text:
ኣዋጅ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ
ከም ፈለማ ዕማም ነዚ ኣዋጅ ዝፈረሙ ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ መንጎኦም ተኸታተልቲ ኣኼባታት ብዛዕባ ስምረተን ኩነታት ሃገርናን ዓሞቕቲ ልዝባት ኣካዮም። ካብኡ ኣስዒቦም ኣባላት ኣብ ታሕቲ ዝተጠቐሱ ውድባት ኣብ ዘቐራርብዎም ሸነኻት፡ ማለት ኣብ ፖለቲካውን ሰrዒታውን ፕሮግራማቶምን ተመሳሰልቲ ኣርእስትታት ስምረትን ኣብ ዘተኮሩ ዛዕባታት ቐጸልቲ ዘተታት ኣካይዱ።ኣብ ሓደ ፖለቲካዊ ውድብ ምጽንባር ዝኽእሉ ዓቕምታትን ቐጻልነቱን ንጥፈታትን ገምጊሙ።ድልድልነት ኣብ መንጎኦም ዘሎ ፖለቲካዊ ጠመተ፣ ድልየት ስምረትን ባይታ ውህደትን ድሕሪ ምርግጋጽ ፈረምቲ ውድባት ኣብ ውህደታዊ ስምረት ክኣትዋ ወሲኑ።እምባኣር እዚ ኣብ ዲሞክራሲያውን ሃገራውን መቖሜታት ዝተመስረት ንእዋናውን መጻእን መድረኽ ንምልላይ ዘብቕዐ እዩ፡። ንሰለስተ ኣዋርሕ ዝተኻየደ ዘተ መሰረት ብምግባር መርሓቲ ፈረምቲ ውድባት ኣብ ካርቱም ካብ 1-2 መጋቢት, 2005 ተኣኪቦም ንዞም ዝስዕቡ ስምምዓት ኣዊጆም።
1.ፈረምቲ ኣዋጅ ስምረት፡ ነቶም ኣብ ውሽጦም ዝተሰማምዑሎም መትከላት መሰረት ብምግባር፡ ” ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ” (ዲ.ግ.ኤ.) ዝብል ሓባራዊ ስም ከም ፖለቲካዊ መለለይ መሪጾም።
2. ፈረምቲ ኣዋጅ ስምረት ጉባኤ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ ኣብ ዝቐልጠፈ እዋን ከሰናድኡ ተሰማሚዖም።ተሳታፍነት ጉባኤ ብውክልና ካብ ሕጋዊያን ባይቶታት ውድባት ስምረት ይኸውን።
3.ኣገዳስነት ህልው መድረኽ ኣብ ግምት ብምእታው ካብ መርሓቲ ውድባት እዚ ስምረት ግዚያዊ ላዕለዋይ መሪሕነት ክቐውም ተወሲኑ።ውጽኢቱ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ክቓላሕ እዩ።
4. ንጉባኤ ውህደት እትዳልው ኣሰናዳኢት ሽማግለ ብኣባል ነፍስወከፍ ውድብ ክትቐውም ተወሲኑ።
ድፍኢት ስምረት ኣብ ውሽጢ ሓይልታት ተቓወም በቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝካየድ ዘሎ መሪር ጭቖና ዝተደረኸ ስለዝኾነ ነዚ ኣብ ሃገርና ተተኺሉ ዘሎ ዲክታተራዊ ስርዓት ንምውዳቕ ኩሎም ሃገራዊያን ሓይልታት ዝምርሕሉ ዕላም እዩ።ከምእውን ስምረት፡ ርእሱ ዝኻኣለ ዕላማ እዩ።ዲሞክራሲያዊ መተካእታ ብሓደ ስሙርን ሓያልን ስሩዕን ውድብ ጥራይ እዩ ዝረጋገጽ።ኣብ ኣህጉራውን ዞባውን መዳያት ዝካየዱ ዘለዉ ምዕባለታታት ከይቐደሙና ከለዉ ሓላፍነትናን መጻኢ ዕማማትናን ከነማልእን ጠለብ ህዝብና ከነርውይን ፡ ነዚ ኣዊጅናዮ ዘለና ስጉምቲ ስምረት ክድገፍን ኣብ ምዕባሊኡ ክሳተፉ ንዕድም። ንኹሎም ሃገራዊያን ፖልቲካዊ ሓይላታት ነቲ ዝገበርዎ ምትብባዕ ነምስግን፤ ተመሳሰልቲ ዲሞክራሲያዊያን ውድባት ናብዚ ኣቑምናዮ ዘለና ማእከል ዲሞክራሲያዊ ክጽንበሩ ነተባብዕን ንዕድምን።ኣብ መወዳእታ ድማ ንሓፍትና ዝኾነት ሱዳን ኣብ ኩሉ መድረኻት ቃልሲ ህዝብና ዝተሳተፍት፡ ወሰን ዘይብሉ ምስጋና ነቕርብ። ከምእውን ንደገፍ ጎራባብትና ብፍላይ ንኢትዮጵያን የመንን፡ ንህዝቢ ኤርትራን ተቓለስቲ ሓይልታቱን ዘበርከትዎ ሞራላውን ማተራሊያውን ሓገዝ ዓብይ ምስጋና ነቕርብ።
ዝፈረማ ውድባት፡
1.ሰልፊ ተራዶዖ ኤርትራ (ሰ.ተ.ኤ)
2.እስላማዊ ግንባር ኤርትራ (ገስገስቲ ሓይልታት ሓቂ)
3. ሰልፊ እስላማዊ ስኒት ኤርትራ
4. ሃገራዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር ኣኤርትራ
5.ተጋድሎ ሓርነት ኣኤርትራ፡ስሙር ሃገራዊ ውድብ
6. ምንቅስቃስ ተቓውሞ ዲሞክራሲያዊ ኤርትራ፡ጋሽ-ሰቲት
7. ምሕዝነት ተሳትፎ ምንቅስቃስ ኤርትራውያን
ካርቱም 02/03/05
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2731


c: text/html

text:
ሚንስትራት ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ጅቡትን ሶማልያን፡ ሎሚ ኣብ ጅቡቲ ተራኺቦም፡ ኣብ ናይ ሓባር ጉዳዮም ሰፊሕ ዘተ ምክያዶምን፡ ኣብ ሓባራዊ ስምምዕ ምብጽሖምን፡ ኣብ ዘውጽእዎ ናይ ሓባር መግለጺ ኣፍሊጦም። ኤርትራን ጅቡትን ምሕዝነተን ናብ ንቡር ክመልሳ ምስምምዐን ድማ ተለቪዥን ኢትዮጵያ ንሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ`ታ ሃገር ብምጥቃስ ሎሚ ምሸት ኣፍሊጡ`ሎ።
እቶም ሚንስተራት ኣርባዕተ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ`ቲ መግለጺኦም፡ ኣብ ናይ ሓባር ድልየትን ረብሓን ምምኽኻሮምን፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ቀደም ዝነበረ ሰላምን ምርግጋእን ንኽምለስ ከምዝተሰማምዑ ኣረጋጊጾም ኣለዉ።
ሚንስትራት ወጻኢ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ናብ ጅቡቲ ዝኸዱ፡ ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ምርኻቦም`ዩ።
ብኻልእ ወገን፡ ብዛዕባ ናይ ቻይናን ኤርትራን ዑደቱ ብዝምልከት ሎሚ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣዲስ ኣበባ መግለጺ ዝሃበ ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ፡ እቶም ሚንስተራት ጉዳያት ወጻኢ ንዓቢይ ዕላማ ኣብ ጅቡቲ ከምዝተኣከቡ ተዛሪቡ፡- እቲ ኣጋጣሚ ዓቢይ ብስራትን ልምዓት ማዕጾ ዝኸፈተን`ዩ እውን ኢሎም።
“ መንግስቲ ኤርትራን ኽቡር ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን፡ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ መንጎ ጅቡትን ኢትዮጵያን ኸምኡ`ውን ሱዳን ውሽጣዊ ጸገማታ ፈቲሓ፡ እዚ ዞባ ሰፊሕ ናይ ልምዓት ዞባ ንክኸውን ልዑል ድልየት ስለዘለዎም፡ ላዕላዋይ ጉጅለ ልኡኽ፡ ሎሚ ንጅቡቲ ተጓዒዙ`ሎ- እዚ ድማ ዓቢይ ብስራት፡ ዓቢይ ዜና፡ ንምሉኣት ህዝብታት ቐርኒ ኣፍሪቃ ዘሐጉስ`ዩ። ጉዳይ ጅቡትን ኤርትራን`ውን ልክዕ ከም ናይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብሰላም ተዛዚሙ እቲ ዞባ ካብ ኩናት ካብ ግጭት ካብ ቂም ናጻ ኾይኑ ናብ ልምዓት ዝሰጋገረሉ ሰፊሕ ማዕጾ ዝኸፈተ`ዩ።”
ብዝተሓሓዝ ኤርትራን ጅቡትን ምሕዝነተን ናብ ንቡር ክመልሳ ምስምምዐን ተለቪዥን ኢትዮጵያ ንሚንስትሪ ጉዳያት ወጻኢ`ታ ሃገር ብምጥቃስ ኣፍሊጡ`ሎ።
ኣብ` ጅቡቲ ዝርከብ ሚንስተር ወጻኢ ወርቅነህ ገበየሁ፡ እቲ ምሕዝነት፡ ሓደ ታሪኻዊ ዲፕሎማሲያዊ ዓወት`ዩ ኢልዎ`ሎ።
ናይ ኤርትራ ሚንስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ብወገኑ ኣብ ዝለኣኾ ናይ ትዊተር መልእኽቲ፡ ፕረዚደንት ጅቡቲ ዖማር ገለ፡ ንጻውዒት ሰላም ፕረዚደንት ኢሳያስ ከምዘመስገንን፡ ጅቡቲ ምስ ኤርትራ ንዕርቅን ንቡር ምሕዝነትን ድልውቲ ከምዘላን ምግላጹ ጠቒሱ`ሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ን44 ዓመታት ዝነቀወ ዝብኢ ሃገርና!
ን44 ዓመታት ዝነቀወ ዝብኢ ሃገርና!
ርሑስ በዓል ዒድ ኣል-ፈጥር ንኣመንቲ ምስልምና ኤርትራውያን
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/ 27 ሓምለ 2014
ቂም-ቂም! ሰዓት ትኣክል ኣላ። ግዜ ሻርነት ስለዘይብሉ ከኣ፡ ንኩሉ አእጃሙ ክዕድሎ ኢዩ። ‘ካብ ሎሚ ዝነቀወ ዝብኢስ ኣየሕደረናን’ ከም ዝበሃል፡ እንጉይ…! ኢሳይያስ ፡ ካብ ዓላ 1970 ዓ.ም. ዝጀመረ’ምበር ሎሚ ኣብ ግዜ ዕርበቱ ዝተሰምዐ ድምጺ ኣይኮነን። እዚ ጽሉል’ዚ ኣብ ናይ ደም ቆር ዝሓምበሰ፡ ኩሉ ኣካላቱ ብደም ዝተጸየቐ ዕሉል ገበነኛ ኢዩ። ብኢዱን ብትእዛዙን፣ ከምኡ’ውን ብስዉር መጻወድያኡን ዝጠፍኡ ኤርትራውያን ድማ ቁጽሪ የብሎምን። ግን ንኩሉ ግዜ ኣለዎ።
ኢሳይያስ ማጨሎት ዘይተረኽቦ ጽሉል ክነሱ፡ ስዉር ተግባራቱ ግን ይርደኦ ኢዩ። ደም ሰብ ክቡር ስለዝኾነ፡ ኣይኮነን’ዶ ሂወት ብዙሓት ሰባት፣ ሂወት ሓደ ሰብ ኣጥፊእካ’ውን ቀሲንካ ምንባር ዝከኣል ኣይኮነን። እቶም ኣብ ግዜ ሰውራ ይኹን ብድሕሪ ናጽነት ብትእዛዝ ኢሳይያስ ሂወት ሰብ ዘሕለፉ ተጋደልቲ ነበር፡ ክሳብ ዕለተ ሞቶም ስኽፍ እናበሉ’ዮም ዝነብሩ’ምበር እፎይታ የብሎምን።
ከምቲ ርሑስ ኣቦ ሃብቲ ይገድፍ፡ ተካል ኣቦ ከኣ ደም ይሓድግ ዝበሃል፣ ብድሕሪ ዕረፍቶም’ውን እቲ ደም ናብ ደቆም ንከይሓልፍ ክቱር ጭንቀት ንክህልዎም ባህርያዊ ኢዩ። ሰብ ዝገበሮ፡ ምድሪ ነገሮ’ዩ! ስለዚ እቲ መሰረታዊ ፍታሕ፡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ቀሪብካ ምንሳሕ ጥራይ ኢዩ። ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ጉዳያት፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ሎሚ ጀሚሩ ኣጸቢቑ ክሓስበሉን ክዳለወሉን ግዜ ይጠልብ ኣሎ። ደም ሓያል ስለዝኾነ ኢዩ’ምበኣር እዚ ኣብ ሃገርና ዝገዝእ ዘሎ ኣንጊሁ ዝነቀወ ዝብኢ፡ ወትሩ ካብ ኤርትራውያን ደቀባት እናፈርሐ ዝነብር ዝነበረን ዘሎን።
ተጋዳላይ ኣብራሃም ተወልደ ኣብ ዓላ ምስ ተሰውአ፡ ኣብቲ ብድሕሪ መስዋእቲ ኣብራሃም ዝተገብረ ቦኽሪ ኣኼባ ዓላ፣ እቶም ውሑዳት መስረትቲ ሰልፊ ናጽነት፡ ንተጋዳላይ ሃብተስላሰ ገብረመድህን ክመርሖም ኢዮም መሪጾሞ ይብሉ’ቶም ኣብኡ ዝነበሩ ገዳይም።
“… ኣነ ኣብ ጀብሃ ንዝነበረኒ ሓላፍነት ጠንጢነ እየ መጺኤ ዘለኹ። ስለዚ ክሳብ ዓቢ ጉባኤ ንገብር፡ ወላ ንግዚኡ ሓላፊ ኮይነ ክሰርሕ እኽእል እየ” ኢሉ ብድሕሪ ምጉብዕባዕ፣ ባዕሉ ኢዩ ተመሪጹ ይውስኹ’ቶም ሰብ ቀደም።
ኣብቲ ፈላሚ ርክብ ተጋደልቲ፡ ኢሳይያስ ዝብኢ ምዃኑ እናነገረ፡ ዘለልዮ ብልሂ ሰብ ኣይተረኽበን። ሃብተስላሰ “…ሓላፍነት ንዓይ ግራዝማች ወይ ቀናዝማች ኣይኮነን። ካብ ብሓላፍነት ደረጃ ከኣ፡ ተራ ተጋዳላይ ኮይነ ክቃለስ እየ ዝመርጽ” ኢሉ ከም ዝመለሰ፣ ካብ ብሱል ጥረ፤ ገለ ውሑዳት ተረፍ ዘለዉ ዝምስክርዎ ሓቂ ኢዩ። ኢሳይያስ ሽዑ ከምዛ ዋዛ፡ ሓላፊ ሰልፊ ናጽነት ኮነ። ሓደ ኣቦ ናብቲ ተጋደልቲ ዝነበሩሉ ቦታ ኣብ ዝበጽሑሉ ግዜ፡ “ብድሕሪ ኣብራሃም ደኣ ንመን ኢኹም ሓላፊ መሪጽኩም?” ኢሎም ሓተቱ።
ኢሳይያስ ንበይኑ ፍንትት ኢሉ ኣብ ትሕቲ ገረብ ስለዝነበረ፡ “ነቲ ኣብታ ትሕቲ ገረብ ዘሎ፡ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝተባህለ መሪጽናዮ ኣለና” ክብል ሓደ ካብቶም ገዳይም ተጋደልቲ መለሰሎም። እቶም ኣቦ፣ ባልዋይ ምንባሩ ኣይዘንግዑን! “…ኦይ! ብቐዳማይ በዚኣ ክሓልፍ ከለኹ፡ ንበይኑ ኣብኣ ኮፍ ኢሉ ርእየዮ። ሎሚ’ውን ንበይኑ ኣብኣ ኮፍ ኢሉ ረኺበዮ፡ ያ- ያእ! ግዜ ደኣ ይቀየር’ምበር እዛ ንበይኑ ፍልይ-ፍልይሲ ኣይፈተኹዋን! ካብ ሎሚ ዝነቀወ ዝብኢስ ኣየሕደረንን!” ኢሎም መንገዶም ቀጸሉ። እታ ዘረባ እቲኣ ተቐባሊ ልቢ ስለዘይረኸበት ድማ፡ እነና ዋና ከም ዘይብለን መጓሰ ንሞትን ስደትን ተቓሊዕና ንነብር ኣለና።
ኢሳይያስ ምስ ኣሰልጠንቱ እናተዘራረበ፣ ንሰባት ከም ወረቐት እናበወዘን ኢዩ ብተዘዋዋሪ ኣገባብ ከም ዝምረጽ ዝኸውን ዝነበረ። ስለዚ ኣብቲ ስሙ ንምልዓል ዝቃለሰሉ ዝነበረ ህሞት፡ ከም ታቦት ዓቢ ደብሪ ኮይኑ ንክረአ ኣኽኢሉዎ ኢዩ። እታ ኣብ ዓላ ከም ዋዛ፡ “ክሳብ ስፍሕ ዝበለ ጉባኤ ንገብር ወላ ኣነ ሓላፊ ኮይነ ክጸንሕ…” ዝበላ ሰባብ ተበግሶ፡ ኣብ ሓደ ደረጃ ደው ኣይበለትን። ንቀዳማይ ወገንን ካልኣይ ወገንን ህዝባዊ ሓይልታት፡ እንኮላይ ንጉጅለ ዖበል ከም ወናም ኣባጓይላ ኮይኑ ካብን ናብን ክጻፋዕ ጀመረ። ከደ!…ቀጸለ! ኣብ ቀዳማይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር እውን ባዕሉ ብጥበብ ምክትል ዋና ጸሓፊ ኮይኑ ተመሪጹ። ብድሕሪ 10 ዓመታት /1977-1987/ ኣብ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ከኣ ዝበስል ጉዳያቱ ምስ ኣብሰለ፣ ግዜ ናቱ ስለዝነበረ፤ ባዕሉ ዋና ጸሓፊ ኮነ። ገ እናበሉኻ’ዶ ትጋገ! ናይ በረኻ ከይኣክል ከኣ ጸሓይ ምስ በረቐት’ውን እቲ ኣንጊሁ ዝነቀወ ዝብኢ ኤርትራውያን፡ ነቲ ሃገራዊ ባይቶ ዝበሃል መጋበርያ ስልጣኑ ኣኪቡ፡ ካብ 104 ሰባት 99 ድምጺ ከም ዝረኸበ ተነጊሩስ ከም ንጉሰ ወዲ እልፉ፡ ባዕሉ ተሾመ።
ማጨሎት ዘይተረኽቦን ቆጽሊ ዘይወደቖን ዝብኢ ንግሆ፡ ንግዜ ከም ቃሕትኡ ገይሩ ይኽሽክሾ ስለዝነበረ፤ ብኢዱ ኣዛዚ ሓይልታት ምክልኻል፡ ብኢዱ ኣቦ-መንበር ባይቶ፡ ባዕሉ ዋና ጸሓፊ ህግደፍ ኮይኑ ተሸይሙ። ኢሳይያስ ብህዝቢ ዘይተመርጸ፡ ብዓመጽን ቅንጸላን ዝገዝእ ዘሎ ሕሳስ ልደ ሂትለር ኢዩ። ግሩሃት ኤርትራውያን ከኣ፡ ገርህነቶም ካብ 70ታት ክሳብ ግዜ ናጽነት፡ ክሳብ ሎሚ ን44 ዓመታት እውን ናብ ደልሃመት ሸሚማቶም። ኣባላት ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈት እቲ ውድብ፡ ብሰንኪ ዕሽነቶም፡ ንግዜ ኣይተጠቕሙሉን። ኣማስይኡ’ውን ናብ ዒራ-ዒሮ ተዳጒኖም ንሓዋሩ ፎእ ኣማውታ ክናና ንክሞቱ፡ ታሪኾም ንከይንገር፡ ስሞም ንከይጥቀስን ስድራ ቤቶም ንክዝኽትሙን ዘገርም ፍርዲ ተፈርዱ። ሰኣን ብትኽ! ሰኣን ማጨሎት ምድላይ፡ ሰኣን ንስቴርሶ ግዜ ምጥዋይ! እነሆ እቲ ኣንጉሁ ዝነቀወ ዝብኢ፡ ብድሕሪ 44 ዓመታት ንሃገር ብምልእታ ናብ ደልሃመት ሸሚሙዋ።
ኢሳይያስ ቅድሚ ንክሻ-ወዲ ክሻን ንማንከይን ምእካቡ፡ ንበይኑ ኮፍ ክብልን ንበይኑ ክኸይድን ኢዩ ዝመርጽ ዝነበረ። ኣብ ዓንበርቦብ ኣብ ዝነበርናሉ ግዜ’ውን ንበይኑ ወይ ምስ ሓደ ፊተውራሪ ምኻድ ኢዩ ዝመርጽ ዝነበረ። ከም ሓኽሊ ድሙ ንውልቁ ዝኸይድ’ኳ እንተነበረ፡ ኢሉ ኢሉስ ንውድብ ህዝባዊ ግንባር ንሱ ክነብረላ ብዝኽእል ቅርጺን መልክዕን ገይሩ ኢዩ ሃንዲሱዋ። እቲ ኣብ ሜዳ ዝተጠቕመሉ ቅዲ-ስትራተጂ ከኣ፣ ብድሕሪ ናጽነት’ውን ኤርትራ ብምልእታ ከም ሓንቲ ኣጉዶ፡ ንዕኡ ጥራይ ከም ትምችእ ገይሩ ኢዩ ሰሪሑዋ። እነሃ ድማ እዛ ፍትውቲ ሃገርና፡ ምድረ- ሰማእታት ዝኾነት ኤርትራ ሎሚ ብዘይካ ንኢሳይያስን ደቀ-መዛሙርቱን፤ ንካልኦት ደቀባት ከም ቃልሃ መጅሙዕ ብረት ኣነንጢራ ትድርብዮም ኣላ።
ውድብ ህዝባዊ ሓይልታት /ደሓር ህዝባዊ ግንባር/ ብዘይካ ንዕኡ፡ ንካልኦት ብዝምችእ ኣወቓቕራ ኣይተወቕረትን። ንዝኾነ ጉዳዩ ከኣ፡ ብስዉርን ኣዝዩ ምስጢራዊ ብዝኾነ ኣገባብን ኢዩ ዝፍጽሞ ዝነበረ። እቲ ተካል ጥበብ፡ ውዒሉ ስለዝሓደረሉ፡ ናብዛ ሎሚ ብጽሉል ትምራሕ ዘላ ጓህማም ኤርትራ ንክንበጽሕ ተገዲድና ኢና። ኣብ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር መጋቢት 1987፡ ገለ ካብቲ ስሱዕ ባህርያቱ ዝመንጨወ በጨቕታ ናብ ጦብላሕታ ሰባት በጺሑ ነይሩ ኢዩ። ኣብ ጉባኤ ንሱ ከም ዋና ጸሓፊ ኮይኑ ንክምረጽ ብዙሕ ድርሰታት ደሪሱ ኢዩ። ኣብቲ ሕቡእ ጉባኤ ሰልፊ ድማ ዝለዓለ ድምጺ ከም ዝረኸበ ኣሰናዳእቲ ኮሚተ ጉባኤ ዝነበሩ /ሃይለ ወልደንስአ፣ ኣሕመድ ጣህር ባዱሪ፣ ኣብራሃ ካሳ/ ንኣኼበኛታት ገለጹ። እቶም ሰብኣይ ኣብ ዓላ ‘ኣንጊሁ ዝነቀወ ዝብኢስ ኣየሕደረንን’ ዝበልዎ ከኣ፡ ተጋሂዱ።
ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝኸሓነ ጽልኢ ንኤርትራውያንን ዝቐሃመ ጥንታዊ ሕልሚን ተሸሚሙ ዝነብር ጋኔን ቀትሪ ኢዩ። ሎሚ ግዜ ስለዝተቐየረ፡ ካብ ጉዕዞ ዘመናዊት ዓለም ሃውቲቱ ኢዩ። እዚ ብደዐኛ ሰኽራም’ዚ፡ ንመንኮርኮር ታሪኽ ክመልስ ዝህቅን፣ ንግዜ ከም ናቱ ንብረት ገይሩ ዝርኢ፤ ከንቱን ትዕቢተኛን ሰብ ኢዩ። እዚ ማጨሎት ክልተ ሸውዓተ ዘይተረኽበሉ ሰብ’ዚ ካብ ፍቕሪ ንጽልኢ ኢዩ ዝመርጽ። ከምቲ ሃመማ ኣብ ረሳሕ’ምበር ኣብ ጽሩይ ከባቢ ክነብር ዘይክእል፡ ኢሳይያስ እውን ኣብ ህውከትን ሕንፍሽፍሽን’ምበር ኣብ ሰላም ዝዓሰሎ ከባቢ ክነብር ኣይክእልን ኢዩ። ካብ ሰላም ንኲናት ኢዩ ዝሃርፍ። ካብ ናብ ርግኣት ናብ ዕግርግር ኢዩ ዘማዕዱ። ካብ ርሂጽካ ምንባር ተቛሚርካን ዓሚጽካን ምንባር ኢዩ ዝብህግ። ኢሳይያስ ብምእሳር፣ ምቕጥቃጥ፣ ብምርሻንን ብስደት ሰባትን ዝሕጎስ ሰብ ኢዩ። ግን ‘ከም ቀደም ይመስለክን ውሕጅ ይወስደክን’ ከም ዝበሃል፡ ግዜ ብቕልጡፍ ይቕየር ኣሎ።
እዚ ን44 ዓመታት ዝነቀወ ዝብኢ ሃገርና፡ ከም ውሉፍ ኣወል ቡን፣ ብግናይ መርኣያ ሰባት፣ ብጥሜትን ልመናን፣ ብሞትን መቕዘፍቲን ኢዩ ዝድሰት። ህዝቢ ኤርትራ ብክፉእ ወጅሃት ወልፉ ዘውጽእ ሰብ ምዃኑ ካብ ዝፈልጥ ሓያለይ ዓመታት ሓሊፎም ኢዮም። ካብታ ዝወፈረላን ዝኣመነላን ማዕተቡ ፍንትት ክብል ማለት ከኣ ፈጺሙ ዝሕሰብ ኣይኮነን። እዚ ዛጊት ፈውሲ ዘይተረኽቦ ምላቑ ጸጸራት፣ ንገጹ ኣብ ሓባል መስትያት ስለዝርእያ፡ ዘይሩ-ዘይሩ ምስ ክዉንነት ንክጋጮ ንዕድሉ ባዕሉ’ዩ ወሲንዎ።
ኣብ መዓልቲ ሰባት እንተዘይጸፍዐ፣ እንተዘይኣሰረን እንተዘይረሸነን ሕማም መርዘን ፈጋዕ ዘብሎ ዝብኢ ንግሆ ኢሳይያስ፣ ባህታኡ ንምርዋይ ኣሎ ዝበሃል እከይ ተግባራት ካብ መጀመርታ 70ታት ክሳብ ዓመተ 2001ን ሎሚን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ፈጺሙዎም ኢዩ። እዚ ማጨሎት ዘይተረኽቦ ጽሉል’ዚ ብመደብ ዝተላእከ ሰብ እንተዘይከውን፤ ስለምንታይ ብዘለዎ ስልጣን ዘይዓገበ? ኤርትራ ዲያ ንኢሳቶ? ህዝቢ ኤርትራ ድዩ ውሒዱዎ? ኤርትራ ዲያ ድኻ ኮይናቶ? ባህርያዊ ሃብቲ ዘይተዓደለት ዲያ ኮይናቶ ኤርትራ? ኣብ ኣገዳሲ ስትራተጂካዊ ኣቀማምጣ ስለዘየላ ዲዩ ክንድዚ ጽላለ? ህዝቢ ኤርትራ ዲዩ ገንዘብ ምኽፋል ኣብዩዎ…ከም ተጋዳላይ ዲዩ ዘየኽበሮ?…ወዱን ጓሉን ንክህብ ኣብ ዝተሓተተሉ ሰዓት’ዶ ሓንጊዱ ይፈልጥ’ዩ ህዝቢ ኤርትራ? እንታይ ደኣ’ሉ እቲ ጽላለ? ኢሳይያስ ንመስዋእቲ ደቂ ኤርትራ ዝኸሓደን ብናጽነት ኤርትራ ዝተጣዕሰን ዝብኢ ንግሆ ኢዩ።
እምበኣርከስ ስለምንታያት ኢልና መልሲ ኣብ ዘይርከቦ ሕቶታት ዝተነቑተ ኢሳይያስ፣ ብዋጋ ኤርትራን ኤርትራውያንን ንክጃመል ዝወሰዶ ምርጫ ምንባሩ ከም ጸሓይ ጾመ-ኣርበዓ በጣዕጣዕ ኢሉ በሪሁ ኣሎ። እቲ ሓደ ምኽንያት ገና ተሰዊሩና ዝጸንሐን ሎሚ በጨቕ ዝብል ዘሎን ሕልሚ ምጽናት ኤርትራዊ ዓሌት ኢዩ’ምበር ካልእ ምኽንያት ኣይነበሮን።
ዝብኢ ንግሆ ንፍርቂ ዘመን ኣብ ኢዱ ጨቢጡ ዝኸሽከሻ ግዜ፡ ደጊምሲ ሰቲዃቶ ኢያ። እታ ሕልማዊት ባላንቺና ከኣ ናብ ምትርባዕ ገጻ ትቀራረብ ኣላ። ኣብ ስግንጢር ሕልሙ ኣትዩ ዕንክሊል፣ ሓሸውየ፣ ጭር-ጭር ዓበደ ክጻወት ድሕሪ ምጽንሑ ድማ ሎሚ፤ ማጨሎት ከይተሓጽበ ብጽሉሉ ንክቃበጽ፡ ግዜ ንመልኣከ-ሞት ይጽበ ኣሎ።
እዚ ጽሕፍቶና ኮይኑ ኣደራዕ ወረደና። ጽሕፍቶ ኤርትራውያን ኢልና ድማ ኣኮማሲዕናዮ። ግን ኣብ ታሪኽ ሰባትን ጉዕዞ ማሕበረ-ሰብ ዓለምን፣ ከም ኮኾብ ሰሜን ንመዋእሉ ዘይቅየር ወይ ቦታ ዘይልውጥ ተርእዮን ስርዓትን የለን። ባህግና ከም ዑፈ መስቀል ንሓንሳብ ጥራይ ተራእዩ ዝጠፍእ ኣይኮነን። እቲ እንምነዮ ሰናይ ጽሕፍቶና፣ ጽሕፍቶ ሰላም፣ ዲሞክራሲ፣ ፍትሒ፣ ቅሳነትን ሕውነትን ዘይከም ባህጊ ዝብኢ ንግሆ፣ ናይ ግድን ክመጽእ ኢዩ።
ቢጊሓቱ እንጉይ ዝበለ ኢሳይያስ ከም ተካል ዝብኢ፣ ካብ ምኽሪን ሓሳባትን ደቀባት ኤርትራ ሓኪሉ ዝመሃዞም ተንኮላት፣ ኣብ መወዳእታ መጥፍኢኡ ከም ዝኾኑ ምንም ጥርጥር የብሉን ኤርትራዊ። መለለይኡ ዕግርግርን ኲናትን ዝኾነ ገበነኛ ገበተ፣ ሎሚ ህርፋኑን ናይ ጥንቲ ሕልሙን ናብ ዕራርቦ ጸሓይ ገጾም ይኸዱ ኣለዉ። ሕጊ ተፈጥሮ ስለዝኾነ እታ ዝዓረበት ጸሓይ ግዜ ሓልያ እንደገና ትበርቕ ኢያ። ካብ ሕጊ ተፈጥሮን ሕብረተ-ሰብን ሃውቲቱ ንሕጊ ኣራዊት ዝኣምን፡ ናብ ዕንኪላሎን ናብ ክቢ መጋርያ ኲናትን ዝነብር ኢሳይያስ ግን ሓንሳብን ንሓዋሩን ምስ ዓረበ፣ ዳግም ኣይክምለሰናን ኢዩ። እቲ ዓቢ ጸገምና፣ ጽሉል ዝፈጠሮ ስንብራት ንምጥፋእ ዓመታት ክወስድ ምዃኑ ከይደቀስና ዝፈታሕናዮ ሕልሚ ኢዩ።
ምፍኽኻር ምስ ክዉንነት: ምስ መቓልሕካ ካብ ምዝርራብ ዝፍለ ኣይኮነን። ግብረ-መልሱ ብስኽራን፣ ከንቱ ጃህራን ዕውልናን ካብ ዝገልጽ ሓያለይ ዓመታት ኣቑጺሩ ዘሎ ስሱዕ መራሒ ህግደፍ፣ መመሊሱ ናብ ግብ ዝበለ ጸልማት’ምበር ናይ ብርሃን ግዜ ክረኣዮ ኣይኮነን። እዚ ዛጊት ማጨሎት ዘይተረኽቦ ጽሉል ሰዓት ጥፍኣቱ ትኣክል ኣላ’ሞ፣ ክቡራንን ክቡራትን እንዳባ ህድእ ኢልኩም ተጸበዩ!
ኳደረ ህግደፍ ሕጂ ቋሬጣ ቀባሮ ኣዝዝ። ከምቲ ኣቦ ኣንበሳ ክመውት ቅበር፣ ኣንበሳ ክመውት ግን ዓዲ ውዓል ዝበሃል፤ ናብ ሓመድ ድበ ጽሉል ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዘብ-ዘብ ዝብልን ጸሊም መንጠሊና ትኽደን ወይዘሮን እንተለዉ ንምርኣይ ድማ፡ ክንጽበ ኢና’ሞ ደጊምሲ ምቕናይ ጥራይ!!
ንእሾኽ እሾኽ’ያ ተውጽኣ፡ ኣራግጻኻ ግን ኣይትቐይር ኤርትራዊ። ግዜ ጥዑም’ዩ፡ ግዜ ሻርነት የብሉን! ግዜና ይመጽእ ኣሎ’ሞ ብተስፋ ተጸበ።
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!


