text:
ንኤርትራ ኢልና ኢና እንገብሮWednesday, 03 March 2021 09:47 Written by ኣሰፋው በርሀ
ካልኣይ ክፋል
ብመሰረቱ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ክልል ትግራይ ዝፍጽሞ ዘሎ ኢሰብኣዊ ተግባራት ኣብ ልዕሊ ካልእ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ ብምዃኑ እንተዘይ ሓዱሽና፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ንዓሰርተታት ዓመታት እናፈጸሞ ዝጸንሐ ኢዩ። ንዉልቀ መላኺ ኢሰያስ ግፍዒ፡ ቅትለትን ምብስባስን መለለይታት ናይ ኣመራርሕኡ ኢየን። ኤርትራ ንስልጣኑ ጸቢባቶ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ስለ ዝወሓዶ ህርፋን ስልጣኑ ንምርዋይ ኢዩ፡ ናይ ምስፍሕፋሕ መደባቱ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ኢሉ ኢዩ ነዚ ወራርዚ ኣትይዎ። ከምቲ ገለ ኤርትራውያን ተመጻደቕቲ ዝብልዎ እዚ ኢሰያስ ኣካይድዎ ዘሎ ወራር ምስ ጉዳይ ኣብ ዶባት ዝርከብ መሬት ኤርትራ ምምላስ ዝተሓሓዝ ኣይኮነን።
ኢሰያስ ሕቶ ዶብ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ እዋን ቃልሲ ይኹን ድሕሪ ናጽነት ከም ጉዳይ ርእይዎ ኣይፈልጥን። “ንዶብ ትርጉም ናብ ዘይብሉ ብርኪ ክንሰጋገር ኢና” ኢሉ ዝምድር ዝነበረ ሰብኣይ ኢዩ። ነዚ እምነትዚ ውን ኣይተዓጸፈሉን። መመሊሱ ድኣ የሐድሶ ኣሎ'ምበር። “ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ሓደ ህዝቢ ኢዩ። ክልተ ህዝቢ ዝብሎ ነቲ ሓቅን ታሪኽን ዘይፈልጥ ጥራይ ኢዩ” ብማለት ደጊሙ ደጋጊሙ ብምግላጽ ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዎ እምነት ኣርእዩና ኢዩ።
ኢሰያስ ነዚ እምነትዚ ኣብ ባይታ ንምትርጓም ይዋሳእ ኣሎ። ነዚ መደብዚ ንምትግባር መሳርሕቱን ዓንቀፍቱን ከላሊ ግድን ስለዝኾነ ድማ ነዚ ኣነጺሩ ይጓዓዝ ኣሎ። ኣብዚ ጉዕዞዚ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይን ካልኦት ኣሃዳዊ ስርዓት ኣብ ኢትዮጵያ ክትከል ዝደልዩ፡ ብቐንዱ ከኣ ብሔረ ኣምሓራ መቃልስቱን ፈተውቱን ኮይኖም ኣለዉ። ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ዕንቅፋት ናይ መደባቱ ስለዝኾነ ከም ክድምሰስ ዘለዎ ሓይሊ ወሲድዎ ዘሎ ኢዩ። ኣብ ትግራይ ዝኸይድ ዘሎ ውግእ፡ እቲ ቀዳማይ ሸነኹ፡ ብኣቢይ ዝወጸ ኢትዮጵያዊ መደብ ሒዙ ኣሎ። እቲ ካልኣይ ሸነኹ ድማ፡ ብኢሰያስ ዝወጸ ኤርትራዊ መደብ ሓቚፉ ዝኸይድ ዘሎ ኢዩ።
ኩሉ ከምዝርድኦ፡ ኢሰያስ ብዝኽተሎ ፖሊሲ ኣመራርሓ ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ክረአ ዝኽእል ምዕባለ ኣይተረኽበን። እኳ ደኣ ኢሰያስ ባዕሉ ከምዝብሎ፡ እቲ ቅድም ዝነበረ ምዕባለታት ሎሚ ከምዘየለን ከምዝፈረሰን ሃገር ንድሕሪት ከምዝተመልሰትን፡ ኣብ ቃለ ምልልሱ ነዚ ክብል ኢዩ ተሰሚዑ "ናይ ቀይሕ ባሕሪ ሉል ተባሂላ እትጽዋዕ ዝነበረት ምጽዋዕ ሎሚ የላን፡ ዝነበረ ፋብሪካታት እንዳ ዓለባ፡ እንዳ ጥርሙዝን ካልኦትን ኩሉ በሪሱ ኢዩ የሎን።" ኢትዮጵያ ተሳዒራ ካብ ኤርትራ ክትውጽእ ከላ ኣብ 1991 እዚ ኣብያተ-ስራሕ ኣብ ደሓን ኩነታት ኢዩ ነይሩ። ኤርትራ ዘይምዕብልትን ዘይቅስንትን ሃገር ኮይና ክትነብር፡ ብዲክታቶር ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኮነ ኢሉ ዝተታሕዘ መደብ ኢዩ። ከምቲ ኣብ ኣርብዓታት ምዕራባውያን ገዛእቲ ኤርትራ ብነብሳ ክትነብር ዘይትኽእል ድኻ ሃገር ኢያ፡ ምስ ካልእ ተጸጊዓ ክትከይድ ኣለዋ ብማለት ንናጽነታ ዝጻብእዎ ዝነበሩ፡ ኢሰያስ ውን ኤርትራ ብዘይ ምጽጋዕ ምስ ኢትይጵያ ክትነብር ኣይትኽእልን ዘብል ኩነት እናፈጠረ ኢዩ ክመጽእ ጸኒሑ። ብዘይ ሃገር ዝምርሓሉ ብዘይ መላእ ተሳትፎ ህዝብን ብዘይ ናይ ግዳም ምትሕግጋዝን ክረጋገጽ ዝኽእል ዕቤት ኣብ ዝኾነት ሃገር ኣይተራእየን። ኢሰያስ ኣፈወርቂ ነዚ ሓቂ'ዚ ኪሒዱ ኢዩ ሃገር እመርሕ ኣሎኹ ዝብል ዘሎ። ህዝቢ ኩሉ ጸጋታቱ፡ ዓቕምታቱ፡ ንብረቱን ፍልጠቱን ኣውፊሩ ዝዋስኣሉ ሰርዓት ከይተፈጥረ፡ ኤርትራ ከም ሲንጋፖር ክንገብራ ኢና ኢሉ ዝጀሃረሉ ዝንበረ፡ ብመጽናዕቲ ዘይተሰነየ ጃህራ ምልካዊ ስርዓት ከንቱ ምንባሩ ኣመስኪሩ ኢዩ።
ኢሰያስ ባዕሉ ንዝደቖሳ ሃገር ምስምስ ከቕርበሉ ስለዝደለየ ግን ናይ ኩሉ ሓጥያትን ተሓታትነትን ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣሰኪሚዎም። ከምቲ “ብዓለም ዝተገብረልና እገዳ ስጒሚ ከኺደና ኣይከኣለን፡ ሃገርና ክንሃንጽ ኣይከኣልናን” ዝብሎ ዝነበረ፡ ሕጂ እገዳ ምስ ተላዕለሉ ድማ፡ ህወሓት ስጒሚ ከኺዱና ኣይከኣሉን ዓንቂፎምና ይብል ኣሎ። ብዓይኒ ኢሰያስ ኣብ ኤርትራ ምዕባለ ዝመጽእ ወያነ ምስ ዝጠፍኡ ጥራይ ኢዩ ዝብል ዘሎ። እቲ ሓቂ ግን ምዕባለ ናይ ኤርትራ ዝመጽእ ብዓቕሚ ህዝባን ዝወሃቦ ኣመራርሓን ኢዩ። እቲ ሓቂ እዚ ክነሱ፡ ኢሰያስ ግን ክፈልጦን ክጥቀመሉን ኣይደለየን። ወያነ፡ ማእከላይ መንግስቲ ኢዮጵያ ይመርሕሉ ኣብ ዝነበሩ እዋን ዕንቅፋት እንተነይሮም ውን፡ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ብዝተኻየደ ናይ ለውጢ ቃልሲ ደረቶም ሒዞም ኢዮም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣብ ኢትዮጵያ ስልጣን ምስ ሓዘ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝነበረ ሽግር መፍትሒ ኢሉ ንዝኣመሞ ኢሰያስ ካብ ተቐበሎ ነዚ መስርሕዚ ምኽታል ኢዩ እቲ ዝግባእ ዝነበረ። ኢሰያስ ገጽ ናይ ወያነ ከይረኣየ ጉዳይ ክልተ ሃገራት ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ክፈትሕ ዝኽእለሉ መንገዲ ኔርዎ ኢዩ። ሽግራት ክልተ ሃገራት ብቅደም ተኸተል ተሰሪዑ ክፍታሕ ኔርዎ። እቲ ቀዳማይ ዝስራዕ ሽግር ድማ እቲ ከም ምኽኒያት ንዕስራ ዓመታት ኣብ ኩነታት ኣይሰላም ኣይውግእ ዘጽንሐ ጉዳይ ዶብ ክልተ ሃገራት ክፍታሕ ይግባእ ነይሩ። ነዚ ኸኣ መንግስቲ ኤርትራን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝፈትሕዎ ኢዩ ነይሩ። እቲ ክተሓዝ ዝነበሮ መንገዲ እዚ ነይሩ ክነሱ ክልተ መራሕቲ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ግና ንክልተ ህዝብታትን መንግስታዊ ትካላትን ግሉጽ ብዘይኮነ መንገዲ ንክልተ ሃገራት ዝምልከት ጉዳያት በይኖም ክኸድዎ ተራእዮም። እቲ ቀንዲ መጀመሪ ናይ ምዕራይ ዝምድና ክልተ ሃገራት፡ እቲ ጠንቂ ናይ ሽግራተን ዝነበረ ጉዳይ ዶብ ምፍታሕ ክኸውን'ዩ እቲ ባህርያዊ ዝነበረ። እንተኾነ ግን ክልቲኦም መራሕቲ መንግስታት ነዚ ጎስዮም ካልእ ኣጀንዳ ኢዮም ሒዞም። ኣጀንዳኦም ከኣ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ ዞባና ሓይሎም ዝወጽሉ መደብ ኢዩ ነይሩ። ነዚ ንምትግባር ክኽእሉ ድማ፡ ነቲ ህወሓት ዝመርሖ ኢህወድግ ብዝኽተሎ ዓለመ-ርእይቶ ተመሪሑ ዝኸይድ ዝነበረ ስርዓት ኢትዮጵያ ከፍርስዎ ኣለዎም። ክልቲኦም ኢሰያስን ኣቢይን ከካብ መንቀሊኦም ተበጊሶም ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ንምጥፋእ ሓደ ኮይኖም ክሰርሑ ካብ መጀመርታ ዝተራኸብሉ ግዜ ኢዮም ተበጊሶም።
ዉልቀ መላኺ መራሒ ስርዓት ኤርትራ ዝኾነ ኢሰያስ፡ ብዝተፈላለየ እሙን ናይ ሓበሬታ ምንጭታት ይስማዕ ከምዘሎ፡ ወረራኡ ኣንጻር እቶም ንዓመታት ሕነ ስዕረቱ ክፈዲ፡ ስኑ ነኺስሎም ዝጸንሑ መራሕቲ ህወሓት ጥራይ ኣይኮኑን። ቀንዲ ከም ዕላማ ዝወሰዶ ንምዕባለ ትግራይ ኣዕኒዩ ማዕረ እታ ዝመርሓ ዘሎ ኤርትራ ድቑስቲ ክልል ንምግባራ ኢዩ። ጽልኡ ምስ መራሕቲ ወያነ እንተኔሩ፡ ገበን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ምቕታልን ምብስባስን ምክያድ ደኣ እንታይ ኣምጸኦ? ህዝቢ ሰሪሑ ዝጥቀመሉ ፋብሪካታት፡ ዝግልገለሉ ሆስፒታላትን ዝነብረሉ ህንጻታትን ከዕኑ ዓቢ ገበን ኢዩ።
ከም ኢርትራውያን፡ እዚ ብሰራዊት ኢርትራ ዝፍጸም ዘሎ ተግባራት፡ ኣብ ልዕሊ ጎረቤትና፡ ዓንጋልን ኣዕቋብን ዝተሰደዱ ኤርትራውያን ዝኾነ ህዝቢ ዝፍጽምዎ ዘሎ ስለ ዝኾነ ከሕመናን ክቐንዝወናን ይግባእ። ነቲ በቲ ከነልግሶ እንቃለሶ ዘሎና ጨካን ስርዓት ኢሰያስ ዝፍጸም ዘሎ ተግባራት ክንቃወሞን ክንምክቶን ይግባኣና። ቅኑዕ መርገጽ ምስ መን ይሰርዓና ብዘየገድስ፡ ብስንኩፍ ኣተሓሳስባ ከይተደናገርና ኣንጻር ገበንን ግፍዕን ጠጠው ክንብል ኣሎና። ሎሚ ወይ ልክዕ ከምቶም ሰዓብቲ ህግደፍ ምስቲ ስራሓት ዘይቅዱስ ምሕዝነት ኢሰያስን ኣቢይን ጠጠው ምባል ኢዩ። ወይ ውን ምስቶም ኣብ ዓለም ስለ ፍትሒ ዝቃለሱ ዘለዉ ምስቲ ዝብደል ዘሎ ህዝቢ ትግራይ ምስላፍ ኢዩ።
እቲ ቀንዲ ንዓና ዝምልከት እምበኣር ኢሳያስ ኣብ ዘይምልከቶ ብምእታው ንዝጸንሐ ስቓይ ህዝብና የጋድዶ ስለዘሎ እዩ። ነታ ኣብ ክሳዱ ኣጻዊድናያ ዝጸናሕና መሸንቆቓ ዶብ ሰጊሩ ዝያዳ እትጸበሉ ጨካን ተግባራት የካይድ ኣሎ። ምስዞም ንገበነኛታት ኣቢይን ኢሰያስን ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበን ንምቕራብ ዝጽዕሩ ዘለዉ ሓቢርና ንቃለስ። ነዛ መቕተሊቱ ዝኾነት መሸንቆቓ ብምስሓብ፡ ኣጽቢብና ትንፋሱ ነሕልፎ። እዚ እንገብሮ ድማ ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ሓሊና ኣይኮነን። ምእንቲ ኤርትራን ህዝባን ኢልና ኢና እንገብሮ።
ይቕጽል
ድሕሪ ውግእ ኣብ ትግራይከ?Tuesday, 02 March 2021 09:31 Written by ኣሮን ናኦድ
ኣይኮነንዶ ክንድዚ ኣብ ትግራይ ካብ ዝጅምር 4ይ ወርሑ ሒዙ ዘሎ ጽዕጹዕ ውግእ፡ ኣብ ንኡስ ጐንጺ እውን ኣሉታዊ ሳዕቤንን ክሳራን ከጋጥም ባህርያዊ እዩ። ደረጃታቱ ደኣ ይፈላለ እምበር ኩሎምቶም ተዋሳእቲ ናይ ውግእ፡ ግዳያት ኣሉታዊ ሳዕቤናት ከም ዝኾኑ ፍሉጥ እዩ። ናይዚ ኣብ ትግራይ ዝካየደ ዘሎን ጌና መዕለቢ ዘይረኸበን ውግእ ዝኸበደ ሳዕቤኑ ብሓፈሻ ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ ኣብ ትግራይ ዝዓርፍ ምዃኑ ርዱእዩ። እዚ ከኣ ካብቲ ዓለም ለኻዊ ሰብኣዊ ትካላትን ፍሉጣት ማዕከናት ዜናን ብኣካል ኣብቲ ውግእ ዝተኻየደሉ ተረኺቦም ዘቕርብዎ ዘለዉ ምስክርነት ምርዳእ ይከኣል።
ኤርትራ ናብቲ ውግእ ዝካየደሉ ዘሎ ቦታ ቀረባ ብምዃና ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብቲ ውግእ ሰራዊታ ዘሰለፈት፡ መሬታ መዋፈሪ ሰራዊት ኢትዮጵያ ክኸውን ዝፈቐደትን መራሒ ናይቲ ንህዝባ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለ፡ ነቲ ውግእ ከም ጉዳዩ ወሲዱ ይምድረሉን ይመርሖን ስለ ዘሎን ካብ ኢትዮጵያን ትግራይን ቀጺላ ናይቲ ውግእ ኣሉታዊ ሳዕቤን እትጐስም ዘላ ሃገር ምዃና ንህዝቢ ኤርትራ ኮነ ንሕብረተሰብ ዓለም ከም ሓድሽ ዝሕበሮም ዘይኮነ፡ ባዕላቶም ዝዕዘብዎ ዘለዉ እዩ። ኤርትራ ሓይልሰባ ይመውት ንብረታ ይበርስ፡ ምስ ህዝቢ ትግራይ ናይ ጽልኢ እሾኽ ይዝረኣን፡ ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ስደተኛታት መንእሰያታ ምክልባቶምን ናይቲ ኣሉታዊ ሳዕቤን ግብራዊ መግለጺ እዮም። እቲ ውግእ ጌና ቀጻሊ’ዩ ዘሎ። ቀጻሊ ክሳብ ዝኾነ ከኣ እቲ ኣሉታዊ ሳዕቤን እውን መልክዑ እንዳቀያየረ ምናልባት እውን ንኤርትራዊ ሃገርነት ኣብ ሓደጋ ብዘውድቕ መልክዑ ናይ ምቕጻል ዕድሉ ዕጽዊ ኣይኮነን።
እዚ ሎሚ ኣብ ትግራይ ኣጋጢሙ ዘሎ ሓደጋ ውግእ፡ ከም ዝመጽእ ኣብቲ ብ2018 ኢሳያስ ኣፈወርቅን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ዝገበርዎ ናይ መጀመርያ ርክብ ምልክቱ ተራእዩ እዩ። ብፍላይቲ ሽዑ ኢሳያስ “ጸወታ ወያነ ተወዲኡ” ዝበሎ፡ ሓባሪ ጥይት ናይቲ ሎሚ ሰማይ ዓሪጉ ዘሎ ህውከት እዩ። ኣብቲ እቲ ዘይግሉጽ ዝምድና ዝጀመርሉ “ኣብ ምንታይ ጉዳያት እዮም ተሰማሚዖም?” ዝብል ናይ ብዙሓት ሕቶ ነይሩ። ምስዚ ኩሉ ግና እቲ ሓድሽ ዕርክነት ብፍላይ ብወገን ኢሳያስ ኣብ ዙርያ “ምጥፋእ ህወሓት” ዝተሰረተ፡ ኣብ ምፍዳይ ሕነ ዘትከለ ምንባሩ ምግማቱ ዘጸግም ኣይነበረን። እቲ “ድሕሪ ንህወሓት ምድኻምከ?” ዝብል ግና ኣይኮነንዶ ሽዑ ሕጂ እውን መመሊሱ ዝደፍእ ዘሎ ዘይተመለሰ ሕቶ እዩ።
ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝመርሖ ኤርትራዊ ጉጅለ ህግደፍን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዝመርሖ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኣብ ምድኻም ህወሓት ብሓደ ክወፍሩ ዘገደድዎም ምኽንያታት ካብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓት ዝነቕሉ እዮም። ኢሳያስ ካብቲ ዘይግሁድ ግና ከኣ ነዊሕ ሱር ከም ዘለዎ ዝንገረሉ፡ ካብ ቂምን ቅርሕትን ምስ ህወሓት ዝነቅል እዩ። እንተ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ቅርሕንቲ ኮነ ካብ ውግእ ክሳራ እምበር መኽሰብ ከም ዘየብሉ ብሩህ እዩ። ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪቲ “ናይ ዶብ” ተሰይሙ ዝተኻየደ ናይ 1998-2001 ውግእ ክፍትሑ ዝግበኦም ጉዳያት ከም ዘለዉ ግና ርዱእ እዩ። እንተኾነ ነዚ ኢሳያስ ዝመረጾ ናይ ልፍንቲ ውግእ ዝዕድሙ ክኾኑ ምኽኑይ ኣይኮነን። ፈድራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከኣ ነብሱ ዝኸለ ናይ “መን ንመን ኣንበርኪኹ ናይ ስልጣን ልዕልና ኣረጋገጸ” ምትህልላኽ ዘንቀሎ ኣንጻር ህወሓት ዘሰለፎ ምኽንያት ነይርዎ። እዚ እውን ካልእ ሕቡእ ኣጀንዳ እንተዘይድረቦ፡ በቲ ኢሳያስ ዝፈሓሶ ናይ ቂም መንገዲ ክተሓዝ ዘገድድ ኣይነበረን።
በዚ ኮነ በቲ፡ ናይ ግዜ ጉዳይ እዩ እምበር፡ እቲ ናይዞም ክልተ ሓቢርካ ኣንጻር ሕወሓት ምኽታት ንካልእ ዛዕባ መድረኽ ከረክብ ናይ ግድን እዩ። ኢሳያስን ኣብይን፡ ኪኖ በዚ ዝተጠቕሰ ምኽንያታት ሓቢርካ ንህወሓት ምውቃዕ ዝጥምት፡ ናይ ሓባር ዕላማ ኣለዎምዶ የብሎምን? ዝገሃደሉ ግዜ ባዕሉ ክመጽእ እዩ። “እንተልይዎምከ ኣብ ምንታይ እዩ?” ዝብል ሕቶ ክኽተል እዩ። ኩልና ከም እንዕዘቦ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ፖለቲካዊ ሜዳታት በበይኑ እዩ። ፖለቲካዊ ሜዳ ኤርትራ ካብቲ ዝዓበየ ዓንዲ ዲሞክራሲ ዝኾነ ሕግመንግስቲ ጀሚርካ፡ “ናይ ህዝቢ እዩ” ዘብል ምልክት ዘየብሉ መላኺ እዩ። ፖለቲካዊ ሜዳ ኢትዮጵያ ግና ምስ ኩሉ ሕጽረታቱን ዘንጸላልዎ ዘሎ ሓደጋታትን ብዝምድናዊ ዓይኒ ካብ ናይ ኤርትራ ዝሓሸ ህዝቢ ክጻወተሉ ዝኽእል እዩ። ብመንጽርዚ ኢሳያስ ካብዚ ዝለመዶ ጸቢብን ብሕትውን በይኑ ዝጻወተሉ ሜዳ ወጺኡ ኣብ ካልእ ሜዳ ክጻወት ኣይክእልን እዩ። ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ’ውን ዋላኳ ኣብ ከምቲ ናይ ኤርትራ ጽምዋ ሜዳ ናይ ምጽዋት ድሌት ከም ዘለዎ ምልክታት እንተለዉ፡ ንመጻውቱ ኣብ ከምዚ ዓይነት ሜዳ ኣዕጊቡ ከሰልፎም ዘለዎ ዕድል ካብ ኣዝዩ ጸቢብ ናብ ዘይከኣል ዝምጠጥ እዩ። ስለዚ ክሳብ ክንድዚ ናይ ሓባር መጻወቲ ሜዳ ካብ ዘይሃለዎም፡ እታ ኣንጻር ሕወሓት ዝቐንዐት ተልእኮኦም ወዲኦም ናብ “ደሓን ኩን ደሓን ትረፍ” ኩነት ዝኣትውሉ ዕድል ዕጽዊ ኣይከውንን።
“ኣብቲ ናይ ክሳብ ሕጂ ናይ ፖለቲካ ቁማር መን ተዓዊቱ? ኣብ ቀጻሊ ቁማርከ?” ዝብል ብዙሓት ዝዛረብሉ ዘለዉ እዩ። በቲ ሓደ ወገን ክሳብ ሕጂ ኣብ ዘሎ መስርሕ ኢሳያስ ቁማር በሊዑ ንመንግስቲ ኣብይ ኣብ ዘይወጾ ዓዘቕቲ ደቕዲቕዎ ዝብሉ ኣለዉ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ፡ እቶም ንህወሓት ከም ዓንዲ ሕቖ ኤርትራ ንደርጊ ስዒርካ ናጽነት ኣብ ምርግጋጽ ቆጺሮም፡ ብጥልመት ዝኸሱዋ ዝነበሩ ኢትዮጵያውያን ዝተፈልየ ርኢቶ ኣለዎም። ንሱ ከኣ፡ ድሕሪ ሕጂ እቲ ካብ ኣንጻር ደርጊ ምቅላስ ጀሚርካ ክሳብ ምርግጋጽ ልኡላውነት ኤርትራ ሓቢሩ ዝተቓለሰ ሓይሊ ኤርትራን ትግራይን ኣብዚ ውግእዚ ተዳምዩ እዩ። ድሕሪ ሕጂ ሓቢሩ ኣንጻርና ናብ ዘይስለፈሉ ደረጃ ኣብ ምውራዱ ስለ ዝተዓውትና ነቲ ቁማር ንሕና ኢና በሊዕናዮ በሃልቲ እዮም። ወገን ኣብይ ኣሕመድ ምስዚኣቶም ኣሎዶ የሎን ኣብ ምዕባለ ዝረአ እዩ። ናይ ኤርትራ ልኡላውነት ብኤርትራዊ ዝመጸን ዝዕቀብን ምዃኑኳ ርዱእ እንተኾነ፡ እዚ ምህዞዚ’ውን ብዓይኒ ስግኣት ዘይረአ ኣይኮነን።
ኣብዚ ውጽኢቱ ኣብ መጻኢ ዝረአ ሕልኽልኽ፡ ኢሳያስ ኣብ ዝበለዖ ቁማር ህዝቢ ኤርትራ ረብሓ የብሉን። ኢሳያስ ቁማር ክብላዕ እንከሎ ከኣ፡ ሳዕቤኑ ኣብ ኢሳያስን ጉጅለኡን ዝድረት ዘይኮነ፡ ናብ ልኡላዊት ኤርትራን ህዝባን ዝመጣጠር ምዃኑ ከቶ ክንዝንገዖ ኣይግበኣናን። ንእኩይ ኣተሓሳስባ ኢሳያስን ጉጅለኡን ኣብቲ ንሱ ዝመርጾ ሜዳ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኩሉ ዘዝኣተዎ ኣቲና ክንቃለሶ ዝግበና ከኣ ካብዚ ብምንቃል እዩ።
ንኤርትራ ኢልና ኢና እንገብሮSunday, 28 February 2021 22:34 Written by ኣሰፋው በርሀ
ኣብ ጥሩፍ ኣተሓሳስባ እንተ ኲንካ ወይ’ውን ብክቱር ጽልኢ እንተተዋሒጥካ ንዝፍጠር ተረኽቦታት ሚዛናውነት ብዘለዎ ክትግምግሞ ኣጸጋሚ ኢዩ። እዚ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ትግራይ ተፈጢሩ ዘሎ ተረኽቦ ኣብ ምምዛኑን ኣብ ኣተሓሕዛኡን ኣብ ኤርትራውያን ፍልልይ ዝፈጠረሉ ዘሎ ምኽኒያት’ውን ብዛዕባቲ ኩነታትን ተዋሳእቱን ቅኑዕ መረዳእታን ሚዛንን ዘይምህላው ምዃኑ ክንግንዘቦ ዝከኣል ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ረርእሶም ዝኸኣሉ ክልተ ናጻ ህዝብታት ኢዮም። ንርእሶም ጥራይ ዘገድሶም፡ ማንም ክኣትዎ ዘይክእል ናይ ባዕላቶም ልዑላውነትን ክብርን ኣለዎም። ሃገራቶም ከመይ የመሓድሩን የማዕብሉን ናይ ባዕላቶም ጉዳይ ኢዩ። ነዚ ሓቅታትዚ ኩሉ ሰብ ክኣምነሉን ከኽብሮን ዝግባእ ኢዩ ድማ። ነዚ ጥሒሱ ዝኸይድ ውልቀ-ሰብ ዲዩ ጉጅለ፡ ውድብ ዲዩ መንግስቲ ነዚ ንምኽባር ተባሂሉ ብዝተቐመጠ ሕጊ ተሓታቲ ኢዩ ዝኸውን።
ከም ኤርትራውያን፡ ኣየናይ ሃይማኖት ንኣምን፡ ኣየናይ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ንኽተል፡ ኣየናይ ቋንቋ ንዛረብ፡ ወድና ጓልና፡ ሰብኣይና ሰበይትና ንልዑላውነት ሃገርናን ንወሳንነት ህዝብናን ኣብ ጉዳይ ሃገር ዝግህስ ግዳማዊ ሓይሊ ምስ ዝመጽእ መከትቱን ተቓወምቱን ኢና። ብዓንደ- ርእሱ እቲ ከቢድ መስዋእቲ ዝኸፈልናሉ ቃልሲ ነዚ ክብሪ'ዚ ኢዩ። በዚ ልክዕ ድማ፡ ከምቲ ኣብ ልዕሌና ክፍጸም ዘይንደልዮ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ህዝብታት እውን ክፍጸም ኣይንደልዮን። ንነብስኻ እትደልዮ ፍትሒ፡ ንካልኦት ክንፈጎም ከሎ ክትርኢ ትም ምባል ዘይፍትሓዊ ኢዩ ዝኸውን።
ዝተፈላለያ መንግስታት ኣብ ሓድሕደን ንመትከል ጣልቃ ዘይምእታው ዝሰማማዓሉ ምኽንያት ንልዕልነት ህዝቢ ኣብ ጉዳይ ሃገር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘይኣቱ ከምዝኾነ ንምርግጋጽ እየን። እዚ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ጉዳይ ኢትዮጵያውያን ኢዩ። ንኢትዮጵያውያን ባዕሎም ክፈትሕዎ ክግደፍ ይግባእ። እቲ ዝኸውን ዘሎ ግን መራሒ መንግስቲ ኤርትራ ጉዳይ ኢትዮጵያ ጉዳይና ኢዩ ብማለት ብሙሉእ ዓቕሙ ኣትይዎ ይርከብ። በየናይ መለክዒ ኢዩ ጉዳይ ኢትዮጵያ ጉዳይ ኤርትራ ክኸውን? ክልተ ናጻ ሃገራት? ክልተ ናጻ ህዝብታትዶ ኣይኮናን? እቲ ሓቂ ከምኡ ክነሱ መንግስቲ ኤርትራ በዚ ኣትይዎ ዘሎ መጠን ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ምእታዉ ሰብኣውን ሕጋውን ግህሰት ኢዩ ዝፍጽም ዘሎ። ነዚ ንህዝቢ ኤርትራ ዘየርብሕን ዘነውርን ተግባር ብቐዳምነት ክቃወሞ ዘለዎ ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ብዓይኒ ህዝባውን ሰብኣውን መሰል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ዘነውር ተግባራት ብኹሉ ኤርትራዊ ክኹነን ዘለዎ ኢዩ።
መሰረታዊ ድሌታትን መነባብሮን ናይ ህዝቡ ውሑስ ክገብር ዘይከኣለ መንግስቲ፡ ክንደይ ናይ ሃገር ምምራሕ ዋኒን ከሰላስልስ ይትረፍ ክጅምሮ ውን ዘይበቕዐ ከምዚ ዝኣመሰለ መጠነ-ሰፊሕ ኢድ ኣእታውነት ከካይድ ናይ ኣእምሮ ዘለዎ ተግባር ኣይኮነን። ናይ ዝሓለፈ ውግእ ቁስሊ በሰላ ንዘየሕወየ ህዝቢ መሊስካ ናብ ዘይረብሓሉ ኲናት ምጥባስ ኣብ ህዝቢ ሓልዮት ዘይምርኣይ ኢዩ። ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘውርዶ ዘሎ በደል ዶብ ሰጊሩ ንከቐጽሎ ክንደይ መንእሰይ ገንሸል ከም ዝኸውን መሳኪን ወለዲ ዝጽብጽብዎ ጥራይ ኢዩ ዝኸውን። ብዓይኒ ቁጠባ ክረአ ከሎ ውን እዚ መንግስቲ ኤርትራ ንግጉይ ፖሊሲኡ ኣብ ትግራይ ንምትግባር ዘባኽኖ ዘሎ ቁጠባ ብዋጋ ምምሕያሽ መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸዶ ዘሎ ምዃኑ ዘይርድኦ ሰብ ክህሉ ኣይክእልን። እዚ ዝጠፍእ ዘሎ ገንዘብ ብሰንኪ ስእነት ሕክምና ንዝሞቱ ዘለዉ መድሃኒት ተገዚእሉ እንተዝኸውን ህዝቢ ክንደይ ምስተጠቕመ። ህዝቢ ግብሪ ከፊሉ ዝኣከቦ ገንዘብ ኣብ ዘይመዓልኡ ክጠፍእ ክንዕዘብ ከሎና፡ ኩልና ንሃገርና እንሓሊ ኤርትራውያን ክንቃወሞ ዝግባእ ተግባር ኢዩ።
እዚ ብሓፈሻኡ ንኹሉ ኤርትራዊ ዝምልከት ኮይኑ፡ ብፍላይ ኤርትራውያን ተዋሳእቲ ፖለቲካ ክጥምትዎ ዝህልዎም ካልእ ጉዳያት ውን ኣሎ። ከምቲ ዲክታቶር ኢስያስ ስልጣኑ ንምድልዳልን ንምስፍሕፋሕን ብዞና (ንሱ ክምዝብሎ ድማ ጎደቦ) ዝሓስብ፡ ፖለቲካዊ ተቓወምቲውን ብክንድኡ ደረጃ ክሓስቡ ክኽእሉ ኣለዎም። ተቓወምቲ ሓይልታት እግሮም ዝረግጽሉ እሙን ቦታ ምርካብ ክጽገምሉ ካብ ዝጸንሑ ጉዳያት እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ነዊሕ ዓመታት ናጽነታዊ ቃልሲ፡ ሱዳን ከም ሓንቲ መናሃርያ ቃልሲ እትውሰድ ሃገር ኢያ ነይራ። ድሕሪ ናጽነት ግን፡ ከምኡ ኮይና ክትቅጽል ኣይከኣለትን። ከም መርገጺ እግሪ ኮይና ክትርከብ ዝኸኣለት ኢትዮጵያ ኢያ። ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ዓቕሞም ብዘፍቀደሎም ካብ መሬት ትግራይ እናወፈሩ ፖለቲካዊ ስራሓቶም ከካይዱ ጸኒሖም ኢዮም። ናይ ተቓወምቲ ሓይልታት ኣብ ትግራይ ምንባርን ካብኡ ወወፊርካ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ምክያድን ንመንግስቲ ህግድፍ ካብ መንጸሮር ዝፈጥርሉ ጉዳያት ኢዩ ነይሩ። ነዚ ኣብ ውሽጢ ትግራይ ዝነበረ ኤርትራዊ ተቓዉሞ ንምብታን ናቱ ሃሱሳትን ሰለይትን ብምልኣኽ ፈተነታቱ ኣካይዱ ኢዩ።
ምምሕዳር ህግደፍ ኣብ ልዕሊ'ቲ ዝነበሮ ካልእ ቅርሕንታቱ፡ መንግስቲ ትግራይ ንተቓወምቲ ብዝሃቦ ሓገዝ ብኢሰያስ ከም ቀዳማይ ጸላኢ ኣቑጺርዎ ኢዩ። ኢሰያስ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ንመንግስቲ ትግራይ (ህወሓት) ክድምስስ ክብገስ ከሎ፡ ንእግረ መንገዱ ኣብ ትግራይ ንዘለዉ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ውን ከምኡ ንምጥፋእ ኢዩ። ፖለቲካዊ ተቓወምቲ ከስተብህልሉ ዘለዎም ነገር ትግራይ ሰፈር ተቓወምቲ ምንባራ እዩ። መዕቆቢት ናይ ካብ ስቓይን ሞትን ሃዲሞም ዝመጹ፡ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኤርትራውያን እውን ነይራ። ገዝኡን ስፍርኡን ከፍርስ ንዝመጽእ ጸላኢ ኣንኳይ'ዶ ወዲ ሰብ፡ እንስሳታት ከይተረፉ ይከላኸሉ ኢዮም። ንምልካዊ ስርዓት ኢሰያስ ዝቃወም ውልቀ ሰብ ዲዩ ውድብ ነዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ጽዩፍ ተግባራት ካልእስ ይትረፍ እሞ ብሰብኣውነት ክንኩንኖን ክንምክቶን ዝግባእ ኢዩ። እዚ ድማ ንትግራይ ኢልና እንገብሮ ዘይኮነስ ከም ኤርትራውያን ንርእስና ኢልና ኢና እንገብሮ።
ይቕጽል
ነቲ ዘሰማምዓና እሞ ዘይነቐድምMonday, 22 February 2021 12:14 Written by ኣድሓኖም በርሀ
ናይ ሓባር እትበጽሖን እተዕውቶ ዓላማን ሸቶን ክህልወካ እንከሎ፣ ብሓባር ምጉዓዝ ዝተለምደን ኣዕዋትን እዩ። እዚ ኣዕዋቲ ዝኸውን፡ ዝተበተነ ድሌት ዝእክብ፡ ግዜኻ ዘቑጥብን ዓቕምኻ ኣብ ናይ ሓባር መዓላ ዘውዕል ስለ ዝኾነ እዩ። ብዓብይኡ ከኣ ነቲ በበይንኻ ምድፋኡ ዘጸግመካን ብሰንኪ ብሓደ ዘይምስራሕካ ዕድመ ዝውስኽን ተጻባኢ፣ ንምውጋድ ዘኽእል ፍቱን መንገዲ ስለ ዝኾነ እዩ። ኩሉ ግዜ ብዛዕባ ሓድነትን ሓቢርካ ምቅላስን ዘለዎ ዘይስገር ኣድላይነት እንዛረብ ከኣ ካብዚ ብምንቃል ኢና።
“ኣብቲ ዘሰማምዓካ ሓቢርካ ምቅላስ መሰረታዊ እዩ” ክንብል እንከለና፡ በቲ ዘሰማምዓና ጀሚርና ንቕድሚት ዘይንስጉም ካብ ምባል ዝነቅል እዩ። በቲ ዘሰማምዓካ ምጅማር ቅድም ኣብኡ ኣድሚዕካ ዓወት ምምዝጋብ ዘኽእል እዩ። ነቲ ዝፈላልየካ ከኣ ፈጺምካ ትጥንጥኖ ማለት ዘይኮነ፡ ሓቢርካ ብምስራሕ ተተባቢዕካ ነቲ ዘየሰማምዓካ ዕንቅፋት ክኸውን ብዘይክእል ከተመሓድሮ የኽእለካ ማለት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ብዙሓት ኮንካ ብሓባር ምቕጻል ኣይኮነንዶ ኣብ ከምዚ ተጸሚድናሉ ዘለና ፖለቲካዊ ዋኒን፡ ኣብ ካልእ ተልእኮ እውን ናብ ሓደ ጉዳይ ክትነቅል እንከለኻ መሰረታዊ ኮይኑ ንድሕሪት ዝመልስ ደኣ ኣይኹን እምበር ፡ ፍልልይ ከም ዘጋጥመካ ኣሚንካ እትቕበሎ እዩ። ነቲ ፍልልይ ሰጊርካ ክትስጉም ትኽእለሉ መንገዲ ከኣ ኣብ መትከል ምጽውዋር፡ ምክእኣልን ናይ ሓሳብ እንካን ሃባን ምኽባር ዝስረት እዩ። ከምዚ እንተዘይኮይኑ ግና፡ ንምቅላስ ወይ ንስራሕ ጥራይ ዘይኮነ ዝኾነ ቀጻሊ ማሕበራዊ ህይወት ምምስራት እውን ኣይመተኻእለን። ስለዚ ንፍልልያት ኣፍልጦ ሂብካ ምምሕዳሮም እምበር ምውጋዶም ወይ ምሕባኦም ዝከኣል ኣይኮነን።
ኣብ ሓደ ናይ ሓባር መስርሕ ፍልልያት ዝፍጠረሉ ምኽንያታት ብዙሕ እዩ። ዘይሩ ዘይሩ ግና ኣብቲ ናይ ሓባር ጉዕዞ ናይ “መን ተጠቕመን ተጐድአን ወይ ሰዓረን ተሳዕረን” ውድድር ክህሉ ባህርያዊ እዩ። እዚ ውድድር ዘሕድሮ ስግኣት ክህሉ’ውን ከምኡ። እዚ ውድድር’ዚ ብሕጋውን ዲሞክራስያውን ኣገባብ እንተተኣልዩ፡ ዘበላልሓካ ጸጋ እምበር፣ ስግኣት ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ፡ ናይ እምነት፡ ቋንቋን ባህልን ካለኦትን ብዙሕነት ፍልልያት ክፍጠር ናቶም እጃም ኣለዎም። እንተኾነ ነዞም ፍልልያት ዓቂብካ በቶም ዘሰማምዑኻ ብምስራሕን ብምቅላስን ኣብ ዓወት ከም ዝብጻሕ ብብዙሓት ተመኩሮታት ዝተረጋጊጸ እዩ። ኣብ ዝኾነ መዳይ ኣብ ፖሊቲካ ድዩ ኣብ ቁጠባ ወይ ማሕበራዊ ጉዳይ ዕዉታት እንብሎም ህዝብታት ከምዞም ዝጠቐስናዮም ፍልልያት ስለ ዘይነበርዎም ኣይኮኑን። ንሕና ኤርትራውያን ግና፡ ነዚ ክሳብ ምውሓስ ልኡላዊት ሃገር ዘብጸሐ ቃልሲ ከነዕውት እንከለና ነዞም ዝተጠቕሱ ፍልልያትና ኣብ ምክእኣል ንሎሚ መለበሚ ዝኾነና ዋጋ ከፊልና ኢና። ንመጻኢ ከኣ በቶም ዘሰማምዑና ጀሚርና፡ ነቶም ዘየሰማምዑና ቦታኦም ኣትሒዝና እንተሰጒምና፣ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዓወትና ካብ ምድጋም ዝዓግተና የለን። ነቲ ክንክተሎ ዝግበና ውሕልነት ዘንጊዕና፡ በቲ ዘሰማምዕና ኣብ ክንዲ ምጅማር፡ ግድን በቲ ዝፈላልየና ደኣ ንጸባጸብ ኢልና እንተደሪቕና ግና፡ ኣብቲ ዘሰማምዓና ኮነ ኣብቲ ዝፈላልየና ከየድማዕና መፍቶ ህግደፍ ክንከውን ኢና።
ንፍልልያት ግዜ ሂብካ በቲ ዘሰማምዓካ ጀሚርካ ምቕጻል፡ ልቦና፡ ጹረትን ትዕግስትን ዝሓትት ዓብይን ዘይስገርን ህዝባዊ ሓላፍነት እዩ። ነዚ ክትበቅዕ፡ “ኣነን ናተይን ጥራይ” ብዝብል ዘይኮነ፡ ንናይቶም ካለኦት ሓቢሮሙና ዝቃለሱን ብዘይብኣኣቶም ዘይኮነልናን ወገናት ርኢቶ’ውን ቦታ ክንህብ ግድን እዩ። ምናልባት እውን ከምቲ “ምእንቲ መጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ” ዝበሃል፡ ዘየዕግቡና ግና ከኣ ኣብ ወሳኒ እዋን ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ብደሆ ብሓባር ዘስግር ኮይኑ ዝተራእየና ሓሳብ ምስ ዕቃበ ምቕባል ኣገዳሲ እዩ። ደሓር ኣብቲ መስርሕ ናይቲ ምእንቲ ክንሰግር ዝተቐበልናዮ ሓሳብ ዘየድማዕነት እንተነጺሩ፣ እንተላይ እቲ ምእንቲ ብሓባር ክንቅጽል ሓሳቡ ዘኽበርናሉ ኣካል፤ ምሳና ኮይኑ ናይ ምዕራዩ ዕድል ክረክብ ንኽእል ኢና። ካብዚ ሓሊፉ ኣብዚ ንጐዓዞ ዘለና ናይ ምቅብባል መስርሕ ቃልሲ፥ ንዝሓለፈ ተመኩሮ ከይነዓቕካ እቲ ጸጽቡቑ ምውሳድ ምእንቲ ሓቢርካ ክትቅጽል ኣገዳሲ እዩ። ኣድላይነት ናይዚ ጡብ ኣብ ልዕሊ ጡብ እንዳንበርካ ጉዕዞ ንምዕዛዝ ሓደሓደ ሰባት ከምዚ ዝስዕብ የዘንትዉ። “ርሳስ ጐዲሙ ምጽሓፍ እንተኣብዩካ፡ ነቲ ዝጐደመ ደርቢኻ ኣይኮንካ ሓድሽ ትገዝእ። ኣብ ክንድኡ ነቲ ዝጐደመ ጸሪብካ ኢኻ እተጽሕፎ” ይብሉ።
ኤርትራውያን ኩልና ሃገርና ልኡላውነታ ዓቒባ፡ ሃብታም፡ ሰላምን ቅሳነት ዝዓሰላ፡ ልዕልና ፍትሒ ዝሰፈናን ኩሉ መሰላት ህዝባ ዝኽበረላን ክትከውን ዘሰማምዓና ባህጊ እዩ። ካብዚ ብምንቃል ከኣ ኩልና ሃገርና ስማ ብጽቡቕ ክለዓል እንከሎ የሕጉሰና፡ ብሕማቕ ክትለዓል እንከሎ ከኣ የሻቕለና። እዚ ካብቲ ዘሰማመዓናን ክንዕቅቦ ዝግበናን እዩ። ነዚ ብኸመይ ንዕቅቦን ነዕውቶን ኣብ ዝብል ግና ፍልልያት ኣለና። እዚ ፍልልያትና ብዝፈጠሮ ምስሕሓብ ከኣ እቲ ናይ ኣሰላልፋ ብዝሕን ዋሕድን ገዲፍካ፡ ተቓወምትን ደገፍትን ጉጅለ ህግደፍ ንበሃሃል። ብሰንኪ እዚ ፍልልይ ከኣ ከምቲ ሓሓሊፉ ዝረአ ኣብቲ ዓበይቲ ዘሰማመዓና ኤርትራዊ ጉዳያት ክንረሓሓቕ ኣይመተገበናን።
ኣብቶም ንግጉይ ኣካይዳ ህግደፍ ተቓዊምና ንለውጢ ንቃለስ ዘለና እውን ዘሰማምዕን ዘየሰማምዕን ኣለና። ኤርትራና ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ዝወርዳ ዘሎ በደላት ተወጊዱ፡ ሰላም፡ ዲሞክራስን ልምዓትን ዝተረጋገጸላ ክትከውን እንሰማምዓሉ እዩ። ኣብቲ ነዚ ንምርግጋጽ “ኣየናይ መንገዲ ንምረጽ፡ ምስ መንከ ንመሓዞ…… ወዘተ” ዝብል ግና ንፈላለ። ኣብቲ ጽባሕ ህዝብና ብሕገመንግስታዊ ልዕልናኡ ክውስኖ ዝግባእ ንዓና ከም ውድባት፡ ሰልፍታትን ህዝባዊ ምንቅስቓስን ሓሳብ ክንህበሉ እምበር ክንውደኦ ዘይምልከትና ብዛዕባ “ኤርትራ ድሕሪ ህግደፍ ከመይ ትመሓደር” እውን ንፈላለ። ኣብ ከምዚ ምፍልላይ ኣባና ዝተጀመረን መንገዲ ዓወት ዝዓግትን ኣይኮነን። እቲ ኣጸጊሙ ዘሎስ ኣብ ክንዲ ብዕቱብ በቲ ዘሰማምዓና ጀሚርና ነቲ ዝፈላልየና ወጊንና ንቕድሚት ምድፋእ በቲ ዝፈላልየና ምጽብጻብን ምትህልላኽን ምቕዳምና እዩ።
