text:
መዝሙር ዝብል ቃል ዘመረ ኣመስገነ ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ቃል ዝተረኸበ ኪከውን ከሎ ትርጉሙ ድማ ምስጋና ማለት እዩ። መዝሙር ብ ቤተክርስትያን ናይ ዝማሬ ስርዓት መሰረት ብ ዜማ ዝቀርብ ምስጋና እዩ።ምስጋና ናይ ባህሪኡ ናቱ ዝኮነ እግዚኣብሔር ክብሩ ኣብ ባህሪኡ ጥራሕ ተወሲኑ ከይተርፍ ን ስሙ ንኽቅድስ ን ኽብሩ ንኽወርሱ ንመላእኽትን ሰብን ለባዉያን ማዕምራን (ኣስተውዓልትን ፈላጣትን)ጌሩ ፈጠሮም።
መጽሓፍ መዝሙር / Hymn Book
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣኃዱ ኣምላክ ኣሜን ።
ኣርእስቲ
መዝሙር እንታይ ማለት እዩ።
መዝሙር ፦ ማለት ብባህሪኡ ምስጉን ንዝኾነ ልዑለ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ዝምስገነሉ ዓቢ ናይ ጸሎት ክፍሊ ዝኾነ ጣዕመ ዜማ ዘለዎ እዩ ።  >
መዳ 146፣1,ዘጸ 15፣1-22,ኢሳ 6፣1-5 ,ራእ 15፣1, ራእ 5፣61 ,መ.ዳ 65፣1-5
ዜማ ወይ መዝሙር፦ኣብ ቤተ እግዚኣብሔር ። ካብ ዘመነ ብሉይ ኪዳን ኣትሒዙ መገለጺ ስርዓት ኣምልኾ ንኣምላኽ ኮዩኑ ዘገልግሉሉ ዝነበረ መንፈሳዊ ስነ ጥበብ ኢዩ፣ነዚ መወኪሲ ክኮነና ኣብዘን ዝስእዕባ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ቃላት ክንውከስ ንኽእል ኢና እዚ ግን እኩል መረዳእታ ማለት ኣይኮነን ከምቲ ቅዱሳን ኣቦታትና ዝበሉና ገለ ካብ ባሕሪ ብከፊል ወይ ብጭልፋ እዩ ፣ (2ዜና መዋ 5።12-19 ። ቆላ 3።16, ኤፌ 5።19,)፣
መዝሙር (ዜማ) ዝብል ቃል ንባዕሉ ምስ ቃንቃታት ዕብራይስጥን ኣራማይስጥን ዝተተሓሓዘ ስምን ድምጺ ቃና ። ደሃይ ጎረሮ ዘስምዕ ትርጉም ኣለዎ፣
መዝሙር(ዜማ) ።- ትርጉሙ ። ምምስጋን።ምልማን ወይ ከኣ ብእግዚኣብሔር ደስ ኢሉካ ብዜማ ምምሕጻንን።ዝቕደሰሉን እዩ፣መዝሙር እቲ ናይ ባህርይ ኣምላኽ እግዚኣብሔር ኣብ ሰማይን ምድርን ዝምስገነንሉ፣ዝቅደሰሉን ናይ ጸሎት ክፍሊ ጣዕማ ዜማ ኣዩ። ነቢየ እግዚኣብሔር ኣቦና ቅዱስ ዳዊት(ሊቢ ኣምላኽ) ኣብ መጽሓፉ  >ይብልዎ።ከምኡ‘ውን ኣብ (ራኣ.ዮሓ15;4) ኣታ ኩሉ እትኽእል እግዚኣብሔር ኣምላኽ ግብርኻ ዓቢይን ግሩምን እዩ እናበሉ ከም ዝዝምሩሉ ይገልጽ።ስለዚ መዝሙር ንእግዚኣብሔር ተመሲጥካ ንምምስጋን።ንምቕዳስ።ልባዊ ጸሎት ንምቅራብን መንፈስ ንምሕዳስን ከምኡ ውን ንምክርን ተክሳጽን ።ንጽንዓትን ምጽንናዕን ይጠቅመና፣ነቢየ እግዚኣብሔር ሙሴ ብናይ እግዚኣብሔር ስልጣን ንእስራኤላዊያን ሒኡ ካብ ባርነት ግብጺ ኣብ ዝወጻሉ እዋን ማርያም ሓፍቲ ሙሴ ከበሮ ሒዛከም ዝዘመረት ኣብ (ዘጸ15።20) የረደእ፣
ነቢይ ኢሳያስ ውን ቅድሳን መላእኽቲ ኣብ ሰማይ ኮዩኖም ንፈጣሪኦም ብዘይ ዕረፍቲ ብመዝሙር ከም ዘምስገኑዎ ክገልጽ ከሎ ከምዚ ይብል ፣-<<ኣነ ንእግዚኣብሔር ኣብ በሪኽን ልዕል ዝበለን ዝፋን ተቀሚጡ ከሎ ረኣኹዎ ፣ዘፈር ክዳኑ ከኣ ነቲ መቅደስ መሊእዎ ነበረ ።ኣብ ዙርያኡ ድማ ሱራፊኤልን ኪሩቤኤልን ቆይሞም ነበሩ።ነፍሲ ወከፎም ሽዱሽተ ክንፊ ኣለዎም ።ነፍስ ወከፍ ከኣ ብክልተ ክንፊ ገጹ ይኸድን፣ብክልተ ክንፎም ድማ እእጋሮም ይኽደን ብክልተ ኽንፈም ዉን ይነፍሩ ነበረ።ንሳቶም ከኣ ነንሕድሕዶም እግዚኣብሔር ጎይታ ሰራዊት ቅዱስ ቅዱስ እዩ። ኩላ ምድሪ ከኣ መሊኣ ኣላ እናበሉ ይቀባበሉ ነበሩ (ኢሳ.6።4)፣
ነብየ እግዚኣብሔር ኣቦና ቅዱስ ዳዊት ድማ ኣብ መዝሙሩ ኣብ 149-1-3  >ይብል፣ ከምኡ ዉን ኣብ መ,ዳ 150።3-5  >ይብል፣
ንዋየ ህሩይ ሓዋርያ ጳውሎስ ውን ኣብቲ ናብ ምእመናን ኤፌሶን መልእኽቱ ከምዚ ይብል ብመዝሙርን ምስጋናን መነፈሳዊ ቅኔን ብልቡኹም ንጎይታ እናተቀኔኹሙሉን እናደረስኩምሉን ንሓድሕድኩም እናተዘረረብኩምን መነፈስ ይምላእኩም>> ኤፌ.5።18-19
እምበኣር ናይ መላእክት ጣዕማ ዜማ ንሰብ ሰለ ዝተዓደለ በዚ ምክኒያት ድማ ኣብ ኤርትራን ኢትዮፒያን ዘለዋ ኦርቶዶክሳዊያን ኣብያተ ቤተክርስትያናት በዚ ዜማ ብሓደ ሊሳን ዝዝምራ፣እዚ ዜማ ድማ ኪሳብ ሒጂ ኣብ ዓለም መወዳድርቲ ኣይተረኸቦን ዘሎ ኣይክረከበን አዩ ከኣ፣ ኣብያተ ቤተክርስትያናት ዝዝምርኦን ዝቅድስኦን ያሬዳዊ እዩ ፣
እንበኣር ልክዕ ብከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ መሰረት ብምግባር ፣ኣብዚ ግዜ‘ዚ ቅድስት ቤተክርስትያን። ብከበሮን ጸናጽልን ያሬዳዊ ዜማ ትጥቀም፣ ቅዱስ ያሬድ እቲ መጀመርያ ዝረከቦ ዜማ  ይበሃል ትርጉሙ ከኣ ላዕለዋይ ማለት እዩ ፣ ኣርያም ኢሉ ዝጸዉዓሉ ምኽኒያት ከኣ ካብ ኣብ ሰማይ ዘለዉ መላእኽቲ ሰሚዑ ሰለ ዘዘመሮ እዩ፣ቅዱሳን ኣቦታት ውን  እንዳበለ ይኸይድ ከም ዘነበረ ውን ይሕቡሩ፣ እዚ ሊቅ እዚ ብመነፈስ ተመሲጡ ሰማየ።ሰማያት ተነጢቁ ካብ መላእኽቲ ዝረከቦ ዜማ 3 እዩ፣ ንሱ ከኣ ግእዝ ። እዝሊ ። ኣራራይ የበሃል፣
እዚ ሰለስተ ጣዕማ ዜማ ምሳሌን ትርጉምን ውን ኣለዎ፣ ትርጉሙ ድማ ግእዝ ክንብል ከለና    > ማለት  >›፡፡ እዝሊ ጽኑዕ ማለት እዩ፡፡ እግዚአብሔር ወልድ ጽኑዕ መከራ ተቀቢሉ አዳምን ሄዋንን ከም ዘድሓነ ዘመልክት እዩ፡፡ አራራይ ማለት ጥዑም ማለት እይ፡፡ ጥዑም ሀብተመንፈስ ቅዱስን ከም ዝተጐናጸፍና ንምርዳእ እዩ፡፡
ግእዝ ዜማ ኣብ ዝተዋህበና እዝሊን ኣራራይን ድማ ካብኡ ይወጹ እዚ ድማ ብ ኣሃዱ ኣብ ዜማ ይፍለጥ ምስጢሩ ድማ ካብ ኣብ ቅድሚ ዓለም ምፍጣራ ወልድ ምውላዱን መነፈስ ቅዱስ ውን ካብ ወልድ ምስራጹ የመልክት ካብዚ ምቅጻል ውን ንባቡን ድምጺ ቃናን ሓደ ምኻኑ ሓድነት ናይ ስላሴ ምሳሌ ክሕዝ ከሎ ዜማ ሰለስተ ብምኻኑ ድማ ሰለስትነት ናይ ስላሴ ምሳሌ ኣለዎ ክብሉ ቅዱሳን ኣቦታት የረድኡና፣
ናይ ቤተከርስትያንና ሓደ መዝሙር ኦርቶዶክሳዊ እዩ ናይ ቤተክርስታያን እዩ ክንብሎ እንተደኣ ኬይንና ትምህርተ ሃይማኖትን ስርዓትን ሓልዩ ። መሳርሒታቱ ከኣ ናይ ቤተክርስትያን ኮዩኑ ዜምኡ ድማ ያሬድ ክኸዉን ኣለዎ፣ እንተዘይኮዩኑ ግዜያዊ ክኸውን ኣለዎ ኢልና።ካህናት ጊታር ። ፒያኖ ሒዞም ኣብ ቤተክርስታይን ይዘሙሩ እንተበልና ። መልክዕ‘ውን የበሉን፣ ካብ‘ቲ ብእግዚኣብሔር ዝተዋሃበና ያሬዳዊ መዝሙር ወጺእና ማለት እዩ፣ እቲ ካህናት ኣሸብሺቦም መቆሚያ ተደጊፎም ።ጸናጽል ሒዞም ።ክዝምሩ ከለዉ ምስቲ ዉዕዉዕ ወይ ከኣ ኤዉሮጳዉያን ንዓለማት ደርፊ ኢሎም ዝፈልሰፍዎ መሳሪሒታት ከነዋዳድሮ ከለና ። ኣይኮነን ንዓና ።ነቶም ንዘመናዊ መሳሪሒ ዝመሃዙ ኤዉሮፓዊያን እካ እንታ ዝሕተቱ ። ንመዝሙርናን መሳርሒታትናን ከምዝመርጹ ንማንም ስዉር ኣይኮነን፣ ስለዚ ንሕና መንእሰይት እቲ ካህናት ኣቦታትና ንያሬዳዊ መዝሙር ዝጥቀሙሉ መሳርሒ እንተተጠቐምና ዝበለጸ እምበር ዝከፍአ ኣይኮነን፣
መዝሙር ዝብል ቃል ዘመረ ኣመስገነ ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ቃል ዝተረኸበ ኪከውን ከሎ ትርጉሙ ድማ ምስጋና ማለት እዩ። መዝሙር ብ ቤተክርስትያን ናይ ዝማሬ ስርዓት መሰረት ብ ዜማ ዝቀርብ ምስጋና እዩ።ምስጋና ናይ ባህሪኡ ናቱ ዝኮነ እግዚኣብሔር ክብሩ ኣብ ባህሪኡ ጥራሕ ተወሲኑ ከይተርፍ ን ስሙ ንኽቅድስ ን ኽብሩ ንኽወርሱ ንመላእኽትን ሰብን ለባዉያን ማዕምራን (ኣስተውዓልትን ፈላጣትን)ጌሩ ፈጠሮም።
መዝሙር ካብ እግዚኣብሔር ዝተዋህበ ጸጋ ምኻኑ ዕቢ መንፈሳዊ ሕይሊ ኣለዎ።መአዝሙር ንሕሙማት ናይ ምፍዋስ፣ ን ዝተጨነቁ ሰባት ናይ ምህዳአ ሓይሊ ኣለዎ። ናይ እስራኤል ንጉስ ዝነበረ ሳኦል ኣብ ዝሓመመሉ እዋን ሊቢ ኣምላኽ ቅዱስ ኣቦና ዳዊት ናብኡ እና ኸደ ብ በገና ኣብ ዝሃርመሉ እዋን ሳኦል ካብ ድዊኡ(ሕማሙ)ይፍወስ፣ካብ ጭንቀቱ ከኣ ይሃድእ ኔሩ። 1ሳሙ16።21- ,ፓወሎስ ሲላስን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተኣሲሮም ከለዉ ብ አይቲ ተንሲኦም ን ፈጣሪኦም ብ ጸሎትን ብ ዜማን የመስግንዎ ነበሩ ። ኣብቲ ሰዓት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝነበሩ እሱራት ተመሲጦም ይሰምዑ ኔይሮም። ኣብ መጠረሽታ ናይቲ መዝሙ መንፈሳዊ ሕይሊ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ መሰረት ኪሳብ ዚናወጽ ዓቢ ምንቅጥቃጥ ኣስዒቡ ናይቲ ቤት ማእሰርቲ ኣፍደገታት ከም ዝኪፈት ጌሩ እዩ።ግ.ሓ. 16።19-26
መዝሙር ንመላእኽቲ ዕለታዊ መግቦም እዩ።ብዘይ ምቑራጽ ድማ ን እግዚኣብሔር ኣምላኾም የመስግንዎ።ራእ.ዮ 4፣8 መዝ 102።20 , ኢሳ 6፣1-5 ። ሰባት ድማ ልክዕ ከም መላእኽቲ ን እግዚኣብሔር ከነመስግኖ ይግብኣና።መዝ 95።1 እንበኣር ናይ መዝሙር ኣመጻጽኡን ጥቅሙን እዚ ካብ ኮነ ኦርቶዶክሳዊ መዝሙር ድማ መሰረቱ መበገሲኡ ካብዚ ኮይኑ ዝጥቀመሎም መሳሪሒታት ቅዱስ ያሬድ ሰማያት ተከኢቶም መላእክቲ ን እግዚኣብሔር ከመስግንዎ ከለዉ ዝረኣይዎም ክኾኑ ከለዉ ንሳቶም ሕጽር ብዝበለ መልክዕ ምስ ትርግሞም ክንርእዮም ኢና።
መዝሙር ደስ ዘብል ናይ ድምጺ ላዛ ዝስመዓሉ ግባኤ ጥራሕዘይኮነ ንእግዚኣብሄር ነመስግነሉ ናይ ኣገልግሎት ጸጋ እዩ። ሎሚ ምእመናን ናይ ቤት ትምህርቲ ሰንበት ኣባላት ናብ ካህናት ቀሪብና ናይ ዜማ ተሳተፍቲ ኪንከዉን ክንመሃሮን ይግበኣና። ነቲ ዝመጽእ ወለዶ ሃበቲ ቅድስቲ ቤተክርስትያና ብግቡእ ዓቂብና ከነጽንሓሉን ከነረክቦን ይግበኣና።
1.ከበሮ ፣ክብረወ ካብ ዝብል ናይ እዝ ቃል ዝወጸ ኮይኑ ትርጉሙ ድማ ደፍአ ወቅዐ ወይ ደሰቀ ማለት እዩ።ከበሮ ካብ ዕንጸይቲ ወይ ካብ ቡሩር ወይ ካብ ሓጺን ዝኣምሰሉ ነገራት ተሰሪሑ ብ የማንን ብ ጸጋምንን ብ ቆርበት ተወጢሩ ይስራሕ።
ከበሮ ንመዝሙር ዝውዓለሉ እስራኤላውያን ንታቦ ጺዮን ሒዞም ናብ ዓዶም ካብ ዝኣተዉሉ እወን ጀሚሩ እዩ ። ነዚ እዩ ድማ ነቢይ እግዚኣብሔር ቕዱስ ዳዊት ኣብ መዝ 150 ሰብሁዎ ለእግዚኣብሄር በከበሮ ወተፈስህዎ ዝበለ። ከበሮ ብ ጎይታና ይምሰል።ኣብ ልዕሊ እቲ ከበሮ ዘሎ ጥሊፍላፍ ጎይታና ዝተገረፈሉ ምሳሌ እዩ ። የማንን ጸጋምን ዝሃርመሉ ምኽኒያት ኣይሁድ ን ጎይታና ብ ጽፍዕትን ኣእማንን ከም ዝሃረምዎ ምምልካት እዩ ። ኢሳ 50፣5
2. ጽናጽል ጸለል ካብ ዝብል ናይ ግእዝ ቃል ዝወጸ ክከውን ከሎ ትርጉሙ ድማ ደወል አይ ቃጭል ማለት እዩ።ጸናጽል ካብ ሓጺን ዝኣምሰሉ ነገርት ማለት ካብ ወርቂ ቡሩር ናሓስ ዝሰራሕ ናይ ዜማ ምሳሌ እዩ ። ብየማን ብጸኣም ዘለዉ ቕጠንቲ ስልኪታትት መላእክቲ ኪዲይብሉን ኪወርዱሉን ያዕቆብ ዘረኣዮ መሳሊል መደየብን መውረዲን ምሳሌ እዩ።
ኣብ ሊኦሊእዚኦም ስልክታት ተንጠልጢሎም ዝርከቡ ቆጽሊ መሰል ድምጺ ዝህቡ ያኦቆብ ዝረእዮ መሳሊልል መላእክቲ ይወርዱን የደይቡን ናይ ዝነበሩ ምሳሌ እዩ።
- ብየማንን ብሰጋምን ዘለዉ ዓንድታት ናይ ብሉይን ሓዲሽን ኪዳንን ምሳሌ እዩ።
- እቶም ክልተ ዝተጋደሙ ናይ ፍቅረ ቢጽ ናይ ፍቅሪ እግዚኣብሔርን ምሳሊ እዮም
- እቶም ቆጽሊ ሓሙሽተ ሙካኖም ኣእማደ ምስጢር ምሳሊ 7 እንተ ኮይኖም ናይ ምስጢራተ ቤተክርስትያን ሸውዓተ ምካኖም ምሳሌ እዩ፣
- ኣብ ጊዜ ሽብሸባ ጸናጽል ሒዝና ንየማንን ጸጋምን ን ቅድሚትን ንድሕሪትን ባዕሎም ናይ ምምዕታብ ምልክት እዮም።
- ናይቲ ጸናጽል ላዕሊን ታሕቲን ናይ ሰማይን መድርን ምሳሌ እዩ፣
4.ሻንቢቖ ፣ ሻንቢቆ ካብ ዝበሃል ዕንጸይትን ወይ ብረት መሰል ነገር ዝስራሕ ድምጺ ዝህብ መሳርሒ ዜማ እዩ።ዳኒ 3፣5-10 ሻንቢቆ ናይ ቆኖና ቤተክርስትያን ኣብነት እያ ። ናይ ኣዴና ኣብነት ውን እያ ።ሻንቢቆ 5ተ ወይ 6ተ ቀዳዳት ዘለዋ ኮይኑ ዝተፈላለየ ድምጺ ውን ኣለዎ ። እቲ 5ተ ናይ እእማደ ምስጢር ዝገልጽ ኪከውን ከሎ አቲ 6ተ ድማ ናይ ቃለ ወንገል ኣብነት እዩ፣
5. መሰንቆ ን ንኪብሪ እግዚኣብሄር ምዝማር ንጥቀም መሳሪሒ ዜማ እዩ።1ዜና15~፣16 መዝ 91፣3 መዝ 150
6. መለከት ካብ ቀርኒ ከብቲ ሓጺን ብሩሩን ካሊኦት ነገራትን ዝስራሕ ንመጸውዒ ን መኣኸቢ ን መኣወጂ ዝገልግል ምስርህ ዜማ እዩ፣ እያ 6፣20 / 2ዜና 5፣12
7. በገና 10ተ ኣውታር ዘለዎ ኮኡኑ ንኽብሪ እግዚኣብሔር ንዝዝመኡ ዜማታትት መሳርሒ ይውዕል መዝሙር 91፣3 ዳዊት መሰንቆን በገናን ክሃርም ከሎ ብዙሓት ድውያን ይፍወሱ ኔሮም ። 1 ሳሙ 16፣18 መዝ 145፣9 በገና ምሳሌ ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማሪያም እዩ። እተን 10 ኣውታር ድማ ናይ 10 ትእዛዝዝ ምሳሌ ኪከውን ከሎ ድምጹ ድማ ን ፍቅርን ጣዕምን ኣዴና ቅድስቲን ድንግሊን ማሪያም ይመስል።
8. እምብልታ ካብ ሻንቢቆ ወይ ድማ ካብ ዕንጸይቲ ይስራሕ ኮይኑ ሻንቢቆ ድመስል ናይ ዜማ መሳርሒ እዩ።
ኣብ ጊዚ ክብረ ታቦት ቃልኪዳን ይዝመረሉ ኔሩ ። 1ዜና 15፣20 ዳዊት ብ እንብልታ ይዝምር ኔሩ ። መዝ 50፣4
ስለዚ ኦርተዶክሳዊ መዝሙር ማለት ሰመያዊ መንፈሳዊ ናይ መላእክቲ መዝሙር ማለት እዩ።ነዚ ኢና ድማ ዝመሃረናንን ዝመሃረን መላእኽቲ ቅዱሳን ቅዳሴ መላእኽቲ እዩ ንብል። ስለዚ ንሕና መዝሙር ኣብ ንዝምረሉ ካብ ኣብ ንቅድሰሉ ማህሌት ኣብ ንቆመሉ ጊዜ ልክዕ ከምቲኣ ጎይታና መድሓኒና እየሱስ ክርስቶስ ዝተወለደላ ለይቲ ቅዱሳን መላእኽቲን ጋሶትን ሓደ ከም ዝኮኑን ንሕና ውን ምስ ሰመያዊያን መላእክቲ ሓደ ኪንከውን ። ቀደሙውን ዝተፈተርናሉ ምስ ቅዱሳን መላእክቲ ኮኡና ሽሙ ንምቅዳስን ክብሩ ንምውራስን ኢና እሞ ነዚ ጽጋ እዚ ክሳብ መወዳእታ ኣጽኒዕና ኪንሕዞን ኪንዕቅቦን ይግበኣና።
ምክኒያቱ ንዕኡ ዝትኪእ ካሊእ ጸጋ ስለ ዝይንረኪብ ስብ ሃብቱ ንብረቱ ገዝ ኡ ጥሪቱ ከምቲ ን ደቁ ዘውርሶም ንሕና ድማ ኣቦና ቅዱስ ያሬድ ካብ ቅዱሳን መላእኽቲ ተማሂሩ ዘረከበና ዘውረሰናን ርስቲ ዜምኡ ስለ ዝኾነ ነዚ ርስቲ እዚኪንስሀቶን ክንሊውጦን ኣይንኺእሊን ኢና ከምቲ 1ነገ 20 ተጻሒፉ ንረኽቦ ታሪኽ ናብ ብዝተፈላለየ ሰብ ናይ ኣቦታተይ ርስቲ ኣይሊውጥን ኢሉ ኪሳብ ሞት ዝበጽሐን ደሙ ዘፍሰሰን ሬስ ኡ ከም ሬሳ ከልቢ ፍቀዱኡ ዘተደርበየ ንሕና ውን ከምኡ ኢና ። ን ሓይማኖትናን ን ርስትናን ታሪኽናን ን ትውፊትናን ክሳብ መወዳእታ ኣጽኒዕና ንኽነብር ናይ እግዚኣብሔር ምሕረት ናይ ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ኣማላድነት ናይ ጻድቃን ሰማእታት ተራዳእነት ኣይፈለየና።
ማርያም ኢለ
ምርያም ኢለ ክዝምር አየ
ከም ኣቦታተይ ክጽዋዓ ኢየ
ብዜማ ያሬድ ብሓድሽ ቅኔ
ከመስግናየ ኣብ መቅደስ ኮይነ
ማርያም ኢለ....ብማእሌት ምስጋና ክጽውዕ ንስማ
....ኣክቢሩዋ ኢዩ’ሞ ብሞሎኮት ግርማ
.....ኣብ ጽርሃ ኣርያም ዓሪጉ ጸሎተይ
....ብወላዲት ኣምላክ ድንግል ረዳኢተይ
ማሪያም ኢለ....ብሰላም ብጸጋ ምቅደስ ተመሊኡ
....ብጸሎትኪ ድንግል ቀሪብና ኢና ናብኡ
....ሎምስ ተረኺብኪ ካላኣይቲ ሰማይ
.....ንጎይታ ወሊድኪ ናይ ወጋሕታ ጽሓይ
ማሪያም ኢለ......ቲ’ስምኪ ክጽውዕ ኣይሓፍርን ኢየ
....ሰኣሊለነ ኢለ ምሕረት ረኺበ’የ
....ጸጋ በረኸትኪ በዚሑለይ ማርያም
....ሪሑቁለይ ኢዩ’ሞ ሓዘን ኮነ ሕማም
ማርያም ኢለ....ናይ ወጋእተይ ጸገም ተንኮል ፈራሪሱ
....ብስቅለት ክርስቶስ ሓይለይ ተሓዲሱ
....ኣይፈርሕን ኢየ ድንገል ከላ ምሳይ
....ኣብዚ ዓለም ኩሉ ሰዳዲት ናይ ቁስለይ
Subscribe to: Posts (Atom)


c: text/html

text:
ክሲ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ክልተ ጎረባብቲ ሃገራት
ክሲ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ክልተ ጎረባብቲ ሃገራት
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብዕለት 14 ግንቦት 2018 ብቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጉዳያት ኣቢሉ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ ንክልተ ጎረባብቲ ሃገራት ክሲ ኣቕሪቡ ኣሎ። ኣብ’ዚ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ዝወጸ መግለጺ፡ ዑደት መራሒ ኢትዮጵያ ንሱዳን ኣብ ዝተካየደሉ ”ንዕጡቓት ተቃወምቲ ኤርትራ ንዝብልዎም” ብዝግባእ ተርኦም መታን ከሰላስሉ ኣብ ደዶባቶም ሙሉእ መሳለጥን ደገፍ ክህብዎም ተሰማሚዖም ይብል። ቀጺሉ ኣብ’ቲ መግለጺ ጅሃዳዊ ውድባት ከኣ ይብል።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ሓደ ንጹር ዝኾነ መርገጽ ዝምድናታት ወጻኢ ዘይምህላዉ ዝተበገሰ መግለጺ ምዃኑ ብዙሕ ዝተፈላልየ ትንተና ክቀርበሉ ዝኽእል ጉዳይ’ዩ። ይኹን’ምበር ኤርትራ ቅዋም ዘይብላ፡ ብሓደ መላኺ ስርዓት ጃንዳ ህግዲፍ ትምራሕ ሃገር ካብ ምዃና ሓሊፉ ካልእ ክቀርብ ዝክእል ኣይኮነን። ኣብ’ዛ ባይቶን ተቆጻጸሪ ነጻ ቤት ፍርዲ ዘይብላ ሃገር ከኣ ወግሐ ጸብሐ ተጋላባጢ መርገጽ ክረአ ዘይንቡር ኣይኮነን።
ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት፡ ምስ’ቲ ኵናት የመን ተታሓሒዙ ዝማዕበለ ቆላሕታን ኣገዳስነት ጠመተን ቀይሕ ባሕሪ፡ ዑደት መንግስቲ ቱርኪ ኣብ ሱዳን በቲ ሓደ ሸነኽ ዝምድናታት ኤርትራን ግብጽን ነቲ ዞባ ኣብ ዘይንቡር ኩነታት ዘሰጋገሮ ዝመስል፡ ብዕለት 15 ጥሪ 2018 መንግስቲ ሱዳን ዶብ ኤርትራ ክትዓጹ ምግባራ እቲ ጉዳይ ካብ’ቲ ማሕዲጉ ዝጸንሐ ዘይጥዑይ ዝምድናታት ፖለቲካዊ ረኽሲ ተወሲኽዎ ኣብ ዘየድሊ ዕንወት ንኽየሰጋገር ስግኣት ከም ዝነበረ ዝዝከር’ዩ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ብድሕሪ ታሕሳስ 1994 ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ሃገር ሱዳን ድሕሪ ምዕጻዉ ዝምድናታት በቲኹ ጸኒሑ፡ መተንፈሲ ሲኡን ዓቕሉ ምስ ጸበቦ ፡ ነቲ እስላማዊ ጃሃዳዊ ዝብሎ ዝነበረ መንስግቲ ሱዳን ዳግማይ ተዓሪቁ ሕጽኖት ከም ዝሕለፈ መን ይርስዖ። ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣውራ ዕዮ ገዝኡ ምእሳር ምጭዋይ ከይረሰዐ ከኣ ንኩሉ ቤት ጽሕፈታት ተቃወምቲ ሓይልታት ኣብ ሱዳን ክግታእን፡ ኣብ ሃገር ሱዳን ላዕለዋይ ኢድ ጸጥታ ኮይኑ ነቶም ይገብሩን ይሰርሕን እዮም ዝብሎም ባእታት እንዳጨወየ ከም ድላዩ ክዕንድር ከም ዘይጸንሐ፡ ዝሓቶ ዘይብሉ ሃላሊ ኮንትሮ ባንዳዊ ንግዲ ዒቕ ክሳብ ዝብሎ ንትካላቱን ነቶም ናተይ ዝብሎ ከዕንግሎም ከም ዝጸሐን መን ይርስዖ፡ ድሕሪ ዶብ ብወታሃደራት ሱዳን ምዕጻዉ ከኣ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ልማዱ ስለ ዝሰኣነ ካብ’ቲ ንጹር መርገጽ ዲፖሎማሲያዊ ዝምድናታት ዘይምህላዉ ዝነቀለ ብቤት ጽሕፈት ወጻኢ ዝወጸ መግለጺ መንቀሊኡ’ዩ። ይኹን’ምበር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ስቃይ መስፈርን መዕቀንን የብሉን። ኮር ተግልበጥ ሱዳንውያን ምስ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰል ብምትሕብባር ኣንጻር ኣስገርቲ ጨወይትን በደዊን ንሕሰም ኤርትራዊ ክቃለሱ እንከለዉ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኢዱ ኣጣሚሩ ዝሓለፎ፡ ግደኡን ሓላፍነቱን ከየልዕል ብኣንጻሩ ኤርትራ ንምጽናት ብበዓል ኣሜሪካን ተሓባበርቶም ዝካየድ ዘሎ ወፍሪ ክብል ዝተሰምዓሉ’ውን ነቲ እንዳፈርሐ ዝኣተዎ ዝምድናታት እንዳፈርሐ ክገድፎ ግድነት እዩ። እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ ንስልጣኑ ንምሕላው ሓደ ሸነኽ፡ ብኡ ኣቢሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ሻቅሎት ንምእታው ዝጉስጉሶ ዘሎ ሓሶት መግለጺታት ካልእ ተወሳኺ ምኽንያት’ውን ከይሃለዎ ኣይተርፍን፡ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ድሕሪ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒተር ኣብ ኢትዮጵያ ምምራጹ ዘርኣዮ መርገጽ ሓንቲ የለን፡በታ ዝጀመራ ደኣ ቀጸለ። ነቲ መዕረፊኡ ብዘየገድስ ህዝቢ ክሰምዖ ዝደሊ ጀሚሩ ዘሎ ሰላም ከም ሰላም ዘሰምበዶ እንተሃለወ ስርዓት ኣስመራ እዩ። በዚ ምኽንያት ነቲ ብስም ሰላም ዝናፈስ ዘሎ ንምዕፋን ኣንፈቱ ንምቕያር ነዘን ይወዳደራኒ’ዩ ዝብለን ክልተ መንግስታት ከጸልምን ክኸስስን ግድነት’ዩ።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ብዛዕባ ሰላም ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዛዕባ ጉዳይ ዶብ ኤርትራ ዓጢጥዎን ገዲስዎን ኣይፈልጥን፡ ኣብ ሎሚ በጺሑ ከኣ ብዛዕባ ጉዳይ ክዛረብን ንሰላም ክሰርሕን ኣይክእልን። ጉዳይ ህግዲፍ ወላ’ውን ኢትዮጵያውያን ሰራዊቶም ስሒቦም ንዛተ እንተበሉ ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ዘተ ኮፍ ዝብል ዓቕብን ከቢድን ውሳነ’ዩ። ምኽንያቱስ ባድመ ከም ጽላሎት ኵናት ግርም መሕብኢት ስልጣኑ ንስለ ዝጥቀመላ። ኣብ’ቲ ኩሉ ከይተበጽሐ ግን መኻልፍ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ ቅድሚ በዓል ነጻነት ኤርትራ እዚ ዝዓይነቱ ክሲ ሒዙ ክቀርብ ህዝቢ ንኸይቀስን፡ ተዳነገጽቲ እንተረኸበ፡ ሚዛን ደገፍቱ ንምፍላጥ ዝገብሮ ግን ከኣ ኣዝዩ ሃሳዪ ዝኾነ መግለጺ’ዩ። ስርዓት ህግዲፍ ንኣዋርሕ ክዳለወሉ ዝጸንሐ ኣብ ወጻኢ ዘካይዶ ዘሎ ወፈራ ሓደ ካብ’ቲ መደባት መግለጺ ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ተተሓዙ ዝጸንሐ ብምዃኑ ዘገርም’ውን የብሉን።
ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ንልዕሊ 18 ዓመት መንግስቲ ጭፍራ ወያን ክብል ከም ዘይጸንሐ ሎሚ ዲሞክራሲያዊት ሪፓፕሊክ ኢትዮጵያ ክብል ምጥቃሱ፡ ካብ’ዚ ዘለዎ ፍርሒ ዘይተናገፈ፡ ካብ’ቲ ዘለዎ መርገጽ ዝመንጨወ ምዃኑ ጽባሕ ከኣ ሓዳስ ኤርትራ እንታይ ስም ከም ትህቦም ምጽባይ ጥራሕ’ዩ።
ሰዲህኤ ኣብ ሃገርናን ዞባናን ዘላቒ ፖለቲካዊ ምርግጋእ ንኽረጋገጽ ብሕጋዊ ዝኾነ መስርሕ ንሰላም፡ ከረጋግጾ ዘለዎ መደባት ኣብ ካልኣይ ሰልፋዊ ጉባኤ ዝሕለፎ ውሳኔታት ኣቢሉ ምስ ኤርትራውያን ተቃውምቲ ሓይልታት ብዘተን ልዝብን ብዘረጋግጾ ሃገራዊ ሓድነት ዝተኽሎ ቅዋማዊ ህዝባዊ መንግስቲ ከም ዝብጻሕ ይኣምን።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ዘድልዮ መግለጺ ሰላም፡ ኣዋጃት ሰላም’ምበር፡ ኣዋጃት ኵናት ኣይኮነን። ብውግእ ዝላደየን ዝላሕለሐን፡ ዝተበታተነት ስድራ ቤት፡ ብስደት ዝተበታተነ መንእሰይ ዝርከበላ ሃገር ሎሚ ንዝኾነይ ይኹን ኵናት ከም ዘይትጻወርን ምጽዋርን ዘይምጽዋር ጥራሕ ዘይኮነ ከኣ ብመሰረቱ ብዘይካ ህግዲፍ ካልእ ዝረብሓሉ ስለ ዘየለ ህዝብና ብሓደ ኮይኑ ክምክቶን ንጥቅሙ ከውዕሎ ዘለዎ ኩነት ከዕቢ ይግባእ።
ዜናን ሓበሬታን
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ካብ’ታ ሕታም ቁጽሪ 39 ዝኾነት ጋዜጣ ጽጌናይ እዚ ርእሰ ዓንቀጽ ጥራይ ኣይኮንናን ሒዝናልኩም ቀሪብና ዘሎና፡ ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ልሙድ ካብ ዝነበረ ዓይነት ምግላጽ ሓሳባትን ትምኒትን ሓደ “ሓንቲ መዓልቲ ስልጣን እንተዝወሃበኒ” ዝብል ሕቶ ንምምላስ ዝፍትን ኮይኑ ኣብ ጋዜጣ ጽጌናይ ኣብ ገጽ 4 ድማ ንረኽቦ።
ድሕሪ’ዚ እነቕርቦ ፈላሚ ትሕዝቶና ዝኾነ ርእሰ ዓንቀጽ ጋዜጣ ጽጌናይ ስዒቡ ድማ ክቐርብ’ዩ። ካብኡ ቀጺልና ድማ ኣብ ገጽ 5 ናይ ጋዜጣ ጽጌናይ ንረኽቦ ርእይቶ ሓንቲ ሊድያ ብርሃነ ዝተባህለት ኤርትራዊት ከነንብብ ኢና። እቲ ኣርእስቲ ‘ዘይእዱብ ዘረባን ባጫን ወጊድ በልዎ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝቐረበ እዩ። ነቲ ናይ ሽዑ ህሉው ኩነታት ኣግሂድን ኣጉሊሑን ድማ የርኢ። ብዛዕባ’ቲ ኣብ ጋዜጣ ጽጌናይ ዝወጸን ኣስዒብና’ውን እነቕርበልኩምን ትሕዝቶታት፡ ካብ ብዛዕባኡ ኣብ’ዚ እንገልጾ ባዕሉ እቲ ትሕዝቶታት ዝገልጾን ዘብርሆን ስለ ዝበዝሕን ስለ ዝዓቢን ብቐጥታ ናብ’ቲ ትሕዝቶ ክንሰግር ተመራጺ ይኸውን፡ ቀዳማይ ትሕዝቶና’ምበር ርእሰዓንቀጽ ጋዜጣ ጽጌናይ ናይ 2001 ሕታም ቁጽሪ 39 ገጽ 2 እዩ ሰናይ ምክትታል፡ (ኣብ’ዚ ጥብቆ ጠውቑ)
Categories: ዝተፈላለዩ ጽሑፋት


