text:
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ፡ ግዳያት ዘይሕጋዊ ንግዲ ሰብ ከይኮኑ ስግኣት ኣሎWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ሓድሕድ፡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰብ ከቃልዖም ከም ዝኽእል ክኢላታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ስግኣት ከም ዝሓደሮም መርበብ ሓበሬታ ሰቲት መድያ/SEቲት MEDIA ኣቃሊዓ። እቶም ክኢላታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብሰንክቲ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ጀሚሩ ኣብ ኢትዮጵያ/ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝጸንሑ ህጻናት፡ ኣዴታትን ሽማግለታትን ዝርከብዎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣደዳ ነጋዶ ደቂ ሰባት ገይርዎም ከም ዘሎ ጠቒሶም።
ኣብዚ እዋንዚ ብሓፈሻ ጉዳይ ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ብፍላይ ከኣ ደቂ ኣንስትዮ ንጾታዊ ምዝመዛ፡ እቶም ዝተረፉ ክፍሊ ሕብረተሰብ ድማ ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ከይቃልዑ ዘለዎም ሻቕሎት ምግላጾም እታ መርበብ ሓቢራ። እቲ ንዘይሕጋዊ ተግብራ ምቅላዕ ብዘይ ናይ ዕድመ፡ ጾታን ብሄርን ኣፈላላይ ኣብ ልዕሊ ኩሎም ኤርትራውያን ስደተኛታት ከም ዝፍጸም እውን እቶም ሻቕሎት ዝሓደሮም ክኢላታት ሕቡራት ሃገራት ሓቢሮም። ነዚ ዘይሰብኣዊ ተግባር ንምክልኻል ካብ ዝምልከቶም ኣካላት ህጽጹ ናይ ተሓታትነት ስጉምቲ ምውሳድ ከም ዘድሊ ከኣ ጸዊዕም። ኣብ ርእሲዚ በቲ ዝተፈጥረ ሃንደበታዊ ውግእ ምስ ስድራቤቶም ዝተጣፍኡ ህጻናት ስለ ዘለዉ፡ ነቲ ጸገም ዝያዳ ከም ዘጋድዶ ኣፍለጡ።
ብትዕዝብቲ ናይቶም ክኢላታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝፍጸም ዘሎ ዘይሰብኣዊ ተግባራት ርዱእ ኮይኑ ከብቅዕ፡ ክሳብ ሎሚ እቲ ጉዳይ ብዝምልከቶም ኣካላት ሕጋዊ ናይ ምክልኻል ስጉምቲ ይውሰድ ዘይምህላዉ ኣገንዚብም። ምስዚ ኣተሓሒዞም ድማ ነቶም ግዳያት፡ ሕክምናውን ስነኣእምሮኣውን ደገፍ ንኽገብሩ ናብ ኩሎም እቲ ጉዳይ ዝምልከቶም መሻርኽቲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት መጸዋዕታ ከም ዘቕረቡ እቶም ግዱሳት ክኢላታት ሓቢሮም።
ቅድሚ ሕጂ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ከባቢቲ ዝተዓቑብሎም ኣብ ክልላት ትግራይ፡ ኣምሓራን ዓፋርን ዝርከብ መደበራት ንመጭወይቲ፡ ጾታዊ ዓመጽ፡ ገንዘባዊ ምዝመዛ፡ ምስዋርን ሞትን ክኾኑ ከም ዝጸንሑ እውን እቲ ዜና ኣዘኻኺሩ።
ጉዕዞ ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራን ግፋ ኣብ ኤርትራን ቀጻሊ ኣሎWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብዝሒ ዘለዎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብወገን ሑመራ ናብ ኤርትራ እናሰገረ፡ ብተሰነይ፡ ሃይኮታን ካለኦት ከባብታትን ኣቢሉ ናብ ዶባት ኤርትራን ትግራይን ይጽጋዕ ከምዘሎ፡ ምንጭታት ሰዲህኤ ካብ’ቲ ከባቢ ሓቢሮም። እቲ ምጉዕዓዝ ናይ ሰራዊት ብመካይን ጥራይ ዘይኮነ ብነፈርቲ እውን ከም ዘሎ እቲ ሓበሬታ የረድእ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኤርትራ ኣብያተ-ሕክምና ብውጉኣት ስለ ዝተታሕዘ ሲቪል ኤርትራውያን ኣገልግሎት ይረኽቡ ከም ዘየለወምን ብዘለዎ ሕጽረት መግቢ፣ ነበርቲ ናይቲ ከባቢ ነቲ ሆስፒታላት ዝኸውን መግቢ ብጉልባብ “ወፈያ” ከቕርቡ ይግደዱ ከም ዘለዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
እቲ ሓበሬታ ኣብ ኣመጋግባ ናይ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ናይ ኤርትራ ዝሓሹ ምዃኖም ካብቶም ነቲ ኩነታት ብቐረባ ዝከታተልዎም ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ዝተረኽበ ሓበሬታ ከም ዘረድእ ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ምንጭታት ሰዲህኤ ዝተረኽበ ሓበሬታ’ውን የረድእ።እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ብስግረ-ዶብን ካልእ ምኽንያታትን ተኣሲሮም ዝነበሩ ኤርትራውያን፡ ወተሃደራት ዝነበሩን ተገዲዶም ካብቲ ዝተኣስርዎ ወጺኦም ብቐጥታ ናብተን ናይ ቅድም ኣሃዱታቶም ከም ዝውሰዱን እቶም ወተሃደራት ዘይነበሩ ድማ፡ ናብ ናይ ሰሙናት ወተሃደራዊ ታዕሊም ይውሰዱ ከም ዘለዉ እዞም ምንጭታት ብተወሳኺ ጠቒሶም።
ብኻልእ ወገን ድማ፡ ቅድሚ ሕጂ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ብኣፍልጦ መንግስቲ ካብ ውትህድርና ተሰናቢቶም ዝነበሩ፡ ናይ ቀደም መዛግቦም እናተገንጸለ፣ ብግዲ ናብ ሰራዊት ይውሰዱ ከም ዘለዉን ኣብ ልዕሊ ፈቓደኛታት ዘይኮኑ ድማ ዝተፈላለዩ ስጉምትታት ከም ዝውሰዱን ካብቲ ዝበጻሓና ሓበሬታ ምርዳእ ተኻኢሉ። ካብቲ እቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዝወስዶ ዘሎ ኣገራሚ ስጉምታታት ድማ፣ ናይቶም ዘይተረኽቡ ኮነ ናይ ቤተሰቦም ንብረት ዝኾና እንስሳ ዘቤት እንዳዘመተ፡ ቀለብ ሰራዊት ይኾና ምህላወን እቲ ሓበሬታ ኣቃሊዑ።
ወጥሪ ኣሜሪካን ሩሲያን ኣብ ጉዳይ ሱዳንWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣንበሳድር ኣሜሪካ ኣብ ሱዳን ጆን ጎድፍረይ ምስ ጋዜጣ ቲያር Tayyar newspaper/ኣብ ዝገበርዎ ቃለ-መጠይቕ፡ ሱዳን ንሩስያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ መደበር ክትምስርት እንተ ፈቒዳትላ ሳዕቤኑ ሓደገኛ ከም ዝኸውን ከም ዘጠንቀቑ እታ ጋዜጣ ካብ ካርቱም ሓቢራ።
እቶም ኣንበሳደር ኣሜሪካ ኣብቲ ምስታ ጋዜጣ ዘካየድዎ ቃለ መጠይቕ፡ ሩሲያ ነቲ ብ2017 ምስቲ ካብ ስልጣኑ ብ2019 ዝተወገደ ዑመር ኣልበሽን ዝተፈራረመቶ ስምምዕ ኣብ ግብሪ ከተውዕሎ ትንቀሳቐስ ከም ዘላ ዝሕብሩ ጸብጻባት ከም ዘለዉ ጠቒሶም። ምስዚ ኣተሓሒዞም ከኣ ከምዚ ዝኣመስለ ምንቅስቓስ ንሱዳን ካብ ሕብረተሰብ ዓለም ከም ዝንጽላን ክትረኽቦ ዝግበኣ ረብሓ ከም ዘስእናን ገሊጾም። ኣንበሳደር ጎድፍረይ ዝኾነት ሃገር ምስ ካልእ ሃገር ናይ ምዝማድ ልኡላዊ መሰልኳ እንተለዋ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ስጉምቲ ግና ሳዕቤን ዘኸትል እዩ ኢሎም።
ኣንበሳደር ጆን ጎድፍረይ ኣሜሪካ ሓቀኛ መሓዛ ሱዳን ክትከውን ከም እትኽእል ጠቒሶም፡ እዚ ዝኸውን ግና ሱዳን ብምምስራት ሲቪላዊ መንግስቲ ኣቢላ፡ ናብ ዲሞክራሲ ምስ እተምርሕ ጥራይ ምዃኑ ሓቢሮም።
ናይዞም ኣንበሳደር ቃለ-መጠይቕ ተኸቲሎም፡ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ሱዳን ሌተናል ጀነራል መሓመድ ዑስማን ኣል ሓሰን ብወገኖም መግለጺ ሂቦም። እቶም ጀነራል ኣብቲ መግለጺኦም ብዛዕባ ምምስራት መደበር ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ምስ ሩሲያ ውዱእ ስምምዕ ከምዘይተበጽሐ ጠቒሶም፡ ወተሃደራዊ ምትሕግጋዝ ክልቲአን ሃገራት ግና ቀጻሊ ከምዘሎ ገሊጾም።
ሩስያ ቱደይ/ Russia Today ብወግና ፕርሲደንት ፑቲን ብ16 ሕዳር 2020 ነቲ ንምምስራት መደበር ሩሲያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ዝምልከት ስምምዕ ከም ዘጽደቕዎ ሓቢራ።
ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ርእሲቲ ዘለዎ ውግኣትን ቅልውላዋትን እዚ ክውሰኾ እንከሎ መሊሱ ከም ዝገድድ ናይ ብዙሓት ግዱሳት ወገናት ስግኣት እዩ።
ኤውሮጳን ኣሚሪካን ብጉዳይ ትግራይ ሻቕሎተን ገሊጸንWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኮሚሽነር ቅልውላዋት ሕብረት ኤውሮጳ ጃነዝ ሌናርቺክ፡ ብ1 ጥቅምቲ 2022 ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፡ ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ውግእ ሰብኣዊ ቅልውላው እናገደደ ምኻዱ ኣዝዩ ከም ዘሻቕሎም ገሊጾም። ንሶም ብስንክቲ ከም ሓድሽ ዝተጀመረ ውግእ ኣብ ልዕሊ ህይወት ሰባት ህልቂትን ምምዝባልን ከምኡ’ውን ዕንወት ንብረትን ትሕተ-ቅርጽን ምኽታሉ ኣዝዩ ከም ዘሕዝኖም ጠቒሶም። እቲ ተስፋ ተነቢርሉ ዝነበረ ምቕራብ ሰብኣዊ ረዲኤት ምቁራጹ ነቲ ዝጸንሐ ቅልውላው ስለ ዘጋድዶ ከም ዘተሓሳስቦም ከኣ ሓቢሮም።
ኮሚሽነር ጃነዝ ሌናርቺክ፡ ኣብቲ ዳርጋ ክልተ ዓመቱ ኣቚጺሩ ዘሎ ውግእ ኢትዮጵያ ዝተፈጥረ ሰብኣዊ ግህሰታት፡ ሕብረት ኤውሮጳ ብመንጽር ዓለም ለኻዊ ሕግታት ከም ዝኹንኖ ኣስፊሮም። ኣተሓሒዞም ድማ ሎሚ እውን ኩሎም ኣብቲ ውግእ ተጸሚዶም ዘለዉ ወገናት፡ ናብቲ ዘይሩ-ዘይሩ ዘይተርፍ ተዂሲ ጠጠው ምባልን ሰላማዊ ዘተን ንክኣትዉ ሕብረቶም ከም ዘተባብዕ ኣፍሊጦም።
ኣብ ምቕራብ ሰብኣዊ ረዲኤት ዝዋፈሩ ሲቪል ኣካላት ናይ ድሕንነቶም ውሕስነት ምእንቲ ንክረኽቡ እቶም ኮሚሽነር ናብ ኩሎም ተዋጋእቲ ኣካላት መጸዋዕታ ኣቕሪቦም።
ብኻልእ ወገን ድማ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳይ ኣሜሪካ ብ28 መስከረም 2022 መግለጺ ኣብ ኢትዮጵያ/ትግራይ ውግእ ዳግማይ ንክባራዕ ኤርትራ ወሳኒ ግደ ከም ዝነበራ ጠቒሱ፡ ሓይልታታ ብህጹጽ ካብ ትግራይ ኣውጺኣ ናብ ዶባ ክትስሕብ ብትሪ ከም ዘዘኻኸረ፡ ዜና-24/NEWS-24 ዝተባህለት ማዕከን ሓቢራ። ናይ ኣሜሪካ ወጻኢ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ወሃብ ቃል ኔድ ፕራይስ ብዛዕባ ግደ ኤርትራ ኣብቲ ውግእ ብጋዜጠኛታት ንዝቐረበሎም ሕቶ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ “ኣሜሪካ ብንጹር ቃላት ኤርትራ ሰራዊታ ናብ ዶባታ ንክትስሕብ ደጋጊማ ክትነግር ጸኒሓ እያ ” ከም ዝበሉ እቲ ካብ ዜና 24/NEWS-24 ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ኣብ ኤርትራ ግፋን መቕጻዕትን ብዝገደደ ይቕጽል ኣሎWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ጉጅለ ህግደፍ እቲ ኣብ ገጠራት ኤርትራ ዝጀመሮ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብዝኸፈአ ኣገባብ ዝካየድ ግፋ፡ ኣብ ከተማታት እውን ይቕጽሎ ከም ዘሎ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይገልጹ ኣለዉ። ናይዚ እዋንዚ ግፋ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሎሚ ዝኸፈአ ዝግበሮ ደቅኹም ኣይተረኽቡን ኣብ ልዕሊ ዝተባህሉ ስድራቤታትን ንብረቶም ዝውሰድ ዘይሰብኣዊ ተግባር እዩ።
ንኣስመራ ወሲኽካ ኣብ ከተማታት ኤርትራ ክሳብ 30 መስከረም 2022 ዝተሓበ ውላዶም ከቕርብዎ ዝተሓተቱ ውለዲ እንተዘይተግቢሮም ዝጽበዮም ከቢድ መቕጻዕቲ ከም ዘሎ ተነጊርዎም እዩ። ወለዲ ጥራይ ዘይኮኑ ወነንቲ ትካላት እውን ንግዱድ ውትድርና ዝህደን ሰብ ከስርሑ እንተተራኺቦም፡ ቅድም 30 ሺሕ ናቕፋ ክቕጽዑ ድሕሪኡ ድማ ትካሎም ክዕጸው ምዃኑ ተነጊርዎም ኣሎ።
ካብ ኣስመራ ይኹን ካብ ዝተፈላለዩ ከባብታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ከም ዝገልጾ፡ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ምስ ስድራኦም ዝጸንሑ እሞ ብናይ ጉልበት ዕለታዊ ስራሕ ደቆም ከዕንግሉ ዝጸንሑ፡ ኣብዚ እዋንዚ ተገዲዶም ናብ ውግእ ስለ ዝተወስዱ፡ ስድረኦም ኣብ ኣዝዩ ቁጠባውን ሰብኣውን ጸገማት ወዲቖም ምህላዎም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ይገልጹ ኣለዉ።
እቶም ተገዲዶም ናብ ውግእ ትግራይ ዝውሰዱ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣብ ውትህድርና ዝጥቀምሉ ከም ኣንሶላን መግብን ዝኣመሰለ መሰረታዊ ነገራት ካብ ገዞም ክሰንቁ ዝግደዱ ምዃኖም ነቲ ናይ ሎሚ ግፋ ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ፍሉይ ከም ዝገብሩ እቶም ግዳያት ይገልጹ ኣለዉ። ብዝዕባቲ ንዕድመኦምን ናብ ውግእ ተገዲዶም ዝኣተውሉ ኣገባብ እንተኾይኑ ድሮ ኣብቲ ትርጉሙን ሳዕቤኑን ከይተረድእዎ ውግእ ዝተማረኹ ዝርዝር መንነቶም ከባቢኦምን ጠቒሶም ዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ ምርዳእ ዝከኣል እዩ።
እቶም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ካብ ከተማ ኣስመራ ከም ዝጠቕስዎ፡ ካብ ወጻኢ ናብ ኤርትራ ዝገሹ ኤርትራዊ ዝመበቆሎም እውን ግዳይ ናይቲ ክተት ናይ ምዃን ሓደጋ ከጋጥሞም ይኽእል እዩ። ነዚ ከም ኣብነት ክጠቕሱ እንከለዉ፡ ሓደ ካብ ካናዳ ናብ ኣስመራ ዝገሸ በቶም ዝገፉ ወተሃደራት ምስ ተታሕዘ፡ ፓስፖርቱ ኣርእዩ “ኣነ ካናዳዊ እየ’ሞ ኣይምልከተንን እዩ” ምስ በሎም፡ “ዝተገርነበ ካናዳዊ የለን” ተባሂሉ ከም ዝተወስደ ምስክርነቶም ሂቦም።
እዚ ምስ ሓይልታት ኤርትራ ናብ ትግራይ ምእታዉ ተኸቲሉ፡ ዝካየድ ዘሎ ግፋ ተተሓሒዙ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ኤርትራ ክረአ ጸኒሑ እዩ። ነዚ ዘይምኽኑይን ዘይሰብኣውን ግፋ ዝተቓወሙ ኤርትራውያን ስድራቤታት ገለን ገዛውቶም ተዓሽጉ ንብረቶም ተወሪሱ ፈቐዶ በረኻ ክነብሩ ክግደዱ እነከለዉ፡ ካለኦት ከኣ ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ክዳጐኑ ምጽንሖም ዝዝከር እዩ።
ቀጻሊ ኣዕናዊ ደብዳብ ነፈርቲ ኣብ ትግራይWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
እዚ ካብቲ ኣብ ትግራይ ዝፍጸም ዘሎ ቀጻሊ ደብዳባት ነፍርቲ ሓደ ናይ ዓዲ ዳዕሮ
ድሕርቲ ኣብ ትግራይ ዳግማይ ውግእ ምብርዑ ዝተኻየደ ቀጻሊ ደብዳባት ነፈርቲ፡ ብ28 መስከረም 2022 እቲ ኣብ ከተማ ዓዲ ዳዕሮ ዝተፈጸም ኣዝዩ ዘስካሕክሕን ዓብይ ዕንወት ዘስዓበን ምንባሩ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ይሕብራ ኣለዋ።
እተን ኣብ ዓዲ ዳዕሮ ዝደብደባ ነፈርቲ ናይ ኢትዮጵያ ዘይኮናስ፡ ናይ ኤርትራ እየን ዝብል ሓበሬታኳ እንተሎ፡ ናይ መነኦም ምዃነን ብዘየገድስ እቲ ተግባርን ዘስዓቦ ህልቂትን ግን ኩኑን እዩ። ሬድዮ ኤረና ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ምንጭታታ ብምጥቃስ፡ ቅድሚ ሕጂ ካብ ኤርትራ ዝነቐላ ነፈርቲ ውግእ 4ተ ግዜ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ትግራይ ከም ዝደብደባ ሓቢራ’ላ።
በዚ ብኣህጉራዊ ትካላት ከይተረፈ ዝተኾነነ ደብዳብ ኣብ ዓዲ ዳዕሮን ካለኦት ከተማታት ትግራይን ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ዕድመ ዝርከቡ፡ ብሰንክቲ ውግእ ካብ ኣባይቶም ተመዛቢሎም ኣብ ግዝያዊ መዕቆብታት ኣጽሊሎም ዘለዉ ከይተረፉ፡ ብዙሓት ሰባት ከም ዝሞቱን ከም ዝሰንከሉን ክፍለጥ እንከሎ፡ መንበሪ ኣባይትን ወሃብቲ ኣገልግሎት ትካላትን ይዓንዉ ኣለዉ።
ህግደፍ እውን ብወግዒ ብምሉእ ዓቕሙ ዝተሳተፎ ውግእ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ብ25 ነሃሰ 2022 ዳግማይ ካብ ዝጅመር ንደሓር፡ ኣብ ትግራይ ከተማታት፡ መቐለ፡ ሽረ፡ ኣላማጣ፡ መኾኒ፡ ዋጃ፡ ሸራሮ፡ ማይጸብሪ፡ ዓድዋ፡ ውቕሮን ኣጉላዕን ወሲኽካ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ብተደጋጋሚ ብነፈርትን ድሮናትን ይድብድባ ኣለዋ። ከተማ ዓዲ ግራት ድማ ብወገን ኤርትራ ብዝድርበ ከቢድ ብረት ግዳይ ኮይና ጸኒሓ። በዚ ደብዳባት ነፈርትን ከበድቲ ብረትን ዝሞቱ ሰባት ምስቲ ውግእ ምትእስሳር ዘየብሎም ሲቪል ምዃኖም ብዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ክግለጽ ዝጸንሐ እዩ። ኣብ ርእሲዚ እቲ ቀንዲ ታርጌት ኮይኑ ዝዓኑ ዘሎ ትካላት፡ ትምህርቲ፡ ሕክምና፡ ማእከላት መዕደሊ ረዲአትን ወሃብቲ ኣገልግሎታትን እዩ። ብዘይካዚ ዝተፈላለዩ ትካላት ኣብያተ-እምነት’ውን ግዳያት ኮይኖም ኣለዉ።
እዚ ካብቲ ውግእ ዝካየደሉ ቦታታት ወጻኢ፡ ወተሃደራዊ ኣብ ዘይኮኑ ዕላማታት ዘተኮረ ደብዳባት ነፈርቲ፡ ድሮናትን ከበድቲ ብረትን፡ ኣብ ልዕሊቲ ናይ መጀመርያ ረዲአት ሕክምናኳ ክረክብ ዘይክእል ህዝቢ ዝፍጸም ዘሎ ብምዃኑ ክኹነን ዝግበኦ ሰብኣዊ ህልቂትን ትካላቱን እዩ።
ኣብ ኣስመራ ጸልማት ዝጉልባቡ ክትራን ይገድድ ኣሎWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣብ ከተማ ኣስመራ ብሰንኪ ተኸታታሊ ምቁራጽ ሓይሊ መበራህቲ ጸልማት ስለ ዝወረሳ ብስዉር ዝካየድ ዘሎ ስርቅን ዝምታን ይገድድ ከም ዘሎ ሬድዮ ኤረና/ Radio Erena ምንጭታታ ብምጥቃስ ኣብ ናይ 26 መስከረም 2022 ዜናኣ ኣቃሊዓ። እቲ ክትራን ቀንዲ ኣብ ደገ ኣብ ጽምዋ ቦታታት ዝፈጸም ኮይኑ፡ ብፍላይ ካብዚ ቀረባ ግዜ ጀሚሩ ለይቲለቲ ሰረቕቲ ናይ ገዛውቲ መዓጹ እንዳሰበሩ ንብረት ይዘምቱ ከም ዘለዉ እቲ ዜና ብተወሳኺ ገሊጹ።
ዝተፈጸመ ገበናት ካብ ምምዝጋብን ምጽብጻብን ሓሊፉ ናይ ምክልኻሉ ዘይከኣለ ፖሊስ ከተማ ኣስመራ ህዝቢ በብከባቢኡ ንገዛእ ርእሱ ንክሕሉ ተደጋጋሚ መጸዋዕታታት የቕርብሉ ኣለዉ። እንተኾነ ዝተዓጥቁ ኣባላት ፖሊስ ዘይተቖጻጸሮም ሰረቕቲ ዕድመ ዝደፍኡ ሽማግለታት ክከላኸልዎም ዝከኣል ኣይኮነን።
ኣደዳ ሕጽረት ዝስተ ማይ፡ ኤለክትሪክን ካለኦት መሰረታዊ ቀረባትን ካብ ዝኸውን ነዊሕ ግዜ ዘሕለፈ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ፡ ኣብዚ እዋንዚ ድማ ንህላውናኡ ዘስግኦ ዝርቅን ዝምታን ተወሲኽዎ ኣብ ዝለዓለ ሻቕሎት ከም ዝርከብ ካብቲ ዜና ክፍለጥ ተኻኢሉ።
እቶም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና፡ ኣብ ከምዚ ሎሚ መንእሰያታ ገለን ብግዱድ ውትህድርና ገለን ድማ ብስደት ተፍልዮማ ዋና ኣብ ዝሰኣነት ውቅብቲ ከተማ ኣስመራ፡ ክትራንን ዝተፈላለዩ ገበናትን ተወሲኽዎ ክጋደድ ግድን ምዃኑ’ውን ጠቒሶም። ኢጣልያዊ ናይ ህንጻ ጥበብ ዝረኣየላ ዝነበረት “ኣስመራ ጻዕዳ” ሎሚ ሰኣን ዋና ትዓኑ ምህላዋ ከይኣኽላ ኣደዳ ገበንን ንናይ ግዳም ሓይልታት ናይ ውግእ መዋፈሪት ትኸውን ምህላዋ ኣዝዩ ከም ዘሕዝን እቶም ምንጭታት ዓሚቕ ስኽፍታኦም ኣስፊሮም።
ዜናዊ ጸብጻብ ምዝዛም ሰሚናር ኣባላት ሰዲህኤWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ብተኸታታሊ ሰለስተ መዓልታት ክካየድ ዝቐነየ ሰሚናር መላእ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ተዛዚሙ። እቲ ሰሚናር ኣብቲ ዝተኸፍተሉ ዕለት 23 መስከረም 2022 ብዛዕባ ሰልፋዊ ዕቤትን ምድልዳል ሓድነትን እዩ ተመያይጡ። ቀጺሉ ድማ በቲ ተታሒዙ ዝነበረ መደብ መሰረት ኣብተን ቀጸልቲ ክልተ መዓልታት ብዛዕባ፡ “ፖሊሲ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ሰዲህኤን ሓድነትን ሓባራዊ ዕዮን ደምበ ተቓውሞ ኤርትራን” ብሰፊሑ ተመያይጡ።
ሰሚናር ንፖሊሲ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ሰዲህኤ ዝምልከት፡ በቲ ኣቐዲሙ ዝቐረብ ጽሑፍ ብ24 መስከረም 2022 ብሰፊሑ ተዛትይሉ። ቅድሚ ናብቲ ዝርዝር ምይይጥ ምእታዉ ብዛዕባ’ቲ መመያየጢ ሰነድ ዝተዳለወሉ ኣገባብን ኣብኡ ዝሰፈሩ ቀንዲ ቀንዲ ነጥብታትን፡ ብጠርናፊ ናይታ ነቲ ሰነድ ዘዳለወት ሽማግለ ብጻይ ብርሃነ ደበሱ ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያት ሰልፊ፡ መበገሲ ሓሳብ ቀሪቡ። እቲ ሰነድ ብመንጽርቲ ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ቅዋምን ሰዲህኤ ሰፊሩ ዘሎ መትከላት ዝተቓነዩ ጉዳያት ዝሓዘ እዩ። ካብቶም ኣብቲ ሰነድ ዝሰፈሩ ቀንዲ ነጥብታት፡ ናይ ወጻኢ ዝምድና፡ ኣህጉራዊ ዝምድና፡ ህዝባዊ ዲፕሎማስን ዝግበር ዝምድና ዝምስረተሉ መትከላትን ዝብሉ ይርከብዎም።
ተሳተፍቲ ሰሚናር ኣብቲ ሰነድ ዝሰፈሩ ሓሳባት መሰረት ብምግባር፡ ዝተፈላለዩ ሕቶታት ኣልዒሎም’ ነቲ ሰነድ ዘህብትሙ ሓሳባት’ውን ኣቕሪቦም። ዝሓለፈ ተመኩሮታት ብምዝካር ኣብ መስርሕ ዝምድና ፍሉይ ጥንቃቐን ቆላሕታን የድልዮም ዝበልዎም ሓሳባት’ውን ኣዘኻኺሮም። ብሓፈሻ ምስ ኩሎም ወገናት ብፍላይ ድማ ምስ ጐረባብትና ዝግበር ዝምድናታት ኣብ ከመይ ደረጃ ከም ዝርከብን ብኸመይ ክቕጽል ከም ዝግበኦን ኣብ ዝምልከት ድማ ተሳተፍቲ ዝተፈላለዩ ርኢቶታት ኣቕሪቦም።
ህልዊ ኩነታት ከባብና መሰረት ብምግባር ኣብ ዝገበሮ ዳህሳስ፡ ሰሚናር ኣተሓሕዛ ሰልፍና ንዝምድና ምስቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ዝምልከት ሰፊሕ ግዜ ዝወሰደ ዝርርብ ኣካይዱ። ኣብዚ እዋናውን ተሃዋስን ዛዕባዚ መሰረታዊ ፖሊሲ ዝምድና ሰዲህኤን ብትካላቱ ክውሰኑ ዝጸንሑ ውሳነታትን ዘይጻረሩ ዝተፈላለዩ ናይ ኣተሓሕዛ ሓሳባት ቀሪቦም። እዚ ጉዳይዚ ናይ ትግራይ ወይ ናይ ኢትዮጵያ እዩ ኢልካ ዝሕለፍ ታራ ናይ ጉርብትና ኣጀንዳ ዘይኮነ፡ ሳዕቤኑ ንኤርትራን ህዝባን ሓደገኛ ስለ ዝኾነን ኣብቲ ዝካየድ ዘሎ ውግእ መንእሰያት ኤርትራ ይቕዘፉን ንብረት ኤርትራ ይዓኑን ስለ ዘሎ፡ ኤርትራዊ ረብሓን ልኡላውነትን ብዘማእከለን ንፖሊሲ ኣህጉራዊ ዝምድናኡ ብዝዓቀበን፡ ኣብቲ ህግደፍ ንምስዓር ዝግበር ቃልሲ ግደ ሰዲህኤ ክረጋገጽ ከም ዝግበኦ ተንጸባሪቑ።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ኣብዚ እዋንዚ ብኣሸሓት ዝግመት ሰራዊት ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ዝኣትወሉ ዘሎ ምኽንያት፡ ብወገን ኤርትራ ኣቢሉ ምስ ህግደፍ ሓቢሩ ሓይልታት ትግራይ ንምውጋእ ጥራይ ዘይኮነ፡ ንልኡላውነት ኤርትራ እውን ኣስጋኢ ምዃኑ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ተሳተፍቲ ሰሚናር ነቲ ተግባር ኮኒነምዎ። እቲ ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመታት ጉጅለ ህግደፍ ምስ ኢትዮጵያዊ ሰልፊ ብልጽግና ከካይዶ ዝጸንሐ ዘይግሉጽን ዘይትካላውን ኣካይዳ ምስዚ ኣብዚ እዋንዚ ዝረአ ዘሎ ምዕባለ ነቲ ኩነታት ብመንጽር ኤርትራዊ ልኡላውነት ዝያዳ ኣስጋእን ሓደገኛን ከም ዝገብሮ’ውን ሰሚናር ስኽፍታኡ ኣቃሊሑ። ሰሚናር ኣባላት ሰዲህኤ፡ ኣብ መወዳእታ መዓልቲ 25 መስከረም 2022 ድማ “ሓድነትን ሓባራዊ ዕዮን ደምበ ተቓውሞ ኤርትራን” ኣብ ዝብል ናይ መወዳእታ ሰነድ ተመያይጡ። ቅድሚ ናብቲ ዝርዝር ምይይጥ ምእታው ናይታ ነቲ ሰነድ ዘዳለወ ሽማግለ ጠርናፊ፡ ኣቦመንበር ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ)፡ ኣብቲ ሰነድ ንዝሰፈሩ ኣገዳስቲ ነጥብታት፡ ብጽሒት ሰዲህኤ ኣብ መስርሕ ሓድነትን ኣድላይነት ሓባራዊ ዕዮን ብምጉላሕ መእተዊ ሓሳብ ኣቕሪቡ። ኣብ መብርሂኡ ሓባራዊ ዕዮ ንሰዲህኤ መሰረታዊ ብምዃኑ ከከም ምስ ውድባት ዘለዎ ናይ ኣረኣእያ ቅርበት ብደረጃታት ከም ዝሰርዖ ኣብሪሁ።
ተሳተፍቲ ሰሚናር ሰዲህኤ ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ዝገበሮም ናይ ሓድነት ጻዕርታት ዘኪሮም፡ እንተኾነ ብመንጽርቲ ዝተኻየደ ጻዕርን ዝወሰዶ ግዜን ክሳብ ሕጂ ዘዕግብ ውጽኢት ስለ ዘይተረኽቦ፡ ኣብ መጻኢ ዝግበር ሓድነታዊ ጻዕሪ ነዚ ዝሓለፈ ተመኩሮ ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን መዚኖም። በብግዜኡ ይምስረታ ምስ ዘለዋ ሓደስቲ ኣንጻር ህግደፍ ዝስለፋ፡ ኤርትራዊ ውዳበታትን ምንቅስቓሳትን’ውን ዝተጸንዐን ጥንቁቕን ርክባት ክግበር ሰሚናር ካብ ዝተገደሰሎም ዛዕባታት ሓደ እዩ።
ኣብ ምዝዛም ሰሚናር፡ ተሳተፍቲ ናብ መሪሕነት ዝተፈላለዩ ለበዋታት ኣቕሪቦም። ኣቦመንበር ሰዲህኤ ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል ድማ፡ “ኣብ ቅድሜና ዘለዉ ብድሆታት ንምስዓር፡ ሰልፋዊ ሓድነት መተካእታ ዘየብሉ ናይ ዓወት ምስጢርና ብምዃኑ፡ ሓሳባካ ናይ ምግላጽ ናጽነትና ህያው ኮይኑ፡ ንሓድነትና ከም ናይ ዓይንና ብሌን ክንሕልዋ ግድን እዩ” ኢሉ። ተሳተፍቲ ሰሚናር ንዘርኣይዎ ተሳትፎን ምክትታልን ከኣ ንኢዱ።
ሰሚናር ኣባላት ሰዲህኤ ተኸፊቱWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
መሰረታትን መሪሕነትን ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ዝተሳተፍዎ ሰሚናር ብ23 መስከረም 2022 ተጀሚሩ። ኣብ መኽፈቲ እቲ ሰሚናር ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤ (ደጊጋ) መሰረታት ሰዲህኤ ከም መቐጸልታ ናይቲ ዘይስልኪ ተወፉይነቶም፡ መጸዋዕታ ኣኽቢሮም ኣብዚ ሰሚናር ምስታፎም ኣመስጊኑ። ናይቲ ብኣካልን ብዙምን ዝካየድ ሰሚናር ኣቕጣጫ፡ ኣድህቦን መድረኻዊ ኣገዳስነትን እንታይ ምዃኡ ኣብሪሁ። ኣስዒቡ ድማ ነቶም ሰሚናር ዝዛረበሎም ዛዕባታት ዘርዚሩ።
እዚ ሰሚናር ንሰለስተ ተኸታተልቲ መዓልታት ዝካየድ ኮይኑ፡ ኣብቲ መስርሕ፡ ሰለስተ ኣቐዲሞም ብሽማግለታት ተጸኒዖም ዝተዳለዉ፡ ሰለስተ ሰነዳት ክቐርቡ እዮም። እቶም ሰነዳት፡ “ሰልፋዊ ዕቤትን ምድልዳል ሓድነትን፡ ፖሊሲ ወጻኢ ዝምድናታት ሰዲህኤን ኣገዳስነት ሓድነት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራን” ዝብሉ እዮም።
እዚ ሰሚናር ኣብ ዝተኸፍተሉ እሞ ዝያዳ 7 ሰዓታት ዝቐጸለሉ ናይ ቀዳማይ መዓልቲ መደብ ብዛዕባ’ቲ “ሰልፋዊ ዕቤትን ምድልዳል ሓድነትን፡” ዝብል ጽሑፍ ምይይጥ ተኻይዱ። ኣብዚ ናይ 23 መስከረም 2022 ክፋል ሰሚናር፡ ናይታ ነቲ ሰነድ ኣጽኒዓ ዘቕረበት ሽማግለ ኣቦመንበር ብጻይ ፍሰሃየ ሓጐስ፡ ብዛዕባቲ ኣቐዲሙ ንኣባላት ተዘርጊሑ ዝጸንሐ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ናይ ምይይጥ መበገሲ መብርሂ ሂቡ።
ኣብዚ ናይ ቀዳማይ መዓልቲ ርክብ ኣብ ዝተኻየደ ምይይጥ ተሳተፍቲ ሰሚናር፡ ንሓያልን ድኹምን ጐድንታት ሰልፊ፡ ኣብ መጻኢ ብሰልፊ ክዕመሙ ዝግበኦም፡ ምድልዳል ሓድነት ሰልፍን ብሰልፊ ዝወሃብ ኩለ-መዳያዊ ኣገልግሎትን ኣብ ዝብሉ ኣገደስቲ ዛዕባታት ሰፊሕን ዝርዝራውን ምይይጥ ተኻይዱ።
ክልል ትግራይ፡ ብኤርትራን ኢትዮጵያን ሓድሽ ውግእ ከም ዝተኸፍታ ከሲሳWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ናብ 20 መስከረም 2022 ኣብ ዘውግሕ፡ ብሓይልታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓድሽ ውግእ ከም ዝተኸፍተ ከሲሱ። በቲ ዝወጸ ሓበሬታ መሰረት እቲ ውግእ ዝተኸፍተሉ ከባቢ ካብ ሩባ ተከዘ ክሳብ ወረዳ ኢሮብ ኣብ ዘሎ ዶባት ኤርትራን ትግራይ ኮይኑ፡ ማይ ኩሕሊ፡ ዝባን ገደና፡ ዓዲ ኣውዓላ፡ ራማ፡ ጸሮናን ዛላንበሳን ድማ ብፍላይ ተጠቒሶን።
ኣብዚ ሓድሽ ውግእ፡ ናይ ኢትዮጵያ ክልተ እዝታትን ሰለስተ ናይ ኮማንዶ ክፍለ ሰራዊታትን ፍሉይ ሓይልን ፋኖን ክልል ኣምሓራን ምስ ሓይልታት ኤርትራ ተሰሊፎም ከም ዘለዉ ተጠቒሱ። ኤርትራ ኣቐዲማ ዑቑር ሰራዊታ ንክኸትት ጸዊዓ እያ። ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ሰራዊት ኢትዮጵያ ብብዝሒ ናብ ኤርትራ ከም ዝተጓዕዘ ብዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ክግለጽ ጸኒሑ እዩ። ብወገን ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ብክልል ትግራይ ዝቐረበ ክሲ ብዝምልከት ብወግዒ ዝተባህለ የለን።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሕቡራት መንግስታት ኣሚሪካ፡ ማይክ ሃመር ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሰላም ጻዕሪ ክገብሩ ጸኒሖም ናብ ሃገሮም ምስተመለሱ ጋዜጣዊ መግለጺ ሂቦም። ኣብ መግለጺኦም ሰራዊት ኤርትራ ዶብ ሰጊሩ ናብ ትግራይ ከም ዝኣተወ ክከታተልዎ ከም ዝጸንሑ ሓቢሮም። ነቲ ተግባር ከም ዝዀነንዎ ምግላጾም ድማ ሮይተርስ ሓቢራ። ኩሎም ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ተዋሳእቲ ናይ ወጻኢ ሓይልታት፡ ሓድነት ኢትዮጵያ ከኽብሩን ኩነታት ካብ ምግዳድ ክቑጠቡን ይግበኦም ከም ዝበሉ እውን ሮይተርስ ጠቒሱ።
More...
ካናዳን ብሪታንያን፡ ዜጋታተን ኣብ ኤርትራ ምንቅስቓሶም ክድርቱ ኣጠንቂቐንWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ካናዳን ብሪታንያን ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ዜጋታተን ብጸጥታዊ ምኽንያት ምንቅስቓሳቶም ክድርቱን ግቡእ ጥንቃቐ ክገብሩን ከም ከም ዝመዓዳ ካብ ሮይተርን ኤ ኤፍ ፒን ካብ ዝተረኽበ ሓበሬታ ተፈሊጡ። እዘን ሃገራት ናብዚ ስጉምቲ ዘብጸሓ እቲ ቅድሚ ሕጂ ንናይ ብዙሓት ዜጋታት ምምዝባልን ሞትን ጠንቂ ዝኾነ ውግእ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን ዳግማይ ምብርዑን ኤርትራ ድማ ዜጋታታ ናብ ዓውዲ ውግእ ንክኸቱ ኣጥቢቓ ተገድድ ምህላዋ ምዃኑ እቲ ዜና ሓቢሩ።
እቲ ካብ መንግስቲ ካናዳ ብ15 መስከረም 2022 ዝወጸ ምኽርን መጠንቀቕታን ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ዜጋታቱ፡ ኣብ ርእሲ ምንቅስቓሳቶም ምድራት ብመራኸብቲ ብዙሃን ዝወሃብ ሓበሬታ ብቐጻሊ ክከታተሉ ኣዘኻኺርዎም።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ኣብ ኣስመራ ኣብ ሓለዋ ኣብያተ-ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራትን ኤምባሲታትን ተቖጺሮም ዝሰርሑ ዘለዉ ኤርትራውያን፡ በቲ ወጺኡ ዘሎ ክተት ካብ ዝረሖም ወጺኦም ናብ ዓውዲ ውግእ ከይውሰዱ ስግኣት ከም ዘለዎም፡ ሓደ ስሞም ዘይተጠቕሰ ዲፕሎማት ቀርኒ ኣፍሪቃ ከም ዝገለጽሉ ሮይተርስ ሓቢሩ። ሮይተርስ ኣስዒቡ ሓደ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ኤርትራዊ፡ ክልተ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ኣዝማዱ ናብ ውግእ ንክኸቱ ከም ዝተጸውዑን እንተዘይከቲቶም ግና ኣባይቶም ክውረስ ከም ዝኽእልን ከም ዝተሓበረ ጠቒሱሉ።
እቲ ካብ ብሪታንያ ዝተዘርሐ ተመሳሳሊ መጠንቀቕታ ብ14 መስከረም 2022 ዝወጸ ምዃኑ እቲ ማዕከናት ዜና ኣፍሊጠን። ክልቲአን ሃገራት ኣድላይ ኣብ ዝኾነሉ፡ ተወሰኽቲ ሓጸርቲ ናይ ጥንቃቐ መልእኽቲ ከስዕባ ከም ዝኽእላ ነንዜጋታተን ኣብፍሊጠን።
ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ተሪር ናይ ሓባሬታ ዕጽዋ ዝካየደን ሃገራት ብምዃና ነዚ ብዝምልከት ድምጻ ከም ዘይተሰምዐ ኤ ኤፍ ፒ ኣቃሊዑ።
ኤርትራ ኣብቲ መጀመርታኳ ብተደጋጋሚ ትኽሕድ እንተነበረት፡ ካብ ወርሒ ሕዳር 2020 ጀሚራ፡ ኣብ ጐኒ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብምስላፍ ናብቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየደ ዘሎ ኣዕናዊ ውግእ ሓይልታታ ከም ዘሰለፈት ክልቲኦም ማዕከናት ዜና ጠቒሶም።
ሶማልያ ወተሃደራታ ካብ ኤርትራ ንምምላስ ሓገዝ ኣሜሪካ ሓቲታWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ፕረሲደንት ሶማልያ ሓሰን ሼኽ ማሕሙድ፡ ወተሃደራቶም ካብ ኤርትራ ንምምላስ ሕቡራት መንግስታት ኣሚሪካ ክትሕግዞም ከም ዝሓተቱ ጋረው ኦንላይን/ GAROWM.ONLINE ዝተባህለት መርበብ ሓበሬታ ብ15 መስከረም 2022 ኣብ ዘውጸኣቶ ዜና ሓቢራ። እቶም ሶማሊያዊ ፕረሲደንት ነዚ ሕቶ ናብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ዘቕረቡ ኣብ ኣሜሪካ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዩ። እቲ ዜና ከም ዝገለጾ እዞም 5 ሺሕ ሶማላውያን ወተሃደራት ናብ ኤርትራ ብምስጢር ዝተላእኩ ፕረሲደንት ማሕሙድ ፋርማጆ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝነበርሉ ብ2019 እዩ።
እቲ ዜና ከም ዝጠቐሶ እዞም ወተሃደራት ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሑ፡ ብግቡእ ዝተዓለሙ ጥራይ ዘይኮኑ፡ ኣንጻር ፈጣሪ ራዕዲ ጉጅለ ኣልሸባብ ናይ ምቅላስ ሓያል ፍናንን ቅሩብነትን ዘለዎም ምዃኑ በቲ ዜና ተገሊጹ። ኣብቲ ዝተላእክሉ ግዜ እዞም ናይ ሎሚ ፕረሲደንት ሶማልያ ሓሰን ሼኽ ማሕሙድ ወሲኽካ፡ ኣብቲ ግዜቲ ፕረሲደንት ሶማልያ ንዝነበሩ ማሕሙድ ፎርማጆ ነቶም መንእሰያት ናብ ኤርትራ ብምልኣኾም ይቃወምዎም ነይሮም። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነዞም ወተሃደራት ክመልሶምኳ ቃል ኣትዩ እንተነበረ፡ ሓድሽ መንግስቲ ሶማልያ ኣንጻር ፈጣር ራዕዲ ጉጅለ ኣልሸባብ ሓያል ቃልሲ ናይ ምክያድ መደብ ከም ዘለዎ ምስ ኣረጋገጸ ግና ሓሳቡ ቀይሩ ከም ዝሓንገደ እቲ ዜና ሓቢሩ።
እቲ ዜና ኢሳያስ ኣፈወርቂ ካሳብዚ ቀረባ ግዜ ምስ ፈጣሪ ራዕዲ ጉጅለ ኣልሸባብ ይተሓጋገዝ ከም ዝነበረ ተቒሱ፡ ኣብዚ እዋንዚ መንግስቲ ሶማሊያ ነቶም ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ኣልሸባብ ክሕግዝዎ ዝኽእሉ ወተሃደራት ንምምላስ ሓያል ጻዕሪ ይገብር ከም ዘሎን ናይ ኣሚሪካ ሓገዝ እንተተወሲኽዎ ክዕወት ተስፋ ከም ዘለዎን ገልጹ። ሰብ መዚ ኣሚሪካ እውን ነቶም ወተሃደራት ናብ ሃገሮም ንምላስ ክተሓጋገዘ ቅሩባት ምዃኖም ከም ዘረጋግጹ ኣፍሊጡ።
ፕረሲደንት ሓሰን ሸኽ ማሕሙድ ምስተመረጹ ናብ ኤርትራ ከይዶም፡ ምስቶም ኣብ ዝተፈላለዩ ወተሃደራዊ መደበራት ኤርትራ ጅሆ ተታሒዞም ዘለዉ ሶማላውያን ከም ዝረኸብዎም እቲ ዜና ተጠቒሱ። እቶም ፕረሲደንት ናብ ሃገሮም ክምለሱ እዮም ዝበል ተስፋ ስለ ዝነበሮም፡ ነቶም ቅድሚ ምርጫ ደቆም ክምለስሎም ዝሓቱ ዝነበሩ ቤተሰብ እቶም ወተሃደራት ምስ ደቆም ከም ዝራኸቡን ክሳብ ሽዑ ናይ ተለፎን ርክብ መስመር ከም ዝኸፍትሎምን ቃል ኣትየምሎም ከም ዝነበሩ፡ እንተኾነ ብሰንኪ ናይ ኢሳያስ እምቢታ ክዕወት ከይዘይከኣለን ሓቢሩ።
እዞም ሶማላውያን ወተሃደራት ኣብቲ መጀመርያ ብምስጢር ናብ ኳታር ኢኹም ተባሂሎም ካብ ሃገሮም ከም ዝተወስዱን ብዘይፈልጥዎ መንገዲ ናብ ኤርትራ ከም ዝተወሰዱን ኣቐዲሙ ክሕበር ጸኒሑ እዩ። ብባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ተመዚዞም ጉዳይ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ዝከታተሉ ዘለዉ ሱዳናዊ ኮሚሽነር፡ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ እዞም ሶማላውያን ኣብ ውግእ ትግራይ ተሳቲፎም ነይሮም ዝብል ጸብጻብ ከም ዘቕረቡ ዝዝከር እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ዓመጸኛ ምምሕዳር ህግደፍ፡ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢዱ ኣእትዩ ይዋጋእ ኣሎ። ኣብ ጉዳይ ምብራቕ ሱዳን ኢዱ ከእቱ ብዙሕ ፈተነታት ከካይድ ጸኒሑን ኣሎን። እነሆ ኣብዚ ሶማልያ ምስ ኣሚሪካ ተሰማሚዓ ኣንጻር ፈጣሪ ራዕዲ ጉጅለ ኣልሸባብ ቃልሲ ኣብ እተካይደሉ መድረኽ ከኣ ሰራዊታ ጀሆ ሒዙ ህውከት ይጽሕትር ኣሎ።
ህግደፍ ኣባላት ዕቑር ሰራዊት ዝብሎም ናብ ውግእ ክኸቱ ጸዊዑWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ስርዓት ህግደፍ ኩሎም “ዑቑር ሰራዊት” ዝብሎም ክሳብ 55 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣባላት ክኸቱ ብመንገዲ ምምሕዳራዊ መሓውሩ ከም ዝጸውዖም ማዕከን ዜና ቢቢሲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ዘለዉ ምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ። በቲ ዜና መሰረት እቲ መጸዋዕታ ካብ 14 መስከረም 2022 ከም ዝተተግበረ ክፍለጥ እንከሎ፡ ኣቐዲሞም ብዘይእዉጅ ናብ ግንባራት ዝተወስዱ ከም ዘለዉ’ውን ተፈሊጡ። ኣባልነት ዕቑር ሰራዊት ክሳብ 70 ዓመት ዝዕድሚኦም ወተሃደራዊ ተመኩሮ ንዘለዎም ዘጠቓልል እዩ።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ኣብ ኤርትራ ሓድሽኳ እንተዘይኮነ፡ ብፍላይ ኣብ ከተማ ኣስመራ ሰፊሕ ግፋ ይካየድ ብምህላዉን ዜጋታት ኣብ ጐደናታት ከይተረፈ ናይ መንነት ወረቐት ከርእዩ ይድገዱ ስለ ዘለዉን ኣብ ህዝቢ ዓቢይ ሻቕሎትን ስግኣትን ኣሕዲሩ ከም ዘሎ እቲ ዜና ብተወሳኺ ኣፍሊጡ። እዚ ኣገዳዲ መጸዋዕታ ነቶም ኣባላት ዕቑራት ሰራዊት ኮይኖም ኣብ ግላዊ ጉዳዮም ዝጸንሑ ዝምልከት ኮይኑ፡ እቶም ኣብ መንግስታዊ ኣካላት ዘለዉ ግና “ትሑዛት እዮም” ብዝብል ኣብዚ ናይ ሕጂ ዙርያ ከምዘይተጸውዑ እቲ ካብ ቢቢሲ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ።
እዚ ኣገዳዲ መጸዋዕታ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየደ ዘሎ እሞ ምምሕዳር ህግደፍ ብዘይኣፍልጦ ህዝቢ ኤርትራ ብምሉእ ዓቕሙ ዝሳተፈሉ ዘሎ ውግእ ተኸቲሉ ዝመጽእ ዘሎ እዩ። ኣብዚ ጉዳይዚ ኤርትራ ኢድ ምእታዋ ጥራይ ዘይኮነ ገዚፍ ሰራዊትን ኣጽዋርን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብባሕርን ብኣየርን ብቐጻሊ ናብ ኤርትራ ይጐዓዝ ከም ዘሎ እውን ንህዝቢ ኤርትራ ኣሻቒልዎ ዘሎ ኩነታት እዩ’።
ኣብዚ እዋንዚ ዝተፈላለያ ኣህጉራውን ዓለምለኻው ኣካላት፡ ግደ ኤርትራ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ነቲ ኩነታት ምግዳዱ ስለ ዝኾነ፡ ሰራዊታ ካብ ውግእ ኢትዮጵያ ከተውጽእ ይጽውዓን የጠንቅቓን ኣለዋ። ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታት ደማ ጉዳዮም ብሰላማዊ መንገዲ ከይፈትሑ ይዕንቅፍዎም ካብ ዘለዉ ምኽንያታት ሓደ፡ ናይ ኤርትራ ኢድ ኣእታውነት ምዃኑ ብምግላጽ ህግደፍ ኢዱን እግሩን ክእክበሎም ይምሕጸኑ ኣለዉ። ምምሕዳር ህግደፍ ግና ነቲ ደቁ ኣብ መሬት ትግራይ ዝሃልቁ ዘለዉ ህዝቢ ኤርትራኳ ብዛዕባዚ ጉዳይዚ ዝሃቦ ወግዓዊ ሓበሬታ የለን።
ኤርትራዊት ኣትለት ራሄል ዳኔል ተዓዊታWritten by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኤርትራዊት ኣትሌት ራሄል ዳኔል፡ ብ11 መስከረም 2022 ኣብ ኮሎምቢያ ከተማ ካሊ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ጉያ 10 ሺሕ ሜትሮ ቀዳመይቲ ብምውጻእ ከም ዝተዓወተት ሬድዮ ኤረና ሓቢራ።
ራሄል ዳኔል ነዚ ናይ 10 ሺሕ ሜትሮ ርሕቀት ወዲኣ ቀዳመይቲ ክትከውን ዝወሰደላ ግዜ 23 ደቓይቕን 23 ካለኢትን ምዃኑን ካለኣይትን ሳልሰይትን ኮነን ዝኣተዋ ኬንያውያን ተወዳደርታ ከኣ ሞኒካ ንጊገን ቬረኒካ ንያሩዋን ምዃነን ተፈሊጡ።
ጓል 20 ዓመት መንእሰይ ኣትሌት ራሄል ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ 2022 እውን፡ ኣብ ኔዘር ላንድስ ኣብዚ ናይ 10 ሺሕ ሜትሮ ርሕቀት ብኤርትራዊት ኣትሌት ወይኒ ቀላቲ ተታሒዙ ዝነበረ ክብረ-ወሰን ኣመሓይሻ ብ30 ደቓይቕ 39 ካልኢት ብምእታው ሃገራዊ ክብረ-ወሰን ከም ዝዓተረት እቲ ዜና ስፖርት ሓቢሩ።