ነቲ ህዝብና “ንሓንቲ ኤርትራን ህዝባን እትቃለሱ ካብ ኮንኩም ብሓባር ዘይትኾኑ” ዝብለና ዘሎ ናይ ዘይምትግባርና ጠንቂ ከኣ ዓቲብና በቲ ዘሰማምዕና ጀሚርና ካብ ዘይምቕጻልና ወጻኢ ዝረአ ኣይኮነን። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ውድብ፡ ሰልፊ፡ ማሕበር፡ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኮነ ግዱሳት ባእታታት እቲ መሰረታዊ ናይ ብቕዓትን ሓልዮትን መምዘኒ ሓቢርካ ዘስርሕ መንገዲ ብምምሃዝ ዝምዘን እዩ። ነዚ ጓሲኻ በበይንኻ ብእትገብሮ ኣበርክቶ ምንያት ግና ዘይሩ ዘይሩ ጐደሎ እዩ። እዚ ከኣ ኣብ ቅድሚ ኩልና ተገቲሩ ዘሎ ብደሆ እምበር ንውሱናት ዝግደፍ ኣይኮነን።
ደሃይ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ሰሜን ኣሜሪካTuesday, 16 February 2021 17:58 Written by ዜና ቤት ጽሕፈት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
ኣብ ወርሒ ጥሪ ብጉባኤ ዞባ ዝተመርጸት ሓዳስ መሪሕነት ቀዳም 13 ለካቲት 2021 ካልኣይ ኣኼባኣ ኣካይዳ። ኣጀንዳ ኣኼባኣ ሰልፍና ንምዕባይን ንምሕያልን እንውጥኖ መደባት ብጽፈት ንምትግባር ኣሰራርሓና ከመይ ይኹን ዝብል እዩ ኔሩ።
ናይ ዞባ ተቖጻጻሪ ዝተሳተፎ ኣኼባ ዝበለጸ ኣሰራርሓ ንምምራጽ ዝኣክል ምይይጥ ኣካይዱ። ግቡእ መረዳእታ ንኽወስድ ሕሉፍ ተመኩሮታት መዚኑ። ኣብ መደምደምታ ኣብ ርእሲ’ቲ ብመሰረት ቅዋም ኣባላት ዞባ ሽማግለ ዝወስድዎ ሓላፍነታት፡ ንነብሳ ኣብ ሰለስተ ሽማግለታት ማለት ናይ ዉደባን ቁጠባን፡ ናይ መንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን፡ ናይ ዜናን ወጻኢ ርኽክባትን፡ መዲባ ብምስራሕ መደባታ ክተዐውት ወሲና።
እዚ ኣሰራርሓ’ዚ እታ ዝሓለፈት ሽማግለ’ዉን ዝሰርሐትሉን ጽቡቕ ዉጽኢት ዝተረኽቦን እዩ። ሕጂ’ዉን ዘዐዉት ኣሰራርሓ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ኣብ ቀዳማይ ኣኼባ ዝተወሰነ ሓላፍነታት ኣባላት ዞባ ሽማግለ ከምዚ ዝስዕብ እዩ፡
1. ደስበለ ካሕሳይ ኣቦ መንበር
2. ቦኽረጽዮን ጉብሳ ሰክረታሪ / ሓላፊ ርኽክባዊ ጉዳያት
3. ፍስሃየ ፍትዊ ሓላፊ ዉደባዊ ጉዳያት
4. ኪዳነ ፍስሃየ ሓላፊ ቁጠባውን ማሕበራውን
5. ኣስገደት ምሕረተኣብ ሓላፊት ዜናውን ባህላውን
6. ግደይ መሓሪ ሓላፊት ጉዳያት ደቂ-ኣንስትዮ
7. ረዘነ ገብረሚካኤል ሓላፊ ጉዳያት መንእሰያት
8. ብሮት ተኽለ ተጠባባቒ
9. የማነ ፍሰሃየ ተጠባባቒ
10. እስቲፋኖስ በራኺ ብጉባኤ ዞባ ዝተመርጸ ተቖጻጻሪ (ኦዲተር)
ኣብ ዝመጽእ ግዜ ደሃይ ሰዲህኤ ሰሜን ኣሜሪካ ሒዝና ክሳብ ንመጽእ ተኸታተልትና ሰላም ቀንዩ።
የቐንየልና፡
ክንዕወት ኢና!
ዜና ቤት ጽሕፈት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
02-13-2021
ደሃይ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ሰሜን ኣሜሪካTuesday, 16 February 2021 10:48 Written by ዜና ቤት ጽሕፈት ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ
ሰራዊት ኤርትራ፡ ዝተረከብካዮ ሕድሪ ከይዓብርMonday, 15 February 2021 11:24 Written by ኣድሓኖም በርሀ
ቀንዲ በዓል ቤት ቃልስን ዓወትን ኤርትራ መላእ ህዝባ እዩ። እዚ እቲ እኩብ ድምር መግለጺ ኮይኑ፡ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ሕብረተሰብ ኤርትራ ከከምቲ ኩነታቶም፡ ኣነባብረኦምን ዝነብርሉ ከባብን ነናቶም ብጽሒት ነይርዎም እዩ። ናይ ሓደ ካብኣቶም ብኩራት እንተዝነብር ከኣ እቲ ክሳብ ሕጂ ተመዝጊቡ ዘሎ ሃገር ናይ ምውሓስ ዓወት ኣይመተመዝገበን።
ኤርትራዊ፡ ኣብ ሃገሩ ኮነ ኣብ ወጻኢ ዝነብር፡ ኣብ ዓዲ ኮይኑ ዝቃለስን ናብ ሜዳ ወጺኡ ብረት ዝዓጠቐን፡ ብዕድመ ዓበይትን መንእሰያትን፡ ብጾታ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን፡ ብሃይማኖት ኣስላምን ክርስትያንን፡ ደቂ ብኣሰፋፍራ መታሕትን ከበሳን ከይተበሃሃለ ሳላ ኣብቲ ቃልሲ “ዓዳማይ ተዓዳምን” ከይኮነ ነቲ ቃልሲ “ናትና ናይ ኩልና’ዩ” ብዝብል ድሉውነት ኩሉ ዘዝኸኣሎ ኣበርኪቱ። ሳላ ከፋፋሊ ኢድ መግዛእቲ ዝኣትወሉ ሃጓፋት ዓጽዩ ብሓድነቱ ኣጽኒዑ ዝተቓለሰ ከኣ ተዓዊቱ። ድሕሪ ናጽነት ግና ነዚ ስጥመት ናይ ቃልሲ ዝጠለመ ናይ “ፈቕዳይን ፈቓድ ሓታታይን” ዘንጸባርቕ ነቲ ዝተኸፍለ ዋጋ ዘይምጥን ኣግላሊ ሓደ ጉጅለ ናይ “ዝሓዘ ሓዘ” ዓምጣሪ ድሌት ሰለ ዝተፈጥረ እነሆ ኤርትራን ህዝባን ናይ ኩሉ ሕማቕን ድሕረትን ኣብነት ኮይኖም።
ነዚ ነዊሕ ጉዕዞ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ውሱናት ሰባት ጀሚሮም ንሳቶም ኣይኮኑን ክሳብ ዓወት ኣብጺሐምዎ። ብኣንጻሩ እቲ ዝተሓልፈን ቀጻሊ ዘሎን መስርሕ ቃልሲ ናይ ኣሸሓት ቀጻሊ ምቅብባል ኮይኑ፡ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ሕድርን ሓቦን እንዳረከቦ እዩ ኣብዚ በጺሕዎ ዘሎ በጺሑ። ካብዚ ብምንቃል ኢና ከኣ ኣብ 1961 ብመሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተጀመረ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብ1991 ብመሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ቀዳማይ ምዕራፉ ከምቲኡ ናጽነት ኣበሲሩ እንብሎ። እቲ ኣብ መንጐዘን ክልተ ዕድለኛታት ጀማሪትን ፈጻሚትን ኣጋጣምታት ዝነበረ ግዚ ቃልሲ ኣዝዩ ውረድ ደይብ ዝነበሮ፡ ብዙሓት መስተንክራት ዝተሰርሓሉን ዘየድሊ ስንብራት ዝገደፈ ኣሉታዊ ክስተታት ዝተራእየሉን ምንባሩ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ናይዚ ሎሚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ መልክዕ ኣካይዳ እውን ካብ ናይ ሽዑ ዝተፈልየ ኣይኮነን።
ካብዞም ኣቐዲምና ዝገለጽናዮም ናይቲ እኩብ ድምር ቃልስን ዓወትን ተሳተፍቲ ቀንዲ ተዋሳኢ ኣበየናይ ውድብ ነይሩ ብዘየገድስ ሰራዊት ሓርነት ኮነ ህዝባዊ ሰራዊት ቦታኡ እቲ ዝበለሐ ምንባሩ ርዱእ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ነዚ ኣብቲ ዝኸበረ ዋጋ ህይወት ዘኽፍል ብራኸ ንዝነበረ ሰራዊት ዝያዳ ቆላሕታን ሓበንን ዝወሃቦ። ብፍላይ ከኣ ኣብ ከም መዓልቲ ምጅማር ሰውራ ባሕቲ መስከረም፡ 24 ጉንበትን መዓልቲ ናጽነትን ካለኦት ከም ውግእ ተጐርባን ምሕራር ከተማ ምጽዋዕን ዝኣመሰሉ ኣገደስቲ ዕለታት ክዝከሩ እንከለዉ ግደ ሰራዊት ዝያዳ ጐሊሑ ዝለዓል። ካብዚ ነቒሎም እዮም ከኣ ኣብዚ ቅንያትዚ ብዙሓት ኤርትራውያን ብዛዕባ ምሕራር ወደባዊት ከተማ ምጽዋዕ ክጽሕፉን ክምድሩን እንከለዉ ንግደን ጀግንነትን ሰራዊት ኣዕዚዞ ከመጉሱ ዝቐነዩ። ኣብዚ ኣብዚ ናይ ሎምዘመን ዝኽሪ ፈንቅል ግና ሰራዊት ኤርትራ ስሙ ዝለዓል ዘሎ ብዛዕባ ጀግንነቱን ግደኡ ኣብ ምሕራር ከተማ ምጽዋዕ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ንሓርበኝነቱ ጸለሎ ብዝቐብእ ኢድ ኣእታውነት ኣብዘይጉዳዩ እዩ። ወዮ ተፈጺሙ ኢልካ ምእማኑ ብዘጸግም መስተንክራዊ ጅግንነት ክዝንተወሉ ዝጸንሐ ሰራዊት ኤርትራ ብኸምዚ ብማዕከናት ዜና ንሰምዖ ዘለና መወራዘይን መናውሒ ዕድመ ዲክታተርነትን ኮይኑ ክለዓል እንከሎ “ክልተሻብ ተራኢኻ” ዘብል እዩ።
ግደ ሰራዊት ኤርትራ ዝኸበደን ዝዓዘዘን ዝኸውን ኣብ ዓውዲ ውግእ ኣብቲ በሊሕ ጥርዚ ናይ ቃልሲ ስለ ዝስለፍ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይቶም ንኣካሎም ጸሎት ኣብ ዘይተገብረሉ ናይ በረኻ ቀብሪ ኣብ ጉድጓድ ቀቢሩ ሕድሮም ግና ዝተረከበ ጀጋኑ በዓል ዕዳ ስለ ዝኾነ እዩ። ሓድሪ ምቕባል ኣይኮነንዶ ናይ ስዉእ ናይ ህልዊ እውን ረዚን እዩ። ቃል ኣቲኻ ዝተረከብካዮ ሕድሪ ምዕባር ከኣ እቲ ዝዓበየ ናይ ጥልመት መግለጺ እዩ። ነቲ ብህይወቱ ናጽነት ኤርትራ ዝረኣየ ሰራዊት ኤርትራ ብስዉኣት ብጾቱ ዝተዋህበ ሕድሪ “ንኤርትራ ካብ መግዛእቲ መንዚዕኩም ንህዝቢ ኤርትራ ኣረክቡልና” ዝብል ጥራይ ኣይነበረን። ናጽነት ኤርትራ ከም ዘይተርፍ እሞ እቲ ስዉእ እውን ምጥርጣር ኣይነበሮን። ስለዚ እቲ ቀንዲ ለበዋኡስ “ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት፡ ህዝባ ብዘይስኽፍታ መሊኡ ዝረግጸላን ዓው ኢሉ ዝዛረበላን ክሳብ ትኸውን ጸኒዕኩም ቀጽሉ” ዝብል እዩ ነይሩ። እሞ ኣብዚ እዋንዚ ሰራዊት ኤርትራ ምስ ህዝቦም ዝጠለሙ ህሉዋት ተመሳሲሉ ሕድሪ ስዉኣትዶ ጠሊሙ ምንባር መሪጹ፡ ወይስ ከምቲ ሓመድ ኣዳም ከልብሶም እንከሎ “ስዉኣትና ቅሰኑ ሕድርኹም ክንትግብሮ ኢና” ኢሉ ዘፋነዎም ኣብ ቃሉ ጸኒዑ፡ ባዕሉ ምስ ሕልናኡ ተማኺሩ ክምልሶ ዘለዎ እዩ።
እንተ ንሕና ምስ ውሑዳት ብጽበት ዝዓወሩን ውልቃውነት ስዒርዎም ንህዝቢ ዝጠለሙን ወጊኑ ናይ ሓሶት “ስጋ ስዉኣት” እንዳመሓለ፡ ነቲ ሕድሪ ብኽንድቲ ዝተረከቦ ክብደት ኣየኽበሮን ዝብል ተሪር ዕቃበ እዩ ዘለና። ህልዊ ኩነታት ኤርትራን ህዝባን እውን ነዚ ገሊሑ ዝረአ ሓቂ እዩ ዝቕበል። ይኹን እምበር ሕጂ እውን ረፊዱ እምበር ኣይዓረበን እሞ፡ ኣብዚ ብምኽንያት መበል 31 ዓመት ዝኽሪ ስርሒት ፈንቅል ዝሓለፈ ተመኩሮኡ ብኣውንታኡ ዝዝንተወሉ ዘሎ ቅነ ኣብ ርእሲቲ ባዕሉ ዘይስሕቶ ምዃኑ፡ “ሰራዊት ኤርትራ፡ ዝተረከብካዮ ሕድሪ ከይዓብር” ብዝብል ከነዘኻኽሮ እዋኑ እዩ። ኣዚ እዋንዚ ስም ሰራዊት ኤርትራ ብዝተፈላለዩ ሃገራትን ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ዓለምናን፡ እንተላይ ንዝሓለፈ ታሪኽ ጅግንነቱ ብዝድውን “ኢድ ኣእታውነት ኣብ ዘይጉዳዩ” ዝለዓለሉ ዘሎ ሕማቕ ኣጋጣሚ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ቅድሚኡ ብዘሎ ብቐጥታ ብዝምልከቶ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ኣጀንዳ ክጅመር ዝግበኦ ኩነታት ናይ ምቕያር ተደራራቢ ሓላፍነት ዘሰክሞ ምዃኑ ከስተብህለሉ ይግበኦ።
ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ፍራንክፎርት ዝቐረበ መግለጺSaturday, 13 February 2021 23:36 Written by ንጉሰ ጸጋይ
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ኣሰናዳእቲ ሰላማዊ ሰልፊ
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተሳተፍቲ ናይ’ዚ ሰልፊ ብሓበራ፡
ብመጀመርታ ነዚ ዕድል’ዚ ብምርካበይ ንኣሰናዳእቲ ሰልፍን ተሳተፍትን ከመስግን ይፈቐደለይ። ንምንታይሲ ዕላማ ናይዚ ሰልፊ፣ ንሰላምን መሰል ደቂ ሰባትን ዝጽውዕ ብምዃኑ ዘሕብን እዩ። ድምጽን መርኣያን ናይቲ ብናይ ስቓይ ሓለንጊ ዝግረፍ ዘሎን ንከይሰምዕን ከይርእን ዝተዓፈነን፣ ጭውነትን ጽቡቕ ባህልን ምኽባር ሕግን ዝመለለይኡ ሰፊሕ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ስለዝኾነ።
ሎሚ ኣብ ከባቢና ብዛዕባ ዘሎ ዘይህዱእ ኰንታት ብፍላይ ከኣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ትግራይ፣ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ምምሕዳር ክልል ትግራይን ብውሕዱ ንሰለስተ ዓመታት ክጽፍጸፍ ዝጸንሓ ምስሕሓብን ምፍልላይን ነቲ ብ4 ሕዳር 2020 ብእዉጅ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናትን ኩልና ንከታተሎ ስለዘለና፡ ብዛዕባኡ ግዜኹም ከጥፍእ ኣይኮንኩን። እንታይ ዳኣ፣ እዚ ፖለቲካውን ቅዋማውን ፍልልይ ክነሱ፣ ኣብ ክንዲ ንዕኡ ብዝመጣጠን ልዝብን እሂን ምሂንን መዕለቢ ዝግበረሉ፣ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመንስ፡ ብስም ናይ ስርዓት ምኽባር ተኣውጁ ዝካየድ ዘሎ፡ መሪርን ህልቂት ህዝቢ ትግራይን ዕንወት ትካላቱን ንብረቱን ዘስዓበን ገናውን ቀጻሊ ዘሎን ኲናት፡ ኣብ መንጎ ኣህዛብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝገድፎ ዘሎ ኣሉታውን ኣዕናውን ስምብራት ኣለሊና ንምቅላሱ ኮነ ንምእላዩ ዝሕግዘና ሓሳባት፡ ርእይቶታን ተመኩሮን ከነዋህልልን ከነዋሃህድን ይግበኣና’ዩ።
እዚ ኣብ ትግራይ ዝካድ ዘሎ ኲናት፡ ኣብ ከውሊ’ቲ ብምስምስ ሕማም ኮሮና ክስገር ዘይካኣለ፡ ንህዝቢ ዓለም ስሒቡ ዝነበረ ፕረሲደንታዊ ምርጫ ናይ ኣመሪካ ዝተጀመረ እዩ ነይሩ። እዚ ውርሻ ናይ ሕማቓት ትምህርቲ ኮይኑ፡: ምስቲ ኢሳያስ ንግብረ ሽበራዊ ስርሒት ኒው-ዮርክ ተጠቒሙ፡ ሰበ-ስልጣናትን ጋዜጠኛታትን ዝኣሰረሉ ዝበለየ ሜላ 18 መስከረም 2001 ዝመሳሰል እዩ። ኣብዚ ዘለናዮ መዋእል ግን ዋላውን እታ ዝደቐቐት ተረኽቦ ናይ ዓለምና ካብ ህዝቢ ንደቓይቕ እንተዘይኮይኑ ተሓቢኣ እትተርፈሉ ባይታ የብላን፣ ጀመርቲ ናይቲ ኲናት’ውን ካብቶም ዝሓለፉ ዓመጽትን ረገጽትን ስርዓታት ናይ ኢትዮጵያ ብዝኾነ ተኣምር ዝፍለዩ ኣይኮኑን። ምኽንያቱ ዝሓለፉ ስርዓታት ኢትዮጵያውን ነዚ ብስም “ምኽባር ስርዓት” ዝካይድ ዘሎ መወዳእታ ዘይብሉ ኲናት “በትሪ ያጸንእ ሃይለ መንግስት፣ በሰሜን ያለው ተገንጣይ የወንበዴዎች ጁንታ ይደመሰሳል” እንዳበሉ እዮም 30 ዓመታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ 17 ዓመታት ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ኲናት ኣካይዶም። ግን ከኣ ሎሚ እውን ብሓይሊ ብረትን በትርን ዝጻዓድ ህዝቢ ከምዘየለ ኣይተማህሩን። ስርዓት ድማ ብዝተኸልካዮ ሕግን ቅዋምን፣ ብልዝብን ስኒትን እምበር፣ ብውግእ ኣይከብርን እዩ።
ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ብዝተፈላየለ መልክዑን መንቀሊኡን ኣብ ዘርኢ ዝተመርኮሰ፡ ቅትለት፡ ህልቂት፡ ናይ ውግእ ገበናትን በደላትን ይፍጸም ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ትግራይ ንብረት ህዝቢ ከም ዝዝረፍ፡ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝፍጸም፡ ጥንታውያ ቅርስታት ህዝብን ሃገርን ከም ዝበርሱ ንሰምዕ ኣለና። ናይ መንግስቲ ትካላትውን ከይፈተወ ሓቕነቱ ኣረጋጊጹ ኣሎ። እዚ ነቲ መራሕቲ ሕቡራት ሃገራት ኣብ መስከረም 2005 ንግደ መራሕቲ መንግስታት ድሕነትን ጸጥታን ህዝቦም ንምሕላው ዝጸደቐ ስምምዕ ዓንቀጽ 138 ትኽ ብትኽ ዝጻረር ተግባራት ብምዃኑ ኩኑን እዩ። መንግስቲ ኮለኔል ኣቢዪ ኣሕመድ እቲ ኣብ ሃገሩ ባዕሉ ዝኣዘዞ ውግእን ሳዕቤናቱን ብሓደ ሸነኽ፡ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ዝካየድ ዘሎ ቅትለትን ህልቂትን ድማ በቲ ካልእን ደው ንምባል፡ ኣብ ክንዲ ብኣግኡ ሓቐኛ መረዳእታታት ኣቕሪቡ፡ ብዓንቀጽ 139 ምትሕብባር ናይ ሕቡራት መንግስታት ዝቕበልን ዘፍቅድን፡ ነቲ ብጽልእን ቅርሕንትን ዝኻሓነ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ካልኦትን ዘራያት ዓዲሙ’ዩ ጥፍኣት ህዝቢ ዘካይድ ዘሎ።
ብርግጽ፣ እዚ ኣብ ትግራይ ዝከየድ ዘሎ ኲናት ኣዕናውን ኣብራስን ግደ ሰራዊት ኤርትራ ምህላዉ ዝሕባእ ኣይኮነን። ዓለም ብዓለማውን ትዛረበሉ ዘላ ኢድ ምታትታው ይካየድ ኣሎ። እዚ ኢድ ምትእትታው’ዚ ድማ፡ ብመጀመርታ ኣብዪ ኣሕመድን መሻርኽቱ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ዝሕተትሉን ዝስከምዎን ናይ ገበን ገበን እዩ። ከምውጻኢት ናይሥዚ ኢድ ምትእትታው፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ዝፍጽሞ ዘሎ ግፍዒ፣ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳያስን መሳርሕቱን እምበር፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ዝውክል ከምዘይኮነ ብንጹር ክፍለጥ ይግባእ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ብሓላፍነት ዘሕተተሉ ተግባራት’ኳ እንተዘይኮነ፡ ናይ ሎምን ናይ ጽባሕን ወለዶ፡ ተሰካምን ከፋልን ናይዘይዋዓለሉ ገበንን ዕዳን ካብ ምዃን ግን ነጻ ክኸውን ኣይክእልን’ዩ። ነዚ ፈሊጥና እምባኣር፣ እሱራት ናይ ዝሓለፈ ኣሉታዊ ታሪኽ ካብ ምዃን ወጺና፡ ንሳቶም እዃ ንህልቂት ህዝብን ዕንወትን ለይቲ ምስ ማዓልቲ ተሓባቢሮም ዝሰርሑ ዘለዉ፡ ንሕና ደለይቲ ሰላም፡ ራህዋን ሰናይ ጉርብትናን ዝኾና ኤርትራውያን ብሓባር መኸተናን ጻዕርናን ከነሕይል ይግባኣና። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ብሓበራ፡ እምቢ ንምዕጻው፡ እምቢ ንውግእ፡ እወ ንሰላም ክብልን ኣርዑት መለኽቲ ክሰብርን ካብዚ መድረኽ ሰላም’ዚ ንጽውዕ።
ኣብ ክሊዚ፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን ንብረቱን ዝፍጽሞ ገበን፣ ስቓይ፡ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ቅትለትን፡ ብቐንዱ እቲ ስርዓትን ኣዘዝቲ ትካላቱን ዝሕተተሉ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ንኣገባብ ኣፈጻጽማ ናይቲ ተግባር ምርኩስ ጌርካ፡ ሃይማኖታውን ቦታውን መልክዕ ንምትሓዙ ዝግበር ንምፍልላይን ምግፋሕ ሽግራትን ዝካየድ ወፈራታት፣ ንጠቅሚ መለኽቲ ስርዓታት ዘገልግል ከምዝኾነ ምግንዛብ የድሊ። ጭካኔን ሕሱም ተግባራትን መለለዪ ውልቀ ጣባይ ናይ ደቂ ሰባት እምበር፡ ንህዝቢ፡ ንተወላዶ ናይ ሓደ ከባቢ ኮነ ንሃይማኖታት ዝውክሉ ኣይኮነኑ። ኣብ ኩሉ ፍጡር ወዲ ኣዳም ንፉዕን ሕማቕን፡ ግፍዐኛን ለዋህን ምህላዉ፣ ምርዳእ ዘጸግም ኣይኮነን። ብሓቂ ድማ ካብ ኣብራኽ ህዝቢ ኤርትራ ዝወጸ፡ ንነጻነትን ንሓርነት ህዝቢ ኣንጻር መግዛእቲ ዝመከተ፡ ብፍላይ ተጋዳላይ ዝነበረ ኣባል ሰራዊት ኤርትራ፡ ቅትለትን ግፍዕን ኣብ ልዕሊ ተጋሩን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ፈጺሙ ክባሃል ከሎ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ጥልመት ሕድሪ ስዉኣት ምዃኑ፣ ክሳብ ክንደይ ልቢ ኩሉ ተቓላሳይ ከም ዝሰብር ዘንጊዑ፡ ልኡኽ መላኺ ስርዓት ጥራሕ ኮይኑ ምኻዱስ ኣነዋሪ ተግባራት ምዃኑ ክግንዘብ መተገብኦ።፡ ብእንጻሩ ሞት ብሞቱስ ምልካዊ ስርዓት ኣብ ምልጋስ ታሪኻውን ጀግንነታውን ቅያ ክሰርሕ ይሕተት ኣሎ። ይውዓል ይሕደር ግን፡ ገበነኛን ግፍዓኛን ኣብ ሕጊ ዝቐርበሉ፡ ዝተራሰን ዝተዘምተን ንብረት ተጻርዩ ናብ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ዝምለሰሉ ግዜ ርሑቕ ኣይክኸውንን እዩ።
ምእንት’ዚ፡ ኩልና ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ ደለይቲ ለውጢ፡ ሓንትን ብዙሕነት ህዝባ፡ ብሄራታ፡ ዓሌታታ፡ ሃይማኖታታ፡ ኣውራጃታታት፡ ቁንቋታታን ካልኣን ዝዓቀበት፡ ብሕግን ስርዓትን እትመሓደር ማዕርነታዊት ልኡላዊት ሃገር ክትህሉ እዩ ረብሓናን ቃልስናን። እዚ ክንገብር ምስእንበቅዕ ድማዩ፡ ቀጻልነትን ዋሕስን ህዝብ ዝኾነ፡ ካብ ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስን መጋበርያታቱን ዝተፈልየ፣ ካልእ ናይ ድሕነት ገጽ ከምዘሎ ከነረጋግጽ ንኽእል። ካብዚ ወጻኢ ንዝግበር ፈተነታት፡ ዋላኳ ዝተፈልየ ኤርትራዊ ሓሳብን ርእይቶን ምህላዉ ንቡር እንተኮነ፡ ነቲ ኣፍራሲ ዝኮነ መሚና ትርጉም ኣልቦነቱ ምቅላዕ ግን የድልየና። ምስሊ ኤርትራን ኤርትራውነትን ንኹልና ኤርትራውያን ብማዕረ ስለ ዝውክለና ንሓደን ዝቕበል፣ ነቲ ካልእን ዝነጽግ ክኸውን ከነፍቕድ የብልናን።
ካብዚ ብምንቃል፡ ነዚ ዝስዕብ እዋናዊ ነጥብታት ንምዕዋት ብዝመስለና ክንቃለስ ንሕተት ኣለና።
- ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእን ህልቂትን ደው ክብል ምጽዓር፡ እዚ ምስዘይግበር፡ ጸጥታ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ኣድላዪ ስጉምትታት ክወስድ ንጽውዕን ጻዕርታት ምክያድን።
- ክብርን መሰልን ደቂ ሰባት ክሕሎ፡ ብፍላይ ድማ ክብረት ደቂ ኣስትዮን ህጻውንትን ውሑስ ክኸውን፣ ምድፋርን ምዕማጽን ደቂ ኣንስትዮ ንኹንን።
- ኣህጉራውን ዞናውን ትካላትን መንግስታትን ዓለም፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ትካላቱን ጀሚሮሞ ዘለዉ ጸቕጥታት ከሔይሉን፡ ገበነኛታት ናብ ሕጊ ንኽቐርቡ ክጽዕሩን፡
- ህዝቢ ንምድሓን ውሕስነት መግቢ ንምርግጋጽን ናይ ረዲኤት ትካላት ነጻ ናይ ምንቅስቓስ ኮሪዶር ክፍቀደሎም፡
- ሰራዊት ኤርትራ ብዘይ ዋዓል ሕደር ካብ ትግራይ ክወጽእ፡ ዝተፈጸመ ገበናት ብነጻ ኣካላት ክጻረን፡ ፈጸምቲ ገበን ኣብ ሕጊ ኽቐርቡን።
- ሰራዊት ኤርትራ ንዝፈጸሞ፡ ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝፈጸሞ ኣምሲልካ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝካየድ ወፈራን ጸለመን ምንእኣስን ደው ክብል።
- መሰል ስደተኛታት ኤርትራውያን ክሕሎ፡ ድሕነቶም ክረጋገጽ፡ ዘድሊ ቀረብ ንኽረክቡ መሳለጢታት ክኸፈት፡
- ካብ ትግራይ ናብ ኤርትራ ብሓይሊ ዝተወስዱን መዕለቢኣም ዘይተፈልጠን ስደተኛታት ኤርትራውያን ብዝምልከቶ ኣካላት ምጽራይ ክግበር፡
- ኢሳያስ ኣፈወርቅን ቀንደኛ ተላኣኣኽቱን፡ ኣብዚ ውግእ ዝተሳተፉ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊትን፡ ላዕለዎት ናይ ጸጥታን ስለያን ሓለፍቲ፣ ብምልኦም ከም ሰባት ኣብ ልዕሊኦም እገዳ ክግበር ምጽዓርን።
- ነዚ ንምፍጻን ንምቅልጣፍን፡ ተቓወምቲ ሓይልታት ኤርትራ ሓባራዊ ዲፕሎማስያዊ ወፍሪ ከጽዕቁ፡ ካብኡ ብዘይፍለ ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ግዱሳት ዜጋታትን ጻዕርታቶም ከሐይሉ።
- ኣብ ዲያስፖራ ዝርከቡ ተጋሩን ኤርትራውያንን ካብ ፍኑው ዝኾነ ዘይሓላፍነታዊ ህዝቢ ዘጣቑስ፡ ናብ ቂምን ቅርሕንት ዘምርሕ ዜናዊ ወፈራታትን ምውንጃልን ወጺእና፡ ናይ ሰላምን ሰናይ ጉርብትናን ድንድል ንምንዳቕ ክንጽዕር ይግባእ።
እዝን ከምኡ ዝኣመሰለ ጉዳያትን እንተጌርና ድማዩ፡ ሓገዝትን ደገፍትን ህዝብታትና ንኸውን፡ ንነብስና ከኣ ካብ ተሓታትነት ነድሕንን ሞራላዊ ዕግበት እነጥርን።
ዓወት ንውጹዓት ህዝብታት!
ውድቐት ንመለኽቲ!
ደጊመ ንኣሰናዳእትን ተሳተፍቲ ሰላማዊ ሰልፊን የመስግን።
የቐንየለይ።
መሪሕነትን አመራርሓን- Leadership, theory and practiceWednesday, 10 February 2021 20:48 Written by ፍስሃ ናይር
ክለሳ-ሓሳባውን ግብራውን ሓተታ
መሪሕነት አብዚ ግዜዚ እቲ አገዳስን አድላይን አብ ኩሉ መዳያት ውዳቤ ናይ ሕይወትና ፣ ናይ ክሉ ሕይወትና ግላዊ ይኹን ማሕበራዊ፣ አብ ቁጠባውን፣ ፖሊቲካውን፣ ማሕበራውን፣ባህላውን ንስራሓትና ንምዕዋት አፍልጦን ትግባረን መሪሕነት አገዳሲ ኢዩ።
አብዚ ዝሓለፈ 15 ዓመታት ሕዝቢ ብዛዕባ ጽንሰ- ሓሳብ መርሕነት እንታይ ምዃኑን፣ ከመይ ገርካ ድማ ጥዑያት መራሕቲ ትምህዝ፣ከም ውልቀሰብ ድማ ጽፉፋት መራሕቲ ንክኾኑ፣ሓበረታን አፍልጦን ንክረኽቡ ይሓቱን ይጽዕሩን፣ ካብዚ ብምብጋስ ድማ ሎሚ እዚ ኣርአስቲ እዚ ነፍሱ ዝኸኣለ አካደምያዊ ዲሲፕሊን ኮይኑ ብትምህርትን፣ ከምኡ ድማ አብ ኩለን ቤት ንባብ ብዛዕባ ምምራሕን መርሕነትን መሃርን መኻርን መጻሕፍቲ ከተነብብን አፍልጦ ክትቀሰምን ትኽእል።
ብዙሓት ሰባት መሪሕነት ማለት ወልቃውን፣ ማሕበራውን ሙያውን ሒይወትካ ንምምሕያሽ እትወስዶ መንገዲ ኢዩ ኢሎም ይአምኑ። ኩባንያታት ኢንዱስትሪ ወይ ድማ ንግዶም መታን ክዕወት ብቁዓት መራሕቲ ይደልዩ፣ ነዚ ንምዕዋት ድማ ናይ ምምራሕ ስልጠና ንሰራሕተኛታቶም ይህቡ፣ በዚ ምኽንያት ሎሚ መርሕነት ብምሁራት ተመራመርቲ ዓቢይ ቆላሕታ ረኺቡ ብዙሕ መጽናዕትታት ይካየድን ተኻዪዱን አሎ።
ሎሚ አብተን አብ ምስልጣን ዝረከባ ሃገራት አፍሪቃ ብፍላይ አብ ፖሊቲካዊ ሒይወት ስኣን ብቁዓት መርሕነታት ሕዝብታት አፍሪቃ አብ ድኽነትን ድንቁርናን፣ አብ ናይ ሓድሕድ ኩናትን ብርሰትን ይሳቀ አሎ።
አብ ናይ ሎሚ ሓተታይ ብዛዕባ ኣገልጋሊ ኣመራርሓ/ Servant Leadership/ እንታይነቱን ሞደሉን ከመይ ይሰርሕን ክገልጽ ክፍትን ኢየ።
ኣቀዲመ እቲ ክሳብ ሕጂ ዝፍለጥ አርባዕተ ክፋላት አመራርሓ ክጠቅስ ቀጺለ ድማ አብቲ አገልጋሊ ኣመራርሓ አብ ዝብል ኣርእስቲ ከተኩር ኢየ።
- Tranformational Leadership ናይ ለውጢ አመራርሓ
- Authentic Leadership ናይ ትኽክል ኣመራርሓ
- Servant Leadership ኣገልጋሊ ኣመራርሓ
- Team Leadership ናይ ጋንታ ኣመራርሓ
ብዙሓት ተመራመርቲ ዕዉት ኣመራርሓ እንታይ ክኸውንን ከማልእን አለዎ ብዝብል ብዙሕ መጽናዕትታት ኣካዪዶምን የካይዱን አለዉ፣ አገልጋሊ ኣመራርሓ ካብቲ ዝመርሕ ባህርያትን ጠባያትን ዝተመርኰሰ ኢዩ፣ ኣገልገልቲ መራሕቲ ብጉዳያትን ጠለባትን ሰዓብቶም ዝግደሱን ዝሓልዩን ንዕብየቶም ዝግደሱን ምስ ዝኾኑ ኢዮም፣ ኣገልጋሊ መራሒ ስነ-ምግባር/ leadership Ethics/ ዝመልኦ ቀዳምነት ናይቲ ዘገልግሎ ማሕበርን፣ ህዝብን ዝህብ ምስ ዝኸውን ኢዩ ኣገልጋሊ መራሒ ዝበሃል።
ሕመረት ትርጉም ናይ ኣገልጋሊ ኣመራርሓ፣ከምቲ ብዙሓት ተመራመርቲ ዝኣምንዎ፣ካብቲ ናይ ውልቆም ጥቅሚ፣ ጥቅሚ ሰዓብቶምን፣ ምምሕያሾምን ዝግደሱ አብ ዝብል አምር ይምርኰሱ፣ሓያል ሞራላዊ ጠባይ ንሰዓብቶምን፣ ማሕብሮምን፣ተኻፈልቶምን የርእዩ፣አግልጋሊ ኣመራርሓ ብልምምድ ድኣ እምበር ብተውህቦ አይኮነን፣ ከምኡ ድማ ካብቲ ጠባይ ናይ ውልቀሰብ ዝምንጩ ኢዩ።
ታሪኻዊ መሰረታት አገልጋሊ ኣመራርሓ
Robert K.Greenleaf ዝበሃል አብ ጉዕዞ መጽናዕቱ ኢዩ ነዚ ኣገልጋሊ አመራርሓ ነዚ ስም እዚ ዝሃቦ፣አብዚ መጽናዕቲ ዚ ድማ ኢዩ ንክለሳ ሓሳባውን ተግባሩን ከመይ ከምዝኾነ አስፊሑ ይገልጽ። ሮበርት አብ ናይ አመሪካ ተለፎንን ተለግራፍን 40 ዓመት ሰሪሑ ፣ ጥሮታ ምስ ወጽኤ ድማ ናይ ዝተፈላለያ ትካላት ዝያዳ ንጡፋትን አገልገልትን ሕዝበን ክኾና ብከመይ ከመሓዳደራ አለወን ብዝብል፣ ብዛዕባ መዝነትን ሓላፍነትን ሰባት ከመይ ገሮም ክሰርሑን ክተሓባበሩን ይግባእ ብዝብል አምር ኢዩ ዝትንትን፣ ዕላማኡ ድማ ንምልካዊ አመራርሓ ንምውጋድ ኢዩ።
ነዚ ድማ መገሻ ምስራቅ ብዝብል ኣፍአዊ ታሪኽ ገሩ ይገልጾ፣ ሓደ ግዜ ሓንቲ ጋንታ መገሻ ብሓንሳብ ጀሚሮም አብቲ ዝደልይዎ ንክበጽሑ ድማ ሓደ መራሒ መረጹ፣ እዚ መራሒ ዚ ድማ ከም አገልጋሊ መራሒ፣ እቶም ገያሾ ብዘይ እዚ መራሒ አብቲ ክበጽሕዎ ዝደልዩ ቦታ ከበጽሑ አይከ ኣሉን፣ እዚ መራሒ እዚ ካብ ግላዊ ጥቅሙ ጥቅሚ እቶም ገያሾ ሰለዝግደስ ኢዩ ዝያዳ ተኣማንነት ዝረኸበ።
ባህርያት አገልጋሊ መራሒ
- Listening Capacity-ናይ ምስማዕ ተኸሎ፣ አገልጋሊ መራሒ ንናይ ሰዓብቱ ርእይቶታትን ፣ሓሳባትን ዝሰምዕን ዝቅበልን ዘኽብርን ክኸውን አለዎ።
- Empathy-ናይ ርሕራሄ ሕልና ፣ አገልጋሊ መራሒ ኩሉ ግዜ ናይ ሰዓብቱ አተሓሳስባን ስምዒታቶምን ክርዳእ ይጽዕር ነዚ ድማ ኩሉ ግዜ ብምርድዳእ ይፍጽሞ።
- Healing - መሕወይ ተኽእሎ፣ አገልጋሊ መራሒ ብናይ ሰዓብቱ ድህነት ዝግደስን ንጸገማቶም አብ ምፍታሕ ዝጽዕርን ፣ እዚ ድማ እንተድኣ ሰዓብቱ ብኩሉ ኩነታቶም ዕጉባት ኮይኖም እቲ መራሒ እውን ሕጉስ ይኸውን።
- Awareness-- ናይ ግንዛቤ ተኽእሎ፣ አገልጋሊ መራሒ ንናይ ሰዓብቱ አካላውን፣ ማሕበራውን፣ ፖሊቲካውን አካባቢኦም ዝግንዘብ፣ እዚ ማለት ነፍሱን፣እቲ ሓደ አብ ካልኦት ተጽዕኖ ከሕድር ከምዝኽእል ክፈልጥ አለዎ። አገልጋሊን መራሒ ነፍሱ አብ ጐድኒ ገዲፏ ነት ኩነታት ብሰዓብቱ አራ ኣእያ ክርእዮ ክኽእል አለዎ ማለት ኢዩ።
- Persuasion-- ምዕጋብ፣ አገልጋሊ መራሒ ንጽርን ቀጻልን ምርድዳእ እናገበረ ንካልኦት ሓሳባቶም ንኽልውጡ ዝገበር ተኽእሎ ዘለዎ ኢዩ፣ እዚ ማለት ብዘይ ምግዳድ ብምርድዳእ ጥራሕ ክኸውን አለዎ።
- Conceptualization- ጽንሰ-ሓሳባዊነት ማለት አገልጋሊ አመራርሓ በዓል ራእይን፣ ንጹር ዕላማታትን ፣ መአዝናትን ሃልይዎ ክንዲ ጸቢብ ሰእሊ አብቲ ዓቢይ ሰእሊ ህዝብን ሃገርን ዘድህብ ናይ ሕዝቡ ጸገማት አብ ምፍታሕ ዝጽዕር ምዃን ዝገልጽ አተሓሳስባ ኢዩ።
- Foresight/ አርሒቁ ዝሓስብ፣ አገልጋሊ አመራርሓ ናይ መጻኢ ከመይ ወይ እንታይ ክመስል ከምዝኽእል ዓቅሚ አፍልጦኡ ዘጠቃለለ ኢዩ፣ እዚ ማለት አብ ዝሓለፈን ፣አብ ህልዊ ኩነታት ተመርኲሱ ናይ መጻኢ ኩነታት ክትንብህ ይኽእል። ገለ ተመራመርቲ አርሒቅካ ናይ ምሕሳብ ኣኽእሎ ስነ/ምግባራዊ መኣዝን ኢዩ ዘለዎ ይብሉ፣ ማለት መራሕቲ አብ ግዜኦም ብዝተርኽቡ ጉድለታት ተሓተቲ ይኾኑ።
- Stewardship/ መጋቢ አመራርሓ፣ እዚ ማለት ብሕዝቢ ወይ አባላት ማሕበርካ ዝተዋህበካ እምነት ተቀቢልካ ምምራሕ ማለት ኢዩ፣ አገልጋሊ አመራርሓ በቲ ዝተዋህቦ ሓላፍነት ንሕዝባዊ ጉዳያት ብጥንቃቀ የመሓድር፣ብተወሳኺ ድማ ንናይ ሕዝቡ ጥቅምታት ብምቅዳም እምነት ሕዝቡ የህድር።
- Commitment to the growth of people/ ንናይ ሕዝቡ ዕብየት ዝነጥፍ፣ አገልጋሊ አመራርሓ ንነፍስወክፍ አባል/ዚጋ በቲ ንሱ ወይ ንሳ ብዝበርከትዎ ዘይኮነስ ከም ውልቀ ተውህቦኦምን ተፈጥሮኦምን ማእከል ገርካ ኩሉ ዕድላት ናይ ናብራኦም ከመሓይሹሉን ከማዕብሉን ምኽፋት ዝ አመተ አፍልጦ ኢዩ.።
- Building Community/ አብ ምሕናጽ ማህበረሰብ ዝነጥፍ፣ አገልጋሊ አመራርሓ ድሕነት ዕብየትን ህዝቡ ዝሓሊ፣ ናይ ሕዝቡ ሓባራዊ ጥቅምታትን ድልየታትን ዘማልእ፣ ናይ ምቅርራብን ሓድነትን ዝሕሉ፣ ኮይኑ ንናይ ነፍሰወከፍ መሰል ዝሕሉ ባህርይ ዝውንን ኢዩ።
እዚ ዓሰርተ መግለጽታት ናይ አገልጋሊ አመራርሓ ኮይኑ አብ ቀጻሊ
Tranformational Leadership ናይ ለውጢ አመራርሓ
Authentic Leadership፣ ናይ ትኽክል ኣመራርሓ
Team Leadership ናይ ጋንታ ኣመራርሓ
ከቅርብ ክፍትን ኢየ፣ ምስትውዓል ዝመልኦ ንባብ።


