግደፍ ነውፍየሉ መግዝኢ ስላዕ?
ንሕና ዲና ህግደፍ እንተ ተነቂፉ ዘብለና ጸላዕላዕ?
ንሕና ዲና ህግደፍ ክጋገ እንከሎ ነብዝሕ ዋዕዋዕ?
ንሕና ዲና ኣብ ፈቀዳ ሃገራት ተኣኪብና ንብል ፈራዕራዕ?
ንሕና ዲና ኣብ ህግደፍ ሃቡ ዝበሉና ሱቅ ኢልና ንህብ እንዳበልና ራዕራዕ?
ንሕና ዲና ከም ከብትን ጤለ-በጊዕን ብድሌት ህግደፍ ንስራዕ?
ንሕና ዲና ኢስያይስ ኣይከሰርናን ምስ በለ ብጣቅዒት ዝበልናዮ ኣገናዕ?
ንሕና ዲና ኣብ ግዜ ውግእ ካብ ገጽ ቲቪን ህዝብን ንሕባዕ?
ንሕና ዲና ወትሩ ኣመልና ኣብ ግዜ ቅሳነት ተባዓት ክንበሃል ነብዝሕ ምጉብዕባዕ?
ንሕና ዲና ለይትን መዓልትን ከም ጸማማት ሓንጊዱና ዘሎ ሓቅታት ህግደፍ ምስማዕ?
ንሕና ዲና ከይደቀስና ንሓድር እኩባትን ጥሙራትን ንምግምማዕ?
ቅድሚ ንህዝብኻ ከዳዕ ምባል ኢሳያይስ ባዛዕባ ጉዳይ ዶብ እተዛረቦ ምስትንክር ብልቦና ስማዕ
ቅድሚ ውድቀት ህግደፍ ንዓ ምስ ህዝብኻ ተሰማማዕ።
ኣንቲ ኤረይ ኩሕሎ
ራህዋኺ ቀሪቡሎ
ስርዓት ህግደፍ ክዕሎ
ሊንክ ናይታ ግጥሚ ሓው ሃይለ ተኽለ ካብ ስያትል ሼር ግበሩ ወስኹላ ስለ ዝበለ ኣነ’ውን እነሆ ብዓቅመይ እጃመይ የቅርብ።
ዝውሰኽ ወስኹ ሸር ከኣ በሉ
Posted by Haile Tekle on Saturday, 8 June 2019
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11363


text:
የዕሩኽትኻ ዝበሉዃ ገሊኡ ጥራይ እዩ ሓቅነት ዘለዎ።
ሰብ ምፍቃር ተኸልኪሉ ኣይፈልጥን እዩ።
ኣካላዊ ምትንኻፍ ግን ገደብ ኣለዎ።
ኣላዪትካ ምሳኻ ስጋዊ ርክብ ክትፍጽም ወይ ክትስዕመካ ኣይፍቀዳን እዩ።
ምኽንያቱ ንስኻ „ክንክን ዘድልየካን“ ኣብኣ ስለ ትምርኮስን።
ንዓኻ ዝከናኸን ሰብ ምሳኻ ስጋዊ ርክብ ክፍጽም ፍቑድ ኣይኮነን።
ዋላ እውን ንስኻ እንተደለኻ።
ብሕጊ ኩልኩል እዩ።
እንተደኣ ኣላይትካ ዘይኮና ግን ካልእ ኣርእስቲ እዩ።
እዚ ብሕጊ ኩልኩል ኣይኮነን።
ክትፈልጦ ዘለካ ግን:
እቲ ዝምድና ብናይ ክልቴኹም ድሌት ጥራይ ክኸውን ኣለዎ።
ኣካላዊ ምትንኻፍ እውን ብናይ ክልቴኹም ውሳኔ ክኸውን ኣለዎ።
ስለዚ ክልቴኹም ዝደለኹሞ ነገር እንተኮይኑ ቅቡል እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ግን እቲ ትደልዮ ነገር ኣጸቢቕካ ንምፍላጥ ኣሸጋሪ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ንሰብ ከተሐጉስ ኢልካ ውን ነገራት ትኣትዎ።
ከምዚ ምስ ዝኸውን ከይደለኻ ትፍጽም ኣለካ ማለት እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እዚ ነገራት ፈላሊኻ ክትርእዮ ኣሸጋሪ እዩ።
ምናልባሽ እውን ምስ ሰብ ብዛዕባ እዚ እንተተዛራረብካ ወይ ምኽሪ እንተ ረኸብካ ጠቓሚ እዩ።


text:
ኣብ‘ዚ ቀረባ ኣብ ገለ ኣብያተ-ትምህርቲ ኢትዮዽያ ዝተካየደ ኣድማ ምቁራፅ ስራሕ ፖለቲካዊ ፀቅጢ ከምዘንቀሎ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ገሊፆም። መንግስቲ ኤርትራ፣ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ኢትዮዽያ ኣብ ምእራይ ወርቂ ተዋፊሮም ንዝነበሩ ልዕሊ ሚእቲ ሰባት ከምዝጨወየ፣ከምኡውን መንግስቲ ኤርትራ ናብ ልዝብ ኣይምለስን እንተበለ፣መንግስቶም ግና ብዘይምስልካይ ከምዝፍትን ጠቂሶም።
ንመምህራን ኢትዮዽያ ምምሕያሽ ደረጃ ዕብየት‘ምበር ወሰኽ ማሃያ ከምዘይተተግበረ ዝጠቀሱ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ፣ኣብ መላእ ሃገር ልዕሊ ሰለስተ ሚእቲ መማህራን ከምዝሰርሑን፣ካብ ሞንጎኦም ኣብ ኣዲሳበባን ክልል ኣምሓራን ብሓፈሽኡ ኣስታት ሓሙሽተ ሚእቲ መማህራን ሕጉሳት ዘይኮኑ‘ዮም።እቶም ዝተረፉ ግና ዘልዐልዎ ሕቶ የለን፣ከይዲ ትምህርቲ‘ውን ኣይተቋረፀን ኢሎም።
እቶም ሕጉሳት ዘይኮኑ መማህራን ኣመልኪቶም ቀ/ሚ መለስ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ብድሕሪኦም ፖለቲካዊ ፀቅጢ ነይሩዎም ኢሎም። ኣስዒቦም፣
”ምድረ-ህውከተኛ፣ዓመፅ ክላዓል‘ዩ ኢሎም ኣፎም ማይ መሊኡ ነይሩ። ኦነግ ኣይትብል፣ሻዕቢያ ኣይትብል፣፯ ግንቦት ኣይትብል፣ኦብነት ኣይትብል፣ናይ ውሽጢ ሓርበኛታት ብሙልኦም ኣብያተ-ትምህርቲ ሎሚ ወይ ፅባሕ ህውከት ክኣትዎ‘ዩ ዝብል ዓብዪ ሕልሚ‘ዩ ነይሩዎም።ኣብ ገለ መማህራን ፀቅጢ ይዓርፍ ነይሩ‘ዩ።ነናብ ከባቢኡ እናተደወለ እንታይ‘ዳኣ ኮይንኩም ኣባርዕዎ‘ምበር፣ደንጒኹም‘ኮ እናተባሃሉ ፀቅጢ ዘጋጠሞም ገለ ደገፍቶም ኣለው” ይብሉ ንሶም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ምስሕሓብ ኢትዮዽያን ኤርትራን ብልዝብ ንምፍታሕ ዓሊሞም ሽማግለታት ኢትዮዽያ‘ውን ከይተረፉ ንዝተሳለጡ ፈተነታት ብምጥቃስ ክሳብ ሎሚ ፍረ ኣይተረኸበን ኢሎም።
ብመፅንፅር ልዝብ ንመርገፂ መራሒ ኤርትራ ዝወቀሱ ቀ/ሚ መለስ፣ ኢትዮዽያ ከይረብረብረበት ንማዕፆ ምንኩሕኳሕ ክትቅፅለሉ‘ያ ኢሎም።
“ናይ‘ቲ ስርዓት መራሒ ኣብ‘ዚ ቀረባ ከምዝገለፅዎ፣ኢትዮዽያ ነቶም ዝፈላልዩና ተቀቢላ ክሳብ ዘይተግበረት፣ልዝብ ዝባሃል ነገር የለን ዝብል ቁርፂ ተዛሪቦም‘ዮም።ናትና መርገፂ ድማ፣እቶም ዝፈላልዩና ቅድሚ ልዝብ እንተተፈቲሖም፣ልዝብ ዳኣ ንምንታይ ኣድለየ? ዝብል‘ዩ።ብናትና ኣጠማምታ፣ ልዝብ ዘድልይ፣ዝፈላልዩና ነገራት ተላዚብናን ተማኺርናን ንምፍታሕ‘ዩ።ስለዚ ኣካል ስትራተጂና ስለዝኾነ፣መልሶም ኣይፋልናን ንልዝብ‘ውን እንተኾነ ንሕና ንልዝብ ምፅዋዕና ኣየቋርፅን” ይብሉ ቀ/ሚ መለስ።
ኣቶ መለስ ዜናዊ ኣብ መብሪህኦም፣ብዛዕባ እቶም ኣብ ምእራይ ወርቂ ዝነበሩን ብመንግስቲ ኤርትራ ተሓፊሶም ዝበልዎምን ኣስታት ሚእቲ ሰባት ፅፁይ ሓበሬታ ኣይወሰኹን።
ኣብ ሶማልያ ብዛዕባ ዝወፈረ ሰራዊት ኢትዮዽያ ኣማእኪሎም ክዛረቡ ከለው፣ኩነታት ምስ ተመቻቸው ኣብ ቀረባ ካብ ሶማልያ ክስሕብ‘ዩ ኢሎም።
ሰራዊት ኢትዮዽያ ባይዶዋ ንሰራዊት ዩጋንዳ፣በለትወይን ድማ ንሰራዊት ጂቡቲ ኣረኪቡ ንዓዱ ክምለስ‘ዩ ኢሎም ይብል ፀብፃብ እስክንድር ፍሬው።
ኣድማ መማህራን ኢትዮጵያ ድፍኢት ተቃወምቲ ነይሩዎ ኢሎም ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ
ኤርትራ ልዕሊ ሚእቲ ኢትዮያዊያን ካብ ሰሜናዊ ምዕራብ ከምዝጨወየት'ውን ገሊፆም
ኣብ‘ዚ ቀረባ ኣብ ገለ ኣብያተ-ትምህርቲ ኢትዮዽያ ዝተካየደ ኣድማ ምቁራፅ ስራሕ ፖለቲካዊ ፀቅጢ ከምዘንቀሎ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ገሊፆም። መንግስቲ ኤርትራ፣ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ኢትዮዽያ ኣብ ምእራይ ወርቂ ተዋፊሮም ንዝነበሩ ልዕሊ ሚእቲ ሰባት ከምዝጨወየ፣ከምኡውን መንግስቲ ኤርትራ ናብ ልዝብ ኣይምለስን እንተበለ፣መንግስቶም ግና ብዘይምስልካይ ከምዝፍትን ጠቂሶም።