c: text/html

text:
መብዛሕትኦም መንእሰያት አብ ናይ መወዳእታ ዓመት ካልአይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ክበጽሑ ኸለው ናይ መጽናዕቲ፥ ስፖርት፤ ከምኡ’ውን ኣብ ስነ ጥበባዊ መድረኻት ንምስታፍ ይቀራረቡ። ብአንጻሩ አብ ኤርትራ፤ ብሰንኪ ደረት ዘይብሉ ኣገልግሎትን ወታሃደራዊ ታዕሊም ዝተሓወሶ ቤት ትምህርቲን፤ መንእሰያት ኣካላዊን ስነ ኣእምሮኣዊን ማህሰይቲ ይወርዶም ኣሎ ክብል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት(Human Rights Watch) ኣብ ሓድሽ ዘውጽኦ ጸብጻብ ገሊጹ።
እቲ 84-ገጽ ዝሓዘ “ናይ ትምህርቲ ዕድል ብምኽላእ ጊልያታት ከምንኽውን ይገብሩና ኣለዉ፤ ገደብ‐ኣልቦ ዕስክርና ብኸመይ ንመሰል ትምህርቲ መንእሰያት ኤርትራ ከምዝእግድ” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ ጸብጻብ ፤ ምስ 73 አቐዲሞም አብ ሳዋ ተማሃሮ ካልአይ ደረጃ ዝነበሩን መማህራንን ብዛዕባ አብ መዓስከር ዘሕለፍዎ ሂወት ቃለ መጠይቕ ብምክያድ ዝተሰነደ እዩ።
ሰበ ስልጣንን ሓለፍቲን ንተማሃሮ ብናይ ወታሃደራዊ ኣመራርሓ ከምዝመርሑን ስራሕ ተገዲዶም ከምዘስርሑን ሁማን ራይትስ ዎች ይሕብር። ብኣገዳስነት ዘይብሉን ቐሊል ጥፍኣትን መቕጻዕቲ ንተማሃሮ ከምዝወርዶም እቲ ጸብጻብ ወሲኹ ይገልጽ። መማህራን ብወገኖም ተገዲዶም ስለ ዝምህሩ ናይ ዘይምግዳስ መንፈስን ተደጋጋሚ ቡኩራት የርእዩ።
ለቲሻ ቤደር ናይ ኣፍሪቃ ተዓዛቢ ሰብኣዊ መሰላት ላዕላወይቲ ተማራማሪት እያ። እዚ ስርዓት ቤት ትምህርቲ መዓስከር ሳዋ ንተማሃሮን መማህራንን ሓገዝ ኣልቦ ስምዒት ከምዝስምዖም ይገብር ትብል።
“አብ ናይ መጻኢ ሂወቶም ምቁጽጻር ዘይብሎም ኮይኑ ይስምዖም። ብፍላይ አብታ ናይ መወዳእታ ዓመት ካልአይ ደረጃ ክበጽሑ ከለው መንፈሶም ከም ተማሃራይ ንምዃን የጸግሞም። ብሕልፊ ኣብ ወታሃደራዊ ሃዋህው ከም ተማሃራይ ንምሕሳብ አጸጋሚ እዩ።”
ኣብ 2003 ዓ.ም ተማሃሮ 12 ክፍሊ ትምህርቶም ኣብ ሳዋ ከምዝቕጽሉ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ። ካብቲ ጊዜ’ቲ ጀሚሩ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ኣስታት 11,000 ክሳብ 15,000 ዝኾኑ ተማሃሮ ናብ መዓስከር ሳዋ ይኸዱ። ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት(HRW) እቲ መዓስከር ብትሪኮላታን ብዝተዓጥቁ ሰራዊት ሓለዋ ከምዝግበረሉን ከም ዓብይ ቤት ማእሰርቲ እዩ ክብል ኣብ ዘውጽኦ ሪፖርት ሓቢሩ።
እቲ ሪፖርት ተማሃሮ ናብ መዓስከር ሳዋ ንኸይከዱ ትምህርቶም የቋርጹ ከምዝገብር ይሕብር። ብተወሳኺ ተማሃሮን መማህራንን ሂወቶም ኣብ ሓደጋ ብምእታው ካብ ሃገር ከምዝስደዱ’ውን ይገልጽ። ኣቐዲሞም ኣብ ቤት ትምህርቲ ዝተማሃሩ ወታሃደራዊ ትልሚ፤ ካብ መጽለሊኦም ወጻኢ ንሕሉፍ ዋዒ ዘለዎ ኩነታት ኣየር፡ ንሕጽረት መግብን ማይን ከምዝቃልዑ ይሕብሩ።
ሓደ ወዲ 19 ዓመት ኤርትራዊ መንእሰይ ንተዓዛቢ ሰብኣዊ መሰላት ብዝሃቦ ቃል፤ “ሳዋ ገሃነም እዩ። ብዝተኸአሎም መጠን ንኽትገድፎ ይደፋፍኡኻ።” ብተወሳኺ “ ካብ ፈለማ ወርሒ ደወል ሰዓት 5 ምስተቃጨለት ካብ ድቃስና ብምትንሳእ ፤ ጉያ ናብ ቤት ንጽህና፡ ሓሙሽተ ደቒቕ ይወሃበና። ሓሙሽተ ደቒቕ ንዲቪዛ ምቅያር ነዚ ብዝተወሃበካ ጊዜ እንተዘየማሊእካ መቕጻዕቲ ይስዕብ” ይብል።
ሚንስትር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ነዚ ሪፖርት ሁማን ራይት ዎች ኣብ ናይ ትዊተር መልእኽቲ ብትሪ ከምዚ ክብሉ ነጺጎሞ።
"ግቡእ ኣቃውማ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ኣሰራርዓ ምክልካል ኤርትራ ፡ ቅድሚ ኹሉ መሰልንን ስልጣንን መንግስትን ህዝቢን ኤርትራ'ዩ። እቲ ንምምጽዳቕ ዝህብዎ ምኽሪ ነቲ ሕቡእ ኣጀንድኦም ክኽውሎ ዝክኣል ኣይኮነን።”
ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት(HRW) መማህራን ከም ኣብ መጻወድያ ዘለው ኮይኖም ከምዝስምዖም ገሊጹ። ሓደ መምህር ነቲ ኩነታት ክገልጽ ከሎ “ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ ፊዚክስ መምህር ኮንኻ እንድሕር ጀሚርካ፤ ኣኺሉካ ፊዚክስ መምህር ንዘልኣለምካ ትኸውን” ክብል ነቲ መንፈስ ምዕጻው ዕድል ገሊጹ።
“መማህራን ልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ኣብ መዓስከር ተገዲዶም ከምዝምህሩ ገሊጾምልና። ዋላ’ኳ ክፍነው እንተጸዓሩ ከምዘይሰለጦም ይሕብሩ።”
ኣብ መወዳእታ ሰላም ኣብ ሞንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ ዝመጽእ እዚ ኣሰራርሓ ከም መመኽነይታ ክቕጽል ከምዘይብሉ እቲ ኣካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ይላቦ። መንግስቲ ገደብ ናይ ግዜ ሂቡ ከጣይስ ክጅምር ተማሃሮ ካብ ውትህደርና ወጻኢ ትምህርቶም ክመሃሩ ተወሳኺ ለበዋ ኣቕሪቡ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ኣስመራ ንዘሎ ስርዓት ብሰላማዊ መንገዲ ንምቅያር ህዝቢ ኤርትራ ዓቅሚን ኽእለትን ኣለዎ' ዩ ስለዚ ኻልኦት ክንቅይረልካ ኢሎም ከይጋገዩ ክብሉ ኣቶ ወልደየሱስ ዓማር ኣቦ-መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተዛሪቦም።
እዚ ማለት ግን ሓገዝ አይንደልን ኢና ማለት አይኮነን ግን ስክፍታና ጎረባብቲ ብሌላን ጉሌላን ብብሄርን ብሃይማኖትን ምፍልላይ ከይሕግዛ'ዩ ክብሉ'ውን ወሲኾም።
ኣቶ ወልደየሱስ ዓማር ነዚ ዝበሉ ብዛዕባ'ቲ ኣብ ቀረባ ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቶ መለስ ዜናዊ ኤርትራ ብዝምልከት ሓዲሽ ስትራቴጂ ኣውፂና ዝበልዎ ምስ ኣቦ-መንበር ጥምረት ገለ ውድባት ኤርትራ ዝኾነ ኪዳን አቶ ተወልደ ገብረስላሰ ኣብ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ቀሪቦም ኣብ ዘካየድዎ ክትዕ'ዩ።
ኣቦ-መንበር ጥምረት ገለ ውድባት ኤርትራ ዝኾነ ኪዳን አቶ ተወልደ ገብረስላሰ ዝጊድ ውድብና ብዛዕባ'ቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ አቶ መለስ ዜናዊ ዝተገልፀ ኤርትራ ዝምልከት ሓዲሽ ስትራቴጂ ብቀጥታ ብወታሃደራዊ ሓትሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንመንግስቲ ኤርትራ ክቅይር'ዩ ዝብል ኣረዳድአ የብልናን ኢሎም።
ኣቶ ተወልደ ኣብዚ ዘረበኦም ግን መንግስቲ ኢትዮጵያ ርእሱ ንምክልኻል ብዝዓዘዘ ክሰርሕዩ ደንበ ተቃውሞ ነቲ ስርዓት ንምቅያር ንዝገብሮ'ውን ምድግጋፍ ከዕዝዞ'ዩ ዝብል ምርዳእ'ዩ ዘለና፡ ግን ብቀጥታ ብሓይሊ ንመንግስቲ ኤርትራ ምቅያር ዝብል ኣይንድግፎን ኢሎም።
አቶ ወልደየሱስ ዓማር ኣቦ-መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ብወገኖም ኸአ እቲ ዝተባህለ ነቲ ኣብ ኣስመራ ዘሎ ስርዓት ንምቅያር ዘድሊ ኹሉ ክንጥቀም ኢና ዝብል ወታሃደራዊ ሓይሊ ዝሕውስ ምኻኑ ንፁር'ዩ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት'ውን ዘሰክፍ'ዩ ኢሎም።
ኣስዒቦም እዚ' ኸአ ንኽልቲኡ ኣህዛብ ኣይጠቅምን ዘላቂ ሰላም ከምዘየምፅእ'ውን ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ድሕሪ ምባል መንግስቲ ኤርትራ ናይ ምቅያር መስል ናይ ህዝቢ ኤርትራ'ዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ክፋል
ካልኣይ ክፋል


text:
ግጥማት ፅዋዕ ዓለም 2014 ብራዚል ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ኣስታት ሰለስተ ሰሙን ንጋንታታት ካብ ሰላሳን ክልተን ናብ ኣርባዕተ ኣፃፊፉወን፣ብዙሕ ንብዓትን ስምዒታትን ኣፍሲሱን ኣለዓዒሉን ይቅፅል‘ሎ።
ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ናብ ፍርቂ ፍፃመ ዝበፅሓ ኣርባዕተ ጋንታታት ክልተ ካብ ኣህጉረ ደቡብ ኣሜሪካ ክልተ ካብ ኣህጉረ ኣውሮዻ ኮይነን‘ለዋ።
እቲ ዘግርም ድማ ፅባሕን ድሕሪ ፅባሕን ሓንቲ ካብ ላቲን ኣሜሪካ ሓንቲ ካብ ኣውሮዻ መፃምዲ ኮይነን‘የን ዝጣፋኣ ኣብ ኣውዲቅካ ምሕላፍ። ኣርጀንቲና ኣንፃር ብራዚል፣ሆላንድ ኣንፃር ኣርጀንቲና።
ብራዚል ናብ‘ዚ ብርኪ ዝበቅዐት ንጋንታ ኮሎምብያ ክልተ ንሓደ፣ጀርመን ንጋንታ ፈረንሳ ሓደ ንዜሮ፣ኣርጀንቲና ንቤልጅየም ሓደ ንዜሮ፣ሆላንድ ንኮስታሪካ ብፍፁም ቅላዕ መቅፃዕቲ ኣርባዕተ ንሰለስተ ድሕሪ ምስዓረን‘ዩ።
ብመሰረት‘ዚ ፅባሕ ሰሉስ ብራዚል ምስ ጀርመን፣ረቡዕ ኣርጀንቲና ምስ ሆላንድ መን ናብ ፅዋዕ ዓተረ ትሓልፍ ጋንታ ንምንፃር ክጋጠማ‘የ። ዝተዓወታ ናብ ፅዋዕ መን ዓተረ፣ዝተሳዓራ ሜዳልያ ነሓሲ መን ወሰደ ክፃወታ‘የን።ናይ ሎም-ዘበን ግጥም ፅዋዕ ዓለም‘ውን ይዛዘም።
ብተመሳሳሊ ዜና ፅዋዕ ዓለም፣ኣብ ግጥማታ ኣዕጋቢ ውፅኢትን ምንቅስቃስን ኣየመዝገበትን ተባሂላ ብናይጀርያውያን ዝተነቀፈት ሃገራዊት ጋንታ ናይጀርያ ናብ ሃገራ ድሕሪ ምምላሳ ኣብ ሞንጎ ፊፋን ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ናይጀርያን ሓያል ምስሕሓብ ተፈጢሩ‘ሎ።
ብመሰረት‘ዚ፣መንግስቲ ናይጀርያ ንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ናይጀርያ ከፍርሶ‘የ ክብል ከሎ፣ፊፋ ግና ከይትትክፍዎ፣ተዘየለ ክእግደኩም‘የ ኢሉ ከምዘጠንቀቀ ዝዝከር‘ዩ።
ናይጀርያ ግና ንመጠንቀቂ ፊፋ ዕሽሽ ኢላ ንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኣፍሪሳ ብካልእ ኣባላት ተኪኣቶ‘ላ።ፊፋ ክሳብ ፅባሕ ሰሉስ ዝተኣገዱ ኣባላት‘ቲ ፈደረሽን ምለስዎም፣ተዘየለ ጋንታ ናይጀርያ ካብ ኣህጉራዊን ዓለም-ለኻዊን ግጥማት ክእግደኩም‘የ ዝብል መጠንቀቂ ኣሕሊፉ‘ሎ።
መን ይንብርከኽ? ናይጀርያ‘ዶ ፊፋ? ኣብ ቅድሜና ንረኽቦ።
ናብ ካልእ ዜና ንስገር፣ዓላሚ ጋንታ ኣልጀርያ ቫሊድ ሃሊሎድች፣ናይ‘ታ ሃገር ፕረዚደንት በጃኻ ንደልየካ ኢና ፅንሐልና ዝብል ጠለብ ዋላ‘ውን እንተቀረበሉ፣ኣይፋለይን ኢሉ ስርሑ ኣረኪቡ።
ቦስንያዊ ኣሰልጣኒ ነታ ጋንታ ናብ ካልኣይ ዙር ንክትበፅሕን ዝናኣድ ምንቅስቃስን ውፅኢትን ንክተርእይን ዝሓገዘ ምኳኑ ዝዝከር‘ዩ።ኣብ መጨረስትኡ ብጋና ክልተ ንሓደ ተሳዒራ ወፂኣ‘ያ።
ንምዝዛም፣ፅባሕን ድሕሪ ፅባሕን ግጥማት ፍርቂ ፍፃመ፣ቀዳም ንሜዳልያ ነሓሲ፣ሰንበት ግጥም ፅዋዕ መን ዓተረ ምኳኑ ኣይትረስዑ።ስፖርታዊ ዜና ተፈፂሙ።


text:
“ጓል በጊዕን በጊዕን፡ ‘ዒሕ’ እናበላ ይብልዓ!”
ኣብዚ ሰሙን እዚ ሓደ ዓቢ ኣቦ፡ ኣብ ሓቅነቶም፡ ኣብ መስቀሎም፡ ኣብ እምነቶም፡ ኣብ ቃል ህዝቦም ጸኒዖም ሓሊፎም ኣሎዉ። ሳልሳይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ፣ ብጹእ ወ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ።!
እዞም ኣቦና፡ ኣይሞቱን። ኣዕሮፎም እዮም። ሰማእት ድማ እዮም። ንስለ እምነቶም፡ ንስለ ሓቅነቶም፡ – ኣብ ሓቂ ጸኒዖም ስለ ዝሓለፉ። እቲ ዝሞተ፡ እቲ ንሓቂ ክቐብር ሕጊግ ዝበለ – ንሓደ ዕቁድን ፈረቓን እዩ፡ ‘ሞይቱ’ ዝበሃል። ኣቦና ግን፡ ብልክዕ ኣይሞቱን፣ ኣዕሪፎም እዮም። እቲ ዘየዕረፈ፣ እቲ ገባሪ ኵፉእ! ጥፉእ – ስሑግ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝመርሖ ስርዓተ- ውልቀ ምልኪ እዩ።
ናይ ኣቦና፡ ብጹእ ወ ቕዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ ሞት፡ ምስ ሰማእትነት እዩ ዝሕሰብ፡ ብሓቂ ድማ ናይ ሰማእት ገድሊ ኣሕሊፎም፡ ንእምነቶምን ንሓቅነቶምን ከይተጻዕቱ ንጸላእቶም ዘሕፈሩ ሰብኣውነት ዘርኣዩ ኣቦ እዮም።
ደጊም ኣቦና፡ ነቲ ሓቃዊ እምነት ገዲፎምልና ሓሊፎም ኣለዉ። እቶም ዝተረፍና ድማ ከም ናይ ኣቦና፡ ኣብ ሓቅነት ክንጸንዕ ኣብ መስመሮም ክንሰምር፡ በዛ መዓልቲ ዕረፍቶም፣ እቶም ጌና ዘየዕረፍና ዓቢ ዕዮ ገዛ ይጽበየና ኣሎ።
እዚ ዘሎ ስርዓት ውልቀ መላኺ፡ ንሃገረ ኤርትራን ንህዝቢ ኤርትራን – ዘሳጻጽን ዘባድምን ጥራይ ኣይኰነን፣ ንጸለይቲን ሰገድትን ምእመናን፡ እንትርፎ ገዳምን መስጊድን ካልእ ዘይፈልጡ እውን ዝስውር፡ ዝጨዊ፡ ዝቐትል ስርዓት እዩ ዘለና። ስለዚ ነዚ ቀታሊ ስርዓት ክንኣልዮ እምበር፡ ክሳብ ኵልና ንቕተል እንጽበየሉ ምኽንያት የብልናን።
“ጓል በጊዕን በጊዕን፡ ‘ዒሕ’ እናበላ ይብልዓ!” ከም ዝብሃል፣ ደጊም ዛንታ ኣንበሳ እምበር፡ ዛንታ በጊዕ እንደግመሉ መድረኽ ኣይክህልወናን እዩ። እቲ ምንታይ ካብ ዘመነ ምኒን ናብ ዘመነ ሕኒን እንሰጋገረሉ መድረኽ ስለ ዝኣኸለ።
“ድሕሪ ኣቦኻ ሞት ጊደኻ፣” ከም ዝብሃል፡ ኣቦና፡ ኣብ ሓቅነቶም ብሓቅነቶም ሓሊፎም ኣለዉ። ነቲ ናቶም ሓቅነት፡ ነቲ ናቶም ተወፋይነት ተኸቲልና ድማ፡ ሃገርን ህዝቢን ንምውሓስ፣ ኵልና ንለዓል፡ ዝተወጽዐ ህዝብና ሕጂውን “ንፍታሕ” ብደቃይቕ ዝጽበ ዘሎ እዩ። ነቦና ብጹእ ወ ቅዱስ ኣቡነ ኣንጦንዮስ መንግስተ ሰማይ የዋርሶም። ንሕና ድማ፡ ንሓቅነቶምን እምነቶምን ንስዕብ ይበለና። ‘ኣሜን ኣሜን ኣሜን’
ውድብ፥ ሓድነት ኤርትራውያን!!