c: text/html

text:
ኣብ ክንዲ ንደጋግም፡ ንቕድሚት ንሰጉምWednesday, 15 January 2020 11:27 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ፡ ሰዲህኤ
ኩነታት ደንበ ተቓውሞና ብመንጽርቲ ዝሓለፈ ልዕሊ 20 ዓመታት፡ ሎሚ ምጽልላምን ምንጽጻግን ሃዲኡ ኣብ ሕድሕድና ከም እንደላለ ኣብ እነንጸባርቐሉ ተስፋ ዝህብ ደሓን ኩነታት ኣለና። ዳርጋ ብኹልና ክበሃል ብዘኽእል ደረጃ፡ “ናይ ዝሓለፈ ቂም እሱራት ኣይንኹን፡ ንክእኣል፡ ንጸዋወር፡ ፍልልያትና ኣመሓዲርና ኣብቲ ንሰማመዓሉ ንስራሕ፡ ህልውናን ድሕነትን ህዝብን ሃገርን ቅድሚት ይሰራዕ፡” ዝብል ድምጽታት ይብርኽ ኣሎ። ድሕሪዚ እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ወሳኒ ዕማም ነቲ ትስፉው መግለጽታትን ኣዋጃትን ምድግጋም ዘይኮነ፡ ኣብኡ ተመስሪትካ ናብ ግብራዊ መጻኢ ዕማም ምስጓም እዩ። ኣብዚ እንዳተደላለና ዘይምኽኑይ ግዜን ጉልበትን ካብ ምብኻን ክንዕቀብ ይግበኣና።
ናብዚ ሕጂ ዘለናዮ ህዱእ ናይ ምድምማጽ ደረጃ ንምብጻሕ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደ ኣህላኺ መስርሕ ከም ዝሓለፍና ኩልና እንርደኦ እዩ። ኣብዚ ዘለናዮ ናይ ምድልላይ ደረጃ ምብጻሕና ተስፋ ዝህብ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ፡ ነቲ ኮኩርባኡ ሒዙ ዘሎ ቅርቡነትን ብሓባር ናይ ምስራሕ ህርፋንን፡ ብሓንሳብ ጸሚድካን ትካላዊ መልክዕ ኣትሒዝካን ውጽኢት ከተመዝግብ ምብቃዕ እውን ቀሊል ቃልሲ ዝሓትት ኣይኮነን። እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዕማም ቀሊል ዘይኮነሉ ምኽንያት ናትና ናይ ዓቕሚ ውሱንነትን ናይ ኣቀማምጣ ዘይምችኡነትን ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ በቲ ሓቢርና ኣንጻሩ ክንሰርሕ ብምብቃዕና ዕድሜኡ ዝሓጽር ጉጅለ ብዘለዎ ዓቕሚ ስለ ዝጻብኣና እዩ። እዚ ጉጅለ ናይቶም ንረብሓኦም ክብሉ ዝመሓዘውዎ ዓቕሚ ወሲኹ’ውን ኣንጻርና ካብ ምስላፍ ንድሕሪት ከም ዘይብል ምልክታት ንርኢ ኣለና። ከምቲ “ንዓኻ ዝመስሉ ግና ከማኻ ዘይኮኑ” ዝበሃል፡ ኣብ ውሽጥና ኣትዩ ክዘርገና ካብ ምሕላን’ውን ዓዲ ስለ ዘይውዕል ጉዕዞና ረቂቕ፡ ጥንቃቐ ዘድልዮን ንሓሳባት ሃንደፍ ኢልካ ዘይምውሓጥን እውን ከድልየና እዩ።
እቲ ክንሰግሮ ዝግበና ጸገም እዚ ጥራይ ኣይኮነን። ምስቲ ናይቲ ለውጢ ኮነ መተካእታ ናይ ምድላው ቀንዲ ቀላሲ ኣብ ዓዲ ዘሎ ህዝብና ብቐሊሉ ክንራኸብ ዘይምብቃዕና ካልእ ንቃልስና ዘኽብዶ እዩ። ህዝብና ልቡ ምሳና እናሃለወ ምሳና ክራኸብ ጥራይ ኣይኮነን ጸገሙ። ኣብቲ ዘለዎ ኮይኑ በቲ ሓደ ወገን በቲ ሎሚ ዕድሚኡ ኣኺሉ እንዳዘለቐ ዝኸይድ ዘሎ ጸጥታዊ መጻወድያ ናይቲ ጉጅለ ዝተሻበበን መንእሰያቱ ገዲፈምዎ ዝኸዱን ምዃኑ እቲ ቀንዲ ጸገሙ እዩ። ከምኡ እንተዘይከውን፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከምቲ ኣብ ጐረቤቱ ዝርከብ ህዝቢ ሱዳን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ብሓጺር ግዜን ዉሑድ ዋጋን ካብ ኢሳያስ/ህግዲፍ ዘይድሕር ዲክታተር ኣወጊዱ፡ ኣብ ዝምድናዊ ህዱእ ናይ ምስግጋር መድረኽ ኣትይዎ ዘሎ ክገብር ኣይመሰነፈን። ኣብዚ ሓደ ክዝንጋዕ ዘየብሉ፡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንህዝቡን ሃገሩን ናብ ጎደና ሰላምን ምርግጋእን ከብጽሖ ሓላፍነት ከም ዘለዎ፡ ግደ ሰራዊት ሱዳን ኣብቲ መስርሕ ለውጢ ክሳብ ክንደይ ህዝባውን ወሳንን ምንባሩ ትምህርቲ ክቐስመሉ ዝግበኦ እዩ ።
ጉጅለ ህግዲፍ ካብ መሰረቱ ዝተዘርገን ማእዝኑ ዘጥፈአን ብምዃኑ፡ እንተነፊዕና እቲ “ንረብሓይ” ኢሉ ዝኸዶ መንገዲ እውን ኣዝዩ ተመዝማዝን ተገልቢጡ ንዓኡ ዘላትሞን ምዃኑ ንከታተሎ ኣለና። ኣብዚ ዝሓለፈ ዳርጋ 2ተ ዓመታት ህልውናኡ ንምዕቃብን ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕን ኢሉ፡ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘይግሉጽን ኢደ-ወነናውን ዝምድና ምስ ፈጠረ፡ ኩሉ ዝገብሮን ዝዛረቦን ዕድመኡ ዘንውሕ ዘይኮነ ዕድመኡ ዝሕጽርን ካብ ህዝቢ ኤርትራ ዘነጽሎን ዘቃለዖን ምንባሩ ተዓዚብናዮ ኣለና። ንሱ እውን ደጊም ጠቕሊሉ መታለሊ ስብከት ስለ ዝተወደኦ ካብ ኤርትራ ክወጽእ እንከሎ ብዛዕባኡ ክዝረብ እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ንኤርትራዊ ዛዕባ ዝምልከት ድምጹ ሃጢሙ፡ ኣብታ ጉብጥሹ ምሕባእ ኣብ ዝመረጸሉ ሃላዋት እዩ ዘሎ።
እምበኣር ነዚ ዝተጠቕሰ ኩነታት ኣብ ግምት ኣእቲና፡ ናብቲ በሊሕ ናይ ተግባር ስጉምቲ ንምስጋር ከም ናይ ሚኒሶታ ተበግሶን ማዕበል ይኣክልን ዝኣመሰሉ ንቕሎታት መመሊስና ከነሕይሎም ይግበኣና። ኣብ መንጎ ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ጽላላት ኮነ ማሕበራትን ዝግበር ናይ ሓቢርና ንስራሕ ዘተታት ኮነ ስምምምዓት ነዚ ዝተጀመረ ንቕሎታት ኣብ ግምት ዘእቱን መሊሱ ዘራጉድን እምበር፡ ነቲ ሓደ ኣፍሪስካ ነቲ ካልእ ብምውጣን ኣብ ስርሕ ብትን ክንነብር ኣይግበኣናን። እንበጽሖም ሓቢርካ ናይ ምቅላስ ስምምዓት፡ ንኹልና ብዘይኣፋላላይ ዘሳትፉ ሰፋሕቲ ጽላላት ከኾኑን ካብ “ኣብ ንሕና ዝበልናኩም እተዉ” ዝሕመረቱ ወጺእና ንዝቐርብ ቅኑዕ ሓሳብ ርዒምና ክንክተል ጻዕርታትናን ናይ ምቕባል ቅርቡነትናን ክነሕይል ይግበኦ። እንበጽሖም ስምምዓት ነቶም ኩነታቶም ወጊኖም ዝስዕቡና ዘብህግን ዝዕድምን “ኣብ ንሕና ዝበልናኩም እተዉ” ዝሕመረቱ ዘይኮነ፡ ናታቶም ቅኑዕ ዝበልዎ ሓሳብ ሒዞም ዝቐርቡሉ ተረድኦ ኣብ ግምት ብዘእተወ ክስራዕ ይግበኦ። ነዚ ክንበቅዕ ከኣ ቀጻሊ ዘተታት ካብ ምግባር ክንስልኪ ኣይግበናን። ኣብዚ ግና ሕጂ’ውን ብዘይብቑዕ ምኽንያት ግዜ ዘይምብላዕ ኣይንዘንግዕ።
ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ኩልና ዓደምቲ ክንከውን ኣይንኽእል ኢና። ሓደ ኣካል ተበግሶ ምስ ወሰደ ኣብ ርእሲ እቲ ናቱ ተበግሶ መበረኺ ጡብ ናይ ምንባር ተመላላኢ ባህሊ ከነጥሪ ይግበኣና። ኣብ ከምዚ ኩነታት ከነስምዕ ጥራይ ዘይኮነ ክንሰምዕ እውን ድሉዋት ንኹን። ብሓጺሩ ክንቅበል ኮነ ክንነጽግ እንከለና ኣብ ርትዓዊ ምኽንያት ክንምስረት ይግበኣና። መዋጸኦ ኢልና ኣብ ዘቕረብናዮ ሓሳብ ካብቲ ብዕሙት ዝድግፈና ኣብ ተግባር ግና ዘይተግህ፡ ብዝድህሰስ ምኽንያት ንዘይቅበለና ክብሪ ክንህቦን ነቲ ናቱ ዝሓሸ መተካእታ ከም ናትና ክንወስዶን ይግበኣና።
ብዛዕባ ናይቲ ንጽዕተሉ ዘለና፡ ብሓባር እንተ ተቓሊስካ ዝርከብ ጸጋን ዓወትን ሓደ ዛንታ ክንጠቅስ፡ ቁጽሪ 9 ንቁጽሪ 8 ይውቕዖ’ሞ፡ ስለምንታይ ከም ዝወቐዖ እንተሓተቶ “ካባኻ ስለ ዝዓቢ እየ ወቒዐካ” ኢሉ ይምልሰሉ። ቁጽሪ 8 ከኣ ነቲ ናይ ቁጽሪ 9 ግጉይ ምኽንያት ከም ቅኑዕ ወሲዱ፡ ነቲ ካብኡ ዝንእስ ቁጽሪ 7 ይወቕዖ። ከምኡ እንዳበለ እቲ ምውቕቓዕ ክሳብቲ ዝነኣሰ ቁጽሪ 1 ይወርድ። ቁጽሪ ሓደ ነቲ ትሕቲኡ ዘሎ 0 (ባዶ) ቅድሚ ምውቅዑ ይሓስብ እሞ፡ “ካብ ዝወቕዖ መስርዕና ሓሊና ተቐራሪብና ግዳ ዘይንዓቢ ዘይብሎ” ኢሉ ይውስን። ከምቲ ውሳንኡ ን0 (ባዶ) ይውከሶ እሞ 0 ነቲ ናይ ምቅርራብ ሓሳብ ብጸጋ ይቕበሎ። ተሰማሚዖም ምስተቐራረቡ ከኣ 10 (ዓሰርተ) ኮይኖም ካብ ኩሎም ዝዓበዩ ኮኑ ይበሃል። ስለዚ ብሓሳብ ካብ ተረዳዳእና፡ ብግብሪ ተቐራሪብና ብሓባር ንቕድሚት ንሰጉም።
ካብ ተመኩሮና እንተዘይተማሂርና!Friday, 10 January 2020 10:48 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ፖለቲካዊ መስርሕ ሃገርና፡ ሓጐጽጐጽ ዘይተፈልዮ፡ ነዊሕ ዝተጓዕዘ፡ ብኣዝዩ ዝተሓላለኸ ስርሒታት ዝሓለፈ፡ ናይ ኣእላፍ ንጹሃት ዜጋታት ደም ዝፈሰሶን ኣዕጽምቲ ዝተኸስከሶን፡ በዓል ሃብታም ተመኩሮ ምዃኑ ኣይኮነንዶ ንዓና ንዋናታቱ፡ ናይዚ ከባቢና ፖለቲካዊ መስርሕ ብዝከታተሉ ክኢላታት’ውን ዝተመስከረሉ እዩ። ተመኩሮና ኣውንታን ኣሉታን ዝሓቖፈ በብግዜኡ ናይ ብዙሓት ወገናት ተሳትፎ ዘተኣናገደ ረቂቕ ሰንሰለታዊ ኮይኑ፡ ሕጂ እውን ቀጻሊ ዘሎ ፍጻመ እዩ። ተመኩሮና ናትና ናይ ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣእዳው ብዙሓት ነናቶም ሕሳባት ዝነበሮም ወገናት ክኣትዎ ዝጸንሐ እዩ።
ናይ ዝኾነት ሃገር ተመኩሮ፡ ናይ ግዳም ኢድ ዘየብሉ ገዛ ዓጺኻ ዝስራሕ ከምዘይኮነ’ኳ ንርዳእ እንተኾነ፡ ናትና ግና ብሰንኪ ኣብ ኣዝዩ ተበሃጊ ኩርናዕ ዓለም እንርከብ ምዃና፡ እቶም ኣብ ጉዳይና ውጥም ቅልቅል ዝበሉ ሰብ ሓያል ህርፋንን ነዊሕ ኣባትርን እዮም። ብሰንኪ እዚ እዩ ከኣ ኣብ ብዙሕ ዞባውን ዓለማውን ታሪኻዊ ኣጋጣምታትን መድረኻትን ጉዳይ ሃገርና ብምርጫን ስምዒትን ህዝብና ዘይኮነ፡ ብረብሓ ናይ ደገ ሓይልታት ክውገን ዝጸንሐ። እዚ ናይ ግዳም ህርፋን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘስፋሕፍሓሉ ምቹእ ባይታ ክረክብ እንከሎ ክሳብ ክንዳይ ጐዳኢ ከም ዝኸውን ከኣ እቲ ሃብታም ዝበልናዮ ተመኩሮና የረደኣና። እቲ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ከኣ፡ ሎሚ እውን ንዝሓለፈ ተመኩሮና ብጌጋ ካብ ዝቓኒ ሓደጋ ናጻ ዘይወጻእና ምዃና እዩ።
“ካብ ተመኩሮና ንመሃር” ክንብል እንከለና፡ ነቲ ኣውንታ ምስ ህልዊ ኩነታት ብዝሰማማዕ ኣገባብ ነማዕብሎ፡ ነቲ ኣሉታዊ ጐኑ ድማ ኣይንድገሞ ማለትና እምበር፡ ነቲ ሓንሳብ ምስተፈጸመ ዘይምለስ ኣሉታ ንድሕሪት እንዳጠመትና ብኣኡ ንቘዝም ማለት ኣይኮነን። ንኣሉታዊ ተመኩሮ ካብኡ ተማሂርና እንተዘይደጊምናዮ፡ ከምቲ “ገ እንዳበሉኻዶ ትጋገ” ዝበሃል፡ እሙን መምህርና እዩ። ንዓኡ ነቲ ኣሉታዊ ተመኩሮ ከም ዘለዎ እንተደጋጊምናዮ ግና ካብ ብርሃን ንጸልማት ካብ ምምራጽ ፈሊኻ ዝረአ ኣይከውንን እዩ።
ተመኩሮና ብዓበይትን ናእሽቱን ፍጻመታት ዝተቐመረ እዩ። ኣብቲ ካብ ተመኩሮ እንመሃረሉ መስርሕ እምበኣር፡ ቀንዲ ቆላሕታ ክንህቦም ዝግበኣና፡ ናቶም ጽልዋ ዘለዎም ዓበይትን ዛዕባታት ክኾኑ ይግበኦም። ምዕቃብ ሓድነት ህዝብን መሬትን ኤርትራ፡ ምሕላው ልኡላውነት ሃገር፡ ምርግጋጽ ብዙሕነታዊ ሓድነት፡ ምንጻር ዘሰማምዓካን ዝፈላልየካን ዛዕባታትን መጻኢ መንገድኻ ብኣኡ መሰረት ምጽራግን … ወዘተ ካብ ተመኩሮና ክንመሃር እንከለና፡ ዝያዳ ከነድህበሎም ዝግበኣና ኣዕኑድ እዮም። ብመንጽር እዞም ዝተጠቕሱ ገዘፍቲ ሃገራዊ ዛዕባታት፡ ተመኩሮና ክንመዝን እንከለና፡ ጌና ዘተኣማምን ንድሕሪት ዘይምለስ መልክዕ ዘየትሓዝናዮም ጉዳያት ንረክብ ኢና። እዚ ከኣ ብዘተኣማምን ደረጃ ከይንውግኖም ዝዓንቀፉና ሕጽረታት ከም ዘለዉና ዘመልክት እዩ። ካብ ተመኩሮና ንምሃር ማለት ከኣ ነዞም ሕጽረታት ክትኣሊ፡ ኩሉ ዋጋ ክትከፍል ድልዊ ምዃን ማለት እዩ። እዚ ቅሩብነት እንተልዩን ቅድሚ ኣጻብዕትኻ ናብ ካለኦት ምምልካት ብዛዕባኻ ክትሓስብ ቅሩብነት እንተልዩ ዘይከኣል ዘይኮነስ፡ እኳ ደኣ ቀሊል እዩ።
ካብ ተመኩሮና ዘይምምሃር ሳዕቤኑ ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ናይ ሰንፈላል ኩነታት ምንባር ጥራይ ኣይኮነን። ምናልባት እውን ጠቕሊልና ካብ ፖለቲካዊ መስርሕ ሃገርና ክንወጽእ ንኽእል። ናትና ካብቲ ውራይና ዝሕንብሰሉ ፖለቲካዊ መስርሕ ምውጻእ ከኣ ሳዕቤኑ ኣብ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ሓደገኛን “እንጉይ ዝብኢ ብላዕን” ከም ዘስዕብ ፍሉጥ እዩ። ስለዚ ካብ ተመኩሮና ንመሃር ማለት ካብዝን ካልእ ከጋጥም ዝኽእል ሓደጋን ምድሓን ማለት እዩ። ሎሚ ንሕና እቶም መሰረታዊ ለውጢ ከነምጽእ ንሃልኽ ዘለና ኤርትራውያን እንተዘይተዓዊትና፡ እቶም ንረብሓኦም ክብሉ ህዝብን ሃገርን ዝውሕጡ ናይ ቀረባን ርሑቕን ኣዛብእ ካብ ደገ ዝመጹ ጥራይ ዘይኮኑ፡ ኣብ ማእከል ሃገርና እውን ይንቅዉ ምህላዎም ነቲ ሓደጋ መሊሱ የግድዶ። ሎሚ ክንዲ ኢሳያስን ኮራኩሩን ዝኣኽሉ ጉልባቦም ዝቐልዑ ኣዛብእ ኣቐሚጥና፡ ንድሕሪት ተመሊስና፡ ነቶም ኣብ ዝሓለፈ ታሪኽና ዝተጋገዩ ብምርጋም፡ ኣብ ክንዲ ንቕድሚት ምምዕዳው ናይ ዝሓለፈ ታሪኽ እሱራት ኣብ እንኾነሉ ኩነታት ኣይኮናን ዘለና።
ከምቲ ካብ ተመኩሮና ክንመሃር እንከለና፡ ኣብ ፍሩያትን ጸለውትን ዛዕባታት ዝያዳ ነቕልብ ዝበልናዮ፡ እስኪ ከም ናይ ለውጢ ሓይልታት ብዛዕባቲ ወሳንነት “ፍልልያትካ ኣመሓዲርካ፡ ኣብቲ ዘሰማምዓካ ዛዕባታት፡ ኩልኻ ኣብ ዝተሰማማዕካሉ መእከቢ መድረኽ ብሓባር መስራሕ ህዝብን ሃገርን ኣብ ምድሓን መተካእታ የብሉን” ዝብል ነቕልብ። ብዛዕባኡ ትንፍስና ውሒጥና ንሕሰብ። በቲ ጀሚርናዮ ዘለና ምቅርራባት ትስፉዋት ንኹን። “ይከኣል” ዕጥቅና ይኹን። ነዚ ክንበቅዕ እንተዘይክኢልና ግና ካብ ኣሉታዊ ተመኩሮና ከምዘይተመሃርና ንተኣመን። ምኽንያቱ በበይንኻ ምውፋር ፋይዳ ከም ዘይብሉ፡ ናይ 40ታት፡ 50ታት፡ 60ታትን 70ታትን ዘይኮነ፡ ናይዚ ዘለናዮ እዋን ተመኩሮና ኣርእዩና እዩ። ኣብ ክንዲ ካብኡ ተማሂርካ ናይ ሓባር መንገዲ ዓወት ምቕያስ፡ በቲ ዓዲ ዘየእቱ መንገዲ በበይንኻ ምውፋር እንተቐጺልና ግና፡ ክሳብ ክንደይ ዕድመ ምልኪ ነናውሕ ከም ዘለና ካልእ ተዓዛቢ ክነግረና ክንጽበየሉ ኣይኮነን።
በዓል ኢሳያስ ዘተባብዕዎም ከም በዓል ኢትዮጵያዊ ታምራት ነገራ ዝኣመሰሉ ኣዛብእ ኣብ ቅድሜና እንዳነቀዉን ክውሕጡና እንዳንበሃቑን ደቂስና ንሓድር እንተሊና የለናን ማለት እዩ። ሎሚ ኣበይን ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ፖለቲካዊ ውደባን ንሃሉ ብዘየገድስ፡ ኩልና ሰብ ሕድሪ ስዉኣት ኤርትራውያን ብግብሪ መዋጸኦ ክንረኽበሉ ኣብ ዝግበኣና ወሳኒ እዋን እምበር፡ ርእስኻ እንዳሓኸኽካ “እዚ ሰብኣይዚ እንከሎ ሰላምን መሰልን የለን” እናበልካ ኣብ እተዕረምርመሉ እዋን ኣይኮናን ዘለና። እቲ ሎምስ ስሙ ክትጽወዖ እውን ዝኩርኩሕን ዘስገድግድን ነውራም ሰብኣይ፡ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ጉዳዩ ከም ዘይኮነ፡ ካብ ዝነገረና ነዊሕ ኮይኑ እዩ። ናብ ኢትዮጵያ እንተገሸ፡ ኣባል ማሕበር ሃገራት ቀይሕ ባሕርን ወሽመጥ ባብኤል መንደብን እንተኾነን ንኻልእ ጉዳይ ፈቐድኡ እንተገሸን ሸቶኡ ሓንቲ እያ። ንሳ ድማ ዕድመ ልክዕ ኣብ ስልጣን ምቕጻል።
ታሪኽ ይድገምዶ ኣይድገምን ኣብ ኢድና’ዩSaturday, 04 January 2020 11:14 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“From the point of view of justice, the opinion of the Eritrean people must receive consideration. Nevertheless, the strategic interest of the US in the red sea basin and consideration of security and world peace make it necessary, that this country has to be linked with our ally Ethiopia. /ብመንጽር ፍትሒ፡ ርኢቶ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግምት ክኣቱ መተገበአ። እንተኾነ ኣብ ጋብላ ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ እስትራተጅያዊ ረብሓ ኣሜሪካን ናይቲ ከባቢ ድሕነትን ናይ ዓለም ሰላም ኣገዳስነትን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ምስ መሓዛ ኣሜሪካ ዝኾነት ኢትዮጵያ ክትቁረን ኣለዋ።/” (ሽዑ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምበሳድር ኣሜሪካ ዝነበረ፡ ጆን ፎስተር ዳሉስ ብ1952 ካብ ዝበሎ።)
@@@@@@@@@@
“1) ኣብቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝተኸየደ 19 ሺሕ መንእሰያት ዝተሰውእሉ ዳሕረዋይ ውግእ ኣይከሰርናን፡ 2) ነቲ ልዕሊ 60 ሺሕ ዝተሰውእሉ፡ ናይ 30 ዓመታት መሪር ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት፡ ሰለስተ ወለዶታት ኣባኺንና፡ 3) ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ`ዩ ዝብል ታሪኽን ሓቅን ዘይፈልጥ`ዩ” (ኢሳይያስ ኣብ መገሽኡ ናብ ኢትዮጵያ ዝበሎ)
ከምቲ “ትውሕጦ እንተበልኩዋስ ትጐስሞ” ዝበሃል፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ሓድሽ ዕርክነት ካብ ዝጅምር ንነጀው፡ ብዙሓት ኣገረምትን ንኤርትራዊ ልኡላውነት ኣብ ሓደጋ ዘእትዉን ቃላት ክድርቢ ጸኒሑ እዩ። መብዛሕትና ኤርትራውያን’ኳ እዚ ረብሓ ህዝቢ ዘይረብሓኡ ዲክታቶር፡ ከምኡ ክብል ካብ ግምትና ወጻኢ እንተዘይነበረ፡ ውሑዳት “ደገፍቱ ኢና” በሃልቲ ውልቃውነት ዝዓንደረሎም ግና፡ ነቲ ቅድም ኣብ ፈቐዶ መድረኻት፡ ኮነ ኢሉ ዝበሎ ክነሱ፡ ከም ምላቕ ቆጺሮም “ድሕሪ ሕጅስ ኣይክደገሞን ግዲ ይኸውን” ዝብል ግምት ነይርዎም። ንሱ እቲ ጽሉልን ዘራግን ሰብኣይ ግና፡ ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ናብ ኢትዮጵያ ከይዱ፡ ናይ ብሄር ኦሮሞ ባህላዊ ክዳን ምስ ለበሰ፡ ከም ኣመሉ ብዘይርጉእ መንፈስ፡ ነቲ ህዝብና ተቓሊሱ ክንዲ ነጻነትን ልኡላውነትን ዝኣክል፡ ክቡር ኣኽሊል ዝደፈኣሉ መዋእል “ሰለስተ ወለዶታት ኣባኺንና” ብዝብል ልቢ ናይቶም ንነጻነት ኤርትራ ተሳዒሮም እምበር፡ ፈትዮም ዘይተቐበልዎ ኢትዮጵያዊ ወናገት ብዘረስርስ ላዛ ክገልጾ እንከሎ ሰሚዕናዮ። እዚ ምስቲ ኣብቲ ናይ 1998-2000 ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣይከሰርናን ምባሉ ደሚርካ ክምዘን እንከሎ፡ ክሳብ ክንደይ ካብ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ይርሕቕ ምህላዉ ምግማት ኣየጸግምን፡
ወዮ በቲ ገለ ኤርትራውያን ምዃኖም ዘጠራጥሩ ወገናት፡ ነቲ ናይ 30 ዓመታት ህዝባዊ ቃልስና፡ ተራ ሽፍትነት፡ ናይቶም ናይቲ መስርሕ ስዉኣት ከኣ ተራ ምዉታት’ዮም፡ ብምባሎም ቆሲሉ ዘሎ፡ ናይቲ ደቁ ዝገበረ ህዝቢ ኤርትራ ልቢ፡ እዚ ዲክታተር መሊሱ ጐዲኡ ኣድምይዎ እዩ። እዚ ከኣ ከምቲ “ካብ ዓበቕካስ ተቖናደፍ” ዝበሃል፡ መሊሱ ነቲ ናይ ጥልመት መንገዱ’ዩ ዘጋድዶ ዘሎ። ወዮም “ኮንደኾን ናብ ልቡ ይምለስ” ዝብል ተስፋ ዝነበሮም ተደናገጽቱ፡ ደጊም ካብዚ ዲክታቶር ተስፋ ቆሪጾም ኣብ መስርዕ ምድሓን ሃገርን ህዝብን ክጸንዑ ዝጽውዕ’ውን እዩ።
“ኤርትራዊ ልኡላውነት ብቃልሲ ህዝቢ ዝተረጋገጸ፡ በዕጽምቲ ስዉኣት ዝተነደቀን ብደሞም ዝተለሰነን ነባሪ መዘክርን ታሪኽን ስለ ዝኾነ፡ ብድሕሪ ሕጂ ብዘይ ድሌትን ፈቓድን ህዝቢ ብኢደወነናዊ ወስታ፡ ንድሕሪት ኣይምለስን እዩ፡ ዝብል መደምደምታ ኩልና ኤርትራውያን እንሰማመዓሉ እዩ። እንተኾነ ዝሓለፈ ተመኩሮናን ሎሚ ንርእዮ ዘለና ዘይጥዑይ ምልክታትን በቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ መደምደምታ ጥራይ ተኣማሚንና ኣብ እነራጥጠሉ ኩነታት ከም ዘየለና ክንርዳእ ከድልየና እዩ። ታሪኽና ከም ዝሕብረና፡ ኣብ ሓደ መድረኽ፡ ጉዳይና ንድሌት፡ ምርጫን ባህግን ህዝቢ ኤርትራ ጓስዩ፡ ናይ ሓያላት ከባብያዊ ረብሓ ኣቐዲሙ ስለ ዝተቓነየ ክሳብ ክንደይ ኣብ ሓደጋ ከም ዝወደቕና ንሕና ኤርትራውያን ንዝክሮ ኢና። እዚ ተመኩሮዚ ሎሚ እውን ነቒሕናን ተወዲብናን እንተዘይዓቂብናዮ ዘይድገመሉ ምኽንያት የብሉን። ናይ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ወልደፍደፍን ናይ ግዳም ኣዕንገልቱ ውጥም ቅልቅልን ከኣ ከነቕልበሉ ዝግበኣና መጠንቀቕታ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ፡ ኩሉ’ቲ ዘራጊቶ ኢሳያስ ዝገብሮ ተዋሰኦታት መዳህለሊ ኮይኑ፡ ሓቀኛ ዕላማኡ ኣብ ስልጣን ምቕጻል ጥራይ እዩ። ናይ መራሒ ሱዳን ዝነበረ፡ ዑመር ኣልበሽር ዕድል ከመይ ከም ዝኾነ እንዳረአየ፡ ኣብ ኢድ ህዝቢ ኤርትራ ዝወድቀሉ ኣፍደገ ክኸፍት ባህርያዊ ኣይኮነን። ኢሳያስ ነዚ ዓይኑ ዘይሓስየሉ፡ ኣብ ስልጣን ናይ ምቕጻል ሕልሙ ብጽቡቕ ድሌትን ፈቓድን ህዝቢ ኤርትራ ክረኽቦ ዝነበሮ ዕድል ከም ዝሃደሞ ይፈልጥ እዩ። ምኽንያቱ ግብሩ ስለ ዝፈልጥ። ስለዚ በቲ ሓደ ወገን ብዘይካ ኣብ ስልጣን ምቕጻል ካልእ መተካእታ ካብ ዘይሃለዎ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ፡ ነዚ ህጣራ ድሌቱ ብፈቓድ ህዝቢ ኤርትራ ከውሕሶ ዘይክእል ምዃኑ ካብ ተረድአ፡ ካልእ ነዚ ጻምኡ ኣብ ምርዋይ ዝሕግዞ ሓይሊ ዳምዳም ክብል ባህርያዊ እዩ።
ኢሳያስ ኩሉ መደርኡ፡ መገሻኡን ስምምዓቱን ናብዚ ዘቕነዐ እዩ። እቶም ነዚ ጥሙሑ ኣብ ምውሓስ ዝሕግዝዎ ወገናት ንጽድቂ ዝሰርሑን ዘስንቑን ዘይኮኑስ፡ ኣብቲ ብዋጋ ልኡላውነትና ከረጋግጽዎ ዝብህጉ ከባብያዊ ረብሓ ይሕግዝ እዩ ኢሎም ስለ ዝኣመንሉ እዩ። እቲ ኢሳያስ ኣብ ፈቐዶ መድረኽ ኣብ ኢትዮጵያ ድዩ ካለኦት ሃገራት ከይዱ፡ ዘስምዖ ዘይርጡብ መደረታት እምበኣር፡ ክልተ ብልሒ ዘለዎ እዩ። በቲ ሓደ ወገን ንህዝቢ ኤርትራ ይጠልሞ ከም ዘሎ ክመላኽት እንከሎ፡ በቲ ካልእ ገጽ ከኣ፡ ነቶም ዞባዊ ረብሓና ኤርትራዊ ልኡላውነት ብምኽላስ እዩ ዝረጋገጽ ዝብሉ ወገናት ከኣ ተኣማንነቱ እዩ ዝገልጸሎም ዘሎ።
እቶም ኢሳያስ ከምቲ ዝለኣኽዎ ዝኾነሎም ዘሎ ናይ ግዳም ወገናት፡ ክንእድዎ፡ ከቀባጥርሉን ኣዋርቕ ክሽልምዎን እዮም። ምናልባት እውን ካልእ ዘይበልዖ ናይ ሕልሚ እንጀራ ይሓልምሉ ይኾኑ። ንሕናኸ? ንሕና ከኣ “በቲ ካልእና ደኣ ንግበር እምበር፡ ኤርትራዊ ልኡላውነትናስ ኣይክኹለፍን’ዩ” ብዝብል ዕግበት ከየራጠጥናን ከየስተርሓናን፡ ነቲ ክፍጠር ዝኽእል ውዲት ትኩራት ኮይና ክንቋመቶ ይግበኣና። እዚ ልዕሊ ኩሉ ዝስራዕ፡ ኤርትራዊ ኣጀንዳ ስለ ዝኾነ፡ በቲ መጻኢት ኤርትራ ከመይ ትመራሕ ዝብል ዘለና ዘይመሰረታዊ ፍልልያት ከይተሻበብና፡ ብሓደ ቃልን ስሙር ቅልጽምን ክንቃለሶ ይግበኣና። ኣብዚ ደጋፍን ተቓዋምን ስርዓት ዝበሃል የለን። ምኽንያቱ እቲ ኣጀንዳ ልዕልቲ ኣብ ህልውቲ ኤርትራ ዝንጸባረቕ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ ዝስራዕ ስለ ዝኾነ። ግደና ኣብ ምዕቃብ ልኡላውነት መሰረታዊ ስለ ዝኾነ ኢና ከኣ “ታሪኽ ይደገምዶ ኣይድገምን ኣብ ኢድና’ዩ” ንብል ዘለና።
ዓሚ፡ ሎም-ዘበንን ንዓመታንSunday, 29 December 2019 23:42 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ናይ ዓሚ፡ ሎምዘበንን ንዓመታን ምቅብባል፡ ብማንም ዘይድንጉን ዘይቅልጥፍን ብናቱ ሕጊ ዝምራሕ ቀጻሊ መስርሑ ሓልዩ ዝኸይድ ጉዕዞ እዩ። ናይዚ ብናይ ገዛእ ርእሱ ሕጊ ዝቀባበል ናይ ግዜ መለክዒ ዓመት ንውሓት ማዕረ 12 ኣዋርሕ እዩ። ዝኾነት ዓመት ናታ ማዕረ ትዕድልቲ ዘለዋ ክትከውን እንከላ፡ ኣብታ ዓመት እንታይ ተሰሪሑን እንታይ ኣይተሰርሐን ግና ብኣና በቶም ኣብኣ እንዋሳእ ኣካላት ክቀያየር ዝኽእል እዩ።
ሓንቲ ዓመት ናይ ሰላም ኮይና እታ ካልእ ናይ ህውከት፡ ሓንቲ ዓመት ናይ ዓወት ኮይና እታ ካልእ ናይ ስዕረት፡ ሓንቲ ዓመት ናይ ሃብትን ጽጋብን ኮይና እታ ካልእ ከኣ ናይ ጥምየትን ጸገምን …… ወዘተ ንክኾና ተፈጥሮኣዊ ጽልዋ የብሉን እኳ እንተዘይተባህለ፡ እቶም ቀንዲ ቀየርቲ ንሕና እቶም ብዓመት እንዳተለከዐ ናይ ግዜ ጸጋ ዝውሃበና ሰባት ኢና። ከምቲ “ልብን ሳዕርን እንዳሓደረ ይበቁል” ዝበሃል፡ ወዲ ሰብ፡ ካብቲ ሰብ ዘብሎ ካብቲ ዝሓለፈ ተመኩሮኡ ተማሂሩ ንመጻኢ ብዝሓሸ ክጥቀመሉ ክበቅዕ እንከሎ እዩ። ንኣብነት ካብዛ ነፋንዋ ዘለና ዓመተ- 2019 ተመኩሮና ተማሂርና፡ መጻኢት ሓዳስ ዓመት 2020፡ ዝሓሸ ዓወት ከነመዝግበላ ክንበቅዕ ኣብ ቅድሜና ከቢድ ሓላፍነት ኣለና። ኣይግበሮ እምበር፡ ናይዛ ንኣትዋ ዘለና ዓመት ኣበርክቶና ካብታ ዝሓለፈት ዓመት ዘይማዕበለ ምናልባት እውን ዝተሓተ እንተኮይኑ ከኣ ዘይዕግበትና ንምንጽብራቕ “ክላእ ዓሚ ይሓሽ” ኮይኑ ክብንል ክንግደድ ኢና። በዚ ኣጋጣሚ ካብ ንቕድሚት እንዳኸደ ብኣተሓሳስባ ንድሕሪት ምምላስ ወጺእና መጻኢት ሓዳስ ዓመት 2020 ኣብ ኩሉ መዳያት ዝሓሸ ኣስተዋጸኦ እነመዝግበላ ክትከውን ተስፋና ልዑል እዩ። ተስፋና፡ ተስፋ ጥራይ ኮይኑ ከይተርፍ ከኣ፡ ማዕረ ትምኒትናን ተስፋናን ንቕድሚት እንምርሽ ኮይና ክንበቅዕ ረዚን ሓላፍነት ኣብ እንርከበሉ ግዜ ኢና ዘለና። እዚ ከኣ ብሃውሪ ዘይኮነ፡ ዓቕምኻ ኣብ ግምት ኣእቲኻን ቀዳምነትካ ኣለሊኻን መደብ ብምትላም ዝዕመም ዕማም እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ኮይና፡ ከነመዓዱ እንከለና፡ ቀንዲ ቆላሕታና መጻኢ ሓድሽ ዓመት ክኸውን ከም ዝግበኦ ርዱእ ኮይኑ፡ ናይ ዝሓለፈን መጻእን ዘንተ-ምትእስሳር ንምዕቃብ ብዛዕባዛ ነፋንዋ ዘለና ተመሊሳ ዘይትመጽእ ዓመት እውን ንሕና ሓይልታት ለውጥን ወጻዒ ጸረ ህዝቢ ጉጅለ ህግዲፍን ገጽንገጽ ከመይ ከም ዘሕለፍናያ ሓደ ሓደ ጉዳያት ምትንካፍ ኣገዳሲ እዩ።
ብመንጽር እዚ ኣብ 2019፡ ኣብ ደንበ ኤርትራዊ ሓይልታት ለውጢ፡ ናይ “ይኣክል” ማዕበል መሊሱ ዝነደረላን ውዱብን ዘተኣማምንን መልክዕ ንምትሓዙ ተስፋ ዝህብ ጻዕሪ ዝተኻየደላ ዓመት ነይራ። ብዘይካዚ ዝተፈላለዩ ተቓወምቲ ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ ሓደ ብዘይ’ቲ ካልእ ከም ዘየድምዑ ተገንዚቦምን ሓቛፊ ኣተሓሳስባ ኣጥርዮምን ምቅርራቦም ዘሕየሉላ ዓመት እውን ነይራ። ካብዚ መንፈስ’ዚ ዝተበገሰ ድማ’ዩ 3ይን ሓድነታውን ጉባአ ሰዲህኤን ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድርን ተሰላሲሉ ኣብ ሓደ ሰልፊ ዝመጸላ ዓመት ዝኾነት። ኣብ ርእሲዚ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራዊ ደንበ ለውጢ፡ ነቲ ክሳብ ሕጂ ከሳቕዮም ዝጸንሐ ብሓባር ክትሰርሕ ናይ ዘይምብቃዕ ሃጓፍ ንምምላእ ሓያል ጻዕሪ ዘካየድላን ናብቲ ንጽበዮ ፍልልይ ዝሓቁፍ ሓድነት ዝወስድ ኣንፈት ምትሕግጋዝ፡ ምጽውዋርን ምትሕብባርን ዝሓዙላ ዓመት ነይራ። እዚ ኩሉ ኣንፈታት ውንዙፍ ኮይኑ ኣብዛ ንቕበላ ዘለና ዓመተ-2020 ኣብ ኣድማዒ ውጽኢት ምእንቲ ክበጽሕ ድልዉነትና ኣብ እነሕድሰሉ ድሮ ሓዳስ ዓመት ንርከብ ኣለና። እዚ ጥራይ ዘይኮነ በቲ ሓደ ወገን ዝተወደበን ዘይተወደበን፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ኣብ ኤርትራ ዘሎን ኣብ ወጻኢ (ዲያስፖራ) ዝነብርን ህዝቢ ኤርትራ በቲ ኣብ ደንበ ለውጢ ዝምዕብል ዘሎ መራኸቢ ብዙሓን ተሓጊዙ ክናበብ ዝጀመረላ ዓመት ነይራ።