text:
ክቡር ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ!!
ህዝባዊ ማዕበል ዝዓግት ሓይሊ ከምዘየሎ፡ ኤርትራውያን ፡ ብናይ 30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ቓልሲ፡ ብከቢድ ክቡር ዋጋ ብሉጻት ዜጋታትና፡ ዝዓነወ ዝተራሰየ ሃብትና፡ ስደት ማሕበራዊ ምዝንባልና፡ በሰልኡ ገና ዘይሓወየ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጉዳትና፡ ድምር ኩሉ ኩቡር ዋጋ ከፊልና ናጽነት ኣረጋጊጽና።
ሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
መጋባእያ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ኩነታት ገበንን ምጽናት ዓሌት ደቅ ሰባትን፤ግቡእ ስርሑ ዝጅምረሉ ንግሆ ከባቢ ሰዓት 9 እኩዋ እንተኾነ፡ ዕዱማትን ዘይዕዱማትን፤ስድራቤታት ግዳያትን ህልቂትን ፋሽስታዊ መንግስቲ፤
ብሰንኪ ‘ቲ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ተጻባኢ ስጉምትታን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ኣምባሳደራት ኤምባሲታት ከፊተን ክዓያ ዝጸንሓ ሃገራት ኤምባሲታተን ክዓጽዋ፡ ገሊአን ናብ ቆንስላዊ ቤት ጽሕፈት ጥራይ ክሓጽሮኦ፡ ገለ ድማ ብተንቀሳቓስቲ ኣምባሳደር ቆንስላዊ ቤት-ጽሕፈተን ከስርሓ መደብ ሒዘን ከም ዘለዋ ንዲፕሎማስያዊ ምንቅስቓሳት ናይቲ ከባቢ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም።
ህዝብና ብሰንሰለታውያን ገዛእቲ ንኣማእት ዓመታት ክሳቐ ከም ዝጸንሐ ንኹላትና ርዱእ ይመስለኒ። ዝያዳ ከፊኡዎ ዘሎ ናይዚ ሕጂ ኣብ ስልጣን ተዀዲጩ ዘሎ ውልቀመላኺ ስርዓት ስለ ዝኾነ ግን: ብዛዕባኡ ብዙሕ ኣይክዛረብን’ የ። በሉ ብቐጥታ ናብቲ ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ምስ ሓደ ኣቦ ብዛዕባ ህሉው ኵነታት ሃገርና ዘገበርናዮ ዕላል ከካፍለኩም ጽን በሉ። እቶም ኣቦ፡ ወዶም ካብ ወጻኢ ዝሰደደሎም መድሃኒት ከምጽኡ ’ዮም ነስመራ መጺኦም። እቲ ዘምጻሎም ሰብ ብጉዳይ ዶላር ስለ ዝተኣስረ ግን ካብ ዓዲኣቤቶ ብዋሕስ ክሳብ ዝወጽእ ከም ጋሻይ ኣብ ገዛይ ቀንዮም። ንቐጽል ናብቲ ዕላል።
ክወግሕ'ዩ ቀደድ ክብል ሓቂ
ክዅላዕ ከም ወርቂ
ክንርእየሉ ዕንቍ።
ኣንታ ክወግሕ 'ዩ!


text:
ሃገሮም ብናይ ኣል-ሸባብ መጥቓዕቲ ከምዘይትሽቁረንንን፤ኬንያ ኣብቲ መጥቓዕቲ ንዝተሳተፉ ገበነኛትታ ክትሃድኖም ምዃና፣ደም ወታደራታ ብከንቱ ፈሲሱ ከምዘይተርፍ ዝገለጹ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ፡ ኬንያን መሻርኽታን ኣብ ሶማል የካይዱዎ ዘለው ተልእኾ እውን ክቕጽል እዩ ኢሎም ።
ኣብ ሶማል ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ፍሉይ ልኡኽ ዝኾኑ ኣምባሳደር ፍራንስሲኮ ማደይራ ነቲ መጥቓዕቲ ብጽኑዕ ብምኹናን ወታደራት ኣሚሶም ግብረ-መልሲ እቲ መጥቓዕቲ ሂቦም ኣለው’ውን ኢሎም።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ዋና ፀሓፊ ባን-ኪሙን እውን ነቲ መጥቓዕቲ ዝኹንን መግለጺ ኣማሲዮም ኣውጺኦም ኣለው።
ዕጡቓት ኣል-ሸባብ ቦምብ ዝጽዓና ብዉሑዱ ኣርባዕተ መኻይን ኣብ ቀንዲ መእተዊ ወታደራዊ መደብር ብምትኳስ ስዒቡ ኣብ መንጎ እቶም ኣጥቓዕትን ወታደራት ኬንያትን ከቢድ ናይ ቶኽሲ ልውውጥ ተኻይዱ።
ኣል-ሽባብ ልዕሊ 60 ወታደራት ኬንያ ቀቲለ ኣለኹ ኢሉ’ሎ።
ምኽትል ዋና ኣማሓዳሪ ጌዶ መሓመድ ሑሴን ኢሳቅ ካብ 35 ክሳብ 40 ወታደራት ኬንያ ከምዝተቐትሉን ገለ ወታደራት ድማ ካብቲ መደበር ሃዲሞም ከምዘምለጡን ንቪኦኤ ገሊጾም ኣለው።
ነፈርቲ ውግእ ኬንያ ኣብ ከባቢ ኤል-ኣደ ንዝርከቡ ኣል-ሸባብ ዝቆጻጸሮም ቦታታት ብምድምዳብ ብዉሑዱ ክልተ ተዋጋእቲ ኣል-ሸባብ ዝጥቀሙለን መኻይን ከምዘዕነው ሓቢሮም።
እዚ ከምዚ’ሉ ኸሎ ኣል-ሸባብ ነታ ከተማን ከባቢኣን ብምቁጽጻር ባንዴርኡ ከምዝተኸለን ኣጽዋርን ወታደራዊ መኻይንን ከምዝማረኸን ነበርቲ ይገልጹ።


text:
Radio Erena: 26 April 2020
ኣብ ጀርመን ባደን ቭርተምበርግ ዝርከብ ስደተኛታት ዝነብሩሉ መዓስከር፣ ልዕሊ ፍርቆም ብኮሮና ቫይረስ ተለኺፎም ከምዘለዉ፣ ካብቲ መዓስከር ልሒኹ ዝወጸ ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
ስሞም ክገልጹ ዘይደለዩ ውልቀሰባት ካብቲ መዓስከር ንኢዩ ኦብዘርቨር ኣብ ዝሃቡዎ ቃል፣ ካብቶም ከባቢ 600 ዝኾኑ ስደተኛታት ልዕሊ ፍርቆም በቲ ቫይረስ ተለኺፎም ክነሶም፣ መንግስቲ ጀርመን ካብቲ መዓስከር ከምዘይንቀሳቐሱ ገይሩ ብፖሊስ ከምዝሕለዉ ምግባሩ ከሲሶም።
ኣብቲ ሓያሎ ኤርትራውያን ዝርከብዎ መዓስከር ቅድሚ ሒደት መዓልታት ሸውዓተ ሕሙማት እዮም ኔሮም። እንተኾነ ምስ ኩነታት መነባብሮ’ቲ መዓስከር እቲ ለበዳ ብቀሊሉ ከስፋሕፍሕ ብምኽኣሉ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ልዕሊ ሰለስተ ሚእቲ ተለኺፎም ከምዘለዉ ተሓቢሩ።
እቶም ተለኺፎም ዘለዉ ግቡእ ክንክን ናብ ዝረኽቡሉ ቦታ ክውሰዱ፣ እቶም ዘይሓመሙ ከኣ ድሕነቶም ዝረጋገጸሉ ኩነታት ክጣጥሓሎም ብተጣበቕቲ መሰላት ብተደጋጋሚ ክሕተት ጸኒሑ’ዩ። እንተኾነ ሰበስልጣን’ቲ ዞባ፣ ኣብቲ መዓስከር ዝርከቡ ኩሎም ዳግማይ መርመራ ክሳብ ዝግበረሎም ካብቲ ዘለዉዎ መዓስከር ክንቀሳቐሱ ከምዘይክእሉ’ዮም ዝሕብሩ ዘለዉ።
ሓላፊ ቆንስል ስደተኛታት ባደን ቭርተምበርግ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ናብቲ መዓስከር ዝኣቱ ኮነ ዝወጽእ ሰብ ከምዘየለ ተገይሩ ብፖሊስ ኣብ ትሕቲ ምሉእ ከበባ ምእታዉ፣ ነቶም ስደተኛታት ከም ስግኣት ሃገር ጌርካ ካብ ምርኣይ ዝፍለ ኣይኮነን ክብል ዘለዎ ነቐፌታ ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ እቶም ስደተኛታት ካብቲ መዓስከር ክወጹ፣ ቅድሚ ሰለስተ ሳምንታት ጥርዓን እኳ እንተቕረበ፣ ካብ መንግስቲ ጸማም እዝኒ ከምዝተዋህቦ’ዩ ዝሕብር።
ኣብቲ መዓስከር ዝነበረ ናጻ ናይ ኢንተርነት ኣገልግሎት ብምቁራጹ እቶም ስደተኛታት ዝኾነ ሓበሬታ ካብ ምርካብ ተሓሪሙዎም ከምዘሎ ዝገለጸ ተጣባቒ’ቶም ስደተኛታት፣ ኣብ ጀርመን ዝርከብ ካልእ መዓስከራት እውን ተመሳሳሊ ፍጻሜታት ይረአ ከምዘሎ ኣቃሊዑ።
ኣብ ወርሒ መጋቢት ንጉድለት ጽሬት ኣብቲ መዓስከር ኣመልኪቶም ልዕሊ 100 ስደተኛታት ናይ መግቢ ምሕሳም ኣድማ ምክያዶም ይዝከር።


text:
Radio Erena: 29 April 2015
ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዛዕባ ኩነታት የመን ንምዝርራብ ትማሊ ሮቡዕ 29 ሚያዝያ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ናብ ስዑዲ ዓረብ ኣትዩ።
እቲ ፕረዚደንት ምስ ወራስ ዓራት እታ ሃገርን ሚኒስተር ምክልኻልን መሓምድ ቢን ሳልማን ቢን ዓብደልዓዚዝ ተራኺቡ ኣብ ህሉው ኩነታት የመንን ዞባ ቀይሕ ባሕርን ዘተኮረ ዘተ ኣካይዶም።
ብዘይካ’ዚ’ውን ፕረዚደንት ኢሳይያስ ምስ ንጉስ ሳልማንን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እት ሃገርን ኣብ ተመሳሳሊ ጉዳያን ዝምድና ኤርትራን ስዑዲ ዓረብ ዘተኮረ ዝዝርብ ምክያዶም ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣቐዲሙ’ውን ብዛዕባ ተመሳሳሊ ጉዳይ ብዝምልከት ናብ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ደብዳቤ ከምዝልኣኸ ዝዝከር’ዩ።
ዝምድና ኤርትራን ስዑዲ ዓረብ ከምቲ ዝድለ ሓያል እኳ እንተዘይኮነ፣ ኣብ የመን ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት ግና ንኹለን እተን ቀይሕ ባሕሪ ዘዋስነን ሃገራት ዝጸሉ ስለዝኾነ፣ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዘተኮረ ዝርርብ ከካይዳ ተገዲደን ኣለዋ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ስዑዲ ዓረብ ዘካየዱ ዕደት ዘካይድ ዘሎ ኣብ ዝሓለፈ 12 ዓመታት እዚ ንኻልኣይ እዋን’ዩ።
ንግሱ ዓብደላ ናይ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ወርሒ ጥሪ ናይዚ ዓመት እዚ ድሕሪ ሙሟቱ’ውን፣ መራሕቲ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ስነ ስርዓት ቀብሩ ክርከቡ እንከለዉ፣ ካብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘይተረኽበ መራሒ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ጥርይ ምንባሩ ይዝከር።
እዚ ናይ ሎሚ ዑደት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ስዑዲ ዓረብ፣ ንዝሕቱል ዝምድና እዘን ብቀይሕ ባሕሪ ዝዋሰና ሃገራት ናብ ዝሓሸ መድረኽ ከደይቦ ትጽቢት ከምዘሎ’ውን ሓያሎ ተንተንቲ ግምታቶም ይህብሉ።
ብስዑዲ ዓረብ ድሕሪ’ቲ ንኣስታት ወርሒ ዘካየደቶ ጽዑቕ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ፣ ናብ የመን ኣጋር ሰራዊት ንምልኣኽ ምድላዋት ከምዘላ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን ድማ’ያ ብዛዕባ ኩነታት የመን ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ትዘራረብ ዘላ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝተመርሀ ልፍንታዊ መጥቃዕቲ ብወግዒ እኳ እንተዘይተቓወሞ፣ ኤርትራ ኣብ ከምኡ ዝኣመሰለ ምትእኽኻባት ከምዘይትጽንበር ግና ኣፍሊጡ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ’ውን ኤርትራ ኣብ የመን ኢድ ክህልዋ ይክእል’ዩ ዝብል ጥርጣረታትን ዝምድንኣ ምስ ኢራንን ንስዑዲ ዓረብ ካብ ዘሻቕላ ጉዳያት’ዩ።
======================================


text:
ዝተፈቶኹም ኣሕዋትን ኣሓትን ደሓንዶ ውዒልኩም!
ንሎሚ ዝቀረበልና ክፍሊ ወንጌል ማቴ 20.1-16 ብዛዕባ እቶም ኣብ ዝተፈላለየ ሰዓታት ብዋና ኣታኽልቲ ወይኒ ንሥራሕ ክወፍሩ ዝተጸውዑ ይናገር። በዚ ምሳሌ እዚ ገቢሩ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እግዚአብሔር እንክጽውዕ ብኸመይ ዝበለ ኣደናቂ መንገዲ ከምዘዋፍረና ዘመልክቱ ክልተ ኩነታት ማለት ጸዋዕታን ደሞዝን ገሩ ይገልጸልና።
ቅድሚ ዝኣገረ እትስራዕ ጸዋዕታ እያ። እቲ ዋና ኣታኽልቲ ወይኒ ንሓሙሽተ ግዜ ዝኸውን ካብ ገዛኡ ወጺኡ ናብ ግራቱ ዝወፍሩ ሠራሕተኛታት ሰዓት ሽድሽተ ሰዓት ትሽዓተ ሰዓት ዓሠርተ ሓደ ሰዓት ሠለስተ ከምኡ እውን ሰዓት ሓሙሽተ ናይ ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ኣደባባይ ዘወን ክብሉ ንዝረኸቦም ናብ ግራቱ ንክወፍሩ ይጽውዕ። ናይዚ ዋና ግራት ኣገባብ ብሓቂ ዘገርም እዩ ከመይ ኣብ ዝተፈላለየ ሰዓታት ሠራሕተኛታት ክቆጽር ተንቀሳቂሱ። እዚ ወሃብ ሥራሕ እዚ ንእግዚአብሔር ይውክል። እግዚአብሔር ንኩልና ይጽውዕ ወትሩ ከኣ ይጽውዕ ኣብ ዝኾነ ሰዓት ናይ ዕለት ይጽውዕ። ሎሚ እውን እንተኾነ እግዚአብሔር በዚ መንገዲ እዚ እዩ ዝሠርሕ። ንነፍሲወከፍና ይጽውዕ ኣብ ዝኾነ ሰዓት ይጽውዕ ነዚ ከኣ ኣብ መንግሥቱ ንክሠርሑ እዩ። ኣገባር እግዚአብሔር እዚ እዩ። ንሕና ብወገና ክንቅበሎን ክንመስሎን ኣሎና። ንሱ ኣብ ገዛኡ ተዓጽዩ ዝጽበ ኣይኮነን ካብ ገዛኡ ይወጽእ። እግዚአብሔር ወትሩ ምስ ወጸ እዩ። ማንም ካብ መንግሥቱ ካብ መደብ ፍቅሩ ክወጽእ ስለዘይደሊ ብቀጻሊ ንሰባት ክደሊ ይወጽእ።
ማሕበረሰባትናውን ካብቲ ሓሊኽወን ዘሎ ዝተፈላለየ ዶባት ክወጻ ዝተጸውዓ እየን እዚ ከኣ ነታ ኢየሱስ ዘምጽኣ ድሕነት ናብ ኩሎም ንምብጻሕ እዩ። ብከመይ እንተቢልና ነቶም ንኢየሱስ ክረኽቡ ሓይልን ብርሃንን ዝሰኣኑ ኣብ ሻውላት መነባብሮ ዝርከቡ መኣዝን ሕይወት ብምኽፋት እዩ። ቤተክርስትያን እውን ኣብነት እግዚአብሔር ብምኽታል ወትሩ ኣብ ኣደባባያት ወጺኣ ክትጽውዕ ኣለዋ፣ እንተዘየሎ ኣብ ገዛእ ርእሳ ተዓጽያ ናብ ኣደባባያት ዘይትወጽእ ቤተክርስትያን ብብዙሕ ሕማማት ትሳቀ። እንታይ ኰይና ትሓምም ቢልና ምስ እንሓትት ንደገ ስለዘይትወጽእ። ርግጽ እዩ ንደገ እንክትወጽእ ሓደጋ የጋጥም እዩ። እንተኾነ ንወንጌል ክተብስር ደጊ ወጺኣ ሓደጋ ዘጋጥማ ካብታ ተዓጽያ ትሓምም ብብዙሕ መገዲ ትሓይሽ። እግዚአብሔር ግን ወትሩ ንክጽውዕ ይወጽእ ከመይ ኣቦ እዩ ኣፍቃሪ እዩ። ቤተክርስትያን እውን ወትሩ ከምኡ ልትገብር ኣለዋ ናብ ኣደባባያት ወጺኣ ክትጽውዕ ኣለዋ።
ናይዚ ወሃብ ሥራሕ ካልኣይ ተግባር ናይ እግዚአብሔር ተግባር ዝገልጽ ነቶም ሠራሕተኛታት ደሞዝ ምኽፋል እዩ። እግዚአብሔር ከመይ ዝበለ ደሞዝ ይኸፍል እንተበልና ኣብነት ናይቲ ወሃብ ሥራሕ ኰይና ሓደ ቅርሺ ክኸፍል ይሰማማዕ። ነዚ ከኣ ነቶም ቀዳሞትስ ይኹን ነቶም ኣብ ናይ መወዳእታ ሰዓት ዝተቈጽሩ እዩ። ነቶም ዘጒረምረሙ ከኣ እቲ ቅኑዕ ዝኾነ ዝተሰማማዕናሉ ውዕለት ከፊለ ይብሎም። እቲ ታሪኽ ከምዘመልክቶ ከኣ ንኩሎም ማዕረ ዝኾነ ክፍሊት ንነፍሲወከፎም ሓንቲ ቅርሺ ከፈሎም። እቶም ካብ ንግሆ ጀሚሮም ዝሠርሑ ተቈጢዕም ተጻይ እቲ ወሃብ ሥራሕ ምስ ኣጒረምረሙ እቲ ወሃብ ሥራሕ ንኩሎም ዝለዓለ ክፍሊት ወላ ነቶም ድሒሮም ዝመጹ ይብሎም። እግዚአብሔር ወትሩ ዝለዓለ ክፍሊት ይኸፍል ዝተርፍ ወይ ፍርቂ የሎን ምሉእ ክፍሊት ይኸፍል። ኣብዚ ኢየሱስ ብዛዕባ ሥራሕን ቅኑዕ ደሞዝን ኣይኮነን ዝዛረብ ካልእ ግድል ከም ዘሎ እዩ። እንተኾነ መንግሥቲ እግዚአብሔርን ሕያውነት ሰማያዊ ኣቦናን ብቀጻሊ ንኩሉ ክዕድም ናብ ኣደባባይ ይወጽእ ነቲ ዝለዓለ ደሞዝ እውን ንኩሎም ይኸፍል።
ከም ሓቁ እግዚአብሔር ወትሩ ከምዚ እዩ ዝገብር ንግዜን ውጽኢቱን ዘይኮነ ቅሩብነትን ብክንዲ ኣየናይ ልግሲ ንኣሕዋትና ነገል እዩ ዘገድሶ። ከመይ ኣገባብ እግዚአብሔር ክንዮ ፍትሒ ብጸጋ እዩ ዝግለጽ። ኩሉ ብጸጋ እዩ። ድሕነት ጸጋ እግዚአብሔር እዩ። ቅድስናና ጸጋ እዩ። ጸጋኡ ብምሃብ ክንዮ እቲ ዝግበኣና ይዕድለና። ስለዚኸስ ብሰብኣዊ ኣተሓስሳብ ዝሓስብ ማለት ነፍሲወከፍ ብመንፈዓቱ እዩ ካብ ቀዳማይ ክሳብ መወዳእታ ዝሥራዕ ዝብል ሓሳብ ኣይሰርሕን እዩ። ምናልባት ሓደ ካባኹም ‘እወ ኣባቴ እንተኾነ ኣነ ንቤተክርስትያን ብዙሕ ኣወፍየ ብዙሕ ሓጊዘ እንተኾነ ምስዚ ኣብ መወዳእታ ዝመጸ ማዕረ ክኽፈልሲ ቅኑዕዶ ይመስልኩም’ ክብለኒ ይኽእል። እንተኾነ ኣብ ቤተክርስትያን ናይ መጀመርያ ቅዱስ እቲ ፈያታዊ ዘየማን ከምዝኾነ ንዘክር። እዚ ቅዱስ እዚ ኣብ መወዳእታ ሰዓታት ሕይወቱ ንመንግሥተ ሰማይ ሰሪቁ። እዚ ጸጋ እዩ። እግዚአብሔር በዚ ከምዚ እዩ ዚዓዪ። ምሳና ምስ ኲልና እውን ከምኡ እዩ። ነዚ ሰጊሩ ጥቅሚ ገዛእ ርእሱ ዝደሊ ወትሩ ወዳቒ እዩ። እንተ እቲ ከምቲ ፈያታዊ ዘየማን ወላ ድሕሪ ኩሎም ይኹን ብትሕትና ኣብ ምሕረት ሰማያዊ ኣቦ ዝምዕቈብ ቀድማይ ክኸውን እዩ። ከመይ ዳሕረዎት ቀዳሞት ቀዳሞት ከኣ ዳሕረዎት ክኾኑ እዮም።
ቅድስት ድንግል ማርያም ኣብ ግራት እግዚአብሔር ዝኾነ ዓለምናን ኣታኽልቲ ወይኑ ዝኾነት ቤተክርስትያንን ንክንሰርሕ ስለዝጸዋዓና ዕለት ዕለት ታሕጓስን ፍናንን ክስመዓና ትደግፈና። ነታ እንኮ ደሞዝና ዝኾነት ምስ ኢየሱስ ዕርክነት ዝኾነት ፍቅሩ ይጸግወና።


text:
Radio Erena: 03 July 2020
መንግስቲ ኤርትራ፣ ምስ ኣህጉራውያን መሻርኽቲ ብምዃን፣ ብስእነት መግቢ ንዝተጠቕዑ ዜጋታቱ ህጹጽ ሓገዝ ክገብር፣ ኣብ ህሉው ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ጸብጻባ ዘቕረበት፣ ዳኒኤላ ክራፍትዝ ተማሕጺና።
ንሳ፣ ኣብ መበል 44 ስሩዕ ዋዕላ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ብ30 ሰነ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ምስ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ተተሓሒዙ፣ ዶባት ስለዝተዓጽወ፣ ብፍላይ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪን ምስ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝዋሰንን ህዝቢ ኤርትራ፣ ናይ መግቢ ቅልውላው ኣጋጢምዎ ከምዘሎ ኣዘኻኺራ።
ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብምትኳር ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ኣብ ኤርትራ ዝተራእየ ለውጢ ከምዘየለ ብምንጻር፣ ንምምሕያሹ ክውሰዱ ዘለዎም ሰለስተ ግብራውያን ስጉምታት ዘርዚራ።
እቲ ቀዳማይ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ምግሃስ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ከምዝተፈጸመን፣ ብፖለቲካ ይኹን ሃይማኖት ኣሳቢቡ፣ ብዘይሕጋዊ መስርሕ ንዓመታት ዝኣሰሮም ዜጋታቱ ከምዘለዉን ክእመን ምዃኑ ኣስሚራትሉ።
እቲ ካልኣይ፣ ትርጉም ዘለዎን ነባርን ምዕባለ ንምውሓስ፣ መንእሰያት ናብ ስደት ዘንፍጽ ዘሎ ኣካይዳ ክቕየርን፣ ኣብ መንእሰያት ወፍሪ ክግበርን ይጠልብ።
እቲ ሳልሳይ ድማ፣ መሰል ዜጋታት ይኽበር ምህላዉ ዝከታተላ በርጌሳውያን ማሕበራት ኣብ ኤርትራ ክነጥፋ ክፈቕድን ዝብል ነጥቢ’ዩ።
==============


text:
ድሕሪ 56 ግጥማት: ዋንጫ ዓለም ንምጭባጥ ዘቛምታ ሾሞንተ ሃገራት ተሪፈን ኣለዋ።
ኣብ መወዳእታ ግጥም ንርብዒ ፍጻመ መን ሓለፈ ዘካየዳ ሃገራውያን ጋንታታት እንግሊዝን ኮሎምብያን ክኾና ከለዋ፤ ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝ ዳርጋ ተሳሒጋ ክበሃል ብዝኽእል ጸወታ ንመጋጥምታ ኮሎምብያ ድሕሪ ናይ 120 ደቓይቕ ሓደ ብሓደ ዝኾነ ውጽኢት: ብዝተዋህበን ፍጹም ቅላዕ መቕጻዕቲ' ዩ ክፈላለያ ተገይሩ። በዚ ድማ ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝ 4 ብ 3 ብዝኾነ ሓፈሻዊ ውጽኢት: ሻሙነይቲ ኮይና ቦትኣ ኣብ ግጥም ርብዒ ፍጻመ ከተውሕስ ምኽኣላ ይዝከር።
እዘን ኣብ ዋንጫ ዓለም ካብ 32 ሃገራት ተሪፈን ዘለዋ ሾሞንተ ጋንታታት እምበኣር: ጽባሕ ዓርቢ ብዘካይድኦ ግጥም ርብዒ ፍጻመ ክፍልማ እየን። ብመሰረት ተታሒዙ ዘሎ መደብ ኡራጋይ ምስ ፈረንሳይ ብራዚል ድማ ምስ ቤልጅዩም ክገጥማ እየን።
ቅድመ-ግጥም ፈረንሳይን ኡራጋይን
ሃገራዊት ጋንታ ፈረንሳይ ንሃገራዊት ጋንታ ኣርጀንቲና ብዘሕፍር ኣገባብ ካብ ዋንጫ ዓለም ድሕሪ ምግላፋ እያ ናብ ግጥም ርብዒ ፍጻመ ተሰጋጊራ። ኣብ ናይ ምድብ ጸወታኣ ድማ ንኣውስትራልያ ክልተ ብሓደ ንፐሩ ድማ ሓደ ብባዶ ስዒራ ምስ ደንማርክ ባዶ ብባዶ ተፈላልያ ብሓፈሻ ኣብ ናይ ምድብ ግጥማታ ብሽዱሽተ ነጥቢ ክትሰግር ዝኸኣለት።
ብተመሳሳሊ ኡራጋይ ናብዚ ግጥም ርብዒ ፍጻመ ክትሓልፍ ዝኸኣት ንብክርስትያኖ ሮናልዶ ትምራሕን ሻምፕዮን ኤውሮጳ ንዝኾነትን ሃገራዊት ጋንታ ፖርቱጋል ክልተ ብ ሓደ ድሕሪ ምግላፋ እዩ።
ኣቐዲማ ኣብ ናይ ምድብ ግጥማታ ንግብጺ ሓደ ብ ባዶ ንስዑድ ዓረብ ብተመሳሳሊ ሓደ ብ ባዶ ከምኡውን ንአንጋዲት ሩስያ ሰለስተ ብ ባዶ ተዓዊታ ምሉእ ትሽዓተ ነጥቢ ሒዛ ናብ ዝሓለፈ ጸወታኣ ክትሰግር ክኢላ።
ሃገራውያን ጋንታታት ኡራጋይን ፈረንሳይን ምልስ ኢልና ታሪኻዊ ድሕረ ባይትአን እንድሕር ርኢናዮ: ብዙሕ ሰሓቢ ዝኾነን ዝጥቀስን ግጥም ከምዘየካየዳ'ዩ ዝግለጸ። ኣብተን ዝተራኸባለን ሒደት ግጥማት ድማ ዳርጋ ኣብ ዝበዝሕ ሸቶ ዘይተመዝገቦ ማዕረ ውጽኢት'ዩ ነይርወን።
ክልቲአን ሃገራውያን ጋንታታት መወዳእታ ዝተራኸባሉ ኣብ 2013 ዘካየድኦ ናይ ምሕዝነት ግጥም ኮይኑ: ኡራጋይ ብመገዲ ልዊስ ሱዋረዝ ኣቢላ ብዘመዝገበታ ሓንቲ ሸቶ ምዕዋታ ይጥቀስ።
እዚ ኮይኑ ከብቅዕ: ኣብዚ ጽባሕ ዝካየድ ግጥም ክልቲአን ሃገራት መን ክትዕወትያ ንምግማት ኣዝዩ ዘጸግም ምዃኑ'ዮም ሓያሎ ተንተንቲ ስፖርት ኣብ ምግላጽ ዝርከቡ። እቲ ድሕሪ ልዊስ ስዋረዝ ዓንዲ ሕቖ ሃገራዊት ጋንታ ኡራጋይ ምዃኑ ዝንገረሉን ኣብ ዝሓለፈ ግጥማ ኣንጻር ፖርቱጋል ክልተ ሸቶ ብምምዝጋብ ህቡብነቱ ኣመና ዝገነነ ኢዲንሶን ካቫኒ ብዘጋጠሞ ማህረምቲ: ብክርስትያኖ ሮናልዶ ተደጊፉ ድሕሪ ምውጽኡ: ኣብዚ ናይ ጽባሕ ክስለፍ ምዃኑ ኣጠራጢሩ ኣሎ።
ዋላ'ውን እንተተሰለፈ ማህረምቱ ብግቡእ ከንቀሳቕሶ ይኽእል ድዩ ዝብል ሕቶ ብሰፊሑ መዛረቢ ኣርእስቲ ማዕከናት ዜና ዓለም ኮይኑ ኣሎ።በዚ ድማ ሃገራዊት ጋንታ ኡራጋይ ነዚ ዝጽበያ ግጥም ክትዕወት ብዙሕ ከምዘጸግማ ይሕበር ኣሎ።
በኣንጻሩ ሃገራዊት ጋንታ ፈረንሳ ኣብ ኣዝዩ ዝለዓለ ደረጃ ከምትርከብ’ዩ ዝጥቀስ። ብፍላይ ፈረንሳይ ንኣርጀንቲና ኣብ ዝገለፈትሉ ኣዝዩ ማራኺ ጸወታ ዘርኣየ ካይልያን ማፓፐን ኣብቲ ግጥም ዘመዝገበን ክልተ ሸቶታትትን ኣብ ግምት ብምእታው: እታ ሃገራዊት ጋንታ ምስ ኡራጋይ ኣብ እትገብሮ ግጥም ክትዕወት ብዙሕ ተስፋ ተነቢሩላ ኣሎ።
ይኹንምበር ሃገራዊት ጋንታ ፈረንሳ ኣብ ድሕሪት: ብፍላይ ኣብ መስመር ምክልኻል ዘለዋ ክፍተት ኣሪማ እንተዘይቐሪባ: ከም ሉዊስ ስዋረዝ ንዝኣመሰሉ ኣዝዮም ምኩራት ኣጥቃዕቲ ሃገራዊት ጋንታ ኡራጋይ ዳርጋ ሽሻይ ኮይና'ያ ካብ ግጥማት ዋንጫ ዓለም ክትሰናበት።
ቅድመ-ግጥም ብራዚልን በልጅምን
ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል ኣብ ነፍስ ወከፍ መድረኽ ግጥማ እናበርትዐት: እናተወሃሃደትን እናረሰነትን ዝምስገን ምንቅስቓስ እናርኣያ ካብ ዝመጻ ዘለዋ ተሳተፍቲ ዋንጫ ዓለም ሃገራውያን ጋንታታት ሓንቲ እያ።
ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል እቲ ዝበለጸን ማራኺን ምንቅስቓስ ዘርኣየትሉ ግጥም ዝሓለፈ ግዜ ኣንጻር ሃገራዊት ጋንታ ሜክሲኮ ዝገበረቶ ግጥም'ዩ። ብፍላይ ነይማርን ምስ ድሒሩ ተቐይሩ ሜዳ ዝኣተወ ፈርሚኖ ንጸወታ ብምቁጽጻር ፡ ሃገራዊት ጋንታ ሜክሲኮ ዛጊት ክትጎስሞ ዘጸገማ ክልተ ብ ባዶ ብ ዝኾነ ውጽኢት ስዒሮም ንዓዳ ዘፋነውሉ ምንቅስቓስ ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል: ብሉጽ ምንባሩ ይዝከር።
ኣቐዲማ ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል ኣብዚ ግጥማት ዋንጫ ዓለም ኣብ ናይ ፈለማ እግሪ ጸወታኣ ኣንጻር ስዊዘርላንድ ማዕረ ብዝኾነ ሓደ ብ ሓደ ውጽኢት ድሕሪ ምፍልላያ: እምበርከ እዛ ብራዚል ትበሃል ጋንታ ኣላ ድያ? ዝበሉ ወገናት ኔሮም።
ድሒሩ ኣብ ዘካየደቶ ናይ ምድብ ግጥማታ ግን ንኮስታሪካን ሰርብያን ክልተ ብባዶ ስዒራ ሽማን ዝንኣን ክትዕቅብ ዝኸኣለት ትመስል። ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ ኣንጻር ሜክሲኮ ኣብ ዝገበረቶ ግጥም: ሻቕሎት ሓያሎ ደገፍታ ዘህድአት ሃገራዊት ጋንታ ምዃና'ያ ኣመስኪራ።
ሃገራዊት ጋንታ በልጅም እንተርኢና ኣብ ናይ ምድብ ጸወታኣ ንሰለስቲአን ጋንታታት ማለት እንግሊዝ ቱኒዝያን ፓናማን ብምስዓር ምሉእ ትሽዓተ ነጥቢ ሒዛ ዝሓለፈት ጥራይ ዘይኮነት ምስ ፓናማን ቱንዝያን ኣብ ዝገበረቶ ግጥም ናይ ሰለስተ ሸቶ ጸብለልታ ዘለዎ ውጽኢት'ያ ኣመዝጊባ።
እዚ ድማ ሃገራዊት ጋንታ በልጅም መርኣያ ድልዳለኣን ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ምህላዋን ዘረጋግጽ ምዃኑንዮም ብዙሓት ዝጠቕሱ። ናይ መወዳእታ ናብ ግጥማት ርብዒ ፍጻመ ዘሕለፋ ኣንጻር ጃፓን ዝገበረቶ ግጥም እሞ ካብ ክልተ ብ ባዶ ተመሪሓ ዝነበረትሉ ጸወታ ናብ ሰለስተ ብ ክልተ ተዓዊታ ክትወጽእ ምኽኣላ: ተወሳኺ መረጋገጺ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ትርከብ ምዃናዩ ዝሕበር።
ብተወሳኺ ማዕረ ክንደይ ህቡብ ኣጥቃዓይ እታ ጋንታ ፈላኒ ዝርከቦም ተጻወቲ እታ ጋንታ: ተስፋ ከይቖረጹን ስኖም ነኺሶም ክሳብ መወዳእታ ናብ ዓወት እናቛመቱ ናይ ምጽዋት ፍሉይ ክእለት ከምዘለዎም ዘመስከሩሉን ኣጋጣሚ እዩ ነይሩ።
ብሓፈሻ ክልቲኤን ሃገራውያን ጋንታታት እንተርአና መወዳእታ ዝተራኸባሉ ኣብ 2002 ኣብ ግጥማት ዋንጫ ዓለም ክኸውን እንከሎ፤ ኣብቲ ኣጋጣሚ ብራዚላውያን ሪቫልዶን ሮናልዶን ብዘመዝገብወን ክልተ ሸቶታት ብራዚል ምዕዋታ ይዝከር።
እቲ ዘይተመለሰ ሕቶ ሕጂ ብራዚል ክትደግሞ ክትኽእል ድያ እዩ። ብፍላይ ምስ ሰናፍ ዘይኮነን ኣብዝሓለፈ ኣንጻር ግጥም ጃፓን ዝተንጸባረቐን ስልቲ ጸወታ ቤልጅዩም: ብራዚል ነዚ ጽባሕ ዓርቢ ዝጽበያ ግጥም ኣነኣኢስኻ ዝረአ ከምዘይኮነ'ዩ ክፍለጥ ዝከኣል።
እዚ ይኹንምበር እቲ ሓቂ: ብራዚል ብፍላይ ካብ ግዜ ናብ ግዜን ካብ ጸወታ ናብ ጸወታን እናመቀረን እናረሰነንን ዝመጽእ ዘሎ ጸወታኦም ምስ ምሉእ ምሕዋይ ህቡብ ኣጥቃዒዓ ነይማር ተወሲኹ፡ ብመሰረት ሓበሬታ ሓያሎ ተንተንቲ ስፖርት: እዚ ጸወታ'ዚ ብራዚል ትዕወተሉ ግጥም ምዃኑ ዝጠራጠሩ ኣዝዮም ውሑዳት ጥራይ እዮም።