text:
እቲ ፓርቲ ኣብቲ ዘውጽኦ መግለጺ ቁጽሪ - 4፡ ኢህወዴግ ብወልቀ መላኽነትን ከፋፊልካ ግዛእ ሜላኡ ተጠቂሙ ንዘመናት ሓቢሮም ዝነበሩ ህዝብታት የጋጭው፡ ሰላማዊ መነባብሮኦም ከናውጽ ጸኒሑ’ሎ። ነዚ ኣብ ዝፈጸሙ ካድሬታቱ ተሪር ስጉምቲ ብምውሳድ ሓድነት ህዝብና ንኽክበር ንሓትት ዝብል እዩ።
ብጭቡእ ጎንጽታት ዝተራእየ እንተልዩ አብ ኣብ መንጎ መን መን እዩ ንዝብል ዝቐረበሎም ሕቶ ዶ/ር በየን ጴጥሮስ ከምዚ ክብሉ መሊሶም።
“ መጀመርያ ንሕና ሃገርለኸ ፓርቲ ኢና ኣብ ምድሪ ኢትዮጵያ ዘጋጠሙ ኩሎም ኢና ምግላጽ ንደልይ። በብሓደ ጥቀስ እንተ ኢልካኒ ግን ኣብ ቀረባ ኣብ ምንጎ ዞባታት ወላይታን ሲዳማን ጎንጺ ተፈጢሩ፡ እቲ ህዝቢ ተፋጢጡ’ዩ ዘሎ ንዓመታት ዝፍለጥ ዝነበረ ዶብ ክልቲኡ ወገናት ሎሚ ብምንታይ ተአምር ከምዝኾነ ሲዳማ ብወገን ወላይታ መሬት ይግብኦ’ዩ ዝብል ንሸሞንተ ቀበሌታት ከነካልል ኢና ኢሉ መንግስቲ ዝጀመሮ ህዝብታት ተጋጭዮም ኣብ ዝለዓለ ምፍጣጥ’ዮም ዘለው” ኢሎም።


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ ሹድሽተ ኣዋርሕ ጥራሕ ብበዝሒ ተመዛበልቲ ንሶሪያ ከምዝበለፀታ ንተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገር ዝከታተል IDMC ዝተበሃለ ዓለምለኸ ትካል ኣፍሊጡ።
ተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገራት ብበዝሒ ካብዘለወን ሽዱሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ኢትዮጵያ ቅድሚት ተሰሪዓ’ላ።
ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ንዝመዛበሉ እናተኸታተለ ዝፅብፅብን ቤት ፅሕፈቱ ጄኔቭ ዝኾነን Internal Displacement Monitoring Center/IDMC/ ዝተበሃለ ትካል ሎሚ ኣብዘውፅኦ መግለጺ ኣብ ዓመተ 2018 ፀብፃብ ፍርቂ ዓመት ኩነታት ተመዛበልቲ ኢትዮጵያ ዘተሓሳስብ እዩ ኢሉዎ’ሎ።
ዳይረክተር ናይቲ ትካል ኣሌክሳንድራ ቢላክ ካብ ጥሪ ክሳብ ሰነ ንዘሎ እዋን ከምዝሽፍን ሓቢረን።
“እቲ ሪፖርት ከምዝሕብሮ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጥራሕ ብብዝሒ ተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገር ዝወሰኸት ሃገር ምዃና እዩ።1.4 ሚሊዮን ሰባት ሓድሽቲ ተመዛበልቲ ሰባት ተመዝጊቦም ኣለው።እዚ ኣሃዝ ኣብዚ ስዓት ዝለዓለ ጠመተ ዘድልያ ሃገር ምዃና ይሕብር።”
እቲ ትካል ብዙሕ ህዝቢ ናይ ዝተመዛበሎም 10 ሃገራት ሪፖርት ዝሓዘ እዩ።ኣብ ሶሪያ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝተመዝገቡ ተመዛበልቲ 1.2 ሚሊዮን ክኾኑ ከለው ኣብ የመን ድማ 142 ሽሕ ሰባት ተመዛቢሎም ኣለው።ኢትዮጵያ ግን 1.4 ሚሊዮን ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብምምዝባል ኣብ ቅድሚት ተሰሪዓ’ላ።ካብ ኣፍሪካ 946 ሽሕ ሰባት ተመዛበልቲ ዘለዋ ኮንጎ ድሕሪ ኢትዮጵያ ተሰሪዓ’ላ።ኣብ ኢትዮጵያ ሓድሽ ዝተመዛበሉ ሰባት ዝተመዝገቡ ካብ ምዕራብ ጉጂን ጌዶ ምዃኖም እውን ዳይሬክተር’ቲ ትካል ወሲኸን ገሊፀን።
“ኣብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ኣብ ተዋሰንቲ ከባቢታት ጉጂን ጌድዮን ብዝተልዓለ ግጭት ጥራሕ ኣብ ፈቐዶ መዕቖቢታት ዝርከቡ ተመዛበልቲ ዝዝሖም ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ይብፅሕ።እቶም ተመዛበልቲ ኣብ ኣዚዩ ዝተፃበበ ኩነታት ከምዝርከቡ፤መግብን ማይን ንምርካብ ዝለዓለ ጭንቂ ከምዝኾኖም፣ብቑዕ ኣገልግሎት ጥዕና እውን ከምዘይረኽቡን ገሊፆምልና እዮም።”
ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ድርቅን ዝተፈላለዩ ናይ ተፈጥሮ ፀገማትን ንነዊሕ ዓመታት ተመዛበልትን ሓገዝ ዘድልዮምን ብብዝሒ ክምዝገብ ከምዝፀንሐ ዝሓበራ እተን ዳይረክተር ኣብ ቀረባ ዝተርኣዩ ምዝንባላት ግን ብሰንኪ ግጭታት ዝተፈጥሩ እዮም ኢለን።ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ጉጅልአን ኣብ ክልላት ሶማሌን ኦሮሚያን ንዝተመዛበሉ ከምዝተዓዘቡ እውን ገሊፀን።
“ናይዚ ክልል ሪፖርት እውን ተመሳሳሊ እዩ።ብርክት ዝበሉ ተመዛበልቲ ማይን መሰረታዊ ዝኾኑ ረድኤት ንምርካብ ዝለዓለ ፀገም ኣለዎም።ናታቶም ኩነታት እውን ኣዚዩ ዘተሓሳስበና እዩ።”
ንሰን ከምዝሓበርኦ ብናይ ተፈጥሮ ሓደጋ ዝተመዛበሉ እናሃለው ብግጭት ዝተመዛበሉ ሰባት በዝሒ ምውሳኽ መፃኢ እዋን ዘተሓሳስብ ይገብሮ ኢለን።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ህፃናት ኣድሕን ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት 1.6 ዝነበረ ብዝሒ ተመዛበልቲ ኣብዚ ሕዚ እዋን 2.8 ሚልዮን ሰባት ከምዝበፅሕ ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ገሊፁ ነይሩ።


text:
ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክሬን ዝፈፀመቶ ወራር ካብ ዕለት ናብ ዕለት ኣብ ልዕሊ ሰባት ጥፍኣቱ ዝኸፍአ ይኸውን ኣሎ ። ካብ ከባቢታት ኪየቭ ዝርከባ ሓውሲ ከተማታት ዝወፁ ዘለዉ ብምስሊ ዝተደገፉ ኣብ ፅርግያ ዝወደቁ ሬሳታት ዝሓዙ ሓበሬታት ድሕሪ ምርኣይ መራሕቲ ሃገራት ዓለም ንሩስያ ብገበን ኲናት ይኸስዋ ኣለዉ ።
ፕረዚደንት ዩክሬን ቭሎድመር ዘለስንኪ ካብ ርእሰ ከተማ ኪየቭ ትሕቲ 30 ኪሎሜትሮ ርሒቃ፟ ናብ እትርከብ ከተማ ቡቻ ከይዶም ኣብ መገዲ ንዝወደቁ፟ ሬሳታት ተዓዚቦም: ገሊኦም ኣእዳዎም ንድሕሪት ምስተኣሰሩ እዮም ።
“ንምዝራቡ ዝኸብድ እዩ ኣብዚ ዝፈፀምዎ ፤ ሰባት ኣብ በርሚል ኣትዮም፣ ተሓኒቆ፟ም ዝሞቱን ኻልኦት ስቃያትን ዝተቓልዑ እዮም ። እዚኦም ገበናት ኲናት እዮም ። ዓለም ከም ምፅናት ዓሌት ኣፍልጦ ክትህቦ ይግባእ።”
ቤት ጽሕፈት ምክልኻል ኣመሪካ ፐንታጎን እውን “ግልፂ እዩ” ሩስያ ተሓታቲት እያ ክብል ከሎ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ድማ ትማሊ ሰኑይ ነቲ ጭካነያዊ ተግባር ኮኒኖሞ ።
“ኣብ ቡቻ ዝተገብረ ዘስካሕክሕ እዩ ። ኩሉ ድማ ርእይዎ እዩ።”
ኣብቲ እዋን እዚ ተግባር ምፅናት ዓሌት ክበሃል'ዶ ይኸእል ዝብል ካብ ሪፖርተር ንዝቀ፟ረበሎም ሕቶ ባይደን “ገበን ኲናት ይመስለኒ”ክብሉ ድሕሪ ምምላሶም ተወሰኽቲ እገዳታት ኣብ ልዕሊ ሩስያ ከንብሩ ሓሳብ ከምዘለዎም ተዛሪቦም ።
ሩስያ ግን ነቶም ካብ ቡቻ ተረኺቦም ዝተባህሉ ምስልታት “ሓሶት “ እዩ ክትብል ብሚንስትር ጉዳያት ወፃኢኣ ሴርጌ ላቭሮቭ ኣቢላ ነፂጋቶ ።
"ሓይሊታት ሩስያ ብመሰረት ትልሞምን ዝተገብሩ ስምምዓትን ካብቲ ከባቢ ድሕሪ ምውፀኦም ወኪላት ዩክሬንን ምዕራባውያን ደገፍትታቶምን ናይ ሓሶት ቪድዮታት ኣዳልዮም ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታትን ማዕከናት ዜናን በቲኖሞ ።” ኢሎም ይኹን እምበር ወተሃደራት ሩስያ ካብቲ ከባቢ ቅድሚ ምውፀኦም ኣብ ቡቻ ንሰሙናት ዝወደቁ፟ ሬሳታት ይረእዩ ምንባሮም ምስላታት ሳተላይት ይሕብሩ ።
ወሃቢ ቃል ፔንታጎን ጆን ኪርብ ብወገኖም መብዛሕትኦም ኣብ ከባቢታት ኪየቭ ዝርከባ ሓውሲ ከተማታት ተኣኪቦም ዝነበሩ ወተሃደራት ሩስያ መጥቃዕቲ ዩክሬን ምስ ሓየሎም ንድሕሪት ምንስሓቦም ይዛረቡ ።
"ሓይልታት ሩስያ ንግዚኡ'ውን እንተኾነ ኣንፃር ኪየቭ ኣብቲ ከባቢ ከበድቲ መጥቃዕቲ ክፍፅሙ ፀኒሖም እዮም ።”
ምዕራባውያን ሰበስልጣናት ከምዝብልዎ ሩስያ ኣብዚ እዋን ጠመተኣ ናብ ምብራቃዊ ከባቢ ዶንባስ እያ ኣሕይላ ትርከብ ።ኣብ ቀረባ ደብዳባት ኣየርን ወተሃደራዊ ስርሒታትን ኣብቶም ከባቢታት ወሲኾም ከምዝረኣዩ ይሕብሩ ።
ሰበስልጣን ዩክሬን ብወገኖም ኣብቶም ስጋብ ሐጂ ዘይበጽሕዎም ከተማታትን ዓድታትን ዝበኣሱ ግፍዕታት ተፈፂሞም ክኾኑ ከምዝከእሉ የጠንቅቁ፟ ኣለዉ ።


text:
ፓርቲ ናይ ኢትዮጵያ መላእ ሓድነትን ፓርትን መድረኽ ፈደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሓድነትን ቀዳም አብ አዲስ አበባ ንቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድ ደገፍ ንምሃብ ኣብ ዝተጸወዓ ሰልፊ ዝተኻየደ ናይ ቦምብ መጥቓዕቲ አውጊዞም።
መኢአድ እዛ ዕለት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት መዓልቲ እቶም ዝሞቱን ዕለት ሓድነትን ኮይና ክትዝከር’ያ ክብል ጻውዒት ኣቕሪቡ’ሎ።
ሰማያዊ ፓርቲ ብወገኑ ሉአላዊነት ኢትዮጵያን ምፍቃድ ህዝባን ብድልዱል ትካላት ምምስራት የድልይ’ዩ ኢሉ’ሎ።
ክልቲኦም ፓርቲታት ነዚ ዝገለጹ ሎሚ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ ኮይኑ እቲ ተግባር አካይዳ ናይቶም ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ዘይጠዓሞም ወገናት ኣለው እቲ ዝተፈጸመ ተግባር’ውን ወልፊ ግብረ ሽበራ ዝሓዞም አካላት’ዮም ክብል’ውን መኢአድ አትሪሩ ብምንቃፍ ናብ መንግስቲ ሕቶታት አቕሪቡ’ሎ። አቶ ይልቃል ደሳለኝ ናይቲ ውድብ ሓላፊ ጉዳይ መንእሰያት’ዮም።
“እቲ ጸገም ቅድሚ ምፍጣሩ ስርሖም ብዝግባእ ዘይፈጸሙን ብሸለልትነቶም ንዝተፈጥረ ጸገም ጸጥታ ምክንያት ዝኾኑ ሓለፍቲ ጸጥታ መንግስቲ ዝጀመሮ ምርመራ አሓይሉ ክቅጽል ንሓትት።”
ብካልእ ወገን ጉባኤ ሰብኣዊ መሰላት እውን ተመሳሳሊ መግለጺ አውጺኡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣቑሑትን ኣገልግሎትን ክትገዝእ ከለኻ ዘሎዉ መሰላት
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 3 7 2019
ኣብ ሽወደን ኣቑሑትን ኣገልግሎትን ክትገዝእ ከሎካ ዝከለኸሉልካ ሕግታት ኣሎዉ። እቶም ሕግታት ንኣብነት ንዕድግካ ክትጠርዕ ኣብ ሓደ ሓደ ኵነት ድማ ክትጠዓስ መሰል ይህቡኻ እዮም።
ቅብሊት
ካብ ዱኳን ክትዕድግ ከሎኻ፡ ቅብሊት ክወሃበካ መሰል ኣሎካ። ብኢንተርኔት እንተ ዄንካ ዓዲግካ፡ ናይቲ ትእዛዝካ መረጋገጺ ክወሃበካ መሰል ኣሎካ። ነቲ እንታይ ከም ዝዓደግካን ክንደይ ከም ዝኸፈልካን ዘርኢ መርትዖ ክትዕቅቦ ጽቡቕ ምኳኑ ዘክር።
እቲ ቅብሊት ካልእ ገዲፍካ ናይ ዕለት፡ ዋጋ፡ ስም ኣቕሓን ብዝሒ ኣቕሓን ትሕዝቶ ክህልዎ ኣሎዎ። ከምኡ'ውን ስም፡ መለለዪ ቅጽሪ ትካልን ኣድራሻ ናይ ትካልን ክህሉ ኣሎዎ።
ምቕራብ ኣቤቱታ ሰባር ኣቕሓ
እቲ ዝዓደግካዮ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ጌጋ (ኣበር) እንተ ኣሎዎ ኾይኑ፡ ኣቤቱታ ሰባር ኣቕሓ ከተቕርብ መሰል ኣሎካ። ኣቤቱታ ሰባር ኣቕሓ፡ ብዛዕባ እቲ ኣበር ጥርዓን ምቕራብ ማለት እዩ። እቲ ሸያጢ ነቲ ጌጋ ከዐርዮ ዕድል ክረክብ ኣሎዎ። መብዛሕትኡ ግዜ መተካእታ ናይቲ ዝተሰበረ ኣቕሓ ሓደ ሓድሽ ኣቕሓ ይወሃበካ እዩ። ሓደ ኣገልግሎት ክትዕድግ ከሎኻ እቲ ሸያጢ ነቲ ጌጋ ከዐርዮ ኣሎዎ።
መሰል ምቕያር ይሃሉኻ ኣይሃሉኻ ብዘየገድስ ኣቤቱታ ሰባር ኣቕሓ ከተቕርብ መሰል ኣሎካ። ዋላ ዋግኦም ዝጎደለ ኣቑሑት ኣበር እንተ ኣለዎም ኾይኑ ኣቤቱታ ሰባር ኣቕሓ ከተቕርብ መሰል ኣሎካ። ኣብ ሽወደን ንሰለስተ ዓመት ናይ ኣቤቱታ ሰባር ኣቕሓ ምቕራብ መሰል ኣሎካ።
ድሕሪ እቲ ዕድጊ ብዝተኻእለ መጠን ቀልጢፍካ ምስቲ ሸያጢ ብምርኻብ እቲ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት እንታይ ጌጋ ከም ዘሎዎ ሓብሮ። ካብታ እቲ ጌጋ ዝረኸብካሉ ኣብ ውሽጢ ክልተ ኣዋርሕ ኣቤቱታ ሰባር ኣቕሓ እንተ ኣቕሪብካ፡ ከም ምኽኑይ ግዜ እዩ ዝቝጸር። ምኽኑይ ግዜ ቅቡል ግዜ ማለት እዩ።
- ገለ ነገር ክትገዝእ ከሎኻ ኵሉ ግዜ ነቲ ቅብሊት ዓቅቦ። ሽዑ ነቲ ኣቕሓ ንኽትመልሶ ዝቐለለ ይኸውን።
- ነቲ ኣቤቱታ ሰባር ኣቕሓ ብጽሑፍ ኣቕርቦ፡ ንኣብነት ብኢ-መይል።
ምእንቲ ጥርዓን ከም ዘቕረብካን መዓስ ከም ዝጠራዕካን መርትዖ ከተቕርብ ክትክእል፡ ናይቲ ኣቤቱታ ሰባር ኣቕሓ ዘቕረብካሉ ቅዳሕ ዓቅቦ።
ክፉት ሸመታ
ብክፉት ሸመታ ምዕዳግ፡ ነቲ ዝዓደግካዮ እንተ ዘይደሊኻዮን ኣብ ሓደ ውሱን ግዜ መሊስካዮን፡ ገንዘብካ ይምለሰካ ማለት እዩ።
መሰል ናይ ክፉት ሸመታ ዝህበካ ዝኾነ ሕጊ የለን። ዕድል ናይ ክፉት ሸመታ ብድልየት ዝወሃብ ኾይኑ እተን ዱኳናት ባዕለን ዝውስንኦ ናተን ሕጊ እዩ። እዚ፡ ገለ ዱኳናት ናይ 30 መዓልታት ክፉት ሸመታ ዕድል ክህባ ከለዋ ገሊኤን ድማ ጨሪሸን ናይ ክፉት ሸመታ ዕድል ኣይህባን ማለት እዩ።
- ኵሉ ግዜ ኣየኖት ኣየኖት ኵነት ከም ዘገልግሉ ኣብቲ ዱኳን ሕተት።
- ንኽንደይ እዋን ክፉት ሸመታ ከም ዘሎካ ኣብቲ ቅብሊት ተነጺሩ ከም ዘሎ ርኣዮ።
- ነቲ ቅብሊት ዓቅቦን ቅድሚ እቲ ናይ ክፉት ሸመታ ዕለት ምውዳቑ ነቲ ኣቕሓ ምለሶን።
መሰል ምቕያር ኣቕሓ
መሰል ምቕያር ኣቕሓ ምህላው፡ ንዝዓደግካዮ ሓደ ኣቕሓ መሊስካ ኣብ ክንድኡ ካልእ ምምራጽ ማለት እዩ። መሰል ምቕያር ኣቕሓ ክከውን ከሎ ገንዘብ ኣይምለሰካን እዩ።
መሰል ምቕያር ኣቕሓ ኣሎካ ዝብል ዝኾነ ሕጊ የለን። መሰል ምቕያር ኣቕሓ ብድልየት ዝወሃብ ዕድል ኾይኑ እተን ዱኳናት ባዕለን ዝውስንኦ ናተን ሕጊ እዩ።
- ኵሉ ግዜ ኣየኖት ኣየኖት ኵነት ከም ዘገልግሉ ኣብቲ ዱኳን ሕተት።
- ንኽንደይ እዋን መሰል ምቕያር ኣቕሓ ከም ዘሎካ ኣብቲ ቅብሊት ተነጺሩ ከም ዘሎ ርኣዮ።
- ነቲ ቅብሊት ዓቅቦን ቅድሚ እቲ ናይ መሰል ምቕያር ኣቅሓ ዕለት ምውዳቑ ነቲ ኣቕሓ ምለሶን።
- ነቲ ኣቕሓ ልክዕ ከምቲ ክትገዝኦ ከለኻ ዝነበሮ ኵነት ምለሶ።
መሰል ምጥዓስ
ካብ ሓንቲ ዱኳን ክትዕድግ ከሎኻ ዝኾነ መሰል ምጥዓስ የብልካን። ብርሑቕ ንኣብነት ብመንገዲ ኢንተርኔት፡ ካብ ብተለፎን ሸየጥቲ፡ ወይ ትእዛዝ ብጶስጣ ገለ ነገር እንተ ዓዲግካ ንኽትጠዓስን ገንዘብካ ክምለሰካን መሰል ኣሎካ። ከምኡ'ውን ምስ ሓደ ሸያጣይ ካብቲ ናይ ሸያጣይ ናይ ንግዲ ኣዳራሽ ወጻኢ ውዕል እንተ ጌርካ፡ ንኽትጠዓስ መሰል ኣሎካ። ውዕል፡ ብጽሑፍ ወይ ብኣፍ ዝተሰማማዕካሉ ነገር እዩ።
- ብርሑቕ ወይ ካብቲ ናይ ሸያጣይ ኣዳራሽ ወጻኢ ክትዕድግ ከሎኻ ናይ 14 መዓልታት ናይ ምጥዓስ መሰል ኣሎካ።
- እቲ ናይ ምጥዓስ እዋን ካብ ጽባሕ ናይ እቲ ኣቕሓ ዝተቐበልካሉ ዕለት ይጅምር። ሓደ ኣገልግሎት እንተ ዄንካ ዓዲግካ፡ እቲ ናይ ምጥዓስ እዋን ካብ ጽባሕ እቲ ውዕል ዝኣተኻሉ ዕለት ክሓስብ ይጅምር። ናይ ምጥዓስ እዋን ንሓደ ዕድጊ ንኽትጠዓሰሉ ዘሎካ ግዜ እዩ። ኣብ ናይ ተለፎን መሸጣ፡ ድሕሪ ነቲ ውዕል ብጽሑፍ ምርግጋጽካ፡ ነቲ ውዕል ትኣትዎ። ጠለብ ናይ ብጽሑፍ፡ ንኽልቲኡ ናይ ወረቐት ኣገባብን ኤለክትሮኒካዊ ኣገባብን ንኣብነት ብኢ-መይል ወይ ኤስኤምኤስ የጠቓልል።
- እቲ ሸያጣይ ቅድሚ ነቲ ውዕል ምእታውካ ከመይ ጌርካ ነቲ ዕድጊ ከም ትጠዓሰሉ ሓበሬታ ክህበካ ኣሎዎ። እቲ ሸያጣይ እኹል ሓበሬታ እንተ ዘይሂቡካ ኾይኑ እቲ ናይ ምጥዓስ እዋን ይናዋሕ እዩ።
- ናይ ምጥዓስ መሰል ንዅሉ ዓይነት ዕድጊ ኣየገልግልን እዩ። ንኣብነት ሓደ መገሻ ወይ ብፍሉይ ዝፈረየ ፍርያት ክትዕድግ ከሎኻ ኣየገልግልን እዩ። እቲ ሸያጣይ ነዞም ዕድግታት መሰል ምጥዓስ ከም ዘይምልከቶም ክሕብረካ የድልዮ እዩ።
- ብጽሑፍ ንኣብነት ብኢ-መይል ከም ዝተጣዓስካ ምሕባር ዘክር። ሓደ ቅዳሕ ከም መርቶኦ ዓቅብ።
- ነቲ ኣቕሓ ካብታ ከም ዝተጠዓስካ ዝሓበርካላ መዓልቲ ኣብ ውሽጢ 14 መዓልታት ናብቲ ሸያጣይ ምምላስ ከድልየካ እዩ። ቅድሚ ውዕል ምእታውካ እቲ ሸያጣይ ብዛዕብኡ ሓቢሩካ እንተ ኾይኑ፡ ናይ መምለሲ ወጻኢታት ባዕልኻ ኢኻ ትኸፍሎ። ነቲ ኣቕሓ ናብቲ ሸያጣይ ተመሊስካ ከም ዝለኣኽካሉ ከተርኢ ክትክእል ይግብኣካ እዩ። ስለዚ ነቲ ኣቕሓ ዝመለስካሉ ቅብሊት ከም መርትዖ ዓቅቦ።


text:
Orsa
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 10 2021
ኡርሻ 7000 ተቐማጦ ዘለዋ ንእሽቶ ኮምዩን እያ። ብስፍሒ ግን ዓባይ እያ።ኣብ ሰሜን ዓበይቲ ዱርን ድንግል መሬትን ኣሎ። ኣብ ደቡብ ድማ ንእሽቶ ኢንዱስትሪን ሕርሻን ዘለወን ዓድታት ኣለዋ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ6,919
ስፍሓት መሬት1,797 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Mora 16 ኪሜ
- Falun 97 ኪሜ
- Gävle 186 ኪሜ
- Karlstad 247 ኪሜ
- Stockholm 317 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ኡርሻ ብዙሓት ሰባት ኣብ ቪላታትን ግራውትን ይነብሩ። ኣፓርትማ እውን ኣሎ። ነቶም በይኖም ዝመጹ ህጻናትን መንእሰያትን መንበሪ ኣሎ። Orsabostäder ዚብሃል ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣሎ፡ ከምኡውን ብዙሓት ብሕታውያን ኣካረይቲ። ገዛ ክትካረ ወይ መሬት ክትዕድግ ምስ እትደሊ ንሓደ ደላላይ ወይ ኣወዓዓላይ ርኸቦ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብታ ንእሽቶ ኡርሻ ብዙሓት ብሔራት ኣለዉ። ኣብዚ ካብ እተፈላለየ ዓሌታዊ ድሕረባይታ ዝመጹ ሰባት ብሓደ ይነብሩ። ብዘይካ ሽወደን ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ ብዙሓት እዮም፡ ምኽንያቱ እቲ ኮምዩን ካብ ነዊሕ ግዜ ናይ ስደተኛታት መቐበሊ ነይሩዎ እዩ። ኣብኡ ዚዝረባ ቋንቋታት፡ ሶማሊ፡ ዓረብ፡ ስዋሂሊ፡ ታይላንድ፡ ፊሊፒን፡ እንግሊዝ፡ ፈረንሳ፡ ሰርብያ፡ ክሮሽያ፡ ሃንጋሪ፡ ፋርስ፡ ላንከሲስካ፡ ትግርኛ፡ ስፓኛ፡ ቱርኪ፡ ኩርድን ፖላንድን እየን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኡርሻ እተፈላየን ህይወት ዘለዎን ማሕበራዊ ህይወት ኣለዋ። ኩሉን ንጡፋት ማሕበራት ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ማሕበራት ክትረኽበን ትኽእል። ኣብኡ ኣስታት 140 ኣብ ናይ ዕረፍቲ ግዜ፡ ባህልን ሃይማኖትን ዘተኮራ ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ኮምዩን ስፖርትን ምንቅስቓስን ኩሉ ግዜ ኣሎ። ከምኡውን ናይ እግሪ ጕዕዞ ኣብ ተፈጥሮ።
ኣብቲ ኮምዩን ንነኣሽቱን ዓበይትን ዘሳትፍ ፍሉጥን ሃብታምን ዝዓቢ ዘሎን ናይ ሙዚቃ ህይወት ኣሎ። ኣብ ካምፒን ናይ ሞረዩስን ወዘተን ፕሮግራም ይረአ። እቲ ኮምዩን ናይ ኡርሻ ስፐልማን ዓዲ እዩ ከምኡውን ናይታ ኣብ ተለቪዥን ዝሰዓረት ኮርስላገት። ኩሉ ግዜ ሮቡዕ ኣብ ሓምለ ኡርሻይራን ነቲ ጎደናታትን ኣደባባይን ይወሮ። ኣብ ከተማታት፡ ንስነጥበብን ባህልን ቀዳምነት ይውሃቦ። ኣብኡ ኣህጉራዊ ማሕበራትን ሽወደናዊት ቤትክርስትያንን፡ ፊላደልፍያን ናይ ኡርሻ ባፕቲስ ሰበኻን ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብዚ ግሩም ግሮሰሪታት፡ ባህላዊ ናይ ኣደባባይ ዕዳጋ፡ ቤትመግብን ካፈን ይርከብ።
ኣብቲ ማእከል ከተማ፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮን ማሕበራዊ ቤትጽሕፈትን ኣሎ። ኢካ፡ ኩፕ፡ ዊሊስ ኣብኡ ኣለዋ። ስካቱንቢን (ኣስታት 15 ኪ/መ ካብ ማእከል ከተማ) ግሮሰሪን ካልእን ኣለዋ። ኣብ ማእከል ከተማ፡ ኣቕሑ ገዛን ክሽነን ክዳውንትን ዚዕደጎ ሰከንድሃንድ ቡቲክ ኣሎ።
ኡርሻ ካብ ሙራ መገዲ 20 ደቓይቕ ብማኪና ርሒቓ ትርከብ። ኣብኡ ናይ ቀረጽን መድህንን ኣብያተጽሕፈት ኣለዋ። ኣብ ሙራ ኖረት ዓቢ ናይ ገዛን ክሽነን ኣቕሑ ዚሽየጦ ድኳን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኩሉ ኮምዩን ናይ ህጻን ክንክን ኣሎ።
ኣብ ኡርሻ 5 ኣብ 14 ክፍልታት እተመቕላ ኮሙናዊ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ከም መማረጺ ድማ ክልተ መውዓሊ ስድራቤትን ሓንቲ ድማ ናይ ህጻናት ቤትትምህርትን ኣለዋ። ናይቲ ኮምዩን ኣብያተትምህርቲ ደስ ዘብላን ጥቓ ተፈጥሮን እየን። ዝበዝሓ ናብ ዱርን ግሩም ትርኢትን ቀረባ እየን።
ንደቅና ዝኸውን ቀጥታ ምስ መባእታ ቤትትምህርቲ እተኣሳሰረ 4 ናይ ዕረፍቲ ክፍልታት ኣሎ (ሰለስተ ኮሙናዊ፡ ሓደ ብሕታዊ)። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ናይ ስድራቤት ገዛን ዝያዳ ኣንብብ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ምምሕዳር-ከተማ፡ ካብ ኣዚለ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘጠቓልል ናይ መባእታዊ ደረጃ-ትምህርቲ ኣለዎ። ንመባእታውን ናይ ካልኣይ-ደረጃን ቤት-ትምርህቲ ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ኦሻ ሌርሰንትሩም ንዓኻ በጽሒ ዝኾንካ ንኽትምሃር ዕድል ኣሎ። ኣብዚ ተሓጋጋዛይ ትምህርቲ ዘለዎ ናይ ርሑቕ ናይ ምንባብን ምጽሓፍን ትምህርቲ፡ ኤስ.ኤፍ.ኢ፡ መባእታዊ ትምህርቲ ንኣባጽሕ፡ ፍሉይ ትምህርቲ ንኣባጽሕን ናይ ካልኣይ ደርጃ ትምህርቲ ንኣባጽሕን ኣሎ። ኣብ ሙራ ሓደ ህዝባዊ ቤት ትምህርትን ብናይ ኮለጅ ደረጃ ናይ ርሑቕ ትምህርቲ ትምሃረሉ ሲልያንስ ኡትቢልዳርና ኣሎ።
ብዛዕባ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብዚ ዝስዕብ ኣንብብ፡
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ኡርሻ ሓደ ብዛዕባ ሕማምን ክንክንን ምኽሪ ዚህብ ማእከል ጥዕናን ናይ ሓኪም መቐበልን፡ ናይ ነርስ መቐበልን፡ ናይ ኣነባብራ መቐበልን፡ ናይ ምይይጥ መቐበልን፡ መሕረሲትን ናይ ኣደታት ጥዕናን ህጻናትን መንእሰያትን፡ ምሕዳስ ጥዕናን፡ ናይ ስደተኛታት ጥዕናን፡ ናይ በዓል ተራ መቐበልን፡ ናይ እግሪ ክንክንን ናይ ደም ምርመራን ኣሎ። እቲ ኣብ ሙራ ዘሎ ሆስፒታል ብዙሕ ናይ ክኢላታት ሓከምቲ መቐበሊ ኣለዎ። ንሱ ናይቲ ኣብ ሰሜንን ምዕራብን ዳላርና ዘሎ ህዝብን በጻሕን ናይ ህጹጽ ረድኤት ሆስፒታል እዩ። እቲ ካልእ ናይ ህጹጽ ረድኤት ሆስፒታል ኣብ ፋሉን ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ቋንቋ ኣደኻ ብዘይካ ሽወደን ካልእ ምስ ዚኸውን፡ ምስቲ ኮምዩን ወይ ምስ ካልኦት ሰበስልጣን ኣብ እትራኸበሉ ግዜ ኣድላዪ ምስ ዚኸውን ተርጓማይ ኪህልወካ መሰል ኣሎካ። ናይ ትርጉም ሓገዝ ብብዙሕ ቋንቋት ይወሃብ። ነቶም እተመደቡ ስደተኛታት እቲ ኣገልግሎት ትርጉም ብናይ ቡርለንገ ቤትጽሕፈት ዕዮ ይወሃብ። ተርጓማይ ምስ እትደሊ ነቲ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ተወከሶ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ኡርሻ ናይ Inlandsbanan መነሃርያ ባቡር ኣሎ። ንሱ ነቲ ናይ ሙራ-ኦስተርሱንድ-ሙራ መስመር የገልግሎ። ዝቐረበ ብ SJ ከምኡውን ብ Tåg i Bergslagen ዚመሓደር በዓል ክልተ መነሃርያ ባቡር፡ ኣብ ሙራ ይርከብ። ናብኡ ብኣውቶቡስ ብ Dalatrafik ይኽየድ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ህዝባዊ መጓዓዝያ ብዝያዳ ኣንብብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ናይ ኡርሻ ቁጠባዊ ህይወት ብናይ ውሑዳት ሰብ ዋኒናት ዝቖመ እዩ፡ ግን ከኣ ኣብኡ ዓበይቲ ኢምብረዛታት ኣለዉ። ናይ ቱሪስት ንጥፈታት ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ኣብ ኡርሻ ቀንዲ ቤትጽሕፈት ዘለዎ Grönklittsgruppen ከኣ ናይ ምዕባለና ሞቶር እዩ።
ብዙሓት ተቐማጦ ኡርሻ ናብ ሙራን ኣልቭዳለን ራትቪክን ናብ ካልኦት ናይቲ ከባቢ ከተማታትን መዓልታዊ ሰሪሖም ይምለሱ።


text:
ፕሮጀክት ፖውዝ
ህይወትካ ደው ኢሉ ዶ?
ካብ ዓድኻ ምስተመዛበልካ ህይወትካ በድንገት ተቀይሩ ዶ?
እንታይ ተማሂርካ?
ከመይ ትምክቶ ኣለኻ?
ኣብዚ እዋን እዚ ብሰንኪ ንኮቪድ 19 ምልባእ ንምቁጵጻር ዝግበር ዘሎ ኣኣብ ገዛካ ተነጺልካ ምውኣል ናይ ብሚሊዮናት ዝቁጸሩ ሰባት :ኣብ መንጎ ካብ ዓዶም ዝተመዛበሉ ሰባት ናይ ሓባር ተመኩሮ
ክስተበሃል ጀሚሩ እዩ። እስካ ምኩር ክኢላ ኢኻ።ንዞም ኣብ ምልምማድ ናይዚ ተነጺልካ ናይ ምውኣል ህይወት ንዝርኸቡ ንምሕጋዝ :ንዘሎካ ፍሉይ ክእለት ክተኻፍል ትኽእል ኢኻ።
ፕሮጀክት ፖውዝ ብቀጥታ ንኹሉ ዘሳትፍ ክፉት መርበባዊ ሰነድ ኮይኑ ዝተፈላለዩ ዛንታት:ቃል ሰባት:ናይ ሓባር ተመክሮ ን ፍሉይ ክእለታት ናይ ዝተፈላለዩ ካብ ዓዶም ናይ ዝተመዛበሉ ሰባት ዝሓቖፈ እዩ።ንዘለካ ፍሉይ ክእለት ብዝተፈላለየ መንገዲ ክተኻፍል ትኽእል ኢኻ።ብቅብኣ: ብስእሊ :ብዘረባ: ብጽሑፍ:ብሳዕስዒት: ብምውሳእ……..
ስእል:ቅብኣ – ፎቶ ብምልዓል
ዘረባ:ቃለ-መሕተት:ደርፊ – ኣብ ቮይስኖት ወይ አብ ዋትስ ኣፕ ብምቅዳሕ
ተዋስኦ:ምንቅስቓስ: ሳዕስዒት – ቪድዮ ብምቅዳሕ
ጵሑፍ – ኣብ ኖት ብምጽሓፍ ወይ ፎቶ ብምልዓል
……ብዋትድኣፕ ወይ ብቫይበር +447506 663089 ስደዱልና።
ዓበይት ሰነዳት ኣብ [email protected] ስደዱልና።
ነቶም ዝበጽሑና ትሕዝቶታት ኣብ መወዳእታ ናይ ወርሒ ግንቦት ኣብ መርበብና ክንዝርግሆ ትጽቢት ንገብር። ካብኡ ተበጊሱ እንዳዓበየ ከም ዝኸይድ ተስፋ ንገብር ።
ፕሮጀክት ፖውዝ ብ ህዩማንስ ፎር ራይትስ ኔትዎርክ ን ፒስፉል ቦርደርስ ዝተዳለወ ፕሮጀክት እ


text:
ኣብ ዞባ ማእከል፡ ውጽኢት ሃገራዊ መርመራ ሻሙናይ ክፍሊ ንምብራኽ ዝያዳ ጻዕርታት ከምዘድሊ፡ ናይ ዝሓለፈ ዓመተ-ትምህርቲ ውጽኢት ንምግምጋም ብ16 ሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ተገሊጹ።
ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ማእከል ሓላፊ መሰረታዊ ትምህርቲ መምህር መስፍን ወልደስላሰ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ ኣብ ናይ ዓመተ-ትምህርቲ 2016/2017 ሃገራዊ መርመራ ሻሙናይ ክፍሊ ካብ ዝተሳተፉ ልዕሊ 13 ሽሕ ተመሃሮ፡ 64 ሚእታዊት ጥራይ ከምዝሓለፉ ብምሕባር፡ እዚ ውጽኢት’ዚ ምስ’ቲ ናይ ቅድመኡ ዝነበረ ዓመት ክነጻጸር እንከሎ ብልዕሊ 11 ሚእታዊት ከምዝነከየ ኣብሪሁ።
ጠንቂ ምትሓት ናይ’ቲ ውጽኢት፡ ምድንጓይ መምህራን፡ ጽልዋ ኣመዳድባ መምህራን፡ ተመሃሮ ዝሕገዙሉ ባይታ ዘይምፍጣር፡ ድኹም ምክትታል ወለዲ፡ ከምኡ’ውን ብኲራት ተመሃሮ ከምዘጠቓልል’ውን ኣረዲኡ።
ኣብ’ቲ ኣኼባ፡ ነፍሲ-ወከፍ ቤት- ትምህርቲ ንጥፈታት ስርሓን ውጽኢቱን ዝምልከት ጸብጻባት ድሕሪ ምቕራብ፡ ኣብ’ቶም ዘጋጥሙ ዘለዉ ቀንዲ ብድሆታትን ኣገባብ ኣፈታትሓኦምን ዘተ ተኻዪዱ።ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ማእከል መምህር በላይ ሃብተጋብር ኣብ ዘስመዖ መደረ፡ ውጽኢት መርመራ ሻሙናይ ክፍሊ ክብ ለጠቕ እናበለ ክመጽእ ምጽንሑ ብምጥቃስ፡ ኣብያተ-ትምህርቲ ኣብ ንሓድሕደን ተመኲሮታት እናተለዋወጣ፡ ንመጻኢ እኹል ምድላዋት ክገብራ ኣተሓሳሲቡ።
ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ኣቶ ሙሳ ሑሴን ናይብ፡ መሰረታዊ ትምህርቲ ከይደልደለ ኣብ ላዕለዋይ ትምህርቲ እወታዊ ውጽኢት ክርከብ ከም ዘይክእል ብምእማት፡ ብዝሓየለ ክስራሓሉ ተላብዩ።