ኣብ እንዳ ጉጅለ ህግዲፍ ብኣንጻሩ፡ እቲ ጉጅለ፡ ኩሉ ህዝቢ ከታልለሉ ዝጸንሐ መሕብእታት ኣገልግሎቱ ወዲኡ ፈሪስዎ፡ ኣብ ጐልጐል ከም ዝወገሖ ዝብኢ ቁሊሕሊሕ ዝበለላ ዓመት ነይራ። ዝያዳ ኩሉ ከኣ ይትረፍዶ ዝማዕበለት ሓዳስ ኤርትራ ኣብ ምህናጽ ከበርክት፡ ንቀንዳ ነታ ልኡላዊት ኤርትራ እውን ኣብ ሓደጋ ናይ ምውዳቕ ድጉል ሕልሚ ከም ዝነበሮ ብንጹር ዝተቓለዓላ ዓመት ነይራ። እቲ ጉጅለ ካብዚ ባዕሉ ዝዛረብ ተንኮሉ ንክሃድም ብዙሓት ሓሶታት ሰኒዑ ናብ ዕዳጋ ወሪዱ ዓዳጋይ ዝሰኣነላ ዓመት ከኣ ነይራ። ህግዲፍ ካብቲ ንሓያሎ ዓመታት ተዓጽይዎ ዝነበረ መዳጐኒ ዝወጸ ከምስል፡ ምስ ዝተፈላለዩ ኣካላት ዘይቅጽሎ ዝምድናታት ክገብር ፈቲኑ ምኽኣል ስኢንዎ ዘዕለበጠላ ዓመት ነይራ ምባል’ውን ይከኣል። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ከባቢኡ ብነገራዊ ጠቕምን ስልጣንን ኣህጢሩ፡ “ነቲ ሓደ ኣጆኻ ነቲ ካልእ ከኣ ወይለኻ” እንዳበለ፡ ኣኪብዎም ዝጸንሐ መዳኸርቱ ሓድነት እውን መእሰሪኡ ተፈቲሑ ዘልሓጥሓጥ ኣብ ዝበለሉ ደረጃ እዩ ዝርከብ ዘሎ። ኮታ ኣብዛ ነፋንዋ ዘለና ዓመት እቲ ካብ ቀደም እውን ናይ ቁልቁል ኣቕጣጫ ሒዙ ዝጸንሐ ጉዕዞ ህግዲፍ በቲ ዝሓዞ ኣንፈት ቅልጣፈ ወሲኹ ዝተነቑተላ ዓመት እያ ነይራ። ወዲቑ ምህላዉ ስለ ዝተገንዘበ ድማ’ዩ መድሕን ያኢ መሲልዎስ ንኣብይ ወራስ ዓራት ክኾኖ፡ ኣብይ እንተልዩ ኤርትራ ክትድሕን ከምእትኽእል ዝተተስፈወ።
ኣብዛ ንርከባ ዘለና ሓዳስ ዓመት እምበኣር፡ ንሕና ደንበ ለውጢ ብሓፈሻ ነቲ ሒዝናዮ ክነስና ኣብ ድማዕ ዘየብጻሕናዮ ጉዕዞ፡ ብሓድሽ መንፈስን ኣተሓሳስባን ንቕድሚት ምድፋእ ቀንዲ ስራሕና ክኸውን እዩ። ብፍላይ ከኣ ነቲ ንቕድሚት ክንጐዓዝ ወይ ኣብ ዘለናዮ ጠጠው ኢልና መፍቶ ህግዲፍ ክንከውን ዝውስን ጉዳይ ሓድነትን ሓባራዊ ስራሕን ሓይልታት ለውጢ ኣብ ኩሉ መዳያት ዝያዳ ክንወፍረሉ ናብ ዝግበኣና ዓመት ንኣቱ ከም ዘለና ብጽሞና ንረዳእ። ነቲ “ግዜ እንከለካ ግዜ ኣይትጸበ” ዝብል ረዚን ምስላ ነስተውዕሎ። ኣብ ዝሓለፈ ተመኩሮና እንተተመሊስና ነዊሕ ግዜ ኣባኺንና ብዙሕ ዕድላት እውን ሓሊፉና እዩ። ሎሚ ግና በቲ ባኺኑ ዝሓለፈ ግዜን ዕድላትን ጣዕሳና እንጽብጽበሉ ዘይኮነ፡ ንዓኡ ከይንደግሞ ኢና ክንጥንቀቕ ዝግበኣና። እንተ ህግዲፍ ደጊም ንቁልቁል ናይ ምንቋት እምበር ናብ ላዕሊ ናይ ምብራኽ ዕድሉ ኮነ ተስፋኡ ተዓጽዩ እዩ። ኣብዚ ድሮ ሓድሽ ዓመት ኮይና እምበኣር፡ ነቲ ህግዲፍ ክደክም እንከሎ ሓቢርካ ናይ ምድካም ዘይንቡር ኣካይዳና ቀይርና፡ ህግዲፍ እንዳደኸመ ክኸይድ እንከሎ፡ ንሕና ብኣንጻሩ እንሕይለሉ ሓድሽ ምዕራፍ ከነውሕስ ንበገስ።
ሓደ ኢልካ’ዩ ክልተ ዝበሃልን ዝቕጽልንSaturday, 21 December 2019 10:26 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ሰዲህኤ፡ ኣብ መንጐ ውድባት ኤርትራ ዝኾነ ዓይነት ዘይምቅዳው ከጋጥም እንከሎ፡ ነቲ ፍልልይ ብዘተ ምፍታሕን ምምሕዳሩን ብኡ ኣቢልካ ድማ ኣብ ሕድሕድ ምክብባር ዝተመስረተ ጥዑይ ዝምድና ብምምስራት፡ ጸጋታትና ኣብ ምልዕዓልን ምውዳብን ህዝቢ ክቐንዕ ዝከኣል ጻዕርታት ክገብር እዩ፤” (ካብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰዲህኤ ዝተወስደ)
ከም ኤርትራዊ ሓይልታት ለውጢ፡ ካብ እንብህጎምን እናበሃግናዮም ዘይከኣልናዮምን ሓደ፡ ኣብ ትካላዊ ኣሰራርሓ ረጊጽና ዘሰማመዓናን ዝፈላልየናን ኣለሊና ኣንጻር ህግዲፍ ብሓባር ክንሰርሕ ዘይምኽኣልና እዩ። እዚ ወርትግ ከሻቕለና ዝጸንሐን ዘሎን ሕጽረትና እዩ። እንተኾነ ናይ ሓቢርካ ክትሰርሕ ምብቃዕን ዘይምብቃዕን ዕዙዝነት ዘይስገር ስለ ዝኾነን ካልእ መተካእታ ሰለ ዘይብልናን ኣብዚ ዛዕባዚ ተስፋ ከይቆረጽና ንጽዕት ምህላውና ከኣ ተስፋ ዝህብ እዩ።
ኣብዚ ቀረባ መዓልታት፡ ነቲ ብደገፍቲ ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ኣማሓዳርን ጋዜጠኛን ተለቪዥን ኣሰና ኣቶ ኣማንኤል ኢያሱ ዘጋጠም ናይ መጥቃዕቲ ሃቐነ ንምቅዋም፡ ነቲ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ካለኦት ዜጋታትን ዝወስዶ ዘሎ ግህሰት ሰብኣውነት ንምውጋዝ፡ ከምኡ እውን ነቲ ኣብ ሃገረ እስራኤል ኣብ ሕድሕድ ኤርትራውያን ዘጋጠመ ካብ ባህልናን ልማድናን ወጻኢ ዝኾነ ጨካን ምቅትታል ዓገብ ንምባብ በብኹርናዑ ዝተራእየ ብሓባር ድምጽኻ ናይ ምስምዕ ተበግሶ ከምቲ “ሓደ ኢልካ ክልተ ዝበሃልን ዝቕጽልን” ንዓበይቲ ሓባራዊ ስረሓት ኣፍደገ ዝኸፍትን ምትእምማን ዝፈጥርን ስለ ዝኾነ ክተባባዕ ዝግበኦ እዩ።
ሓደ ካብቲ ናይ ሓባር ተበግሶታት፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባዲለ)፡ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ (ኤሓፍ)፡ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ሓዲለ)፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር (ኤሃግ)፡ ዝርከብዎ እዩ። እተን ኣንጻር ኣካያዲ ተለቪዥ ኣሰና ንዝተፈጸመ ዓመጽ ዝኹንን ሓባራዊ መግለጺ ዘውጸኣ፡ ባይቶታት ይኣክል፡ ካናዳ፡ ሕመኣ፡ ዓባይ ብሪጣንያን ደንማርክን እውን ንተበግሶአን ኣብ ህዝባዊ ሓባራዊ ዕማም ኣገዳሲ መንጸፍ ጌርና ኢና እንወስዶ። ቅድም ቀዳድም እዚ ተበግሶታት እዚ ህግዲፍ ነንዘሳወሮ ሓዊ ንምጥፋእ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ህዝባዊ፡ ዜናዊ፡ ዲብሎማስያውን ካልኦት ሰክተራትን ናይ ሓባር ተበግሶ ንምውሳድ እውን ክቕጽል ይግበኦ። ምኽንያቱ እዚ ብሓባር ምስራሕ ክሳብ ክንደይ ሰፊሕ ሰማዒ እዚ ከም ዝረክብን ናይ ህዝብና ተስፋ ዘለምልምን ምዃኑ ዘመልክትን ንዝዓበየ ሓባራዊ ዕማም ባይታ ዘንጽፍን ስለ ዝኾነ። ካብዚ ሓሊፉ ናይዞም ዝጠቐስናዮም ሓሙሽተ ጽላላት፡ ሰልፍታትን ውድባት ጥራይ ኮይኑ ከይተርፍ ናይ ምስፍሑ ጻዕሪ እውን ክቕጽል ይግበኦ።
ብመሰረቱ ኣብ ቃልሲ ብሓባር ምስራሕ ኣድላይነቱ መሰረታዊ እዩ። ከምቲ እንደልዮ ደኣ ኣይተዓወተን እምበር ብሓባር ክትሰርሕ ናይ ምጽዓር ተመኩሮና ነዊሕ ዝዕድሚኡ ምዃኑ ነዚ እዩ ዘመልክት። ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ ብኽልተ መሰረታዊ ምኽንያታት ኣድላይነት ብሓባር ምስራሕ ኣብ ኣዝዩ ዝዓዘሉ መድረኽ ኢና እንርከብ። በቲ ሓደ ወገን ብጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ በደልን ጭቆናን ኣብቲ ኣዝዩ ዝኸፈአ ጫፉ ዝበጸሓሉ ግዜ ስለ ዝኾነ ኣገዳስነት ሓቢርካ ህዝብኻን ሃገርካን ምድሓን ብኽንድኡ ደረጃ ክብርኽ ናይ ግድን እዩ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ጉጅለ ህግዲፍ ኩሉቲ ካብ ህዝብና ሓቢእዎ ዝኸይድ ዝነበረ መንነቱ ተቓሊዑ መታለሊ ሓሩጩ ኣብ ዝወደኣሉ ግዜ ይርከብ ስለ ዘሎ፡ ሓቢርካ ናይ ምቅባጹ ኣገዳስነት ዝያዳ ኩሉ ግዜ ናይ ቀዳምነትና ቀዳምነት ኮይኑ ኣብ ዝቐረበሉ ግዜ ኢና ዘለና።
ጉጅለ ህግዲፍ ክሳብ ክንደይ ዕርቃኑ ወጺኡ ከምዘሎ’ኳ ብሩህ እንተኾነ፡ ኣግሂዱ ኣላሽ ኣብ ክንዲ ምባል የድሕነኒ’ዩ ዝብሎ ኣእማን ካብ ምፍንቃልን ውዲት ካብ ምእላምን ዓዲ ኣይክውዕልን እዩ። እዚ ጉጅለ ኣብቶም ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ሱዳንን እስራኤልን ዘጋጠሙ’ሞ ብሓባር ዝኾነናዮም ጸይቅታት ኢድ ኣለዎ። እንተኾነ ነዚ ኮነ ኢሉ ናይ ለውጢ ሓይልታት ከርዕድ ዝመሃዞ ፋይዳ ኣይረኸበሉን። እቲ ዝኣረገ ናይ ሓሶት መዛግብቲ እንዳገንጸለ፡ መርበባት ጸጥታ ኣሜሪካን እስራኤልን ካብ ስልጣን ክዓልዋኒ መደብ ነይርወን፡ ኳታር ተቓወምተይ ትድግፍ ኣላ …… ወዘተ ክብሎ ዝቐነየ ከኣ፡ ኣቓልቦ ህዝቢ ኤርትራ ንምጥምዛዝ ዝመሃዞ እዩ። እዚ እውን ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ዋጋ ዝተወሃቦ ኣይኮነን። እንተኾነ ናይ ምንባርን ዘይምንባር ስለ ዝኾነ፡ ህግዲፍ ክሳብ ሕልፈቱ ካብዚ መንገድዚ ኣይክወጽእን እዩ።
ሓቢርካ ኣንጻር ወጽዓ ህግዲፍ ምስራሕ ኣብ ሰልፍታት፡ ውድባትን ማሕበራትን ጥራይ ተደሪቱ ዝተርፍ ዕማም ኣይኮነ። ነዚ ኣምር እዚ ኩሉቲ ሎሚ ብጉጅለ ህግዲፍ ዝግፋዕ ዘሎን ናይዚ ጉጅለ ሕልፈት ዝብህግን ክኽተሎ ዝግባእ እዩ። ብፋላይ ከኣ ከምቲ ኣብዚ ቀረባ መዓልታ ሓደ ኣባል ሰዲህኤ፥ “ግደ ኤርትራዊ ዲያስፖራ ኣብ ለውጢ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእቲ ኣብ ዘቕረቦ ጽሑፉ ዝበሎ፡ ኣብ ዓድን ኣብ ወጻእን ዝነብር ኤርትራዊ ክናበብን በብጽሒቱ ከልዕልን ይግበኦ። ዝተወደበን ዘይተወደበ እውን ከምኡ። እንተላይ ኣብ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን ዘሎን ኣብ ሲቪላዊ ማሕበራት ዘሎን። ከምቲ እቲ ወጽዓ ንኹልና ኤርትራውያን ዘረኻክበልናን ዘቐንዝወናን ዘሎ፡ ድሕሪ ህግዲፍ ዝመጽእ ራህዋ ከኣ ንኹልና እዩ። ንኹልና ክርህወና ግና ኩልና ከከምቲ ኩነታትናን ከባቢና ዘፍቅደልና እንዳተናበብናን እንዳ ተመላላእናን ከነብርክት ናይ ግድን እዩ። ኢደ-እግርኻ ኣጣሚርካን ነብስኻ ካብቲ መስርሕ ኣርሒቕካን ብኣበርክቶ ካልኦት ለውጢ ምጽባይ ግና ውጽኢት ዘይብሉ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ህግዲፍ ዕድመ መግዛእቱ ንከናውሕ ክንኮነሉ ከም ዝብህጎ ምዃን እዩ።
ስለዚ እቲ ተውዲቡ ዝቃለስ ዘሎ ኣካላት በበይንኻ ምውፋር ገዲፉ፡ ብሓባር ምስራሕ ክቕጽል ናይ ግድን እዩ። ብሓባር ምስራሕ ጸጸግዕኻ ሒዝካ ብዝወጽእ መግለጽታትን ኣዋጃትን ዝረጋገጽ ኣይኮነን። ብሓባር ምስራሕ ካብ ሕዱር ቂም ወጺእካ፡ ምትእምማን ኣጥሪኻን ኣብ ክንዲ ብናይ ርሑቕ ሕሳብ ምርሕሓቕ ኣብ ህልዊ ዝድህሰስ ዘሰማምዓካ ዛዕባ ኣትኪልካ ብምስራሕ እዩ ዝረጋገጽ። ሓቂ እዩ ብሓባር ምስራሕ ማዕረቲ ኣገዳስነቱ ጻዕርን ኣበርክቶን ዝሓትት እዩ። ምስ ኩሉቲ ዝሓቶ ዋጋ ግና፡ ዝከኣል ስለ ዝኾነ ክንክእሎ ክንበቅዕ ይግበኣና። በበይንኻ ምውፋር ከምዘየዕውት ተመኩሮና ኣርእዩና እዩ። በቲ ዘየዕወተካ መንገዲ ምቕጻል ከኣ ናይ ሕመቕ መግለጺ እዩ። ከምቲ ብርሃን እንተብሂግካ ብጸልማት ምሕላፍ ግድን ዝኸውን፡ ናብቲ ናይ ዓወትና ምስጥር ዝኾነ ሓቢርካ ምስራሕ ንምብጻሕ ከኣ ብድሆታት ክንሰግር ቅሩባት ክንከውን ግድን’ዩ።
ሕጂ’ውን “ወያ ብርኩታ፡ እምኒ ኣላታMonday, 16 December 2019 10:08 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ቅድሚ ሒደት ዓመታት ኣብ መንጎ ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ቀዳማይ ሚንሲተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓልን ሃንደበታዊ ዕርክነት ምስ ተጋህደ፡ ብዙሓት ወገናት ብዛዕባቲ ተረኽቦ፡ ነናቶም ሕቶታት ከልዕሉ ተኸታቲልና። ንሕናውን ኣካል ናይቶም ሕቶታት ክሓቱ ዝጸንሑን ዘለዉን ኢና።
እቶም ሕቶታት ብዙሓት ኮይኖም፡ “እዚ በዚ መጸ ከይተባህለ ዝነጉድ ዘሎ ዝምድና፡ ኣብ መንጎ መንን መንን እዩ?” ዝብል ካብቶም ብብዙሓት ዝለዓሉ እዩ። ዝተፈላለዩ ወገናት ነዚ ሕቶዚ ነናቶም መልሲ ክህብሉ ከም ዝጸንሑ ክንዕዘቦ ዝጸናሕና ኢና። እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ዝምስክሮን ዓብላልን መልሲ ከኣ “እቲ ዝምድና ብውሕዱ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ሓቀኛን ትካላውን ርክብ ዝፈጥር ኣይኮነን” ዝብል እዩ። እቲ ናይ ክልቲኡ ህዝብታት መሰረታዊ ረብሓን ባህግን ዘውሕስ ርክብ ኣምሲልካ ንምቕራቡ ዝግበር ፈተነ ከኣ ፈጺሙ ዘድህሰስ ትሕዝቶ ዘየብሉ እዩ። ብፍላይ ብወገን ህዝቢ ኤርትራ እዚ “ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ” ዝብል ጉልባብ ለቢሱ ዝካየድ ዘሎ ገልታዕታዕ፡ ኣይኮነንዶ ብህዝቢ ኤርትራ በቶም ናብቲ ጨቋኒ ጉጅለ ዝቐረቡ ኣካላት እውን ኣመጻጽኣኡን ካይድኡን ዘይፍለጥ፡ ህዝብና ብዘይተጸበዮ ኣቕጣጫ ብሃንደበት ዝነጠበ እዩ።
እቲ ዝምድና ብኣፍልጦ፡ ምርጫን ሓቀኛ ተሳትፎን ህዝብና እንተዝመጽእ፡ በየናይ መጀመረ፡ ነየናይ ዛዕባኸ ቅድሚት መሰረዐ፡ ኩላትና እንግምቶ እዩ። ህዝብና ኣይኮነንዶ ምስ ብብዙሕ ጉዳያት ዝመሳሰሎ ጐረቤቱ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ ምስ ዝኾነ ወገን ሰላም ከምዘይጸልእ ርዱእ እዩ። ምእንቲ ሰላም ዝኸፈሎ ዋጋን መስዋእትን ከኣ ክሳብ ክንደይ ሰላማዊ ምዃኑ ዝምስክር እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ምስቲ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ መንጎ ክልቴን ሃገራት ዘሎ ኩነታት መስርሕ ሰላም ብኸመይ ክተሓዘሉ ከም ዝደሊ ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን። ኣብ ረብሓኡ ዝተሰረተ ሰናይ ጉርብትናን ጥዑይ ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝብን ክሰርዕ ዕድል እንተዝወሃቦ፡ “ቅድም እቲ ናብዚ ዝጸንሕናዮን ዘለናዮን ምስሕሓብ ዘብጸሓና ጉዳይ ዶብ ይጠረርን፡ ኣብ መሬትና ዘሎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ይውጻእን፡ ድሕሪኡ ናብ ንቡር ዝምድና ንእተው” ከም ዝብል ፍሉጥ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ምስ ኢትዮጵያ ድልዱል ዝምድና ንምፍጣር ከምቲ “ካብ እመት ስድሪ ኣላታ” ዝበሃል፡ ኣብ ክንዲ ንህዝቢ ዓፋርን ትግራይን ጓሲኻ ናብ ኦሮሞን ኣምሓራን ነጢርካ ወዛሕዛሕ ምባል፡ “ምስ መላምንቲ ሓውናን መቓብርትናን” ንጀምር ከም ዝብል’ውን ርዱእ እዩ። ግና መን እሞ መጻኢ ዝምድናኡ ናይ ምውሳን ዕድል ምስ ሃቦ።
ኣብዚ ናይ ዝሓለፈ ዳርጋ ክልተ ዓመታት ከቢድ ውዲት ዝሓቖፈ ዝመስል፡ ናይ ሰላም መስርሕ፡ ብዙሓት ንኤርትራዊ ልኡላውነት ሃዲዶም ኣብ ክንዲ ሰላም ዘምጽኡ ህውከት ዝዕድሙ ተርእዮታት ክንዕዘብ ጸኒሕና። ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ፈቐዶ መድረኻት ተጠሊዖም፡ “ናይ ኤርትራ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ኮይነ ተመዚዘ እየ’ሞ ሃንደበት ከይኮነኩም፡ ኣነን ኢሱን ክንድመር እንከለና ዓሰብ ንኸውን፡ ምህናጽ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘራኽብ መስመር ባቡር ዝምልከት ስምምዕ ከቲመ፡ ኢሳይያስ ኣብ ክንድኡ ንኤርትራ ወኪለ ክምድር ፈቓድ ሂቡኒ እዩ …… ወዘተ” ዝብሉ መደረታት ከስምዑ ክንከታተሎም ጸኒሕና። እነሆ ሎሚ እውን ኮንደኾን የኽፈኣለይ ኣሎ ኢሎምን ብለባማት ተማዒዶምን፡ ናብ ልቡም ተመሊሶም ካብ ርእሲ ልኡላውነት ሀገርና ወሪዶም ይኾኑ ኢልና ኣብ ዝገመትናሉ፡ ናይ ሰላም ኖበል ምሽላሞም ከጸንብሉ እንከለውን ካብ ኦስሎ ጀሚሮም ክሳብ ኣዲስ ኣበባ፡ ዳርጋ መራሒ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘምስሎም መደረታት ከስምዑ ተኸታቲልና። ንህዝቢ ኤርትራ እውን ካብ ህዝቢ ሱዳን፡ ሶማል፡ ጅቡቲ ኬንያን ደቡብ ሱዳንን ብዝተፈልየ፡ ከኮማስዕዎ ሰሚዕና። ብዙሓት ኤርትራውያን ከኣ “እንታ እዚ ሰብኣይ ካብ ርእሰና ዘይወርደልና” ይብልዎም ኣለዉ። እዚ እዩ ከኣ “ሕጂ’ውን ወያ ብርኩታ እምኒ ኣላታ” ዘበለና።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ዙርያ ኤርትራዊ ልኡላውነት ዝዝንብዩ መደንዘዝቲ መደረታት ከስምዑ እንከለዉ፡ ዲክታቶር ኢሳይያስ ንሓንሳብ ከምቲ “ካብ በሃሊኡስ ደጋሚኡ” ዝበሃል፡ መሊሱ ነቲ ናይቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ኣበሃህላ ከድምቖ፡ ንሓንሳብ ድማ ሰሚዑ ከምዘይሰምዐ ምጽቃጥ ክመርጽ እንከሎ ከኣ፡ እቲ ኩነታት ካብ ምስካፍ ሓሊፉ የስግእ።
እዚ ኩነታት ደሚርካ ብኹሉ ኣቕጣጫ ክምዘን እንከሎ፡ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ናይ ህዝብና ናይ ሰላም ባህግን መሰረት ገይሩ ዝነቐለ መስርሕ ዘይምዃኑ ምርዳእ ዘጸግም ኣይኮነን። ካብዚ ብምንቃል እዩ እምበኣር “እሞ ናይዚ ኣይምዉት ኣይስሩር ተበግሶ ሰላም ዋናን ሃንዳስን ደኣ መን እዩ?” ዝብል ሕቶ ክነልዕል ዝድርኸና። ነቲ ካብ ቀደሙ ለማጽ ዝነበረ እገዳ ኣልዒልካ፡ መዳልያ ሰላሊምካን ጅቡኡ ገንዘብ መሊእካን ንኢሳይያስ ናይ ምምልኻዕ ሃቐነታት ኣዛሚድካ ክረኣይ እንከሎ፡ ናይዚ ልዕሊ’ቲ ዝግበኦ ዝዝመረሉ ዘሎ መስርሕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ዋናታት ካለኦት፡ ዝብገሰሉ ባይታ ከኣ ብውሕዱ ዘይኤርትራዊ ትጽቢት ምዃኑ ምግማት ዘጸግም ኣይኮነን። ከምዚ ካብ ኮነ ናይ ህዝብና ጽምኣት ሰላምን ቅሳነትን፡ ክንድቲ ንሕና ንቕንዘዎ ዘየሻቕሎም፡ ኣብ ዞባዊ ረብሓኦም ጥራይ ዝቋመቱ ሰብ ርቡሕ ጁባ ወገናት ዝሕብሕብዎ መስርሕ’ዩ ምባሉ ብልክዕ ምግላጹ እዩ። ግደ ኢሳይያስ ኣብዚ መስርሕ ከኣ ተለኣኣኽነት እዩ። ነቲ ተለኣኣኽነትከ ክኢልዎዶ ኣይከኣሎን ከኣ ኣብ መስርሕ ለኣኽቱ ዝመዝንዎ እዩ። እንተ’ቲ ሓቀኛ ትርግታ ልቢ ህዝብና ጽን ኢሉ ዝሰምዕ መስርሕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብቲ ክረግጾ ዝግበኦ ርኻብ ጌና ኣይረገጸን።
ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ናይዚ ብናይ ካለኦት ዓቐን ዝተስፍየ ሰላም ተጠቃሚ ኣይኮነን። እቲ ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ብመትከል ቅኑዕን ኩልና ክንሰርሓሉ ዝግበኣናን ክነሱ፡ ከምዚ ንርእዮ ዘለና በቲ ክተሓዞ ዝግበኦ ኣብ ዘይተታሕዘሉ ግና፡ መዳህለሊ፡ መደንዘዝን ሓቀኛ መንገድኻ ዘስሕትን ካብ ምዃን ሓሊፉ ካልእ ፋይዳ የብሉን። ኢትዮጵያውያን ክኢላታት ስነ_ጥበብ ናብ ኤርትራ ምጋሾምን ከረን ይኹን ምጽዋዕ ምብጸሖምን ሕማቕ ኣይመኾነን። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ በዚታት ተዳህሊሉ ካብቲ ሓቀኛን ውሑስን ሰላም፡ ዲሞክራሲ፡ ልምዓትን ሕገመንግስታዊ ምምሕዳርን ናይ ምርግጋጽ ቃልሱ ከየላግስዎ ክጥንቀቕ ነዘኻኽሮን ንጽወዖን።
መፍቶ’ቲ ብምፍልላይና ዝዕንገል ከይንኸውን፡Tuesday, 10 December 2019 21:20 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ሰዲህኤ፡ ንብዙሕነት ከም ቅሙጥ ሃገራዊ ጸጋን ሓይልን ስለ ዝቕበሎ ነቲ ኣብ ሞንጎ ብሄራትን ሕብረተሰብኣዊ ጉጅለታትን ሰላምን ቅሳነትን ዝዓሰሎ ተሳኒኻ ናይ ምንባር ባህሊ ንምስፋንን ኤርትራዊ ሃገራዊ ሓድነትን ብዙሕነትን ንምዕቃብን ክጽዕር እዩ።” (ካብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ሰዲህኤ ዝተወስደ)
“ሓድነትና ምስጢር ዓወትና እዩ”፡ ክንብል እንከለና፡ ብኣንጻሩ “ምፍልላይና ጠንቂ ስዕረትናን ውድቀትናን እዩ” ማለትና ምዃኑ ርዱእ እዩ። ኤርትራዊ ነጻነትና ብመሪርን ነዊሕን ቃልስን ሓያልን ዘይቋረጽን ህዝባዊ ተሳትፎን ከነረጋግጽ እንከለና፡ ከመይ ጌርና ብብዝሕን ዓይነትን ሓይሊ ሰብ፡ ዘመናውነት ኣጽዋርን ዓለም ለኻዊ ደገፍን ኣዝዩ ንዝበልጸና ሓይሊ መግዛእቲ ምስዓርና ምስጢሩ እንታይ ከም ዝነበረ ንብዙሓት ዘገረመ ነይሩ። እቲ ክሳብ ሕጂ ተበጺሑ ዘሎ ምኽንያት ከኣ፡ ናይ ቃልስና ፍትሓውነት ርዱእ ኮይኑ፡ እቲ ቀንዲ ኣብ ዓወት ዘብጸሓና ቃልስና ብኤርትራዊ ብሓድነት ዝተደረዐ ስለ ዝነበረ እዩ።
ሓድነት ዝረጋገጽን ምስጢር ዓወት ዝኸውንን፡ ኣብቶም ንሓድነት ከም ምስጢር ዓወቶም ገይሮም ዝወስዱን ዝዕቅብዋን ዝኾነ ፍልልይ ኣብ ዘይህልወሉ ኣይኮነን። ሓድነት ዝረጋገጽ ፍልልያት ሃልዩ፡ ኣበይን ስለምንታይን ትፈላለ፡ ኣበይን ብኸመይንከ ኣብ ሓድነት ተትክል ኣንጺርካ ብምሓዝ እዩ። ኣብቲ ሓድነትና ምስጢር ዓወትና ምንባሩ ኣመስኪሩ ንብሎ ዘለና መድረኽ ቃልሲ እውን፡ እዚ ሕጂ ኣብ ሃገርና ዘሎን ጠንቂ ምፍልላይ ዝኸውን ዘሎን፡ ብዙሕነት ሃይማኖት፡ ኣውራጃ፡ ብሄር፡ ቋንቋን ካልእን ኣይነበረን ማለት ኣይኮነን። እንተኾነ ሳላ ብሓልዮት ህዝብን ሃገርን፥ ብምጽውዋርን ምክእኣልን ዝተመሓደረ ኣድማዒ ውጽኢቱ ተራእዩ። ብኣንጻሩ ሎሚ ብዞም ዝጠቓቐስናዮም ናይ ብዙሕነትና መርኣያ፡ ተፈላሊና ክንናቖትን ክንረሓሓቕን እንከለና እቲ ቀደም ዝነበረና ልቦናን ሃገራዊ ሓላፍነትን ይጐድል ከም ዘሎ ዘርኢ እዩ። ሓድነት ከምቲ ወሳንነቱ ምዕቋቡ እውን ዋጋ የኽፍል እዩ። ከምቲ ኣብ ሓድነት ተረባሕቲ ዝነበርናን ዘለናን ነዚ ዘይብህግዎን ዘይደልይዎን’ውን ነይሮምን ኣለዉን። እቲ ፍልልይ እቶም ናይ ቀደም ጸረ ሓድነት ሓይልታት ከም ናይ ሎሚ ህግዲፍ ዝተርንዑን መንግስታዊ መልክዕ ዝሓዙን ዘይምንባሮም እዩ።
እቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ መዋጽኦ ነቲ በዂሩ ዘሎ ምጽውዋርን ምክእኣልን ናብ ንቡር ምምላሱ መተካእታ የብሉን። እዚ ሓሓሊፉ ዝረአ ዘሎ ቅድሚ ሕጂ ምስጢር ዓወትና ዝነበረ ብዙሕነትና፡ ሎሚ ግና መናቖቲናን ምረሓሓቒናን ምዃን መንእሰያት ዝሳተፍዎ ዘለዉ ምዃኑ ከኣ ኣተሓሳሳብነቱ መሊሱ ይረዝን። መንእሰይና ተዋሳኢ ናይዚ ዳሕረዋይ ስልጡን ዘበን ብምዃኑ፡ ብፍላይ ዘፈላልዩ ጉዳያት ኣብ ምውጋን ዓብይ ትጽቢት እንዳንበርናሉ፡ ኣብ ምጽሕታር ጸቢብ ስምዒታት ክሳተፍ እንከሎ፡ ቃልስና ክሳብ ክንደይ ከቢድን ንድሕሪት ከይምለስ ዘስግእን ምዃኑ ዘጠንቅቕ እዩ። መንእሰይ እንተኾነ ናብ ዝሓሸ ኩለመዳያዊ ስኒት የስግረና፡ ካብኡ ሓሊፉ ነቲ ዝነበረን ክንዲ ናጽነት ዝኣክል ዓብይ ጉዳይ ዘውሓሰን ሓድነት ክዕቅብ ናይ ግድን እዩ።
ብዛዕባ ሓድነት ደጋጊምና ክንጉስጉስ እንከለና፡ ፍልልያት ፈጺሙ ኣይሃልወና ማለትና ኣይኮነን። ዝመረጽካዮ ሃይማኖት ምስዓብ፡ ናይ ዝኾነ ኣውራጃ ተወላዲ ምዃን፡ ናትካ ቋንቋ፡ ባህልን ብሄርን ምውናን ዘይግደብ መሰል ነፍሲ ወከፍ እዩ። እዚ ፍልልያት ረብሓ ሃገር ዘይጐድእ ክኸወን ግና ንኤርትራዊ ሓድነት ብዘይሃሲ መንገዲ ክቃነ ይግበኦ። ብኻልእ ኣገላልጻ ንሓደ ካብዚ ብግቡእ ክተሓዝ እንከሎ ጸጋ እዩ እንብሎ ዘለና ዝንባለታት ልዕሊ ኤርትራዊ ኣጀንዳ ምስርዑ ግና ይፈቶ ይጸላእ ነቲ ምስጢር ዓወትና ዝኾነ ሓድነትና ዝፍሑቕ ጥራይ ዘይኮነ ዝጻረር ስለ ዝኾነ፡ ብጥንቃቐ ክተሓዝ ዝግበኦ እዩ። እንመርጾ ሃይማኖት ኮነ ኣውራጃ ሓድነታ ኣብ ዘይተሓለወት ኤርትራ ትርጉም ከምዘይህልዎ ምስትብሃል ከኣ ሓጋዚ እዩ።
ንሕና እቶም ኣብ ዝሓለፈ ናይ ቃልስን ዓወትን ተመኩሮና ግደ ሓድነት ወሳኒ ምንባሩ እንኣምን፡ ግደ ሓድነት ኣብዚ ሎሚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ እውን ወሳንነቱ ህያው እዩ ኢልና ኢና እንኣምን። ስለዚ ኢና ከኣ ምርግጋጽ ሓድነት ሓይልታት ለውጢ ካብ ዓወት ኣንጻር ህግዲፍ ፈሊኻ ኣይርአን’ዩ እንብል። ብኣንጻሩ እቲ ሳላ ሓድነታዊ ኣበርክቶ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጅለ ግና፡ ደጊም ሓድነት ህዝብና ንረብሓኡ ከምዘይኮነ ስለ ዝተረድአ፡ በቲ ሓድነት ኣይግደስ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንምፍራሱ ሓይሊ ሰብን ጥሪትን ካብ ምውፋር ድሕር ከምዘይብል ብብዙሕ ኣብነታት ኣሰኒኻ ምግላጽ ይከኣል። ህግድፍ ኣብ ከምዚ በታኒ ዕማም ምውፋሩ እምብዛ ዘገርም ኣይከውንን’ዩ ምኽንያቱ ካብኡ ጥራይ ስለ ዝዕንገል። እቲ ኣዝዩ ዘገርምን ዘሕዝንን ዝኸውን ብግብሪ ግዳይ ወጽዓኡ ክነስኻ፡ ናይዚ ኣብ ምክፍፋልና ዝሃጥር ጉጅለ መሳርሒ ዝኸውን ኤርትራዊ ክህሉ እንከሎ እዩ።
ኣብዚ ሓቢርካ ኣንጻር ወጽዓ ህግዲፍ ምቅላስ ወሳኒ ዝኾነሉ ግዜ፡ ጸቢብ ትሕቲ ኤርትራዊ ሓድነት ፍልልያት ኣሳዊርካ ምርሕሓቕ ወይ ክሳብ ምብኣስ ምብጻሕ፡ ህግዲፍ ይወድቦ ኣይወድቦ ንረብሓ ህግዲፍ ዝውዕል ምዃኑ ፈጺሙ ክሰሓት ኣይግበኦን። ንረብሓ ህግዲፍ ካብ ወዓለ ኣንጻር ባህግን ትጽቢትን ህዝብና ምዃኑ ከኣ ኣብኡ እንከሎ ፍሉጥ እዩ። ህግዲፍ ናይ ህውከትን ምፍልላይን እምበር፡ ናይ ሰላምን ሓድነትን ሓይሊ ስለ ዘይኮነ ኣይኮነንዶ ባዕልና ክንበኣሰሉ እንከለና፡ ባዕሉ ኣንቂዱ ዝውለዖ ሓዊ ምዃኑ ክንርዳእ ይግበኣና። ኣብ ሃገርና ብዛዕባ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያት ክህልው ባህርያዊ እዩ። ኣብዚ ፍልልይዚ ሰዓሪ ንምዃን ከኣ ካራሩ ስሒልካ ኣብ ዓውዲ ውግእ ዘይኮነ፡ ምኽንያትካ ኣዋህሊልካ ኣብ ዓውዲ ዘተን ልዝብን እዩ እቲ ግጥም ክኸውን ዝግበኦ።
ብሓይልን ዓመጽን ክዕብልል ዝደሊ ኣብ መድረኽ ዘተ ዝቐርብ ጭብጢ ዘየብሉ እዩ። ብዓመጽን ዘይምኽንያታዊ ዕብለላን ዝኣምን ከኣ ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ ተሰዓራይ እዩ። እቲ ኣብ ዓመጽን ሸፈጥን ዝኣምን ዘይሩዘይሩ ኣንጻር ህዝቢ ስለ ዝኾነ ወዳቓይ እዩ። ዕድል ህግዲፍ በዚ ዝምዘን ኮይኑ፡ ካብቲ ዕድሜኡ ከነሕጽረሉ እንኽእል ቀንዲ መንገድታት ከኣ ሓድነትና ምድልዳል እቲ ቀንዲ እዩ።
ናትና ደኣ ንግበር’ምበር፡ ኢሳያስስ ከም ቀደሙ’ዩWednesday, 04 December 2019 09:36 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ቀንድን መሰረታውን ዕላምኡ ዝገበርካ ገይርካ፡ ኣብ ስልጣን ምንባር ምዃኑ ዘየማትእ ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ነዚ ከውሕስ ክብል ኩሉ ካብ ምግባር ንድሕሪት ከም ዘይብል ከኣ ተመኩሮኡ ይምስክር። ኣብቲ መስርሕ ቀንዲ ግዳይ ዝገብሮ ከኣ ንህዝቢ ኤርትራ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ክንብል እንከለና፡ ምስ ኩሉ መሰላቱ፡ ባህሉ፡ ቋንቋኡን ክብሩን፡ ዋጋ መስዋእቱ፡ ጸጋታቱ ማለትና ኢና።
