text:
ቅዱስ ኣቦና ምስጋናኦም የቕርቡ፡ ጸሎተ ንግስተ ሰማይ
ምስ ር.ሊ.ጳ ንጸሊ
Regina Coeli
Regina coeli, laetare, alleluia.
Quia quem meruisti portare, alleluia.
Resurrexit, sicut dixit, alleluia.
Ora pro nobis Deum, alleluia.
V. Gaude et laetare, Virgo Maria, alleluia.
R. Quia surrexit Dominus vere, alleluia.
Oremus:
Deus, qui per resurrectionem Filii tui Domini nostri Iesu Christi mundum laetificare dignatus es, praesta, quaesumus, ut per eius Genetricem Virginem Mariam perpetuae capiamus gaudia vitae.
Per eundem Christum Dominum nostrum. Amen.
ጸሎት ንግሥተ ሰማያት
ኦ! ናይ ሰማይ ንግሥቲ ትሓጐሲ ሃሌሉያ።
-ንምጻሩ ግብእቲ ኮይኒ ኢኺ ሃሌሉያ።
ከም ዝበሎ ተንሢኡ እዩ ሃሌሉያ።
-ኦ! ኣደ ኣምላኽ ለምንልና ሃሌሉያ።
ኦ! ድንግል ማርያም ተሓጐሲ ሃሌ ሉያ!
ጐይታና ብሓቂ ትነሢኡ እዩ ሃሌሉያ!
ጸሎተ ንግሥተሰማያት እንታይ እዩ
ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ማለት እንታይ ማለት እዩ?
ንግሥተ ሰማያት ትብል ማሕሌት ሓንቲ ካብተን ኣርባዕተ ማሕሌታት ላቲን እኖና ድንግል ማርያም (እተን ካላኦት ሠልስተ ኦ ፍቅርት ኣደ መድሓኒ -ኣልማ ረደምቶሪስ ማተር፣ ሰላም ለኪ ኦ ንግሥት ሰማያት - ኣቨ ረጂና ቸሎሩም፣ ሰላም ለኪ ኦ ንግሥት - ሳልቨ ረጂና ዝብላ እየን)።
እዚ ጸሎት እዚ ኣብ ዘመነ ፋሲካ ካብ ሰንበት ትንሣኤ ክሳብ ሰንበት ጰራውሊጦስ ከክንዲ ጸሎተ መልኣከ እግዚብሔር ክድገምን ክንዲ ተንበርኪኽካ ዝግበር ከኣ ምልክት ትንሣኤ ማለት ዓወት ኣብ ልዕሊ ሞት ብምዃኑ ከኣ ደው ኢልካ ክድገም ዝወሰኑ ብ1742 ዓምፈ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 14 ነበሩ።
ልክዕ ከም ጸሎተ መልኣከ እግዚብሔር ኣብ መዓልቲ ሠልስተ ግዜ ይድገም፣ ኣዚ ከኣ ንነፍሲወከፍ ዕለት ብማርያም ኣቢልካ ንእግዚብሔር ንምውፋይ ንግሆ ፍርቂ መዓልቲ ምሸት ይድገም። ብመሠረት ሓደ ናይ ቀደም ባህሊ እዚ ጥንታዊ ማሕሌት እዚ ካብ ሻድሻይ ክፍለ ዘመን ክሳብ 10ይ ክፍለዘመን ኣብ ዝነበረ ግዜ ዝተደርሰ ከምዝኾነን ኣብ ከባቢ ፍርቂ መበል 13 ዘመን ኣብ ጸሎተ ዳዊት ፍራንቸስካውያን ተኣታትዩ ይድገም ከምዝነበረ ዘመላኽቱ ጽሑፋት ኣለው፣ ብኣርባዕተ ሓጸርቲ ሓረጋት ዝቆመ ኮይኑ ነፍሲ ወከፍ ሓረግ ብሃሌሉያ ትዛዘም፣ ናብ እግዚትነ ማርያም ንግሥተ ሰማያት ብምእመናን ዚዓርግ ጸሎት ኮይኑ ብትእንሳኤ ክርስቶስ ምስኣ ንምሕጓስ ዚግበር እዩ።
ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ዝሓለፈ 6 ሚያዝያ 2015 ዓምፈ ድሕሪ ዕለተ ፋሲካ ቅድሚ ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ምድጋሞም ነዚ ጸሎት እዚ ክንደግም እንከሎና ኣብ ልብና ክህሉ ዘለዎ ሓሳባት ከምዚ ክብሉ ገሊጾም ነሮም
‘ንእኖና እግዚእትነ ማርያም ክትሕጐስ እናዓደምና ንልምና፣ ከመይ እቲ ኣብ ማሕጸና ዝተሸከምቶ ከምቲ ዝበሎ ካብ ሙታን ስለዝተንሠኤ ንሕና ከኣ ኣብ ኣማላድነታ ንምሕጸን፣ ከም ሓቁ ሓጐስና ነጸብራቅ ናይ እኖና ድንግል ማርያም እዩ፣ ከመይ እኖና ድንግል ማርያም ንኩሉ ናይ ወዳ ነገራት ብእምነት ኣብ ልባ ተዋህልሎ ነበረት ገናውን ተዋህልሎ ኣላ፣ ነዚ ጸሎት እዚ ክንደግም እንከሎናኸስ በዚ መንፈስ ውሉድነት ተደፊእና ኣደና ስለዝተሓጐሰት ንሕናውን ንተሓጐስ ንበል፣’ እንክብሉ ገሊጾሞ ነሮም።


c: text/html

text:
ብሓባር ንጉዓዝ ናይቲ ካብ ዕለት 31 ግንቦት ክሳብ ዕለት 2 ሰነ 2019 መበል 30 ዓለም ለኻዊ ሓዋያዊ መገሻ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ናብ ሩማኒያ መርሕ ቃል ክኽውን እንከሎ፡ ኣብቲ ኣብ ወርሒ ግንቦት 1999 ዓ.ም. ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ ሩማኒያ ዘካየድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ኣሰር ዝገበረ ምዃኑን ዕለት 29 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ግዚያዊ ሓላፊ ኣለሳድሮ ጂሶቲ ንጋዜጠናታት ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ኣብዚ ካብ ዕለት 31 ግንቦት ክሳብ ዕለት 2 ሰነ 2019 ዓ.ም. ኣብ ሩማኒያ ዘካድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ቡካሬስትን ባካውን ሱመለው ቺዩክን ያሲን ሲቢዩን ኣብ ብላዥን ምብጻሕ ከካይዱ እዮም፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ቅዱስነቶም ምስ ዝተፈላለዩ ናይታ ሃገር ባህልታትን ማሕበረሰብን ዓሌትን ሃይማኖትን እውን ክራኸቡን ከምዝዀኑን፡ ብዙሕ እዋን ሩማኒያ ናይ እኖ ኣምላኽ ኣታኽትል ስፍራ ተባሂላ እያ እትጽዋዕ፡ እዚ እውን ኣብ ሩማኒያ ንዘሎ ብዝሓ ባህልን ዓሌትን ሃይማኖትን መግለጺ እዩ፡ ዕለት 31 ግንቦት እውን ናይ ላቲን ስርዓተ ኣምልዀ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምብጻሕ ማርያም ናብ ዘመዳ ኤሊሳቤጥ ዝዝከረሉ ዕለት ብምዃኑ እውን ንገዛእ ርእሱ እደ ኣሰር ማርያም ዘለዎ እዩ፡ እዚ እውን ናይቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ናይ ሩማኒያ ሓዋርያዊ መገሻ መለለዪ ትእምርቲ ናይ ሕዝበ እግዚኣብሔር ጉዕዞ እተሰንይ ምስሊ ማርያም ዝተነብሮን ዝኽተሎ ብሓባር ንጓዓዝ ዝብል መርሕ ቃል ዝምስክሮ እዩ፡ እቲ መርሕ ቃል በተወሳኺ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስትያን ንውህደት ዝግበር ዘተ ዘመላኽት እውን እዩ፡ ሮማኒያ ካብ ጠቕላላ ብዝሒ ሕዝባ 87 ሚእታዊ ሰዓቢይ ሃይማኖ ኦርቶዶክስ እውን ምዃኑ ኣዘኻኺሮም።
ዘተ ምስ ኦርቶዶክሳውያን ኣሕዋት
ቅዱስ ኣቦና ዕለት 31 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ሰዓት 11.30 ቡካረስት ኣብ ዝርከብ ሀንሪ ኮኣንዳ ኦቶፐኒ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ ክበጽሑን ኣብኡ ብናይ ሩማኒያ ርእሰ ብሔር ክላውስ ወርነር ዮሃኒስን ክብርቲ በዓልቲ ቤቶምን ኣቀባላ ክግበረሎምን ኣብ ሕንጻ ርእሰ ብሔር ንኽብሪ ሃገረ ሩማንያን መንግስትን ሕዝብን ምብጻሕ ከካይዱን ኣብኡ ወግዓዊ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኵም ስነ ስርዓ ኣቀባብላ ምስ ተገበረሎም ምስ መራሔ መንግስቲ ሩመንያ ግላዊ ርክብ ምስ ኣካየዱ ናይ ሩመኒያ መራሔ መንግስቲ ቫሲሊካ ቪዮሪካ ዳንሲላ ናይ ሃገሮም ላዕለዎት ናይ መንግስቲ ኣካላትን ናይ በርገሳውያን ማሕበራት ላዕለዎት ኣካላትን ኣብ ሩማኒያ ናይ ወጻኢ ሃገራት ልኡካነ መግስታትን ኣብ ዝተረኽብሉ ድሕሪ ዘስምዕዎ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መደረ፡ ቅዱስነቶም መደረ ከስምዑ ምዃኖም ዝሓበሩ ጂሶቲ ኣስዒቦም፡ ድሕሪ ቀትሪ ቅዱስ ኣቦና ምስ ብፁዕ ወቅዱስ ፓትሪያርክ ዳኒኤል ኣብ መንበረ ፓትሪያርክ ክራኸቡን ምስ ናይ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ቀዋሚ ቅዱስ ሲኖዶስ ክራኸቡን ኣብ ናይ ኦርቶዶክሳዊት ካቴድራል ድሕንት ሕዝቢ ብሓባር ጸሎት ኣቦና ኣብ ሰማይ እትነብር ክደግሙን ካብኡ ተሰናቢቶም ቅዱስነቶም ኣብ ካቶሊካዊት ካቴድራል ቅዱስ ዮሴፍ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉ ምዃኖም ሓቢሮም።
ቅድስተ ማርያምን መንእሰያትን
ቀዳም ዕለት 1 ሰነ 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ንጐሆ ካብ ቡካሬስት ናብ ባቻው ዞባ ሞልዳቪያ ክነቕሉን ሰዓት 11.30 ኣብ ሩማኒያ ተጠቃሚ ቋንቋ ቡልጋርያ ካቶሊክ ማሕበረሰብን ንናይ ካልኦት ሃገራት እውን ናይ ንግደት ማእከል ኣብ ዝዀነ ቅዱስ ስፍራ ቅዱስ ሳሙለው ቺዩክ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉ እዮም፡ ድሕሪ ቐትሪ ናይ ያሲ ኣብ ዞባ ሞልዳቪያ ኣብ ዝርከብ ካቴድራል ንግስተ ማርያም ንግደት ከካይዱን ቀጺሎም ናብ ቡካሬስት ተመሊሶም ምስ መንእሰያትን ኣባይቲ ስድራን ኣብ ፊት ሕንጻ ባህሊ ኣብ ዝርከብ ኣደባባይ ማርያማዊ መንፈስ ዝዓሰሎ ርክብ ከካይዱ እዮም።
ደም ሰማዕታት
ዕለት 2 ሰነ 2019 ዓ.ም. ሰዓት 11 ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ብላይ ኣብ ዝርከብ ኣደባባይ ናጽነት መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉን ንሸውዓት ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ደም ሰማዕትነት ንዝጠቐበሉ ሸውዓተ ጳጳሳት ብፅዕና ክእውጁ እዮም። ናብ ሮማ ቅድሚ ምንቃሎም ኣብ ብላይ ክፍለ ከተማ ባርቡ ላኡታሩ ምስ ማሕበርሰብ ሮም ክራኸቡ ምዃኖ ጂሲቶ ሓቢሮም ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ዛዚሞም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ጸብጻብ ሓቅታት “ስርሒት ፎርቶ” 21 ጥሪ 2013
ሓበሬታ ዘይሰነቐ ህዝቢ ውሕስነቱን ቀጻልነት ወለዶታቱን ዘረጋግጹ እዋናዊ ውሳኔታት ክወስድ ኣይክእልን እዩ። ሓደ ካብቶም ቀንዲ ንህዝቢ ኤርትራ ንተደጋጋሚ ግዜ ኣብ ሓደጋ ዘውደቑዎ ኣበራት ድማ ስእነትን ጉድለትን ሓበሬታ ምስናይ ምዝንባዕ ሓበሬታ ንፕሮፖጋንዳ እዩ። በዚ ምኽንያት ህዝቢ
ሓበሬታ ዘይሰነቐ ህዝቢ ውሕስነቱን ቀጻልነት ወለዶታቱን ዘረጋግጹ እዋናዊ ውሳኔታት ክወስድ ኣይክእልን እዩ። ሓደ ካብቶም ቀንዲ ንህዝቢ ኤርትራ ንተደጋጋሚ ግዜ ኣብ ሓደጋ ዘውደቑዎ ኣበራት ድማ ስእነትን ጉድለትን ሓበሬታ ምስናይ ምዝንባዕ ሓበሬታ ንፕሮፖጋንዳ እዩ። በዚ ምኽንያት ህዝቢ ኤርትራ ከቢድ ዋጋ ህይወትን ግዜን ከፊሉ እዩ። ኣሰናን ካላኦት ማዕከናት ዜናታት ኤርትራን፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብዚ ደልሃመት’ዚ ሓራ ክወጽእ ግቡእ ተራኦም ከነበርክቱ ድማ ሞያዊ ሓላፍነት ኣለዎም። እዚ ዕማም’ዚ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ክሰላሰል መልክዕን ኣድማዕነትን ኳ እንተነበሮ፡ ብሰንኪ ባህርያት ውልቀምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ንቡር ክንሱ ዘይከኣል ኮይኑ ይርከብ። ስለዚ፡ እቶም ኣብ ስደት እንርከብ ኤርትራውያን፡ ነቲ ዘለና ብልጫ-ሓርነት ምጽሓፍን ተጠቃምነት ቴክኖሎጅን ምስቶም ኣብ ውሽጢ ዝርከቡ ናይ ለውጢ ብጾት ተኣሳሲርና፡ ምስናይ ብድሆታቱ፡ ነዚ ናይ ድሕነት ዕማም ከነሰላስሎ ሕድሪ ‘ለና።
እዚ ብ21 ጥሪ 2013 ኣብ ፎርቶ ብሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዝተፈጸመ ታሪኻዊ ስርሒት ለውጢ፡ ኣብቲ ዝተፈጸመሉ ኣጋጣሚ ከም ዜና ንህዝቢ ካብ ምሕባር ሓሊፍና፡ ኣበጋግሳኡ፡ ኣካይዳኡን ዘጋጠሞ ዕንቅፋትን ብዝምልከት ህዝቢ ኤርትራን ሓይልታት ምክልኻሉን ክመሃረሉን ክምኮረሉን መታን ዳህሳስ ከነካይድ ጸኒሕና ኢና።
ኢሳይያስ ኣብ’ዚ ሎሚ 14 ለካቲት (ድሕሪ 25 መዓልታት ናይቲ ፍጻሜ) ዝገበሮ ቃለ- መጠየቕ፡ ነቲ ጉዳይ ከነኣእሶን ከቃልሎን ኳ ዝከኣሎ እንተገበረ፡ ሽዑ ንሱ ኣብ ግቢ ተሓቢኡ እዝግዮ እናበለ፡ ኣብ ቅድሚ ወዲ ዓልን ብጾቱን ብስም ስዉኣት እናመሓሉ ዝልምኑሉ ዕሱባት እናበራረየ ክልእኽ ከምዝወዓለ እዩ እዚ ሓበሬታ ዘረድእ። እቲ ረኺብናዮ ዘለና ጸብጻብ ናይቲ ኩነታት ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ነቲ ካብ ኤርትራ ዝበጽሓና ጸብጻብ ገለገለ ኣስማት ዓቂብና፡ ብጸብጻባዊ መልክዑ ከምዘለዎ ነቕርበልኩም። ተወሳኺ ምዕባሌታት ምስ ዝርከብ ድማ ነዚ ሰነድ ‘ዚ ከነማዕብሎ (Update) ክንገብሮ ኢና።
ምንቅስቓስ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንለውጢ (ስርሒት ፎርቶ 21 ጥሪ 2013)
ኣበጋግሳን ኣመዓባብላን ትግባረን
እቲ ኣብ ፎርቶ ብ ሰኑይ 21 ጥሪ 2013 ዝተኸስተ ምንቅስቓስ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ (ስርሒት ፎርቶ) ቅድሚ 4 ኣዋርሕ ኣቢሉ ዝተሓስበ እዩ። ትግባሪኡ መዓልቲ ጥራይ እዩ ዝጽበ ነይሩ። ኣብ መንጎ ግን ኢሳይያስ ሓበሬታ ይረክብ፡ ብዓል መን ከምዘምለቑሉ ግን ኣይተፈልጠን። ቅድሚ ሳልስቲ ናይቲ ፍጻሜ (ዓርቢ)፡ ኢሳይያስ ዝመርሖ ኣኼባ ኣመሓደርቲ ዞባታት ኣብ ኣስመራ ተኻይዱ። እቲ ኣኼባ ስለዘይተወደአ፡ ኢሳይያስ ንኣማሓደርቲ ዞባታት፡ ኣብቲ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ዝርከብ፡ ‘ሃገር ሚድያ’ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣዳራሽ ሰኑይ (21 ጥሪ) ሰዓት 9፡00 ክቕጽሉዎ ምዃኖም ሓቢሩዎም፡ ይፈላለዩ።
ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡብ፡ ኣቶ ምስጦፋ ኑርሕሸን ንወዲ ዓሊን ብጾቱን፡ ብዛዕባ’ቲ ብኢሳይያስ ዝምራሕ ኣብ ‘ሃገር ሚድያ’ (ፎርቶ) ዝተገብረ ቆጸራ ኣኼባ ኣመሓደርቲ ይሕብሮም። እቲ ስርሒት ኣብኡ ክፍጸም ድማ ይሰማምዑ።
ብዛዕባ’ቲ ክፍጸም ተዋዲዱ ዝነበረ ስርሒት ድንጕይ ኢሎም ዝፈለጡ ገለ ካብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ “ኢሳይያስ ደኣ ካብ መዓስ ቦታ ኣኼባን ሰዓትን ኣቐዲሙ ይሕበር” ኢሎም፡ እቲ መደብ ብኢሳይያስ ተፈሊጡ ከምዘሎ ምጥርጣሮም ይገልጹ። እቲ መደብ ደው ክብል ‘ውን ይነግሩዎም። እተን ሰንበት ለይቲ ዝተንቀሳቐሳ ታንክታትን ረሻሽ ዝጸዓና መካይንን ጉዕዞአን ኣፋሪቐናኦ፡ እቲ ስርሒት ድሮ ተበጊሱ ስለዝነበረ ግን፡ ካብ ምቕልባሱ ምቕጻሉ ተመርጸ።
መበገሲ ካብ ከባቢ ጸሮና ኮይኑ፡ እቶም ኣብቲ ስርሒት ዝተሳተፉ ኣሃዱታት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብለይቲ 12 ታንክታት ሒዞም ተበጊሶም ከባቢ ወጋሕታ ኣብ ደቀምሓረ በጺሖም። ነዳዲ ክመልኡ ብወልዱ ባርያ ንዝእዘዝ ክፍሊ ነዳዲ ምስ ሓተቱ፡ ኣብኡ ዝነበረ ሓላፊ ነዳዲ ምምላእ ስለዝኸልኦም ብሓይሊ ነዳዲ መሊኦም ናብ ኣስመራ ኣምሪሖም። ካብ ደቀምሓረ ምስ ወጽኡ፡ ሓንቲ ታንክ ተበላሽያቶም ንዓኣ ገዲፎም ጉዕዞኦም ቀጺሎም። ኣብ ከባቢ መርሓኖ፡ 3 ታንክታት ናብ ኤርፖርትን ሓይሊ ኣየርን ኣቕኒዖመን። ዝተረፋ ታንክታት ሒዞም 10፡15 ንጉሆ ውሽጢ ኣስመራ በጽሑ።
ንሳቶም ካብ ጸሮና ክብገሱ ከለዉ ካልኦት ሓይልታት ብወገን ብሎኮ ከረን፡ ከምኡ ‘ውን ካብ ከባቢ ነፋሲት ዝተበገሱ ብብሎኮ ባጽዕ ናብ ኣስመራ ብምእታው ኣገዳሲ ቦታታት ክሕዙ ዝግብኦም ዝነበሩ ኣጋር ሰራዊትን ናይ ከቢድ ብረት ኣሃዱታትን ክሳብ ሕጂ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት፡ ኣብ ዘለዉዎ ደው ኢሎም፡ ኣብቲ እዋን’ቲ ኣይተንቀሳቐሱን።
እዞም ብሸነኽ ጾሮና ዝተበገሱ ሓላፊ ክፍለሰራዊት ብሪጋደር ጀነራል ሳልሕ ዑስማንን፡ ሓለቓ ስታፍ መካናይዝድ ኮለኔል ስዒድ ዓሊ ሕጃይን (ወዲ ዓሊ) ከምኡ ‘ውን ኮለኔል ኣለም (ግዝዋ) ኣብርሃም (ገላዋን) ዝርከቡዎም ኣብ ደቀምሓረ ምስ በጽሑ፡ ከምዝተጠልሙ ኳ እንተፈለጡ፡ ንድሕሪት ክምለሱሉ ዝኽእሉ ኩነታት ስለዘይነበረ ብዝቐልጠፈ ከምዚ ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ ናብ ሚኒስትሪ ዜና (ፎርቶ) ኣትዮም።
ኣብዚ ሰዓት’ዚ፡ ህዝቢ ኣስመራ ድሕሪ ውድቀት ደርግ ታንክታት ብጽርግያ ክኸዳ ንመጀርያ ስለዘይረኣየ ኩነታቱ ደንጽዩዎ፡ ገለ ነገር ከምዘሎ ስለዝፈለጠ፡ ብሞባይል እናተደዋወለ ሓበሬታ ክለዋወጥ ጀሚሩ።
ሰዓት 10፡30 ኣቢሉ፡ እቶም ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ነቲ ኣብ ፎርቶ ዝመደበሩ ሚኒስትሪ ዜና ተቖጻጺሮሞ፡ ንሓጺር እዋን ንግዝያዊ ሓላፊ ቴለቪዥን ኤርትራ ኣሽመላሽ ኣብርሃ፡ ብዛዕባ ዘለዎም ፖለቲካዊ ጠለባት ኣብ ቴለቪዥን ክዛረብ ኣገዲዶሞ። ትግባረ ሃገራዊ ቅዋም፡ ምፍታሕ እሱራት ዝርከቦ ጠለባቶም ብኸፊል ተመሓላሊፉ፡ ህዝቢ ሰሚዑዎ። እንተኾነ ሓደገኛነት ናይቲ ኩነታት ዝፈለጡ ኢሳይያስን ሰዓብቱን፡ መልእኽቶም ምሉእ ብምሉእ ከይተሓላለፈ ተክኒካዊ ብልሓት ተጠቒሞም፡ እቲ መልእኽቲ ብምሉኡ ከምዘይተሓላለፍ ገይሮም።
ይኹን ደኣምበር፡ እቲ ብቴለቭዥን ጠለባት ለውጢ ናብ ህዝቢ ናይ ምዝርጋሕ መደብ እቲ ቀዳማይ ዕላማ ኣይነበረን። ስለዚ ምስንኻል ናይቲ ስርሒት፡ ምቍራጽ ፈነወ ዘይኮነ፡ እቲ ናይ ኣኼባ ቦታ ኣብ ክንዲ ኣብ ፎርቶ ኣብ ግቢ ተቐይሩ፡ ኢሳይያስ ከምቲ ዝተጸበዩዎ ኣብቲ ቦታ ዘይምጽንሑ እዩ። ኢሳይያስን ደገፍቱን፡ ዋላ ኳ ኣቐዲሞም ሓበሬታ ረኺቦም፡ ቦታ ኣኼባ ቀይሮም፡ ክልተ ሰለስተ ንምቍጽጻሮም ዘየጸግሙ ልኡኻት ክኾኑ እንተተጸበዩ፡ ታንክታትን ሰራዊትን ዝተሳተፎ ምንቅስቓስ ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ምስተጋህደ ብመጠን ዕብየት ናይቲ ምንቅስቓስ ኣዝዮም ሰንበዱ።
ኢሳይያስን ደገፍቱን፡ ናይ መካናይዝድ ህላወ ምስ ተገንዘቡ፡ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ መካናይዝድ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ንቀንዲ ሓላፊ መካናይዝድ ኮለኔል ጸሃየ መኮነን (ወዲ ሞኬ) ናብ ፎርቶ ይልእኩሎም። ካላሽንን ሽጉጥን ዓጢቑ ዝነበረ ወዲ ዓሊ ግን ንወዲ ሞኬ ኣርባዕተ ጥይት ቶኵሱ የቝስሎ። ብድሕሪ’ዚ ወዲ ዓሊ፡ ታንክታት ናብ ቤተመግንስቲ ክትኵሳ ምስ ኣዘዘ፡ ገለ ካብቶም ምስኡ ዝነበሩ ብጾቱ ሰንቢዶም። ኣነጻጽሪኩም (ተስፊርኩም) ሃቡኒ ባዕለይ ክትኩስ ኢሉ ‘ውን ተዛሪቡዎም። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ብሪጋደር ጀነራል ኢዮብን (ሓሊባይ)፡ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬምን ዝኣመሰሉ ሽማግለታት፡ “ብስዉኣት፡ እዚ ኮ ናይ ኩላትና ሕቶ እዩ” ብምባል ከይትኩስ ለሚኖሞ። ከምዚ’ሎም ኣብ ክርክር ክሳብ ምሸት ምስ ጸንሑ፡ ብዓል ብሪጋደር ጀነራል ሳልሕ ዑስማንን ኮለኔል ኣብራሃም ገላዋን በቃ ንግደፎ ኢሎም፡ ምስ ኮለኔል ወዲ ዓሊ ብሓባር ናብ ቁሸት ገጾም ወረዱ። ብመኪና ናብ ዓንሰባ ገጾም ቀጺሎም። ብዘይካ ወዲ ዓሊ፡ እቶም ቀንዲ ሓለፍቲ ማለት ብሪጋደር ጀነራል ሳልሕ ዑስማን፡ ኮለኔል ኣብርሃም (ገላዋ) ኮለኔል ኣለም (ግዙዋ) ተታሒዞም። ኮለኔል ወዲ ዓሊ ግን በይኑ መንገዱ ቀጺሉ። ኣብ ከባቢ ሸበቕ ትብሃል ዓዲ ኣብ ዓንሰባ ኣርኪቦሞ፡ ተታዅሱ 4 ኣቝሲሉ፡ ኣብ መወዳእታ ከይሓዙዎ፡ ባዕሉ ነብሰ ቕትለት ፈጺሙ ተሰዊኡ።
ወዲ ዓሊ ክብገሱ ከለዉ ኣትሒዙ፡ “ንኢሳይያስ ባዕለይ እየ ዝተሓሓዞ” እዩ ዝብል ነይሩ።
ተወላዋልነት፡ ጥልመት፡ ዕሱብነት ብ ኢሳይያስ
ኢሳይያስን እቶም ኢሳይያስ ዝለኣኾም ብስም ስዉኣት እናመሓሉ፡ ዘይናይ ኩላትና ሕቶ እዩ እናበሉ ከይትኵሱ ዝለመኑዎም፡ ወዲ ኤፍሬምን ሓሊባይን፡ በቲ ሓደ ንድሕነት ኢሳይያስ ነቲ ኩነታት ከዘሓሕልዎም ከለዉ፡ በቲ ኻልእ ወገን ከኣ መጻወድያ እዮም ዘዳልዉሎም ነይሮም። ካብታ ካብ ፎርቶ ዝወረዱላ እዋን ድማ፡ ተኸታቲሎም ኣብ ማእሰርትን መስዋእትን ኣብጺሖሞም።
ኣብዚ ንእግረመንገዲ ኪጥቀስ ዘለዎ ሓደ ጉዳይ፡ ኣብ መንጎ ሓላፊ መካናይዝድ ወዲ ሞኬን ስታፍ ክፍለ ሰራዊት ወዲ ዓልን ካብ ነዊሕ ዝጸንሐ ጽልኢ ምንባሩ እዩ። ኣብ 2000 ዓመተ ምህረት፡ ሜጀር ጀነራል ‘ውጩ’ ኣብ ሰንዓፈ ብሓንሳብ ኣብ ዘምሰዩሉ ኣጋጣሚ ምስ ሰኸረ ንወዲ ዓሊ፡ ብስም 5ይ መስርዕ ወዲ ሞኬ ክርሽኖ ውጥን ከምዝነበሮ ኣምሊቑሉ ነይሩ። በዚ ድማ ወዲ ሞኬ ናብ ፎርቶ ደይቡ፡ ብረት ካብቶም ዓጀብቱ መንጢሉ ብግስ ክብል ምስረኣዮ፡ ወዲ ዓሊ ስጉምቲ ኪወስድ ኣይተማተአን።
እቲ ብኢሳይያስ ዝምራሕ ኣብ ፎርቶ ኣዳራሽ ሚኒስትሪ ዜና ክግበር ዝነበሮ ኣኼባ ናይ ዞባታት ኣመሓደርቲ ሽዑ ንጉሆ ኣብ ውሽጢ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት (ግቢ) ተቐይሩ፡ ሓለፍቲ ዞባታት ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ሚኒስተራት ናብቲ ስትር ዚበለ ገፊሕ ቀጽሪ ዘለዎ ግቢ ምጽውዖም፡ ብኣኼባ ኣመኽንዩ ኢሳይያስ፡ ካብቲ ኩነታት ክሕባእ ዝወጠኖ እምበር፡ ብሓቂ ኣኼባ ከካይድ ዘውጽኦ መደብ ‘ውን ኣይኮነን። ካብቶም ኣካየድቲ ዞባታት ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡብ ምስጦፋ ኑርሕሸን ብሕማም ኣመኽንዩ ኣብቲ ኣኼባ ኣይተረኽበን።
ገለ ጠላማት ተረኺቦም እቲ ሓበሬታ ናብ ኢሳይያስ ኣብ ርእሲ ምልሓኹ፡ ነቶም ስለለውጢ ዝተንቀሳቐሱ ወገናት ዝነበሮም ጸገም ናይ መራኸቢታት እዩ። እቲ ብቤትጽሕፈት ኢሳይያስ ዝምእከል ናይ ወተሃደራዊ ርክባት መርበብ ራድዮ ተዓጽዩ ነንሕድሕዶም ምስ ቀረባን ርሑቕን ዝረዳድኡሉ ካልእ ኣማራጺ ኣይነበሮምን።
ኢሳይያስ ሓበሬታ ከምዝረኸበ ምስ ፈለጡ፡ ሓደ ሓደ ዓበይቲ ሓለፍቲ ኢድ ከምዘይብሎም ተዓዘብቲ ኮይኖም ኣጽቂጦም እምበር እቲ መደብ ናይ ብዙሓት ተሳተፍነት ነይሩዎ እዩ።
ካብ ብጾቶም ጥልመት ከምዝነበረ ርግጽ ኮይኑ፡ ካልኦት ሚኒስተራት ይኹኑ ጀነራላት ምንቅስቓስ ኣየርኣዩን። ልዕሊ ኹሎም ብሓለፋ ዝተንቀሳቐሰ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም እዩ። ንሱ ናብቲ ኢሳይያስ ተዓቝቡሉ ዝነበረ ግቢ 6-7 ግዜ ክመላለስ ተራእዩ። ናብቲ ኣብ ቀሓውታ ዝርከብ ቤትጽሕፈት ሜጀር ጀነራል ፍሊጶስ እንተወሓደ 5 ግዜ ከይዱ። ቅድሚ ‘ቲ መዓልቲ’ቲ ቁሊሕ ኢሉ ኣትዩዎ ዘይፈልጥ፡ ኣብ ቃኘው ዝርከብ ፍሉያት ኣሃዱታት ሰራዊት ዘለዉዎ ቤትጽሕፈቱ ‘ውን 4-5 ግዜ ተመላሊሱ። ንኢሳይያስ ከድሕን ንሱ ብሓለፋ ክጎዪ ተራእዩ።
ሜጀር ጀነራል ፍሊጶስ ካብቲ ኣብ ቀሓውታ ዝርከብ ቤትጽሕፈቱ ፈጺሙ ኣይተንቀሳቐሰን።
ህዝቢ ኣስመራ ካብ ቅድሚ 6 ኣዋርሕ ኣትሒዙ፡ ጀነራላት ሰሚሮም ኣንጻር ኢሳይያስ ሓደ ነገር ክገብሩ እዮም ዝበል ወረ ክዛረበሉ ጸኒሑ እዩ። ብዙሕ ግዜ ድማ ስብሓት ኤፍሬም ዝጠርናፊኦም ጀነራላት ኣብ ኣሰመራ ይራኸቡ ነይሮም።
ኣብዚ እዋን’ዚ “ነዚ ስርሒት’ዚ ከምዝፈሽል ዝገበረ፡ ነቲ ሓበሬታ ‘ውን ንኢሳይያስ ኣሕሊፉ ዝሃበ” ተባሂሉ ብህዝብን ተጋደልትን ዝዝረበሉን ዝሕንሓለኑን ዘሎ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም እዩ። ተጋደልትን ህዝብን “ከም ልማዱ ሕጂ ንሳልሳይ ራብዓይ ግዚኡ ጠሊሙ” ይብሉ ኣለዉ። ደስኪሉ ከብቅዕ፡ እቲ ንሱ ከማሓድሮ ዝግባእ ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ብኮለኔል ተስፋልደትን ብሪጋደር ጀነራል ተኽለ ማንጁስን እናተኻየደ፡ ስለምንታይ ንኢሳይያስ ከድሕን ከምዝተጓየየ ህዝቢ ክርድኦ ኣይከኣለን።
ኢሳይያስ እዚ ምንቅስቓስ’ዚ ናይ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኢድ ከምዘለዎ ይፈልጥ ኳ እንተኾነ፡ ኣቐዲሙ ናብኣቶም ስጉምቲ ምውሳድ ስለዘፍርሖ ብታሕተዎት ኮለኔላትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ምእሳር ጀሚሩ ‘ሎ። ክሳብ ሕጂ ድማ ናብ 60 ዝጽግዑ ተኣሲሮም ኣለዉ። ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ግን፡ ሓላፊ ውድባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዓብደላ ጃብርን፡ ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡብ ምስጦፋ ኑር ሕሸንን እዮም።
(ንማእሰርቲ ብዝምልከት፡ ዝበጽሓና ዝርዝራት ‘ኳ እንተሎ፡ ገለ ሳጓታት፡ ገለ ናይ ስራሕ ቦታን መዝነትን ጥራይ ዝገልጽ፡ ፍርቀፍርቂ ስለዝኾነ፡ ኣብ ቀጻሊ ዝተማልአ ሓበሬታ ምስተረኽበ ከነቕርቦ ኢና)
ሜጀር ጀነራል ዑመር ጠዊልን፡ ሜጀር ጀነራል ሃይለ ሳሙኤልን (ቻይና) ናብ ኣስመራ ተጸዊዖም ከብቅዑ ናብ ኣስመራ ኣይመጽኡን። ኣብ ቦትኦም ኣለዉ።
ኣብቲ ብ21 ጥሪ፡ ብሓይልታት ምክልኻል ምንቅስቓስ ዝተኻየደሉ ዕለት ዝተቐትለ ሓላፊ ብርጌድ ረሻሽ ዝነበረ ኮለኔል ስባህትለኣብ ጽገ (ወዲ ጽገ) ብ 25 ጥሪ ኣብ ደቀምሓረ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ተቐቢሩ።
ንሱ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዕረፍቲ ስለዝነበረ፡ ደሃይ ኣሃዱኡ ክገብር ተበጊሱ መኪና ስለዘይነበረቶ፡ ቀደም ኣብ ከቢድ ብረት ፐርሰናል ክፍለሰራዊት ዝነበረ መብራህቱ ዝብሃል ኣብ መጓዓዝያ (ጭማድ) ዝሰርሕ ወዲ ኣሃዱኡ ነበር ብመኪናኡ ከብጽሖ ብሓንሳብ ጉዕዞኦም ናብ ደቀምሓረ ገጾም ጀሚሮም። እንተኾነ፡ ስርዓት ኢሳይያስ ኩሉ ብሎኮታት ክዕጾ ኣዚዙ ስለዝነበረ፡ ብሎኮ ፈንጢሶም ክኸዱ ከለዉ ወዲ ጽገ በቶም ሓለዋ ተወቒዑ ክዓርፍ ከሎ፡ መብራህቱ ተወጊኡ። ምስቶም ዝተንቀሳቐሱ ርክብ ኣይነበሮን።
ናይ ቀረባ እዋን ዝምድና ኢሳይያስን ስብሓትን
ቅድሚ ክልተ ሰለስተ ወርሒ ኣቢሉ ኣዲኡ ንጀነራል ስብሓት ኤፍሬም ስለዝዓረፋ ኢሳይያስ ብቐጻሊ ምሸት ምሸት ይበጽሖ ነይሩ። ካብ ዳስ ተኸዊሎም፡ ሓዘንተኛ ገዲፎም፡ ኣብ ውሽጢ ገዛ ብምእታው ኣረቂ ሰትዮም ምስ ሰኸሩ ክልተ መዓልቲ ኢሳይያስ ብዋርድያታቱ ተጸይሩ ናብ ገዝኡ ከይዱ።
ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም ንኽስተር ምስ ብዓልቲ ቤቱ ኣብ ሓደ ገዛ ኳ እንተነበሩ ፍቱሓት እዮም። በዚ ድማ ቅሳነት የብሉን።
ኢሳይያስን ተለኣኣኽቱን፡ ብሪጋደር ጀነራል ሳልሕ ዑስማን፡ ምስቲ ኣብ ዓሰብ ዝፈጸሞ ጅግንነት ኣብ ህዝቢ ተወርዩሉ ስለዝነበረ ብፖለቲካዊ ዓይኒ ምስ ኩሎም ‘ቶም ካልኦት ካብ ምእሳሩ፡ ፈቲሕካ ንሰራዊት ኣብ ምርግጋእ ክጥቀሙሉ ስለዝመረጹ፡ “ኣጋግዮምኒ ኢልካ እንተኣሚንካን ንሰራዊትካ እንተገሊጽካሎምን ካብ ቤትማእሰርቲ ነጻ ከነውጽኣካ ኢና” ኢሎም ጸቕጢ ገይሮምሉ። በዚ መሰረት፡ ኣብ ዝሓለፈ ሒደት መዓልታት ካብ ማእሰርቲ ወጺኡ፡ ብሓላፊ ጸጥታ ብሪጋደር ጀነራል ኣብርሃ ካሳ (ወዲካሳ) ተሰንዩ። ናብታ ዝመርሓ ዝነበረ ክፍለሰራዊት 19 ተመሊሱ። ኣብ ቅድሚ ኣሃዱኡ፡ “ኣጋግዮምኒ፡ ሕማቕ መዓልቲ ውዒለ” ከምዝብል ገይሮሞ። ሓሊባይን ወዲ ኤፍሬምን ‘ውን ኣብ ሰራዊት ተመሳሳሊ ጎስጓሳት ኣብ ምክያድ ተጸሚዶም ኣለዉ።
እዚ ኩነታት’ዚ ዝተፈጸመሉ ድሕረ ባይታ
ብልክዕ ዕለትን ዓመትን ስርዓት ኢሳይያስ ንህዝቢ ኤርትራ መዓስ ከምዝመለኸ ንምርግጋጽ ኣሸጋሪ ኳ እንተኾነ፡ ካብ ምንቅስቓስ ጉጅለ 15 ንደሓር ዓዚዙ ከምዝተጋህደ ብሩህ እዩ። ካብኡ ንደሓር ዝቐጸለ ዝርዝራት ከይነውሓና፡ ዝነብሮ መላኽነት እናላሕለሐ ምስ መጸ፡ ብፍላይ ኣብዛ ዝሓለፈት ዓመት፡ ዝተራእየ ቅልውላው ኢሳይያስን ነቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ንምቍጽጻር ዝገበሮ፡ ግን ከኣ ዲል ዘይረኽበሉ ፍጻሜታት ብጽሙቕ ዝበለ መንገዲ ምምልካቱ ይከኣል።
ቦኽሪ ስጉምቱ፡ ንሚኒስትሪ ምክልኻል ምስ ሚኒስተሩ ኣልሚስካ መሓውር ምክልኻል ካብ በለዛ ናብ ቤትጽሕፈት ፕርዚደንት ምእታው እዩ ነይሩ። ነዚ ብጭቡጥ ንምርኣይ፡ ምሉእ፡ ግን ከ ዘይወግዓዊ ምስግጋር ስልጣን ምሽያም ኮለኔል ተስፋልደት ሃብተስላሰ እዩ ነይሩ። ከም መርኣያ ናይዚ፡ እታ ናይ መጀምርያ ሰርኩላር ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ ምቍጽጻር ሰማያት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መዝነት ‘ቲ ሓድሽ ኮሌኔል ከምዝኣተወ ተረድእ እያ ነይራ። በዚ ሰርኩላር’ዚ ብዘይ ፍቓድ ኮለኔል ተስፋልደት፡ ትበርር ሄሊኮፕተር ይኹን ነፋሪት ከምዘየላ ተኣዚዙ። እዚ ብዝኾነ ሃገራዊ ወተሃደራዊ ዕላማ ዝወጽአ መደብ ኣይነበረን። ኢሳይያስ ኣብ ነብሱ ክመጽኦ ካብ ዝኽእል ተጻብኦ ንምክልኻል ዝወሰዶ ስጉምቲ እዩ።
እዚ ገና ነቲ ኣዛዚ ሓይሊ ኣየር እየ ዝብል ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሃብተስላሰ ኣብ ስልጣኑ ከሎ ዝተኣወጀ ብምንባሩ፡ “እሞ ጀነራል ወዲ ሃብተስላሰ ደኣ ኣዕዋፍ እዩ ዝሕሉ ዘሎ” እናተባህለ፡ መላገጫ ናይቶም መዛንኡ ጀነራላት ኮነ። ምስዚ ተታሓሒዙ ዝመጽአ ነገር እንተነይሩ፡ ምስዋር ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም ጋህዲ ምዃኑ እዩ። ነዚ ምስግጋር ስልጣን ርእዩ ከምዘይረኣየ ህጣሙ ኣጥፊኡ ክነብር ዝመረጸ “ምሉእ ጀነራል” ኣሽንባይ ዶ ክብድሆ ወይ ክጻረሮ፡ ምስ ኮለኔል ተስፋልደት ክመሳሰል እዩ ዝተራእየ። ካብቲ ግቡእ ናይ ሚኒስተር ምክልኻል ዕማሙ ተዋሲኑ ኣብ ካልእ ጎድናዊ ዕማማት ዘቢሉ ዝረኣዩዎ ኣዘዝቲ ሰራዊት ድማ፡ “ተቐባሊ ጋሻ” ክብሉዎ ጀሚሮም።
ኣብ መወዳእታ ድማ፡ እቲ ብዘውዲ (ሰክረታሪ ኢሳይያስ) ጌርካ ምስ “ፕረዚደንት” ዝረኽቦ ዝነበረ ቆጸራ ተሪፉስ፡ ምስ ኮለኔል ተስፋልደት ንምዝራብ ጋዶ ዝኾኖም ጀነራላት ናብ ቃልዕ ወጺኦም ከዕዘምዝሙ ተሰሚዖም። “ ነገር ስግንጢር ኮይኑ፡ ጉዳይ ምክልኻል ሃገር፡ ጀነራላት ከለዉ ብኮለኔላት ኮይኑ፡ ፕረዚደንትና ድማ ባሕታዊ ኮይኑና” እናበሉ ኣብ ጎደናታት ኣዕለሉ። እዚ ኢሳይያስ ዝወሰዶ ስጉምቲ፡ መቐጸልታ ናይቲ ካብ መዓታት ሰማይ ስለነብሱ ገይረዮ ዝበሎ ሓለዋ ብመሬት ‘ውን ውሕስነት ንምርካብ ዝገበሮ ካብ ምጥርጣርን ዘይምትእምማንን ዝተበገሰ ጥበብ እዩ።
እዚ ምዕዝምዛማት ኣብ እዝኒ ኢሳይያስ ምስ በጽሐ፡ ኣብ ሰራዊት ዝነበረ ኢዮብ (ሓሊባይ) ኣብ ቤትጽሕፈቱ ከምዝምደብ ተገብረ። ሓሊባይ ብስርቂ ተኸሲሱ፡ ሓሙሽተ ዓመታት ናይ ማእሰርቲ መቕጻዕቱ ዝወድአ ሓላፊ ኮይኑ፡ ኣብ ምዕዳል ኣባይቲ መንግስቲ ንተጋዳላይ እከለ እዚ ይግብኦ ንእከለ ድማ እዚ ኣይግባእን እናበለ፡ ገዛውቲ ካብ ህዝቢ ክምዝንዕን ክዕድልን ዝውዕል እዩ ነይሩ።
ሚኒስተር ምክልኻልን “ፕረዚደንትን” እቶም ውሽጣዊ ኩነታት ዝከታተሉዎ መኮንናት ኮይኖም፡ “ ገዛውቲ ናይ ሓሊባይ፡ ሰማይ ናይ ናይ ተስፋልደት” እናበሉ መዋዘዪ ገይሮሞ። ኣብ ሓጺር ግዜ ግሁድ ዝኾነ ናይ ስልጣን ምሽማውን ውድድርን ድማ ኣብ መንጎ ኮለኔል ተስፋልደትን ብሪጋደር ጀነራል ሓሊባይን ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ እናበርሀ ይመጽእ ኣሎ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ንኹሉ ርዱእ ኮይኑ ከምዘሎ፡ እቲ ርእሰ ምትእምማን ዘጥፍአ ብፍርሒ ተዋሒጡ ዘሎ፡ “ፕረዚደንት” ነቲ ካብ ታሕቲ ናብ ላዕሊ ዝኸይድ ዝነበረ ኣካይዳ ሓርነታዊ ሰራዊት ገዲፉ፡ ካብ ሓደ ገጽ ናብ ካልእ ገጽ ጀነራላት ቀልባዕባዕ እናበለ ትልኽ ይብል ኣሎ። ፖለቲካዊ ሕቶ ኤርትራ፡ ከምቲ ን 25 መዓልታት ኣብ ውሻጠ ድሕሪ ምልምማድ፡ ኣብ ቴለቭዥን ቀሪቡ ኣብ 25 ደቓይቕ “ናይ ፎርቶ ጽውጽዋይ ተወዲኣ” ዝበሎ፡ ብቐሊሉ ዝውዳእ ኣይኮነን። ህዝባዊ፡ ፍትሓዊ ሕቶ ስለዝኾነ። እቲ ኢሳይያስ ኣብ ቴለቭዥን ዝተዛረቦ፡ እቲ ክኾነሉ ዝምነዮ ደኣምበር፡ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ኣይኮነን።
ታሪኽ ህይወት ስዉእ ጅግና ወዲ ዓሊ ኣብ ቀጻሊ ከነቕርበልኩም ኢና።
ኣሰና ፋውንዴሸን


