text:
ዝኸበርካ ሓው ቀለታ ኪዳነ
ነቲ ብ10 ሚያዝያ 2010 ናብ ሓው ወልደየሱስ ዓማር ዝጸሓፍካዮ ግሉጽ መልእኽቲ ድሕሪ ምንባበይ፡ ንዓኻ ይኹን ንኻልኦት ኣብ’ቲ ኣልዒልካዮ ዘሎኻ ጉዳያት ዝግደሱ ኩሎም ዝምልከት ኣገዳሲ ሕቶታት ክተናኽፍ ተገዲደ።
ኣብ መልእኽትኻ ገሊጽካዮ ከምዘሎኻ ኣባል ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኢኻ። ኣነ’ውን ኣባል ናይ’ዚ ሰልፊ’ዚ ስለዝኾንኩ፡ ነቶም ሕቶታት ኣብ ሰልፋዊ ቅርጻታትና ክንመያየጠሎም’ውን ይከኣል’ዩ። ይኹን’ምበር ወጻኢ ካብ’ዚ ሰልፊ’ዚ ዝርከቡ ብድሕነት ሃገር ዝግደሱ ኩሎም ኣብ’ቲ ጉዳይ ርእይቶታቶም ክህቡ ካብ ዝብል ኩርናዕ ተበጊስካ ኢኻ ብግሉጽ ጽሒፍካዮ ኢለ ስለዝኣመንኩን ግሉጽ ክትዕ ክካየደሉ ዘለዎ ኣገዳስነት’ውን ስለዝተቐበልኩን እንሆ ኣነ’ውን ሕቶታተይ ብግሉጽ አቕርብ ኣለኹ።
ኣብ መልእኽትኻ ኤርትራዊ ደሞክራሲያዊ ኪዳን ን10 ዓመታት ቁምነገር ሰሪሑ ከምዘይፈልጥን ዋኒኑ ንክሰርሑ ዝደልዩ ምዕንቃፍ ምዃኑን ገሊጽካ።
ሓው ቀለታ! ቅድም ቀዳድም እቲ ሽግራትን ጠንቂ ናይ’ቲ ሽግራትን ብግሉጽ ከነቐምጥ ክንክእል ኣሎና። ኣበየናይ ዓውድታት’ዩ ኪዳን ቁም ነገር ዘይሰርሐ? እንታይ ቁምነገር ከ ሰሪሑ? መን’ዮም እቶም ንዝሰርሑ ዝዕንቅፉ? ስለምንታይ ከ? ምኽንያቱ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራን እቶም ንዕኡ ዘቖሙ ሰልፍታትን’ውን ኣባላት ኤዲኪ ምዃኖም ክንዝንግዕ ስለዘይግባእ።
እዚ ኪዳን’ዚ ብስምምዕ ናይ’ቶም ኩሎም ዘቖምዎ ሰልፍታትን ውድባትን ዝጸደቐ ቻርተርን መመሓደሪ ቅዋምን ኣለዎ። ሰዲህኤ’ውን ዓቢ ግናዕ ናይ ኤዲኪ’ዩ። ስለ’ዚ ከኣ ዝኾነ ኣባል ናይ’ዚ ኪዳን’ዚ ነቲ ኣሚኑ ተቐቢሉ ዝተሰማማዓሉ ቻርተር ይኹን መመሓደሪ ቅዋም ክጻረር ወይ’ውን ንዕኡ ዘፍርስ ተግባር ክፍጽም ምስዝርከብ ብመሰረታት ሕግታት እቲ ውድብ ክሕተት ኣለዎ። እዚ ንዝኾነ ብሕጊ ተገዚኡ ዝሰርሕ ትካል ዝቕይድ ንቡር ኣሰራርሓ’ዩ። እዚ ስለዝኾነ’ምበኣር እቶም ንዝሰርሑ ዝዕንቅፉ ዝብሃሉ ዘለው በዚ መዕቀኒ’ዚ ክምዘኑንን ብሕግታት ኤዲኪ ድማ ክትሓዙን ዶ ኣይግብኦምን?
ሃገራዊ ዋዕላ ሓደ ካብቶም ኤዲኪ ከሳልጦም ዝግብኦ ኣገደስቲ ጉዳያት’ዩ። ንኣካይዳ ናይ’ዚ ዋዕላ’ዚ ብዝምልከት ዝግበር ክትዓትን ምልልስን ከኣ ማዕረ’ቲ ኣገዳስነት ናይ’ቲ ዋዕላ ቁምነገር ክህልዎ ግድን’ዩ። ኣብ’ዚ ኣርእስቲ’ዚ ዝግበር ርሱን ክትዕ ከምዘይኣድላይ ምቑጻሩ ግቡእ ኣይመስለንን። ሕጂ’ውን እንተኾነ ሃናጺ ተራና እንጻወት ኣብ መትከላትን ህንጻ ሕግን ኤዲኪ ተመርኲስና፡ እንታይ’ዩ ኣብ ምድላው እዚ ዋዕላ’ዚ ካብ ሕጊን ስምምዕን ወጻኢ ዝኸይድ ዘሎ ዝብል ሕቶ ብምልዓል ዶ ኣይኮነን?
ሓው ቀለታ ኣብ መልእኽትኻ ክሳብ ምስ’ዚኣቶም ተሓላሊኻ ምንባር ጊዜኻ ምጥፋእ’ዩ ናብ ምባል’ውን በጺሕካ ኣሎኻ። እዚ ኸ እንታይ ማለት’ዩ? ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳንን ኣባላቱን ቁምነገር ስለዘይብሎምስ ክሳብ ቁም ነገር ዘለዎም ውድባት ወይ ሰልፍታት ዝፍጠሩ ንሕና ንበይናን (ሰዲህኤ) ንኺድ ማለት ዶ ኾን ይኸውን?
ኣብ ዝሓለፈ እዋን በሺር ኢሳቕ ንኤዲኪ ወኪሉ ኣብ ዋሽንግቶን ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፡ ቅድሚ’ቲ ጊዜ’ቲ ርኢናዮም ዘይንፈልጥ ካብ ዝተፈላለየ ክፋላት ናይ ሕብረተ-ሰብና ንናይ ኣኼባ ኣዳራሽ ግጥም ኣቢሎም መሊኦሞ ውዒሎም። ነዚኣቶም ዲና ሕጂ ገዲፍናዮም ንኺድ ንብል ዘሎና?
ኪዳን እኮ ሰልፊ ኣይኮነን። ብዝተሓተ ዘሰማማዓና ነጥብታት ሓቢርና እንሰርሓሉ ባይታ’ዩ። እቲ ብዝተሓተ ከስርሓና ይኽእል ኢልና ዝተሰማማዕናሉ ቻርተር ከስርሓና እንተዘይኪእሉ ድማ ሕጂ’ውን ነቲ ብሓባር ከስርሓና ዝኽእል ነገራት ደጊምና ሃሰው ክንብሎ ይግባእ’ምበር ነጻጊ ዝኾነ ኣካይዳ ኣብ ዘብጽሓና የብሉን። ንጌጋታትን ድኽመታትን ግሉጽን ሃናጽን ብዝኾነ መንገዲ ጥራሕ ኢና ክንኣልዮን ክንቃለሶን ዝግብኣና።
ኣብ’ዚ መልእኽተይ’ዚ ብንጹር ክዛረበሉ ደልየ ዘለኹ ነገር ኣተሓሕዛ ናይ ጉዳያትና ብዝምልከት ዝርአ ዘሎ ጸገማት’ዩ። መኣስ ኢና ንሕና ንነገራት ካብ ኩርናዕ መትከላትን ሕግታትን ተበጊስና እንመዝኖምን ብኡ መሰረት ድማ ቃልሲ እነካይድን?
ኣብ ኪዳን ዘለዉ ዓንቀፍቲ ራእስታት! ቁም ነገር ክገብር ዘይክእል መሪሕነት! ቆዮቛን ህልኽን!….ወዘተ ዝኣመሰለ ኣቀራርባ ብምጥቃም ሃናጺ መንገዲ ክንክተል ኣይንኽእልን ኢና። ጌጋታት ብዘይነሓፍነት ክንቀፉን ኣራሚ ስጉምትታት ክውሰደሎምን ግቡእ’ዩ። ግን ኣብ ናይዛ እዋን ዝምልከት ጉዳይ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ኩሉ ጉዳያትና መትከላትን ሕግታትን መሰረት ጌርና ንጹር ቃልሲ ከነካይድ ኣሎና። ነቲ ዓንቂፉ ንብሎ ሕጊ ጥሒሱ ማለትና እንተኾይኑ ሕግታትና መሰረት ጌርና እቲ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝተገብረ ነገር ከነቕርብ ኣሎና። ነቲ ዓንቂፉ ንብሎ ጸረ መትከላት ሰሪሑ ማለትና እንተኾይኑ መትከላትን ስምምዓትና መሰረት ጌርና እቲ ኣንጻር መትከላዊ ስምምዓት ዝተገብረ በደላት ከነቕርብ ኣሎና። ኣብ’ዚ እቲ ፈራዲ እቲ ኩሉ ብግልጺ ንመትከላትናን ሕግታትና ዝፈልጥ ዘበለ ህዝቢ’ዩ።
ስለ’ዚ’ምበኣር እዚ ዝጠቐስክዎ ኣገባብ ተጠቒምና ሕጽረታትና እናኣረምና፡ ሕጂ’ውን ኣብ ከሰማማዓና ዝኽእል ዝተሓተ ነጥብታት ዝተሰረተ ብመትከላትን ሕግታትን ተቐይዱ ዝሰርሕ ትርጉም ዘለዎ ኪዳን ክህልወና ክንቃለስ መተካእታ ዘይብሉ እዋናዊ ጠለብ’ዩ።


c: text/html

text:
ዝተፈላለያ በዓል መዝታት እንታይ ይገብራ?
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 6 2019
ኣብ ሽወደን ብዙሓት በዓል መዝታት ኣለዋ። ስዒቡ ሓበሬታ ብዛዕባ ንስኻ ከም ውልቀ ሰብ ክትውከሶም እትኽእል መዓል መዝታት ይርከብ።
-
ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን (Migrationsverket) ስራሕን ሓላፍነትን እንታይ እዩ?
ቤትጽሕፈት ስደተኛታት ነቲ ናይቶም ኣብ ሃገር ሽወደን ኪበጽሑ፡ ኪቕመጡ ወይ ዕቝባ ኪሓቱ ወይውን ዜግነት ዚደልዩ ሰባት ዘቕርቡዎ መጠየቕታ ይቕበልን ይምርምርን።
-
ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ (Arbetsförmedlingen) ስራሕን ሓላፍነትን እንታይ እዩ?
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ኣብ ሞንጎ ካልኦት ንጥፈታት ንስኻ ስራሕ ብዝቐለለ ንክትረክብ ሓላፍነት ይወስድ። ገለ ሓደሽቲ ወጻእተኛታት ስራሕ ወይ ትምህርቲ ንምጅማር ውልቓዊ መደብ ንክረኽቡ እውን ሓላፍነት ይወስድ። እዚ ፕሮግራም መትከል እግሪ (etableringsprogrammet.) ይበሃል።
-
ናይ ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት (Försäkringskassan) ስራሕን ሓላፍነትን እንታይ እዩ?
ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት (Försäkringskassan) ንዝዓበየ ክፋል መስርሕ ውሕስነት ሽወደን ሓላፍነት ይወስድ። ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ምልክታ ክፍሊታትይቕበል። ክፍሊታት(ሓገዝ) ይግበኣካ እንተኾይኑ ይውስን። ክፍሊታትን ቍጠባዊ ሓገዝን ድማ ዝግበኣካ እንተኾይኑ ይህብ።
ብዙሓት ዝተፈላለዩ ቍጠባዊ ሓገዛትን ክፍሊታትን ኣለው። ኣብ ሞንጎ ካልኦት ንጥፈታት ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነት ሓገዝ ክራይ ገዛ ሓገዝ (bostadsbidrag)፣ ቍጠባዊ ሓገዝ ቈልዓ (barnbidrag)፣ ናይ ክፍሊት መትከል እግሪ (etableringsersättning) ከምኡ እውን ልዕሊ 14 መዓልቲ እንተሓሚምካ ሓገዝ ንምሃብ ሓላፍነይ ይወስድ።
-
ናይ ብዓል መዚ ግብሪ (Skatteverket) ስራሕን ሓላፍነትን እንታይ እዩ?
ገለ ካብ ቤትጽሕፈት ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ዝዓሞም ነቲ ባዕልኻ እትገብሮ ጸብጻብ ዓመታዊ እቶት ይከታተል ልክዕ ቀረጽ ከምዝኸፈልካ ድማ የረጋገጽ። ብዛዕባ ምዝገባ ህዝቢ ድማ ይከታተልን ወረቐት መንነት ይህብን።
-
ናይ ፖሊስ (Polisen) ስራሕን ሓላፍነትን እንታይ እዩ?
ፖሊስ ገበን ይምርምርን ይቓለስን። ውሕስነት ንምድንፋዕን ሓድሽ ገበን ንምግታእን ይዓዪ።
-
ናይ ማሕበራዊ ኣገልግሎት (Socialtjänsten) ስራሕን ሓላፍነትን እንታይ እዩ?
ኣብ ኮሙን (kommunen) ማሕበራዊ ኣገልግሎት (socialtjänst) ወይ ምምሕዳር ማሕበራዊ ኣገልግሎት (socialförvaltningen) ዝበሃል ኣካል ኣሎ። ብኸመይ ክሰርሑ ከም ዘለዎም ኣብ ዝተፈላለዩ ኮሙናት ዝተፈላዩ ክኸውን ይኽእል እዩ። ማሕበራዊ ኣገልግሎት ሕጊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት (socialtjänstlagen) ዝበሃል ኣየኖት መሰላት ማሕበራዊ ድጋፍ (socialbidrag)፣ ክንክን ጥዕናንን ሃልዮትን (vård och omsorg) ከም ዘለካ ዝውስን ሕጊ ይኽተል። ቑጠባዊ ጸገም እንተ ኣለካ፣ ነብስኻ ክትኣሊ እንተዘይኪኢልካን ንቑጠባዊ ሓገዝ ከተመልክት ትኽእል። እንታይ ከም ዝምልከተካ ንምፍላጥ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይ ናትካ ኮሙን ኣንብብ።
-
ናይ ምምሕዳር መጓዓዝያ ሽወደን (Trafikverket) ስራሕን ሓላፍነትን እንታይ እዩ?
ናይ ቤትጽሕፈት ትራፊክ ዕማም እቲ መገድታት ጥዑይ ምዃኑ ምክትታል፡ ባቡር ብሰዓታ ምምጻኣ፡ ናይ ትራፊክ ሓበሬታ ድማ እዋናዊ ምዃኑ ምርግጋጽ እዩ። ንሱ ነቲ ናይ ምምራሕ ማኪና ዚወሃብ ፈተናታትን መኣስ ናይ ምምራሕ ማኪና ፍቓድ ከም ዚወሃብን ንዚብሉ ጉዳያት ሓላፍነት ይወስድ።
-
ናይ ብዓል መዚ መጓዓዝያ ሽወደን (Transportstyrelsen) ስራሕን ሓላፍነትን እንታይ እዩ?
ናይ መኪና መምርሒ ፍቓድ ዝህብ በዓልመዚ መጓዓዝያ (Transportstyrelsen) እዪ። ኣብ ዕዮ ናይ በዓልመዚ መጓዓዝያ ውሕስነት ትራፊክን ምቛም ሕጊ ትራፊክን እውን ይጠቓለሉ እዮም።
-
ናይ ብዓል መዚ ኣስፈጻሚ ትእዛዝ (Kronofogden) ስራሕን ሓላፍነትን እንታይ እዩ?
ትካል "ክሮኖፎግደን" (Kronofogden)፡ ዝበዝሕ እዋን፡ "ክሮኖፎግደን" ጥራይ ተባሂሉ ይፍለጥ'ዩ። "ክሮኖፎግደን"፡ ንዘይተኸፍሉ ዕዳታት ምምሕዳር እዩ ስርሑ። ሓደ ሰብ፡ ዝግባኣኩም ገንዘብ ምስ ዝኣብየኩም፡ እዚ ትካል እዚ፡ ገንዘብኩም ንኽወሃበኩም ይሕግዘኩም። እዚ ትካል'ዚ ብተወሳኺ፡ ኣብ ዕዳታት ምጽራይ (skuldsanering) 'ውን ይሰርሕ'ዩ። እዚ ማለት ከኣ፡ ነቶም ብዙሕ ዕዳ ዘሎዎም፡ ቊጠብኦም ከስተኻኽሉ ይሕግዞም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኢትዮጵያ ሎሚ ዘላትሉ ኩነታት ርእይትኦም ክህቡ ዝተሓተቱ ጋዜጠኛ ኣታኽልቲ እምባየ፣ኣቶ ኣማኑኤል ገብረትንሳኤን ኣቶ ኣብርሃ ሃይለዝጊን ዝተፈላለየ ኣረኣእያ ኣለዎም።
ቅድም ክብል ዋና ኣዘናዳኢ ጋዜጣ ወይን ዝነበረን ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ከተማ መቐለ ‘ፍኖተ ትንሳኤ ናይ ሚዲያን ሕትመትን ኤጀንሲ’ ዝብል ትካል ኣጣይሹ ‘ፍኖተ ሰሜን’ ዘርእስታ ወርሓዊት መፅሄት ዘሐትም ዘሎ ዜጠኛ ኣታኽልቲ እምባየ መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ፀገም ሰናይ ምሕደራ እዩ ኣብ ዝብል ተመሳሳሊ ኣረዳድኣን ገምጋምን ዋላ እንተሃለዎም እውን ኣብ ኣፈታትሓ ግን ክፍተት ኣሎ ይብል።
"ብህፁፅ ኣዋጅ ግዜ ሃገር ክተመሓድር ኣይትኽእልን" ዝበለ ጋዜጠኛ ኣታኽልቲ ቅድሚ ኩሉ ንህፁፅ ኣዋጅ ምኽንያት ዝኾነ ናይ ግዕዝይናን ፀገም ሰናይ ምሕደራን ኔት ዎርክ ወይ ሰንሰለት ከይበተኽካ ንገለ ሰበስልጣን ብምልዓል ኣይፍታሕን ይብል።
ምኽትል ዋና ፈፃሚ ስራሕ ‘ኻዛ ካፒታል ጉድ ፋይናንስ’ ናይ ዝተባህለ ናይ ትእምት ኩባኒያ ምክራይ ማሽነሪ ኣቶ ኣማኑኤል ገብረትንሳኤ መንግስትን ውድብን ንፀገም ሰናይ ምሕደራ ብዝግባእ ተረዲኦም ውሽጣዊ ፀገም መንግስቲ እናፈትሑ ንሰበስልጣን መንግስቲ እናሸጋሸጉን እናባረሩን የመዓራርዩዎ ኣለው ይብሉ።
ብምውሳኽ ሳላ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ እታ ሃገር ኣብዘተኣማምን ሰላም ኣላ ይብሉ።
ቅድም ክብል ኣብ ዩንቨርስቲ መቐለ መምህር ዝነበረ ኣብ ሕዚ እዋን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ናይ ዶክትሬት ድግሪ ትምህርቱ ኣብ ምክትታል ዝርከብ ኣቶ ኣብርሃ ሃይለዝጊ ‘ኢትዮጵያ ኣብ ኣዚዩ ሓደገኛ ደረጃ እያ ትርከብ’ይብል።
ብህፁፅ ኣዋጅ ግዜ እቲ ዕግርግር ደው ኢሉ ኣንፃራዊ ሰላም ክፍጠር እንተኸኣለን እውን ፍፁም ሰላም ተፈጢሩ ማለት ክብሃል ኣይክኣልን ይብል።’
"ኣእማን ምድርባይ ንግዚኡ ስለ ዘየለ ሰላም ኣሎ ናብ ዘብል መደምደምታ ምኻድ ንባዕልኻ ምትዕሽሻው እዩ"ኢሉ።ብዛዕባ ብዕምቆት ምህዳስ፣ምሽግሻግን ምብራርን ሰበስልጣን መንግስቲ ከምኡ እውን መፍትሒ ሓሳባትን ርእይትኦም ሂቦም ኣለው።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 13 March 2017
ምምሕዳር ትራም፣ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ሽዱሽተ ሃገራት ድማ ብፍላይ ዘሕለፎ ዝተኸለሰ ውሳኔ፣ ተግባራዊ ክኸውን ሒደት መዓልታት ተርፊዎ ኣብ ዘሎ ግዜ፣ ልዕሊ 65 ሶማላውያን ብግዴታ ናብ ዓዶም ከምዝተመልሱ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ብኣኽበረቲ ጸጥታን ኢሚግረሽንን ኣመሪካ ተሰንዮም ዝተጠርዙ ሶማላውያን ዝጸዓነት ነፋሪት ኣብ ከተማ ሞቛድሾ ድሕሪ ምዕላባ፣ ሰበ ስልጣን ሓድሽ መንግስቲ ሶማል ከምዝተረከብዎም ተገሊጹ።
ፕረዚደንት ትራም ኣብ ስልጣን ካብ ዝመጽእ፣ ሶማላውያን ናብ ዓዶም ክጥረዙ እዚ ንኻልኣይ እዋኑ’ዩ።
መብዛሕቶም እዞም ብዘይድልየቶም ናብ ዓዶም ዝተመልሱ ሶማላውያን፣ ሃገራት ቆራሪጾም ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ ኣመሪካ ድሕሪ ምእታዎም፣ ዘቕረብዎ ሕቶ ዕቕባ ዝተነጽጉ’ዮም።
ዜጋታት ሶማል፣ ሱዳን፣ የመን፣ ሊብያ፣ ኢራንን ሶርያን ናብ ኣመሪካ ከይኣትዉ ከልኪሉ ዘሎ ምምሕዳር ትራም፣ ዜጋታት ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዝርከብዎም ስደተኛታት ካልኦት ሃገራት’ውን ጸቕጢ ፈጢሩ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ካብ 16 መጋቢት ኣትሒዙ ኣብ ግብሪ ክውዕል ምዃኑ ተሓቢሩ ዘሎ ዝተኸለሰ ውሳኔ ምምሕዳር ትራምፕ፣ ንዜጋታት እዘን ሽዱሽተ ሃገራት ጥራይ ዘይኮነ፣ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይረኸቡን ሕቶ ዘቕረብዎ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝተነጽገን ዜጋታት ኤርትራ ናይ እትርከበን ሃገራት’ውን ከይተረፈ ክጸሉ’ዩ።
ሓድሽ ውሳኔ ምምዳሕር ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ካብ ዝእወጅ፣ ብውሕዱ ክልተ ኤርትራውያን፣ ብጉዳይ ኢምግሬሽን ተታሒዞም ናይ ምጥራዝ ሓደጋ ኣንጸላልዩዎም ከምዘሎ ኣብ ኣመሪካ ዝርከቡ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ይጠቕሱ።
=====================


text:
Radio Erena: 01 November 2019
ወራሲ ዓራት ኣቡ ዳቢን ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ኣዛዚ ሕቡራት ኢማራትን ሸኽ መሓመድ ቢን ዛይድ፣ ኣብ ዩኒቨርሲታት ኢማራት ንዝመሃሮ ኤርትራውያንንን ኢትዮጵያውያንን ኣዘራሪቡ።
ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ኣብ ዘቕረቦ ዜና፣ እቲ መራሒ፣ ነቶም ተማሃሮ፣ ብ28 ጥቅምቲ፣ ኣብ ቤት መንግስቲ ባርዛ ተቐቢሉ ድሕሪ ምዝርራቡ፣ ኢማራት መሃዝነት፣ ፈጠራ፣ ምብልሓትን ናይ ምምራሕ ክእለትን ዝንባለ ንዘለዎም ተማሃሮ ዕድላት ምሃብ ከምእትቕጽሎ ኣረጋጊጹ።
ሕቡራት ኢማራት፣ ከምዚ ንዝኣመሰለ ራኢ ዘለዎም ተማሃሮ ዕድላት ትምህርትን ስልጠናን እትህቦ ዕድላት፣ ነቶም ተማሃሮ ሃገሮም ከማዕብሉ ሓጋዚ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ሳይንስን ቴክኖሎጂን ንናይ መጻኢ ምዕባለ ሃገራት ወሳኒ’ዩ ዝብል እምነነት ኣለኒ’ውን ኢሉ።
ሸኽ መሓመድ ቢን ዛይድ ኣብ መወዳእታ፣ ነቶም ኣስታት 20 ዝኾኑ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝኾኑ ተማሃሮ ኣተባቢዑ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ፣ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኢማራት ዓረብን’ውን ተረኺቦም ኒሮም።
ብማህደረ ትምህርቲ ናብ ዩኒቨርሲታት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተላእኩ ኣስታት 10ታት ኤርትራውያን፣ ትምህርቶም ኣብ ምክትታል ይርከቡ።
ኣቐዲሙ’ውን ካብ ሓይሊታት ኣየርን ባሕርን ናብዛ ሃገር ክስልጥኑ ዝተላእኩ 10ታት ካልኦት ኤርትራውያን፣ ዑቕባ ንምሕታት ካብታ ሃገር ከምዝወጹ ኣይርሳዕን።
=====================


text:
ስርዓት ኣስመራ ሓዳሽ ንግዳዊ ትካል መስሪቱ
ሓድሽ ስጉምቲ ምንጻል ስርዓት ኣስመራ ዘርእይ እቲ ስርዓት “ሕድሪ” እትባሃል ሓዳሽ ትካል መስሪቱ።ዕላማ ናይታ ተመስሪታ ዘላ ትካል ምውዛዕ ሃለክቲ ነገራት ናብ ህዝቢ ብመልክዕ ራሽን ምዃኑ እቲ ዝበጽሓና ዜና ይሕብር።እዚ ኣገባብ ሕብረት ሶቭየት እትጥቐመርሉ ዝነበረ ሶሻሊስታዊ ስርዓት ነበር እዩ።እዚ ኣገባብ ፕረስደንት ሕብረት ሶቭየት ነበር ሚካኤል ጎርቫቾቭ ዝሰረዞ፡ ተቐቢሩ ዝነበረ ሎሚ ስርዓት ኣስመራ የበራብሮ ኣሎ።እዚ ሓድሽ ስጉምቲ ስርዓት ኣስመራ ወሲድዎ ዘሎ ንግዳዊ ንጥፈታት ንምባሕትን ንምዕብላልን ምዃኑ እቲ ዜና ይሕብር።ንግዳዊ ንጥፈታት ብምንግስታዊ ትካላት ከምዝካየድ ንምግባር ዝዓለም እዩ።ከምዝዝክር ትካል ቀይሕ ባሕሪ (09) ኣብ ዝሓለፈ እዋናት ጸገም ከምዝጓነፋ ይፍለጥ።ምእሳር እቶም ሓለፍቲ ነበር ብሰንኪ ብልሽውና ከምእውን ምስጓግ ብዙሓት ሰርሓተኛት ናይታ ትካል ንጥፈታት ንምንካይ ቐንዲ ምኽንያት እዩ።ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣቶ ሃይለ ወልደትንሳኤ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳይ ነበር ሕጂ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘሎ ሓላፊ ገንዘባዊ ጉዳይ ከምዝነበረ ይፍለጥ።እታ ሓዳሽ ተመስሪታ ዘላ ትካል ክልተ ምኽንያት ክህላዋ ይኽእል እዩ።ቐዳማይ ምውዛዕ ረድኤት ካብ ለገስቲ ዝተረኸበ ናብ ህዝቢ።እዚ ድማ ብለገስቲ ዝውሃብ ዝነበረ ወቐሳ ንምድሓን እዩ።እዚ ዝኸውን ዘሎ እቶም ውሃብቲ ሓገዝ ደው ከብላ ምዃነን ኣብ ዘጠንቐቓሉ እዋን እዩ።እቲ ካልኣይ ምኽንያት ድማ እዛ ሓዳሽ ትካል በቶም ዓበይቲ መራሕቲ ናይቲ ስርዓት ትምራሕ ኮይና ከም መውጽኢ ቁጠባዊ ጸገማት ናይቲ መንግስቲ ምዃና እቲ ዜና ይሕብር።ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት እቲ ዝደሓረ ቁጠባዊ ፖሊሲ ዝኽተል ምዃኑ ይፍለጥ።በዚ ምኽንያት ድማ ህዝቢ ኤርትራ ተጻባይ ሓጋዝ ካብ ወጻኢ ከምዝኸውን ገይዎ እዩ።
በቲ መንግስቲ ተኣታትዩ ዘሎ ሓድሽ ኣገባብ ለገስቲ ሃገራት ደገፈን ደው ከብላ ምዃነን ተዓዘብቲ ይትንበዩ ምኽንያቱ እዘን ለገስቲ ሃገራት ንሶሻሊስታዊ ኣመራርሓ ዝስዕባ ሃገራት ሓገዛት ከምዘይህባ ይፍለጥ።እዚ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ንኤርትራ ናብ ዝያዳ ተነጽሎ ዘእትዋ ስጉምቲ ምዃኑ ይገልጹ። ፕረስደንት ኣልባንያ ነበረ ኣንዋር ኾጃ ዝስርሓሉ ዝነበረ ኣገባብ ሎሚ መንግስቲ ኤርትራ ይስዕቦ ኣሎ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2797


text:
ኣብ ሞንጎ ኣስራሒት መምህር ብርሃ ንጉሰን፣መሃንዲስ ኣቶ ኣባይ ገብረድንግልን ብጠንቂ ዝተፈጥረ ምስሕሓብ፣መሃንዲስ፣ኣብ ውሽጢ ዝተወሰነ እዋን፣ኣብ ከተማ ኣኽሱም ህንፃ ሰሪሑ ንከረክብ ተሰማሚዑ ስለዘይካኣለ፣ ኣስራሒት ንካልእ ኮንትራክተር ቆፂረን፣ነቲ ዝተረፈ ስራሕ ዛዚመነኦ።
እንተኾነ ተኸሳሲት መምህር ብርሃ፣ንዝፈረመኦ ውዕል ኣፍሪሰን ተባሂሉ፣ዕዳ ንክከፍላ ብቤት ፍርዲ ተበይንወን‘ሎ።እተን ተኸሳሲት ግና፣ኣብ ኢትዮዽያ ይኹን ኣብ ትግራይ፣ፍትሒ የለን ኢለን ንክድምድማ ከምዝተገደዳ ይዛረባ።ኣቶ ኣባይ ብወገኖም፣ንዘይገንዘቡ ዝጥቀም ዘተባብዕ ሕጊ ኣብ ኢትዮዽያ የለን ይብሉ።
መሃንዲስ ኣቶ ኣባይ፣ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ወርሒ፣ንመንበሪ ሃኒፆም ከረክቡ ድሕሪ ምስማማዖም፣ኣቋሪፆም ናብ ኣሜሪካ ከምዝኣተው፣መምህር ብርሃ፣ ኮንትራክተር ጠፊኡኒ እናበላ ከለዋ፣ኣቶ ኣባይ ድሕሪ ሸውዓተ ዓመት ናብ ዓዶም ተመሊሶም፣ንዝተረፈ ገንዘብን ዝባኸነ ንብረት-ህንፀትን፣ክፈልኒ ኢሎም ከሲሶም‘ዮም።
ብመሰረት ቤት ፍርዲ ዘሕለፎ ብይን፣መምህር ብርሃ ንጉሰ፣ ንውዕል ስለዘፍረሳ፣ንዝተረፈ ዘይተኸፍለ ገንዘብ ምስ ዋጋ ካብ ጥቅሚ ወፃኢ ዝኾነ ንብረት ተደሚሩ ብዕዳ ተሓታቲት‘የን ኢሉ ንክኸፍላ ወሲኑ‘ሎ።ኣብ ቀፃሊ መደብና፣ካብ ዝምልከቶም ዘፈር ፍትሒ ወይ ሰብ-ሞያ ሕጊ ተወሳኺ መብርሂ ንምቅራብ ክንፍትን ኢና።


text:
Radio Erena: 15 November 2019
እቲ ናይ በረኻ ኣምበጣ፣ ኣብ ክልላት ትግራይ፣ ዓፈር፣ ኣምሓራን ኦሮሞን ዝርከብ ልዕሊ 20 ሽሕ ልሙዕ መሬታ ኣስፋሕፊሑ ከምዘሎ እቲ ኣህጉራዊ ትካል ጠቒሱ።
ክፍሊ ምክልኻል ዘራእቲ ኢትዮጵያ፣ ንማዕከናት ዜና ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ኮለላ ካብ ዝተኻየደሉ 82 ሽሕ ሄክታር መሬት፣ ኣብቲ 32 ሽሕ ኣንበጣ ተራእዩ ኣሎ።
ኣብቲ ቦታታት፣ ሰፊሕ ዝርገሐ ዘለዎ ማይ ክዘንብ ትጽቢት ምስ ምህላዉ፣ እቲ ኩነታት ኣየር ንምርባሕ ናይ በረኻ ኣምበጣ፣ ሓጋዚ ስለዝኾነ ብዝበኣሰ ከየስፋሕፍሕ ይስጋእ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ንምምካት ዘርእዮ ዘሎ ዛሕልታት፣ ብሓያሎ ወገናት እታ ሃገር ይንቐፍ ኣሎ።
ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ምስፍሕፋሕ ናይ በረኻ ኣምበጣ ክርአ ምዃኑ ውድብ መግቢን ሕርሻን ኣቐዲሙ መጠንቀቕታ ከቕርብ ጸኒሑ’ዩ።
እንተኾነ፣ ዛጊት ብብዝሒ ዘስፋሕፍሓሉ ሃገር እዚ ዞባ ኢትዮጵያ ጥራይ’ያ።
ናይ በረኻ ኣምበጣ፣ ብንፋስ እናተሓገዘ ኣብ ሰዕእት 150 ኪሎሜተር ክበርር ስለዝኽእል፣ ናብ ካልእ ክልላት ኢትዮጵያን ጎረባብቲ ሃገራትን ከየስፋሕፍሕ፣ ቅድመ ምድላዋትን ሓባራዊ ጻዕርታትን ከምዘድሊ ክኢላታት ሕርሻ ይመኽሩ።
===================


text:
ኣብ ካይሮ ታንክታትን ናይ ፅዕነት መኻይንን ኣብ ጥቓ መንግስታዊ ህንፃታት ቦታ ሒዘን ይርኣያ።ደገፍቲ ሞርሲ ናብ ምንስቴር ምክልኻል እታ ሃገር ከይኣትው ንምክልኻል ወታደራት ንናይ መፈተሺ ኖቕጣታት ይቆፃፀሩ።
ሓድሽ ናይ ስግግር ፕሬዝዳንት ኣድሊ ማንሱር ናይ ሞርሲ እስላማዊ ሕውነት ኣብ ከይዲ ምፅሓፍ ሓድሽ ሕገመንግስትን ሓድሽ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫን ክሳተፍ ተስፋ ከምዘለዎም ፍንጪ ሂቦም ኣለው።
ወሃቢ ቃል እስላማዊ ሕውነት ኢስላም ኣብድል ራሕማን ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ግን ውድቦም ንቕድሚት ኣብ ዝካየድ ፖለቲካዊ ከይዲ ከምዘይሳተፍ ገሊፆም።’’ብታንክታት፣ሄሊኮፕተራትን ወታደራዊ ጀነራላትን ንዝዕብለል ዝኾነ ይኹን ፖለቲካዊ ከይዲ ኣንኣምንን።’’
ኣብ ግብፂ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ፖለቲካዊ ምስሕሓብ ስለዝኾነ እስላማዊ ሕውነት ብዘይ ህውከት ክፍታሕ ተስፋ ኣለዎ ይብሉ ዓብድል ራሕማን።
ብረት ብምልዓል ወይ ብኻሊእ ተመሳሳሊ መንገዲ ኣይንኣምንን፤ሕዚ’ውን ግብፂ ብሰላማዊ ኣገባብ ክትፈትሖ ተኽእሎ ኣለዋ ኢልና ኢና ንኣምን ኢሎም።
ብኻሊእ ዜና ዕጡቓት ኣብ ናይ ግብፂ ሰሜናዊ ሲናይ ኣንፃር ወታደራዊ ሓይሊ ንምውጋእ ወታደራዊ ቤት ምኽሪ የጣይሹ ከምዘለው ገሊፆም።
ፕሬዝዳንት ዝነበሩ መሓመድ ሞርሲ ዝሓለፈ ሰሉስ ኣብዘስምዕዎ መደረ ‘’ኣብ ልዕሊ ናይ ባዕለይ ህዝቢ ጂሃድ ኣይእውጅን እየ’’ ኢሎም ኣለው።ሕጋውነት መንግስቶም ንምክልኻል ግን ክስዋእ እየ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሕብረት ኣፍሪካ ኣብታ ሃገር ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ክሳብ ዝምለስ ሎማዕንቲ ዓርቢ ንግብፂ ካብ ኣባልነት እቲ ውድብ ኣጊዱዋ’ሎ።
ሕብረት ኣፍሪካ ምስ ሰበስልጣንን ግብፅን ካልኦትን ዝዘራረብ ዝለዓለ ጉጅለ ልኡኽ ናብ ግብፂ ክሰድድ እየ ኢሉ’ሎ።
ሕብረት ኣፍሪካ ንካልኦት ሰለስተ ኣባላት ማለት እውን ንማዳጋስካር፣ሪፓብሊክ ማእኸላይ ብራቕን ንጊኒ ቢሳዎን ኣጊዱወን ይርከብ።


