text:
ክብደትን ምረትን ናብራ ስደት ብቓላት ተገሊጹ ዝውዳኣ ኣይኮነን፡ ንዝተሓለፉ ውረድ-ደይብ ጌና ውን ዝቕጽል ዘሎ፡ ተካል ሰንፈላል ህይወት ንጸላኢኻ’ውን ዘይትምነየሉ’ዩ። ኣብ ዓድኻ ዝነበርካዮ ምዩቕ ዝበዝሖ ናብራ ባርነት እናተዘከረ’ዶ ድኣ ይኸውን ነቲ ዘይጽወር እንጸውር፡ ነቲ ዘይሕለፍ ውን እንሓልፍ፡ ብኡኡ ኣቢልና ወጅሂ ህይወት ገጻ ክትመልሰልና ሃንቐው እንብል፡ ዋላስ ካልእ ምስጢር ኣለዎ’ዩ። ህይወት ንባዕላ ብዙሕ መስገደላት እትሓልፈላ መድረኽ ምዃና ዝተፈጥረ ወዲ-ኣዳም ኣዳዕዲዑ ፈሊጥዎስ ብኡኡ ተማእዚኑ ቅቡል ዕርቡን ምንባር ካብ ዝኸውን መዋእል ኣቑጺሩ ኣሎ። እንተ ናትና’ሞ “ኣብ ዘላታ ተወሰኸታ” ኮይኑ ዝብሉ በዚሖምስ፡ ነታ ዘላን ዝነበረትን ከም ንቡር ወሲድና፡ ነታ ዝተወሰኸት ክንኣሊ ሕኲት ኣብ ምባል እንርከብ፡ መን ይፈልጥ ሓደ መዓልቲ፡ እዛ ተወሲኻ እንብላ ዘለና ተቐንጢጣ፡ ጥምጥም ናብራ ምስታ ካብ ብቐደም ዝነበረት ጥራይ ኮይኑ፡ ከተልፈዓና ድያ ከነልፍዓ ብዘየገድስ ንቡር ምፈተንና’ሞ፡ ሰዓርን ተሰዓርን ብሓባር እናተሓጎሱ ዝነብሩላ ሕያወይቲ ናብራ ከነስተማቕር ምበቓዕና። እዝን ነዚ ዝመስልን ኩነታት ካብ ዘይተፈጥረ፡ ኣይክዓርፍን’የ ኣይድቕስን’የ፡ ሕደጉኒ፡ እቲ ዘልሎ ኣብኡ ኣሎ፡ ብዝመስል ኣካይዳ እልፊ-ኣእላፍ ኤርትራዊ፡ ኣብ መላእ መኣዝን ዓለም ተዘርዩ ይርከብ። ካብ ዓዱ ወጺኡ ክሳብ እቲ መዓርፎይ ዝብሎ ዝበጽሕ ዘሎ ከልበትበት ከኣ ካብቲ ዝኸፍአ መልክዑ ክሳብ ኣስካሕካሒን ኣሰምባድን ኣጋጣሚታቱ ተዘርጊሑ ንረኽቦ። “ካብ ዓድኻ ወጺእካ ጥዑም ነይርከብ” ዝበሃል ርቱዕ ኣበሃህላ ከምዘለዎ ከይሓየኽካ እትውሕጦ ዓቢ ስንቒ ናብራ ስደት’ዩ። በዚ መሰረት’ዩ ከኣ ዘጋጠመ እንተኣጋጠመ፡ ዘጓነፈ’ውን እንተ ኣጓነፈ፡ ኣብ ዓዲ ጓና ምህላውካ እናዘከርካ፡ ነቲ ዘይንቡር ከም ንቡር፡ ነቲ ሕማቕ’ውን ከም ጽቡቕ እናወሰድካ ክትነብር እትፍትንን ምስ ግዜ’ውን ተወሃሂድካዮ፡ ብደረጅኡ ትምራሕ።
”
ኣብ ዓዲ ጓና ክሳብ ዝሃለኻ ብወዲ-ዓዲ ንዘጋጥመካ ጽቡቕ ነገር፡ ከም መለክዒ ስልጣኔን ሰብኣውነትን፡ ነቲ ሕማቕ ነገር ከኣ ከም ንቡርን ትጽበዮ ዝነበርካን ጌርካ እናወሰድካ ምንባር ብልሒ ዘድልዮ ጥበብ ከምዘይኮነስ ኣጸቢቕና ንፈልጥ ኢና። ብወገነይ፥ ሓወይ/ሓፍተይ፥ ወዲ-ዓደይ፥ ወዲ-ሩባይ እትብሎ ሰብ ንዝወርደካ ወይ ዘጋጥመካ ጽቡቕ ነገራት’ኳ ዝበዝሕ እንተኾነ፡ ሳሕቲ ንዝረኣዩ ሕማቕን ኣሰምበድትን ፍጻሜታት ግን፡ እንታይ ኢልካ ከምእትገልጾም ሕርብት’ዩ ዝብለካ ። በቲ ወገነይ እትብሎ ሕማቕ እንተወሪዱካ፡ እቲ ጓና ዝበሃል ደኣ ” እንታይ ሕማቕ’ዩ ክገብር ዘይክእል ? ” ክሳብ ምባል ደርጃ ትበጽሕ። እናፈለጥካን እናተረደኣካን እትዕድሞም ጸገማት እኳ እንተዘይሃለዉ፡ ኣብ ምጉዳሎምን ምውጋዶምን ግን እቶም ቐንዲ ተውሳእቲ ባዕላትና ምዃንና ርዱእ’ዩ። እቲ ምንታይሲ ሽግር ወይ መከራ ክወርደካ ዘይተፍቕድ ክሳብ ዝኾንካ፡ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ፡ እሞ ከኣ ወገነይ እትብሎም፡ ሕልናኻ’ውን ስለዘየፍቕደልካ’ዩ። ኣብ ገለ ኣጋጣሚታት ግን ካብዚ ዝተጠቕሰ ተርእዮታት ውጽእ ዝበለ ትዕዘብ’ሞ “ዋእ! ኣንቱም ሰባት ዓገብ ንበል” ክሳብ ምባል ትበጽሕ።
ምስ ንዓይ ትኾነኒ’ያ/ይኾነኒ’ዩ ዝበልካዮ፡ ንቡር ናብራ ሓዳር ምምስራት ሓደ ካብ ጻውዒትን ግዴታታት ህይወት ኮይኑ፡ ኩሉ እነከናውኖ ንጥፈታት ከኣ ኣብዚ ዝተባህለ ናብራ ወይ ሓዳር ይወድቕ። ነዚ ክዉን ንምግባር ከኣ ክሳብ ሕልፈትና ከይተሓለልና ንጎዪ። ዛንታ ጥልመት ኣብ ሓዳር ሓደ ካብቲ ኣሰካፊ ዛዕባ ስደት እዩ፡ ኣምሳያ’ዚ ተርእዮ ብዙሕ ስደተኛ ክትንከፍ ይርአ እዩ። መንእሰይ ሰናይት ኣብነት ናይዚ ዝተባህለ ሕማቕ ኣጋጣሚ’ያ። ናብ ስደት ኢላ ካብ እተምርሕ ብዙሕ ዝገበረት፡ ንዘጋጠማ ሕማቕ ርካብ፡ ሕልሚ ክኾነላ ክንደይ ግዜ ዘይተመነየት። ኮይኑ ግን ኣይ ከምዝተመነየቶን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ እዝኒ ብዙሕ ሰማዒ በጺሑስ፡ ክትቕበሎ ከምዘለዋ ኣጸቢቑ ተረዲእዋ’ዩ። ርክብ ሰናይትን ናይ መጻኢ በዓል-ቤታ ክኸውን ዝተሓርየን፡ ብመገዲ ኣብ ደገ ዝርከቡ ኣሕዋታን መቕርባን’ዩ መበገሲኡ። ድሕሪ’ቲ ንቡር ናይ ምልላይ መስርሕ፡ ኣቐዲሙ ብዝተሓበራ መሰረት ኩሉ ነገር ከም ቅቡልን ርዱእን ወሲዳ፡ ነቲ ደሓር ክኸውን ዝግብኦ ምድላዋት ምጽፋፍ ካብ እትጅምር ነዊሕ እዋን ሓሊፉ’ዩ። በዓል-ቤት ሰናይት ኣብ ሃገረ እንግሊዝ ዝነብር ስደተኛ ኮይኑ፡ ናብቲ ዓዲ ኣትዩ ንቡር መስርሕ ዑቕባ-ምሓታት ወዲኡ ወረቐቱ ካብ ዝሕዝ ነዊሕ ዝገበረ’ዩ። ናብራ ስደት ብዘይ በዓልቲ-ቤት ከቢድ ምኹኑ ዝበርሃሉ፡ ብዘይ ውዓል-ሕደር ነዚ ጉዳይ ኣብ መፈጸምታኡ ከብጽሕ፡ ብዙሕ ተኣማኒ ዝኾነ ስጉምትታት ይወስድ ምንባሩ፡ ሰናይት ንባዕላ ኣጥዕያ እትኣምነሉ ጉዳይ ምኳኑ ከይሓብአት ነጊራትኒ’ያ። ከም መርኣያ ቑርብነቱ’ውን ኪኖ ተስፋን መብጸዓን ዝኸይድ ብዙሕ ነገራት ጌሩለይ’ዩ ትብል ባዕላ። ድሕሪ ብዙሕ ምድኑጓይን ሸንኮለልን በዓል-ቤት ሰናይት፡ ከም መብጸዓኡ ንቡር መስርሕ ቓል-ኪዳን ንምፍጻም ናብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምምጻእ፡ ንቡር ቓል-ኪዳንን መርዓን እኽለ-ማይ ብምፍሳስ ብወግዒ ቓል-ኪዳኑ ከምዝኣሰረ፡ ትካዘ ብዝመልኦ ቀባሕባሕታ ኣዕለለትኒ። ንከባቢ ክልተ ወርሒ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ዕረፍቱ ወዲኡ ናብ ዓዲ ስደቱ ኣምረሐ። ብዙሕ ከይጸንሐ ንመስርሕ ምጥርናፎም ዝሓሸ ሃገር ይኸውን’ዩ ዝተባህለ ኡጋንዳ ብምንባሩ፡ ግዜ ከይወሰደት ናብቲ ሃገር ግዒዛ ክትጸንሕ ከምዘለዋ ስለዝተረዳድኡ፡ ከይደንጎየት ናብ ኡጋንዳ ከደት። ንዝተገብረ ወጻኢታት መስርሕ ምቕያር ዓዲ፡ ምሉእ ብምሉእ ባዕሉ በዓል-ቤታ ብምሽፋን ዝኣክል ሞራላውን ገንዘባውን ሓገዝ ይገብረላ ምንባሩ ተረዳእኩ።
ብመሰረት ዝተኣስረ ውዕል ቓል-ኪዳን፡ ንቡር መስርሕ ጥርዓን ምጥርናፍ ሰብኣይን ሰበይትን ከም ዝጀመሮን ፡ ብዕቱብ ይከታተሎ ከም ዘሎን እና ኣተስፈወ፡ ንኣዋርሕ ብሰላም ከም ዝተጓዓዙ፡ እቲ ድሕሩ ዝተፈጸመ ኣሰምባዲ ተግባራት በዓል-ቤታ ካበይ ከም ዝብገስ ዝኾነ ትፈልጦ ነገር ከምዘይነበራን፡ ድንግርግር እናበላ ተረኸትለይ። ዋላ’ኳ ኣብቲ መጀመሪያ እዋን ምንፋስ ናይዚ ወረ ክኣምኖ ይጽገም እንተነበርኩ፡ ሳሕቲ’ውን “ኣይ ! ሱቕ ኢልካ ወረ እዩ” ይብል እንተነበርኩ፡ ድሒሩ ብብዙሕት መቕርበይን እሕዋተይን ብተደጋጋሚ ምስ ተነገረኒ ግን፡ ክዉን ነገር ምኳኑ ተረደኣኒ። “እንታይ ኢለ ነዛ ነብሰይ ከእምና ግን ፍጹም ሓርበተኒ” ትብል መንእሰይ ሰናይት። በዓል-ቤት ሰናይት ኣብ ርእሲ’ቲ ዝኣሰሮ ቓል-ኪዳን፡ ኣብ ዓመት ዘይመልእ ግዜ፡ ካልእ ቓል-ኪዳን ኣብቲ ዝነብረሉ ሃገር ምእሳሩ፡ ርጉጽ ሓቒ ምዃኑ ኣረጋገጸት። ለካ እቲ ኩሉ ተስፋታት መስርሕ ምጅማር ፕሮሰስ ምስኡ ተተሓሒዙ ዝግበር ዝነበረ መብጸዓታት፡ ፍጹም ሓሶት እዩ ዝነበረ።
ንዓይ ንበይነይ ይጥዓመኒ ብዝመስል ኣካይዳ፡ ኪዳን ንዝኣሰርካሉ ሰብ ኣብ ጥራይ ጎልጎል ጥንጥን ኣቢልካ፡ ኣብ ርእሲ እቲ ዘሎ ጸገም ካልእ ኣደራዕ ወሲኽካ ዝከናወን ናብራ ክንደየናይ ጥዑምን ጥጡሕን ከይከውን፡ እቲ ካብ ኩሉ ዝከፍአ፡ ንሓደ ሰብ ካብ ዝነበሮ ኣንፈት ጉዕዞ፡ ዓባይ ትኹን ንእሽቶ ብዘየገድስ፡ ኣላጊስካን ጨዊኻን “ክኾነካ/ኪ እየ’ባ፡ ካልእን” እንበልካ ዝግበር ጥበራ፡ ማዕረ ክንደይ ሃሳዪ ምዃኑ ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። እሞ’ኸ ደኣ ንሓደ ሰብ ካብ ዝነበሮ መደብ ጨዊኻ፡ ድሓር ኣብ ጥራይ ጎልጎል ብዘይ ዝኾነ ይኹን ቅቡልን ጭቡጥን ምኽንያት ምጥንጣን ምስ ምንታይ እዩ ክቑጸር’ባ እቲ ክስዕብ ዝኽእል እልቢ ዘይብሉ ሕቶታት፡ መልሱ ኣብ ሰብኣውነት፡ ርህራሄን፡ ሓልዮትን እዩ ዘሎ። መን ይፈልጥ፧ ድኣ’ሞ እዚ ዝተባህለ ስለዝጎደለ’ዶ ድኣ ይኽውን፡ ነቲ/ታ ከምዚ ከማኻ/ኺ ከልበትበት ናብራ ስደት ተስተማቕር ዘል/ሎ ወገንካ፡ ካልእ ዘይተሓስበ ኣደራዕ እነውርድ ዘለና ወይስ ካልእ መግለጺ ኣለዎ’ዩ።
እንተ ረኻቢት መከራ ሰናይት’ሞ ምስ ምሕላፍ ግዜ፡ ዘጓነፋ ቑስሊ ህይወት ድሮ በሰላ ኮይኑስ፡ ስምብራቱ እናሃሰሰላ ይኸይድ ምህላዉ፡ ኣብ ጥቓኣ ዘለዉ መሓዙታ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ዝዕዘብዎ ዘለዉ ነገር ምኳኑ ኣረጋጊጾም ይዛረቡ እዮም። እንተ ነቲ ነዚ ተግባር ዝወዓሎ ግን ክንደየናይ ቐሲኑ ሰላም ዘለዎ ለይቲ ከይሓድር። ንዝፈጸሞ በደል ከም ሓማቕ ሕልሚ እናተመላለሰ፡ ምሉእ ሂወቱ ከበርግጎ ክነብር እዩ። ትማል ትማል ዝነበርካዮ ከልበትበት ናብራ ስደትን ተጸባይነትን ድሮ ተረሲዑስ፡ ነታ ብኽንደይ መከራ ዝረኸብካያ፡ ጩራ ንቡር ናብራ፡ ዘይቡር መልክዓ እናኣትሓዝካ፡ ኣብ ልዕሊ ከማኻ ኣሕዋትካን ኣሓትካን ሓደጋ ምውዳቕ “ዓገብ! ኣንቱም ሰባት እንታይ’ዩ ዝኽወን ዘሎ፡ ሃየንታ ኣሎዎ!ዘብል እዩ።
ዓገብ እባ!
ክብደትን ምረትን ናብራ ስደት ብቓላት ተገሊጹ ዝውዳኣ ኣይኮነን፡ ንዝተሓለፉ ውረድ-ደይብ ጌና ውን ዝቕጽል ዘሎ፡ ተካል ሰንፈላል ህይወት ንጸላኢኻ’ውን ዘይትምነየሉ’ዩ። ኣብ ዓድኻ ዝነበርካዮ ምዩቕ ዝበዝሖ ናብራ ባርነት እናተዘከረ’ዶ ድኣ ይኸውን ነቲ ዘይጽወር እንጸውር፡ ነቲ ዘይሕለፍ ውን እንሓልፍ፡ ብኡኡ ኣቢልና ወጅሂ ህይወት ገጻ ክትመልሰልና ሃንቐው እንብል፡ ዋላስ ካልእ ምስጢር ኣለዎ’ዩ። ህይወት ንባዕላ ብዙሕ መስገደላት እትሓልፈላ መድረኽ ምዃና ዝተፈጥረ ወዲ-ኣዳም ኣዳዕዲዑ ፈሊጥዎስ ብኡኡ ተማእዚኑ ቅቡል ዕርቡን ምንባር ካብ ዝኸውን መዋእል ኣቑጺሩ ኣሎ። እንተ ናትና’ሞ “ኣብ ዘላታ ተወሰኸታ” ኮይኑ ዝብሉ በዚሖምስ፡ ነታ ዘላን ዝነበረትን ከም ንቡር ወሲድና፡ ነታ ዝተወሰኸት ክንኣሊ ሕኲት ኣብ ምባል እንርከብ፡ መን ይፈልጥ ሓደ መዓልቲ፡ እዛ ተወሲኻ እንብላ ዘለና ተቐንጢጣ፡ ጥምጥም ናብራ ምስታ ካብ ብቐደም ዝነበረት ጥራይ ኮይኑ፡ ከተልፈዓና ድያ ከነልፍዓ ብዘየገድስ ንቡር ምፈተንና’ሞ፡ ሰዓርን ተሰዓርን ብሓባር እናተሓጎሱ ዝነብሩላ ሕያወይቲ ናብራ ከነስተማቕር ምበቓዕና። እዝን ነዚ ዝመስልን ኩነታት ካብ ዘይተፈጥረ፡ ኣይክዓርፍን’የ ኣይድቕስን’የ፡ ሕደጉኒ፡ እቲ ዘልሎ ኣብኡ ኣሎ፡ ብዝመስል ኣካይዳ እልፊ-ኣእላፍ ኤርትራዊ፡ ኣብ መላእ መኣዝን ዓለም ተዘርዩ ይርከብ። ካብ ዓዱ ወጺኡ ክሳብ እቲ መዓርፎይ ዝብሎ ዝበጽሕ ዘሎ ከልበትበት ከኣ ካብቲ ዝኸፍአ መልክዑ ክሳብ ኣስካሕካሒን ኣሰምባድን ኣጋጣሚታቱ ተዘርጊሑ ንረኽቦ። “ካብ ዓድኻ ወጺእካ ጥዑም ነይርከብ” ዝበሃል ርቱዕ ኣበሃህላ ከምዘለዎ ከይሓየኽካ እትውሕጦ ዓቢ ስንቒ ናብራ ስደት’ዩ። በዚ መሰረት’ዩ ከኣ ዘጋጠመ እንተኣጋጠመ፡ ዘጓነፈ’ውን እንተ ኣጓነፈ፡ ኣብ ዓዲ ጓና ምህላውካ እናዘከርካ፡ ነቲ ዘይንቡር ከም ንቡር፡ ነቲ ሕማቕ’ውን ከም ጽቡቕ እናወሰድካ ክትነብር እትፍትንን ምስ ግዜ’ውን ተወሃሂድካዮ፡ ብደረጅኡ ትምራሕ።