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 28 guests and no members online
- Details
- Written by ተበግሶ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ጀርመን
- Published: 09 April 2017
ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
ዝክበርክን ኣሓት ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ እቲ ኣጋጢሙና ዘሎ ኩነታት መግለጺ ዘየድልዮ ናይ ብርሰት ሰዓታት ምኻኑ ንርእዮ ኣሎና ።ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ድማ ትብዓት ንተቀይሮ ይሓትት ፡ሰለ ዝኮነ ደቂ-ኣንስትዮ እጃምና ንምውሳድ ንዳሎ ሰለ ዘሎና ኣብዚ ሰፊሕ ናይ ልዝብ መዓልትታት ንኩልክን ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ እተን እምቢ ንዓመጽ !! ንመሰለይ ባዕለይ!! ዝበልና ካብ 28,29,30.04. 2017 ጀርመን ተራኪብና ንለውጢ ከነሰፍል ቦታን ግዜን ተዳልዩ ኣሎ።
ዕላማና፥
1,ናይ ሓባር ተርድኦ ንምጥራይ ብዛዕባ ጾታና።
2, ኣተሃላልዋና ምምዛንን፡ ከመይ ኢልካ ብሓባር ትሰርሕን።
እዚ ጻውዒት ንኩልና ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ ኤውሮጳ ንርክብ ብውልቀ፥ ብማሕበር፥ ብወድብ፥ ብሰልፊ፥ ብዝያዳ ድማ ነተን መንእሰያት ደቂ ኣንስት ኣድሚቁ ዝጽውዕ፥ ናይ ሐቢርካ ምስራሕን ተቀይሮ ብሓሳብ ኮነ ብተግባር ንምዕዋት ዝዓለመ እዩ።
ብድሓን ምጽኣ
ንመሰልና ባዕልና!!!
ንከቡር ወፈያ ኣቀዲምና ነመስግ፣
Initiative Erit-Frauenverein e.v DE69 5085 0150 0028 0131 83
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
እስራኤል፣ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብግዴታ ናብ ርዋንዳ ንምጥራዝ ኣሕሊፋቶ ንዘላ ውሳኔ ንምቅዋም ሰለማዊ ሰልፊ ይካየድ
- Details
- Created: Wednesday, 07 February 2018 12:22
- Last Updated: Wednesday, 07 February 2018 12:22
መንግስቲ እስራኤል፣ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ብግዴታ ናብ ርዋንዳ ንምጥራዝ ኣሕሊፍዎ ንዘሎ ውሳኔ ንምቅዋም፣ ካብ ሎሚ ሮቡዕ 7 ለካቲት ጀሚሩ ኣብ ሓያሎ ከተማታት ዓለም ሰለማዊ ሰልፊ ክካየድ'ዩ።
እዚ ብኤርትራውያንን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ተወዲቡ ኣብ ኣመሪካ፣ ካናዳ፣ ሃገራት ኤውሮጳ፣ እስራኤልን ኣውስትራልያን ዝካየድ ሰለማዊ ሰልፊ፣ መብዛሕቶም ዜጋታት ኤርትራ ዝኾኑ ስደተኛታት ብዘይድሌቶም ናብ ርዋንዳ ክወጹ ወይ ድማ ንዘይተወሰነ እዋን ክእሰሩ ዝብል ውሳኔ ብምኹናን፣ ርዋንዳ ነዞም ስደተኛታት ከይትቕበል ዝጽውዕ'ዩ።


text:
ኲዌት ንፕሮጀክታት ልምዓት ኢትዮጵያ ሓገዝ ትገብር’ያ ኣምባሳደር ኲዌት
መቐለ ለካቲት 06/2010(ድወት) ኲዌት ንፕሮጀክታት ልምዓት ኢትዮጵያ ትገብሮ ሓገዝ ከምእተጠናኽር ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኲዌት ራሸድ ፋሌህ ኣል ሃጂሪ ገሊፆም፡፡
እቶም ኣምባሳደር ከምዝበልዎ ሃገሮም ኣብ ኢትዮጵያ ዝተፈላለዩ ፕሮጀክታት ልምዓት ብምሕጋዝን ሕብረተሰብ ተረባሒ ንክኸውንን ካብ ዝገብሩ ሃገራት ብቐዳምነት እትፅራሕ ሃገር’ዩ ኢሎም፡፡
ብፍላይ ኲዌት ብሓገዝ ልምዓት ኲዌት ኣቢላ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዓውድታት መሰረተ ልምዓት መንገዲ ምስፍሕፋሕ ቐረብ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ሓገዝ ገንዘብ እናገበረት ከምዘላ ገሊፆም፡፡
ብቐፃሊ’ውን ኣብ ኢትዮጵያ ዝሰርሑ ዘለው ስራሕቲ ልምዓት ንምሕጋዝ ትገብሮ ሓገዝ ከምተጠናኽር ገሊፆም፡፡
ሃገሮም ኣብዚ ዓመት ብፍላይ ኣፍሪካ ንእተሳልጦም ስራሕቲ ልምዓት ካብ ይህቦ 1 ቢልዮን ዶላር ኢትዮጵያ’ውን ተረባሒት ከምትኸውን ኣመልኪቶም፡፡
ርክብ ኢትዮጵያን ኲዌትን ካብ ግዘ ናብ ግዘ እናተጠናኸረ ከምዝመፀ ዝገለፁ እቶም ኣምባሳደር ኣብዚ ሐዚ እዋን 2ቲኤን ሃገራት ተለወጥቲ ኣባላት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ብምኳነን ኣብ ዝተፈላለዩ ኣህጉራዊ ዓለምለኻዊን ከባቢያዊን ጉዳያት ብሓባር ንምስራሕ ምችው ኣጋጣሚ ምዃኑ ገሊፆም፡፡
2ቲኤን ሃገራት ካብ ዘለወን ጥንኩር ዲፕሎማስያዊ ርክብ ብዝሰገረ ርክብ ንግድን ኢንቨስትይመንትን 2ቲኤን ሃገራት ንክጠናኸር ኲዌት ከምትሰርሕ ገሊፆም፡፡
መንግስቲ ኲዌት ሰብ ሃፍቲ እታ ሃገር ኣብ ኢትዮጵያ ሃፍቶም ከዋፍሩ ከምዝሰርሕ እውን ኣምባሳደር ራኽድ ኣብሪሆም፡፡
ዲፕሎማስያዊ ርክብ ኢትዮጵያን ኲዌትን ኣብ 1967ዓ.ም.ፈ ዝተጀመረ’ዩ፡፡


text:
እቲ ሓላው’ታ ወርቃዊት ገረብ
ዘፍጥረት ውልቀ መላኺ
ቀዳማይ ሕታም _ ጥሪ 2008
ካልኣይ ሕታም _ ሓምለ 2009
ፍልጥ
ዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ እበሃል። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቬርሲቲ ሕጊ ተማሂረ። ብ1974 ዓም ሓዲስ ፖለቲካዊ ኵነት ኣብ መላእ እትዮጵያ ተተኵሱ ትምህርተይ ኣይፈጸምኩን። ብ1974 ዓም ናብ ጀብሃ ተሰሊፈ፡ ተሰጕጔ፡ እንደገና ብ1976 ዓም ተሰሊፈ ብ1985ዓም እታ ውድብ ምስተጸንቀቐት ከኣ ተሰዲደ። ነቲ ገድሊ’ውን ኣይፈጸምክዎን። ሕጂ ኣብ ጀርመን እነብር። ሓላውታ ወርቃዊት ገረብ፡ ዘፍጥረት ውልቀ መላኺ ዝተባህለ መጽሓፍ ከኣ ጽሒፈ። እቲ መጽሓፍ ተፈጺሙ ግን ኣይተፈጸመትን ከኣ። ንካልኣይ ጊዜ ስመይ ክቕይር ‘ተተገዲደ   ክበሃል ድሮ መሪጸ’ሎኹ።
እቲ መጽሓፍ
ኣብ 51 ምዕራፋት ዝተመቕለ በዓል 582 ገጻት’ዩ ። ብግዝፉ ብዙሓት ሰንቢዶም። ይግዘፍ ድጋ’ምበር ቴማዊ ማእከልነቱን ስነሞገታዊ ቅደም ተኸተልነቱን ኣየጥፍእን። ዋዛን ቁምነገርን ኣብ ስነጽሑፋዊ ጽባቔ ጠቕሊሉ ብመጠን ስፍሕቱ ገዛእ ነፍሲ ፈጢሩ፡ ማራኺ ስለዚ ተነባቢ እዩ።
እቲ መጽሓፍ፡ ብመሰረቱ፡ ዛንታ ተጋዳላይ’ዩ። እዚ ዓሌት ሰብ’ዚ፡ ኣብ ሓደ ዝተወሰነ ጊዜ፡ ኣብ ሓደ ዝተወሰነ ዕላማ ተኣምራት ሰሪሑ’ዩ። ተኣምር ተግባረ ኣምላኻት ጥራሕ ከምዘይኮነ ከኣ ብግብሪ ኣረጋጊጹ። ኵሉ ኤርትራዊ ዝሕበነሉ ተኣምራት ከኣ’ዩ። እቲ ኤርትራ ሓራ ዝወጸትሉ ቅያ። እቲ፡ ኤርትራ፡ ንወለዶታት ከም ምንጪ መንፈሳዊ ብቅዓትን ብርታዔን ነብሰ ኵርዓትን ክትግልለኡ ትኽእል ዝነበረት ዝና ተጋዳላይ’ዩ። ነዚ ተኣምር’ዚ ከኣ፡ ነቲ ንሔዝን መጻእን ምንጪ ሞራላዊ ሓይልና ባዕላትና ብኢድና ከነርስሖን፡ ከነሕስሮን ከነፍርሶን ንርከብ። ጀብሃ ዝበሃሉ ሓርበኛታት የለዉን ጥራሕ ከይኣክል፡ እዚ’ኳ መምሰለ፡ ክሳብ ብጥራሱ ኣይነበሩን ማለት ግን ኣይታሪኽን።
ብኻልእ ሸነኽ ከኣ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ቅያ ተጋዳላይ ንገዛእ ዓምጣሪ ጥቕሙ ክሳብ ውሽጢ ዓጽሙ መዝሚዙዎ፡ ጠምዚዝዎ፡ ኣጋዕዝዪዎ ክሳብ deromanticized ክኸውን ኣሎዎ ተበጺሑ ዘሕዝን ጉዳይ’ዩ። እዚ ኣፍንጫኻ ባዕልኻ ቈሪጽካ ብገዛእ ኣፍንጫኻ ገጽካ ንፋጥ ምጽያቕ’ዩ። ክላሲካዊ ሓርበኛታት እስክንድር፡ ሃኒባል፡ ኣቲላ፡ ናፖልዮን …. ፡ ድሕሪ ነዊሕ መዋእላት፡ ክሳብ ሕጂ ምንጪ ፍናንን ሓበንን ህዝብታቶም’ዮም። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ግን፡ ኣብ ዕስራ ዘይኣኸለ ዓመታት ታሪኽና ኣጸዪኑና። ጅግንነትናን ጽንዓትናን ነጻነትና’ውን ከይተረፈ ኣጽሊኡና።
ጀብሃ ኣካል ናይዚ ታሪኽን ዝናን ኤርትራ’ያ። ንሕሱር ጊዝያዊ ፕሮፓጋንዳ ታሪኻን ዝናኣን ተቦጃጕሉ፡ ሃሲሱ ዳርጋ ናብ ጠሓኒት ስጋን ወሓጢት እንቋቝሖን ረቒቓ። እምበር፡ እቲ ተጋዳላይ ነበር፡ ነቲ ውነናን ሓበንን ምሉእ ሃገርን ህዝብን ዝኾነ ታሪኹ ንመጻኢ ወለዶታት ምዕቃብ ከም መዛዘሚ መወዳእታ ክፋል ቃልሱ ክወስዶ ይግባእ እብል። ከም ተሞኵሮ ምሉእ ወለዶ ናብቲ መጻኢ ምምሕላፍ ዝዓበየ ተጋድሎ ከኣ ኣይህሉን።
ኣነ ብዛዕብኡ ልበወለዳዊ መጽሓፍ ክጽሕፍ ወሲነ። እቲ ሓሳብ ልበወለድ ነቶም ቀንዲ ባእታት ታሪኽ – ተጋደልቲ፡ ብምሉእ ነጻነት ንምግላጽ ንምኽኣል’ዩ። ልበወለድ፡ ብመሰረቱ ምግናን (dramatization) ክውንነት’ዩ። ተጋደልቲ ግን ብባዕሎም ግኑናት ነበሩ’ሞ ብተዋሳኺ ምግናኖም ኣየድለየንን።
.ንምዃኑ እቲ መጽሓፍ መጽሓፈ ታሪኽ ይኮነን በቲ ልሙድ ትርጕም ታሪኽ። ዕለታትን ቦታታትን ብዙሕ ኣይግድሶን። ብልበወለዳዊ መልክዕ ግን ማሕበራዊ ስነኣእምሮኣዊ ታሪኽ ናይ ሓደ ዝተወሰነ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ – ጀብሃ፡ ኣብ ሓደ ዝተወሰነ ታሪኻዊ ኩነት – ገድሊ፡ ኣብ ሓደ ዝተወሰነ ጊዜ፡ 1970-1980ዓም ንምምዝጋብ ይፍትን። ደቂቕ መዓልታዊ ህይወት ይዝርዝር። ካብዚ ኵርናዕ’ዚ ተራእዩ ታሪኽ’ዩ። ዘረባታት ይበዝሖ ታሪኽ ‘ ዘረባ ‘ እዩ’ውን። ኣብቲ ገድሊ ብዙሕ’ዩ ተዘሪቡ። እምበኣር፡ ብስጋን ደምን ዝተሰርሐ ህያው ታሪኽ’ዩ።
ንምዃኑ እቲ መጽሓፍ መጽሓፈ ታሪኽ ኣይኮነን በቲ ልሙድ ትርጕም ታሪኽ። ዕለታትን ቦታታትን ብዙሕ ኣይግድሶን። ብልበወለዳዊ መልክዕ ግን ማሕበራዊ ስነኣእምሮኣዊ ታሪኽ ናይ ሓደ ዝተወሰነ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ – ጀብሃ፡ ኣብ ሓደ ዝተወሰነ ታሪኻዊ ኩነት – ገድሊ፡ ኣብ ሓደ ዝተወሰነ ጊዜ፡ 1970-1980ዓም ንምምዝጋብ ይፍትን። ደቂቕ መዓልታዊ ህይወት ይዝርዝር። ካብዚ ኵርናዕ’ዚ ተራእዩ ታሪኽ’ዩ። ዘረባታት ይበዝሖ ታሪኽ ‘ ዘረባ ‘ እዩ’ውን። ኣብቲ ገድሊ ብዙሕ’ዩ ተዘሪቡ። እምበኣር፡ ብስጋን ደምን ዝተሰርሐ ህያው ታሪኽ’ዩ።
እቲ መጽሓፍ ፖለቲካዊ’ውን ኣይኮነን። ኢፖለቲካዊ ምኽንያቱ ካብ ዝኾነ ነብሰ ጥቕማዊ (pragmatic) ድርኺታትን ርእይቶታትን ግቡኣትን ፖለቲካ ከም ማሕበራዊ ትካል ነጻ ኴይነ ስለዝጸሓፍኩዎ። ኢጃንዳዊ ስነጽሑፍ ከኣ ንፖለቲካ ብዝበለጸ የገልግል ኢለ እኣምን። ጀብሃ ኣይሞተትን፡ ኣይክትመውትን ከኣ’ያ ምባለይ ከኣ ንጀብሃ ከም ረቂቕ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባን ሸቶን ብምርኣይ ድኣ’ምበር ከም ውዱብ ፖለቲካዊ ትካል ማለተይ ኣይነበረን።
እቲ መጽሓፍ ፖለቲካዊ’ውን ኣይኮነን። ኢፖለቲካዊ ምኽንያቱ ካብ ዝኾነ ነብሰ ጥቕማዊ (pragmatic) ድርኺታትን ርእይቶታትን ግቡኣትን ፖለቲካ ከም ማሕበራዊ ትካል ነጻ ኴይነ ስለዝጸሓፍኩዎ። ኢጃንዳዊ ስነጽሑፍ ከኣ ንፖለቲካ ብዝበለጸ የገልግል ኢለ እኣምን። ጀብሃ ኣይሞተትን፡ ኣይክትመውትን ከኣ’ያ ምባለይ ከኣ ንጀብሃ ከም ረቂቕ ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባን ሸቶን ብምርኣይ ድኣ’ምበር ከም ውዱብ ፖለቲካዊ ትካል ማለተይ ኣይነበረን።
ኣብ ውሽጢ’ቲ ታሪኽ ተጋዳላይ ካልእ ውሽጣዊ ታሪኽ’ውን ኣሎ። እቲ ታሪኽ’ቲ ሓላውታ ወርቃዊት ገረብ። እቲ ንጉስ ነፍስን ስጋን። እቲ ዓቃቤ ፍጹም ስልጣን። እቲ መሬታዊ ኣምላኽ። እቲ ብሴፍ ዝመጸን፡ ብሴፍ ዝነብርን ብሴፍ ዝጠፍእን ውልቀ መላኺ።
ግርንቢጥ፡ እቲ ፍጹም ወልቀ መላኺ ንባዕሉ ጊላ ዝነበረ እዩ። ስለምንታይ እዚ ግርንቢጥ? ጊላ ንጭቈና ይፈልጣ። ካብኡ ንላዕሊ’ሞ መን ክፈልጣ! ንነጻነት’ውን ይፈልጣ እቲ ኵሉ ጭኮና ዘይኮነ’ያ። ካብኡ ንላዕሊ ዝምነያ ድማ ኣይህሉን። ስለዚ ንጭቈና ይቃወም። ሓይሉ ድማ እዚ ንቕሓት’ዚ’ዩ። ኵናት፡ ዋልታ፡ ሴፍ ኣይኮነን ቀንዱ ረቂቕ መንፈሳዊ ሓይሊ’ዩ። ነዚ ሓይሊ’ዚ ብብቕዓትን ብብልሓትን ተጠቒሙ ከኣ ኣብ ልዕሊ’ቲ ምኵርን ዕጡቕን ጨካንን ሓላው’ታ ገረብ ይዕወት ንጉስ’ታ ገረብ ድማ ይኸውን። ንጉስ ነፍስን ስጋን። ቀታሊ ከኣ’ዩ ኣብ ምቕታል ድማ ይቕጽል።
ስለምንታይ’ዩ ሓደ ጭኩን ጊላ፡ ንጭኮና ኣብ ገዛእ ነብሱ ፈቲንዋ ክነሱ፡ እሞ ኣንጻር ጭቈና ተቓሊሱ ተዓዊቱ ድሓር እንደገና ንባዕሉ ካብቲ ቀዳሚኡ ዝጨከነ ጨቛኒ ዝኸውን? ዝብል ሕቶ ንብዙሓት ተመራመርቲ ታሪኽን ማሕበራዊ ስነኣእምሮኣውያንን ዘደንዘዘ ሕቶ’ዩ። ነዚ ሕቶ’ዚ ንምጽናዕ ከኣ፡ ምናልባት፡ ካብ ኤርትራ ዝበልጽ ጉዳይ ኣይርከብን። ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ምሉእ ታሪኹ፡ እቲ ዝጸንሐ መግዛእቲ ካብቲ ሓዲስ መግዛእቲ ዝሐሸ ምንባሩ እንዳስተማሰለ እዩ ክመጽእ ጸኒሑ። ነቶም ውዑይ ቈሎኦም ኣብ ኣእዛኑ ክኽዝኑ ዝጸንሑ ትግራዎት ቱርካውያን ምስተክእዎም ከኣ   ዝብሉ መጺኦሙና በለ። ጣልያን ከም ሰብ ኣይፈለጥዎን ንእንግሊዝ ግን ኣማረረ ኣብ ጊዜ ጥልያንስ’ኳ ጉልበቱ ከም ድላዩ ብፓስታን ሽኾርን ክሸይጥ ይኽእል ነበረ። መግዛእቲ ሃይለስላሴ መጺኡ ከኣ ኣብ ጊዜ እንግሊዝ’ስ ተማሂርና’ኳ በለ። ንመግዛእቲ ሃይለስላሴ ናብ ገነት ዝቐየረ መግዛእቲ ደርግ ድማ መጸ። ሰላሳ ዓመታት ተቓሊሱ፡ ተዳምዩ፡ ተዋሪዱ ተሰዲዱ ከኣ ነጻነቱ ኣረጋገጸ። ነቲ ኣብ ምሉእ ታሪኹ ዝኸፍአ ጭቘና ከኣ ብገዛእ ክልተ ኣእዳዉ ተኸለ። ታሪኽ መላገጺት’ያ።
ካብ ሓደ ምኵር፡ ንቑሕ ሰላሳ ዓመታት ዝወሰደ ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ቃልሲ ከመይ ጌሩ ከም ንኢሳያስ ዝኣመሰለ ፖለቲካዊ ጭራቕ ተፈጢሩ ብሓቂ ዘስደምም’ዩ እቲ መጽሓፍ ነዚ ሕቶ’ዚ ካብ መሰረቱ ክምርምሮ ይፍትን። ስለ’ዚ ከኣ ንኡስ ኣርእስቱ ዘፍጥረት ውልቀ መላኺ።
ስለምንታይ’ዩ’ቲ መላኺ ዝመልኽ? ስለምንታዩ’ኸ እቲ ተመላኺ ዝምለኽ ? ንስልጣኔን ባህላዊ ምዕብልናን’ውን ዝምለከቱ ሕቶታት ኣይኮኑን ኣብ ኵሉ ደረጃታት ስልጣኔን ጽሕፍታት ሕብረተሰብን ዝኾነ ህዝቢ መላኽን ተመላኽን ስለዘሎን ዝነበረን። እቲ ሕቶ ካብ ባህላውን ነገራውን ደረጃ ምዕብልና ዝዓሞቐ ንዅሎም ባህላውን ነገራውን ጽፍሕታት ወድ ሰብ ዝዓምም መንፈሳዊ ድሕረ መሬት ኣሎዎ። ናብዚ መሬት’ዚ ከኣ ብዕምቈት ክኣቱ ፈቲነ። እንተላይ ኣብ’ቲ መለኮታዊ ዕምቈታቱ። ብተምሳል ተፈጢርና መንጸብረቕታ ናይቲ ሰማያዊ ስርዓት ኢና’ሞ !
እቲ ብዘይካይ ካልእ ኣምላኽ ኣይተምልኽ ዝኣዘዘ ኣምላኽ እቲ ካልእ ከምኡ ዝኣመሰለ ውልቀ መላኺ ዘየሎ ኣድማሳዊ መላኺ እዩ። እቲ ቃል ‘ኣምላኽ’ ንባዕሉ መላኺ ማለት’ዩ። ሰባት ድማ ንኣምላኾም ክመስሉ ክደልዩ ባህርያዊ እዩ ። ኣብ ታሪኽ ዓለምና፡ ቍጽሪ ንነብሶም ናብ ደረጃ ኣምላኽን ፍርቂ ኣምላኽን ኣምላኽ መሰልን ሰፍ ዘበሉ መራሕቲ ማእለያ የብሉን። እቲ ንሓደ ህዝቢ ዝሰዓረ ወይ ዘድሓነ እቲ ህዝቢ ናቱ’ዩ። ነቲ ህዝቢ ዳግማይ ከምዝፈጠሮ ይስምዖ። እቲ ሕማም እንዳበርትዖ ይኸይድ። ንሰብነቱ ከም ኣምላኽ ክርእያን ክኣምናን ይጀምር። ኣምራት፡ መለኮታዊ መሰል ነጋውስ (divine right of kings)፡ ኣማልኽቲ ነጋውስ (god kings), ኣማልኽቲ ጸሓይ (sun kings )፡ ህያው ኣምላኽቲ (living gods) ከኣ ማዕበሉ። ካብ ኣምላኽ ዝመንጨዉ መለኮታዊ ስልጣናት’ዮም። L’ Etat, c’ est Moi !
ኢሳያስ ንኤርትራ ሓራ ኣውጺኤያ ! ይኣምን። ስለዚ፡ እታ ዓዲ – እቲ ህዝቢ፡ እቲ ሓመድ፡ እቲ እምኒ፡ እቲ ዕንጸይቲ ኵሉ ናቱ’ዩ። እቲ ቀዳማይ በዓል ሃገር፡ እቲ ቀዳማይ ሓላይ ሃገር፡ እቲ ቀዳማይ ፍቑር ሃገር፡ እቲ ውላድ ወርቂ ማህጸን ንሱ’ዩ። እቲ ቀዳማይ ኣእምሮ ሃገር ከኣ። እቲ ቀዳማይ ልቦናን ሕልናን ሃገር’ውን። L’ Etat, c’est Issayas.
ነቲ ህዝቢ የጽግቦ የጥምዮ፡ ይቐትሎ ይምሕሮ፡ ይስይሞ የዋርዶ፡ ካብ ኵሉ ድማ የርዕዶ ምሉእ ሓላፍነትን ቁጽጽርን ህዝቢ ወሲዱ እዩ እንካ ዝበሎ’ውን እንተዘይሃለወ። ዓንኬላት ኣመንቲ (personality cults) ኣቝሙ ድማ ንነብሱ ናብ ሓውሲ ኣምላኽ ኣደየባ።
ሓላፍነት’ቲ ምሉእ መስዋእቲ ኤርትራ ዘሰከሞ ከይነበረ ናይት’ቲ ምሉእ መስዋእቲ ንበይኑ ሓላፍነት ወሲዱ እቲ ምሉእ መስዋእቲ ንሱ ንበይኑ እዩ። ንሱ ኣይተሰውአን ግን እቲ ምሉእ መስዋእቲ ንሱ እዩ። ስለዚ ከኣ ነቲ ምሉእ መሰል ኤርትራ ክሕምትል በቒዕዎ’ዩ። እምበኣር ኢሳያስ ዓቢዱ። ውልቀ መለኽቲ፡ ኵሎም፡ ኣብ መወዳእታ ይዓብዱ። ወይስ ድሮ ስለዓበዱ እዮም ናብ መጠነ ኣምላኻዊ ስልጣን ዝመጣጠሩ ! ኢሳያስ፡ ኵሉቲ ዝገብሮ ምእንቲ ጽቡእ ኤርትራ’ዩ ! ይኣምን። ስለዚኮ’ዬ ዓቢዱ ዝበልኩ። ምእንቲ ጽቡቕ ኤርትራ ከኣ ንኤርትራ የዕኑ።
*እቲ ጊላ ድማ ሴፉ ይስሕል። ግድን’ሲ ሓንቲ መዓልቲ ጎይታ’ታ ገረብ ክኸውን’ዩ። ንሱ’ኸ ክቕተል’ድዩ ? ነቲ ዓንኬል ደም ከነቋርጾ ይከኣል ድዩ ? ዝኣመሰሉ ፖለቲኮ ፍልስፍናዊ፡ -ስነኣእምሮኣዊ፡ ኤቲካዊ ሕቶታት የልዕል እቲ መጽሓፍ። ንሃይማኖት፡ ካብቲ ዝተሰቕሎ መለኮታዊ ዓምዲ ኣውሪዱ ከም ማሕበራዊ ፍልስፍና ይዛረበሉ። ኣንጻር ሃይማኖታዊ እምነታት ግን ኣይኮነን። ኣብ እምነታትና፡ ንህልውና ዝምድና መላኽን ተመላኽን ዘጣጥሑ ፍልስፍናዊ ስነኣእምሮኣዊ ባይታት ግን ንዘመናዊ ድልዬታትና ብዘገልግሉ መገዲ ከነመዓራርዮም ኣሎና በሃሊ እዩ። ሓደ ዓይነት መንፈሳዊ ‘ ባህላዊ ‘ ሰውራ ከነካይድ ኣሎና! መቕድምን ኣርኣያን ባህግና እዩ’ሞ ምስሊ ኣምላኽና ሰላምን፡ ፍቕርን ሓቅን ፍትሕን ብዘገልግል ክንትርጕሞን ከነመሓይሾን ክንጽዕር ጊዜ’ኡ በጺሑ’ዩ ኢሉ ይሓልም። ኣብ ቀጻሊ ኣዎንታዊ ምዕብልና ንቕሓትን ወዲሰብ፡ ክሳብ መለኮታውነት ይኣምን። ንኣምላኽ ከየሸገረ፡ ወድሰብ፡ ኵሉ ሽግራቱ ባዕሉ ክፈትሕ ብቑዕ ምዃኑ የረጋግጽ። ምስዚ ተተሓሒዙ’ውን፡ ኣብ ክልተ ሰፋሕቲ ኣርእስታት፡ ሃይማኖታዊ ስነሓሳባዊ መሰረታት ጽቅጠትን ግህሰትን መሰላት ደቂ ኣንስትዮ ይትንትንን መሰረታዊ ስነሓሳባዊ ፍታሕ’ውን ይእምትን።
ኣብ ጉዳይ’ቶ’ም ከም ልሕሉሕ ነጥቢ ኣብ’ቲ ሰንሰለት ሃገራውነት ኤርትራ (Weak links in the Eritreans Nationalism) ክግለጹ ዝኽእሉ ክፍልታት ህዝቢ ኤርትራ’ውን (ደንከልን ቈሓይንን) ዓሚቘ ክኣቱ ፈቲነ። ንባዛን ካልኦት ‘ልሕሉሕ ነጥብታት? ሃገራውነትን’ ኣብቲ መጽሓፍ ከምቲ ዝደልዮ ክጽንብር ኣይከኣልኩን እቕሬታ ጉድለት ውልቃዊ ተሞኵሮይ እዩ። ንዝውከሶ’ውን ኣይረኸብኩን። ኣብ ኣታሕዛን ኣፈታትሓን ናይዚ ግድል’ዚ ጀብሃ ድሮ ኢዳ ሓዊ ነዲዳ እያ። መንግስቲ ኤርትራ’ውን ኣይተማህረን።
በቲ መጽሓፍ ኣቢለ፡ ንኤርትራ፡ ኣብ ውሽጢ እምነታታ፡ ፍርሕታታ፡ ብቕዓታታ፡ ድኽመታታ፡ ትጽቢታታ ዝተሰባበረ ተስፋታታ ክኣቱ ነፍሳ ክርኢ ነፍሳ ክዕቅን ፈቲነ። ኣብ ክንድዚኣ ንእሽቶይ ነገር ክንድዚ ነፍሲ ድማ ኣደኒቐ። ናብቲ ካልኣይ ገጽ ነፍሳ’ውን ኣትዬ። ገጸይ ኣብሪሀ ተዋዝየ። ሓጪጨ፡ ክሳብ’ውን ተጻሪፈ ግን ስምዒት ኵሉ ሓልየ። ኣብቲ መጽሓፍ ኣፍቂረ፡ ደሪፈ፡ ሳዕሲዐ፡ ስሒቐ፡ ሓዚነ በኽየ ኣብቲ መጽሓፍ ነፍሰይ ረኺበያ ከኣ ሓውየ።
ነፍሲ ሓደ ህዝቢ ብስነጽሑፉ ይምዘን ይብል ሓደ ሩስያዊ ምስላ። ትግርኛ ንነዊሕ ዓመታት ብመግዛእታዊ ቋንቋታት ተጨፍሊቑ ኣይማዕበለን ጥራሕ ዘይኮነስ ንድሕሪት ተጎሲሱ እዩ። እቲ ዝነበረና ድማ ኣብ ፈቐዶ ደብርታት ኣብ ግእዝ ተሓቢኡ ገና ኣይረኸብናዮን። እቲ ዓቢዪ ስነጽሑፍን ኪነትን ክኸውን ዝስምዓኒ መዛሙራትን ቅኔታትን ያረድ ድማ እንትርፎ ንገለ ሊቃውንቲ ካብቲ ሓፋሽ ገና ክዉል እዩ። እምበኣር ብሓፈሽኡ ድኻታት ስነጽሑፍ ኢና። ስለዚ’ውን ባህሊ ምንባብ ኣየማዕበልናን። እሞ ድኻታት ነፍሲ ዲና? ነቲ ባህሊ ስለዘየማዕበልና ከኣ ንወትሩ ድኻታት ነፍሲ ኴንና ክንነብር ዲና? ብሓቂ ዶ’ኸ እቲ ባህሊ የብልናን ወይስ ንቑዕ ዝንበብ ስለዘይተቐረበልና እዩ? ዘተሓትት እዩ። ሓደ ጊዜ’ስ ነዚ ዓንኬል’ዚ ክንሰብሮን ካብኡ ክንወጽእን ክነብረና’ዩ። ከምኡ ክገብር ከኣ’ዬ ሓሊነ። ግዙፍ ሓሊነ። ቶልስቶይ፡ ዶስከየቪስኪ፡ ጀይምስ ሚሽነር፡ ሄሚንግወይ ካብቶም ኣዝየ ዝምሰጠሎም ጽሓፍቲ’ዮም። ዓቢዪ ይሓስቡ፡ ዕቢዪ ይሕልኑ፡ ዓቢዪ ይጽሕፉ። ንህይወት ብምሉእ ስፍሓታን ዕምቈታን የርእዩ። ንህይወት ይገልጹ። ህይወቶም ንመጻኢ የውርሱ። ኣነ’ውን ከምኡ’ዬ ሃቂነ። ብትግርኛ፡ ሓደ ሓንሳብ ተነቢቡ ዝድርበ መጽሓፍ ዘይኮነስ
‘ስነጽሑፍ’ ክጽሕፍ ሃቂነ። ሓደ ዝውረስ መጽሓፍ። ዋው! ኣቦታትና ከምዚ ኔሮም!? ዘብል መጽሓፍ።
እቲ ቀንዲ ነቀፌታ’ቲ መጽሓፍ ገዚፉ ዝብል’ዩ። እወ፡ ገዚፉ። እኣምን። መፈለሚ፡ ወርትግ፡ ገዚፍ’ዩ። እቲ ክበሃል ዝተደልየ’ውን ገዚፍ’ዩ። እቶም ኣገደስቲ ሕቶታት ግን እዚ ዓርሞሸሽ’ዚ ተነባቢ ድዩ? ማራኺ ድዩ? ዝነግሮ’ኸ ኣሎዎዶ? … ዝብሉ ክኾኑ ኔሩዎም። ድሓር ኣብ ሓንቲ ኵላሶ ውሓጥዎ ዝበለ የሎን።
በቲ መጽሓፍ ኣቢለ’ውን ኣብ ስነኣጻሕፋ ትግርኛ ንእሽቶይ ሓዲስ ከበርክት ፈቲነ። ንቃላት ብሰረዝ ኣጣቢቕካ ሓንቲ ቃል ምስራሕ ካብ ዓይኒ መልክዐ – ጽባቐን ተግባራውነትን ማራኺ ኴይኑ ኣይረኸብኩዎን። ስለዚ፡ ከምቲ ኣብ ካልኦት ቋንቃታት’ውን፡ ናይ ሓደ ቃል ትርጕም ዘለዎም ድርብ ቃላት ናብ ሓደ ክድርቦም ሓሲበ። ስለዚ፡ ስነጽሑፍ፡ ስነኣእምሮ … ።
ከምኡ’ውን መወዳእታ ፊደል ቃል ናብ ግእዝ ተለዊጡ ምስ ካልእ ቃል ተላፊኑ ከም ሓደ ቃል ክጸሓፍ ተፈትዩኒ። ነብሰቁጽጽር፡ ሕብረተሰብ፡ ውልቀሰብ፡ ገሃነመእሳት፡ወድሰብ፡ ቁምነገር …። ካብ ዝተጣበቑ ድርብ ቃላት፡ ቅጽልን ረቒቕ ኣስማትን ምስራሕ ይውቅብን ንምግንዛቦም ይሰልጥን። ኣጥበቕቲ ‘ጽሩይ’ ትግርኛ ግን ደስ ኣይበሎምን። ኣነ’ውን እንታዋይ ኴይነ’ዬ ከምዚ ዝልውጥ ተጠራጠርኩ። እቲ ፍርዲ ንኣንበብቲ ክሓድጎ ግን ንገሊኡ ናብ ባህላዊ ኣጣብቓ ቃላት ትግርኛ ቀይረዮ። ንገሊኡ ድማ ሓዲገዮ። ንቃላት ትግርኛ፡ ከም ቃላት ጀርመንኛ ክሳብ ሓደ መትሮ ክመጦም ግን ዕላማ የብለይን። እቲ ንቃላት ብዘረዝ ምጥባቕ ግን ግናይን መጥፍእ ጊዜን ኴይኑ ረኺበዮ ሓዲገዮ። ስለዚ፡ ኣብ ክንዲ ነፍሰ – እምነት፡ ነብሰ እምነት። ንዓይ ግን ነብሰእምነት ቃሕ ምበለኒ። ‘ታይ ትብሉ ?
ኣብቲ መጽሓፍ ሓያሎ ባዕዳዊ ቃላት ኮነ ተባሂሉ ተሰኵዖም ይርከቡ። እዚ ድማ ንገለ ኣንበብቲ ኣይተፈተዎምን። ትግርኛ፡ ከም ዝኾነ ካልእ ቋንቋ፡ ብዝተዛመዶም ካልኦት ቋንቋታት ይጽሎን ተመሊሱ ከኣ ይጸሉን እዩ። ‘ ማንጆስ ‘ ወትሃደራት ሱዳን ነበር ኤርትራውያን ካብ ደቡብ ሱዳን ናብ ቋንቋና ዝተማልእዎ እዩ። ኣብ ሜዳ ከኣ ብዘይካ ‘ ማንጆስ ‘ ቈልዓ ወይ ንኡስ ኢልና ኣይንፈልጥን። ብብዝሒ ተጠቃምነቱ ከኣ ትግርኛ ኴይኑ እዩ። ምሕራሙ ከኣ ንትግርኛ ብሓንቲ ቃል ምድካዩ እዩ። ነፍሲ ወከፍ ሳልሰይቲ ቃል እንግልዝኛ ካብ ፈረንሳይኛ ዝተወስደት’ያ። እንግልዝኛ ካብ ነፍሲ ወከፍ ዝገዝኦም ቋንቋታት ቃላት ወሲዱ’ዩ። ስለዚ ከኣ’ዩ ብቃላቱ እቲ ዝሃብተመን ንዝኾነ ኣምር ከኣ ክገልጽን ዝኽእል። ትግርኛ’ውን ካብ ኢጣልያንኛ፡ እንግልዝኛ፡ ዓረብኛ፡ ኣምሓርኛ፡ ግእዝ … ቃላት ወሲዱን ክወስድ ድማ እኽእልን እዩ። ንቋንቁኡን ኣተሓሳስባቱን ባዕዳዊ ንዝኾኑ ኣምራት ከኣ ባዕዳዊ ቃላት ብምውሳድን ትግርኛዊ ጣዕሚ ብምሃብን ድሮ ንዝጸንሑ ህሉዋትን ምዉታትን ቃላት ሓዲስ ትሕዝቶ ትርጕም ብምስኳዕን ጥራሕ’ዩ ክገልጽ ዝኽእል። ክሳብ’ውን ቋንቋ ጽርግያ ንቤት ከነእትዎም ንኽእል። ክሳብ ክጽሕፍ ኢለ ዝፍትን ከኣ፡ ትግርኛ፡ ዘመናዊ ኣምራት ኣብ ምግላጽ ክሳብ ክንደይ ድኻ ምዃኑ ኣየስተውዓልኩን።
እምበኣር እቲ መጽሓፍ ተጻሒፋ። ቀሊል ስራሕ ኣይነበረን። ብፍላይ ሓደ ሓንቲ ምልእተ ሓሳብ ክጽሕፍ 16 ዓመታት ዝወሰደሉ ሰብኣይ ኣብ ሕልመይ ከይተረፈ እናተራእየኒ ክሳቕየኒ ጸኒሑ ቀሲነ ከኣ ኣብ ምሕታሙን ምዝርግሑን እንደገና ብዙሕ ጃጀኹ። ዕራቈት ነብስኻ ኣብ ኣደባባይ ምስጣሕ ኴይኑ ቀሊል ኣይነበረን። እቲ መጽሓፍ ግን ተሓቲሙ፡ ተዘርጊሑ ወዲኡ ተነቢቡ’ውን።
በቲ ጽሑፍ ገለ ዝምሰጡን ገለ ድማ ዝቕየሙን ከምዝነብሩ ተነብየ ኔረ። ክሳብ ሕጂ ግን ዝተመሰጠን ዘመስግንን ድኣ’ምበር ዝተጸየነ ኣየጓነፈንን። ገለ’ኳ’ድኣ፡ ድሮ፡ ክላሲካዊ ትግርኛዊ ስነጽሑፍ ክብሉ ኣጋኒኖም። ንሓደ ጸሓፊ ከኣ ካብ’ዚ ዝበለጸ ካሕሳ ናይቲ ኵሉ ቍኒንን ጽሞናን፡ ኣንባቢ እንታይ ክብል’ዩ ? ስነኣእምሮኣዊ ስቅቕታን ኣይህሉን። ኵልኹም ኣንበብቲ የቐንየለይ።
ገለ ኣንበብቲ ድማ 500 ቅዳሕ ጥራሕ ንትሕዝቶ መጽሓፍን ዝተቐመጦ ጻዕርን ፍትሓዊ ኣይኮነን ስለዝበሉ እምበኣር ነቲ መጽሓፍ ካብቲ ብዙሕ ጌጋታት ኣጸሓሕፋ ፊደላትን ሆህያትን ነጥብታትን ነጥብታትን ኣሪመን፡ ንወሓዚ ተነባብነቱ ወልዊለን እንሆ ደጊመ አሕቲመዮ። ጌና’ውን ሓያሎ ጌጋ ፊደላትን ሆህያትን ክትረኽቡ ኢኹም። ከም ንዅሉ ንበይኑ ዝገበረ ጀማሪ ግን ትምሕሩኒ ትኾኑ። ድሓር ልዕሊ ሚልዮን ፊደላት’ዮም። ኣብ ምርጫ ሆህያት ድማ ዘይቀሊል ጸገም ኣጓኒፉኒ። ኣብ ጀርመን ኣጻሕፋ ቃላት ብሊቃውንቲ ተጸኒዑ ብሕጊ ይጸድቕ። ኣብ ትግርኛ ካብ ስነሞገት፡ ስነመጎት፡ ስነመጐት … ክመርጽ እኽእል። ጽቡቕ’ዩ ማለተይ ግን ኣይኮነን።
ስነጽሑፍ፡ መስትያት ነፍሲ ሓደ ህዝቢ። ስነጽሑፍ ዘይብሉ ህዝቢ ነፍሲ የብሉን። ኣብ ስጋ ኤርትራ ነፍሲ ክንሰኵዕ መጻሕፍቲ ንጽሓፍ። መጻሕፍቲ ነንብብ። ልዋም ምንባብ።
ዳኒኤል ሰመረ ተስፋይ
ባድ ቪልዱንገን: ጀርመን
መጻሕፍቲ በዞም ዝስዕቡ ኣድራሻታት ክጥለቡ ይከኣል።
1. Daniel Tesfai Tel. 0049 (0) 5621 91229 – Germany
2. Elsa Gaiem Tel. 202 9868948 (Washington DC- USA)
3. Estifanos Tewelde Tel. 573 673 470 2 (Columbia, MO.)
4. Issac Berhe Tel. 408 246 1853 (Santa Clara, Calf. USA)
5. Tizaz Semere Weldu Tel404 2468940 (Lawrenceville, GA. USA)
6. Zeudi Ghebreab Tel. 713 660 9913 (Houston, Texas)
7. Issayas Redeab Tel. 516 95 899 (Norway)
8. Meron Estefanos Tel. 0737444385 (Sweden)
9 Zeru Yebio Tel. 226 635 142 (London/ Ontario, Canada)
10. Haile Weldu Tel. 0208 932 0061 (London)
11. Cafe Nile (Aziz Abdulhay) Tel. 020 7720 3076 (London) Mobile. 079 297 107