text:
ናይ ብጹሓት ትምህርቲ ንኽትረክብ ንሕግዘካ ኢና። ናብ ስራሕ ከምርሓካ ዝኽእል ትምህርትታት። ነቲ ናይ
መጻኢ ግዜ ሞያኻ ክኸዉን ዝኽእል ትምህርቲ ብቐሊሉ ከም ክትረኽቦን ከም ተመልክቶን ክንገብር ኢና።
እቲ ትምህርቲ ብቛንቋ ሽወደን እዩ
እቲ ትምህርቲ ኩሉ ብቛንቋ ሽወደን እዩ። እዚ ስለ ዝኾነ ከተመልክት እንድሕሪ ደሊኻ ብቛንቋ ሽወደን
ምዝራብ፣ ምንባብን ምጽሓፍን ክእለት ክህልወካ ኣገዳሲ እዩ።
ዓዉዲ (field)iትምህርትታት
ኣባና እዚ ዝስዕብ ዓዉዲ ትምህርታት ትረክብ:
ህንጻን ትሕቲ ቅርጽን
ኤሌትሪክን ጽዓትን
ናይ ኤስተቲስካ ማለት ናይ ፍልስፍና፣ ጥበብ፣ ስነ-ጽሑፍ ትምህርትታ
መጓዓዝያ መካይን፣ መኽዘንን ትራንስፖርትን
መሸጣን ዕዳጋን
መሬት፣ ዱርን ተፈጥሮን
ቤት ብልዕን ምግብን
ዉሕስነት ጸጥታን-ሓለዋ ምክልኻልን
ተክኖሎጂን (ስነ-ኪነት) ኢንዱስትሪን
ምምህርናን ስነ-ምምሃር (pedagogy)
ክንክን ጥዕና
ብምግምጋም ምርግጋጽ (ቫሊደሪንግ)
ንዘሎካ ፍልጠትን ክእለተን ዘርጋግጽ መዝገብ የብልካን? ነቲ ትኽእሎን ወይ ዝሰራሕካሉን ብምግምጋምን
ብምርግጋጽን ምስክር ወረቐት ክዉሃበካ ይካኣል። ንደገፍን ንምኽርን ናይ ምግምጋምን ምርግጋጽን ሓገዝን
ኣብቲ ናይ ምምሕዳርካ ዘሎ ናይ ትምህርትን ናይ ሞያን መገዲ ሓባሪ (studie- och yrkesvägledare)
ድሃይ ግበረሎም።
ኣብዚ ትሕቲ ናይ ምምሕዳርካ መላገቢ (link)iትረክብ:
/
/መላገቢታት/
ኣስከሹንድ ደጌፎሽ ሃልስበሪ ሄለፎሽ ካርልስኩጋ ኩምላ ላክሶ ለከበሪ ሊንድስበሪ
ዩስናሽበሪ ኑራ አረብሩ


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 15.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ወዲ ሰብ ብዙኅ መከራ ኺጸግብን, ብ ዓበይቲን ብሊቃነ ካህናትን ብመምህራን ሕግን ኺነዓቅን ኺቕተልን ብሣልሰይቲ መዓልቲ ኪትንሥእን ግድን እዩ” ድማ በሎም። ኢየሱስ ንኩሎም ከምዚ በሎም፦ “ ዝኾነ ሰብ ድድኅረይ ኪስዕብ ዚደሊ ገዛእ ርእሱ ይኽሓድ፥ መዓልቲ መዓልቲውን ምስቀሉ ተሰኪሙ ይስዓበኒ። ምኽንያቱ እቲ ንነፍሱ ኼድኅና ዚደሊ ኼጥፍአ እዩ፤ እቲ ንነፍሱ ምእንታይ ዜጥፍአ ግና ኼድኅና ኢዩ። ሰብከ ንብዘላ ዓለም ረቢሑስ ንነፍሱ እንተ ጎድአ ወይ እንተ አጥፈአ እንታይ ይጠቕሞ፧
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ መድኅኒና ኢየሱስ ክርስቶስ “ ወዲ ሰብ ብዙኅ መከራ ኺጸግብን፥ ዓበይቲን ብሊቃነ ካህናትን ብመምህራን ሕግን ኺነዓቅን ኺቕተልን ብሣልሰይቲ መዓልቲ ኪትንሥእን ግድን እዩ” እናበለ ናይ መጻኢ ሕይወቱ ንሰማዕቱ የዘንቱ፡፡ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እዚ ኩሉ መከራ ክበጽሖ ዘለዎ ብሰሪ ኃጢአትናን አበሳናን ምኻኑ ቃል አምላኽ ይምህረና። ሎሚ በዚ ግዜ ሕማማት እዚ ነዚ ሓቂ እዚ ክነስተንትን ኢና ንጽዋዕ ዘለና፡፡ እግዚአብሔር አምላኽና ስጋብ ክንደይ ከምዘፍቀረና ክነስተንትን። ቀጺሉ “ ዝኾነ ሰብ ድድኅረይ ኪስዕብ ዚደሊ ገዛእ ርእሱ ይኽሓድ፥ መዓልቲ መዓልቲውን ምስቀሉ ተሸኪሙ ይስዓበኒ። እናበለ ንነፍሲ ወከፍና ነቶም አብ መዓልታዊ ሕይወትና ብሓቂ ንዑዑ ክንስዕብ እንደሊ መስቀልና ክንስከም ከምዘለና አቀዲሙ ይሕብረና።
ገዛእ ርእስኻ ምኽሓድ እንታይ ማለት ኢዩ፧ ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን እታ ንሕና አብዚ ዓለም እዚ ምስ ኩሉ ኃጢትና፡ ድኻምና፡ አንነትና፡ ተሰቐልናያ ዘለና ባቡር – ናብ ሞት እትወስድ ባቡር ኢያ። ስለዚ ክርስቶስ ሎሚ ርእስና ክንክሕድ ክሓተና ከሎ “ ካብዛ ባቡር እዚአ ወሪድና ናብታ ናብ ሞት ዘይኮነ ናብ ሕይወት እትወስድ ባቡር ክንስቀል ኢዩ ዝሓተና ዘሎ። እታ ናብ ሕይወት እትወስድ ባቡር ከአ እምነትና፡ ጉዑዞ ፍቕሪ፡ ትሕትና፡ ተአዝዞ ኢያ።
ክርስቶስ እቲ ዝኾናዮ ክንክሕድ አይሓተናን ኢዩ። ምኽንያቱ ንሕና ብአምሳል አምላኽ ዝተፈጠረና ሕሩያት ፍጡራቱ ኢና። ነቲ እግዚአብሔር ጽቡቕ ገሩ ዝፈጠሮ ሕይወትና፡ ስጋና ነብስና፡ አይኮናን ክንክሕድ ንሕተት ዘለና እንታይ ደአ ነቲ አብ ጉዑዞና ብናጽነትና ዝፈጠርናዮ ወይ ዘባለሸናዮ ሕይወትና፡ ነቲ መልክዕ እግዚአብሔር ሒዙ ዝተፈጥረ ምስልና ዘባላሹ ዘርስሕ ኩሉ ክንክሕድ ይዕድመና። ነቲ አንነትና ክንክሕድ ነቲ ስጋብ ሞት ዝተአዘዘ አምላኽና ክንስዕብ ኢና ንሕተት፡
ገዛእ ርእስኻ ምኽሓድ ንሓጎስ፡ ንደስታ፡ ንመንግስተ አምላኽ ንምውራስ ኢዩ። እቲ ንነፍሱ ምእንታይ ዜጥፍአ ግና ኼድኅና ኢዩ። ክልተ ሰባት ይፋቐሩ። ግና ካብ ዝተፈላለየ ሕብረተሰብ ዝመጹ፤ ዝተፈላለየ ቃንቃ ዝዛረቡ እንተኾኑ። እዞም ሰባት እዚአቶም እቲ ፍቕሮም ነባሪ ንኽኸውን ንኽዓብን፡ ፍረ ንኽህብን ሓዲኦም ሓደ ቃንቃ ናይቲ ሓደ ክመሃር አለዎ። እንተዘይኮነ እቲ ፍቕሮም ቀጻልነት ይስእን።
አብ መንጎናን አብ መንጎ እግዚአብሔር አምላኽና ዘሎ ርክብ ከአ ልክዕ ከምኡ ኢዩ ክኸውን ዘለዎ። ንሕና ቃንቃ ስጋ ንዛረብ – ንሱ ናይ ቃንቃ መንፈስ። ንሱ ቃንቃ ፍቅሪ ክዛረብ – ንሕና ቃንቃ ትዕቢት ትምምክሕቲ ንዛረብ። ገዛእ ርእስኻ ምኽሓድ ማለት እምበአር ከምቲ ዝድለ ምስ እግዚአብሔር አምላኽና ንምርኻብን ምስኡ ሕብረት ንምምስራትን ቃንቃኡ ክንመሃር የዲሊ። ካብ አንነትካ ነጻ ኮይናካ ብትሕትና አብ ቅድሚ አምላኽን ሰብን ምምላስ ማለት የድሊ። ስለዚ ምእንቲ ፍቕሪ ክርስቶስ ኢልና ርእስና ክንክሕድ አሰሩ ወይ መንገዱ ክንስዕብ የድሊየና። ክርስቶስ እምበአር ብፍላይ በዚ ሕማማት ግዜ ገዛእ ርእስና ብምኽሓድ መስቀልና ተሰኪምና ክንስዕቦ ይሓተና አሎ።
ኢየሱስ ክንክተሎ ምስኡ ሕብረት ንክህልወና ፡ እቲ ንሱ ዘዳለወላ መንግስቲ ንኽንወርስ፡ መዓልቲ መ ዓልቲ መስቀልና ክንጸውር የድሊየና። ነቲ ናቱ መገዲ ኽንክተል ይግበአና። ስለዚ እቲ ሓቀኛ ሓዋሪያ መስቀሉ ንምስካም አይፈርህን። ከምይ ሕጊ ብምሉኡ አብቲ” ንብጻይካ ከም ነፍስኻ አፍቅር” ዝብል ትእዛዝ ተጠቕሊሉ አሎ። እቲ መስቀል መስቀሉ ዝጸውር ከአ እቲ ዘፍቅር ኢዩ። መስቀል እቲ ንዓለም ዘድኃነ ኢዮሞ ንመስቀል ንምስካምን አይንሕፈር። ክርስቶስ ነቲ መስቀል ክሽከም ብፍቃዱ ዝተሰከሞ ንሕና ንኽንድሕን ንሕና ሕይወት ንኽንረክብ ኢዩ። ዝለዚ ከም ክርስቲያን ተኸተልቲ ክርስቶስ ምእንቲ ፍቅሪ ክርስቶስ ኢልና መስቀልና ክንጸውር ንዕድም አለና። መስቀል ምስ እንሽከም ክርስቶስ ምንጪ ሕይወትና ክኸውን ኢዩ። ንኽርስቶስ ስቃይ መስቀል ተልእኾ ሕይወቱ ኢዩ ነሩ እሞ ንሕናውን ተልእኮ ሕይወትና ንግበሮ።


text:
ካብ ቅዱስ ሲኖዶስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡
ሰላምን ምሕረትን እግዚኣብሔር ዝፈትዎ፡ ደቂ ሰባት ዝሰምሩሉ፡ መሰረት ሓድነት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን እዩ። ነዚ ሓድነት`ዚ ንኽዕቅብን ንድህነት ቤተ ክርስቲያን ክብልን ቅድሚ ዓሰርት ዓመት ቅድሱ ሲኖዶስ፡ በቲ ዘረኸቦ ጉድለት ንሳልሳይ ፓትርያርክ ኣቡነ አንጦንዮስ ካብ መዓርጎም ስዒሩ ካብ መንበሮም ከምዘውረዶም ይዝከር።
በብእዋኑ ምእንቲ ሰላምን ምሕረትን ቤተ ክርስቲያን፡ ቅዱስ ሲኖዶስ ኮነ ኮሎም ኣካላት ቤተ ክርስቲያንን መንግስትን በብዝከኣሎም ክጽዕሩ እዃ እንተ ጸንሑ፡ ኣብ መደምደምታ ግና ክብጻሕ ኣይተኻኣለን ነይሩ።
ጊዜ ገቢር ለእግዚኣብሔር እዩ እሞ እንሆ እዚ ብቅዱስ ሲኖዶስ ኮነ ብስምረት ገዳማት፡ ብጉባኤ ሊቃውንት ከምኡ`ውን ብዝምልከቶም ኣካላት ክጸዓረሉ ዝጸንሐ ጉዳይ ብዘሕጉስ መንገዲ ኣብ መደምደምታ ምዕራፍ ሰላም በጺሑ ምህላዉ ነበስር። ድህሪ ዝተገብረ ነዊሕ ዝርርርብን ዓሚቕ ዘተን፡ ባዕሎም ኣቡነ አንጦንዮስ፡ ነቲ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ፓትርያርክ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ዝፈጸምዎን ምኽንያት መውረዲኦም ዝኾነን ጌጋታት ሓደ ብሓደ ብምጥቃስ `እዚ ኩሉ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ ዝገበርኩዎ ጌጋ ምዃኑ እናገለጽኩ፡ ንቅድስት ቤተ ክርስቲያንን ንቅዱስ ሲኖዶስን ብልቢ ይቕሬታ እሓትት` ብምባል ብቓልን ጽሑፍን መረጋገጺ ንኹሎም ዝምልከቶም ኣካላት ከፍልጡ ከለዉ፡ `ብፍቕርን ስኒትን ሓቢረ ኪጓዓዝ ፈትየ ብምሉእ ልበይን ድሌተይን ይቕሬታ ዝሓተሉ ዘለኹ ምዃነይ ደጊመ ብዝተለምደ ክታመይ ኣረጋግጽ` ብምባል ሓቀኛ ኣባታዊ ተግባር ፈጺሞም።
ቅዱስ ሲኖዶስ ድማ መፍቀሬ ምሕረት ብምዃኑ፡ ናቶም ይቕሬታ ተቐቢሉ፡ ንእኦም ኣብ ጉባኤኡ ኣጸዊዑ ምስ ኣባላቱ ልቢ ዝትንክፍ ናይ ሰላምን ፍቕርን ይቕረታን ምሕረትን መንፈሳዊ ተግባር ፈጺሙ።
እዚ ፍጻሜ`ዚ ንሓድነት ቤተ ክርስቲያን ዘጽንዕ፡ ንምእመናን ምእመናትን ዝጥርንፍ ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ እናተዘከረ ዝነብር ዓቢይ ግብሪ ክኸውን ከሎ፡ ብኣንጻሩ ነቶም ሰላምን ሓድነትን ቤተ ክርስቲያን ዘየድልዩ ንሕቡእ ኣጀንዳታቶም መጋበሪያ ክኾኖም ንሕዝቢ ክርስቲያን ኪኸፋፍሉ ዝጸንሑ ኣካላት ግና ጉዶም ዘቃልዕ እዩ።
ብዓቢኡ ድማ እዚ ፍጻሜ`ዚ፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን በዚ ተበጊሳቶ ዘላ ሓድሽ እማመን ንጉዕዞ ትንሳኤን ንኹሉ ውሽጣዊ ጉዳያት፡ ንገዳማታን ሊቃውንታን ብሓፈሻ ንኹሎም ደቃን ኣዋሓሒዳ ባዕላ ናይ ምርኣይን ጸገማታ ናይ ምፍታሕን ምሉእ ዓቕሚ ከምዘለዋ ዘመልክት እዩ።
ኣብዚ ብመሪሕነት ቅዱስ ሲኖዶስ ዝተገብረ ጻዕሪ ምስኡ ሰሚሮም ዝጸዓሩ ስምረት ገዳማትን ሊቃወንት ሃገርን ካልኦትን ምስጋንኡ እናቕረበ፡ ከምኡ`ውን ነቲ ብመንግስታዊ ኣካል ዝተገብረ ኩሉ ዓይነት ምድግጋፍ ዘለዎ ኣኽብሮት እናገለጸ ንኹሎም ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘለዉ ስዩማን ወለዱ ክህነትን ምእመናንን ምእመናትን እንቋዕ ሓጎሰና ይብል።
ኣብዚ እግዚኣብሔር፡ ብጸሎትን ቃል ኪዳናን ቅድስት ድንግል ማሪያም ንሃገርና ብዝናመ ምሕረትን ብጠለ በረኸትን ዝባርኸሉ ዘሎ ምእታው ዘመነ ሱባዔ ፍልሰታ ለማሪያም ኢና ዘሎና እሞ፡ ኣዕዚዙ ጸጋኡ ክብዝሃልና ንእግዚኣብሔር ኣበርቲዕና ክንልምኖ እናዘካኸርና፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ድሕሪ ሱባኤ ከነቕርበልኩም ምዃና ነፍልጥ።
እግዚእብሔር ሰላሙ የብዝሓልና።
ቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ
ኣስመራ – ኤርትራ
8 ነሓሰ 2016


text:
ኣማኻሪ ፕረዚደንትን ሓላፊ ፖለቲካዊ ፍትሕን ኣቶ የማነ ገብረኣብ፡ ብ7 ግንቦት ንኤርትራውያን ነበርቲ ጁባን ከባቢኣን ሰሚናር ኣካዪዱ።
ኣቶ የማነ፡ “ኣበይ ኣለና፣ ናበይከ ንኸይድ ኣለና?” ዝብል ዛዕባ ብምልዓል ኣብ ዝሃቦ ሰፊሕ መግለጺ፡ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንዝሓለፈ 60 ዓመታት – ብዘይሩፍታ ኣብ ምርጋግጽን ምዕቃብን ናጽነት፣ ከምኡ’ውን ኣብ ምምካት ኣድልዎን ተጻብኦን ሓያላት ሃገራት ተጸሚዶም ምጽንሖም ብምጥቃስ፡ ኤርትራ ብቑጠባ ክትብልጽግን ንዜጋታታ ምቹእ ናይ መነባብሮ ሃዋህው ከተዋድድን ዘኽእል ረቛሒታት እኳ እንተለዋ፡ ሃገራዊ ሰላማክዘርግ ዝኽእል ስግኣታት ንሓዋሩ ከይተወገደን ዞባዊ ሰላምን ውህደትን ከይተረጋገጸን ክሰምር ስለዘይክእል፡ ስግኣታት ምውጋድን ዞባዊ ሰላም ምርግጋጽን ቀዳምነት ተዋሂቡ ዝስራሓሉ ዘሎ ምዃኑ ኣብሪሁ።
ገስጋስን ብልጽግናን ሃገራትን ሕብረተሰባትን ብመንግስታት ጥራይ ዝዕመም ከምዘይኰነ ዝሓበረ ኣቶ የማነ፡ ተራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝነብር ዜጋ ወሳኒ ከምዝዀነ ብምጥቃስ፡ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ መስገደላትን ብድሆታትን ስደት ብምስጋር ሃገራዊ ጥምረቶም ከሐይሉ፣ ከምኡ’ውን ላዕለዋይ ልኡኽ ኤርትራ ኣቐዲሙ እውን፡ መልእኽቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ናብ ኣቦ-መንበር ልኡላዊ ባይቶ ሱዳን ጀነራል ዓብዱልፋታሕ ኣልቡርሃንንፕረዚደንት ሪፓብሊክ ደቡብ ሱዳን ሳልቫኪር ማያርዲትን ምብጽሑ ዝዝከር እዩ።
ትምህርታውን ቁጠባውን ዓቕምታቶም ከዕብዩን ስድራቤታት ክዕንግሉን ጸዊዑ።
ኣብ መወዳእታ ተሳተፍቲ፡ ንዕድላት ወፍሪ ኣብ ኤርትራ፣ ኩነታት ዞባናን ናይ መጻኢ መደባት መንግስትን ዝምልከት ሕቶታትን ርእይቶታትን ድሕሪ ምቕራብ፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቶምን መሪሕነቱን ዘለዎም እምነት ብምንጻር፡ ካብኣቶም ዝሕተት ንምምላእ ዘለዎም ድልውነት ኣረጋጊጾም።