c: text/html

text:
ክፍሊ ሃገራዊ ድሕነትን ነተን በብምምሕደር ከባቢአን ዝምልምለንን ዘዉፍረንን ብዋህዮታት ዝፍለጣ ደቂ ኣንስትዮ ንነበርቲ ከባቢአን ልዕሊ ካልእ እዋን ከጽነዓን ከስደዓን ተነጊሩወን ከምዘሎ ወኪል ድምጺ መድረኽ ካብ ከተማ ኣስመራ ኣረዲኡ።
ድሕሪ’ቲ ኣብ ራብዓይቲ ሰሙን ናይ ወርሒ መጋቢት 2016 ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ብርጋደር ጀነራል ኣብራሃ ክሳ ተረኺቡሉ ብፕረዚደንት ኢሳያስ ዝተኻየደን መደባት ስራሕ ዝተዋህበሉን ምስጢራዊ ኣኼባ እዩ እዚ ስለያዊ ንጥፈታት ክኸርር ዝጽዉዕ ትእዛዝ ዝመሓላለፍ ዘሎ።
ኣብ’ቲ ምስጢራዊ ኣኼባ፥ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ክካየድ ዝጸንሐ ስለያዊ ንጥፈታት ከምቲ ዝድለ ኽሕይል ብዘይምጽንሑ ደምበ ተቛውሞ ብኹሉ ሸነኻቱ ተርኒዑ ከምዘሎ፥ ቅድሚ ምጽንባል ብሩራዊ ኢዮቤል መዓልቲ ናጽነት ድማ ነዚ ደምበ ንምውዳቕ ኩሉዓይነታዊ ስጒምትታት ክትግበር እዩ ብፕረዚደንት ኢሳያስ መምርሒ ተዋሂቡ።
እዚ ብክፍሊ ሃገራዊ ድሕነት ንዋሂዮታት ተዋሂቡ ዘሎ ትእዛዝ እምበኣር ኣካል ናይቲ ብፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ’ቲ መደባት ስራሕ ዝቐረበ ከምዝኾነ ዝጠቐሰ ወኪልና፥ ኣብ ሃገራት ወጻኢ ንዝይሕል ዘሎ ምንቅስቓስ ደለይቲ ፍትሒን ፖለቲካውያን ሓይልታትን ንምቕታል እዉን በቲ ክፍሊ ኪካየድ ዝጸንሐ ንጥፈታት ዓቕሚ ሰብን መሳርሒ ገንዘብን ተወሲኹሉ ንኽቀላጠፍ ጻዕርታት ተጀሚሩ ከምዘሎ ኣገንዚቡ።
እዘን በቢምምሕዳር ከባቢአን ተወዲበን ካብ ክፍሊ ሃገራዊ ድሕነት ንዝወሃበን ስራሕ ዝዓማ ዋሂዮታት ፥ ህዝቢ ኣብ ዝመጽእ ዘሎ ጽምብል ናጽነት ኩሉ ገዲፉ ክዋሳእን ደገፉ ንመንግስቲ ዓጸፋ ከመስክርን ንምድፋኡ ዝተፈላለዩ ሜላታት የተግብራ ኣለዋ ጥራይ ዘይኮነ፥ ኣብ ከባቢአን ናይ ዝርከቡ ነበርቲ ደገፍን ፖለቲካዊ ኣረኣዪያን እንዳመዘና ጸብጻበን ናብ ክፍሊ ሃገራዊ ድሕነት ብቐጻሊ እየን ዘሕልፋ።
እዚ ብውሑዳት ዋህዮታት ደቀንስትዮ ዝፍጸም ዘሎ ናይ ምጽንጻን ተግባራት ኣካል ናይቲ ተመሳሳሊ ስለያዊ ስራሓት ኮይኑ ኣብ ዝመጽእ እዋን ብኻልኦት ውዳበታት ስለያ ህግደፍ ማለት ንኡስ ዞባታት ግንባር መንእሰያት ሰራሕተኛታት መንግስቲ ናይ ወጻኢ ጨናፍር ህግደፍ ወዘተ ከነቕርብ ኢና።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ፍርሕን ፍቕሪን
ኣቃልቦና ዘድልዮ ድቐተ-ሓሳብ፡ ማካቬሊ ከምዚ በለ፡- ኣብ ሓደ እዋን ክትፍራሕን ክትፍቐርን እንተዘይተኻኢሉ፡ ኣብ ክንዲ ብተናጸል ክትፍቐርን ፡ ክትፍራሕ ይምረጽ ይብል “Better to be feared than loved, if you cannot be both.”። ንኣባሃህልኡ ቁቡል ዝገብሮ ምኽንያታት የቕርበሉ እኳ እንተኾነ፡ ፍቕሪ ዶ ፍርሒ ይብርትዕ ንዝብል ሕቶ ገሊኦም ፍቕሪ ይብሉ፡ ገሊኦም ፍርሒ ይብሉ: ኣነ እዉን ምስቶም ፍርሒ ይብርትዕ ዝቡሉ ሰባት እየ። ፍርሒ ብግዳማዊ ሓይሊ ዝፍጠር ቀታሊ ሰብኣዊ መንፈስ ኒሕን ሕልናንን ስለዝኾነ፡ ብቀሊሉ ካብ ዉሽጣዊ መንፈስካን ህዋሳዊ ስምዒታትካን ከተወግዶ ዘይትኽእል ብስግኣታት ዝተመልኤ ተንካፊን ሓላኺ ተርእዮ’ዩ። እቲ ምንታይስ ነቲ ፍርሒ ኣብ ዉሽጢ ስነኣእሙራዊ ቅኒትካን ህዋሳትካን ዝፈጠረ ሓይሊ፡ እንተዘይፈሪሕካዮ(እንተዘይተማእዚዝካዮን ዘይተመለኽካሉን) ከም ሳዕቤኑ ሓያል ቃንዛን ዕንወትን ዘለዎ ስጉምትታት ኣብ ልዕሌኻን ስድራቤትካን ብምዉሳድ ዳርካ ስለዘርእየካ እዩ።
ከም ሉሉያት ግዳያት ናይዚ ክዉንነት፡ ገለ ሙሱልያትን ነቲ ኩዉንነት ብግቡእ ክርድእዎ ዘይክእሉ፡ ‘’ፍርሕና ቅንጢጥና ወይ ድማ ካብ ፍርሒ ናጻ ወጺና” ቢሎም ብምጽዓድ ፡ ፍርሒ ከምዘይብሎም መሲሎም ክርኣዩ ተባሂሉ፡ ሰብ ኣንጻር መላእ ሕብረተሰብ ክናጣጠፉን ክዛረቡን ይርኣዩን ይስሙዑን እዮም። እቲ ዝወረዶም ቛንዛ፡ ገበን፡ ብትከት፡ ዓቕሊ-ጽበት፡ ጥፍሽና …ወ.ዘ.ተ ኣብ ልዕሊኦም ስነኣኣሙራዊ፡ ኣካላዊን መንፈሳዊን ኩነት ኩነታቶም ናይ ኣእሙሮን ማሕበራዊ ምዝንባላት ስለዝፈጥረሎም ድማ ኣንጻር እቲ ግዳይ ዝገበሮም ፖሎቲካዊ ስርርዕ ጥራይ ዘይኮነ ኣንጻር መላእ ሕብረተሰብ ይልዓሉ። ናብ ሓዉሲ ጽላሌ፡ ብትከትን ተነጽሎታትን ስለዝዓዝሮም፡ ካብዚ ንምዉጻእን ኣቃልቦ-ሰብ ንምርካብን ዉሕስነቶም ንምርግጋጽ ተባሂሉ ናብታ ቅድመ-ስሩት ዝምድናታት ማለት ዓሌት፡ ሃይማኖት፡ ኣዉራጃ …ወ.ዘ.ተ ስግሩ እዉን ሃገርን ህዝቢን ኣብ ሓደ ጊዚየ ከፍሩሱን ክሸጡን ክልዉጡን ናይ ምድላይ ድንዕታቶም ካብ ዓዉ ኢሎም ምዝራብ ኣይቁጠቡን። ስለዚ ናይ ከምዚኦም ዓይነት ጽላሌን ዝሓዞም ዜጋታትን ናይቲ ቀንዲ ፍርሒ ዝፈጠረ ፖሎቲካዊ ሓይሊ ተዳማሚሩ ነቲ ሕብረተሰብ ናብ ዓሚቕ-ፍርሕ ይድቕድቆ። ጠመቱኡን ጽምዶታቱን ኣብ ክንዲ ናብቲ ቀንዲ ፍርሒ ዝፈጠረ ሓይሊ ዝኸዉን፡ ናብቶም ቡቱኻት ይኸዉን እሞ ምርጫታቱ ጌጋ ይኸዉን።
ሓደ ሕብረተሰብ ምስ 5 ህዋሳቱ እንከሎ ፡ እንዳሰምዔ ዝጸመመ እንዳርኣየ ዝዓወረ ንኽከዉን ዘገድዶ ድንቁርና ዘይኮነ፡ ኣብ ኣዝዩ ዓሚቕ ፍርሒ ምስ ዝሽመም ጥራይ’ዩ። ንብፍርሒ ዝተዓዝረን ዝተማረኸን ሕብረተሰብ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከብ ንከተረድኦን ከተእሙኖን እዉን ኣዝዩ ኣጻጋሚ’ዩ። ምኽንያቱ እቲ ኣብ ልዕሊኡ ዝወርድን ዝፍጸምን ቃንዛን ገበንን ብሓደ ዘይኮነ ብእብረ ዝካየድ ሰለዝኾነ፡ እቲ ቃንዛ ብሓደን ኣብ ሓደ ጊዚየን ስለዘይስምዖ፡ ንምርድኡን ምምሕዳሩን የጸግም እሞ ጉጉይ ምርጫታት ይወሲድ። እዚ ጸገም’ዚ ድማ ብሓደ ንከይርዳእ፡ ንከይስምዖን ብሓደ ንከይልዓልን ይገብሮ። እቲ ኩቱር ፍርሒ እንዳሰምዔ ዝጸመመ እንዳርኣየ ዝዓወረ ንኽከዉንን ገለ ሰብኣዊ ህዋሳቱ ንከጥፍእ የገድዶ እዩ።
ንመረዳእታ ሓደ 2 ህዋሳቱ ማለት ናይ ምስማዕን ምርኣይን ህዋሳት ዘጥፍኤ ሰብ፡ ሓጋዚ ቴክነሎጂካዊ ንዋት ወይ ድማ ናይ ዓይነ ስዉራን ፌደላት ንምንባብን ምጽሓፍን ዘይተማህረ (Braille) ምስ ዝኸዉን ኣቡኡ ወይ ኣዲኡ ከምዝሞቶ ከመይ ጌርካ ከተርድኦ ትኽእል? ካብተን 5 ህዋሳቱ ዝዉንነን ዝተረፍኦ ናይምድህሳስ፡ ናይ ምስትምቛርን ናይ ምሽታትን ጥራይ እየን በዚኤን 3 ህዋሳት ከመይ ጌርካ ከተርድኦ ትኽእል? ፈጺምካ ስለዘይክኣል ፍታሕ ከተናዲ ኣሎካ። እቲ እንኮ ፍታሕ ድማ እቲ ዝሞተ ኣቡኡ እንተኾይኑ፡ ነዲኡ ከተምጻ ኣለካ ዳህሲሱ ኣዲኡ ከምዘላ መታን ክፈልጥ። ድሕሪኡ ኣቐንዛዊ ተረኽቦ ከምዘጋጠመ ንከተረድኦ ከተቀንዝዎ ስለዘሎካ፡ ብሓዊ ክትክሶ ኣለካ ማለት’ዩ። ብሓዊ ምስተኮስካዮ ገለ ቃንዛ ዝፈጥር ጉዳይ ኣጋጢሙ ከምዘሎን ኣቡኡ ምስ ኣዲኡ ካብዘይመጸ፡ ኣቡኡ ገለ ኮይኑ ከምዘሎ ግንዛቤታት ከሕድር’ዩ።
እቲ ዓሚቕ ፍርሒ ናብ ሓያል ትብዓት ንክቕየር፡ ነቲ ፍርሒ ዝፈጠረ ግዳማዊ ሓይሊ ግፍዕታቱ ኣብልዕሊ እቲ ኣብ ፍርሒ ዝተሸመ ሕብረተሰብ፡ ካብዝነበሮ ንላዕሊ ከበርትዖ መታን መመሊሽካ ከተሰይጥኖ ይግባእ። ምስ ሰይጠነ መመሊሱ ነቲ ሕብረተሰብ ዳሩ ከምዝርኢ ክገብሮ ሙኻኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን። ከምሳዕቤኑ እቲ ሕብረተሰብ እንዳጨከነን ካብቲ ጭቛኒኡ እንዳተነጸለ ክመጽእ እዩ። ንመረዳእታ ንሓንቲ ድሙ ኣብ ዕጹዉ ጸቢብ ቦታ ዓጺኻ ከም ትሓርቕ ግበራ፡ ዓቕላ ዝጸበባን ዝሓረቐት ድሙ ንነብሪ ክትቕየር ሙኻና ዝተፈተነ ተርእዮ እዩ። ስለዚ እቶም ፈጠርቲ ፍርሒ ጭቆንኦም ኣብ ልዕሊ እቲ ፍርሒ ዝፈጠሩሉ ሕብረተሰብ እንዳኸረረ ክኸይድ እንኮሎ ሕብረተሰብ ንነብሪ እንዳተቀየረ ከምዝኸይድ ዘጣራጥር ኣይኮነን።
ብኸምዚ ክዉንነት ዝሓለፈ ሕብረተሰብ ብቀጥታን ሃንደበትን ናብ ንቡር ቦቱኡን ዲሞክራሲ ከተሳጋግሮ እዉን ኣዝዩ ኣጸጋሚ ዝኾነሉ ህሞት ዘሎን ዘጋጥምን እዩ። ከመይ ገይሩ ዝብል ሕቶ ክልዓል ይኽእል ስለዝኾነ፡ ንመረዳእታ ዓሚትካዮ ዝጸናሕካ ዓይንኻ፡ ቓሕ ምስ ተብሎ፡ ጻዕቂ ጭራ ብርሃን ንዓይንና ስለዝደግሖ ሕዉዝዉዝ ከምዝብል ይገብሮ እሞ ናይ ምርኣይ ተኽእሎታትና ኣብ ጽልግልግ ይኣቱ እዩ። ብተወሳኺ ከም ልክዕ ብልጓም ተቀይዱ ዝኸይድ ፈረስ፡ ሉጓሙ ፈኒኻ ምስ ሓደካዮ ፈረስ ናብ ገደሉ ወይ ድማ ናብ ዘይትሓስበ መኣዝን ዝጋልብ፡ ሕብረተሰብ እዉን ከምኡ ንክኸዉን ዝተዋደደ እኩብ ሰብን እኩብ ድሪኺትን ዝዉንን ስለዝኾነ በቡቁሩብ ናብ ንቡር መኣዝኑ ከተማእዝኖ ከምዘለካ ዝግመት ጉዳይ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ፡ ነዚ ክዉንነት እዚ ብግቡእ ዝርዳእ ሓያልን እሙን መራሒ ከድሊ እዩ።
መርእድ ዘርኡ
26/03/2017
ኤርትራ ኣብ ግርጭት ኣታሓሕዝኡን ኣፋታትሕኡን!
ርእይቶ ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ኣብ ግርጭት ኣታሓሕዝኡን ኣፋታትሕኡን ፣-
መእተዊ፣- ብዕምቆት ኣብቲ ክልስሓሳባዉን ግብራዊ ጋህድታት ካይኣተኩ ብቅርጡዉ ኣጋባብ ንምግላጹ፣ ኣብ መንጎ ክልተ ወይ ካብ ክልተ ንላዕሊ ሰባት ወይ ኣግእዞታት ዝካየድ ምትፍናንን ምጽራርን እዩ። ግርጭት ኣብ ሂወት ደቂሰባትን ነገራት ሞጎታዊ ህላዌ ዘራጋገጸ ባህርያዉን ማሕበራዊ ክዉንነት እዩ። ነዚ ክዉንነት’ዚ ብመገዲ ድቀተ-ሓሳብ፣ ተንካፊ ስምዒትን ተግባራዊ ባህርያት ደቂ-ሰባት ወይ ነገራት ይፍጠር ከምዞሎ ክንዕዞቦ ይክኣል። ዝኾነ ነገር ን ወዲሰብ ኣብ ገዛእ ርእሱን፣ ካብ ገዛእ-ርእሱ ወጻኢ ብክልተ ተጻረርቲ ዝጋራጨዉ ባህርያት ዝቆመ እዩ። ግርጭት ኣዉንታን ኣሉታን ገጽታታት (negative & positive aspects of conflict) ዘጣመረ እዩ። ምግርጫዋት ናይ ኣዉንታን ኣሉታ ገጽታ ግርጭታት ምዕባሊ ይፈጥር። እዚ ፈቲና ጸሊኢና ባህርያዊን ማሕበራዊ ሕጊ እዩ። ኩሎም ባህርያዊን ማሕበራዊ ሕጊታት ድማ ካብ ኣትሓሳስባን ምቁጽጻራትን ወዲ ሰብ ወጻኢ እዮም። ወዲ ሰብ ምስ ጥቕምታቱ ብምዝማድ ከማሓድሮም እንበር ካብ ቀጻሊ መስርሓቶም ደዉ ከብሎም እዉን ተኽእሎ የሎን።
ኣብ መስርሕ ዉሽጣዊ ምፍሕፋሕን ምትፍናን ግርጭታት ኣዉንታ ባእታ ግርጭት ንኣሉታ ክዕብልሎ እንኮሎ፣ ኣዉንታ ዝዓብለሎ ዉጽኢት ምዕብልና ይህልዎ፣ ኣሉታ ባእታ ግርጭት ንኣዉንታ ባእታ ግርጭት ምስ ዝዕብልሎ ድማ ኣሉታ ዉጽኢት ይህልዎ። ክልቲኦም ኣሉታን ኣዉንታ ባእታታት ግርጭት ዝተወደነን ዝተማጣጠነን ሓይሊ ኣብቲ ዘካይድዎ ግጥም ምስ ዝህሉዎም መብዛሕትኡ ጊዝያት ኣዉንታዊ ምዕብልና ይህልዎ ስሕት ኢሉ ድማ ብኣሉታ ዉጽኢት ይዛዘም። ግርጭት ኣብ ዉሽጢ ገዛእርእስኻን ምስ ካልኦት ሓይልታት ካባኻ ወጻኢ ዝካየድ ካብኮነ፣ ንተርእዮታት ግርጭታት ብኸምዚ ዝስዕብ ክንገልጾም ይክኣል፣-
1. ሰብ ኣንጻር ሰብ(Man against man)
2. ሰብ ኣንጻር ሕብረተሰብ(Man against society)
3. ሰብ ኣንጻር ባህሪ(Man against nature)
4. ሰብ ኣንጻር ገዛእ-ርእሱ(Man against self)
5. ረብሓን ማሕበራዊ ክብርታት(Interest& social value Conflict)
6. ተባዕታይ ኣንጻር ኣኒስተይቲ ዝካየዱ ቀጻልነት ዘለዎም ምፍሕፍሓትን ግርጭታትን (Gender Conflict)እዮም።
ቀዳማይ ክፍታሕ ዘለዎ ግርጭት ሰብ ኣንጻር ባህሪ ዘካይዶ ቅልስ እዩ። ባህርያዊ ግርጭት ንጥሜት፣ ድርቀት፣ ሕማም፣ ሞት፣ ምዕልቅላቕ ዝናብ፣ ድኽነት፣ድንቁሩና…ወዘ.ተ ዘጣቃልል ኮይኑ፣ ንገሊኦም ብመሰረቱ ብጻዕርታት ወዲ ሰብ ክዉገዱ ዝኽእሉ እዮም፣ ገሊኦም ድማ ከም ባህርያዊ ዘይተርፍ ትዕድልቲ ተወሲዶም፣ ምስኦም ክትነብር ምርጫታት ዘይህቡኻ እዮም።
ካልኣይ፣ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭት፣ ወዲ ሰብ ጥቅምታቱ ንምርግጋጽን ካብ ሽዉሃት ምግባትን ነቲ ካብ ኣታሓሳስብኡን ድሌቱን ወጻኢ ዝኾነ ነገራት ንሙቑጽጻር ተባሂሉ፣ ዘካይዶ ቅልስ ዝኹስኩሶ ግርጭት እዩ። ኪናት፣ ቅትለት፣ ምብካል ቀላያትን ባሕርታትን፣ ምቅያር ጠባያት ኣየር ህዋ፣ ምፍሕፋሕ ማሕበራዊ ቀጸላታት ሕብረተሰብ፣ ዉድድር-ብቕዓት (Competence)ምዝራቕ ሓተላታት ኒክሌርን ሬድዮ ኣክቲቭ፣ ምጽናት እንስሳ ዘገዳም፣ ምጽናት ዓሌት ወዲሰብ…ወ.ዘ.ተ
ሓፈሻዊ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝጣሕመስክዎ ካብ ኮነ ግርጭታት፣ ንወዲ ሰብ ቀዳሞት ጸላእቱ እቶም ኣብ ቀዳማይ ዓይነት ግርጭታትሰብ ኣንጻር ባህሪ ተዘርዚሮም ዘለዉ ከንሶም፣ ወዲሰብ ነቶም መሰረታዉያን ባህርያዊ ጸገማት ንምፍታሕ ኣብ ዝቃለሰሉ እዋናት፣ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭታት ንህላዊኡ ስለዝፋታተንዎ፣ ነቲ ቀዳማይ ክፍታሕ ዘለዎ ጸገማት ንጊዚኡ ኣወንዚፉ ነቶም ንህላዊኡ ዝፋታተኑ ዘለዉ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭታት ክፈትሕ ይዉስን። እዚ ዳይነሚክ እዚ ዘገንዝበና ጉዳይ እንተሃልዩ፣ ወትሩ ግርጭታት ምስ ሂወትና መናብርትና ምኻኖምን፣ ከከም ኣድላይነቶም ድማ ብቅድመተከተል (sequence) ሰሪዕና ክምንፈትሖምን ከምንቃለስም እዩ።
ኣታሓሕዛን ኣፋታትሓ ግርጭታት፣-
ብዘይካ እቶም ሰብ ኣንጻር ባህሪ ግርጭት፣ ሰብ ኣንጻር ሰብ ግርጭት ምስ ዝኸዉን፣ ብቀዳምነት መንዕብ-ስነኣእሙራዊ ቅኒት (Psychodynamics) ሃንደስቲ እቲ ግርጭት፣ ነቲ ግርጭት ከላዕልዎ እንከለዉ፣ ኣፍሉጣዊ-ድርኺት (conscious motivation) ድዩ ዘለዎም ወይስ ኣፍልጦ-ኣልቦ ድሪኺት (unconscious motivation) ምኻኑ ብንጹር ምፍላጥን ምልላይን ከድሊ እዩ። ንቅሓት ድሪኺታቶም ብግቡእ እንተፈሊጥካ ነቲ ዝተጋህደ ግርጭት ብኣጋባብ ንምትሓዙን ንምፍትሑ ኣጸጋሚ ኣይከዉንን እዩ። ብመሰረቱ ግርጭታት ተጻረርትን ተማላላእት ስለዝኾኑ ድማ፣ ኣብ ኣጋባብ ኣታሓሕዝኦምን ኣፋታትሖም ከምዝፋላለ ክንግንዘብ ይግብኣና።
1. ከም ብዓልMao Tsetung ናይ ቻይና መራሕቲ ዝነበሩ፣ ንቀዳማይ ግርጭት ብሓይሊ ብረት ከምዝፍታሕ እዮም ዝእምቱ። ኣብዚ ናይ ማዎ ፍልስፍና ምስ ማሕበራዊ ቀጸላታትን ናይ ግዳም ጸላትን ተኣሳሲሩ ብቅድመተከተል ዝትንተን ኣጋባብ ኣታሓሕዛን ኣፋታትሓ ግርጭት ንቀጻሊ ኣብ ጎነጻዊን ፖሎቲካዊን ቃልሲ ዝጸምደካ ይኸዉን።
2. ፍላስፋታትን ፖሎቲከኛታት ምዕራብ ዓለም ከም OMNI GENE SHARP ድማ ብሰላማዊ ኣጋባብ ከምዝፍታሕ ይእምቱ። ብፍጹም ንቀጻሊ ዓንኬል-ጎነጽ ክገትኡ ድማ የታባብዑ።
3. ሓንፈጽ ኣፋታትሓን ኣታሓሕዛ ግርጭት (mixed handling of contradiction) እዚ ድማ ደቂ ሰባት ምስ ዝገጥሞም ብድሆታት ኣብ ግምት ብምእታዉ ኣብ ሓደ ጊዝየ ክልተ መልክዓት ቃልሲ የካይዱ፣ ንሱ ድማ ሰላማዊን ጎነጻዉን ቃልሲ እዩ። መብዛሕትኡ ጊዝየ እቲ ዝገጥሞም ዓይነት ግርጭት ኣዝዩ ቁጡዕን ኣድማይን ምስ ዝኸዉን ንነብሶም ክካላኸሉ ስለዝግደዱ ብረት የልዕሉ እሞ፣ እንተብፍላጥ ብዘይፍላጥ ኣብ ዲዕ ዝበለ ጎነጻዊ ቃልሲ ይኣትዉ እዮም።
ሰለስቲኦም ኣጋባብ ኣታሓሕዛን ኣፋታትሓን ግርጭት ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ብክልስሓሳብን ግብሪን ከምዝሰርሑ እዉን ተገንዚብና እኳ እንትኾና፣ ዉጽኢታቱ ግን፣ ከምዝፋላለ እዉን ተማሂርና። ወትሩ ብጉራዴ ዝነግስ ብጉራዴ ከም ዝእለን ብሰላም ዝነግስ ድማ ብሰላም ከምዝእለ ተማሂርና። ዋላእዉን ሉዕላዉነት ጥሒሱ ክልሕቀካ ዝደሊ ገዛኢ ብሰላማዊ ኣጋባብ ቃልሲ ተጠቂምካ ክትኣልዮ ከምትኽእል ካብ ኣህዛብን ሃገርን ህንዲ ተማሂርና። ስለዚ እቲ ሰላማዊ ኣጋባብ ቓልሲ ፈጺሙ ኣማራጺ ዘይብሉ፣ ንምግታእ ቀጻሊ ምድማይ፣ ሰብኣዊን ነገራዊን ዕንወት፣ ሕንፍሽፍሻት ዝጠቕምን ልዕሉ ኽሉ ድማ ብሰላማዊ መገዲ ናይ ምስግጋር ፖሎቲካዊ ስልጣን መስርሕ ዘካናወነ፣ ምምዕባል ሲቪላዊ ሕብረተሰብን ዘራጋግጽን ብሓባር ብሰላም ዘንብርን ማሕበራዊ ፍትሒ ዘራጋግጽ ምኻኑ ፈሊጥና ኣሎና።
መንቀሊ ግርጭት ቡዙሓት ሰራዉር ዘለዎ እዩ። ኣብ ዉሽጢ ሕብረተሰብን ጎዶቦታቱን ዝላዓሉ ግርጭታት እቲ መሰረታዊ መንቀሊታት ካብ ሰብኣዊ-ባህርያዊ ንቅሓት (human instincts) ካብ ዉድድር፣ ካብ ምንዳይ ጸጋታትን ሓይሊን ስልጣንን ዝነቕል እዩ። ገሊኡ እዉን ንመንነቱ (Identity-Based Needs) ንምንዳይ ዝነቕል ኣሎ። እቲ ኮይኑ እዚ ምንጪ ናይ ግርጭት (sources of conflict) ብግቡኡ እንተፈሊጥካ፣ ኣብ መርሓ-ገበይ ግርጭታት ብምስፋር ነቲ መስርሕ ክትቓጻጸሮን ክትፈትሖ ይክኣል እዩ።
ስለዚ ኣብ ቀጻሊ መግለጺታተይ ንግርጭታት ብቅድመ ተከተል እኳ ክሰርዖም እንተኾንኩ፣ ቀዳማይ ብጎነጽ ክፍታሕ ኣለዎ፣ ካልኣይ ድማ ብሰላም ዝብል ክኸዉን ከምዘይኮነ ምግንዛብ ከድሊ እዩ። እንታይ ድኣ ቀዳምነት ናይ ቀዳምነታት ጥራይ ምስራዕ ምኻኑ ክፍለጥ ኣለዎ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግርጭታት፣-
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ግርጭታት ቅድሚ ምትንታነይ፣ ኣብቲ ግርጭታት እትዋት ዝኾና ሓይልታት ኣብ ሽዱሽተ ጉጂለታት ክምደባ ይክኣል፣-
ሰብ ኣንጻር ሰብ፣-
1. ፖሎቲካዊ ስልጣን ዓቲሩ ዘሎ ሕሉፍ ሃገራዊ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ።
2. ከም ዉጽኢት ዉሽጣዊ ግርጭታትን ኪናት-ሕድሕድ፣ ኣብ ጊዝያት ሃገራዊ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ ፣ ዝፈረዩ ፖሎቲካዊ ዉድባትን ሰልፍታትን።
3. ጂኦ-ፖሎቲክስ ከባቢና ዝፈጠሮም ናይ ኤትኒክን ሃይማኖትን ሕብረ-ብሄራዊ ዝመስላ ምንቅስቓሳት።
4. ህሉዉ ኩነታት ኤርትራ ዝፈጠሮም ዝተፈላለዩ ምንቅስቓሳት
5. ሲቪክን ሲቪል ምንቅስቓሳት።
6. ካብ ኩለን እዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጣሕመሳ ጉጂለታት ወጻኢ ዝኾነ ኣጽቂጡ ዝዕዘብ ዘሎ ዝበዝሔ ክፋል ህዝቢ (silenty majority) እዩ።
7. ኣብ መንጎ ስርዓት ኣስመራን ስርዓት ኣዲስ ኣበባን፣ ኣብ መንጎ ስርዓት ኣስመራን ስርዓት ጅቡቲን፣ ኣብ መንጎ ስርዓት ኣስመራን ማሕበረሰብ ዓለም ኣይኩናት ኣይሰላምን ዙሑል ዲፕሎማስያዊ ጂኦ-ፖሎቲካዊን ዓለምለኻዊን ግርጭታት ዝካየድ ዘሎ እዩ።
ሰብ ኣንጻር ባህሪ፣-
1. ድሕረት።
2. ድርቂ።
3. ጥምየት።
4. ድኽነትን ብትከት…ወ.ዘ.ተ።
ሰብ ኣንጻር ገዛእ-ርእሱ፣-
1. ኣብዚ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዓቲሩ ሃገር ን ህዝቢ ንቃራና መገዲ ኣሳጢሑ ዘሎ፣ ቀጥታዊ ነገራዊን ሞራላዊን ረብሓ ዘይብሉ የግዳስ ምሳሌዊ ረብሓ (symbolic) ዝዓዘሩ፣ ኣንጻር ረብሕኡ ደዉ ብምባል፣ ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝድግፍ ዘሎ ኣካል ህዝቢ ኤርትራ።
2. ንክስደድ ኣዝዮም ቡዙሓት ደፋኢን ጎታቲን ረቛሒታት እኳ እንተሃለዉዎ፣ ነቲ ቀንዲ ዝደፍኦ ዘሎ ርቛሒ በቲሪ ኣብ ኢዱ ተመን ኣብ እግሩ ከንሱ፣ ነዚ ራሕሪሑ ዘይተደነ ዓሰርተታት ኣሽሓትን ዶላራትን ኣዝዩ ከቢድን ሓደገኛ መሳናኽላትን ክሓልፍ እንተ ብምትላል፣ ብምርጭኡን ብምግዳድ ኣብ ትሕቲ ዘይሕጋዉያን ኣሳጋገርቲ ወዲ ሰብ (Human trafficking) ወዲቁ ከምሳዕቤኑ፣- ምንጪ ምፍራይ ሙኡዙዛትን ዘይሙኡዙዛትን ጭዋዳታት(organ harvesting) ኣካላት ወዲሰብ፣ ምንጪ ፋይናንስ፣ ቀለብ ዓሳን ኣሞራን ጊልያ ናይ መርወይ ጾታዊ ስምዒት ወዲሰብ ንክኸዉን ርእሰ-ቅትለት ዝፍጽም ዘሎ ኣካል ህዝቢ ኤርትራ።
ስለዚ ኣብ እዚ እዋን እዚ ስለስተ ዓበይቲ መሰረታዉያን ግርጭታት ይብድሁና ከምዘለዉን ዝጣራጥር ጉዳይ ኣይኮነን። ብዘለና ዓቕሚ፣ ኣታሃላልዋ፣ ዉዳቤን ፖሎቲካዊ ቦታ(Position) ድማ፣ ንሰለስቲኡ ኣብ ሓደ ግዝየ ንምግጣሙ ተኽእሎ ከምዘየሎ ፍሉጥ እዩ።
ጠንቅታት ናይ ሃገርና ቅልዉላዉ፣ ብኣርባዕተ ማኣዝናት ክግለጽ ይክኣል፣-
እቲ ቀዳማይን ናይ ቀረባ ጠንቂ፣ ግጉይ ኣዕናዊ ግደ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ። ንኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ገጢምዎ ዘሎ ብድሆታትን ግርጭታትን እኩብ ድሙር ናይ ዝተፈላለዩ ግዳማዊን ዉሽጣዊ ሮቓሒታት ኣኳ እንተኾነ፣ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ብድሆታትን ግርጭታትን እዉን ብሙሉኡ ምንጩ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ እኳ እንተዘይበልኩ፣ መብዛሕትኡ ንብድሆታትን ግርጭታት ንከይንፈትሕ ዕንቅፋት ኮይንና ዘሎ ብርግጽ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ።
1. ቀዳማይ ስለዚ ጽምዶ ቃልስናን መጀመርታ ክፍታሕ ዘለዎ ግርጭት ትኹላዊ (vertical) ኣብ መንጎ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፣ ኩሉ መሰሉን መንነቱን ዝተመንዝዔ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ብባህርያቱ እቲ ግርጭት ድማ ናይ ማሕበራዊ ቀጸላታት ቃልሲ ስለዝኾነ፣ እቲ ዝካየድ ቅልስ ማሕበራዊ ሰዉራ ኮይኑ፣ ስለማዊ ኣጋባብ ቃልሲ ዝተኸተለ ክኸዉን ኣለዎ። ምኽንያቱ ንኹሉ ኤርትራዊ ዓቕምታት ኣብ ሓደ ጽምዶ ማኣዝን ኣትሒዝናን ኣዋህሊልና ነቲ ቀዳማይ ግርጭት ክንፈትሕ እንተወሲና፣ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን መስርሕን ታሪኽ ኩነታት ዓቕሚ ህዝቢ፣ ልዕሊ እቲ ኣብ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዘሎ ፖሎቲካዊ ጉጂለ ስለዝኾነ ክዕወት እዩ። ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ሓቂ ግን፣ ህዝቢ ባዕሉ ካይተሳተፈን ካይተንቃሳቐሰ ሽግራቱ ብፖሎቲካዊ ዉድባት፣ ሰልፍታት፣ ግንባራትን ምንቅስቓሳትን ጥራይ ክፍታሕ ኣይክኣልን እዩ። ኣብ በኒን፣ ኣብ ዩጉዝላቪያ ነበር፣ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ኣይቮሪኮስት፣ ላይቬርያ…ወ.ዘ.ተ ናይ ዝቀረበ ጽቡቕ ናይ ሕማቕ ኣብነት ክኸዉን ይኽእል እዩ። ዝተፈላለያ ዉድባት ነይረንኦም እቲ ጸገም ክፍታሕ ኣይተኻእለን፣ ህዝቢ ባዕሉ ምትእትታዉን ምንቅስቓስን ምስጀመረ ግን ፍታሓት ክጋሃድ ጀሚሩ። ብግብሪ እዉን ኣባና ክንዕዘቦ ይክኣል እዩ። ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝመርሓ ኤርትራ፣ ንተሳትፎ ህዝቢ ስለዘዋስንን ዝሕርም ዝያዳ ዉግእ፣ ስደት፣ ሓድሕዳዊ ጽልኢ፣ ድኽነትን ብትከት፣ ፋሕ-ጭንጋራሕ…ወ.ዘ.ተ ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ ብዘይ ተሳትፎ ህዝቢ ዝፍታሕ ነገር ከምዘየሎ ብርግጽ ክንፈልጥ ኣሎና።
2. ካልኣይ ናይ ተቃዉሞ ኤርትራ ፖሎቲካዊያን ጨለታትን (elite) ፈሊጣን (Scholars) ንዉልቃዊን ጉጂላዊ ረብሓታቶን ንምርግጋጽ፣ ዘናዓዕብዎን ዝኹስኹስዎ ኣዝዩ ጸቢብ ኣብ ትሕተ-ሃገርነትን ኣብ ሕሉፍ ተሞክሮ ዝተሰረተ ምትእስሳራት እዩ። እዚ ሓደገኛ ዘማዊ ሓይሊ እዚ ካብ ቅርሕንትን ሒነ ምፍዳይን ስለዝነቕል፣ ኩሉ ንቅሎታቱ ካብ ታሪኽ ጀብሃን ሻዕብያ ከም መወከሲ ብምጥቃም፣ ሒነ ክፈዲ ኣብ ዝተፋላለየ መድረኻት ሽሙን ፖሎቲካዊ መደብ ዕዩኡ ዝቕይር ብዉሽጡ ግን ሕልምታቱን ዕላማታቱን ፈጺሙ ዘይቅየር እዩ። እዚ ሓይሊ እዚ ካብ ገባቲ ስርዓት ዝፈልዮ ባህርያት የብሉን። ምስ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ባህሪ-ሓደ (homogeneous) ዘለዎም እዮም። ዝፈልዮም ዘይመሰረታዊ ነገር እንተሃልዩ እቲ ሓደ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዓቲሩ ኣሎ፣ እቲ ሓደ ድማ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዘይዓተረ ብሙኻኑ እዩ። እዚ ሓይሊ እዚ ልክዕ ከም ህ.ግ.ደ.ፍ ጸረ ሲቪክ ሃገራዉነት እዩ። ንሲቪክ ሃገራዉነት ኤርትራ ሃሪሙ ብሃይሞኖታዊ፣ ኤትኒካዊን ክሊ-ጂኦግራፊካዊ ሃገርነት ከራጋግጽ ዝጽዕት ወይ ድማ ንእኧርትራ ከምዚ ዓለባ ብመቀስ ቆራሪጹ ብምምቅቃል ቀጺሉ ክትክባ ዝህቕን እዩ። ልዕላዉነት ህዝቢን ሃገር ድማ ኣይንታዩን እዩ። ምስ ዝኾነ ናይ ግዳም ሓይሊ ተኣሳሲሩ ዕላሙኡ ክወቕዕ እዉን ፈጺሙ ዘእግሞ ኣይኮነን። እዚ ሓይሊ እዚ ዝጻዓረ እንተጽዓረ ኣብ ማሕበራዊ ስነኣእሙራዊ ኣቓዉማ ኤርትራ ቅቡል ስለዘይኮነ፣ መላእ ደገፍ ናይ ህዝቢ ስለዘይረክብ ዕርፍካ እንተኣጽኒዕካ ናብ ዘብሎ ስለዘይብሉ፣ ክናዓቕ ኣኳ እንተዘይተገብኤ ክጽይቕ ስለዝኽእል ብዉሕልነት ቀስ ብቀስ ካብ ህዝቢ ከምዝንጸልን፣ ጥራይ ዕርቓኑ ከምዝወጽእ ምግባር ኣኻሊ እዩ። እዚ ድማ ብሙዕብሉን ቬርገሳዊ ኣጋባብ ጽምዶን ሰላማዊ ኣጋባብ ቃልሲ ክትሓዝ ይክኣል እዩ።
3. ሳልሳይ ኣቃዉማ ሕብረተሰብ ኤርትራ እዩ። ሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብ ርእሲ ቡዙሓዊ ሙኻኑ ኣብ ኣባታዊ ማሕበረ-ምጣኔሃብታዊ ስርርዕ ዝተሰረተ ብምኽኑ፣ ነዚ ኣብ ጥንታዉነት ዝተሰረተ ሕብረተሰብ ንዘለዎ ባህርያዊ ፍልልያት ብምብራዕ ንግርጭታት ክቅይሮ ዝደሊ ጉጂለ ምስ ዝህሉ፣ ግርጭት ክጋሃድ ከምዝኽእል ሩጉጽ እዩ። እቶም ኣብ ላዕሊ ኣብ ቅድመተከተል ቁጽርኡ ክልተ ጣሕሚሰዮም ዘለኹ ጉጂለታት፣ ነዚ ኣቃዉማ ሕብረተሰብ ኤርትራ መዝሚዙ ዝነጥፍ እዩ ። ዋላ እኳ ኣብ ባይታ ከምዚ ዝበልክዎ እንተሃለወ፣ ልዕሊ ኩሉ ግን እዚ ዝተፈላለየ ህዝብታት ኤርትራ ዝተፈላለየ ቅድመሱሩት-ደማዊ ዝምድናታት (primordial) እኳ እንተሃለዎም፣ ኣብ ናይ ነዊሕ ዘመናት ጊዝያት ነንሕድሕዱ ዝተዋሰበን፣ ኣብ ነንሕድሕዱ ጹኑዕ ዝምድናታት ዘለዎን’ዩ።
ንመረዳእታ፣- ካብ ሮራን ሰምሃርን ሳጊሞም ኣብ ዓላ-ባዚት ዝነብሩ ኣለዉ፣ ካብ ሓማሴን ሳጊሞም ኣብ ምዕራባዊ ቆላ ትግሬ ኮይኖም ዝነብሩ ኣለዉ፣ ገሊኦም ድማ ኣሰራቶም ኣብ ዓድታት ከበሳ ሓዲጎም ናይ መጨረስታ መዕሬፊኦም ኣብ ሰንሒት ሳሕል ባርካ ዝወድኡ ኣለዉ። ዓድ-ተማርያም፡ ቤት-ኣስገደ፡ ሓለንጋ ዝብሃሉ እንዳታት ካብ ህዝቢ ከበሳ ከም ዝመንጨው መዛግብ ታሪኽ ጥራይ ዘይኮነ ንሳቶም ባዕላቶም ዝኣምኑሉ ጉዳይ ኢዩ። ጽኑዕ መረዳእታ መታን ክከዉን እንዳ ሓለንገ መቦቖሎም ካብ ዓዲ ባሪ (ሕጂ ኣብ ሰራየ ዝርከብ ዓዲ እዩ፣ ቀደም ወራራት መሳፍንት ትግራይ ኣብ ዓዶም ዓዲ ባሪ መጽዮም ምስተዋግእዎም ሳጊሞም ንምዕራባዊ ቆላታት ወሪዶም ክሳብ መላእ ምብራቕ ሱዳን እዉን ተዘርጊሖም ኣለዉ። ካብ ዓዶም ዓዲ ባሪ ክድፍኡ እንኮሎዉ ቋንቕኦም ትግርኛ ሃይማኖቶም ክርስትና እዩ ዝነበረ። ኣብ ዝተሰድድሉ ቦታ ብካልእ ቋንቋ ብካልእ ሞሎኮታዊ እምነት ክርዕሙ ኪኢሎም ኣለዉ፣ ካብ ደማዊን ሞቦቆላዉነቶም ዝፈልዮም ጉዳይ ግን ኣይኮነን።
ኣብ ማእከል ቀቢላ ቢን-ዓምር ካብ ድሒሩ ብሓማሴን ዝብሃል ኣዉራጃ ዝልለ ንባርካ ወሪዶም ኣብ ማእከል ቢን -ዓምር ዝነብሩ ቀቢለት(እንዳ) ሓማሴን ዝባሃሉ፣ ዓድ-ቢጄል ዝባሃሉ ካብ ዓዲ-ቢደል ዝወረዱ፣ ካብ ሳሆ ዝመቦቆሎም ናብ ሓማሴን ዝወረዱ ደቂ-ሽሓይ ዝባሃሉ፣…ወ.ዘ.ተ ክርቛሕ ይክኣል። ተወሳኺ መረዳትታት ሓደ ኤትኒክ-ጉጂለ ወይ እንዳ ኮይኖም ብሞሎኮታዊ እምነታቶም ዝፋላለዩ እውን ጦርዓን ጽንዓደግለን: ጠዉቀን ቤት ተርቀ፣ ኤትኒክ-ጉጂለ ትግረ ከንሶም መንሳዕ ክርስትያን …ወ.ዘ.ተ ሃይማኖት ዝፈላለዮም ኣሕዋት ምዃኖም እቲ ህዝቢ ዘረጋግጾ ሓቂ ኢዩ። ብታሪኽ፣ ብደም፣ ብመዉስቦ ብቛንቛ ዝተሓናፈጹን (cross-ethnics and cross linguistic hybrid): ብሓባራዊ ሓርበኛዊ ክብርታት፣ ብናይ ሓባር ጸገማት፣ ብናይ ሓባር ቃልስታት…ወ.ዘ.ተ ንዘመናት ዝተኣሳሰሩ ዝተፈላለዩ ህዝብታት ንዘዛሙዶ ሓያል ሰንሰለታት ክትበታትኽ ብቀሊሉ ዝክኣል ጉዳይ ኣይኮነን። ስለዚ ቡዙሓዉነትና ኣብ ክንዲ ተጋራጫዊ ተማላላኢ ዝኾነሉ ናይ መምኸኺ ሓሳባት ቁራዕ (melting pot) ባይታታትን ዋላታትን ብምፍጣር ክንቃለሶ ዝክኣል እዩ። ኣብዚ ተጎስዩ ክሕለፍ ዘይግብኦ ሕብረተሰብናብ ከም ኣባታዊ ማሕበራዊ-ምጣኔሃብታዊ ስርርዕ መጠን፣ ናይ ተባዕታይ ግደ እንዳምለኸ ስለዝኸይድ፣ንጋል-ኣንስተይቲ ጉብዝንኣን፣ ጽባቔኣን ዕዙዝ ጊዴኣ ክብራ ዝግህስ ዕዳ ኮይንዋ ስለዘሎ፣ ነዚ ንምዉጋድ ግደ ኣንስተይቲ ንቀላዓለም ዘይኮነ፣ ብዕትበት ንምርግጋጽ ብትሪ ክስራሓሉ እለዎ። ላዕለዋይ ኢድ ጋል ኣንስተይቲ ሕጂ ኣብ መስርሕ ማሕበራዊ ሰዉራ እንተዘይተራጋጊጹ ጽባሕ እዉን እቲ ግርጭት ኣይክፍታሕን እዩ።
4. ራብዓይ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምስ ጎራባብቲ ሃገራትን፣ ሃገራት ዓለምለኸ ዝፈጠሮ ናይ ኣይኩናትን ሰላምን ተታፋፋኒ ዲፕሎማስያዊ ግርጭታት እዩ። እዚ ግርጭት እዚ ምስ ጂኦ-ፖሎቲክስን ዓለምለኻዊ ፖሎቲካን ተኣሳሲሩ ስለዝግለጽ ኣዝዩ ሰፊሕ እዩ። መታን ኣብ ህዉተታ መታን ካየእትወና ብሕጽር ዝበለ ኣብቲ ቀንዲ ኣቶኪረ ክጥሕምሶ እየ።
እቲ ቀንዲ ግርጭት ኣብ መንጎ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሕሉፍ ሃገራዉነትን ፣ስርዓት ወያኔ ኤትኒክ ሃገራዉነት፣ ምንዳይ ኣፍደገ ባሕሪን፣ ሓበሻዊ ናይ ሩሑቕ ሃገርነት ጽንፋዉነት እዩ። ዓለምለኸ ምስ ኢትዮጵያ ምጽጋዕ ጥቕምታቱ ስለዘዉሕሰሉ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ናይ ዲፕሎማስያዊ ቓል ኪዳን ብምምስራት ኣንጻር ኤርትራ ደዊ ኢሉ ኣሎ። ነዚ ዘይነጽፍ ምትሕግጋዝ ዓለምለኸ፣ ኢትዮጵያዉያን ብምጥቓም ድማ ነቲ ጉዳይ ካብግቡኡ ንላዕሊ ቀይሕ መስመር ብምጥሓስ፣ ንኤርትራዊ ሃገራዉነት ንምድኻምን ንምፍንጣሕን ሓንቲ ካልኢት ናይ ጊዝየ ብዘይሙቁራጽ ይሰርሑሉ ኣለዉ።
ተግባራት መራሕቲ ኢትዮጲያ ንምጥቃስ፡-
1. ኤርትራ ገና ካብ ቀንዲ ኣጀንዳታት ናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኮይና ትቕጽል፡፡ ብፍላይ’ቶም ኢትዮጵያውነቶም ኣብ ዕዳጋ ከረጋግጹ ዚግደዱ ሓይልታት፡ ብዋጋ ነጻነት ኤርትራ፡ “ሓርብኝነት” ክለብሱ የዕለብጡ፡፡ ምንጻግ ነጻነት ኤርትራ፡ ኣብ ፖለቲካዊ ዕዳጋ ኢትዮጵያ፡ ገና ኣገዳሲ ሃላኺ ኣቕሓ ኢዩ።
2. ኢትዮጵያውያን፡ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ናይ ዘመናት ሃንቀውተኦምን ሕልሞምን ገና ኣይተጸንቀቐን፡፡ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ካብ ፍርቂ ዘመን ንላዕሊ ዘርኣይዎ፡ ዘይስልኪ፡ ናይ ባሕሪ መሕለፊ “መሰሎም” ገና፡ ብዋጋ ነጻነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ክበጽሕዎ ይጽዕሩ፡፡ እዚ ዘይተገርሔ ባህጊ፡ ተወሳኺ ናይ ሓድሽ ውግኣት ዕድል ዚሓዘለ’ዩ፡፡
3. ንማሕበራዊ ሓይልታት ኤርትራ ብትሕተ-ሃገራዊ መንነታቱ ብምስራዕ፡ ኣብ ምዕባይ ንዝርከብ፡ እኳ ደኣ፡ ካብ ናይ ብሄራትን ክልላትን ዝሰጎመ፡ ሃገራዊ ኣወዳድባ ኤርትራ ንድሕሪት ብምምላስ፡ ኤርትራ ብውሽጣ ናብ እትፍንጠሓሉ መንገዲ ክጸልዉዋ ብብርቱዕ ይሰርሑ።
4. ኣብ ትሕቲ ሽፋን ምውዳቅ ስርዓት ኢሳያስ፡ ንኤርትራ ካብ ከባቢናን ዞናናን ዓለምን ንምንጻልን ንምድኻምን ዘይሕለል ዲፕሎማሲያዊ ቃልሲ የካይዱ፡፡ ናይ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዚተወስደ ናይ እገዳ ውሳኔ፡ ሓደ ካብቲ ዝገነየ ውጽኢት ናይ’ዚ ወፈራ’ዚ እዩ።
5. ኢትዮጵያውያን ህዝብና ብፍላይ ከኣ መንእሰያትና፡ ሃገሮም ገዲፎም ንኽስደዱ ዘተባብዕ ፖሊሲታት የዘውትሩ፡፡ መንእሰያትና ብብዝሒ ኣብ መደበራት ናይ ስደት ኢትዮጵያ እናኣከብካ ንምዕራብ ንምስፋሮም ዚካየድ ዘሎ መደባት ሓደገኛቱ ብሩህ’ዩ
6. ኣህጉራዊ ናይ ዶብ ኮሚሽን ዘሕለፎ ውሳኔ ኣብ ግብሪ ንኸይትርጎም ብምሕንጋድ፡ ኣብ ትሕቲ ሽፋን ናይ ዶብ ምውጣጥ፡ መራሕቲ ኢትዮጵያ፡ ንህዝብና፡ ንዓመታት፡ ኣብ ናይ ውግእ ኩነታት ንኽነብር ገዲዶሞ፡፡
7. ግሁድ፡ መንግስቲ ናይ “ምቅያር” ቀጥታዊ ኢድ ኣእታውነት ኣዋጃትን መደረታትን ብምስማዕ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ናይ ሻቕሎትን ስግኣትን ቅልውላው ፈጢሮም፡፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክህልው ዝነበሮ ዝምድና በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተቕሰ ኢትዮጵያዊ ወስታታት ጥራሕ ኣይኮነን ንቡር መልክዑ ካብ ምሓዝ ዚበርዓነ፡፡ ካብ ተግባራት ኢትዮጲያ ብዘይንእስ፡ ህግደፋዊ ፖሊስን ተግባራትን እውን ዚዓበየ ተራ ኣለዎ፡፡
ካብዚ 7 መሰረታዉያን ነገራት ብምንቃል፣ ኣብ ቅድሚ’ዚ ኩነታት’ዚ፡ ሃገራውያን ሓይልታት ኤርትራ፡ ፍሉይ፡ ኩሉ ሸነኻዊ መጥቃዕትታት ኢትዮጲያ ብምምካት፡ ልዕላውነት ኤርትራ ዚዕቀበሉ፡ ሃገርናን ዞናናን ሰላምን ርግኣትን ዚረኽበሉ፡ ኩነታት ንምውሓስ ኣበርቲዖም ኪሰርሑ ከም ዘለዎም ንምርኣይ ኣሸጋሪ ኣይኮነን፡፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ምውጣጥ ብቐንዱ ምናልባት፡ ኣብ ዞናና ናይ መን መርሔ፡ መን ዓብለለ፡ ኮይኑ፡ እንተወሓደ ናይ ባሕሪ ኣፍደገ ንምርካብ ንግዝኣታዊ ሓደነት ኤርትራ ዚፈታተን፡ እንተተኻኢሉውን ንኤርትራዊ ነጻነት ናይ ምቕልባሱ ኢትዮጵያዊ ሃንቀውታ ዚተሓዋወሶ ኣዩ፡፡ ክሳብ ህግድፍ ኣብ ኤርትራ፡ ህወሓት ኣብ ኢትዮጲያ ኣብ ስልጣን ዚህልዋ፡ ምናልባት’ውን ኣብ ክልቲኡ ሃገራት፡ ደሞክራሲያዊ መስርሕ ክሳብ ዚተኣታቶ፡ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ምሉእ ፍታሕ ክረክብ፡ ንቡር ናይ ክልተ ነጻ ሃገራት መልክዕ ክሕዝ ኣሸጋሪ ምዃኑ’ውን ተረዲና ኑጹር ስትራተጂን ስልቲን ክህልወና ይግባእ። ንዝኾነ እብ ልዕላዉነት ኤርትራ ዝስንዘር ወትሃደራዊ መጥቓዕቲ ክንኩኑኖን ስግሩ እዉን ምስ ህዝብና ደዉ ክንብል ከምዘሎና ንግምግም።
ብዛዕባ ጅቡቲ እንተኾይኑ ለጠፍን ኣብ ምስሳይ ምጣኔ-ሃብታዊ ረብሓ ዝተሞርኮሰ ንቡር ንጥፈት እዩ። ጅቡቲ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ግርጭት መዝሚዛ፣ ወደባታ ኣፍደገ 85 ሚልዮን ህዝቢ ብሙኻን 1.4 ቢልዮን ዶላር ንዓመት ተእቱ ኣላ ። እዚ ድማ ኑቡር ሃገራት ዘካይድኦ ምጣኔሃብታዊ ስትራተጂን ስልቲን እዩ። ናይ ካልኦት ሃገራት ግርጭት መዝሚዝካ ረብሓታትካ ምርግጋጽ እንበር፣ ተጻራሪ ኣይኮነን። ከምኡእዉን ምስ ሱዳንን የመን ዘሎ።
ምስ ካባና ወጻኢ ዝኾኑ ኣብ ጋድማዊ ግርጭት ዝስርዕኡ ብኸመይ ክንሰርሕ ንኽእል?፣-
ከምቲ ሉሙድ ኣብ ፖሎቲካዊ ባይታ ዝተሰርሓሉ ምሕዝነት፣ ኪዳን፣ ባይቶ-ኣዋሳ፣ ተዳሙን፣ ስሙር ግንባር፣ መድረኻዊ ምዉህሃድ…ወ.ዘ.ተ ሓፈሻዊ ዋላ ጽላል (Umbrella, Platform) ዘይኮነስ፣ መሰረታዊ ቅዲ-ሓሳብ ለዉጢ (paradigm shift) ዘታኣታቱን ንዘሎ ባይታ ዝልዉጥ፣ ተዛማዲ ሓደ ኣታሓሳስባ (maximum programme ) ኣብ ኣዝዮም ዓበይቲ ሃገራዊን ሲቪክ ኣዕኑድ ዝተሰረተ፣ ብዝተፈላለየ ቅርጻ፣ ኣብ ጹኑዕ ሓድነት ስነ-ኣእሙራዊ ቅኒት ዝተሞርከሰ፣ኣብ ዕቱብ ሓድነታዊ ኣታሓሳስባን ግብሪ ዝተሞርከሰ ዋላዊ ስርሓት ንምስልሳል እዩ። ዝፍጠር ዋላ ብዝተሓተ ነጥቢ ምስምማዕ (ጥራይ ኣብ ናይ ሓባር ጸላኢ ምህላዉ) ዘይኮነ፣ ዓበይቲ ሃገራዊን ሲቪክ ኣዕኑድ ምስምማዕ ክኸዉን ኣለዎ። ናይ ሓባር ጸላኢ ጥራይ ምህላዉ ኣብ ናይ ሓባር ዋላ ክንበጽሕ ኣይክኣልን እዩ። እቲ ምንታይስ ኣብዚ መድረኽ ሰለስተ ጥርዚ ዘለዎ ስትራተጂ እዩ ዝጽበየና ዘሎ። ንሱ ድማ፣-
1.ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምእላይ።
2.ኣብ ዕኑኡ መሳጋገሪ መንግስቲ ምክንዋንን ሃገራዊ ዕርቂ ምክያድ።
3.ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ቅዋማዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ምትካል ብምኻኑ እዩ።
ናብዚ ናይ ቀረባን ርሑቕ ስትራተጂ ንምብጻሕ ነጥቢ ስምምዕ ዘድልዮም ዓበይቲ ሃገራዊን ሲቪክ ኣዕኑድ፣-
1.ኣብ ኤርትራ ዘሎ ትኹላዊ ግርጭት ኣብ መንጎ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ብዘይ ኣፈላላይ መላእ ጭቑን ህዝቢ ኤርትራ ምኻኑ ምስ ዝርዕሙ።
2.ሕቶ ዲሞክራሲያዊ መሰል፣ ሲቪክ መሰል ምኻኑ ዝርዳእን፣ ናይ መላእ ሕብረተሰብ ኤርትራ (ሰብኣዊ መሰላት)ሓርነት፣ ማዕርነት፣…ወ.ዘ.ተ ንምርግጋጽ ዝቃለስ ምስኸዉን።
3.ሕቶ ዲሞክርስያዊ መሰል ንሓደ ዉልቀ-ዜጋ ዘማእከለ ምኻኑ ዝርዳእን ዝእመንን፣ ወሳኒ ግደ ዜጋ ንምርግጋጽ ዝቃለስ ምስ ዝኸዉን።
4.ሕቶ ሃገርን ህዝቢ ብሓሳብን ብግብሪ ልዕሊ ጉጂላዊ ረብሓታቱ ዘቀድም።
5.ንሃገራዊ ናጽነትን ህዝባዊ ልዕላዉነት ፈጺሙ ዘይጻባእን ዝዕቕብ ብግብር ምስ ዝኸዉን።
6.ኣቀዲሙን ኣብ እዋን ሓርበኛዊ ቃልሲ ዝሰረጸ ኤርትራዊ ሲቪክ መንነት፣ ሲቪክ ሃገራዉነትን ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዘዕቁብን ንምትራሩ ብግብሪ ዝሰርሕ ምስዝኸዉን።
7.ብግዝኣት-ሕጊ ዝኣምንን፣ ብዝተሳማማዓሉ ሕግታትን ሕጋጋት ርዒሙ ሙኡዙዝ ንገዛእ ርእሱን ንህዝቡን ምስ ዝኸዉን።
8.ካብ መሳሪሒ ናይ ግዳም ሓይልታት ናጻ ምስ ዝኸዉንን ካብ ጸቢብን ትሕተ-ሃገራዊ ዝንባሌታት ዝተናገፈ፣ ኣብ ኤርትራ ብሰላም ብሓባር ንምንባርን ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጋጽ ዝቃለስ ምስ ዝኸዉን።
9.ንሃገራዊ ናይ ጸጥታ ስትራተጂ(National Security Strategy) ኣብ ሓደጋታት ዘየሳጥሕ።
10.ኣብ ኤርትራ ሃገራዉነት ብዘይ ዕልማዉነት (secularism) ዝተማልኤ ክኸዉን ስለዘይክእል፣ ፖሎቲካ ካብ ሃይማኖት ፈልዩ ዝቓለስ ምስ ዝኸዉን።
11.ጥዕና ዘለዎ ዞባዉን ዓለምለኻዊ ኣብ ማዕርነትን ምክብባርን ናይ ሓባር ሽርክነት ዲፕሎማስያዊ ንጥፈታት ዘሳላስል ምስዝኸዉን እዩ።
12.ካብ ጉጂላዊ ኣታሓሳስባ (Group-think) ዝተናገፈ ምስ ዝኸዉን።
ኣብዘን መሰረታዉያን ጉዳያት ክንራዳዳእ እንተዘይተኻኢሉ፣ ብሓባር ኣብ ሓደ ዋላ ምስራሕ ኣጸጋሚ ክኸዉን እዩ። እቲ ዕላማ ዘተና ኣብ ኩሎም ወሰንቲ ሃገራዊ ሞቖምያታት ብምስምማዕ ናብ ሓደ ዘይምእኩል ናይ መሰረታት ምንቅስቓስ ብሓደ ዓቢ ቻርተር (Grand Charter) ዝምራሕ ናይ ጸቕጥን ለዉጢን ኡግሚ (Potential) ንምፍጣር ስለዝኾነ እዩ።
ኣብዚ ዋላ እዚ ንዝተፈላለየ መልክዕ ዉደባ ዘለወን ብሓባር ከስርሕ ዝኽእል እዩ። ንሱ ድማ ፖሎቲካዊ ዉድባትን ሰልፋዊ ቅርጻ፣ ሲቪል ምንቅስቓሳትን ሲቪክ ናይ መሰረታት ፖሎቲካዊ ምንቅስቓስ ክሳብ ንዉልቀ-ዜጋን እታ መሰረት ሓደ ሕብረተሰብ ዝኾነት ስድራቤት ኣብ ግምት ዘተወ እዩ። እዚ ዝተፈላለየ ቅርጻታት ንመትከላት ሲቪክ ሃገራዉነት ከዕዉት እንተተሳማሚዑ፣ ንካልኦት ኣብ ዚ ዋላ ዚ ዛጊት ዘይኣተዋ እዉን ከፋት ኣፍደገን ዘታባብዕን ኑጹርን ኣሳታፊን ቅርጻ ዘለዎ እዩ።
ኣማቓርሓ ናይ ስራሕ መዝነት፣-
መስራቲ ኮንፈረንስ ዋላ – ብመንግዲ ውክልናን ምርጫን – ባይቶ ዋላ (Parallel voting or mixed voting system) የቕውም። እዚ ማለት ኣብቲ ዋላ ዝኣትዋ ምንቅስቃሳት ሕቶ ተሳታፍነተን፣ ሕቶ ተወካልነትን ሕቶ ብቅዓት ማለት ቡቁዕ ሰብ ናብ ዝሞልኮ ስራሓት (action oriented) መልክዕን ትሕዝቶን ዘለዎ ባይቶ ንምምራጽ መታን ክእኽእለና፣-
1.ነፍስወከፍ ምንቅስቃስ ብዲሞክራስያዊ ኣጋባብ ኣብ ዉሽጣ ዝተመርጸ፣ ብቀጥታ ኣባል ባይቶ ዋላ ዝኸዉን ሓደ ተወካሊ ኣባል ትሰድድ። እዚ ድማ ንሕቶ ተሳቶፍነትን ሕቶ ዉክልና ከራጋግጽ እዩ።
2.ምስ እዚ ኣቀዲምና ዝጣሕመስናዮ፣ ካልኦት ተወከልቲ ኣባላት ኣብቲ ዋዕላ ተሳቲፎም፣ ብኣባላት ዋዕላ ንኣባልት ባይቶ ብዉድድር ዝምረጹ ድማ ይስደዱ ማለት እዩ። እዚ ድማ ንሕቶ ተሳቶፍነት፣ ሕቶ ዉክልናን ሕቶ ብቕዓት ከራጋግጽ እዩ። ፈጻሚ ኣካል ክምረጽ እንኮሎ ቡቁዕ ሰብ ንዝበቕዖ ስራሓት(action oriented) መሰረት ብምግባር ይምረጽ።
3.እቲ ዝቀዉም ባይቶ ሓጋግን ፈጻም ኣካላቱ ዝተማጣጠነ ፖሎቲካዊ ስልጣን (Balance of power) ሃሊዎ፣ ብጥምረት እንዳሰርሔ ነንሕድሕዱ ዝታሓሳሰብን ዝማላላእ (check and balance) ክኸዉን ኣለዎ። ነዚ ንምርግጋጽ ድማ ፈጻሚ ኣካል ወይ ዋናጽሓፊ ፈጻሚ ኣካል ነቲ ባይቶ ዘይዕብልለሉ ወይ ብምልኣት ከምዘይጸልዎ ንምግባር ንባይቶ ዝእክብ፣ ክትያን ሙሉእ ስልጣን ዘለዎ ኣካቢ ባይቶ ክህሉ ኣለዎ።
ዋዕላ ንኣባላት ባይቶ ዋላ ይመርጽ። ዝተመርጸ ባይቶ ኣቀዲሙ፣ ንዋና-ጽሓፊ-ልፍንቲ (ኣካያዲ ፈጻሚ አካል)፣ ኣካቢ-ባይቶን ጠቕላል ተቖጻጸርን ይመርጽ፣ ቀጺሉ ድማ ንፈጻሚ ኣካል ይመርጽ። ዋና-ጽሓፊ ልፍንቲ ንሓለፍቲ ክፍልታት ይሮቕሕ፣ ብቅዓቶም፣ ተወፋይነቶም፣ ድልዉነቶም…ወ.ዘ.ተ ብሓጋጊ ኣካል ልፍንቲ ተመዚኑ ይጸድቀሉ። ትሕቲ ምምቕራሕ ስራሕ ጽሓፍት ክፍሊታት ዘሎ ናይ ተሓጋገዝቲ-ጽሓፊቲ እዉን ብጽሓፍቲ ክፍሊታት ይሩቑሑ ንኣቦ ወንበር ይቀርበሉ፣ ኣቦ ወንበር ምስ ሓጋጊ ኣካል ብምርድዳእን ብምትዕግጋብን ይጽድቕ።
መዛዘሚ ኣማላኻኽታና፣-
1.ቀዳማይ ዝዓበየ ጸገምና ባህርያዊ ግርጭት ድርቂ፣ጥሜት፣ድንቁርና…ወ.ዘ.ተ እዩ።
2.ቀዳማይን ትኹላዊ ግርጭት ኣብ መንጎ ጭቛኒን ተጭቛኒን ዘሎ ግርጭት ምስ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ።
3.ምስ ካልኦት ኣዘመዉቲ ናይ ፖሎቲካ ሓይልታት፣ መሰረታዊ ናይ ስልትን ስትራተጂን ፍልልያት እኳ እንተሃለወና፣ ክሳብ ቀጥታዊ ጨቖንቲ ዘይኮኑ፣ እቲ ግርጭት ጋድማዊ እዩ።
4.ምስጎዶቦና ሃገራት ሱዳን፣ኢትዮጵያ፣ ጁቡቲ…ወ.ዘ.ተ ክሳብ ልዕላዉነት ሃገርን ህዝቢ ጥሒሰን ኣካላዊ ወራር ዘይፈጸማ እቲ ግርጭት ጋድማዊ ኮይኑ፣ ብፍላይ ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ኣይኪናት ኣይ ሰላም ስለንርከብን፣ ኣብ ዉሽጢ ልዑላዉነት መሬት ኤርትራ ጎቢጦም ብምህላዎም ምስ ኣቀዲመ ኣብ ላዕሊ ዝጣሕመስክዎ ድንዕታታ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ፣ እቲ ግርጭት ንሓንሳብ ትኹላዊ ንሓንሳብ ጋድማዊ ትሕዝቶ ዘለዎ እዩ። ከከም ኣማጻጽኡ ድማ መልክዕ እቲ ግርጭት ክሕዝ ይኽእል።
ስለዚ ቀዳማይ ክፍታሕ ዘለዎ ግርጭት ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘሎ ግርጭት ከምዝኾነ ንመዝን። እዚ ግርጭት እዚ እንተድኣ ተፈቲሑን ቅዋማዊት ኤርትራ እንተተራጋጊጹ፣ ኩሉ ጋድማዊ ግርጭታት ብሙሉኡ እኳ እንተዘይኮነ መብዛሕትኡ ክፍታሕን ክማሓደርን ስለዘኽእል እዩ።
20/04/2013
ታሪኽ ወያናይ ኣቶ የማነ ኪዳነ(ጀማይካ) ፥ ምኣስ ናብ ህግሓኤ ከምዝተሰልፈን፥ ከመይሉ ናብ ወየንቲ ከምዝተጸንበረን ተዘንቱ ቪድዮ ምዃና ኢዩ።
ታሪኽ ወያናይ ኣቶ የማነ ኪዳነ(ጀማይካ) ፥ ምኣስ ናብ ህግሓኤ ከምዝተሰልፈን፥ ከመይሉ ናብ ወየንቲ ከምዝተጸንበረን ተዘንቱ ቪድዮ ምዃና ኢዩ።
ቅድሚ ኣብ ቃለ-ምልልስ ጀማይካ ርእይቶ ክህብ ምፍታነይ ኣብ ጉዳይ ኤርትራዉነትን ኤርትራዊ ዜግነትን ርእይቶይን እምነተይን ከነጽር ይደሊ። ኣነ ብዉልቂ ይኹን ብምንቅስቓስ ከምዚ ዝስዕብ ፡-
1. ኤርትራ ናይ ዜጋታት ሃገር (civic nation-state) ሙኻና ይኣምን።
2. ፖሎቲካዊ ዜግነት ምስ ናይ ዜጋታት ሃገርነት ብቀጥታ ስለዝታኣሳሰር፡ ኣብ ኤርትራ ዜግነት ብሕጊ፡ ብ ናይ ሕጋዊ ወይ ርትዓዊ ስልጣን (rational form of legitimacy)ክዉሰን ኣለዎ ይብል።
3. ዜግነት ኣብ ሃይማኖት፡ ደም፡ ሕብሪ…ወ.ዘ.ተ ዝተሞርከሰ ክኸዉን የብሉን ይብል።
4. ኤርትራዊ ሃገርነትን ኤርትራዊ መንነትን ካብ ናይ ዜጋታት ሃገርነት ትሕዝቶን መልክዕን ወጻኢ ቁምነገር ከምዘይብሉ ይመዝን።
ስለዚ ንሓደ ሰብ ብደሙ፡ ብሃይሞኖቱ፡ ብሞቦቆሉ…ወ.ዘ.ተ ዘይኮንኩ ዝመዝኖ፡ ብመርትዖ ዘለዎ ብዝፈጸሞ ገበናቱ ጥራይ እየ ዝኸሶ። እምነተይ ከምዚ ኮይኑ፡ ብኣሕዋትና ተጋሩ ከም ብዓል ስብሓት ነጋ፡ ነፍስሔር መለስ ዜናዊ፡ ካልኦት ኢትዮጵያዉያን ይኹን ኤርትራዉያን ብልጭ ብልጭ ዝብል ክስታት፡ ጥቆማታትን ሓቤሬታትን ዘረባታት ጸኒሑ እዩ። ንሱ ድማ ኣብ ክልቲኡ ስርዓታት ዘለዉ ላዕለዎት ሰበስልጣን ደማዉን መቦቆላዉን ዝምድናታት ከምዘለዎም ዘተንብህ እዩ። ሕጂ ድማ ኣቶ የማነ ኪዳነ(ጀማይካ) ጸቂጡን ኣነጺሩን ገሊጽዎ ኣሎ። ስለዚ እዞም ኣህዛብ ንኣህዛብ ኣብ ሽግር ዘሳጡሑ ዘለዉ ላዕለዎት ሓለፍቲ ስርዓታት ወያኔን ህ.ግ.ደ.ፍን ብደም ቤተሰብ ሙኻኖም ኣነጺርካ ምፍላጥ ከድሊ እዩ። ኩሎም ድዮም እንተተባሂሉ ኩሎም ኣይኮንኩን ግን እቶም ኣብ ወሰንት ቦታን ጽፍሕን ሒዞም ዘለዉ ክብሃል ይክኣል።
ነቲ ኣቀዲሙ ከም ወረታት ዝዝርጋሕ ዝነበረ፡ ሕጂ ንምርግጋጹ እንታይ ስለዝተረኽበ፡ ስለዝተደልየ’ዩ ፡ ኣቶ የማነ ኪዳነ (ጀማይካ) ነቲ ቃለ-ምልልስ ኣካይድዎ? እዚ ናይ ሎሚ ቃለ-ምልልሱ ካብቶም ካልኦት ዉጥም ቅልቅል ዘብሉ ዝነበሩ ብዝተነጸረ ንሙቕራቡ ዝፈጠሮ ቀንዲ ድርኺቱ (motivation) ዕላማን እንታይ ሙኻኑ ብኣእሙሮና ዘይንግምትን ዘይንፈልጥን እንተኼና እቲ ዕላል ወይ ዘረባ እዉን ክርድኣና ኣይክእልን ስለዝኾነ፡ ናይ ገዛእ-ርእስና ግምታት ኣቀዲምና ክህልወና ኣለዎ።
ብዝኾነ ታሪኽ ኣቶ የማነ ኪዳነ (ጀማይካ) ናይ ሓደ ዓቢ ተቃላሳይ ታሪኽ ካብ ዓለምለኻዊ ተቃላሳይ (ካብ ሰፊሕ) ናብ ናይ ብሔራዊ ተቃላሳት (ኣዝዩ ጸቢብ) ዝተሸምቀቀ እኳ እንተኾነ፡ ኣምሳል (ወካሊት) ነቲ ኣብቲ እዋንቲ ታሪኹን ታሪኽ መዘናታቱ ዝነበሩ እትገልጽ እዉን እዩ። መንእስያት 1960 ታት 1970 ታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበሩ ኤርትራዉያን፡ ተጋሩ፡ ኦሮሞ…ወ.ዘ.ተ ልክዕ ከምዚ ናይ ኣቶ የማነ ኣታሓሳስባታትን ተቦግሶታትን ዝነበሮምን ዝነበረናን ኢና። ካብዛ ቃለ ምልልስ እዚ’ኣ ንናይ ምቅላስ መንፈስ ናይቲ ወለዶ’ቲ ኣብሪሃ ትገልጽ። ኣንካይዶ ኣብ ኤርትራ ኢትዮጵያ ናብ ሞዛምቢክ ከይዱ ንክቃለስ እዉን ይሓስብ ከምዝነበረ ብንጹር ገሊጽዎ ዘሎ እዩ።
እቲ ካልኣይ ብንጹር ዘይተባህለ የግዳስ ኣብ መንጎ ክልተ መስመራት ረቂቅ ዘብርሆ ነገር እንተሃሊዩ፡ ኣቀድም ኣቢሉ ኣብ ጊዝየ ቃልሲ፡ ቀጺሉ እዚ ሕጂ ኣብ መንጎ ፖሎቲካዊ ስርዓት ወያኔን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘሎ ምትእስሳራትን ግርጭታት፡ ኣብቲ ነንሕድሕዶም ዝነበሮም ምትሕግጋዛትን ናይ ሓባር ጥሙሓትን ዝተሞርከሰ ሙኻኑ እዩ። እቲ ምትሕግጋዛቶም ካብ ናይ ቅርቢ ኣፍልጦን ቅድመሱሩት- ዝምድናታቶም ከምዝኾነ እዉን ብንጹር ኣቀሚጥዎ ኣሎ። ህዝቢ ኤርትራ ንመሰል ርእሰ ዉሳኔ፡ ሓርነቱን ናጽነቱን ዘሳላስል ፍትሓዊ ቃልሲ ከም ሃገራዉያንን ዓለምለኻዊ ተቃለስቲ ኮይኖም ብምጽጋዕን ብምስታፍን፡ ከም ቀንዲ ወሰንቲ መራሕትን ናይዘን ክልተ ሃገራት(ናይ ኢትዮጽያን ኤርትራን )፡ ናይ ፖሎቲካ ጨለታ (political elite) ንክኾኑ በቂዖም ኣለዉ። ኣብ መንጎ ህዝቢ ኢትዮጵያን ህዝቢ ኤርትራን ዝተፈላለየ ዛዕባታት ከም፡ ናይ ዶብ ሕቶ፡ ናይ መንነት ሕቶ፡ ናይ ምጣኔ-ሃብቲ ሕቶ …ወ.ዘ.ተ እንዳልዓሉ ብምትፍናንን ኪናት ብምእዋጅን የታሃናኩትዎ ኣለዉ፡፡ ኣብ መንጎ ናይ ተጋሩ መቦቆል ዘለዎም ቤተሰብ ማለት ብቅድመሱሩት-ዝምድናታቶም (primordial relation) ዝተኣስሳሰሩ፡ ኣብ ትግራይ ወይ ኣብ ኤርትራን ዝዓበዩን ናይ ኢትዮጵያ ወይ ናይ ኤርትራ ዜግነት ዘለዎም ኮይኖም፡ መን ዓብለለ ወይ ድማ መን መርሔ ናይ ዝብል ደርባዉን ፖሎቲካዊ ዉድድር ሙኻኑ እዩ። ነዚ ዘራጋግጽ ኣብ ዉሽጢ ወያኔን ህ.ግ.ደ.ፍን ብዙሕ ጭብጥታትን ዝርዝራትን እኳ እንተሃለወ መታን ካይገፍሓኒ ንጊዚኡ ከወንዝፎ እየ።
ሕቡራትን ኣዝዮም ፖሎቲካዊ ስልጣን ዝፈልጡ በላሕትን ስለዝነበሩ፡ ብመንጽሩ ኣዝዩ ኣማኒን ገርሄኛ ህዝቢ ስለዝረኸቡ ነንሕድሕድና ኣታሃናኪቶም እዮም። ንፖሎቲካ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምዝተሓላለኽ ብምግባር ኣንፈትና ኣጥፌና ተስፋ ቆሪጽና ናብ ኣላሽ ንብለሉ ክዉንነት ብምዉዳቕን ብምዕንዛርን ሲዒሮሙና እዮም። ሕጂ ስዕረትና ተቀቢልና ነቲ ዘሎ ኩነታት ናብ ንቡር ኩነት ኩነታት (Status Quo) ክንቕይሮ ክንቃለስ እንተድኣ ኼና፡ ብልክዕ ገዛእትና ክንፈልጥ ኣሎና። 99% ዝኣክል ሕብረተሰብ ብ1% ዘይኣኽሉ ጉጂለ ቁንጣሮ-ሰባት ኣይምለኽን ማሃነኑ ጠፊኢዎ ኣይባታተንን እዩ። ነዚ በጺሖሞ ዘለዉ ደረጃ ንክበጽሑ ተቃሊሶም ዝበጽሕዎ ሙኻኑ እዉን ክንፈልጥ ኣሎና። ሕጂ ብስንፍናኻን ብዕንዝርናኻን ዝወረደካ ምዓት “ተጋሩ” ስለዝኾኑ እዮም፡ ከምዚ ዝገብሩና ዘለዉ ኢልካ ምምራርን ነቲ ቃልሲ ደማዊ ወይ ኤትኒካዊን ሕሉፍ ሃገርነታዊ ትሕዝቶ ምትሓዙ’ዉን መፍትሒ ኣይኮነን። እቲ ምንታይስ ከምቲ ተዋድደሎም ንሳቶም እዉን ኣዋዲደሙልና ከምዘለዉ ናብታ ኣዋዲዶሙልና ዘለዉ መጻወድያ ካይንኣቱ ክንጥንቀቅ ኣሎና። ብሓቂ እዉን እምብኣር ከምኡ ስለዝኾኑ እዮም፡ ኣብ ከምዚ ኩነታት ኣሳጢሖሙና ብምባል ንማራር እንተኼና፡ እቶም 99% ኤርትራዊ ደም ዘለዎም ኣብ ዝላዓለ ፖሎቲካዊ ስልጣን ዘለዉ ከ እንታይ ኮይኖም እዮም ትም ኢሎም ዝዕዘቡ፡ ዝብል ሕቶ ተላዒሉ ኣዕጋቢ መልሲ ዘይርከቦ እዩ። ስለዚ ስንፍናናን ዕንዝርናናን ኣለሊና፡ ንሳቶም እንታዎት ሙኻኖም ፡ምትእስሳራቶሙን ዝምድናታቶሙን፡ ዝጥቀሙሉ ኣጋባባት ምፍላጦም ኣገዳሲ እዩ። ንገዛእቲኻን ዝጥቀሙሉ ሜላታት ብልክዕ እንተፈሊጥካ ብኸመይ ትስዕሮም እዉን ክትፈልጥ ኢኻ። ኣብ መወዳእታ ናይ ሓሳበይ ብትሪ ክመኽሮ ዝደልዮ ቁምነገር እንተሃሊዩ፡ ቃልስና ካብ ደም፡ ሃይማኖት፡ መቦቆል፡ ዓሌትነት፡ ጽበትን ጸግዕተኛነት ኣርሒቅና ርትዓዉነትን ፍትሓዉነትን ዘለዎ ቃልሲ ክንቃለስ ኣማራጺ ዘይብሉ እዩ። ነዚ ኣቀዲመ ዝጣሕመስክዎ ብግቡእ ስለዝተረዳእኩን ዝመመኹን እየ ድማ፡ ናይ ዜጋታት ሃገራዉነት ዝኣምንን፡ ኣብ ሲቪክ ዲምክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ተወዲበ ዝቃለስ ዘለኹ።
ወድሓንኩም!!!
መርእድ ዘርኡ
18/02/2017
Doing Business 2017, Economy Profile 2017 Eritrea.
Open Aid Data
- State of Eritrea http://www.openaiddata.org/purpose/271/121/top/
- RELEASE ERITREA http://opencharities.org/charities/1136627
- Freedom Friday Project & Human Rights Program http://www.ned.org/region/africa/eritrea-2016/
ረቛሒታት ንምምስራት ሃገረ ኣግኣዝያን
….ምድረ ኣግኣዝያን ንሓደ ብሄር ቀሪቡ ንኻልእ ብሄር ዝርሕቆ ኣይኰነን። ነበርቲዚ ምድሪዚ እንተ ዘይጸቢቡዎም ኣይገፍሖምን ድማ። ዘርእኻ ቈጺርካ ናብቲ ኣሎ ዝበሃል ድሕሪት እንተ ተኸይዱ ድማ፡ የመንን ስዑድያን ምድረ ኣግኣዝያን ክኸውንዩ። ከምእውን ሳሃራውን ከይዓጠጠና ክሳብ ኣትባራ ምድሪ ኣግኣዝያን ክኸውን ዘለዎ። ስለዚ ምድሪ ኣግኣዝያን ኣብ ምብራቓዊን ምዕራባዊን ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝተጋሕተነ ብኽልቲኡ ጠረፋቱ ምድረ-በዳ ዝኸለሎ ግዝኣት ክምስረት ኣለዎ…..
http://www.sbs.com.au/yourlanguage/tigrinya/ti/content/raqhwaahhitaate-nememeseraate-haagara-aageaazeyaane?language=ti
ሓቤሬታ
ሓቤሬታ ኣብ ሂወትና ወሳኒን ፍርቂ ናይቲ ክንገብሮ ዝግብኣና ጻዕርታት ዝዓምም’ዩ። ሕቡር ህዝቢ ፈጺሞ ደርበስበስ ዝብልን ዝደልዮን ዝገብሮ ብግቡእ ዝፈልጥ እዩ። ሓቤሬታ ኣብ ተኽእሎታት፡ ምናልባትነታት፡ ሓቂን ሓሶትን ተሞርኪሱ ዝዝርጋሕ ስለዝኾነ፡ ነዚ ክነፊ ዝኽእል ጥበብን ኣፍሉጦን ክህሉ ኣለዎ። ብቀንዱ ኣብ መንጎ ሓቤሬታን፡ ወሬን ፍልጠትን ዘሎ ፍልልያትን ምትእስሳራትን እዉን ኣብ ግንዛቤ ክኣቱ ዘለዎ እዩ። እንተኾነ እዚ ኣቀዲሙ ዝተተንብሄ ኣባሃህላ ንኩሉ ወዲሰብ ወይ ኣህዛብ ከም ስኒ-ኣድጊ ብማዕረ ዘገልግል ትዕድልቲን ኣጋጣሚታት ኣይኮነን። እቲ ምንታይስ፡-
1.ኣብ ዓዉላማዊ ምሕደራ ፣ ስነ-ኪነታዊ ሰዉራ ንመራኸቢታትን ሓቤሬታ ንዓለምና ንኑእሽቶ ቁሸት ኣብ ዝቐየረላ ዘመን ፡ ነቲ ብሳጹን ናይ ኢንተርኔት መራኸቢታት (internet modems) ዝዉሕዝ ሓቤሬታ ብእብረን ብብስለትን ክትንትንን ክመዝንን ዘኽእል ባህላዊ ምዕባሊ እንተዘይብልካ፡ እቲ ሓቤሬታ እንተዘይጎሲምካዮ ዘይትሓበርካ ይመስለካ፡ እንተጎሲምካዮ ድማ ዘይከዉን ሓቤሪታ ኣስኒቁ፡ መኣዝን ኣእሙረኻ ይጠዉየካ። ኣብ ከምዚ ክዉንነት ርግኣትን ብሰለትን እንተዘይሃልዩ ሰባት ኣብ ካሊኢታት ናይ ጊዝየ እንዳራኣኻዮም ካብ ኣመና-ጸጋም ንኣመና-የማን፡ ካብ ኣመና-የማን ንኣመና-ጸጋም፡ ካብ ንቡር ናብዘይንቡር፡ ካብ መሎኮታዊ ናብ ሰይጣናዊ…ወ.ዘ.ተ ክቕየሩ ይራኣዩኻ። ንሳቶም ንገዛእ ርእሶም ሓቤሬታ ከምዝቐየሮም ንኣታሓሳስብኦም ክግምቱ እንከለዉ፡ እቲ ሓቂ ግን ግዳያት ናይ መራኸቢን ማሕበራዊን መራኸቢ-ቡዙሓን ሙኻኖም እዮም።
2.ብመንጸር ምዕዋት ስነ-ኪነታዊ ሰዉራ ንመራኸቢታትን ሓቤሬታ፡ እዚ ኣዉንታዊ ምዕብልና ድማ፣ ደቂ ሰባት ብሳጹን ናይ ኢንተርኔት መራኸቢታት (internet modems) ተጨዉዮም፣ ኣካላዊ ማሕበራዊ ርክክብ እንዳማእደደ ስለዝኸይድ ማሕበራዊን ኣካላዊ ተነጽሎታት ፈጢሩ ኣሎ። ኩሉ ሕብረተሰብኣዊን ፖሎቲካዊ ሽግራት ንምፍትሑ፣ ሕቶ እንካን ሃባን ስለዝኾነ፣ ደቂ ሰባት ኣብ ክንዲ ብኣካል ተራኺቦም ሽግራቶም ብእንካን ሃባን ዝፈትሑ ድማ፣ ሽዉሃት ድሌታቶም ንምዕጋብን ኣትሓሳስባታት ደቂ ሰባት ንምሙቛሕን ንምቁጽጻሩ ናይ ብማዕዶ ብድምጽን ብጽሕፍ ኪናት ዘካይድሉ ኮይኑ ኣሎ። ዉጽኢት ናይ ከምዚ ንጥፈታት ድማ ንሕብረተሰብ ነንሕድሕዱ ከምዝናጻጸልን ንትኹላዊ ምትፍናን ከምዝድቕደቕ ገይርዎ ኣሎ።
3.እቲ ብሰንኪ ዝንቡዕ ሓቤሬታን “ኢሎሞ ወይ ተባህለ” ተባሂሉ ዝዝረብ ዘረባታት ድማ ናይ ለቃሕን ዝንቡዕን ስለዝኾነ መዓልቲ መጸ ቀዋምነት ዘይብሉ ዝቃያየር መርገጺታትን ኣንፈቱን ደረቱን ዝሳሓቴ ፍጻሜታት ይኸዉን። ሎሚ መዓልትን ለይትን ከም ሓደ ከቦሮ-ሃራማይ ኣብ ጊዝያት ጥሪ ክትሳራሰር ትዉዕልን ትሓድርን ፡ ንጽቢሒቱ ድማ ከምዚ በረድ መኺኻ ትተርፍ። ሕሉፍ ሓሊፉ ነዚ ተሞክሮኻ’ዚ ከምዘይትዝክሮ ስለዝገብረካ ቀጻሊ ንኸምዚ ዓይነት ፍጻሜታት ኣብ ቀጻሊ ዘየቛርጽ ዓንኬል ኣብ ምድግጋም ትነብር።
4.እቶም ግዳያት ናይ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝኾኑ ደቂ ሰባት ብገጸ-ባህርያቶም፡ ፖሎቲካዊን ማሕበራዊ ክብደታቶም፡ ኣዝዮም ደቀቕትን ጽሙኣት ብብቕዓት-ኣእሙሮ ከንሶም፡ እቲ ማሕበራዊ መራኸቢታት ልክዕ “ክንዲ ጎቦ ወይ ኣዝዮም ለባማትን ፈላጣትን” ከምዝኾኑ ከምዝስምዖም ስለዝገብሮም፡ ደረቶሙ፡ መሰላቶሙን ግቡኣቶም እዉን ብልክዕ ስለዘይፈልጡ (ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝፈጠሮም ጋኔናት) ስለዝኾኑ፡ ቀጻሊ ክጻረፉ፡ ከሽካዕሉሉ፡ ህዝቢ ከዋሩዱ፡ ታሪኽ ክዘናጥሉ፡ ልዕሊ ዓቕሞም ዛዕባታ ኣልዒሎም ከራኽሱ…ወ.ዘ.ተ ይዉዕሉንብ ይሓድሩን።
5.ንመረዳእታ ማዕረ ክንደይ በተን ቀንዲ-ዓበይቲ ምንጭታት ዜና ዘየሎን ዝተዛናብዔ ሓቤሬታ ከም ማይ ኣሂ ከምዝዘንበልና መርትዖ ከቕርበልኩም፡- ከምትፈልጥዎ ኣብ ሞንጎ ኣሜሪካን ሩስያን ንምርጫ ፕረሲደንት ኣሜሪካ ኣመልኪቱ፡ ኣሜሪካ ንሩስያ “ ነቲ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ንምጽላዉ ሩስያ ብቀርሰንት-ኢንተርነት ኣቢላ ስለያዊ ስርሓት ኣካይዳ” ዝብል ክሲን ፖሎቲካዊ ጎስጎሳት ብጽዑቕ ድሕሪ ምክያዱ መንግስቲ ኣሜርካ ገለ ክፋላት ዲፕሎማስያዊ ኣባላት ሩስያ ካብ ኣሜርካ ንሃገሮም ከምዝሱጎጉ ገይራ እያ። እዚ ፍጻሜ እዚ ምስተሰምዔ ብቕጽበት ቢቢሲ ፑቲን ተማሳሰሊ ግብረመልሲ ክወሲድ ሙኻኑ ብድፍረት ኣቓሊሓ። ብመንጹሩ ግን መንግስቲ ሩስያ ተማሳሳሊ ስጉምቲ ክወስድ ከምዘይኮነ እዩ ሓቢሩን ተማሳሳሊ ስጉምቲ እዉን ኣይወሰደን። ብመንጽር ክሲ ኣሜሪካ ኣብ ዉሽጣዊ ጉዳይኩም ዝኣተዉ እቶም መሻርኽትኹም ጀርመን፡ ዓዲ-እንግሊዝን ፈረንሳን እንበር ኣነ ኣይኮንኩን ትብል። ማዕረ ቢቢሲ ዝኣክል ትካል መራኸቢ ቡዙሓን ከምዚ ዓይነት ሓሶት ክዝርግሕ ዝኾነ ሰብ ዝጽበዮ ኣይኮነን! ዋላ ክሳብ ሕጂ ቢቢሲ ንሰማዕቱን ኣንበብቱን ይቕሬታ ኣይሓተተን ዘሎ። ስለምንታይ ኢልና ንነብስና እንተሓቲትናያ ዝተለምደ መዓልታዊ ዝካየድ ፍጻሜታት ስለዝኾነ እዩ።
6.ብፍላይ ብሃቦ ተረኽቦ፡ ብተባህለ፡ ብተንኮልን ዉዲት…ወ.ዘ.ተ ዝብተን ወሬታት ኣብ ካልኢታት ናይ ጊዚየ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ስለዝዝርጋሕን፡ ንክትዝርግሕ ዘታባብዕ ሓለፋታት ማሕበራዊ መራኸቢታት ስለዘእንግደካ፡ ነዚ ሓለፋ ኣብ ክንዲ ኣብ ሃናጺ ማዓላታት ትጥቀመሉ ንኣሉታ ማዓላ “ብመሰል ናይ ምዝራብን ሓሳባትካ ናይምግላጽን” ተጎልቢቡ ክዝዉተር ከምዝክኣል ኩሉ ነባቢ ዝስሕቶ ኣይኮነን።
7.ብሳጹን ናይ ኢንተርኔት መራኸቢታት (internet modems) ዓበይቲ ገበናት ይፍጽሙ።……………ወ.ዘ.ተ። ኩሉ ኣብ መራኸቢ ቡዙሓንን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ዝዝርጋሕ ሓቤሬታ ንሽዉሃትና ንምዕጋብ፡ ንዉድቀትና ንምኽዋል፡ ንጽልእታትና ቂምናን ሕነ ንምፍዳይ፡…ወ.ዘ.ተ ተባሂሉ ንምድንጋርን ምምሕዳግ ሓቐኛ ሓቤሪታ (deception & disinformation) ሙኻኑ እንዳተፍልጠ ከንስና፡ ከም መርትዖ ዘለዎ ሓቂ ወሲድና ጊዝየና ንኸንቱ ነባኽነሉ።
መራኸቢ ብዙሓን ማሕበራዊ መራኸቢታትን፡ (Mass media & Social Media) ከም ዓቢ ናይ ለውጥን ቊጽጽር ትካል መጠን፡ ንመስላትን ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ምቕላሕ፡ ንዘይሕጋዊ ግህሰታት ዜጋታት ምቅላዕ፡ ንሽርሕን ጉርሕን ሓድነት ህዝቢ ዘይደልዩን ዝጻቡኡን ኣካላት ምቅላዕ፡ ንኣወንታዊ ተበግሶታን ምእንቲ ምዕዋት ማሕበራዊ ፍትሕን ግዝኣተ ሕጊን ሓድነት ሃገርን ህዝብን መስርሑን ምቕላሕን ምቁጽጻርን፡ ንሓቤሬታዊ ትሕዞን ንቕሓትን ህዝቢ ንምሕያልን ምኹስካስን ክሰርሕ እዩ ዝግብኦ። ሓይሊ መራኸቢ ቡዙሓን ካብ ህዝቢ ምድንጋርን ጸለመን ወረታት ምፍብራኽን ጸግዒ መንግስት ወይ ተቃዋሚ ምውፋር ነጻ ክኸውን ኣለዎ። ዜጋታት ናይ መራኸቢ ቡዙሓን ግዳያት ከይኮኑ ክጥንቀቅ ኣለዎ። ኣልዕል ኣቢሉ ንዜጋታት ከም ገበኛታት ካይ ፈርድ ክጥንቀቕ ኣለዎ። ካብ ጠቀነን ምክፋእን ክርሕቕ ኣለዎ። መራኸቢ ቡዙሓን ህዝቢ መሰሉ ንክረክብ ዝጽዕት ካብ ጸጊዕነት ነጻ ዝኾነ እንተዘይኮይኑ መሳርሒ ናይ ፖሎቲካዊ ጉጂለታት እዩ። መራኸቢ ቡዙሓን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንልሳን ህዝቢ ሎጊሙ ንብሕቱ ዝዕንድረሉ ኣእምሮ ዜጋ ዘዕንዝሮሉ ንዋት ኮይኑ፡ ብኣንጻር እዚ ድማ ብዲስፕሊንን ስነምግባራዊ ሕግታት ዘይተቀየደ ናይ ተጻይን ላንጋላንጋ መራኸቢ ቡዙሓን ምስ ዝኸዉን ኩሉ ንኣእምሮ ኤርትራዊ ዜጋ ንክቓጻጸር (manipulating) ዝህቕን ሰይጣናዊ ንዋት እዩ። እቲ ጸገም ሕጂ እቶም ወነንቲ መራኸቢ ብዙሓን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ዘይኮኑ እቶም ተጠቀምቲ እዮም። ተጠቀምቲ መራኸቢ ብዙሓን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ነቲ ንዋት ከም ትሃኖም መዉጽኢ፡ መኸወሊ ዉድቆቶም፡…ወ.ዘ.ተ ብዘይጥዕና ዘይብሉ ዕላማ፡ ገብረ-ገብነትን ስነምግባርን ክጥቀሙሉ ስለዝጀመሩ፡ ኣብ ክንዲ ሃናጺ ግደ ኣዕናዊ ግደ ክጻወት ይርኤ ስለዘሎ እዩ።
ኣብዚ እዋናት’ዚ ማሕበራዊ መራኸቢታት ንሰባት ከም ወልፊ ዕጸ-ፋርስ ኣብ ከቢድ ወልፊ-ጽምዶ የእቲዎም ይርከብ፡ 24 ስዓታት ኣብኡ ተጸሚዶም ይዉዕሉን ይሓድሩን። ኣብ ከባቢኦም እንታይ ይኸይድ ኣሎ እዉን ዋላሓንቲ እንዶ ዘለዎም ኣይኮኑን። ብሱሩ ግን መራኸቢ ብዙሓን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ብሕግታቱ ተሞርኪሶም ስለዘይጥቀሙሉ፡ ዘይንስኻ ዘይኮንካዮን ክትኮነ ዘይትኽእል ዝኾንኻ ኮይኑ ከምዝስማዓካ ስልዝገብር፡ ብተፈጥሮኻ ዘይብልካ ዕሽዉ ዝበለ ድፍረት ይፈጥረልካ፡ ብዝንቡዕ ሓቤሬታ ተሸሚምካ ኣብ ዕልቕልቕ ከምትኣቱ….ወ.ዘ.ተ ይገብረካ። ስለዚ እቲ ዘለናሉ ጊዝየ ኣብ ቃራና መገዲ ኣሳጢሑ ፡ ኣበየናይ ዓይነት መብራህቲ ምስተወልዔ (ቀጠልያ ፡ ብጫን ቀይሕ) ነቲ መገዲ ክንሰግሮ ከምንዉስን ክንመርጽ እቲ ምርጫ ተዋሂብና ኣሎ። ነፍሰቅትለት ክፍጽም ዝወሰነ ሰብ እንተሃልዩ ድማ ቀይሕ መብራሂቲ ምስተወልዔት ነታ ቃራና-መገዲ ክስንጥቃ ክህቕን’ይ። እዚ ክብል እንኮለኹ ግን ማሕበራዊ መራኸቢታት ኢንተርኔት ኣይትጠቀሙ ወይ ምፍርራሕ ካይዉሰደለይ ብትሕትና ይምሕጸን ኣለኹ። ኩሉ ጊዝየ ንዝኾነ ነገር ብርግኣት፡ ብዓቕሊ፡ ብልቦና፡ ብእሩም ገብረ-ገብነትን ስነምግባርን ብኣፍልጦን ክንጥቀመሉ እንተበቂዕና ፍጹም ኣዉንታዊ ጥቕሚታት ክህልዎ እዩ። ቅዉዓዊ ሰዉራ ዓረብ ዋላ እኳ ከዝተሓስበን ከምትዓለመን ዕላማታቱ ኣይትዓወት ነቲ ህዝባዊ ዘይሙእዙዝነት ንምልዓል ማሕበራዊ መራኸቢታት ብኣድማዒ ከምዝሰርሔ ተሞክሮ ዘሎ እዩ።
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
13/01/2017
መወከሲታት፡-
1} https://www.nytimes.com/2016/12/29/us/politics/russia-election-hacking-sanctions.html?smid=fb-share&_r=2
2} http://www.bbc.com/news/world-us-canada-38464612?SThisFB
3} https://www.rt.com/news/372256-putin-diplomats-expulsion-rejects/#.WGZ3WRSEYgA.facebook
4} https://www.youtube.com/watch?v=JnWZqYkfDzg&feature=youtu.be
5} http://smallbusiness.chron.com/negative-effect-social-media-society-individuals-27617.html
6} http://www.spj.org/pdf/ethicscode.pdf
7} https://www.rt.com/news/374117-lavrov-west-demonized-trump/#.WH-kosI523g.facebook
8} https://support.paltalk.com/hc/en-us/articles/213240408-Code-of-conduct