text:
ስለምንታይ ኢና ንሕና ህዝባዊ ግንባር ኢና ንብል?ን ንዕወትን? ነዚኣ ኣብ ጥሪ 11, 2019 ዝተጻሕፈት እንታውነት ህ/ግንባር ትገልጽ ጽሕፍቲ ንወከስ። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣዩ ህ/ግንባር ዘይሰዓር። እዚ ሕጂ ንምስክሮ ዘሎና ዕርበት ጃንዳን ሰዓብታን ውጺኢት ናይዚ ባህርያትን ጠባይን ህ/ግንባር ምዃኑ ኩርዓት ይሰማዕና። ጁንታ ካብዞም ዝተጠቕሱ ባህርያትን ጠባያት ህ/ግንባር ሓንቲ ስለ ዘይተማህረት'ያ ሎሚ ከም እሾኽ ብወረጦ በብሓደ ትልቀም ዘላ።
ህዝባዊ ግንባር መን'ዩ? (1). ህዝባዊ ግንባር ውላድ ህዝቢ ኤርትራ'ዩ።
(2). ህዝባዊ ግንባር ንነጻነት ኤርትራ ዝተቓለሰ ሰውራ'ዩ። (3). ህዝባዊ ግንባር ኣብ ነዊሕ ጉዕዞ ቃልሲ ተመልሚሉ ዝዓበ ገድሊ'ዩ። (4). ህዝባዊ ግንባር መሪሕ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ'ዩ። (5). ህዝባዊ ግንባር ንዘይተኣደነ ብኣሜርካን ሶቭየት ሕበርትን ዝድገፍ ሓይሊ ስርዓታት ኢትዮጵያ ደምሲሱ ዝተዓወተ ገድሊ'ዩ። (6). ህዝባዊ ግንባር ምእንቲ ራህዋን ነጻነትን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ጥዑም ገዲፉ ሕሰም ዝመረጸ፡ ተሸጊሩ ሽግር ዝፈትሔ መሪር መሰዋእትነት ዝኸፈለ ሰውራ'ዩ። (7). ህዝባዊ ግንባር ኣብቲ ጠፍኤ (ኣሮማይ) ዝተባህለሉ ግዜ ከም በርቂ ማሕታ ከም ሰማይ ነጎዳ ኮይኑ ንጸላእቱ ብርኮም ወለል ወለል ዘበለ ኣእሙሮም ዘናወጸ ዕርበት ተስፋ ዘስነቖም ግንባር'ዩ። (8). ህዝባዊ ግንባር ንጻዊዒቱ ጸማም እዝኒ ዝተዋህቦ፡ መሰል ህዝቡ ዝተገፎ፡ ወኪል ሓፋሽ ዝኾነ ግንባ'ዩ። (9) ህዝባዊ ግንባር ነቶም ኣብኲናት ዝገጠምዎ ዝሰዓረ፡ ነቶም ብማዕዶ ዝረኣዩዎ ዘስተንከረ፡ ነቶም ኣብ ሕጊ ዝሞጎቱዎ ዝረትዔ ግንባር'ዩ። (10). ህዝባዊ ግንባር ትሕዝቱኡ፡ ቁጽሩ፡ ዓቐኑ፡ ብዘየገድስ ንጭቁናት ኣህዛብ ዓለም ጽቡቅ ኣብነት፡ ንገዛእቲ፡ ዓመጽቲ፡ ጨቆንቲ መንግስታትን ሓይልታትን ሕማቕ ኣብነት ዝኾነ ግንባር'ዩ። (11). ህዝባዊ ግንባር ንማዕርነት ዜጋታቱ ብዘይ ዝኾነ ኣፈላላይ ዓሌት፡ ሃይማኖት፡ ጾታ፡ ዓዲ፡ ኣውራጃ ቀቢላ ወዘተ... ዝኣምን ኣብ ቁኑዕ መንፈስ ዝተመስረተ ግንባር'ዩ። 12). ህዝባዊ ግንባር ስሙ ከም ዝሕብሮ ቅድሚ ህዝቡ ግንባሩ ዝህብ፡ ዝውፈ፡ ግንባር'ዩ። (13). ህዝባዊ ግንባር ንህዝቢ ኤርትራ ካብ ጫፍ ንጫፍ ወዲቡ ኣንቂሑ ዘሰለፈ ግንባር'ዩ። (14). ህዝባዊ ግንባር ንጩቁናት ኣህዛብ ዓለም ማዕጾ ሓርነት ዝኸፈተ ግንባር'ዩ፡
ባህርያት ህዝባዊ ግንባር’ከ እንታይ ይመስል? 1. ኣብ ብሕታዊ ጥቕሚ ዘይኣምን። 2. ብሕታዊ ንብረት ዘይውንን። 3. ሊዕሊ ሓፋሽ ህዝቢ ዘይርኤ። 4. ከም ትሑት ናብራ ዜጋታቱ ዝነብር። 5. ትሑት ዶሞዝ ወይ ብዘይ ዶሞዝ ዘገልግል። 6. ጃህራን ሓሶትን ዘይፎቱ። 7. ብጥቕሚ ዘይታለል። 8. ንሎሚ ክጥዕሞ ንጽባሕ ዘይብድል። 9. ንዝመጽእ ዎሎዶ ዕዳ ዘየሰክም። 10. ዓቕሙን ዓቐኑን ዝፈልጥ። 11. ህዱእ ነገራት ከየጽንዔን ከይመርመረን ሃንደፍ ኢሉ ስጉምቲ ዘይወስድ። 12. ብዝኾነ ምግቡዕባዕ ዘይደሃል። 13. ንስድራ ቤቱ ልዕሊ ሓፋሽ ዘይሰርዕ። 14. ኣብ ትኳቦ (ምጽወታ) ዘይኣምን። 15. ንሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘየእቱ። 16. ፈተውቱን ጸላእቱን ኣነጺሩ ዝፈልጥ። 17. ከም ነፍሲ ወከፍ ስድራ ቤት ደቁ ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘሳትፍ። 18. ኣብ ነሓፍነት ዘይኣምን። 19. ሕጊ ልዕሊ ኩሉ ዘኽብር። 20. ታሪኽ ክሰርሕ ድኣምበር ውልቃዊ ታሪኹ ክንገረሉ ዘይደሊ። 21. ኣብ ማዕረ ስራሕ ማዕረ ሞሳ (ክፍሊት) ንኹሉ ጾታን ዕድመን ዘይፈሊ። 22. ሃብቲ ሃገር ንኹሉ ብማዕረ ምምቕራሕ ዝኣምን። 23. ኣብ ሞንጎ ሩኹብን ስኡንን (ሃብታምን ድኻን) ዘሎ ጋግ ንምጽባብ ዝኣምንን ዝሰርሕን። 24. ንመሰልን ማዕርነትን ጻማን ደቀንስትዮ ብቐዳምነት ዝሰርዕን ዘኽብር ዝሰርሕን።
25. ንኹሉ ዜጋ ብነጻ ብፍልጠት ዘዕጥቕ። 26. ንፍቕርን ስኒትን ባህልን ሕብረተሰቡ ዝዕቅብ፡ ዝከላኸል ን። 27. ህዝቢ ጥዕንኡ ክሕሎ ዘረጋግጽ። 28. ህጻናት ብዝግባእ ተኾስኲሶም ክዓብዩን ጥዕንኦም ክሕሎን ዝሰርሕ። 29. ንሱሱዓት ቦታ ዘይህብ። 30. ንጉጉያት ዘቃልዕን ዝእርምን ዝምህርን። 31. ብዕርክነት ሽርክነት ስጋነት ረብሓ ህዝቢ ክጉሰ ዘየፍቕድ። 32. ሕጊ ንኹሉ ማዕረ ምዃኑ ዝኣምንን ዘተግብርን። ተጎስዩ ምስ ዝርከብ ጉቡእ መኣረምታ ዝወስድን። 33. ሓሳባት ሓፋሽ ዝሰምዕን ዝቕበልን ዘኽብርን፣ ከከም ግዚኡን ኣድላይነቱን ኩነታቱን ቦታኡን መልሲ ዝህብ። 34. ድኹም ዘሳሊ፡ ቆልዓ ዘታቲ፡ ኣረገውቲ ዘተስፉ።
35. ምስጎረባብቲ ሃገራትን ዓለምን ብሰላም ክነብር ዝደልን ዝሰርሕን። 36. ኣብ ቂምን ቅርሕንትን ዘይኣምን፡ ሕድገ ዝገብር። 37. ንራኢ ብስራህ ዘመስክር፡ ጽባሕ ድሕሪ ጽባሕ የርክበሉ ዘይብል። 38. ኣንጊሁ ኣብ ስራሕ ዝጽመድ፡ ካብ ጉቡእ ሰዓታት ንላዕሊ ዝሰርሕ። 39. ካብ ጌጋኡ ዝመሃርን ዝእረምን ዘይደግምን። 40. ሃብቲ ሃገሩ ብባዕዳውያን ክገሓጥ ዘየፍቕድ። 41. መምስ ዝነፈሰ ኩነት ዘይህውትት፡ንግዜን ኩነታትን ቦታ ዝህብ።
ከምዚ ዝኣመሰለ መንነትን ባህርያትን ዘለዎ ግንባር ስለምንታይ ንዓመታት ተጻብኦታት ኣጋጢሙዎ?
እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቂሱ ዘሎ ነጥብታ ጸረ ረብሓ ኩሎም ናይ ውሽጥን ደገን ተጻባእቲ ስለ ዝኾነ ንህዝባዊ ግንባር ሃንደበታዊ ተርእዮ ኣይነበረን ኣይኮነን። ጸኒዑ ክምክቶምን ክስዕሮም ምዃኑ ዘረጋገጸ ግንባር'ዩ። እዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘሎና መድረኽ ህያው ምስክር'ዩ።
ሰማእታትና ክዝከሩ ይንበሩ ዓወት ንሓፋሽ ገብረንጉስ መስመር፡


text:
በየነ ዘርኣይ በራኺ ዝተባህለ ኤርትራዊ ኣትሌት፡ ትማሊ ሰንበት 25 ሚያዝያ ኣብ ሃምበርግ (ጀርመን) ኣብ ዝተኻየደ 16 ሽሕ ተቐዳደምቲ ዝተሳተፉዎ ዓመታዊ ውድድር ጉያ ፡ ሳልሳይ ብምውጻእ ተሸሊሙ።
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ በርሚንግሃም ዓዲ እንግሊዝ ሎሚ 11 ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ቅድድም ብምዕዋት ወርቂ ማዳልያ ተሸሊሙ።
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ በርሚንግሃም ዓዲ እንግሊዝ ሎሚ 11 ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ቅድድም ብምዕዋት ወርቂ ማዳልያ ተሸሊሙ።
ብሃር ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ፡ ሎሚ 12 ጥቅምቲ ኣብ ሪዮ ዲ ጀኔሮ፡ ብራዚል፡ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ውድድር ቀዳማይ ኮይኑ ተዓዊቱ። ንሳልሳይ ግዜ ናይ ፍርቂ ማራቶን ሽምፕዮን ዝተዓወተ ቀዳማይ ወዲ ተባዕታይ ብምዃን ከኣ ታሪኽ ሰሪሑ።
ኤርትራዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ሎሚ ሰንበት (30 መጋቢት) ኣብ ኢደንብራ፡ ስኮትላድ ኣብ ዝተኻየደ ጉያ መሮር ሳልሳይ ወጺኡ።
በሃር ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ ኢድንብራ (ዓዲ እንግሊዝ) ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ ናይ 9.3 ኪ.ሜ ሃገር ኣቋራጭ ውድድር ጉያ (Bupa) (cross-country championship ) ዝነኣድ ቅድድም ብምክያድ ካልኣይ ደረጃ ወጺኡ።
ሓበን ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ዝኾነ ጅግና ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ ኡዳይን (ጥልያን) ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ቅድድም ተወዳዲሩ ወርቂ ማዳልያ ብምዕታር ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዓወቱ ዓቂቡ።
ኤርትራዊ ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ ዋና ከተማ ኣልጀርያ ኣልጀሪስ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ቅድድም ጉያ 10 ሽሕ ሜትሮ ‘ኦል ኣፍሪካን ገይምስ’ ቀዳማይ ኮይኑ ብምዕዋት ወርቂ ማዳልያ ዓቲሩ።