text:
ስርዓት ህግደፍ፡ ጥፍኣትን ብርሰትን ኢዩ
ስርዓት ህግደፍ፡ ጥፍኣትን ብርሰትን ኢዩ ታደሰ ኪዳነ (በርሚንግሃም) 08/01/2017 ተደጋጊሙ ከም ዝተገልጸ፡ ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ስኑ ነኺሱ ክቃለስን ልዕሊ ዓቕሙ መስዋእቲ ክኸፍልን ከሎ፡ ሓንቲ መዓልቲ ንመግዛእታዊ ሰራዊትን ኩሉ ናይ ጭቆናን ዓፈናን መሓውራቱ በታቲኹ፡ ደቃ እትጥርንፍ፡
ስርዓት ህግደፍ፡ ጥፍኣትን ብርሰትን ኢዩ
ታደሰ ኪዳነ (በርሚንግሃም) 08/01/2017
ተደጋጊሙ ከም ዝተገልጸ፡ ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ስኑ ነኺሱ ክቃለስን ልዕሊ ዓቕሙ መስዋእቲ ክኸፍልን ከሎ፡ ሓንቲ መዓልቲ ንመግዛእታዊ ሰራዊትን ኩሉ ናይ ጭቆናን ዓፈናን መሓውራቱ በታቲኹ፡ ደቃ እትጥርንፍ፡ ስደተኛ ዝምለሰላ፡ ፋሕ – ፋሕ ዝበሉ ዜጋታታ ተመሊሶም ዝተኣኻኸቡላ፡ ውሉድ ምስ ወላዲኡ ዝተሓቛቖፈላ፡ ዓበይትን ናእሽቱን ዝከባበሩላ፡ ዝባደሙ ኣግራብን ዝጸነቱ እንስሳታትን ዳግም ዝምለሱላ፡ ኤርትራ እትበሃል ብልጽግትን ርሕስትን ሃገር ክትህልዎ ብልቢ ስለ ዝተመነየ ጥራይ ኢዩ። ምእንቲ`ዚ ከኣ ኢዩ፡ ጨቐቕ ኢሉ ዘዕበዮም ደቁን – ላዕልን ታሕትን ኢሉ ዘጥረዮ ንብረትን ከይበቐቐ ንሰውርኡ ወፍዩ። ሓቢሩን ብሓደ ድምጽን ስለ ዝመከተ ድማ ኢዩ፡ ንካብኡ ዝዓብዩን፡ ሰብ ብዙሕ ዓቕምን ትሕዝቶን ስዒሩ፡ ነጻ ሃገር ከም ትህልዎ ዝገበረ።
መግዛእቲ ተባሪሩ፡ እቶም ኩለንትንኡ ጸንቂቁ ዝሓብሓቦም ደቁ በትረ – ስልጣን ምስ ሓዙ ግን፡ ኮር ተገምጠል ኮይኑ፡ ካብቲ ትማሊ ክኣልይዎ ዝተቓለስዎ መግዛእታዊ ናይ ጭቆናን ዓፈናን መሓውራት ንላዕሊ፡ ኣብ ማእገሩ ተሰቒሎም፡ ኣብ ዓንቀሩ ተሽኺሎም፡ ኣብ ምድሪ – ቤቱ እሾኽ ዘሪኦም፡ ናብ ዘይልወጥ ዕረ – ናብ ዘይርገጽ ጓህሪ ተቐይሮም የሳቕይዎ ኣለዉ። ድሕሪ ገለ ስቓይ ተመሊስካ ራህዋን ጥዕናን ትረኽበሉ እንተ ዝኸውን`ውን ኣይምኸፍአን። ነቲ ኩነታት ዝያዳ ሕማቕ ዝገብሮ፡ ካብ ስቓይን ጭውያን፡ ካብ ዓፈናን ጭቆና ሓሊፋ – ሃገርና ናብ ብርሰት ተሰጋጊራ ምህላዋ ኢዩ።
ሎሚ ኤርትራዊ ወለዶ ይበርስ ኣሎ። ኤርትራዊ ሰብ ተበቲኑ፡ ክቡር ባህሊ ኤርትራ ተበሪዙ ይጠፍእ ኣሎ። ኣግራብና በሪሱ፡ ልሙዕ ሓመድና ተባሕጒጉ፡ ጥሪትና ጠፊአን፡ ሃብትን ገንዘብን ኤርትራዊ ንጓኖትን ነጋዶ ደቂ-ሰብን ይዝሮ ኣሎ። ኤርትራ ሃገርና፡ እታ ትማሊ ምእንትኣ ዝሞትናን ዝሰንከልናን ሃገርና – ኣብ ቅድሚ ዓይንና ትበርስ ኣላ። ቀሊል ዘይኮነስ ኩለንተናዊ ብርሰት ዝረኣየላ ሃገር ኮይና ኣላ።
ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ብርሰት ጸብጺብካን መጻሕፍቲ ቀሚርካን ዝውዳእ ኣይኮነን። ንኣዝዩ ውሑድ ካብኡ ግን ብኣዝዩ ምጡን ቃላት ትንክፍ ትንክፍ ኣቢልካዩ ምሕላፍ ዝከኣል እመስለኒ። ንሎሚ ድማ ብኣጋጣሚ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ሓድሽ ዓመት፡ ካብ ብርሰትን ምብትታንን እንድሕነላ ዓመት ክትኮነልና እናተመነኹ፡ ኣብዚ ቀዳማይ ክፋል “ኤርትራን ብርሰት ደቃን” ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ቁሩብ ወስ ከብል ኢየ።
ኤርትራን ብርሰት ደቃን
ኤርትራዊ ወለዶ፡ ኣብ ዓዱን ርስቲ ኣባሓጎታቱን፡ ጤሳን ግብርን እናተማስሐ፡ ብናይ ነዊሕ ናይ ዘርኢ ሓረግ ንሓድሕዱ እናተዋሰበ ዝነብር ክቡር መለለዪ ባህሊ ዝውንን ህዝቢ ኢዩ። ዓመጽቲ መግዛእታዊ ሕግታትን ግዝይኡ ሓልዩ ዝመጽእ ባህርያዊ ደርቅን ብዙሕ እዋን ተፈታቲኖማ`ኳ እንተኾኑ፡ ናብ ብርሰት ገጹ ዘምርሓሉ እዋን ግን ፈጺሙ ኣይነበረን። ብሰንኪ ኲናትን ግዝያዊ ስደትን ዓያዪ ኤርትራዊ ጉልበት ኣብ ዝውሕደሉ እዋን`ውን እንተኾነ፡ ህዝቢ ካብን ናብን ናይ ምንቅስቓስ መሰል ስለ ዝነበሮ፡ ወርቁን ገለ ካብ ጥሪቱን ሸይጡ፡ ዝተረፋ ከብቱን ጠለ-በጊዕን ከፍሪ፡ ግራውቱ ሓሪሱ ምህርቱ ክሓፍስ ተሸጊሩ ኣይፈልጥን። ዝተወልደ ቆልዓ ክሳብ ዓቕመ ኣዳም /ዓቕመ ሀዋን ዝበጽሕ ምስ ወለዱ ዝጸንሓሉ እዋን ስለ ዝነበረ`ውን፡ ብጽምዋ ትብላዕ ስድራ ኣይነበረትን ንምባል ዘየድፍር ኣይኮነን።
እቶም ክሳብ ዕለተ ናጽነት ቆርበት በጊዕ ተኸዲኖም ዝመጹ ናይ ቃልሲ ብጾት ዝነበሩ፡ ድሕሪ ምብራር መግዛእቲ – ተኸዲኖሞ ዝነበሩ ቆርበት ኣልዮም ብቕሉዕ ናብ ጎይቶት ዝተቐየሩ፡ ካብ ኣብራኽ ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈጥሩ ጨካናት በትረ ስልጣን ምስ ጨበጡ ግን፡ ብእኡ ንብኡ ኢዮም ብርሰት ኤርትራዊ ሰብ ኣዊጆም።
ንብዙሓት- እዚ ንብርሰት ኤርትራዊ ወለዶ ዘንቀደ ፖሊሲ ህግደፍ፡ ድሕሪ ኲናት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ወይ ድሕሪ ምእሳር ጉጅለ 15 ዝጀመረ ይመስሎም ይኸውን። እቲ ሓቂ ግን ንሱ ኣይኮነን። ቀደም ዝተጠጅአን ድሕሪ ናጽነት ዝተጋህደን በታኒ ፖሊሲ ኢዩ። ነዚ መረጋገጺ እትኾነና ሓንቲ ኣብነት ካብ ብዙሕ ከቅርብ ኢየ።
ኣብ 1995 ዓ.ም (4 ዓመታት ድሕሪ`ቲ ናይ ናጽነት ፈንጠዝያ) ብስራሕ ምኽንያት፡ ምስ ገለ ብጾት፡ ናብታ ኣብ ውሽጢ ባጽዕ እትርከብ ብመባእታ ሸኽ ኣልኣሚን እትፍለጥ ቤት- ትምህርቲ ንኸይድ። ኣብ ቀጽሪ ናይቲ ቤት-ትምህርቲ ምስ በጻሕና፡ ክልተ ንበይነን ፍልይ ኢለን ኮፍ ዝበላ ጎራዙት ተማሃሮ ከይደ ካብ ዝገበርኩዎ ዕላል ቆንጭለ ከቕርበልኩም።
ሰላምታ ድሕሪ ምልውዋጥ “ትምህርቲ ከመይ ኣሎ? . . ንፉዓት ዲኽን? . . . ተማሂርክን እንታይ ክትኮና ትደልያ? . . . ገለ ካብ ዘቕረብኩለን ሕቶታት ነይሩ። ኣብ መጀምርታ፡ ንዓይ ዘሐጉስ ጽቡቕ መልሲ ኢየን ሂበናኒ። ቀጺለ ንዓይ ንምሕጓስ ዘይኮነስ፡ ሓቀኛ ስምዒተንን ድልየተንን ክገልጻለይ ምስ ሓተትኩወን ግን ፡ –
“ናይ ብሓቂ ክንዛረብ እንተ ኾይንና፡ ናብዚ ቤት-ትምህርቲ ንመጽእ ንስድራና ከይነቐይም ጥራይ ኢና። ትምህርቲ . . ገለ . . ሳክት ኢዩ። ሓንቲ ኣይጠቕመካን ኢዩ። ንወጻኢ ጥራይ ኢና ክንከይድ ንደሊ . . ” በላኒ። ሕጂ`ውን ውሽጣዊ ስምዒተይ ሓቢአ – ክምስ እናበልኩ “ንወጻኢ ድኣ . . ከመይ ገይርክን ክትከዳ? . . ድሒረ ዘቅረብኩለን ሕቶ ኢዩ።
“እዚ ድኣ ቀሊል! . .” ድሕሪ ምባል፡ ካብ ወጻኢ ምስ ዝመጹ ኤርትራውያን ወይ ደቂ ወጻኢ ተመርዕየን ወይ ናይ ምድንጋር መርዓ ገይረን ንወጻኢ ክኸዳ ከም ዝደልያ ኢየን ገሊጸናለይ። . . . “ተጣፊእና ንዕኦም ንሽውዶም። ሒዞሙና ንወጻኢ ከም ዝኸዱ ንገብር። ኣብኡ ምስ ከድና ከኣ ንጥልጎም . .” በላኒ።
ፍረን ጻማን ናይቲ ዝሰንከልኩሉን ምልሙላት መንእሰያት ቀቢረሉ ዝኣተኹ ገድሊ ከስተማቕራን፡ ብታሪኽና ኮሪዐን ሃገር ክርከባናን ምስ እንጽበየን ጨላቕዕ ተማሃሮ ኢየ ዘዕልል ዝነበርኩ።
ኣብዚ ቃላተን ኣይኮነን ዘገድገስ፡ ዓቕሚ ሀዋን ዘይበጽሓ ደቂ 13/ 14 ዓመት ቆልዑ፡ ኣብቲ ዝመሃራሉ ቤት-ትምህርቲ ይኹን፡ ኣብቲ ተወሊደን ዝዓበያሉ ሃገር – ተስፋአን ዝተጸንቀቐ ምዃኑ ኢዩ። ኣብታ ሓጻር ናይ ትምህርቲ ዕድሜአን፡ ካብ ወጻኢ መጺኡ ብገንዘብ ዝጻፋዕ`ምበር፡ ምእንቲ ሃገር ተጋዲሉ ወይ ኣብ ኤርትራ ተማሂሩ ዝሓለፈሉ፡ ወይ ተስፋ ዘሕደረ ሰብ ኣይረኣያን። እዚ ድማ ፍሽለት ናይቲ ድሮ ተኣታትዩን ብቤት-ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ ማሕዩር ተታሒዙ ዝነበረ ትምህርታዊ ፖሊሲን፡ ፍሽለት ማክሮ ፖሊሲ ኤርትራ ድማ ብዓቢኡን ኢዩ። ፍሽለት ኢልካ ምሕላፉ`ውን እኹል ስለ ዘይኮነ፡ ናይ ብርሰት ፖሊሲ እንተበልኩዎ ንዕኡ ዝበቅዕ ኢዩ።
እነሆ ድማ ሎሚ፡ እቲ ቅድሚ 21 ዓመታት ካብ ናእሽቱ ተማሃሮ ዝሰማዕኩዎ ዘረባን ትምኒትን፡ ኤርትራዊ ናይ ትምህርቲ ተስፋ ዘይኮነስ – ናይ ምንባር ተስፋ ስኢኑ ይስደድ፡ ኣብ ጉዕዞ ይመውት ኣሎ። ኤርትራ ድማ ብርሰት ደቃ ትርኢ ኣላ።
ናብ ኣርእስተይ ክምለስ። እቶም ግዝያዊ መንግስቲ ዘቖሙ ልኡኻት ጥፍኣት፡ ብስእነት ገንዘብን ሓዳስ ሃገርን ኢዮም ዘመኽንዩ ዝነበሩ። ኣካይዶኦምን ዘረብኦምን ግን ፍጹም ዝቃዶ ኣይነበረን። ኩነታቶም ዝተዓዘበ ህዝቢ ድማ፡ ካብ ተወሳኺ ደምን ኲናትን፡ ካብ ካልእ ጥሜትን ድኽነትን ክሃድም ናብ ስደት ጠሚቱ። እቶም ክሳብ ዕለተ ናጽነት ኣብ ከም ሱዳንን ሃገራት ኣዕራብን ዝዝንብዩን ንጉዕዞ ናጽነት ዝተሓጋገዙን ዝነበሩ ኣሕዋት`ውን ዝነበሮም ተስፋ ተጸንቂቑ፡ ገጾም ገምጢሎም ናብ ርሑቕ – ንሓዋሩ ዘይትምለሰሉ ስደት ጠሚቶም። ውሑዳት “ንግዝይኡ ኢዩ እምበር ክዕረ ኢዩ!” ኢሎም ኣብ ምህናጽ ሃገሮም እጃሞም ከበርክቱ ዓዶም ዝተመልሱ ዜጋታት ድማ፡ ካብቲ ዘይተጸበይዎ ናይ ጎይታን ጊላን – ናይ ግበር ኣይትግበር ዝምድናታት ንምህዳም፡ ዝነበሮም ክብርን ሃብትን ኣረኪቦም፡ ከም ሰረቕቲ – ጥራይ ኢዶም ምሉቕ ኢሎም ክወጹ ተገዲዶም። ኤርትራ ሃገርና ድማ ዝበልዓን ሕቆኡ ዝህባን`ምበር፡ ኣለኹዂ ዝብላ ሰብ ስኢና።
ሎሚ ኤርትራ ሃገርና ሰብኣዊ ብርሰት ዝረኣየላ፡ ሰብኣዊ ፍጡር ክነብረላ ዘይክእል ሃገር ኮይና ኣላ። እግሪ ዘውጽአ ቆልዓ መምሎቚ ቦታ እንተረኺቡ ወይ ኣሽሓት ከፊሉ `ሽርብ` ኢሉ ይጠፍእ። ዑናን ጤሳን ኣባሓጎታቱ ዝወርስ፡ ርስትን ግብርን ኣቦታቱ ዝሓርስ ወለዶ ጸንቂቑ ይወጽእ ኣሎ። ብሰንኩ ዝሓርሶ ዝሰኣነ ግራውቲ ቃዲሩ፡ ዝወርሶን ዝሰፍሮን ዝሰኣነ ኣባይቲ ተዓጽዩ ይርከብ። ደቆም ተበታቲኖም ዝጥውሮም ዝሰኣኑ ሽማግለታት ኣብ ዕጹው ኣባይቲ ክቑዝሙ ይሓድሩ ኣለዉ። ኤርትራ ባዲማ፡ ህዝባ ኣብ ምሉእ ዓለም ተበቲኑ – ካልእ ዜግነትን መንነትን ሒዙ ኣማዕድዩ ይጥምታ ኣሎ። እቲ ዋሕዚ`ውን ገና ይቕጽል ኣሎ።
መዓስ እዚ ጥራይ። ኣብቲ ኣእዊኻ ረዳኢ ዘይትረኽበሉ፡ ፍሉጥን ዘይፍሉጥን ኣብያተ ማእሰርቲ ህግደፍ፡ ነቲ ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም፡ ኣብ ጀርመን ዝተፈጸመ ብሆሎኮስ ዝፍለጥ መቕዘፍቲ ደቂ-ሰብ ብዝመሳሰል መንገዲ፡ ብሃሩርን ጥሜትን ማሲኖም ዝጠፍኡ ዘለዉ ኣሕዋት ብዙሓት ኢዮም። ከርሲ መሬት ኤርትራ`ውን ናብ መቕዘፍቲ ደቂ-ሰብ ካብ ዝቕየር ውሑድ ኣይገበረን። ኤርትራዊ ጥፍኣት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ፡ ኤርትራዊ ህልቂት ኣብ ባሕሪ፡ ኤርትራዊ ስቓይ ኣብ ሰሃራን ኣብ ኢድ ዳዕሽን። ኩሉ – ብርሰት ኤርትራዊ ወለዶ ጥራይ ኢዩ ዝነግር። ኤርትራ ሃገርና ቆሪራ “እሔው !!” ትብል ኣላ።
ብሰንኪ`ቶም ድሕሪ ናጽነት ዝተፈጥሩ ናይ ጭውያን መቕዘፍትን ጎይቶት፡ ክንደይ ዝኣክል ኤርትራዊ ዓዱን መረበቱን ገዲፉ ናብ ስደት ከም ዘምርሐ ብንጹር ንምፍላጥ ዝከኣል ኣይኮነን። ከምቲ ስርዓት ህግደፍ ዝደልዮን ዝምነዮን ግን፡ ኣብ ማእሰርቲ ዝሓቐቑን ብቃጻ ዝጠፍኡን ዜጋታትና ተረሲዖም ክተርፉ፡ ሕሉፍ ታሪኽናን ክብርናን ሃሲሱ ዝነብር ኣይኮነን። መሬት ወጊሑ ብነጻ ክንኣቱን ክንወጽእን ምስ ከኣልና፡ ኩሉ ሰነዳት ገናጺልና ንጹር ቊጽሪ ናይቶም ዓዶምን መረበቶምን ገዲፎም ሃጽ ኢሎም ዝጠፍኡ ዜጋታትናን፡ ብጭውያን ኣብ ማእሰርትን ዝጠፍኡ ኣሕዋትናን ክንፈልጥ ዘጸግም ኣይመስለንን።
መጽናዕትና ብቐሊሉ ከረኻኽበሎም ዘይክእል ዜጋታትና እቶም ኣብ ኣብያተ-ትምህርትን ኣብ ዙርያታት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ከይኣተዉ፡ ካብ ከብቶምን ማሎምን ሸለው ኢሎም ዝጠፍኡ ዜጋታትናን፡ እቶም ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት እናነበሩ፡ ኣብ ኣብያተ-ጽሕፈታት ናይቲ ውድብ ከይተመዝገቡ፡ ንካልኣይ ወይ ሳልሳይ ስድት ዘምርሑ ዜጋታትና ጥራይ ኢዮም።
ሎሚ ዝተጻፈፈን ብመጽናዕቲ ዝተረጋገጸን ኣሃዛት`ኳ እንተ ዘይብልና፡ ሰብ ዘይብላ ዝባደመት ሃገር ገዲፍና ከም ዝመጻእና ግን፡ ነብሲ ወከፍና ክንግምግሞ ንኽእል እመስለኒ። ንድሕሪት ተመሊስና ንዘዝነበርናዮ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ተመሊስና`ሞ ንጠምት። ካብ 1991 ዓ. ም ጀሚሮም፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣስመራ ካብ ዝተመዝገቡን ዝተመረቑን መንእሰያት፡ ክንደይ ዝኣኽሉ ኢዮም ክሳብ ሕጂ ካብ ሃገር ዘይወጹ !! ካብ ቀድማይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ክሳብ ሎሚ – ሳዋ ወሪዶም በብዓመቱ ካብ ዝተመረቑ መንእሰያት፡ ኣብተን ኣብ ኤርትራ ዘለዋ ውሑዳት ኮለጃት ካብ ዝተመዝገቡን ዝተመረቁን ዜጋታት፡ ካብ ዕለተ ናጽነት ክሳብ ሎሚ ኣብ ናይ 2ይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ካብ ዝተመዝገቡን ዝወድኡን ተማሃሮ፡ ድሕሪ ናጽነት ኣብ መንግስታውን ብሕታውን ትካላት ንስራሕ ካብ ዝተመዝገቡ ዜጋታት . . . . መሳርሕትና፡ መማህርትና፡ ደቂ – ታዕሊምናን ደቂ ኣሃዱናን ዝነበሩ`ሞ ንዘክር !!!! ክንደይ ካባና ኢዮም ክሳብ ሕጂ ኣብ ሃገር ተሪፎም ዘለው !! ብርግጽ ዝተረፉ ቁንጣሮ፡ ሃገር ገዲፍና ዝወጻእና ግን ኣሽሓት ኢና። እዚ ከኣ ኢዩ መርኣያ ናይቲ ንጹር ግን ከኣ ኩሉ ዝርድኦ ምስክር ብርሰት ኤርትራዊ ወለዶ። መሬት ምስ ወግሐ፡ ኣብ መቓብር ጨካናት ሰበ-ስልጣን ህግደፍ ንእንገብሮ መጽናዕቲ ብርሰት ኤርትራዊ ወለዶ ድማ መበገሲና ንሱ ኢዩ ክኸውን።
ህዝባዊ ግምባር ኮነ ንሱ ዝወለዶ ህግደፍ፡ ኣብ ወጻኢ ናይ ዝነብሩ ዜጋታት ዝርዝር ኣስማት ይሕዝ ስለ ዝነበረ`ውን፡ ክንደይ ካብቶም ኣብ 1991 ዓ.ም ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝነበሩ`ሞ፡ ንካልኣይ ወይ ንሳልሳይ ግዜ ናብ ስደት ዘምርሑ ዜጋታትና፡ ሽዑ ዝነበረ መዛግብቲ ኣብያተ-ጽሕፈት ህዝባዊ ግምባር ተወኪስካ ክፍለጥ ዘይከኣል ኣይኮነን።
ኩሎም`ቶም በዚ ክብ ኢሉ ዝተጠቕሰ ትካላት ዝሓለፉ ዜጋታትና፡ ኣስማቶም ኣብ ሰነዳት ናይ ነብሲ-ወከፍ ትካል ስለ ዘሎ፡ ኣሃዛት ንምቕማር – ኣብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ካብ ዘሎ ዝተጀለሐን ዝተበወዘን ሰነዳት መዓስከር ስደተኛታት ዘድልየና ኣይኮነን።
በዚ ኮነ በቲ፡ ሰብኣዊ ዓቕሚ ኤርትራ ጎዲሉ፡ ዓያዪ ጎልበት ጠፊኡ ጥራይ ኣይኮነን። ስድራ-ቤታት ጸኒተን፡ ዝተርፈ ገዛ ዓጽዩ፡ ማዕጾ ዝኸፍት ዘይብሉ፡ ማይ-ቤት ብምሉኡ ወጺኡ ኢዩ። ገለ ክፋሉ ኣብ መንገዲ ጠፊኡ ዝተረፈ ድማ ዓዲ ቀይሩ፡ ካልእ ዜግነትን መንነትን ኣብ ምንዳይ ይርከብ። ህግደፍ ድማ ብርሰት ኤርትራዊ ሰብ ዘረጋገጸ ስርዓት ኮይኑ ኣሎ።


text:
ምምላስ መርሓ
እዚ ሓበሬታ ነቶም ዑቕባ ሓተቲ ናይ ዑቕባ ምሕታት ጉዳዮም ዝተነጸገ እዩ። ነዘርላንድ ሓደ ናብ ዓዲ ምምላስ መርሓ ኣለዋ። እዚ ማለት እንተ ዑቅባ ምሕታት ጉዳይኩም ተዓጽዩ ካብ ነዘርላንድ ባዕልኹም ክትወጹ ኣለኩም። ኣብ ልዕልዚ (ገንዘባዊ) ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ምንጻግ ሕቶ ዑቕባ
ኣብ Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) ሕቶ ዑቕባ ኣቕሪብኩም። IND ዘቕረብኩምዎ ሕቶ ዑቕባ ኣብ መስርሕ ዑቕባ ነጺግዎ። ነዚ ዝምልከት መልሲ ተቐቢልኩም። ኣብ ዉሽጢ ክንደይ እዋን ካብ ነዘርላንድ ክትወኡ ከምዘለኩም ኣብቲ መልሲ ሰፊሩ ኣሎ ።እዚ ናይ ምብጋስ እዋን ይበሃል። ኣብቲ መልሲ ዝረክብክሙሉ እዋን መንግስቲ ነዘርላንድ ካብ ነዘርላንድ ኪትወጹ ክትዳለዉ ይጽበ።
እንተ ትብገስሉ እዋን ሓሊፉ፣ ናይ ም።ዕቃብ መስልኩም የብቀዕ። ኣብ መዓስከር ክትጸንሑ ኣይፍቀደን። ካብ COA ትረኽብዎ ዝነበርኩም ምሓገዝ የቋርጽ። ተኽሎ ኣሎ ኽትቕየዱ። ከሙ እዉን መንግስቲ ነዘርላንድስ ገዲዱ ከባርረኩም ይኽእል።
እግባይ
ኣንጻር ዉሳኔ ናይ IND ኣብ ቤት ፍርዲ ይግባይ ክትብሉ ትኽእሉ።ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ይግባይን ድሕሪኡ ዝሰዕብ ኣብቲ ናይ ሓበሬታ መግለጺ ምብቃዕ ምዕቋብ ዝበል ትረኽብዎ (ይግባይ ምስ ርጉጽ ዉጽኢት) ከምኡ'ዉን ምብቃዕ ምዕቋብ (ይግባይ ብዘይ ርጉጽ ዉጽኢት)።


text:
Radio Erena: 23 April 2020
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ናብ ኤርትራን ካልኦት ሃገራትን እትልእከን ዘላ ዓበይቲ ናይ ጽዕነት ነፈርቲ፣ ካብ መንገዲ ኣየር ዩክሬን ብክራይ ዝመጻ ምዃነን ኣፍሪካን ኢንተሊጀንስ ንወትሃደራዊ ምንጭታቱ ብምውካስ ገሊጹ።
እተን Zetavia Zetavia Il-76TD ዝዓይነተን ገዘፍቲ ናይ ጽዕነት ነፈርቲ፣ ካብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተለገሰ ናውቲ ሕክምና ናብ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማሊላንድን ፑንትላንድን ክመላልሳ ከምዝቐነያ እቲ ምንጪ ጠቒሱ።
ሓንቲ ካብዘን ነፈርቲ ብ15 ሚያዝያ ኣብ ኣስመራ ከምዝዓለበት ድማ ኣረጋጊጹ።
ኢትዮጵያ፣ ሶማሊላንድን ፑንትላንድን እቲ ካብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተለገሰ ሓገዝ ከምዝበጽሐን ከቃልሓ እንከለዋ ካብ ወገን ኤርትራ ግና ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
ንወደባትን መዓርፎ ነፈርቲን ኤርትራ ንወትሃደራዊ መዓላታት እትግልገለሉ ዘላ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ብዘይካ’ቲ ናብ የመን ዝቐንዐ ስርሒታት፣ ናብ ሊብያ፣ ጀነራል ሓፍታር፣ እትልእኮ ድጋፍ’ውን ከም መሰጋገሪት ትጥቀመላ ከምዘላ ይግለጽ።
ኣምሳያ ናይዚ እታ ዓረባዊት ሃገር፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ፊንናንስያዊን ካልእን ሓገዛት ትምጥወሉ ምህላዋ ክቃላሕ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምምካት ዝሕግዝ ናውቲ፣ ብመንገዲ እዘን ካብ ዩክሬን ብኽራይ ዘምጻተን ነፈርቲ ናብ ኣስመራ ከምዝልኣኸት ተፈሊጡ ኣሎ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ዝለገሶ ሓገዝ ናብ ኤርትራ ከምዘይበጽሐ ዝተሓበረ ቻይናዊ በዓል ጸጋ፣ ጃክ ማ፣ ንሳልሳይ እዋኑ ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝቐንዐ ሓገዝ ምብርካቱ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣቃሊሐን።


text:
ብሩንዳዊያን ወሃብቲ ድምጺ ንፕረዝዳንት ኒኩሪንዚዛ ክሳብ 2034 ዓ.ም ኣብ ስልጣን ክፀንሑ ንዘኽእሎም ሕገመንግስታዊ ምምሕያሽ ኣፅዲቖምዎ።
ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ሎሚ ሶኑይ ከምዝገለፆ ዝሓለፈ ሓሙስ ኣብዝተኻየደ ሕገመንግስታዊ ውሳነ ወይ ረፈረንደም 73 ሚእታዊት ነቲ ምምሕያሽ ደጊፎምዎ ኣለው።
እቲ ምምሕያሽ ፕረዝዳንታዊ ናይ ስልጣን ግዜ ካብ ሓሙሽተ ናብ ሸውዓተ ዓመታት ብምንዋሕ ኣብ 2020 ዓ.ም ስልጣኖም ከብቅዕ ዝነበረ ፕረዝዳንት ፒየር ንኩርንዚዛ ንኽልተ ናይ ስልጣን እዋን ክወዳደሩ ዝፈቅድ እዩ።
ናይ ቀዳማይ ሚንስትር ቦታ ብምፍጣር እውን ኣብ መንጎ ሑቱን ቱትስን ናይ ስልጣን ምክፍፋል ዘኽእሎም ስልጣን ቀዳማይ ሚንስትር እውን ፈጢሮም ኣለው።
ኣቐባሊት ቃል ሚንስትሪ ወፃኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ሃዘር ናውረት እቲ ረፈረንደም ግልፅነት ዘይነበሮ፣ማዕኸናት ዜና ከይሰርሓ ዝተኣገዳሉን ኣብ ልዕሊ ኣድመፅቲ ተፅዕኖም ዝነበሮን እዩ ኢለን ።ብሩንዲ እቲ ረፈደረንደም ቅድሚ ምክያዱ ቅድሚ 10 መዓልታት ንፈነወታት ድምፂ ኣሜሪካን ቢቢን ምእጋዳ ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 11 January 2016
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኪር ሚያርዲት፣ ኣብ ግብጺ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንምፍጻም ብሰኑይ 9 ጥሪ ናብ ካይሮ ከምዝኣተወ ማዕከናት ዜና ግብጺ ሓቢረን።
ግብጺ ከም መቀጸልታ ናይቲ ምስ ጉዳይ ናይል ዝተኣሳሰራ ሃገራት እተካይዶ ዘላ ጽዑቕ ዲፕሎማስያዊ ዘተ፣ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ፣ ንፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኪር ሚያርዲት ናብ ካይሮ ከምዝዓደሞ ተንተንቲ ይገልጹ።
ክልቲኦም መራሕቲ ዘካየድዎ ዘተ፣ ኣብ ጉዳይ ናይሊ ዘተኮረ ኮይኑ፣ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ክህሉ ብዛዕባ ዝክእል ምትሕግጋዝን ንግዳዊ ልውውጥን’ውን ተዘራሪቦም።
ፕረዚደንት ኣልሲሲ፣ ኣብ 18 ታሕሳስ 2016 ናብ ኡጋንዳ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ብምፍጻም ምስ ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሴቬኒ ኣብ ተመሳሳሊ ጉዳያት ከምእተዘራረበ ይዝከር።
ልኡኽ ንጉስ ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ 17 ታሕሳስ 2016 ናብቲ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ድሕሪ ምብጽሑ፣ ግብጺ ከም ግብረ መልሲ ምስ ኩለን’ተን ተን ምስ ኢትዮጵያ ምትእስሳር ዘለወን ሃገራት ጽዑቕ ርክብ ተካይድ ኣላ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ጉለ’ውን ብ26 ታሕሳስ 2016 ኣብ ካይሮ ምብጻሕ ከምዝፈጸመ ኣይርሳዕን።
ኣብ መንጎ ግብጽን ስዑዲ ዓረብን ብጉዳይ ሶርያ ድሕሪ ዝተኸስተ ምስሕሓብ፣ ስዑዲ ዓረብ ናብ ግብጺ እትልኮ ዝነበረት ነዳዲ ደው ኣቢላቶ ጥራይ ዘይኮነ፣ ናብታ ምስ ግብጺ ብጉዳይ ኣጠቓቕማ ናይል እትሰሓሓብ ዘላ ኢትዮጵያ ኣተኩራ ትርከብ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ንጉስ ሳልማን ብዝገበረሉ ዕድመ መሰረት፣ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሕዳር ናይ 2016 ናብ ሪያድ ድሕሪ ምብጽሑ፣ ፕረዚደንት ኣልሲሲ ድማ ከም ግብ መልሲ ኣብ ሰሙኑ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናብ ካይሮ ከምዝዓደሞ’ውን ይዝከር።
ፕረዚደንት ግብጺ፣ ድሕሪ’ዚ ናይ ስዑዲን ኢትዮጵያን ሓድሽ ርክብ፣ ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ምስ ኢትዮጵያ ምትእስሳር ዘለዎም ኣርባዕተ መራሕቲ ሃገራት ተራኺቡ ኣሎ።
=================