text:
Radio Erena: 13 September 2020
ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ሊብያ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ክዕጾ፣ ዳግማይ መጸዋዕታ ኣቕሪቡ።
ዋና ጸሓፊ’ቲ ውድብ ኣንቶንዮ ጉተረዝ ንባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝለኣኾ መጸዋዕታ፣ እቲ ኣብ ትሕቲ መንግስቲ ሊብያ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት፣ ኢሰብኣዊ ተግባራት ዝፍጸመሉ መዳጎኒ ብምዃኑ፣ ኣብኡ ተቐዪዶም ዝርከቡ ስደተኛታት ክፍትሑ ተማሕጺኑ።
ኣብ ሊብያ ኣብ ዝተፈላለያ መዓስከራት ልዕሊ 2,780 ዝርከቡ ኮይኖም፣ ኣካየድቲ’ቲ መዓስከርን ኣብ ሓለዋ ተዋፊሮም ዘለዉን፣ ኣብ ልዕሊ’ቶም ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ዝኾኑ ስደተኛታት ዝፍጽምዎ ዘለዎ ኢሰብኣዊ ተግባራት ንክብረት ደቂ-ሰብ ዘዋርድ እዩ ክብል ኣንቶንዮ ጉተረዝ ገሊጹ።
ሰበስልጣን ሊብያ፣ ኣህጉራዊ ውዕላት መሰል ስደተኛታት ከኽብሩ፣ ሰብኣዊ ግዴታ ከምዘለዎም ብምዝኽኻር፣ እቲ ዋና ጸሓፊ፣ ብፍላይ’ቶም ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ክቕየዱ ከምዘይብሎም ኣፍሊጡ።
ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ብዘቕረቦ ጸብጻብ መሰረት ካብቶም ልዕሊ 2,780 ዝኾኑ ስደተኛታት፣ 20 ሚእታዊት ትሕቲ ዕድመ ህጻናት እዮም።
ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት ኣልቐዛፊ ኣብ ቅልውላው እትርከብ ሊብያ፣ ኣብ ምብራቕን ምዕራብን ተኸፋፊላ ስልጣን ንምጭባጥ ብዝፈኻኸሩ መራሕቲ ቀቢላታትን ሰራዊትን፣ ኣብ ውግእ ሓድሕድ እያ ትርከብ።
ገለ ካብቲ መዓስከር ስደተኛታት፣ መኽዘን ኣጽዋር ብምዃኑ፣ እቶም ስደተኛታት ኣብቲ ኲናት ቀንዲ ዒላማ ይኾኑ ከምዘለዉ ይግለጽ። ገለ ወተሃደራውያን ሓለፍቲ’ውን ነቶም ስደተኛታት ኣጽዋር ከቀባብሉ የስገድድዎም ምህላዎም እዩ ዝጥቀስ።
ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ንምስጋር ዝሕልኑ ኤርትራውያንን ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃን፣ ኣብ ሊብያ ኣብ ዝጸንሑሉ እዋን፣ ከቢድ መከራ ከምዘሕልፉ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
===============


text:
Radio Erena: 18 October 2017
ንሓያሎ ዓመታት ሚኒስተር መራኸቢታትን ኣፈኛ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኮይኑ ዘገልገለ ኣቶ በረኸት ስምኦን ካብ ብወለንትኡ ካብ ስልጣኑ ክእለ ከምዝሓተተ ዝተፋላለያ ማዕከንናት ዜና ካብ ኢትዮጵያ ሓቢረም።
ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኮይኑ ድሕሪ ምምራጹ ኣብ ዘካየዶ ናይ ካቢ ሚኒስትራት ምልውዋጥ፣ ሓላፊ መጽናዕቲ ፖሊሲታት ኢትዮጵያ ኮይኑ ዝተቐየረ ኣቶ በረኸት ስምኦን፣ ካብ ዝነበሮ መዝነት ክእለ ዝተለብ ደብዳቤ ከምዘቕረበ ዝግለጽ ዘሎ፣ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ብጉዳይ እቲ ኣብ ሃገር ተጎሃሂሩ ዘሎ ናዕብታትን ኣብ መንጎ ህዝብታት ኦሮሞን ሶማልን ዝካየድ ዘሎ ግጭታትን ዝተፈላለየ መርገጺታት ከምዝሓዙ ኣብ ዝንገረሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ኣቶ በረኸት ብዘይካ’ዝዊን ብደረጃ ሓላፊ ቦርድ ዳይረክተራት ባንክታትንግዲ ኢትዮጵያ ዝነበሮ መዝነት ከምዘረከበ ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር ጠቒሳ ኣላ።
እቲ ሓደ ካብ ላዕለዎትን እሙናትን ሰበ ስልጣን ኢህወደግ ምዃኑ ዝንገረሉ ኣቶ በረኸት ስልጣኑ ዘረክበሉ ዘሎ ምኽንያት ዛጊት ብወግዒ ኣይሓበረን።
ኣቐዲሙ’ውን ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ እቲ መንግስት ኣፈ ጉባኤ ፓርላማ እታ ሃገርን ዝነበረ ኣባዱላ ገመዳ ብተመሳሳሊ መስርሕ ካብ መዝነቱ ተኣልዩ’ዩ።
ኢትዮጵያ ብውሽጣዊ ጉዳያታ ኣብ ፖለቲካዊ ወጥሪ ተሸሚማትሉ ኣብ ዘላ እዋን፣ ክልተ ገዳይም ኣባላት ኢህወደግን እሙናት ሰበ ስልጣን እቲ መንግስትን ብወለንትኦም ካብ መዝነቶም ክእለኡ ምሕታቶም፣ እቲ መንግስቲ ከይገማማዕ ተሰጊኡ ከምዘሎ ተንተንቲ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ ርእይቶታቶም ይህቡ።
ኢትዮጵያ፣ ብዘይካ’ዚ ኣብ ኦሮሞ ዝካየድ ዘሎ ተቓውሞን ህዝባዊ ናዕብታትን ፣ ኣብ መንጎ ክልላት ኦሮሞን ሶማልን’ውን ተደጋጋሚ እዋናት ግጭት ይካየድ ምህላዉ ይሕበር።
==========================


text:
Radio Erena: 30 May 2021
ኣብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ዝተመዛበሉ ዜጋታት ዝተኻየደ ኣልማማ ግፋ ከምዘተሓሳሰቦ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ።
ኣወሃሃዲት መደብ’ቲ ውድብ ኣብ ኢትዮጵያ ካትሪን ሶዚ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ ኣብ ከተማ ሽረ ኣብ ክልተ ካብ ቤት ንብረቶም ዝተመዛበሉ ተዓቚቦምሉ ዝነበሩ መጽለሊ፣ ብዕለት 24 ግንቦት ዝተJኣየደ ግፋን መግረፍትን፣ ከምዘተሓሳሰባ ገሊጻ።
እቶም ኣብ ልዕሊ ክልተ ግዚያዊ መጽለሊ መዓስከራት ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ተመዛበልቲ ግፋ ኣካዪዶም ዝተባህሉ ዕጡቓት፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ወይ ኤርትራ ንምዃኖም ኣይተነጸረን።
ካተሪን ሶዚ ኣብ መግለጺኣ፣ እቶም ብኣልማማ ተገፊፎም ዝተወስዱ ልዕሊ 200 ተመዛበልቲ፣ ብዘይቅድመ ኩነት ክፍትሑ ጸዊዓ።
ብገበን ዝኽሰሱ እውን እንተኾኑ፣ ግቡእ መስርሕ ሕግን ፍርዲን ክወሃቦም ዝጠለበት እታ ወኪል ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅጽበታዊ ምላሽ ክህብ ጸዊዓ።
እንተኾነ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ እዚ ዜና ናብ ስቱድዮ ክሳብ ዝኣተወሉ ሰዓት ዝኾነ ምላሽ ኣይተዋህበን።
እዚ ብወኪል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝቐርብ ዘሎ ጥርዓን፣ ሓደ መዓልቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ህወሓት 22 ኣመሓደርቲ ትግራይ ነበር ቀቲሉ ክብል ድሕሪ ዘቕረቦ ክሲ እዩ።


text:
እቲ ኣብ 2022 ዓ.ም. ንኽካየድ ዝተጸውዐ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ፡ ዛዕባ ሲኖዶሳውነት ክዝትይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝሃብዎ ውሳኔ ኣማእኪሎም ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ጠቕላሊ ዋና ጸሓፍ ብፁዕ ካዲናል ባልዲሰሪ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ናይቲ ውሳኔ ገምሪ ቤተ ክርስቲያን ናብ ናይ መበቆላ ኣምር ንኸተብል ዘተባብዕን እዚ ኸኣ ብሓባር እትጓዓዝ ኣብ ታሪኽ ህልውትን ህያው ቤተ ክርስቲያንን ዘመላኽትን እዩ ኢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ሲኖዶሳውነት ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ር.ሊ.ጵጵስናኦም መሰረት እዩ፡ ኣብ ዝዀነ ይዅን እዋን ደጋጊሞም ዝገልጽዎን፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን መንፈስ ጉባእያውነት ምዃኑን ዘመላኽትዎ ሓሳብ ካብ ምዃን ሓላፊ፡ ዓለም ሓቆፍ ናይ ቲዮሎጊያ ድርገት እውን ብስልጣናዊ ትምህርቲ ንኽግለጽ መታን ሲኖዶሳውነት ዝብል ኣምር ከዕምቑዎን ከጽንዕዎን እንብሉ ዘቕረብዎ ሓሳብን እቲ ድርገት ኣብ 2018 ዓ.ም. ዓሚዩቕ ናይ መጽናዕቲ ጽሑፍ ከምዘቕረበን ዘኪሮም፡ ዝተፈላለዩ ኣርእስታት ኣማእኪሉ ዝዘተየ ሲኖዶስ ኣብ 2022 ዓ.ም. ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ማለት ዲኖዶሳውነት ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ክመክር ዝቐረበ ውሳኔ፡ ብዛዕባ እቲ ነፍሲ ወከፍ ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣካል፥ ቅድስቲ መንበርን ናይ ውሽጡ መዋቕራትን ሰበኻታትን ቍምስናታትን ክሳብ ደጋዊ ክፍሊ ከተማታን ህልውና ዘጣምር መፈሳዊ ባህይር ዝምልከት ምዃኑ የብርሁ።
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ 2015 ዓ.ም. ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ቅዋሜ ናይ ብፁዓ ጳጳሳት ሲኖዶስ ኣብ ዝለገስዎ ስልጣናዊ ምዕዳን፥ “ሲኖዶሳውነት ኣብ ሳልሳይ ሺሓዊ እቲ እግዚኣብሔር ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝደልዮ ኪደት እዩ” ዝብል ሓሳብ ከምዘስመሩሉ ብፁዕ ካርዲናል ሎረንዞ ባልዲሰሪ ኣዘኻኺሮም፡ ስለዚህ ይብሉ፡ ሲኖዶሳውነት ናይ መላእ ብፁዓን ካዲናላትን ጳጳሳትን ናይ ሓባር ጉባኤ ዝብል ኣገላልጻ ሰገር እዩ። ሲኖዶሳውነት ኣብ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣገላልጻ፥ ንዅሉ ጸጋ ጥምቀት ዝተቐበለ ተዓዛቢ ዘይኰነ ዘዋስእን፡ ኵሉ ኣባል ቤተ ክርስቲያን ብዘለዎ ተራ ዘሳትፍ ማለት ምዃኑ የመላኽቱ።
ጳውሎስ ሻድሻይ ሓዋርያዊ ግዳሴ ብዝብል ኣርእስቲ ብዝነበሮም ጴጥሮሳዊ ፍልዩ ስልጣን መሰረት ዝኣወጅዎ ሕጊ መሰረት ቅድሚ 50 ዓመት ዘቖምዎ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ፡ ምኽንያት ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፡ ሲኖዶሳውነት ኣብ ኪደት መላእ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሱታፌን ተሳታፍነትን ተልእዀን ዝሓቁፍ መሰረታዊ ምዕዶት እዩ፡ እንክብሉ ከምዝገለጽዎን፡ ናይ ኩሉ ጸጋ ጥምቀት ዝተቐበለ በዓል ቤታውነት ዘመላኽት እዩ፡ ክንየው ጉባእያውነት ዝብል። ድሮ ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ ቤተ ክርስቲያንን ሲኖዶስን ጸጋ ጥምቀት ናይ ዝተቐበሉ ናይ ሓባር ጉዕዞ ማለት እዩ እንክብል ከምዝገለጾ እዩ፡ ስለዚ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ውሳኔ ነዚ እናስራዊ ኣምር ገምሪ ዝገበረ እዩ፡ እትጓዓዝ ህያውን ብሓባር እትጓዓዝን ቤተ ክርስቲያን ዘመላኽት።
ሲኖዶሳውነት ሰለስተ ኣርካን ኣለዎ፡ እቲ ቀዳማይ፥ ር.ሊ.ጳ. ዝመርሕዎ መላእ ኤጲስ ቆጶሳትን ሕዝበ እግዚኣብሔርን ዘሳትፍ፡ ብኻእይ ደረጃ ሰበኻዊ ዝበሃል፡ ጳጳስን ካህናትን ዲያቆናትን ሕዝበ እግዚኣብሔርን ዘሳትፍ፡ እቲ ሳልሳይ ድማ ቍምስናዊ እዩ፡ ቆሞስን ቤት ምኽሪ ቁምስናን ዘሳትፍ፡ ስለዚ ር.ሊ.ጳ. ዘመኣኽትዎ ሲኖዶስ ኪደትን ዘይምጥጣውን መሃዝነትን የተሓሳስብ። እትጓዓዝ ቤተ ክርስቲያን ዝብል እዩ።
ሲኖዶስ ኣብ እዋን ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን እዩ ዝተወልደ፡ ብፁዓን ኣበው ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን፡ ንተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ቀረባ ብምዃን ኣብ ሓዋርያዊ ምሕደራ ቤተ ክርስቲያን ዓቢይ ሱታፌ ዝብል ሓሳብ ከምዘቕረቡን፡ እቲ ዘቕረብዎ ሓሳብ ሲኖዶስ ብዝብል ቃል ተገሊጹን፡ በዚ መሰረት እዚ ከኣ ሲኖዶስ፥ ናይ ብፁዓን ጳጳሳት ሲኖዶስ ዝብል እዩ፡ ኣብዚ ከይተሓጸረ ከምቲ ኣብ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዝተነቓቐሔ ናይ ሓባር ጉዕዞ፡ ሕዝበ እግዚኣብሔር ብዘሳትፍ መሰረት ይማላእ። ኣብ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካንን ድሕሪ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካn ብዙሕ ተሰጒይሙ እዩ፡ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ሱግሚ ከየንጠጥው ንቕድሚ ክቕጽል እዩ ድላዮም።
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሓሪማዊ ስርዓት (ፒይራሚዳዊ) ዘይኰነ፡ ነዚ ስርዓት ብግምጥልሽ እዮም ዘቕርብዎ፡ እዚ ኸኣ ነቲ ኢየሱስ ንስምዖን ወዲ ዮና፡ “ንስኻ ጴጥሮs ኢኻ፡ ኣብ ልዕሊ እዚ ኸውሒ እዚ ድማ ንቤተ ክርስቲያነይ ክሓንጻ እየ” እንክብል ንዝሃቦ ሓዋርያዊ ስልጣን ዘበራትዕን ዝድግፍን፡ እቲ ስርዓት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ደረጃ ናይ ገዛእ ርእሱ ሓላነፍት ዘለዎ ኰይኑ ዝደጋገፍን ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ስልጣን ዘዳኽም ኣይኰነን እንልብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ኣብ ኤርትራ ብዙሕ ኣብ ጸብጻባት ዜና ዘይስማዕ ኣወንታዊ ምዕባለታት ከምዘሎ ብራንውን ብሩቶን ትገልጽ። “ ብተነጽሎ ምንባር ክኢሎሞ`ዮም፡ ነቲ ዘዐውትዎ ነገራት ግን ኣፍልጦ ምሃብ ግቡእ`ዩ”።
ሚስስ ብሩቶን ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዝተነብረ ማዕቀብ ክትዛረብ ከላ፡ “እቲ ማዕቀብ ምቕጻሉ ምኽንያታዊ ኣይኮነን፡ ኤርትራ ንኣልሸባብ ከምዘይትድግፍ እቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ከይተረፈ ተሰማሚዕሉ`ዩ” ትብል።
ኢትዮጵያ ንውሳነ ኣህጉራዊ ብይን ኮሚሽን ዶብ ዘይተኽብር ዘላ፡ ኣውሓሲት`ቲ ውዕል ዝኾነት ኣመሪካ፡ ኢትዮጵያ ቃላ ክተኽብር ስለዘይሓዘታ`ዩ ትብል።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኣመሪካን ዘሎ ምሕዝነት ክመሓየሽ ዘይክኣለ ከም በዓል ኣማኻሪት ሃገራዊ ድሕነት ሱዛን ራይስ ዝበሉ ኣብ`ቲ ሰንሰለት ናይ መንግስቲ ኣመሪካ ምህላዎም`ዩ ዝብል እምነት ኣለዋ ብራንውን።
ብራንውን፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ንኡሳን ሃይማኖታት ዝፍጸም በደል ከምዘሕዝና ገሊጻ`ላ፡ ምሉእ ትሕዝቶ ቃለ-መጠይቕ ኣብ`ዚ ስምዕዎ፡


text:
- Other languages
መለለዪ-ሕማም ዝሩግ ስምዒታዊ ሰብኣዊ መንነት
ዝሩግ ስምዒታዊ ሰብኣዊ መንነት ወይ (EIPS) ወይ ውን ሕንጻጸ-ዶብ (Borderline) ተባሂሉ ውን ከምዝፍለጥ፡ ነቶም ስምዒቶም ዝሩግ፡ ብጫቕሎት ዝሓበጡን ነነብሶም ናይ ምጉዳእ ዝምባሌ ዘለዎምን ሰባት ዘርእይዎ ምልክታት ዘነጸር መለለዪ-ሕማም እዩ። መለለዪታት ናይዚ ሕማም ዘለዎ ሰብ፡ ኣብ ብብርቱዕ ሕማም ኣእምሮ ዝለለ ኩነት ብምእታው ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ነገር፡ ነብሱን ካልኦትን ውን ከይተረፈ እምነት የጥፍእ። ስሚዕታዊ ኩነት ናይ ከምዚኦም ሰባት ኣብ ሓጺ እዋን ካብ ተስፋ ምቊራጽ ናብ ደስታ ክሰጋገር ትርእዮ።
ኣብ ከምዚ ዓይነት ኲነት ዝወደቐ ሰብ ከኣ፡ ሕማቕ ክስምዖን፡ ውርደት ዝተሰከመ ኮይኑ ክረኣዮን ልሙድ ይኸውን። ነዓኹም ጥራይ ዘጋጠመኩም ጸገም ግን ኣይኮነን። ነዚ ሕማም ንምሕዋይ ዝዓለመ ፍሉይ ፍወሳታት ኣሎ እዩ። ካብዚ ኩነታት ወጺእኩም ጽቡቕ ምእንቲ ክስመዓኩም ውን ባዕልኹም ክትገብርዎ ትኽእሉ ብዙሕ ነገራት ኣሎ።
ግዳይ ናይዚ ሕማም ምስ እትኾኑ፡ ምስ ምንጻል፡ ሻቕሎትን ቁጥዐን ዝተኣሳሰሩ ስምዒታት ክትቆጻጸሩ የጸግመኩም። ነብስኹም ከኣ ብዝተፈላለየ መንገዲታት ኣካላውን ሰነ-ኣእምሮኣውን ሃስያ ከተውርዱላ ልሙድ እዩ። ኣብ ገለ እዋናት ደሓን ዝኾነ ነብሰ-ምትእምማን ክህልወኩም ይኽእል እዩ። ኣብ ዝቕጽል እዋናት ከኣ፡ ኣብ ዓሚቊ ነብሰ-ጽልኣት ትጥሕሉ። መብዛትኦም ግዳያት ናይዚ ሕማም ናይ ባዶነት ስምዒትን ናይ መንነት ጸገምን ከም ዘንጸላልዎም ይገልጹ።
ግዳያት ናይዚ ሕማም እንተኾይንኩም፡ ኣብ መቕርብኩም እምነትን ውሕስነትን ተጥፍኡ። ኣብ ገለ እዋን ንመቕርብኩም ከተድንቕዎም እንከለኹም፡ ከይጸናሕኩም ከኣ ኣትሒትኩም ክትርእይዎም ትረኣዩ። ብኸምዚ እቲ ሕማም ምዝ ግዜ እቲ ዝምድናታት ነዊሕ ዕምሪ ከይህልዎ ይገብር።
ነቲ ሕማም ብኣልኮላዊ መስተ ድሮጋን ጌርካ ’’ባዕልኻ ክትፍውሶ’’ ምፍታን ልሙድ ነገር እዩ። ዘይስሩዕ ኣበላልዓ መግቢ ምምዕባል ወይ ውን ነብስኻ ምጒዳእ ውን ልሙድ እዩ።
በዚ ሕማም ምጥቅዐይ ብኸመይ ይፈልጥ?
ብመሰረት ናይቲ ቅጥዒታት ብውሑዱ 5 ካብዞም ኣብ ታሕቲ ዘለዉ ምልክታት-ሕማም ክህልወኩም ኣለዎ።
- ዓሚቊ ናይ ምንጻል ፍርሂ።
- ተመላላሲ ስምዒት ባዶነት።
- ስግንጢር ወይ ውን ዝሩግ ናይ ነብስኻ ስእሊ ምህላው።
- ግልብጥ ግልብጥ ዝብል ስምዒታዊ ጠባይ: ተሪር ቁጥዐ፡ ንሒደት ሰዓታት ግን እንተነውሐ ሒደት መዓልታት ዝጸንሕ ሻቕሎት ወይ ቁዛሜ።
- ሕንፍሽፍሽ ዝበለ ዝምድናታት። ኣብ ምድናቕ ጸኒሕካ ናብ ምንሻው ዝመለለዩኡ።
- ጽዑቕ፡ መትሓዚ ዘይብሉ ብንእሽቶይ ነገር ዝለዓል ነድሪ።
- ንነዊሕ ዘይጸንሕ ጠገለ ዘይብሉ ዝተጋነነ ጥርጣሬታትን ግዝያዊ ንቡር ዘይኮነ ስምዒታትን።
- ድሮጋ፡ ስጋዊ-ርክብ፡ መግቢ ወይ ውን ገንዘብ ክትጥቀም ዝደፋፍኣካ ፍሉይ ድርኺት።
- ነብስኻ ትጎድእን ከተሕልፋ ውን ትደሊ። ነብስኻ ከተሕልፍ ትዛረብ ወይ ውን ውጥን ተውጽእ።
ገለ ካብዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ስምዒታት ይስመዓንና’ዩ ምስ እትብሉ ውን፡ ግዳያት ናይዚ ሕማም ኮይንኩም ተረጋጊጹ’ዩ ማለት ግን ኣይኮነን። በቲ ሕማም ተጠቒዕኩም ኣይተጠቓዕኩምን ንምፍላጥ ኪኢላዊ ገምጋም ክግበር ኣለዎ። እቲ ዝስመዓኩም ነገር ካልእ ምኽንያታት ዝፈጠርዎ ክኸውን ከምዝኽእል ምሕሳብ ውን ጽቡቕ እዩ።
ምንጪ`ዚ ሕማም እንታይ እዩ?
መብዛሕትኦም ግዳያት ናይዚ ሕማም፡ ሕንፍሽፍሽን ኣደራዕን ዝበዝሖ ኣተዓባባያ ዘሕለፉ እዮም። ገሊኦም ውን ግዳያት ወጽዓ ኮይኖም ዝፈልጡ እዮም። ኣደራዕ ኣልቦ ርጉእ ኣተዓባብያ ዘሕለፉ ሰባት ውን፡ ግዳያት ናይዚ ሕማም ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
እንታይ ዓይነት ሕክምናዊ ረድኤት ክግበረለይ ይኽእል?
ግዳይ ናይዚ ሕማም ዝኾነ ሰብ፡ ናይ ውልቂ ወይ ውን ብእኩም ስነ-ኣእምርኣዊ ፍወሳ ይግበረሉ። ነዚ ሕማም ኣብ ምፍዋስ ውጽኢታዊ ዝኾነ ዝተፈላለየ ኣገባባት ፍወሳ ኣሎ። ድያለክቲካዊ ባህሪኣዊ ፍወሳ (Dialektisk beteendeterapi DBT) ስነ-ኣእምሮኣዊ ፍወሳ (mentaliseringsbaserad terapi- MBT) ከምኡ ውን ስሩዕ ቴራፒ (schematerapi) ገለ ኣብነታት እዮም። መድሃኒት ብምውሳድ ውን ክትፍወሱ ትኽእሉ ኢኹም።
ነቶም ዘለዉ ኣገባብ ፍወሳ ዝምልከት ሓበሬታ ናይ ምርካብ መሰል ኣለኩም ጥራይ ዘይኮነስ ኣብቲ መስርሕ ፍወሳ ውን ክትሳተፉ ትኽእሉ ኢኹም። ብንጥፈት ኣብቲ መስርሕ ፍወሳ ክትሳተፉን ኣብ ልዕሊ ፈዋሲኹም ውን ልዑል እምነት ክህልወኩም ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
ኣቐዲምኩም ሕክምናዊ ረድኤት ሓቲትኩም ብዝተገብረልኩም ኣገልግሎት ክንክን ዘይዓገብኩም ምስ እትኾኑ፡ መሊስኩም ምስ ሕክምና ተራኸቡ፡ ተስፋ ኣይትቊረጹ። መጽናዕቲ ከም ዝሕብሮ፡ ሓደ ኣገባብ ፍወሳ ንኽዕወት ዝሕግዝ ኣገዳሲ ዝኾነ ረቋሒ፡ ዓይነት ፍወሳ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ልዕሊ ፈዋሲኻ ዘለካ እምነት እዩ።
መብዛሕትኡ ግዜ ኩነታት ይመሓየሽ እዩ
ብዜካቶም መለለዪታት ናይዚ ሕማም፡ መለለዪታት ናይ ካልእ ሕማም፡ ከም ኦዲሆደ፡ ቢፖላር፡ ውን ክህልወኩም ይኽእል እዩ። ምስ ግዜ ኩነታት ግዳይ ናይዚ ሕማም እንዳተመሓየሸ ይኸይድ እዩ። ምስዚ ኸኣ ብዛዕባ ነብስኹም ዘለኩም ርድኢት እንዳተመሓየሸ ይኸይድን ነቶም ኣብ ዙርያኹም ዘለዉ ሰባት ውን ጽቡቕ ንኽስመዓኩም እንታይ ክትገብሩ ከምዘለኩም ውን ትሕብርዎም።


text:
ናይ ጾታዊ ርክብ ሕማማት ብኹሉ ዓይነት ጾታዊ ርክብ እዮም ዝመሓላለፉ-ብብልዕቲ፡ብመዓኮር ብኣፍ፡ከምኡ ውን ብሓደ ግዜ ምትንኻፍ ይመሓላለፉ፡እቲ ናይ ምምሕልላፍ ደረጃታት ካብ ሕማም ናብ ሕማም ዝተፈላለየ እዩ።
ገለ ሕማማት ብምትንኻፍ ወይ ብናይ ኣፍ ዝግበሩ ጾታዊ ርክባት ብዝወሓደ ደረጃ ዝመሓላለፉ ዓይነት ሕማማት ኣሎዉ።
መብዛሕትኦም ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ኣብቲ ቀዳማይ ደረጃ ድሕሪ በቲ ሕማም ምጥቃዕካ ብምልክታት እዮም ዝፍለጡ(ብፍላይ ከኣ ኣብ ደቂ ኣንስትዮ)፡ካብዞም ዝስዕቡ ምልክታት ሓደ ወይ ክልተ እንተደኣ ኣሎኩም ኮይኑ ተጠቂዕኩም ከይትኾኑ የስግእ እዩ።
- ዘይንቡር ፈሳሲ ካብ ብልዕቲ ወይ ከኣ መትሎ
- ምሕካኽ ወይ ከኣ መቑሰልቲ (ዋላ ብዘይ ቃንዛ )ኣብ ከባቢ መትሎ ወይ ከኣ ኣብ መዓኮር
- ምቅጻል ኣብ ግዜ ሽንቲ ንመንእሰያትን ጥዑያትን
እንተኾነ ግን እቲ ምልክታት ናይቲ ሕማም ኣሎካ ማለት በቲ ሕማም ተለኺፍካ ማለት ኣይኮነን፡ጥዕናዊ ምርመራ ክትገብር ግን ይግድደካን ይሕግዘካ በዚ መሰረት ከኣ ምሕማምካን ምጦዓይካን ከተረጋግጽ ትኽእል።ብኻልእ መዳይ ከእ እዚ ሕማም እዚ ኩሉ ግዜ ኣይኮነን ብምልክታት ዝልለ፡ ስለዚ ኩሉ ሰብ ምስ ናይ ኩሉ ግዜ መጻምዱ ዘይኮነ ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም እንተኾይኑ ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ምርመራ ክገብር ኣሎዎ፡ዋላ ምልክታት እንተዘይ ተራእዩ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ምርመራ ክገብር ይግበኦ እዚ ማለት ከኣ ብዝተኽኣለ መጠን ነቲ ረኽሲ ኣቐዲምና ከነለልዮን ከንውግዶን ምእንቲ ክንክእል እዩ።ስለዚ እቶም ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ንምምሕልላፍ ኣብ ኣስጋኢ ኩነታት ዝርከቡ ሰባት ብብዝሒ ክምርመሩ ይግባእ።
ንምምሕልላፍ ጾታዊ ሕማማት ኣብ ሓደጋ ዘሎ ሰብ መን እዩ?
- ወዲ/ጛል 20 ዓመት ወይ ካብኡ ንታሕቲ
- ደቂ ኣንስትዮ
- ምስ ብዙሓት መጻምዲ ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም/እትፍጽም
- ምስ ሓድሽ/ሓዳሽ መጻምዲ ጾታዊ ርክብ ዝፍጽም
- ኣብ ዝሓለፈ ጾታዊ ሕማማት ዝነበሮ/ራ
- ኮንዶም ዘይጥቀሙ ወይ ዘየዘውትሩ ሰባት
- ምስ ኣወዳት ጾታዊ ርክብ ዝፍጽሙ ኣወዳት
ጾታዊ ሕማማት ዘኸትልዎም ጉድኣታት እንታይ እዮም?
- ረኽሲ ኣብ ጾታዊ ኣካላትና
- ጥንሲ ካብ ማህጸን ወጻኢ
- ናይ ዘርኢ ወይ መፍረ ዘይስሩዕነት ወይ ምብልሻው
- ሕማም መገጣጥሞ ኣካልት ናይ ጎሎ ረኽስታትን
- ሕማም ልቢ
- ሕማም ናይ ማእከላይ መትንታት ሓንጎል
ድሕሪ ጾታዊ ርክብ ምግባርና ትኽክለኛ ዝኾነ ውጽኢት ምእንቲ ክንቅበል መዓስ ክንምርመር ይግበኣና ?እቲ ዝበለጸ ግዜ ክንምርመረሉ ዝግበኣና ኣብ ናይ”ትጽቢት ግዜ” ዝበሃል እዩ፡እዚ ናይ ትጽቢት ግዜ ካብ ጾታዊ ርክብ ዝገበርናሉ እሞ በቲ ሕማም ተጠቂዕና ከይንኸውን “እንጥርጠረሉ”ግዜን ኣብ መንጎ ምርመራ እንገብረሉ ግዜን ዘሎ ናይ ትጽቢት ግዜ እዩ፡እዚ ከኣ እቲ ምርመረ ውጽኢታዊ ምእንቲ ክኸውን እዩ።ንኹሉ ዓይነት ሕማም ዝተፈላለየ ናይ ትጽቢት ግዜ ኣሎዎ።
ኤች ኣይ ቪ ኤድስ -12 ሰሙናት ካብ ግዜ በቲ ሕማም ምጥቃዕ
ጅግል-ክልተ ሰሙን ካብ ግዜ ጾታዊ ርክብ
ክላመድያ-ወርሕን ፈረቓን ካብ ግዜ ጾታዊ ርክብ
ፍንጣጣ-ሰለስተ ወርሒ ካብ ግዜ ጾታዊ ርክብ
ናይ ጸላም ከብዲ ሕማም ቢ+ሲ ፍርቂ ዓመት ካብ ግዜ ጾታዊ ርክብ
ናይ ጸላም ከብዲ ሕማም አ-ካብ ክልተ ሰሙን ክሳብ ሽዱሽተ ሰሙናት ካብ ግዜ ጾታዊ ርክብ
ሄርፐስ-ክልተ ሰሙን ካብ ግዜ ጾታዊ ርክብ
ብሕማም ኤድስ ተለኺፍካ ከይትኸውን/ኒ ተሰግእ/ኢ ዶ ?ድሕሪ72 ሰዓታት በቲ ሕማም ምጥቃዕካ መድሓኒት ክትወስድ ይግባእ(ፐፕ/PEP)።
ንዝኾነ ዓይነት ሕቶታት ወይ ምኽርታት ብዛዕባ ኤች ኣይ ቪ ኤድስ ናብዚ ዝስዕብ ናይ ሕክምና ተለፎን 03 7919704 ደልሉ።
ብሰዓታትን መዓልታትን፡
ሰንበት 13፡00 – 18፡00
ሰኑይ 13፡00 – 16፡00
ሰሉስ 13፡00 – 18፡00
ረቡዕ 13፡00 – 18፡00
ሓሙስ 09፡00 – 15፡00
ወይ ከኣ ጸሓፉልና ፡ሰራሕተኛታት ናይዚ ሕክምና ክሕግዙኹም እዮም


text:
ብሪጣንያ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ወፍሪ ዕደና ኣብ ዝተዘራረበትሉ እዋን ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት’ውን ኣልዒልዎ’ዩ ክትብል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ብሪጣንያ ባሮነስ ዋርሲ ኣፍሊጣ።
እታ በዓልቲ ስልጣን ብሪጣንያ ነዚ ዘፍለጠት፣ መንግስቲ ብሪጣንያ፣ ምስቲ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ዝተነብረሉን ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝውቐስን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ወፍሪ ኣብ ዕደና ዘተኮረ ዝርርብ ኣካይዱ ንዝብል ብ30 ጥሪ ብኣባላት ባይቶ እታ ሃገር ንዝቐረበ ሕቶታት፣ ኣመልኪታ ብኣርባዕተ ለካቲት ኣብ ዝጽሓፈቶ ወግዓዊ ደብዳቤ’ዩ።
ንሳ ኣብ ደብዳቤኣ መንግስቲ ብሪጣንያ ዓሚ ከምዚ ዕለት ኣብ 12 ለካቲት ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ተኽእሎታት ወፍሪ ኩባንያታት ብሪጣንያ ብዝምልከት ዘተ ከምዘካየደ ብምርግጋጽ፣ እዚ ግና መንግስቲ ብሪጣንያ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት እታ ሃገር ስለዘይፈልጦ ከምዘይኮነ ኣመልኪታ።
ብሪጣንያ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣዝዩ ከምዘተሓሳስባ ብምሕባር ድማ ንመንግስቲ ኤርትራ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላቱ ንከመሓይሽ ናይ ዝርርብ ባይታ ምፍጣር ኣገዳሲ’ዩ ዝብል እምነት ከምዘሎ ኣረዲኣ።
ንሳ ኣብቲ ባይቶ ሃውስ ኦፍ ሎርድስ ናይ ብሪጣንያ ኣብ ዝተኣከበሉ እዋን፣ ብዛዕባ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብፍላይ ድማ ብዛዕባ እቲ ብሪጣንያ ምስ ኤርትራ ዘለዋ ዘይንጹር ምትእስሳር ብዝምልከት ንዝቐርበላ ዝነበረ ሕቶታት፣ ሓጺር መልሲ ድሕሪ ምሃብ ነቶም ሕቶታት ዘቕረቡ ብወግዓዊ ደብዳቤ ምላሽ ክትህቦም ምዃና ብዝኣተወቶ መብጽዓ’ያ ነቲ ደብዳቤ ብ4 ለካቲት ዘርጊሓቶ።
ብሪጣንያ ምእንቲ እቲ ኣብ ኤርትራ ክህልዋ እትደሊ ዘላ ናይ ዕደና ወፍሪ፣ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ድርብ መለክዒታት ትኽተል ከምዘላ ዝሓበሩ ተንተንቲ ፖለቲካ ድማ፣ ንልዕሊ ሓሙሽተ ዓመታት ተዓጽዩ ዝነበረ ኤምባሲ ብሪጣንያ ዓሚ ዝተኸፍተሉን፣ ብሪጣንያ ናብ ኤርትራ ኣምባሳደራ ዝልኣኸትሉን ምኽንያት ምስዚ ከምዝተሓሓዝ ኣረዲኦም።
መንግስቲ ኤርትራ ንንጥፈታት ኤምባሲ ብሪጣንያ ዕንቕፋታት ይገብር ኣሎ ብዝብልን ምስ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ብዝተኣሳሰርን ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት ኣቢሉ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ኤምባሲኡ ናብ ደረጃ ቆንስል ጥራይ ኣውሪድዎ ከምዝነበረ ኣይርሳዕን።


text:
ወሊድካ ፈትኖ ትበሃል ዘረባ ካብቶም ዝወለዱ እሞ ርዝነቱ ዝተረደኦም ሰባት ብዙሑ ግዜ እየ ሰሚዔያ። ጓል ሄዋን ምኻነይ እኳ ኣደ ንምዃን ኣዝየ ዝብህግ እነተ ነበረኩ፣ እዛ ጓል ሰበይቲ ትብል ጸርፊ ግና ንዉሽጠይ በሲዓ ከምዚ ኣደ ዋልሓንቲ ተራ ዘይብላ ተምስል ምዃና ፣ ምስጋና ዘይብሉ ኣደነት እንታይ ይገበረልካ ኣብ ዝብል ሓሳብ ሓደ ሓደ ግዜ ዝትከል ነበርኩ። ገና ጓል […]
ሕማመይ መን እዩ ዝሓመለይ᎒ ኣብ ሕወተይ ናይ ሓዘን ድንኳን ብዙሕ ግዜ እየ ርእየ። ይዝከረኒ ኣብ ጎሮቤትና ወደን ዝተጎድአን ኣደ ፣ እቲ ናትካ ነዓይ ዘይኮነለይ እናበላ ኣምሪረን ክበኽያ ተዓዚበ። ገለ ኣንስቲ ኣብቲ ሓዘን ዝጸንሓ እንታይ ዘመኑ ኢና በጺሕና ፣ ወላዲ ንዉልዱ ዝቀብረሉ ተካል ዘመን ክብላ ምስ ሰማዕኩ፣ ኣብቲ ንኵሉ ከመዛዝን ዘይክእል ዕድመይ እሞ እዚ ናይ ቀደም […]
ፍቅሪ ጎሮባብትና በቲ ጸላም ዝወሮሶ ፣ ወርሒ ትሃደመሉ ዝነበርት ለይቲ ከውታ፣ ሓንቲ ነጥቢ ትኾውን ጩራ ብርሃን ካብ ሰማይ ሶሊኻ ዘይትርአ ዘነበረት መዓልቲ እዩ። ኣደይ ዘውዲ ምስ ጓል ጋለን ሄርሚላ፣ ሓጺን መውቀጢ ናይ ቡን ብምሓዝ፡ ነታ ሕላፍ ሰዓት ካብ ስራሕ ናብ ገዛ ተኣትዉ ጓለን ክጽበያ ንግዳም ይወጻ ነበራ። ኣቦይ ተስፋይ ከም ኣመሎም ነደይ ዝወዲ ከሳሉዩ እታ […]
ንዓኻ ዘይኮንኩ ነቲ ምስኻ ዝፍጽሞ ሓጥያት’የ ዘፍቅሮን ዝናፍቆን ምስ መሓዛይ ሮዳስ ኣብ ስታር ባክስ ሻሂ ክንሰቲ ኣቲና ኣለና። ናይ ፍርቂ ዓመት መርመራ ወዲእና፡ ካብቲ ንፍተነሉ ኣዳራሽ እናወጻና ናይ ኣጋጣሚ ኮይኑ ምስ ሮዳስ ፊተ-ፊት ትጓኒፍና። ዝምነዮን ዝሃርፎን ዝነበረኩ ምርኻብ’ዩ።ካብ ዘይንራኸብ ብዙኅ ሰለ ዝገበርና ፡ ምርኻብና ካባይ ንላዕሊ ዝብሃገቶ፡ዝሃረፈቶ ክተምስል ሮዳስ፡ ብሓንሳብ ቡን ንስተ ብምባል ኣብቲ ንመሃረሉ […]
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ 4.ምስ ሰባት ጽቡቅ ዝምድና ምፍጣር ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ንበሩ ይብለና ቅዱስ መጽሐፍ ። መንፈሳዊ ሰብ ኣኽእሎ ረኺቡ ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ክነብር ዓቢ ትዕድልቲ እግዚአብሔር ኣምላኽ እዩ። ሽዑ ድሌቱ ኵሉ ተግባሩ ናይ ሰባት ጽቡቅ እምበር ሕማቅ ክርኢ ኣይደልይን እዩ። እዚ ከኣ ናብ ክብረትን ትሕትናን የብጽሖ። ውሽጣዊ […]
................................... ከም ትጽድቀኒ ፈሊጠ ሕራይ ክብለካ’የ ..................................... ማዓረይ፡ ከመይ ኣለኻለ’የ። ከም ትፈልጦ ለሚን እንተ ተጾሚቁ ፡ ለሚን ይህብ ፡ ኣራንሺ እንተ-ተጾሚቁ ኣራንሺ ይህብ።ለሚን ተጾሚቁ ኣራንሺ ኣይህብን፡ ኣራንሺ እንተ-ተጾሚቂ’ውን ለሚን ኣይህብን። ናተይ ነገር ነገርውን ካብዚ ዝፍለ ዝመለኒ ኣይኮነን ፡ ኣብ ውሽጠይ ዘሎ ትሕዝቶ እንተ ዝጽመቅ ነይሩ ፡ እተን ካባኻ ዝተመሃርክውን መንፈሳውን ሞራላውን ሰነምግባር ጸረር ጸረር እናበላ […]
መርዓኹም ክጽብቀልኩም እንተ ደሊኹም ንናትናኤል ዓድምዎ ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ መርዓ ናይ መሓዛይ ተሳቲፈ ነይረ። ሓደ መሓዛና ስለምታይ ናብቲ መርዓ ናይ ወዲ ገዛውታኻ፡ፈታዊኻ ዘይመጻኻ ኢለ ምስ ሓተትክዎ ᎒ ከይተዓደመ ዝመጸ ከይጽገበ ወጸ ከይኮነኒ ሰለ ዘይተዓደምኩን ኣይመጻኹን በለኒ። ክግርመኪ እቲ መርዓ ምስ ሓለፈ ሓፍተይ ናይ መርዓ ዕድመ ረሲዓይዮ ከይሃብኩኻ ቅድሚ ክልተ ወርሒ ዓርክኻ ሂብካ በለትኒ ፡ […]
ክዋዘ ‘ዶ ይሕሸኒ ክሓዝን እቶም ትፈትውኒ ጻላኢኺ ይሕዘን ኣፍኪ ብሰሓቅ ይምላእ ከም ትብሉኒ ይኣመን እየ። ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ ዝበደልኩኹም እሞ ቂም በቀል ዝሓዝኩሙለይ ድማ ሕይወትኪ ብሓዘን ይምላእ ወይ ባዕልኺ ፍለጢ ትብሉ ትኾኑ መን ይፈልጥ። ናብ ኣርእስተይ ክምለስ።መብዛሕትኡ ግዜ ምስ ሰባት ብፍላይ ምስ ይዕሩኽተይን መሓዙተይን ክዕልል ከለኹ ብዋዛ እናቀልድኩ ሓጎስን ደስታን ንነብስይ ክምእርረላ ይደሊ። ሰሓቅን […]
እታ ብርሃን ዝተሓረማ ገዛ ኣብ ግዜ ሕፃንነተይ ለይቲ ሓሊፋ ብርሃን ፀሐይ ክርእየ ከለኹ ኣዝዩ ባህታ ይፈጥረለይ ነበር። ጸላም ዝወረሶ ለይቲ ነቶም ዘፍርሑ ፍጥረታት ኢሉ ዝተሓዝአ ገይረ’የ ዝቀርጾ ዝነበረኩ። ይገርም እዩ ምስ ደቀስኩ ዝሓልሞውን ኣብ ጸላም ኣዝዩ ዘፍርሕ ሕንጉጉ ከጋየየኒ፡ኣነ ካቡኡ ከሃድም ብዘለኒ ናህሪ ክጎይይ ሃንደበት ካብ ሕልመይ ምስ ተበራበርኩ ጩራ ናይ ጸሓይ ምስ ረኣኩ አንቋዕ […]
ናይ ደናግል መመክሕቲ ዝብል መዝሙር ንምስማዕ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ጥብቆ ጠወቅ በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላክ ናይ ኣዋጅ ነጋሪ ቃል ኣበረኻ ሓየለ ንመንገዲ እግዚአብሔር ኣቅንዑ እናበለ ነዚ ምስክርነቱ ዮሐንስ ካብ ሃበና ንመንገዲ ጐይታ ይቅናዕ ልብና ......( ምሉእ ትሑዝትኣ ኣብ ታሕቲ ተመልከት) እዛ መዝሙር ክሰምዕ ከለኹ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ቤት-ማእሰትርን ሆስፒታልን ኣብ ቅድሚ ዓይነይ […]


text:
ውግእ ሓድሕድ የመን ንምዕራፍ ኣብ ኩወይት ክካየድ ዝጸንሐ ዘተ ሰላም ብዘይፍረ ከምዝተዛዘመ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
እቲ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተማእከለ ዘተ ሰላም፣ ገና ኣብ ፍረ ከይበጽሐ፣ ምስ ፕረዚደንት ነበር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ዝደናገጽ ሑቲ፣10 ዝኣባላቱ ባይቶ ብምምስራት ንየመን ዘመሓድር ሓድሽ መንግስቲ ከምዘቕውም ኣፍሊጡ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ የመን፣ ምቛም ሓድሽ መንግስቲ ብሑቲ ከምዘይቅበሎ’ኳ እንተፍለጠ፣ እቲ ዘተ ሰላም ግና ኣብ ዕጹው ማዕጾ ከምዘይበጽሐን ገና ክቕጽል ምዃኑን ሓቢሩ።
ተቓወምቲ ሓይልታት፣ ፕረዚደንት ዓቡራቦ መንሱር ሓዲ ካብ ስልጣን ክእለ ዝብል ሓደ ካብ ቀንዲ ጠለባቶም ስለዘይተተግበረ፣ ዝሓበረት የመን ንምምስራት ዝግበር ጻዕርታት ፍረ ኣልቦ ምዃኑ እዮም ዝገልጹ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ምስ ፕረዚደንት ሓዲ ዝደናገጹ ዕጡቓት ኣብ ምብራቓዊ ሸነኽ ከተማ ሰንዓ ሓድሽ መጥቃዕቲ ብምኽፋት፣ ንምምሕዳር ነህም ካብ ሑቲ ክምንዝዑ ይዋግኡ ከምዘለዉ ምንጭታት ዜና ካብታ ሃገር ኣመልኪቶም።


text:
ናይ ሎም ዓመት ዓለም ለኸ ሽልማት ተብዓት ደቂ ኣንስትዮ ን21 ደቂ ኣንስትዮ ተዋሂቡ ኣሎ። ካብኣተን እተን 7 ኣብ ኣፍጋኒስታን ዒላማ ብዝኾናሉ መጥቃዕቲ ዝተቀትላ እየን።
ኣብ’ቲ ብቤት ዕዮ ጉዳያት ወጻኢ ዩናይትድ ስቴትስ ዝተካየደ ስነ ስርዓት ሽልማት ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንተንይ ብልንክን ብቀዳመይቲ እመቤት ጂል ባይደን ተሰንዮም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ‘ቤት ዕዮ ጉዳያት ወጻኢ ዩናይትድ ስቴትስ፣ ንሰላም፣ ንፍትሒ፣ ንሰብኣዊ መሰላትን ጾታዊ ማዕርነትን ብምሕላቅ ፍሉይ ጥንካረን መሪሕነትን ኣብ ዙርያ ዓለም ንዘርአያ ደቂ ኣንስትዮ ዓለም ለኸ ሽልማት ትብዓት ደቂ ኣንስትዮ ን15 ዓመታት ሂቡ እዩ’ ኢሎም።
ካብ ሞንጎ’ተን ነቲ ሽልማት ክብሪ ዝተዋሃባ ማልያ ከላስንካቫ ካብ ቤላሩስ’ያ። ንሳን ብጾታን ነቲ ን26 ዓመታት ዝጸንሐ ኣገዛዝኣ ኣለክሳንደር ሉካሸንኮ ንዝተካየደ ታሪኻዊ ብድሆ ብምብራኽ ብትብዓት ነቲ ድሕረ’ቲ ዘሰሓሓበ ምርጫ ዘጋጠማ ማእሰርቲ ብትብዓት ገጢማቶ እያ።
ፋዮ ፋይ ኡንግ ከኣ ኣብ በርማ ከም መሪሕ ዝተቀልቀለት ጓለንስተይቲ እያ። ማሕበራ፣ ኢንስትትዩት ዊንግስ ኣብ ሞንጎ መንእሰያት፣ ጉጅለታት፣ ነገድቲን ሃይማኖትን፣ ህንጸት ሰላምን ዕርቂን ንምትብባዕ ዘሳልጥ እዩ።
ካልእ ተዓዋቲት ሽልማት፣ ካሜሩናዊት ማኪስሚለን ነጎ ኤምባ እያ። ሰብኣዊ መሰላት ብምስጓም ኣብ መንጎ ተዋሳእቲ ሲቪል ማሕበረ ሰባት ድምጻ ብምስማዕ ብዙሕ ሳዕ ክሳብ ውልቃዊ ደሕነታን ብምውፋይ ንሰላማዊ ፍታሕ ውግእ ሕድ ሕድ ካሜሩን ዝደፍአት እያ።
ቻይናዊት ዋንግ ዩ ካኣ ንተሓለቅቲ ብምክልኻል ክሳብ ንማእሰርቲ ዝተጋጠመት ሓንቲ ካብቶም ፍሉጣት ጠበቃታት ሰብኣዊ መሰላት እያ።
ጂአያን ሉሳብገ ካኣ ኣንጻር ጾታ መሰረት ዝገበረ ህውከት ኣብ ምቅላስ መሪሕ ጓለንስተይቲ ተሓላቂት ካብ ዴሞክራሲያዊት ሪፐብሊክ ኮንጎ እያ።
ካልኦት ተሸለምቲ ካብ ኮሎምቢያ ማየሪለስ ኢንግራታ፣ ካብ ጓቲማላ ዳኛ ኤሪካ አይፈን፣ ካብ ኢራን ሾህረን ባያታ፣ ካብ ኔፓል ሙስካን ካሃቱን፣ ካብ ሶማልያ ዛህራ መሓመድ ኣሕመድ፣ ካብ ስጳኝ ሲስተር አሊሳ ሻካስ፣ ካብ ሽሪላንካ ራንቲሃ ጋምራጃህ፣ ካብ ቱርኪ ካናኣን ጉሊሉ፣ ካብ ቬንዙዌላ ካኣ ሮሳሮ ካንተራን እየን።
ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ብልንክን ኣብ’ቲ መደረኦም ‘አንስትን ኣዋልድን እየን መብዛህትኡ ጊዜ ንመግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣዝየን ተኣፈፍቲ ዝኾና’ ኢሎም።
ስለዚ ኻኣ’ዩ፣ ማዕረ መሰላትን ክብሪን ደቂ ኣንስትዮን ኣዋልድን ቀዳምነት ፖሊሲ ወጻኢ ዩናይትድ ስቴትስ ዝኾነ። መሰላትን ድልየትን ኣንስትን ኣዋልድን ኣብ ኣእምሮና ብምግባር፣ ፖሊሲ ወጻኢና ምስ እንሕንጽጽ እዩ ፖሊሲና ዝያዳ ውጽኢታዊ፣ ዝያዳ ሰብኣዊን ዝያዳ ኣብ ህይወት ሰባት ዘላቂ ለውጢ ዘምጽእ።
ነተን ተዓወቲ እቲ ሽልማት ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ካኣ ‘ንዓለምና ዝያዳ ፍትሓዊን ዝተረጋገአትን፣ ሰላማዊትን ነጻን ትገብራኣ ኣለኽን። ዩናይትስ ስቴትስ ኣብ ጎንኽን ብምዃን ትሕበን’ ኢሎም ኣንተንይ ብልንክን ክብል ናይ ሎሚ ርእሰ ዓንቀጽ ይድምድም።


text:
ሚኒስተር ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ብቕድሚ ትማሊ ሶኑይ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ኣብ መንጎ ዝዋይን ከተማ ሃዋሳን ዝርከቡ ቦታታት ናይ ዕምበባ ሕርሻታትን ካልኦት ትካላትን መጥቓዕቲ ከምዝተፈፀሞም ገሊፆም ኣለው።
“ልዕሊ 90 ሚእታዊት ሕርሻታት ዕምበባ፤ናይ ዓለባን ናይ ሕርሻ ውፅኢት መፍረዪ ፋብሪካታትን መጥቓዕቲ ተፈፂሙዎም እዩ።ገሊኦም ምሉእ ብምሉእ፣ገሊኦም ድማ ብኽፋል ዓኒዮም ኣለው።ልዕሊ ኩሉ ድማ ናብራ ሰላማዊያን ሰባት ዝተንከፈ ተደጋጋሚ ምዕጻው መንገዲ ተፈፂሙ እዩ።ሰባት ትካላት ንግዶም ክዓፅው ምፍርራሕ ተፈፂሙዎም እዩ።”
ኣቶ ጌታቸው ብምስዓብ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ኣብቶም ዝሓለፉ 15-20 ዓመታት ዝተሃንፁ ትካላት ከምዝዓነውን ሰላማዊያን ሰባት እውን ግዳያት መጥቓዕቲ ከምዝኾኑን ገሊፆም።
ብተወሳኺ ኣቶ ጌታቸው ከምዚ ዝበለ መጥቓዕትታት ሓደሽቲ ኣይኮኑን።ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ እውን ብኔዘርላንዳዊያን እስራኤላዊያንን ዝውነኑ ሕርሻታት እውን ብፀረ መንግስቲ ተቓወምቲ መጥቓዕቲ ተፈፂሞዎም ኣሎ ኢሎም።
እቲ መጥቓዕቲ ብኔዘራንዳዊያን ዝውነን እስመረልዳ ሕርሻ ዝተባህለ ኩባንያ ዕምበባ ሓዊሱ ገለ ኩባንያታት ስራሕቶም ክዓፅዉ ኣገዲዱዎም እዩ።2,000 ሰራሕተኛታት ቆፂሩ ዘስርሕ ብኔዘርላንዳዊያን ዝውነን ናይ ፍሬታት ኩባንያ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኦሮሚያ ብሓዊ ነዲዱ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ሚኒስትር ወፃኢ ንግድን ልምዓትን ኔዘርላንድ ማጆሌይትን ባስትራ ሰበስልጣን ዳች ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ይዘራርቡ ከምዘለው ይገልፃ።
ኣብ ቀረባ ዝተመዝገቡ ምዕባለታት ኣብታ ሃገር ብዝተርኣዩ ኢንቨስትመንትን ህንፅትን ከምዝኾነ ኣብ ባንኪ ዓለም ናይ ኮሚኒኬሽን ኦፊሰር ገሊላ ውድነህ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝልኣኽኦ ፅሑፍ ይገልፃ።
ኣብ ካሊፎርኒያ ናይ ዝመደብሩ ኦክላንድ ኢንስቲቱት ዝተባህለ ትካል ፈፃሚት ዳይሬክተር ኣኑራዳሃ ሚታል ብናይ ኣዲስ ኣበባ ማስተር ፕላን ምኽንያት ካብ ዝሓለፈ ሕዳር 2015 ዓ.ም.ፈ ኣብ ኦሮሚያ ዝተወልዐ ተቓውሞ ናብ ስእነት ሰብኣዊ መሰላት፣ምስኣንን ናይ ኦሮሞ ብሄር ውክልናን ተሳትፎ ኣብ ፖለቲካ ከምዝዓበየ ይገልፃ።
ምስዚ ብዝተሓሓዝ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ኢትዮጵያ ምቁርራፅ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ከምዝነበረ ተጠቀምቲ ገሊፆም።
መንግስቲ ግን እቲ ምቁርራፅ ዝተፈጥረ ብምኽንያት ኣብታ ሃገር ዝተአወጀ ናይ ህፁፅ እዋን ኣዋጅ ምዃኑ ብወግዒ ዝገለፆ ነገር የለን ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ሓላፊት ትካል ስደተኛታት ሑቡራት ሃገራት ኣብ ኢትዮጲያ ማዉሪንግ ኣቺንግ ካብ ትካል ኣፍልጦ ወፃኢ ምስ ሓደ ላዕለዋይ ሰበ ስልጣን እቲ ማሕበር ብዝገበረቶ ቃለ መሕተት ክሳብ ዝፃረ ካብ ስራሓ ጠጠዉ ንኽተብል ከምዝተኣገደት ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ኣቃሊዑ።
እታ ሓላፊት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ መስርሕ ትካል ስደተኛታት ሑቡራት ሃገራት ወፃኢ ዝኾነ ቃለ መሕትት ከምዝሃበትን ካብኣቶም እዉን “እቲ ትካል ንህወሓት ይዉግን እዩ” ዝብል ከምዝርከብዎን ነዚ ስዒቡ ድማ ብህፁፅ ተፀዊዓ ካብ ስራሓ ከምዝተኣገደት ተፈሊጡ።
ብተወሳኺ ንትካል ስደተኛታት ሑቡራት ሃገራት ካብ ዝምልከት ዛዕባ እቶም ኣብ ሱዑዲ ዘለዉ ስደተኛታት ተወለድቲ ብሄረ ትግራይ እዉን ንምንታይ ንዓዶም ዘይምለሱ ንዝብል ሕቶ ተተመሊሶም ናብ ዓዉደ ኲናት ክኣትዉ እዮም ስለ ዝኾነ ድማ ናብ ሩዋንዳ ይዘዋወሩ ዝብል ምላሽ ምሃባ ክሲ ከምዝተመስረተላ እቲ ፀብፃብ ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ጠቒሱ።
ዋና ዳይሬክተር ትካል ስደተኛታት ሑቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ቪቶሪኖ ትማሊ ኣብ ዝፀሓፎ ደብዳቤ ኣባላት እቲ ትካል ካብ ሪኢቶታት ማዉሪንግ ኣቺንግ ንኽርሕቑ ዘተሓሳስብ ደብዳቤ ምፅሓፉ ተገሊፁ።
ስለ ዝኾነ እዉን ኣቺንግ ብሽም ዘይግለፅ ከይዲ ምርመራ ክሳብ ዝዛዘም ናይ ምምሕዳር ዕረፍቲ ንኽትወስድ ከምዝተወሰነ ተፈሊጡ።
ብተወሳኺ እቲ ንሳ ዝሃበቶ ቃለ መሕተት ናይ ትካል ሰደተኛታት ሑቡራት ሃገራት ደምብታትን ስነምግባርን ዝጠሓሰ ምዃኑ ዳይሬክተር ዞባ ምብራቅ ኣፍሪቃ መሓመድ ኣብዲከር ንAFP ገሊፁ።
ብምዃኑ እቲ ትካል ተወከልቲ ላዕለዎት ኣመራርሓ ኢትዮጲያ ንህዉከትን ዕግርግርን ካብ ዘለዓዕሉ ተግባራት ንኽቑጠቡ መንግስቲ ኢትዮጲያ ሓላፍነት ክወስድ ይግባእ ክብል እቲ ትካል ኣተሓሳሲቡ።


text:
ብግዱሳት ሃገራውያን ኤርትራውያን ዝጀመረ፡ «ይኣክል» ዝተሰምየ ጐስጓስ ሕድሕድን ናብ መንግስቲ ኤርትራ ዝቐንዐ ጻውዒት ብድሆን ኤርትራውያን፡ ዝርጋሐኡ እናሰፍሐን ዘልዕሎም ኣርእስታትን እናዓበዩን እናሰፍሑን ይቕጽል ኣሎ። እዚ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ዝካየድ ዘሎ ሃገራዊ ንጥፈታት፣ ብዝተወሰኑ ኣዕሩኽን መፍልጥትን ጀሚሩ ብዘደንቕ ስንሰለታዊ መርበብ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣብ ምሉእ ዓለም ናብ ዘለዉ ኤርትራውያን ተባጺሑ ክላባዕ ምኽኣሉ፣ ዘመናዊ ቴክኖለጂ ብዝፈጠሮ ዕድል ማሕበራዊ መራኸቢ ይዅን እምበር፣ እቲ ቀንድስ ኣብ ኤርትራውያ ብዘሎ ተገዳስነት ኣብ ጕዳይ ሃገርን ሃገራዊ ፍቕርን ኣዝዩ ዓቢ ብምዃኑ እዩ።
«ግምቢ ያሪኮ ብዕልልታ እዩ ፈሪሱ» ይብል ገጣሚ ጸጋይ መሓሪ (ተመርዖ) ጥቕሲ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሙ ንኣገዳስነት እዚ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ምንቅስቓስ እንከብርህ። ብኣበሃህላኡን ኣብ 2011 ኣብ ግብጺ ንዝተኻደ ጎንጺ-ኣልቦ ግን ድማ ንፕረዚደንት ሙባረክ ካብ ስልጣን ዝኣለየ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ብምንጽጻር እንከርትዖን፡ ህዝባዊ ድምጺ ብሓባርን ብዓውታን እንተ ኣቃሊሑ ውዒሉ ሓዲሩ ውጽኢታውን ተሰማዕን ምዃኑ እዩ። ብዘይካ እቶም ብምትእትታው ካልኦት ሓይልታትን ሕቡእ ኣጀንደታት ናይ ኣማእዘንቶምን ዝፈሸሉ፡ ድምጺ ህዝቢ ዝመንቀሊኦም ህዝባውያን ምንቅስቕሳት ናይ ካልኦት ሃገራት እንተተመልከትና እውን ነዚ ጸጋይ ዝበሎ እዮም ዘራጉዱ እዮም። ካብቲ ንሃጸይ ቄሳር ዝፈተነ ናይ ሮማውያን ምንቅስቓስ፣ ነቲ ንዓለም ካብ ናይ ነግስታት ምልኪ ኣውጺኡ ናብ ዴሞክራስያዊ ኣንፈት ከተምርሕ ድርኺት ዝፈጠረ ሰውራ ፈረንሳ፣ ክሳዕ እዚ ሕጂ ኣብ ቬነዝዋላ ዝካየድ ዘሎ ምቕያር መንግስቲ ዝተኻየዱ ምንቅስቓስ እንተራኣና መንቀሊኦም፣ ድርኺቶምን ሓይሎምን ዓው ዝበለ እሞ ብሓባር ዝወጸ ድምጺ ህዝቢ እዩ። ኣብ ጎረቤት ሃገርና ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ፖለቲካዊ ለውጢ እውን ቅድሚ 27 ዓመታት ሓደ-ክልተ ነቲ ኣካይዳ ዘስተብሃሉ ዜጋታት ከስምዕዎ ዝጀመሩ ድምጺ እዩ ድሕሪ 27 ዓመታት ናብ ዝበዝሐ ህዝቢ ኢትዮጵያ በጺሑስ ብሓባር ከድምጽ ኣኽኢልዎ፡ ድምጹ ድማ ውጽኢት ኣምጺኡ።
ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ከም ሓደ መለኮታዊ ሓይሊ ገይርካ እንተዘይተራእዩ፣ ድምጺ ህዝቢ ከምዘይሰምዕን ከምዘይግድሶን ገይርካ ምርኣይ፣ ከምቲ እቲ ስርዓት ዝደልዮ ምዃን እዩ። እዚ ድማ ስዕረት ጥራይ ዘይኰነ ነቲ ስርዓት ድሌቱ ከተማልኣሉ ፍቓደኛ ምዃንን ነቲ ዝገብሮ ዘሎ ዘይሰብኣዊ ተግባራት ክቕጽሎ ምትብባዕን እውን እዩ ዝሕሰብ። ምኽንያቱ እቲ ስርዓት ዝደልዮ፣ ህዝቢ ተስፋ ክቖርጽን ክምእዘዞን ጥራይ ዘይኰነ፣ ህዝቢ ንዝወረዶ በደላት ከምዘይበደል ክርእን ክለምዶን ምግባር እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፣ ህዝቢ ንዝወረዶ ጸገም «እዚ ጸገም እዚ ይግብኣኒ እዩ፡ መንግስቲ ዝብደለኒ ዘሎ ስለዝግብኣኒ እዩ» ኢሉ ከምዝሓስብን ከምዝኣምንን ምግባር እዩ። እዚ ተግባር እዚ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ካልኦት ስርዓታትን ሃገራትን ዘይተገብረ ኣይኮነን። ነዚ ድማ እዩ እቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝደግሞ ዘሎ። ይዅን እምበር፡ ዘይከምቲ እቲ ስርዓት ዝምነዮን ክዀነሉ ዝደልዮን፡ ድምጺ ህዝቢ ካብ ዓዲ ዘሎ ይውጻእ ካብ ስደት ዘሎ ብዘየገድስ የፍርሖን የስግኦን እዩ። ምኽንያቱ ድምጺ ህዝቢ ብሓባር እንተተደሚጹን እንተተደጋጊሙን ክፈጥሮ ዝኽእል ማዕበል ኣዐርዩ ይፈልጦ እዩ። ማዕበል ድምጺ ህዝቢ ተጻዊሮም ክቕጽሉ ዝኽእሉ ስርዓታት ድማ ኣብ ዓለም ኣይተራእዩን። እዚ ኣብ ስደት ብእንነብር ኤርትራውያን ዝካየድ ዘሎ ሓባራውን ዝተወደበን ድምጺ፡ ብኸምዚ ዘለዎ ቀጺሉ ጽፈትን ውዳበን እንተተሓዊስዎን እምበኣር፡ ነቲ ስርዓት ስግኣት ጥራይ ዘይኰነ ደጊሙ ክሓስብ ክግድዶ ዝኽእል ኣጽዋር እውን እዩ።
ብተወሳኺ፡ እዚ ድምጺ እዚ ነቲ ስርዓት ጥራይ ዘይኰነ፡ ነቶም ብፍላጥን መሲልዎምን ኣብ ግጕይ መገዲ ብምዃን ነቲ ስርዓት ዝድግፍዎን ዝሕብሕብዎን ዘለዉ ኣሕዋት ኤርትራውያን እውን ዓቢ መልእኽቲ ኣለዎ። ዝተበደለ ህዝቢ፡ ኣብ ቃንዛ ዘሎ ህዝቢ ፈጺሙ ስቕ ከምዘይብልን ውዒሉ ሓዲሩ ንበዳሊኡ ክብድህ ከምዝዀነን ከዘኻኽሮም እዩ። ነዚ ተረዲኦምን በቲ ከየዕርፈ ዝጽውዕ ዘሎ ድምጺ ኣሕዋቶም ተደሪኾምን ድማ ናብቲ ልክዕ መኣዝን ክመጹን ነቲ ስርዓት በደሉ ክነግርዎን ክገብሮም እዩ። እዚ ድማ ብሓደ ምውንጫፍ ክልተ ኣዕዋፍ ምህራም ከም ማለት እዩ። እቲ ስርዓት ድማ ነዚ ዘይፈልጦ ማለት ኣይኮነን፡ ኣጸቢቑ ይፈልጦ እዩ። ስለዝፈልጦ ድማ እዩ ሓደ ክልተ ክዕሸውሉ ዝኽእሉ ዜጋታት መሪጹ፣ ብብዙሕ ኣካውንት ናይ ማሕበራዊ ሜድያ ከምዝጥቀሙ ብምግባር፡ ብዙሓት ይዛረቡ ከምዘለዉ ከምስሎምን ዓውዓው ክፈጥርን ዝጽዕር። ነዚ ድማ ሰብ ክነቕሓሉ ዘለዎ ሜላ እዩ።
ኣብ ዝቕጽል ኣብቶም ኣብዚ ምንቅስቓስ እዚ ዚለዓሉ ዘለዉ፡ ኣርእስታት፡ ኣገባባቶምን ዘስምዕዎ ቃናን ዝተኰረ ትዕዝብቲ ከቕርብ ምዃነይ እናሓበርኩ፣ እዚ ዝካየድ ዘሎ ድምጺ ሰንሰለቱ ከይተበትከ ንኽቕጽልን ክሰፍሕን ዝዀነ ኤርትራዊ፣ በቲ ዝኽእሎ ሜላን ቋንቋን ስምዒቱ ከይሓብአን ከይተሰከፈን ክሳተፎን ሃገራዊ ዜጋዊ ጻውዒቱ ከበርክተሉን ብምዝኽኻር ክዛዝም።
ፍቕረይ የማን
Share ብምግባር ነዚ ሓሳብ ዘለና ደገፍ ክነንጸባርቕ ደስ እብለኒ።


text:
Radio Erena: 21 May 2020
ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ዝርከብ ዞባ ጆንገሊ፣ ፒየሪ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ብዝተጎሃሃረ ግጭት 10ታት ሰባት ከምዝተቐትሉን ልዕሊ 50 ድማ ከምዝቖሰሉን ሓካይም ብዘይዶብ ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ድሒሩ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ እቲ ኣብ ቀዳመ-ሰንበት ዝተጎሃሃረ ግጭት፣ ኣብ ጥቃ’ቲ ኣብ ትሕቲኡ ዝመሓደር ማእከል ሕክምና ብምክያዱ፣ ሓደ ኣባሉ ከምዝሞተን ክልተ ድማ ከምዝቖሰሉን ኣረጋጊጹ።
እቲ ትካል፣ በቲ ግጭት ዝቖሰሉ ልዕሊ 50 ሰባት፣ ኣብ ካልእ ዞባ ናብ ዝርከብ ማእከል ሕክምና ከምዘግዓዘ እኳ እንተሓበረ፣ ጠንቂ’ቲ ግጭት ግና ኣይጠቐሰን።
ካልኦት ምንጭታት ብዝህብዎ ዘለዎ ሓበሬታ መሰረት፣ ወትሃደራዊ ክዳን ዝለበሱ ዕጡቓት ኣብቲ ከባቢ ናብ ዝርከባ ብውሕዱ ኣርባዕተ ቁሸታት ብምእታው ድሕሪ ዝኸፈትዎ ቶኽሲ ኣስታት 200 ሰባት ሞይቶም።
ፕረዚደንት ሳልቫኪር ሚያርዲት፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ንጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ፣ ጀነራል ጋብሪኤል ጆክ ሪያክ ዝርከቦም ሓያሎ ላዕለዎት ወትሃደራዊ ሰበ ስልጣን ካብ መዝነቶም ምስጓጉ፣ ናዕቢ ከጎሃሃር ከምዝኽእል ተኣንፊቱ ኔሩ’ዩ።
ደቡብ ሱዳን፣ ካብ መወዳእታ ወርሒ ለካቲት፣ ሓሙሽተ ምክትላት ፕረዚደንት ዘለዎ ሓደሽ ናይ ልፍንቲ መንግስቲን ምምሕዳር ዞባታትን ኣቝማ ከምዘላ ይፍለጥ።


text:
ናይ ርክብ ቅጥዕታት
ኩኪስ
ኣብቲ ወብሳይትና ርእይቶ ምስ እትገድፍ፡ ስምካ፡ ኢመይልካን ወብሳይትካን ኣብ ኩኪስ ኪዕቆር ምዃኑን ዘይምዃኑን ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ። እዚ፡ ንኣኻ ንኺጥዕም ተባሂሉ ዚግበር እዩ፡ ከምኡ ምስ እትገብር ድማ ካልእ ርእይቶ ክትገድፍ ከሎኻ ከም ብሓድሽ ዝርዝር ሓበሬታኻ ክትመልእ ኣየድልየካን። እቲ ኩኪስ ንሓደ ዓመት እዩ ዘገልግል።
ኣካውንት ምስ ዚህልወካ እሞ ኣብቲ ሳይት ምስ እትኣቱ፡ እቲ ብራውዘርካ ኩኪስ ዚቕበል ምዃኑ ንምርግጋጽ ግዜኣዊ ኩኪ ክንገብር ኢና። እዚ ኩኪ’ዚ፡ ብሕታዊ ዳታ የብሉን፡ ነቲ ብራውዘር ምስ ዓጸኻዮ ድማ የልግስ ወይ ይጎሓፍ እዩ።
ኣብቲ ወብሳይት ምስ እትኣቱ፡ ነቲ ናይ ሎጊንግ ሓበሬታን ነቲ ናይ ስክሪን ዲስፕለይ ምርጫታትካን ንምዕቃብ ሓያሎ ኩኪስ ከነዳሉ ኢና። ናይ ኩኪስ ሎጊንግ ንኽልተ መዓልታት ይጸንሕ፡ ናይ ስክሪን ምርጫ ኩኪስ ድማ ንሓደ ዓመት ይጸንሕ። ነቲ “Remember Me” ምስ እትመርጽ፡ እቲ ሎጊንግ ንኽልተ ሰሙን ይጸንሕ። ካብቲ ኣካውንትኻ ምስ እትወጽእ፡ እቲ ሎጊንግ ኩኪስ ምስኡ የልግስ።
ሓደ ዓንቀጽ ምስ እትእርም ወይ ምስ እትሓትም፡ ኣብቲ ብራውዘርካ ተወሳኺ ኩኪ ኪዕቀብ እዩ። እዚ ኩኪ’ዚ ብሕታዊ ዳታ የብሉን፡ ንሱ ነቲ ናይቲ ዝኣረምካዮ ዓንቀጽ ፖስት ኣይ ዲ ጥራይ እዩ ዘመልክት። እዚ ድማ ድሕሪ ሓንቲ መዓልቲ መዓልቱ ኣኺሉ ይጠፍእ።
ካብ ካልኦት ወብሳይታት እተወስደ ዕቑር ትሕዝቶ
ኣብዚ ሳይት ዚህልዉ ዓንቀጻት፡ ዝሰረጹ/እተዓብጡ ትሕዝቶታት (ንኣብነት ከም ቪደዮ፡ ስእልታትን ዓንቀጻትን ወዘተ) ኪህሉዎም ይኽእል እዩ። ካብ ካልእ ወብሳይት ዚውሰድ ስሩጽ ትሕዝቶ ነቲ በጻሒ ከም ኣብቲ ካልእ ወብሳይት ዝኣተወ ብዚመስል መገዲ እዩ ኪነጥፍ ዚዕዘቦ።
እዞም ወብሳይት እዚኣቶም ብዛዕባኻ ዳታ ኪእክቡ፡ ኩኪስ ከዘውትሩ፡ ተወሳኺ ሳልሳይ ኣካል ትራኪንግ ከስርጹ፡ ነቲ ምስቲ ስሩጽ ትሕዝቶ ዘሎካ ምውሳእ ኪቆጻጸሩ ይኽእሉ፡ ብተወሳኺውን ኣካውንት ምስ ዚህልወካን ኣብቲ ወብሳይት ኣቲኻ ምስ እትህሉን፡ ነቲ ምስቲ ስሩጽ ትሕዝቶ ዘሎካ ምውሳእ ይክታተሉዎ እዮም።


text:
ላዕላዋይ ክኢላ ተላገብቲ ሕማማት ኣሜሪካ ዶ/ር ኣንቶኒ ፋውቺ፥ ናህሪ ኮሮናቫይረስ ኣጠንቂቑ፥ ድሕሪ ዝሓለፈ ሰሙን ዝነበረ በዓላት፡ ሰባት ናይ መገሻን ምትእኽኻብን ኩነታት ስለዝነበሮም እቲ ናህሪ ክውስኽ ንጽበዮ ኢና ኢሉ።
ኣተሓባባሪት ሓይሊ ዕማም ኮሮናቫይረስ ዋይት ሃውስ ዶ/ር ዲቦራ ብርክስ ብወገና፥ ገይሽና እንተኔርና፥ ሒዙና`ሎ ኢልና ክንግምት ኣለና፡ ስለዚ ክንምርመር ይግባእ ኢላ`ላ።
እቶም ዶክተራት ነቲ ስምዕታ ዝመሓላልፉ ዘለዉ፥ ኣሜሪካ ኣብ ወርሒ ሕዳር ጥራሕ ልዕሊ 4 ሚልዮን ዝተታሕዙ ድሕሪ ምምዝጋባ`ዩ።.
ብራዚልን ህንድን ብብዝሒ መትሓዝቲ ንኣሜሪካ ይኽተላ`ለዋ ። ሃገራት ኤውሮጳ ድማ ኣብዚ በዓላት ልደትን ሓዲሽ ዓመትን ዝትግበር ዝተፈላለዩ ስጉምታት ይወስዳ`ለዋ።
ብኻልእ ወገን፥ኣብ ኣፍሪቃ ለበዳ ኮሮና ብዘስዓቦ ዕንቅፋታት፥ ዓሶ ልዕሊ ኮቪድ ከይቐትል ተሰጊኡ`ሎ ክብል ውድብ ጥዕና ዓለም ሎሚ ሶኑይ ኣጠንቂቑ`ሎ።


text:
ያእቆብ ሓደ ጽቡቕ ኣብነት ናይቶም ኣምላኽ ዝሰበሮም ሰባት እዩ። ምስ እግዚኣብሄር ክልተ ጊዜ ተራኺቡ - እቲ ቀዳማይ ኣብ ቤትኤል (ዘፍ.28)፣ እቲ ካልኣይ ከኣ ኣብ ጰኒኤል (ዘፍ.32) እዩ። ቤትኤል፣ ‘ቤት ኣምላኽ' ማለት ኮይኑ ብቤተክርስትያን ክንምስሎ ንኽእል፣ ጰኒኤል ከኣ ‘ገጽ ኣምላኽ' ማለት እዩ። ኩልና ናብ ቤተክርስትያን ካብ ምእታው ሓሊፍና ገጽ ኣምላኽ ክንርኢ የድልየና። ኣብ ቤትኤል "ጸሓይ ዓሪባ ነበረት" (ዘፍ.28፣11) ዝብል ጥቕሲ ጂኦግራፊያዊ ሓቂ እኳ እንተኾነ ከም መግለጺ ናይቲ ኣብ ህይወት ያእቆብ ዝመጽእ ዝነበረ ናይ 20 ዓመታት ናይ ጸልማት ጊዜ ክንወስዶውን ንኽእል ኢና። ኣብ ጰኒኤል ከኣ "ጸሓይ በረቐቶ" (ዘፍ.32፣31) ይብል፣ እዚውን ጂኦግራፊያዊ ሓቂ እኳ እንተኾነ ምልክት ናይቲ ናብ ብርሃን ኣምላኽ ምውጽኡውን ክንወስዶ ንኽእል ኢና። ኣብ ዘመናት ኩሉ ምስ ኣምላኽ ዝተመላለሱ ብዙሓት ኣመንቲ ምስ ኣምላኽ ክልተ ጊዜ ተራኺቦም እዮም። እቲ ቀዳማይ ዳግም ተወሊዶም ናብ ቤት ኣምላኽ (ቤተክርስትያን) ምእታዎም ክኸውን ከሎ እቲ ካልኣይ ብመንፈስ ቅዱስ ተመሊኦም ምስ እግዚኣብሄር ገጽ ንገጽ ምስ ተረኣኣዩን ህይወቶም ምስ ተለወጠን ዝፍጸም እዩ።
ያእቆብ ኣብ ቤትኤል ኣብ መሬት ደው ኢሉ ርእሱ ግን ሰማይ ዝጠንቆረ መሳልል ርእዩ። የሱስ እዚ መሳልል ንሱ እቲ ካብ ምድሪ ናብ ሰማይ ዘብጽሕ መንገዲ ከም ዝኾነ ኣብ ዮሃ.1፣51 ተዛሪቡ ኣሎ። ያእቆብ እምበኣር የሱስ መንገዲ ሰማይ ከም ዝኸፍተልና ትንቢታዊ ራእይ እዩ ርእዩ። ኣምላኽ ከኣ በቲ ሕልሚ ንያቆብ ብዙሕ ነገራት ኣተስፍዩዎ። ያእቆብ ግን ሓሳባቱ ምድራዊ ስለ ዝነበረ ብዛዕባ ምድራዊ ውሕስነት፣ ጥዕናን ሃብትን ጥራይ እዩ ዝሓስብ ኔሩ። ንእግዚኣብሄር ከኣ ከምዚ ኢልዎ፣ ‘ጎይታ ኣብ መንገደይ እንተሓሊኻኒ፣ መግብን ክዳንን ከኣ እንተሂብካኒ፣ ናብ ዓደይ ከኣ ብደሓን እንተ መሊስካኒ ካብቲ ዝተኸፈልክዎ 10% ክህበካ እየ።' ኢልዎ። ያእቆብ ንኣምላኽ ከም ሓደ ብደሓን ንኽመላለስ ዘኽእሎ ሓላዊ እዩ ሓሲብዎ። እዚ ኩሉ እንተጌሩሉ ከኣ ካብ ኣታዊታቱ 10% ከም ደሞዝ ከም ዝህቦ ተመባጺዑሉ። ሎሚውን ብዙሓት ኣመንቲ ብዛዕባ እግዚኣብሄር ዘለዎም ርድኢት ካብዚ ዝፍለ ኣይኮነን። ካብ ኣምላኽ ማተርያላዊ ነገር ጥራይ እዮም ዝደልዩ፣ እግዚኣብሄር እዚ ነገራት እንተሂብዎም ብትግሃት ቤተክርስያን ይመላለሱን ካብ ገንዘቦም ገለ ከኣ ንዕዮ ኣምላኽ ይህቡ። እዞም ኣመንቲ እዚኣቶም ከም ኩሎም ኣብ ዓለም ዘለው ነጋዶ ምቾቶምን መኽሰቦምን ብምቕዳም ምስ ኣምላኽ ይነግዱ እዮም ዘለዉ። ያእቆብ ምድራዊ ነገራት ክደሊን ክመናጠልን 20 ዓመታት ኣሕሊፉ። ካብ ስድራቤት ላባን ሰበይቲ ደልዩ፣ ሓንቲ ዘይኮነ ከኣ ክልተ ረኺቡ። ክልተ ኣንስቲ ኣይደለየን ብዝኾነ ግን ክልተ ኣንስቲ ረኺቡ። ንላባን ኣታሊሉ ከኣ ኣባጊዕ ረኺቡ በዚ ድማ ሃብቲሙ። ገለ ከይብሉ ናብ ቤት ላባን ዝኣተወ ኣዝዩ ሃብታም ኮይኑ ወጺኡ። ከምቲ ሎሚ ንብዙሓት ኣመንቲ ዝመስሎም ከኣ ኣምላኽ ዘሀብተሞ ከም ዝመሰሎ ኣየጠራጥርን።
ምልክት ሓቀኛ ‘በረኸት ኣምላኽ' ግን ምድራዊ ብልጽግና ድዩ? ኣይኮነን። ምልክት ሓቀኛ በረኸት ኣምላኽ ናብ ምስሊ ወዱ የሱስ ክርስቶስ ምልዋጥ እዩ። ህይወትካ ንኣምላኽ ኮነ ንሰባት ዘይጠቅም እንተኾይኑ ጽቡቕ ስራሕ፣ ጽቡቕ ቤት፣ ምቾት ዝመልኦ ናብራ ምህላውን እንታይ እዩ ትርጉሙ? እግዚኣብሄር ግን ምስ ያእቆብ ዝነበሮ ስራሕ ኣይወድአን ኔሩ። ንካልኣይ ጊዜ ከኣ ኣብ ጰኒኤል ረኺብዎ። ብዙሓት ምስ ኣምላኽ ካልኣይ ርክብ - ኣብ ህይወትካ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ኣብ ዝበጻሕካሉ እዋን ዝፍጸም ምርኻብ- የድልየና ኣሎ። ኣምላኽ ከኣ ኣብ ክንዲ ዝፈርደናን ናብ ገሃነም ዝሰደናን ብመንፈስ ቅዱሱ ይመልኣና። ኣብ ዘፍ.32 ያእቆብ ብዛዕባ ምምጻእ ኤሳው ሓዉ (እቲ ቅድሚ 20 ዓመታት ዘታለሎ ሓዉ) ክቀባበሎ ይመጽእ ከም ዝነበረ ሰሚዑ። ኤሳው ከም ዝቐትሎ ርግጸኛ ኔሩ። ኣምላኽ ገለ ዘፍርሃና ኩነታት ክመጽእ ከሎ ስቕ ምባሉ ጽቡቕ እዩ። ምኽንያቱ ብዛዕባ እቲ ሰባት ክገብሩና ዝኽእሉ ክንፈርህ ከሎና ናብ ኣምላኽ ንቐርብ ኢና። ኣብ ጰኒኤል ያእቆብ በይኑ እዩ ኔሩ፣ ዘፍ.32፣24። እግዚኣብሄር ቅድሚ ምሳና ምርኻቡ በይንና ክገብረና ይደሊ። ስለዚ እዩ ሰይጣን ሎሚ ህይወት ኣዝያ ዝተሓላለኸትን ብስራሕ ትሕዝትን (ብፍላይ ኣብቲ ምዕቡል ቦታታት) ከምትኸውን ዝገብር ዘሎ። ብዙሓት ኣመንቲውን ካብዚ ዝተላዕለ ምስ ኣምላኽ ንበይኖም ዝኾኑሉ ጊዜ ንምርካብ ኣዝዩ ይጽግሞም። ህይወቶም ብስራሕ ትሕዝቲ ካብ ምዃና ዝተላዕለ፣ እቲ ብዙሕ ዘይግደሱሉ ነገራት (ንኣብነት ኣምላኽ) ካብ ሰሌዳ ጊዜኦም ወጹኣት እዮም። እዚ ናይዚ ሎሚ ዘሎ ክርስትና ኣዝዩ ዘሕዝን ወገኑ እዩ።
በታ ለይቲ እቲኣ ኣምላኽ ንነዊሕ ሰዓታት ምስ ያእቆብ ተቓሊሱ፣ ያእቆብ ግን ኣይተሳዕረን። እቲ ቅልስ ተምሳል ናይቲ ያእቆብ ኣብተን ዝሓለፋ 20 ዓመታት ዝነበሮ ህይወት እዩ። እግዚኣብሄር ያእቆብ ኣዝዩ ደረቐኛ ከም ዝኾነ ምስ ረኣዮ ምሕኩልቱ ቆጽይዎ። ኣብቲ ጊዜ እቲ ያእቆብ ኣስታት ወዲ 40 ዓመትን ኣዝዩ ሓያል ሰብኣይን እዩ ኔሩ። ምስቲ ኣቦሓጎኡ ኣብርሃም ኣብ 175 ዓመቱ ምሟቱ ኣወዳዲርና ያእቆብ ኣብ ጉብዝንኡ ኔሩ ክንብል ንኽእል ኢና። ስለዚ ከኣ 75% ናይ ህይወቱ ኣብ ቅድሚኡ ኔሩ። ኣብቲ ዕድመ እቲ ምሕኩልቱ ክቑጸ (ክመሉቕ) ካብ ብዙሕ መደባቱ ከትርፎ ስለ ዝኽእል ክኸውን ዝደልዮ ነገር ኣይነበረን። ብናይ ሎሚ ኣረዳድኣ ንምግላጹ ሓደ ኣብ 20ታት ዕድሚኡ ዝርከብ መንእሰይ ምሕኩልቱ ብምምሏቑ ምርኩስ ከም ምጥቃም ማለት እዩ። ኣዝዩ ዘሕዝን እዩ። ያእቆብ ምሕኩልቱ ድሕሪ ምቑጻዩ ዝተረፈ ዕድሚኡ ብዘይ ምርኩስ ክንቀሳቐስ ኣይክኽእልን እዩ። ኣምላኽ ንያእቆብ ብዝተፈላለየ መንገዲ ክሰብሮ ፈቲኑ እዩ፣ ግናኸ ኣይተዓወተን። ኣብ መወዳእታ ግን ተዓዊቱ። እግዚኣብሄር ኣድላዩ ኮይኑ እንተረኺብዎ ንዓናውን ከምኡ ክገብረና ይኽእል እዩ። ካብ ዝኸፍአ ጥፍኣት ምእንቲ ከድሕኖም ንሱ ነቶም ዘፍቅሮም ይቐጽዖም እዩ። ኣምላኽ ምሕኩልቲ ያእቆብ ድሕሪ ምቑጻይ፣ ‘ጽቡቕ፣ ሕጂ ስርሐይ ሰሪሐ እየ። ብቐደሙውን ኣንስትን ገንዘብን እምበር ንዓይ ትደልየኒ ስለ ዘይነበርካ ክኸይድ' ኢልዎ። ሕጂ ግን ያእቆብ ንኣምላኽ ክገድፎ ፍቓደኛ ኣይነበረን። ኣብ መወዳእታስ ተለዊጡ! እቲ ንዓመታት ኣንስትን ሃብትን ዝደሊ ዝነበረ ሰብኣይ ሕጂ ግን ‘ከይባረኽካንስ ኣይሓድገካን'የ' ብምባል ንእግዚኣብሄር ምስዳድ ከሊእዎ። ምሕኩልቲ ያእቆብ ክቑጸ ከሎ ኣብ ልቡ ዓቢ ስራሕ ስለ ዝተሰርሐ ንኣምላኽ ጥራይ ዝደሊ ሰብ ኮይኑ።
‘ብዘይ ኣምላኽ ዋላ ሓንቲ ዘይብልካ ምስ ኮንካ፣ ሽዑ ኣምላኽ ጥራይ እኹል ምዃኑ ክትፈልጥ ኢኻ' ዝብል ናይ ቀደም ብሂል ኣሎ። እዚ ብሂል ሓቂ እዩ። እግዚኣብሄር ንያእቆብ "እንታይ እዩ ስምካ?" ኢሉ ምስ ሓተቶ፣ "ስመይ ያእቆብ እዩ፣" ኢሉ መሊሱሉ። ያእቆብ ማለት ጠባሪ/መታለሊ ማለት እዩ። ያእቆብ ኣብ መወዳእታ መታለሊ ከም ዝኾነ ተኣሚኑ። ንስኻኸ መታለሊዶ ትኸውን? መንፈሳዊ ብምምሳል ንኻልኦት ከተታልልዶ ጸኒሕካ ትኸውን? ከምኡ እንተደኣ ኮንካ ብቅንዕና ንኣምላኽ ግቡዝ ምዃንካ ክትነግሮ ፍቓደኛ ዲኻ? ያእቆብ ቅድሚ ብዙሕ ዓመታት እቲ ኣዒንቱ ዝደኸማ ኣቦኡ ይስሃቕ ስሙ ምስ ሓተቶ ኤሳው ከም ዝኾነ እዩ ተዛሪቡ ኔሩ። ሕጂ ግን ብቅንዕና ያእቆብ ምዃኑ ተኣሚኑ። ሽዑ እግዚኣብሄር "ምስ ኣምላኽን ምስ ሰብን ተቓሊስካ ኣሕሚቕካ ኢኻ እሞ፣ ደጊም ስምካ እስራኤል (መስፍን ኣምላኽ) ደኣ እምበር፣ ያእቆብ (መታለሊ) ኣይብሃልን" ኢልዎ። ከመይ ዓይነት ምልዋጥ - ካብ መታለሊ ናብ ናይ ኣምላኽ መስፍን። እዚ ኩሉ ያእቆብ ምስ ተሰብረ ዝኾነ ነገር እዩ። እዚ ጻውዒት ንዓናውን እዩ። ንሱ ከኣ ከም መሳፍንቲ ምስ ክርስቶስ ኣብ ዙፋን ተቐሚጥና ኣብ ልዕሊ ሰይጣን መንፈሳዊ ስልጣንና ተጠቒምና ንሰባት ካብ ኣርዑት ሰይጣን ምፍታሕ እዩ። ከም ኣባላት ኣካል ክርስቶስ ምስ ኣምላኽን ምስ ሰባትን ዘመላልስ ሓይሊ ክህልወና ይግባእ። ንኩሎም ሰባት ንበረኸት ክንከውን ተጸዊዕና ኣሎና። እዚ ግን ምስ ተሰበርና ጥራይ ዝኽውን ነገር እዩ። ክንስበር እንተኾንና ከኣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅኑዓት ብምዃን ግብዝናናን ምትላልናን ክንእመን ኣሎና።
ድሕሪ ብዙሕ ዘመናት እቲ ዘርኢ (ወዲ) ያእቆብ ዝኾነ ናትናኤል ምስ የሱስ ምስ ተራኸበ፣ ጎይታ "እንሆ፣ ጉርሒ (ያእቆብ) ዘይብሉ ቕኑዕ እስራኤላዊ" ዮሃ.1፣47 ኢልዎ። ሽዑ ንናትናኤል ብዛዕባ እታ ያእቆብ ኣብ ቤትኤል ዝረኣያ መሳልል ኣዘኪርዎ። ንናትናኤል ቅኑዕ እስራኤላዊ ዘበሎ ድማ ፍጹም ስለ ዝነበረ ዘይኮነስ ጉርሒ ወይ ምትላል ዘይብሉ ብምንባሩ ምዃኑ ነጊርዎ። ያእቆብ ነታ ምስ ኣምላኽ ገጽ ንገጽ ዝተረኣኣየላ ቦታ "ጰኒኤል" ኢሉ ሰምዩዋ። ኣብ ቤትኤል ግን ብቤት ኣምላኽ ተመሲጡ ኔሩ። ኣብ ቤት ኣምላኽ ብዙሕ ዓመታት ጌርካ ክንስኻ ገጽ ኣምላኽ ግን ዘይረኣኻ ክትከውን ትኽእል ኢኻ። እምበኣርከስ ገጹ ንኽትርኢ ምስ ኣምላኽ ካልኣይ ምርኻብ የድልየካ እዩ። ያእቆብ ገጽ ኣምላኽ ምስ ረኣየ "ንኣምላኽ ገጽ ንገጽ ርእየዮ እየ እሞ ነፍሰይውን ድሒና፣" ኢሉ።
ያእቆብ፣ እቲ ዝተሰብረ ሰብኣይ
Tools
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሃን ዋና ኣሰናዳኢ ርእሰ ዓንቀጽ ኣንድረያ ቶርኒየሊ፡ ዕለት 11 ለካቲት 2013 ዓም. ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16፡ ብዕድመ ምድፋእ ምኽንያት ብገዛእ ፍቓዶም ካብ ሓዋርያዊ ስልጣኖም ለቒቖም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. ዝዀኑሉ ዝኽሪ መበል ሻድሻይ ዓመት፡ ኣብ ጐድኒ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. ብዝብል ኣገላልጻ ጥራሕ ክዝከሩ ከምዘይብሎም ይገልጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብዕድመን ብጥዕና ጉድለት በነዲክቶስ መበል 16 ዕለት 11 ለካቲት 2013 ዓ.ም. ኣብ ምዝዛም ሻምናይ ዓመት ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ስልጣኖም ክለቑ ከምዝወሰኑን፡ ብዕድመ ምድፋእ ምኽንያ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ሓላፍነት ንምስካም ዓቕሚ ከምዘይብሎም እውን ገሊጾም፡ ብሓቂ ከም ተኻታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ንእዋናዊ ብድሆታት ክገጥሙን ርክባትን መገሻታን ከካይዱን መደረታት ከስምዑን ብሓፈሻኡ ሓዋርያዊ ሓላፍነቶም ዘቕርበሎም መርሓ ግብርታት ንምፍጻም ዓቕሚ ከምዘይብሎም ገሊጾም ብገዛእ ፍቓዶም ገዛእ ርእሶም ካብ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮ ስልጣኖም ከምዘልዓሉ ይዝከር።
ብዛዕባ እዚ ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ምልክታ ሓዲጉ ዝሓልፍ ካብ ስልጣኖም ምልቃቕ ብዙሕ ተጻሒፉን ተባሂሉን እዩ፡ ካብ ስልጣን ብገዛእ ፍቓዶም ምልቓቕ ዝብል ጉዳይ ነቲ ስልጣናዊ ትምህርቶም ኣብ ካልኣይ ደረጃ ከየንብሮ የስግእ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቀረባ እዋን ንኽካየድ ዝጸውዕዎ ዛዕባ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝዝትይ ናይ መላእ ሃገራት ዓለም ብፁዓ ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርት ጉባኤ ክንሓስብ እንከሎና፡ ምስቶም ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣደዳ ዝዀኑ ዜጋታት ብምርኻብ ኣብ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ኵሉ ተጊሁ ከዓዪ ዘነቓቕሑ በነዲክቶስ መበል 16 ምዃኖም ዘይዝንጋዕ እዩ።
እቲ ንኽካየድ ዝተጸውዓ ዓውደ ጉባኤ ካብ መራኸቢ ብዙሓን ዝረሓቐን ኣብ ምስማዕን ጸሎትን ናይ ምልዋጥ እዋን እዩ፡ ኵሎም ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርት፡ ብሓባር እቲ ዓቢይ ስቃይን መዓትን ዝዀነ ዓመጽ ንምውጋእን ንምውጋድን ምስቶም ኣደዳ ዝዀኑን ኣባይቲ ስድራኦምን ብምርኻብ ክዝትዩ እዮም። በቲ ናይቶም ኣደዳ ዝዀኑ ዜጋታት ቍስሊ ክትንከፉ ገዛእ ርእሶም ዝፈቕድሉ እዋን እዩ፡ ብርግጽ እዚ መዓት’ዚ ብሕግን ስርዓት ጥራሕ ምውጋእ እዅል ከዘይኰነ ምስትዓል ዝግበረሉ ናይ ምልዋጥ እዋን እዩ።
ናይ በነዲክቶስ መበል 16 ስልጣናዊ ትምህርቲ፡ ኣናኢስካ ምንባብን ብናይ መረብታዊ ዓይነት ርክባታት ብምጥዋቕ ዝርአይ ምስ ዝኸውን እቲ ዘለዎ ልዑል ክብሩን ስፍሓቱን ዕምቆቱን ንናይ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ተኣማንነቱን ንምስትውዓልን የጸግም፡ ባዕሎም ካብ ሓዋርያዊ ስልጣኖም ክለቁ፥ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቅድሚ እቲ መስራቲኣ፡ ብገዛእ ርእሳ እትውንኖ ሓደ’ኳ የብላን፡ መጋበርያ ናይ ድሕነት ምዃንን ብቓሉ ክትምላእን ዓለም ምስ ናይ እግዚኣብሔር ፍቕሪ ሕብረት ክህልዎ እትመርሕ እያ፡ ወርሒ መስከረም 2011 ዓ.ም በነዲክቶስ መበል 16 ኣብ ፍራይቡርግ ኢም ብራይስጋው ማሕበር ፊት ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፥ “ቤተ ክርስቲያን ብሓቂ ገዛእ ርእሳ እትኸውን ኣብ ጉዕዞ ምስ እትህሉን ኣብ ምግልጋል እቲ ካብ ጐይታ ዝተቐበለቶ ተልእዀ ምስ እትነብር እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ንናይ ዓለም ሻቕሎት ርህውቲ ክትከውንን ኣብ ዓለም እውን ስለ ዘላ እቲ ሻቕሎት ናታ ገይራ እቲ ብትስብእቲ ኣቢሉ ባዕሉ ቀዳማይ ተበግሶ ዘንቀለ ባርኰት ህልው ትገብር”።
ኣብዚ ቃል’ዚ በነዲክቶስ መበል 16 ብገዛእ ርእሳን ኣብ ገዛእ ርእሳ ዝዓገበት ቤተ ክርስቲያን ከይትህሉ የጠንቀቑ፡ ኣብ ህልው ዓለም ገዝእ ርእሰ እተእትው፡ እቲ ናብ እግዚኣሔርን ካብ ዓለምን ብጻይን ክፍትቲ ናይ ምዃን ጸዋዕታኣ እትነብር ክትከውን ከምዘለዋ የመላኽቱ፡ ምእንቲ’ዚ በነዲክቶስ መበል 16 እምነትን ግብረ ገብን ካብ ማሕበራዊ ሕይወትን ካብ ስነ ትምህርትን ዘወግድ ኣመለካኽታ ብሓደ ሸነኽ ቤተ ክርስቲያን ገዛእ ርእሳ ክትምርምርን ክትሕደስን ደሪኽዋ እዩ፡ ካብ ሸኽምን ካብ ፖለቲካዊ ሓለፋነትን ናጻ ዝዀነትን ብጽኑዕ ክርስትና ምሉእ ብምሉእ ኣብ ዓመለም እትጽመድ ክትከውን ዝብል እዩ፡ በዚ መዳይ’ዚ ኣቢላ ስግደትን ኣምልዀን ንእግዚኣብሔርን ምግልጋል ብጻይን ንኽትነብር ዝተወሃባ ጸዋዕታ ኣወሕሊላ ብዘይ ምትሕልላኻት ትነብሮ።
(Andrea Tornielli)


text:
ንባባት፡ 1ቆሮ 15፡20-27፥ ራእ 11፡19-12፡1-6፥ ግ.ሓ. 1፡12-15፥ ሉቃ 1፡39-56 ምስባክ፡ 1. ወትቀውም ንግስት በየማኒከ፥በአልባሰ ወርቅ ዑጽፍት ወሑብርት፥ ስምዒ ወለትዮ ወርኢ ወአጽምዒ እዝንኪ። “ንግስቲ ብወርቂ ተሰሊማ አብ የማንካ ትቐውም፥ ጓለይ ናብቲ ዝብለኪ ስምዒ ርአዪውን እዝንኺ ኸአ ጽለዊ” መዝ. 45፡9-10። 2. ቀደሰ ማኅደሮ ልዑል፥ እግዚአብሔር ውስተ ማእከላ ኢትትሓወክ፥ ወይረድአ አዚአብሔር ፍጽመ። (መዝ. 45፡4-5)
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዮውሓንስ ጳውሎስ ካልአይ አብ ዘስተምህርዎ ትምህርቲ ክርስቶስ ንማርያም ብዝርኢ ከምዚ ይብል፡ ካብ ዘመናት ጀሚራ ብመንፈስ ቅዱስ ተሓጊዛ ቤተክርስትያን ነቲ ዝተገልጸ ሓቂ ብዛዕባ ማርያም አደ አምላኽ ሓሲባትሉን ብዝያዳ ኸአ ብንጹር ተረዲአቶን ይብሉ።
ንቀዳሞት ክርስትያን ንማርያም አደ ኢየሱስ አደ አምላኽ አብ ዝብል ርድኢት ክበጽሑ ዘመናት ወሲድሎም። አብ እምነትና ከም ዓምዲ እምነት እንርእዮም አርባዕደ አዕማድ እምነት አለዉና፡
አደ አምላኽ፥ ኩሉ ጊዜ ድንግል፥ ብዘይኃጢአት ምጽናሳን፥ ብነፍስን ብሥግአን ንሰማይ ምፍላስን እዮም። ሎሚ ፍልሰታ ነብዕል አሎና። ቤተ ክርስትያን ካብ መጀመርያ ነዚ ሓቂ አሚናትሉ እያ ብዕሊ አዋጅ ዝተዋህቦ ግን ብፕዮስ XII ብ1950 እዩ። ትርጉሙ ኸአ ከምዚ ይብል ንጽሕት ድንግል ማርያም ካብ ኩሉ ርስሓት ኃጢአት አቦና አደም ነጻ ዝኾነት ምድራዊ ሕይወታ ምስ ወድኤት አብ ሰማያዊ ክብሪ ብሥግአን ብነፍሳን ፈሊሳ ማለት እዩ።
ምድራዊ ሕይወታ ምስ ወድኤት እንታይ እዩ ዘስምዕ፥ ማርያም ብሓቂ መይታዶ? አብዚ ተመርኲስና ከምዚ እዩ ክንብል አይክአልን እዩ። ገለ ተሎጋውያን ከም ዝአምንዎ ግልጸት ከምዝሕብሮ ሞት ከም መቕጻዕቲ ናይ አቦና አዳም እዩ መጺኡ ማርያም ከአ ካብ መጀመርያ ጽንሰታ ካብ ዝኾነ ኃጢአት ነጻ ኮይና እያ ተወሊዳ ስለዚ ሳዕበን ኃጢአት ዝኾነ ሞት ክትንክፋ አይክእልን እዩ ይብሉ። ዮውሓንስ ጳውሎስ ከምዚ ይብሉ አብ ናይ ክርስቶስ ድሕነት ብቐረባ ስለ ዝተሓባበረት ማርያም አብ ሞት እውን ተሳቲፋ እያ ዝብል ሓሳብ ይድግፉ። ክርስቶስ ስለ ዝሞተ አዲኡ አይሞተትን ምባል ዝጻረር ኮይኑ ይርአ። ማርያም ልዕሊ ወዳ አይኮነትን ንሱ ሞይቱ ንሞት ሓዲስ ትርጉም ሂብዋ መጋበሪ ድሕነት ገርዋ።
ቤተ ክርስትያን ብንጹር ንጽሕቲ ድንግል ማርያም ብፍሉይ ጸጋ ምድራዊ ሕይወታ ምስ ወድአት ብሥግአን ብነፍሳን አብ ሰማያዊ ክብሪ ክትሳተፍ ንሰማይ ፈሊሳ ኢላ ተስተምህረና። ሥጋና አብ መጨረሽታ ዓለም ክትንሥእ እዩ፥ ናይ ማርያም ሥጋ ግን ብፍሉይ ጸጋ አቐዲሙ ከቢሩ። አብዚ ቤተ ክርስትያን ፈሊሳ ትብል እምበር ዓሪጋ አይትብልን እያ። ዓሪጋ እንተ በልና ምስቲ ናይ ክርስቶስ ዕርገት ክደናግረና ይኽእል እዩ። ማርያም ንሰማይ ዝፈለሰት ብሓይሊ አምላኽ እምበር ብሓይላ አይኮነትን ስለዚ ፍልሰታ ናይ አምላኽ ግብሪ እምበር ናታ አይኮነን።
ናይ ማርያም ፍልሰታ ዝገልጽ አብ ቅዱስ መጽሓፍ ብንጹር አይንረኽቦን ኢና እንተኾነ ብዝተዘዋዋሪ ተገሊጹ ንረኽቦ ንሳ ምስ ወዳ ምልኡ ሓደነት አለዋ ካብ ዝጽንሰቱ ክሳብ ሞቱ አብ ቀራንዮ ምስኡ እያ ነራ። ዮውሓንስ ጳውሎስ ፪ ብምሉእ አብ ሕይወትን አብ ናይ ድሕነት ስርሑን ተወሃሂዳ ስለ ዝኾነት አብ ሰማይ ከአ ብነፍስን ምሥጋን ምስኡ ከቢራ ይብሉ።
አብዚ ብዓለ ፍልሰታ እንርእዮ ናይ ነፍስወከፍና ሰማያዊ መድብ አምላኽ እዩ። ንሕና እውን አብ መወዳእታ ብሥጋና ክንትንሥእ ኢና። አብዚ ፍቕሪ አምላኽ ጥራሕ አይኮናን እንርኢ ናይ ሥጋና ክብሪ እውን። ዮውሓስ ጳውሎስ ፪ ከምዝብልዎ ምስጢር ናይ ፍልሰታ ዝገልጾ መልዕልተ ባሕርያዊ መወዳእታን ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ክብሪ ሥጋኡ ብአምላኽ ዝተዋህበ መጸዋዕታ ምዃኑን ኩልና ንቅድስና ዝተሓረና አብ ክቡር ክንሳተፍ ዝተወሰነልና እዩ ይብሉ።
አብ ወንጌል ሉቃስ እነንብቦ ማርያም ንኤላሳቤጥ ክትሕግዛ ከምዝበጽሓታን ምስአ ክተገልግላ ሰለስተ ወርሒ ከምዝተቐመጠት ነንብብ። ክልቲኤን ነፍሰ ጾራት እየን ነረን። አብዚ ወንጌል ብዛዕባ እቲ ኩሉ ቤተ ክርስትያን እተስተምህሮ ብዛዕባ ማርያም ክንረኽቦ ንኽእል። መጀመመርያ ማርያም ካብ ናዝሬት ንእሽቶ ከተማ ናብ ንኤልሳቤጥ ዘነበረቶ ንኢየሱስ አብ ከርሳ ጸራ ከይዳ። ማርያምን ኢየሱስን እዮም ንኤላቤጥን ዮውሓንስ ክበጽሑ ዝኸዱ። ኢየሱስ ጌና አብ ከርሲ እንከሎ አብ ክንዲ ኽግልገል ከገልግል ከይዱ። ማርያም እውን ከምኡ። ማርያምን ወዳን ምስ መጽኡ ዮውሓንስ ብተሓጓስ አብ ከርሲ አዲኡ እንከሎ ተሰራሲሩ።
ጸዋዕታ ማርያም ንኢየሱስ ክትምጽአልና እዩ። አብ ከርሳ ምስ ሓደረ አብ ታሪኽና አትዩ ባህርና ካብአ ወሲዱ ብኹሉ ብዘይ ኃጢአት ንአና መሲሉ። ማርያም ከስ አብ ኩሉ ኩነታትና ንኢየሱስ ክተምጽአልና ትኽእል እያ። ግን ቅድመ ኩነት ተቕርበልና ወደይ ዝበለኩም ግበሩ እምበር አብ ማእከልኩም ክሓድር ተአምራት ክግበረልኩም ጸገም የብሉን ትብለና። አብ ቤተ ዘካርያስ ሒዛቶ ከምዝመጸት አብ ልቢ ኩላትና አብ ቤተ ነፍሲ ወከፍና ክአቱ ሎሚ ንዓድሞ።
ኤልሳቤጥ ካብ ሓጎስ ዝተላዕለ ክተመስግን ጀሚራ። ናይ ማርያምን ኢየሱስን ፍሉይ ነገር ተረዲእዋ። “ንስኺ ኻብ አንስቲ ዝተባረኽኪ ኢኺ እቲ ኻባኺ ዚውለድ ሕፃንውን ዝተባረኸ” እዩ እናበለት ዕብየት ማርያም ኢየሱስን ክትገልጽ ጀሚራ። ማርያም ብርግጽ ፍልይትን ብጽእትን እያ ንሳ አደ መንድኃኒናን ንጉስናን ጎይታናን ስለ ዝኾነት። ኤልሳቤጥ ኢየሱስን ማርያም አብ ቤታ ብምምጽኦም ዓቢ ሓጎስ ፈጢሩላ። አደ ጎይታይ ናባይ ክትመጽኢኸ እዚ ኻበይ ኮነለይ እናበለት ክትዛረብ ጀሚራ። እዚ እዩ ንነፍሲ ወከፍና አብዚ መስዋዕቲ ቅዳሴ ዝኸውን ዘሎ። ጎይታና አብ መአዲ ቅዱስ ቍርባንን ብቃሉ ካብ ቅዱስ መጽሓፍን አብ መንጎና አሎ።
ኤልሳቤጥ ፍሉይ ንማርያም ዝርኢ ምስጋና ዘቕረበቶ አሎ እቲ ኻብ እግዚአብሔር ዝተነግረኪ ቃል ከም ዚፍጸም ስለ ዝአመንኪ ብፅዕቲ ኢኺ ኢላታ። እዚ አብቲ ካልአይ ጠባይ ማርያም የምጽአና። እምነታን ምሉእ እሽታአ ንድላይ አምላኽን። እዚ አብቲ ዘቕረበቶ ጸሎተ ምስጋና ንርእዮ። ንሳ ብዘይ ዝኾነ ቅድመ ኩነት ንድላይ አምላኽ ብምልኡ ተቐቢላቶ እያ።
ማርያም ዘቕረበቶ ጸሎተ ምስጋና ቤተ ክርስትያን አብ ኩሉ ጸሎታት ትደግሞ እዚ ኸአ ዕብየት ማርያም አብ ቅድሚ አምላኽ ዝገልጽ እዩ። ዕብየታ አብ ሕብረተሰብ ብዘልአ ቦታ አይኮነን ዝመጽእ። ቅልል ብዝበለ አዘራርባ ጸጋ አምላክ ንአአ ዝተዋህበ እዩ።
እንተኾነ ዕብየት ማርያም አብቲ አብ ልዕሊአ ዝወረደ ጸጋታትን ክብርን ጥራሕ ዝተሓጽረ አይኮነን። እቲ ንሳ ዝሃበቶ መልሲ ንጸጋ አምላኽ ዓቢ ክብሪ ይህባ። ዕብየታ ብምሉእ እምነትን ሓላፍነትን ነቲ አምላኽ ዝበላን ምስኡ አስዒቡ ዝመጽእ ኩሉ ከምዘሎ ብምቕባላ እዩ። ንሳ አደ ኢየሱስ ብምዃና እንታይ ዓይነት ዋጋ ከምእትኸፍል ሓንቲ አፍልጦ አይነበራን። ከም ወዳ ንርእሳ አብ ምሉእ አገልግሎት ኢሚንቲ ገራ ተቐቢላቶ። ሎሚ ናይዚ ኩሉ ዝገበረቶ ዓስቢ ዝተቐበለቶ ኢና እነብዕል ዘሎና። አብቲ ልዕሊ ኩሎም ደቂሰብ ዝገብራ ቦታ ክብሪ ተቐሚጣ አላ።
ናይ ማርያም መወዳእታ ናታትና መወዳእታ እዩ። ሎሚ አብ መጻኢ ምስአ አብ መንበር ክብሪ ክንነብር ምዃና ንአምን አሎና። አብ ምድራዊ ጉዕዞ ሕይወትና ክተሰንየና ንወዳ ክትልምነልና ንለምና። ከምእሙናት አገልገልቲ ኩሉ ጊዜ እሙናት ኮና ክነብር ሓግዝና ኢልና ንለምና። ንድላይ አምላኽ ፈሊጥና ብዘይ ዝኾነ ቅድመ ኩነት ሕራይ ክንብል ሎሚ እምነትና ንሓድስ።
ብዓለ ፍልሰታ አብ መወዳእታ ናይ ዓመት ኢና እነብዕሎ ንሓዲስ ዓመት ኢና እንሰናዶ ዘሎና ዘመን ማቴዎስ ወዲእና ዘመነ ማርቆስ (2014 ዓ.ም.) ክንጅምር ኢና። አብዚ ዝሓለፈ ዓመት ዝሃበና ጸጋታት ኩሉ እናአምስገና ንዝወደቕናሉ ኩሉ እና ተነሳሕና ነዚ ዝመጽእ ዓመት ከአ በቲ ንሱ ዝደልዮ ሕይወትና ክንመርሕ ብማርያም አቢልና ንለምኖ።
ኦማርያም አደና ካብ ወድኺ ምሕረት ለምንልና ንስሓለፈ ድኽመትና አይትርአዪ ተሓዲስና እሙናት መስከርቲ እምነትና ክንከውን ሓግዝና። ንስኺ አደ ቤተ ክርስትያን ኢኺ እሞ ሎሚ እውን አብ ሕቕፍኺ አንብርና ንበላ።
ርሑስ ብዓለ ፍልሰታ
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ምስ ኤርትራ ኣብ ዘዳውብ ከባቢታት ሱዳን ብሰንኪ ዘጋጠመ ዕልቕልዕ፣ ልዕሊ ሚእቲ ሰባት ከምዝቐተለ ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ሓቢሩ።
ሩባ ጋሽ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ብምውሓዙ ዝፈጠሮ ዕልቕልዕ ዝተሃርመ ከባቢታት ከሰላ ብኣሽሓት ዝቑጸር ኣባይቲ እውን ከምዘዕነወ ተፈሊጡ።
በዚ ዕልቕልቕ ካብ ቤት ንብረቱ ዝተመዛበለ ብኣሽሓት ዝቑጸር ህዝቢ ሱዳን ህጹጽ ናይ መግብን ካልእ መሰረታዊ ጠለባትን ከምዘድልዮ ይግለጽ።
ዞባ ምብራቕ ሱዳን ምስ ከተማ ካርቱም ዘራኽብ መስመር መራኸቢታት’ውን በዚ ዞባ ጋሽ ዝፈጠሮ ዕልቕልቕ ተቛሪጹ ብምህላዉ፣ ነበርቲ’ቲ ከባቢ ህጹጽ ረዲኤት ንክረኽቡ ኣሸጋሪ ኮይኑ’ሎ።
ጋዜጠኛ ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ገለ ነበርቲ’ቲ ከባቢ ውሕጅ ከምዝመጽእ ኣቐዲሞም ስለዝጠርጠሩ ቤት ንብረቶም ገዲፎም ናብ ውሑስ ዝበልዎ ቦታ ከምዝተዓቖቡ ሓቢሩ። እንተኾነ ድሕሪ ሒደት መዓልታት ስንቆም ወዲኦም ብዘይመግብን ማይን ብምትራፎም፣ ብፍላይ ህጻናት ረሳሕ ማይ ክሰትዩ ብብዝሒ ከምዝተራእዩ ሓቢሩ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ሳምንታት ጥራይ ኣብ ከተማ ከሰላ 25 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ ከባቢ 8 ሽሕ ኣባይቲ ዓንዩ ከምዘሎ ኣብታ ሃገር ዝነጥፍ ማሕበር ቀይሕ ወርሒ የመልክት።
ኤል ኒንዮ ብዝፈጠሮ ምዝንባዕ ኩነታት ኣየር ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ገለ ሃገራት ካብ ዓቀን ንላዕሊ ዝናብ ክወርድ እንከሎ ኣብ ገለ ሃገራት ከኣ ድሩቕ ኩነታት ኣየር ብምምጻእ ኣብ ህይወት ሓረስቶት ከቢድ ዕንወት ከምዘኸተለ ኣህጉራዊ ኣገልግሎት ሜትሪዮሎጂ የመልክት።


text:
ሻቡዓይቲ ሰንበት ናይ ዓቢይ
ኒቆዲሞስ
እዛ ቅድስቲ ዕለት “ኒቆዲሞስ” ተባሂላ ትጽዋዕ። ብዛዕባ እዚ ብዝያዳ ቅዱስ ዮሓንስ ወንጌላዊ ኣብ ዝጸሓፎ ኣብ ወንጌል ዮሓንስ 3፡1-20 ተገሊጹ ኣሎ።
ሓደ ካብ ፈሪሳውያን ኒቆዲሞስ ዝባሃል ሰብኣይ ሓለቓ ኣይሁድ ነበረ።
ሓለቓ ኣይሁድ ዝበሎ ብሃብቲ፡ ብመምህርነት፡ ብሽመት እዩ።
ንሱ ብለይቲ (ካብቶም ብመዓልቲ ዝመጹ ኣቐዲሙ) ናብ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ መጸ።
እዚ ናይ ኣይሁድ ሓለቓ ዝኾነ ኒቆዲሞስ ብለይቲ ዝመጻሉ ምኽንያት ነይርዎ እዩ። እዚ ከኣ ፦
ቀዳማይ፡ ብለይቲ ምምጽኡ ኣይሁድ ብክርስቶስ ንዝኣመነ ካብ ቤት ጸለቶም ክሰጉዎ ሓጊጎም ነበሩ እሞ እዚ ዝገበረ ከኣ ንኣይሁድ ስለ ዝፈርሐ እዩ(ዮሓ9፡22)።
ካልኣይ ፡ ብለይቲ ምምጽኡ ኣብ ክርስቶስ ፍጹም እምነት ስለ ዘይነበሮ እዩ (2ቆሮ 3፡14)።
ሳልሳይ፡ ክሳዕ ሎሚ መምህር እና ተባህለ ነይሩስ ኣብ ክርስቶስ ይመሃር ኣሎ መታን ከይብልዎ ውዳሴ ከንቱ ስለ ዝደለየ እዩ።
በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ምኽንያታት ኒቆዲሞስ ብለይቲ ናብ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ መጸ። ከምዚ እና በለ ከኣ ናብ ጎይታ ቀሪቡ ተዛረበ፡ “መምህር ብጀካ እቲ ኣምላኽ ምስኡ ዝኾነ ሰብ ነዚ ንስኻ እትገብሮ ዘሎኻ ተኣምራት ክገብር ዝኽእል ሓደ እኳ የልቦን እሞ ንስኻ መምህር ኴንካ ካብ ኣምላኽ ከምዝመጻኻ ንፈልጥ ኢና” በሎ። እዚ ማለቱ፡ ”መምህር ክትምህር ኢልካ ካብ እግዚኣብሔር ኣብ ኣካል ዘእም ኣካል ባህርይ ዘእም ባህርይ ተወሊድካ ከም ዝመጻኻ ንፈልጥ ኢና። ከመይ እግዚኣብሔር ኣቦ ኣብ ህልውናኻ ዘሎ፡ ንስኻ እንተ ዘይኮይኑ ነዚ ንስኻ እትገብሮ ዘሎኻ ተኣምራት ክገብር ዝኽእል ሓዳ እኳ የልቦን” ንኽብል ዝተዛረቦ እዩ። ጎይታና ኢየሱስ ድማ ካልኣይ ግዜ ዘይተወልደ ንመንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይርእያ ብሓቂ ብሓቂ ይብለካ ኣለኹ ኢሉ መለሰሉ። ኒቆዲሞስ ከኣ ሰብ ምስ ዓበየ ከመይ ገይሩ ክውለድ ይኽእል፧ መሊሱ ናብ ከርሲ ኣዲኡ ኣትዩስ ካልኣይ ክውለድ ይክኣል ድዩ፧ በሎ። ኒቆዲሞስ ምስ ጎይታናን ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ክዘራረብ ከሎ ነዚ ሕቶ እዚ ዝሓተተ፡ ልደተ ስጋ (ናይ ስጋ ልደት ወይ ምውላድ) ስለ ዝመሰሎ እዩ። ነዚ ርድኢት ናይ ኒቆዲሞስ ምስቲ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝበሎ ቃል ሓደ ኮይኑ ስለ ዘይተረኽበ፡ ነቲ ዝተዘርበሉን ዝሓተቶን ክምለሰሉን ክፈልጦን ስለዘለዎ፡ ደጊሙ ነቲ ዘበሎ ቃል ብዛዕባ እንታይ ምዃኑ ቅጽል ኣቢሉ ተዛሪቡ ኣሎ “ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱስን ዘይተወልደ(ጥምቀት ክርስትና ዘይተጠመቐ) ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይኣቱ ብሓቂ ብሓቂ ይብለካ ኣለኹ። ከመይ እቲ ካብ ስጋ ዝተወልደ ስጋዊ እዩ እቲ ካብ መንፈስ ዝተውልደ ከኣ መንፈሳዊ እዩ። እዚ ማለቱ ከኣ፡-
ቀዳማይ ፥ ካልኣይ ክትውለዱ ስለ ዝበልኩኻ ኣይትገረም ።
ካልኣይ፥ በዚ ከይትግረምሲ ካልኣይ ክትውለዱ ብግዲ እዩ።
ቅጽል ኣቢሉ እውን፦
ቀዳማይ፥ ንኣብነት ንፋስ ናብ ዝደለዮ ይነፍስ ባሕሪ ከናውጽ፡ ገረብ ከንቀሳቕስ ከሎ ደሃዩ ትሰምዕ ካበይ ከም ዝመጽእ ናበይ’ውን ከም ዝኸይድ ኣይትፈልጥን ኢኻ። ኣብ ኣርባዕቲኡ መኣዝን ናይ ዓለም 12 መሳኹቲ ንፋስ ኣሎ። እቲ ካብ መንፈስ ቅዱስ ዝውለድ ዝበለ ድማ ከምኡ እዩ። ማለት ብርቀት እዩ ዝውለድ ።
ካልኣይ ፥ መንፈስ ረዲአት ኣብ ዝደለዮ ይሓድር፡ ትንቢት ከናግር፡ ሱባኤ ከቑጽር ከሎ ትሰምዕ። ካበይ ከም ዝመጽእ ናበይ’ውን ከም ዝኸይድ ማለት ሃብቲ ሙሴ ንኢያሱ፡ ሃብቲ ኤልያስ ንኤልሳዕ ከመይ ኢሉ ከም ዝወሃብ ግና ኣይትፈልጥን ኢኻ (ዘሁ27፡33, 1ነገ19፡19, 2ነገ2፡9-14)።
ሳልሳይ፥ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ዝደለዮ ይሓድር። ቋንቋ ከናግር ምስጢር ክትርጉም ከሎ ትሰምዖ ካበይ ከም ዝመጽእ ናበይ ከም ዝኸይድ ግና ኣይትፈልጥን ኢኻ። እቲ ካብ መንፈስ ቅዱስ ዝውለድ ድማ ከምኡ እዩ ማለት ብርቀት እዩ።
ነዚ ዝሰምዐ ኒቆዲሞስ “እዚ ድኣ ከመይ ኢሉ ክኸውን ይኽእል” ኢሉ ደጊሙ ነቲ ዘይበርሃሉ ንኽበርሃሉ፡ ዘይተገልጸሉ ድማ ጽቡቕ ገይሩ ምእንቲ ክርድኦ መሊሱ ሕቶ ሓተተ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ “ንስኻ መምህር እስራኤል ኢካ ነዚ ነገር እዚ’ዶ ኣይትፈልጥን፧ (ንስኻ መምህር እስራኤልሲ ነዚ ነገር እዚ ኣይትፈልጥን) በሎ። ብሓቂ ብሓቂ ይብለካ ኣለኹ እንፈልጦ ንዛረብ ዝረኣናዮ እውን ንምስክር ኣለና። ነዚ ምስክራትና ግና ኣይትቕበልዎን ኢኹም ዘለኹም። ናይ ምድሪ ነገር ነጊረኩም ካብ ዘይትኣምኑስ ናይ ሰማይ ነገር እንተ ነጊረኩም ግዳ ከመይ ገይርኩም ክትኣምኑ በሎ። ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ከም ዘሎ፡ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ “እንፈልጦን ዝረኣናዮን ማለቱ ንገዛእ ርእሱ ምስ ዮሓንስ መጥምቕ ቆጺሩ እዩ። ብዛዕባ ናይ ሰማይን ናይ ምድርን ምባሉ ከኣ እዚ ኣብ ምድሪ ዝፍጸም መንፈሳዊ ልደት ምኽንያት ኣለዎ፡ ማይ ቀሪብካ ብጸሎትን ብጥምቀትን ብንፍሓተ እስትንፋስን እዩ ዝፍጸም። ሰማያዊ ልደት ተባሂሉ ዘሎ ግና ምኽንያት ዘይብሉ ፍሉይ ልደተ ሙታን (ትንሳኤ ምዉታን) እዩ። “ብጀካ እቲ ካብ ሰማይ ዝወረደ ኣብ ሰማይ እውን ዘሎ ወልደ እጓለ እመሕያው(ወዲ ሰብ) ሓደ እኳ ናብ ሰማይ ዝዓረገ የልቦን” በሎ። እዚ ዝበለ’ውን ካብ ሰማይ ዝወረደ ወዲ ሰብ ምባሉ ድማ ናይ ሰብ ባህርይ ለቢሱን ተዋሃሂዱን ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ስለዝኾነ (ዮሐ 6፡62) ናይ ስጋ ባህርይ ንቓል ናይ ቃል ባህርይ ንስጋ ኮነ ከም ዝበለ (ቅዱስ ቄርሎስ ክፍሊ 9)። ከምቲ ሙሴ ንተመን ዝሰቐሎ ወልደ እጓለ እመሕያው (ወዲ ሰብ) ክርስቶስ ድማ ከምኡ ክስቀል ይግባእ እዩ። ክርስቶስ ኣምላኽና ስለምንታይ እዩ ዝተሰቕለ እንተበልና፡ ዝተነግረ ትንቢትን ምሳሌን ንምፍጻም እዩ።
ትንቢት፥ “ስቅልተ ተሬእያ ለሕይወትከ” ዝበሎ እዩ(ዘዳ 28፡66)።
ታሪኽ
እስራኤላውያን ሓደ ግዜ ብምኽንያት መግቢ ኣብ ልዕሊ እግዚኣብሔርን ኣብ ልዕሊ ነቢይ ሙሴን ኣጉረምረሙ። እግዚኣብሔር ከኣ መርዛማት ኣትማን ሰደደሎም እሞ ካብ እስራኤል ብዙሕ ህዝቢ ሞተ። ሽዑ እቶም ህዝቢ ናብ ነቢይ ሙሴ መጺኦም ኣብ ልዕሊ እግዚኣብሔርን ኣብ ልዕሌኻን ብምዝራብና ሓጢኣት ገበርና። ነዞም ኣትማን ከርሕቐልና ንእግዚኣብሔር ለምነልና በልዎ። ነቢይ ሙሴ ድማ ምእንቲ ህዝቢ ለመነ። እግዚኣብሔር ከኣ ካብ ኣስራዚ ተመን ሰሪሑ ኣብ ባላ ክሰቕለሎም ብተመን ዝተነኽሰ ዘበለ ድማ ነቲ ተመን ኣስራዚ ጠሚቱ ከም ዝሓዊ ነገሮ እሞ ነቢይ ሙሴ ከምኡ ገበረ፡፡ ብተመን ዝተነኽሰ ዘበለ ኩሉ ድማ ናብቲ ተመን ኣስራዚ ምስ ጠመተ ይሓዊ ነበረ (ዘሁ 21፡5-9)። እዚ ምሳሌ እዩ። ንእስራኤላውያን ነኺሱ ዝጎድኦም ተመን ናይ ዲያብሎስ ምሳሌ፡ ተመን ብመርዙ ከም ዝጎድእ፡ ዲያብሎስ ድማ ብግብሩ ይጎድእ እዩ(ራእ 12፡9)። ካብ ኣስራዚ ዝተሰርሐ ተመን ናይ ክርስቶስ ምሳሌ እዩ፡ ተመን ኣስራዚ ብምሳሌ ተመን ከም ዝተሰቕለ፡ ክርስቶስ ከኣ ምስ በደለኛታት ተቆጺሩ ተሰቕለ(ኢሳ 53፡12)። ካብ ኣስራዚ ዝተሰርሐ ተመን መርዚ ዘይብሉ ጽሩይ ከም ዝኾነ ክርስቶስ ከኣ ጽሩየ ባህርይ እዩ። ተመን ኣስራዚ ኣብ ባላ ከም ዝተሰቕለ እሞ ብተመን ዝተነኽሱ እስራኤላውያን ንዕኡ ርእዮም ከም ዝሓወዩ፡ ክርስቶስ ድማ ብእኡ ንዝኣምን ዘበለ ብስቕለቱን ብሞቱን ከድሕን ከም ዝተሰቕለ ዝገልጽ ምሳሌ እዩ።
ኒቆዲሞስ ሓለቓን ሃብታምን ብዓል ብዙሕ ጸጋን እኳ እንተነበረ፡ ካብቲ ሕይወት ዝህብ ኣምላኽ ሕይወት ዘውህብ፡ ንልቢ ዘረስርስ፡ ካብ ሓጢኣት ዝፈሊ ንጹህ ኣምላኻዊ ቃል ክሰምዕን ክመሃርን ጸልማት ኮይኑኒ ከይበለ፡ ቀትሪ ኣብ ስራሕ ውዒለ እየ ከዕርፍ ብዘይ ምባል ኣብ እግሪ ጎይትኡ ኮፍ ኢሉ ልቡ ከፊቱ ስለ ዝተማህረ ናይ ክርስቶስ መስካሪ ኮይኑ እዩ። ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንድሕነት ዓለም ኣብ ቀራንዮ ምስ ተሰቕለ ድማ፡ እንሆ ንስጋ ናይ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ክቐብር ዝበቕዐ ኒቆዲሞስ ምስ ዮሴፍ እዩ። ስለዚ ትሕትና ፍቕሪ ኣምላኽ ከም ዝህልወካ ትገብር። እንሆ ኣብ እግሪ ጎይታ ኮፍ ኢሉ ዝተማህረ ኒቆዲሞስ፡ ብዝተማህሮ ኣይከደን እንተኾነ። ነቲ ዝተማህሮ ብትብዓት ክምስክረሉ፡ ኣብ ቅድሚ ንጉስ ጲላጦስ ከኣ ሞጎስ ክረክብ ክኢሉ እዩ። እዚ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ንስጋ ናይ መድኃኔኣለም ክርስቶስ ብኽብሪ ንኽቀብር ዝኸኣለ (ማቴ 27፡53-66)።
ሎሚ’ውን ንሕና ኩሉ ትዕቢት ኮነ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዘየብጽሓና፡ ቃል ኣምላኽ ንኸይንሰምዕ ዝዕንቅፉና ነገራት ገዲፍና ኣብ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ክንርከብ፡ ኣብ እግሪ ኣቦታትና ተረኺብና ክንመሃርን ክንመዓድን ይግባእና።
መዝሙር ንባባት ስብከት
ሆረ ኃቤኁ ሮሜ 7፡1-12 መዝ 119፡62-63
1ዮሓ 4፡18-መፈ፣
ግ.ሓዋ 5፡34-ፍጻ
Leave a comment


text:
እዚ መጽሓፍ ብቐንዱ ናይ ሓርበኛ ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ናይ ቃልሱ ጉዕዞ ዝድህስስ እዩ። እዚ መጽሓፍ ናብ ኢድ ኣንበብቲ ንኽበጽሕ ዕድመ ሓደ መንእሰይ ማለት 35 ዓመታት ዝወሰደ ዓቢ ናይ ድርሰት ስራሕ እዩ። እዚ መጽሓፍ ካብቶም ቅድሚ ሕጂ ዝተደርሱ ናይ ትግርኛ መጻሕፍቲ በዓይነቱ ይኹን ብትሕዝቶኡ ፍልይ ዝበለ እዩ። ደራሲ ተጋዳላይ ሃይለስላሴ ወልዱ ነዚ መጽሓፍ ኣብ ጊዜ ቃልሲ ንናጽነት ፈሊሙ ኣብ ጊዜ ናጽነት ድማ እዩ ዛዚሙዎ።
ደራሲ: ናይ ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ናይ ቃልሲ ብጾቱ ብኣካል ንክረክብ፡ ሓቀኛ ሓበሬታ ንኽእክብ ክሳብ ሱዳን ከስላን: ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ካኣ ከበሳን ቆላን ብምኻድ፡ ሓበሬታን ጭብጥታትን ንምእካብ ቀትርን ለይትን ጺዒሩ ንሕትመት ዘበቐዐ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ቀረባ እዋን ታሪኽ ዘዘኻኽር ታሪኻዊ መጽሓፍ ዘቕረበ እዩ።
እዚ ማለት ብሓደ ወገን ናይ ደራሲ ትዕግስትን ጽንዓትን፡ በቲ ካልእ ድማ ደራሲ ታሪኻዊ ሓላፍነት ተሰኪሙ ከምዚ ዓይነት ጽፈት ዘለዎ መጽሓፍ ንሕትመት አብቒኡ ኣብ ኢድ ኣንበብቲ ምብጽሑ ምስጋና ይውሕዶ’ምብር ኣይበዝሖን እዩ። ትሕዘቶ ናይቲ ታሪኽን ኣቀራርባ ናይ ደራስን ንህሉዊን ንመጻኢ ወለዶን ሓደ ዓቢ ናይ ታሪኽ ቅርሲ ገጸ-በረኸት ከም ዘበረከተልና ጌርና ክንርእዮ ይግባኣና። ስለዚ ካኣ እዩ ንደራሲ ብግቡእ ክንፈልጦ፡ ክንርደኦን ከነምስግኖን ዝግባኣና። ምስጋና ጥራይ ንበይኑ እኹል ሰለዘይከውን ነዚ መጽሓፍ ገዚእና ኣንቢብና ልክዕ ከም ታሪኻዊ ቅርሲ ኣብ ከብሒ ገዛና ምቐማጥ ናይ ነብስወከፍ ዜጋ ሓላፍነት ይኹን። ምኽንያቱ ኣብዚ ሕጂ እዋን ናይ ህዝብታትን ሃገራትን ታሪኽ ብበዓል መንን ብኸመይን ይጻሓፍ ከምዘሎ ኣዳቒቕና ሰለ እንፍልጥ። ቅድሚ ሕጂ ታሪኽና ይኹን ናዓና ዝምልከት ዝጽሕፉ ዝነበሩ ጓኖት እዮም ነይሮም፡ ሰለዚ ይእከለና! ታሪኽና ክጽሕፉ ዝኽእሉ ብቑዓት ደረስቲ ኣለውና’ሞ ካባና ምትብባዕ ጥራይ እዩ ዘድዮም።
ደራሲ ተጋዳላይ ሃይለስላሴ ወልዱ ብ1948 ተወሊዱ፡ ናይ ቀዳማይን ካላኣይ ደረጃ ትምህርቱ ኣብ ኤርትራ ድሕሪ መዝዛም ናብ ኣዲስ ኣበባ ብምኻድ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መሰልጠኒ መማህራን ኢንስቲትዩት ናይ ሓደ ዓመት ትምህርቲ ወሲዱ። ካብ 1970-1973 ኣብ ጋምቤላ ከም መምህርን ኣብ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ከም ጸሓፊ ኮይኑ ከሰርሕ ከሎ፡ ካብ 1973-1975 ኣብ ጉዳይ ቃልሲ ኤርትራ ኢድ ኣሎካ ተባሂሉ ኣብ ”ኣለም በቃኝ” ቤት ማእሰርቲ ተኣሲሩ። ካብ 1976 ካኣ ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ተጸምቢሩ ከብቅዕ፡ ክሳብ 1982 ኣብ ተዋጋ ሓይሊ፡ ካብ 1983-1992 ካኣ ኣብ ሚኒስትሪ ዜናን መጓዓዝያ ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ስራሕ ቦታ ተመዲቡ አገልጊሉ እዩ።
እዚ መጽሓፍ ናይ ሓርበኛ ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ታሪኽ ካብ ቁልዕነቱ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ዘዘንቱ ታሪኻዊ ሰነድ፡ ምስ ናይ ቃልሲ ብጾቱን ኣብዚ ታሪኽ ቅርበት ምስዝነበሮም ሰባት ዝተገብረ ቃለ-ምልልሰን ምስ ኣብቲ ጊዜ ዝነበሩ ሰነዳትን ብምትእኽኻብ ዝተሰርሐ ዓቢ ትሕዝቶ ዘለዎ ታሪኻዊ መጽሓፍ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ነቶም ቅድሚ ሕጂ ምድንጋራት ፈጢሮም ዝነበሩ ናይ ታሪኽ ሃጓፋት መሊሱ ዝመልአ ዓቢ ኤርትራዊ ቅርሲ እዩ።
ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ብ1915 ሃበራዳ ሞጎራይብ ኣብ ዝባሃል ቦታ ተወሊዱ ብሕርሻ ዝናበር ከምዝነበረ፡ ብ1935 ምስ ጥልያን ኣብ ዕስክርና ተኸቲቡ ከምዝነበረ፡ ካብ 1940-1941 ካኣ ኣብ ሱዳን ናይ ከሰላ ኣኽባር ጸጥታ ተመዲቡ ይሰርሕ ከምዝነበረን ካላኣይ ኵናት ዓለም ምስ ኣብቀዐ ደማ ናብ ሃገሩ ከም እተመለሰ ይዝንቶ። ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ብ1951 ኣብ ኤርትራ ምምሕዳር እንግሊዝ ዘውጸኦ ናይ ምሕረት ኣዋጅ ተቐቢሉ ናብ ሃገሩ ተመሊሱ እኳ ተነበረ፡ ኣብ ጊዜ ፌደረሽን ገለ ገለ ሓይልታት ኤርትራ ሕብረት ምስ ኢትዮጵያ ንዝብሉ ምንቀስቓሳት ኣጥቢቑ ይቃዎሞ ሰለዝነበረ፡ ብ1961 ብረታዊ ቃልሲ ንምጅማር ናይ መጀመርያ ጥይት ብምትኳስ ቃልሲ ዝፈለመ።
ኣብ መወዳእታ ደራሲ ካሕሳ ስርሑ ዝደረሶም መጻሕፍቲ ክግዝኡን ክንበቡን ከለው ሰለዝኾነ፡ እዚ ናይ ደራሲ ዕደመ ዝበልዐ መጽሓፍ ኣብ እንዳ ነፍሲወከፍ ኤርትራዊ ቤት ክህሉ ማለት፡ ኣብ ገዛኻ ሓደ ዓቢ ኤርትራዊ ናይ ታሪኽ ቅርሲ ከም ምቕማጥ እዩ ዝቑጸር። ምኽንያቱ ልዕል ኢሉ ከምዝተጠቐሰ እዚ ደራሲ 475 ገጽ ዘለዎ ካብ ታሪኻዊ ሓላፍነት ተበጊሱ ከም እኽሊ ዝብላዕ፡ ከም ማይ ዝስተን ብህዋሳትና ዝድህሰስ ዓቢ ታሪኻዊ ሰነድ ሰለዘቐረበልና።
እዚ ሕጂ ” ዝኽሪ ባሕቲ መሰከረም ” እንዳበልና ካብ 1961 ጅሚሩ ንዝሓለፉ 60 ዓመታት ሓደ መስከረም ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ኢልና እንኽብሮ ዕለት ምስ ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ብቐጥታ ዝታኣሳሰር ሰለዝኾነ እዛ መጽሓፍ ምግዛእ፡ ምንባብን ብኽብሪ ድማ ኣብ ዝኸበረ ቦታ ከነቐምጦ ይግባኣና፡ ምኸንያቱ ታሪኽ ኤርትራ ክቡር ቅርሲ ሃገር ሰለዝኾነ።


text:
ህዝቢ ዘርኣየና ፍቕሪ ከም ናብ ካልኣይ ገዛና ዝመጻና'ዩ ተሰሚዑ ክብሉ ኣብ ባህርዳር ዝርከቡ አባላት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ትሕቲ 23 ዓመት ገሊጾም::
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣብ ግጥማት ኩዕሶ እግሪ ማእከላይን ምብራቕ ኣፍሪቃ ሴካፋ ንምስታፍ ብሶሉስ ናብ ባህርዳር ዝኣተወት ክትከውን ከላ ጽባሕ ቀዳም ፈላማይ ግጥማ ምስ ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ከተካይድ'ያ::
ሓደ ካብ አባላት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ትሕቲ 23 ዓመት ዝኾነ ሮቤል ተክለማርያም ካብ ቕድሚ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ጀሚሩ ምስ ጋንታ ቡና ኢትዮጵያ ክጻወት ዝጸንሓ'ዩ፥ ንሱ "ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብደም ዝተኣሳሰረ ሓደ ህዝቢ እንተኾነ ኩነታት ብዝፈጠርዎ ጸገም ተረሓሒቖም ጸኒሖም'ዮም" ይብል::
ሮቤል ብተወሳኺ ንክልቲኡ ህዝቢ ዝኣስሮ ሓደ ሓይሊ ኣሎ ንሱ ድማ ፍቕሪ'ዩ ኢለ'የ ዝኣምን ይብል::
ሳዶር የማነ ወዲ 21 ዓመት አባል ሃገራት ጋንታ ኤርትራ'ዩ: "ንኢትዮጵያ ኮነ ኢትዮጵያዊያን ብስም ጥራይ'የ ዝፈልጦም፥ ናብ አዲስ አበባ ክትኸዱ ኢኹም ምስተባሃልና ፍሉይ ስምዒት'ዩ ተሰሚዑኒ ባህርዳር ምስ ኣተና ድማ ህዝቢ ዝተፈለየ ፍቕሪ'ዩ ኣርእዩና ካብ ገዛይ ወጺኣ ናብ ካልኣይ ገዛይ ከምዝመጻእኹ'ዩ ተሰሚዑኒ" ክብል ሓቢሩ::
ኣብ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ቴክኒካል ዳይሬክተር ዝኾነ ኣቶ ዳንኤል ዩሃንስ ቕድሚ 30 ዓመታት ኣብ ዩኒቨርሲቲ ጅማ ተማሃራይ ምንባሮም ብምግላጽ በዚ ውድ ድር ምክንያት ካብ ዘቐመጥዎም ሰለስተ ዒላማታት ሰላም:ፍቕሪን ምትሕስሳብን ከምዘዕወቱ ይገልጹ::
ኣቶ ዳንኤል ኣብ መወዳእታ ንዝኽሪ'ቲ ግጥማት ተጻወቲ ድሕሪ'ቲ ውድድር ፈልሲ ናይ ምትኻል ስነ ስርዓት ከምዘካይዱ'ውን ሓቢሮም ኣለው::


text:
Radio Erena: 13 May 2021
ኣብ ስዊዘርላንድ፡ ዑቕባ ንምሕታት፣ ኣብ ግዝያዊ መጽንሒታት ዝርከቡ ስደተኛታት፣ ኣብ ልዕሊኦም ሓይሊ ዝተሃወሶ ዓመጽን ኣካላዊ ጎነጽን ዝርከቦ ዝተፈላለየ ምግሃስ መሰላት ክካየድ ከምዝጸንሐ ማዕከን ዜና RTS ኣብ ዘካየደቶ መርመራዊ ጸብጻብ ኣቃሊዓ።
ሓተትቲ ዑቕባ ከእንግድ ተባሂሉ ብፈደራላዊ መንግስቲ ኣብ ዝቖመ ሽዱሽተ ማእከላት፣ እቲ በደላትን ዓመጽን፣ በቶም ከም ኣባላት ሓለዋን ጸጥታን ኮይኖም ብናይ ብሕቲ ኩባንያታት ዝተቖጽሩ ሰራሕተኛታት ከምዝተፈጸመ’ዩ ተገሊጹ።
ብመሰረት እቲ ቀሪቡ ዘሎ ጸብጻብ፣ እቶም ኣባላት ጸጥታ፡ ኣብቲ ማእከላት፣ ጸጥታ ከስፍኑ ዝተቖጽሩ ክንሶም፡ ዝተፈላለየ ምኽንያታት እናተጠቕሙ፣ ኣብ ልዕሊ ሓተትቲ ዑቕባ ከም ማህረምቲ፡ ጎነጽ፡ መቕጻዕቲ፡ ኣብ ኮተይነር ምእሳር፡ ዘለፋን ኣካላውን ስነ ኣምሮኣውን በደላት’ዮም ኣውሪዶም።
ኣብ 2020 ጥራይ ብድምር፣ ኣስታት 1500 ሓተቲ ዑቕባ በደል ከምዝበጽሖም ዝገልጽ ዝተፈላለየ ጥርዓናት ናብ ፈደረላዊ መንግስቲ ኣቕሪቦም’ዮም።
ኣብ ቡደን ዝተባህለ ማእከል ከም ኣብነት ዘቕረብ እቲ ጸብጻብ፣ ሓደ ሞሮካዊ ሓታቲ ዑቕባ፣ ኣብ እዋን ዛሕሊ ፣ መሞቒ ራድያቶር ኣብ ዘይብሉ ኮንተይነር ከምዝተዓጽወ ጠቒሱ።
ፈደረላዊ መንግስቲ ስዊዘርላንድ ኣብ ልዕሊ እቲ ተፈጺሙ ዝተባህለ በደላት ምጽራይ ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ሰለስተ ማእከላት ዝሰርሑ ዝነበሩ 14 ሰራሕተኛታት ብኡ ንብኡ ካብ ስራሕ ሰጕጉ።
ብመሰረት ፈደራላዊ ሕጊ ስዊዘርላንድ፣ ኣባላት ጸጥታ ናይቲ ማእከላት፣ ንዘጋጥም ባእሲ፣ ዕግርግር ይኹን ካልእ ዘይምርድዳእ ናብ ፖሊስ ብምድዋል ክሕብሩ ደኣ’ምበር፣ ኣብ ልዕሊ ሓተትቲ ዑቕባ ጎነጽ ኮነ ሓይሊ ክጥቀሙ መሰል የብሎምን።
ፈደረላዊ መንግስቲ ስዊዘርላንድ፣ ኣብተን ሓተትቲ ዑቕባ ከተኣናግዳ ተባሂለን ኣብ 2019 ዝቖማ ሽዱሽተ ማእከላት፣ ኣብ 2020 ንሓለዋን ጸጥታን ጥራይ ኣስታት 59 ሚልዮን ኤውሮ ወጻኢ ከምዝገበረ ይገልጽ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
=====================


text:
ፍዳታት ግርጋ 20 ስኔ 2014 ኤርትራ ፋሪዕ እክባ ሙርቛ ብሊኑዅ ኤርትራ
ፍዳታት ግርጋ 20 ስኔ 2014 ኤርትራ
ፋሪዕ እክባ ሙርቛ ብሊኑዅ ኤርትራ
እና ግርጋ ኒን ዪና ገሽ ጃብራ መኸልትኖ ላሕመዲ ፍትሕዲሲ ከለብስኖ ገንደልኖ፣ ሕልነስ በበርኖ፣ ዪና ጉጉሲ ጠፍሕድናዅ ግርጋ ኣኽሮ ጨበርሰኵ። ደኮው እያማትል ወክት ሓርብ ጂብናሩዅል (መግዛእቲ) ለመለምል ገሪው ሻን ለብኑዅ። ንኪ ዪና ኮሊትል ናልድ በጃኸው ፍትሕ በኾርነድ ክረው ገሪው ግን። ኒን ደው ዪሮ ትክል በደልስሮ እና ታና 20 ስኔሩዅ ቲዃ ናሳሓድድ በርህድና ጀረብደኵ። 1950 ብርፍ ያኹ ጉግ ሆደሩዅ ከታ ዕላማ ሻኾ ፈርነዲን እና ናን ህንብናኹሲ እዃሮ ዋነት ናውክ ኤርእናዅ ግን። እና ደርብ ኒን ናጝር እምንድክ ሆደ ቆማታኹድ ሻክሰገን እምንዳዅ ኣኽሮ ኣኽላ። ኣዳም ኒ ዓዋዲዲ ኒ ጋብዲ ኒ ብረዲትልድ ሙኵድሰን ናው የናዅስክ እሳዅ ገንጂና ኣከኵ። ፍዳታት ዪነው ዪና ብራዲ ይና ሙርቛዲር ኤርደት ኣኽኖ ፍትሕዲ ላሕመዲ ነገስሮ ግን ናው ለብናዅ። እና ጉግ ኒስ ተብድና ግን ና ፊነስ እምድክ ቲዃ በርህድና። ናውክ ኤርትሪን ክሱሰንኻ ሙርቛ ብሊኑዅ ኒ ኤውርናሲ ወደቅዶ ጃቢትሮ ቀደረላ። ኤውርናርዲ ላሕመዲ ገቢለት ርድቕ ግን። እምነት፣ ዓዋዲ፣ ጋብ፣ ዲባ ሻኑኹ፣ ብራ፣ ኔን ሙርቑ ሰርጎ ግን። ሙርቋ ፋርዕ (ዲምክራስያዊ) ደርብ ቦሎቲክዅ እክብሰጘን (ውደብሰገን) ጠፍሓት ሻኽላ። ኒስ በኾረን ኒ ድዳ ግን። ዪን ብሊን ዪና ድዳ ዪነል ኣኽጊን ፈሀምንጝ ፈጠንጝ። ገነው ደርፍፍ ህግደፍቲ ኣዃሮረው ግን። ናት ድምና ኣትፋገርደው ኣኽላ። እና በዳን ወክት ሲ ሰዓርኖሉ ቀደርናዅ፣ ዪና ሙርቖድ እክብስኖ ላሕመድ፣ ለመለምዲ ክድመትድሲ ካያ ግን። ድርጛዅ ደርብ ተምኔትነዲ፣ ጨጚዕ ኤሪዉኹ ተክለብነዲ፣ ወረበስ ሓምስሮ፣ ኮሊት እና ናን ህንብራኹሊ ካያ ኣኽጚ ኒስጝ ጂባዅል ለብድና እንትጚን ፋሪዕ እክባ ሙርቛ ብሊኑዅ ኤርትራ ሰሄረቲ። እና ፍዳታት ግርጊል ዪና ላሕመዲ ዪና ናይዲት ሻኽኖ አሪ ጋባይልዲ ልፍናርድ ለመለም ዪኖ ቆል ቱንን።
ፍዳታት ዲምክ ኤልብስናው!!!
ና ኣፋይኻ ገፍትእስናው!!!
ፋሪዕ እክባ ሙርቛ ብሊኑዅ ኤርትራ


text:
Radio Erena: 01 February 2018
ኣብዛ ዝሓለፈት ዓመት 5.5 ሚልዮን ዜጋታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ካብ መነባብርኦም ከምዝተፈናቐሉ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ምውህሃድ ሰብኣዊ ጉዳያት ናይ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝዘርግሖ ጸብጻብ፣ ካብቶም 5.5 ሚልዮን ዜጋታት እቶም 4.1 ሚልዮን ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ዝተመዛበሉ ኮይኖም እቶም ዝተረፉ ድማ ናብ ጎረባብትን ካልኦት ሃገራትን ዝተሰዱ ምዃኖም ኣስሚርሉ።
ኣብ ዓመተ 2017፣ ብደረጃ ዓለም እቲ ዝበዝሐ ምፍንቓል ደቂ ሰብ ዝተራእየሉ ዞባ፣ ሽዱሽተ ሃገራት ዝሓቖፈ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮይኑ ብኡ መጠን ከኣ እቲ ዝበዝሑ ስደተኛታት ዝተዓቝብሉ ዞባ’ዩ።
ጠንቒ ምፍንቓል ዜጋታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኵናት፣ ደርቂን ፖለቲካዊ ስርዓታትን ምዃኑ ዝጠቐሰ ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት፣ ተመዛበልቲ ንጾታዊ ዓመጽ፣ ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ፣ ሕማማትን ካልእን ከምዝተቓልዑ ኣተሓሳሲቡ።
እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ፣ ኣብዚ ዞባ 5.2 ሚልዮን ቆልዑን ኣዴታትን ብዋሕዲ መኣዛዊ መግብታት ከምዝተጠቕዑ ኣመልኪቱ።
መብዛሕቶም እዞም ግዳያት ዋሕዲ መኣዛዊ መግብታት ከኣ ኣብ ኢትዮጵያን ሶማልን ከምዝርከቡ ጠቒሱ።
ሕቡራት ሃገራት ኣቐዲሙ ኣብ ዝዘርግሖ ጸብጻብ፣ ኣብዛ ዝሓለፈት ዓመት ኣብ ኤርትራ ልዕሊ 15 ሽሕ ቆልዑ ብዋሕዲ መኣዛዊ መግብታት ከምዝተጠቕዑ ምግላጹ ይዝከር።
ብስደትን ሰብኣዊ ቅልውላዋትን ቀዳሚ ቦታ ሒዙ ዘሎ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ጅቡቲ፣ ሶማልን ኬንያን ዝሓቖፈ’ዩ።


text:
ቅድድም ብሽክለታ፡ ቱር ዲ ፍራንስ፡ ትማሊ ተዛዚሙ፡ ኣብ ሓፈሻዊ ውጽኢት ብሪጣንያዊ ክሪስቶፈር ፍሩም ተዓዋቲ `ቱር ዲ ፍራንስ` ኮይኑሎ።
ኮሎምብያዊ ኲንታና ካልኣይ፡ ስጳኛዊ ቨልቨርደ ድማ ሳልሳይ ኮይኖም ተዓዊቶም ኣለዉ።
ኤርትራዊ መርሃዊ ቁዱስ ካብ ክለብ ኤም ቲ ኤን ኩበካ ፡ኣቐዲሙ ኣብ መበል 55.5 ኪሎ ሜተር ኣብ ዝተኻየደ ቅጽበታዊ ውድድር ካልኣይ ኮይኑ መስመር ብምርጋጽ 17ነጥቢ ሓፊሱ`ሎ። መርሃዊ ድሕሪ ኣንድሪ ግሪቭኮ ተቐዳዳማይ ክለብ ኣስታናዩ ናይ ካልኣይ ደረጃ መስመር ረጊጹ።
ኣብ ደረጃ ከለባት ድማ፡ እታ ክልተ ኤርትራውያን ዝሓቆፈት ደቡብ ኣፍሪካዊት ክለብ ኤም ቲ ኤን ኩበካ ኣብ ናይ ፈለማ ግዜ ሱታፌኣ፡ ናይ ሓምሻይ ደረጃ ሒዛ ቱር ዲ ፍራንስ ፈጺማቶ`ላ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ President Jacob Zuma ንጋንታ MTN-Qhubeka ኣብ`ቲ 112 ዓመት ዘቁጸረ ቱር ዲ ፍራንስ ብምስታፍ ቀዳመይቲ ኣፍሪቃዊት ጋንታ ብምዃናን ብዘርኣየቶ ዓወታትን እንቋዕ ኣሓጎሰና ኢሎም። ኣተሓሒዞም፡ ወዲ መሓዛ ሃገር ኤርትራ ዝኾነ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት ኣንበሳ ዓቐብ ኮይኑ ብምዕዋቱ ተሓጉሰ`የ ኢሎም።
ፕረሲደንት ጃኮብ ዙማ፡ ብMTN-Qhubeka ሓበን ከምዝተሰምዖም ብምግላጽ ንዝበለጸ ዓወት ሰናይ ትምኒቶም ገሊጾምሎም ኣለዉ።
ብኻልእ ወገን፡ ንዳንኤል ተኽለሃይማኖትን ንመርሃዊ ቅዱስን ኣብ ኣስመራ ናይ ጅግና ኣቀባብላ ንምግባር ምድላዋት ይግበር ከምዘሎ፡ ንኮሚሽን ስፖርትን ባህልን ዝጠቐሰ ሻባይት ኣፍሊጡ`ሎ።


text:
ኢንጅነር ሃይሉ ሻውል ኣብ 2005 ኣ/ፈ ዝተኻየደ ምርጫ ስዒቡ ብዝተልዓለ ህውከት ምኽንያት ተኣሲሮም ዝነበሩ መራሒ ተቓዋሚ እዮም።ንሶም ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዓብዪ ዓወት እንተኾነ’ውን ዘላቒ ኣይኸውንን ይብሉ።
ንሶም ብዙሕ ዝልወጥ የለን ይብሉ።’’ዕላማ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ህዝቢ ስግኣቱ ንኽገልፅ፣መንግስቲ ድማ ንኽሰምዕን ምናልባሽ እውን ፖሊስታቱ ንኽልውጥን እዩ።ኣብዚ ግን እዚ ኮይኑ ኣይፈልጥን።’'
’
ምስ ኣቶ ሃይሉ ሻውል ኣብ ማእሰርቲ ዝነበሩን ሎሚ’ውን ኣብ ፖለቲካ ብዕቱብ ይሳተፉ ዘለውን ዋና ፀሓፊ ተቓዋሚ ፓርቲ ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ኣቶ ኣስራት ጣሴ እውን እቲ ሰልፊ ዓብዪ ዓወት እዩ ይብሉ።
ከምዚ ክቕፅልን ካልኦት እውን ንኽስዕብዎን ተስፋ ኣለዎም።ተቓወምቲ ፓርትታት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ፅዕንቶ ካብ ምሕዳር ካሊእ መማረፂ የብሎምን ይብሉ ብምውሳኽ ኣቶ ኣስራት።
ካብ 1991 ኣ/ፈ ጀሚሮም መራሒ ተቓዋሚ ዝኾኑ ፕሮፌሰር በየን ጴጥሮስ ብወገኖም ንፃዕርታት ሰማያዊ ፓርትን መናእሰይ ኣባላቱን ብምንኣድ ንቕድሚት ብዙሓት ፈተናታት ከምዝፅበዩዎም ይሕብሩ።
እቲ መንገዲ ብቐሊሉ እትኸደሉ ክመስል ይኽእል ይኸውን ምስበሉ ኣስዒቦም ‘’ንዝተሓላለኸ ሽግራት ፖለቲካዊ ፓርትታት ኢትዮጵያ ኣስፍሕ ኣቢሎም ክርኢዎ ኣለውም።’’
ኣብ ደንበ ተቓውሞ ተሓዊሱ ንእምነቱ ዝቃለስ ዘሎ መንእሰይ ወለዶ ምስ ምኽፋል ብዙሕ መስዋእነት ከምዝኾነ ኣቶ ኣስራት ይገልፁ።‘’ንነፃነትና ክንቃለስ ኣለና።ነፃነት ድማ ብነፃ ኣይርከብን።ሓደጋ ክህልዎ እዩ።’’
ሰማያዊ ፓርቲ ናይ ፖለቲካ እሱራት ንኽፍትሑን ተወሳኺ ፖለቲካዊ ነፃንት ንኽረጋገፅን ሓዊሱ ዘቕረቦም ሕቶታት እንድሕር ዘይተመሲሎም ኣብ ውሽጢ ሰልሰት ወርሒ ካሊእ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከካይድ እየ ኢሉ’ሎ።


text:
ቐፃሊ ስራሕ ምምሕዳር ሲዳማ ምርግጋፅ ሰላምን ህዝብታት ድማ ሓቢሮም ዝነብሩሉን ዝዓብይሉን ምቹእ ኩነታት ምፍጣር እዩ ኢሎም ዋና ኣማሓዳሪ ዞባ ሲዳማ ኣይተ ደስታ ሌዳሞ::
እቶም ዋና ኣማሓዳሪ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ህዝበ ውሳነ ሲዳማ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተጀመረ ህንፀት ስርዓት ዲሞክራሲ መርኣያ እዩ ኢሎም::
ዋና ኣማሓዳሪ ሲዳማ ኣይተ ደስታ ሌዳሞ ሎሚ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ እቲ ህዝበ ውሳነ ብሰላማዊ መንገዲ ምዝዛሙ ሓቢሮም:: ህዝቢ ሲዳማ ክልል ኮይኑ ክውደብ ንዘመናት ክሓትት ጸኒሑ እዩ: ኮይኑ ግና መራሕቲ ቅድሚ ሐጂ ስለዘይመለስዎ ዋጋ ኣኽፊሉና እዩ ኢሎም:: ብመሪሕነት ቀዳማይ ሚንስትር ዶክተር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ድሕሪ ምምፅኡ ግና ሕቶ ህዝቢ ሲዳማ ክምለስ ክኢሉ እዩ:: እዚ ዕውት ክኸውን ንዝገብሩ ክምስገኑ ይግባእ ኢሎም::
ኣይተ ደስታ እቲ ህዝበ ውሳነ ሰላማዊ: ዲሞክራሲያዊን ፍትሓውን ኮይኑ ተዛዚሙ እዩ: ኣብዚ ዓመት ኣብ ኢትዮጵያ ንዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ ድማ ዓብዪ ተመክሮ ክኸውን እዩ ኢሎም:: ኣብዚ ሐጂ እዋን ኣብ ጣብያታት ምርጫ ይልጠፉ ዘለዉ ውፅኢት ከምዘመላኽቶ ዝበዝሕ ህዝቢ ሲዳማ ክልል ክኸውን ከምዝደልይ ዘመላኽት እዩ ዝበሉ ኣመሃዳሪ ሲዳማ፡ ቐፃሊ ስራሕ ምምሕዳር ሲዳማ ምርግጋፅ ሰላምን ብሓባር ናይ ምንባር ባህሊ ምሕያልም ኢዩ ኢሎም::
ኣብ ሲዳማ ዝተኻየደ ህዝበ ውሳነ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተጀመረ ከይዲ ህንፀት ዲሞክራሲ መርኣያ እዩ ክብሉ ኣይተ ደስታ ላዴሞ ወሲኾም ሓቢሮም:: ንሶም ብመሰረት እቲ ዝተኻየደ ህዝበ ውሳነ: ሲዳማ ክልል ኾይኑ ተተወዲቡ ኣብዛ ሃገር ይጣየሽ ብዘሎ ሓዱሽ ውሁድ ውድብ: ብልፅግና ክምራሕ እዩ እውን ኢሎም::


text:
መሃንድሳት፡ ተክኒሻናት፡ ክኢላታት ተክኖሎጂ ሓበሬታ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 6 2019
መሃንድሳት፡ ተክኒሻናትን ክኢላታት ተክኖሎጂ ሓበሬታን፡ ኣብ ስዊድን ክትትል ዘይግበረሎም ሞያተኛታት እዮም። እዚ ድማ እቲ ኮርሳት ብዝተፈላለየ ዓይነት ዚተዋህበ ኪኸውን ይኽእል ማለት እዩ። ኣብ ስዊድን፡ ንባችለር ምህንድስናን ማስተር ምህንድስናን ንፈላልዮ ኢና፣ እቲ ንማስተር ምህንድስና ዚውሰድ ስልጠና ካብቲ ባችለር ምህንድስና ዝወስዶ ዝተፈልየ እዩ፣ ንሱ ድማ ኣብ ምምዕባል ተክኖሎጂ ብፍላይ ዘተኮረ እዩ።
ተወሳኺ ትምህርቲ
ኣብ ሽወደን ንሓደ ሓደ ናይ ሞያ ጕጅለታት ኣብ ዩኒቨርሲቲን ኮለጅን መመላእታ ትምህርትታት ኣሎ። ንመናበሪ ተምሃራይ (studiemedel) ከም ዝግብኣካ ይገብሩን ካብ 1 ክሳብ 2 ዓመት ንውሓት ኣሎዎምን። ንኣብነት ንስነ-ቍጠበኛታት፡ መሃንድሳት፡ ኣለይቲ ሕሙማት፡ ሰራሕተኛታት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ክኢላታት ተክኖሎጂ ሓበሬታ፡ ሓኻይምን መማህራንን ትምህርቲ ኣሎ።


text:
በይሎሩስይ ኣብዚ እዋን’ዚ ድሕሪ እቲ ኣብ ቀረባ እዋን ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ስዒረ ንዝበሉ ርእሰ ብሔር ሉካሸንኮ ዝቃወምን እቲ ዝተኻየደ ሕዝብዊ ምርጫ ዝተደናገረ እዩ ብዝብል መርሕ ሕዝቢ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ጽንኩር ናዕቢ ኣብ ዝተኣለኸትሉ እዋን ሕብረት ኤውሮጳ እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ማሕበራዊ ውጥረት ክውገድ ኣብ መንጐ እቶም ዝምልከቶም ናይ ፖለቲካ ኣካላት ዘተ ክህሉ ክላበው እንከሎ፡ እታ ሃገር ኣብ ከምዚ ዓይነት ውጥረት ኣብ ዘላትሉ እዋን ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ጋላገር ናይ ቤተ ክርስቲያን ቅርበት ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣባታዊ ኣተኵሮ ንኸረጋገጹ ኣብ ርእሰ ከተማ ሚንስክ ዕለት 11 መስከረም 2020 ዓ.ም. ከምዝኣተዉ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ጃንካርሎ ላ ቨላ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ኣብ በይሎሩሲያ ተኸሲቱ ዘሎ ውጥረትን ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ዘሎ እወታውን ኣሉታውን ኩነት ብዓቢይ ኣተኵሮ ከምዝከታተሉን ብፍላይ ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ኣብ በይሎሩሲያ ኣብ መንጐ ርእሰ ብሔር ሉካሸንኮን ተቓወምትን ዝረአይ ዘሎ ውጥረት ብዘተ መፍትሒ ክረክብ ናይ ኵሉ ተስፋ ክኸውን እንከሎ ናይ ቅዱስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ፖውል ሪቻርድ ጋላገር ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ቅርበት ነታ ኣብታ ሃገር ንእትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ንመላ ህዝብን ሃገርን በይሎሩሲያ ቅርበት ንኸረጋግጹ ሚንስክ ከምዝኣተዉን ኣብዚ ጽንኩር እዋን’ዚ እዚ ዓይነት ቅርበትን ድጋፍን ኣገዳሲ ምዃኑ ዝሓበሩ ላ ቨላ ኣስዒቦም፥ ብጹዕነት ምስ በርገሳውያን ላዕለዎት ኣካላትን ምስቶም ኣብታ ሃገር ናይ እትርከብ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣካላትን ንክራኸቡ መደብ ከምዘለዎምን የመላኽቱ።
ምሕንጽንታ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምእንቲ በይሎሩሲያ
ዕለት 16 ነሐሰ 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ዝነበሩ ምእመናንን ነጋድያንን ጉባኤ ኣስተምህሮ ጸሎተ መልኣከ ኣግዚኣብሔር ኣቅሪቦም ምስ ኣብቅዑን ጸሎተ መልአከ እግዚኣብሔር ምስ ደገሙ ኣብ ዓለምና ህጹጽ ኣቃልቦ ካብ ዘድልዮም ብዙሓት ሃገራት ነታ ብምኽንያት መረጻ ርእሰ ብሔር ኣብ ቅልውላው እትርከብ ሃገረ በላሩስያ ነማላድነት ቅድስቲ ድንግል ማርያም እወክፍ ከምዝበሉን ኩነታት እታ ሃገር ብቐረባ ከምዝከታተልዎን ዘተ ክተባባዕን ክትግበርን ዝኾነ ይኹን ዓይነት ዓመጽ ኵውገድን ፍትሕን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክኽበር ኵሉ ግቡኡ ክፍጽም እላበው ከምዝበሉ ክዝከር እንከሎ፡ ዕለት 18 ነሓሰ 2020 ዓ.ም. ድርገት ፍትሕን ሰላምን ንኤውሮጳ ኵሉ ማሕበረሰብ ክርስቲያን ኣብቲ ናይ ር.ሊ.ጳ. ጸሎት ምሕጽንታ ክሓብርን ፍትሕን ሰላምን ክብጻሕ መታን ምእንቲ ህዝቢ በይሎሩሲያ ኣቡነ ዘበሰማያት ክደግም ጻውዒት ኣቕሪቡ ከምዝነበረ ዝሓበሩ ላ ቨላ ኣስዒቦም፥ እቲ ሕዝባዊ ናዕቢ ይቕጽል ከምዘሎን ናይ ተቓዋሚ ፖለቲካዊ ሰልፊ መራሒት ማሪያ ኮለንስኮቫ ቅድሚ ቁሩብ መዓላታት ከምእተኣሰራን ዕለት 13 መስከረም ካልእ ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ከምእተጸወዔን ኣብታ ዕለት እቲኣ እውን ናይታ ሃገር ርእሰ ብሔር ሉካሸንኮ ምስ ርእሰ ብሔር ፑቲን ንኽራኸቡ ናብ ሩሲያ ሶኪ ክነቕሉ ከምዝኾኑ ኣፍሊጦም።
ብጹዕ ኣቡነ ኮንድሩሳይዊች ንበይሎሩስያ ንኸኣትው ይኽልከሉ
ብጹዕ ኣቡነ ጋላገር ምናልባት ምስቶም ምእንቲ ክብሪ ቅድስተ ማርያም ዘ ክዘስቶኮዋ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉን መንፈሳዊ ንግደት ክፍጽሙን ዕለት 31 ነሓሰ ናብ ፖላንድ ዝኸዱን ኣብ ምምላሶም ናብ ሃገሮም በይሎሩሲያ ንኽኣትዉ ምስ ዝተኸልከሉ ናይ ሚንስክ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ተደውች ኮንድሩሳይዊች ክራኸቡ ዝብል ርግጸይናነት ከምዘየለን ብጹዕ ኣቡነ ኮንድሩሳይዎች፥ ኣብዚ እዋን’ዚ ሃገርና ይብሉ - ኣብ ጽንኩር ቅልውላው ማህበራውን ፖለቲካውን ትርከብ ኣላ፡ ዕርቅን ዘተና ተላብዮም፡ ሃገሮም ንኸይኣትዉ ምክልኻሎም ኢፍትሕውን ዘይሕጋውን ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ነቲ ዘሎ ውጥረት ከየብእስ እምነይ ከምዝበሉ ዝሓበሩ ላ ቨላ፥ ምእመናን ናይ ርእሰ ሰበኻኦም ብቕልጡፍ ናብ ሃገሮም ንኽምለሱ እቲ ተኸሲቱ ዘሎ ማሕበራውን ፖለቲካውን ውጥረት ክእለይ መታን ጸሎት ከዕርጉ ሓደራ ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።


text:
ሕብረት ኣፍሪቃ ድሕሪ ካብ ፕረዚደንት መሓመድ ሙርሲ ካብ ስልጣን ምውጋዶም ንግብፂ ንክእትገድ ዘሕለፎ ውሳነ ደጊሙ ክግምግሞ ፀዊዓ‘ላ።ፍልይቲ ልእኽቲ ግብፂ ኣምባሳደር ሙና ኦማር ውሳነ ሕብረት ኣፍሪቃ ዘጉሂ‘ዩ ክብላ ይገልፀኦ፥
”እቲ ኣብ ግብፂ ዝተካየደ ለውጢ፣ብመሰረት ህዝባዊ ጠለብ ዝተፈፀመ ከምዝኾነ ንክነብርህ ኢና ናብ‘ዚ መፂና።ስለዚ ኣብ ኣፍሪቃን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ዘለው ኣሓትናን ኣሕዋትናን ንከሐጉዙና ኢና ንፅውዕ ዘለና” ኢለን።
ሰራዊት ግብፂ ንፕረዚደንት ሙርሲ ዓልዩ፣ንስልጣን ሕገ-መንግስቲ ኣፍሪሱ ጊዚያዊ ምምሕዳር ድሕሪ ምቋሙ፣ድሕሪ ክልተ መዓልታት ዝተሰየመ ኣፍሪዊ ሕብረት፣እቲ ለውጢ መንግስቲ ዝተገብረ ብዘይሕገመንግስታዊ ኣገባብ እዩ ኢሉ ንግብፂ ካብ ኣባልነት ሰሪዙዋ‘ሎ።
ዋና ፀሓፊ ሕብረት ኣፍሪቃ እንኮሳዛና ድላማኒ ዙማ፣ግብፂ ነቲ ኩነታት ንዘፅንዕ ጉጅለ ንክትቅበል ቅርብቲ ምኳና ገሊፃ‘ያ ይብላ።
ዙማ ወሲኸን ”እቲ ጉጅለ ልኡኽ ንክብገስ ኣብ ምርድዳእ በፂሕና‘ለና። ብድሕሪኡ ተመሊሶም ንኮምሽን ሰላምን ፀጥታን ሕብረት ኣፍሪቃ መብርሂ ክህቡን ካብኡ እንታይ ከምዝግበርን ክንውስን ኢና።ሓደ ነገር ንምጥቃስ ግና፣ ግብፂ ናብ ሕቊፊ ሕብረት ኣፍሪቃ ብቅልጡፍ ንክትምለስ ድልየትና‘ዩ” ይብላ።
እቲ ናብ ግብፂ ዝላኣኽ ጉጅለ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ንሰለስተ መራሕቲ ሃገራት ዝነበሩ ፕረዚደንታት ዘጠቃለለ‘ዩ።
ፍልይቲ ልእኽቲ ግብፂ ኣምባሳደር ሙና ብወገነን፣እቲ ኣብ ልዕሊ ግብፂ ዝተነበረ እገዳ፣ኣብ ውሽጢ ሒደት ሰሙናት ክላዓል‘ዩ ዝብል ገምጋም ኣለና ይብላ፣
“ብኣረኣእያና፣ግብፂ ብኣባልነታ ክትቅፅል የብላን ናብ ዝብል መደምደምታ ዘብፀሖም ባይታ ቅኑዕ‘ዩ ዝብል ገምጋም የብልናን።ስለዚ እቲ ጉጅለ ናብ ግብፂ ኣትዩ፣ኣብ ባይታ ንዘሎ ኩነታት ድሕሪ ምግምጋም፣ኣብ ግብፂ ተኸታታላይ ለውጢ ይካየድ ከምዘሎ ክድምድም‘ዩ” ባሃሊት‘የን ንሰን።
ጊዚያዊ መንግስቲ ግብፂ፣ሕገ-መንግስቲ ዳግም ክፅናዕን ኣብ‘ታ ሃገር ዴሞክራስያዊ ስርዓት ንምቋም ዘኽእል ምርጫ ከምዝካየድን ገሊፁ‘ዩ። ኣምባሳደር ሞና፣ፓርቲ ዝተዓለው ፕረዚደንት ሙርሲ ዝኾነ ሕውነታዊ ሙስሊም ግና፣ኣብ‘ቲ መስርሕ ፈፂሙ ከምዘይሳተፍ ኣፍሊጡ‘ዩ ይብላ።


text:
ብዒሎኹም መራሕቲ ኤርትራ
አጓብዝ ዓድታትና ቃርሳ ክጻወቱ ከለዉ ብዘይ ሸነኹ ንዝመጾም መቘራቚስቲ፣ ዒሎኻ ብምባል፣ ኢዱ ክሳብ ተዘዝ ዝብሎ ብጥወ ይቕርስምዎ፡፡ ብዘይ ግቡኡ ብምእታዉ ስርዐት ቃርሳ ይግህስ ስለ ዘሎ፤ ተልሜደን ተጻዋቲ ብተግሳጽ ምኩራት ዒሎኡ ከጽንዕ ይግድድዎ አለዉ ማለት’ዩ፡፡ አብዚ ንአይ ኣገዳስነት ዘለዎ ከአ፣ ተልሜደን ዓለውቲ ይኹኑ ምኩራቶም ቃርሳ፣ ማለት ጸወታ ቃርሳ ምዃኑ ዘንጊዖም አብ ሐድሕደ ምግታታር ምስ ዝበጽሑ ኢዩ፡፡ ቃርሳ ሸቶ (aim) አለዎ፤ ግና ንባዕሉ ሸቶ አይኰነን፡፡ ስለዚ እቲ ሸቶ ሓጎስ ኢዩ፡፡ ነዚ ምድብላቕ ግና ስርዐተ-ቃርሳ ጥራይ ዘይኰነ ዘብኵር፣ እምባጋሮ እውን ዘልዕል ጕዳይ ኢዩ፡፡ ሻቡ ከአ ቃርሳ ጥራይ አይኰነን ዝበኵር፤ ሓጎስ ጥራይ አይኰነን ዘየለ፤ ጕድአትን ሞትን እውን ከኸትል ይኽእል፡፡
አብ ፖለቲካውያን እሞኸአ በብዒሎኻ ዘይምጽዋት ዘስዕቦ ጕድአት ዓቢ’ዩ፡፡ ኣባትር ብጠበናጁ አብ ዝተተካአሉ፣ ደቂ 18 አብ ደቂ 50 (መሪሕነት) አብ ዝደየብሉ፣ ዓዲ ናብ ሃገርለኸ አብ ዝሰፍሐሉ ህሞት፣ ሳዕቤናት ጌጋታትና ናይ ሰማይን መሬትን ፍልልያት አለዎም፡፡ ፖለቲካውያን መራሕቲ ዓለውቲ (actors) ምዃኖም አብ ዝዘንግዕሉ ህሞት፣ ጕዳይ ሃገርን ህዝብን የሐምዱ፡፡ እቲ ዝኸፍአ መራሒ ከአ ግባሩ ገይሩ፣ ከም ድልየቱ እንተዘይረኸበ፣ መቚሰልቱ ናብ ወገኑ ዘንጻባርቕ’ዩ፡፡ ተራ ሰብ ስምዒታዊ (passionate) ክኸውን ሓላል’ዩ፤ መራሒ ግና ብስምዒት ክዋሳእ ሱልሱል አይኰነን፡፡ መራሕቲ ምስሎይ ህዝቢ (public figures) ኢዮም፤ ህዝቢ ከአ ምስኦም ዝቀባበለሉ ቋንቋ ካብቲ ንሐድሕዱ ዝዛረበሉ ዝተፈልየ ኢዩ፡፡ ከምቲ ደረስቲ “ንሕናን ዕላማናን” ዝገበርዎ፣ ከም ዝቘሰለ ዝራብዕ አንበሳ እንዳገዐርካ፣ ህዝቢ ግና በብእንዳኡን ሃይማኖትን ከይናቖት ምጽዋዕ ተጻይ ውጽኢት’ዩ ዘለዎ፡፡ ካብ መንጎና ሕልናኦም ጠቢሑ ዝርኢ የብልናን፡፡ እቲ አገዳሲ ከአ ህዝቢ ከመይ ይቕበሎ ኢዩ፡፡ ሰዐብቲ ደረቕ ቃላት መራሒ ዘይኰነስ ህይወት ዘለዎም ዘረባ ኢዮም ዝቘልቡ፡፡ ስለ ዝዀነ ከአ ተራ ህዝቢ ደረቕ ትርጉም መራሕቲ ዘውጽእዎም ቃላት አይኮኑን ዝርዳእ፤ የግዳስ ብአተናፍሳኦም፣ ምምጥልዖም፣ ጸለውታኦም፣ ጽውግታኦም፣ ፍሽኽታኦም፣ ሕጫጫኦም፣ ኮታ ኩሎም ምልክታዊ ቋንቋታቶም ኢዮም ዝውሰዱ፡፡ መራሒ አይትባአሱ ኢሉ እንተጸዊዑ ተፋለሱ ከም ማለቱ ክውሰድ ይኽእል ኢዩ፡፡ ሰዐብቲ ከይፋለሱ ዝሐሊ መራሒ ፍታሕ ሒዙ ኢዩ ዝመጽእ፡፡ ብዘተረፈ ድነ ባእሲ ፈጢርካ አይትጠምቱዎ ከም ምባል’ዩ ክቚጸር፡፡ አብ ምቅብባል (communication) ጸገም አሎ፤ ሰማዕትን መራሕትን ንቀባበል የሎናን፡፡
አብ ደምበ ተቓውሞ አብ ጉባኤ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን (ኤዲኪ) ዝተረኽበ ግርጭት ድሮ ኵላትና ሰሚናዮ አሎና፡፡ ካብኡ ዝመጸና ሓደራ ድማ ሐድሕድ ንኸይንፋለስ’ዩ፡፡ ግደ ሓቂ’ውን ብዝተካእሎም መጠን ክሳዕ ሕጂ ጨጓሩ ንውሽጢ ጌሮም ኢዮም ተዛሪቦም ዘለዉ፡፡ ይኹንእምበር ንህዝቢ መተካእታ ህግዲፍ ክንቅርብ ከም ዘይበቓዕና አርኢናዮ፡፡ ኤዲኪ ተፈንጪሉ ኢዩ፡፡ እቲ መሪሕነት ኪዳን ክሰማማዕ ካብ ዘይክእል ሓላፍነት ክወስድ ነይርዎ፡፡ ሓላፍነት ምውሳድ ከአ መዝነት ነናብ ውድብካ መሊስካ ካልኦት ኣባላት መሪሕነት ብሐድሽ ገጽ ክፍትኑ ዕድል ምሀብ ኢዩ፡፡ ካብዚ ወጻእ ሓላፍነት ምውሳድ ባዶ ሃተውቀጠው’ዩ፡፡
ካብዚታት ነቒሎም ገለ ካድራትን ማአኽል መርበባትን ነናቶም ትርጉማት ወይ ተንታን አብቲ ኣብ ኤዲኪ ዝተረኽበ አሉታዊ ምዕባሌ ከቕርቡ ጸኒሖም፡፡ ብመሰረቱ ፍታሕ ምንዳይ ወይ ዝመስለካ ተንታን ምቕራብ መሰል ናይ ዜጋ ስለ ዝዀነ ሕሉውን ክቡሩን ኢዩ፡፡ ስጊንጥር ዝገብሮ ግና ንርእይቶኻ ከም ፍታሕ እንዳአጥዐዐምካ ንናይ ካልኦት ርእይቶ ከም ክድዐትን ተንበርካኽነትን ምቕማጥ ኢዩ፡፡ ርእይቶኻ ምሀብ ሓላልን ሓራምን ዝበሀል ነገር የብሉን፡፡ ዋላ ጕጉይ ርእይቶ ዘይርእይቶ አይኰነን፤ የግዳስ ርእይቶ ኢዩ፡፡ ህዝቢ እንተዘይዐሲልዎ ግና ብላሽ ኢዩ፡፡ አብ ውድባት ኪዳን ሰላማዊ ፖለቲካዊ መርሆ ቃልሲ ዝመረጻ አለዋ፡፡ ካልኦት ወተሀደራዊ ክንፊ ዘለወንን፣ ስርዐት ህግዲፍ ብዐመጽ ከውድቓ ዝዐለማን አለዋ፡፡ ገና ካልኦት ምስ አብ ኤርትራ ዝመጽእ ምዕባሌታት ክምለስ ንመጽናዕቲ ክፉት ዝገደፍኦ ውድባት አለዋ፡፡ እዚ ነናይ ውድባትና መርሆ ኢዩ፡፡ እቲ እስትራተጂ ከአ ንህግዲፍ ምውዳቕ ኢዩ፡፡ ሐንትስ ንስርዐት ህግዲፍ ዝቃለስ ድአ ይብዛሕ እምበር ዋላ ብጸሎት ይደግፍ፡፡ ወሸለ አብ ምልጋስ ህልዊ ስርዐት አስመራ ተሰማሚዕናስ አብ ርእሱባ አብ እንግድዕኡ ይወቓዕ ከባእስ ሓቂ ዘይብሉ ዘረባ ኢዩ፡፡ ድሐር አብ ገገሊኡስ ኣድጊ ዘይብሉስ በቕሊ እንዕቕ ይኸውን አሎ፡፡ ውድባትን ሓውሲ ውድባትን፣ ውዱብን ውልቀሰብን ደዋዊስና ማዕረ ክንሰርዕ አይንፈትን፡፡ ብሕርያ-ከልኢ (by elimination) ክንዛረብ እንተዀይኑ ነናትና ቦታታት ሕሉው ምዃኑ ርኡይ ኢዩ፡፡ ይኹን ድአምበር ሕጂ’ውን ናይ ዓወት እስትራተጂ ምስ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዝተአሳሰረ ኢዩ፡፡ ስለ ዝዀነ ከአ ህዝቢ ክስዕብ ምስእንበቅዕ ጥራሕ ኢዩ ቁምነገሩ፡፡ ኵሉ በብናቱ ንሐድነት እንተወጢጡ ከውቂ’ዩ፡፡ ውድቀት አቋናጻቢ ኣተና (belittling attitude) አምሪሐ’ያ ትሰበለካ፡፡ በመሰረቱ ከአ ሕድሕድ ምቊንጻባት ዘእረገና ተመክሮ ስለ ዝዀነ በልዩ ኢዩ፡፡
አብዚ ንአይ መበገሲ ንምጽሐፍ ዝዀነኒ ነገር ከአ አብዚ ዝሐለፈ መዐልታት አብ ኤርትራና ዳት-ኮም፣ ካብኡ ናብኡ ከአ ብሐው ረዘነ ሃብተ፣ ዝቐረበ ርእይቶ ኢዩ፡፡ ማለት ክሳዕ ንሰራዊት ኢትዮጵያ አምሪሕካ ናይ ስርዐት ለውጢ አብ ኤርትራ ንምምጻእ ዝምጠጥ ጻውዒት ዳግም አንቢብና፡፡ በዚ ጻውዒት’ዚ ዝመጽእ ስርዐት ዝዀነ ክኸውን ይኽእል’ዩ፤ ህዝብና ብዘየድግፎን ዘይድህስሶን አገባብ ይመጽእ ስለ ዘሎ ግና ሳዕቤናቱ ካብ ብርሰታት ስርዐት ህግዲፍ ዝባአሰ ክኸውን ተኽእሎ አሎ፡፡ ንባዕልኻ አብ ጣቓ ዝተዐፈነ መርሆ ተሰግሲግካ ሰራዊት ዓደማትካ እንዳዐደምካ፣ ንካልኦት ውድባት ንጹር ራኢ ዘይብለን እናበልካ ምዝራብ ብሐቂ ጣቋ ዘለዎ ነገር አይኰነን፡፡ ኢትዮጵያ ይኹን ካልእ ጎረቤት ጥቕሙ አብ ዘለዎ ዝምድና ክሰርዕ መሰሉ’ዩ፡፡ ንሕና ከአ ናትና፣ ማለት ንአና መዐላን ሰላምን ዘምጽእ ጥቕምታትና ነማዕዱ፡፡ ኵላትና፣ ማለት ንሳታቶምን ንሕናን እንተኰነ’ውን ካብዚ ናይ ምስጢርን ምምስጣርን ርኽክባት ርሒቕና ኣህዛብና ዝርድኦን ዝስዕቦን መርሆታት ክንክተል ሓላፍነትና ኢዩ፡፡ ብዝተረፈ፣ ወጻኢ ካብ ተሳትፎን ድጋፍን ህዝብና ዝመጽእ ለውጢ፣ ንመን ዝዐብስ ኢዩ?!! እምበአር አቶ ረዘነ’ውን ብዒሎኻ!
እሞ ታሪኽ አባላሽና ከይንሐልፍ፣ ክኔው ውድድራትናን ኣቛራጭ-ቃልስን አርሒቕና ነማዕዱ፡፡ ቋንቋ ህዝቢ እዝኒ ንግበረሉ፤ እቲ ዓቢ ስእሊ ከአ ንርአ፡፡ አብ መሰረታዊ ዕላማታት ንኵሉ ተቓላሲ ዓቕሚ ኤርትራ ጸሚድና ንዘላቒ ፍታሕ ነቀላጥፍ፡፡
ንሎሚ ከአ በቲ ተበጺሑ ዘሎ ክንፍታት (blocs) ተማእዚዝና ብቃልስና ነቲ ዘሎ ፍልልያት ክንስዕሮ ንጽዐር፡፡ ማለት ነቲ ነናትና ክንፊ አብ ውድብ ንቐይሮ፣ ስዒቡ ከአ ነቲ ክንፍታት አብ ሐደ ናይ ተቓውሞ ክንፊ ከነምጽኦ ንጽዐድ፡፡
ቃልሲ ናቱ ታሪኻዊ ጕዕዞ አለዎ፤ አብ ጉዕዞ ከአ ቡሶላኡ ከበርህ’ዩ!
ተክልሰንበት ተኽላይ
Germany, April 7, 2007
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1203


text:
Radio Erena: 24 October 2018
ብጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ዝምርሑ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣባላት ሃገራት ኢጋድ፣ ኣብ ኩነታት ጸጥታ ደቡብ ሱዳን ብምትኳር ዘተ ኣካይዶም።
እቶም ኣዘዝቲ ሰራዊት ብሰኑይ 22 ጥቅምቲ ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየድዎ ዘተ፣ ተወሳኺ ስጉምታት ቅድሚ ምውሳድ፣ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ብንጹር ክግምገም ኣብ ዝብል ነጥቢ’ዮም ኣተኩሮም።
እቶም ኣዘዝቲ ሰራዊት ነዚ ዝግምግሙ ዘለዉ፣ ካብ ኣርባዕተ ኣባላት ሃገራት ኢጋድ ዝኾና ሱዳን፣ ጅቡቲ፣ ሶማል፣ ኡጋንዳን ዝተዋጽአ ኣስታት 4 ሽሕ ተወሳኺ ሰራዊት ናብ ደቡብ ሱዳን ክዋፈር ብ12 መስከረም ድሕሪ ዝተበጽሐ ስምምዕ’ዮም።
ኣብ ትሕቲ ሕቡራት ሃገራት ዝተሓቖፈ፣ ካብ ዝተፈላያ ሃገራት ዝተዋጽአ ኣስታት 13 ሽሕ ሰራዊት ኣብ ደቡብ ሱዳን ተዋፊሩ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር እቲ ሰራዊት ኣብ ምውሓስ ሰላምን ጸጥታን ከምቲ ትጽቢት ዝተገብረሉ ከበርክት ብዘይምኽኣሉ፣ ካብ ኣርባዕተ ኣባላት ሃገራት ኢጋድ ዝተዋጽአ ተወሳኺ ሰራዊት ንምውፋሩ ዝብል ውሳኔ ተበጺሑ።
ነዚ ቅድሚ ምትግባሩ ድማ፣ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሸውዓተ ኣባላት ሃገራት ኢጋድ ማለት ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ጅቡቲ፣ ሶማል፣ ኡጋንዳ፣ ኬንያን ደቡብ ሱዳንን ናይ ወትሃደራውን ጸጥታን ኩነታት ደቡብ ሱዳን ንምግምጋም ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ተጋብኢኦም።
ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ናይታ ኣቦ መንበርነት ሕብረት ኣፍሪቃ ተረኪባ ዘላ ርዋንዳ’ውን ኣብቲ ዘተ ተረኺቡ ኔሩ።
ብኣንጻሩ፣ ምስ ኢትዮጵያ ድሕሪ ዝጀመረቶ ናይ ሰላም ስምምዕ ናብ ንጡፍ ኣባልነት ኢጋድ ክትምለስ ጻውዒት ዝቐረበላ ኤርትራ፣ ኣብዚ ኣብ ካርቱም ዝተጋብአ ፍሉይ ኣኼባ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣባላት ሃገራት ኢጋድ ኣይተሳተፈትን።
ኣኼባ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ሃገራት ኢጋድ ዝካየድ ዘሎ፣ ትግባረ ስምምዕ ሰላም ደቡብ ሱዳን ብምድንጓዩ ኣብታ ሃገር ሻቕሎት ፈጢርኩ ኣብ ዘሎ ግዜ’ዩ።
እቲ ኣኼባ፣ ን3 ጥቅምቲ ክካየድ ተወጢኑ እኳ እንተነበረ፣ ምኽንያቱ ብዘይተገልጸ’ዩ ንኣስታት ሰለስተ ሰሙን ተሰጋጊሩ።
ስእሊ፣- ሱዳን ትሪቡን
=========================


text:
ኣብ መንጎ ኣፍሪቃን መንግስትን ወልቀ ዘፈራትን ኣሜሪካ ንግድን ኢንቨስትመንትን ዝሕይለሉ ኣገባብ ከምዝደልያ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣፍሊጠን።ኣብ መንጎ ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ዘሎ ንግዲ እውን ብዝበለፀ ክለዓል ዘለወን ድልየት ገሊፀን ኣለዋ።
ኣብ መንጎ ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ዝህልው ንግድን ኢንቨስትመንትን ምትእስሳር ብዝበለፀ ንምሕያል መንገዲ ዘናድይ መድረኽ ኢንቨስትመንትን ንግድን ኣፍሪቃ ኣብ ሸራተን ኣዲስ ተኻይዱ’ሎ።
ኣብቲ መድረኽ ውልቀ ዘፈራት ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ምስ መራሕቲ መንግስታት ኣፍሪቃን ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኣሜሪካን ሓሳባት ተለዋዊጦም ኣለው።
ኣብቲ መድረኽ ካብ መንጎ ዝሳተፉ ሰበስልጣን ኣሜሪካ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ኣሜርካ ሜሪ ቤትስ ሊዮናርድ (Mary Beth Leonard) ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብኦ ቃል ሃገረን ምስ ህዝብን መንግስታትን ኣፍሪቃ ዘለዋ ርክብ ዝለዓለ ዋጋ ከምዝህብኦ ብምግላፅ ትኹረት ናይቲ መደረኽ እውን ከምዚ ኢለን።
“መንግስትን ውልቀ ዘፈራት ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ኣብ ንግዲን ኢንቨስትመንትን ንምሕያል ዝከኣለሉ ኣገባባት ንምድላይ እዩ።”
ሰብሞያ ብወገኖም ኣብ 2012 ዓ.ም ኣፍሪቃ ናብ ወፃኢ ዝለኣኸቶ ሸቐጣት 640 ቢሊዮን ዶላር በፂሑ እንተነበረ እውን ኣብ 2016 ዓ.ም ግን ናብ 349 ቢሊዮን ዶላር ኣንቆልቂሉ’ሎ።ብደረጃ ዓለም ዋጋ ሸቐጣት ምውራዱ ከምዝሕበር መረዳእታታት ይገልፁ።ካብ መፍትሒኡ ሓደ ብቕልጡፍ ናብ ኢንዱስትሪ ምስግጋር እዩ ይብሉ።
ኣምባሳደር ሜሪ ኣሜርካ ምስ ኣፍሪቃ ዘለዋ ርክብ ንግዲ ከምዚ ክብላ ይገልፅኦ።
“ኣፍሪቃ ንኣሜሪካ ኣገዳሲት ምዃና ካብ እንርእየሎም ርክባት ቁጠባዊ ርክባትና ሓደ እዩ።ኣብ 2030 ናይ ዓለም ሸቐጣትናን ኣገልግሎታትናን ካብ ዝዕድጉ ህዝብታት ዓለም እቶም ርብዒ ኣብ ኣፍሪካቃ ዝነብሩ እዮም ክኾኑ።ምስ ኣፍሪቃ ዘለና ንግዲ እውን እናወሰኸ እዩ።ኣብ 2010 ዓ.ም 17 ቢሊዮን ዝነበረ ኣብ 2014 ናብ 25 ቢሊዮን ዶላር ዓብዩ’ሎ።በዚ ክቕፅል ኢና ንደሊዮ።”
ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ዘተአሳስረን ብዙሕ ጉዳያት ከምዘለው እውን እተን ኣምባሳደ ገሊፀን ኣለዋ።
እዚ መደረኽ እዚ ብምትሕብባር Corporate Council On Africa ተባሂሉ ዝፅዋዕ ናይ ኣሜሪካ ትካልን ናይ ሕቡራት ሃገራት ኮምሽን ቁጠባ እዩ ተዳሊዩ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ቤንጃሚን ኔታንያሁ ንውድቦም ሊኩድ ፓርቲ ኣብ ዝቕፅል መጋቢት 2020 ኣብ ዝካየደ ሓፈሻዊ ምርጫ ክመርሑ ዘኽእሎም መባእታዊ ምርጫ ምዕዋቶም ዓብይ ዓወት’ዩ ክብሉ ሎሚ ዓርቢ ሓቢሮም።
ቀዳማይ ሚንስትር እስራኤል ኮይኖም ን ነዊሕ ዘገልገሉ ግን ድማ ብብልሽውና ዝተኸሰሱን ኣብ ውሽጢ 12 ኣዋርሕ ሳልሳይ ሓፈሻዊ ምርጫ ዝገጠሞምን ኔታንያሁ ብ72.5 ሚእታዊት ድምፂ ዝተዓወቱ ክኾኑ ከለው ኣንጻሮም ዝተወዳደረ ጊዲዮን ሳዓር 27.5 ሚእታዊት ድምፂ ረኺቦም ኣለው።ክንድ’ዚ ብዝኣክል ሰፊሕ ኣፈላላይ ምዕዋቶም ን20 ዓመታት ኣብ ዝተቖፃጸሩዎ ውድብ ዘለዎም መርገፂ ዘርእይ’ዩ።
ንኣባላት ሊኩድ ምስጋንኦም ዘቕረቡ ቀ/ሚ ነታንያሁ “ብሓገዝ ፈጣሪን ብሓገዝኩምን ኣብ ዝቕፅል ሓፈሻዊ ምርጫ ንሊኩድ ፓርቲ ናብ ዓብይ ዓወት ክመርሖ እየ፤ንሃገረ እስራኤል እውን ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ዓወት ምምራሕና ክቕፅል እዩ’’ክብሉ ብቲዊተር ኣብዝለኣኹዎ ፅሑፍ ኣፍሊጦም።


text:
መንበሪ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 5 2 2019
ኣብ ሓደ ውሑስ ኣካባቢ ክትዓቢ መሰል ኣለካ። ብዛዕባ ናትካ መንበሪ ሓልፍነት ዘለዎም እቶም ኣብቲ ትንበረሉ ኮሙን ዘለዉ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት እዮም።
ናብ ሽወደን መጀመርታ ምስ መጻእካ፡ እታ መጀመርታ ትራኸባ ኮሙን እያ ንዓኻ ናይ ግዝያዊ መንበሪ ምድላው ሓላፍነት ትወስድ። ኣብዚ ንቑሩብ መዓልታት ጥራይ ኢኻ ክትቕመጥ። ድሕሪኡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣበየነይቲ ኮሙን ኣብ ሽወደን ክትቅመጥ ምኳንካ ይውስኑ። ኣብ ሽወደን ዝቕመጡ ናይ ቀረባ ኣዝማድ እንተ ኣለዉኻ ኾይኖም፡ ኣብታ ንሶም ዝቕመጥዋ ኮሙን ክትግዕዝ ክትኽእል ተኽእሎ ኣለካ።
ዝተፈላለየ ዓይነት መንበሪ ኣሎ፡
- ሆቨበ-ሄም (ናይ ክንክንን መንበርን ገዛ)
- ናይ ደገፍ መንበሪ
- ቤት ስድራ
- ናይ ገዛእ ርእስኻ መንገሪ ገዛ
- ሲስ ሄም(ፍሉያት ናይ መንእሰያት መንበሪ ገዛ)
ኣየናይ መንበሪ ከም ዝሰማምዓካ ንምውሳን ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክሰምዓካን ምሳኻን ምስ ናትካ ግዝያዊ መጕዚን ክዝቲ ኣገዳሲ እዩ። ድሒሩ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ብዝያዳ ዝምችእ መንበሪ ኣየናይ ምኻኑ ይግምግም። ካብዞም ዝስዕቡ ይብገሱ፣
- ድልየታትካ
- ዕድሜኻ
- ምዕባሌኻ
- ውልቓዊ ኩነታትካ።
ኣብቲ ግምጋመ እቲ ኮሙን ኣየኖት መንበሪ ገዛውቲን ኣየናይ ስምምዕን ከም ዘለዎም'ውን ኣብ ግምት ይኣቱ እዩ።
ማሕበራዊ ኣገልግሎት ንስኻ ነዞም ዝስዕቡ ነገራት ንክትረክብ'ውን ሓላፍትነት ኣለዎ፣
- ብቑዕ ትምህርቲ ንኽትረክብ
- እቲ ዘድልየካ ክንክን ጥዕናን፣ ሕክምናን፣ ክንክን ስኒን ንኽትረክብ
- ዘድልየካ እንተኾይኑ ደገፍ ክትረክብ፣ ንኣብነት ሓደ ናይ ርክብ ሰብ ወይ ሓንቲ ናይ ርክብ ስድራ
- ምስ ኣዝማድካ ንምርኻብ ሓገዝ ክትረክብ።
-
ሆቨበ (ናይ ክንክንን መንበርን ገዛ)
ኣብ ሓደ ሆቨበ-ሄም ናብ ሽወደን ብዘይ ወለዶም ዝመጹ መንእሰያትን ቈልዑን ይቕመጡ።
ሽማገል ጥዕናን ማሕበራዊ ውሕስነትን ንኣብ ሆቨበ-ሄም ትቕመጡ ሰባት ዝኸውን ሓበሬታ ዘለዎ ፊልም ኣዳልዩ ኣሎ።
ኣብቲ ሆቨበ-ሄም መግቢን፣ ዓራትን ክዳውንትን ይወሃበካ። ሰራሕተኛታት ዕስራን ኣርባዕተን ሰዓት ኣብ መዓልቲ ብዘይምቑራጽ ኣብ ቦታ መንበሪ ኣለው። ሰራሕተኛታት ኣብቲ ቦታ ዝርከቡሉ ምኽንያት ንክሕግዙኻን ክድግፉኻን እዮ ። ምስቶም ስራሕተኛታት ብዛዕባ ንዓኻ ኣገዳሲ ዝኾነ ነገር ክትዛረብ ትኽእል።
ኣብቲ መንበሪ ውሕስነት ክስምዓካ ኣለዎ። ከበድቲ ነገራት ሓሊፍካ ክትከውን ትኽእል ኢኻ። እቶም ሰራሕተኛታት ክሰምዑኻን ንከበድቲ ስምዒታትካ ንክትኣልዮም ሓገዝ ክትረክብን ኣገዳሲ እዩ። እቶም ሰራሕተኛታት ካልእ ሓገዝ ዘድልየካ እንተኾይኑ እውን ክግምግሙ ኣለዎም። እዚ ንኣብነት ድራግ ስለትጥቐም ሓገዝ ዘድልየካ እንተኾይኑ፣ ሕማቕ ይስምዓካ ተኾይኑ ወይ ስንክልና እንተኣለካ ክኸውን ይኽእል።
ኩሎም ጽቡቕን ውሕስነትን ንክስምዖም ኣብ ሆቨበ-ሄም ናይ ኣከያይዳ ሕግታት ክህልው ይግባእ። እቶም ናይ ኣከያይዳ ሕግታት ምስቶም ተቐመጥቲ ሆቨበ-ሄም ብሓባር ክወጹ ይግባእ። ኩሎም ኣብ ሆቨበ-ሄም ዝቕመጡ ኣየኖት ናይ ኣከያይዳ ሕግታት ከም ዘለው ክፈልጡ ኣለዎም።
-
ናይ ደገፍ መንበሪ
ናይ ደገፍ መንበሪ ንዓኻ ኣብ ክሊ ዕድመ 16-20 ትርከብ፡ ግን ብቐዳምነት ንልዕሊ 18 ዝዕድሚኦም መንእሰያት እዩ። ናይ ደገፍ መንበሪ፡ ሓደ ኣፓርታማ ወይ ምስ ካልኦት ክሽነ ወይ ካልእ ክፋል ገዛ እትካፈለሉ ሓደ ክፍሊ ክኸውን ይኽእል። ኣብቲ መንበሪ ኣቕሓ ገዛን ናይ ክሽነ መሳሪሒታትን ኣለዉ።
እቲ ናይ ደገፍ መንበሪ ናትካ መንበሪ ክሳዕ ትረክብ የዳልወካ። ኣብቲ ናይ ደገፍ መንበሪ ካብቲ ቕድሚ ሕጂ ዝነበርካዮ መንበሪ ዝለዓለ ሓላፍነት ክትወስድ ኣለካ። እቲ ዕላማ ባዕልኻ ናይ መግብን ኣቕሑ ገዛን ሓላፍነት ንኽትወስድ እዩ። ናይቲ መንበሪ ኣላዩ ገዛ ናይ ኣከያይዳ ሕጊ ንክህሉ ሓላፍነት ይወስድ።
ሕጂውን ገና ኣብቲ መንበሪ ደገፍ ክህቡኻ ዝኽእሉ ሰራሕተኛታት ክህልዉ ኣለዎም። እዚ ንኣብነት ግብራውያን ሕቶታት ክኾኑ ይኽእሉ፣ ከምኡ'ውን ብዛዕባ ስምዒታትካ ወይ ንዓኻ ኣገደስቲ ዝኾኑ ነገራት ምዝርራብ ክኸውን ይኽእል። ሰራትሕተኛታት ዕስራን ኣርባትዕተን ሰዓት ኣብ መዓልቲ ድልዋት ክህልው፣ ኣብ ዘድልየሉ ግዜ ድማ ናብ መንበሪ ቦታ ክመጹ ክኽእሉ ኣለዎም።
-
ቤት ስድራ
ሓደ ቤት ስድራ ኣብ ገዝኦም ዝቕበሉኻ ስድራቤት እዮም። እዚ ኣቐዲምካ ትፈልጦም ስድራ ክኾኑ ይኽእሉ፣ ንኣብነት ቤተሰብካ ወይ ካልኦት መቕርብካ። ናይ መርበብ ንጥፈት ተባሂሉ ይጽዋዕ። ቕድሚ ሕጂ ዘይትፈልጦም ስድራቤት እውን ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
ማሕበራዊ ኣገልግሎት ንኹለን ቤት ስድራ ይምርምረን እዩ። እዚ፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ብዘተፈላለየ መልክዕ ንቤት ስድራ ሓደ ቈልዓ ወይ ሓደ መንእሰይ ንምቕባል ብቑዓት እንተኾይነን ይምርምር ማለት እዩ።
ኣብቲ ቤት ስድራ መግቢን፣ ዓራትን ክዳውንትን ይወሃበካ። ውሕስነት ክስምዓካን ከም ኣካል ናይታ ስድራቤት ክትከውንን ኣለካ። እቶም ቤት ስድራ ናይ ትምህርትኻ፣ ናጻ ግዜኻ፣ ጥዕናኻን ርክባት ምስ በዓል መዚን ሓላፍነት ክወስዱ ኣለዎም።
ሽማገል ጥዕናን ማሕበራዊ ውሕስነትን ንኣብ ቤት ስድራ ትቕመጡ ሰባት ዝኸውን ሓበሬታ ዘለዎ ፊልም ኣዳልዩ ኣሎ።
-
ናይ ገዛእ ርእስኻ መንገሪ ገዛ
መንበሪ ፍቓድ ኣንተተዋሂብካ፣ ልዕሊ ዓሰረት ሸሞንተ ዓመት እንተኾንካን ነብስኻን መንበሪኻን ብግቡእ ክትኣሊ ከም ትኽእል ኣርኢኻን ናይ ገዛእ ርእስኻ ኣፓርተማ ንክወሃበካ ዕድል ክቐርበልካ ይኽእል። እዚ ክሳዕ ባዕልኻ ኣፓርተማ ከተዳሉ ተኽእሎ ትረክብ ወይ ውዕል ገዛ ብስምካ ክሳብ ዝኸውን ካብ ኮሙን ኣፓርተማ ምልቓሕ ክኸውን ይኽእል እዩ። ዘድልየካ እንተኾይኑ ምስቶም ሓሓሊፎም ከመይ ከም ዘለኻ ክርእዩኻ ዝመጹ ናይ ማሕበራትዊ ኣገልግሎት ሰራሕተኛን ሓደ ናይ ርክብ ሰብን ዝቐጸለ ርክብ ክትገብር ትኽእል። እቶም ዝበዝሑ በይኖም ዝመጹ መንእሰያት 21 ዓመት ምስ መልኡ ካብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ይወጹ።
-
ኤስኣይኤስ-ሄም(ፍሉያት ናይ መንእሰያት መንበሪ ገዛ)
ንኣብ ንቡር ሆቨበ-ሄም ክነብሩ ዘይክእሉ መንእሰያት ኤስኣይኤስ-ሄም ዝበሃል መንበሪ ኣሎ። እዚኣቶም ብመንግስታዊ በዓል መዚ፣ ሃገራዊ ትካላዊ ኮሚተ ይምእዘኑ። ኣብ ኤስኣይኤስ-ሄም ከም ተነባዩ ብመሰረት ሕጊ LVU(ሕጊ መእለዩ መንሰያት) ትነብር። ማሕበራዊ ኣገልግሎት ንገዛእ ጥዕናኻን ምዕባለኻን ሃሳዩ ዝኾነ ጠባይ ኣለካ ኢሉ እንተ ገምጊሙ፡ ከምኡ'ውን ብድልየትካ ኣብ ክንክን እንተዘይተሳቲፍካ ኣብ ኤስኣይኤስ-ሄም ክትኣቱ ትኽእል።
ሓደ መዓልቲ ኣብ ኤስኣይኤስ-ሄም ኣብ ሞንጎ ካልኦት ንጥፈታት ትምህርቲ፣ ኣካልዊ ልምምድ ማሕበራዊ ብቕዓት፣ ናይ ጉጅለ ዝርርብ፣ ናይ በይንኻ ዝርርብ ንኣብነት ምስ ናይ ስነኣእምሮ ኪኢላ የጠቓልል። ኣብቲ መንበሪ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ኣለው። ኣብኡ ዝርከቡ ሓገዝ ንክህቡኻን ንክድግፉኻን እዩ።
ኣብ ኤስኣይኤስ-ሄም ዝርከቡ ሰራሕተኛታት ምግዳድ ክጥቐሙ ይኽእሉ እዮም። እዚ ማለት ንኣብነት እቶም ሰራሕተኛታት፣
- ክትሕዞም ዘይግበኣካ ነገራት ምስኦም ክሕዝዎ
- ኣብ ዕጹው ክፍሊ ንኽትህሉ ክውስኑ
- ምስ ካልኦት ኣብ ኤስኣይኤስ-ሄም ዝርከቡ ሰባት ንከይትራኸብ ክውስኑ
- ክዳውንትኻን ቦርሳታትካን ክፍትሹ።
እቶም ሰራሕተኛታት ቅድሚ ኣስገዳድ ምጥቃሞም ምሳኻ ክዛረቡ ክፍትኑ ኣለዎም። ምግዳድ ኣዝዩ ኣድላዪ እንተኾይኑ ጥራይ ክጥቐሙ ኣለዎም። ሰራሕተኛታት ከገድዱኻ እንተኾይኖም ስለምንታይ ከምኡ ከም ዝገብሩ ከብሩሁልካ ኣለዎም። ምግዳድ ንገለ ንኽቐጽዑኻ ክጥቀሙ ኣይፍቀድን እዩ።
ኣብቲ መንበሪኻ ዝኾነ ሕማቕ ዝኾነ ነገር እንተሃልዩ
ኣብቲ መንበሪኻ ዝኾነ ሕማቕ ነገር እንተሃልዩ ኾይኑ መጀመርያ ምስ ቤት ስድራ ወይ ኣብቲ ሆቨበ-ሄም፣ ኤስኣይኤስ-ሄም ወይ ኣብ ናይ ደገፍ መንበሪ ዝርከቡ ሰራሕተኛታት ክትዛረብ ትኽእል። እዚ እንተ ዘይተዓዊቱ ምስ ናይ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ሰራሕተኛ ክትዛረብ ትኽእል። ኣብ ሆቨበ-ሄም፣ ኣብ ናይ ደገፍ መንበሪ ወይ ኣብ ኤስኣይኤስ-ሄም ትቕመጥ እንተኾንካ ምስ ኣላዩ ናይቲ ገዛ ክትዛረብ ትኽእል።
ኢቮ (IVO ተቘጻጸርቲ ክንክን ጥዕናን ማሕበራዊ ሓልዮትን) እዘን ዝተፈላለያ መንበሪ፡ ሕጊ ከም ዝኽተላ ዘለዋ ይቖጻጸር። ኣብቲ ትነብረሉ ቦታ ወይ ምስ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ገለ ጽቡቕ ዘይሰርሕ ነገር እንተ ኣሎ ኾይኑ ናብ ኢቮ ክትድውል ትኽእል ኢኻ።
ምስ ባይቶኣዊ ተሓላቕ ፍትሒ፡ ዪኦ (JO) እውን ክትዛረብ ትኽእል ኢኻ። ዪኦ ነዘን ዝተፈላለያ መንበሪ ኣካላትን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ሕጊ ከም ዝኽተላ ዝቖጻጸር ካልእ ኣካል እዩ።
ኣብ ሓደ መንበሪ ምስ ተወዛዕካ እዋናዊ መወከሲ ሓበሬታ ናይ ንጉዳይካ ዝከታተል ሰራሕተኛ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክወሃበካ እዩ። ንኢቮ ብኸመይ ከም ትረኽቦምን ነዞም ዝስዕቡ ዝምልከቱ ኣየኖት መሰላት ከም ዘለውኻን ሓበሬታ ክወሃበካ እዩ፡
- ኣብ መደባት ክንክን ጥዕና ምስታፍ
- ብዛዕባኻ ኣብ ዕለታዊ መዝገብ ዝጽሓፍ ሓበሬታ ምርካብ
- ምስ ወከልቲ ሽማግለ ማሕበራዊ ጕዳያት ምዝራብ
- ርእይቶታትካን ጥርዓናትካን ናብ ሽማግለ ማሕበራዊ ጕዳያት ምብጻሕ
መንበሪ ምቕያር
እቲ መንበሪ ቦታ ንድልየታትካ ዘየማልእ እንተኾይኑ መንበሪ ክትቕይር ከድሊ ይኽእል ይከውን። ንኣብነት ኣብቲ ትነብረሉ ቦታ ውሕስነት እንተዘይተሰሚዑካ ወይ ዘድልየካ ምእላይ እንተዘይረኺብካ። ናይ ገዛ ምቕያር ኣድላይነት ዘለለይ እቲ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክኸውን ይኽእል እዩ። እቲ መንበሪ ጽቡቕ የለን ኢሉ ዝኣመነ ንስኻ ወይ እቲ ናትካ ግዝያዊ መጕዚ እውን ክኸውን ይኽእል እዩ። ካልእ ምኽንያት መቐየሪ መንበሪ፡ እታ ቤት ስድራ ወይ መንበሪ ነቲ ዕማም ክፍጽምኦ ኣይከኣላን ኢለን ምስ ዝኣምና ክኸውን ይኽእል እዩ
ቈልዓ እንተ ኣለካ ኾይኑ
ትሕቲ ዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት እንተ ዄንክን ቈልዓ እንተ ኣለኪ ኾይኑን ውላድኪ ብዝበለጸ መገዲ ንክትኣሊ ዘድልየካ ደገፍ ክትረክብ ኣገዳሲ እዩ። እቲ ደገፍ ንኣብነት ካብ ግዝያዊ መጕዚኺ፣ ዝኾነ ካብ ኣብ መንበሪኻ ዝርከብ ወይ ሰራሕተኛ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ክርከብ ይኽእል። ዋላ እኳ ካብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣበርክቶ ተረኸብኺ ናይ ውላድኪ ክንክንን ጥዕናን ሓላፍነት ትወስዲ ግን ንስኺ ኢኺ። ምስ ክተዛርብዮ ዝበለጸ ኾይኑ ዝስምዓኪ ሰብ ተራኸቢ፡ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ንውሉድኪ ጽቡቕ ወላዲት ንምኻን ኣየኖት ነገራት ክትኽእልዮምን ክትምሃርዮምን ከም ዘድልዩኺ ዘትዪ። ኣብ ሽወደን ወላዲት ምዃን ምስ ኣብ ዓድኺ ወላዲት ምዃን ክወዳደር ከሎ ምናልባት ይፈላለ ይኸውን።
ክሳብ ትሕቲ ዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት ዝኾንኪ ብሕጊ ሽወደን ገና ቈልዓ ኢኺ ዘለኺ። እዚ፡ ንውሉድካ ዝትንክፉ ናይ ቍጠባ ሕቶታት ሓላፍነት ዝወስድ ፍሉይ ብዓል ሕድሪ ክትግበረልኪ ኣድላዪ ክኸውን ይኽእል ማለት እዩ። ናይቲ ቈልዓ ልዕሊ ዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት ዝኾነ ካልእ ሓደ ወላዲ እንተ ኣሎ ኾይኑ፡ እዚ ሰብ እዚ ናይቲ ህጻን ብዓል ሕድሪ ክኸውን ይኽእል።


text:
ቅልውላው ኢቦላ ምዕራብ ኣፍሪካ ይካየድ ኣብዘሎ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ዝለዓለ ኣጀንዳ ክይኑ’ሎ።።እቲ ለበዳ ይንኪ ምህላው ምልክታት እንተሃለው እውን መራሕቲ ኣፍሪካ ኣብ ዳግመ ሕውየትን እቲ ቫይረስ ኣብ ልዕሊ እታ ኣህጉር ዝፈጠሮ ኣሉታዊ መልክዕ ኣብ ምጥፋእን ኣተኲሮም ኣለው።
ናብ ህንፃ ሕብረት ኣፍሪካ ክትኣቲ ኢቦላ ኣብ ናይ ኩሉ ሰብ ኣእምሮ ከምዘሎ ዝሕብር እዩ።ንናይ ሓፂን ፍተሻ ቅድሚ ምሕላፍ ሰራሕተኛታት ጥዕና ናይ ሙቐት መለክዒ መሳርሒ /thermometers/ ብምጥቃል መጠን ሙቖት ንምፍላጥ ናብ ሕድ ሕድ ተሳተፍቲ፣ተዓዘብትን ጋዜጠኛታትን እናጠመቱ ይልክዑ።
ኣባላት ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ምስ ቅልውላው ኢቦላ ዝተሳሰሩ ክልተ ፀብፃባት ክዝትዩ እዮም።
ምኽትል ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኢራስቱስ ሙየንቻ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግለፂ እቲ ለበዳ እናነከየ ይኸይድ ኣሎ፤ግን መራሕቲ ንቕድሚ ክልዓል ንዝኽእል ቅልውላው ክዳለው እዮ ዝደልዩ ይብሉ።
‘’ካብ ተመኩሮ ዝተምሃርናዮ ከምዚ ዝበለ ለበዳ ክልዓል ከሎ ብዝቐልጠፈ ክንቀሳቐስ ሓደ ስርዓት ክቕመጥ ከምዘለዎ እዩ’’ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ካሊእ ዝዝተየሉ ዘሎ ድማ ኣድላኡይነት ምቋም ማእኸል መቆፃፀሪ ሕማም እዩ’’ኢሎም።
ትካል ጥዕና ዓለም/WHO/ኣብዚ ወርሒ እዚ ከምዝሓበሮ ኣብተን ብኢቦላ ኣዚየን ዝተጠቕዓ ጊኒ፣ላይበሪያን ሲየራ ሊዮንን ሕማም ኢቦላ ኣዚዩ ከምዝነከየ ብምግላፅ ሃገራት ብትኩርነት ክከታተልኦ ድማ ኣጠንቂቑ ነይሩ።
ሃገራት ሕብረት ኣፍሪካ ንምክልኻልን ምሕዋይን እቲ ቅልውላው ሚሊዮናት ዶላር ንምሕጋዝ ቃል እንተኣተዋ እውን ብዙሓት ገና ከምዘይሃባ One ናይ ዝተብሃለ ፀረ ድኽነት ጉጅለ ይገልፅ።
ዳይረክተር ወፍሪ ONE እቲ ጉጅለ ዝኾና ሲፎ ሞዮ ኣብ ጎናዊ ኣኼባ እቲ ጉባኤ መራሕቲ ኣፍሪካ ሓገዞም ብቕልጡፍ ንኽህቡ እቲ ጉጅለ ይፅውዕ ኢለን።
ኣይቮሪ ኮስት፣ኬንያ፣ናሚቢያን ናይጀሪያን ሓዊሱ ገንዝበ ንምሕጋዝ ዝኣተውኦ መፅብዓ ገንዘብ ዛጊድ ኣይሃባን ኢለን ሞዮ።
ድሕሪ ፅባሕ ዓርቢ ዝጅመር ጉባኤ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብ ኣዚዩ ወሳኒ ዝኾነ እዋን ዝካየድ እዩ ኢሎም ምኽትል ኣቦ መንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኢራስተስ ሙየንቻ ገሊፆም።
እዚ ጉባኤ እዚ ብብዙሓት ምኽንያታት ኣዚዩ ኣገዳሲን ወሳንን እዩ ዝበሉ ንሶም ብሕብረት ኣፍሪካ ዝተነደፈ ኣጀንዳ 2063 ዕላዊ ዝኾነሉ እዩ ኢሎም።ኣጀንዳ 2063 ቁጠባ ኣፍሪካ ኣብ ዝቕፅሉ 50 ዓመታት ብቕልጡፍ ንምዕባይ ዘኽእል ሓባሪ መንገዲ ወይ ኣንፈት እዩ ኢሎም።
ብመዳይ ሰላምን ፀጥታን እውን ብቦኮ ሓራም ዝካየድ ዘሎ ኣኽራሪነትን ፅንፈኝነትን ናብ ምዕራባዊ ኣፍሪካ ናይ ምስፍሕፋሕ ስግኣት ኣብ ዝፈጠረሉ እዋን ኣብዚ ጉባኤ ናይ መዘራረቢ ኣጀንዳ ምዃኑ እውን ወሳኒ እዩ ክብሉ ገሊፆም።


text:
Radio Erena: 11 March 2016
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝለገሶ 200 ሚልዮን ኤውሮ ልምዓታዊ ሓገዝ ንመለኽቲ ስርዓታት ዘተባብዕ ከይከውን ሰልፊ ህዝቢ ኤውሮጳ ኣተሓሳሲቡ።
እቲ ኣብ ፓርላማ ኤውሮጳ ዝበዝሑ ኣባላት ዘለዎ ፖለቲካዊ ጉጅለ ነዚ ዘተሓሳሰበ፣ ብዛዕባ’ቲ ሕብረት ኤውሮጳ ንመንግስቲ ኤርትራ ዝለገሶ ልምዓታዊ ሓገዝ ብዝምልከት ኣብ ፈረንሳ ከተማ ስትራስቦርግ ብሮቡዕ 9 መጋቢት ድሕሪ ዝተኻየደ ኣኣኼባ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ’ዩ።
እቲ ጉጅለ፣ ኣቐዲሙ’ውን እቲ 200 ሚልዮን ኤውሮጳ ቅድሚ ምልጋሱ፣ ኣብ ኤርትራ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ክጽናዕ ዝብልልል ቅድመ ኩነት ኣቕሪቡ ምንባሩ ብምዝክኻር፣ ኮሚሽን ኤውሮጳ ግና ነዚ ዕሽሽ ብምባል፣ እቲ ሓገዝ ንመንግስቲ ኤርትራ ክወሃብ ከምዝወሰነ ወቒሱ።
እቲ ንሓሙሽተ ዓመታት ኣብ ዝካየድ ናይ ጸዓትን ካልእን ፕሮጀክታት ንምትግባር ተባሂሉ ብሕብረት ኤውሮጳ ዝተለገሰ ገንዘብ፣ በቲ ሕብረት ምቁጽጻር ክግበረሉን መንግስቲ ኤርትራ ናብ ዝደለዩ ካልእ መደባት ከዘዋውሮ ከምዘይክእልን ኮሚሽን ኤውሮጳ እኳ እንተረጋገጸ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ እዋን’ቲ ናይ ሓገዝ ስምምዕ ከተግብሮ ምኳኑ መብጽዓ ዝኣተወሉ ጉዳይ ናይ ግዜ ገደብ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ምምሕያሽ ሰብኣዊ መሰላትን ግና ዝተጎስየ ይመስል ክብሉ ሓያሎ ፖለቲኛታት ኤውሮጳ ነቐፌትኦም የስምዑ።
ኣፈኛ ሰልፊ ህዝቢ ኤውሮጳን ኣባል ፓርላማ ኤውሮጳን ዳቮር ኢቮ ስትየር ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ዋህዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ይቕጽል ከምዘሎ ብምዝክካር፣ ካብ ህዝቢ ኤውሮጳ ዝተኣከበ ግብሪ ንከም በዓል መንግስቲ ኤርትራ ዝኣመሰሉ መለኽቲ ስርዓታት መሰወዲ ክኸውን የብሉን ኢሉ።
እቲ ክሮኦሽያዊ ፖለቲከኛ ብተወሳኪ፣ ኮሚሽን ኤውሮጳ፣ ንኣተገባብራ ልምዓታዊ ሃገዝ ብዝምልከት ብኣባላት ፓርላማ ዝቐረበ ርእይቶት ብምጉሳይ፣ መበል 11 ልምዓታዊ ሓገዝ ንመንግስቲ ኤርትራ ክወሃብ ምውሳኑ’ውን ነቒፉ።
ሰልፊ ህዝቢ ኤውሮጳ ካብ 27 ኣባላት ሃገራት እቲ ሕብረት ዝተዋጽኡ 215 ኣባላት ፓርላማ ናይቲ ሕብረት ኣለዎ።
ሕብረት ኤውሮጳ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ከካይዶ ድሕሪ ዝጸንሐ ዝርርባ፣ ኣውራ ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን ምዃኑ ዝንገረሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ ግዜ ገደብ ክግበረሉን እቲ መንግስቲ ብትሪ ዝውቐሰሉ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ከኣ ክመሓየሽን ዝብሉ መብጽዓታት ከምዝተኣትወሉ ብምጥቃስ፣ ኣብ ፈለማ ወርሒ ናይዚ ዓመት’ዚ 200 ሚልዮን ኤውሮ ክወሃቦ ከምዝወሰነ ኣይርሳዕን።
ይኹን’ምበር እቲ ስምምዕ ድሕሪ ምኽታሙ፣ መንግስቲ ኤርትራ ንሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ ግዜ ገደብ ክግብረሉ መደብ ከምዘየሎን ኣብ ክንድኡ ግና ንኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ናይ ደሞዝ ወሰኽ ክገብር ምዃኑን ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ምስ ሮይተርስ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ ምግላጹ ይዝከር።
===============================


text:
ድሕሪ እዚ እምበኣር ከምዚ ኢልካ/ኪ ጸልይ/ዪ ፣
ዎ እግዝኣብሄር ኣምላኽ ኣነ ሓጥያተኛ ምዃነይ ይኣምን ኣለኹ። ንስኻ ምእንታይ ንወድኻ የሱስ ክርስቶስ ከምዝለኣኽካ ይኣምን ኣለኹ። የሱስ ምእንቲ ሓጥያተይ ከምዝሞተን ዝተንስኤን ይኣምን ኣለኹ። ስለዚ ንሓጥያተይ ይቕረ በለለይ ፣ ካብ ኩሉ ሓጥያተይ ድማ ኣንጽሃኒ ኢለ እልምነካ። የሱስ ክርስቶስ ናይ ግሊ መድሓንየይ ኢኻ ኢለ ንዓኻ እቅበለካ ኣለኹ። ንህይወተይ ክትሕድስ ናብ ልበይውን ክትኣቱ እጽውዓካ። ኣቦ ስለዝተቐበልካኒ የመስግነካ ፣ ኩሉ ክብሪ እውን ንዓኻ እህበካ። ብስም ጎይታናን መድሓኒናን የሱስ ክርስቶስ ኣሜን ።
እዚ ምስበልካ/ኪ ኣቦ ብ ወዱ ብየሱስ ክርስቶስ ይቕበለካ/ኪ። ዳግም ዝተወለድካ/ኪ ትኸውን/ትኾኒ። ካብ ኣምላኽ ዝተወለድካ/ኪ ውሉድ ኣምላኽ ትኸውን/ትኾኒ። ኣብ ሰማያት ብዛዕባኻ/ኺ ዓቢ ሓጎስ ይኸውን።
ብቃል ኣምላኽን ብጸሎትን ምስ ኣሕዋት ብምሕባርን ምእንቲ ክትዓቢ/ክትዓብዪ ፣ ኣብ ከባቢኻ/ኺ ኣብ ዘለዋ ናይ ኣመንቲ ቤት-ክርስትያናት ክትመላለስ/ሲ ይግብኣካ/ኪ። ቃል ኣምላኽ እተምብበሉ መጽሓፍ ቅዱስ ክንህበካ/ኪ ፣ እዛ ትስዕብ ሓጻር ፎርም መሊእካ/ኪ ክትሰደልና/ክትሰድልና ክንሕብረካ/ኪ ንፈቱ።


text:
Radio Erena: 13 July 2018
ፈደራላዊ ቤት ፍርዲ ስዊዘርላንድ ንኤርትራውያን ዝወሃብ መሰል ዑቕባ ውሱንን ጸቢብን ክኸውን ኣጽዲቑ።
እቲ ቤት ፍርዲ ትማሊ ሓሙስ 12 ሓምለ ኣብ ዝሃቦ ውሳኔ፣ ነቲ ኣቐዲሙ ዝተዋህበ፣ መሰል ዑቕባ ኤርትራውያን ስደተኛታት ክድረት ዝብል ክልተ ውሳኔታት ብምድጋፍ’ዩ ኣጽዲቕዎ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ዝተዋህበ ክልተ ውሳኔታት፣ ካብ ኤርትራ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ምውጻእ ይኹን ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ምህዳም፣ መሰል ፖለቲካዊ ዑቕባ ከውህብ ብቑዕ ምኽንያት ከምዘይኮነ’ዩ ደምዲሙ።
ብዘይካ’ዚ እቲ ቤት ፍርዲ፣ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝወድኡ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ናብ ሃገሮም እንተተመሊሶም ዝኾነ ጸገም ክበጽሖም ኣይክእልን’ዩ ብዝብል ውሳኔ፣ ንኣማኢት ኤርትራውያን ናብ ኤርትራ ንምጥራዞም መደብ ከምዘሎ ዝእንፍት ብይን ምሃቡ ኣይርሳዕን።
ድሕሪ’ዚ ውሳኔታት እዚ፣ ግዝያዊ ናይ ዑቕባ መንበሪ ፍቓድ ዝተዋህቦም ኣስታት 3200 ኤርትራውያን፣ መንበሪ ፍቓዶም ከይሕደስ ተኣጓጊሉ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ስዊዘርልናድ፣ ምስዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዓሲሉ ዘሎ ናይ ሰላም ሃዋሁ፣ ዘቕረብዎ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝተነጽጉ ኤርትራውያን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ከምዝኽእሉ ዝእንፍት ውሳኔ ቤት ፍርዲ ምህላዉ’ውን ማዕከና ዜና rts ካብታ ሃገር ይሕብር።
ይኹን’ምበር ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ኤርትራ ካብ ዘሎ ምልካዊ ስርዓትን ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ደኣ’ምበር ካብ ኵናት ምስ ኢትዮጵያ ዝሃደሙ ኣይኮኑን ብምባል ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ጥርዓኖም ናብቲ ኣብ ከተማ በርን ዝርከብ ቤት ፍርዲ ከቕርቡ ምዃኖም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ይሕብሩ።
ስዊዘርላንድ፣ 9,400 ኤርትራውያን ናብ ዓዶም ናይ ምምላስ መደብ ከምዘለዋ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ እቶም 3,200 ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝተቐመጡ’ዮም።
መንግስቲ ስዊዘርላንድ፣ ን200 ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ካብ ሃገሩ ክወጹ ዝሕብር ወረቓቕቲ ሰዲድሎም ከምዘሎ ይግለጽ።
===================