text:
Radio Erena: 25 April 2021
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት ንምክትታል፣ ብሓፈሽኡ ከኣ ኣብ ጉዳያት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝሰርሕ ፍሉይ ልኡኽ መዚዛ።
ካብ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣመሪካ ዝወጸ መግለጺ ከምዘመልክቶ፣ ኣብ ዲፕሎማሲ ናይ ነዊሕ ዓመታት ተመኩሮ ዘለዎ ጀፍሪ ፈልትማን ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ተፈጢሩ ዘሎ ኲናት፣ ጉዳይ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን፣ ከምኡ’ውን ንዲጋ ተሓድሶ ብዝምልከት ኣብ መንጎ ሰለስቲኤን ሃገራት ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ክርእይ ምዃኑ ኣመልኪቱ።
ኣንቶኒ ብሊንከን ንምምዛዝ እዚ ሓድሽ በዓል ስልጣን ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ‘ቅልጡፍ ምቅይያራት ስትራተጂ ዘድልዮ ዘሎ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምክትታልን፣ ሓደጋ ንምውጋድ እዋናዊ መፍትሒ ንምርካብን ክሕግዝ ተባሂሉ ብላዕለዋይ ደረጃ ዲፕሎማሲ ዝተታሕዘ ምዃኑ ዘርእይ እዩ’ ኢሉ።
ምትእትታው ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ድሮ ነቲ ዞባ ሓደገኛ ኣንፈት ከምዝሕዝ ጌሩዎ ከምዘሎ ዝገልጹ ሰበስልጣን ኣመሪካ፣ ነቲ ብጉዳይ ኣጠቓቕማ ፈለግ ናይል ብዝምልከት ዝጸንሐ ወጥሪ፣ ፍታሕ ክርከበሉ ጻዕርታት ከካዪዱ ምዃኖም ይገልጹ። እንተኾነ ኢትዮጵያ ምትእትታው ሳልሳይ ኣካል ብተደጋጋሚ ነጺጋቶ እያ።
ብካልእ ወገን ኢትዮጵያ፣ ኣብዚ ክራማት በይናዊ ውሳኔ ብምውሳድ ንዲጋ ተሓድሶ ማይ ከተዕቅለሉ እንተጀሚራ፣ ሱዳን ወግዓዊ ክሲ ክትምስርት ምዃና ኣጠንቂቓ።
ሚኒስተር ሃብቲ ማይ ሱዳን ያሲር ዓባስ ብዓርቢ 23 ሚያዝያ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ኢትዮጵያ ምስ ግብጽን ሱዳንን ከይተሰማመዐት ነቲ ስጉምቲ እንተወሲዳቶ፣ ሱዳን ብወገና ሕጋዊ ግብረመልሲ ክትህበሉ እያ ኢሉ።


text:
ዜገርም ኣጋጣሚታት
ኣበርቲዕካ ምዕያይ ጥራይ እዩ ። ነቲ ኼጋጥም ዚኽእል ሓደጋ ምቕናስ። ቀዋሚ ኣታዊ። ድሕንነት ዘለዎ ቦታታት። እተፈላለየ ኣታዊ ምርካብ ። ዝሓሰረ ዕቤት።
ባዶ ገንዘብ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ቍጠባዊ ቕልውላው ኬውጽእ ይኽእል እዩ ። ድሕንነት ዘለዎ ቦታታት ። ሓድሽ ቦታታት ። ገንዘብ ንምርካብ ዚሕግዝ ሞተር። ንሓደስቲ ዓደግቲ ምኽፋት ። ቋንቋ ደቀባት።
ኣብ ማእከላይ ኤውሮጳ ። ሕብረት ኤውሮጳ ። ጀርመን ፖላንድ ቸክ ሪፓብሊክ ስሎቫክያ ሃንጋሪ ። ኣብ ጥቓ ምዕራብ ኣውሮጳ ስካንዲናቭያ ሩስያ ማእከላይ ምብራቕ ባሕሪ መዲተራነያን ኣሎ።
ሓንሳእ ጥራይ እዩ ዚኽፈል። ኣብ ኢንተርነት ደረት ዘይብሉ ነገራት ኣሎ። ዓለምለኻዊ ምትእስሳር ። ዓለምለኻዊ ዕቤት ። ልክዕ ዝዀነ ረክላማት። ኣብ ባይዱ ዚርከብ ናይ ምንዳይ ሞተር ።
ኣብ ማእከላይ ኣውሮጳ ዚርከብ ጽኑዕ መሰረት ። ወኪል ተወካሊ ሸያጣይ መዘናግዒ።
ነቲ እትነብረሉ ቛንቋ ተጠቐመሉ - ኣድራሻ


text:
ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና
ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና ንተማሃሮ ብነጻ ይወሃብ። ኣቡ ናይ ቤት ትምህርቲ ሓኪምን ነርስን ኣለዉ። ኑሶም ከኣ ዕቃበታት ኣለዎም።
ናይ ቤት ትምህርቲ ክንክን ጥዕና ይሰርሕ ምስ ኩነታት ጥዕናካ ምፍላጥ ወይ መሰረታዊ ናይ ሕክምናዊ ክንክን ምርካብ። ኩሎም ተማሃሮ ኩነታት ጥዕና ንምፍላጥ ብዉሁድ ሰለስተ ግዜ ኣብ መባታዊ ትምህርቲ ዕድመ ይረክቡ።
ናይ ቤት ትምህርቲ ነርሲንግ ገለ መዓልታት ኣብ ሰሙን ኣቤትምርቲ ይርከቡ።
ነቲ ሕማም ዝምልከት ፍወሳ ናብ ማክከል ክንክን ጥዕና (hälsocentral) ትዉከስ።
ንሓፈሻዊ ዝርዝራቱ
ንጀመርቲ ትምርቲ፣ ወረቀት ይሲደደልኩም ንገዛኩም። ናይ ጥዕና ምብጻሕ አቲ ተማሃራይ ምስ ኣላይኡ። መርመራ ናይ ምራይ፣ ምስማዕ፣ቁመትን ክብደትን የተቃሊል።
ን 2 ክፍሊ: ናይ ጥዕና ምብጻሕ ምስ መርመራ ናይ ክብደትን ቁመትን።
ክታበት ናይ ፖሊዮ፣ ጽግዕ ወይ ንፍዮ። ኣለይቲ ስድራ ግድን ንክታበት ከፍቕዱ ኣለዎም።
ን 4 ክፍሊ: ምብጻሕ ማከል ጥዕና ምዝርራብ ብዛዕባ ኣመጋግባ፣ ናይ ኣካላዊ ብቕዓት፣ ድቓስን ሁጉስ ምኻንን። መርመራ ናይ ክብደት፣ቁመትን ሕቆን።
ን 5 ክፍሊ: ኣዋሊድ ይጽዉዓ ንክታበት ኣንጻር HPV (humant papillom virus)።
ን 6 ክፍሊ: ናይ ጥዕና ምብጻሕ ምስ መርመራ ናይ ክብደትን ቁመትን።
ን 8 ክፍሊ: ምብጻሕ ማከል ጥዕና ምዝርራብ ብዛዕባ ኣመጋግባ፣ ናይ ኣካል ብቕዓት፣ ድቓስን ሑጉስ ምኻንን። መርመራ ናይ ክብደት፣ቁመትን ሕቆን።
ክታበት ናይ ምግትታር ጭዋዳመንጋጋ፣ ተመሓላላፊ ሕማም ጎሮሮን ትኽትኽታ ናይ ቆልዑትን።
ንሓደስቲ ስደተኛታት ተማሃሮ ዕድመታት ናይ ትዕና መርመራን ኻልእ ክታበታትን ይቀርበሎም።
ናይ ጥዕና መርመራ፣ንውሓት፣ክብደት፣ምራኣይን ምስማዕን ከማኡዉን ናይ ሕቆመርመራ ካብ 4 ዕድሚኣኦም።
ክታበት፣ናይ ቤት ትምርቲ ጥዕና ክንክን ቅዳህ ሓበረታ ይረኪብ ካብ ናይ ሓተቲ ፍቃድ ክንክን ጥዕና። ናይ ቤት ትምርቲ ሓካይም ናይ ክታበት መደባት ይሰርዑ ድህሪ ናይ ደም መርመራ ዉጼኢት ከማኡዉን ናይቲ ተማሃራይ ዝመጸሉ ዓዲ ዝጥቀምሉ ክታበት። ብድህሪኡ ኣላይኡ ናይ ብቁዕነት ይረኪብ እቲ ሰብ ይፍቀዶ ክታበት።
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ዝተዓወተ ጆ ባይደን፡ ኣብ ዋይት ሃውስ ስልጣን ምስ ሓዘ፡ ካብቶም ፕረዚደንት ትራምፕ ዘውጽኦም ኣሰሓሓብቲ ናይ ኢሚግረሽን ፖሊሲታት ንገሊኦም ክቕይሮም ምዃኑ ትጽቢት ይግበር ኣሎ።
ባይደን ኣብ ጉዳይ ስደተኛታት፡ ኣብ ጉዳይ ሓተቲ ዑቕባ ከምኡ'ውን ኣብ ጉዳይ ምሕረትን ምጥራዝን ፍልሰተኛታት ዘለዎ መደብ ብዝምልከት ዝካየዶ ቃለ ምልልስ ነዚ ይመስል።
ፕረዚደንት ትራምፕ ከተግብሮምን ክደፍኣሎምን ካብ ዝጸንሐ ፖሊሲታት ገሊኦም፡ እገዳታት መገሻ፡ ምድራት ዑቕባን እገዳ ምቕባል ስደተኛታትን፡ ከምኡ'ውን ምስራዝ ዳካ ማለት ምስራዝ ሓለዋ ብዘይሕጊ ዝኣተዉ ቆልዑት ዝብሉ ይርከብዎም።
እዞም ፖሊሲታት'ዚኣቶም'ዮም ድሕሪ ሓደ ወርሒ ሓዲሽ ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዝኸውን ጆ ባይደን ክግልብጦም ኣንቂዱ ዘሎ።
ተንተንቲ እዚ ዝመጽእ ፕረዚደንት ነቶም ናይ ትራምፕ ፖሊሲታት ኢሚግረሽን ንምቕያር ፕረዚደንታዊ መሰሉ ክጥቀም'ዩ ይብሉ ።
ማውሪን ስዊኒ፡ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መሪላንድ ክፍሊ ሕጊ ፕሮፈሰር ኢሚግረሽን'ያ ።
"ኩሎም ፕረዚደንት ትራምፕ በይኑ ዘውጽኦም መምርሕታት፡ ብበይናዊ ውሳነ ክዕጸፉ ይኽእሉ'ዮም።ንኣብነት እቲ ብትራምፕ ዝወጸ ናይ መገሻ እገዳታት ክተርፍ ይኽእል'ዩ።
ከምኡ'ውን እቲ ቁጽሪ ስደተኛታት ዝድርት ሕጊ ብኡ ንብኡ ዝቕየር ይመስለኒ። እዚ ብንጹር ኣብ ኢድ ስልጣን ፕረዚደንት ዘሎ ሓላፍነት'ዩ። "
ፕረዚደንት ትራምፕ ፥ ፕሮግራም ዳካ ንኸብቅዕ ክገብሮ ዝጸንሐ ጻዕሪ ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመት ስልጣኑ ገዚፍ ተቓውሞታት ከለዓዕል ዝጸንሐ'ዩ። ዳካ እንግሊዝኛ ምሕጻረ ቃል ኮይኑ፣ ትሕቲ ዕድመ ኮይኖም ብዘይፍቓድ ናብ ኣመሪካ ዝኣተዉ ቆልዑ፡ ንከይስጎጉ ሓለዋ ንክህቦም ኣብ ግዜ ምምሕዳር ኦባማ ዝወጸ ፕሮግራም'ዩ።
“ ግልጺ ንምግባር ፍልሰተኛታት ክንቅበል ኢና"
ፕረ. ትራምፕ፡ ነቲ ንቆልዑት ጽላል ዝህብ ፕሮግራም ዳካ፡" ዘይሕጋዊ ምሕረት" ክብል'ዩ ዝጽውዖ- ግን ኮንግረስ ሓደ ሕጊ ዘውጽእ እንተኾይኑ ንተረባሕቲ ዳካ ክሕግዝ እኽእል'የ ይብል።
ፕረ. ትራምፕ "ነዞም ሰባት ፍቕሪ ኣለኒ። ተስፋ እገብር ኮንግረስ ክሕግዞምን በቲ ዝግባእ ክገብሮን" ይብል ትራምፕ።
እንተኾነ ኮንግረስ ማለት ባይቶ ኣሜሪካ'ውን ስጉምቲ ኣይወሰደን- ስለዚ ዕድል ዳካ ኣብ ቤት ፍርዲ'ዩ ኮለል ክብል ጸኒሑ።
ዳሕራዋይ ዝወጸ ብይን ቤት ፍርዲ፡ ትካላት ኢሚግረሽን ኣሜሪካ ነቲ ፕሮግራም ዳካ ምሉእ ንምሉእ ናብ ቦትኡ ክመልስኦ ዝእዝዝ'ዩ።
ንፕሮግራም ዳካ ዝቃወሙ ግን ኣብ ቤት ፍርዲ ምክርኻሮም ክቕጽሉ ምዃኖም ይገልጹ።
ንኹሉ ዝተሓላለኸ መምርሕታት ኢሚግረሽን በበትኡ ንምትሓዝ ግዜ ክወስድ'ዩ ትብል ፕሮፈሰር ማውሪን ስዊኒ።
“ብፍላይ ንሓተቲ ዑቕባ ዝምልከት ፖሊሲታት ምምሕዳር ትራምፕ ንምትዕርራይ ከቢድን ዝተሓላለኸን ጉዳይ ከምዝኸውን'ዩ ዝርኣየኒ።”
ፕረዚደንት ትራምፕ፥ ኣካል ናይቲ ምስ መክሲኮ ዘሎ ዶብ ንምቁጽፃርን ዘይሕጋዊ ፍልሰት ንምዕጋትን ዝኣተዎ ቃል፥ ፡MPP ተባሂሉ ዝፍለጥ ፕሮቶኮል ሓለዋ ፍልሰተኛታት ፈጢሩ'ዩ።
እቲ ፕሮቶኮል፡ ስደተኛታት ናይ ኢምግረሽን ጉዳዮም ኣብ ቤት ፍርዲ ክሳብ ዝርአ ኣብ ከተማታት ዶብ መክሲኮ ክጸንሑ ዝገብር'ዩ።
ሕጂ ነዚ ፕሮቶኮል ቀይርካ ብኻልእ ንምትካእ ቀሊል ከምዘይከውን'ዩ ክኢላታት ዝገልጹ። ሳራ ፒርስ፡ ኣብ ትካል ፖሊሲ ማይግረሽን ተንታኒት'ያ: ንሳ “ ኣብዚ ጉዳይ'ዚ ቀስ ኢልካ ዝኽየድ'ዩ ዝመስለኒ። ርግጽ'ዩ ኣብ እዋን'ዚ ሓዲሽ ምምሕዳር ንፍልሰተኛታት ኣብቲ ኣብ MPP ተባሂሉ ዝፍለጥ ሓለዋ ሓተቲ ዑቕባ ወይ ኣብ መክሲኮ ክጸንሑ ሓደሽቲ ዝምዝገቡ ኣይመስለንን " ትብል።
ደገፍቲ ፖሊሲ ኢሚግረሽን ፕረዚደንት ትራምፕ ግን፡ እቲ ዝተገብረ ለውጢ ኣድላይ'ዩ ኔሩ ይብሉ። ኣቐዲሙ ናብ ዝነበረ ፕሮግራማት ብምምላስ ትሕዝትኡ ብኮንግረስ ክርኣይ'ዩ ዝፍትን ኔሩ ክብል ንትራምፕ ደገፎም ይገልጹ።
ብኻልእ ወገን ኣብ እዋን ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ ታሪኽ ዝተሓተ ምቕባል ስደተኛታት በጺሑ ዝነበረ ፕሮግራም ስደተኛታት፡ ኣብ ግዜ ምምሕዳር ጆ ባይደን ናብ 125 ሺሕ ደረት ክብ ክብል ባይደን ቃል ኣትዩ'ሎ።
እንተኾነ ብዙሕ ስራሕ ኣብ ቅድሜና'ሎ ይብሉ ተንተንቲ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ ጆርጅ መይሰን ኣብ ኢንስቲትዩት መጽናዕቲ ኢሚግረሽን ትሰርሕ ሚሸል ዋስሊን፥ ብዙሓት ኣብ ዳግመ ሰፈራ ስደተኛታት ተዋፊሮም ዝነበሩ ትካላት ተበታቲኖም'ዮም ትብል።
ኣብኡ ዝሰርሑ ዝነበሩ ሰባት ሕጂ ናብ ካልእ ስራሕ'ዮም ተዋፊሮም ዘለዉ ትብል ሚሸል ዋስሊን፡ ንነዊሕ እዋን ስደተኛታት ንቕበል ስለዘይነበርና ብዙሓት ነቲ ስራሕ ገዲፎሞ'ዮም ትብል።
ንሳ ብምውሳኽ ስለዚ ነዘን ትካላት ዳግም ሃኒጽና ካብቲ ዝነበርኦ ንላዕሊ ክነሐይለን ኣለና ትብል ።
ተንተንቲ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ንኤኮኖሚ ኣመሪካ ምድኻሙን ህይወት ኣመሪካውያን ምውሳዱን ስለዝቐጸለ፡ ኢሚግረሽን ንተመራጺ ፕረዚደንት ባይደን'ውን ቀዳማይ ዝጥምቶ ኣጀንዳ ኣይክኸውንን'ዩ ይብሉ ።


text:
ኣብ ወከፍ ወርሒ ከከምይ ዝንባለኻ እትትቀመሉ ሓገዝ ክወሃበካ እዩ። ንኣብነት
– ቤት-ትምህርቲ ሙዚቃ
– ተሳታፍነት ኣብ
· ናይ በዓል ፕሮግራም፡
· ዝተመርሀር ናይ ቤተ-መዘክር ዑደት ወይ ናይ ምቕባእ ኮርስ፡
· ናይ ትያትር ፕርፕጀክት
· ካልእ ናይ ጉጅለ ንጥፈት
(እንድሕሪ እቲ ተዋጽኦ ወርሓዊ ክትከፍል ደሊኻ)
ወይ ድማ በዚሑ ተተባህለ
– € 180 ዓመታዊ
(እንድሕሪ ንንጥፈታትካ ዋን ኦፍ መጠን ክትከፍል ደሊኻ ንኣብነት ዓመታዊ ተዋጽኦ ወይ ዋጋ ካምፕ ምዝንጋዕ ).
ክለብ ስፖርት ምዃኑ ኣየገድስን እዩ። ጊታር ምምሃር፡
ካምፕ ምዝንጋዕ ወይ ካልእ ንጥፈት ምስታፍን ምዝንጋዕን ምስ ብጾትካ
ግበር Pro Arbeit ኣብ ከይ ዝበለ ውሳነ ከም ዝገብርካ ክፈልጥ ክትሳተፍ ኣብ
ስለዚ ድማ ነዝ ቅጥዒ ወሲድካ SOZIALE & KULTURELLE TEILHABE (ማሕበራውን ህላዊን ሱታፌ)። ወለድካ ነቲ ናይ ቅድሚት ገጽ ይመልእዎ
እቲ ክለብ, ትምህርቲ ሙዚቃ ወይ ኣዳላዊ ነቲ ንይድሕሪት ገጽ ክመልኦ ኣለዎ Pro Arbeit ወለዲ መኣስን ክንደይን ክኸፍሉ ከም ዘለዎም ይፈልጥ እዩ
እቲ ዝተመልአ ቅጥዒ ክለኣኽ ይግባእ ና ብPro Arbeit። ኩሉ ነገር ክረጋግጽዎ እዮም ወለድኻ ምልክታ ክመጾም እዩ እቲ ሓገዝ ናብ ወለድኻ ክዛወር እዩ
– ምልክታ ካብ Wohngeldstelle [5(ቤት ጽሕፈት ሓገዝ ኣባይቲ)
– ምልክታ ካብቲ Familienkasse (ቤት-ጽሕፈት ሓገዛት ስድራቤት) (Kinderzuschlag)
– ምስክር ወረቐት ኣባልነት፡ መረጋገጺ ምዝገባ ወይ ቅብሊት


text:
Radio Erena: 28 December 2016
ሓይልታት ኢሚግሬሽን እስራኤል፡ ኣብ ከተማ ፔታኽ ቲክቫ ግፋ ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዘካየዱ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ሓቢሩ።
እዚ ናብ ሰሉስ 27 ታሕሳስ ኣብ ዘውገሐ ለይቲ ዝተኻየደ ግፋ ኤርትራውያን፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያትን ኢመግረሽን እስራኤል፡ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ከካይድዎ ዝጸንሑ ምእሳርን “ብፍታዎም” ኣብ ትሕቲ ዝብል ግዱድ ናይ ምጥራዝ ኣገባብን’ዩ።
ኣብቲ ግፋ ዝተዋፈሩ፣ ፍሉይ ልብሲ ዝወደዩ ሓይልታት ክፍሊ ኢምግሬሽን፣ ገዛ ገዛ እናኣተው ኣብ ዘካየድዎ ግፋ ነንዝሓዝዎም ኤርትራውያን እናከላበቱ ብፍሉይ ናብ ዝተዳለዋ ጸዓዱ ሚኒባሳት ሰቒሎም ከምዝወሰድዎም ተፈሊጡ።
እቲ ግፋ፡ ቪዛኦም ግዜኡ ንዘሕለፈን ዘየሐደሱን፡ ከምኡ’ውን ካብ ክፉት ቤት ማእሰርቲ ኾሎት መሊቖም ናብ ስራሕ ዝተዋፈሩን ዒላማ ዝገበረ ምንባሩ ይግለጽ።
ኣብቲ ገዛ ገዛ እናኣተኻ ዝተኻየደ ግፋ፣ ብዝሒ ዝተታሕዙ ኤርትራውያን ብልክዕ ክፍለጥ እኳ እንተዘይተኻእለ፣ ኣስታት 50 ኤርትራውያን ተቐድይዶም ከምዘለዉ ናይ ዓይኒ መሰኻክር ግምታቶም ይህቡ።
ብጸጥትኣን ሰለማዊ መነባብሮኣን እትፍለጥ ከተማ ፔታኽ ቲክቫ፡ ካብ ተል ኣቪቭ ኣስታት 10 ኪሎመተር ርሒቓ እትርከብ፣ ሓንቲ ካብ ጥንታውያን ከተማታት እስራኢል ኮይና፡ ኤርትራውያን ብብዝሒ ክቕመጡላ ከምዝጀመሩ’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ ሓይልታት እስራኤል፣ ኣብታ ብጸጥታኣን ሰላማን እትልለ ከተማ ንኤርትራውያን ዒላማ ዝገበረ ግፋ ከምዘካይዱ ይንግር።
እቲ ናብ 27 ታሕሳስ ዘውገሐ ለይቲ ዝተኻየደ ግፋ’ውን፡ ኣብ ባር ኮኾባ፡ ኻይምኦዘር፡ ሹቕ፡ ጎደና ፒኒስከርን ኣብ ዝተባህለ ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝቕመጡሉ ከባቢታት’ዩ ኣተኵሩ።
====================


text:
ኣብ ዝተፈላለየ ውድባትን ደምበታትን በብእዋኑ ዝርአ ምግምማዕን ምፍንጫላትን፣ ንሓድነት ናይቲ ኣብ ኤርትራ ደሞክርስያዊ ለውጢ ክህሉ ዝምነዩን ዝጽዕሩን ኤርትራውያን የማህምኖ ከምዘሎ ዝገለጹ ስሞም ክዕቀበሎም ዝመረጸ ኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ብፍላይ እቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነብር ህዝቢ ካብቶም ብ ግዳም ዝርከብ ደምበ ተቓውሞ ዝነበሮ ተስፋ እናተዳኸመ ከምዝመጸ’ዩ ኣረዲኡ።
እቲ ኤርትራዊ ዲፕሎማሰኛ፣ ሓድነት ዘይብሉ ደምበ ተቓውሞ፣ ኣብ ኤርትራ ደሞክርስያዊ ለውጢ ከምጽእ ይኽእል’ዩ ኢልካ ምሕሳብ ዘይክኣል’ዩ ድሕሪ ምባል፣ እቲ ደምበ ተቓውሞ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ዝጭበጥ ለውጢ ከምዝጽእ ዘይክኣለሉ ምኽንያት’ውን እቲ በብእዋኑ ዝርአ ዘሎ ምግምማዕን ምፍንጫላትን ምዃኑ ኣስሚርሉ።
ዝተፈላለየ ኣስማት ዘለወን ልዕሊ 15 ዝኾና ኤርትራውያን ውድባትን ሰልፍታትን፣ ኣብ ሓደ ሓቢረን ንሓደ ራኢን ዕላማን ክሳብ ዘይሰመራ፣ እቲ ንቃለሰሉ ኣለና ዝብልኦ ዘለዋ ምስርሕ ሸትኡ ክሃርም ከምዘይክእል ኣገንዚቡ።
ፖለቲካዊ ብዝሑነት ኣብ ሓንቲ ሃገር ኣገዳሲ እኳ እንተኾነ፣ ኩለን ብሄራትን ኣካላት ሕብረትሰብን ዘየሓቖፈ ሰልፊ ወይ ውድብ ግና፣ ዴሞክራስያዊ ለውጢ ከምጽእ ዘይኮነ ካልእ ዝበኣሰ ሳዕቤን’ዩ ከምጽእ ዝበለ እቲ ዲፕሎማሰኛ፣ ኣብ መወዳእታ ብፍላይ እቲ ሓድሽ ወለዶ ክፈላልዮ ዝኽእል ናይ ብሄርን ኣውራጅን ጉዳይ ኣልዩ፣ ናብ ሓደ ንጹር ፖለቲካዊ ዕላማ ከቛምትን ተማሕጺኑ።
ብመንእሰያት ተበጋጊሱ ዘሎ ምንቕስቓስ ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ብዙሕ ተስፋ ዝግብረሉ እኳ እንተኾነ፣ እቲ ናይ መንእሰያት ምንቕቓስ’ውን ከምቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ውድባትን ሰልፍታትን ምግምማዕትን ምክፍፋልን የጋጥሞ ከምዘሎ ብምጥቃስ ድማ እዚ ንህላዌ ሓደን ስሙርን ምንቕስቓስ ንዴሞክራስያዊ ለውጢ ዘማህምን’ዩ ክብል ኣዘኻኺሩ።
እዚ ከምዚ ዓይነት ምግምማዕ ድማ ነቲ ስልጣን ብሒቱ ክነብር ዝደሊ እንኮን ዓብላልን ውድብ ህግደፍ ስልጣኑ ኣጣጢሑ ክዕትዕት ምቹእ ባይታ ከምዝፈጥረሉ ኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ደሞክራስያዊ ለውጢ ከስተብህለሉ ዘለዎ ኣገዳሲ ነጥቢ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
=======================


text:
ኣብ መፃረዪ ውድድር ሃገራት ኣፍሪቃ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ብሃገራዊት ጋንታ ሩዋንዳ 1ብ 0 ተሳዒራ፡፡ ትማሊ 11 መስከረም 2019 ሰዓት 10፡00 ድሕሪ ቐትሪ ኣብ ዓለምለኸ ስታዲየም ክልል ትግራይ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያን ሃገራዊት ጋንታ ሩዋንዳ ንቀዳማይ ዙር መፃረዪ ፀወታ ሻንፕዮን ሃገራት ኣፍሪቃ(ቻን) ኣካይደን:: ስታዲየም ክልል ትግራይ ፈላማይ ዝኾነ ፀወታ ሃገራዊት ጋንታ ኣብ ዘተኣናገደሉ እዚ ፀወታ ጋንታ ሩዋንዳ 1 ብ 0 ተዓዋቲት ኮይና ፡፡
ሩዋንዳ ተዓዊታ ክትወፅእ ኣብ መበል 60 ደቒቓ ብሕታዊት ሸቶ ዘቑፀረ ኤርነስት ሴጉራ እዩ:: ቅድሚ ዕረፍቲ ክልቲአን ጋንታታት ሸቶ ከየቑፀሩ እዩ ተዛዚሙ:: ብተደጋጋሚ ዕድል ሸቶ ብምፍጣር ተፃወቲ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድሕሪ ዕረፍቲ ዝሓሹ ነይሮም፡ክጥቀምሉ ግና ኣይከኣሉን::
ድሕሪ እቲ ፀወታ ርእይቶ ዝሃቡ ኣሰልጣኒ ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ኣብርሃም መብራህቱ ኣብ ሩዋንዳ ዝካየድ ናይ መልሲ ፀወታ ዝሓሸ ተፃዊትና ውፅኢት ሒዝና ንምምላስ ፃዕሪ ክንገብር ኢና ኢሎም:: ኣሰልጣኒ ሩዋንዳ ቪንሰንት ሚሻሚ ብወገኖም ተጻወትና ሓያላት ነይሮም: ፅቡቕ ተኸላኺልና ስዒርና ግና ወፂእና ክብሉ ተዛሪቦም:: ካልኣይ ዙር ፀወታ መፃረዩ ውድድር ቻን ድሕሪ 26 መዓልታት ኣብ ሩዋንዳ ክልቲአን ሃገራት ክጋጠማ እየን::
ውድድር ቻን ኣፍሪካ 2020 ኣብ ካሜሮን ዝካየድ ኮይኑ ኣብ ሊጋት ውሽጢ ሃገር ዝፃወቱ ተፃወቲ ዝሳተፍሉ ውድድር እዩ::


text:
Radio Erena: 31 July 2018
ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ክልዓል፣ ኣብ ኤርትራ ናይ ሰለስተ መዓልታት ምብጻሕ ዘካየደ ፕረዚደንት ሶማል፣ መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ጸዊዑ።
ንሱ ካብ 28 ክሳብ 30 ሓምለ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዘካየዶ ፈላሚን ታሪኻውን ምብጻሕ፣ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ቁጠባዊ ውህደት ክረጋገጽን ናጻ ንግዳዊ ስምምዓት ክህሉን እንተኾይኑ፣ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ክልዓል ሓቲቱ።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ 2009 ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘንበሮ እገዳ ምስ ናይ ሶማል ኩነታት ዝተተሓሓዘ’ዩ።
ኣብ 2011 ዝተነብረ ተወሳኺ እገዳ ድማ ምስ ጅቡቲ ዝተተሓሓዘ ምንባሩ ይዝከር።
መንግስቲ ሶማል ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ እገዳ ክትግበር ብቀዳምነት ክዋስኡ ካብ ዝጸንሑ መንግስታት ኮይኑ፣ እቲ እገዳ ክልዓል ዝሓትት ዘሎ፣ ድሕሪ’ቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂን መንግስቲ ኢትዮጵያን በጺሖሞ ዘለዉ ናይ ሰላም መስርሕ’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ “ከም ሚኒስተር ጉዳያት ውጻኢ ኤርትራ ኮይነ እንተሰሪሐ፣ ናይ ስራሕ ምትእትታው ከይመስል” ክብል ንኤርትራ ካብ ዲፕሎማስያዊ ተንጽሎ ንምውጻእ ክሰርሕ ምዃኑ ከምዝኣንፈተ ይዝከር።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ካብ ኣስመራ ኣብ ዝተመልሰሉ ዕለት፣ ምስ ጉዳይ ሶማል ተታሓሒዙ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዝተነብረ እገዳ ክልዓል፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምብጻሕ ዘካየድ ንዝነበረ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣንቶንዮ ጉተረስ ብወግዒ ምሕታቱ ይፍለጥ።
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት’ውን ንጉዳይ እገዳ ኤርትራ ይዝትየሉ ከምዘሎ ኣቐዲሙ ገሊጹ’ዩ።
እቲ ባይቶ ኣብ ወርሒ ሕዳር ውሳኔ ክህብ ትጽቢት ኣሎ።
===================


text:
ዋላ’ዃ ብሰንኪ ዓሌታዊ ጎንፅታት፡ዶባዊ ምስሕሓባት፡ዅናትን ናይ ተፈጥሮ ሓደጋታትን ሚሊዮናት ሰባት ካብ መንበሪ ገዛውቶምን ሃገሮምን እንተተመዛበሉ’ውን ብዙሓት ኣሜሪካዊያን ብዛዕባ ዕፃ እቶም ዝተፈናቐሉ ሰባት ኣፍልጦ የብሎምን።ብመሰረት ሓዱሽ ዝተኻየደ መፅናዕቲ 42 ሚእታዊ ኣሜሪካዊያን ጥራሕ ብዛዕባ ስደተኛታት ኣፍልጦ ኣለዎም።ካብኦም ድማ 38 ሚእታዊ ጥራሕ ንዕኦም ንምሕጋዝ ወፈያ ይገብሩ።
መዓዝ ከምእትምለስ ከይፈለጥኻ፡ክትምለስ ምዃንኻ’ውን ርግፀኛ ከይኾንካ እሞድማ ንኣዋርሕ ወይ’ውን ንዓመታት ኣብ ፎቕዶ መፅለሊ ስደተኛታት ምንባር ኣብ ሙሉእ ዓለም ዝውቱር እዩ።
ኣፍጋኒስታናዊ ኣሜሪካዊ ኻሊድ ሖሴይኒ ደራሲ ክልተ ዉሩያት መፃሕፍቲ እዮም።ወዲ 11 ዓመት እናሃለው ሕብረት ሶቪየት ንኣፍሃኒስታን ወሪራታ።ቤተሰቦም ሃገሮም ገዲፎም ናብ ፈረንሳይ ሃዲሞም።ፀኒሖም ድማ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ፖለቲካዊ ዕቑባ ተዋሂቡዎም።
ሖሴይኒ ኣብ ዓለም ናብ 43 ሚሊዮን ዝፅግዑ ስደተኛታት ወይ’ውን ዝተመዛበሉ ሰባት ከምዘለው ይገልፁ።


text:
‘’ናብ ኣስመራ ከይድኻ ምስ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኮፍ ኢልካ ክትደራደርዶ ትደሊ ኢልኪ እንተሓቲትኪኒ’’ ኢሎም ነታ ዘዘራረበቶም ጋዜጠኛ ኣልጀዚራ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ‘’እወ’’ እዩ መልሰይ ኢሎም።
ክልቲአን ሃገራት ኣብ 2000 ኣ/ፈ ዝተወድአን ህይወት 80 ሽሕ ሰባት ዘጥፍአን ደማዊ ውግእ ካብዘካይዳ ምስ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝተራኸበ መራሒ ኢትዮጵያ የለን።
መራሒ ኢትዮጵያ ናይ ዝነበሩ ናይ ኣቶ መለስ ዜናዊ ፖሊሲ ክቕፅልሉ ድልየት ከምዘለዎም ብምግላፅ ኣቶ መለስ ዜናዊ ናብ ኣስመራ ከይዶም ምስ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንምዝርራብ ልዕሊ 50 ግዜ ከምዝሓተቱ’ውን ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ተዛሪቦም ኣለው።
ብሕቡራት መንግስታት ዝድገፍ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ባድመን ከባቢኡን ንኤርትራ እያ ትግባእ ክብል ምውሳኑ ይዝከር።እንተኾነ ኢትዮጵያ ነቲ ናይቲ ኮምሽን ውሳነ ብምንፃግ ነታ ከተማ ሒዛታ ትርከብ።
ኢትዮጵያ ንውሳነ እቲ ኮምሽን ክሳብ እትቕበል ወጥሪ ዘህድእ ዝርርብ ኣየካይድን ክትብል ኤርትራ ብቐፃልነት ትገልፅ።ብዛዕባ እቲ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ዝበልዎ ካብ ኤርትራ ዝተውሃበ ምላሽ የለን።