text:
ዳይረክተር ጀነራል ውድብ ጥዕና ዓለም ንምዃን ካብ ዝተወዳደሩን ናብ ዛዛሚ ምርጫ ዝቀረቡን 3 ሕጹያት ሓደ ኢትዮጵያዊ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ኮይኖም።
ሚኒስትር ጥዕናን ምንስትር ወጻኢን ኢትዮጵያ ዝነበሩ ዶ/ር ቴድሮስ ፣ ናብ’ዚ ደረጃ’ዚ ዝበቅዑ ፈላማይ ኣፍሪቃዊ እዮም። ንሶም ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ ‘ሃገራዊን ኣህጉራዊን ተመክሮ ዝወንንኩ ሕጹይ ስለዝኾንኩ ኣነ’የ ናብ’ቲ ሓላፍነት’ቲ ክበቅዕ ዝግባኣኒ’ በሉ።
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ዳይረክተር ጀነራል ውድብ ጥዕና ዓለም ንምዃን ካብ ዝቀረቡ ክልተ ካልኦት ሕጹያት ጸቢብ ብልጫ ኣለዎም። ንሰለስቲኦም ሕጹያት ዝመርሐ ቦርድ ውድብ ጥዕና ዓለም፣ ንዶ/ር ቴድሮስ ሰላሳ ድምጺ፣ ንፓኪስታናዊት ሳንያ ኒሽታር 28 ድምጺ፣ ንእንግሊዛዊ ዴቪድ ናባሮ 18 ድምጺ ሂቡ’ሎ።
ዝተሓተ ድምጺ ዝረኸቡ ዴቪድ ናባሮ፣ ኣብ ውድብ ጥዕና ዓለም ዝሰርሑን ኣብ ውግእ ጸረ ኢቦላን ኢቭያን ኢንፍሉዌንዛን መሪሕ ተራ ዝነበሮምን’ዮም።
ፓኪስታናዊት ሓኪም ሕማም ልቢ ሳንያ ኒሽታር፣ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን መንግስታዊ ሓላፍነት ዘገልገላ ሰብ’የን። ኣብ ውድብ ጥዕና ዓለም’ውን ክትግብሮ ዝኽእል ብልጫይ ይብላ ንሰን፣ ነቲ ዘይፈልጦ ነገር ዝፈልጥ ምዃነይ’ዩ በላ። ስራሕቲ ንክፍጸሙ መታን ቅኑዕ መልሲ ንምርካብ ክንዲ ዝካኣለኒ ክጽዕር’የ፣ ክፍጽሞ’የ’ውን በላ።


text:
ናይ ሕቡራት መንስታት ዓለም ሓልዮ መግብን ሕርሻን ውድብን ዶብ ኣልባ ማሕበር ሓኻይምን ብካሪታስ ዝጸዋዕ ናይ ኵላዊት ቤተክርስቲያን ማሕበር ረድኤትን ካቶሊካዊ ምንቅስቓስ ቅዱስ ኤጂዲዮን ዝርከብዎም ኣብ ብሔራውን ዓለም ለኻውን ሓልዮ ስደተይናታን ተመዛበልትን ዝዓዩን ካብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዝተዋጽኡን ናይ ስነ ኣእምሮኣዊ ተንተንትን ኣብ ማሕበራዊ መዳይ ዝዋስኣ ማሕበራትን ናይ መግስቲ ኣካላት ዘሳተፈ፥ ወጻእይተይና/መጻእተይና፡ ኣብ ክስተት ስደት ውልቃውን ማሕበራዊ ጭንቀትን ኣብ ኤውሮጳ ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ዝተመርሔ ዓውደ ዘተ ክካየድ ምዃኑ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ጃንካርሎ ላ ቨላ ሓቢሮም።
ሎሚ ካብ ቀደም ኣብ ኤውሮጳ ኰነ ኣብ መላእ ዓለም እቲ ማሕበራዊ ክስተት ዝዀነ ስደት ኣብ ማሕበራውን ፖለቲካውን መዳይ ዓቢይ ርእሰ ጉዳይ ኰይኑ ከምዘሎን፡ እንገዳን ዘተን ጸጥታን ድሕነት ገበን ዝብሉ ቃላት ዘሰየነን ኣብ ኤውሮጳ ምስ ፍልሰት ስደተይናታት ብምትሕሓዝ ብዝተፈላለዩ ናይ ስነ ሰብእ መጽናዕትታትን ኣብ ፖለቲካዊ መድረኻትን ብዙሕ ክትዕ ይካየድ ከምዘሎ ዝረአይ ኰይኑ፡ እዚ ዓይነት ዘተ’ዚ ካብ ውህደት ናብ ምግምማዕ ዝምርሽ ኰይኑ ስለ ዘሎ ኣብ ምእላይ ስደተይና ጽጉምን ስኡንን ክህሉ ዘይግብኦ ምግምማዕ ምዃኑ ንምግላጽን እቲ ጸኣት ስደተይናታት ብሰላማዊ መገዲ ምምልካትን ብፖለቲካውን ማሕበራውን ስነ ኣእምሮኣውን ኤኮኖሚያውን መዳይ ብምትንታን፡ መቀሊኡን ፈሊኻ ሰብ ዘማእከለ መልሲ ክወሃብ ዝድግፍ ዓውደ ዘተ ምዃኑ ላ ቨላ ገሊጾም።
ኣብተን ስደተይና ዝኣትወለን ሃገራት ዝፍጠር ባህርያዊ ማሕበራዊ ፍርሒ እወታዊ መልሲ ክረክብ ኣክዲ ምፍታን እቲ ፍርሒ ንመርሓ ግብሪ መሰረት ዝጥቀሙ ናይ ፖለቲካ ኣካላትን ፖለቲካዊ ውድባትን እናተራብሑ እዚ ንገዛእ ርእሱ ነቲ ካባኻ ዝተፈልየ ካልእነት ከስዕቦ ዝኽእል ባህርያዊ ፍርሒ ንላዕሊ ጐዳኢ ምዃኑ ናይ ስነ ኣእምሮ ስነ ትንተና ሊቅ ኣቶኒዮ ዲ ቻቻ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምሕትት እንክሕብሩ፡ ናይ ስደተይናታት ሓልዮ ማሕበር ኣቦ መንበር ናይ ሰበኻ ሮማ ተሓባባሪ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ጉወሪኖ ዲ ቶራ እውን ብወገኖም፡ መንቀሊ ስደትን ምዝብልናን ኣብ ምፍታሕ ምትጋህ እምበር ስደተይና ንጸጥታን ድሕነትን ከም ስግኣት ምርኣይን ስደተይና ከይኣትው ዶባትካ ምዕጻው ብቑዕ መልሲ ኣይኰነን፡ ነቲ ናይ ስደተይና ሽግር መሊሱ እዩ ሰብእስ፡ እዚ ኣብ እዋንና ዝረአይ ዘሎ ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ብዓነቱ ኰነ ብብዝሒ ፍሉዩ ዝዀነ ማሕበራዊ ክስተት ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ብቑዕን ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዘማእከለ መልሲ ክህበሉ ይግባእ፡ ስደተይና ምእንጋድን ምስ ዘእንገዶ ሃገር ተላልዩ ገዛእ ርእሱ እውን ኣላልዩ ክነብሮ ዘኽእሎ ዕድል ምፍጣር እዩ መፍትሒኡ እንክብሉ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ገሊጾም።


text:
Söderhamn Nära
ብተደጋጋሚ ዝሕተቱን መልስታቶምን ብዛዕባ ሰደርሃምን ናራ (Söderhamn NÄRA)
ቑጦባ
ሕቶ: ኣነ ኣብ መወዳአታ ናይ ሓምለ ናብ ካልእ ኣድራሻ ቐይረ ስለምንታይ ናይ ነሓሰ ቕብሊት መጺኒ፣
መልሲ: ሓደ ሰብ ኣገልግሎት ምስ ረኸበእዩ ቕብሊት ዝኸፍል ። ስለዚ አዩ ድማ ቕብሊት ናይ ሓምለ ኣብ ነሓሰ ክትከፍል ትሕተት። ኣብ ቕብሊት ውን ሓበሬታ ተጻሒፉ ኣሎ ።
ሕቶ: ናይ መጨረሽታ ዝኽፈለሉ መዓልቲ ፣
መልሲ: ክሳብ እዛ መዓልቲ እዚኣ ጥራይ ናብ ሰደርሃምን ናራ Söderhamn NÄRA ክትከፍል ከም ዘለካ።
ሕቶ: ክፍሊት ክከፍል አንተ ዘይ ኪኢለ አንታይ የጋጥመኒ፣
መልሲ: ክሳብ ናይ መጨረሽታ መዓልቲ ክትከፍሎ አንተ ዘይ ኪኢልካ ኣብ ውሽጢ 10 መዓልቲ ክትከፍሎ ኣለካ ዝብል መተሓሳሰቢ ደብዳበ ይመጻካ። ኣብ ውሽጢ 10 መዓልቲ ዝተዋህበካ ክትከፍል ተዘይ ኪኢልካ ናብ ኢንካሶ (inkasso) ዝተባህለ ትካል ብዝተፈላለየ ኣገባብ ገንዘብካ ወሲዱ ከም ትኸፍል ዝገብር ትመሓላለፍ። ስለዚ ድማ ንኢንካሶን ንሰደርሃምን ናራን ክትከፍል ትግደድ። እዚ ብዘይ ምግባርካ ድማ ካብ ኣገልግሎት ኤለክትሪክን ኢንተርነትን ትሕረም ክሳብ ቕብሊትካ ትኸፍል።
ሕቶ: ብኸመይ ይጥቀመሉ ኣውቶይሮ (autogiro)
መልሲ: ካብ ባንክ ካርድኻ ኣብ ናይ መወዳአታ መዓልቲ ኣብ ግዜኡ ኣውቶማቲክ ይወስድዎ። ኣብ ካርድኻ ገንዘብ ክጸንሕ ግድነት እዩ። ኣብ ባንክ ካርድኻ ገንዘብ አንተ ዘይ ጸኒሑ ናይ 60 ክሮነር መቕጻዕቲ ይመጻካ። ናይ መቕጻዕቲ ክፍሊት ኣብ ናይ ዝስዕብ ወርሒ ቕብሊት ይመጻካ።
ሕቶ: ኣነ ገዛ ኣብ ዝቐየርኩሉ ግድን ድዩ ንሰደርሃምን ናራ ክሕብር ዘለኒ፣
መልሲ: እወ። ምኽንያቱ ገዛ ከም ትቕይር ኣይንፈልጥን ኢና ስለዚ ድማ እዩ ሃልኪ ኤለክትሪክን ኢንተርነትን ናይ ቐዳማይ ገዛኻ ክትከፍሎ ዘለካ። ሓበሬታ ናይ ምቕያር ገዛ ብቐሊል መንገዲ ቢንተርነት ክፍጸም ይከኣል አዩ። ተዘይ ኮይኑ ደውሉልና ወይ ብጽሑና ኣድራሻና ኣብ ስታብሌጋረጋታን 11 (Stabbläggaregatan 11) እዩ።
ኢንተርነት
ሕቶ: ናይ ሽወደን ታሴራ ወይ መለለይ ቑጽሪ ተዘይ ብለይ ብስመይ ኢንተርነት ክእቱ ይከኣል ዶ፣
መልሲ: ነኖእ, ግድን እቲ ናይ ሽወደን ግላዊ መለለይ ቑጽሪ ምስ ቶም ዳሕረዎት ኣርባዕተ ቑጽሪ ክህልወካ ኣለዎ።
ሕቶ: ውዕል ናይ ኢንተርነት ምስ ሰደርሃምን ናራ ክመልእ ከለኹ ምሳይ ክማልኦ ዘለኒ እንታይ ኣሎ።
መልሲ: ማዓልቱ ዘይ ወደቐ መንነት።
ናይ ገዛ ውዕል ወረቕት, ኣበየናይ ቑጽሪ ገዛ ከም ዘለኻ ንምፍላጥ። እቲ ገዛ ናይ ፋክሰሁልመን እንተ ደኣ ኮኢኑ ኣብ መፍትሕ ገዛኻ ውን ቑጽሪ ገዛኻ ተጻሒፉ ኣሎ። ቕጽሪ ገዛ ዘድልየና ኣበየናይ ገዛ ኢንተርነት ከም ንእቱ ስለ ዝሕግዘና።
ሕቶ: ኣነ ኣብ ዘይ ቕመጠሉ ገዛ ውዕል ኢንተርነት ክገብር ይፍቐደኒ ዶ፣
መልሲ: ነኖእ, ኣብቲ ናይ ውዕል ስምምዕ ዝገበርካሉ ገዛ ጥራይ አዩ ዝፍቐደካ።
ሕቶ: መስመር ኢንተርነት ብዘይ ገመድ ዋይፋይ(WiFi) ብኸመይ ይረክብ።
መልሲ: ዋይፋይ (WiFi) ንምጥቓም ባዕልኻ ራውተር(router) ዝበሃል መሳርሒ ክትገዝእ ኣለካ። ኣብ ከም ቲቪ ዝሽየጠሉ ቦታ(እንዳ ኤለክትሮኒክ) ድማ ይርከብ።
ሕቶ: ስለምንታይ ከ ምስራሕ ይኣቢ።
መልሲ: እዚ ዝተፈላለየ ምኽንያት ክህልዎ ይኽእል።
1. ቕብሊት ዝተገልገልካሉ ተዘይ ከፊልካ መስመር ኣገልግሎት ኣይወሃበካን።
2. ጉድለት ናይ ላብቶብካ ወይ ራውተርካ ክኸውን ይኽእል እዩ።
3. ናይ መስመር ብልሽት ኣብ ሰደርሃምን ናራ ክከውን ውን ይኽእል እዩ። ስለዚ በዚ ቑጽሪ ደዊልኩም ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ቴለ. 0270-199 99.
ኤሌክትሪክ
ሕቶ: ስለምንታይ ኣብ ወርሒ ክልተ ቕብሊት ናይ ኤለክትሪክ ይመጻኒ።
(ሓደ ካብ ሰደርሃምን ናራ ካልኣይ ከኣ ካብ ያቭለ ኤነርጂ)
መልሲ: እቲ ብሰደርሃምን ናራ ዝውነን ኩሉ ሰብ ዝኸፍሎ ውሱን ዋጋ ዘለዎ እዩ።
መስመር ኤለክትሪክ ካብ መመንጨዊ ንቑጣ ናብ ገዛኻ ይውሕዝ (ቕብሊት ካብ ሰደርሃምን ናራ ይመጽእ).
ክፍሊት ናይ ኤለክትሪክ ካብቲ ኣብ ወርሒ ዝህለኽካዮ ጸዓት እዩ ዝኽፈል።
ቕብሊት ኤለክትሪክ ካብ በዓል መዚ ኤለትሪክ ሰደርሃምን ናራ ወይ ካብ ካልኦት ወነንቲ መዚ ኤለክትሪክ ውን ክመጽእ ይኽእል አዩ።
ሕቶ: ካብ በዓል መዚ ኤለክትሪክ ብዛዕባ ውዕል ክራይ ጸዓት ዝምላአ ፎርም ደብዳበ መጺኒ። ግድን ድዩ ክመልኦ ሀለኒ።
መልሲ: ነኖእ, ግን ሓደ ክትመርጽ እንተዘይ ኪኢልካ ባዕልና ከም ንመርጸልካ ክትፈልጥ ኣለካ።
አቲ ባዕልኻ ትመርጾ ሃልኪ ኣብቲ ፎርም ዘሎ ምርጫ ዝኸበረ ምኻኑ ክትፈልጥ ኣለካ።
ንዝኣተኻዮ ውዕል ናይ 1, 2 ወይ 3 ዓመት ንምቕያር ክትፈርሕ የብልካን።
ገዛ ክትቕይር ምስ ትደሊ ነቲ ውዕል ንምስራዝ ክትሕብር ኣለካ።
Övriga länkar
ዝበለጸ ሓበሬታ


text:
ኣብ ከተማ ሻሸመኔ ሎሚ ረቡዕ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ተገይሩ ግን ገለ ክፋል`ቲ ሰልፊ ብሸነኽ ሓደ ወተሃደራዊ ካምፕ ክሓልፍ ከሎ፡ ወተሃደራት ፈደራላዊ መንግስቲ ብዝኸፈትዎ ተኹሲ ኣርባዕተ ሰባት ከምዝሞቱን ልዕሊ 30 ከምዝቖሰሉን ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም ኣለዉ።
ኣብ ሃረር ኣብ ጨለንቆ ዝተባህለት ከተማ`ውን በቲ ተቓውሞ ሰልፊ ሓደ ሰብ ከምዝሞተ ዝተገልጸ ክኸውን ከሎ፡ ኣብ ኣንቦ ዝተኻየደ ሰልፊ ግን ብዘይ ግጭት ከምዝተጠናቐቐ ተገሊጹ`ሎ።
ኣብ`ቲ ኣብ ሻሸመኔ ዝተገብረ ሰልፊ ሰራዊት ፈደራል ክትኩሱልና ከለዉ ሰራዊት ኦሮምያ ኣብ ጎንና ኾይኖም ይኣልዩና ኔሮም ክብሉ ቃሎም ንድምጺ ኣሜሪካ ዝሃቡ ምንጭታት ሓቢሮም።ሓደ ነባሪ ሻሸመኔ በቲ ተኹሲ ሓደ ወዲ 70 ዓመት ዝኸውን ሽማግለ ሰብኣይ ከይተረፈ እናሓለፈ ኸሎ ብጥይት ተቐቲሉ ይብል ።
ብኻልእ ወገን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲ ኣመሪካ፡ ኣብ ሻሸመኔ ጎንጻዊ ተቓውሞ ከምዘሎን መንገዲ ተዓጺዩ ከምዘሎን ብምሕባር ዜጋታቱ ናብ ሻሸመኔ ገጾም ከይከዱ መኺሩ`ሎ።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ዝኾነት ትኹን ሃገር ሰላምን ምርግጋእን ዘውሕስ እቲ ስልጣን ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ምስ ዝጭብጦ ጥራሕ እዩ። ስልጣን ናይ ህዝቢ ክበሃል ከሎ ድማ ንሱ ዝውንኖ ሓላፍነት ማለት እዩ። ንሱ ድማ ነቲ ንሱ ዝመረጾ መንግስቲ ዝከታተልን ንረብሓ መላእ ህዝብን ሃገርን ዘየገልግል መንግስቲ ምዃኑ ምስ ኣረጋገጸ ድማ ዘውርዶን ዝመርጽን እዩ። ኮታ መንግስቲ ናይ ህዝቢ እምበር ህዝቢ ናይ መንግስቲ ዘይኮነሉ ስርዓት ማለት እዩ ብሓጺሩ።
እቲ መንግስቲ ናይ ህዝቢ ከበሃል ከሎ በቲ ንሱ ዝሓንጸጾ ዝመሓደረሉ ቅዋም ክትከል ከሎ እቲ ቅዋም ዝከላኽልሉ ክልተ ሓይልታት እዮም። ንሱ ድማ እቲ ቀዳማይ እቲ መላእ ህዝቢ እታ ሃገር ክኸውን ከሎ እቲ ካልኣይ ከኣ በቲ ቅዋም ዝእዝዞ መሰረት ዝቖመ ሰርዊት እዩ። ኮይኑ ግን ሰራዊት ብግቡእ ፖለቲካውዊ ኣስተምህሮ እንተዘይ ተዀስኵሱ ከይዱ ከይዱ ንሱ እውን ናብቲ ስልጣን ክመጣጥር ወይ እውን ስልጣን ክጭብጥ እዩ ዝጽዕር። በዚ ምኽንያት መስቲ ዘሎ ወይ ብህዝቢ ንዝትመርጸ መንግስቲ ተመሓዝዩ ይኹን ወይ እውን ነቲ ስልጣን ህዝቢ ረጊጹ ናብ ስልጣን ዝመጸሉ መሳልል እዩ ዝሃንጽ። ኣብ ክምዚ ኩነት እቲ ህዝቢ ነዚ ጉዳይ እዚ ኣጽቂጡ እንተሰጊርዎ እታ ሃገርን ህዝብን ኣብ ኣደዳ ጭቆናን ግፍዕን ይሳጣሕ። ስለዚ ወተሃደራዊ ኣተሓሳስባ ምስ ዝምዕብል ድማ ኩሉ እቲ ቁጠባ ይኹን ፖለቲካ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ እዩ ዘእቱ። ምኽንያቱ ንሱ እንተዘይሕዙ ነቲ ህዝቢ ጨፍሊቑ ኣፈራሪሑ ወይ ኣርዒዱ ክገዝእ ኣይክእልን። እዚ ስለ ዝኾነ እታ ዲሞክራሲያ ትብል ኣምር ትፈሓቝ እሞ እቲ መሰልን ፍትሕን ይድምሰስ። ብዚ ምኽንያት እዩ እምብኣር ኣብ ዝኾነት ትኹን ሃገር ብወተሃደራዊ ወይ ዕጥቃዊ ኣገባብ ስልጣን ዝጨበጠ ውሕስነት ዲሞክራሲ ዘይብሉ። ውሕስነት ዲሞክራሲ እንተዘየልዩ ድማ ፍትሕን ማዕርነትን መሰልን ድማ ይገሃስ።
ኣብዚ ቀረባ መዓልቲ ኣብ ኣፍሪቃ ኣብ ቦርኪና ፋሶ ዝተባህለት ሃገር ብበላስ ኮምፓውረ ኣብ 1987 ስልጣን ብወተሃደራዊ ዕልዋ ጨቢጡ ክሳብ ትማሊ ዓርቢ ዕለት 31-10-2014 ብህዝባዊ ናዕቢ ካብ ስልጣኑ ዘልግስ ን27 ዓመታት ንህዝቢ ቦርኪናፋሶ ጨፍሊቑ ክገዝእ ጸኒሑ። ቁጠዐ ህዝቢ ምስ ዝለዓል ግና መዳፍዕ ይኹን ዝተረረ ስልጣን ይኹን ቅጭጭ ከይበሎ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ መዓልቲ ዝተኻየደ ሰላማዊ ኣገባብ ነቲ መንግስቲ ካብ ስልጣኑ ከውርዶ በቒዑ። ኣብዚ ዝተኻየደ ኣገባብ ሰላማዊ ህዝባዊ ናዕቢ ድማ ሰለስተ ሰባት ጥራሕ መይቶም። እዚ ዘመልክቶ እንተልዩ ካብቲ ብዕጥቂ ገርካ ንሓደ ስርዓት ምልጋስን፣ ብሰላማዊ ኣገባብ ኣብልካ ምልጋስን ዘሎ ፍልልይ ከብረሃልና ይኽእል እዩ። ማለት እቲ ዕጥቃዊ ኣገባብ ካብቲ ሰላማዊ ህዝባዊ ናዕቢ ዝያዳ ሰባዊ ህልቂትን ግዜን ዝወስድ ምዃኑ እዩ።
ኮፓውሪ ካብ 1991 ንነጀው ኣከታቲሉ ብምርጫ ስዒሩ እዩ ስልጣን ዝጭብጥ ዝነበረ። ሓደ መራሒ ካብ ክልተ ግዜ ንላዕሊ ኣብ ስልጣን ምጽናሕ ማለት ኣብ ምልኪ ምቕያር ማለት ምዃኑ ዝተኻየደ ጉዕዞ መራሕቲ ኣጸቢቑ የብርሆ እዩ። ንኣብነት ስርዓት እሳያስ፡ ስርዓት መለስ፡ ስርዓት ዑመር ኣልበሺር ስርዓት ቀዛፊ….. ወዘተ። ኣብ ግዜ ኮምፓውረ ማለት ኣብ 1991 ዝቖመ ቅዋም ከምዚ ይብል። ‘’ እንተ ደኣ ሓደ መራሕ መንግስቲ ካብ ስልጣኑ ወሪዱ፡ እቲ ኣቦ መበር ባይቶ ክሳብ ሕጋዊ ምርጫ ዝካየድ ን90 መዓልቲ ሓላፍነት ይስከም’’ ዝብል ሰፊሩ ይርከብ። እዚ ናይ ሎሚ ወተሃደራዊ ዕልዋ ገይሩ ዘሎ ዚዳ ድማ ነቲ ኣብቲ ቅዋም ዘሎ ጥሒሱ ነቲ ሓጋጊ ኣካል ደምሲሱ ነቲ ቅዋም ድማ ኣደስኪሉ ብቃሕ ዝበሎ ሕጊ ክመሓደር እዩ ዝሸባሸብ ዘሎ። እዚ ከኣ እቲ ስልጣን ካብ ኢድ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ መንዚዑ ኣብ መተርስታ ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ስልጣን ኮይኑ ኸመሓድር እዩ። ብርግጽ ድማ እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ትካላዊ ቅርጻን ድልዱል ምትእስሳርን ካብቲ ናይ ማሕበራዊ ትካላት ኣዝዩ ስለዝድልድል ቀልጢፉ ነቲ ስልጣን ክጭብጦ ከም ዝኽእል እቲ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ላቲን ኣመሪካ፡ ማእከላይ ምብራቕ ከምኡ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተፈጸመ ዕልዋታት ናብ ውተሃደራዊ ምልኪ ዘምርሐ ህያው ምስክር እዩ። ኣብዚ ክንመሃረሉ ወይ ክንጥቀመሉ እንኽእል እቲ ወትሃደራዊ ሓይሊ ኩሉ ግዜ ከም ሃገራዊ መሲሉ ንድሕነት ሃገርን ህዝብን እናበለ ዝወጽኦ ትካላት ኣቢሉ ነቲ ህዝቢ ንግዝኡ ከዘንግዖ ይኽእል እዩ። ወተሃደር ነቲ ስምዒት ህዝቢ እዩ ዝያዳ ክምዝምዝ ዝጽዕር። ንኣብነት ነቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ስርዓት ዝፈጸሞ ተግባራት ወይ እውን ዝኽተሎ ዝንበረ ስነሓሳብ እናተጻረረ እዩ ዝጎዓዝ። እሞ እዚ ኣብ ቦርኪና ፋሶ ዝተኻይደ ህዝባዊ ናዕቢ ንሱ እቲ ህዝቢ ዋንኡ ክንዲ ዝኸውን እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ናብ ጥቕሙ ክዛዝዎ እነሆ ድሮ ተተሓሕዝዎ ኣሎ። እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ እውን ነጋዛእ ርእሱ ኣብ ነንሓድሕዱ ከወዳደር ምዃኑ ድማ ዝይከሓድ ሓቂ እዩ። ስለዚ እታ ሃገር ካብ ዕልዋ ናብ ዕልዋ ገጻ ከትከይድ ከላ ጸጥታን ሰላምን ናይቲ ህዝብን፡ ቁጠባ እታ ሃገርን ስለዘንቆልቁል ምዕብልናን ዲሞክራስን ኣሰረን ይጠፍእ።
እዚ ናይ ቦርኪና ፋሶ ምስ ናይ ኤርትራዊ ተቓውሞ ምስ እነወዳድሮ እቲ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝብል እምበኣር ካብዚ ናይ ወተሃደራዊ ኣተሓሳስባ ናጻ ክኸውን ስለዘይክእል ነቲ ስልጣን ናይ ህዝቢ ክምንዝዕ ምዃኑ በቲ ዝጉጉሶን ዝህቦ መናፍሓትን ታህዲዳትን ምቁንጻባትን ህያው ምስክር ናይቲ ክበጽሖ ሓሲብዎ ዘሎ መወዳእታ ማዕርፎኡ እዩ። እዚ ናይ ቦርኪና ፋሶ ብህዝባዊ ናዕቢ ዝተኻየደ ኣገባብ ንደምበ ተቓውሞ ንኸይፈላለን ንኽሰምርን ዝደፋፍእ ናይ ሓሳብ ሓይሊ ምዃኑ ክርዳእ ከምዘለዎ እዩ ዝእምት። እቲ ኤርትራዊ ተቓውሞ ነታ ስልጣን ናይ ምብሓት ኣምር እንተዘይብሉ ኣብ ነንሓድሕዱ ዝቈራቘሰሉ ምንም ምኽንያት የብሉን። እቲ ዕጥቃዊ እባ ኩሉ ኣገባብ እባ እናበለ ክኸዶ ዝደሊ ዘሎ ጉዕዞ ህዝቢ ንምድንጋር እምበር እታ መወዳእታ ማዕርፎኡስ ንስልጣ ህዝቢ ምምንዛዕ እዩ ትርጉሙ።ምኽንያቱ ኣነ ንብሄረይ፡ ኣነ ንኣውራጃይ ኣነ ንሃይማኖተይ ወጽዓ እየ እሉ ዝብገስ ሓይሊ ነቲ ከምኡ ዘለዎ ስምዒት መዝሚዙ ንሓበራዊ ረብሓ ድምሲሱ ኣብ ስልጣን ዝመጸሉ ባይታ እዩ ዝምድምድ። ስለዚ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ዘሎ መላኺ ስርዓት ዝኾነ ይኹን ስያሜ ንሃቦ ብዘየገድስ ዕትቃዊ ቃልሲ ናብ ወትሃደራዊ ኣተሓሳስባ ስለዘምርሕ ንህዝቢ ኤርትራ ኣየዋጽኦን እዩ።
ድራር መንታይ


text:
ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ኣብ ጀርመን ዓመታዊ ኣኼባኡ ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ዛዚሙ።
ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ኣብ ጀርመን ዓመታዊ ኣኼባኡ ብዕለት 18.02.2017 ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ዛዚሙ። ኣኼባ ኣብዚ ሓጺር እዋን ብዝተረኽበ መስዋእቲ ኣባል ማሕበር ኣካለ ጽጉማንን፤ ነባራት ተጋደልትን ዝኽሪ እዩ ተጀሚሩ። ዓመታዊ ኣኼባ ማሕበር ኣብ ዝሓለፈ ዓመት
ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ኣብ ጀርመን ዓመታዊ ኣኼባኡ ብዕለት 18.02.2017 ኣብ ከተማ ፍራንክፎርት ዛዚሙ። ኣኼባ ኣብዚ ሓጺር እዋን ብዝተረኽበ መስዋእቲ ኣባል ማሕበር ኣካለ ጽጉማንን፤ ነባራት ተጋደልትን ዝኽሪ እዩ ተጀሚሩ። ዓመታዊ ኣኼባ ማሕበር ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 2016 ዘካየዶም ንጥፈታትን ተሳትፎ ግዱሳት ዜጋታትን ሓበሬታ ብምቕራብ ኢዩ፣ ሓው ኣፈወርቂ ኣባይ ዝኸፈቶ ። ኣኼበኛ ማሕበር ኣብቲ ዓመት ዝኸደ ንጥፈታትን ኣብ ግምት ብምእታው፤ ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት 2017 ዓ.ም. ዝግበር መደባትን ሓዲሽ ናይ ስራሕ ኣገባብ ምትእትታውን ንኽህሉ ሰፊሕ ልዝብ ኣካይዱን ሓንጺጹን ። ብፍላይ ከኣ ኩሉ መዳያዊ ምእላይን መነባብሮ ጽጉማን ምምሕያሽን ቅዳምነት ክዋሃቦ ክጽዕር ምዃኑ ርእዩ። ኣብ ርእሲዚ ነተን ወርትግ ዘይስልክያ ግዱሳት ደቂ ኣንስትዮን ኣባላት ማሕበርን ምስ ኣባላት ማሕበር ብምትሕብባር ዘካየድኦ ዘይሕለል ተወፋይነ ትን ጻዕርን ኣመስጊኑ። ብዘይካዚ ነቶም ብምኽንያት ልደት ኣብ ኤርትራውያን ፓልቲካት ንመደበር ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ከሰላ ገንዘብ ዘዋጽኡንብቀጥታ ክበጽሕ ዝገበሩን ኣሕዋትን ኣሓትን መጎሱ ገሊጹ።


text:
ፕሮረጀኽት ንምዕባለ ዝከታተል
ዝጀመረሉ ግዜ ጥሪ 2016 እዩ። እቲ ፕሮጀኽት ንምዕባለ ዝከታተል ናይ ካሪካስ ንምቅላል ምዕባለ ናይ ስደተጃታት ተቀመጥቲ ናይ ካንቶን ቮ (vaud) የተኩር። ሓደ ወይ ሓንቲ ተሓጋጋዚ ነቅርበልኩም ናይ ምዕባለ ኣከያይዳ ዝከታተል። እቶም ተከታተልቲ ብሓንሳብ ይተሓባበሩ ምስቶም ቨነቮል (ማለት ብድለቶም ዝሕጉዙ አዩ)
እቲ ዕላማ ንምዕቃብ ምዕባለኦምን ሓባራዊ ሂወትኦምን ሞያን እዩ ።
ከምኡ ዉን ጽቡቅ ኽእለት ምፍጣር ርእሰ ተኣማንነት ምስ ሕብረተሰብ ሓደ ከፈተት ወይ ኣጋጣሚ ናይ ምቅይያር ባህላዊ ሃብቲ ናቶም ዝራከቡ ሰባት እዩ።እቶም ቨነቮለ ተቀመጥቲ ኣብ ሓደ ከባቢ ምስቶም ስደተኛ እዮም።ኣብ ሰሙን ካብ 1ከሳብ3ሰዓት ከራከቡ እዮም። ከምኡ ዉን
ብዝወሓደ ን3 ወርሒ ክከዉን እዩ።
ዝከታተል
---ምዝራብ ብፈረንሳ
---ከመይ ገርና ገዛ ንደሊ ነቲ ወረቃቅቲ ብከመይ ኣብ ጀራንሰ ነብጽሖ
---ምርዳእ ኣሰራርሓ ናይ እንሱራንሰ ሕማም(assurance maladie)
---ምምዕባል ኣብ ዝቅመጠሉ ቦታ ኣከያይዳ ሂወት ፍልጠት ምዕባይ ኣብ ከባቢኡ
ተካታታሊ
---ፍልጠቱ ከመሓላልፍ
---ክላለ ምስ ሓድሽ ባህሊ
---ከም ስድራ ምካን ምስ ጸገማት ሰደትን ህሉዉ ባህልን
---ንከምኡ ተመዲብና ቨነቮል
ሓበሬታ ወይ ሕቶ ምስ ዥልወኩም
Tél. 021 317 59 80 - e-mail :