text:
ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪካ ኣብ ውሽጠን ብዘሎ ኩነታትን ናይ ደገ ምንቅስቓሳትን እቲ ዞባ ዝተፈላለዩ ፀገማት ተፈሊዩዎ ከምዘይፈልጥ ይዛረቡ ነቲ ዞባ ዝከታተሉ ዶ/ር በርሀ ሃብተጊዮርጊስን ኣቶ ሓገስ ገብረን።
ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝነባርነቶም እዞም ምሁራን ብዛዕባ እቲ ከባቢ፣ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብዛዕባ ዘለው ኩነታት፣ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራትን ክልቲኡ ህዝብን ክህሊ ዘለዎ ርክብ፣ክልተ ጫፋት ብዛዕባ ዝረገፁ ፖለቲካዊ መርገፂታት/Political Polarization/፣ሃናፂ ፖለቲካዊ ፅምዶ ኣብ ምስፋን ሙህራን ክህልዎም ዝኽእል ታራን ካልኦትን ጉዳያት ሓሳቦም ኣካፊሎምና ኣለው።
ዶ/ር በርሀ ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ንልዕሊ 30 ዕመታት መምህር ዩኒቨርስቲ ኮይኖም ዝሰርሑ ሕዚ ኣብ ጡረታ ዝርከቡን ቅድም ክብል ኣብ ግዜ ደርጊ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ሰራሕተኛ መንግስቲ ኮይኖም ዘገልገሉን እዮም።ኣቶ ሓጎስ ገብረ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ንነዊሕ ዓመታት ዝተቐመጡ ናይ ብዚነስ ምዕባለታት ዘማኽሩን ዝፅሓፉን ቅድም ክብል ኣብ ኢትዮጵያ ሰራሕተኛ መንግስቲ ዝነበሩን ብዓል ሙያ ስነ ቁጠባ እዮም።


text:
Radio Erena: 03 November 2019
ኲናት የመን ካብ ዝጅምር ልዕሊ 4 ሽሕ ሱዳናውያን ተቐቲሎም ከምዘለዉ፣ ኣል ሑቲ ገሊጹ።
ወሃብ ቃል ኣልሑቲ የሕያ ሳሪያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብስዑዲ ዓረብ ዝድገፍ ልፍንቲ ሃገራት ዓረብ፣ ነቶም መንግስቲ ሱዳን ዝለኣኾም ሱዳናውያን ዕሱባት ኣብ ቅድመ ግንባር የሰልፎም ብምህላዉ፣ ናይቲ ኲናት ቀዳሞት ግዳያት ይኾኑ ከምዘለዉ ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ እቶም ዝቖሰሉን ዝተማረኹን ሱዳናውያን ወተሃደራት ኣብ ግምት እንተኣትዮም እቲ ቁጽሪ ናብ ሸሞንተ ሽሕ ክብ ከምዝብል ሓቢሩ።
ህዝቢ ሱዳን ህዝባዊ ናዕቢ ብምክያድ መንግስቲ ዝቐየረ ሓይሊ ከምዘለዎ ስለዘመስከረ፣ ነዚ ሓድሽ መንግስቱ፣ ዜጋታቱ ካብ የመን ክስሕብ ጸቕጢ ክገብር ጸዊዑ።
ብዓሰርተታት ኣሽሓት ህይወት ዘህለቐን፣ ልዕሊ 20 ሚልዮን የመናውያን ካብ ቤት ንብረቶም ዘመዛበለን ኲናት የመን፣ ንምዕራፉ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝካየድ ጻዕሪ ክሳብ ሕጂ ፍረ ኣይተረኽቦን ዘሎ።
====================


text:
ዕለት 4 ስነ 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቶም ኣብ ሃገረ ቫቲካን ካብ ዕለት 3 ክሳብ ዕለት 4 ሰነ 2019 ዓ.ም. ኣብ ናይ ጳጳሳዊ ስነ ማሕበራዊ ሕንጻ ፒዮስ ራብዓይ ዛዕባ ምስፋሕ ፍትሕን ናይ ማሕበራዊ መሰልን ክብርን ንምክልኻል ዝዓዪ ቀዋሚ ጉባኤ ፈራዶ ንምቛም ኣብ ዝብል ሓሳብ ንዝተመያየጡ ካብ መላእ ሃገራት ኣመሪካ ዝተዋጽኡ ኣስታት ሚእቲ ዝግመቱ ደያኑ ኣብ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ተቐቢሎም፡ ኣብ ዕሴትን ፍትሕን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ቀዳምነት ዝብል ናይ ፍርዲ ሜላ ንምርግጋጽ ቀደይና ተዋሰእቲ ንምዃን ኣይትፍርሑ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ቃለ ምዕዳን ለጊሶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቶም ደያኑ ሃገራት ኣመሪካ ማሕበራዊ መሰልን ክብርን ፍራንቸስካዊ ጠመቕ ትምህርትን ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ከምዝመኸሩን፡ እቶም ደያኑን ኣማኸርቲ ናይ ሕግን ፍትሕን ዓቃቢ ደያኑን ጠበቓታትን ጳጳሳዊ ናይ ስነ ማሕበራዊ ስነ ምርምር ተቕዋም ኣባላት ተጋባእያን፡ እቲ ኣብ 2018 ዓ.ም. ኣብ ወርሒ ሰነ ኣብ ኣርጀቲና ርእሰ ከተማ ቦነስ ኣይረስ ማሕበራዊ ፍትሕን ናይ ሓባር ጥቕምን ኣብ ዝብል ርእሰ ጉዳይ ድሕሪ ዘካየድዎ ዓውደ ጉባኤ ኣስዒቦም፡ ቅዱስ ኣቦና ሎሚ እውን ኣብ መላእ ከባቢ ዓለም ኣደዳ ማሕበራዊ ምንጻልን ምጉናይን ኢማዕርነትን ብዙሓት ከምዘለዉን ኣዘኻኺሮም፡
ኢፍትሓውነት ዓመጽ ይወልድ
ናይ ሕዝብታትና ሕመረት ኣብ ሕቶ ዘእትው ለውጥታት ኣብ ዝረአየሉ ታሪኻዊ ኩነት ንርከብ ከምዘሎናን ነዚ ንምግጣም ብውልቅን ብወለንተይናውነት ዘይኰነ ንዅሉ ከከም ጽፍሕታቱ ዘዋስእ ነገልግሎት ፍትሒ ዝዓዪ ውዳበ ኣሰራርሓ መርሕነት ዘለዎ ኣገዳስነት ዘመላኸቱ ቅዱስ ኣቦና፡ ኢፍታሓውነትን ኣልቦ ጭቡጥ ዕድላትን፡ ንምግልጋል ዘይኣመተ (ምግልጋል ክብል እንከለዅ ትሕቲ እግሪ ምዃን ኣይኰነ) ነዊሕ መጽናዕትን ትንተናን ንገዛእ ርእሱ ፍትሓውነት ኣልቦ ብምዃኑ እዚ ኢፍታሓውነት’ዚ ዓመጽ እዩ ዝወለድ፡ ስለዚህ ስማዊ ወይ ንማለቱ ዝጸድቑን ተገንጸልቲ ሕግታትን ወትሩ ናብ ኢፍትሓውነት እያቶም ዝመርሑ።
ዓለም ሓቆፍ ውዕላት ኵላዊ ዋጋ ክህልዎም
ርውየትን ረብሓን ንውሑዳት ጥራሕ ኰይኑን ብዙሓት ጥቓዎትናንን ኣሕዋትናን ሕጻናት እውን ከይተረፉ ክሳብ እቲ ብጭዋነት ንዝወሃቦም ግዳም ሓደር ዜጋታት ንዝብል መጸውዕ ዘቃልዖም ዘዕርፉላ መዕቀሊት ቤት እውን ዘይብሎም ኰይኖም ይርከቡ፡ ዓለም ሓቆፍ ውዕላት ኵላዊ ዋጋ ዘይብሎም ክዀኑ ብሓቂ ዘይቅቡል እዩ። ማሕበራዊ ኢፍትሓውነት ከም ነባራውን እወታውን እናዀነ፡ ብዙሓት ብምኽንያት ዝወርዶም ማሕበራዊ ኢፍትሓውነት ኣብ ኣደባባይ ወጺኦም ከቃልሕዎ እንከለዉ ጥራሕ ይስትውዓሉ፡ ኣክንዲ እቲ ዘቕርብዎ ዘለዎ ጻውዒት መልሲ ምሃብ ብታህዋኽ ሓደጋን መናወጽትን ተባሂሎም ሱቕ ንኽብሉ ይድረኹ፡ ወይ ጉዳይኵም ክረኣይ እዩ ንዝብል ምስግጋራትን ምርሳዕን ይዳረጉ፡ ታሪኽ ዓለም ብኸምዚ ዓይነት ጭቡጥ ኵነት ዝተመልአ እዩ። እዚ እቲ ማሕበራዊ ውዕላት ዘሰናኽል ዓቢይ ዕንቅፋት’ዚ ደሞክራሲያዊ ስርዓት እዩ ድኹም ዝገብር።
ምስ ጥምየትን ስእነት መግብን ደሞክራሲ የሎን
ቅዱስ ኣቦና ወንጌላዊ ሓሴት ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቶምን ክምኡ እውን ይሴባሕ ዓዋዲ መልእኽቶምን ኣብ ቦሊቪያ ሳንታ ክሩስ ደ ላ ሴራ ንሕዝባውያን ምንቅስቓሳት ዘስምዕዎ ቃልን፡ እናሓሰቡ፥ ኢፍትሓውነት ደምዳሚ ቃል ክኸውን የብሉን፡
ናይ ፖሊቲካን ቁጠባን ሜላ ጥዑይን ምዕሩይን ምዕባለን ዘውሕስ መታን ክኸውንን ደሞክራሲ እውን ስም ጥራሕ ዘይኰነ ብመሰረት ናይ ኩሉ ረብሓ ብዝብል ኣመክንዮ ዝምራሕ ናይ ኵሉ መሰልን ክብርን ብምርግጋጽ ናይ ምትሕብባርን ነቶም ኣዚዮም ድኻታት ንዝዀኑ ሓለፋ ብዝብል ተግባር ክትርጐም እዩ ዘለዎ። … ኣብ ጥምየትን ስእነት መግብን ደሞክራሲ የሎን፡ ኣብ ድኽነት ምዕባለ የሎን ኣብ ዘይማዕርነ ፍትሒ የሎን፡
ማሕበራዊ መሰልን ክብርን ስርሒታዊ ምግባር
ሕጊ ንዅሉ ማዕረ እዩ ዝብል መርትዖ ናብ ኢፍትሓውነት ከየዘንብል ሓደስቲ ፍኖት ምንዳይ ኣገዳሲ እዩ፡ ኣብዚ ምናባውነትን ምግምማዕን ኣብ ዝሰፍሓሉ ዘሎ ዓለም ማሕበራዊ ፍትሒ ብርሃን ኪደትናን ቡሶላ ኪደታትናን እምበር ምዕዳንን ጻውዒትን ጥራሕ ኰይኑ ክተርፍ የብሉን። ኣብ ቅድሚ ዓመጽ ሸለልተይናነትን ንጡፍ ተቓውሞ ዘይገብር ከም ጲላጦስ ኢዱ ዝሓጽብ ፖለቲካን ውልቃዊ ዘይምርዋይነቱ ናይ መንግስቲ ተቕዋማት መቓነዪ ምግባር ዘይቅቡልን ኣይፋል ክበሃልን ነቲ ማሕበራዊ ፍትሒ ጭቡጥነቱ ዝቃወምን ዝኣልን ኣይፋል ምባልን ዝዀነ ይኹን ናይ ማሕበራዊ ፍትሒ ተግባራውነቱ ንምርግጋጽ ንዝግበር ጻዕሪ ምቕባል እዩ ዘድልይ፡ … ናይ ውልቅን ስድራ ቤትን ጥቅምን ምዕባለን ውሕስነት ዘይገትእ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ኣፍልጦ ናይ ምሃብ ብቕዓት ዘለዎ ስርዓት ሕጊ ይሃሉ። ነዚ ከይረጋገጽ ዝገብር ኵሉ ድኻታትን ከባብን ብቐዳምነት ግዳይ ዝገብር ምግባር ብልሽውና እዩ ዝፈጥር።
ንናይ ሕዝባውያን ማሕበራት ሕቶ ድምጺ ምዃን
ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም፡ ደያኑ መላእ ሃገራት ኣመሪካ ናይ መንግስታት ተቕዋማት ዳግም ብጥልቂ ክሓስብዎን ሓደስቲ ማሕበራዊ ክውንታውያን ንምግጣምን እዚ ኸኣ ብቐዳምነት ንሕዝብታት ኣፍልጦ ምሃብን ኣብቲ ዝነብሮ ኢፍትሓውነትን ስቓዩን ኩነት ክርከቡን ሓደራ ቢሎም፡ ሕዝባውያን ማሕበራት ኣካል ብሔራውን ማሕበረሰብን እምበር ጸገም ኣይኰኑን፡ ኣብ ማሕበራውን ብሔራውን ሕንጸት ተዋሰእትን መፍትሒ ኣብ ምዳልይ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ጽንቡራትን እዮም ክዀኑ ዘለዎም፡ ፖለቲካን ናይ መንግስቲ ተቕዋማትን ስርዓት ኣልቦን ግዕዙይ ኣሰራርሓ ንኸይሁሉ ዝዓዪ ጥራሕ ዘይኰነ፡ ነቲ ትኽክል ዝዀነ ኣሰራርሓ ንምትብባዕን ሓደስትን ስሉጣትን ኣገባባት ንምልላይን ሓባራውን ግላውን ምሕዞታት ዘነቓቕሕን እዩ ክኸውን ዘለዎም።
ኪደት ሕጊ ንዘይ ግቡእ ኣጠቓቕማኡ ምቅዋም የድሊን
ቅዱስ ኣቦባ መንእሰያት ብፍላይ እቶም ካብ ተነጽሎን ሕርጉነትን ኩነት ዝመጹ እናሓሰቡ፡ እዞም ኣሕዋት እዚኣቶም ኣብ ማሕበራዊ ጉዳይ ቀንደይና ተዋሰእቲ ክዀኑ ሕንጸት ክረኽቡ ከምዘለዎም ሓቢሮም፡ ሕጊ ነቲ ካባኻ ዝተፈልየ ኣተሓሳስባን ኣርኣእያን እተጥቅዓሉ መጋበርያ ፖለቲካን ገርካ ኰነ ቢልካ ካልኦት ናይ ፖለቲካ ኣካላት ንምንጻልን ከይህልዉ ንምግባርን ምጥቃም ንናይ ሃገራት ደሞክራሲ ዓቢይ ሓደጋን እዩ፡ …
ደያኑ ናይ ሕዳሴን ለውጥን ተዋሰእቲ ይዅኑ
እቶም ስም ናይ ምጽላምን ናይ ምዕፋንን ወጽዓን መናድቕ ንኽገጥሙ ንዝተኣከቡ ስለ ጻዕርታቶ ናይ ማሕበራዊ መሰልን ክብርን ዝሓልይ ናይ ሃገራት ኣመሪካ ቀዋሚ ሸማግለ ደያኑ ክቐውም ሓሳብ ብምቕራብ ንኢዶም፡ … ዘለኵም ሓላፍነት ቀሊል ኣይኰነ፡ ብኻልኣ ኣዘራርባ እውን ናይቲ ናይ ሕግን ስርዓትን ሜላ ኣብ ክቡር ዋጋን ፍትሕን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ቀዳምነት ምሃብ ኣብ ዝብል ኣምር ዝቖመ ናይ ዝካየድ ሕዳሴ ቀንደይና ትዋሰእቲ ምስ እትዀኑ ማሕበራዊ ገጣምያን ምዃንኵም ትምስክሩ፡ … እውነተይና ጥበብ ጭብጥታት ምውህላል ወይ ከኣ ቤት ፍርዳዊ ኪደታት መዝገባዊ ምግባር ዘይኰነስ ንዅላትና ንኸዕብየ ብዝኽእል ኣስትንትኖን ምስትውዓልን ብዘተ ምስ ካልኦትን ለጋስ ዝዀነ ምርኻብን ምስ ዓበይቲ ምንጽጻርን እዩ ጥበበይና ዝኽወን እንክብሉ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ኣጠቓሊሎም።