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ሓጋዝ – ምምሕዳር ከባቢ ግላስ፡ ኣብ 2010 ሃማደኤ ብዝገበረለን ደገፍ ብጥሪት ዝተጣየሳ ኣለይቲ ስድራ ደቂኣንስትዮ፡ ኣብ መነባብሮአን ምምሕያሽ ኣርእየን።
ካብተን ነፍሲ-ወከፈን ሓሙሽተ ጤለበጊዕ ዝተዓደላ ደቂኣንስትዮ፡ እተን ዝበዝሓ ጽቡቕ ስለዝተኸናኸንአን ኣብ ቊጠባዊ ኩነታተን እወታዊ ለውጢ ከምጽኣ ከለዋ፡ ገለ ግን ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ክስስና ከምዘይከኣላ፡ እቲ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ንዝተዋህብኣ ኣጣል ተኸናኺና ናብ 70 ዘብጽሓተንን ኣብ ህይወታ ርኡይ ምዕባለ ዘመዝገበትን ወ/ሮ ኣልጋነሽ ወልደየሱስ፡ ሚስጢር ዓወታ ጻዕሪን ዝጸንሐ ተበግሶ፡ ብነበርቲ ምምሕዳር ከባቢ ገርገፍ – ዝሓለፈ ክራማት ካብ ዝተረኽበ እቶት፡ 80 ኩንታል ን74 ስድራ-ስዉኣት ተመቓሪሑ።
ኣብ ምምሕዳር ከባቢ ኦምሓጀር እውን፡ ካብ ሽያጥ ዝተፈላለየ ፍርያትን ካብ ሰብ ጸጋን ዝተኣከበ 90 ሽሕ ናቕፋ፡ ን100 ስድራ-ስዉኣት ተኸፋፊሉ።
ዕቱብ ክንክንን ከምዝዀነ ብምግላጽ፡ ካልኦት ደቂኣንስትዮ ተረባሕቲ ናይ’ቲ ዕድል ዝኾናሉ መዳያት ክፍጠር ተላብያ።
ነተን 5 ኣጣል ናብ 17 ዘብጽሓተን ወ/ሮ ትዕበ ኣስፍሃ ብወገና፡ ካብ ተጸባይነት ተናጊፋ ሓዳራ ብግቡእ ትኣሊ ከምዘላ ብምግላጽ፡ ንሃማደኤን ምምሕዳርን ኣመስጊና።
ኣመሓዳሪ ምምሕዳር ከባቢ ግላስ ኣቶ ኣሰናይ ጰጥሮስ ድማ፡ ብሃማደኤን ካልኦት ኣካላትን ንጽጉማት ወገናት ዝግበር ዓይነታዊ ሓገዛትን ናይ ምጥያስ መደባትን፡ መነባብሮኦም ኣብ ምምሕያሽ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ስለዘለዎ፡ ብዝተጸንዐ ኣገባብ ክቕጽል ኣዘኻኺሩ።


text:
ነበር ርእሰ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ሓጂ ስዩም ኣወል ናብ ቃልሲ ተፀንቢሮም
ህዝቢ ዓፋር ፋሽሽታዊ ጉጅለ ስርዓት ኣብይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ካብ ዝድይብ ንመሰል ዓርሰ ውሳነኡ ተመንጢሉ ብምስለነ እቲ ጉጅለ ክመሓደርን ካብ ጉዕዞ ልምዓት ቦኺሩ ኣደዳ ድሕረትን ድኽነትን ኮይኑ ይርከብ፡፡ ኣንፃር እዚ ፋሽሽታውን ግፍዐኛን ስርዓት ኣብ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ድማ ተወለድቲ ዓፋር ናብ ግምባር ይፅምበሩ ኣለዉ፡፡ ነበር ርእሰ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ሓጂ ስዩም ኣወል ኣንፃር እዚ ስርዓት ተሰሊፎም ኣብ ቃልሲ ይርከቡ፡፡
ሓጂ ስዩም ኣወል ስርዓት ፋሽሽታዊ ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዓፋር ዘብፅሖ ዘሎ ግፍዕን ጨፍጫፍን ተቓዊሞም ናብ ቃልሲ ከም ዝተፀንበሩ ብፍሉይ ምስ ቴሌቪዥን ትግራይ ኣብ ዝገበርዎ ፃንሒት ገሊፆም ፡፡
ፋሽሽታዊ ስርዓት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዓፋር መንገድን ማዕኸናት መራኸብን ብምዕፃው ስዒቡ ኣብ ከቢድ ፀገም ወዲቑ ከም ዝርከብ ነበር ርእሰ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ሓጂ ስዩም ኣወል ሓቢሮም፡፡
ፋሽሽታዊ ስርዓት ጉጅለ ኣብይ ኣሕመድ ኣንፃር ህላወን መሰል ዓርሰ ውሳነን ህዝብታት ዝተልዓለ ምዃኑን ህዝቢ ዓፋር ብፍላይ ድማ መንእሰይ ዓፋር ነዚ ተረዲኡ እቲ ስርዓት ሓመድ ድበ ክሳብ ዝኣቱ ብዕቱብ ክቃለስ ይግባእ ኢሎም፡፡
ህዝቢ ዓፋር ህላወኡ ኣረጋጊፁ ብዲሞክራሲያዊ መንገዲ ብዝመረፆ መንግስቲ ክሳብ ዝመሓደርን ዘላቒ ጥቕምታቱ ክሳብ ዝረጋገፅን እቲ ቓልሲ ቐፃሊ ከም ዝኾነ ነበር ርእሰ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ሓጂ ስዩም ኣወል ሓቢሮም፡፡
ህዝብታት ትግራይን ዓፋርን ካብ ኢኮኖምያውን ማሕበራውን ርክባት ብዝዘለለ ንምድምሳስ ስርዓት ደርግ ኣብ ዝተገበረ መሪር ቃልሲ ብሓባር ከም ዝቆሰሉን ዝተሰወኡን ዝሓበሩ ነበር ርእሰ ምምሕዳር ክልል ዓፋር ሓጂ ስዩም ኣወል ብሃማኖትን ታሪኽን ዝተኣሳሰሩ ህዝብታት ምዃኖም እውን ገሊፆም፡፡
ብማቸ ደበሳይ
Tigrai Television
Digital Weyane ዲጂታል ወያነ


text:
ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም 5 መጋቢት፣ ኣብቲ ብማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ኖርወይ ዝተዳለወ ምሸት፣ 8 መጋቢት ብዓቢ ድምቐት ተጸንቢሉ ኣምሰየ።
ብምኽንያት መበል 19 ዓመት በዓል ናጽነት ኤርትራ ንምኽባር ቀዳም ዕለት 12-06-2010 ሐቢርና ንክነምሲ ብኽብሪ ንዕድመኩም/ክን።ንታሪኻውነትን ክብርን መዓልቲ ናጽንት ሃገርና ዘንጸባርቑ ናይ ስነ-ጽሑፍ መደባት ሃገራውን ባህላውን ሙዚቃ ከምኡውን ባህላዊ መግቢ አዳሊና ከምዘለና ንሕብር።
ብተቓወምቲ ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን አብ ስቱትጋርትን ከባቢኡን ዝተዳለወ መበል 19 ዓመት በዓል ነጻነት ብዕለት 22 ግነቦት 2010 ብተቀማጦ ስቱትጋርትን ከባቢኡን ከምኡውን ካብ ከተማ ፍራንክፎርት፤ ኑርነበርግን ኡሉምን ዝመጽኡ አጋይሽ ብሓባር ዝተኻፈልዎ ብድምቀት ብዒሉ ውዒሉ፡፡
ኣብ በይ ኤርያ፡ ክልተ በዓላት ነጻነት ክብዓል ይዳሎ’ሎ ተባሂሉ ክዝረብ ይስማዕ። ከምኡ ክኸውንሲ ኣይምተግብኦን ዝብል ዘረባ’ኳ እንተሰዓቦ፡ ጠንቁ ንምድህሳስ ዝተዳኸመ ወይ ከኣ ዘይገደሶ ይመስል።
ይኣክል ውልቀምልኪ ንለዓል ንልዕልና ሕጊ - ጽምብል በዓል ናጽነት ኣብ ኦክላንድ
ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ትካላት መንግስቲ ኤርትራ ከም ሓላፍን ጋዜጠኛን ኮይኑ ከገልግል ንዝጸንሐ ኣቶ ስዒድ ዓብደልሓይ (ስዒደና) ዛጊት ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ኣሲሩዎ ከምዘሎ ክስማዕ ንዝቐነየ ሓበሬታ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ኣረጋጊጾሞ።
ብተበግሶ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን ዝተዳለወ በዓል ዝኽሪ 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ ብዕለት 06.03.2010 ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ተኻይዱ። እቲ በዓል ብርክት ዝበለ ብዝሒ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮን ደቂ-ተባዕትዮን ዝተሳተፍዎ፡ ከምኡውን ኣርየስ ላቲኖስ ዝተባህለት ባህላዊት ጉጅለ ላቲን ኣመሪካ ማሓዛ ማሕበር ተበግሶ ዝተሳተፍዎ በዓል’ዩ ነይሩ።
ኤርትራ ነቲ ንሰላሳ ዓመት ዝወሰደ፡ ከቢድ መስዋእቲ ዝተኸፍሎ መሪር ቃልሲ ሰጊራ፣ ልእላውነታ ድሕሪ ምርግጋጻ፣ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ ህግደፍ ”ኣብነት ሰላምን መሰረት ምዕብልናን ኣብ ኣፍሪቓ” ክትከውን እያ ዝብል ኣጉል ተስፋታትን ትጽቢታትን ዝነበሮ ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ኣህዛብ ዓለም ውሑዳት ኣይንበሩን። ከም ውጽኢቱ ድማ፣ እቲ በዚ ዝተታለለ ህዝቢ ኤርትራን ስርዓታትን ውድባትን ዓለምን፡ ኣብቲ ቀዳማይ መዋእል ናጽነት፡ ነዚ ሕጂ ዝቃወምዎን፡ ክሳብ’ውን ዝኹንንዎን ዘለዉ ኣረምኔ ስርዓት ህግደፍ ፣ ኣብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ንኽበጽሕ ዓቢ እጃሞም ኣበርኪቶም እዮም።
ኩሉኹም ኣመንቲ ክርስትና ርሑስ በዓል ቅዱስ-ዮውሃንስ ይግበረልኩም! ኣሰና !
አብቲ ብዓል መብዛሕትኦም ካብታ መዳሕንቶም ዝተቐብረትላ ሃገሮም ኤርትራ ህዝቦምን ገዲፎም ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ዝተሰደዱ መንእሰያት ተረኺቦም ነጺ ጽምብል ብባህላዊን ዘመናዊን ደርፊታት ሓባራዊ ናይ ድራር ግብጃን ግብጃን ከምዝጸንበሉዎ ተሓቢሩ።
ንድርብ ባዓል ኣህጉራዊ ማዓልቲ ሰቂ ኣንስትዮን፤ ባዓል ቶጎሩባን ኣብ Oakland California ንቀዳም March 21 2009 ሰፊሕ ብዓል ብድምቀት ንኽውዕል ዓቢ ምድላውን ምሽብሻብን ይግበር ስለ ዘሎ፤ ኣብዚ ታሪኻዊ ድርብ ብዓል እዚ ናይ ወጋሕ ትበል ለይቲ ድሙቅ ጸወታ ክህልወና ስለ ዝኾነ፤ ንኹሉ ኤርትራዊ/ዊት ብሓበራ ብዘይ ኣፋላላይ ሽማግለ ኣዳለውቲ ብዓል ብ ኣብሮት ትዕድም።
ርሑስ
በዓል ዒል ኣልፈጥር ንኹሉኹም ኣመንቲ ምስልምና - ትብለኩም
ኣሰና !
መስጊድ
ጃምዕ ተወሊዓ - ጠውቑ
K]²ï©ö ®M— Fohñ o‘Dï–
K]²ï©ö ®M— Fohñ o‘Dï–
ብዲሞክራውያዊ ማሕበር መንእሰይ ኤርትራ ናይ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ጨንፈር ጀርመን ብምትሕብባር ጨናፍር ውድብ ግ.ሃ.ድኤ ዞባ ኤውሮጳ ዝተዳለወ ሰፊሕ በዓል ኤርትራ (ፈስቲቫል ካስል) ካብ ዕለት 31/7 ክሳብ ዕለት 03/08/2008 ኣብ ከተማ ካስል ሃገረ ጀርመን ተኻይዱ ;
ንኹልኹም ኣመንቲ ክርስትና እንቋዕ ኣፈ ልጓም ከፈተልኩም እናበለና ርሑስ በዓል ፋሲካ ይግበረልኩም ንብል ። - ኣሰና !
እዚ በዓል ናጽነት ህዝቢ ኤርትራን መራሕቲ ህግደፍን ብሓባር ክውዕልዎ ናይ ብሓቂ ዘገርም እዩ። ብዓል ነጻነት ሃገርና ነጻ ዝኸነትሉ ብህዝቢ ኤርትራ ዝተኸፈለ ከቢድ መስዋእ ድኣ እምበር ንህግደፍሲ ውራዩ አይኮነን። ህዝቢ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ አብ ከቢድ ጸገም ተሸሚሙ አብ ዝርከበሉ ዘሎ እዋን ኢና ነዚ መበል 16 ዓመት ብዓል ነጻነት ነኽብር ዘለና። እዚ እዋን ንነብስናውን ካብቲ አቲናዮ ዘለና ኩነታት ክንወጽእ ንሓተሉ ግዜ እዩ።


text:
ደላይ ፍትሒ ህዝብና ግዳይ ማሕበራዊ መራኺቢ ብዙሓት ከይኸውን ክጥንቀቕ ይግባእ፡
ደላይ ፍትሒ ህዝብና ግዳይ ማሕበራዊ መራኺቢ ብዙሓት ከይኸውን ክጥንቐቅ ይግባእ፡
ዓለምና፡ ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብን ዝመርሓሉ ቅዋማውን ትካላውን ኣሰራርሓ ኣለዎ። ይኹን’ምበር ኣብ ትግባረ ቅዋማውን ትካላውን ክህሉ ዝኽእል መንግስታዊ ኣሰራርሓ ብዲሞክራሲያዊ ወይ ዲክታቶሪያዊ ኣተሓሕዛ ይልለዩ። መለኽቲ ስርዓታት ነቲ ዘይጸዓርሉን ዘይደኸምሉን ስያመ ዲሞክራሲ ንምርካብ፡ ትርጉም ዘይብሉ ወረቓቕቲ ኣብ ሳንዱቕ ብምእታዉ ዲሞክራሲያውያን’ና መሰል ህዝቢ ንሕሉ’ና እንዳበሉ ዝንየቱን ዝኾርዑን ጥራሕ ዘይኮነ ከም ቅኑዕ ህንጻ መንግስቲ ኣበርቲዖም ዝሰርሕሉ ኣለዉ። ልክዕ ኣብ ኤርትራ ዘሎ መላኺ ስርዓት ከኣ ብተመሳሳሊ ኣብ’ታ ዘለዋ ስልጣን ተሓቢኡ ኣብ ዞባታትን ዶ ንኡስ ዞባታት ምርጫታት ኣካይድና እንዳበለ፡ ኣብ ሕብረተ ሰብን ትካላቱን ሓንቲ ለውጥን ዕብየትን ከይገበረ ብምትላል ዝነበር’ዩ።
ብቅዋምን ትካላውን ዲሞክራሲያዊ ኣሰራርሓን ኣካይዳን ኣማዕቢለን ዝናበራ ሃገራት ካብ’ቲ ንቡር ቅርጺ ሓደ መንግስቲ ማለት ሓጋጊ፡ፈጻሚ፡ፈራዲ ኣካላት ዝባሃል ንላዕሊ፡ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዘለዎ ልዑል ግደን ኣበርክቶን ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ነተን ሰለስተ ክፋላት ወይ መደባት መንግስቲ ብምውድዳር ከም ራብዓይ ቅርጻ መንግስቲ ዝፍለጠሉ መዋእል’ዩ። በዚ ምኽንያት ከኣ ዲሞክራሲያውያ ን ሓይልታት መሰል ምጽሓፍን ምዝራብን ኣካል መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል ምዃኑ ብምእማን፡ ሰፊሕ ህዝቢ ርእይቶኡን ሓሳቡን ብጽሑፍ፡ብድምጺ፡ ብተንቀሳቓሲ ፊልም ቀሪጹ ክገልጽ፡ክዝርግሕ ብሕጊ ክፍለጠሉ ኣብ ቅዋም ብምስፋር፡ ኣብ’ዚ ንርከበሉ መድረኽ ብዝተፈላልየ ኣገባብ መራኸቢ ብዙሓት ንምስፍሕፋሕ ዝሓገዘ ኣካል ኣድማሳዊ ቅዋማዊ ሕጊ ክውን ገይርዎ።
ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት፡ ንመንግስታት ወይ ሰበ ስልጣን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣብ ህዝቢ ንዝረአ ኣሉታዊ ተግባራት ብምግላጽ የቓልዑ፡ ከም ውጽኢቱ ከኣ ኣብ ሓደ ሕብረተ ሰብ ክህሉ ዘለዎ ኣካይዳ ቅጥዒ (Ethics)ግብረ ገብርነት (Moral) ሕልና (Conscience) ሰብኣውነት (Humanity) የስተምህሩ። ሕጊ ፕረስ ጽኑዕ’ኳ እንተኾነስ፡ ኩሎም ጋዜጠኛታትን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ዝነጥፉ ብሓደ መስመር ዝጓዓዙ’ዮም ምባል ኣጸጋሚ’ዩ። ብፍላይ ከኣ ቅድሚ ሃገርን ህዝብን ንረብሓ ገዛእ ርእሶም ዘቀድሙ ዕሱባት ጋዜጠኛታት ቅኑዕ ሓበሬታ ንህዝቢ ከመሓላልፉ ኣይከኣልን።
መለኽቲ ስርዓታት ከኣ ዝተዓሰቡ ጋዜጠኛታት ከም ቀንዲ መሳርሕቶም ርእዮም፡ ብቀንዱ ኣንጻር’ቲ ሃገራዊ ቅዋም ዝሰርሕዎ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፈጽምዎ እከይ ተግባራት ንኸይቓላዕ፡ ባዕላቶም ንህዝቢ ርእይትኡ ክገልጽ ክጽሕፍ ክዛረብ ዘይፈቐዱስ፡ ኣብ’ቲ ብሳላ ደሞክራስያውያን መንግስታት ዝተተኽለ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ሰሊኾም ብምእታው ንሰባት ከም ዝጠራጠሩ፡ ከም ዝደናገሩ፡ ከም ዝበታተኑ ይገብርዎም።
ኣብ ኤርትራዊ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ዝረአን ብዙሓት መጠንቀቕታ ክህብሉ ዝጸንሑን ዘይከሓድ፡ ሰልኵ ደገፍቲ ስርዓት ህግዲፍ፡ ንብርቱዕ ቃልሲ ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ንምድኻም፡ ንመንእሰያት ከም ዝጠራጠሩን፡ ከም ዝደናገሩን ንምግባር ይሰርሕሉ ምህላዎም’ዩ። መብዛሕትኦም ሽም ብርዒ ብምጥቓም ከም ደላይቲ ሕግን ፍትሕን መሲሎም፡ ኣብ ዝተጓሃሃረ ቃልሲ ንፍትሒ ዘይእዋናዊ ሕቶታት ብምልዓል፡ ንገገለ ምንቅስቓሳት ብኣውራጃን ሃይማኖትን ብምኽሳስ ፍሉይ ኣስማት ብምጥማቕን፡ ንወግዒ ቃልሲ ህዝብና ክበታትኑ ይጽዕሩ።
ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ከኣ ኩሉ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ዝጭርሕ ቅኑዕ ከም ዘይኮነ ፈሊጡን ተረዲኡን፡ ኣብ ንህዝቢ ዝዝርጋሕ ሓበሬታታት ብምስትውዓል ብግቡእ ከምዝኖ፡ ካብኡ ሓሊፉ ከኣ ነቶም ግናያት ማዕከና ክኹንኖምን ይግባእ። ንባዕሉ ሓደ ገርሀኛ ደላይ ፍትሒ፡ ዘይእዋናዊ ኣገዳስነት ዘይብሉ ንህዝብና ዝጎድእ ሓድሽ ሓበሬታ ተረኺቡ ብምባል፡ ንህዝቢ ምዝርጋሕ (share) ንባዕሉ ዝጎድእ’ምበር ዘርብሕስ ኣይኮነን።
ምእንቲ’ዚ ህዝብና ግዳይ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ከይኸውን፡ ንዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ብዝወሓደ ጉድኣት ዓብይ ኣስተዋጽኦን ዓወትን ክረኽበሉ፡ ነዞም ረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘይብሎም ምስ ደለይቲ ፍትሒ ተጸፍዮም ን መላኺ ስርዓት ዘሳስዩን ዘገልግሉን ዘለዉ ጸጽዩ ክጉሕፎም ጥራሕ’ዩ ዘለዎ።
ዓወት ንፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ክንዕወት’ና
ዜናን ሓበሬታ ሓደለ
20 ነሓሰ 2020


text:
Redo
Redo ማለት ናይ ሓባር ቦታ ኮይኑ ምውህሃድ ምልምማድ ናይ ቃንቆ ከሙኡ አውን ናይ ሕብረተሰብ ምልላይ ንስደተኛታት ኣብ ሶደርሃምን Söderhamn እዩ። ኒክላስ
ኣብዚ ቦታ ባሓባር ዝተፈላለየ ዕድመ መንአሰያትን ዓበይትን ካብ ዝተፋላለይ ልዕሊ ዕዓሰርተ ሃገራትን ዝተፋላለየ ቃንቃታትን ይርከቦም።
ዝበዝሑ SFI ዝመሃሩ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቤት ትምህርቲ ፍርቂ መዓልቲ ከኣ ኣብ Redo ይመሃሩ።
Redo ምስ ዝተፈላለያ ማሕበርን፣ጡርኑፋት ሕብረታትን ከምኡዉን ኣብያተ ቤት ትምህርትታትን ብሓባር ይሰርሕ።
ኣብ Redo ዝተፈላለየ ሞያዊ ትምርትታትን ምስ ኣካላዊ ብቅዓት ንኹሉ ሰብ ዘሳቲፍ ጸወታታት ንኣብነት ምጽዋት ባስከት ቦል፣ምግፋፍ ዓሳ፣ምንሽርታት ኣብ በረድ፣ምሕንባስ ክምኡዉን ምዝዋር ብሽክለታ የጠቃሊል።
ኣብ Redo ክትልቅሑ ትኽእሉ ብነጻ ዝደለኹሞ ናውቲ ስፖርት ካብ መኽዘን ናዉቲስፒኦርትና።


text:
ኣብ ትግራይ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓማውቲ ዝተጀመረ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ሓሪስካ ምዝራእ ሓረስቶት ይለምድዎ ኣለዉ። ኣብ እቲ መደብ ኣብ ወረዳታት ደጉዓ ተምቤንን ዓዲጉዶምን ንፈተነ ብ 2005 ዓ.ም እዩ ተጀሚሩ። ኣብቲ ከባቢ ዝርከቡ ሓረስቶት ኣብ ዓመት ካብ ሰለስተ ናብ ሓደ ግዜ ምሕራስ ተሰጋጊሮም ኣለዉ።
ኣብ ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ጣብያ ኣይንምብርከኽን ዝነብሩ ሓረስታይ ኣባ ገብረክርስቶስ ገብረማርያም ሓደ ካብቶም ግራውቶም ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ሓሪሶም ዝዘረኡ ሓረስታይ እዮም። “ብቲ ዝተወሃበኒ ምህሮ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ሓሪሰ ስገም፣ስርናይ፣ዓተርባሕሪን ሓንፈፅን ዘሪአ ብጣዕሚ ጽቡቕ ውጽኢት ረኺበ” ኢሎም።
ሓረስታይ ሃይለኪሮስ ካሕሳይ ብግዲኦም “ኣብ ዓመት ኣብ እዋን ዘርኢ ሓደ ግዜ ጥራሕ ክሓርስ ዝራኣዩኒ ግራተይ ደጋጊመ ስለዘይሓረስኩ እዚ ግራት እዚስ እምበር ዶኸ ባዓል ዋና ኣለዎ ኣይሓርሶን ድዩ ኢሎም ዓድና ተገሪሞም ነይሮም” ይብሉ።
ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ብምሕራሶም ግራውቶም ብውሕጅ ከይጉሕጓሕ ኣድሒኖም። ኣብ እዋን ዓጺድ ሲሶ ቀሪም ኣብቲ ግራት ስለዝገድፉን ዘርኢ እናቐያየሩ ስለዝዘርኡ ግራቶም ክረጉድ ከምዝኻኣለ ይዛረቡ።
ኣብዚ ሜላ እዚ መፅናዕትን ምርምርን ዝገብሩ ዘለዉ ኣይተ ተስፋይ ኣርኣያ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ሕርሻ እንትኾኑ እቲ ምርምር ነቲ ኣብ ቤልጅየም ጌንት ዩኒቨርሲቲ ዝሰርሕዎ ዘለዉ መደብ ፒ ኤች ዲ ዝምልከት እዩ።


text:
መራሕቲ ዞባዊ ቁጠባዊ ደንበ ምዕራብ ኣፍሪቃ (ኤካዋስ) ብሰሉስ ኣብ ጊኒ ቢሳዎ ዝፈሸለ ዕልዋ መንግስቲ ሓዊሱ ኣብ ውሽጢ ኣባል ሃገራት እናዓበየ ይኸይድ ዘሎ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ ንምዝታይ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ጋና ተኣኪቦም።
ወታሃደራዊ ጀነራል ነበር ፕረዚዳንት ጊኒ ቢሳዎ ኡማሮ ሲሶኮ ኢምባሎ ሓይልታት ምክልኻልን ፀጥታን ኣብ እዋን መንግስታዊ ኣኼባ እናሃለው መጥቓዕቲ ምክያዱን ምፍሻሎም እንኳዕ ሓጎሰኩ ክብሉ መጉሶምዎም።
ንሶም አቲ መጥቓዕቲ እእብዝግባእ ምድላው ዝተገበረሉን ዝተዋደደን ምስ ኣብ ምዝውዋር ሓሺሽ ዝተሳፉ ሰባት ክራኸብ ዝኽእልን እዩእእ ኢሎም፥ ዝርዝር ግን ኣይሃቡን።
ቀንዲ መዘራረቢ ዛዕባ ኣብ ኣክራ ዝካየድ ኣኼባ ኤካዋስ 24 ጥሪ 2022 ኣብ ቡርኪና ፡ፋሶ ዝተኻየደ ዕልዋ መንግስቲ እዩ።15 ኣባል ሃገራት ዝሓቖፈ ኤካዋስ ዝዓመፁ ወታሃደራት ብዴሞክራሲያዊ ኣገባብ ንዝተመረፁ ፕረዚዳንት ሮች ማርክ ክርስቲያን ካቦሬ ድሕሪ ምዕላዎም ንቡርኪና ፋሶ ካብ ኣባልነት ኣጊዱዋ ኣሎ።
ቡርኪና ፋሶ ንማሊን ጊኒን ስዒባ ኣብ ውሽጢ 18 ኣዋርሕ ወታሃደራዊ መፈንቅለ መንግስቲ ብምፍፃም በቲ ዞባዊ ደንበ ዝተኣገደት ሳልሰይቲ ሃገር ኮይና ኣላ።እተን ሃገራት ኣብ ዝኾነ ይኹን ኣኼባ ወይ ውሳነ ኣይሳተፋን።
ብዝተኣሳሰረ ሕብረት ኣፍሪቃ ቡርኪና ፋሶ ናብ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ክሳብ ትምለስ ካብ ኣባልነት ምእጋዱ ሶኑይ ብትዊተር መልእኽቲ ኣፍሊጡ።


text:
ቁጽሪ ብለበዳ ኮቪድ-19 ይትሓዙ ዘለው ታንዛናዊያን እናወሰኸ ይኸይድ ኣብዘለሉ ሕጂ እዋን ዜጋታት’ታ ሃገር ናይ ሰለስተ መዓልታት ሃገራዊ ፀሎት ሎሚ ዓርቢ ጀሚሮም።
ነቲ ናይ ጸሎት ኣዋጅ ትማሊ ሓሙስ ወግዓዊ ዝገበሩ ናይ ታንዛኒያ ፕረዚደንት ጆን ማጉፉሊ ታንዛናዊያን በቲ ቫይረስ ዝተለኸፉ ሓደሽቲ ሽዱሽተ ሓዊሱ ቫይረስ ኮሮና ንዝሓዞም 94 ሰባት ኣምላክ ክሕልዎምን ክፍውሶምን ክፅልዩሎም ፀዊዖም።
ኣብታ ሃገር ዛጊት በቲ ቫይረስ 4 ሰባት ህይወቶም ስኢኖም ኣለው።ማሕበራዊ ርክባት ተኣጊዶም፣ኣብያተ ትምህርቲ ተዓፂዮም ይርከቡ።ኣብያተ እምነት ግን ክፉት ኮይኖም ቀፂሎም፤ሰባት ድማ ከምድላዮም ይንቀሳቐሱ ኣለው።
እቲ ናይ ፀሎት ፃውዒት ይቐርብ ዘሎ ታንዛኒያ ኣብ 1964 ታንጋኒካን ዛንዚባርን ተፀንቢረን ታንዛኒያ ዝተመስረተትሉ 26 ሚያዚያ ዝኽበር ሃገራዊ በዓል ብሰንኪ እቲ ለበዳ ቫይረስ ድሕሪ ምስራዛ እዩ።
ቀዳማይ ሚንስትር ቃሲም ማጃሊዋ ፕረዚደንት ማጉፉሊ ነቲ በዓል ተመዲቡ ዝነበረ 217,000 ሽሕ ዶላር ኣብታ ሃገር ንዘጋጠመ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ንምክልኻል ክዛወር ኣዚዞም ኣለው ኢሎም።


text:
መበል 35 ኣኼባ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብኣካል ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ክካየድ ምኽኣሉ ንኢትዮጵያ ዓብይ ዲፕሎማሲያዊ ዓወት'ዩ ክብሉ ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ገሊጾም።
ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ሎሚ ኣብ ዝሃብዎ ሰሙናዊ ጋዜጣዊ መግለጺ እቲ ኣኼባ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምክያዱ እቲ ዓብይ መልእኽቲ ኣብ ኢትዮጵያ ሰላም የለን ንዝብል ዘፍርስ ብምኻኑ እዩ ኢሎም።
ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ እቲ ኣኼባ ብኣካል ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ ድሕሪ ክልተ ዓመታት ንፈለማ ግዜ'ዩ። እዚ ኣኼባ ንክካየድ ንምግባር ብዙሕ ዲፕሎማስያዊ ላዕልን ታሕትን ኔርዎ'ዩ እውን ኢሎም።
ብኻልእ ዜና ተሓጋጋዚት ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ሞሊ ፍንን ሓድሽ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ንጉዳያት ቀርኒ ኣፍሪቃ ደቪድ ሳተርፊልድንን ሎሚ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ መራሕቲ ኢትዮጵያ ተራኺቦም ከም ዝዘራረቡ'ዉን ገሊጾም'ለዉ። ይኹን ደኣ እምበር ግን ምስ መን ከምዝተራኸቡ ኣይገለጹን።
ድምጺ ኣመሪካ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዝርከብ ኤምባሲ ኣመሪካ ዝረኸቦ ሓበረታ ክልቲኦም ሰበ ስልጣን ኣብቲ ኣብ ቀረባ ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ባይደንን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይን ዝገበርዎ ናይ ስልኪ ምይይጥ ተመስሪቶም ኣብ መጻኢ ዝግበሩ ስጉምታት ክዘራረቡ'ዮም ኢሉ'ሎ።
እቲ ኤምባሲ ኣመሪካ ወሲኹ ንዝተኸፍተ ማዕጾ ሰላም ተጠቂምካ መጥቃዕታት ነፈርቲን ካልኦት ጎንጽታትን ጠጠው ምባል ንምቁራጽ ተጻብኦ ልዝብ ምግባር ንኹሎም እሱራት ፖሎቲካ ምፍታሕ ዘይተቋረጸ ሰብኣዊ ረድኤ ክቅጽል ምግባርን ንኹሉ ሓቆፍ ሃገራዊ ልዝብ መሰረት ምንባርን ኣብ ዝብሉ ጉዳያት ምስ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ክዘራረቡ እዮም ኢሉ።
ካብ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብወግዒ ኣብ ዝወጹ መግለጺታት እሱራት ፖሎቲካ ምህላዎም ወይ'ዉን መንግስቲ ኣሸበርቲ ኢሉ ምስ ዝሰየሞም ኣካላት ንምዝርራብ ምውሳኑ ዘርኢ መግለጺ የለን።


text:
ደምበ ተቓውሞ፡ ዕድላቱን ብደሆታቱን (2ይ ክፋል)
ብማሕሙድ ሳልሕ
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ደምበ ዝበሃል ቦታ ጥራይ ዘይኮነስ ስነኣእምሮኣውን ማሕበራውን ስምዒታውን መዳያት ዘጠቓለለ ኣምር ምዃኑ ንምብራህ ምስቲ ብባህልን ልማድን ደምበ ዝበሃል ቃል ብምዝማድ ክትንትን ፈቲነ። ደምበ ብወለንታ ኣባላቱን ብጻዕሮምን ይሕይል። ንዕላማን ትጽቢትን ንጡፍ ተሳታፍነትን ኣባላቱን ብዘዕግብ ኣገባብ ዘካትትን ምዙንን ርጡብን መሪሕነት ዘለዎ ደምበታት ንቕድሚት ይሕንበብ። ሓድነት ኣባላቱን ተሳታፍነቶምን ብምዕዛዝ ንኣበርክቶ ኣባላቱ ብምምዝማዝን ብምብዛሕን ናብ ዕቤት የመርሕ። ነቲ ደምበ ዘቑሙ ኣባላት፡ እቲ ምትሕግጋዝ ዝያዳ ዘኽስብ ኮይኑ ስለዝረኽብዎ፡ ንገለገለ በይናዊ ጉዳያት ናብ ካልኣዊ ደረጃ ብምስራዕ ሕድገታት ይገብሩ ማለት እዩ። እዚ ናይ እንካን-ሃባን ንጡፍ ዳይናሚካዊ ርኽኽብን ተገባብሮን(interaction) መሰረታት ደሞክራሲ የማዕብል። በብመድረኹ ድማ ሲቪላዊ ሕ/ሰብ ዘደልድል ክብርታትን ኣካይዳ ስራሕን እናኻዕበተ ይቅጽል። እዚ ብመድረኻት ዝፍጸም ኮይኑ፡ ነዊሕ ናይ ሓቢርካ ምስራሕን ምክእኣልን ምትሕልላይን ዝሓትት መስርሕ እዩ።
ኣብዚ መስርሕ’ዚ፡ እቶም ንደሞክራስያዊ ባህሊ ዝገልጹ ጠባያት፡ ከም ምጽውዋር (tolerance)፡ ኣንጋድነትን ሓዋስነትን (accommodation and inclusiveness)፡ ሕድገታት ምግባር (compromising): ኣሳታፊ ( participatory)፡ ኣብ ፍረ-ነገር ዘተኮረ ዘተን ክትዕን ዘተባብዕ (deliberative)፡ ከምኡ እውን ምትሕብባር (cooperation) ይኹስኮሱ።
ብኣንጻሩ ኣብ በለጽን ምግድዳዕን ዝተሰረተ ደምበ ከይዱ-ከይዱ ተስፋ ኣባላቱ ብምትንካፍ ናይ ምግባርን ምብርካትን ተበግሶኦም ይድርት። እዚ ድማ ውሽጣዊ ውህደትን ኣበራታዒ መንፈስን ይጎድእ። እቲ ደምበ ኣንቀሳቓሲ ሓይሉ (dynamics) እንዳደኸመ ከይዱ፡ ሙቐቱን ብርሃኑን ነክዩ ህላዌኡ ተራ ነገር ይኸውን። ውዒሉ ሓዲሩ ነበረ ይኸውን። ስለ’ዚ፡ እቲ ደምበ ክቕጽልን ክዕንብብን እንተኾይኑ፡ ውሽጣውን ግዳማውን ኩነታት ብግቡእ ዝግምግምን፡ እዋኑ ዝሓቶ ብደሆታት ብግቡእ ዝገጥምን ኣቦ ወይ መሪሕነት የድልዮ። ውልቃዊ ጥሙሓቶም ኣብ ውሽጢ እቲ ናይ ሓባር ዕላማ ንምዕዋት ዝግበር ርብርብ ዝርእዩን፡ ምስቲ ተራ ኣባል ብምዝማድ ዓመታት ንቕድሚት ዝርእዩ መራሕቲ የድልዩ። ውልቃዊ ጥሙሓት ምስቲ ሓባራዊ መኣዝንን ስሙር ስጕሚን ዝኸዱ እንተኾይኖም ጎዳእቲ ኣይኮኑን እዮም። እኳ ደኣ፡ ነቲ ሓባራዊ ጻዕሪ ድፍኢት ዝህቡ ውልቃዊ ጥሙሓት ክበራትዑ ይግበኦም። እንተኾነ ግን፡ ኣባላት ደምበ ሕድገት ከይገበሩ ካብቲ ምትእኽኻብ ክኸስቡ ጥራይ ዝሕወስዎ እንተኮይኖም፡ ከምቲ በበይኑ ዘጣቕዕ ኣእዳው ጨርባሕባሕ ይኸውን። ከምቲ ኣብ በበይኑ ቦታ ናይ ዝቑረጽ ገረብ ዝወድቕ ፋሳት ኮይኖም ኣድማዕቲ ኣይኮኑን። ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ጓይላ ኣይጥዑምን፣ እቲ ገረብ ኣይውዱቕን ይኾኑ።ድኻምን ረሃጽን ጥራይ ኮይኑ ይተርፍ። ምትሕምማይን ምውንጃልን ይስዕብ። እቲ ዙርያ ዕንክሊል እንደገና ይድገም። ስለ’ዚ እቲ ቀዳማይ ሕቶ፡ ብኣካልሲ ይእከቡ እዮም ግን መንፈሶም ከ ብሓደ’ዶ ኣሎ ዝብል ይኸውን።
ልብታቶም ይራኸቡ ድዮም?
ሓደ ፖለቲካዊ ደምበ ብናጻ ዝኾኑ ሰባትን ኣካላትን ስለዝቐውም፡ ምኽርን ፕሮግራማትን ናይዞም ናጻ ዝኾኑ ኣባላት ከእንግድ ናይ ግድን ይኸውን። ምኽንያቱ እቶም ኣባል-ውድባት ወይ ሰልፍታት ናይ ሓሳብን ግብርን ሓድነት ምስ ዝህልዎምን እቲ ደምበን ኣካይድኡን ብድርኺቶምን ተሳታፍነቶም ዝጸደቐ ምስ ዝኸውንን ኣብ ኣተጋባብርኡ ምሉእ ኣፍልጦን ጽልዋን ምስ ዝህልዎምን፡ እቲ ደምበ ደምበኦም ይኸውን። ናይ ዋንነትን ይብጸሓንን ስምዒት ይሓድሮም። እቲ ደምበ ካብ ረቒቕ ኣምር ናብ ሂወቶምን ዕድሎምን ዝውስን ጭቡጥ ክውንነት ወይ መካኒዝም (ኣገባብ ወይ ኣሰራርሓ) ይምዕብል። ብካልኣይ ደረጃ ዝስርዑ በይናዊ/ወገናዊ ጠለባት ጸቒጦም ድማ ንናይ ሓባር ስራሕ ይጓየዩ። እዚ ዝኸውን ድማ፡ ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ናይ ሓባር ዓወት ነቲ ወገናዊ ጉዳያት ወይ ጠለባት ማለት ውድባዊ፡ ኣውራጃዊ፡ ብሄራዊ፡ ሃይማኖታዊ… ክምልስ ዘኽእል ዓቅምን ቅሩበነትን ከምዘለዎ ምስ ዝኣምኑን እቶም መብጸዓታትክፍጸሙ ከምዝኽእሉ ምስ ዝተኣማመኑን እዩ። እቶም ነቲ ደምበ ዘቑሙ ኣባላት ልቦም ምስ ዝራኸብ እዩ እዚ ክፍጸም ዝኽእል።
እንታይ’ዩ ከ ዘራኽቦም?
ኣብዚ፡ እቲ ቀንዲ ነጥቢ ነቶም ኣባላት ናይ ሓደ ደምበ ዘራኽብን ዝጥርንፍን ምኽንያት ወይ ሓባራዊ ባይታ ኣሎ ማለት እዩ። ምኽንያት ድፍኢት መኣከቢኦም ክፈላለ ይኽእል። ናይ ገሊኦም መደብ ዕዮ ኣዝዩ ቅልጡፍ ኣፈጻጽማ ዝረኣየሉን ተመሊሱ ንብምልኡ እቲ ደምበ ዝጠቅምን ነይሩ ክኸውን ይኽእል። ገሊኦም ድማ ውልቃዊ ጉዳዮም ዝዓጦምን ካብቲ ደምበ ክረብሑ ዝተጠርነፉ ክኾኑ ይኽእሉ። ሓደ ሓደ መኣዝን-ኣልቦ ምስ ውሕጅ ዝጓዓዙ ኣይሰኣኑን። ፍርቆም ከኣ ወይ “ይግበር ኣሎ ከይንተርፍን” ኢሎም ኣብቲ ደምበ ሕውስ ዝብሉ እዮም ወይ ድማ “ሎሚ እያ ተረኽበት” ብዘስምዕ ዝድቕደቑዎ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። እቲ መሰረታዊ ነገር ግን፡ እቲ ዝኽሰት ሓድሽ ብደሆታት ብውልቆም ክገጥምዎ ከምዘይክእሉ ስለዝድምድሙ፡ ወይ ድማ ንበይኖም ምግላል ከምዘየዋጽእ ምስ ዝርድኡ፡ ኣብቲ ዘራኽቦም ናይ ሓባር ባይታ ክሰማምዑ ይግደዱ። ነዛ ሜዳ ንበይኑ ክብሕታ ዘይደሊ ፍጡር የለን። ወዲ-ሰብ ክተሓጋገዝን ክጸጋጋዕን ክመሳሰልን ዝግድድዎ ውድዓውያን ናይ ምንባርን ዘይምንባርን ብደሆታት ስለዘጋጥምዎ እዩ። ከተማታት፡ ሃገራት፡ ማሕበራት ዝኣመሰሉ ምጥርናፋት ብዘይምኽንያት ኣይፍጠሩን እዮም።እቲ ዘጋጥም ናይ ምህላውን ምቕጻልን ብደሆታት ዘፈጠርዎም ምትእኽኻባት እዮም። ፖለቲካውያን ኪዳናት እውን ብደሆታት እዮም ዝፈጥርዎም። በበይኖም ኣክንዲ ሕጊግ ዝብሎ “እዋእ፡ ንዓስ’ኪ ንዘራረብ። ብሓባር ዘይንመንዕ መታን ክነደምዕ” ምብህሃል ይስዕብ። እዚ ጠባይ’ዚ ከኣ እዩ ካብ እንስሳ ዝፈልየና። ክንዘራረብን ክንዛተን ንኽእል ኢና። ሽግርና ክንፈሊ ንኽእል ኢና። ካብ ተመክሮ ተማሂርና ነቲ ሽግር ዝበቅዕ ኣሰራርዓ ክንምህዝ ንኽእል ኢና። ብዛዕባ ሕሉፍን መጻእን ክዛረብ ዝኽእል ወዲሰብ ጥራይ እዩ። እዚ ግን እቲ ሽግር ዝወለዶን ባህርያዊ ውጽኢት ናይቲ ወሪዱ ዘሎ ሽግር ዝኾነ መሪሕ ምስ ዝህሉ እዩ። ኣብ ኤርትራ፡ እቲ ሽግር ንፍትሕን ደሞክራስን ዝምልከት እንተኾይኑ፡ ውላድ ናይ’ዚ ሽግር ዝኾነ መሪሕ ምስ ዝህሉ እቲ ኣጀማምራ ይጽብቕ። ካልእ ላቔባታት ዘይብሉ ነቲ ሽግር ዘማእክል ኣወዳድባ ጥራይ እዩ ክህሉ ዝኽእል።
እዞም ብደምበ ተቓውሞ ዝእከቡን ዝፍንጥሑን ፖለቲካውያን ውድባት ዘራኽቦም ሓባራዊ ጉዳያት ካብ ሃለዉ ስለምንታይ እዮም ናብ ውጽኢታውነት ገጾም ዘየምርሑ?
እቲ ሓጺ መልሱ፡ እቲ ኣጀማምራ ኣይጸበቐን። ሰብ ትግረ ክምስሉ ከለዉ “እሾከት ምን ንእሻ ትበልሕ” ይብሉ። “እሾኽስ ብበላሓ’ያ ትፍጠር”ከም ማለት እዩ። እቶም ገዳይም ኣባላት-ውድባት ናይ’ዚ ሎሚ ናብ ኩሉ ዝሽፍተሉ ዱር (jungle) ተቐዪሩ ዘሎ “ደምበ ተቓውሞ” ብሰለስተ መኣዝናትን ዳርጋ ብኣፈርክቡን ብ1999 ዝተኣካኸቡ እዮም። ቀዳማይ ወገን እቲ ድሕሪ ምኽታም ውግእ-ሓድሕድ ንሽምን ዝናን ተሓኤ ጠቕሊሉ ንህግሓኤ ብድሕሪት ዝጎጢ ዝነበረ ሓይልን ካልኦት ሓድጊ-ተሓኤ ዘጠቓልል እዩ ነይሩ። እቲ ካልኣይ እውን ብእስላማዊ ጀሃድነት ኣብ ተመሳሳሊ ስረሓት ተዋፊሩ ዝነበረ እዩ። ክልቲኦም እዞም ወገናት ቅድምን ደሕረ-ናጽነትን ጎነጻዊ ግጥምያታት ከካይዱ ዝጸንሑ እዮም። እቲ ሳልሳይ ወገን ምስ ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ ዝተሓሓዝ ኮይኑ ኣብ ሕቶ ብሄርን ኣውራጃን ዝምርኮስ ፖለቲካ ዘልዓለ ብዓይነቱ ሓድሽ ዝኾነ ተርእዮ ኮይኑ ኣብቲ ምትእኽኻብ ሕውስ በለ።
ኣብቲ ብ1999 ኣብ ካርቱም ዝተጋብአ ፈላሚ ርክቡ ብመሪሕነት ዓብደላ እድሪስ “ንመንግስቲ ኢሰያስ” ክዓሉ ምዃኑ ኣወጀ። እዚ እግሪ-እግሪ እቲ ወያነ ንባድመ ምቁጽጻሩን፡ ኤርትራ ንእማመ ሰላም ተቐቢላቶ ክተብቕዕ፡ መራሕቲ ወያነ “ንኤርትራውያን ዘይርሳዕ ትምህርቲ ክንህቦም ኢና” ኢሎም ዝደናደሉሉን ንሳልሳይ ወራር ዝዳለዉሉን ዝነበሩ ግዜ እዩ። ብዛዕባ እዚ ኣብ ዝቕጽል፡ ግን እቲ ቁምነገር፡ እቲ ኣጀማምራ ደሞክራስያዊ ትሕዝቶ ዘይነበሮን ምዃኑ እዩ። ኣብ ድጉል ቅርሕንትታት ናይ ውግእ ሓድሕድ ዝተሰረተን ኲናት ኢትዮ-ኤርትራ ዝያዳ ነዳድን ትንፋስን ዝሃቦ ብ”ተረኽበት” ዝተኣኻኸበ ኪዳን እዩ ነይሩ። እዚ እቲ ፋልማይ ኪዳን እዩ። ድሕርኡ ክንደይ ምትእኽኻባትን ምፍንጣሕን ክትቆጽር ትኽእል?
እሞ እንታይ?
እዚ ዘጠቕሰ ኣብነት ድማ “ኣበጋግሳ ናይ ሓደ ደምበ እንታይ እዩ” ናብ ዝብል ይወስደና። ኣባላቱ ናይ ብሓቂ ውልቃዊ ሕድገታት ገይሮም ነቲ ናይ ሓባር ብደሆ ንምግጣም ድዩ ወይስ ነቲ ምትእኽኻብ ከም መሳርሒ ተጠቒሞም ንናቶም ጸቢብ ረብሓታት ንምስልሳልን ምጉልባትን በለጻዊ ድፍኢት እዩ ዝድርኾም ዘሎ? ብልቢ ይራኸቡ ድዮም ወይስ ብናይ “ይምሰል” ፍሽኽታን ብናይ ሓሶት ኢድ-ጭባጥን ዝጓዓዙ እዮም? ምትእኽኻቦም ነቲ ዝሰብክዎ ፍትሕን ደሞክራስን ንምርግጋጽ ድዩ ወይስ ካልእ ነገር ነይርዎም? ብሓቂ ደሞክራስያዊ ትሕዝቶ ኣለዎም ድዮም? ደሞክራስያዊ ትሕዝቶ እንተለዎም ደኣ ስለምንታይ ብመጀምርያ ኣብ ምእላይ ሽግራቶም ዘይጥቀሙሉ? ደሞክራሲ’ኮ ብሓባር ንምንባርን ምስራሕን ዝተማህዘ ኣምር እዩ። ጥንታዊት ግሪኽ ነዚ ኣምር እዚ ዘማዕበለት፡ ብከታምነት ክትመሓደር ምስ ጀመረት እዩ። ብደሆታት ናይ ብሓባር ምንባር ዘምጸኦ እዩ።
ብሓባር ምንባር ከም ምርድዳእ፡ ምትሕግጋዝ፡ ምጽውዋር፡ ምክታዕ፡ ርኢቶ ካልኦት ምስማዕ ከምኡ እውን ንናይ ሓባር ዕምማት ዘካይድ ሓባራዊ መንግስቲ ወይ መሪሕነት ምቋም…ወዘተ ይጠልብ። ደሞክራሲ ነቶም ንምፍንጣሕን ምብዛሕን ኣሃዱታት ምኽንያት ዝኾኑ ግርጭታት ብሰላም ንምዕራፍ ዝተማህዘ እዩ። ሕሉፍ ኣካይዳ ተቓውሞ ኤርትራ ብሓቅን ቅንዕናን (ብዘይ “ምእንቲ መጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ”) እንተደኣ መርሚርናዮ፡ እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ጠባያት ናይ ሓደ ደምበ ኣለዎ ድዩ? ነዚ ዝተገልጸ ዓይነት ኣመለኻኽታ ዝሃንጽን ዝኹስኩስን ደምበ ኣሎ ድዩ?
ኤርትራ ልቦና ዝውንኑ ዓበይቲ ዓዲ ስኢና ኣላ። እቶም ዝርካቦም ላባማት ወይ ቦታን ባይታን ስኢኖም ተጸጊዖም ኣለዉ ወይ ድማ ተቐፊዶም’ምበር ኤርትራ’ዶ ነዚ ኩነታት ሃውጺ መሪሖም ዘሳግርዋ ምሰኣነት? ኣብ ሓሸውየ ናይ ውልቀሰባትን ውልቃዊ ጉዳያትን ጠባያትን ኣክንዲ ዝሽመም ኣብቲ ቀንድን ኣገዳስን ዓምድታት ናይቲ መደብ ዕዮ ዘተኩርን ናይ ሓባር ራብሓን ዕድልን (mutual benefits) ዘቋምት ደምበ ምህናጽ ቀሊል ኣይኮነን። ራእን ብቕዓትን ልቦናን ዘለዎ ተባዕ መሪሕነት የድልዮ። ተቓውሞ ኤርትራ እዚ ረቛሒ’ዚ ክረክብ ኣይተዓደለን። ናይ ሓሳብን ግብርን ሓድነት ዘለዎ ኤርትራዊ ደምበ ተቓውሞ ናይ ምቛ ተኽእሎ ካብ ዝህሉ ግን ነዊሕ ኮይኑ እዩ። ክሳብ ሕጂ ከምዝተራእየ፡ እቲ ኣጀማምራ ደሞክራስያዊ ትሕዝቶ ኣይነበሮን። ንዘላቕን ሰጓምን ኩለንትናውን ለውጢ ዘይኮነስ፡ እቲ ኣትኩሮ ኣብ መንግስቲ ምልዋጥን ስልጣን ምጭባጥን እዩ ጸኒሑ።
ደሞክራስያዊ ትሕዝቶ ስለዘይነበሮ ድማ ደሞክራስያዊ ባህሊ ክኹስኩስ ኣይከኣለን። ደሞክራስያዊ ባህሊ ስለዘይኮስኮሰ ከኣ ንምቛም ደምበ ዝኸውን ቅድመ-ኩነት ማለት ከም ተላዚብካ ናብ ሓባራዊ ጉዳያት ምስማር፡ ንውሽጣዊ ግርጭታት ብሰላምን ብዘተን ኣሊኻ ጽሬትን ጥንካረን ደምበ ምሕላው፡ ኣሳታፊ ምዃን፡ ምውርራስን ስልጣንን ተምክሮን…ወዘተ ኣይተራእየን። ካበይ ከምጽእ? ክሳብ ሕጂ፡ “ደምበ ተቓውሞ” ናይ ሃታሃታን “ተረኽበትን” ኩነታት ዘራኽቦምን ንጽባሒቱ ዝፍንጥሑን መራሕቲ ሒዞሞ ረጠጥ ኢሎም። ኣብዚ ዘለናዮ እዋን፡ ስለ ኤርትራ ንዝሓስብ ሰብ ክልተ ኣማራጺ ኣለዎ። ወይ ሓድሽ ኣተሓሳስባን ኣወዳድባን ክመጽእ ክንቀሳቐስ ኣለዎ። ወይ ድማ ነቲ ዘሎ ኣወዳድባ ንምቕያር ብዘይንሕስያ ነቐፌታዊ እርማት ክህብ ክጽዕር ኣለዎ። “ደምበ ተቓውሞ” ውሽጡ ከይቐየረ ኤርትራ ክቕይር ዘበት እዩ። ቅድሚ መንግስቲ ምቕያር ርእሱ ክቕይር ከድልዮ እዩ።
ኣብዚ: ምንቃፍን ምውራድን ህግድፍ ከም ናይ መወዳእታ ዕላማን ዓወትን ተወሲዱሉ ዘሎ ኩነታት፡ እስኪ ብንጽህና ውሽጥና ንመርምር። ህግድፍ ጉጉይ ብምዃኑ ጥራይ፡ ኩሎም እቶም ንህግድፍ ዝዝልፉን ዝቃወሙን ሓይልታትን ውልቀሰባትን ቅኑዓት ኣይገብሮምን እዩ። ቕኑዕ ክትበሃልን ክትሰዓብን፡ ራኢኻን ፕሮግራማትካን ተግባራትካን ነቲ ህግድፍ ዝገብሮ ጉጉይ ተባሂሉ ዝተቐመጠ ተግባራትን ፖሊሲታትን ዝጻረር ክኸውን ይግበኦ። መልክዕካን ቑመናኻን ተግባርካን ብኣንጻር ናይቲ ትነቕፎ ነገር ምስ ዝኸውን ከም ኣማራጺ ክትውሰድ ትኽእል። ህግድፍ ዝንቀፈሉ ትደግም እንተኾይንካ ግን ኣማራጺ ክትከውንስ ይትረፍ ሰማዒ እንተረኸብካ። ህግድፍ ኣንጻር ፍትሕን ደሞክራስን እንተኾይኑ፡ ንሕና ፍትሓውያንን ደሞክራስያውያንን ከምዝኾንና ብተግባር ክነርኢ ኣሎና። ህግድፍ ምክእኣልን ምጽውዋርን ዝጎደሎ ኢልና ንኸሶ እንተኾይንና፡ ንሕና ምጽውዋርን ምክእኣልን ክነዘውትር ኣሎና። ህግድፍ ኣብ ዘተ ዘይኣምን እዩ ኢልና ንሰብኽ እንተኾይንና፡ ንሕና ፍረን ዓወትን ዘለዎ ዘተን ምርድዳእን ክነካይድ ከም እንኽእልን ፍልልያትና ኣክንዲ ብምፍንጣሕን ምርባሕ ውድባትን ንገልጾ ብዘተ ከም እነቀራርቦ ክነርኢ ኣሎና። ብሓጺሩ፡ “ደምበ ተቓውሞ” ዝሓሸ መተካእታ ምዃኑ ምስ ዘርኢ ጥራይ እዩ ሰዓብነት ከጥሪ ዝኽእል።
ደምበ ኣሎና ክንብል፡ ኣእዳውን ሓንጎልን ብዙሓት ዝተሓወሶን ውጽኢቱ ድማ ካብ ድምር ኣበርክቶ ነብ-ሰወከፍ ታሳታፊ ዝዓዝዝን ዝብርኽን ውህደት ስራሕ ዘርኢ ጠርናፊ ኣካል ምስ ዝህሉ እዩ። እቲ እንመባጽዖ ጉዳያት ኣብ ሂወትና ክነንጸባርቖ ኣሎና። ሓደ መዓልቲ፡ ሓደ ዓርከይ “ እዘን ውድባት እዚአን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝንቀሳቐሳ እንተዝኾና፡ ሃገር ብውግእ-ሓድሕድ ምተሃወኸት ነይራ። ኣብ ሳይበር ወይ ኢንተርነትን መራኸቢ ብዙሓንን ክንዲ’ዚ ምውንጃልን ምጥቕቓዕን ዝገበራስ፡ ሰራዊ ዝእዝዛን ማእከላዊ መንግስቲ ኣብ ዘይብላ ሃገርን እንታይ ምረአና” ኢሉ ኣስተንቲኑ። መልሲ ከየዳለኹ፡ ንሕቶኡ ብተሎ መለሶ፣ “ በቃ ዕግርግር። ዕግርግርን ሕንፍሽፍሽን ጥራይ” ክብል ናብታ ዘንብባ ዝነበረ ዓምዲ ተመሊሱ። እቲ ዘንብቦ ዝነበረ ጽሑፍ ብዛዕባ’ቲ ኣብ መንጎ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጥን እተን ብስም “ሽዱሽተ ውድባት” ዝፍለጣ ኣባላት ኪዳንን ዝነበረ ምልልስ እዩ ነይሩ። ሓቁ እዩ ዝመስል።
ይቕጽል


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ጆን ኬሪ ምስ ሰበስልጣን ስዑዲ ኣብ ዝራኸብሉ እዋን ቅልውላው የመን ቀንዲ መረዘራርቢ ዛዕባ ክኸውን እዩ ኢሎም።ኣብ ጁቡቲ ዑደት ዝገበሩ ኬሪ ምስ ናይ ጁቡቲ ፕሬዝዳንት ዖማር ጉሌድን ካልኦት ሰበስልጣንን ተዘራሪቦም ኣለው።
ኬሪ ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣብ ሪያድ ምስኣተው እቲ ኵናት ጠጠው ዝብለሉ ክንዘራረበሉ ኢና ኢሎም።
ንሶም ነዚ ዝገለፁ ሎማዕንቲ ረቡዕ ምስ ፕሬዝዳንት እስማዒል ዖማር ጉሌህን ካልኦት ሰበስልጣንን ምስ ተራኸቡ እዩ።ዘይምርግጋእ ሱማሊያን የመንን ካብ ዝተዘራረቡሎም ዛዕባታት ገሊኦም እዮም።
ጁቡቲ ካብ የመን ዝሃደሙ ኣሜሪካዊያንን ካልኦት ወፃእተኛታት ኣብ ምትእንጋድ ቁልፊ ጊደ ትፃወት ዘላ ሃገር እያ።
ኣብ ግጭት የመን ይዋስኡ ዘለው ወገናት ስለ ሰብኣዊ ሓገዝ ክብሉ እቲ ግጭት ብግዚያዊነት ጠጠው ንምባል ዝተዳለው ምዃኖም ምልክታት ኣለው ኢሎም ኣለው።
ጆን ኬሪ ምስ ፕሬዝዳንትን ቀዳማይ ምንስቴርን ጁቡቲ ጥራሕ ከይኮነስ ኣብ ሓደ መስጊድ ዑደት ብምፍፃም ምስ መናእሰይ ከምዝተዘራረቡ እውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ክኢላታት ሜትሮሎጂ ብድርቂ ኣብዝተጠቕዑ ከባቢታት ቀርኒ ኣፍሪካ ካብ መደበኛ ንላዕሊ ማይ ክወቅዕ እዩ ኢሎም ትፅቢት እንተገበሩ’ውን እዚ ነቶም ተመዛበልቲ ፅቡቕ ዜና ዘይክኸውን ይኽእል እዩ ይብሉ።
ትካል ሜትሮሎጂ ዓለም ኣብቶም ብኣዝዩ ሕሱም ድርቂ ዝተጠቕዑ ከባቢታት ደቡባዊ ሱማሊያን ኬንያን ካብ መደበኛ ክሳብ ካብ መደበኛ ንላዕሊ መጠን ዘለዎ ማይ ከምዝወቅዕ ትፅቢት ይገብር።
እዚ ንኽልተ ተኸታተልቲ እዋናት ብሕፅረት ዝናብ ዘራእቶምን እንስስኦምን ንዝሰኣናኡ ሓረስቶት ሰናይ ዜና እዩ።
ትካላት ረድኤት ግን እቲ ዝናብ ንቶም ዝተፈናቐሉ ተወሳኺ መከራ ከስዕበሎም እዩ ክብሉ ስግኣቶም ይገልፁ።
ኣስትሪድ ሰሂል ኣብ ሱማሊያን ኣብ ኬንያ ኣብዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብን ንዝሰርሕ ንናይ ናይ ነርወይ ቤት ምኽሪ ስደተኛታት ፖለቲካዊ ኣማኻሪ እዮም።
ንሶም ኣብ ዝቕፅል ፈላማይ ናይ ዝናብ ማዕልታትን ሰሙናትን ኣዚዮም ከምዝተሻቐሉን እቲ ምኽንያቱ ድማ ሕማም ናይ ምስፍሕፋሕ ሓደጋ ዝለዓለ ስለዝኾነ እዩ ይብሉ።ብምቕፃል ከምዚ ይብሉ’’ብጉድለት ኣመጋግባ ኣዝዮም ዝተሃሰዩ ህፃናት ንኮለራን ተቕማጥን ኣዝዮም ዝተቓልዑ ከምዝኾኑ’ውን ንርዳእ።ስለዝኾነ ድማ ዝናብ ክወቅዕ ምስጀመረ ብዙሓት ህፃናት ንኸይሞቱ ስግኣት ኣለና።’’
ኣብ ናይሮቢ ዝመደብሩ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት /UNHCR/ ወሃቢ ቃል ዝኾኑ ኣንዲ ኒድሃም ሰራሕተኛታት ረድኤት ቅድሚ 20 ዓመት ካብዝነበረ ጥምየት ዝተምሃርዎ ነገር እንተሃለወ እቲ ኩነት ሓደገኛ ምዃኑ እዩ ይብሉ።
/UNHCR/ ኣብ ውሽጢ ሱማሊያ ንዝተፈናቐሉ ሰባት ህፁፅ ሓገዝ ንምቕራብ ፃዕሩ ኣሐይሉ ኣሎ።ኒድሃም ከምዝበልዎ እቲ ትካል ድሮ ን200 ሽሕ ሰባት ናይ ፕላስቲክ ምንፃፍ፡ኮቦርታ፡ናይ ምግቢ መብሰሊ ናውትን ሳሙናን የቕርብ ኣሎ።
ኣብዳዳብ መዕቖቢ ጣቢያ ሃግዴራ ዝነብር ሓሳን በሽር ዝናብ በቢ ዓመቱ ብዙሓት ሽግራት ከምዘብፅሕ ይገልፅ።
እቲ ዝናብ ኣብ ዝቕፅሉ ሰሙናት ክጅምር ትፅቢት ይግበር።ኪላታት ሕቡራት መንግስታት ቀርኒ ኣፍሪካ ካብዘጋጠሞ ድርቂ መሊኡ ንኽሓዊ እንተወሓደ ክልተ ምሉእ ዘይጉዱል ናይ ማይ እዋናት የድሊዮ ይብሉ።


text:
Radio Erena: 11 June 2017
ሰለስተ ኣባላት ናይ’ታ ኣብ 2015 ካብ ቦትስዋና ናብ ኣስመራ ምምላስ ዝኣበየት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ሎሚ ዓመት ናብ ውድድር ፕሪምየርሺፕ ቦትስዋና ዝሓለፈት ታፊክ ምስ ዝተባህለት፡ክለብ ንምጽንባር ልምምድ ከካይዱ ምጅማሮም ዘ ሳውዘርን ታይምስ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እዞም ምስ ካልኦት ሸውዓተ ብጾቶም ኣብ ቦትስዋና ተሪፎም ኣብ’ታ ሃገር ዑቕባ ዝሓተቱ ተጻወትቲ፡ ዱክዊ ካብ ዝተባህለ መዓስከር ስደተኛታት ተበጊሶም፣ 130 ኪሎ ሜትር ርሒቓ ናብ እትርከብ ከተማ ፍራንሲስታውን እናተመላለሱ እዮም ልምምድ ዝገብሩ ዘለዉ።
ሰለስቲኦም ተጻወትቲ፣ ኣብ’ቲ ኣብ ዝመጽእ ነሓሰ ዝኽፈት ሓድሽ ዓመተ ስፖርት ውድድር ፕሬመርሺፕ ምስ ጋንትኡ ኮይኖም ንኽጻወቱ ተገዳስነት ከም ዘርኣዩ ዝሓበረ፣ ወሃቢ ቃል ክለብ ታፊክ፣ ዋራንት ኮሎላ፣ ብብቕዓቶምን ቴክኒካዊ ክእለቶምን ከም እተመሰጠ ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ነዞም ሰለስተ ኤርትራውያን ተጻወትቲ ካብቲ ተዓቑቦምሉ ዘለዉ መዓስከር ዱክዊ ናብ ከተማ ፍራንሲስታውን፣ መዓልታዊ 130 ኪሎ ሜትር ዝኣክል ርሕቀት ንምምልላሶም ኣጸጋሚ ብምዃኑ፣ኣባላት ክለብ ታፊክ ካብ ዓመታዊ ዕረፍቲ ክሳብ ዝምለሱ ዝምለሱ፡ ኣብቲ መዓስከር ንክጸንሑ ከም ዝተረዳድኡ ኣፍሊጡ።
እዞም ምስ ክለብ ታፊክ ንኽጽንበሩ ኣብ ድርኩኺት በጺሖም ዘለዉ፡ ንኣስታት ክልተ ዓመት ብዘይጋንታ ዝጸንሑ ኤርትራውያን ተጻወትቲ፡ ብዝሖም ‘ምበር ኣስማቶም ኣይተሓበረን።
እዞም ሰለስተ ኤርትራውያን ተጻወቲ ምስ ሓንቲ ካብ ክለባት እታ ሃገር ንምጽንባር ከምዝተቓረቡ ዝሕበር ዘሎ፣ መንግስቲ ቦትስዋና ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ነናብ ሃገሮም ክመልስ ከምዝኽእል ኣብ ዝገልጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ኣብ መዓስከር ዱክዊ፣ ኤርትራውያን ተጻወቲ ኩዕሶ እግሪ ዝርከብዎም ልዕሊ 2 ሽሕ ስደተኛታት ተዓቝቦም ከምዘለዉ ጸብጻብ ዘ ሳውዘርን ታይምስ የመልክት።
መጻረዩ ግጥማት ዋንጫ ዓለም ንምክያድ ኣብ ጥቅምቲ 2015 ናብ ቦትስዋና ዘምርሐት ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ፣ 10 ኣባላት ኣብ ቦትስዋና ዑቕባ ንምሕታት ከምዝተረፉ ኣይርሳዕን።
====================


text:
ንኬንያ ንነዊሕ ዓመታት ዝመርሑ ዳኒኤል ኣራፕ ሞይ ኣብ መበል 95 ዓመቶም ሎሚ ሶሉስ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዮም።
ጠንቂ ሞት ፕረዚደንት ኣራፕ ሞይ ብንጹር እንተዘይተገልጸ’ዃ ብሰንኪ ዘጋጥሞም ዝነበረ ናይ ምስትንፋስ ጸገም ብተደጋጋሚ ኣብ ሕክምና ይመላለሱ ምንባሮም ግን ተሓቢሩ’ዩ።
ፕረዚደንት ሞይ መጀመርያ ኣብ 1978 ምክትል ፕረዚደንት ኮይኖም ናብ መዝነት ዝመጹ ክኾኑ ከለው ድሕሪ ሞት ፈላማይ ፕረዚደንት’ታ ሃገር ጂሞ ኬንያታ ድማ መራሒ ታ ሃገር ብምዃን ክሳብ 2002 ዓ.ም ኣብ መሪሕነት ጸኒሖም።
ወዶም ንፈላማይ ፕረዚደንት’ታ ሃገር ዝነበሩ ጂሞ ኬንያታ ዝኾኑ ናይ ሕጂ ፕረዚደንት’ታ ሃገር ኡሁሩ ኬንያታ ድማ ኣብ 2013 ናብ መሪሕነት መጺኦም።
ፕረዚደንት ዳንኤል ኣራፕ ሞይ ንኬንያ ኣንጻር ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዘሎ ኩነታት ጸጥታ ርግእቲ ክትኸውን ዓብይ ተራ ምጽዋቶም ይግለጽ።
ይኹን ደአ እምበር ኣብ መሪሕነቶም ብዝነበረ ብልሽውና ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ኬንያዊያን ሕጂ’ውን ኣብ ድኽነት ሸሚምዎም ይርከብ።
ብዙሓት’ውን ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ዘካይድዎ ዝነበረ ስቕያት ይኸስዎም።
ፕረዚደንት ሞይ ዋላ’ዃ ዓለምለኸ ጸቕጢ እንተነበሮም ንመሪሕነት ሓደ ፓርቲ ኣብ ሕገ መንግስቲ ኬንያ ወግዓዊ ዝገበሩ መራሒ’ውን ኔሮም።


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምዕራብ ሸዋ ወረዳ ሜታ ወልቂጤ ኣብ ስራሕ መንገዲ ዝተዋፈሩ ትሽዓተ ሰባት ብዕጡቓት ምቕታሎም ኣማሓዳሪ እቲ ዞባ ቶ ድሪርሳ ዋቁማ ገሊጾም። እቶም ኣማሓዳሪ "ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈፀሙዎ ዕጡቓት ሸኔ እዮም" ምስ በሉ "እቲ ጉጅለ ተስፋ እናቖረፀ ስለዝኾነ እዩ ነዚ ተግባር ዝፍፅም ዘሎ’’ ኢሎም።እቲ መጥቓዕቲ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ምሸት ከምዝተፈፀመ'ውን ሓቢሮም።
መንግስቲ ‘’ሸኔ’’እናበለ ዝፅውዖምን ንገዛእርእሶም"ናይ ኦሮሞ ነፃነት ሰራዊት’’ኢሎም ዝፅውዑን ደባይ ተዋጋእቲ ወሃቢ ቃል ዞባ ምዕራብ ቢሊሱማ ጉታ "ነቲ ቅትለት ኣይፈፀምናን፤ኣብ መሰረተ ልምዓት ዝሰርሑ ሰባት ምቕታል ንርእሱ ገበን እዩ’'ክብሉ ኣሉታ ሂቦምሉ።መራሕቲ ናይቶም ደባይ ተዋጋእቲ ኣብታ ሃገር ይርኣዩ ንዘለው ፀገማት ተሓታቲ መንግስቲ እዩ ክብሉ ንዝቐርቦም ክሲ ክምልሱ ፀኒሖም እዮም።
እቶም ዋና ኣማሓዳር ናይቲ ዞባ እቶም ዝተቐትሉ ሸሞንተ ሰራሕተኛታትን ሓንቲ መግቢ እተቕርበሎም ጓል ኣንስተይትን በመኪና እናተጉዓዙ ከለው እዮም ኢሎም ።


text:
ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ሎሚ ረቡዕ ሓዲሽ ካቢንኡ ናብ ፓርላማ `ታ ሃገር ብምቕራብ ኣጽዲቑ።
እቲ ሓዲሽ ካቢነ ሚንስተራት፡ መራሕቲ ተቓወምቲ`ውን ዝርከብዎ ምዃኑ ፍልይ ዘብሎ`ዩ ተባሂሉ`ሎ።
ሎሚ ዝተኻየደ ኣኼባ ሓዲሽ ባይቶ ኢትዮጵያ፡ ንዝቕጽል ሓሙሽተ ዓመታት ነታ ሃገር ዘገልግሉ 22 ሚንስተራት ኣጽዲቑ`ሎ። ብቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ተረቑሖም- ብፓርላማ ዝጸደቐሎም ሚንስተራት መራሕቲ ተቓወምቲ`ውን ይርከብዎም። ካብ መንጎኦም መርሒ ኢዘማ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ ሚንስተር ትምህርቲ፡ ምኽትል ኣቦ-መንበር ግንባር ሓርነት ኦሮሞ ኣቶ ቀጀላ መርዳሳ- ሚንስተር ባህልን ስፖርትን፡ ኣቦ መንበር ምንቅስቓስ ብሄረ- ኣምሓራ ኣቶ በለጠ ሞላ ይርከብዎም። ሓዲሽ መዝነት ካብ ዝተረከቡ ድማ፡ ምኽትል ሰላም ዝነበረት ሙፈርያት ከሚል፡ሚንስተር ዕዮ፡ ግዜያዊ ኣማሓዳሪ ክልል ትግራይ ዝነበረ ዶ/ር ኣብርሃም በላይ ድማ ሚንስተር ምክልኻል ኮይኖም ተሽይሞም ኣለዉ። ነቶም ሚንስተራት ኣብ ምምራጽ ከም መሰረታዊ መምዘኒ ዝተወስደ ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ንፓርላማ ኣብሪሁ ኔሩ፡-"ከም መሰረታዊ መምዘኒ ዝርኣናዮ፡ ቀዳማይ ፍልልይ ፖለቲካ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ሓቢርካ ካቢነ ኮይንካ፡ ብሓባር ኣብ ቤት ምኽሪ ተቐሚጥካ ሓሳብ ንምልውዋጥ ዝኽልክል ክኸውን የብሉን፡ ዝተፈላለየ ሓሳባት ዘለና`ኳ እንተኾና፡ ተቐራሪብና ምስራሕ ክንለማመድ ኣለና- ንቐጻሊ ሓደ ፓርቲ መንግስቲ ምምስራት ዘኽእሎ ድምጺ እንተረኸበ`ውን እዚ ናይ ሎሚ ተመክሮ - ልምዲ ኣንጺፉ ክጸንሕ ይኽእል`ዩ ካብ ዝብል`ዩ" ኢሉ። ካልእ ክሳብ ሽዱሽተ ዝበጽሑ መምዘንታት ከምዝተጠቐመ`ውን ንፓርላማ ሓቢሩ`ዩ።
እቲ ፓርላማ ብኽልተ ተቓውሞን፡ ብ12 ድምጺ ተኣቅቦን`ዩ ነቶም ሕጹያት ኣጽዲቕሎም። ካብቶም ኣባላት ፓርላማ ናይ ተቓውሞ ርእይቶታት ዘስምዑ`ው ኔሮም፡ ሓንቲ ካብኦም ኣብ ልዕሊ ሚንስተር ትምህርቲ ዝተረቑሐ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ`ዩ፡ ሚንስተር ትምህርቲ ክኸውን ብቕዓት የብሉን ትብል እዛ ኣባል ፓርላማ፡"ኣብ ትምህርቲ፡ ካብኡ ንላዕሊ ብቕዓት ዘለዎም ሰባት ዝተሳእኑ ኣይመስለንን። ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ በቲ ዝሓዞ ማሕበራዊ ፍትሒ ክቕጽል ይኽእል`ዩ- ሚንስተር ትምህርቲ ክኸውን ግን ተቓውሞይ ይተሓዘለይ" ትብል።
ቀዳማይ ሚንስተር ዝሃቦ ምላሽ፡ ከምኡ እንተዝኸውን መን`ዩ ቀዳማይ ሚንስትርነት ተማሂሩ ዝመጸ፡ ቀዳማይ ሚንስተር ንምዃን ሓደ ፍልጠት ይህልዎ`ምበር ብኹሉ ዓይነት ቀዳማይ ሚንስተር ክኾኑ ዘኽእል ብቕዓት የብሎምን- ብናትኩም ጽቡቕን ሰናይ ፍቓድን ቀዳማይ ሚንስተር እንተኾኑ`ኳ ዝብል ምላሽ ሂቡ::
ቀዳማይ ሚንስተር ኣብቲ እዋን ነቶም ሹመኛ ሚንስትራት ሓደራ ዝብለኩም ቀንዲ ስርቅን ልመናን ምጥፋእ'ዩ ኢሉ።
ስርቅን ልመናን ክሳብ ዘሎ እዛ ሃገር ርእሳ ክተቕንዕ ኣይትኽእልን'ያ ኢሉ:: ኣስዒቡ ኣብ ካቢነ ንብሄር ምውካል ስለዘይክኣል ብዝብል ናይ ኢትዮጵያ ሚንስትራት'ምበር ናይ ብሄራት ሚንስትራት ኣይኮንኩምን ኢልዎም- ።
ሓዲሽ ዝተመስረተ ካቢኔ ሚንስተራት ኢትዮጵያ ውጻኢ ዝንክን ስራሕ ዘቀላጥፍን ምዃኑ ኣብቲ እዋን ብሚንስትሪ ፕላንን ልምዓትን ተገሊጹ ኔሩ።


text:
ገበቲ ሓይልታት አምሓራ ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ዝፈፀምዎን ዝፍፅምዎ ዘለዉን ገበን ጀኖሳይድ ንምክሓድ መረዳእታ ክህቡ እዮም ዝበሎዎም ወገናት ብምቅታልን ኣዕፅምቲ ተጋሩ ካብ መቃብር ብምውፃእ ብምስዋርን ተወስክቲ ገበናት ይፍፅሙ ከምዘለዉ ኣብ ከተማ መቐለ ዝርከቡ ተመዛበልቲ ሰቲት ሑመራ ገሊፆም፡፡ገበቲ ሓይልታት ኣምሓራ ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ብዘይምቁራፅ ብመዝረ ደረት ኣልቦ ግፍዒ ፈፂሞምን እናፈፀሙን እዮም፡፡
ዝፈፀምዎ ግፍዒ ህዝቢ ዓለም ከይፈልጦ ድማ መረዳእታ ክህቡ ይክእሉ እዮም ንዝበልዎም ድሒሮም ንዝመፁ ተመዛበልቲ ኣብ ማእኸል መዕቆቢ ደደቢት እናሃለዉ ብደብዳብ ድሮን ብዙሓት ወገናት ንሞትን ምጉዳል ኣካልን ተሳጢሖም እዮም፡፡መቀፀልታ ናይቲ ክገብርዎ ዝፀንሑ ቅሉዕ ሽርሒ ተሓለቅቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ሂዩማን ራይትስ ዎችን ኣብቲ ዞባ ገበን ተፈፂሙ እዩ ኢሎም ናይ ሓባር ፀብፃብ ድሕሪ ምውፅኦም ነቲ ግሁድ ሓቂ ንምክሓድ ኣዕፅምቲ ካብ መቃብር እናፈሓሩ ዝፍፅምዎ ዘለዉ መነወሪ ተግባር ካብ ተሓታትነት ከምዘየድሕኖም ኣብ ከተማ መቐለ ዝርከቡ ተመዛበልቲ ሰቲት ሑመራ ገሊፆም፡፡
ክልቲኦም ተሓለቅቲ ሰብኣዊ መሰላት ዘውፅእዎ ፀብፃብ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ እዩ ዝበሉ እቶም ነበርቲ ተወሰኽቲ መፅናዕታት ብምክያድ ዝተፈፀመ ግፍዒ ጀኖሳይድ ተባሂሉ ገበነኛታት ንክሕተቱ ተግባራዊ ስራሕቲ ክጅምር ይግባእ ኢሎም፡፡ተሓለቅቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ሂዩማን ራይት ዎችን ኣብ ልዕሊ ነበርቲ ዞባ ምዕራብ ትግራይ ገበን ኣንፃር ሰብኣውነት፣ ገበን ኲናትን ምፅራይ ዓሌትን ተካይዱ እዩ፤ ገበቲ ሓይልታት ኣምሓራን ሰራዊት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ካብቲ ዞባ ይውፅኡ ተመዛበልቲ ናብ መንበሪኦም ክምለሱ ይግባእ ዝብሉን ካልኦት ዛዕባታትን ዝሓዘ ፀብፃብ ምውፅኡ ይዝከር፡፡
ብጎይተኦም ተከስተ


text:
ወርሓዊ ስሩዕ ኣኼባ ኣባላት ጨንፈር ኣዲስ ኣበባ፡
ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ኣባላት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ (ግሃድኤ-ሕድሪ)፡ 6 መጋቢት 2016 ናይ ጨንፈር ስሩዕ ኣኼባ ከምዘካየዱን እቲ ዝተኻየደ ኣኼባ ከኣ ብብጾት ተስፋሚካኤል ኣርኣያን ፍስሃየ ሃይሉን ከምዝተመርሐን ካብቲ ውዕሎ ዝበጽሓና ጸብጻብ ሓቢሩ፡፡
ኣብቲ ኣኼባ ብኣባላት ጠርነፍቲ (መራሕቲ) ጨንፈር፡ በዛዕባ ህልዊ ኩነታት ሃገርና ብዝምልከት ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ዝፍጸም ዘሎ ዕንወትን ብርሰትን፡ ሰፊሕ መብርህን መግለጽን ከምዝተዋህበ፡ ዲክታቶርያውን ገባትን ስርዓት ህግደፍ ካብቲ ዓማጺ ባህሪዩ ተበግሹ ዓመት መጽአ ዝገብሮ ዘይጭበጥ መብጽዓን ሓሶትን እንዳኣደናገረ ዕድመ ስልጣኑ የናውሕ ከምዘሎን፡ ብመርትዖታት ዝተደገፈ ዝርዝር መብርሂ ከምዝተዋህበ፡ ኮምኡውን ስርዓት ህግደፍ ከምነፋሒቶ ሕብሩ እንዳቐያየረ ምስ ግበረ-ሽበራውያን ሕቡእ ውዲት ይፍጽም ከምዘሎን ኣብቲ ኣኼባ ከምዝበርሀ እቲ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ፡፡
ነዚ ገባቲ ዝኾነ ስርዓት ህግደፍ ኣሊኻ ኣብ ልዕልና ሕግን መሰልን ህዝቢ ዝኣምን ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምምስራት ኩሉ ደላይ ፍትሕን ለውጥን ዝኾነ ኤርትራዊ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ናይ ሓባር ድምጹ ከስምዕ ውዓል-ሕደር ዘይባሃሎ እዋናዊ ጠለብ ከምዝኾነ፡ ብፍላይ ከኣ ፖለቲካዊ ውድባት ዝፈላልዮም ጉዳይ ኣወንዚፎም ህዝብን ሃገርን ካብ ሓደጋ ጥፍኣትን ብርሰትን ንምድሓን ቀዳምነት ክሰርዑ ከምዝግባእ ጠርነፍቲ ኣባላት ጨንፈር ዝኾኑ ብጾት ተስፋሚካኤልን ፍስሃየን ብኣጽንዖት ከምዝገለጹ ተሓቢሩ፡፡ ኮምኡውን ብዛዕባ እቲ ብ6 ፖለቲካዊ ውድባትና ተጀሚሩ ዘሎ ልፍንታዊ መስርሕ በጺሕዎ ዘሎ ስዳሮ ኣመልኪቶም መብርሂ ከምዝሃቡ ተገሊጹ፡፡
ቀጺሉ መድረኽ ንሕቶን ርእይቶን ክፉት ብምግባር፡ ብኣባላት ጨንፈር ንዝቐረቡ ሕቶታት ብግሉጽ መንፈስ ዘዕግብ መልሲ ከምዝተዋህበን ኣብ መደምደምታ ከኣ ለበዋታት ከምዝቐረቡን ተሓቢሩ፡፡ ካብቶም ዝቐረቡ ለበዋታት ንኣብነት ኩሉ ኣባል ውድብ ግሃድኤ-ሕድሪ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝርከብ ግቡኡ ከማልእ፡ ኣብ ቅድመ ግንባር ተሰሊፎም ህዝቦምን ሃገሮምን ንምድሓን ተቐሪቦም ንዘለዉ ኣባላት ሰራዊት ሕድሪ ዘይተቖጠበ ድጋፍን ሞራልን ብተግባር ምብርካት፡ መንእሰያት ኣብ ጎኒ ኣሕዋቶም ሰራዊት ሕድሪ ንክስለፉ ምጽዓር፡ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ግሃድኤ-ሕድሪ ኣብ ህዝቢ ክዝርጋሕን ክንበብን ምግባር፡ … ወዘተ ዝብሉ ከምዝነበሩን ነዞም ዝተጠቐሱ ኣብነታት ተግባራዊ ንምግባር ኣባላት ጨንፈር ኣዲስ ኣበባ ብንጥፈት ክዋስኡን ከሰርሑን ድሉዋት ከምዝኾኑን ቃል ከምዝኣተዉን እቲ ዝበጽሓና ጨንፈራዊ ጸብጻብ ኣረጋጊጹ፡፡
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!!
ዓወት ንሓፋሽ ብተግባር!!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግሃድኤ-ሕድሪ
7 መጋቢት 2016
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10200


text:
ሂማን ራይትስ ዎች ዝተባህለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ብወገኑ መሻርኽቲ ሃገራት ሃለዋቶም ክፍለጥ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ድፍኢቶም ከሐይሉ ጸዊዑ’ሎ።
ብሕቡራት መንግስታት ዝተመዘዛ ፍልይቲ መርማሪት ኩነታት ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ሸይላ ኪትሩት ኣብ ጀኔቫ ኣብ ዝሃብኦ መግለጺ፡ መንግስቲ ኤርትራ ሃለዋቶምን ኩነታት ጥዕንኦምን ናይቶም ኣብ 18 መስከረም 2001 ዓ.ምን ቀጺለን ኣብ ዝነበሩ መዓልታትን ዝተኣስሩ ላዕለዎት ሰበስልጣን ኤርትራን ጋዜጠኛታትን ሓበሬታ ክህብ ጸዊዐን ኣለዋ።
ሚንስትራት፣ኣባላት ፓርላማን ነጻ ጋዜጠኛታትን ዝርከቡዎም ሰባት ኣብ ቀይዲ ካብ ዝኣትው ንነጀው ዝቐረቦም ክሲ የለን። መንግስቲ ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ብዛዕብኦም ዝኾነ ይኹን ሓበሬታ ሂቡ ኣይፈልጥን። ኣበይ ከምዘለውን ኩነታት ጥዕንኦምን እውን ኣይፍለጥን ክብላ ተዛሪበን ።
‘’መንግስቲ ኤርትራ ነቶም ኣሲሩዎም ዝርከብ ሰባት መሰረታዊ ዝኾነ ናይ ሓርነትን ደሕንነትን መሰሎም፣ ንመስቀይቲ ናይ ዘይምቅላዕ ነጻነቶም፣ብሚዛናዊ መንገዲ ናይ ምድናይ ከምኡ እውን ሓሳቦም ናይ ምግላጽ ነጻነቶም ነፊጉዎም’’ ይብላ ሚስ ኪትሩት።
ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ሚስ ኪትሩት ኣባል ዝኾናሉ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኮሚሽን መርማሪ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ፡ ሰበስልጣን ኤርትራ ኣንጻር ሰብኣውነት ገበን ምፍጻሞም ዘእምን መርትዖ አሎ ክብል ደምዲሙ እዩ።
ናይቲ ኮሚሽን ሪፖርት ኣብ ዝቕጽል 27 ጥቅምቲ 2016 ዓ.ም ንሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት መንግስታት ከቐርብ እዩ።
ብኻልእ ዜና ን15 ዓመታት ኣበይ ከምዝኣተው ዘይፍለጥ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ጋዜጠኛታትን ኤርትራ ንክተፍልጥ መሻርኽቲ ዝኾና ሃገራት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ጸቕጢ ንኽገብራ ሂማን ራይትስ ዎች ዝተባህለ ጉጅለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ጸዊዑ።
11 ሰበስልጣን መንግስቲ፣10 ጋዜጠኛታትን ብዙሓት ተቓወምትን ንኩሎም ብሓባር ዝገልጽ ሓደ ነገር እንተነይሩ ይብል መግለጺ ኣብ ሂማን ራይስት ዎች ንጉዳያት ቀርኒ ኣፍሪካ ዝከታተሉ ፌለክስ ሆርን፡ ንመሪሕነት ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምቅዋሞም እዩ ይብል።
ካብ መንጉኦም ዋላ ሓደ እውን ተራኢዩ ኣይፈልጥን፤ ብገበን ኣይተኸሰን፤ ናብ ፍርዲ እውን ኣይቀረበን ይብሉ። ምስ ዝኾነ ይኹን ንከይራኸቡ ተገይሮም፡ ንዝሓለፉ 15 ዓመታት ተኣሲሮም፤ ኣባላት ስድርኦም በጺሖምዎ ኣይፈልጡን፤ ንክፍትሑ ዝቐርብ ዓለምለኸ መጸዋዕታ እውን ተቐባልነት ኣይረኸበን ይብል እቲ መግለጺ ሁማን ራትስ ዎች። ካብ ሓለውቲ ቤት ማእሰርቲን ካልኦትን ዝተረኸበ ሓበሬታ ካብቶም እሱራት ብዙሓት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝሞቱ ይገልጽ እውን ኢሎም።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ዑስማን ሳልሕ ንዓለምለኸ ሬድዮ ፍራንስ /RFI/ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ ምልልስ እቶም እሱራት ብህይወት ኣለው ክብሉ ንኣባላት ስድራን ፈተውቶምን ተስፋ ሂቦም ነይሮም።
ኤርትራ ካብተን ንሰብኣዊ መሰላት ኣዚየን ዝግህሳ ሃገራት ኣፍሪካ ሓንቲ እያ ዝበለ እቲ መግለጺ ኣሽሓት ኤርትራዊያን ንሃገሮም ራሕሪሖም ናብ ኢትዮጵያ፣ሱዳንን ኣውሮጳን ይሃድሙ ኣለው ይብል ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ 2001 ዓ.ም ዝተፈጸመ ማእሰርትን ቀይድን እቶም ውሩያት ፖለቲከኛታትን ነጻ ጋዜጠኛታትን ኣብ ልዕሊ ሃገራዊ ደሕንነት ንዝፈጠሩዎ ስግኣት ንምምካት ዝተወስደ ግብረመልሲ እዩ ክብል ይግለጽ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽአል።


text:
ንናይ ኤርትራ ደቡባዊ ሸነኽ ቀይሕ ባሕሪ ተቐኒቶም ዝነብሩ ኣባላት ብሔረ-ዓፋር፡ ሓደ ካብ ኣባሎም ብሓድሕድ ግጭት ብሞት ምስዝፍለ ንኽብሩ መንነቱ ኩነታት ኣቀታትልኡን መነባብርኡን ዝገልጽ ሓወልቲ ኣብ መቓብሩ ይተኽልሉ። እቲ መቓብር ዓይነቱን ቅርጹን ዝተፈላለየ ኾይኑ `ወይዳል` ብዝብል ሽም ይጽዋዕ። ወይዳል ምስ ናይ ሓዘን ዎየን መልቀስን ምትሓሓዝ ኣለዎ።
ኣብ ናይ ሎሚ ዘመን ፈቲቫል ኤርትራ ንብሔረ-ዓፋር ዝምልከቱ ዝተፈላለዩ ምርኢታት ቀሪቦም ኔሮም። ኣስመራ ትርከብ ወኪል VOA ሰናይት ሃብቱ ኣብ ቁሸት ዓፋር ዘተኮረ ንመደብ ቂሐ-ጽልሚ ዝሰደደቶ ስእላዊ ጸብጻብ፡ ንምልክት ድምጺ ብምጥዋቕ ምስማዕ ይክኣል።
ካልእ ትሕዝቶ ቂሐ-ጽልሚ ብዛዕባ`ቲ ዓርቢ ዝጀመረ ፈስቲቫል ኤርትራውያን ሰሜን ኣመሪካ `ውን ተወልደ ወልደገብሬል ንኣቦ መንበር ኮሚተ በዓላት ዋሺንግቶን ዲሲ ኣቶ ግርማይ በርሀ ኣዘራሪብዎ`ሎ።
መደብ ቂሐ-ጽልሚ ካብዚ ብተወሳኺ ካብ ትግራይን ካብ ኖርወይን ዝመጹ ግጥምታት ኣተኣናጊዳ`ላ።
ሰናይ ምክትታል።


text:
ፕረዚደንት ቻይና ሺን ዢንግፒንግ ኣብታ ሃገር በቲ ሕማም ዝተለኽፉ ልዕሊ 80,000ን ዝሞቱ 3,100 ሰባት ምኽንያት ብምግባር ናብታ መበገሲ’ቲ ቫይረስ ዝኾነት ከተማ ዉሃን ዑደት ገይሮም ኣለው።
ብመሰረት ፀብፃባት መንግስታዊ ማዕኸናት ዜና ቻይና ንሰራሕተኛታት ጥዕናን ንዝሓመሙን ክሪኡን እቲ ለበዳ ንምቁፅፃር ዝግበሩ ዘለው ፃዕርታት ክዕዘቡን ናብቲ ቦታ ምብጽሖም ተሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ቻይና ብዝሒ በቲ ሕማም ይትሓዙ ናይ ዘለው ሰባት ይጎድል ምህላው ዝሓበሩ ሰበስልጣን ጥዕና’ታ ሃገር ሎሚ ሶሉስ በቲ ቫይረስ ዝተትሓዙ 19 ምዃኖም ምስተገለፀ እዮም ናብታ ከተማ ዝገሹ ዘለው።ኣስታት 70 ሚእታዊት ቻይናዊያን ድሮ ካብቲ ቫይረስ ድሒኖም ኣለው።
ቻይና ንሰፊሕ ከባቢታት እታ ሃገር ብምዕፃው እያ ነቲ ቫይረስ ተኸላኺላቶ።
በቲ ቫይረስ ልዕሊ 9,000 ሰባት ዝተትሓዙዋን 460 ሰባት ዝሞቱዋን ኢጣልያ እውን ተመሳሳሊ ስትራቴጂ ብምስዓብ ንሰሜናዊ ክፋል እታ ሃገር ዓፅያ’ላ።
ኣብ ኣሜሪካ ኣስታት 600 ሰባት በቲ ሕማም ምትሓዞምን 26 ድማ ምሟቶም ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ድሕሪ’ቲ ኣብ 21 ጥሪ ኣብ ኣስመራ ኣብ ፎርቶ ሚኒስትሪ ዜና ብኣባላት ሰራዊት ኤርትራ ዝተወስደ ስጉምቲ፣ ምእሳር ሓያሎ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሲቪላውያን ኣመሓደርትን ይቕጽል ምህላዉ ይግለጽ ኣሎ።
ኣቐዲሙ ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ ዓብደላ ጃብር፣ ሚኒስተር ማዕድን ኣቶ ኣሕመድ ሓጅ ዓሊ፣ ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ሙስጦፋ ኑርሑሴን ዝርከብዎም ሓያሎ ኣባላት እቲ መንግስቲ ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ክፍለጥ እንከሎ፣ ድሒሩ ድማ ልዕሊ 10 ዝኾኑ ማእከሎትን ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ሲቪላውያን ኣመሓደርቲ፣ ከምኡ’ውን ካብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ህግደፍን ሃማመተኤን ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ይሕበር።
ሬድዮ ኤረና ገለ ኣስማት ናይቶም ድሕሮም ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ዝግለጹ ዘለዉ ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ኣባላት ህግደፍን ሃማመተኤን በጺሑዋ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታታ ነቲ ሓበሬታ ምሉእ ብምሉእ ምስ ኣረጋገጽዎ ብዝርዝር ከተቃልሖ ምዃና ትገልጽ።


text:
Radio Erena: 10 July 2019
እስራኤል ኣብ ኢትዮጵያ ንዝስራሕ ዘሎ ዝዓበየ ዲጋ፣ ናይ ኣየር ምክልኻል ተቕውም ኣላ ተባሂሉ ንዝወጸ ሓበሬታ፣ መንግስቲ እስራኤል ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂቡሉ።
ማዕከናት ዜና እስራኤል ንወተሃደራውያን ምንጭታት ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርገሖኦ ሓበሬታ፣ እታ ሃገር ዝኾነ ናይ ወተሃደራዊ ምክልኻል መደብ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዘይብላ ሓቢረን።
ኣብቲ ብሰንበት 7 ሓምለ ዝወጸ ሓበሬታ፣ እስራኤል ንኢትዮጵያ ወተሃደራዊ ድጋፍ ብምሃብ ምስ ግብጺ ዘለዋ ዝምድና ከተሻሕክሮ ከምዘይትደሊ የመልክት።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፋታሕ ኣል ሲሲ፣ እስራኤል ንናይ ኢትዮጵያ ዝዓበየ ዲጋ ናይ ኣየር ምክልኻል ካብ ምህናጽ ደው ተብለሉ መንገዲ ንምንዳይ ጽዑቕ ዝርርብ ከካዪድ ከምዝቐነየ ዝገልጽ ዜና ብወገን ግብጺ ክቃላሕ ቀንዩ’ዩ።
ከምዝፍለጥ ኢትዮጵያ ብሰንኪ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ፣ ብተደጋጋሚ እዋን ምስ ግብጺ ኣብ ምስሕሓብ ኣትያ እያ።
ብካልእ ወገን ኣብ ኢትዮጵያ ብመቑነን ክዕደል ዝጸንሐ ኤለክትሪካዊ ጸዓት ደው ከምዝበለ ሚኒስትሪ ሃብቲ ማይን ኤለክትሪክን እታ ሃገር ገሊጹ።
ብሰንኪ ዋሕዲ ዝናብ ዲጋታት ኢትዮጵያ እኹል ማይ ብዘይምዑቋረን ኣጋጢሙ ንዝጸንሐ ቀረብ ጸዓት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ንቡር ስለዝተመልሰ፣ በብእብረ፣ ንዝተወሰነ ሰዓታትን ከባቢታትን ክወሃብ ዝጸንሐ ኣገልግሎት ኤለክትሪክ ናብ ንቡር ተመሊሱ ኣሎ ክብል ካብ ሚኒስትሪ ሃብቲ ማይን ኤለክትሪክን ኢንጅኔር ስለሺ በቀለ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣመልኪቱ።
እንተኾነ ንትካላትን ዓበይቲ ፋብሪካታትን ዝዕደል ኣገልግሎት ኤለክትሪክ፣ ንዝመጽእ 15 መዓልታት 50 ሚእታዊት ካብ ጠለባቶም፣ ለይቲ ካብ 11 ክሳብ ወጋሕታ ሰዓት 5 ከኣ ምሉእ ብምሉእ ኣገልግሎት ክረኽቡ ሙዃኖም ይግለጽ።


text:
ኣላይኻ ኣብቲ ሓባራዊ መንበሪ ገዛ ክከናኸኑኻ ኣለዎም።
እዚ ማለት ኣብ ደገ ከተማሲ ኣይትኽእልን ኢኻ ማለት እዩ።
መጀመርያ ከምዚ ክብሉኻ ትኽክል እዩ:
ምሸት ኣብ ሰዓትካ ክትምለስ ኣለካ።
ምስ የዕሩኽትኻ ክትድሰት ግን መሰልካ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እውን ግዜ ከይትግንዘብ ትኽእል ኢኻ።
ካብቲ ስምምዕ ወጻኢ እውን ዶንጊኻ ገዛኻ ክትኣቱው ትኽእል ኢኻ።
ስለዚ እቶም ኣለይትኻ ትርር እንተበሉ ግጉይ ኣይኮነን።
ሓደ ሓደ እዋን ከይፈተኻ ዶንጊኻ ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ።
ንኣብነት ኣውቶቡስ ስለ ዝዶንጎየት።
ወይ ቆጸራኻ ቁሩብ ስለ ዝተመጠጠ።
ከምዚ እንተ ኮይኑ ክትግጻዕ ትኽክል ኣይኮነን።
ኣለይትኻ ከምዚታት ከይከውን ክግንዘቡ ኣለዎም።
ናይ ገዛ መሓዩር እንተ ኮይንካ ምናልባሽ ቅኑዕ ኣይኮነን።
እንተ ደኣ ብዘይግቡእ ተበዲልካ ሃገዝ ከተምጽእ ትኽእል ኢኻ።
ንኣብነት ምስ ሞግዚኻ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክትዘራረብ ትኽእል ኢኻ።


text:
ብ ፈረንሳ ክትዛረብ ምኽኣል
ምስ ምስ ወለንተኛታታ ናይቲ ቤተ መጽሓፍቲ (bibliothèque des champs libres) ንምዕላል
እንታይ ኢዩ?
ኣብ ዙርያ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ምስ እቶም ቋንቋ ፈረንሳ ዝመልኩ ስባት ክትዘራረቡ ምእንቲ ዕድል ንምሃብ ።
ንመን ኢዩ ፧
ዓርቢ ካብ ሰዓታትe 16h15 ክሳብ 17h45
ዞባ\ ዴባርትሞ
35 - Ille-et-Vilaine
ዓርቢ ካብ ሰዓታትe 16h15 ክሳብ 17h45
ዞባ\ ዴባርትሞ
35 - Ille-et-Vilaine
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ቋንቋ ፈረንሳኹም ንምምሕያሽ
ሓደ ጽቡቕ እዋን ኣብ ዝርርብ ቋንቋ ፈረንሳ ምሕላፍ
ምስ ካልኦት ሰባት ምርኻብ
እቲ ዕድል እቲ ብምጥቃም፣ ምስ ዘይትፈልጥዎም ሰባት ትፋልጡ
ብነጻ ምዝገባ
ምንም እትኸፍልዎ ነገር የሎን
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ቆቸራኹም ኣብ bibliothèque des champs libres ይኹን
ኣብ ኣድራሻና ኣብ l'espace vie du citoyen የራኽበና ወትሩ ዓርቢ 16h15 ክሳብ 17h45. ኣብ ሰዓታት ቆጸራ ኣይትደንጉዩ፣ (እንተደጒኹም ካብ 15 ንላዕሊ ክኸውን የብሉን).
i Bክፍለጥ ዘለዎ! ብዘይ መዝገባ 13 ሰባት ኣብ ሓደ እዋን
ኣብ እቲ ናይ ቤት ንባብ ኣድራሳሻና: 10 Cours des Alliés, Rennes እዩ


text:
ስልጠና፣ ናይ ሓለፋ ፍጻሜ፣ ወይ ኮማዊ ክሊኒክ ሕተት
k-12 ኣብያተ ትምህርቲ ብኸመይ ይዓያ ናይ ስድራቤታትን ኮማዊ
ምርዳእን ክመሓየሽ ንጽዕር፣ ኮማት ካብ ተመሳሳሊ ቦታ
ብምብጋስ ውሳነት ክገብሩን ተመሃሮ ክሕግዙን ኣብ መንጐ
ስድራን ቤት ትምህርቲን ዘሎ ርክብ ንምምሕያሽን ጋግ ዕድላት
ንምጽባብን ይሕግዝ እዩ።
ናጻ ምቕራብ ርእይቶ፣ ስልጠና ከምኡ’ውን ኣብ ሓለፋ ንሰፋሕቲ
ጒዳያት ክንበጽሕ ንኽእል ኢና! ኣብ ዘይመኽሰባዊ ወይ ቤት
ትምህርቲ ብሽርክነት ኮማዊ ክሊኒካት ንህብ ኢና፡ ናይ ኦምብድስ
ኣገልግሎትና ናብ ጎደቦኻ፣ ኣብ እንኽእለሉ ንምቕራብ።
ገለ ናይ ቀረባ እዋን ስልጥናናን ምፍታሕ ግርጭታት፣ ርክባት
ስድራቤታት፡ ምንግልታዕ፣ ምፍርራህን ምሽዳድን (HIB)፤
ዲሲፕሊን ቤት ትምህርቲ፣ ሓገዝ ንግዳም ሓደር ተመሃሮ፣
ኣቓርቦ ቋንቋን ሓገዛት ተመሃሮን ኣካለ ስንኲላንን ኣሳሊጥና
ኣሎና። ንእሽቶ ስታፍና ተበጻሕነታ መታን ንክሰፍሕ ዓቕሚ ኮም
ኣብ ምዕባይ ተገዳስነት ነርኢ ኢና። ጽቡቕ ሓበሬታ እንድሕሪ
ኣሎካ ብዙሓት ተመሃሮ ንኽዕወቱ ክትገብር ትኽእል ኢኻ!
ንስድራቤታት ዝወሃብ ስልጠና፣ ጒጅለታትን መራሕትን ኮማት
ከምኡውን መማህራን ጠለባቶም ንኽረኽቡ ብምባል ንኣኣቶም
ከም ዝምችእ ጌርና ኢና ነቲ ስልጠና ኣዳሊናዮ። ብዛዕባ እንህቦ
ኣገልግሎት ገለ ሓበሬታ ንምሃብ ዝኣክል ሒደት ጥማዓት
ስልጠናታት OEO ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሮም ኣለዉ፡
- ርክባት ስድራቤት፡ ሓያል ሽርክነታት Family Engagement: Powerful Partnerships
- ኣብ ክንክን ዝርከቡ መንእሰያት Youth in Foster Care
ኣብ ትሕቲ ስትራቴጅያዊ ውጥንና፣ ኣቓልቦና ብምስፋሕ ብ
2023 ስልጠናን ኣጋጣሚታትን ኣቓልቦና ብምግባር ንጒዳይ
ተመሃሮ K-12 ክንነጥፍ ንደሊ፡ (strategic plan)
- ካብ ቤት ትምህርቲ ወጻኢ ዘለው፣ እንኮላይ ስንክልና
ዘለዎም ከፊላዊ ናይ ትምህርቲ መዓልትታት ዝረኽቡ
ተምሃሮ
- ሓናፍጽ፣ ጸለምቲ፣ ወይ ደቀባት
- ናይ ቤት-ኣልቦነት ኩነት ዘለዎ
- ኣብ ትሕቲ ዘመድ ወይ ናይ መናበዪ ክንክን ዘለዉ
- ኣብ ናይ ትሕቲ ዕድመ ናይ ፍትሒ ወይ ናይ ተሃድሶ
ስርዓታት ዝሳተፉ ዘለዉ
- ስደተኛ፣ ዑቕበኛ፣ ሓታቲ/ት ዑቕባ፣ ወይ ቀዳማይ
ቋንቋ(ታት) እንግሊዝ ዘይኮኑ ተምሃሮ ወይ
ስድራቤታት
- ናይ ራፕኣራውንድ ጽዑቕ ኣገልግሎታት (WISe)
ወይ ናይ ሓሚሞም ዝደቀሱ ቆልዑ ናይ ነዊሕ ግዜ
ናይ ሓገዝ ፕሮግራማት (CLIP) ምርካብ
OEO ውሱን ስታፍን ጸጋታትን ዘለዎ ስለዝኾነ ኣብ ክንዲ
ምጒዓዝ ክበጽሖ ኣብ ዝኽእል ቦታ ኣገልግሎት ምሃብ ይመርጽ፡
- ብዙሕ ተዓዛቢ
- ኣብ ስትራቴጅያዊ ውጥንናን ማዕርነት ምህሮ ኣብ ምውሳኽን
ብቐጥታ ዝዛመዱ ሕቶታት
- ኮማዊ ምዕባይ ዓቕሚ ሰብን ምስልጣን ኣሰልጠንቲን ሞዴል
- ብ ኣብ-መስመር ዝወሃብ መደረ ከምኒ ኣዋሳኢ ወቢናራት
ጒጅለና ኣብ ፍትሒ ስንክልናን ኣራኽቦ ቋንቋን ብኣክንሮ እዩ
ዝዓዪ
ኣብ ዝቕጽል ጒዳይ ጒጅለና ወረቐት ከተቕርብ እንተደሊኻ
ከም መጠን አንጋዲ ንምሕጋዝና እዚ ዝስዕብ ስጒምቲታት
ውሰድ፡
- ኣብ ጒዳይ ቋንቋ፣ ስንክልናን መንበሪን ዝምልከቱ
ጒዳያት ከላልዩ ዝኽእሉ ስም ተዓዳሚ ዘለዎም
በረርቲ ወረቓቕቲን ኣዳሉ
- እዞም ዝስዕቡ መንበሪን ኣራኽቦን ንምቕራብ
ኣበርቲዕና ንዓዪ
-
ዝግጅቱን በአካል ተደራሽ በሆነ ቦታ ያስተናግዱ
- ንተሳተፍቲ ናይ መጒልሒ መሳርሒታት (ንኣብነት
ማይክሮፎን፣ ስፒከራት) ንቕርብ
ኣምሳያኡ ድማ፣ ከም መሻርኽትኻ መጠን ንሕና፥
- ናይ መደረ ናውቲን ንጥፈታትን ኣራኽቦ ከም
ዝህልወካ ርጉጽ ምግባር
- ብዛዕባ ኣራኽቦን ምልላይ ጸጋታትን ዝያዳ ክትፈልጥ ክንሕግዘካ ኢና
ምሳኻ ክንተሓባበር ንጽበ ኣሎና፣
ናይ ኣራኽቦ ጒዕዞ እትጅምረሉ ሓደ ቦታ መምርሒ ንመራኸቢ ፍጻመ ምምዳብ እዩ። ጒዳይካ ብዝሓሸ ኣራኽቦ እትፍጽመሉ ደቀቕቲ ዝርዝራት ኣብዚ ትረክብ። here.
መደረ፣ ስልጠና፣ ናይ ሓለፋ ፍጻመ፣ ወይ ክሊኒክ፣ ከተቕርብ ድሌት እንተሎካ ብዛዕባ ህልው ምዃኑ oeoinfo@gov.wa.gov


text:
Radio Erena: 04 December 2020
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት (UNHCR)፣ ኣብ ትግራይ ናብ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ክበጽሓሉ ዝኽእል መንገዲ ክኽፈተሉ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ሓቲቱ።
ኣፈኛ እቲ ኣህጉራዊ ትካል ባባር ባሎሽ፣ ካብ ጀኔቫ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ዝርከቡ፣ ብዘይ መግቢ፣ ንሓደጋ ዝተቓልዑ ኣስታት 96 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ብህጹጽ ዝሕገዝሉ መንገዲ ኣብ ምንዳይ ከምዘለዉ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዝተፈላለያ መዓስከራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ብዘይ እኹል መግብን ማይን፣ ኣብ መንጎ ክልተ ሓዊ ተቐርቒሮም ይርከቡ።
ካብኡ ዝበኣሰ፣ ድሕነት ጸጥታኦም ኣብ ሓደጋ ወዲቑ ብምህላዉ፣ ዕጡቓት ናብቲ መዓስከራት ከም ድላዮም እናኣተዉ፣ ዝደለይዎ ይግበሩ ምህላዎም እቶም ስደተኛታት ይገልጹ።
ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ህጹጽ ሰብኣዊ ሓገዝ ንኽባጻሕ፣ ምስ ሕቡራት ሃገራት ቅድሚ ሳልስቲ ስምምዕ ኸቲሙ’ዩ።
ይኹን’ምበር፣ እቲ መስርሕ መዓስ ከምዝጅምርን ኣበየናይ ከባቢታት ብዝያዳ ከምዘተኩርን ብዝርዝር ኣይተጠቕሰን።
==============


text:
April 12, 2015
ውሳነ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘተ ዘፍቕድ ኣይኮነን
ባይቶ ጸጥታ ስምምዕ ኣልጀርስ ዘሰከሞ ሓላፍነት ኣይፈጸመን
ብኣጋጣሚ መበል 13 ዓመት ውሳነ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ምስ ዳይረክተር ማእከል እስትራተጂያዊ መጽናዕቲ ኤርትራ ዶክቶር ኣሕመድ ሓሰን ድሕሊ ቃለ መጠይቕ ኣካይድና ኔርና። ዶክቶር ድሕሊ ኣብ ቃለ መጠይቑ ሕጋዊ መሰረት ውሳነ ኮምሽን ዶብን ስርዓት ወያነ ነቲ ውሳነ ንምፍራስ ዘካየዶ ዝተፈላለየ ፍሹል ፈተነታትን ብምብራህ፡ እቲ ውሳነ ንዘተ ክፉት ከምዘይኮነን ይግባይ ከምዘይብሃሎን ኣረዲኡ። ንሱ ኣስዒቡ ባይቶ ጸጥታ ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ ንስርዓት ኢትዮጵያ ክገጥሞ ከምዘይከኣለን ብኣንጻሩ ኣብ’ቲ “ተቆጻጻሪ ጉጀለ ሶማል ኤርትራን” ዘቅረበሉ ናይ ሓሶት ጸብጻብ ተመርኲሱ ብ23 ታሕሳስ 2009 ብቁጽሪ 1907 ዝፍለጥ ዘይሕጋውን ዘይፍትሓውን ውሳነ ኣንጻር ኤርትራ ንምሕላፍ ከምዝተጓየየን ኣነጺሩ። ኣስዒብና እምበኣር ትሕዝቶ ናይ’ቲ ቃለ መጠይቕ ነቕርበልኩም።


text:
ላዕለዎት ተላዘብቲ አፍሪቃ አብ ዋዕላ ፓሪስ- ለውጢ ክሊማ አብ ኣብ ኣሳሪ ስምምዕ ክብጻሕ እምነት ኣለና ይብሉ።በአንጻሩ ተመራመርቲ ሳይንስ ግን ክንኪ ዝድለ መጠን ሙቐት ግምታዊ እዩ ይብሉ።
ኣብ ዋና ከተማ ፈረንሳይ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ፓሪስ አብ ጉዳይ ለውጢ ክሊማ ኣብ ዝተጀመረሉ እዋን ደቡብ ኣፍሪካዊያን ተላዘብቲ እቲ ልዝብ ዕውት ከምዝኸውን ዘለዎም እምነት ገሊጾም እንተኾነ እንታይ ትሕዝቶ ከምዘለዎ ግን ርግጸኛታት ኣይኮኑን።
ገለ ክኢላታት ደቡብ ኣፍሪካ አብ ዘዓንገደቶ ናይ 2011 ዓ.ም.ፈ ዋዕላ ለውጢ ክሊማ ልዝብ ሃገራት ኣፍሪካ ሓዊሱ ድኻ ሃገራት ድምጸን ብዝበለጸ ከስምዓ ወሳኒ ምዕራፍ ዝኸፈተ ነይሩ ይብሉ።
ወሃቢ ቃል ፕሬዝዳንት ጃኮብ ዙማ ቦንጋይ ማጆላ ኣብ 2011 ዓ.ም.ፈ ኣብ ደርባን ዝተጀመረ ልዝብ ኣብ ናይ ፓሪስ ዋዕላ ብሕጊ ኣሳሪ ኮይኑ ክወጽእ ኣለዎ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኢትዮጵያዊያን ኣብ ዝኾነ ይኹን ክፋል እታ ሃገር ተዘዋዊሮም ናይ ምስራሕ መሰሎም ኣብ ሕቶ ክወድቕ የብሉን ክብሉ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣተሓሳሲቦም።ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ነዚ ዝበሉ ኣብ ዋና ከተማ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ኣሶሳ ምስ ህዝቢ ኣብዝተዘራረቡሉ እዋን እዮም።
ኣብ ዝተፈላለያ ክልላት ምስ ህዝቢ ይዘራረቡ ዘለው ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ምስ ተወከልቲ ነበርቲ ከተማ ኣሶሳ ተዘራሪቦም ኣለው።
ዜጋታት ኣብዝተፈላለዩ ክልላት ተዘዋዊሮም ናይ ምስርሖም መሰል ብዝምልከት ንዝቐረበ ሕቶ ዝመሰለሱ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኢትዮጵያዊያን ኣሽንኳይዶ ኣብ ሃገሮም ኣብ ካልኦት ሃገራት ዘለዎም መሰላት ተዛሪቦም ኣለው።
“ከም እትፈልጡዎ ጎረቤትና ኣብዝኾነት ሱዳን ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ኢትዮጵያዊያን ኣለው።ፓስፖርትን ወረቐት መለለዪ መንነትን ዘይብሎም ህፃናትን ደቂ ኣንስትዮን ኣብ ካርቱምን ካልኦት ከባቢታትን ይነብሩ ኣለው።ኣሽንዃይዶ ህዝቢ ክልላት ቤንሻንጉል ጉሙዝ፣ኣምሓራ ወይ ክልል ኦሮሚያ፡ ሱዳን ኢትዮጵያዊያን ሃገሮም እዩ ኢላ ሓቒፋ ተንብር አላ።ዱባይን ጅቡትን እውን ሓቒፎም እናነብሩና እዮም።ሰብ ምስ ሰብ ክነብር ናይ ዝኾነ ይኹን ዜጋ ምዃን ኣይሓትትን።ሰብ ምዃን እኹል እዩ።”
ኣዚዩ ሰፊሕ ሃብቲ ዘለዋን ሰፋሕ ሃገርን ኢትዮጵያ ህዝባ ዝስደዱላ ክትኸውን የብላን ኢሎም።
እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዝተዘዋወሩለን ኩለን ክልላት ተዘዋዊርካ ናይ ምስራሕን ንብረት ናይ ምፍራይን መሰል ክሕተት ፀኒሑ’ሎ።ካብ ትሽዓተ ክልላት ዛጊድ ኣብ ሽዱሽቲአን ዝበፅሑ ክኾኑ ከለው ኣብ ዝቕፅል ናብተን ዝተረፋ ሰለስተ ክልላት ከበፅሑ ትፅቢት ይግበር።
ቀዳማይ ሚንስትር አብይ ኣሕመድ ሎሚ ኣብ ጎረቤት ሃገር ሱዳን ዑደት የካይዱ ኣለው።


text:
Åmål
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2020
ኦሞል ኣብ ዳልስላንድ ትርከብ። ኣብኡ እቲ ቨነርን እተባህለ ቀላይ ክሳዕ ማእከልቲ ከተማ ይዝርጋሕ፡ እቲ ወደብ ድማ ካብኡ ቀረባ እዩ። ምስ ካልኦት 48 ኮምዩናት፡ ኦሞል ነቲ ቨስትራዮታላንድ ወረዳ ተቕውም።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ12,699
ስፍሓት መሬት481 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Karlstad 75 ኪሜ
- Oslo 180 ኪሜ
- Göteborg 188 ኪሜ
ኦሞል ኣብ ሰሜናዊ ክፍሊ ናይቲ ወረዳ እያ እትርከብ፡ ምስ ቨርምላንድ ድማ ትዳወብ። ኣሞል ኮምዩን ብ ጥሪ 1971 ብምሕባር ኦሞልን ቶስቡን እያ ቆይማ። ኦሞል ካብቲ ሚያዝያ 1/1643 ብንግስቲ ክሪስቲና ናይ ሓልፋ ደብዳበ እትረክብ ጀሚራ እያ ከተማ ኮይና። ካልኦት ናይቲ ኮምዩን ከተማታት፡ ፈንየርፉሽ፡ቶሰቲድየ፡ ፍረስኩግ፡ ኦኒምስኩግ፡ ሙን ኤድለስኩግን እየን።
መንበሪ-ገዛ
እቲ ዝዓበየ ኣመሓዳሪ መንበሪ ኣባይትን ገዛውትን እቲ ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ Åmåls kommunfastigheter, ÅKAB እዩ። እቲ ትካል ኣብ ከተማን ኣብ ገጠርን መንበሪ ኣባይቲ የቕርብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኦሞል ኮምዩን እዘን ቋንቋታት እዚኣተን ይዝረባ፤ ኣልባንያ፡ ዓረብ፡ ሰርቦክሮሽያ፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳ፡ ፋርስ፡ ሩስያ፡ ሶማሊ፡ ስፓኛ፡ ሽወደንን ቱርክን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ብዛዕባ ኩለን ዝነጥፋ ማሕበራት ኣብቲ ናይ ኦሞል ኮምዩን ወብሳይት ክትረክብ ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ኦሞል ኮንታክት ኦሞል ዚብሃል ኣሎ፡ ኣብኡ ምስ ቤትጽሕፈት መድህንን፡ ቤትጽሕፈት ዕዮን ምስቲ ኮሙናዊ ናይ ስራሕ ማእከልን ክትራኸብ ትኽእል።
ኣብ ውሽጢ ኦሞል፡ ግሮሰሪታትን፡ እንዳ ክዳውንትን፡ ኣብያተመግብን ካፈታትን ኣሎ።
ኣብ ማእከል ኦሞል ናይቲ ከተማ ቤትንባብ ኣሎ። ናይ ሰከንድሃንድ ኣቕሑ ክትዕድግ ምስ እትደሊ ናብቲ Arbetsmarknadsenheten ኬድካ ክትርእን ብሕሱር ዋጋ ክትዕድግን ትኽእል።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኦሞል ኮምዩን ናይ ትምህርቲ ክንክን፡ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን መደበኛ ቤትትምህርቲ ህጻናትን ኣሎ። ብዛዕባ ምስ ኩላተን ኣብያተትምህርቲ ምርኻብ፡ ብተወሳኺ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ኣንብብ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ኦሞል ኮምዩን 4 ኮሙናውያን መባእታ ኣብያተትምህርትን፡ ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 6 ዚምህራን ክልተ ብሕታውያን ኣብያተትምህርትን ኣለዋ። ኣብኡ ናይ ትምህርታዊ ዓመት 7-9 ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣላ፡ ከምኡውን ሓንቲ ዘመናዊ ህንጻን እተፈላለየ መደባት ዘለዋን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣላ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ናይ ኦሞል ኮምዩን ዚካየድ ትምህርቲ ንዓበይቲ ምስቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣብ ሓደ ቦታ እዩ ዚርከብ። ንሱ ኣብ ምዝገባ ደገፍ፡ ኣብ ምርጫ ዓይነት ትምህርቲ ድማ መምርሒ የቕርብ። ኣብቲ ቦታቲ ድማ ሽወደን ንወጻእተኛታ ዚብል ኮርስ ኣሎ። ትምህርቲ ንዓበይቲ 'ካልኣይ ደረጃ ኣብ ገዛ' ዚብል ትምህርቲ ድማ የቕርብ እዩ። ብኣኡ ጌርካ ድማ ብርሑቕ ክትመሃር ትኽእል።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ማእከል ከተማ ኦሞል ማእከላት ጥዕና ኣለዋ፤ Närhälsan Åmål ን Balderkliniken. ን።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኦሞል ኮምዩን ናይቲ ዞባ ኣገልግሎት ትርጉም ንጥቀም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኦሞል ኣብ ኣስታት 170 ኪ/መ ብሰሜን ዮተቦሪን 70 ኪ/መ ብደቡብ ምዕራብ ካርልስታድን ኣብ Europaväg 45 ትርከብ። ካብ ኦስሎ ኣስታት 180 ርሒቓ ትርከብ።
ናብቲ ዝቐረበ መዓርፎ ነፈርቲ (ካርልስታድ) ኣስታት 50 ደቓይቕ እዩ።
ኦሞል ግሩም ናይ ባቡርን ኣውቶቡስን መራኸቢ መስመራት ኣለዋ። ምስ፡ ንኣብነት፡ ስቶክሆልምን ዮተቦርን ቀጥታን መዓልታውን መስመር ኣሎ።
Länsväg 164 ካብ ኦሞል ይብገስ ንኦሞልን መላንስቨርየን ድማ ምስ ምዕራባዊ ገማግም ባሕሪ (ስትረምስታድ) የራኽበን።
ኣብ ኣሞል ናይ ቀላይ ወደብ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ኦሞል ኮምዩን ዋኒን ክትጅምር እንተ ደኣ ደሊኻ ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል። በቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ጌርካ ነቲ ናይ ኦሞል ኣደንፋዒ ቁጠባዊ ህይወት (näringslivsutvecklare) ተወከሶ።
ናይ ኦሞል ኮምዩን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ብባቡር በጺሕካ ኣብ እትምለሶ ቦታታትውን ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ኣለዉ፤ Opcon, Euromaint AB ከምኡውን Spicer nordiska kardan AB።


text:
ምትካኽ ክሳዕ ክንደይ ሓደገኛ እዩ?Hur farligt är det att röka? - tigrinska
ሕቶ
ኣነ ብዛዕባ ምትካኽ ሕቶ ኣለኒ። ምትኻኽ ንወሃዮታት ኣካላትና ወዘተ ከም ዝሃስዮም ኣብ ሓደ ናይ ቲቪ መደብ ሪአ ኣሎኹ። መንእሰይን፣ ምሉእ ጥዕና ዘልዎን ስፖርት ዘዘውትርን እንተ ኾንካ ክሳዕ ክንደይ እዩ ምትካኽ ሓደገኛ?
ምላሽ
ምትካኽ ንኹሎም ክፋላት ኣካል ይጸልዎምን ናይ ምሕማም ተኽእሎ የዛይድን። መንእሰያት ካብ ዓበይቲ ንላዕሊ ስፖርት የዘውትሩ ኣየዘውትሩ ብዘየገድስ ብዝያዳ ይህሰዩ። ምኽንያቱ ኣካላት ጌና ኣብ ዕብየት ስለ ዘሎን ኣእምሮ ምሉእ ብምሉእ ስለ ዘይማዕበለን።
ኣብ ትምባኾ ገለ ካብ ብዙሓት ካርቦንሞኖክሳይስ ዝበሃል ባእታ ኣሎ፣ እዚ ናይ ኦክስጅን ቦታ ኣብ ዋሃዮታት ይወስዶ። ንዘትክኽ ሰብ ድማ ሕጽረት ኦክስጅን ይገብረሉ። ስለዚ እዩ ድማ ምትካኽ ድኹም ብቕዓት ኣካላት ንክህልወካ ዝገብር፣ ኣብ ስፖርት ድማ ከምቲ ከየትከኽካ ዝህልወካ ብቕዓት ንኸይህልወካ ዝዕንቕፍ።
ብርግጽ’ውን ቀልጢፍካ ምትካኽ ምስ ትጅምር ክንድኡ ከኣ ውሉፍ ናይ ምኻን ሓደጋ ይዛይድ። ኣብ ሽጋራ ልዕሊ 4000 ዝተፈላለዩ ከሚካላዊ ቀመማት ኣሎዉ። ዝበዝሑ ካብዞም ቀመማት ንዋሃዮታት ኣካላት ሃሰይቲ እዮም። ስፖርት ምዝውታር ንጥዕና ጽብቕ እዩ፣ ከበድቲ ሕማማት ንምውጋድ ግና ዘይምትኻኽ ኣዝዩ ዝበለጸ እዩ።


text:
መልእኽቲ ሃገረስብከት ብምኽንያት በዓል ልደት 2021 ዓ ም
“ሎሚ መድኃኒ ክርስቶስ ጎይታ ኣብ ዓዲ ዳዊት ተወሊዱልኩም ኣሎ እሞ ኣይትፍርሁ” ሉቃ 2፡10።
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ፣ አሜን!
ንኩልኹም ህዝቢ ክርስቲያን ብፍላይ ካኣ ኣብ ትሕቲ ሃገረስብከት ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ሃገራት ስካንዲናቪያን ፊንላንድን እትርከቡ ምእመናትን ምእመናንን፣ ናብዚ ክቡር ዝኾነ በዓል ልደት ጎይታና እንቋዕ ብሰላም ኣብጽሓኩምን ኣብጽሓናን ንብል። ንኩልኹም ኣቦታት ካህናትን፡ ኣሕዋት ዲያቆናትን፡ መዘምራንን ንዅሎም ሕዝቢ ማለት፡ ዓበይትን፡ ሕፃናትን ብሓፈሻ ኩላትኩም ኤርትራውያን ኦርቶዶክሳውያን ስድራቤታት እንቋዕ ኣብጽሓኩም ንብል። ከምኡ ካኣ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ በዓል ልደት ጎይታና ዓመት መጸ ኣብ ቅነ ሓዲሽ ዓመት ፈረንጂ እዩ ዝኽበር እሞ፣ በዚ ኣጋጣሚ ናብ ጎርጎርዮሳዊ ሓዲሽ ዓመት 2021 ዓ ም እውን እንቋዕ ኣብጽሓኩም ክንብል ንፈቱ።


text:
ናይ ሓኪም ስኒ ሓገዝ ምርካብ፡
ምስ ሶሊዶን"Solident" ፡
እንታይ ኢዩ?
ትካል ሶሊዶን "Solident" ናይ ምሕካም መሰል ንዝተነፈጎም፡ ናይ ማሕበራዊ መሐከሚ ፍቓድ ማለት ኩቬርቱር ሶሲያል"ኣሹራንስ ማላዲ ተባሂሉ ዝፍለጥ" መሰል ንዘይብሎም ሰባት ማለት እዩ፣
ኣገዳሲ ሓበሬታ
- ሶሊዶን ማሕበራዊ ናይ መሐከሚ ፍቓድ ማለት ኩቬርቱር ሶሲያል ወይ "ኣሹራንስ ማላዲ ተባሂሉ ዝፍለጥ" መሰል ንዘይብሎም ሰባት ዝምልከት ጥራይ እዩ፣
- እዚ ኣገልግሎት እዚ ንምርካብ እቶም ሰባት ብካዳ፡ ብስፓዳ፡ ብ ፖፕስን፡ ብመደሳን ዱ ሞንድ እዚ መጸውዒ ሽሞም እዩ፡ስለዚ በዞም ተጠቒሶም ዘለዉ ማሕበራት ዝተላእከን ዝ ሕገዝን ሰብ ጥራይ እዩ ናይዚ ኣገልግሎት ተጠቃሚ ክኸውን ዝኽእል፣
ንመን ኢዩ ፧
ናይ ማሕበራዊ ናይ መሐከሚ ፍቓድ ማለት ኩቬርቱር ሶሲያል"couverture maladie" ወይ ኣሹራንስ ማላዲ"assurance maladie" ሓገዝ ምስ ዘይህልወኩም፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ናይ ማሕበራዊ ናይ መሐከሚ ፍቓድ ማለት ኩቬርቱር ሶሲያል"couverture maladie" ወይ ኣሹራንስ ማላዲ"assurance maladie" ሓገዝ ምስ ዘይህልወኩም፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ንገዛእ ርእስኹምን፡ ንቤተሰብኩምን ከተሐክሙ ትክእሉ ኢኹም፣
ንስኹምን ቤተሰብኩምን እዚ ናይ ስኒ ሕክምና ኣገልግሎት ክትረክቡ ትኽእሉ ኢኹም፣
እዚ ንምግባር ከነሰንየኩም ኢና፣
ናይ ሕክምና ኣገልግሎት መሰል ንኽህልወኩም ኣብ ናይ ምምሕዳር ዝሳለጥ ጉዳይ ብዝምልከት ክንሕግዘኩም ኢና፣
ኣብቲ ንሓኪም እትረኣይሉ መዓልቲ ምናልባት ነቲ ዝግበር ዝርርብ ንምቅላል ክጥዕም ናይ ናይ ቋንቋኹም ተርጓማይ ቀረብ ብስልኪ ወይ ቴሌፎን ክህሉ ይኽእል ይኸውን እዩ፣
ኣብታ ሕክምና እትቐርቡላ መዓልቲ እቲ ተርጓማይ ንኹሉ እቲ ዝርርብ ክትርጉሞ ይኽእል እዩ፣
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
እዚ ሕክምና ከምዘድልዮም ሓኪም ዝጸሓፈሎም ወይ ዝ ኣዘዘሎም ሕምሙማት ጥራይ እዮም ቆጸራ ክሕዙ ዝኽእሉ፣
ናብ እዚ ናይ ስኒ ሕክምና ኼድኩም ኣገልግሎት ንምርካብ ይኹን መሰል ንኽህልወኩም ኣብ እትገብርዎ ኣብ ቤት ጽሕፈት ሕክምና ወይ ኣብ ዝተፈላለዩ ምምሕዳራዊ ቤት ጽሕፈት ንዝሳለጥ ጉዳይ ብዝምልከት ሓገዝን ምስላይን ንኽትረኽቡ ነቲ ሕማም ከምዘለኩም መርሚሩን ፈሊጡን ናይ መሐከሚ ትእዛዝ ወይ ወረቐት ኣብ ፈረንሳ ድማ ኦርዶናንስ ተባሂሉ ዝፍለጥ ዝጽሕፈልኩም ሓኪም ምስ ትካል ሶሊዶን ብዛዕባኹም ክረኽቦምን ከዘራርቦምን ሕተትዎ፣
ርኸቡና ወይ ድማ ንኽትረኽቡና እንተደሊኹም፣
ቆጸራ ንምውሳድ ሰኑይ, ረቡዕን ሓሙስን ካብ ሰዓት 13ን30 ክሳብ 16ን30.
ብቑጽሪ ስልክና ወይ ቴሌፎን ክትድውሉልና ትኽእሉ ኢኹም፣ 09 71 16 15 59


text:
Radio Erena: 21 January 2020
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ጎንደር፣ ኣብ ዝካየድ ዝነበር በዓል ጥምቀት፣ ንገያሾ ከጽልል ዝቖመ ድንኳናት፣ ኣዕንዱ ብምፍራሱ፣ ብውሕዱ 9 ሰባት ከዝሞቱን 250 ሰባት ድማ ብከቢድን ፈኵስን ከምዝቖሰሉን ማዕከናት ዜና መንግስቲ ኣረጋጊጸን።
ብካልእ ወገን ድማ ኣብ ሃረርን ሓያሎ ከባቢታት ክልል ኦሮሞን ኣብታ ዕለት ብዝተጎሃሃረ ምስ ብሄርን ሃይማኖትን ዝተተሓሓዘ ግጭት ኣስታት 20 ሰባት ቆሲሎም።
ጥምቀት ኣብ ኢትዮጵያ ንምብዓል ምድላዋት ኣብ ዝግበረሉ ዝነበረ እዋን፣ ብፍላይ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ክልል ኦሮሞ፣ እቲ ጽንበል ብባንዴራታት ኢትዮጵያ ዘንጸባረቐ ከይከውን ካብ ሓያሎ ወገናት እቲ ክልል መጠነቐቕታታት ክቐርብ ጸኒሑ’ዩ።
ብኣንጻር እዚ ድማ፣ ኣብ ጎንደር፣ እቲ በዓል ብባንዴራታት ኢትዮጵያ ዘንጸባረቐ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንኤርትራ ዝሓወሰ ካርታ ኢትዮጵያ ፈቐድኡ ክርአ ውዒሉ።
እቲ ንኤርትራ ዝጸንበረ ምርኢት ካርታ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ቅድሚ’ቲ ንመንግስቲ ኤርትራ ወኪሉ ኣብ ጎንደር ንዝተኻየደ ጽምብል ዝተሳተፈ ሚኒስተር ትምህርቲን ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ኢትይጵያን ኣቶ ሰመረ ርእሶም ብምዃኑ፣ ንሓያሎ ኤርትራውያን ኣቖጢዑ’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ድሕሪ’ቲ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝገበርዎ ርክብ፣ ንኤርትራ ዝሓወሰ ካርታ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ወግዓውን ዘይወግዓውን ኣጋጣሚታት ምርኣይ ዝውትር ኮይኑ ኣሎ።
==============


text:
Category: ዜና ኤርትራ
ኣብ መላእ ኤርትራ፣ ዝቕጽል ዘሎ ጽዑቕ ግፋ፣ ንብዙሓት ስድራቤታት ብዘይኣለይቲ ኣትሪፉ
Radio Erena: 30 September 2022 ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ዝቕጽል ዘሎ ጽዑቕ ግፋ፣ ስድራቤታት ብዘይኣለይቲ ኣትሪፉ ምህላዉ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ሓቢሮም። ኣብ ርእሲ'ቲ፣ ኩሎም'ቶም፣ ብሕማም፣ ሓገ [...]
ነፈርቲ ውግእ፣ ኣብ ትግራይ፣ ዓዲ ዳዕሮ ኣብ ዘካየድኦ ደብዳብ፣ ቆልዑን ኣዴታትን ዝርከብዎም ሓያሎ ሰባት ተቐቲሎም
Radio Erena: 29 September 2022 ነፈርቲ ውግእ፣ ኣብ ትግራይ፣ ዓዲ ዳዕሮ ኣብ ዘካየድኦ ደብዳብ፣ ቆልዑን ኣዴታትን ዝርከብኦም ሓያሎ ሰባት ተቐቲሎም። እቲ ካብ ኣህጉራዊ ማሕበር ሰብ ኩነኔ ዝስዕቦ ዘሎ፣ ብ2 [...]
ኤርትራ፣ ብደረጃ ሃገር ደም ክልገስ ጎስጓስን ጻውዒት ይካየድ ኣሎ
Radio Erena: 29 September 2022 ኣብ ኤርትራ፣ ብደረጃ ሃገር ደም ክልገስ ጎስጓስን ጻውዒትን ይካየድ ከምዘሎ ምንጭታት ራድዮ ኤረና ሓቢሮም። እዚ ኣብ ኩለን ዞባታት ኤርትራ፣ ደም ክልገሰሉ ኣብ ዝኽእል ከተማ [...]
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ እዋን ውግእ ዒራቕ፣ ንሃገራዊ ድሕነት ኣመሪካ ናይ ስለያ ሓበሬታ ይልእኽ ምንባሩ ገሊጹ
Radio Erena: 28 September 2022 ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ እዋን ውግእ ዒራቕ፣ ንሃገራዊ ድሕነት ኣመሪካ ናይ ስለያ ሓበሬታ ይልእኽ ምንባሩ ምስ ሰሙናዊ መጽሄት ዘ ኒውዮርከር ኣብ ዝገበሮ [...]
ኤርትራ፣ ክሳብ 2030 ኣብ ዘሎ ዓመታት፣ 120 ሜጋ ዋት ተተካኢ ጸዓት ከተተኣታቱ ምምዳባ ገሊጻ
Radio Erena: 28 September 2022 ኤርትራ፣ ክሊማዊ ለውጢ ንምምካት እትኽተሎ ዘላ ኣሰራርሓ፣ ኣብ ዋዕላ ቅነ ክሊማ ኣፍሪቃ ከም ኣብነት ኣቕሪባ። ኣብቲ 'ቅነ ክሊማ ኣፍሪቃ -Africa Climate Week ዝ [...]
ኢራን ምስ ኤርትራ ዝምድና ከተደልድል ከምእትደሊ ገሊጻ
Radio Erena: 27 September 2022 ኢራን ምስ ኤርትራ ዝምድናኣ ከተደልድል ከምእትደሊ ገሊጻ። ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢራን፣ ብ25 መስከረም ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝተኻየደ መበል 77 ሓፈሻዊ ጉባ [...]
ኣስመራ፣ ጸልማት ተጎልቢብካ ዝካየድ ክትራንን ስርቅን ሳዕሪሩ
Radio Erena: 26 Septemner 2022 ኣብ ኣስመራ፣ ጸልማት ተጎልቢብካ ዝካየድ ክትራንን ስርቅን ሳዕሪሩ። ነታ ከተማ ጎሎቢቡዋ ዘሎ ጸላም ተጠቒሞም፣ ኣብ ጽምዋ ቦታታት ክትራን ሰባትን ብለይቲ ገዛውቲ ብምእታው ዝ [...]
Radio Erena: 25 September 2022 ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣብ ትግራይ፣ ኣብ ህጻናት ዝረአ ዘሎ ተላባዒ ሕማማት፣ ኣዝዩ ኣስፋሕፊሑ ምህላዉ፣ ሰብ ሞያ ጥዕና ገሊጾም። ከም ሕማም ንፍዮ፣ ቲታኑስን ደረቕ ሰዓል [...]
ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኵናትን ኣብ ናጽነት ፕረስ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝፈጠሮ ጽልዋን ዘተኮረ ዋዕላ፣ ኣብ ፓሪስ ተቓኒዑ
Radio Erena: 23 September 2022 ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኵናትን ኣብ ናጽነት ፕረስ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝፈጥሮ ዘሎ ጽልዋን ዘተኮረ ዋዕላ ኣብ ፓሪስ ተኻይዱ። ኣብቲ ብራድዮ ኤረና ተወዲቡ፣ ብሓሙስ [...]
‘መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ትግራይ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጽም ኣሎ።’ ጸብጻብ መርማሪት ጉጅለ ሕቡራት ሃገራት
Radio Erena: 22 September 2022 ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ሰሜን ኢትዮጵያ እትምርምር ጉጅለ ሕቡራት ሃገራት፣ 'መንግስቲ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጽም ኣሎ' ዝብል እምነት ከምዘለዋ ኣፍሊጣ። እታ ጉጅለ፣ [...]


text:
ፌደራል ፖሊስ ኢትዮጵያ ንሓላፊ ርክብ ጉዳያት ወፃኢ ውድብ ባይቶና ኣቶ ክብሮም በርሀ ከም ዘይተረከበ ሎሚ ንቤት ፍርዲ ኣፍሊጡ። ፖሊስ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ንኣቶ ክብሮም ዘረከበሉ ሰነዳዊ መረዳእታ ንኸርእዮ’ውን ፌደራል ፖሊስ ነቲ ቤት ፍርዲ ሓቲቱ። ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ሓለፍቲ ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ንኣቶ ክብሮምን ነቶም ምስኦም ዝተታሕዙ ካልኦት 20 ተጠርጠርትን ንፌደራል ፖሊስ ዘረከብሉ ሰነዳዊ መረዳእታ ሒዞም ንክቐርቡ፣ ነቲ ጉዳይ ይርኢ ብዘሎ ናይ ፌደራል ቀዳማይ ብርኪ ቤት ፍርዲ ተኣዚዞም እኳ እንተነበሩ፣ ሎሚ ናብ ቤት ፍርዲ ኣይቀረቡን። እቲ ቤት ፍርዲ ሓለፍቲ ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ነቶም እሱራት ንፌደራል ፖሊስ ዘረከብሉ ሰነዳዊ መረዳእታ ሒዞም ንነሓሰ 18 ክቐርቡ ሎሚ ትእዛዝ ሂቡ ኣሎ።
እቶም ብ 3 ሓምለ 2014 ዓ.ም ዝተትሓዙ ኣቶ ክብሮምን ካልኦት 20 ተጠርጠርትን ብዋሕስ ንኽወፁ ናይ ኣዲስ ኣበባ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ፍርዲ 5 ሓምለ 2014 ወሲኑ ከምዝነበረ ጠበቐኦም ኣቶ ወንደሰን በፍቃዱ ተዛሪቦም። እንተዀነ እቶም እሱራት ብመሰረት ውሳነ ቤት ፍርዲ ቅድሚ ምፍታሖም ናብ ዘይተፈለጠ ቦታ ምውሳዶም ተሓቢሩ'ሎ።
ፖሊስ ክፍለ ከተማ ኣቃቂ ቃሊቲ እቶም እሱራት ዘለውሉ ቦታ ከፍልጥ ምስ ተሓተተ፣ ንፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ከምዘረከቦም ምላሽ ሂቡ። ብድሕሪ እዚ ጠበቓታት ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ እቶም ሰባት ኣበይ ከምዘለው ንኸፍልጥ ኣብ ናይ ፌደራል ቀዳማይ ብርኪ ቤት ፍርዲ ከሲሶምዎ እዮም። ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ድማ ዋላ እኳ ንፌደራል ፖሊስ ኣረኪበዮም እየ ዝብል ምላሽ እንተሃበ፣ ዘረከበሉ ሰነዳዊ መረዳእታ ግን ከቕርብ ኣይከኣለን።
ኣብቲ ናይ ሎሚ መጋባእያ ዝተረኸቡ ስድራ እሱራት፣ በቲ ኩነታት ኣዝዮም ከምዝተጨነቑ ክሳብ ሕጂ ዘለውሉ ቦታ ዘይምግላፁ ከምዘተሓሳሰቦም ንድምጺ ኣመሪካ ገሊፆም።


text:
ኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ጽባሕ እንተይ እዩ ክመስል
ኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ጽባሕ እንተይ እዩ ክመስል
ኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ጽባሕ እንታይ እዩ ክመስል፡ ብልክዕ ክወሃብ ዝኽእል መልሲ ኣደጋታት ዝመልኦ ክነሱ ኣዝዩ ኣጸጋምን ኣብ እንተታት ዝተሞርኮስን እዩ። እዚ ግምታትን እንተታትን ከኣ ሰሪ ብኵራት ሓድነትን ስትራቲጂኻዊ ፖለቲካዊ ስምምዓትና ዝብገስ ይመስል።
ን30 ዓመታት ዝኣክል ህዝብናን ብኩሉ መደያቱ ኮነ ተባሂሉ ብመደብ ሰብኣዊ ክብሩ ተገፊፉ፡ማሕበራዊ ፍትሒ ተነፊግዎን ተሓሪምዎን ጥራሕ ዘይኮነስ ነታ ዝተሓተት መዓልታዊ ናብራኡ ከመሓድር ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ፡በቲ ውጻእ ብርከይ ዝብሎመንግስቲ ሙሉእ እገዳ ተኣዊጅሉ ዝሓለፈን ዝሓለፍ ዘሎን እዋን ምስጢር ኣይኮነን። ነዚ ህሉው ኩነታት ህዝብናን ሃገርና ከኣ ዘይፈልጥ ኣሎ ክብሃል ስለ ዘይክእል ከኣ ካብ’ዚ ኣረሜናዊ ምሕደራ ንምግልጋል፡ ቀጻልነት መኸተን ኣንጻር ህግዲፍ ከጣጥሕን ክቀራረብን ዘሎዎ መድረኽ ቃልሲ መን ምዃኑ ፍሉጥን ርዱእን እዩ።
ብርእይቶይ ንመድረኽ ምቅርራብ፡ምድላዋት ቃልስን መኸተን ኣንጻር ኣረሜናዊ ምሕደራ ህግዲፍ ብዙሕ ዝተባህለን ዝተጻሕፈን እንዳሃለወ፡ ሕጂው’ን ኣብ እንካን ሃባን ዝተመስረተ ተበግሶ ጽኑዕ ሓድነት፡ክምህ ዘይብል ሓድሕድ እምነትን፡ነጻ ምልውዋጥ ሓሳብ፡ ካብ ውልቃዊ ድልውንት ዝብገስ ምዃኑ ኩልና ንዛረበሉ’ዩ። መድረኽ ቃልሲ ንምጥጣሕ’ምኣበር ግሉጽ፡ክፉት ንሓባራዊ ረብሓ ዘረጋግጽ ቦታ ክህልዎ ምግዳፍ’ዩ። ብካልእ ኣዘራርባ ቃልሲ ዘጣጥሕ ሓድሕዳዊ ምትእምማን ዝተመስረተ ክኸውን ይግባእ። ኤርትራዊ ዜጋ ንሓድሕዱ ዘይምትእምማን ዝፈጥር ኩነታት እንተበጺሑ ንባዕሉ ኣብ ከቢድን ሓያልን ተጽዕኖ በጺሑስ ልዕሊ ድሕነት ህዝብና ሃገርን ዘኽፍሎ ዋጋ ይሰጋገር ምህላዉ ምፍላጥ ከኣ ኣገዳስነት ኣለዎ።
እቲ ፍታሕ እንታይ’ዩ ? ከመይ ይሰራዕ ብኸመይ ይማእከል? ዝብል ሕቶታት ንምምላስ ብዙሕ ሓሳባት ክህሉ ይኽእል። ቀንዲ ግን ኣብ ስትራተጅን ውዕልን ስምምዕን ዝተሞርኮሰ ቀዳምነት ዝውሃቦ መባእታዊ ፍታሕ’ዩ ክኸውን ዝግባእ። እዚ ኩሉ ከኣ ኩሉ ኣብ ዓቕምን ክእለትን ዝተሞርኮሰ ብምዃኑ ንምትግባሩ ብቀዳምነት ንህዝብናን ሃገርና ዘንጸላልዉ ዘለዉ ሓደጋታት ብጽሞና ብምርዳእ ግብራዊ መልሲ ምሃብ’ዩ። እው፡ ኤርትራ ከም’ቲ ቅድም ክብል ዝተጠቕሰ ብውሽጣዊ ጥራሕ ዘይኮነስ ህዝብና ኣብ ዘይፈልጦ ዞባዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ዓዘቕቲ ኣትያ ካብ’ቲ ዝነበረቶ ንዝኸፈአ ኩነታት እንዳተሸምቀቐት፡ ሓጹራት ሰላምን ራሕዋን በዚሑ እንዳተጋህደሉ ዝመጸሉ ዘሎ ምዃኑ ንምስክር ዘለና ወለዶታት’ና።
ማንታ ሓሳብ ሒዝካ ዝኸይድ ቃልሲ ክዕወት ከም ዘይክእል ፍሉጥን ርዱእን’ዩ። ምእንትዚ ከኣ ኤርትራዊ ሓይልን ዓቕምን ኣብ ሓደ ከጽልለሉ ዝኽእል ባይታ፡ መጻኢ ዕድሉ ክውስነሉ ዘክእሎ ዓቕሚ ክውንን ዘኽእሎ ኩነታት ብምጻሕ’ዩ። ክብርኻ ከይሓለኻ ክብሪ ካልኦት ዋሕስ ክትኸውን ኣይከኣልን። ቃልሲ ክብርኻ ከይወሓስካ ውህሉል ኣብ ስትራተጂካዊ ስምምዕ ከይበጻሕካ፡ መሓዛን ተዛማድን ክትኸውን ዘለ ዕድል’ውን ውሕድ’ዩ። እዚ ማለት ከኣ ብሕጽር ዝበለ ካብ ኣጀንዳ ወጻኢ ክትኸውን ዝገብረኻ ኩነታት ክፍጠር ስለ ዝኽእል።
ኣብ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ክኻየድ ዝጽነሐ ቀዳምነታት ስልጣን ህግዲፍ ተወጊዱ፡ ንህዝባዊ ስልጣን ቀዳምነት ዘማዕዱ ለውጢ ንምምጻእ ህላወ ደላይ ፍይሒ ዘሕይል ኮይኑ፡ ነባሪ ዝምድናን ሰላምን ጎረባብትና ንምርግጋጽ ኣብ ምዕሩይ ደረጃ ዘብጽሕ ጥጡሕ ባይታ ቃልሲ ንክፍጠር እዩ። እሞ እዚ ደረጃ በጺሕናዮ ዶ ? ተ3ሰማሚዕና ዶ ? ወዘተ ህሉው ኩነታትና ዝምልሶ’ዩ።
ደላይ ፍትሒ ዝኾነ ህዝብና ዕላማታቱ ክዕውት ክሰርዖ ዘለዎ ቀዳምነት፡ ምስ ዝኾነይ ይኹን ክዛመድ ምስ ዘለዎ ሓይልታት ብዝተመዓራርየ ይኹን ንምዕርራይ ብዝጥምት ደረጃ’ዩ ክኸይድን ክስጉም’ዩ ዘለዎ። እዚ ኣገባብ ከኣ ንክልቲኡ ሸነኽ ከሰማምዕ ከረዳድእ ኣብ ዘክእል ደረጃ ከምርሕ ተኽእሎታት ኣለዎ።
ደላይ ፍትሒ ህዝብና ካብ ዘለዎ ዓቕምን ክእለትን ተበጊሱ፡ሓድነቱ ምድልዳል ንዝጸንሖ ፖለቲካዊ ንቕሓት ክብ ብምባል፡ ዲፕሎማስያዊ ዘመተ ብምክያድን ክበጽሖ ዝኽእል ዕድል ዕጹው ወይ ድሩት ኣይኮነን። ድሌት እንተሎ ፍታሕን መንገድን ኣሎ’ዩ። እዚ ኣገባብ መደብ ቃልሲ ከኣ ካብ’ቲ ወትሩ ደገፍን ቆላሕታ ህዝቡ ብምግባር፡ኣብ’ቲ ምዝካየድ ዘሎ ዞባዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ባዕላዊ ግደታቱ ከበርክት ቦታን ተራ ክህልዎ ክኽእል ምጽዓር’ዩ፡ምቅላስ’ዩ።
ደላይ ፍትሒ ህዝብና፡ ንኣረሜናዊ ስርዓት ህግዲፍ ንምእላይ ኣብ ተደላይ ደረጃ ስምምዕ እንተበጺሑ ካልእ ትሕቲ ህላወ ህዝብን ሃገርን ዝዀኑ ጠለባት ኣብ መስርሕ ሃገራዊ ቅዋም ክራታዕ ተኽእሎን ስለ ዘሎ ነቲ ዓብይ ዕንቅፋት ምእላይ ብተሳትፎን ደገፍን ኩሉ ዜጋ ክብገስ ይግባእ።
እዚ ክበሃል እንከሎ ዝተወደበ ፖለቲካዊ ሓይሊ፡ ዝተወደበ ህዝባዊ ማሕበራት፡ ተበግሶ ዝወስዱ ውልቀ ሰባት የለዉን ማለት ኣይኮነን። ኣለዉ፡ እንተኾነ’ዚ ሓይልታት ብግድን ኣብ ስምምዕ ከብጽሕን ክሰማማዕ ተወሃሂዱ ኣብ ሓደ ንቃልሲ ዘተእማምን መድረኽ ክመጽእ ዝግድዶ ኩነታት ኣተሃላልዋ ህዝብናን ሃገርና ኣሎ። ሎሚ ንርእዮ ኩነታት፡ ሎሚ ንሓስቦ ጽባሕ ዘይክህሉ ክኸእል እዩ። ምእንቲዚ ኣብ ህላውነትና ንዝፍጸም ኩነታት መልሲ ክንህበሉ ንሕተት ኣለና። መልሱ ከኣ ካብ’ቲ ዘለና ውድባዊ ፖለቲካ ይኹን ማሕበራዊ ጠለባት ትሕት’ልና፡ ንዝለዓለት ዓቕሚ ክንውንን ብጭርሖ ጥራሕ ዘይኮነ ብግብሪ ሃገር ንምድሓን ዘኽእለና ኩነታት ንምብጻሕ ባይታ ምፍጣር’ዩ።
ተጎጃጂልካ ዝመጽእ ፍታሕ የለን። እዚ ሎሚ ነኸይዶ ዘለና ኣገባብ ቃልሲ ምስ ህሉው ግዜ ዘይኸይድን ዘይመዓራረን ስለ ዝኾነ። ውልቀ ሰባት፡ ውድባት፡ ማሕበራት ብውሽጣውን ግዳምውን ውዳበታት ክመዓራረ ዘለዎ መስርሕ ዝተዳለዉ መደብ ክሰርዕ ክምድብን ክዳለውን ዝግባእ ሎሚ’ዩ።
ኣንጻር ህግዲፍ ዝካየድ ቃልሲ ብመስመር ስጡም ሓድነት ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ኣረእእያን ደላይ ፍትሒ ንህሉው ኩነታት ክምልስ ዘኽእል ደረጃ ዝተሰርዐ ክኸውን ይግባእ። ሓደ ኩሉና ንሰማማዕሉን ዝውክለናን መሪሕ ኣቢልና ደረጃ ኣተሃላልዋና ነማዓራርይሉ፡ ካብ’ቲ ቅድሚ ሕጂ ዝሓለፈ ዕድላት ሎሚ ብሸለልትነት ክረአ ዘይብሉን ክሓልፍ ዘይብሉን ጉዳይ ምዃኑ ከነስትባህል ይግባእ። ጽቡቕ ተበግሶ ተፈጢሩ ፖለቲካዊ ሓይልታትናን፡ ሲቪካዊ ማሕበራትና ኣብ ሓደ መስመር እንተደኣ መጺኡ፡ ህዝብና ዝዓስሎ ቃልሲ ክዕምብብ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ ከኣ፡ነቲ ብመደብ ንደምበ ተቃውሞ ንምድኻም ብመደብ ተሰሪዑ Network ፈጢሩ ንቃልስና ከዳኽም ኣንጻር ደላይ ፍትሒ ክሰርሕ ዝጸንሐን ዘሎ ተልእኾታት ክንውግዶን ከነጽርዮን ዝሕግዝ ተግባር ምስራሕ’ዩ።
ኣብ’ዚ ንርከበሉ መድረኽ ንውሽጣዊ ይኹን ግዳማዊ ኣተሃላልዋና ዘዕኵኽ ድሌትናን ንምርግጋጽ ዝሕግዝ ኩልና ንሰማማዓሉ ብሙሉእ ይኹን ክፊል ወሳኒ ስትራቲጂካዊ ስምምዕ’ዩ።
ራእይ
ሀ/ ኣረሜና ስርዓት ህግዲፍ ንምእላይ ዝግበር ቃልሲ ኣብ ሓድነታዊ ወሳኒ ፖለቲካ ምስምማዕ
- ቀረባ ዕማም ክኸውን
- …….. እዋናዊ ዘይኮኑ ሕቶታት ስርዓት ክሳብ ዝእለ ብትዕግዝስቲ ምውንዛፍ
ለ/ ኣብ ሓድነታዊ ወሳኒ ፖለቲካዊ ስምምዓት
- ሓይሊ ምጥርናፍ
- ዲፕሎማስያዊ ወፍሪ ምክያድ
- ገንዘባዊ ደገፍ ብደረጃ ውሳኔ ነፍስኻ ምኽኣል
- ወፍሪ ሓባራዊ መራኸቢ ብምስራዕን ብምውህሃድን ወዘተ
ኣብ’ቲ ዞባና ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ብንጡፍ ቃልሲ ንምስታፍ ኣብ ኣጀንዳ ዝስራዕ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ጠለባት ክህሉ ግድነት’ዩ። ነዚ መሳለጢ ዝኸውን ትሕዝቶ ኣብ ራእይ ተጠቒሱ ዘሎ ቀዳምነታት ኣብ ግብሪ ምውዓል እዩ።
ኣወዳድባ መደምደምታ
እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ሕቶታት ንደላይ ፍትሒ ህዝብና ሓድሽ ሓሳባት ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ኩሉ ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ማሕበራት ንብሎ ኮይኑ ኣብ ግብሪ ክውዕል ዘይምኽኣሉ’ዩ። ሎሚ ግን ውሽጣውን ግዳማውን ጉዳያት እንዳተባራርዩ ነቲ ንውንኖ ውሑድ ተስፋ’ውን ተጻብኦታት ስለ ዝበዝሖ ወዓል ሕደር ዘይብሉ ብወሳኒ ሓድነታዊ ፖለቲካዊ ውሳኔ ቆሪጹ ክብገስ ኣለዎ ዝብል ሓሳብ’ዩ።
ሎሚ ትጽቢት ደገፍ ዓበይቲ መንግስታት መተካእታ ዘይርከቦ ዝመስል ቁጠባዊ ደገፍ ክስገር ክንይኡ ክሕሰብ ክኽእል ኣለዎ። ካብ ፈተውቲ ሃገራት መንግስታት ዝሕተት ደገፍ ኣብዝ’ኢ ዝሓለፈ 30 ኣይነበረ። ይኹን’ምበር በዚ ሎሚ ኣብ ምዕራብ ሃገራት ዝነብር ህዝብና ኣብ ወሳኒ ሓድነታዊ ፖለቲካዊ ስምምዕ ብመደብ ተሰሪዑ ክስርሓሉ ዝግበር ፈተነ ንኽዕወት እንተተሰሪሕሉ መዋጽኦ ዝርከበሉ ንባዕሉ መተካእታ’ዩ። ነቲ ቅሩብ ቁራቦ ተፈናጪልና ነካይዶ ጉዳይ ሓቢርና ክንፍጽሞ ዘይከኣል ኣይኸውንን። ብተመሳሳሊ ብሞያ ሕጊ ዝሰልጠኑ ኤርትራውያን ኣለውና፡ ኣብቲ ሓድነታዊ ስትራቲጂካዊ ፖለቲካዊ ስምምዕ ኣባላት ብምዃን ምኽሪ ብምሕታትንን ብስሩዕ ንዝውሃቦም ዕማም ንምትግባር ብምትብባዕ ዘይከኣል ኣይከውንን።
ኣንቶንዮ ተስፋይ
18 ጥሪ 2022


text:
Lycksele
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 29 1 2021
ሊክሰለ ፡ ኣብ ላፕላንድ እትርከብ ከተማ ፡ ንነዊሕ ዘመናት ናይ ላፕላንድ ሕምብርቲ እያ ነይራ። ዱር ኣብ ቀረባ፡ ናይ ሓቂ ክረምቲ፡ ብርሃን ዝመልኦ ሓጋይን ምስ ብጻይካ ግዜ ምህላውን ንናብራ ደስ ዘብል ይገብሮ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ12,251
ስፍሓት መሬት5,889 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Umeå 128 ኪሜ
- Skellefteå 154 ኪሜ
- Luleå 268 ኪሜ
ስእሊ: Marino Karlsson
ኣብዚ ደረጃ ህይወት ልዑል እዩ፡ ዋኒናትና ድማ ዚድንፍዕ ቁጠባ ይፈጥራ። እናወሰኸ ዝኸይድ ጠለብ ሓይሊ ሰብን እምነት ኣብ መጻኢ ዕድል ስለ ዘሎንና ንኣኻ ንጽበ ኣሎና!
መንበሪ-ገዛ
እቲ ኮሙናላዊ ትካል ሊክሰለ ቡስቴደር ኣበ (LYBO)፡ ኣብ ሊክሰለ እቲ ዝዓበየ ክራይ ኣባይቲ ዘመሓድርን ዘራኽብን ትካል እዩ። LYBO ኣስታት 1340 ክራይ ኣባይቲ ይውንንን የመሓድርን። ኣብ ናቶም ሪጋ ክትኣቱ እንተ ደሊኻ፡ ብዛዕባ ትሕዝቶ ኣባይቶም ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብን ሕጂ ናጻ ዘለዉ ኣባይቲ ንምርኣይን ኣብ ናይ LYBO መርበብ ሓበሬታ ክትገብሮ ትኽእል ኢካ።
ኣብ ሊክሰለ ብዙሓት ብሕታውያን ወነንቲ መሬትን ኣባይትን ኣለዉ። ሓደስቲ መጻእቲ ስደተኛታት ብዚምልከት እቲ ናይ ምውህሃድ ክፍሊ መንበሪ ንኺረኽቡ ይሕግዞም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ሊክሰለ ኮምዩን ካብ ጥንቲ መቐበሊ ስደተኛታት ስለ ዝነበሮ ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ቋንቋ ይዝረብ። ካብኡ ንምጥቃስ፤ እንግሊዝ፡ ዓረብ፡ ትግርኛ፡ ኣምሓርኛ፡ ኦሮሞ፡ ሶማሊ፡ ታይላንድ፡ ዳሪ፡ ክሪዮ፡ ዲንካ፡ ሊንጋላ፡ ፈረንሳ፡ ሳሚስካን ስዋሂሊን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ሊክሰለ ምስተን ኣስታት 245 ማሕበራታ ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣለዋ። እተን ማሕበራት ዓመታዊ ፍጻመታት፡ ውድድርን ንጥፈታትን የካዪዳ። ኣብ ሊክሰለ ብዙሓት ኣብያተክርስትያንን ሃይማኖታውያን ሕብረትን ማሕበራትን ኣለዋ፡ ካባታተን ገለ ንምጥቃስ፡ ሽወደናዊት ቤትክርስትያን፡ ፐንተኮስት ቤትክርስትያን፡ ሚስዮናዊት ቤትክርስትያን፡ ጀሆቫ ዊትነስ፡ ክሪስቲ ሙደርስ ካቶሊካዊት ማሕበርን ናይ ሊክሰለ እስላማዊ ማሕበርን። ካልኦት ውድባት ከኣ፡ ቀዪሕ መስቀል ሊክሰለን መድቦርያርስኩላን ሊክሰለን እየን። ብዙሓት ማሕበራት ኣብቲ ናይ ማሕበራት ደብተር ክትረኽበን ትኽእል።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሊክሰለ ዓይነታት ድኳናትን ኣገልግሎትን ብዙሕ እዩ። ናይ ክዳውንትን መግብን ሳእንን ኣቕሑ ገዛን ኤለክትሪክን ድኳናት፡ ከምኡውን ሓደ ናይ ወጻእተኛታ ቡቲክ፡ ሰለስተ ሰከንድሃንድ ቡቲክ፡ ፋርማሲ፡ ሆተል፡ ኣብያተመግቢ፡ ባንክ፡ ፓስቲቸርያን ካፈታትን ወዘተ ኣሎ።
ስእሊ: Nina Lindberg
ማሕበራዊ ኣገልግሎት ከም ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈ መድህን፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽ፡ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈትን ቤትፖስታን ኣሎ። ኣብቲ ከተማ ድማ ናይ ሊክስለ ስፍራ ኣራዊት፡ ኣንሲያባድፓርክ፡ ቤትንባብ፡ መሐምበሲ፡ ጂም፡ መዕረፊ ቦታ፡ ቦውሊን፡ ሲነማ፡ ጉጅለ መጽናዕቲ፡ ትምህርቲ ምዝዋር ማኪና ወዘተ ኣሎ።
ፊልም ብዛዕባ ሊክሰለ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ሊክሰለ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ክንክን ህጻናት የቕርብ። ሓደስቲ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ከፊትና ኣሎና። ሓደ ንጠለብ ክንክን ህጻናት ንምሽፋን ምሸትን ቀዳመሰንበትን ክፉት ዝኾነ ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ትምህርታዊ ክንክን እውን ኣሎ (ናይ ስድራቤት መዕረፊ)፡ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት እውን ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሊክሰለ ኮምዩን ዓሰርተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ፡ ፍሉይ ቤትትምህርቲን ናይ ቋንቋ ክላስን ይርከብ። ናይ ታንበርይስኩላን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ንመንእሰያትን ዓበይትን እተፈላለየ ዓይነት ስልጠናታት የቕርብ። ብዘይካ 16 ሃገራዊ መደባት ከምዚ ዚስዕብ ይርከብ፤ ሆኪን ኩዕሶእግርን ዪምናስዩም፡ ዪምናስየሰርስስኩላን ትምህርቲ ንዓበይትን። ኣብ ሊክሰለ ነቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቲ ዚድምድም ካልኣይ ዕድል ቤትትምህርቲ ዚብሃል ኣሎና።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ዝተፈላለየ መደባት ትምህርቲ ንዓበይቲ ከምኡ ውን መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንዓበይቲ ይወሃብ እዩ። ንተወሳኺ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ብዛዕባ ትምህርታዊ ዕድላት፡ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ተጠቀምቲ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ጥዕናዊ--ኣገልግሎታትን ክንክን ክትኮኑ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ሓፈሻዊ ሕክምና፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናት፡ ኣዴታት (ነፍሰ-ጾራት) ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ፡ ይርከብ። ሕክምናዊ ክንክን ምስ እትደልዩ፡ ናበይ ክትከዱ ከም ዘለኩምን ካልእ ንጥዕናዊ-ክንክን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትረኽብዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ ስሉጥ ኣግልጎሎት መጎዓዝያ ኣሎ። ንሰዓታት ንቕሎን ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታትን ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ብመጠን ስፍሓታ ሊክሰለ ምስ ኣስታት 900 ትካላት ጻዕቂ ዋኒናት ዘለዋ ኮሙን እያ። ናይ ውልቅኻ ዋኒን ክትከፍት እንተ ደሊኻ፡ ምስ ኮምዩን ርክብ ጌርካ ምስ ኣማዕባሊ ኢንዱስትሪን ንግድን ንኽትራከብ ሕተት። ሊከሰለ ኮምዩን፡ ዞባ ቨስተርቦተን፡ ናይ ክሪስቲነበርይ ዕደና፡ ቦሊደን ሚነራል፡ ሆተል ላፕላንድ፡ ኢካ ሱፐርማርከት፡ ኩፕ፡ ሀድሉንዳ ኢንዱስትሪን ተክሱርን እቶም ዝዓበዩ ወሃብቲ ስራሕ እዮም። ከምኡ'ውን ንቱሪዝም ዚምልከት ኣብ ከተማን ገጠርን ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ኣለዉና።


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ
ኣሜን።
ክቡራንን ክቡራትን ኣንበብቲ ብስም ቅድስት ቤተ ክርስቲያን መንፈሳዊ ሰላምታ ብምቕዳም፡ ልዑል እግዚኣብሔር ኣብ ክርስቲያናዊ ሕይወትኩም ዕብየት፡ ኣብ መንፈሳዊ ኣገልግሎትኩም ትግሃት፡ ኣብ መነባብሮኹም ሰላም ቅሳነት፡ ኣብ ኵሉ ንጥፈታትኩም ... መንፈሳዊ ዓወት ክህበኩም ዕለታዊ ጸሎት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እዩ።
ዕላማ ቅድስት ቤተ ቤተ ክርስቲያን ንምእመናን ምስ እግዚኣብሔር ምርኻብን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ምሃብን... እዩ።
ስለ ዝኾነ ኻኣ ደብረ ሰላም ቅዱስ ሚካኤል ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ዋሽንግቶን ዲሲን ከባቢኣን ንኣመንቲ ምስ እግዚኣብሔር ንምርኻብ እዚ ዝስዕብ መንፈሳዊ መደባት ቀሪባ ትርከብ፡-
- ኩሉ ጊዜ ተራ ሰንበት ካብ ሰዓት 4፡00 - 7፡00 ናይ ንጉሆ ስብሓታትን ሥርዓተ ማኅሌትን (ሰንበታዊ ያሬዳዊ መዝሙረ ማኅሌት)
- ካብ 7፡00 - 9፡30 ጸሎተ ቅዳሴ
- ካብ 9፡30 -10፡15 ናይ ዕለቱ መንፈሳዊ ትምርቲ ብትግርኛ ...
- ካብ 10፡15-11፡00 መንፈሳዊ ትምህርቲ ብኢንግሊሽን መዝሙር ህጻናትን ይካየድ።
- ዓበይቲ ዓመታዊ በዓላትን ወርሓዊ በዓላትን ካኣ ከከም ኣድላይነቶም ኣብ እዋኑ ብዝወሃብ ሓበሬታ መሰረት መንፈሳዊ ኣገልግሎት ይፍጸም።
ስለ’ዚ ኩሉ ክርስቶሳዊ ክርስቲያናዊ ግዴታኡ ክፍጽምን በረኸት እግዚኣብሔር ክቕበልን ስለ ዝግባእ ፡‘‘ናብ ቤት እግዚኣብሔር ንኺድ ምስ በሉኒ ተሓጐስኩ’’ ዝበሎ መዝ: 122:1: ቅዱስ ቃል እግዚኣብሔር መሰረት ብምግባር በታ ሰብን እግዚኣብሔር ክራኸበላ ዝተመደበት ቅድስት ዕለተ ሰንበት ኵሉ ኣማኒ ናብ ቤት እግዚኣብሔር ክግስግስ ብትሕትና ነዘኻኽር።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር ልዑል
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
በኵሉ ጊዜ ወበኵሉ ሰዓት
ለዓለመ ዓለም ኣሜን።
* መንፈሳዊ መልእኽቲ *
ካብ ደብረ ሰላም ቅዱስ ሚካኤል ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ዋሽንግቶን ዲስን ከባቢአን
ክቡራንን ክቡራትን ምእመናን ክርስቶሳውያን ብመጀመርታ
ሰላመ እግዚአብሔር ምስ ኩልኹም ንክህሉ ዕለታዊ ጸሎት ቅድስት ቤተ ክርስቲያንኩም ምዃኑ ብአኽብሮት ንገልጽ ።
ብምቕጻል እዚ አብ ዙርያ ዓለም ኣብ ልዕሊ ኩሉ ወዲ አዳም ወሪዱ ዘሎ ሕማም መግለጺ ዘድልዮ ጉዳይ አይኮነን ይኹን እምበር ካብ ጥንቲ ጀሚሩ
አብ ዝተፈላለየ ክፍለ ዘመን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ከምዚ ዓይነት ተርእዮ አብ ልዕሊ ደቂ ሰባት ክኽሰት እንከሎ እቲ አማራጺ ዘይብሉ ናይ እምነት መሳርሒ ድማ ጾምን ጸሎትን ምህልላን ጥራይ ምዃኑ ከነስተውዕል ይግብአና
እዚ እንተ ጌርና ድማ እግዚአብሔር አምላኽና መሓሪ ስለ ዝኾነ ጣዕሳናን ልመናናን ርእዩ ክምሕረና እዩ ።
ቅዱስ ቃሉ " ... እተን ናይ መከራ መዓልታት ምእንቲ ሕሩያት ክሓጽራ እየን ... " ብማለት እዩ ናይ ምሕረቱ ተስፋ ዘበስረና ፡ማቴ፡ 24፡22።
ስለ'ዚ ነዚ እሙን መለኮታዊ ቅዱስ ቃል መሰረት ጌርና አብ ዘዘለና አብ ጸሎትን ምህልላን ክንጽመድ እግዚአብሔር ስልጣኑ ተረዲእና ናብኡ ገጽና ክንጥምት ሎሚ ይጽበየና አሎ።
ብለውሃቱ ባዕሉ ይደግፈና ጾምናን ጸሎትናን ብሰላም ኣፈጺሙ ብርሃነ ትንሣኤኡ ንምርአይ የብቅዓና አሜን!።
For live YouTube streaming, please visit the link below:
Call the number below to join Conference and listen:
Dial-in: 301-298-1561
Conference Access Code: 153692
Bible Study
Day: Every Saturday
Time: 5 pm to 6 pm
Where: online, Zoom.com
Please click the below zoom link:
Meeting ID: 7581252446
Password: 9LUyxX


text:
ንዘመናት ሃይማኖታዊ ትውፊታቱ ሓልዩ እናተኸበረ ዝመፀ ዓመታዊ ዝያራ ኣሕመደ ነጋሺ ሎም ዘበን ግን ሚሒር ፅልኢት እዞም ፀላእቲ ጫፍ ዓሪጉ እዚ ህዝቢ ኣብ ሙሉእ ክባን ዕፅዋን ክኣቲ ብምግባሮም እዚ በዓል ብኣፃብዕቲ ብዝቁፀሩ ሰባት ጥራሕ ክኽበር ምኽኣሉ ልቢ እዞም ኣመንቲ ዝሰበረ ተግባር ኮይኑ ከም ዝሓለፈ ኣብቲ ቦታ ዝረኸብናዬም ዑላማን ኣመንትን ገሊፃም።
ተምሳሌት ፍትሕን ርትዕን ኣብነት ምኽንያታውነት መቦቀል እስልምና ኣብ ኢትዬጵያን ብኣውርኡ ድማ ኩርዓትን መግለፅን እታ ዓዲ ኾይኑ ዝዘለቀ ታሪኻዊ ቦታ ነጋሽ ማእኸል መግለፂ ምሕዝነት ህዝብታትን መግለፂ ኢትዬጵያን ኮይኑ ምዝላቁ ንዘመናት ካብ መላእ ኢትዬጵያን ኤርትራን ብምምፃእ ኣብዚ ዓመታዊ ክብረ በዓል ዝሳተፉ ዝነበሩ ኣመንቲ መግለፂ እዩል፡”።
እዚ ቡዙሕ ዝለመደን በዓል ውዕለታ ኢትዪጵያውያንን ዝኾነ ታሪኻዊ ቦታ ግን ሰብ ዋንኡ ዝኾኑ ደቂ ትግራይ ብሰንኪ ታሪኻውያንን ቂመኛታትን ፀላእቲ መናእሰያቱ ግዳይ መርሸንቲ ደቂ ኣንስትይኡ መላገፂ እዞም ግዕዙያት መረብኡን ድሕሪ ገዝኡን ድማ ልሙድ ሲኢኑ መቃብር ስድራቤታት ክኸውን ዝተገደደሉ ግዜ እዩ። እዚ ንዘመናት ሃይማኖታዊ ትውፊታቱ ሓልዩ እናተኸበረ ዝመፀ ዓመታዊ ዝያራ ኣሕመደ ነጋሺ ሎም ዘበን ግን ሚሒር ፅልኢት እዞም ፀላእቲ ጫፍ ዓሪጉ እዚ ህዝቢ ኣብ ሙሉእ ክባን ዕፅዋን ክኣቲ ብምግባሮም እዚ በዓል ብኣፃብዕቲ ብዝቁፀሩ ሰባት ጥራሕ ክኽበር ምኽኣሉ ልቢ እዞም ኣመንቲ ዝሰበረ ተግባር ኮይኑ ሓሊፉ ኣሎ።
እንተኾነ ግን ኩሎም ፀገማት ትሕቲ መስዋቲ እዬም። ዝበሉ እዞም ኣመንቲ ክብሪ ትካላት እምነትናን ዓድናን ናብቲ ወለድና ዘረከቡና ብራኸ ንምምላስ ንሕና ብፆሎት ደቅና ብግምባር ኮይና ብሕብረት ክነሳኽዖ ኢና ሓሳብ ተሳተፍቲ እዚ በዓል እዩ።