text:
ምምዕባልን ምዕቃብን ቋንቋ ኣብ ንጻረ ትርጕምን ኣጠቓቕማን ቃላቱ ይምርኰስ። ኣብ’ዚ፡ ግጉይ ኣጠቓቕማ “ስደት”ን መተካትኡን ኪድህሰስ እዩ። ሰባት፡ ብልማድ ይኹን ብዘይምሕሳብ፡ ካብ ሃገሮም/መበቈሎም ወጻኢ ንዝነብርሉ ቦታ ብስደት ክሰምይዎ ይስማዕ። ንእቶም (ነቶም) ኣብኡ ዝወለድዎምን ዘዕብይዎምን ደቆም ኣብ ስደት ይነብሩ ከም ዘልዉን ስደተኛታት ምዃኖምን ይእምቱሎም/ይምህርዎም። ነዚ ኣመልኪተ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ሓደ መርበብ-ኢንተርነት ዝጸሓፍክዎ፡ ኣመዓራርየ አቕርብ።
ስደት፡ መብዛሕትኡ ግዜ ብዓጸባ፡ ካብ ንቡር መነባብሮ ቦታ ተመዛቢልካ ኣብ ካልእ ቦታ (ኣብ ውሽጢ/ወጻኢ ሃገር) ምኻድ፡ ምስ ርሃወ (በቲ ኣብ ቦታ-ስደት ዝተረኸበ ኮነ ኩነታት ንቡር-መነባብሮ ምስ ተመሓየሸ) ናብ ንቡር ቦታ ምምላስ ዜመልክት ግዜኣዊ ምቕያር ቦታ እዩ። ብተወሳኺ ስደት ዚብል ቃል ኣሉታዊ ኵነታት ናብራ ይገልጽ። ብስደት ዝጀመረ ግዜኣዊ ምዝንባል ቀዋሚ ኣይኸውንን ማለተ ግን ኣይኮነን። ቀዋምነት ዚኾነሉ ብ ልምዲ/ሕጊ እቲ ዘአንገደ ቦታ/ሃገር ይውሰን። ኣብ’ዚ ጽሑፍ ኣትኵሮ ዝተዋህቦ ንኣብ ምዕራብ-ኤውሮጳን ሰሜን-ኣመሪካን ንዝነብሩ እዩ።
ብዝተፈላለየ ምኽንያት – ዓጸባ፡ ዑቕባ፡ ስራሕ፡ ትምህርቲ – ናብ ምዕራብ-ኤውሮጳን ሰሜን-ኣመሪካን ብግዜኣዊነት ኣትዮም መዋእል ዘቝጸሩ፡ ንብረትን ሓዳርን ዝመስረቱ ኣለዉ። ኣብ መብዛሕቱ ምዕራብ-ኤውሮጳን ሰሜን-ኣመሪካን ተወሊዶም ዚዓብዩን ዚመሃሩን፡ ዝዓበዩን ዝተማህሩን፡ ቈልዑ ስደተኛ ዘይኮኑስ ምሉእ መሰል ዘለዎም ዜጋታት እቲ እተወለድሉ ሃገር፡ ቀወምቲ እምበር ግዝያዊ ነበርቲ ኣይኮኑን። ነዚ ኵነት ዚገልጽ ብቑዕ ቃል ክሳብ ዝርከበሉን ካብ’ቲ ቀንዲ ትርጕም ስደት ንኽፍለን፡ ነቶም መበቈሎም ኪፈልጡን ምስ መበቈሎም ጽኑዕ ምእትሳር ንኽህሉ ዚጽዕሩን ሰባት ኣብ “ዲያስፖራ” ዝነብሩ ምባል ይምረጽ (ካብ “ፈለሰ” ዝብል ሱር-ግሲ ተካኢ ቃል እንተ ዝመሃዝ ዝበለጸ ምዀነ)። ሰብኣዊ መሰል ብምግፋፍ ዝኽሰት ምዝንባል – ዑቕባነት እዩ። ከምኡ’ውን ኣብ “ወጻኢ ዝነብሩ” ዝብል ኣበሃህላ ከም “ስደት”፡ ነቶም ቈልዑ፡ መሰል ትውልዶም ስለ ዝነፍግን ኣብ ዕለታዊ ናብርኦም ተንጽሎን ቅልውላውን ዜሕድርን ኪኽወን ስለ ዝኽእል ካብ ምዝውታሩ ምቕቃብ ይምረጽ።
መወሰኽታ፡ ኣብ ላዕሊ ን”ድያስፖራ” ከም ልቓሕ ቈጺረ፡ ካብ “ፈለሰ” ተካኢ ቃል እንተ ዝመሃዝ ዚብለ ርእይቶ ኣቕሪበ ነይረ። ድሒረ ብዝረኸብክዎ ዳህሳስ፡ እቲ ቃል ኣብ ግእዝ ከም ዝርከብ ፈሊጠ። ካብ ካልእ ተካኢ እቲ ግእዛዊ ቃል፡ “ድዮስጶራ” ምልማዱ ዝሓሸ ኮይኑ ረኺበዮ።
–ኣርኣያ ካሳ


text:
ኣብ ኣደር-ሰር – ንኡስ ዞባ ፎርቶ-ሳዋ እትርከብ ኣሕዳሪት ቤት- ትምህርቲ ‘ለ-ኣትሮፋ’፡ ኣብቲ ከባቢ ዝጸንሐ ትሑት ተሳታፍነት ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ኣብ ምምሕያሽ ኣስተዋጽኦ ትገብር ምህላዋ ተሓቢሩ።
ኣብ’ቲ ከባቢ ዘሎ ሰበኽ-ሳግማዊ መነባብሮ፡ እቲ ቀንዲ ጸገም ኮይኑ ምጽንሑ ዝጠቐሰ፡ ኣባል ምክትታል ዶባት ተለንተ ሓሰን ኢብራሂም፡ ነቲ ጸገም ንፍታሕን ተሳታፍነት ንምዕዛዝን፡ ካብ ከባቢታት ሆሚብ፡ ሞሎበር፡ ርብዳ፡ ፈዳዳብ፡ ፈላሳብን ካልኦት ከባቢታት ፎርቶ-ሳዋን ንዝመጹ ተመሃሮ እተገልግል ኣሕዳሪት ቤት-ትምህርቲ ከምእተኸፍተት ገሊጹ።
እታ ቤት-ትምህርቲ፡ ኣብ ዓመተ- ትምህርቲ 2014/2015 እያ ውሑዳት ተመሃሮ ሒዛ ኣገልግሎት ጀሚራ። ኣብ ዓመተ-ትምህርቲ 2016/2017 ከኣ፡ ኣገዳስነታ ተራእዩ ብደረጃ ኣሕዳሪት ቤት-ትምህርቲ ከምእትቕጽል ኮይና።
ርእሰ-መምህር ናይ’ታ ኣሕዳሪት ቤት- ትምህርቲ – መምህር መንሱር ዑስማን፡ ናይ መባእታን ማእከላይን ደረጃ ኣገልግሎት ከምዝወሃብ፡ ተመሃሮ ድማ መሰረታዊ ጠለባቶም ስለዝረኸቡ ኣብ ትምህርቶም ትስፉው ውጽኢት የርእዩ ከምዘለዉ ኣረዲኡ።
ኣሕዳሪት ቤት-ትምህርቲ ‘ለ-ኣትሮፋ’ ኣብዚ ዓመት’ዚ፡ ብስሩዕን ብመደብ ‘ዓርዮ’ን፡ 29 ደቂ-ኣንስትዮ ዝርከባኦም 232 ተመሃሮ ተአንግድ ከምዘላ፡ ኣገልግሎት ኮምፕዩተር እውን ከም እተኣታተወላ፡ ወኪል ኤሪና ሓቢሩ።
ቤት-ትምህርቲ ‘ለ-ኣትሮፋ’ ኣብ’ዚ በጺሓቶ ዘላ ደረጃ ንኽትበጽሕ፡ እዚ ምክትታል ዶባት፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ፡ ምምሕዳር ንኡስ ዞባ ፎርቶ-ሳዋን መዓስከር ሳዋን ልዑል ግደ ከምእተጻወቱ፡ ኣካየድታ ይገልጹ።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ሓጺር ዛንታ
“ኩሉ ዝኾነ ንሰናይ ኢዩ !!” ሮሜ 8፡28
ቀደም ዘመን ኣብ ሓደ ዓዲ ዝነብሩ ዝነበሩ ህዝቢ ነበሩ። ኣብ’ቲ ኣብ ከባቢኦም ዝነበረት ዓዲ ድማ ሓደ ዓብይን ጨካንን ንጉስ ነጊሱ ነበረ። ኣብቲ ዓዲ’ውን ክልተ ኣዕሩኽ መንእሰያት ፍርሓት እግዚኣብሔር ዝነበሮም ነበሩ። እቲ ሓደ ተኽለማርያም እቲ ሓደ’ውን ሃይለሚካኤል ይበሃሉ። እቲ ንጉስ ነዞም ክልተ መንእሰያት ኣዕሩኽ በቲ ዝነበሮም ትሕትናን ለውሃትን ኣብ ደቂ ንሰባት ዝነበሮም ፍቕርን ኣኽብሮትን ኣብቲ ዓዲ ዝነበሮም ተፈላጥነትን እናዓበየ ክኸይድ ምስረኣየ ኣይተሓጎሰን፡ ኣብ ሊዕሊኦም’ውን ቅንኢ ኣሕደረ። ብዝተፈላለየ ነገራት ከሳቅዮም ድማ ጀመረ። እቶም ኣዕሩኽ ግን ኣብቶም ደቂ ዓዲን ኣብ ልዕሊኦም ዝወድቕ ዝነበረ ስቓይ ከይዓጀቦም ኣብ እግዚኣብሔር ዝነበሮም እምነት ብዘይ ምጉዳል ንኹሎም ተቐማጦ እታ ዓዲ “ኣጆኹም ኩሉ ዝኾነ ንሰናይና እዩ” እናበሉ የጻናንዕዎም ነበሩ። እቶም ህዝቢ እውን ነቲ ትምህርቶም ይቕበልዎን ብእኦም ይጸናንዑን ነበሩ። ድሕሪ ብዙሕ ግዜ እቲ ንጉስ ምስ ኣገልገልቱ ተማኺሩ ነቶም ክልተ መንእሰያት ክቐትሎም መደበ። እቶም ኣዕሩኽ ነዚ ምስ ሰምዑ ኣብ ቅድሚ ዓድን ህዝብን ካብ ንቕተል እግርና ናብ ዝመርሓና ንኺድ ብምባል ኣርሒቆም ክጠፍኡ ወሰኑ። ነቶም ህዝቢ ኩሉ ዝኾነ ንሰናዮም ምዃኑ ኣብ ወርቐት ጽሒፎም፡ ንመልኣኽ እግዚኣብሔር ቀቅድሚኦም ክመርሖም ተማሕጺኖም ጉዕዝኦም ጀመሩ። ድሕሪ ብዙሕ ጉዕዞ ማይ ጸምኡ መግቢ’ውን ደለዩ። እንተኾነ ግን “ኩሉ ንሰናይ ኢዩ” ኢሎም ይሓስቡ ስለ ዝነበሩ ተስፋ ኣይቆረጹን። መልኣኽ እግዚኣብሔር ኣብ ቅድሚኦም ከም ዘሎ ይኣምኑ ነበሩ። እግዚኣብሔር ንባርይኡ ከም ዘይጭክን ሕያዋይ ጓሳ ምኻኑ ኣጸቢቆም እዮም ዝፈልጡ ነይሮም። ኣብ ክርስትና ብዙሕ ሽግር መከራ ጸበባን ከም ዘሎ ካብቶም ዝሓለፉ ኣቦታቶም ተማሂሮም ኢዮም። ኣብ ጉዕዞ ስደት ነቢያት ሓዋርያት ስደት ቅዱሳን ኣቦታቶም እናዘከሩ ይጓዓዙ ነበሩ። ድሕሪ ናይ ኣዋርሕ ጉዕዞ ኣብ ሓደ ኣዝዩ ዘፍርሕ ጫካ በጽሑ። ብማዕዶ ከኣ ሓንቲ ዓዲ ትረኣዮም ነበረት ናብቲ ዱር ምስ ኣተዉ ጉድጓድ ጸንሖም እቲ ጉድጓድ መውጽእን መውረድን ኣይነበሮን ብጣዕሚ ውሽጢ ስለዝነበረ ክኣትዉ ኣይከኣሉን። ኣብ ውሽጢ’ውን ሳንዱቕ ዝኣረገ ዝመስል ይረኣዮም ነበረ። ኣውጺኦም ክርእይዋ ደለዩ ግን ኣይከኣሉን። ከውጽዋ እንተ ኮይኖም መእተዊ ክረኽቡ ኣለዎም። ተጣቢቦም ግን በቲ ኣብቲ ጫካ ዝነበረ ዝተተሓሐዘ ኣግራብ ልሕጺ ልሒጾም ለቓቂቦም ገመድ ኣምሰልዋ። ተኽለማርያም ኣነ ክኣቱው ኢየ በለ። ሃይለሚካኤል ግን ኣይፋልካን ኣነ እየ ዝኣቱ ኢሉ ኣበዮ፣ ሃይለሚካኤል ክኣቱ ከኣ ተሰማምዑ። በቲ ዝሰርሕዎ ገመድ ሃይለሚካኤል ንውሽጢ ኣተወ። ነታ ሳንዱቕ እንታይ ምዃና ኣይረኣያን ግን ከባድ ነበረት። ሃይለሚካኤል ኣብ ውሽጢ ነታ ሳንዱቕ ሒዝዋ ሃይለማርያም ኣብ ላዕሊ ክስሕብ ክብል እታ ገመድ ተበትከት እሞ ኣዝዮም ሰንበዱ ግን ከኣ ተስፋ ኣይቆረጹን። ተኽለማርያም እንደገና ገመድ ክሰርሕ ሓሰበ ካብቲ ተጠናኒጉ ዝነበረ ነኣሽቱ ኣግራብ ክቆርጽ ንእሽቶ በሊሕ እምኒ ኣምጺኡ ክቆርጽ ጀመረ። ኣብ ሞንጎ ግን ዓቢ እምኒ ስለ ዝረኣየ ከምጽእ ምስ ከደ ከልዕላ ክብል ኢዱ ተቐርጢሙ ዓባ ዓባይቶኡ ተቆርጸት ብዙሕ ደም ፈሰሰ ካብ ክዳኑ ጨርቂ ቀዲዱ ኣሰረ ኢዱ ከተስርሖ ኣይከኣለትን ሃይለሚካኤል ኣብ ታሕቲ እዚ ዝኾነ ንሰናይ ኢዩ እግዚኣብሔር ጸድፊ ይፈጥር መደያይቦ ከኣ ይገበረሉ፡ ሕጂ ከኣ ኪድ ናብታ ትረኣየካ ዘላ ዓዲ ኬድካ ገመድ ኣምጽእ በሎ። ተኽለማርያም ሕራይ ኢሉ ቃንዝኡ ተጻዊሩ ጉዕዝኡ ጀመረ። ኣብ’ቲ ዓዲ ምስ በጽሐ ግን ፍሉይ ነገር እዩ ኣግጢምዎ፡ ከም ዝሓሰቦ ኣይጸንሖን። እቶም ዓዲ ኣክዳድንኦም ኮነ ኩሉ ስርሓቶም ሪኢይዎ ዘይፈልጥ ኢዩ ነይሩ። ናብ ጣኦት ክሰግዱ ጸንሕዎ ኣዝዩ ሰንቢዱ ሰብ ዘይኮኑ ኣራዊት ኮይኖም ተሰምዖ። እቶም ዓዲ’ውን ምስ ረኣይዎ ተገረሙን ተደንቁን ባህ’ውን በሎም፡ እዚ ከኣ ኣብቲ ዓዲ ጋሻ ሰብ እንተ መጺኡ ናብ ጣኦቶም መስዋእቲ የቅርብዎ ስለዝነበሩ እዩ። ንተኽለማርያም ምስ ረኣይዎ ተሓጎሱ። እቲ ንጉስ እንታይነቱ ከይፈለጠ ከይሓተተ ነቶም ኣገልገልቱ ናብቲ ጣኦት መስዋእቲ ክገብርዎ ኣዘዞም ዝገብሮ ኣይነበረን ተሰኪሞም ወሰድዎ ኣብ ቅድሚ ጣኦት ኣቆምዎ ሽዑ ንጉስ ነቶም ኣገልገልቱ ጣኦተይ ጎዶሎ ኣካል ዝኾነ ሰብ ስለ ዘይቅበል ቅድም ፈትሽዎ በሎም። ፈትሾም ከኣ ኣብ ኩሉ ኣካሉ ጎደሎ ኣይረኸብሉን። ነታ ኣብ ኢድ ዝነበረት እሳር ምስ ፈትሕዋ ግን ዓባይ ዓባይቶኡ ኣይነበረትን። እቲ ንጉስ ሓሪቑ ጨደረ ጉሃየ እንታይ ከም ዝደለየ ሓቲትኩም በታ ዝመጻ ኣፋንውዎ በሎም። ተኽለማርያም ብጀካ ዱልዱል ነዊሕ ገመድ ካልእ ኣይሓተተን ከምቲ ዝደለዮ ሃብዎ። ንሱ ከኣ ገመዱ ሒዙ ናብ ዓርኩ ገስገሰ፣ “ኩሉ ዝኾነ ነገር ንሰናይ ኢዩ” ከኣ በለ። “ኣነ ኢደይ ዝተቆረጽኩ ዓርከይ ናብ ጉድጋድ ዝጠሓለ ንሰናይ ኢዩ”። “ዓርከይ ምሳይ እንተ ዝህሉ ምሞተ ነይሩ፡ ኣነ’ውን ኣጻብዐይ እንተ ዘይቁረጽ ምሞትኩ” እናበለ ብስራሕ እግዚኣብሔር እናተገረመ ናብ ዓርኩ በጽሐ። ንዓርኩ በታ ገመድ ስሒቡ ካብቲ ጉድጋድ ኣውጽኦ። ኩሉ ዘጋጠሞ ምስ ነገሮ ኣዝዩ ተገረመ። ንኣምላኽ እናኣመስገኑ ድማ ነታ ሳንዱቕ ፈትሕዋ ኣብ ውሽጣ ኣዝዩ ዘገርም ነገር ጸንሖም። ብዙሕ ወርቂ ረከቡላ እሞ ብስንባደ ነንሕድሕዶም ተጠማሚቶም ስቕ በሉ። ሾኡ ሃይለሚካኤል ካበይ መጺኡ እዚ ኩሉ ወርቂ በለ። ስራሕ እግዚኣብሔር ስለዘይንፈልጥ ንኪድ እዚ ሒዝና ዓዲ ንእቶ ተበሃሃሉ። ንኹሉ ማይ ጽምእን ጥምየትን ጸሓይን ንፋስን ሓሊፎም ዓዲ ኣተዉ። እቲ ንጉስ ነቶም ዓዲ ኣኪቡ “ነቶም ክልተ መንእሰያት ተምጽእዎም ወይ ከኣ ብዙሕ ወርቂ ተምጽኡ እንተዘይኮይኑ ንምልእቲ ዓዲ ከጥፋኩም ኢየ” እናበለ ከፈራርሖም ጀመረ። እቶም መንእሰያት ኣብ ቀልቀል ናይቲ ዓዲ ተሓቢኦም ኩሉ ይከታተልዎ ነበሩ። ኣብ መንጎ ጸጥታ ምስ ሰፈነ ክልቲኦም ብድፍረት ካብቲ ተሓቢኦምሉ ዝነበሩ ወጺኦም ሳንዱቖም ሒዞም ናብቲ ንጉስ ዝነበሮ መድረኽ ደየቡ ኩሉ ህዝቢ በቲ ኣጋጣሚ ሰንበዱን ተገረሙን። ተኽለማርያም ብድፍረት ድምጹ ዓው ኣቢሉ “ስምዑ ኣቱም ህዝቢ ኣይትፍርሁ ነቲ ንስጋን ንነፍስን ዝቐትል እምበር ነቲ ንስጋ ጥራይ ክቐትል ዝኽእል ኣይትፍርሕዎ” በሎም። ነቲ ንጉስ’ውን “ስማዕ ንጉስ ነዚ ህዝቢ ኣሳቒኻ እትረክቦ ነገር እንታይ ኢዩ፧ጽባሕ ንግሆ ከምቶም ዝሓለፉ ክትሓልፍ ምዃንካ ኣይትረስዕ፡ ቅድሚ ምማትካ ግን ግብሪ ጽድቂ ግበር ንእግዚኣብሔር ፍራህ፡ ምስ ህዝብኻ’ውን ተሰማማዕ” ኢሉ ብትብዓት ዓው ኢሉ ተዛረበ። ሕጂ’ውን ዝዛረብ ሰብ ኣይነበረን። ሃይለሚካኤል ነቲ ጸጥታ ሰዓሮ። ነቲ ንጉስ’ውን “ኣነን ዓርከይን ፍቕድካ እንተ ኮይኑ በጃ እዚ ህዝቢ ክንሓልፍ ኢና” በሎ። እቲ ዘጋጠሞም ነገራት’ውን ኩሉ ገለጸሎም እቲ ዝሓለፈ ኩሉን እዚ ዝግበር ዘሎ’ውን ንስናይና ኢዩ በሎም። ምስ ዓርኩ ተሓጋጊዞም ነታ ሳንዱቕ ናብ ንጉስ ኣቕረብዎ እቲ ንጉስ ኣዝዩ ሰንበደ ብጣዕሚ ውን ሓዘነ ከይተረደኦ ብክልተ የዕንቱ ንብዓቱ ኮረር ኮረር. . . .ኮ. . .ረ. . . .ር. . . . እናበለ ናብ ምዕጉርቱ ወረደ። “እዞም ነኣሽቱ መንእሰያት ንእምነቶምን ንህዝቦምን ክሳብ ክንድዚ ህወቶምን ማእለያ ዘይብሉ ወርቆምን የሕሊፎም ዝሃቡስ ኣነ’ኸ ንህዝበይ ዘይድንግጸሉ መንገዲ እንታይ ኣሎ፧” ብምባል ኣብ ልዕሊ እቲ ህዝቢ ኢዱ ነስአ ይቅሬታ’ውን ሓተተ። ነቶም መንእሰያት ድማ ሓቒፉ ሰዓሞም። ነቲ ወርቂ’ውን ኣታዊ ንህዝቢ ከም ዝህቦም ቃል ኣተወሎም። ብኣምላኾም’ውን ኣመነ። እቶም ህዝቢ “ብሓቂ ኩሉ ንሰናይና ኢዩ” ኢሎም ብሓደ ድምጺ ኣድመጹ። ብስራሕ እግዚኣብሔር ኣምላኽ እናተገረሙን እናኣመስገኑን ድማ ነናብ ቤቶም ብሰላም ከዱ።
ስለዚ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ዝመጸ እንተ መጸ ኩሉ ንሰናይና ምኳኑ ፈሊጥና ኣብታ ጽንዕትን ዘይትናወጽን ኦርቶዶክሳዊት ሃይማኖይና ጸኒዕና ክንነብር ይግበኣና። እዚ ክንገብር እግዚኣብሔር ብጸግኡ ይደግፈና ኣሜን!!!
ካብ መጽሄት ነገረ ቅዱሳን ቁ.1 ቤ/ት/ሰ/ቅ/ሚካኤል ኣሽዱድ ዝተወስደ ስነጽሑፍ!
ስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለምስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ፈተናታት እናበድሀ ንቅድሚት ዝምርሽ ዘሎ ሰራዊት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ንሕድሕድ መሓውር ሰራሕተኛ ምእኹል ሓበሬታ ክበፅሖ ብምሕሳብ ምስ ኩሎም ሰራሕተኛታት በቢዓመቱ ብቐጥታ ክራኸብ ፀኒሑ እዩ። እዚ ማለት 1100 ሰራሕተኛታት ብብርኪ ክልል እናተኣከቡ ነቶም በቢዓመቱ ዝምዝገቡ ብሉፃት ስራሕቲ ንክዕቅብ፣ ኣብቶም ድኽመታት ድማ ዘትዩ ሓበራዊ ፍታሕ ንምቕማጥ ብብርኪ ክልል ኣብ ዝተማእኸለ መድረኽ ክሳተፍ እናተገበረ መፂኡ እዩ። ኣብዚ ዓመት ንሻድሻይ ገዜ ዓመታዊ ኣፈፃፅማ ስራሕ ብምግምጋምን ቀፃላይ መደብ “ኦሬንተሽን” ንምሃብን ኣብ መወዳእታ ወርሒ መስከረም መድረኽ ኣዳልዩ ዘትይሉ ነይሩ። ቀንዲ ዕላማ እቲ መድረኽ ሕድሕድ ሰራሕተኛ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ በዓል መዚ ዝወሃብ መብርሂ ብቀጥታ ንክረክብን ኣብቶም ዓወታት ይኹን ድኽመታት ሓበራዊ ኣረዳድኣ ብምሓዝ ቀፀልቲ መደባት ንከዐውትን ብምሕሳብ እዩ ክካየድ ፀኒሑ።
ኣብ መወዳእታ እቲ መድረኽ ኣብቶም ተለጢጦም ዝተትሓዙ መደባት በዓል መዚ ንምዕዋት ሓለፋ ምንቅስቓስ ዝነበሮም ሰራሕተኛታት “የቐንየልና” ንምባልን ቀፃላይ ስራሕቶም ብወነ ንምዕማምን ድማ መድረኽ ሽልማት ክካየድ ፀኒሑ እዩ። ካብቶም ብብርኪ ክልል ዘለዉ ልዕሊ 700 ሞዴል ሰራሕተኛታት ነንሕድሕዶም ብምውድዳር ነቶም 20 ሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈት ዝርከብዎም 202 ሰራሕተኛታት ካብ 3000 ክሳብ 5000 ብር ገንዘብን ወረቐት ምስክርን ብመልክዕ ሽልማት ተበርኪትሎም እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ሸሞንተ ከተማታት ዝርከበአን 20 ኣብያተ ፅሕፈት ወረዳታት ብዘመዝገበኦ ድምር ብሉፅ ኣፈፃፅማ ተሸለምቲ ፅዋዕን ምስክር ወረቐትን ኮይነን ኣለዋ፡፡
ቀንዲ ዕላማ ናይቲ መድረኽ ሽልማት እውን እንተኾነ በዓል መዚ ልምዓት እቶት እቶም ትርፊ ሰዓቶም ይኹን ዓመት ዕረፍቶም እንተይተፀባፀቡ ንስራሕ ብምውፋይ ብትግሃት ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ኣፍልጦ ንምሃብ እዩ። እዚ ድማ እቶም ንፉዓት ትግሃቶም ቀፃልነት ንክህልዎን ኣብቶም ካልኦት ሰራሕተኛታት ይኹን ኣብያተ ዕዮ ድማ ንሕንሕ ንክፍጠር ዝዓለመ እዩ። ብተግባር እውን ብምኽንያት በቢዓመቱ ዝካየዱ መድረኽ ሽልማታት ኣብ መንጎ ኣብያተ ዕዮን ሰራሕተኛታትን ወያናይ መንፈስ ንሕንሕ ይፍጥር ከምዘሎ ይረአ ኣሎ። ናይዚ መግለፂ እውን ብምኽንያት በቢ ግዚኡ ዝግበር ክትትላትን ሽልማታትን ሞዴላት ሓደሽቲ ስራሕተኛታትን ኣብያተ ዕዮን ይፍጠሩ ምህላዎም ሓደ መርኣዪ እዩ።
ኣብዚ ክፍለጥ ዝግበኦ ሰራሕተኛ በዓል መዚ ልዕሊ ዓቕሙ መደባት ተሸኪሙ ዝጓዓዝ ምዃኑ እዩ።ፈለማ ብብርኪ ክልል መሓውር ሰራሕተኛ በዓል መዚ ልምዓት እቶት እንትቕረፅ ነቲ ሽዑ ዝነበረ 50 ሽሕ ነጋዳይ ከተኣናግድ ተሓሲቡ እዩ ነይሩ። ደሓር እቲ ልምዓታዊ መስመርና ብዝፈጠሮ ጥጡሕ ባይታ በዝሒ ነጋዳይ ናብ 260 ሽሕ እንትበፅሕ እቲ ምንቅስቓስ ንግዲ እውን ከም በዝሒ ነጋዳይ ክተዓፃፀፍ ክኢሉ እዩ። ስለ ዝኾነ እቲ ሰራሕተኛ ነቲ መደብ ከዐውት መንግስቲ ካብ ዘቐመጠሉ ሸሞንተ ሰዓት ሓሊፉ ክሳብ 12 ሰዓት ኣብ መዓልቲ ዝሰርሐሉ ኩነታት ከምዝተፈጠረ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር ኣመራርሓ ሓይሊ ሰብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልልና ኣይተ ፊልሞና ዳዊት ንጋዜጣና መብርሂ ሂቦም ኣለዉ፡፡
እዚ ሸከም ስራሕ መንግስቲ ክሳብ መሓውር ኣፅኒዑ ምምዕርራይ ገይሩ ፍታሕ ዘቐምጠሉ እቲ ሰራሕተኛ ነቲ ዕማም ብፀጋ ተቐቢሉ ሕድሪ ሰማእታት ንምዕዋት ተጊሁ ይሰርሕ ኣሎ። ብፍላይ ድማ እቲ በቢዓመቱ ዝካየድ መድረኽ ሽልማት ሰራሕተኛታትን አብያተ ፅሕፈትን በዓል መዚ ልምዓት እቶት ተወፊዮም ንክሰርሑ ጥራሕ ዘይኮነስ “መደባተይ ተጣቢበ ብምዕዋት ክሽለም ኣለኒ” ዝብል ኒሕ ሒዞም ንክወዳደሩ ኣግባብ መንገዲ እናፈጠረሎም እዩ። ኣብዚ እቶም ብሉፃት ሰራሕተኛታት “ሞዴልነቶም” ዓቂቦም እንትቕፅሉ ሓደሽቲ “ሞዴላት” ሰራሕተኛታት ይኹኑ ቅድሚኡ ዘይተሸለማ ኣብያተ ዕዮ ተዓፃፂፈን ብምስራሕ ንቅድሚት ዝመፃሉ ኩነታት እናተፈጠረ እዩ። ካብተን ኣብ ሕሉፍ እዋናት ዝነበርወን ክፍተታት ብዕምቆት ሪአን ብምፍታሕ ብሉፅ ኣፈፃፅማ ስራሕ ኣርእየን ዝተሸለማ ኣብያተ ፅሕፈት ክልልና፤ ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ዓይደርን ወረዳ ራያ ኣላማጣን ተጠቀስቲ እየን።
ዳህሳስና ብቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ክፍለ ከተማ ዓይደር ክንጅምር። ሰራሕተኛታት እዛ ቤት ፅሕፈት ቅድም እንትብል ኣብ ወንበር ኮፍ ኢሎም መንጨብጨብቲ ካልኦት ተሸለምቲ እዮም ነይሮም። ፅቡቕ ኣፈፃፅማ መደብ ሃልይዎም ብዘይምሽላሞም ቅርታ ይስመዖም ምንባሩ ናይ ሕዚ ውፅኢቶም እኹል ምስክር እዩ። ስለዝኾነ እውን “እቶም ዝሽለሙ ዘለዉ ሰራሕተኛታት ይኹን ኣብያተ ፅሕፈት ከማና ዝበሉ እዮም። ስለዚ ጠንኪርና እንተሰሪሕና ንሕና እውን ዘይንሽለመሉ ምኽንያት የለን” ኢሎም ውሽጦም ብምርኣይን ፀገማቶም ፈልዮም ብምውፃእን ለይቲ ምስ ቀትሪ እናሰርሑ ኣብ 2009 ዓ/ም ክሽለሙ ዝኸኣሉ እዮም። ከም ኣብነት ግበሪ ዘይተወሰነሎም 29 ሒሳብ መዛግብቲ ላዕለዎት ከፈልቲ ግበሪ ደሚሮም 404 ሒሳብ መዛግብቲ ኦዲት ገይሮም ኣብ ተመን ግብሪ ኣውዒሎም ኣለዉ። እዚ ድማ “ግብሪ ብእዋኑ ብዘይምትማንኩም ንወለድ ተቃልዑና ኣለኹም” ዝብል ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ዝኾን ዝነበረ መረረት ህዝቢ ክቐርፈሎም ክኢሉ እዩ።
ኣብ ታሕተዎት ከፈልቲ ግብሪ ዝግበር መዓልታዊ መፅናዕቲ እውን እንተኾነ ምስቲ ህዝቢ እናተናበቡ ስለ ዝሰርሑ ኣብ 2008 ዓ/ም 35 ዝነበረ ጥርዓን ነጋዶ ኣብ 2009 ዓ/ም ናብ ሸሞንተ ክወርድ ክኢሉ ኣሎ። ኣብ መዳይ ምእካብ እቶት እውን ኣብታ ክፍለ ከተማ ኣብ 2008 ዓ/ም 155 ሚልዮን ብር ዝተኣከበ ኮይኑ ኣብ 2009 ዓ/ም ግን ናብ 179 ሚልዮን ብር ክዓቢ ክኢሉ እዩ። ብድምር ኣፈፃፅማ እታ ቤት ፅሕፈት ኣብ ፅቡቕ ብርኪ ክርከብ ብምኽኣሉ ንሽልማት ከም ዝበቕዐት ሓላፊት እታ ቤት ፅሕፈት ወ/ሮ ሰላማዊት ሓድጉ ገሊፀናልና፡፡
ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ራያ ኣላማጣ ናብ ሽልማት ዝመፀትሉ ምኽንያት እውን ምስቲ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ውፅኢት ደሪብካ ዝርአ እዩ። ሰራሕተኛታት እታ ቤት ፅሕፈት ኣብዚ ዓመት ብሉፅ ኣፈፃፀማ መደባት ብምርኣይ ቤት ፅሕፈቶም ንሽልማት ዘብቕዑ ፃዕራማት ሰራሕተኛታት ስለዝተፈጠሩ እዮም። እታ ቤት ፅሕፈት ኣብ 2007 ዓ/ም ዝነበረ መድረኽ ሽልማት ካብ ገፀር ወረዳታት ንክልተ ወረዳ ቀዲማ ኣብ ድሕሪት እያ ተሰሪዓ ነይራ። ኮይኑ ግን ከምኦም ዝበሉ ሰራሕተኛታት “ንፉዓት” ተባሂሎም ዋንጫ እንትሽለሙ “ንሕና ኮፍ ኢልና መጣቓዕቲ (ወሃብቲ ሞራል) ክንኮን የብልናን፣ ንሕና እውን ተሸለምቲ ክንኮን እዩ ዝግባእ” ኢሎም ብዝገበርዎ ርብርብ ኣብ 2008 ዓ/ም ናብ 26 ብርኪ ዝድይብሉ ኩነታት ተፈጢሩ። “እዚ ብርኪ ምምሕያሽ ንዓና ሽልማትና እኳ እንተኾነ ካብዚ ብዝበለፀ እንተሰሪሕና ድማ ናብ ቅድሚት ዘይንመፀሉ ምኽንያት የለን” ኢሎም ብዘገበርዎ ምንቅስቓስ ድማ ኣብ 2009 ዓ/ም ብውሱን ነጥብታት ኣፈላላይ ከም ክልል መበል 14 ብርኪ ክወፁ ክኢሎም እዮም። በቲ ለውጦም ፍናን እናተሰምዖም ዝመፀ እቶም ሰራሕተኛታት ኣብዚ ዓመት ካብተን ዝተሸለማ 12 ገፀር ወረዳታት ሓንቲ ንምዃን በቒዖም ዝተመነይዎ ዋንጫ ከም ዝዓተሩ ሓላፊ እታ ቤት ፅሕፈት መ/ር ሰለሞን መዝገቡ ኣረዲኦም።
ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ራያ ኣላማጣ ንለውጢ ዝተዳለወ ሰራሕተኛ ዝወነነት ምዃና ዘርኢ ድማ ኣብ ኣታሕዛ ትልሚ ዘሎ ምዕባለ እዩ። በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልልና ብመንፅር ስትራተጂክ ትልሚ ሕድሕድ ከተማታትን ወረዳታትን ክእክበኦ ዝግባእ እቶት እናሸንሸነ ከም ዝህብ ዝፍለጥ እዩ። ኣብዚ ከተማታትን ወረዳታትን ምስቲ ዘሎ ፃዕቒ ስራሕ ኩሎም ፀጋታት ግብሪ ብዝግባእ ፀንቂቖም ንምእካብ ስለ ዘፀግሞም እሞ ድማ እተን ኣብያተ ፅሕፈት ዝተውሃበን ትልሚ እንተዘይኣኪበን ካብ ዝምደበለን በጀት ስለ ዝቕነስ “ኣይዓቕምናን” እናበላ ክጠርዓ ይረአ እዩ። ኣብ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ራያ ኣላማጣ ግን ከምዚ ዝበለ ጥርዓን ኣይፍለጥን። ሰራሕተኛታት እታ ቤት ፅሕፈት “በጀትና ካብ ውሽጣዊ እቶትና ክንሽፍን ኢና” ዝብል ኣንፈት መንግስቲ ተግባራዊ ንምግባር ካብቲ ክልል ዝህቦም ትልሚ ወሲኾም እዮም ክሕዙ ፀኒሖም። ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ/ም ክልል 13 ሚልዮን ብር ክእከቡ ትልሚ እንትህቦም ንሶም ግና “16 ሚልዮን ብር ክንእክብ ኣለና” ኢሎም ብምትላም 15 ነጥቢ 8 ሚልዮን ክእከቡ ክኢሎም እዮም። ኣብ 2010 ዓ/ም እውን ክልል 17 ሚልዮን ንክእክቡ ትልሚ እንትህቦም ንሶም ግን 19 ነጥቢ 9 ሚልዮን ክእክቡ ተሊሞም ይንቀሳቐሱ ከም ዘለዉ እቶም ሓላፊ የረድኡ።
እዚ ሎሚ ዓመት ንሻድሻይ ግዜ ዝተኻየደ መድረኽ ሽልማት ኣብ ሰራሕተኛታትን ኣብያተ ፅሕፈት በዓል መዚ ልምዓት እቶት ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ጉጅለታት ልምዓት ደኣንትን ደቂ ኣንስትዮን ከምኡ እውን ክለባት ግብሪ ንልምዓት ንሕንሕ እናፈጠረ መፂኡ እዩ። እዞም ውዳበታት ምስ ልምዓት እቶት እንታይ ዘራኽብ ኣለዎም? ዝብል ሕቶ ክለዓል ይኽእል እዩ።እዚ እውን እተን ጉጅለታት ልምዓት ደቂ ኣንስትዮ ግብሪ እንትእከብ ኣብ ጥዕና፣ ትምህርቲ፣ መብራህቲ፣ መንገዲ ወዘተ ዝራኣዩ ፀገማት ከም ዝቐርፈለን ብምእማን እቲ መደብ ንክዕወት ሓገዝቲ እየን ዝኾና። ደኣንት እውን እንተኾኑ ስርዓት ንግዲ እንተዓሲሉ ሰላማዊ ምንቅስቓስ ንግዲ ብምፍጣር ተጠቀምቲ ከም ዝኾኑ ብምእማን ሓገዝቲ ክኾኑ ፀኒሖም እዮም። ብምዃኑ እውን ኣብዚ ዓመት ፅቡቕ ምንቅስቓስ ዝነበረን 20 ጉጅለታት ልምዓት እቲ በቢዓመቱ ዝካየድ ሽልማት ናብ መድረኽ ንሕንሕ ንክኣትዉ ምኽንያት ኮይኑ እዩ፡፡
ብወገን ክለባት ግብሪ ንልምዓት እውን ንክልተ ምኽንያት እዩ ኣብ ግብሪ ክነጥፉ ዝግበር ዘሎ። እቲ ቀንዲ ጉዳይ እቶም ኣብ ክለባት ግብሪ ዝሳተፉ ሰገናት ብነዊሕ እዋን እንትረአ ፅባሕ ዓብዮም ልምዓታውያን ሰብ ሃፍትን ዓበይቲ ሰብ ሞያታትን ስለዝኾኑ ነቲ ዓንዲ ሑቘ ሃገር ዝኾነ ስርዓት ግብሪ ግንዛበ ሒዞም ንክዓብዩ እሞ ሓገዝቲ ንክኾኑ ብምሕሳብ እዩ ትምህርቲ ዝወሃቦም። እቲ ናይ ሓፂር እዋን ኣንፈት ድማ እቶም ተምሃሮ በብመድረኹ ብዘቕርብዎም ኪነ ጥበባዊ ትሕዝቶ ዘለዎም ስራሕቲ ካብ ወለዶም ጀሚሩ ስወራ ግብሪ ዝፅየፍ ማሕበረሰብ ንምፍጣር ሓገዝቲ ንክኾኑ ዝዓለመ እዩ። ብምዃኑ እውን ከም ክልል ካብ 1500 ክለባት ግብሪ ንልምዓት እተን ዝሓሸ ምንቅስቓስ ዘለወን 30 ክለባት ግብሪ ብምሕራይ ነንሕድሕደን 25 ዝተፈላለየ ትሕዝቶ ዘለዎም መፃሕፍትን ወረቐት ምስክርን ስለ ዝሽለማ በዚ ምኽንያት ኣፍልጦ ንምርካብ ናብ ንሕንሕ ክኣትዋ ፀኒሐን ኣለዎ። ምእንተ እዚ እዩ ድማ ሓገዝቲ ምሕደራ ስርዓት ግብሪ ተባሂለን ዝሸለማ፡፡
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልልና ብሉፅ ኣፈፃፅማ ስራሕ ዘለዎም ሰራሕተኛታት፣ ኣብያተ ፅሕፈት፣ ክለባት ግብሪ ንልምዓት፣ ጉጅለታት ልምዓት ቤት ምኽሪ ዘፈር ማሕበራት ንተኸታተልቲ ሽዱሽተ ዓመታት ክሽልም ፀኒሑ እዩ። ብፍላይ እቶም ሰራሕተኛታት ዓመት ዕርፍቶም እናሰረዙ ክሰርሑ ስለ ዝፀንሑ ከም በዓል መዚ እቲ ሸኽሚ ከይርብርቦም ንከዕርፉ የተባብዕ ኣሎ። ኮይኑ ግን እቲ ሰራሕተኛ “ኣነ እንተኣዕሪፈ ቤት ፅሕፈት ክትዳኸም እያ” እናበለ ነቲ ዓመት ዕረፍቱ ናይ ሰሙን ወይ ፍርቂ ዝወስደሉ ኩነታት ይረአ ኣሎ። እዚ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት እውን እቲ ስራሕን ሰራሕተኛን ስለ ዘይመጣጠን እዩ። ሰራሕተኛ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ወዮ ደኣ በቢዓመቱ መደባቱ ጥንኩርን ድኹምን ጎድንታቱ ገምጊሙ ኣብ መወዳእታ ብምህዳስ ሕድሪ ሰማእታት ንምፍፃም ቃል ኣትዩ ስለ ዝወፍር እዩ እምበር ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ገፀር ሓደ ሰራሕተኛ ሓሙሽተ ሰራሕተኛታት ክሰርሕዎ ዝነበረ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። ኣብ ከተማ እውን እንተኾነ 10 ሰራሕተኛታት ክሰርሕዎ ዝነበረ ስራሕ ብሓደ ሰብ ይስራሕ ከም ዘሎ እዮም ኣይተ ፊልሞና ዳዊት ዘረድኡ።
ነዚ ኩነታት ዝምልከቶ ኣካል ቀልጢፉ እንድሕር ዘይፈቲሕዎ እቲ ሰራሕተኛ እናረብረበ ብምኻድ እቲ ሰራዊት ህንፀት ክዕንቀፍ ከም ዝኽእል ምግንዛበ የድሊ። ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ሓይሊ ሰብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ምጥንኻር ማለት ከምቲ ካሊእ ሰራሕተኛ በጀት መንግስቲ ናብ መሃያ እናውዓለ ንልምዓት ዝፈታተን ዘይኮነስ በጀት መንግስቲ ንክጠናኸር ዝገብር እዩ። እቲ ምንታይ እቲ ሕዚ ዘሎ ሰራሕተኛ ኣብቶም ዝመፁ ሒሳብ መዛግብቲ ኦዲት ኣብ ምግባር ይኹን ዝመፅእ ተገልጋላይ ኣብ ምትእንጋድ ተፀሚዱ ስለዝውዕል ኣብ ካልኦት ፀጋታት ግብሪ ክነጥፍ አይከኣለን። ስለዝኾነ እቲ ናይ ደገ ክትትልን ደገፍን ነጋዶ ስለ ዘይገብር ቅብሊት ብዘይምቁራፅ ይኹን ፎርጅድ ቅብሊት ብምሃብ ግብሪ ንዝስውሩ ነጋዶ ክከታተል ኣይከኣለን።ስለዝኾነ እውን ብርክታት ሀን ለን ነጋዶ ቅብሊት ብዘይምቁራፅ ምንቅስቓሶም ትርፊ ኣልባ (ኒል) ከምኡ እውን ተመላሽ እናበሉ ነቲ ገንዘብ ህዝብን መንግስተን እናዘረፉ ዝውዕልሉ ኩነታት ኣሎ። ስለ ዝኾነ ካብ ህዝቢ ክእከብ ዝኽእል እቶት ሽሻይ ኣከብቲ ክራይ ንዘይምዃን መንግስቲ ነቶም ልዕል ክብሉ ዝተገለፁ ዕንቅፋታት ብኣግኡ ክኣልዮምን መፈትሒ ክቕምጠሎምን ይግባእ።


text:
ኣብ መዝገብ ታሪኽ ኤርትራ ጸሊም ምዕራፍ ሰኒዳ ዝሓለፈት ንኩለንትናዊ መሰላት ህዝቢ ብግህዶ ዓፊና ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዕሉል ገባርን ሓዳግን ምዃኑ ዘርድኣትና ዕለት’ያ እወ ጸላም ዕለት 18 መስከረም 2001፡፡
ትማል ህዝብን ሃገርን ሓራ ንምውጻእ ኣብ ዝግበር ዝነበረ መሪር ብረታዊ ተጋድሎ ውልቃዊ ርድየታቶም ከየስድዖም ኣብ ዕሸል ንእስነቶም ወፊሮም ምስ ዓርሞሸሻዊ ስርዓት ደርግ ገጢሞም ናጽነት ጋህዲ ዝገብሩ ኣብዛሓ ጀጋኑ ተጋደልቲ ካብ ጽባሕ ናጽነት ኤርትራ ጀሚሩ ዝተቓለሰሉ ዕላማ ብውሑዳን ተጨውዩ ዘይሓስብዎ ሓደጋ’ዩ ወሪድዎም፡፡
ብፍላይ እቶም ኣብ ዘበነ ገድሊ ኤርትራ ንሚዛን ዓቕሚ ጸላኢ ኣጺኒዖም ንሞራል ሓፋሽ ተጋደላይ ኣበሪኾም ኵናት መሪሖም ኣብ ስርሒታት ውቃው ናደው እዝ ስርሒት ፈንቅልን ዕርድታት ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕልን ቅያን ጅግንነትን ፈጺሞም ብፍላጻታት ኣጽዋራት ኣካላቶም ዝተበሳስዑን ዝሰንከሉን ዓበይቲ መራሕቲ ሰውራን መንግስትን ነበር ብከዳዕ መላኺ ኢሳይያስ ተጠሊሞም ናብ ጎዳጉዲ ዕራዕሮ ካብ ዝድርበዩ እነሆ 16 ዓመታት ደፊኖም ኣለዉ፡፡
እዞም ስጋብ ሕጂ ብዘይ ሕግን ርትዕን ኣብ መጋባእያ ዘይቐረቡ ሓለፍቲ ግንባርን መንግስትን ዝነበሩ ብጉጅለ 15 ዝፍለጡ ኣርካናት ገድሊ ድማ ብሰንኪ ባርባራዊ ግፍዒ መላኺ ኢሳይያስ ገለን ሞይቶም ገለን ሰንኪሎም ገለን ድማ ንሕዱር ሕማማት ተሳጢሖም ኣደዳ ምምዝባል ኣእምሮ ኮይኖም ኣለዉ፡፡
እዞም ብጉጅለ 15 ዝፍለጡ ሓርበኛታት ተጋደልቲ ካብ ምድስካል ትግባረ ቅዋም ኣትሒዞም ዝስምዖም ዝነበረ ስክፍታታት ኣብ ገለ ገለ እዋን’ኳ ይገልጹ ምንባሮም እንተተሓበረ ብፍላይ ድሕሪ ምስ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ኣዕናዊ ኵናት ግና ኣካይዳ መላኺ ኢሳይያስ ንህዝብን ሃገርን ናብ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት ዝሽምም ተርእዮታት የርእይ ምንባሩ ስለዝተረድኡ ድሕሪ ደጊም ምስ ጎረባብትና እነካይዶ ሓሸውየ ኵናት ደው ይበል ስልጣን ንህዝቢ ነረክብ ፡ቅዋም ይተግበር፡ እሱራት ፖለቲካን ሕልናን ይፈትሑ ፡ኣብ 2ይ ጉባኤ ውድብና ዝኣተናዮም መብጻዓታት መትከላት ዲሞክራሲ ኣብ ግብሪ ይውዓሉ ጥራሕ ስለዝበሉ’ዮም ኣራዊት መሮር ክሰፍርዎ ኣብ ዘይትምነዮ ኣጻምእ ዒራዒሮ ክዳጎኑ ዝተገበረ፡፡
እቲ ኣብ ሓሶትን ምድንጋርን ልዑል ጥበባዊ ክእለት ዝወነነ መሪሕነት ጸቢብ ጉጅለ ኢሳይያስ ድማ ኣብቲ ሽዑ እዋን ንስምዒታት ህዝቢ መዝሚዙ ሰንዓ ፕሮፖጋንዳ ብምዝርጋሕ ተንበርኪኾም ምስ ወያነን ኣሜሪካን ተመሳጢሮም ንሃገር ክሸጥዎን ከረክብዎን ሓሊኖም ዝብሉ ሓሶታት ፈብሪኹ ነቲ የዋህ ህዝቢ ኤርትራ ብምድንጋር ሕቡእ ሽርሕታቱ ኣዐዊቱ’ዩ፡፡
ፈለማ ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ግንባርን መንግስትን ዝወስዶ ዘይሕጋዊ ስጉምቲ መን ኢኻ ዝብሎ ሓታቲ ዘይረኸበ ሃላሊ ጃንዳ መሪሒነት ኢሳይያስ ድማ እዛ እንባይ መን ይወርሳ ብዝዓይነቱ ቢሂለ ትዕቢት ተወጢሩ ሃሱሳቱን ዕሱባቱን ኣዋፊሩ ነጻ ፕረስ ንዝሃቦም መሰል ተጠቒሞም ሓቅታት ናብ ህዝቦም ንዘቕረቡ ጋዜጠኛታት ኣብ ጉዳይ ሃገሮም ብርዖም ኣልዒሎም ርእይቶ ነቐፌታ ንዝሃቡ ሙሁራትን ክንዓርቀኩም ንዝበሉ ዓበይቲ ዓድን ከይተረፉ ብተመሳሳሊ ጸለመ ጠቂኑ ናብ ማሕቡስ ብምድርባይ ጽዋዕ መሪር ቃንዛ ክጭልጡን ክቕዘፉን ገይርዎም’ዩ፡፡
እታ ትማል ኣብ ክንዲ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ወጊና ፍትሒ ሓርነት ትግባረ ቅዋምን ምኽባር ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዘድሃየት ልሳን ግዳያት ብኣግኡ ደገፍ ህዝቢ ረኺባ ዝጠለበቶም መትከላት ኣብ ግብሪ እንተዝውዕሉ ነይሮም እዚ ሕጂ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ዝወርድ ዘሎ ኣይሂ ሕሰመ መከራ ኣይምነበረን፡ እወ መንእሰይ ኣብ ግዱድ ውትህድርና ተቖሪኑ ጊላ ሓለፍቲ ኣይምኾነን፡ ህግደፍ ኣብ ዝደኮነን ጎዳጉዲ፡ ኣንደራት ሽላታት፡ኮንተይነራት እናተዳጎነ ግዳይ ኣካላውን ስነኣእምርኣውን ስንክልና ኣይምበይተዳረገን ፡ኤርትራዊት ጎርዛ ድማ መርወይት ስሚዒትን ከዳሚትን ሓለፍቲ ሰራዊት ህግደፍ ኣይምኾነትን፡ ካብ ህጻን ስጋብ ሽማግለ ኣማሪሩ ናብ ስደት ኣይምዋሓዘን፡ ቁጠባ ሃገርን መንብሮ ህዝብን ናብዚ ዘለናዮ ዘስካሕክሕ ኩነታት ኣይምወደቐን ኮታስ ኤርትራ ምስ ጎረባብታ ኣብ ሕዱር ቂምን ቅርሕንትን ኣይምተሸኸለትን ካብ ዞባና ኣህጉርናን ዓለምን ኣይምተነጸለትን ተኸታታሊ እገዳታት’ዉን ኣይመጋጠማን ነይሩ፡፡
ስለዚ ከምቲ ክንብል በለ’በር ኣይተካዕወን ተባሂሉ ብኣበው ዝተመሰለ ሕጂ’ዉን ህዝብን ሃገርን ካብ ፍጹም ብርሰትን ዕንወትን እነድሕነሎም መገድን ጊዜን ገና ኣይተጸንቀቐን፡፡ ትማል ሃይለ ድሩዕ፡ ጴጥሮስ ፡ሸሪፎ፡ ዑቕባ ወዘተ ሎሚ ተተኣሰርና ጽባሕ ሓፋሽ ህዝብና ከምዘፍትሐና ንኣምና ኢና ኢሎም ነይሮም፡፡ እሞ ኦ ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ምስ ተበራበርካ ኸ ቃል እዞም ሓርበኛታት ኣይትርዕሞን’ዶ እወ ሕጂ’ዉን ንዝሓደጉልና ቃል ሕድሮም ገጥ ኣቢልና ብምሓዝ ነዚ ኣብ ልዕሌና ኣንጸላሊዩ ዘሎ ደበና ምልኪ ቀንጢጥና ሓርነት ውጹዕ ሓፋሽ ህዝብና ነበስረሉ እዋን ሕጂ ክኸውን ይግባእ፡፡
ግዳያት 18 መስከረም ወትሩ ኣብ ልቢ ህዝቢ ኤርትራ ኢኹም
ኩሉ ጸገማትና ኣብ መቓብር መላኺ ኢሳይያስ ይፍታሕ፡፡
16 መስከረም 2017


text:
ኣብ ኤርትራ ብፍላይ ድማ ኣብ ገለ ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብ ከቢድ ናይ ቁማር ወልፊ ተጸሚዶም ምሸታዊ ምጥላዕ ከምዘዘውትሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ሓቢሮም።
ህዝቢ ኤርትራ ከምኡ ውን ዳርጋ ኩሎም ኣባልትን ኣዘዝትን ሓይልታት ምክልኻል ብኸቢድ ናይ ናብራ ቅልውላው ይሳቐዩሉ ኣብ ዘሎ እዋን፤ ኣዚዮም ውሑዳት ሓለፍቲ ለይቲ ለይቲ ብኣማኢት ኣሽሓት ክቋመሩ ምርኣይ ክልተ ጫፋት ናይ ኣብ በበይኑ ህይወት ዘለዉ ዜጋታት ዘርእይ ሙኻኑ እቶም ምንጭታትሓቢሮም።
እቲ ብልሽውና ጥራይ ዘይኮነ ተስፋ ሙቕራጽን ብስጭትን ዘመልክት ዳርጋ መዓልታዊ ዝካየድ ናይ ጠላዕ ቁማር ገዚፍ ገንዘብ ከምዝጸምድ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፤ ኣብ ቅንያት ሓድሽ ዓመት ንኣብነት ሓደ ጀነራል ኣብ ሓደ ለይቲ 100 ሽሕ ናቕፋ ከምዝተበልዐ ገሊጾም።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መዓልቲ ክልተ ግዜ ምብላዕ ስኢኑ፥ ኣዴታት ኤርትራ ሰብ ከየለልየን ጸልማት ተጎልቢበን ይልምናሉ ኣብ ዘለዋ እዋን፤ ከምዚ ዓይነት ምብኻን ገንዘብ ክረአ ዘሕዝን ሙኻኑ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።


text:
Menu
ዘኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ መድሃኔ ኣለም ቤ/ክ ማኀበረ ማርያም እስራኤል
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ቅዱሳን.
ኣቡነ ፍሊጶስ ኣንዳዴ ባሕር(ፋድል)
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን።
ናይ ገዳማዊ ዝኾነ ፍሊጶስ ትውልዱ ካብ ዓበይቲ ዝኾኑ መኳንንቲ ኣንከረ ኢዩ።ስም ኣቡኡ ይርድኣነ እግዚእ ስም ኣዲኡ ኻኣ መግደላዊት ክኸውን ከሎ ኣቡኣ ካኣ ናይ ጽራእ ተወላዲ ኢዩ።
ኣብ ትግራይ ክፍለ ሃገር ኣውራጃ ኣክሱም ተወሊዶም ኣብዚ ክፍለ ሃገር ኣብ ኣውራጃ እንድርታ ኣብ ዝርከብን ደብረ ጸራቢ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ገዳምን ብኢድ ኣቡነ በኪሞስ ድኅሪ ምምንኳሶም ንኤርትራ ተሳጊሩ ኣብ ኣውራጃ ሓማሴን(ናይ ሕጂ ዞባ ማእከል) ብፍላይ ካኣ ኣብ ዞባ ዓንሰባ እና ዘሩ ኣስተምሂሮም ኢዮም ።ግና ድሕሪ ቅሩብ ዓመታት ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ካብ ዓንሰባ ፲፮ መነኮሳት ኣኸቲሎም መገዶም ቀጸሉእሞ ኣብዚ ኣብ ልዕሊ ነፋሲት ዘሎ ዓቢ እምባ ኣተዉ፡ነቲ ዓቢ እምባ ድማ ደብረቢዘን ተባሂሉ ንኽጽዋዕ ስም ኣውጺኦም ኣብኡ ድማ ናይ ሓድነት ማኅበር ኣቒሞም ተቐመጡ።በዚ ካኣ ክሳዕ ዕለተ ሞቶም ንቡዙሓት ቅዱሳን ኣፍርዮም ብሰላም ዓረፉ’።
ኣቡእን ኣዲኡን ሕያዎትን መጽወትን ፡ከም ዓርኪ እግዚኣብሔር ከም ኣብርሃምን ከም ኢዮብን ኣጋያሽ ተቐበልቲ ንዝመጹ ስደተኛታት ስጉራትን ንኹሉ ቤቶም ክፉት ነበረ ።ከም ኣቦ ጦብያ ምጽዋት ይፈትዉ ነበሩ ናታ ምጽዋት ምስ ግብሪ ምስ ሰርሕዋን ብግብሪ ምስ ተርጎምዋን መገዶም ብሩኽን ቅኑዕን ኮነ።
መግደላዊት ካብ ዓይና ንብዓት እና ኣፍሰሰት ብጾምን ብስግደትን ተወሲና ንቤተ ክርስቲያን ካብ ምኻድን ካብ ምቑራብን ኣይተቛርጽን ነበረት።ስድራቤታ ብሉይን ሓዲሳትን ምሂሮማ ስለ ዝነበረት ካኣ ካብ መጻሕፍቲ እና ኣልዓለት ብእግዚኣብሔር ኣሚኑ ዝሓፈረ መን ኢዩ! መን ጸዊዕዎ ኸ ሸለል ዝበሎ ኣሎ! ትብል ነበረት።ልቢ ኣምላክ ቅዱስ ዳዊት ካብ ዝተዛረቦ ጠቒሳ ኦ ጎይታይ ጸሎተይ ስምዓኒ ደሃየይ እውና ናባኻ ይብጻሕ ብመከራይ ብመዓልቲ መከራይ ገጽካ ካባይ ኣይተርሕቕ እዝንኻ ናባይ ኣብል ክጽውዕካ ከለኹ ቀልጢፍካ ስምዓኒ በለት ፡ደጊማ’ውን ሓና ስለ ወዳ ሳሙኤል ብዝጸለየትሉ እዋን ጸሎታ ብዝሰማዕካያ ጸሎተይ ስምዓኒ ከምኡ’ውን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ትእዛዝካ ሓልዩ ብሕግኻ ዝኸይድ ንጽሁን ድንግል ዝኾነ ወዲ ንኤልሳቤጥ ከም ዝሃብካ ንዓይ’ውን ውላድ ክትህበኒ ጸሎተይ ስማዕ ።ኦ ! ጎይታይ ጸሎተይ ስማዕ ነቶም ዝተጨነቑ እተቃልለሎም ዘይሓሰብዎ ትህብ ንሽጉት ትረድእ ሽግርን’ውን ተርሕቕ።ከምዚ ክትብል ከላ ካኣንብዓታ ከም ማይ ይፈስስ ነበረ።ንሰማይ ኣንቃዕሪራ ጸሎት ተዘውትር ነበረት ኣእዳዋ’ውን ንጸሎት ምስተዘርግሓ ኢየን።ጸሓይ ወጺኣ ክሳዕ እትዓርብ እግራ ክሳዕ ዝሓብጥ ትጽልን ትቕወምን ነበረት።ካብቲ ዝቖመትሉ ቦታ’ውን ብጭንቂ ኣእጋራ ተንቀሳቕሶም ምስጓም ትስእን ነበረት። እዛ እዚኣ ከምተን ካልኦት ኣንስቲ ኣይነበረትን ከም ሣራ ሰበይቲ ኣብርሃም ከም ሓና ኣደ ሳሙኤል ትመስል ነበረት እምበር ከም ካልኦት ኣይነበረት።ካልኣይ’ውን ቤት እስርኤል ከም ዘገልግላ ከም ልያን ከም ራሄል ከም ኤልሳቤጥ እያ ትመስል ዝነበረት።
ንመግደላዊት ቅዱስ መልኣኽ ከም ዝተራኣያ
መግደላዊት ከምዚ ኢላ ከላ ብእዋን ጸሎት ክትጽሊ ከላ ሓዊ ዝመስል መስቀል ብየማናይ ኢዱ ኂዙ ናይ እግዚኣብሔር መልኣኽ ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ተራእያ።እቲ መስቀል’ውን ኣርባዕተ መኣዝን ኣለዎ ከም ብልጭልጭታ ዘንጸባርቕን ባልባል ዝብልን ኢዩ።እቲ መልኣክ ካኣ ንመግደላዊት ከምዚ በላ። ኣቲ ሰበይቲ ኣብዚ እንታይ እዩ ጠጠው ዘብለኪ ዘሎ፧” ሓዘንኪ እንታይ እዩ፧ኣብ ልዕሌኺ ዝወረደ ጓሂኸ እንታይ ኢዩ፧ንስኺ ፈራሂት እግዚኣብሔርን ሕያወይቲ ሰበይቲ ምዃንኪ ዩርእየኪ ኣለኹ ስለዚ ሓዘኪ እንታይ ኢዩ፧”
መግደላዊት ካኣ ጎይታይ እንታይ ትብለኒ ኣለኻ ሕደገኒ ግዳስ ምእንቲ ሓጥያተይን ምእንቲ በደለይን ክበኪ በለቶ።እቲ መልኣኽ ካኣ መሊሱ ኣነ ምእንቲ ሽግርኪ ተላኢኸ መጺኤ ኣለኹሞ እስከ ኃዘንኪ ንገርኒ በላ።መግደላዊት ካኣ ኣነ ምሳኻ ምዝራብ ኣይክእልን እየ ተፍርህን መልክዕካ’ውን ግሩም ስለ ዝኾነ ክሳዕ ሎሚ እኳ ከማኻ ዝመስል ፈጺሜ ርእየ ኣይፈልጥን እየ በለቶ።እቲ መልኣኽ’ውን መለሰላ ከምዚ እውን በላ፡መልክዐይሲ ከምዚ ኣይኮነን ግዳስ ገጸይን ክዳነይን ሓዊ ብኢደይ ዝኃዝክዎ’ውን ሓዊ ክኸውን ከሎ ኣካይዳይ’ውን ብልጭልጭል ከምዝብል መብረቕ ኢዩ ፡እግዚኣብሔር ግዳ ከይትፈርሕን ከይትድንግጽን ሉ ከምድኻምኪ መጠን ናባኺ ፈነወኒ እምበር ኢሉ መለሰላ።ኣነስ ፈላሲ መሲለ መስቀል ሒዘ ዝመጻእኩ ንዓኺ ምእንቲ ከጸናንዓኪ እየ።መልክዐይ እንተ ትርኢሞ ምድሪ ኣይምተሰከመትን መሬት’ውን ኣይምኸኣለትን። መግደላዊት ካኣ ቃልካ ጽቡቕ እዩ ጎይታይ መገድኻ እውን ቅኑዕ እዩ ኣሰርካ’ውን ብርሃን ኢዩ ኣነ ንዓኻ ብምርኣየይ ተሓጊሰ ኣለኹ ብዝከኣለካ ግን ኣጸናንዓኒ ።
እቲ መልኣኽ ካኣ ኣምላኸይ ናባኺ ዝለኣኸኒ ንዓኺ ንምጽንናዕ ኢዩ።ኃዘንኪ ንገርኒ እምበር ንዓይ ብምርኣይ ዝተሓጎስኪ ካብ ሓዘንኪ ምስተጸናንዕኪ ድኣ ክንደይ ትሕጎሲ ትኾኒ በላ።መግደላዊት ካኣ ነቲ መልኣኽ ከምዚ በለቶ ኣነ ዘኅዝነኒ ኣነመኻን ስለ ዝኾንኩን ውላድ ስለ ዘይብለይን ብኣንስቲ ኦእደይን ጎረባቢተይን ኅፍረትን መሳለቕን ኮይነ ኣለኹ፡ብኣዝማደይ’ውን ተዋሪደ ኣለኹ ስለዚ ከይወለድኩ ምማተይ የሕዝነኒ።እቲ መልኣኽ እግዚኣብሔር ጸሎትኪ ሰሚዑኪ መብጽዓኺ’ውን ተቐቢልዎ ስለዚ ብትምህርቱ ብዙሕ ህዝቢ ዘድሕን ንብዙሓት’ውን ኣቦ ዝኸውን ዝኸበረ ክብ ዝበለ ዝተባረኸን ዝተቐደሰን ውላድ ክህበኪ ኢዩ በላ።ደቁ ብዙሕ ኣህጉር ዝወርሱን ብወገን ምሥራቕ ከም ከዋኽብቲ ዘብርሁ ክኾኑ ኢዮም።ነዚ ዝሰምዔት መግደላዊት ኣዝያ ተሓጎሰት ‘ናይባርይኡ ውርደት ተመልኪቱ ይቕሬትኡ ዝገበረለይ’ውን ዓስቢ ጸሎተይ ዘይከኣልኒ እግዚኣብሔር ይመስገን” ኢላ’ውን ንኣምላኽ ኣመስገነት።መሊሳ ካኣ ነቲ መልኣኽ መን ኢዩ ስምካ ጎይታይ ፧ ክትብል ሓተተቶ።እቲ ቅዱስ መልኣኽ ስመይሲ ሕቡእ ሥዉር ተደናቒ ኢዩ ድሕሪ ምባል ንሱ ሓደ ካብቶም ሸውዓተ ሊቃነ መላእክት ከም ዝኾነ ገለጸላ። መሊሱ ካኣ” እዚ ዝነገርኩኺ ክሳብቲ ግዜኡ ኅብእዮ ናይ መንግስቲ ምስጢር እንተ ተኃብኤ ግቡእ ኢዩ ናይ እግዚኣብሔር ስራሕ ግን ብኽብሪ ይገልጽዎ ኢሉ መጽሓፍ ከም እተናገረ ድኂሩ ንኹሉ ኢዩ ዝገልጽ” ኢልዋ ካብኣ ተሰወረ።መግደላዊት እውን “ግዜኡ ክሳዕ ዝግለጽ ነገርካ ኅባእ ብብልኅትካ’ውን ብዙኃት ክዛረቡ ኢዮም” ኢሉ መጽሓፍ ከም ዝገለጸ ነገራ ሰዊራ ተቐመጠት።
መግደላዊት ነዚ ነገር እዚ ንምርካብ ደገ ክትጸንዕ ከላ ብኻልእ ወገን ካኣ ክቡር ካብ ኩሉ ዝበልጽ ካብ ፩ደ ፈላሲ ቅድም ኢላ ዝሰምዓቶ ነገር ሰምዐት።ዝኸውን ነገር ከይኮነ ዝፈልጥ ከም ነቢያት ነቢይ፡ከም ሃዋርያት’ውን ሃዋርያ ዝኾነ ካብ ሓደ ፈላሲ ነገሩ ሰምዐት።እቲ ፈላሲ ነታ መገደላዊት ዘላታ ዓዳ ምስ ረኣየ ብሓጎስ ክምስ ክምስ ክብል ጀመረ።ሥራሕ እግዚኣብሔር ዘገርም ኢዩ እና በለ እውን ኣፉ ብኢዱ ከደነ።እቶም ፈለስቲ ብጾቱ እውን ኣንታ ኣቦና ንምንታይ ኢኻ ትድነቕ ዘለኻ ወይሲ እዘን ኣዒንትኻ እንታይ ርእየን እየን በልዎ።ንዓይ ዘደንቒ ዘሎ ብዙሓት ጉብኤ ሰባት ንዝተኣከቡ ኣቦ ዝኸውን መራሒ ኣብዛ ዓዲ እዚኣ ስለ ዝውለድ እየ ዘደንቐኒ ዘሎ በሎም።ዝንኡ ዓቢይ ክኸውን ክሳብ ንጉስ ኢይትዮጵያውያን ክበጽሕ እዩ ምእንቲ ሕግን ትእዛዝን ምእንቲ ቀዳመይቲ ሰንበት ሰማዕትነት ዝቕበል ኢዩ ክብል ተዛረቦም።
ብድሕሪ እዚ ከምቲ እግዚኣብሔር ብመልኣኹ ዝነገራ መግደላዊት ጠነሰት ንምውላድ እውን ቀረበት እንተኾነ ጠኒሳ ከላ ሰብኣያ ይርድኣነ እግዚእ ሞተ።
መግደላዊት ወዲ ከም ዝወለደት
መግደላዊት መዓልቲ ጥንሳ ምስ ኣብቅዔ ከም ኣዒኢንቲ ወዲ እሰይ ዘሐጉስ ገጹ ከም መልኣኽ እግዚኣብሔር ዝመስል ሕጻን ወለደት።ቂሑ ኣብ ገምገም ባሕሪ ኢያሪኮ ብወርሒ ልዮን ኣዝዩ ከም ዝዕምብብ ስጌረዳ ገጹ’ውን ብወርኂ ሚያዝያ ዘብለጭልጭን ከም ዘንጸባርቕን ከም ክበብ ጸሓይ ነይሩ ክበብ ገጹ ከም ወጋሕታ ወርሒ ኣብሩልዮስ የብርህ ኣረኣእያ ዓይኑ ካኣ ዘፍርህን ዘደንግጽን ኢዩ።ኣብ ሰብነቱ ከባቢ ድማ ብወርኂ ኤጴስ ከም ዝዘውር ደመና ከምኡ’ውን ናይቲ ጣዕሚ ሽታኡ ብወርሒ ጥቅምቲ ከም ዝዕምብብን ከም ዘፍርን ከም ሽታ ገነት እዩ።እቲ ወዝ ገጹ’ውን ከም ዘይቲ ኣውሊዕ እዩ ኩሉንትንኡ ካኣ ዕምባባ ወይንን ኣውሕን ዝተመርጸን ዝተሓርየን እዩ።
መዓልቲ ዕረፍቲ ኣቡነ ፊሊጶስ
ሕጂ ድማ ብድሕረይ ኣቦ ዝኾነኩም ኅረዩ በሎም ።እቶም ኣርድእቲ ድማ እዚ ምስ ሰምዑ ንዓና ሓዲግካና ናበይ ኢኻ ኣቦና ኣቦና እና በሉ ብኽያት ጀመሩ።ንመን ከ ሓዲግካልና ኢኻ ከማኻ ዝበለ መምህር ዝምዕደና ኣበይ ክንረክብ ሂወት ዝፍልፍል ማይ ሂወት ካብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝምህረና መን ሰማዕት ፍሊጶስ ድማ ከምኡ እኮ ኣይኮነን እዚ ይትረፍ እሞ ኣቦ ዝኾነኩም ምረጹ በሎም።ብድሕሪዚ ደቁ እንታይ ኢኻ ትብል ዘለኻ እግዚኣብሔር ዝኣዘዘካ ግበር ቅድሚኡ እውን ደቁ ብሂወት ስጋ ከሎ ብድሕሬኻ ዝሕልወና መን ኢዩ፧ ሓቲቶምዎ ነይሮም ኢዮም።ፍሊጶስ ሰማዕት ካኣ ክሳዕ ሕጂ ኣይመጸን በሎም።መልክዑ ጽቡቕ ዝኾነ ሓደ ቆልዓ ምስ መጸ ገጸ ከይረኣዮ ከሎ ሰማዕት ፍሊጶስ ብድሕረይ ኣቦ ዝኾነኩም ንሱ ኢዩ በሎም።ብድሕርዚ ብርቱዕ ሕማም ሓመመ እቶም መላእኽቲ ድማ ከመስግንዎን ብክንፎም ክጋድዎን ብኣዒንቱ ረኣየ።ካብኣቶም መፍትሕ ብርሃን ከልዕሉ እኒ ኪሩቤል እኒ ሱራፌል ኣብቅድሚኡ ክመላለሱ ረኣየ ሠራዊተ እግዚኣብሔር ድማ ብየማኑን ብጸጋሙን ክእከቡ ማሕበር ሰማእታትን ማሕበር ጻድቃንን ክኸብዎ ረኣዮም።ዓይኑ ንሰማይ ቋሕ ኣቢሉ ምስ ራአየ ድማ ክብ ኣብ ዝበለን ኣብ ዝተቐደስን መንበር ንእግዚኣብሔር ረኣዮ።ክብሪ ንዕኡ ይኹን ካብኡ መጺኡ ሰማዕት ፍሊጶስ ሰላም ንዓኻ ይኹን ናብ ዘልኣለማዊ ሕይወት ንኽትከይድ ካብዚ ዓለም እዚ እትፍለየሉ ኣኺሉ እዩ በሎ።ፍሊጶስ ድማ ንኣምላኹ ኣምላኸይ ቤተይ ከመሓድር ደቀይ ከነባብር ድብረይ’ውን ንምውሳን ግዜ ሃበኒ በሎ።ኣምላኹ ድማ ዝኃለፈ ግዜ ይኣኽለካ ቅድሜኻ ካብ ዝነበሩ ጻቃን ንስኻ ገድልን ድኻምን ስለ ዘብዛሕኻ ኢኻ ፡ብዛዕባ ስርዓት ደቅኻ ግና ኣይሸግርካ ማዕርጎም ክብ ኢሉ ኢዩ እሞ ሰማያዊ ኣቦይ ተሓጊስሉም መንፈስ ቅዱስ’ውን ብተጋድልኦም ደስ ኢልዎ ኣሎ።ንስኻ ኣገልጋልየይ ፍሊጶስ ካብ ሕማም ናብ ጥዕና ካብ ድኻም ናብ ዕረፍቲ ካብ ሓዘን ናብ ሓጎስ ካብ ሞት ናብ ሂይወት ኣብ ሰማያት ድኣ ኣዳራሽ ኣሎ እምበር ኣብ ምድሪ ብሞት ኣድልዎ ስለ ዘየልቦ ንዓ።ሰማእት ፍሊጶስ ድማ ንኣምላኹ ከምዚ በሎ ቀዳም ኪዳን ከም ዝሃብካኒ ሕጂ እውን ሃበኒ።ኣምላኺ ድማ ኣነ ዘይሃብኩኻ እንታይ ኣሎ ብዙሕ ኪዳን ሂበካ ኣለኹ በሎ።ፍሊጶስ ንኣምላኹ ዝተረፈኒ ቅሩብ ስለ ዘሎ እሞ በል እቲ እትደልዮ ሕተተኒ በሎ።
ዝተኣተወሉ ኪዳን
ብድሕሪዚ ፍሊጶስ ንኣምላኹ ኦ ኣምላኸይ ስምዓኒ ናይ ገዳመይ ሕግን ሓድነትን ክሳዕ ዕለተ ምጻኣት ኣይተፍርሰለይ ።ኣምላኹ ድማ ከምቲ ዝበካዮ ይኹነልካ በሎ።
ከምኡ ድማ ፍሎጶስ
ገዳመይ ብሓዊ ከይትነድድ ሓልዋ
ኣብ ገዳመይ ሕማም ተላጋብ ከይ መጽእ ክብል ሓተተ።እግዚኣብሔር ካኣ ከምቲ ዝበልካዮ ይኹነልካ በሎ።ቀጺሉ ፍሊጶስ ብዛዕባ ትምህርተይ ንዝኣምኑ እንታይ ትብል፧በሎ።ኣምላኹ ድማ ምሕረት ኣቦይ ትርከቦም በሎ።
ቆቡዔይ ንዝለበሱ ኸ እንታይ ኢኻ ትህቦም ፧ገዳመይ ንዝሓለዉኸ እንታይ ኢኻ ትህቦም፧ኣምላኹ ድማ ዝባላዕ ሓዊ ኣይቀርቦምን ኢዩ መንበሪኦም ግና ከም ግብሮም ኢዩ በሎ።ካልኣይ’ውን እንገራ ብምሃብ ክዳን ብምኽድን ብሓጎስ ኮይኖም ንድኻታት ዘብልዑን ዘስትዩን ተስካረይ ዝገበረኸ እንታይ ትህቦ፧ኣምላኹ ካኣ ንሱስ ኣብ ሃገርካ ምሳኻ ይወርስ በሎ። ብድሕሪዚ መድኃኔኣለም ቃል ኪዳን ምስ ሃቦ ሎሚ እዞም ማኅበረ በኲር ዝበሃሉ ሕጎም ንኽቅበሉኻ ቀልጢፍካ ቤትካ ኣዳሉ ኢድካ እውን ኣብ ልዕሊ ርእሲ ወድኻ ዮሓንስ ኣንቢርካ ባርኮ በሎ።ሙሴ ንኢያሱ ከም ዝባረኾን ኤልያስ ድማ ንኤልሳዕ ዕጽፍን ድርብን ካብ በረኸቱ ከም ዘሕደረሉን ባረኾ።ሽዑ ሰማዕት ፍሊጶስ ተሓጎ ደሰ በሎ ደቁ ድማ ከምዚ በሎም ‘’ሎሚ ማኅበር እግዚኣብሔር ነፍሲ ኣቦኹም ካባኹም ፈልዮም ንኽወስድዋ እና ተጸበይዋ እዮም ኣቐዲመ’ውን ነጊረኩም ነይረ።ሕጂ ድማ ኣምላኸይ ከም ዝኣዘዘኒ ንኣቦኹም ንዮሓንስ ተኣዘዝዎ ንዮሓንስ ዝትኣዘዞ ንመንፈስ ቅዱስ ከም ዝተኣዘዞ ኢዩ።ንዮሓንስ ዘይተኣዘዞ ንመንፈስ ቅዱስ ከም ዘይተኣዘዞ ኢዩ’’ በሎም።ከምዚ እና በሎም ካኣ ኣዒንቱ ንሰማይ ክጥምታ ከለዋ ነሃሰ ዕለት ፭ነፍሱ ካብ ሥጋኡ ተፈልይ ወጸት። መድሃኔኣለም ድማ ቢዱ ተቐበላ ብመኣዙ መለኮቱ ኣምኢዙ ድም ካብ ህጻንነቱ ጀሚሩ ይሕልዎ ንዝነበረ ንገብርኤል ሃቦ።ገብርኤል ድማ ካብ ኣምላኹ ተቐቢሉ ምስቶም ማኅለታውያን እና ዘመሩ ናብ ሰማያት ኣዕረግዋ።ኣብኡ ድማ እኒ ወዲ እሰይ ዳዊት ሃሌ ሉያ ብዙሕ ዘመን ንምንባር ንዝዓለመ ዓለም’ውን ኣሕሊፉ ዝነብር ሂብካዮ እና በሉ ኣብኡ በጽሑ።መዘከርታ ጻድቕ ንዘላኣለም ይነብር ሃሌ ሉያ።
ጻድቃን ብእግዚኣብሔር ይሕጎሱ ሃሌ ሉያ ንቅኑዓት ክብሪ ይግብኦም ሃሌ ሉያ ።ጻድቕ ግን ከም ጽሕዲ ከበሳ ይበዝሕ ሃሌ ሉያ።ኣብ ቤት እግዚኣብሔር ዝተተኽሉ ኢዮም ሃሌ ሉያ ኣብቲ ናይ ኣምላኽና ቦታ ይፈርዩ ሃሌ ሉያ ኣብኡ ድማ ይዓፉ። እዚን ከምዝን ዝኣመሰለ ማኅበረ እግዚኣብሔር እና ዘመሩ ንነፍሲ ፍሊጶስ ሰማዕት ንሰማይ ኣዕረግዋ።ሓጎስ ኣብ ዘለዎ ገነትም ኣብቲ ናይ ዝለምለመ ቦታ ዕረፍትን ካብኡ ንደሓር ኣብ ዘይምወቶ ቦታ ኣእተውዎ። ጸሎትን በረኸትን ናይ ኣቡነ ፍሊጶስ ምስ ኩላትና ይኹን።ኣሜን።
ስለ ኣቡነ ፊሊጶስ ካብ ዝተነግረ
ብመን ክንምስሎ ምስ መንከ ክነመዓራርዮ ኢና መስዋዕቱ ብዝሠመረሉ ብኣቤል ወይሲ መመላለሲ ብርሃናት ብዝረኣተ ብሄኖክ ክንምስሎ ።እግዚኣብሔር ካብ ብዘውርዶ መዓት ብዝደሓነ ብኖኅ ዶ ክንምስሎ ወይስ ምእንቲ ክህነቱ ዕሽር ብዝተቐበለ ብመልክጼዴቅ ክንምስሎ።ካልኣይ ንልዑል ኣምላኽ ብምምላኽ ብዝቐደ ብኣብርሃም ዶ ወይስ መስዋእቲ ተባሂሉ ብዝተጸውዔ ብይስሃቅ ክንምስሎ። ወይሲ ዕድል ርስቲ እግዚኣብሔር ብዝኾነ ያዕቆብ ክንምስሎ ወይሲ ሕጊ ኦሪት ብዝሰርዐ ብሙሴ።ካልኣይ ድማ ብመጠምይኡ ባሕሪ ዮርዳኖስ ብዝኸፈለ ብኢያሱዶ ክንምስሎ ወይስ ብትዕግስቱ ንኢዮብ ንበሎ ወይሲ ኣብ ቤት እግዚኣብሔር ብዝዓበየ ብሳሙኤል ክንምስሎ።
ገርሂ ብዝኾነ ብዳዊት ዶ ክንምስሎ ወይሲ ትንቢት ብንምንጋሩ ብነብያት ክንምስሎ።ከም ናይ ሃይማኖት መሰረት ብዝኾነ ከም ጴጥሮስ ወይሲ ልሳነ ዕፍረት ብዝተባህለ ከም ጳውሎስ ንስመዮ።ወይሲ ከም ነባቤ መለኮት ዮሃንስ ድንግል ኢልና ንጸውዓዮ።እዚ ኩሉ ምስላን ምስጋናን ናይ ሊቅ ፍሊጶስ ስብሓታትን ቅዳሴን ኢዩ።ኣገልጋሊ ንሥላሴ ኣብ ናሕሲ ኤልሴ ዝተተኽለ ዕንጸይቲ ኦም ኣንሴ ሕማም ዝልጋሴ ዘጥፍእ ናይ ዘዌ ጨንፈር ናይ ምራቓዊ ውሕጅ ሕማም ማያት ዝፍውስ እምኒ መድሃኒት እምኒ ባህርይን እምኒ ኣፍጽን እምኒ በረድ ኣብ ሰማይ ዝተሓንጸ እምኒ በረዶንክስን ሓምላይ ዕንቊ ሰርዶክስን ሉል ሶፎር መረግድ ዝተመስገነ ክርስትራክስ ናይ መዓዛ መዓዛ ናይ ከርቤ ናይ ቀንዓት ናይ ስኂን ናይ ሰሊሖት ኣምበር ናይ ዓውል መዓዛ ፍሊጶስ ኢዩ። ደቂ ሰባት በቲ መዓዛኡ ዝቕብኡ ጥዑም መዓዛ ኢዩ።ናይ ንጉስ ሰሎሞን ናይ ንግስናኡ ኢድ መንሥኢ ዝግበር መርከብ ፍሊጶስ ኢዩ ንተርሴስ ብዝኸይድ ኣብ ርኁቕ ባሕሪ ዝሕምብስ ብዝግታ ብሰላትያል ንፋስ ዝኽብክብ መራሒኣ ኢየሱስ ክርስቶስ ክኸውን ከሎ እቶም ጀለብቲ ጴጥሮስን ጳውሎስን እዮም።ፍርኣ ወይንን ሮማንን ዝኾኑ ፍሊጶስ ገነት እዩ መዓዛታቱ ድማ ናርዶስን ኣስጳዳቶስን እዮም።
ፍረ ወይንን ሮማንን ትርንጉን ጨና ጥዑም ምዑዝ ዕፍርታት ናይ ገነት ማይ ካብ ከበሳ ናይ ሕይወት ማይ ዔላ እዩ።
(መስከረም ፭ ዝንበብ)
ሕጽር ብዝበለ ድኣ ነዚ ጽሑፍ እዚ ኣቕሪብና እምበር ናይ ቅዱሳን ኣቦታትና ታሪክ ይጅመር እምበር ኣይውዳእን እዩ።ክብሪ ንእግዚኣብሔር ይኹን ናይ ሃይማኖት ቀናኣት ዝኾኑ ናይ ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ኤርትራ ሊቃውንቲ ገድሊ ኣቡነ ፍሊጶስን ኣቡነ ዮሓንስን ካልኦት ኣቦታትን ኣዳልዮምልና ስለ ዘለዉ ብዝዓሞቐን ብዝሰፍሐን ኣብኡ ንነብቦ።
እምበር ቅዱስ ኣቦና ኣቡነ ፍሊጶስ ብቅድስንኦም ንባሕሪ ዘንደዱ ኣብ ቅድሚ ከሰቶም ተዓዊቶም ሃይማኖት ተዋህዶ ዘጽንዑ ብፍላይ ካኣ ስለ ቀዳመይቲ ሰንበት ዝተገብረ ክርክር ምስ ግብጻውያን ብትሪ ተቛዊሞም ንሕጊ ኣምላኽ ዘጽንዑ ቅዱስ ኣቦ ኢዮም።እዚ ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ኢዩ።
ጸሎቶም በረኸቶም ምስ ኩላትና ደቆም ይኹን ኣሜን።
(ገድለ ኣበው ቅዱሳን ዘደብረቢዘን ብግዕዝን ትግርኛን)
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን
Share this:
TwitterFacebook26
Related
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ቅዱሳን
In “ነገረ ቅዱሳን”
ነገረ ቅዱሳን
In “ነገረ ቅዱሳን”
August 12, 2013Leave a reply
« Previous
Next »
Leave a Reply
Your email address will not be published. Required fields are marked *
Name *
Email *
Website
Comment
Notify me of new comments via email.
Recent Posts
፳፮/26 ሓምለ ዕረፍቱ ለኣቡነ ሰላማ ከሳቴ ብርሃን/26th july the death of st.Aba Selama Kesatiebrhan August 2, 2014
፳፭/25 ዕረፍቱ ለሓዋርያ ይሁዳ July 2, 2014
፲፯/17 ዕለተ ዝክሩ ለኣባገሪማ/ 17th June The Commemoration Day of Aba Gerima June 24, 2014
፳፭/25 ግንቦት ዕረፍታ ለቅድስት ሰሎሜ June 2, 2014
ዕርገት እግዚእነ ወመድኃኒነ ኢየሱስ ክርስቶ (ቀዳማይ ክፋል) May 28, 2014
ዓውደ ኣዋርኅ
AUGUST 2013
M T W T F S S
« Jul Sep »
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
Archives
August 2014
July 2014
June 2014
May 2014
April 2014
March 2014
February 2014
January 2014
December 2013
November 2013
October 2013
September 2013
August 2013
July 2013
June 2013
May 2013
April 2013
March 2013
February 2013
January 2013
Categories
ስብከት
ትምህርቲ ሃይማኖት
ነገረ ማርያም
ነገረ ቅዱሳን
ነገረ ክርስቶስ
ኪነ-ጥበብ
Uncategorized
View Full Site
Blog at WordPress.com.
Now Available! Download WordPress for Android


text:
ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ፣
ሎሚ 28 መስከረም ስሩዕ ኣኼባኡ ጀሚሩ።
ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ፣ ሎሚ 28 መስከረም 2012 ስሩዕ ኣኼባኡ ጀሚሩ።
ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ፣ ኣብ ቀዳማይ ዛዕባኡ፣ ኣብ ስትራተጂካዊ ውጥን ሃገራዊ መደባት ልምዓትን ዕብየትን 2013’ዩ ዘትዩ።
ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ፣ ኣብ ጽላታት ሕርሻ፣ ትሕተ-ቅርጺ፣ ወፍሪ፣ ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ፣ ፖሊሲታት መሬትን ማይን፣ ምውሓስ እኹል ቀረብ ጸዓት፣ ጽላታት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ትምህርትን ጥዕናን፣ ዕዮን ማሕበራዊ ድሕነትን፣ ከምኡ’ውን ኣብ ዲፕሎማስያዊ፣ ህዝባውን ዜናውን መኸተ ተታሒዞም ኣብ ዘለዉ መደባትን ካልኦት ጽላታትን ብዝርዝር ተዘራሪቡ።
ካቢነ ብድሕሪ’ዚ፣ ንስትራተጂካዊ ፊስካላዊ ፖሊሲታትን ውደናን፤ ኣብ በበይኖም ጽላታት ብዛዕባ ዝትግበሩ ወፍርታት፤ ገንዘባዊ ፖሊሲታት ንምንዳፍን ንምቍጽጻርን ተታሒዞም ዘለዉ መደባት፣ ከምኡ’ውን ንባንክታትን ባንካዊ ኣገልግሎትን ብዝምልከት ብደቂቕ ተመያዪጡ።
ካቢነ ሚኒስተራት ሕቶ መንበሪ ኣባይቲ ዘላቒ ፍታሕ ንኽረክብ፣ ኣብ በበይኖም ዞባታት – ብቕዓት ዝሓለወን ነዊሕ ግዜ ዘይወስድን ኣባይቲ ንምህናጽ፣ ከምኡ’ውን ናይ ትካላት ጥዕና፣ ኣብያተ-ትምህርቲ፣ ስፖርትን ካልእን መሳለጥያታት ህንጸት ብዝምልከት ብሰፊሑ ዘትዩ።
ንጽላታት መሬት፣ ማይን ኣከባብን ኣመልኪቱ ድማ ካቢነ ሚኒስተራት፣ ክለሳ ፖሊሲታት መሬት፣ ማይን ኣከባብን፤ ፖሊሲ ተጠቃምነት መሬት ናይ ምቍጽጻርን ትግባረን ምስግዳድ ሕግታትን ኣሊያታትን፤ ጐኒ-ጐኒ’ዚ’ውን ምምዕባልን ምህናጽን ሰብኣዊ ዓቕምን ትካላዊ ብቕዓትን ንምርግጋጽ ኣብ ዘኽእል ዛዕባ ተመያዪጡ።
ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ፣ ንሃገራዊ ልምዓት ኣብ ጽላታዊ ስትራተጂ፣ ንውህደትን ስኒትን ፕሮግራማትን ፕሮጀክታትን ናይ ትግባረ ክትትል ምግባር፣ ምክትታል ኣህጉራዊ ምትሕግጋዝ፣ ብደረጃ ሃገርን ጽላትን ኣመልኪቱ ዘትዩ።
ብድሕሪ’ዚ ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ ብሚኒስትሪታት ንዝቐረበ ጸብጻብ’ዩ ሰሚዑ። ፈለማ ዝተመልከቶ ድማ መደባት ሕርሻዊ ልምዓት’ዩ። በዚ መሰረት፣ ደረጃ ብደረጃ ምህርቲ ብዓይነትን ብዝሕን ንምስሳን፤ መበቈላዊ ኣዝርእቲ ንምዕቃብ፤ ምርምራዊ ስራሓት ንምስፋሕን ምእኵት ምህርቲ ዝህቡ ዘራእቲ ንምልላይን ክካየድ ንዝጸንሐ ስራሕን ንመጻኢ ዝተተሕዙ መደባትን ተመልኪቱን ዘትዩሎምን።
ኣብ ጽላት መሬት፣ ማይን ኣከባብን ድማ ካቢነ ሚኒስተራት፣ ክሳብ ሕጂ ክካየድ ብዛዕባ ዝጸንሐ ምቍጽጻርን ምክትታልን ምርሒት መሬት፤ መዓላን ትሕዞን ንግዳዊ ሕርሻ፤ ምጽፋፍ ሰነዳት ካዳስተራዊ ምዝገባ መሬት፤ ዳግመ ገምጋም ኣጠቓቕማ መሬት፤ ከምኡ’ውን ብቕዓት ዝስተ ቀረብ ማይ ንምርግጋጽ ዝተኻየደ ስራሕን ውጽኢቱን፤ ምእካብ ጽጹይ ሓበሬታ ትሕተ-ባይታዊ ማይ፤ ኣብ መወዳእታ ድማ ብዛዕባ ዘይሕጋዊ መሸጣ መሬት ንምልላይ ዝተኻየደ መጽናዕቲ ንዝቐረበሉ ጸብጻብ ድሕሪ ምስማዕ ሰፊሕ ዘተ ኣካዪዱ።
ምስ መደባት ውሕስነት መግቢ ኣብ ዝተኣሳሰር ድማ ካቢነ ሚኒስተራት፣ ኣብ ባሕራዊ ጉዳያት ክካየድ ዝጸንሐ ዕማማት ብምርኣይ፣ ኣብ ምሕደራ ማያት ኤርትራ፤ ፖሊሲን ሕጋጋትን ምዕዳል ፍቓድ ምግፋፍ ዓሳ፤ ምቍጽጻር ትግባረ ሕጋጋት ብፍላይ ድማ ኣፍልጦ መሻርኽቲ ወገናት ኣብ ሕጋጋት ባሕሪ ንምዕባይ፤ ኣብ ባሕራዊ ጸጋታት ክካየድ ንዝጸንሐ ምርምርን መጽናዕትን ብሰፊሑ ተመልኪቱ። ኣብዚ ጉዳይ’ዚ፣ ውሽጣዊ ዓቕምና ብምዕባይ ኣብ’ቲ ጽላት ንዘሎ ሕጽረታትን ጸገማትን ንምውጋድ ብሰፊሑ ክስራሓሉ ተረዳዲኡ።
ኣብ ህንጻዊ ንጥፈታት ድማ፣ ካቢነ ሚኒስተራት፣ ልዑል ስትራተጂያዊ ኣገዳስነት ዘለዎም ካብ ዝሓለፈ ዓመት ዝቐጸሉ ሓደስትን ነባራትን ጽርግያታት ንምህናጽ፤ ዝጸንሑ ንምስፋሕን ንምጽጋንን ዝካየዱ ዘለዉ ስርሓት፣ ከምኡ’ውን ምህናጽ ድንድላት፣ ዲጋታት፣ መእለዪ ወሓይዝን ካልኦት ትሕተ-ቅርጽታትን ተመልኪቱ።
ብዘይካ’ዚ፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝትግበሩ ህንጻዊ ስርሓትን ዝተፈላለዩ ፕሮጀክትታን፣ ምስፋሕን ምጽጋንን ወደባትን ማርሳታትን፣ ናይ ዝተፈላለዩ ዲዛይናት ህንጻታት ምቍጽጻር፣ ገለ ካብ’ቶም ሚኒስትሪ ህንጻ ዘካይዶም ስርሓት ምዃኑ ብምግንዛብ፣ ካቢነ ሚኒስተራት እቲ ስርሓት በዚ ተወጢኑ ዘሎ ክቕጽል ኣዘኻኺሩ።
ንጽላት ጸዓትን ማዕድንን ኣብ ዝምልከት ዛዕባ፣ ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ፣ ናይ ጸዓት ቀረብ ንምውሓስ ንመጻኢ ተታሒዙ ኣብ ዘሎ መደባትን ስትራተጂያዊ ውጥናትን ተመያዪጡ።
ኣብ ጽላታት መጓዓዝያን መራኸቢታትን ከኣ፣ ካቢነ ሚኒስተራት፣ ኣብ ምሕደራ ኣገልግሎት መጐዓዝያ ምድሪን ምምሕያሽ ናይ ጽዕነት መጐዓዝያን፤ ከምኡ’ውን ኣብ መጐዓዝያ ኣየርን ባሕርን ዝተሰላሰሉ ዕማማት ዝምልከት ጸብጻብ ድሕሪ ምስማዕ፣ ኣብ መጻኢ ኣብ ምድንፋዕ ናይ’ዚ ጽላት’ዚ ኣብ ዝተወጠኑ ዕማማት ብሰፊሑ ዘትዩ።
ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ ጽባሕ’ውን ቀጺሉ ክውዕል’ዩ።
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
ዩኒቨርሲቲታት ሽወደን ብቛንቋታት ሽወደን፡ ከምኡ'ውን ብእንግሊዘኛ፡ ዚወሃቡ ኣሽሓት ኮርሳትን ፕሮግራማትን የስተምህራ። ዚጥለብ ደረጃ ቋንቋ ሽወደን (Swedish 3, ኣብ ሳልሳይ ዓመት ናይ ላዕለዋይ ካልኣይ ደረጃ ዚብጻሕ ደረጃ ቋንቋ ሽወደን) ገና ዘይበጽሕዎ ተመሃሮ፡ ብእንግሊዘኛ ዚወሃቡ ኮርሳት ኪመሃሩ ይኽእሉ እዮም። ቋንቋ ሽወደን ንስደተኛታት (SFI) ንላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ መምዘኒ ኣይኰነን። ምሉእ መወከሲ ዝርዝር ናይቶም ብቛንቋ ሽወደን ዚወሃቡ ኮርሳት ኣብ Antagning.se ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ። ነዞም ኮርሳት ዕዮ “Jämför utbildning” ተጠቒምካ ክተነጻጽሮም ትኽእል ኢኻ (ብቛንቋ ሽወደን ጥራይ) ኣብ
studera.nu። Universityadmissions.se ምሉእ መወከሲ ዝርዝራት ናይቶም ብእንግሊዘኛ ዚወሃቡ ኮርሳት ኣለዎ። ብኽብረትካ ብእንግሊዘኛ ዚወሃቡ ኮርሳት ዝተሓተ ቅጥዒ እንግሊዘኛ ከም ዘለዎም ኣስተውዕል። ንትምህርቲ ዚጥለብ ቅጥዕታት ብዚምልከት ኣብ Antagning.se፡ Universityadmissions.se, ወይ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ናይቲ ነቲ ኮርስ ዚህብ ዩኒቨርሲቲ ብዝያዳ ምውካስ ይከኣል።
Page last updated 2015-09-30


text:
ኢሳይያስ ዝመርሖ ጸቢብ ጉጅለ ካብ እዋን ሰውራ ጀሚሩ ንገዛእ ርእሱ ናይ ናጽነት ሓይሊ ከምዝኾነ ብምሕሳብን ኣቦ ናጽነት ብምምሳልን መንእሰይ ኤርትራ ናብ ሰውራ ንክስለፍ ሓይሊ ጠበንጃ ዝጥቀም ዝነበረ ጸረ ዲሞክራሲ ሓይሊ ድሕሪ ናጽነት’ዉን መንእሰይ ዘይርኣየላ ሃገር ንምፍጣር መወዳእታ ኣብ ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርና ጅሆ ብምሓዝ ኵናት ወሊዑ ግዳይ ህልቂትን ስንክልና ጌርዎ’ዩ፡፡
እዚ ጉጅለ’ዚ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ዝበልዖም መንእሰያትና ብወግዒ ቁጽሮም ንምግላጽ’ኳ እንተዘይተኻእለ ብኣሸሓት ዝግመቱ ከምዘጽነተ ጸሊም መዝገብ ታሪኽ ሰኒድዎ ኣሎ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ብዝኸፍአ መልክዑ ኣብ መንእሰያት ዘተኮረ ምጽናት ዘርኢ ቀጺሉ ኣስታት ሓደ ወለዶ ኣብዚ ሕሉፍ 26 ዓመታት ኣህሊቑ’ዩ፡፡
መብዛሕትኡ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ግዱድ ዕስክርና ተዳጕኑ ገሊኡ ክእሰር ክጭፍለቕ ናብራ ባርነት ዝመረሮ ድማ ካብዚ ኣደራዕ’ዚ ንምንጋፍ ህድማ ንስደት እናሃደመ ይውሕዝን ይበርስን’ሎ፡፡ እቲ ዝወሓደ መንእሰይ ብባርነታዊ መግዛእቲ ስነልቦንኡ ተሰሊቡ ስምዒቱ ሞይቱ ሃገራዊ ፍቕሩ ተማሕሚሑ ብቀቢጸ ተስፋ መጻኢኡ ጸልሚቱ ንመግዛእቲ ዕጭኡ ጌሩ ብምቕባል ርእሱ ከድንን ተገዲዱ፡ እዚ ተረካቢ ሃገር ዝኾነ መንእሰይ ክእለታቱ ዓቕሙን ወዲቡ ኣንጻር ረጋጺኡ ከይልዓል እናተጨፍለቐ ርእሱ ከይቕንዕ ወፍሪ ምድንጋር ኣብ ልዕሊኡ ብምክያድ ብደው ንክመውት ኢሳይያስ ፖለቲካዊ ቁማር ክጻወት ንዕዘብ ኣለና፡፡
ቀጻሊ ህልውና ኤርትራ ሓደጋ ከንጸላልዋ ጸረ ልምዓት ኣተሓሳስባ ክስዕርር ሰብኣውን ዲሞክራሲያውን መሰላት ክግሃሱ ሕግን ፍትሕን ከም ገይጺ’ምበር ውሕስነት ዜጋታት ከምዘይኮነ ኣእምሮኣዊ ጸቕጢ ንምፍጣር ብቀጻሊ ይጉስጎሰሉ’ሎ፡፡ ሃገር ከም ሃገር ቀጻልነታ ክረጋገጽ እንተድኣ ኮይኑ ግና ብሃገራዊ ፍቕሪ ዝነደደ መንእሰይ ምስ ዝህልዋ’ዩ ብኩሉ መዳያት ብፖለቲካ፡ ማሕበራዊ መነባብሮን ቁጠባዊ ዕብየትን ክትስጉሞ መንእሰይ ክነቅሕን ክውደብን ኣለዎ፡፡ ነዚ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ክጻወር ዝኽእልን ብዝግባእ ንህልዊ ኩነታት ሃገሩ ዝግንዘብ መንእሰይ ምስ ዝፍጠር’ዩ፡፡
ጸቢብ ጉጅለ ህግደፍ ሃገር መንእሰይ ኣልቦ ንክትከውን ዘርኢ ናይ ምጽናት ገበን ይፍጽም’ሎ፡፡ እዚ መንእሰይ’ዚ ነዚ ሽርሕን ውዲትን’ዚ ኣስተውዒሉ ንግብረ እከይ ኣጀንዳ ጥፍኣት ኢሳይያስ ኣበርዒኑ ኤርትራን ህዝባን ንምድሓን ብዝተወደበ ኣገባብ ንለውጢ ክበጋገስን ህዝባዊ ሰውራ ወሊዑ ሰላም ዝዓሰላ ፍትሒን ልዕልነት ሕግን ዝረጋገጸላ ኤርትራ ክፈጥርን ይግባእ፡፡


text:
ካብ 2015 ዓ.ም. ኣትሒዙ የመን ኣብ ዝተሓላለኸ ውግእ ሕድ ሕድ ተኣሊኻን ንዝተፈላለየ ሰብኣዊ ጸገማት ተቓሊዓ ከምዘላ ክንገር እንከሎ። ካብ ከባቢ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝተዋጽኡ ብዙሓት ስደተይናታት ብየመን ኣቢሎም ናብቲ ሃብታም ከባቢ ወሽመጥ ሃገራት ዓረብ ከምዝውሕዙን፡ እዞም ስደተይናታት ድማ ንብዙሕን ዝተሓላለኸን ጸገማትን ንሞትን ምጭዋይን ዝኣመሰሉ ሓደጋ ተቓሊዖም ከምዝርከቡ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሚከለ ራቪያርት ሓቢሮም።
እቲ ውግእ ኣብ መንጐ ሰፊሕ ናይ የመን ከባቢ በረራ ኣየር ዝቆጻጸሩ ዘለዉ ብብዙሓት ሃገራት ዓለምን ብዝለዓለ ንይ ሃገሮም ሓይሊ ምክልኻልን ብሱዕዲ ዓረብን ዝድገፉን ርእሰ ብሔር ኣብድራቢህ ሞንሱር ሃዲን ናይ የመን ነበር ርእሰ ብሔር ብሺዓውያን ዕጡቓት ሓይልን ኢራንን ዝድገፉ ናይ የመን ሰሚናዊ ከባብን ርእሰ ከተማ ሰንዓን ዝቆጻጸሩን ዘለዉ ኣሊ ኣብዱላህ ሳለህ ዝካይድ ውግእ ምኽንያት ካብ 20 ሚሊዮን ንላዕሊ ዝግመቱ ዜጋታት የመን ንኸቢድ ሰብኣዊ ጸገን ተቓሊዑ ምህላዉ ኣብ ሰሜናዊ ከባቢ ደቡባዊ ሃገራት ዓረብ ልኡከ ቅድስቲ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ፖውል ሂንደር ምስ ራዲዮ ቫቲካን ብስልኪ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ገሊጾም።
ኣብ የመን ናይ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምቕራብ ብሓቂ ዘጸግም እውን እተዀነ ከም ቀይሕ መስቀልን ዶብ ኣልቦ ማሕበር ሓኻይምን ካልኦት ናይ ግብረ ሰናይ ማሕበራት ነቲ ህዝቢ ረድኤት ንምቕራብ ዝከኣል ኩሉ ይገብሩ ኣለዉ። ኣብ ዓደንን ሰንዓን ዝርከባን ንብዙሕ ሓደጋ እውን ዝተቓልዓ እንተዀና ደናግል ደቂ ማድረ ተረዛ ኣብ ግብረ ሰናይ ተዋፊረን የገልግላ ኣለዋ። ብሓቂ ዝድነቓ ድማ እያተን ኢሎም።
ኣብ ሰንዓ ዝርከብ መዕርፎ ነፈርቲ ኣገልግሎ ምሃብ መታን ክጅምር ኣብ መንጐ ተዋሰእቲ ውግእ ናብ ስምምዕ ከብጽሕ ዘኽእል ዘተ ንምብጋስ ብዙሕ ጻዕሪ ይግበር ኣሎ ምስ በሉ ብዛዕባ ጉዳይ ስደተይናታት ድማ ጠቒሶም፥ ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ማዕልታት ኣስታት 300 ዝግመቱ ስደተይናታት በቶም ሰባት ካብ ቦታ ቦታ ዘንቀሳቕሱ ዘይሕጋውያንን ናይ ገበን ጉጅለታት ቅድሚ ናብ ገምገም ባሕሪ ምብጻሖም በጺሕኩም ኢኹም ቢሎም ካብ ጀልባ ዘውረድኦም ዜጋታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ንሞት ከምእተዳረጉን ካልኦት ልዕሊ 55 ሺሕ ዝግመቱ ዜጋታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ የመን ንኽኣትዉ ይጽበዩ ከምዘለዉ ብፁዕ ኣቡነ ሂንደ ገሊጾም ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
መልእኽቲ ወጋሕታ – ሳዕሪ ኣብ ማይ ቦቒላ ማይ ትኽልክል!
ህዝቢ ኤርትራ ብተባራረይቲ ባዕዳዊ ገዛእቲ ኣርዑት ባርነት ኣብ ዝባኑ ናተዳዕነኖ ዝጸንሐን፡ ብገዛእ መንነቱ ክሽቑረር ዝተገበረን’ዩ ኔሩ፡፡ እዚ ሕሰም’ዚ ተጸሚምካን ተጻዊርካን ምኻድ ህጣምካ ምጥፋእ ብምዃኑ ተረዲኡ ከኣ ዝወስደ ግዜ ይውሰድ ብምባል ሂወት ዘኽፍል ቃልሲ ብዘይስንፍና ኣካይዱ ኣብ መወዳእታ እታ ዝብህጋ ናጽነት ክውን ዝገበረ ጀግና ህዝቢ’ዩ፡፡ ንባህግታቱ በጃ ዝኾነ ህዝቢ እምበኣር ገና መቐረት ናጽነቱን ሓርነቱን ኣኮማሲዑ ከየጣዓዓሞ እንከሎ፡ ጥልመት ህግደፍ ዝወለዶ ምልክነት ክገርፎ ግዜ ኣይወስደሉን፡፡ ብጉልባብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ተጠቕሊሉ ዝመጸ ህግደፍ ካብ ምንጩሉቒት ናብ ገበል ክሰጋገር ዝኸኣለ ከም ወዮ ሳዕሪ ብማይ ቦቒላ ማይ ትኽልክል ዝተብሃለ’ዩ ልቢ ዘግፈሐ ህዝቢ ካብ ሎሚ ጽባሕ ክእረም’ዩ ብምባል ክቦቁል ብምግባሩ’ዩ፡፡
ብኩለንተንኡ ዝሓብሓበ ህዝቢ መሰላቱ ክኽልከል በየናይ መስርሕ? ሰብኣዊ ክብሩን መሰሉን ተመንዚዑ ብቃርማታት ህግደፍ በደል ዘይብሉ ክእሰር ክከላበት፡ ከይመሃር ጊላ ክኸውን፡ ከይዛረብ፡ ከይንቀሳቐስ ከይነግድ ከይሓርስ፡ ውልቃዊ ውራዩ’ኳ ኣፍሊጥካ ግበር ናተብሃለ ብሩሑ ተታሒዙ ኣብ ገዛእ መሬቱ ባርያ ክኸውን ዝተፈርደሉ ኮይኑ’ሎ፡፡
ብኩሉ ሙሉ ዝፈረሶ ህግደፍ ህዝቢ ኣበሳቢሱ ክነብር እንኮ ኣመራጺኡ ክሳብ ዝኾነ ከኣ ክሳብ ዕለተ ሞቱ ብህዝቢ ናሸቀጠን ህዝቢ ንዒቑ ናታለለን ምንባሩ ኣየቋረጸን፡፡
ኣብ ዝለዓለ ጸፍሒ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝተኾየጡ ሰበስልጣናት ህግደፍ እምበኣር ሕጂ’ዉን ንጥፍኣቶም ብዶብ ከመሳምሱ፡ ኣክንዲ ፍቕርን ሰላምን ከምጽእ ዘኽእል ርክብ ዲፕሎማሲ ዝገብሩ ዘናቑርን ዘመናጭትን ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝህውኹ መናውራታት ናፈብረኹ ከኸድመኦም ዝኽእላ ሃገራት ናኸዱ ክልምኑን፡ ፍጹም’ዉን ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ርኡይ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰል ብሚኒስተር ወጻኢ ጉዳዮም ኣቢሎም ኣሉ ቀጣን ብምባል ኣብ ኤርትራ ሰብኣዊ መሰል ከም ዝኽበር ጌሮም ክግዕሩ ንዕዘቦ ዘለና’ዩ፡፡
ንልዕሊ ርብዒ ዘመን ብከምዚ ዝበለ ባጫ ህዝቢ ተታሊሉ’ዩ፡፡ ድሕሪ ሕጂ ግን ከምዚ ዝበለ ላግጺ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ክድዕነን ዝፈቅድ ሕልና ኤርትራዊ የለን፡፡
ሰላምን ቅሳነትን ክመጽእ ዝኽእል ህግደፍን ናይ ጥፍኣት ስነሓሳቡን ሓንሳብን ንሓዋሩን ብቀላጽም ህዝቢ ክቡሕጎግ ከሎ’ዩ፡፡ ምኽንያቱ ህግደፍ ዝነብር ዘሎ ብሱቕታ ናይ ህዝቢ ስለዝኾነ፡፡ ህግደፍን ናይ ጥፍኣት ስነሓሳቡን ክጠፍእ እንተኾይኑ’ዉን ብህዝቢ’ዩ’ሞ ኩልኻ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ናተላገጸ ህጣምካ ከጥፍእ ወርትግ ዝጽዕት ዘሎ ጉጅለ ጃንዳ ከምቲ ማይ ኮይንካ ዘብቆልካዮ ውሕጅ ኮይንካ ጽረጎ፡፡
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና!
ኤዲቶሪያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
16 ታሕሳስ 2017


text:
ነቲ ኣብ ኣኽርያ ዝተላዕለ ህዝባዊ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ዝተፈላለያ ማዕከናት ዜና ከምቲ ዝነበሮኣቃሊሐንኦ እየን።
ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዕ ዓለም ዝርከቡ ደለይቲ ፍትሒ እውን ነቲ ምልዕዓል ደጊፎም ድምጾምኣስሚዖም። ደላይ ፍትሒ ኬንካ ፍትሒ ንዝጠልብ ድምጽን ጠለብን ውጹዓት ክትድግፍ ከኣ ንቡር እዩ።
እቲ ዘይንቡርን ካብ ትጽቢት ወጻእን ግን፡ ብፍላጥ ኮነ ብዘይፍላጥ፡ ነቲ ምልዕዓል፡ ዘይትርጉሙን መልክዑን ምሃብ እዩ። ብዛዕባ እቲ ፍጻሜ ዓሚቕ ግንዛበ ከይሓዝካ፡ብጸቢብ ባዕላዊ ስምዒት ተገዚእካ፡ ነቲ ድምጺ ህዝቢ ከተነኣእስ ወይ ዘይሕብሩ ክተቀብኦ ግን ነውሪ እዩ።
ንኩሎም ጥርናፈን ውዳበን ደለይቲ ፍትሒ ሓደ ዝገብሮም ነንወጽዐኦም ዝምልሽ ፍትሒ ክረጋገጽ ምጽዋዕን ምስራሕን እዩ። ስለዝኾነ ሓደ ደላይ ፍትሒ፡ ውልቀ ሰብ ኮነ ጉጅለ ወይ እውን ማሕበር ኮነ ውድብ፡ ንሕቶ ወጽዓ ካልእ ወገን ክድግፎ እምበር ክዕንቅፎ የብሉን።
ኣብ ባይታ ንዘሎ ክውንነት ብየገናዘበ ግጉይ ርድኢትን ባዕላዊ ስምዒትን ነንሕድሕደካ ምጥቐቓዕን፡ባዕልኻ ንባዕልኻ ምድማይን ኣዕናውን ጎዳእን ስለዝኾነ ተቐባልነት የብሉን። ስለዝኾነ ጻውዒትህጹጽ ፍታሕን ግንዛበን ደለይቲ ፍትሒ እነሆ ስዒቡ ይቕጽል።
I ሰውራ ኣኽሪያ ውህሉል ግፍዕን ወጽዓን ኣመንቲ ጅሆባ ዘንቀሎ ሰውራ እዩ!!
ንኣብነት፡ ነቲ ካብ ኣኽርያ ተላዒሉ፡ ነቲ እከይ ስርዓት ኣብ ደምበኡ ዝገጠመ ሓቀኛ ህዝባዊ ትብዓት ህዝቢ፡ “ወለዲ ንእንቲፋዳ ፊልስጤማውያን ኣብ ኤርትራ ክደግሙ ንደቂ ሓሙሽተን ሸውዓተን ዓመት ዝኾኑ ደቆም ንሰላማዊ ሰልፊ ልኢኾሞም” ዝብል ወረ ተዘርጊሑ። ጸላኢ ሕብሩ ኣመላኺዑ ምስሊ ተቓዋሚኡ ክድውን ልሙድ ስለዝኾነ፡ እዚ ጠቐነ እዚ ጸላኢ እንተበሎ ኣየገርምን እዩ። እቲ ዘገርም ግን ነቲ ጸላኢ ዝዘርገሖ ጸለመ ብፍላጥ ድዩ ብዘይፍላጥ ምድግጋም እዩ። እዚ ካብ ሓቂ ዝርሓቐ ብተንኮል ዝተሸፈነ ኣጉል-ተደናቒነት ምቕራብ፡ ነቲ ሓቂ ምዝንባዕ ጥራሕ ዘይኮነስ ነቲ ስርዓት ዘይተጸበዮ ሓገዝ ምሃብ እዩ።
እቲ ሽዑ ዝተቐርጸ ቪድዮ ከምዝምስክሮ እቲ ህዝባዊ ምልዕዓል ዓበይትን ናእሽቱን ዝሓቖፈ እዩ ነይሩ።ብዙሓት ካብኣቶም ሕጂ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተቐይዶም ኣለው። እቲ ከምዚ ዝኣመሰለ ፈጠራን መጠንዝሓለፎ ፕሮፖጋንዳን ኣዚሮም ካብ ዘይሓስቡ እምበር ካብ ደለይቲ–ፍትሒ ክወጽእ ኣይግብኦን።
እዚ ተግባር’ዚ፡ ምስ ኣብ ከተማታት ኣሜሪካ እንርእዮ ዘሎና ፍትሒ ዘይብሉ ኣሰራርሓ ክመሳሰል ይኽእል እዩ።ሓደ ሓደ ኣመሪካውያን ፖሊስ፡ ክሃድሙ እንከለዉ ብሕቖኦም ተኲሶም ንዝወግእዎም ጸለምቲኣመሪካውያን፡ “ ከይቀትሉና ፈሪህና ኢና ተኲስናሎም” ብምባል ምስ ዘቕርብዎ ሓንካስ ምኽንያት ዝመሳሰል እዩ።
II – ሰውራ ኣኽሪያ፡ ድሙር እኩብ ዳግመ ሰውራ ናይቶም ኣብ ማይ ሓባር ዘተገፍዑን ዝተቐትሉን ኣካለ ስንኩላን ተጋደልቲ እዩ!!
ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ፡ ነቲ ኣብ ኣኽርያ ዝነጎደ ህዝባዊ ምልዕዓል፡ ብሃይማኖት ጎላቢቡ ህዝቢ ክኸፋፍል ፈቲኑ እዩ። ተኹሲ፡ ሽብር፡ ነፍሰይ ኣውጽእኒ ቆልዑ ዝሃድምሉ ኣብ ዝነበረሉ ስዓትን ኣብ ወጻኢ ኣብ ዓለምሙሉእ ተዘርጊሕና እንርከብ ኤርትራውያን ተቓውሞና እነስመዓሉ ኣብ ዝነበርና ጊዜን፡ እቲ ተወካሊ ፡ነዚ ነገርሽዑ ሽዑ
እቲ ሽዑ ኣብ ርያድ ዝርከብ ዝነበረ ተወካሊኡ፡ “ ቅሰኑ፡ ዋላ ሓንቲ ጸገም የሎን፡ ቆልዑ ሓንቲ ቤት ትምህርቲ ኣኽርያ ዝገበሩዎ ረበሻ እዩ ነይሩ፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ከኣ ተቖጻጺርናዮ ኢና” ክብል ተዛረበ።
ስርዓት ህግደፍ፡ ጀጋኑ ኣያታትናን አሕዋትናን ብደም ዝመንዝዕዎ ጠያይቲ፡ መሰል ናብ ዝሓተቱ ሓርበኛታት ብተመልከተለይ፡ ንሕቶ መንእሰያትና ከኣ ንሰማይ ብምትኳስ ዘራሩጉዎ። በዚ ከኣ ጠያይቱ ልዕላውነት ኣብ ክንዲ ምኽባር ህዝቢ ኣብ ምዕፋንን ምቁጽጻርን’ዩ ዝጥቀመሉ።
እቲ ዓበይትን ናእሽቱን መንእሰያትን ሽማግለታትን ቖልዑን ዝተኻፈልዎ ህዝባዊ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ካብ ኣኽርያተላዒሉ ብቤት ጽሕፈት ሙፍቲ ኣቢሉ ንማእከል ከተማ ናብ ምኒስትሪ ትምህርቲ ከይዱ ተቓውሞኡ ከስምዕ እዩ ፈቲኑ። ነዚ ብሰላም ዝተሰለፈ ድምጹ ከስምዕ ዝወጽአ ህዝቢ ብጥይት ምስንባድ፡ ሰላማዊ ሕቶ ክሓትትንዝነቐለ ነነጢርካ ክሳዱ ከም ምሕናቕ እዩ ዝረአ።
ከምዚ ዝገብር ስርዓት ከምቲ ወለድና ፈራሕ ዓሰርተ በትሩ ዝብልዎ፡ ስለ ዝጀጀወ፡ ራዕዲ ስለ ዝሓዞ፡ ወይመዓልተይ ኣኺላ ኢሉ ስለ ዘንቀጥቀጥ ጥራይ እዩ ከምኡ ዝገብር። እዚ ተባዕ ህዝቢ ነቲ ዓመጽ’ኳእንተዘይዓጸፎ፡ ንፍርሂ ዓጺፍዎን ስዒርዎን እዩ። ፍርሒ ዝበተኸ ንዓወት ስድሪ እያ ትተርፎ።
ነዚ ኣብ ዝሓለፉ 26 ዓመታት ተራእዩ ዘይፈልጥ ህዝባዊ ምልዕዓል፡ ቆንስል ኣመሪካን ዓባይ ብሪጣንያንተገይሩ ዘይፈልጥ ፍጻመ ስለዝተዓዘቡ፡ ንዜጋታቶም ኣጠንቂቖም እዮም። ድሕሪ ህዝባዊ ምልዕዓል ኣኽርያ፡ኣብ ብዙሓት ዓበይቲ ከተማታት ዓለም፡ ኣዴታት፡ መንእሰያት ኣሓት ኣሕዋት፡ ተቓለስቲ ሓርበኛታት ዝተሳተፉዎ፡ ሰፊሕ ናይ ደገፍ ሰልፊ ተራእዩ።
ብሕልፊ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ (ቀጠር ስዑድያ...)ዝነብሩ ኤርትራውያን ናብ ፈስቲቫል ህግደፍ ካብ ምኻድኣብኩሮም ኣብ ገገዝኦም ብምትራፍ ድጋፎም ንኣብያ ኣኽሪያ ገሊጾም እዮም። እዚ ትብዓትን ስርሒትንእኽሪያ ከኣ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ተደጋጊሙ ክዝንቶ ክነብር እዩ። እቲ ፍጻሜ፡ ከምቲ ገሊኦም ብሃይማኖትንወገንን ከነኣእሱዎ ዝሓስቡዎ ኣይኮነን ኣብ ልቢ ህዝቢ ዘይርሳዕ ኣሰር ገዲፉ እዩ። እዚ ምንቅስቓስ እዚ ተረሲዑዝተርፍ ኣይኮነን።
III – ሰውራ ኣኽሪያ፡ ድሙር እኩብ ዳግመ ሰውራ ናይቶም ዝተገፍዑን ብሕጊ ኣልቦ ዝተኣስሩንኤርትራውያን እዩ።
እዞም ክልተ ጥንታውያን ሃይማኖታት ሃገርና፡ ክርስትናን ምስልምናን፡ ንዘበናት ብውህደትን ፍቕርን ተኸባቢሮም እዮም ዝነብሩ። ነዚ ሃይማኖታት እዚ ከተቀራሕኖን ክትከፋፍሎን ምፍታን ከምቲእንግሊዛውያን ዝብልዎ ንሓንቲ ጸጉሪ ኣብ ክልተ ከም ምምቃል እዩ ዝቁጸር።
እዚ ፈተነ`ዚ፡ ነቲ ክሳብ ሕጂ ብሓባር ዝተጓዓዝናዮን ዝበጻሕናዮን ምፍትታን እንተዘይኮይኑ ዝኾነ ይኹን ነገርከስዕብ ኣይክእልን እዩ። ሓደ ፈላጥ ለባም መንእሰይ ከምዝበሎ እዞም ክልተ ሃይማኖታት፡ ምስልምና ናብቲ ቦታ ካብ ዝኣቱ ጀሚሩ ክሳብ ሕጂ ብዘቕንእ ፍቕርን ውህደትን ብሰላም ይነብሩ ከምዘለዉ ብዝዳህሰሶ መጽናዕትታት ይምስክር።
ስርዓት ህግደፍ፡ ነዚ ብታሪኽ ዝድነቕ ውህደት’ዚ፡ ሕጂ ምልካዊ ስልጣን ንኸርግእ ክዘርጎ እኳ እንተሓለነ ህዝብና ቦታን ዕድልን ኣይሃቦን ኣይክህቦን ከኣ እዩ።
እቲ ድሕሪ ሰውራ ኣኽርያ፡ ኣብ ኩሉ ከተማታት ዝተራእየ ህዝባዊ ደገፍን ምልዓዓልን፡ ሓባራዊ መንፈስምርድዳእ ዝለበሰ ጸረ–ዓመጽ ድምጺ ህዝቢ እዩ። ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ይኹን ህዝቢ ዘጋጥም ወጽዓን ዓመጽን፡ህዝባዊ ቁጥዓ ብሓባር ከምዝወቅዖ ክፈልጥ ይግባእ።4
IV– ሰውራ ኣኽሪያ ድሙር እኩብ ዳግመ ሰውራ ናይቶም ጭሕሞም ኣንዊሖም ተባሂሎምዘትዳጎኑ 200 መንእሰያት እዩ።
ኣኽርያ ንዝተፈላለየ ኣካል ህዝብና ዝሓቆፈት ስፍራ ክነሳ፡ ጀግንነት ደቃ ከናእሱ ዝተዳለዉ ጉጅለ ነቲምልዓዓል ከም ሓደ ንእሽተይ ረብሻ ኣምሲሎም ከነኣእሱዎ ይፍትኑ። እቲ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ኣብ ካልእ ቦታ ዝተገብረ ኣብያን ተቓውሞን ከምዚ ኣብ ሰውራ ኣኽርያ ዝተራእ ብቪድዮ ስለዘይተቐርጸ እምበር ድምጺ ደለይቲ ፍትሒ ቀሊል ከምዘይነበረ ምተራጋገጸ። ከምቲ ኣቐዲምና ዝበልናዮ፡ ጸላኢ ከነኣእስን ክደቁስን ምድላዩ ርዱእ እዩ። እዞም ደለይቲ–ፍትሒ ኢና ዝብሉ አሕዋት፡ ፍትሒ ደልዩ ንዝተኣኻኸበ ደላይ ፍትሒ ህዝቢከነኣእሱ ዝፍትንሉ ምኽንያት ርዱእ ኣይኮነን። ስለዚ ደጊምና ነብስናን ኣሰራርሓናን ክንፍትሽን ክንምርምርን ከድልየና እዩ።
V – ሰውራ ኣኽሪያ ድሙር እኩብ ዳግመ ሰውራ ናይቶም ኣብ 2001 ብሕጊ ኣልቦ ዝተኣስሩሚኒስትራትን ኣርካናት (ገዳይም ዓበይቲ ስሙያት) ተጋደልትን እዩ።
ምንቅስቓስ ኣኽርያ፡ ሕሉፍ ሓሊፉ፡ ዶብ ሰጊሩ ብዘይ ሕማሞም ረስኒ ዘትሓዞም እውን ኣለዉ። ሓደ ዘናቑቶባእሲ ስኢኑ ዝጸንሐ ሱዳናዊ ኢማም፡ ንኣመንቲ እስልምና ኤርትራውያን በቲ ንሱ ዝደልዮን ዝድግፎን ናይኣልቃዒዳን ኣይሲስን መምርሒ ተራጒሙ ከራሳስኖም ፈቲኑ ። ህዝብና ግን ነዚ ክፉእ ተግባር እዚ ብቑዕመልሲ ንመሃብ፡ ስእሊ ተወከልቲ ክልተ ሃይማኖት፡ ማለት ናይቶም ንነዊሕ ጊዜ ተኣሲሮም ዘለዉ ኣቡንኣርቶዶክሲያዊት ቤተክርስትያንን ናይ ሓጂ ሙሳን ማዕረ ማዕረ ሒዙ ኣብ ኩሉ ሰላማዊ ሰልፍታት ወጽአ።ካብዚ ዝዓቢ ጸረ ውሽጣዊን ደጋውን ክፍኣት የለን።
VI – ሰውራ ኣኽሪያ ድሙር እኩብ ዳግመ ሰውራ ንኤርትራውያንን ንኤርትራን እዩ
ናይ ማዕዶ ተማራመርቲ፡ ኣብ ኣኽርያ ንዝተላዕለ ህዝባዊ ናዕቢ፡ ኣብ ሃገራውነትን ተወፋይነትን ብጥርጣረዓይኒ ርእዮሞ።
ተቐማጦ ኣኽርያ፡ በቲ ጽኑዕ ዝኾኑ ጥንታዊ እምነቶም ዝተሃንጹ እዮም። ንምሳለ እስልምና ውሽጥኻ ኣብምምርማር ዝተሰረተ ሃይማኖት እዩ። ከምዚ ኮይኑ ግን ተኸተልቱ ኤርትራውያን ሃገራዊነቶምንተወፋይነቶምን ኣብ ጥርጣረ ዝኣትወሉ ምክንያንት ርዱእ ኣይኮነን፣ ብዘይካ ነቶም ጠርጠርቱ ። እኳ ድኣክብሪ ኤርትራ ንምዕቃብ ኣብ ዝተገብረ ቃልሲ ኣስላም ኤርትራውያን፡ ምስ ኣመንቲ ክርስትና ፍንጫሕ መሰንገለ አሕዋቶም፡ ካብ ፈለማ ጀሚሮም ማዕረ ብጾቶም ዝተቓለሱ እዮም። ካብ ራቢጣ ጀሚርካ፣ምምስራት ጀብሃ (ELF ኮነ EPLF) ከምኡ እውን ኣብ ቀረባ ብ 2013 ኣብ ፎርቶ ዝተኻየደ ህዝባዊ ናዕቢእስላምን ክርስትያንን ዜጋታት ብሓባር እዮም ተሰዊኦም።
እንሆ ሕጆ ደቂ ኣኽርያ ውፉያት ሓቢሮም፡ ኣይንምብርከኽን ብምባል፡ ንዝሓለፋ ኣርብዓ ዓመታት ብቑዓትንኣብ ዓቢ ደረጃ ዝበጽሑ ተመሃሮ ከተመርቕ እትርከብ ቤት ትምህርቶም ኣመሃህራኣ ኣይንልውጥን ብምባልጸረ–ዓመጽ ተላዒሎም። ሰውራ ኣኽርያ ሰውራ ደለይቲ ፍትሒ እምበር ሰውራ ሓደ ወገን ወይ ሓደ ጉጅለ ኣይኮነን። እዚ ጸላኢ ህዝቢ፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣስላም’ዶ ጥሩፋት እናበለ ህዝቢ ክኸፋፍል እንተፈተነ ኣይተዓወተን – ፈሺሉ እዩ።
VII – ሰውራ ኣኽርያ ወዲ ዓሊ ኣብ ፎርቶ ዝተሰወኣሉ ኣማኢት ጀጋኑ ዝተኣስሩሉን ድሙር እኩብዳግመ ሰውራ ስርሒት ፎርቶ 2013 እዩ።
ሓደ ካብቲ ሓላፍነት ዜጋታት፡ ዓቕምኻ ብዝኽእሎ ፍትሒ ምድላይን ንፍትሒ ኣብ ዝቃለሱ ውዱባት ምስታፍ ማለትን እዩ። ግን ኣብ ማዕዶ ኰንካ ኣብቲ ምንቅስቓስ ከይተኻፈልካ ንደለይቲ ፍትሒ ምንቃፍ፡ ወረጃ ማዕዶምዃን ጥራይ እዩ። ወራዙት ማዕዶ ነቶም ለይትን ቀትርን ለውጢ ከምጽኡ ዝቃለሱ ካብ ምንቃፍ ክቑጠቡይግብኦም። ለውጢ እንተድኣ ደሊና፡ ካልእ ኣማራጺ የለን። ነዞም ኣሽሓት ደለይቲ–ፍትሒ ኤርትራውያንማሕበራት መራሚርና፡ ምስ ኣተሓሳስባናን ኣረኣእያናን ዝኸይድ መሪጽና ኣባል ብምዃን እጃምካ ምግባርእዩ። ሎሚ እንተዘይጌርካዮ መኣስ ትገብሮ? ሎሚ እንተዘይሰሪሕካ መዓስ ትሰርሕ?
ሰውራ ኣኽሪያ እምበኣር ድሙር እኩብ ዳግመ ሰውራና ዳግመ ቃልሲ ኤሬትራና እዩ!! ህይወት ኣብ ትሕቲ ምልኪ፡ ከም ዓንዴል እንተመረረ ከም ዕረ እንተዓርዓረ ኣየገርምን እዩ። ህይወት ኣብ ትሕቲ ምልኪ ምዒሩን መቂሩን ኣይፈልጥን እዩ። ጽባሕ ንግሆ ግን ብጻዕርን ተወፋይነትን ደለይቲ ፍትሒ ዜጋታት ኤርትራና ናብቲ እንሓልሞ ምዕራፍ ትንሳአ ክትሰጋገር እያ።
በያን ነጋሽ
ካብ ኣሜሪካ
*The English version of “ካብ ምልዕዓል ኣኽርያ ዝተቐስመ ትዕዝብቲ” can be accessed here: http://awate.com/the-akhriya-uprising-lessons-gleaned/
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
ኣስመራ፣ ከተማ ሕልምታት – Asmara: City of Dreams
ብዕለት 15.7.2017 ኣብ ዋና ከተማ ኣውስትርያ፣ ቪያና ንክብሪ ናይዛ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ውርሻ ተመዝጊባ ዘላ ከተማ ኣስመራ ኣዝዩ ድሙቕ ዝኾነ በዓል ከምዝተኻየደ ቤ.ጽ. ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቤ.ጽ. ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቪያና᎓ ኣውስርትያ ሓቢሩ።
እዚ ብምትሕብባር ናይዞም ሲዒቦም ዝግለጹ ኣካላት ዝተወደበ በዓል ከምዝኾነ ይግለጽ፣
1) ዪኒቨርሳል ፒስ ፈደረሽን
2) ቤ.ጽ. ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ቤ.ጽ. ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቪያና᎓ ኣውስርትያ
3) ማሕበር ወከልቲ ጋዜጠኛታት ኣብ ቤ.ጽ.ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቪያና᎓ ኣውስርትያ
4) ሆርን ኦፍ ኣፊርካ ፒስ ኢኒሽያቲቭ
ታሪኻዊት ከተማ ኣስመራ ኣብቲ ብዕለት 8.7.2017 መበል 41 ንታሪኻዊ ባህላዊ ቅርሳታት ኣብ ከተማ ክራካው ፖላንድ ዝተጋብአ ጉባኤ ዩኔስኮ᎓ “ኣስመራ᎓ ዘመናዊት ከተማ ኣፍሪቃ” ብዝብል ስም᎓ ኣብ መዝገብ ዓለማዊ ውርሻ ከምዝተመዝገበት ዝዝከር ኢዩ። እዚ ተፈላጥነትዚ ከተማ ኣስመራ ንህዝቢ ኤርትራን ኣፍሪቃን ንዓለምን ብዘመናውነታን ታሪኻውነታን ዓሚቕ ትርጉም ከምዘለማ ዘብርሀ ፍጻሚ ኢዩ። ኣብ ምድላዉን ምክያድን ናይቲ ጽምብል ኣቶ ዓብደልቃድር ሓምዳንን ኣቶ ሃብትኣብ ጽገን ተሳቲፎም ከምዝነበሩ ይፍለጥ።
ስለዚ ነዚ ንምጽንባል ወደበቲ ንኣካየድቲ ኣስመራ ሀሪተጅ ፕሮጀክት ኢንጂኔር ተስፋኣለም ወልደሚካኤልን ኢንጂኔር መድህኔ ተኽለማርያምን ብምዕዳም᎓ ኣስታት 200 ዕዱማት ዝተሳተፍዎ ኣዝዩ ዕዉት በዓል ኣካይዶም። እዚ ብመስረት ፖወር ፖይንት ዝቐረበ መገለጺ᎓ ኣዝዩ ዝርዝራውን ኣስመራ ኣብቲ ዓለማዊ መዝገብ ውርሻ ምእታዋ᎓ ግቡእ ቦታኣ ከምዝኾነ ብመርትዖታት ገሊጾም። ድሕረ ባይታ ኣስመራ፣ ዘለዉዋ ቅዲ-ህንጻታት᎓ ናይ ኢጣልያውያን ምህንድስናንን ኤርትራዊ ጉልበትን ተመክሮ ህንጻን ተደማሚሩ᎓ ከምውጺኢቱ እዞም ብርቂ ዝኾኑ ህንጻታት ከምተሃንጹ ሓቢሮም። ኣብ መግለጺኦም᎓ እቲ ኮሚቴ እንታይ ዓይነት ቅርጺ ኣባላትን ተሓጋገዝቲ ናይ ደገን ውሽጢን ኪኢላታትን ሓቒፉ᎓ ነቲ ኣስታት 1300 ገጻት ዝሓዘ ዕዉት ጽሑፍ ከምዘቕረበ ሓቢሮም። ካብ ህዝቢ ዝቀረቡ ዝተፈላለዩ ሕቶታት ብዘዕግብ ኣገባብ ገሊጾም። እዞም መሃንድሳት᎓ እዚ ዋና ከተማና ረኺባቶ ዘላ ተፈላጥነት᎓ ንሕጂን ንሓዋሩ ንምዕቃቡን ዝያዳ ሓላፍነት ከምዘሰክመና ኣረዲኦም።
እዞም ኣስታት 200 ተሳተፍቲ ናይቲ በዓል፣ ዲፕሎማሰኛታት፣ ጋዜጠኛታት᎓ ኣዝዮም ልዑል ደረጃ ዘለዎም ሞያውያን፣ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሕቡራት ሃገራት ዝሰርሑ ኣባላት፣ ኣባላት ማሕበረ-ኮማት ኤርትራ፣ ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ዜጋታት ላቲን ኣመሪካ፣ ኤስያውያን ኣመሪካውያን ፣ ኤውሮፓውያን. . .ወዘተ ዘለዉዎ ኢዩ። እዞም ብዓወት ኣስመራን ዝቐረበ ሰፊሕ መብርህታት ሓበሬታን ሓጎሶምን ዕግበቶምን ብዝተፈላለየ መልክዕ ኣብ መድረኽ ብምውጻእን፣ ኣብ ፍኑው ዕላላትን ገሊጾም። ኣብቲ መደብ ኣሕዋት ሱዳናውያን ጉጅለ ባህሊ፣ ምሕዝነቶምን ሓጎሶምን ንምግላጽ ባህሊ ኣርእዮም። ኣውስትርያዊ ፕረሲደንት ጥሙር ብሕታዊ ትካላት አሰክሳ፣ ዶር. ገርሃርድ ኪናስት ደገፉ ብምግላጽን ብጊታሩ ህዝቢ ኣዘናጊዑ። በዚ ኣጋጣሚ፣ ዞባ ማእከል፣ ክፍሊ ተክኒክ ከምኡን ኣባላት ፕሮጀክት ውርሻ ኣስመራ በቲ ዘካየድዎ ዕቱብን ዘየሕለልን ጻዕሪን᎓ ካብ ኩሎም ተኻፈልቲ ኣድናቖት ረኺቦም።
ፕረሲደንት ዪኒቨርሳል ፒስ ፈደረሽን ዶር.ፐተር ሃይደር ከምዝሓበሮ በቲ ዕዉት መደብ ዕግበቱ ብምግላጽ፣ በቲ ብመገዲ ፈስቡክን ካልኣ ኣገባብ ሓበሬታን ጌሮም ዝዘርግሕዎ ዕድመታት እዝዮም እሽሓት ግዱሳት ከምዝተገድስሉ ሓቢሩ። እዚ ኣብ ማእከላይ ቤ.ጽሕፈቶም ዝተኻየደ በዓል ብተኻፈልቲ ክሳብ ዓንቀሩ መሊኡ ብምርኣዩ ኣዝዩ ተሓጊሱ።
ግዝያዊ ኣቦ ወንበር፣ ማሕበር ወከልቲ ጋዜጠኛታት ኣብ ቤ.ጽ.ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቪያና ኣውስርትያ ፕረሲደንት ሆርን ኦፍ ኣፊርካ ፒስ ኢኒሽያቲቭ፣ ኢንጂ. ዓብደላ ሸሪፍን ዶር. ፐተር ሃይደርን በቲ ዝገበርዎ ዕዉት ጻዕርን ኣበርክቶን ክምስገኑ ዝግባእ ኢዩ። ብዘይደገፎም ዓወት ናይቲ መደብ ኣይምተዋሕሰን።
ኤምባስን ሃገረ ኤርትራ ኣብ በርሊን᎓ ጀርመን ነቲ ዝተዳለወ ሃገራዊ መግቢ ብምዉዋል᎓ ኣብ ዓወት ናይቲ መደብ ኣበርኪቱ።
ነዚ ዝተኻየደ ጽምብል ንምስናድ᎓ ካብ ኤምባሲ ኤርትራ ዓባይ ብሪጣንያ ኣቶ ያረድ ተስፋይን ኣቶ ዳዊት ገብረየሱስን ብምምጻእ ሰኒዶሞ። ምስ ዝተፈላለዩ ሰብሞያን ሓለፍትን ተሳተፍቲ ሓጸርቲ ቃለ-መጠይቕ ኣካይዶም። ብተወሳኺ ኣብ ቤ.ጽ. ሕቡራት ሃገራት ብምኻድ ምስ ዳይረክተር ጉዳያት ዜና ሚስተር ማርቲን ነሲርኪ ሰፊሕ ቃለ-መሕትት ኣካይዶም።
ዓወት ንሓፋሽ!
ሃብትኣብ ጽገ ቪያና᎓ ኣውስትርያ