text:
ንዚምባብወ ን37 ዓመታት ዝመርሑ ሮበርት ሙጋበ ድሕሪ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ማሕዩር ገዛ ምእታዎም ትማሊ ሶሉስ መዝነቶም ከምዝለቐቑ ፓርላማ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ፓርላማ ዚምባብወ ንሮበርት ሙጋበ ብክሲ ካብ ስልጣን ንምእላይ ኣብ ዝተ ኸብሉ’ዩ ወሃቢ ቃል ነቲ ደብዳበ ንአባላት ፓርላማ ዘንበበ፡ ካብ ቤት ጽሕፈት ፕረዝደንት ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
ወታሃደራዊ ሓይልታት ዚምባብወ ኣብ መጀመርያ እዚ ወርሒ’ዚ ነታ ሃገር ምቁጽጻሮም ሮበርት ሙጋበ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ዝጸንሑ ኮይኖም ካብ አባላት ገዛኢ ፓርቲ ዛኑፒኤፍ ካብ መንጎኛታትን ካልኦት አካላትን መዝነቶም ብፍቓዶም ክለቑ ጸቕጢ ክግበረሎም ጸኒሑ’ዩ።
እዚ ዳሕረዋይ ስጉምቲ ወታሃደራዊ ሓይልታት እታ ሃገር ዘጋጠመ ሮበርት ሙጋበ ንምክትሎም ኤምርሰን ሙናንጋግዋ ካብ መዝነቶም ድሕሪ ምብራሮም ዘጋጠመ ምኳኑ’ውን ይፍለጥ።
ንኣብ ዚምባብወ ዘጋጠመ ለውጥታት ዝምልከት ዘተ ዘካየዱ ዓብዱራህማን ስዒድ ካብ ለንደን መርሳ ጸሃዮ ድማ ካብ መቐለ እዮም።


text:
Radio Erena: 15 February 2018
መንግስቲ ኡጋንዳ ምጽራይ ሰነዳትን ዳግመ ምዝገባን ስደተኛታት የካየድ ከምዘሎ ተሓቢሩ።
እቲ መንግስቲ፣ ኣብታ ሃገር ንዝነብሩ ስደተኛታት ደጊሞም ክመዝገቡን ናይ ምጽራይ መስርሕን ዘካይድ ዘሎ፣ ሰበ ስልጣን እቲ መንግስቲ ምስ ጉዳይ ምዝገባ ብዝሒ ስደተኛታት ብዝተሓሓዝ ብልሽውና ከምዝፈጸሙ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ምስ ጉዳይ ስደተኛታት ምትሕሓዝ ዝጸንሖም ኣርባዕተ ሰበ ስልጣን ኡጋንዳ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዞም ድሮ ካብ መዝነቶም ከምዝተኣልዩ ዝሓበረ ቢቢሲ ብወገኑ መርመራ ይካየደሎም ከምዘሎ ኣመልኪቱ።
ኣብቲ ናይ ብልሽውና መስርሕ ኣባላት ላዕለዎት ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ተሳቲፎም ክኾኑ ከምዝኽእሉ ኣብ ዝንገረሉ ዘሎ፣ መንግስቲ ኡጋንዳ የጻርዮ ከምዘሎ ይገልጽ።
ኣብ ኡጋንዳ መብዛሕቶም ዜጋታት ኮንጎን ደቡብ ሱዳንን ዝኾኑ ኣስታት 1.4 ሚልዮን ስደተኛታት ከምዘለዉ ጸብጻባት እታ ሃገር የመልክት።
እንተኾነ እቲ ቁጽሪ ንብልሽውና ክጥዕም ተባሂሉ በቶም ሰበ ስልጣን ዝነሃረ ክኸውን ከዝኽእል ዝተፈላለዩ ወገናት ይገልጹ ኣለዉ።
ብዘይካ’ዚ ምስ ስደተኛታት ኣብ ዝተሓሓዝ ጉዳይ ዝሰርሑ ሰበ ስልጣን እቲ መንግስቲ፣ ንናይ ስደተኛታት መንበሪ ፍቓድን ካልእ ሰነዳትን ክሸጡ ከምዝጸንሑ ምስዚ ተኣሳሲሩ ይግለጽ ኣሎ።
ኣብ ኡጋንዳ ዝነብሩ ሓያሎ ኤርትራውያን ስደተኛታት’ውን ብኸምዚ ኣገባብ መንበሪ ፍቓድ ሒዞም ስለዘለዉ፣ እዚ ተጀሚሩ ዘሎ ምጽራይን ዳግመ ምዝገባን ሻቕሎት ፈጢርሎም ከምዘሎ ምንጭታት ኤረና ካብ ካምፓላ ይጠቕሱ።
እቲ ካብ ወርሒ ጥሪ ናይ 2018 ዝጀመረ መንበሪ ፍቓድ ስደተኛታት ናይ ምጽራይን ዳግመ ምዝገባን መስርሕ ክሳብ መፋርቕ ወርሒ መጋቢት ክቕጽል’ዩ።
==========================


text:
Radio Erena: 11 February 2019
ሓያሎ ትካላት ግብጺ፣ ኣብ ክሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ ቁጽጽር ዘይብሉ ምግፋፍ ዓሳ የካይዳ ከምዘለዋ ተሓቢሩ።
ይኹ’ምበር፣ እተን ኣብ ኢንዱስትሪ ምግፋፍ ዓሳ ዝተዋፈራ ትካላት ግብጺ፣ ኣብ ክሊ ባሕሪ ኤርትር ዘካይድኦ ዘለዋ ምግፋፍ ዓሳ፣ ሚኒስትሪ ሃብቲ ዓሳ ሓበሬታ ከምዘይተዋህቦ ኣባላት እቲ ሚኒስትሪ የረጋግጹ።
እተን ዘመናዊ መግፈፊ ዓሳ ዝተገጥመን ጀላቡ፣ ንዝተወሰነ መዓልታት ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ክጸንሓ ኣብ ዝፍቀደለን እዋናት፣ ገደብን ምቁጽጻርን ዘይብሉ ምግፋፍ ዓሳ የካይዳ ከምዘላ’ውን ኣረጋጊጾም።
ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ፣ ብዛዕባ’ቲ ብግብጻውያን ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ምግፋፍ ዓሳ ኣመልኪቱ ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣብ ዝልኣኾ መልእኽቲ’ውን፣ ተፈቐዲዎም’ዩ ይግፈፉ ግደፍዎም ዝብል መልሲ ከምዝተላእከሎም ኣነጺሮም።
ትካላት ግብጺ፣ ክፍሊት ናይቲ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ዘካይድኦ ዘለዋ ደረት ኣልቦ ምግፋፍ ዓሳ፣ ንመንን ብኸመይን ይፍጸም ኣሎ’ውን ዝተፈልጠ ነገረ ኣይኮነን።
ኣብ ኢንዱስትሪ ምግፋፍ ዓሳ ዝተዋፈራት ዓበይቲ ትካላት ግብጺ፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትር ከምዚ ዓይነት ምግፋፍ ዓሳ ከካይዳ እዚ ናይ መጀመርያ ኣይኮነን።
እዘን ኣብ ንግዲ ዓለም ዝተዋፈራ ትካላት ግብጺ ዘካይድኦ ዘለዋ፣ ቁጽጽር ዘይብሉ ምግፋፍ፣ ክዕቀቡ ዝግብኦም ዓይነት ዓሳታትን ትሕተ ባሕራዊ ሃብትን ይበርስ የብርሳ ከይህልዋ ስግኣት ከምዘሎ’ውን እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ውገናት የተሓሳስቡ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይስ ኢንተርነት
===================


text:
ነጋውስ ባሕሪ-ነጋሽ ሳልሳይ ክፋል
ነጋውስ ባሕሪ-ነጋሽ
ሳልሳይ ክፋል
ምቋም ቦርድን ወዲ ፊውቶራሪን
ቦርድ ምምሕዳር ጽላት ሃብቲ ባሕሪ ምስ ምምጻእ ወዲ ፊውቶራሪን ምውጣን ዳግመ ውደባን ስርርዕን ፕረዚዳንት ዘቖሞእዩ፡፡ ቀንድን ኣንቀሳቐስን እዚ ቦርድ ከኣ ወዲ ፊውቶራሪ ባዕሉ ኮነ፡፡
እዞም ዝስዕቡ ከኣ ኣባላት ቦርድ ጽላት ሃብቲ ባሕሪ ኤርትራ ተሰየሙ፡-
- ሜ/ጀነራል ሑሞድ ሓምድ ካሪካረ ኣዛዚ ሐ/ባሕሪ
- ኮሎኔል መልኣከ ተስፋማርያም (ወዲፊውቶራሪ) ሓለቓ ስታፍ ሓ/ባሕሪ
- ወ/ሮ ጽገሬዳ ወልደገርግስ ኣማሓዳሪት ሰ/ቀ/ባሕሪ
- ኣቶ መብራህቱ ማኢል ሓላፊ ገደም ኮንስትራክሽን ካንፓኒ ህግደፍ
ቦርድ ጽላት ሃፍቲ ባሕሪ ንናይ ሚ/ሪ ሃብቲ ባሕሪ ፖሊሲ፡ መምርሒን ኦፕረሽናል ስራሕትን ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ዞባ ሰ/ቀ/ባሕሪን ሓይሊ ባሕሪን ክኸውን ኣፈናዊ መምርሒ ኣውረደ፡፡ ወዲ ፊውቶራሪ ብግልጺ ናብትካላት ባዕሉ እናዞረ ንሚኒስተር ሃብቲ ባሕሪ ኣቶ ተወልደ ቀላቲ እንከይተወከሰ ኣብ ትሕቲኡ ከምዘለው፡ ኣብዚ ባሕሪ ዝኣስርን ዝሓድግን ንሱ ጥራይ ከምዝኾነ ኣፍለጠ፡፡
ዘይሕጋዊ ንግዲ ዓሳ ንኣስመራ ኣካይድኩም ዝበሎም 5 ነበርቲ ባጽዕ ዝኾኑ ኤርትራውያን ዜጋታት ድማ ኣብ ገደም ኣሲሩ 200,000 ናቕፋ ክኸፍሉ ብምግባር ኣፋነዎም፡፡ ብዘይ ገደብ ጸጋታት ባሕሪ ንወጻኢተኛታት ዝሸይጥ ዘሎ ወዲ ፊውቶራሪ ከይተኣሰረ ነስመራ ናብ ህዝቦም ዓሳ ዝሸጡ ዜጋታት ናይ ምግፋዕን ምቕጻዕን ገፋዒ ተግባሩ ቀጸለ፡፡
ውስናት ኤርትራውያን ገፈፍቲ ዓሳ ክሳብ ንየመን ኣትዮም ክሸጡ ኣፍቀደሎም፡፡ ካብ የመን እንክምለሱ ድማ ንሓይሊ ባሕሪ የድሊ ዝብሎ ከም ነዳዲ፡ ካልእ ሸቐጣትን ሒዞም ብምእታው ከረክብዎ ኣዘዞም፡፡
ንብርክት ዝበሉ ጀላቡ ዝሓዙ ጀለብቲ የመናውያን ከከም ዕብየት ጀላብኦም ካብ 2,000- 4,000 ዶላር ከፊሎም ዓሳ፡ ጽፍሪ ዓሳን ሕድራን ክጅልቡ ኣፍቂድሎም፡፡
ን6 መራኽብ ግብጺ ኣብ መላእ ቀይሕ ባሕርና እንኮላይ ኣብቲ ንነዊሕ ዓመታት ብፍሉይ ተሓዚኡ ዝጸንሐ ሕዙእ ባሕርና ኣትዮም ዝደልይዎ ዓይነት ዓሳ ክገፉ፡ መራኽቦም ዝዕሸጉሉን መዕረፊኦምን ኣብ መዓስከር ሓይሊ ባሕሪ ክኸውን ወሰነ፡፡ ንሕድሕድ መርከብ 40,000 ዶላርክኸፍሉ ከምዘፍቀደ ድማ ባዕሉ ኣውረየ፡፡ ጉዳይ ምትእትታው ግብጻውያንን መራኽቦምን ብዘይመጠን ይገፉ ከምዘለውን ብዓይኒ ዝረአ ዘሎ ግሁድ ሓቂ ዋላ እንተኾነ፡ እተን ብጸላም ናብ መዓስከር ሓይሊ ባሕሪ ዝኣተዋ 6 መራኽብ ምስራውያን (ግብጺ) እንታይ ሒዘን ኣትየን? ስለምንታይ’ከ ዘይንቡርን ኣብ ወትሃደራዊ መዓስከር ሓይሊ ባሕሪናክዕሸጋ ተደልዩ? ግና ብርግጽ ንግዚኡ ዝተፈልጠ የልቦን፡፡ ወዲ ፊውቶራሪ ባዕሉ ዘውርዮ ግና እቲ ቅድም ኢሉ ዝተገልጸ ንወፍራዊ ንጥፈት ወጻኢተኛታት ብምትብባዕ ንናይ ወጻኢ ባጤራ ንምርካብ ምኻኑ የውሪ እዩ፡፡
ኤርትራ 1,200 ኪ.ሜ ዝንውሓቱ ገምገም ባሕሪ፡ 365 ናኣሽቱን ዓበይትን ደሴታትን ኣዝዩ ውቁብን ብስነ ብዙሑነት ዓሳ ሃብታም ዝኾነ ባሕሪ ትውንን እኳ እንተኾነት እዚ ኩሉ ጸጋታታ ግና ንብዙሕ ሚእታዊት ናይ ሃገራዊ እቶት ሃጓፍ ክሽፍን ምተገበአ ኔሩ፡፡ እንተኾነ እቲ ብዓሳ፡ ጽፍርን ሕድራን እኹል ኣታዊ ክህልዎ ዝግባእን ብቱሪስት ምዝዋር መልክዕ ዝኣቱ መጠን ሸርፊ’ውን ቀሊል ዘይኮነ ጸጋታት ባሕርና ንዜጋታቱ ኣይወዓለን፡፡ ነዚ ጸጋታት ባሕሪ ዝከታተሉን ዘጽንዑን ኣብ ትሕቲ ሚ/ሪ ሃብቲ ባሕሪ ኤርትራ ዝነበሩ ጨንፈራት ብዘይወግዓዊ ኣፍልጦ ሚኒስተር ብወዲ ፊውቶራሪ ተገቢቶም ኣለው፡፡
ወዲ ፊውቶራሪ ኣናዋጺ ሱናሚ ኮይኑ ንኩሉ ኣብ ትሕቲ ዞባታት ቀ/ባሕሪ ዝርከብ ትካላት ባዕሉን ዝእዝዞም ሓይልታቱን ጠርኒፉ ብመገዱ ክምእዘን ገይርዎ ኣሎ፡፡ ሕልፈቱ ሙሉእ ሳሕል እናበለ ብሕጊ ሳሕል ዝገዝኣና “መንግስቲ” ብዙሕ ሰብኣዊ ዓቕሚ ዝውንን መንግስታዊ ትካል ሚኒስትሪ ሃብቲ ባሕሪ ካብ ስራሕ ወጻኢ ጌሩ ብገባሪ ሓዳጊ ውልቀ ሰብ ምትክኡ ንልዕልና ሕጊ ዝስዕር፡ ልዕሊ ሃገርን ህዝብን ንውልቁ ዘቕድም ገባሪ ሓዳጊ ውልቀ ሰብ ዝመርሖ ምኻኑ መረጋገጺ’ዩ፡፡
ጸጋታት ባሕሪ ኤርትራ ብኣንደበት ፕረዚዳንት “ምንጪ ወጻኢ ሸርፊ” እንዳተብሃለ’ዩ ዝግለጽ፡፡ ህዝቢ ምዕንጋል ውሕስነት ምግቢ ምርግጋጽን ካብ ከንፈር ፕረዚዳንት ዘይሰግር ሃፋፊ ቃል እዩ፡፡ ፕረዚዳንት ኢሳያስ ሃልኪ ዘይሓትት ኣብ ቀረባ ዝርከብ ባህሪያዊ ጸጋታት ሃገር ብግብጺ ይውጻእ ብየመን ወይ ብካናዳ ይተዓደን ብቻይና ብዘየግድስ ደም ሱሩ ንዝኾነ ናይ ወጻኢ ባጤራ ብቕልጡፍ ከምጽእ እንተኺኢሉ ካብኡ ንላዕሊ ድሌት የብሉን፡፡ ኣብ ባህሪያዊ ጸጋ ሃገር ኣብ ሃገርን ህዝብን ዘረጋግጽዎ ስትራተጅካዊ ዕንወትን ክሳራን ብዘየግድስ ንሎሚ’ምበር ናይ ጽባሕ ኣይግዳዱን፡፡
ናይ ዝኾነ ባህሪያዊ ጸጋ ሃገር መዓልታዊ፡ ወርሓዊ ይኹን ዓመታዊ እቶት ንዜጋታት ከፍልጥ ሓሊምዎ ኣይፈልጥን፡፡ እዚ ግሉጽነት ዘይብሉ ኣካይዳ ኢሳያስ ድማ ተግባራቱ ስለዝፈልጥ ንተሓታትነት ስለዝስከፍን ንዕቀት ኣብ ልዕሊ ዜጋታትን ጥራይ እዩ፡፡ “ሰራቔ ሞባእ ባዕሉ ይለፋለፍ” ከምዝበሃል ኣብ ዝሓለፈ ቃለ መሕተቱ ዝሓተቶ ዘይብሉ “ናብ ጁባ ሓለፍቲ ዝኣቱ ጸጋታት ሃገር የለን” ክብል ዝደርበዮ ናይ ብደዐ ቃል ኔሩ፡፡ መደረ ኢሳያስ ሓቅነት እንተዝህልዎ ን23 ዓመታት ዝመደረልና መደረታት መዓስ ውሒዱ ግን ቃልን ተግባርን ኢሳያስ ተቓዲየን ኣይፈልጣን፡፡
ምዝመዛ ጸጋታት ሃብቲ ባሕሪ ንወዲ ፊውቶራሪ ዝተዓደለ ባርኾት ጥራይ ኣይኮነን፡፡ ብቐንዱ ንባዕሉ ንፕረዚዳንትማእከል ዝገበረ ብዛዕባ ምኻኑ ዘጠራጥር የብሉን፡፡ ኣብ ወዲ ፊውቶራሪ ዝጀመሮ ዘይኮነ ብተሞኩሮ ዘማዕበሎ እዩ፡፡ ኣብ በዓል ወልዱ ገረየሱስ (ወልዱ ባርያ)፡ ሓጎስ ኪሻ፡ መቐለ፡ ኣብ ሓላፊ ትካል ሓጺንን ዕንጸይትን ሰንበል፡ ተኽለ ማንጁስ…ዝተለምደ ተሞኩሮ እዩ፡፡
ሕንከት ከምዘይብሎም ምስሉያትን ነጋውስ ባዕሎም እዚ ኩሉ ዓመጽን ግብትናን እናፈጸሙ ንጹሃት ኤርትራውያን ዜጋታት ገፈፍቲ ዓሳ ናእሽቱ ጌጋታት ምስ ዝፍጽሙ ብጹኣት ኣውሓስቲ ጸጋታት ሃገር ክመስሉ ኣደራዕ ከውርዱ ድሕር ዘይምባሎም እዩ፡፡
—–ይቕጽል
=======================[[[[[[[[[]]]]]]]]]]]=======================


text:
Radio Erena: 08 July 2019
ንወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን ዝመርሕ ዘሎ ዓብደል ፋታሕ ኣልቡርሃን፣ ኣብ ዘተ ሰላም ንዝተፈረመ ስምምዕ ከተግብር ድሉው ከምዘሎ ገሊጹ።
ኣልቡርሃን ብቀዳም 6 ሓምለ ንህዝቢ ሱዳን ኣብ ዘስመዖ መደረ፣ ኣብዚ ክካየድ ዝቐነየ ዘተ፣ ሰዓሪን ተሰዓሪን ከምዘየለ ድሕሪ ምብራህ፣ ሱዳን ናይ ኩሎም ዜጋታታ ሙዃና ገሊጹ።
ንሱ ኣብ መደርኡ፣ ምስ ሓይሊ ንናጽነትን ለውጥን ብሓባር ክሰርሕ ድሉውነቱ ብምግላጽ፣ ሱዳን እታ ዜጋታታ ዝምነዩዋ ናይ ናጽነት፣ ደሞክራሲን ፍትሒን ሃገር ክትከውን ክንጽዕር ኢና ኢሉ።
ንኣስታት ሰለስተ ዓመት ዝጸንሕ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ክልተ እብረ ተመቒሉ፣ ክልቲኦም ወገናት በብተራ ክመርሕዎ እዮም ተሰማሚዖም። እንተኾነ ንምቛም ቤት ምኽሪ ብዝምልከት ዝግበር ዘተ፣ ገና ድሕሪ ሰለስተ ኣዋርሕ ስለዝጅምር፣ ኩነታት ሱዳን ምሉእ ብምሉእ ፍታሕ ረኺቡ ምባል ኣጸጋሚ ምዃኑ ተንተንቲ ፖለቲካ የመልክቱ።


text:
15/07/2018 01:45 AM
ሓርበኛ ስዉእ ብርሃነ ተስፋማርያም፡
ቅድሚ 40 ዓመት ኢትዮጵያ ዝቐተለቶ በዓል ኪዳነይ።
ብርሂን፡ ሰባት፡ ድሮ 40 ዓመት ኮይኑ እናበሉ ኣሃዛት ይቖጽሩ ኣለዉ። ንዓይ ግን እትረፍ ኣርባዓ ዓመት፡ ኣርባዕተ ሰዓት፡ ኣርባዕተ ደቒቕ እውን ኣይመስለንን’ዩ - ኣይኮነን ከኣ። ብርግጽ ኣይኮነን - መዓስ’ዶ ተፈላሊና ኢና ብርሂን፡ ብሓሳብን ዝኽርን እኮ ወትሩ ብሓንሳብ ኢና።
ኣይሃስስን ዝኽረይ ፡ ኣብታ ጸባብ ብፍቕሪ ዝማሞቐት ቤትና፡ ምስ ደቅና ኣብ ሓደ መኣዲ ዘሕለፍናዮ ሂወት። ብዛዕባኡ እሓስብ እሞ መመሊሰ እናፍቐካ። ኣብ መኣድናን ጸሎትናን ከአ ወትሩ ምሳና ኣለኻ - ፈጺምካ ኣይተፈለኻናን።
ኣብቲ ሕሱም እዋን፡ ህዝብና ክርህዎ፡ ክቐስን፡ ሰላምን ፍቕርን ክወርዶ፡ ብኹሉ እትኽእሎ ክትቃለስ : እዝክረካ። ግን ነታ ሕስምቲ እዋን’ሲ፡ በጃ ሓሊፍካላ’ምበር፡ ኣይወጻእካያን።
ብርሂን፡ ኣብ ንእስነተይ ብፍቕሪ፡ ኣብ ሕቕፎኻ ማሚቘ ክነብር ብሂገ፡ ሓሪኻኒ ሓርየካ - ተመርዕየካ ። ግን ከም ዝተመነኹዎ ኣይኮነለይን። ካብ ደቅኻን ሓዳርካን፡ ንህዝብኻ ኣቐዲምካ፡ ካብ ፍቕርን ንእስነትን፡ ንሃገራዊ ዕማም ሓሪኻ፡ ንሓደ ፍቱዉ፡ ብሩኽ፡ ቅኑዕን ለጋስን ሰብ ከኣ፡ ሰብ ጥራሕ ኣይኮነን ዝሃርፎን ዝብህጎን፡ ፈጣሪ እውን ይመርጾ እዩ፡ ተመሪጽካ።
ዋላ’ኳ በቶም ጨካናት ገዛእትና ብግፍዒ ህይወትካ እንተሓለፈት፡ ብኣካልን ብመንፈስን ኣይተፈለኻንን። ምስልኻ ከም ድሙቕ ቀስተ-ደመና ኣብ ሰማይ ደሚቑ እርእዮ። ድምጽኻን ቃላትካን በትረይን ምርኩሰይን ኮይኑ የጸናንዓኒ። ኩሉ ሳዕ ምሳይ ኢኻ ብርሂን!
ኣብ ገዛና፡ ምስ መቓልስትኻ ብጾት ኰንካ፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ ዝነበረ ግፍዒ፡ መከራ፡ ሃድንን መቕተልትን እናልዓልኩም ክትዝትዩ እዝከረኒ። “ እዚ ህዝቢ እዚ ንሕና በጃ እንተዘይሓሊፍናሉ፡ ዝተጋህሰ መሰልናን ክብረትናን ክንመልስ እንተዘይተወፊናን፡ ወትሩ ኣብ ጸልማት ክነብር እዩ! ” ኢልኩም ክትሕርኑ ከሎኹም ወትሩ ይራኣየኒ ብርሂነይ።
“መሰል ህዝበይ ይረጋገጽ፡ ዓመጽን ግፍዕን ይእከል” ኢልካ ዝመከትካዮም ገዛእቲ ስርዓት ደርግ፡ ካባይ ካብ በዓልቲ ቤትካን ዕሽላት ደቅኻን መንዚዖም ኣብ ናይ ጦርሰራዊት ጂፕ መኪና ጽዒኖም ወሲዶም ንሓዋሩ ሰዊሮሙኻ ብርሂን። ንዓኻ ንሓደ ብርሃነ፡ ንዓኻ ንሓደ ጅግና ኤርትራዊ ክደልዩ ኣስታት 80 ዝኾኑ ዕስለ ወተሃደራትን ዓፋኝን ናይ ኢትዮጵያ ንገዛና ክወሩዋ፤ ንዓይን ንደቅኻን ብፍሽኽታ ክትፍለየና፡ ትብዓትካን ጀግንነትካን ወትሩ ኣብ ሕልናይ ተቐሪጹ ኣሎ። ኣብ ዘለኻዮ ቦታ ክሳብ ዘርክበካ ኸኣ፡ ወትሩ ምስ ደቅና ብሓበን እዝክረካ ኣለኹ።
እቶም ዓፋኝ ክወስዱኻ እንከለዉ ናይ ሞራል ፍሽኽታ ኣስኒቕካና ክትፋነወና እንከለኻ፡ ፈጺመ ኣይርስዖን። ነቲ ክሳብ መስዋእቲ ክትከፍለሉ ኣሚንካ ዝተሰለፍካሉ ዕላማ፡ ዋላ እውን ሞት እናንጸላለወካ፡ ኣይደነንካን። “ ኣጆኺ ትብዒ!” ስለዝበልካኒ ብድሕሬኻ ተቢዐ፡ ጽዒረ። ብመንፈስካን ኣብ ኣእሙሮይ ብዝተቐርጸ ቃላትካን ተተባቢዐ እስጉም ኣለኹ። ሽምዓ ህዝቢ ኢኻ እሞ ብርሂነይ ብቐንዴልካ ንጓዓዝ ብምህላውና አመስግነካ። ሓንቲ መዓልቲ ከኣ ንኹላትና ብሓባር ክርህወና እዩ።
ትምህርትን፡ ምዉቕ ሓዳርን ዕምበባ ደቅኻን ሓዲግካ፡ ምእንቲ ህዝብኻ፡ ቃልስን መስዋእትን ኣቐዲምካ፤ ቀለቤት ኪዳንካ ከይተረፈ ንሃገር ከፊልካዮ ብርሂን - ንከስተንፍስ ነዛ ቃል እዚኣ ሎሚ የውጽኣ ኣለኹ።
ብርሂን፡ ንሓለፍትኹም፡ ብፍቕሪ፡ ግን ከኣ ብትብዓት ትነቕፉዎምን ትእርምዎምን ክምዝነበርኩም’ዶ ክነግር። እወ እቲ ዝፈልጦስ ንሰማዒ ክነግሮ ኣለኒ። ክሳብ ሎሚ እኳ፡ ተቓለሳይ ብጾቱ ደኣ ይነግሩሉ እምበር ዝፈጸሞ ጀግንነት ኣይዛረበሉን እዩ፡ እትብል ዘረባ ወትሩ እያ ንድሕሪት ክትጎትተኒ ጸኒሓ። ሎሚ ግን እቲ ዝፈልጦ ክብሎ ውሽጠይ እደፋፍኣኒ ኣሎ። ካባይ ካብ በዓልቲ ቤትካ ንላዕሊ እቶም ናይ ምስጢር ብጾትካ እዮም ዝፈልጡኻ እሞ ወዮ ደኣ ዳርጋ ኩሎም ብመስዋእቲ ስዒቦሙኻ እዮም እምበር፡ እቶም ውሑዳት ዝተረፉ ነቲ ዝፈልጡዎ ክዛረብሉ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ እላበዎም።
ሓቂ ዘቐደመ ሰብ ኣይፈርሕን እዩ - ኣብ ቅድሚ ጸላአቲ ኣይፈራሕካን ኣይጃጀኻን፡ ምእንቲ ህዝቡ በጃ ዝውፈ ንዝኾነ ዝመጽኦን ክመጽኦ ዝኽእል እዩ ዝውፈ እሞ ተወፊኻ - ርግጸኛ እየ ድማ ብትብዓትካን ጽንዓትካን ጸላእትና እውን ተደኒቖም እዮም። ካብ ኣብ ዓውደ ኩናት ፊት ንፊት ገጢምካ ክትስዋእ፡ ኣብ ኢድ ጸላእቲ ወዲቕካ ምስጢርካ አሕሊፍካ ንከይትህብ ንኹሉ ዘሰቅቕ መርመራን ማህረምትን ጸይርካ መስዋእቲ ምምራጽ፡ እቲ ካብ ኩሉ ዝኸበደ ተወፋይነት እዩ።
ኣብ ገዛና፡ “ጀብሃን ሻዕቢያን ከይበልና ንሃገራዊ ዕላማን ናጽነትን ብሓባር ንስራሕ፡ ንሕና ኣብ ኣፍንጫ ጸላኢ ኮይንና ጀብሃ ሻዕቢያ ክንብል ኣይንደልን ኢና። መራሕቲ እውን ኣብ በረኻ ነዚ ስምዒት እዚ ይኣርምዎ። ጸላኢና ጀብሃን ሻዕቢያን ኢሉ ኣይፈላልን እዩ፤ ኩላትና ኢና ጸላእቱ። ህዝብና ከም የማናይን ጸጋማይን ዓይኑ እዩ ዝርእየና። ስለዚ ንምንታይ ኢና ፍልልያትና ኣወንዚፍና ሓቢርና ዘይንሰርሕ” ኢልካ ክትንድር ስለዝዝክር ክምስክረልካ እደሊ ብርሂን ሓወይ።
በዚ ኣጋጣሚ ንኹሉኹም እቶም ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚ፡ ዛጊት ዘይተነግረ ክንደይ ዘደንቕ ቅያ ፈጺሞም ብጀግንነት ዝተሰውኡ ሓርበኛታት ተቓለስቲ ብጾትካ ብጾተይ ክዝክሮም እደሊ ብርሂን።
Photo of Martyrs’ cemetery
by Haile/Duruee (August 2001)
ኣብታ ጸባብን ምውቕትን ገዛና ምስ በዓል ቫይናክ (ገፊሕ ጁባ) ፈዳይን መሳርሕትኻ ክትመክር መኺርካ ከተተግበር እዝክሮ። ደድሕሪ ዝተፈላለየ ስርሒት ንሓንሳብ ብትሑት ድምጺ ኣብ ሓድሓድኩም፡ ንሓንሳብ ብሓባር ወጃዕ እናበልኩም ሞትን መስዋእትን ንዝሓትት ከቢድ ዕማም፡ ከም ተራ ስራሕ ክትዛረቡሉን ክትመኽርሉን እውን እዝክር። ንዓኻ ክቡር ፍቕረይ እናዘከርኩ ከኣ፡ ከማይ፡ ኣሚነን ተሰዊኡወን ዝዘኽተማ፡ ክንዲ ኣቦን ኣደን ኮይነን ደቀን ዘዕበያ ሰብ-ቅናት ጀጋኑ ዕጡቓት ኣሓተይ ይዝክረን፡ ብዝሓለፍኩምን ብእንስዕበኩምን ምቃል ጎድንኹም እሕበን ኣሎኹ ብርሂነይ።
ገዛእቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውረዱዎ ግፍዕን በደልን ብቓላት ገሊጽካ ዝውዳእ ኣይኮነን። ንዓኻ እናኽዝክር ንድሕሪት ንሰብዓታት ይምለስ እሞ ዓፋኝ ንከተማ ኣስመራ ብደምን ራዕድን ከናውጽዋ፡ ንስኻ፡ በዓል ቫይናክ፡ ኣለም/ሻዕቢያ፡ እስቲፋኖስ፡ በዓል ደሱ ብጾትካ፡ ኣብ ሕምብርቲ ጸላኢ ኰንኩም ንድሕነት ህዝብኹም ከይደቀስኩም ክትሓድሩን ጸላእትኹም ከተባህርሩን እዝክር። ንኹሎም እቶም ኣብ፡- እንዳ ኣፍራስ፡ ሓዝሓዝ፡ ሰምበል፡ ኣብ ኤክስፖን ማርያም ግምቢን ዝተሰውኡ ጀጋኑ ሃገራውያን፡ ታሪኽኩም ኣብ መዝገብ ክብሪ ተሰኒዱ ስለዘሎ፡ ቅሰኑ ክብለኩም እደሊ።
ቃልሲ ሓፋሽ ተጎሃሂሩ፡ ገሌኹም ተኣሲርኩም፡ ኣብ ማእሰርቲ ብጅግንነት ሓሊፍኩም፡ ገሌኹም ንሜዳ ገሌኹም ንስደት ፋሕ ፋሕ ኢልኩም። ግን ብመንፈስን ሕልናን ኣይተፈላለኹምን፡ ዝበዛሕኩም ብኽብረት ሓሊፍኩም።
ብርሂን፡ “ ፍቕሪ ተባዕ እዩ!” ዝብል ናይ ወትሩ ቃልካ ከም ሕሱም እዩ ኣትቢዑኒ። ኣብቲ ጸልማት፡ ቀንዴል፡ ኣብቲ ሽግር ድማ ተስፋ ኮይኑኒ ኣሎ።
ድሮ ኣርብዓ ዓመታት ኮይኑ ካብታ July 15, 1978!! እቲ ኣርብዓ ዓመታት ግን ንዓይ፡- ኣርባዕተ ዓመት ኣይኮነን፡ ኣርባዕተ መዓልቲ እውን ኣይኮነን፡ ኣርባዕተ ደቒቕ እውን ኮይኑ ኣይስመዓኒን፡ ወትሩ ካብ ዝኽረይን ሓሳበይን ተፈሊኻ ስለዘይትፈልጥ፡ እንቋዕ ናተይ ኮንካ ብርሂን - ህያበይ ክብረተይ!
ቅሰን! ወትሩ ኣብ ልበይ ህያው ኢኻ። ክብርን ሓበንን ንዓኻ ጅግና ብርሂን ተስፋማሪያም!
ቀንዴል ጸልማት - ብርሃን ልቢ - ብርሂን ሓበነይ!!
ካብ ኣፋ ወትሩ ዘይተውድቐካ: ትናፍቐካን በዓልቲ ኪዳንካን፡ ኪኪ ጸጋይ!! (ፍቕረይ ዝበልካኒ)
July 15, 2018
"Of all the forces that make for a better world, none is so powerful as hope. With hope, one can think, one can work, one can dream. If you have hope, you have everything."
" Peace is a wall we will all create by building it brick-by-brick together". (Trade mark)
Share with friends:
ቅሰኑ ሰማእታትና!
Share with friends:


text:
18 መጋቢት 2021- “መሥዋዕተ ቅዳሴን ወፈያ ርእስኻን”
ናይ ክርስቶስ መስዋዕቲ አብ መስቀል፡ ገዛእ ርእሱ ብፍቓዱ ምእንቲ ሰባት ተወፈየ፡
አብዚ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ንባብ ካብ ኦሪት ዘፅአት ዝተወስደ ሙሴ አብ ቅድሚ አምላኽ ቀሪቡ ምእንቲ እቲ እሙን ኮይኑ ዘይተረኽበ ሕዝቡ ከማልድ ምሕረት ክልምን ንርእዮ። ሙሴ አብዚ ገለ ምኽኒያታት የቅርብ፡ ነቲ እግዚአብሔር ንእስራኤላውያን ዘተስፈዎም ተስፋ ይዝክረሉ፡ “ንዘርእኹም ከም ኸዋኽብቲ ሰማይ ከብዝኆ እየ። ነታ ዘተስፎኽዋ ምድሪ ድማ ብዘላ ንዘርእኹም ክህባ እየ። ንሳቶም ከአ ንዘለ ዓለም ኪርስትይዋ እዮም” ኢልካ ብርእስኻ ዝመሓልካሎም፥ ንአብራሃምን ንይስሓቅን ንያዕቆብን ባሮትካ ዘክር። እናበል ክልምን ተረኽበ። ዘፅ.32፡7-14
እግዚአብሔር ናይ ሙሴ ጸሎት ሰሚዑ ነቲ ንሕዝቡ ኺገብሮ ኢሉ ተዛሪብዎ ዝነበረ ኽፉእ ተጣዕሰሉ ይብለና። እግዚአብሔር ነዞም ዝመረጾም ሕዝቢ አፍቀሮም ብመንገዶም ኸአ ንሙሉእ ሕዝቢ ዓለም። “በቲ ሓደ ወዱ ዝአመነ ዘበለ ኹሉ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኺረክብ እምበር ከይጠፍእሲ፥ አምላኽ ንወዱ በጃ ኽሳዕ ዚህብ ክሳዕ ክንድዚ ንዓለም አፍቀራ።” ዮሓ. 3:16
ናይ ክርስቶስ ጎይታና ምሉእ ብምሉእ ሕይወቱ አብ ክንዳና ምውፋይ እቲ ናይ መወዳእታ ደረጃኡ አብ ጎልጎልታ ተፈጸመ። እዚ ተግባር እዚ ንነፍሲ ወከፍና ዓቢን ሕጹጽን ጸዋዕታ እዩ፡ ሕይወትና ምስቲ ዓቢ ፍቕሩ አወሃሂድና ክንጎዓዝ። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አብ መስቀል ምሉእ ድላዩ አብ ድላይ እግዚአብሔር አብ አወፈዮ። አብዚ ኸአ ንነፍሲ ወከፍ ሰብ ኃዊ ኃፍቲ ፍቕሩ ገለጸ። “ደጊም ክርስቶስ እዩ አባይ ዚነብ ዘሎ እምበር፥ አነ አይኮንኩን ዝነብር ዘለኹ። እዚ ሕጂ ብሥጋ ዝነብሮ ዘሎኹ ድማ፥ በቲ ዘፍቅረኒ፥ ምእንታይ ከአ ንርእሱ በጃ ዝሃበ ወዲ አምላኽ ብምእማን እየ ዝነብሮ ዘሎኹ። ገላ.2:20 አብ ቅድሚ አብዚ ዓሚቅ ዝኾነ ምሥጢራዊ ፍቕሪ አምላኽ ንገዛእ ርእስና ፩ይ ሕቶ “ነዚ ዘፍቅረኒ አምላኽ እንታይ ይገብረሉ፧ ምስ ፍቕሩ ብኸመይ ተወሃሂደ እጋዓዝ አለኹ፧ ኢልና ኽንሓትት ይግበአና።
አብ ጎልጎልታ ክርስቶስ ጎይታና፡ ግዳይ ኃጢአትና ኮይኑ ተረኽበ፡ ፍቓድ ሰማያዊ አብኡ ንፍጻም ተወፈየ፡ ደሙ ዘፍሰሰ፡ በዚ መንገዲ እዚ ኢዩ ኸአ ነቲ ፍቃድ አቡኡ አብ መወዳእታኡ ዘብጽሖ። ምሥጠረ ድኅነትና በዚ መንገዲ ክፍጸም ድልየት እቲ ሰማያዊ አቦ ኢዩ ነሩ። ክርስቶስ ነዚ ከአ ብፍቕሪ ተቐበሎ። አብ ነፍሲ ወከፍ ሓቀኛ መስዋዕቲ ወይ ወፈያ ርእስኻ አርባዕተ አድለይቲ ነገራት አለዉና፦ ኩሉ ከአ አብቲ መሥዋዕቲ መስቀል ነሮም እዮም። ካህን: ግዳይ/ መስዋዕቲ: ውሽጣዊ ወፈያ: ደጋዊ መግለጺ ናይቲ ወፈያ::
እቲ ደጋዊ መግለጺ ሓደ ናይቲ ውሽጣዊ ባሕሪ መግለጺ ክኸዊን አለዎ። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ አብ መስቀል ፈጸሞ። እቲ ደጋዊ መግለጺ ብቃሉን ተግባራቱን። እዚ ኸአ መግለጺ ናይቲ ውሽጣዊ ወፈዩኡ ነበረ። “ኦ አቦይ! ንነፍሰይ አብ ኢድካ አማዕቕባ አሎኹ፥” ኢሉ ጨረሐ። ሉቃ.23:46 ነቲ ዝሃብካኒ ተልእኾ፡ ፍቃድካ ድልየትካ ፈጺመ እየ ማለት እዩ። ንሱ አብ ሓደ ግዜ ካህንን ስውእን ኮነ። ካብዚ ጀሚሩ “እምበአር ንሰማያት ዝዓረገ ዓቢ ሊቀ ካህናት፥ ኢየሱስ ወዲ አምላኽ ካብ ዚህልወና፥ አብ እምነትና ንጽናዕ። ከመይ ከምዚ ኸማና ብኹሉ ተፈተነ፥ ግናኸ ኃጢአት አይገበረን፥ ስለዚ ብድኻምና ኪድንግጸልና ዘይክእል ሊቀ ካህናት አይኮነን። ዕብ.4:14-15 እዚ ውሽጣዊ ወፈያ ወይ መስዋዕቲ ክርስቶስ ነቲ ኹሉ ደጋዊ ዝኾነ ነገራት ወፈያ ርእሱ ምሉእ ትርጉም ይህቦ። ጸርፊ፡ ኪዳኑ ምቅዳድ፡ ስቕለት ወዘተ።
- መሥዋዕተ ቅዳሴ ነቲ አብ መስቀል ዝተፈጸመ መስዋዕቲ ዘሕድስ እዩ
አብዚ አብ መንጎ እቲ አብ መስቀል ዝተፈጸመ መስዋእቲን አብ ቅዳሴ ዝፍጸም መስዋዕትን ዘሎ ርክብን ሓድነት ንኽነስተንትን፡ አብቲ ክርስቶስ ብፍቃዱ ብምልአት ዝፈጸሞ ውሽጣዊ መስዋዕቲ/ወፈያ ርእሱን አብ እግዚአብሔር አብ ፍቕሪ ዝመልኦ ተአዝዞን ከነድህብ።
መስዋዕተ ቅዳሴን መስዋዕተ መስቀልን ሓደ እዮም። ሓደ መስዋዕቲ እዮም። ብግዜ ጊና ይፈላለዩ። አብ መስዋዕተ ቅዳሴ እቲ አብ ጎልጎልታ ዝተፈጸመ ስቕያትን ደምን ዝመልኦ መስዋዕቲ ዘይኮነ እንደገና ዝፍጸም፡ እንታይ ደአ እቲ ፍቕሪ ዝመልኦ ተአዝዞ ክርስቶስ ንእግዚአብሔር አቦ ይፍጸም። እዚ ውሽጣዊ ወፈያ ርእሱ አብ ብጎልጎልታ ዝተፈጸመን አብ ቅዳሴ ዝፍጸምን ተመሳሳሊ ሓደ ዓይነት እዩ። ኩሉ መስዋዕቲ ክርስቶስ እዩ ዝፍጸም። አብዚ መስዋዕቲ እዚ እቲ መስዋዕቲ ዝቐርብ ንሱ እቲ ሊቀ ካህናት ዝኾነ ክርስቶስ እዩ፡ ንሱ እዩ እቲ ንማሕረዲ ንመስዋእቲ ዝቀርብ፡ እቲ ደጋዊ መግለጺ ሕማማትን ሞቱን ናይ ክርስቶስ አብ ቅዳሴ ብመንገዲ ምሥጢራት ይፍጸም።
እዚ ኸአ ከምቲ አብ ጎልጎልታ ደም ብምፍሳስ ዘይኮነ ብዘይ ደም ምፍሳ ይፍጸም። እቲ ህብስቲን ወይንን ብምሥጢራዊ መንገዲ ናብ ደምን ስጋን ናይ ጎታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይልወጥ። አብዚ እቲ ካህን ናይቲ ዘለዓለማዊን ዓቢይን ዝኾነ ክርስቶስ መሳርሒ ኮይኑ ይርከብ። ስለዚ ክርስቶስ ሎሚውን አብ ነፍሲ ወከፍ መሥዋዕተ ቅዳሴ ልክዕ ከምቲ አብ ጎልጎልታ ገዛእ ርእሱ ይውፊ። ኣብ ዝኾነ ቅዱስ ቊርባን ዚሥርዓሉ ዘበለ እቲ ብሥዉር ዚመርሕ ድማ ባዕሉ እዩ። ኣቡን ኮነ ካህን ከኣ ነቲ ጉባኤ ዚመርሕ ብድሕሪ ንባባት ዚዛረብ ወፈያታት ዚቕበልን ናይ ምስጋና ጸሎት ዜብጽሕን ንክርስቶስ ወኪሉ ብስም’ቲ ዋና ዝኾነ ክርስቶስ እዩ”እዚ ኸአ በቲ አብ ክንዲ ክርስቶስ ዝሰርሕ አቡን ወይ ካህን ይፍጽም። ስለዚ እዩ መሥዋዕተ ቅዳሴ ወላ እቲ ካህን ብግሉ ይቀድሶ፡ እቲ መሥዋዕተ ቅዳሴ እቲ ግላዊ አይኮነን፡ ናይ ክርስቶስን ናይ ቤተክርስቲያን ተግባር እዩ። ንሱ ናይ’ታ ሓዳስ ኪዳን ሊቀካህን እዩ።
አብዚ ኪአልአይ አስተንትኖና እምበአር ንገዛእ ርእስና ከምዚ እንዳበልና ክንሕትት ይግበአና። አብ መስዋዕተ ቅዳሴ ብኸመይ ንሳተፍ፧ ነቲ አብ ትሕቲ መስቀል ኮይና ነቲ መስዋዕቲ ክርስቶስ ትርእ ዝነበረት ድንግል ማሪያም በዚ መንፈስዶ አብ መሥዋዕተ ቅዳሴ ይቀርብ፧ አብ ነፍሲ ወከፍ ቅዳሴ ሕጂዊን ክርስቶስ ገዛእ ርእሱ ይስዋዕ ከምዘሎዶ ይአምን፧
መስዋዕተ ቅዳሴ እቲ ማእከል ሕይወት ቤተክርስቲያንን ናይ ነፍሲ ወከፍ አማናይን እዩ። ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ካልኣይ “መስዋዕተ ቅዳሴ መንግሥተ ሰማይ ኣብ ምድሪ እዩ” እዚ ማለቶም ከኣ እቲ ኣብዚ ምድሪ እነዕርጎ ቅዳሴ፡ ምስቲ ኣብ ሰማይ ንዘለዓለም ዝቐርብ ቅዳሴ ምስታፍ ማለት እዩ። ካብ መስዋዕተ ቅዳሴ መመዛዝንቲ ዘይብሉ ጸጋታት ንሓፍስ።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን አብዚ ምድሪ እዚ ካብ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝዓቢ ናይ አምልኾ ተግባር የለን። አብ ምድሪ ካብቲ አብ መንበረታቦት ዝውፈ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝዓቢ ንእግዚአብሔር ዘሕጉስ የለን፡፡ ነፍሲ ወከፍ መሥዋዕተ ቅዳሴ አብ ዝዓርገሉ፡ ካሕሳ ኃጢአት ናይ ምሉዕ ዓለም ይፍጸም። እዚ ጥራይ እዩ እቲ ምልአት ዘለዎ ናይ ኃጢአትና ካሕሳ ዝፍጸመሉ፡ ር.ሊ.ጳጳሳት በነዲክቶስ መበል 16 “መስዋዕተ ቅዳሴ፣ ልቢ ቤተክርስትያን እዩ” ይብሉ። ልቢ ኣብ ሓደ ሰውነት ወሳኒ ተራ ኣለዎ። ልቢ እንተ ሓሙሙ ምሉእ ሰውነት ይሓምም፡ ልቢ ጠጠው እንተ ኢሉ ከኣ ኲሉ ይመውት ማለት እዩ።
ከምቲ አቀዲምና ዝገለጽናዮ ፍረ መስዋዕተ ቅዳሴ መወዳእታ የብሉን። እንተኾነ ግና ናይ ነፍሲ ወከፍና ተሳትፎ የድሊ። ቤተክርስቲያን ብፍላይ ሰንበት አብ መሥዋዕተ ቅዳሴ ብዝግባእ ክንሳተፍ ትዕድመና። ክርስቲያናዊ ሕይወትና ምልአት ዝህልዎ አብቲ መሥዋዕቲ እቲ እዩ፡ አብቲ መአዲ ብምስታፍ እዩ። አብቲ መሥዋዕተ ቅዳሴ ብምስታፍ ነቲ ሰማያዊ አቦና ምስ ክርስቶስ ኮይና መሥዋዕቲ ነቕርብ። ንመዋዕተ ቅዳሴ ዝትክ ጸሎት ይኹን ስግደት የሎን። ጸሎትና ጾምና ተጋድሎና ኩሉ ምል አት ዝረኽቡ አብቲ መሥዋዕተ ቅዳሴ እዮም።
Abba Hagos Tesfagabir


text:
ነዚ ዝተረድኣ ክልተ ኣሓት ናይ ቆልዑ መጽሓፍቲ አሕቲመን ምውጻእ ጀሚረን። እዚ መጽሓፍቲ ኢትዮጵያዊያን ቆልዑ ብዝርድእዎ መልክዕ ዝተዳለወ መጽሓፍቲ’ዩ።
ሓንቲ ካብዘን ኣሓት ጽዮን ኪሮን ትብሃል ንእሽቶይ ከላ ብአምሓርኛ ዝተጻሕፉ መጽሕፍቲ ብዘይምንባሮም ነቲ ናይ ምንባብ ድሌታ ንምርዋይ ናይ እንግሊዝ መጽሓፍቲ እንዳንበበት ከምዝዓበት ትገልጽ።
ጽዮን ምስ ሓፍታ ብምዃን’ያ ነዚ ናይ ቆልዑ መጽሓፍቲ ናይ ምሕታም ስራሕ ዝጀመረቶ። ንመጀመርያ ጊዜ ዘሕተምኦ መጽሓፍ ድማ ባህልን ልምዲን እቲ ሕብረተሰብ ብዘንጸባርቕ መልክዑ ዝተዳለወ ዛንታ አፈ-ታሪክ ስኒ’ዩ። ምኽንያቱ ቆልዑ ባህልን ልምድን ሕብረተሰቦም እንዳፈለጡ ክዓብዩ’ኣለዎም ትብል ጽዮን። ጽዮን ብተወሳኺ ንሳ ንእሽቶ አብ ዝነበረትሉ ጊዜ ተንብቦ ዝነበረት ኣፈ-ታሪክ ስኒ ምስቲ ዘዕበያ ባህልን ልምድን ናይ ኢትዮጵያ ዘይተሓሓዝ ከምዝነበረ’ዩ ትገልጽ። ስለዝኾነ ድማ እዘን ክልተ ኣሓት አፈ-ታሪክ ስኒን ካልኦት መጽሓፍትን ቆልዑ’ታ ሃገር ብዝርድኦምን ዝፈልጥዎን መዳይ ዘሕተማ ዘለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
Radio Erena: 05 March 2020
ህንዲ፣ ኤርትራ እትርከበን 41 ሃገራት፣ ኣብ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ባሕሪ ክሳተፋ ዝወጠነቶ መደብ ብሰንኪ ስግኣት ኮሮና ቫይረስ ከምዝሰረዘቶ መንስግቲ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ኣስታት 2500 ሰባት ብኮሮና ቫይረስ ከምዝተለኽፉ ጥርጣረታት ኣሕዲራ ዘላ ህንዲ፣ ሰራዊታ፣ ንምስፍሕፋሕ እቲ ቫይረስ ድሉው ክኸውን ድሕሪ ዘሕለፈቶ ኣዋጅ’ያ ነቲ “ሚላን 2020” ዝተሰምየ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ ክትስርዞ ዝወሰነት።
እቲ ንክሊ ማያት ኤስያ፣ ኣፍሪቃን ኤውሮጳን ዝወከላ ሃገራት ክሳተፍኦ ዕድመ ዝቐረበለን ሓባራዊ ወትሃደራዊ ልምምድ፣ ኣብ 18 መጋቢት፣ ኣብ ህንዲ፣ መዋፈሪ ሓይሊ ባሕሪ ቪሳካፓንታም’ዩ ክካየድ ተወጢኑ ኔሩ።
ህንዲ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ወርሒ ሕዳር ኣብ ዝልኣኸቶ ዕድመ፣ ካብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኤርትራ፣ ሱዳን፣ ጅቡቲን ሶማልን’ያ ጸንቢራ።
እንተኾነ ካብ ኤርትራን ይኹን ካብተን ካልኦት ሃገራት ናብ ህንዲ ብዛዕባ ዝተዋህበ መልሲ ከይተፈልጠ’ዩ ጸኒሑ።
ኤርትራ፣ ኣብ ዞባዊ ይኹን ኣህጉራዊ ሓበራዊ ወትሃደራዊ ልምምዳት ከምዘይትሳተፍ ይፍለጥ።


text:
ሓዲሽ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ምስ ኤርትራ፡ ሰላም ንምፍጣር ኣበርቲዑ ከምዝሰርሕ ኣፍሊጡ`ሎ። ዝርዝር እማመ ሰላም ሓዲሽ መንግስቱ ዛጊድ እንተዘይተነጸረ`ኳ፡ ካብ`ቶም ዝሓለፉ መራሕቲ ዘቕርብዎ ዝነበሩ ጻዊዒት ሰላም ፍልይ ዝበለ`ዩ ዝብል ብዙሓት ዝሓዝዎ ተስፋን እምነትን ኮይኑ`ሎ።
ነዚ ጻዊዒት`ዚ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበ ምላሽ ቁሩብ ዝለዘበ `ኳ እንተኾነ፡ ካብ`ቲ `ልዑላዊ መሬት ይከበር` ዝብል መርገጽ ዝተቐየረ ነገር የለን። ካብ መንግስቲ ወጻኢ፡ ብዝተፈላለዩ ፖለቲካውን ሲቪካውን ማሕበራት`ውን ርእቶታት ኣይተሳእነን። ንሎሚ ካብ `ኤርትራዊ ሃገራዊ መድረኽ ንዘተ` ዶ/ር ኣሰፋው ተኸስተ ኣቦ-መንበር መድረኽን፡ ኣብ ቶዎር ዪንቨርሲቲ ፕሮፈሰር ዓለማዊ ጥዕናን`ዩ። ምምልካት ዶብ ናብ ሰላም ዝወስድን፡ ንዲሞክራሲ ማዕጾ ዘርሕውን`ዩ ይብል።
ምስኡ ዝተገብረ ምሉእ ቃለ-መጠይቕ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ፕረዚደንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ሎሚ ንኣኼባ ክልቲኡ ባይቶታት እታ ሃገር ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ንዝሓለፈ ብዝግባእ ዘይገምገመን ሓድሽ ነገር ዘይብሉን ክብሉ ንክልተ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርቲ ወቂሶም።
ኣብ ኢኮኖሚ ኮነ ሰናይ ምሕደራ ለውጢ ዝመጽእ ለውጢ ስርዓት ምስ ዝመጽእ ጥራይ’ዩ ክብሉ'ውን ተዛሪቦም።
ፕረዚደንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ ኣብ መኽፈቲ’ቲ ኣኼባ ምጅማር ዓመታዊ ስራሕ ክልቲኡ ባይቶታት ኢትዮጵያ ዘስምዕዎ ዘረባ ዝምልከት ርእይትኦም ዝተሓቱ መራሕቲ ተቓወምቲ ፓርቲታት መጀመርያ ምኽትል ፕረዚደንት መላእ ኢትዮጵያ ሓድነት ፓርቲ አቶ ሙሉጌታ አበበ ካብ ልምዲ ክንርእዮም ከለና ዝሓለፈ ነገርን ዝተዛረብናዮ ክሳብ ክንደይ ተተጊብሩ ዝብል ገምጋም ስለዘይነበረን ሓተታትን ተሓታትን ስለዘየለ ካብዚ ዝሓሸ ከቀርብ’ዩ ዝብል ግምት ኣይነበረናን ኢሎም።
ናይ ኦሮሞ ፈደራሊስት ኮንግረስ ምክትል ኣቦ መንበር ኣቶ ሙላቱ ገመቹ’ውን ኣብቲ ዘረባ ሓድሽ ነገር ኣይሰማዕናን ይብሉ።


text:
ካብ ዕንወት ህንጸት ኣይንጽበን
ሳልሳይ/ ክፋል
እንበኣር እቲ ኣምሲልካ መተዓረቒ ዝተጠቕመሉ ስልቲ ከመይ መጺኡ መን ደልዩዎ ንምፍላጥ ኣብ,ቲ መጀመርያ ናይ ዕርቂ ተበግሶ ምርኣይ ይከኣል,ዩ።
ብዝኾነ ንግዜ ንግደፎ እንበር ከምቲ ባዕሉ ዘምጽኦ ቀንጠብጠብ ክብል ባዕሉ ከም ዘፍርሶ ዘማትእ ኣይኮነን። እቲ ኣጀንዳ፡ ኣጀንዳ፡ ናይ ውድባት ድሕረ-ግንባር ምዕጻው ኣይነበረን እዙይ ዘይምንባሩ ዘረድኣካ እታ ዕርቂ ኣብ ቆጸሮ ከላ ትተዓወት ኣይትተዓወት ኣብ ናይ ነዳዲ ኲንትራት,ዩ ተቓላጢፉ ዝተፈራረመ። እዚኣ ናይ ጠቕሚ ጉዳይ ስለ ዝኾነት እቶም ተቓወምቲ ካብታ ዝቐረበትሎም ፍታሕ ዕጥይጥይ እንተዝ -ብሉ ኔሮም በንዚኑ ይርከብ እንበር ካብ ኣስመራ እክብ ኣቢሉ ከረክቦም ተዳልዩ ከም ዝነበረ ተዓዘብቲ በጺሔሞ ኔሮም። ንሱዳናውያን እንበኣር ኣብታ ጊዜ እቲኣ ክልተ ጽቡቕ ዕድል ኣጋጢምዎም። እቲ ሓደ ንተቓወምቶም ህግድፍ ብጸገሙ እንተኣብዮም ከረክቦም ኣብ ቀረባ ከም ዘሎ ፈሊጦም። ካላኣይ ድማ ኣብቲ ጊዜ,ቲ ብሰንኪ ጉዳይ ዳርፎር ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቁጠባ ማዕቀብቲ ክግበረሎም ኣብ ጸቕጢ ናይ ኣመሪካ ይፋጠጡ ኣብ ዝነበርሉ ጊዜ ስለ ዝነበረ ብሕጊ ዓለም ዘይግዛእን ዘይሰምዕን ጸማም (Customer)ዓሚል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዉዑል ክኣትወሎም ተረባሕቲ ኔሮም። ስለ,ዚ ዋላ,ኳ ህግድፍ ቤት/ጽ/ ተቓወምቲ ክዕጸወሉ ሕልሙ እንተ- ነበረ ኣብቲ ጊዜ,ቲ ኣጀንዳ ህግድፍ ካልእ ምንባሩ ኣብሪሄዮ ኣሎኹ። ስለ,ዚ ድማ ካርድ ህግድፍ ኣብ ናይ ባዕሉ ታኼላ ከመይ ይወጽእ ዝዓለመ ምንባሩ ብሩህ,ዩ። እቲ ክዕጾ ዝተሓልመ ናይ ማዕዶ ሰዓብቱ ናይ ባዕሉ ናይ ቁጠባ ማሕነቕቲ ከም ዘለዎን ከም ዝነበሮን ንሕብሮም። እንተተዓጸወ ድማ ካብ ከሰላ ነቒልካ ናብ ሕምብርቲ ኤርትራ ምጥቃዕ ዳንጋ እንተተረኺቡ ካብ ዓዲ ግራት ዛላ-ኣንበሳ ዶሽካ ተኺልካ እሳያስ እንዳሸነ ከትርክበሉ ይቐልል።
ሓሩጭን ስንቅን ጥራይ የድሊ። በቲ ይኹን በዚ ከም ናይ,ዚ ዘለናዮ መዋእል ዝምችእ ድሕረ-ግንባር ተረኺቡ ኣይፈልጥን። ተጠቒምናሉ,ዶ ኣይተጠቐምናሉን ከም ተቓውሞ ኣቐዲመ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ናይ ኪዳን ሓተታ ስለ ዘቕረብኩዎ ክደግሞ ኣይደልን። ምእንቲ,ዚ ሽግር ህግድፍ ከም መሽንቕቖ ክጸብብ እንበር ክሰፍሕ ከም ዘይክእል ነቶም ህግድፍ ነቕ ዝይብል ዓንዲ ጌሮም ዝሓስብዎ ክርድኡ ይግባእ። ኻልእ ሰዓብቲ ህግድፍ ክፈልጥዎ ዘለዎም ኣብዚ ሕጂ ዘሎ መድረኽ ተቓወምቲ ህግድፍ እዘን ናይ ነዊሕ ዓመታት ብግሉጽ ክቓወምኦ ዝጸንሓ ምንቕስቓሳት ጥራይ ይመስሎም ይኸውን። ሳላ ኣሳራርሓ ህግድፍ ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ወጻኢ ብምሉኡ ህዝቢ ኤርትራ ዋላ ሰዓብቲ መንግ ስቲ ኢና በሃልቲ ኩሉ ገለ ብኸብዱ ገለ ብግብሪ ኣብ ተቓዉሞ ደንበ ከም ዘሎ እንዳፈለጡ ኣብ ሱዳን ዘሎ ቤት/ጽሕፈት ተቓወምቲ ይተዓጾ ኣይተዓጾ ንህግድፍ ካብ ጉዕዞ ውድቀቱ ዘድሕኖ ኣይኮነን። ስለዚ እቲ መልእኽቲ ናይ ምቅዋም ኣብ ኩሉ ስድራ ኤርትራ ኣትዩ እዩ። እዚ ድማ ካብ ብተቓወምቲ ኣቢሉ ዝበጽሔ ብኣሳራርሓ ህግድፍ ዝበጽሔ ናይ ምቅዋም ስምብራት ይሕይል። በዚ ምኽንያት ምውዳቕ እዚ ጉጅለ,ዚ ዘይተርፍ ዕዳ እዩ።
ሕጂውን ሕፍር ከይበሉ መንግስትና ንኢትዮጵያ ብመንገዲ ሶማላዊ እስላማዊ መጋባእያ ኣቢሉ ከዕንዋ እዩ። በዚ ኣቢሉ እቲ ውግእ ኣብ ዶብናን ኣብ ህዝብናን ዘለዎ ስለ ዘይኮነ ብሶማል ኣቲኻ ንኢትዮጵያ ፋሕፋሕ ከነብላ ኢና ዝብሉ ትምክሕተኛታት ድማ ኣሎዉ። ምዃንኳ ካብቲ ጸረ ምዕባሌ ዝኾነ ጉጅለ ዘረኽብዎ ሃበሬታ ምዃኑ ብሩህ እንተኾነ ንኹሎም ምእንቲ ክርድኡ ሓንቲ ምስላ ከም ዛንታ ንሰምዓ ኣላ ንሳ ድማ ህበይ ሓጋይ ኮይኑ ቀለብ ምስ ሰኣነት እቲ ዝዓበየ ናይ ጨንቂ ሓሳብ ኣምጺኡ “ ዓልም እንተትግልበጥስ ክንደይ ኲዕንቲ ምጸገብና ምስ በለ እቲ ዝነኣሰን ዝጎርሔን ካብ ህበይ ትቕብል ኣቢሉ ንሕና,ሞ ኣበይ ክንጸንሕ ኢና ኢሉዎ ይበሃል” እቲ ከምዚ ዝበለ እቲ ዝጎርሔ ክፍሊ ካብቲ መጋርያ ናይ ህበይ ቃውጽ ይበሃል።
ህጂ ድማ እዞም ናይ ጥፍኣት ጉጅለ ሓደ ቃውጽ እንተተረኸቦም መን ይፈልጥ ንሕብሮም ምኽንያቱ እቲ ውግእ ክሳብ ንኢትዮጳያ ናይ ምጥፋእ ዝዓለመ እን -ድኣ ኮይኑ ጎረበት ክሳብ ዝኾነት ኤርትራውን ኣይተርፋን ጅቡቲውን፤ ከንያ ሓዊስካ ኣበይ እሞ ክጸንሓ እየን ንብሎም። ስለ,ዝ እዚ ዝሓልምዎ ዘለወ ውግእ እንተድኣ ተባርዑ ኣብ ሓጺር ጊዜ ናብ ጅቡቲ፤ ከኒያ፤ ኤርትራ ክልሕም ግዜ ዝህብ ከም ዘይከውን ክርድኡ ኣለዎም። እቲ ሕማቕ ናይ ጎረበት ዝምነ ሰላም ናቱ ክትሕሎ ኣይጽብን,ዩ። ህግድፍ ምስ ሰዓብቱ ግን ስለምንታይ ኢዮም ከምኡ ዝጽበዩ ምስ ዝበሃል ግን እቲ ሓቂ ንዕንወት እንተ -ዘይኮይኑ ንህንጸት ስለ ዘይብገሱ እዩ መልሱ። እቲ ዝምነይዎ ዘለዉ ኲናት መልክዑ እንታይ ክመስል,ዩ ኣየናይ ሓይሊ ኣበይ ክስራዕ እዩ ሀይማኖታዊ መልክዕ እንተሒዙ ናበይ ገጹ እዩ? ህግድፋውያን ካብ ኣፍንጭኦም ኣርሒቖም ክሓስብሉ ኣለዎም። ዓለም እንተኾይኑ እዚ ውግእ ኣብ መንጎ ሶማልን ኢትዮጳያን እንተድኣ ተባሪዑ ሓደገኛ ስለ ዝኾኑ ዓለም ምሕልፎ የጠንቅቕ ኣሎ ህግድፍ ከኣ ይህንደድ ኣሎ ውጽኢት ድማ ከምታ ናይ ባድማ ኣብ ጣዕሳ ከይንኣቱ ምጥንቃቕ የድሊ። ካብዚ ውግእ,ዚ ድማ ተጠቃሚ መን,ዩ ህዝቢ ሶማል? ኢትዮጳያ? ጅቡቲ? ኤርትራ? ከኒያ? ኩሎም ኣይመስለንን ምናልባሽ ተጠቀምቲ ክኾኑ ዝኽእሉ ደለይቲ ዕንወት,ዮም። ዕንወት መንይደልያ?……………………..
ካብዚ ነቒለ ድማ ነቶም ብልኡላውነት ኣመኽንዮም ንህግድፍ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ብፍላጥ ዝከላኸሉ ተዃሉ ጸረ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾኑ ፈሊጣውያን ምሁራት ኢና በሃልቲ ገለ መልሲ ኣሎኒ ነቶም ይብሉ ኣለው ኢሎም ዝስዕብዎም እንተኣድሓንኩ። ብትኽክል እቲ ኣባሃህላ ዶብ ከይተሓንጸጸ ሕቶ ቅዋም፤ ሕቶ መሰል፤ ሕቶ ዲሞክራሲ ክውንዘፍ ኣለዎ ማለቶም,ዩ።
ንምዃኑ ሕቶ ልኡላውነት ሕጊን ህዝብን ዘይፈልጥን ዘየኽብርን መንግስቲ መስል እምነትን ሃይማኖትን ዘየኽብር መንግስቲ ንስጣን ቤተ.ክርስትያንን መስጊድን፡ዝግህስ ንመንበረ ፓትርያሪክ ዝደፍር መንግስቲ ከመይ ገይሩ እዩ ሕቶ ልኡላውነት መሬት ከምልስ ትጽበይዎ? ሕቶ ልኡላውነት ህዝቢ,ዶ ይቕድም ሕቶ ልኡላውነት መሬት? ሰብን ሃይማኖትን ዘይከብሩላ ምሬት ንመን ከተገልግል,ያ ትድለ? እታ ትበሃል ዘላ ሸፈጥ ህግድፍ ስሱዕን ናይ ጉጅልኡ ዘገድሶን ስለ ዝኾነ መን ክነብረላ ኢሉ ብዛዕባ ልኡላውነት ይግደስ?
ህግድፍ ብዛዕባ ልኡላውነት ዘገድሶ እንተዝኸውን ብዘይካ ፍልይቲ ቦታ ባድማ ምሉእ መሬት ኤርትራ ልኡላውነት ኔሩዎ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ጎራባብቱ ተኸባቢሩን ኮሪዑን ካብ ዝነብረላ ዝነበረ ዝተከበረት ሃገር ናብ ኣስጋኢ ልኡላውነት የእትዩዋ? ስሱዕ ስለ ዝኾነ ሕጂ,ኸ እንታይ መረጋገጺ ኣሎኩም ልኡላውነት ንምምላስ መድብ ኣሎውን የብሉን? እንበኣር ብርእቶይ ህግድፍ ልኡላውነት መሬት ክመልስ ኣይብቅዕን ጥራይ ዘይኮነስ ኣይደልን እዩ ባሃላይ እየ። ምኽንያቱ ኣብ ድሕረ ምምላሽ ህቶ ዶብ ዝመጾ ቅሙጥ ናዕቢ ከም ዘሎ ስለ ዝፈልጥ። ኣንቱም እትካላኸልሉዉን ስለ ትፈልጡ። ከም ግቡእ ዋላ,ኳ ውዕል ምሕንጻጽ ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ነናተን ጉድለት ይሃልወን ኣብ ምፍትሑን ተግባራውነቱን ግደ ሓቀኛ ዳንነት ናይ ሕ. መ. ዓለም ጸቕጢ ዘይምግባሩ ንገዛእቲ ሓይልታት ዕድል ዝኸፍት ንተገዛኢ ኣህዛብ ናይ ክልቲኡ ሃገራት ድማ ናብ ድኽነትን ሕማምን ድንቚርናን ዝሸምም,ዩ። በዚ ምኽንያት ከኣ እቲ ቀንዲ ተጎዲኡ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ብቐዳምትነት ዝስራዕ እዚ ድማ ከም ናዕቢ( ጠንቂ) ውግእ ጉጅለ ህግድፍ ከም ሳዕቤን ድማ ዓለም ንህግድፍ በቲ ዛኣተውዎ ኣብ ግብሪ ምውዓል ኣይተሓጋገዝዎን ኢድ ጸናሒት ሸናሒት ስለ ዝኾነት። ኣብ ባድመ ውጻእ ክበሃል ከሎ ዝሓለፎ ጌጋ ሕጂ ክኽፈሎ ንርኢ ኣሎና። በዚ ይኹን በቲ ኣብ ጉዳይ ዶብ ዘሎ ጸገም በዚ ዝኸዶ ዘሎ ብናይ ህግድፍ ኣገባብ ክፍታሕ ኢልካ ምጽባይ የዋህነት እዩ። ስለዝኾነ መፍትሕ ሽግር ዶብ ይኹን ካልእ ናይ መሰል፤ ናይ ድሞ/ሲ፤ ናይ ሰላም፤ ናይ ቅዋም፤ ሕቶ ኣብ ኢድ ህዝቢ ኤርትራን ባዕሉ ብዝመረጾም መራሕትን ባዕሉ ብዝገብሮ ቅዋምን ጥራይ,ዩ ዘላቒ ሰላምን ፍታሕን ዝመጽእ። ኣብዚ ብምእማን ድማ ህዝቢ ሓንሳብን ንሓዋሩን ተሰሪዑን ተወዲቡን ስኑ ነኺሱ ክገጥሞ ኣለዎ። ኣብ ካልእ ዓንቀጽ ክሳብ ንራኸብ ሰናይ ንባብ።
ርሑስ በዓል ልደተ-ክርስቶስ ንኹሎም ምእመናን
ፍስሓጽዮን ገብረ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2516