እዚ ዲክታተር ነዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ እኩይ ተግባሩ ንከዐውት ዝጥቀሞ ሜላታት ብዙሕ ኮይኑ፡ እቲ ቀንዲ ህዝቢ ኤርትራዊ ጉዳዩ ዓቲቡ ምእንቲ ከይርእን መፍትሒ ሃሰው ኣብ ምባል ከየድህብን ሻቢብካ ምሓዙ እዩ። ነዚ ንምዕዋት ኣብ ክንዲ ምስ ዝሓሸን ብሩህ መጻእን ምውድዳድ ምስቲ ዝሓለፈ ህዝብና ተቓሊሱ ዝሰዓሮ ናይ ግዜ መግዛእቲ ህይወት እንዳወዳደረ “ሎሚ ኣብ ትሕቲ መግዛእተይ ይሕሸካ” ዘስምዕ መዝሙር ይዝምር። ካብዚ ሓሊፉ ብፍላይ ኣብቲ ናይ መጀመርያ ዓመታት መግዛእቱ ድሕሪ ናጽነት፡ ንኹሉ ሓጥያት ነቶም ገዛእቲ እንዳላገበ ናይ “ግዜ ይወሃበኒ ከዕሪ’የ” ምሕጽንታ ምቕራብ ልሙድ መመኽነይታኡ ነይሩ።
እቲ ቀንድን ክሳብ ሕጂ ዝጥቀመሉ ዘሎ ሜላኡ ግና ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ውሽጣዊ ጉዳዩ ዝርኢ ተሰናቢዱ ደገ-ደገ ንከመዓዱ ዘገደድዎ መሰናበዲ ኩነታት ምምሃዝ እዩ። ነዚ ብኣብነት ንምድጋፍ ንድሕሪት ተመሊስና ብዛዕባ ኮነ ኢሉ ህዝቢ ንምሽቓልን ኣድህቦኡ ንምጥምዛዝን፡ ካብ ኣንጻር የመን ጀሚርካ ክሳብ ኣንጻር ኢትዮጵያ ዝኸፈቶን ከምዚ ኢልካ ክትጽብጽቦ ዘጸገም ማህሰይቲ ዘስዓበን ውግኣት ምዝርዛር ከይተገደድና ናይ ቀረባ መመሳመሲ ተረኽቦታት ምቕራብ ይከኣል። ናይ ኣሜሪካን እስራኤልን ናይ ጸጥታ ትካላት ብ2011 ኣብ ልዕሊ ግዝኣተይ ዕልዋ ተሊሞም ነይሮም ክብል ሰሚዕናዮ። ጽንሕ ኢሉ ከኣ እታ ጁብኡ ትመልኣሉ ዝነበረት መንግስቲ ቐጠር፡ ኣብ ልዕለይ ትምህዞ ዘላ ኢሉ ዓሰርተ ነጥብታት ዝሓዘ ክሲ ዘርጊሑ። ኣብዚ ክሱ ዋላኳ ብዙሕ ዘይናቱ ሕብርታት እንተቐባብኦ ህላወ ተቓውሞ ኣብ ኤርትራ’ኳ ተኣሚኑ። እዚ ጥራይ ኣይኮነን፡ ናይቲ ኣብ ኣተሓሕዛ ቅልውላው ሰዳን፡ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢትዮጵያን ብዘቕረብዎ እማመ ዝተሳዕሮ ሕነ ንምፍዳይ ብዝመስል መልክዑ ኣብ ጉዳይ ሱዳን ውጥም ቅልቅል ክብል ምጅማሩ እውን ህዝብና ብውሽጣዊ ጉዳይ ሃገሩ ንኸይሓስብ ንምድህላሉ ዝመሃዞ እምበር፡ ካልእ ኣይኮነን። ኣብዚ ክንጸር ዝግበኦ ሓደ ጉዳይ ከምቲ “ደርሆ ነቅዩ ዘበራብር፡ ንርእሱ ምስተበራበረ እዩ” ዝበሃል እዚ ንገዛእ ርእሱ ምስ ህዝቢ ዘይተዓርቐ ሰብኣይን ጉጅለኡን፡ ንኽዘርጉ እምበር ንክዓርቁ ዘይገሹ ምዃኖም እዩ።
እቲ ኣዝዩ ዘገርም ከኣ እዚ ዕቡድ ሰብኣይ፡ ኣብዚ ዘራጊ ስረሓት ኮለል ክብል ዝውዕል፡ ካብ ስሩዕ ኣኼባታት ሕብረት ኣፍሪቃን ከባብያዊ ምትሕብባር ኢጋድን እንዳበኾረ ምዃኑ እዩ። መብኮሪኡ ምኽንያት ንጹር እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ኣብ መገባእያታት ዘቕርብ ስብእና ዘየብሉ ንርእሱ ተናዒቑ ንሃገር ዘንዕቕ ፍንፉን ምዃኑ ነብሱ ይነግሮ ስለ ዘሎ እዩ። ከምቲ “ኣብ ጥቓ ዓጋም ዝተጸገዐት ቆልቋል ክትነብዕ ትነብር” ዝበሃል፡ ብሰንክቲ ኣብ ኤርትራ መሊኡ ናብኣቶም ዝፈስስ ጸይቂ ተግባራቱ፡ ናይዚ ከባቢ መራሕቲ እውን ሎሚስ ጉዳይዚ ንህዝብና ደም ዘንብዕ ዘሎ ዲክታተር ፍጊዕ ከም ዝበሎም ምልክታት ንርኢ ኣለና። እቲ ፍጊዕ ምባል በቲ ክሳብ ሕጂ ናይ ቅብጥሮት ሳጓታት እናሃበ፡ ዘመላኽዖ ዝነበረ መራሒ ኢትዮጵያ ምጅማሩ ከኣ የገርም።
እምበኣር እቲ ቀንዲ ጉዳይና ክፋእ እዚ ዲክታቶር ምዝርዛር ኣይኮነን። ምኽንያቱ ደጊም ኣብ ቀረባ ይሃሉ ኣብ ርሑቕ፡ ኤርትራዊ ይኹን ዘይኤርትራዊ ጸይቂ ተግባራቱ ዘይተረደአ ኣካል ስለ ዘየለ። ንሱ እውን ድሕሪ ሕጂ ነብሱ ሓኹኹ ወይ ምኽሪ ለባማት ሰሚዑ ካብዚ ሒዝዎ ዘሎ መንገዲ ጥፍኣትን ክሕደትን ክምለስ ኣይኮነን። ስለዚ ንሱ ህዝብና ንምድህላል ሕብሩ እንዳቐያየረ ክምህዝ እንከሎ ስርሑ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ስለዚ እቲ ቀንዲ ቁምነገር “ንሱስ ሕራይ ከም ቀደሙ እዩ፡ ንሕና ሰብ ፍሉይ ዋኒን ከ እንታይ ንግበር?” ዝብል ሕቶ ምምላስዩ ዝኸውን።
ኢሳይያስ መንዩ፡ ንምንታይከ ክሳብ ክንድዚ ከቢድ ኣርዑት መግዛእቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ይጽዕንን ኣብ ኣራዊታዊ ተግባራት ይዋፈርን፡ መፍትሒኡ ምውጋዱ ጥራይ ምዃኑ፡ ኣብ ህዝብና ግቡእ ግንዛበ ረኺቡ እዩ። ግናዛበ ጥራይ ዘይኮነ ክንድቲ ክኾኖ ዝግበኦ ዘየድመዐ ግብራዊ ምንቅስቓሳት ይካየድ ከም ዘሎ እውን ኣይኮነንዶ ንዓና ዋናታቱ ንህግዲፍ እውን ዝረኣዮ ዘሎ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና ነዚ ዲክታቶር ምስ ኩሉ ግናይ ምናዩ ሓጢጥካ ጉሒፍካ፡ ኣብ ክንድኡ ኣብ ኤርትራ ራህዋ ነጊሱ ህዝባ ንክርህዎ ዘኽእል ኩነታት ንክፍጠር ካብቲ ክሳብ ሕጂ ኬድናዮ ዘለና ዘይንእስ ዕማም ይጽበየና ከም ዘሎ ከነስተውዕል ይግበኣና። ምስትውዓል ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ ዘስተውዓልናዮ ናይ ምትግባሩ ትብዓትን ተወፋይነትን ክንውንን ይግበኣና።
እቲ ክንሰግሮ ዝግበኣና ዘይሰገርናዮ፡ ምስጋሩ ስለ ዝኸበደ ዘይኮነስ፡ ንሕና ሰለ ዘይበቓዕናዮ ምዃኑ ክንእመን ይግበኣና። ራእይና፡ ትጽቢትናን ሸቶናን ሓደ ክነሱ፡ ኣብዚ ሓደ ዝገብረና ኣትኪልና ብሓባር ምቅላስ ከቢድ ኣይኮነን፡ ግና ኣይተግበርናዮን። ብዙሕነትና ህያብ ብምዃኑ፡ ሓቢርና ኣንጻር ህግዲፍ ኣብ እንገብሮ ቃልሲ ጠንቂ ዘይምትእምማን ከምዘይከውን ጌርካ ምምሕዳሩ ከቢድ ኣይኮነን፡ ግና ከምቲ ዝድለ ኣይራዓምናዮን። መስርሕ ቃልስና ብምዕራፋት ኣዋዲድና ቀዳምነታትና ሰሪዕና ምቕጻል ኣባና ዘይተጀመረ ዝከኣል ኣካይዳ እዩ፡ እንተኾነ ንሕና ኣይሰግርናዮን። ብሓፈሻ ንፍልልያት ኣብ ዝጸውር መስርሕ ሓድነት ክንጽመድ ዘይምኽኣልና ማእከላይ ነጥቢ ናይዘይምብቃዕና ኮይኑ ኣሎ ኢልካ ምጥቕላል ዝከኣል እዩ። ስለዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዓብይ ዋኒን ነቲ ዝከኣል ክነሱ ዘይከልናዮ ክንክእሎ ምብቃዕ ይኹን።
ህዝብና ርእሱ ከቕንዕ፡ ዲክታተርነት ከብቅዕ!Sunday, 24 November 2019 18:37 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
እዚ እዋንዚ፡ ምናልባት ናይ ሓደ መስርሕ ናይ መወዳእታ ጫፍ “እዚ እዩ” ምባል’ኳ ዘጸግም እንተኾነ፡ ህዝብና ኣብ ትሕቲ ዝለዓለን ዝመረረን ናይ ጭቆና ደረጃ እዩ ዝርከብ። እቲ ጭቆና ኣብ ኩሉ መዳይ ህይወትን ኣብ ልዕሊ ኩሉ ኤርትራውን ዝወርድ ዘሎ እዩ። ብኣንጻሩ እቲ ንኹሉቲ ንመመላኽዒ ዝጥቀመሉ ዝነበረ ስማዊ ትካላቱ ኣዕንዩ፡ ኣብ ደረጃ ውልቀ-ሰባዊ ገባሪ ሓዳግነት በጺሑ ዘሎ ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ዝበለሐ ናይ ጨቋንነት ኮረሻ ተወጢሑ መወዳእትኡ ብውድቀት ክዛዘም ዝጽበየሉ ዘሎ እዋን ኢና ንርከብ ዘለና። እዚ ማለት እቲ ወጻዕን ተወጻዕን ዘራኽብ ገመድ እምብዛ ተሳሒቡን ተወጢሩን ምብታኹ ዘይተርፍ ምዃኑ ብብዙሕ ኣብነታት ምቕራብ ኣብ ዝከኣለሉ ደረጃ ከም ዘለና ዘመልክት እዩ።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህግዲፍ ዝነበሮ ተስፋ ምሉእ ብምሉእ ክበሃል ብዝኽእል ደረጃ ተጸንቂቑ እዩ። ህግዲፍ እውን ዋላኳ ኣፉ መሊኡ ብእዉጅ “ኣላሽ” እንተዘይበለ፡ ደጊም ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ልማዱ ንህዝቢ ኤርትራ ብምፍርራሕ ኮነ ዘይትግበር መብጸዓታት ብምእታው ዘዕሽወሉ መንገድታት ዕጽዊ ምዃኑ ኣብ ዝተረደኣሉ ደረጃ ከም ዝበጸሐ ብዙሓት ኣብነታት ምጥቃስ ይከኣል። በብኹርንዑ ብዝህቢ ዝለዓል ሕቶታት ክምልስ ፍሑኽ ክብል ዘይምኽኣሉ፡ ብኣንጻሩ ካብ ንቡር ኣካይዳ ወጺኡ ኣብ ዓዲ ሃሎ ኣብ ኮንተይነር ምሕብኡ ናይ ተሰዓርነቱ ዓብይ መረዳእታ እዩ። ህዝቢ ብብዙሕ ማሕበራዊ፡ ቁጠባውን ፖለቲካውን ጸገማት እንዳተሳቐየ ኣእዳዉ ኣጣሚሩ፡ ታራ ተዓዛይባይ ምዃኑ’ውን ካልእ ናይ ስዕረቱ ምልክት እዩ።
እዚ ንርከበሉ ዘለና መዋእል ፍልልያት ክፍጠር እንከሎ መፍትሒኡ ብመንገዲ ሰዓራይን ተሰዓራይ ዘይኮነ፡ ኩልኻ ሰዓራይ ብእትኾነሉ ምውጋን ልሙድ ኣሰራርሓ ዝኾነሉ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ናይዚ መስርሕዚ ተጠቀምቲ ዝኾኑ ከኣ ብዙሓት እዮም። እዚ ንክኸውን ግና ናይቶም መሪሕ ተዋሳእቲ ንኣብነት ኣብ ጉዳይና ህዝቢ ኤርትራን ገዛኢ ጉጅለ ህግዲፍን ካብቲ ዝተሰቐልካሉ ጫፋት ወሪድካ ኣብ ማእከላይ ናይ ሓባር ተረድኦ ናይ ምምጻእ ቅሩብነትን ምቕሉልነትን ክረአ ግድን እዩ። ናይ ሓደ ካብ ክልቲኦም ቅሩብነት ኣብ ዝበኾረሉ ግና “ብሓደ ኢድ ጥራይ ምጥቓዕ” ከምዘይከኣል ሓቢርካ ናይ ምዕዋት ዕድል ኣየጋጥምን። ብመንጽርዚ ክርአ እንከሎ እቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሃገሩ ማዕርነት፡ ሰላም፡ ልምዓት፡ ሕገመንግስታውን ብዙሕነታውን ዲሞክራስን ፍትሕን ፍትሓውነትን ክወሓስ ናብ ህግዲፍ ከቕርቦ ዝጸንሐ ምሕጽንታ፡ ብሰንኪ ናይቲ ጉጅለ፡ ንዕቀት፡ ብደዐ፡ ትምክሕትን ድርቅናን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኮታ ብሰንኪ ድሑር ኣተሓሕዛኡ ኣብ ጉዳያት፡ ክዕወት ኣይተኻእለን። ስለዚ ህዝብና እነሆ ኣብ መስርሕ ሰዓራይን ተሰዓራይ ክኣቱ ተገዲዱ ኣንጻርቲ ወጻዒኡ ይጠማጠም።
ኣብዚ መስርሕ ቃልሲ ህዝብና ኣብ ልዕሊ ህግዲፍ ተዓዊቱ፡ ርእሱ ኣቕኒዑ፡ እግሩ መሊኡ ዝረግጸላ፡ ኣፉ መሊኡ ዝዛረበላ ሃገር ክውንን ዘይተርፍ እዩ። እዚ ሎሚ ኣብ ሕድሕዱ ዝነበረ ምፍርራሕ ተወጊዱ፡ ካብ ሰለይቲ ናይቲ ጉጅለ ዝነበሮ ስግኣት በኒኑ ብድፍረት፡ ኣፉ መሊኡ ኣብ ኣደባባያት ኣስመራ ከይተረፈ፡ ብትሪ ዝነቕፈሉ ዘሎ ህሞት ናይቲ ዘይተርፍ ስዕረት ህግዲፍ ዋዜማ ዘርኢ እዩ። ብኣንጻሩ ህግዲፍ ተሳዒሩ ርእሱ ዘድንነሉ ኩነታት ምምጽኡ ከምዘይተርፍ ብዙሓት ምልክታት ንዕዘብ ኣለና። ህግዲፍ ኤርትራዊ ጉዳይ ምትንካፍ ፈሪሑ ንሓንሳብ ብዛዕባ ቅርኒ ኣፍሪቃ ንሓንሳብ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ከኮማስዕ ዝውዕል ዘሎ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ከም እተሳዕረ ዘመልክት እዩ። ስለዚ ኣብቲ ቅድሚ ወጋሕታ ዘሎ ትስፉው ድቕድቕ ጸልማት ኢና ዘለና። እቲ ዝስዕብ ንህዝብና ዝበርሃሉ ንህግዲፍ ግና ንሓዋሩ ዝጽልምቶ ከም ዝኸውን ከኣ ክንተኣማመን ይግበኣና።
እንተኾነ ከምቲ “ክሳብ ዝሓልፍ፡ ትንፋስ የሕልፍ” ዝበሃል፡ ህግዲፍ ክሳብቲ ዘይተርፍ ስዕረቱ ዝያዳ ከይልክም፡ ግዜ ውድቀቱ ንምቅልጣፍ ህዝብናን ዝተወደቡ ናይ ለውጢ ሓይልታቱን ክፈጥርዎ ዝግበኦም ድፍኢትን ክኸፍልዎ ዝግበኦም ዋጋ ምኽፋልን ዘይስገር እዩ። ህግዲፍ ሎሚ ከምቲ ሰራውሩ ብፍልሖን ካልእ በላዒቶን ዝነቐጸን ዝቆንቆነን ኦም ዳግማይ ናይ ምጥጣዕ ዕድል ዘየብሉ፡ ፈጺሙ ጽቡቕ ዘይወጾን ናይ ለውጢ ንፋስ ዘይነፍሶን ንቑጽ ኣካል ኮይኑ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ህዝብና እዚ ጉጅለ ተሳዒሩ ክውገድ እምበር፡ ናብ ልቡ ንክምለስ ፈጺሙ ክጽበዮ ዘይግባእ። ንህግዲፍ ናብ ልቡ ክምለስ ዘይምጽባዩ ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብቲ ሰራውሩ ተበሊዑ ነቒጽዎ ዘሎ ደፊእካ ዓነው ናይ ምባሉ ሓላፍነት ኣብ ቅድምቶም ናይ ለውጢ ተጠቀምቲ ኤርትራዊ ወገናት ከም ዘሎ ክዝንጋዕ ዘየብሉ እዩ።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ከምይነትን እንታይነትን ህግዲፍ ናይ ሓባር ሚዛንን ኣተሓሳስባን ወኒኑ እዩ። እቲ ኣብዚ መስርዕ ዘይኣተወ ከምቲ “ካብ ብሱል ጥረ” ዝበሃል ንጣር እዩ። “እሞ ከምዚ ካብ ኮነ ደኣ እንታይ ይገበር?” ዝብል ሕቶ ንምምምላስ እውን፡ ነቲ “ህግዲፍን ናይ ጭቆና ኣካላቱን ይወገዱ” ዝብል ከም ናይ ሓባር ማእከላይ መረዳድኢ ወኒንዎ እዩ። ኣብ ተካኢ ናይ ድሕሪ ህግዲፍ ኣተሓሕዛ ጉዳያት ከኣ ዝተፈላለዩ ሃነጽቲ ሓሳባት የቕርብ ኣሎ። ነዚ ንምትግባር ከኣ መዓርፈኦምን ሸተኦምን ሕባራዊ ወጽዓ ምውጋድን ሃገር ዳግማይ ምህናጽን ኮይኑ፡ ብደረጃ ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ማሕበራትን ምንቅስቓሳትን ተወዲቡ ሓይሉ ንምድልዳልን ኣተሓሳስባኡ ንምስጣምን ይቃለስ ኣሎ። እዚ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይሊ ናይ ቃልሲ መዛርዑ ዘርጊሑ ከም ዘሎ ዘርኢ እዩ። ነዚ ናብ ሓደ ሸቶ፡ ብዝተፈላለዩ ኣተሓሳስባታት ዝወፍር መዛርዕ ቃልሲ ኣረዳዲእካን ኣወሃሂድካን ሓያል ቀያሪ ዓቕሚ ከም ዘጥሪ ናይ ምኽኣሉ ከኣ ኣብ ቅድሚ ኤርትራውያን ዘሎ ናይ ሓባር ሓላፍነት እዩ። ብመንጽር እዚ ሎሚ ነቲ “ከይረገምካዮ ርጉም” ጉጅለ ህግዲፍ ክንራገም ግዜ ነባኽነሉ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ክሳብ ክንደይ ከምቲ ክንኮኖ ዝግበኣና ንኸውን ኣለና ንምፍላጥን ንምምዛንን ብሓላፍነታዊ ስምዒት ናብ ውሽጥና ክንቋመተሉ ኣብ ዝግበኣና ግዜ ኢና ዘለና። ናይ ህግዲፍ ቆንቊኑ ረይረይ ምባል፡ ናትና ድፍኢት እንተተወሲኽዎ ህዝብና ርእሱ ናብ ዘቕንዓሉ፡ ህግዲፍ ከኣ ርእሱ ኣድኒኑ ናብ ዘብቅዓሉ ደረጃ ምብጻሕና ዘይተርፍ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መድረኻትMonday, 18 November 2019 10:37 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ሕጂ ዘለዎ ዘይቅሱን ኩነታት ንክበጽሕ ብዝተፈላለዩ ምዕራፋትን ውረድ ደይብን እዩ ሓሊፉ። እቶም ዝሓለፎም ምዕራፋት ኩሎም ናይ ቃልስን ብደሆን ኮይኖም፡ ከከም ኣመጻጽእኦም ክምክቶምን ክስዕሮምን እዩ ጸኒሑን ዘሎን። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምዕራፍ ቃልሲ ዘጋጠምዎ ገዛእትን ጨቆንትን ከኣ፡ ንኤርትራን ህዝባን ኣንበርኪኽካ ናይ ተፈጥሮኣዊ ጸጋታታን እስትራተጅያዊ ሰሓብነታን ተጠቃሚ ክትከውን ምድላይ ከም መሰረታዊ ጉዳይ ወሲዶም ኩሉ ዝከኣሎም ሰሪሖም እዮም። እንተኾነ ናይ ዋላ ሓደ ካብኣቶም ተኸታተልቲ ገዛእቲ መደብ ተዓዊቱ ንኤርትራ ከምቲ ዝደለዮ ኣራጢጡ ዝገዘኣ የለን።
ገዛእቲ፡ መግዛእታዊ ሕልሞም ንምዕዋት፡ ነቲ መግዛእቲ ዘይቅበል ህዝቢ ንምንብርካኽ ዝተጠቕምዎ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ማሕበራውን ጽላታት ጥራይ ዘይኮነ ረቀቕቲ ናይቲ ህዝቢ ልምዲ፡ ሕግን ባህልን ዝብርዙ ውዲታትን ፍሕሶታትን እውን ተጠቒሞም እዮም። ኣብ ሓደ እዋን ኤርትራዊ ናይ ስራሕ ቋንቋታት ትግርኛን ዓረብን ኣብ ሕጋውን ትምህርታውን መዳያት ከም ዝሃስሱ ዝተገብረ ዘይዕዉት ሃቐነ ናይዚ ኣብነት እዩ። ህዝቢ ኤርትራ መግዛእቲ ዘየናሕስን መንነቱ ዘጥፍእን ምዃኑ ኣደልዲሉ ምስ ተረደ፡ ካብዚ ዕንወትን ብርሰትን ንምድሓን ዝመረጾ መተካእታ ዘየብሉ መዋጸኦ በቲ ዝበለሐ ኣገባብ ምቅላስ ጥራይ ነይሩ። ናይቲ ከም መቐጻለታ ናይቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ዘይጐነጻውን ፖለቲካውን ቃልሲ ብ1961 ብረታዊ ቃልሲ ምጅማር ከኣ ምስጢሩ እዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ናብዚ ከቢድ፡ ግና ቀያሪ ቅዲ ቃልሲ ክነቅል እንከሎ፡ ኣብቲ መስርሕ ዝኽፈል ዋጋ ከቢድ፡ ዝወስዶ ግዜ ከኣ ነዊሕ ምንባሩ ስሒትዎ ኣይኮነን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ነቲ ነዊሕ ግዜን ከቢድ ዋጋን ስኑ ነኺሱ ከፊልዎስ ንዋጋኡ መስዋእቱ ዝምጥን ዓወት ናጽነት ጨቢጡ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ኢና ከኣ ንመስዋእቲ ጀጋኑና ኣብ መዓላኡ ዝወዓለ ሰማእትነት እዩ እንብሎን ነዚ መስዋእትነት ንዘራኽሱ እንኹንን።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ነዊሕን መሪርን ጉዕዞ ቃልሲ ናብ ናጽነት፡ ንዓኡ ጥራይ ዘይኮነ ንኻለኦት ምእንቲ መሰሎም ክቃለሱ ዝግበኦም ኣህዛብ ኣብነት ዝኸውን ግዜ ዘይስዕሮ ናይ ጽንዓትን ትብዓትን ተመኩሮ ኣመዝጊቡ እዩ። ብድምር ከኣ “ዝከኣል ዘይመስል ዝነበረ ከም ዝከኣል ዘመስክስረ ጽኑዕ ህዝቢ” ዝብል ኣኽሊል ጽንዓት ደፊኡ። ኣብዚ ምዕራፍ ቃልሲ’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ንብዝሒ ሰራዊትን ዘመናዊ ዕጥቅን ዓበይትን ሓያላትን ኢና ንዝብሉ መንግስታት ከይተረፈ፡ ብጽንዓትን ትብዓትን ብምስዓሩ ስሙ ኣብ ዓለም-ለኻዊ መድረኽ ከይተረፈ ገኒኑን በሪኹን ሰፊሩ። ካብዚ ፈሊኻ ዘይረአ ግና ህዝቢ ኤርትራ እዚ ኩሉ ጅግንነት ክፍጽም እንከሎ፡ “ጽባሕ ድሕሪ ናጽነትከ እንታይን ከመይን ክንገብር ኢና?” ዝብል ተረድኦኡ ምስቲ ናይ ብረታዊ ቃልሲ ብቕዓቱ ይመጣጠን ከምዘይነበረን ሕጂ ዋጋ የኽፍሎ ከም ዘሎን ኣብ ግምት ክኣቱ ዝግበኦ እዩ።
ደራሲ መጽሓፍ ሃገረይ ኤርትራ፡ ካብ 2000 ክሳብ 2012 ሚኒስተር ፋይናንስ ኤርትራ ዝነበረ፡ ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ኪዳነ ውሉደ-ኳንድባ፡ ኣብ መጽሓፎም፡ “ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ፡ ናጽነት ኤርትራ ንከምጽእ ክቃለስን ክስዋእን ዝብል እንተዘይኮይኑ፡ ብዛዕባ ድሕሪ ምምጻእ ናጽነትና ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት እንታይ ክግበር ከም ዝኾነ ብንጹርን ብዕምቆትን ፈሊጡ ዝቃለስ ተጋዳላይ ህግሓኤ ዳርጋ ኣይነበረን እንተተባህለ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣበሃህላ ኣይኮነን” ብዝብል ኣስፊረምዎ ኣለዉ።
ብኣንጻርዚ ዲክታቶር ኢሳይያስ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ግዜ ቃልሲ ውፉይ፡ ተባዕን ኩለ-መዳያዊ ተሳታፍን ክኸውን፡ ድሕሪ ናጽነት ግና ፈራሕ፡ ምእዙዝን ከም ድላዩ ዝዕንድረሉን ግኡዝን ንክኸውን ካብ ሽዑ ጀሚሩ ኣድብዩ ተንኮላት ይምህዝ ከም ዝነበረ ንምግላጽ፡ እዞም ኣቐዲምና ስሞም ዝጠቐስናዮ ሎሚ ሃለዋቶም ዘይፍለጥ ተባዕ ደራሲ፡ “ድሕሪ ናጽነት ፍረ ናጽነት ኤርትራ ምእንቲ መሊኡ ከይምቅር፡ ኣቶ ኢሳይያስ ከም ኣመሉ ንናይ ሰራዊት ይኹን ናይ ሲቪል ላዕለዎት ሓለፍቲ እናመቓቐለ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ክኽእል እሞ ንኤርትራ ብዘየዳግም ንከዳኽማ ዘኽእሎ ዕድል ክረክብ ሃቂኑ” ዝብል ብሱል ትዕዝብቶም ኣስፊሮም ኣለዉ።
ህዝቢ ኤርትራ ምስቲ ናጽነት ኤርትራ ንምርግጋጽ ዘርኣዮ ንድሕሪት ዘይብል ተሳትፎን ተወዳዳሪ ዘይነበሮ ትብዓትን ፍቕሪ ሃገርን ክርእአ እንከሎ፡ ኣብ ድሕሪ ናጽነትና ግና ነኪዩ ኣሎ። ነክዩ ክንብል እንከለና ነቲ ምእንታኡ ዝተቓለሰሉ፡ መሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ልዕልና ፍትሒ፡ ሕገመንግሳታዊ ስርዓትን ማዕረ ተጠቃምነት ጸጋታት ሃገርን ኣዋዲቕዎ ማለትና ዘይኮነ፡ በቲ ብግቡእ ተወጢኑ ብህግዲፍ ዝስረሓሉ ዘሎ ህዝቢ ናይ ምድንዛዝን ምክፍፋልን ውዲት ተሃስዩን ክልተሻዕ ተራእዩን ንምባል ዝኣክል እዩ። ኣቶ ብርሃነ ኣብርሀ ኣብዚ መዳይዚ’ውን “ሓቂ ስለ ዝኾነ ብዘይቃለ-ዓለምን ብጋህድን ክብሎ፡ ህዝብና ብሓፈሻኡ ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ ዘለዎ ንቕሓት ትሑት ኮይኑ ረኺበዮ” ይብሉ። ምስዚ ኩሉ ግና ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ ብኢሳይያስ ዝመሃዝ ዘሎ ልኡላውነት ናይ ምሕሻሽ ውዲታት ከምዘይዕወት ንምብራህ እዞም ዝጠቐስናዮም ተባዕ ደራሲ “ታሪኽ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ናይ ኢሳይያስ ዓይነት ሕሱራት ጸወታታት ንኽዕወቱ ዲልን ዕድልን ኣይህብን እዩ” ብዝብል ናይ ህዝቢ ኤርትራ ዘይዕጸፍ ጽንዓትን ዘይተርፍ ዓወትን ንምግላጽ ኣስፊረምዎ ኣለዉ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር መግዛእቲ ዝተቓለሰ፡ ኣንጻርቲ “መግዛእቲ” ዝብል ሓፈሻዊ ቃል ዘይኮነ፡ ኣንጻር ኩሉ እቲ ገዛኢ መንዩ ብዘየገድስ ምስኡ ተሓዚሉ ዝመጽእ ጥልመታትን ግህሰታትን እዩ። ወረ ህዝቢ ኤርትራስ ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝወርዶ ዝነበረ እቲ ካብ ባዕዲ ዝተጸበዮ እዩ። ከምቲ “ሓወይ ዝብል ኣይውቃዕካ” ዝበሃል ደኣ፡ ብመስዋእቱ ኣብ ዘውሓሳ ሃገር፡ እሞ ኣብቲ ቃልሲ “ናትካ ኢና” እንዳበሉ እቲ ግናዮም ሓቢኦም ብልኡም ቃላት ክሽህጥዎ ብዝጸንሑ ወገናት፡ ካብ ናይ ግዜ ባዕዳውያን ገዛእቲ ብዝገደደ ጭቆና ክወርዶ እንከሎ ግና ዝያዳ ከምዘጉህዮን ከም ዝመሮን ፍሉጥ እዩ። መፍትሒኡ ከኣ ከምቲ ንናጽነት ዝኸፈሎ ዋጋ፡ ትስፉውን ጽኑዕን ኮይንካ ምቅላስ ጥራይ እዩ። ከምኡ እንተዘይገይሩ ግና እቶም ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ንህዝቢ ኤርትራ “ዝከኣል ዘይመስል ዝነበረ ከም ዝከኣል ዘመስከረ ጽኑዕ ህዝቢ” ኢሎም ዝነኣድዎ፡ ተመሊሶም “ህዝቢ ኤርትራ ሎምስ ክልተሳብ ተራእዩ” ኢሎም ክሓምይዎ እዮም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ግሃድኤ ኣብ ኤዉሮጳ
ተጋዳላይ ዶር. ዩሱፍ ብርሃኑ ሓላፊ ወጻኢ ጉዳይ ቤት ጽሕፈት ዝመርሖ ልኡኽ ግ.ሃ.ድ.ኤ. ብዕለት 18.12.2010 ኣብ ከተማ ብሩክሰል፡ ምስ ላዕለዎት ሰብ መዚ ሕብረተ ኤዉሮጳ (International Relations) ኣገዳሲ ርኽክብ ከምዘካየደ፡ ካብ’ቲ ቦታ ዝበጽሓንና ዜና ሓቢሩ። ልኡኽ ቤ/ጽ ወጻኢ ዝምድናታት ግ.ሃ.ድ.ኤ ምስ ላዕለዎቲ ሓለፍቲ ሕብረተ ኤዉሮጳ ኣብ ዘካየዶ ኣገዳሲ ኣኼባ፡ ብዛዕባ ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርና ሰፊሕ መግለጺ ብምቕራብ፡ ህዝብና ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ ትሕቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ. ዘሕልፎ ዘሎ ስቓይን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ናይ ስደት ቦታታት ዘጋጥሞ ዘሎ ኣሰቃቒ ኩነታትን ኣብሪሁ። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ብመንግስቲ ግብጺ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ሓተትቲ ዑቕባ ዝፍጸም ዘሎ ግህሰት ሰብኣዉን ሕጋዉን መሰላቶም ደው ንኽብልን ሕጋዊ ፍታሕ ንኽግብረሉን፡ ሃገራት ሕብረት ኤዉሮጳ፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ግብጺ ዲፕሎማስያዊ ጸቕጥታት ንኸካይዳ፡ ሓላፊ ቤ/ጽ ወጻኢ ዝምድናታት ተሪር ምሕጽንታ ኣቕሪቡ። ብተዋሳኺ’ውን፡ ነቶም ኣስታት 19000 ኤርትራዉያን ዑቕባ ክሓቱ ናብ ኢስራኤል ዝኣተዉ መንእሰያት፡ መንግስቲ ኢስራኤል ንስርዓት ህግዲፍ ንከየረክቦም፡ ሕብረት ኤዉሮጳ ዝካእሎ ጻዕርታት ንከካይድ ልኡኽ ግሃድኤ ምሕጽንታኡ ኣቕሪቡ።
ተጋዳላይ ዶር, ዩሱፍ ብርህኑ፡ ንፖለቲካዊ ኩነታት ሃገር ኣመልኪቱ ሰፊሕ መብርሂ ኣቕሩቡ። ብጉዳይ ቃልሲ ህዝብና ምእንቲ ፍትሕን ዲሞክራስን ብዝምልከት፡ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ተበጺሑ ዘሎ ምዕባሌታት ድሕሪ ምምዛን፡ ዉጽኢት ሃገራዊ ዋዕላ ዕዉት ምንባሩን፡ እታ ኮሚሸን ዕማማታ ኣብ ምስልሳል ከም ኣትርከብን ድሕሪ ምግላጽ፡ ኣብ ስሉስ ዓለም ዲሞክራሲ ንምትእትታዉ ሓደ ዓንቀጽ ካብ ዓንቀጻት ስምምዕ “ሎሚ” LOME ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለዉጢ ንምርግጋጽ ዝካየድ ዘሎ ዕቱብ ቃልሲ ህዝብና ንክዕወት፡ ሕብረት ኤዉሮጳ ንኮሚሸን ዋዕላ ብንዋታዉን ኒያታዉን ደገፎም ከሰንዮ ተላቢዩ።
ሰበ ስልጣን ሕብረት ኤውሮጳ፡ ብላዕለዋይ ልኡኽ ግ.ሃ.ድ.ኤ. ዝቐረበሎም መግለጺ ምስጋንኦም ብምቕራብ፡ ነቲ ብመንግስቲ ግብጺ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ሓተትቲ ዑቕባ ወሪዱ ዘሎ ሽግር ብዕቱብነት ክከታተልዎ ምዃኖምን፣ ኣብ ዝቐልጠፈ እዋን ድማ፡ ምስ መንግስቲ ግብጺ ንምዝርራብ ካብ ብሩክሰል ልኡኽ ክሰድዱ ምኳኖም ከም ዘረጋገጹን ካብ’ቲ ቦታ ዝበጽሓንና ዜና ብተወሳኺ ሓቢሩ። ከምኡ’ዉን ብዛዕባ እቲ ካልእ ጉዳያት ግቡእ ቆላሕታ ከንብሩሉ ምዃኖ ከም ዝገለጹ’ውን ተፈሊጡ።
እዚ ናይ ዕለት 18/12 ርኽክብ ብሩክሰል፡ መቐጸልታ ናይ’ቲ ብግ.ሃ.ድ.ኤ. ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳይ፡ ካብ ነዊሕ ኣዋርሕ ኣትሒዙ ብተግባር ክሰላሰል ዝጸንሐ ዕዉት ምንቕስቓስ ምዃኑ ክጥቀስ ይግባእ። እቶም ካብ ሃገሮም ሃዲሞም ናብ ሊብያን ግብጽን ዑቕባ ዝሓተቱ መንእሰያት ደቂ ሃገር ኣብ ልዕሊኦም ክፍጸም ዝጸንሐን ዘሎን ኢ-ሰብኣዊ ኣተኣላልያ፡ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳይ ግሃድኤ ነዚ ኣመልክቱ፡ ናብ ሰብኣዊን መንግስታዊን ትካላት ብብእዋኑ ጻዊዕቱን ምሕጽንታኡን ከቕርብ ምጽናሑ ዝዝከር እዪ። 85 ኤርትራዉያን ዝርከብዎም ኣፍሪቃዉያን ሓተቲ ዑቕባ፡ ብጥይት ፖሊስ ግብጺ ከምዝተቐትሉ፡ ብማሕበራት ሰብኣዊ መሰላትን ብማዕከናት ዜናን ዝተቓለሐ ዘሕዝን ወረ ምዃኑ ዝተፈልጠ ኢዩ። ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ኣብ ጸምጸም ጎላጕል ሲናይ ዝፍጸም ዘሎ መቕዘፍቲ ሸለል ኢልካ ዝሕለፍ ጉዳይ ኣይኮነን። ነዞም ኣብ ሓደጋ ዝርከቡ መንእሰያትና ንምድሓን፡ ግ.ሃ.ድ.ኤ. ናብ ኩለን መንግስታት ኤዉሮጳን ሕ.መ.ኣመሪካን ናብ ላዕለዋይ ኮሚሸነር ስደተኛታት(UNHCR)ን ዓለምለኻዊ ቀይሕ መስቀልን(ICRC) ናብ ኣገደስቲ ሰብኣዉያን ማሕበራትን፡ እዚ ሽግራት ምስ ተቃልሐ ብኡ ንብኡ ነዚ ተግባራት’ዚ ገደብ ንኽግበረሉ ብዕቱብነት ከም ዝተንቀሳቐሰ ጌና’ውን ይንቀሳቐስ ምህላዉ ክንሕብር ንፈቱ።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግ.ሃ.ድ.ኤ
19/12/2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1949


