text:
ኣሶሼት ፕረስ ጋዜጠኛታቱ ብዋሕስ ከም ዝተፈትሑ ኣፍሊጡWednesday, 30 March 2022 10:50 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣሶሼት ፕረስ ኣሚር ኣማንን ቶማስ እንግዳን ዝተባህሉ ሪፖርተርን ሰኣልን ጋዜጠኛታቱ ኣብ ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ ብ29 መጋቢት 2022 ብዋሕ ካብ ቤት ማእሰርቲ ከም ዝተፈትሑ ሓቢሩ። እዞም ጋዜጠኛታት ን4 ኣዋርሕ ተኣሲሮም ምስ ጸንሑ እዮም ነፍሲ-ወከፎም ብ60.000 (ስሳ ሽሕ) ብር ዋሕስ ተፈቲሖም፡ ክሶም ካብ ቤት ማእሰርቲ ወጻኢ ኮይኖም ክከታተሉ ተወሲንሎም።
ጉዳይ ናይዞም ጋዜጠኛታት ከጻሪ ዝጸንሐ ፖሊስ ንዝያዳ መርመራ ንቐጻሊ 2ተ ሰሙናት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክጸንሕሉ’ኳ ሕቶ ኣቕሪቡ እንተነበረ፡ ቤት ፍርዲ ግና ናይቶም እሱራት ናይ ዋሕስ መሰል ተቐቢሉ፡ ክሲ ከይተመስረቶም ካብዚ ንላዕሊ ክእሰሩ ኣይግበኦም ብዝብል ፈቲሕዎም። እቲ ቤት ፍርዲ ክሳብ ጉዳዮም ናይ መወዳእታ ውሳነ ዝወሃቦ ካብ ኢትዮጵያ ከይወጹ ኣጊድዎም። እዞም ጋዜጠኛታት ንኽንድዚ ግዜ ብዘይፈርዲ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክጸንሑ ዘገደደ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተኣዊጁ ዝነበረ ናይ ህጽጹ ግዜ ኣዋጅ ምዃኑ ኣብቲ ቤት ፍርዲ ተገሊጹ።
እዞም ጋዜጠኛታት ቅድሚ 4ተ ኣዋርሕ ተጠርጢሮም ዝተኣስሩ ምኽንያት “ብፓርላማ ኢትዮጵያ ፈጣሪ ራዕዲ ንዝተባህለ ጉጅለ ሸኔ ምስ ዓለም ኣፋሊጥኩምዎ” ዝብል ከም ዝነበረ ተፈሊጡ። ጉዳይ ጋዜጠኛታት ዝከታተል ዓለም ለኻዊ ትካል ሲፒጀይ (CPJ)ን ካለኦት ትካላትን እዞም ጋዜጠኛታት ንክፍተሑ ተደጋጋሚ መጸዋዕታ ከቕርቡ ጸኒሖም እዮም።
ቅድሚ ክልተ መዓልታት ክልተ ኣሜሪካውያን ኣባላት ፓርላም እዞም ጋዜጠኛታት ንክፍትሑ መጸዋዕታ ኣቕሪቦም ነይሮም እዮም። ናይ ኣሚሪካ ብሄራዊ ፕረስ ክለብ ብወገኑ ቅድሚ 2ተ ሰሙን ኣቢሉ ኣብ ኢትዮጵያ ብዘይፍርዲ ተኣሲሮም ዘለዉ ከም በዓል ታምራት ነገራት ዝኣመሰሉ ጋዜጣኛታትን ናይ ፕረስ ኣካላት ብዘይቅድመ -ኩነት ይፈትሑ መጸዋዕታ ኣቕሪቡ ከም ዝነበሩ ኣብቲ ጸብጻብ ተጠቒሱ።
ነቲ ኩነታት ዝተዓዘቡ ወገናት ናይዞም ጋዜጠኛታት ኣብዚ እዋንዚ ምፍታሕ ምስቲ ኢትዮጵያ፡ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊኣ ከይተጽድቖ ፈሪሓቶ ዘላ RH-6600ን S-3199ን ዝተሰየመ ሕግታት ዝተሕሓዝ እዩ ዝብል ግምት ኣለዎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ጋዜጠኛታት ንኣዋርሕ ምእሳርን ምፍታሖምን ክሳብ ክንድዚ ከዛርብ እንከሎ፡ ኣብ ኤርትራ ግና ን10ታት ዓመታት ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታት ደሃዮም ከምዘይፍለጥ ዝዝከር እዩ።
መልክዓቱ ዝቐያይር፡ ጸገማት ኤርትራዊ ስደተኛThursday, 24 March 2022 20:50 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ካብቲ ጌና ብዙሕ ምስሊ ኤርትራ ዝድውን ዘሎ ተርእዮታት ብመንጽር ብዝሒ ህዝባ ዝለዕለ ቁጽሪ ስደተኛ ዘመዝገበት ሃገር ምዃና ሓደ እዩ። ስደት ጠንቁ ብዙሕ ክኸውን እንከሎ ናይ ኤርትራውያን ስደት ዘይህዝባዊ ምምሕዳር ዘስዓቦ ምዃኑ ብመጽናዕቲ ኮነ ኣብ ባይታ ብዘሎ ዝድህሰስ መርተዖታት ዝተረጋገጸ እዩ። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሕሱም ኩነታት ስለ ዝፍለጥ ኤርትራዊ ስለምንታይ ከም ዝስደድ ዝሓትት ኣካል የለን።
ስደት ኤርትራውያን ዓቕሊ ጽበትን መተካእታ ምስኣንን ዝወለዶ ኮይኑ፡ ናብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓት ዘቕንዕ እዩ። እቲ ዝበዝሕ ናብ ኣንፈት ሱዳንን ኢትዮጵያን ምዃኑ ኣብ ዝተፈላለዩ ግዚያት ብዝተፈላለዩ ኣሃዛት ተረጋጊጹ እዩ። ብፍላይ እቲ ናይ ሱዳን ሓድሽ ኣብ ግዜ ምምሕዳር ህግደፍ ዝተፈጥረ ዘይኮነ፡ ካብ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ብሰንኪ ጭካነ ሓይሊ መግዛእቲ ዝጀመረ ነዊሕ ዝዕድመኡ እዩ። ናብዘን ክልተ ጐረባብቲ ሃገራት ምስዳድ ዝበዝሐን ዝቐለለን ካብ ዝኾነሉ ኣብዘን ሃገራት ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዝመሳሰል ህዝቢ ምህላዉ ሓደ ምኽንያት እዩ። ብቐሊሉ ብመሬት ምስ ኤርትራ ብሰፊሑ ዝዳወባ ምዃነን ድማ ካልእ ምኽንያት እዩ። እዘን ሃገራት ምስ ኤርትራ ብመሬት ዝራኸባ ምዃነን ስደተኛ ናብኣተን ንክትኣቱ ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብኣተን ስደተኛታት ኮኑ ተቓለስቲ ብሓይልታት ጸጥታ ህግደፍ ክጭወዩን ክቕተሉን እውን ቀሊል እዩ። በዚ ምኽንያት ንድሕሪት ምልስ ኢልና እንተዳህሲስና ብፍላይ ኣብ ሱዳን ብናይ ሎሚ ብህግደፍ ዝተቐንጸሉን ዝተጨውዩን ሓርበኛታት ብዙሓት እዮም። ኣብ ዝተፈላለዩ ግዚያት ካብ ሱዳን ዝተጨውዩ ሓርበኛታት፡ መሓመድ ዓሊ ኢብራሂም፡ ተኽለብርሃን ገብረጻድቕ (ወዲ ባሻይ)፡ ወልደማርያም ባህልቢ፡ ገብርሂይወት ቀለታ፡ ወልደስላሰ ቻንቹን ተስፋጋብር ኣብራሃን ከም ኣብነት ዝጥቀሱ እዮም።
ኤርትራውያን ድሕሪ ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያን 1998-2001 ናብ ኢትዮጵያ ብብዝሒ ክስደዱ ጀሚሮም። ኣብቲ መጀመርያ ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ብላቴንን ደዴሳን ኣብ ዝበሃሉ ወተሃደራዊ መሰልጠንታት ተዓቚቦም ነይሮም። ብላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣፍልጦ ረኺቦም ብወግዒ ክምዝገቡ ዝጀመሩ ግና ኣብ ክልል ትግራይ ሽመልባ ኣብ ዝበሃል መደበር እዩ። እቲ ዋሕዚ ምስ ዛየደ ከኣ ሕንጻጽ፡ ማይ ዓይንን ዓዲ ሓርሽን ዝበሃሉ መደበራት ኣብ ዝተፈላልየ ግዝያት ተኸፊቶም። ኣብ ርእሲዚ ኣብ ክልል ዓፋር ኢትዮጵያ እውን ኣስሓይታን በርሓለን ዝበሃሉ መደብር ኤርትራውያን ስደተኛታት ተኸፊቶም። ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ብኣማኢት ኣሸሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከም ዝነበሩ ሰነዳት ይምስክሩ። እቲ መደበራት መሰረታዊ ቀረባት እንተላይ ትምህርትን ሕክምናን ብስሩዕ ኣብ ዘቕርበሉ ደረጃ በጺሑ ምንባሩ ይዝከር። በዚ መንገዲዚ ዝተወሰኑ ኤርትራውያን ናብ 3ይ ሃገር ናይ ምጥያስ ዕድል ዝረኸብሉ ኩነታት ከኣ ነይሩ።
ኣብ ትግራይ ብ24 ሕዳር 2020 ውግእ ምስ ጀመረ ግዳይ ካብ ዝኾኑ ወገናት ኣብ መደበራት ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብቐዳምነት ዝጥቀሱ እዮም። እቲ መደበራት ዝርከበሉ ከባብታት ቀንዲ ዓውዲ ውግእ ምንባሩ ከኣ ነቲ ዝወረዶም ጉድኣት ዝያዳ ኣግዲድዎ። ካብዚ ሓሊፉ ናይቲ ካብ ኤርትራ ክወጹ እንከለዉ ኣብ ዶባት ኣብ ኢዱ እንተወዲቖም ዝኣስሮምን ዝቐትሎምን ዝነበረ ህግደፍ ሰራዊት ናይቲ ኣብ ትግራይ ዝተኸፈተ ውግእ ኣካል ምንባሩ ኣብ ልዕሊ እቶም ራሕሪሐምዎ ዝተሰዱ መንእሰያት ሕነ ከም ዝፈዲ ርዱእ ነይሩ። ብግብሪ ዝተራእየ ከኣ ከምኡ እዩ። ሰራዊት ትግራይ እውን ኤርትራውያን ብምዃኖም ሕቡእ ሓይሊ ህግደፍ ክኾኑ ይኽእሉ እዮም ኢሉ ስለ ዝተርጠሮምን ኣብ ነብሱ-ምክልኻል ስለ ዝነበረን ዕቑባ ክኾኖም ኣይከኣለን። ብፍላይ መደበራት ሽማልባን ሕንጻጽን ሽዑንሽዑ እየን ተደምሲሰን። ኣብኣተን ዝነበሩ ስደተኛታት ከኣ ዝተፈላለዩ ወገናት ኣሃዛት እንዳጠቐሱ “ክንድዚ ተቐቲሎም፡ ተደፊረን፡ ሃለዋቶም ጠፊኡ፡ ንብረቶም ዓንዩ” ዝብሉ ጸብጻባት የቕርቡ ነይሮም። እቲ ብቐጥታ ዝምልከቶ ቤት ጽሕፈት ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ግና ነዚ ዝምልከት ንጹር ጸብጻብ ኣየቕረበን። ናይቲ ዕንወት ተሓታቲ መን ምዃኑ ድማ ኣየነጸረን። ነዚ ከም ምኽንያት ዘቕርቦ እቲ ቦታ ዓውዲ ውግእ ምስ ኮነ ናይ ቀረባ ይኹን ናይ ርሑቕ መራኸቢ መንገድታት ተቛሪጹ ሓበሬታ ዘይምርካቡ እዩ።
ኣብቲ ግዜ ውግእ ተሃስየን ተሪፈን ዝነበራ መደበራት ኣብ ትግራይ ይኹን ኣብ ዓፋር ሎሚ ዳርጋ ኩለን ዓንየን እየን። ኣብኣተን ዝነበሩ ስደተኛታት ከኣ በብመንገዶም ናብ ሱዳን፡ ጅቡቲ፡ ከምኡ እውን ናብ ኣዲስ ኣበባን ካለኦት ከተማታት ኢትዮጵያን ፋሕ ኢሎም ኣለዉ። ኣብተን ዝኸድወን ቦታታት እውን ዋና ኣይረኸቡን። መግቢ፡ መጽለልን ሕክምናን ዘቕርበሎም ኣካል የለን። ውሑስ ናይ መንነት ወረቐት ዝህቦም ወይ መዓልቱ ዝሓለፈ ዘሕድሰሎ ኣይረኽቡን። ዓቕሎም ምስ ጸበቦም ካብ ኢትዮጵያ ናብ ሱዳን ክሰግሩ ኣብ ዶባት ኢድ መልሻን ፍሉይ ሓይልን ኣምሓራ ዝወደቑ፡ ናብ ሰራዊት ህግደፍ የረክብዎም ከም ዘለዉ ሓበሬታ ኣሎ። ሰራዊት ህግደፍ ከኣ ተቐቢሉ ኣብ ከባቢ ኣፍዓበት ናብ ዝርከብ መዳጐኒ ከም ዝወስዶም ይንገር። ዕድል ረኺቦም ኣብ ሱዳን ዝበጽሑ እንተኾኑ እውን መንበሪ ፈቓድ ዝህቦም ኣካል ስለ ዘየለ፡ ኣብ ጐደናታት ብፖሊስ እናተገፈፉ ክኸፍልዎ ዘይክእሉ ዓቐን ገንዘብ ክኸፍሉ ወይ ክእሰሩ ይግደዱ። ብኻእል ወገን ኣብዚ ግዝያትዚ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ግብጺ ኣደዳ ማእሰርትን ምጥራዝን ይኾኑ ምህላዎምን ዓለም ርእያ ከምዘይረኣየት ኮይናቶም ምህላዋን ካልእ መልክዕ መግለጺ ናይቲ ደድሕሪኦም ዝስዕብ ጸገም እዩ። እዚ መልክዓቱ ዝቐያይር ጸገማት ምስ ብዙሕ ኩነታት ዝተኣሳሰር ኮይኑ፡ እቲ ቀንዲ ሕመረቱ ስደት ግዝያዊ መዕገሲ እምበር መሰረታዊ መፍትሒ ዘይምዃኑ ዘርኢ እዩ።
ኤርትራውያን ስደተኛታት ድሕሪ ክንደይ ውረድ ደይብ ኣርሒቖም ምስ ከዱ፡ ንኣብነት ኤውሮጳ ምስ በጹሑ እውን ሳዕቤን ስደት ቀልጢፉ ኣይገደፎምን። ሎሚ ብዙሓት ኤርትራውያን ናብራ ስደት ምጽዋር ስኢኖም ነብሶም ቀቲሎም ወይ ሰብ ሓዳር ተቓቲሎም ዝብል ፍጻመታት ይስማዕ ምህላዉ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ስንብራት ስደት ቀልጢፉ ዘይሓዊ ምዃኑ ዘመልክት እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ኩሉ ግዜ ደድሕሪ ስደተኛታት እዩ ዝስዕብ። እንተሰሊጥዎ ኣብ ዘዝኣተውዎ ኣትዩ ይቐትሎምን ይጨውዮምን። ካብኡ ሓሊፉ ከኣ እንተስ ኣዕሽዩ እንተስ ኣፈራሪሑ ናይ ኣታዊ ምንጩን ናይ ስለያ መሳርሒኡን ካብ ምግባሮም ድሕር ኣይብልን። መጻኢ ዕድሎም ከይገደሶ ኣብ ፈቐዶ ሃገራት ኣብ ልዕሊኦም ዝኣልሞ ዘሎ ተንኮላት ንእኩይ ተግባራቱ ዘርኢ እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ዘይርጉእ ህይወት ኤርትራዊ ስደተኛ፡ እቲ ናይዚ ኩሉ ጠንቂዚ ስደትን ሳዕቤኑን ጉጅለ ህግደፍ ክሳብ ዘሎ ቀጻሊ እዩ። መሰረታዊ መፍትሒኡ ከኣ ነቲ ጠንቂ ምውጋድ ጥራይ እዩ።
ክልተ ፍሉይ ልኡኻት ኣብ ኢትዮጵያWednesday, 23 March 2022 08:54 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኦባሳንጆ ፍሉይ ልእኽ ሕብረት ኣፍሪቃን ዴቪድ ሳተርፊልድ ፍሉይ ልኡኽ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ቀርኒ ኣፍሪቃን ብ21 መጋቢት 2022 ኣብ ኢትዮጵያ ተራኺቦም ከም ዝተመያየጡ መርበብ ሓበሬት ኢትዮጵያ ኢንሳይደር (Ethiopia Insider) ኣፍሊጣ። ክልቲኦም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተራኸቡ፡ ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ኣንበሳደር ሳተርፊልድ ንካለኣይ ግዜ ናብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝግበርዎ መገሻ እዩ።
ኣምበሳደር ሳተርፊልድ ብናይ ኣሜሪካ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮይኖም ዝተመዘዙ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ 2021 ኮይኑ፡ 21 መጋቢት 2022 ን2ይ ግዜ እዮም ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም። እዞም ክልተ መዓልታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሑ ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኢትዮጵያ፡ ምስ ሰብ መዚ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኣዲስ ኣበባን ምስ ወከልቲ ዓለም ለኻዊ ለገስቲ ትካላትን ከም ዝመያየጡ ናይ ኣሜሪካ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ከም ዝገለጸ ኢትዮጵያ ኢንሳይደር ኣስፊራ።
ኣምበሳደር ሳተርፊልድ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝኣተውሉ ዕለት፡ ምስ ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ቅርኒ ኣፍሪቃ ናጀርያዊ ኦሊሰንጎ ኦባሳንጆን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ሓላፊ ፖለቲካ ሰላምን ጸጥታን፡ ምስ ኮሚሽነር ባንኮሌ ኣዴዎዬን ተዘራሪቦም። እቶም ኣምበሳደር ምስዞም ክልተ ኣፍሪቃውያን ሓለፍቲ፡ ህልዊ ኩነታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ወሲኾም ብዛዕባ ዞባዊ ኩነታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ተዘራሪቦም። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ እቶም ናይ ሕብረት ኣፍሪቃ ኮሚሽነር ፖለቲካ ሰላምን ጸጥታን፡ ቅድሚ ሓደ ሰሙን ናብ ኣሜሪካ ከይዶም ምስ ዝተፈላለዩ ኣሜሪካውያን ሓለፍቲ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ጸገማት ኣፍሪቃ ተመያይጦም ከም ዝተመልሱ ኣብቲ ዜና ተጠቒሱ።
እዞም ፍሉይ ልኡኽ ኣሚሪካ ምስ ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቒን ኣመሓዳሪት ዓለምለኸ ትካል ረዲአት ኣሜሪካ (USAID) ሳማንታ ፓወርን እውን ተራኺቦም። ሰማንታ ፓወር ኣብቲ ርክብ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ መመሊሱ ዝገድድ ዘሎ ቅልውላው ከም ዘስግአን ጠቒሰን። ኣብቲ ኣጋጣሚ ሓለፍቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ መስርሕ ምጉዕዓዝ ረዲአት የዕንቅፉ ከም ዘለዉ ከሲሰን።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ በቲ ሓደ ወገን ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሕብረት ኣፍሪቃ ኦባሳንጆ፡ ረዲአት ናብ ትግራይ ዝሓልፈሉ ኩነታት ንምፍጣ ብዛዕባ ዝከኣለሉ ንምዝርራብ ብ21 መጋቢት 2022 ናብ ክልል ዓፋር ከም ዝኸዱ ዝተፈላለያ ማዕከናት ሓቢረን። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ናይ ቻይና ፍሉይ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ መንጎ ሃገሮምን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ናይ ሓባር ኣኼባ ንምውዳብ ይንቀሳቐሱ ከም ዘለዉ ተፈሊጦሎ።
ልኡላውነት ኣውሒሱስ፡ ሓርነት ዝተነፈጎ ህዝቢMonday, 21 March 2022 20:41 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ ከይተሓለለ ብዕድሚኡ ነዊሕ፡ ብትሕዝቶኡ ከኣ መሪር ቃልሲ ኣካይዱ ናጽነቱን ልኡላውነቱን ብምጭባጡ፡ ንናይ ካለኦት ናይ መሰል ቃልሲ ኣፍደገ ዝኸፈተ ናይ ጽንዓትን ተወፋይነትን ኣብነት ምዃኑ ዓለም መስኪራትሉ እያ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ፖለቲካውን ወታደራውን መልከዓት ዝሓዘ ዋጋ ክኸፍል እንከሎ፡ መበግሲኡ ጽልእን ቅርሕንትን ዘይኮነ፡ ዝተነፍጎ ኣብ ጉዳዩ ናይ ገዛእ ርእሱ ዕድል ባዕሉ ናይ ምውሳን ናጽነቱን መሰሉን ንምምላስ ዝዓለመ ኣርሒቑ ዝጥምት እዩ ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ዝተወስዶ ናጽነት፡ ልኡላውነትን ሓርነትን ንምጭባጥ6t ኣብ ዓውዲ ውግእ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ሕጋዊ መድረኽ እውን ብመንገዲ ህዝበ-ውሳነ 1993 ብዘየማትእን ንድሕሪት ብዘይምለስን ዕምቆት ኣመስኪሩ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ናብ ቃልሲ ክነቅል እንከሎ ክሓፍሶ ዝኣመሞ ናጽነትን ልኡላውነትን ጥራይ ኣይነበረን። ቀጻሊ ምውሓስ ኩሉ ሓርነታቱ እውን ቀንዲ ሕመረት ቃልሱ ምንባሩ ካብ መጀመርታኡ ዘነጸሮ እዩ፡ ኣብ ናጻን ልኡላዊትን ኤርትራ፡ ሰላም፡ ልምዓት፡ ዲሞክራሲ፡ ምኽባር ኩሉ ዓይነት መሰላትን ማዕረ ተጠቃምነት ጸጋታት ሃገሩን ኣብ ጽኑዕ መሰረት ምህናጽ፡ ከም መግለጺ ሓርነት ክረጋገጸሉ ትጽቢት ዓወቱ ነይሩ። ብኣንጻርዚ ከምቲ ደሓር ዝተራእየን ሎሚ እውን መመሊሱ ዝስዕርር ዘሎን እቲ ምስ መግዛእቲ ተጓሒፉ ዝተባህለ ኩሉ ዓይነት ወጽዓ፡ ድሕሪ ናጽነት እውን መልክዑ ቀይሩ ቀጺሉ። ብዘይካ ውሱን ስግኣትን ተቓውሞን እዚ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ኤርትራ ዘጋጠመ ተርእዮ ከጋጥምዩ ዝብል ግምት ኣብ ትጽቢት መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ኣይነበረን። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ሓደ ሓደ ግዜ ብዛዕባ ሃለዋት ኤርትራን ህዝባን ድሕሪ ናጽነት ክትሓስብ እንከለኻ ነቲ ዝረአን ዝድህሰስን ምእማኑ ዘጸግመካ።
ድሕሪ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ብግብሪ ዝተጋህደ ኩነታት ብጽሞና ምስ ተዓዘበ፡ ምዕባለታት ካብ ትጽቢቱ ውጻኢ ይኸይድ ከም ዝነበረ ዝሕብር ምልክታት ክርዳእ ግዜ ኣይወሰደሉን። ብመሪር ቃልስን መስዋእትን ዝሓለፈ ህዝቢ ብኸምቲ ናይቶም ዝሰዓሮም ገዛእቲ ምምሕዳር ክትካእ ምእማኑ ስለ ዘጸገሞ ግና፡ ኩነታት ክቕየር እሞ ክርህወኒ እዩ ዝበል ተስፍኡ ቀልጢፉ ምሉእ ብምሉእ ኣይቀሃመን። ግዜ እዳነወሐ ምስ ከደ ግና ከምቲ “ኣደስ ትሓብእ እሞ ሓበላ ዓይንስ ኣይትሓብእን” ዝበሃል፡ ነቲ ምእማኑ ዘጸግም ጥልመት ህግደፍ ክግንዘቦን ናይ ግዜ መግዛእቲ ውጽዓ መልክዑ ቀይሩ እንደጋና ከም ዝመጸን ክርዳእ ናይ ግድን ኮይንዎ። እንተኾነ ማዕረቲ ዝተረደኦ ንጉጅለ ህግደፍ ብሓባርን እሞ ድማ ብዝዓመረ ቅልጡፍ ድምጺ “መንገዲ ትስሕት ኣለኻ’ሞ ሕሳብካ ግበር” ክብሎ ግዜ በሊዑ። ካብዚ ሓሊፎም ገለ ወገናት፡ “ግዜ ንሃቦ፡ ካብ ዝነበርናዮ ኣይከፈኣናን፡ ኣብ ባዶ ካዝና እዩ ስልጣን ተረኪቡ” ብዝብሉ ግርህነት ዝወለዶም ኣበሃህላታት፡ ህግደፍ ኮነ ኢሉ ይፍጽሞ ንዝነበረ ሸርሕታት እናሸፈኑ ስለ ዘሻደንዎ ሓቀኛ ጸረ ህዝቢ ተግባሩ ከምዚ ሎሚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ክቃላዕ ግዜ በሊዑ። እቲ ወጻዒ ከኣ ነዚ ምዝንጋዕን ሓልዮትን ህዝቢ ኤርትራ መዝሚዙ በቲ ግጉይ ጐደና ልዕሊ ናይቶም ህዝብና ዝሰዓሮም መግዛእታዊ ስርዓታት ንኽብሕት ዕድል ረኺቡ። ወዮ “ኤርትራዊ ኮይኑስ እንተ ሓመቐ ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዘይሓይሽ ምምሕዳር ኣይክመጽእን እዩ” ዝብል ዝነበረ ህዝቢ ኤርትራ፡ ካብቲ ዝገመቶ ወጻኢ ኮይኑ። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ በቶም ታሪኽ ጽንዓቱን ምረት ቃልሱን ዝፈልጡ ወገናት “ልኡላውነት ኣውሒሱስ፡ ሓርነት ዝተነፍጎ ህዝቢ” ተባሂሉ ይግለጽ ኣሎ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣንጻር ሓርነት ህዝቢ ይኸይድ ከም ዝነበረ ይርዳእ ነይሩ ጥራይ ዘይኮነስ ኮነ ኢሉ ዝሃንደሶ መንገዲ እዩ። ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ ህዝቢ ኤርትራ መሰሉ ካብ ተነፍጎ ከምቲ ኣንጻር መግዛእቲ ናይ ምቅላስ ልማዱ ኣንጻሩ እውን ከም ዝቃለስ ኣይሰሓቶን። ካብዚ ተረድኦዚ ነቒሉ ከኣ ኣቐዲሙ ናይ ህዝቢ ናይ ቃልሲ ዓቕሚ ንምድኻም፡ ብዓንተብኡ ብግሁድን ብስዉርን ዓመጸኛ መርበቡ ዘርጊሑ። ህዝቢ ኤርትራ ሓላፍነቱን ሓላፍነት መንግስትን ተረዲኡ ንከይቆጻጸሮ ነቲ ኣብ መንጎ ህዝብን መንግስትን ዝዝርጋሕ መቆጻጸሪ ሰነድ ሕገ-መንግስቲ ቅድም ዓጊትዎ ደሓር ከኣ “ሞይቱስ ተቐቢሩ” ኢሉ ዓዲ ኣውዒልዎ። ከምቲ “ባዕላ መምጽኢት ደርፊ ባዕላ መጥፍኢት ደርፊ” ዝበሃል ድማ ነቲ ኣብ ሓደ እዋን ሕገ-መንግስቲ ኣጽዲቐ ኢሉ ዝተነየተሉ ሰነድ፡ ደሓር ከኣ ባዕሉ ቀቲሉ ቀቢርዎ። እዚ ዘመልክቶ እቲ ቅድም ሕገ-መንግስቲ ምጽዳቑ እውን ንመዳሀለልን መዕደጊ ግዜን እምበር ካብ ልቢ ዝነቐለ ከምዘይነበረ እዩ።
ካብዚ ሓሊፉ፡ ህዝቢ ሓቢሩ ብዛዕባ ጉዳዩ ከይዝቲ መሰል ውዳባን ሓሳብካ ምግላጽን ኣጊዱ። ናይ ዘይመንግስታዊ ሚድያ ምዕጻውን ጋዜጠኛታተን ምእሳርን እውን ካልእ ስልቲ ምድኻም ሓይሊ ህዝቢ ነይሩ። ናይ ዜጋታት ምእሳር፡ ምስዋርን ስልታዊ ቅንጸላታትን ድማ ምስዚ ደሚርካ ዝረአ እዩ። ኣብ ሕብረተሰብ እቲ ከም ህግደፍ ንዝኣመሰለ ጸረ ህዝቢ ምምሕዳር በዲህካ ለውጢ ኣብ ምምጻእ ዝግበር ቃልሲ መሪሕ ግዘ ዘለዎ ክፍሊ መንእሰይ እዩ። ህግደፍ መንእሰይ ኤርትራ ንገሊኡ ኣብ ዘየንቀሳቕስ መጀመርታኡ እምበር መፈጸምታኡ ዘይፍለጥ ወታደራዊ ኣርዑት ምጽማድ ወይ ዓዱ ገዲፉ ንክስድድ ምድፍፋእ ከኣ ካልእ ናይ ህዝባዊ ቃልሲ ሕቖ ንምስባር ዝተማህዘ ምንባሩ ህልዊ ኩነታት ኤርትራን ዓንዳሪት ህግደፍን መስካሪ እዩ።
ሎሚ ኣብ ኤርትራ ከምቲ ኣብ በዓል ሱዳን ንዕዘቦ ዘለና ኣብ ኣደባባያት ከተማታት ኤርትራ ወጺኡ ምእንቲ ለውጢ ዝወፍር ዝተወደበ መንእሰይ ኣለናዶ? ኢልካ ምሕታት ናይ ግድን እዩ። እቲ መልሲ ከከም መላሲኡ እዩ። ዝተዳኸመ ዕድል ምዃኑ ግና ካብ ማንም ዝተሰወረ ኣይኮነን። ኣብ ክልላት ኢትዮጵያ፡ ትግራይ፡ ዓፋር፡ ኣምሓራን ኦሮሞን ዝዋጋእ ኤርትራዊ መንእሰይከ ኣሎዶ? ናይ ዝብል ሕቶ መልሲ ግና ብዘየማትእ “እወ” እዩ። ነዚ ኣብ ዘይጉዳይካ ኢድ ኣእታውነት ሰራዊት ህግደፍ ክሳብ መቃድሾ ዝመጥዎ ወገናት’ውን ኣለዉ። ስለዚ ነቲ “ልኡላውነት ኣውሒሱስ፡ ሓርነት ዝተነፍጎ ህዝቢ” ዝብል ብሂል ናብ “ሓርነቱን’ውን ብቃልሱ ዘውሓሰ ዕቱብ ህዝቢ” ናይ ምቕያሩ ሓላፍነት ናይቲ ሓርነቱ ዝተነፈገ ውጹዕ ህዝቢ እዩ።
ሰብኣዊ ረዲአት ዝጸዓና መካይን ናብ መቐለ ኣቕኒዐንFriday, 18 March 2022 08:56 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኣዲስ ስታንዳርድ ዝተባህለት መርበብ ሓበሬታ፡ ናይ ኢትዮጵያ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተሪ ብምጥቃስ ብ17 መጋቢት 2022፡ 23 ዝተፈላለዩ ሰብኣዊ ረዲአት ዝጸዕና መካይን ካብ ከተማ ሰመራ ዓፋር ናብ ከተማ መቐለ ከም ዘቕነዓ ሓቢራ። በቲ ሓበሬታ መሰረት እተን 20 መግቢ እተን 3 ከኣ ነዳዲ ዝጸዕና እየን።
መርበብ ኣዲስ ስታንዳር በወገና ናብቲ ጉዳይ ቅርበት ብዘለዎም ኣካላት ኣጻርየዮ ከም ዝበለቶ፡ እተን ዓበይቲ መካይን ድልዋትኳ እንተለዋ ጉዕዞ ናብ መቐለ ዝጅምራ ግና 18 መጋቢት 2022 እዩ።
እቲ ብዛዕባዚ ጉዳይ፡ ካብ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳይ ኢትዮጵያ ዝተረኽበ ሓበሬታ ከም ዝገለጾ፡ ድሕሪ ሕጂ ነቲ ኣቕርቦት ንምዝያድ ረዲአት ጽዒነን ናብ ትግራይ ዘቕነዓ መካይን ኣብ መዓልቲ ናብ 40 ክብ ክብላ እየን። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ 17 ኣብ ምቕራብ ሰብኣዊ ረዲአት ዝነጥፋ ኣህጉራዊ ትካላት ካብ 16 መጋቢት 2022 ጀሚረን ናብ ትግራይ መድሃኒት፡ ናይ ሕክምና መሳርሕን ናይ መግቢ ኣቕርቦትን ከጓዕዛ ፈቓድ ረኺበን ኣለዋ።
እዚ ሓዲሽ ሰብኣዊ ረዲአት ናይ ምቕራብ ስጉምቲ ዝውሰድ ዘሎ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዝተፈላለያ ሰብኣዊ ኣካላትን፡ ዋላኳ ብነፈርቲ መድሃኒ ናብ ትግራይ ምቕራብ ቀጻሊ እንተሎ፡ ብሰንኪ ስእነት ነዳዲ ብፍላይ ናብቲ ገጠራት ይበጽሕ ከም ዘየለ ብምሕባር ምሕጽንታ ምስ ኣቕረባ እዩ።
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ገ/እየሱስ፡ ዳይረክተር ትካል ጥዕና ዓለም በወገኖም ብ16 መጋቢት 2022 ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ዋላኳ ትካሎም 95 ሜትሪክ ቶን መድሃኒት ናብታ ብውግ ዝተሃስየትን ኣብ ዕጽዋ ዘላን ክልል ትግራይ ክጐዓዝ እንተዳለወ፡ ብመንግስቲ ፈቓድ ስለ ዘይተዋህበ ክሰልጥ ከምዘይከኣለ ሓቢሮም ነይሮም።
ናብ ክልል ትግራይ ረዲአት ዝጐዓዘሉ መንገዲ ብክልል ዓፋር ስለ ዝኾነን ኣብቲ ከባቢ ኣብ መንጐ ሓይልታት ትግራይን ዓፋርን ዝካየድ ውግእ ቀጻሊ ስለ ዘሎ እዚ ኣቕርቦት ክቋረጽ ይኽእል እዩ ዝብል ስግኣት ኣሎ።
ምስጢራዊ መገሻ ልኡኽ ህደፍ ናብ ኣዲስ ኣበባWednesday, 16 March 2022 09:09 Written by ቤት ጽሕፈት ሰዲህኤ
ምስጢራዊ ልኡኽ ጉጅለ ህግደፍ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ናብ ኣዲስ ኣበባ ገይሹ ከም ዝነበረ፡ ኢትዮ-ፎረም ዝበሃል ዘይመንግስታዊ መድያ፡ መጽሐት ፎረይን ፖሊሲ ብምጥቃስ፡ ኣብ ናይ 15 መጋቢት 2022 ፈነውኡ ሓቢሩ። በቲ ሓበሬታ መሰረት፡ ናይዚ ምስጢራዊ ልኡኽ ኣባላት እቶም ልሙዳት፡ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራን ኣቶ የማነ ገብረኣብ (ማንኪ) ናይ ህግደፍ ፖለቲካዊ ሓላፍን ፖለቲካዊ ኣማኻሪ ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቅን እዮም።
ኢትዮ-ፎረም ከም ዘስፈሮ፡ ናይዚ ምስጢራዊ መገሻ ናብ ኣዲስ ኣበባ ዓላማ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ዝርከቡ ምዕራባውያን ዲፕሎማት ንምርኻብ እዩ ነይሩ። ምስጢራዊ ልኡኽ ህግደፍ፡ ኣብቲ ምስ ምዕራባውያን ዲፕሎማት ዘካየዶ ርክባት፡ ህግደፍ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ-ትግራይ ክኣትው እንከሎ፡ ምስ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ እቲ ውግእ ክሳብ ዝውዳእ ብሓባር ክቕጽሉ ስምምዕ ከም ዝነበሮም ገሊጹ። ብናይ ህግደፍ ልኡኽ ተረድኦ ናይቲ ውግእ መወዳእታ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ክሳብ ዝጠፍእ ምቕጻል ከም ዝነበረ ብምጥቃስ፡ ኣብዚ እዋንዚ ምዕራባውያን መግስታት ንመንግስቲ ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ፡ “ውግእ እንተቐጺልካ ረዲአትን ልቃሕን ከነቋርጸልካ ኢና” ይብልዎ ስለ ዘለዉ ዝተበገሰሉ ዕላማ ከየዕወተ፡ ናይ ዘተ መፍትሒ መንገዲ ይመርጽ ኣሎ። ስለዚ እዚ ተጽዕኖኹም ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቋርጹልና ናይ ምባል ዓሻ ተልእኮ ከም ዝነበረ እቲ ዜና ኣስፊሩ።
ምስዚ ብምትሕሓዝ ህግደፍ፡ ኣምሓራ ኣብቲ “ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ምጥፋእ” ዝብል ዕላማ ጸኒዑ ከም ዘሎን ህግደፍ ንኣምሓራ ንምስልጣንን ምዕጣቕን መደብኳ እንተለዎ፡ እንተኾነ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ውግእ ክቕጽል ቅሩብ ሰለ ዘይኮነ፡ እቲ ንሰራዊት ትግራይ ምስዓር ወይ ዕጥቂ ናይ ምፍታሕ ዝብል መደብ ክትግበር ከምዘይከኣለ፡ እዚ ሕቡእ ልኡኽ ህግደፍ ብዘይሕፍረት ንምዕራባውያን ዲፕሎማት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብምጥቃስ ምሕጽንታ ከም ዘቕረበን ሰማዒ እዝኒ ከምዘይረኸበን ዜና ኢትዮ-ፎረም ገሊጹ።።
እቲ ዜና ኢትዮ-ፎረም ኣብ መወዳእታ ከም ዝጠቐሶ፡ ናይ ዞባ ቅርኒ ኣፍሪቃ ሰላም ክረጋገጽ እንተኮይኑ፡ ናይ ኤርትራ ብጽሒት ወሳኒ ስለ ዝኾነ፡ ምዕራባውያን ሃገራት ንርኢቶ ህግደፍ ኣብ ግምት ኣእትየን ተጽዕነኦን ካብ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከልዕላን እቲ ውግእ ሰራዊት ትግራይ ዕጥቁ ክሳብ ዝፈትሕ ንክቕጽል ዕድል ንክህባን ከም ዝተማሕጸነ ተጠቒሱ።
ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ምስ ክልተ ምክትላት ተመሪጾምMonday, 14 March 2022 20:46 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
(እዞም ኣብ ቅድሚት ደው ኢሎም ዘለዉ፡ ካብ ጸጋም ናብ የማን፡ ደመቀ መኮነን: ኣብይ ኣሕመድ፡ ኣደም ፋራሕ)
ሰልፊ ብልጽግና ካብ 11 ክሳብ 13 መጋቢት 2022 ኣብ ዘካየዶ ቀዳማይ ጉባአኡ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ፕረሲደንት (ኦሮሞ)፡ ኣቶ ኣደም ፋራሕ (ሱማሌ)ን ኣቶ ደመቀ መኮነን ሓሰን (ኣምሓራ)ን፡ ከም ምክትል ፕረሲደንታት ብቐጥታ ከም ዝመረጸ ናይቲ ሰልፊ ልሳናት ሓቢረን። ኣብዚ ጉበአኡ 225 ኣባላት ማእከላይ ኮሚተ መሪጹ። እዚ ማእከላይ ኮሚተ ከኣ ካብ ውሽጡ 45 ዝኣባላቱ ፈጻሚ ሽማግለ ከም ዝመረጸን ከምኡ እውን 11 ዝኣባላቱ ናይ ኢንስፐክሺን ኮሚተ ከም ዝተመረጸ ናይቲ ሰልፊ ተሓቢሩ። ቅድሚ ምርጫ ኣብይ ኣሕመድ ናይቲ ሰልፊ ኣቦመንበር፡ ኣቶ ደመቀ መኮነን ምክትል ኣቦመንበር ኣቶ ኣደም ፋራሕ ከኣ ናይቲ ሰልፊ ቤት ጽሕፈት ሓላፊ እዮም ነይሮም። ካብቶም 45 ኣባላት ፈጻሚ 8፡ ካብቶም 11 ኣባላት ኢንስፐክሽን ከኣ 1 ደቂ ኣንስትዮ እየን። እዚ ሰልፊ ብልጽግና ንሰፊሕ ተሳተፎ ደቂ ኣንስትዮ በቲ ዝጀመሮ ከምዘይቀጸሎ ከም ዘመልክት ናይ ብዙሓት ተዓዘብቲ ርኢቶ እዩ። ናይቲ ሰልፊ መራሒ “ፕረሲደንት” ምባሉ ኣብ መጻኢ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ፓርላሜንታዊ ናብ ፕረሲደንታዊ ናይ ምቕያሩ መደብ ከም ዘሎ ዘመላኽት እዩ ዝብሉ ብዙሓት እዮም።
ካብቶም ኣብ ፈጻሚት ተጠቒሶም ዘለዉ እሞ ኣብ ቀረባ ግዜ ኣብ ዝግበር መንግስታዊ ናይ ሓላፍነት ምቅይያራት ዝለዓለ ጽፍሒ ክሕዙ እዮም ዝበሃሉ፡ መብዛሕቶም ቅድሚ ጉባአ እውን ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ዝነበሩ እዮም። እቶም ቅድሚ ጉባአ ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ነይሮም ኣብዚ ሓድሽ መሪሕነት ዘይኣተዉ መብዛሕትኦም ካብ ኣምሓራ እዮም። ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው፡ ኣቶ ኣብርሃም ቧያለውን ኣቶ ላቀ ኣያለውን ከኣ ካብቶም ዝተገለፉ ኣምሓሩ እዮም።
እዚ ጉባአ ኣብ ርእሲቲ ናይ ሰልፊ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ቅዋምን ምጽዳቑ ብዛዕባቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ናይ ውግእ ኩነታት ኣብ ዘካየዶ ምይይጥ፡ ኣብ መንጎ ማእከላይ መንግስትን ክልል ትግራይን ንዘሎ ውግእ ብዝምልከት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ዘርዚሩ፡ ብሰላማዊ መንገዲ ንምፍታሑ ኩሉ ዕድላት ክጥቀም እቲ ጉባአ ከም ዝወሰነ፡ ናይቲ ሰልፊ ናይ ህዝባውን ወጻኢን ርክባት ሓላፊ ዶ/ር ቢቂላ ሁሬሳ ኣፍሊጦም። ምስ ኤርትራ ንዘለዎም ዝምድና ኣብ ዝምልከት ከኣ ኣብቲ ድሕሪ ጉባአ ዝወጸ ደምዳሚ መግለጺ “ምስ ኤርትራ ዘለና ዝምድና ከነሕይሎ ኢና ዝብል ሓሳብ ኣለና” ዝብል ሓረግ ካብ ምስፋር ሓሊፉ፡ እቲ ዝምድና ኣብዚ እዋንዚ ብዛዕባ ዘለዎ ደረጃ ኣይጠቐሰን።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ፡ ንመስርሕን ውጽኢትን እቲ ጉባአ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ብትሪ ይነቕፍዎ ኣለዉ። ካብቶም ዝተመርጹ ካብ ብሄር ኦሮሞ ወይ ኦሮሞ ዝተሰማምዓሎም ኣባላት ካልእ ብሄራት ምዃኖም፡ ብልጽግና ጉባአ ከየካየደ ተመሪጸ ኢሉ ክሳብ ሎሚ ክመርሕ ምጽንሑ፡ እቲ መስርሕ ምርጫ እቶም ፕረሲደንትን ምክትላትን ኮይኖም ዝተመርጹ ባዕላቶም ዝመርሕዎ ምንባሩ፡ ከምኡ ከኣ ናይ ኢትዮጵያ ኮሚሽን ምርጫ ንከምዚ ዝኣመሰለ ዘይሕጋዊ ኣካይዳ ኣፍልጦ ምሃቡ ካብቶም ዝለዓሉ ዘለዉ ነቐፈታታት እዮም። ብሓፈሻ በዚ ጉባአዚ ኣቢልካ ዝመጽእ መሰረታዊ መፍትሒ የለን ዝብሉ ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታት ብዙሓት እዮም።
መርገጽ ህግደፍ፡ ኣሉታዊ መርኣያ ከም ልማዱFriday, 11 March 2022 14:03 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ህግደፍን ህዝቢ ኤርትራን እንታይን ምንታይን ምዃኖም ካብ ዝበርህ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። እዚ ክንብል እንከለና ከምቲ ገለ ኣባላት ህግደፍ ከሽኻዕልሉ ከለዉ፡ “ንሕና ንሱ፡ ንሱ ንሕና” ዝብልዎ ዝምድና ኣለዎም ማለትና ዘይኮነ “ዓይንን ሓመድን ወይ ሕቖን ከብድን” ምዃኖም ንምብራህ እዩ። እቲ ኣብ ኤርትራዊ ባይታ ዘሎ ኩነታት እተዳህሰስካ”ውን ነዚ እዩ ዘነጽር። ናይዚ ኣበሃህላ መጥመሪ ከኣ “ህግደፍ ብጉጃላዊ ባህታኡ እምበር፡ ብህዝባዊ ውድዕነት ዘይምእዘዝ ጉጅለ እዩ” ኢልካ ዝጠቓለል እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ሕሱምን ዘይሓላፍነታውን ምምሕዳር ህግደፍ ዘሓልፎ ዘሎ ህይወት ክንድቲ ዝግብኦ ኣቓልቦ ሕብረተሰብ ዓለም ከም ዘይረኸበ ብግብሪ ክረአ ዝጸንሐ እዩ። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ብፍላይ ኣብቲ መወዳድርቲ ዘየብሉ ግህሰት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ዝምልከት ሓሓሊፉ ዝረአ ዘይዕቱብ ድምጽታት ይስማዕ እዩ። ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፍሉያት ተኸታተልቲ ኮሚሽነራት መዚዙ ኩነታት ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ክከታተል ምጽንሑ ውሱን ተገዳስነት ከምዘሎ ዘርኢ እዩ። እንተኾነ እዞም ተኸታተልቲ ኣካላት በብግዜኡ ከቕርብዎ ንዝጸንሑ ለበዋታትን መፍትሒ ሓሳባትን ዘይምትግባሮም ናይቲ ዘይምግዳስ ምልክት እዩ። እዚ ዘይምግዳስ ሓደ ንህግደፍ ካብ ዘሻህረትዎ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ወጻዒ ተግባራቱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ መሊኡ፡ ብፍላይ ናብ ጐረባብቲ ክፈስስ እንከሎ ግና ዓለምና ክትዛረበሉ ግድነት እዩ። ንሕና ግና ከምቲ “ላምሲ ፍርቂ ጐና ኣይትሰብሕን’ያ” ዝበሃል፡ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝፍጽሞ ገበናት ስለ እንፈልጦን ዘቐንዝወናን ህግደፍ፡ “ኣብ ከምዚ ዓይነት ዛዕባ ዘይሓላፍነታዊ መርገጽ ወሲዱ” ክበሃል እንከሎ፡ ኣብ ልዕሊ “ህዝበይ” ዝብሎ ዝጨከነ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ክልውህ ስለ ዘይንጽበዮ፡ እንተ ንምግራም ወትሩ ንግረም ኢና፡ ግና ኣይሕደሰናን እዩ። ቅድም ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ-ትግራይ ኢድ ምእታዉ፡ ሎሚ ኣብ ጉዳይ ዩከርይን-ሩሲያ ዝወስዶ ዘሎ ዓለም ዘስደመመ ዘይሓላፍነታዊ መርገጻት ከኣ ብኸምዚ ዓይኒ ኢና እንርእዮ።
ኣጀማምራን ኣተሓሕዛን ውግእ ኤርትራን ኢትዮጵያን1998-2000፡ ኢድ ኣእታውነት ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ-ትግራይ 2020፡ ሎሚ መርገጽ ህግደፍ ኣብ ውግእ ዩክረይን-ሩሲያ ኩሎም ኣብነታውያን መርኣያታት ኣሉታዊ ተግባራት ህግደፍ እዮም። ኣብዚ እዋንዚ በብኩርናዑ ዝውገዝ ዘሎ ኣሉታዊ መርገጽ ህግደፍ ክረአ እንከሎ “እዚ ደኣ ዘይ ልሙድ ተግባሩ እዩ” ኢልካ እትሓልፎ እምበር፡ ከም ሓድሽ ተረኽቦ እትወስዶ ኣይኮነን። ምናልባት፡ ምስሊ ኤርትራን ክብሪ ህዝባን ናብ ንቡር ዝመልስ፡ ንጥዑይ ጉርብትናን፡ ዲፕሎማስያዊ ውሕልነትን፡ ኣብ ግምት ዘእቱን ኣህጉራዊ ሕግታት ዘኽብርን ስጉምቲ እንተዝነብር ግና “ሓድሽ ተርእዮ” ተባሂሉ ዝዝረበሉን ዝነኣድን መኾነ። እዚ ብህግደፍ ክመጽእ ግና ሕልሚ እዩ።
ምምሕዳር ህግደፍ ኤርትራዊ ጉዳይ ኣጀንዳኡ ካብ ዘይከውን ነዊሕ ኮይኑ እዩ። ምናልባት ናይቲ ጉጅለ መራሒ ሓሓሊፉ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ክቐርብ እንከሎ ቀንዲ ቆላሕታ ዝህቦ ኢትዮጵያዊ ዛዕባ እዩ። ንኤርትራ ኣብ ዝምልከት፡ ሃገር ንድሕሪት ተመሊሳ ከም ዘላ ዘረድኡ ባዕሉ ክዓሞም ዝነበሮ ብኩራታት እዩ ዝዝርዝር። እቲ ብኩራታት ብመን፡ መዓስን ብኸመይን ይምላእ ግና ከም ንዓኡ ዝምልከት ኣይወስዶን እዩ። እዚ ንጉዳይ ኤርትራ ክሳብ ክንድዚ ዘዋደቖ፡ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ኣብ ቀረባን ርሑቕን ኣብ ዝእጐድ ህውከት ለኪሙ ንምጥፋእ ኣብ ምእታው ግና ዝቕድሞ የለን። ኣብዚ ኩነታትዚ ከኣ ናይ ኣሉታ ኣጀንዳ ኮይኑ መዛረቢ ይኸውን።
ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ውግእ ብሰላም ከይፍታሕ እሞ ህውከተኛ ኣጀንዳ ከይስእን የዕለብጥ ኣብ ዘለወሉ፡ ውግእ ዩክረይን-ሩሲያ ኣጋጢሙ። ህግደፍ ኣብዚ ፖለቲካዊ መጋርያ ክጥበስ ግዜ ኣይወሰደሉን። በይኑ ዝውስን እምበር፡ ዘላዝቦ መንግስቲ፡ ባይቶ ኮነ ካቢነ ስለ ዘየብሉ ከኣ ንቕልጣፈኡ ዘብዘብ ወሲኽሉ። እቶም ኣብ ከምዚ ኩነታት ድምጾም ከስምዑ ዝግበኦም “ኣባላት መሪሕነት ህግደፍ፡ ኣባላት ሃገራዊ ባይቶን ኣባላት ካቢነን” ዝብል ስማዊ መጸውዒ ዝሓዙ ኤርትራውያን ባእታታት ምስቲ ናይ ክሳብ ሕጂ “ኣብ ማይ ዝኣተወት ኣንጭዋ” ናይ ምዃን ተመኩሮም ተደሚሩ ኣይመሰሎምን እምበር ጽባሕ ከም ዘሕትቶም ርዱእ እዩ።
ትርጉም ኢድ ኣእታውነት ህግደፍ ተደጋጋሚ ስለ ዝኾነ፡ ኣብዚ ናይ ዩክረይን-ሩሲያ በጺሑ ሓድሽ ክኸውን እምብዛ ትጽበዮ ኣይነበረን። ኣብቲ ካብ 193 ሃገራት 141 ዝደገፋሉን 35 ዝተዓቀባሉን ወራር ሩሲያ ኣብ ልዕሊ ዩኩረይን ዘውግዝ ውሳነ፡ ሩሲያ ባዕላ ምስ እትርከበን 5ተ ሃገራት ምቅዋሙ፡ ኣብቲ ካብ 47 ሃገራት 34 ሃገራት ዝደገፋሉን 11 ድምጸን ዝዓቀባሉን ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ሩሲያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዩክረይ ዘውገዘ ውሳነ ባይቶ’ውን ንሩሲያ ኣሰንዩ ምቅዋሙ ኣዝዩ ኣገራሚ ኣሉታዊ መርኣያ ኮይኑ ተመዝጊቡ ኣሎ። እዚ ከምዚ ዓይነት ጽሉል መርገጽ ዝወሰደ ጉጅለ፡ ነታ ን30 ዓመታት ኣንጻር መግዛእትን ግህሰት ኩሉ መሰላትን ተቓሊሳ ዝተዓወተትን ጋና ፍረ ጻምኣ መሊኣ ዘየስተማቐረትን ሓዳስ ሃገር ኤርትራ ዝውክል ምዃኑ ከኣ ነቲ ኣሉታዊ ኣዛራብነቱ ፍሉይ ይገብሮ።
እቲ ዘገርም እዚ ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ዩክረይን-ሩሲያ ዝወሰዶ ኣቕጣጫ፡ ምስቲ ንኤርትራ ዝበዝሑ ስደተኛታት ዘመዝገበት፡ ኣብ ኣፍሪቃ ናይ ሰሜን ኮርያ ምስሊ ዝሓዘት፡ ብምዕጻው ናጻ ሚድያን ምእሳር ጋዜጠኛታተንን ተወዳዳሪ ዘይረኸብት፡ እንኮ ንዜጋታታ ክታበት ኮሮና ቫይረስ ዝኸለአት፡ እናተባህለት ብናይ ኣሉታ ኣብነት ክትግለጽ ንዝጸንሐት፡ ኣብዚ ንዛረበሉ ዘለና ውግእ እውን ወራርን ግህሰት ሰብኣዊ መሰልን ደጊፋ ዘድመጸት እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር እናተባህለት ብሕማቕ ትለዓል ኣላ።
ህግደፍ ነዚ ኩሉ ኣሉታዊ ስጉምትታት ብእኩይ ሕሳብ እዩ ዝወስዶ። ኣብቲ ሕሳቡ ነቲ ንሱ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ዝፍጽሞ ዘሎ ግህሰታትን ኣብ ዘይጉዳዩ ኣትዩ ዝዋግኦ ዘሎን ቅኑዕ ንምምሳል ዝዓለመን እዩ። እቲ ዘሕዝን ግና ከምቲ፡ “ካብ ጸጊበን ዝዕንድራስ፡ ዝዕንዳራ ርእየን ዝዕንድራ ይበዝሓ” ዝበሃል፡ ደድሕሪዚ ጉጅለ ዝዓብዱ ኤርትራውያን ምህላዎም እዩ። ቀንዲ መልእኽትና ከኣ ናብዚኣቶም ኮይኑ፡ “ዳሕራይ ካብ ትጠዓሱ፡ ሎሚ ናብ ልብኹም ተመሊስኩም ዓገብ በሉ” ዝብል መልእኽትና ንምትሕልላፍ እዩ።