text:
Author: Zekarias
ዓመተ ምሕረት
ሓዲሽ ዓመት ኣብ ዓመ-ምሕረት ንጉዕዞ ንስሓን ምሕረት
ሓዲሽ ዓመት ወትሩ ዓቢ ህያብ ናይ እግዚኣብሔር ኢዩ፣ ብዝያዳ ከኣ ሎሚ ዓመት ምስ ዓመተ-ምሕረት ኣወሃሂድና ከነብዕሎን ከነስተንትኖን እንከላና ኣዚዩ ክቡርን ብሉጽን ህያብ ኮይኑ ንረኽቦ፣ ኣነን ንስካትኩምን ኣሕዋተይ ከም ወትሩ ብድኻምነትና ካብ ፍቕሪ ኣምላኽን ፍቕሪ ብጻይን ቁሩብ እልዪ ኢልና ስለእንነብር ንማልባት ከምግብርናስ ናብ ሓዲሽ ዓመት ክንሳገር ዝተገብእና ኢና ክንብል ኣይኽእልን ኢና። ልዑል እግዚኣብሔር ኣምላኽና ግን ከምቲ ዘጽኣ.14 እንረኽቦ ንደቂ እስራኤል ብሓያል ኢዱን ዝርግሕቲ ቅልጽሙን ባሕሪ ኤርትራ ኣሳጊሩ ብጽኑዕ ተመኩሮ እምነቶም ከምዘደልደሉ ዝገበሮም። ንዓና’ውን ከም ግብርና ዘይኮነስ ጽኑዕ ድልድል ፍቕሩን ዓሚቕ ምሕረቱን ሓልዮቱን ተጠቒሙ ሓንጊሩ ናብ ሓዲሽ ዓመት ኣሳጊሩና፣ ኣጆኹም ብሰላም። ብሓጎስ። ብተስፋን ብጸጋይን ሓዲሽ ጉዕዞ ጀምሩ ይብለና ኣሎ። ምኽንያቱ ብሕይወት ምንባር ዕድመ ምውሳኽ ንዓቢ ዓላማን ዓቢ ተግባር እግዚኣብሔር ንምምስካር ስለዝኾነ:: ስለዚ ንመደብ እግዚኣብሔር እነኹ ንበል። ናብታ ተንቀሳቃሲት መርከብ ድሕነት ዝኾነት ቤተ-ክርስትያና/ቁምስናና ንእቶ’ሞ ዓይኒ እምነትና ኣብሪህና ኣብ ሓዲሽ ዓመት ሓዲሽ ሕይወት ብኽርስቶስ ነስተማቕር። ከም ህያው ክፍሊ ኣካላታ ኮይና እጃምና ከነበርክት ንዕደም ስለዘለና ዕሽሽ ኣይንበሎ። ጉዕዞና ኩሉ ከኣ ሰናይ ክኾነላና ኢዩ። ምሕረትን ጉስነትን ኣምላኽ ወትሩ ምሳና ስለዘሎ ብሓጎስን ህድእቱን ኣንጀርቢቡ ዕለታዊ ሕይወትና ባዕሉ ክመርሖ ኢዩ፣ ኣብዚ ዓመተ-ምሕረት ብፍላዪ ንናይ ምሕረት ገጹ ወትሩ ከነስተንትኖ ተጸዊዕና ኣለና፣ ከመይ ኣምላኽ ንዓና ከድሕን ምስ መደበ ብመላኮታዊ ምሕረቱ ኢዩ ተገሊጹ ንሕና ደቁ’ውን ናብኡ እንምለሰሉን ዕዉት ጉዕዞ ክርስትና ዛዚማና ንዘላእለም እንሕጎሰሉን ብኣኣ ብታ መለኮታዊት ምሕረቱ ኢዩ’ሞ ኣሕዋተይ “ምሕረቱ ዘላዓለማዊት ኢያ…” እናበልና መዝሙር ዳዊት 136 እናዘመርና ብመንገዳ ንጉዓዝ።
ኣብ መልእኽቲ ብዛዕባ ዓመተ-ምሕረት ር.ሊ.ጳጳሳት ኣቡነ ፍራንቸስኮ ቁ.12 ከም እንረኽቦ ነዛ ናይ ወንጌል ትርግታ ልቢ ዝኾነት ምሕረት ኣምላኽ ክትነብርን ከተበስርን ዝተመርጸ/ ዝተመዘዝት ቤተ-ክርስትያን ስለዝኾነት ጉዕዞና ኩሉ ኣብ ሕጽንኣ ይኹን፣ ከመይ ነዚ ከቢድ ናይ ሓዲሽ ስብከተ-ወንጌል መዝነታ።ብሓዲሽ ወንን ዝተሓደሰ ሓዋሪያዊ መደብን ንኸተተግብር ሎሚ ንዓይን ንዓኻትኩምን ተጠቒማ ስላዝኾነት ጽን ንበላ፤ ንለኣካ። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ከማቲ ርእሳ ዝኾነ መስራቲኣ ክርስቶስ ቅዱስ ዝኾነ ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት ሕይወት ቅድስና ንምረጽ።
ሓዲሽ ዓመት ኣብ ዓመተ-ምሕረት ንጉዕዞ ንስሓን ምሕረትን
ኣሕዋተይ ምሕረት ኣምላኽ ወሰን ደረት ዘይብሉ ዘለኣለማዊ ኢዪ፣ እንተኾነ ንሕና ጊዚያውያንን ድኹማትን ስለዝኾና። እኖና መምህርናን ቅድስቲ ቤተ-ክርስትያን ብጊዜን ወቕትን ፈላልያ። ብዝርድኣና ኣገባብ ተጠቒማ ወትሩ መነቓቕሕን መሐደስን መደባት ስለእትሰርዓልና ካብ ሕዳር 2015-ሕዳር 2016 ዓመተ-ምሕረት ኢላ ከምዝኣወጀትልና ንኹልና ስውር ኣይኮነን፣ እዚ ብኣቃጻጽራ ስርዓት ሃገርና እነብዕሎ ዘለና ሓዲሽ ዓመት 2009 ዓ.ም.ግእዝ ዘመነ-ማቴስ ኣብ ውሽጢ እዚ ምሩጽ እዋን ስለዝርከብ ብፉሉዪ ትግሃት መንፈስን ንስሓ ኣቲና ምሕረት ኣምላኽ ከነስትማቕር ይዕድመና፣ ኣብ ሓዲሽ ዓመትን ዓመተ-ምሕረትን ልብና ኣትሪርና ከይተልወጥና ከይንተርፍ ብሓቂ ከፍርሓናን ከሰክፈናን ኣለዎ፣
እስከ ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት ንዝገጥሙና ነገራትን ኩነታትን ብንስሓን እምነትን ፍቕርን ኣብ ምሕረትን ኣምላኽ ብሓድሽ ኩርናዕ ንርኣዮ’ሞ ኣብ ሕይወትና ዓቢ ለውጢ ክንርኢ ኢና፣ ኣሕዋተይ ዓለማውያን ስነ-ፍልጠታውያን ተመራመርቲ በብዓመቱ ንዝውህቦም ጊዜ ተጠቒሞም ሓደስቲ ምህዞታትን ፈጠራታትን ከቕርቡ እሞ ዝና ክረኽቡ ክንደይ ዘይባላሓቱ። ክንደይ ጊዜ ኸ ከይደቀሱ ዘይሓድሩ፣ እዚ ዓለምና በጺሓቶ ዘላ ናይ ተኽኖሎጂ ምዕባሌ’ውን ናይዚ ዘይሕለል ጻዕሪ ውጽኢት ኢዩ፣ ንሕና ክርስትያን ከድኣ ኣሕዋተይ ዝውሃበና ዘሎ ሓዲሽ ዓመትን ዓመተ-ምሕረትን ተጥቒምና ናብ ሓዳስ ኢዮርሳሌም ስማያዊት ሃገርና ንምብጻሕ። ንመንግስቲ ኣምላኽ ከቓላጥፍ ዝኽእል ናይ ምሕረት ተግባራት እናፈጸምና ተሓድሶን ለውጥን ሕይወት ክንገብር ክንደይ ክንጽዕር ዘይግብኣና። ምኽንያቱ ክርስቶስ ዝማእከሉ። ዝመራሒኡን ዝቐላሲኡን ሕይወት ምምራሕ ቀሊል ስለዘይኮነ፣
እቲ ዝዓበየን ዝበርትዐን ቃልስና ከኣ ምስ ገዛእ ርእስና ኢዩ’ሞ ኣብ እንወድቀሉን እንደኽመሉን ጊዜ ብምስጢረ ንስሓ ሓዲሽ ሓይሊ እናኣከብና ስግኡን ደሙን እናተመገብና ከይተሓለልና ምስ እንቃለስ ሓደስቲ ፍጡራት ብምኻን ተቐበልትን ወሃብትን ምሕረት ኣምላኽ ከምእንኸውን ንእመን። ቅ.ዮሓንስ መበል 23 ኣብ ምኽፋት ካልኣይ ጉባኤ ቫኣቲካን “ ሎሚ ቤተ-ክርስትያን ነቲ ናይ ምሕረት ፈውሲ ክትጥቀመሉ ትደሊ ኣላ” ከምዝበሉ ሎሚ’ውን ምሕረትን ይቕሬታን ዝልማዱ ኣምላኽና ብንስሓን ተኣማማንነትን ናብኡ ክንምለስ’ሞ ዝተሓደሰ ሕይወት ክንመርሕ ቤተ-ክርስትያና ትዕድመና ኣላ። ምሕረት ኣምላኽ ዝቕበሉ ከኣ ምሕረት ዘዘውትሩ/ዝንስሑን ጥራይ ምኻኖም ቅዱሳት ጽሑፋትና ኣብ ማቴ.9።13 ,ሆሴ.6፡6 ወዘተ…የረድኣና፣ ናይ’ዚ ምሕረት ኣምላኽ ዝዕበየ ስራሕ ከኣ ሓጢኣትና ደምሲስካ ሓዲሽ ሕይወት ምጉንጻፍ ኢዩ፣ ምሕረት ኣምላኽ ዘስተማቐረ ወዲ ኣዳም/ክርስትያን ከኣ ንኻልኦት ምምሓርን ናብ ምሕረት ምዕዳም ፍጹም ኣይከብደምን ኢዩ፣ እምብኣር ከምቲ ናይ መድሓኒና ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ቀንዲ ዓላማ ምድራዊ ሕይወቱ ምሕረት ምሃብን ናብ ምሕረት ምዕዳምን ዝነበረ። ናተይን ናትኩምን ከኣ ኣሕዋተይ ካብዚ ዝተፈልየ ክኸውን ፍጹም ኣይክእልን ኢዩ።
ሓዲሽ ዓመት ኣብ ዓመተ-ምሕረት ንሓዲሽ ጉዕዞ ሕይወት
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ሓድሽ ዓመት ብሓዲሽ ሕይወት ክጅመር ከምዘለዎ ንኸረድኣና ኣብ ሉቃ.5።35-39) ከምዚ ይብል “… ሓዲሽ ቁራጽ ዓለባ ኣብ ብልይ ክዳን ክልገብ…ሓዲሽ ወይኒ’ውን ኣብ ብላዪ ኣሕርብቲ ክቕመጥ ኣክእልን ኢዩ … እንተ ዘይኮይነ እቲ ኣረጊ ክዳን ዳግም ይቕደድ እቲ ሓርቢ’ውን ይስበር”። እዚ ክፍሊ ወንጌል እዚ ንዓና ሓዲሽ ዓመት ነብዕል ንዘለና ዘመሓላልፈልና መልእኽቲ ብዘልማድ እናተጋዓዝና። ካብ ምሕረት ኣምላኽ ሪሒቕና። (ከተመሓርናን ከይማሓርናን ማለት ብምስጢረ ንስሓ ተሰናዲና ስግኡን ደሙን ከይተመገብና። ኣብ ገለ ናይ ምሕረትን ፍቕርን ስርሓት ከይትጸመድና። ኣብ ሓዋሪያዊ ግብረ-ተልእኮ ቤተ-ክርስትያና ከተሳተፍና ወዘተ… ንማልባት በጊዕ ስለዝሓረድና ምስ ፈተውትና ናይ ርሑስ ዓዲሽ ዓመት ሰናይ ትምኒትና ስለዝተለዋወጥና። ናይ ሃረርታ ሆየ ሆየ ስለዝበልና ወዘተ…ሓዲሽ ዓመት ዘብዓልና። ንእግዚኣብሔር ኣቦና ደስ ዘብልን ንእሕዋት ዝሃንጽን ጉዕዞ ሕይወት ንገርብ ዘለና ከይመስለና ተዘኻኽረና፣ እዛ መልእኽቲ ወንጌል ንጽርቲ ኢያ ንስሓ እተዊ ኣብ ሓዲሽ ዓመት ሓዲሽ ሕይወት ጀምሩ። ኣብ ማር.1 እንረኽቦ ስብከት ቅዱስ ዮውሓንስ መጥምቕ ኣስተንትኑን ኣተግብሩን መንገድኹም ኣቕንዑ ኢያ ትብለና ዘላና’ሞ ነስተውዕለላ። ስለዚ ኣሕዋተይ ንግላዊ ስድራ-ቤታዊ ማሕበራዊ፡ ቁምስናውን፡ ክርስትያናውን፡ ኣገልጉለትና ዝሕግዘና ፍጹም ንስሓ ክንገብርን ተግባራዊ ዝኾነ መደብ ንሓዲሽ ጉዕዞ ሕይወት ክንሕንጽጽ ግድን ኢዩ።
ቅ.ዮውሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ 1978 ዓ.ም. ጳጳስ ምስ ተመርጹ ኣብ መጀመሪያ ስብከቶም ንነፍሲ-ወከፍ ኣማናይ። ንመላእ ቤተ-ክርስትያንን ዓለምን ….ኣይትፍርሑ ትብዑ ንኣምላኽ መዓጹ ልብኹም ክፈቱ። እቲ ጸጋ ኣምላኽ ዝዓግትን ንወዲ ሰብ /ንብጻይና ክንቅበል ዝኽልክለና ኩሉ መዓጹን መሳኹትን ይከፈት ፖለቲካዊ መደባትን መምርሕታትን’ውን ከይተረፈ ንፍትሕን ርትዕን ይከፈት ትብዑ እናበሉ ንቆራጽ ጉዕዞ። ንለውጢ ሕይወትን ንሰናይ ዓለምናን ዓዲሞም ቆሪጾም ዝተበገሱን ዝተዓወቱን ናይ ዘመና ምስሌነ ክርስቶስ ኢዮሞ፣ ሕጂ’ውን ንዓና ንጹር ኣብነት ይኾኑና። ንሕና እዞም ሓዲሽ ዓመት እሞ ኸኣ ኣብ ዓመተ-ምሕረት ከነብዕል ዕድል ተዋሂቡና ዘሎና ላንጋ ላንጋ ዝኾነ ሕይወት ኣወጊድና ተባዕ ቆራጽ ስጉምቲ ንመንፈሳዊ ለውጢ እንጅምረሉ ምሩጽ እዋን ሕጂ ኢዩ። እዚ ጉዕዞ እዚ ቀሊል ስለዘይኮነ ከኣ ከይፈራሕናን ከይሰጋእና ናብ እግዚኣብሔር ክንውከል መጽሓፍ ምሳሊ 3.5-6 ይምዕደና።
ኣሕዋተይ ሓዲሽ ሕይወት ክጅምር ኢየ። ህያው ኣባል ቁምስናይ/ቤተ-ክርስትያነይን ብምኻን ኣብ ተልእኾኣ ክሳተፍ ኢየ። ብመንገዲ ዕርቅን ንስሓን ብምጉዓዝ እሙን ውሉድ እግዚኣብሔር ክኸውን ኢየ ኢልና ምስ ተበገስና መጠኑ ብዙሕ ፈተናትትን መሰናኽላትን ከምዝገጥመና ርጉጽ ኢዩ። እንተኾነ እዚ ጉዕዞ እዚ መድሓኒና ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ ዝመራሒኡን ብዙሓ ቅዱሳት ኣቦታትን ኣዴታትን፡ ዓበይትን፡ ነኣሽቱን፡ ደቂ-ተባዕትዮን ደቂ- ኣንስትዮን መነኮሳትን ነጋውስን ዝተዓወትሉ እንኮ ጉዕዞ ስለዝኾነ ንትባዕ ብቆራጽነት ንበገስ። እግዚኣብሔር ንኢያሱ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ትባዕ ኣይትፍራሕ ናብ እትኸዶ ዘበለ ኩሉ ምሳኻ ኢየ ከምዝበሎ ኣምላኽና ወትሩ ምሳና ኢዩ ዝጉዕዝ። ቅ.ኣጎስጢኖስ ዝብሃል ኣፍሪቃዊ ቅዱስ ከምዚ ከማና ድኹም ሓጢኣተኛ ኣብ ዝነብረሉ እዋን ዕድመ ለውጢ ሕይወትን ቅድስናን ምስ ቀረበሉ ነቶም ቀዲሞምና ብዓወት ምድራዊ ሕይወቶም ዝዛሙ ቅዱሳት እንከስተን፤ እዚኦምን እዚኤንን እንተ ተቐዲሶምስ ኣነኸ ድኣ ስለምታይ ዘይቅደስ ኢሉ ብትብዓት ስለዝተበገሰ ኣብ ዓቢ ቅድስና ከምዝበጽሔ ኩልና ንፈልጥ። ሃየ እምብኣር ኣሕዋተይ መንፈሳዊ ቅንኣት ይሕደረና።
ንእግዚኣብሔር ጽን ኢልና ክሰምዖ ከም ሳሙኤል ባሪያኻ ይሰምዕ ኣሎ’ሞ ተዛረብ እንተኢልናዮ (1ሳሙ 3 )። ከም ኤርምያስ ነቢዪ ቆልዓ ኢየ ከይበልና ክንዛረቦ ዘላና ቃላት ኣብ ኣፍና ከንብረልና እንተ ኣፍቂድናሉ (ኢር.1.9..) ከም ቅ.ድንግል ማሪያም እኖና እንሆኹ ባሪያ እግዚእብሔር ኢየ ከምቲ ዝበልካዮ ይኹነለይ ኢልና እንተተኣዚዝና (ሉቃ1.38 )፤ ከም ቅ. ጳውሎስ ጎይታይ እንታይ ክገብር ትደልየኒ (ግ.ሓ.9) ኢልና ስንድውነትና እንተገሊጽና፤ ሽዑ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ክንገብሮ ዘለና ባዕሉ ከብርሃልና ኢዩ። ንሕና ጥራይ ትሑዝ ኢየ፤ ኣብዚ ጊዜ እዚ ድኣ ለይትን ቀትርን ቀዳምን ሰንበት እንተ ዘይሰራሕካ ሕይወት መኣስ ይክኣል። ኣነስ እዝን እትን ክገብር መኣስ ዓቕሚ ኣለኒ። ንንስሓ ይኹን ንተልእኾ ወንጌል የርክበሉ ኢየ ወዘተ…ብዝብል ምስምስ ኣይንዛነ፣ ካብ ቤተ-ክርስትያናን ግብረ ሰናይን ኣይንርሓቕ; እግዚኣብሔርስ ከም ባህሪኡ ኣብ ሕይወት ነፍሲ-ወከፍና ተእምር ክገብር ሓዲሽ ሕይወት ሓዲሽ መደብ ክንመርሕ ክሕግዘና ወትሩ ስንድው ኢዩ።
ንእግዚኣብሔር ከነፍቅር ከነኽብርን ክንልኣኽን ንሱ ዝኣዘዘና ክንፍጽም ኣብ መወዳእታ ከኣ ምስኡ ክንነግስ እቲ ቀዳማይ ዓላማ ምፍጣርናን ሕይወትናን ምኻኑ ብንእስነትና እንከለና ኣብ መን ፈጠረና ዝተመሃርናዮ ሓቂ ኢዩ። እቲ ካልኣይን ንዕኡ ዝመስልን ከኣ ንብጻይካ ከም ነፍስኻ ኣፍቅር ዝብል ትእዛዝ እግዚኣብሔር ካብ ጥንቲ ንሕዝቡ ዝሃቦ ትእዛዝን ኣብ ሓዲሽ ኪዳን ከኣ ኢየሱስ ክርስቶስ መድሓኒና ኣብ ወንጌል ዘብርሃልናን ኢዩ። ዝተሓደሰ ሕይወት ምጅማር ከኣ ነዚ ትእዛዝ እዚ ኣብ ሕጽኒ ቤተ-ክርስትያን ኮንካ ምትግባር እንተዘይኮይኑ ካልእ ትርጉም የብሉን፣ ፍቕሪ እግዚኣብሔርን ፍቕሪ ብጻይን ክፈላለያ ዘይክእላ ክልተ ገጽ ናይ ሓንቲ ሳንቲም ኢየን፣ ኣብ ሕይወትና ከነተግብረን ቆሪጽና እንተተበጊስና ከኣ ንኽልቲኤን ክንፈላልየን ኣይንኽእልን ኢና። ከመይ ቅ.ዮውሓንስ ኣብ መልእኽቱ እቲ ንእግዚኣብሔር የፍቅር ኢየ ዝብል ንብጻዩ ግን ዝጸልእ ሓሳዊ ኢዩ (1ዮው.3) ኢዩ ዝብለና፣ ዓለምና ከኣ ሕጂ ንዓና ንኽርስትያን ነዚ ከነተግር ኢያ ትሓተና:: ንሕና ካቶሊካውንያን ወትሩ ሃብታም ዝኾነ ኣብነታዊ ውርሻ ሕይወት ቅዱሳት ኣለና፣ ኣብዚ ወርሒ እዚ ቅድስንኣን ዝተጸንበለ ቅ.ተረዛ በዓልቲ ካልካታ’ውን ናይ ጊዜና ህያው ኣብነት ኮይነን ከምዚ ትብላና። “እግዚኣብሔር ንዓለም ኣፍቂሩ ንሓደ ወዱ ሃባ ሕጂ’ውን የፍቅራ ኢዩ፤ ንዓይን ንዓኻትኩምን ከኣ ንኹሉ ብፍላይ ከኣ ነቶም ኣዚዮም ድኻታት ንኸነገልግል ሰዲዱና” እናበላ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣብ ፍቕሪ ብጻይ ከምዝግለጽን፤ ፍቕርን ምሕረት እግዚኣብሔር ዘስተማቐረ ከኣ ኣብ ኣገልጉለት ኣሕዋት ከምዝዋፈር ብግብሪ የስተምህራና።
ኣሕዋተይ ንሕና ደቂ ሰባት ብሕይወት ንኽንነብር ነንሕድሕድና ኣዚና ኢና እንደላለ፣ ንኣብነት ኣብ ሓደ ናይ መወለዳን ሆስፒታል ክልተ ማናቱ ቅድመ-ግዜ ተወሊደን ፍሉዪ ክንክን ይግብረለን ኣብ ዝነበረ እዋን ሓንቲ ካብኤን ደኺማ ምትንፋስ ኣቃረጸት። ሓካይም ክትመውት ኢያ ኢሎም ሕክምንኦም እቃረጹ’ሞ ሓንቲ ካብቶም ተሓጋገዝቲ እስኪ ብሙቐት ሓፍታ እንተደሓነት ኢላ ምስ ሓፍታ ኣተሓቓቑፋ ኣደቀሰታ፣። ሽዑ ወያ ሕጻን ከተትንፍስ ጀመረት’ሞ ሓወየት፣ ጉዕዞ ሓዲሽ ሕይወት ጉዕዞ ክርስትና ከኣ ነዚ ኢዩ ዝመስል፣ ነፍሲ-ወከፍና ኣብ ቅድስና ኣሕዋትና ዓቢ እጃም ኣለና፣ ነዚ ንኸተረድእ ብጽዕቲ ሮዛ መስራቲት ማሕበር ደቂ ቅ.ሓና ንኣሕልቕ ገዳማት። “ንስኺ ኣብ ቅድስና ደቀይ መሳርሒት ኢኺ” ትብለን ነበረት፣ ሕጂ ኣብዚ ሓድሽ ዓመት ከኣ ንወለዲ ኣብ ቅድስና ስድራ-ቤትኩም። ንውሉድ ኣብ ቅድስና ወለድኹም: ንቆሞስን ፈለስትን ኣብ ቅድስና ምእመናነይ ወዘተ… መሳርሕቲ ቅድስንኦም ኢኹም እሞ ንቕሑ ቅዱስ ሕይወት ምርሑ ኢዩ ዝብለና ዘሎ። ኣብ ስድራ-ቤት እቲ ዝነቐሐን ኣንጊሁ ዝተበራበረን ንድቃስ ዝወሰዶም ከምዘተንስእ: ብምሕረት ኣምላኽ ተባሪኹ። ዝውሃቦ ዓመታትን ሰዓታትን ተጠቒሙ ሓዲሽ ሕይወት ወትሩ ዝጅምር ትጉህ ክርስትያን ከኣ ንኣሕዋቱን ኣሓቱን ቤተ-ክርስትያኑን ኣዚዩ ደጋፊ ኢዩ። ከመይ እቲ ጉዕዞ ጽንክር ስለዝብል ብምስጢራት ተባራቲዕካ ናይ ብሓባር ኢዩ ዝፍጸም፣ ከምቲ መዝሙርና ዝብሎ ኢድ ንኢድ ተታሓሒዝና ንቐጽል መግሻና እናበልና ከም ሓደ ስድራ ክርስቶስ ናይ ሓባር ጉዕዞ እንጅምረሉ እንብኣር ሕጂ ኣብ ዓመተ-ምሕረትን ሓዲሽ ዓመትን ኢዩ።
ኣብ ተልእኾ ክርስቶስ ምስታፍን ወትሩ ብዝተሓደሰ ሕይወት ምጉዓዝን ነቲ ክንፍጽሞ ዘለና ጉዕዞ ቅድስና ኣነጺሩ፤ ክትግበር ዘለዎ መደብን ክስራሕ ዘልዎ ዕዮን ወንጌልን ኢዩ ዘመልክት። ብፍላዪ ኣብ ሕይወት ክርስትና ንስሓን ወንጌላዊ ተልእኾን ዝመለለዩኡ፤ ምድራዊ ጉዕዞና ጀሚርና ክሳብ እንዛዝም ክፍጸም ዘልዎ ጉዕዞ እምነት ኢዩ። ኣብዚ ጉዕዞ እዚ ዘጋንፈና ኩሉ ከኣ ብኣጋጣሚ ዘይኮነስ ከምቲ (ሮሜ 8።29-30) ዝብለና ብመደብ እግዚእብሔር ኩሉ ንሰናይና ኢዩ። ስለዚ ንኹሉ ብምስትውዓል ንጠቐመሉ፣ ጸገማትን ተጻብኦታትን ክሳብ ሞት’ውን ብመራሒ ጉዕዞናን መድሓኒናን ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ተሳዒሩ ኢዩ። ንሱ ባዕሉ ኣብ ወንጌሉ ኣጆኹም ንዓለምን ኩሉ ሕልኽላኻቱን ኣነ ቅድሜኹም ስዒረዮ ኢየ ዝብለና ኣብ (ዮው.16።33)፣ ንሕና ክርስትያን ስምና ከምዝሕብሮ ኣሰር ኣሰሩ ክርስቶስ ምስዓብ ኢዩ ጉዕዞና። መራሒናን ሓይልናን ከኣ ባዕሉ ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ፣ ኣብ ጉዕዞ ክርስትናና ንኽንዕወት ሕጂ’ውን ካብ ቅዱስ ወንጌል ኣብነት ዝኾኑና ክንጠቅስ ከም ማሪያም ሓፍቲ ማርታን ኣልኣዛርን ወትሩ ንቓሉ ጽን ክንብል። ከም ቅዱስ ጳውሎስ ዘይሕለል ሰባኺ ወንጌል ንምኻን ወዘተ ቀቅድሜና ተዓዊቶም ኢዮም’ሞ ንስዓቦም፣ ሽዑ ወትሩ ካብ ብሉጽ ናብ ዝበለጸ ሓጎስ፤ ካብ ንፈልጦ ሕይወት ናብ ዘይንፈልጦ ዘለኣለማዊ፤ ካብ ንርድኦ ናብ ዘይንርድኦን ብኣእምሮና ዘይንበጽሖን ምሕረትን ሰላምን ቅሳነትን ወዘተ… ተሳጊርና ምሕረት ኣምላኽ ከነስተማቕር ኢና። ምኽንያቱ ኣብ ጉዕዞ ክርስትናና ፍቕሪ ምሕረትን ሰላምን ኣምላኽ ንምስትምቓር ወሰን ኣልቦ ተኽሎታት ኣሎ። ንኣብነት ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝጠቐስክዎ ምስጢረ-ንስሓ፤ ቃል-ኣምላኽ፤ ተሳትፎ ኣብ ሓዋሪያዊ ግብረ -ተልእኾ ወዘተ…ስለዚ ኣብ ዝሓለፈ ሕይወትና ብዝገበርናዮ ጉዕዞ ብዘበርከትናዮ ኣገልጉሎት፤ ብዘዘውተርናዮ ናይ ፍቕሪ ስርሓት ወዘተ… ኣይንዕገብ፣ ገና ነዊሕ ጉዕዞ ቅድስናን ከነበርኽቶ ዘለና ኣገልጉለት ኣሕዋትን ተሪፉና ኣሎ። ነፍሳት ናብ መንግስቲ ኣምላኽ/ ክርስቶስ ከነምጽእ መርበብና ኣሰናዲና ዕጥቂ እምነት ተዓጢቕና ዳግም ብዝተሓደሰ ሕይወት ንበገስ፣ ሕጂ’ውን ቃል ብጽዕቲ ሮዛ ጋቶርኖ መስራቲት ማሕበርና ክጠቅስ ኣፍቁዱለይ።- “ ኣብ ክርስትያናውን ማሕበራውን ኣገልጉለትና ነቲ ክግበር ዘለዎ ድኣ እንበር ንዝተገብረ ኣይንጠምት” ኢላ ስለእትምዕደና፣ ከመይ እግዚኣብሔር ሓዲሽ ዓመትን ዓመተ-ምሕረትን ኣብ ኢድና ዝህበና ዘሎ ገና ንኸነፍቅሮን ከነገልግሎን ዝብል ዓላማ ሕይወትና ንኸነተግብር ኢዩ።
ኩሉ ክብሪ ንእግዚኣብሔር ይኹን!ኣሜን
ሶር ለተኪዳን ብስራት
እቲ ብዙሕ ዘፍቅር ብዙሕ ኃጢኣት ይሕደገሉ
ሓደ ካብ ፈሪሳውያን ንኢየሱስ ምስኡ ኺበልዕ ሓተቶ። ናብ ገዝኡ አትዩ ድማ አብ መአዲ ተቐመጠ። አንሆ አብቲ ዓዲ ሓንቲ ኃጥእ ሰበይቲ ነበረት፤ አብ አንዳ አቲ ፈሪሳዊ አብ መአዲ ምቕማጡ ምስ ፈለጠት ድማ ቕዱይ ቕብኢ ዝመልኦ ብአልባስጥሮስ ዝተሰርሐ ብልቓጥ አብምጽአት። ብድኅሪኡ አብ ጥቓ አግሩ ኾይና አናበኸየት በቲ ንብዓታ አግሩ ክተጠልቅዮ ጀመረት፡ ብጸግሪ ራእሳ እናደረዘት እግሩ ትስዕም፤ ቅዱይ ቅብኢውን ትቐብኦ ነበረት።
እቲ ዝጸውዖ ፈሪሳዊ ድማ ነዚ ርአዩ፤ “አዚ ነቢይ አንተ ዚኸውንሲ አዛ ትትንክዮ ዘላ ሰበይቲ ኃጥእ ኢያ አሞ አንታወይትን ከመይ ዝበለትን ምኻና ምፈለጠ ነይሩ” ኢሉ ብልቡ ሓሰበ። ኢየሱስ ከአ “ ስምዖን ዝብለካ አሎኒ” በሎ፤ ንሱ ኸአ “ መምህር ተዛረብ በሎ፤ ንሓደ መለቕሒ ኽልተ ሰብ ዕዳ ነበርዎ፡ አብቲ ሓደ ሓሙሽተ ሚእቲ፡ አብቲ ሓደ ድማ ሓምሳ ዲናር ነበሮ። ዚፈዲዩዎ ስለዝሰአኑ ግና ንኽሊቲኦም ሓደገሎም። ካብአቶም አቲ አዝዩ ዜፍቅሮም መኖም ኢዩ፧ ስምዖን ከአ “ ንአይሲ እቲ ብዙሕ ዝተኃድገሉ ይመስለኒ” ኢሉ መለሰ፡ ኢየሱስ ከአ “ ቅኑዕ ፈረድካ” በሎ።
ሽዑ ናብታ ሰበይቲ ግልጽ ኢሉ ንስምዖን ከምዚ በሎ፤ “ነዛ ሰበይቲ እዚአስ ትርእያዶ አሎኻ፧ ናብ ቤትካ አትየ ንእግረይ እካ ማይ አይሃብካንን፧ አዚአ ግና ብንብዓታ አእጋረይ አጠልቀየት፡ ብጸግሪ ርእሳውን ደረዘት። ንስኻ አይተሳለምካንን፡ አዚአ ግና ካብ ዝአቱ ጀሚራ አእጋረይ ካብ ምስዓም አየቃረጸትን። ንስኻ ርእሰይ ብዘይቲ አይቀባእካንን፤ አዚአ ግና አእጋረይ ብቕዱይ ቅብኢ ቐብአት። ስለዚ ብዙሕ ስለ ዘፍቀረት ንእአ ብዙሕ ኃጢአት ተሓዲጉላ ኢዩ፤ አብለካ አለኹ።
እቲ ሒደት ዚሕደገሉ ግና ሒደት እዩ ዘፍቅር። ንእአ ድማ ፡ “ ኃጢአትኪ ተኃዲጉልኪ ኢዩ በላ። አቶም ምስኡ አብ መአዲ ተቀሚጦም ዝነበሩ ኸአ ብልቦም፡ “ እዚ ኃጢአት ኪኃድግ ዚኸእልስ መን ኮን ኮይኑ እዩ፧” ኢሎም ሓሰቡ። ንሱ ግና ነታ ሰበይቲ “ እምነትኪ እያ ዘድኃነትኪ፡ ብሰላም ኪዲ” በላ። “ፈሪሳውያን መሲሕ ምስ መጸ፣ ንሓጥኣን ኣጥፊኡ፣ ንጻድቃንን ቅዱስንን ሓዲሽ መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘቅውም ይኣምኑን ይምህሩን ነይሮም። ኢየሱስ ግና “ንሓኪም ሕሙማት እምበር ጥዑያት ኣየድልይዎን ኢዮም” ይብል። ንኢየሱስ ዘድልይዎ ኣነን ንስኹምን ኢና። ግና ብእምነት ናብኡ ክንቀርብ የድሊ። አነ ንጥዑያት ኪጽወዕ አይመጻኹን አንታይ ደአ ንሕሙማት… ዝብል ተልእኾ አምላኽ አብዚ ብግሊጺ ንረኽቦ።
ኢየሱስ ብስምዖን ተዓዲሙ አብ ገዝኡ ንኽምገብ አይነጽግን ድልውነቱ ይገልጽ። ብፍላይ ነቶም ንቃላቱን ምሕረቱን ዝጸምኡ ፍጡራት። ካብ ኩሉ ፍርዲ ነጻ ኮይኑ ይቀርብርና፡፤ ናይዚ ምስክርነት:- ምስ ሓጢአተኛታት ይበልዕን ይሰትንአብ ገዛ ናይ ማቴዎስ ይአቱ: ገዛ ናይ ዘካሪያስ: ገዛ ማርታን ማሪያምን: ነታ አብ ዙሙት ዝተረኽበት ሰበይቲ ይምሕር . . . ተጋባራት ናይ ወዲሰብ ብዘየገዲስ ብዘይ ፍልልይ ምሕረት ይአዝዝ።
ነቲ ዝሰብኮ ብተግባር አብ መንጎ አሕዛብ ብተአምራት ይፍጽም። አብዚ ግዜ ኢዩ አምበአር ብዘይተጸበይዎ መገዲ አዛ ሰበይቲ አብ መንጎኦም ትርከብ። ብሓቂ ብትብዓት ከአ ሓደ ዘይተጸበይዎ ትገቢር፡ ብትሕትና አብ አግሪ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብምብርካክ ትበኪን ትነብዕን ብንብዓታ ድማ አግሪ መድኃኒና ተጠልቂ፥ ብጸግራ ረእሳ ድማ ትደርዝ። አዚ ብኽያትን ንብዓትን ግና ውሽጣዊ መለኽቲ ነበሮ።
ቅዱስ አምብሮዝዮስ ብዛዕባ አዚ ክዛረብ ከሎ፡ ከምዚ ይብል” አብ ቤተክርስቲያን ማይን ንብዓትን አሎ፤ ማለት ናይ ጥምቀት ማይን፡ ናይ ንስሓ፡ ጣዕሳ ንብዓትን። በዚ ቅዱስን – እምነትን ዝመልኦ ተግባር፤ ድኻምነታ ትግልጽት: ንስሓ ምሕረትን ዕርቅን ምስ አምላኻ ትሓትት::
ሓጥአትካ ምፍላጥን ምቅባልን ንምሕረት አምላኽ ንምቅባል ቁሩብ ምካን ማለት ኢዩ:: በዚ ድማ ንሕይወትካ ሓድሽ ምዕራፍ ምኽፋት ማለት ኢዩ። ምኽንያቱ እዛ ሰብ እዚአ ብስጋ እካ ህልውቲ እንተነበረት ብመንፈስ ግና ምውቲ ነበረት። ናይቲ ጥፉእ ወዲውን ክንዝክር ንኽእል: ክምለስ ከሎ ገና ርሑቅ ከሎ ወዱ ከም ዝኾነ የለልዮ። ወንጌል “ረአዮ እሞ ራሕርሓሉ” ይብለና። ቀጺሉ “ስብሕቲ ላም ኣምጺእኹም ሕረዱ፡ ንብላዕ ንተሐጐስ። ምኽንያቱ እዚ ወደይ ሞይቱ ነይሩ ሓውዩ፡ ጠፊኡ ነይሩውን ተረኺቡ ኢዩ” ይብል። ካብ እግዚአብሔር ሪሒቃ ነበረት። ሕይወት አይነበራን .. ሕይወት ክትረክብ ምስ አምላኻ ክትዕረቕ ነበራ፡ ናብ ንስሓ ክትምለስ ነበራ። “ ግናኸ እቲ ብምሕረት ሃብታም ዝኾነ አምላኽ ምእንቲ እታ ብአአ ገይሩ ዘፍቀረና ዓባይ ፍቕሩ፡ ንአና፤ ብበደልና ምውታት እካ እንተነበርና ምስ ክርስቶስ ሕያዋን ገበረና። ኤፌ. 2፡4-5 ንገዛእ ርእስኻ “ተጋግየ” ኢልካ ምውቃስ የዲሊ። በደሉ ዚፈልጥ ጥራይ’ዩ ንጌጋ መገዲ ሓዲጉ ናብ ቅኑዕ ዘምርሕ። አብቲ ምሕረት አምላኽ ዘስተማቀርናሉን ዝተቀብልናሉን ንኹላትና ሓደ ሓድሽ ሕይወት፤ መገዲ ይኽፈተልና።
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ በቲ ተግባር ናይታ ሰበይቲ ከይተገረመ ሱቅ ይብላ ኩሉ ንኽትፍጽም ይቅበላ። ካብዚ ጀሚራ ሕይወታ ይልወጥ፤ ነጻ ትኸውን፡ ሓድሽ ሕይወት ብሓጎስን ተስፋን ትጅምር:: ስምዖን ግና በዚ ይዕንቀፍ … ምስ ሰበይቲ ብምዝራቡ እሞ ኸአ ምስ ሓንቲ ኃጢአተኛ “አዚ ነቢይ አንተ ዚኸውንሲ አዛ ትትንክዮ ዘላ ሰበይቲ ኃጥእ ኢያ አሞ አንታወይትን ከመይ ዝበለትን ምኻና ምፈለጠ ነይሩ” ስለዚ ነዛ ሰበይቲ ይፈርዳ፤ ይኹንና፡ አዚ እቲ አብ መዓልታዊ ህይወትና አንገብሮ እንፍጽሞን ተግባር ኢዩ።
– ክንደይ ኢና ነሕዋትና እንፈርድ፧
– ክንደይ ኢና ልባትና ነሕዋትና ካብ ኩሉ አራአእያናን አተሓሳስባናን ወጺና ብዓይኒ ፍቅሪ አንጥምት፧
መድኅኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ግና ልቢ ወዲ ሰብ ዝምርምርን፤ ነዚ ሓሳባት ናይ ስምዖን ይበጽሖ።
“ ስምዖን ዝብለካ አሎኒ” በሎ፤ ንሱ ኸአ “ መምህር ተዛረብ በሎ፤
ንሓደ መለቕሒ ኽልተ ሰብ ዕዳ ነበርዎ፡ አብቲ ሓደ ሓሙሽተ ሚእቲ፡ አብቲ ሓደ ድማ ሓምሳ ዲናር ነበሮ። ዚፈዲዩዎ ስለዝሰአኑ ግና ንኽሊቲኦም ሓደገሎም። ካብአቶም አቲ አዝዩ ዜፍቅሮም መኖም ኢዩ፧ ስምዖን ከአ “ ንአይሲ እቲ ብዙሕ ዝተኃድገሉ ይመስለኒ” ኢሉ መለሰ፡ ኢየሱስ ከአ “ ቅኑዕ ፈረድካ” በሎ።
አብዚ ነቲ ፈሪሳዊን ኢታ ሰበይትን ብሓደ ዓይኒ ይሪኦም፤ አብ ቅድሚ አምላክ ኩሎም ሓጢአተኛታት ምኻኖም ይገልጽ። ክሊቲኦም ብማዕረ ምሕረት አምላክ ከምዘድሊዮም ይገልጽ። አዛ ሰበይቲ ብልቢ አብ አግሪ አምላኽ ትወድቅ ምሕረት አምላኽ ንምሕታትን ምቅባልን፤ ብዙሕ ድማ ተፍቅር። ብዙሕ ኃጢአት ድማ ይሕደገላ።
ስለዚ ከምቲ አቀዲምና ዝበልናዮ ንሕናውን ከምዛ ሰበይቲ እዚ ብኃጢአትናን ድኻምነትናን ምስ እንቕበልን እንአምንን: አብ ሕይወትና ክርስቶስ ንኽአቱ ነፍቅድ። ካብቲ ልዑል ጎይታ ምሕረት ንኽንቅበል መገዲ ንኸፍት።
አብዚ ከአ እቲ ናትና ስራሕ ይፍጸም:: ብሰላም ኪድ/ዲ – እምነትካ/ኪ አድሒናትካ/ኪ ዝብል ቃል ከአ ንሰምዕ፡ ምኽንያቱ ሓያል ደፋር በዓል እምነት ኮይንካ ወይ ኮይንኪ ስለዝተረከብኪ: ልብኪ ወይ ልብኻ ንክርስቶስ ስለዝኸፈትካ . . ስለዚ ብዙሕ ስለ ዘፍቀረት ንእአ ብዙሕ ኃጢአት ተሓዲጉላ ኢዩ፤ አብለካ አለኹ። እምነትኪ እያ ዘድኃነትኪ፡ ብሰላም ኪዲ” በላ።
ስለዚ ኣምላኽ ክሳብ ክንደይ ርሕሩሕ: ፈቃር: መሓሪ-ኣቦ ምኻኑ፤ ንሓጥአን ዝምሕርን ዘፍቅርን እምበር: ንሓጥአን ዝጸልእን ዝቀጽዕን ከም ዘይኮነ ንተዓዘብቱን ሰማዕቱን የረድእ።
እታ ደም ዝፈሳ ዝነበረት ሰብይቲ ፡ ናብ ኩሎም ሓኻይም ከይዳ ገንዘባ ወዲአ፣ ነዛ ሰብ እዚኣ ብሰብኣዊ መገዲ፣ ሞት እንተ ዘይኮኑ ዝኾነ ተስፋ ኣብዘይነበረሉ ግዜ፥ ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እናነበረት፣ ንሓጥአንን ተቀበልቲ ቀረጽን ዝቅበልን፣ ምስኦም ሕውነትን ዕርክነትን ዝፈጥር .. ኢየሱስ ምስ ረኣየት፣ ከምቲ ወንጌል ዝብለና ኸኣ ብውሽጣ ጫፍ ክዳኑ ጥራይ እንተ ተንኪየ ክሓዊ ኢየ ትብል። “ኣጆኺ ጓለይ መዓረይ እምነትኪ ኣሕውያትኪ” ብኻልእ ኣዘራርባ ኢየሱስ ሎሚውን ንሕና ምስ ኩሉ ቁስልናን ሓጢአትናን ብእምነት ናብኡ ክንቀርብ የተባብዓና።
ንኢየሱስ ብእምነት ክንትንክፎ ከሎና፣ ናይ ኢየሱስ ንጽሕናን ፈዋሲን ሓይልን ናባና ይሓልፍ፣ ዘንጽሕን ዝፍውሰን ሕይሊ። ንኣምላኽ ምቅባልን ናብ ኣምላኽ ምቅራብን ኢዩ ካብ ሓጢኣትና ዘንጽሓናን ካብ ሕማምና ዘሕውየናን። ምኽንያቱ ንኢየሱስ ዘድልይዎ ሓጥኣን ደኣምበር ጻድቃን ኣይኮኑን። ንኢየሱስ ዘድልይዎ ኣነን ንስኹምን ኢና።
ስለዚ አብቲ ሓጢአት ዘለዎ – አብኡ ክርስቶስ አሎ። ምኽንያቱ ናብ ምሕረትን ንስሓን ንኽመልሰና: አብቲ ሕማም ዘለዎ – አብኡ ክርስቶስ አሎ ምኽንያቱ ክፍውሰና: አብቲ ውድቀት ዘለዎ – አብኡ ክርስቶስ አሎ ምኽንያቱ ከተሰአና።
እዚ ማለት ንክርስቶስ አብቲ ንደኽመሉ ብፍሉይ መገዲ ንረክቦ፤ ቁዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ አብቲ ካልአይ መለኽቱ ምዕራፍ 12፡9 ከምዚ ይብል “ ንሱ ከአ ኃይለይ አብ ድኻም ኢዩ ዝግለጽ አሞ፡ ጸጋይ ይአኽለካ” በለኒ። ስለዚ ኃይሊ ክርስቶስ አብ ልዕለይ ምእንቲ ኺኃድር ፡ ብብዙኅ ታሕጋስ ብድኻመይ ክምካሕ እየ። ‘ እምበአር እቲ ንጎይታ ዘሕጉሶ እንታይ ከም ዝኾነ መርምሩ” ኤፌ. 5:10
ስለዚ ከምቲ መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ኩሉ ዚነበሮ ክብሪ ገዲፉ ገዛእ ርእሱ ኣሕሊፉ ዚሃበ ንሕናውን ነቲ ኩሉ ኣባና ዘሎ ክፍኣት፡ ሕመቕ ጉድልነት ክንቀትሎ ክንመውት ኣለና ምእንቲ ዳሕራይ ክነብር። እግዚብሔር ነዚ ይሃግዘና! አሜን።
እግዚኣብሔር ስለ ኩሉ ነገር ዝተባረኸ ይኹን! ኣሜን::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር
Kidus Yohannes & Meskel Family Event
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? (ዘፍጥ.4፡9) ሓዋርያዊ መልእኽቲ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? (ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
ሰላምታ
1.“ብእምነት ናይ ሓቂ ደቅና’’ ናብ ዝኾኑ ምእመናንን፣ ናብ ኵሎም ሰብ ጽቡቕ ድላይን፣
ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን፣ ካብ ክርስቶስ ኢየሱስ ጐይታናን፣ ጸጋን ምሕረትን ሰላምን
ምሳኻትኩም ይኹን።1 ብትንሣኤ ክርስቶስ ኣብ ልዕሊ ኃጢኣትን ሞትን ዓወት
ዝተረኽበሉ፡ በዚ ዘመነ ትንሣኤ ብጐይታ ኣብ ብርሃን ምእንቲ ክትህልዉ፡ፍረ
ብርሃን ዝኾነ ጽድቅን ሓቅን ክትለብሱ (ኤፌ.5፡8-9 ረአ) ሠናይ ትምኒትና ንገልጽ።
ፍቁራን ብኽርስቶስ ኣኅዋትን ኣኃትን! “እምነት ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከም
እንረኽቦ ዜረጋግጽ፣ ነቲ ዘይረአ ነገር ከምዘሎ ዜረድእ….”ጥራሕ ዘይኮነ፣ “ዅሉ
ዓለማት ብቓል ኣምላኽ ከምዝተፈጥረ…” ዚገልጽ፣ ነቲ ዅሉ ኣብ’ዚ ዓለም’ዚ
ዚፍጸምን ዚኸውንን ዘበለ ከኣ ኡነተይና ትርጕሙን መልእኽቱን ብብርሃን “እምነት
ስለ እነስተውዕሎ”2፣ ካብ’ዛ እምነት’ዚኣ ተበጊስናን፣ በኣኣ ተንቀሳቒስናን ነዛ
ሓዋርያዊት መልእኽትና ነቕርበልኩም።
Read Full Content: Where is your Brother? (Gen.4:9) Pastoral letter Of the Catholic Eparchs of Eritrea Easter (2014)
ምሉእ ትሕዝቶ: ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? (ዘፍጥ.4፡9) ሓዋርያዊ መልእኽቲ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ። ዘመነ ትንሣኤ (2014)
Letter from Eparchs of Eritrea to Eritrean Catholics of Wahsington DC, Maryland and Virginia
Catholic Faithful of the Geez Rite
Arlington Diocese, United States of America
Asmara 15 October 2014
Dear Christ’s faithful Catholics of the Geez Rite in Arlington Diocese, United States of America
“Grace and peace to you from God our Father and the Lord Jesus Christ” (2 Corinthians 1:2).
The faithful residing in Washington DC and Virginia had requested us for many years in the past for a priest providing pastoral care. Your request for a priest and your great patience in waiting for our response is the fact known to all of us.
After many efforts and setbacks we are now ready to meet your pastoral needs in accordance to God’s will and collaboration of the bishop of the Arlington Diocese, Most Reverend Paul S. Loverde. We are missioning Revered Abba Hagos Tesfagabir of the St. Anne congregation to you. Abba Hagos will reside among you in the place prepared for him by the diocese and serve in accordance to the administrative policies of the Arlington Diocese. He will serve you for five years in collaboration with you and us. As a teacher, priest, and pastor Abba Hagos will serve you in Geez Rite the Holy Mass, the sacraments of the Church, Catechism for various groups, and visiting the elderly and sick.
Beloved faithful men and women, we have no doubt the great respect and love your will offer to your priest for you understand that respecting your priest is respecting yourselves. Your initial support to Abba Hagos until he settles is particularly essential. We implore you that you meet all his needs for livelihood in collaboration with the diocese of Arlington. “The Christian faithful, for their part, should realize their obligations to their priests, and with filial love they should follow them as their pastors and fathers. In like manner, sharing their cares, they should help their priests by prayer and work insofar as possible so that their priests might more readily overcome difficulties and be able to fulfill their duties more fruitfully” (PRESBYTERORUM ORDINIS, 9).
We encourage you with paternal care as we say with St. Paul: “Now we ask you, brothers and sisters, to acknowledge those who work hard among you, who care for you in the Lord and who admonish you. Hold them in the highest regard in love because of their work. Live in peace with each other” (1 Thessalonians 5:12-13).
With abundant greetings and blessings,