text:
Radio Erena: 22 October 2019
ኣብ ፈረንሳ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት ዘተኮረ ርሱን ክትዓት ይካየድ ኣሎ።
ፕረዚደንት እታ ሃገር ኢማኑኤል ማክሮን፣ ስደተኛታት ናብ ፈረንሳ ከይኣትዉ ዝኽልክል ተሪር መርገጺ ከምዘለዉ ብወግዒ ድሕሪ ምግላጹ፣ ኣብ መንጎ ኣባላት ሰልፉ ምብትታን ተራእዩ ኣሎ።
ነቲ ፕረዚደንት ክሕዙ ዝጸንሑ ሓያሎ ፖለቲከኛታት’ውን፣ ናብ የማናዊ መርገጺ ዛዝዩ እናበሉ ይነቕፍዎ ኣለዉ።
ጉዳይ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ብደረጃ ሃገር ዘካትዕ ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ እዋን ድማ፣ ውሳኔ ክወሃቦ ኣብ ፓርላማ ፈረንሳ ናብ ዘተ ቀሪቡ ይርከብ።
መንግስቲ ፈረንሳ፣ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝጸንሖ መርገጺ እናኽረረ ይመጽእ ብምህላዉ፣ ናብዛ ሃገር ዝኣትዉ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ዝርከብዎም ኣሽሓት ስደተኛታት፣ ናይ ዑቕባ መስርሖም ተደናጉዩ፣ ብዘይመጽለሊ ኣብ ጎደናታትን ትሕቲ ቢንቶታትን ክነብሩ ይግደዱ ኣለዉ።
እዚ መንግስቲ ፈረንሳ ሒዝዎ ዘሎ መርገጺ፣ ሰብኣውነት ዝጎደሎን ንመትከል ሪፖብሊካዊት ፈረንሳ ዝጻረርን’ዩ እናበሉ ተጠብቕቲ ሰብዊ መሰላት ይነቕፍዎ ኣለዉ።
==================


text:
Radio Erena: 14 June 2020
ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ኢትዮጵያ ዝገሹ ኤርትራውያን፣ ናብ ዓዶም ዝምለሱሉ መንገዲ ብምስኣኖም የማርሩ ከምዘለዉ ተገሊጹ።
ብምኽያት ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ኩሉ ዓይነት መጎዓዝያ ደው ክብል ዝተመዓላለፈ ትእዛዝ ብዘይ መጠንቀቕታ ብምንባሩ፣ ኤርትራውያን ገያሾ ካብ መደቦም ወጻኢ ኣብ ኢትዮጵያ ኮፍ ክብሉ ተገዲዶም ከምዘለዉ ገሊጾም።
እቶም ሬድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ኤርትራውያን፣ ንሕክምና ስድራቤቶም ሒዞም መጺኦም መምለሲ ስለዝሰኣኑ፣ ኣብ ዘየድሊ ናይ ሆቴላትን መነባብሮን ወጻኢ ወዲቖም ምህላዎም የማርሩ።
በዓልቲ ቤቱ ከሐክም ከምዝመጸ ዝሓበረ ሓደ ስሙ ክገልጽ ዘይደለየ ኤርትራዊ፣ መዓልታዊ ልዕሊ 300 ብር ወጻኢታት እንዳገበረ ክነብር ብምግዳዱ፣ ፈተውትን መቕርብን ኣብ ምሽጋር ወዲቑ ከምዘሎ ገሊጹ። ንሱ ኣብ ቃሉ፣ ካልኦት ቤተሰብ ዘይብሎም ብኣማኢት ዝቑጸሩ ዜጋታት ፍታሕ ስኢኖም ይሳቐዩ ከምዘለዉ ኣመልኪቱ።
ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ፣ መስመራት ቴሌፎን ከፊቱ ስምዕታታት ይቕበል እኳ እንተሎ፣ ብዘይካ ኣስማት መዝጊቡ ክሳብ ንድውለልኩም ተጸበዩ ዝብል መልእኽቲ፣ ካልእ መፍትሒ ከምዘየቕረበ ሓያሎ ወገና ይገልጹ።
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ጂቡቲን የመንን ዝነበሩ 7158 ዜጋታት ናብ ዓዶም ከምዝተመልሱ ምግላጹ ዝፍለጥ እዩ።
እንተኾነ እዞም ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ነዚ ናይ ኣቶ የማነ መግለጺ፣ እንትርፎ ኣሽካዕላል ኣብ ልዕሊ ህዝብኻ ካልእ ተባሂሉ ክግለጽ ኣይከኣልን ክብሉ’ዮም ምረቶም ዝገልጹ።


text:
Radio Erena: 29 April 2016
ተማሃሮ ዩኒቨርስቲ ካርቱም፣ መንግስቲ ንህንጻ እቲ ዩኒቨርሲቲ ክሸጦ ይውጥን ኣሎ ብዝብል ኣብ ዘካየድዎ ተቃውሞ ሰልፊ ሓደ ተማሃርይ ተቐቲሉ።
ኣገልሎት ዜና ፈረንሳ ብዘቕረቦ ሓበሬታ መሰረት፣ 200 ዝኾኑ ተማሃሮ ናይቲ ማእከልት ከተማ ካርቱም ኣብ ገማጋም ብሉ ዝርከብ ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ፣ ብ26 ሚያዝያ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ዘካየድሉ እዋን፣ ፖሊስን ሓይልታት ጸጥታን እታ ሃገር ንምብታኖም ዘንብዕ ጋዝን ጠያይትን ከምዝተኮሱ ኣረጋጊጹ።
ተመሃሮ’ውን ከም ግብረ መልሲ ኣእማን ከምዝወርወሩን ንናይ ዓይኒ መሰካኽር ብምጥቃስ እቲ ማዕከን ዜና የመልክቱ።
እቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ናብ ግጭት ድሕሪ ምዕራጉ፣ መንግስቲ ሱዳን ተወሰኽቲ ሓይልታት ጸጥታ ብምውፋርነቶም ተማሃሮ ኣብ ከበባ ብምእታው ፣ ንሓያሎ ካብቶም ተማሃሮ ብምቕያድ ነቶም ዝተረፉ ከምዝበተንዎም ተፈሊጡ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ነቲ ዩኒቨርሲቲ ናይ ምዕጻዉ ይኹን ናይ ምሻጡ መደብ ከምዘይብሉ ይገልጽ እኳ እንተሎ ተማሃሮ ግና ክኣምንዎ ኣይከኣሉን።
ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ሱዳን፣ ንመሰላቶም ዝጉዕጽ ዝኾነ ስጉምቲ ኣብ ዝውሰደሉ እዋን ተቓውሞ ብምውዳብ ዝተፈልጡ’ዮም።
=======================


text:
አባ መኰንን ኣማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ግጽው ናይታ ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ዝቀረበ ወንጌል ሉቃስ13:22-30 ኮይኑ ‘ንሱ ናብ ኢየሩሳሌም ክኸይድ እንከሎ፡ ንእግረ መንዱ ኣብ ከተማታትን ኣብ ዓቚሻትን እናመሃረ ይኃልፍ ነበረ። ሓደ ሰብኣይ ከኣ፥ ‘ጐይታይ፡ እቶም ዝድኅኑስ ዉሑዳትዶ እዮም’ በሎ። ንሱ፥ ‘በታ ጸባብ ኣፍደገ ኽትኣትው ጽዓሩ፥ ከመይሲ ብዙኃት ንምእታው ኺጽዕሩ፡ ግዳስ ኣይኪኾነሎምን እዩ እብለኩም ኣሎኹ። እቲ ዋና ቤት ተንሢኡ ነቲ ኣፍደገ ምስ ዓጸዎ፡ ኣብ ወጻኢ ኾይንኩም፥ ‘ጐይታና ክፈተና ግዳ!’ እናበልኩም ነቲ ማዕጾ ምዅኳሕ ክትጅምሩ ኢኹም፡ ንሱ ግን ‘ካበይ ምዃንኩም ኣይፈልጠኩምን እየ!’ እናበለ ኪምልሰልኩም እዩ። ሽዑ፥ ንስኻትኩም ‘ኣብ ቅድሜኻ ዝበላዕናን ዝሰተናን፡ ንስኻውን ኣብ ኣደብባያትና ዝመሃርካ፡ እኮ ኢኻ!’ ምባል ክትጅምሩ ኢኹም።
ንሱ እንከ፥ ‘ኣቱም ገበርቲ ዓመጻ ዅልኹም፡ ካባይ ርሓቑ፡ ካበይ ከምዝመጻእኩም ከምዘይፈልጠኩም እነግረኩም ኣሎኹ!’ ኪብል እዩ።’ ዚብል ይርከቦ።
ቅዱስነቶም ንመንግሥተሰማያት ንዘለዓለማዊ ሕይወት እትወስድ መንገዲ ሃህ ዝበለ ማዕጾ ዘለዋ መንገዲ ኣርባዓ ዘይኮነትስ ጸባብ እያ ብኣኣ ዚሓልፉ ከኣ ዕውታት እዮም ንዝበለዎ ከምዚ ክብሉ ምሂሮም።
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ሠናይ መዓልቲ!
ናይ ሎሚ ወንጌል ጐይታና ኢየሱስ ኣብ ከተማታትን ቚሾታትን እናመሃረ ናብታ ንድሕነት ኩልና ኣብ መስቀል ሙማት ትጽበዮ ዝነበረት ናብ ኢየሩሳሌም ገጹ ይጐዓዝ። ኣብዚ ከኣ ሓደ ሰብ ‘‘ጐይታይ፡ እቶም ዝድኅኑስ ዉሑዳትዶ እዮም!’ ትብል ሕቶ ትኣቱ። እታ ሕቶ ቅድሚ እዚ ፍጻሜ እዚ ብዙሕ ክርክር ዝተላዕለላ ሕቶ እያ ነራ። ክንደይ ኮን ይድሕኑ! ክንደይ ኮንከ ይኹነኑ! እናበሉ ክፍልታት ቅዱስ መጽሓፍ ዝተፈላለየ ትርጉም እናሃቡ ዝካትዑ ነሮም። ኢየሱስ ግን ነታ ሕቶ ይገማጥላ ነቲ ብዛዕባ ብዝሕን ዋሕድን ዝምልከት ሕቶ ኣብ ሓላፍነታዊ ሕይወት ምምራሕ ይጠውያ እሞ ነታ ዘላ ግዜ ክጥቀሙላ ይዕድም። ‘በታ ጸባብ ኣፍደገ ክትሓልፉ ጽዓሩ’ እናበለ ብዝሓት ኪኣትው ክጽዕሩ ኰይኑ ግን ከምዘይዕወቱ ይገልጸሎም።
በዘን ቃላት እዚአን ገቢሩ ኢየሱስ እቲ ቀንዲ ሕቶ ናይ ብዝሒ ማለት ኣብ መንግሥተሰማይ ብዛዕባ ዚኣትው ውሱን ቊጽሪ ዘይኮነስ ካብ ሕጂ ጀሚርካ ነታ ቅንዕቲ መንገዲ ምስዓብ እዚ ከኣ እታ ጸባብ ኣፍደገ ዝብላ እያ። እቲ ጸገምከስ እዚ እዩ። ኢየሱስ ብዝኸውንን ዘይከውንን ከደዓዕሰና እሞ ‘ኣይትሰከፉ እቲ ጉዳይ ቀሊል እዩ ንኩሉ ዚቅበል ሃህ ዝበለ ዓንቀጽ ኣሎ’ ኣይብለናን። እኳ ደኣ ብዛዕባ ጸባብ ኣፍደገ ይናገረና። እዚ ምጽባብ እዚ ብከመይ ንርድኦ! ንክትድሕን ንእግዚኣአብሔርን ንብጻይካን ምፍቃር የድሊ! እዚ ከኣ ቀሊል ኣይኮነን። ብሓቂ ጸባብ ኣፍደገ ኰይና ብዙሕ መሥዕዋትነት ከኣ ትሓትት። ፍቅሪ ኩሉ ግዜ ዋጋ የኽፍል ኣዩ። ጻዕሪ የድልዮ። ከምቲ ወንጌል ዝእዝዞ ንክትነብር ቈራጽ ውሳኔ ምውሳድ የድሊ። ቅዱስ ጳውሎስ ‘ሠናይ ገድሊ እምነት’ (1ጢመ 6,12) ቢሉ ይሰምዮ። ንእግዚኣአብሔርን ንብጻይናን ወትሩ ንምፍቃር ዕለት ዕለት ምቅላስ የድሊ ።
ነዚ ብዝበለጸ ንኽገልጽ ከኣ ኢየሱስ ሓደ ምሳሌ የቅርበሎም። ንጐይታ ዝውክል በዓል ቤትን ንሕይወት ዘለዓለም ማለት ንድሕነት እትውክል ቤቱን የቅርበሎም። እቲ ዋና ቤት ተንሢኡ ነቲ ኣፍደገ ምስ ዓጸዎ፡ ኣብ ወጻኢ ኾይንኩም፥ ‘ጐይታና ክፈተና ግዳ!’ እናበልኩም ነቲ ማዕጾ ምዅኳሕ ክትጅምሩ ኢኹም፡ ንሱ ግን ‘ካበይ ምዃንኩም ኣይፈልጠኩምን እየ!’ እናበለ ኪምልሰልኩም እዩ።’ ይብሎም። እዞም ሰባት እዚኦም ንከለልዮም በዓል መን ምዃኖም ከምዝፈልጥዎን ንከዘኻኽርዎ ‘ኣብ ቅድሜኻ ዝበላዕናን ዝሰተናን፡ ንስኻውን ኣብ ኣደብባያትና ዝመሃርካ፡ እኮ ኢኻ!’ ይብልዎ፣ ብካልእ ናይ ዘመንና ኣዘራርባ ሰሚናር ክትገብር ከሎኻ ክትሰብኽ ከሎኻ ኣባኡ ነርና ከም ምባል ኰይኑ እቲ ጐይታ ግን ጨሪሹ ከምዘይፈልጦምን ዝዝክሮምን ዳግም ይገልጸሎም እሞ ‘ኣቱም ገበርቲ ዓመጻ’ ይብሎም። ኣብዚ እኒሄ እቲ ጸገም! ጐይታ ዝፈልጠናስ ብእንወሃቦ ኣስማትን ስልማትን ዘይኮነ ብግብርና እዩ ገበርቲ ፍትሒዶ ገበርቲ ዓመጻ! ዅልኹም፡ ካባይ ርሓቑ፡ ካበይ ከምዝመጻእኩም ከምዘይፈልጠኩም እነግረኩም ኣሎኹ!’ ኪብል እዩ። ምናልባት ንጐይታ ‘ርኤሞ ጐይታ ንሕና ኣባላት ናይዚ ምንቅስቃስ እዚ ነርና ኣዕሩኽቲ ብፁዕ ኣቡነ እከለ ብፁዕ ካርዲናል እከል ጥቀ ክቡር ኣባ እከለ ነርና’ ክንብል ንኽእል ምስ ጐይታ ግን ሥልጣን ምንም ጥቅሚ የብሉን ንሱ ዘለልያ ሓንቲ መንገዲ እያ መንገዲ ትሕትና መንገዲ ሕያውነት ኰይና እምነት ብግብሪ እትገልጽ መንገዲ እያ። ንዓና ክርስትያን ከኣ ናይዚ ትርጉም ንሕና ኩልና ናብ ቤተክርስትያኑ ብምምልላስን ጸሎት ብምዝውታርን ምሥጢራቱን ቃላቱን እናተመገብና ምስ ኢየሱስ ሓቀኛ ሕብረት ክንሃንጽ ዝተጸዋዕና ኢና። እዚ ኣብ እምነትና ከም እንጸንዕ ገሩ ንተስፋና ኣደንፊዑ ንግብረ ሠናይና ሓዲስ ሕይወት የልብሶ። በዚ ከምዚኸስ ብጸጋ እግዚኣአብሔር ሕይወትና ንሠናይ ነገር ናይ ኣሕዋትና ክነወፍያ ተጻይ ዝኾነ ክፍኣትን ኢፍትሓውነትን ወትሩ ክንቃለስ ዝተጸዋዕና ኢና። ኣብዚ ቅድስት ድንግል ማርያም እኖና ትደግፈና። ንሳ በታ ጸባብ ኣፍደገ ኢየሱስ ዝሓለፈት እያ። ንኢየሱስ ብምሉእ ልባ ጽን ኢላ ሰሚዓቶ ነፍሲወከፍ ዕለት ሕይወቱ እውን ስዒባቶ ነዚ ከኣ ንልባ ሰይፊ ክስንጥቆ እንከሎ ስለምታይ ምዃኑ ኣብ ዘይትርደኣሉ ግዜ እውን ነበረ። ኰይኑ ግን እዚ ምስንጣቅ ሰይፊ እዚ ንእኖና ድንግል ማርያም ኆኅተ ሰማይ ኣፍደገ መንግሥተ ሰማያት ኢልና ክንጽውዓ ኣኽኢሉና። እዚ እዩ እቲ ዝኽፈል ዋጋ! እዛ ኣፍደገ ልቢ ኢየሱስ ኣፍደገ ልቢእግዚአብሔር ዝኾነት ድንግል ማርያም ከስ ንዓና እውን ክፍቲ ኣፍደገ መንግሥተ ሰማያት እያ። ድሕሪ ቢሎም ጸሎተ መልአከ እግዚኣአብሔር ኣዕሪጎም።


text:
ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራውያን ኣብ ኖርወይ ሻድሻይ ዓመታዊ ጉባኤኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ።
ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራውያን ኣብ ኖርወይ ብዕለት 3 ታሕሳስ 2007 ሻድሻይ ዓመታዊ ጉባኤኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ።
ኣብ መኽፈቲ ናይ”ቲ ጉባኤ ኣብ ሞንጎ ሓደስትን ነባራትን ኣባላት ማሕበር፡ ሕጽር ዝበለ ናይ ሌላ መደብ ድሕሪ ምግባር፡ ብሓፈሽኡ ማሕበር ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ከካይዶም ዝጸንሐ ንጥፈታት ብሓፈሻ፡ ንኣባላት መግለጺ ቀሪቡ፡፡
ኣብ”ቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ማሕበርና፡ ኣብ”ዚ ዝሓለፈ ዓመት ዝያዳ ኣድሂብሉ ካብ ዝጸንሐ ጉዳያት፡
- ኣብ ጉዳይ ኣተሓሕዛ ሓደስቲ ስደተንኛታት ኤርትራውያን ኣብ ዝምልከት ጉዳይ ብሓፈሻ፡ ማሕበር ክሕግዞም ንዝሓተቱ ድማ ብፍላይ፡ ሓገዝ ኣብ ምግባርን ናብ ዝምልከቶ ኣካል ደብዳቤታት ኣብ ምጽሓፍን፡
- ኣብ ኖርወይ ምስ ዝርከቡ ተቓወምቲ ማለት ምስ ” ማጋባእያ ተቓወምቲ ሓይልታት ኣብ ኖርወይ” ሓቢርካ ኣብ ምስራሕን፡ ዝያዳ ኣድሂብሉ ዝጸንሐ ስራሕ ምዃኑ ኣብሪሁ።
ናይ”ቲ ዝሕለፈ ስራሓት ብሓፈሻ ገምጋም ድሕሪ ምግባርን ብደቂቕ ድሕሪ ምዝታይን፡ ማሕበር ምስ”ቲ ክገጥሞ ዝጸንሐ ውሽጣውን ግዳማውን ብድሆታት: ሰሪሑዩ ክበሃ”ኳ እንተተኻእለ፡ ጉድለታት”ውን ኣይነበሮን ማለት ኣይኮነን። ኔርዎ”ዩ። ኣብ ዝብል መደምደምታ ድሕሪ ምብጻሕ፡ ነቲ ተጀሚሩ ዘሎ ሓቢርካ ናይ ምስራሕ መደብን፡ ብስደተኛታት ምሕላቕን፡ ብዝበርትዐ ንኽቕጽሎን፡ ጉድለታቱ ኣማሕይሹ ድማ ኣብ ዝመጽእ እዋን እንኮላይ ናይ ህዝቢ ተሳትፎ ኣብ ምቅዋም ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዕዙዝ ከም ዝኸውን ንምግባር ጻዕርታት ብቐጻሊ ከካይድ ከም ዘለዎ መዚኑ።
ማሕበርና ካብዚ ብምቕጻል፡ ብዛዕባ”ቲ ንሃገና ኣንጸላልይዋ ዘሎ ሕማቕን ሓደገኛን ኩነታት ብደቅቕ ዘትዩ። በቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ብዝሒ ብረትን ብዝሒ ሰራዊትን በቲ ሓደ ሸነኽ፡ ናይ ገበነኛታት ሰበ-ስልጣንን ጀነራላት ህ.ግ.ዲ.ፍን፡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ንኸይቀርቡ ክገብርዎ ንዝፍትኑ ሽፍትነት ድማ በቲ ካልእ ድሕሪ ምርኣይ፡ ምስ ምዕናው ስርዓት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ክመጽእ ዝኽእል ሓደጋታት ኣዝዩ ሓደገኛን ኣሰካፍን ከም ምዃኑ ርእዩ።
በዚ ምኽንያት” ዚ እምባኣር ማሕበርና “ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራውያን” ንኹለን ፖለቲካውያን ውድባት ነቲ ክመጽእ ዝኽእል ሓደገኛ ኩነታት ክገጥምኦ እንተድኣ ኮይነን፡ ዝፈላልየን ነጥብታት ንጎድኒ ገዲፈን ሃገርን ህዝብን ንምድሓን ” ሃገራዊ ዋዕላ” ጌረን ነቲ ብድሆታት ተቐሪበናሉ ንኽጸንሓ ጸዊዑ። ማሕበር ብወገኑ ንጉዳይ ሓድነት ተቓወምትን ንጉዳይ ” ሃገራዊ ዋዕላን” ኣብ ምዕዋት ዓቕሙ ዘፍቅዶ ምትሕብባር ክገብር ከም ምዃኑ ተሰማሚዑ።
ኣብ ካልኣይ ክፋል ኣኼባ ማሕበር ዘሰላሰሎም ጉዳያት፡
- ድሕሪ ዕረፍቲ ማሕበር፡ ንዕማታቱ ዳግማይ ርእይቶ ድሕሪ ምግባር፡ ንዝልወጥ ለዊጡ ንዕላማታት ማሕበር ከም ብሓድሽ ኣጽዲቑ።
- ዓመታዊ ናይ ገንዘብ ጸብጻብ ብጉቡእን ጽፉፍን ድሕሪ ምቕራቡ ማሕበር ነቲ ዝቐረበ ጸብጻብ ተቐቢሉ ኣጽደቑዎ።
ብድሕር”ዚ ማሕበር፡ ነቲ ሽዱሽተ ስዓታት ዝወሰደ ናይ መበል ሻድሻይ ዓመት ጉባኤኡ ብዝኽሪ ሰማእታት ብዓወት ዛዘሞ።
ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ስዉኣትና
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ
ዕንወት ንስርዓት ሸፋቱ ህ.ግ.ዲ.ፍ
ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራውያን ኣብ ኖርወይ (በርጌሳዊ ማሕበር)
ዕለት፡ 10.12.2007
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1165


text:
ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ኣመሪካ ናብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብዝለሓዀ መልእኽቲ ሓበሬታታት (E-mail) ተናዊጹ ኣብ ዘለወሉ እዋን: ኣብ ከተማ ፊላደልፊያ ክፍለ ግዝኣት ፐንስልቫን ያ ዋዕላ ከቃንዕ ጀሚሩ።
ኣብቲ ሎሚ ዝተኸፍተ ዋዕላ: ኣደ መንበር ናይቲ ዋዕላ ደቢ ዋሰርማን ሹልዝ ቀዳመይቲ ግዳይ ናይቲ ዝለሓዀ መልእኽቲ ሓበሬታታት ብምዃን ካብ መዝነተን ተኣልየን ኣለዋ።
ቁጽሪቶም ዝለሓኹ ናይ መልእኽቲ ሓበሬታታት 20 ሽሕ ከምዝበጽሑ ተገሊጹ ኣሎ። እዚ ድማ: ኣብቲ ዋዕላ ወግዓዊ ሕጹይነተን ክቕበላ ንዝተቐረባ ተወዳዳሪት ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ ዝኾና ሂላሪ ክሊንተን ብኣሉታ ከይጸለወን ኣይተረፈን።
ብመሰረት ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ፤ ኣደ-መንበር ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ደቢ ዋሰርማን ሹልዝ ናብ ሂላሪ ክሊንተን ዘድሉ ስራሕ ምስርሐን ዘረጋግጽ ጽሑፋት’ዩ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ተበቲኑ። በዚ ድማ፥ኣብቲ ዋዕላ ቀንዲ መዛረቢ ኣርእስቲ ኣክንዲ ሕጹይነት ሂላሪ ክሊንተን ኮይኑ ዝዕብልል: እዚ ጉዳይ ዝለሓኾ ሓበሬታ መዛረቢ ኣርእስቲ ኮይኑ’ሎ።
ኣብ መባእታዊ ምርጫ ሰልፊ ደሞክራት ቀንዲ ተወዳዳሪ ሂላሪ ክሊንተን ዝነበሩ በርኒ ሳንደርስ “ኣቐዲመ እዚ ጉዳይ ተዛሪበሉ’የ ዝሰምዓኒ ግን ኣይረኸብኩን። ግዜ ግን ባዕሉ ኣቃሊዕዎ ስለዘሎ ንዓይ ሓድሽ ጉዳይ ኣይኮነን” ክብሉ መግለጺ ሂቦም ኣለው። እዚ ጉዳይ ንደገፍቶም ነቲ ዕረ እናጠዓሞም ዝተቐበልዎ ስዕረት መሊሱ ዝቖስቖሰ ጉዳይ ኮይኑ ተረኺቡሎ።
ደገፍቲ ሳንደርስ ንሻራዊ ኣልያ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ዝኹንን ተቓውሞ ከምዘካየዱውን ተፈሊጡ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ቤት ጽሕፈት ፈደራል መርመራ ኣመሪካ ማለት FBI ብኸመይ ሓበሬታ መልእኽቲ ዋዕላ ሰልፊ ደሞክራት ልሒዂ ንምፍላጥ መርመራ ከምዝጀመረ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።


text:
ካብዚ ፀገም እዚ ብምብጋስ እተን ኣደታት ኣብ ገበላን ወሰና ወሰንን መተሓላለፊ እቲ ሆስፒታል ኣብ መሬት ይህርሳ፡፡
ካብ ዓዲ ግራት ዝመፀት ወላዲት ኣብቲ ቤት ሕክምና ምስ ሓረሰት ግቡእ ክትትል ከምዝተገበረላ ትገልፅ፤ ኾይኑ ግና ውሉዳ እኹል ዋዕን ክትትልን ናብ ትረኽበሉ መፅንሒ ምስኣተወት ንሓሙሽተ መዓልታት ኣብ ባይታ ሃሪሳ ትከታተል ከምዘላ ትገልፅ።
ኣባላት ሓለዋ እቲ ቤት ሕክምና ነተን ኣደታትን መላዐልተንን ዋላ እኳ "ተስኡ! ውፅኡ!" ኢሎም እንተገደድዎም ካልእ መማረፂ ስለዘይብሎም ካብቲ ዘፍ ኢሎም ዝሃረስሉ ወሰና ወሰን መንገድን ገባላን ክትስኡ ኣይከኣሉን።
ካብ ከተማ መቐለ ዝመፀአት ወላዲት በብኽልተ ሰዓት እናተመላለሰት ጓላ ክተጥብው ከምዝተነገራን እዚ ድማ ካብ ዓቕማ ንላዕሊ ከምዝዀነን ትገልፅ፡፡ ቀትሪ ብባጃጅ እናተመላለሰት ንኽተጥብው ከምዝኸብዳን ብፍላይ ከዓ ምሸት ኣብኡ እንተዘይሃሪሳ ክትመላሰት ምሒር ስለትፅገምን ምስ በዓል ቤታ ን11 መዓልቲ ኣብ መሬት ሃሪሶም ጓሎም ከሕክሙ ከምዝተገደዱ ትዛረብ።
እተን ኣደታት ቁርን ኣሳሒታን፣ሃፋን ሕማቕ ጨናን ፀይረን ኣብ ባይታ ወዲቐን ምህራሰን ንተወሳኺ ሕማም ከይቃለዓ ሰጊአን ንዝምልከቶም ኣካላት እቲ ሆስፒታል ጠሪዐን ፍታሕ ከምዘይረኸባን የግዳስ ገዛ ተኻረያ ከምዝበሉወንን ኣምሪረን ይዛረባ።
ሓላፊ ክፍሊ ሕክምና ሆስፒታል ዓይደር ዶክተር ርእየ ኢሳይያስ ብዛዕባ እዚ ሓቲተዮም እቲ ፀገም ኣብ ውሽጢ እዚ ክልተ ኣዋርሕ እዚ ከምዝተኸሰተ ገሊፆም፤ እተን ኣደታት ምሉእ ሕክምና ዝወሰዳን ከም ተሓከምቲ ዘይረአያን ምዃነን ይዛረቡ። ኣብቲ ሆስፒታል ዝሓረሳ ኣደታት ግቡእ ክትትልን ሕክምናን ወሲደን እቲ ሆስፒታል ዘድልየን ነገር ብምሉኡ ኣማሊኡለን እዩ።
ህፃውንቲ ደቀን ብቐረባ ንኽምግባ ኣብ ባይታ ምህራሰን ድማ ቅቡል ከምዘይኰነን እዚ ጉዳይ እዚ ግና ነቲ ሆስፒታል ዘይምልከትን ሓላፍነት ቢሮ ማሕበራዊ ጉዳይ ከምዝዀነን ገሊፆም። ኮይኑ ግና እቲ ሆስፒታል ብዘለዎ ውሱን ዓቕሚ ነተን ህፃውንቲ ደቀን ዘሕክማ እሞ ድማ ዝበኣሰ ፀገም ዘለወን ኣደታት ካብ 6 ክሳብ 10 ዓራት መዲቡ ይሕብሕበን እዩ።
እቲ ፀገም ግና በዚ ደረጃ እዚ ጥራሕ ዘይፍታሕን ንሰብ ሃፍቲ፣ ንገበርቲ ሰናይን ካልኦት ኣካላትን ዝምልከት እምበር ኣብ እንግደዓ እቲ ሆስፒታል ዝድርበ ጉዳይ ከምዘይኰነ ዶክተር ርእየ ንድምፂ ኣመሪካ ተዛሪቦም።
ካብዚ ብምብጋስ ኣብ ከተማ መቐለ ዝርከቡ ሰብ ሃፍቲ ብኸመይ ክሕግዙ ይኽእሉ ንዝብል ኣብ ከይዲ ምዝርራብ ኢና ዘለና እውን ኢሎም።
ብዛዕባ እዚ ፀገም እዚ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ክልልን ማእኸላይ መንግስትን ሓበሬታ ከምዘይብሎም ካብ ዘረባ ዶክተር ርእየ ምርዳእ ይከኣል፤ ኰይኑ ግና ምስ ቢሮ ጥዕና ትግራይ ወላ ብስሩዕ መንገዲ ኣይኹን ብዛዕባ እቲ ፀገም ብቓል እውን እንተዀነ ከምዝተነገሮም ሓቢሮም።
ዶክተር ርእየ ኢሳይያስ ቁፅሪ ተሓከምቲ ምብዝሖም፣ ናብ ላዕለዋይ ሕክምና ዓይደር ክመፅኡ ዘይግበኦም ሕሙማት ምእታዎም፣ ኣደታት ምሉእ ብምሉእ ኣብ ካልኦት ማእኸላት ጥዕና ክወልዳ ዘይምግባር ኣብ ልዕሊ ሆስፒታል ዓይደር ከቢድ ፅዕንቶ ይፈጥር ምህላዉ ገሊፆም፤ ብቐፃሊ ተወሳኺ ላዕለዋይ ቤት ሕክምና ምህናፅ መማረፂ ዘይብሉ መንገዲ እዩ እንትብሉ ተላብዮም።


text:
ንከተማ ኣዲስ ኣበባን ህዝቢ ኢትዮጵያን ናይ ሓዲሽ ዓመት ህያብ ኮይኑ ዝቐረበ ሸገር ፓርክ ሎሚ ተመሪቑ። ፕረሲደንት ሳህለወርቅ ዘውደ፥ ኢትዮጵያውያን ዝኾርዑላን ናይ ኣፍሪቃ ፖለቲካዊ መዲና ዝኾነትን ኣዲስ ኣበባ፥ እዚ ዝመስል ናይ ህዝቢ መዘናግዒ ክትረክብ ከላ፥ስማን ደረጅኣን ልዕል ከምዝብል ኣመልኪተን።
ተሰማሚዕናን ተርዳዲእናን፥ ዘለና ዓቕሚ ኣወሃሂድና እንታይ ክንገብር ከም እንኽእል`ውን እዚ ሓዲሽ ፓርክ ህያው ምስክር`ዩ ኢለን።
ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ነቲ መዘናግዒ ፓርክ ኣብ ምትግባር ንዝገበሮ ኣስተዋጽኦ`ውን ኣመስጊነን። ኣብቲ ቦታ ዝነበረ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢ`ውን ኣብ ምህናጽ`ቲ ፓርክ ዓቢይ ኣበርክቶ ጌሮም ዝበሎም ህያባት ኣበርኪትሎም።
ኣብቲ ስነ-ስርዓት ምረቓ፥ ኮማንዶታት ሓይሊ ኣየር፥ ኣየር ወለድን፥ ሪፓብሊካን ጋርድን ወተሃደራዊ ምርኢታት ኣርእዮም፥ ከምኡ`ውን እቲ መንግስቲ ሓደስቲ ታንክታቱን መዳፍዓቱን ንምርኢት ከም ዘቕረበ ተሓቢሩ`ሎ።


text:
ድሕሪ ኣስታት 60 ዓመታት ሰሜንን ደቡብን ኮርያ ኣብ ሓባራዊ ምርድዳእ ዘብጽሐ ስምምዕ ኣዋጅ ፑንሙንጃብ ከቲመን።
እቲ ስምምዕ ብመራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ማለት ፕረዚደንት ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡንን ደቡብ ኮርያዊ መዘንኦም ፕረዚደንት ሙን ጃኢን ዝተኸተመ ክኸውን እንከሎ: ሓውሲ ደሴት ኮርያ ካብ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ናጻ ክኸውንን ኣብ ሞንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ወጥሪ ፎኺሱ ናብ ሰላም ከምርሕን ዝርከቦ እዩ።
እቲ ትማሊ ኣብ ደቡብ ኮርያ ዝተኻየደ ብመራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ዝተኻየደ ታሪኻዊ ርክብ ኣዋጅ ፑንሙንጃብ ዝተጸውዐ መዘክር ወግዓዊ ገይሩ ኣሎ።
ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ ሙን ጃኢን " ኣነን ፕረዚደንት ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡንን ቀንዲ ዕላምኡ ናጻ ኑክሌራዊ ኣጽዋር ሓውሲ ደሴት ኮርያ ክንትግብር ኣረጋጊጽና" ኢሎም።
ፕረዚደንት ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን ብወገኖም ንኹሉቲ ሕጂን ኣቐዲሙ ዝተበጽሐን ስምምዓት ብምትግባር ናብ ምምዕባል ዝምድናንን ምዕባለን ዘምርሕ መሰጋገሪ መድረኽ ክንከፍት ወሲና ኣለና ኢሎም።


text:
ማሕበር ኣስተርጎምቲ ቋንቋ ምልክት ዞባ ዓንሰባ፥ስልጠና ቋንቋ ምልክት ብምስፋሕ ጽሙማን ስሉጥ ኣገልግሎት ከምዝረኽቡ ንምግባር ግብራዊ ስራሕ ይሰርሕ ከምዘሎ ኣባላቱ ን ድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
ኣብ ፈለማ 2019 ነዚ ማሕበር ከም ዝመስረተዎ ዝጠቐሱ መም/ዮናስ ሙሳን መንእሰይ ሃሩን ሓሰንን ኣብ ዝተፈላለዩ ትካላት ወሃብቲ ኣገልግሎት ዝሰርሑ መንእሰያት ስልጠና ቋንቋ ምልክት ወሲዶም ኣብ ምሕጋዝ ጽሙማን ዓቢ ኣበርክቶ ይገብሩ ከምዘለዉ ተዛሪቦም።
ናይ ምንባብን ምጽሓፍን ጸገማት ጽሙማን ንምፍታሕ ድሕሪ ዝተገብረ መጽናዕቲ፡መባእታዊ ምምሃሪ መጽሓፍን ቪድዮታትን ከምእተዳለወ መምህር ዮናስ ኣረዲኡ።ብርክት ዝበሉ መምህራን ቋንቋ ምልክት ብምፍራይ ቤት ትምህርቲ ጽሙማን ንምስፋሕን ክሳብ ላዕለዋይ ደረጃ ንምብጻሕን ናይ መጻኢ መደብ ማሕበር ኣስተርጎምቲ ቋንቋ ምልክትን ማሕበር ጽሙማን ኤርትራን ከምዝኾነ’ውን ሓቢሮም ኣለዉ።


text:
ኣብ ሰሜናዊ ኡጋንዳ ኣብ መንጎ ነበርትን ስደተኛታትን ብዝተፈጥረ ረፅሚ እንተወሓደ 10 ሰባት ምስ ተቐትሉ ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታትን ሰበስልጣንኡጋንዳን ሰላም ንምስፋን ይሰርሑ ከምዘለዎ ኣፍሊጦም።ኣብ መንጎ ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታትን ኣተኣናገድቲ ማሕበረሰብን ብሓባር ኣብ ዝጥቀምሉ ማይ ብዝተፈጥረ ጭቕጭቕ እዩ እቲ ጉድኣት ወሪዱ።እቲ ግጭት ብዙሕ ስደተኛ ተተኣናግድ ኣብዘላ ኡጋንዳ ናይ ፀጋታት ሕፀረት ስግኣት ምዃኑ ዘጉልሀ እዩ ይብሉ ተሓልቕቲ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደተኛታት UNHCR ምርግጋእ ክፍጠርን ንስድተኛታት ዝቐተለ ህውከት ድማ ምርመራ ክካየድን ፅዊዑ ኣሎ።
ዝሓለፈ ዓርቢ ብዘጋጠመ ግጭት 10 ሰባት ተቐቲሎም ካልኦት 19 ድማ ቆሲሎም ኣለው።
ቲካ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ናይ ገጠር ዓዲ ዝርከብ ሪኖ መዕቖቢ ስደተኛታት ክልቲኦም ሓቢሮም ኣብ ዝጥቀምሉ ማይ ዝተፈጥረ ምስሕሓብ ስዒቡ ደማዊ ጎንፂ ተፈጢሩ ኢሎም ሰበስላጣን።
ኣብ ኡጋንዳ ናይ UNHCR ወኪል ጆል ባውትሩ እቲ ህውከት ዘፍርሕ እዩ ኢሎም።
‘’ብኣተናገድቲ ማሕበረሰብ ዝተወሰደ መጠኑ ዝሓለፈ ግብረመልሲ እቶም ስደተኛታት ምስኡጋንዳዊያን ብሰላም ሓቢሮም ኣብ ምንባር ስግኣት ክፈጥር ከምዝኽእል መርኣያ ምልክት እዩ’’ምስበሉ ኣስዕብ ኣቢሎም‘’ሕፅረት ፀጋታት ተፈጥሮ ኣብ ዘለዎ ከባቢ ከምቲ ናይ ዝሓለፈ ዓርቢሓደጋ ኣሻቓሊ እዩ’’ ኢሎም።
15 ኣባይቲ ስደተኛታት ተቓፂሎም ኣስታት 26 ኣባይቲ ድማ ከምዝተወረሩ UNHCR ሓቢሩ።
ናይ ኡጋንዳ ናይ ስደተኛታት ምንስቴር ሙሳ ኤክወሩ እቲ ኣጋጣሚ ዘሕዝን ክብሉ ብግላፅ ምርመራ ይካየድ ኣሎ ኢሎም።
ስደተኛታት ንሓደ ቆልዓ ናይቲ ከባቢ ማሕበረሰብ ብዘይተፈልጠ ምኽኒያት ቀጥቂጦም ከምዝቐተሉዎ ኤክወሩ ገሊፆም።
እቶም ስደተኛታት በቲ መጥቓዕቲ ዝወረዶም ስነ ኣእሙራዊ በሰላ ንምሕጋዝ ጉጅለታት ናብቲ ከባቢምልኣኹ UNHCR ኣፍሊጡ ኣሎ።
ፈፃሚ ዳይረክተር ዓለምለኸ ተበግሶ መሰላትስደተኛታት ዝኾነ ኣቺየንግ ኣኬና ብሰንኪ እገዳታት ለበዳ ኮሮናቫይረስ ዝተጎድአ ቁጠባ ኡጋንዳ ንብዙሓት ሰባት ብፍላይ ድማ ንስደተኛታት ናብራ ኣዚዩ ኣፀጋሚ ገይሩዎ ይርከብ ኢሎም።
ጥፍኣት ዝፈፀሙ ናብ ሕጊ ክቐርቡ’ውን ፀዊዖም።’’ግቡእ መቕፃዕቲ ክውሰድ ኣለዎ።ከምዚ ዝበለ ጥፍኣት ዝፈፀሙ ናብ ሕጊ ቐሪቦም ፍርዶም ክረኽቡ ኣለዎም’’ ኢሎም።ሕጋዊ ስጉምቲ እንተድኣ ዘይተወሲዱን እቲ ማሕበረሰብ ፍትሒ ኣይተረጋገፀን ኢሉ እንተ ኣሚኑን እቲ ቀፃላይ ግጭት ዝኸፍአ ክኸውን እዩ ክብሉ ገሊፆም።
ዓለም ኣብ ኮቪድ-19 ጠመተ ኣብ ዝገበረሉ እዋን ኣብ መንጎ ስደተኛታትን ኣተኣናገድቲ ማሕበረሰባትንነታ ዘላ ሒደት ፀጋ እቲ ሓደ ነቲ ካሊእ ዝማቐሎ ኮይኑ እንተድኣ ተሰሚዑዎ ወጥሪ ክንህር ከምዝገብርንስደተኛታት ዝሕለቑ ኣክቲቪስታት ይገልፁ።


text:
Radio Erena: 31 August 2017
መንግስቲ ሶማል ምስ ቀጠር ዘለዎ ዝምድና ክበትኽ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዲፕሎማስያዊ ጸቕጢ ይቕጽልኦ ከምዘለዋ መርበብ ሓበሬታ ጋልፍ ታይምስ ገሊጹ።
ብመሰረት እቲ መርበብ ሓበሬታ ኣቕሪብዎ ዘሎ ጸብጻብ፣ እዘን ክልተ ሃገራት መንግስቲ ሶማል ኣብ ደምበአን ንኽጽንበር ልዕሊ 80 ሚልዮን ዶላር መቑሽሽ ሰሊዐናሉ ኣለዋ።
መንግስቲ ሶማል፣ ነዚ ካብ ሓያሎ ኣዋርሕ ኣትሒዙ ተሰሊዑ ዘሎ መቑሽሽ ብምጉሳይ፣ ምስ ቀጠር ዝጸንሖ ጥቡቕ ዝምድና ከምዘይበትኽ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ደጊሙ ምርግጋጹ’ውን ተሓቢሩ።
ፕረዚንት ሶማል መሐመድ ዓብዱላሂ ፋርማጆ በንጻሩ፣ እቲ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ተኸሲቱ ዘሎ ምክፍፋል ከብቅዕ፣ ዲፕሎማስያዊ ዘተ እቲ እንኮ ኣመራጺ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ ዝርከባ ሃገራት፣ ኤርትራን ጅቡትን ጸግዒ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ክሕዛ እንከለዋ፣ ሱዳን፣ ሶማልን ኢትዮጵያን ግና ዛጊት ናይ ዝኾነ ይኹን ወገን ኣሓዛን።
ጅቡቲ ምስ ቀጠር ዝነበራ ዝምድና ምሉእ ብምሉእ ክትበትኽ እንከላ፣ ኤርትራ ከኣ ምስ ቀጠር ዝጸንሓ ዲፕሎማስያዊ ርክብ ናብ ዝተሓተ ደርጅኡ ብምውራድ፣ ብደረጃ ኣምባሳደራት ዝነበረ ርክባ ናብ ደረጃ ቀዳማይ ጸሓፊ ኣውሪዳቶ ምህላዋ ዲፕሎማሰኛታት የረጋግጹ።


text:
Radio Erena: 16 November 2020
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ክድዓት ፈጺሞም ዝበሎም 5 ጀነራላትን ክልተ ኮለነላትን፣ ብ14 ሕዳር ናብ ፍርዲ ከምዝቐረቡ ተሓቢሩ።
እቶም ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ተኸሲሶም ካብ ዝተኣስትሉ ኣስታት ሓደ ሰሙን’ዮም ንመጀመርያ እዋን ናብ ፍርዲ ቀሪቦም።
እቶም መንግስቲ ኢትዮጵያ ብኽድዓት ሃገር ዝኸሰሶም ላዕለዎት ወትሃደራውያን ሰበ ስልጣን፣ ኣዛዚ ርክባት ሜጀር ጀነራል ገብረመድህን ፍቓዱ፣ ኣዛዚ እዚ ምዕራብ፣ ሜጀር ጀነራል ይርጋው ገብረመድህን፣ ሓላፊ ዓቕሚ ሰብ ኣብ እዚ ምዕራብ፣ ብርጋደር ጀነራል ገብረህይወት ሲስኖስ፣ ኣዛዚ ስለያ እዚ ሰሜን፣ ብርጋደር ጀነራል ኢንስ ኢጃጆ ኣራሾ፣ ካልኦት ድማ ካብ እዚ ሰሜን ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሒ ዝነበሩ፣ ብርጋደን ጀነራል ፍስሃ ገብረስላሴ፣ ኮለነል ደሳለኝ ኣበበን ኮለነል ኢያሱ ነጋሽን’ዮም።
እዞም ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ኣብ ክልል ትግራይ ዓስኪሩ ኣብ ልዕሊ ዝነበረ ሰሜን እዚ፣ ብፍሉይ ሓይልታት ትግራይ ክኽበብን ክጥቃዕን፣ ርክባት ኣብ ምቁራጽ፣ ስለያዊ ሓበሬታት ኣብ ምእካብ፣ ምስ ናይ ኦሮሞ ሓይልታት ሸኔ ብምትሕብባርን ካልእ ምስ ክድዓት ኣብ ዝጽብጸብ ንጥፈታት ከምዝተዋስኡን’ዮም ተኸሲሶም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ’ቶም ብክድዓት ሃገር ዝኸሰሶም 7 ወትሃደራዊ መኮንናት፣ ተውሳኺ መርመራ ከካይድ ክፍቀደሉ ንፈደራላዊ ቤት ፍርዲ ብዘቕረቦ ሕቶ መሰረት፣ ንተወሳኺ ክልተ ቅነ ተዋሂቦ ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብዘይካ’ዞም ናብ ፍርዲ ዘቕረቦም 7 ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ 96 ተወላዶ ትግራይ ዝኾኑ፣ ሲቪላውን ወትሃደራውያን መራሕቲ’ውን ናይ ትእዛዝ ማእሰቲ ኣመሓላልፉ ይርከብ።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ንዝበዝሑ ተወላዶ ትግራይ ካብ ሓላፍነት ኣደስኪሉ ዝርከብ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምታት ፖለቲካዊ ስጉምቲ ጥራይ ዘይኮነ ብሄር ዘነጻጸረ ጥቅዓት ምዃኑ ይውቀስ’ዩ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
================


text:
እወ ሓቃ ኣላ። ብዘይ ድሌታ ክትከታተላ ኣይፍቀደካን እዩ።
ምስ ዓርክኻ ምፍልላይ ኩሉ ግዜ መሪር እዩ።
ፍቕሪ እንተ ኣለካ ኸኣሞ መሊሱ ዝገደደ ቃንዛ ኣለዎ።
ፍቑራት ንኽበሃል ግና ክልተ ሰባት ክኾኑ ኣለዎም።
ዓርክኻ ኽትፍለየካ ከላ ስቕ ኢልካ ምርኣይ ከቢድ እዩ።
ምሳኻ ክትከውን ግን ክትግድዳ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ፍቕሪ ዝምቅር ኩሉ ግዜ ብኽልቲኡ ሸነኽ ድሌት ምስ ዝህልው እዩ።
እዚ ማለት ክልቴኹም ብሓንሳብ ክትኮኑ ክትደልዩ ኣለኩም።
ነዓካ እውን እንተተገድደካ ደስ ኣይምበለካን ነይሩ።
ብሕጊ እውን እንተ ኮነ ንሓደ ሰብ ምክትታል ፍቑድ ኣይኮነን።
እዚ ማለት፡ ብዘይ ድሌታ ደድሕሪኣ ምኻድ ማለት እዩ።
ብዝተኻእለ መጠን ነብስኻ ክትጥብራን ኣብ ካልእ ጉዳይ ኣቲኻ ክተረሳስዓን ፈትን።
ከምዚ ኩነታት ንምርሳዕ ክጠቕሙ ዝኽእሉ ነገራት፡
ምስ ካልእ ሰብ ብዛዕባዚ ምዝራብ።
ምናልባሽ ኣጸቢቕካ ምብካይ።
ስፖርታዊን ካልእ ንጥፈታት ምግባርን።


text:
ድሕሪ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ኣብ ሃንጋርይ ንኽካየድ ዝተወሰነ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ቅዱስ ቍርባን እናማዕደና “ብመንፈሳዊ ሓድነት” ኣብ ምድልዋትና ንቕድሚት ንበል፥ ከምዝበሉን እቲ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣብዚ እዋን’ዚ ክካየድ ብመደብ ዝተተሓዘ ከምዝነበረን በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ምኽንያት ከምእተሰጋገረ ይዝከር። ዕለት 20 መስከረም ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ካቶሊካውያን መናብርተ ጥበብ ምዃኑ እውን እናሓሰቡ፥ “ሓድሽ ወለዶ ንናይ ሰብኣዊ ክብረትን ንናይ ሓባር ቤትና ክብርን ኣብ ምክንኻን ክህነጹ ኣገዳሲ እዩ” ከምዝበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ማሪና ታማሮ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጎም ምስ ኣብቅዑ ኣቐዲሞም መበል 52 ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ቅዱስ ቍርባን እናሓሰቡ፡ እቲ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ኣብ ወርሒ መስከረም 2020 ዓ.ም. ክካየድ ተወሲኑ ከምዝነበረን በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ምኽንያት ካብ ዕለት 5 መስከረምክሳብ ዕለት 21 ምስከረም 2021 ዓ.ም. ንኽካየድ ከምእተሰጋገረን ዘሕዝን እውን እንተኾነ፡ ብዝበለጸ ንምስንዳው ዝድግፍ ዕድል ገርና ክንጥቀመሉ ከምዝግባእ እንከተሓሳስቡ፥
ንሃንጋራውያን መጋብያንን - ጓሶትን ምእመናንን ንዅሎት ነቶም ብእምነትን ሓሴትን ነቲ ኤቅለሳዊ ኵነት ዝዳለዉን ዝጽበዩን ንዝነበሩ (. . . ) ሰላምታይ ከቕርብ እፈትው! ነቲ ኣብ ሃንጋርይ ንኽካየድ ዝተወሰነ ናይቲ ናይ ሕይወትን ናይ ቤተ ክርስቲያን ምንጪ ዝኾነ ናይ ቅዱስ ቍርባን ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ እናማዕደና “ብመንፈሳዊ ሓድነት” ኣብ ምድልዋትና ንቕድሚት ንበል፥
ከምዝበሉ ዝሓብራ ታማሮ ኣስዒበን፥
ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ካቶሊካውያን መናብርተ ጥበብ
ቅዱስነቶም ዕለት 20 መስከረም ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ ካቶሊካውያን መናብርተ ጥበብ ቅዱስ ልቢ ኢየሱስ ምዃኑ ዘኪሮም፥ ኵሉ በዛ መዓልቲ ምኽንያት ንዝነቓቕሑ ተበግሶታት ንኽንድግፍ ተላብዮም፥ እቲ ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ ስነ ባህሊ ተቕዋም ንብዙሓት ናይ መጻኢ ወለዶ ናይ ተስፋ በሪ ክረውህ ዝገብር መደባት ኣብ ምርግጋጽ ብሓድሽ መንፈስ ተነቓቒሑ ቀጻልነቱ ውሑስ ክኸውን ኣተሓሳሲቦም፡ “ሓድሽ ወለዶ ንናይ ሰብኣዊ ክብረትን ንናይ ሓባር ቤትና ክብርን ኣብ ምክንኻን ክህነጽ ኣገዳሲ እዩ” እንክብሉ ድሕሪ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ዘስምዕዎ መደረ ከምዘጠቓለሉ ታማሮ ኣፍሊጠን።


text:
ባይቶ ኣመሪካ ናይ 2018 ሃገራዊ ባጀት ብዘይምጽዳቑ: መንግስቲ ኣመሪካ ሎሚ ሰኑይ ንሳልሳይ መዓልቱ ተዓጽዩ ይርከብ።
ባይቶ ኣመሪካ ክሳብ ዝሓለፈ ዓርቢ ፍርቂ ለይቲ ሃገራዊ ባጀት ከጽድቕ ብዘይምኽኣሉ ስዒቡ'ዩ መንግስቲ ኣመሪካ ክዕጾ ዝተገደደ።
ባይቶ ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ኢሚንግረሽ: ብፍላይ ድማ ዳካ ኣብ ዝተባህለ ኣብ ኣመሪካ ናይ ዝተወልዱ ደቂ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ጉዳይ: ኣብ ሞንጎ ሰልፊ ደሞክራትን ሪፖብሊካውያንን ሓባራዊ ስምምዕ ክብጻሕ ስለዘይተኻእለ: ሃገራዊ ባጀት ኣመሪካ ክጸድቕ ኣይከኣለን።
ብመሰረት ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ: ልዕሊ 800 ሽሕ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ኣመሪካ በዚ ተወሲዱ ዘሎ ምዕጻው መንግስቲ ተጸልዮም ኣለው።ሎሚ ሰኑይ በዚ ምዕጻው መንግስቲ ኣመሪካ ትጽሎ ዘላ ናይ ፈለማ ናይ ስራሕ መዓልቲ እያ።
ንሓድሕዶም ከም ጠንቂ ናይዚ ምዕጻው መንግስቲ ክወናጀሉ ዝቐነዩ ካብ ክልቲኡ ሰልፍታት ዝኾኑ ኣባላት ባይቶ ኣመሪካ እቲ ናብ ፍታሕ ዘቋመተ ጽምድኦም ሎሚውን ክቕጽልዩ።
ሎሚ ኣብ ሰዓታት ፍርቂ መዓልቲ ብኣቆጻጽራ ዋሺንግተን ዲሲ: ንመንግስታዊ ንጥፈታት ናብ ንቡር ክመልስ ዘኽእል ድምጺ ክወሃብ ምዃኑ ብተወሳኺ ተፈሊጡሎ።
ኣመሪካ ተመሳሳሊ ምዕጻው መንግስቲ ዝረኣየቶ ኣብ 2013 ኣብ እዋን መሪሕነት ፕረዚደንት ኣመሪካ ነበር ባራክ ኦባማ'ዩ።