c: text/html

text:
ኣብ ሕጽቦን ምስትራርን ዘስርሕ ስልጠና
ንምርካብ
ምስ ኣብ École des Métiers Dijon Métropole
እንታይ ኢዩ?
(EDM) ዝተባህለ
ትካል፣ኣብ ዝተፈላለዩ ስልጠናታት ከም እኒ ናይ (ሬስቶታንት እንዳዕምበባ፣ ምቕምቃም ጸጉሪን፣ ስርሓት ኣውቶሞቢልን ዘሰልጥን እዩ።) ብዘይካ እዚ
እውን፣ ኣብ ሕጽቦ ፣ምስትራር፣ ምዕጻፍን ምስትኽኻ ፣ዝሕጸቡ ኽዳውንቲ ምሕጻብን ምጉዕዓዝን ዝሰርሕ ትካል እውን እዩ።
ብዘይካ እዚ
እውን፣ ኣብ ሕጽቦ ፣ምስትራር፣ ምዕጻፍን ምስትኽኻ ፣ዝሕጸቡ ኽዳውንቲ ምሕጻብን ምጉዕዓዝን ዝሰርሕ ትካል እውን እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ካብ0 ክሳብ 24 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ካብ0 ክሳብ 24 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣዋርሕ ደሞዝተኛ ንምዃን
ኣብቲ ዓውደስራሕ ብምስታፍኩም ብቐጥታ ሰራሕተኛታታ እቲ ትካል ምዃን የኽእል።
ንክትሕገዝ
ነዚ ንምግባር ምስ ሞያውያን ኣሰልጠንቲ እዩ ዝሰላሰል
ናይ ፈረንስኛ ምዝራብ ክእለት ምዕሟቕ
ኣብ እዋን ስራሕ ንያ ቋንቋ ፈረንሳ ክእለት እውን ንምምዕባል እውን ስልጠና ናይ l’École des Métiersብምትሕብባር ይህብ።
ስራሕን ስልጠናን ንምርካብ
ን ስራሕ ምርካብ ዝተሸገሩ ሰባት ስራሕ ምሃብ የኽእል
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ፈለማ ንl’École des Métiers.ኢልኩም
- ብ ኢመይል: contact@ecoledesmetiers.fr
- ቴለፎን : 0380684880

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሕጋዊ ሓገዝ ምርካብ
እንታይ ኢዩ?
ሕጋዊ ሓገዝ መንግስቲ ንሓደ ትሑት እቶት ዘለዎ ሰብ ዝወሃብ ፋይናንሳዊ ደገፍ እዩ ። ኣብ እዋን ፍርዲ፡ ከከም ጸጋታት ናይቲ ሰብ ፡ ንኹሉ ወይ ንገለ ክፋል ናይቲ ሕጋዊ ወጻኢታት (ብፍላይ ክፍሊት ጠበቓ) ዝሽፍን እዩ።
ምፍላጡ ዘገድስ
: ከም ፍሉይ፡ ኣብ ቅድሚ ሃገራዊ ቤት ፍርዲ መሰል ዑቕባ (CNDA) ዝወሃብ ሕጋዊ ሓገዝ ኣብ ጸጋታትካ ቅድመ ኩነት የብሉን . ናብ CNDA ይግባይ ከተቕርቡ ምስ እትደልዩ፡ ይኹን እምበር፡ ነቲ ናይ መወዳእታ ግዜ ኣቓልቦ ክትገብሩ ኣለኩም፡ እዚ ድማ ካብቲ ውሳነ OFPRA ዝሕበር 15 መዓልታት እዩ ።
>> ብዛዕባ ምሕታት ሕጋዊ ሓገዝ ኣብ ትሕዝቶ ናይ ይግባይ CNDA ዝያዳ ንምርካብ።
ንሓገዝ ብቑዕ ንምዃን፡ ንሰብካን ጸጋታትካን ዝምልከት ሰለስተ ቅድመ ኩነት ከተማልእ ኣለካ (>> ኣብቲ "ከመይ ጌርካ ትገብሮ?") ቀዳማይ ስጉምቲ ርአ) ።
ኣብቲ ሕጋዊ መስርሕ ዘለካ መርገጺ ብዘየገድስ ሕጋዊ ሓገዝ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ ( ሲቪላዊ ወገን፡ ምስክር፡ ዝተሓገዙ መሰኻኽር፡ ተኸሳሲ፡ ተኸሳሲ፡ ዝተኸሰሰ፡ ዝተፈርደ ወዘተ )።
ንዝተፈላለዩ ሕጋዊ መስርሓት (ፍትሕ፡ ጠለብ ካሕሳ መድሕን ወዘተ) ካብ ሕጋዊ ሓገዝ ክትጥቀም ትኽእል ኢኻ። ቅድሚ እቲ መመልከቲ ምቕራቡ ወይ ኣብ መስርሕ መስርሕ ሕጋዊ ሓገዝ ክሕተት ይኽእል። ድሕሪ ምዝዛም ሓደ መስርሕ (ንኣብነት ውሳነ ቤት ፍርዲ ንምትግባር) ሕጋዊ ሓገዝ ክትሓትት እውን ትኽእል ኢኻ።
እቲ መመልከቲ ጉዳይካ ንምፍታሽ ናብቲ ብቑዕ ስልጣን ዘለዎ ቤት ጽሕፈት ሕጋዊ ሓገዝ ክቐርብ ኣለዎ። ብቑዓት ኣብያተ ፍርዲ ኣርባዕተ ዓይነት ኣለዉ፤
- ቀዳማይ ደረጃ ቤት ፍርዲ ወይ ይግባይ
- ቤት ፍርዲ ካሳሽን
- ቤት ምኽሪ ክልል ትግራይ
- ሃገራዊ ቤት ፍርዲ መሰል ዑቕባ (CNDA)
ምፍላጡ ዝገድስ!
: ኣብዚ መስርሕ ሓገዝ ኣብ ጥቓኻ ኣብ ዝርከብ ቤት ምኽሪ ፍትሕን ሕግን (MJD) ወይ ናይ ሕጊ መእተዊ ነጥቢ (PAD) ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ቤት ፍትሕን ሕግን ወይ ሕጊ መእተዊ ነጥቢ ንምርካብ፡ ናብዚ ዝስዕብ ብምኻድ፡ www.annonces.justice.gouv.fr ብምኻድ ኣብቲ ናይ ምድላይ ባር ዞባኻ ወይ ክፍልኻ ኣመልክት “ኣበይ? “፣ ድሕሪኡ ኣብቲ “ቤት ፍትሕን ሕግን (MJD)” ወይ “Point of access to law (PAD)” ዝብል ምድብ ጠውቑ።
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ሓገዝ ክትረክብ ከም እትኽእል ኣረጋግጽ
Configurez votre étape
ሕጋዊ ሓገዝ ንምርካብ ድማ፤
- ንኹሉ ሕጋዊ ወጻኢታትካ ዝሽፍን ሕጋዊ ሓለዋ መድሕን ዘይምህላው፣
- ፈረንሳዊ ወይ ኤውሮጳዊ ዜግነት ዘለዎ ክኸውን፣ ወይ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ፈረንሳ ዝነብር (መንበሪ ፍቓድ ዘለዎ)፣
- መወከሲ ግብሪ ኣታዊን ዋጋ ተንቀሳቓሲን ዘይንቀሳቐስን ንብረት inférieurs à certains plafonds ትሕቲ ዝተወሰኑ ናሕስን ክህልዎ
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
: ንኣብነት ኣብ 2021 ካብ ሕጋዊ ሓገዝ ክትጥቀም እትኽእል ካብዞም ዝስዕቡ ሰለስተ ናሕሲ ካብ ዝኾነ ይኹን እንተዘይሓሊፍካ ጥራይ እዩ፤
> ኣታዊ ፡ €11,262 (ንሙሉእ ሓገዝ) ወይ €16,890 (ንኸፊላዊ ሓገዝ)
> ዋጋ ተንቀሳቓሲ ንብረት፡ €11,262
> ዋጋ ንብረት ንብረት፡ €33,780
ligne du ministère de la justice. በዚ ካብ ሚኒስትሪ ፍትሒ ዝመጽእ ናይ ኦንላይን ኣገልግሎት መጠን ሕጋዊ ሓገዝ ክትመስል ትኽእል ኢኻ።
ምፍላጡ ኣገዳሲ! : ከም መዘኻኸሪ ፡ እቲ ሕጊ ንኹሎም ናብ ሃገራዊ ቤት ፍርዲ መሰል ዑቕባ (CNDA) ይግባይ ዘቕርቡ ሓተትቲ ዑቕባ ሕጋዊ ሓገዝ ከም ዝወሃቦም ይድንግግ ። ናይ ጸጋታትካ ስሌት የለን።
ናይ ሰርፋ ቅጥዒ n°16146*03 ምልኣዮ
Configurez votre étape
ቅጥዒ ሰርፋ n°16146*03 ክትመልኡ ኣለኩም፣ ካብ ኣዳራሽ ከተማኹም ወይ ቤት ፍርዲ ክትእከቡ ወይ ካብዚ ዝስዕብ ሊንክ ክትረኽብዎ ኣለኩም፤
ምፍላጡ ኣገዳሲ! : ኣብዚ መስርሕ ሓገዝ ምስ እትደልዩ፡ ነቲ ፍሉይ ናይ ሕጊ ቁጽሪ 3039 ብምድዋል ክትረኽብዎ ትኽእሉ ኢኹም። ርክብ ነጻ ኮይኑ ናብቲ ናብ ገዛኻ ዝቐረበ ናይ ፍትሒ ነጥቢ ክትቀንዕ የኽእለካ።
ነቲ ቅጥዒ ክትመልእዎ ዝሕግዘኩም ምልክታ ኣሎ > ኣብዚ ጠውቑ ።
ፋይልኩም ስደዱ
Configurez votre étape
ብቕዓት ናይቲ ቤት ጽሕፈት ሕጋዊ ሓገዝ ኣብቲ ንጉዳይካ ክከታተል ዘለዎ ቤት ፍርዲ ይምርኮስ።
ቀዳማይ ደረጃ ቤት ፍርዲ ወይ ናይ ይግባይ ቤት ፍርዲ ንጉዳይካ ዝምልከት እንተኾይኑ ፣ ብዝተመዝገበ ፖስታ ምስ ናይ ቅብሊት ኣፍልጦ (AR) ክትሰድድ ወይ ድማ ነቲ ሕቶ ናብቲ ንመንበሪኻ ዝኸውን ብቑዕ ቤት ጽሕፈት ሕጋዊ ሓገዝ ከተቕርቦ ትኽእል ኢኻ።
:ምፍላጡ ኣገዳሲ!
ንመንበሪኹም ዝኸውን ብቑዕ ቤት ጽሕፈት ኣብዚ ዝስዕብ ሊንክ ክትረኽብዎ ኢኹም (ተወሰኽቲ 1 ርአ)።
ቤት ፍርዲ ካሳሽን ንጉዳይካ ዝከታተል እንተኾይኑ ፣ ነቲ ፋይል ብዝተመዝገበ ፖስታ ምስ ናይ ቅብሊት ኣፍልጦ (AR) ናብዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ክትሰዶ ትኽእል ኢኻ፤
ቤት ፍርዲ ካሳሽን
ቤት ፅሕፈት ሕጋዊ ሓገዝ
5 ኳይ ደ ሆርሎጅ
ቲኤስኤ 70660
75055 ፓሪስ ሴዴክስ 01
ኣነ
ጽቡቕ ክትፈልጥ : ብተወሳኺ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ቤት ፍርዲ ፍርዲ ብቐጥታ ብኢንተርነት ሕቶኹም ከተቕርቡ ትኽእሉ ኢኹም።
ቤት ምኽሪ መንግስቲ ንጉዳይካ ዝከታተል እንተኾይኑ ፣ ነቲ ፋይል ብዝተመዝገበ ፖስታ ምስ ናይ ቅብሊት ኣፍልጦ (AR) ናብዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ክትሰዶ ትኽእል ኢኻ፤
ቦርድ ክልል ትግራይ
1, ቦታ ዱ ፓላስ-ሮያል
75100 ፓሪስ ሴዴክስ 01
ምፍላጡ ኣገዳሲ! : ብቐጥታ ናብ ቤት ምኽሪ መንግስቲ ወይ ካልእ ሓበሬታ ክትረኽቡ ምስ እትደልዩ፡ ርክባት ኣብዚ ዝስዕብ ሊንክ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም ።
ሃገራዊ ቤት ፍርዲ ዑቕባ (CNDA) ጉዳይኩም ዝከታተል እንተኾይኑ ፡ ነቲ ፋይል ብዝተመዝገበ ፖስታ ምስ ናይ ቅብሊት ኣፍልጦ (AR) ናብዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ክትሰድዎ ትኽእሉ ኢኹም።
ሃገራዊ ቤት ፍርዲ ዑቕባ
35፡ ሩ ኩቪየር
93558 ሞንትሩይል ሴዴክስ
ምፍላጡ ኣገዳሲ! : ብቐጥታ ናብ CNDA ወይ ካልእ ሓበሬታ ክትረኽቡ ምስ እትደልዩ ኩሉ ርክባት ኣብዚ ዝስዕብ ሊንክ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም።
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ነቲ ሕጋዊ ሓገዝ ናይ ምእባይ ውሳነ ብድሆ ምሃብ
ሕጋዊ ሓገዝ ኣብ ዝኣተወሉ እዋን፡ ነቲ ውሳነ ሕጋዊ ሓገዝ ኣብያ ፡ ብዝተመዝገበ ደብዳበ ምስ ቅብሊት ኣፍልጦ (AR) ናብቲ ውሳነ ዝሃበ ቤት ጽሕፈት ሕጋዊ ሓገዝ ክትቃወሞ ትኽእል ኢኻ።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
: እቲ ውሳነ ዝሃበ ቤት ፅሕፈት ሕጋዊ ሓገዝ ነቲ ክርክርኻ ናብቲ ብቑዕ ኣካል የመሓላልፎ እሞ ነቲ ይግባይ ይምርምሮ።
መጀመርያ ኣብቲ ይግባይ ነቲ ዝተወስደ ውሳነ ትወዳደርሉ ዘለኻ ምኽንያታት ክትሕብር ኣለካ (ንኣብነት ኣብ ስድራቤትካ ንዘሎ ብዝሒ ሰባት ወይ መጠን ጸጋታትካ ዝምልከት ጌጋ)። ድሕሪኡ ቅዳሕ ናይቲ ዘካትዕ ውሳነ ከተተሓሕዙ ኣለኩም።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
: እቲ ናይ ይግባይ ግዜ ሓጸርቲ ስለዝኾነ ነቲ ናይ ይግባይ ግዜ ኣቓልቦ ክትገብረሉ ኣለካ። ንኣብነት፡ እቲ ናይ ይግባይ ግዜ፡ ቤት ጽሕፈት ሕጋዊ ረድኤት ሲ.ኤን.ዲ.ኤ፡ ውሳነ እምቢታ ካብ ዝሕብር 8 መዓልታት እዩ።
እቲ ይግባይ ምስተመርመረ፡ እቲ ውሳነ ብፖስታ ክሕበር እዩ።
እዚ ሓድሽ ውሳነ እዚ እንተዘይተሰማሚዑካ፡ ድሕሪኡ ዝኾነ መማረጺ ኣይክህልወካን እዩ። እዚ ካልኣይ ውሳነ ናይ መወዳእታ እዩ።


text:
ሰክረታሪያት ኮማንድ ፖስትን ሚኒስትር ምክልኻልን ኣቶ ሲራጅ ፈጌሳ እቲ ኣዋጅ ክናዋሕ ዘድለየሉ ምኽንያት ነቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ዝገለፅሉ እዋን ኣብቶም ዝሓለፉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝተረኽበ ኣንፃራዊ ሰላምን ምርግጋእን ናብ ዘይቕየር ደረጃ ንምብፃሕን ኣብ ገለ ከባቢታት እታ ሃገር ይርኣዩ ዘለው ፀገማት ፀጥታ ንምቁፅፃርን ምዃኑ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ፀብፃብ ተገሊፁ።
እቲ ቤት ምኽሪ ንስርዓት መናውሒ ኣዋጅ ድሕሪ ምምርማር ብምሉእ ድምፂ ኣፅዲቑዎ’ሎ።
እቲ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ንክናዋሕ ዘግብሩ ምኽንያታት ከምዘለው ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ቀረባ እዋብ ንፓርላማ ኢትዮጵያ ከምዚ ኢሎም ነይሮም።
“ኣብ ገለ ከባቢታት ዝርኣዩ ግጭታት፣ኣብ ዓበይቲ ጎደና መኪናታት ምዝራፍን ምስባርን፣ኣብ ሒደት ከባቢታት ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ንምትዕንቃፍ ኣብ ትካላት ትምህርቲ ዕግርግር ንምፍጣር፣ኣብ ገለ ከባቢታት ድማ ኣብ ቀፅሪ ናይ ውልቅን ትካላትን ተተኮስቲ ምድርባይን ይርኣዩ ኣለው።እዞም ፍጻሜታት ኣብ ውስን ከባቢታት ዝተርኣዩ እንተኾኑ እውን ምስ ህዝብና ተወሳኺ ዝርርብ ብምክያድ ነቶም ተግባራት ንምምካን ተወሳኺን ዝተዋደዱን ስራሓት ክንሰርሕ ከምዘለና ዝሕብሩ እዮም።”
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ነዞም ዝተጠቕሱ ኣብ ግምት ብምእታው እቲ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ንሓደ ግዜ እንተድኣ ተናዊሑ ድልዱሉን ኣዚዩ ዘተኣማምንን ሰላም ንምርግጋፅ ይክኣል እዩ ዝብል ሓሳብ ኣብ ህዝቢ ከምዘሎ ንምርዳእ ክኢልና ኣለና ኢሎም ።ኣብ ህፁፅ ግዜ ካብ ዝተቐመጡ እገዳታት መብዛሕቲኦም ምልዓሎም እቲ ኮማንድ ፖስት ኣብ ቀረባ ምግላፁ ይዝከር።
ኣብ እዋን ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ካብ ክልላት ኦሮሚያ፣ኣምሓራ፣ደቡብን ኣዲስ ኣበባን 26,130 ተጠርጠርቲ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም፣ካብኦም እቶም 20,659 ስልጠና ተሃድሶ ከምዝተውሃቦምን እቶም 4,996 ድማ ናብ ሕጊ ከምዝቐርቡን ነቲ ቤት ምኽሪ ፀብፃብ ዘቕረበ ቦርድ ህፁፅ ኣዋጅ ግዜ ሓቢሩ’ሎ።
ብዛዕባ ምንዋሕ ህፁፅ እዋን ሪኢትኦም ክህቡ ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረበቶም ውልቀ ሰባት ኣብ እዋን ህፁፅ ግዜ ተኣሲሩ ዝነበረ መምህር ዩኒቨርስቲ ኣምቦ ኣቶ ስዩም ተሾመ እቲ ህዝቢ ተቓውምኡ ዝገልፀሉ አማራጺ ብተቓውሞ ሰልፍን ዓመፅን ስለዝኾነ መንግስቲ ነዚ ተረዲኡ ዝወሰዶ ስጉምቲ እዩ ይብል።
ተኣሲሩ ዝተፈትሐ ፀሓፊ ኢንተርኔት በፍቃዱ ሃይሉ ግን እቲ ኣዋጅ ንቁጠባ ይኹን ምስሊ ሃገር ፅቡቕ ስለዘይኮነ ክልዓል እዩ ዝብል ትፅቢት ነይሩኒ ክብል ርእይትኡ ሂቡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ውሽጢ ሱምሊያ ንሹድሽተ ኣዋርሕ ተጨውያ ተታሒዛ ዝነበረት ሓንቲ ኢንግሊዛዊት ጛልኣንስተይቲ ንጨወይተን ገንዘብ ምስተኸፈለ ሎማዕንቲ ረቡዕ ተፈቲሐን።
ዕጡቓት ሱማሊያዊያን 56 ዓመት ንዝዕድሚኣ ጁዲ ተቡት ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም ኣብ ጥቓ ዶብ ሱማሊያ ካብ ዝርከብ ሓደ ናይ ኬንያ ናይ ወሰን ባሕሪ መዘናግዒ እየን ተጨውየን።
ብዓልቲ ቤተን ዴቪድ ንዘይምጭዋይ ብምክልኻሉ ከምዝተቐተለ ፖሊስ ኬንያ ይገልፅ።ንሰን ግን እቶም ጨወይቲ ብፈጣን ጀልባ ኣቢሎም ከምዝወሰዱወንን ኣብ ማእኸላይ ሱማሊያ ተታሒዘን ከምዝፀንሓን ይእመን።
ፀብፃብት መራኸቢ ብዙሃን ከምዝሓበርዎ ሱማሊያዊያን ኸተርቲ ባሕሪ ገንዘብ ምስተኸፈሎም ንከባቢያዊ ሰበስልጣን ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣረኪቦምወን።
ወሃቢ ቃል መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ኦማር ዑስማን ቀዳማይ ምንስቴር ሱማሊያ ተቡት ንኽፍትሓ ኣብ ልዕሊ ከባቢያዊ ጉጅለታት ድፍኢት ንምሕዳር ፈቲኖም ነይሮም ይብሉ።እንተኾነ ግን መሰጋገሪ መንግስቲ ሱምሊያ ብዘለዎ ውሱን ፖለቲካዊ ዓቕሚ ብዙሕ ክሰርሕ ትፅቢት ኣይግበረሉን ይብሉ።ስለዝኾነ ድማ ይብሉ ብምቕፃል ማሕበረሰብ ዓለም ትካላቶም ኣብ ምህናፅ ክሕግዞም ፀዊዖም።
ሓንቲ ፈረንሳዊት ኣካለ ሰንኩል እውን ተቡት ምስተጨወየት ሽዑ ንሽዑ ብሱማሊያዊያን ዕጡቓት ተጨዊያ ኣብ ሱምሊያ ተታሒዛ እናሃለወት ድማ ህይወታ ሓሊፉ።
ሱማሊያዊያን ጨወይቲ ንኽልተ ስፔይንዊያም ሰራሕተኛታት ረድኤት ኣብ ሰሜናዊ ኬንያ ካብ ዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ጨዊዮም ዛጊድ ሒዞምዎ ይርከቡ።


text:
Radio Erena: 20 January 2020
ኢትዮጵያ፣ ግብጺን ሱዳንን፣ ኣቐዲሙ ከከራኽረን ዝጸንሐ፣ ዲጋ ተሃድሶ ካብ ወሓዚ ናይል፣ ማይ ዝመልኣሉ ዓቐን ኣብ ዝብል ነጥቢ ተሰማሚዐን።
እቲ ስምምዕ ክብጻሕ ዝኸኣለ፣ ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ሰለስቴን ሃገራት፣ ካብ 13 ክሳብ 15 ጥሪ ኣብ ዋሽንግተን ድሕሪ ዘካየድዎ ህጹጽ ኣኼባ’ዩ።
እቲ ብዙሕ ቴኒካዊ መመዘኒታት ዘጠቐለለ፣ ዲጋይ ተሃድሶ ማይ ዝመልኣሉ ዓቐንን ግዜን ዝብል ነጥቢ፣ ብፍላይ ንኢትዮጵያን ግብጺን ከከራኽር’ዩ ጸኒሑ።
ኣቐዲሙ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ዘተ ሰለስቲኤን ሃገራት ድሕሪ ምፍሻሉ፣ እቲ ርክብ ኣብ ዋሽንግተን ክቕጽልን፣ ክሳብ 15 ጥሪ ድማ ኣብ ስምምዕ ክበጽሑን ምምሕዳር ትራምፕ ጸቕጢ ከምዝገበረ ዲፕሎማሰኛታት የረድኡ።
ድሕሪ’ዚ ናይ ዋሽንግተን ህጹጽ ኣኼባ፣ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ተሃድሶ ዝመልኣሉ ዓቐን ማይ፣ ብቴክኒካዊ ሸነኻቱ ኣብ ስምምዕ ከምዝተበዝጽሐ እኳ እንተተሓበረ፣ እዘን ሃገራት ኣብ ኣተገባብርኡ ዘይምርድዳእ ከጋጥመን ምዃኑ ዝተፈላለዩ ክኢላታት ይእምቱ።
ኣብቲ ስምምዕ፣ ወከልቲ ምምሕዳር ዋሽንግተንን ባንክ ዓለም’ውን ተሳቲፎም።
ብመሰረት እቲ ስምምዕ፣ ዋሕዚ ናይል ኣብ ዝጎድለሉ ወቕቲ፣ ዲጋ ተሃድሶ፣ ካብ 37 ቢልዮን ሜትሪክ ቶን ማይ ንላዕሊ ከይክዝን ዝኽልክል’ዩ።
ኢትዮጵያ ከተቕርቦ ዝጸንሐት ጠለብ፣ ልዕሊ 40 ቢልዮን ሜትሪክ ቶን ክኸውን እንከሎ፣ ግብጺ 31 ቢልዮን ሜትሪክ ቶን ሱዳን ድማ 35 ቢልዮን ሜትሪክ ቶን ማይ ከዕቑር ኣለዎ ኣብ ዝብል’የን ክከራኸራ ጸኒሐን።
ኢትዮጵያ፣ ብኣስታት 4 ቢልዮን ዶላር እትሃንጾ ዘላ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ብዕብየቱ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ዲጋ ተሃድሶ፣ ማይ ዘዋህልለኡ ግዜ ካብ 7 ክሳብ 8 ዓመታት ክኸውን ከምዘለዎ’ዩ ዝግለጽ።
==================


text:
Radio Erena: 22 March 2020
ዝምድና ሶማልን ኬንያን ንምምሕያሽ ዝዓለመ ዘተ ኣብ መንጎ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት፣ ንዘይተፈልጠ እዋን ከምዝተናወሐ ተገሊጹ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሶማል ኣሕመድ ዒሳ ዓወድ ምስ ማዕከናት ዜና ሃገሩ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠይቕ፣ ምስራዝ እቲ ርክብ፣ ከምቲ ማዕከናት ዜና ዝገልጾኦ ዘለዋ ዘይኮነ፣ ብሰንኪ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ምዃኑ ገሊጹ።
ንሱ ኣብ ቃሉ፣ እቲ ንዕለት 26 ግንቦት ዝተመደበ ርክብ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ኩነታት ኣብ ዝጠዓመሉ ክቕጽል ሙዃኑ ገሊጹ። ፕረዚደንታት ኬንያታን ፋርማጆን ዘካየዱዎ ናይ ቴሌፎን ዝርርብ፣ ብኣላዪነት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ’ዩ ተባሂሉ ንዝወጸ ሓበሬታ፣ እቲ ሚኒስተር፣ ናይ ቴሌፎን ርክብ ከምዝነበረ እኳ እንተተኣመነ፣ ብመንጎኝነት ኢትዮጵያ ንምዃኑ ግና ናይ ኣሉታ ምላሽ እዩ ሂቡሉ።
ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ሶማልን፣ ናይ ጸጥታን ምርግጋእን ውዕል ዝኸተማ ሃገራት ኣብ ርእሲ ምዃነን፣ ኣብቲ ዞባ ከጋጥም ንዝኽእል ምርጻም ንምውጋድ እውን ብሓባር ክሰርሓ ስምምዕ ከምዘለወን እዩ ዝንገር።


text: ቋንቋታት ኣውሮጳ ኣባላት ሓንቲ ስድራ ቤት እዮም ። እተፈልየ ህላወኦም ጽውጽዋይ እዩ ። ኣብ ስነ-ፍልጠት ሙዚቃ ስፖርት ወዘተ ኣውሮጳ ተመሳሳሊ ቓላት እያ እትጥቀም። እቲ ቛንቋታት ኣብ ሰዋስውን ኣደማምጻኡን ኣብ ኵሉ ልሙድ ቃላቱን ጥራይ እዩ ዚፈላለ ። ሓድሽ ሓባራዊ ቛንቋ ስለምንታይ ተበሃጊ ኸም ዚኸውን ማለት ክቡር ዝዋግኡ ተርጐምቲ ምኽፋል ኪኣብዩ ኸም ዚኽእሉ ዅሉ ሰብ ይግንዘብ እዩ። ነዚ ንምፍጻም ሓደ ዓይነት ሰዋስውን ኣደማምጻን ልሙድ ቃላትን የድሊ ። እተፈላለየ ቛንቋታት ንሓድሕዱ ዚደጋገፍ እንተ ዀይኑ ሰዋስው እቲ ቛንቋ ኻብ ቲኦክራሲያዊ ቛንቋታት ንላዕሊ ቐሊልን ስሩዕን እዩ። እቲ ሓድሽ ሓባራዊ ቛንቋ ኻብቲ ሕጂ ዘሎ ቛንቋታት ኣውሮጳ ንላዕሊ ቐሊልን ስሩዕን ኪኸውን እዩ። ከም ኣጋጣሚ ቐሊል ኪኸውን እዩ፣ ከም ሓቂ እኳ ደኣስ ኣጋጣሚ እዩ ዚዀነና ። ሓደ ተጠራጣሪ ዓርከይ ካምብሪጅ ኦክሲደንታል እንታይ ምዃኑ ኸም ዝነገረኒ ንሓደ እንግሊዛዊ እንግሊዝኛ ቐሊል ኪመስሎ እዩ። ቋንቋታት ኣውሮጳ ኣባላት ሓንቲ ስድራ ቤት እዮም ። እተፈልየ ህላወኦም ጽውጽዋይ እዩ ። ኣብ ስነ-ፍልጠት ሙዚቃ ስፖርት ወዘተ ኣውሮጳ ተመሳሳሊ ቓላት እያ እትጥቀም። እቲ ቛንቋታት ኣብ ሰዋስውን ኣደማምጻኡን ኣብ ኵሉ ልሙድ ቃላቱን ጥራይ እዩ ዚፈላለ ። ሓድሽ ሓባራዊ ቛንቋ ስለምንታይ ተበሃጊ ኸም ዚኸውን ማለት ክቡር ዝዋግኡ ተርጐምቲ ምኽፋል ኪኣብዩ ኸም ዚኽእሉ ዅሉ ሰብ ይግንዘብ እዩ።


text:
‘ህዝባዊ ኲናት ንምዕዋት ንኽተት’ ትንታነ ፅሑፍ
ዕድመ ፀላእቲ ንምሕፃር መንእሰይ መስርዕ ሰራዊት ትግራይ ክመልእ ናብ ቃልሲ ክኸትት ይግባእ፡፡
ውልቀ መለኽትን ፋሽሽታውያንን ተደምሲሶም ሃለዋትን ድሕንነትን ህዝቢ ትግራይ ብቐፃልነት ንኽረጋገፅ ይካየድ ዘሎ ህዝባዊ ኲናት ምስዓር ብሕታዊ ኣማራፂ ኮይኑ ኣሎ፡፡
ይምዝገቡ ዘለዉ መስተንክራዊ ዓወታት ብምቕፃል ዕድመ ፋሽሽታውያንን ገበቲ ሓይልታትን ንምሕፃር መንእሰይ መስርዕ ሰራዊት ትግራይ ክመልእ ናብ ቃልሲ ክኸትት ከም ዝግባእን እናኸተተን ይርከብ፡፡
ኣብ ሕሉፍ ዓመታት ፖለቲካ ኢትዮጵያ ተበላሽዩ ኩሉ ነገር ንድሕሪት ክምለስን ላኣላውነት ሃገር ምስተደፈረ ዓዲ ናብ ሓደጋ ምፍራስ ተምርሕ ምህላዋ ዝተገንዘበ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ዘለዉዎ ስግኣታት ብተደጋገሚ ገሊፁ ነይሩ፡፡ ይኹን እንበር ነዚ ዘዳምፅ እዝንን ዘገናዝብ ኣእምሮን ዘለዎ ኣመራርሓን ሙሁር እየ በሃላይን ኣብቲ እዋን ብምጥፍኡ ፋሽሽትን ገበትን ሓይልታት ካብትን ካብዝን ተኣኻኺቦም ዝተዋደደ ትልሚ ብምሕንፃፅ ህዝቢ ትግራይ ከፅንቱ ደማዊ ኲናት ወሊዖም፡፡
ይኹን እንበር ወፅዓን ባርነትን ዘይቕበል ህዝቢ ትግራይ ናይ ውሽጥን ደገን ፀላእቲ ከከም ኣመፃፅእኦም ደምሲሱ መቐይሮ ነጥቢ ዝበሃል ዓወት ብምምዝጋብ ፀላእቲ እምብዛ ክሓፍሩን ክርዕዱን ይገብሮም ኣሎ፡፡
ፋሽሽትን ገበቲ ሓይልታትን ንህዝቢ ትግራይ ካብ ምድረ ገፅ ክጠፍእ ኣለዎ ኢሎም ታሪኻዊ ዝምድና ዘይብሎም ሓይልታት ጥፍኣት ግዝያዊ ሽርክና ፈጢሮም ህዝቢ ብምትላልን ናብ ስምዒት ብምእታውን ናብ ዘካይድዎ ዘለዉ ደማዊ ኲናት ንኽኣልክዎ ናይ ብሕሶት ፕሮፓዳንድኦም ብምድንጋር ሙሉእ ዓቕሞም ተጠቒሞም ዝሰርሕሉ ወቕቲ በፂሕና ኣለና፡፡
ብኣንፃሩ ህዝቢ ትግራይ ድማ ህዝባውን ፍትሓውን ሕቶ ሒዙ ደመኛታት ፀላእቱ ብምድምሳስ ህላዉኡ ንምርግጋፅ ብዝፍጠሩ ዘለዉ ከበባታት ከይተበድሀ ኣብ ወሳናይ ምዕራፍ ቃልሲ በፂሑ ኣሎ፡፡
ብፍላይ እቲ ምእንተ ህላወን ውሑስ መፃኢ ትግራይን ንኽገሃድ ዓርሞሸሻዊ ዓወታት ብምምዝጋብ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ኲናት ኣብ ሓፂር እዋን ተዛዚሙ ዕድመ ፀላእቲ ንኽሓፅርን ትግራይ ብደቃ ተኸቢራ ንኽትነብርን መንእሰይ መስርዕ ጅግና ሰራዊት ትግራይ ብምምላእ ሕድሪ ኣያታቱ ክፍፅም ከም ዝግባእ ፃውዒት ቀሪቡ ኣሎ፡፡
ብሰንኪ ገበቲ ሓይልታት ካብ ሙዉቕ ናብርኦም ወፂኦም ተመዛቢሎም ኣብ ዝኸፍአ ኩነታት ኮይኖም ዝነብሩ ዘለዉ ተመዛበልቲ እውን ፀላእቲ ዝፈፀምዎን ይፍፅምዎ ዘለዉን ግፍዓዊ ተግባር ጠጠው ንኽብልን ከበባታት ንምፍንፃሕን መፍቲሕኡ ቃልስን ቃልስን ምዃኑ ኩሉ ዝስማዕምዐሉ ርትዓዊ ሓቂ ኮይኑ ኣሎ፡፡
ዕድመ ደመኛታት ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ ንምሕፃርን ትግራይ ሓራ ንኽትወፅእን ግዜ እንተይቀተሉ ናይ ህዝቦምን መንግስቶምን ፃውዒት ኣኽቢሮም መስርዕ ሓየት ሰራዊት ትግራይ ብምምላእ ታሪኽ ንምስራሕ መናእሰይ ናብ ታዕሊም ክወርዱ ክውስኑ ይግባእ።
ኣብ ወሳናይ ምዕራፍ ቃልሲ በፂሑ ዘሎ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ሓፂር እዋን እቲ ቃልሲ ንኽኽምበት ኩሉ ትግራዋይ ናብ ቃልሲ ብምኽታት ናይ ባዕሉ ወርቃዊ ታሪኽ እናፃሓፈ ይርከብ፡፡
የጋጥሙና ዘለዉ ፀገማት ብትብዓት ብምፍንፃሕ ገበትን ፋሽሽትን ሓይልታት ደምሲስድና ትግራይ ኣብ’ቲ ንሓልሞ ብርኪ ንኽትበፅሕ መስርዕ ሰራዊትና ብምምላእ ታሪኽ ወለድና ንደግመሉ ሕዚ ብምዃኑ ካልእ ግዜ ክንፅበ ኣይግባእን፡፡
ብገ/መስቀል ኪሮስ


text:
Radio Erena: 30 January 2018
ኣብ ግብጺ፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ንምጥያስ ዝጽበዩ ኣስታት 10 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘለዉ ኣቦ መንበር ኮሚተ እቶም ስደተኛታት ኣቶ ሓምድ ኣልዓጀብ ምስ ሬድዮ ኤረና ቋንቋ ዓረብ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መጠይቕ ገሊጹ።
ንሱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኮሚተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብውሳኔ ኣብታ ካይሮ ዝርከብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ከምዝተመስረተ ብምርግጋጽ፣ ኣብ ጽላል እቲ ኣህጉራዊ ትካል ዝተመዝገቡ ኣስታት 10 ሽሕ ኤርትራውያን ከኣ ጉዳያቶም ብመንገዲ’ዚ ኮሚተ ከምዝከታተሉ ኣፍሊጡ።
ይኹን’ምበር፣ እቶም ኣብ ግብጺ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብፍላይ ናይ ኣገልግሎት ሕክምናን ርኡይ ጸገማት ከምዘለዎም ዘመልከተ ኣቶ ሓምድ ኣልዓጀብ ደቂንስትዮን ቆልዑን እቶም ቀንዲ ግዳያት ይኾኑ ምህላዎም ኣተሓሳሲቡ።
ኣዝዮም ብዙሓት ካብዞም ኣብ ግብጺ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ንመንነቶም ዝገልጽ ንጹር ሰነድ ስለዘይጸንሖም፣ ሓደጋ ወይ ማእሰርቲ ከጋጥም እንከሎ ንብዙሕ ጸገማት ይቃልዑ ምህላዎም’ውን ኣገንዚቡ።
ብፍላይ ካብ ማእሰርቲ ናብ ኤርትራ ክጥረዙ ዝተወሰነሎም ስደተኛታት ከም ኣማራጺ ናብ ኢትዮጵያ ክልኣኹ ኣብ ካይሮ ምስ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ምርድዳእ እኳ እንተነበረ፣ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ግና እቲ መስርሕ ብመንገዲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ክኸውን ስለዝተወሰነ ኣጸጊሙ ከምዘሎ ኣቶ ሓምድ ጠቒሱ።
ኣብ ሊብያ ብዝርአ ዘሎ ኩነታት፣ ካብ ናብ ግብጺ ናይ ዝውሕዙ ዘለዉ ቁጽሪ ኤርትራውያን ስደተኛታት እናዛየደ ክመጽእ ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብ ርእሲ’ዚ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ልዕሊ ናይ ወጻኢ ዜጋታት ድሕሪ ዘሕለፈቶ ሓድሽ ውሳኔታት፣ ኣዝዮም ብዙሓት ኤርትራውያን፣ ብፍላይ ድማ ኣዴታት ምስ ደቀን ናብ ግብጺ ተሰዲዶም፣ ከም ሓተቲ ዑቕባ ይምዝገቡ ምህላዎም ኣቦ መንበር ኮሚተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብታ ሃገር ኣመልኪቱ።
======================


text:
ኤርትራዊ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት ኣብ ዙር ኢጣልያ ኣንጸባራቒ ምንቅስቓሳ ኣብ ምርኣይ ቀጺሉ
ድሕሪቲ ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ ሻድሻይ መድረኽ ዙር ኢጣልያ፥ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ዳይመንሽን ዳታ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት ማልያ ኣዙራ ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ ሓፈሻዊ ናይ ዓቐብ ውድድር ካልኣይ ኮይኑ ድሕሪ ስሎቨንያዊ ፖላንክ ጃን ተሰሪዑ ይመርሕ ኣሎ። ብዘይካዚ ኣብ መደብ ማልያ ቺክላሚኖ ተባሂሉ ዝግለጽ ናይ ነጥቢ ውድድር ሻድሻይ ደረጃ ሒዙ ይቕጽል ኣሎ። ካልእ ኣብቲ ውድድር ተሳቲፉ ዘሎ ኤርትራዊ ናትናኤል ብርሃነ ድማ ኣብ መደብ ማልያ ሮዛ ማለት ኣብ ሓፈሻዊ ነጥቢ ኣብ መበል 27 ደረጃ ተሰሪዑ ይርከብ።
መውሃቢ ርእይቶ ኣብ ፈይስቡክ
ኢፒሶዳት
-
መስከረም 30, 2022
ሕ/ሃ ካብ ሊብያ ብምብጋስ ዝካየዱ ዘይሕጋዊ ስደት ዝምልከት መርመራ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ
-
መስከረም 29, 2022
ኤርትራውያን ስደተኛታት መዓስከር ዳባት ጉዳዮም ኣቓልቦ ክወሃቦ ይጽውዑ
-
መስከረም 29, 2022
መበገሲ ሕማም ዓበቕን ሜላ መከላኸሊታቱን
-
መስከረም 28, 2022
ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዳግማዊት ብኸመይ ይዝከራ?
-
መስከረም 28, 2022
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝረኣ ጎንጺ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ይመዛበሉ
-
መስከረም 27, 2022
ቃለ መጠይቕ ምስ ዶ/ር ኣረጋይ ግርማይ


text:
Radio Erena: 07 August 2022
ሰራዊት ኢትዮጵያ፤ ልዕሊ 800 ኣባላት ኣልሸባብ ቀቲሉ ክብል ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ሰራዊት ጀነራል ተስፋየ ኣያሌው ገሊጹ።
እቲ ጀነራል ኣብ ዝሃቦ ቃል፤ ኣብዚ ዝሓለፈ ሳምንታት ጥሩፍ ጉጅለ ኣልሸባብ ብተደጋጋሚ እዋን ዶብ ኢትዮጵያ ሰጊሩ መጥቃዕታት ምፍጻሙ ብምጥቃስ፤ ሰራዊት ኢትዮጵያ ብዝገበሮ ጸረ መጥቃዕቲ፤ 24 ላዕለዎት መራሕቲ’ቲ ጉጅለ ዝርከብዎም ልዕሊ 800 ሰባት ምቕታሎም ሓቢሩ።
ኣልሸባብ ብወገኑ፤ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰራዊት ኢትዮጵያ ከምዝቐተለ እዩ ዝገልጽ። እንተኾነ እቲ ብክልቲኦም ወገናት ዝወሃብ ዘሎ ጸብጻብ ብሳልሳይ ኣካል ኣይተረጋገጸን ዘሎ።
ጸብጻባት ዜና ሶማል ብዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ፤ ኣልሸባብ 150 ኪሎሜተር ናብ መሬት ኢትዮጵያ ብምእታው መጥቃዕቲ እዩ መጥቃዕቲ ኣካዪዱ።
ፕረዚደንት ክልል ሶማል ናይ ኢትዮጵያ ሙስጦፋ ዑመር፤ ብዓርቢ 5 ነሓሰ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዝዘርገሖ መልእኽቲ፤ ልዕሊ 100 ኣባላት ኣልሸባብ ተማሪኾም ምህላዎም ገሊጹ። ንሱ ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣልሸባብ ናብ መሬት ኢትዮጵያ ከይኣቱ ዝኽልክል ናይ ጸጥታ ዞባ ኣብ መሬት ሶማል ክሕንጽጽ ምዃኑ ኣፍሊጡ’ዩ።
ኣልሸባብ ዶብ ኢትዮጵያ ሰጊሩ መጥቃዕታት ዘካዪድ ዘሎ፤ እቲ ጉጅለ ኣብ ሶማል ጥራይ ዘይኮነ፤ ኣብ መላእ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጽልዋ ከምዘለዎ ንምርኣይ ምዃኑ’ዩ ብተንተንቲ ፖለቲካ ዝወሃብ ዘሎ መብርሂ።


text:
ብኽብረትኩም- ሓበረታ፡ ሓበረታ—ከበር ሀቡና
ማሕሙድ ሳልሕ (MAHMUD SALEH)
—ሃሎው፡ ዓዲ-ሃሎ—መቸም፡ ክሳብ ሕጂ ዝተገብረ ፈተነታት ኣይሰለጠን—” ዝደወልኩምሉ ዓሚል ኣይተረኽበን” ይብል ኤሪ-ተል–ግን እንታይ ይገበር—ክንድውል ኢና፡ ክሳብ መልሲ ንረክብ ወይ እቲ ኦፐረተር ክሳብ ዝቕየር—ሃሎው ዓዲ ሃሎ—
ኢትዮጵያ ብሚድያ ወሪራትና ምህላዋ ዘከራኽር ኣይኮነን፡ “ዓብሊላትና እያ” ዘብል እውን እዩ። ናብ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ሚድያታት እንተኸድካ ከም ቀደሙ ጽሙእ፡ ዕባራ፡ ነቓጽ፡ ኣሰልቻዊ—-ጸሚቑካ ናይ ኣካል ቫይታሚን ዘይተውጻኣሉ፡ ኲዒትካ ሂወት ዝዘርእ ማይ ዘይትረኽበሉ፡ ደረቕ—-ምስ ግዜ ዘይቀዳደም፡ ኣይኮነን ንፍጻመታት ክቕድምን ክእምትን ሲ ይትረፍ፡ ከክንዲ ሓራምዝ ዝኾኑ ፍጻመታት ክጎትዎ ወይ ከበራብርዎ እኳ ዝይኽእሉ “ሚድያ” እዩ ኣብ ኤርትራ ዘሎ፡ ንሱ እውን ሚድያ እንተበልናዮ እዩ። ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስተር ንርክባት ኢትዮ-ኤርትራ ከም ድላዩ ይገልጾ፡ ሓንሳብ “ወዳብችን” ይብል፡እንሓንሳብ ድማ ግዛዕ። ናይ ትግራይ ምክትል ኣማሓዳሪ (ንሱ እዩ እቲ ርእሰ-ምምሕዳር) ነቲ ርክባት ከም ድላዩ ይፈትሎን ይጠናንጎን። ፕረሲደንት ኢሰያስ ፍሽኽ እንተበለሉ ከም ቆልዓ ይሰራሰር፡ ብኢዱ ሒዙ ዘወር እንተበለ እሞ፡ ሰማይ ሰንጢቑ ናብ ህዋ ህልምዝብል እዩ ዝመስል። ኢሱ ጽውግ እንተበለሉ ድማ ናይ ክተት ነጋሪት ይወቅዕ። ናይ ኤርትራ ናይ ሚድያ ድኻም መዝሚዞም፡ ናይ ህወሓት ኣንጠፍትን ካድረታትን ምእኩል ዝመስል ዘመተ ከካይዱ ይረኣዩ ኣለዉ። ኤርትራ ናይ ሓበረታ ጸልማት ከዲንዋ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ብዝተፈላለየ መገድታት ይሓትት ኣሎ። ሰማዒ ክረክብ መዓጹ ኣብያተ ጽሕፈታት መራሕቱ ይኲሕኲሕ ኣሎ። ሃሎ ዓዲ-ሃሎ ይብል ኣሎ። ኣቱም ሰባት፡ ንርእዮ ዘለና ‘ኮ “ወይ ጉድ” ዘብል እዩ።
ነዚ ድኻም እዚ መዝሚዞም፡ ሓይልታት ምስፍሕፋሕ ኢትዮጵያ፡ ንኤርትራ ክጾምቑን ዘለዋ ዘበለ ክነግፉን ይንቀሳቐሱ ኣለዉ። ብሓባር ኣብ ሓንቲ መኣዲ ክቕረቡ ዘይክእሉ ዝተፈላለዩ ፖለቲካውያን ባእታታት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ናይ ምስፍሕፋሕ ጥሙሓቶም ግን ሰሚሮም እዮም ክንቀሳቐሱ እንርእዮም። እዚ ቀይሕ-መስመር እዩ ዝብሎም ግዲ ስኢኖም፡ ንባህሪ ናይ’ቲ ዛጊት ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝተገብረ ስምምዓትን ታሪኻዊ ኣመጻጽኣኡን ቀደም ተኸተሉን ሓማሚሶም ክዛረቡ ንሰምዖም ኣለና። “ ርክብ ህዝቢ ንህዝቢ” ዝብል ድንቂ ዝመስል ጭርሖ ብምልዓል ነቲ ብኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ዝሓለፈ በይን ዶባት ክብርዙ ይፍትኑ ኣለዉ። ሕጂ’ሞ ኸኣ መራ ደፊሮምስ “ቅድሚ ብዛዕባ ኣፈጻጽማ ብይን ዶባት ምዝታይና ብመጀመርታ ውዕል (treaty) ክንፍርም ኣለና” ክብሉ ንሰምዖም ኣለና። እዋእ፡ ክንደይ ውዕላት ድዮም ተፈሪሞም ዘለዉ? ኣብ ኣህጉራዊ ሕጊ፡ ውዕልን (treaty) ስምምዕን (agreement) ተመሳሰልቲ እዮም። ኣፈጻጽመኦም ኣብ ጽቡቕ ድሌት (goodwill) ናይ’ተን ተፈራረምቲ ሃገራት ይምርኮስ። እሞ እዞም ሰባት ነቲ ዝፈረምዎ ውዕላት ኣብ ግብሪ ከውዕሉ ጽቡቕ ድሌት ኣለዎም ድዩ ወይስ ንመፋኾሲ ናይ’ቲ ብውሽጢ ዝህውጾም ዘሎ ዘቤታዊ ፖለቲካ ይጥቀሙሉ ኣለዉ? ከመይ ኢሎም እዮም ንሶም ስድሪ ከይከዱ፡ ኤርትራ ኪሎመተራት ክትከይድ ዝደልይዋ ዘለዉ? “ካብ ጉይይ ምዓል ክሳድ ምሓዝ” እንዶ ኣይተባህለን፥ ብመጀመርታ ነቲ ዛጊት ዝተፈረመ ውዕላት’ሞ ኣብ ግብሪ ነውዕል፡ ድሕርኡ ብዛዕባ ካልእ ውዕላት ንዛረብ። ብኤርትራውያን ኣብ ቀዳምነት ዝስራዕን ‘ኣደ ክሉ ጽቡቕ ድሌታትን ስናይ ጉርብናን’ ዝኾነ ተግባር ድማ ኣተገባብራ ብይን ዶባት እዩ። ኣብዚ ከይተሰማማዕኻ ዝግበር ክሉ ኻልእ ዓበድበድ፡ ከላም ፋርቕ እዩ።
ኤርትራ፡ ናይ ሓበረታ ደልሃመት
ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዝጸሓፍክዎ፡ እዋናዊ ሓበረታ ምክፋል ነቲ መንግስቲ እውን ከምዝጠቅም ደጋጊመ ሓቢረ ነይረ። ኣብዚ ዘለናዮ መበል 21 ክ/ዘመን፡ ሓበረታ ናይ ምእካብን ምዝርጋሕን ካብ ኢድ መንግስታት እንዳወጸ እዩ፡ ደሞክራስያውን (democratized) ህዝባውን ጠባያት እንዳ ሓዘ እዩ። ንራድዮን ተለቪዥንን ሃገር ክትቆጻጸር ትኽእል ኢኻ፡ ንስማርት ተለፎን ናይ ነብሱኢ ወከፍ ዜጋ ክትቆጻጸር ግን ኣይከኣልን። ሎሚ ሓሳባትካ ክተባጽሕ፡ ኢንተርነትን ስማርት ፎንን ግዜን ጥራይ የድልያኻ። ነዚ ዘይርዳእ በዓል ስልጣን ኣብ ዘመነ ጦፋት ዝነብር ጥራይ እዩ። ካልኣይቲ ነጥቢ ዘስመርኩላ ድማ፡ ምስ ሰላማዊ ምቅርራባት ክልቲአን ሃገራት ዝመጽእ ተኣፋፍነት ኣሎ። ነዚ ቀሊሱ ዘረጋግእን ተስፋን ኣንፈትን ዝህብን መንግስታዊ ትካል ማለት ከም ናይ ርክባት በዓል ስልጣን (ሚኒስትሪ ዜና እውን ክኸውን ይኽእል) ክምስረትን ሓበረታታት ኣብ ግዚኡ ንህዝቢ ክዝርግሕን፡ ሽግራትን ቅልውላዋትን እንተመጹ እውን ብእዋኑ ከመሓድሮምን ክቆጻጸሮምን ናብ እወታዊ መኣዝን ክመርሖምን ዝኽእል ኣካል ክቐውም ርኢቶ ሂበ ነይረ። ርኢቶይ ካብ ጽቡቕ ድሌት ዝተበገሰ እዩ ነይሩ። እቲ ተፈጢሩ ዘሎ ናይ ሰላም ሃዋሁ ካብ ዘረግትን ኣባኣስትን ዝከላኸልን ዝከናኸንን ንፖሊሲታት ክልቲኡ ሃገራት ንህዝቢ ክልቲኡ ሃገራት በቲ ግቡእ መንፈሱ ዘብርህ፡ ምጥርጣር ወይ ድማ ክቱር ትጽቢታት ኽቓንን ከህድእን ካብ ምባል እዩ።
እቲ ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ናይ ሓበረታ ደልሃመት ንኣባኣስትን ኣጣቘስትን ጠወይትን (distorters) ምቹእ ባይታ ፈጢሩ ኣሎ። ብዙሓት ሞይቶም ዝነበሩ ሓይልታት ኢትዮጵያ ከይተረፉ ነቲ ጸቒጥዎም ዝነበረ ኣእማንን ሓመድን ነጊፎም ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ናይ ስልጣን ቅልስ መዝሚዞም፡ ሎሚ ነቲ ቀደም ዝሞተ ሕልምታቶም ከበራብሩ ንርእዮም ኣለና። ኣመና ደፊሮም እውን ነቶም ኣብ ኤርትራ ክዋግኡ ዝሃለቑ ናይ ቀደም ወተሃደራት ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ሓወልቲ ክትከለሎም እማመታት ክህቡ (ዳዊት ወልደጊዮርጊስ) ፡ ኢትዮጵያ ብዘይ ቀይሕ-ባሕሪ ክትምዕብልን ክትዓብን ከምዘይትኽእልን ናይ ይግበኣኒ መሰል ከምዘለዋ ክዛረቡን ንሰምዕ ኣለና (ጀነራላት ካሳ ጨመዳ፡ ጻድቃንን ካልኦትን)። ክልቲኦም ጀነራላት እንተረኣናዮም፡ ኣብ ዓውዲ ኲናት ነንሕዶም ዝተዋግኡ ክንሶም ኣብ ኤርትራ መጺኦም ግን ተመሳሳሊ ርኢቶታት ኣለዎም። ኣክንዲ ንጂኦግራፊ ዝረግሙ ንኤርትራ ይረግሙ ኣለዉ። ቀይሕ ባሕሪ (እቲ ናይ ኤርትራ ግዝኣት ዝኾነ ክፋሉ) ንሕና ናብ ኤርትራ ኣየግዓዝናዮን፡ ኣይሰረቕናዮን። ቀይሕ-ባሕሪ ካብ ቀደሙ ኣካል ኤርትራ ኮይኑ ምስ ኤርትራ ድማ ናጻ ወጺኡ። ዘመናዊት ኢትዮጵያ ድማ ኣፍ-ደገ ባሕሪ ሃልይዋ ተፈጢራ ኣይትፈልጥን። ዶባት ናይ’ዛ ሎሚ እንፈልጣ ዘመናዊት ኢትዮጵያን ምስ ዶባት ዘመናዊት ኤርትራ ኣብ ሓደ ግዜ እዮም ተወሲኖምን ተኸሊሎምን። ጣልያን ብቐጥታ ንኤርትራ ክሕዝ እንከሎ፡ ንጉስ ሚኒሊክ ድማ ምስ ኤውሮጳውያን ሓይልታት ብምሽራኽ ነዛ ናይ ሎሚ ኢትዮጵያ ፈጢሩ። ዝተረፈ ኩሉ ናይ ጥንታዊት “ኣቢሲንያ” ዛንታ፡ ናይ ዘመነ ኦሪት ትረኻ እዩ። ስለ’ዚ እዞም ብሕማም ምስፍሕፋሕ ተኻኢሎም ዘለዉ ኢትዮጵያውያን ወይ ብልኡላላውነት ኤርትራ ኣሚኖም እዮም ክዛተዩና ዘለዎም፡ ወይ ድማ ብቕሉዕ ክጎብጡና ክመጹ ኣለዎም። ወይ ከም ቀደም ክንስዕሮም ኢና ወይ ድማ ተተሓሒዝና ናብቲ ዝሃርፍዎ ቀይሕ-ባሕሪ ክንጥሕል ኢና፡ እምበር ኤርትራ ምቑርማም የለን። ነዚ ሓሳብ እዚ ምጉላሕን ምስማርን (assert ምግባር) ከድሊ እዩ። ኢትዮጵያ ኣፍደገ-ባሕሪ ስለዝሰኣነት ትደኽየሉ ምኽንያት የለን። ምኽንያቱ፡ ብጽቡቕ መንፈስ እንተቐሪበትን፡ ልኡላውነት ኤርትራ ከየናሸወት ነቲ ድሮ ፈሪማቶ ዘላ ስምምዓት ክተተግብር ቅርብቲ ምዃና እንተኣረጋገጸት፡ ንርእስና ኢልና ንንግዲ ኢትዮጵያ ክንስሕብ ክንሰርሕ ኢና። ኣብ ፍጹም ልኡላዊ መሰላት ኤርትራ ተመርኲሳ፡ ኢትዮጵያ ብወደባትና ክትጥቐም ይኹን ንምምዕባሉ ወፍርታት ክትገብር ንዓና የኽስብ እምበር ኣየኽስረናን። እኳ ደኣ ምስ ካልኦት ዓማውል ኢትዮጵያ (ከም ጂቡቲ፡ ሱዳን፡ ሶማሊያ) ክንወዳደርን ናይ ባሕሪ ኣገልግሎትና ሰሓቢ ክኸውን ክንሰርሕን ኣለና። ሰላም ዝሰፈና ብልጽግቲ ኢትዮጵያ ንዓና ዓቢ ብልጫ እዩ። ይኹን እምበር፡ ንኪሎሜተራት ብሚሊሜተራት ኢኻ ትጅምሮ’ሞ ነዛ ዶብ ጥራይ ንወድእ።
ስለምንታይ ግን እዚ ፍንሕንሕ?
ኣነ ከምዝመስለኒ ናብዚ ዘለናዮ ናይ ሓበረታን ስነ-ኣእምሮኣውን ወራር ክንበጽሕ ዝኸእ፡ልና ብኽልተ ዓበይቲ ምክንያታት እዩ።
- ናይ መንግስቲ ኤርትራ ርኡይ ሸለልትነት፥ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ፡ መንግስቲ ኤርትራ ንህዝቢ ኤርትራ ዘዋርድ ዘትሕት ኣገባብ ኣካይዳ ክኽተል ጸኒሑ። ክሳብ ሎሚ ፕረሲደንት ኤርትራ ናብ ተለቪዥን ድዩ ወይ ህዝባዊ መድረኽ ቀሪቡ ነዚ ጉዳይ እዚ ብቐጥታ መብርሂ ክህበሉ ኣይተራእየን። ንኢትዮጵያውያን ብኽልተ ኢዱ ኣፍ-ልቡ ተንኪፉ የፍቅረኩም እየ (I love you) ካብ በለ፡ ንዓና እንተወሓደ ብሓደ ኢዱ ኣፍ-ልቡ ተንኪፉ I LOVE YOU ክብለና ትጽቢት ነይሩ እዩ። ክሕብረናን ከተሃዳደኣናን ተስፋ ነይሩ እዩ (እዚ ነቲ ካልእ ኩምራ ጠለባትና ገዲፍካ እዩ፡ ምናልባት የዋህ ትጽቢት ነይሩ ክኸውን ይኽእል)። እዚ ካብ ዘይኮነ ግን፡ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስክዎ፡ ነዚ ሓድሽ መድረኽ ዝበቅዕ ዜናውን ሓበረታውን ዳግመ ውዳበን ክግበር ምተገበኦ። እዚ መሰረታዊ መሰል ናይ’ዚ ክቡር መስዋእቲ ዝኸፈለ ህዝቢ ኤርትራ ስለዝኾነ፡ ሕጂ እውን ክዕረን ክእረምን ኣለዎ። ምኽንያቱ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዓቢ ጉዳይ ሓበረታ እትሕርሞ ህዝቢ፡ ካብቲ መግብን ኦስጅንን ኸሊእካ ኣብ ዕጹው ገዛ ተቐምጦ ፍጡር ኣይፍለን እዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ናይ ህዝባዊ ርክባት (PR) እንተዘይገይሩ፡ ነቲ ሃጓፍ ካልኦት እዮም ዝመልእዎ። ናጻ ሜዳ ረኺቦም ድማ ከም ድላዮም ይጋልቡሉ ኣለዉ። እቲ ዝህሰ ዘሎ እቲ መስኪን ህዝቢ እዩ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ንሰማዕቱ (audience/constituencies) ብዝጥዕም የቕርቦ፡ እንሓንሳብ ሓይሊ ባሕሪ ይብል፡ እንሓንሳብ ዓሰብ ተኻፊልና ይብል፡ እንሓንሳብ ንጉዳይ ዶባት የነኣእስ፡ እንሓንሳብ ወዳብችን ይብል፡ ኮታስ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራ ዝተገብረ ስምምዓት ይኹን ግስጋሰኡ በቲ ኢትዮጵያውያን ክሕጎሱሉ ዝኽእሉ ቅጥዕታትን (format) ትርጓመን (version) ከቕርቦ ጸኒሑ። ብፍላይ ኣብቲ ፋልማይ ግዜ ብዙሓት ኢትዮጵያውያን “መደመር” ክበሃል እንከሎ ፍጹም ግዝኣታውን ፖለቲካውን ኣንድነት መሲልዎም ብዙሕ ክብሉ ንሰምዖም ነይርና ኢና [ብወገነይ ንነገራት በቲ ዝመስለኒ ከብርህ ዓቕመይ ገይረ እየ፡ ግን ንመንግስቲ ዝትክእ ውልቀ-ዜጋ የለን። ናይ ዜጋታት ኣበርክቶ ከም ርኢቶ እዩ ዝቑጸር፡ ናይ መንግስታት መግለጺ ግን ወግዓውን ገዛእን- authoritative- ኣዩ]።
ኣብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ምስቶም ሎሚ ኢትዮጵያ ዝገዝኡ ዘለዉ ሓይልታት ዘይሰማምዑ፡ ይኹን እምበር፡ ኣብቲ ጎበጣዊ ሃንቀውታታትን ጥሙሓትን ግን ዝሕወስዎም ከኣ እዞም ቀደም ዘስታረርናዮም ተረፍ-መረፍ ባእታታት ኣለዉ። ኣብ ገሊኡስ እቲ ቀይሕ-መስመር ብወግዒ ምሕንጻጹ ጽቡቕ እዩ ፡ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ካብ መንግስቱ እንተዝሰምዖ ዝያዳ ምትእምማንን ናይ ኣረኣእያ ሓድነትን ምፈጠረ ነይሩ። እምበር ከ ሎሚ ድሕሪ 27 ዓመታት “ወዳባችን’ ክብሉ ከለዉ እንታይ ማለቶም እዮም” ክንብል ኣይምተገበአን። ገዘፍቲ ቀያሕቲ መስመራት ምቕማጥ ከድልየና እዩ።
2. ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ፖለቲካዊ ሃዋሁ፡ እቲ ኻልእ ምኽንያት እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኣንፈት-ኣልቦ ፖለቲካዊ ቀምበይበይ (fluidity) እዩ።ንብዙሓት ባእታት ቅሩብ ሓይሊ ዝህቦምን ካብቲ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝሕቖን ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ርእሶም ኣወጢሞም ጸምበለል ከብሎም ዘኽእሉ ነገራት ምግባር ናይ ፖለቲካኛታት ልሙድ ተግባር እዩ። ቀይሕ-ባሕሪ ድማ እቲ ዝያዳ ክብሪ (currency) ዘለዎ ጉዳይ እዩ። በዓል ዳዊት ወልደግዮርጊስ ይኹኑ ካልኦት ልኡላውነት ኤርትራ ጠፊእዎም ኣይኮነን። ግን ኣካል ናይ’ቲ ሰዓብቲ ከጥርዩ ዝገብርዎ ምጉንናጽን ናብ ስልጣን ምቅድዳምን (jostling) እዩ። ዘዝመጸ ኢትዮጵያዊ ፖለቲካኛ ቀይ-ባህራችን ከይብለና ግን ገጂፍ ቀይሕ-መስመር ክነቐምጥ ኣለና። ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካዊ ርብርብ ከም ጸብሒ ሽሮ ክምሰል ይከኣል እዩ። ጦቕ-ጦቕ ይብልን ነነጢሩ ንልኡላዊ ጉዳያትና ይተናኽፍን የንድድን ኣሎ። እቲ ብዛዕባ ኤርትራ ዝብልዎ፡ ንኡላውነትና ዝተናኽፍን ዝንዕቕን ኣባሃህላታት ካብቲ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካዊ ርብርብ’ኳ እንተኾነ፡ “ኖእ—ከምኡ ኣይኮነን” ዝብል መንግስታዊ ቃና ክንሰምዕ ንጽበ። ሓቂ እዩ መምስዝመጸ ወልፋስ ፕለቲከኛ ክትጓየ ኣየድልን፡ ኣይከኣልን እውን። ግን ነቶም መሰረታውያን ነገራት ኣብ ግዚኦም ብምብራህን ንጹርን ግሉጽን ኣካይዳ ብምኽታልን ንሳዕቤናቶም ክትንኪ ይከኣል እዩ።
ክልተ ሕ/ሰባት፡ ክልተ መንግስታት
እቲ ካልእ ብዛዕባ ባህሪ ሕ/ሰባትን መንግስታትን ክልቲአን ሃገራት ዝትንክፍ እዩ። ሎሚ ኣብ ውሽጢ ሓንቲ ኢትዮጵያ ብዙሓት ኢትዮጵያታት እየን ዘለዋ፡ ብኡ መሰረት ድማ ሕ/ሰብ ኢትዮጵያ ክትብል ኣሸጋሪ እዩ። ናይ ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ብዙሕነት ጠንቂ ምጉዳል ሃገራውነት ኣይምኾነን። ይኹን እምበር፡ ኣብዘን ዝሓለፋ 27 ዓመታት ስርዓት ወያነ፡ ንማእከላይ መንግሲ ዘዳኽም፡ ብሄራዊ ስምዒታት ካብ ሃገራዊ ስምዒታት ንላዕሊ ከምዝግንፍል ዘተባብዕ፡ ብሄራትን ብሄረሰባትን ኢትዮጵያ ኣብ ነንሕድሕዶም ከምዝተፋነኑ ዝገብር ስነ-ሓሳብን ኣካይዳን ክኽተል ጸኒሑ። ምስ’ዚ ድማ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተመዝገበ ቑጠባዊ ዕብየትን ዘምጸኦ ተክኖሎጂ መራኸቢ ብዙሓንን ኣብ ኢትዮጵያ ተራእዩ ዘይፈልጥ ነብሰ-ገለጻ (self-expression) ከማዕብል ክኢሉ። ይኹን እምበር፡ ዝያዳ ንህዝብታት ኢትዮጵያ ንምቅርራብ ኣክንዲ ዘገልግል፡ እዚ ተክኖሎጂ ንሚሳይላትን ታንክታትን ከላሽንን ተኪኡ፡ መንእሰያት ኢትዮጵያ ኣብ ውዑይ ኲናት ሓድሕድ ከምዝኣትዉ ገይርዎም ኣሎ። እቲ ብዶ/ር ዓቢ ኣሕመድ ዝምራሕ መንግስቲ ዘተኣታትዎም ዘሎ ናይ ጽገና ለውጥታት ድማ፡ መንእሰያት ኢትዮጵያ ርእዮሞ ዘይፈልጡ ሓርነት ኣጎናጺፍዎም ይርከብ። እዚ ከም ጸጋ ክረአ እኳ ዝኽእል እንተኾነ፡ ኣብ ህዝብታት ኢትዮጵያ ኣብ መሰረታዊ ሓባራዊ (collective) ጉዳያት ክሰማምዑ ከጸግሞም ንርኢ ኣለና፡ እዚ ሓድጊ ናይ’ቲ ወያነ ዘተኣታተዎ ናይ ከፋፊልካ ግዛእ ስርዓተ-ፖለቲካን ክኽተሎ ዝጸንሐ ኣገባብ ኣተግባብርኡን እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ሓደ መማእዘኒ ማእከላይ መልእኽቲ (narrative) ክሳብ ዘይሰወደ፡ እቲ ኣብ መንጎ ክልላትን ማእከላይ መንግስትን ዘሎ ትኹላዊ ምትፍናን ይኹን እቲ ኣብ መንጎ ሕ/ሰባት ኢትዮጵዕያ ዘሎ ጋድማዊ ምፍሕፋሕ ክቕጽል እዩ።
መዋቕር ሓበረታና ከየማዕበልና፡ ምስ’ዛ ብትዊተር ወይ ፊስቡክ ኣእላፍ ስራሕ-ኣልቦ መንእሰያት ናብ ዘመተ ጥፍኣት ክተኽትተላ ትኽእል ኢትዮጵያ፡ ምስ’ዛ ነቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ዝብድሁ ክልላትን ዝርከቡላ ሃገርን፡ ንማእከላይ መንግስቲ (ንሰራዊቱ ከይተረፈ) “ሹት ትሓልፍያ” ዝብሉ ጭፍራታት ብናይ ደቓይቕ ግዜ ብፌስቡክን ትዊተርን ክተለዓዕለላ እትኽእል ኢትዮጵያ፡ ብኸመይ ኢልና ኢና ምስ ሕንባበኣን ጽላለኣን ዘብዘብ ክንብል ንኽእል? እቶም ንገብሮም ስምምዓት ኸ ክሳብ ክንደይ ቀየድቲ ክኾኑ ይኽእሉ? ንሰራዊቱን ክልላቱን ክእዝዝን ክቖጻጸርን ዘይክእል ማእከላይ መንግስቲ፡ ብሓቂ ነዚ ን20 ዓመታት ንህዝብታት ክልቲአን ሃገራት ዘህለቐን ዘተፋነነን ጉዳይ ዶብ ክዓጹ ኸ ዓቕሚ ኣለዎ’ዶ? ስለ’ዚ፡ ኣብዚ ግዜ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ስምዒታትን ስምዒታውነትን ጭፍራዊ ማዕበላትን ይመርሑ ኣለዉ ክንብል ንኽእል ኢና። ፈደራል መንግስቲ ይኩን ናይ ክልላት መንግስታት ዳርጋ ከም ጅሆ ናይ’ዞም ብድሕሪት ንስምዒታት ህዝቢ ዘለዓዕሉ ባእታታት ኮይኖም ኣለዉ። ስለ’ዚ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስርዓተ-ፖለቲካ፡ ኣሰርን ሳዕቤናትን ህዝባዊ ተቓውሞ ዝርዳእን ዝሰምዕን እዩ። እኳ ደኣ ናብ ስርዓተ-ኣልቦነት ወይ ፋሉልነት (anarchism) ከየምርሕ የስግእ። እቲ ካብ ማእከላዊ መንግስቲ ክመጽእ እትፈርሖ ጸቓጥን መላኽን ባህርታትን እቲ ካብ ስምዒታውነት ናይ ህዝብን ካብ ጭፍራዊ ናዕብን ክመጽእ ዝኽእል ስግእት ናይ ስርዓተ-ኣልቦነት ዝቕልስ ፖለቲካውን ሕጋውን ትካላት መንግስቲ ክድልድሉ ኣለዎም።
ኣብ ኤርትራ እንተመጸና፡ ብኣንጻር ናይ’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ንርእዮ ዘለና፡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ናይ መኸተን ኣዝዩ ፍጹማዊ ምእኩል ምሕደራን ዘሎ ህዝቢ እዩ። ብኣንጻር ናይ’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት፡ ኣብ ኤርትራ ናይ ኢንተርነት ይኹን ናይ ብዙሓን መራኸቢታት ዝርጋሐ የለን። ዕድል ይኹን ባህሊ ናይ ህዝባዊ ተቓውሞ የለን። ስለ’ዚ ኣብ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ፖለቲካካዊ ስርዓታት ይኹን ናይ ኣሰራርሓ ባህሊ ብፍጹም ዘይራኸብን ነቲ ኣብ መንጎአን ዝካየድ ርኽባት ድማ ብኣሉታ ዝጸሉ እዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ህዝቢ ተቓውሞ ዝሰምዕን ዝፈርህን እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ግን “ናይ ህዝቢ ተቓውሞ” ክሓስቦ ይኹን ከጋጥሞ ዘይጽበ ስርዓት እዩ። ንርእሱ እቲ ኣምር እውን ንዕኡ ጓና እዩ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ህዝቢ ተቓውሞ ጎስዩ ክኸይድ ዘለዎ ተኽእሎ ወይ ዓቕሚ (threshold) ኣዝዩ ታሕቲ እዩ። ዝኾነ ሰላማዊ ሰልፊ ወይ ተቓውሞ እንተተላዓዒሉ ክምልሰሉ ወይ ምስ ህዝቢ ክጋባእን እሂን-ምሂን ክበሃሃል ይግደድ እዩ። ህዝቢ ኢትዮጵያ ተቓውሞን ሰላማዊ ሰልፍን ለሚዱ እዩ። ጽቡቕ እውን እዩ። ኣብ ኤርትራ ግን ጀነራል ስብሓት ኤፍረም ዝኣክል ሰብ ራዕ ኢሉ እንከሎ ‘ኳ መንግስቲ ኤርትራ ወይ ከ ቓል ከምሉቑ። ክሉ እቲ ብዛዕባ ዶባት ምዕጻውን ምኽፋትን፡ ብዛዕባ መስርሕ ግስጋሰ ርክባት ክልቲአን ሃገራት ካብ መራኸቢ ብዙሓን ኢትዮጵያ ንረኽቦ ኣለና። ብጣዕሚ ዘሕዝን እዩ። ከም ዝመስለኒ፡ ኮነ ኢልካ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ከልዕሎ ትጽቢት ዝተገብረክሉ ዓበይቲ ሕቶታት ብእዋኑ ንምድኻሙ ዝግበር ዘሎ እዩ። ቀደም ናይ “ኣይሰላምን ኣይኲናትን” ሃዋሁ ርዒምና፡ ንክሉ ሕመቕን በደላትን መንግስቲ ምኽንያት ክንገብረሉ ልምዲ ኣጥሪና (conditioned ኮይና) ሕጂ ድማ ነቶም ናይ ሕጂ ናይ “ሰላም ሃዋሁ” ጸይርዎም ከመጹ ዝተጸበናዮም ሱርነቀል ለውጥታትን መጻኢ ኣንፈትና ዝሕብሩ ናይ ዳግመ ስርርዕ ጅማሮታትን፡ ከምኡ እውን እቶም ንሶም ክህብዎም ዝኽእሉ ተስፋን ሩሕን ይሂወትን) ከይነቐሉ ክቕምስሉ ዝተኣመመ ኣካይዳ ይመስል። ነቲ “ኣብ ኤርትራ ወላ ሓንቲ ለውጢ ኣየድልን፡ ንኺድ ጥራይ ከም ቀደምና” ዝብል መሪሕ ሓሳብ ክንውሕጥ ዝግበር ዘሎ ናይ ዳግመ ታዕሊም (reconditioning) መደብ ኮይኑ ይስመዓኒ።
ስለ’ዚ፡ ክልተ ዝተፈላለየ ፖሊቲካዊ ስርዓት ዘለወን ሃገራት እየን። ኣብ ህዝበን ዘሎ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያት እውን ርኡይ እዩ። ኣብ ዝገብርኦ ርክባት ክጸላለዋ ጽቡቕ’ኳ እንተኾነ፡ በዚ ዘለዎ እንተቐጺሉ ግን፡ ኣብቲ ዝግበር ርክባት፡ ኤርትራ ከይትጉዳእን ከይትግዳዕን (disadvantaged ከይትኸውን) ስግኣት ኣለኒ።
“ኣይባህልናን እዩ(?)”
ንመንግስቲ ኣመልኪትና ብዛዕባ ድኻም ሓበረታ ኣብ ንዛረበሉ፡ ገለ-ገለ ኣፈኛታት መንግስቲ ኮይኖም ዝዛረቡ ኣሕዋትን ኣሓትን፡ “ባህልና ኣይኮነን” ይብሉ። ዝስሕትዋ ዘለዉ ነገር ግን፡ ሕ/ሰባዊ ባህሊ ይኹን ፖለቲካዊ ባህሊ (ኣብ ሓደ ስርዓት ዘሎ ጥርኑፍ ፕሊቲካዊ ኣመለኻኽታን እምነታትን ኣተሓሳስባን ልምድን) ማዕበልቲ እዮም። ምስ ግዜን ኩነታትን ይቐያየሩ እዮም። ኣብ ግዜ ሰውራ ዝነበረ ኣሰራርሓን ልምድን ከም ዘለዎ ኣብ ግዜ ሃገርነት ( ናጻ ኤርትራ) ክተተግብሮ ኣጸጋሚ እዩ። ነቲ ገስጋሲ ወገኑ ከም መሰረት ናይ ሃገራዊ ህንጸት ክትወስዶ ትኽእል፡ ነቲ ጎታቲ ጎድኑ ግን ያዕ ትብሎ፡ ብሓድሽ ኣመለኻኽታን ኣገባ ስራሕን ትትክኦ። ብሓፈሽኡ፡ ንለውጢ ወይ ንሓድሽ ነገር ፈሪሑ ኣብ ሓደ መድረኽ ተዓጽዩ ዝነብር ባህሊ ዳርጋ ሞይቱ እዩ ክትብሎ ትኽእል ኢኻ። ብዙሓት ሕ/ሰባትን ባህልታቶምን ምስ ምቕይያር ግዜ ከርክቡ ስለዘይከኣሉ ተሪፎም እዮም። በልዮም፡ ተረሲዖም።
ይኹን እምበር ብኣንጻር ምጉት ናይ’ዞም “ኣፈኛታት መንግስቲ” ኮይኖም ዝስመዖም ሰባት፡ ሕ/ሰባት ኤርትራ ካብ ጥንቲ እንዳማዕበለን እንዳተራቐቐን ዝመጸ ስርዓተ-ሓበረታ ነይርዎ እዩ። ብደርፍታት፡ ኣፈ-ታሪኽ፡ ብምብጽጻሕ፡ ኣብ ባይቶ፡ ኣብ ዕዳጋ፡ ኣብ መርዓን ሓዘንን ሓበረታ ክለዋወጡ ጸኒሖም እዮም። ንኣብነት ኣብ ሕ’ሰብ ትግረ፡ ክልተ ገያሾ ኣብ መገዲ ኣብ ዝራኸቡሉ እዋን፡ ሰላምተኦም ክሳብ ፍርቂ ሳዓት ክኸይድ ይኽእል። ብዛዕባ ኩነታት ኣየር፡ እንስሳ፡ ሕርሽ፡ ብዛዕባ ዝሞተን ዝተወልደን ዝተሓጽየን ዝተመርዓወን፡ ብዛዕባ ኩነታት ዕዳጋ —ወዘተ ከይወድኡ ኣይፈላለዩን እዮም። ክፈላለዩ እንከለዉ እውን ክሳብ ክሰማምዑሉ ዘይክእሉ ርሕቐት ዝበጽሑ ዕላሎም ይቕጽል። ኣብ ካልኦት ሕ/ሰባት ኤርትራ እውን ተመሳሳሊ ልማዳት ከምዘሎ ተዓዚበ እየ። ኣብዚ ነዛ ኣርእስቲ ዝጽሕፈሉ ዘለኹ ህሞት፡ ካፈታትን ኣብያተ መግብን ሃገርና ብተላኻዒ ወረታት ሂር እዮም ዝብሉ ዘለዉ። እዚ ዘይወግዓውን ክተጻርዮ ዘይትኽእልን መርበብ ወረ’ዚ ሓድሽ ናይ ሓበረታ ምድብ (category) ካብ ዝወሃቦ ነዊሕ ኮይኑ እዩ። “ባዶ ሰለስተ” ዝብል ስም ተዋሂብዎ ከም ልሙድ መተሓላለፎኢ ሓበረታ ተወሲዱስ ኣብ ኣተሓሳስባና ሱር ሰዲዱ እዩ። ኣብ ኤርትራ ክሳብ ስሩዕን ሕጋዊ ደገፍን ዘለዎ ስርዓተ-ሓበረታ ዝትከል “ባዶ ሰለስተ” ክዕምብብን ክላባዕን እዩ። ብዙሓት ክኢላታት እውን ኣፍርዩ እዩ። ሓበረታ ምርካብ መሰረታዊ መሰል ወዲሰብን ናይ ክሉ ፍጡርን እዩ። እንስሳታት እኳ ናይ ገዛእ ርእሶም ሓበረታ ዝእክቡሉ ስርዓታት ኣለዎም። ክፋረዩ ይኹን መግቢ ክረኽቡን ካብ ተጻባእቲ ክሕብኡን ኣብቲ ዘማዕበልዎ ስርዓተ-ሓበረታ ይምርኮሱ። ብዘይክኡ ክነብሩ ኣይክእሉን። ኣብ መንግስቲ መጺእና እሞ፡ እቲ ዝሓሸ ነቲ ወረ ባዕሉ ክውጀሆን ክቖጻጸሮን ምሓሾ። መንግስቲ እንተዘይገበሮ፡ ክኢላታት ባዶ ሰለስተ ኣለዉ። በቲ ንሶም ዝደልይዎ መኣዝን ክጠውይዎን ክጠናንግዎን እዮም። ምስሳን ባዶ ሰለስተ ንድኻም ስርዓተ-ሓበረታ ናይ መንግስቲ እዩ ዘንጸባርቕ። ብዘይካ እዚ እውን ጸላእቲ ነዚ ሃጓፍ’ዚ መዝሚዞም ኮነ ኢሎም ገጋ ሓበረታታት ከናፍሱ ይኽእሉ (disinformation)፡ እዚ ፍሉጥ ስለያዊ መርባባትን ዝጥቐሙሉ ኣገባብ እዩ።
እቲ ኻልእ ጎኒ ኸ—
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት፡ እቲ ተኣማንነት ከጥሪ ዝግበኦ ዝነበረ እቲ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ናይ ሓበረታ መርበባት እዩ። ክሳብ ሕጂ ብተበግሶ ውልቀሰባት ዝግበር ወብሳይታት፡ ናይ ዩ ትዩብ ቻነላት፡ ናይ ፌስቡክ ገጻት፡ ትዊተራት፡ ፓልቶካት—ወዘተ ዜጋታት ከሳትፉ ይጽዕሩ እዮም። ማእከላዊ መልእኽቲ ከመሓላፉ ግን ኣይከኣሉን። ብሰንኩ ድማ ገለ ገለ ውልቀሰባት ነዚ ዕድል ንኣዕናዊ መደባት ክጥቀሙሉ፡ ንሓቅታት ክጥምዝዙ፡ ክብርዙ፡ ንሕ/ሰባት ከዋቕዑን ይረኣዩ እዮም። ነቶም ሃገራዊ ኣጀንዳ ዘሰላስሉ፡ ኣብ ሃገርና መሰል ዜጋታት ክኽበር፡ ቅዋማውን ትካላውን ኣሰራርሓ ክበጋገስ፡ ፍትሕን ልዕልና ሕግን ክነግስን ልዕልና ህዝቢ ቦትኡ ክረክብን ዝጽዕሩ ዜጋታት ኣኽብሮተይ እገልጽ። ነቶም ህዝብና ክተናቕቱ ድቃስ ትስእኑ ዘለኹም ድማ ምሕረት የውርደልኩም ጥራይ እየ ዝብል፡ ምኽንያቱ እዚ ንርእዮ ዘለና ዘራጊ ዘመተታት ካብ ሕሙም ኣእምሮ ዝምንጩ እዩ።
እቲ ቀንዲ ዕላማ ናይ’ዞም ዘረግቲ ዘመተታት ኮይኑ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ሃገራውነት እዩ። ኣብ ዝሓለፈ ናይ ፌስቡክ ቀጥታዊ መልእኽተይ፡ ኤርትራዊ ሃገራውነት ብሓባራዊ መስዋእቲ ኤርትራውያን ዝተነድቐ እዩ፥ እቲ ናይ ሓባር ቃልስና ነቲ ዝበዝሐ እጃም ናይ ህንጸት ሃገራውነት ወዲእዎ እዩ። ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ድማ ነዚ ናትና ዕድል ክረኽባ ምተመነያ ነይረን” ኢለ ነይረ። ሓቂ እዩ። ሎሚ ኤርትራ ክትመታትሩ ኣይትኽእሉን ኢኹም። ብሓድነትና ከይንጻወት ብደምና ዝመሓልና ህዝቢ ኢና። ሓደ ህዝብን ደቂ ሓንቲ ሃገርን ኢና (We are one people and one nation)። ዘሎ ጸገማት ብምክብባርን ምርድዳእን ጥራይ ኢና ክንፈትሖ ዘለና። ንሓደ ክፋል ኤርትራ ናይ መንነትን ናይ ምንባርን መሰል ሓሪምካ ብስም ኤርትራ ክትዛረብ ኣይከኣልን። ጎደሎ ኤርትራ ዝበሃል የለን። ወይ ኤርትራ እያ ወይ ድማ ኤርትራ ኣይኮነትን። እዚ ነቶም ብስም ክርስትናን ምስልምናን ንሕ/ሰባት ኤርትራ ክትጎዛዝዩ እትህቅኑ ዝምልከት እዩ። ነቶም ሕሙማት ምሕረት ከውርደሎም ጸሎተይ እዩ፡ ነቶም ተጎተትቲ ድማ “ዓፍራ ከይትረግጹ መሲሉክም እምኒ” ክብለክም እደሊ። ኣብ ወጻኢ ኮይንካ ንሕ/ሰባት ክተፋልስ ምጽዓር ናይ ሕማቓት ስራሕ እዩ።
ኣብ መወዳእታ፡ ሃገራዊ ኣጀንዳታትናን ኣቀራርበኦምን ክዝረጉ ዝኸኣሉ ማእከላዊ መልእኽቲ ዘይምህላው እዩ። ክሉ በብዘለዎ የጣቕዕ ስለዘሎ፡ እዞም ሰራማት ዲል ይረኽቡ ኣለዉ። ስለ’ዚ ክሎም ግዱሳት ወገናት፡ ነቲ ብሕመቕ ወይ ብሰንኪ ዘይድሌት መንግስቲ ዝኽፈት ዘሎ ጋግ ንምምላእ እወታዊ ተበግሶ ክወስዱን፡ ንጻዕርታቶም ከስምሩን ከወሃህዱን እጽውዕ።
ርሑስ ሓድሽ ዓመትን በዓል ልደትን
sheideli95@gmail.com


text:
Radio Erena: 16 April 2018
ኣብ እስራኤል፣ ኣብ ቤት ማእስርቲ ሳህሮኒም ዝጸንሑ 207 ስደተኛታት ከምዝተፈትሑ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ትማሊ ሰንበት 15 ሚያዝያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቶም መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት፣ ናብ ኡጋንዳ ወይ ርዋንዳ ንምጥራዝ ክጽበዩ ዝጸንሑ ኮይኖም፣ እቲ መስርሕ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ተቐባልነት ብዘይምርካቡ’ዮም ዝፍትሑ ዘለዉ።
ኡጋንዳ ኣቐዲማ ብዓርቢ 13 ሚያዝያ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ መንግስቲ እስራኤል ዘቕረብዎ ፖለቲካዊ ሕቶ ንዝነጸጎም ኣስታት 500 ስደተኛታት ክቕበል ምዃኑ ሓቢሩ’ዩ።
እንተኾነ፣ ብወገን እስራኤል ኣብ ዝቀርብ ዘሎ ሓድሽ ጸብጻብ፣ እቲ መስርሕ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ስለዝተነጽገ፣ እቲ ውሳኔ ተግባራዊ ከምዘይከውን ይእምት።
እስራኤል፣ ኣቐዲማ’ውን ን10ታት ኤርትራውያን ካብ ቤት ማእሰርቲ ሳህሮኒም ከምዘፋነወቶም ዝዝከር’ዩ።
ሓያሎ ካብቶም ኤርትራውያን፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ኣይንኸይድን ብምባሎም ካብ ኾሎት ናብ ሳህሮኒም ዝተሰጋገሩ ኮይኖም፣ ካልኦት ከኣ ግዝያዊ መንበሪ ፍቓዶም ዘየሐደሱ፣ ብፖሊስ እስራኤል ተገፊፎም ዝተኣስሩ’ዮም።
መንግስቲ እስራኤል ነቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሳህሮኖም ዝጸንሑ ኤርትራውን፣ ናብ ዓበይቲ ከተማታት ኣትዮም ክሰርሑን ክነብሩን ዝኽልክል ሓድሽ ውሳኔ ብምሃብ’ያ ካብ ሳህሮኒም ተፋንዎም ዘላ።
እቲ መንግስቲ፣ ኣብ ሃገሩ ብዝዕባ ዝርከቡ ስደተኛታት ብምዝልከት ምስ ሕቡራት ሃገራት ዝኣተዎ ውዕል ሓደ መዓልቲ ከየቁጸረ ከምዝሰረዞ ይዝከር።
ኣብ እስራኤል፣ ኣስታት 25 ሽሕ ኤርትራውያን ከምዘለዉ ጸብጻባት ሚኒስትሪ ውስጥእዊ ጉዳያት እታ ሃገር የመልክት።
ብመሰረት ካብታ ሃገር ዝተዘርግሐ ሓበሬታ፣ መንግስቲ እስራኤል ብምሉኦም እቶም ኣብ ሳህሮኒም ዝጸንሑ ስደተኛታታት ፈቲሕዎም ኣሎ።
======================


text:
ርእይቶ ነበርቲ ከተማ ኮምቦልቻ ኣብ ህልው ኩነታት ሃገሮም
- ዜና ቪኦኤ
ኢትዮጵያውያን ዝሓለፈ ሰንበት ምጅማር ሓዲሽ ዓመት ኣኽቢሮም። ኣብቲ ከባቢ ዝደገሰ ግጭት ግን ሰዓት ሕላፍ ኔሩ። እንተኾነ ዘተ-ሰላም ዳግም ይጅመር`ዶ ዝብል ተስፋ`ውን ይርኣይ ኣሎ። ምቕባል ሓዲሽ ዓመት ኣብታ ካብቲ ግጭት ዝካየደሉ ዘሎ ከባብታት 120 ኪ.ሜ ርሒቓ ትርከብ ከተማ ኮምቦልቻ`ውን ትሑት ኣይነበረን። መብዛሕቲኦም ንድምጺ ኣመሪካ ዝተዛረቡ ነበርቲ፡ ሰላም ናብ ሃገሮም ቀልጢፉ ክምለስ ተስፋ ይገብሩ። እንተኾነ ኲናት ኣብታ ከተምኦም ከይቅጽል`ውን ገና ይሰግኡ።
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 03, 2022
'መስመር ጽዕነት ዓበይቲ መካይን ኣመሪካ ይበራበር'ሎ' መስራቲ ሊሎ ትራንስፖርት
-
መስከረም 30, 2022
ሕ/ሃ ካብ ሊብያ ብምብጋስ ዝካየዱ ዘይሕጋዊ ስደት ዝምልከት መርመራ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ወሲኑ
-
መስከረም 29, 2022
ኤርትራውያን ስደተኛታት መዓስከር ዳባት ጉዳዮም ኣቓልቦ ክወሃቦ ይጽውዑ
-
መስከረም 29, 2022
መበገሲ ሕማም ዓበቕን ሜላ መከላኸሊታቱን
-
መስከረም 28, 2022
ንግስቲ ኤልሳቤጥ ዳግማዊት ብኸመይ ይዝከራ?
-
መስከረም 28, 2022
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝረኣ ጎንጺ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብርኦም ይመዛበሉ


text:
HIP HOP ተባሂሉ ዝፍለጥ ህርመት ሙዚቃ ትጻወት ኤርትራዊት ኣመሪካዊት ሱዚ ኣብርሃ: ቅጽል ሽማ Queen Nefertiti ፡ ኣብቲ ዝመጽእ ሓምለ ኣብ ሳዋ ዝካየድ ፈስቲቫል መንእሰያት :ንክትደርፍ ተበጊሳ ኸምዘላ ትገልጽ። ኣብ ሱዳን ተወሊዳ ድሕሪ 25 መዓልታት ምስ ስድራ ቤታ ናብ U.S ዝመጸት ሱዚ፡ ምስ ስድራቤታ ብሳላ ዘለዋ ጥቡቕ ርክብ መበቆላን ቋንቋኣን ክትርስዕ ኸምዘይከኣለት ሓቢራ። ብዛዕባ ካልኣይ ቋንቋ ዘለዎ ረብሓ ክትመክር ከላ፡ “ ብዙሓት ናእሽቱ ኸለዉ ብትግርኛ ምዝራብ ዘሕፍሮም ዝነበሩ ቆልዑት፡ ምስ ጎበዙ ብዙሕ`ዮም ዝጠዓሱ” ትብል።
Queen Nefi፡ ኣብቲ ምስ ተወልደ ወልደገብሬል ዝገበረቶ ቃለመጠይቕ፡ ምስ ካልኦት ከም Eriam Sistersን Sandman Nigusን ዝበሉ መንእሰያት ንኤርትራ ተበጊሳ ኸምዘላ ሓቢራ`ላ።
ንምሉእ ትሕዝቶ`ቲ ቃለመጠይቕ ንምስማዕ ኣብቲ ምልክት ድምጺ ጠውቑ


text:
ስራሕ ንምርካብ ዘሎ ዕድል ኣዛይድ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 5 6 2020
ሓደ ስራሕ ንምርካብ ዘሎካ ዕድላት ንምምሕያሹ ብዙሃት ዝተፈላለዩ ኣገባባት ኣሎዉ።
ንስኻ ድሮ ካብ ነዞም ኣብ ታሕቲ ዘሎዉ ዓውድታት ሞያ ዝኸውን ትምህርቲ ዘሎካ፡ ኣብዚ እንታይ ከም ትገብር ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ዋሕዲ ሞያተኛታት- ኣብዚ ሰራሕተኛታት የድልዩ እዮም
ሓደ ዋሕዲ ሞያተኛ፡ ሓደ ሕጽረት ሞያተኛ ዘሎዎ ስራሕ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ክልቲኡ ትምህርቲ ናይ ዩኒቨርሲትይን ታሕተዋይ ትምህርትን ዘለዎም ዝጠልቡ ብዙሓት ሕጽረት ሞያተኛታት ዘለዎም ስራሓት ኣሎዉ።
ሓደ ሓደ ዋሕዲ ሞያተኛ ዘለዎም ስራሓት፡
- ነርሳት
- መምህር ህጻናት
- ሲቪል-መሃንድስ
- መምህር
- ሓኪም(ዶክተር)
- ከሸንቲ
- ኤለክትሪከኛ
- ኢድራውሊኮ
- ተሓጋጋዚ ነርስ
ልምምድ
ልምምድ ምግባር ኣብ ሽወደን ሓደ ስራሕ ንምርካብ ዘሎካ ተኽእሎ ንምዝያዳ ሓደ ጽቡቕ መገዲ ክከውን ይኽእል እዩ።
ነዚ ዝስዕብ እንተ ደሊኻ ልምምድ ጽቡቕ ክኸውን ይኽእል እዩ።
- ናይ ሓደ ፍሉይ ስራሕ ተመኩሮ ክትረክብ።
- ሓደ ፍሉይ ስራሕ እንታይ ማለት ምኳኑ ክትምሃር።
- ብሓደ ፍሉይ ስራሕ ዝነፋዕካ ክትከውን።
- ሓደ ስራሕ ንኽትደሊ ካብ ሓደ ወሃብ ስራሕ ውከሳ ክትረክብ።
ልምምድ ኣብ ትገብረሉ እዋን ካብ ሓደ ዓላማይ ሓገዝ ክትረክብ ኢኻ። ድሕሪ እቲ ልምምድ ካብቲ ወሃብ ስራሕ ወረቐት ምስክር ክወሃበካ እዩ።
ባዕልኻ ምስ ዝተፈላለዩ ወሃብቲ ስራሕ ምስኦም ልምምድ ክትገብር ትኽእል እንተ ኾንካ ንምሕታት ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ እውን ሓደ ናይ ልልምድ ቦታ ንምርካብ ክሕግዙኻ ይኽእሉ እዮም።
ቅልጡፍ መስመር (Snabbspår)
ንስኻ ኣብዚ ቀረባ ግዜ መንበሪ ፍቓድ ዝተዋህበካን ስራሕ ትደሊ ዘሎኻን፡ ኣብቲ ቅልጡፍ መስመር ዝበሃል ክትከይድ ክፍቀደካ ይኽእል እዩ። ቅልጡፍ መስመር ሓደ መደብ ትምህርቲ ካብ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ እዩ።
ኣብዚ መደብ ትምህርቲ ክትከይድ ክፍቀደካ ዝኽእል፡ ተመኩሮ ስራሕ ናይ ሓደ ኣብ ሽወደን ዋሕዲ ዓቕሚ ሰብ ዘለዎ ስራሕ እንተ'ለካ ኾይኑ እዩ። ከምዚ ዓይነት ስራሕ ዋሕዲ ሞያተኛ ይብሃል።
እዚ ዝስዕብ ክፋል ናይቲ ቅልጡፍ መስመር እዩ።
- ንሞያኻ ዝኸውን ትምህርቲ ሽወደንኛ።
- ልምምድ።
- ነቲ ሞያ ክሳብ ክንደይ ከም ትመልኮ ግምገማ። እዚ ናይ ፍልጠትካ ምርግጋጽ ብቕዓት ይብሃል።
- ምናልባት ዘድልየካ እንተ ኾይኑ፡ ተወሳኺ ትምህርቲ ናይቲ ሞያ። እዚ መመላእታ ትምህርቲ ወይ ትምህርቲ ዕዳጋ ስራሕ ይብሃል።
ንብዙሓት ዝተፈላለዩ ሞያታት ስሉጥ መስመር ኣሎ።
ኣከባብያዊ መስመር ስራሕ - ንዓኻ ኣብዚ ቀረባ ግዜ መንበሪ ፍቓድ ዝተዋህበካ።
ቤት ጽሕፈት መራኽብቲ ስራሕን ኮሙናትን ብሓባር ሓደ ኣካባብያዊ መስመር ስራሕ ዝበሃል ኣሎዎም። ሓደ ኣካባብያዊ መስመር ስራሕ ሓደ ብመገዲ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ኣቢልካ ክትከዶ ትኽእል መደብ እዩ። ምስ ሓደ ዓቕሚ ሰብ ዚደሊ ጥቓ እቲ ትነብረሉ ዝርከብ ወሃብ ስራሕ ትጋጠም።
ኣካባብያዊ መስመር ስራሕ መብዛሕትኡ ግዜ ነዚ ዝስዕብ የጠቓልል።
- ትምህርቲ ሽወደንኛ።
- ትምህርቲ ናይቲ ሞያ።
- ልምምድ
ብዛዕባ ናይ ኣካባቢ ናይ ስራሕ መስመር (lokala jobbspår) ትግደስ እንተ ዄንካ ምስ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ርክብ ግበር።
ኣብ ናይ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ፖድካስት ነቲ "ኣብ ሽወደን ሓድሽ ንዝኾንካ" (Ny i Sverige) ዝብል ስምዓዮ
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ "ኣብ ሽወደን ሓድሽ ንዝኾንካ" (Ny i Sverige) ዝብሃል ሓደ ፖድካስት ብብዙሕ ቋንቋታት ጀሚሮም ኣለዉ። ንሓደ ፖድካስት ምስማዕ ዳርጋ ከም ናይ ራድዮ መደብ ምስማዕ እዩ፣ ነዚ ግን ብኮምፕዩተር፡ ሱርፍፕላታ ወይ ዘመናዊት ተለፎን ኢኻ ትሰምዖ። ነቲ "ኣብ ሽወደን ሓድሽ ንዝኾንካ" (Ny i Sverige) ዝብሃል ፖድካስት ብምስማዕ ኣብ ሽወደን ስራሕን ትምህርትን ብኸመይ ከም ዝሰርሕ፡ ጽቡቕ ናይ ስራሕ ምልክታ ከመይ ጌርካ ከም ትጽሕፍን ንሓደ ናይ ስራሕ ቃለ-መሕትት ብኸመይ ከም ትቀራረብን ምኽሪ ርኸብ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ፌደራል ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እኒ ኣቶ በቀለ ገርባ ዝርከቡዎም ኣርባዕተ ኣባላት ኣመራርሓ ፌደራሊስት ኮንግረ ኦሮሞ ብምስክርነት ዝፀውዑዎም ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ከይቐርቡ ወሲኑ።
ተኸሰስቲ ኣብቲ መጋባእያ ዝለዓለ ተቓውሞ ብምስምዖም ንቤት ፍርዲ ደፊርኩም ብዝብል ነፍሲ ወከፎም ብሽዱሽተ ኣዋርሕ ማእሰርቲ ቀፂዑዎም ኣሎ።
እቶም ተኸሰስቲ ንቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ሓዊሱ ሓሙሽተ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ነቲ ጉዳይ ንምውሳን ዝህቡዎ ምስክርነት ኣገባብ የብሉን ክብል ክቐርቡ የብሎምን ኢሉ’ሎ።
ጠበቓ ተኸሰስቲ ኣቶ ኣምሃ መኮነን ንኣዋርሕ ክመሓላለፍ ዝፀንሐ እዚ ናይ ምስክራት ኣቀራርባ ቤት ፍርዲ ዝወሰነሉ ኣገባብ ካብ ትፅቢትና ወፃኢ እዩ ኢሎም ኣለው ።
“ሓቂ ንምዝራብ ብወገነና ትፅቢት ዘይገበርኩዎ ውሳነ ስለዝነበረ እቲ ውሳነ ክውሃብ ከሎ ዝተውሃበ ትንታነ፣ንሕና ክፅውዑ ኣለዎም ኢልና ክንውስን ከለና ምስ ዝነበረ ኩነታት ስለዘይኸድ ነቲ ቤት ፍርዲ ርእይቶይ ሂበ ኣለኹ።”
ላዕለዎት ሰበስልጣን ኦሮሚያ ብቤት ፅሕፈት ኦሆዴው ኣቢሎም ክምስክሩ ከምዝደልዩ ገሊፆም እንሃለው ከምዚ ዝበለ ውሳነ ምሃብ ግር ኢሉና’ሎ ክብሉ ወሲኾም ሓቢሮም።
ተኸሰስቲ ነቲ ውሳነ ብምቅዋም ካብቲ ቤት ፍርዲ ዝኾነ ይኹን ፍትሒ ክረኽቡ ትፅቢት ከምዘይገብሩ፣ንሓዋሩ እውን ኣብቲ መጋባእያ ንምርካብ ከምዘይደልዩን ፍርዲ ክህቦም ዝደሊ ወገን ፍርዱ ክህብ ከምዝኽእል ብምሕታት ብዝለዓለ ዓውታ ምዝማር ጀሚሮም።ካልኦት ተኸሰስቲ እውን ሓቢሮምዎም ብምዝማሮም እቲ መጋባእያ ስርሑ ክፍፅም ዘኽእሎ ኩነታት ብዘይምንባሩ ኣብ ልዕሊ ኣርባዕቲኦም ተኸሰስቲ ንቤት ፍርዲ ደፊርኩም ብዝብል ነፍሲወከፎም ብሽዱሽተ ኣዋርሕ ማእሰርቲ ተቀጺኦም ኣለው።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ኣብ ዓዲ ግራት ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ብምፍራሱ ብውሕዱ 14 እሱራት ከምዝሞቱን 35 ድማ ብኸቢድ ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ተዓቝቦም ከምዘለዉን ዘ ሪፖርተር ኣረጋጊጹ።
ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ፣ ልዕሊ 1300 ዝኾኑ እሱራት ከምዝነበሩ ዝጠቐሰ እቲ ምንጪ፣ ጠንቂ ምፍራስ እቲ ህንጻ ዛጊት ከምዘይተጻረየ ኣመልኪቱ።
እንተኾነ መርበባት ሓበሬታ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝዝርግሕኦ ዘለዋ ሓበሬታ፣ ጠንቒ ምፍራስ እቲ ቤት ማእሰርቲ፣ እሱራት ናጻ ንምውጻእ ዝተወጠነ ናይ ቦምብ መጥቓዕቲ ምዃኑ’የን ዝገልጻ።
ኣብ ኢትዮጵያ ሰፊሕ ተነባብነት ዘለዋ ዘ ሪፖርትር፣ ጠንቒ ምፍራስ እቲ 14 እሱራት ዝቐተለን 35 ድማ ብኸቢድ ዘቝሰለን ቤት ማእሰርቲ ንምርግጋጽ፣ ንሓላፊ ኣብያተ ማእሰርቲ ክልል ትግራይ ይኹን ሓላፊ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ግራት ንምዝርራብ ዝገበረቶ ጻዕሪ ክሰልጣ ከምዘይክኣለ ኣረዲኣ።


text:
መኪና ምምዝጋብ
እንታይ ኢዩ?
ኣብ ፈረንሳ ወይ ኣብ ወጻኢ ሃገር መኪና ገዚእካ እንተኾንካ፡ ክትምዝግባ 1 ወርሒ ኣለካ፡ "ግራጭ ካርድ" (ሕጂ "ምስክር ወረቐት ምዝገባ" ተባሂሉ ዝጽዋዕ) ድማ ኣለካ።
እቲ ናይ ምዝገባ ምስክር ወረቐት ከም መንነት ናይ መኪና ክውሰድ ዝኽእል ወግዓዊ ሰነድ እዩ።
ምፍላጡ ኣኣገዳሲ! :
እቲ ግራጭ ካርድ ኣብ ወሰን ጽርግያ ኣብ ዝግበር መርመራ ከተቕርቦ ዘለካ ኣገዳሲ ሰነድ እዩ። እንተዘይብልካ ክሳብ €750 የቕጽዕ፡ መኪናኻ ድማ ካብ ምንቅስቓስ ክትስእን ተኻሎ ኣላዋ።
መኪና ምምዝጋብ ከከም ዕድመ ናይታ ተሽከርካሪት፡ ሓይላ፡ ልቀት CO2፡ ዞባ ተለዋዋጢ ዋጋ ኣለዎ sur ce simulateur en ligne.
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
መኪና ንምምዝጋብ ዝግበር ኣገባብ ድሕሪ ሕጂ ኣብቲ ፕረፈክቸር ዘይኮነስ en ligne sur le site de l'ANTS. ፡ ኣ
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ምስ መርበብ ሓበሬታ ANTS ተራኸቡ።
Configurez votre étape
- ካብ ሓደ ነጋዳይ ሓዳስ መኪና እንተገዚእካ ፡ ንቡር ምስ ሃገራዊ ስርዓተ ምዝገባ ክራኸቡ ይኽእሉ ነይሮም፡ ንሓዳስ መኪናኻ ድማ ውዱእ ቁጽሪ ታርጋ ይምድቡላ ነይሮም። እንተዘይኮይኑ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ANTS ብኢንተርነት ንነብስኻ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
- ኣብ ጥቕሚ ዝወዓለት መኪና ገዚእካ እንተኾንካ ፡ ክትምዝግባ 1 ወርሒ ስለዘለካ ግራጭ ካርድ ኣለካ፤
>> ምዝገባ ብኢንተርነት ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሃገራዊ ትካል ውሑስ ሰነዳት (ANTS) ይፍጸም ፡ https://ants.gouv.fr/
ብመንገዲ FranceConnect መንነትካ ብምፍላጥ ኣብቲ መርበብ ሓበሬታ ዘሎ ኣገባብ ክትፍጽሞ ኣለካ።
ንምንባብ፡ እቲ Refugees.info ዝብል ወረቐት "ምስ FranceConnect ምስ ሓደ መርበብ ሓበሬታ ተራኸብ"።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!:
ናይ ፍራንስኮኔክት ኣካውንት እንተዘይብልኩም፡ ክትክእሉ ትኽእሉ ኢኹም፤
- ናይ ፍራንስኮኔክት ኣካውንት ዘለዎ ዘመድ ነቲ መስርሕ ክገብረልካ ሕተቶ፤
- ፍቓድ ዘለዎ በዓል ሞያ ሕተት (መወዳእታ ደረጃ 2 ርአ)
ብኢንተርነት ኣመልክት።
Configurez votre étape
ብANTS መለለዪታትካ ምስ ቦታኻ ምስ ተተሓሓዝካ፡ ንምምዝጋብ ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
እዞም ዝስዕቡ ሰነዳት ይሕተቱ፤
- እቲ ናይ ምዝገባ ምስክር ወረቐት ምስ ቅጥዒ Cerfa 13750 disponible en cliquant ici
- ትሕቲ 6 ወርሒ ዝዕድሚኡ መንበሪ ምዃኑ ዘረጋግጽ መረጋገጺ
- እቲ ናይ ቀደም ሰነድ ምዝገባ ተሽከርካሪት፡ "ኣብ (መዓልቲ/ወርሒ/ዓመት) ተሸይጡ" ወይ "ኣብ (መዓልቲ/ወርሒ/ዓመት) ተሸይጡ" ዝብል ቃላት ዝተሰቕለ፡ ከምኡ'ውን ፌርማ ናይቲ ዋና ዋና ዝነበረ
- እታ መኪና ልዕሊ 4 ዓመት ዝዕድሚኣ እንተኾይና ፡ መርትዖ ናይቲ ቅኑዕ ቴክኒካዊ መርመራ . እቲ ቴክኒካዊ ቁጽጽር ካብ ትሕቲ 6 ወርሒ ክኸውን ኣለዎ፣ ወይ ድማ ጸረ-በጻሕቲ እንተተኣዚዙ ትሕቲ 2 ወርሒ ክኸውን ኣለዎ።
- እቲ ብናይ ቀደም ዋና ዝቐረበ ናይ ምስግጋር ኮድ (እዚ ተኸታታሊ ቁጽርታትን ፊደላትን እዩ፣ ን15 መዓልታት ዝጸንሕ)
ንምፍላጡ ዘገድስ!
: ሰነዳት ብኤሌክትሮኒካዊ ኣገባብ ክቐርቡ ኣለዎም፡ ስለዚ ስእሊ እትወስድ ካሜራ፡ ስካነር ወይ ስልኪ የድልየካ።
> ኣብቲ Refugees.info
ዋጋ ናይቲ ግራጭ ካርድ ብቐጥታ ብኢንተርነት ብክረዲት ካርድ ክትከፍሎ ክትግደድ ኢኻ።
ነዚ ንምግባር ዝኾነ ጸገም እንተ ኣጋጢሙካ ናብ ዲጂታላዊ መቐበሊ ቦታ ክትከይድ ትኽእል ኢኻ voir la fiche Réfugiés.info ኣብ "Scanner un document" .
ምፍላጡ ዘገድስ!ts
: መኪናኻ ናብ ፍቓድ ዘለዎ በዓል ሞያ ’ ውን ክትምዝግባ ትኽእል ኢኻ ። ኣስተውዕል፡ ብዘይካ ናይቲ ግራጭ ካርድ ዝወጽእ ወጻኢታት፡ እቲ በዓል ሞያ ምስቲ ዝህበካ ኣገልግሎት ዝሰማማዕ መጠን ገንዘብ ከም እትኸፍል ይገብረካ። እዚ መጠን ገንዘብ ብነጻ ብበዓል ሞያ ይውሰን። ኣብ ጥቓኻ ዘሎ መካኒክ ንምርካብ ኣድራሻኻ ኣእቱ ወይsu r le lien suivant. ተወከሱ
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ኣብቲ ናይ ANTS ቦታኻ ዘሎ ምዕባለ ናይቲ ሕቶ ተኸታተል
ግራጭ ካርድኻ ክትቅበል ኣብ እትጽበየሉ እዋን፡ ምስቲ ግዝያዊ ናይ ምዝገባ ምስክር ወረቐት ንግዚኡ (ን1 ወርሒ) ክትዝውር ትኽእል ኢኻ።
ንገስጋስ ሕቶኻ ብኢንተርነት ንምክትታል፡ ናብ ኣካውንትካ ክትኣቱ ትኽእል ኢኻ።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
ማእከላይ ናይ መስርሕ ግዜ ሕቶታት ኣስታት 30 መዓልታት እዩ።
ኣብ ናይ ምዝገባ ምስክር ወረቐትካ ጌጋ ከምዘሎ ምሕባር
ኣብ ግራጭ ካርድኻ ጌጋ እንተረኺብካ sur le site de l'ANTS. ብመቕጻዕቲ ሓድሽ ዝተኣረመ ካርድ ክትቅበሉ ኢኹም።


text:
ኣብ ቤት መግቢ ወይ ረስቶራንት ናይ ሞያዊ\ት ኮርስ ስልጣነ ትምህርቲ ምውሳድ
ምስ ረፍጂ ፉድ ፌስቲቫል
እንታይ ኢዩ?
ረፍጂ ፉድ ፌስቲቫ ኣብ ረስቶራንት ወይ ቤት መግቢ ናይ ሞያዊ\ት ኮርስ ትምህርቲ የቅርብ፤፣
ዕላማ ናይ`ዚ መደብ እንታይ ኢዩ ?
ሳላ ኣስራርሓ መግቢ ናይ ክሽነ፣ ረፍጂ ተማህሮ ነዚ ዕድል ናይ ትምህርቲ ንመግብን ኣሰራርሕኡን ዝምልከት ብምሃር ናብ ረፍጂ ስዴተኛታት ዘሎ ኣረኣእያ ክቅየር ይኽእል ኢዩ ፤፣
ናይ ቅልጡፍ ምትእታው ሞያዊ\ት ኮርስ ትምህርቲ ኣሰራርሓ መግብ ኽሽነ ብሓባር ምስ ግላዊ ሕብረተ ሰብ ፣ ኣብ ሓደ ቦታ ብማዕረ ሰላም ዝሰፈኖ መኣዲ ምእካብ፤፣
ንመን ኢዩ ፧
ካብ ወርሒ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ካብ ወርሒ 6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሓደ ዋና ቤት መግቢ\ ወናኒ\ት ረስቶራንት ኣብ ናቱ\ታ ትካል ክቅበለኩም\ክን ኢዩ፤፣
ሳላ እዚ ኮርስ ስልጠና ትምህርቲ ፣ካብ ሰብ ሞያ ናይ ምክሻን ሞያዊ\ት ተምክሮ ከተጥርዩ\ያ ኢኹም\ኽን ፤፣
ናይ ሓገዝ ድጋፍ ተጠቅምቲ ሙኻን
ውልቃዊ\ት ሓገዝ ድጋፍ ብምርካብ ፣ ካብ ሰብ ሞያ ዳ ረስቶራንት ናይ ሞያዊ\ት ተምክሮ ተጠቀምቲ ንክትኮኑ\ና ሓደ ዕድል ኣለኩም\ክን ፤፣
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብ ወይ ኣብዚ ኮርስ ስልጠና ትምህርቲ ሓደ ኣባል ተሳታፊ\ት ንሙኻን በዚ ዝስዕብ ኣድረስ ኢመይል ጸሓፉሉና ፣ bordeaux@refugeefoodfestival.com


text:
Radio Erena: 20 January 2020
ኣብ ወፍሪ ዘተኮረ ዋዕላ ብሪጣንያን ሃገራት ኣፍሪቃን ሎሚ 20 ጥሪ ኣብ ለንደን ይካየድ ኣሎ።
ኣብዚ ዋዕላ፣ ኬንያ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት፣ ብመራሕተን ክውከላ እንከለዋ፣ እታ ሃገር ኣብ ደቡባዊ ክፋል ኣፍሪቃ እትኽተሎ ፖሊሲ ተቓውሞ ዘለወን ከም ዚምባብዌን ደቡብ ኣፍሪቃን ዝኣመሰላ ሃገራት ግና ብዙሕ ግምት ኣይሃብኦን።
ብፍላይ ኣብቲ ዋዕላ ንኽትሳተፍ ወግዓዊ ዕድመ ዘይቀረበላ ዚምባብዌ፣ እቲ ዋዕላ ኣብ ሽርክነት ወፍሪን ቁጠባን ዘተኮረ ዘይኮነ ፖለቲካዊ ተልእኾ ዘለዎ ምትእኽኻብ’ዩ ክትብል ነቒፋቶ።
ምስ ብሪጣንያ ብዙሕ ንግዳዊ ምትእስሳር ዘለወን ከም ጋና ዝኣመሰላ ሃገራት፣ እቲ ኣብ ሎንደን ዝካየድ ዋዕላ፣ ምስ ወፍርን ዕዳጋታትን እተላለየሉ ኣጋጣሚ’ዩ ክብላ ይገልጽኦ።
ካብ ዝበዝሐ ዞባውን ኣህጉራውያን ኣኼባታት ተገሊሉ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብዚ ኣብ ለንደን ዝካየድ ዋዕላ’ውን ክሳተፍ ብዛዕባ ምዃኑ ዝተፈልጠ ነገር የለን።
===============


text:
ሓደ ዝለዓለ ብቕዓት ዘለዎ ስልጠና ምውሳድን መንበሪ ገዛ ምርካብን፣
ምስ ሆፕ ዝተባህለ ኣብ ከተማ ኢዘር ዝርከብ ናይ ኣፍፓ ዝተባህለ መሰልጠኒ ማእከል ዝካየድ መደብ።
እንታይ ኢዩ?
ሆፕ HOPE (Hébergement Orientation Parcours vers l'Emploi) ዝተባህለ መደብ መንበሪ ገዛ ኣብ ምርካብን፣ ናብ ሞያዊ ዓለም ኣብ ምጽምባርን ዝሰርሕ፣ ስደተኛታት ርእሶም ዝኽእሉሉን ስራሕ ክረኽቡሉ ዝሕግዝ መደብ እዩ።
እዚ መስርሕ እዚ እምበኣር ኣብ ክልተ ክፋላት ዝተኸፈሉ መደባት ዝሓቖፈ እዩ።
- ፐ ኦ አ ሰ ኤፍ ኤል አ (POEC FLE) ዝጽዋዕ ስልጠና: እዚ ስልጠና እምበኣር፣ ምድላው ኣብ ሞያዊ ዓለም ማለት ናይ ህንጻ ስራሓት እንጥቀመሎም ቋንቋታት ንምፍላጥን ኣገልግሎታቱን ኣብ ናይ ኢንዱስትሪ ወይ ፋብሪካ ሞያ ንምስልጣንን ብ ፐ ኦ አ ሰ ኤፍ ኤል አ ዝተባህለ መደብ ዝወሃብ ስልጠና፣ ማለት ኣርባዕተ ሚእቲ ሰዓት ናይ ስልጠና ግዜ ክህልዎ እንከሎ ካብዚኣተን እተን ሰለስተ ሚእቲ ዝኣኽላ ኣብ መሰልጠኒ ማእከል ዝካየዳ እየን።
- ቀንዲ ሸቶን ዕላማን ናይ እዚ ፐ ኦ አ ሰ ኤፍ ኤል አ POEC FLE ዝተባህለ መደብ ዝወሃብ ስልጠና ከኣ፣ አቶም ተምሃሮ ወይ ሰልጠንቲ ነቲ በቲ እተን ትካላት ዝደልያኦ መለክዒ ተዓቂኑ ዝቐረበ ናብቲ ዝለዓለ ሞያዊ ብቕዓት ንምጽምባር ዘኽእልን ዘዳሉን ስልጠና እዩ።
- ኣብ መዛዘሚ ናይ እዚ ናይ እዚ ፐ ኦ አ ሰ (POEC) ዝተዳለወ ስልጠና ድማ እቶም ተመሃሮ ኣብ ሞያዊ ዓለም ዝጠቕሞም ልዑል ብቕዓት ናይ ሞያ ቋንቋ ክእለትን ተመኩሮን ከምዘጥረዩ ዘመስክርን ዘረጋግጽን ምስክር ወረቐት ክወሃቦም ኣዳልዩሎም ኣሎ።
- ሞያዊ ስልጠና : ሞያዊ ውዕል ወይ ሰደፐ ኢ (CDPI ) ዝጽዋዕ ናይ ኣርባዕተ ሚእትን ሓምሳን (450) ሰዓታት ኣብ መሰልጠኒ ማእከል ዝካየድ ስልጠና ኣዳልዩ ኣሎ።
ብተወሳኺ ድማ ኣብዚ ውሽጢ እዚ መደብ ተሓቑፎም እንረኽቦም ኣገልግሎታት እዞም ዝስዕቡ እዮም፣
- ምስ ኣብ ምሕደራውን ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ንዝርከቡ ሰራሕተኛታትን ኣብነት ከም ኣብ ናይ ጥዕናን ኣብ ናይ መጎዓዝያ ኣገልግሎታት ዝኣመሰሉ ምስ ዘለዉ ሰራሕተኛታት ንዘጋጥሙና ሽግራት ኣብ ምፍትሖም ሓገዝን ምስናይን ይህብ፣
- ምስ እቲ ኣብ ከባቢና ዝነብር ዘሎ ሕብረተሰብ ተወሃሂድናን ተጸምቢርናን ኢድን ጓንትን ኮይንና ብሓባር ምንባር ኣብ ዝብል ዕላማ ተመሪሕና እንነብረሉ ሂወት ንምእታዉ ዝሕግዝን ዘሳልይን መደብ እዩ። (" ብሓባር ምንባር " ...)
ንመን ኢዩ ፧
መንበሪ ፍቃድ ቲትር ደ ሰዡር (Titre de séjour)፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ካብ 6 ክሳብ 24 ኣዋርሕ
መንበሪ ፍቃድ ቲትር ደ ሰዡር (Titre de séjour)፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
38 - Isère
ካብ 6 ክሳብ 24 ኣዋርሕ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ናይ ቛንቛ ፈረንሳይ ደረጃ ምምሕያሽ፣
ናይ ቛንቛ ፈረንሳይ ደረጃኹም ከተመሓይሹ ትኽእሉ ኢኹም።
ብዝቐለለ መንገዲ ስራሕ ምርካብ፣
አዚ ስልጠና ንሰብ ሞያ ዝጎድልዎም ፣ ብዙሕ ናይ ስራሕ ጠለባት ዘለዎም ዓይነታት ስራሕ ዘተኮረ አዩ።
ድሕሪ ስልጠና መንበሪ ክትረክብ ደገፍ ይግበረልካ።
ኣብዘን ናይ ስልጠና እዋናት እቶም ተሳተፍቲ ኣብዚ ኣፍፓ (l'AFPA ) ዝተባህለ መሰልጠኒ ማአከል እንዳነበሩ ክመሃሩ ይኽእሉ እዮም።።
እቶም ተሳተፍቲ ናይ እዚ መደብ እዚ፣ እቲ በዚ መደብ እዚ ዝተዳለወሎም ስልጠና ኣጠናቒቖም ድሕሪ ምውዳኦም ድማ ኣብ ማሕበራውያን መንበሪ ገዛውቲ ዝዕድላ ማሕበራት መንበሪ ገዛ ረኺቦም ክግዕዙን ክሰፍሩን ተኽእሎታት ኣሎ እዮ።
ስልጠና እንዳወሰድካ ክፍሊት ድማ ምርካብ፣
ኣብተን ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳ ናይ ምምሃርን ናይ ልምምድን እዋናት፣ ተሳተፍቲ ሰለስተ ሚእቲትን ዓሰርተን ወይ ኣርባዕተ ሚእቲ (310 et 400€) ኢዩሮ ከም መሃያ ክፍሊት ይቕበሉ።
እቶም ተሳተፍቲ ኣብ ትካል ከይዶም ብተግባር ኣብ ዝግበር ናይ ስልጠና እዋን ኣብ ዝስልጥኑሉ ግዜ ድማ ኸኣ ከባቢ ሽሕን ሚእትን ኢዩሮ (1100€ ) ክፍሊት ገንዘብ ክኽፈሎም እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና፣
09 72 72 39 36


text:
Radio Erena: 02 June 2020
ኣህጉር ኣፍሪቃ ናጻ ናይ ንግዲ ከባቢ (African Continental Free Trade Area – AfCFTA) ድሕሪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንዝህሉ ቁጠባዊ ሕውየት ክሕግዝ ናብ ትግባረ ክሰጋገር ኣለዎ ክብሉ ክኢላታት ቁጠባ ውድብ መግብን ሕርሻን ተማሕጺኖም።
እቲ ኣብ 21 መጋቢት 2018 ኣብ ኪጋሊ ኣብ ዝተጋብአ ዋዕላ ዝተበገሰ ናጻ ናይ ንግዲ ከባቢ፣ ኣብ ፈለማ ኣስታት 20 ዝኾና ሃገራት’የን ከቲመናሉ።
ክሳብ ሓምለ 2019፣ ካብ 55 ኣባላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝኾና ሃገራት እተን 54 ክሰማምዓሉ እንከለዋ፣ ኣብዚ ስምምዕ ዘየላ እንኮ ሃገር ኤርትር ጥራይ’ያ።
ንኣህጉር ኣፍሪቃ ዝሓቖፈ ናጻ ናይ ንግዲ ከባቢ፣ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ሓድሕደን ዝገብርኦ ሓድሕዳዊ ንግዲ ልውውጥ፣ 90% ታሪፍ ቀረጽ ብምስራዝ፣ ኣውፈርቲ፣ ነጋዶን ሓረስቶትን ኣፍሪቃ ብምትብባዕ ቁጠባ ዘዕብይሉ መንገድታት ንምንዳይ ዝዓለመ’ዩ።
ሃገራት ኣፍሪቃ ንዘለወን ናይ መግቢ ዋሕዲ ካብ ዝፈትሓሉ መንገዲታት ሓደ፣ ኣብ ሓድሕደን ናጻ ንግዲ ምስ ዝህሉ ምዃኑ ነቲ ምሕጽንታ ካብ ዘቕረቡ፣ ላዕለዋይ ቁጠባዊ ኣማኻሪ ውድብ መግብን ሕርሻን ኣብ ኣፍሪቃ፣ ንዦን ሰንሁን ብምጥቃስ ማዕከን ዜና ቫንጉዋርድ ሓቢሩ።
ብፍላይ ኣብዚ ለበዳ ኮረና ቫይረስ፣ ንቁጠባን ንግዲን ዓለምና ብኣሉታ ጸልይውሉ ዘሎ እዋን፣ ድሕሪ’ዚ ለበዳ ኣብ ዝህሉ ንግዳዊ ስምምዓት፣ እዚ ናጻ ናይ ንግዲ ከባቢ ኣብ ግብሪ ምውዓሉ፣ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ከም ኣእካልን መሰረታዊ መግብታትን ዝኣመሰለ ሃለኽቲ ነገራት ንምርካብ፣ ናብ ካልእ ኣህጉር ካብ ምቑማት ከድሕነን ይኽእል’ዩ ዝብል ምጉት’ዩ ዘሎ።
እዚ ድማ ቁጠባን ጃምላዊ እቶትን ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ባዕሉ ንባዕሉ እናተደጋገፈ ክዓቢ ከምዝሕግዝ ይትንተን።
ጃምላዊ እቶት ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮረ ቫይረስ ብገምጋም ብ5.1% ከንቆልቁል’ዩ ምዃኑ ባንክ ዓለም ይእምት።
============


text:
ዜናታት ውሽጢ ሃገር
- ብሓሙስ ዕለት 15/01/2015 ብሀለኮፕተር ዝተሰነየ ሓደ ምሉእ ክፍለ ሰራዊት ኣብ ኣርባዕተ ኣስመራ ክሳብ 80 ዝኸውን ገዛውቲ ብሓይሊ ብምእታው፡ ነቶም ተቐማጦ ካብ ገዛውቶም ብምስጓግ፡ እቲ ገዛውቲ ብምሉኡ ከም ዝዓኑ ገይሩ። እቶም ካብ ገዛውቶም ብሓይሊ ዝተሰጉ ዜጋታት ኣብ ሓያል ቁሪን ኣስሓይታን ብምድራባይ ኣደዳ ስቅያትን ኣውያትን ኮይኖም ምህላዎም ካብ’ቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ነዚ ኢ.ሰብኣዊ ተግባር’ዚ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ንክገብር ዝደረኾ ጭቡጥ ምኽንያታት ንምፍላጥ፡ ምንጭታትና ዓቢ ጻዕሪ የካይዱ ምህላዎም ድማ ንሕብር።
- ኣብ ዝሓለፈ ዜናና፡ ወፍሪ ክተት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣመልኪትና ኣብ ዕለት 12/01/2015 ዝተገብረ ኣኼባታት ከም ዝፈሸለ ሓቢርና ምንባርና ዝዝከር ኮይኑ፡ ሕጂ’ውን ጸጥታዊ ኣካላት ናይ’ቲ ስርዓት ብዕለት 13/01/2015 ካብገዛ ንገዛ እናዘሩ ጽሕፋት ብምዝርጋሕ ምፍርራሕ ዝተሓወሱ ጎስጓስ የካይዱ ምህላዎም ተፈሊጡ።
- ብድምሒት ዝፍለጥ ኣብ ኤርትራ ዝመደበሩ ኢትዮጵያዊ ሓይሊ ኣተሃላልውኡ ኣብ ሃገርና ሓደገኛ ይኸውን ምህላዉ እሙናት ምንጭታትና ኣረጋጊጾም። ኢሰይያስ ኣፈወርቂ ምልካዊ ስርዓቱ ኣብ ምሕላውን ምቕጻልን ቀንዲ ዝሙርኮሰሉ ሓይሊ፡ እዚ ናይ ድምሒት ሓይሊ ምዃኑ ዝተፈልጠ ኮይኑ፡ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ኤርትራ ጠሊቑ ይኣቱ ብምህላዉ፡ ዕላማታት ናይ’ዚ ሓይሊ’ዚ እንታይ ምዃኑ ኣብ ህዝብና ዓቢ ጥርጣሬ ኣሕዲሩ ምህላዉ፡ ትርግታ ሓፋሽ ህዝብና ብደቒቕ ዝከታተሉ ምንጭታትና ኣረጋጊጾም። ምስ’ዚ ብምትእስሳር፡ ኣብ’ዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ስፐይስ ዝተባህለ ዞና ኣብ ኣስመራ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ንድምሒት ዓቢ ቤት ጽሕፈት ከም ዝዓደለ ብተወሳኺ ተፈሊጡ።
- ብርእሲ ምራኽ ዝፍለጥ ሓደ ካብ’ቶም ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዜጋታትና ግፍዕን ቅትለትን ዝፍጽሙ መራሕቲ ክፍለ ሰራዊት፡ ኣብ ዝሓለፈ ግዜያት ደስኪሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ከም እንደገና ዝለዓለ ሓላፍነት ብምሃብ ኣብ ስርሑ መሊስዎ ምህላዉ ተረጋጊጹ። ነቲ ዝነበሮ እከይ ስምን ዝናን ንምህሳስ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታት ብምንቅስቓስ፣ ንህዝቢ ያኢ ክጥብርን ከደናግርን፣ ናይ ምንሳሕ ቃላት የስምዕ ምህላዉ ምንጭታትና ሓቢሮም። በቶም ነንሕድሕዶም ኣብ ምስሕሓብ ዝርከቡ መኮንናታ ህ.ግ.ደ.ፍ. ነዚ ብርእሲ ምራኽ ዝካየድ ዘሎ ፈተነታት ብሕጨጫ ከም ዝተቐበልዎ እቲ ሓበሬታ ብተወሳኪ ኣፍሊጡ።
- ከተማ ኣስመራ ብሰንኪ ጉድለት ኢለትሪክ ኣብ ድቕድቕ ጸልማት ትርከብ ምህላዋ ዝተፈልጠ ኮይኑ፣ ጸልማት ተኸዲኖም ዝነጥፉ ሰረቕትን ከተርትን እምበዛ በዚሑም ኣብ’ታ ከተማ ራዕድን ፍርሕን ነጊሱ ምህላዉ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ። ብተወሳኺ፡ ናይ ትሕቲ ዕድመ ዝኾና ደቅና ምንዝርናን ብልሽወናን ገኒኑ ምህላዉ’ውን ተሓቢሩ። ኣብ ርእሲ’ዚ እቲ ስርዓት ንመንእሰያትና ናይ ምብልሻው መደብ ብስሩዕ ይሰርሓሉ ምህላዉ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ኮይኑ ኣሎ። ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ብናይ ሓይሊ ባሕሪ ኣዛዚ ጀነራል ካሪካሪ ዝምራሕ ናይ ጸጥታ ጉጀለ፡ በቲ ኣካላት ናይ’ቲ ስርዓት ዝፈረየ ጫት ኣብ’ቶም መንእሰያት ብሰፊሑ ይዝርጋሕ ምህላዉ ተረጋጊጹ። እቲ ጉዳይ ካብ’ዚ ሓሊፉ፡ በዓልቲ ቤት ካሪካሪ እተመሓድሮ ኣንስቲ ጀነራላትን ዝተፈለለየ ወትሃድራዊ መዓርግ ዘለዎም ባእታታትን ዝዋስእሉ ናይ ምልቃም ጫትን፣ ኣልኮልን ምንዝርናን ጽዑቕ ስራሓት ይካየድ ምህላዉ ካብ’ቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ዝነብር ህዝብና ኣዛራቢ ጉዳይ ኮይኑ ምህላዉ ተፈሊጡ።
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
16/01/2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9289


text:
Radio Erena: 09 November 2017
ፕረዚደንት ኣዘርባዥያን ኢልሃም ኣሊየቭ፣ ውልቀ መላኺ ክብሉ ኣብ ልዕሊ ዝገለጽጽዎ ክልተ ፈረንሳውያን ጋዜጠኛታት ዝመስረቶ ክሲ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፈረንሳ ተነጺጉ።
እቶም ፍራንስ 2 ናይ ዝተባህለ መደበር ቴሌቪዥን ጋዜጠኛታት ዝኾኑ ሓደ ወዲተባዕታይን ሓንቲ ጓለነስተይትን፣ ፕረዚደንት ፈረንሳ ነበር ፍርንስዋ ኦላንድ ኣብ 2015 ናብ ኣዘርባዥያን ዑደት ኣብ ዘካየደሉ እዋን፣ ኣብ ዘዳለውዎ መደብ’ዮም፣ ንፕረዚደንት ኣዘርባዥያን ውልቀ መላኺ ክብሉ ገሊጾሞ።
ፕረዚደንት ኣላየቭ፣ ‘ንስመይን ስም መንግስተይን ኣጸሊምኩም’ ክብል ድሕሪ ዝመስረቶ ክሲ፣ እቲ መስርሕ ኣብ ቤት ፍርዲ ፈረንሳ ንክልተ ዓመታት ክርአ ጸኒሑ።
እቲ ቤት ፍርዲ ብ7 ሕዳር ኣብ ዝሃቦ ውሳኔ ግና፣ ፈረንሳ፣ ሕጊ ፕረስ ዘለዋ ሃገር ስለዝኾነት፣ ዝኾነ ዓይነት ፖለቲካዊ ሰንሰርሺፕ ከምዘይተተኣናግድ ብምግላጽ፣ ነቲ ብፕረዚደንት ኣዘርባዥያን ዝተመስረተ ክሲ ውዱቕ ጌርዎ።
ሓደ ካብቶም ጋዜጠኛታት ድሕሪ’ቲ ናይ ቤት ፍርዲ ውሳኔ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ብይን፣ መንግስቲ ኣዘርባዥያን ካብ ሃገሩ ወጻኢ ንሜድያታት ሳንሱር ክገብር ከምዘይክእል ምሂርዎ ክኽወን ተስፋ እገብር ኢሉ።
ፕረዚደንት ኢልሃም ኣሊየቭ፣ ኣብ 2003 ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ፕረዚደንት ኣዘርባዥያን ኮይኑ ድሕሪ ምዕዋቱ፣ ን14 ዓመታት ነታ ሃገር ይመርሓ ኣሎ።


text:
ዶክተር ምሕረትኣብ ገብርሂወት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተሓሲቡ ዝነበረ ንመራሕቲ ኤርትራ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ናይ ምምርሖም መስርሕ ከምዝፈሸለ ገሊጹ። እዚ ማለት ግን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ገና ቀጻሊ ተጻብኦታት ዘይተርፍ ምዃኑ ብምሕባር ብዙሕ ስራሕ ከምዝሓትት ኣረዲኡ። ዶክተር ምሕረትኣብ ገብርሂወት ኣብ ቺካጎ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝምቕማጡ ተመራማሪ ታሪኽን ክኢላ ቴክኖሎጂ ሓበሬታዩ።
በዓል ሞያ ማሕበራዊ ፍትሕን ፕረዚደንት ተማሃሮ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ዝነበረን ኣቶ ሰመረ ከሰተ ብወገኑ: ውጽኢት ብይን ሰብኣዊ ጉዳያት ኤርትራ ብኣወንታ’ዩ ዝራኣይ ይብል።
"እቲ ጉዳይ ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ምምርሑ ጉዳይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰል ኣብ ኤርትራ ኣብ ፍጹም ክከሓድ ዘይክኣል ኣሻቓሊ ደረጃ ምዕራጉ ጥራይ ዘይኮነ መላእ ዓለም ኣፍልጦ ዝሃበሉ ምዃኑ ሓባሪ’ዩ" ድማ ኢሉ።
ብ ቪድዮ ስካይፕ ዝተኻየደ ሙሉእ ቃለ መጠይቕ ክልቲኦም ኣጋይሽ ኣብዚ bit.ly/29jNVAq ምክትታል ይከኣል።


text:
Radio Erena: 05 August 2019
ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ንዝርከቡ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ፣ ብጹእ ዎ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስ ዝድግፍ ሰልፊ፣ ኣብ ከተማ ስቶኮልም ተኻይዱ።
እቲ “ንሕና ምስ ኣቦና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ብቀዳም 3 ነሓሰ፣ ዝተኻየደ ሰልፊ፣ ካህናት ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ናይ ዝርከባ ሰበኻታት፣ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ኣቦታት ከምኡ’ውን ምእመናን ኣመንቲ ካልእ እምነታትን ተረኸቢቦም።
ኣብቲ ብመንፈሳዊ ዜማታት ዝተስነየ ሰልፊ፣ ታሪኽ ህይወት ኣቡነ እንጠንዮስ ብጋዜጠኛ ቀሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል ቀሪቡ።
ካብ ወደብ’ቲ እቲ መደብ ዝኾነ ግርማይ ተስፋማርያም ብወገኑ፣ እቲ ሰልፊ ብስም ኣቦና እንጠንዮስ ደኣ ይካየድ እምበር፣ ንኹሎም እቶም ኣብ ኤርትራ ብእምነቶምን ካልእን ተኣሲሮም ዘለዉ ወገናትና ዝውክል’ዩ ክብል ገሊጹ።
ካብ እምነት ምስልምና ዝኾኑ ወገናት ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺቦም ናይ ደገፍ ቃል ከምዘስምዑ፣ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ሽወደን ሓቢሩ።
ኣቡናት ህግደፍ፣ ብስም ሲኖዶስ ኣብ ዘውጽእዎ መግለጺ፣ ንፓትርያርክ ኣቡነ እንጠንዮስ ከምዝወገዙ ይዝከር።
እንተኾነ እቲ ውግዘት፣ ፖለቲካዊ ድፍኢት ዘለዎን፣ ንሕግታት ቤተ ክርስትያን ዘየኽብርን፣ ተወሳኺ ታሪኻዊ በደል ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስትያንን ብጹእ ዎ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስን ምዃኑ ኣህጉራዊ ስብከታት ሰሜን ኣመሪካ፣ ኤውሮጳን ማእከላይ ምብራቕን ገሊጹ።
==================


text:
ባዶ+ባዶ=ባዶ
ክቡራት ኣንበብቲ ዕዙዝ ልባውን ሕውነታውን ሰላምታይ ተቐበሉ፡-
ብምቕጻል ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዋንኡ ዘይፍለጥ፡ ኣብ የማናይ ገጽ መርበብ ሓበሬታ መስከረም  > ብዝብል ኣርእስቲ  > ዝብል ድርሰት ተዘርጊሑ ንንባብ በቒዑ ምቕናዩ ይፍለጥ። ስለ ምንታይ ዋንኡ ብግልጺ ፖሎቲካዊ መንነቱ ኣነጺሩ ክጽሕፍ ዘይበቕዐን እቲ ተለጢፉ ዝቐነየ ድርሰት ንምንታይ’ኸ ብቅልጡፍ ክወርድ ተገይሩን? ዝብሉ ሕቶታት ኣብ ሓንጎል ኣንበብቲ ክመላለስ ዝኽእል ምዃኑ ኣይሰሓትን’ዩ። ብርእይቶይ እቲ ዝቐረበ ድርሰት ስቕ ኢሉ ኣብ ባይታ ዘየለን ካብ ሓቅነት ኣዝዩ ዝረሓቐን፡ ብፈጠራ ዝተማህዘ ድራማ ምዃኑ ብዙሕ ዘኸራኽር ጉዳይ ኣይኮነን። ኣብ ልዕሊ’ዚ ዋና ናይቲ ድራማ ተመሊሱ ንባዕሉ ዘሕፍሮ ኣጉል ድርሰት ብሰንኪ ምቕራቡ፡ ፖሎቲካዊ መንነቱ ብግልጺ ከቕርብ ምሉእ ብቕዓትን ድፍረትን ዝሰኣነ ምዃኑ ቅንጣብ ዘጠራጥር የብሉን። ካብቲ ተለጢፍዎ ዝነበረ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ብዘይልሙድ መንገዲ ብቅልጡፍ ንክወርድ ዝደረኸ ምክንያት ከኣ ደራሲ ተመሊሱ ንባዕሉ ኣዝዩ ዘሕፍሮን ዘሕንኾን ድራማ ምዃኑ ድሒሩ ከም ዝተረድኦ’ዩ ዘመላኽት። ብዝኾነ ደራሲ ፖሎቲካዊ መንነቱ ግልጺ ይግበር ኣይግበር ብዘየገድስ፡ እቲ ኣጉል ሓሳብ ኣብ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ተዘርጊሑ ንንባብ ክሳብ ዝበቕዐ፡ ግቡእ መልሰይ ክህብ ግድነት’ዩ።
- ኣንታ እዛ ሃገር ሰብ’ዶ ዘይብላ መሲልዎም? ብዝብል ንዝቕረበ ድርሰት ብዝምልከት፡-
ብቀዳምነት ደራሲ ብሕቡእ ስምዒታትን እምነታትን ብሓቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ህግደፍን ገባቲ ኢሳይያስን ነዚ ድርሰት’ዚ ምቕራቡ ርዱእ ክውሰድ ይግባእ ይብል። ነዚ ከም መበገሲ ብምግባር ድማ፡ ገባቲ ኢሳይያስ ኣብ ወራርን ኲናትን ቁሸት ባድመ ብድሕሪ’ቲ ዘሕፍር ስዕረት ክስከም ምብቕዑ፡ ኩሉ’ቲ ኤርትራ ብማንም ሓይሊ ዘይትድፈር ሃገር ክንገብራ ኢና ብዝብል ጎብለል ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምዃኑ ዝነበረ ኣጉል ሕልምታቱ ከም ሃፋ በኒኑ ምትራፉ ጸሓይ ዝወቖዖ ሓቂ’ዩ። ኣብቲ እዋን’ቲ ኩሉ’ቲ ደረት ዘይነበሮ ትምክሕትን ብድዐን ነፊሱ፡ ንኮፊ ኣናን ኣብ መደቐሲኡ ስልኪ ደዊሉ ብቅጽበት ከድሕኖ ምሕታቱ፡ ንጽባሒቱ ድማ መስርሕ ስላም ስምምዕ ኣልጀርስ ክፍርምን ዓቓቢ ሰላም ሕቡራት ሃገራት ኣብ ውሽጢ ልዕላውነት ኤርትራ ልዕሊ 1000 ኪ/ሜትር ዝንውሓቱ 25 ትርብዒት ኪ/ሜትር ንክሰፍር ብድሕሪ ምቕባሉ፡ ገባቲ ኢሳያይስ ባዶ+ባዶ=ባዶ ምዃኑ ብግብሪ ኣረጋጊጹ’ዩ። ስለ ዝኾነ ብድሕሪኡ ብግንቦት 7ን ተረፍ መረፍ ደምሓትን ግዝያዊ ሽርሕታትን ምትንዃልን ክገብር እንተዘይኮይኑ፡ ካብኡ ሓሊፉ ዝፈጥሮ ዝኽእል ትኣምር ኣይህሉን’ዩ።
ከምቲ ብ1998  > ዝብል ኣጉል ፈኸራን ጃሕራን እናደጋገመ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ፊት ንፊት ክገጥም ዝኽእል ዝኾነ ይኹን ብቕዓትን ዓቕምን ከም ዘይብሉ ባዕሉ ኣዓርዩ ይፈልጥ’ዩ። ካብዚ ውሽጣዊ ዕግበት’ዚ ብምብጋስ ድማ’ዩ ነቲ ኣብ መበል 26 ዓመት ጽንብል በዓል ነጻነት ኤርትራ ነቲ ብምምሕዳር ኣሜርካ ዝዝወር ለማስ ትካል’ዩ ብምባል ዘባጭወሉ ዝነበረ ሕቡራት ሃገራት ንዓለምለኻዊ ሕግታት ተገዛኢ ኮይኑ፡ ነታ ብብይን ኣህጉራዊ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዋንነት ኤርትራ ምዃና ዝተረጋገጸት ቁሸት ባድመ ከረኽበና ምሕጽናታይ የቕርብ ብምባል ብተደጋጋሚ ኣብ ደረጃ ምልማን ክወድቕ ተገደዱ ዘሎ። ብርግጽ ኣብዚ እዋን’ዚ ገባቲ ኢሳይያስ ዓቕምን ብቕዓትን እንተዝህልዎ ነይሩ፡ ነታ ብኣህጉራዊ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዋንነት ኤርትራ ምዃና ዝተረጋገጸት ቁሸት ባድመ ንድሕሪት ገዲፉ፡ ብሃንደበት ነቲ ምስ ጅቡቲ ዝኣተዎ ስምምዕ ብምጥላምን ንክብሪ ሕብረት ኣፍሪቃ ብምርጋጽን ነቲ ገና መዕለቢ ዘይተገብረሉ ጎቦታትን ደሴታትን ራስ ዱሜራ ንምሓዝ ዝቐዳደመሉ ምክንያት ኣይህሉን’ዩ። ጉዳዩ ግን በትረይ ሃቡኒ ዘሕምቆ ኣለኒ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
- ወያኔ ንኤርትራ ወሪርና ብዝብል ንዝቐረበ ድርሰት ብዝምልከት፡-
ብቀዳምነት ህወሓት ኢህወደግ ኣብ ነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ብዝምልከት ካብ ቀደም ጀሚሩ ክሳብ’ዚ ዕለት’ዚ ዝተቐየረ ፖሎቲካዊ መርገጽ ከምዘይብሉ ብዘይዝኾነ ቀለዓለም ብተደጋጋሚ ዝገለጽኩ ይመስለኒ። ምክንያቱ ሕሉፍን ህልውን ታሪኽ ንባዕሉ ዓቢ ምስክር ስለዝኾነ ንምኽሓዱ ምፍታን ፖሎቲካዊ ዕሽነት ወይ ዕብዳን ካብ ምዃን ሓሊፉ ካልእ ፍጹም ፋይዳ ዘለዎ ትርጉም ስለ ዘይብሉ’ዩ። ኮይኑ ግን ኩሉ’ቲ ወያኔ ንኤርትራ ንምውራር ወይ’ውን ብምውራር…………….ወዘተ ብዝብል ዝቐርብ ኩሉ እከይ ድራማታት ዕድመ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስልጣን ኢሳይያስን ስርዓቱን ንምንዋሕ ዝግበር ሸርሕታት ምዃኑ ህዝብና ካብ መሪር ተሞክሮኡ ዝነቕሓሉን ቀደም ዝኣረገ ፋሽንን ምዃኑ ደራሲ ገና ብግቡእ ዘይተረድአ ኣይመስልን። ብዝኾነ ግን ደራሲ ከምዚ ዓይነት እከይ ድራማ ገና ዘገልግል መሲልዎ ክሳብ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ንንባብ ክበቕዕ ዝገበረ ህወሓት ኢህወደግ ንነጻነትን ልዕላውነትን ኤርትራ ክንወርር ኢና ዝብል ዕላዊ መግለጺታት ማለት ብጽሑፍ ወይ ብድምጺ ዝተቐረጸ ንኣንበብቲ ከቕርብ ከም ዘይኽእል ሕጂ’ውን ብጣዕሚ ርግጸኛ ኮይነ ክገልጽ ይደፍር። ስለዚ እዚ ናይ ዓያሹ ፖሎቲካዊ ድራማታት ብድሕሪ ሕጂ ፍጹም ትርጉም ስለ ዘይብሉ እንተዘይተደጋገመ ይሓይሽ ይብል።
- ነፀረኣብ ኣስመላሽ ፕረዚደንት ንክኸውን ብዝብል ዝቐረበ ባጫ ብዝምልከት፡-
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝኣኽል ፍጹም ካብ ክውንነት ኣዝዩ ዝረሓቐ ክንድ’ዚ ዝኸውን ሓሶት ምቕራብ ንደራሲኡ ዘፍኹስ ደኣምበር ክብሪ ዝህቦ’ዩ ክብል ኣይኽእልን’የ። ኮይኑ ግን ከምቲ ራዛ ናይ ኣብኡ ሓዛ ዝብሃል፡ ደራሲ ካብ ጎይትኡ ኢሳይያስ ሓሶት ብምውራስ፡ ኣብ ባይታ ዘየሎ ፈጠራታት ብምምሃዝ ፖሎቲካዊ መንነቱ ሓቢኡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ክዝርግሕ ካብ መረጸ፡ ብሓጺሩ መልሰይ ነዚ ዝስዕብ ይመስል። ቅድሚ ኩሉ ፖሎቲካዊ ብቕዓተይን ዓቕመይን ድሩት ምዃኑ ኣዓርየ ዝፈልጥ ምዃነይ ይሕብር። እቲ ብሓትን ግዕዘይን መንግስቲ ህግደፍ ተወጊዱ፡ ኣብ ኤርትራ ደሞክራስዊ ስርዓት ተተኺሉ፡ ኣጋጣሚ ኮይኑ ብጣዕሚ ውሑድ ህዝቢ ኣብ ዝቕመጠላ ንእሽቶይ ቁሸት ኣማሓዳሪ ወይ ፖሎቲካዊ ካድር ክኸውን እንተዝበቕዕ ነይረ፡ ብርግጽ ከምቲ እንታይ ይብል ምህላዉ ዘይፈልጥ ገባቲ ኢሳይያስ ብሓርጭን ብሑቕን ዝዛረብ ወይ’ውን ካብ ዕለት ንዕለት ኣብ ሕድሕዱ ዝፋለስ ተገራጫዊ መደረ ዝህብ መራሒ ፍጹም ክኸውን ከም ዘይኽእል ደጋጊመ ከረጋግጽ ይፈቱ።
ምስ ሰናይ ትምኒት
ነፀረኣብ ኣስመላሽ
03 ሓምለ 2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10758


text:
እቲ ጻዊዒት ዝስማዕ ዘሎ፡ ንጉስ ሳልማንን ወራሲ-ዓራቱን፡ ኣብ ልዕሊ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን፡ ኣባላት ንጉሳዊ ቤተሰብን ከምኡ እውን ሃብታማት ነጋዶን ሃንደበታዊ ናይ ማእሰርቲ ስጉምቲ ድሕሪ ምውሳዶም`ዩ። ካብ መንጎ`ቶም ኣብ ሆተል ሪዝ ካርልተን ከተማ ሪያድ ተታሒዞም ዘለው፡ ካብ ዓለም-ካብ መንጎ ዝሃብተሙ፡ ልዑል ኣልዋሊድ ቢን ጣላል፡ ከምኡ ድማ ኢትዮጵያዊ ሸኽ መሓመድ ሑሰን ኣላሙዲ ይርከብዎም።
ኣላሙዲ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሓት ትካላትን ከምዘንቀሳቕስን፡ ኣስታት 40,000 ሰራሕተኛታት ከምዘለውዎ ተሓቢሩ`ዩ።
ፕረዝደንት ትራምፕ ብትዊተር ኣብ ዝለኣኽዎ መልእኽቲ፡ በቲ ስጉምቲ ከምዝተሓጎሱ ገሊጾም። ወሃቢት ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ ሄዘር ኒወት ብዛዕባ'ዚ ከምዚ ይብላ።
"ሰበ-ስልጣን ስዑድያ ነቶም ብብልሽውና ሒዞሞም ዘለዉ ሰበ-ስልጣን ናብ ፍርዲ ከቕርብዎም ነተባብዕ። ብናጻን ቅልዑን ዝኾነ መስርሕ ፍርዲ ክሓልፉ ድማ ትጽቢት ንገብር።"
ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ምስ`ቲ ፕረዝደንት ትራምፕ ዝበሎ ምቕባል`ቲ ስጉምቲ ማእሰርቲ ዝሰማማዕ እንተኾይኑ ዝተሓተተት ወሃቢት-ቃል፡ እቲ ሕቶ ንቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ`ዩ ዝምልከት ክትብል መሊሳ።
ካልእ ንወሃቢት ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ሂዘር ኒወት ዝቐረለን ሕቶ ነዞም ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ምእታው ነቲ ዞባ ዘየረጋግእ ስጉምቲ ድዩ ንዝብል ሕቶ ግን ኣብቲ ዞባ ንዘለው ተዋሳእቲ ዝግደፍ እዩ ክብላ መሊሰን።
“ብዛዕባ ዘይምርግጋእ እቲ ዞባ እቲ ሃላፍነት ንመን ከምዝግደፍ ንፈልጥ ይመስለኒ፡ ንንጥፈታት ኢራን’ውን ርኢና ኢና። ንጥፈታት ኢራን ኣብ የመን ከምኡ’ውን ኣብ ሶርያ ተዓዚብና ኢና። ምትእትታው ኢራን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት’ውን ርኢና ኢና”ኢለን።


text:
Lovoo ናይ መላለዪ ኣፕ እዩ።
እዚ ናይ መላለዪ ኣፕ ዝበሃል ሓደ ኣፕ ኮይኑ ንምልላይን ንምፍቓርን ይጠቅም።
ካልኦት ሰባት ብሞባይኪ ክትላለዪ ትኽእሊ።
ሓደ ስእሊ ናይ ሓደ ሰብ ርኢኺ ክትጽሕፍሉ ትኽእሊ።
ዝተፈላለዪ ናይ መላለዪ ኣፕ ኣሎ።
ንኣብነት ኣብ Lovoo ብዙሓት መሓዙት ክትረኽቢ ትኽእሊ።
ወይ ዕርክነት ክትጅምሪ ትኽእሊ።
ኣብ Lovoo ብነጻ ክትምዝገቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ግን ልዕሊ 17 ዓመት ክትኮኒ ኣለኪ።
ኣስተውዕሊ: ገለ ገጻት ወይ ቀረባት ናይ Lovoo ገንዘብ ይሓትት እዩ።
ገለ ሰባት ነዚ ናይ መላለዪ ኣፕ ዝጥቀምሉ ንኻልእ ምኽንያት እዩ።
ንገሊኤን ክጻወትለን ይደሉ።
ወይ ስጋዊ ርክብ (ጥራይ) ክገብሩ ይደልዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ እውን ዕድሚኦም ይቕይሩ እዮም።
ምስ ሓደ ሰብ ክትራኸቢ እንተ ደሊኺ:
ኣብ ካልኦት ሰባት ዘለውዎ ቦታ ተራኸቢ።
እንታይ ትደልዪ ወይ እንታይ ኣይትደሊን ኣነጺርኪ ንገርዮ።
ዝኾነ ጸገም እንተ ኣጋጢሙ ሓገዝ ጸውዒ።


text:
ከም ልሙድ ዓመታዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ናይ ተቓውሞ መዓልቲ እዩ።እዚ ናይ ሎሚ ዓመት እውን ዝተፈለየ ኣይነበረን።ካብ ፈረንሳ ክሳብ ቱርኪ፡ኣብ ሩሲያ ከተማ ሞስኮ ልዕሊ 100 ሽሕ ሰባት ሰልፊ ኣካይዶም ኣለው።ኣብቲ ሰልፊ ዝተሳተፈ ሩሲያዊ ‘ሰባት ብከምዚ ኣገባብ ክእከቡ ከለው ሓድነቶም እዮም ዝገልፁ ዘለው’ኢሉ።
ኣብ ኬንያ ድማ ናይ ኬንያ ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታ ዓመታዊ መዓልቲ ሰራሕተኛታት ንምኽባር ኣብ ዝነበረ ኣጋጣሚ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ዝለዓለ ሸቕሊ ኣልቦነት ክፈትሕ እየ ኢሎም ኣለው።ሃገሮም ደሞዝ ሰራሕተኛታት ብ18 ሚእታዊት ክብ ክተብሎ እያ ክብሉ ተመባጺዖም ኣለው።
ኣብቲ ስነስርዓት ዝተረኽቡ ደገፎም ብዓውታ ክገልፁ ከለው ተንተንቲ ግን ምውሳኽ ደሞዝ ንዝበዝሐ ሰራሕተኛ ዝሕግዝ ኣይኮነን ይብሉ።
መንግስቲ ኬንያ ኣብ 2017 ዓ.ም ዘውፅኦ ቁጠባዊ መፅናዕቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 833 ሽሕ ስራሓት ተፈጢሮም ኣለው።ካብዚ ግን እቲ ስሩዕ ስራሓት ትሕቲ 20 ሚእታዊት ጥራሕ እዩ።
ኩዋሜ ኦዊኖ ኣብ ኬንያ ዋና ፈጻሚ ስራሕ ትካል ቁጠባዊ ጉዳያት ኬንያን ካልኦት ሃገራትን ንኩነታት ፈጠራ ስራሕን ንግድን ከመሓይሻ ኣለወን ይብሉ።
ብሩኪንግስ ኢንስቲዩት ዝተባህለት ትካል ኣብ ቀረባ ብመሰረት ዘካየዶ መፅናዕቲ ዕድሚኦም ካብ 15 ክሳብ 24 ዓመት ዝኾኑ ኣፍሪካዊያን መናእሰይ ሓደ ሲሶ ናይታ ኣህጉር ህዝቢ ክኾኑ ከለው ክልተ ሲሶ ናይዚኦም ግን ስራሕ ኣልቦ እዮም ይብል።


text:
ናይ ገዛ ቍጠባ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 3 5 2019
ናይ ገዛኻ ኣታዊታትን ወጻኢታትን ናትካ ናይ ገዛ ቍጠባ (hushållsekonomi) እዮም። ንጽቡቕ ናይ ገዛ ቑጠባ ኣብ ሞንጎ ወርሓዊ እተእትዎ ገንዘብን፣ እተውጽኦ ገንዘብን ምዕርይነት ክህልወካ ይግባእ።
ቑጠባኻ ንምቑጽጻር ሓደ ቕልል ዝበለ ባጀት ክህልወካ ጽቡቕ እዩ። ንኣታዊታትካን ወጻኢታትን ኣኪብካ ጽሓፎም፣ ነዚ ሓበሬታ እዚ ድማ ንናይ መጻኢት ወርሒ ባጀት ክትምድብ ከለኻ ተጠቐመሉ። ሽዑኡ ነገራት ክንደይ ከም ዝዋግኦምን ክንደይ ክትገዛእ ከም እትኽእልን ክተስተብህል ኢኻ።
ወጻኢታት ሓደ ባጀት ካብ ገዛ ናብ ገዛ ይፈላለ እዩ። ብዓል መዚ ሸመትቲ (Konsumentverket) ዓመታዊ ንኣብ ገዛ ዝርከቡ ገለ ክፋል ወጻኢታት ዝኣኽሉ ዋጋታት ቕማረ ይገብር እዩ። ናይ ገዛእ ርእስኻ ባጀት ክትምድብ ከለኻ ነዞም ኣሃዛት ከም መበገሲ ክትጥቐመሎም ትኽእል ኢኻ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሃሎ ኮንሱምቨርከት ንናይ ገዛኻ ባጀት ንምቕማር ክትጥቐመሉ እትኽእል ናይ ባጀት ቐማሪ (ካልኩሌተር) ኣሎ።
ወጻኢታትካ ክትቖጻጸር እንተዘይኪኢልካ ገለ ካብ ወጻኢታትካ ክትቑጥቦም ትኽእል እንተ ኾንካ ርአ። ሓደ ሓደ ግዜ ሕስር ዝበለ መተካእታ ብምምራጽ ወጻኢታትካ ከተጉድል ትኽእል ኢኻ። ካልእ ግዜ ድማ ነዊሕ ክጸንሕ ዝኽእል ልዑል ብቕዓት ዘለዎ ነገር ብምምራጽ ገንዘብ ከተዋህልል ትኽእል ኢኻ።
በከፋፋል ወይ ቑልጡፍ ልቓሕ ብምጥቓም ገለ ነገር ክትገዝእ ከለኻ ተጠንቐቕ። ኣብ ክንድኡ ገንዘብ ከተዋህልል ትኽእል እንተኾንካ ሕሰብ። ቑልጡፍ ልቓሕን በከፋፋል ምግዛእን ዝበዝሕ ግዜ ንዋጋ ኣዝዩ ከም ዝኸብር ዝገብርዎ ወለድን ክፍሊታትን ማለት እዮም።


text:
ናይ ሓዘን መግለጺ ብሞት ክቡር ዶ/ር ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ)
24.10.2014
ናይ ሓዘን መግለጺ ብሞት ክቡር ዶ/ር ተወልደ ተስፋማርያም (ወዲ ቫካሮ)
ኣብዛ ብዓቐን ግዜ ዝተወሃበትና ሂወት፡ ዓቕምኻን እጃምካን ንስድራቤትካ፡ ንህዝብኻ፡ ንሃገርካ፡ ብሓፈሽኡ ንወዲሰብ ንኸተበርክት ምብቃዕ ዝተዓደሎ ጥራይ እዩ ዝረኽቦ።
ክቡር ወዲ ቫካሮ ዕለት 3.10.2013 መንእሰያትና ኣብ ባሕሪ ላምፐዱዛ ብጃምላ ምስሃለቑ፡ ነቲ ብስንባደን ሓዘንን ዝተተንከፈ ልብን መንፈስን ህዝብና፡ ምስ ኩሉ ናይ ጥዕና ጸገማቱ ጠርኒፉ ከዳዕስ ጽዒሩ።
ካብኡ ንላዕሊ ውን፡ ንህዝቢ ኤርትራ፡ ብዝገበሮ ጌጋ ይኹን፡ ብሕልንኡ ዝተሰምዖ ጉድለት፡ ወይ ውን፡ ክገብሮ ዝነበሮ ብዘይ ምግባሩ: ፡ዓው ኢሉ ብግሉጽነት እቕሬታ ሓቲቱዎ። በዚ ዓቢ ታሪኻዊ ኣብነት ኮይኑና ሓሊፉ። መግለጺ ዕብየቱ ውን ኮይኑዎ።
እቕሬታ ምሕታት፡ ሕድገት ምግባር፡ ካብተን ዝኸበዳ ዕንቅፋት፡ ሕብረትናን ጥርናፌናን እየን። ዕድለኛ ወዲ ቫካሮ ነዚኣ ዕንቅፋት እዚኣ ሰጊርዋ።
ወላ እኳ ሰፊሕ ኣላዪ ግደ ንኽጻወት ሰብ እናተጸበዮ እንተሓለፈ፡ ኣሰሩ ዝስዕቡ ብዙሓን ንኽብገሱ፡ ተስፋ እናገበርናን እናኣተባባዕናን፡
ንዑኡ መንግሰተ ሰማያት የውርሶ፡
ንስድራቤቱን፡ ብጾቱን፡ ንኹልናን ድማ ጽንዓት ይሃበና!
ምስ ሙሉእ ክብሪ
መሪሕነት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8986


text:
ኢትዮጵያ: ኣብ ልዕሊ ናይ ኖርወይ ትካል ስደተኛታት ኣንቢራቶ ዝነበረት እገዳ ኣልዒላ።
ናይ ኖርወይ ትካል ስደተኛታት ሰብኣዊ ስራሕቱ ከይዓይ ንሓሙሽተ ኣዋርሕ ተነቢሩዎ ዝነበረ እገዳ ምልዓሉ ብሰበስልጣን ኢትዮጵያ ከምዝተነግሮ ተሓቢሩ።
ብዓልስልጣን ስቪክ ማሕበራት ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሓምለ እዩ ነቲ ሰብኣዊ ትካል ምእጋዱ ዝፍለጥ ኮይኑ:ቦርድ ብዓል ስልጣን ስቪል ማሕበራት ኣብ ጥቅምቲ ነቲ እገዳ ብምንዋሕ ተወሳኺ ሕቶታት ሓቲቱ እቲ ሰብኣዊ ትካል ድማ ሽዑ ንሽዑ ምሉእን ቕልጡፍን መልስታትን መብርሂታትን ከምዝሃበ መግለፂ ናይቲ ትካል ይሕብር።
እቲ ቦርድ 31 ታሕሳስ 2021 ነቲ እገዳ ኣልዒሉዎ ኣሎ።
ዋና ፀሓፊ እቲ ትካል ጃን ኤግላንድ ‘’ሓገዝ ንዘድልዮም ብ ኣማ ኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ነቕርቦ ዝነበርና ሰብኣዊ ስራሕ ብግዚያዊነት ተቋሪፁ ዝነበረ ምልዓሉ እፎይታ ረኺብና ኣለና’’ኢሎም።ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ስደተኛታት፣ብግጭት ንዝተመዛበሉ ሰብኣዊ ስርሕና ንብዙሓት ዓመታት ክቕፅል እዩ ኢሎም።
እቶም ዋና ፀሓፊ ናይቲ ትካል "ኣብ 2021 ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ንልዕሊ ፍርቂ ሚሊዮን ሰባት ክንበፅሕ ዘይምኽኣልና ዘሕዝን እዩ፤ሕጂ መሊስና ብምጅማር ማዕረ ቅድሚ እቲ እገዳ ንሕግዞ ዝነበርና ንምብፃሕ ግዜ ክወስድ እዩ፣ሰራሕተኛታትና ስኢና ኢና፣ዓለምለኸ ሰራሕተኛታትና ብቕልጡፍ ክምለሱ ፍቓድ ንደሊ ኢና’’ ኢሎም ።


text:
እቲ 215 ኪሎ ሜተር ርሕቐት ዝሸፈነ ካብ ግሪፐል ናብ ኣንገር ዝተጓዕዘ ሳልሳይ መድረኽ ዙር ፈረንሳ ብዓወት ኣባል ኣፍሪቃዊት ክለብ ዳይመንሽን ዳታ ማርክ ካቨንዲሽ ተዛዚሙ።
ካቨንዲሽ ኣብቲ ኣዝዩ ህልኽ ዝመልኦ ዝተኻየደ ቮላታ ብኣዝዩ ጸቢብ ፍልልይ ንጀርመናዊ ኣባል ክለብ ሎቶ ኣንድረ ግሪፐልን ፈረንሳዊ ኣባል ክለብ ዳይረክ ኤነርጂ ብርያን ኮኾርድ መሪሑ ዳግማይ ዓወት ኣብ ዙር ፈረንሳ 2016 ተጎናጺፉ።
እዚ ኣብ ቅጽበታዊ ውድድር ኣዝዩ ጸቢብ ፍልልይ ስለዝነበሮ: ደያኑ ፎቶ ፊኒሽ (Photo Finish) ዝተባህለ መሳርሒ ተጠቒሞም እዮም ዕውት ከለልዩ ክኢሎም። ኣቐዲሙ ካልኣይ ኮይኑ ዝተዓወት ጀርመናዊ ኣንድረ ግሪፐል ዝተዓወተ መሲልዎ ጽምብል ኣካይዱ ነይሩ። እንተኾነ እቲ ንመስመር ፍጻመ መን ቀዲሙ ረገጸ ብደቂቕ ዘርኢ ተክኖሎጂ ፎቶ ፊኒሽ ፡ ዓወት ካቨንዲሽ ምዃኑ ንደያኑ ብምርግጋጹ: ሓጎስ ግሪፐል ነዊሕ ኣይቀጸለን።
ኣፍሪቃዊት ክለብ ዳይመንሽን ዳታ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ዳንኤል ተኽለሃይማኖትን ናትናኤል ብርሃነን ዝርከብዎ ክትኸውን እንከላ፤ ካቨንዲሽ ድሕሪቲ ዘመዝገቦ ዓወት ኣብ ዝ ሃቦ ሓበሬታ እቲ ውጽኢት ናይ ሓባር ስራሕ ዝደረኾ ምንባሩ ገሊጹ።
እዚ ካቨንዲሽ ሎሚ ዘመዝገቦ ዓወት ብሓፈሻ ንመበል 28 ግዜ ዝሓፈሶ ኮይኑዩ ተጠቒሱ።
ኣብ ውህሉል ነጥቢ ስሎቫክያዊ ፒተር ሳጋን ይመርሕ ኣሎ። በዚ ድማ ክሳብ ሕጂ ብጫ ማልያ ካብ ዝባኑ ከይወረደት: ኣብ ዝቕጽል ውድድር ምስኡ ክትጎዓዝያ።


text:
Radio Erena: 08 March 2020
ዝተፈላለዩ ኣካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብከመይ ክሰርሑ ከምዘለዎም ዝዝቲ ዋዕላ ከካዪዱ እዮም።
እቲ ንዕለት 9ን 10 ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ዋዕላ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሃናጺ ዝምድና ዝተመስረተ ዝርርብ ዝካየደሉ ሜላ ንምድህሳስ ዝዓለመ ምዃኑ’ውን ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ገሊጾም።
ኣብቲ ኣብ ከተማ ናይሮቢ፣ ኬንያ ዝካየድ ዋዕላ ኣካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ በብወገኖም ምስ መንግስቲ ኤርትራ ከካዪዱዎ ዝፈተኑ ዘተ ፍረ ስለዘይተረኽቦ፣ ኩሎም ኣካላት ብሓባር ዘስርሖም መሰረት ንምንጻፍ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ሓያሎ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ነዚ ዕድል’ዚ ብምጥቃም ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሰደዱዎ መልእኽቲ፣ እቲ ውድብ ብገዛእ ልኡኻቱ ንዝተኻየደ ንምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብመንግስቲ ኤርትራ ዝምልከት ጸብጻባት ኣቓልቦ ገይሩ ክርእዮ ተማሕጺነን።
ሸውዓተ ኤርትራውያን በርጌሳውያን ማሕበራት ናብ’ቲ ውድብ ኣብ ዝለኣኸኦ ምሕጽንታ፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዝካየድ ዝምድና ይኹን ዘተ ንረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ዘማእከለ ክኸውን ከምዝግባእ ኣዘኻኺረን።
ከምዝፍለጥ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ዝኽሰሰሉ ዘሎ ኩሉ ዓይነት ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፣ ኣህጉራውያን ትካላት ናብ ኤርትራ ኣትየን መርመራ ከየካዪዳ ከልኪሉ እዩ።
ኣካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብከመይ ክሰርሑ ከምዘለዎም ዝዝቲ ዋዕላ ከካዪዱ እዮም
Radio Erena: 08 March 2020


text:
ኮሮናቫይረስ፡ ቁጽሪ ምውታት ልዕሊ 3,000 በጺሑ
ቻይና 42 ተወሰኽቲ ሰባት ብኮሮናቫይረስ ከምዝሞትዋ ክትገልጽ ከላ፡ ኣብ መላእ ዓለም ቁጽሪ ናይቶም በቲ ሕማም ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 3000 በጺሑ።
ልዕሊ 90% ናይቶም ግዳያት፡ ኣብታ እቲ ሕማም ፈለማ ዝተራእየላ ግዝኣት ሁበይ ቻይና እዮም።
እንተኾነ ግን ኣብ ኢራን 50 ኣብ ኢጣልያ ድማ 30 ሰባት ዝርከብዎም ኣብ 10 ዝተፈላለያ ሃገራት፡ ሰባት በቲ ሕማም ሞይቶም እዮም።
ዛጊት ኣብ መላእ ዓለም ከባቢ 90,000 ሰባት ብኮሮናቫይረስ ከም ዝተለኸፉ ዝተረጋገጸ ኮይኑ፤ እዚ ቁጽሪ ብፍላይ ካብ ቻይና ወጻኢ ብቕልጡፍ ይውስኽ ኣሎ።
ዝበዝሑ እቶም ሕሙማት ግና ቀሊል ምልክታት ከም ዘርኣዩን፡ መጠን ሞት ካብ 2% ክሳብ 5% ከም ዝበጽሕን ውድብ ጥዕና ዓለም ብሰንበት ገሊጹ።
ብምንጽጻር፡ እቲ ኣብ ዝተወሰነ ወርሓት ዝርአ ኢንፍሉወንዛ፡ ዘብጽሖ መጠን ሞት ዋላኳ 0.1% እንተኾነ፤ ዝያዳ ተመሓላላፊ ብምዃኑ ግን ዓመታዊ ክሳብ 400,000 ዝበጽሑ ሰባት በቲ ሕማም ከም ዝሞቱ ይግለጽ።
ከም ሳርስን መርስን ኣብ ዝኣመሰሉ ካልኦት ንኮሮናቫይረስ ዝመስሉ ሕማማት፡ መጠን ሞት ካብ ኮቪድ-19 ዝዛየደ እዩ።
ዝርግሐ እቲ ሕማም እንታይ ይመስል?
ኣብዚ እዋን ለበዳ እቲ ሕማም ኣብ ቻይና እናጎደለ ክኸይድ ከሎ፤ ኣብ ካልእ ዓለም ግና ብቕልጡፍ ይውስኽ ኣሎ።
ኣብ ኣውሮጳ ቀንዲ ማእከል እቲ ሕማም ኮይና ኣብ ዘላ ኢጣልያ፡ ቁጽሪ ሕሙማት ኣብ ውሽጢ 48 ሰዓታት ብዕጽፊ ከም ዝወሰኸ ሓላፊ ምክልኻል ሓደጋታት ብሰንበት ገሊጹ።
ኣብ ኢጣልያ፡ እንተወሓደ 34 ሰባት ክሞቱ እንከለው፡ 1,694 ሰባት በቲ ቫይረስ ከም ዝተለኸፉ ተረጋጊጹ ኣሎ። ትካል ዕዳጋ ኢንተርነት ኣማዞን ኣብ ኢጣልያ ክልተ ሰራሕተኛታቱ በቲ ሕማም ተታሒዞም ተወሺቦም ምህላዎም ገሊጹ።
ኣብ ብሪጣንያ፡ 36 ሰባት በቲ ቫይረስ ብምልካፎም፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ቦሪስ ጆንሰን ንሰኑይ ህጹጽ ኣኼባ ጸዊዑ።
እታ ካብ ቻይና ወጻኢ ብብዝሒ ሕሙማት ናይቲ ኮቪድ-19 ተስምዩ ዘሎ ኮሮናቫይረስ ዝርከቡላ ደቡብ ኮርያ፡ ቁጽሪ ሕሙማት ብ472 ብምውሳኽ ናብ 4,212 ደዪቡ ኣሎ። ዛጊት፡ ኣብታ ሃገር 26 ሰባት ድማ ሞይቶም ኣለው።


text:
ሓጺር ድሕረ ባይታ ኣቦና፥ ኣቡነ እንጦንዮስ – [ብጹእ ወ ቅዱስ ኣቡን፡ ፓትርያርክ ተዋህዶ ኦርተዶክስ ቤተ–ክርስትያን ኤርትራ።]
ብሓምለ 1927 ካብ ኣቦኦም ገብረመድህን ደብረጽዮንን ኣዴኦም ወ/ሮ ኢለን ቀለታን ብስም የማነብርሃን ኣብ ሕምብርቲ (ሓማሴን) ተወሊዶም። ብቝልዕነቶም፡ ካብ መበል ሓሙሽተ ዓመቶም፡ ሃይማኖታዊ ትምህርቶም ኣብ ገዳም ደብረ ጽገ ኣቡነ እንድርያስ (ሰፍኣ) ተኸታቲሎም፡ ኣብ መበል 12 ዓመቶም መዓርግ ዲቁና ተሸይሞም። ምስ’ቲ ዝተፈላለየ ናይ ገዳም ኣገልጉሎታት፡ ዘድሊ ትምህርቲ ግብረ ክህነት ድሕሪ ምቕሳም፡ ኣብ 1950 መዓርግ ምንኩስናን ክህነትን ለቢሶም፡ ኣባ የማነብርሃን ፈላሲ ደብረ ጽጌ ኣቡነ እንድርያስ ሰፍኣ ኰይኖም። ኣብ 1955፡ ብማሕበር ገዳም፡ ንኣበምኔት (ኣማሓዳሪ፡ ሓላፊ ገዳም) ተመሪጾም፡ መምህር የማነብርሃን ተባሂሎም፡ ናይ ገዳም ደብረ ጽገ ኣቡነ እንድርያስ ላዕለዋይ ተጸዋዒን ሓላፊን ኰይኖም ተመዚዞም። ብኸም’ዚ ድማ፡ ንሓያሎ ዓመታት ኣብ’ቲ ገዳም ኣገልገሉ። ኣብ ሰነ 1994፡ ብብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ሺኖዳ (ፓትርያርክ ዘእስክንድርያ፡ ግብጺ)፡ ምስ ሓምሻይ ርእሶም መዓርግ ጵጵስና ተቐቢኦም። ከምኡ’ውን ኣካል ናይ’ቲ ዝቘመ ሓዲሽ ሲነዶስ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ኰኑ። ኣባላት’ዚ ሲነዶስ ዝነበሩ ኣቡናት ንምጥቃስ፤ ብጹእ ኣቡነ እንጦንዮስ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ሓማሴን፡ ብጹእ ኣቡነ ዲዮስቆርዮስ ጳጳስ ሃገረ ስብከት መንደፈራ፡ ብጹእ ኣቡነ ቄርሎስ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ዓዲ ቀይሕ፡ ብጹእ ኣቡነ ዮሃንስ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ጋሽ ባርካ፡ ብጹእ ኣቡነ ሰላማ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ዓንሰባ እዮም። ንኣርባዕተ ዓመታት ናይ ሓማሴን (ዞባ ማእከል) ጳጳስ ኰይኖም ድሕሪ ምስራሕ፡ ኣብ ሓምለ 1998 ሊቀ ጳጳስ ዝብል መዓርግ ተዋሂብዎም።
ካልኣይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ዝነበሩ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ፡ ኣብ ታሕሳስ 2003 ድሕሪ ምዕራፎም፡ ጉባኤ ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ ብዓቃቤ መንበርነት ክሰርሕ ተሓርዮም ንዝነበሩ ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ብ3 ለካቲት 2004፡ ኣበምኔታት ገዳማት ኤርትራ፡ ሓለፍቲ ቤት ጽሕፈት ቤተ ክህነት፡ ውሉደ ክህነትን ምእመናን ተኣኪቦም ንምርጫ ካብ ዝቐረቡ ጳጳሳት ብዝለዓለ ድምጺ ሳልሳይ ፓትርያርክ ኦ/ተ/ኤ ክኸኑ ተመሪጾም። ኣብ 25 ሚያዝያ 2004 ድማ ሊቃነ ጳጳሳት፡ ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፡ መራሕቲ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ኣብ ዝተሳተፉዎ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ–ጽዮን ቅድስቲ ማርያም፡ “ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ሳልሳይ ፓትርያርክ ኦ/ተ/ኤ” ተባሂሎም ብብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ሺኖዳ ፓትርያርክ ዘእስክንድርያ ተቐቢኦም። እቶም ቅድሚኦም ዝነበሩ ክልተ ፓትርያርክ ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ኢትዮጵያ ከም ጳጳሳት ዘገልግሉ ዝነበሩ ኰይኖም፡ ኣቡነ እንጦንዮስ ግን፡ ኣብ ኦ/ተ/ኢትዮጵያ ከም ጳጳስ ኰይኖም ዘየገልገሉ ናይ መጀመርታ ፓትርያርክ ኦ/ተ/ኤርትራ ክኸኑ ዝበቕዑ እዮም። እንተዀነ፡ ኣብ 18 ሓምለ 2005፡ ፓትርያርክ ዘይጸውዑዎን ዘይተዓደሙሉን ኣኼባ ኣባላት ሲኖዶስ ተገብረ። “ቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ብዘይካ ብጸሎትን ቡራኬን ካብ ዝዀነ ይዅን ንጥፈታት ምሕደራ ቤተ-ክርስትያን ክግለሉ፡” ዝሕብር ውሳነ ኣሕለፉ። ኣብ 23 ሓምለ 2005፡ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ መልሲ ደብዳበ ናብ ሲኖዶስ ለኣኹ። ዋና-ጸሓፊ ምምሕዳር ቤተ-ክርስትያን ኣቶ ዮፍታሄ ዲሜጥሮስ ዝመርሖ ልኡኽ ሲኖዶስ ብ25 ሓምለ 2005 ናብ ግብጺ ብምኻድ፡ ንፓትርያርክ ንምትካእ መልእኽቲ ኣብጽሑ። ብወገን ግብጺን ካልኦት ኣብያተ ክርስትያናትን ተቐባልነት ኣይረኸበን።
እንተዀነ፡ ቅዱስ ሲኖዶስ ኤርትራ ኣብ ጥሪ 2006 ተኣኪቡ፡ ነቲ ብዘይ ወግዓዊ መግለጺ ካብ ነሓሰ 2005 ካብ ስልጣኑ ኣውሪዱዎ ዝነበረ ፓትርያርክ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ካብ ስልጣን ከም ዝኣለዮ ወግዓዊ መግለጺ ኣውጽአ። ኣብ ጥሪ 2007 ድማ ናይ ፓትርያርክነት ልብሶም ካብ ገዛኦም ብኽልተ ኣቕሽሽቲን ኣባላት ጸጥታን ተወሲዱ። ካብ 2006 ንድሓር ብሲኖዶስን ክፍሊ ሃይማኖታዊ ጕዳያት መንግስቲ ኤርትራን ካብ መንበረ ስልጣኑ ተኣልዮም፡ ናይ ገዛ ሕዩር ክኾኑ ድማ ተወሲኑ። ምስ ሕገ ቤተ-ክህነት ብዝጻረር፡ ፓትርያርክ ብህይወት እናሃለወ፡ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ራብዓይ ፓትርያርክ ኦ/ተ/ኤ ኰይኖም ኣብ 27 ግንቦት 2007 ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ–ጽዮን ቅድስቲ ማርያም ኣስመራ ተቐብኡ። እዚ ራብዓይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ኤርትራ፡ ብናይ ግብጺን ካልኦት (ኦሪየንታል)ን ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ ክርስትያን ዓለም ወግዓውነት ዘይረኸበ እዩ። ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ንኣስታት 12 ዓመታት ናይ ገዛ ሕዩር ኰይኖም ድሕሪ ምንባር፡ ኣብ 2019፡ ኣብ ኣስታት 90 ዕድመኡ፡ ካብ ናይ ገዛ ማሕዩር ከም ዝወጽኡ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ተነጊሩ። ኣብ 2019-2020፡ ሓጸርቲ ቪድዮታት ማዕዳን ተግሳጽን ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት’ውን ቀሪቡ ነይሩ። ኣብ 9 ለካቲት 2022፡ ብሞት ከም ዝተፈልየ ድማ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ተገሊጹ።
ፈለማ ናይ ሰራየ ኣቡን፡ ዳሕራይ ድማ ራብዓይ ፓትርያርክ ኰይኖም ዘገልግሉ ዝነበሩ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆርዮስ፡ ኣብ 2015 ምስ ዓረፉ፡ ብድሕሪኡ ንልዕሊ ሽዱሽተ ዓመታት ፓትርያርክ ኤርትራ ኰይኑ ዝተመዘዘ የለን።
ቀዳማይ ፓትርያርክ ኣቡነ ፊሊጶስ (1901-2002)፡ ከም ፓትርያሪክ ኮይኖም ዘገልገልሉ ካብ ግንቦት 1999 ክሳዕ 2002።
ካልኣይ ፓትርያርክ ኣቡነ ያዕቆብ (1924-2003)፡ ከም ፓትርያሪክ ኮይኖም ዘገልገልሉ ካብ ታሕሳስ/2002 ክሳዕ ታሕሳስ/2003።
ሳልሳይ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ (1927-2022)፡ ከም ፓትርያሪክ ኮይኖም ዘገልገልሉ ድማ ካብ 2004 ክሳዕ 2007።
ራብዓይ ፓትርያርክ ኣቡነ ዲዮስቆርዮስ (1937-2015)፡ ከም ፓትርያሪክ ኮይኖም ዘገልገልሉ ካብ ሚያዝያ/2007 ክሳዕ 2015
ምንጪ ካብ መጽሓፍ
ኢንሳይክሎፐድያ ኤርትራና – 2ይ ቅጺ (ገጽ 617-619)
ዝተረኽበ ብኢንጅነር ኣማን ተኸስተ ዝተሰነደ እዩ።


text:
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ነበር ትራምፕ ሓድሽ መግለጺ ኣውጺኡ።ዶናልድ ትራምት ትማሊ ሰንበት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ን’2024 ን’ዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ከም’ዝወዳደር ብወግዒ ኣፍሊጡ።
ትራምፕ ነዚ ድሕሪ ምባል ነዚ ዘኹነሉ ነታ 3ይቲ ፓርት ብሙቓምን ነታ ሓዳስ ጉጅለ እትሰርሖ ዴሞክራሲ ንምጭባድ ነብሉ ኣወፍዩ ከም ዝሰርሕ ኣምሊጡ
እዚ ሓሳብ’ዚ ድማ ካብታ ካብ white house ዝወጻላ መዓልቲ ጀሚሩ ከምዘቖሞን ነቲ Ripuplical Part በቲ ሓድሽ ፓርቶ ተቖጻጺሪ ን’ኣብ 2024 ዝካየድ ምርጫ ከኣቱን ንነብሱ ድማ ከም ቀንዲ ኣባል ናይ ሳልሳይ campain ን’white house ክኸውን ሙኻኑ ተዛሪቡ፡፡
ትራምፕ ድማ ነቲ ጉዳይ”ቅድሚ 4 ዓመት ብሓንሳብ ጀሚርናዮ ጌና ውን ኣይተወደአን”ኢሉ ነቲ ኣብ 2016 ዝተጀመረ Campain ድሕሪ ምግላጹ “ጌና ክንዕወት ኢና ዘጠራጥር ወልሓደ የብልናን ሃገርና ኣሜሪካ ውን ዝበለጸትን ዝሓየለትን ክንገብራ ኢና ድሕሪ ምባል ሓድሽ part ከምዘይኮነን Ripuplican part ውን ኣለና፡ሓቢሩን ተዛሚዱን ድማ ካብ ዝሓለፈ ዝሓየለ ክኸውን ኢዩ ክብል ኣብ መደርኡ ኣስሚዑ።
ኣብ መወዳእታ ንፕረዚደንት ባይደን ዘስምዕ ወቐሳ ድሕሪ ምልዓሉ ባይደን ካብ ዝሓለፉ ኩሎም ናይዚ ዘመን ፕረዚደንትታት እታ ዝሓለፈት ወርሒ ኣብ ታሪኹ ሓደገኛን ዝኸፍአትን ወርሒ’ያ ክብል ወቐስኡ ኣስሚዑ።


text:
ፓኪስታን፡ ኣብ ውሽጢ ባቡር ብዝተልዓለ ባርዕ 74 ሰባት ሞይቶም
ኣብ ፓኪስታንፐ፡ ኣብ ውሽጢ ባቡር ብዝተልዓለ ባርዕ ሓዊ ብውሑድ 74 ሰባት ሞይቶም።
ኣብታ እትጓዓዝ ዝነበረት ባቡር ባርዕ ክለዓል ዝኸኣለ፡ እቶም ተጓዓዝቲ ቁርሲ ይሰርሑሉ ዝነበረ መትሓዚ ጋዝ ሲሊንደር ተባሪዑ ከምዝኾነ ሓላፊ ሚኒስትሪ መንገዲ ባቡር ሸክ ራሺድ ኣሕመድ ገሊጹ።
እቲ ሓዊ እንተወሓደ ናብ ሰለስተ ፍርጎታት [ናይታ ባቡር ባጎኒ] ከምዝተጋፈሐ እዩ ተገሊጹ።
መብዛሕተኦም ግዳያት ካብታ ባቡር ንምውጻእ እንትፍትኑ ወዲቖም ከምዝሞቱን፡ ካልኦት 40 ሰባት ጉድኣት ከምዝበጽሖምን ሰብ ስልጣን ተዛሪቦም።
መብዛሕተኦም እቶም ተጓዓዝቲ ሓደ ሃይማኖታዊ በዓል ንምዝካር ዝጓዓዙ እዮም ነይሮም።
ኣብ 2018 መጠን ሓደጋ በረራ ነፈርቲ ወሲኹ
ዓመተ ፈረንጂ 2017 ዝኾነ ናይ ገያሾ ነፋሪት ብዘይምሕምሻሻ፡ ኣብ ታሪኸ በረራ እታ ዝዋሓሰት ዓመት ተባሂላ ትፍለጥ።


text:
ምስ ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ዝተዘራረቡ ኣሜሪካዊ ሴነተር ጂም ኣይንሆፍ ‘ኢትዮጵያ ኣብ ጸጥታዊ መደባት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ መሻርኽቲ ኣሜሪካ’ያ ኢሎም።
ኢትዮጵያ ምስ ሕሉፍ ምምሕዳር ኦባማ ልባዊን ሙውቅን ርክብ ጸኒሕዋ’ዩ ዝበሉ ሴነተር ኣይንሆፍ፣ ርክብ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ፕረዚደንት ትራምፕ ዝያዳ ከምዝጠናኸር ሓቢሮም።
ሴነተር ኣይንሆፍ ወሲኾም ‘ኢትዮጵያ ኣብ ሶማልያን ደቡብ ሱዳንን ንዘለዋ ጻዕሪታት ሰላምን ጸጥታን ኣሜሪካ ትልግሶም ሓገዝ ክትቅጽለሉ ምኻና’ ገሊጾም።
ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ ብወገኖም ‘ሃገሮም ምስ ኣሜሪካ ብሕልፊ ኣብ ዘፈራት ንግድን ኢንቨስትመንትን ምስ ኣሜሪካ ሓቢራ ንምስራሕ ድልየታ’ ምዃኑ ሓቢሮም።
እቶም ቀ/ሚ ወሲኾም ‘ኣብ ሞንጎ ዋሽንግተንን ኣዲሳበባን ምዉቕ ዝምድና ኣሎ። ግን ኣብ ዘፈራት ንግዲን ኢንቨስትመንትን ዝራኣይ ዝምድና ዝያዳ ክጠናኸር ይግባእ ኢሎም።
ሴነተር ጂም ኣይንሆፍ ኣባል ኮሚተ ንግዲ፣ መጓዓዝያን ናእሽቲ ትካላት ንግዲን ሴነት ኣሜሪካ ምዃኖም ይፍለጥ።
ኣብ’ዚ ቀረባታት፣ ኣሜሪካ በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኸሰተ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ሻቅሎታ ምግላጻ ዝዝከር’ዩ። ሰብኣዊ መሰላትን ክኽበሩ፣ እሱራት ፖለቲካዊ ተቃወምቲ ንክፍትሑ’ውን ጸዊዓ’ያ።


text:
ወሃቢ ቓል ሕቡራት ሃገራት ስተፈን ዱጃሪክ ኩነታት ክልል ትግራይ ኣዝዩ ከቢድን ክትግምቶ ዘይትኽእልን ምዃኑ ኣብቲ ቦታ ዘለዉ ብጾትና ይነግሩና`ለዉ ኢሉ ።
ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ካብ መቐለ ካብ ዝወጽእ ንድሓር እታ ከተማ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምቁጽጻር ህወሓት ከምዘላ፡ እቲ ኩነታት ኣብ ዓዲ ግራት፡ ዓድዋ:ኣኽሱምን ሽረን ከምኡ ምዃኑ ገሊጹ`ሎ።
ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት እቲ ኩነታት ኣብ መቐለ ብሓፈሽኡ ህዱእ`ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ገለ ቦታታት`ታ ኽልል ግና ኩናት ቀጺሉ ከምዘሎ ጸብጻባት ይመጹና ኣለዉ ኢሉ ።
ኤለክትሪክን ተለኮምኒኬሽንን ኣብ ምልእቲ ትግራይ ምስ ተዓጽወ`ዩ ዝበለ እቲ ወሃቢ ቃል፡ ኣብ መቐለ ኣብ ክልተ ቀጽርታት ሕቡራት ሃገራት ከምኡ`ውን ሓንቲ ኣብ ሽረ ጥራሕ ብሳታላይት ተለፎን ከምኡ ድማ ብቪሳት መራኽቢ ኢንተርነት ውሱን ርክብ ከም ዘሎ ሓቢሩ።
ንሱ ኣስዒቡ ኩሎም ወገናት`ቲ ግጭት ንሲቪላት ክሕልዉን፡ ኣብ ውሽጢ`ቲ ክልል ኮነ ናብቲ ክልል ንምእታው ንሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ረድኤትን ቀረባትን ብዘይ ዕንቅፋት ናጻ መስመር ክኸፍቱን ይግባእ ኢሉ ።
ተወሰኽቲ ሰራሕተኛታትን ቀረባትን ናብ ትግራይ ክኣትዉን ኣገልግሎት ኤለክትሪክን ተለፎንን ናብ ቦትኡ ክምለስ ከምኡ ኣብታ ኽልል ካሽ ገንዘብን ነዳድን ክህሉ ህጹጽነት ዝሓትት`ዩ ዝበለ ስተፈን ዱጃሪክ፡ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ምክትታልና ክንቅጽል ኢና፡ እቲ ኩናት ብቕጽበት ደው ክብልን ናብ ሰለማዊ ፍታሕ ስጉምታት ክውሰድን ዋና ጸሓፊ ዘቕረቦ ጻዊዒት ድማ ክነስምረሉ ንደሊ ኢሉ ።


text:
ኣዳላዊ ቪድዮ ኤዲተር ዊንታ ኪዳነ
-
-
-
መስከረም 27, 2018
ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ ኣስመራን መቐለን
-
-
-
-
መስከረም 12, 2018
ምኽፋት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ፡ ዛላንበሳ
-
-
መስከረም 05, 2018
ዘተ፡ ኣሕተምቲ ሕድሪ፡ ብድሆታት ዝርግሐ መጸሓፍትን ኤርትራ
-
-
መስከረም 05, 2018
ዑደት ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ወደባት ዓሰብን ባጽዕን
-
ነሓሰ 29, 2018
ኣኼባ ኣፍሪቃዊያን ዲያስፖራ ኔትዎርክ(ADN) ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ
ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ክፍለ ግዝኣት ካሊፎንያ ስሊከን ቫሊ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ከባቢ ዝተመስረተ ኣፍሪቃ ዳይስፖራ ኔት ዎርክ ዝተባህለ ዘይመንግስታዊ ትካል ሎሚ ቅነ ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ሓደ ምትእኽካብ አካይዱ ኔሩ። እዚ ኣብ ሲሊከን ቫሊ ዝመደበሩ ንመኽሰብ ዘይቆመ ትካል ኣፍሪቃ ዲያስፖራ ኔት ዎርክ ንኣፍሪቃዊያን ዳያስፖራን ፈተውቲ ኣፍሪቃን ምስ ኣፍሪቃ ንምትእስሳር ዝዓለመ ምኳኑ ዳይሬክተር’ቲ ትካል ኣልማዝ ነጋሽ ተረድእ።
-
ነሓሰ 23, 2018
ቤት ጽሕፈት ኮሚኒኼሽን ክልል ኣምሓራ ኣብ እዋናዊ ጉዳያት ዝሃቦ መግለጺ
ነጻነት፡ ስርዓት አልቦነት ኸአ ውልቐ መላኺነት ከምጽእ ከምዝኽእል እቲ ሕብረተሰብ እናተገንዘበ ብምምጽኡ ልዕልና ሕጊ ክኸበር ሕቶ ይለዓል ኣሎ ክብሉ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ኮሚኒኬሽን ክልል ኣምሓራ አቶ ንጉሱ ጥላሁን ገሊጾም። ኹሉ ጊዜ ለውጢ ኣብ ዝህልወሉ ላዕልን ታሕትን አሎ ኣብ ለውጢ ድማ ሰለስተ ክፍሊ ሕብረተሰብ ምፍጣሮም ኣይተርፍን። ለውጢ ዝድግፉ፡ነቲ ለውጢ ዝቃወሙን በቲ ለውጢ ዝደናገሩን ክብሉ ወሃቢ ቃል ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ አቶ ንጉሱ ጥላሁን አረዲኦም።
-
-
-
ሓምለ 26, 2018
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከተማ መቐለ ዘጋጠመ ባርዕ ሓዊ
-
ሓምለ 25, 2018
“ወደብ ባጽዕ፡ ዝተረሰዐት ዑንቊ ቀይሕ ባሕሪ”
“ወደብ ባጽዕ፡ ዝተረሰዐት ዑንቊ ቀይሕ ባሕሪ’ያ ክብል ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ይገልጻ። ኣብ መጀመርያ ወርሒ ሓምለ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝጸንሓ ኹነተ ኹናት ብኣዋጅ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን ምብቕዑ ስዒቡ፡ ዋላ’ዃ ትሕተ ቅርጺ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ ነቲ ናይ ኹናት በሰላ ዘንጸባርቕ እንተኾነ እዛ ንናይ ዓለምና ዕሙር ናይ መራኽብ መተሓላለፊ አፍደገ ዝኾነት ወደብ ባጽዕ ዳግማይ ንበጻሕቲ ክፍቲ ኾይና’ላ።
-
ሓምለ 16, 2018
ስነ ስርዓት ምኽፋት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ
-
ሓምለ 14, 2018
ዑደት ፕረ.ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኢትዮጵያ
-


text:
አቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ መድረኽ ዝኾኑ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ብወገኖም እዚ ናይ ኢትዮጵያ ሞዕዳም ሎሚ ብዘመነ ኢህወዴግ ዝኾነ ሓድሽ ነገር ዘይኾነ ኢትዮጵያ ካብ ጥንቲ ፍልጥትን ግንንትን ሃገር እያ ኢሎም።
ብመዓረግ ሚኒስተር ናይቶም ቀዳማይ ሚኒስተር ፍሉይ ልዑኽ አምባሳደር ብርሃነ ገብረክርስቶስ ንኮርፐረሽን ብሮድካስቲንግ ኢትዮጵያ ከምዝበልዎ እቲ ዕድመ እታ ሃገር ትልወጥ ከምዘላ ዘርእይ መግለጺታት ሓደ እዩ ኢሎም።
ኢትዮጵያዊ ዶ/ር ቴድሮስ አድሓኖም ንውዱብ ጥዕና ዓለም ዳሬክተር ኮይኖም ምምራጾም ብዝምልከት ዝተዛረቡ አምባሳደር ብርሃነ እታ ሃገር እንተለወጠት ምምጽኣ ዘረጋግጹ ዝበልዎም ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ጽባሕ አብ ጣልያን ዝጅመር አኼባ ሸውዓተ ብኢንዳስትሪ ዝማዕበላ ሃገራት ጋሻ ኮይኖም ካብ ዝተዓደሙ ሒደት ሃገራት አፍሪቃ ምኳኖም’ዩ ኢሎም።
እዚ ምዕዳም ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ አኼባ ሃገራት G-7 ብዝምልከት ርእይትኦም ክህቡ ካብ ድምጺ ኣሜሪካ ዝቀረበሎም ሕቶ አቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ መጀመርያ ንሃልኪ ፕሮፖጋንዳ እንተዘይኾይኑ ኢትዮጵያ ጥራይ ኣይኮነትን ተዓዲማ ድሕሪ ምባል ኢትዮጵያ አፍልጦ ምርካባ ዕብየታ ገና ሎሚ ብዘመነ ኢህወዴግ ዝተረኽበ ኣይኾነን ኢሎም።


text:
ኣብ ኡክረይን ድሕሪ ዝተፈጥረ ቅልውላው፣ሓደ ዝላዓለ ባዓል-ስልጣን ኣሜሪካ መገሻ ንክፍፅሙ ፈላማይ ዝኾኑ ሚስተር ጆ ባይደን፣ኣሜሪካ ትልግሶ ሓድሽ ገንዘባዊን ቴክኖሎጂካዊን ሓገዝ ገሊፆም።
”ሩስያ ንዘረባ ጠጠው ኣቢላ ግብራዊ ስጉምቲ ትወስደሉ እዋን ሎሚ‘ዩ። ክትሰርሖ ትኽእል ግብሪ ማለት‘ዩ።ደገፍቲ ሩስያ ንዝተቆፃፀርዎ ህንፃታትን ነቁጣታትን ገዲፎም ክስሕቡን፣ምሕረት ረኺቦም፣ሻቅሎቶም ብሰላማዊ ኣገባብ ዘድቅስሉ መስርሕ ምጥጣሕን ክኸውን ኣለዎ” ኢሎም ጆ ባይደን።
ኣብ ምብራቃዊ ኡክረይን ናብ ሰልፊ ዝወፁ ደገፍቲ ሩስያ፣ንሚስተር ባይደን ብዓይኒ ጥርጣረ‘ዮም ተቀቢሎምዎም።ባይደን ንመራሕቲ ክየቭ‘ምበር ንዓና ክሕግዙ ኣይመፁን በለት ሓንቲ ሪኢቶኣ ዝሃበት ሰበይቲ።
ንሳ”ናይ ኣሜሪካ ምክትል ፕረዚደንት፣ንዓና ዘይኮነ ንወሮበላታት ክየቭ ከሐግዙ’ዮም መፂኦም ዘለው”ባሃሊት‘ያ።
ዋሽንግተን ግና ሞስኮ ነቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ጀኔቫ ዝኣተወቶ ቃል ክትፍፅም ትፅውዕ።ሩስያ ብወገና ኣብ ቅልውላው ኡክረይን ኢድ የብለይን ባሃሊት‘ያ።


text:
ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ኣብ እስራኤል ናይ ዑቕባ መሰል ክረኽቡ ኣይጸንሑን። ብመሰረት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣጀንስያ ስደተኛታት ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት እቲ ናይ እስራኤል ዘይፍትሓዊ መስርሕ ዑቕባ ነቶም ስደተኛታት ብምኽልካልን፡ ብምንጻግን ከምኡ ድማ ናይ ዑቕባ መሰል ንኸይሓቱ ተስፋ ብምቝራጽን ከምዝፍጸም ሓቢሩ። እቶም እስራኤላውያን ሰበስልጣን፤ ከም ኵሎም እቶም ብዶባት ዝኣትዉ ደተኛታት፡ ከም "ሰሎኽቲ" እምበር ከም ስደተኛታት ክፈልጥዎም ኣይደልዪን። ስለዚ ድማ ክሳብ ሕጂ ንትሕቲ ሓደ ሚእታዊት ዝዀኑ ስደተኛታት ጥራይ ብምቕባል ነቶም ካልኦት ኣመልከትቲ ዑቕባ ይነጽጕዎም። እዚ ድማ፡ ምስቲ ናይ ኤውሮጳዊ ሕብረት ክወዳደር ከሎ፡ ናይ 90 ሚእታዊ ናይ ኤርትራውያን ስደተኛታትን 60 ሚእታዊት ናይ ሱዳን ስደተኛታት ምቕባል ክወዳደር ከሎ፡ ኣዝዩ ውሑድ እዩ።
"ኣብዚ ናይ እስራኤል ምንጻግ መሰል ዑቕባ ናይ መጨረሻ ምዕራፍ፡ እስራኤል ንኣሽሓት ካብቲ ሃገር ምውጻእ ንዝኣበዩ ስደተኛታት ክትኣስር ትህቅን ኣላ።" ክብል ጌሪ ሲምሶን፡ ኣብ ተዓዛቢ ሰብኣዊ መሰላት ናይ ጕዳይ ስደተኛታት ዳይረክተር ሓቢሩ። "ኣብ ክንዲ ምእሳር፡ እስራኤል ብፍትሓዊ ኣገባብ ነቶም ዑቕባ ዘድልዮም ስደተኛታት ክትቅበሎምን ከተዕቍቦምን ይግባእ" ይብል ንሱ።
ኣብ 1 ጥሪ 2018 ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጕዳያት ዝመሓደር ናይ እስራኤል ህዝባዊን፡ ኢሚግረሽንን በዓል ስልጣን ዶባትን (Population, Immigration and Borders Authority (PIBA)) ክሳብ መጋቢት 31፡ ወይ ናብ ሩዋንዳ ወይ ኡጋንዳ ምኻድ ምስዝኣብዩ፡ ንኣሽሓት ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ስደተኛታት ንዘይተወሰነ እዋን ክኣስር ምዃኑ ኣፍሊጡ'ሎ። ወላ እኳ ናይቲ ቀዳማይ ዙርያ ምስጓጕ ንደቂ ተባዕትዮ ዝምልከት ምዃኑ እንተተገልጸ፡ ድሒሩ ግና ወላ ንደቀንስትዮን ቆልዑት ከረኻኽበሎም ከምዝኽእል እዩ ዝግመት።
ብመሰረት PIBA፡ ክሳብ 2 መጋቢት 2017፡ ኣብ እስራኤል 27018 ኤርትራውያንን 7731 ሱዳናውያንን ይነሩ ኔሮም። ካብ 2013 ጀሚሩ ክሳብ 2 መጋቢት 2017፡ 14000 ስደተኛታት በቲ መንግስቲ ብዝገብሮ ጸቕጢን ማእሰርትን ሓዊስካ፡ ካብ እስራኤል ከምዝወጹ ሓቢሩ። እዚ ናይ ዘይተወሰነ እዋን ማእሰርቲ ዝፈጠሮ ባዕሉ እቲ ናይ እስራኤል ላዕላዋይ ቤት ፍርዲ ክልተ ግዜ ዘሕጋዊ ውሳኔ እዩ ብማለት ነጺጕዎ ኔሩ እዩ።
እቲ ናይ ማእሰርቲ ፖሊሲ፡ ኣብቲ ኣብ 1952 ሕጊ ምእታው ናብ እስራኤል ዝተበገሰ ኰይኑ፡ ንምስጓግ ዝተበየነሎም ሰባት ብሰሪ ምትሕብባር ምእባዮም፡ ንልዕሊ ክልተ ወርሒ ክእሰሩ ከምዝኽእሉ ዝሕብር ሕጊ እዩ።
ክሳብ ሕጂ፡ ሩዋንዳን ኡጋንዳን ብወለንትኦም እስራኤል ሓዲጎም ዝመጹ ስደተኛታት ጥራይ እምበር ተገዲዶም ንዝመጹ ከምዘይተቐበላ እየን ዝሕብራ። ክልቲኤን ሃገራት ብሓይሊ ካብ እስራኤል ንዝስጐጕ ስደተኛታት ንክቕበላ ዝዀነ ስምምዕ ከምዘይለን እየን ዘፍልጣ። በዚ መሰረት ድማ ላዕላዋይ ቤት ፍርዲ ኣብ ነሓሰ፡ እስራኤል ነቶም ኤትራውያንን ሱዳናውያንን ናብ ሩዋንዳን ኡጋንዳን ንኸይስጐጉን ብፍቶቶም ስለዘይከዱን ንምእሳሮም ምኽንያት ክኸውን ከምዘይክእልን ዝብል ውሳኔ ሂቡ ኔሩ እዩ።
ብመሰረት ዓለምለኻዊ ሲቪላውን ፖለቲካውን ኪዳን (International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR)) ሓንቲ ሃገር ንዝዀነ ሰብ ንምስጓጉ ዘድሊ ጭቡጥ መሰረት እንተዘይብላ ክትኣስሮ ትኽእል። እቲ ማእሰርቲ ድማ ነቲ ናይ እስራኤል ICCPRን ነቲ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንጻር መግረፍቲ ዋዕላን ብዝጻረር መንገዲ ኢሰብኣውን ኣዋዲን ኣተሓሕዛ ከጠቓልል ይኽእል። ናይ ማእሰርቲ መምርሒ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕላዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት ከምዝሕብሮ፡ ማእሰርቲ "ከም ናይ መጨረሻ ኣማራጺ" ኰይኑ ንሕጋውን ፍትሓውን ዕላማ ንምምላእ ዝፍጸም ኰይኑ፤ ንምስጓጕ ብማለት ሃገራት ከምድላየን ክኣስራ ግቡእ ኣይኰነን። ማእሰርቲ ንሓጺር ግዜን ክሳብ መንነት እሱር ዝጻረን ወይ ድማ ንነዊሕ እዋን እንተዀይኑ ንሓፈሻዊ ዕላማታት ከም ሃገራዊ ጸጥታን ህዝባዊ ጥዕናን ዝምልከት ጕዳይ ምስዝኸውን ጥራይ እዩ።
እቲ መንግስታዊ ውጥን ከምዝሕብሮ፡ ኩሎም ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ከም "ሰሎኽቲ" ዝቝጸሩ ኮይኖም ካብታ ሃገር ወጺኦም "ናብ ሃገሮም ወይ . . .ሳልሳኣዊ ሃገር" ክሳብ መጋቢት ክኸዱ ኣለዎም። ነቶም ብወለንታ ክኸዱ ዝተሰማምዑ ድማ 3500 ካሕሳ ክወሃቦምን፡ ካብ መጋቢት ንደሓር ብወለንታ ዝወጹ እንተዀይኖም ድማ እቲ ካሕሳ ካብኡ ዝውሕድ ምዃኑ የረድእ።
ኣብቲ መዓልቲ እቲ ድማ እቶም ሰበስልጣን ጥውይ ኢሎም ካልእ ነቶም ክሳብ መጋቢት 31 ዘይወጹ ዝምልከት ሓድሽ መስርሕ ኣሕቲሞም። ሕቶ ዑቕባኦም ዝተነጽገ ወይ ዑቕባ ዘየመልከቱን ወይ ድሕሪ 2017 ዝተመዝገቡን ሰባት ድሕሪ ለካቲት 1 መንበሪ ፍቓዶም ከሓድሱ ምስዝመጹ፡ ኣብ ውሽጢ 60 መዓልቲ ካብ እስራኤል ንኽወጹ ከምዝንገሮም ይሕብር። ካብዚ መስርሕ እዚ ነጻ ዝዀኑ፡ እቶም ኣቦታት ቆልዑ ዝዀኑ ወይ ድማ ግዳያት መስገርቲ ሰብን ባርነትን ምዃኖም ዝተኣምነሎምን ሰባት ጥራይ እዮም።
እቲ መስርሕ ከምዝሕብሮ፡ እቲ "ብወለንታ ክኸይድ ዘይሰማማዕ" "ሰላዂ" "ብሓይሊ ናይ ምስጓጕ መስርሕ ከጋጥሞ ምዃኑ" እዩ። እዚ ናይ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን "ሰሎኽቲ" ምስጓጕ መስርሕ ነቶም ቅድሚ ጥሪ 2018 ዑቕባ ዝሓተቱን ጕዳዮም ተንጠልጢሉ ዘሎን ከምዘጠቓልል እውን ይዛረቡ እዮም።
ኣብ መጋቢት 2014፡ ናይ እስራኤል ላዕላዋይ ቤት ፍርዲ፡ እቲ ሃገራዊ ፍርዳዊ ቤት ጽሕፈት ከምዝሓበሮ፡ እስራኤል "ምስ ክልተ ሃገራት ኣፍሪቃ ናይ ምስግጋር ስምምዕ" ጀሚራ ምህላዋ ጠቒሱ ኔሩ እዩ። እንተዀነ እቶም ሰበስልጣን ኣየኖት ሃገራት ምዃነን ኣይገለጹን፡ ነቲ ስምምዕ እውን ኣየሕተምዎን።
ሩዋንዳን ኡጋንዳን ዝዀነ ስምምዕ ከምዘይብለን ይሕብራ። እንተዀነ፡ ዘይመንግስታውያን ውድባትን ጋዜጠኛታትን ካብቶም 1500 ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ኣብ 2014ን 2015ን ብወለንታ ዝተሰጕ ሓያሎ ረኺቦም ድሕሪ ምዝርራቦም፡ ካብ እስራኤል ናብ ርዋንዳን ኡጋንዳን ከምዝተወስዱ ሓቢሮም። ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕላዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት ከምዝሕብሮ፡ ካብ ታሕሳስ 2013ን ሰነ 2017ን ጥራይ በዚ ፕሮግራም መሰረት "ኣስታት 4000" ሰባት ተሰጕጐም ኣለዉ።
ኣብ ሞንጐ 2006ን 2012ን 50000 ዝዀኑ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ብመንገዲ ደሴት ሲና ኣቢሎም ናብ እስራኤል ኣትዮም። ኣብ 2012 እስራኤል እቲ ዶባት ዓጽያቶ። እስራኤላውያን ኦፊሰራት ከምዝሕብርዎ፡ ንኤርትራውያን ናብ ዓዶም ክመልሱዎም ኣይከኣሉን ምኽንያቱ ኣብ ሃገሮም ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ስለዘሎ። ንሱዳናውያን እውን ናብ ሃገሮም ክመልስዎም ኣይከኣሉን ምኽንያቱ እስራኤል ምስ ሱዳን ዲፕሎማስያዊ ርከብ ስለዘይብላን እስራኤል በጺሑ ንዝተመልሰ ሰብ ኣብ ሱዳን ክሳብ 10 ዓመት ዘእስር ብምዃኑን እዩ።
ካብ 2013 ጀሚሮም ሰበስልጣን ኢሚግረሽን እስራኤል ንኹሉ ናይ ኤርትራውያንን ሱዳንን ናይ ዑቕባ ሕቶ ደው ኣቢሎሞ እዮም ጸንሖም። ካብ ሽዑ ክሳብ መፋርቕ 2017 12295 ሰባት ዑቕባ ሓቲቶም፤ ካብዚኣቶም 7437 ክሳብ ሰነ መልሲ ሕቶኦም ይጽበዩ ኔሮም። ዳርጋ እቶም ኵሎም ዝተረፉ ግና ሕቶኦም ተነጺጉ እዩ። ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕላዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት ከምዝሕብሮ፡ እዚ ውሑድ ቍጽሪ ምሕታት ዑቕባ ኣብ እስራኤል፡ ኣብቲ ናይ ዑቕባ መስርሕ እምነት ብዘይምህላውን፡ እቶም እስራኤላውያን ሰበስልጣን ነቶም ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ሓተትቲ ዑቕባ ናይ ዑቕባ መሰላቶም ብግቡእ ስለዘይገልጹሎምን፡ ነቶም ምዝጉባት ድማ ካብቶም ካብ ቤት ማእሰርቲ "ግዝያዊ መፋነዊ ፍቓድ" ዝተዋህቡ ሰባት ዝሓሸ መሰላት ከምዘለዎም ብዘይምርድኦምን እዩ።
ኣብ መወዳእታ ታሕሳስ ሓደ እስራኤላዊ ፈራዲ ነቶም ሰበስልጣን ነቶም ስደተኛታት ናይ መስርሕ ዑቕባ ጸገማት ብግዴታ ክቕበሉ መታን፡ ከም "ዝተናውሐ ምጽባይን"፡ ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ብሃንደበት "ካብ ንቡር ወጻኢን ሃይሊን ታህዲድን" ብዝተሓወሶ መንገዲ ብምትግሮም ብተሪር ነቒፉ። እቲ ፈራዲ፡ "ገለ ሓተትቲ ዑቕባ ተስፋ ዘይብሉ ትጽቢት የጋጥሞም፡ ምኽንያቱ ኣዝዮም ውሑዳት ጥራይ እዮም መእተዊ ፍቓድ ዝረኽቡን፡ ወላ ካብዚኦም እውን ሕቶኦም ከቕርቡ ስለዘይፍቀዶምን" ክብል ገሊጹ።
ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕላዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት ከምዝሕብሮ፡ እስራኤል ንሕቶ ዑቕባ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ስደተኛታት ብግቡእ ኣየካየዶን። እዚ ድማ ብንጹር እስራኤል ን10 ኤርትራውያንን ን1 ሱዳናውን ጥራይ እያ ካብ 2009 ጀሚራ ናይ ዑቕባ መሰል ሂባ። እስራኤላውያን ጠበቃታት ንተዓዛቢ ሰብኣዊ መሰላት ከምዝሓበርዎ፡ 700 ደቂ ዳርፉር ዝዀኑ ሱዳናውያን ናይ ሰብኣውነት መሰል ተዋሂቡዎም። እዚ ድማ ካብቲ መስርሕ ዑቕባ ወጻኢ ብዝዀነ ኣገባብ ዝወሃብ መሰል እዩ።
ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕላዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት ከምዘስምረሉ፡ ሓደ ስደተኛ ዝበሃል ሰብ፡ ብናይ 1951 ዋዕላ ስደተኛታት መሰረት ዝጥለብ ዘማልአ እዩ። እዚ ድማ እታ ሃገር ነቲ "ዘሎ ኵነት ብምቕባል" ከምኡውን "እዚ፡ ብፍላይ እውን ኣብ ኢስራኤል፡ ኣገዳሲ እዩ፡ ምኽንያቱ ናይ ሕቶ መሰል ነዞም "ሰሎኽቲ" ሕቶ ዑቕባ ዘይምውሓስ ኣብቲ ድኽመት ናይ መስርሕ ዑቕባ እታ ሃገር ዝምልከት ስለዝዀነ"።
ብተወሳኺ፡ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕላዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት "እቲ ምውሓስ ሕቶ ዑቕባ ናይቶም ዝበዝሑ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ኣብ እስራኤል ዘድልዮም እዩ" ስለዚ ከኣ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕላዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት "ኣብ ስደተኛነት ዝመሳሰል ኵነታት ከምዘለዉ ይኣምን"።
ሰበስልጣን እስራኤል፡ ምስ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ላዕላዋይ ኮምሽነር ስደተኛታት ብምትሕብባር ብህጹጽ እቶም ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ንምንታይ መሰል ዑቕባ ከምዝተኸልከሉን እዚ እዋናዊ መስርሕ ፍትሓዊ ሕቶ ዑቕባኦም ከምዘተዓናቕፍን ምሉእ ብምሉእ ዳግመ ግምት ክገብርን ተዓዛቢ ሰብኣዊ መሰላት ጸዊዑ። እቶም ክሳብ ሕጂ ዑቕባ ዘይሓተቱን ሓቲቶም ዝተነጽጉን ፍትሓዊ ብዝኾነ ኣገባብ ሕቶኦም ከቅርቡን፡ ወይውን ሕቶ ዑቕባኦም ከምብሓድሽ ክረኣየሎምን ይሓትት።
"ኣተሓሕዛ እስራኤል ንሕቶ ዑቕባ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ዝንቡዕ ምዃኑ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ስደተኛታት ኣጀንስያ ኣረጋጊጹ ስለዘሎ፡ እስራኤላውያን ሰበስልጣን እዚ ሃረምረም ሓዲጎም፡ ብህጹጽ ነቲ ሕቶ ዑቕባ ናይዞም ስደተኛታት እዚኦም ዳግመ ግምት ክገብሩሉ ኣለዎም" ይብል ሲምፕሶን።


text:
ራእይና
ነዚ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ዘሎ ምልካዊ ሰርዓት ህግደፍ ኣሊኻ፡ ብህዝብን ናይ ህዝብን ንህዝብን ዝቖመ መንግስቲ እትማሓደር፣ ብልጹግ ቁጠባ፡ ራህዋን ሲኒትን ዝዓሰሎ ዉሁድ ማሕበረሰብ ዝራጋገጸሉ ስርዓት ንምፍጣር ኢዩ። ብተወሳኺ፡ ዉሑስ ሰላምን ርግኣትን ዝሰፈና ሃገር ብምርግጋጽ ምስ ጎራባብቲ ሃገራት ኣብ ሓባራዊ ረብሓን ሰናይ ጉርብትናን ዝተመስረተ ርክብ ምምስራት ኢዩ።
ዕላማና
1. ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ካብ ሱሩ ምሒኻ ምእላይ።
2. ማሕበራዊ ፍትሒ ዝሰረታ፡ ሓድነት ህዝባ ዝዓቀበት፡ ናጻን ልዑላዊትን ኤርትራ ምህናጽ።
3. ግዝኣተ ሕጊ ዘኽብርን ብቕዋም ዝግዛእን፡ ነጻ ብዝኾኑ ሓጋግን፡ ፈጻምን፡ ፈራድን ኣካላት ዝቖመ ህዝባዊ መንግስቲ ምምስራት።
4. ፖለቲካውያን እሱራት ብቅጽበት ክፍትሑ ንጡፍ ድፍኢት ንመንግስትታትን ሕቡራት መንግስታትን ምክያድ።
5. ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብህጹጽ መዕለቢ ፍታሕ ክግበረሉ ምቅላስ።
6. ሕቶ ሰብኣዊ መሰላት፡ ምጽሓፍ፡ ምንቅስቓስ፡ ናጽነት እምነታት፡ ማዕርነት ጾታን ቋንቋታትን ክኽበር ምጽዓር።
7. ጀጋኑ ስንኩላትናን፡ ስድራ ሓርበኛታት ስውኣትናን ጉዳዮም ብቅጽበት ዳግም ክረአን ክምርመርን ዝግቦኣም ዓስብን ደገፍን ክረኽቡ ምቅላስ።
ተልእኾና
1. ህ.ም.ኤ ንራእይኡን ዕላምኡን ንምዕዋት፡ ንኣባላቱን ንህዝብን ኣብ መጽናዕትን ፍልጠትን ዝተመርኮሰ፡ ስነሞጎታዊን ኣድማዕን ተቓዉሞን ፖለቲካዊ ባህልን ንምምዕባል ሜላታት ይሕንጽጽ።
2. ህ.ም.ኤ ለንደን ንኹሎም ኤርትራውያን ሓድነቶም ዓቂቦም ብፍቕሪን ስኒትን፡ ብንቡር ኤሪትራዊ ስነምግባርን ተመሪሖም፡ ተሳትፎኦም ምእንቲ ኦድማዒ ኣበርክቶ ኪህልዎ ምጉስጓስን ምውዳብን ብቐጻሊ ድማ ሕድሕዶም ክማሃሃሩን ክነቓቕሑን ምትብባዕ።
3. ምስ ካልእ ህዝባውያንን ማሕበራውያንን ተቓለስቲ ብምዉህሃድ ካብ ደረጃ ከተማ፡ ናብ ብደረጃ ዓባይ ብርጣንያ ቀጺሉ እውን ብኦውሮጳ ኣህጉራዊ ደረጃ ብሓባር ናይ ምስራሕ ዝምድናታት ብምፍጣር፡ ቀጺሉ`ዉን ኣብ ትሕቲ ጽላል ኤርትራዊነት ብዓለምለኻዊ ደረጃ ልፍንትታት ኣቋሪንካ ሰፊሕ ናይ ቃልሲ ምኣዲ ምዝርጋሕ።
4. ነዚ ኣብ ልዑላውነት ሃገርና ኣንጸላልዩ ዘሎ ህጹጽ ሃገራዊ ሓደጋ፡ ብመሰረት ጠለባት ህዝብና፡ ብማሃዚ ኣጋባባትን ስሉጥ መራኸቢታትን ተጠቒምና፡ ዓቕምና ኣሰሲንና ክንቃለስ ምምልላእ።
5. ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝቕመጥ ህዝብና ፖለቲካውን ማሕበራውን ንቕሓቱ ክብ ኣብ ምባል ምጽዓርን ኣብ`ቲ ኣንጻር ህግደፍ ዝካየድ ቃልሲ ተሳታፍነቱ ንምዕዛዝ ብዕቱብ ምስራሕን። ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ንዝካየድ፡ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ዝዓለመ ቃልሲ፡ ኣብ ኩሉ መዳያ ብዝከኣለና ሓገዝ ምብርካት።
6. ድሕሪ ምእላይ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብህዝባዊን ቅዋማውን ስርዓት እትምራሕ ሃገር ኣብ ምህናጽ ጽልዋን ኣበርክቶን ንምግባር።


text:
የዕሩኽትኻ ጸወታ ኣይኮኑን ዝጻወቱ ዘለዉ።
እዚ ተግባራት እዚ ኣብ ጀርመን ኩልኩል እዩ።
ክቕጽዑ እውን ይኽእሉ እዮም።
ኣዋልድን ኣንስትን ሓደ ዓይነት መሰል ምስ ኣወዳትን ሰብኡትን ኣብዚ ሃገር ኣለዎም።
ክድፈራ እውን ኣይግባእን።
ዋላ ሓደ ሰብ እውን ብዘይ ድሌተን ክትንክፈን መሰል የብሉን።
ዋላ ሓደ ሰብ እውን ወይ ከፈራርሀን ወይ ክጎድእን መሰል የብሉን።
ምስ የዕሩኽትኻ ናብቲ ዝኸድዎ ኣይትኺድ።
ምስኦም እንተ ኣለኻ ክትልከም ትኽእል ኢኻ።
ዋላ ንስኻ ኣዋልድ ኣይትዳፈር።
የዕሩኽትኻ ምናልባት ይተኻቱኹኻ ይኾኑ።
ምስኦም ክትህሉ ይደልዩ ይኾኑ።
እስኻ ድማ የዕሩኽቲ ትደሊ ትኸውን።
ስለዚ “እምቢ” ክትብል ብዙሕ ድፍረት የድልየካ ይኸውን።
ሓደ ዓቢ ሰብ ክሕግዘካ ሕተቶ።
ምናልባት እሱ ወይ እሳ ብኸመይ ካብዚ ትእለ ዝኾነ ርእይቶ ይህልዎ ወይ ይህልዋ ይኸውን።
ገበን ምፍጻብ ኣም መጻኢ ብሩህ ሂወትካ ዓቢ ሳዕቤን ከውርድ ይኽእል እዩ።


text:
ሌላ ምስ ከፊላዊ ምስሊ ሚኒስትሪ ዜና “ህግደፍ” 4ይ ክፋል
ሚኒስትሪ ዜናን ትካል ሃገራዊ “ድሕነት”ን - ክልተ ገጻት ናይ ሓንቲ ሳንቲም ቅድሚ ነቲ ኣብ መንጎ ሚኒስትሪ ዜናን ትካል “ሃገራዊ ድሕነት”ን ዘሎ ምትእስሳር ምግላጸይ ኣብ ስም ናይዚ ቀንዲ ናይ ስራሕ መሻርኽቲ ሚኒስትሪ ዜና ዝኾነ ትካል ኣተኲረ ገለ
ሚኒስትሪ ዜናን ትካል ሃገራዊ “ድሕነት”ን – ክልተ ገጻት ናይ ሓንቲ ሳንቲም
ቅድሚ ነቲ ኣብ መንጎ ሚኒስትሪ ዜናን ትካል “ሃገራዊ ድሕነት”ን ዘሎ ምትእስሳር ምግላጸይ ኣብ ስም ናይዚ ቀንዲ ናይ ስራሕ መሻርኽቲ ሚኒስትሪ ዜና ዝኾነ ትካል ኣተኲረ ገለ ክብል። ብርግጽ “ሃገራዊ ድሕነት” ብዝብል ስም ክጽዋዕ ዘለዎ ትካል፡ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ዝተሰለፈ ትካል ምስ ዝኸዉን እዩ። ናይ ኢሳያስ ትካል “ሃገራዊ ድሕነት” ግን ንህዝቢ ኤርትራ ቅንጣብ ሓልዮት ዘይብሎምን ኣእዳዎም ብደም ዝተጨማለቐን ዉልቀሰባት ዝተኣኻኸቡሉ ትካል ስለዝኾነ ብዘይግብኦ ስም ዝጽዋዕ ዘሎ ትካል እዩ።
ሚኒስትሪ ዜና ካልእ ገጽ ናይ “ሃገራዊ ድሕነት” እዩ። ሓደ ክንፊ ናይቲ ጸጥታዊ ትካል ስለዝኾነ መዓልታዊ ምንቅስቓስ ኣባላቱ ብጸጥታዊ ዓይኒ ይከታተል። ሕሉፍ ሓሊፉ ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ምስ ጻዕዳ ይኹን ጸሊም ናይ ወጻኢ ሃገር ዜጋ ከይራኸቡ ብብርጋዴር ጀነራል ኣብርሃ ካሳ ተገዚቶም እዮም።
(ኤርትራ ሃገርና ንገዛእ ጽላሎቶም ዘይኣምኑ፤ ምስ ሸጓጉጦም ከለዉ ኢሳያስ ከም ድላዩ ዝጸፍዖም ጃጀዉቲ ጀነራላት ዝርከቡላ ሃገር እያ። ብ/ጀነራል ኣብርሃ ካሳ ድማ ሓደ ካብኣቶም እዩ። ስለዚ “ኣብ ናይ ሓበሬታ ትካል ዝሰርሕ ዜጋ ሓበሬታ መታን ከየምሉቕ ምስ ዝኾነ ናይ ወጻኢ ሃገር ዜጋ ክራኸብ የብሉን” ምባሉ ንባዕሉ ርዒዱ ንጋዜጠኛታት ከርዕድ እዩ ፈቲኑ።)
ሚኒስትሪ ዜና ዝፍጽሞ ዘሎ ህዝቢ ናይ ምድንጋር ተልእኾ በቲ ዙፋን ኢሳያስ ዝሕሉ ትካል “ሃገራዊ ድሕነት” እዩ ተዋሂብዎ። እዞም ክልተ ትካላት ዋላ’ኳ ኣብቲ ስርዓት ነንበይኑ ኣቃውማን ተጸዋዕነትን እንተለዎም፡ መወዳእትኡ ግን ሕልናዊ ማእሰርትን ኣካላዊ ማእሰርትን ዘካይዱ ተመላላእቲ ትካላት’ዮም። እቲ “ሃገራዊ ድሕነት” ዝበሃል ነቲ ስርዓት ብግሁድን ዘይግሁድን ኣገባብ ይቃወሙ እዮም ንዝበሃሉ ዜጋታት ዝሃድን፡ ዝኣስርን ዝቐትልን ቤት ጽሕፈት እዩ። ሚኒስትሪ ዜና ድማ ኣእምሮ ህዝቢ ንምእሳር ዝቘመ ትካል እዩ። ስለዚ እቲ ሓደ ናይ ኣእምሮ ማእሰርቲ እቲ ካልእ ድማ ናይ ኣካላዊ ማእሰርቲ ስራሕ ዝሰርሑ እዮም። ኣብዚ ክርሳዕ ዘይብሉ ግና ዓሊ ዓብዱ ብዘይካ ሚኒስትሪ ዜና ባዕሉ ዝመርሖን ኣብ ስርሒታት ስለያ ወጻኢ ዘዋፍሮን ሓደ ክንፊ ናይ ጸጥታ ስለዝነበሮ ኣብ መንጎ ሚኒስትሪ ዜናን “ሃገራዊ ድሕነት”ን ከም መተኣሳሰሪ ቀለቤት ኮይኑ ዝሰርሕ ዝነበረ ሰብ እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ ብዘይቀጥታዊ ሓላፍነት ኮሎኔል ጠዓመ (መቐለ)፡ ኮሎኔል ፍጹም (ሌኒን)ን የማነ ገብረኣብን ምስ ቤት ጽሕፈት ስለያ ወጻኢ እናተወሃሃደ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝቐንዐ ዓሌታዊ ፕሮፖጋንዳ ዝነዝሕ ብ”ክፍሊ ኣገልግሎት ወጻኢ” ዝፍለጥ ኣሃዱ ሚኒስትሪ ዜና ምህላዉ ንባዕሉ እኹል ኣብነት ናይቲ ኣብ መንጎ ሚኒስትሪ ዜናን “ሃገራዊ ድሕነት”ን ዘሎ ምትእስሳር እዩ። ሓላፊ ናይዚ ኣሃዱ ኣቶ መኩርያ ወልዱ ብዘይካ ካብ ዓሊ ዓብዱ ካብዞም ዝተጠቕሱ ሰለስተ ላዕለዎት ሓለፍቲ’ዉን መምርሒ ስራሕ ስለዝቕበል ገጽ ኣርባዕተ ጎይቶት እናረኣየ እዩ ዝተዋህቦ ዕማም ዘሳልጥ። ሓደ ኣብነት ናይዚ ድማ ኮሎኔል ፍጹምን ኮሎኔል ጠዓመን ብቴሌፎን ክልተ መስመር ዘይመልእ ናይ ፈጠራ ሓበሬታ ሂቦም “ዜና ስርሕዎ” ኢሎም ዝእዝዙ ምዃኖም እዩ።
* * *
ብስም ተቓወምቲ ዉድባት ኢትዮጵያን ሶማልን ዝፍነዋ ሬድዮታት ኣብ ትሕቲ ክፍሊ ኣገልግሎት ወጻኢ ይመሓደራ። ሬድዮታት ኣርበኞች ግንባር፤ ግንቦት 7፤ ደምህት፤ ኦነግ፤ ኦብነግ፤ ሶማል፤ ወዘተ ገለ ካብኣተን እየን። “የሰፊዉ የኤርትራ ህዝብ ድምጽ” ብዝብል ስም እናተጸዉዓ “ድምጺ ሓፋሽ ብቋንቋ ጎረባብቲ ሃገራት” ተባሂለን ብኣምሓርኛን ኦሮምኛን ናይ ጸረ ኢትዮጵያ ዓሌታዊ ፕሮፖጋንዳ ዝካየደለን ክልተ ሬድዮታት እዉን ርእሰን ዝኸኣላ ኣካላት ናይ ክፍሊ ኣገልግሎት ወጻኢ እየን። እቲ ዝገርም እዘን ዳሕረዎት ክልተ ሬድዮታትን ሬድዮ ደምህትን ኣብ ትሕቲ ኤርትራዉያን ሓለፍቲን ኤርትራዉያን ኣባላትን ዝሰርሓ ምዃነን እዩ። ትሕዝቶ መደባት ናይተን ካልኦት ማለት ናይ ኣርበኞች ግንባር፤ ግንቦት 7፤ ኦነግ፤ ኦብነግን ሶማልን ሬድዮታት እዉን ሳንሱር ከይተገብረ ኣብ ፈነወ ኣይዉዕልን እዩ። ነቲ ናይ ሳንሱር ተግባር ዝፍጽሙ ቋንቋታት ኣምሓርኛ፤ ኦሮምኛን ሶማልኛን ዝመልኩ ኤርትራዉያን ኣለዉ።
(ሬድዮ ደምህት ክትምስረት እንከላ ኣብታ ሬድዮ ንኽሰርሑ ዝተመልመሉ ኤርትራዉያን ኣባላት፤ ዜና ይኹን መደባት ከንብቡን ክጽሕፉን ከለዉ ነቲ ትግርኛ ብናይ ትግራይ ላህጃ ከዳልዉዎን ከቕርቡዎን መምርሒ ተዋህቦም። እቲ መምርሒ፤ ኣብ ክንዲ “ሕጂ” “ሕዚ”፤ ኣብ ክንዲ “ኣቶ” “ኣይተ”፤ ኣብ ክንዲ “ደሓን’ዶ ቀኒቑም” “ዳሕና’ዶ ቐኒቑም”፤ ኣብ ክንዲ “ከመይ ኣለኹም” “ከመይ እንኤኻትኩም”፤ ወዘተ ክብሉ ዝእዝዝ ነበረ። ሄኖክ ፍረሚካኤል ዝተባህለ ኣባል “ነዚ ክገብሮ ኣይክእልን እየ” ኢሉ ብምሕንጋዱ ምስ ሓላፊ እታ ሬድዮ ኣቶ ኪዳነ ተኻሊ ንነዊሕ እዋን ኣብ ግርጭት ድሕሪ ምእታዉ ኣብ መወዳእታ ናብ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ተቐይሩ ከም ዝኸይድ ተገብረ። እቶም ካልኦት ኣባላት ብፍላይ ድማ ለተኺዳንን ካሕሳይን ግና ነቲ መምርሒ ከምቲ ዝድለ ስለዝተግበርዎ ኩልና ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ኣብታ ሬድዮ ድምጾም ክንሰምዖ ከለና ተጋሩ ድዮም ኤርትራዉያን ኢልና ክሳብ ንጋግዮም ኢና ኬንና። ሬድዮ ደምህት ድሕሪ ምምስራታ ድሕሪ ነዊሕ እዋን “መብጽዓ ለካቲት” ዝተባህለ ናይ ቴሌቪዥን ፕሮግራም እዉን ብስም ደምህት ምስ ተጀመረ “መን ኣብ ስክሪን ይምጻእ?” ዝብል ዋጢጥ ተላዕለ። መምህር ኣማረ ዝተባህሉ ኤርትራዊ ኣባል ሬድዮ ደምህት፤ “ኣነስ ሰብ ስለዝፈልጠኒ ጽሑፍ ደኣ የዳሉ እምበር ኣብ ስክሪን መጺአስ ትግራዋይ መሲለ ከንብብ ኣይክእልን እየ” ኢሎም ኣበዩ። ተለሚኖም ምስ ኣቕበጹ ንሶም’ዉን ብመልክዕ መቕጻዕቲ ናብታ ሽዑ ዝቈመት መደስከሊት ኣሃዱ “ስትራተጅያዊ መጽናዕቲን ምርምርን” ተቐየሩ። ደሓር ግን ነቲ ኣብ ስክሪን ናይ ምቕራብ ጉዳይ ተጋሩ ኣባላት ክፍሊ ዜና ደምህት ከም ዝሕወስዎ ተገብረ።)
እዘን ብስም ተቓወምቲ ዉድባት ኢትዮጵያን ሶማልን ዝፍነዋ ሬድዮታት ዝሕዝኦ ናይ ኣየር ግዜ ተደሚሩ ካብቲ ብቋንቋታት ኤርትራ ንዝፍንዋ ሬድዮታት ዝወሃብ ናይ ኣየር ግዜ ዝበዝሕ እዩ። እቲ ዘሕዝን ቋንቋታት ኤርትራ ዘይረኸብኦ Air Time ንረድዮታት ናይተን ንህዝቢ ኤርትራ ዝጠቅም ኣጀንዳ ዘይብለን ተቓወምቲ ዉድባት ኢትዮጵያን ሶማልን ተዋሂቡ ምህላዉ እዩ። እንዳ “ህግደፍ” ከምዚ ዓይነት ዉሳነ ንኽዉስኑ ዝገበሮም ቀንዲ ምኽንያት ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ኣለና ንዝብልዎ ሽግር ብመገዲ ተቓወምተን ዉድባት ገይሮም ክፈትሑዎ ስለዝደልዩ እዩ።
(ንእግረ መገደይ ሓደ ተዋስኦ እንዳ ዜና ከዕልለኩም። እንዳ “ህግደፍ” ኩለን እዘን ዝገለጽኩልኩም ሬድዮታት ተቓወምቲ ዉድባት ኢትዮጵያን ሶማልን ካብ ኣስመራ ከም ዝፍነዋ ክፍለጥ ኣይደልዩን እዮም። ከምኡ ስለዝኾነ ከኣ ሬድዮ ደምህት “ካብ በረኻታት ትግራይ” እናበለት ትፍኑ፡ በዓል ኣርበኞች ግንባርን ግንቦት 7ን “ከነጻዉ መሬት” እናበሉ ይፍንዉ። ኦነግን ኦብነግን ድማ በብቋንቋኦም ተመሳሳሊ ቃል ተጠቒሞም ፈነወ ሬድዮታቶም የካይዱ። ኣብ ክልል ትግራይ ይኹን ኣብ ክልል ኣምሓራን ክልል ኦሮምያን ዝኾነ ይኹን ባይታ ዘይብለን ዉድባት ኣብ ዉሽጢ መሬት ኢትዮጵያ ኮይነን ፈነወ ዘካይዳ ዘለዋ ንኸምስላ ብእንዳ “ህግደፍ” መምርሒ ይወሃበን። ይትግብርኦ ድማ። ኣብ ርእሲ እዚ ንኹሎም ናይ ፈነወ ቴክኒሻናት ብዝተዋህበ ምስጢራዊ ሓበሬታ መሰረት እዘን ሬድዮታት ድሕሪ ናይ ዉሽጢ ሃገር ፈነወታት ፈነወ ክጅምራ ከለዋ ካብ ኣስመራ ይፍነዋ ከም ዘለዋ ብሰማዕተን መታን ከይፍለጥ ኣብ መንጎ ናይ 10 ካልኢታት ሃጓፍ (Pause) ከም ዝህሉ ይግበር። ንኣብነት ፈነወ ድምጺ ሓፋሽ መደብ ቋንቋ ዓረብ ተዛዚሙ ኣብኡ እንከሎ ብድሕሪኡ ሬድዮ ኦነግ ዝጅምር እንድሕር ኮይኑ ኣብ መንጎ ናይ ክልቲኡ ፈነወታት ናይ 10 ካልኢታት ፍልልይ ከም ዝህሉ ይግበር ማለት እዩ። እዚ ኹሉ ተዋስኦ መቸም እተን ተቓወምቲ ዉድባት ኣብ ዓደን ኮይነን ይቃለሳ ከም ዘለዋ ንምምሳል እዩ።)
ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ኣቢሉ ይኸዉን ሰዓታት ፈነወ ድምጺ ሓፋሽ መደብ ቋንቋ ትግርኛ ክዉሰኽ ተደልየ። ሚኒስትሪ ዜና ግን መተካእታ ዘይነበራ ሓንቲ መፈነዊት ትራንስሚተር ጥራይ ስለዝነበረቶ ካብ ናይ ካልኦት ብሄራት ሰዓታት ፈነወ ተነኪዩ ንቋንቋ ትግርኛ ተዋሂቡ። ስለምንታይ ከምኡ ተወሲኑ ዝብል ስምዒታት ምስ ተላዕለ “ትራንስሚተርና ሓንቲ ስለዝኾነት” ተባሂሉ። “እሞ ዕብየት ፈነወ ቋንቋ ትግርኛ ብዋጋ ፈነወ ካልኦት ቋንቋታት ኤርትራ ድዩ ክረጋገጽ ዘለዎ?” ዝብል ሕቶ ሰዓበ። ካብኡ ቀጺሉ እዉን “ሰዓታት ፈነወ ሬድዮታት ተቓወምቲ ዉድባት ኢትዮጵያ ብዋጋ ሰዓታት ፈነወ ናይ ዉሽጢ ሃገር ቋንቋታት ምዕባዩ እናገረመናስ እንደገና ድማ ሕጂ ፈነወ ትግርኛ ንኽዓቢ ፈነወ ካልኦት ብሄራት ስለምንታይ ይህሰ?” ዝብል ሕቶ መጸ። ኩሉ ዝለዓል ዝነበረ ሕቶታት ግን ዘዕግብ መልሲ ዘይኮነ መግናሕቲ እዩ ረኺቡ። ቋንቋታት ኤርትራ ኣብ ዓደን ጓኖት እየን። ሎሚ ድሕሪ ሰለስተ ዓመት እዉን እንተኾነ ተመሳሳሊ ተግባር ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ይፍጸም ኣሎ።
* * *
ዓሊ ዓብዱ ኣብ መወዳእታ ኣዋርሕ 2009 ሓደ ‘ዘፍርሕ’ ተዋስኦ ምሂዙ ብመልክዕ 03 ፈነወ። እቲ ተዋስኦ፤ “ወያነ ንሚኒስትሪ ዜና ብነፋሪት ክድብድቦ ሓሲቡ ከም ዘሎ ሓበሬታ በጺሑና ስለዘሎ Standby ስቱድዮታትን ትራንስሚተራትን ኣቐዲምና ንምስራሕ መንግስቲ ንTrack B ከም ቦታ ሂቡና ስቱድዮታት ንሃንጽን ትራንስሚተራት ንተክልን ኣለና” ዝብል ነበረ። ብርግጽ ኣብቲ ግዜ ኣብ Track B ትራንስሚተራት ይህነጽ ነይሩ እዩ። እቲ ትራንስሚተራት ግን ንሬድዮታት ኢትዮጵያ ንምዕፋን (ጃም ንምግባር) እምበር ከምቲ ዓሊ ዘናፈሶ ተጠባባቒ ስቱድዮታት ንምስራሕ ኣይነበረን። እቲ ምስጢር ዝተፈልጠሉ ኣጋጣሚ ክነግረኩም። ኣጋጣሚ ኮይኑ “ህግደፍ” ንTrack B ንኻልእ ስራሕ ስለዝደለዮ እቲ ኹሉ ኣብኡ ዝተተኽለ ትራንስሚተራት ሚኒስትሪ ዜና ተነቒሉ ኣብ ዓሻ ጎልጎል ክትከል ኣዘዘ። ሚኒስትሪ ዜና ድማ ነቲ ኣብ Track B ንኽተኽሎ 6 ኣዋርሕ ዝወሰደሉ ትራንስሚተራት ነቒሉ ኣብቲ ኣብ ዓሻ ጎልጎል ዝተዋህቦ ሓድሽ ቦታ ከም ብሓድሽ ተኸሎ።
ነቲ ኣብ Track B ይኹን ኣብ ዓሻ ጎልጎል ዝተኻየደ ስራሕ ብሓላፍነት ዝከታተሎ ዝነበረ ሓላፊ ክፍሊ ሬድዮ ኣቶ ግርማይ በርሀ (ዓሲምባ) ነበረ። ኣቶ ግርማይ ናይ ዓሻ ጎልጎል ስራሕ ምስ ተዛዘመ ንኹልና ኣባላት ሬድዮ ኣብ ዝገበረልና ኣኼባ ኩልና ኣባላት ኣብ ዓሻ ጎልጎል ኬድና ነቲ “ታሪኻዊ” ዝበሎ ስራሕ ክንዕዘብን ነፍስ ወከፍና ተከናኺንና እነዕብዮ ፈልሲ ገረብ በብስምና ክንተክልን ምዃንና ሓበረና። ቅንይ ኢሉ እዚ ሓበሬታ እዚ ኣብ ቤት ጽሕፈት ዓሊ ምስ በጽሐ፤ ኣቶ ዓሊ እቲ መደብ ከይትግበር ከልከለ። ኩልና ኣባላት ሬድዮ ሎሚ’ዶ ጽባሕ ኬድና ክንርእዮ እናበልና ከለና እቲ መደብ ብኡ ኣቢሉ ሃጠመ። ስለምንታይ ተገዲፉ እዉን ኣይተሓበረናን። ኣጻሪና ከም ዝረኸብናዮ ግን ኣቶ ዓሊ ንዓሲምባ ጸዊዑ “ዑደት ከተግብር ክትብል ነቲ ናይ ጃሚንግ ትራንስሚተራት ከተርእየልና ዲኻ ደሊኻ?” ኢሉ ከም ዝተቛየቖ ፈለጥና።
ሓምሻይ ክፋል ይቕጽል…
ኣማኑኤል ማህደረ
(iamamanuel@yahoo.com)