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ንኣመራርሓ ኣካላት ግንዛበ መዕበዪ ትምህርትን ስልጠናን ከም ዝሃበ ኣፍሊጡ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ አብ ዝተፈላለያ ኣብያተ ዕዮ ንዝሰርሑ ኣመራርሓ ወረዳ፣መሰረታዊ ውዳበን ዋህዮን መደባቱ ብተሳትፎ ኣመራርሓ ውድብን መንግስትን መላእ ሕብረተሰብን ብምዕዋት ኩለመደያዊ ዓቕምን ክእለትን ዝወነነ ልምዓታዊ ሰራዊት ግብርን ታክስን ንምፍጣር ዝሕግዝ ግንዛበ መዕበዪ ትምህርትን ስልጠናን ከም ዝተውሃበ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚበን።
ካብ መሰረታዊ ውዳበ ከተማ ልምዓት፣ ሚድያን ህወሓትን፣ ፍትሕን ሰናይ ምምሕዳርን፣ ገጠር ልምዓት፣ ጉዳያት ውዳበታት ህዝብን ልምዓት ትካላትን ዝተውፃእፅኡ ኣመራርሓ ወረዳ፣መሰረታዊ ውዳበን ዋህዮን ብዛዕባ መሰረታዊ ፅንሰ ሓሳብ ግብሪ፣ መትከላትን ኣድላይነትን ግብሪ፣ መፅናዕቲ ግምት መዓልታዊ መሸጣን ሕጋዊ ማዕቐፍ ግብርን ታክስን ካልኦት ተዛመድቲ ሓሳባትን መሰረት ብምግባር ስልጠና ዝተውሃበ ኮይኑ ካብ ከፈልቲ ግብሪ ዝርከብ እቶት ንመሳለጢ ኩለመዳያዊ ስራሕቲ ማሕበራውን ቁጠባውን ፖለቲካውን ስራሕቲ ዝውዕል ምዃኑ ብምሕባር ነዚ ኣመራርሓ እዙይ ምስልጣን ማለት ብቀጥታን ብተዘዋዋርን ንሕድሕድ ሕ/ሰብ ምስልጣን ምዃኑ ኣብቲ ስልጠና ተሓቢሩ እዩ። ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንክኸውን ካብ ክልል በዓል መዚ ልምዓት እቶት ጀሚሩ ክሳብ መሓውር ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ብዝተዋደደ ስራሕቲ ንከፈልቲ ግብሪ፣ ንመዳርግቲ ኣካላት፣ ሓፋሽ ማሕበራትን ነባራይ ሕብረተሰብን ትምህርትን ስልጠናን እናተውሃበ ከም ዝርከብ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ብተወሳኺ ኣገንዚበን።
ኣብቲ መድረኽ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ነፃ ቀረፅን ኣብ ኣጠቃቕማ ቕብሊት ብተግባር ዝተርኣዩ ክፍተታትን ሕፅረታትን ብመፅናዕቲ ተደጊፉ ዝቐረበ ኮይኑ ኣብቲ ሓበራዊ መድረኽ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበ ይንእስ እዩ፣ ስራሕኹም ብሚድያ ኣብ ምዕጃብ እንታይ ኢኹም ትመስሉ፣ ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብሪ ኣብ ምውሳን እንታይ ትመስሉ፣ ቫት ተመዝገብቲ ብዘይ ቅብሊት ንምንታይ ይሸጡ፣ ስግግር ካፒታል ነጋዶን ስራሕ ግብርን ንምንታይ ዘይመሓየሽ ዝብሉ ሕቶታትን ርኢቶታትን ተላዒሎም ብዝምልከቶም ኣካላት እኹል መብርሂ ተዋሂቡዎም ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ኣመልኪቱ ንቀወምቲ ኮሚቴ ቤት ምኽርን ኣካላት ሚድያን ግንዛበ መዕበይ ስልጠና ከም ዝሃበ ኣፍሊጡ
ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ተታሒዙ ንዘሎ ዘላቒ ልምዓት፣ዲሞክራሲን ህዳሴን ክልልናን ሃገርናን ንምርግጋፅ ፍትሓውን ተመጣጣንን ግብርን ታክስን ምእካብ ቁልፊ ተግባር እዩ። ውሽጣዊ ዓቕምታትና ብምጥንኻር ቁጠባና ካብ ዘመንጨዎ ሃፍቲ ሃገርና ኣብ ምትእምማን ዝተመስረተ ፍትሓዊ ግብርን ታክስን ምእካብ ኣብ ህንፀት መሰረተ ልምዓትን ኣወሃህባ ግልጋሎትን መሰረታዊ ለውጢ ንምርግጋፅ ወሳኒ ግደ ኣለዎ። በዚ መሰረት ድማ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ምትግባር ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ናይ ባዕሉ ኣዋጃት፣ደንብታትን መምርሕታትን ኣዳሊው ውፅኢታዊ ምንቅስቓስ እናመዝገበ ይርከብ።በዚ መሰረት እቲ ሴክተር ሓፈሻዊ ምንቅስቓሳቱ ንምጥንኻር ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ብዝምልከት ግንዛበ መዕበይ ስልጠና ካብ ክልል፣ዞባታት፣ከተማታት፣ክ/ከተማታትን ወረዳታትን ንዝተውፃፅኡ 375 ተሳተፍቲ ኣካላት ቀወምቲ ኮሚቴ፦ በጀትን ኦዲትን፣ሕግን ምምሕዳርን ኢኮኖሚን ንኣካላት ሚድያ ዝሓወሰ ግንዛበ መዕበይ ስልጠና ከም ዝተውሃበ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚበን።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ዝተላበሰ ከይዲ ምእካብ ግብርን ታክስን ተግባራዊ ንምግባር ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ካብ ዝኾኑ ምልምዕ ሓይሊ ሰብ፣ምዕባይ ግንዛበ ኣከብትን ከፈልቲን ግብሪ ፣ህንፀት ስርዓት መረዳእታ ንምጥንኻር ዝሕግዙ ፦247721 መፍለይ ቁፅሪ መኽፈሊ ግብሪ፣10936 ተወሳኺ እሴት ታክስ(ቫት)፣14884 ሒሳብ መዝገብ፣ 41 ሲግታስን ካልኦትን እንትህልውና ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎትን ምርግጋፅ ልዕልነት ሕግን ዝኣመሰሉ ሪፎርሙታት ግብርን ታክስን እውን ኣዋጃት፣ደንብታትን መምርሕታትን ወፂእሎም ኣብ ስራሕ ከም ዝርከቡ ተሳተፍቲ ንኣካላት ቀወምቲ ኮሚቴ ቤት ምኽሪ፣ ጋዜጠኛታት፣ኪኢላታት ፕረስን ርክብ ህዝብን መንግስትን ኣብ ዝተረኸብሉ መድረኽ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ወሲኸን ሓቢረን።
ብተወሳኺ እቲ ሴክተር ምስ ምትግባር ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ዝተኣሰረ ናይ ኦዲት ስትራተጂ መስርሕ ከም ዝጥቀም ተሓቢሩ እዩ። ኣፈፃፅማን ከይድን ምእካብ ግብርን ታክስን እንታይ ከም ዝመስል ደገፍን ክትትልን ንምግባር ዝሕግዝ መስርሕ ኦዲት ስትራተጂ ኣዳሊው እዩ። መዐቀኒ ረቋሒታት ኦዲት ስትራተጂ ብምድላው ድማ ነጋዶቀሊል፣ውሱን፣ምሉእን ፍሉይን ኦዲት ብምግባር ዝፍለይሉ መስርሕ ተግባራዊ እናኾነ ከም ዘሎ ኣብቶም መድረኻት ስልጠና ዝተረቡ መተሓባበሪ ኬዝቲም ትምህርትን ስልጠናን በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ኣፈወርቂ ተካ መብርሂ ሂቦም።
ኣብ መወዳእታ ኣብቲ ስልጠና ዝተሳተፉ ቀወምቲ ኮሚቴ ቤት ምኽርን ኣካላት ሚድያን ኣብ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ኣፈፃፅምኡን ኣመልኪቶም ኣብ ኣፈፃፅማ ምእካብ ግብሪ ክራይን ኣካራይን ፣ ኣብ ምቑራፅን ምሕታትን ቅብሊት፣ውፅኢታውነት ዝወሃቡ ስልጠናታትን ካልኦትን እንታይ ከም ዝመስሉ ዝተፋላለዩ ሕቶታት ተሓቲቶም እዮም።ነቶም ዝተልዓሉ ሕቶታት መሰረት ብምግባር ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ወ/ሮ ምሕረት በየነ እኹል መልስን መብራህርሂ ሓሳብን ምስ ሃባ እቲ ስልጠና ብዓወት ተዛዚሙ እዩ።’
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ንምትግባርን ንምዕዋትን ምስ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ተዋዲዱ ይሰርሕ ከም ዘሎ ኣፍሊጡ።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይን በዓል መዚ እቶትን ግምሩክን ጨንፈር መቐለን ብምትሕብባር ካብ 17-19/07/2008 ዓ/ም ኣብ ዘሳልጥዎ ቅንያት ግብሪ ሓበራዊ መድረኽ ምኽክር ዘተ ዝተረኸባ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ዘፈር እቶት ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንክኸውን ምስ ግብሪ ከፋላይን ነባራይ ሕ/ሰብ ብቐረባ ብምድግጋፍ እዚ ትካል ዝተውሃበ ልእኽቶ ስርዓት ግብርን ታክስን ክውስን ጥራሕ እንተይኮነስ ንልምዓታውያን ሰብ ሃፍቲ ምቹው ኩነታት ብምፍጣር ኣብ ኣወሳስናን ኣተኣኻክባን ግብሪ ፍትሓውነትን ሚዛናውነትን ብምንጋስ ክፍተታት ኣወሃህባ ግልጋሎት ብዝቀርፍ መንገዲ ይስርሐሉ ከምዘሎ ኣገንዚበን።
እዚ መድረኽ ሰናይ ምምሕዳር ንህንፀት ልምዓታዊ ስርዓት ግብሪ ብዝብል መሪሕ ቃል ስርዓት ግብሪ ብተሳትፎ መላእሕ/ሰብ ንምዕዋት ዝተሳለጠ ዋዕላ ኮይኑ ኣንሕናን ንስኻትኩምን እንተይኮነስ ኣንሕና ብምባል ብዛዕባ ግብርን ኩለመዳያዊ ረብሕኡን ኩሉ ግዘ ክንመሃሃር፣ ሓቢርና ክንመያየጥን ክንዛረብን ኣለና። ሃገር ክትለምዕ ከላ ነጋዳይ እውን ተጠቀማይ ስለዝኸውን ጉዳይ ግብሪ ጉዳይ ኩላትና ምዃኑ ፈሊጥና ሓቢርናን ተዋዲድናን ክንሰርሕ ኣለና ክብሉ ብምኽትል ርእሰ ምምሕዳርን ሓላፊ ቢሮ ልምዓት ከተማን ንግድን ኢንዳስትርን ክቡር ኣምባሳደር ዶ/ር ኣዲሳለም ባሌማ ኣተሓሳሲቦም።
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ መደባት ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ንምዕዋትን ህንፀት ልምዓት ሓይሊ ሰብ ንምጥንኻር ኣብ 59 ዋህዮታት፣183 መደጋገፊ ኔትዎርክ ተሓቂፎም ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ግብርን ታክስ ብዓርሰ ምምህሃር ኣቢሎም ዓቕሞምን ክእለቶምን ንምዕባይ ዝደጋገፉን መዓልታዊ ልውውጥ ሓበሬታ ዘካይዱን ኮይኖም ፖለቲካዊ ዓቕሞም ንምዕባይ እውን ልሳናት ውድብ ህወሓት ብምምይያጥ ናብ ሓበራዊ ኣተሓሳስባ ክእለት ክምፁ ክኢሎም።
እዚ ህንፀት ብቐፃልነት ብምጥንኻር ንግብሪ ኣከብቲ፣ ከፈልቲ ግብሪ፣ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን፣ ውዳበታት ሓፋሽ ማሕበራትን ኣብያተ ምኽርን ነባራይ ሕ/ሰብን ብዛዕባ ግብርን ታክስን ኣመልኪቱ ብተደጋጋሚ ግንዛበ መዕበዪ ትምህርትን ስልጠናን ተዋሂቡ እዩ።ዘመናዊ ህንፀት ስርዓት መረዳእታ ብምጥንኻርን ብምዝማንን ነዃላት ክራይ ኣካብነት ንምድፋንን ልምዓታውያን ከፈልቲ ግብሪ ንምፍላይ እውን ኣብ 2002 ብሓንቲ ግልጋሎት መውሃቢ ማእኸል ከባቢ 40,000 ብኣሰር ኣፃብዕቲ ዝተደገፈ መለለይ ቁፅሪ ከፈልቲ እንትውሃብ ኣብ 2008 በጀት ዓመት ናብ 41 ግልጋሎት መውሃቢ ማእኸላት ብምዕባይ ን247,721 ከፈልቲ ግብሪ ብኣሰር ኣፀብዕቲ ዝተደገፈ መለለይ ቁፅሪ ከፈልቲ ግብሪ ተዋሂቡ እዩ። ኣብ 2004 በጀት ዓመት ዝተጀመረ ምትእትታው መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ልዕሊ 6‚000 መሽናት ተኣታትየን ስሉጥን ፅፉፍን ግልጋሎት ኣብ ምሃብ ዝርከባ ኮይነን ኣብ 2002 በጀት ዓመት 625 ዝነበሩ ሒሳብ መዛግብቲ ክሳብ 2008 ቀደማይ ፍርቂ ዓመት 14‚884 ከፈልቲ ግብሪ ሒሳብ መዝገብ ኣተኣታትዮም እናሰርሑ ዝርከቡ ኮይኖም ኣብ 2002 በጀት ዓመት 903 ቫት ተመዝገብቲ ዝነበሩ ሐዚ ልዕሊ 10‚936 ከም ዝበፅሑ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ብተወሳኺ ግልፂ ገይረን።
ልዕልነት ሕጊ ስርዓት ምምሕዳር ግብርን ታክስን ንምርግጋፅ ኣዋጃት፣ ደንብታትን ምምርሕታትን ዘየኽበሩ 227 ከፈልቲ ግብሪ ናይ ፅሑፍ መጠንቐቕታ እንትውሃቦም ን126 ከፈልቲ ግብሪ እውን ኣብ ሓበራዊ መድረኽ ክቃልዑን ናብ ሕጋዊ ስርዓት ክኣትዉ ተገይሩ እዩ።ብዘላቕነት ልምዓታውያን ከፈልቲ ግብሪ ንምፍላይ ድማ መምርሒ ኣፈፃፅማ ኦዲት ስትራተጂ መህነፂ ስርዓት ግብርን ታክስን ካብ ምዃን ሓሊፉ ብብርኪ ክልልና ዝሓሹ ሞዴላት ከፈልቲ ግብሪ ንምፍላይ ንምጥንኻርን ኣብ ኣወሳስናን ኣተኣኻኽባን ግብሪ፣ ኣተሓሕዛ ሒሳብ መዝገብን ካልኦት ተዛመድቲ ስራሕትን ንምፍፃም ዘኽእል መምርሒ ሜላ ስርዓት ኦዲት ግብሪ ኣብ ኣርባዕተ መዐቀኒታት ተኸፋፊሉ ቀሊል ኦዲት፣ ውሱን ኦዲት፣ ሙሉእን ፍሉይን ኦዲት ብምባል ብተግባር እናተሰርሐሉ ዝርከብ ኮይኑ ካብ ዝቐረቡ ሒሳብ መዛግብቲ ብቀሊል ኦዲት 50 ሚኢታዊ፣ ውሱን ኦዲት 35 ሚኢታዊ፣ ሙሉእ ኦዲት 14 ሚኢታዊ እንትኸውን ሓደ ሚኢታዊ ድማ ካብቶም ኣብ ሙሉእ ኦዲት ካብ ዝግበር ምርመራ ብተወሳኺ ኣድላይ ምስክርነት ሰብን ቴክኒካዊ ምርመራን ዝግበረሉ ምዃኑ ኣብቲ ሓበራዊ መድረኽ ተሓቢሩ እዩ።
ኣብቲ ሓበራዊ መድረኽ ቅንያት ግብሪ ብዛዕባ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን፣ ህልዊ ኩነታት ነፃ ቀረፅን ኣብ ኣጠቃቕማ ቕብሊት ብተግባር ዝተርኣዩ ክፍተታትን ሕፅረታትን ብመፅናዕቲ ተደጊፉ ዝቐረበ ኮይኑ ኣብቲ ሓበራዊ መድረኽ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበ ይንእስ እዩ፣ ኣብ ምትእትታው ቐረብ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ሕፅረት ኣሎ፣ ኣብ ኣጠቓቕማ ቴክኖሎጂ ብፍላይ ሲግታስ እናተቖራረፀ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ሽግር ይፈጥረልና ኣሎ፣ ስግግር ካፒታል ነጋዶ ንምንታይ ዘይመሓየሽ ዝብሉ ሕቶታትን ርኢቶታትን ተላዒሎም ብዝምልከቶም ኣካላት እኹል መብርሂ ተዋሂቡዎም ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ።
ኣብ መዛዘሚ እቲ መድረኽ ልምዓተዊ መንግስቲ ዘተኣታተዎም ቴክኖሎጂታት ብምጥቃም እንትባላሸው ድማ ብዝተፈቐደ ማንዋል ቕብሊት ብኣግባቡ ንተገልገልቲ ዓማዊል ብምሃብን ባህሊ ቕብሊት ምሕታት ብምዕባይን ንቐፃሊ ኣጠናኺርና ክንሰርሕ ኢና፣ንሕናን ንስኻትኩምን ካብ ዝብል ድሕረት ወፂና ንሕና ብዝብል ሓበራዊ መንፈስ ንኹለመደያዊ ልምዓትን ዕብየትን ብውነ ክንወፍርን ክንሰርሕን ኢና ዝብሉ በዓል 7 ነጥቢ መግለፂ ቕዋም ብምውፃእ ብዓወት ተዛዚሙ እዩ።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
ዘፈር ልምዓት እቶት ብተሳትፎ ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ንምዕዋት ኣበርቲዑ ይሰርሕ ከም ዘሎ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ዓብዪ ዓዲ ኣፍሊጡ
ነዚ ዝተገለፀ ቅንያት ግብሪ 2008 በጀት ዓመት ምኽንያት ብምግባር ፖሊስን ስትራተጅን ግብርን ታክስን ፍልፍል ልምዓትን ዲሞክራስን ንኽኸውን ምስ ከፈልቲ ግብሪ፣ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ተዋዲዱ ይሰርሕ ከም ዘሎ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ዓብዪ ዓዲ ኣይተ ባህረ ተወልደ መድህን ኣገንዚቦም።
ኣብ 2008 በጀት ዓመት ግንዛበ መዕበዪ ትምህርትን ስልጠናን ንሓገዝቲ ፣መዳርግቲ፣ ንኸፈልቲ ግብሪ ፣ልምዓት ጉጅለ ደኣንትን ደቂ ኣንስትዮን ቀወምቲ ኮሚቴ ቤት ምኽርን ብተደጋጋሚ ስልጠናታት ብምሃብ ሪፎርምታት ግብሪ ኣብ ምትግባር ሓገዝቲ እንትኾኑ እቲ ቤት ፅሕፈት ጎናጎኒ እቲ ግንዛበ መዕበዪ ስልጠና ደገፍን ክትትልን ብምክያድ ኣብ መንጎ ከፈልቲ ግብሪ ብውዳበታት መደጋገፊ ኔትዎርክ ብምጥንኻር ኣብ 2005 በጀት ዓመት 289 ከፈልቲ ግብሪ ብኣሰር ኣፃብዕቲ ዝተደገፈ መለለዪ ቁፅሪ እንትውሃብ ቁፅሪ ማሕበረሰብ ንግዲ እናዓበየ ብምኻዱ ኣብ ውሽጢ 9 ወርሒ 2008 በጀት ዓመት ን728 ብኣሰር ኣፃብዕቲ ዝተደገፈ መለለዪ ቁፅሪ ተዋሂቡ እዩ። ኣብ 2005 በጀት ዓመት 80 ዝነበሩ ሒሳብ መዛግብቲ’ ውን ናብ 149 ዝወሰኹ እንትኾኑ ኣብታ ከተማ ተኣታትየን ዝነበራ 13 መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ 28 ከም ዝበፅሓ እቶም ሓላፊ ኣፍሊጦም።
ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ንኸተግብሩ ደገፍን ክትትልን ካብ ዝተገበረሎም ከፈልቲ ግብሪ ብፍሉይ ሪፎርምታት ግብሪ ዘየተግበሩ፣ ኣብ እዋኑ ደገፍን ክትትልን ተገይሩሎም ዘየመሓየሹን 28 ብርኪ ሀንለን ከፈልቲ ግብሪ ናይ ፅሑፍ መጠንቀቅታ፣ 4 ነጋዶ ምምሕዳራዊ መቅፃዕቲ ክቕፅዑን ካብ ምግባር ብተወሳኺ ኣብቲ መድረኽ ቅንያት ግብሪ ናብ ሕጋዊ ስርዓት ምሕደራ ግብሪ ኣትዮም ንኽሰርሑ ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ከም ዝተበፅሐ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ዓብዪ ዓዲ ኣይተ ባህረ ተወልደ መድህን ብተወሳኺ ገሊፆም።
ኣብ መወዳእታ ከፈልቲ ግብሪ‘ውን ሰሪሖም ካብ ዘትረፍዎ ንምዕባለ ሃገሮም ዝውዕል ፍትሓዊ ግብሪ እናኸፈሉ ዝርከቡ እንትኾኑ ሐዚ’ውን ቲን ኣውፂኻ ናብ ስራሕ ዘይምእታው፣ ካብ ብርኪ ናብ ብርኪ ክትሰጋገር ዘይምድላይ፣ ዘርፊ ሓዊስካ ምንጋድ፣ ወፃኢታት ቆሊልካ ኣብ ምቅራብ፣ ሕትመት ወሲድካ ዘይምጅማር፣ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ክተተኣታትው ዘይምድላይን ቅብሊት ኣብ ምቁራፅን ምሃብን ንቀፃሊ ብመደጋገፊ ኔትዎርክ ኣቢልካ ደገፍን ክትትልን ከም ዝሓትት ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማ ዓብዪ ዓዲ ኣይተ ባህረ ተወልደ መድህን ኣገንዚቦም።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
ንኣባላት ክለባት ግብሪ ንልምዓት ግንዛበ መዕበይ ትምህርትን ስልጠናን ከም ዝተውሃበ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ኣፍሊጡ
ካብ ዓሰርተ ኣብያተ ትምህርቲ ክፍለ ከተማ ሓወልቲ ንዝተውፃእፅኡ ልዕሊ 150 መተሓባበርቲ መምህራንን ተምሃሮን ኣባላት ክለብ ግብሪ ንልምዓት ብዛዕባ ሪፎርምታት ግብርን ታክስን መሰረት ዝገበረ ዓቕሚ መዕበይ ትምህርትን ስልጠናን ከም ዝተውሃበ ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ሓወልቲ መተሓባበሪ ከይዲ ስራሕ ትምህርትን ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን ኣይተ ወ/ገብርኤል ገ/ዮሃንስ ኣፍሊጦም።
ኣብቲ ስልጠና ብዛዕባ መሰረታዊ ፅንሰ ሓሳብ ግብሪ፣ መትከላትን ኣድላይነትን ግብሪ፣ ሕጋዊ ማዕቐፍ ግብርን ታክስን ኣጠቓቕማ ቅብሊትን ካልኦት ተዛመድቲ ሓሳባትን መሰረት ብምግባር ስልጠና ዝተውሃበ ኮይኑ ካብ ከፈልቲ ዝርከብ እቶት ንመሳለጢ ኩለመዳያዊ ስራሕቲ ማሕበራውን ቁጠባውን ፖለቲካውን ስራሕቲ ዝውዕል ምዃኑ ብምሕባር ንኣባላት ክለባት ግብሪ ንልምዓት ምስልጣን ማለት ብቀጥታን ብተዘዋዋርን ንሕድሕድ ሕ/ሰብ ምስልጣን ምዃኑ ኣብቲ ስልጠና ተሓቢሩ እዩ። ግብሪ ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንክኸውን ካብ ክልል በዓል መዚ ልምዓት እቶት ጀሚሩ ክሳብ መሓውር ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ብዝተዋደደ ስራሕቲ ንክለባት ግብሪ ንልምዓት፣ ከፈልቲ ግብሪ፣ ውዳበታት ሓፋሽ ማሕበራትን ነባራይ ሕብረተሰብን ትምህርትን ስልጠናን እናተውሃበ ከም ዝርከብ ኣይተ ወ/ገብርኤል ብተወሳኺ ኣገንዚቦም።
እተን ዝተጣየሻ ክለባት ግብሪ ንልምዓት ንማሕበረሰብ ቤት ትምህርቲ ብግጥሚ፣ ድራማን ሓፀርቲ ተዋስኦታትን ኣቢለን ብዛዕባ ሪፎርምታት ግብሪ ካብ ምምሃር ሓሊፈን ኣብ መድረኻት ከፈልቲ ግብሪ እውን እናተረኸባ ግንዛበ ኣብ ምዕባይ ብተግባር ሓገዝቲ እናኾና ከም ዝርከባ ብምሕባር እቲ ሐዚ ተጀሚሩ ዘሎ ስራሕቲ ደገፍን ክትትልን ብምክያድ ቀፃልነት ዘለዎ ግንዛበ መዕበይ ስልጠናታት ከም ዝወሃብ ኣብቲ ስልጠና ተገሊፁ እዩ።
ብተዛማዲ ኣብቲ ስልጠና ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት 2007 በጀት ዓመት ዕዙዝ ኣፈፃፅማ ዝነበረን ብብርኪ ክልል በዓል መዚ ልምዓት እቶት ዝተሸለማ ሞዴላት ክለባት ግብሪ ንልምዓት እታ ክፍለ ከተማ ናብተን ካልኦት ኣብያተ ትምህርቲ ክለባት ግብሪ ንልምዓት ተሞክሮአን ከመሓላልፋ ዝተገበረ ኮይኑ ኣብቲ ስልጠና እውን ምስ ግብርን ታክስን ተዛመድቲ ዝኾኑ ሓፀርቲ ተዋስኦታትን ግጥምታትን ቀሪቦም እዮም።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
More Articles...
Subcategories
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 70 guests and no members online


text:
እቲ እምነትን መንፈሳውነትን ኣብ ርክብ ክርስቲያንን እስላምን ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ተመሪሑ ካብ ዕለት 7 ለካቲት ክሳብ ዕለት 9 ለካቲት 2018 ዓ.ም. ናይ መላእ ሃገራት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ጉባኤ ብፁዓን ጳጳሳት ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ሓልዮ ድርገት ኣብ ኣልባኒያ ከተማ ስኩታሪ ኣብ ዘካየዶ ሓምሻይ ዓውደ ጉባኤ ዝተሳተፉ ኣባ ማርክ ሽትጀፍኒ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ እቲ ናይ መላእ ሃገራት ኤውሮጳ ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ሕብረት ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ብዝሓቕፎ ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ብዘነቓቕሑ ድርገት ኣቢሉ ብፍላይ ከኣ ምስ ሃይማኖት ምስልምና ናይ ሓባር ዘተ ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ኣቢሉ ዘካየዶ ምዃኑ ኣዘኻኺሮም እቲ ዓውደ ጉባኤ ከምዝሓብሮ፥
ዘተ ኣስተንፍሶ ዘይኰነስ ናይ ገዛእ ርእሱ ሓጐስን ብድሆታትን ዘለዎ ዕለታዊ ተመክሮ እዩ
ኣብ ዝብል እማኔ ዝተሰርተ እዩ፡ ስለዚህ ዘተ ረቒቕ ሓሳብ ኣይኰነን። ሃይማኖት ምስልምና በቲ ዘለዎ ናይ ገዛእ ርእሱ ብዙህነት ካብ ንገዛእ ርእሱ ወጻኢ ንክርስትና እምነት ኤማሕታ ምዃኑ እቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘውጽኦ ናይ ፍጻሜ ሰነድ ዘስመረሉ ሓሳብ ምኻኑ ገሊጾም፡ ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ሱናዊ ዒማምን ናይ ከክታሺ ሕውነታዊ ማሕበረ እስላምን ብመፈሳዊ መራሕቱ ኣቢሉ ምስታፉ ብሓቂ ሰናይን ሕይወታዊ ዓውደ ጉባኤ ክኸውን በቒዑ እዩ ኢሎም።
ኣዞም ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ዝተሳተፉ ናይ ኣልባኒያ ብፅዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣፈ ጉባኤ ኣባ ሽቲጀፍኒ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምሕትት ቀጺሎም፥ ኣልባኒያ ናይ ተኸባቢርካን ተቐባቢልካም ምንባር ኣብነታዊት ሃገር እያ። እቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ኣልባኒይ ንኽካየድ ክውሰን እንከሎ ብዘይ ምኽንያት ኣይነበረን፡ ንኣስታት 50 ዓመት ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሰዓቢ ዝተሳደላን ዝተሳቐየላን ሃገር እያ። እቲ ንሓምሳ ዓመት ተዓፊኑ ዝነበረ ናይ ሃይማኖት ነጻነት ተመሊሱ ኩሉ ከከም ሃይማኖት ስግደትን ኣምልዀን ዝፍጽመላ ሃገር ጥራሕ ዘይኰነትሲ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ዝተረጋገጸላ ሃገር ንምዃን በቒዓ እያ። ስለዚህ እዚ እዋናዊ ኣብ ኣልባኒያ ዘሎ ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ኣብ መንጐ ሃይማኖታትን ንመላእ ኤውሮጳ ኣብነት እዩ ኢሎም።
ስነ ሃይማኖታውነት ርክብን ዘተን ጥራሕ ዘይኰነ እቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ስነ መንፈሳውነት ዘተን ርክብ ክህሉ ዘተባብዔ እውን እዩ። ሃይማኖታዊ ታሪኽ ምፍላጥ ንበይኑ እኹል ኣይኰነን ማዕረ ማዕሪኡ ስነ መንፈሳዊ ታሪኽን ቲዮሎጊያዊ ሰረተ ሓሳብ ነፍሲ ወከፍ ሃይማኖት ምፍላጥ እውን የድሊ። እዚ ኸኣ ነቲ ኣብ ታሪኽ ዝተፈጸመ ክውን ዘሕዝን ታሪኽ ከም ታሪኽ ክውንነቱ ፍሉጥ ኰይኑ ግና ንዝካየዱ ርክባትን ዘተን ከይውስን መታን ካብኡ ሰገር ኣብ ስነ መንፈሳውነት ልልያ ምትኳር የድሊ፡ ኣብ ኩለን ሃይማኖታት ሰብኣዊ ክብርን ዕሴታትን ናብቲ እውነተይና ብርሃን ዝመርሑ እያቶም። ስለዚህ ኣብዚ ጥልቂ መንፍሳዊ ዕሴት’ዚ ምርኻብ የድሊ ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ታውራን ናብቲ ጉባኤ ዘመሓላለፍዎ በቶም ኣብቲ ጉባኤ ዝተሳተፉ ናይዚ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፊ ምስ ምስልምና ሃይማኖት ንዝግበር ርክብ ዝከታተል ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ብፁዕ ኣቡነ ካለድ ኣካሸሕ ምዃኖም ዝዝከር ኰይኑ ብፁዕ ካርዲናል ታውራን ኣብ መልእኽቶም ኣብ መንጐ ክርስቲያንን ኣስላምን መለሳ ኣልቦኣውን ቅድመ ፍርድን ክስገር ዘተሓሳስብን ሓቀይና ናይ ነፍሲ ወከፍ ሃይማኖት ስነ መንፈሳውነት ምፍላጥ የድሊ ዝብል ሓሳብ ኣስሚሮም ሃይማኖት ምስልምናን ዓመጽን ዘመዓራርይ ዘይቅኑዕ ኣመለኻኽታ ምግሳጽን ምውጋድን ግድን እዩ ቢሎም
ሓደ ሃይማኖት ብዛዕባ ካልእ ሃይማኖት ክጽሕፍን ክዛረብን ውድዓውነት ክህልዎን፡ ድማዕን ርህራሄም ምሕረትን ዝብሉ ኣብ ባህሊ ሃይማኖት ምስልምና ማእከል ምዃኑን ከምኡ እውን ኣብ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ስልጣናዊ ትምህርቲ እውን ማእከል ምዃኑ ኣብሪሆም፡ እምነትን መንፈሳውነትን ኣብ ክልቲኣተን ሃይማኖታት ርክብ ዝብል እቲ ዓውደ ጉባኤ ዝዘተየሉ ሓሳብ ኣድኒቖም ብብዙሓት መራኸቢ ብዙሓን ክህልው ዝገብረኦ ጉጉይ ርድኢትን ከምኡ እውን ካብቶም ውሑዳት ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ኢና ዝብሉ ዝፍጸም ዓመጽ ንሃይማኖት ምስልምናን ንሰዓብቱን ንመለሳ ኣልቦነትን ንቅድመ ፍርድን ከቃልዕ የብሉን ኣባ ሽቲየፍኒ ኣብ ዘካየድዎቃለ መሕትት ኣዘኻኺሮም፡ እቲ ብብፁዕ ኣቡነ ካልደ ኣካሸሕ ዝተነበ ናይ ብፁዕ ካርዲናል ታውራን መልእኽቲ እቲ ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ባህሊ ድማ እታ ውድስትን ተደናቒትን ጓል ኣልባኒያ ቅድስቲ እናቴ ተረዛ ዘካልኵታ ኣብ ስርወ መበቆላን ኣብ ወንጌልን እምንቲ ኴይና ብፍላይ ንድኻታትን ብዝነበረቶ ኣሓትነትን ኣደነትን ይንጸባረቕ ብዝብል ሓሳብ ከምዘጠቓለሉ ሓቢሮም፥ ካብ ሃይማኖት ምስልምና ናብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዝመጽእ ምስጢረ ጥምቀት ክቕበል ዝሓትት ንኡስ ክርስቲያን ዝወሃቦ ትምህርተ ክርስቶስ ብጥልቂ ነቲ ናይ ሃይማኖታት ስነ መንፈሳውነት ሃብታት ግምት ዝህብ ንእትቕበሉ ጥራሕ ዘይኰነ ነቲ እትሓድጎ ዘሎኻ ሃይማኖት ዓሚይቕ ኣፍልጦ እውን ዘለካ ምኳን የድሊ፡ እንታይ ሓዲግካ እንታይ ትቕበል ምፍልጥ የድሊ ከምኡ እውን ኣብ መንጐ ክርስቲያን እስላምን ዝፍጸም ሕንፉጽ መርዓ ንዝነብሩ ሰብ ቃል ኪዳን ዝምልከት ናይ ገዛእ ርእሱ ዝኽአለ ትምህርተ ክርስቶስ ምቕራብ የድሊ፡ ስለዚህ እቲ ዓውደ ጉባኤ ነዚ ሓሳብ’ዚ ብዑምቀት ገሊጽዎን ኣብሪህዎን ኣሎ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
Il blog di Gabriele Del Grande. Sei anni di viaggi nel Mediterraneo lungo i confini dell'Europa. Alla ricerca delle storie che fanno la storia. La storia che studieranno i nostri figli, quando nei testi di scuola si leggerà che negli anni duemila morirono a migliaia nei mari d'Italia e a migliaia vennero arrestati e deportati dalle nostre città. Mentre tutti fingevano di non vedere.
25 September 2009
ሊብያ፡ ዝተጠረዙ ስደተኛታት ቃሎም ይህቡ፡ “ ተቀጥቂጥና ናብ ሳሃራ ተሰጉግና”
A.ሓደ ካብኣቶም ኮይኑ ወዲ 17 ዓመት’ዩ። ንሱ ከምዚ ይብል “ ዕለት 27 ነሓሰ ለይቲ ኢና ተበጊስና፡ ምሳና ከኣ 17 ደቂ-ኣንስትዮ፡ 7 ቆልዑን ሓንቲ ዓባይ ሰበይቲን ኔሮምና፡ ኩላትና ከኣ ሶማላውያን ኔርና” ። ድሕሪ ናይ ክልተ መዓልቲ ጉዕዞ ባሕሪ እዛ ናይ ጎማ ጃልባ፡ ናይ ማልታ ሓለዋ ባሕሪ ረኺባ። “ንሳቶም ማይን ናይ ባሕሪ መድሕኒ ጃከትን ሂቦምና። ኢጣልያ ከይትጥርዘና ስለዝፈራሕና ከኣ ኣንፈት ናይ ማልታ ክሕብሩና ሓቲትናዮም፡ ምስ ኣርኣዩና ከኣ ጉዕዘና ቀጺልና። ከባቢ ሓሙሽተ ሰዓታት ምስ ተጓዓዝና ኢና ናብ ሲሲሊ ነምርሕ ምህላውና ክስቆረና ክኢሉ” ይብል M. ወዲ 29 ዓመት መተኣስርቱ።
እዞም መግለጺታት ናይ’ዞም ኣጋጣሚታት ምስቶም ብ 30 ነሓሰ ብመራኸቢ ብዙሓን ዝተሓበሩ ዝጋጠሙ’ዮም። ዕስራን ኣርባዕተን ማይል ካብ ካፖ-ፓዘሮ ግዝኣት ሲራኩሳ ብ ናይ ኢጣልያ ሓለዋ ባሕሪ’ዮም ተረኺቦም። ሓደ ሓድሽ ዝተወልደ ህጻንን ሓንቲ ሰበይትን ምስ ካልኦት ክልተ ስደተኛታት ናብ ሆስፒታል ቫሌታ ተሰጋጊሮም። ካሊእ ሓምሻይ ከኣ ኣብ ሲሲሊ ዝርከብ ሆስፒኣል ፓዛሎ ተሓኪሙ። ዝተረፉ ተሳፈርቲ ከኣ ናብ ጓርዲላ-ዲ-ፍራንዛ ዝተባህለት ባሕሪ ትሕሉ መርከብ ተሰጋጊሮም፡ ንሳ ከኣ ሒዛቶም ናብ ትሪፖሊ ገጻ ተንሳፍፍ፡ ኣብ ካልኣይ መዓልቲ ከኣ ትሪፖሊ ኣተዉ። ክሳብ’ዚ እቲ ወግዓዊ ክፋል’ቲ ዛንታ’ዩ፡ ካብኡ ንደሓር ግን እንታይ ኣጋጠሞም?
“ኣብ መርከብ ጽዒኖም ክወስዱና ከለዉ ናበይ ይወስዱና ምህላዎም ኣይነገሩናን” ይብል A ፡ “ድሕሪ ገለ እዋን ግና እንዳነጸረ ከይዱ፡ ምኽንያቱ ኣብ ባሕሪ ኣዝዩ ነዊሕ ግዜ ወሲዱልና፡ ትሪፖሊ ክንበጽሕ ከባቢ 28 ሰዓታት ወሲዱልና”። ኣብ’ዚ ከኣ ኣዝዩ ብርቱዕ ተቃውሞ ተባሪዑ። “ሽዑ መቓቒሎሚና፡ እተን 17 ደቂ-ኣንስትዮ ምስ 7 ቆልዑ በቲ ሓደ ወገን፡ እቶም ደቂ-ተባዕትዮ ከኣ በቲ ካልእ ወገን። እተን ደቂ-ኣንስትዮ ይበኽያ ኔረን፡ እቶም ደቂ-ተባዕትዮ ከኣ ይጭድሩ። ብዕድል ሰለስተ ሰባት ቛንቛ እንግሊዝ ዝዛረቡ ኔሮሙና፡ ከም ተርጎምቲ ኮይኖም ከኣ ምስቶም ኢጣልያውያን ይዛረቡ ነይሮም። ‘ኣብ ሊብያ ሂወት የለን’ ከኣ ይብሉዎም ነይሮም። ሶማልያውያን ምዃና፡ ኣብ ሶማልያ ኩናት ይካየድ ምህላዉን፡ ናብ ሊብያ ከኣ ክንምለስ ከም ዘይንክእልን ነጊርናዮም። ናብ ሱዳን ክመልሱና ከም ዝሓይሽ ከኣ ነጊርናዮም፡ ምኽንያቱ ኣብ ሊብያ ዝጽበየና እሱር-ቤት ስለዝኾነ”።
“ፈለማ- ይብል A.- እቶም ኢጣልያውያን ወተሃደራት ጉዳይና ተረዲኦምልና ኔሮም። A. ከም’ዚ ብምባል ነቲ ዝዓበየ ወተሃደር ይዝክሮ “ሓደ ጻዕዳ ጸጉሩ ሰብኣይ’ዩ፡ ኣብ ቅድሚ እተን ዝበኽያ ዝነበራ ደቂ-ኣንስትዮን፡ ቆልዑን፡ እታ ዓባይ ሰብትን ኮይኑ ይነብዕ ኔሩ፡ ናብ እሱር-ቤት ይሰዱና ከምዘለዉ ብምርዳእ። እዚ ወተሃደር ከኣ ምስ ላዕለዎት ኣዘዝቱ ብዛዕባና ብዙሕ ተዘራሪቡ፡ እንተኾነ እታ ናይ ሓለዋ ባሕሪ መርከብ ፈጺማ ንድሕሪት ኣይተመልሰትን”። ኣብ ከባቢ ፍርቂ መንገዲ’ያ እምበኣር ናይ ሊብያ መርከብ ትቕበላ፡ ብኡ-ንብኡ ከኣ አቶም ተሳፈርቲ ክሰጋገሩ። ኣብ’ዝ ህሞት አዚኣ ከኣ እቲ ተቓውሞ ጥርዚ በጺሑ። ገለ ካብቶም ደቂ-ተባዕትዮ ክሳብ ናብ ባሕሪ ዘሊሎም ከኣትዉ ተደናዲኖም። ኣብዚ ኸኣ አቶም ኢጣልያውያን ወተሃደራት ሓይሊ ክጥቀሙ ጀመሩ፡ ነቶም ኣወዳት ከኣ ብሓይሊ ኣንጠልጢሎም ከሰጋግርዎም ፈቲኖም። ኣብ መወዳእታ ግና ምስግጋር ገዲፎም ክሳብ ደንደስ ባሕሪ ትሪፖሊ ንብጽሕ ኣብታ መርከብ ጸኒሕና። ኣብታ ገምገም ባሕሪ ክንበጽሕን እቲ ጫውጫውታን ተቓውሞን ከኣ ህጣሙ ክጠፍእን ሓደ ኮነ፡ ካብዚ ንደሓር ብጩቕ ዝበለ በቶም ሊብያውያን ሕርሕራይ ገይሩ ክቕጥቀጥ ስለዝኮነ” ይብል A. ኣብ መወዳእታ።
ብድሕሪ’ዚ ናብ ኣብ ከባቢ መዓርፎ ነፈርቲ ከተማ ትሪፖሊ ዝርከብ ትወሻ ዝበሃል እሱር-ቤት ተሰጋጊሮም። ድሕሪ ሓደ ወርሒ ድማ ናብ ዝተፈላለየ መዳጎኒ እሱር-ቤታት ተወሲዶም። ካብዚኦም እቶም ሰላሳን ሸሞንተን፡ ደቂ-ኣንስትዮ ዘይብሎም ኣብ ጋትሩን ኮይኑ መፈጸምታ ጉዕዞኦም። እዚ ኣሽሓት ኪሎሜትራት ደቡብ ካብ ትሪፖሊ፡ ኣብ ዶብ ኒጀርን ጫድን ኣብ ማእከል ሳሃራ ዝርከብ’ዩ። ጉዕዞ ካብ ትሪፖሊ ኣብ ኮንተይነራት ተዓጺኻ ንሰለስተ መዓልቲ ወሲዱ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ጋትሩን ከባቢ 245 ሶማላውያን አሱራት ኣሎው። ኣብ ሰለስተ ክፍልታት ተጸቓቂጦም ይነብሩ፡ ኣብ’ቲ ምንጻፍ ኮነ ኮበርታ ዘይብሉ መሬት እናደቀሱ፡ ብኣስሓይታ ለይቲ እናተገርፉ፡ ገለ ካብእቶም ከኣ ብ ዓበቕ ተታሒዞም ይርከቡ። ሓንቲ ካብተን ክፍልታት ንደቂ-ኣንስትዮ ዝተሕዝአት’ያ። ኣብዛ ክፍሊ ከኣ 54 ደቂ-ኣንስትዮን 4 ቆልዑን ኣሎዉ፡ ካብዚኦም እቲ ሓደ ህጻን ውሑድ ኣዋርሕ ዝገበረ ኮይኑ ኣብ እሱር-ቤት ቤንቓዚ ዝተወልደ’ዩ። ዳንጋ ዝበዝሑ ካብዞም ኣብ ጋትሩን ዝርከቡ እሱራት ከኣ ካብ ናይ ጋንፉዳ እሱር-ቤት ቤንቃዚ ዝመጹ’ዮም።
ትዝክሩ’ዶ? ኣብ ዝሓለፈ መስከረም ዝተገብረ መጽናዕቲ ተዛሪብና ኔርና። ኣብ’ቲ ሽዱሽተ ሶማላውያን ዝቀተለን ዝቡሓት ካልኦት ከኣ ግዳይ መቁሰልቲ ዝገበረን ፈተነ ህድማ ካብ እሱር-ቤት ፡ ብሊብያውያን ፖሊስ ብኣልማማ ዝተቐዝፉ፡ ኣብዚ ከኣ ኩሉ ናይቶም ዝተጎድኡ ስእልታት ዘርጊሕና ኔርና።
ኣብ ጋትሩን’ውን እንተኾነ እዚ ብሓባር ምህዳም ፈተነ ተኻይዱ’ዩ። እዚ ፍጻመ ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ኮይኑ፡ ማዕጾ ብምስባር ዮም 91 ሰባት ሃዲሞም። ካብዚ’ኦም 32 በቶም ሊብያውያን ፖሊስ ዳግማይ ተታሒዞም። “መጀምርያ ብብርቱዕ ቀጥቂጦምና-ይብል -ሽዑ መሊሶም ናብዚ እሱር-ቤት ኣምጺኦምና። ነዞም ኣብዚ ዘሎና ወላ-ሓንቲ ፍታሕ የብልናን፡ ኣብዚ ንኣዋርሕ ክንጸንሕ ከሎና፡ UN ዝበሃል ሪኢና ኣይንፈልጥን። ኣብዛ ሕጂ ህሞት ኮይንና ግና UNን ኤውሮጳን ናብ ዓድና ክመልሱና ንሓትት ፡ እሞ ወላ ካብ’ዚ እሱር-ቤት ተዓጺኻ ምንባር፡ ኣብ’ቲ ኣብ መቓዲሾ ዝካየድ ዘሎ ኩናት ሙማት ይሕሸና”