text:
ኣብ ከተማ ከረን፡ ብኣሃዱ ጽሬት ዝሰላሰል ዘሎ ንጥፈታት፡ ኮማዊ ሰረት ንምትሓዙ ይስረሓሉ ከምዘሎ፡ ሓላፊ ኣሃዱ ጽሬት ከተማ ከረን ኣቶ ዓብዱ ሓሰብረቢ ሓቢሩ።
ኣቶ ዓብዱ፡ ኣብ ከባቢ ማይ በላ ዝርከብ መተሓላለፊ ረሳሕ ፈሳሲ፡ ወነንቲ ትካላት ናይ’ቲ ከባቢ ግቡእ ሓለዋ እናገበሩ ንምጽራዩን ምክትታሉን ይሰርሑ ከምዘለዉ፡ እዚ ድማ መርኣያ ናይ’ቲ ህዝቢ ኣብ ጽሬት ዘለዎ ንቕሓት ምዃኑ ጠቒሱ።
ጽሬት ከባቢ ንምውሓስ ህዝቢ ዘካይዶ ዘሎ ሰሙናዊ ወፈራ፡ ኣብ ምውሓስ ጥዕና ነበርቲ ልዑል ጽልዋ ከምዘለዎ ጠቒሱ፡ ንዝያዳ ኣድማዕነት ነፍሲ-ወከፍ ነባሪ ኣበርክቶኡ ከዕዝዝ ተላብዩ።
ኣብ ኣርባዕተ እብረ ተኸፋፊለን፡ መዓልታዊ ናይ ጽሬት ንጥፈታት ዘካይዳ ኣዴታት ከምዘለዋን ኣበርክቶአን ዝምስገን ምዃኑን ብምሕባር፡ ብነበርቲ ንዝግበረለን ምትብባዕ ንኢዱ።
ናይ ጐሓፍ ኣጋንእ ኣብ ዘልዕላ ማካይን፡ ብሰንኪ እርጋን ሳሕቲ ጸገማት ስለዝርአ ከኣ፡ ኣገዳስነተን ተራእዩ ቆላሕታ ክግበረለን ኣተሓሳሲቡ።
እተን ኣብ ጽሬት ዝተዋፈራ ኣዴታት ብወገነን፡ ኣብ ጐደናታት ብብዝሒ ዝድርበ ዘሎ ማስክ መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን፡ ኣብ’ቲ ዝግብኦ ቦታ ክጐሓፍ ተማሕጺነን።


text:
ሓደጋ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት መደበር ኣለምዋጭ2022-04-03 09:26:43 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 350 times
- font size decrease font size increase font size
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ፡ ኤርትራውያ ስደተኛታት ክዕቆብሉ ጀሚሮም ኣብ ዘለዉሉ ሓደሽ መደበር ኣለምዋጭ መጥቃዕቲ ከም ዝተፈጸመ ኢሪሳት (ERISAT) ኣብቲ ቦታ ዘለዉ ምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ። እቲ ዜና ከም ዝሓበሮ ዝተወሰኑ ዕጡቓት ብ2 ማዝያ 2022 ድሕሪ ቀትሪ ናብቲ ኣብ ከባቢ ዳባት-ጐንደር ዝርከብ ሓድሽ መደበር ስደተኛታት ኣትዮም ብዝኸፈትዎ ተኹሲ 8 ስደተኛታት ከም ዘቑሰሉን ካብቶም ግዳያት ክልተ ኣዝዮም ህሱያት ምዃኖምን እቲ ዜና ገሊጹ።
ነቶም መንነቶም ዘይተፈልጡ ዝተባህሉ ሓደጋ ዘውረዱ ዕጡቓት ሒዝካ ናብ ሕጊ ናይ ምቕራብ ጻዕሪ’ኳ እንተሎ ሽዑንሹ ከምዘይተታሕዙ እቲ ዜና ጠቒሱ፡ እቶም ጉድኣት ዘጋጠሞም ስደተኛታት ናብ ሆስፒታላት ጐንደርን ደባርቕን ከም ዝተወሰዱ ተፈሊጡ።
ብሰንክቲ ኣብ ትግራይ ዝተኣጐደ ውግእ ቅድም መደበር ስደተኛታት ሽመልባን ሕንጻጽን ከም ዝፈረሳን ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ መደበራት ማይዓይንን ዓዲ ሓርሽን ከም ዝቐጸሉን ኣቐዲሙ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ እንተኾነ እዘን ክልተ መደበራ እውን ኣብቲ ውግእ ዝካየደሉ ከባቢ ዝርከባ ምዃነን ዝፍለጥ እዩ። መደበር ስደተኛታት ኣለምዋጭ ከኣ ከም መተካእታ ኣብ ቀዳማይ ርብዒ 2021 ዝተኸፍተትኳ እንተኾነት ውሕስቲ ዘይምዃና እዚ ዝተጠቕሰ ናይ 2 ማዝያ 2022 ሓደጋ መረጋገጺ እዩ።
ኢትዮጵያዊ በዓል መዚ ምምሕዳር ስደተኛታትን ካብ ስደት ተመለስትን “እንዳ ARRA”፡ ምስ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንጉዳይ፡ ትካል መግቢ ዓለምን ካልኦት ግብረሰናይ ማሕበራትን ብምትሕብባር ነዛ ሓዳስ መደበር ከፊተን፡ ብ22 ለካቲት 2022 ኣስታት 1,400 ኤርትራዉያን ስደተኛታት ክዕቆባ ከም ዝጀመራ እዚ ዜና ሓቢሩ።
ኣብ ቀዳመይቲ ሰሙን ወርሒ ለካቲት 2022፣ ኣብ መደበር ስደተኛታት ባራሕሌ ክልል ዓፋር ኢትዮጵያ፡ ብዉሑዱ ሓሙሽተ ኤርትራዉያን ስደተኛታት ብዕጡቓት ከም እተቐትሉን እቶም ዝትረፉ ካብቲ መደበር ሃዲሞም ናብ ሰመራን ካልእ ከባብታት ዓፋር ከም ዝኸዱን ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ምሕባሩ ዝዝከር እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኢትዮጵያ ኣስታት 24 መደበር ስደተኛታት ከም ዘለዋን ኣብኣተን 823 ሺሕ ስደተኛታት ተዓቒቦም ከም ዘለዉን ይንገር። ኣብ ርእሲዚ ኣብ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ልዕሊ 70 ሺሕ ስደተኛታት ከም ዝህልዉ ይግመት። ብመሰረት ሓበሬታ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት፡ ኣብ ኢትዮጵያ ካብ ዘለዉ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ስደተኛታት መብዛሕትኦም ኤርትራውያን፡ ደቡብ ሱዳናውያንን ሶማላውያንን እዮም።


text:
ጥንሲ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 3 9 2018
ኣብዚ ብዛዕባ ጥንሲ ኣብ ዘለዎሉ እዋንን ድሕሪ ጥንሲን ምስ መን ከም ትራኸቢ ብዝያዳ ከተንብቢ ትኽእሊ። ከምኡ’ውን ብዛዕባ ዘይተደልየ ጥንሲ።
ስእሊ: Colourbox።
ጥንሲን ክንክን ኣዴታትን
ማእከል-ጥዕና ኣዴታት - MVC
ማእከል-ጥዕና ኣዴታት Mödravårdscentralen ክፋል ካብቲ ናቱ ዕዮ፤ ጥኑሳት ንምእላይ እዩ። ኣብቲ ምሉእ ናይ ጥናስኺ ግዜ፤ ናብዚ ማእከል-ጥዕና ኣዴታት ብምምልላስ፤ ናይቲ ጥንሲን ናትኪን ናይ ጥዕና ሃለዋት ምክትታል ይግበረልኪ። ናብ ማእከል-ጥዕና ኣዴታት ምኻድ ብነጻ እዩ። ማእከል-ጥዕና ኣዴታት፤ ሓበሬታ ብዛዕባ ጥንሲ፤ ሕርሲን ምጥባውን ንምሃብ፤ ኣኼባታት የዳልዋ እየን። እቲ ኣቦ ናይቲ ጥኑስ ሕጻን ውን፤ ናብቲ ማእከል-ጥዕና ኣዴታት ምብጻሕን፤ ኣብ ኣኼባታት ምስታፍን ልሙድ እዩ። ሰብኡት ኣብ ግዜ ሕርሲ ክህልዉ፤ ኣብ ሃገር ሽወደን ልሙድ እዩ።
ሕርሲ
ኣበየናይ ናይ መሕረሲ ክሊኒክ ክትሓርሲ ከም ትደልዪ ባዕልኺ ክትመርጺ ትኽእሊ ኢኺ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ግን ኣብቲ ዝመረጽክዮ ቦታ እንተ ዘየለ ኾይኑ ናብ ካልእ ክትመሓላለፊ ትኽእሊ ኢኺ።
ማእከል-ጥዕና ሕጻናት - BVC
ኣብዚ ከም ወላዲ ሓገዝ ትረኽበሉ ቦታ እዩ። ኣብዚ ማእከል-ጥዕና ሕጻናት Barnavårdscentralen፤ ብዛዕባ ናይ ቆልዓ ምዕባለ፤ ምጥባው፤ መግቢን ሕማማትን ምኽሪ ክትረኽቢ ትኽእሊ። ካብ ሕርሲ ምስ ተመለስኪ፤ ባዕልኺ ምስ ማእከል-ጥዕና ሕጻናት ርክብ ብምግባር፤ ነታ ናይ መጀመርታ ቆጸራ ውሰዲ። እታ ቀዳመይቲ ርክብ፤ መብዛሕትኡ ኣብ ገዛኺ እዩ ዚግበር። እታ ነርስ ድማ ብዛዕባ ማእከል-ጥዕና ሕጻናት ሓበሬታ ትህበኪ፤ ጥዕና ናይቲ ሕጻን ውን ከመይ ከም ዘሎ ትርኢ።
ዘይተድልየ ጥንሲ
ካብ ጥንሲ ምክልኻል
ንነብስኺ ካብ ዘይተደልየ ጥንሲ ዝተፈላለየ ትከላኸልሉ ኣገባባት ኣሎ። እቶም ዝተፈላለዩ ኣገባባት መብዛሕትኡ ግዜ መኸልከል ጥንሲ ወይ መዕገት ጥንሲ ተባሂሎም ይጽውዑ። ንመከላኸሊ ጥንሲ ኣብ ክሊንክ መንእሰያት፣ ክሊኒክ መወልዳን ወይ ማእከል ክንክን ጥዕና ከተመልክቲ ትኽእሊ። ኮንምዶም ኣብ ቤት መድሃኒት ወይ ድኳናት ምግቢ ክግዛእ ይከኣል።
ምንጻል ጥንሲ ማለት ንሓደ ጥንሲ ምቍራጹ ማለት እዩ።
ሕጊ ምናጻል ጥንሲ፡ ነታ ጓል ኣንስተይቲ ቅድሚ ምውዳእ ሰሙን 18 ምኽንያት ከይሃበት ጥንሲ ናይ ምንጻል መሰል ይህባ። እታ ነፍሰ-ጾር ብዛዕባ ምንጻል ጥንሲ ባዕላ ትውስን።


text:
Description
እዚኣ ስራሕ’ዚኣ ኣብ ኣፋዊ ያታ ቋንቋ ትግራይት ኣትኲራ ብደሳለ በረኸት ዝተዳለውት ስራሕ እያ። ንትሕዝቶኣ ዝምልከት ብቛንቋ ትግራይት ካብ ዝተዳለወ፤ “ዝደእስታዝ ደሳሌ በረኸት ቀደም እለ ምነ እብ ትግራይት ለከትበው ሑዳም ኬትበት ምንማ ቱ፡ እሊ “መቅበረት ክብት ወዘን” ለልብል ቅሰስ ሐጪር ክምኩም ለህለ ክታብ፡ ምነ ቀደም እለ እብ ኬትባይ ደሳሌ በረኸት ወብዕዳም ኬትበት ለትከተበ አክትበት፡ አነ ክም ፍንቱይ እርእዩ። ክታብ “መቅበረት ክብት ወዘን” ፍንቱይ ለትወድዩ ቅስስ ሐጫይር ሰበት ከምከማቱ። ቀደም እለ ለትከተበ አክትበት ትግራይት እት ተእሪኽ፡ ርዋያት፡ ክብት ቃላት፡ ናይ ወጀኒት ወብዕድ ልትከተብ ዐለ። ክእነ ቅሰስ ሐጫይር ላኪን እት ክታብ እንዴ ትከምከማ ጥቡዕ ኢኮን። እብ ትግራይት ለትከተበ ቅሰስ ሐጫይር እት ክርን ገቢል ሌጠ ትቀረአ እት ኢኮን፡ እት መጥበዐት እንዴ ትጠበዐ እት እዴ ቄርአት ባጽሕ ኢኮን። ወእብለ ክታብ “መቅበረት ክብት ወዘን” ክም ፍንቱይ ክታብ እርእዩ።”


text:
ምብራቓዊ ክፍለ ግዝኣት ዲሞክራሲያዊ ሪፓብሊክ ኮንግ እቲ ኣዝዩ ተኣፋፊ ክፋል እታ ሃገር እዩ።ንዓሰርተታት ዓመታት ብዅናትን ሰብኣዊ ቅልውላውን ክጥቃዕ ዝፀንሐ ከባቢ እዩ።ኣብ ኮንጎ ሕድ ሕድ ዅናት ጠጠው ካብ ዝብል ጀሚሩ እታ ሃገር ንኻልኣይ ግዜ ምርጫ ንምክያድ እናተዳለወት እያ።ገለ መረፅቲ ሕጉሳት እዮም፡ካልኦት ድማ እዚ ምርጫ እዚ ብሰላም ኣይካየድን ብዝብል ይፈርሑን ይሰግኡን ኣለው።
ኣብቲ ናይ መወዳእታ ወፍሪ ምርጫ ኣብ ዋና ከተማ ክፍለ ግዝኣት ሰሜን ኪቩ ዓብየቲ መኻይን ንሰባት ፅዒነን ጥሩምባን ሙዚቃን ገይረን እቶም ወፍሪ ምርጫ ዘካይዱ ዘለው ድማ ይስዕስዑ።ናይ ምርጫ ፖስተራት ፈቖዶ ተለጢፎም ይርአዩ።ንናይታ ሃገር ፕሬዝዳንት 11 ሕፁያት ተወዳደርቲ ይነሓንሑ ኣለው።1,800 ሕፁያት ድማ ንፓርላማ ይወዳደሩ ኣለዉ።
ኩሎም ደገፍቲ ሕፁያቶም ከምዝስዕሩ ብርግፀኝነት ይዛረቡ።ግን እቲ ምርጫ ኣብ እዋኑ ከምዝካየድ፡ብሰላም ከምዝፍፀምን ሚዛናዊ ከምዝኸውንን ዋላ ሓደ ሰብ ርግፀኛ ኣይኸውንን።
ተመሳሳሊ እምነት ሒዞም ምስ ዝተኣከቡ ሰባት እትርከብ ደቦራ ሚሳፋሪ ካብቶም ላዕለዎት ሰለስተ ፕሬዝዳንታዊ ሕፁያት ሓደ ንዝኾኑ ንቪታል ካመረህ ትድግፍ።ንሶም እንድሕር ስዒሮም ትብል ንሳ ዳግም ህውከት ክልዓል እዩ ክትብል ስግኣታ ትገልፅ።
እቶም ተኣኪቦም ዘለው ሰባት ኣብስልጣን ዝርከቡ ፕሬዝዳንት ጆሴፍ ካቢላ ክስዕሩ ዝኽእሉ እቲ ምርጫ እንተተሰሪቑ ጥራሕ እዩ ይብሉ።እንድሕር ከምኡ ኮይኑ ይብሉ ብምቕፃል ናብ ጎደናታት ወፂኦም ተቓውምኦም ንምግላፅ ወጢኖም ኣለው።
ናይቲ ከባቢ መራሕቲ ገዛኢ ፓርቲ እቲ ሰኒ ዝካየድ ምርጫ ፅሩይ ከምዝኸውን ተስፍኦም ይገልፁ።ክራይል ሙሃንጛ ኣብ ሰሜን ኪቩ ንናይ ፕሬዝዳንት ካቢላ ናይ ምርጫ ወፍሪ ይመርሑ።ንሶም እቶም ፕሬዝዳንት ኣብ ውሽጢ 40 ዓመታት ዝተመረፁ እንኮ መራሒ ሃገር ስለዝኾኑ ከምዝስዕሩ ብርግፀኝነት ይዛረቡ።
ክርስቲያን ባዶሴ ካብቶም 1,800 ሕፁያት ፓርላማ ሓደ እዮም።ንሶም ቀንዲ ተነሓናሒ ፕሬዝዳንት ካቢላ ከምዝኾኑ ትፅቢት ዝግበረሎም ንኢትየን ሽስከዲ ይድግፉ።ኮምሽን ምርጫ ተኣማኒን ግልፅን ምርጫ ከካይድ ተኽእሎ እንተሃሊይዎ ይጠራጠሩ።
እቲ ወፍሪ ምረፁኒ ይጠቓለል ኣብዘለሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ተስፋታትን ወጥርን ዝለዓለ እዩ።እቶም ኮምሽነራት ድማ ንናይ ሰኒ ውድድር ተዳሊዮም ኣለው።


text:
ኣብ መላእ ሃገራት ዓለም ብዝተፈላለዩ መደባት ዝንበር ዘሎ ምዝዛም ዝኽሪ መበል ሚእቲ ዓመት ቀዳማይ ውግእ ዓለም ምኽንያት ጳጳሳዊ ናይ ስነ ታሪኽ ምርምር ተቕዋም ዘዳለዎ ካብ ዕለት 14 ሕዳር ክሳብ ዕለት 16 ሕዳር 2018 ዓ.ም. ኣይፋል ውግእን ዓመጽን ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ቀዳሞት ክልተ መዓልታት ኣብ ጳጳሳዊ ላተራነንሰ መንበረ ጥበብ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣድራሻን እቲ ናይቲ ዓውደ ጉባኤ መዛዘሚ ሳልሳይ መዓልቲ ዋዕላ ኣብ ሮማ ናይ ሃንጋሪ ናይ ስነ ባህሊ ተቕዋም ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ዝካየድ ከምዝዀነ ተሓቢሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ካብቲ ዓቢይ ውግእ ዓለም ዝተበገሰ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ስነ ርክባዊ ሜላ ብድሆታት ኣብ እዋናዊ ዓለም ዝድህስስ ዘስምዕዎ መደረ፡ እቲ መወዳድርቲ ዘይብሉ ከቢድ ኩናት ዓለም፥ ንቤተ ክርስቲያን ኣዚዩ ብጥልቀት ዝተንከፈ እውን እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር እቲ ክትገልጾ ዘይከኣል ዓመጽ ነቲ ካቶሊካዊ ተስፈይናውነት ንሓድሽ ጉዕዞ ርህው ካብ ምዃን ግካ ኣይዓንቀጾን ኢሎም እዚ ንገዛእ ርእሱ እቲ ቅድስቲ መንበርን ካቶሊካዊ ዓለምን ድህረ ወግእ ዓለም ካብ 1918 ክሳብ 1922 ዓ.ም. ዝብል እቲ ጳጳሳዊ ናይ ስነ ታሪኽ ምርምር ተቕዋም ዘሰናደዎ ዓውደ ጉባኤ ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ስነ ርክብ ሜላ ዘጋጠሞ ብድሆታት ምልስ ቢልካ ንትምልከት ፍኖት እዩ ኢሎም፡
ንሰብኣዊ ክብረት ምዕያይ
በነዲክቶስ መበል 15 እቲ ካብ 1914 ክሳብ 1918 ዓ.ም. ዝተኻየደ ውግእ፡ ንኤውሮጳ ርእሰ ቅትለት እዩ እንክብሉ ከምዝገለጽዎን እዚ ኸኣ ነቲ ኣብቲ እዋን ዘጋጠመ ናይ ኣርባዕተ መንግስታት ውድቀት፡ ንሱ ኸኣ ናይ ጀርመንን ኣውስትሪያዊ ሃንጋርን ሩሲያን ኦቶማንን መንግስታት ዝምልከት ክኸውን እንከሎ፡ እቲ እዋን ብርቱዕን ርሱንን ጸረ ካቶሊካውነት መንፈስን እግዚኣብሔር ካብ ሰብኣዊ ኩነት ዝግስጽን፡ ቤተ ክርስቲያን ካብ ማሕበራውን ካብ ናይ ዜጋታት ሕይወት ዝሰጉግ ባህሊ ዘለዓዓለ እዩ፡ ቤተ ክርስቲያን ንዝዀነ ይኹን ዓይነት መንግስታዊ ወይ በርገሳዊ ተቕዋም ሓለፋ ከይበለት፡ ናይ ሰብኣዊ ክብርን መሰል ክርስቲያናዊ ሕልናን ምኽባርን ዝብል ድላይ ኣብ ምንቕቓሕ ከምእተጸመደትን እዚ ነቲ ናይ በነዲክቶስ መበል 15 ኣስተውዕሎ ኣስተንፍሶ ዝገበረ እዩ።
ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሓድሽ ዓለም
እቲ ድሕሪ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ዝተቐልቀለ ዓለም ነጻነት ብዓቢይ ሓይሊ ዘመላኽት እዩ ኔሩ፡ እቲ ውግእ ዘተኣታተዎ ማሕበራዊ ቅልውላው ድኽነትን ቤተ ክርስቲያን ንስነ ተራኽቦነት መላ መሰረት ገይራ፡ ነቲ ቅድምን ደሓርን ኣበርቲዓ ንዘበገሰቶ ናይ ሰብኣዊ ኣገልግሎት ኣብ ምስፋሕ ተጊሃ ክትዓይን ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ እውን ዓለም ሓቆፍ ግብረ ገባውን ምእንቲ ሰላም ዝዓይን ስልጣን ከምዝዀኑ ዝሓበረን እዩ እንክብሉ ኣዘካኺሮም
ቀዳማይ ዕዮ ሰላም እዩ
ኣብ ቅድሚ እቲ ዝተለዓዓለ ሓድሽ ዓይነት መንፈስ ናጽነትን ከምኡ እውን ናብ ምልካዊ ስርዓት ክልወጥ ዝኽእል ዓይነት ፖሊቲካ በነዲክቶስ መበል 15 ሓድሽ ዓይነት ናይ ስነ ርክብ ሜላ ኣብቲ ሓድሽ ዝተወልደ ናይ ዓለም መድረኻት ዘነቓቕሕዎን እዚ ኸኣ ከምቲ ሎሚ እውን ዘሎ ናይ ቅድስቲ መንበር ቀንዲ ዕዮ ንሰላምን ምእንቲ ሰላምን ናይ ዓለም መንግስታትን ዓበይቲ መንግስታትን ፍትሕን ማዕርነትን ምዕሩይ ርክብ ኣብ መንጐ ሃገራትን ሕዝብታትን ንምኽዋን ክዓዩን ዝብል እዩ፡ እዚ ኸኣ ኣብቲ ናይ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 15 ናይ ዝክረ ሰላም ኣብ ዝብል ሓጺር መግለጺ ተመልኪቱ ኣሎ፡
ናይ ሃገረ ቫቲካን ስነ ርክብ ሜላን ብድሆታቱን
ብዙሕ እዋን ይብሉ ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ቤተ ክርስቲያን ብዙሕ ከቢድ ተቓውሞ ከጋጥማን ከቢድ ህየሳን ዝነበራ ንብረት ክውረስን ኣብቲ እዋን ከባቢ ቦሄሚ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ዝነበረ መንግስቲ ማእከላይ ኤውሮጳ ብሔራዊት ቤተ ክርስቲያን ዝወለደን ኩነት ብምንባሩ ር.ሊ.ጳ. ኣብቲ እዋን ቤተ ክርስቲያን ካብቲ ኰነ ተባሂሉ ዝፍጠር ካብ ዝነበረን ኣብ ልዕሌኣ ዝንዛሕ ዝነበረ መጥቃዕትን ተነጽሎትነት ገጢማ ሓድሽ ዓይነት ሓዋርያዊ ግብረ ኖላውነት ብምብጋስን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ካብኣተን ዝተወልዱ ብፁዓን ጳጳሳት ብምሻምን፡ ኣብ ኵለ መዳያዊ ምንቅስቓሳታ ካብ ቤት ትምህርቲ ዘርኣ ክህነትን ኣብ መደብ ሕንጸታታን ኩሉ ካቶሊካዊነት ኣተበበዔት። ምስ ኵሎም ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ምስ ዝነበሩ መንግስታት ምእንቲ ህላዌ ካቶሊካውነትን ካቶሊካውያንን ስነ ርካብዊ ሜላ ካብ ምብጋስ ድሕር ኣይበለት፡ ኣብተን ልኡኽ ቅድስቲ መንበር ዘይተቀበላ ሃገራት ምስ ሃገረ ቫቲካን ስነ ርክባዊ ሜላ ንምቛም ድላይ ኣብ ዘይነበረን ሃገራት ዝተፈላለዩ ናይ ግብረ ሰናይ መደባት ብምንቕቓሕ ንሕዝቢ ቀረባ ካብ ምዃን ዓዲ ኣይወዓለትን ኢሎም።
ስነ ርክባዊ ሜላ ንምብርታዕ
ብሓጺሩ ብመልክዕ ስነ ኣሃዛዊ ጸብጻብ ክረአይ እንከሎ ይብሉ፡ ኣብ ወርሒ መስከረም 1914 ዓ.ም. ቅድስቲ መንበር ምስ 17 ሃገራት ብልኡካን ዝተሰነየ ርክብ ነይሩዋ፡ ኣብ ወርሒ ጥሪ 1922 ዓ.ም. እዚ ርክብዚ ናብ 27 ሃገራት ክብ ከምዝበለን፡ ቅድሚ ቀድማይ ውግእ ዓለም ወግዓዊ ብምልኡካን መሰረት ዝቖመ ርክባት ምስ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ዘቋረጻ ሃገራት ከይተረፈ፡ ንኣብነት ኣብ ፈረንሳን ዓባይ ብሪጣንያን። እዚ ኸኣ ኣብቲ እዋን’ቲ ሽሕኳ ድቡን ኩነት የዘንብይ እንተነበረ፡ ጐይታ ቤተ ክርስቲያኑ ካብ ምድጋፍ ኣየቋረጸን ከምዝበሉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 17 January 2017
መንግስቲ ሱዳን ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዙ ከተግብሮ ዝጸንሐ ምምላስ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ኤርትራ ይቕጽሎ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ኣብ ዶብ ኤርትራን ሱዳንን ዝተቐየዱ 10ታት ኤርትራውያን ናብ ሓይልታት ሰራዊት ኤርትራ ከምዘረከበት ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ እታ ሃገር ዝርከቡ ኣማኢት ኤርትራውያን’ውን ከይትመልሶም ተሰጊኡ ምህላዉ ሓቢሮም።
ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ዝፈጸመ ኣዛዚ ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ሱዳን ጀነራል መሓመድ ዓጣ ኣልመውላ ዓባስ፣ ጎኒ ጎኒ’ቲ ብዛዕባ ህሉው ፖለቲካውን ጸጥታን ኩነታት ዘካየድዎ ዝርርብ፣ ኣብ ጉዳይ ዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራ ብዶብ ሱዳን’ውን ዘትዮም ክኾኑ ከምዝኽእሉ ይግመት።
እታ ሃገር፣ ምስ ኢጣልያ፣ ጀርመንን ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ብዝኣተወቶ ውዕላት መሰረት፣ መሰል ስደተኛታት እናገሃሰት፣ ኤርትራውያን እናገፈፈት ትቕይድ ከምዘላ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ኣማኢት ካብዞም በብእዋኑ ዝገፈፈቶም ኤርትራውያን ስደተኛታት’ውን ብግዴታ ናብ ኤርትራ ከምዝመለሰቶም ሕቡራት ሃገራት ካብ ካርቱም ምርግጋጹ ኣይርሳዕን።
መንግስቲ ሱዳን፣ ናብ ሊብያ ንዝሰግሩ ስደተኛታት ንምቕያድ፣ ኣብቲ ምስ ሊብያ ዘዋስን ከባቢታት ሰሃራ፣ ምስ ኣዕራብ ጃንጃዊድ ምትእስሳር ዘለዎም ሚሊሻ ኣዋፊራ ትርከብ።
እቲ ሓይሊ ሚሊሻ ኣብ ሰነ 2016 ካብ ዝዋፈር፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ብውሕዱ 1500 ስደተኛታት ቀይዱ ናብ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ኣረኪቡ ኣሎ።
ዝበዝሑ እዞም ናብ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ዝተረከቡ ስደተኛታት ኣብ ቀይዲ’ዮም ዝርከቡ።
========================