text:
ሆስፒታላት ብሕሙማት ኮቪድ ኣብ ዝመልኡሉ እዋን እቲ ፈለማ ኣብ ብሪጣንያ ከምዝተረኽበ ዝፍለጥ ሓዱሽ ባህሪ ዘለዎ ቀልጢፉ ዝመሓላለፍ ዓይነት ኮቪድ 19 ዝተታሓዘ ሰብ ኣብ ካሊፎርኒያ'ውን ተረኺቡ። እዚ ነቲ ፈላማይ ኣብ ኮሎራዶ በዚ ሕማም ዝተታሓዘ ሰብ ምርካቡ ስዒቡ ዝተረኸበ'ዩ።
ኣመሓዳሪ ግዝኣት ካሊፎርኒያ ጋቪዮን ኒውሶም ኣብ ኣሜሪካ ላዕለዋይ ተመራማሪ ተላገብቲ ሕማማት ምስ ዝኾኑ ኣንቶኒዮ ፋውቺ ብቀጥታ ኣብ ዝተመሓላለፈ ዝገበርዎ ዘተ ሓዱሽ ባህሪ ቫይረስ ኮቪድ 19 ዘለዎ ሰብ ኣብ ግዝኣቶም ከምዝተረኽበ ተዛሪቦም እዮም ። ዶክተር ፋውቺ'ውን በቲ ኩነታት ከምዘይተገረሙን ካሊፎርኒያ ብለበዳ ኮቪድ ብሓያሎ ዝተጠቅዐት ፣ ብዝሒ ቁፅሪ መወቲ ይዛይድ ኣብዘለሉን ሆስፒታላት ኣዚዮም ብዝሓመሙ ሰባት ኣብ ዝተጨናነቃሉን ኩነታት ምርካቡ ዘገርም ኣይኮነን ። ምናልባት 'ውን መጠን ተጠቃዕቲ እቲ ቫይረስ ኣብ ዝመፅእ ሰሙናት ቁፅሩ ክውስኽ ይኽእል'ዩ ኢሎም ። ብዛዕባ እቲ ሓዱሽ ባህሪ ዘለዎ ዓይነት ኮቪድ 19 ዝፈልጥዎ'ውን ኣብቲ እዋን ኣክፊሎም እዮም ።


text:
ኣንጭዋ በረኻስ፡ ንኣንጫዋ ውሻጠ ተውጽኣ !
ቀዳማይ ክፋል
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
23 ታሕሳስ 2009
ኣብ’ዚ ቀዳማይ ክፋል፡ ቅድሚ ናብ’ቲ ሞጎተ ምእታወይ፡ ብዛዕባ ግሉጽን እሩምን ዝዀነ ጉዳይ፡ እሩምን ግሉጽን ዝዀነ ሓተታ፡ ርእይቶ ይኹን ሓሳብ ክቀርበሉ ከም ዘለዎ መጠን ብዘሎኒ እምነትን ወይ ዕግበት ከም መእተዊ ክገብሮ እፈቱ።
ኣብ’ዚ ሎሚ እዋን ሓደ ካብ’ቲ ኣጸጋሚ ኮይኑ ዘሎ ሓደ፡ ዝተባረኽን ዝተቐብአን፡ ሕሩድ እኽለ ማይ ተቐሪቡ ፡ ቤተ ሰብን ፈተውትን ተኣኪቦም መርቑልና ተባሂሉ፡ ብክቡራት ወለዶም ዝተዋህቦም ስም ክሒዶም ዝጽሕፉ ዘለዉ ብዝምልከት ሰባት’ዩ። ካብ’ቲ ክሕደት ስሞም ከኣ ናይ’ቲ ዘቕርቦ ሓሶትን፡ ናይ ጸለመ ወፈራን’ዩ።
ናይ ብርዒ ሽም ተባሂሉ፡ ኣብ መረኻቢ ብዙሓት ክግበር ዝከኣል ነገር’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ ሓፈሻውን፡ ወይ’ውን እቲ ደራሲ ብዛዕባ ጉዳዩ ክዛረብ ኣብ ዝመርጸሉ፡ ሽሙ ክረቑሕ ፍቓደኛ ክሳብ ዘይኮነ፡ ክሳብ ውልቃዊ ጉዳይ ዝዀነ ብዙሕ ዘተሓታት ኣይኸውንን ንዓይ ከም ዝመስለኒ።
እንተዀነ ግን ዓብይ ጉዳይ ኣልዒሎም፡ መቁጸሪ ኣስማት ገዳይም ተጋደልቲ ዘይብሉ ኣልዒሎም፡ ኣስማት ፈተውቲ ይትረፍስ ኣስማት ጸላእቲ’ውን ካብ ኣልዓሉን ካብ ኣጋለጹስ፡ ከምይ ስሞም ብምስጢር ይተሓዝ ወይ ስሞም ክዕቀበሎም ይደልዩ ዝብል’ዩ። ንዓይ እቲ ዘልዕልዎ ጉዳይ ቀዳማይ ኮይኑ፡ ስሞም ድማ ከም መወከሲ መጠን ሓቲተ ናይ ተሞክሮታቶም ፈላጥን መስካርን ዝረኽበሉ። እዚ ናይ ተምክሮን ምስክርን ፈላጥን ዘይብሉ ኣስማት ግን ካብ ናይ ጸለመ ወፈራ ደወል ንላዕሊ ኣይርእዮን።
ኣብ ሕጊ ባህሊ እንድ’ባ ኤርትራ ሓደ ብጌጋ ንዝቀረበሉ ክሲ እንተሃለወ፡ እዋሓስ እግብእ ክብል እንከሎ፡ ስሙ ሓቢኡ፡ ወይ ተሓቢኡ ኣይኮነን። ከምኡ እንተዀነስ እቲ ብጌጋ ክሲ ቀሪቡኒ፡ ብጌጋ ተፈሪዱኒ ዝብሎ ይኹን፡ ብጌጋ ንዝቀረበሉ ክሲ ዘይብቝዕ’ዩ ዝገብሮ።
ሎሚ ከኣ ንሕና፡ ኣብ ቅድሚ ፍትሕን፡ ቅኑዕ ፍርድን ክንቀርብ እንተደኣ ኮይናስ፡ እንተወሓደ እቲ ነቐፈታ ዘቕርብ ኣካል፡ ብግሉጽ፡ ብቕንዕና፡ ንባዕሉ ምስ ኣንባቢ ክላለን፡ ናይ’ቲ ዘቅርቦ መርትዖ፡ እንተጸቢቁን፡ እንተሓሚቑን ብገጽ ክርከቦ ማለት’ዩ።
እታ መባእታዊት ሓላፍነት፡ እታ ንእሽቶ ሓላፍነት ክሓብኡ ዝፍትኑ ደረስቲ ጹሑፋት ካብ ሃለዉ፡ እቶም ንውድብ ዝመርሑ፡ ንማሕበራት ዝመርሑ ባእታታት ስርሓቶም ብመንጽር ናይ’ዚ ውልቀ ሰብ ሓላፍነት ብምስጢር ክሰራሕ ዘይብሉ እንታይ ምኽንያት ክቀርበሉ ይኽእል። ብምውድዳር ክቀርበሉ ዝኽእል ምኽንያት ስለ ዘየልቦ ናይ’ዚ ምስጢራዊ ከሳሲ ሕቶ ውዱቕ ይኸውን። ክህውትት ናይ ዝደለየ ወገን ግን ክሳብ ዝደልዮ ክህውትትን ክኣምንን ይኽእል’ዩ።
እቲ ጉዳይ ናይ ምስጢር ኣይብሎን፡ ስምካ ብምግላጽ’ውን ናይ ትብዓት ኣይብሎን፡ ጣጣ ክህሉ እንተዀይኑ ግን ናይ ክፋእ፡ ናይ ምፍልላይ፡ ናይ ምጥርጣር፡ ዘይብቝዕ ሓበሬታ ኣራሪኻ ሓላፍነት ብዝጎደሎ ንህዝቢ መልእክቲ ንምትሕልላፍ ዝተበግሰ ዕላማ’ዩ ዝብል ዕግበት ኣሎኒ። እቲ ጸገም ከኣ ንሱ’ዩ ክኸውን ዝኽእል።
እቲ ኩሉ ግዜ ነልዕሎ ሕቶ ምስ ሃገራዊ ጉዳይ፡ ምስ ሕድሪ ስውኣት ክሳብ ዝተኣሳሰረ፡ በዓል ጉዳይ ምስ’ቲ ዘልዕሎ ሕቶ መንጹር ዝተመዛዘነ ክቀርብ ኣለዎ በሃላይ’የ። እቲ ሕግን ስርዓትን ከኣ ንሱ’ዩ። ሓደ ክእርም ክገንሕን ዝደሊ፡ ብመጀመሪያ ኣውራን ንነፍሱ ክገንሕን ክእርምን ዝግባእ እመስለኒ። ካብኡ ሓሊፉ ነቲ መባእታዊ ነገር ግሉጽነት ዝብል ባዕሉ ካብ ዘይኣተግበሮ፡ ንባዕሉ ተሓቢኡ ክኸስስ ዘምሕር ኣይኮነን። ባዕሉ ዘይተጋለጸሉ እሞ ንመን’ዩ ብግሉጽ ክቀርበሉ ዝደሊዮ ? ዝገርም’ዩ።
ኣብ ዝሓለፈ እዋን፡ ገገለ ከም በዓል ወዲ ዘናብ፡ ወዲ ጎሎ፡ ሓባሪ፡ ሎሚ ከኣ ወዲ ክንፈ ዝበሃል መጺኡ፡ ብመንጽር እቲ ዘልዕልዎ ሕቶታት፡ መንነቶም ሓቢኦም ብዛዕባ ናይ ካልኦት ካልኦት ክዛረቡ፡ ስሞም ሓቢኦም፡ ስም ካልኦት ክረቑሑ ብኽመይ ኣገባብ ፍትሓውን ርትዓውን ይኸውን ? ርትዓዊ ክኸውን ኣይክእልን፡ ግን ንሳቶም ከም ዝመስለኒ ኣብ ጉዳይ ሃገር ንስለ ዝጣልዑ፡ ኣብ መኽሰብ ክጃሃሩ፡ ኣብ ሓሶት ወይ ክሳራ ኮይኑ ዝተረኸበ ከኣ ኣሉ ክብሉ ክልተ ዕድል ሒዞም ዝቐርቡ’ዮም።
ተካል እዋን በጺሕና’ምበር ቀደምስ፡ ርእይቶን ይኹን ሓሳብ ዘቅርቡ ኤርትራውያን፡ ሽሞም ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ዘለዎም መርገጽን፡ መንነቶም ገሊጾም’ዮም፡ ነቲ ዘቕርብዎ ሓሳብ፡ ደገፍ ይኹን ተቐባልነት ክረኽብሉ ዝጽዕሩ ዝነበሩ። ንኣንበት ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዓባይ ብሪጣኒያ ዝሕተም ዝነበረ ከም ኣብነት ሰሙናዊ ጋዜጣ ኤርትራ፡ ሓዳስ ኤርትራ፡ ካልኦት ጽሑፋትን …… ወ.ዘ.ተ።
ሓደ ካብ ስርሑ ይኹን ካብ ቤት ትምህርቱ ናብ ተ.ሓ.ኤ ይኹን ህ.ሓ.ሓ.ኤ፡ ኣብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ዝተሰለፈ ተጋዳላይ፡ ስድርኡ ቤተ ሰቡ ዝበጀወ፡ ሎሚ ንፍትሕን ሓቕን ከነጽር ስሙ ሓቢኡ ክዛረብ፡ ክምድር፡ ክጽሕፍ፡ ቀዳማይ ኣብ ዝሓለፈ ውልቃዊ ታሪኹ ግጉይ ስጉምቲ ከም ዝወሰደን ወይ ናይ ዕሽነት ከም ዝነበረን፡ ዳግማይ ንባዕሉ ከም ዝለበመ ቆጺሩ እሞ፡ ሽሙ ሓቢኡ ንዓያሹ ከጽድፍ፡ ከተሃራርፍ፡ ክፈላልይ ከም ዝተቀረበ ኮይኑ ዝመስሎ’ዩ። ካልኣይ ባህሪይ’ዞም ባእታታት ናይ ዝተበገስሉ ዕላማ፡ ናይ ዋጋ ዕዳጋ፡ ኣብ ገገለ እዋን ብግልጺ፡ ኣብ ገገለ እዋን ከኣ ተሓቢእኻ ናይ ምቕላስ ሜላ’ዩ።
ነዚ ቀንዲ ክጽሕፍ ዝገደደኒ መሰል ኣሎኒ ብማለት ስሞም ሓቢኦም ንዝነዝሕዎ ኣሻዅ ወረ እኩብ ድምር ናይ’ዚ ተመሳሳልን ልሙድን ኮይኑ ኣብ ክሊ ኤርትራውያንን ክካይድ ዝጸንሐ፡ ብመንጽር ናይ ዘልዕልዎ ሃገራዊ ሕቶ ተበግሶታቶም ክኹነን ኣለዎ ዝብል’ዩ። ብፍላይ ከኣ እቶም ኣብ ምዕራብ ሃገራት ዝርከቡ ናይ ምንባር ውሕስነት ዘለዎም ባእታታት ንዝምልከት።
ኣብ’ዚ ሓደ ክለዓል ዝኽእል ሕቶ ኣሎ፡ ሓደ ተጋዳላይ ነይረ ዝብል፡ እሞ ኣብ ዲሞክራሲያውን፡ ናይ ምንባር ውሕስነትን ጸጥታን ዘለዎ ሃገር ዝቕመጥ፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ትሕቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝናበርን ዝመሓደርን ህዝቢ፡ ካብ ምልካዊ ምምሕዳር ነጻ ከውጽእ ኣብ ተሃዋሲ ከባቢ ንዝቃለስ ሓይልታት ኣባላት ስሞም እንዳሓበረ፡ ስሙ ሓቢኡ ክዛረብን ክምድርን፡ ክጽሕፍን ናይ ዝቐዳደም ባእታ’ዩ።
ብመንጽር ፍዅሰት፡ ብመንጽር ጥርጣረ፡ ብመንጽር ዘይግሉጽን፡ ዘይንጹርን ነልዕሎም ሕቶታት፡ ክንረኽቦም ንኽእል መልስታት ፈኮስቲ፡ ጥርጡራት፡ ዘይግሉጻትን ዘይንጹራትን እዮም ክዀኑ ዝኽእሉ። ዘብጽሕዎ መልእኽቲ ድማ ከምኡ እዩ።
ሓደ ወዲ ዘናብ ዝበሃል ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ መወዳእታ ዘይብሉ ተደጋጋሚ ብሕታዊ ክሲ ” ንኣቶ ቀለታ ኪዳነ” እንዳኣቕረበ፡ ሓሊፉ። እቲ ጉዳይ ሓሶት ይኹን ሓቂ፡ ፍትሓዊ ይኹን ኵነነ ኣብ ክልተ ታሪካዊ መድረኻት ዝተፈጸመ’ዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል።
ኣቶ ቀለታ ኪዳነ፡ ኣብ ዕላዊ ሓባርዊ ፈስቲቫል፡ ንሙሉእ ዓለም ዝተዘርግሐ፡ ሃገራዊ ጉዳይ ዘንቐሎ ክኸውን እንከሎ፡ ወዲ ዘናብ ከኣ፡ ብሕቡእ ምስጢራዊ ስም፡ ኣብ ኣብ ብሕታዊ ጉዳያት፡ ነቲ ኣቶ ቀለታ ኪዳን ዘልዓልዎ ሕቶ ዘይምልከት ምንባሩ’ዩ።
እዚ ናይ ወዲ ዘናብ፡ ካብ’ቲ ብዙሕ ኣብነታት ሓደ ናበ’የናይ ተረድኦ ይመርሓና፡ እወ … ነቶም ብግሉጽ፡ ብዕቱብ፡ ብቆራጽነትን፡ ብቕሓትን ዝተበገሱ ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ባእታታት ንምዕንቓፍ፡ ንምጉዳም፡ ንምዅላፍ ዝካየድ ሜላ ኢሎም ዝቆጽርዎ፡ መናዋሒ ግፍዕን ጭቆናን ህዝቢ ኤርትራ፡ ናይ ፖለቲካ ሽኵሽኳ ዝሓዞም ደገፍቲ ጭፍራ ህ.ግ.ዲ.ፍ እዮም።
እቶም ስሞም ሓቢኦም ዝጽሕፉን፡ ዝምድሩን ልዕሊ’ቶም ብግልጺ፡ ብኣዋጅ ዝሰርሑ፡ እሞ ብስራሕን ዕማምን ናይ’ቲ ዝተኣወጀን ዝተገልጸን ዝዛረቡ እንተዀይኖም፡ ሓደው ናይ’ቲ ቅኑዕ ብጌጋ ዝግለጽ ግጉይ መስርሕ መሻርኽቲ’ዮም፡ ሓደው ንናይ ገዛእ ርእሶም መግለጺ፡ ጽሑፎም፡ መርገጾም መባእታዊ ግሉጽነት፡ ከም’ቲ ኣብ ላዕሊ ሰፊሩ ዘሎ ባህላዊ ሕግን ወግዕን፡ ስሞምን መንነቶም ከስፍሩ ይግባእ። ድሕሪኡ መን ንመን ይምልስ፡ ይፍለጥ። ህዝቢ ይፈልጥ፡ ይዓግብ፡ ቅኑዕን ጌጋን ይመሚ።
ይቕጽል………….
Short URL: https://english.farajat.net/?p=124


text:
ምዝንባE ገለጻ ታሪኽ EላምU ግህዶ ኮይኑ
ብ ኑራ ሑሴን ራብዓይ ክፋል
ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ክፋላት ነዚ ሎሚ
ኣብ መንጎ ጸላ
• ብ
• ብ
• ብ
• ብ
• ብ
Eዉን (ብሩህ) ኮይኑ ሰሎ Eላማ መራሕቲ ህግዲፍ፡ ገለ ኣንፈት ንምEማት ነቲ ንሃገራዊ ናጽነትን ሓርነትን ዝቃለስ ዝነበረ ውድብ ንምምሓው ዘካይድዎ ዝነበሩ ውዲትን ምቱኽታኽን ብመጠኑ ተንኪፈ ነይረ። ቅድሚ ነቲ Eንታዩ ግሁድ ኮይኑ ዘሎ ዝብል ነጥቢ ምEማተይ፡ ገለ ካብቲ ኣEናዊ ምትኑዃላት ብተወሳኺ ክትንክፍ ኣገዳሲ ይመስለኒ። Eን ኣብ መንጎናን ዝነበረ ኩነታት ብኸምዚ Eናተኻየደ Eንከሎ፡ መሪሕነት ግንባር ድማ ኣብ ዘዝጥEሞም ቦታን ግዜን ናይ ሕድሕድ ውግE ካብ ምውላEን፡ ኣብ ገለ ኣEሊብካ ብምጽናሕ ኣብ ልEሊ ተጋደልቲ ህዝባዊ ስርIትን Eሳባትን… ናይ ምቕንጻል ስጉምቲ ካብ ምውሳድን፡ Aብ ጀብሃ ትቆጻጸሮ ቦታታት ብምስሏኽ ዓይኒ–ዓይኒ ዝኾኑ ምሩጻት ካድራት መጥቃEቲ ካብ ምክያድን ዓዲ Aይውዓሉን። Eዚ ካብ ሃገራውን ሓላፍነታውን ሕልና ኣዝዩ ዝራሓቐ ስርሒት ኣብ ልEሊOም ዝተፈጸመ ገለ ብቐረባ ካብ ዝፈልጦም ስውኣት ንኣብነት፡ 1977 ስዉE ኩብሮም ምስ ብጻዩ ኣብ ማይ Eዳጋ 1977 ስዉE ናስር ክያር ሻውዓይ ርEሱ፡ ማይ ክሰትዩ ናብ ከባቢ Iላ Eናመጹ ከለዉ ኣብ ሰምሃር 1978 ስዉE መዘንግE ተኽላይ ምስ ብጾቱ ኣብ ጽልማ 1980-81 ስውEቲ ቅጭን ዝነበረቶም ጉጅል ኣብ ከባቢ ደምበዛን ሓማሴን ኣብ ኣኼባ ከለዉ 1980-81 ስውE መንግስትኣብ ማትዮስ ምስ ብጾቱ EናተጓEዙ ከለዉ ኣብ ደርሰነይ ዓንሰባ …ወዘተ.. ወዘተ..ክጥቀስ ይከኣል። E
ዚ Eናሓለፍካን Eናተጻነትካን ዝግበር ዝነበረ መጥቃEቲ፡ ኣብ ርEስ’ቲ፡ ካብ ሓይልታት ንላEሊ ዝካየድ ዝነበረ ውግኣት ክኸውን ከሎ፡ Eቲ ብዓቢUን ንምሉE ህዝብና ዘሰምበረን ሚዛኑ ኣውሪዱ ክብሩ ዘግሃሰ ውዲታዊ ውግE ግን፡ Eቲ ንወያነ ዓዲምካ ኣብ ልEሊ ጅበሃ ዝተኻየደ ኣረሜናዊ ውግE’ዩ፡፡ Eዚ ውዲታዊ ኣገባብ መጥቃEቲ’ዚ፡ ገና ኣብዚ ከብቅE’ወን ኣይከኣለን። Eኳ–ደኣ ብዝያዳ፡ ተ.ሓ.ኤ ዳግም ነብሳ ስሪዓን ተሓዲሳን ናብ ባህርያዊ ቦትኣ ንኸይትምለስ ኣብ ወሽጢ ሱዳን ብዙሓት ሙሩጻት መራሕትን ካደራትን ከምዝቕተሉን ዝጭወዩን ተገየሩ። ንተሓኤ ብዝያዳ ንምምህማን፡ ዝኾነ ይኹን ዋጋ ክኽፈሎ ዘለዎ ቀንዲ ውጥን ግንባር ስለ ዝኾነ ድማ፡ በቲ Eዋን መንግስቲ ሱዳን ንተሓኤ ከጥቕUሉ ከሎ፡ ብመንጽሩ ክኣ ውEለቱ ክኸፍል ናይ ግድን ብምዃኑ መጠን፡ ነቲ ንመሰሉ ዝቃለስ ዝነበረ ሰውራ ደቡብ ሱዳን ንምጥቃE፡ መሪሕነት ግንባር ሰራዊቱ ናብ ደቡብ ሱዳን ለኣኸ። ጀብሃ ንምጥፋE ዝዓለመ ውዲታዊ መደባቱ ከተግብር፡ ተጋደልቲ ደቂ ህዝብና ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዘይመልከቶም ኲናት ብምድቕዳቕ ተኻEዮም ተረፉ። Eዚ ገለ ካበቲ ብቐጻሊ ምስ ናይ ደገ ሓየሊ ተማሓዚኻ፡ ንጀብሃ ንምጥቃE ዝግበር ዝነበረ ወዲታት ንምጥቃስ ክኸውን ክሎ፡ በቲ ካልE ወገን ድማ ንገለ ገለ ውሽጣዊ ስንኩፍና ዘለዎም ተጋደልቲ Eና ኣናደኻ ብምሽማት ተሓኤ ብውሽጣ ተፋራኺሻ ከም ትሓቅቕ ንምግባር መሪሕነት ግንባር ጻEርታቱ ቀጸለ። E
ቲ ዘይተርፍ ዓወት ቃልሲ ህዝብና፡ ብዝተበጀወሉ ኣዝዩ ዝተዓጻጸፈ ክቡር ዋጋ ውIሉ ሓዲሩ ተረጋጊጹ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ናጽነቱ ህያው ኮይነ። Eንተኾነ ግን፡ ብመንጽር’ዚ ኣብ ኤርትራ ተኸሲቱ ዘሎ ኩነት፡ ትርጉም ናጽነት ማለት፡ ነቶም ናይ ህዝቢ ናጽነት ዝዘምቱ ጓሓሉ ናጽነት ዝህብ ካብ ምዃን ሓሊፉ፡ ህዝቢ ዛጊት ካልE መግለጺ ኣይረኸበሉን።
1
ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ንቃልሱ ንምዝዛም ምርጫ
ጃንዳ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር፡ ሃገረ
(ሪፈረንደም) ኣካይዱ ብድምጺን ብወግEን ንናጽነት ሃገሩ ሕጋዊ ዝገበረ መጠን፡ ኣብ ውሽጣዊ ፖሎቲካዊ ሂወት ሃገር ክጻወቶ ዝግባE ወሳኒ Eጃሙ ተኣጊዱ ይርከብ። –ኤርትራ ናጻ ንምውጻE ዝሰገረ፡ ማለት ህዝቢ ሓራ ወጺU ንጉዳዩ ብነጻ ምርጭU ንኽውስን ከምዘየፍቅድ፡ ነቶም ብEሸሉ Eንከሎ ዝገምገምዎን ዝኸሸሕዎንሲ ይትረፍ፡ ነቶም መሻርኽቱ ይኹኑ፡ ወይ ውን ነቶም Eንተ ብጥቕሚ Eንተ ድማ ብግርህና ብዘየገድስ፡ ዝስEብዎን ዘገልግልዎን ዝነበሩን ዘለዉን ከይተረፈ ብዘየማትE ነጺሩሎ። ይዋE ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ጸንቂቑ ናጽነቱ ኣረጋጊጹ ከብቕE ሓርነቱ ብደቁ ተመንዚU Eንደገና ኣብ ስቓይን ምስትንታንን ተሸሚሙ ይርከብ። ነዚ ብዝምልከት ገለ ንኣብነት ዝኣክል ንምትቃስ፡– ኣብ ፖሎቲካዊ ን ዲፕሎማስያዊ መዳይ
Eን ማለት ብዘይ ተጽEኖ ህግዲፍ ወይ ከኣ ካልE ፖለቲካዊ ሓይሊ ብነጻ ድልየቱ ዝተፈላለየ ሕብረተ–ሰብAዊ፡ ባህላዊ፡ ሃይማኖታዊ፡ ጂOግራፊያውን ክውንነት ዝጸንበረ Eሞ ከኣ ብነጻ ድልቶም ብናይ ሓባር Eግበት ዝተነድፈን ዝጸደቐን ሕገ–መንግስቲ ኣጽዲቑ፡ ልEለ ሕግነት ብዘየማትE ኣረጋጊጹ፡ ነዚ ኣብ ላEሊ ዝተገልጸ ባይታን ሰረትን ገይሩ፡ ብሓደ ብዝተማልA ማሓውር ማለት ብሓጋጊ፣ ፈራዲ፣ ፈጻሚ፣ ኣካላት ዝቖመ ሕጋዊ መንግስቲ ክምስርት Eድል ተነፊግዎ ይርከብ። መላE ህዝቢ ኤርትራ ብዘይ ኣድልዎን ብማEረን ዝግልገለሉ ሕግን ስርዓትን ክሃንጽ ኣይከኣለን። U ድማ Eተን ዝተፈላለየ ናይ ህዝቢ ፖሎቲካዊ ኣረኣEያታት ዝውክላ ውድባት፡ ሰልፍታት ወዘተ.. ይኹና ብድሕሪ ሕጂ ውድEነት ክፈጥረን ዝኽEል ውዳቤታት ብዘየገድስ፡ ናብ ሃገር ንኸይኣትዋ ወይ ከይምስረታ ብምEጋድ፡ ህዝቢ ርEይቶታቱ ኣብ ዘዝዓግበሉ ውድብ ወይ ሰልፊ ጠሚሩ ወይ ካኣ ብምድንጋጽ ኣብ ፖሎቲካዊ መስርሕ ንኸይዋሳE ተገብረ። Iሉ ክጭድር ብተደጋጋሚ ይስማE፡፡ ብኣረዳድኣ Eዚ ስርዓት Eዚ ሰብኣዊ ዓቕሚ ማለት ሰብኣዊ ጉልበት ማለቱ ምዃኑ ርዱE Eዩ። ምኽንያቱ Eዚ ስርዓት ንሰብ ከም ሮፖት ክግልገለሉ ጥራይ ስለ ዝውጥን ክንየው Eዚ ከማEድው ኣይባህሪUን። ብህዝቢ ዝቖመ ሕገ–መንግስቲ፡ ናይ ሕጊ ልUልነት፡ ስብኣዊ መሰል ምኽባር፡ ናይ መዝራብን ምጽሓፍን መሰል ምትግባር፡ ህልወና ኣብዝሓ ሰልፍታት ምፍቃድ…ወዘተ ብሸነኽ ስርዓት ኣስመራ ብዘይ ሕንከት ዘይመሰረታውን ዘይEዋናውን ወረውን ምቾታዊ Iዩ ዘስምE ኣገላልጻዩ ዝወሃቦ። Eቲ ሓቂ ግን ካብ መርገጽን Aበሃህላን ስርዓት Iሳያስ ኣዝዩ ፈንቲቱ ይርከብ። ምኽንያቱ Eዘን ኣብ ላEሊ ዝተጠቕሳ ነጥብታት ንሓንቲ ሃገር መሰረታዊ ትሕተ–ቅርጻ ንምምስራት ዘገልግላ መተካEታ ኣልቦ ናውቲ Eየን። ነዘን ነጥብታት Eዚን ብምትግባር ጥራይ Iኻ መሰረታዊ ሃብቲ ሃገር ዝኾነ ወድ ሰብ ብምሉE ዓቕምታቱ ብሰናይ Eግበቱን ድርኺቱን ኣብ ጥቕሚ ሃገሩ፡ ሕብረተ–ሰቡን፡ ገዛE ርEሱን፡ ከውEሎ ዝኽEል። ብኣንጻሩ ከም ኣሰራርሓ ስርዓት ኣስመራ Eንተኾይኑ ፍጡር ሰብ ከም ናውቲ ንመሰላቱ ብዓመጽ ጓEጺጽካ፡ ክEለቱ ጉልበቱን ጥራይ ንምምዝማዝ ዝውጠን መደባት፡ ምስ ሙEሩይ፡ ዘላቒ፡ ኣድማEን ትሕተ–ቅርጻ ናይ ሓንቲ ሃገር ንምንጻፍ ዘድልዩ ቅድመ–ኩነት ዘይቃደው Eዩ። መደባት ስርዓት ህግደፍ፡ ኤርትራ ዘቐደመ ዘይኮነስ፡ ቅድም ቀዳድም ፖለቲካዊ ስልጣን ህልውና ሓደ መላኺ ንቕድሚት ዝሰረA Eዩ። መለኽቲ ቁጠባዊ መደባቶም ንጥቕምታቶም ብዘውሕስ ጥራይ ስለዝቕይስዎ ምሰቲ መሰረታዊ ንጥቕሚ ህዝብን ሃገርን ዝውEል ቅየሳ ስለዝራጸም መደባቶም ብዓመጽ ጥራይ ከተግብርዎ ይህቅኑ። ነቲ ቁጠባዊ ትሕዝትOም ንምርግጋጽ ዘቐደመ ምጣነ–ሃብታዊ ስርሒታትን ንጥፈታትን ብመቓልሕ ኣብቲ ካብ ህዝቢ ዝገበትዎ ዜናዊ ናውቲ ከም ተኣምርን መወዳድርቲ ዘይርከቦ ፍጻሜ ጌርካ ብተደጋጋሚ ሓንጎል ህዝቢ ምሕጻብ ከም ቀንዲ ፖለቲካዊ ተዋሳEነት ይጥቀምሉ። መላኺ ጃነዳ ሃገርና ናይዚ ኣብነት ህያው ምስክር Eዩ። ’ቲ መንግስቲ ኣብ ልEሊ ህዝቡን ጎሮባብቱን ዝወስዶ ዘሎ ኣEናዊ ስጉመቲ፡ ኤርትራ ካብ ሕብረተሰብ ዓለም ክትንጸል ግድን ኮነ። ስርዓት ኣስመራ ምስ ጎረባብቲ ይኹን ዓለም ሕድሕዳዊ ጥቕምታትን ምክብባርን ዝሓለወ፡ ንቦታዊ ይኹን ኣህጉራዊ ርሑቕ 2
ዝጠመተ ርግ
Aትን ሓበራዊ ጥቕሚ ሰረት ዝገበር መደብ (ፖሊሲ) ምሕንጻጽን ምትግባርን ኣይጉዳዮምን። Eንታይ ደኣ ነታ ንስልጣኖም ብዘገልግል ቅይስ ጥራይ ዝነደፍዎ መደባት ንምትግባር ይጽEቱ። ስለ ስኾነ ድማ ሳEቤናቱ ኣብ ልEሊ ህዝቦም ማEሮ ክንደይ ሃሳዪ’ዩ ብዘየገድስ፡ ፈታውን ጸላEን ኣኣብ ሓጺር Eዋን ምልወጥ ኣይሓንኩሉን። ከም ባህርያት ገበቲ ስርዓታት መጠን ጃንዳ ህግድፍ ትማሊ ደመኛ ዝሰረOም ሎሚ ክመሓዘዎም ምርኣይ ዘገርም ኣይኮነን። ብርግጽ ግን ጥቕሚ ህዝቢ ዘቐደመ ጉርብትና ከካይድ ዘይውEሎ ዛEባ Eዩ። I
ኮኖምያዊ መዳይ E
ቲ ቀንዲ ሚንጪ Iኮኖሚ ህዝቢ ኤርትራ መሬት’ዩ፡ ንሱ ድማ ብመንግስትን መሻርኽቲ ናይቲ ስርዓት ዝኾኑ ሃብታማትን ተመንዚU ይርከብ። ናይ ወፍሪ ትካልት ዝገብሩ ሸነኻት ኮነ ነጋዶ፡ ብዝተፈላለየ ሜላታት ኣፍ–ደገ ከምዝEጸዎም ተገይሩ፡፡ ህግዲፍ ዘይቆጻጸረን Iኮኖምያዊ ትካላት ክህልዋ ኣይፍቀድን። E
ብኻል
ብሓጺሩ ብሰንኪ ጉጉይ ምሕደራን ዝንቡ
ኣብ ሕበረተ
ይቕጽል
ቶም ናይ ምስራሕ ዓቕሚ ዘለዎም ክፍሊ ሕ/ሰብና (መንEሰያት) ሰሪሖም መነባብሮOም ንከየካይዱ፡ Eታ Eንኮ ዝውንና ሰብኣዊ ጉልበቶምን ክEለቶምን ተሃጊራ። E ሸነኽ ሓደ ካብቲ ንመራሕቲ ጃንዳ ህ.ግ. ናይ ቀደም ናይ ሎሚ ህግዲፍ ጸብለልትነት ክዓትሩ ዘኽኣሎም ሮቛሒ፡ ቁጠባዊ ትሑዝተOም ምዃኑ ብሩህዩ። Eዚ ቁጠባዊ ዓቕሚ ገሊU ብEላዊ ገሊU ድማ ብኣጸያፊ ወፍርታት ዝተጸፍጸፈ ምዃኑ ናይ ኣደባባይ ምስጢር ካብ ዝኸውን ነዊሕ Eዋን ኮይኑሎ። ኣመጻጽEU ብዘየገድስ ነዚ ናይ ስልጣን Eድመ ንምንዋሕ ሓደ ካብቲ ወሳኒ ዝኾነ ረቓሒ፡ ትሕዝቶ ቁጠባ ህግደፍ ንምድልጋል ጃንዳ Iሳያስ ዘይፍሕርዎ ጉድጓድ ከምዘየለ ዉሁብዩ። E ቁጠባዊ ቅየሳን ህግዲፍ፡ Iኮኖምያዊ ትሕዝቶ ሃገርና ኣብ ኣዚዩ ዘሰክፍ ጸፍI ተሳጢሑ ይርከብ። –ሰብኣዊ መዳይ’ውን Eንተኾነ፡ ስነ ጥEናዊ ኩነታት ህዝበና ኣብ ኣዝዩ ዝኸፍA ደረጃ ወዲቑ ምህላዉ፡ ንዝኾነ ድሃይ ህዝብን ሃገርን ዝከታተል ሰብ ክዉል ኣይኮነን። ናይ ገበርቲ ሰናይ ማሕበራት ካብ ሃገር ከም ዝስጎጋ ተገይሩ። ትምህርቲ ብዝምልክት’ውን ዩንቨርስቲ ተዓጽዩ፡ መጻI Eድል መንEሰያትናን፡ ብጠቕላላ ደማ ናይ ህዝብና ቀጻሊ ሂወት ኣብ ጽልግልግታ በጺሑ። ስደተኛታት ኤርትራውያን ብጥርኑፍ ምንገዲ ናብ ሃገር ንኽምለሱ ዝነበሮም ትጽቢት ሃጒጉ። መንEሰያትና ካብቲ ኣጎልጉሎት ዝስሙ ዘመናዊ ባርነት ከምልጡ ኣብ ፈቖዶ ምድረበዳን ቀላያትን ይጠፍU ኣለዉ። 3
ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ዝድለን ዝግባ
ብዓቢ
ስርዓት ህግድፍ፡ ሃብትና ሰብኣዊ ዓቕምና
ብዲፕሎማስያዊ መዳይ፡ ብሰንኪ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2351