text:
ኣብ ጉዳይ ገዳም ዋልድባ ኣማእኪሉ ዝላዓሉ ምስሕሓባትን ስክፍታታትን ብዝምልከት፣ንሓለፍቲ ማሕበራት ቤተ ጣማን ቤተ ሚናስን ከምኡውን ኣማሓዳሪ ወረዳ ማይፀምሪ ኣዘራሪብና‘ለና።
መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ኢትዮዽያ ዝትግብሮ ፕሮጀክት ሽኮር፣ንገዳም ዋልድባ ዝትንክፍ ድዩ ዝብል ኣሰሓሓብን ኣካታዕን ሕቶ ኣበጊሱ ኣብ‘ዚ ቅነ’ኳ ኣብ ማይ ፀምሪን ሽረን ኣኼባታት ተሳሊጡ‘ሎ።
መንግስታዊ ፕሮጀክት ሹኮር ወልቃይት፣ንገዳም ዋልድባ ዝትንክፍ ድዩ? ኣብ ዝብል ሕቶ ሪኢቶኦም ዝሃቡ ባህታውያንን ፈለስትን እቲ ገዳም ”ስክፍታና ናብ መንግስቲ ኣቅሪብና ኣለና።መጀመርያ ፕሮጀክት ሹኮር ክጅምር‘ዩ፣ነቲ ገዳም‘ውን ከራኽስ‘ዩ ዝብል ሓበሬታ ምስ ሰማዕና ሰንቢድና ነይርና።ዳሓር ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ምስተራኸብና ግና ስክፍታና ተመሊሱ፣ዕጉባት ኢና” ይብሉ።
ኣማሓዳሪ ወረዳ ማይ ፀምሪ ኣቶ ሹሻይ መረሳ ብወገኖም”ፕሮጀክት ሽኮር ወልቃይት፣ንገዳም ዋልድባ ፈፂሙ ኣይትንክፍን” ኢሎም።ብድሕሪ‘ቲ ምስሕሓብ፣ልምዓት‘ቲ ከባቢ ዘይደልዩ ሓይልታት ከምዘለው‘ውን ወሲኾም ገሊፆም።
ገዳም ዋልድባን ፕሮጀክት ሹኮር ወልቃይትን
- በትረ ስልጣን
መራሕቲ ቤተ-ጣማን ቤተ-ሚናስን፣መጀመርያ ተሻቂልና ነይርና ይብሉ
ኣብ ጉዳይ ገዳም ዋልድባ ኣማእኪሉ ዝላዓሉ ምስሕሓባትን ስክፍታታትን ብዝምልከት፣ንሓለፍቲ ማሕበራት ቤተ ጣማን ቤተ ሚናስን ከምኡውን ኣማሓዳሪ ወረዳ ማይፀምሪ ኣዘራሪብና‘ለና።


text:
ሓላፊት መግቢን ሕርሻን ዓለም ኢቭ ክራውለይ፣ማሕበራት ሓረስቶት ማሕበራዊ ሸቶታት፣ዓቅሚታት ምውድዳን ንቀፃላይ ረብሓታትን ዝኣመታ ስለዝኾና ኣዝየን ረባሕቲ‘የን ይብላ።
”ናይ‘ተን ሰለስተ ሚእቲ ዓበይቲ ማሕበራት ዓቅሚ ናብ ሓደ ደሚርካ ምስ ትሪኢ‘ኳ፣ኣብ ሓደ ዓመት ክሳብ 1.1 ቢልዮን ዶላር ኮይኑ ኢኻ ትረኽቦ። እዚ ማለት ድማ፣ብግምት ናይ‘ታ ናይ ዓለምና ዓስረይቲ ቁጠባ ዘለዋ ካናዳ ቁጠባ ኮይኑ‘ሎ ማለት‘ዩ” ይብላ ንሰን።
ማሕበራት ሓረስቶት፣ብፈቃዶም ኣባላት ንክኾኑ ዝተወደቡ ውልቀ-ሰባት ዝርከቡሉ ዴሞክራስያዊ ውዳበ‘ዩ።ኢቭ ክራውልይ ንቪኦኤ ክዛረባ ከለዋ፣ ኣብ ዓለምና ሓደ ቢልዮን ኣባላትን ሚእቲ ሽሕ ዕድል ዝፈጠራ ማሕበራት ሓረስቶት ኣለዋ ኢለን።
ብመሰረት ሕ/ሃ፣ካብ ሸውዓተ ሰባት እቲ ሓደ ብጉድለት ኣመጋግባ ዝሳቀየ‘ዩ።እዞም ናእሽቱ ሓረስቶት ድማ፣ነቲ ዝድለ መግቢ ዘፍርዩ‘ዮም።እዚ ዕድል‘ዚ ብሕልፊ በዝሒ ህዝቢ ዓለም ኣብ ዝቅፅላ 35 ናብ ትሻዓተ ቢልዮን ኣብ ዝቃረበሉ ማሕበራት ሓረስቶት ርኡይ ተራ ኣለወን።
ፅንኩር ቁጠባዊ ኩነታት ንምስጋር ማሕበራት ሓረስቶት ኣገደስቲ‘የን ዝብላ ኢቭ ክራውለይ፣እዚ ድማ፣ዋጋ እኽሊ ሰማይ ኣብ ዝዓረገሉ እዋን ብርክት ዝበሉ ስራሕቲ ንግዲ ንህልውና ኣብ ዝተቃለስሉ እዋን ጋህዲ ኮይኑ‘ዩ ኢለን።ማሕበራት ሓረስቶት ንፀገም ዝፃወራ ምኻነን‘ውን ጠቂሰን፣
Crowley ወሲኸን ”ንህልውና ኣባላተን‘የን ቀዳምነት ዝሰርዓ።ስለዚኾነ‘ዩ፣ኣብ ክንዲ ግምታዊ ኣሰራርሓ፣ኣብ ክውንነት‘የን ዝምርኮሳ።ቅልውላው ከጓንፍ ከሎ ድማ፣ሕፅረት ገንዘብ ኣሎ እንተኾይኑ፣ኣባላተን ንብፅሒቶም ነክዮም ማሕበሮም ከድሕኑ እዮም ዝውስኑ በላ።
ኣብ ኣክሽን ግሩፕ ሓላፊ ጨንፈር ኣፍሪቃ ሄንርይ ማሉሞ ብወገኑ፣ ማሕበራት ሓረስቶት፣ድምፂ ሓረስቶት ንክስማዕ ቀንዲ መድረኽ‘ዮም ይብል።
ኣክሽን ኤይድ፣ሰፍሓቲ መርየት ንኮርፖሬሽናትን ንመንግስታትን ብሕጊ ሊዝ እንተተኻርዩ፣ንናእሽቱ ሓረስቶት ፀገም ከምዝፈጥረሎምን ይዛረብ።ምስ ማሕበራት ተሓባቢርካ ምስራሕ እንተተኻኢሉ ግና፣ኣባላት መሰሎም ክዕቅቡ ይኽእሉ‘ዮም ይብል።
ንሱ ወሲኹ ”ውድብ ድምፂ ስለዝኾነ ግና፣ንዘጋጥሞም ብድሆታት ገዘፍቲ ኮርፖሬሽናት፣ ንዘይሕጋዊ ክፍሊት መንግስቲ ክጋጠሙ ዓቅሚ ይረኽቡ። ሕርሻዊ መርየታት ድማ ንጥቅሚ‘ቲ ማሕበረ-ሰብ ክውዕል‘ዩ።ስለዚ ሓረስቶት፣ወነንቲ መርየቶምን ተረባሕቲን ክኾኑ‘ዮም” ይብል።
ኣብ ድኻ ሃገራት ዝተመስረታ ማሕበራት ሓረስቶት፣ንብርክት ዝበሉ ሰባት ካብ ድኽነት ኣናጊፈን‘የን ዝብሉ ሚስተር ማሉሞ፣እንተኾነ ደቂ-ኣነስትዮ ኣብ‘ዘን ማሕበራት ማዕረ ተሳታፍነት ኣይረኸባን ዘለዋ ይብሉ።ማሕበራት ሙሉእ ዓቅመን ፀንቂቀን ክጥቀማ እንተኾይነን፣ንተሳትፎ ደቂ-ኣነስትዮ ክጥቀማ ኣለወን ኢሎም።


text:
ካልእ ጉዳያት ንኣብነት ከም ሓላፍነት ምእላይ ቆልዑ ንሕግዝ ኮይና፡ ምስ ገበናዊ-ሕጊ ዝተኣሳሰረ ጉዳያት ውን ከም ጠበቓ፡ ድጋፍ ንኸሳሲ ወይ ውን ከም ፍሉይ ተወካሊ ህጻናት ኮይና ንዋሳእ ኢና። ብዜካ`ዚ ኣብ ፍሉይ ሕግታት ክንክን-ህጻናት፡ ክንክን ወልፈኛታት፡ ግዱድ ስነ-ኣእምሮኣዊ ክንክን ረቂቕ ሲካትራያዊ ምርመራ (LVU/LVM/LPT/LRV) መዳያት ውን ንነጥፍ ኢና። ዝተዋህበኩም መንበሪ-ፍቓድ ክስሓብ ኣብ ዝኽእል ደረጃ ምስ ዝበጽሕ ውን ነቲ ናይ ምጥራዝ ኩነታት ከይትግበር ዝጻባእ ዕንቅፋታት ንምምልካት ይኹን፡ ዝተፈላለየ ውሳኔታትን ብይናትን ይግባይ ኣብ ምባል ውን ክንሕግዘኩም ንኽእል ኢና።
ካልእ ፍልይ ዝበለ ጉዳያት ምስ ዝህልወኩም ወይ ውን ቆጸራ ክትሕዙ ምስ እትደልዩ፡ ክትውከሱና ትኽእሉ ኢኹም። ንብውልቂ እንህቦ ናይ ምኽሪ ኣገልግሎታት ዝምልከት እንሓቶ ክፍሊት ኣብቲ ብበዓል-መዚ ኣብያተ ፍርዲ ሽወደን ዝተወሰነ መጠን እዩ። ኣብ ገለ-ገለ እዋናት ቆጸራ ምስ እትሕዙ ዋጋ ቁሩብ ክንጎድለልኩም ንኽእል። ቆጸራ ክትሕዙ ምስ እትደልዩ ወይ ውን ዋጋ ክትሓቱ ምስ እትደልዩ ተወከሱና።
ጠበቓ የድልየኩም?
ሕጋዊ ድጋፍ ምስ ዘድልየኩም፡ ተወከሱና። ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ቅጥዒ ምልእዎ እሞ ብቐጥታ ክንምለሰኩም ኢና።


text:
ምክልኻል ኣድልዎ(ኣፈላላይ)
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ንኣድልዎ(ኣፈላላይ) ምክልኻል፡ ሰብኣዊ ግዴታ ወይ ሓላፍነት እዩ። ኣድልዎ ወይ ኣፈላላይ፡ ማለት ገለ ሰባት ወይ ጒጅለታት፡ ካብ ካልኦት ብዝተሓተ ኣገባብ ወይ ኲነታት ይርኣዩ ማለት እዩ። እዚ ድማ፡ ገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ መሰላት እዩ።
ስእሊ፡ ዮነር
ወኪል ማዕርነት (Diskrimineringsombudsmannen)
ወኪል ማዕርነት (Diskrimineringsombudsmannen, DO): ንምዕሩይ መሰላትን ዕድላትን ኲላቶም ሰባት ዝሰርሕ መንግስታዊ ትካል እዩ። ንሱ፡ ንሕጊ "ኣንጻር ኣድልዎ" ኣብ ግብሪ ከውዕል ግቡኡ እዩ።
ብመሰረት ሕጊ "ኣንጻር ኣድልዎ"፡ ሓደ ትካል ወይ ውድብ፡ ንገለ ሰባት፡ ብመሰረት ጾታን ጾታዊ ዝንባለን ወይ ጾታዊ ርእይቶ፡ ሃይማኖት ወይ እምነት፡ ዕድመ፡ ዓሌት፡ ስንክልና ወይ ጾታዊ መርገጺ፡ ካብ ካልኦት ኣትሒቱ ክርኢ ኣይግባእን።
ቦታታት ስራሕን(ትካላት)፡ ኣብያተ ትምህርትን፡ ግድን ናይ "ጸረ-ኣድልዎ" መደብ ክህሉወን ኣለዎ። ኣድልዎ እንተ'ጋጢሙካ፡ ምስ ወኪል ማዕርነት (DO) ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ሽወደን፡ ብርክት ዝበላ ናጻ ዝኾና ከባቢታት(ንኡሳን ምምሕዳራት፡ ገዛውቲ ወይ እንዳ)፡ ከምኡ'ውን ኣውራጃዊ ናይ ጸረ ተነጽሎ(ምጉናይ) ኣብያተ ጽሕፈት ኣለዋ። እዘን ኣብያተ ጽሕፈት'ዚኣተን፡ ነቶም ግዳያት ተነጽሎ ዝኾኑ ሰባት፡ ምኽርን ደገፍን ይልግሳ።
እታ ቀስተደበና ትመስል ባንዴራ (ባንዴራ ፕራይድ ተባሂላ'ውን ትጽዋዕ'ያ) ኣርማ ናይቲ ንመሰላት ሕደ-ጾታውያን(ሓደ ዓይነት ጾታ)፡ ድርብ-ጾታውያን፡ ስግረ-ጾታውያንን ሰዶማውያንን ዝጣበቕ ምንቕስቓስ (HBTQ-rörelsen) ኣርማ እያ። ትርጒም ናይዛ ኣርማ'ዚኣ ኸኣ፡ ኣብ መንጎ ደቅሰባት፡ ተጻዋርነት ክዓዝዝ፡ ኣብ ክሊ ናይ'ዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ወሲባዊ ዝንባለታት ዘሎዎም ሰባት'ውን ብዙሕነት ክዓዝዝ ዝብል ትርጒም ዘለዎ እዩ። ስእሊ: Colourbox
ብዛዕባ ጾታን ጾታውነትን ዘሎ ስነ ምግባራዊ መለክዒታት፡
ኩሉ ሕብረተሰብ፡ ሰባት ከመይ ገይሮም ክነብሩ ከም ዘለዎም ዘርእዩን ዝነግሩን ኣብ ጽሑፍ ዘይሰፈሩ ሕግታትን ደምብታትን ኣለውዎ። እዞም ሕግታትን ደምብታትን'ዚኣቶም፡ ኣየናይ እዩ ቅኑዕ ወይ ዘይቅኑዕ ብምባል ዝሕብሩ፡ ሰባት እንታይ ባህርታት ክህልዉዎም ከም ዘለዎም ዝገልጹ፡ ርእይቶታትን ሓሳባትን እዮም። ገለ ሕብረተሰባት፡ 'ደቂ ተባዕትዮን ደቀንስትዮን በበይኖም ስለዝኾኑ ነናቶም ደምብታት ኣለዉዎም'፡ ዝብል ኣረኣእያታት ኣሎዎም። ደምብታትና፡ ኣረኣእያታትና ኣብ ጾታታትን ዝምድናታትን'ውን ይጸልዉና'ዮም። መብዛሕቱ ሰብ፡ ኣብ ተቓራኒ ጾታዊ ኣተሓሳስባ ጥራይ የተኩር ስለ ዘሎ፡ ንነገራት ኣዝዮም ከበድቲ ይገብሩዎም ኣለዉ።
ኣብ ሃገረ ሽወደን፡ ኩሉ ሰብ መምስዝደለዮ መጻምዲ ክምርዖን ክነብርን መሰል ኣሎዎ። ንሓደ ሰብ፡ ንጾታዊ መንነቱ ዝውስኖ ስምዒቱ እዩ። ጾታዊ መንነት፡ ምስ ኣካል ዝተኣሳሰረ ኣይኮነን። ምስ ስምዒት ዝተኣሳሰረ እዩ። ስለዚ፡ ኩሉ ሰብ ንጾታዊ መንነቱ ዝውስኖ ባዕሉ'ዩ።
HBTQ ዝብል መጸውዒ፡ ኣሕጽሮተ ቓል፡ ናይ ሕደ ወይ ድርብ ጾታዊ፡ ስግረ-ጾታዊ ወይ ሰዶማዊ ስምዒታትን መንነትን'ዩ። 'ስግረ' እትብል ቃል፡ ነቶም ንጾታዊ መንነቶም ከም ኣንስታይ ወይ ተባዕታይ ክቖጽሩዋ ዘይደልዩ ሰባት እትጥርንፍ ቃል እያ። ስግረ-ጾታዊ መንነት ዘሎዎም ሰባት ንነብሶም፡ መበቆላዊ ጾታኦም ብዘየገድስ፡ ከም ሰብኣይ፡ ሰበይቲ፡ ከም ክልቲኡ፡ ማለት ሰብኣይ/ሰበይቲ ወይ'ውን ኣየናይ ተፈጥሮኣዊ ጾታ ኣሎዎም ብዘየገድስ፡ ካብዚ ዝተጠቕሰ ወጻኢ፡ ከም ነጻ ክቖጽሩዋ ይኽእሉ። ስግረ-ጾታውያን ዝኾኑ ሰባት፡ ጾታዊ ስምዒት ዘይክህሉዎም ወይ ከኣ ክጠቕሱ ዘይክደልዩ ይኽእሉ እዮም። "Q" ትብል ቃል ከኣ፡ ነቶም ብሽወደንኛ "queer" ተባሂሎም ዝጽውዑ ሰዶመኛታት እትውክል ቃል ኮይና፡ ንፍሉየ-ጾታዊ ዝምባለ ኣብ ሕብረተሰብ ዝነቅፍ ክፍሊ ወይ ቀጽሪ እዩ። 'ሰዶመኝነት' ወይ 'ክዊር' መግለጺ ጾታዊ ዝምባለ ክኸውን ይኽእል'ዩ። እዚ ማለት ከኣ ንኣብነት፡ ሓደ ሰብ ምስ ኣየናይ ጾታ ይዝብምል ወይ ፍቕሪ ይሕዞ ዘየገድሶ ክኸውን ይኽእል። ብዘይካ'ዚ ክዊር፡ ሓደ ሰብ ንወሲባዊ ዝምባሊኡ ብልሙድ ባህላዊ ኣገላልጻ መሰረት ገይሩ ክገልጽ ዘይደሊ ዝዓይነቱ ርድኢት'ውን ከስምዕ ይኽእል።
ዝኾነ ሰብ፡ ጾታዊ መንነቱ ብዝደለዮ መልክዕ ናይ ምግላጽ መሰል ኣሎዎ። ሓደ ሰብ፡ ሕደ-ጾታዊ፡ ድርብ-ጾታዊ ወይ ስግረ-ጾታዊ ብምዃኑ፡ ኣብ ሰንኮፍ ኲነታት ምስ ዝኣቱ ወይ'ውን ብልሙድ ዘይከደ ዝዓይነቱ ምጉጣጥ ምስ ዝገጥሞ ከም ኣግልሎ እዩ ዝቑጸር።
ናጽነት እምነት
ሽወደን፡ ካብ 1951 ዓ/ም ኣትሒዙ 'ናጽነት እምነት' ኣሎዋ። ናጽነት እምነት ማለት፡ ዝደለኻዮ ዓይነት ሃይማኖት መሪጽካ ምእማን ማለት'ዩ። ናጽነት እምነት፡ ኣብ ሕገ መንግስቲ ሽወደን፡ ሓደ ካብ'ቶም ኣዝዮም ኣገደስቲ ዝኾኑ መሰላት እዩ ዝጽብጸብ። ኣብ ሓያለ ዓለምለኻውያን ውዕላት፡ ንኣብነት ኣብ ሓፈሻዊ ኣዋጅ ሰብኣውያን መሰላትን ውዕል ህጻናትን ናይ ውዱብ ሕቡራት ሃገራት፡ ንናጽነት ሃይማኖት ዝምልከት ሓበሬታ'ሎ። መንግስቲ፡ ንናጽነት እምነት፡ ከኽብር፡ ክከላኸልን ክሰርሕን ኣለዎ።
- ኲላቶም ደቅሰባት፡ እምነቶም ክመርጹ: ክቕይሩን ክገድፉን መሰል ኣሎዎም።
- ኲላቶም ደቅሰባት፡ እምነቶም ክኽተሉ ወይ ብተግባር ክጥቀሙሉ መሰል ክህሉዎም ኣሎዎ። እዚ ማለት ከኣ፡ ንኣብነት ኩሉ ሰብ፡ ሃይማኖታዊያን ማሕበራት ናይ ምቛም መሰል ኣሎዎ ማለት'ዩ።
- ኲላቶም ደቅሰባት፡ ሓበሬታ ክጽሕፉን ጋዜጣ ክሓትሙን መሰል ኣሎዎም።
- ኲላቶም ደቅሰባት፡ ትምህርቲ ሃይማኖት ክምህሩን ሃይማኖታውያን በዓላት ከኽብሩን መሰል ኣሎዎም።
- ዝኾነ ሰብ፡ ብሰንኪ እምነቱ ግዳይ ኣድልዎ ክኸውን የብሉን።
- ወለዲ፡ ብመሰረት እምነቶም፡ ንደቆም ብሃይማኖታዊ ኣገባብ ከዕብዩ እንተደልዮም መሰል ኣሎዎም።
- ወሃብቲ ስራሕ፡ ሰራሕተኛታቶም፡ ኣብ ቦታ ስራሕ፡ እምነቶም ከተግብሩ እንተደልዮም ክገድፉዎም ኣገዳሲ እዩ።
ዓሌታዊ ምትእስሳር [Etnisk tillhörighet]
ኣብ ሽወደን፡ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጽኡ ሰባት ኣሎዉ። ዓሌታዊ ምትእስሳር ማለት ከኣ፡ ኩሉ ሰብ ነናቱ መበቆል ባህልን ቀቢላን ኣሎዎ ማለት እዩ። ኩሉ ሰብ፡ ሓደ ወይ ብዙሕ ዓሌታዊ ምትእስሳር ኣሎዎ። ብዓሌት ምኽንያት ብሕማቕ ዓይኒ እንተተራኢኻ ወይ እንተተታሒዝካ፡ ኣድልዎን ንሰብኣዊ መሰላት ዘፍርስን ገበን እዩ።
ስንክልናን ተቐባልነትን
ብዙሓት ሰባት፡ ሓደ ወይ ካብኡ ዝበዝሕ ስንክልና ኣሎዎም። ሓደ ሰብ ንኣብነት፡ ናይ ምርኣይ፡ ምዝራብ፡ ምስማዕ፡ ምርዳእ፡ ናይ ምንቅስቓስ ወይ'ውን ናይ ኣተኲሮ ጸገም ክህሉዎ ይኽእል'ዩ። ሕብረተሰብ ግን፡ ንኹሉ ንምሕቋፍ ድሉው ክኸውን ኣለዎ። እዞም ስንክልናዊ ጸገማት እዚኣቶም፡ ነዞም ሰባት እዚኣቶም፡ ኣብ ሕብረተሰብኣዊ ንጥፈታት ካብ ምስታፍ ከሰናኽሉዎም የብሎምን። እቶም ብመደያይቦ ክኸዱ ዘይክእሉ ሰባት፡ ኣብ ህዝባዊ ቀጽርታት ኣትዮም ብዘይዝኾነ ጸገም ምእንቲ ክንቀሳቐሱ ነቲ ቀጽርታት ህንጻዊ ምምችቻኣት ምግባር ገለ ካብ'ቶም ብሕብረተሰብ ክውሰዱ ዝግብኦም ሓቖፍቲ ወይ ሓወስቲ ተበግሶታት እዮም።
ዕድመ
ኣዚኻ ዝሸምገልካ፡ ወይ ኣዚኻ ንእሽተይ ብምዃንካ፡ ብሕማቕ መገዲ ክትታሓዝ እንከለኻ፡ ንባዕሉ ኣድልዎ እዩ። ኣረግቶትን ነኣሽቱን፡ ብሓደ ዓይኒ ክረኣዩ ከም ዘሎዎም ርዱእ ኮይኑ፡ ኣብ ዝተወሰኑ ነገራት ግን ገለ ፍልልይ ከም ዘሎዎም ዝነግር ሕግን ስርዓትን ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ዝተወሰነ ናይ ዕድመ ገደብ፡ ሓደ ሰብ፡ ፍቓድ ምዝዋር ማኪና ወይ ኣልኮል ምስታይ ይኽልከል እዩ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ዓቃቢ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ዶ/ር መረራ ጉዲና ክምስክሩ ናይ ዘቕረቡ ዝርዝር ኣሽማት መሰኻኽር ንተኸሳሲ ከይወሃብ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ወሲኑ።ዶ/ር መረራ ድሕሪ ናይ 11 ኣዋርሕ ማእሰርቲ ሎሚ ሶኑይ ንቤት ፍርዲ ፌደራል ጥፍኣተኛ ኣይኮንኩን ኢሎም።
ኣብቲ ሎሚ ዝተጋብአ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ዓቃቢ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ዶ/ር መረራ ጉዲና ዘቕረቦም መሰኻኽር መንነቶም ንተኸሳሲ ምግላፅ ወይ ንዘይምግላፅ ንውሳነ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ውሳነ ንምፅባይ ከምዝነበረን በዚ መሰረት ውሳነ ከምዝረኸበን ገሊፁ።
ዓቃቢ ሕጊ ንክምስክሩ ዘቕረቦም ዝርዝር ኣሽማት ንተኸሳሲ ከይወሃብ ቤት ምኽሪ ፌደረሽን ምውሳኑን ምኽንያቱ ድማ ንደሕንነት መሰኻኽር ክብሃል ከምዝኾነን እቲ ቤት ፍርዲ ሓቢሩ’ሎ።
ኣብቲ መዝገብ ካብ ዝተኸሰሱ ብኣካል ቀሪቦም ዝከራኸሩ መራሒ ተቓዋሚ ውድብ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ዶ/ር መረራ ጥራሕ እዮም።ንሶም ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ካብ ዝውዕሉ 11 ኣዋርሕ ንፈለማ ግዜ ናይ እምነት ክሕደት ቃል ክህቡ ተሓቲቶም ‘’ኣነ ጥፍኣተኛ ኣይኮንኩን’’ክብሉ መሊሶም።
ዓቃቢ ሕጊ ምስኦም ዝኸሰሶም ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ፣ጀዋር መሓመድ፣ኢሳትን ናይ ኦሮሞ ሚዲያ ኔት ዎርክን ጉዳዮም ኣብዘየለውሉ ከምዝረአ እቲ ቤት ፍርዲ ሓቢሩ።
ካብ ጠበቓታት ዶ/ር መረራ ጉዲና ሓደ ዝኾኑ ኣቶ ወንድሙ ኢብሳ ዓሚሎም ቅድሚ ሎሚ ይኹን ሎሚ መዓልቲ ንዝተወሰኑ ደቓይቕ ኢዶም ብሸንሸል ተኣሲሮም ከምዝነበሩን ዓሚሎም ካብ ዘለዎም ሕማም ሽኮሪያ ቑስሊ እንተድኣ ፈጢሩ መዘዙ ዝለዓለ ምዃኑ ብምግላፅን መአረሚ ቤት ንዶ/ር መረራ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝበፅሑዎም ቁፅሪ ሰባት ዘንበሮ ደረት ክልዓልን ሓቲቶም ኣለው።
ንዝቐረበ ጥርዓን ንምውሳንን መሰኻኽር ጠበቓ ንምስማዕን ቤት ፍርዲ ን24 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ቆፀሮ ሂቡ’ሎ።


text:
ዝመጽእ ዘሎ ዕለት 31 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ሰንበት ብላቲን ስርዓተ ኣምልኾ በዓለ ጰራቅሊጦስ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ብለብዒ ኮቪድ - 19 ምኽንያት ተቛሪጹ ዝነበረ ምእመናን ዘሳተፈ ፍርቂ መዓልቲ ከምቲ ልሙድ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዕለተ ሰንበትን በዓላትን ከምዝፍጽምዎ ካብ ሓዋርያዊ መንበር ካብ ዝርከብ መስኮት ኮይኖም ነቲ ካልኣይ ደረጃ ሕጹጽ ናይ እዋን ሓደጋ ድንጋገ ውሑስ ዝገብሩ ኣባላት ሓይሊ ጸጥታ ኣብ ዝተረኽብሉ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ምእመና ዘሳተፈ ጸሎተ ንግስተ ሰማያት ከዕርጉ ምዃኖም፡ ዕለት 26 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ሰንበት ዕለት 31 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ብላቲን ስርዓተ ኣምልኾ ዝበዓል በዓለ ጰራቅሊጦስ ምኽንያት ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ሰዓት 10.00 ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ፡ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ዝርከብ ኣብ ቤተ ጸሎት ቅዱሰ ቅዱሳት መንበረ ታቦት ብመረብታዊ ውሕዘት ዝመሓላለፍ መስዋዕተ ቅዳሴ ክዕርጉ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።
ቅዱስነቶም ድሕሪ ዘዕርግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ፍርቂ መዓልቲ፡ ኣብ ሓዋርያዊ መንበር ካብ ዝርከብ መስኮት ኮይኖም ምትእኽካብ ብዘይብሉ ነቲ ካልኣይ ደረጃ ሕጹጽ ናይ እዋን ሓደጋ ድንጋገ ውሑስ ብዝገብሩ ሓለዋ ጸጥታ ኣብ ዝተረኽብሉ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ምእመናን ዘሳተፈ ጸሎተ ንግስተ ሰማያት ከዕርጉ እዮም።
ቅዱስነቶም በቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ኮቪድ - 19 ምኽንያት ካብ ዕለት 8 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔርን ጸሎተ ንግስተ ሰማያትን ከከም ግጻዌ ስርዓተ ሊጡርጊያ ከምኡ እውን ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ካብ ሓዋርያዊ ሕንጻ ቤተ መጻሕፍት ኮይኖም ምእመናን ብኣካል ዘየሳተፈ ብመረብታዊ ውሕዘት ብዝመሓላለፍ ኣገባብ ምቕራብ ከምዝጀመሩን፡ ባዕሎም እውን ኣብቲ እዋን ንፈለማ ግዜ ምእመናን ዘየሳተፈ ካብ ሓዋርያዊ ቤተ መጻሕፍት ኮይኖም ጸሎተ ንግስተ ሰማያት ሰንበት ዕለት 8 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ከዕርጉ እንከለዉ፥ “ልክዕ ኣብ ጋቢያ ከምዘልኹ ኮይኑ እውን ዝስምዓኒ እንተኾነ፡ ኣነ እርእየኩምን እሓስበኩምን ኣብ ጸሎተይ እውን ህልዋን ኢኻትኩም” ከምዝበሉ ክዝከር እንከሎ፡ ድሕሪ እቲ ካብ ሓዋርያዊ ቤተ መጻሕፍት ኮይኖም ብመረብታዊ ውሕዘት ዝመሓላለፍ ዘዕርግዎ ጸሎት ፈጺሞም በይኖም ናብቲ ኣብ ሓዋርያዊ መንበር ብዝርከብ መስኮት ብምኻድ ተቐልቂሎም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ምእመናን እውን ኣይሃልዉ፡ ሓዋርያዊ ቡርኬ ምሃብ ከምዘይቋረጹ ዝዝከር ኮይኑ፡ እነሆ ካብ ዕለት 31 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ድሕሪ ዕለት 8 መጋቢት 2020 ዓ.ም. ንፈለማ ግዜ ምእመናን ዘሳተፈ ጸሎተ ንግስተ ሰማያት ከዕርጉ ምዃኖም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።


text:
194 ሃገራት ብኣባልነት ዝሓቖፈ ውዱብ ጥዕና ዓለም/WHO/ ን10 መዓልታት ዝፀንሕ ጉባኤኡ ሎሚ ጀሚሩ’ሎ። ቀዳማይ ኣጀንዳ’ቲ ጉባኤ ዋና ዳይረክተር እቲ ውዱብ ንምምራፅ እዩ።
ንውድድር ቀሪቦም ዘለው ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢን ሚኒስትር ጥዕናን ኢትዮጵያ ነበርን ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ንኢትዮጵያን ኣፍሪካን ብምውካል፣ዶ/ር ሶንያ ነሽታ ካብ ፓኪስታንን ዶ/ር ዶቪድ ናባሮ ካብ ብሪጣንያን እዮም።
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ንውድድር ምቕራቦም ኢትዮጵያዊያን ኣብ ክልተ ደምበታት ብምዃን ተቓውሞን ደገፍን የስምዑ ኣለው።ኣብቲ ጉባኤ ዝኻየደሉ ከተማ ጄኔቭ ስዊዘርላንድ’ውን ሰልፍታት ከካይዱ እዮም።
በቲ ሓደ ወገን ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኣብ መዳይ ጥዕና ከምኡ እውን ዓለምለኸ ትካላት ብምምራሕ ብሓባር ብምስራሕ ብዙሕ ለውጥታትን ምምሕያሻትን ኣምፂኦም ብምባል ክድግፉዎም ከለው ብኣንፃሩ ድማ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ንሶም ኣካል ዝኾኑሉ መንግስቲ ንሰብኣዊ መሰላት ዝጥሕስን ፍትሓዊ ኣገልግሎት ጥዕና ንዜጋታቱ ንምብፃሕ ዘይኸእለ፣ኮሌራ ከምዝኣመሰለ ሕማም ዝተፈለየ ሽም ብምሃብ መድሓኒት ከምዘይባፃሕ ገይሮም ክብሉ ይቃወሙዎም ኣለው።
ኣብ ጄኔቭ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንምክያድ ናይ ዝፅውዐ ‘ምትኽኻብ ንናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት’ ዝተባህለ ጉጅለ ዝመርሑ ኣቶ ያሬድ ሃይለማሪያም ዶ/ር ቴድሮስ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተፈፀሙ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ደው ከብሉ ኣይፈተኑን፤ስለዝኾነ ድማ ተሓታቲ እዮም ይብሉ።
ብምቕጻል ንሶም ብዛዕባ እዚ ኣብ ምርጫ ድምፂ ብምሃብ ንዝሳተፉ መንግስታትን ንባዕሉ ውዱብ ጥዕና ዓለም ናይ ተቓውሞ ደብዳቤ ኣቕሪብና ኣለና ይብሉ።
ዶ/ር ቴድሮስ ኮሌራ ከምዝኣመሰለ ሕማም ዝተፈለየ ሽም ብምሃብ ‘’ሓያል ውፅኣትን ተምላስን’’ዝብል ሽም ብምሃብ መድሓኒት ከምዘይባፃሕ ገይሮም ክብሉ ይቃወሙዎም ኣለው።
ካብዚ ዝተፈለየ ሪኢቶ ዘለዎም ድማ ብዛዕባ ብቕዓት ዶ/ር ቴድሮስ ይዛረቡ።54 ዓመታት ዕድመ ናይ ዘቑፀረ ማሕበር ሰብሙያ ሕክምና ኢትዮጵያ ዳይረክተር ዶ/ር ገመቺስ ማሞ ዶ/ር ቴድሮስ ሓላፍነቶም ብብቕዓት ዝወፅኡ መራሒ እዮም ይብሉ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ጆርጅ ታውን ዳይረክተር ኦ’ነይል ኢንስቲትዩት ንሃገራውን ዓለምለኸን ሕጊ ክንክን ጥዕና ንጋዜጣ ኒው ዮርክ ታይምስ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ ኢትዮጵያ ለበዳ ኮሌራ ናይ ምሕባእ ነዊሕ ዝፀንሐ ታሪኽ ስለዘለዋ ዶ/ር ቴድሮስ እንተድኣ ተመሪፆም ተኣማንነት ውዱብ ጥዕና ዓለም ኣብ ሕቶ ክወድቕ እዩ ይብሉ።
‘ዶ/ር ቴድሮስ’ ኢሎም ንሶም ‘ርህሩሁን ዝለዓለ ብቕዓት ዘለዎምን በዓል ስልጣን ህዝባዊ ክንክን ጥዕና እዮም ይኹን እምበር ኮሌራ ምልዓሉ ኣፃሪዮምን መርሚሮምን ብሓቅነት ናይ ምቕራብ ሓላፍነት ነይሩዎም’ ክብሉ ንኒውዮ ዮርክ ታይምስ ተዛሪቦም።
ካብ 2009 ክሳብ 2017 ዓ.ም ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኣሜሪካ ምቁፅፃርን ምክልኻልን ሕማማት ዝነበሩ ቶም ፍሪደም ኣብ ጋዜጣ ኒው ዮርክ ኣብ ዝፅሓፉዎ ርእይቶ ኣብ ኢትዮጵያ ‘ከቢድ ውፅኣትን ተምላስን ኮሌራ ኣሎ ምባል ኣብ ናይ ህዝቢ ጥዕና ዘምፅኦ ለውጢ የለን ኢሎም ኣለው።እዚ ርእይቶኦም ንድምጺ ኣሜሪካ እውን ደጊሞምዎ ኣለው።
ዶ/ር ቴድሮስ ሚኒስትር ጥዕና ኣብዝነብርሉ እዋን ከቢድ ውፅኣትን ተምላስን ኮሌራ ብዝብል ዘይምፅዋዕ ዘስዓቦ ዝኸፈአ ጉዳይ ዘይምህላውን ዶ/ር ቴድሮስ ኣብ ኢትዮጵያ ዝዘርግሑዎም ዘደንቑ ናይ ጥዕና ፕሮግራማት ብውልቆም ከምዝፈልጡዎምን በዞም ፕሮግራማት እዚኦም ህይወት ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮን ህፃናት ካብ ሞት ምትራፍ ምኽኣሉን ኣብ ፅሑፋተን ንምርኣይ ፈቲነ ኣለኹ ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ውዱብ ጥዕና ዓለም ወኪል ዶ/ር ኣክፓካ ካሉ እውን መንግስቲ ነቲ ሕማም ከቢድ ውፅኣትን ተቕማጥን ኢሉ ምፅውዑ ትኽክል እዩ ምኽንያቱ ከባቢያዊ ማእኸላት ጥዕና ነቲ ሕማም ናይ ምምርማር ብቕዓትን የብሎም ኢሎም።
ብዝኾነ ዳይረክተር ትካል ጥዕና ዓለም መን ይኸውን ንዝብል ኣብ ቀረባ ዝምለስ ሕቶ’ዩ።


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ
መሰረት-ኣልቦን ዘይቅድውን ውሳነ ኤውሮጳዊ ሕብረት
ኤርትራ፡ ባይቶ ሚኒስተራት ኤውሮጳዊ ሕብረት ንዘሕለፎ መሰረት-ኣልቦን ዓንቃጽን ውሳነ፡ ብትሪ ነጺጋቶ’ላ።
ኣብ’ቲ “ገታኢ ስጒምቲታት ንጒሉሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት” ዝብል ስያመ ዝተዋህቦ ውሳነ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ በዚ እኩይ ተግባሩ ብፍሉይ ንቤት-ጽሕፈት ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ’ዩ ዒላማ ገይሩ።
ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ነዚ ውሳነ’ዚ ከሕልፍ፡ ሕጋዊ ይኹን ሞራላዊ መዝነት የብሉን። ዝተፈብረኸ ክስታት’ውን፡ መንቀሊኡን ተልእኾኡን ካልእ ሕቡእ ዕላማታትን ኣጀንዳታትን እዩ።
ግደ ሓቂ፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ንዝሞተ ጃንዳ ወያነ ንምድሓን ይኹን ናብ ስልጣን ንምምላስ፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብድሆታቱ ንምግጣምን ኣጠቓላልን ዘላቒን ምትሕብባር ንምስጓምን ንዘካይዶ ዘሎ ዕቱብ ጻዕሪ ንምድኻም፡ ብህልኽ ክሰርሕ ጸኒሑ’ዩ።
ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ’ዚ መግለጺኡ’ዚ፡ ንኤርትራ ነጺሉ ዒላማ ዝገበረሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ ኣብ መንጐ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጐርቢ ንምስኳዕ ናይ ዘለዎ ዕላማ መርኣያ’ዩ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ
ኣስመራ
22 መጋቢት 2021