text:
ፕረዚደንት እስማኢል ዑማር ጉለህ ኣብ ሓፈሻዊ ጉባኤ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ትማሊ ረቡዕ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ‘ሃገሮም ነቲ ምስሕሓብ’ ብሰላማዊ ኣገባብ ንምፍታሕን ኤርትራ ንምኽኑይነት ክትቅበል’ያ ካብ ዝብልን ንሽምግልና ዓሚር ቀጠር ተቀቢልና፡ ጻዕርና ግና ከንቱ ኮይኑ’ዩ ተሪፉ፣እዚ ተርእዮ’ዚ ኤርትራ ነቲ ዞባን ንዓለምን ክሳዕ ክንደይ ሓደገኛ ኮይና ከምዘላ ሓባሪ’ዩ’ ኢሎም።
ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት ቀዳም`ዩ መደረ ከስምዕ።ኣብ መጀመርያ`ዚ ዓመት ንተመሳሰሊ ክሲ ጅቡቲ መልሲ ዝሃበ ሚንስትሪ ወጻኢ ኤርትራ ግና፡ ንዞባዊ ዘይምርግጋእ ቀንዲ ጠንቂ ኾይኑ ዘሎ፡ ኢትዮጵያ ጌራቶ ዘላ ጎበጣ ሉኣላዊ መሬት ኤርትራ`ዩ ድሕሪ ምባል፡ ምስ ጅቡቲ ዘሎ ናይ ዶብ ምስሕሓብ ብሳልሳይ ወገን ክትሓዝ ሓባራዊ ስምምዕ ስለዝገበርና፡ ጅቡቲ ትኽተሎ ዘላ ዘይብስሉን ተጻባእን መርገጽ፡ ብመንጽር`ቲ ኣብ መስርሕ ዘሎ ውዕል ክትርእዮ ኸለካ ክትዛረበሉ`ውን ዘጸግም`ዩ ኢሉ ኔሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
መላለዪ፥ እዚ ቃለ-መጠይቕ እዚ ኣብ ጥሪ 2017 ዝተኻየደ እዩ። ጸኒሕና ከነራጋግጾ ከም ዝፈተና ከኣ እተን ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒነን ዝነበራ ደቂ-ኣንስትዮ ኣብ የካቲት 2017 ንኤርትራ ከም ዝተሰጓ ሓበሬታ ረኺብና።
መተሓስሰብ፥ ንድሕነቱ ክንብል ስም መኮንን ኣባል ጸጥታሱዳን ከም ዝለወጥናዮ ከነዛኻኽር ንፈቱ።
ኣብ ናይ ሓንቲ ሱዳናዊት መሓዛይ ሰነ-ስርዓት መመረቅታ ንምስታፍ ኣብ ዝተጸንበርኩሉ ኣጋጣሚ እዩ። መሓዛይ ምስ ኣባላት ስድራቤታ ኣላለየትኒ። ኤርትራዊት ዜግነትን ካብ ሃገረይ ሃዲመ ኣብ ሱዳን ዝቕመጥ ዘለዂ ስደተኛን ምዃነይ ኣብ ምልላይና ዝፈለጡ ስድራኣ ጽቡቕ ኣቀራርባ እየ ርእየሎም። ድግስ ኣብ ምውዳኡ ኮይኑ ንገዛይ ኣብ ዝተበገስኩሉ ሰሚር ዝስሙ ዓቢ ሓዋ ንመሓዛይ ናብ ደገ ወጺኡ ተደሃየኒ። ኣባል ጸጥታ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ከምዝኾነ ድሕሪ ምሕባር፥ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ተቐዪደን ዘለዋ ዓሰርተታት ኤትራውያን ደቀኣንስትዮ ዘሕልፈኦ ዘለዋ ጸገምን ህልዊ ኩነታት ንኽትርዳእ ዘሎ ናይ ቋንቋ ግድላትን ዘርዚሩ ሓበረኒ። ኣገዳስነት ናይቲ ኩነታት ሻቡ ተገንዚበ ድማ ንሓዊ መሓዛይ ከይተደናጎየ ናብቲ ቤት-ማእሰርቲ ክወስደኒ ሓተትኩዎ እሞ እወታዊ ግብረመልሲ ረኸብኲ።
ዝተቛጸርናሉ ሰዓት ኣኺሉ፥ ምስ ሰሚር ተተሓሒዝና ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ በጻሕና። እቲ ቤት ማእሰርቲ – ናብ ሱዳን ብሓፈሻ ናብ ከተማ ካርቱም ድማ ብፍላይ ክኣትዉ ዝተሓዙ፥ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ካርቱም ኣብ ዝካየዱ ኣልመምቲ ግፋታት ዝቕየዱ ስደተኛታት ከምኡ ድማ ከበድቲ ገበናት ዝፈጸሙ ሱዳናውያን ዝእሰሩሉ ማእከል እዩ። ሰሚር ኣባል ጸጥታ እቲ ቤት ማእሰርቲ ብምዃኑ ናብ ውሽጢ እቲ ቤት ማእሰርቲ ብዘይ ጸገም ክኣቱ ክኢለ።
ሰሚርንውሽጢ ሒዙኒ ክኣቱ እንከሎ መንፈስ ናይቲ ቤት-ማእሰርቲ ክብድብድ ኢሉኒ። ኣብታ ጸባብ ቤት-ጽሕፈቱ ምስ ኣተዂ፣ ሰሚር ሓፈሻዊ ስእሊ ናይቲ ቤት-ማእሰርቲ ሂቡኒ። ‘’እተን ዝበልኩኺ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ገሊኤን ንከተማ ኻርቱም፣ ገሌን ድማ ንግብጺ ከምኡ ውን ንሊብያ ክኣትዋ ከለዋ ዝተታሕዛ እየን ። ብፍላይ እተን ንካርቱም ክኣትዋ ዝተታሕዛ ዝኾነ ናይ ቋንቋ ዓረብ ኣፍልጦ ዘይብለን እየን። ኣብ ንገብረአን መርመራ ድማ ብጣዕሚ ኣሸጊረናና ኣለዋ። ካብ 3 ክሳዕ 6 ኣዋርሕ ዝገበራ እየን። ንሕጂ እተን 6 ወርሒ ገይረን ዘለዋ ናብዚ ከምጻልኪ እየ ኣዘራርብየን።” ኢሉኒ ንውሽጢ ገጹ ኣተወ ።
ድሕሪ ከባቢ ርብዒ ሰዓት ሰሚር 4 ኣዝየን ቀጠንቲ፡ ጸጉረን ዝተበታተነ፡ ገጸን ዝተደወነን ዝማደወን ዕባያ ዝተኸድና ኤርትራውያን መሪሕወን መጸ ። ስንባደይ ክቆጻጸሮ ኣይከኣልኩን። ብጣዕሚ ድማ ኣደንጊጸናኒ። ኣብ ክሊ ዕድመ 20ታት ዝርከባ ጎራዙ እየን። ሰሚር ማይ ቀሪብልና፡ ከይስከፋ ብምባል ካብቲ ዝነበርናዮ ክፍሊ ወጸ ። ንገለ ደቓይቕ ዓይኒ ንዓይኒ ተጠማመትና። “ከመይ ቀኒኺን ሓፍትኺን ጓል ዓድኽን እየ፡ ኩነታትክን ክዕዘብ እየ መጽአ ዘለኹ። እዚ ሱዳናዊ ኣባል ጸጥታ እዩ ኩነታትክን ነጊሩኒ ። ከም ኤርትራዊት ድማ ብጣዕሚ ሰለ ዝተሰማዓኒ እየ ክመጽእ ዝወሰንኩ።” ብምባል ናይ ምቅርራብ መንፈስ ከንጽፍ ፈተንኩ።
ንእለቱ ኣብ ገጸን ገለ ተስፋ ተራእየኒ። ምስኣተን ብኸመይ ከም ዝተታሕዛ፡ እንታይ ጸገማት የጋጥመን ከም ዘሎ ሕጽር ዘበለ ዕላል ኣካይደ። መጀመርያ ምሉእ ስመንን ዕድማኤንን ብተርታ ኣብዚ ታሕቲ ክጠቅሰልኩም ።
- ሂወት መንገሻ ተስፋጋብር፤ ዕድመ፡ 29
- ዝያዳ መልኣከ ሃብቶም፤ ዕድመ፡ 25
- ንግስቲ ሕሩይ ዘርኣይ፤ ዕድመ፡ 21
- ሳሌም ንጉሰ ተስፋይ፤ ዕድመ፡ 21
ንሳተን ካብ ግርባን ሓጀርን ንከተማ ካርቱም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ክኣትዋ ከለዋ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን እየን ተታሒዘን። ተታሒዘን ናብ ቤት-ማእሰርቲ ሁዳ ካብ ዝዳጎና ዛጊት ንኩነታተን ዝፈልጥ ዝኾነ ቤተሰብ ወይ መቕርብ የለን።
ቀጺለ እምበኣር ምስኣተን ብተርታ ዝገበርኩዎ ዕላል ከስዕበልኩም።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻኽን ዶ ክትሕብርኒ ፧
ሂወት መንገሻ ተስፋጋብር ይበሃል። ካብ ንኡስ ዞባ ዓዲ ዃላ እየ መጽአ ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
ፈለማ ካብ ኢትዮጵያ ብመንገዲ ሓምዳይት ንሱዳን ኣቲና። እቲ ዘስግረና ዘነበረ ሰብ ብ100 ሽሕ ብር እዩ ተዋዓዒሉና። ካብ ሓምዳይት ኣብ ዓባይ ማኪና ተጻዒንና ናብ ሕጂ ብንጹር ክዝክሮ ዘጸግመኒ ቦታ በጺሕና። ድሕሪኡ ኣብ 3 ንኣሽቱ ትዮታ ዝዓይነተን ፒክ-ኣፕ ተመቓቒልና ናብ ሓጀር በጺሕና። ኣብ ሓጀር ገንዘብ ክንከፊል በቶም ኣሰጋገርቲ ዝለዝተሓበረና ኩሉና ገንዘብና ክሳዕ ንኸፊል ኣብቲ ከባቢ ን 3 ሰሙናት ኮፍ ኢልና። ኩሉና ምስ ከፈልና ኣብ ሰዓታት ንግሆ ኣብ`ተን ናብ ሓጀር ዘብጸሓና ፒክ-ኣፕ ተጸፍጺፍና ናብ ካርቱም ኣምራሕና። ንከባቢ4 ሰዓት ምስ ተጓዓዝና ግና እታ ኣነ ተሳፊረላ ዝነበርኩ መኪና ኣብ ትሕቲ ከባባ ወተሃደራት መንግስቲ ሱዳን ኣትያ። ንመራሒ መኪናን ነቲ ኣስጋራይን ድሕሪ ምምቋሕ ድማ ንዓና ኣብ ወተሃደራዊት መኪና ኣኪቦም ናብ’ዚ ሕጂ ንርከበሉ ዘሎና ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ዳጒኖሙና።
- ሰለምንታይ እዮም ወትሃደራት ናይ ሱዳን ሒዞምኽን፧
ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ኢዂም ኢሎም’ዮም ሒዞምና።
- ናብዚ ቤት ማእስርቲ ምስ ኣተኽን እንታይ ስዒቡ፧
ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾንክን፣ ብቤት ፍርዲ ድማ ግቡእ ፍርዲ ክሳብ ዝብየነልክን ኣብዚ ክትጸንሓ ኢኽን ኢሎምና። እቲ ዝገርም ዝኾነ ደሃይ ናይ ስደራ የብልናን። ስድራና ኣበይ ከምዘለና ‘ውን ዝፈልጡ ኣይመስለንን። ኣብዚ ቤት ማእሰርቲ ድሮ 6 ወርሒ ጌርና ኣሎና። ኩነታት ስደራና ክንፈልጥ ወይ ውን ስድራና ዘለናዮ ቦታ ክፈልጡ እንተበልናዮም ሰማዒ ስኢና ዘዝሓተትካዮ ጸማም እዝኒ እዩ ዝህበካ…..(ን…ብ…ዓ…ት… )…..
- ደሓን ኣጆኺ ርግእ በሊ ደሓን ክተሓባበረክን እየ። ብቤት ፍርዲ’ኸ ዝተዋህበክን ፍርዲ ኣሎ’ዶ፧
ከምዚ ተፈሪድክን እንተ ዝብሉና ደኣ ጽቡቕ እንድዩ። በቃ ኩነታትና ክፈልጥ ዝመጽእ ሰብ የለን ።
- ኩነታት ጥዕናኽን፡ ሓፈሻዊ’ኸ ኩነታትክን ኣብ ከመይ ደረጃ ይርከብ፧
ንኽትገልጾ ዓቐብ እዩ። ዳርጋ ናይ ካልኦት ዜጋታት ብብዝሒ የለዋን ኣብዚ። በቃ እተን ዝበዛሕና ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ኢና። ኩነታት ናይዚ ቤት ማእሰርቲ ድማ ከምዚ ትዕዘበዮ ዘለኺ እዩ። ብጣዕሚ ሕማቅቕ፡ እንዲዒ ክገልጾ ኣይክእሊን እየ ።
ሕራይ የቀንየለይ ሂወት ።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻክን`ዶ ክትሕብርኒ፧
ዝያዳ መልኣከ ሃብቶም ይበሃል፡ ካብ ሰገነይቲ እየ መጽአ። ኣብኡ ተወሊደ ኣብኡ ድማ ዓብየ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
ኣባል 22 ሃገራዊ ኣገልግሎት`የ። ንላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ዘሕልፍ ነጥቢ ሰለ ዘየምጻኹ ኣብ ሃገራዊ ማእከል ሞያዊ ስልጠና ሳዋ (ሃማሞስ) ድሕሪ ምስልጣነይ፡ ኣብ ኩባንያ ህንጻ ብደሆ ተመዲበ ኣብ ተሰነይ ነይረ። ምስቲ ኩባንያ ድማ ክሳብ ዓሊግድር ይንቀሳቀስ ነበርኩ። ድሕሪ’ዚ ምስ ሓደ መሳርሕተይ ብምዃን ንሱዳን ኣቲና። ኣነ ኣብ ከሰላ መቕርብ ሰለ ዝነበሩኒ ምስኦም ክቕኒ ከለኹ፡ እቲ መሳርሕተይ ጉዕዞኡ ቀጺሉ። ኣነ ድሕሪ ገለ ኣዋርሕ ብመንገዲ ግርባ ንከተማ ካርቱም ክኣቱ ከለኹ ኣብ ካብ ግርባ ውጽእ ኢልካ ኣብ ዝርከብ ጎላጉል፡ ማለት ንሓጀር ገጽና ክንከይድ ከለና ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ተታሒዝና ናብዚ ቤት ማእሰርቲ ኣምሪሕና።
- ሰለምንታይ እዮም ወትሃደራት ናይ ሱዳን ሒዞምኽን፧
ካብ ግርባ ውጽእ ኢልና ክንገዓዝ ከለና ጉዕዞና ብእግሪ`ዩ ነይሩ። ጸኒሐና ግን ማለት፡ ሩባ ኣሎ፡ ነቲ ሩባ ምስ ሰገርናዮ እተን መኻዪን ኣብኡ ጸኒሐናና። ኣብተን መኻዪን ተጻዒና ገለ ሰዓታት ምስ ተጓዓዝና ረሻሽ ዝጸዓና 2 ወተሃደራውያን መካዪን እግሪ እግሪታ ተጻዒናያ ዝነበርና መኪና ሰዓባ። ብመጀመርያ ራሻይዳ እዮም መሲሎምና ጸኒሖም ግን እቶም ወተሃደራት ናይ ሱዳን ጠያይት ንላዕሊ ምስ ቶኮሱ እቲ ናህና ኣውቲስታ ደው ድሕሪ ምባል ንኹልና ኣውሪዶም ዝኾነ ሰብ ከይንቀሳቀስ እሎም ምልክት ገበርሉና። ኣስዒቦም ድማ ንኹልና ኣብተን ረሻሽ ጺዒነን ዝነበራ 2 ወተሃደራውያን መካዪን ሰቐሉና። ንመራሒ እታ ተሳፊርናላ ዝነበርና መኪና ግን ኣብኡ ገዲፎሞ።
- ስለምንታይ ንመራሒ መኪና ገዲፎሞ፧
ንዓይ`ዉን ክርደኣኒ ኣይከኣለን።
- ናብ ቤት-ማእሰርቲ ሁዳ ምስ ኣምጹኽን እንታይ ኢሎምኽን፧
ንከባቢ ሓደ ወርሒ ዝኾነ ነገር ኣይበሉናን። ድሕሪኡ ግን ብተናጸል ኪምርምሩና ጀሚሮም። ምስቲ ቋንቋ ዘይንመልኮ ምዃና ድማ ምስኦም ክንሰማማዕ ኣይንኽእልን ዝነበርና። ንሳቶም ድማ ብጣዕሚ ጸርጸር ይብሉልና። ድሕሪኡ ሓደ ብዙሕ ትግርኛ ዘይመልኽ ሰብ ኣምጽኦም ጉዳይክን ብቤት ፍርዲ ተራእዩ፡ ቤት ፍርዲ ዝወሰነልክን መቅጻዕቲ ክትቅብላ ኢኽን ኢሎምና ።
- እዚ መዓስ እዩ ዝኸውን ዘሎ፧
እዚ ቅድሚ 2 ኣዋርህ ኣቢሉ እዩ ። ድሕሪኡ ግን ዝኾነ ይኹን ፍታሕ ወይ ‘ውን እቲ ዝብልዎ ዘለዉ መቕጻዕቲ ኣየፍለጡናን። ልዕሊ ኩሉ ሓርቢትና ዘሎ ግን ህላወና ክሳብ እዛ ሰዓት እዚኣ ስድራና ዘይፈልጡ ምኻኖም እዩ። ኣብ ከተማ ካርቱም ዝነብር ዝኾነ መቕርብ ወይ መሓዛ ኣብዚ ከም ዘለና እንተ ፈለጠ ‘ውን ክረኽበና ዝከኣል ኣይኮነን።
- ደሓን ዝያዳ እቲ ዝከኣል ክንገብር ኢና። ኩነታትክን እውን ንዝምልከቶም ኣካላት ክንሕብር ኢና፡ ኣጆኺ የቀንየለይ ።
ኣነ ውን የቀንየለይ።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻኽን ዶ ክትሕብርኒ፧
ምሉእ ስመይ ንግስቲ ሕሩይ ዘርኣይ ይበሃል ካብ ጎሉጅ እየ መጽአ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
ኣብ ጎሉጅ ሻሂ እንዳሸቀጥኩ እየ ዝናበር ነይረ። ድሕሪኡ ግን፡ ሓደ ብቐረባ ዝፈልጦ ሰብ ንሱዳን ከስግረኪ፡ 15 ሽሕ [ናቕፋ] ትኸፍልኒ ዲኺ እሉኒ። ኣነ ናይ ምኻድ ሓሳብ ሰለ ዝነበረኒ ኣይተማታእኩን። ብመንገዲ ሓፊር ዲማ ሱዳን የእቲዩኒ። ካብኡ ብመንገዲ ቀይሕ መስቀል [UNHCR ማለታ እዩ] ንሸገራብ በጺሕና። ኣብ ሸገራብ ከባቢ 2 ወርሒ ገይረ ይኸኡውን የ። ሂወት ናይቲ ማዓስከር ኣዝዩ ከቢድ እዩ፣ ካብ ኩሉ ሕማማት ኣለዎ እቲ ቦታ። ሰለዚ፡ በቃ ካርቱም ክኸይድ ወሲነ ሂወተይ ኣብኡ ክመርሕ። ምስ ሓደ ሱሌማን ዝስሙ ደላላይ ብ2000 ጂነ ሱዳን ንካርቱም ከስግረኒ ድሕሪ ምስምማዕ ዲማ ንከተማ ካርቱም ተበጊስና ። ካብ ሸገራብ ነዊሕ ድሕሪ ምጉዓዝ ድማ ነቲ ኣብ ቅድሚ ሸገራብ ዝርከብ ዓቢ ሩባ ብጃልባ ሰጊርናዮ፡ መካይን መጽአን ክወስዳና እንዳ ተጸበና ግን ብወተሃደራት ናይ ሱዳን ተታሒዝና።
- ሰለምንታይ እዮም ወተሃደራት ናይ ሱዳን ሒዞምኽን፧
እዋእ፡ ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾና እዩ መስለኒ። ኣብቲ ፈለማስ ሸፋቱ እዮም መሲሎምና፡ ድሕሪና ግን ምሉእ ወተሃደራዊ ክዳን ዝለበሱ፣ ኣብ መንኩቦም ድማ ንኣሽቱ ባንደራ ሱዳን ድሕሪ ምርኣይና ወተሃደራት ሱዳን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ኢልና። ካብኡ ቀጺሎም ኣብታ ሒዞማ ዝመጹ ሃይላክስ ዝዓይነታ ዓባይ ማኪና ብድሕሪት ጽዒኖም ናብዚ ቤት ማእሰርቲ ኣምጽኦምና። ኣብ ሰዓታት ለይቲ ኢና ናብዚ ቤት ማእሰርቲ መጺእና። ኣበይ ኣቲና ምህላውና እዉን ንጹር ስእሊ ኣይነበረናን። ከባቢ ሰዓት 10፡00 ቅ.ቀ – ቁርሲ ኢሎም ምስ ኣውጹና ሓደ ኣተርጓሚ መጽኡ፡ ንስኻትክን ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾንክን ጉዳይክን ብቤት ፍርዲ ክርኤ እዩ ኢሉና። እንታይ ከምዝተፈረድና ግና ዛጊት ዝኾነ መረዳእታ የብልናን።
- ንኩነታት ጥዕናኽን ብቐረባ ዝከታተል ወገን`ከ ኣሎዶ፧
ሰሙናዊ እትመጽእ ሓንቲ ነርስ ኣላ። ንሳ እያ ትከታተለና። እዚ ግን እኹል ኣይኮነን፡ ብፍላይ እዚ እስርቤት ንርእዮ ከምዘለና ጽሬት ዘለዎ ኣይኮነን። ኣብዚ ንዝተፈላለዩ ሕማማት ኢኻ ትቃላዕ። ካልእ ከምዚ የሕዋተይ ክገልጾኦ ዝጸናሓ ጉዳይክን ቤት ፍርዲ ክርአ እዩ ኢሎም ከባቢ 5 ወርሒ፡ ገሌና`ውን 6 ወርሒ ጌርና ኣሎና። ዝኾነ ዝመጻና [የለን]። ልዕሊ ኩኩ ኣጨኒቚና ዘሎ ግና ጉዳይ ስድራና እዩ፣ ኣበይ ከምዘሎና፤ ብሂወት እዉን ኣሎና ዲና ዝፈልጡዎ ነገር የልቦን።
- ብመጀመርያ ምሉእ ስምክን ካበይ ከም ዝመጻኽን ዶ ክትሕብርኒ፧
ሳሌም ንጉሰ ይበሃል። ኣብ ኣስመራ፡ ኣብ ቀሓውታ እየ ተወሊደ ዓብየ።
- ናብ ቤት ማእሰርቲ ሁዳ ብኸመይ ኣቲኺ፧ በየናይ መንገዲ`ኸ ናብ ሱዳን በጺሕኪ፧
መጀመርያ፡ ኣነ ካብ ኣስመራ ነፍሲ ወከፍና 4 ሽሕ ዶላር ከፊልና ብሓደ ወዲ ከረን ዝባህል ሰብ፡ ኣነን መጓዕዝተይን ተበጊስና። ኣብ ሓንቲ ሎሪ ተጻዒንና ድማ ብመንገዲ ሃይኮታ ከሰላ ኣቲና። መብዛሕትና ደቀኣንስትዮ ኢና ኔርና። ኣብ ከሰላ ድማ ኣብ ሓደ መኽዘን ሰሙን ምሉእ ተዓጺና። ዝኸፈልናን ዘይከፈልናን፡ መንገዲ ሕማቕ ሰለ ዘሎ ኣሎም እዮም ዘመኽንዩ እቶም ዝወስዱና ዝነበሩ። ካብኡ ንሸገራብ ክንወስደክን ኢና ኢሎምና። መብዛሕትና ግን ኣቢናዮም ምኽንያቱ እቲ ስምምዕ ንካርቱም ሰለ ዝነበረ። ጸኒሕና ግና ካብ ከሰላ ጸልማት ተጎልቢብና ኢና ተበጊስና። ድሕሪ ነውሕ ጉዑዞ ኣብ ከባቢ ካርቱም ምስ በጻሕና ግን ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ተታሒዝና ኣብዚ ንርከብ ኣለና ።
- ኣብዚ ምስ መጻእክን ከመይ ተቐቢሎምኽን፧ እንታይ ከ ኢሎምኽን፧
ንሲኽን ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ሰለ ዝኾንክን ጉዳይክን ብቤት ፍርዲ እዩ ክረአ። ክሳብ ሽዑ ግን ኣብዚ ቤት-ማእሰርቲ ኣለኽን ኢሎምና። ክሳብ ሕጂ ድማ ብዘይ ዝኾነ ፍርዲ ዓቕልና ጸቢቡና ኮፍ ኢልና እንሀና ኣብዚ ቤት ማእሰርቲ።
- ጉዳይክን ንምፍላጥ ካብ ወገን ኤምባሲ ኤርትራ ይኹን ካልኦት ንሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ዝግደሱ ማሕበራት መጽኦምኽን ይፈልጡ ዶ፧
ኣሽንካይ ጉዳይና ክፈልጡ ዝመጹ ማሕበራት ኮነ ኤምባሲ ኤርትራ ነዛ ተለፎን ክንድውልን ምስ ስድራና ክንራኸብን እንድዮም ዝኣብዩና። ኣዞም ክትብልዮም ዝጸንሕኪ እሞ ኣለዉ ድዮም የለዉን ውን ንፈልጦ ነገር የልቦን ።
- ብጣዕሚ የመስግን። ጉዳይክን ሰናይ መዕልቦ ክረክብ ኣንዳ ተመነኹን ኩነታትኪን ግንዛቤ ንኽረክብ ክንጽዕር ምዃንና እንዳሓበርኲን ስለቲ ዝሃብክናን ዝርዝራዊ ሓበሬታ ነምስግነክን።


text:
153 ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኒጀር ምግዓዞም ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ። እዚ ድሕሪ ዓለምለኸ ለበዳ ቫይረስኮሮና ምግጣሙ ዝተኻየደ ፈላማይ ምግዓዝ ስደተኛታት'ዩ።
እቶም ስደተኛታት ካብ ኤርትራ: ሶማል: ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ዝመጹ ኮይኖም 16 ስድራቤታትን 15 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ዝርከብዎም ምዃኖም ተሓቢሩ'ሎ ።
እቶም ስደተኛታት ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ክነብሩ ዝጸንሑ ምዃኖም ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ይሕብር።
ወሃቢ ቃል ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት አንድረ ማሂክ እቶም ስደተኛታት ኣብ መዳጎኒ ስደተኛታትን ኣብ ኣጸጋሚ ኩነታት ክነብሩ ዝጸንሑ እዮም።
"ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናይ ምግዓዝ መስርሕ ዳግም ምጅማሩ ነቲ ተአፋፊ ኩነታት ሊብያን ቅልጡፍ ዝርግሓ ቫይረስ ኮሮና ከምኡ'ውን ኣብ ስደተኛታት ዘለዎ ማሕበራዊን ቁጠባዊን ጽልዋ ኣብ ግምት ብምእታው ኣገዳሲ መስርሕ'ዩ" ክብሉ ማሂክ ሓቢሮም።
ብመሰረት ጸብጻብ ውድብ ጥዕና ዓለም ቁጽሪ ቫይረስ ኮሮና ዝተታሕዙ ሰባት ኣብ ሊብያ 46,600 ክኸውን ከሎ ዝሞቱ ድማ 681 እዩ። እቶም ካብ ሊብያ ናብ ኒጀር ዝገዓዙ ስደተኛታት ምርመራ ቫይረስ ኮሮና ዝተገብረሎምን ኣሉታዊ ውጽኢት ዝረኸቡ ምዃኖም ንዝያዳ ጥንቓቀ ድማ ኣብ ኒጀር ንክልተ ሰሙን ኣብ ውሸባ ከምዝጸንሑ ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ሓቢሩ'ሎ።
ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣንድረ መሂክ ኣስታት 3,400 ስደተኛታት ሓትቲ ዑቕባን ኣብ ብመንግስቲ ዝመሓደሩ መዳጎኒ ማእከላት ከምዘለው ሊብያ ከምዝርከቡ ወሲኾም ሓቢሮም ኣለው።


text:
ኩሎም ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ወርሒ ሰነ ስሩዕ ናይ ምምሃር ስርሖም ክጅምሩ ሰብ መዚ ይደልዩ እንተለዉ’ኳ፡ ብዙሓት ወለዲ ብምኽንያት ድሕነት፡ ስክፍታ ሓዲርዎም ደቆም ኣብ ገዛኦምም ክጸንሑ ይመርጹ ኣለዉ። ነዞም ስክፍታ ዘሕድሩ ወለዲ ግና ደቆም ካብ ገዛ ኮይኖም ኣብዝመሃርሉ እዋን እኹል ናይ ሓገዝ ቀረባት ተዳልዩ ኣሎ።
ኣብ Brisbane ክልተ ቆልዑ ዘለዉዋ Mona Perez ካብቲ COVID-19 ኣብ ናይ ቻይና ከተማ ዉሃን ዝጅምረሉ እዋን ኣትሒዛ ክትከታተል ጸኒሓ።
እዚ ኩነታ ዝበዝሑ ኣብ ኲንስላንድ ዝርከቡ ተመሃሮ ትምህርቶም እናቐጸሉ፡ 3 ሰሚን ቅድሚ ናይ ፈለማ ተርም ምውዳኡ ንጓል 10 ዓመት ጓላን 6 ዓመቱ ወዳን ናብ ትምህርቲ ከይከዱ ጌራ።
ነዚ ዉሳነ ንምውሳን ኣጸጋሚ ኣይነበረን ምኽንያቱ ሰብ ኣየይ ዝሰርሓሉ ኩባንያ ኩሎም ሰራሕተኛታቱ ካብ ገዛኦም ኮይኖም ክሰርሑ ወሲኑ ኔሩ። ሰብ ኣየይ ከይወጸ ክሰርሕ ማለት ከይዱ ነቲ ቫይረስ ሒዙ ከይምለስን ኩሉ ድሕነቱ ንምሕላው ተባሂሉዩ። ዝኾነ ሰብ ካብቲ ገዛ ወጺኡ ኣትዩ ቫይረስ ከየምጽእ እዩ። ስለዚ ኩላትና ከም ኡ እንተጌርናዩ ትርጉም ዝህልዎ።
እንተኾነ ደቃ ካብ ገዛ ኮይኖም ትምህርቶም ክከታተሉ ከቢድ ከምዝኾነ ንምርዳእ ግዜ ኣይወሰደላን።
እቲ ናይ ፈለማ ሰሙን ኣዚዩ ሕንፍሽፍሽ ዝበለ ነገርዩ ኔሩ። ምኽንያቱ ገለ ነገር ኣይነበአናን፡ ዝኾነ መሳለጥያ ኣይነበረን፡ ምኽንያቱ ኣብቲ እዋን ኩሉ ተመሃራይ ናብ ትምርቲ ዝኸደሉ ዝነበረ እዋንዩ። እንታይ ክገብር ከምዘለኒ ይፈልጥ ስለዘይነበርኩ፡ ኣዚዩ ዘጨንቕ ኩነታትዩ ኔሩ። እንተኾነ ገለ ነገር ክገብር ደልየ። ምስደቀይ ድማ እንታይ ክመሃሩ ከምዝደልዩ ምስደቀይ ዘትየ ኣብ ኦንላይን ኣትየ ንመምሃሪ ዝኸውን ቪድዮን ካልእ ሓበሬታን ኣብ ምድላይ ኣትየ።
ናይ ትምህርቲ ኣማኻሪት Tamara Kidd ካብ TutorYourOwnChild.com ንክልተ ደቃ ን14 ዓመታት ኣብ ገዛኦም ከምዝመሃሩያ ጌራ። ንሳ ከምትገልጾ እዚ ብምኽንያት ኮቪድ ተመሃሮ ካብ ገዝ ኦም ኮይኖም ክመሩከለዉ ካብ ቤት ትምህርቶምን መምሃራኖምን ዘድሊ ሓገዝ ስለዝቐርበሎም ካብቲ ንደቅኻ ምሉእ ብምሉእ ካብ ስርዓተ ትምህርቲ ፈጺሙ ዝበትኽ “homeschooling” ዝበሃል ዝተፈላለየ እዩ።
ካብ ኣብያተ ትምህርቲን መምህራንን ብዙሕ ደገፍ ይወሃብ ስለዘሎ ወለዲ ከም ሓገዝቲ ነቶም ኣብ ገዛ ኮይኖም ዝመሃሩ ዘለዉ ደቆም እዮም ኮይኖም ዘለዉ። ብምባል እታ ቀደም ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ዝነበረት ኪድ ብተወሳኺ እቲ ኣብ ገዛ ኮይንካ ምምሃር ነቲ ካብ ሰዓት 9 ክሳብ ሰዓት ሰለስተ ዝብል ገደብ ናይ ሰዓታት ክኽተል የብሉን ትብል።
ዋላ ኣብ ቤት ትምህርቲ 6 ሰዓታት ኣይንገብርን ኢና። ንናይ ዕረፍቲን ጠዓሞትን ዕረፍቲ ሓደ ሰዓት ይወሃበካዩ። ናይ ሓባር ኣኼባታት (assemblies) ናብ ክፍሊታት ክትከይድ ምስ ኣተኻ ክሳብ ድሉው ንትምህቲ ትኸውን ብዙሕ ኣብ መንጎ ዝህሉ ምትዕንቓፋት ኣሎ። ኣብትምህርቲ እተን ጽሩያት ንትምህርቲ ዝውዕላ ሰዓታት ካብ 2 ክሳብ 3 ሰዓታት ኣቢለንየን ዝኾና።
ንቖልዑ እቲ ዝበዝሐ ናይ ትምህርቶም ስራሓት ብንግሁኡ ክገብርዎ ነቶም ኣብ ጉብዝና ዘለዉ ግና ሰውነቶም ኣብ መስርሕ ባዮሎጂካዊ ለውጢ ስለዘሎ ኣርፊዶም ተንሲኦም ስርሖም ደንጉዮም ክገብሩ ኪድ ትምዕድ
ዉሉድኩም ኣብቲ ንጡፍ ዝኾነሉ ናይ መዓልቲ ሰዓታት ኢኹም ትምህርቱ ክገብር ዝምከር። ብመንጽር እቲ ክስራሕ ዝድለ ዘሎ ዕዮ ትምህርቲን ዕድመ ናይቲ ቆልዓን ዝበዝሐ ዕዮ ትምህርቲ ካብ ሓደ ክሳብ 3 ሰዓታትዩ ዝወስድ።
Cool Australia ዝተባህለ ንመኽሰብ ዘይሰርሕ ትካል በቲ ሰኣላይን ደራሲን ዝኾነ ብJason Kimberley ዝተመስረተ እዩ.
እዚ ትካል መምሃራን ዝተጠቕምሉ ን ኣብያተ ትምህርቲን ንወለዲን ናይ መምሃሪ ናውቲ ዘቕርብ እዩ።
ብሰንኪ እዚ ለበዳ ተመሃሮ ካብ ገዛ ኮይኖም ብ ኦንላይን ኣብዝመሃርሉ ዘለዉ እዚ ትካል ካብ ኣውስትራሊያን ካብ ወጻእን ወለዲን ተመሃሮን በዚ ሓዲሽ ኣገባብ ንምምሃር ዘድልዮም ናውቲ ኣብ ምቕራብ ተጸሚዱ ዝርከብ እዩ።
Kimberley ከምዝገልጾ Cool Australia ክንዮቲ ዘቕርቦ ኣገደስቲ ዓይነታት ትምህርቲ ከም ናይ ቁጽሪን እንግሊዝን መሳለጥያታት፡ ናይ ዉልቂን ማሕበራዊ ክእለታት ንምዕባል ኣብምድንፋዕ ተጸሚዱ ኣሎ።
ቆልዑ ብኸመይ ር እሰ ተኣማንነት ንምጥራይ ፥ ር እሰ ዲሲፕሊንን ዉሳነ ንምውሳን ክእለት ምጥራይ ከምዘማዕብሉ ምግባር፡ እዚ ድማ ምስቶም ወትሩ ምስ ቁጽሪን እንግሊዝ ወይ ሳየንስ ዘይተሓሕዙ ነገራት ከነቕርብ ንደሊ ኢና ምኽንያቱ ከምዚኣቶም ዝበሉ ናይ ማሕበራዊ ክእለታት ኣብ ህይወት ኣገደስቲ እዮም።
ወለዲ ብሰንኪ ገጢምዎም ዘሎ ናይ ኮቪድ 19 ብድሆታት እቲ ልሙድ ኣገባብ ኣሰራርሓ ክንዮ መስኮት ከምዝደርበይዎ Kimberley ኣፍልጦ ብምሃብ ወለዲ እወታዊ ኣረኣእያ ክሕዙን ኣብዚ ካብካልእ እዋን ተዓጽዮሙሉ ዘለዉ ግዜ ካብቲ ሕማቕ ዝበለጸ ነገር ከውጽ ኡ ምዒዱ።
ኣብ ገዛ ብኸመይ ናይ ትምህርቲ ሃዋሁው ትፈጥር ድማ የብርህ
ንደቅኹም ናይ ትምህርቲ ዩኒፎርም ከምዝለብሱ ግበሩ፡ እዚ ናብ ትምህርቲ ይኸይድ ኣለኹ ዝብል ስምዒት ክፈጥረሎምዩ፣ ናይቲ መዓልቲ መደብ ኣውጽእ፡ ንስራሕ ትምህርቲ ዝኸውን ዉሱን ከባቢ ኣብ ገዛኹም ህበሩ ኣብናይ ሚሸት ዘሎ ሰዓታት ፈጠራዊ ስራሓት ዝሰርሕሉ ነገራት ፍጠርሎም። ነገራት ዕረፍቲ ክህልዎም ኣብ መንጎ መንጎ ገለምንቅስቓሳት ወይ ምምጥላዕን ምስ ኣተሓሳስባ ዝተኣሳሰሩ ልምምዳት ምግባር።
Ramesh Kumar ነቲ ኣብ Victoria ዝመደበሩ Southern Migrant and Refugee Centre ዝመርሕ እዩ እቲ ናቱ ትካል ዝድግፎም ተመሃሮ ዝተፈልየ ኩነታት ከምዝገጥሞም ይገልጽ።
ብዙሃት ዓማዊል ናይ Kumar’s ናብ ኣውስትራሊያ ዝመጹ ኣብዚ ሃገር ጸብለል ንኽብሉ ሓሲቦም እንተኾኑኳ ካብ ስራሕ ደው ምባል፡ ማሕበራዊ ምግላልን ብሰንኪ ኮቪድ 19 ኣብ ገዛ ኮይንካ ምምሃር ኣብ ስድራቤታት ተወሳኺ ጾር ከምዝኾነ ይዛረብ
ካብ ሓደ ገዛ 4 ቆልዑ ናብ ትምህርቲ ዝኸዱ እንተኔሮም፡ እሞ ድማ እኹል ቦታ፥ እኹል መሳርሒ ን ኣብነት ንነፍሲ ወከፍ ላፕቶፕ ዘድሊ እንተዘይተረኺቡ፡ ን ዓበይቲ ቆልዑ እሞ ድማ ኣብ ካል ኣይ ደረጃ ትምህርቲ እንተልዮም፡ እቲ ብዝሒ ስራሕ ክብድ ዝበለዩ፡ ብተወሳኺ ወለዲ ክሕግዙ ዓቕሚ ስለዘይብሎም ነቶም ነኣሽቱ ኣሕዋቶም ክሕግዝዎም. ስለዚ ገዛእ ርእሶምን ንነኣሽቱ ኣሕዋቶም ክሕግዙ ስለዘለዎም እቲ ጸቕጢ ይገንን እዩ።
እዚ ትካል ምስ South East Community Links ተጻሚዱ ምስ ናይ ከባቢ ኣብያተ ትምህርቲታት ብምትሕብባር ነቶም ካብ ገዛ ኮይኖም ዝመሃሩ ተመሃሮ ናውቲ ሓገዝ ኣብ ምቕራብ ዝተሓጋገዝ ዘሎ እዩ።
እቶም ኣብ ገዛ ኮይኖም ዝመሃሩ እሞ ወለዶም እንግሊዝ ዘይዛረቡ እንተኾይኖም ገዛእ ርእሶም ክኽእሉ ኣለዎም ክብል Kumar ይገልጽ
ብዙሃት ወለዲ ምናልባት ግቡእ ትምህርቲ ክመሃሩ ዕድል ዘይረኸቡ ክህልዉ ይኽእሉ እዮም፣ እዚኣቶም ነቲ ናይ ኣውስትራሊያ ትምህርቲን እቲ ስርዓተ ኣመሃህራ ከመይ ከምዝሰርሕ ከይርድ እዎ ይኽእሉ እዮም።
Kumar ብትወሳኺ ሕማቕ ዕድል ኮይኑ እቶም ብስደት ዝመጹ ተመሃሮ ማዕረ እቶም ኣብ ኣውስትራሊያ ዝተወልዱ መማህርቶም ኣይኮኑን ኣብ ትምህርቶም ብምሉእ ሓይሎም ክውፈዩ ዘኽእሎም ኩነታትውን ከይህልዎም ይኽእልዩ።
ናይ ገለ ፍሉያት ማሕበረሰባት ደቂ ኣንስትዮ ተመሃሮ ዝዓበየ ብድሆ ዝገጥመን ኣሎ፡ ምኽንያቱ እዘን ተመሃሮ ካብትምህርተን ምስተመልሳ ኣዴታተን ኩሉ እቲ ናይ ገዛ ስራሕ ስለዘስርሐአን ነቲ ናይ ገዛ ዕዮ ትምህረትን ክሰርሓውን ግዜ ኣይረኽባን። ወለዲ ምስ Centrelink ዘለዎም ጉዳይ ናብ ኡ ከይዶም ከሳልጥዎ እንተዘይኪኢሎም ደቆምዮም ነቲ ነገር ተርጉሞም ክሰርሕሎም ትጽቢት ዝግበረሎም። ኣብዚ እዋን ከም ናይ ኦንላይን ባንክ፡ ናይ ኦንላይን ዕዳጋ እቶም ደቆምዮም ክገብርዎ ዘለዎም ፡ ስለዚ ነቶም ብስደት ዝመጹን ካብ ኢንግሊሽ ዘይኮነ ድሕረ ባይታ ዘለዎም ወለዲ ዘለዎም ተደራራቢ ጾር እዩ ዘለዎም።
Southern and Migrant Refugee Centre ተመሃሮ ኣብ ዉሽ ኢት ትምህርቶም ክሕይሉ በቲ ብሰንኪ ኮቪድ 19 ብ ኦንላይን ዝወሃብ homework support program ኣቢሉ ተመሃሮ ይሕግዝ ኣሎ።
እቶም ናትና ሓገዝቲ ትምህርቲ ወይ tutors ንርእሲኦም ካብ ቋንቋ እንግሊሽ ድሕረ ባይታ ዘይኮኑ እዮም፡ ስለዚ ከምቲ ናቶም ተመኩሮ ዘለዎም እዮም። እንታይ ማለት ከምዝኾነ ዝፈልጡ እዮም፡ ተመኩሮ ናይ ምምሃር ስለዘለዎም ኣብ ገዛ እንታይ ከምዘድሊ ዝፈልጡ እዮም።
ናይ ቁጽሪ መምህር ዝነበረ ኣብ ጥሮታ ዘሎ Walter Valles ሓደ ካብቶም ተሓጋገዝቲ ምምሃር እዩ
ንሱ ኣብ 2010 ጥሮታ ካብዝወጽእ ኣትሒዙ ከም ናይ homework tutor ኮይኑ ንተመሃሮ ካል ኣይ ደረጃ ተመሃሮ ብወለንታ ክሕግዝ ዝጸንሐ እዩ።
ኣብዚ ቅሩብ እዋን ትምህርቲ ናብ ኦንላይን ምስተቐየረ ነቲ ንተመሃሮኡ ዝህቦ ናይ ዕዮ ገዛ ሓገዝ ብዙም ተሓጊዙ ይገብሮ ከምዘሎ ገሊጹ። እዚ ወትሩ ናይ ምምሃር መስርሕ እዩ እንተኾነ ባህጊ ናይቶም ብስደትን ብዑቕባን ዝመጹ ተመሃሮኡን ስድራቤታትን ስርሑ ንክቕሽል ከምዝደፍ ኦ ይዛረብ
በቶም ዝሕግዞም ዘለኹ ተመሃሮ ኣዚየ እየ ዝድነቕ። ዘለዎም ጽም ኣት ናይ ፍልጠት። ንክመሓየሹ ዘለዎም ህንጡይነት፡ ን 30 ዓመታት ኣብዝመሃርክሉ እዋን ከምዚ ዓይነት ጽም ኣት ኣብቶም ኣብዚ ዝውለዱ ተመሃሮ ኣይረኣኹን።
ኣብ New Zealand’s ኣብ 2010 ን 2011 ድሕሪ ዝተኸስተ ምንቅጥቃጥ መሬት Christchurch ተመሃሮ ንሰሙናት ኣብ ገዛ ኮይኖም ዝተማህርዎ ዝሓሸ ዉጽ ኢት ከምተረኽቦ ኪኢላታት ትምህርቲ ገምጊሞም። Mona Perez ውን ልክዕ ከምዚ ዉጽ ኢትያ ኣብ ትምህርቲ ናይ ደቃ ር እያ።
ብርግጽ ካባይ ዝያዳ ኣድህቦ እዮም ረኺቦም። ዝያዳ ድማ ሓደ ንሓደ ኣቓልቦ ረኺቦም፡ በዚ ድማ ገለ ጸገም እንተጋጢሙ ብዝቐልጠፈ ከምዝፍታሕ እዩ ዝግበር። ጓለይ ኣብትምህርቲ ኣጸጋሚ ዝነበረ ናይ ቁጽሪ ፍልጠታ ተመሓይሹ ኣሎ፡
ወለዲ መምሃራን ከምዘይኮኑ ክፈልጡ Valles ብምትሕስሳብ ነገራት ብቐሊል ክተሓዙ ይምዕድ
ንወለዲ ዘለኒ መልእኽቲ፡ ተመሃሮ ጸቕጢ ከይስምዖም ከቕልሎም፡መማህራኖም ክከታተሉ ምትብባዕን ጸቕጢ ኣብዝስምዖም ከፋኹስሎም ምፍታን። እቲ ዝበለጸ ወለዲ ክገብርዎ ዝኽእሉ ነገር እዚ እዩ።
ኣብ New South Wales ዝርከቡ ተመሃሮ ካብ 11 ግንቦት ኣትሒዞም ሓደ መዓልቲ ኣብ ሰሙን ናብ ቤት ትምህርቲ ከይዶም ምምሃር ዝጅምሩ ኮይኖም፡ ተመሃሮ 12 ክፍሊ ምሉእ ግዜ ናብ ቤት ትምህርቲ ከይዶም ክመሃሩ እዮም።
ኣብ ምዕራብ Australia, ነቶም ናብ ቤት ትምህርቲ ከይዶም ክመሃሩ ዝደልዩ ንኹሎም ተመሃሮ ናብ ቤት ትምህርቲ ከይዶም ክመሃሩ ተጌሩ ኣሎ።
ኣብዚ ናይ ተርም 2 እዋን ኣብ ቪክቶሪያ ኩሎም ናይ መንግስቲ ኣብያተ ትምህርቲ ካብ ገዛ ኮይንካ ምምሃር ክቕጽልዩ፡ እቶም ካብ ገዛ ኮይኖም ክመሃሩ ዝኽእሉ ብ እ ኡ ክቕጽልዎ እዮም። ኣብ መባእታ ቤት ትምህርቲ ዘለዉ ካብ 26 ግንቦት ናብ ትምህርቶም ከይዶም ክመሃሩ ዝኽእሉ ኮይኖም ኩሎም ተመሃሩ ካብ 9 ሰነ ናብ ቤት ትምህርቶም ከይዶም ክመሃሩ ይኽእሉ።
ኣብ Tasmania ብዝከኣል ተመሃሮ ኣብ ገዛኦም ኮይኖም ትምህርቶም ክቕጽሉ ተሓቲቶም ኣለዉ።
ናይ South Australia ተመሃሮ ኣብቲ ክፍለግዝ ኣት መጠን ለበዳ ትሑት ስለዘሎ ናብ ቤት ትምህርቶም ክምለሱ መጸዋዕታ ተጌሩ ኣሎ።
ኣብ Northern Territory ተመሃሮ ናብ ቤት ትምህርቶም ከይዶም ክመሃሩ ትጽቢት ይግበረሎም።
ኣብ Queensland’s ተመሃሮ prep, ቀዳማይ ክፍሊ, ናይ 11 ን 12 ተመሃሮ ኣብያተ ትምህርቲ ካብ 11 ግንቦት ተኸፊትሎም ኣሎ። ካብ 2ይ ክፍሊ ክሳብ 10ይ ዘለዉ ተመሃሮ ኣብ ገዝ ኦ ም ኮይኖም ክመሃሩ ዝኽእሉ እንተኾይኖም ብ ኡ ክቕጽሉ ተነጊርዎም ኣሎ።
ኣብያተ ትምህርቲ A CT ክሳብዚ መወዳእታ ናይዚ ተርም ትምህርቶም ካብ ገዝ ኦም ክከታተሉ ዝተገብረ ኮይኑ 9 ኣብያተ ትምህርቲ ነቶ ወለዶም ኣብ ኣድላዪ ስራሓት ዝሰርሑ ንተመሃሮ ኣብ ምክትታል ይርከቡ።
ንዛያዳ ሓበሬታ ትውከስሉ መርበብ ሓበሬታታት ኣብ መርበብ ሓበሬታና፡ ኣብ sbs.com.au/tgrinya
ACT
https://www.education.act.gov.au/public-school-life/remote-learning-in-term-2-2020
https://www.education.act.gov.au/schooling/learning-resource-library
NSW
https://education.nsw.gov.au/teaching-and-learning/learning-from-home/wellbeing-at-home/parents-and-carers
Northern Territory
https://education.nt.gov.au/publications/information-for-term-2-2020?SQ_VARIATION_814972=0
Queensland
https://education.qld.gov.au/curriculum/learning-at-home
South Australia
https://www.education.sa.gov.au/teaching
Tasmania
https://www.education.tas.gov.au/learning-at-home/
Victoria:
https://education.vic.gov.au/parents/learning/Pages/home-learning.aspx
Western Australia:


text:
ኣብ ናይጀሪያ ኣብ ግዝኣት ዛምፋራ ኣብ እትርከብ ቤት ትምህርቲ ብዝተፈጸመ ሓድሽ መጥቓዕቲ ልዕሊ 300 ደቀንስትዮ ተመሃሮ ከምእተጨወያ፡ ካብ ናይጀሪያ ዝወጸ ሓበሬታ ዝጠቐሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኣመደዮ ሎ ሞንኰ ሓቢሮም፥ ከምዚ ዓይነት መጥቓዕትን ጨወያን ኣብታ ሃገር ብተደጋጋሚ ዝፍጸም ምዃኑ ክፍለጥ እንከሎ፡ እቶም መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ቅድም ቢሎም ኣብቲ እቲ ቤት ትምህርቲ ዝርከበሉ ከባቢ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ናይ ሓይሊ ጸጥታን ወተሃደራዊ ኑቕጣን መጥቓዕቲ ከምዝፈጸሙን ገንዘብ ንምርካብ እውን ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ጉጅለታት ናይቲ ግብረ ጨወያ ተሓተቲ ኢና ዝብል መልእኽታት ይፍንዉ ከምዘለዉ ኣፍሊጦም።
ብተደጋጋሚ ዝፍጸም ግብረ ጨወያ
ኣብ ናይጀሪያ ከምዚ ዓይነት መጥቓዕትን ተመሃሮ ምጭዋን ብተድጋጋሚ ዝፍጸም ግብረ ሽበራ ምዃኑ ክንገር እንከሎ፡ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ካልእ ቤት ትምህርቲ ተመሳሳሊ መጥቓዕቲ ተፈጹሙን 42 ሰባት ከምእተጨውዩን ኣብ ወርሒ ታህሳስ 2020 ዓ.ም. ኣብ ሰሜናዊ ዞባ ናይጀሪያ ኣብ ዝርከብ ተቕዋም መጥቓዕቲ ተፈጺሙን 300 መንእሰያት እውን ከምእተጨውዩን ዘዘኻኸሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ሎ ሞናኰ ኣስዒቦም፥ እቶም ዝተጨውዩ ንምልቃቕ ምስ ናይ መንግስቲ ኣካላት ብርሑቕ ድሕሪ ዝተካየደ ዘተ ናጻ ከምእተለቁ የመላኽቱ።
ብተደጋጋሚ ዝፍጸም ግብረ ጨወያ ዘሕድሮ ፍርሒ
ኣብ ናይጀሪያ እቲ ብተደጋጋሚ ዝፍጸም መጥቓዕትን ግብረ ጨወያን ፍርሒ ካብ ምዃን ሓሊፉ ብዙሓት ተመሃሮ እውን ናብ ቤት ትምህርቲ ምኻድ ከቋርጹ ይድርኽ ከምዘሎ ናይ ኣቡጃ ሊቀ ጳጵሳት ብጹዕ ኣቡነ ኢግናዚዩስ ካኢጋማ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ መቃበለት ሓቢሮም ሕዝቢ ብዕጡቓት ጒጅለታት መኽረርቲ ሃይማኖት ምስልምናን ብዝተፈላለዩ ናይ ገበን ጉጅለታት ከይጥቃዕ ብምስጋእ ይነብር ከምዘሎን መንግስቲ ናይ ዜጋታት ጸጥታን ደሕንነትን ውሑስ ኣብ ምግባር ኣበርቲዑ ክዓዪ ዜጋታት ጻዋዒት የቕርቡ ኣስለዉ ኢሎም።


text:
የሱስ ብዘመን ንጉስ ሄሮዶስ ኣብ ቤተልሄም ናይ ይሁዳ ምስ ተወለደ፡ እንሆ፡ ሰብ ጥበብ፡ እቲ እተወለደ ንጉስ ኣይሁድ ኣበይ አሎ፧ ኰዀቡ ኣብ ምብራቕ ርኢና እሞ፡ ክንሰግደሉ መጺእና፡ እናበሉ ኻብ ምብራቕ ናብ የሩሳሌም መጹ። ” (ማቴ 2፡1-2)
ዘይከም ወንጌል ሉቃስ፣ ወንጌል ማቴዎስ፡ እቶም ጓሶት ንጐይታ ኣብ መብልዕ ማል እንከሎ ክርእይዎ ከምዝመጹ ኣይነግረናን እዩ። እቲ ምኽንያት ዝመስለኒ ድማ እቲ ቀንዲ ትዂረቱ ዝገበሮ ኣብቶም ካብ ርሑቕ ሃገር ዝመጹ፡ ወጻእተኛታት – ካብ ወገን ኣህዛብ፡ ኣይሁድ ዘይኮኑ ግና ንጐይታ ከምልኹን ክሰግዱን ካብ ርሑቕ ምብራቕ ዝመጹ ዝገበሮ ይመስል።
ስለዚ፣ መነጸር ናይ ማቴዎስ ንጐይታ የሱስ ክርስቶስ ካብ መጀመርታ ክሳብ መወዳእታ ናይቲ ወንጌል ከም ናይ ኩሎም ኣህዛብን ናይ ጽንፈልክ መሲሕን መድሓንን ገይሩ እምበር ከም ሓደ ናይ ኣይሁድ ጥራይ መድሓኒ ከርእዮ ዝፈተወ ኣይመስልን።
እዞም ቀዳሞት ኣምለኽቲ ጐይታ እምበኣር፣ ሰብ ጥበብ እዮም። ሰብ ጥበብ ግና ኣስትሮሎጃውያን፣ ስርሓት ማጂክን ሽሕራውያን፡ ምልኣተ-ጥበብ ዘለዎም እዮም፣ ግና ካብ እስራኤል ዘይኮኑ ግና ካብ ርሑቕ ምብራቕ ዝመጹ እዮም ነይሮም። ርሑቕ ምብራቕ ድማ በቲ ዘመን ካብ ከባቢታት ባቢሎን እዩ ነይሩ። እዞም ሰብ ጥበብ፣ ካብ ኣህዛብ እዮም። ብመለኪዒ ሕጋጋትን ስርዓታትን ብሉይ ኪዳን ድማ ዘይቅዱሳን፡ ዘይጻድቃናት፡ ዘይንጹሃትን ሰባት እዮም።
ኮይኑ ግና ኣብ ወንጌል ማቴዎስ ካብ ዘሎ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ፡ ብሁል ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ከምዚ ይብል፡ “የሱስ ቀሪቡ ኸምዚ ኢሉ ተዛረቦም፡ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ኵሉ ስልጣን ተዋሂቡኒ አሎ። ስለዚ ኺዱ ንዅሎም ኣህዛብ ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን እናኣጥመቕኩም፡ ዝኣዘዝኩኹም ኵሉ ኺሕልዉ ኸኣ እናመሃርኩም፡ ደቀ መዛሙርቲ ግበርዎም። . . . ” (ማቴ 28፡18-19)።
እዚ ዘረባን ተስፋን ጐይታ ንዓና ቀደም ርሑቓት ንዝነበርና ካብ ወገን ኣህዛብ ዝኾንና ደገን ዕድልን ምድሓንን ከምኡ’ውን ሓጎስ መሲሕ ጐይታን ጥራይ ኣይኮነን ሂቡና። እዚ ንሱ፡ ጐይታን መሲሕን ምዃኑ ምሉእ ምርግጋጽን እዩ ሂቡና። ምኽንያቱ ድማ ሓደ ካብቲ ብተደጋጋሚ ዝተነግረሉ ትንቢታት ኣህዛብን ህዝብታትን ነገስታትን ናብኡ፣ ብርግጽ እዃ ደኣ ገዛእቲ እዛ ዓለም እዚኣ ናብኡ ከምዝመጹ ይነግረና እዩ። ንኣብነት፣-
“ኣህዛብ ናብ ብርሃንኪ፡ ነገስታት ከኣ ናብ ጸዳል ምብራቕኪ ኺመጹ እዮም።” ኢሳይያስ 60፡3
ስለዚ፣ ወንጌል ማቴዎስ ነቲ መሲሓውነት ጐይታ የሱስ ክርስቶስ ርጉጽ መርትዖ ወሲኹ፡ ንሱ ክርስቶስን መሲሕን ምዃኑ የርእየና – ንሱ ክርስቶስ፡ ንጉስን መፈጸምታ ኩሉ ተስፋታት – ንኩሎም ህዝብታትን ኣህዛብን እዃ ደኣ እምበር ንእስራኤል ጥራይ ኣይኮነን።


text:
ትግርኛ
መቐለ ዝተደብደበትሉ መዓልቲ
19 ሕዳር 2013 መቐለ
ህዝቢ ኣብ ኸቢድ ውጥረትን ጭንቀትን ዝወዓለሉ ፀልማት መዓልቲ እዩ። ህዝቢ መቐለ ሐዚ ደምሰሱና ሐዚ ጠፋእና እናበለ ከብዱ ሓቚፉ ዝወዓለሉ። ኣደታት፡ ህፃውንቲ ደቀን መሊሰን ናብ ኸብደን ከእትወኦም ኣይፀልኣን። ናበይ ከም ዝገብርኦም ሓርቢትወን ዝዀንኦ እንትስእና ምርኣይ ኣዝዩ የሕምም ነይሩ።
ምስ ወላዲተይን ሓደ ሓወይን ከባቢ ዓዲ ሽምዱሕን ኣብ ጥቓ ገዛና ነይርና። ኣደይ ነቲ ምንኣስ ሓወይ እናርአየት “ናበይ እየ ዝሓብአካ? ዀይንዎ ድዩ ትግራዋይ ምዃን፤ መንእሰይ ምዃን ሓጥያት ዀይኑ?” እናበለት በይና ትዛረብ። ኣብ መንጎ እዚ ኣብ ዝባንና ዝዓለበ ክሳብ ዝመስለና ኣዕርዩ ከቢድ ናይ መድፍዕ ድምፂ ተሰሚዑ። ብድንጋፀ ፈዚዝና። ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ገዛውቲ ተንቀጥቀጡ፥ መስትዋታቶም ተሰባበሩ። እቲ መድፍዕ ካብ መንበሪ ገዛና ኣስታት 10 ሜትሮ ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ቤት ትምህርቲ እዩ ዓሊቡ።
ብድሕሪ እዚ ቅያር ክዳን እኳ እንተይሓዝና ደብሪ ናብ ዝበሃል ከባቢ ኸይድና። ሰባት ጋቢ ኣንጠልጢሎም፥ ንእሽተይ ፍርናሻት ሒዞም፤ ኣዴታት ክልተ ሰለስት ህፃውንቲ ሒዘን፤ ነብሰ ፁራት ኣብ ሓያል ድንጋፀ ዀይነን፤ ህዝቢ ንደብሪ ገፁ ይውሕዝ ነይሩ። ኩሉ ሰብ ኣብ ደብሪ ዝዓርፈሉ ገዛን ስድራን ሃሊዉዎ ኣይዀነን ንደብሪ ይተምም ዝነበረ፤ ብብሎኬት ዝተነደቑ ቆርቆሮ እኳ ኣብ ዘየብሎም ገዛውቲ እዩ እናዀስተረ ዓሪፉ።
ንጕሆ ገፅና ዝንሕፀበሉ ሳሙና ክእገዝእ ናብ ድኳን እንትወፅእ ህዝቢ መቐለ ኣብ ኣናእሽተይ ድኳናት ደብሪ ተሰሊፉ ነይሩ። ዝበዝሕ ሰብ ምንም ነገር እንተይሓዘ ስለ ዝወፅአ ቆሎ፣ ኩኪስ ብስኩት እዩ ይገዝእ ነይሩ። ብድሕሪት ” በይዛኻቱም ሓራስ እኒኣትና።” እናበላ ታራ ክሓልፋ ዝልምና ኣንስቲ፣ ዝበኽዩ ህፃውንቲ ኣለው። ህዝቢ ደብሪ ክንዲ ዝኸኣሎ ሰብ ናብ ገዝኡ ኣእትዩ ዘላቶ ኣቕሪቡ እዩ። ብፁሓት ወርሒ ፎቐዶ ትሕቲ መሬት ክጐያ እየን ውዒለን። ኣብታ ሽዓ ዕለት ኣነ ከም ሓንቲ ውልቀ ሰብ ዝፈለጥኹዎ ጥራሕ፤ ኣብ ከባቢ ዓይደር ብዝዓለበ መድፍዕ ሓደ ምሉእ ስድራ (ኣቦ ምስ ሰለስተ ደቁ)፥ ኣብ ከባቢ እንዳ ገብሪኤል ሓንቲ ዓባይ ኣዶ (ጓለን ክሳብ ሐዚ ኣብ ዓይደር ትሕከም ኣላ)፥ ኣብ ከባቢ ቀበሌ 14 ጥቓ ዘየርዳኖስ ሆቴል ሓደ መንእሰይ ከም ዝሞቱ እፈልጥ። እዚ ኣነ ብውልቀይ ብቐረባ ዝፈለጥኹዎ እዩ። በቢ ገዝኡን በቢ መንደሩን ኣብታ ሽዓ መዓልቲ ጥራይ ክንደይ ሰብ ከም ዝሞተ ምሕሳቡ ከቢድ ኣይዀንን።
ካብ ደብሪ ድሕሪ ምምላስና መቐለ እንታይ ትመስል ነይራ? ቕትለት መናእሰይ፣ ጉዳይ ኣስቤዛ፣ ዝስተ ማይ፣ መድሓኒት ዝብል ክምለሶ እየ።
#ትግራይ ትዕወት
1 Comment
-
Heart touching story.


text:
ጳጳሳዊ ናይ ስነ ማሕበረሰብኣዊ ስነ ምርምር ተቕዋም ምኽትል ጠቕላሊ ሓላፊ የኔታ ኣባ ዳሪዮ ቪጋኖ፡ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ ኣብ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ኢጣሊያ ብናይ ተለቪዥንን ራዲዮ ጣቢያ ብዝጠቓለል ራይ ኡኖ ብእተሰምየ ናይ ተልቪዥን መደብር ቀዳማይ ክፍሊ ዕለት 2 ሚያዝያ 2021 ዓ.ም. ዓርቢ ስቕለት (ብላቲን ስርዓት) “ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፥ ከም ቃሎም” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተደርሰ ሰነዳዊ ምርኢት ክመሓላለፍ ምዃኑ ሓቢሮም ኣብ ዘቕረብዎ ሓተታ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
“እትትርኾ እምበር እትሓስቦ ግዜ የሎን”፡ ግዜ ዝህሉ ታሪኽ ምስ ዝኸውን እዩ፡ ጀርመናዊ ናይ ፊልም ደራስን ቀራጽን ወንደርስ ኣብ 2018 ዓ.ም. “ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፥ ከም ቃሎም” ብዝብል ኣርእስቲ ዝደርሰ ንመጀመሪያ ግዜ ብናይ ኢጣሊያ ራይ ኡኖ ናይ ተለቪዥን ጣቢያ ዓርቢ ስቕለት ንምርኢት ክቐርብ እዩ፡ ከምቲ ፓውል ሪኩር ዝብሎ፥ ግዜ ክዕቀብ መታን ዝንገር ታሪኽ ይኹን ከምዝብሎ።
ታሪኻዊ ኣበጋግሳ እቲ ፊልም፥ 2013 ዓ.ም.
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብታ ዝተሓረዩላ ዕለት ኣትሒዞም፡ እቲ ተዓቂቡን ልሙድ ኮይኑ ክቕጽል ዝጸንሔ ኣገባብ ርክባት ብኣገባብ ሕይወቶም ኣቢሎም ዝቐየሩ እዮም፡ ብዙሕ እዋን ብተደጋጋሚ ብዛዕባኦም ሰነዳዊ ፊልም ክድረስን ንምርኢት ኽቐርብን ዝብል ሕቶ ክቐርበሎም ጸኒሑን “ኣነ ተዋሳኢ” ኣይኮንኵን ብዝብል መልሲ ዝደምደምዎ ኮይኑ ጸኒሑን፡ እዚ መልሲ እዚ ግና ኣናበሰለ ምስ ግዜ እናዓበየ ምስ ከደ፡ ናይ ር.ሊ.ጳ. ሕይወትን ኣገልግሎትን መዓልታዊ ሕይወቶምን ዝትርኽ ነቲ ከም ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝነብርዎ ዘለዉ ግዜ-ሕይወት ዝትረኽ እምበር ዘይሕሰብ ግዜ ከይኸውን ብዝብል መርትዖ ርድኢት ረኺቦም እነሆ ተደሪሱን ተቐሪጹን ንምርኢት እውን ይቐርብ ኣሎ።
እቲ ፊልም ንምቕራጽ ቀዳማይ ርክብ
ቅድም ቀዳድም እቲ መደብ ከምቲ ንኻልኦት ፊልም ንምቕራጽ ዝወጽእ ብዙሕ ሃብቲ ገንዘብ ዘይሓትት ክኸውን ከምዘለዎን እዚ ኸኣ ነቲ ከም ካህንን ደሓር እውን ከም ጳጳስን ዝነብርዎ ዝነበረ ቁጥብነት መርሕ ዝገብረ ሕይወት ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብታ ዝተሓረዩላ ዕለት ኣትሒዞም እውን ዝነብርዎን ዘንጸባርቕዎን ዓይነት ኣነብብራ ብምዃኑ እዩ፡
እዚ “ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፥ ከም ቃሎም” ዘርእስቱ ሰነዳዊ ፊልም ቅድም ክብል ኣብቲ መበል 71 ዓለም ሃቆፍ ናይ ፊልም ፈስቲቫል ካን ዕለት 13 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ሓጺር ቅድመ ምርኢት ቀሪቡን ስዒቡ እውን ዕለት 18 ግንቦት ኣብ መላእ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ዝርከባ ኣባይቲ ምራኢት ተዘርጊሑን ስዒቡ እውን ኣብ ስዊዘርላንድ ጀርመንን ኦስትሪያን ከምዝቐረበን ዕለት 4 ጥቅምቲ ብምኽንያት ዓመትዊ ክብረ በዓል ቅዱስ ፍራንቸስኮ ዘኣሲዚ ኣብ 350 ኣባይቲ ምርኢት ከምእተዘርገሐን እውን የነታ ኣባ ቪጋኖ የመላኽቱ።
ኣብ ሃቫናን ኣብ ኢጣሊያ ኣብቲ ናይ ሱታፌን ሓርነትን ማሕበረሰብ ዓውደ ጉባኤ ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ንምርኢት ቀሪቡ እዩ፡ እነሆ ዕለት 2 ሚያዝያ 2021 ዓ.ም. ብናይ ኢጣሊያ ራይ ኡኖ ናይ ተለቪዥን ጣቢያ ንምርኢት ክቐርብ ምዃኑ የሕብሩ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሰንበት ዕለት 3 ጥሪ 2021 ዕ.ም. ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጎም ምስ ኣብቅዑ፥ ምእመናን ተኸናኸንቲ ብጻይ ንኽኾኑ ተላብዮም፡ ኣስዒቦም ሓሳቦም ናብቶም ህሙማንን ብሕጹጽ ናይ እዋን ሓደጋ ድንጋገ ተወሸብ ምኽንያት ንናይ ኤኮኖሚ ጸገም ዝተቓልዑን ዝውጽዑን ዝምዝመዙን ገይሮም፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ከም ክርስቲያን ምእንቲ ሓልዮት ካልኦት ንኽንጽመድ መታን ካብቲ ኵሉ ጽሕፍቶ እዩ ወይ ውን ሽሕራዊ እዩ ካብ ዝብል ኣመላኽታ ምልቓቕ የድሊ እንክብሉ ኣብዚ ድሮ ዝኣተናዮ ሓድሽ ዓመት 2021 ዓ.ም. ክንስዕቦ ዝግብኣና መገዲ ኣመላኺቶም፡ ንምእመናን ከምቲ ዕለት 1 ጥሪ ዓመታዊ በዓል ቅድስተ ድንግል ማርያም እመ ኣምላኽ ኣብ ዘስምዕዎ ስብከት ዘስመሩሉ ሕሳብ ምልስ ቢሎም፥
ብሓባር ብፍላይ ድኻታትን ኣብ ሕሱም መከራን ዝርከቡን ማእከል ብምግባር መጠን ንናይ ሓባር ረብሓ ምስ እንዓዪ ኵሉ ብሉጽ ይኸውን፡ 2021 ዓ.ም. እንታይ ሒዙ ከምዝመጻናን እንታይ ሒዙ ከምዘሎን እንፈልጦ እውን ኣይዅን፡ እቲ ዘድሊ ነፍሲ ወከፍናን ኩላትና ብሓባር ንኻልኦትን ናይ ሓባር ቤትና ተፍጥሮን ንምክንኻን ብዝበለጸ ንኽንዓዪ እዩ!
ናይ ውልቕኻ ረብሓ ምክንኻን ጥራሕ ዝብል ፈተና፡ ንኣብነት ውግእ ምክያድን ኣብ ናይ ኤኮኖሚ መኽሰብ ጥራሕ ምትኳርን ኣብ ሄዶንነት ምንባርን ማለት ብኸመይን ካበይን ብዘየገድስ ናይ ገዛእ ርእስኻ ጣዕሚ ኣብ ምርዋይ ጥራሕ ምንባርን ዝብል ስግኣት ከምዘሎ እንክጠንቅቑ፥
ኣብ ጋዜጣታትን ብዙሕ ዘሕዝን ጉዳይ ኣንቢበ፥ ኣየናይ ሃገር ምዃኑ ኣይዝክርን፥ ካብ ሕጹጽ ናይ እዋን ሓድጋ ድንጋገ - ተወሸብ ንምምላጥን ንዝበለጸ ናይ ዕረፍቲ ጉዕዞ ምንቃል ብዝብል፥ ልዕሊ ኣርብዓ ዝኾና ነፈርቲ ነዚ መደብ ንምኽዋን ነቶም ዝኽእሉ ከጓዕዛን ምስንዳወን ዝብል፥ እዚ ንምኽዋን ዘይኽእሉ ኣብ ኣባይቶም ተወሺቦም ዝተረፉ ናይ ኤኮኖሚ ጸገም ዘጋጠሞም እቲ ምውሻብ ኣብ ጽንኵር ጸገም ዘእተዎምን ህሙማንን ብዙሓት ምዃኖም ግምት ዘይህብ፡ ዕረፍቲ ምግባርን ናይ ገዛእ ርእስኻ ጣዕሚ ጥራሕ ምርዋይን፡ እዚ ብሓቒ ልበይ ብሓዘን ዝመልኦ ጉዳይ እዩ፡
ነቶም ነዚ ሓድሽ ዓመት ብስቓይ ንዝጀመሩ ኵሎም ቅርበተይ አረጋግጽ
ቢሎም ቅዱስነቶም፥ “ነዚ ሓድሽ ዓመት’ዚ ኣብ ስቓይን ብስቓይን ንዝጀመርዎን ኣብ ጸገም ዝርከቡን ህሙማንን ብስእነት ስራሕ ንዝተጠቕዑን ብጠቕላላ ነቶም ኵሎም ውጹዓትን ዝምዝመዙን እሓስብ - ቢሎም ሓሳቦ ናብ ኣባይቲ ስድስራ ኣቕኒዖም - ብፍላይ ሕጻናትን ወይ ዝተጸንሱ ምውላድ ዝጽበዩን ዘኪሮም፡ ዝኾነ ይኹን ውልደት ናይ ተስፋ ቃል ኪዳን እዩ፡ ኣብዚ ኵነት እዚ ንዝርከባ ኣባይቲ ስድራ ቅርበተይ አረጋግጽ” ቢሎም ንዅሎም ብሩኽ ሰንበትን ሓድሽ ዓመትን ተመንዮን ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ከምእተፋነዉ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።


text:
'ወታሃደራት ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ዓርቢ ንናይ ኬንያ ዶብ ጥሒሶም ብምእታው ንሰለስተ ፖሊስ ኬንያ ቐቲሎም' ክብላ ጋዜጣታት ኬንያ ጸብጺበን።
ፖሊስ ኬንያ ግን እቶም ፖሊስ ዝቐተሉ ዕጡቓት ብደባይ ተዋጋእቲ ኢትዮጵያ እምበር ብወታሃደራት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይኮኑን ኢሎም።
'ሓይልታት ኢትዮጵያ ምዃኖም እጠራጠር እየ።ምኽንያቱ ሓይልታት ኢትዮጵያ ክንብል ከለና መንግስቲ ኢትዮጵያ ማለት እዩ።ይኹን እምበር እዚኦም ካብ ወገን መንግስቲ ዘይኮኑስ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝንቀሳቐሱ ናይ ኦሮሞ ደባይ ተዋጋእቲ እዮም' ይብሉ ወሃቢ ቃል ፖሊስ ኬንያ ቻርለስ ኣዊኖን።
ሓይልታት ጸጥታ እትዮጵያን ኬንያን ኣብቲ ከባቢ ብሓባር ይሰርሑ እዮም ዝበሉ ሚኒስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ አብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ናይ ሓባር ጸጥታ ንምርግጋጽ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ስምምዕ ምህላውን ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ቤትፍርዲ ስዊዘርላንድ ፖሊሲ ኤርትራውያን ሰደተኛታት ‘ታ ሃገር ክጸንዕ በይኑ።
ቤትፍርዲ ስዊዘርላንድ ፖሊሲ ኤርትራውያን ሰደተኛታት ‘ታ ሃገር ኣዝዩ ክጸንዕ ከምዘለዎ ምብያኑ ስዊዝ ኢንፎ (swissinfo) ኣብ ዝዘርግሖ ዜና ኣገንዚቡ። ብመሰረት ‘ቲ ሓበሬታ፣ ፈደራላዊ ምምሕዳራዊ ቤትፍርዲ ስዊዘርላንድ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዝሃቦ ውሳኔ፣ ድሕሪ ደጊም፣ ኤትራውያን ስደተኛታ፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ
ቤትፍርዲ ስዊዘርላንድ ፖሊሲ ኤርትራውያን ሰደተኛታት ‘ታ ሃገር ኣዝዩ ክጸንዕ ከምዘለዎ ምብያኑ ስዊዝ ኢንፎ (swissinfo) ኣብ ዝዘርግሖ ዜና ኣገንዚቡ።
ብመሰረት ‘ቲ ሓበሬታ፣ ፈደራላዊ ምምሕዳራዊ ቤትፍርዲ ስዊዘርላንድ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዝሃቦ ውሳኔ፣ ድሕሪ ደጊም፣ ኤትራውያን ስደተኛታ፣ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ካብ ኤርትራ ስለዝተሰደዱ ጥራይ ከም ስደተኛታት ተፈላጥነት ክወሃቦም ከምዘይኮነ ኣፍሊጡ።
ፖሊሲ ስደተኛታት ስዊዘርላንድ ቅድሚ ሕጂ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ብቐጥታ ዑቕባ የውህቦም ከምዝነበረ ብምጥቃስ፣ ይኹን’ምበር፣ ገለ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዑቕባ ምስ ተዋህቦም ንሓጺር ዕረፍቲ ሃገሮም በጺሖም ስለዝተመልሱ ካብ ሕጂ ንደሓር ጉዳዮም ብዝኸረረ ኣገባብ ክተሓዝ ከምዘለዎ እቲ ውሳኔ የገንዝብ። እቲ ሕጋዊ ውሳኔ ይግባይ ክብሃለሉ ከምዘይከኣል ‘ውን ተፈሊጡ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ስዊዘርላንድ ዑቕባ ካብ ዝሓቱ ስደትኛታት ዝዓበየ ቁጽሪ ከምዘለዎም መጠን፣ ምምስራሕ ጉዳይ ዑቕባ ኤርትራውያን ስደተኛታት ንመንግስቲ ስዊዘርላንድ ኣዝዩ ከምዘገደሶ፣ ስዊዝ ኢንፎ የመልክት። ብመሰረት ሓበሬታኡ፣ ኣስታት 5 ሽሕ ኤርትራውያን ንዓመት ኣብታ ሃገር ናይ ዑቕባ ሕቶ የቕርቡ።
ኣብ 2015 ዓመተ ምህረት ጥራይ ልዕሊ 47 ሽሕ ኤርትራውያን ማእከላይ ባሕሪ ቆሪጾም ኣብ ኤውሮጳ ዑቕባ ከምዝሓተቱ ይንገር።
ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ንምምርማር ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ ኮምሽን ዓሚ ኣብ ዝዘርግሖ ጸብጻብ፣ በቲ ስርዓት ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ከምዝተፈጸመ ብምግላጽ እቲ ጉዳይ ባህጉራዊ ቤትፍርዲ ክርአ ከምዝጸውዐ ይፍለጥ።


text:
ኣብ ከውታ ለይቲ ኣብ ጎደናታት ጅቡቲ ክጉዓዙ ዝረአዩ ናብ ሃገራት ወሽመጥ ዝጉዓዙ ስደተኛታት እዮም።
ወዲ 35 ዓመት ኢትዮጵያዊያ ዒሳ ሓደ ካብዞም ስደተኛታት ኾይኑ ስዑዲ ዓረብ ንምብጻሕ ይጉዓዝ ምህላው ይገልጽ።
እቲ ጉዕዞ ኣጸጋሚ’ዩ። ካብ ባህርያዊ ኩነታት ዘዕቑብሉ መጸለሊ’ውን የብሎምን።ካብ ኢትዮጵያዊን ሶማልን ተበጊሶም ለይትን ቐትሪን ንመዓልታት ተጓዒዞም ጅቡቲ ይበጽሑ። ካብኡ ናብ ሃገራት ወሽመጥ ባሕሪ ብምቁራጽ ይጉዓዙ።
ገለ ካብቶም ስደተኛታት ናብቲ ክበጽሕዎ ዝመደቡ ሃገር ንምብጻሕ ብመንገዲ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ይጉዓዙ ካልኦት ከም ዒሳ ዝዓመሰሉ ኸአ ዕድሎም ንምፍታን ብእግሮም ይጉዓዙ።
ኣብቲ እዞም ስደተኛታት ዝጉዓዝሎም መንገዲታት እኩብ ኣእማን ዝተቐመጠሎም ገለ መቓብር’ውን ይረአዩ። እዞም መቓብር ናይቶም ብእግሮም ተጓዒዞም ናብ ገማምግ ባሕሪ ከብጽሑ ዝፈተኑ ግን ዘይተዓወቱ ስደተኛታት ምዃኖም ይሕበር።
ባሕሪ ኣቋሪጾም ስዑዲ ንምብጻሕ ነታ ብኹናት ትሕመስ ዘላ የመን ክሓልፉ ኣለዎ ኣብዚ ድማ መብዛሕትኦም ግዳያት ዘይሕጋዊ ኣስገርቲ ሰባትን ይ ኹናት ጎይቶትን ይኾኑ።
ይኹን ደአ እምበር ቁጽሪ በዚ መንገዲ ዝጉዓዙ ስደተኛታት ግን ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ይውስኽ፡ ብመሰረት ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብ ዓመተ 2018 ጥራይ 150,000 ስደተኛታት ካብ ቀርኒ ኣፍሪቃ የመን በጺሖም እዚ ምስ ኣቐዲሙ ዝነበረ ዓመት ክወዳደር ከሎ እቲ ቁጽሪ ብ50 ሚእታዊትይውስኽ። ኣብ ዓመተ 2019 እውን እቲ ቁጽሪ ተመሳሳሊ’ዩ።
ሕልሚ እዞም ስደተኛታት ስዑዲ ዓረብ ንምብጻሕን ኣብ ሃገሮም ካብ ዝነብርሉ ዝነብረ ድኽነት ዝሓሸ ናብራ ንምምራሕ’ዩ።ብኣንጻር’ዚ ዋላ’ኳ ብሰላም ናብ ዝመደብዎ ቦታ እንተበጽሑ መንግስቲ ስዑዲ ዓረብ ኣብታ ሃገር ክጸንሑ ኣየፍቕድን ብመሰረት ጸብጻብ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ኣስታት 9,000 ኢትዮጵያዊያን ካብ ስዑዲ ዓረብ ተጠሪዞም’ዮም።
ዒሳ ሓደ ካብቶም ኣቐዲሞም ዝተጠረዙን ነዚ ጉዕዞ ንሳልሳይ ጊዜ ዝፍትን ዘሎ ስደተኛታት’ዩ።ካልእ ዓብደልዓዚዝ ዝተባህለ ድማ ነዚ ጉዕዞ ንሓሙሻይ ጊዜ የካይድ ምህላው ይገልጽ።
ዒሳ ኣብ ስዑዲ ከም ናይ ጽሬት ሰራሕተኛ እንዳሰርሓ ኣብ ወርሒ $530 ይረኽብ ኣብ ሃገሩ ግን ሕርሻ ጥራይ እቲ እንኮ ኣማራጺ ምዃኑን እዚ ድማ ንበዓልቲ ቤቱን ትሸዓተ ደቁን ንምምሕዳር እኹል ከምዘይኾነ ይገልጽ።
መብዛሕትኦም እዞም ስደተኛታት ኣብ ዋና ከተማ ጅቡቲ ክጸንሑ ይገዱዱ ናብ ስዑዲ ዓረብ መሳገሪ ዝኸውን ገንዘብ ንምእካብ ድማ ኣብ ትሑት አታዊ ዘለዎም ስርሓት ክዋፈሩ ይግደዱ ብፍላይ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምንዝርና ክዋፈራ ይግደዳ።
ዒሳ ድሕሪ 39 መዓልታት ንመበል ሳልሳይ ጊዜ ስዑዲ በጺሑ ኣብ ሓደ ሕርሻ ስራሕ ተቖጺሩ’ሎ። ኣብዚ ንምብጻሕ ብዙሕ ሓደገኛን ኣጸጋሚን ጉዕዞ ሓሊፉ’ዩ እንተኾነ ካልኦት’ውን ተመሳሳሊ ዕድል ንምርካብ ነዚ ጉዕዞ ይፍጽሙ።


text:
ኣብ ዒራቕ ናይ ባቢሎን ናይ ከለዳዊ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብጹዕ ካርዲናል ልዊስ ራፋኤል ቀዳማዊ ሳኮ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዒራቕ ዘካየድዎ ምብጻሕ ንመላእ ዒራቕ ዝልወጥ ፍልዩ ህሞት እዩ እንክብሉ ምስ ዜና ቫቲካን ዕለት 7 መጋቢት 2021 ዓ.ም. ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ይሕብሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እቲ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ብዙሕ ትጽቢት ዝተገበረሉን ምንዮት ናይ መላእ ዒራቃውያን እዩ፡ ነዚ ዝበሉ ቅዱስነቶም ኣብ ዒራቕ ንሰለስተ መዓልቲ ኣብ ዘካየድዎ ምብጻሕ ኣብ ጐድኖም ዝነበሩ ኣብ ዒራቕ ናይ ባቢሎን ናይ ከለዳዊ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ቡጹዕ ካርዲናል ልዊስ ራፋኤል ቀዳማዊ ሳኮ ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ክኸውን እንከሎ፥ ንመላእ ክርስቲያንን እስላምን ፍሉይን ዓቢይን ኵነት ምዃኑ ብዛዕባ እዚ ምብጻሕ እዚ ኣመልኪተን ኣብ ዒርቕ ዝርከባ መራኸቢ ብዙሓን ምስ ሰምዑን ናይ ሕትመት ጋዜጣታት ምስ ኣንበቡን ብቐረባ ዘስተውዓልዎ ሓቂ ምዃኑ ገሊጾም፡ ንሕና እንሓስቦ ጥራሕ ዘይኮኑ ብኹሉ፡ “ምስ ር.ሊ.ጳ. ናብ ዒራቕ መልእኽቲ ምጽንናዕን ሰላምን በጺሑ እዩ” ምስ በሉ፡ ኣብቲ ንቅዱስነቶም ዝቕበል ዝነበረ ሕዝቢ ዝርአይ ዝነበረ ምድናቕን ሓጐስን ከምዘገረሞምን እቶም ዘይክርስቲያን እውን ነቶም ክርስቲያን “ንስኻትኩም ከምዚ ዝብለ ዓቢይ ሃብትን ትሑትን ንኹሉ ጽን ዝብልን ዘፍቕርን ኣቦ ዘለዅም ዕድለይናታት ኢኻትኩም” ከምዝበልዎም እውን ይሕብሩ።
ናይቲ ምብጻሕ ማሕታ ኣብ ዒራቕ
ብርግጽ እቲ ምብጻሕ ኣብ ማሕበራውን ባህላውን ሕይወት ዓቢይ ማሕታ ክህልዎ ምዃኑ ዘየጠራጥር እዩ፡ ካልኦቶ ኣብ ዝህብዎ መልሲ፥ ምልዋጥ ዘስዕብን ዓመጽን ኣኽራርነትን ንምውጋድን ዘተባብዕን ድላይ እውን ዘነቓቕሕ እዩ፡ ዒራቓውያን ብባህርይኦም ምእኵላን እያቶም፡ ኣኽራርነት ካብ ደገ ናብ ዒራቕ ዝመጸ እዩ፡ እዚ ጽልዋ ዝፈጠረ እውን እንተነኾነ ዒራቓውያን ናብቲ ተፈጥሮኣዊ ባህሪኦም ክምለሱ እያቶም።
እቲ ምብጻሕ ኣብ ፖለቲካዊ ሕይወት እውን ከይተረፈ ማሕታ ክህልዎ ከምዝኾነን፥ እዚ ኸኣ ኣብ ሰላምን ምርግጋእን ዝብል ኣመለኻኽታን ኣብቲ ንኽካየድ ተወሲኑ ዘሎ ሕዝባዊ ምርጫን ጽልዋ ክህልዎ እዩ፡ ቅዱስነቶም ኣብ ናጃፍ ዘካየድዎ ምብጻሕ ንሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ዓቢይ ክብሪ ዘለዎ እዩ፡ ደሓር እውን ኣብ ዑር ኩሎም ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መራሕቲ ብሓባር ምእንቲ ሰላምን ሕውነት ምስ ቅዱስነቶም ኮይንና ዝጸለናሉ - ምስ በሉ ኣስዒቦም፥ ቅዱስነቶም ብመልእኽቶምን ብዘስምዕዎ መደረን ኣቢሎም ናብ ኵሉ በጺሖም እዮም፡ ንሕዝቢ ዒራቕ ዓቢይ ተገዳስነት ከምዘለዎም ዘመላኽት እውን እዩ፡ ኣብ ዒራቕ መጺእካን ንሰለሰ መዓልቲ እውን እንተኾነ ናይ ሕዝቢ ስቓይን ተስፋታትን ተኻፋሊ ምዃን ዝብል ምብጻሕ እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ፋይናንሳዊ ማዕከን ህግደፍ ብዝተፈላለየ መንገዲ ንምስሳን፡ ኣጽዋር ንምሽማትን ናብ ዝተፈላለየ መኣዝናት ንምስግጋርን፡ ከምኡ ‘ውን እቲ ስርዓት ብኣትኵሮ ዝነጣጠፈሉ ውዲታዊ ተልእኾታት ንምስልሳል፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወጻኢ፡ ተዋፊሮም ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ 19 ልኡኻት ህግደፍ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ፋይናንሳዊ ማዕከን ህግደፍ ብዝተፈላለየ መንገዲ ንምስሳን፡ ኣጽዋር ንምሽማትን ናብ ዝተፈላለየ መኣዝናት ንምስግጋርን፡ ከምኡ ‘ውን እቲ ስርዓት ብኣትኵሮ ዝነጣጠፈሉ ውዲታዊ ተልእኾታት ንምስልሳል፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወጻኢ፡ ተዋፊሮም ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ 19 ልኡኻት ህግደፍ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብቲ ብዕለት 12 ጥሪ 2009 01፡36 ወጋሕታ ኣብ ጥቓ ዶብ ሱዳንን ግብጽን ዝተኻየደ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ጸይቀ ዕሉል ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ምኽትል ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ ጎይትኦም (መቐለ) ዝኾነ ኮሎኔል ኣፎወርቂ ሞሳዝጊ ዝርከቦም 6 ሜጀራትን 2 ካፒተናትን ከም ዝተቐትሉ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።


text:
ብ ዕለት 16፥ 17 ወ 18 ሰራዊት ኤርትራን ኢትዮጵያ ኣብ ድጉም ብዙሓት ሰባት ቀቲሎም እዮም።
ሕዚ ግና ሙሉእ ብሙሉእ ብሰራዊት ሻዕብያ ዓንኒዉን መዓስከር ሰራዊት ኰይኑን ይርከብ። ካብ ማዕጾ ጀሚሩ ኣብ እቲ ሆስፒታል ዝነበሩ ንብረታትን ናውቲ ሕክምናን ሙሉእ ብሙሉእ ተዘሪፎም እዮም። ምሳሌታት...
ስለ ዝዀነ ድማ ኣብ ሙሉእ ዓለም ዝትነብሩ ተጋሩ ኦርቶዶክሳውያን ኵልኹም ናይ እቲ ማሕበርና ዕላማን ከይድን ተገንዚብኩም ኣድላዪ ዝዀነ ሞያዊ ሓገዝ ክትገብሩ ብኽብሪ እናጸዋዕና፡ ካብ ማሕበርና ሓገዝን...
መቀሌም "safe" እንዳልሆነ ውስጣችን እየነገረን ነበር። የምንገባበት ጥግ አጣን። አንድ ጓደኛዬ እሷ ጋር መውለድ እንደምችል ስለነገረችን ለቤተሰቦቿ የተወሰነ ብር ሰጠናቸው። ከስራ ሳንናገር ስለወጣን ባለቤቴ እረፍት ለመሙላት...
ስለዚህ ጦርነት ሳስብ በነገሮች አለመጎዳቴን ሳውቅ ህይወት ሁለተኛ እድል እንደሰጠችኝ ፈጣሪም የቤተሰቤን እንባ እና ፀሎት እንደተቀበለ አምናለሁ።
ዕለት 10/6/2013 ዓ.ም መግለፂ ቅዋም ሰራሕተኛታት ሃገረ ስብከት መቐለ፣ ሰራሕተኛታት ኣብ ትሕቲ እቱ ሃገረ ስብከት ዝመሓደራ ክልተ ኣብያተ ክህነት ወረዳ፣ አመሓደርቲ 45 ገዳማትን ኣድባራትን ንሕና ኣብ...
ክሳብ ሕዚ ኣብ ምንም ዘይተሳተፉ ብኣማኢት ዝቝፀሩ ካህናት ብጥዪት ረጊፎም፣ ሸኻት፣ ኢማማት ተቐቲሎም፣ ብኣሽሓት ዝቝፀሩ ምእመናን ሃሊቖም፣ ዝተረፉ ድማ ገዝኦም ንብረቶም ሓዲጎ ተሰዲዶም፣ ኣብያተ ክርስቲያናት፣ መስጊዳት...
ይዅን እምበር እቲ ኵነታት ብሰላማዊ መንገዲ ንክዛዘም ሎሚ እዉን ቅሩባት ምዃንና ከም ህዝብን ከም መንግስትን ክነረጋግፅ ንደልይ። ህዝብን መንግስትን ትግራይ ናብ ሰላማዊ ልዝብ ንኣትዉ ግን ቀፂሎም...
ህዝቢ ትግራይ: ሃለዋቱን ድሕንነቱን ንምሕላው ባዕሉ ንባዕሉ ናይ ምምሕዳር መሰሉ ንምትግባር ፀኒዑ ስለ ዝተቓለሰን ብኣሃዳዊ ስርዓት ፋሽሽታዊ ጕጅለ ኣብይ ኣሕመድ ኣይእርገፅን ኢሉ ዴሞክራስያዊ መረፃ ስለ ዘካየደን...
ከም ዝፍለጥ ሕዱር ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ትንፋስ ረኺቦም ምስ ኣንሳእረሩ ትግራይ ምድዓኽን ምድኻምን ፈላማይ ተግባሮም ጌሮም እዮም ተበጊሶም። እንሆ ድማ እዞም ሓይልታት...


text:
Radio Erena: 17 October 2021
ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ነቶም ኣብ ሊብያ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡ ዜጋታቶም ድምጺ ንምዃን ዘካይዱዎ ዘለዉ ሰላማዊ ሰልፍታት ይቕጽል ኣሎ።
እዞም ኣብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝርከቡ ኤርትራውያን ዘካዪዱዎ ዘለዉ ሰላማዊ ሰልፍታት፣ ኣኣብ ዝነብሩሉ ዘለዉ ሃገራት ንዝርከብ ኤምባሲታት ሊብያ ስምዕታ ንምቕራብን፣ ማሕበረሰብ ዓለም ቆላሕታ ክገብረሎም ንምጥላብን ምዃኑ ገሊጾም።
እዞም ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ጭርሖታቶም፣ ነቲ ብሓይልታት ጸጥታ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝወርድ ዘሎ ማእሰርቲ፣ መግረፍቲ፣ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮን መቕተልትን ዝቃወም ይርከቦ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ሳምንታት ሰበስልጣን ትሪፖሊ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከእትዉ እንከለዉ፣ ብውሑዱ ሽዱሽተ ሰባት ከኣ ከምዝተቐትሉ ጸብጻባት ካብታ ሃገር የመልክቱ።
ካብቶም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተዉ፣ ብዉሑዱ 250 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ከምዝርከብዎም ዩኒሴፍ ክገልጽ እንከሎ፣ ነፍሰ-ጾራትን ሓራሳት ደቀንስትዮን ኣብ መንጎ’ቶም ዝተቐየዱ ከምዝርከባ ወኪል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት የመልክት።
እዞም ድምጺ ወገናቶም ንምስማዕ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ዓለም ሰላማዊ ሰልፊ ዘካዪዱ ዘለዉ ኤርትራውያን፣ እቶም ግዳያት ድሕነቶም ክወሓስ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ከኣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክጣየሱ ጸዊዖም።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ኣስታት 25 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብተመሳሳሊ፣ ረዳኢ ዝሰኣኑ ግዳያት ጥሜትን ካልእ ሕሰምን ኮይኖም ምህላዎም ብሬድዮ ኤረና ተቓሊሑ’ዩ።
===================


text:
ዜና ቫቲካን!
ከምቲ ቅዱስ ዳዊት ‘እምአፈ ደቂቅ ወሕጻናት ኣስተዳለከ ስብሓተ’ (መዝ 8.2) ዝብሎ ቅዱስነቶም እሞ ዝሓለፈ ሰንበት መጀመርያ ቊርባን ዝገበሩ ሕጻናት ተሰንዮም ከምኡ እውን ምሥጢረ ሜሮን ዝተቀብኡ ኣጓብዝን ምሥጢረ ተክሊል ዝፈጸሙ ሓደስቲ መርዑትን ነፍሰጾራትን ብእስካውት ዝፍለጡ መንእሰያትን ሥድራቤታትን ገዳማውያንን ገዳማውያት ተሰንዮም ነቲ ማራቶን ጸሎት ማለት ወፈራ ጸሎተ መቊጸርያን ወርሒ ግንቦት ኢሎም ዝጀመርዎ ኣብ ቦታ ኣታኽልቲ ከተማ ቫቲካን መቁጸርያ ብምድጋም ዛዘምዎ።
ንጸሎት ዝተወፈየ ወርሒ!
ቅዱስነቶም ኣብ ፍጻሜ ኣብ ፍጻሜ ወርሒ ሚያዛያ ኣብ መላእ ዓለም ንዝርከቡ ካቶሊካውያን ምእመናን ነታ ብልማድ ንእኖና ድንግል ማርያም ዝተወፈየት ወርሒ ግንቦት ንሎምዘመን ጐይታ ነዚ ወሪዱና ንዘሎ ለበዳ ኮቪድ ብኣማልድነት ቅድስት ድንግል ማርያም ንኽንቅንጥጠልናን እቲ ብሰንኩ ስዒቡ ዘሎ ሥራሕ ምስኣንን ካልእ ምሳኡ ዝተታሓሓዘ ማሕበራው ቊጠባውን ቅልውላዋትን ንከወግደልና ምሉእ ወርሒ ማራቶን ጸሎት ማለት ወፈራ ጸሎተ መቊጸርያ ክግበር ኣዘዙ። በዚ ትእዛዝ መሠረት ከኣ ካብ መላእ ዓለም ዝርከቡ መካነ ንግደታት እኖና ቅድስት ድንግል ማርያም ሰላሳ ተመሪጸን ዕለት ዕለት ኣብዘን ዝሓለፈ ሰላሳ መዓልታት ጸሎተ መቊጸርያ ካብ መላእ ዓለም ምእመናን ብመራኸቢ ብዙሓን ዝሳተፉሉ ኣብ መብዛሕትኡ መካነ ንግደታት ከኣ ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ብሓባር ብምጽላይ ብዓቢ መንፈሳውነት ተፈጸሙ። ኣብዚ ጸሎት እዚ ብሚልዮናት ዝቊጸሩ ከምዝተሳተፉ ጸብጻባት መራኸቢ ብዙሓን የመልክት።
ቅዱስነቶም እውን ኣብ ምጅማር እቲ መደብ ዕለት 1 ግንቦት 2021 ዓም ንስእሊ ኪዳነ ምሕረት ኣብ ቫዚሊካ ቅ. ጴጥሮስ ብምንባር ነቲ መደብ ጸሎት ጀመርዎ። ዕለት 31 ግንቦት 2021 ዓም ከኣ ካብ ባዚሊካ ቅ.ጴጥሮስ ብምብጋስ ንስእሊ ፈታሒት ቊጻራት ድንግል ማርያም ሒዞም ኣብ ቦታ ኣታኽልቲ ከተማ ቫቲካን ዑደት ብምግባርን ጸሎተ መቊጸርያ ብምዕራግን ዛዘምዎ።
ፈታሒት ቊጻራት ድንግል ማርያም!
ነዚ ፍሉይ መደብ ጸሎት ተባሂላ ካብታ መበቈላ ከተማ ኣውስበርግ ሃገረ ጀርመን ስእሊ ፈታሒት ቊጻራት ድንግል ማርያም ከምዝመጸት እንክምልከት ነቲ መንፈሳዊ ዑደት ኣብ ቦታ ኣታኽልቲ ቫቲካን ከኣ ናይታ ሰበኻ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ በርትራም ጆሃንስ ማየር ከምዝመርሕዎን መጀመርያ ቊርባን ዝገበሩ ሕጻናትን ቅብኣ ሜሮን ዝተቀበሉ መንእሰያትን መንእሰያትን ከምኡ እውን ጒጅለ እስካውትን ስድራቤታትን ገዳማውያንን ገዳማውያትን ንምሉእ ሕዝበ እግዚአብሔር ብምውካል ከምዝተሳተፉ ተመልኪቱ።
እቲ ስእለ ማርያም ብመንእሰያት ተጸሩ እንክጐዓዝ ንር.ሊ.ጳ ፍሉይ ሓለዋ ብዝገብሩ ወተሃደራት እስዊዘርላንድን ናይ ከተማ ቫቲካን ሓለውቲ ጸጥታ ፖሊስን ተዓጂቡ ዑደት ፈጺሙ። ቅዱስነቶም ነቲ ጸሎት ምስ ጀመሩ ዝተፈላለዩ ሰባት ካብ ካቶሊካዊ ተግባር ዝበሃል ጒጅለ ጀሚርካ ክሳብ ግለሰባት ብተባርዮ ነቲ መደብ ጸሎት ፈጸሙ። ዝቀረበ ጸሎተ መቊጸርያ ናይ ደሥታ ምሥጢር ኰይኑ ኣብተን ሓሙሽተ ምሥጢራት ሓሙሽተ ዝተፈላለያ ሓሳብ ጸሎታት ከምዝቀረባ ፈታሒት ቁጻራት ድንግል ማርያም ከኣ ነዘን ዝቀረባ ሓሙሽተ ቊጻራት ማለት ለበዳ ኮቪድ 19 ብዓንዲ ርእሱን ብለበዳ ኮቪድ ዝሰዓበ ቁጻራት ቅልውላው ርክባት ሽቅለት ኣልቦነት ዓመጽ ሕማማትን ውሕስነት ምስእንን ኣብ መወዳእታ ከኣ ንሓዋርያዊ ጒስነት ዝዕንቅፍ ዘቦኡ ኩሉ ቊጻራት ፍትሕልና ክብሉ ለመኑ።
ዓለም ብዓለሙ ዝተሳተፎ ጸሎት!
እዚ መደብ ጸሎት እዚ ብእዋኑ ምስ መላእ ዓለም ብሓደ ሰዓት እሞ ኸኣ ብዘሎ ዘመናዊ መራኸቢ ብዙሓን እናተራኣኣኻ ክትገብሮ ዝከኣል ምዃኑ ብእዋኑ ተመዲቡ ስለዝነበረ ብዘደንቅን መንፈስካ ብዝቅስቅስን ኣጋባብ ካብ መላእ ዓለም ብዙሓት መካነ ንግደታት ብቀጥታ ብሓባር ከምዝጸለያ እንክምልከት ከም ምልክት ከኣ ካብ ሃገራት ፈረንሳ ጀርመን ርዋንዳ ቺለ እስፐይን ፓርጉዋይን ሃገረ ጣልያንን መካነ ንግደታት ብቀጥታ ምስ ናይ ቫቲካን ኣገልግሎት ዜና መርበብ ብሓደ እንክመሓላለፍ ብሚልዮናት ዝቁጸሩ ምእመናን ካብ መላእ ዓለም ከምዝተኻተተልዎ እውን ምስዚ ተታሓሒዙ ዝመጸ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብ ፍጻሜ እቲ ጸሎት ቅዱስነቶም ነታ ነዚ መደብ እዚ ኢላ ዝመጸት ስእሊ ፈታሒት ቊጻራት ድንግል ማርያም ዘውዲ እንክደፍኡላ ወዳ ንጉሥ ንግሥቲ ስለዝገበራ ዘውዲ ነወፍየልኪ ድሕሪ ቢሎም ‘ንሕና እውን ከማኺ ንኣገልግሎት እግዚአብሔርን ነንሕድሕድና ብፍቅሪ ክነገልግልን ንውፈ ኣሎና’ እንክብሉ ልቢ ዝትንክፍ ጸሎት ኣብ ክንዲ ኩልና ኣዕሪጎም።
ብሓዋርያዊ ቡራኬ እንከሰናብቱ ከኣ ንኩሎም እቶም ኣብዚ ንለበዳ ኮቪድ 19 ክቅንጥጠልናይ ናብ እግዚአብሔር ዘቅረብናዮ ወፈራ ጸሎተ መቊጸርያ ብሓደ ድምጺ ናብ ኣማልድነት ድንግል ማርያም ዝጸልዩ ኣመስጊኖም። ጐይታ ንዓለምና ካብ ለበዳ ክሕልወና ጸሎትና ክንቅጽል ከምኡ እውን ነፍሲወከፍና ብዘይምንም ሌላን ጉሌላን ብክትባት ገዛእ ርእስና እንከላኸለሉ ዕድል ብዝቀልጠፈ ክወሃብ ጸሎትና ይቅጽል` እንክብሉ ተሰናበትዎም።
መቀጸልታ ታሪኽ ድንግል ማርያም ፈታሒት ቁጻራት (ብኣባ ኣሮን ገብረትንሣኤ ሲታዊ)
ድንግል ማርያምን ኣቦና ፍራንቸስኮስን!
ኣቦና ርሊጳ ፍራንቸስኮስ ኣብ መንበረ ጴጥሮስ ካብ ዝድይቡ እዚ ባዕሎም ቅዱስ ኣቦና ንኽስፍሕፋሕ ዝሓገዝዎ መንፈሳውነት ብቅጽበት ኣብ መላእ ዓለም ተዘርግሐ። ሎሚ እዛ ጸሎተ ታስዕቲ ናብ ፈታሒት ቊጻራት ናብ ብዙኅ ቋንቋታት ዓለም ተተርጒማ ኣብ ኲሉ ክፍለ ዓለማት በጺሓ ትርከብ። ዘሎዎም ዓሚቊ ፍቅሪ ማርያም ከም ዘለዎም ርሊጳ ካብ ዝሥየሙ ኣትሒዞም ኣርኢዮም፣ ኣብታ መጀምርታ መዓልቲ ሥልጣኖም ኣብታ ናይ ሮማ ባሲሊካ ቅድስት ማርያም ዓባይ (ሳንታ ማሪያ ማጆረ) እትበሃል ክበጽሑ ደለዩ። እዚ ከኣ ነዚ ሓዲስ ተልእኮ ናብ ኣምላኽ ከማዕቊቡ ንማለት እዩ።
ንዲያብሎስ እትስዕር ታስዕቲ!
እዛ ናይ ፈታሒት ቊጻራት ጸሎተ ታስዕቲ “ንዲያብሎስ እትስዕር ታስዕቲ” እውን ተባሂላ ትጽዋዕ እያ። ወዲ ማኅበር ካፒቺኒ ዝኾኑ ኤክሶርሲስት ማለት ገሳጺ/ መንጽሒ ርኹሳት መናፍስቲ ፡ ኣባ ቺፕሪያኖ በዓል መዮ ከምዚብልዎ ብጊዜ ምግሳጽ ባዕሉ ዲያብሎስ ዝመስከሮ “በታ ሰበይቱ ዝተጸለይት ታስዕቲ ነቲ ኂዘዮ እሞ ብሞት ክቀዝፎ መዲበዮ ንዝነበርኩ ሰብኣያ ዘፍረሰትለይ” ኪብል ለፍሊፉ። እቶም ኣባቴ ካባኡ ንደሓር ነቶም ዚከታተልዎም ጽጉማት ብፍሉይ በዛ መንፈሳውነት ናይ ፈታሒት ቊጻራት ዲያብሎስ ስለዝድምሰስ ንኺጽልዩ ንዅሎም ምኽሪ ክህቡ ጀሚሮም። ካልእ መንጽሒ መናፍስቲ ፍራንቸስኮ ባሞንተ “ኣብ ድንግል ማርያምን ዲያብሎስ ኣብ ጊዜ ምንጽሕ ኣጋንንቲ (ቤት ማኅተም ቅዱስ ጳውሎስ 2010)” ዝኣርእስቱ መጽሓፎም ብዛዕባ ግደ ማርያም ኣብ ጊዜ ምግሳጽ ኣጋንንቲ ወሳኒን መሰረትውን ምዃኑ ብኸምዚ ኣስሚሮሙሉ ይርከብ፦ “ሰይጣን ክጻወሮም ዘይክእል ናብ ድንግል ማርያም ዝበጽሑ መንፈሳውነታት ኣለዉ፣ እንካብዚኣቶም “ሰላም ንዓኺ ኦ ማርያም፣ ናይ ቅዱስ ቦናቨንቱራ መዓልታዊ ወፈያን ጸሎተ መቊጽርያን እያቶም” (ገጽ 31)። ዓሚ ካብዚ ዓለም ብሞት ዝሓለፉ ኣባ ገብርኤል ዓሞርጽ (ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ሮም ኣገልግሎት ዝሃቡ ውሩይ ገሳጺ) ናይ ድንግል ማርያም ግደ ኣትሪሮም ይገልጹ፦ “ናይ ጸጋ መራኸቢት ድንግል ማርያም ምዃና ብኢድ ምድህሳስ ይከኣል፣ ከመይሲ እንካብ ጋኔን ብወዳ ሓርነት ንዝርከብ ኵል ጊዜ ንሳ እያ እትረኽቦ።”
ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት ነቲ ተመን በቲ ካብ ሰበይቲ ዝተረኽበ ፍሬ ከርሳ ንኽሰዓር ዝተፈርደ እዩ (3:15)። ኣብ መንጎ ተመንን እታ ሰበይትን ጽልኢ ኣሎ፣ ኣብዚ ውግእ’ዚ በቲ ብእግዚኣብሔር ብዝተዋህባ ሥልጣን ዓወት ናይታ ሰበይቲ እዩ። በዚ መሰረት’ዚ እዩ እምበኣር ኣብ ስእሊ ንጽሕቲ ደንግል ማርያምን ፈታሒት ቊጻራት ማርያምን ርእሲ እቲ ተመን ብእግራ ተጨፍሊቁ ዚሰኣል። ተመን ንዅሉ ንሕይወት ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኃጢኣት ምልክት እዩ።
ምስክርነት ናይ ሓደ መንጽሒ ኣጋንንት!
ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሱ ኣባ ቺፕርያኖ በዓል መዮ ብዛዕባ ዝምድና ታስዕቲ ናብ ፈታሒት ቊጻራትን ዲያብሎስን ነዚ ዝስዕብ የቅርቡ፦ “ሓደ ዓርቢ መዓልቲ ብጒዳይ ምንጻሕ ኣጋንንቲ መሥዋዕቲ ቅዳሴ ኣወፊ ነይረ። ኣብ ቅድመይ ጋና ሓንቲ ብርኹስ መንፈስ ዝተለኽፈት ብዓቢይ ገዓርን ኣውያንትን ነቲ ጸሎትና ትጻረሮ ነበረት። ብኣፍ እታ ሰበይቲ ገቢሩ እቲ ጋኔን ዝተሳዕረ ምዃኑ ብኸምዚ እናደጋገመ ተጣርዐ፦ “ሓንጎል ናይቲ ሰብኣይ (ነባቴ ማለቱ እዩ) ከፍርሶ እዩ ነይሩኒ፣ ግዳስ ንሳ ኣድኂናቶ።” ፈጺሙ እኳ ሽማ እንተጸይጸውዐ ንድንግል ማርያም ኣመልኪቱ ብቊጥዓ ቀጺሉ ከምዚ በለ፦ “እታ ሰበይቲ እቲኣ እያ እታ ዘዕለወትኒ! እታ ዘድኃነቶ ከዓ እታ ዝተረግመት ጸሎተ ታስዕቲ እያ!! ናብታ ሰበይቲ ዝተጸለየት ታስዕቲ!! ሰበይቱ ምእንታኡ ዝጸልየቶ እንካብ ኵለን ታስዕትታት እታ ዝሓየለት ዘድኃነቶ ንሳ (ፈታሒት ቊጻራት) እያ።” ምኒን ምባሉ ኣየቋረጸን ፣ ንዓይ ግን ብዘይ መጠን ዚግድስ ረኺበሉ። ንመደብ ዲያብሎስ ንምድምሳስ ካብ ታስዕትታት ኣየነይቲ ምዃና ክፈልጥ ተሃንጦኹ። ንዅለን ዝፈልጠን ጸሎታት ዳህሲሰ፣ ንሽዑ ተወሳኺ ኣገደስቲ ንዓኡ ዚስዕራ ጸሎታት ከጋልጽ ኣይተረኽበን። ግዳስ ናብ ድ. ማርያም ዚግበር ጸሎታት ኣብ መንግስቲ ጸልማት ስቓዮም ምዃኑ ብምርድአ ተጸናናዕኩ። ኢደይ ግን ኣይሃብኩን፣ ክፈልጥ ዳህሳሰይ ቀጺለ። ብልበይ ንጐይታ ክልምኖ ኣንቀድኩ እሞ ንሰይጣን መደባቱ ዘፍርስ ታስዕቲ ከምታ በታ ትሕዝቲ ብርኹስ መንፈስ ክጋልጽ ለምንክዎ። ዘደነቂኒ ነገር ግና ጸሎተይ ሰሜዑ ኣብ መወዳእታ መለሰልይ።
“ ኣብ ፍጻሜ ናይቲ ምንጻሕ ስርዓት ኣቢሉ እቲ ጋኔን ኣጋለጸ። “እታ ቊጻራት እትፈትሕ ታስዕቲ” ንመደባተይ ዘዕነወትን ዘድኃነቶን!! ኣነ ርእሱ ከፍርስ ነይሩኒ! እንካብተን በዓልቲ ቤቱ ዝጸለየተን ታስዕትታት እታ ዝሓየለት ንሳ እያ፣ ሽሕ እኳ ብዙሓት ካልኦት እንተ ጸለየት ዘዕነውትኒ ግና ንሳ እያ!!” በለ። ብመለኮታዊ ፍቃድ ንዂሎም ሓደራ ከመሓላልፍ ዘሎኒ ምዃነይ ፈለጥኩ!!” (Patrizia Cattaneo, Il diavolo in ginochio, Segno, 2007 = ፓትሪጺያ ካታነዮ፡ ዝተንበርከኸ ዲያብሎስ (ጽሑፍ)።
ታስዕቲ ፈታሒት ቊጻራት ስድራ ቤትን!
እንካብ መፈለምታ ኣትሒዙ መንፈሳውነት ታስዕቲ ፈታሒት ቊጻራትን ሰብኪዳንን ስድራ ቤትን ብቀረባ ዝተተሓሓዙ እይቶም፡፣ ነቲ ኣብ መንጎ ሰበኪዳን ዚፍጸም ዘይፍታሕ ቃል ኪዳን ድ. ማርያም ቅሩብነታን ኣማልድነታን ትኽእሎ ንምግላጽ ድሌታ እዩ። ፈታሒት ቊጻራት ድ. ማርያም ልዕሊ ኲሉ ኣብ ስድራ ቤት ንዝገጥሙ ሽግራት ማለት ናይ ቃልኪዳን ቅልውላው፣ ዘይምርድዳእ፣ ዘይምትእምማን፣ ምፍልላይን ምምቅቃልን . . . ምስ ደቂ ዘሎ ዘምርድዳእ፣ ጭካኔ ፣ ሕማም ድንገታዊ ጽንስን ነዚ ዝኣመሰሉ ዘተዓናቅጹ ሽግራት ረድኤት ድ. ማርያም ምሕታት ወሳኒ ፍታሕ እዩ።
ድ.ማርያም ሕጽይቲ ዮሴፍን ወላዲት ኢየሱስ ክርቶስን ግድላትን ሽግራትን ናይ ስድራ ብምሉኡ ትፈልጥ እያ፡፡ ዘድሊ ትሩፋት ንምርካብ ስድራ ቤትና ከኣ ኣሰር ቅድስቲ ስድራ ንኽስዕቡ ናብኣ ገጽና ንመለስ። ኣብ ወንጌል ዮሐንስ (2:1-11) ከም እንረኽቦ ድ. ማርያም ኣብ ናይ ስድራ ሽግር ኣቲያ ንወዳ ዝግበር ክገብር ዓዲማቶ ዘቃለለት እያ። ኣብ ቃና ናይ ገሊላ እቲ ናይ ሓጐስ ምልክት መጋበርን ዝኾነ ወይኒ ምስተወድአ ሰቲራቶም ናብ ሓጐስ ለዊጣቶ። መንጎኝነት ድ. ማርያም ኣብ ኲሉ ሽግራት ናይ ስድራ ኣገዳሲ እዩ። ናብኣ ንጸጋዕ። በዚ ዘመና ክርስቲያናዊ ቃል ኪዳን ንውሳጣውን ደገኣውን ሓደጋታት ዝተቃልዐ እዩ። ብምኽንያት ኃጢኣት ዝተላዕለ ቊስልን ምምቃልን ረድኤት ጸጋ እግዚኣብሔር ኣዚዩ ዚድለየሉ እሞ ከኣ መማለዲት ድ. ማርያም ብምዃና ናይ ሕይወትን ፍቅርን ስጡም ኅብረት ናይ ሰበ ኪዳን ብዘይካኣ ንዕንወት ዝዛዘወ እዩ (መዝ. ሃይ. 1606 – 1608)።


text:
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ወተሃደራት የመን ኣብ ደሴታት ኤርትራ ይተኣኻኸቡ ከምዘለዉ ሺን ሁዋ ካብ የመን ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣመልኪቱ።
እቶም ካብ ወደባዊት ከተማ ዓደን ዝተዓስከሩ ሓደስቲ ወተሃደራት ዶባት ስዑዲ ዓረብ ንምሕላው ብፍሉይ ዝሰልጠኑ ምዃኖም ሰበስልጣን’ታ ሃገር ይገልጹ።
ኣብ ኲናት ሓድሕድ የመን፣ ኣጽዋር ኮነ ሰራዊት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ንምጉዕዓዝ ደሴታት ኤርትራ ዝሓሸ ኣማራጺ ምዃኑ ወተሃደራውያን ተንተንቲ የመልክቱ።
ብመሰረት ሺን ሁዋ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ እቶም 350 የመናውያን ወተሃደራት ኣብ ዝመጽእ መዓልታት ካብ ደሴታት ኤርትራ ናብ ዶብ ስዑዲ ዓረብ ክግዕዙ እዮም።
ስዑዲ ዓረብ ካብ ዕጡቓት ሓይልታት ሑቲ ዝወርዳ መጥቃዕቲ ንምክልኻል ልዕሊ 5 ሽሕ የመናውያን ወተሃደራት ንምስልጣን መደብ ከምዘለዋ እዩ ዝግለጽ።
ዝሓለፈ ዓርቢ ካብ ሑቲ ዝተወንጨፈ ሚሳይላት፣ ኣብ ልዕሊ ትካላት ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ ዕንወት ከምዘውረደ ኣፈኛ’ቲ ውድብ ኣፍሊጡ። እንተኾነ ሰበስልጣን ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዝሃቡዎ ናይ ኣሉታ ምላሽ፣ ተደጋጋሚ መጥቃዕታት ሚሳይል እኳ እተተኻየደ፣ ሓይሊ ኣየር’ታ ሃገር ንኹሉ ከምዘበርዓኖ ገሊጾም።


text:
Radio Erena: 02 November 2015
ብእርጋን ተሰኒፉ ዝርከብ ፕረዚደንት ዚምባብዌ ሮበትር ሙጋበ፣ ኣብ ህንዲ ከተማ ደልሂ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ህንድን ሃገራት ኣፍሪቃን ሰንደልደል ኢሉ ክወደቕ ኣብ ዝበለሉ ኣብ ጎኑ ብዝነበሩ ናይ ፕሮቶኮል ሰባት ተደጊፉ ደው ክብል ምኽኣሉ፣ ንማዕከናት ዜና ዚምባብዌ ኣዘራሪቡ።
ወዲ 91 ዓመት ሮበርት ሙጋበ፣ ኣብቲ ናይ ደልሂ ዋዕላ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ህንዲ ናሮንድራ ሞዲ ሰላምታ ንምልውዋጥ ሓንቲ ኣስካላ ጥራት ናብ ዝነበረታ መድረኽ ንምድያብ ኣብ ዝፈተነሉ’ዩ ምኽኣል ስኢኑ ደንደልደል ኢሉ ንምውዳቕ ዝተቓረበ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ህንዲን እብቲ ቦታ ዝነበረ ኣባላት ፕሮቶኮልን ድማ ተጓይዮም ንፕረዚደንት ሙጋነ ብምድጋፍ ካብ ምውዳቕ ኣድሒኖሞ።
ማዕከናት ዜና ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪተን ኣብ ዝተዛረባሉ እዋን ከኣ፣ ኣፈኛ እቲ ፕረዚደንት “ንእሽቶ ፍጻሜ” ክብል መግለጺ ሂብሉ።
ተቓወምቲ ፖለቲከኛታት ዚምባብዌ ግና እቲ ፕረዚደንት ሃገር ንምምራሕ ኣብ ዘጸግን ናይ ዕድመ ኩነታት ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ስልጣኑ ናብ ሓድሽ ወለዶ ከሰጋግር እዋኑ ምዃኑ ኣዘካኺሮም።
ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ኣብ ኣብዚ ዓመት’ዚ ተመሳሳሊ ክስተት እናጋጠሞ ብማዕከናት ዜና ብቀጥታ ክፍኖ እዚ ንኻልኣይ እዋኑ’ዩ።
እቲ ፕረዚደንት ኣቐዲሙ’ውን ካብ ናይ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣኼባ ኣብ ዝምለሰሉ ዝነበረ እዋን፣ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ሰንደልደል ኢሉ ድሕሪ ምውዳቑ፣ ን28 ኣባላት ሓለዋን ፕሮቶኮልን ካብ ስራሕ ከምዝሰጎጎም ምግላጹ ኣይርሳዕን።
እዚ ብእርጋን ተሰኒፉ፣ ኣብ ምንቕስቓስ ዝጽገም ዘሎ፣ ኣብ ኣገደስቲ እኼባታት ድማ ብምድቓስ ዝፍለጥ ሮበርት ሙጋበ፣ ን34 ዕእመታት ንዙምባብዌ መሪሑዋ ጥራይ ከይእከል፣ እዋናዊ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ምዃኑ’ውን፣ ነታ መዓስከር ውልቀመለኽቲ እናተባህለት እትግለጽ ኣፍሪቃ ተወሳኺ ውርደት ምዃኑ ተዓዘብቲ ይገልጹ።
ኣፍሪቃ እታ ዝበዝሑ ውልቀ መለኽቲ ዘለውዋ ኣህጉር ኮይና፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም መራሕቲ’ዛ ኣህጉር፣ ዋላ’ውን ብጽኑዕ ኣብ ዝሓምሉ እዋን፣ ውሑስ ናይ ስልጣን ምስግጋር ከይተኣታተዉ ን10ታት ዓመታት ኣብ ስልጣን ንምኹያጥ’ዮም ዝሕልኑ።
=========================