text:
ብ ተኬኤ ክብሮም (ስዊዘርላንድ) ፡
ኣብ ገለ እዋን፡ ካብ ታሪክ ብኣዝዩ ዘሕፍር ስዕረት ዝተሰናበቱ ወገናት እንታይ ከምዝብሉ ክትሰምዕ ትህንጠ ኢካ። እቲ ምንታይ ንስዕረቶም እንታይ ኢሎም ኮን የመክንይሉ ብዝብል ምክኒያት። ኣብዚ እዋን ብካድረታት ወያነን ሰዓብቶምን ዝጸሓፉ ዘለዉ ጽሑፋትን ብቃላቶም ዝህብዎ ዘለዉ መግለጺታትን፡ ግደፍ ንዓና ንኤርትራውያን ሰብ እቲ ጉዳይ፡ ነቲ ናትና ዝብልዎ ህዝቦም`ውን እንተኮነ ከእምን ዘይክእል ሕልሚ ካብ ምኳን ሓሊፉ ካልእ ፋይዳ የብሉን።
ህዝቢ ኤርትራ ነቶም ኣብ ልዕሊኡን ልዕሊ ሃገሩን እናተበራረዩ ከቢድ ሕሰም መግዛእቲ ዘውረድሉ ገዛእቲ ሓይልታት ካባ ሕፍረት ኣጎልቢቡ ከም ዘባረሮም ዓለም ብዓለማ እትፈልጦ ናይ ትማሊ ተዘክሮ ክነሱ፡ ሎሚ መራሕቲ ወያነን ጸሓፍቲ ኢትዮጵያን ታሪክ ህዝቢ ኤርትራን ሰውርኡን ንዕኦም ብዘርብሖም መንገዲ ክጠማዝዝዎ ንዕዘብ ኣለና። ህዝባዊ ግንባር ንባዕሉ ታሪክ ክነሱ መን’ዩ ታሪክ ህዝባዊ ግንባር ዝነግር፣፣
ፈላስፋታት ወያነ እንታይ ኢሎም እንታይከ ጽሒፎም ዘይኮነስ፡ ንሕና ኤርትራውያን ታሪክና በቲ ቅኑዕ መንገዲ ንምጽሓፉን ምስናዱን ንመጻእቲ ወለዶ ኣብ ምትሕልላፉን እንታይ ገይርና እንታይከ ክንገብር ኣለና?
ጌና ዝክሪ ብረታዊ ቃልስና ህያው እናሃለወ፡ ነቲ ቅያን ጅግንነትን ዝሰርሕዎን ዝፈጸምዎን ብህይወት እንከለዉ፡ በደልን ጥልመትን ክፍጸም ክትርእይ እንከለካ ኣዝዩ ዘገርም ነገር እዩ።
ተዛረብትን ጸሓፍትን ወያነ፡ ሰኣን ኣፍልጦን ሓበሬታን ዘይኮነ፡ ኮነ ኢልካ ታሪክናን መንነትናን ንምህሳሱን ሱር መሰረቱ ንምጥፍኡን ተባሂሉ ዝስራሓሉ ዘሎ ከንቱ ውዲት ምኳኑ ኣይጠፍኣናን እዩ። እዚ ከኣ ደቂቅ ክንስካ ክንዲ ገዚፍ እምባ ኬንካ ክትርኤ ምፍታን እዩ። ግን ብዋጋ መን? ብዋጋ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ዕላማ ካድራት ወያነ፡ ከምቲ ኣብ መጽሓፍትን ኣብ ዝተፈላለያ ፓልቶካትን እናቀረቡ ምስሊ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ንምድዋን ዘየለን ዘይተባህለን ጠቀነታት ኣብ ምዝርጋሕ ተዋፊሮምሉ ዘለዉ ዕላማ፡ ካብ ነብሰ ምትሓት ዝተበገሰን ብዘይ ገበርካዮን ዘይወዓልካዮን ኣርሓ ክትከውን ምድላይ`ዩ። እዚ ግን ንመን ንምትላል ተባሂሉ ዝተገብረ ክከውን ይክእል?
ነቲ ታሪክ ዝሰርሑ ሰብ ቅያ ጀጋኑ እናሃለዉ፡ ህዝባዊ ግንባር ንባዕሉ ታሪክ ክነሱ፡ ካብ ታሪክ ዝሰርሓ ህዝባዊ ግንባር ካብታ ዝደቀቀት መርፍእ ክሳብ እታ ዝዓበየት መድፍዕ ሓገዝ ዝተቀበልኩም ባዕልካትኩም መራሕቲ ወያነ እናሃለኩም፡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ ሓቀኛ ታሪክ ኣጸቢቆም እናፈለጡ ደኣሞ ሕጂ ከምዚ ዓይነት ይቅረ ዘይበሃሎ ገበናት ኣብ ልዕሊ ታሪክ ክሕደት ምፍጻም፡ ንምንታይ ዕላማ`ዩ፡ ኣናፍራ ቆቃሕ ዘይፈልጥሲ ኣይሃዳናይን ዝብል ግርም ዝኮነ ምስላ ኣቦታትና ኣለና ፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ናትናዩ ህዝቢ ኢትዮጵያ ድማ ናይ ህዝቢ ኤርትራ`ዩ ምባሎም ዘገርም`ውን ኣይኮነን። ካብ መንፈሱ ዝሃደመ፡ ተቀባልነቱ ዝላሕልሐ ወያነ ክንጽበዮ እንክእል ሓቀኛ ነገር ኣሎና ድዩ? ስለዚ እቲ ዝዓበየ ተራን እጃምን ናትና ግደ እዩ። ታሪክ ህዝቢ ኤርትራን ህዝባዊ ግንባርን ብእልፊ ዝጠፈሹን ታሪክ ዝፈንፈኖምን ሰባት ከምዘይትንከፍ ንምግባሩ ብርዕና ክንስሕል እጅገና ክንስብስብ ጥራዩ ዘለና።
እንተ`ቶም ንውዕለት`ቲ ዝሃነጾም ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ከነኣእሱን ክክሕዱን ዝፍትኑ ዘለዉ ግን ኣብዚ ዘለውዎ ደረጃ ኮይኖም ነብሶም ከለልዩ`ውን ዓቅምን ብቅዓትን የብሎምን? ሃገር ምስ ኮኑ`ውን እንተኮነ ብዘይ ምዕራባዊ ትካቦን ምጽወታን ኣብራኮም ኣሚኖም ደው ክብሉ ዘይከኣሉ ደኣ እቲ ሓይሊ ነይሩና ዝብልዎ ናበይ ኣበለ? ኣብ ብልሽውናን ጉቦን ዝገማድሑ ዘለዉ ደኣ እቲ ሃኒጽናዮ ወይ ነይሩና ዝብልዎ ሰውራዊ ሓይሎም ናበይ ኣበለ?
ህዝባዊ ግንባር ትማሊ ሎሚ ጽባሕ ፡ እሙን እቲ ዘይንቅነቅ ሃገራዊ ሓይሊ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። እዚ ሓይሊ`ዚ ከኣ እዩ ንደርማስ ተጻብኦታት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ስርዓት ወያነን ኣላሽ ኣቢሉ ስልጥንትን ሰላም ዝዓሰላ ርግእቲ ሃገር ኣብ ምህናጽ ለይትን መዓልትን ከይበለ ደም ረሃጹ እናከፈለ ዓቢ ሰረት ናይ ምዕባለ ዘንብር ዘሎ። እዚ`ውን ከምቲ ናታትኩም ብትካቦ ዘይኮነስ ኣብ ጉልበቱን ብቅዓቱን ኣብ ገዛእ ነፍሱ ኣሚኑ ይምርሽ ኣሎ ጌና`ውን ልምዓትና ቀጻሊ`ዩ።
ሕጂ ድማ፡ ከምቲ ዕንቅርኦብ ክንዲ ብዕራይ ክትከውን ኢላ ተነፊሓ ተነፊሓ ተተኩሳ ዝሞተት፡ ካድራት ወያነ ኸኣ ነቲ ኣብ መዛግብቲ ሰውራታት ዓለም ዓቢ ክብሪ ዘለዎ ዓርሞሽሽ ሓይሊ ህዝባዊ ግንባር ክወዳደርዎን ከነኣእስዎን ምፍታኖም ንጭፍራ ወያነ ነብሰ ቅትለት እዩ። ኣብ መወዳእታ ትሕዝቶ መልእክተይ ሬድዮ BBC ብዛዕባ ሓይሊ ህዝባዊ ግንባር ኣመልኪታ ንዝሃበቶ ቃለ ምስክርነት ጌረ ክዛዝሞየ፡ ጸላእቲ`ውን እቲ ሓቂ ንሱ ምኳኑ ኣሚንኩም እቲ ዕረ ውሓጥዎ።
ህዝባዊ ግንባር መንነትና`ዩ
ሰማእታትና ዘንተእለት ይዘከሩ
ዓወት ንሓፋሽ


text:
✝ብኸዩ እንዶ ሕዙናን✝
ልክዕ ከም ህጻናት ድሕሪ ቲ ምውላዱ
ዓለም ኣዛረበ ሰብኣ ሰገል ሰገዱ
ካብ ርሑቅውን መጹ ብልቢ ነገዱ
እንተ ሄሮድስ ግን ፍጹምዩ ሓንጊዱ
ናይ ጎይታ ውዕለት፥ ናይ ዘልኣለም ሩፍታ'ዩ ዘስንቅ
ፍሉይ እዩ ነገሩ ብፍጹም ዘደንቅ
ንሰብ ዝፈጠረ ብሰባት ክጭነቅ
መምህር ናይ ግብሪ ጎይታ እወ እዚ ሊቅ።
ሄሮድስ እዚ ተመን ካብ ፍጥረታት ርጉም
ስሱዕ ብባህሪኡ ዘይፈልጥ ቀልዓለም
ህጻናት ኣኪቡ ብሴፍ ክስሃሎም
ንግዚኡ ስደት መረጸት፥ ኣደና ድንግል ማርያም ።
መሪር ከርተት ሳህራ ዝበዝሖ ጽምኢ
ምፍጣርካ ዘጽልእ ምስ ሰኣንካ ጸግዒ
ሕሰም ተወሲኹ ብሸፋቱ ተጸባኢ
ንብረቶም ተዘሪፎም ዘይብሎም ረዳኢ።
ንምስክር ዝኮኑ ኣለውና እንባታት
ንህጻን ዘሰንዩን ዝሰምዑን ምእዙዛት
ብጎይታ ዝተመስከረሎም ፥ዘተገብረሎም ማህተም
ኣብቲ ጸበባ ግዜ ፥ዝነበረ ዝምስክሩ ንጎይታ ዓለም።
ፈጣሪ ኩሉ ማያት እንከሎ ማይ ከልእዎ
ንዓዶም ከይኣቱ ፍጹም ተጻብእዎ
ኣባትር ኣልዒሎም ደለዩ'ውን ክቀትልዎ
ምኻን ኣበይ ኢሎሞ እምበር መዓስ ምገደፍዎ።
እንተ ድንግል ግና ፥ ጌና ብሕዝንታ
ክትሓዝሎ ክትሓቅፎ እንከላ ንጎይታ
ኣብ ገጹ ተንጠባጠበ እቲ መሪር ንብዓታ
መሬት ከም ዓይኒ መርፍእ ፥ኣመና ምስ ጸበበታ።
ድካም ምስ በዝሐ፥ምስ ደለየት ክተዕርፍ
መጽለሊ ስኢና ፥ሰፈር ከምዝሰኣነት ዑፍ
ኮሊላ ኮሊላ'ስ ፥በጺሓ ኣብ ምዕራፍ
ደብረ ቁስቃም ሰፊራ፥ ኣንብብዎ ነቲ ናታ መጽሓፍ።
ግዚኡ ኣኪሉ እዩ ገሊላ እትምለስሉ
ከም ዘበሰረኪ መልኣክ ሄሮደስ መይቱ ኢሉ
ዘመን ስደት ኣብቒዑ፥ እፎይ ኢልኩ ተዕርፍሉ
ሰገድቲ ቆረብቲ ዘምሩ ዓልሉ።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር
ኣ ሜ ን !
ክፍሊ ስነ-ጥበብ ደብረ ሰላም መድሃኔ ዓለም ኣምስተልፈን ኣምስተልላንድ


text:
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኬንያውያን ኣብ ነቑጣታት መለገሲ ደም ተረኺቦም ንግዳያት ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ነታጒ ሞቓድሾ ሶማል ዝኸውን ደም ክልግሱ ውዒሎም።
ኣብ ምብራቓሲ ከተማ ናይሮቢ ኣብ ዝተዳለወ ግዝያዊ መለገሲ ደም ዝተረኽቡ ኬንያውያን: ነቶም ዝሓለፈ ቀዳም 14 ጥቅምቲ ኣብ መቓድሾ ካብ ዘጋጠመ መጥቃዕቲ ነታጒ ብህይወት ዝተረፉን ኣብ ሆስፒታላት ተዓቒቦም ብሕጽረት ደም ንዝተሸገሩን ንምሕጋዝ ንልዕሊ ሓደ ሰዓት ኣብ ዝወሰደ መስርዕ ተጸብዮም ክልግሱ ከምዝወዓሉ ጸብጻብ ኣገልግሎት ዜና ሮይተር ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
ኣብ መቓድሾ ኣብቲ ጻዕቂ ህዝቢ ዝንቀሳቐሰሉ ቦታ ነታጒ ዝተጻወደት መኪና ድሕሪ ምፍንጃራ ልዕሊ 300 ሰባት ክሞቱ ከለው: ብውሕዱ 400 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉ ይፍለጥ።
በዚ ኣብ ታሪኽ ሶማል ዝለዓለ ቕዝፈት ህይወት ሰብ ዝገደፈ ንጽል መጥቃዕቲ: ቑጽሪ ዝሞቱን ዝቖሰሉን ይውስኽ ምህላው'ዩ ብተወሳኺ ተገሊጹ።
ሚኒስተር ዜና ሶማልያ: ሃገሩ ባንክ ደም ከምዘይብላን ኣብ መደበራት ጥዕና ዝርአ ሕጽረታትት ነቶም ካብቲ መጥቃዕቲ ብመጉዳእቲ ዝተረፉ ሓገዝ ንምሃብ ከምዘጸገመዩ ገሊጹ።
ቱርክን ቀጠርን ዝርከብአን ሃገራት ሕክምናዊ ሓገዝ ኣብ ምሃብ ይሳተፋ ምህላወን ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ነጻነቶም ዝኽሓዱ፡ ዘመናውያን ጊሎት!
ብዛዕባ ነጻነት ብዙሕ ክዝረብ ይኽእል። ጠለብ ነጻነት ሰባት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ምስ ትሕዝትኡ ይፈላልየ’ዩ። ንኣብነት ሰባት ቁጠባዊ ነጻነት፡ ባህላዊ ነጻነት፡ እዚ ማለት ብተራ ኣዘራርባ ርእስኻ ናይ ምኽኣል፡ ወይ ሰሪሕካ ይኹን ነጋዳይ ኮይንካ ካብ ዝዀነ ይኹን ትጽቢት ብምርጫኻ ምስ ሙሉእ ነጻነትካ ነፍስኻ ከተማሓድር ምድላይ’ዩ።
ይኹን’ምበር ካብ’ዚ ፍልይ ዝበለ ሓደ ኣገዳሲ መሰረታዊ ነጻነት ኣሎ። ግዳማውን ውሽጣውን ነጻነት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል’ዩ። እዚ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል፡ ደቂ ሰባት ክሓስቡ፡ ሓሳቦም ክገልጹ፡ ክጽሕፉን ንውሽጣዊ ስምዒታቶም ምስ’ቲ ከባቢኦም ከመዓራርዩ ዘኽእሎም መሰረታዊ ነጻነት ምውናን’ዩ።
ብባህሪያቱ ኣብ ኣተሓሳስባ ደቂ ሰብ ምስ’ዚ ኩሉ ሕጂ ተበጺሑ ዘሎ ደረጃ ምዕባለ ሓደ ዘይቕየር ሕቶ ጉዳይ ምንባር፡ ሂወት፡ ሰላም፡ ነጻነት’ዩ። ደቂ ሰባት ከባቢኦም ብዝዀነ ይኹን ተጻብኦታት እንተድኣ ዘይተረቢሹን ዘይተሃዲዱን፡ ቀዳማይ ጠለባቶም ብሰላም ናይ ምንባር’ዩ። ሎሚ እቲ ጥንታዊ ግርጭት ኣብ ምንጎ ደቂ ሰባትን፡ እንስሳ ዘገዳም (ኣራዊት) ተፈቲሑ፡ ደቂ ሰባት ነቲ ሰላም ዝኸልእ፡ ምንባር ዘስግእን ዘጸግምን ዝነበረ ተቋጻጺርዎ ብተዛማዲ ሓባራዊ ናይ ኣነባብራ ሜላ ተፈጢሩ። እዚ ሜላ’ዚ ኣብ ሓድሕድ ነጻነትን ምክብባር ዝተመስረተ ብመጽናዕቲ ዝተረጋገጸ’ዩ። እዚ ሓባራዊ ናይ ምንባር ሜላ ግን ምስ’ቶም ኣብ Zoo ወይ Park ዝርከቡ እንስሳ ዘገዳም ዝተኣሳሰር ኣይኮነን። እንስሳ ንመሰሉ ክቃለስ፡ ደቂ ሰባት ንመሰሎም ዕሽሽ ክብሉ ክትርኢ ክትሰምዕ ካብ’ቲ ዘገርም ተርእዮ’ዩ።
ኣብነት
ኣብ ከባቢ ማሳይ ዝተባህሉ ዓሌት ኣብ ኬንያ፡ ቀደም ኣብ ከባቢ ሰረንጌትን ጎርንጎሮን ዝተባህለ ቦታታት ጥሪቶም ሰቦም በቶም ዓበይቲ እንስሳ ዘገዳም ይቕተሉ ነይሮም፡ ሎሚ ግን ዓሌት ማሳይ ከባቢኦም ፈሊጦም፡ እቲ ንኣራዊት ዝግባእ ፈሊጦም ካብ ቀደም ሎሚ ንኩነታቶም ተቆጻጺሮም ብሰላም ይነብሩ ኣለዉ። ግን ሓሓሊፉ ሓደጋታት ኣይርከብን ማለት ኣይኮነን። እቶም እንስሳታት ዘገዳም’ውን ዶባቶም እንተጢሒሶም ኣብ ሓደጋ ከም ዝወድቑ ይፈልጡ ስለ ዝዀኑ ተጠንቂቖም ይኸዱ። ምእንቲ’ዚ በዚ ሕጊ ናይ ሰረንጌቲ እንተኸይድካ፡ ካብ ኣብ ኤርትራ ምንባር ኣብ ሰረንጌቲ ምንባር እቲ ዝሓሸ ምርጫን ውሕስነት ሂወትን ዘለዎ ኮይኑ ትረኽቦ።
ደጊም እንስሳታት ነጻነቶም ክኽበረሎም፡ መሰሎም ክኽበረሎም ካብ ደለዩ፡ እቲ ኣዛሚዱ ዝሓስብ፡ ናይ ሎምን ጽባሕን ደሚሩ፡ ኣጉዲሉ ዝሓስብ ወዲ ሰብ ነጻነት ክደሊ፡ መሰሉ ክሓትትን፡ ብመሰሉን ክብሩን ነጻነቱን ክሓስብ ግድነት’ዩ።
ኣብ’ዚ እንስሳዊ ኣተሓሳስባ ነጻነት፡ ድሌት ሰላምን ከም ኣብነት ክጥቐስ እቶም ብመንጽር እቶም ብዘይረኽብዎ ነጻነት፡ ብዘይረኽበዎ መሰል፡ ብዘይረኽብዎ ክብሪ፡ ነጻነት ከም ዘለዎም፡ መሰሎም ከም ዝተሓለዎም፡ ክብሪ ከም ዘለዎም ገይሮም ክሓስቡ ናይ ዝደሊዩ ደቂ ሰባት መብዛሕትኦም ምስ ዕሉላት ምልካውያን መስተንክር ዝምድናታት ዘለዎም’ዮም።
ርሑቕ ከይከድና፡ ኣብ ኤርትራ ሓደ ምልካዊ ስርዓት ኣሎ። ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ን18 ዓመት ስልጣን ብሒቱ ንህዝቢ ኤርትራ ጅሆ ሂዙ ዝኸይድ ዘሎ ስርዓ’ዩ። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ብዝዀነ ይኹን መዕቐኒ ብዛዕባ መሰረታውን ፍሉይን ዝባሃል መሰልን ነጻነትን ደቂ ሰባት በዚ ሎሚ ፈጺሙ የልቦን ጥራሕ ዘይኮነስ ዘይሕሰብ’ውን’ዩ። ኣብ ኤርትራ ንምልክት፡ ንይምሰል ዝበሃል ምሰልን ክብርን ደቂ ሰባት የልቦን።
ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ ኩሉ መዳያዊ ነጻነት ህዝቢ ሙሉእ ብሙሉእ ስለ ዝተቆጻጸሮ፡ ነጻነትን ክብርን መሰልን ስለ ዘልመሶ፡ ብዛዕባ መሰልን ክብርን ነጻነትን ኣብ ኤርትራ ክትዛረበሉ ትርጕም ዘለዎ ኣይኮነን። ብሓጺሩ ኣብ ኤርትራ ሓንቲ የልቦን።
እዚ ጉዳይ ኣንጻር ድሌትን ባህግን ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈጸምን ዝፍጸም ምህላው ግን ዝከሓድ ኣይኮነን። ኣብ ኤርትራ መሰሉን ነጻነቱ ክብሩ ክሕለወሉ ዝደሊ ህዝቢ ኣሎ። እቲ ንመሰል ነጻነት ክብሪ ዝሕሉን ዝከላኸልን ሕግን ግን የልቦን።
ኣብ ኤርትራ መሰልን ነጻነትን ክብሪ ደቂ ሰባት ሕልዉ’ዩ ዝብል ዜጋ ኣሎ ኣይብልን። ክህሉው’ን ኣይክእልን’ዩ። ምኽንያቱ መርኣያ መሰል ነጻነት ክብሪ ክዕቐነሉ ዝኽእል ተርእዮ፡ ስርሓት፡ ኣገባብ ምሕደራ ስለ ዘየለ’ዩ። ሓደ ደረቐኛ ሰብ፡ ማይ ዘይብላ ብርጭቆ ከም ማይ ዝመልአት ገቢሩ ክዛረብን ክካታዕን ይኽእል’ዩ። ብጉዳይ መሰል ነጻነት ክብሪ ኣብ ኤርትራ ከኣ ብኸምኡ መልክዕ ጥራሕ’ዩ ክዛረብ ዝኽእል።
ስለምንታይ’ዮም ገገለ ዜጋታት፡ ኣብ ኤርትራ ሕግን ስርዓትን ከም ዘሎ፡ መሰል ነጻነት ክብሪ ሰባት ከም ዝሕሎ ገቢሮም ዝገልጹ ዝብል ሕቶ ኣብ ብዙሓት ይለዓል ይኸውን። መንቐሊ እቲ ሕቶ ግን መብዛሕትኡ ብሰንኪ’ቲ ኣብ ትሕቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ብሓለንጊ ሕጊ ዝግዛእን ግዳይ ጭቆና ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዘንቕሎ ኣይኮነን።
እቲ ሕቶ ኣብ መብዛሕትኡ ሸነኻት፡ ካብ’ቶም ብቐጥታት በቲ ስርዓት ዘይምሓደሩ፡ ብቀጥታ ኣብ መደባትን ስርሓትን ናይ’ቲ ምልካዊ ስርዓት ዘየለዉ’ዮም። ንኣብነት ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ናይ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይምልከቶም፡ ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝርከቡ ወርሓዊ ደሞዝ ካብ’ቲ ስርዓት ዘይኽፈሉ፡ ኮታስ መዓልታዊ መነባብርኦም በቲ ስርዓት ዘይጽለዉ ዜጋታት’ዮም።
እዞም ዜጋታት ብኣውራኡ ንመሰሎም ነጻነቶም ክብሮም ዝኸሓዱ’ዮም። ነጻነት ዘይብሎም፡ ነጻነት ኣሎና ዝብሉ፡ መሰል ዘይብሎም መሰል ኣሎና ዝብሉ፡ ክብሪ ዘይብሎም ክነሶም፡ ክብሪ ኣሎና ዝብሉ’ዮም።
እዞም ዜጋታት ካብ ነዊሕ ምስ’ቲ ስርዓት ዝጸንሖም ዝምድና፡ ብኣካይዳ ናይ’ቲ ስርዓት ዝተመረዙ፡ መሰሎም ክብሮም ሓኺኾም ከይተርፍ፡ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ሰብ ክኣስር እነከሎ፡ ሰብ ክቐትል እንከሎ፡ ህዝቢ ከጥሚ እንከሎ፡ ኵናት ክኸፍት እንከሎ ተድላን ሓጎስን ዝዓስሎም፡ ብስቕያት ህዝቢ፡ ብጥፍኣት ህዝቢ ፍስሓን ሓጎስን ዝዓስሎም ናብ ሓደ ኣብ ታሪኽ ፖለቲካ ህዝቢ ኤርትራ ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ ናብ ሰክት (Sect) ዝተቐየር ጉጅለ ኣተሓሳስባ’ዩ።
እምበር ከኣ እዞም ሰባት ስምዒታት መሰል ነጻነት ክብሪ ኣለዎም ዶ ? ብዘይጥርጥር ኣለዎም። ክሒዶሞ እምበር ከም ማንም ሰብ ብሰላም ናይ ምንባር መሰልን ነጻነት ክብሪ ኣለዎም። ድሌቶም ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎም።
እሞ ደኣ ነቲ ዝወሃቦም ወይ ዝፍቐደሎም መሰል እኹል ገቢሮም ዝወስድዎ ደኣ ከይኾኑ ? ኣይፋሉን ዝተዋህቦም ዝተፈቐደሎምን መሰል’ውን የብሎምን። ካብ መጀመሪያ ክሳብ መወዳእታ ኩሉ ነገሩ ብኣንጻሩ’ዩ። ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝሃቦምን ዝፈቐደሎምን መሰልን ነጻነት የልቦን፡ ኣብ ልዕሊኦም ዝወስዶ ስጉምቲ ብኣንጻር ናይ’ቲ ሎሚ ክውንንዎ ዝነበሮም ክብሪን መሰልን እዩ። ሓንቲ ዝተዋህቦም ዝተፈቐደሎምን መሰል የልቦን። እቲ ቅድም ቅድም ዝወሃብ ኣፋዊ መብጾዓታት’ውን፡ ሎምስ ተሪፉ’ዩ። መብጽዓታት መሰል ነጻነት ክብሪ ዜጋታት ኤርትራ ኣብ ኣጀንዳ ህ.ግ.ዲ.ፍ ፈጺሙ የልቦን።
እንታይ ደኣ’ዩ እቲ ጉዳይ ? ብምንታይ’ዩ ክግለጽ ዝኽእል ? እወ፡ ገገለ እዋን ኣብ ብዙሓት ደገፍቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ ናይ እንታይ ገደሰኒ ኣተሓሳስባ ዝሰፈኖም’ዮም። እንታይ ገደሰኒ ምስ ህ.ግ.ዲ.ፍ ከይተጻላእኹ ዓደይ በጺሐ ዘይመጽእ ዝብል ናይ በለጽ፡ ክሕደት፡ ጥልመትን’ዩ።
ክንደይ መንእሰያት ሂወቶም ከፊሎም ነጻነት ዘምጽኡ፡ ኣማስይኡ ሓንቲ ክብሪ፡ ዝኽሪ ዘይረኸቡ ክነሶም፡ ኣብ ኤርትራ ወፍሪ ዘካየዱን፡ ገዛ ተጣይሶም መነባበሪ ኣባይቲ ዝሰርሑ፡ ንብረቶም ልዕሊ’ቶም ሂወቶም ዝወፈዩ ሓንቲ ዘይረኽቡ፡ ዝተሰውእሉ ዕላማታት ኣብ ዘይተረጋገጸሉ፡ ንድሕነት ህዝቢ ተሰዊኦም ክነሶም መቑጸሪ ዘይብሎም ደቂ ሃገር ኣሰር ዘይብሎም ክጠፍኡ፡ ክእሰሩ፡ ኽጭወዩ፡ ክስደዱ፡ ንብረት ደገፍቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ናፍቆት ደገፍቲ ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ንሰብኣዊ ምሰሎም፡ ንሰብኣዊ ነጻነቶም፡ ንሰብኣዊ ክብሮም ከም ዝኽሕዱ፡ ብስስዐ ዓዊሮም፡ ዝገብርዎን ዝሰርሕዎን እዩ።
ካብ’ዚ ተበግሶም ከኣ መሰሎምን ክብሮምን ነጻነቶም፡ በቲ ላህመታዊ ክብርን መሰሎም ዝተሓለዎሎም ኮይኑ ዝስምዖም፡ ብነገራዊ ትሕዝቶን፡ ውልቓዊ ግን ከኣ ግዚያዊ ሓጎሰ፡ ንመሰረታዊ መሰሎም ዝነጸጉ’ዮም።
እቶም ነጻነቶም፡ ክብሮም፡ መሰሎም ክሒዶምን፡ ነጺጎምን ኣብ መስርዕ ምልካዊ ስርዓት ጠጠው ዝብሉ፡ ምስ ሙሉእ ኣእምሮኦም ክሳብ ዝሃለዉ ብፍቓዶም ባርነት ዝተቐበሉ፡ ብፍቓዶም ዕንወት ክሳራ ክቕበሉ ዝተዳለዉ። ብፍቓዶም ጅምላ ቅተለት፡ ስደት፡ ሞት፡ ማእሰርቲ፡ ጭቆና ዘካይድ ስርዓት ክድግፍዎ ዝመረጹ’ዮም። ናይ’ዚ ክሳብ ሕጂ ኣብ ኤርትራ ዝተኻየደ ከኣ ንመሰል፡ ነጻነት፡ ክብሪ ደቂ ሰባት ትርጕም ዘይብሉ መክዕ ነጻነት፡ መሰል፡ ክብሪ ደቂ ሰባት ከልብሱ ብታሪኽ ዝሕተቱ ዜጋታት ዝተራእየሉ መዋእል’ዩ።
ሰላም ዎ ሰናይ
14 ሓምለ 2009
ኣንቶንዮ ተስፋይ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1349


text:
ምርመራ ቫይረስ ኮረና ካብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ወፃኢ ኣብ ክልል ትግራይ ንፈላማ ግዜ ተጀሚሩ::
ብኢንስቲትዩት ምርመር ጥዕና ክልል ትግራይ ዝተጀመረ ኮይኑ ኣብ መዓልቲ 270 ሰባት ክምርምር ዘኽእል እዩ ተባሂሉ:: ምርመራ ቫይረስ ኮረና ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ጥራይ ክካየድ ዝጸንሓ ኮይኑ: ካብ ሎሚ ጀሚሩ ድማ ኣብ ክልል ትግራይ ንምክያድ ዘኽእል ቅድመ ምድላዋት ከምዝተዛዘመ ዋና ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት ምርምር ጥዕና ክልል ትግራይ ዶክተር ተወልደ ውብኣየሁ ንድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም::
ከይዲ ፈተነ እቲ ምርመራ ዕውት ብምኻኑ ምርምራ ብዕሊ ንጅምር ዘለና ኢሎም:: 4 ሰብ ሞያ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስልጠና ወሲዶም ከምዝመፁ ዝሓበሩ ዶክተር ተወልደ: ብዘሎ ግዚያዊ ዓቕሚ ኣብ መዓልቲ 270 ሰባት ምርመራ ቫይረስ ኮረና ክነካይድ ንኽእል ኢና ክብሉ ተዛሪቦም:: ምርመራ ዝካየደሎም ሰባት ብሓካይም ዝተመረፁን ብተወሳኺ ድማ ዝተጠርጠሩ ሰባት እዮም ዝበሉ ዶክተር ተወልደ: ሓካይም ካብ ዝተጠርጠረ ሰብ ናሙና ወሲዶም ዝልእኽዎ እዩ ኣብ ላብራቶሪ ኢንስቲትዩት ምርምር ጥዕና ትግራይ ዝምርመር ኢሎም:: ክምርመር እየ ብምባል ናብቲ ኢንስቲትዩት ሰብ ክመፅእ የብሉን ክብሉ ድማ ገሊፆም::
ብቐፃሊ ተወሳኺ ሰብ ሞያ ንምስልጣንን እቲ ምርመራ ንምስፋሕ ትልሚ ሒዝና ንሰርሕ ኣለና ክብሉ ዋና ዳይሬክተር ኢንስቲትዩት ምርምር ጥዕና ትግራይ ዶክተር ተወልደ ውብኣየሁ ሓቢሮም:: ኣብ ዝሓላፉ ሰሙናት ካብ ክልል ትግራይ 55 በቲ ቫይረስ ናይ ዝተጠርጠሩ ሰባት ናሙና ናብ ኣዲስ ኣበባ: ቅድም ኢሉ ድማ ናብ ደቡብ ኣፍሪካ ተላኢኾም ብምርመራ ካብቲ ቫይረስ ነፃ ምኻኖም ተረጋጊፁ እዩ::
ምክትል ምምሕዳር ክልል ትግራይ ዶ/ር ደብረፂዮን ገ/ሚካኤልን ላዕለዎት ሓለፍቲ ስራሕ እቲ ክልልን ትማሊ ምጅማር ምርመራ ኮረና ቫይረስ ኣብ ትግራይ ኣብቲ ኢንስቲቲዩት ተረኺቦም ተዓዚቦም እዮም። ዶ/ር ደብረፂዮን፤ ክሳብ ሕዚ ኣብ ክልል ትግራይ መመርመሪ ለበዳ ሕማም ቫይረስ ኮረና ብዘይ ምንባሩ ንህዝቢ ናብ ስግኣት ዘእተወ ከም ዝነበረ ገሊፆም:: ኣብ ትግራይ እቲ ምርምራ ብምስፋሕ እቲ ቫይረስ ኣብቲ ክልል ዘለዎ ደረጃ ንምፍላጥ ሓጋዚ እዩ ድማ ክብሉ ተዛሪቦም::