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ቤት ሕክምና ሕጻናት ሕጻነ ኢየሱስ ናይ 2018 ዓ.ም. ኣብ ምርምር ስነ ሕክምናን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ማሕበራዊ ውዳነኡን ጸብጻብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ኣብ ዝተረኽብሉ ዓውደ ጉባኤ ዕለት 24 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ከምዘቕረበን ብፁዕነቶ ኣብቲ ዝተኻየደ ዓውደ ርክብ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ እቲ ቤት ሕክምና ኣብ ስነ ትካኤ ናይ ውሽጢ ኣካላትን ስነ ምርምራዊ ምሕዞታቱን ተበጽሖታቱን ዘቕርቦ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ብዝርዝር ኣቕሪቦም ኣብዚ መዳይ ዘርእዮ ዘሎ ስጉምቲ ዝድነቕ እዩ ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ኤውጀኒዮ ሙራሊ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ሰናይ ምግባር ዝከኣል እዩ፡ ስለዚህ ሰናይ ተግባር ብጽቡቕ ተግባር ክፍጸም ኣለዎ፡ እዚ እቲ ናይቲ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ሕጻናት ቤት ሕክምና ዘቕረቦ ጸብጻብ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ፡ ሰናይ ተግባር ብጽቡቕን ሕጉስን መንፈስ ነዚ ዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ኣብቲ ናይቲ ቤት ሕክምና ሕጻነ ኢየሱስ ጨንፈር ኣብ ዝዀነ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ እተሰምየ መንበሩ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ቤት ሕክምና ዝዓተሮ ውጽኢት ምኽንያት ንዅሎም ናይ ሕጻነ ኢየሱስ ቤት ሕክምና ኣባላት ቤት ምሕደራን ሓኻይምን ሰብ ሙያ ክንክን ጥዕናን ብስም ቅዱስ ኣቦናን ብስሞምን ምስጋና ኣቕሪቦም፡ ቅዱስ ኣቦና ናብቲ ጉባኤ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ንትሑታት ዝከናኸን ስሌኦም ዝሓሊ ምስ እግዚኣብሔር ብምዃን እዩ፡ እዚ ኸኣ ኣብ ልዕሊ እቲ ሰብ ዝነጽግን ከም ውዳቕን ተረፍን ዝሓስብ ባህሊ ተዓዋቲ እዩ ከምዝበሉ ብፁዕነቶም ገሊጾም፡ ናይቲ ቤት ሕክምና ጸብጻብ ዘደንቕ ብሰብኣውን ስነ ምርምራውን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ብዅሉ ንጥፈታቱ ዝነኣድ እዩ ቢሎም፡ እቲ ዝተበጽሐ ውጽኢት እቲ ቤት ሕክምና ዘቕርቦ ክንክን ጥዕና ኣዚዩ ብሉጽ ንምግባር ንዝካየድ ጻዕሪ ዘዳኽምን በጺሔ ቢልካ ስጉምትኻ ንምግታእ ዝድርኽ ክኸውን የብሉን፡ ወትሩ ንተበላለጽ ዘይኰነስ ንብሉጽነትን ናብ ዝበለጸን ሓደራ፡ ሕጻናትን መንእሰያትን ኣባይቲ ስድራኦምን ናይዚ ቤት ሕክምና ማእከል እዮም ክዀኑ ዘለዎም፡ ኣብነት ሰብኣውነት ናይ ዘማእከለ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና።
ቪንሰንት ላምበርት እናሓሰቡ፥ ወትሩ ሕይወት ምዕቃብን ምኽባርን
ነፍሲ ወከፍ ኣብ ዝተወሃቦ ሓላፍነት ብቑዕ ኰይኑ ክርከብን፡ ብትሕትናን ናይቲ ዝተወሃቦ ሓላፍነት ግንዛበ ሃሊዎ ክዋሳእ ኣተሓሳሲቦም፡ ኣብ ፈረንሳ ብሓደጋ መኪና ምኽንያት ብዘጋጠሞ ከቢድ ማህሰይትን ነዚ ስዒቡ ብዝወረዶ ሕማም ልምሰት ዓንደ ሕቖ ንትሽዓተ ዓመት ኣብ ሕክምና ዝነበረ ፈረንሳዊ ቪንሰንት ላምበርት ኣብቲ ዝሕክመሉ ዝነበረ ቤት ክንክን ጥዕና ረይምስ ብሕይወት ንኽጸንሕ ብሕክምና ዝወሃቦ ዝነበረ መግባውን ውህዶ - ማይን ፍወሳ ብምቁራጽ ዋላ’ኳ ኣብ ጫፍ ሞት ዘይነበረ ይኹን ኣብ ትሑት ነፍሰ ኣፍልጦ ዘሎ እንክብሉ ገሊኣቶም እውን ኣብ ዕጽዋተ ሕይወት ኣሎ ቢሎም ዝገልጽዎ ዝነበረ ፈረንሳዊ ወዲ 42 ዕለት 12 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ባህርያዊ ሞት ዘይኰነ፡ ንሞት ዝተመሓላለፈን ዘኪሮም፡ እቲ ቤት ሕክምና ሕጻነ ኢየሱስ ኣብ ኣፈ ሞት ንዝርከቡ ብዝተኻእለ መጠን ዝከናኸንን ብከቢድ ሕማም መንሽሮ ዝተጠቕዑን ክሳብ ናይ ውሽጢ ኣካል ስነ ትካኤ ብምፍጻም እውን ዘርእዮ ጉዕዞን ዘስፍሖ ናይ ሕይወት ባህልን ሰብኣዊ ፍጥረት ሕይወት ንኽዕቅብ ዝተጸውዔ ምዃኑ ዝምስክር እዩ፡ ቪንሰንት ላምበርን ኣለፊየ አቫንስ ድዩ ቻርሌ ጋርድን ዘኪሮም፡ ሕማም ዘሎ እዩ፡ ፈውሲ ዝይተረኽቦ ሕማም ኣሎ ዘይድሕን ሕማም ግና የልቦን፡ ምክንኻን ግንድ ምፍዋስ ወይ ምሕዋይ ማለት ኣይኰነን፡ እንታይ ደኣ ንህሙማን ኣብቲ ዘጓነፎም ፈውሲ ዘይተረኽቦ ሕማም ቀሪብካ ምክንኻንን ምስናይን የድሊ፡ እግዚኣብሔር ጥራሕ እዩ ናይ ሕይወት ጐይታ። ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ሓላፍነት ሕይወት ካብ ምጽናስ ክሳብ ባህርያዊ ሞት ምክንኻንን ምስናይን ምዕቃብን እዩ ከምዝበሉ ሙራሊ ሓቢሮም።
ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ድሕሪ እቲ ዓውደ ርክብ ካብ ጋዜጠይናታት ንዝቕረበሎም ሕቶ እንክምልሱ፡ ብፍላይ ብዛዕባ ቅድስቲ መንበርን እቲ ኣብ ቀረባ እዋን ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብ ናይ ሶሪያ ርእሰ ብሔረ ኣሳድ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ንዝምልከት ሕቶ እንክምልሱ፡ ቅድስቲ መንበር ኣብ ሶሪያ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ዘተሓሳስባን ኣዚዩ ዘሰፍክፋን ምዃኑ እዩ ዝገልጽ እንክብሉ ኣብ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዝሃብዎ መልሲ ደጊሞም የረጋግጹ።
ናይ ሕጻነ ኢየሱስ ቤት ሕክምና ንጥፈታት ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ናይቲ ቤት ሕክምናዋና ጠቕላሊ ኣመሓዳሪ ሩጀሮ ፓሮታን ከምኡ እውን ናይቲ ቤት ሕክምና ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ኣመሓዳሪ ማሲሚሊያኖ ራፖኒን ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፡ ኣብ 2018 ዓ.ም. ንክልተ ሚሊዮን ዝግመቱ ህሙማን ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ከምዝሃበን፡ 29 ሺሕ ኣብ ውሽጢ እቲ ቤት ህክምና ኣአንጊዱ ከምዝፈወሰን፡ 324 ናይ ሰብነት ውስጠ ኣካል ስነ መጥባሕቲ ከምዘካየደን፡ ናይ 21 ህሙማን ሓደስቲ ዓይነት ሕማማት ፈሉዩ ዝረኸበን 13 ሺሕ ሳሕቲ ብዝረኣይ ክቢድ ሕማም ንዝተጠቕዑ ሕክምን ከምዝሃበን 679 ናይ ስነ ምርምር ውጽኢት መጽናዕቲ ዘቕረበ ምዃኑ ከምዘመልከቱ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ሙራሊ ኣስዒቦም፡ ህሙማን ሕጻናት ደቃቶም ዘሰነዩ 4,500 ኣባይቲ ስድራ ዘአገደን ን2,100 ኣባላት ስድራ ቤት ሕክምናዊ ክትትል ከምዘካየደን፡ 62 ካብ ዝተፈላለያ 28 ሓገራት ዝተዋጽኡ ብከቢድ ሕማም ንዝተጠቕዑ ሕጻናት ኣአንጊዱ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ከምዝሃበን በዚ ዓቢይ ውጽኢት’ዚ ኣቢሉ መበል 150 ዓመት ምስረታኡ የብዕል። ዝመጽእ ዘሎ ዕለት 20 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ንናይ ሕጻነ ኢየሱስ ቤት ሕክምና ሕጻናት ንዘካይዶ ስነ ሕክምናዊ ስነ ምርምርን መጽናዕትታትን ንዝህቦ ሰብኣዊ ኣገግሎት ክንክን ጥዕናን ብፍላይ ንናይ ጸረ ሕማም መንሽሮን ስነ ትካኤ ውሽጣዊ ኣካልን ንዝህቦ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን መሳለጢ ዝውዕል ሃብቲ ገንዘብ ንምርካብ ዝድግፍ ፍልዩ መደብ ክካየድ ምዃኑ ከምዘፍለጡ ሙራሊ ይሕብሩ።


text:
ናይ ሕቡራት መንግስታት ጉጅለ መርማሪ ኒኩሌራዊ ኣፅዋር ብወታደራት ተዓጂቡ መጥቓዕትታት መርዛም ጋዝ ተፈፂሙዎም ካብ ዝተብሃሉ ብርክት ዝበሉ ከባቢታት ሓደ ዝኾነ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዓመፅቲ ናብ ዝርከብ ደቡባዊ ምዕራብ ሞኣዳሚያ ከምዝኣተወ መንግስታዊ ቴሌቪዥን ሶሪያ ፀብፂባ።
እቲ ናይ ሕቡራት መንግስታት ጉጅለ ካብቲ መጥቓዕቲ ብህይወት ንዝተረፉ ንምዝርራብን ተፈፂሙ ንምዃኑ መርኣያ ውይ ቁንጣር ክወስዱን ማኦዳሚያ ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ዑደት ምፍፃሞም ናይ ሶሪያ ተቓወምቲ ሓቢሮም።ዓመፅትን መንግስትን ሶሪያ ንሞት ኣማእቲ ሰባት ነንሕድሕዶም ይካሰሱ።
ቅድም ክብል ጉጅለ ሕቡራት መንግስታት ንዝሓዛ ኮንቨይ ትመርሕ ዝነበረት መኪና ካብ ዓሊሞም ተኮስቲ መጥቓዕቲ ተፈፂሙዋ እንተነበረ እውን ድሕሪ ዝተወሰነ ምድኑጓይ ልኡኽቱኡ ቀፂሉ።
ክልቲኦም ወገና ንናይ ሕቡራት መንግስታት መርመራቲ ዒላማ ኣይገበርናን ይብሉ።
ናይ ሶሪያ ፕሬዝዳንት በሽር ኣል-ኣሳድ ንናይ ሩሲያ ጋዜጣ ሊዝቨስቲያ ኣብዝሃብዎ ቃለ ምልልስ ወታደራቶም ተፈፂሙ ንዝተብሃለ ኬሚካላዊ መጥቓዕቲ ተሓተትቲ ኣይኮኑን ኢሎም።
ብኻሊእ ዜና ሓይልታት ዓምፅቲ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኢድሊድ ንእትርከብን ወታደራት መንግስቲ ሶሪያ ናብ ከተማ ኣሌፖ ንምጉዓዝ ዝጥቀምሉ ኣውራ መንገዲ ዝሓለፈላን ንከተማ ኻናስር ከምዝተቛፀፅርዋ ፀብፃባት ዜና ሓቢረን።
ብኻሊ ወገን እሙናት ሓይልትታ ፕሬዝዳንት ኣሳድ ነቲ ተግባር ፈፂሞምዎ ኢሎም ከምዝኣሙኑ ምዕራባዊያን ሓያላት ሃገራት ይገልፁ ኣለው።መራሕቲ ዩናይትድ ስቴትስ፣ብሪታኒያን ፈረንሳይን ብዛዕባ ዝውሰድ ዓይነት ስጉምቲ ኣብ ዝርርብ ይርከቡ።
ፕሬዝዳንት ኣሳድ ምስ ንናይ ሩሲያ ጋዜጣ ኣብዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ግን ዝኾነ ይኹን ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ወታደራዊ ጣልቃ ምእታው ክፈሽል እዩ ኢሎም።
ናይ ሩስያ ምንስቴር ወፃኢ ሰርገይ ላቭሮቭ ኣብ ሞስኮ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ምዕራባዊያን ሓይልታት ብዘይካ ናይ ሕቡራት መንግስታት ፍቓድ ወታደራዊ ጣልቃ ከይኣትው ኣጠንቂቖም።ፍቓድ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ዘይሓዘ ሓይሊ ኣዝዩ ከቢድ ምጥሓስ ዓለምለኻዊ ሕጊ እዩ ኢሎምዎ።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ምክልኻል ቻክ ሄጊል ትማሊ ሰንበት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ፕሬዝዳንት ኦባማ እንድሕሪድኣ ፅዲቖምዎ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሓይልታት ኣንፃር ሶሪያ ስጉምቲ ንምውሳድ ተዳሊዮም ኣለው ኢሎም ነይሮም።
ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ ኢንዶኖዥያ ኣብዝሃብዎ መግለፂ ግን ዩናይትድ ስቴትስ በይናዊ ስጉምቲ ኣይትወስድን ኢሎም።’’ዝውሰድ ስጉምቲ እንተድኣ ሃሊዩ ምስ ማሕበረሰብ ዓለም ብምስምማዕን ኣብ ክሊ ሕጋዊ ስልጣንን ዝተመስረተ እዩ ክኸውን።’’
እቶም መርመርቲ ናብቲ ከባቢ ንኸይጉዓዙ እቲ መጥቓዕቲ ምስ ተፈፀመ ድሕሪ ሓሙሽተ ማዕልታት ፍቓድ ከሊኣቶም ክትብል ዩናይትድ ስቴትስ ንሶሪያ ነቒፋታ።


text:
Radio Erena: 25 May 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ስደት ምስ ዝጸንሑ ተቓወምቲ ኦሮሞ ከምዝተዘራረበ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
እቲ ብኣቶ ሌንጮ ለታ ዝምራሕ ሓደ ካብ ዓብይቲ ተቓወምቲ ውድባት ኦሮሞ ዝኾነ ደሞክራስያዊ ግንባር ኦሮሞ ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምእታው ምስ ቀዳማይ ሚኒስተርን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን መንግስትን ዝዘራረብ ዘሎ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዘቕረበሉ ዕድመ መሰረት’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ይመጽእ ኣሎ ዝብል እምነት ከምዘለዎ ዝገለጸ ኣቶ ሌንጮ ለታ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ብብረት ለውጢ ንምምጻእ ምፍታን ግዜኡ ዝሓለፎ ምዃኑ’ዩ ዘረድእ።
ሓደ ካብ መራሕቲ ናይቲ ዕጡቕ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (ኦነግ) ዝነበረ ኣቶ ሌንጮ ለታ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ንምጽጻእ ኣብ ክንዲ ብጠበንጃ ፖለቲካዊ ኣማራጺ ብምሓዝ ክንቀሳቀስ ዝጸንሐ ሓደ ካብ ህቡባት መራሕቲ ምንቕስቓሳት ኦሮሞ’ዩ።
ኣብዚ ሕጂ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘካይዶ ዘሎ ዝርርብ እወታዊ ውጽኢት ክህልዎ ተስፋ ከምዘለዎ ብምግላጽ፣ ውጽኢቱ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ንህዝቢ ከፍልጥ ምዃኑ ሓቢሩ ኣሎ።
እቲ ዝካየድ ዘሎ ስምምዕ ክዕወት እንተኽኢሉ፣ ኣቶ ሌንጮ ለታ ዝመርሖ ውድብ ኦሮሞ እባ ኢትዮጵያ ሕጋዊ ተቓዋሚ ፖለቲካዊ ሰልፊ ክኸውን’ዩ።
ይኹን’ምበር እቲ ውድብ ብሓይሊ ጠበንጃ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ንምእላይ ምስ ዝንቀሳቐሱ ካልኦት ናይ ኢትዮጵያ ግንባራት ርክብ ስለዘለዎ፣ ሓደ ካብ ኣውራ ማዕንቆታት ናይቲ ስምምዕ ክኸውን ከምዝኽእል ዝተፈላለዩ ወገናት እታ ሃገር ይገልጹ።
=====================


text:
መግለጺ ስምረት ብኣጋጣሚ ባሕቲ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎና
ዝተጨቆነ ህዝቢ፡ ካብ ኣርዑት ጭቆና ክወጽእ ክቃለስ ባህርያዉን ናይ ግድን ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ’ውን ሓደ ካብቶም ህዝብታት ዓለም ኣንጻር ጭቆና ከይተሓለለ ዝተቃለስን፡ ጭቆና ካብ ዝባኑ ክቕንጥጥ ኩሉ ዓይነት ቃልሲታት ዘካየደ ህዝቢ ኢዩ።
ቅድሚ 58 ዓመታት ልክዕ ከም’ዚ ሎሚ እቲ ኣርዑት ጭቆና ኣብ ዝባኑ ክድራዕ ዝተበየነ ህዝቢ ኤርትራ፡ እቲ ብሰለማዊ ዲሞክራሲያዊ መንገዲ ዘካየዶ ቃልሲ ጸማም መልሲ ምስ ተዋህቦ፡ ካልእ ዝኸፍኤ ኣደራዕ ዝረኽበሉ ኩነታት ሰለዝተፈጠረ፡ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ መጻኢ ዕድሉ ናይ ምውሳን መሰሉ ጋህዲ ንምግባር፡ ከም ኩሎም ህዝብታት ዓለም ነጻን ልዑላውን ክኸውን፡ ናብ’ቲ ጫፍ ብልሒ ቃልሲ ዝኾነ ብረታዊ ተጋድሎ ክሰግር ግድን ኮነ። ኣብ’ዚ ታሪኻዊ ዕለት’ዚ እምብኣርዮም ድሩት ቁጽሪ ዘለዎም ደቂ ህዝቢ ዝኾኑ ሓርበኛታት ኣዝዩ ውሑድ ቁጽሪ ዘለዎ ድሑር ዝኾነ ጠበንጃ ተሓንጊጦም ናብ በረኻታት ኤርትራ ዝወጹ። ብመሪሕነት ሓምድሪ ኢድሪስ ዓዋት ቀዳመይቲ ርቺት ድምጺ ነጻነትን ሓርነትን ኣብ ጎቦ ኣዳል ዝተኮሱ።
ከም’ቲ ታሪኻዊ ስነዳት ቃልስና ዝገልጾ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክቃለስ ካብ ዝገበሮ መሰረታዊ ጉዳይ፡እቲ ባዕዳውያን ሓይልታት ኣብ ዝባና ዝደርዕዎ መግዛእቲ ንምቕንጣጥ፡ ብዝርያ ዝተፈላለዩ ናይ ግዳም ሓይልታት ዝተነፍገና ናይ መስል ርእሰ ዉሳኔን መጻኢ ዕድልና ባዕልና ናይ ምዉሳን፡ ከም ህዝቢ ነጻነትናን ልዑላዊ ክብረትናን ንምግግጋጽ ኢዩ። ነዚ ቁልፊ ሕቶታት ንምዕዋት ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ኣብ ሓደ ዕላማ ተሰሊፉ፤ ንኹሉ ቃልሲ ዝሓቶ ክኸፍል ድሉው ኮይኑ፡ ብዘይ ምሕላል ን30 ዓመታት ተቃሊሱ ኣብ ወርሒ ግንቦት 1991 እቲ ሕልሚ ዝመስል ዝነበረ ጉዳይ ጋህዲ ኮይኑ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ሓራ ዝኾነት ሃገር ከረጋግጽ ዝበቕዐ።
ከም’ቲ ዘይባህግና ድሕሪ ምርጋግጽ ዓወት ሃገራዊ ነጻነት፡ እቲ ከም ህዝቢ ኣማዕዲና ዘቋመትናዮ ጉዳይ፡ ሰላም፡ ፍትሕን ዲሞክራሲን፡ ምትካል ህዝቢ ዝመረጾ ቁዋማዊ ህዝባዊ መንግስቲ፡ ኣብ ባይታ ተግባራዊ ክኸውን ኣይካኣለን። እቲ ነቲ ቃልሲ መሪሑ ዝኣተወ መሪሕነት ህዝባዊ ግባር፡ ናይ ሎሚ ህግደፍ ነቲ ኩለንተናዊ ናይ ሂወትን ኣካልን መስዋእቲ ዝተኸፍሎ ንጹር ዕላማ ቃልስና ጠሊሙ፡ ኤርትራ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ኣብ ኩሉ ዓይነት ዕንወትን ዉድቀትን ተሸሚማ ትርክብ።
ሎሚ ብኣጋጣሚ ባሕሪ መስከረም ብረታዊ ተጋድሎና ክንዝክር እንከሎና፡ እቲ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ 28 ዓመታት ከም ህዝቢ ንሓልፎ ዘሎና ኩነታት ምስ ንውከስ፡ ከም ሃገር ኣብ ከቢድ ቅልውላውን፡ ኣብ ቀራና መንገዲ ወዲቅና ከም ዘሎና ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ዝምስክሮ ኢዩ። ኤርትራ ሃገርና ህግደፍ ብዘኸተሎ ናይ ጥፍኣትን ዕንወትን መንገዲ ኣብ ዓሙቕ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዉን ማሕበራዉን ቅልዉላዉ ክትወድቕ፡ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ግዳይ ኩሉ ዓይነት ግፍዕታትን ዓመጽን መከራን ኮይኑ ይርከብ።
ኣብ’ዚ ቀረባ ዓመታት ኣብ ባይታ ኤርትራ ከም ንርእዮ ዘሎና ኤርትራ ሃገርና ካብ ምህላው ናብ ዘይምህላዉ ገጻ ከተምርሕ ይኸውን ከም ዘላ ኢዩ። ልዕሊ ኩሉ በቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ ደረት ዘይብሉ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን፡ ብሕመቑ ዝተፈጥረ ዓሙቕ ፖለቲካውን ቁጠባውን ቅልዉላው ዝወለዶ ከቢድ ማሕበራዊ ቅልውላው ዝፈጠሮ ኩነት፡ ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራ ብቀንዱ’ውን እቲ ሓይሊ ሃገር ዝኾነ መንእሰይ ምሁር ዓቅሚ ሃገሩ ገዲፉ ይስደድ ሰለዘሎ፡ ኤርትራ ናብ ሰብ ኣልቦ ሃገር ትኾነሉ ኩነታት ይኽስት ኣሎ። እዚ እቲ ንኹሉ ዘሻቅል ዘሎ ጉዳይ ኢዩ።
ናይ ሎሚ ዓመት ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ፍሉይ ዝገብሮ ነገር፡ ህግደፍ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 2018 እቲ ንዝሓለፈ ዓመታት ብምስምስ ዶብ ምስ ጎረቤት ሃገር ኢትዮጵያ ዝወልዖ ኩናት መፍትሒ ንምርካብ ተባሂሉ ዝጀመሮ ናይ ሰላም መስርሕ፡ እቲ 20 ዓመታት ተሓቢኡሉ ዝነበረ ጉልባብ ምኽባር ልዑላውነት ዝብል ናይ ሓሶት ካባ ብምቕንጣጡ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንሓቀኛ ባህርያትን፡ ሕቡእ ፖለቲካዊ ድሌት ህግደፍ ክገሃደሉ ኮይኑ ኢዩ። ህግደፍ ብዋጋ ፖለቲካዊ ስልጣኑ፡ ልዑላዊ ክብረትን ነጻነትን ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ክውርድ ከም ዝኽእል ከም ጻሓይ ቀትሪ ክደምቕ ዝኾነሉ ኩነታት ብምኽሳቱ፡ ዝበዝሐ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ብሓደ ድምጺ ናይ ይኣክል ጭርሖ ከድምጽ፡ ብዓይነቱ ፍሉይ ዝኾነ ማዕበላዊ ተቃውሞ ክልዕል ጌርዎ ኢዩ። እዚ ከኣ ናይ ሎሚ ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ካብ ካልእ ፍሉይ ዝገብሮ ነገር ኢዩ።
እቲ ካልእ ናይ ሎሚ ባሕቲ መስከረም ፍሉይ ዝግብሮ፡ ህግደፍ እቲ ሕቡእ ፖለቲካዊ መንነቱ ብምቅልዑ ካብ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ምንጻሉ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ብምኽንያት ዶብን ማዕቀብ ሕቡራት ሃገራት ጸጥታ ኮሚሽን ምኽንያት ንናይ ሓባር ህላወ ብሓደ ክስጉም ዝጸንሐ ህግደፍ፡ኣብ’ዚ ሕጂ ሰዓት እቲ ዝነበሮ ዓንኬላዊ ፖለቲካውን ጽጥታውን ወተሃደራዉን ምሓዉራት ክሃምምን ክፈርስን፡ ህግደፍ ኣብ ውሽጡ ብናይ ስልጣን፡ ናይ ረብሓን ናይ ሓሳባት ፍልልይ ተጎጃጂሉ፡ ኣብ ድጉል ጓህሪ ዝኾነ ምፍጣጥ ተጸሚዱ፡ ኣብ ሓድሕድ ዘይምትእምማን ምትፍናን ተሽኺሉ ይርክብ። በቲ ኣብ ውሽጡ ፈኸም ዝብል ዘሎ ድጉል ሓዊ ሓድሕዱ ክባላዕ ምዃኑ ዘይተርፍ ሓቂ ዝኾኑ ስዓት ንርክብ ኣሎና።
እምብኣርከስ ኣብ’ዚ ወሳኒ ናይ ቃልሲ መድረኽ ኮና ንባሕሪ መስከረም ክንዝክር እንከሎና፡ እቲ ኣብ ቅድሚት ክመጽእ ዘለዎ ጉዳይ እምብኣር፡
- እቲ ከም ህዝቢ ን30 ዓመታት ዝተኻየደ ብረታዊ ተጋድሎ፡ ዝነበሮ ዕላማን ዝተኸፍሉ ከቢድ ናይ ሂወትን ኣካልን መስዋእትን፡ ኣብ’ቲ ሓቀኛ ምዕራፍ ንምብጻሕ ቃልና ነሐድስሉ ክኸውን ይግባእ።
- ኣብ’ዚ 28 ዓመታት ኣብ ኤርትራ ህግደፍ ብመደብ ዝፈጠሮ ኩሉ ዓይነት ቅልውላዉን፤ ሓደጋታትን ብዝግባእ ብምርዳእ፡ ከም ህዝቢ ካብ’ቲ ኣብ ዝባና ኣንጠልጢሉ ዘሎ ሓደጋ ዉድቀትን ጥፍኣትን ንምድሓን ፡ ህዝባዉን ሃገራዉን ሓላፍነትና ክንስከም ከም ዘሎና ምርዳእ።
- እቲ ከም ህዝቢ ኣብ ዙርያ ሓድነትና ተፈጢሩ ዘሎ፡ ናይ ኣተሓሳስባን ናይ ርድኢትን ፍልልይ፡ ብሰነፍልጠታውን ምኽንያታውን ዝኾነ መንገዲ ብምፍታሕ፡ ኣብ’ቲ መሰረታዊ ናይ ቀዳምነት ቀዳማይ ዝኾነ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ከነተኩር ይግባእ።
ሎሚ ባሕቲ መስከረም ክንዝኸር እንከሎና፡ እቲ ኣብ ቅድሚት ክስራዕ ዘለዎ፡ እቲ ከም ህዝብን ሃገርን ገጢሙና ዘሎ፡ ግዜ ዘይህብ ህጹጽ ፍታሕ ዘድልዮ፡ ብጫ መብራህቲ ዝዉልዕ ዘሎ፡ ከም ህዝቢ ቀጻልነትና ብኹሉ መዳዩ ኣብ ሓደጋ ይወድቅ ምህላው ኢዩ። ሰለ’ዚ ነቲ ዝኸበና ዘሎ ኩሉ ዓይነት ሓደጋታት ንምፍሻል፡ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ኣብ’ቲ መሰረታዊ ሃገራዊ መቆምያታት ዝኾነ ህዝባዊ መትከላት ዓሲልና፡ ንድሕነትና ድሕነት ሃገርና ብሓባር ኩሉ ዓቅምታት ጠሚርና ክንቃለስ ይግባእ።
ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ዘሰክመና ሓላፍነት፡ እቲ ከም ህዝቢ ንህላወናን ልዑላዊ ክብረነትናን ነጻነትናን ዝኸፈልናዮ ከቢድ ዋጋ መስዋእትነት ኣብ ናይ ክብሪ ሰነዳት ብምዕቃብ፡ ነቲ ጀጋኑ ዝወድቁሉ፡ ዕላማ ምህናጽ ነጻን ሓራን ዲሞክራሲያዊትን ኤርትራ ኣብ’ቲ ሓቀኛ ምዕራፍ ንምብጻሕ ቃልና ምሕዳስን፡ ብግብሪ ምስራሕን ኢዩ።
ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ንዘመናት ተዘኪሩ ክነብር ኢዩ!!
ኤርትራን ኤርትራዉነትን ንዘልኣለም ክነብሩ ኢዮም
ሓርነትና ናይ ግድን ኢዩ!!
ባሕቲ መስከረም 2019


text:
Tigrinska (ትግርኛ)
ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና እንተ ተጐዲእካ – ሓበሬታ ብዛዕባ መድሕን ተሓካማይ ብትግርኛ
ኣብ ክንክን ሕክምና ከለኻ ጕድኣት እንተ ኣጋጢሙካ ብመሰረት ሕጊ መድሕን ተሓካማይ ንካሕሳ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። ኩለን ናይ ሽወደን ዞባን ምምሕዳር ዞባን ምስ Löf ናይ ተሓካማይ መድሕን ውዕል ከቲመን እየን። ´ዓመታዊ ካብ 14 000 ንላዕሊ ናይ ተሓከምቲ መጕዳእቲ ናብ Löf ምልክታ ይኣቱ። ዳርጋ 40 % ካብ እቶም ዝተመልከቱ መጕዳእቲ ካሕሳ ይኽፈሉ።
እዛ ብሮሹር ብዛዕባ ናትና መድሕን ተሓካማይ ቅልል ዝበለ ሓበሬታ ትህበካ። ኵሉ መርመራን ገምጋምን ነቲ ጕዳይ ብዝምልከት ሕግን ቅቡል ናይ መድሕን ጠለብን ይፍጸም።
ክሳብ 2014-12-31 ንዘጋጠሙ መጕዳእቲ፡
ሓደ መጕዳእቲ ከም ዘለካ ካብ ዝፈለጥካሉ ግዜ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ዓመት ከተመልክት ኣሎካ
– እቲ መጕዳእቲ ብውዱዕ ኣቓልቦ ዚውሃቦ እዩ።
– እቲ መጕዳእቲ ምስ ሕክምና ምትእስሳር ክህልዎ ዝኽእልን ንናይ ተሓካማይ መጕዳእቲ ካሕሳ ተኽእሎ እንተ’ሎን።
– ናበየናይ ናይ መድሕን ትካል ናይ ካሕሳኻ ጠለብ ከምዝቐርብ።
ካብ’ቲ መጕዳእቲ ዘጋጠመሉ ግዜ ጀሚሩ ዝቑጸር ሓደ ናይ መጨረሽታ ናይ ዓሰርተ ዓመት ናይ ግዜ ገደብ ኣሎ።
ካብ 1/1/2015 ጀሚሩ ንዘጋጠሙ መጕዳእቲ፡
ንሓደ መጕዳእቲ፡ ካብ እቲ መጕዳእቲ ዘጋጠመሉ ግዜ ኣብ ውሽጢ ዓሰርተ ዓመት ከተመልክት ኣለካ።
እዚ መድሕን እንታይ ይሽፍን?
እቲ መጕዳእቲ ኪውገድ ዝከኣል እንተ ነይሩ
እቲ መጕዳእቲ ካሕሳ ንኽረክብ፡ ነቲ መጕዳእቲ ናይ ምክልኻል ተኽእሎ ክህሉ ኣለዎ።
ኵሉ ሕማምን ናይ ስኒ ሕክምናን ከተወግዶ ዘይከኣል ጸገም ናይ ምስዓብ ተኽእሎ ኣለዎም። ንኸምዚኣቶም ሕልኽላኻት ካሕሳ ኣይክፈልን እዩ።
ምስ ንዋት ዝተኣሳሰረ መጕዳእቲ
መጕዳእትኻ ብሰንኪ ብልሹው ወይ ዘይቅኑዕ ኣጠቓቕማ ኣብ ውሽጢ ኣገልግሎት ጥዕና ወይ ኣገልግሎት ሕክምና ስኒ ዝጥቀምሉ መሳርሕን ሓጋዚ መሳርሕን እንተ ኣጋጢሙ፡ ካሕሳ ክኽፈለካ ይኽእል እዩ።
ዝተደናጎየ ወይ ጌጋ ሕክምናዊ ምርመራ
ሓደ ምርመራ እንተ ተደናጕዩ እሞ እቲ ምርመራ ኣብ ግዚኡ ክንዲ ዝግበር ብምድንጓዩ ንጥዕናኻ እንተ ኣብኢስዎ ካሕሳ ክወሃበካ ይኽእል።
ረኽሲ
ኣብ ግዜ መጥባሕቲ ኵሉ ግዜ ረኽሲ ናይ ምግጣም ተኽእሎ ኣሎ። ምስ ኣገልግሎት ጥዕናን ፍወሳን ዝተተሓሓዘ ኣርካሲ ባእታ እንተ ተመሓላሊፉ፡ ካሕሳ ክኽፈል ይከኣል እዩ። እቲ ረኽሲ ናትካ ባክተሪያ ዘስዓብዎ ወይ ሂወትካ ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ከላ እንተ ተሓኪምካ ግዳ ካሕሳ ኣይክፈልን እዩ።
ሓደጋ
እቲ መጕዳእቲ ምስ ሕክምና ወይ ሕክምና ስኒ፣ ምጕዕዓዝ ሕሙም ወይ ብምኽንያት ዝተበላሸወ ናውቲ ሕክምና ወይ ኣዳራሽ ሕክምና ዝተኣሳሰረ ዘስዓቦ እንተ ኾይኑ፡ ካሕሳ ክኽፈል ይኽእል። ንኣብነት ናብ ዓይን-ምድሪ እንዳ ኸድካ እንተ ተዓንቂፍካ ወይ ተመሳሳሊ፡ ብሓፈሻ ካሕሳ ኣይክፈለካን እዩ።
ግጉይ ፍወሳ
እቲ መጕዳእቲ ብምኽንያት ሓደ መድሃኒት ብጌጋ መንገዲ ስለ ዝተኣዘዘ እንተ ኾይኑ፡ ካሕሳ ክትረክብ መሰል ክህልወካ ይኽእል እዩ። ብልክዕ መንገዲ ናይ ዝተኣዘዙ መድሃኒት ጎድናዊ ሳዕቤን፡ ናብ መድሕን መድሃኒት (Läkemedelsförsäkringen) ክጥራዕ ይከኣል።
እዚ መድሕን እንታይ ኣይሽፍንን?
ናይ ትራፊክ መጕዳእትን ናይ ስራሕ መጕዳእትን
ኣብ ትራፊክ መጕዳእቲ እንተ ኣጋጢሙካ፡ ንዘጋጠመካ ናይ ትራፊክ መጕዳእቲ ኣብ ትሕከመሉ እዋን፡ ብሓፈሻ ናይ ትራፊክ መድሕንካ ይሽፍኖ እዩ።
ኣብ ስራሕ እንተ ተጐዲእካ ብቐዳምነት ምስ AFA Försäkring ከምኡውን Trygghetsförsäkring (TFA) ርክብ ግበር።
ብሕታዊ ኣገልግሎት ጥዕና
ምስ ምምሕዳር ዞባ/ ዞባ ከምኡውን ናይ ኮሙን ኣገልግሎት ጥዕና ናይ ኣገልግሎት ጥዕና ውዕል ዘይብሎም ኣብ ናቶም ክሊኒክ ዝሕክሙ ሓካይምን ሓካይም ስንን፡ ምስ ካልኦት ትካላት መድሕን ናይ ተሓካሚ መድሕን ውዕል ኣለዎም። ምስ ኣየናይ ትካል መድሕን ርክብ ከም ትገብር ርግጸኛ እንተ ዘይኮንካ፡ እቲ ሓበሬታ ካብ ወሃብ ኣገልግሎት ጥዕናኻ ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ።
ብልሽት ኣብ ንብረት
ዝጠፍአ ውልቃዊ ንብረት ካብ መድሕን ተሓካማይ ኣይከሓስን እዩ። ኣብነት ናይ’ዚ፡ መነጸር ዓይኒ ክስበረካ ከሎ፣ ማሕፉዳኻ ክስረቕ ከሎ ወይ ኣርቲፊሻል ደርጊ ስንኻ እንተ ጠፊኡ ክኸውን ይኽእል።
ኣተሓሕዛ ወይ ሜላ
ኣብ ሆስፒታልን ሕክምና ስንን ንኣተሓሕዛ ወይ ሜላ ዝምልከት ሕቶ ብመድሕን ተሓካማይ ኣይሽፈንን እዩ። ከምዚኣቶም ሕቶታት ምስ ናይ ዞባኻ ወይ ምምሕዳር ዞባኻ ናይ ተሓከምቲ ወይ ኣገልግሎት ጥዕና ቤት ምኽሪ ተዘራረበሎም።
ብዛዕባ ኣገልግሎት ጥዕና ዘይምዕጋብ
ኣብ ኣገልግሎት ጥዕና ዘሕዘነካ፣ ዘሕረቐኻ ወይ ተስፋ ዘቑረጸካ ነገር ኣጓኒፉካ ዲዩ?
ከምኡ እንተ ኣጓኒፉካ ምስ ኣብ ኵሉ ምምሕዳር ዞባን፡ ዞባን ዝርከቡ ናይ ተሓከምቲ ወይ ኣገልግሎት ጥዕና ቤት ምኽሪ ርክብ ግበር። ቤት ምኽሪ ኣገልግሎት ጥዕና ሻራ ዘይብሎም ኣብ መንጐ ወሃብቲ ኣገልግሎት ጥዕናን ተሓከምትን ንዘሎ ርክብ ዘቃልሉ ሰብ ስልጣን እዮም። ብዝያዳ ኣብ 1177.se ኣንብብ
ጉድለት ኣብ ድሕነት ተሓከምቲ
ምስ ኣብ ሆስፒታል- ኣገልግሎት ጥዕና ወይ ሕክምና ስኒ ዝተኣሳሰረ ሕክምና ወይ ፍወሳ ጉድለት ኣብ ድሕነት ተሓካማይ እንተ ተሰሚዑካ፡ ናብ ተቖጻጸርቲ ኣገልግሎት ጥዕናን ሓልዮትን (Inspektionen för vård och omsorg,IVO) ክትጠርዕ ትኽእል ኢኻ። IVO ሓደ መንግስታዊ ብዓል ስልጣን ኮይኑ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ (ክፍሊ ማሕበራዊ ጉዳያት) እዩ ዝምእዘዝ። ብዝያዳ ኣብ www.ivo.se ኣንብብ
ብሕጽር ዝበለ ብዛዕባ መድሕን ተሓካማይ
ካሕሳ ክትረክብ ትኽእል
– ክውገዱ ተኽእሎ ዝነበሮም መጕዳእቲ
– ካብ ብልሹው ወይ ጌጋ ኣጠቓቕማ ናውቲ ሕክምና ዝስዕብ መጕዳእቲ
– ካብ ብጌጋ ዝተገበረ ወይ ዝተደናጐየ ምርመራ ዝስዕብ መጕዳእቲ
– ኣብ ግዜ ሕክምና ኣርካሲ ባእታ እንተ ተመሓላሊፉካን ረኽሲ እንተ ኣስዒቡን
– ንሓደ ሓደ ናይ ሓደጋ መጕዳእቲ
– ካብ ጌጋ ኣፈዋውሳ ዝስዕብ መጕዳእቲ።
ካሕሳ ዘይትኽፈለሎም
– እቲ መጕዳእቲ ደንጕዩ እንተ ተመልኪቱ
– ካብ’ቲ ባዕልኻ ትሽፍኖ ብዝሒ ገንዘብ ንታሕቲ ዝኽፈሎም መጕዳእቲ
– ንዝጠፍአ/ዝተኸሰረ ውልቃዊ ንብረት
– ክውገዱ ንዘይተኻእሉ መጕዳእትን ተደራቢ ሕማማትን
– እቲ ረክሲ ናትካ ባክተርያ ዘስዓብዎ እንተ ኾይኑ ወይ እቲ ዝተፈወስካሉ ሕማም ካብ’ቲ ረኽሲ ዝበኣሰ እንተ ነይሩ
– ካብ’ቲ ብልክዕ መንገዲ ብዝተኣዘዘልካ መድሃኒት ጎድናዊ ሳዕቤን እንተ ገይሩልካ
– ኣብ ንሂወት ኣስጋኢ ኩነታት ዝግበር ቅኑዕ ሕክምና ዝላዓል መጕዳእቲ።
ንሓደ መጕዳእቲ ምምልካት
ናባና ከተመልክት እንተ ኾንካ ትውስን ንስኻ ባዕልኻ ኢኻ።
ኣብ ናትና ድሕረ-ገጽ፡ www.lof.se ኣብ ናተይ ክፍሊ (Mina sidor) ብናይ ባንክ መለለዪ (BankId) ብምእታው ንመጕዳእትኻ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
ካብ ናትና ድሕረ-ገጽ ናይ መመልከቲ ቅጥዒ ክትጽዕን ትኽእል ኢኻ።
እዚ ቅጥዒ ኣብ ሆስፒታል፣ ማእከል ክንክን ጥዕናን ክሊኒክ ሕክምና ስንን እውን ይርከብ እዩ። ካብ ናትካ ናይ ተሓከምቲ ወይ ኣገልግሎት ጥዕና ቤት ምኽሪ ወይ ናባና ኣብ
08 – 551 010 00 ተለፎን ብምድዋል እውን ክትእዝዞ ትኽእል ኢኻ።


text:
ምዕቡላት ሃገራት ዓለምን ኩባንያታት መድሓኒትን ክታበት ቫይረስኮሮና ንድኻ ሃገራት ንምሃብ ሎሚ ዓርቢ መፅብዓ ክኣትው ምዃኖም ተፈሊጡ።
እዚ ዝግለፅ ዘሎ ኣብ ዓለም ብቁጠባ ዝማዕበላ ጉጅለ ሸውዓተ ሃገራት ሎሚ ዓርቢ ብኢንተርኔት ወይ ቨርችዋል ተራኺቦም ብዛዕባ ምምካት ዓለምለኸ ለበዳን ዳግመ ህንፀት ቁጠባ ዓለምን ቅድሚ ምዝርራቦም እዩ።ውድብ ጥዕና ዓለም ዘይምዕሩይ ዕድላት ክታበት ነቲ ለበዳ ጥራሕ እዩ ከናውሖ ክብል ኣጠቂቑ ኣሎ።
ኣብ ኣኼባ ጉጅለ ሸውዓተ ንፈለማ ግዜ ይሳተፉ ዘለው ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ድሕሪ እቲ ኣኼባ ናብ ሚቺጋን ብምኻድ ንኣፍረይቲ ፋብሪካ ክታበት ፋይዘር ብምዕዛብ ምስ ሰራሕተኛታት ክራኸቡ እዮም።
ዝወሓደ ቀረብ ክታበት ኮቪድ 19 ኣብ ዘለዋ ክፍለ ዓለም ኣፍሪቃ ቁጽሪ በቲ ቫይረስ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 100,000 ሰባት ተመዝጊቡ ኣሎ።
ብመሰረተ ጆንስ ሃፕኪንስ ዩኒቨርስቲ ኣብ ዓለም ልዕሊ 110 ሚሊዮን ሰባት ብኮቪድ 19 ምትሓዞም ተመዝጊቡ ኣሎ። ኣሜሪካ ልዕሊ 27 ሚሊዮን: ህንዲ 11 ሚሊዮን: ብራዚል ድማ 10 ሚሊዮን ብምምዝጋብ ኣብ ዓለም ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ተሰሪዐን ኣለዋ።


text:
መላእ ኣባላት ዝተረኽብሉ ኣኼባ ውሓዲለ
መላእ ኣባላት ዝተረኽብሉ ኣኼባ ውሓዲለ
ብዕለት 8 ለካቲት 2020 መላእ ኣባላት ውሓዲለ ዝተረኽብሉ ኣኼባ ተኻይዱ። ነዚ ኣገዳሲ ዝኾነ ኣኼባ ውድብ ክካየድ ዝተደለየሉ ምኽንያት፡ ድሕሪ ጉባኤ ሓድነት ውሓዲለ፡ ጉባኤ ዘሕለፎ ውሳኔታት ክሳብ እዚ ዘሎናዮ እዋን ዝተዓመሙ ስርሓት ጸብጻብ ንምቅራብን፡ መጻኢ መደባት ከኣ ብቅደም ተኸተል፡ እዋናዊ ሕቶታት ህዝብን ኣባላትን ንምምላስ ዝተኻየደ ሰፊሕ ዓውደ ዘተ’ዩ።
ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ ኣቦ/መ ፈጻሚት ሽማግለ ኣቶ ተስፋሚኪኤል ዮሃንስ ንኣባላት ውድብ እንቋዕ ደሓን መጻኹም ድሕሪ ምባሉ፡ ንኣባላት ውድብ ክሕበርን ክፈልጥዎን ኣለዎም ንዝበሎ ኣገዳሲ ውሽጣውን ግዳማውን ኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ብሰፊሑ መግለጺ ኣቕሪቡ። ብምቅጻል ከኣ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሽዱስተ ኣዋርሕ ዘካየዶ ስርሓት፡ ጸብጻባት ፈጻሚት ሽማግለ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ንዝምጽእ ሽዱሽተ ኣዋር ዘለዎ መደባት ስርሓትን ኣንፈት ውድብ ገሊጹ። ብተወሳኺ ቤት ጽሕፈታት ፈ/ሽ ብፍላይ ኣብ’ቲ ዝቀረበ ጸብጻባት ይኹን መጻኢ መደባት መደባት ቤት ጽሕፈታተን ዝምልከት፡ ካብ ኣባላት ዝቀረበ ሕቶታት፡ መልሲ ሂበን።
ኣባላት ውሓዲለ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ጸብጻባትን መደባትን ውድብ ድሕሪ ምስማዕ፡ ሓድነት ውድብን፡ሓድነት ኤርትራውያን ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ንምዕዋት ኣትኵሮ ብምግባር፡ ኣብ ሓድነትን ሓባራዊ ስርሓትን ኤርትራውያን ሓይልታት ዝካየድ መስርሕ፡ ዘሎ ኣንፈት ምቅርራባትን ብሰፊሑ ዘትዩ። መሪሕነትን ኣባላት ውድን ጉዳይ ሓድነት መልሲ ክረኽበሉ ብጥርኑፍ፡ ንጡፍ ተሳትፎን ኣሰራርሓ ውድብ ኣውንታውን ዕዉትን ውጽኢት ክርከቦ ከም ዝኽእል ዝተሰማማዓሉ ኣኼባ ነበረ።
ከም ኣሰራርሓን ልምድን ውድብ ከኣ ከም’ዚ ዓይነት ኣኼባ ልሙድን ዝውትሩን ኮይኑ፡ ብመደብን ተታሒዙ፡ ፍሉይ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ኣብ ዝረከበሉ ወኸሳ ኣብ መንጎ ኣባላት ፈ/ሽ፡ ባይቶን፡ ኣባላትን ውድብ ምስ ዝካየድ ጥምረት ውሽጣዊ ሓድነትን ክህልዎ ከም ዝኽእል ርእዩ።
ክንዕወት’ና
ዜናን ሓበሬታ ውሓዲለ
9 ለካቲት 2020


text:
ዜና ቫቲካን!
ቅዱስነቶም ኣብ መንበረ ጴጥሮስ ሥልጣን ካብ ዝሕዙ ጀሚሮም ኣብ ቤተክርስትያን ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ክድንፍዕ ምናዳ ኣብ ቦታታት ሓላፍነት ብዙሓት ዓለማውያን ድቂ ኣንስትዮ ክህልዋ ምንዮቶም ብብዙሕ መንገዲ እኳ እንተገለጹን እንተመሃሩን ኣብዚ ወርሒ እዚ ኣብ መላእ ዓለም ንዝርከቡ ካቶሊካውያን በዚ ሓሳብ እዚ ነቲ ለምኑ ክወሃበኩም ድለዩ ክትረኽቡ ኳሕኩሑ ክኽፈተልኩም ዝበለ ጐይታ ክንልምን ተማሕጺኖም። እዚ ሓሳብ እዚ ምናልባት ንገሊኦም በዚ ናይ ዘመንና ንፋስ ዝተጸልወ ክመስሎም ይኽእል። እንተኾነ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ካብ ትምሥረት ጀሚራ ነቲ ሓዋርያት ዝመሃርዎ ብምሥጢረ ጥምቀት ኩልና ክርስትያን እንለብሶ ሓላፍነት ዓለማውያንስ ይኹን ውሉደ ክህነት ምናዳ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሕይወት ቤተክርስትያን ስብከተ ወንጌልን ክነጥፋ ሓላፍነትን ክስክማ ዘዘኻኽር እዩ። ቅዱስነቶም ነቲ ናብ ውሉደ ክህነት ጥራይ ዝጸጋጋዕ ሥነ ሓሳብ ንምስትኽኻል ‘ማንም ካባና ካህን ኰይኑ ወይውን ኣቡን ኰይኑ ኣይተጠመቀን ኩልና ከም ምእመናን ኢና ዝተጠመቅና። ምእመናን ደቂ ተባዕትዮን ምእመናን ደቂ ኣንስትዮን ኰና ኣብ ሕንጸት ቤተክርስትያን ክንሳተፍ ተጠሚቅና` ኢሎም። ስለዚ ከምቲ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዝጠልቦ ኣብ ቤተክርስትያን ንምእመናን ምናዳ ኸኣ ንደቂ ኣንስትዮ ብዙሕ ሓላፍነት ክወሃብ ከምዘለዎ እውን ኣዘኻኺሮም።
ኣብ ቤተክርስትያን ንምእመናን ምናዳ ከኣ ንደቂ ኣንስትዮ ብዙሕ ሓላፍነት ይወሃብ!
ኣብ ሕይወት ቤተክርስትያን ምልስ ኢልና እንተተዓዘብና ንምእመናን ቁሩብ ቦታ ሓላፍነት ይወሃብ ንደቂ ኣንስትዮ እሞ ኸኣ ዝገደደ እዩ ዳርጋ ኣይነበረን ክንብል ንኽእል። ቅዱስነቶም ኣብቲ ዘመሓላለፍዎ ናይ ርእየት መልእኽቲ ወይውን መልእኽቲ ቪድዮ ‘ሎሚ ከም ሎሚ ኣብ ቤተክርስትያን ብዕቱብነት ደቂ ኣንስትዮ ዝሳተፋሉ ቦታ ሓላፍነት ክነስፍሕ ኣሎና። ብመሠረቱ እዚ ህላዌ ምእመናን ኣብ ምምሕዳር ቤተክርስትያን እንከመልክት ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ንደቂ ኣንስትዮ ዘበለኒ ደቂ ኣንስትዮ ዳርጋ ኩሉ ግዜ ተጉስየን እየን ነረን’ እንክብሉ ነቲ ጸገም ምስ ገለጹ ነዚ ግን ንማለቱ ሓፈሻዊ ኣዘራርባ ዘይኮነ ጭቡጥ ብዝኾነ መንገዲ ተግባራዊ ክኸውን ከምዘለዎ ከምዚ ክብሉ ገለጹ። ‘ኣገደስቲ ውሳኔታት ክገብራሉ ኣብ ዝኽእላ ንደቂ ኣንስትዮ ክነተኣታቱ ኣሎና። ነዚ ንደንፍዕ’ ኢሎም።
ሓሳብ ጸሎት ር.ሊ.ጳ ንወርሒ ጥቅምቲ 2020!
ቅዱስነቶም ጽልኢ ቤተክህነት ሃልይዎም ዘይኮነ ኣብ ግጉይ ኣተሓሳስባ ዝተመሥረተ ንኩሉ ንቤተክርስትያን ዝምልከት ንውሉደ ክህነት ጥራይ ዘመልክት ንምእመናን ካብ ቤተክርስትያን ዘርሕቅ ኣተሓሳስባ ገጽታ ቤተክርስትያን ከምዝድውን ብምርዳእ እዮም። በዚ ኸኣ ንወርሒ ጥቅምቲ 2020 ሓሳብ ጸሎቶም ‘ምእመናን ኩሎም ኣብቲ ንጸዋዕታ ምእመናን ዘህስስ ቤተክህነታዊ ኣተሓሳስባ ከይወደቁ ብጸጋ ምሥጢረ ጥምቀት ዓለማውያን ምእመናን ምናዳ ኸኣ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ተቅዋማት ምምሕዳር ቤተክርስትያን ብብዝሒ ምእንቲ ክሳተፉ ንጸሊ’ ይብል።
ሽመት ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮን በዓለ ቅድስት ማርያም መግደላዊትን!
ኣብ መባእታ ከምዝገልጽናዮ ቅዱስነቶም ኣብ መንበረ ሥልጣን ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ዝተቀነጡሉ ዕለት ጀሚሮም ነቲ ብውልደ ክህነት ጥራይ ተባሒቱ ዝነበረ ካብቶም ዝነበሩ ቁሩብ ቁራቦ ምእመናን ከኣ መብዛሕቶም ደቂ ተባዕትዮ ብምንባሮም ነቲ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ምእመናን ብጸጋ ምሥጢረ ጥምቀት ኣብ ሕንጸት ቤተክርስትያኖምን ምምሕዳራን ብንጥፈት ክሳተፉ ንዝዕድም ጻውዒት ንምትግባር ምናዳ እተን ኣደታት ኩልና ዝኾና ደቂኣንስትዮ ንምብርታዕ ነታ ሓዋርያ ሓዋርያት ተባሂላ እትስየም ቅድስት ማርያም መግደላዊት በዓላ ዓቢ በዓል ክኸውን ብ2016 ዓምተምሕረት ኣብ ዘመሓላለፍዎ ሓሳብ ጸሎቶም ገሊጾም ነበሩ። ነዚ ዝገበሩሉ ምኽንያት እዛ ካብ ምውታን ንዝተንሠኤ ክርስቶም ቅድሚ ኩሎም ዝረኣየት ጓል ኣንስተይቲ እዚኣ ካብ ምውታን ተፈልዩ ዝተንሠኤ ክርስቶስ እውን ብስማ ዝጽውዓ ቀዳመይቲ ሰብ ብምዃና ልዕሊ ኩሉ ከኣ ከይዳ ንኣሕዋቱ ትንሣኤ ክተበሥር ዝተላእከት ቀዳመይቲ ብምዃኑ እዚ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ቤተክርስትያን ጐዲሉ ስለዘሎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ቤተክርስትያን ምናዳ ኣብ ሓላፍነትን ምምሕዳርን ክሳተፉ ብምጽዓር ድሕሪ እውን ብዙሓት ዓለማውያን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ከምዝሾሙ ኣብ ዝሓለፈ ዜናታት ገሊጽና ነቢርና።