text:
ካብ ምጥያሽ ፋብሪካ ኣስፋልት ጀሚሩ ዘሎ ምድላው ፕሮጀክት ሱር ኮንስትራክሽን
ከተማታት ካብ ብርኪ ዕሸል ከተማነት ናብ በብብርኩ ዝርከቡ ደረጃታት እናዓበያ ምስ ዝኸዳ ሓዱሽ ፕላን ከተማ ክዳለወለን ግድን እዩ። እዚ ስርዓት መሰረት ብምግባር ኣብ ክልልና ዘሎ ኩነታት እንትንርኢ ከተማታት ምስ ዘለወን ብርኪ ዕብየትን ምዕባለን ተራእዩ ኣብ ቢሮ ልምዓት ከተማ፣ ንግድን ኢንዱስትርን ክልል ትግራይ ዳይሬክቶሬት ክትትልን ገምጋምን ኣፈፃፅማ ፕላን ከተማ፤ ፕላን ክዳለወለን፣ ፕላን ንዝነበረን ድማ ሓዱሽ ፕላን ክስረሐለን ብምግባር ክትትልን ደገፍን ከምዝገብር ሰነድ ቢሮ ልምዓት ከተማ፣ ንግድን ኢንዱስትርን ክልል ትግራይ ይገልፅ። ብመሰረት እዚ እውን መብዛሕትአን ከተማታት ትግራይ ቅድሚ ሕዚ ዝነበረን ፕላን ምስዚ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዘመዝግበኦ ዘለዋ ቕልጡፍ ዕብየት ዘይሳነ ብምዃኑ ከምብሓዱሽ ክስረሐለን ተወሲኑ እናተተግበረ እውን መፂኡ እዩ። ነዚ ስዒቡ እውን ምስቲ ሓዱሽ ዝተሰርሐ ፕላን ዝኸይድ ዝርገሐ መሰረተ ልምዓት እናተሳለጠለን ይርከብ። ናይዚ መርኣዪ ከም ከተማታት ዓዲግራት፣ ፍረወይኒ፣ ሓውዜን፣ ዓድዋ፣ መቐለን ካልኦትን እቲ ዝነበረን መንገዲ እናፈረሰ ከምብሓዱሽ መንገዲ ኣስፋልት ተሃኒፁለን እዩ። ብፍላይ ርእሰ ከተማ ትግራይ ዝኾነት ከተማ መቐለ ድማ በብእዋኑ ጎድናዊ ስፍሓታን ምዕባለ ህንፃታታን እናተመሓየሸ ይኸይድ ብምህላዉ ሰፋሕቲ መሰረተ ልምዓታት ክህልውዋ ኣገዳሲ ኮይኑ ኣሎ።
ከተማ መቐለ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዙሓት ዓበይቲ ህንፃታት ዝህነፁላ፣ ቁፅሪ ተሽከርከርቲ በቢግዜኡ ዝውስኻላን እናኾነት መፂኣ ኣላ። በዚ ድማ ንምዕባለ እታ ከተማ ዝምጥን ፅርየትን ስፍሓትን ዘለዎ መንገዲ ክህልዋ ግድን ይኸውን። ነዚ ሓቂ ኣብ ግምት ብምእታው ደረጅኡ ዝሓለወ ኣስፋልት መንገዲ ክህነፅ ካብ 2009 ዓ/ም ጀሚሩ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ እናተሳለጠ መፂኡ እዩ። እዚ ምንቅስቓስ ካብ ትልሚ ወፂኡ ናብ ተግባራዊ ስራሕ እውን ተሰጋጊሩ እዩ። ይኹን እምበር ህንፀት እቲ ኣስፋልት መንገዲ ከም ኣጀማምርኡ ክሰልጥ ኣይከኣለን። ትሕዝቶ ፅሑፍና እውን ነዚ ፀገም ዝድህስስ እዩ ክኸውን፡፡
ኣብዚ ሐዚ እዋን ብጭቡጥ ዘሎ ሽፋን መንገዲ ከተማ መቐለ እንትርአ ብብርኪ ፀፀር መንገዲ 182 ኪሎ ሜትሮ፣ ብምንፃፍ እምኒ 167 ኪሎ ሜትሮ፣ ብኣስፋልት መንገዲ 80 ኪሎ ሜትሮ እዩ። እዙይ ተደሚሩ ንኸተማ መቐለ እኹል ስለዘይኮነ፤ ብመንፅር ዕብየት እታ ከተማ ደረጅኡ ዝሓለወ ኣስፋልት ክህነፀላ ተወሲኑ እዩ። እዚ ካብ 2009 ዓ/ም ጀሚሩ 21 ኪሎ ሜትሮ ዝሽፍን ህንፀት መንገዲ ኣስፋልት ከተማ መቐለ ኣብ ሸውዓተ ፕሮጀክትታት ተኸፋፊሉ ህንፀቱ ከም ዝተጀመረ ዝፍለጥ እዩ። እቶም መንገድታት ዝርዝሮም ነዚ ዝስዕብ ይምስሉ። ካብ ማይክሮ ፋይናንስ ደደቢት ጀሚሩ ብኣካዳሚ ዳዕሮ ናብ ኣደባባይ ዓዲሓ ዝወስድ መንገዲ ሰለስተ ነጥቢ ሸሞንተ ኪሎ ሜትሮ ንውሓት ዘለዎን 30 ሜትሮ ጎናዊ ስፍሓት ዝሓዘን ሓደ ፕሮጀክት ኣስፋልት ኣሎ። ካብ ዓዲ ሽምዱሕን ናብ ዳዕሮ ዘራኽብ 532 ሜትሮ ዝሽፍን “ጃንክሽን” መንገዲ፣ ካብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ (ኣደባባይ ቢዝነስ) ናብ ፓርክ ኢንዳስትሪ መቐለ ዝወስድ ሰለስተ ነጥቢ ኣርባዕተ ኪሎ ሜትሮ ንውሓት ዘለዎ ሰፊሕ ኣስፋልት መንገዲ ዝሓዘ ካልእ ክፋል መንገዲ ከተማ መቐለ እዩ።
ካብዚ ብተወሳኺ ካብ ኣደባባይ ሓውዜን ናብ ቤት ምኽሪ ሸሪዓ ቓዲ ከተማ መቐለ ዝወስድ ሓደ ነጥቢ ሓደ ኪሎ ሜትሮ፣ ከምኡ ድማ ካብ ኮሌጅ ሕክምና እንስሳ (ከባቢ ዲያስፖራ) ናብ ቤተ ክርስትያን እንዳ ገብሪኤል ቀበሌ 17 ዝወስድ ሓደ ነጥቢ ትሸዓተ ኪሎ ሜትሮ ንውሓት ዘለዎ ኣስፋልት መንገዲ እውን ካልእ ተወሳኺ ኣካል እቲ ፕሮጀክት እዩ። ካብ መዐደሊ ነዳዲ “የተባበሩት” (ከባቢ ገርገምበዝ) ብህንፃ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ኣቢሉ ናብ ቢሮ ማይ ሃፍቲ ክልል ትግራይ ዝወስድ ኣርባዕተ ነጥቢ ሽዱሽተ ኪሎ ሜትሮ ንውሓት ዘለዎ መንገዲ ኮይኑ ኣብዚ ሐዚ እዋን ህንፀቱ ዝተጀመረ ግና ክልተ ነጥቢ ሰለስተ ኪሎ ሜትሮ መንገዲ እዩ። እቲ ፕሮጀክት ብምሉእነት ህንፀቱ ዘይተጀመረ ብምኽንያት ዘይምልዓል ዕዳጋ ዓዲ ሓቂ ኮይኑ ካብ ጅብሩኽ ናብ ሆቴል ፕላኔት ዘራኽብ ሓደ ኪሎ ሜትሮ መንገዲ እውን ዘጠቓለለ እዩ። ብድምር ንህንፀት ሸውዓቲኦም ፕሮጀክትታት ኣስፋልት መንገዲ 960 ሚልዮን ብር ዝተመደበ ኮይኑ ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት ህንፀቶም ተዛዚሞም ናብ ግልጋሎት ክኣትዉ ትፅቢት ይገብር። ካብ ዝተትሓዙ ፕሮጀክትታት ዛጊድ እቶም ሽዱሽተ ናይ ምፍሓር ሓመድን ምድግዳግን ስራሕቲ እናተወገኑ እዮም። እቲ ሓደ ፕሮጀክት መንገዲ ግና በቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ምኽንያት ህንፀቱ ከምዘይተጀመረ ኣካያዲ ስራሕ ፕሮጀክት መንገዲ ከተማ መቐለ ኣይተ በየነ ወልደገብርኤል ይገልፁ።
ከተማ መቐለ ልክዕ ከምተን ካልኦት ከተማታት ክልልና ካብ ባሕቲ ሓምለ 2009 ዓ/ም ጀሚሩ ሓዱሽ ኣወዳድባ ኣብያተ መዘጋጃ ከምዘጣየሸት ዝፍለጥ እዩ። ካብቶም ዝተጣየሹ ሓደ ቤት ፅሕፈት መሰረተ ልምዓት ከተማ መቐለ ተጠቃሲ እዩ። ቀንዲ ስራሕ እቲ ቤት ፅሕፈት ድማ ኣብ ከተማ መቐለ ዘለዉ መሰረተ ልምዓት ፅርየቶም ምክትታል፣ ዘይተማልኡ መሰረተ ልምዓት ክማልኡ ምግባር፣ ኣብ ዝተፈላለያ ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ዘሎ ስራሕ ተዋዲድካ ንክስርሑ ምችው ባይታ ምፍጣር እዩ። ንኣብነት ኣብ ማይ፣ መብራህቲ፣ ስልክን ዝኣመሳሰሉ ብዝተዋደደ መልክዑ ንክሳለጡ ክትትልን ደገፍን ምግባርን ካልኦትን ዕማማት ኣለዉዎ። ይኹን እምበር ኣብ ከተማ መቐለ ህንፀቱ ካብ 2009 ዓ/ም ጀሚሩ ዝፈለመ 21 ኪሎ ሜትሮ መንገዲ ኣስፋልት ኣብ ግዜኡ ተዛዚሙ ንግልጋሎት ክፍቲ ንምግባር ዝግበር ፃዕሪ እቲ ቤት ፅሕፈት ግና ትሑት እዩ። ምኽንያቱ ሓደ መንገዲ ወይ ካልእ ፕሮጀክት ንምስራሕ ትልሚ ኣብ ዝተሓዘሉ እዋን ንህንፀት እቲ ፕሮጀክት ዘዐንቅፍ ዝኾነ ይኹን ሕርኽራኽ ነገር ከየጋጥም ብእዋኑ ክፀፍፍ ምተገብኦ ነይሩ። ቤት ፅሕፈት መሰረተ ልምዓት ከተማ መቐለ ግና እዚ ክገብር ብዘይምኽኣሉ ቀፃሊ ዕብየት እታ ከተማ ከረጋግፅ፣ ንተሽከርከርትን ፅባቐን እታ ከተማ ዓብዪ ኣበርክቶ ዘለዎ ኣስፋልት መንገዲ ተፈሓሒሩ ኣብ ከይዲ ህንፀት ሓላፍ ዘላፍ (ጅምር ግድፍ) ይርአ ምህላው ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ይዛረቡ፡፡
እቲ ህንፀት መንገዲ ኣስፋልት ዝተዓናቐፈሉ ምኽንያት እንታይ እዩ? ኢልና ሕቶ ዘቕረብናሎም ኣብ ቤት ፅሕፈት መሰረተ ልምዓት ከተማ መቐለ መተሓባበሪ ምሕደራ ኩንትራት ኣይተ ኣብርሃም ተኪኤ እዚ ዝስዕብ ምላሽ ሂቦምና። እቲ ቀንዲ ፀገም ዝተዋደደ ስራሕቲ ብዘይምስራሕ (ብዘይምንባብ) ማለት እውን ምስ ግልጋሎት ማይ፣ መብራህቲ፣ ስልክን ከምኡ ድማ ብመሰረተ ልምዓት ንዝለዓሉ ክፋላት ሕብረተሰብ ካሕሳ ብግዚኡ ዘይምሃብን እዩ። እቲ ካልእ ፀገም ድማ ቕድሚ ኩንትራት ምሃብ ክውገኑ ዝግበኦም ስራሕቲ ምሃብ ካሕሳ፣ ማይ፣ መብራህትን ስልክን ብመሰረት ፕላን መንገዲ ብኣግኡ ንኽለዓል ብዝግባእ ክስርሓሉ ብዘይምኽኣሉን ከም ዝኾነ እዮም ኣይተ ኣብርሃም ዝገልፁ። እዚ ፀገም ዝወለዶ ድማ ብፍላይ ኮንስትራክሽን ሱር ዝወሰዶ ኩንትራት ስራሕ ኣስፋልት መንገዲ እቲ ትካል 24 ሰዓታት ክሰርሕ መሽናትን ሓይሊ ሰብን ኣዋዲዱ እናሃለወ ብምኽንያት ኣብቲ ከተማ ዝርአ ዘሎ ድኹም ምድላው ግን ነበርቲ እቲ ከባቢ ካብን ናብን ከምልቦም ከይንቀሳቐሱ ዓበይቲ ዕንቅፋታት እናፈጠረ ከም ዝርከብ የገንዝቡ።
ንእስቲ ይርጋኣለም ሃይለን መንእሰይ ሙሴ ኣርኣያን ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ሰሜን ቀበሌ ባዶ ሓደ ኣብ ንግዲ ምሻጥ ኬክን ንዋየ ቅድሳትን ተዋፊሮም እናሰርሑ ዝርከቡ ነጋዶ እዮም። እቶም ክልተ መናእሰይ ለይትን ቀትርን ሰሪሖም መነባብረኦም ከመሓይሹ ራእይ ሒዞም ንቕድሚት ይኸዱ ኣለዉ። ኣብ ክሊ እዚ ግና ንስራሕቶም ዓንቓፊ ዝኾነ ኩነታት ከምዘጋጠሞም ይዛረቡ። እዚ ድማ ኣብ ከተማ መቐለ ንክህነፅ ኣብ 2009 ዓ/ም ስራሕቱ ዝተጀመረ ካብ ኣደባባይ ሓውዜን ናብ ቤት ምኽሪ ሸሪዓ ቃዲ ከተማ መቐለ ዝወስድ ኣስፋልት መንገዲ ተፋሒሩ ካልእ ሓመድ እናተገበረሉ ከምዝተደግደገ ዝፍለጥ እዩ።ይኹን እምበር ከምቲ ኣጀማምርኡ ክሳለጥ ብዘይምኽኣሉ ናብቲ ሸቐጣ ሸቐጦም ዘእትው ኣፍደገ ገደል ዓማዊል ብምቕናስ ዕዳጋ ከምዝነከዮምን እዮም ዝዛረቡ።እዚ ጥራሕ እንተይኮነስ በቲ ሓዱሽ ዝህነፅ ዘሎ መንገዲ ቁፅረን ብርክት ዝበላ ተሽከርከርቲ ስለዝመሓላለፋ ዶሮና እናበነኖም ኣብ ጥዕናኦምን ዝሸጥዎም ኣቑሑትን ፀገም የብፀሐሎም ከምዘሎ እዮም ዘማርሩ። ነዚ ድማ ዝምልከቶም ኣካላት ትኹረት ገይሮም ክሰርሕሉ ከምዝግባእን እቲ ዘሎ ፀገም ክረምቲ እንተይኣተወ ክፍተሐሎምን የዘኻኽሩ፡፡
እቲ ህንፀቱ ጅምር ግድፍ እናበለ ዝጓተት ዘሎ መንገዲ ኣብ ነበርቲ እቲ ከባቢ ጥራሕ ዘይኮነስ ፅዕንትኡ ናብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ሕብረተሰብ ዝተርፍ ሳዕቤን ዘለዎ እዩ። ንኣብነት ኣብ ወነንቲ ታክስን ተጠቀምቲ ሕብረተሰብን ዕንቅፋት እናጋጠመ ከምዝርከብ መኽበሪ ተራ ታክሲ ቁሸት ባዶ ሰለስተ ኣይተ ተስፋልደት ገብረዋህድ ይዛረቡ። ብምኽንያት እዚ ድማ ኣብ ንብረት ወነንቲ ታክሲ መኻይኖም መለዋወጢ ኣቁሑ እናሰበራ ፀገም ክበፅሕ፣ ተጠቃማይ ድማ ብምኽንያት ዶሮና ፀገማት ጥዕና የጋጥሞ ምህላዉ እዮም ሓቢሮምልና። ስለዝኾነ ድማ ንዝስርሑ ስራሕቲ ሰሌጠንን ግልጋሎትን ንክህልዎም ኣብ እዋኖም ጀሚርካ ምዝዛም፣ እንተዘይኮይኑ ድማ ካብ ሰናይ ጒሓቱ ክፀፉ ዝግበኦም ነገራት ኣፅፊፍካ ምጅማር ተመራፂ ብምዃኑ ነዚ ተጓቲቱ ዘሎ ስራሕቲ መንገዲ ከተማ መቐለ ኣፅንኦት ሂብካ ክስርሐሉ ከምዝግባእ የረድኡ፡፡
መንእሰይ ፀጋዝኣብ ገብረኪዳን ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ምግናሕ ባጃጅ ተዋፊሩ መነባብረኡ ዝመርሕ ዘሎ ወገን እዩ። እቲ መንእሰይ ኣብ ከተማ መቐለ በቢ ከባቢኡ ተጀሚሩ ዘሎ ህንፀት ኣስፋልት መንገዲ ተዛዚሙ ክርኢ ሃንቀውታ ከም ዘለዎ እዩ ዝዛረብ። ይኹን እምበር እቲ ተጀሚሩ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዝኾነ ዓይነት ናይ ስራሕ ምንቅስቓስ ዘይረኣየሉ ካብ ኣደባባይ ሓውዜን ናብ ቤት ምኽሪ ሸሪዓ ቓዲ ከተማ መቐለ ዝወስድ መንገዲ ኣብ ስራሕቱ ኣኳላል መንገድን ብኽነት ነዳድን፣ ዶሮና፣ ምብልሻው ባጃጅን ንመፀገኒ ዝወፅእ ገንዘብን ንኽሳራ ከምዘሳጠሖ እዩ ዘረድእ። ነዚ ፀገም ንምፍታሕ ድማ ዝምልከቶም ኣካላት ትኹረት ሂቦም ክሰርሕሉ ከም ዝግባእ የገንዝብ፡፡
ቤት ፅሕፈት መሰረተ ልምዓት ከይዲ ስራሕ ምሕደራ ኩንትራት ከተማ መቐለ እቶም ነበርቲ ዘልዓልዎም ፀገማት ትኽክል ከምዝኾኑ እዮም ዝኣምንሉ። ነዚ ፀገም ምጉታት ህንፀት ኣስፋልት መንገዲ ከተማ መቐለ ንምፍታሕ ድማ በቢ ክፍለ ከተምኡ ዝርከቡ ሓለፍቲ ቤት ፅሕፈት መዓልታዊ እናኸዱ ደገፍን ክትትልን ብምግባር ኣብኡ ንዘጋጥሙ ፀገማት ብዝተኽኣለ መጠን ብኣግኡ ንምፍታሽ ክትትል ጀሚሮም ኣለው። ካብዚ ብተወሳኺ ከንቲባ ዝመርሖ ቴክኒካል ኮሚቴ ተጣይሹ ነቶም ፀገማት ንምፍታሕ ኣብ ዝሓፀረ እዋን ኣንፈት ነፂሩ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ የገንዝቡ። ስለዝኾነ ድማ ነበርቲ ከተማ መቐለን ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ንግዲ ተዋፊሮም ብሰንኪ ምትእጉጓል ህንፀት መንገዲ ኣብ ስራሕቶም ዓንቀፍቀፋት ዘጋጥሞም ዘሎ ነጋዶን ክሳብ ሕዚ ብትዕግስቲ ዝተፀበይዎ ምስጋና ከምዝግበኦም ኣይተ ኣብርሃም የተሓሳስቡ። እቲ ተሪፉ ዘሎ ህንፀት ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ንምዝዛም ድማ እቲ ናይ ኩሉ ግዜ ሓገዝኩምን ምትሕብባርኩምን ኣይፈለየና ክብሉ ምሕፀነኦም የቕርቡ፡፡
ብሓፈሻ ከተማ መቐለ ካብ እዋን ናብ እዋን እናሰፍሐት ትመፅእ ዘላ ከተማ እያ።ነቲ ምስ ምዕባልኣ ዝመጣጠን መሰረተ ልምዓት ንምምላእ ድማ ኣብ ከይድን ተግባራዊ ምንቅስቓስን ትርከብ። ብፍላይ ቁፅሪ ተሽከርከርቲ እናወሰኸ ብምኻዱ ነተን ተሽከርከርቲ ዘተኣናግድ መንገዲ ኣስፋልት ውሑድ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ፀቢብ እውን እዩ። ነዚ ንምፍታሕ ድማ ኣብዚ ሕዚ እዋን 21 ኪሎ ሜትሮ መንገዲ ንምህናፅ ምንቅስቓስ ይግበር ኣሎ። ይኹን እምበር ከምቲ ኣጀማምርኡ ሐዚ ዘለዎ ብርኪ እንትረአ ብፍላይ ኮንስትራክሽን ሱር ኣብ ዝሰርሖም ኣርባዕተ ፕሮጀክትታት ኣስፋልት መንገዲ ህንፀቱ ጅምር ግድፍ እናበለ እዩ ዝርከብ። እዚ ፀገም ክፍጠር ዝኸኣለ ድማ ነዚ ንምፍፃም መንግስቲ ዘቐመጦም ኣካላት ብትኹረት ክሰርሕሉ ብዘይምኽኣሎም ኣብ ነበርቲ እተን ከባቢታት ፀገማት እናብፀሐ እዩ። ኮንስትራክሽን ሱር ግና ነዚ ህንፀት መንገዲ ኣስፋልት ዝኸውን ምሉእ ዘመነዎት ማሽናትን ፋብሪካ ካርታመን ኣብ ከባቢ ዓዲሓ ኣዳልዩ እናሃለወ እሞ ድማ ብምሉእ ዓቕሙ ክሰርሕ እናኸኣለ ብምኽንያት እቶም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ፀገማት ቤት ፅሕፈት መሰረተ ልምዓት ከተማ መቐለ ህንፀቱ ንከይሳለጥ ዕንቅፋት ኮይንዎ ይርከብ። ስለዝኾነ ድማ ዝምልከቶም ኣካላት ነዚ ህንፀቱ ጅምር ግድፍ ዝብል ዘሎ ኣስፋልት መንገዲ ቅድሚ ምእታው ክረምቲ ስራሕቱ ብዝግባእ ክውግን ክትትል ክገብርሉን መፍትሒ ኣንፈት ክንፀረሉን ይግባእ ንብል።


text:
ጥዕና መዘና ዘይብሉ ናይ ፀጋታት ኩሎም ብሉፅ ህያብ እዩ። እዚ ፀጋ እዚ እንትጓደል ኣብ ስነ ልቦናዊ ይኹን ማሕበረ-ቁጠባዊ ዜጋታት ፅዕንቶ የሕድር። ከምኡ እውን ብርኪ መነባብሮ ህይወት ክንኪ ብምግባር ብህይወት ናይ ምንባር ዕድመ ዜጋታት ክሓፅር ይገብር። ነዙይ ንምምሕያሽ እዩ ውድብናን
ኣብ ዙርያ መድሕን ጥዕና ብምዕሳል ህይወትና ነውሕስ!
መንግስትናን ፖሊስን ስትራቴጅን ጥዕና ሓንፂፆም ኣድማሳዊ ተበፃሕነት፣ ፅሬትን ፍትሓውነትን ግልጋሎት ጥዕና ንምርግጋፅ ወግሐ ፀብሐ ኣጀንዳ ገይሮም ኣብ ምርብራብ ዝርከቡ ዘለዉ።
ፖሊሲ ጥዕና ሃገርና ጥዑይን መፍረያይን ዜጋ ምፍጣር ቀንዲ ዕላምኡ ገይሩ እናሰርሐ ፀኒሑ እዩ። እዚ ተበፃሕነት ግልጋሎት ተበፃሕነት ግልጋሎት ጥዕና ዝያዳ ንምርግጋፅ ድማ ሓረስታይ ሕብረሰብና ይኹን ኣብ ትሑት ብርኪ መነባብሮ ዝርከብ ክፋል ሕብረተሰብ ብዉሑድ ወፃኢ ምስ ሙሉእ ስድርኡ ካብ ዝተሓተ ክሳብ ዝለዓለ ትካል ጥዕና ግልጋሎት ዝረኽበሉ ስርዓት ምዝርጋሕ ኣገዳሲ እዩ። እዚ እንትገብር ሸቶ ልምዓት ጥዕና ንምዕዋት ድማ ዜጋታት ግልጋሎት ጥዕና ክረኽቡ ብዘተባብዕ መልክዑ ምንፃር ኣገዳሲ እዩ።
ብመሰረት እዚ ቀፃልነት ዘለዎ ግልጋሎት ጥዕና ንሕብረተሰብ ንምቕራብ ሕብረተሰብ መሰረት ዝገበረ መድሕን ጥዕና ምትእትታው መማረፂ ዘይብሉ መፍትሒ ምዃኑ ተኣሚንሉ ተግባራዊ ካብ ዝኸውን ሸውዓተ ዓመታት ተቖፂሩ ኣሎ። ሕብረተሰብ መሰረት ዝገበረ መድሕን ጥዕና ስሩዕ ኣብ ዘይኮነ ዘፈር ቁጠባ ዝተዋፈሩ ክፋላት ሕብረተሰበ ዝሓቖፈ ኮይኑ ኣብ 2003 ዓ/ም ብብርኪ ሃገር እንትጅመር ክልልና እውን እዚ ስርዓት ተግባራዊ ካብ ዝኾነለን ኣርባዕተ ክልላት ሓንቲ ነይራ። ብብርኪ ክልል እውን ቀዲሙ ከም “ፓይለት” ኮይነን ካብ ዝተጀመረለን ወረዳታት ሓንቲ ወረዳ ኣሕፈሮም እያ። ማእኸል እዚ ፅሑፍ እውን ነበርቲ እታ ወረዳ ረብሓታትን ጥቕምታትን እቲ ፕሮግራም ከመይ የስተማቕርዎ ምህላዎም ዝድህስስ እዩ።
ሕብረተሰብ መሰረት ዝገበረ መድሕን ጥዕና ኣብ ወረዳ ኣሕፈሮም ተግባራዊ እንትግበር ኣብቲ ሕብረተሰብ ዝነበረ ኣቀባብላ ጥርጣረ ዝተመልኦ እዩ ነይሩ። ይኹን እምበር መላእ ኣመራርሓ ከምኡ እውን ክኢላታት ጥዕና እታ ወረዳ ብዝገበርዎ ተደጋጋሚ ኣስተምህሮ እቶም ምስቲ ፕሮግራም ተኣሳሰሲሮም ዝለዓሉ ዝነበሩ ሓሳባት ከም ኣባል መድሕን ጥዕና ንዝኾኑን ዘይኮኑን ኣካላት ኣብ ትካላት ሕክምና ዝወሃብ ግልጋሎት ማዕረ ኣይኮነን፣ ካብ ውልቀ ቤት መድሓኒት ንምግዛእ ዘውፃእካዮ ገንዘብ ኣይምለሰካን ዝብሉን ካልኦት ጥርጣረታትን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ብዝተባብዕ መንገዲ እናቐነሰ ከምዝመፀ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ጥዕና ወረዳ ኣሕፈሮም ኣይተ ገ/መድህን ኣለማዮ ገሊፆሙልና። ብተግባር ዝተዓዘብናዮ ህልዊ ኩነታት እውን ንእኡ እዩ ዘጠናኽር።
ወረዳ ኣሕፈሮም ልዕሊ 47 ሽሕን 507 መራሒ ስድራ ዝነብረላ ኮይና ካብዚኣቶም 34 ሽሕን 938 መራሕቲ ስድራ ኣባል መድሕን ጥዕና ንምግባር ትልሚ ተታሒዙ እናተሰርሐሉ እዩ። እቲ ፕሮግራም ኣብ 2003 ዓ/ም እንትትጅመር እቶም 13 ሽሕን 907 መራሕቲ ስድራ ኣባል ብምግባር እዩ። እዙይ እውን 35 ነጥቢ ሽዱሽተ ምኢታዊ ኣፈፃፅማ ዝነበሮ እንትኸዉን ኣብ 2005 ዓ/ም እውን ናብ 39 ምኢታዊ ክዓቢ ክኢሉ እዩ ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ 2006 ዓ/ም ኣብ ማእኸል ወረዳን ኣብ ኩለን ጣብያታት እታ ወረዳ ብዝተዉሃበ መዕበዪ ግንዛበ ናብ 40 ምኢታዊ ክብ ክብል ከም ዝኸኣለ እዮም ኣይተ ገ/መድህን ኣለማዮ ዘረድኡ። ዛጊድ ድማ እቶም 15 ሽሕን 845 (46 ምኢታዊ) ዝኣኽሉ ኣባል መድሕን ጥዕና ኮይኖም እዮም። ካብዚኣቶም እውን ልዕሊ ሸሞንተ ሚልዮንን 971 ሽሕን 679 ብር ናይ ኣባልነት ክፍሊት ክርከብ ዝኸኣለ እንትኸውን እቲ ሓደ ሚልዮንን 433 ሽሕን 145 ብር ን144 ሽሕን 689 ንተሓከምቲ ወፃኢ ተገይሩ እዩ። ብድምር እቲ ኣፈፃፅማ ምስቲ ዝተጀመረሉ ዓመት እንትንነፃፀር ኣመራርሓ እታ ወረዳ ገና ብዙሕ ዘይደየቦ ዓቐበት ከምዘሎ እዩ ዘመላኽት።
እዚ መደብ ካብ ዝተኣታቶ ንነዘ ብዙሓት ሓረስቶት ብፍላይ ድማ ኣብ ትሑት ዝኾነ ብርኪ ቁጠባ ዝርከቡ ክፋላት ሕብረተሰብ ኣባላት እዚ ስርዓት ብምዃኖም ተረባሕነቶም እናስተማቐርዎ ከምዝኾኑ እዮም ዝገልፁ። ኣይተ ወልዱ ገ/ህይወት ነበሪ ወረዳ ኣሕፈሮም ጣብያ ዓጋሞ እዮም። መጀመርያ ወርሒ ለካቲት 2008 ዓ/ም ንዐዖም ከምተን ኩለን ኣዋርሕ ፅቡቕ ኣይነበረትን። እቲ ምንታይሲ ዓብይ ዝኾነ ምህዋኽ ጥዕና ኣጋጢምዎም ነይሩ። ድሕሪኡ ድማ ናብ ከተማ ፈረስ ማይ ከይዶም ኩነታት ጥዕንኦም ክትትል ገይሮም። እቲ ዘጋጠሞም ምህዋኽ ጥዕና ብዓቕሚ ጥዕና ጣብያ ፈረስ ማይ ክምለስ ስለዘይከኣለ ናብ ሆስፒታል ዓድዋ “ሪፈር” ተባሂሎም ከይዶም ክሕከሙ ኪኢሎም እዮም። ይኹን እምበር ሕዚ እውን እቲ ዘጋጠሞም ሕማም ክብድ ዝበለ ስለዝነበረ ናብ ሆስፒታል ሪፈራል ዓይደር ከይዶም ንኽሕከሙ እንደገና “ሪፈር” ተባሂሎም ብምኽንያት እዚ እውን ኣብ ሆስፒታል ዓይደር ንልዕሊ 10 መዓልቲ ሕክምነኦም ክከታተሉ ፀኒሖም ኩነታት ጥዕንኦም ናብ ንቡር ኩነታት ክምለስ ከምዝኸኣለ ይገልፁ።
እዚ እንትትኸውን ድማ ልዕሊ 25 ሽሕ ብር ወፃኢ ተሸፊንሎም እዩ። ኣይተ ወልዱ ኣቐዲመ ኣባል መድሕን ጥዕና ብምዃነይ ዋጋ ሰለሰተ ኣብዑር ዝግመት ገንዘብ እዩ ኣድሒኑለይ ይብሉ። ንምዃኑ እዞም ወገን ኣባል መድሕን ጥዕና እንተዘይኮኑ ነይሮም ክንድዚ ዝኣክል ገንዘብ ካበይ ኣምፂኦም ምታሓከሙ ነይሮም ዝብል ሕቶ ምልዓሉ ኣይተርፍን። ኣይተ ወልዱ እውን ምስ እዚ ተኣሳሲሩ ዝበሉና ሓደ ነገር ኣሎ። ንሱ እውን እቲ ዘጋጠሞም ሃንደበታዊ ምህዋኽ ጥዕንኦም ህይወቶም ካብ ሞት ንምትራፍ “ናብ ትካላት ሕክምና ከይደ ምሕካመይ ኣይተርፈንን ነይሩ። ኮይኑ ግን ዘለዋኒ ጥሪት ኩለን ሸይጠ እውን እዚ ዝኣክል ገንዘብ ኣይምረኸብኩን። ስለዚ እታ ብዛዕባ እንታይነትን ረብሓን መድሕን ጥዕና ዝሰማዕኩላ መዓልቲ ከም ‘ቅድስቲ መዓልቲ’ እየ ዝቖፅራ ”ይብሉ።
እቲ ፕሮግራም ኣብ ወረዳ ኣሕፈሮም ኣብ 2003 ዓ/ም ካብ ዝተኣታቶ ጀሚሩ መድሕን ጥዕና ፀገም ጥዕና እንተጋጥም ብዘይተወሳኺ ክፍሊት ግልጋሎት ሕክምና ንምርካብ ዘኽእል ስርዓት ምዃኑ ከም ኣይተ ወልዱ ገ/ህየወት ዝተረድኡ ብዙሓት ዋላ እኳ እንተኾኑ ሕዚ እውን እቲ ረብሓ ዘይተረድኦም ዘየድሊ ወፃኢ ዘውፅኡ ወገናት እውን ውሑዳት ኣይኮኑን። ንኣብነት ንምርኣይ ዝኣክል ኣይተ ግርማ ኣበራ ኣብ ሆስፒታል ኣክሱም ብዘጋጠሞም ፀገም ጥዕና ክትትል እናገበሩ ኢና ረኺብናዮም። ኣብቲ ሆስፒታል ካብ ዝኣትው ሰለስተ መዓልቲ ድማ ገይሮም። ብሓፈሻ ንተኸታተልቲ ዓሰርተ መዓልቲ ኣብቲ ሆስፒታል ፃንሒት ከምዝገበሩ ብዶክተሮም ከምዝተነገሮም ነጊሮሙና። ንኣፋውስን ንምግብን እሞ ይፅናሕ ንዓራት ጥራሕ ንሓደ ለይቲ 141 ቅርሺ ከምዝኸፈሉ ሓቢሮሙልና እዮም። ጠቕላላ ኣብ ውሸጢ 10 መዓልቲ ንዓራት ጥራሕ ልዕሊ ሓደ ሽሕን ኣርባዕተ ሚኢትን ይኸፈሉ ኣለው ማለት እዩ።
ንኣይተ ግርማ ክሳብ ሕዚ ንምንታይ ኣባል መድሕን ጥዕና ከም ዘይኮኑ ሓቲትናዮም ነይርና። ብከምዚ ዝስዕብ ድማ ይገልፁልና። ብዛዕባ እቲ ፕሮግራም ካብ ወረዳ ብዝመፁ ኣመራርሓን ክኢላታት ጥዕናን ኣስተምህሮ ከምዝወሃብ እዮም ዝነገሩና። ይኹን እምበር ኣባል ኮይኖም ዓመታዊ ክፍሊት 240 ብር ምስ ከፈልሉ ኣፋውስ ይኹን ካልኦት ግልጋሎት ካብ ጅባኻ ክፈል ክብሉኒ እዮም ዝብል ጥርጣረ ከምዝነበሮም እዮም ዝገለፁ። ኣብዚ ሕዚ እዋን ግን እቲ ኣብ ምሽጦም ዘሎ ጥርጣረ ከውግድ ዝኽእል ሓደ ኣጋጣሚ ከምዝተዓዘቡ ነጊሮሙና ኣለው። ኣብ ሆስፒታል ኣክሱም ኣብ ዝነበሮም ፃንሒት ኣብ ጎድኖም ደቂሱ ዝነበረ ሓደ ተሓካሚ ኣባል መድሕን ጥዕና ብምዃኑ ልዕሊ ሽዱሽተ ሽሕን 700 ቅርሺ ወፃኢ ከምዝተሸፈነሉ ብዓይነይ ሪአ ይብል። “እዙይ ዝኣክል ገንዘብ ክኽፈለሉ እንተሎ ዋላ ሓንቲ ሳንቲም ኣውፂኡ ካብ ደገ /ውልቀ ቤት መድሓኒት/ ግዛእ ከምዘይተብሃለ ተዓዚበ” ይብሉ። “ምርኣይ ምእማን እዩ” ማለት እዙይ እዩ። ክሳብ ሕዚ ዘውፅእዎ ገንዘብ ኩነታት ጥዕናኦም ናብ ንቡር ኩነታት ንምምላስ ዋላ እኳ እንተኾነ እውን “ብዘይ ኣገባብ ከም ዝወፀ ገይረ እየ ዝሓስብ ንቀፃሊ ግን ኣባል መድሕን ንምዃን ወሲነ ኣለኹ” ይብሉ።
ኣብዙይ ክንዝንግዖ ዘይግባእ ሓደ ቁምነገር ኣሎ። ግልጋሎት ሕክምና ንምርካብ ኣብ መንግስታዊ ትካላት ሕክምና ንኸይድ ኢና። ኩሉ ዓይነት ኣፋውስ ክንረክብ ኢና ማለት ግን ኣይኮነን። ነዚ ፀገም ንምፍታሕ ድማ እቲ ዝተኣዘዘልና ፈውሲ ኣብ ውልቀ ቤት መድሓኒት ቀጥታ ካብ ጅባና ገንዘብ ብምውፃእ ንኽንገዝእ እንግደደሎም መዓልታት ብዙሓትእዮም። ስርዓት መድሕን ጥዕና ግን ዋላ መድሓኒት ካብ ደገ ንግዛእ እምበር እቲ ካብ ጅባና ዘውፃእናዮ ገንዘብ ብመሰረት ዘቕረብናዮ ሕጋዊ ቅብሊት ካብ ቤት ፅሕፈት መድሕን ጥዕና ከምዝወራረደልና መተሓባበሪ ኤጀንሲ መድሕን ጥዕና ጨንፈር መቐለ ኣይተ ኣረጋዊ በርሀ ይገልፁ።
ኣብ ሕዚ እዋን ኣብ ትካላት ጥዕና ዝወሃብ ዘሎ ግልጋሎት ጥዕና ክፍሊት ክሓትት ግድን እዩ።ግልጋሎት እስካብ ዝሃብካ ክፍሊት ግድን እዩ።ይኹን እምበር ልምዓታዊ መንግስትና እንታይ ዓይነት ስርዓት ክፍሊት ከምዝህሉን ከፊሎም ክሕከሙ ንዘይኽእሉ ድኻታት ክፋል ሕብረተሰብ ብሰንኪ ሕፅረት ወይ ስእነት ገንዘብ ሂዎቶም ኣብ ሓደጋ ከይወድቕ ብምሕሳብ ጥንቃቐ ዝተመልኦ ስርዓት እዩ ፈጢሩ ዘሎ። ብሓፈሻ ሕብረተሰብ መሰረት ዝገበረ መድሕን ጥዕና ብምኽንያት ቅፅበታዊ ሕማም ከጋጥሞ ንዝኽእል ዘድሕን ፕሮግራም እዩ። ስለዚ ነዚ ኣብ ግምት ዘእተው ክፋላት ሕብረተሰብ ኣብ ዓመት ብዘዋፅእዎ ንህይወቶም ዘተኣማምን ውሕስና ኣትዮም ይርከቡ።
ዋጋ ህይወት ብገንዘብ ኣይኮነን። ዝኾነ ሰብ ድማ ብተፈጥሮ እውን ሃንደበታዊ ሓደጋን ዝበፅሖ ነገር ኣይፍለጥን። እዚ እንተኾይኑ ንህይወቱ ውሕስና ከቐምጠላን ክጥንቀቐላን ኣለዎ። ኣሸንካይዶ ባዕሉ ተመሊሱ እንትሕከም ተደራራቢ መኽሰባት ኣብ ዝረኽበሉ ትካል መድሕን ኣባል ምኻን ንመፃኢ ውሕስና ዝኾነ ገንዘብ ምቕማጥ ግድን ይብሎ። ስለዚ ኩሉ ክፋል ሕብረተሰብ ነዚ ሓቂ ተረዲኡ ኣባል ኮይኑ ክፍሊቱ ብምፍፃም ንህይወቱን ህይወት ስድራ ቤቱን ዋጋ ክህብ ይግባእ።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበላ ናይ መንበሪ-ኣባይቲ ኣማራጺታት ኣለኩም። ብርክት ዝበላ ኣባይቲ ዘካርያ ትካላት ኣለዋ። መንበሪ-ገዛ ክትዕድጉ ምስ እትደልዩ ውን ኣሎ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ነጻ ዘሎ መንበሪ-ገዛን ትካላት ክራይ-ኣባይትን ዝምልከት፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ካልእ
ቋንቋታት
ዝዛረቡ
ተቐማጦ
መን
ኣለዉ
ኣብቲ
ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ።
ማሕበራትን
ምትእኻባትን
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። ንኣብነት፡ ማሕበራት ስፖርታዊ-ንጥፈታት፡ ባህላዊ ማሕበራት፡ ኣብያተ-ክርስትያናት ምትእሳሳራተንን። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ምስ ዝምባሌታትኩም ዝሳነያ ማሕበራት ክትደልዩ ትኽእሉ።
ኣብቲ
ከባቢ
ብቐረባ
እንታይ
ይርከብ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ዳርጋ ኩሉ ዘድሊ ዝበሃል ነገር ኣሎ'ዩ ክበሃል ይከኣል። ቤት-ንባብ፡ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ፡ ካልእ ኣገልግሎታት ዝህባ ድኳናት ቡቲካትን ይርከባ። ብዜካ'ዚ፡ ማእከላት ስፖርታዊ ንጥፈታትን ብርክ ዝበለ ባህላውን ስፖርታውን ንጥፈታትን ዝአንግዳ ማሕበራትን ይርከባ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ እንታይ ዓይነት ንጥፈታት ከም ዘሎን ካልእ ዝርዝራትን ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት
ክንክን
ወይ
ሕብሐባ
ቆልዑ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ነቶም ቆልዑ ዘለዎም ኣገልግሎት መዋዓሊ-ህጻናት ኣሎ። ምምሕዳር ከተማ፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዝዓለመ፡ ትምህርታዊ ንጥፈታት ውን ኣለዎ። ንተወሳኺ ዝርዝር ብዛዕባ'ዚ፡ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ናይ
መባእታን
ካልኣይን
ደረጃን
ኣብያተ-ትምህርቲ
ምምሕዳር-ከተማ፡ ካብ ኣዚለ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘጠቓልል ናይ መባእታዊ ደረጃ-ትምህርቲ ኣለዎ። ንመባእታውን ናይ ካልኣይ-ደረጃን ቤት-ትምርህቲ ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዕድላት
ትምህርቲ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ዝተፈላለየ መደባት ትምህርቲ ንዓበይቲ ከምኡ ውን መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንዓበይቲ ይወሃብ እዩ። ንተወሳኺ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ብዛዕባ ትምህርታዊ ዕድላት፡ ብዝርዝር ከተንብቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት
ጥዕና
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ተጠቀምቲ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ጥዕናዊ--ኣገልግሎታትን ክንክን ክትኮኑ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ሓፈሻዊ ሕክምና፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናት፡ ኣዴታት (ነፍሰ-ጾራት) ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ፡ ይርከብ። ሕክምናዊ ክንክን ምስ እትደልዩ፡ ናበይ ክትከዱ ከም ዘለኩምን ካልእ ንጥዕናዊ-ክንክን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትረኽብዎ።
ናይ
ቋንቋ
ድግፍ-ተርጓሚ
ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ናይቲ ከተማ ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት፡ ንኣብነት ኣብ ምምሕዳር ከተማ፡ ሕክምና ወዘተ..ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓሚ ክቍጸረልኩም ይኽእል። ተርጓሚ ኣቐዲሙ በቲ ዝምልከቶ መግስታዊ-ኣካል ከም ዝቍጸር ይግበር።
ኣገልግሎት
መጎዓዝያ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ ስሉጥ ኣግልጎሎት መጎዓዝያ ኣሎ። ንሰዓታት ንቕሎን ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታትን ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ስራሕን
ትካላት
ናይ
ምምስራት
ተኽእሎታትን
ኣብ'ዚ ከተማ ይኹን ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ከተማታት፡ ብርክት ዝበሉ ዓበይትን ነኣሽቱን ወሃብቲ-ስራሕ ይርከቡ። ኣብዚ ከባቢ ዘለዉ ክፍቲ ናይ ስራሕ-ቦታታት ንምርኣይ ኣብ ማእተዊ ናይ'ዚ ሓበሬታ ''ክፍቲ ናይ ስራሕ ቦታታት'' ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ትረኽብዎ። እቶም ናይ ባዕልኹም ትካል ክትጅምሩ እትሓስቡ ሰባት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ነዓኹም ዝኸውን ኣገዳሲ ሓበሬታ ትረኽቡ።


text:
ፖለቲካዊ ምጽማም እንተነዊሑ፡ ናብ ፖለቲካዊ ዕሽነት ይቕየር፡
ኣብ ዝኾነ ዓውደ ስራሓት ዓንቀፍቀፍ ከጋጥም፡ ኣብ መንጎ ኣብ ሓደ ከባቢ ወይ ስራሕ ዝራኸቡ ሰባት ዘይምቅዳው እንክፍጠር፡ ድሌትን ክውንነትን ምጥዕዓም ኣብዩ ክላተም፡ ኣብ ክንዲ ብዝመስለካ ወይ ዝሓዝካዮ ቅጽበታዊ ግብረ መልሲ ምሃብ፡ ብልቦና ብትዕግስቲ ክትሪኦ ክትምርምሮ ግዜ ምሃብ ሓላፍነታዊ ምዃንካ ዘመልክት ኣወንታዊ ኣተሓሳስባ’ዩ። መበገሲ ናይ’ቲ ዘይምቅዳው ካብ መሰረታዊ ናይ ባህሪ ፍልልይ ዝመንጨወ፡ ሓደ ብዋጋ ናይ’ቲ ካልእ ክነብር ዝዓለመ ኮይከውን ኣዳቒቕካ ምፍላጥ ከኣ፡ ልቦና ብዱል ወይ ብዱላት ዝሓትት’ዩ። ብዱል ወይ ብዱላት መበገስን መዕረፍን ናይ’ቲ ግጭት ብግቡእ ከየጽንዑ፡ በዳሊ ክሳብ ዝልብም ደረት ንዘይብሉ ግዜ ክጽመሙ እንተመሪጾም ግን፡ ልቢ ምዕባይ ዘይኮነ መርኣያ ዘይብስለት ፖለቲካዊ ልምሰት’ዩ ዝኸውን።
እቲ ዘይምቅዳው ኣብ መንጎ ውልቀ-ሰባት ካብ ዘጋጥም ፈኲስ ማሕበራዊ መበገሲታት ዝዘለለ፡ ምስ ሃገራዊ ፖለቲካን ፖለቲካዊ ምሕደራን ዝተኣሳሰረ፡ ንዕድል ህዝብታት ዝምልከት ሃገር ከደን ጸገም ምስ ዝኸውን ድማ ብደረጃኡ ከስዕቦ ዝኽእል ሓደጋ ተራእዩ፡ ግዜ ምጽማም ደረቱ ተፈሊጡ፡ በዳሊ ናይ ዓፈናን ጭፍጨፋን መሓውሩ ከይዘርገሐ ዝእርነበሉ፡ ኣይፋልካን ኣይተድልየናን ተባሂሉ ግልጺ ብዝኾነ ፖለቲካዊ ቋንቋ ክንገሮ ይግባእ። ኣይሰምዕን እንተኢሉ ድማ ካልእ ብዘየዳግም ክሰምዓሉ ዝኽእል ኣማራጺ ወሲድካ ምውጋዱ ደኣምበር፡ ተመሊሱ ብንዕቀት ክሳብ ዝሸነልካ ምጽማምስ መንገዲ ለባማት ኣይኮነን።
ኣብ መንጎ ጠለብ ህዝብታት ኤርትራን ገባቲ ፖለቲካዊ ተፈጥሮ ናይ ሎሚ ጨፍላቒ ጉጅለ ህግደፍን ከተቀራርቦ እንተደለኻን’ውን ዘይቀራረብ፡ መሰረታዊ ፍልልይ ከም ዘሎ፡ ድሕሪ ምብራር መግዛእታዊ ሰራዊትን ምርግጋጽ ሃገራዊ ልኡላውነትን ዘይኮነ፡ ቅድሚኡ ብቑጽሩ ውሑድ ይኹን ‘ምበር፡ እቲ ዝፈልጥ ይፈልጥ ነይሩ። እቲ ኣቐዲሙ ዝነቕሐ፡ ፖለቲካ ኤርትራ ሎሚን ጽባሕን እናበለ ሓደጋታቱ ስኽፍታኡን ይትንትን ይምህር ነይሩ። እንተኾነ ግን፡ ብጭካነ ስርዓት ደርግ ዝተማረረ፡ ካበይ? ናበይ? ምስ መን? ብኸመይ? ዝብሉ መሰረታዊ ነገራት ዘየገናዝብ፡ ጸላኢ፡ ነጻነት፡ ሃገርነት ኣብ ዝብል ዝተንጠልጠለን ኣብ መድረኹ ብዝምዝገብ ዝነበረ ወተሃደራዊ ዓወታት ዝተማረኸ ስምዒታትን ገዛኢ ብምንባሩ፡ ግቡእ ኣቓልቦ ዝህቦ ብዙሕ ኣይነበረን።
እቲ ለባማት ኣቐዲሞም ብተንታን ዝበጽሕዎ፡ ድሕሪ ነጻነት ኣብ ባይታ ክረአ ኣይደንጎየን። ግዳማዊ መግዛእቲ ብህዝባዊ ቃልሲ ምስተባረረ፡ እቲ ህዝባዊ ቃልሲ ምስ ኩሉ ናይ ባህርን ተግባርን ጸገሙ ሓንጊርዎ ዝመጽአ ዘቤታዊ ገዛኢ ግዜ ኣይወሰደን ናይ ጭፍጨፋን ዓፈናን መሓውሩ ክዝርግሕ ጀሚሩ። ኣብ’ተን ኣመሓደርትን ወተሃደራዊ መኮነናትን ስርዓት ደርግ ኮፍ ኢለሞን ዝነበሩ ልስሉሳት ኮራሱ ኮፍ ኢሉ፡ ንጸረ-ህዝቢ ባህርን ተግባር ስርዓት ደርግ ወሪሱ ህዝቢ ከፈራርሕ ክህድድ ግዜ ኣይወሰደሉን። ኣቐዲሙ ኣንፈቱ ናበይ ከም ዝኾነ ኣመት ክወሃብ ጸኒሑ። ድሒሩ በቲ ኣብ በረኻ ዝለመዶ ዝተበሃልካዮ ፈጽም ኣፍካሓዝ ዝብል ስነ-መጎት ሓይሊ ከምዘመሓድር ብግብሪ እናሓበረ እንከሎ፡ ጽቡቕ ምምሕዳር ኣይኮነን ግን ልምዲ ብምንኣስ’ዩ ዕድል ንሃቦ። ካልኦት ጸገምና ከይፈልጡ’ሞ ከይሕጎሱ ብምስጢር ንሓዞ፡ ንፋስ ኣይነእቱ ዝማእከሉ ነዊሕ ዝቐጸለ ምስ ነፍሰ ቕትለት ዝዛመድ ምጽማም ከም መፍትሒ ተወሲዱ። እቲ ምርጫ ግን ፖለቲካዊ ዕሽነት ‘ምበር ሓላፍነታዊ ልቦና ኣይነበረን።
እቲ ሽዑ መባእታዊ ሓርነታዊ መሰላት ዝተኸብረሉ ክመስል፡ ብዋጋ ህይወቱን መጻኢ ዕድሉን መትከል እግሪ ጨፍላቒ ጉጅለ ህግደፍ ኮይኑ ዘገልግል ዝነበረ ፖለቲካዊ ኣገንዝቦ ዝወፈ ዝነበረ፡ ጉልበትን ገንዘብን ንናይ ሎሚ ሃገራዊ ሕሰም ባይታ ዘንጸፈ ፖለቲካዊ ዕሽነት’ዩ ነይሩ። ሎሚ ድሕሪ ርብዒ ዘመን መሊኦም ዘይለበሙ ገና ኣብ’ቲ ድሕረት ዝተኣልኩ ወገናት ምህላዎም ክትርእን ክትዕዘብን እንከልኻ ከኣ ዝያዳ ትግረም። ብሕሉፍ ኤርትራዊ ሓርበኝነትን ጀግንነትን ትሕበን’ሞ፡ ብኤርትራዊ ፖለቲካዊ ኣረኣእያን ኣናብባን ትስከፍ፡ ትሓፍር።
ዘመናዊ ፖለቲካ ኤርትራ ዕድመ ዝጸገበ’ዩ። መሰል መንነት ዝብል ፍትሓዊ ሕቶ ተሓንጊጡ ዝሓለፎ መስገደል ብዙሕን ከቢድን’ዩ። ብመጽር’ቲ ነዊሕ ዕድመ ምቁጻሩ፡ ብዙሕ መሰናኽላት ምሕላፉ ክምዘን እንከሎ፡ ኣብነት ናይ ገስጋሲ ፖለቲካ ‘ምበር፡ ተምሳሌት ፖለቲካዊ ድሕረት ክኸውን ትጽበዮ ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ግን፡ ንህግደፍ ብትውልዱ ‘ምበር ብደርባዊ ፖለቲካዊ ተፈጥሮኡን ፋሽሽታዊ ተግባሩን ከይለለዩ ዛጊት ካብ ጸረ-ህዝቢ ባህሪኡ ወጻኢ ናይ ሰላምን ደሞክራስን ፖሊሲ ቀሪጹ ምሕረት ከውርደሎም፡ ነቲ መሪር ግፍዓዊ ኣገዛዝኣ ተጸሚሞም ዝጽበዩ፡ ገና ናትና ዝብልዎ ፖለቲካዊ መንነትን ንቕሓትን ዘይወነኑ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ድሕረት ተኣሊኾም ለባማት መሲሎም ብቐጥታን ብተዘዋዋርን ንመላኺ ክከናኸኑ ክውድሱ ክትሰምዕ እንከለኻ፡ ዝተኸስረ ፖለቲካዊ ግድምና ዝብል ሚዛን ክትህብ ትግደድ። ብባህርን ብተግባርን ዘይናትካ ዘይውክለካ ምዃኑ ብተግባሩ ንዘረጋገጸልካ ጸረ-ህዝቢ ፖለቲካዊ ጉጅለ፡ ሆ ኢልካ ቀላጽምካ ኣሕቢርካ ተኣለ ትብሎን ናብ ሕጊ ኣቕሪብካ ትፋረዶን’ምበር፡ ንሱ ኮነ ኢሉ ብዝፈጠሮ መጣልዒ ካርታ፡ ኣብ ኣገዳሲ ስትራተጂካዊ ቦታ ስለዘለና ጸላእትን ተጻባእትን በዚሖምና፡ ዶብና ኣይተኸብረን። ብሓይሊ ዝተታሕዘ ልኡላዊ መሬትና ኣይተመለሰን እናበልካ ንመላኺ ምትብባዕን መቕተሊኻ ዝኸውን ባትሪ ምሃብን፡ ናብ ፖለቲካዊ ዕሽነት ዝተቐየረ ምጽማም ደኣምበር ልቦናን ብልኡላውነት ምግዳስን ኣየመልክትን። ስለምንታይ’ሲ፡ ካብ ኩሉ ግኡዝ ነገራት ወዲ-ሰብ ስለዝኸብርን ክኽበር ስለ ዘለዎን።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 13-04-2018


text:
ደንገይ Fever ብመንከስቲ ጣንጡ ዝመሓላለፍ ሕማም እዩ። ኣብ ኤርትራ ዌልካም ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ኮይኑ ምስ ሕማም ዓሶ ከምዝመሳስል ይእመነሉ።ሰናይት ብዛዕባዚ ንሓደ ዶክተር ካብ አስመራ ኣዘራሪባ ዝለኣኸቶ ፀብፃብ ን፣
ኣብ ከተማ መቐለ ዝተኸፈተ ፈላማይ ቤተ “ሞሪንጋ” ተኽሊ ሞሪንጋ ምስ ዝተፈላለየ ምግብን መስተን ሓዊሱ ብምሻጥ ፅቡቕ ተቐባልነት ይረክብ’ሎ፡ ዝብል ኸአ ካብ መቀለ ግርማይ ገብሩ ናይ ሎሚ መደብ ጥዕና'ዩ።
ኣብ ከተማ መቐለ ወይዘሮ ኣበባ ኣያሌው ዝኸፈተኦ ፈላሚ ቤተ “ሞሪንጋ” ሞሪንጋ ዝተባሃለ ተኽሊ ምስ ዝተፈላለዩ ዓይነታት መስተን ምግብን ሓዊሰን ንተጠቀምቲ ብምቕራብ ፅቡቕ ተቐባልነት ይረኽባ ኣለዋ፡፡
ወይዘሮ ኣበባ ቅድሚ ኹሉ ሞሪንጋ ባዕለን ተጠቒመን ኣብ ጥዕናአን ርኡይ ለውጢ ድሕሪ ምርካበን ንኣጋይሸን ከላልያ ከምዝመረፃ ይዛረባ፡፡
መምህር ኣልማዝ ኣብርሃ ብፍላይ ኣብ ኣጠቓቕምኡ ካብ ወይዘሮ ኣበባ ብዝረኸበኦ ሓበሬታ ኣቢለን ምስ ምሉእ ስድረአን ሞሪንጋ ኣብ ፈሳስን ኣብ ፀብሕን ሓዊሰን ክምዝጠቀማን ልዑል ጥዕናዊ ረብሓ ክምዝረኸባሉን ይገልፃ፡፡
ኣይተ ለገሰ በርሀ ተኽሊ ሞሪንጋ ተጠቒሞም ድፍኢት ደምን ምስ ኩሊት ዝተታሓሓዘ ዝነበሮም ጥዕናዊ ፀገምን ክቕረፍ ምኽኣሉ እዮም ዝዛረቡ፡፡
ኣይተ በርሀ መናሰቦ ብወገኖም ሞሪንጋ ስርዓት ድቃስ ከም ዘስተኻኽልን ተወሳኺ ሓይሊ እውን ከምዝህብን ምስክርነቶም ይህቡ፡፡
ወናኒት ቤተ “ሞሪንጋ” ኣብ ከተማ መቐለ ወይዘሮ ኣበባ ኣያሌው ንቐፃሊ ምስ መንግስቲ ብምትሕብባር ሞሪንጋ ብሰፊሑ ንምልላይን ረብሕኡ ናብ ዝላዓለ ብርኪ ከሰጋግረኦ ድቃስ ስኢነን ይሓስባሉ ምህላወን ገሊፀን ኣለዋ፡፡
ሞሪንጋ ዝተባሃለ ተኽሊ ንልዕሊ 300 ዓይነታት ሕማም ከምዝፍውስ ብመፅናዕቲ ከምዝተረጋገፀ ይዝረብ፡፡
ሙሉእ ፀብፃብ ክልቲኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
እንቋዕ ንጾመ ድኅነት ኣብቅዓና!
ጾመ ድኅነት ጾመ ረቡዕን ዓርብን እንትርፎ ድኅሪ ትንሣኤ ክሳዕ በዓለ ጰራቅሊጦስ ኣብ ዘለዉ ጊዜያት ዝርከቡ ረቡዕን ዓርብን ከምኡ’ውን ልደትን ጥምቀትን ኣብ ዝውዕሉሉ እዋን እንተ ዘይኾይኑ ካብ ዓመት ክሳዕ ዓመት ዝጽወም ጾም እዩ። ዝጽወምሉ ምኽንያት ኣለዎም።
ረቡዕ፦ ቤት ፍርዲ ኣይሁድ ንጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንምስቃል ናይ ሞቱ ምኽሪ መኺሮም ዝፈጸሙሉ ዕለት እዩ። (ዮሓ. 11፡46-53) ስለዚ መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ምእንቲ ደቂ ሰባት ዝተወሰኖ ናይ ሞት ፍርዲ ምእንቲ ክንዝክር ኣብዛ ዕለት እዚኣ ኽንጸውም ብሥርዓት ቤተ ክርስቲያን ተሠሪዑ ኪጽወም ይነብር ኣሎ።
ዓርቢ፦ ከምዝፍለጥ ጐይታ መከራ መስቀል ተቐቢሉ ዝተሰቕለሉ ብሥጋ ዝሞተሉ ንብዙኅ ዓመታት ኪጽበይዎ ዚጸንሑ ተስፋ ዝተፈጸመሉ ቅድስት ዕለት እያ። (ዮሐ. 19፡17-30 ፣ ሉቃ. 23፡26-49) ብምዃኑውን እንትርፎ ኣብ በዓለ ኃምሳን ልደትን ጥምቀትን፡ ረቡዕን ዓርብን ምእንታና ዝወዓለልና ውዕለት እናዘኸርና ብጾምን ጸሎትን ነዘን ክልተ ዕለታት እዚኣተን ክነኽብረን ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ትእዝዘና። (ፍት.መን.ኣን. 15፡ ዲድስቅ. 29)


text:
Sunday, 14 November 2010
ትንሣኤን ሕይወትን ኣነ እየ በዓለ ትንሣኤ 19 ሚያዝያ 2009 11 ሚያዝያ 2001
ክቡራትን ክቡራንን ኣባላት ስድራቤት Eግዚኣብሔር
እንሆ ሎምዘመን እውን ናብቲ ምሥጢረ ድኅነትና ዝተፈጸመሉ ኣዝዩ ክቡር ግዜ እንቋዕ ብድኃነ ሰላም ኣብጽሓና፣ እዚ ግዜ ሰሙነ ሕማማትን ትንሣኤን ናይ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍልይ ዝበለ መንገዲ ኣዕሚቝና እነስተንትነሉን ምሕረት ኣምላኽና እነስተማቕረሉን ግዜ እዩ፣ እግዚኣብሔር ዝሃቦ እዩ ነዚ ዝረኽቦ እሞ ኃቢርና ንኣምላኽና ነመስግን፣
ቅድሚ ሽዱሽተ ሰሙን ዝጀመርናዮ ጕዕዞ ጾመ ኣርብዓ። ብጸሎትን። ጾምን። ምጽዋትን ተሓጊዝና፤ናብ ልብና ምልስ ኢልና፦ ምስ እግዚኣብሔርን። ምስ ርእስናን ምስ ኣኅዋትናን/ኣኃትናን ብዛዕባ ዘሎና ርክብ ከነስተንትን ኣሕሊፍናዮ ኣሎና፣ ኃጢኣት ማለት። ንትእዛዝ እግዚኣብሔር ብፍቓድካ ምፍራስ ማለት እዩ፣ ስለዚ ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ንEግዚኣብሔር ኣኅዚንናዮ። ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ንርእስና ወይ ንብጻይና ጐዲእና እንተኾይንና ከኣ ተነሲሕና ርክብና ከነስተኻኽል ንጽዋዕ ኣሎና፣ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ብስቅያቱን። ሞቱን ትንሣኤኡን ምስ ኣምላኽና ከተዓርቐና። ንቍስልና ከሕውየልና። ነቲ ከሊሉና ዘሎ ጸልማት ክቕንጥጠልና እዩ፣ ሓደ ካብቲ ዝውቱር ኣብ ግዜ ጾመ ኣርብዓ እንጥቀመሉ መንፈሳዊ ተግባር ፍኖተ መስቀል እዩ፣ ኣብኡ ወልደ እግዚኣብሔር ምእንቲ ከድኅነና ክንደይ ስቓይን ውርደትን ከምዝተቐበለ። ክሳዕ ሞት’ውን ከምዝበጽሐ ነስተንትን፣ ብሓቂ ከኣ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ንርእሱ ትሕት ብምባል ክሳብ ሞት፦ ኣረ እኳ ደኣ ክሳብ ኣብ መስቀል ሙማት ተኣዘዘ” (ፊል 2።8)፣ እዚ ኵሉ ኣብ ምንቲ ምንታይ? ንዝብል ሕቶ ከኣ መጽሓፈ ቅዳሴና ነዚ ዝስዕብ መልሲ ይህበና። “ሞተ ዘኢይመውት። ሞተ ከመ ይስዓሮ ለሞት። ሞተ ከመ ያሕይዎሙ ለሙታን በከመ ኣሰፈዎሙ ለኣበው በቃለ ኪዳን”፦ እቲ ዘይመውት ሞተ። ንሞት ምእንቲ ኪስዕር ሞተ ከምቲ ንኣቦታትና ብናይ ኪዳኑ ቃል ዘተስፈዎም ንምውታን ምእንቲ ኬተንስዖም ሞተ (ቅዳሴ እምቅድመ ዓለም)፣ ብርግጽ ክርስቶስ ንኣና ብኃጢኣትና ምኽንያት ንዝሞትና ሕይወት ምእንቲ ኪህብ እዩ ዘይግብዖ ስቅያትን ሞትን ዝተቐበለ፣
ቅዱስ ኣጎስጢኖስ በዓል ሂጶ ከምዝበሎ። “ዕብየት ክርስትና። ክርስቶስ ብሙማቱ ዘይኮነ። ካብ ሞት ብምትንሣኡ ስለዝኣምን እዩ”፣ ስለዚ ሞት ኢየሱስ ንኣና ሕይወትናን ትንሣኤናን እዩ፣ እቲ “ትንሣኤን ሕይወትን ኣነ እየ። እቲ ብኣይ ዚኣምንሲ እንተ ሞተ እኳ ብሕይወት ኪነብር እዩ” (ዮሓ 11። 25) ዝበለና ክርስቶስ ቃሉ እሙን ከምዝኾነ ርጉጻት ኢና፣ ኣብዚ ምድሪ ወንጌል ዝሰብከሉ ኣብ ዝነበረ እዋን “ንወዲ ሰብ ልዕል ምስ ኣበልኩምዎ። ኣነ ንሱ ከምዝኾንኩን። ከምቲ ኣቦይ ዝመሃረኒ ከምዝገብር እምበር ካብ ርእሰይ ሓንቲ ከምዘይገብርን ሽዑ ክትፈልጡ ኢኹም” (ዮሓ 8። 28) ብምባል ናይ’ቲ ምእንቲ ድኅነት ደቂ ሰብ ዝተቐበሎ ስቓይን ሞትን ትርጉም። ኣብ መስቀል ምስ ተሰቕለ ክፈልጡን ክርድኡን ምዃኖም ቅድሚ ሞቱ ኣቐዲሙ ንተኸተልቱ ገሊጹ ነቢሩ እዩ፣ እዚ ናይ ክርስቶስ ልዕል ምባል ከኣ ንኣና ንኃጢኣተይናታት ካብ ሞት ናብ ሕይወት። ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን። ካብ ባርነት ናብ ሓርነት። ካብ ዘይምትእዛዝ ናብ ምትእዛዝ። ንምስግጋር ብእግዚኣብሔር ዝተፈጸመ ዓብይ ናይ ድኅነት መለኮታዊ ተግባር እዩ፣ “ኣነ ድማ ካብ ምድሪ ልዕል ምስ በልኩ ንዅሉ ናባይ ክስሕቦ እየ” ዮሓ 12። 32፣ መዝሙር ለይቲ ትንሣኤ ከምዝብሎ። “ፋሲካ ብሂል ማዕዶት እስመ ዓደወ እግዚእነ እሞት ውስተ ሕይወት”፦ ጐይታና ካብ ሞት ናብ ሕይወት ስለዝተሳገረ። ፋሲካ ማለት ምስጋር ማለት እዩ፣ እዚ ከኣ ኣብ ሞቱን ትንሣኤኡን ተሳተፍቲ ይገብረና ኣሎ ማለት እዩ፣ ንኣና ምስ ክርስቶስ ሙማት ማለት ብኃጢኣትና ምጥዓስ። ንሰይጣንን ፈተናታቱን ምንጻግ። ንክፉእ ስሚIታትናን ልምድናን ምሽናፍ እዩ ዘስምዕ፣ “ምስኡ ኃቢርና እንተ ሞይትና ምስኡ ኃቢርና ከም እንትንሥዕ ርግጽ እዩ፣ ደጊም ንኃጢኣት ከይንግዛእ፦ እቲ ኃጥእ ሰብነትና ምእንቲ ኪጠፍእ፦ ኣቲ ኣረጊት ሰብነትና ምስኡ ከምዝተሰቕለ ንፈልጥ ኢና“ (ሮማ 6።5-6)፣ ስለዚ ክርስቶስ ካብ ዝትንሥዕ
ንደኃር ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ኃቢርና ንሞት።” ኦ ሞት ኣበይ ኣሎ ዓወትኪ? ኦ ሞት ኣበይ ኣሎ ምውጋእኪ?” (1ቆሮ 15።55) ክንብላ ንኽእል ኢና፣ ዋዜማ ዘዘመነ ፋሲካ’ውን ነዚ ኣመልኪቱ። “ሲኦል። ‘እዙ ካብ ሥርዓተይ ፍሉይ ዝኾነ እንታዋይ እዩ? እዙ ክትንክፎ ዘይከኣልኩ። ኣረ ምጥማቱ ዝተሳእነኒ እንታዋይ እዩ!’ ኢላ ናብ መልኣከ ሞት ኣእወየት፣ ጻድቃን ግን በቱ ገመድ ኃጢኣት ዝበተኸ ትንሣኤ ክርስቶስ ተሓጐሱ” (ጸሎተ ሰዓታት። ረቡዕ። ስብሓተ ሠርክ) ብምባል። ካብ ትንሣኤ ክርስቶስ ንደሓር ሞት ንርእሳ ከምዝረዓደት ይናገር፣
ንግሆ ፋሲካ ገሊኤን ኣንስቲ ናብቲ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተቐብረሉ ቦታ ኣንጊሀን ከዳሞ ሬሳኡ ኣብቲ መቓብር ስለዘይጸንሐን ኣዝየን ሰንበዳ፣ መልኣኽ እግዚኣብሔር ግን። “ንምንታይከ ነቲ ሕያው ምስ ሙታት ትደልያኦ ኣሎኽን፦ ንሱስ ተንሥኡ እዩ፤ ኣብዚ የሎን” (ሉቃ 24።5-7)፦ “ንስኻትክን ነቲ ዝተሰቕለ ኢየሱስ ትደልያ ከምዘሎኽን እፈልጥ እየ እሞ ኣይትፍርሃ፣ ኣብዚ የሎን።፣ ከምቲ ዝበሎ ተንሢኡ እዩ፦ ንዕነ ነታ ጐይታ ተነቢሩላ ዝነበረ ስፍራ ረኣያ፣ ቀልጢፍክን ኬድክን ከኣ ካብ ምውታት ከምዝተንሥኤ ንደቀ መዛሙርቱ ንገራኦም” (ማቴ 28። 5-7) በለን፣ ብሓቂ ከኣ ነቲ ወሃብ ሕይወትን መድኃንን ኣብ መንጎ ሙታን። ኣብ ማእከል ሬሳታት። ምድላይ ግቡእ ኣይኮነን፣ እተን ኣንስቲ ጸላእቲ መጺኦም ነቲ ሬሳ ዝሰረቑዎ መሲሉወን እየን ዝሰንበዳ፣ እቲ መልኣኽ ግን። ንሱስ ከምቲ ዝበሎ ተንሢኡ እዩ፤ ንስኻትክን ግን ቀልጢፍክን ኬድክን ነቶም ብፍርሃት ተሓቢኦም። ብጥራጣሬ ተረቢሾም። ኣብ ተስፋ ምቝራጽ በጺሖም ዝነበሩ ተኸተልቱ ክርስቶስ ካብ ሙታን ከምዝተንሥኤ ኣበሥራኦም። ንስኻትክን ከኣ ኣይትፍርሃ እናበለ ኣተባብዔን፣ ንምሸቱ። “ኢየሱስ ከኣ ኣብታ ተኣኪቦምላ ዝነበሩ መጸ፦ ኣብ ማእከሎም ደው ኢሉ ድማ።’ሰላም ንኣኻትኩም ይኹን’ በሎም” (ዮሓ 20።19)፣ ቀዳማይ ህያብ ናይ’ቲ ካብ ሙውታት ዝተንሥኤ ክርስቶስ ሰላም እዩ፣ እቲ ንሱ ዝህቦ ሰላም ከኣ መንም ሰላም ኣይኮነን፣ “ሰላም እኃድገልኩም ኣሎኹ፦ ሰላመይውን ኣህበኩም ኣሎኹ፣ እቲ ኣነ ዝህበኩም ዘሎኹስ ከምቲ ዓለም እትህቦ ኣይኮነን፤ ኣይትሸበሩ ኣይትፍርሁ” (ዮሓ 14።27)፣ ሰላም ክርስቶስ ኣብ ፍቕርን። ፍትሕን እውነተይና ምዕባለን ደቅ ሰብን። ዝተመሥረተ ሰላም እዩ፣ ሰላም ክርስቶስ ነቲ ብውሽጥን። ብደገን ዝርብሸናን ዘፈራርሃናን ሥጋውን መንፈሳውን ኵነታት ቀንጢጡ ቅሳነትን ናጽነትን ዘልብስ ሰላም እዩ፣ ሰላም ክርስቶስ ብዛዕባ ንበልዖን ንኽደኖን ከይተሸገርና እንነብረሉ ዕድል እዩ ዝፈጥረልና፣ ስለዚ ጠሚና ክሳብ ዝሓደርና። ዓሪቕና ክሳብ ዝተዛወርና። ሰላም ክርስቶስ ብምልኣት ኣባና ኣይሓደረትን፣ ክርስቶስ ኣብ ሕይወት ነፍስወከፍና ተዓዊቱ ክንብል ንኽእል፦ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ናብራናን ሕይወትናን ንሱ ምስ ዚነግሥ እዩ፣ በዚ ምኽንያት ኢና ለይቲ ፋሲካ። “ክርስቶስ ተንሥኣ እሙታን። በዓብይ ኃይል ወሥልጣን ኣግኣዞ ለኣዳም ኣሰሮ ለሰይጣን። ሰላም። እምይእዜሰ ይኩን ፍስሓ ወሰላም”፦ እናበልና ብልዑል ድምጺ እናተቐባበልና እምነትና ንገልጽ፣ ክርስቶስ ካብቲ ዝጭቍነና ባርነት ኃጢኣትን። ካብ ፍርህን ጥርጣረን ከናግፈና እዩ ካብ ሞት ዝተንሥኤ፣ ስለዚ ኃቢርና “ኦ ጐይታ። ንእሱራት ፍትሓዮም። ንኅዙናት ኣጸናንዓዮም። ንጉሁያትልቢ ኣሓጕሶም፦ ብትንሣኤኻ ንምሉእ ዓለም። ንዅሉ ሕዝብኻ ኣብሪህካ ኢኻ’ሞ ደጊም ኣብ ምድሪ ሰላምን ርግኣትን ይኹን” (ሰላም። ጸሎተ ሰዓታት። ረቡዕ። ስብሓተ ቀትር) ንበሎ፣ ብፍላይ ሎሚ እዩ ኣብ ልብናን። ሃገርናን ከባቢናን ሓቀይና ሰላምን ርግኣትን። ዘድልየና፣
እተን ኣንስቲ ካብ መቓብር ተመሊሰን ንሓዋርያት ከምዘበሠራኦም። ንሕና’ውን ኣብዚ በዓለ ፋሲካና። “ትንሣኤከ ለእለ ኣመነ። ብርሃነከ ፈኑ ዲቤነ”። ንኣና ነዞም ኣብ ትንሥኤኻ ዝኣመንና ብርሃንካ ስደደልና እናበልና ንለምኖ፣ ብርሃን ክርስቶስ እንተተቐቢልና ከኣ ከምቲ ዝነበርናዮ። ከምቲ ልሙድ። ኣብ ፍርህን። ጥርጣረን ክንቅጽል ኣይንኽእልን ኢና፣ ካብ ሙውታት ንዝተንሥኤ ክርስቶስ ዝረኸበ ሰብ ከም ቀደሙ ኣብ ናይ ዓመጽን። ስስዕትን። ቅንእን ንፍገትን። ጭካነን። ሻርነትን ክቕጽል ኣይክኣልን እዩ፣ ብርሃን ክርስቶስ እንተተቐቢልና። ከምተን ቀዳሞት ኣንስቲ ንጋሆ ፋሲካ ዝገበራኦ። ነኅዋትናን ነኃትናን። ንምንታይከ ነቲ ሕያው ምስ ሙታት ትደልዩዎ/ያኦ ኣሎኹም/ኣሎኽን፦ ንሱስ ተንሥኡ እዩ፤ ኣብዚ የሎን (ሉቃ 24።5-7 ርኤ) ብምባል ጥዑም ዜና ነበሥሮም፣ ክርስቶስ ስለዝተንሥኤ ሎሚ ኣብ ሰማያት መላእኽቲ ይሕጐሱ። ንሕና ድማ ብታሕጓስን ብሰላምን በዓል ፋሲካ ነኽብር፣ ክርስቶስ ሎሚ በዛ ዕለት እዚኣ ንሞት ሥዒሩ ተንሢኡ እዩ’ሞ። ኣብ ሰማያት ተስፋ ሕይወት ተሠሪዑልና ኣሎ፣ ንሕና ከኣ ነዚ ዕድል’ዚ። ነዚ ዕድመ’ዚ ብትሑትን ቅኑዕን ልቢ ንቀበሎ፣
ንኵልኹም። ኣብ ዓድን ኣብ በረኻን። ኣብ ወጻእን። ዘሎኹም ቡሩክ በዓለ ትንሣኤ ይግበረልኩም፣
ኣቡነ መንግሥተኣብ ተስፋማርያም
ጳጳስ ዘመንበረ ኣሥመራ
እንሆ ሎምዘመን እውን ናብቲ ምሥጢረ ድኅነትና ዝተፈጸመሉ ኣዝዩ ክቡር ግዜ እንቋዕ ብድኃነ ሰላም ኣብጽሓና፣ እዚ ግዜ ሰሙነ ሕማማትን ትንሣኤን ናይ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍልይ ዝበለ መንገዲ ኣዕሚቝና እነስተንትነሉን ምሕረት ኣምላኽና እነስተማቕረሉን ግዜ እዩ፣ እግዚኣብሔር ዝሃቦ እዩ ነዚ ዝረኽቦ እሞ ኃቢርና ንኣምላኽና ነመስግን፣
ቅድሚ ሽዱሽተ ሰሙን ዝጀመርናዮ ጕዕዞ ጾመ ኣርብዓ። ብጸሎትን። ጾምን። ምጽዋትን ተሓጊዝና፤ናብ ልብና ምልስ ኢልና፦ ምስ እግዚኣብሔርን። ምስ ርእስናን ምስ ኣኅዋትናን/ኣኃትናን ብዛዕባ ዘሎና ርክብ ከነስተንትን ኣሕሊፍናዮ ኣሎና፣ ኃጢኣት ማለት። ንትእዛዝ እግዚኣብሔር ብፍቓድካ ምፍራስ ማለት እዩ፣ ስለዚ ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ንEግዚኣብሔር ኣኅዚንናዮ። ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ንርእስና ወይ ንብጻይና ጐዲእና እንተኾይንና ከኣ ተነሲሕና ርክብና ከነስተኻኽል ንጽዋዕ ኣሎና፣ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ብስቅያቱን። ሞቱን ትንሣኤኡን ምስ ኣምላኽና ከተዓርቐና። ንቍስልና ከሕውየልና። ነቲ ከሊሉና ዘሎ ጸልማት ክቕንጥጠልና እዩ፣ ሓደ ካብቲ ዝውቱር ኣብ ግዜ ጾመ ኣርብዓ እንጥቀመሉ መንፈሳዊ ተግባር ፍኖተ መስቀል እዩ፣ ኣብኡ ወልደ እግዚኣብሔር ምእንቲ ከድኅነና ክንደይ ስቓይን ውርደትን ከምዝተቐበለ። ክሳዕ ሞት’ውን ከምዝበጽሐ ነስተንትን፣ ብሓቂ ከኣ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ “ንርእሱ ትሕት ብምባል ክሳብ ሞት፦ ኣረ እኳ ደኣ ክሳብ ኣብ መስቀል ሙማት ተኣዘዘ” (ፊል 2።8)፣ እዚ ኵሉ ኣብ ምንቲ ምንታይ? ንዝብል ሕቶ ከኣ መጽሓፈ ቅዳሴና ነዚ ዝስዕብ መልሲ ይህበና። “ሞተ ዘኢይመውት። ሞተ ከመ ይስዓሮ ለሞት። ሞተ ከመ ያሕይዎሙ ለሙታን በከመ ኣሰፈዎሙ ለኣበው በቃለ ኪዳን”፦ እቲ ዘይመውት ሞተ። ንሞት ምእንቲ ኪስዕር ሞተ ከምቲ ንኣቦታትና ብናይ ኪዳኑ ቃል ዘተስፈዎም ንምውታን ምእንቲ ኬተንስዖም ሞተ (ቅዳሴ እምቅድመ ዓለም)፣ ብርግጽ ክርስቶስ ንኣና ብኃጢኣትና ምኽንያት ንዝሞትና ሕይወት ምእንቲ ኪህብ እዩ ዘይግብዖ ስቅያትን ሞትን ዝተቐበለ፣
ቅዱስ ኣጎስጢኖስ በዓል ሂጶ ከምዝበሎ። “ዕብየት ክርስትና። ክርስቶስ ብሙማቱ ዘይኮነ። ካብ ሞት ብምትንሣኡ ስለዝኣምን እዩ”፣ ስለዚ ሞት ኢየሱስ ንኣና ሕይወትናን ትንሣኤናን እዩ፣ እቲ “ትንሣኤን ሕይወትን ኣነ እየ። እቲ ብኣይ ዚኣምንሲ እንተ ሞተ እኳ ብሕይወት ኪነብር እዩ” (ዮሓ 11። 25) ዝበለና ክርስቶስ ቃሉ እሙን ከምዝኾነ ርጉጻት ኢና፣ ኣብዚ ምድሪ ወንጌል ዝሰብከሉ ኣብ ዝነበረ እዋን “ንወዲ ሰብ ልዕል ምስ ኣበልኩምዎ። ኣነ ንሱ ከምዝኾንኩን። ከምቲ ኣቦይ ዝመሃረኒ ከምዝገብር እምበር ካብ ርእሰይ ሓንቲ ከምዘይገብርን ሽዑ ክትፈልጡ ኢኹም” (ዮሓ 8። 28) ብምባል ናይ’ቲ ምእንቲ ድኅነት ደቂ ሰብ ዝተቐበሎ ስቓይን ሞትን ትርጉም። ኣብ መስቀል ምስ ተሰቕለ ክፈልጡን ክርድኡን ምዃኖም ቅድሚ ሞቱ ኣቐዲሙ ንተኸተልቱ ገሊጹ ነቢሩ እዩ፣ እዚ ናይ ክርስቶስ ልዕል ምባል ከኣ ንኣና ንኃጢኣተይናታት ካብ ሞት ናብ ሕይወት። ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን። ካብ ባርነት ናብ ሓርነት። ካብ ዘይምትእዛዝ ናብ ምትእዛዝ። ንምስግጋር ብእግዚኣብሔር ዝተፈጸመ ዓብይ ናይ ድኅነት መለኮታዊ ተግባር እዩ፣ “ኣነ ድማ ካብ ምድሪ ልዕል ምስ በልኩ ንዅሉ ናባይ ክስሕቦ እየ” ዮሓ 12። 32፣ መዝሙር ለይቲ ትንሣኤ ከምዝብሎ። “ፋሲካ ብሂል ማዕዶት እስመ ዓደወ እግዚእነ እሞት ውስተ ሕይወት”፦ ጐይታና ካብ ሞት ናብ ሕይወት ስለዝተሳገረ። ፋሲካ ማለት ምስጋር ማለት እዩ፣ እዚ ከኣ ኣብ ሞቱን ትንሣኤኡን ተሳተፍቲ ይገብረና ኣሎ ማለት እዩ፣ ንኣና ምስ ክርስቶስ ሙማት ማለት ብኃጢኣትና ምጥዓስ። ንሰይጣንን ፈተናታቱን ምንጻግ። ንክፉእ ስሚIታትናን ልምድናን ምሽናፍ እዩ ዘስምዕ፣ “ምስኡ ኃቢርና እንተ ሞይትና ምስኡ ኃቢርና ከም እንትንሥዕ ርግጽ እዩ፣ ደጊም ንኃጢኣት ከይንግዛእ፦ እቲ ኃጥእ ሰብነትና ምእንቲ ኪጠፍእ፦ ኣቲ ኣረጊት ሰብነትና ምስኡ ከምዝተሰቕለ ንፈልጥ ኢና“ (ሮማ 6።5-6)፣ ስለዚ ክርስቶስ ካብ ዝትንሥዕ
ንደኃር ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ኃቢርና ንሞት።” ኦ ሞት ኣበይ ኣሎ ዓወትኪ? ኦ ሞት ኣበይ ኣሎ ምውጋእኪ?” (1ቆሮ 15።55) ክንብላ ንኽእል ኢና፣ ዋዜማ ዘዘመነ ፋሲካ’ውን ነዚ ኣመልኪቱ። “ሲኦል። ‘እዙ ካብ ሥርዓተይ ፍሉይ ዝኾነ እንታዋይ እዩ? እዙ ክትንክፎ ዘይከኣልኩ። ኣረ ምጥማቱ ዝተሳእነኒ እንታዋይ እዩ!’ ኢላ ናብ መልኣከ ሞት ኣእወየት፣ ጻድቃን ግን በቱ ገመድ ኃጢኣት ዝበተኸ ትንሣኤ ክርስቶስ ተሓጐሱ” (ጸሎተ ሰዓታት። ረቡዕ። ስብሓተ ሠርክ) ብምባል። ካብ ትንሣኤ ክርስቶስ ንደሓር ሞት ንርእሳ ከምዝረዓደት ይናገር፣
ንግሆ ፋሲካ ገሊኤን ኣንስቲ ናብቲ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተቐብረሉ ቦታ ኣንጊሀን ከዳሞ ሬሳኡ ኣብቲ መቓብር ስለዘይጸንሐን ኣዝየን ሰንበዳ፣ መልኣኽ እግዚኣብሔር ግን። “ንምንታይከ ነቲ ሕያው ምስ ሙታት ትደልያኦ ኣሎኽን፦ ንሱስ ተንሥኡ እዩ፤ ኣብዚ የሎን” (ሉቃ 24።5-7)፦ “ንስኻትክን ነቲ ዝተሰቕለ ኢየሱስ ትደልያ ከምዘሎኽን እፈልጥ እየ እሞ ኣይትፍርሃ፣ ኣብዚ የሎን።፣ ከምቲ ዝበሎ ተንሢኡ እዩ፦ ንዕነ ነታ ጐይታ ተነቢሩላ ዝነበረ ስፍራ ረኣያ፣ ቀልጢፍክን ኬድክን ከኣ ካብ ምውታት ከምዝተንሥኤ ንደቀ መዛሙርቱ ንገራኦም” (ማቴ 28። 5-7) በለን፣ ብሓቂ ከኣ ነቲ ወሃብ ሕይወትን መድኃንን ኣብ መንጎ ሙታን። ኣብ ማእከል ሬሳታት። ምድላይ ግቡእ ኣይኮነን፣ እተን ኣንስቲ ጸላእቲ መጺኦም ነቲ ሬሳ ዝሰረቑዎ መሲሉወን እየን ዝሰንበዳ፣ እቲ መልኣኽ ግን። ንሱስ ከምቲ ዝበሎ ተንሢኡ እዩ፤ ንስኻትክን ግን ቀልጢፍክን ኬድክን ነቶም ብፍርሃት ተሓቢኦም። ብጥራጣሬ ተረቢሾም። ኣብ ተስፋ ምቝራጽ በጺሖም ዝነበሩ ተኸተልቱ ክርስቶስ ካብ ሙታን ከምዝተንሥኤ ኣበሥራኦም። ንስኻትክን ከኣ ኣይትፍርሃ እናበለ ኣተባብዔን፣ ንምሸቱ። “ኢየሱስ ከኣ ኣብታ ተኣኪቦምላ ዝነበሩ መጸ፦ ኣብ ማእከሎም ደው ኢሉ ድማ።’ሰላም ንኣኻትኩም ይኹን’ በሎም” (ዮሓ 20።19)፣ ቀዳማይ ህያብ ናይ’ቲ ካብ ሙውታት ዝተንሥኤ ክርስቶስ ሰላም እዩ፣ እቲ ንሱ ዝህቦ ሰላም ከኣ መንም ሰላም ኣይኮነን፣ “ሰላም እኃድገልኩም ኣሎኹ፦ ሰላመይውን ኣህበኩም ኣሎኹ፣ እቲ ኣነ ዝህበኩም ዘሎኹስ ከምቲ ዓለም እትህቦ ኣይኮነን፤ ኣይትሸበሩ ኣይትፍርሁ” (ዮሓ 14።27)፣ ሰላም ክርስቶስ ኣብ ፍቕርን። ፍትሕን እውነተይና ምዕባለን ደቅ ሰብን። ዝተመሥረተ ሰላም እዩ፣ ሰላም ክርስቶስ ነቲ ብውሽጥን። ብደገን ዝርብሸናን ዘፈራርሃናን ሥጋውን መንፈሳውን ኵነታት ቀንጢጡ ቅሳነትን ናጽነትን ዘልብስ ሰላም እዩ፣ ሰላም ክርስቶስ ብዛዕባ ንበልዖን ንኽደኖን ከይተሸገርና እንነብረሉ ዕድል እዩ ዝፈጥረልና፣ ስለዚ ጠሚና ክሳብ ዝሓደርና። ዓሪቕና ክሳብ ዝተዛወርና። ሰላም ክርስቶስ ብምልኣት ኣባና ኣይሓደረትን፣ ክርስቶስ ኣብ ሕይወት ነፍስወከፍና ተዓዊቱ ክንብል ንኽእል፦ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ናብራናን ሕይወትናን ንሱ ምስ ዚነግሥ እዩ፣ በዚ ምኽንያት ኢና ለይቲ ፋሲካ። “ክርስቶስ ተንሥኣ እሙታን። በዓብይ ኃይል ወሥልጣን ኣግኣዞ ለኣዳም ኣሰሮ ለሰይጣን። ሰላም። እምይእዜሰ ይኩን ፍስሓ ወሰላም”፦ እናበልና ብልዑል ድምጺ እናተቐባበልና እምነትና ንገልጽ፣ ክርስቶስ ካብቲ ዝጭቍነና ባርነት ኃጢኣትን። ካብ ፍርህን ጥርጣረን ከናግፈና እዩ ካብ ሞት ዝተንሥኤ፣ ስለዚ ኃቢርና “ኦ ጐይታ። ንእሱራት ፍትሓዮም። ንኅዙናት ኣጸናንዓዮም። ንጉሁያትልቢ ኣሓጕሶም፦ ብትንሣኤኻ ንምሉእ ዓለም። ንዅሉ ሕዝብኻ ኣብሪህካ ኢኻ’ሞ ደጊም ኣብ ምድሪ ሰላምን ርግኣትን ይኹን” (ሰላም። ጸሎተ ሰዓታት። ረቡዕ። ስብሓተ ቀትር) ንበሎ፣ ብፍላይ ሎሚ እዩ ኣብ ልብናን። ሃገርናን ከባቢናን ሓቀይና ሰላምን ርግኣትን። ዘድልየና፣
እተን ኣንስቲ ካብ መቓብር ተመሊሰን ንሓዋርያት ከምዘበሠራኦም። ንሕና’ውን ኣብዚ በዓለ ፋሲካና። “ትንሣኤከ ለእለ ኣመነ። ብርሃነከ ፈኑ ዲቤነ”። ንኣና ነዞም ኣብ ትንሥኤኻ ዝኣመንና ብርሃንካ ስደደልና እናበልና ንለምኖ፣ ብርሃን ክርስቶስ እንተተቐቢልና ከኣ ከምቲ ዝነበርናዮ። ከምቲ ልሙድ። ኣብ ፍርህን። ጥርጣረን ክንቅጽል ኣይንኽእልን ኢና፣ ካብ ሙውታት ንዝተንሥኤ ክርስቶስ ዝረኸበ ሰብ ከም ቀደሙ ኣብ ናይ ዓመጽን። ስስዕትን። ቅንእን ንፍገትን። ጭካነን። ሻርነትን ክቕጽል ኣይክኣልን እዩ፣ ብርሃን ክርስቶስ እንተተቐቢልና። ከምተን ቀዳሞት ኣንስቲ ንጋሆ ፋሲካ ዝገበራኦ። ነኅዋትናን ነኃትናን። ንምንታይከ ነቲ ሕያው ምስ ሙታት ትደልዩዎ/ያኦ ኣሎኹም/ኣሎኽን፦ ንሱስ ተንሥኡ እዩ፤ ኣብዚ የሎን (ሉቃ 24።5-7 ርኤ) ብምባል ጥዑም ዜና ነበሥሮም፣ ክርስቶስ ስለዝተንሥኤ ሎሚ ኣብ ሰማያት መላእኽቲ ይሕጐሱ። ንሕና ድማ ብታሕጓስን ብሰላምን በዓል ፋሲካ ነኽብር፣ ክርስቶስ ሎሚ በዛ ዕለት እዚኣ ንሞት ሥዒሩ ተንሢኡ እዩ’ሞ። ኣብ ሰማያት ተስፋ ሕይወት ተሠሪዑልና ኣሎ፣ ንሕና ከኣ ነዚ ዕድል’ዚ። ነዚ ዕድመ’ዚ ብትሑትን ቅኑዕን ልቢ ንቀበሎ፣
ንኵልኹም። ኣብ ዓድን ኣብ በረኻን። ኣብ ወጻእን። ዘሎኹም ቡሩክ በዓለ ትንሣኤ ይግበረልኩም፣
ኣቡነ መንግሥተኣብ ተስፋማርያም
ጳጳስ ዘመንበረ ኣሥመራ
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
’’ፀሊም ኣይሁዳዊያን’’ ብዝብል ሽም ዝፅውዑ እስራኤላዊያን ኢትዮጵያዊያን ትማሊ ሓሙስ ምስ ፖሊስ እስራኤል ተራፂሞም።ሰልፈኛታትን ፖሊስን ዝርከቡዎም እንተወሓደ 13 ሰባት ቖሲሎም ኣለው።
ኣማእቲ ኢትዮጵያዊያን ኣዩሁዳዊያን ፀረ ዘርኣውነት ብዝበሉዎ ተቓውሞ እዮም ምስ ፖልሲ እስራኤል ዝተጋጨዩ።ሰልፈኛታት ዶንጎላን ጠራሙዝን ደርቢዮም ፖሊስ ብወገኑ ብማይን ብስታን ግርኒየድን /ሓያል ብልጭታን ድምፅን ብዘለዎ መሳርሒ/ መሊሶምሎም ኣለው።
ፖሊስ ንሓደ ኢትዮጵያዊ ኣይሁዳዊ ዝኾነ ወታደር እስራኤል እናወቕዑዎ ዘርኢ ቪዲዮ ምስተዘርግሐ እዩ እቲ ተቓውሞ ተላዒሉ።ተቓወምቲ ነቲ ስጉምቲ ምኽንያት ኣልቦ ዘርኣውነት እዩ ክብሉ ገሊፆምዎ ኣለው።ሰልፈኛታት ‘’ጭካነ ፖሊስ ይኣክል’’፣’’ፖሊስ ክብሪ የብሉን’’ ዝብሉ ጭርሖታት ሒዞም እዮም ወፂኦም።
ኒና ታማኖ-ሻታ ኣባል ኪነሴት /ፓርላማ እስራኤል ማለት እዩ/ ዝነበራ መሪሕ ኣባል ማሕበረሰብ ኢትዮጵያዊያን ኣዩሁዳዊያን እየን።
ንሰን ፖሊስ ብምስምስ ሕብሪ ቆርበት ንሰባት ክወቅዕ፣ንከንከላብትን ዘርኣዊ ኣድልዎ ክፍፅምን ተቐባልነት የብሉን ኢለን።
ኣብ እስራኤል ኣስታት 120 ሽሕ ኢትዮጵያዊያን ኣይሁዳዊይን ይነብሩ። ኢትዮጵያዊያን ብምኽንያት ባህሊ ምስ ማሕበረሰብ እስራኤል ተዋሂዶም ንምባር ይፀገሙ ኣለው ዝብሉ እንተሃለው እውን መብዛሕቲኦም ግን እቲ ጉዳይ ናይ ባህሊ ከይኮነስ ጉዳይ ዘርኣውነት እዩ ኢሎም ይኣምኑ።
‘’በዚ ኣገባብ ምንባር ኣፀጋሚ እዩ’’ይብል ካብቶም ተቓወምቲ ሓደ ቫንዳ ኤሊ።ውላዱ ናብ ጎደና ንምውፃእ ከምዝፈርሕ እውን ወሲኹ ይገልፅ።
ቀዳማይ ምንስቴር እስራኤል ቤንጃሚን ኔታኛሁ ፖሊስ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያዊ ወታደር ዝፈፀሞ መውቃዕቲ ብትሪ ብምኹናን ምርግጋእ ክዓስል ተማሕፂኖም ኣለው።ፈፀምቱ ናብ ፍርዲ ከምዝቐርቡ እውን ቃል ኣትዮም።ቀዳማይ ምንስቴር ቤንጃምን ኔታኛሁ ብምውሳኽ ኢትዮጵያዊያን ማሕበረሰብ ንእስራኤል ክቡራት እዮም ክብሉ ብምግላፅ እታ ሃገር ምስ ህዝቢ እስራኤል ዝገብሩዎ ምውህሃድ ቀሊል ክኸውን ዓበይቲ ፃዕርታት እናገበረት እያ ኢሎምም።


text:
ሓሙሽተ ማእኸላት ወርቂ ተጣይሾም…
መቐለ ጳጉሜን 03/2009(ድወት) ኢትዮጵያ ካብ ወርቂ እትረኽቦ ንግዲ ወፃኢ ንምዕባይ ሓሙሽተ ማእኸላት ንግዲ ከምዘጣየሸት ዥንዋ ፀብፂቡ።
ዥንዋ ፀሪሑ ድረ-ገፅ ኮስት ከምዘንበቦ እቶም ማእኸላት ምኽፋቶም ምስ ንግዲ ወርቂ ተተሓሒዙ ዝለዓሉ ፀገማት ኣወሃህባ ኣገልግሎት ዝፈትሑ እዮም።
ስራሕቲ ማእኸላት ንግዲ ምጅማሮም ዘይሕጋዊ ንግዲ ብምክልኻል ካብቲ ዓውደ ክርከብ ዝግብኦ እቶት ክብርኽ ዝሕግዝ ከምዝኾነ ላዕለዋይ ኪኢላ ርክብ ህዝቢ ሚኒሰቴር ተፈጥራዊ ጋዝ መዓድንን ነዳድን ኣይተ ኪሮስ ኣለማየሁ ገሊፆም።
እቶም ማእኸላት ንግዲ ወርቂ ኣብ ክልላት ኦሮምያ፣ ደቡብ፣ ትግራይ፣ ቤኒሻንጉል ጉሙዝን ጋምቤላን ከምዝተጣየሹ ድረ-ገፅ ኮስት ሓቢሩ።
እቶም ሓሙሽተ ማእኸላት ንግዲ ወርቂ ምጥያሾም ድማ ሃገርና ኣብ 2017/18 ዓመተ ፈረንጂ ካብ ንግዲ ወፃኢ መዓድን ክትረኽቦ ዝተለመቶ 450ሚልዮን ዶላር እቶት ንምዕዋት ዝለዓለ ግደ ከምዘለዎ ኣይተ ኪሮስ ተዛሪቦም።
ኢትዮጵያ ኣብቲ ዝተዛዘመ በጀት ዓመት ካብ ንግዲ ወፃኢ መዓድን ልዕሊ 231ሚልዮን ዶላር እቶት ከምዝረኸበት እቲ ድረ-ገፅ ፀብፂቡ።


text:
መሰናድኦ ኻልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዓዲ ዳዕሮ 2ሚልዮን ቅርሺ ብሓገዝ ረኺባ…
መቐለ ሓምለ 09/2009(ድወት) ማሕበራዊ ረድኤት ትግራይ ንመጠናኽሪ ቤት ትምህርቲ መሰናድኦ ዓዲ ዳዕሮ ዝውዕል 2ሚልዮን ቅርሺ ብሓገዝ ሂባ።
እቲ ብሓገዝ ዝተውሃበ ገንዘብ ብርእሰ ምምሕዳር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣይተ ኣባይ ወልዱ ዝተመርሐ ጉጅለ ላዕለዎት ኣመራርሓ ክልልና ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት ኣብታ ቤት ትምህርቲ ዑደት ኣብዘካየደሉ እዋን ብዋና ዳይሬክተር ማሕበራዊ ረድኤት ትግራይ ኣይተ ተኽለወይኒ ኣሰፋ ቃል ዝተኣተወ እዩ።
ብመሰረት ዝተኣተወ ቃል እቲ ገንዘብ ኣታዊ ኮይኑ ከምዘሎን እዚ ንመመላኢ ውሽጣዊ ናውትን ትምህርታዊ መፃሕፍትን እታ ቤት ትምህርቲ ከምዝውዕልን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ ላዕላይ ኣድያቦ ኣይተ መንግስትኣብ ደሳለኝ ሓቢሮም።
ኣብቲ እዋን ዑደት ርእሰ ምምሕዳር ኣባይ ወልዱ’ውን ንመጠናኽሪ እቲ ቤት ትምህርቲ መንግስቲ ትግራይ 3ሚልዮን ቅርሺ ከምዝህብ ብመሰረት ዝኣተይዎ ቃል ቅድም ክብል ኣታዊ ከምዝኾነ ኣይተ መንግስትኣብ ኣዘኻኺሮም።


text:
ከምኡውን መገድታትን ህዝባዊ መጎዓዝያን ናይ ስደተኛታት ምቕባልን ናይ ኣከባቢ ሓፈሻዊ ዕማማትን ኪካየድ ዝኸኣለ ግብሪ ስለ ዝኽፈል እዩ። መብዛሕትኦም ኣብ ሽወደን ዝነብሩ ሰባት እቲ ዚኸፍሉዎ ግብሪ፡ ኣብ ምምስራት ሓባራዊ ማሕበረሰብ ከም ዚውዕል ይኣምኑ እዮም።
ስእሊ: Skatteverket
ክትሰርሕ ከሎኻ ካብ እቶትካ ግብሪ ትኸፍል። እዚ ግብሪዚ ናይ ኣታዊ ግብሪ ይብሃል። እቲ ቅድሚ ግብሪ ምኽፋልካ እትረኽቦ ደሞዝ፡ ምሉእ ደሞዝ ይብሃል። እቲ ግብሪ ምስ ከፈልካ እትረኽቦ ድማ ጽሩይ ደሞዝ ይብሃል። በቲ ጽሩይ ደሞዝ ጌርካ ኢኻ እትናበር። ናይ ሽወደን ስርዓተ ግብሪ እቶም ልዑል እቶት ዘለዎም ልዑል ግብሪ ከም ዚኸፍሉ ይገብር። እቶም እኹል እቶት ዘይብሎም፡ ካብቲ ሕብረተሰብ ኪሕገዙ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ነፍስወከፍ ኮምዩን እቲ ግብሪ ይፈላለ እዩ። እቲ ልሙድ ግብሪ 29-35 % ናይ እቶትካ እዩ። ብዙሕ እቶት ምስ ዚህልወካ ንመንግስቲ እውን ግብሪ ትኸፍል ኢኻ። ብዛዕባዚ ዝያዳ ክትፈልጥ ምስ እትደሊ ኣብቲ ናይ ቤ/ጽ ግምጃ ሃገር ወይ ናይ ስካተቨርከት መርበብ ሓበሬታ እቶ፣
www.skatteverket.se
ናይ እተፈላለየ ደረጃታት ናይ ኣታዊ ዚኽፈል ግብሪ ሰሌዳ (ካብ 2017 እተወስደ ኣሃዛት)
ምንጪ፣ Skatteverket
ንኸም መተካእታ ደሞዝ ሕማምን ጥሮታን ዝኣመሰሉ እቶታትውን ግብሪ ትኸፍል ኢኻ። ንሓለፋታት እውን ትኸፍል ኢኻ። ሓለፋታት ማለት ከም ኣብ ስራሕካ መኪና እንተ ተጠቒምካ ወይ ኣብ ቤት መግቢ ምሳሕ ወይ ድራር ክትገዝእ ካብ ስራሕካ ኩፖን እንተ ወሲድካ ግብሪ ትኸፍል።
ምልክታ ግብሪ ናይ ኣታዊ (Inkomstdeklaration)
ኩሎም ስራሕ ሃልይዎም ቀረጽ ዝኸፍሉ ሰባት፡ ንበዓል-መዚ ቀረጽ ዓመታዊ ምልክታ ቀረጽ ኣታዊ ክገብሩ ኣለዎም። በዓል-መዚ ቀረጽ ምልክታ ግብሪ ናብ ኣድራሻኹም ይሰደልኩም። እዚ ምልክታ ኣብ ውሽጢ ዓመት ኣታዊኹም ክንደይ ምዃኑን፡ ክንደይ ዝኸውን ቀረጽ ከምዝኸፈልኩምን ዘስፈረ እዩ። እዚ ሓበሬታ ካብ ወሃቢ-ስራሕኩም፡ ትካል ውሕስነትን ባንኪታትን ዝተረኽበ እዩ። እቲ ኣብዚ ምልክታ ግብሪ ሰፊሩ ዝርከብ ሓበሬታ ቅኑዕ ምዃኑ ክትርእይዎ ኣለኩም። ነዚ ምልክታ-ግብሪ ንምፍራም ነቲ ኣብቲ ዝተላእከ ወረቐት ዘሎ ኮድ ወይ ውን ኤለክትሮኒካዊ መረጋገዚ መንነት ማለት ማኒ-ኣይዲ ተጠቀሙ። ብኸመይ ምልክታ ግብሪ ትልእኩ ናባኹም ዝግደፍ ምርጫ ኾይኑ ስልኪ ብምድዋል፡ ብኤስኤምኤስ፡ ኣፕ ወይ ውን ብኤልክትሮኒካዊ መንገዲታት ከተሳልጥዎ ትኽእሉ። እቲ መረጋገጺ መንነት ዘገልግል ኮድ ኣብ ላዕሊ ናይቲ ዝተላኣከልኩም ወረቐት ኣሎ።
ምልክታ ግብሪ: ብደብዳቤ መልክዕ ውን ናብ በዓል-መዚ ቀረጽ ክትልእኩዎ ትኽእሉ ኢኹም። ምልክታ ግብሪ እንተደንጎየ ኣብ መጀመርያ ወርሒ ግንቦት ኣቭ ኢድ በዓል-መዚ ቀረጽ ክበጽሕ ኣለዎ።
ስእሊ: Skatteverket
ግብሪ ሸቐጥ (Moms)
ወሰኽ ግብሪ ከምቲ ልሙድ ሞምስ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ሞምስ ናይ ኣቊሑን ኣገልግሎታትን ግብሪ እዩ። ኩሉ ሰብ ንዝዕድጎም ኣቕሑን ኣገልግሎታትን ግብሪ ይኸፍለሎም እዩ። ሞምስ ኣብቲ እንኸፍሎ ዋጋ እቱው‘ዩ። እንኸፍሎ መጠን ሞምስ ካብ ኣቕሓ ናብ ኣቕሓ ክፈላለ ዝኽእል ኮይኑ 25፡ 12 ወይ ውን 6 ሚእታዊት ክኸውን ይኽእል። ገለ ኣቕሑት ወይ ኣገልግሎታት ካብ ሞምስ ናጻ እዮም። ንኣብነት ሕክምናን ትምህርትን። መንግስቲ ነቲ ሞምስ ከም ፖለቲካዊ መሳርሒ ይጥቀመሉ፡ ነቲ ሰባት ኪዕድጉዎ ጽቡቕ እዩ ኢሉ ዝሓስቦ ነገራት ከኣ ትሑት ሞምስ ይገብረሉ።
ቀረጽ (Punktskatter)
ግብሪ ፍሉይ ኣቊሑ (Punktskatt) ስሙ ከምዘመላኽቶ፡ ካብ ፍሉያት ኣቁሑ ንኣብነት ከም ኣልኮል፡ በንዚን፡ ጸዓትን ትምባኾን፡ ዝውሰድ ግብሪ እዩ። ግብሪ ፍሉይ ኣቊሑ ኣንፈት ዕንድጊ ንምምእዛን የገልግል። መንግስትን ፓርላማን እዮም ኣየኖት ኣቊሑ ዝያዳ ግብሪ ክኸፈለሎም ኣለዎም ኢሎም ዝውስኑ። መብዛእታኡ ግዜ እቶም ንጥዕናን ኣከባቢን ዝሃስዩ ኣቊሑ እዮም ዝያዳ ግብሪ ክኽፈለሎም ዝብየኑ።
ማሕበራውያን ክፍሊታት (Sociala avgifter)
ወሃብቲ-ስራሕ ነቶም ዘስርሕዎም ሰባት ማሕበራዊ ክፍሊት ይኸፍሉሎም። እዚ ወጻኢታት ወሃብቲ-ስራሕ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ክፍሊት ናብ ካዝና ማዕከን ጡረታ፡ ደሞዝ ዕረፍቲ ወለዲን ደሞዝ ሕማምን ከምዝኣቱ ይግበር። ብዜካ`ዚ ወሃብቲ-ስራሕ ነቶም ዘስርሕዎም ሰባት ውን ቀረጽ ክኸፍሉሎም ኣለዎም። ምኽፋል ቀረጽ ናይ ሰራሕተኛታት ብኣስራሕቲ፡ ኣብ ወርሒ ሓንሳብ ናብ በዓል-መዚ ቀረጽ ይኽፈል። እቶን ናይ ውልቆም ትካል ዘለዎም ሰባት ከኣ ውልቃዊ-ወጻኣኢታት (egenavgifter) ዝተሰምየ ማሕበራዊ-ወጻኢታት ይኸፍሉ እዮም።
ብጸሊም ምስራሕ
ብጸሊም ምስራሕ ማለት፡ ቀረጽ ዘይትኸፍሉሉ ኣታዊ ኣለኩም ማለት እዩ። ሕብረተ-ሰብ ኩሉ ዝሰርሕ ቀረጽ ክኸፍል ኣለዎ ኣብ ዝብል ዓንዲ ዝተሰረተ እዩ። ሕክምና፡ ጽርግያ ምስራሕን፡ ክንክን ዓበይትን ካልእ ማሕበረ-ውሕስነታዊ ኣገልግሎታትን ብቀረጽ እዩ ዝምወል።
ብጸሊም ትሰርሑ ምስ እትኾኑ፡ ቀዳማይ ውዕል ኩንትራት ገዛ ወይ ውን በብወርሒ ዝኽፈል ነገር (kredit) ክትገዝኡ ኣይትኽእሉን ኢኹም። ኣካረይትን ካምፓኒታትን ወትሩ ምስክርነት ስራሕ ይደልዩ።
ንዓኹም ነቶም ብጸሊም እትሰርሑ፡
- ውዕል ስራሕ ስለዘይብልኩም፡ ደሞምኩም ክትዕመጹ ትኽእሉ ኢኹም።
- ስራሕ ደው ምስ እትብሉ ናይ ኣ-ካሳ ሓገዝ ኣይወሃበኩምን እዩ
- ናይ ሕማም ወይ ውን ዕረፍቲ-ስራሕ መተካእታ ደሞዝ ኣይወሃበኩምን እዩ።
- ናይ ሕማም ወይ ውን ዕረፍቲ-ወላዲ መተካእታ ደሞዝ ኣይወሃበኩምን እዩ።
- ትሑት መጠን ገንዘብ-ጡረታ ይወሃበኩም።
- ኣብ ስራሕ ማህሰይቲ ምስ ዘጋጥመኩም፡ ንኻልኦት መጒዳእቲ ምስ ተስዕቡ ወይ ውን ንብረት ስራሕኩም ምስ እትሰብሩ ውሕስነት የብልኩምን።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
ዘላቒ ልምዓት ዘረጋግፅ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን
መሬት ትግራይ ብሰብ ሰራሕን ተፈጥሮኣዊን ሓደጋታት ዕርቃኑ ተሪፉ ስለዝነበረ ከርሲ ብዙሓት ከዐንግል እዩ ኢልካ ይትረፍ ክሕሰብስ ንምርኣይ እውን ዘሰክፍ ኩነታት ከምዝነበረ ተዘክሮ ዕስራ ሰላሳ ዓመታት እዩ። ነዚ ኣመልኪቶም ድማ መራኸብቲ ሓፋሽ ዓለም ብዙሕ ነገር ኣውጊዖሙሉ እዮም። ኣብ 1977 ዓ/ም ዓለም ዘደንግፅ ድርቂ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ምብፅሑ ዝተዓዘበ ጋዜጠኛ ቢቢሲ ማይልስ ብሩክ መሬት ትግራይ ምስ ድርቂ ተኣሳሲሩ ብዝነበሮ መልክዕ ተዓዚቡ ህዝቢ ጥራሕ ዘይኮነስ ካሊእ ፍጡር ክነብረሉ ዘይኽእል ሓውሲ ምድረ በዳ ከምዝኾነ ገይሩ እዩ በቲ እዋን ፀብፂቡ ነይሩ።
ይኹን እንበር ሎሚ መስመር ህዳሰና ህዝቢ ካብቲ ዝነበሮ ኣዝዩ ከርፋሕ ናብራ ብምልቃቕ መላእ ህዝቢ ብምንቃሕን ብምልዕዓልን ኣብ ልዕሊ ድኽነት ብዝተወለዐ ቃልሲ ብኣማኢት ኣሽሓት ሓረስቶት ካብቲ ዝነበሮም ፀገም ወፂኦም ብምግቢ ዓርሶም ናብ ዝኽእልሉ ብርኪ ይሰጋገሩ ኣለው። ኣብዚ መዳይ ነቲ ዘለና ሰፊሕ ሃፍቲ ጉልበት ህዝቢ ብምጥቃም ኣብ ስራሕቲ ክንክን ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝሳለጡ ዘለው ተግባራት ቀንዲ ስልቲ ምስሳን ምህርቲ ሕርሻ ክኸውን ካብ ምቕማጡ ብተወሳኺ ማእኸል ርብርብ እቲ ትልሚ ኮይኑ መፂኡ እዩ። ነዚ ተግባር እዚ ኣብ ምዕዋት ብመደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ዝወሃብ ሓገዝ ሓረስቶት ክልልና በቲ ሓደ ወገን ነቲ ዝነበሮም ክፍተት ምግቢ እናዓበሱ፣ በቲ ኻልእ ወገን ድማ ከባቢኦም ከልምዑን በዚ ኣቢሎም እውን ሃፍቲ ከዋህልሉን ኣብ ምሕጋዝ የማናይ ኢድ እቲ ቃልሲ ኮይኑ መፂኡ እዩ።
ድሕሪ ሰላሳ ዓመት ናብ ትግራይ ዝተልኣኸ ካልእ ጋዜጠኛ ቢቢሲ ክሪስ ሃሰላም “ካብ ምድረ በዳ ናብ ለምለም ዝተለወጠ መሬት” ብምባል ንኣንደበት ማይልስ ብሩክ ዘፍርስ ርኡይ ሓቂ ንዓለም ዘጋወሐሉ ኩነታት ክፍጠር ኽኢሉ። በቲ ክፋእ ዘበነ ድርቂ 1977 ዓ/ም መሬት ትግራይ ንህዝቢ ጥራሕ ዘይኮነስ ካሊእ ፍጡር እውን ክነብረሉ ዘይኽእል ሓውሲ ምድረ በዳ ከም ዝኾነት ዝተዘረበላ ክልልና ትግራይ ከምታ ኣብ መዝገበ ቃላት ንሃገርና መግለፂ ድርቂ ገይሮምዎ ፀኒሖም ዓለም ዝመስከረሉ ለውጢ ምስ ተረጋገፀ ሓኺኾም ዘውፅእዎ መግለፂ ድርቂ ልሳኖም እውን ክእረሙ ኣኽኢለዎም እዩ።
ብመሰረት እዚ ኣብ ምቕናስ ድኽነት ልዑል ብፅሒት ካብ ዘለዎ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ኣብ ክልልና ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣብ ምዕቃብ ልምዓት መስኖ ኣብ ምግፋሕ፣ ጠዋሪ ዘይብሎም ሰብ ፀጋ ዕድመ /ኣረጋውያን/፣ ደኻታም ህፃናት፣ ጉድኣት ኣካልን ፀገም ጥዕና ዘለዎም ወገናትን ኣብ ምሕጋዝ ብፍላይ ኣብ 2008/09 ዓ/ም ዝተሳለጡ ስራሕቲ እንታይ ከምዝመስሉ ክንርኢ ኢና።
ኣብ ራብዓይ ዙር ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት (ካብ 2008 ዓ/ም ጀሚሩ ክሳብ ሐዚ) ካብ ሓሙሽተ ዕያል ንታሕቲ ስድራ ዘለዎም ከከም በዝሒ ዕያሎም ልዕሊ ሓሙሽተ ዕያል ስድራ ዘለዎም ድማ ብሓሙሽተ ዕያል ክፅንዑ ተገይሩ። ንነፃ ተሓገዝቲ ድማ ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዙራት ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ጥራሕ ዝወሃም ዝነበረ ሓገዝ ሎሚ ዓመት ምሉእ ክቕፅል እዩ ተገይሩ።
ብመሰረት እዚ ኣብዚ ሓዱሽ ራብዓይ ዙር መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከም ክልል ልዕሊ ሓደ ሚልዮን መራሕቲ ስድራ ሓረስቶት ኣብቲ ፕሮግራም ተሓቝፎም ተጠቀምቲ እናኾኑ እዮም። ካብዚኣቶም እቶም 802 ሽሕን 785 ወገናት ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም ከሕውዩ ኣብ ዝኽእሉ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን፣ ሓበራዊ ረብሓ ክህቡ ዝኽእሉ ህንፀት መንገዲ ገፀር ብምስራሕ ተረባሕቲ እናኾኑ እዮም። እቶም ዝተረፉ 207 ሽሕን 967 ሰሪሖም ክበልዑ ዘይኽእሉ ኣረጋውያን ሰብ ፀጋ ዕድመ፣ ደኻትም ህፃናት፣ ጉድኣት ኣካልን ፀገም ጥዕና ዘለዎም ወገናትን ድማ ነፃ ሓገዝ እናተገበረሎም ከምዝርከብ ኣብ ቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገፀርን ክልል ትግራይ ላዕለዋይ ክኢላ ንኡስ ከይዲ ስራሕ ምትሕብባር ውሕስንት ኣይተ ብርሃኑ ንጉሰ ይገልፁ።
ኣብ 2008 ዓ/ም ዝተፈላለዩ ጠሊ ዓቀብቲ “ስትራክቸራት” ዕቀባ ሓመድን ማይን፣ ደን ልምዓት፣ ምሕዋይ ጉህሚ፣ ምውህላል ማይን ካልኦት ስራሕትን ተሰሪሖም ኣለው። ኣብ ጎቦታትን ጉህምታትን ጠሊ ዓቀብቲ ስራሕቲ ማይ ከርሰ መሬት ብምጉልባት ልምዓት መስኖ ብዝተጠናኸረ መንገዲ ንምቕፃል ዘኽእሉ ልዕሊ 4 ነጥቢ 64 ሚልዮን ጉልበት ህዝቢ ከቲቱ ኣብ 12 ሽሕን 998 ሄክታር መሬት ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ክሳለጥ ከኢሉ ኣሎ።
ካብዚ ብተወሳኺ ልምዑነት ሓመድ ንምሕላው ልዕሊ ሓደ ነጥቢ ሓደ ሚልዮን ጉልበት ህዝቢ ከቲቱ ልዕሊ 739 ሄክታር መሬት ከትርታት ብእምንን ሓመድን ተሰሪሖም እዮም። ከምኡ እውን ሓረስቶት ኣብ ዓመት ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ግዜ ብመስኖ ኣልሚዖም ተጠቀምቲ ንምዃን ልዕሊ 2,400 ሄክታር መሬት ብመስኖ ንምልማዕ ዘኽእሉ መትረባት ተሰሪሖም ኣብ ረብሓ ውዒሎም ኣለው። ከምኡ እውን 68 ሽሕን 755 ጉልበት ህዝቢ ኸቲቱ ንልምዓት መስኖ ሓገዝቲ ዝኾኑ 96 ሄክታር መሬት ዘልምዑ መትረባት ማይ ፅገና ተገይርሎም።
ኣብ ዘመነ ስራሕ 2009 ዓ/ም እውን ሃፍቲ ተፈጥሮ ብምዕቃብ ልምዑነት ሓመድ ብምሕላው መፍረያይነት ከሰስኑ ዝኽእሉ 13973 ሄክታር መሬት ትግራይ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ተሳሊጦም እዮም። ከምኡ እውን 13,405 ሄክታር ደን ልምዓት፣ 203 ዃዕቲ ማያት፣ 332 ካሬ ሜትር ሓዱሽ መንገዲ፣ 381 ኪሎ ሜትር ፅገና ነባር መንገዲ ተሳሊጦም እዮም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብዝተሰርሐ ስራሕቲ ጥራሕ ዘይኮነስ በቶም ንነዊሕ እዋን እናተሰርሑ ዝመፁ ሰፋሕቲ ስራሕቲ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣብ እግሪ እቶም ጉህምታትን ዓይኒ ማያትን ዝፍልፍልሉ ኩነታት እናተፈጠረ መፂኡ ኣሎ። ብመሰረት እዚ ድማ ኣብ 2008 ዓ/ም ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ኣብ ዝተሳለጠሎም ጎቦታትን ጉህሚታትን ልዕሊ 8345 ሄክታር መሬት ዝተፈላለዩ ተኽልታት ክትከሉ ተገይሩ። ከምኡ እውን 738 ሓባርን ውለቀን ዒላታት ተዃዒቶም ናብ ልምዓት መስኖ ኣትዮም እዮም።
ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ 2008 ዓ/ም ሓረስቶት ፍርያቶም ንዕዳጋ ንምቕራብን ስሉጥ መጓዓዝያ መኪና ረኺቦም ቁጠባዊ ዓቕሞም ንምዕባይን ዘኽእሉ 329 ነጥቢ 88 ኪሎ ሜትር ዝንውሓቱ ሓዱሽ መንገዲ መኪና ተፀሪጉ ኣሎ። ከምኡ እውን ልዕሊ 300 ሽሕ ጉልበት ህዝቢ ኸቲቱ 574 ኪሎ ሜትሮ ፅገና ነባር መንገዲ ተኻይዱ ኣሎ። ካብዚ ብተወሳኺ ንኣሳልጦ ስራሕ ዝሕግዙ ኣብያተ ትምህርቲን ኬላታት ጥዕናን ልዕሊ ሓደ ሽሕ ክፍልታት ተሃኒፆም ንግልጋሎት በቒዖም እዮም።
ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዙራት ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከም ሓደ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ኮይኑ ዝፀንሐ ክፍሊት ብእዋኑ ናይ ዘይምኽፋል ሽግር እዩ። ሓረስታይ ኣብቲ ፕሮግራም ተሓቝፉ ብምግቢ ዓርሱ ክኽእል እንተኾይኑ ክረኽቦ ዝኽእል ዓስቢ ረሃፁ ብእዋኑ ክርከብ ይግባእ። ነዚ ክፍተት እዚ ብዝእርም መንገዲ ብምስርሑ ፀገም ቀረብ ዕዳጋ ኣብ ዘይብሉ ብገንዘብ፣ ዋጋ እኽሊ ኣዐርዩ ኣብ ዝናሃረሉ ድማ ብእኽሊ ክኽፈሉ ብምግባር ዝነበሮም ክፍተት ምግቢ ክሽፍኑ ከምዝተገበረ ኣይተ ብርሃኑ ይገልፁ።
ብመሰረት እዚ ድማ ኣብ ስራሕቲ ሃፍቲ ተፈጥሮ፣ ልምዓት መስኖን ካልኦት ማሕበራዊ ረብሓ ዝህቡ ስራሕቲ ዝውዕል ኣብ 2008 ዓ/ም ካብ ዝተመደበ 686 ሚልዮን 293 ሽሕን 460 ሽሕ ብር በጀት እቲ 669 ሚልዮን 155 ሽሕን 285 ብር ብእዋኑ ክኸፈል ተገይሩ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ 266 ሽሕን 183 ኩንታል ድማ ብእኽሊ ብምግቢ ንስራሕን ብነፃ ሓገዝን ተኸፋፊሉ። ብተመሳሳሊ ኣብ 2009 ዓ/ም እውን ብገንዘብ ሓደ ቢልዮንን 16 ሚልዮንን 614 562 ብር ብእኽሊ ድማ 310 ሽሕን 291 ኩንታል ብእኽሊ ንተጠቀምቲ ተኸፋፊሉ ኣሎ።
ካብዚ ብምብጋስ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ዝነበሩ ሓረስቶት ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናልምዑ ተጠቀምቲ እናገበረ ዝርከብ መርሃ ግብሪ እዩ። እዞም ሓረስቶት ብዝረኸብዎ ክፍሊት ክፍተት ምግቦም እናኸልኡ ኣብ ልምዓት መስኖን ሃፍቲ እንስሳን ተዋፊሮም ብምስራሕ ብምግቢ ዓርሶም ካብ ምኽኣል ብዝዘለለ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ለውጢ መነባብሮ ዝተሰጋገረሉ ኩነታት ከም ዝተፈጠረ ካብቲ መረዳእታ ምግንዛብ ይከኣል።
ብድምር እቲ ፕሮግራም ዋሕስ ህይወት ህዝብና ካብ ዝኸውን ውዒሉ ሓዲሩ ኣሎ። ብመሰረት እቲ መንግስቲ ዘቐመጦ ስትራተጂ ዓትዒቶም ዝሓዙ ሓረሰቶት ዓርሶም ዝኽእልሉ ፈውሲ ድኽነት ምዃኑ ካብ ተግባራዊ ለውጢ እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ምርዳእ ይከኣል። ኣብ ሓለፉ ሓሙሽተ ዓመታት ጥራሕ እኳ እንተርኢና ብብርኪ ክልል 331 ሽሕን 26 ደቂ ኣንስትዮ ዝርከብኦም 646 ሽሕን 147 መራሕቲ ስድራ ሓረስቶት ሃፍቲ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናልምዑ ካብ ህድሞን ሰቐላን ተሰጋጊሮም ናብ ዝሓሸ ቆርቆሮ ገዛ፣ ተሰጋጊሮም እዮም። ነዚ ለውጢ እዚ ዝተዓዘቡ ጋዜጠኛታት ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ናብ ክልልና መፂኦም እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሐዚ ክልተ ምስክርነት ሂቦም። ሐዚ እውን ካልኦት ክምስከሩልና ዘይኮነስ ንዝሓሸ ለውጢ መነባብሮ እቶም ኣብቲ ሓዱሽ ራብዓይ ዙር ዝተሓቖፉ ሓረሰቶት እውን ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት መሰጋገሪ ድልድል እምበር መጠወሪ ከምዘይኮነ ብዝግባእ ተረዲኦም ዘላቒ ለውጢ ኣብ ዘምፅኡ ስራሕቲ ሃፍቲ ተፈጥሮ እናሰርሑ ኣብ ልምዓት መስኖ ሃፍቲ እንስሳን ተዋፊሮም ብምስራሕ ካብ መስመር ድኽነት ወፂኦም ንምረቓ ንኽበቕዑ ጠንኪሮም ክሰርሑ ይግባእ ዝብል መልእኽትና።


text:
ናይ ቅድስት መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፕየትሮ ፓሮሊን ሰበሥልጣን ሃገረ ሩስያ ብዝገበሩሎም ዕድመ መሠረት ካብ ዝሓለፈ ዕለት 21 ነሓሰ ክሳብ ሎሚ ዕለት 24 ነሓሰ 2017 ዓምፈ ሰፊሕ ምብጻሕ ከምዝገበሩ ካብ ቅድስት መንበር ዝወጸ ዜና ኣመልኪቱ፣
እዚ ንነዊሕ ግዜ ዝተዘተየሉን ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ንፈደራላዊት ሩስያ ንክበጽሑ ዓቢ ባብ ዘርሑ ምዃኑ ዝእመነሉን ምብጻሕ እዚ ምስ ላዕለዎት ሰበሥልጣን መንግስትን ሲቭላውያንን ክምኡ እውን ምስ ላዕለዎት ሰበሥልጣን ኦርቶዶካሳዊት ቤተክርስትያን ሩስያ ንምርኻብ እንክኸውን ንብጹዕነቶም ዘሰነዩ ከኣ ብፁዕ ኣቡነ ቪስቫልዳስ ኩቦካስ ኣማኻሪ ናይ ሓዋርያዊ እንደራሴታትን ኣብ ቅድስት መንበር ምስ መንግሥታት ኣብ ዝግበር ርክብ ሓላፍን ነሮም፣ ኣብ ርእሲ እዚ መደብ እዚ ነታ ኣብ ሩስያ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን እውን ቅርበት ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ከምዝገለጸ ተመልኪቱ፣ ቀቅድሚ ምንቃሎም ብፁዕነቶም ምስ ኣገልግሎት ዜና ታስ ናይ ሩስያ ኣብ ዝገበርዎ ነዊሕ ቃለ ምልልስ ‘እዚ ምብጻሕ እዚ ነቲ ሰበሥልጣን ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ሩስያ ኣብዚ መጨረሻ ዓመታት ክሳብ እቲ ዓሚ ኣብ ርእሰ ከተማ ክዩባ ሃቫን ኣብ መንጎ ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስን ፓትርያርክ ኪሪል(ቄርሎስ)ን ዝተገብረ ርክብ ዘበርከትዎ ንምዝካርን ነቲ እዚ ርክብ እዚ ዘበርከቶ ንርክባት ብሓዲስ ዓይኒ ንምርኣይ ዝገበረ እዩ።’ እንክብሉ ኣድላይነትን ኣድማዕነትን ናይዚ ምብጻሕ ገሊጾም ነሮም፣ ኣብቲ ዘካየድዎ ሰፊሕ ቃለ መሕተት ብዛዕባ ህልው ኩነታት ዓለምና ካብ ፕረሲደንት ትራምፕ ናይ ኣመሪካ ጀሚርካ ክሳብ ኣብ ቨነዝወላን ካልእ ከባቢታትን ዝረኤ ዘሎ ነገራት ብዓይኒ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ገሊጾም ነሮም፣
ስለዝኾነ ከኣ ከም መርሓ ግብሮም መሠረት ሰኑይ ዕለት 21 ነሓሰ ንግሆ ምስ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ናይታ ሃገር ተራኺቦም ኣማስያኡ ኣብቲ ኣብ ሞስኮ ዝርከብ ካተድራል ፅንሰታ ንጽሕት ድንግል ማርያም ቀዲሶም ድሕሪ ቅዳሴ ከኣ ምስ ወከልቲ ቤተክህነትን ምእመናንን ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሞስኮ ተራኾም እሂን ምሂን ምስ ተባሃሉ ኣማስያኡ ምስ ናይ ሞስኮ ፓትርያርክ ወጻኢ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ብፁዕ ሊቀ ጳጳሳት ኣቡነ ሂላርዮን (ሕርያስቆስ) ዘቮሎኮላምስክ ተራኺቦም።
ሰሉስ ንግሆ ዕለት 22 ነሓሰ ምስ ናይ ሩስያ ወጻኢ ጉዳያት ምኒስትሪ ሚኒስተር ሰርገይ ላቭሮቭ ተራኺቦም እንክዝትዩ ኣማስያኡ ከኣ ምስ ናይ ሞስኮ ፓትርያርክ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ኪሪል (ቄርሎስ) ተራኺቦም ሰፊሕ ዘተ ከምዘካየዱ ተመልኪቱ፣ካብተን ኣገደስቲ ርክባት ብፁዕ ካርዲናል ፕየትሮ ፓሮሊን ኣብ ሃገረ ሩስያ ምስ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ሩስያ ምርኻብ እዩ ነሩ፣ እዚ ርክብዚ ከኣ ኣብ መንበረ ፓትርያርክ ሩስያ ኣብ ገዳም ዳኒሎቭስክይ ተኻየዱ፣ ብፁዕነቶም ብቀዳምነት ዘቅረብዎ ‘ንሓወይ ኪሪል ፓትርያርክ ሞስኮን ንመላእ ሃገረ ሩስያን ሰላምታይ አቅርብ’ ዝብል መልእኽቲ ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ እንክኸውን ፓትርያርክ ኪሪል እውን ብወገኖም ምስጋናኦም ብምቅራብ ነቲ ፍሉይ ታሪኻዊ ፍጻሜ ብማለት ዝተገልጸ ኣብ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ካብ ከተማ ባሪ ሃገረ ጣልያን ናይ ቅዱስ ኒኮላ ቅዱሳት ቅርያት ንሩስያ ምልኣኽ ናይ ቅድስና ሓድነት ቤተክርስትያን ሓቂ ምዃኑን ከምዘሎን ህያው መግለጺ ምዃኑ ገሊጾም፣ ነዚ ቅዱስ ቅርያት ዛጊት ልዕሊ 2.3 ሚልዮን ምእመናን ከምዝተሳለምዎ ጸብጻባት የመልክቱ፣ ኣብቲ ርክብ ብዛዕባ ሓድነትን ሰላምን ኣብያተክርስትያንን ሃገራትን ምስ ተዛተዩ ብፁዕን ቅዱስን ፓትርያርክ ኪሪል ‘ግጭት ንዘለዓለም ኣይነብርን እዩ፡ ቀዲሙ ወይ ድሒሩ ክውዳእ እዩ፣ ኮይኑ ግን ኩሎም ማሕበራውያን ሓይልታት ናብ ግጭት እንተወፊሮም ንሰላም መህነጺ ዝኸውን ኣእማን መን ክኣሪ እዩ!’ ይሓቱ እሞ ኣብቲ ህልው ኩነታት ናይ ሰላም ምፍጣር ክልቲኤን ኣብያተ ክርስትያን ብሕልፊ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኡክርያና ዕርቂ ንምምጻእ ዝግበር ጻዕሪ ኣመጒሶም ኣብ ማእከላይ ምብራቅ እውን ንዝግበር ጻዕሪ ምናዳ ኣብ ሰብኣዊ ረድኤት ክልቲኤን ኣብያተ ክርስትያን ብሓባር ንዘበርክቶኦ ኣመስጊኖም፣
ዕለተ 23 ሮቡዕ ንግሆ ምስ ፕረሲደትን ሃገረ ሩስያ ንክራኸቡ ናብ ሶኺ እትበሃል ክፍለሃገር ተጓዒዞም፣ ኣብቲ መንበረ ፕረሲደንት ሃገረ ራሽያ ፑቲን ዝነብረሉ ዘሎ ሶኺ ዝበሃል ኣብ ጸሊም ባሕሪ ዝርከብ ቦታ ዝተኻየደ ርክብ ልባውን ኣዎንታውን ኣብ ርእሲ ምንባሩ ብፁዕ ካርዲናል ፕየትሮ ፓሮሊንን ፕረሲደንት ፑትንን ጸን ቢሎም ርእይቶ ሓድሕዶም ዝሰምዑሉ ሃናጺ ርክብ ከምዝተፈጸመ ካብ ቅድስት መንበር ዝወጸ መግለጺ ሓቢሩ፣ ኣብቲ ፕረሲደንት ፑቲን ምስ ቫቲካን ዘሎና ርክብ ኣብ ሃንጺ ዘተን ሓባራዊ ሰብኣዊ ክብርታትን ዝተመሥረተ ነሩ ዝበልዎ ብዛዕባ ዝተፈላለየ ዛዕባታት ንዓለምና ኣናዊጾም ዘለው ካብ ውግእን ወጥሪ ውግእን ራዕድን ጥሜትን ጀሚሩ ክሳብ ዕርቅን ሰላምን ከምዝተዛተዩ ተመልኪቱ፣
ሓሙስ ዕለት 24 ነሓሰ ኩሉ ዑደቶም ብዓወት ፈጺሞም ናብ መንበሮም ብሰላም ከምዝኣተው ካብ ቅድስት መንበር ዝወጸ ዜና ኣመልኪቱ፣


text:
ቻይና ኽልተ ሰበ ስልጣን ኮሚሽን ፀረ-ግዕዝይና ኣብትሕቲ ቑፅፅር ኣውዒሉ…
መቐለ ጥሪ 02//2009(ድወት) መንግስቲ ቻይና ንገበን ግዕዝይና ንምምካት ካብዘጣየሾም ኣባላት ኮሚሽን ፀረ ግዕዝይና ንኽልተ ሰበ ስልጣን ናይቲ ኮሚሽን ኣብትሕቲ ቑፅፅር ክውዕሉ ምግባሩ ተሓቢሩ።
ኽልቲኦም ኣባላት ኮሚሽን ፀረ ግዕዝይና ቻይና ኣብትሕቲ ቑፅፅር ክውዕሉ ዝተገበረ ንምርመራ ገበን ግዕዝይና ክዛባዕ ብምግባሮም ከምዝኾነ ገዛኢ ፓርቲ ኮሚረስት ፓርቲ ቻይና ገሊፁ።
ኽልቲኦም ብስነ ጉድለት ስነ ምግባር ክኽሰሱ ምዃኖም ድማ እቲ ገዛኢ ፓርቲ ምግላፁ ተሓቢሩ።
ፕረዝደንት ቻይና ሺ ጂንፒንግ ስልጣን ካብዝጭብጡ ናብዚ ኣብ ሃገሮም ቻይና ንዝፍፀም ገበን ግዕዝይና ንምምካት ልዕሊ 500ሽሕ ዝሓቖፈ ኮሚሽን ኣንፃር ግዕዝይና ኣብ መላእ እታ ሃገር ከምዘጣየሹ ፀብፃባት የመልክቱ።
እቲ ኮሚሽን ካብዝጣየሽ ካብዝሓለፈ 2016ዓ.ም ፈረንጂ ናብዚ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ንዝርከቡዎም 410ሽሕ ሰበ ስልጣን ብዝፈፀሙዎ ገበን ግዕዝይና ክሕተቱ ምግባሩ ኣሶሺየትድ ፕረስ ይገልፅ።


text:
ዲሞክራስያዊ ግንባር ኦሮሞ/ኦዴግ/ ብሰላማዊ መንገዲ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ምክያድ ጀሚሩ…
መቐለ ግንቦት 07/2010(ድወት) ውድብ ዲሞክራቲክ ግንባር ኦሮሞ/ኦዴግ/ ብዝብል ስያመ ዝፍለጥ ፖለቲካዊ ውድብ ብሰላማዊ መንገዲ ምንቅስቓስ ፖለቲካ ንምክያድ ከምዝወሰነ መንግስቲ ፌደራላዊ ዲሞክራስያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ ገሊፁ።
መንግስትን ፖለቲካዊ ምንቅስቓሱ ካብ ኦነግ ዝተፈለየ ኦዴግን ኣብ ዘካየድዎ ዘተ እቲ ውድብን ካብ መንግስቲ ዝቐረበሉ ፃውዒት ኣኽቢሩ ሕገ-መንግስታዊ ስርዓት እዛ ሃገር ብምኽባር ብሰላማዊ መንገዲ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ንምክያድ ከምዝወሰነ ተገሊፁ።
እቲ ግንባር ፖለቲካዊ ኣሰላልፉኡ ካብ ኦነግ ብምፍላይ ብዝሓዞ ቕዋም ብወገን መንግስቲ ዝለዓለ ናእዳ ዝረኸበን ተቐባልነት ዝተውሃበን ምዃኑ ድማ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሙኒኬሽን መንግስቲ ኣፍሊጡ።
ኣብ ኣጠቓላሊ ኹነታት ዘተ ከምዝተኻየደ ዝገለፀ መንግስቲ ሓፈሻዊ ከይዲ እቲ ዝተኻየደ ዘተ ዕውትን ሃገራዊ ምርድዳእን ዝዓሰሎ ምንባሩ ኣፍሊጡ።
መንግስቲ ጉዳይ ሃገርና የእትወና እዩ ብምባል ሰላማዊ ብዝኾነ መስመር ብምቕላስ ውፅኢታዊ ክንኸውን ኢና ምስ ዝብሉ ኣካላት ብቐፃሊ እውን ዘተን ምርድዳእን ንምግባር ድልዉ ምዃኑ ምግላፁ ይዝከር።
መንግስቲ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣመራርሓ እቲ ግንባር ኣብ ቐረባ መዓልትታት ኣዲስ ኣበባ ከምዝኣትዉ ብምሕባር ቐፀልቲ ዘተታት እውን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝካየዱ ትፅቢት ይግበር ክብል ገሊፁ።


text:
በዓል ጥምቀት፡ ትማሊ 19 ጥሪ ኣብ መላእ ሃገር ብልዑል ማዕርግ ተኸቢሩ። ታቦታት ብድሮኡ እዮም – ከካብ ኣብያተ-ክርስትያኖም ብመእመናን ተሰንዮም ብምጉዓዝ ኣብ ባሕረ-ጥምቀት ሓዲሮም።
ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ ዝተኻየደ ብኣሽሓት ዝቚጸሩ መእመናን ኣብ ዝተሳተፍዎ ስነ-ስርዓት፡ ብመዘምራን በዓል ተራ ደብሪን ካብ ሕብረት ውሉደ ክህነት ብዝተወከሉን ‘ሰበኻ’ ድሕሪ ምክያድ፡ ብመሪሕነት ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ኣቡነ ሉቃስ ቡራኬን ኣስተምህሮን ተዋሂቡ።
ከም መቐጸልታ ናይ’ቲ ምሉእ ለይቲ ክበጽሕ ዝሓደረ ጸሎተ ማህሌት እውን – ትማሊ ንግሆ፡ ብመሪሕነት ብጹእ ኣቡነ ሉቃስን ሊቃውንትን፡ ኣብ ዙርያ ባሕረ- ጥምቀት ቅዳሴን ጸሎተ ወንጌልን ዓሪጉ።
መሪጌታ ስምኦን በየነ፡ ንታሪኻዊ ኣመጻጽኣ በዓለ-ጥምቀት ዝምልከት ኣስተምህሮ ድሕሪ ምሃብ፡ ነቶም ብዋጋ ዘይትመን መስዋእቲ ከፊሎም ሃገር ዘረከቡና ሰማእታት – ‘መንግስቲ ሰማያት’፡ ንዝሓመሙ ‘ምሕረት’፡ ኣብ ሓዘንን ሽግርን ንዘለዉ ድማ ‘ሰላምን ፍቕርን’ ሂቡ ከጸናንዖም ተመንዮም።
ብብጹኣን ጳጳሳትን ሊቃውንትን ባሕረ- ጥምቀት ተባሪኹ ናብ ህዝቢ ምስ ተነጽገ፡ ብጹእ ኣቡነ ሉቃስ፡ ኩሉ ዜጋ ኣኣብ እምነቱ ጸኒዑ ንሰላም ክጽሊን፡ ንድሕነትን ልምዓትን ሃገሩ ክቐውምን ምዒዶም።
ኣብ መወዳእታ፡ ታቦታት ብምእመናን ተሰንዮም ነናብ ኣድባራቶም ተመሊሶም።
ኣብ’ቲ ስነ-ስርዓት፡ ዋና ኣካያዲ ስራሕ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ኣቶ ዘርኢት ተወልደብርሃንን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ- ስልጣን መንግስትን ዕዱማት ኣጋይሽን ተሳቲፎም።