text:
Human Rights Watch ብሰሉስ ኣብ ዘውጽኦ ሪፖርት፡ ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ንገዛኢ ፓርቲ ንዘይድግፍ ዝኮነ ይኹን ሰብ፡ ረድኤት ብምንፋግ፡ ከም ፖሊቲካዊ መጨቆኒ መሳርሒ ይጥቀምሉ`ለዉ ኢሉ`ሎ
እቲ ሪፖርት ኣተሓሒዙ እቶም ሰበስልጣን ንሓረስቶት ዘመናዊ ድኹዒ ይኽልክሉ፡ ኣባላት ተቓወምቲ እንተኾይኖም ኣብ ፕሮግራም-መግቢ-ንስራሕ ንኸይሳተፉ`ውን ይእግዱ ይብል።
Human Rights Watch ብምቕጻል: መማህራንን ተማሃሮን ፡ ስነ-ሓሳብ `ቲ ገዛኢ ፓርቲ ንኽምሃሩ፡ ኣብ ኣኼባታት-“ንቕሓት” ክሳተፉ ከምዝግደዱ`ውን ተርዚሩ።
ብኻልእ ወገን፡ ምንስተር ኮምኒከሽን ኢትዮጵያ ኣቶ በረኸት ስምኦን ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ምላሽ፡ ምዕዳል ረድኤት ወጻኢ ብምሰረት ሰብኣዊ ኣገዳስነት`ምበር፡ ንፖለቲካ ኣብ ግምት ኣእትዩ ኣይኮነን ኢሎም።
ኣተሓሒዞም፡ እዚ ኣብ U.S ዝርከብ ንባዕሉ ዝሾመ Human Rights Watch ኣብ ኢትዮጵያ ስርዓት ክቕይር ደልዩ ስለዘይተሳኻዓሉ ካብ ጭንቀት ተበጊሱ`ዩ ኢሎም።
Human Rights Watch ኣብ 53 ቁሸታት ኢትዮጵያ ንልዕሊ 200 ሰባት ቃለ-መጠይቕ ከምዘግበረ ይገልጽ።
ንምሉእ ትሕዝቶ ኣብ ምልክት ድምጺ ብምጥዋቕ ምስማዕ ይክኣል


text:
ኣብ ኤርትራ ለውጢ ብምምጻእ ነባሪ ሰላም ንምርግጋጽ ኩሎም ዜጋታት ኣብ ዝቃለሱሉ ዘለዉ እዋን ኣዝዮም ብዙሓት ዕንቅፋታት ኣለዉ። ሓደ ኻብቶም ኣብዚ ዝሓለፈ ናይ ዓመጽ ዓመታት ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከየዕረፉ ዘለዎም ጸጋታት ወፍዮም ዝሰርሑሎም ተንኮላት እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ናብ ፍቕዲ ዘይብሉ ብትኽታኽ መንነታት መቓቒልካ ድኹምን ስዑርን ከምዝኸውን ንምግባሩ ዘካይድዎ ጻዕሪ እዩ። እቲ መጥቃዕቲ፡ ህዝቢ ኤርትራ መፋረዪ ኣሎ ዝበሃል ንድሕሪት ዘህድም ሕማማት መንነትን ድንቍርናን ንኽኸውን ዝተኻየደ ዘመተታት እዩ።
ዝዓበየ ጉዳያት ኣብ ቅድሚት ከሎ ሰባት ንኻልኦት ደቂ ሃገሮም በቲ ኣብ መንጎ እቲ ዝቕመጡሉ ቦታታት ዘሎ ርሕቀት እናዓቀኑ፡ ወይ ንፍልልይ ቋንቋ ወይ ላህጃ እንተጸናጸኑ፡ ወይ ድማ ካበየናይ መጽሓፍ ዝተቐድሐ ሽም ከምዘለዎ ኣናጽንዑ ነቲ ሓባራዊ መኽሰብ ዘምጽእ ብቕዓትን ኣበርክቶን ሸለል ክብልዎ ንኽግደዱ ዝከኣል ዘበለ ተኻይዱ እዩ። ካብ ልኡኻት ዓመጽቲ ዝመጽእ ኣካላዊ መጥቃዕቲ ዘርዕዶ ግሩህ፡ ነቶም ሕንዚ ቓላት እናዘረዉ ዝቐትልዎ ዝነበሩ ሃሱሳት ክጥንቀቐሎም ኣይከኣለን።
ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ኸምዚ ዝኣመሰለ ናይ ዝሓለፈ 18 ዓመታት ተንኮላት ሓሊፉ ለውጢ ኸምጽእ ተዳልዩ እኳ እንተሎ፡ ምትሃታት ናይቲ ዝተዘርወ ሓሶት ግና ካብ ኣእምሮን ሓሳባትን ብዙሓት ኤርትራውያን ተቓለስቲ ኣይጠፍኡን። ካብ ፈለማ እቶም ዝጥቀሱ ዝነበሩ ኣብ ጸልማት ጥራይ ዝዛወሩ፡ ብብርሃን ኣናዲኻ ዘይርከቡ ከም ናይ ኣድራሻ፡ እምነትን ቋንቋን ዝኣመሰሉ ጣኦታት ብኸምቲ ዝበሃለሎም ዝነበረ ልዑል ቍጽሪ ኣምለኽቲ ኣይነበርዎምን። እንተዀነ፡ ኣብ ኤርትራውያን ዝነበረ ዓብላሊ ኣተሓሳስባ ንሱ ምዃኑ ንምእማን ነቶም ብርቱዕ ድምጺ ዘውጽኡ ሰብ ከበሮ ርእሲ እናወቓዕካ ብርቱዕ ነውጺ ንኽፍጠር ተጻዒሩ እዩ።
እቲ ብዙሕ ጸጋታትን ድኻምን ዝሓለፎ ተንኮል ማህሰይቲ ዘይገደፈ ኣይኰነን። እንተዀነ ግና ልዕሊ መጠኑ ኸይንርእዮ፡ ኣትሒትና ድማ ብዘይግባእ ከይንኽሕዶ ኽንጥንቀቕ ይግባእ። ኣብ ገሊኡ ሓድነትን ማዕርነትን ንምስባኽ ነቲ ትሑዝ ዘሎን ዝነበረን ሓድነትን ሕብረትን ይርሳዕ እዩ። እቲ ዘንብር ሎሚ ዝበሃል ቃላት ዘይኰነ፡ ነቲ ዝነብር ባህሊ ምክብባር ምሕላው እዩ። ብሓባር ምንባርን ምክብባርን ምትሕልላይን ከም ብርቂ ነገር ከደንቐናን ክንደጋግሞምን ዘድሊ ኣይኰነን። ኣብ እዋን ቃልሲ ንሓርነት ይኹን ድሕሪኡ ዝተመስከሩ ባህርያታት ህዝቢ ኤርትራ ምልክት እቲ ነባሪ ባህሊ እምበር ብሃንደበት ካብ ሩስያ ወይ ቻይና ወይ ኤውሮጳ ወይ ካብ ካልእ ተሸሚቶም ዝተዓደሉ ወይ ድማ ሓደ ፍሉይ ሊቕ ዝሓለፈ ኽረምቲ ኣብ ገምገም ዲጋ ዀይኑ ዝመሃዞም ኣይኰኑን።
በቲ ሓደ ወገን ድማ ህዝቢ ኤርትራ ብወገንን ብዓሌትን ብሃይማኖትን ተፋላልዩ፡ ተታፋኒኑ፡ ተስፋ የብሉን እናበሉ፡ ከም ፍታሕ ድማ ካብቲ ህዝቦም መሊሶም ዝርሕቁ ኣብ ኩሉ ዅርንዓት ዓለም ኣብ ስደት ኣለዉ። ብሰንኪ ቀሪብና ምስጠመትናዮም ዝበኑ ምትሃታት ጽልኢ ዝተጻላእና እናመሰለና ኽንነብር ኣይግባእን እዩ።
ዜጋታት ሓደ ሃገር በብውልቂ እምበር ብጥርኑፍ ኣይኰኑን ዜግነት ዝህልዎም። ሃገራት ንዜጋታት ከም ውልቀሰባት እምበር ከም ኣባላት ዝዀነ ይኹን ጉጅለ ክቘጽርኦም ኣይክእላን እየን። ሃገር ንዜጋታት ከም ሰብ ምሉእ መሰልን ሰብ ምሉእ ተሓታትነትን ደኣ እምበር ከም ተወከልቲ ጉጅለታት ኣይትርእዮምን እያ። ሓላፍነት ናይ ውልቂ፡ መሰል ውን ናይ ውልቂ እዩ። ኩሎም ንጽቡቕ ሃገሮም ዝቃለሱ ዜጋታት ነቲ ኣብ ብዙሕነት ዝርከብ ሕብርታት ሓንሳብ ከም መፈላለዪ፡ ካልእ ግዜ ድማ ከም መደናጐዪ ኽጥቀሙሉ ኣይግባእን እዩ። ኣብ ምድሪ ይኹን ኣብ ሰማይ ብውልቂ እምበር ብጉጅለ ዝሕተት የለን።
ኩሎም ሰባት ብህይወት ክሳዕ ዘለዉ ዘድልዮም ነገራት ኩሉ ተመሳሳሊ እዩ። ሰባት ንህይወቶም ብሰላም ርህዩዎምን ዓጊቦምን ክነብርዋ ይደልዩ። መሰረታዊ ርግኣትን ናጽነትን፡ መዕቀሊን ክዳንን፡ ማይን መግብን ንኹሎም ሰባት ዘልድዮም መሰረታውያን ነገራት እዮም። ሃገራት ድማ ነዞም መሰረታውያን ጠለባት ዘረጋግጽ ኩነት ክፈጥራን ነበርቲ እናማዕበሉ ዝቕጽሉን ክዀኑ ኸረጋግጻን ይህልዋ። ኣብዚ ሓባራዊ መኽሰብ ተጠርኒፍካ ንምዕያይ ብዘይካ ጥዑይ ኣእምሮ ዝተዓደለ ሰብ ምዃን ካልእ ኣየድልን እዩ።
ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ልሳናት ዝዛረቡ፡ ዝተፈላለየ መለኮታውን ዓለማውን ኣመለኻኽታ ዘለዎም፡ ኣብ ኩሉ ዅርንዓት እዚ ሃገር ድማ ዝቕመጡ እዮም። ምእንቲ እቲ ዝተፈላለየ ባርያቶምን ኣነባብራኦምን ክኽበረሎም ድማ ንሃገሮም ብሓባር ይሓልዩላ። ሃገር ማለት ምስቶም ኣብታ ሃገር ዘለዉን ብሕጂ ዝውለዱን ብሰላም ተሓባቢርና እንነብረሉ፡ ዕዉት ኣገባብ ሰሪዕና እንቕመጠሉ፡ ንሓባራዊ መኽሰብ ዘቐድም ማሕበር ኣሕዋት እዩ።
ምእንቲ ንገለ ድኻም ነብሶም ቁሪ-ቑሪ ዘብሎም ሰባት ተባሂሉ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ሃይማኖት፡ ሓደ ኣተሓሳስባ፡ ሓደ ድንቍርና፡ ሓደ ሓጢኣት፡ ሓደ ቒምታ፡ ሓደ ቛንቋ፡ ሓደ ሕብሪ፡ ሓደ ቑመት፡ ሓደ ጾታ፡ ሓደ ሃብቲ፡ ሓደ ድኽነት፡ ሓንቲ ሕልሚ ጥራይ ዘላቶ፡ ንሓድሕዱ ብሓንቲ መለለዪት ስም ዝጻዋዋዕ ኣብ ሓንቲ ንእሽቶ ቑሸት ዝቕመጥ ህዝቢ ክኸውን ኣይክእልን እዩ።
ብዘይካ እቲ ፍልልያት ፈጢርካ ቃልሲ ንምድኻም ዝግበር ዘመተ፡ ካልእ ኣሰካፍን ውጽኢት ሰንኮፍ ኣተሓሳስባን ዝዀነ ተርእዮ፡ ንማዕርነትን ንምዕሩይ ተሳታፍነትን ሓዋዊስካ ብምርኣይ ብዙሕ ከድምዕ ዝግብኦ ጥርናፈታት ዘዛሕትል ኣተሓሕዛ እዩ። ሕቶ ማዕርነትን ተወካልነትን ኣብ ቃልሲ ገለ ኻብቲ ብሰንኪ ዘይተመርመረ ህኩይ ሓሳባት ዘጋጥም ዘሎ ኣደናጓዪ ተርእዮታት እዩ። ክሳዕ ክንድኡ ዝቃለስ ስለዝበዝሐ፡ ኣብቲ ቓልሲ ምስታፍ ድማ ዝርከቦ ረብሓታት ስለዘለዎ ድዩ እዚ ኹሉ ገልጠምጠም፧ ወሸለ’ኳ ዝቃለስ ተረኺቡስ ብዛዕባ ማዕረ ተሳታፍነት ዘካትዕ ክህሉ ኣይምተገብኦን።
ፈለማ፦ ዓቕምን ድሉውነትን ሰባት ምዕቃን ኣዝዩ ቐሊል እዩ። በዚ ድማ እቶም ዝሓየለ ዓቕምን ዝበለጸ ድሉውነትን ዘለዎም ዝበዝሐ ኽዓሙ ይግደዱን ይርቁሑን።
ካልኣይ፦ ለውጢ ንጾታ፡ ንመበቆል ቁሸት፡ ንቑመት፡ ንሕብሪ፡ ንኽብደት፡ ንቛንቋ፡ ንሃይማኖት፡ ንኣለባብሳ፡ ወዘተረፈ ኣየለልዮምን እዩ። ለውጢ ዘምጽኦ ጥራይ እዩ ዝደሊ።
ሳልሳይ፦ ንማሕበራዊ ቕየሳ ዝምልከት ብመደብ ዝካየድ ምዕሩይ ተሳታፍነት ኣብ እዋን ሰላም ኣብ ሃገር ጥራይ ዝረጋገጽ እዩ። እዚ ዘለናዮ መድረኽ ግና እዋን ግዴታታትን ምስካም ሓላፍነትን እምበር እዋን መሰላትን እዋን ምዕዝምዛምን ኣይኰነን። ህዝቢ ኤርትራ ሰላም እምበር ቁመት ተቓለስቲ ኣየገድሶን እዩ።
መወዳእታ፦ እቶም ዝተበገሱ ጥራይ እዮም ዘስልጡ።


text:
Radio Erena: 29 December 2017
ቱርኪ ኣብ ሱዳን፣ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ሱዋኪን ወትሃደራዊ መዓስከር ክትከፍት ምዃና ጋልፍ ኒውስ ሓቢሩ።
ቱርኪ፣ ነቲ ብዘይ ዝኾነ ንጡፍ ኣገልግሎት ዝጸንሐ ገማግም ባሕሪ ስዋኪን ንወትሃደራዊ መዓስከር ክትጥቀመሉ ኣብ ስምምዕ ትበጽሕ ዘላ፣ ፕረዚደንት እታ ሃገር ጣይብ ኤርዶዋን ብ24 ታሕሳስ ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ ምስ ፕረዚደንት በሽር ድሕሪ ዝኸተምዎ ውዕል’ዩ።
ኣብዚ ዓመት እዚ ኣብ ሶማል’ውን ተመሳሳሊ መዓስከር ዘቖመት ቱርኪ፣ ናብ ውሽጢ ቀይሕ ባሕሪ ክትኣቱ ምኽኣላ፣ ንስዑዲ ዓረብ ካልእ ስግኣት ክፈጥረላ ከምዝኽእል ተንተንቲ የረድኡ።
ብመሰረት መግለጺ እቶም ተንተንቲ፣ ቱርኪ፣ ኣብ ሶማልን ሱዳንን ኣቑማቶ ዘላ ወትሃደራዊ መዓስከራት፣ ግብረ መልሲ ናይቲ ብሕቡራት ኢማራትን ስዑዲ ዓረብን ኣብ ጅቡቲን ኤርትራን ዝቖመ መዓስከራት ኮይኑ ብቀጠር ዝተመወለ’ዩ።
ኣብ ቀጠር ዝዓበየ መዓስከር ዘለዋ ቱርኪ፣ ካብ መሬታ ወጻኢ ወትሃደራዊ መዓስከር ክትከፍት ድሕሪ ናይ ሶማል፣ እዚ ናይ ሱዳን ሳልሳይ’ዩ።
ስዑዲ ዓረብ ንቱርኪ ምስ ቀጠር ከምዝወገነት’ያ ትወቅስ።
ሱዳን ንቱርኪ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ወትሃደራዊ መዓስከር ከተቕውም ምፍቃዳ፣ ምስ ስዑዲ ዓረብ ዘለዋ ዝምድና ኣብ ሓደጋ ከእትዎ ከምዝኽእል ዝተፈላለዩ ወገናት ትንታነታቶም ይህብሉ።
ምስ ስዑዲ ይኹን ቀጠር ጸግዒ ከይሓዘት እትገልጽ ሱዳን ቁጠባ እተዕብየሉ ዕድላት ‘ያ ትፍትሽ ዘላ ክብሉ’ውን እቶም ወገናት የረድኡ።
ሱዳን፣ ካብዚ ቱርኪ እተቑሞ ወትሃደራዊ መዓስከር 650 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ክትረክብ ምዃና’ዩ ጸብጻብ ጋልፍ ኒውስ ዘመልክት።
እንተኾነ ቱርኪ ክንድዚ ዝኣክል ገንዘብ ንሱዳን ክትከፍል ዓቕሚ ስለዘይብላ፣ ብተዘዋዋሪ መንገዲ ብቀጠር ዝተኸፍለ’ዩ ክብል’ውን እቲ ማዕከን ዜና ግምታቱ ይህብ።
==========================


text:
ላዕለዋት ወኪል ምኽትል ፕሬዝዳንት ጆሴፍ ቦረል፣ኪሚሽነር ጁታ ኣርፒለይነንን ኮሚሽነር ጃነዝ ሌናርቺቺን ሎማዕንቲ ሶኑይ ብሓባር ኣብ ዘውፅእዎ ሓባራዊ መግለፂ እቲ ግጭት ካብ ዝጅመር ሰለስተ ኣዋርሕ ብዘይካ ንእሽተይ ምኽፋት ናብ ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዝ ብምእታውዝለዓለ ድልየት ንምምላእ፣ሓደጋ ዓፀቦ ንምውጋድን ተወሳኺ ህይወት ከይጠፍእ ንምክልኻልን ናብ ትግራይ ምእታው ምኽልካል ቀፂሉ ኣሎ።
ማእኸላይን ምዕራብን ትግራይ ብሰፊሑም ብፃሕ ኣይክኣልን፤ክልተ ናይኤርትራዊያን መዕቖቢ ስደተኛታት ማእኸላት ፈፂሙ ክብፃሕ ኣይተኽኣለን።
እቲ መግለፂ ብምቕፃል ናብ ኩሉ ዝተሃሰየ ከባቢታት ትግራይን መዋስንቲ ከባቢታት ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ብመትከል ገለልተኝነት፣ሰብኣዊነትን ነፃነትን ሰብኣዊ ሓገዝ ንምቅራብ ክፍቀድ ኣለዎ ኢሉ።
ሕብረት ኣውሮፓ ብተወሳኺ ኣብ ልዕሊ ስቪላትን ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ስደተኛታትን ዝወሃብ ሓለዋ ዘተሓሳስብ እዩ ይብል።ይወርድ ዘሎ ጉድኣት፣ከቢድ ሰብኣዊ መሰላት፣ዓለምለኸ ሕጊ ስደተኛታትን ዓለምለኸ ሕጊ ሰብኣዊነትን ይግእሃስ ከምዘሎ ፀብፃባት ኣለው ይብል ሕብረት ኣውሮፓ።
እቲ መግለፂ ብምውሳኽ ብመሰረት ዓለምለኸ ሕጊ ስደተኛ፣ሰብኣዊ መሰላትን ሕጊ ሰብኣውነትን ሓለዋ ምግባር ከምዝግባእ፣ ናይ ምምላስ ተግባር ወይ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ብሓይሊ ከይምለሱ ሓለዋ ምግባሩ ከረጋግፅ ግቡእ እዩ ይብል።
ሕብረት ኣውሮፓ ኣብ ግጭት ትግራይ የጎሃህሩን ጭፍጨፋ ይፍፅሙን ዓሌታዊ ህውከት የጋድዱ ከም ዘለው ይግለፅ ዘለውን ወታደራት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወፁ ኣብ ምፅዋዕ ሕብረት ኣውሮፓ ምስ ዩናይትድ ስቴርስ ተፀምቢሩ ኣሎ ይብል።
ሕብረት ኣውሮፓ ንናይ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላት ኮሚሽን ስራሕ ከምዝድግፍን ተፈፂሞም ዝብሃሉ መግሃስታትን በደላትን ሰብኣዊ መሰላትን ጥሕሰት ዓለምለኸ ሕግን ምርመራ ክቕፅል የተባብዕን ይብል።መንግስቲ ኢትዮጵያ ሕብረት ኣውሮፓ ንዘቕረቦም ምኽረ ሓሳባት ክቕበሎን ነፃ ምርመራታት ብምክያድ ንዝተፈፀሙ መግሃስታትን በደላትን ምሉእ ተሓታትነት ንምርግጋፅ ኣብ ግብሪ ከምዘውዕልን ተስፋ ንገርብ ይብል መግለፂ ሕብረት ኣውሮፓ።


text:
Gotlands län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 26 8 2020
ሽወደን ኣብ 12 ኣውራጃታትን 290 ኮሙናትን እያ ተመቒላ። ኩለን ኣውራጃታት ብጀካ ኣውራጃ ጎትላንድ ብዙሓት ኮሙናት ኣለወአን። ጎትላንድ ሓደ ኮሙን ኣለዋ፡ ዞባ ጎትላንድ ንኣብነት ናይ ትምህርቲ፡ ማሕበረሰኣዊ ኣገልግሎት፡ ናይ ኣረጋውያን ክንክን ከምኡ'ውን ብዛዕባ ናይ ጥዕናን- ክንክን ሕማማን ሕቶታት ሓላፍነት ኣለዎ።
ኮሙንናት ኣብ Gotlands län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Gotlands län ምረጽ
ጎትላንድ ከም ሕምብርቲ ናይ ባሕሪ እያ መብዛሕትኡ ግዜ ትግለጽ፡ ሓንቲ እትእክብን ትጥርንፍን ደሴት። ኣብ ታሪኽ ኮምኡ ነይሩ ገና ሕጂ እውን ከምኡ እዩ ዘሎ። ጎትላንድ ናይ ሽወደን ዝዓበየት ደሴት እያ ከምኡ'ውን ዳርጋ 58 000 ተቐማጦ ኣለውዋ፡ ሓደ ኣብ ዓመታዊ ኣዝዩ ዝባዛሕ ቁጽሪ፣ ብሳላ እቶም ኣማኢታት ኣሽሓት ዕረፍቶም ዘሕልፉን ካልኦት በጻሕትን። ኣብ ጎትላንድ ናብ ከተማን ገጠርን፡ ናብ'ቲ ዘደንቕ ባህርይን ዝዕምብብ ዘሎ ባህልን ዝርዝር-መዘናግዕን፣ ቀረባ እዩ። ካብ'ን ናብ'ታ ደሴትን ብዝቐለለ ብነፋሪትን መርከብን ክትጓዓዝ ትኽእል ኢኻ። ናብ'ዚ ዘግዕዝ ብዙሕ ምኽንያታት ኣሎ፡ እንተወሓደ እቲ ንቖልዑት ጽቡቕ ናይ ምምሃር ሃዋህው፡ ሓደ ንጡፍ ናይ ማሕበር ሂወትን ሓደ ድልዱል ዕዳጋ ስራሕን። ጎትላንድ ሓደ ልዙባት ክረምትታትን ምሹዋት ሓጋይትን ናይ ገምገም ባሕሪ ዋዒ ኣለዋ። ምዉቕ መርሓባ ናብ ጎትላንድ!
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣብ ጎትላንድ ዝተፈላለየ ዓይነት መቐመጢ ኣሎ፡ ኣብ ገጠር ከምኡ'ውን ኣብ'ቲ ዝዓበየ ቦታ ቪስቢ። ብዙሓት እዮም ኣብ ቪስቢ ክቕመጡ ዝደልዩ፡ ስለ'ዚ ናይ ምሉእ ዓመት መንበሪ ገዛ ንምርካብ ኣብ ካልኦት ቦታ ናይ'ቲ ኣውራጃ ዓብይ ዕድላት ኣሎ። እቶም መብዛሕትኦም ናይ ክራይ ገዛዉቲ ኣብቲ ናይ ኮሙን ናይ ገዛውቲ ትካል ጎትላንድስሀም እዮም ዝርከቡ፣ ኣብ ምሉእ ከባቢ ጎትላንድ ኣባይቲ ኣለዎም። ኣብ'ቲ ናይ ገዛውቶም መስርዕ ምምዝጋብ ካብ ክፍሊት ናጻ እዩ።
መንበሪ ገዛውቲ ዘካርዩ ግላውያን ወነንቲ ገዛውቲ እውን ኣለዉ። ሓደ ዝርዝር ናይ እዚኣቶም ንኣብነት ኣብ ናይ ጎትላንድን ማእከል ሓበሬታ ቱሪስት መርበብ ሓበሬታ ትረኽቦ። ኣብኡ ፡ብዛዕባ ናብ ጎትላንድ ምግዓዝ ብሓበሬታ ክሕግዘካ ዝኽእል ናይ ጎትላንድ ቤት ጽሕፈት ምግዓዝ (Inflyttarbyrån) ናይ ርክብ ሓበሬታ ኣሎ። እቲ ናይ ምግዓዝ ቤት ጽሕፈት ሓደሽቲ ዝጋዓዙ ክራኸብሉ ዝኽእሉ ዝተፈላለየ ፍጻመታት ብስሩዕ የዳሉ እዩ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ኣብ ጎትላንድ ሓደ ሓያል ናይ ትካላት ባህሊ፣ ቀጻሊ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ንግዲ ዕዳጋ ኣብ ብዙሕነት ዘጣምር ተደራዳሪ ናይ ንግዲ ጥንሰ-ሓሳባት ዝምህዝን ዘማዕብልን ኣሎ። ነኣሽቱ ዋኒንተኘት ኣብ'ታ ደሴት ዓብይ እዩ፡ ዳርጋ ትቸዓተ ካብ ዓሰርተ ናይ ጎትላንድ ትካላት ካብ ሓሙሽተ ዝውሕዱ ሰራሕተኛታት ኣለውወን።
ሕrሻ፣ ናይ እምኒ ትካላትን ናይ ሃላቒ ትካላትን ካብ ነዊሕ እዋን ሒዙ ኣብ ጎትላንድ ኣገዳሲ ናይ ንግዲ ዕዳጋትት እዩ። እቶም ናይ ጎትላንድ ናይ ሃላቒ ትካላት ብኣብ ዞባዊ ዝቦቐለን ዝተሰርሐን ጥረ-ነገር ስለዝሰርሑ እቲ ናይ መወዳእታ ፍርያት ኣዝዩ ብሉጽ ዓይነት ይኸውን።
ኣብ'ቲ ዝዓብይ ዘሎ ናይ ኣገልግሎት ጽላት እቲ ናይ በጻሕቲ ትካል ሓደ ዓቢ ግደ ኣለዎ። እቲ ዓብይ እጃም ናይ በጻሕቲ ብዙሕ ናይ ስራሕ ኣጋጣሚ ኣስዒቡ እዩ፡ ናይ ሓጋይ ስራሕ ከምኡ'ውን ኣብ'ዚ ንግዲ እዚ ማዕቢሉ እዩ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ኣብ ጎትላንድ ሓደ ዩኒቨርሲቲ ኣሎ፡ ኡፕሳላ ዩኒቨርሲቲ ካምፑስ ጎትላንድ። እቲ ዩኒቨርሲቲ ናይ ዝተፈላለየ ዓውድታትን ብዙሓት ኮርሳትን ትምህርትታትን ኣለዎ፡ ካብኡ ገለ ንምጥቃስ፡ ባይሎጂ፡ ቁጠባን ናይ ኮምፕዩተር ፕሮግራምን ምዳልው እዩ።
እቲ ህዝባዊ ቤት ትምህርትን ኮሙናላዊ ናይ ኣባጽሕ ቤት ትምህርትን ናይ መባእታውን ላዕለዋይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርትን ከምኡ'ውን ናይ ፍሉይ ሞያ ኣንፈት ዘለዎ ኮርሳት እዩ ዝህብ። ኮርታ ቬገን ቪስቢ (Korta vägen Visby) ኣብ ጎትላንድ ዝቕመጡ ናይ ወጻእተኛ ድሕረ ባይታ ዘለዎም ኣከደሚኛውያን ዘተኩር ሓደ ናይ ዕዳጋ ስራሕ መቅራረቢ ትምህርቲ እዩ። እቲ ትምህርቲ ብናይ ስቶክሆልም ዩኒቨርሲቲ ይካየድ። መንበሪ ፍቓድ ዝተዋህቦም ከምኡ'ውን ኣብ ጎትላንድ ህዝባዊ መዝገብ ምዝጉባት ዝኾኑ ዓበይቲ ብሓልዮት ዞባ ጎትላንድ ቋንቋ ሽወደንኛ ንወጻእተኛ (SFI) ክመሃሩ ይኽእሉ እዮም።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብ ምሉእ ጎትላንድ ናይ ክንክን ማእከላት ኣለው። ብዛዕባ ናይ ጥዕና ምኽሪ ናብ'ቶም ናይ ክንክን ማእከላት ኢኻ ኣቐዲምካ ትውከስ። ኣድላይ ምስዝኸውን እቲ ናይ ጥዕና ማእከል ናብ ቤት ሕክምና ከመሓላልፈካ ይኽእል እዩ። ኣብ ቪስቢ ናይ መድሃኒት ብቕዓት ዝሓዘ ሓደ ዘመናዊ ቤት ሕክምና ኣሎ።
ክሊኒካት ክንክን ስኒ ኣብ ጎትላንድ ኣብ ብዙሕ ቦታታት ኣሎዉ።
ኣብ ናይ ቮርድጋይደን መርበብ ሓበሬታ ወይ ብመገዲ ተለፎን 1177 ብዛዕባ ክንክን ምኽሪ ክትወሃብን እቲ ዝቐረበ ናይ ማእከል ክንክን ጥዕና ክትረክብን ትኽእል ኢኻ። ኣብ ህጹጽ ወይ ንሂወት ዘስግእ ኵነታት ናብ ናይ ህጹጽ ቁጽሪ 112 ደውል።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣብ ጎትላንድ ኮርሳትን ንጥፈታትን ዘዳልዋ ብዙሓት ናይ ትምህርቲ ማሕበራት ኣለዋ። ኣብ'ዚ እውን ዝተፈላልየ ጥቕሚታት ዘለወን ብዙሓት ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ፡ ንኣብነት ናይ ስፖርትን-ባህልን ማሕበራት። መስረታት ከም ጎትላንድ ሙዚቃን ናይ ኣውራጃ ተዋስኦ ናይ ኣውራጃ ቤተ-መዘክርን እውን ንሓደ ሃብታም ናይ ባህሊ ሂወት ተረኦም ይጻወቱ እዮም።
ኣብ'ቲ ቤት-መጻሕፍቲ፣ መጻሕፍቲ ምልቃሕ፡ ጋዜጣታት ምንባብ፡ ኮምፕዩተር ምልቃሕ፡ ሓበሬታ ምድላይን ሕቶታት ምሕታትን ካብ ክፍሊት ነጻ እዩ። ኣብ'ዚ ናይ ቋንቋ ዘማዕብሉ ንጥፈታት ዕድላት ኣለው፡ ስፕሮክካፈታት፡ ንቖልዑት ብዝተፈላለይ ቋንቋታት ናይ ጽውጽዋይ ግዜ፡ መጻሕፍቲ ብቐሊል ሽወደንኛ ዝንበብን ናይ ቋንቋ ኮርሳትን። በቲ ናይ'ቲ ቤት-መጻሕፍቲ ብዙሕ ንጥፈታት ምስ ብዙሓት ካልኦት ተራኺብካ ምዕላል ዝከኣለሉ ዕድል ኣሎ። ቤት-መጻሕፍቲ እብ ዝተፈላልየ ቦታታት ናይ'ታ ደሴት ኣሎ።
ኣገደስቲ መራኸቢ ቦታታት እዩ ከምኡ'ውን ኣብ'ዚ ንኣብ መንጎ 13ን 19ን ዝዕድመኦም መንእሰያት ካብ ክፍሊት ነጻ ዝኾነ ብዙሕ ዝተፈላላየ ንጥፈታት ይውፈይ እዩ።
መራኸቢ ቀለቤት ምስ ካልእ ኣድራሻ-ኢንተርነት
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ጎትላንድ ብዝተፈላለየ ኣገባባት ናይ ምውህሃድ ስራሕ ዝሰርሓ ሓያሎ ማሕበራት ኣለዋ። ሓደ ሓደ ካብኣተን፧ Rädda Barnen, Röda korset, Demokrati för Barns Framtid፡ ቤተ ክርስትያናትን ካልኦት ሃይማኖታውያን ማሕበራት፡ ናይ ጎትላንድ ማሕበር ስፖርትን ብዙሓት ናይዛ ደሴት ናይ ስፖርት ማሕበራት፡ ABF, Bilda, Studiefrämjandet, Folkuniversitetet, Studieförbundet Vuxenskolan, Sensus ከምኡ'ውን እቲ መድብለ-ባህላዊ ማሕበር እየን።
ኣብ ብዙሓት ቦታት ወለንተኛ ማሕበራትን መርበባትን ምስሩታት ኣለዋ። ብዙሓት ካብኣተን ዝተፈላለየ ዓይነታት ንጥፈታትን ናይ መራኸቢ ቦታታትን የዳልዋ እየን። ንኣብነት ቀይሕ መስቀል መራኸቢ ቦታ ''ኩፓን'' ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኣለዎ።