text:
ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ዓቅብ
“ኪስዕበኒ ዚደሊ ዘበለ፡ ርእሱ ቐቢጹ፡ . . . ይስዓበኒ።”—ማቴ. 16:24።
1. የሱስ ጥቕሚ ርእሱ ብምስዋእ ፍጹም ኣብነት ዝገደፈልና ብኸመይ እዩ፧
የሱስ ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፡ ጥቕሚ ርእሱ ብምስዋእ ፍጹም ኣብነት ገዲፉልና እዩ። ፍቓድ ኣምላኽ ንኺገብር ኢሉ፡ ድሌቱን ምሾቱን ሰዊኡ እዩ። (ዮሃ. 5:30) ኣብ ጕንዲ ስቅያት ክሳዕ ሙማት እሙን ኰይኑ ብምቕጻሉ፡ ጥቕሚ ርእሱ ብምስዋእ ዘርኣዮ መንፈስ፡ ደረት ከም ዘይብሉ ኣርእዩ እዩ።—ፊል. 2:8።
2. ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ብኸመይ ከነርኢ ንኽእል፧ ከምኡ ኽንገብር ዘሎናኸ ስለምንታይ ኢና፧
2 ንሕና እውን ሰዓብቲ የሱስ ብምዃንና፡ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ከነርኢ ኣሎና። ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ምርኣይ ኪብሃል ከሎ እንታይ ማለት እዩ፧ ብሓጺሩ፡ ሓደ ሰብ ንኻልኦት ምእንቲ ኺሕግዝ ኢሉ ጥቕሚ ርእሱ ንኺስውእ ፍቓደኛ ይኸውን ማለት እዩ። እዚ ሰብ እዚ፡ ኣብ ጥቕሚ ርእሱ ጥራይ ኣየተኵርን እዩ። (ማቴዎስ 16:24 ኣንብብ።) ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ፡ ንስምዒታትን ንብሕታዊ ምርጫታትን ካልኦት ሰባት ካብቲ ናትና ንኸነቐድሞ ይሕግዘና። (ፊል. 2:3, 4) የሱስ፡ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ፡ ቀንዲ ኽፍሊ ኣምልኾና ምዃኑ ምሂሩ እዩ። ከመይሲ፡ ሓንቲ ኻብተን ጥቕሚ ርእስና ንኽንስውእ ዚድርኻና ባህርያት፡ ፍቕሪ እያ። ፍቕሪ ድማ መለለይት ናይ ሓቂ ደቀ መዛሙርቲ የሱስ እያ። (ዮሃ. 13:34, 35) ክፍሊ እቲ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ዜንጸባርቕ ዓለምለኻዊ ስድራ ቤት ምዃንናስ ኣየ ኸመይ ዝበለ በረኸት ኰን እዩ!
3. ነቲ ዘሎና ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ኬዳኽሞ ዚኽእል እንታይ እዩ፧
3 ነቲ ዘሎና ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ብስውር ኬዳኽሞ ዚኽእል ጸላኢ ኣሎና። እቲ ጸላኢ እቲ ኸኣ፡ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ እዩ። ኣዳምን ሄዋንን ነዚ ኽፉእ መንፈስ እዚ ብኸመይ ከም ዘርኣይዎ ዘክር። ሄዋን ኣብ ጥቕሚ ርእሳ ጥራይ ብምትኳር ከም ኣምላኽ ክትከውን ስለ ዝደለየት፡ ኣይተኣዘዘትን። ሰብኣያ ኸኣ ኣብ ጥቕሚ ርእሱ ጥራይ ብምትኳር ንሰበይቱ ኼሕጕሳ ደለየ። (ዘፍ. 3:5, 6) ድያብሎስ ንኣዳምን ንሄዋንን ካብቲ ናይ ሓቂ ኣምልኾ ኻብ ዜርሕቖም ንነጀው፡ ንሰባት ኣብ ጥቕሚ ርእሶም ጥራይ ከም ዜተኵሩ ንኺገብሮም ካብ ምፍታን ዓዲ ኣይወዓለን። ንየሱስ ኪፍትኖ ኸሎ እውን ከይተረፈ፡ ነዚ ሜላ እዚ ኺጥቀመሉ ፈቲኑ እዩ። (ማቴ. 4:1-9) ኣብዚ ግዜና፡ ሰይጣን ንሓያሎ ሰባት ብብዙሕ መገድታት ኣብ ጥቕሚ ርእሶም ጥራይ ከም ዜተኵሩ ብምግባር ኣታሊልዎም እዩ። እዚ ኣብ ዓለም ኣስፋሕፊሑ ዘሎ ኣሉታዊ መንፈስ ንዓና እውን ኪጸልወና ስለ ዚኽእል፡ ነዚ ትምህርቲ እዚ ኣጸቢቕና ኸነቕልበሉ ኣሎና።—ኤፌ. 2:2።
4. (ሀ) ኣብዚ እዋን እዚ፡ ነቲ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ኸነወግዶ ንኽእል ዲና፧ ግለጽ። (ለ) እንታይ ሕቶታት ኢና ኽንምርምር፧
4 ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ፡ ምስቲ ኣብ ሓጺን ዝርአ ምራተ ኺመሳሰል ይኽእል እዩ። ሓጺን ንንፋስን ማይን እንተ ተቓሊዑ፡ ኪምርት ይኽእል እዩ። ዝያዳ ሓደገኛ ዚኸውን ግና፡ እቲ ምራተ ነቲ ሓጺን ክሳዕ ዚበልዖ ዕሽሽ ምስ ዚብሃል እዩ። ብተመሳሳሊ፡ ኣብዚ እዋን እዚ፡ ንዘይፍጽምናናን ነቲ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስናን ከነወግዶ ዘይንኽእል እኳ እንተ ዀንና፡ እዚ መንፈስ እዚ ኽሳዕ ክንደይ ሓደገኛ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ንኸየሰንፈና ወትሩ ኽንቃለሶ ኣሎና። (1 ቈረ. 9:26, 27) ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ እንተ ኣልዩና ብኸመይ ክንፈልጥ ንኽእል፧ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ከነማዕብል እንኽእልከ ብኸመይ ኢና፧
ብመጽሓፍ ቅዱስ ጌርካ ባህርይካ መርምር
5. (ሀ) መጽሓፍ ቅዱስ ከም መስትያት ዝዀነ ብኸመይ እዩ፧ (ኣብ ገጽ 7 ዘላ ስእሊ ርአ።) (ለ) ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ እንተ ኣልዩና ምእንቲ ኽንርኢ፡ እንታይ ኢና ኽንገብር ዘይብልና፧
5 ልክዕ ከምቲ ኣካላዊ ትርኢትና ንምምርማር መስትያት እንጥቀም፡ ውሽጣዊ ሰብነትና ንምምርማርን ንዝረኸብናዮ ዝዀነ ይኹን ኣበር ንምእራምን እውን መጽሓፍ ቅዱስ ክንጥቀም ንኽእል ኢና። (ያእቆብ 1:22-25 ኣንብብ።) መስትያት ኪሕግዘና ዚኽእል ብግቡእ እንተ ተጠቒምናሉ ጥራይ እዩ። ንኣብነት፡ ኣብ መስትያት ቍሊሕ ጥራይ እንተ ኢልና፡ ንሓደ ንእሽቶ ግናኸ ተጠማቲ ዝዀነ ኣበር ከየስተብሃልናሉ ኽንሓልፍ ንኽእል ኢና። ወይ ከኣ፡ ንሓደ መስትያት ብሰያፉ እንተ ጠሚትናዮ፡ ምስሊ ኻልእ ሰብ ንርኢ ንኸውን። ብተመሳሳሊ፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ንዝኣመሰለ ኣበራት ንኽንርኢ ምእንቲ ኽንጥቀመሉ፡ ብላዕለ ላዕሊኡ ወይ ጕድለት ካልእ ንምእራይ ኢልና ኸነብቦ የብልናን።
6. ኣብቲ ፍጹም ሕጊ ሓርነት ‘ክንጸንዕ’ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
6 ንኣብነት፡ ቃል ኣምላኽ መዓልቲ መዓልቲ ነንብብ እኳ እንተ ዀንና፡ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ብመጠኑ እውን እንተ ዀነ ነማዕብል ከም ዘሎና ኣይረኣየናን ይኸውን። እዚ ኸመይ ኢሉ ኪኸውን ይኽእል፧ ነዚ ዝስዕብ እሞ ሕሰበሉ፦ ኣብቲ ያእቆብ ብዛዕባ መስትያት ዝሃቦ ኣብነት እተጠቕሰ ሰብኣይ፡ ኣብቲ መስትያት ተጠንቂቕካ ናይ ዘይምጥማት ጸገም ኣይነበሮን። ያእቆብ ብዛዕባ እቲ ሰብኣይ፡ “ገዛእ ርእሱ ይርኢ” ኸም ዝበለ ነስትብህል። ያእቆብ፡ ኣዕሚቝካ ምምርማር ወይ ተጠንቂቕካ ምርኣይ ንዚብል ሓሳብ እተመሓላልፍ ናይ ግሪኽኛ ቓል እዩ ተጠቒሙ። እቲ ሰብኣይ ደኣ እሞ እንታይ ጸገም እዩ ነይርዎ፧ ያእቆብ ኣስዕብ ኣቢሉ፡ “ይኸይድ፡ ብኡብኡ እውን ከመይ ምዃኑ ይርስዕ” በለ። እወ፡ እዚ ሰብ እዚ፡ በቲ ዝረኣዮ ነገር ስጕምቲ ኸይወሰደ፡ ካብቲ መስትያት ርሒቑ እዩ። እቲ ዕዉት ሰብኣይ ግና፡ ‘ኣብቲ ፍጹም ሕጊ ሓርነት ኣተኲሩ ይጥምት’ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብኡ ‘ይጸንዕ’ እዩ። እዚ ሰብኣይ እዚ፡ ንትምህርቲ እቲ ፍጹም ሕጊ ቓል ኣምላኽ ኣብ ግብሪ ብምውዓል ይጸንዕ ደኣ እምበር፡ ዕሽሽ ኣይብሎን እዩ። የሱስ፡ “ኣብ ቃለይ እንተ ጸናዕኩም፡ ብሓቂ ደቀ መዛሙርተይ ኢኹም” ብምባል ተመሳሳሊ ሓሳባት ሂቡ ነይሩ እዩ።—ዮሃ. 8:31።
7. ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ እንተ ኣልዩና ንምፍላጥ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ክንጥቀም እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
7 ስለዚ እምበኣር፡ ነቲ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ንኽትቃለሶ፡ መጀመርታ ንቓል ኣምላኽ ተጠንቂቕካ ኸተንብቦ ኣሎካ። እዚ ኸኣ ቈላሕታ ዜድልዮ ነገራት ንኸተለሊ ኺሕግዘካ ይኽእል እዩ። ግናኸ፡ ካብ ምንባብ ሓሊፍካ ኽትገብሮ ዜድልየካ ነገር እውን ኣሎ። ምርምር ብምግባር ኣዕሚቝካ ዅዓት። ንታሪኽ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኣእምሮኻ ምስ ሓዝካ፡ ‘ኣነ እንተ ዝኸውን እንታይ ምገበርኩ፧ ቅኑዕ ስጕምቲዶ ምወሰድኩ፧’ ኢልካ ብምሕታት ንርእስኻ ኣብቲ ቦታ እቲ ኣእትዋ። ብዝያዳ ድማ፡ ብዛዕባ እቲ ዘንበብካዮ ምስ ኣስተንተንካ፡ ኣብ ግብሪ ኸተውዕሎ ጽዓር። (ማቴ. 7:24, 25) እስከ እምበኣር፡ ነቲ ብዛዕባ ንጉስ ሳኦልን ሃዋርያ ጴጥሮስን ዚገልጽ ታሪኽ ንመርምሮ እሞ፡ ነቲ ታሪኽ፡ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ንኸነማዕብል ብኸመይ ክንጥቀመሉ ኸም እንኽእል ንርአ።
ንጉስ ሳኦል መለበሚ ይኹንካ
8. ሳኦል ምስ ነገሰ ኣብ መጀመርታ እንታይ ኣረኣእያ እዩ ነይርዎ፧ ነዚኸ ብኸመይ እዩ ኣርእይዎ፧
8 ሳኦል ንጉስ እስራኤል፡ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ክሳዕ ክንደይ ሓደገኛ ኪኸውን ከም ዚኽእል፡ መለበሚ ኪዀነና ይኽእል እዩ። ንሱ ኺነግስ ከሎ፡ ትሑትን ዓቕሙ ዚፈልጥን እዩ ነይሩ። (1 ሳሙ. 9:21) ገለ ኻብ እስራኤላውያን ብዛዕባ ንግስነቱ ሕማቕ ብምዝራብ ነቲ ብኣምላኽ እተዋህቦ ስልጣን እኳ እንተ ኣቃለልዎ፡ ኪቐጽዖም ኣይደለየን። (1 ሳሙ. 10:27) ብዘይካዚ፡ ንመምርሒ መንፈስ ቅዱስ ብምቕባል፡ ንእስራኤላውያን ምስ ዓሞናውያን ኣብ ዝገበርዎ ተኸታታሊ ውግእ መሪሕዎም እዩ። እቲ እተረኽበ ዓወት ካብ የሆዋ ኸም ዝዀነ ድማ ብትሕትና ተዛሪቡ እዩ።—1 ሳሙ. 11:6, 11-13።
9. ሳኦል ኣብ ጥቕሚ ርእሱ ጥራይ ኬተኵር ዝጀመረ ብኸመይ እዩ፧
9 ድሕሪ ገለ ግዝያት፡ ሳኦል ንስስዐን ንትዕቢትን ኣብ ልቡ ንኺጥጥዕ ፈቐደሉ። እዚ ኸኣ ልክዕ ከምቲ ንሓጺን ዚበልዖ ምራተ እዩ ዀይንዎ። ንኣማሌቃውያን ኣብ ውግእ ምስ ሰዓሮም፡ ንየሆዋ ኣብ ክንዲ ዚእዘዝ፡ ትምኒት ርእሱ ፈጸመ። ነቲ እተዘምተ ምርኮ፡ ከምቲ ኣምላኽ ዝኣዘዞ ኣብ ክንዲ ዜጥፍኦ፡ ብስስዐ ተደሪኹ ወሰዶ። ብትዕቢት ድማ ንርእሱ ሓወልቲ ኣቘመ። (1 ሳሙ. 15:3, 9, 12) ነብዪ ሳሙኤል ንሳኦል፡ የሆዋ በቲ ዝገበሮ ኸም ዘይተሓጐሰ ምስ ነገሮ፡ ሳኦል ትእዛዝ የሆዋ ኸም ዝሓለወ ብምግላጽን ብዛዕባ ጕድለቱ ንኻልኦት ብምውቃስን ኬመሳምስ ጀመረ። (1 ሳሙ. 15:16-21) ብዘይካዚ፡ ትዕቢት ስለ ዘማዕበለ፡ ንኣምላኽ ኬሐጕስ ዘይኰነስ፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ህዝቢ ኪኸብር እዩ ዚደሊ ነይሩ። (1 ሳሙ. 15:30) ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ምእንቲ ኸነማዕብል፡ ንታሪኽ ሳኦል ከም መስትያት ኽንጥቀመሉ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
10, 11. (ሀ) ተመክሮ ሳኦል ብዛዕባ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ እንታይ እዩ ዚምህረና፧ (ለ) ከም ሳኦል ብሕማቕ መገዲ ንኸይንመላለስ እንታይ ክንገብር ንኽእል፧
10 ቀዳማይ፡ ተመክሮ ሳኦል፡ ኣብ ርእስና እምብዛ ኽንተኣማመን ከም ዘይብልና ይምህረና። ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ፡ ከይሓሰብካ ዚመጽእ ስለ ዘይኰነ፡ ወትሩ ንኸነማዕብሎ ኽንጽዕር ኣሎና። (1 ጢሞ. 4:10) ሳኦል ንእተወሰነ ግዜ ጽቡቕ ባህርያት ነይርዎ፡ ሞገስ ኣምላኽ ድማ ረኺቡ ነበረ፣ ይኹን እምበር፡ ነቲ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ኣይተቓለሶን። ኣብ መወዳእታ፡ የሆዋ ንሳኦል፡ ብዘይምእዛዙ ነዓቖ።
11 ካልኣይ፡ ኣብ ኣወንታዊ ጐድንና ጥራይ ብምትኳር፡ ነቲ ኸነመሓይሾ ዘሎና መዳያት ዕሽሽ ምባሉ ሓደገኛ እዩ። እዚ ልክዕ ከምቲ መስትያት ሒዝካ፡ ኣብ ገጽካ ዘሎ ርስሓት ከየስተብሃልካ፡ ኣብቲ ሓድሽ ክዳንካ ጥራይ ምትኳር ማለት እዩ። ሽሕ እኳ ኸም ሳኦል ብርእስና እምብዛ እንተ ዘይተኣማመንና፡ ንዝዀነ ይኹን ናብ ከም ናቱ ዝኣመሰለ ሕማቕ መገዲ ኺመርሓና ዚኽእል ባህርያት ንኸነወግዶ ኽንጽዕር ኣሎና። ምኽሪ ምስ ዚውሃበና ኸኣ፡ ንተግባራትና ንኸይነመሳምሰሉ፡ ነቲ ጸገም ንኸይነነኣእሶ፡ ወይ ከኣ ነቲ ጕድለት ናብ ካልእ ንኸይነላግቦ ኽንጥቀቕ ኣሎና። ከም ሳኦል ኣብ ክንዲ እንኸውን፡ ተቐበልቲ ምኽሪ ኽንከውንሲ ኣዝዩ ዝሓሸዶ ኸይኰነ!—መዝሙር 141:5 ኣንብብ።
12. ከቢድ ሓጢኣት እንተ ፈጺምና፡ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ኪሕግዘና ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧
12 ከቢድ ሓጢኣት እንተ ፈጺምናኸ እንታይ ኢና ኽንገብር ዘሎና፧ ሳኦል ከቢድ ሓጢኣት ምስ ፈጸመ፡ ክብሩ ስለ ዘተሓሳሰቦ፡ ብመንፈስ ኪሓዊ ኣይከኣለን። ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ እንተ ኣልዩና ግና፡ ብዛዕባ ኽብርና ኸይተጨነቕና ሓገዝ ንኽንደሊ ኽንድረኽ ኢና። (ምሳ. 28:13፣ ያእ. 5:14-16) ንኣብነት፡ ሓደ ሓው ካብ 12 ዓመት ዕድሚኡ ኣትሒዙ ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመት፡ ስእለ ጽዩፍ ብሕቡእ ይርኢ ነበረ። ንሱ ኸምዚ ብምባል ተመክሮኡ የዘንቱ፦ “ብዛዕባ እቲ ዝገብሮ ዝነበርኩ፡ ንብዓልቲ ቤተይን ንሽማግለታትን ምንጋር ኣዝዩ ኸቢዱኒ ነይሩ። ምስ ተኣመንኩሉ ግና፡ ካብ እንግድዓይ ዓብዪ ጾር ዝወረደ ዀይኑ እዩ ተሰሚዑኒ። ኣገልጋሊ ጉባኤ ዀይነ ንኸይቅጽል፡ ካብ ሓላፍነት ምስ ወረድኩ፡ ኣዕሩኸይ ከም ዘሕፈርክዎም ኰይኑ ስለ እተሰምዖም ጕህዮም እዮም። ይኹን እምበር፡ የሆዋ ኻብቲ ስእለ ጽዩፍ እናረኣኹ ዘቕርቦ ዝነበርኩ ኣገልግሎት ንላዕሊ ነዚ ናይ ሕጂ ኣገልግሎተይ ከም ዚሕጐሰሉ እፈልጥ እየ፣ ብዝያዳ ዜገድስ ከኣ ኣረኣእያ የሆዋ እዩ።”
ጴጥሮስ ዘወገዶ ባህርይ
13, 14. ጴጥሮስ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ኸም ዝነበሮ ዘርኣየ ብኸመይ እዩ፧
13 ሃዋርያ ጴጥሮስ፡ ካብ የሱስ ስልጠና ኣብ ዚረኽበሉ ዝነበረ እዋን፡ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ኣርእዩ እዩ። (ሉቃ. 5:3-11) ይኹን እምበር፡ ብእተወሰነ ደረጃ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ነይርዎ እዩ፣ ኪቃለሶ ድማ የድልዮ ነይሩ እዩ። ንኣብነት፡ ሃዋርያ ያእቆብን ሃዋርያ ዮሃንስን ምስ የሱስ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ምርኡይ ቦታ ንኺረኽቡ ኢሎም ምስ ተበላሓቱ፡ ጴጥሮስ ተቘጢዑ እዩ። እተቘጥዓሉ ምኽንያት ከኣ የሱስ ኣቐድም ኣቢሉ ንጴጥሮስ ፍሉይ ተራ ኸም ዚህልዎ ነጊርዎ ስለ ዝነበረ፡ ሓደ ኻብቲ ቦታታት እቲ ንዕኡ ኸም ዚግባእ ገይሩ ስለ ዝሓሰበ ኪኸውን ይኽእል እዩ። (ማቴ. 16:18, 19) ዝዀነ ዀይኑ፡ የሱስ ንያእቆብን ንዮሃንስን ንጴጥሮስን ነቶም ዝተረፉ ሃዋርያትን ኣብ ጥቕሚ ርእሶም ጥራይ ብምትኳር፡ ኣብ ልዕሊ ኣሕዋቶም ‘ከይጕይተቱ’ ኣጠንቂቕዎም እዩ።—ማር. 10:35-45።
14 ሽሕ እኳ የሱስ ንጴጥሮስ ኣተሓሳስባኡ ኼዐሪ እንተ መኸሮ፡ ጴጥሮስ ድሕሪኡ እውን ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ዝነበሮ ኣመለኻኽታ ንኼዐሪ ቓልሲ ኣድልይዎ እዩ። የሱስ ንሃዋርያት ንግዜኡ ጠንጢኖምዎ ኸም ዚሃድሙ ኺነግሮም ከሎ፡ ጴጥሮስ ንኻልኦት ኣትሕት ኣቢሉ ንርእሱ ኽብ ብምባል፡ ንሱ ንበይኑ ጥራይ እሙን ከም ዚኸውን ተዛረበ። (ማቴ. 26:31-33) ብርእሱ እምብዛ ምትእምማኑ ጌጋ እዩ ነይሩ፣ ከመይሲ፡ ኣብታ ለይቲ እቲኣ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ኣየርኣየን። ንገዛእ ርእሱ ኼድሕን ኢሉ፡ ንየሱስ ሰለስተ ሳዕ ኸሓዶ።—ማቴ. 26:69-75።
15. ጴጥሮስ ብሓፈሻኡ ዚሃንጽ ኣብነት ዝገደፈ ብኸመይ እዩ፧
15 ሽሕ እኳ ጴጥሮስ ከምዚ ዝኣመሰለ ቓልስን ድኻምን እንተ ነበሮ፡ ብሓፈሻ ግና ዚሃንጽ ኣብነት ገዲፉ እዩ። ብዝገበሮ ብሕታዊ ጻዕርን ብሓገዝ መንፈስ ቅዱስን፡ ነቲ ኣሉታዊ ባህርያቱ ኣሰኒፉ ርእሰ ግትኣትን ጥቕሚ ርእሳ እትስውእ ፍቕርን ኬርኢ ኽኢሉ እዩ። (ገላ. 5:22, 23) ካብቲ ኣቐዲሙ እተዓንቀፈሉ ፈተናታት ዝያዳ ዚኸብድ ዚመስል ፈተናታት ኪጻወር ክኢሉ እዩ። ንኣብነት፡ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ ቅድሚ ሰባት ምስ ገንሖ፡ ትሕትና ኣርእዩ እዩ። (ገላ. 2:11-14) ምስ ተገንሐ፡ ክብሩ ኸም እተተንከፈ ዀይኑ ስለ ዘይተሰምዖ፡ ኣይተቐየመን፣ እታ ንጳውሎስ ዝነበረቶ ፍቕሪ እውን ኣይነከየትን። (2 ጴጥ. 3:15) እቲ ጴጥሮስ ዝገደፎ ኣብነት፡ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ንኸነርኢ ኺሕግዘና ይኽእል እዩ።
16. ኣብ ኣጸጋሚ ዅነታት፡ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ከነርኢ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
16 ኣብ ኣጸጋሚ ዅነታት እንታይ ከም እትገብር ሕሰብ። ጴጥሮስን ሃዋርያትን ብምስባኾም ምስ ተኣስሩን ምስ ተገርፉን፡ “ምእንቲ ስሙ [ስም የሱስ] ኺሓስሩ ብቑዓት ኰይኖም ስለ እተቘጽሩ” ተሓጒሶም እዮም። (ግብ. 5:41) ንስኻ እውን ንመስጐጕቲ፡ ከም ሓደ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ብምርኣይ፡ ንጴጥሮስ ንኽትመስሎን ኣስኣሰር የሱስ ንኽትስዕብን ኪሕግዘካ ዚኽእል ኣጋጣሚ ጌርካ ኽትርእዮ ትኽእል ኢኻ። (1 ጴጥሮስ 2:20, 21 ኣንብብ።) ከምዚ ዓይነት ኣረኣእያ፡ ካብ ሽማግለታት ዜድሊ ተግሳጽ ኪውሃበካ ኸሎ እውን ከይተረፈ ኺሕግዘካ ይኽእል እዩ። ተግሳጽ ኪውሃበካ ኸሎ ኣብ ክንዲ እትቕየም፡ ኣብነት ጴጥሮስ ስዓብ።—መክ. 7:9።
17, 18. (ሀ) ብዛዕባ መንፈሳዊ ሸቶታትና ንርእስና እንታይ ኢልና ኢና ኽንሓትታ እንኽእል፧ (ለ) ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ከም ዘሎና ዀይኑ እንተ ተሰሚዑና፡ እንታይ ክንገብር ንኽእል፧
17 ንመንፈሳዊ ሸቶታት ብዚምልከት እውን ካብ ኣብነት ጴጥሮስ ክትመሃር ትኽእል ኢኻ። እቲ እተውጽኦ መንፈሳዊ ሸቶታት ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ዜንጸባርቕ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ምርኡይ ኴንካ ንኽትርአ ብዚብል ዕላማ ንኸይትገብሮ ግና ተጠንቀቕ። ስለዚ፡ ‘እቲ ኣገልግሎተይ ንኸመሓይሽ ወይ ንኸዛይድ ዘሎኒ ድሌት፡ ከምቲ ያእቆብን ዮሃንስ ንየሱስ ኪልምንዎ ኸለዉ ዘንጸባረቕዎ፡ ዝያዳ ተፈላጥነት ወይ ስልጣን ንኽረክብ ብዚብል ስምዒት እተለዓዓለ ደዀን ይኸውን፧’ ኢልካ ንርእስኻ ሕተታ።
18 ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ኸም ዘሎካ ዀይኑ እንተ ተሰሚዑካ፡ ኣተሓሳስባኻን ስምዒትካን ንኽትእርም ምእንቲ ኺሕግዘካ፡ ንየሆዋ ለምኖ። ድሕሪኡ፡ ኣብ ክብሪ ርእስኻ ዘይኰነስ፡ ኣብ ክብሪ የሆዋ ንኸተተኵር ጽዓር። (መዝ. 86:11) ብዘይካዚ፡ ተጠማቲ ዘይገብረካ ሸቶታት ከተውጽእ ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት፡ ኣጸጋሚ ዀይኑ ንዚስምዓካ ገሊኡ መዳያት ፍረ መንፈስ ብዝያዳ ንኸተማዕብሎ ኽትጽዕር ትኽእል ኢኻ። ወይ ከኣ፡ ኣብ ኣኼባታት ንዚውሃበካ ኽፍልታት ብትግሃት ትዳሎ እኳ እንተ ዀንካ፡ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ኣብ ምጽራይ ዘሎካ እጃም ግና እተወሰነ እንተ ዀይኑ፡ ነቲ ኣብ ሮሜ 12:16 ዘሎ ምኽሪ ንኽትዓየሉ ሸቶ ኸተውጽእ ትኽእል ኢኻ።—ኣንብብ።
19. ኣብቲ ኸም መስትያት ዝዀነ ቓል ኣምላኽ ክንርኢ ኸለና፡ በቲ እንርእዮ ተስፋ ምእንቲ ኸይንቘርጽ እንታይ ክንገብር ንኽእል፧
19 ኣብቲ ኸም መስትያት ዝዀነ ቓል ኣምላኽ ንርእስና ተጠንቂቕና ኽንርእያ ኸለና፡ ኣብ ጥቕሚ ርእስኻ ጥራይ ናይ ምትኳር መንፈስ ዝኣመሰለ ኣበራት ከም ዘሎና ምስ እነስተብህል፡ ተስፋ ንቘርጽ ንኸውን። ከምዚ እንተ ኣጋጢሙና፡ ነቲ ያእቆብ ዝጠቐሶ ዕዉት ሰብኣይ ንዘክሮ። ያእቆብ፡ እቲ ሰብኣይ ነቲ ዘስተብሃለሉ ጸገም ክሳዕ ክንደይ ቀልጢፉ ኸም ዝፈትሖ ወይ ንዅሉ ኣበራት ከም ዝኣረሞ ኣየጕልሐን፣ ኣብ ክንዳኡስ፡ ‘ኣብቲ ፍጹም ሕጊ ከም ዚጸንዕ’ እዩ ገሊጹ። (ያእ. 1:25) እቲ ሰብኣይ፡ ኣብቲ መስትያት ንዝረኣዮ ነገራት ዘኪርዎን ንኼመሓይሾ ብቐጻሊ ጽዒሩን እዩ። እወ፡ ብዛዕባ ርእስኻ ኣወንታዊ ኣረኣእያ ይሃሉኻ፣ ብዛዕባ ዘይፍጽምናኻ ድማ ሚዛናዊ ኣረኣእያ ኣማዕብል። (መክብብ 7:20 ኣንብብ።) ወትሩ ኣብቲ ፍጹም ሕጊ ኣተኵር፡ ጥቕሚ ርእስኻ ናይ ምስዋእ መንፈስ ንኸተማዕብል ከኣ ጽዓር። የሆዋ ኸምቲ ንሓያሎ ኣሕዋትካ ዝሓገዞም ንዓኻ እውን ኪሕግዘካ ፍቓደኛ እዩ፣ እዚኣቶም ከማኻ ዘይፍጹማት እኳ እንተ ዀኑ፡ ሞገስ ኣምላኽን በረኸቱን ኪረኽቡ ኽኢሎም እዮም።


c: text/html

text:
ርእይቶ መጽሓፍ ቅዱስ
ምስትንታን
“ንብዘሎ ግብርታትካ ድማ ከስተንትኖ፡ ንዕዮኻውን ክምርምሮ እየ።”—መዝሙር 77:12።
ምስትንታን እንታይ እዩ፧
ሰባት እንታይ ይብሉ፧
እተፈላለየ ዓይነት ምስትንታን እኳ እንተ ሃለወ፡ ሓያሎ ዓይነት ምስትንታን ግና ኣብቲ ጥንቲ ዝነበረ ምብራቓዊ ሃይማኖታት እተመስረተ እዩ። ብዛዕባ እዚ ጕዳይ እዚ ዚጽሕፍ ሓደ ጸሓፊ፡ “ንሓደ ነገር ብንጹር ንምርዳእ፡ ኣእምሮ ጥርሑ ኪኸውን ኣለዎ” በለ። እዚ ኣበሃህላ እዚ፡ ንኣእምሮኻ ጥርሑ ጌርካ ኣብ ገለ ቓላት ወይ ስእሊ ምትኳር፡ ውሽጣዊ ሰላምን ኣእምሮኣዊ ንጹርነትን መንፈሳዊ ምስትውዓልን ከም ዜምጽእ ኣብ ዚገልጽ ኣረኣእያ እተመርኰሰ እዩ።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ምሕሳብ ወይ ምስትንታን ኣገዳሲ ምዃኑ ይገልጽ እዩ። (1 ጢሞቴዎስ 4:15) ይኹን እምበር፡ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዜተባብዖ ዓይነት ምስትንታን፡ ንኣእምሮ ጥርሑ ምግባር ወይ ከኣ ንገለ ቓላት ወይ ሓረጋት ምድግጋም ዜጠቓልል ኣይኰነን። ኣብ ክንዳኡስ፡ እቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሱ ዘሎ ምስትንታን፡ ከም ባህርያትን ስርዓታትን ፍጥረታትን ኣምላኽ ብዛዕባ ዝኣመሰለ ጥዑይ ጕዳያት፡ ብዕላማ ኣዕሚቝካ ምሕሳብ ዜጠቓልል እዩ። ሓደ እሙን ኣገልጋሊ ኣምላኽ፡ “ኵሉ ተግባርካ ኤስተንትን፡ ግብሪ ኣእዳውካ እሐስብ አሎኹ” ኢሉ ጸለየ። (መዝሙር 143:5) ብዘይካዚ፡ “ኣብ ዓራተይ ኰይነ እዝክረካ፡ ብግዜ ሓለዋታት ለይቲ ኸኣ ብዛዕባኻ አስተንትን እየ” በለ።—መዝሙር 63:6፡ NW።
ምስትንታን ዚጠቕመካ ብኸመይ እዩ፧
“ልቢ ጻድቕ ዚመልሶ ይሐስብ።”—ምሳሌ 15:28።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧
ጥዑይ ምስትንታን ንውሽጣዊ እንታይነትና ኼመሓይሾ፡ ስምዒትና ንኽንቈጻጸር ኪሕግዘና፡ ከምኡ እውን ንስነ ምግባራዊ ብርታዐና ኼደልድሎ ይኽእል እዩ፣ እዚ ዅሉ ኸኣ፡ ንኣዘራርባናን ንጠባይናን ምስትውዓልን ምርዳእን ይውስኸሉ። (ምሳሌ 16:23) ብዘይካዚ፡ ከምዚ ዓይነት ምስትንታን፡ ሓጐስን ዕግበትን ዘለዎ ህይወት ከም ዚህልወና እዩ ዚገብር። መዝሙር 1:3 ነቲ ብዛዕባ ኣምላኽ ኣዘውቲሩ ዜስተንትን ሰብ ክትገልጾ ኸላ፡ “ንሱ ኸምታ ፍሬኣ በብጊዜኣ እትህብ፡ ቈጽላ ኸኣ ዘይረግፍ፡ ኣብ ወሰን ወሓዚ ማይ እተተኽለት ኦም ይኸውን። ዚገብሮ ዅሉውን ይሰልጦ” ትብል።
ምስትንታን ንናይ ምርዳእን ንናይ ምዝካርን ክእለትና እውን ኬመሓይሾ ይኽእል እዩ። ንኣብነት፡ ብዛዕባ ሓደ መዳይ ፍጥረት ወይ ብዛዕባ ሓደ ርእሰ ነገር መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ እነጽንዓሉ እዋን፡ ብዙሕ ዜደንቕ ሓቅታት ንመሃር ኢና። ብዛዕባኡ ኸነስተንትን ከለና ግና፡ ንሓድሕዱ ብኸመይ ከም ዚራኸብን ምስቲ ቐደም እንፈልጦ ነገራት ብኸመይ ከም ዚተኣሳሰርን ክንግንዘብ ንኽእል ኢና። ስለዚ እምበኣር፡ ልክዕ ከምቲ ሓደ ጸራባይ ነቲ ዚሰርሓሉ ጥረ ነገራት ብሓባር ብምግጥጣም ዚማርኽ ኣቕሓ ኼዳሉ ዚኽእል፡ ምስትንታን ድማ ነቲ ዝፈለጥናዮ እተፈላለየ ሓቅታት፡ ስኒት ብዘለዎ መገዲ ሓደ ኸም ዚኸውን ንኽንገብሮ ኺሕግዘና ይኽእል እዩ።
ንምስትንታን ክንቈጻጸሮ የድልየና ድዩ፧
“ልቢ ኻብ ኵሉ ጐራሕን ኣዝዩ ሕሱምን እዩ፡ መንከ የስተውዕሎ፧”—ኤርምያስ 17:9።
መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ይብል፧
“ካብ ውሽጢ ልቢ ሰብ ዚወጽእ፡ ጐዳኢ ሓሳብ፡ ምንዝርና፡ ስርቂ፡ ቅትለት፡ ዝሙት፡ ስስዐ፡ እከይ፡ ተንኰል፡ ንውርምና፡ ቅንኢ፡ . . . ዕሽነት እዩ።” (ማርቆስ 7:21, 22) ስለዚ እምበኣር፡ ንምስትንታን ልክዕ ከም ሓዊ ኽንቈጻጸሮ ኣሎና። ከምኡ እንተ ዘይጌርና፡ ብሰንኪ ዘይግቡእ ሓሳባት ኣብ ውሽጥና ሕማቕ ትምኒት ኪስዕርርን ካብ ቍጽጽርና ወጻኢ ኪኸውንን ናብ እኩይ ተግባር ኪመርሓናን ይኽእል እዩ።—ያእቆብ 1:14, 15።
በዚ ምኽንያት እዚ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ብዛዕባ “ሓቂ ዘበለ፡ ርዝነት ዘለዎ ዘበለ፡ ጽድቂ ዘበለ፡ ንጹህ ዘበለ፡ ተፈታዊ ዘበለ፡ ጽቡቕ ዚዝረበሉ ዘበለ፡ ሕያውነት ዘበለ፡ ዚንኣድ ዘበለ” ኸነስተንትን እዩ ዜተባብዓና። (ፊልጲ 4:8, 9) ኣብ ኣእምሮና ኸምዚ ዓይነት ሓሳባት ነእቱ እንተ ዄንና፡ ባህ ዜብል ባህርያትን ጥዑም ዘረባን ጽቡቕ ርክብን ኪህልወና እዩ።—ቈሎሴ 4:6።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኢትዮጵያዊያን ሙስሊማት ኣብ ቨርጂኒያ ህዝብዊ ኣኼባ ኣካይዶም
‘’ድምፅና ይሰማዕ’’ብዝብል ካብ ቤት ትምህርትን መስጊድን ኣወልያ ዝተባረሩ መምህራንን መራሕቲ ምስልምናን ከምኡ’ውን ናይ ምስልምና ቀወምቲ ኮሚቴ መንግስቲ ኣብ ምርጫ ጣልቃ ይኣቲ ኣሎ ብዝብል ዝተቓወሙ መራሕቲ፣ጋዜጠኛታትን ካልኦትን ደለይቲ ለውጢ ውልቀሰባትን ዝተኣሰሩ ብዘይኣገባብ እዩ ብዝብል ዝሓለፈ ቀዳም ኣብዚ ኣብ ዋሽንገተን ዲሲን ከባቢኣን ዝነብሩ ሙስሊማት ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዶም።
ኣብ ኣርሊንግተን ቨርጂንያ ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ቤት ትምህርቲ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝነብሩ ሙስሊማት ንፀሎት፣ንምይይጥን ገንዘብ ንምትእኽኻብን ዝሓለፈ ቀዳም ድሕሪ ሰዓት እዮም ተራኺቦም።
ፕሬዝዳንት ትካል ፈረስት ሂጂራ ነጅብ መሓመድ ሎሚ ተኣኪብናሉ ዘለና ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዝካየድ ዘሎ ሰላማዊ ቓልሲ ዘለና ናእዳን ደገፍን ንምግላፅን ኣብ ጎኖምን ኮይንና ድጋፍና እናሃብና ኣጆኹም ንምባል እዩ ኢሎም።
ኣብቲ ኣኼባ ብሓፈሻ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተኣሰሩ መራሕቲ ምስልምናን ንካልኦት ናይቲ ምንቅስቓስ መራሕትን ደገፍ ንምሃብ፣ንዝተጎድኡ ስድራ ድማ ሓገዝ ንምሃብን ኣብዝተኻየደ ምትእኽኻብ ገንዘብ 70 ሽሕ ዶላር ወይ’ውን 1.2 ሚዮን ብር ምትእኽኻቡ እቶም ኣተሓባበርቲ ገሊፆም።
ኣብ ኣርሊንግተን ቨርጂንያ ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ቤት ትምህርቲ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ዝነብሩ ሙስሊማት ንፀሎት፣ንምይይጥን ገንዘብ ንምትእኽኻብን ዝሓለፈ ቀዳም ድሕሪ ሰዓት እዮም ተራኺቦም።
ፕሬዝዳንት ትካል ፈረስት ሂጂራ ነጅብ መሓመድ ሎሚ ተኣኪብናሉ ዘለና ኣብ ውሽጢ ሃገር ንዝካየድ ዘሎ ሰላማዊ ቓልሲ ዘለና ናእዳን ደገፍን ንምግላፅን ኣብ ጎኖምን ኮይንና ድጋፍና እናሃብና ኣጆኹም ንምባል እዩ ኢሎም።
ኣብቲ ኣኼባ ብሓፈሻ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተኣሰሩ መራሕቲ ምስልምናን ንካልኦት ናይቲ ምንቅስቓስ መራሕትን ደገፍ ንምሃብ፣ንዝተጎድኡ ስድራ ድማ ሓገዝ ንምሃብን ኣብዝተኻየደ ምትእኽኻብ ገንዘብ 70 ሽሕ ዶላር ወይ’ውን 1.2 ሚዮን ብር ምትእኽኻቡ እቶም ኣተሓባበርቲ ገሊፆም።


text:
ክፋል 1
ናብ ኣገልግሎት የሱስ ኣብ ዜምርሕ እዋን
“ንሱ ዓብዪ ኪኸውን . . . እዩ።” —ሉቃስ 1:32
ኣብዚ ኽፋል እዚ
ምዕራፍ 1
ካብ ኣምላኽ ክልተ መልእኽቲ መጸ
ገብርኤል መልኣኽ ንምእማኑ ዜሸግር መልእኽትታት ኣምጽአ።
ምዕራፍ 2
የሱስ ገና ኸይተወልደ ኽብሪ ተዋህቦ
ኤልሳቤጥን እቲ ገና ዘይተወልደ ወዳን ንየሱስ ክብሪ ዝሃብዎ ብኸመይ እዮም፧
ምዕራፍ 3
መገዲ ዜዳሉ ተወልደ
ዘካርያስ ብተኣምር ኪዛረብ ምስ ጀመረ፡ ኣገዳሲ ትንቢት ተነበየ።
ምዕራፍ 4
ማርያም ከይተመርዓወት ጠነሰት
ማርያም ንዮሴፍ ካብ ካልእ ሰብ ዘይኰነስ ብመንፈስ ቅዱስ ኣምላኽ ከም ዝጠነሰት ምስ ነገረቶ፡ ንሱ ኣሚንዋዶ፧
ምዕራፍ 5
የሱስ መዓስን ኣበይን ተወሊዱ፧
የሱስ ኣብ ታሕሳስ ከም ዘይተወልደ ብኸመይ ንፈልጥ፧
ምዕራፍ 6
እቲ ኣምላኽ ዘተስፈወሉ ሕጻን
ዮሴፍን ማርያምን ንየሱስ ናብ ቤተ መቕደስ ምስ ወሰድዎ፡ ብዕድመ ዝደፍኡ ኽልተ እስራኤላውያን ብዛዕባ የሱስ ተነበዩ።
ምዕራፍ 7
ቈጸርቲ ኸዋኽብቲ ንየሱስ በጽሕዎ
እቲ ኣብ ምብራቕ ዝርኣይዎ ኰዀብ መጀመርታ ኣብ ክንዲ ናብ የሱስ፡ ናብቲ ቐታሊ ዝዀነ ንጉስ ሄሮድስ ዝመርሖም ስለምንታይ እዩ፧
ምዕራፍ 8
ካብ ሓደ እኩይ ገዛኢ ሃደሙ
ምስ መሲሕ ዚተሓሓዝ ሰለስተ ትንቢት መጽሓፍ ቅዱስ፡ የሱስ ገና ሕጻን ከሎ ተፈጸመ።
ምዕራፍ 9
ኣብ ናዝሬት ዓበየ
የሱስ ክንደይ ኣሕዋትን ኣሓትን እዮም ነይሮምዎ፧
ምዕራፍ 10
የሱስ ምስ ስድራ ቤቱ ናብ የሩሳሌም ተጓዕዘ
ዮሴፍን ማርያምን ንየሱስ ምስ ሰኣንዎ ተሻቐሉ። የሱስ ግና መጀመርታ ኣበይ ኪደልይዎ ኸም ዝነበሮም ብዘይምፍላጦም ተገረመ።
ምዕራፍ 11
ዮሃንስ መጥምቕ መገዲ ኣዳለወ
ገሊኦም ፈሪሳውያንን ሰዱቃውያንን ናብ ዮሃንስ ምስ መጹ፡ ዮሃንስ ኰነኖም። ስለምንታይ፧


text:
ከይተጠዓስካ ምግልጋል
“ነቲ ብድሕረይ ዘሎ እናረሳዕኩ፡ ናብቲ ብቕድመይ ዘሎ ድማ እናተመጣጠርኩ . . . እግስግስ ኣለኹ።”
1-3. (ሀ) ጣዕሳ እንታይ እዩ፧ ብኸመይከ እዩ ዚጸልወና፧ (ለ) ካብ ጳውሎስ፡ ከይተጠዓስካ ንየሆዋ ብዛዕባ ምግልጋል እንታይ ክንምሃር ንኽእል፧
ሓደ ገጣሚ፡ “ካብ ኵሉ እተዘርበ ዀነ እተጻሕፈ ዜጕሂ ቓላት ንላዕሊ፡ እተን፡ ‘ከምዚ ወይ ከምቲ እንተ ዚኸውን ነይሩ’ ዚብላ ቓላት ኣመና ዜጕህያ እየን” ኢሉ ጸሓፈ። እቲ ገጣሚ፡ ጆን ግሪንሊፍ ዊቲ ዀይኑ፡ ብዛዕባ እቲ እንደገና ኣጋጣሚ እንተ ዚውሃበና ብእተፈልየ መገዲ እንገብሮ ዜጣዕሰና ነገራት እዩ ዚገልጽ ነይሩ። “ጣዕሳ” ኺብሃል ከሎ፡ ብዛዕባ እቲ ዝገበርናዮ ወይ ከይገበርናዮ ዝተረፍና ነገራት ዚስምዓና ኣእምሮኣዊ ስቓይ እዩ። ኵላትና ዜጣዕሰና ነገራት ንገብር ኢና። ንስኻኸ ዜጣዕሰካ ነገር ጌርካዶ ትፈልጥ፧
2 ገሊኦም ሰባት ኣብ ህይወቶም ዓብዪ ጌጋ ገይሮም፡ ሕሉፍ ሓሊፎም እውን ከቢድ ሓጢኣት ፈጺሞም እዮም። ገሊኣቶም ከኣ ዝዀነ ይኹን ጌጋ እኳ እንተ ዘይገበሩ፡ እቲ ኣብ ህይወቶም ዝገበርዎ ምርጫ ዝበለጸ እንተ ነይሩ ይጠራጠሩ እዮም። ገሊኦም ሰባት ነቲ ዝሓለፈ ረሲዖም፡ ህይወቶም ኪቕጽሉ ኽኢሎም እዮም። ገሊኣቶም ግና፡ ወትሩ ብዛዕባ እቲ ዝሓለፈ እናሓሰቡ፡ ‘ከምዚ ወይ ከምቲ እንተ ዝገብር ነይረ’ ኢሎም ይሳቐዩ። (መዝ. 51:3) ንስኻኸ ኻበየኖት ኢኻ፧ እንተ ወሓደ ኻብዛ መዓልቲ እዚኣ ጀሚርካ ንኣምላኽ ከይተጠዓስካ ኸተገልግሎ ትደሊዶ፧ ኣብዚ መዳይ እዚ ኽንቀድሖ እንኽእል ናይ ሓቂ ኣብነት ኣሎዶ፧ እወ ኣሎ፣ ንሱ ኸኣ ሃዋርያ ጳውሎስ እዩ።
3 ጳውሎስ ኣብ ህይወቱ፡ ከቢድ ጌጋታትን ጥበባዊ ምርጫታትን ገይሩ እዩ። በቲ ኣብ ዝሓለፈ ዝገበሮ ጌጋታት እኳ እንተ ተጣዕሰ፡ ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ዚከኣሎ ኺገብር ከም ዘለዎ እውን ተማሂሩ እዩ። ካብ ኣብነት ጳውሎስ፡ ከይተጠዓስካ ንየሆዋ ብዛዕባ ምግልጋል እንታይ ክንምሃር ከም እንኽእል እስከ ንርአ።
ዝሓለፈ ታሪኽ ጳውሎስ
4. ሃዋርያ ጳውሎስ እንታይ ዜጣዕሶ ነገራት እዩ ገይሩ፧
4 ጳውሎስ ፈሪሳዊ ኣብ ዝነበረሉ እዋን፡ ዘጣዕሶ ነገራት ገይሩ እዩ። ንኣብነት፡ መራሒ እቲ ኣብ ልዕሊ ደቀ መዛሙርቲ ክርስቶስ ዝወረደ ሓያል መስጐጕቲ እዩ ነይሩ። ከምቲ ጸብጻብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚገልጾ፡ እስጢፋኖስ ሰማእት ካብ ዚኸውን ነዊሕ ከይጸንሐ፡ “ሳውል [ደሓር ጳውሎስ እተባህለ] . . . ኣብ ልዕሊ እታ ጉባኤ ዜስካሕክሕ ተግባር ገበረ። ናብ በቤት እናኣተወ፡ ሰብኡትን ኣንስትን ሰስሒቡ ናብ ቤት ማእሰርቲ የእትዎም ነበረ።” (ግብ. 8:3) ኣልበርት ባርንስ ዚብሃል ምሁር ከም ዝገለጾ፡ እታ “ዜስካሕክሕ ተግባር” ተባሂላ ተተርጒማ ዘላ ናይ ግሪኽኛ ቓል፡ “ነቲ [ሳውል] ናብ መስጐጕቲ ኸም ዚኣቱ ዝገበሮ ቕንኣትን ቍጥዐን እትገልጽ ሓያል መግለጺት እያ።” ባርንስ ኣስዕብ ኣቢሉ፡ “ሳውል ኣንጻር እታ ቤተ ክርስትያን ልክዕ ከም ኣራዊት እዩ ነዲሩ” በለ። ሳውል ውፉይ ኣይሁዳዊ ስለ ዝነበረ፡ ኣምላኽ ንክርስትና ናይ ምጥፋእ ሓላፍነት ከም ዝሃቦ ገይሩ ይኣምን ነበረ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ፡ ንክርስትያናት ብጭካነ ይሰጕጎም፡ ‘ንሰብኡትን ንኣንስትን ድማ ይጥልቐሎምን ከም ዚቐትሎም ይፍክርን ነበረ።’—ግብ. 9:1, 2፣ 22:4። *
5. ሳውል ንሰዓብቲ ክርስቶስ ምስጓጕ ሓዲጉ፡ ብዛዕባ የሱስ ኪሰብኽ ዝኸኣለ ብኸመይ ምዃኑ ግለጽ።
5 ሳውል ናብ ደማስቆ ከይዱ፡ ንደቀ መዛሙርቲ የሱስ ካብ ቤቶም ጐቲቱ እናኣውጽአ ኣብ ቅድሚ እቲ ኣብ የሩሳሌም ዝነበረ ዋዕላ ብምቕራብ ኬቕጽዖም እዩ ሓሲቡ ነይሩ። ይኹን እምበር፡ ኣንጻር ርእሲ ክርስትያናዊት ጉባኤ ይኸይድ ስለ ዝነበረ፡ ኣይቀንዖን። (ኤፌ. 5:23) ናብ ደማስቆ ኺጐዓዝ ከሎ፡ የሱስ ተጓነፎ፣ ብተኣምራዊ ብርሃን ከኣ ዓይኑ ዓወረ። ናብ ደማስቆ ንኪኸይድ፡ ተወሳኺ መምርሒ ኽሳዕ ዚውሃቦ ድማ ኣብኡ ንኺጽበ ተነግሮ። ድሕሪኡ ዘጋጠመ ነገራት ንፈልጦ ኢና።—ግብ. 9:3-22።
6, 7. ጳውሎስ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝገበሮ ኸቢድ ጌጋ ይፈልጦ ኸም ዝነበረ ዚሕብር እንታይ እዩ፧
6 ጳውሎስ ክርስትያን ምስ ኰነ፡ ኣረኣእያኡ ተቐየረ። ነቲ ኣብ ልዕሊ ክርስትያናት ዜውርዶ ዝነበረ መስጐጕቲ ሓዲግዎ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ቀንዲ ተጣባቒ ክርስትና እውን ኰይኑ እዩ። ኰይኑ ግና፡ ጸኒሑ ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ኺገልጽ ከሎ፡ “ቀደም ሰዓቢ ኣይሁድነት ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ንጉባኤ ኣምላኽ ኣመና ኸም ዝሰጐጕክዋን ከም ዘዕኖኽዋን ሰሚዕኩም ኣለኹም” ኢሉ ጸሓፈ። (ገላ. 1:13) ጸኒሑ እውን እንተ ዀነ፡ ኣብተን ናብ ሰብ ቈረንቶስን ናብ ሰብ ፊልጲን ናብ ጢሞቴዎስን ዝጸሓፈን መልእኽትታት፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝገበሮ ዜጣዕስ ነገራት ጽሒፉ እዩ። (1 ቈረንቶስ 15:9 ኣንብብ፣ ፊል. 3:6፣ 1 ጢሞ. 1:13) እቲ ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ዝጸሓፎ ነገራት የሕፍሮ እኳ እንተ ነበረ፡ ነቲ ዝገበሮ ነገራት ሸፋፊኑ ኺሓልፎ ግና ኣይደለየን። ከመይሲ፡ ከቢድ ጌጋ ኸም ዝገበረ ይፈልጥ ነይሩ እዩ።—ግብ. 26:9-11።
7 ፍረድሪክ ፋራር ዝስሙ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ምሁር፡ ብዛዕባ እቲ ሳውል ኣብቲ “ዜስካሕክሕ መስጐጕቲ” ዝነበሮ ግደ ገሊጹ ነበረ። ኣስዕብ ኣቢሉ ኸም ዝገለጾ ድማ፡ ብዛዕባ እቲ ጳውሎስ ኣብ ልዕሊ ክርስትያናት ዘውረዶ ሓያል መስጐጕቲ ኽንሓስብ ከለና ጥራይ ኢና “ነቲ እተሰምዖ ጣዕሳን ነቲ ኻብቶም ጸላእቱ ዝዀኑ ሰባት ዚወርዶ ዝነበረ ላግጽን ክንርድኦ እንኽእል።” ምናልባት ጳውሎስ ንእተፈላለያ ጉባኤታት ኪበጽሐን ከሎ፡ ገሊኦም ንፈለማ እዋን ምስኡ እተራኸቡ ኣሕዋት፡ ‘እቲ ዚሰጕጐና ዝነበረ ጳውሎስ እምበኣር ንስኻ ኢኻ’ ይብልዎ ነይሮም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም።—ግብ. 9:21።
8. ጳውሎስ ብዛዕባ እቲ የሆዋን የሱስን ዘርኣይዎ ምሕረትን ፍቕርን እንታይ ተሰምዖ፧ እዚኸ እንታይ እዩ ዚምህረና፧
8 ይኹን እምበር፡ ጳውሎስ፡ ኣገልግሎቱ ኺፍጽም ዝኸኣለ ሳላ ጸጋ ኣምላኽ ከም ዝዀነ ይግንዘብ ነበረ። ኣብተን ዝጸሓፈን 14 መልእኽትታት፡ ካብ ካልኦት ጸሓፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ ንላዕሊ ነታ ምሕረት ኣምላኽ ዚንጸባረቐላ ባህርይ ኣምላኽ፡ ኣስታት 90 ሳዕ ጠቒስዋ ኣሎ። (1 ቈረንቶስ 15:10 ኣንብብ።) ነቲ እተገብረሉ ምሕረት ኣዝዩ የማስወሉ ስለ ዝነበረ፡ ንሞሳኡ ብተግባር ኬርኢ ይደሊ ነበረ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ፡ ‘ሓለፋ ኻልኦት ሃዋርያት ጸዓረ።’ ህይወት ጳውሎስ፡ ንሓጢኣትና እንተ ተነሲሕናሉን መገድና እንተ ቐዪርናን፡ የሆዋ ብመሰረት መስዋእታዊ በጃ የሱስ፡ ነቲ ኸቢድ ሓጢኣትና እውን እንተ ዀነ ኼወግዶ ኸም ዚኽእል ዜርኢ ንጹር ኣብነት እዩ። እዝስ ነቶም መስዋእቲ ክርስቶስ ንዓታቶም ብውልቂ እንታይ ትርጕም ከም ዘለዎ ንኺርድኡ ዚኸብዶም ሰባት ዚኸውን ከመይ ዝኣመሰለ ጽቡቕ ትምህርቲ ዀን እዩ! (1 ጢሞቴዎስ 1:15, 16 ኣንብብ።) ጳውሎስ ሓያል ሰጓጒ ክርስቶስ እኳ እንተ ነበረ፡ “ዘፍቀረንን ምእንታይ ርእሱ ዘሕለፈን ወዲ ኣምላኽ” ኢሉ ኺዛረብ ከኣለ። (ገላ. 2:20፣ ግብ. 9:5) እወ፡ ጳውሎስ፡ ብጣዕሳ ኸይተወሓጥካ ንየሆዋ ብኸመይ ከም እተገልግሎ ተማሂሩ እዩ። ንስኻኸ ኸምኡ ተማሂርካ ዲኻ፧
ዜጣዕሰካ ነገር ኣሎዶ፧
9, 10. (ሀ) ገሊኦም ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዚጠዓሱ ስለምንታይ እዮም፧ (ለ) ብዛዕባ ዝሓለፈ እዋን ወትሩ ምጭናቕ እንታይ ኬስዕብ ይኽእል፧
9 ዜጣዕሰካ ነገር ጌርካዶ ትፈልጥ፧ ምናልባት ነቲ ኽቡር ግዜኻን ጕልበትካን ኣብ ግጉይ መዓላ ብምውዓል ኣባኺንካዮ ትኸውን። ወይ ከኣ ንኻልኦት ዚጐድእ ነገር ጌርካ ትኸውን። ካልእ እትጠዓሰሉ ምኽንያት እውን ኪህልወካ ይኽእል እዩ። ከምኡ ኺስምዓካ ኸሎ እንታይ ክትገብር ትኽእል፧
10 ብዙሓት ሰባት ይጭነቑ እዮም። ኰይኑ ግና፡ ብቐጻሊ ምጭናቕ፡ ስቓይን ጓህን ጥራይ እዩ ዜስዕብ። ነቲ ጸገማት ድማ ኣይፈትሖን እዩ። ኣብ ሓደ ነነው ነነው ዚብል ሰድያ ዄንካ ናብ ቅድሚት ክትጐዓዝ እኳ እንተ ፈተንካ፡ ጕልበትካ ኻብ ምውዳእ ሓሊፉ ኣብ እትበጽሖ የብልካን። ብተመሳሳሊ፡ ኣብ ክንዲ እትጭነቕ፡ ገለ ኣወንታዊ ስጕምቲ እንተ ወሰድካ፡ ጽቡቕ ውጽኢት ኪህልዎ ይኽእል እዩ። ነቲ ዝበደልካዮ ሰብ ይቕረታ ብምሕታት፡ ርክብካ ኸተመሓይሽ ትኽእል ኢኻ። ካብቲ ጌጋ ንኽትገብር ዝደረኸካ ነገራት ብምርሓቕ ጌጋኻ ኸይትደግም ተጠንቀቕ። ሓድሓደ እዋን ድማ፡ ነቲ ኣብ ህይወትካ ዜጋጥመካ ነገራት ጼርካዮ ኽትነብር ትግደድ ትኸውን። ኰይኑ ግና፡ ጭንቀት ንኣምላኽ ምሉእ ብምሉእ ንኸይተገልግሎ እዩ ዚዓግተካ። ዋላ ሓንቲ ረብሓ እውን የብሉን።
11. (ሀ) ምሕረትን ሳህልን የሆዋ ኽንረክብ እንኽእል ብኸመይ ኢና፧ (ለ) ነቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝገበርናዮ ጌጋታት ብዚምልከት ናይ ኣእምሮ ሰላም ምእንቲ ኽንረክብ፡ ነየናይ ኣምላኻዊ መምርሒ ኢና ኽንስዕብ ዘሎና፧
11 ገሊኣቶም በቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝገበርዎ ጌጋታት ስለ ዚድቈሱ፡ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዋጋ ዘይብሎም ኰይኑ ይስምዖም። ሓጢኣቶም ኣመና ኸቢድ ስለ ዚመስሎም ወይ ከኣ ብተደጋጋሚ ስለ ዝሓጥኡ፡ ምሕረት ኣምላኽ ዘይግብኦም ኰይኑ ይስምዖም ይኸውን። ይኹን እምበር፡ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝገበሩ ይግበሩ ብዘየገድስ፡ ኪንስሑን ኪቕየሩን ይቕረታ ኺሓትቱን ይኽእሉ እዮም። (ግብ. 3:19) የሆዋ ልክዕ ከምቲ ንኻልኦት ዝገበሮ፡ ንዓታቶም እውን ምሕረቱን ሳህሉን ኬርእዮም ይኽእል እዩ። ከመይሲ፡ የሆዋ ነቲ ሓደ ትሑትን ቅኑዕን ሰብ ዜርእዮ ልባዊ ነስሓ ብለውሃት እዩ ዚርእዮ። ነቲ፡ “ኣብ ሓመድን ሓሙዅስትን ኰይነ . . . እንሳሕ [“እጠዓስ፡” NW እግረ ጽሑፍ] አሎኹ” ዝበለ እዮብ ከምኡ እዩ ገይሩሉ። (እዮ. 42:6) ናይ ኣእምሮ ሰላም ክንረክብ እንተ ደሊና፡ ነቲ፡ “ገበኑ ዚኽውል ኣይሰልጦን፡ እቲ ዚናዘዘሉ እሞ ዚሐድጎ ግና ምሕረት ይረክብ” ዚብል ኣምላኻዊ መምርሒ ኽንስዕቦ ኣሎና። (ምሳ. 28:13፣ ያእ. 5:14-16) ስለዚ፡ ሓጢኣትና ንኣምላኽ ክንናዘዝን ይቕረታ ኺገብረልና ኽንጽልን ነቲ ጌጋ ንምእራም ስጕምቲ ኽንወስድን ንኽእል ኢና። (2 ቈረ. 7:10, 11) ከምኡ እንተ ጌርና፡ ምሕረት እቲ ‘ኣዝዩ ይቕረ ዚብል’ ኣምላኽ ክንረክብ ኢና።—ኢሳ. 55:7።
12. (ሀ) ነቲ ጸጸት ዚስምዖ ሕልናና ብዚምልከት፡ ካብ ኣብነት ዳዊት እንታይ ክንምሃር ንኽእል፧ (ለ) የሆዋ ዚጠዓስ ብኸመይ እዩ፧ ነዚ ምፍላጥና ዚሕግዘናኸ ብኸመይ እዩ፧ (ሳጹን ርአ።)
12 ጸሎት ሓይሊ ኣለዎ፣ ብዙሕ ከኣ እዩ ዜስልጥ። ዳዊት ብናይ እምነት ጸሎት ኣቢሉ ውሽጣዊ ስምዒቱ ገሊጹ ነበረ፣ እዚ ኸኣ ኣብ መጽሓፍ መዝሙር ተዓቂቡልና ኣሎ። (መዝሙር 32:1-5 ኣንብብ።) ከምቲ ዳዊት ዝገለጾ፡ ነቲ ጸጸት ዚስምዖ ሕልናኡ ኺጸቕጦ ኺፍትን ከሎ፡ ሓይሉ ይጽንቀቕ ነበረ። ሓጢኣቱ ስለ ዘይተናዘዘ፡ ኣእምሮኣውን ኣካላውን ስቓይ ኣጋጢምዎን ሓጐሱ ስኢኑን እዩ። ምሕረትን ዕረፍትን ኪረክብ ዝኸኣለ ደኣ እሞ ብኸመይ እዩ፧ ሓጢኣቱ ንኣምላኽ ስለ እተናዘዘ እዩ። የሆዋ ድማ ንጸሎት ዳዊት ምላሽ ሃበሉ፣ ከም ቀደሙ ህይወቱ ንኺመርሕን ጠቓሚ ነገር ንኺገብርን ከኣ ኣበራትዖ። ንስኻ እውን ካብ ልብኻ እንተ ጸሊኻ፡ የሆዋ ንልማኖኻ ኸም ዜቕልበሉ ርግጸኛ ኽትከውን ትኽእል ኢኻ። ዝሓለፈ ጌጋታት የጨንቐካ እንተ ኣልዩ፡ ንኽትእርሞ ዚከኣለካ ግበር፣ ሽዑ የሆዋ ይቕረ ኸም ዝበለልካ ኽትተኣማመን ትኽእል ኢኻ።—መዝ. 86:5።
ናብ መጻኢ ጠምት
13, 14. (ሀ) ሕጂ ብዝያዳ ኼገድሰና ዘለዎ እንታይ እዩ፧ (ለ) ህሉው ኵነታትና ንኽንምርምር ኪሕግዘና ዚኽእል ሕቶታት ኣየናይ እዩ፧
13 ንህይወት ምእንቲ ኽንርድኣ፡ ንድሕሪት ምልስ ኢልና ኽንሓስብ ኣሎና፣ ብህይወት ንኽንቅጽል ግና፡ ናብ መጻኢ ኽንጥምት ኣሎና። ስለዚ፡ ብዛዕባ ዝሓለፈ ኣብ ክንዲ እንጭነቕ፡ ብዛዕባ ሎምን ብዛዕባ መጻእን ኢና ኽንሓስብ ዘሎና። ድሕሪ ብዙሕ ዓመታት፡ በቲ ኽንገብሮ እናተገብኣና ኽነሱ ዘይገበርናዮ ነገራት ወይ ከኣ በቲ ሕጂ እንገብሮ ዘለና ምርጫታት ክንጠዓስ ዲና፧ ኣብ መጻኢ ኻብ ጣዕሳ ኺሰትረና ብዚኽእል መገዲ ተኣማንነት ዲና እንመላለስ ዘለና፧
14 ብርቱዕ መከራ ይቐርበሉ ኣብ ዘሎ እዋን፡ ከምዚ ዚስዕብ ብምባል ንርእስና ኽንሓትታ ጥበባዊ እዩ፦ ‘ኣብ ኣገልግሎት ኣምላኽ ዝያዳ ኽገብር ምኸኣልኩዶ ነይረ፧ ኣጋጣሚ ተኸፊቱለይ ከሎ ፈላሚ ዘይኰንኩ ስለምንታይ እየ፧ ኣገልጋሊ ጉባኤ ንኸይከውን ዝዓገተኒ እንታይ እዩ ነይሩ፧ ነቲ ሓድሽ ሰብ ንኽለብስ ናይ ሓቂ ጻዕሪ ገይረዶ፧ ኣብታ የሆዋ ዜዳልዋ ሓዳስ ዓለም ንኽኣቱ እበቅዕ ድየ፧’ እዚ ረዚን ሕቶታት እዚ ኼጨንቐና ዘይኰነስ፡ ንገዛእ ርእስና ንኽንምርምርን ንየሆዋ እቲ ዝበለጸ ንህቦ እንተ ኣሊና ንኸነረጋግጽን ኪሕግዘና ኣለዎ። ከምኡ እንተ ዘይጌርና፡ ጸኒሑ ብዝያዳ ኼጣዕሰና ዚኽእል ህይወት ክንመርሕ ኢና።—2 ጢሞ. 2:15።
በቲ ቕዱስ ኣገልግሎትካ ፈጺምካ ኣይትጠዓስ
15, 16. (ሀ) ብዙሓት ክርስትያናት ንኣገልግሎት ኣምላኽ ኣብ ህይወቶም ቀዳምነት ንምሃብ እንታይ መስዋእትታት እዮም ገይሮም፧ (ለ) ነቲ ንዕዮ መንግስቲ ኣምላኽ ንምቕዳም ዝገበርናዮ ዝዀነ ይኹን መስዋእቲ ኽንጠዓሰሉ ዘይብልና ስለምንታይ ኢና፧
15 ንየሆዋ ብናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ንኸተገልግሎ ኢልካ መስዋእቲ እንተ ጌርካኸ፧ ምናልባት ህይወትካ ዝቐለለ ንምግባርን ንዕዮ መንግስቲ ኣምላኽ ዚኸውን ዝያዳ ግዜ ንምርካብን፡ ነቲ ብዙሕ ኣታዊ ዚርከበሉ ስራሕካ ወይ ነቲ ዕዉት ንግድኻ ኣቋሪጽካዮ ትኸውን። ምናልባት እውን ኣብቲ ኸም ኣገልግሎት ቤት-ኤል፡ ኣህጉራዊ ዕዮ ህንጸት ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ፡ ዕዮ ወረዳ፡ ወይ ሚስዮናውነት ዝኣመሰለ ገሊኡ መዳያት ናይ ምሉእ ግዜ ኣገልግሎት ምእንቲ ኽትካፈል ኢልካ ኣይተመርዓኻን ትኸውን፣ እንተ ተመርዒኻ ድማ ንኸይትወልድ ወሲንካ ትኸውን። እሞኸ ሕጂ ኣብ ኣገልግሎት የሆዋ ብዕድመ ምስ ደፋእካ፡ ነቲ ውሳነኻ ኽትጠዓሰሉ ይግብኣካዶ፧ ዘየድሊ ወይ ከንቱ መስዋእትታት ዝገበርካ ዀይኑ ድዩ ኺስምዓካ ዘለዎ፧ ኣይፋልካን።
16 ንየሆዋ ኣብ ዘሎካ ፍቕርን ነቶም ንዕኡ ኼገልግልዎ ዚደልዩ ሰባት ንኽትሕግዞም ኣብ ዘሎካ ልባዊ ባህግን ተመርኲስካ ኢኻ ወሲንካ። እተፈልየ ናብራ እንተ ትነብር ከም ዚሓይሽ ጌርካ ኣይትሕሰብ። ቅኑዕ ዝዀነ ነገር ከም ዝገበርካ ብምፍላጥ፡ ዓሚቝ ዕግበት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ንየሆዋ ንኸተገልግሎ ዚከኣለካ ስለ ዝገበርካ፡ ክትሕጐስ ትኽእል ኢኻ። ንሱ ነቲ ኣብ ህይወትካ ዝገበርካዮ መስዋእትታት ኣይርስዖን እዩ። ኣብቲ ዚመጽእ ዘሎ ናይ ሓቂ ህይወት፡ ካብቲ ሕጂ ኽትግምቶ እትኽእል ዓስቢ ንላዕሊ ብምሃብ ኪባርኸካ እዩ።—መዝ. 145:16፣ 1 ጢሞ. 6:19።
ብኸመይ ንኣምላኽ ብዘይ ጣዕሳ ኸም እተገልግሎ
17, 18. (ሀ) ጳውሎስ ንኣምላኽ ብዘይ ጣዕሳ ንኼገልግሎ ዝሓገዞ መሰረታዊ ስርዓት እንታይ እዩ፧ (ለ) ብዛዕባ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ዝገበርካዮን ሕጂ እትገብሮ ዘለኻን ኣብ መጻኢ እትገብሮን ኣገልግሎት የሆዋ፡ እንታይ ክትገብር ቈሪጽካ ኣለኻ፧
17 ጳውሎስ ንኣምላኽ ብዘይ ጣዕሳ ንኼገልግሎ ዝሓገዞ መሰረታዊ ስርዓት እንታይ እዩ፧ ብዛዕባ እዚ ኺገልጽ ከሎ፡ “ነቲ ብድሕረይ ዘሎ እናረሳዕኩ፡ ናብቲ ብቕድመይ ዘሎ ድማ እናተመጣጠርኩ፡ ናብቲ ሸቶ ኣቢለ . . . እግስግስ ኣለኹ” ኢሉ ጸሓፈ። (ፊልጲ 3:13, 14 ኣንብብ።) በቲ ሰዓቢ ኣይሁድነት ከሎ ዝገበሮ ጌጋታት ኣይተዋሕጠን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ንዅሉ ጕልበቱ፡ ነቲ ኣብ መጻኢ ዚጽበዮ ሽልማት ናይ ዘለኣለም ህይወት ብቑዕ ኣብ ምዃን ኣውዓሎ።
18 ኵላትና ነቲ ኣብ ቃላት ጳውሎስ ዚርከብ መሰረታዊ ስርዓት ክንትግብሮ ንኽእል ኢና። ብዛዕባ እቲ ኽንልውጦ ዘይንኽእል ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዘጋጠመ ነገራት ኣብ ክንዲ እንጭነቕ፡ ናብቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ኽንመጣጠር እዩ ዚግብኣና። ነቲ ዝሓለፈ ጌጋታትና ኸም ዘይንርስዖ ዘይክሓድ እኳ እንተ ዀነ፡ ወትሩ ንገዛእ ርእስና ኽንወቅስ ግና የብልናን። ነቲ ዝሓለፈ ረሲዕና፡ ሕጂ ብዚከኣለና ንኣምላኽ ከነገልግሎን ኣብቲ ዜደንቕ መጻኢ ኸነተኵርን ንኽእል ኢና።
^ စာပိုဒ်၊ 4 ኣብቲ ሳውል ዘውረዶ መስጐጕቲ፡ ኣንስቲ ብተደጋጋሚ ተጠቒሰን ምህላወን፡ ልክዕ ከምቲ ሎሚ ዚገብራኦ ዘለዋ፡ ኣብ ቀዳማይ ዘመን እውን ንክርስትና ኣብ ምዝርጋሕ ዓብዪ ግደ ኸም ዝነበረን ዚሕብር እዩ።—መዝ. 68:11።


text:
ምዕራፍ ዓሰርተው ሸሞንተ
ጥምቀትን ምስ ኣምላኽ ዘሎካ ርክብን
ክርስትያናዊ ጥምቀት ብኸመይ እዩ ዚፍጸም፧
ንጥምቀት ብቑዕ ንምዃን እንታይ ስጕምትታት ክትወስድ ኣሎካ፧
ሓደ ሰብ ንየሆዋ ገዛእ ርእሱ ዚውፊ ብኸመይ እዩ፧
ክትጥመቕ ዚድርኸካ ፍሉይ ምኽንያት እንታይ እዩ፧
1. ሓደ ኢትዮጵያዊ ኣገልጋሊ ቤተ መንግስቲ ኺጥመቕ ዝሓተተ ስለምንታይ እዩ፧
ኣብ ቀዳማይ ዘመን ዚነብር ዝነበረ ፊልጶስ ዝስሙ ክርስትያን ንሓደ ኢትዮጵያዊ ኣገልጋሊ ቤተ መንግስቲ፡ የሱስ እቲ ተስፋ እተገብረሉ መሲሕ ምዃኑ ኣረጋገጸሉ። እቲ ኢትዮጵያዊ በቲ ኻብ ቅዱሳት ጽሑፋት እተማህሮ ነገር ልቡ ስለ እተተንከፈ፡ ስጕምቲ ወሰደ። “እንሆ ማይ፣ ከይጥመቕከ እንታይ ይኽልክለኒ፧” ኢሉ ብምሕታት ድማ ኪጥመቕ ከም ዚደሊ ገለጸ።—ግብሪ ሃዋርያት 8:26-36።
2. ብዛዕባ ጥምቀት ኣርዚንካ ኽትሓስበሉ ዘሎካ ስለምንታይ ኢኻ፧
2 ነዘን ኣብዛ መጽሓፍ እዚኣ ኣቐዲመን ዘለዋ ምዕራፋት ምስ ሓደ ናይ የሆዋ ምስክር ብሓባር ኴንካ ተጠንቂቕካ እንተ ደኣ ኣጽኒዕካየን፡ ‘ከይጥመቕ እንታይ ይኽልክለኒ፧’ ኢልካ ትሓትት ትኸውን። ክሳዕ እዚ ግዜ እዚ ብዛዕባ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዜተስፍዎ ኣብ ገነት ዚህሉ ናይ ዘለኣለም ህይወት ተማሂርካ ኢኻ። (ሉቃስ 23:43፣ ራእይ 21:3, 4) ብዛዕባ ዅነታት ምዉታትን ተስፋ ትንሳኤን እውን ተማሂርካ ኢኻ። (መክብብ 9:5፣ ዮሃንስ 5:28, 29) ምናልባት እውን ናብቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዚገብርዎ ኣኼባታት ጉባኤ ኼድካ፡ ብናይ ሓቂ ሃይማኖት ብኸመይ ከም ዚመላለሱ እውን ብዓይንኻ ርኢኻ ትኸውን። (ዮሃንስ 13:35) ልዕሊ ዅሉ ኸኣ ምስ የሆዋ ኣምላኽ ብሕታዊ ርክብ ኣማዕቢልካ ኽትከውን ትኽእል ኢኻ።
3. (ሀ) የሱስ ንሰዓብቱ እንታይ ትእዛዝ እዩ ዝሃቦም፧ (ለ) ናይ ማይ ጥምቀት ብኸመይ እዩ ዚፍጸም፧
3 ንኣምላኽ ከተገልግል ከም እትደሊ ብኸመይ ከተርኢ ትኽእል፧ የሱስ ንሰዓብቱ፡ “ኪዱ ኻብ ኵሎም ኣህዛብ . . . እናኣጥመቕኩም ደቀ መዛሙርቲ ግበሩ” በሎም። (ማቴዎስ 28:19) የሱስ ንባዕሉ እኳ ኣብ ማይ ስለ እተጠምቀ ኣብነት ኰይኑ እዩ። ማይ ኣይኰነን ተነጺጉሉ፡ ኣብ ርእሱ ሒደት ማይ እውን ኣይኰነን ፈሲሱሉ። (ማቴዎስ 3:16) እታ “ምጥማቕ” እትብል ቃል ካብታ “ምጥላቕ” ዝትርጉማ ናይ ግሪኽኛ ቃል እያ መጺኣ። እምበኣር፡ ክርስትያናዊ ጥምቀት ኪብሃል ከሎ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ማይ ምጥላቕ ወይ ምጥሓል እዩ ዜመልክት።
4. ኣብ ማይ ምጥማቕ እንታይ የመልክት፧
4 ናይ ማይ ጥምቀት ኵሎም እቶም ምስ የሆዋ ኣምላኽ ርክብ ኪህልዎም ዚደልዩ ሰባት ኬማልእዎ ዘለዎም ብቕዓት እዩ። ጥምቀት ንኣምላኽ ከተገልግል ከም እትደሊ ንሰባት ይሕብር። ፍቓድ የሆዋ ኽትገብር ባህጊ ኸም ዘሎካ ድማ የርኢ። (መዝሙር 40:7, 8) ንጥምቀት ብቑዕ ክትከውን ግና እተወሰነ ስጕምትታት ክትወስድ ኣሎካ።
ፍልጠትን እምነትን የድሊ
5. (ሀ) ንጥምቀት ብቑዕ ክትከውን ዜኽእል ቀዳማይ ስጕምቲ እንታይ እዩ፧ (ለ) ክርስትያናዊ ኣኼባታት ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
5 ድሮ እኳ ቐዳማይ ስጕምቲ ኽትወስድ ጀሚርካ ኣለኻ። ብኸመይ፧ ምናልባት በዚ ብጽቡቕ ኣገባብ እተዳለወ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣቢልካ ንየሆዋ ኣምላኽን ንየሱስ ክርስቶስን ክትፈልጦም ጀሚርካ ኢኻ። (ዮሃንስ 17:3 ኣንብብ።) እንተዀነ ግና፡ ብዙሕ ክትምሃሮ ዘሎካ ነገራት ኣሎ። ክርስትያናት “በቲ ልክዕ ፍልጠት ፍቓዱ [ፍቓድ ኣምላኽ]” ኪምልኡ እዮም ዚደልዩ። (ቈሎሴ 1:9) ኣብቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዚገብርዎ ኣኼባታት ጉባኤ ምእካብ ኣብዚ መዳይ እዚ ብዙሕ እዩ ዚሕግዝ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣኼባታት ምእካብ ኣገዳሲ እዩ። (እብራውያን 10:24, 25) ኣዘውቲርካ ምእካብካ ኸኣ ብዛዕባ ኣምላኽ ዘሎካ ፍልጠት ከተስፍሕ ኪሕግዘካ እዩ።
6. ንጥምቀት ብቑዕ ክትከውን ክንደይ ዚኣክል ፍልጠት እዩ ዜድልየካ፧
6 ልክዕ እዩ፡ ንጥምቀት ብቑዕ ምእንቲ ኽትከውን ንዅሉ እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚብሎ ነገራት ክትፈልጦ ኣሎካ ማለት ኣይኰነን። እቲ ኢትዮጵያዊ ኣገልጋሊ ቤተ መንግስቲ እተወሰነ ፍልጠት እኳ እንተ ነበሮ፡ ንገሊኡ ኽፋል ቅዱሳት ጽሑፋት ኪርድኦ ግና ሓገዝ የድልዮ ነበረ። (ግብሪ ሃዋርያት 8:30, 31) ንስኻ እውን ብተመሳሳሊ ብዙሕ ክትምሃሮ ዘሎካ ነገራት ኣሎ። ከም ሓቂ እኳ ደኣስ ብዛዕባ ኣምላኽ እትምሃሮ ትምህርቲ መወዳእታ የብሉን። (መክብብ 3:11) ቅድሚ ምጥማቕካ ግና እንተ ወሓደ መሰረታዊ ትምህርትታት መጽሓፍ ቅዱስ ክትፈልጥን ክትቅበሎን ኬድልየካ እዩ። (እብራውያን 5:12) እዚ ትምህርትታት እዚ ብዛዕባ ዅነታት ምዉታትን ኣገዳስነት ስም ኣምላኽን መንግስቱን ዘጠቓለለ እዩ።
7. ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እትገብሮ መጽናዕቲ እንታይ ጽልዋ ኼሕድረልካ ኣለዎ፧
7 ይኹን እምበር፡ ቅዱሳት ጽሑፋት፡ “ብዘይ እምነት ከኣ ንኣምላኽ ባህ ከተብሎ ኣይከኣልን እዩ” ስለ ዚብል፡ ፍልጠት ንበይኑ እኹል ኣይኰነን። (እብራውያን 11:6) መጽሓፍ ቅዱስ ገሊኦም ኣብ ጥንታዊት ከተማ ቈረንቶስ ዝነበሩ ሰባት ነቲ ክርስትያናዊ መልእኽቲ ምስ ሰምዑ፡ “ኣመኑን ተጠምቁን” ይብለና። (ግብሪ ሃዋርያት 18:8) ብተመሳሳሊ፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እትገብሮ መጽናዕቲ፡ እቲ መጽሓፍ ብድራኸ መንፈስ ኣምላኽ እተጻሕፈ ቓል ኣምላኽ ምዃኑ እምነት ኬሕድረልካ ኣለዎ። መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ተስፋታት ኣምላኽን ኣብቲ መስዋእቲ የሱስ ዘለዎ ናይ ምድሓን ክእለትን እምነት ኬሕድረልካ ይግባእ።—እያሱ 23:14፣ ግብሪ ሃዋርያት 4:12፣ 2 ጢሞቴዎስ 3:16, 17።
ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ሓቂ ንኻልኦት ምንጋር
8. ነቲ እተመሃርካዮ ንኻልኦት ክትነግር ዚድርኸካ እንታይ እዩ፧
8 ኣብ ልብኻ ዘላ እምነት ምስ ዓበየት፡ ነቲ እተመሃርካዮ ንኻልኦት ክትነግሮም ክትድረኽ ኢኻ። (ኤርምያስ 20:9) ብዛዕባ ኣምላኽን ዕላማታቱን ንሰባት ንምንጋር ሓያል ድራኸ ኺሓድረካ እዩ።—2 ቈረንቶስ 4:13 ኣንብብ።
9, 10. (ሀ) ፈለማ ንመን ኢኻ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ሓቂ ኽትነግር እትኽእል፧ (ለ) ኣብቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዚገብርዎ እተወደበ ስብከት ክትሳተፍ እንተ ደሊኻ እንታይ ኢኻ ኽትገብር ዘሎካ፧
9 ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ሓቂ ብሜላ ንኣዝማድካን ንፈተውትኻን ንጐረባብትኻን ንመሳርሕትኻን ብምንጋር ክትጅምር ትኽእል ኢኻ። ድሕሪ ግዜ፡ ኣብቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዚገብርዎ እተወደበ ስብከት ክትሳተፍ ትደሊ ትኸውን። ኣብቲ ግዜ እቲ ነቲ ጕዳይ ምስቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚምህረካ ናይ የሆዋ ምስክር ንምዝርራብ ኣይትሰከፍ። ኣብ ዕዮ ምስክርነት ንምስታፍ ብቕዓት ኪህልወካ ኸም ዚኽእል እንተ ተገሚቱ፡ ንስኻን መምህርካን ምስ ክልተ ሽማግለታት ጉባኤ ኽትዛራረቡ ኢኹም።
10 እዚ ኸኣ ምስ ገሊኦም ነቲ መጓሰ ኣምላኽ ዚጓስዩ ክርስትያን ሽማግለታት ኣጸቢቕካ ኽትፋለጥ ኪሕግዘካ እዩ። (ግብሪ ሃዋርያት 20:28፣ 1 ጴጥሮስ 5:2, 3) እዞም ሽማግለታት እዚኦም መሰረታዊ ትምህርትታት መጽሓፍ ቅዱስ ከም እተረድኣካ፡ ምስ ስርዓታት ኣምላኽ ተሰማሚዕካ ትመላለስ ከም ዘለኻ፡ ከምኡ እውን ብሓቂ ናይ የሆዋ ምስክር ክትከውን ከም እትደሊ እንተ ተገንዚቦም፡ ዘይተጠምቀ ኣስፋሒ እቲ ብስራት ብምዃን ኣብ ኣገልግሎት ወፍሪ ኽትሳተፍ ከም እትኽእል ኪሕብሩኻ እዮም።
11. ገሊኦም ንኣገልግሎት ወፍሪ ቕድሚ ምብቃዖም እንታይ ለውጢ ኺገብሩ ኣለዎም፧
11 በቲ ሓደ ሸነኽ ከኣ ንኣገልግሎት ወፍሪ ብቑዕ ምእንቲ ኽትከውን ኣብ ህይወትካ እተወሰነ ለውጥታት ክትገብር የድልየካ ይኸውን። እዚ ኸኣ ገሊኡ ምስጢር ጌርካ ሒዝካዮ ዝነበርካ ልማዳት ምሕዳግ እውን የጠቓልል። ስለዚ፡ ዘይተጠምከ ኣስፋሒ ንምዃን ቅድሚ ምሕታትካ፡ ካብ ከም ምንዝርና፡ ስኽራን፡ ሓሽሽ ምውሳድ ዝኣመሰለ ኸቢድ ሓጢኣት ክትርሕቕ ኣሎካ።—1 ቈረንቶስ 6:9, 10፣ ገላትያ 5:19-21 ኣንብብ።
ምንሳሕን ምልዋጥን
12. ንስሓ ኣድላዪ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
12 ንጥምቀት ቅድሚ ምብቃዕካ ኻልእ ተወሳኺ ስጕምትታት ክትወስድ ኣሎካ። ሃዋርያ ጴጥሮስ፡ “ሓጢኣትኩም ምእንቲ ኺድምሰሰልኩም . . . ተነስሑን ተመለሱን” በለ። (ግብሪ ሃዋርያት 3:19) ምንሳሕ ኪብሃል ከሎ ብዛዕባ ኣቐዲምካ ዝገበርካዮ ነገር ካብ ልቢ ምጥዓስ ማለት እዩ። ሓደ ሰብ ብዕሉግ ወይ ብመጠኑ ንጹህ ህይወት የሕልፍ ይንበር ብዘየገድስ ንስሓ የድልዮ እዩ። ስለምንታይ፧ ምኽንያቱ፡ ኵሎም ሰባት ሓጥኣንን ካብ ኣምላኽ ይቕረታ ዜድልዮምን እዮም። (ሮሜ 3:23፣ 5:12) መጽሓፍ ቅዱስ ቅድሚ ምጽናዕካ፡ ፍቓድ ኣምላኽ እንታይ ምዃኑ ኣይትፈልጥን ኔርካ። እሞ ደኣ ምስ ፍቓዱ ምሉእ ብምሉእ ብምስምማዕ ትነብር ኔርካ ኺብሃል ይከኣልዶ፧ እምበኣር፡ ንስሓ ኣድላዪ እዩ።
13. ምልዋጥ እንታይ እዩ፧
13 ደድሕሪ ንስሓ ስዒቡ ዚመጽእ ምልዋጥ ወይ ‘ምምላስ’ እዩ። ናይ ጣዕሳ ስምዒት ጥራይ እኹል ኣይኰነን። ነቲ ናይ ቀደም ናብራ ህይወትካ ነጺግካ፡ ካብ ሕጂ ንደሓር ቅኑዕ ዘበለ ኽትገብር ቈራጽነት ግበር። ቅድሚ ምጥማቕካ፡ ክትንሳሕን ክትልወጥን ኣሎካ።
ብብሕቲ ርእስኻ ምውፋይ
14. ቅድሚ ጥምቀት እንታይ ኣገዳሲ ስጕምቲ እዩ ኺውሰድ ዘለዎ፧
14 ቅድሚ ምጥማቕካ ኻልእ ኣገዳሲ ስጕምቲ ኣሎ። ርእስኻ ንየሆዋ ኣምላኽ ክትውፊ ኣሎካ።
15, 16. ርእስኻ ንኣምላኽ ምውፋይ ኪብሃል ከሎ እንታይ ማለት እዩ፧ ንሰብከ ነዚ ኺገብር ዚድርኾ እንታይ እዩ፧
15 ካብ ልቢ ብዝመንጨወ ጸሎት ኣቢልካ ርእስኻ ንየሆዋ ኣምላኽ ክትውፊ ኸለኻ፡ ንዘለኣለም ንዕኡ በይኑ ውፉይ ክትከውን ኢኻ ቓል እትኣቱ። (ዘዳግም 6:15) ሓደ ሰብ ነዚ ኺገብር ዚደሊ ግና ስለምንታይ እዩ፧ ሓደ ሰብኣይ ምስ ሓንቲ ሰበይቲ ፍቕሪ ንምምስራት ኪቐርባ ይጅምር ንበል። ዝያዳ ብዝፈለጣን ጽቡቕ ባህርያት ከም ዘለዋ ብዝረኣየን መጠን፡ ብዝያዳ ኸኣ ናብኣ ይስሓብ። ድሕሪ ግዜ ኽትምርዓዎ ይሓትታ። ልክዕ እዩ፡ ሓዳር ተወሳኺ ሓላፍነታት ኣለዎ። ፍቕሪ ግና ነቲ ኣገዳሲ ስጕምቲ ኺወስድ ትድርኾ።
16 ንየሆዋ ኽትፈልጦን ከተፍቅሮን ምስ ጀመርካ፡ ብዘይ ገደብ ከተገልግሎ ወይ ብዘይ ቀይዲ ኸተምልኾ ትድረኽ ኢኻ። ዝዀነ ይኹን ነቲ ወዲ ኣምላኽ ዝዀነ የሱስ ክርስቶስ ኪስዕቦ ዚደሊ፡ ‘ርእሱ ኪቐብጽ’ ኣለዎ። (ማርቆስ 8:34) ብሕታዊ ባህግታትናን ሸቶታትናን ነቲ ንኣምላኽ እነርእዮ ምሉእ ተኣዛዝነት ዕንቅፋት ከም ዘይከውን ብምግባር ኢና ገዛእ ርእስና እንቐብጽ። እምበኣር፡ ቅድሚ ምጥማቕካ ፍቓድ የሆዋ ኣምላኽ ምግባር ቀንዲ ሸቶኻ ኪኸውን ኣለዎ።—1 ጴጥሮስ 4:2 ኣንብብ።
ነቲ ጕድለት ከይርከብ ዚሓድረካ ፍርሂ ምስጋሩ
17. ገሊኦም ርእሶም ንየሆዋ ኻብ ምውፋይ ዜድሓርሕሩሉ ምኽንያት እንታይ ኪኸውን ይኽእል፧
17 ገሊኦም ከምዚ ዝኣመሰለ ኸቢድ ስጕምቲ ምውሳድ ስለ ዜፍርሆም፡ ገዛእ ርእሶም ንየሆዋ ኻብ ምውፋይ የድሓርሕሩ እዮም። ርእሶም ዝወፈዩ ክርስትያናት ምስ ኰኑ፡ ብኣምላኽ ተሓተትቲ ኸይኰኑ ይፈርሁ። ጸኒሖም ጕድለት ከይርከቦምን ንየሆዋ ኸየጕህይዎን ስለ ዚፈርሁ፡ ርእሶም ከይወፈዩ ኺጸንሑ ዝሓሸ ዀይኑ ይስምዖም።
18. ገዛእ ርእስኻ ንየሆዋ ኽትውፊ ዚድርኸካ እንታይ እዩ፧
18 ንየሆዋ ፍቕሪ ምስ ሓደረካ፡ ርእስኻ ንዕኡ ንምውፋይን ምስቲ ወፈያኻ ተሰማሚዕካ ንምንባርን ዚከኣለካ ኽትገብር ክትድረኽ ኢኻ። (መክብብ 5:4) ርእስኻ ምስ ወፈኻ፡ ‘ንየሆዋ እትበቅዕ ኴንካ ኽትመላለስን ብዅሉ ንዕኡ ኸተሐጕሶን’ ከም እትደሊ ፍሉጥ እዩ። (ቈሎሴ 1:10) ንኣምላኽ ስለ እተፍቅሮ፡ ፍቓዱ ምግባር ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኸም ዝዀነ ጌርካ ኣይክትርእዮን ኢኻ። ምስቲ ሃዋርያ ዮሃንስ፡ “ፍቕሪ ኣምላኽ ከኣ ትእዛዛቱ ኽንሕሉ እዩ፣ ትእዛዛቱ እውን ከቢድ ኣይኰነን” ኢሉ ዝጸሓፎ ኸም እትሰማማዕ ዜጠራጥር ኣይኰነን።—1 ዮሃንስ 5:3።
19. ርእስኻ ንኣምላኽ ምውፋይ ኬፍርሃካ ዘይብሉ ስለምንታይ እዩ፧
19 ርእስኻ ንኣምላኽ ምእንቲ ኽትውፊ፡ ፍጹም ክትከውን ኣየድልየካን እዩ። የሆዋ ዓቕምኻ ስለ ዚፈልጦ፡ ልዕሊ ዓቕምኻ ኽትገብር ኣይጽበየካን እዩ። (መዝሙር 103:14) ክትዕወት ስለ ዚደልየካ፡ ኪድግፈካን ኪሕግዘካን እዩ። (ኢሳይያስ 41:10 ኣንብብ።) ብምሉእ ልብኻ ብየሆዋ እንተ ተኣሚንካ፡ “ንመገድታትካ ኬቕንዖ” ምዃኑ ርግጸኛ ኽትከውን ትኽእል ኢኻ።—ምሳሌ 3:5, 6።
ወፈያኻ ብጥምቀት ጌርካ ንሰባት ምርኣይ
20. ርእስኻ ንየሆዋ ምውፋይ ብሕታዊ ጕዳይ ኰይኑ ዘይተርፍ ስለምንታይ እዩ፧
20 ብዛዕባ እቲ እተመያየጥናሉ ነገራት ጥራይ ምስ እትሓስበሉ፡ ብብሕትኻ ብጸሎት ኣቢልካ ርእስኻ ንየሆዋ ኽትውፊ ኺሕግዘካ ይኽእል እዩ። ንኣምላኽ ብሓቂ ዜፍቅሮ ዘበለ፡ ኣብ ቅድሚ ሰባት ‘ተኣሚኑ እዩ ዚድሕን።’ (ሮሜ 10:10) ብኸመይ ኢኻ ነዚ እትገብሮ፧
21, 22. ንእምነትካ ኣብ ቅድሚ ሰባት ‘ክትእመን’ እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
21 ነቲ ናይ ጉባኤኻ ኣተሓባባሪ ኣካል ሽማግለታት ክትጥመቕ ከም ዝደለኻ ንገሮ። ንሱ ድማ እተወሰኑ ሽማግለታት ንመሰረታዊ ትምህርትታት መጽሓፍ ቅዱስ ዚሽፍን ሓያሎ ሕቶታት ኪሓትቱኻ ምድላው ኪገብር እዩ። እዞም ሽማግለታት እዚኦም ብቑዕ ከም ዝዀንካ እንተ ተሰማሚዖምሉ፡ ኣብ ዚቕጽል ኣጋጣሚ ኽትጥመቕ ከም እትኽእል ኪነግሩኻ እዮም። * ኣብቲ ስነ ስርዓት ጥምቀት ዚህልወሉ ኣጋጣሚ መብዛሕትኡ ግዜ ትርጉም ጥምቀት ዚገልጽ ዝርርብ ይቐርብ እዩ። ድሕሪኡ፡ እቲ ተዛራባይ ንዅሎም ናይ ጥምቀት ሕጹያት ኣብ ቅድሚ ሰባት ከም ‘እተኣመኑ’ ንምርኣይ ክልተ ቐለልቲ ሕቶታት ይሓትቶም።
22 ርእስኻ ንኣምላኽ ከም ዝወፈኻን ናይ የሆዋ ምስክር ከም ዝዀንካን ዜፍልጠካ ጥምቀት እዩ። ናይ ጥምቀት ሕጹያት ምሉእ ብምሉእ ኣብ ማይ ብምጥሓል ርእሶም ንየሆዋ ኸም ዝወፈዩ ንሰባት የርእዩ እዮም።
ትርጉም ጥምቀት
23. “ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን” ምጥማቕ ኪብሃል ከሎ እንታይ ማለት እዩ፧
23 የሱስ እቶም ደቀ መዛሙርቱ ዘበሉ፡ “ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን” ከም ዚጥመቑ ገሊጹ ነይሩ። (ማቴዎስ 28:19) ከምዚ ኺብሃል ከሎ ሓደ ናይ ጥምቀት ሕጹይ ንስልጣን የሆዋ ኣምላኽን የሱስ ክርስቶስን ኪእመን ኣለዎ ማለት እዩ። (መዝሙር 83:18፣ ማቴዎስ 28:18) ነቲ ናይ ኣምላኽ መንፈስ ቅዱስ ወይ ንጡፍ ሓይሉ ዘለዎ ዕዮን ንጥፈታትን እውን ኪእመን ኣለዎ።—ገላትያ 5:22, 23፣ 2 ጴጥሮስ 1:21።
24, 25. (ሀ) ጥምቀት ንምንታይ የመልክት፧ (ለ) እንታይ ሕቶ እዩ መልሲ ዜድልዮ፧
24 ይኹን እምበር፡ ጥምቀት ኣብ ማይ ምጥላቕ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ትርጉም ኣለዎ። ኣብ ማይ ምጥሓል፡ በቲ ናይ ቀደም ናብራ ህይወትካ ኸም ዝሞትካ የመልክት። ካብ ማይ ምውጻእ ከኣ ፍቓድ ኣምላኽ ንምግባር ከም ዝተንሳእካ የመልክት። ርእስኻ ንየሆዋ ኣምላኽ ደኣ እምበር ንሓደ ዕዮ፡ ንሓደ ዕላማ፡ ንሰባት፡ ወይ ንሓንቲ ውድብ ከም ዘይወፈኻ ዘክር። ወፈያኻን ጥምቀትካን ምስ ኣምላኽ ጥብቂ ርክብ ብምምስራት ናይ ቀረባ ዕርክነት እትጅምረሉ ኣጋጣሚ እዩ።—መዝሙር 25:14።
25 ጥምቀት ንድሕነትካ ውሕስነት ኣይኰነካን እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ፡ “ብፍርሃትን ብምንቅጥቃጥን ድሕነትኩም ፈጽሙ” ኢሉ ጸሓፈ። (ፊልጲ 2:12) ጥምቀት መጀመርታ ጥራይ እዩ። እሞ ደኣ ብኸመይ ኢኻ ኣብ ፍቕሪ ኣምላኽ እትጸንዕ፧ እታ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ መልሲ እዛ ሕቶ እዚኣ ኽትገልጸልካ እያ።
^ ሕ.ጽ. 21 ኣብቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዚገብርዎ ዓመታዊ ዓበይቲ ኣኼባታት ወትሩ ጥምቀት ይካየድ እዩ።


text:
ግምቢ ዘብዐኛ (ሕታም መጽናዕቲ) ግንቦት 2016
እዛ ሕታም እዚኣ፡ ካብ 27 ሰነ ኽሳዕ 31 ሓምለ 2016 ዚጽናዕ ዓንቀጻት መጽናዕቲ ዝሓዘት እያ።
ንፍልልያት ብፍቕሪ ኣደቅሶ
ሸቶኻ እንታይ ኪኸውን ይግባእ፧ ኣብ ክርክር ንምርታዕ፡ ነቲ በዳሊ ጌጋኡ ኸም ዚእመን ንምግባር፡ ወይስ ካልእ፧
“ኪዱ ኻብ ኵሎም ኣህዛብ . . . ደቀ መዛሙርቲ ግበሩ”
ንኣርባዕተ ሕቶታት ዚውሃበን መልሲ፡ ሎሚ ትንቢት የሱስ ዚፍጽሙ ዘለዉ መን ምዃኖም ከተለሊ ይሕግዘካ።
ከመይ ጌርካ ብሕታዊ ውሳነታት ትገብር፧
ቀጥታዊ ትእዛዝ መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ዘይብሉ ዅነታት እንታይ ክንገብር ኣሎና፧
መጽሓፍ ቅዱስ ንህይወትካ ሕጂ እውን ይልውጦዶ ኣሎ፧
ሓደ ናይ የሆዋ ምስክር ንጥምቀት ቅድሚ ምብቃዑ፡ ይጣላዕን ሽጋራ የትክኽን ብዙሕ መስተ ይሰትን ሓሽሽ ይወስድን ነይሩ፣ ነዚ ዅሉ ሓዲግዎ ኼብቅዕ ግና ካልእ ለውጢ ምግባር ከቢድዎ እዩ።
ካብ መሰናድዎታት የሆዋ ምሉእ ብምሉእ ተጠቐም
ካብ ገሊኡ መሰናድዎታት የሆዋ ኸይተጠቐምና ኸም ዜምልጠና ኺገብር ዚኽእል እንታይ እዩ፧
“እቲ ዕዮ ብሕድሪ እተዋህቦም”
ብ1919 ዓለምለኻዊ ጽልዋ ዘሕደረ ዕዮ ተጀመረ።
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
ሓደ ክርስትያን ንሰራሕተኛ መንግስቲ ህያብ ወይ መቝሽሽ ኪህብ ዚግባእ እንተ ዀይኑ ንምፍላጥ እንታይ ኪሕግዞ ይኽእል፧ ሓደ ሰብ ካብ ውገዳ ኸም እተመልሰ ምልክታ ምስ ተነግረ፡ እታ ጉባኤ ኸመይ ገይራ ሓጐሳ ኽትገልጽ ትኽእል፧ ነቲ ኣብ የሩሳሌም ዝነበረ ሓጽቢ ቤት-ዛታ ‘ዜንቀሳቕሶ’ ዝነበረ እንታይ እዩ ነይሩ፧


text:
Erena on Facebook
ክልተ ባንክታት ኣብ ካምፓላ፣ ብቕትለት ኤርትራዊ ነጋዳይ መርመራ ይካየደለን
Radio Erena: 23 December 2016
ኣብ ከተማ ካምፓላ ዝርከባ ክልተ ባንክታት፣ ኣብ ቅትለት ኤርትራዊ ነጋዳይ ዳኒኤል ወልዱ ምትሕብባር ኔሩወን ብዝብል ክሲ መርመራ ይካየደለን ምህላዉ ማዕከናት ዜና ካብ ኡጋንዳ ሓቢረን።
ኣፈኛ ፖሊስ ኡጋንዳ፣ ኣንድሪው ፈሊክስ ካወሲ፣ ስም እተን ባንክታት እኳ እንተዘይጠቐሰ፣ ክልተ ባንክታት ግና ብጉዳይ ቅትለት እቲ ኤርትራዊ ምጽራይ ይካየደለን ከምዘሎ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
ናይ ካፕቴን ማዕረግ ዘለዎ ሓኪም ማንጀኒ ዝተባህለ ኡጋንዳዊ ወትሃደራዊ መኮነን ምስ ክልተ ተሓባበርቱ፣ ብቕትለት ኤርትራዊ ነጋዳይ ተኸሲሶም ኣብ ቀይዲ ከምዝኣተዉ ኣብዚ ሳልስቲ'ዚ ካብ ካምፓላ ዝተፈንወ ዜና ድሕሪ ምርግጋጹ'ዩ፣ ምስጢር ናይ ባንክ ሕሳብ ናይቲ ኤርትራዊ ንዘቃልዓ ክልተ ባንክታት'ውን ምጽራይ ዝካየደለን ዘሎ።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ንግዲ ተዋፊሩ ዝነበረ ወዲ 32 ዓመት ኤርትራዊ መንእሰይ ዳኒኤል ወልዱ፣ ኣብታ ሃገር ዕግርግርን ናዕብን ድሕሪ ምኽሳቱ፣ ህይወቱ ንምድሓን ናብ ኡጋንዳ እኳ እንተምርሐ ካብ 27 ጥቅምቲ ኣትሒዙ ግና ደሃዩ ጠፊኡ።
ድሕሪ ዝተወሰነ መዓልታት ከኣ ሬስኡ ኣብ ቡስያ ኣብ ዝተባህለ ገጠር ኬንያ፣ ኣብ ናይ ሕርሻ ቦታ ተደርብዩ ተረኺቡ።
ፖሊስ ኡጋንዳ ብዝሃቦ ሓበሬታ መሰረት፣ ዳኒኤል ወልዱ ካብ ደቡብ ሱዳን ድሕሪ ምምላሱ፣ ኣብ ናይ ባንክ ሕሳቡ ክልተ ሚልዮን ኤውሮ ከምዘለዎ ዝፈለጠ ኡጋንዳዊ ወትሃደራዊ መኮነንን ክልተ ተሓባበርቱን፣ ናይ ጀርመን ቪዛ ንምርካብ ክሕግዝዎ ምዃኖም ብምትላል'ዮም፣ቀቲሎሞ።
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ዘሎ ምልክን ዕብለላን ናይ ንግድን ወፍርን ዕድላት ዝሰኣኑ ኤርትራውያን ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ኡጋንዳ፣ ኣንጎላ፣ ኮንጎ፣ ሩዋንዳን ካልኦት ሃገራትን ዕዉታት ነጋዶን ኣውፈርቲን ክኾኑ ክኢሎም ምህላዎም ይፍለጥ።
እንተኾነ፣ ኣብ ከም በዓል ጁባን ካምፓላን ብሰንኪ ዘሎ ግኑን ስርቅን ዘረፋን፣ ህይወት እዞም ኤርትራውያን ኣብ ተደጋጋሚ እዋን ኣብ ሓደጋ ክወድቕ'ዩ ዝርአ።
====================


text:
Erena on Facebook
ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ዝርከብዎም ስደተኛታት ክሕግዝ ዝጸንሐ ፈረንሳዊ ገባር-ሰናይ፣ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ተኸሲሱ
Radio Erena: 06 January 2016
ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ካብ ኢጣልያ ናብ ፈረንሳ ኣብ ምስግጋር ክተሓባበር ዝጸንሐ ፈረንሳዊ፣ ብገበን ዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰባት ተኸሲሱ ኣብ ቤት ፍርዲ ከምዝቐረበ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ሓቢረን።
እቲ ሰድሪክ ሄሩ ዝተብሃለ፣ ብሕርሻ ዝናበር ፈረንሳዊ፣ ካብ ኢጣልያ ናብ ፈረንሳ ብባቡርን ካልእ ህዝባዊ መጓዓዝያታትን ምስጋር ንዘይክኣሉ፣ ስደተኛታት ብመንገዲ'ታ ንሱ ዝነብረላ ቁሸት፣ ጎቦታት እናቖራረጸ'ዩ ናብ ፈረንሳ ከስግሮም ጸኒሑ።
ኣብ ጉዕዝኦም ከም ማይ፣ መግብን ክዳንን ዝኣመሰለ መሰረታዊ ነገራት እናቐረበ፣ መብዛሕትኦም ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ዝርከብዎም ኣማኢት ስደተኛታ ካብ ኢጣልያ ናብ ፈረንሳ ብምስግጋሩ፣ መንግስቲ ፈረንሳ "ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰባት" ብምኽሳስ'ዩ፣ ኣብ ደቡባዊ ክፋል እታ ሃገር ኣብ እትርከብ ከተማ ኒስ፣ ኣብ ቤት ፍርዲ ኣቕሪብዎ።
ቤት ፍርዲ ከተማ ኒስ በዚ ቀሪብሉ ዘሎ ክሲ፣ ገበነኛ'ዩ ኢሉ እንተኣሚኑ፣ ክሳብ ዓመት ማእሰርትን 30 ሽሕ ኤሮ መቕጻዕትን ክብይነሉ ይእኽል'ዩ።
እንተኾነ፣ ኣብ መንጎ ኢጣልያን ፈረንሳን ተዓጊቶም ዝርከቡ ስደተኛታት ኣብ ምሕጋዝ ዝነጥፉ ሓያሎ ገበርቲ ሰናይ፣ ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ብመንግስቲ ፈረንሳ ቀሪቡ ዘሎ ክሲ ብምንጻግ፣ ተቓውሞ የካይዱ ኣለዉ።
ሰድሪክ ሂሩ፣ ብዛዕባ'ቲ ተኸሲስሉ ዘሎ ጉዳይ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ምእንቲ ሰብኣዊ ርህራሄ ኢሉ ብዘይዝኾነ ናይ ገንዘብ ክፍሊት ዝገብሮ ብምዃኑ ከምዘይጥዓስን፣ ተመሳሳሊ ጸገም ንዝገጥሞም ስደተኛታት ብፍላይ ከኣ ዜጋታት ኤርትርን ሱዳንን ካብ ምሕጋዝ ከምዘየቋርጽን ገሊጹ።
===================


text:
ዕስክርና ኤርትራ ብመንጽር ዞባዊ ጂኦፖለቲካውን ኤኮኖምያውን ረብሓታት
(Yoel Alem)
ዝኾነት ሃገር፡ ድኻ ትኹን ሃፍታም ብዘየገድስ፡ ንውድዓዊ ኩነታታን ትሕዝቶኣን ዘንጸባርቅ፡ ናይ ገዛእ ርእሳ ፍሉይ ኤኮኖሚያዊ ኣቋውማ ኣለዋ። ኤርትራ ‘ውን ከምኡ።
ኤርትራ፡ ናይ ገዛእ-ርእሳ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ኣለዋ። ማዕድን ኣለዋ። ንሕርሻ ምቹእ መሬት፡ ሰፊሕ ገማግም ባሕርን ክልተ ወደባትን። እቲ ዝያዳ ንኤኮኖሚኣ ዝጸልዎ ረቋሒ ግን፡ ጂኦግራፊያዊ ኣቀማምጣኣ እዩ። ከም ሃገር፡ ኣብ መንጎ ክልተ ናይ ዞባና ቀንዲ ስትራተጂካውያን ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ዝተቀርቀረት እያ – ኣብ መንጎ ቀይሕ ባሕርን ሩባ ኒልን (ሩባ ኣባይ)። እዚ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ዋላ ኤኮኖምያዊ ህይወት ሕብረተሰብና ልዑል ተራ ክጻወት ጸኒሑን ኣሎን።
ጅኦግራፊያዊ ኣቀማምጣ ኤርትራን፡ ንሱ ዘንቅሎ ዞባውን ኣህጉራውን ረብሓን ግጭትን፡ ሕብረተሰብና ኣብ ውግእ ምርኩስ ዝገርብ ኤኮኖሚ (war-based economy) ንኽውንን ዘገድድ እዩ። ሎሚ ዋላ ኣብ ታሪኽ። ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ፋሽሽቲ ጣልያን ከም ኣብነት ክጥቀስ እንተኾይኑ፡ እቲ ሽዑ ኣብ ኤርትራ ዝተኸስተ ኤኮኖምያዊ boom፡ ገዚፍ ክፋሉ ኤኮኖምያዊ ሃብቲ ሮማ ዝፈጠሮ ነበረ። ድጎማ ሮማ፡ ትሕተ-ቅርጽን ንግዳዊ ትካላትን ኢንዱስትሪን ክሃንጽ በቂዑ እዩ። ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድል ‘ውን ክፈጥር ኪኢሉ። መንእሰያት ኤርትራ ድማ ብኣማኢት ኣሽሓት ንኽዕስክሩ ተጌሩ።
እቲ ቀንዲ ፋሽሽቲ ጣልያን ከረጋግጾ ዝደሊ ዝነበረ ዕላማ፡ መግዛእቲ ጣልያን ኣብ ኣፍሪቃ ምስፍሕፋፍ ኮይኑ፡ ንኢትዮጵያ ብሓይሊ ጎቢጥካ ምሓዝ፡ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ተልእኽኡ ነበረ። ነዚ ዕላማ ንምፍጻም፡ መሬት ኤርትራን ህዝባን ኣገደስቲ ረቋሒታት ኔሮም። ኤኮኖምያዊ ድጎማ ሮማ ተጠቂምካ፡ ኤርትራ ከም መደበር ወይ ደጀን ፋሽሽቲ ኮይና ኸተገልግል። ዓቅሚሰብ ድማ፡ ኤርትራዊ መንእሰይ ከም ዓስከርን ባርያን ኮይኑ ነዚ ዕላማ ኣብ ምዕዋት ንኸገልግል ተፈሪድዎ። እምበርከስ እቲ ሽዑ ኣብ ኤርትራ ዝተኸሰተ vibrant ኤኮኖሚ፡ ንሓደ ወራር ወይ ወራራት (ጉዳይ ሊብያን ሶማልን ሓዊስካ) ንምዕዋት ተባሂሉ፡ ኣብ ውግእ ምርኩስ ዝገብር ኤኮኖሚ ኮይኑ፡ ብዓቢኡ ድጎማ ሮማ ዘረጋገጾ ደኣምበር፡ ኣብ ውሽጣዊ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ ኤርትራ ጥራይ ዝምርኮስ ኣይነበረን።
ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ ምስ ኮነት ‘ውን፡ ዳርጋ ብምልኡ ኣብቲ ክፍለ-ግዝኣት ዝካየድ ዝነበረ ኤኮኖምያዊ ምንቅስቃሳት፡ ኣብቲ ኣብ መንጎ ገድልን ስርዓታት ኢትዮጵያን ዝካየድ ዝነበረ ውግእ ምርኩስ ዝገብር እዩ። ብወገን ኢትዮጵያ፡ ኤርትራ ንኸይትፍንጨል፡ እዚ ዘይብሃል ሃብቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ንኽውዕል ተጌሩ። ብወገን ገድሊ ድማ፡ ናይ በዓል ግብጽን መሓዙታን ፔትሮዶላር ኣብ ኤኮኖሚ ኤርትራ ተራ ንኽህልዎ ኮይኑ። ብመንጽር ኤኮኖሚ ክውሰድ እንተኾኑ፡ ኣብዞም 30 ዝኾኑ ናይ ውግእ ዓመታት፡ ኤርትራ ማዕክን ኤኮኖሚያዊ ግጭት ናይዞም ክልተ ዓበይቲ ሓይልታት – ሃብቲ ኢትዮጵያን ዓረባዊ ፔትሮዶላር ግብጽን – ከም ዝኾነት ክንርዳእ ንኸእል። እዋን ዝሑል ኩናት ምንባሩ ‘ውን፡ ተጻረርቲ ወገናት – እስራኤል /ኢምፐሪኣሊዝምን ኮሚኒዝምን – ኣብ ክልተ ጫፋት ናይቲ ግጭት ተሰሪዖም፡ ተራኦም ተጻዊቶም።
ብመንጽር ኣብ ኤርትራ ዝፈሰሰ ሃብቲ ኢትዮጵያ፣ ፔትሮዶላር ግብጽን የዕራብ መሓዙታን፡ ከምኡ ‘ውን ሃብቲ ተጻረርቲ ወገናት ዝሑል ኩናት፡ ብዓቀን ምስ ውሽጣዊ ትሕዝቶ ኤርትራ ክነጻጸር ከሎ ዘራኽብ የብሉን። ውሽጣዊ ሃብቲ ኤርትራ፡ ምስቶም ሽዑ ኣብ መሬት ኤርትራ ዝዋሓዙ ኤኮኖምያዊ ሃብትን ሎጅስቲክስን፡ ንሶም ዝጾርዎ ዓቀን ዕስክርናን ኣጽዋርን ክወዳደር ከሎ ኣዝዩ ድሩት እዩ። ንኽንድኡ ዝኣክል ዕስክርናን ኣጽዋርን፡ እሞ ኸኣ ንነዊሕ ዓመታት፡ ክጸውር ዓቅሚ የብሉን።
ኣብ ኩናት 30 ዓመት፡ ተራ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ፡ ብፍላይ ድማ መንእሰይ እንታይ ኔሩ ንዝብል ሕቶ፡ ዋላ’ኳ እቲ ዕላማ ፍልይ ዝብል እንተኾነ፡ ብመሰረቱ ግን ልክዕ ከም ዘመን ፋሽሽቲ፡ ዕስክርና እዩ። ዕላማ እተን ዓበይትን፡ ቀንዲ ተጻረርትን ዙሑል ኩናት፡ እቲ ሓደ ናይቲ ዓንጻር ወገን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክህልዎ ዝኸእል ፖለቲካዊ ጽልዋ ምዕናውን ምጥፋእን እዩ። ኣብ እዋን ጀማል ዓብደል ናስርን ጃንሆይን፡ እቲ ኢምፐሪያሊዝም ዓለም ምስ ጃንሆይ፡ እቲ ኮሚኒዝም ድማ ምስ ዓብደል ናስር ኔሮም። ጸኒሖም ኣብ እዋን መንግስቱን ኣንዋር ሳዳትን ድማ፡ ወገን ተቀያይሮም።
ብመንጽር ኢትዮጵያን ግብጽን፡ እቲ ዕላማ ብቀንዱ ንኣፍደገ ባሕሪ ዝምልከት እዩ። ብወገን ኢትዮጵያ፡ ንምዕቃብ ኣፍደገ ባሕሪ ዝግበር ቃልሲ ክኸውን ከሎ፡ ብወገን ግብጺ ድማ፡ ኣፍደገ ባሕሪ ካብ ኢትዮጵያ ንምምንዛዕ ዝግበር ጻዕሪ ነበረ። ኣብ ውሽጢ እዚ ኣህጉራውን ዞባውን ጅኦፖለቲካዊ ቁርቁስ፡ ተራ መንእሰይ ኤርትራ፡ ሕጂ ‘ውን ዕስክርና ኔሩ። እቲ ሓደ ሸነኽ ብወገን ገድሊ ከም ዝዕስክር ኮይኑ። እቲ ሓደ ድማ፡ ቅድም ከም ኮማንድስ ኣብ እዋን ጃንሆይ፡ ጸኒሑ ከም ህዝባዊ ሰራዊት ኣብ እዋን ደርጊ ዓስኪሩ። እቲ ኤኮኖሚ ብመሰረቱ ናይ ውግእ እዩ። መንእሰይ ኤርትራ ድማ ዓስኪሩ። ውሑዱ ዘይብሃል ቁጽሪ ‘ውን ንስደት ኣምሪሑ።
ዘበነ ናጽነት ኤርትራ፡ ብመንጽር ኤኮኖሚ፡ ካብቲ ታሪኽዊ ሓቅታት ብዙሕ ዝፍለ ኣይኮነን። ኣብ ውግእ ምርኩስ ዝገብር ኤኮኖሚ እዩ። እወ እተን ናይ መጀመሪያ ውሑዳት ዓመታት፡ ብተዛማዲ እዋን ሰላም ተባሂሉ ክጥቀስ ይከኣል። ናይቲ ዞባ ታሪኻዊ፣ ፖለቲካውን ኤኮኖምያውን dynamics ብግቡእ ንዝፈልጥ ሰብ ግን፡ እቲ ናይ ሽዑ ሰላም፡ ግዝያዊ ጥራይ ምንባሩ ዘማትእ ኣይነበረን። ምኽንያቱ፡ ነቲ ምስ ሩባ ኣባይ ዝተሓሓዝ ናይቲ ዞባ ቀንዲ ጠንቂ ጅኦፖለቲካዊ ግጭት፡ ተወንዙፉ ደኣምበር፡ መሰረታዊ መፍትሒስ ፍጹም ኣይተገብረሉን። ዕለቱ ደኣሉ ዘይተፈልጠ እምበር፡ ሓደ መዓልቲ እቲ ግጭት ናብ ዲቅ ዝበለ ውግእ ክግንፍል ምኻኑ ዘጠራጥር ኣይነበረን።
ብልክዕ፡ ኣብተን ናይ ናጽነት ናይ ሰላም ዓመታት፡ ኤርትራ፡ ኣብ ውግእ ምርኩስ ዘይገብር ኤኮኖሚ ከተማዕብል ኪኢላ ክበሃል ይከኣል። ክፉት ንግዲ ምስ ኢትዮጵያ፡ እሞ ኸኣ ኢትዮጵያ ንናይ ኤርትራ ኣፍደገ ባሕሪ ክትጥቀም ፍቃደኛ ብምኻና፡ ኤርትራ ኣብ ውግእ ምርኩስ ዘይገብር ኤኮኖሚ ንኽትሃንጽ ሓጋዚ ኔሩ ክበሃል ይከኣል። እዚ ግን ብላዕሊ ላዕሊ ክርአ ከሎ’ዩ እምበር፡ ውሽጡ ኣቲኻ እንተ መርሚርካዮ፡ እቲ ሓቂ በንጻሩ እዩ።
ብመጀመርያ ደረጃ፡ ተራ ግብጽን መሓዙታን ኣብ ናጽነት ከም ዘብቅዐ ዘረጋግጽ ወላ ሓንቲ ኣሰር ኣይርከብን። በንጻሩ’ኳ ደኣ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ይኹን ወትሃደራዊ ተቋማት ኤርትራ፡ ዋላ’ውን ስለያ ሻዕብያ፡ ካብ መፈለምታኡ ብሎጂስቲካዊ ድጎማ ግብጽን መሓዙታን ከምዝተሃንጸን፡ ሕጂ ‘ውን ዓመታዊ ብድጎማ ናተን ከም ዝምወል ይጽብጸብ። ሕብረተሰብና ዓመታዊ ኣማኢት ኣሸሓት ከዓስከር ዝኽእል፡ ከምኡ ‘ውን ገዚፍ ወትሃደራውን ስለያውን መሓውር ናይ ምህናጽ ኤኮኖምያዊ ይኹን ሎጂስቲካዊ ዓቅሚ የብሉን። ሎሚ የብሉን። ኣብ ታሪኽ ‘ውን፡ ከምቲ ኣቀዲሙ መብርሂ ዝተዋህበሉ፡ ሃሊዎ ኣይፈልጥን። ካብ ታሪኽና ንመሃሮ እንተሃልዩ፡ ናይ ግዳም ኤኮኖምያውን ሎጂስቲካውን ዓቅሚ ጥራይ ‘ዩ ኣብ ሕብረተሰብና ገዚፍ ዕስክርና ንክህሉ ዘረጋግጽ። ካብዚ ሓቂ ‘ዚ ብምብጋስ፡ እቲ ኣብ እዋን ሰላም፡ ካብ ውግእ ናጻ ዝኾነ ኤኮኖሚ ዝመስል ዝነበረ፡ ብመሰረቱ በንጻሩ ምንባሩ ንምግማት ከቢድ ኣይከምውንን።
ሃገር ምሉእ ብምሉእ ናብ ወትሃደራዊ መዓስከር ተቀይራትሉ ኣብ ዘላ እዋን፡ ስለያዊ መሓውር ሻዕብያ ዝያዳ ሓያልን ፈጣሪ ራዕድን ፍርሕን ኣብ ዝኾነሉ ግዜ፡ ተራ ‘ቲ ካብ ግብጽን መሓዙታትን ዝውሕዝ ዓመታዊ ድጎማ ማዕረ ኽንደይ ምኻኑ ንምግማት ከቢድ ኣይኮነን። እዚ ድጎማ ‘ዚ፡ ኤኮኖሚያዊ ህይወት ኤርትራ እዩ እንተ ተባህለ ምግናን ኣይከውንን። ሕብረተሰብና፡ ብዝኾነ ተኣምር፡ ነዚ ግዙፍ ሓይሊ ዘለዎ ወትሃደራውን ስለያውን ማሓውር ክጸውር ዝኽእል ኤኮኖምያዊ ይኹን ሎጅስቲካዊ ዓቅሚ የብሉን።
ዕላማኡ ካብቲ ኣብ ታሪኽ ዝተራእየ ብዙሕ ዝፍለ ኣይኮነን። ብቀጥታ ምስ ኢትዮጵያን ሩባ ኣባይን ዝተሓሓዝ እዩ። ንኤርትራ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከም ደጀን ወሲድካ፡ ንዕስክርና ዘገልግል ዓቅሚሰብ ሕብረተሰብና ምኻኑ እዩ። ኢትዮጵያ ንሩባ ኣባይ ንምምዕባል ትወስዶ ዝኾነ ተበግሶ፡ ብወገን ኤርትራ ሑሕ እንዳበካ ምፍርራሕን ምቁጽጻርን። ወረ ኣብ ገለ እዋናት ዝውርወሩ ቃላትን፡ ዝፍጸሙ ተግባራትን ክትመዝኖ ከለኻ፡ ንኢትዮጵያ ጭራሽ ፋሕ ፋሕ ክሳዕ ምባል ዝዓለመ ይመሰል። ዕጫ መንእሰይ ኤርትራ እንታይ እዩ ኢልካ ምስ ትሓትት፡ ከምቲ ኣብ ግዜ ፋሽሽቲ ይኹን ድሒሩ ዝነበረ እዋናት፡ ሕጂ’ውን ምዕስካርን ባርያ ምኻንን እዩ። ወይ ከኣ ዋሕዚ ንስደት።
መንእሰይ ኤርትራ ሃገር ገዲፉ ንስደት ምምርሑ፡ ነቲ ቀንዲ ካብ የዕራብ ዝምንጩ ኤኮኖሚያዊ ህይወት ኤርትራ ዝጎድኦ ኣይኮነን። በንጻሩ ‘ኳ ድኣ ሓጋዚ እዩ። ምኽንያቱ፡ ናይ እዋን ዕስክርናኡን ጊላነቱን እስትሕጋግን መፋነውን ካይሓተተ ሃጽ ኢሉ ይጠፍእ ብምህላው፡ ነቲ ኤኮኖሚ ተጽዕኖ ይጎድለሉ ኣሎ ማለት እዩ።
ኣድላይነት መንእሰይ፡ (1) ዓስኪሩ ድዮስ ናይ ስለያ ኮይኑ ኣብ ልዕሊ ፖለቲካን ኤኮኖምን ኢትዮጵያ ሓደጋ ክወድቅ ክሳብ ዝኸኣለ፡ (2) ጊላ ኮይኑ የዕኑድ ስልጣን ሻዕብያ ክቕውም ክሳብ ዝበቅዐ እዩ። ነዚ ዘየድምዕ እንተ ኾይኑ፡ ንስደት እንተወጸ ይምረጽ። ምኽንያቱ፡ ነቲ ኤኮኖሚ ተጽዕኖ ስለ ዝኸውን። እምበኣርከስ፡ ንሻዕብያ ይኹን ግብጺ: ዋሕዚ ኤርትራዊ መንእሰይ ንስደት የሓጉሶም እምበር፡ ዘፍርሖም ወይ ዘጉህዮም ኣይኮነን።
ኣብ ኤርትራ ይኹን ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ንመዓስከሪ ዝኸውን ኤኮኖምያውን ሎጅስቲካውን ዓቅሚ ደኣሉ ክሰኣን ዝኽእል እምበር፡ ዝዕስክር ተሳኢኑ ኣይፈልጥን። ሎሚ ዋላ ኣብ ታሪኽ። ዋላ ኤርትራውያን መንእሰያት እንተ ተወድኡ፡ ኢትዮጵያውያን ከም በዓል ግንቦት 7 ይኹኑ ደምሒት ክህልው ስለዝኾኑ፡ ሕጽነት ክዕስክር ዝኽእል ዓቅሚ ሰብ የለን።
ብዘይ ፍቃድ ሻዕብያ፡ መንእሰይ ንስደት ክወጽእ የብሉን ዝብል ሕጊ ኣሎ። እዚ ሕጊ ‘ዚ ስለ ዘሎ፡ እሞ ኸኣ ብጥብቂ ስለ ዝፍጸም፡ ሻዕብያ መንእሰያት ንስደት ከምርሑ ኣይደልን እዩ ዝብል እምነት ዘለዎም ውሑዳት ኣይኮኑን። እዚ ሕጊ ‘ዚ ግን መንእሰያት ንኸይወጹ ኣይኮነን ኣብ ግብሪ ዝውዕል። እንታይ ደኣ፡ ርእሱ ዝኸኣለ ስልቲ ካብ ሕብረተሰብና መመልጠጢ ገንዘብ እዩ።
ሓሽሽ ወይ ድራግ፡ ብሕጊ ኣብ ዝተኸልከለሉ እዋን፡ ዋጋኡ ኣዝዩ ይኸብር። ምውጻእ ካብ ኤርትራ ብሕጊ ኣብ ዝተኸልከለሉ እዋን ድማ፡ ፍልሰት ደቂ ሰባት ዋጋኡ ሰማይ ይዓርግ። በኸምዚ ኣገባብ፡ እቶም ኣብ ፍልሰት ደቂ ሰባት ዝተዋፈሩ መኮንናት ሻዕብያ ተጠቀምቲ ይኾኑ። ስለዚ እቲ መንእሰይ ዓዲ ገዲፉ ክኸይድ ምድላዩ ንሻዕብያ ይኹን ነቲ ቀንዲ ኤኮኖሚያዊ ህይወት ኤርትራ ሓላል እዩ። ናይ መዓስከሪኡ እስትሕካግ ክሓትት ዝግብኦ መንእሰይ፡ በንጻሩ ገንዘቡ ንመኮንናት ሻዕብያ ከፊሉ ካብ ዓዲ ከም ዝፋኖ ይግበር። ብተወሳኺ፡ ካብ ስደት ሰሪሑ ንዓዲ ዝልእኾ ገንዘብ’ውን መሊሱ ሓላል። ንሻዕብያ ካብ ተጽዕኖ ቤተሰብ እቲ መንእሰይ ይገላግሎ። እምበኣርከስ፡ ፍልሰት መንእሰይ ንስደትል ነቲ ቀንዲ ኤኮኖሚያዊ ህይወት ኤርትራ፡ መሊሱ የሓይሎ እምበር ዝጎድኦ ኣይኮነን።
እቲ ሕቶ፡ እዚ ናይ ኤርትራ ኤኮኖሚያዊ ሚዛን (balance) ከመይ ጌሩ ይሕቆንን ይቅየርን ዝብል ይኸውን። ንሕና ከም ኤርትራውያን ብዙሕ ነገር ክንገብር ንኽእል ኢና። ኣንጻር ሻዕብያ ዘተኮረ ፖለቲካዊ ምንቅስቃሳት ክንገብር ንኽእል ኢና። ክግበር ‘ውን ጸኒሑን ኣሎን። ካብ ዲያስፖራ ዝርከብ ገንዘብ ‘ውን ከም ዝቋረጽ ክግበር ይከኣል ይኸውን። ሓደ ሓቂ ግን ኣሎ። ንበይኑ፡ ነቲ ቀንዲ መንኮርኮር ኤኮኖሚ ኤርትራ ከነናቃንቆ ኣይኽእልን። ምኽንያቱ፡ ኣብ ውሽጣዊ ሃብቲ ሕብረተሰብና ምርኩስ ዝገብር ስለ ዘይኮነ።
ገንዘብ ዲያስፖራ ይኹን ዕደና ቢሻ፡ ብሓፈሻኡ ‘ውን ዘሎ ውሽጣዊ ሃብቲ ሕብረተሰብና ተደማሚሩ፡ ብመንጽር እቲ ቀንዲ ኤኮኖሚያዊ ህይወት ኤርትራ ኣዝዩ ደቂቅ እዩ። ስለ ዝኾነ ድማ፡ ካብ ፎርምላ ኤኮኖሚ ኤርትራ ቀኒስካዮም ማለት፡ ‘ቲ ቀንዲ ኣብ ውግእ ምርኩስ ዝገብር ኤኮኖሚ ይሕቆን ማለት ኣይኮነን። ኣብ ልዕሊ ሻዕባያ ተቀሚጡ ዘሎ ዓለምለኻዊ ኤኮኖምያዊ ማዕቀብ ‘ውን፡ ነቲ ካብ ግብጽን መሓዙታን ዝውሕዝ ድጎማ ዝምልከት ኣይኮነን። ክሳብ ነዚ ድጎማ ‘ዚ ክበትኽ ዘይዓለመ ድማ፡ ኣስናኑ ዝጎረፈ ማዕቀብ ኮይኑ ‘ዩ ክቅጽል። እምበኣርከስ፡ ሚዛን ኤኮኖምያዊ ስርርዕ ኤርትራ ዝቅየር፡ ብዓቢኡ በቲ ኢትዮጵያ እትወስዶ ስጉምቲ እዩ።
ኢትዮጵያ ትወስዶ ስጉምቲ ክበሃል ከሎ፡ ኢትዮጵያ ንሻዕብያ ካብ ስልጣን ንምእላይ ወትሃደራዊ ስጉምቲ ከም ምውሳድ ዝርድእዎ ብዙሓት እዮም። እዚ ስትራተጂ ግን፡ ሓደገኛ ሳዕቤን ክህልዎ ይኽእል። backfire ብምግባር፡ ነቲ ኣብ ውግእ ምርኩስ ዝገብር ኤኮኖሚያዊ ህይወት ኤርትራ፡ ክሳብ ንጥዕና ኢትዮጵያ ኣብ ሓደጋ ከውድቅ ዝኽእል፡ መሊሱን ብተዓጻጻፍን ናይ ምሕያል ተኽእሎ ኣሎዎ። ታሪኽ ‘ውን ነዚ ሓቂ ‘ዚ እዩ ከም ቀንዴል ዘብርሃልና።
ዋላ’ውን ወትሃደራዊ ስጉምቲ ኢትዮጵያ ንሻዕብያ ብውግእ እንተሰዓሮ፡ ነቲ ቀንዲ ኤኮኖሚያዊ ሓይሊ ግን፡ ስዒርዎ ማለት ኣይኮነን። ሓይሊ ግብጺ፡ ኣብ ጥፍኣት ሻዕብያ፡ ሓድሽ ሻዕብያ ንምስራሕ ዓቅሚ የብሉን ዝብል መን እዩ? በዓል ኢሰያስ እኮ፡ ራኢ የብሎም ሕልሚ፡ ካብ ኣብ ውግእ ምርኩስ ዝገብር ኤኮኖሚ ኤርትራ፡ ሎሚ ይኹን ኣብ እዋን ገድሊ፡ ከም ዑሱባት ነጋዶ ኮትሮባንድ፡ ብውልቂ ዝኸሰቡ እዮም። ኣብ እንግድዐ ተጋዳላይ ከሲቦም፡ ኣብ እንግድዐ ዋርሳይ ከምኡ፡ ገና ድማ ተወሳኺ ክኸስቡ ዝሕልኑ ዘለው ዕሱባት ነጋዶ እዮም። መቸም ኢሰያስን ጉሩፕኡን ዕቁር ሚልዮናት ገንዘብ የብሎምን ኢሉ ዝኣምን የዋህ ጥራይ እዪ። እምበኣርሲ፡ ሓይሊ ግብጺ ሓደሽቲ ነጋዶ ኮትሮባንድ ንምስራሕ ዓቅሚ የብሉን ዝብል መን እዩ? ድሮ ‘ኳ፡ መዋሊቶም ግብጺ ዝበሃሉ፡ ቃላትን ኑዛዜን ሻዕብያ ከም ዳዊት ዝደግሙ ናይ ትምክሕቲ ሓይሊታት፡ ኣብ ደምበ ተቃውሞ ከም ዘለው ይጽብጸብ። እምበኣርከስ፡ ብኢትዮጵያ ዝውሰድ ወትሃደራዊ ስጉምቲ፡ ሳዕቤኑ ሓደገኛ ናይ ምኳን ተኽእሎ ከም ዘለዎ ምግንዛብ የድሊ።
ኢትዮጵያ ትወስዶ ስጉምቲ ዝብል ኣዘራርባ፡ ወትሃደራዊ ዘይኮነ፡ ብኻልእ መገዲ ክውሰድ ይግባእ። ንምቅያር ኤኮኖምያዊ ሚዛን ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ ሓደ ዓብይን ታሪኻውን ስራሕ ንከተፈጽም ተኽእሎ ኣለዋ። ንሩባ ኣባይ ምሉእ ብምሉእ ናይ ምዕጋት ዓቅሚ ከተጥሪ ክትቃለስ ኣለዋ። ዲጋ ህዳሴ ንሩባ ኣባይ ምሉእ ብምሉእ ክዓግት ዘይክእል እንተኾይኑ፡ ካልእ ተወሳኺ ዲጋ ክህነጽ ይግባእ። ከምዚ ብምግባር፡ ንህዝቢ ግብጺ እቲ ንሕና ብሰንኪ ተኸታተልቲ ስርዓታቶም ንሓልፎ ዘሎና መከራ፡ ብማይ ጽምኢ ክፍደይዎ ከም ዝኽእሉ ዘዘኻኽር መልእኽቲ የቕርብ። ግብጻውያን ማይ ክጸምኡ ዝምነ ኤርትራዊ ይኹን ኢትዮጵያዊ ኣጓኒፉኒ ኣይፈልጥን። የግዳስ ክሳብ ሎሚ ኣተሓሳስባኦምን ኣካይዳኦምን ከም ዝቀየሩ ዘርኢ ብዘረባ ይርከብ እዩ፡ ብግብሪ ግን ዋላ ሓንቲ ምስክር የለን።
ኢትዮጵያ ንሩባ ኣባይ ምሉእ ብምሉእ ናይ ምዕጋት ዓቅሚ ምስ ዝህልዋ፡ ንግብጺ ካብ ኤርትራ ይኹን ቀርኒ ኣፍሪቃ ጠቅሊላ ኢዳ ንኽትስሕ ከትግደዳ ትኽእል። ከም ካሕሳ ውን፡ እንተ ወሓደ ንኤርትራ demilitarize and democratize ኣብ ምግባር ግብጺ ኣወንታዊ ተራ ክትጻወት ይግባእ። ክሳብ ኢትዮጵያ ዓቅሚ ክትድልብ ዘይከኣለት ግን፡ ንግዜኡ ኣብ ምክልኻል ክትጽመድ ምኳና ዘጠራጥር ኣይኮነን። እቲ “ተመጣጣኒ ግብረመልሲ” ዝብል፡ ኣብ ልዕሊ ሻዕብያ ዘተኮረ መርገጺ ኢትዮጵያ ቅቡል እዩ። ብተወሳኺ፡ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዘራኽብ መደባት ዝያዳ ክስራዕን ክስረሓሉን ይግባእ።
ብወገን ኢትዮጵያውያ የሕዋት፡ ናይ ኤርትራ ጉዳይ ንኤርትራውያን ጥራይ ዝምልከት ‘ዩ ዝብል የዋህ መርገጽን ርድኢትን ዘሎ ይመስል። እዚ ድማ ነቲ እግሩ ዝብኢ እንዳበልዖ ከሎ፡ “ሱቅ በሉ፡ እቲ ዝብኢ እግረይ ይበልዓኒ ኣሎ” ዝብል ዘረባ የዋሃት የዘኻኽረካ። እዚ ጉዳይ፡ ሽሕ’ኳ ሎሚ ኣብ ኤርትራውያን ዝወርድ ዘሎ ኣደራዕ ዕስክርናን ጊላነትን እንተ ኾነ፡ እቲ ቀንዲ ታርጌቱ ኢትዮጵያን ኢትዮጵያውያንን ምኳኖም ክዝንጋዕ የብሉን።
ኢትዮጵያውያን የሓዋት፡ ኣብ ዝኾነ ኣንጻር ሻዕብያ ብኤትራውያን ዝግበር ምንቅስቃሳት ደገፎምን ተሳትፎኦምን ብምዕዛዝ፡ ከሓይልዎ ይግባእ። ብተወሳኺ፡ ርክብ ህዝቢ-ምስ-ህዝቢ ንምሕያል፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝያዳ ደገፍ ምእንቲ ክገብር፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጻውዒት፡ ኣድላዩ እንተኾይኑ ‘ውን ተጽዕኖ ክገብሩ ይግባእ። እዚ ኹሉ ዝግበር፡ እቲ ኤኮኖሚያዊ ሓይሊ ኤርትራ፡ ኣብ ባይታ ከምጽኦ ንዝኽእል ፖለቲካዊ ጽልዋ ንምምካን እዩ። በዚ መገዲ ድማ፡ ንበዓል ግብጽን መሓዙታን ሓደ መልእኽቲ የብጽሕ። ኤኮኖሚያዊ ድጎማ፡ ገንዘባውን ፖለቲካውን ክሳራ እምበር፡ ኣብ ባይታ ዘምጽኦ ለውጢ ከም ዘየለ ንኽኣምናን፡ ብኡ ኣቢለን ድማ ፖሊሲኣን ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ይኹን ቀርኒ ኣፍሪቃ ንኽልውጣ ምግዳድ እዩ።
ብወገን ኤርትራውያን፡ ማዕረ እቲ ኣንጻር ሻዕብያ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ፡ ኢትዮጵያ ምእንቲ ንሩባ ኣባይ ንምዕጋት ዝኸውን ዓቅሚ ከትውንን፡ ከነተባብዕን ክንድግፍን ይግባእ። ብተወሳኺ፡ ነቲ ርክብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዝጠልብ፡ ንሩባ መረብ ካብ ምልክት ጽልኢ፡ ናብ ምልክት ሰላምን ሕውነትን ንምልዋጥ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ፡ ክንድግፍን ክንሕግዝን ይግባእ። ምኽንያቱ፡ እዚ ዳሕረዋይ ‘ዩ ‘ቲ መሰረታውን ዘላቅን ለውጢ ኣብ ኤርትራ ይኹን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከረጋግጽ ዝኽእል።
**************
* The author Yoel Alem can be reached at yoelalem@gmail.com or facebook or twitter


text:
1ዓካሪ፤ ኑኡኒ ፂሉሞ ዴንቄሢ ጉሙርቂሢና ማዔሢሮ ኑ ጎዳ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዛሎና ፆሲና ዎላ ኑኡኮ ኮሹሞ ዓኣኔ። 2ዒዛ ዛሎና ሃሢ ኑ ዓኣ፥ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊፆይዳ ጉሙርቂሢና ኑ ጌላኒ ዳንዳዔኔ፤ ፆሲና ዎላ ቦንቺንታያ ኑ ማዓንዳሢሮ ሃጊ ማዓንዳ ዎዞና ኑ ዎዛዻኔ። 3ዬያና ሌሊቱዋንቴ ኑኡኮ ሜታሢናኣ ኑ ዎዛዻኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ሜቶይዳፓ ዶዲሢ ጴዻሢ ኑ ዔራኔ፤ 4ዶዲሢ ሜቶ ዳንዳዔያ ማዔሢ ዔርዛኔ፤ ዬካፓ ሃጊ ማዓንዳ ዎዛ ጴዻኔ። 5ኑም ዒንጊንቴ ዓያኖ ጌኤዦ ዛሎና ፆሲ ናሹማ ዒና ኑኡኮ ሚርጌና ዓኣሢሮ ዒ ሃሢ ዒንጌ ሃጊ ማዓንዳ ዎዛ ኑና ቦርሲሱዋሴ። 6ቤርታ ኑ ላቤያ ማዒ ዓኣንቴ ፆሲ ማሊ ጌሤ ዎዶና ኪሪስቶሴ ጎሞ ዓሶ ዛሎ ሃይቄኔ። 7ፂሎ ዓሲ ዛላሮ ጌዒ ሃይቃንዳ ዓሲ ዴንቃኒ ሚርጌ ሜቶኬ፤ ጋዓንቴ ኮሺ ዓሲ ዛላ ሃይቃኒ ጫርቃይ ጎዖንቴ ጴዻንዳያ ናንዳኔ። 8ጋዓንቴ ኑኡኒ ጎሜናታንቴ ኪሪስቶሴ ኑ ዛሎ ሃይቄኔ፤ ዬይያ፦ ፆሲ ኑና ናሽካ ናሹማ ኮሺ ዼኤፒ ማዔሢ ዔርዛኔ። 9ዓካሪ፤ ኑኡኒ ፂሌሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ሱጉፆ ዛሎና ማዔቴ፥ ባሼና ፆሲ ጎሪንታፓ ኑ ዓታንዳሢ ዒዛ ዛሎናኬ። 10ኑኡኒ ፆሲና ሞርኬ ማዒ ዓኣዖ ዒዛኮ ናዓሢ ሃይቦና ዒዛና ዎላ ኑ ቡኬኔ፤ ሓሢያ ኑኡኒ ፆሲና ዎላ ቡኬሢኮ ጊንጻ ዒዛኮ ናዓሢ ናንጎ ዛሎና ባሼ ኑ ዻቃንዳኔ። 11ዬያ ሌሊቱዋንቴ ኑና ቡኩሴ፥ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዛሎና ፆሲ ማዼ ባኮሮ ኑ ዎዛዻኔ። 12ፔቴ ዓሲ ዛላና ጎሜ ዓጮ ጌሌም፥ ጎሜ ዛላና ሓይቢ ሙኬኔ፤ ዬይያ፦ ዓሲ ቢያ ጎሜ ማዼሢሮ ሓይቢ ዓሲ ቢያ ሄሌኔ። 13ዎይቲ ጌዔቴ ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጋ ዒንጊንታንዳሢኮ ቤርታ ጎሜ ዓጫ ዓኣኔ፤ ማዔቴያ ዎጌ ባኣ ዎዴና ጎሜ ጎሜኬ ጌይንቱዋሴ። 14ጋዓንቴ ዓዳሜ ጉዲ ዎጌ ዻቢ ጎሜ ማዺባኣዞንሢያ ዓይሱዋዖ፥ ሓይቢ ዓዳሜፓ ዓርቂ ሙኪ ሙሴ ሄላንዳኣና ዓሲ ቢያይዳ ቢታንቶ ዴንቄኔ። ዬይ ዓዳሜ ሃጊ ሙካንዳ ኪሪስቶሴኮ ማላታ ማዔኔ። 15ጋዓንቴ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊጻ ዓሢኮ ጎሞይዳፓ ባሼኬ፤ ፔቴ ዓሲ ጎሜ ዛላና ሚርጌ ዓሲ ሃይቄሢጉዲ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊፆ ማዔ፥ ፔቴ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዛሎና ጴዼ ዒንጊጻ ሚርጌ ዓሶም ዑሣ ዓኣሢ ዒንጊንቴኔ። 16ዬያጉዲ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊጾኮ ዓኣፓ ዓሢኮ ጎሞ ዓኣፓፓ ባሼኔ፤ ፔቴ ዓሲ ጎሜ ዛላ ዒንጊንቴ ዎጌ ሜቶ ዒኪ ሙኬኔ፤ ሚርጌ ጎሞ ዛሎና ዒንጊንቴ ፆሲ ኮሹሞ ዒንጊጻ ጋዓንቴ ፂሉሞ ዒኪ ሙኬኔ። 17ፔቴ ዓሲ ዻቢንቲ ዛላና ሓይቢ ዓሲ ቢያይዳ ቢታንቶ ዴንቄኔ፤ ጋዓንቴ ዬያፓ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ማዼሢ ባሼኬ፤ ዬይያ፦ ፔቴ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዛሎና ፆሲኮ ሚርጌ ኮሹሞ ዒንጊፆ ዴንቂ ፂሌ ዓሳ ቢያ ሃይቢ ባሺ ናንጊና ናንጋንዳኔ። 18ዓካሪ፤ ፔቴ ዓዳሜ ጎማ ሜቶ ዎጌ ዓሲ ቢያይዳ ዔኪ ሙኬያ ማዔቴያ፥ ፔቴ ኪሪስቶሴኮ ፂሉሞ ማዻ ሚርጌሢ ሜቶይዳፓ ኬሲ ናንጊ ዒንጋንዳኔ። 19ዓዳሜኮ ዓይሢንቱዋዖ ዓቲጾ ዛሎና ሚርጌ ዓሳ ጎሜና ማዔሢጉዲ፥ ኪሪስቶሴኮ ዓይሢንቲጾ ዛሎና ሚርጌ ዓሳ ፂላንዳኔ። 20ዎጌ ሙኪጾና ዻቢንቲ ሚርጌኔ፤ ጋዓንቴ ዻቢንታ ሚርጌሢዳፓ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊጻ ዑሣ ዓኣዼ ሚርጌኔ። 21ዬይ ያዺ ማዔሢ ጎሜ ሃይቢ ዛላና ካኣታዼሢጉዲ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊጻ ኑ ጎዳሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዛሎና ጴዻ ናንጊና ናንጊ ፂሉሞ ዔኪ ሙኪሢና ካኣታዻንዳጉዲኬ።
Copyright
Learn More


text:
1ዒንሢ ባኣኮይዳ ኪሪስቶሴ ጉሙርቂጾና ዶዲቱዋ፥ ላቤ ዓሲ ዓኣቶ ናሹሞና ዒዛ ዓዓርቁዋቴ፤ ኮይሱዋ ጎይሢና ዒዛኮ ላቤ ማሊፆይዳ ዎጊፖቴ፤ 2ፔቴ ዓሲኮ ጎሙርቂጻ፡- “ቢያ ባኣዚ ሙይንታኒ ኮይሳያኬ” ጋዓያ ማዓኒ ዳንዳዓኔ፤ ኪሪስቶሴ ጉሙርቂጾና ዶዲባኣሢ ጋዓንቴ ሙዓኒ ቱኮናያ ሃሣ ዜርቆና ሳኣሚ ሌሊ ሙዓያ ናንዳኔ፤ 3ዬያሮ ጉቤ ባኮ ሙዓሢ ሙዑዋኣሢ ቦሆፓ፤ ቱኮ ባኮ ሙዓሢ ጉቤ ባኮ ሙዓሢ ዑፃ ኮይሱዋ ጎይሢና “ዻቤኔ” ጌይ ዎጎፓ፤ ዎይቲ ጌዔቴ ዒዛሲያ ፆሲ “ኮሺኬ” ጌዔሢሮኬ። 4ዓካሪ ሜሌ ዓሲም ማዻሢ ዑጻ ዎጋንዳያ ኔም ኮይሱዋሴ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ ዒዚ ሎኦሜቴያ ዔቄቴያ ዒዛኮ ጎዳ ዔራፓኣዓቴም ኔ ባኣዚቱዋሴ፤ ዒዛኮ ጎዳሢ ዒዛ ዔቂሳኒ ዳንዳዓሢሮ ዶዲ ዒ ዔቃንዳኔ። 5ዬያጉዲ ሃሣ፦ “ፔቴ ኬላ ባጎ ኬላፓ ባሼ ቦንቺንታያኬ” ጌይ ማላይ ናንዳኔ፤ ባጋሢ ሓሣ፦ “ቢያ ኬላ ሄኮ ቦንቺንታኒ ኮይሳኔ” ጌይ ማላይ ናንዳኔ። ዓካሪ ዬያጉዴ ባኮ ቢያይዳ ፔቴ ፔቴሢ ፔ ማሊፆ ዱማሲ ዔራንዳያ ኮይሳኔ። 6ፔቴ ኬሎ ሜሌ ኬላፓ ባሼ ማሂ ቦንቻያ ዓኣቶ ዬያ ዒ ማዻሢ ጎዳ ቦንቾም ጌዒኬ፤ ቢያ ባኮ ሙዓሢ ጎዳ ቦንቾም ጌዒ ሙዓኔ፤ ሙዓ ሙዖሮዋ ፆሲ ዒ ጋላታኔ። ቢያ ሙዖ ሙዑዋኣሢያ ፆሲ ቦንቾም ጌዒ ሙዑዋሴ፤ ዒ ሙዑዋዖ ሃሺፆና ፆሲ ጋላታኔ። 7ኑ ጊዳፓ ዖና ማዔቴያ ፔኤሮ ናንጋያና ፔኤሮ ሓይቃይ ባኣሴ፤ 8ኑኡኒ ናንጌቴያ ጎዳ ዬሱሴም፥ ኑኡኒ ሓይቄቴያ ጎዳ ዬሱሴምኬ፤ ዬያሮ ኑ ናንጌቴያ ሓይቄቴያ ጎዳ ዬሱሴሮኬ። 9ዓይጎሮ ጌዔቴ ኪሪስቶሴ ሓይቂ ሓይባፓ ዔቄሢ ሼምፖና ናንጋ ዓሶና ሓይቄቴያ ናንጊና ናንጋ ዓሶኮ ጎዳ ማዓኒኬ። 10ሂዴቴ ፔቴይ ሜሌሢ ዑጻ ዓይጎሮ ኮይሱዋ ጎይሢና ዎጋይ? ሃሣ ፔቴሢ ባጋሢ ዓይጎሮ ቦሃይ? ኑኡኒ ቢያሢ ፆሲ ዎጎ ዎጋ ቤዞ ሺኢካንዳኔ፤ 11ዎይቲ ጌዔቴ ጎዳ፦ “ታኣኒ ናንጊና ባይቁዋ ፆሲኬ፤ ዓሲ ቢያ ታ ቤርታ ጉምዓቲ ፔ ዻንጎና ታ ፆሲ ማዔሢ ማርካዻንዳኔ” ጋዓኔ ጌይንቲ ፃኣፒንቴሢሮኬ። 12ዬያሮ ኑ ፔቴ ፔቴሢ ኑ ማዾ ዛሎ ፆሲ ቤርቶ ሺኢኪ ኬኤዛንዳኔ። 13ዓካሪ ኑ ጊዳፓ ፔቴይ ባጋሢዳ ኮይሱዋ ጎይሢና ዎጊጾ ሃሾንጎ፤ ሓሣ ዓሲ ዹቂሲ ጎማሲሳ ባኣዚ ማዺሢዳፓ ካፒንቶንጎ። 14ጎዳ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዓሲ ታ ማዔ ጎይጾና ሙኡዚዳ ሙይንታኒ ኮይሱዋ ሙኡዚ ባኣሢ ታ ዔሬኔ፤ ጋዓንቴ ፔቴ ዓሲ ፔቴ ባኣዚ “ሙይንታኒ ኮይሱዋ ባኣዚኬ” ጌዒ ማላያ ማዔቴ ዬና ባኬላ ዒዛም ሙይንታኒ ኮይሱዋ ባኣዚኬ። 15ሙኡዚ ዛላና ኔ ዒሻሢ ኔ ማሊሺ ዖዪሳያ ማዔቴ ናሹሞና ዒዛና ኔ ናንጋያቱዋሴ፤ ዬያሮ ኪሪስቶሴ ዒዛም ሓይቄ ዓሢ፥ ኔ ሙዓ ሙዖ ዛሎና ጎማሲ ባይዚፖ። 16ዓካሪ ዒንሢም ኮሺ ማዔ ባኮ ሜሌ ዓሳ ቦሃንዳጉዲ ማሂፖቴ። 17ፆሲ ካኣቱማ ዓያና ጌኤሺ ዛሎና ጴዻ ፂሉሞ፥ ኮሹሞና ዎዛና ማዓንዳኣፓዓቴም ሙኡዚና ዑሺና ዛላ ባኣዚቱዋሴ። 18ዬያ ዱማሲ ዔሪ ኪሪስቶሴም ማዻ ዓሲ ፆሲ ዎዛሳንዳኔ፤ ዓሲ ቤርቲዳኣ ጋላቲንቴያ ማዓንዳኔ። 19ዬያሮ ኮሹሞ ጴዻያ ሓሣ ዎሊያ ሴካና ሃንጋና ዶዲሻያ ማዔ ባኣዚ ኑ ማዾም። 20ሙኡዚ ዛላና ፆሲ ማዾ ኑ ባይዚባኣቴ ኮሺኬ፤ ሙኡዚ ቢያ ሙይንታኒ ኮይሳያኬ፤ ጋዓንቴ ሜሌ ዓሲ ዹቂ ጎማሲሳ ሙኡዚ ሙዒሢ ዻቢንቲኬ። 21ዓሲ ዹቂ ዻቢሻ ባኣዚ ማዔቴ ዓሽኪ ሙዒሢንታ ዳጋሢ ዑሺንታ ሃሣ ዬያጉዴ ሜሌ ባኮዋ ሃሺጻ ቃራኬ። 22ዓካሪ፤ ዬያ ኔኤኮ ጉሙርቂጾ ኔኤና ፆሲና ሌሊ ዔራያ ማዖንጎ፤ ዓይጎሮ ጌዔቴ “ፒዜኬ” ጌይ ዒ ማዻ ባኮ ዒና ዒዛኮ “ኔ ዻቤኔ” ጎዑዋ ዓሲ ጋላቲንቴያኬ። 23ሙኡዚ ዓልቲ ዓልቲ ሙዓ ዓሲ ጋዓንቴ ጉሙርቂሢና ዒ ሙዑዋኣሢሮ ፆሲ ዒዛይዳ ሜቶ ሄሊሳንዳኔ፤ ዎይቲ ጌዔቴ ጉሙርቂሢና ማዺንቲባኣ ባኣዚ ቢያ ጎሜኬ።
Copyright
Learn More


text:
ካብ ተሃድሶ ቦናፓርቲዝም ናብ ተሃደሶ ፀቢብነት፤ ወድዓውነት ዶ ወይስ መኣዝን ምስሓት?
1/ መእተዊ
ውድባት ብፍላይ ከኣ ገዛእቲ ውድባት ኣብ ምዕባለ ፓለቲካዊ ጉዕዝኦም ፈተንቲ መድረኻት ክገጥምዎም ከለው ውሱን ወይከኣ ሙሉእ ምትዕርራያት ክገብሩ ግድን እዩ፡፡ ሙሉእ ምትዕርራይ (ተሃድሶ) ወይ ውን ውሱን መጠነኛ ለውጢ ክሳለጥ ዝውስን ከኣ እቲ ዘጋጥም ነቲ ፓርቲ ንቕድሚት ከይኸይድ ዝሓንቕ ማሕለኻ ይኸውን፡፡ ምናልባት ኣብ ቀፃሊ ምርመራን ፈተነ ጥዕናን ዝርከቡ ውድባት ነገራት ኣቐዲሞም ምስ ዝሪኡ፤ መስርሕ ፓለቲካ ዝመርሕዎ ፖለቲካል ቁጠባ ኣዝዩ ፈታኒ ዝኾነ ሳዕቤን ከይፈጠረሎም ፀገማቶም ሰለዘማእዝኑ በበግዚኡ ተመለላእቲ ለውጥታት እንዳምፅኡ ይቕፅሉ፡፡ ብኻልእ ገፅ ከኣ በበግዚኡ ዝፍጠሩ ፀገማት ከይተፈትሑ ብምትራፎም ምንቁልቃል ኣንሳዕሪሩ ንህልውና ውድብን ዝመርሕዎ ሕ/ሰብን ፈታኒ ምስ ዝኸውን ናይ ግድን ናብ ተሃደሶ ክኣትዉ ይግደዱ፡፡
ብዛዕባ ተሃድሶ ኮነ መጠነኛ ምትዕርራይ ክንዛረብ ከለና ካልእ ክለዓል ዝኽእል ነጥቢ ዛዕባ መበገሲ ናይቲ ለውጢ እዩ፡፡ ኣብ ውሽጠ ውድብ ዝፍጠር ናይ መሪሕነት ግርጭት ወይ ከኣ ምክፍፋል ሓደ መበገሲ ክኸውን ይኽእል፡፡ ሓፈሻዊ ማሕበራዊ፣ ፓለቲካውን ቁጠባውን ምዕባለታት ሓደ ሕ/ሰብ ወይ ሃገር ዝፈጥረዎ ፅልዋታት ስዒቡ ውን ደጋዊ ጠለብ ለውጢ ክኾኑ ይኽእሉ፡፡ ዝበዝሕ ግዜ ግን ናይ መሰመር ወይ ድማ ስነሓሳብ ደውታ ከጋጥም ከሎ ተሃድሶ ናይ ግድን የድሊ፡፡ ካብኡ ወፃኢ ኣብ መሰመርን ስነሓሳብን ኣፈላላይ እንተዘየለ መጠነኛ ምትዕርራያት ልሙዳት ኣብ መብዛሕቲኡ ውድባዊ ዝራኣዩ ክሰታት እዮም፡፡
ኣብዚ ክረኣይ ዝግብኦ ነጥቢ ናይ መስመር ተሃድሶ ክበሃል ከሎ ሰነሓሳባዊ ዕንክሊል ተፈጢሩ እቲ ውድብ ክመርሕን ክትግብርን ናብዘይኽእለሉ ደረጃ ወሪዱ ደውታ ከጋጥም ከሎ ማለት እዩ፡፡ መብዛሕቲኡ ግዜ ናይ መስመር ተሃድሶ ኣብ ወየንቲ ውድባት ብደረጃ መሪሕነት ዝፍጠር ሓቀኛ ምትሕውዋስ ደምብ ወይ ውን ግርጭት ሰነሓሳብ ደውታ ፈጢሩ ውድብ ክስንከል ከሎ ዝረኣይ መስርሕ ፅሬት እዩ፡፡ ሰለዝኾነ ውን ኣብ ውድብን ተመራሒ ሕ/ሰብን ኣዝዩ ገዚፍ ለውጢ ከም ሰዓቤኑ ንርኢ፡፡
ዛዕባና ብዛዕባ ወያናይ ውድብ ካብ ኮነ እምበኣር ካብ ክውንነት ዝብግስ ልምዲ መሰረት ጌርና ምትዕርራይ ወይ ከኣ ተሃድሶ ዝበዝሕ እዋን ጥራሕ ዘይኮነስ ዳርጋ ከሉ ግዜ ካብ መሪሕነት ዝነቅል እዩ ዝኸውን፡፡ ምትዕራይ ወይ ተሃድሶ ክንበሃል ኮሎና ግን ካብ ሓቀኛ ደውታ መስመር (ወይ ውን ናይ ስነሓሳብ ምትሕውዋስ) ወይከኣ ካብ ግርጭት ረብሓን ስልጣን ዝብገስ ክኸውን ይኽእል፡፡ በቲ በለ በቲ ግን ኣብ ወያናይ ውድብ ዝመርሖ ሕ/ሰብ ውሳነ ሓሳባትን ኣንፈት ቃልስን ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ምውራዶም ሰለዘይተርፎም ኣብቲ ታሕተዋይ ኣካል ሰፊሕ ፅልዋ ይፍጠር፡፡ ውፂኡቱ ውን ከምኡ ኣብ መበገሲ እቲ ምትዕርራይ ወይ ውን ተሃድሶ ዝውሰን ይኸውን፡፡ እዚ ማለት ብልክዕ ካብ ናይ መሰመር ደውታ ዝብገስ ተሃድሶ ወይ ድማ ካብ ሓቀኛ ፀገማት ዝብገስ ምትዕራራይ እንተኾኑ እሞ ድማ ከኣ ኣብ ውሽጢ ውድብ እኹል ምይይጥ ምስ ዝካየድ ኣወንታዊ ለውጢ ከምፅእ ይኽእል እዩ፡፡ ብግልባጡ ካብ ፀቢብ ጎንፂ ፓለቲዊ ረብሓ መሪሕነትን ዝብገስ ምስ ዝኸውን ድማ ዘይተደለየ ሳዓቤን ከምፅእ ይኽእል እዩ፡፡
በቲ በለቲ ኣብ ወየንቲ ውድባት ፍልልይ መሪሕነት ዝፈጥሮ ፓለቲካዊ ወጥሪ ባህርያዊ ኮይኑ፤ ጥዕና ውድባት ዝውስን ግና ኣፈላላይ በሲሉ ብዴሞክራስያዊ ኣገባብ ተማእዚኑ ይኸይድ ዶ ኣይኸይድን ዝብል ኣብ ዝምል ኣምር ይድረኽ፡፡ እዚ ንብለሉ ምኽንያት ኣብ ነዊሕ ወያናይ ጉዕዞ ሓቢሩ ዝመፀ መሪሕነት ብጣዕሚ ሰፊሕ ናይ ስነሓሳብ ኣፋላላይ ክፍጥር ኣዝዩ ዘይንቡር ሰለዝኾነ፤ መብዛሕቲኦም ዝፍጠሩ ደውታት ወይ ሃልክታት ካብ ንሕንሕ ስልጣን ኢሉ ውን ናይ ረብሓ ጎነፂ ዝብጎሱ ኮይኖም እንዳሃለው፤ ኣፋላላይ ስነሓሳብ ከም ሽፋን ሰለዝቐርብ ብዘይ ምግምማዕ ክምእዘን ከምዝኽእልን ካብ ታሪኽ ወየንቲ ውድባት ዓለም ብምግንዛብ እዩ፡፡ ከምዚኦም ዝበሉ ሃልክታት ነቲ ውድብ ናብ ሓደጋ ምግምማዕ ከየእተው ክፍትሑ እዩ እምበኣር ውሽጠ ዴሞክራሲ ውድብ ኣዝዩ ወሳኒ ሮቓሒ ይኸውን፡፡ ኣብ ውሽጢ ውድብ እኹል መዛተዪ ሜዳ ክህሉ ከሎ ዝፍጠሩ ኣፈላላያት ተወጊኖም ምክእኣል ተፈጢሩ ብዘይምግምማዕ ንቕድሚት ንምኻድ የኽእል፡፡
ብኻልእ ኣዘራርባ ዳርጋ ዝበዝሕ ናይቲ ውድብ መሪሕነት እቲ ወያነ ንቕድሚት ናይ ምቕፃል ድሌት ሰለዝህልዎ ረብሓታቱ ከምኡ ውን ናይቲ ዝውክሎ ክፋል ሕ/ሰብ ኣብቲ ውሽጢ እቲ ውድብ ከቐፅል ምስ ዝኽእል ክወፅእ ወይ ክፍለ ድሌት ኣይህልዎን፡፡ ነዚ እኹል ኣብነታዊ ጉዕዞ ክህበና ዝኽእል ታሪኽ ኮሚንስት ውድብ ቻይና እዩ፡፡
ኣብ ቻይና ድሕሪ ማኦ ዜዱንግ ዝተፈጠረ ምዕባለ ሲዒቡ እቲ ውዱብ ገዘፍቲ ለውጥታት እንዳካየደ ፀኒሑን ይቕፅልን ኣሎን፡፡ ኣብ ግዜ ማኦ ዝተኣወጀን ዝተተግበረን “ናይ ባህሊ ወያነ” ዝፈጠሮ ፅልዋ ኣብ ቻይና ቁጣባዊ ምዕባለ ዳውታ ፈጢሩ፡፡ ድሕሪ ማኦ ዝመፀ ዴ ዤፒንግ ኣድላይነት ምርሓው በሪ ቻይናን ምትእታው ዓለም ለኻዊ ሓይልታት ዕዳጋን ኣነፂሩ ንተግባራውነቱ ቀፂሉ፡፡ አሊ ውን እቲ ውድብ ኣብ ግዜ ማኦ ዝነበሮ ዘይ ዴሞክራስያውን ፀረ ናይ ሓሳብ ኣፈላላያት መርገፂን ክልሕልን ክእለን ቡዙሕ ፂዒሩ፡፡ ከም ውፂኡቱ ድማ ብመዳይ ቁጠባዊ ምዕባለ ኮነ ፓለቲካዊ ቃልሲ ህይወት ዘሪኡ፡፡ ብፍላይ ኣብ ውሽጢ ዝግበር ናይ ሓሳብ ኣፋላላይ ጎልቢቱ ዳርጋ ናብ ሓበራዊ መሪሕነት ገፁ ተሰጋጊሩ፡፡ ድሕሪ ዤፒግ ዝመፀ ጂያንግ ዘሚን ውን ነዚ ቐፂሉ፡፡
ኣብ ግዘ መሪሕነት ዘሚን ብቕድሚኡ ዝነበረ መሪሕነት ዝጀመሮ ለውጢ ቀልሉ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ቻይና ተራእዩ ዘይፈልጥ ሰፊሕ ሕ/ሰባዊ ስግግር ማዕቢሉ፡፡ ሲፊሕ በዓል ሃፍትን ማእኸላይ መደብን ተፈጢሩ፡፡ ብኻልእ ገፁ ድማ ገዘፍቲ ማሕበረ ቁጣባውን ፓለቲካውን ዕልቕልቓት ማዕቢሎም፡፡ ንኮሚዩኒስት ውድብ ቻይና ዝፈታቱ ውን ኮይኖም፤፤ ናይ ግድን ንቕድሚት ክኸይድ ሰለዝነበበሮ ድማ ከከም ኣድላነቱ ምትዕርራያት በበግዚኡ ክሳለጡ ናይ ግድን ኮይኑ፡፡ እዚ ብፍላይ ምስ ምልዋጥ ማሕበራዊ መሰረት ሕ/ሰብ ቻይና ዝተዛመደ ፓለቲካዊ ለውጢ ኣብ ግዘ ሁ ጁንታኦ ገሊሁ ወፅዩ፡፡
ንውፅዓት ሸቃሎን ሓረስቶትን ክውክል የ ኢሉ ዝተፈጠረ ፓርቲ ኣብታ ሓዳስ ቻይና ፓለቲካዊ ፕሮግራሙ ትርጉም ስኢኑ፡፡ ሰለዝኾነ እቲ ባዕሉ ዝፈጠሮ ሕ/ሰባዊ ለውጢ ከይበልዖ ፕሮግራሙ ክህድስ ተገዲዱ፡፡ ብዕሊ ውን ንሸቃሎን ሓረስቶትን ጥራሕ እየ ዝውግን ዝብል ኣብ ሕገ መንገስቲ እቲ ውድብ ዝነበረ መትከል ቀይሩ ሕ/ሰባዊ መሰረቱ ኣስፊሑ፡፡ ብሰለስተ ውክልናታት (three represents) ዝፍለጥ ሓዱሽ ፕሮግራም ፀዲቑ እቶም ካብ ውክልና እቲ ውድብ ወፃኢ ዝነበሩ ኣውፈርቲ ማልን ሙሁር ማእኻለይ ደርብን ናብቲ ውድብ ተፀምቢሮም፡፡ ብሓፈሻ ንሸቃሎን ሓረስቶትን ክውክል እየ ኢሉ ዝተፈጠረ ውድብ ብሰመሰረት ተሃድሶ ሰለስተ ውክልናት ናብዝብል ተሰጋጊሩ ሙዕቡል ኣፍራያይ ሓይሊ፣ ሙዕቡል ቻይናዊ ባህልን፣ ቻይናዊ ስልጣነን ኢና ንውክል ብባምል ማሕበራዊ መሰረቱ ሰፈሕን ሓቓፍን ጌርዎ፡፡
ገኒ ጊኒ ተሃድሶ ቻይና ክስገር ዘይግብእ ካልእ ምዕባለ፤ ነቲ ኣብ ፓለቲካዊን ቁጠባውን ስግግር ሕ/ሰብ ስዒቡ ዝተፈጠረ ብድሆታት ንምምእዛን ብደረጃ መሪሕነት ዝተኻየደ ዘገምታዊ ለውጢ እዩ፡፡ ኣብ ቻይና ምዕባለ ቁጠባዊ ዕብየት ክመፅእ ከሎ ብሓንሳብ ንኹሎም ፀገማት ዝቐርፍ ኣይነበረን፡፡ እካደኣስ ቅድሚኡ ዘይነበሩ ፀገማት ውን እዩ ሒዙ መፅዩ፡፡ ምስፋሕ ኣፈላላይ ክልላዊ ዕብየት፣ ምስፋሕ ኣፋላላይ ክልላውን ውልቃውን እቶት፣ ካብ ገጠር ናብ ከተማ ዝግበር ፍልሰት፣ ካብ ዘይባዕባለ ክልላት ናብ ዝማዕበላ ክልላት ዝግበር ፍልሰት፣ ዓሌታዊን ሃይማኖታውን ግጭት፣ ስራሕ ስእነት፣ ናይ መሬት ኣጠቓቕማ ጎነፅ … ወዘተ፡፡ ነዚ ስዒቡ ውን ኣብ ቀዳምነት ረብሓታትን ውሰነ ፓሊስን እቲ ውድብ ኣፈላላያት ክሰፍሕ ግድን ከይኑ፡፡ ከምዚኦም ዝበሉ ብድሆታት ምስ ምልዋጥ ማሕበረሳዊ መሰረት ተደሚሩ መሪሕነት ውድብ ቻይና ውን ከምኡ ናይ ዞም አፋለላያት ነፀብራቕ ኮይኑ፡፡ ብኻልእ ኣዘራርባ ኣብ መሪሕነት ዝተፈላለየ ረብሓን ድሌት ዝውክሉ ባእታት ተፈጢሮም፡፡ እተኾነ እዞም ዝተፈጠሩ ባእታት ኣብ ምቕፃል መሪሕነት እቲ ውድብ ኮነ መሰረታዊ ዕላማታት እቲ ውድብ ኣፋላላይ ሰለዘይብሎም፤ ናይ ግድን ኣብ ምሃብ ቀዳምነት ረብሓታትን መፈፀሚ ፓሊስታቶም ክደራደሩን ሓበራዊ ነጥቢ ክረኽቡን ተደራዲሮም በብግፀም ኣብቲ ፅላል እቲ ውድብ ክቕፅሉ ዝጠልብ ምዕራፍ ኮይኑ፡፡
ከምዚኦም ዝበሉ ናይ መሪሕ ባእታ ኣፈላላያት ክፍጠሩ ከለው ኣፈላላይ ፀቢቡ ናብ ሓበራዊ ነጥቢ ዓሲልካ ምኻድ መመራፂ ዘይብሉ ጉዳይ ምኻኑ ዝተረድአ ወድብ ኮሚዩኒስት ቻይና እምበር ናይ ግድን ኣብ ዴሞክራሲ ውሽጠ ውድብ ክወፍር ከምዘለዎ ብምእማን ተጊሁ ሰሪሑ፡፡ ሰፊሕ ዴሞክራሲ ውሽጠ ውድብ ምስፋን ዝሰለዝተኽኣለ ከኣ ነዚ ተጋነፅቲ ረብሓታትን ድሌታት ዝውክል መሪሕነት ብመልክዕ ዘይሕጋዊ ግን ወድዓዊ ኣጃነት ናብ ክልተ ተኸፋፊሉ ስምምዕ ፈጢሩ፤ ምግምማዕ ከየደለዮ ንቻይና ይመርሕ ኣሎ፡፡ ዴሞክራስያዊን ትካላውን መሰርሕ እንተሎ ምግምማዕ ግድን ከምዘይከ ከኣ ንካልአት ውድባት ዕውት ተሞልሮ ኣሕሊፉ፡፡
2/ ተሃድሶ ኣብ ህወሓት/ኢህወዴግ
ህወሓት ካብ ግዜ ዕጥቃዊ ቃልሲ ጀሚሩ ምዕበለታት ስዒቦም ዝመፁ ፓለቲካዊ ደውታትን ዕልቕልቓት እንዳፈትሐ ዝመፀ ውድብ እዩ፡፡ በብግዚኡ ኣብ ውሽጢ ውድብ ዝፍጠሩ ፀገማት ንምእላይ ብደረጃ መሪሕነት ኣብ ውሽጢ ውድብ ቃልሲ እንዳተወለዐ ከም መቐፀልታ ውን ናብ ታሕቲ መምርሒ እንዳወረደ ነንሓንሳእ ውሱናት ምትዕርራይ ነንሓሰእ ድማ ተሃድሶ ዘካየደ ውድብ እዩ፡፡ ከምዚኦም ዝበሉ ምትዕርራያት ድማ ይብዛሕ ይንኣስ ገለ ኣካል ናይቲ ውድብ እንደተቐነሰ ወይ ውን ተገሚዑ እንዳተበርየ ክቕፅል ዝገበሩ ከይድታት እዮም፡፡ ኣብዛሕኡ ግዜ ህወሐት ኣብ መሪሕቱ ምክፍፋል ከጋጥም ከሎ “ሕንፍንፍሽ” ዝብል ስያመ ዝተውሃቦ እዩ፡፡
ኣብ ታሪኽ ህወሓት ሕንፍሽፍሽ ገና ካብ መባእታዊ ቃልሲ ጀሚሩ ዝነበረ እካ እንተኾነ፤ ጎሊሆም ዝወፁ ግና ናይ 1969፣ ናይ 1977ን ናይ 1993 ሕንፍሽፍሻት እዮም፡፡ ሕንፍሽፍሽ 1969 ብደረጃ መሪሕነት ዝተርኣየ ቁልውላው ኮይኑ ዝተፈላለዩ ምኽንያታት ዝወሃብዎ እዩ፡፡ ገለ ሰባት ኣውራጃውነት ዝመንቀሊኡ ንሕንሕ ነይሩ ይብሉ፡፡ ገለ ድማ የለን የለን ውሑዳት ብቓልሲ ተስፋ ዝቖረፁ ዝፈጠሩዎ ውዥንብር ነይሩ ብሉ፡፡ ገለ ውሕዳት ውን ልምሰት ዴሞክራስያውነትን መሪሕ ባእታ ዝፈጠሮ እዩ ነይሩ ይብሉ፡፡ ዋላ ውን ጥሉቕ መፅናዕቲ ዘድልዮ እንተኾነ ሚዛን ዝደፍእ መንቀሊ ሕንፍሽፍሽ 1969 እንታይ እዩ ምስ ንብል ንረኽቦ ሮቓሒ ግና ንሕንሕ ስልጣንን ውልቃውነት ዝብል እዩ፡፡ ነዚ ኣብቲ እዋን ጠንሰስቲ ኔሮም ካብ ዝበሃሉ ነቲ ቃልሲ ራሕሪሖም ዝወፁ ሳባት ውን ኣረጋጊፆሞ እዮም፡፡ ምኽንያቱ ብዘየግስ ግና ኣብ መንቀሊን ኣፈታትሓን እዚ ሕንፍሽፍሽ ፀረ ዴሞክራስያውነት ከምዝነበሮ ካብ ቡዙሓት ድርሳናት ታሪኽ ኣንቢብና ኢና፡፡
ናብ ናይ 1977 ዓ/ም ሕንፍሽፍሽ ክንመፅ ከለና ምስ ምሰረታ ማሌሊት ተዛሚዱ መስመርናን ወተሃደራዊ ስትራቴጅናን ንሓድስ ኣይንሓደስ ዝብል ኣፈላላይ ምስ ተፈጠረ ዝሰዓበ ኮይኑ ንረኽቦ፡፡ ማሌሊት ጠኒሱ ዝመፀ ካብቲ ፈላማይ መሪሕነት (መብዛሕቲኡ መስራቲ ማገብት) ፍልይ ዝበለ ምናልባት ካልኣይ ትውልዲ መሪሕነት ነቲ ዝነበረ ስነሓሰብን ወተሃዳራዊ ስትራቴጅን ክቕይር ክጠልብ ከሎ፤ ኣረጋውን ግደይን ዓቀብቲ ኮይኖም ሰለዝተረኸቡ ኣፈላላይ ተፈጢሩ፡፡ ንሰለፍትሑ ድማ መድረኻዊ ክትዕን ገምጋም ተኻይዱ፡፡ ውሸጣዊ ዝርዝራቱ ገዲፍካ ብመንፅር ኣሰራርሓ ኣብ ህወሓት ብዴሞክራስያዊ ኣገባብ ዝተኣለየ ኣፈላላይ ውን ተባሂሉ ክጥቀስ ዝኽእል ነይሩ፡፡ ኣብ መወዳእታ ተዓፃፃፍነት ዘንጎሐ ኣስካል መሪሕነት ማሌሊት ስዒሩ ኣረጋውን ግደይን ካብ ውድብ ክሰናበቱ ኪኢሎም፡፡
ሕንፍሽፍሽ 1993 ዓ/ም መብዛሕኡ መንእሰይ ውን ዘርከበሉ ኣብ ፅባሕ ኩናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘጋጠመ ኣብ ታሪኽ ህወሓት ገዚፍ ምግምማዕ ዝፈጠረ ኣፈላላይ ውሽጠ ውድብ እዩ፡፡ እዚ ኣፈላላይ ኣብ መሪሕነት ዝተፈጠረ ኣፈላላይ ዝወለዶ ከይኑ ሳዕቤኑ ግን ካብ መሪሕነቱን ኣባላትን ሓሊፉ ኣብ ህዝቢ ትግራይ ከምኡ ውን ኣብ መላእ ኢትዮጵያን ካልኦት ውድባትን ዝተፀባረቐ ሕንፍሽፍሽ እዩ፡፡
መፈላለዪ ነጥብታት እንታይ ኔሮም ዝብል ግና ክሳዕ ሕዚ ዝነፀረ እካ እንተዘይኮነ ሰዓርን ተሰዓርን ጉጅለ ነናይ ባዕሎም ምኽንያታት የቕርቡ፡፡ እቲ ሰዓሪ ነቲ ተሰዓሪ ብብልሽውናን ምብስባስን ክገልፆ ከሎ፤ እቲ ተሰዓሪ ድማ ነቲ ሰዓሪ ብተምበርካኽነትን ጥሕሰት ሉእላውነት ሃገርን ይኾሰ፡፡
ውፅኢታቱ ክንርእ ከለና ግና ክልቲኦም ሓይልታት ዳርጋ ብዝሓዝዎ ዝፀንዑ ይሰሉ፡፡ ተሰዓራይ ጉጅለ ውፁእ ሓደ ዓይነት ቅዋም ኔርዎ ዶ ካልእ ሕቶ ኮይኑ ገለ ኣካላት ናይዚ ኣንጃ ውድብ ኣጣሾም ገሊኦም ከኣ ብውልቂ ሉእላውነትን ተምበርካኽነት መሰረት ጌሮም ነቲ ሰዓራይ ጉጅለ ምኽሳሶም ኣይገደፉዎን ዘለው፡፡ ሰዓሪ ውን ሓደጋና ምስብባስን ብልሽውናን እዩ ኢሉ ነዚ ዝምክት ዝበሎ ልምዓተዊ ዴሞክራስያዊ መንግስቲ ኣጣይሱ፡፡
ሎሚ ከም ኣባል ህወሓትን ሙሁር ክምዝኖ ከለኹ፤ ኣድላይነት ልምዓታዊ መነግስቲ ተቐቢሉ ከምኡ ውን ብሽም ሉእላውነት ዝተልዓለ ዘይኣድላይነት ወራርን ተስፋሕፋሕን ጉጅለ ነፂገ ኣብ ኣተኣላልያ አፈላላይን ቀንዲ ምኽንያታት ሕንፍሽፍሽ ውልቃዊ ርኢቶ ከቐምጥ፡፡
ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ናብ ክልተ ዝገምዐ ኣፋላላይ 1993 ጎሊሁ ቅድሚ ምውፅኡ፤ ቅድሚ ኩናት ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝነበረን ኣብ ግዘ ኩናት ድማ ከምዝተጋፍሐን ተደጋጋሚ ዝዘረብ እዩ፡፡ ቅድሚ ኩናት እንታይ ዓይነት ኣፈላላይ ነይሩ ምስ ንብል ዋላ ውን ዳሕራይ ኣብ ቅነ ውዑይ ፅልኢ ብክልቲኤን ጉጅለታት ብልሽውናን ተምበርካኽነትን ዝብሉ ኣምራት እንተመፁ፤ ሚዛን ዝደፍእ ሮቓሒ ግን ንሕንሕ ስልጣንን ግጭት ረብሓን መሪሕነት ከምዝነበረ ብጭቕ እንዳበለ ዝወፅእ ዘሎ ሓቅታት ኣሎ፡፡
ድሕሪ ስዕረት ደርጊ መሪሕነት ህወሓት ካብ ዓርሰ ተወፋይነት ወፅዩ ግለ ስብእና እንዳማዕበለ ምስ ከደ ብፍላይ እቲ ማሌሊታዊ ሓይሊ ኣብ መቐሎ ስልጣን ረብሓን ተፀሚዱ ዝዓበየ ስእሊን ሓበራዊ ዕላማ ንጎኒ ገዲፉ፤ ኣፈላላያቱ ይሰፍሕ ከምዝነበረ ሎምሎሚ ዝበርህ ዘሎ ሓቂ እዩ፡፡ ካልእ ተወሳኺ ሮቓሒ ኣፈላላይ ምናልባት ውን መማቐሪ ነቲ ውልቃዊ ባህርታት ክኸውን ዝኽእል ከኣ ንትግራይ ዝሕለቕን ንማእኸላይ መንግስቲ ዝሕለቕን ዝብሉ ስያመታት ይፈጠሩ ምንባሮም እዩ፡፡ እቲ ንትግራይ እየ በሃሊ ከም ትምክሕተኛ ወይ ፀቢብ ብሄርተኛ እቲ ናይ ማእኸል ድማ ከም ዴሞራስያዊ ብሄርተኛ (ገፊሕ) ብናተይ ኣረዳድኣ ስኩፍ ፓለቲከኛ ዝብሉ አፋለላያት ውን ናይዚ ዝምዕብል ዝነበረ ኣፈላላያት ካልኦት ገፃት ነይሮም፡፡
ኣብ መወዳእታ ንሕንሕ ክልቲኦም ጉጅለታት ኣብ እዋን ኩናት ኢትዮጵደያን ኤርትራን ሰማይ ዓሪጉ ምትኹታኽ ምስቀፀሉ ኮር መሪሕነት ህወሓት ፈጋዕጋዕ ኢሉ ናብ ዘይተርፍ ወጥርን ዕግርግር ኣትዩ፡፡ ምክፍፋል መሪሕነት ናብ ኩሎም መሓውራት ውድብን ትካላት ማእኸላይ መንግስቲን ብቐንዱ ምክልኻል ሃገር ሊሒኹ ውድብ፣ ክልልናን ሃገርናን ናብ ፈታኒ ምዕራፍ በፂሑ፡፡
ኣብዚ ክንርድኦ ዝግብኣና ዓብይ ቁውምነገር እቲ ኣፋለላይ ገፊሑ ነቲ ቅድም ኢሉ ተተሓዙ ዝነበረ ገምጋም 10 ዓመት ናብ መደረኽ ክሳለጥ ቀንዲ ምኽንያት እኳ እንተነበረ፤ እቶም ብኽልቲኡ ገፅ ዝቐርቡ ዝነበሩ ኣጀናድታት ምስ ንርኢ ውሽጣዊ ኣፈለላይ ካልእ እንዳሃለወ ከም መጠቓቕዒ ዝተፈተሉ ውዲታት እዮም ነይሮም እንተበልና ምግናን ኣይኸውን፡፡ ርግፅ እዩ ክሕለፉ ዘይክእሉ ኣፈላላያት ነይሮም እዮም፡፡ ኣድላይነት ልምዓዊ መንግስቲ ውን ናብ ሕቶ ዝኣቱ ኣይነበረን፡፡ እቶም መወቓቕዒ ኣብትርቲ ኮይኖም ዝቐርቡ ዝነበሩ ፅሑፋትን ስነ ሓሳባዊ ምጉታትን ግና ንምዝባጥ እምበር ነቲ ሓቀኛ ፀገም ዝፍትሹን ወድዓውን ግብራውን ፀገማት ዘማእኸሉ ነይሮም ኢለ ክቕበል ኣይክእልን፡፡
በቲ ሓደ ገፅ በትሪ ቦናታሪቲዝም ፀረ ምብስባስ በቲ ካልእ ገፅ በትሪ ተምበርካኽነት ፀረ ምግሃስ ሉእላውንት ንውሽጢ ዘሊቕካ ክትሪኦም ከለኻ ሰባትን ናይ ገለ ሰባት ጉጅለታትን ዘነፃፀሩ ንምስዕዓር ዝተኣልሙ ምንባሮም ኣየጠራጥርን፡፡ ክልቲኦም ጉጅለታት ንምፍትሑ ቀሊል ዝነበረ ኣፈላላያት ሒዞም ክንሶም፤ ህልኽን ውልቀ ስብእናን ዝዓብለሎ ቅዋማት ሰለዝነበርዎም ጥራሕ ክሰዓዓሩን ክጠፍኡን መሪፆም፡፡ እምበር ከምቲ ደሓር ኣጋፊሖም ዘቐፀልዎ ኣፈላላያት ክፈጥሩ ድሕረባታ እቲ ውድብን መሪሕነትን ዝፈቅድ ኣይነበረን፡፡ ዳርጋ ውን መብዛሕቲኦም ተዋሳእቲ ሕንፍሽፍሽ 1993 እቶም ካብ 1977 ዓ/ም ጀሚሩ ማሌሊታዊ ሓይሊ ኮይኖም ሓቢሮም ነቲ ውድብ ዝተቖፃፀሩ ኣመራርሓ ሰለዝነበሩ፤ ብናይ ብርሃን ፍጥነት ከክንድቲ ኣፋላልዩና ዝብልዎ ስነሓሳባዊ ኣፈላላይ ክፈጥሩ ዘይሕሰብ እዩ፡፡ እንታይ ደኣ እንቴልና ዓዊልካ ዘይዝረብ ወልቃውን ግለ ስብእናውን ሃለኪ ንኹሉ ኣምሪሩ ሰለዝሓዞ ብሽፋን ሰነሓሳብን ካብ ምስንጣቕ ፀገሪ ዝኸብድ ናይ ቃላትን ሓረጋትን ክትዕ ውድብ ክገማማዕ በቒዑ፡፡
ከምኡ ሰለዝነበረ ውን እዩ ብጀካ እቲ ንዝሓለፉ 13 ዓመታት ዝተመዝገበ ቁጠባዊ ዕቤት ዝመርሕ ዘሎ መስመር ልምዓታዊ መንግስቲ፤ ካልኦት ዝርዝር ሓሳባት ክልቲኡ ጉጅለ ዝረብሕ ንፁርነት ዘይረኸቡ፡፡ እቲ ተሳዓሪ ጉጅለ ዝኣለሞ ቀንዲ መሰለፊ ነጥቢ፤ ጉዳይ ሉእላውነት ካብ ቅሬታ ዝዘለ ትርጉም ዘለዎ ኣጀናዳ ክኸውን ኣይከአለን፡፡ እቲ በስቢስና ጨኒና ብልሽውነት ወሪሩና ዝብል ኣምራት ሰዓራይ ጉጅለ ውን ምናልባት እቲ ዝተብሃለ ገዲዱ ከይኸውን ከድምዮ ኣይከኣለን፡፡ ስርቅን ጉሕለትን ንበሎ ብልሽውና ድሕሪ ተሃድሶ ካብ ላዕሊ ክሳዕ ታሕቲ ኣዕለቕሊቑ ኣሎ፡፡
ከምኡ ውን እቶም ህወሓት ከም ኣንፈታት ሕዳሰ ድሕሪ ሕንፍሽፍሽ 1993 ዓ/ም ኣብ ዝተሳለጠ ጉባኤ ዝተነፀሩ ሽግራት ማለት ውን፤
* ብንፁር ኣመራርሓና ፖለቲካዊ ቃልሲ ዘይገበረ በዚ ኣቢሉ ውን ናይ ውሽጢ ወድብ ኣሰራርሓታት ተዘሓሒሉ
* ናይ ውሽጢ ኣሰራርሓታት ሰለዘይፀረየ ኣብ ክንዲ ግልፅነትን ተሓታትነት ኢደ-መነንነት
* ኣብ ክንዲ ስጡም ትካላዊ ኣሰራርሓ ናይ ወልቀ ሰባትን ምትእስሳርን ሰንሰለትን መሰረት ዝገበረ ኣሰራርሓ
* ኣብ ክንዲ ዴሞክራስያዊ ቃልሲ ሓምየትን ምጉጅጃልን
* በለፅን ፅግዕተኛነትን
* ፀረ-ዴሞክራስያዊነት
ከምዘለው ወይ ድማ ተጋዲዶም ክቕፅሉ ከለው ክትርኢ ከለኻ ድማ ብዝበለፀ እቲ ኣፈላላይ ንሃልክን ምስዕዓርን እንተዘይነብር፤ ኢሉ ውን ዝማዕበለ ውሽጠ ዴሞክራስን ናይ ሓሳብ ምክእኣልን እንተዝነበር ከክንዲ እቲ ዝተኸየደ ምኻድ ኣይመድለየን ነይሩ ትብል፡፡
በቲ በለቲ ሕንፍሽፍሽ 1993 ብሰዓርነት ተሃድሶ ተዛዚሙ ውድብ ውን ፍርቂ ኣካሉ ቆሪፁ ድርብዩ፡፡ ካብ ቅርቅቲ ውድብ ጀሚሩ ክሳዕ ታሕቲ ሓልሊፉ ውን ካብቲ ውድብ ወፃእ ዘሎ ትካላትን ክፍሊ ሕ/ሰብን ውን ለኻኺሙ ሓሊፉ፡፡
ኣብዚ ሕንፍሽፍሽ ካልኦት ኣሓት ውድባት ኢህወዴግ ወን ተሰተፍቲ ምንባሮም ሩዱእ እዩ፡፡ ብደረጃ ብሄራዊ ውድባት ብጀካ ብኣዴን ካልኦቶም ከከም ዓቕመም ሳዕቤን እቲ ሕንፍሽፍሽ ተቓዲሶም እዮም፡፡ ብኣዴን ግና ኣብ ህወሓት ዝጠፍአ ስኒት ዕድል ሰለዝሃቦ ምስቲ ሰዓራይ ጉጅለ ህወሓት ኮይኑ ንነብሱ ከመይገምገመ ምክትል መሪሕ ተዋሳኣይ ኮይኑ ተጫዊቱ፡፡ ወትሩ ውን ይብዛሕ ይንኣስ ካብ “ትምክሕቲ” ፀርዩ ዘይፈልጥ ብኣዴን በቲ ሓደ ገፅ ናይ ህወሓት ልዕልና ንምጉታም በቲ ኻልእ ገፅ ከኣ ከም ሃናፃይ ተራ ሃገር ካብ ቅልውላው ንምክልኻል ከክንዲ ዝኸኣሎ ተዋሲኡ እንተበልና ርትዒ እዩ፡፡
ድምር ኣቢልና ሕንፍሽፍሽ 1993 ክንሪኦ ከለና ካብ ስነሓሳባዊ ፍልልይ መሪሕነት ህወሓት ንላዕሊ ውልቃዊ ሃልክን ውልቀ ስብእናን ዝዓብለሎ ኣፈላላይ ዝፈጠሮ ኣብ ውድብን ህዝቢ ትግራይ ገዚፍ ሰለሎ ዝገደፈ ክስተት ነይሩ፡፡ ዋላ ውን ንምንጋዕ ውድብ ቀንዲ ሮቓሒ ኣይኹን መስመር ልምዓታዊ ዴሞክራስያዊ መንግስቲ ነፂሩ ምውፅኡ ከኣ ካልእ ዝምስገን ምዕባለ ምኻኑ ምቕባል ግድን ይኸውን እብል፡፡ እንተኾነ ሕቶ ልምዓታዊ መንግስቲ ቀንዲ ኣፈላላይ ነይሩ ኢለ ክቕበሎ ግና ኣይወሓጠለይን፡፡
3/ ፓለቲካል ኢኮኖሚ ድሕረ ተሃድሶ
ድሕሪ ተሃድሶ ብልምዓታዊ ዴሞክራስያዊ መንግስቲ ዝምራሕ ፖለቲካል ቁጠባ ክንሃንፅ ኢና ተባሂሉ፤ በቢ ዘፈሩ ንፁራት ፓለስታት ወፅዮም ግዕዞ ተጀሚሩ፡፡ ኣብ ሕርሻ፣ ኢንዳስትሪ፣ ትምህርቲ፣ ፖሊሲ ጉዳያት ወፃኢ … ወዘተ ፓሊስታት ወፅዮም፡፡ ዕላማ እዚ ፅሑፍ ገምጋም ዝርዝር ፖሊስታት ሰለዘይኮነ ግና ብሓፈሻ እንትርአ ምስ ውስንነቱ ፅቡቕ ቁጣባዊ ልምዓት ተመዚጊቡ ኢልካ ምሕላፍ ዝበለፀ ይኸውን፡፡ ኣብ ዝሓለፉ 13 ዓመታት ኣብ ትግራይ ብዝበለፀ ድማ ኣብ ማእኸል ሃገር ስሉጥ ቁጠባዊ ዕብየት ዝፈጠሮ ሕ/ሰባዊ ለውጥታት ምግምጋምን ምስትንታን ግና ኣገዳሲ ሰለዝኾነ ናብኡ ክኣቱ፡፡
ኣፍልጦ ዝረኸበ ቁጣባዊ ዕብየት ሃገርና ይቕፅል ኣሎ፡፡ ብደረጃ ሃገር ኣብ ልምዓት ሕርሻን ኢንዳስትርን ከምኡ ውን ኣብ መሰረተ ልምዓት፣ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ንዝሓለፉ 13 ዓመታት ዕብየት ተሳሊጡ፡፡ በብግዚኡ ናይ 5 ዓመት መርሃ ግብሪ እንዳተብሃሉ ዝተቐረፁ ፕሮግራማት ልምዓት ዛጊት ሰለስቲኦም ተወዲኦም ኣብ ካልኣይ ዓመት ኣፈፃፅማ ትልሚ ዕብየትን ስግግር ክልተ (GTP-2) ንርከብ፡፡
ተኻታታሊ ዕብየት 13 ዓመታት ኣሃዛዊ መገለፅታቱ ብዘየግስ በሃገር ደረጃ ብዓይኒ ዝረኣዩ ሕ/ሰባዊ ለውጥታት ፈጢሩ፡፡ ብፍላይ ኣብ ምዝርጋሕ መሰረተ ልምዓት ኣዝዩ ስሉጥ ዕብየት ተራእዩ፡፡ ኣብ መንገድታት፣ ፀዓት አሌክትሪክ፣ ተሌኮምዩኒኬሽን፣ መጎዓዝያ ባቡርን ኣየርን ዝምስገን ዕብየታት ሪኢና፡፡ ብመዳይ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ሽፋን ፅሬት ጥዕና ብዓለም ደረጃ ውን ዝተመሰገነ ለውጢ ተፈጢሩ፡፡ ብመዳይ ትምህርቲ ውን ሕቶ ፅሬት ከምዘለዎ ኮይኑ ሽፋኑ ዝምስገን እዩ፡፡ ኣብ ትምህርቲ ዋላ ውን ሃገርና ኣዝዩ ዘድልያ ልምዓት ሓይሊ ሰብ ከምቲ ዝድለ እንተዘይሃበ ሰፊሕ ምስፍሕፋሕ ተመዚግቡ፡፡
ብሐፈሻ ኣብቶም ዓበይቲ ዘፈራት ዋላ ውን ነቲ ዝተኣመተ ሽቶ ምስላጥ ቁጠባዊ ሽግግር ዝምጥን ኣይኹን እምበር ዕብት ኣሎ፡፡ ጠቕላላ ምህርቲ ውሽጢ ሃገር ዓብዩ፡፡ ግብርና ውን ኣፍራይነቱ ወሲኹ፡፡ ኢንዳስትሪ በቲ ዝተተለሙ ተጋዒዙ እንተዘይትሃለ ውን ኣብ ስሉጥ ዕብየት ይርከብ፡፡ ብስሕበት ናይ ደገ ኢንቨስትመንት ፅቡቕ ምልዕዓል ተፈጢሩ፡፡ እንተኾነ ኣፍራራይ ዘፈር ኢንዳስትሪ ዘዕግብ ኣይኮነን፡፡ ብመዳይ ዘፈር ኣገልግሎት ውን ፅቡቓት ለውጥታት ተመዚግቦም፡፡ ሕዚ ውን ግን እዚ ዘፈር ንዕብየት ፀጋ ትሪዝም ኣገዳሲ ሰለዝኾነ ቡዙሕ ፅፈትን ስልጠት ዘለዎ ዕብየት የድልዮ፡፡ እዚታት ብሃገር ደረጃ ዝተርኣየ ምዕባለ ቁጣባ እዩ፡፡
ብደረጃ ትግራይ ክንመፅእ ከለና ዕብየት ከምዘሎ ኮይኑ ካብቲ ብሀገር ደረጃ ዝርአ ቁሩብ ዘሰክፍ ምዕባለታት ሪኢና፡፡ ኣብ ትግራይ ሓፈሻዊ ዕብየት ከምዘሎ ዘይከሓድ ሓቂ ኮይኑ፤ ምስ ዕብየት ማእኸል ሃገር ክረኣይ ከሎ ግና ምፅንፃን ዘድልዮ ዝሕታለ ተራእይዎ እዩ፡፡
ሓቂ እዩ ሕርሻን ገጠር ልምዓት ትግራይ ለውጢ የምፅእ ኣሎ፡፡ ብፍላይ ብመንፅር ዘለቒ ልምዓት ክምዘን ከሎ ምሕዋይ ተፈጥሮን ዕቀባ ሃፍቲ ተፈጥሮን ዝምልከት ቡሉፅ ተምክሮ ኣለና፡፡ ሕርሻ ብኣፍራይነቱ ክልካዕ ከሎ ግና ናብ ኣሃዛዊ መግለፅታት ከይኣተና ምስ ዓወቱ ውሱንነት ኣለዎ፡፡
ኢንዳስትሪ ውን ዕብየት ኣመዚጊቡ እዩ፡፡ እንተኾነ እዚ ትግራይ ምስቲ ዝለዋ ማል ከውፍር ዝኽእል ሕ/ሰብ፣ ሰፊሕ ዝተምሃረ ሕ/ሰብ፤ ብሃገር ደረጃ ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ ምስፍሕፋሕ ከተማን ሰፊሕ ናይ ከተማነትን ባህርን፣ ብመንፅር ንፅፅር ረብሓ ኢንዳስትሪ ኣብ ትግራይ ዝበለፀ ዘፈር ምኻኑ … ወዘተ ክንሪ ከለና ዘዕግብ ኣይኮነን፡፡ ዕብየት ኢምዳስትሪ ትግራይ ብቐንዱ ኣብ ውሱናት ትካላት ትእምትን ናይ ከተማ ደቀቕትን ኣናእሸቱን ትካላት ዝተወሰነ ይመሰል፡፡ ምስቲ ኣብ ማእኸል ሃገር ዝተርኣየ ዕብየት ኢንዳስትሪ ክነፃፀር ከሎ ውን ዕብየት ኢንዳስትሪ ትግራይ ቅድም ክብል ዝነበሮ መሪሕነት እንዳተመንጠለ ንድሕሪት ይተርፍ ኣሎ፡፡ ኣብዚ ቀንዲ ክረአ ዝግብኦ ዛዕባ ጉዳይ ኢንቨስትመንት ኮይኑ ትግራይ ንድሕሪት ተትርፍ ኣላ ዝብል ገምጋም ተደጋጋሚ ዝግለፅ እዩ፡፡ ሓቂ ውን እዩ ኣብ ማእኸል ሃገር ብደቂ ዓድን ናይ ደገ ኢንቨስተራትን ዝተተኸሉ ኣፈረይቲ ኢንዳስትርታት ኣብ ትግራይ ዳርጋ የለውን፡፡ ብመዳይ ኢንቨስትመንት ውሽጢ ዓዲ (ውልቀን መንግስትን) ኣብ ዘፈር እንዳስትሪ ምስ ናይ ማእኸል ሃገር ትሑት ዩ፡፡ ቀጥታ ኢንቨስትመንት ወፃኢ ከኣ ብጀካ ብትልሚ ዝተትሓዙ ኣለውያ ዝበሃሉ ዳርጋ የለን እንተበልና ምግናን ኣይኮነን፡፡
ሰለምንታይ ኢንዳሳትሪ ትሒቱ ክንብል ከለና ዝተፈላለዩ ሓሳባት ምፅብራቖም ኣይተረፎምን፡፡ ገለ ሰባት እቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ መንግስቲ ኢንቨሰትመንት ክስሕብ ይትረፍ ኣሰራርሑ ንዘለው ውን ዘባርር እዩ ዝብሉ ብሓደ ገፅ ከም ምኽንያት የቐምጡ፡፡ ውስንነት ከምዘለኹ ኮይኑ ቀንዲ ምኽንያት ሰለጤን ዘይብሉ ዕብየት ኢነድሳትሪ ትግራይ፤ ጂኦፖለቲካዊ መርክቦ ዝወለዶ ቀጠና ኣይኩናት ኣይሰላም ሰለዝኾነት ዝተፈጠረ እዩ ዝብል ድማ ብኻልእ ገፅ ዝቕመጥ እዩ፡፡
ብሓፈሻ ግና ኣብ ትግራይ ብሰለስቲኦም ዘፈራት ቁጣባ ከምኡ ውን አብ መሰረተ ልምዓት ዕብየት ኣሎ፡፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ውን ምስ ፀገማቱ ንቕድሚት ዝወሰድ ዩ፡፡ ጥዕናን ትምህርትን ተሳፍሕፊሖም፡፡ ፅሬት ትምህርቲ ትግራይ ዝምልከት ካብ ሕሉፍ ጉዕዞ ዝተፈለየ ምንቁልቃል ኣሎ ይብሉ ቡዙሓት ሰባት፡፡ ቱሪዝም ትግራይ ምስ ንፅፅራዊ ፀጋታታ ኣየድመየትን ዝብል ከኣ ብዘይ ማይ ዝወሓጥ ሓቂ እዩ፡፡ ዕብየት የለን ማለት ግና ኣይኮነን፡፡
ብሓፈሻ ፓለቲካል ቁጠባ ተሃድሶ ኣዎንታዊ ለውጥታት ፈጢሩ፡፡ ከምቲ ንምነዩ ኣብ ዝሓፀረ ግዜ ማሕበረ-ቁጣባዊ ስግግር ንፈጥር ዶ ዝብል ንሕቶ ክፍቲ ጌርና፤ ዝጭበጥ ዝድህሰስ ዕብየት ኣሎ፡፡ እቲ ዝተፈጠረ ዕብየት ዝፈጠሮም ዓበይቲ ፀገማት ክህልው ድማ ባህርያዊ ምዕባለ ሰለዝኾነ ንዕኦም ንርአ፡፡
ሕዚ ውን ብደረጃ ሃገርን ትግራይን ፈሊና ንርኣዮም፡፡ ኣብ ሃገርና ዕብየት ክፍጠር ከሎ ንሱ ባዕሉ ዝፈጠሮም ፀገማት ከኣ ኣለው፡፡ ሲፊሕ ጠላቢ ሕ/ሰብ ተፈጢሩ፤ ሕ/ሰባዊ መሰረት ህዝብታት ሃገርና ዋላ ውን ውስን እንተኾነ ይልውጥ ኣሎ፤ ዕብየት ከተማታትን ጠለብ ኣገልግሎትን ወሲኹ፤ ናይ ዋጋ ናህሪ ወሲኹ፣ ኢንቨስትመንት ዝፈጠሮ ናይ ግጭት ረብሓ ማዕቢሉ፣ ካብ ገጠር ናብ ከተማ ፍልሰት ወሲኹ፣ ካብ ሃገር ወፃእ ዝግበር ዘይሕጋዊ ፍልሰት ወሲኹ፣ ሰፊሕ ዝተምሃረ መንእሰይ እሞ ድማ ከኣ ሓታታይ መንእሰይ ተፈጢሩ፣ ሸቕሊ ኣልቦነት ዓብዩ … ወዘተ፡፡ እዚኦምን ከምዚኦምን ዝበሉ ፀገማት ይብዛሕ ይንኣስ ነቶም ሕዚ ኣብ ሃገርና ዝረኣዩ ዘለው ቁልውላዋት ምኽንያት እዮም ኢልና ክንወስድ ከኣ ግድን እዩ፡፡
ብደረጃ ትግራይ ክንመፅእ ከለና ካብቶም ሃገራዊ ዕብየት ዝፈጠሮም ብድሆታት ዘይፍለዩ ከምኡ ወን ከም ትግራይ ጥራሕ ዝተፈጠሩን ኣብ ዘመነ ፓለቲካል ቁጠባ ተሃደሶ ዝተፈጠሩ ማሕለኻታት ኣለው፡፡ ንሳቶም ከኣ ጣላቢ ሕ/ሰብ ምፍጣሩ፣ ትሑት ዓቕሚ ኣወሃህባ ግልጋሎት፣ ኣብ ከተማታትና ምናልባት ወን ካብ ማእኸል ሃገር ዝኸፈ ሸቕሊ ኣልቦነት፣ ዋላ ውን ከምሓደጋ ኣይወሰድ ዘይምዕሩይ ክፍፍል ሃፍቲ፣ ኣዝዩ ስሉጥ ምዕባለ ከተማታት ግን ድማ ውሱን ቀረብ (ማይ)፣ ዋጋ ናህሪ፣ ዘይሕጋዊ ስደት፣ ናብ ካልኦት ክልላት ዝግበር ስደት፣ ሰፊህ ዝተምሃረ መንእሰይ፣ ፈጣን ምልውዋጥ ማሕበራዊ መሰረት … ወዘተ፡፡ ካብ ማእኸል ሃገር ዝተፈለየ ብድሆ ትግራይ ናብ ዝብል ምስ ንመፅእ ከኣ፤ ዘይተማልአ ሰላም፣ ኣዝዩ ዘሰክፍ ዘይሕጋዊ ስደት፣ ዘይተወዳዳርነት ቁጣባ ክልልና ዝብሉ ንረክብ፡፡
ነዞም ፀገማት እዚኦም ብፍላይ ብሃገር ደረጃ ፍታሖም እንታዩ ክንብል ከለና፤ ነቲ ዘሎ ልምዓት ኣሐይሉ ዘቐፅል ብርቱዕ ልምዓታዊ ዴሞክራስያውን መንግስቲ ዝብል እዩ ዝኸውን ናተይ መልሲ፡፡ ዴሞክራስን ልምዓትን ክልቲኦም ብናህሪ ክሳለጡ ምግባር፡፡ ብዓይኒ ትግራይ ውን ተመሳሳሊ ኮይኑ፤ ብፍሉይ ድማ እቶም ትግራይ ተኮር ዝኾኑ ፀገማት ክእለዩ ምግባር፡፡ ጠንቂ ዘይርጉዕ ሰላምን ገዛ ሕድሕድ ስድራቤት ዘንካሕኩሕ ዘሎ ዘይሕጋዊ ስደት ክህሉ ዝገበረ ደውታ ምፍታሕ፡፡
ኣብዚ እዩ እምበኣር ጉዳይ ምሕደራን መሪሕነት ቀንዲ መፍትሕ ኮይኑ ዝመፅእ፡፡ እቲ ዝመርሕ ዘሎ ውድብ ህወሓት/ኢህወዴግ ነዚአን ክፈትሕ ይኽእል ዶ? ሃገርና በቲ ሒዛቶ ዘላ ምቕፃል ናይ ሞት ሕየትን ካብ ኮነ ህወሓት ኢህወዴግ ናይ ብሓቂ ዉፉይ ልምዓታዊ መንግስቲ ድዩ? ዝብሉ ሕቶታት ክስመረሎም ዝግብኡ እዮም፡፡
ነዚ ኣመልኪቱ ህወሓት/ኢህወዴግ ፈጣን ቁጣባዊ ዕብየትና ንምቕፃል በብግዚኡ ዝዓቢ ዘሎ ጠለብ ሕ/ሰብና ንምምላስ ከምኡ ውን ምሕደራ ቁጠባዊ ዕብየትና ንምሕያል ፀገማትና ፈትሽና ኣለና ክብል ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዝተሳለጠ ጉባኤ ኣፍሊጡና፡፡ ሰለዝኾነ ውን ፀገም ሰናይ ምምሕዳር ክራይ ኣካብነትን ቀንዲ ፈተናታት ዮም ክብል ዕላዊ ኣንፈት ሒዙ፡፡ ልዕሉ ኹሉን ቅድሚ ኹሉን ውን ፀገማተይ ከይኣሊ ዝኣስረኒ ዘሎ ዴሞክራሲ ውሽጠ ውድብን ፅሬት ኣሰራርሓይን ከም ዝበለ ውን ካብ ኣፍ ቀዳማይ ሚንስቴር ሃይለማርያም ደሳለይ ዝዝከር እዩ፡፡
ድሕሪ ጉባኤ 2007 ከኣ ሰፊሕ ጎስጋሳት ክካየዱ ሪኢና፡፡ ብሀገር ደረጃ ወፍሪ (ዋላ ትኽክል ኣይኹን) ሰናይ ምምሕዳር ዝብል ተኣውጁ፡፡ ኣንፃር ክራይ ኣካብነት ውን ከምኡ ምቁርራፅ ኣይነበሮን እምበር ተኻይዱ፡፡ ከምዚኦም ዝበሉ ወፍርታት ውፅኢት ገምገም ጉባኤ 2007 ዓ/ም ምኻኖም ከኣ ዕምቆት ዝግድሎም ብወፍሪ ዝካየዱ ምኻኖም ነቒፍና፤ ብሰፋሕቲ ምርምራት ተደጊፎም ብፍላይ ብመፅናቲ ዝተደገፉ እንተኾይኖም ተስፋ ዝህቡ እዮም ተባሂሉ፡፡ ቡዙሓት ተመልከቲን ሙሁራትን ሰፊሕ መፅናዕቲ ተኻይዱ ነቲ ልምዓታዊ መንግስቲ ዝምጥን መሓውራት እንተተሃኒፆም ኣብ ዝቕፅል ጉባኤ እቲ ውድብ ውን በሊሕ ውሽጠ ውደባዊ ቃልሲ እንተተኻይዱ ልምዓታዊ መንግስቲ ሃገርና ክድልድል እዩ ተባሂሉ ተስፋ ተሰኒቑ፡፡
ብመዳይ ዴሞክራሲ ውን ኣይተ ሃይለማርያ ንስለ ስፍሓቱ ዝተፈላለዩ መፀዋዕታት ኣካይዶም፡፡ ምስተቓወምቲ ውድባት ከምዝሰርሑ ኣፍሊጦም፡፡ ሚድያታት ሃገርና ካብ ልሙድ አሰራርሓ ፈንተት ኢለን ናይ ምርመራ ጋዜጠኝነት ከሳልጣ ፃዊዕት ቀሪቡ፡፡ ከም ውፅኢቱ ውን ዝተፈላለዩ ምንቅስቃሳት ተስፋ ሓዚሎም ተዓዚብና፡፡
ኣብ ማእኸሉ ሕዳር 2008 ዓ/ም ብጉዳይ ማስተር ፕላን ኣዲስኣበባ ዝተልዓለ ዕግርግር ተወሊዑ፡፡ ዳርጋ ናብ ቡዙሓት ከባብታት ኦሮምያ ሊሒኹ ንዝሓለፉ 10 ኣዋርሕ ቡዙሕ ክሳራታት ኣብፂሑ፡፡ ናዕቢ ኦሮምያ ወላ ውን ዘርኢ መሰረት ዝገበረ ጥቕዓት እንተዘይነበሮ ተጋሩን ህወሓትን ዘተኮረ ናይ ጠቐነን ጥቕዓትን ፕሮፓጋንዳ ነዚሑ፡፡
ብኻልእ ገፅ ኣብ ሰሜን ጎንደር ካልእ ናዕብን ህውከትን ተወሊዑ፡፡ ኣብ ተመሳሳሊ እዋን ኣብ ሰሜን ጎንደር ዝዓረደ ብሽም ኮሚቴ ዝፅዋዕ ጉጅለ “ሕቶ ማንነት ወልቃይት ኣምሓራ” ዝብል ጭርሖ አንጊቡ ወራርን ምስፍሕፋሕን ኣዊጁ፡፡ ቡዙሕ ናብ ቁሉዕ ናዕቢ ከይኣተዎ ዓመት መሉእ ፀረ ትግራይ ዝኾኑ ምትኹታኻት ቀፂሎም፡፡ ተመሳሳሊ ጉዳይ ቅማንት ተነሃሂሩ ናብ ቁልዕ ገንፂ ተሸጋጊሩ ደም ምፍሳስ ተኻይዱ፡፡
ኣብ ሴሜን ጎንደር ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት ዝተፈጠረ ዕግርግር ግና ሓድሽ ኣይነበረን፡፡ ካብ መፈለምታ ምስረታ ሓዳስ ኢትዮጵያ ጀሚሩ ክቦክዕ ዝፀንሐ እምበር፡፡ እንተኾነ ገፅ ብኣዴን ሪኡ ኣብ 2008 ናብ ዝኾፈአ ምሽግጋሩ ኣይተረፎን፡፡
ብኣዴን ልዕሊ ዝኾነ እዋን ናብ ኢ-ኢህወዴጋዊ ሓይሊ ይሸጋገር ከምዝነበረ ብግልፂ ዝተርኣየ ውን ኣብዚ ዓመት እዩ ዝነበረ፡፡ ብኣዴን ካብ ሓቂ ጎቢጡ ዘይነበረ ታሪኽ ገድሊ ነይሪኒ ክብል ኣብ ፅብምል መበል 35 ዓመቱ ናብዘየለ ሃተውተው ኣትዩ፡፡ ታሪኽ ህወሓትን ተጋዳላይ ህወሓትን ኣብ ጠላዕ ቀጥሪ ክዘምት ተራእዩ፡፡
ከምዚኦም ዝበሉ ነውራማትን ፀረ ተጋሩ ህወሓትን ምንቅስቓሳት ካብ ገለ መሪሕነት ብኣዴን ዝረኣዩ ኣብ ሴሜን ጎንደር ባይታ ዝረኸቡ ፀረ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ሃገርና ዝኾኑ ሓይልታት ድማ ብተዘዋዋርን ብቐጥታን ስርዓት ከፍርሱ ተንቀሳቒሶም፡፡ ብኣዴን ባዕሉ ዘዕጠቖም ምልሻታትን ናይ ክልል ፓሊስን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ቅማንት ጨፍጫፍ ፈፂሞም፡፡ተመሳሳሊ ብኣዴን ኣብ ዝመርሖ ክልል ፅላል ዝረኸቡ ዘይሕጋዊ ሕቶ ዝተሰከሙ ኮሚቶታት ኣብ ከተማ ጎንዶር ኮይኖም ዘይንቡር መንገዛ ህዝቢ ሃገሮም ኣብ ልዕሊ ትግራይ ወራር ክእውጁ ሓግዮም፡፡
ኣብ ወርሒ ሓምለ እዚ ጉጅለ ምስ ራዕደኛ ጉጅለ ርክብ ኣለዎ ምስተብሃለ እሞ ንሰለ ድሕንነት ሃገር ስጉምቲ ይወሰዶ ምስተብሃለ ከኣ መንግስቲ ክልል ኣምሓራ ፀረ ሃገራዊ ሉእላውነት ብምኻን ሓይልታት ፀፅታ ስርሖም ከይሰርሑ ዕንቅፋት ኮይኑ ናብ ዶም ምፍሳስ ተኣትዩ፡፡ ዕግርግር ምስተፈጠረ ውን ኣብ ጎንደር ዘርኣዊ ጥቕዓት ተጀሚሩ፡፡
ዕግርግር ረግአ እንትብሃል ተመሊሱ ኣብ ጎንዶር ፍፁም ዘይሕጋዊ ዝኾነ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ወራር ዝእውጅ ሰልፊ ተኻይዱ፡፡ ሰላማዊ ሰልፊ ንመሰል ዘይኮነስ መሬት ትግራይ ክጎብጥ ህዝቢ ተኣኪቡ ሆ ኢሉ፡፡ ህወሓትን ዝውክሎን ዝመረፆን ህዝቢ ትግራይ እንዳሃለወ ውን ፀረ-ህወሓትን መሪሕነቱ ብግሊፂ ፃውዒታት ቀሪቡ፡፡ በዙሕ ከይፀንሐ ውን ኢሳትን ካልኦት ራዕደኛ ምትእኻኻባትን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ግልፂ ኣዋጅ ምፅናት ዘርኢ ኣውጆም፡፡ መቐፀልታ ናይዚ ኣብ ጎጃምን ጎንደርን ናዕቢ ተሰፋሕፊሑ ተጋሩ ተጠቒዖም፡፡ ኣብ መተማ ዝነበሩ ተጋሩ ድማ ካብ ሃገሮም ተባሪሮም ብመገዲ ስደን ናብ ትግራይ መፅዮም፡፡ እዚ ኹሉ ክግበር ብኣዴን ፓለቲካውን ወተሃደራወን መሪሕነት ከም ዝሃበ ውን ግልፂ ኮይኑ፡፡ ብኣዴን ዘዕጠቖም ምልሻታትን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዘረፋን ጨፍጫፍን ኣካይዶም፡፡ ይብዛሕ ይንኣስ እቲ ዝተኣወጀ ምፅናት ዘርኢ ብሓሳብስ ዳርጋ ተተግቢሩ፡፡
ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት ኮይኑ እዩ እምበኣር ኢህወዴግ ነቲ ኣብ ጉባኤ 2007 ዝኣንፈቶ ምትዕርራይ ኣበይ ከምዘብፅሖ ከይተፈለጠ፤ ድንገተኛ ተሃድሶ ከካይድ እየ ዝብል ዘሎ፡፡ ተሃድሶ ምክያዱስ ፅቡቕ፡፡ ግና ሲ ብምኽንያት ዕግርግራት ዝፍጠር ዘይተተለመ ተሃድሶ ክንደየናይ ሓቀኛ ፍታሕ ይኸውን? ብርግፅ ህዝባዊ ጠለብ መሰረት ጌርካ ተሃድሶ ከድሊ ይኸውን፡፡ ዋእ! እቲ ናይ ዓሚ ጉባኤ ዘነፆሮም ንዝሓለፈ ዓመት ግዜን በጀትን ፈሲስዎም ዝተነፀሩን ዝተተግበሩን መሰርሓት ከ ኣበይ ኣተው?
ብስሩ ኸ እዞም ናዕብታት ንተሃድሶ ምኽንያታት ዶ ምኾኑ? መሰመራዊ ደውታ ዘየጋጠሞ ውድብ፤ መብዛሕቲኦም ኣብ ደገ ዝተጠጅኡ ገለ መሪሕነት ኦሮምያን ኣምሓራን ዘጋደድዎም ፀረ ትግራይ ዝቐንዑ ናዕብታት ንኹሎም ብሄራዊ ውድባት ከም መበገሲ ተሃድሶ ክውሰዱስ ኸ ንቡር ድዩ? እቲ ተሃድሶ ዘይተተለመ ምኻኑ ሰለዘግረመለለይ እየ ዝሓትት ዘለኹ እምበር ብሓቂ ኣብ ፅንዓት ዝተመስረተ ተሃድሶ ኣይፀላእኹን፡፡ ግን ኣሸበሸብ እቶም ቀደም ውን ዝነበሩ ፀላእትያ ሎሚ ብስንፍናን ክፍኣትን መሪሕነት ብኣዴንን ኦህዴድን ጉልቦት ረኺቦም ተባሂሉስ ድንገተኛ ተሃድሶ ሰሌጤኑ ሰለዝሰግእ እዩ፡፡ ብዝኾነ ተሃድሶ ተባሂሉ ካብቶም ዝተገምገሙ ነጥብታት ንህወሓት ዝተውሃበ ሓደ ነጥቢ “ፀቢብነት” ከምዝኾነ ተፈሊጡ ሰለዘሎ፤ ነቲ ድንገተኛ ተሃድሶ (ተሃድሶ ፀቢብነት) ዝብል ስያሜ ሂበ ሓሳባተይ ከቐምጥ፡፡
4/ ተሃድሶ ፀቢብነት
ብናዕብታት ኦሮሞያን ኣምሓራን ዝባህረረ ኢህወዴግ ድሐሪ 15 ዓመት ተሃድሶ ክገብር እየ ኢሉ ስራሕ ፈፃሚን ቤት ምኽርን ኢህወዴግ ኣኪቡ ውሳነታት ኣሕሊፉ ድሮካ በብቢሄራዊ ውድቡ ገምጋም ክሳለጥ ጀሚሩ ኣሎ፡፡
ገምጋም ኢህወዴግ ካብ ዘቐመጦም ኣውራ ነጥብታት እቲ ቀንዲ “ስልጣን መንግስትን ውድብ ንውልቀ ረብሓ ምውዓል” ዝብል ከምዝኾነ ዕላዊ መግለፂ ተነጊሩ፡፡ “ትምክሕትን ፀቢብነትን” ውን ፀገማትና እዮም ተባሂሉ፡፡
እቲ ኣብ ቅድሚት ዝተሰርዐ ነጥቢ ኢህወዴግ ንዝሓለፉ 10 ዓመታት እንተስ ብኽራይ ኣካብነት እንተስ ብሙሱናን ብልሽውናን ፀገመይ እዩ ክብሎ ዝፀንሐ ሰለዝኾነ ሓዱሽ ነገር የብሉን፡፡ ትምክሕትን ፀቢብነትን ውን ሓደጋታትና ተባሂሎም ተነፂሮም ዝሓደሩ እዮም፡፡ እንተኾነ ፀቢብነት ሓድሽ ተዋሳኢ ያ ተረኺብሉ ተባሂሉ ህወሓት ምስ ፀረዴሞክራስያውነት ዝትብሃለ ፀገም ሓዊሱ ክግምግሞ ተቐቢሉ ስለዘሎ ኣድላይ ትኹረት እዚ ፅሑፍ ጌረዮ ኣለኹ፡፡ ፀረ-ዴሞክራሲ ድሌቱ ዓይነት መግለፅታት ይሃልዎ ወድዓዊ ፀገም ሰለዝኾነ ምቕባሉ ሰናይ ሰለዝኾነ ቀንዲ ዛዕባ ገይረ ክዝትየሉ ኣይመረፅኩን፡፡
“ፀቢብነት ፀገም ህወሓት/ ህዝቢ ትግራይ ድዩ”???
ፀቢብነት ፀገም ህወሓት/ተጋሩ እዩ ተባሂሉ ክፍተሸን ክእረምን ከምዘለዎ ድንገተኛ ተሃድሶ ኢህወዴግ ናብ ተግባር ካብዘውረዶም ሓደ ግምባር ቃልሲ ክኸውን ከምዝኾነ ንሰምዕ አለና፡፡ ንሕና ድማ ከመይን ንምንታይን መዓዝ? እዩ አልና ክንካታዕዕ ቀንና፡፡ ብፍላይ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያታት ቡዙሕ ተባሂሉ፡፡ ኣብዞም ክትዓት ሓደ ዘይነፀረ ዝነበረ “ፀቢብነት” እንታይ ማለት እዩ ዝብል እዩ፡፡
ግርም እሞ ፀቢብነት እንታይ ማለት እዩ ከመይከ ንህወሓት/ህዝቢ ትግራይ ይገልፆ? ኣብዚ ካልእ ንፓለቲካዊ ሸፈጥ ዝኸውን “ህዝቢ ወይ ብሄር” ፀቢብ ክኸውን ኣይኽእልን ከምኡ ኣይበልናን ዝብል ክትዕ ከይለዓል፤ ብዝግባእ ህዝቢ ትግራይ ውን ከምዝምልከቶ ከብራህርህ፡፡ ሓደ ህወሓት ንህዝቢ ትግራይ ዝውክል ብሄራዊ ውድብ እዩ፡፡ ሰለዚ ህወሓት ፀቢብነት ሓደጋኻ እዩ ክበሃል ከሎ ብምኽንያት ብሄራዊ ውክልንኡ እዪ፡፡ ካልእ ሓደ ህዝቢ ኣብ ፓለቲካዊ ሜዳ ብ ኤሊቱ (ሊቃውንቱ) ሰለዝውከል ፀቢብነት ከም ፀገም ክለኣል ከሎ ኣባላትን ኣመራርሓን ውድብ ጥራሕ ዘይኮኑ ሙሁራትን ቁጠባዊ ኤሊትን ኣብኡ ይኣትው ከምዘለው ክፍለጥ ይግባእ፡፡ ሰለዚ ነዚ ነፂርና ናብ ትርጉም ፀቢብነትን ከመይ ይገልፀናን ንእቶ፡፡
ፀቢብነት ከም ፅንሰ ሓሳብ ኣብ ሓደ ሃገር ዝነብሩ ቡዙሕነት ዘለዎም ህዝብታት መሰረት ጌርካ ዝተፈላለዩ ትርጉማት ክህልውዎ ግድን እዩ፡፡ ገለ ካብቶም ትርጉማቱ ፀቢብነት ማለት ተነፃላይነት ስምዒት፣ ንምሰረታ ነፃ ሃገር ዝንቀሳቐስ ፓለቲካዊ ምንቅስቓስ፣ ንበይነ ክርባሕ ባህልነትን፣ ናይ ካልኦት ረብሓ ምፅራር፣ ማሕበራዊ ተነፃልነት ምፍጣር … ወዘተ ዝብሉ ምዝርዛር ይከኣል፡፡ ካብ ሃገራዊ ዓውዲ ወፂእካ ከም ክልል ንኣብነት ኣብ ትግራይ ምምሕዳራዊ ክፋላት ኣውራጃታትን ወረዳታትን መሰረት ዝገበረ ስምዒት ተናፀላነት፣ ንበይነይ ክርባሕ ባሃልነት፣ ናይ ካልኦት ረብሓ ምፅራር፣ ማሕበራዊ ተነፃልነት … ወዘተ ክፍጠር ከሎ ድማ ብኸባብያውነት ዝግለፅ ፀቢብነት ክበሃል ዝከኣል እዩ፡፡ ከምዚ ዝበለ ፀገም ኣብ ትግራይ እንተሃልዩ ውን እንተኾነ ጉዳይ ተጋሩን ህወሓትን እምበር ሃገራዊ ኣጀንዳ ኣይኮነን፡፡
ኢህወዴግ ክቕድቕድም “ፀቢብነት” ኣብ ፓለቲካ ኦሮምያን ኦህዴድን ብፍላይ ከኣ ኦነግ ንምግላፅ ይጥቀመሉ ከምዝፀንሐ ይፍለጥ፡፡ ኣብ ቀረባ እዋን ውን ናይ ቀደም ቀዳማይ ሚንስትሪ መለስ ዜናዊ ኣብ ዝኾነ ቪድዮ ኮንፈረንስ ካብ ዝተዛረብዎ ተቖኝጢሩ ዝተወሰደ “የትግራይ ጠባቦች” ዘምስል ዝተሓዎሶ ዘረባ … “ጠባቦች በህዝቦች መሃል ኣጥር ማበጀት ይፈልጋሉ” ክበሃል ሰሚዕና ኣለና፡፡ እዚ ዘረባ ምእንተ ነብሱ ሓጥያት ዋላካ እንተዘይሃለዎ “ኣጥር ማበጀት” ንዝብል ነጥቢ ክንዝትየሉ፡፡ ሓፁር ምህናፅ እንታይ ማለት እዩ?
ቡዙሕነት ኣብ ዝተቐበለ ፌደራል ስርዓት በመገሲኡ ውን “ሓደ ናይ ፓለቲካል ኢኮኖሚ” ማሕበረሰብ ምህናፅ ዝብል ሃገር … ማሕበራውን ባህላውን ሓፁራት ክህልው ኮ ግድን እዩ፡፡ ህዝብታት ኢትዮጵያ ነናይ ባዕሎም ታሪኽ፣ ቋንቋ፣ ባህሊ፣ ልምዲ፣ ስርዓተ ክብሪ ኣለዎም፡፡ ሰለዝኾነ ድማ ህብረብሄራውንት ዝተቐበለ “ብዙሕነትና ፅባቐና እዩ ኣብ ኣፋለላይና ዝደመቐ ሓድነትና” ዝብሉ ጭርሖታት ኣሰሊፎም ዴሞክራስያዊ ሓድነት ፈጢሮም፡፡ ይቕፅሉ ድማ ኣለው፡፡ ሰለዚ ፍሉይነቶም ክዕቅቡ ድማ ግድን እዩ፡፡ ናይ እንዳማቱ ዝደሊ ብዝሑነት ዘይቅብል ጠቕላልን መግለልን ሓይሊ ኣብ ዘለዎ ፓለቲካዊ ምህዋር ከኣ ኩሉሻዕ ናትና ዝብልዎ ባህሊ፣ ታሪኽ፣ ስርዓተ ክብሪ፣ ቋንቋ ኮታስ ፍሉይ መንነት ኣስጢሞም ክትሕዙን ጎስጋስ ክገብሩን ናይ ግድን ይኸውን፡፡ እሞ ድማ ከኣ ኣናእሽቱ ብሄራት በቶም ዓበይቲ ተዋሒጦም ከይጠፍኡ ኩለሻዕ ብተጠንቀቕ ጠጠው ክብሉ ኣለዎም፡፡ ኮይኑ ውን ግን ከምዚኦም ዝበሉ ስምዒታት ነቲ ክብፃሕ ዝድለ ሓደ ናይ ፓለቲካል ኢኮኖሚ ማሕበረ ሰብ ህንፀት ዕንቅፋት ከይኾኑ ብዴሞክራስያውን ሰላማውን ኣገባብ ክሳለጡ ፀዕሪ የድሊ፡፡
ሰለዚ እዚ ዘረባ ወላኳ ዝርዝር ትሕዝትኡ እንተዘይተነገረና ኣሃዳዊ መንፈስ ዝፍጥር ካብ መሰረታዊ ኣምር ስርዓትና ፈንተት ዝበለ ይመስል፡፡ ወይ ወን ከምቲ ናይ ኮሚዩኒስታዊ ፌደራላዊ ሕብረብሄራዊነት (cosmopolitan multiculturalism federalism) ኣፋዊ ህብረብሄራዊነት ዝዓብሎ ኣብ ከይዲ ኣናእሽቱ ብሄራት ናብተን ዓበይቲ እንዳተውሓጣ ክኸዳ በሪ ዝኸፍት ከይኸውን ጥንቃቐ ድልዮ፡፡
ኣብ ምንታዩ ደኣ ዩ ህወሓት/ህዝቢ ትግራይ ፀቢብ ዝበሃል ዘሎ? ህዝቢ ትግራይ ኣብ ትሕቲ መሪሕነት ህወሓት ክቃለስ ከሎ ኮ ልዕሊ ከሉን ቅድሚ ኩሉን ብሄራዊ ወፅዓ እዩ ነይሩ መልዐሊ ቃልሱ፡፡ ባህሉ ከይትግብር፣ ቋንቁኡ ከይዛረብ፣ ስርዓተ ክብሩ ከይሕሉ ኮታስ ከለመዳያዊ መርገፅቲ ኣብ ልዕሊ መንነቱ በፂሕዎ፡፡ ታሪኹ ውን ተዘሪፉ፡፡ ጀጋኑ ተጋሩ ካብ ማህደር ታሪኽ ተሓቢኦምዎ እኮ እዩ ተቓሊሱ፡፡ ከም ህዝቢ ብሄራዊ መንነቱ ኣብ ሓደጋ ኣትዩ እኮ እዩ ልዕሊ 60 ሽሕ ስውኣት ዝኸፈለ፡፡ ሰለዝኾነ ውን ተዓዊቱ ምስ ካልኦት ህዝብታት ኢትዮጵያ ኮይኑ መሰል ዓርሰ ውሳነ ክሳዕ ምግንፃል ኣረጋጊፁ፡፡ ህዝቢ ትግራይ ኣብዚ ሕገመንግስታዊ ስርዓት ወናኒ ነብሱ እንድዩ ከሉሻዕ ፍሉይ መንነቱ ዓቂቡ ክቕፅል መሰል ኣለዎ፡፡ ብግልፅን ብሕብሕብኢትን ኣብ ልዕሊ መንነት፣ ታሪኽን ባህልን ተጋሩ ዝካየዱ ተፃብኦታት ከፍሽል ከኣ ይንቀሳቐስ፡፡ ብዶሞክራስያዊ ኣገባብ ፍሉይነቱ እንዳዓቀበ ንህነፀት ሓደ ናይ ናይ ፓለቲካል ኢኮኖሚ ማሕበረሰብ ሃገርና ይሰርሕ እምበር ናይ ባህሊ፣ ስርዓተ ክብሪ፣ ቋንቋ፣ ልምድን ታሪኽን ሓድነት ክፈጥር ዘለዎ ክጠፍእ ኮ ኣይደልን እዩ፡፡ ሓበራዊ ምስ ካልኦት ዝማቐሎም ማሕበገራውን ባህላውን ባእታት ውን መሰራሒ ምብራዝ መንነቱ ከይኾኑ ኣስተውዒሉ ክጎዓዝ ግድን ይኸውን፡፡ ከምዚ ዝበለ ንስለ ምዕቃብ መንነት ዝህነፅ ሓፁር ብዝኾነ መለክዒ ፀቢብነት ኣይኮነን፡፡ ንስለ ምዕቃብ መንነቱ ናቱ እንተፈተውን እንተፈለየን ውን ክኸውን ዝግብኦ ፍረ ቃልሱን መስዋእቱን እዩ፡፡
መሪሕነት ህወሓትን ህወሓትን ዝምልከት ውን እንተኾነ ከም መጠን ብሄራዊ ውድብ ንረብሓን ምዕቃብን መንነትን ተጋሩ እዩ ክሰርሕ ዝግብኦ፡፡ ህወሓት ካብ 1967 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ጉዳይ ብሄረ ትግራይ ዝተፈለለዩ መርገፅታት እንዳሓዘ ከምዝመፀ ይፍለጥ፡፡ እቲ ናይ መጀመርያ መኒፌስቶ መን ፀሓፎ መን ኣፅደቖ ብዘየግስ ተሪር ብሄራዊ ስምዒት ዝሓዘለ ሰለዝነበረ ትርጉም ትግራዋይነት ከም ብሄር ነፂሩ ይርኣይ፡፡ ብመንፅር ስታሊናዊ ትርጉም “ብሄር” ብሄረ ትግራይ ማለት ተባሂሉ መሉእ ትርጉም ዝተቐመጠ ኣብዚ ማኒኒፌስቶ እዩ፡፡ ብስታሊናዊ ትርጉም ብሄር ብሄረ ትግራይ ማለት እቶም ኣብ ኤርትራ ዘለው ትግርኛ ተዛረብቲ ውን እዩ ዝሓወስ፡፡ እዚ ምስ ምፅባእ ነፃነት ኤርትራ ዘራኽብ ብሉን፡፡ ሓደ ብሄር ኣብ ክልተ ወይ ካብ ክልተ ንላዕሊ ሃገራት ተበቲኑ ክርከብ ውን ንቡር ሰለዝኾነ፡፡ እዚ ማኒፌስቶ ውን ይብዛሕ ይንኣስ ነዚ ዘንፀባረቐ ነይሩ፡፡ ደሓር ምስ ህግሓኤ ውን ምውጣጥ ተፈጢሩ ወግዓዊ ቅዋም ህወሓት ውን ሰለዘይነበረ ተቐይሩ፡፡
ድሕሪ ዚ ህወሓት ኪሚዩኒስታዊ ባእትኡ እንዳሓየለ ከምዝኾደን መሪሕነቱ ምስ ብሄረ ትግራይ ዘለዎ ምትእስሳር ዳርጋ ስልታዊ እዩ ኮይኑ ኢለ ይኣምን፡፡ ብፍላይ ድሕሪ ምስረታ ማሌሊት ኣድማሳውነትን ዓለምለኻውነት ኣብ ውሽጢ ኣስካል መሪሕነት ዓብላላይ ኮይኑ፡፡ ዘለዝኾነ ውን ህወሓት ናብ ክልተ ሓይልታት ድምር ግምባር ኮይኑ እንተበልና ዝግርም ኣይኮነን፡፡ ብሓደ ገፅ እቲ ብሄርተኛ ሓረስታይ ብካልእ ገፅ ድማ እቲ ንእስ ብርጅዋ ዝዓብለሎ ኮሚዩኒስታዊ ሓይሊ፡፡ እቲ ንእስ ብርጅዋ ብሄራዊ ስምዒት ኣይበሮን ኣይኮንኩን ዝብል ዘለኹ፡፡ እቲ ንእሱ ብርጅዋ ብሰሪ ስነሓሳቡ ብሄራውነቱ ካብ ሽቶ ናብ መሳርሕነት የዘምብል እየ ዝብል ዘለኹ፡፡ ከምኡ ከይኑ ውን ግን እቲ ንእስ ብርጅዋ ብሳይንሳዊ ኣገባብ ነቲ ቃልሲ ምምርሑ ዝነኣድን ተቐባልነት ዘለዎን እዩ፡፡ እተኾነ ህዝቢ ትግራይ ዝተሰለፈን ብሰፊሑ ዝተሰውአን ግን ኣድማሳውነትን ዓለምለኻውነትን ንምርግጋፅ ዘይኮነ መንነቱን ብሄራዊ ክብሩን ንምዕቃብ ከምዝኾነ ክጥቀሰ ይግባእ፡፡ ቁሳዊ ረብሓ ተጋሩ ከምዘሎ ኮይኑ መንነትን ስርዓተ ክብርን ምኽንያት መስዋእትና ነይሩ ንቐፃሊ ውን ክኸውን እዩ፡፡ እዚ ዝብል ዘለኹ ረብሓ እዩ ዘሰለፍ ዝብል መደብ መሰረት ዝገበረ ፓለቲካ ከየታልለና ንምንፃር እዩ፡፡
ካብ ብሄራውነቱ ኣድማሳውነቱ ዝሕይል መሪሕነት ህወሓት እዩ እምበኣር ህዝቢ ትግራይ መሪሑ ምስተዓወተ ሀገር ኣብ ምቕናዕ ዝሳተፍ ዘሎ፡፡ ኢትዮጵያ ብዴሞክራስያዊ ሓድነት ክትህነፅ ከኣ መሪሕ ተርኡ ተፃዊቱ፡፡ ተጋዳላይ ትግራይ ካብ ትግራይ ወፃኢ ውን ክስዋእ ንስለ ሀገራዊ ሓድነት ክቖስል ናይዚ መሪሕነት ተራ ዓብይ እዩ፡፡ ብጀካ እቲ ኣብ ዘመነ ደውታ ዝነበረ ውን ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ምስ ካልኦት ውፅዓት ብሄራት ክጣመር ከሎ ብሄራዊ መንነትን ረብሓን ተጋሩ ንምርግጋፅ እምበር ተራ ዝጠፈሸ ሃገራውነት ንምርግጋፅ ኣይኮነን፡፡ ከምኡ እንተዝኸውን ኔሩ ማ ኣንቀፅ 39 ኣይመድለየን፡፡
ኣበይ ደኣዩ ዘሎ እቲ ብመሪሕነትን ብውድብን ደረጃ ዝርአ ፀቢብነት? ሓለፋ ልዕሊ ኩሉ ተሰዊኡ ስርዓት ምስ ሃነፀ ስልጣን ንበይነይ ክሕብት የ ከይበለ እንኮላይ ንኦነግ ንዓ ተኸፋፊልና ንምራሕ ኢሉ ሃገር ኣድሒኑ፡፡ ተጋዳላይ ትግራይ ቃልሲ ተወዲኡ እዩ ዓድዓድኻ ተባሂሉ ንስለ ተዋፅኦ ብሄራት ተቐኒሱ ካብ ድርኩኺት ቤተመንግስቲ ብዘይረብሕ ክፍሊት ተፋንዩ፡፡ ኣብ እዋን ህንፀት ህብረብሄራዊ ሰራዊት ውን ልዕሊ 500 ኮሎኔላት ተጋሩ ተቐኒሶም፡፡ ይኹን ንሰለ ሃገራዊ ሓድነት እዩ ተባሁሉ ተቐቢልና፡፡ እዚ ዝተቐነሰ ሰራዋት ውን ከይኮረየ ኣብ እዋን ወራር ህዝባዊ ግምባር ቅድሚት ተሰሊፉ ተቓሊሱ ተሰዊኡን፡፡ ፀቢብነት እንተዝህሉ ዝተበደለ ተጋዳላይ ተሚለሱ ንመስዋእቲ ኣይምቐረበን፡፡
መስዋእቲ ኮ ኢና ኮይና ከም ብሄር! ተጋዳላይና ክቕነስ ከሎ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዘይወፅእ በሰላ ኮ እዩ ገዲፉ ሓሊፉ፡፡ ናይ ምግዳል ድሌት ህዝቢ ትግራይ ባይታ ክዘብጥ (moral decadence) ክሳዕ ዘጋጥመና ኮ ኢና መስዋእቲ ከፊልና፡፡
ፀቢብነት ዳኣ በየነይቲ እያ ትግለፅ? መሪሕነት ህወሓት ኮነ ህዝቢ ትግራይ ንረብሕኡ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውረደ ፓሊሲ ኣይኩናት ኣይሰላም ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ተተኺሉኒ፤ ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ደውታ ኣቲና ትግራይ ቀጠና ኩናት ኮይና ኢሉ ምእንተ ሃገር ኢሉ ስቕ ስለዝበለ ድዩ ፀቢብነት! ትግራይ ኮ እቲ መስዋእቲ ዝኸፈለትሉ ሰላም ገና መሊኣ ኣይረኸበቶን፡፡ ልዕሊ ክሎም ክልላት ኣብ ዝለዓለ ሻቕሎት ኩናትን ወራርን ኮ እያ ዘላ፡፡ መሪሕነት ህወሓት ፀቢቡ ነዚ ጉዳይ ልዕሊ ክሎም ሃገራዊ ኣጀንዳታት ሰሪዑ እንታይ ገበረ? ህዝቢ ትግራይ ከ እዚ ፖሊሲ ይቐትለኒ ኣሎ፡ ረብሓይ ኣሕሊፉ ንካልኦት ይህበለይ ኣሎ፡ ቁጠባዊ ተወዳዳርነት ብሰንኪ ክስረት ስትራቴጅን ፓለቲካን መሪሕነት ተበላሸዩ ኣደዳ ስደት ኮይነ … ኢሉ ፀቢቡ ንባዕሉ ጥራሕ ሓሲቡ ሰላዋዊ ሰልፊ ዶ ወፀ? ረብሕኡ ምእንተ ሃገር ጅሆ ዝተትሓዞ ተፀሚሙ ዝኸይድ መሪሕነትን ህዝብን ፀቢብ እምበኣር ይበሃል እዩ?
እቲ ንልምዓት ሃገር ዝተግህ ዘሎ፣ ንዓበይቲ ፕሮጀክታት ቅድሚት ዝስመ መዋጮ ዝኸፍል፣ እቲ ኩሉ ዓደይ ኢሉ ኣብ ዘዝኸዶ ማሉ ዘፍስስ (ሎሚ ኣብ ጎንደር ዘቃፅልዎን ዝወርዎን ዘለው)፣ ብሰንኪ ዝሕታለ ቁጣባ ትግራይ ክሳዕ ጠራፋት ሃገርና ከይዱ ዝሰርሕ በዓል ሃፍቲ፣ እቲ ካብ ትግራይ ኣብ ኦሮምያ ይሓይሽ ኢሉ ማሉ ዘውፍር ትግራይ ድዩ ፀቢብ?
እቲ ፀቢብነት ዝበሃል ዘሎ ከምቲ መብዛሕቲኡ ታሕተዋይ ኣመራርሓን ካድረ ውድብ ብጌጋ ዝትርጉሞ ኣብ ትግራይ እዚ ገደለና ንዝበለ ዝጥቀን እንተኾይኑ ፀገም የብሉን ትምህርቲ እዩ ፍታሑ፡፡
እወ ኢንቨሰንት ኣብ ትግራይ ዚሒሉ፣ ወዮ ኣይኩናት ኣይሰላም ኮይኑ እምበር መንገዲ ባቡር ክሳዕ ሑመራ ብኡ ጌሩ ንምዕራብ ኤርትራን ምብራቕ ሱዳንን ክዝርግሓልና ምደለና፤ ወይ ድማ መቐለ – ኣስመራ ባቡር መድለየና፣ ናይ ፍጥነት መንገዲ ንባፅ መድለ ደውታ ኮይኑ እምበር፤ ሰላም የለን እምበር ኣብ ዓድግራት ውፅኢታዊ ኢንዳስትርያል ፓርክ ምተሰርሐ ምባል ኮ ኣብ ማእኸል ሃገር ንምንታይ ሰራሕኩም ማለት ኣይኮነን፡፡
ከይንፀብብ ተባሂሉ ከተማታትና ብኣምሓርኛ ተወሪረን፡፡ መቐለ ብሰንኪ ዘለዋ ዘይእርኑብ ኣፀሓሕፋ ንግዳዊ ትካላት ርእሰ ከተማ ክልል ኣምሓራ መሲላ፣ ጥር ዝብል ወዲ ካልእ ብሄር ዘይብለን ናይ ገጠር ከተማታትና ብኣምሓርኛ ይፅሕፋ ኣለዋ፣ ደቅና ትግርኛ ናይ ኣዲኢም ተፀይፎም ኣምሓርኛ ይዛረቡ ኣለው … ምባል ድዩ ፀቢብነት? ወይ ከኣ ከምቲ ብኣዴን ኣብ መበል 35 ዓመት በዓሎም ዝገበርዎ ታሪኽና ይስረቕ ኣሎ፣ ከም በዓል ማሕበረ ቁዱሳን ዝበሉ ሰራማት ማሕበራት ብሽም ሃይማኖት መንነትና ይብረዝ ኣሎ፣ ህዝብና ብቋንቁኡ ከይስበኽንን ከይፅልን ይግበር ኣሎ፣ … ወዘቶ ምባል ፀቢብነት ዘብል እንተኾይኑ ፀረ ቃልስና ንኸይድ ኣለና ማለት እዩ፡፡
ብስሩኸ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኦሮምያን ኣምሓራን ፀረ ትግራይን ህወሓትን ፅልኣት ሰለዝሓየለ ፀቢብነት ፀገምኩም ዩ ገምምግማ ማለት ስክፍታን ምቅብጣርን ዶ ወይስ ወድዓዊነት?
ኣብ ኦሮምያን ኣምሓራን ብመዋልነት ሻዕብያ ዝሳለጥ ፖለቲካ ፀረ ትግራይ ዝቐንዕ ዘሎ ኮ ብቐንዲኡ ህዝቢ ትግራይን ነቲ ሕገመንግስትን ንምድርማስ እምበር ሓዱሽ ዝተፈጠረ ነገር ከምዘየለ ባዕሎም እቶም መናወፅቲ ውን ይፈልጥዎ እዮም፡፡ ትግራዋይ ፋሕፋሕ ኢሉ ኣብዘን ክልላት ኣብ ዝሰርሐሉ እዋን እዚ መፅዩ:: ተጣቃዒ ውን ኮይኑ፡፡ ዓዱ ገዲፉ ዝስደት ዘሎ ኮ ስትራቴጂካዊ ውድቀት እምበር ማእከል ቁጠባ ኢንዳስትሪ ምኾነ እሞ ካልኦት ናብና ምተሰደቱ ኔሮም፡፡ ብኡ ኣቢሉ ውን ዝተዛብዐ ኣረኣእያ ምተኣረመ፡፡
ሎሚ ፀቢብነት ክበሃል ከሎ ኸ ኣየናይ ስልጣን ማእኸላይ መንግስቲ ቢሒትና እሞ ነቲ ዝለዓል ዘሎ ገሊኡ ዝተጋነነ ገሊኡ ተፈጥራዊ ዘይሕከም ሕማም መልዐሊኡ ዝገበረ ፀረ ትግራዋይነት መበገሲ ዝኸውን ዘሎ? እተን ዘለዋና ናይ ሚንስቴር ቦታ ፈሉጣት እየን፡፡ ምናልባት ኣብ ትካላት ድሕንነትን ምክልኻል ሃገርን ካብ ትግራይ ቡዙሕ ሰብ ክህሉ ይኸውን፡፡ ናይ ድሕንነት ዝርዝሩ ኣይፈልጥን፡፡ ኣብ ምክልኻል ግና እቶም ላዕለዎት ኣካላት ተጋሩ ብዝሕ ኢሎም ይረኣዩ እዮም፡፡ እዚ ውን ታሪኽን ኣመፃፅኣን እቲ ሰራዊት ዝፈጠሮ እምበር ካልእ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ምትካእ ምድንጋይ እንተሃልዩ ውን ዘተሓማሚ እምበር ከምቲ ፀላእቲ ዘሳውርዎ ሓደጋ ፀቢብነት ዝበህል ኣይኮነን፡፡ ኣብታ ታሕቲ ግን ወዮ ነንበይኑ ከይኑ ፀሎትና እምበርዘለናዮ ባዕልና ንፈልጦ፡፡ ክንደይ ሚኢታዊ ትግራዋይ ምክልኻል ሃገር ከምዘሎ ኮ ይፈልጡ እዮም ባዕሎም እቶም ፀረና ዝተበገሱ፡፡ ናብዚ ደረጃ ክንበፅሕ ወን ብሄራዊ መስዋእቲ ኢና ከፊልናሉ፡፡ ካብኡ ኣብ ምክልኻል ከምቲ ኢህወዴግ ውን ሎምቕነ ዝበለ ብቕዓት መሰረት ዝገበረ ሽሞትን ስልጣንን እየ ዝህብ ካብ ደጊም ካበለ ክሎም እቶም ጀነራላት ብሓደ መኣልቲ ክትክኡ ዝኽእሉ ኣይመሰለንን፡፡ ነዚ ሳይንስ ምርዳእ ዝቐለለ እዩ፡፡
ኣብ ዝረኣይን ዝብላዕ ዘለወን ትካላት ፌደራል እንተለና ኮይና ውን ምምሕያሽ የድልየን፡፡ ናይቶም ኣብተን ትካላት ዘለው ፀገም ብልሽውናን ክራይ ኣካብነት ከይኸውን ምፍታሽ ይሓሽ እምበር ውድብ ከም ውድብ ከምኡ ውን ህዝቢ ፀቢብኩም ዘብል ኣይኮነን፡፡ ካልእ ውን ኣጠቓቕማ ሚድያና ምፍታሽ፡፡ ውሑድ ትግራዋይ ኣብ ዘለዎ ብኻልኦት ዝተምልአ ትካል እቲ ትግራዋይ እንተስ ተጠሊፉ እንተስ ብናይ ባዕሉ ድሌት ናብ ሚድያ ወንጣሕጣሕ ይግፎ፡፡ ኣብ ዓይኒ ኣይንእቶ ይብሉ ወለድና!
ድምር ኣቢልካ ክረኣይ ከሎ ፀቢብነት የለን ኣይኮነን ንብል ዘለና፡፡ ኣብ ገለ ውሑዳት ክህሉ ይኽእል እዩ፡፡ ኣብ ገለ ከባብታት ብሽም ትግራዋይነትን ኣባልነት ህወሓትን ን ደቂ ካልኦት ብሄራት ዘናሽው ሰባት ይህልዉ፡፡ ንበለፅ መለለይ ካርድ ኣባልነት ህወሓት ሒዞም (ዘይኣባላት ውን) ሰብ ዘፋራርሑ ከምዘለው ውን ይግመት፡፡ ብሽም ድሕንነት ንኻልኦት ዘማራስሑ ቀጠፍቲ ውን ይህልው፡፡ እዚ ኮ ስድነትን ብዕልግናን እምበር ፀቢብነት ኣይኮነን፡፡ ምክንያቱ ኣብ ትግራይ ውን ብሽም ኣባልነት ህወሓትን ድሕንነትን ንተጋሩ ዘፈራርሑ ተጋሩ ሰለዘለው፡፡
ኣብ ገለ ሃፋትም ውን ተመሳሳሊ ንሰለቁጣባዊ ረብሕኦም ሃነፍነፍነፍ ዝብሉ ኣብ ናይ መንግስቲ ጨረታ ተሸጊጦም ዝነብሩ … በተን ዝረኸብውን ረኣዩለይ እንዳበሉ ኣብ ኣዲስ ኣዲስ ኣበባ ዓዕ እንዳበሉ ዝሓደሩ ሌያቡን በዓለገታት ይህልዉ፡፡ እዚ ኣንፃር ክራይ ኣካብነትን ብልሽውናን ብዝግበር ቃልሲ ብሰራርሓን ፅፈትን ፓለቲካል ቁጠባና ዝዕሪ ፀገም ክራይ ኣካብነት እምበር ንኣመፃፅኣ ታሪኽናን መንነትናን ዘይውክል ሓደገኛ ታርጋ ክልጠፎ ዝግናእ ኣይኮነን፡፡ ምኽንያቱ ብልሽውናን ስድነትን ብሄር ዘይፈሊ ኣብ ክሎም ብሄራት ዝረአ ናይ ምጥቕቓምን ዘረፋ ሃፍቲ ሃገርን ሕማም ሰለዝኾነ፡፡ ትምክሕተኛ ውን ሌባ ኣሎ፡፡ ካልእ ውን ሰራቕን ዘራፍን ኣሎ፡፡ ሰለዚ ፀቢብነት ኣብ ዘይመዓልኡ ዝውዕል ክውዕል ኣለዎ፡፡ Because narrow nationalism has more to do with our national sentiments and identities!
ካልእ ኣብቲ ናይ ትግራይ መንእሰይ ሙሁር ውን ሓደ ክልተ ተነፃሊ ወይ ውን ሃነድነፍ በሃሊ ክህሉ ይኽእል ይኸውን፡፡ ሪፓብሊክ ክምስርት የ እንታይ ዶስ ዝብል ዘመን ዝሓለፎ ኣተሓሳስባ ኣይስኣንን ኢልና ንውሰድ፡፡ ግና እዚ ምስቲ ናይ ትግራይ ነባራውን ድሕረባይታውን ኩነታት ፈፂሙ ሓደጋ ፀቢብነት ከብል ይትረፍ ንክትዛረበሉ ውን ዘሕፍር እዩ፡፡ ሰለምንታይሲ ዋላ ሓደ ውድብ ኮነ ማሕበር ኣብ ትግራይ ንሰለምንግንፃል ዝተወደበ ከምዘየለ ውፁእ ሓቂ ሰለዝኾነ፡፡ ኣብ ኦሮሞያ ሕቶ ምግንፃል ንልዕሊ 50 ዓመታት ዝተሰበኸሉ ክልል ኢሉ ውን ብተነፃልነት ስምዒት ዝሰኸረ መንእሰይ ዝበዝሐ ፓለቲካ ፀቢብነት ይገልፆ እንተተባሂሉ፤ ኣምር ዴሞክራስያዊ ብሄርተኝነት ኮይኑ ንኹሎም ውድባት ዝሰዓረ ሓሳብ ዘፍለቐ ውድብን ህዝብን መንግስትን በየናይ ኣመኽንዮ ፀቢብነት ሓደጋኻ እዩ ትብሎ? ብስሩኸ ህዝቢ ትግራይ ንሃገረ ኢትዮጵያ ከምዝውንና ኣመስኪሩ ዝሓደረ ዶ ኣይኮነን? ህወሓት ብዕሸላ ናይ ተናፃልነት ስምዒታ ዘረጋፈት ኣይብሕቶ ሕዝቢ ትግራይ እንዶ!
ብድንገት ዝመፀ ተሃድሶ ኢህወዴግ ባይታ ዘይብሉ ፀቢብነት ኣብ ህወሓትን ተጋሩን ዝረኣይ ፀገም እዩያ ተባሂሉ ከም ሃገራዊ ኣጀንዳ ክኸውን ከሎ ኣዝዩ ዘሰምበድን ቅንዕና ዝገዶሎ እዩ ዝብል እምነት ዛይዱ ኣሎ፡፡ ፀቢብነት ከም ኣጀንዳ ናይዚ ድንገተኛ ተሃድሶ ክኸውን ከሎ ብዓይኒ ጥርጣረ ዝገብሩ ሰለስተ ምኽንያታት ከኣ፤
1/ እቲ ኣብ ኣምሓራን ኦሮምያን ዝተርኣየ ፀረ ትግራይ ፕሮፓጋንዳታት ዝፈጠሮ ስምባደን ተሸምጋልነትን ከይኸውን
2/ ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ጂኦፓለቲካዊ በደልን ስትራቴጂካዊ ጌጋን መንግስቲ ኢትዮጵያ ቁጠባዊ ተወዳዳርነታ ይዝሕል ሰለዘሎ፤ መንእሰይ ዝሓቶ ዝሎ ልምዓት ጭቡጥ ፍታሕ ምምፃእ ከቢዱ ተራእዩ እሞ ናብ ማእኸል ገፅካ ኣዝር ልምዓት ኣዲስ ኣበባ ልምዓት ልምዓት ትግራይ እዩ ኢልካ እምን ዝዓይኑ ካብ ክውንነት ፌደራሊዝም ዝረሓቐ ባህጊ ውን ከይኸውን፡፡ ኣይትፅበብ ሃዋሳ ኢንዳስትርያል ፓርክ ሰሪሕና ኣለና ዓድግራት ግን ቀጠና ኩናት ሰለዝኾነ ኣይንሰርሕን ዝዓይነቱ እዩ ውን እምበር ንብል ኣለና፡፡
III. ህወሓት ኮነ ኢህወዴግ ከም መሪሕ ውድብ ከም ልምዓታዊ ዴሞክራስያዊ መንግስቲ ኣለውኒ ዝበሎም ፀገማት ቆራፅነት ሲኢኒ፤ ውድባዊ ድሳካሊኡ ንዘይምፍታሕ መኣዝን ተሃድሶ ንምስሓት ውን ዝተፈብረኸ ቄናን ውዲት ከይኸውን ውን ሓደ ስግኣት እዩ፡፡
እንተዘይኸውን እማ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዝጥቃዓሉ ሰዓት፣ ኣብ ትግራይ ሕቶ ልምዓት ኣብ ዝሓየለሉ እዋን፣ ክራይ ኣካብነት ኣብ ናይ ከተማ ፓለቲካል ኢኮኖሚ ልዕልና ኣብዝሓዘሉ እዋን፣ ሰናይ ምምሕዳር ተሳኢኑ ህዝብና ኣብ ዘንፀርፅረሉ ሰዓት፣ ቢሮክራሲና ንልምዓታዊ መንግስቲ ዘይምጥን ለማስ ኣብ ዝኾነሉ እዋን፣ ብሰሪ ምትሕውዋስ ውድብን መንግስትን ውድብ ኣብዘይስርሑ እንዳኣተወ ቁቡልነቱ ኣብ ዘጋድለሉ ግዘ፣ ውድብ ትካላዊ አሰራርሓታት ክተፅፍፍ ኣብ ትደለየሉ ግዘ፣ ኣመላምላን ዕብየትን መሪሕነትን ኣባልን ተሓምዚቑ ውድብ ዘይናታ ሰብ ኣብ ዝበዝሐሉ ግዜ … ባይታ ዘይብሉ ፀቢብነት ከም ሃገራዊ ኣጀንዳ ምውራድ ኣይምተግብአን፡፡ ብስሩኸ ወዮ ሃይሃይታ ወፍሪ ፅባሕ መበል 12 ጉባኤ ኸ ኣበይ ከምዝበፅሐ ከይተገምገመ ድዩ ኣብ ብኣዴን ኦህዴድን ዝተፈጠረ ምዕባለ ስዒቡ ዝተፈጠረ ኣጀንዳ ተሰኪሙ ዝመፅ ዘሎ?
5/ መደምደምታ
ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝተሓበረ ውድባት ብናይ ባዕለን ለውጢ ዕብየት ወይ ውን ብሕብረተሰባዊ ጠለብ ፅገናዊ ለውጢ (reform) ሕልፍ እንቴሉ ውን ተሃድሶ (renewal) ከካይዳ ንቡር እዩ፡፡ ፅገናዊ ለውጢ ዝበዝሕ ግዘ ኣፈፃፅማ ክኣቢ ከሎ ዝመፅእ ኣካይዳን ኣሰራርሓን ኮይኑ ተሃድሶ ድማ ገዚፍ ሓደጋን መሰመራዊ ደውታን ከጋጥም ከሎ ንሰለ ሰፊሕ ፅሬትን መንፃርን መሰምር ዝካየድ ለውጢ እዩ፡፡
ኢህወዴግ ውን ኣብዚ ሕዚ እዋን ድሕሪ 15 ዓመታት ቀዳማይ ተሃድሶ ሎሚ ክህደስ እየ ምባሉ ከም ፀገም ኣይርአን፡፡ ኢህወዴግ ዋላ ውን ናይ መስመር ፅሬት ፀገም እንተዘይሃለዎ ኣብ ከም ብኣዴንን ኦህዴድን ደምበ ዝሓወሰ መሪሕነትን ኣባልን ከምሎ ፈሊጡ ክሕደስ ምባሉ ከምሐደ መበገሲ ክኸውን ይኽእል እዩ፡፡ ብርግፅ ኢህወዴግ ናይ ደምበ ምትሕውዋስ ገጢሙኒ ዝብል ንፁር መግለፂ ከውፅእ ኣይተርኣየን፡፡ ብሽፍኑ ትምክሕትን ፀቢብነት ብዝብል ዝሓለፎ ይመስል፡፡
ብዛዕባ ተሃድሶ ኢህወዴግ ዘዛርብ ዘሎ ቀንዲ ዛዕባ ሰለምንታይ ክሕደስ እየ በለ ውን ኣይኮነን፡፡ እቲ ተሃድሶ ድንገተኛን ዘይተፀንዐን ምኻኑ እዩ ወደቓ ኮይኑ ዘሎ፡፡ ብዘይ ጥርጥር እቶም ኣብ ኦሮምያን ኣምሓራን ዝተርኣዩ ናዕብታት መሰረት ጌሩ ከምዝተበገሰ ግምት ብዙሓት እዩ፡፡ እተኾነ ዋላካ ብትምክሕትን ፀቢብነት ዝግለፁ እንተኾኑ፤ ቀንዲ ፀገም ናዕቢ ኦሮምያን ኣምሓራን እዮም ምባል ግን ከቢድ እዩ፡፡ ሓቂ እዩ እዞም ነጥብታት ቃልሲ ዝሓቱ እዮም፡፡ ከይኑ ውን ግን ፀቢብንትን ትምክሕትን ካብ መፈጠር እዚ ስርዓት ጀሚሮም ዝነበሩ ንሓዋሩ ውን ዘይጠፍኡ ምኻኖም ክንግንዘብ ይግባእ፡፡
እዞም ናዕብታት ከምኡ ውን ብሓፈሻ ብሃገር ደረጃ ኮነ ኣብ ትግራይ ዝለዓል ዘለው ሕቶታት ቀንዲ መልዐሊ መሰረቶም ቁጠባዊ ዕብየት ስዒቡ ዝመፀ ተፈጥራኣዊ ምዕባለ ሕ/ሰብ እዩ፡፡ ኣብ ሃገርና ምስቲ ዝረኣይ ዘሎ ዕብየት ተዛሚዶም ዝተፈጠሩ ጠላባት ዴሞክራሲ፣ ልምዓትን ሰላምን ሰፋሕቲ እዮም፡፡ ሕ/ሰብና ጠላባይ ኮይኑ፣ ዝተምሃረ መንእሰይ በዚሑ፣ ሸቅሊ ኣልቦነት ብፍጥነት ክቕረፍ ኣይተኽኣለን፣ ዋጋ ናህሪ ኣሎ፣ ሕቶ ግልጋሎትን ኣወሃህባ ግልጋሎትን፣ ፍትሓዊ ተጠቃምነት ሕ/ሰብ፣ ሕቶ ኣጠቓቕማ መሬት፣ ጉዳይ ፍትሓዊ ክፍፍል ሃፍቲ፣ ናይ ሲቪል ሰርቫንት መነባብሮ ትሕቱነት … ወዘተ ዝረኣዩ ፀገማት እዮም፡፡ ፃምእ ፍትሕን ሰናይ ምምሕዳርን ከኣሞ ሰማይ ዝበፅሐ፡፡
ነዚኦም ኩሎም ንምምላስ ድማ ድልዱል ዴሞክራስያዊ ልምዓታዊ መንግስቲ ምህናፅ እምበር ክጠፍኡ ዘይክእሉ ክዕቀኑን ክስፈሩን ዘይኽእሉ ትምክሕትን ፀቢብነት እንዳበልካ ሸምበለል ትርጉም ኣይክህልዎን፡፡ ቁጠባዊ ልምዓት ካብቲ ዘለዎ ብፍጥነት ዘቐፅልን ነቲ ዝፍጠር ዘሎ ሕ/ሰባዊ ሽግግር ክመርሕን ከማሓድርን ዝኽእል መንግስቲ ምህናፅ ንፅባሕ ዘይብሃል ውራይ ክኸውን ይግባእ፡፡ ዘይተሸራረፈ ኣምር ልዓታዊ መንግስቲ ይተግበር፡፡ ብቕዓት ዘለዎ ቢሮክራሲ ይተሃነፅ፡፡ ኣብ ሞንጎ ውድብን መንግስትን ዘሎ ዘይነፀረ ዶብ ይፈለ፡፡ ንውድብ ኣብዘየእትዎ ቅቡልነት ይቕንስ እምበር ብዙሕ ትርጉም ዘለዎ ፓለቲካዊ መኽሰብ ዝርከቦ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ሕገመንግስቲ ዝሰፈሩ ዴሞክራስያዊ መሰላትን ምትግባር ነቲ ልምዓት ሳልጥዎን ግልበት ዝህብን ሰለዝኾኑ ብዝግባእ ኣቕልቦ ይወሃቦ፡፡
ሓቀኛ ልምዓታዊ ዴሞክራስያዊ መንግስቲ ዝገሃድ እቲ ዝመርሖ ዘሎ ውድብ ንባዕሉ ንዴሞክራስን ፍትሕን ዝተዳለወ … ናይ ጫፍ ብልሒ ዝኾነ ኣመራርሓ ኣባልን ክህልዎ ከሎ እዩ ዝብል እምነት ከኣ ይሰረፅ፡፡ ከምቲ ኣብ መግለፂ ኢህወዴግ ውን ዝተግልፀ “ስልጣን ንውልቀ ረብሕኡ” ዘውዕል ኣባልን መሪሕነት ወሪርዎ ኣሎ፡፡ ሓቀኛ ገምጋም እዩ፡፡ ኣባልነት መዳረሻ ሃፍቲ ሃገር ካብ ዝኸውን ፀኒሑ፡፡ ካብ 1997 ዓ/ም ጀሚሩ ዝነበረ ምልመላ ኣባልነት ፅሩይ ኣይነበረን፡፡ ብብቕዓትን ብፓለቲካዊ ተወፋይነት ገደፉ ኣባልነት ናይ ስራሕ ዕድል ካሳዕ ዝመስል ተወዳዳራይነት ዘይብሉ መዓት ኣባል መሕደሪኡ ክገብር ናብ ኢህወዴግ ተፀምቢሩ፡፡ ከምዚ ዝበለ ዓቕምን ናይ ፓለቲካ እምነትን ዝገድሎ ኣባል ከኣ ይትረፍ ክስዋእ ከምቲ ኣብ ገለ ከባብታት ኦሮምያን ኣምሓራን ዝተርኣየ ፀላኢ እቲ ስርዓት ኮይኑ ተሰሊፉ ረውረው ኣቢልዎ፡፡ ሰለዚ ኢህወዴግ ውድባውን ትካላውን ኣሰራርሓታቱ እዩ ልዕሊ ክሉን ቅድሚ ክሉን ክፍትሽ ዝግባእ፡፡ ውሽጠ ዴሞክራስን ዝበለፀ ትካላዊ ፅሬትን እንተዝህሉ ዓቕሚ ዘይብሉን ፓለቲካዊ ፅሬትን ዘይብሉን ኣባልን መሪሕነትን ኣይምኣተወን፡፡
ህወሓት ዝምልከት ዋላ ውን ካብቲ ናይ ኢህወዴግ ዝፍለ እንተዘይኮነ፤ ህወሓት ካብ ኢህወዴግ ውን ዝፍለ ክብድ ዝበለ ዕዮ ገዛ ኣለዎ፡፡ ልክዕ እቶም ብሃገር ደረጃ ዝረኣዩ ለውጢ ወለድ ማሕለኻታት ከምዘለው ወይ ብዝገደደ መልክዑ ኣብ ትግራይ ኣለው፡፡ ወድዓዊ ፀገማትና ሕቶ ልምዓት፣ ሰላም፣ ሰናይ ምምሕዳር ፍትሒ፣ ሰለጤንን ፅሬት ኣገልግሎት፣ ዴሞክራስያዊ ዘይኮነ ኣባልን ኣመራርሓን፣ ስደት፣ ሸቕሊ ኣልቦነት … ወድዓዊ ፀገማት እዮም፡፡ ብሰንኪ ድውታ መዋፅእ ዘይብሉ ፓሊሱ ኣይኩናት ኣይሰላም ቁጠባዊ ዕብየት ትግራይ ዝሕቱል ምኻኑ ንህወሓት ተደራባዊ ፀገም እዩ፡፡ ምናልባት ኣብ ትግራይ ረብሓ ዝፈጠሮ ብክራይ ኣከብቲ ዝፈትልዎ ከባብያውነት ኣሎ እንተተባሂሉ ውን ካብ ፍልፍሉ ምንቃፅ እዩ፡፡ እምበር ብሃገር ደረጃ ኣጀንዳ ዝኸውን ሓደጋ ፀቢብነት ሲ ኣይመሰለናን ኣይወሓጠልናን፡፡
ህወሓት ነዚአን ክፈትሕ እንተኾይኑ ድማ ሓቀኛ ወያናይን ልምዓታውን ዴሞክራስያውን መንግስቲ ንምህናፅ ዘኽእል ተሃድሶ እዩ ክገብር ዘለዎ፡፡ ነዚ ክትግብር ድማ ውድባዊ ቁመንኡ ምፍታሽ እምበር ካብ ውድዓውነት ዝረሓቐ ሚዛን ዝስሕትን ገምጋም ብምትግባር ኣይኮነን፡፡ ህወሓት ትካላዊ ጥዕና ኣለዎ ዶ? ኮር መሪሕት ልምዓታዊ መንግስቲ ኮይኑ ክቕፅል እንተደልዩ ውሽጣዊ ፅሬቱ መጀመርያ ይፈትሽ፡፡
እዚ ማለት ድማ እተን ካብ መበል 6ይ ጉባኤ ድሕሪ ቀዳማይ ተሃድሶ ውን ጀሚረን ዝተነፀራ ግን ድማ ወሳዲ ስኢነን ዓመት መፀ ዝለዓላ ወድዓዊ ፀገማት ይእለየን፡፡ ንሰን ከኣ ንፁራት እየን፤
* ብንፁር ኣመራርሓና ፖለቲካዊ ቃልሲ ዘይገበረ በዚ ኣቢሉ ውን ናይ ውሽጢ ወድብ ኣሰራርሓታት ተዘሓሒሉ
* ናይ ውሽጢ ኣሰራርሓታት ሰለዘይፀረየ ኣብ ክንዲ ግልፅነትን ተሓታትነት ኢደ-መነንነት
* ኣብ ክንዲ ስጡም ትካላዊ ኣሰራርሓ ናይ ወልቀ ሰባትን ምትእስሳርን ሰንሰለትን መሰረት ዝገበረ ኣሰራርሓ
* ኣብ ክንዲ ዴሞክራስያዊ ቃልሲ ሓምየትን ምጉጅጃልን
* በለፅን ፅግዕተኛነትን
* ፀረ-ዴሞክራስያዊነት
ብተወሳኺ ካብ ኔትዎርክን ምጥልላፍን ነፃ ዝኾነ ምልመመላ ኣባልነትን ኣመራርሓን ካይድ፡፡ እንድዒ ደኣ እታ መሸቖረሪት ፀባብነትን ትባሃል ሓደሽ ምህዞ ከይትኽውሎ እምበር ዝበለፀ ብሄራዊ ስምዒት ዘለዎም መናእሰይ ብትምህርቶም ንፋዓት ዝኾኑ ተጋሩ ሃዲኑ ነብሱ ክሃንፅ ይኽእል እዩ ህወሓት፡፡ ዝበለፀ ዕድል ድማ ተፈጢሩሉ ኣሎ ሕዚ፡፡ ጎኒጎኒ እዚ ዝበለፀ ትካላዊ ኣሰራርሓን ምሕደራ ውድባዊ መሓውርን ክፍጠር ድማ ግድን ይኸውን፡፡
ልዕሊ ኩሉን ቅድሚ ኩሉን ከኣ ውሽጠ ዴሞክራስን እቲ ውድብ ሰፊሕ ስራሕ ክሰርሓሉ ዝጠልብ እዩ፡፡ ሎሚ ቀደም ኣይኮነን፡፡ ካብ ዝተፈላለየ ማሕበራዊ መሰረት ዝፈረዩ አመራርሓን ኣባላትን ይበዝሑ ኣለው፡፡ ዝተመሃረ መንእሰይ ኣባል ቁፅሩ ገዚፍ እዩ፡፡ ሓሳባት ክህፍትሙ እዮም፡፡ ኣብ ውድብ ናይ ሓሳብ ኣፋላላይ ከምፀጋ ክውሰድ ኣለዎ፡፡ ናይ ሓሳብ ኣፈላላይ ከም ኣንጃነትን ፀላእን ዝፅብፅብ ኣረጊት ኣረኣእያ ይወገድ፡፡ ሕ/ሰባዊ ለውጢን ማሕለኻታቱን ክሰፍሑ ከለው ናይ ግድን እዩ ሰፋሕቲ ናይ ረብሓ ግጭታትን ሕቶ ቀዳምነት ፓሊስታትን ክፍጠር፡፡ እዚ ክሳዕ መሰረታዊ መትከላት እቲ ውድብ ናብ ሓደጋ ዘየእተወ ከም ፀጋ ተቐቢልካ ዋላ ውን ሕጋዊ ኣንጃ ዝብል ሽም ኣይወሃቦ ምክእኣል ተገይሩ ፀፊፉ ክኸይድ ይግባእ፡፡ ዝተፈለየ ሓሳብ ሰለዝመፀ ሓዞ ትሰዶ ግዚኡ ዝሓለፎ ንውድብን ሓይሉ ዝብትነሉ ኣሰራርሓ ይትረፍ፡፡ ወድብ ኮሚዩንስት ቻይና ውን ከመና እዮም ነይሮም፡፡ ናብቲ ሕዚ በፂሐሞ ዘለው ዴሞክራሲ ውሽጠ ውድብ ክበፅሑ ምዕባለ ሕ/ሰቦም ከምኡ ውን በብግዚኡ ዝተቐየረ ማሕበረዊ ማሰረት ውድቦም ኣገዲድዎም እዩ ተለዊጦም ተኻታታሊ ሕ/ሰባዊ ለውጢ ሃገሮም ዘመሓድሩ ዘለው፡፡
መሪፅና ንመሃር! ተሃድሶ ንቑኑዕ ለውጢ ይኹን!
**********


text:
ሃገርና ብበዝሒ እንስሳት ካብ ኣፍሪካ ቀዳመይቲ ካብ ዓለም ካዓ ታሽዓይቲ ትኹን እምበር ብፍርያት ፀባ ግና ዘመክሕ ውፅአት የብላን። መረዳእታታት ከምዝሕብርዎ ኣብ 2005 ኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ናይ 48,951,297 ብር ዝግመት ፀባ ካብ ወፃኢ ዝኣተወ እንትትከውን እዚ ካብ ወፃኢ እናዓደግካ ዝኣትው መጠን ፀባ ካብ እዋን ናብ እዋን እናወሰኸ ኣብ 2010 አቆፃፅራ ኣውሮፓውያን ናብ 118,559,962 ብር በፂሑ እዩ። ኣብ ዓለምና ነብስ ወከፍ ሰብ ኣብ ዓመት ብማእኸላይ 105 ሊትሮ ፀባ ክምገብ እንተሎ ኣብ ሃገርና ግና ነብስ ወከፍ ሰብ ኣብ ዓመት 19 ሊትሮ ጥራሕ ይምገብ። በዚ መሰረት ኣብዚ መዳይ ኢንቨስት ምግባር ክንደይናይ ከምዘዋፅእ የርኢ እዩ።
ኣብ ክልልና ፍርያት ፃባ ካብ እዋን ናብ እዋን እንዳዓበየ ዝመፅእ ዘሎ ኮይኑ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ዓመት 194,552 ቶን ፀባ እንዳፈረየ ይርከብ። ካብ ዝርካቡ ምህርቲ ሳኣን ውሕሉል ኣተሓሕዛ ብርክት ዝበለ መጠን ንብኽነትን ምብልሻውን ተቃሊዑ ይርከብ፡፡ ስለዚ ዝተረኸበ ፃባ ብግቡእ ኣብ ጥቕሚ ንምውዓል ናብ ዝተፈላዩ ውፅኢት ፀባ (ሕሩጭ ፀባ፣ ጠስሚ፣ ፎርማጆ፣ኣይስ ክሬምን እሹግ ፀባ) ንምልዋጥ መቀነባበሪ ትካላት ንምህናፅ ምችው ባይታ ኣሎ።
ዝለዓለ ምህርቲ ፃባ ክህቡ ዝኽሉ ዝተፈላለዩ ዓሌታት ከፍቲ ኣብ ክልልና ዝርከቡ ኮይኖም ብፍላይ ግና ኣብ ሃገርና ካብ ዝርከቡ ዓሌታት ከፍቲ ብፀባ ዝላዓለ ትሕዝቶ ዘለዎም ዓሌት በጋይት ብስፍሓት ይርከቡ። ብሓፈሻ ኣብ ክልልና ክርከብ ዝኽእል መጠን ፀባ ኣብ ዝሓፀረ እዋን ካብዚ ሕዚ ዘለዎ ኣዝዩ ክዓቢ ከምዝኽእል ሓበርቲ ምልክታት ኣለዉ። ካብዚኦም ድማ ምጥያሽ ማእኸል መዑቆቢ ዓሌት በጋይት ሑመራ፣ ምምሕያሽ ጨገረት ከፍቲን ከምእዉን ምትእትታው ዝተማሓየሸ ቀለብ እንስሳ ምጥቃስ ይካኣል።
አብ ዝሓለፉ ዓመታት ናይ ከባብና ከፍቲ ጨገረት ብምምሕያሽ ፍርያት ፀባ ንምዕባይ ብሰብ ሰራሕ ምውሳብ እንስሳ ዓበይቲ ስራሕቲ ተሰሪሖም እዮም። በዚ ድማ ርኡይ ለውጢ ፀባ ወሰኽ ተመዝጊቡ እዩ። ብፍላይ ኣብ ዘሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣብ ሙሉእ ትግራይ ብመደብ ሰብ ስራሕ ምድቓል እንስሳን ብወፍሪ ሲንክሮናይዜሽንን ልዕሊ 70,000 ኣላሕም ምስ ናይ ወፃኢ ዓሌታት ተዳቒለን እየን፡፡ ብዚ መሰረት ቀፀልቲ ዓመማውቲ ሩኡይ ወሰኽ ፍርያት ፀባ ክምዝምዝገብ ትፅቢት ይግበር። ነዚ ዓብይ ወሰኽ ፀባ መቀነባበሪ ትካላት ኢንቨስትመንት እንተዘይተኻይዱ ካብ ፀባ ዝርከብ ረብሓ ክንድዝድለይ ኣይኾንን።
ኣብ ክልልና ጨገረት ምምሕያሽን ልምዓት ቀለብ እንስሳን ኣሲርካ ምቅላብን፣ ምስፋሕ ግልጋሎት ሕክምና እንስሳት፣ ተረፍ ፍርያት ኢንዱስትሪ ምውሳኽ፣ ካብ እዋን ናብ እዋን ከተማታት ምዕባይን ምስፋሕን፣ ምስፍሕፋሕ ቱሪዝምን፣ ከምኡውን ምዕባይ ነብስ ወከፍ ኣታዊ፣ ዕቤት በዝሒ ህዝቢን ምምሕያሽ ስርዓት ኣመጋግባን ስለዘሎ ሰብ ውልቀ ሃፍትን ማሕበራትን ኣብ ምፍራይ ፀባን ምቅብንባር ውፅኢት ፀባን (extending shelf life) ብምውፋር ንዕዳጋታት ዓዲ ውሽጥን ወፃኢን ብምቕራብ ንባዕሎምን ሃገሮምን ክጠቕሙሉ ዝኽእሉ ዓውደ ኢንቨስትመንት እዩ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ናይ ሓዘን መግለጺ፣ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ፡
- ደምዳሚ መግለጺ፣ስሩዕ ኣኼባ ፈጻሚ-ኣካል፡ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደ.ግ.ሓ.ኤ/
- ቃል ሓዘን ጨንፈር ሽወደን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
- ቃል ሓዘን ግንባር ሃገርዊ ድሕነት ኤርትራ/ ሕድሪ ጨንፈር ጀርመን
- ናይ ሓዘን መግለጺ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ
- ኤርትራ ካብ 2015 ንነጀው ቀጥታ ተጠቃዒት ናይ’ቲ ብኤል ኒኖ ዝፍለጥ ምዝባዕ ኣየር ኮይና ምጽናሐ ተገሊጹ
- ናይ ሓዘን መግለጺ ብደግሓኤ ዞባ ኤውሮጳ
- ናይ ሐዘን መግለጺ
- ቃል ሓዘን
- መግለጺ ሓዘን፡
- ክልተ ዲፕሎማት ስርዓት ህግደፍ ነቲ ስርዓት ከም ዝራሕርሑ ይግለጽ ኣሎ
- ምስጋና
- ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ዓባይ ብሪጣኒያ ዝተባህለ ማሕበረ ተመስሪቱ
- ኤርትራውያን ተቐማጦ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ሓድሽ ዓመት 2017 ብሓባር ጸንቢሎም
- ተመሃሮ ቤት ትምህርቲ “ እንዳ ማርያም ” ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ኣድማ ኣካይዶም !!
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 11 guests and no members online
- Details
- Written by መሓመድ ከድር
- Published: 17 June 2015
ሰላም ንዓኹም ኣዳላውቲ ዓምዲ መድረኽ ምስ ሓፋሽ፡ መጀመርያ ምሉእ ጥዕናን ኣሳልጦ ስራሕን እናተመነኹ፡ ናብታ ንሎሚ ዝበልክዋ ጽሕፍቲ ክኣቱ
ጸረ-ህዝቢ ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ በታ ንትምክሕታዊ ኣረኣእያኡን መዝምሩን ከም ዘለዎ ተቐቢላ፡ እተቃልሕ ኤረ ቴቪ ኣቢሉ፡ ሎሚ ቅነ ብተደጋጋሚ ዘመሓላልፎ ዘሎ “ውዳበ ሓይሊ’ዩ” ዝብል ጭርሖ ዘይበሰለ ጥረ ናይ ፖለቲካ ሓሸውየ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ከም ልማዱ ከደናግር ዝዓለመ ንምዃኑ ዘይርደእ ዘሎ ኣይመስለንን። ኣነ’ውን ብወገነይ ከም ኤርትራዊ መጠን፡ ብዛዕባ እዚ ናይ ሎሚ ቅነ ፖለቲካዊ ዘመተ ወይ መሰረቱ ዝተዛበዐ ኣዘራርባ፡ ዘለኒ ኣረኣእያ ገለ ክብል።
ሓቀኛ ሃገራዊ ውዳበ ብልክዕ ንህዝብን ሃገርን ሓይሊ’ዩ። እንተኾነ ግን እዞም ህግደፋውያን ዝብልዎ ወይ ዝንየትሉ ዘለው ውዳበ፡ መሰረት ዘለዎ ውዳበ ድዩ? ውዳበ ማለት’ከ እንታይ ማለት’ዩ? ንኽትውደብ’ከ እንታይ የድሊ ዝብሉ ሕቶታት ኣልዕሊካ፡ ክትግምግሞ ዝሕግዙ ኣገደስቲ ነጥብታት’ዮም። ውዳበ፡ መሰረት ኣለዎ። መሰረቱ ድማ ዘይከም ኣብ ሃገርና ዘሎ ኣደንቊሪ ፖለቲካዊ ውዳበ፡ ኣንቂሕካ ኣእሚንካ ምውዳብ’ዩ እቲ ቀንዲ መለለይኡ። ምውዳብ ጽቡቕ’ኳ እንተኾነ፡ ፖለቲካዊ ንቕሓት ምስ ዘይህልዎ ግን፡ ሓፋሽ ኣንጻር ረብሓኡ ክውደብ ዝገብር’ዩ ዝኸውን። ስለዚ ድማ’ዩ ስርዓት ህግደፍ ንህዝብታት ኤርትራ ብምስምስ ውዳበ ከደንቁሮን ረጊጹ ንምግዛእ መታን ክጥዕሞ፡ ናተይ ዝብሎ ፖለቲካዊ መስመር ዘይብሉ ተጎታቲ ንምግባሩ ክሰርሕ ዝጸንሐን ዘሎን።
ውዳበ፡ ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ፍትሒ፣ ማዕርነት፣ ፖለቲካዊ ንቕሓት ምስ ዝህልዎ ጥራሕ’ዩ ሓይሊ ክኸውን ዝኽእል። ካብ’ዚ ወጻኢ ዝግበር ውዳቤታት ኩሉ ንመሰል ረብሓን ውጹዓት ህዝብታት ዘገልግል ኣይኮነን። ብተግባር፡ ጸረ-ህዝቢ ስርዓት ህግደፍ፡ ዝጠቀመሉ ዘሎ ድማ፡ መሰረቱ ዝዘንበዐ ውዳበ’ዩ። እዞም ልዕል ክብል ዝተገልጹ፡ መሰረታውያንን ኣገደስትን መሰላት ኣብ ዘይተኸብርሉ ውድዕነት ውዳበ ኢሉ እንተዘመረ፡ ንስለ ምባል ዝበሃል ፍረ ኣልቦ ጭርሖ ጥራሕ’ዩ። ስርዓት ህግደፍ መሰል ህዝብታት ነፊግሉ ኣብ ዘለወሉ መድረኽ ውዳበ ክብል ዘሕፍርን ዘሕንኽን’ዩ። ንመን’ዩ ክውድብ? እንታይ ኢሉ’ኸዩ ክውድብ? ዝብሉ ሕቶታት፡ ኣብ ነፍስ ወከፍ ጥዑይ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ኤርትራዊ ክመጽእ ዘለው’ዩ።
ስለዚ ‘ምበኣር፡ ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ዝጥቀመሉ ዘሎ ስልቲ ፖለቲካዊ ዘመተ ንንቀሓሉ። ኣብ ህዝቢ መሰረት ዘይገበረ ውዳበ ንበይኑ ሓይሊ ክኸውን ኣይክእልን። ብኣንጻሩ’ኳ ደኣ መሰልና ዘይንፈልጥ፡ ተመለኽቲ፡ ኣገልገልቲ፡ ጌሩ፡ ህላወና ኣብ ምሉእ ምሕረት ህግደፍ ከም ዝምርኮስ ዝገብር ሓደገኛ ስልቲ’ዩ። ስለዚ ንቕሓትን ብስለትን ዝዓጠቐ ማእከሉ ህዝባዊ ደሞክራሲ ኣብ ዝገበረ ውዳበ ዓሲልና ንሓይል። ሓይልና ድማ ነዚ ጸረ-ህዝቢ ዝኾነ ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ምስ ኩሉ ትካላቱ ኣብ ምውጋድ ነውዕሎ። ፖለቲካዊ ንቕሓት ዝዓጠቐ ውዳበ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ንሰላም፣ ደሞክራሲ ፣ ማዕርነት፣ ፍትሒ፣ ሓባራዊ ልምዓታዊ ዕቤት’ዩ ዘገልግል። ስለዚ ንመሰልና ንንቃሕ ንውደብ።
መሓመድ ከድር
ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
17-06-2016
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
- መጸዋዕታ ንኣገዳሲ ህዝባዊ ኣኼባ
- ዕድመ መጋቢት 8 2016 ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ ሰሚናር ኣብ ከተማ ስቶክሆልም اجتماع جماھیري مھم في مدینة استوكھلم مظلھ الارتریھ السویدیة لتغییر Important Public Seminar in Stockholm Sweden
- ዕድመ ንሓዲሽ ዓመት አብ ከተማ ኰለን/ጀርመን
ሓተታ-ርእይቶ-መልእኽቲ
- ፖሎቲካ መገለይሲ ቐየስገው፣ ዓውተር ደርብሲ አልግድ (ጥበብድ) ገምድገው ሓሪረትል ለመለም የንቱታት ለቡኑኽር ጉኑዂር መንድርተነኲ።
- ባሕሪ ኤርትራ ጥሙይ ዘየዕንግል፡ ድራር ዓይኒ
- ሰሪሕናን ንሰርሕ ኣለናን በበይኑ’ዩ
- ኣብ እንዳ ህግደፍ ሓተትን ተሓታትን ኩሎም ሓደ
- ካልኦት ዘዝበልዎ እናደገምካ ብተስፋ ካብ ምባር፡ ኣብ መሬትካ ሰቢትካ ናትካ ምግባር
- ነውራም መራሒ፡ ነውራማት ደገፍቲ
- Initiating Ethio- Eritrea Dialogue for Democratic Development
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ቀብሪ ሓደ ሰብኣይ ወይስ መሰል 4 ምልዮን ህዝቢ?
ኣብ ዓለም ዘለው ዲክታተራት ሓደ ንኹሎም ዝገዝኦም ባህርይ ኣሎ። ንሱ ድማ መሰል ህዝቢ ኣየኽቡሩን፡ መሰል ውልቀሰባት ኣየግድሶምን፡ ልዕላውነት ሃገርውን ኣይንታዮምን። እታ ቀንዲ እተገድሶም ስልጣኖም ኢያ። ብስልጣኖም ዝመጾም ዝኾነ ስጉምቲ ክወስዱ ድልዋት ኢዮም። ኢሳያስ ብፍላይ ሕልፍ ዝበለ ጨካን ኢዩ።
ናይዝጊ ክፍሉ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ክሕከም ጸኒሑ ከም ዝዓረፈ ዝፍለጥ ኢዩ።ከምኡ’ውን ኣብቲ ንሳላሳ ዓመታት ዝተኻየደ ቃልሲ፡ ታሪኽ ናይዝጊ እንታይ ከም ዝነበረ ዳርጋ ንዝኾነ ኤርትራዊ ብሩህ ኢዩ። ህልም ዝበለ ኣንጻር ደሞክራስያውያን ተቓለሰቲ ከም ዝነበረ ማንም ዘይስሕቶ ኢዩ። ሕሉፍ ሓሊፉ ገለ ብጾት ኣብ መዳ “ኢቫን ናይ ኤርትራ” ኢሎም ይሰምይዎ ከም ዝነበሩ ትዝ ይብለኒ። ኣነውን ብርሑቚ ይኹን’ምበር ናይዝጊ እፈልጦ ከምዝነበርኩ፡ ቀንዲ ገባርን ሓዳግን የማናይ ኢድ ኢሳያስ ከም ዝነበረ ኢዩ ዝፍለጥ። ኢሳያስ በላ ናይዝጊ በላ ከምዝነበረ ማንም ዝኽሕዶ የለን።
ሕጂ ግን ታሪኽ መዋቲ ናይዝጊ ገዲፍና፡ ናይ ጭካኔ ኢሳያስ ንዛረብ። ናይዝጊ ሕማቕ ጌሩ’ሞ ሕማቕ ይፈደ ኣይንብልን። ብፍላይ ብባህልና “ምውት ኣይትኽሰስ” ከምዝበሃል። ናይዝጊ ብታሪኹ ክኽሰስ ይነብር እምበር መሰሉ ክኽበር ኣለዎ። ሓመድ ሃገሩ ዝነፍጎ ዋላ ሓደ ኣካል ክህሉ ኣይግባእን።ዋእ! ኢሳያስ ግን ንሕስያ ዘይብሉ ጨካን ኢዩ።ኣብ ኣእምሮ እዚ ሰብ’ዚ “ሰብ፡ ሰብ ኣይመስሎን” ንሰብ ከም ኣቕሓ ተጠቒሙ ኢዩ ዝደርብዮ። ዳርጋ ንኹሎም ናይ ቀረባ ብጾቱ ዝነበሩ ተበሳጭዮም ካብ ህዝቢ ከም ዝንጸሉ ጌሩ ይደርብዮም። ኣብ ዓዲ ጥልያን ንኢሳያስ ዕድመ ልኽዑ ከገልግል ዝጸንሐ ዓንደማርያም ሓደ ኣብነት ኢዩ። ኢሳያስ ከም ብልያረዶ ሰባት ምስ ሰባት እናጋጨወ ዝነብር ሕሉፍ ጨካን ኢዩ። ንኢሳያስ ዘይፈለጠ ይፍለጦ። መን ኣሎ ኢሳያስ ተጠቒሙ ዘይከሓዶ። ኢሳያስ መን ኣልዎ ካብ መጀመርያ ስጋብ መጨረሻ ብዕርክነት ይኹን ብብጻይነት፡ ምስኡ ዝተጓዕዘ? በዓል የማነ ማንኪ’ውን ዝድርበይላ መዓልቲ ኣላቶም። ንሳቶም እውን ይፈልጥዋ ኢዮም። ግን’ከ ከመይ ጌሮም ካብታ ዝኣተውዋ ዓዘቕቲ ይውጽኡ?
ሽሕኳ፡ መዋቲ ናይ ቃልሲ ታሪኹ ብገበን ዝተላዕጠጠ እንተ ዀነ፡ናይ ቀብሪ መሰሉ ብስድራ ቤቱ ውሳኔ መሰረት ክሕሎ ኣለዎ ንብል ። በወገነይ እውን ነቶም ንጹሃት በተ-ሰቡ ጽንዓት ይሃቦም እብል። ቀጺለውን ነቶም ኣብዚ ግዜ’ዚ ብረይሳ ናይዝጊ ናብ ዓዲ ክኣቱ ዘይምፈቃዱ ምኽነያት በምግባር ላዕልን-ታሕተን ዝባሉ ዘለው ከም በዓል መስከረም ዝኣመሰሉ ህግደፋውያን ልክዕ ኣለው ኣይቃወመምን። ሕቶይ ግን ነቶም በሻሓት ዝቑጸሩ ኣብ ፈቖዶ ጐዳጉዲ ዝጠፍኡ ዘለው ሃገራውያን’ከ ኣይሪእዎምን ድዮም? ስጋብ መኣስ ኢዮም፤ ኢሳያስ ዝደገፎ ክድግፉ፡ ኢሳያስ ዝጸልኦ ክጸልኡ ክብሩ?
በሉ ክሕደት ኢሳያስ ኣብ ኣኣፍደገኹም በጺሓ። ኢሳያስ ንናይዘጊ’ኳ ዝኸድዖ እንታይ ትጽበዩ? ኢሳያስ ኣይኮነን’ዶ ንሂውት ዘለዎስ ንረይሳ ዝቋጻጸር ሰብ ኢዩ። ካብዚ ስርዓት’ዚ እንታይ ትጽበዩ?
ስርዓት ህግደፍ ሎሚ ኣይኮነን ረይሳ ንዓዲ ምእታው ከልኪሉ። ካብ ብዙሓት ሃገራት ብዙሓት ረሳታት ኢዮም ናብ ዓዲ ምእታው ተኸልኪሎም።ንኣብነት ሓደ ኣዚዩ ዘሕዝን ታሪኽ ክገልጸልኩም። ሓደ ኤርትራዊ ዓቢ ሰብኣይ፡ ብዕድመ ዝደፈአ እሞ ከኣ ሕሙም ብመንኮርኮር ሰድያ ዝኸይድ፡ ኣብ ሮተረዳም ይነብር ነበረ።ውዱ ገለ ውዲ 18 ዓመት ይኸውን ድማ ይናብዮ ነበረ። እዚ ቆልዓ ኣብ ሆላንድ ኢዩ ተወሊዱ ዝዓበየ። እዚ ንሞት እናተቓረበ ዝኸይድ ዘሎ ሰብኣይ፡ ሽሕኳ ብእመነት እሰልምና፡ ኣብ ዝሞተካዮ ሃገር ምቕባር ልሙድ እንተ ነበረ፡ሃገሩ ኣዝዩ ይፈቱ ስለ ዝነበረ፡ኣብ ሃገሩ ንኽቕበር ታናቢዩ ነታ ዕለት ሞቱ ይጽበ ነበረ። ከምኡ’ውን እዚ ኣቦ ምስ ሞተ እቲ ዝናብዮ ዝነበረ ወዱ ሽግር ከየጋጥሞ፡ እተን ክለተ ካብ ምኢይቲ ይኹና ካሊእ፡ ብኣግኡ ይኸፍለን ነበረ። ሞት ኣይትተርፍን’ሞ፡ ሞት ኣብ ማዓልታ መጺኣ ሰብኣይ ሞተ። እቲ ወዱ ድማ ከምታ ለበዋ ኣቦኡ ናብታ ዓዱ ውሲዱ ክቐብሮ፡ ናብቲ ቆንስል ስርዓት ህግደፍ ዝርከበሉ ንደሄክ ከፍቅድ ከደ። እቲ ቆንስል ድማ ናይቲ ግብኡ ዝፈጸመ መዋቲ ዘይኮነ ዝዓጠጦ፡ ነቲ ቆልዓ ጸብጺቡ ጸባጺቡ “እዚኤን እንተዘይከፈልካ ረይሳ ኣቦኻ ዓዲ አይከኣቱን ኢዩ” በሎ። እቲ ቆልዓ ድማ ገንዘብ ስለ ዘይነበሮ ከኸፍል ኣይከኣለን።ኣብቲ ግዜ’ቲ ዝነበረ ሓዘን ናይቲ ማዋቲ ዘይኮነስ ናይቲ ስርዓት ጭካኔ ኢዩ። እሞ፡ ሰማ ዘሃገርኩም፡ ኣብ በብዓዱ ክንደይ ረይሳ ዘየተኸልከለ?
ኣብዚ ክበርህ ዘለዎ፡ ስርዓት ህግደፍ ንማንም ኤርትራዊ ዝጠቅም ኣይኮነን። ብውልቀሰብ ደረጃ ይኹን፡ ብህዝቢ ደረጃ ወይድማ ብሃገር ደረጃ ኣዕናዊ’ምበር ጠቓሚ ስርዓት ኣይኮነን።ፖሊሲታ ቱ ብሙሉኡ ንሽሙ ብሃገራውነት ሸፊኑ፡ ኣብ ስልጣን ዝነብረሉ ቃልስታት ኢዩ ዘካይድ ዘሎ። ስለዚ እቲ ክኸውን ዘልዎ፡ ርግእ ኢልካ ሓሲብካን ተንቲንካን እዚ ስርዓት’ዚ ወጊድካ ህዝቢ ዝጠቅም ስርዓት ምፍጣር ኢዩ።
ቅድሚ ለውጢ ግን ኣተሓሳስባና ክልወጥ ኣለዎ። ኣብ ዝሓለፈ ናይ እንግሊዘኛ ጽሑፈይ ከም ዝገለጽኩዎ፡ ናይ ሰናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ የድልየና’ሎ። ኣብ በዓል ለንደን ኮፍ ኢልካ ንጉባአ ምቅዋም ቀሊል ኢዩ። ኣብኡ ኣቲኻ ምቅላስ ግን ቀሊል ኣይኮነን። መብዛሕትና ንዋዕላ ወይድማ ጉባአ እንቃዎሞ “ኣነ ዘይዋዓልኩላ ወይ ድማ ሰልፈይ ዘይወዓለላ ዳስ፡ ነጸልማ” ዝዓይነቱ ኮይኑ ይስማዓኒ። እቲ ኣተሓሳስባ ክኸውን ዘለዎ “ኣነ ይሃሉ ኣይሃሉ ንህዝቢ ዝጠቅም ምስ ዝኸውን ክድግፎ ኣሊኒ” ዝብል ኣተሓሳስባ ክነግስ ኣለዎ። ሓቂ ክንዛርብ እንተ ኮይና ኮፍ ኢልካ ንተቓወምቲ ምቅዋም ለውጢ ከነመዝግብ ኣይንኽእልን። እዚ ከብለኒ ዝኻኣለ፡ ምስኩሉ ኣኽብሮት፡ ከም በዓል ሰላም ዘኣመሰሉ ጽሓፍቲ ኣብ ለንድን ኮፍ ኢልካ ብዛዕባ እቲ ዝተኻየደ ጉባአ ብወረ ጥራይ ምፍላጡ ከቢድ ምዃኑ ስለ ዘፈልጥ ኢዩ። 600 ካብ ኩሉ ኩርናዓት ወኪሎም ዝተሳተፍዎ ጉባአ ብርሑቚ ብብርዒ ምፍራድ ብህዝቢ ምጽዋት ኢዩ።
ኣብ መጨረሻ ግን እቲ ፍታሕ ስርዓት ህግደፍ ወጊድካ ኩላትና ብሰላም እንነበረሉ ሓደ ደሞክራሰያውን ፍትሓውን ሰርዓት ምትካል ኢዩ። እዚ ድማ ቃልሲ ይሓትት። ኢድካ ኣጣሚርካ ንተቓወምቲ ጥራይ ምቅዋም መፍትሒ ኣይርከቦን። ልክዕ ኢዩ ሃናጺ ነቐፈታ ሓደ ናይ ቃልሲ ሜላ ምዃኑ ይኣምን ኢየ። ገለ እጃም ከየበርከትካ ኮፍ ኢልካ ምምዳር ግን ነቲ ዘሎ ሽግር መፍትሒ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ።


text:
Erena on Facebook
ንኣዋርሕ ደው ኢሉ ዝጸንሐ መንገዲ ኣየር ኤርትራ ዳግም በረራታት ይጅምር
Radio Erena: 26 December 2016
ካብ መፋርቕ ወርሒ ሰነ 2016፣ ናይ መጓዓዝያ በረራታቱ ተሰናኺሉ ዝጸንሐ መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ ስሩዕ በረራታት ይጅምር ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
መንገዲ ኣየር ኤርትር ካብን ናብን ኣስመራ፣ ካርቱም፣ ካይሮ፣ ጂዳን ዱባይን ዘካይዶ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት፣ ካብ ወርሒ ሰነ ኣትሒዙ ብሰንኪ ቴክኒካዊ ጸገማት ደው ድሕሪ ምባሉ፣ በቲ መንገዲ ኣየር ንምጉዓዝ ትኬት ዘቑረጹ ገያሾ ብፍላይ ኣብ ጂዲን ካይሮን ካብ ሰዓታት ክሳብ መዓልታት ከምዝተደናጎዩ ኣብቲ እዋን'ቲ ሬድዮ ኤረና ምቕልሓ ኣይርሳዕን።
ኣብ ግብጺ ተደጋጋሚ ምድንጓያት ዘጋጥሞ ዝነበረ መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ ብሰንኪ ዘዋህለሉ ዕዳ፣ ካብ ኣስመራ ናብ ካይሮ ዘካይዶ ዝነብረ በረራታት ንግዜኡ ደው ከብል ምዃኑ'ውን ኣብቲ እዋን'ቲ ካብ ካይሮ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረጋግጽ።
ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ካይሮ ንመዓልታት ተደናግዮም ዝነበሩ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ዝርከብዎም ገያሻ፣ ብመተካእታ መንገዲ ኣየር ግብጺ ናብ ካርቱምን ኣስመራን ድሕሪ ምፍናዎም፣ ናይ ኣስመራ ካይሮ በረራታት ብመንገዲ ኣየር ግብጺ ጥራይ'ዩ ተባሒቱ ጸኒሑ።
መንገዲ ኣየር ግብጺ፣ ካብ ካይሮ ናብ ኣስመራ ዘካይዶ በረራታት፣ ብዝሒ ገያሾ ክረክብ ብዘይምኽኣሉ ክሳራታት ስለዘጋጠሞ ደው ከብል ተደጋጋሚ ካብ ኣመሓደርቲ እቲ መንገዲ ኣየር ምሕጽንታ ይቐርብ እኳ እንተነበረ፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ግብጽን ብዘሎ ፖለቲካዊ ምትእስሳር ግና እቲ መንገዲ ኣየር ክቕጽል ከምዝተደፋፍአ 'ኤልባላድ' ዝተባህለ ማዕከን ዜና ግብጺ የመልክት።
እቲ ብሰንኪ ናይ ነፈርቲ ቴክኒካዊ ብድሆታትን ናይ ምምሕዳር ጸገማትን ተደጋጋሚ ምቁራጻት ዘጋጥሞ ዘሎ መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ ካብ መወዳእታ ወርሒ መስከረም 2016 ኤየር ባስ ኤ 320 ዝዓይነታ ነፋሪት ካብ ኣርሜንያ ብኽራይ ብምምጻእ፣ ዳግም ናብ ካሩም፣ ካይሮ፣ ጅድን ዱባይን ንምብራር ይበጋገስ ኣሎ።
እቲ መንገዲ ኣየር ኣብ መፋርቕ ወርሒ ሰነ ደው ካብ ዝብል፣ ሎሚ 26 ታሕሳስ ፈላሚ ናይ መጓዓዝያ በረርኡ ናብ ካርቱም ከካይድ ምዃኑ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ከኣ ናብተን ካልኦት ሰለስተ ከተማታት ንምብራር መደብ ከምዘለዎ ጠቒሶም።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ ድሕሪ ናይ ኣስታት ፍርቂ ዓመት ምስንኻል ዳግም ናይ መጓዓዝያ በረራታቱ ዝጅምር ዘሎ፣ መንገዲ ኣየር ቀጠር ካብ 4 ታሕሳስ ናይ ኤርትራ በረራታቱ ጠቕሊሉ ድሕሪ ምቁራጹ'ዩ።
መንገዲ ኣየር ኤርትራ፣ በብእዋኑ ከጋጥሞ ብሰንኪ ዝጸንሐ ክሳራታትን ቴኒካዊ ጸገማት ነፈርትን ተደጋጋሚ እዋን ጠቕሊሉ ስርሑ ደው ከብል ከምዝተገደደ ዝዝከር ኮይኑ፣ ካብ 2014 ንደሓር ከኣ ካብ ኢስት ኣየርን መንገዲ ኣየር ዩክሬይንን ብኽራይ ብዘምጽአን ቦይንግን ኣየርባስን ዝዓይነተን ክልተ ነፈርቲ ዳግም ስርሑ ከምዝጀመረ ይዝከር።
===============


text:
ምዕራፍ 100
ምሳሌ እተን ዓሰርተ ምና
የሱስ ምሳሌ እተን ዓሰርተ ምና መሰለ
የሱስ ናብ የሩሳሌም ይጐዓዝ ነበረ። እዚ ቐጺሉ ዘሎ ምሳሌ ዝመሰለ ድማ፡ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ኣብ ቤት ዘኬዎስ ከሎ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ደቀ መዛሙርቱ፡ እታ የሱስ ዝንጉሳ “መንግስቲ ኣምላኽ” ቀልጢፋ እትቐውም ይመስሎም ነበረ። (ሉቃስ 19:11) ከምቲ የሱስ ከም ዚመውት ምስ ነገሮም ዘይተረድእዎ፡ ነዚ ነገር እዚ እውን ኣይተረድእዎን ነይሮም። ስለዚ፡ እታ መንግስቲ ገና ምዃና ንምንጻር ምሳሌ መሰለሎም።
“ሓደ ወዲ ዓበይቲ፡ ንግስና ተቐቢሉ ኺምለስ፡ ናብ ርሑቕ ሃገር ከደ” በሎም። (ሉቃስ 19:12) ከምዚ ዝበለ መገሻ፡ ግዜ ይወስድ ነይሩ እዩ። እቲ “ወዲ ዓበይቲ” ተባሂሉ ዘሎ፡ የሱስ እዩ፣ እቲ “ርሑቕ ሃገር” ድማ ሰማይ እዩ፣ ካብ ኣቦኡ ንጉሳዊ ስልጣን ኪቕበል ከኣ እዩ ናብኡ ኸይዱ።
እቲ “ወዲ ዓበይቲ” ቕድሚ ምንቃሉ ግና፡ ንዓሰርተ ባሮቱ ጸዊዑ፡ “ክሳዕ ዝመጽእ፡ በዚ ንገዱ” ኢሉ ንነፍሲ ወከፎም ሓሓንቲ ምና ብሩር ሃቦም። (ሉቃስ 19:13) ሓደ ምና ብሩር ክቡር እዩ ነይሩ። ሓደ ኣብ ሕርሻ ዚዓዪ ዓያዪ፡ ሓደ ምና ንምርካብ፡ ልዕሊ ሰለስተ ወርሒ ኺዓዪ ነበሮ።
የሱስ ኣቐዲሙ ንደቀ መዛሙርቱ ምስቶም እኽሊ ዚእክቡ ዓየይቲ ኣመሳሲልዎም ስለ ዝነበረ፡ ከምቶም ኣብታ ምሳሌ እተጠቕሱ ዓሰርተ ባሮት ምዃኖም ኣስተውዒሎም ይዀኑ እዮም። (ማቴዎስ 9:35-38) ልክዕ እዩ፡ እኽሊ ኼምጽኡ ኣይሓተቶምን። ከመይሲ፡ እቲ እኽሊ ነቶም ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ቦታ ዚህልዎም ካልኦት ደቀ መዛሙርቲ ዜጠቓልል እዩ ነይሩ። እቶም ደቀ መዛሙርቲ ኸኣ በቲ ዘለዎም ጥሪት ተጠቒሞም፡ ዝያዳ ወረስቲ መንግስቲ ኣምላኽ እዮም ኬፍርዩ ነይርዎም።
የሱስ ኣብታ ምሳሌ እንታይ ተወሳኺ ነገር እዩ ገሊጹ፧ ቀጺሉ፡ “ደቂ ዓዱ ግና [ነቲ ወዲ ዓበይቲ] ጸልእዎ እሞ፡ ‘እዚ ኽነግሰና ኣይንደልን ኢና’ ኢሎም ደድሕሪኡ ልኡኻት ለኣኹ” በለ። (ሉቃስ 19:14) እቶም ደቀ መዛሙርቲ፡ ኣይሁድ ንየሱስ ከም ዘይተቐበልዎ፡ አረ ገሊኣቶምሲ ኪቐትልዎ እኳ ኸም ዝደለዩ ይፈልጡ ነይሮም እዮም። የሱስ ምስ ሞተን ናብ ሰማይ ምስ ከደን፡ ኣይሁድ ብሓፈሻ ንደቀ መዛሙርቱ እውን ብምስጓጕ፡ ብዛዕባኡ ዝነበሮም ኣረኣእያ ግሁድ ገይሮም እዮም። እቶም ተጻረርቲ እቲኦም፡ የሱስ ኪነግሶም ከም ዘይደልዩ ንጹር ገይሮም እዮም።—ዮሃንስ 19:15, 16፣ ግብሪ ሃዋርያት 4:13-18፣ 5:40።
እቶም ዓሰርተ ባሮት ግና፡ እቲ “ወዲ ዓበይቲ፡ ንግስና ተቐቢሉ” ኽሳዕ ዚምለስ፡ ነተን ዓሰርተ ምና ብኸመይ ተጠቕሙለን፧ የሱስ ከምዚ በለ፦ “ንግስና ተቐቢሉ ምስ ተመልሰ፡ ነቶም ገንዘብ ዝሃቦም ባሮቱ፡ ክንደይ ዚኣክል ነጊዶም ከም ዝረብሑ ምእንቲ ኺፈልጥ፡ ኪጽውዑሉ ኣዘዘ። እቲ ቐዳማይ ከኣ ቀሪቡ፡ ‘ጐይታይ፡ ምናኻ ዓሰርተ ምና ወሊዳ’ በለ። ንሱ ኸኣ፡ ‘ንፉዕ፡ ኣታ ሕያዋይ ባርያ! ብንእሽቶ እሙን ስለ ዝዀንካ፡ ኣብ ልዕሊ ዓሰርተ ኸተማ ተሸየም’ በሎ። እቲ ኻልኣይ ድማ፡ ‘ጐይታይ፡ ምናኻ ሓሙሽተ ምና ወሊዳ’ እናበለ መጸ። ነዚ ኸኣ፡ ‘ንስኻ እውን ኣብ ልዕሊ ሓሙሽተ ኸተማ ተሸየም’ በሎ።”—ሉቃስ 19:15-19።
እቶም ደቀ መዛሙርቲ ንርእሶም ከምቶም ነቲ ገንዘብ ጽቡቕ ገይሮም ብምጥቃም ተወሰኽቲ ደቀ መዛሙርቲ ዜፍርዩ ባሮት ገይሮም እንተ ሓሲቦም፡ የሱስ ብኣታቶም ከም ዚሕጐስ ርግጸኛታት ኪዀኑ ይኽእሉ ነይሮም እዮም። ንኸምዚ ዝበለ ትግሃት ከኣ ዓስቢ ኸም ዚህብ እምንቶ ኼሕድሩ ይኽእሉ ነይሮም እዮም። ልክዕ እዩ፡ ኵሎም ደቀ መዛሙርቲ የሱስ ኣብ ህይወት ሕደ ኣጋጣሚ ወይ ክእለት የብሎምን። ኰይኑ ግና፡ እቲ “ንግስና” እተቐበለ የሱስ፡ ነቲ ደቀ መዛሙርቲ ንምግባር ብተኣማንነት ዝገበርዎ ጻዕርታት የስተብህለሉን ይባርኾን እዩ።—ማቴዎስ 28:19, 20።
የሱስ ኣብ መደምደምታ ዝጠቐሶ እተፈልየ ነገር ግና ነስተብህለሉ፦ “ሓደ ኻልእ [ባርያ] ግና ከምዚ እናበለ መጸ፦ ‘ጐይታይ፡ እዛ ኣብ ጨርቂ ሓቢአ ዘጽናሕክዋ ምናኻ እንሃትልካ። ዘየንበርካዮ እትወስድ፡ ዘይዘራእካዮ እትዓጽድ ሓያል ሰብ ስለ ዝዀንካ፡ ፈሪሀካ።’ ንሱ ድማ፡ ‘ኣታ እኩይ ባርያ፡ ከም ዘረባኻ እፈርደካ ኣለኹ። ኣነ ዘየንበርክዎ ዝወስድ፡ ዘይዘራእክዎ ኸኣ ዝዓጽድ ሓያል ሰብ ምዃነይዶ ትፈልጥ ኔርካ፧ ስለምንታይ ደኣ ገንዘበይ ኣብ ባንክ ዘየንበርካዮ፧ ኣነ እውን መጺአ፡ ምስ ወለዱ ምወሰድክዎ ነይረ፧’ በሎ። ነቶም ኣብኡ ደው ኢሎም ዝነበሩ ኸኣ፡ ‘እታ ምና ኣግድፍዎ እሞ፡ ነቲ ዓሰርተ ምና ዘለዎ ሃብዎ’ በሎም።”—ሉቃስ 19:20-24።
እቲ ባርያ እቲ፡ ኣብ ልዕሊ ሃብቲ መንግስቲ ጐይታኡ ብዘይምውሳኹ፡ ከሲሩ እዩ። ሃዋርያት ንየሱስ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ኪነግስ ይጽበይዎ ነይሮም እዮም። ነቲ የሱስ ብዛዕባ እቲ ናይ መወዳእታ ባርያ ዝበሎ ምስ ሰምዑ ኸኣ፡ እንተ ዘይተጊሆም፡ ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ቦታ ኸም ዘይረኽቡ ዀይኑ ተረዲእዎም ኪኸውን ኣለዎ።
ቃላት የሱስ ነቶም እሙናት ደቀ መዛሙርቱ፡ ተወሳኺ ጻዕርታት ኪገብሩ ኣለዓዒልዎም ኪኸውን ኣለዎ። ቀጺሉ፡ የሱስ ኣብ መደምደምታ፡ “እብለኩም ኣለኹ፡ ንዘለዎ ዘበለ፡ ይውሰኾ፣ ንዘይብሉ ግና፡ እታ ዘላቶ እውን የግድፍዎ” በለ። ኣስዕብ ኣቢሉ ድማ፡ እቶም ‘ኪነግሶም’ ዘይደልዩ ጸላእቱ፡ ከም ዚቕተሉ ገለጸ። ድሕርዚ፡ ናብ የሩሳሌም ጕዕዞኡ ቐጸለ።—ሉቃስ 19:26-28።
ብዝያዳ ፍለጥ
ካብ ምሳሌ እቲ ታለንት ተምሃር
እዛ ዓንቀጽ እዚኣ፡ ብዛዕባ ምሳሌ እቲ ታለንት ንዘሎና ምርዳእ ተነጽሮ።


text:
1ኑና ዻቂሻያ ማዔ፥ ፆዛሢና ኑኡኮ ሃጊ ማዓንዳ ዎዛሢ ማዔ፥ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዓይሢጾና ዬሱስ ኪሪስቶሴም ዳኪንቲ ማዻ ጳውሎሴይዳፓ፡- 2ፆሲ ጉሙርቂፆ ዛሎና ጎኔ ታኣኮ ናዓሢ ማዔ፥ ፂሞቴዎሴም፤ ኑ ዓዳሢ፥ ፆዛሢዳፓ ሃሣ ኑ ጎዳሢ፥ ዬሱስ ኪሪስቶሴይዳፓ ኮሹሞ ዒንጊጾና ማኣሪሢና ሃሣ ዎዛና ኔም ማዖንጎ። 3ታኣኒ ሜቄዶኒያ ዓኣዺቤቃ ኔም ላቲ ኬኤዜ ጎይጾ ዔፕሶኔይዳ ዴዔ፤ ዒኢካ ዓኣ ፔቴ ፔቴ ዓሳ ሉኡዙሞ ባኮ ዔርዙዋጉዲ፥ 4ሃሣ ዓሳ ማዒባኣ ሃይሴና ጋፒንሢ ባኣ፥ ዓሶ ዜርፆ ፓይዶይዳ ጌሉዋጉዲ ዔያቶም ኬኤዜ፤ ዬያጉዴ ባካ ማርሞ ማዣኣፓዓቴም ጉሙርቂሢና ማዺንታ ፆሲ ማዾም ማኣዳ ባኣዚ ባኣያኬ። 5ሃያ ዓይሢፆኮ ማሊጻ ጋዓንቴ ጌኤሺ ዒናፓ፥ ኮሺ ማሊሢዳፓ ሃሣ ጎኔ ጉሙርቂሢዳፓ ጴዻ ናሹሞ ዛላኬ። 6ፔቴ ፔቴ ዓሳ ዬንሢ ባካፓ ዱማዺ ፓሡዋ ማርሞ ባንሢ ማዔኔ። 7ዬያ ዔያታ ማዻሢ ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሶ ማዓኒ ኮዒ ማዓንዳኣፓዓቴም ዔያታ ማርማ ባኮ ዛሎ ኮሺ ዔሩዋያኬ፤ “ጎኔ ባኣዚኬ” ዔያታ ጋዓ ባኮዋ ጶቂሢ ዔሩዋያኬ። 8ዓሲ ሙሴ ዎጎ ፒዜ ማሊሢም ማዾይዳ ፔኤሼቶ ዎጋ ኮሺ ማዔሢ ኑ ዔራኔ፤ 9ሃሣ ዬይ ዎጋ ኬስኬሢ ኮዦ ዓሶም ማዒባኣሢያ ኑ ዔራኔ፤ ዎጋ ኬስኬሢ፡- ዓይሢንቶ ዒጻ ዓሶና ፑርቶ ማዻ ዓሶናም፥ “ፆሲ ዔሩዋሴ” ጋዓ ዓሶና ጎሞ ዓሶናም፥ ፆሲም ማዒባኣ ዓሶና ዓያኖ ዛሎ ባኮ ቦሃ ዓሶም፥ ዓዶና ዒንዶና ዎዻ ዓሶና ዓሲ ዎዻዞንሢናም፥ 10ማቾ ሃሣ ዓኒ ማዒባኣ ዓሶና ላሃ ዓሶም፥ ዓቲንቆና ላሃ ዓቲንቆም፥ ዓሲ ሻንቺ ኮርማ ዓሶና ሉኡቃ ዓሶናም፥ ሉኡዙሞና ጫኣቃዞንሢና ጎኔ ማዔ ባኮ ዔርዚፆይዳፓ ዱማ ማዔ ባኣዚ ማዻ ዓሶምኬ፤ 11ዬና ጎኔ ማዔ ባኮ ዔርዚጻ ጴዻሢ ዓንጂንቴ ፆዛሢም ታ ማዻንዳጉዲ ታኣም ዒንጌ ኮዦ ሓይሶይዳፓኬ። 12ታና ፔ ማዾም ዶኦሪ፥ ጉሙርቂንታያ ማሂ ታና ፓይዴ፥ ዎልቆ ታኣም ዒንጌ፥ ኑ ጎዳሢ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ታ ጋላታኔ። 13ዎዚ ሓያኮ ቤርታ ኪሪስቶሴ ታ ጫሽኬያ፥ ዒፂ ዳውሴያ ሃሣ ሱንፆዋ ታ ዒዛኮ ባይዚሴቴያ ዒዚ ታኣም ዬያ ጉቤ ዓቶም ጌዔኔ። ዓይጎሮ ጌዔቴ ዬያ ቢያ ታ ማዼሢ ዔሩዋዖ ሃሣ ታ ዒዛ ጉሙርቂባኣዖ ማዼሢሮኬ። 14ዬሱስ ኪሪስቶሴና ዎላ ኑኡኮ ዓኣ ፔቱሞ ዛሎና ጴዻ ጉሙርቂፆና ናሹሞና ዎላ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊጻ ባሼና ታኣም ሚርጌኔ። 15“ዬሱስ ኪሪስቶሴ ጎሞ ዓሶ ዻቂሻኒ ሃያ ዓጮ ሙኬኔ” ጋዓ ቃኣላ ጎኔ ሃሣ ዓሲ ቢያ ጉሙርቂ ዔካኒ ኮይሳያኬ፤ ጎሞ ዓሶ ቢያሢዳፓ ባሼ ጎሞሲ ታናኬ። 16ጋዓንቴ ዬሱስ ኪሪስቶሴ ዒዛ ጉሙርቃዞንሢና ናንጊና ናንጊ ዴንቃንዳዞንሢናም ጋፑዋ ጊቢ ዳንዳዒጾ ጎሞ ዓሶፓ ባሼ ማዔሢ፥ ታና ኮኦኪንሢ ማሂ ዻዋኒ ጎሞ ታኣም ዓቶም ጌዔኔ። 17ዬያሮ ናንጊና ካኣቲ ማዔ፥ ሃይቁዋኣሢም፤ ሃሣ ጴዹዋ፥ ፔቴ ፆዛሢም ቦንቾና ጋላታና ናንጊና ዒዛም ማዖንጎ፤ ዓኣሜን። 18ታ ናዓሢዮ ፂሞቴዎሴ! ሃያኮ ቤርታ ኔ ዛሎ ኬኤዚንቴ ፆዛሢ ማሊፆጉዴያ ሓያ ዓይሢጾ ታ ኔም ሃዳርሲ ዒንጋኔ፤ ፆሲ ማሊጻ ኬኤዚንቴ ጎይፆ ዛጊ ዖልቴ፤ 19ፆሲ ጉሙርቂሢና ኮሺ ዒኔና ኔኤኮ ዓኣያ ማዖንጎ፤ ፔቴ ፔቴ ዓሳ ዒኔ ባይቂ ፔኤኮ ጉሙርቂጾ ዣኣሊሲ ባይዜኔ። 20ዔያቶ ባኣካፓ ሄማኔዎሴና ዒስኪንዲሬና ዓኣኔ፤ ዔያታ ፆሲ ጫሽኪፆ ሃሻንዳጉዲ ፃላሄም ታ ዔያቶ ዳኪ ሃሼያኬ።
Copyright
Learn More


text:
ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ ኣምልኾኦም መስቀል ዘይጥቀሙ ስለምንታይ እዮም፧
ብዙሓት ሰባት፡ መስቀል ዓለምለኻዊ ምልክት ክርስትና ገይሮም እዮም ዚርእይዎ። ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ ክርስትያናት እኳ እንተ ዀንና፡ ኣብ ኣምልኾና መስቀል ኣይንጥቀምን ኢና። ስለምንታይ፧
ሓደ ኻብቲ ምኽንያታት፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ የሱስ ኣብ መስቀል ዘይኰነስ ኣብ ጕንዲ ኸም እተሰቕለ ስለ ዚሕብር እዩ። ብዘይካዚ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ንክርስትያናት፡ “ካብ ኣምልኾ ጣኦት ህደሙ” ኢሉ ኣትሪሩ የጠንቅቐና እዩ፣ እዚ ኸኣ፡ መስቀል ኣብ ኣምልኾ ዘይምጥቃም የጠቓልል።—1 ቈረንቶስ 10:14፣ 1 ዮሃንስ 5:21።
የሱስ፡ “ንሓድሕድኩም ፍቕሪ እንተ ኣልያትኩም፡ በዚ ደቀ መዛሙርተይ ምዃንኩም ኵሉ ኺፈልጥ እዩ” ኢሉ ኣሎ። (ዮሃንስ 13:34, 35) በዚ ኸምዚ ድማ፡ መለለዪ ናይ ሓቂ ሰዓብቱ መስቀል ወይ ካልእ ምስሊ ዘይኰነስ፡ ጥቕሚ ርእሳ እትስውእ ፍቕሪ ኸም ዝዀነት ሓቢሩ እዩ።