text:
ድሕሪ ድሙቅ ስነ-ስርዓት መኽፈቲ ዝጀመረ መበል ዕስራ ግጥማት ፅዋዕ ዓለም ብፀወታ ብራዚልን ክሮኤሽያን ተዓጂቡ።
ኣብ’ቲ ዝሒሉ ዝጀመረ ግጥም ክልቲኤን ሃገራዊ ጋንታታት ኣቀዲማ ሸቶ ዘመዝገበት ጋንታ ክሮኤሽያ‘ያ።ግን ብራዚላዊ ተከላኻላይ ማርሴሎ‘ዩ ኣብ ገዛእ ጋንትኡ ሸቶ ኣመዝጊቡ።ከምኡ ኮይኑ‘ውን ጋንታ ክሮኤሽያ‘ያ ኣብ ቀዳሞት ኣስታት ሰላሳ ደቃይቅ ፀብለልታ ኣርእያ ነቲ ፀወታ ተቆፃፂራቶ።
ሓደገኛ ተፃዊትካ ተባሂሉ ብጫ ካርድ ዝራኣየን ተደጋጋሚ ፈተነታት ዝገበረን ኔይማር ንብራዚል ማዕረ ትገብር ሸቶ ኣመዝጊቡ።እቲ ፀወታ 1 ን 1 ዕረፍቲ ኮይኑ።
ድሕሪ ዕረፍቲ፣ብዙሕ ዝማርኽ ፀወታን ቅዲ ፀወታን ኣይተራኣየን።ከም‘ቲ ሓደ ተንታኒ ቴሌቭዥን ዝበሎ strange performance ወይካኣ ዘይትፅበዮ ዓይነት ፀወታ‘ዩ ነይሩ።ክሳብ ኣብ መበል 69 ደቂቃ ኣሳሓሓቢት ፍፁም ቅላዕ መቅፃዕቲ ንጋንታ ብራዚል ዝተዋሃበሉ ሰዓት።ቁፅሪ 10 ኔይማር ቀሊዑዋ፣ሓላዊ ማዕፆ ክሮኤሽያ ነታ ኩዕሶ ኣርኪቡላ ነይሩ፣ግን ካብ ኢዱ ኣምሊጣ።ኔይማር ንርእሱን ንጋንትኡን ካልአይቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ።ብራዚል 2 - ክሮኤሽያ 1።
ንደቃይቅ ብክሮኤሽያዊያን እናተቀጥቀጠ ዝዋዓለ ማዕፆ ብራዚል ዘይኮነስ ኣብ መወዳእታ ደቃይቅ ብካርሎስ ዝተደፍረ ማዕፆ ክሮኤሽያ‘ዩ ደምዩ። ሳልሳይ ሸቶ ተመዝጊቡ፣እቲ ፀወታ ብዓወት ጋንታ ብራዚል ተዛዚሙ።


text:
“ኣብ ጐድኒ ትሑታንን ዝተነጸሉን ሕዙናትን ዝዓረቑን እትኸውን ተዛታይት ቤተ ክርስቲያን” ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቶም ቪሲታ ኣድ ሊሚና ማለት ካብ ሓምሻይ ዓመት ድርኩኺት ባሲሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ንምስላም ምስ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ንምርኻብን ብዛዕባ ህልው ኵነታት ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ኣብ ሃገሮምን ንምዝታይ ካቶሊካውያን ብፅዓን ጳጳሳት ዝገብርዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ምኽንያት ሃገረ ቫቲካን ንዝኣተዉ ናይ ኣልባኒያ ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ተቐቢሎም ከምዘዘራረቡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ቅድሚ እቲ ርክብ ኣብ ኣልባኒያ ናይ ስኩታሪ ሊቀ ጳጳስን ናይ ኣልባኒያ ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ኣንጀሎ ማሳፍራ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለመሕትት፥
“እቲ ርክብ ነታ ኣብ ኣልባኒያ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዓቢይ ጸጋ እዩ። ምስ ቅዱስ ኣቦናን ምስ ናይ ቅዱስነቶም ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ላዕለዎት ናይ ዝተፈላለዩ ጳጳሳውያን ቤት ምኽርን ቅዱሳት ማሕበራትን ኣባይቲ ጽሕፈትን ሓለፍቲ ብፁዓን ካዲናላትን ብፁዓን ጳጳሳት ዝካየድ ርክብ ምስታ ኣደ ዝዀነት ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ርክብን ምትእስሳርን ውህደትን ዘጽንዕን ዘረጋግጽን ክኸውን እንከሎ ካብኡ ሓሊፉ እውን ምምስኽካርን ምንጽጻርን ዝካየደሉ ካብ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ስልጣናዊ ምዕዳን ዝዕደለሉን ንማሕበረ ክርስቲያን ብእምነት ዘጽንዕ እዩ”
ኢሎም።
“ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣልባኒያ ኣሳዶን መከራን ዘጋጠማን ብዙሕ ዝተሳቐየት እያ ሎሚ ተንሲኣን ኣብ ጐዳና ጉዕዞ ትርከብ፡ ኣብቲ ኣብ እዋን ስደትን ስቓይን መከራን ዝተኸፍለ መስዋዕትነት ድማ ሎሚ ኣፍሪዩ ብዙሕ ለውጥን ዕብየትን ክዕተር ይገብር ኣሎ። ባህልን ህዝብን ብወንጌል ክስበኽን እቲ ዝቐርብ ኣስፍሆተ ወንጌል ናይ ኣልባኒያ ባህልን ማሕበራዊ ጉዳይን ኵሉ ግምት ዝህብን ናይ ኣልባኒያ ማሕበራዊ ጭቡጥ ኩነት ንሱ ድማ ህብረ ሃይማታውነታ ዓቢይ ግምት ዝህብ እዩ፡ እቲ ዓብይ ብድሆ ድማ ዋሕዲ ጸዋዕታ ደቂ ሃገር እዩ። ስለዚ ነዚ ንምብዳህ ቤተ ክርስቲያን ወንጌል ብቃቓልን ሕይወትን ምብሳር ወሳኒ ምዃኑ ተኣሚና ጸዋዕታ ኣብ ምንቕቓሕ ትርከብ ኣላ”
ምስ ካልኦት ሃይማኖታት እውን ብምትሕብባርን ብናይ ሓባር ዘተን ናይ ፖለቲካ ኣካላትን ንምትካእ ዘይኰነ ፖለቲካን ትግባረ ፖለቲካን ከመይ ክኸውን ከምዘለዎን መንግስቲ ሕዝቢ ምዃኑ ዝኣምን ናይ ሕዝቢ ድምጺ ብፍላይ ነቶም ኣብ ሽግርን መከራን ድኽነትን ዝርከቡ ገዛእ ርእሶም ናይ ምክልኻል ብቕዓትን ዓቅም ንዘይብሎ ዝሓስብ ሰብኣውነትን ጥቕሚ ሃገርን ሕዝብን ዝብል ፖለቲካ ክረጋገጽ ትሓንጽ፡ ቤተ ክርስቲያን ቀደምን ሎምን ሕያዋይ ጓስ ኣብ ምንባር እያ እትዓብይ”
ከምቲ ቀዲሞም ዝበልዎ ቀዳማይ ጸገም ዋሕዲ ጸዋዕታን ኤኮኖሚያዊ ርእሰ ምርኰሳ ምዃኑ ደጊሞም ብምዝኽኻር ኣተሓሒዞም እውን ኣብ ሃገሮም ዘሎ ክውንነት ኅብረ ሃይማኖት ናይ ሽግርን ውጥረትን ዘይኰነ ንሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ መሰረት ከምዝዀነን እዚ ክብሉ እንከለዉ ግና ሓሓሊፉ ብዜና ከምዝግለጽ መኽረርቲ ሃይማኖት ከምዘለዉን እዚ ግና ነቲ ኣብ ኣልባኒያ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዘሎ ናይ ሓባር ናብራ ዘናውጽ ከምዘይኰነ ባዕሎም ነቲ ኣብ ሃገሮም ዘሎ ሰላምዊ ናይ ሓባር ናብራ ተመክሮ ጠቒሶም፡ ኣተሓሒዞም ድማ ኣብ ኣልባኒያ ሃይማኖት ሱር ዝሰደደን ሕብዚ እውን እማኒ እንተዀነ ከምቲ ኣብ ምዕራብ ዓለም ዝረአይ ዘሎ ሃይማኖትን ግብረ ግብን ዘግልል “ኢመንፈሳውነት” ባህሊ ይቀላቐል ከምዘሎን፡ ቤተ ክርስቲያን ነዚ ብምስትውዓል ድማ ከምቲ ኣብ ወንጌል እነንብቦ ነቶም ተስዓን ትሽዓተን ሓዲግካ ነታ ዝጠፍሔት ሓንቲ ምድላይ ዝብል ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣልባኒያ ብምንቕቓሕ ብፍላይ ናይ ሕዝቢ ሃይማኖተይናነት ክህነጽ ዘለዎ ምዃኑ ተኣሚና እምነት ብስነ መጐት ዘስፍሕ ሕንጸት እውን ከማተቕርብ ገሊጾም።
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣልባኒያ ናይቲ ናይቶም ዕለት 5 ሕዳር 2016 ዓ.ም. ብፅዕና ዝተኣወጀሎም 38 ሰማእታት ደቃ ደም ዝጠጥዓን ብታሪኽን ባህልን እዚያ ሃብታም ከምዝዀነትን ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዘተሓሳብዎ ናብ ደጋዊ ክፍለ ከተማታትን ህልውናን ናብ ዝተናዕቁን ዝተነጸሉን እተብልን ፍትሕን ሰላምን ሓቅን ዝሓቍፍ ናይ ቅዱስነቶም ኣብ ምሕረት ዝተኰረ ስልጣናዊ ትምህርቲ መምርሒ ገይራ ካብ ፈላላይ መናድቕ ዘራኽብ ድልድል ኣብ ምሕናጽ እትርከብ ቤተ ክርስቲያን ምዃና ሓቢሮም ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
Published: 09 March 2016
መራሒ 3 ሚልዮን ህዝቢ ኤርትራ ዓሰርተ ዓመት ኣብ ማሕዩር ብዘይ ገበን።
ኣቱም ኣሕዋተይ እቲ ወሪዱኒ ዘሎ ነገር ንምስፋሕ ወንጌል ከም ዝኾነ ክትፈልጡ እደሊ ኣሎኹ። ስለዚውን ምእንቲ ክርስቶስ ተኣሲረ ከም ዘሎኹ በቶም ቤት መንግስቲ ዝሕልዉ ወተሃደራትን በቶም ኩሎም ዝተረፉን ተፈሊጡ ኣሎ።
ዝበዝሑ ካብቶም ኣሕዋት ድማ ኣነ ስለ ዝተኣሰርኩ ኣብ ጎይታ ጸንዑ። ብዘይ ፍርሃት ቃል ኣምላኽ ንምንጋርውን ኣዝዮም ትብዓት ረኸቡ። ገሊኦም ብቕንእን ባእስን ገሊኦም ግና ብጽቡቕ ፍቓድ ንክርስቶስ ይሰብክዎ ኣለዉ። እዞም ዳሕሮት ንወንጌል ስለ ዝተማጎትኩላ ከም ዝተኣሰርኩ ፈሊጦም ብፍቕሪ ይሰብኩ ኣለዉ።
እቶም ቀዳሞት ግና ኣብ ርእሲ ማእሰርተይ ጸበባ ኬምጽኡለይ ደልዮም ብቕንዕና ዘይኮነስ ብሻራ ንክርስቶስ ይሰብክዎ ኣለዉ። እሞከ ደኣ እንተ ብተንኮል እንተ ብቅንዕና ብዝኾነ መገዲ ክርስቶስ ይስበኽ ኣሎ ።በዚ እሕጎስ ኣሎኹ ። ገናውን ክሕጎስ እየ። ከመይ እዚ ኩሉ ብጸሎትኩምን ብረድኤት መንፈስ ኢየሱስ ክርስቶስን ንድሕነተይ ከም ዝድግፈኒ እፈልጥ እየ። ተግባረይ ንምፍጻም ከይሓፍር ከኣ በዓል ምሉእ ሃረርታን ተስፋን እየ። ከምቲ ኩሉ ሳዕ ሕጂውን እንተ ኾነ እንተ ብሕይወት እንተ ብሞት ንክርስቶስ ብትብዓት ከኽብሮ እየ። ከመይ ንዓይ ሕይወት ማለት ክርስቶስ እዩ። ሙማት ከኣ ረብሓይ እዩ (ፊልጵስዩስ 1፡12-21)።
ደቂቀ እንጦንዮስ
ተመሃሮ ቅዱስ ኣትናቴዎስ መንፈሳዊ ኮለጅ
ኮርፐስ ክርስቲ ቴክሳስ፣ ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካ
Posted on September 7, 2008


text:
መግለጺ ሓዘን
ስምረት ምንይቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ብሞት ናይ ሓውናን ብጻይናን፡ ካብ ቀዳሞት መስረት’ቲ ምቅስቃስና ዝኾነ ብጻይና ዓሊበኺት ዓንዶም ዝተሰማዓና መሪር ሓዘን ንምግላጽ ዝስዕብ መግለጺን ሓጺር ታሪኽ ህይወቱን ኣብ ነቕርበሉ በቲ ሓደ ኣብ ንኡስ ዕድሜኡ ካባና ብሞት
ስምረት ምንይቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ብሞት ናይ ሓውናን ብጻይናን፡ ካብ ቀዳሞት መስረት’ቲ ምቅስቃስና ዝኾነ ብጻይና ዓሊበኺት ዓንዶም ዝተሰማዓና መሪር ሓዘን ንምግላጽ ዝስዕብ መግለጺን ሓጺር ታሪኽ ህይወቱን ኣብ ነቕርበሉ በቲ ሓደ ኣብ ንኡስ ዕድሜኡ ካባና ብሞት ምፍላዩ ዓሙቅ ሓዘን ክስማዓና ከሎ፡ ከም ብጻይናን መቃልስትናን ዝነበሮ ተወፋይነት ፡ ልቦናን ዓቅልን ክንጠቅስ ከሎና ካኣ ምሳና ምቅላሱ ኣብ ኤርትራ ፍትሒ ክዓስል፡ ሰላምን ብልጽግናን ክነግስ ዝምነ ጥራይ ዘይኮነ ፡ ወላ ኣብ’ቲ ጽንኩር እዋን ናይ ጥዕና ኩነታቱን`ውን እንተኾነ ብትግሃንትን ብ ኣርኣያን ኩሉ ግዜ ብደረጃ መሪሕነት ዝሰርሕ ዝነበረ ዘሐብን መቃልስትና እዩ።


text:
ፅዋዕ ኣፍሪቃ ኣብ ኢኻቶርያል ጊኒ ብኣዝዩ ዝረሰነ ሃዋሁ ሎሚ ረቡዕ እውን ቀፂሉ’ሎ።
ኣብ ክልተ ስተድየማት ኣርባዕተ ጋንታታት ማዕረ ግጥማት ኣውዲቅካ ምሕላፍ ክጣፋኣ ዊዒለን።ካሜሩን ኣንፃር ኣይቮሪኮስት ማሊ ኣንፃር ማሊ።
ብመሰረት’ዚ ኣብ ዝጀመረ ግጥማ ማሊን ጊኒን ቀዲማ ሸቶ ዘመዝገበት ጊኒ’ያ።ኣብ ውሽጢ 15 ደቃይቅ።ማሊ ማዕረ ትገብራ ዕድል ፍፁም ቅላዕ መቕፃዕቲ ረኺባ።ግን ኣይተጠቀመትላን።ሳያዱ ኪየታ ዝቀልዓ ኩዕሶ ናብ ሕቑፊ ሓላዊ ማዕፆ ጊኒ ኣትያ።ጋንታ ማሊ ክተምልጣ ዘይግባእ ዕድል።
ኣብ ግጥም ካሜሩንን ኣይቮሪኮስትን ግና ብዘይካ’ተን ተፃወቲ ኣይቮሪኮስት ዝፈተንወን ሓደገኛታት ኩዓሳሱ እቲ ፀወታ ዜሮ ን ዜሮ እዩ ቀፂሉ።ክሳብ መበል 34 ደቂቃ።ኣብ መበል 35 ደቂቃ ግና ቀፅሪ 15 ግራዴል ካብ ርሑቅ ዝቀልዓ ኩዕሶ ብዝናኣድ ኣገባብ ቀዳመይቲ ሸቶ ኮይና።ኣይቮሪኮስት 1 ካሜሩን ዜሮ።እቲ ፀወታ ሓደ ንዜሮ’ውን ተዛዚሙ።
ብመሰረት’ዚ ኣይቮሪኮስት ሓሊፋ’ላ።ማዕረ 1 ን 1 ካብ ዝተፈላለያ ማሊን ጊኒን መን ከምትሓልፍ ብዕፃ ክውሰን’ዩ።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ንሃገራት ኣፍሪካ እትህቦ ዕድል ነፃ ቐረፅ ብዝበለፀ ተረባሕቲ ንክኾና ሓገዝ ከምእትህብ ምንስቴር ንግዲ ዩናይትድ ስቴትስ ኣፍሊጠን።ኣብ ኢትዮጵያ መዋእል ንምፍሳስ ንዝደልዩ ኩባኒያታት ኣሜሪካ ንምሕጋዝ ኣብ ውሽጢ ሒደት ኣዋርሕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ቤት ፅሕፈት ንግዲ ከም እትኸፍት እውን ሓቢረን ኣለዋ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ንክልተ ማዕልታት ዑደት ዘካየዳ ምንስቴር ንግዲ ዩናይትድ ስቴትስ ፔኒ ፕሪቲስከርን ኣባል ኮንግረስ ኬረን ባስን ሃገረን ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ርክብ ንግዲ ዝዓብየሉ ኩነታት ንምምችቻው ምስ ሰበስልጣን መንግስትን ናይ ኣሜሪካዊያ ናይ ውልቂ ኩባኒያታትን ዝርርብ ምክያደን ኣብ ዝሃብኦ ጋዜጣዊ መግለፂ ሓቢረን።
ኣብ 2000 ኣ/ፈ ብናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኮንግረስ ዝቐደቐን ሃገራት ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ ዘርምርትኦ ዝተፈላለዩ ፍሪያት ካብ ቐረፅ ነፃ ናብ ኣሜሪካ ከእትዋ ዝፈቐደን ናይ ኣፍሪካ ናይ ዕብየትን ተረባሓይነትን ሕጊ /ኣጎኣ/ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለፂ ትኹረት ዝተውሃቦ ነይሩ።
ናይዚ ዕድል እዚ ተረባሕቲ ዝኾና ዘለዋ ሃገራት ውሑዳት፣እቲ ዕደል ብምጥቓም ናብ ኣሜሪካ ይኣቲ ዘሎ 86 ሚእታዊ ምህርቲ ድማ ካብ ክልተን ሰለስተን ሃገራት ይልኣኽ ዘሎ ነዳዲ እዩ።
መብዛሕቲአን ሃገራት ንናይ ኣሜሪካ ሰፊሕ ዕዳጋ ሰይሩ ዝኣቲ ፍሪያት ክልእኻ ኣይክኣላን።ምንስቴር ንግዲ ፔኒ እዚ ክለወጥ ከምዘለዎ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለፂ ተዛሪበን።
ሃገራት እውን እንተኾና ካብ ኣጎዋ ዝረኸብኦ ውፅኢት እናገምገማ ቀፃሊ ትልሚ እናዳለዋ እየን ክብላ ንናይ ኢትዮጵያ ከም ኣብነት ተቒሰን።
ኣብ 2013 ኣ/ፈ ብኣጎዋ ኣቢሉ ናብ ኣሜሪካ ዝኣተወ ዋጋ ምህርቲ 26.8 ቢሊዮን ዶላር እንተኾነ እውን ብንፅፅር ብፅሒት ኢትዮጵያ 18 ሚሊዮን ዶላር ብምዃን ዝንኣሰ እዩ ኢለን።ናይ ምዕባይ ዓቕሙ ግን ዝለዓለ እዩ ኢለን።ኢትዮጵያ ሃገራዊ ዝኾነ ናይ ኣጎዋ ስትራተጂ ንምሕንፃፅ ትወስዶ ንዘላ ስጉምቲ ብምንዳቕ ‘’እቲ ስትራተጂ ኢትዮጵያ ብኣጎዋ ኣቢላ ናብ ኣሜሪካ እትልእኾም ምህርትታት ኣብ ዝቕፅሉ ሓሙሽተ ዓመታት ልዕሊ 700 ሚልዮን ዶላር ንምብፃሕ ዝዓለመ እዩ’’ኢለን።
ዕብየት ቁጠባ ኢትዮጵያ ኩባኒያታት ኣሜሪካ ገንዘበን ንምፍሳስ ድልየት ከሕድራ ከምዝገበረ ዝሓበራ እተን ምንስቴር እዞም ኩባኒያታት ናብ ኣፍሪካ ንኽመፁ ካብ ዝሕገዙሎም መንገዲታት ሓደ ኣሜሪካ እተጣይሾም ጉጅለታት ኣገልግሎት ንግዲ ምዃኑ ተዛሪበን።
ኣብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ዝርከቡ ኣብያተ ፅሕፈት ብምጥንኻር ንፈለማ እዋን ኣብ ኣንጎላ፣ታንዛኒያ፣ኣብ ኢትዮጵያን ሞዛምቢክን ኣብያተ ፅሕፈት ክኸፍቱ እዮም ምስ በላ ኣብ ዝቕፅል ቀረባ እዋን ተመሳሳሊ ቤት ፅሕፈት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክኽፈት እዩ ክብላ ዕላዊ ገይረን።


text:
ፕረዚደንት ዚምባብወ ሮበርት ሙጋበ: እቲ ዝመርሕዎ ሰልፊ ዛኑ ፒኤፍ እንተዘይሓቲትዎም ካብ ስልጣን ከምዘይእለዩ ኣፍሊጦም።
92 ዝዕድመኦም ፕረዚደንት ሙጋበ ነዚ ዘፍለጡ ትማሊ ረቡዕ 27 ሓምለ ኣብ ርእሰ ከተማ ሃራረ ንብኣሽሓት ዝቑጸሩ ደገፍቶም ኣባላት ሰልፊ ዛኑ ፒኤፍን ገዳይም ተጋደልቲ ሓርነት ዚምባብወን ኣብ ዘስምዕዎ መደረዮም ነዚ ገሊጾም።
ዝሓለፈ ሰሙን ገዳይም ተጋደልቲ ሓርነት ዚምባብወ ንፕረዚደንት ሮበርት ሙጋበ ዝቃወም ሓባራዊ መግለጺ ብምውጻእን ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ብምክያድን ብመሪሕነቶም ዕጉባት ዘይምህላዎም ገሊጾም ነይሮም።
ኣብቲ መግለጺኦም ንሕማቕ ምሕደራ ቁጠባ እታ ሃገርን ትሕቲ ብቕዓት መሪሕነቶምን ኣልዒሎም ብምንቃፍ፤ ንፕረዚደንት ሙጋበ ካብ መዝነቶም ክእለዩ ጻውዒት ኣቕሪቦም።
ፕረዚደንት ሙጋበ ኣብቲ ትማሊ ዘቕረብዎ መደረኦም: "ህዝበይ ንብዙሕ ግዜ ይደልዩኒ እዮም" ክብሉ ኣፍሊጦም። ንሶም ብተወሳኺ ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ኤምባሲታት ወጻኢ ሃገራት ኣብ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጉዳይ ዚምባብወ ሰላሕታዊ ምትእትታው የካይዳ ምህላወን ብምጥቃስ: ካብ ከምኡ ዝበለ ተግባራት ክቑጠባ ኣዘኻኺሮም።
"ስርዓት ንምቕያር ካብ ነዊሕ ንዝሰርሑ ዘለው ጸላእትና ከመይ ገይርና ንስዕሮም ንፈልጥ ኢና። ብብርቱዕ ቃልሲ ንዝዓቀብናዮ ናጽነትና ከመይ ጌርና ንከላኸሎን ንዕቅቦን ንፈልጥ ኢና" ድማ ኢሎም ፕረዚደንት ሙጋበ።


text:
ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ኹናት ኣብ ዝተጋደደሉን ዜጋታት እታ ሃገር ዶብ ሰጊሮም ንምስዳድ ኣብ ዝተገደድሉ ኣብዚ ሕጂ ኣዋን ኡጋንዳ ካብ ዝኮነት ኣፍሪቃዊያን ሃገር ንላዕሊ 1.2 ሚልዮን ስደተኛታት ተተአናግድ’ላ፡ መንግስቲ ኡጋንዳ ነቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምጽዋሩ ህጹጽ ሓገዝ ሓቲቱ’ሎ።
ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ኸአ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ዋና ከተማ ካምፓላ ኡጋንዳ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ምስ ስደተኛታት ዘለዎም ስምረት ብምግላጽ ምላሽ ሂቡ’ሎ።
ነቶም ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት መብዛሕትኦም ካብ ደቡብ ሱዳን ዝኾኑ ስደተኛታት ተተአናግድ ንዘላ ኡጋንዳ ብድምሩ 358 ሚልዮን ዶላር ንምሃብ 40 ሃገራት ቃል ኣትየን ኣለዋ።
እዚ ካብቲ ኡጋንዳ ዝሓተተቶ 2 ቢልዮን ዶላር ኣዝዩ ዝወሓደ’ዩ ኡጋንዳ ነዚ ገንዘብ ዝሓተተት ክሳብ ንዓመታ ነቶም ስደተኛታት መሰረታዊ ቀረባት ንምሃብ’ዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
“ድሕሪ 20 ዓመት እንታይ ዓይነት ቤተ ክርስቲያ” ዝብል መሳጢ ሕቶ ዘማእከለ ካብቲ ካብ ዕለት 23 መጋቢት ክሳብ ዕለት 25 መጋቢት 2017 ዓ.ም. ንኽካየድ ጳጳሳዊ ላተራነንሰ መንበረ ጥበብ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ፐንስይልቫያን ምስ ዝርከብ ቪላኖቫ መንበረ ጥበብን ብምትሕብባር ዘዳለዎ “ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ትርኢት ኣብ ምሕደራ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ግደ ምህዞ” ብዝብል ኣርእስቲ ዝምራሕ ዓውደ ጉባኤ ክካይድ ምዃኑ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ሓቢሮም።
ኣብ’ቲ ዓውደ ትርኢት ዝሳትፉ ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝተዋጽኡ ካህናትን ደናግልን ዓለማውያን ምእመናንን አባላት ናይ መናንያን ናይ ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ማኅበራትን ኣብቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዝተፈላለየ መገዲ ዘነቓቕሕዎን ዘተኣታትውዎን ዘለዉ ሕዳሴ ኣብ ቤተ ክስቲያንን ሕዳሴ ንቤተ ክርስቲያን መዳይ ዝዓዩ ምዃኖም ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን አለሳንድሮ ጂሶቲ ኣመኪቶም።
ብዛዕባ እዚ ዓውደ ትርኢት ኣመልኪቶም ናይ ጳጳሳዊ ላተራነንሰ መንበረ ጥበብ ዋና ኣመሓዳሪ ብፁዕ ኣቡነ ኤንሪኰ ዳል ኮቮሎ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ ምሕትት፥ ቅድም ቀዳድም እቲ ዓውደ ትርኢት ምህዞ ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዘለዎ ማሕታ ዓቢይ ምዃኑን ኣነጺሩ እቲ እንታይን ከመይን ክምራሕ ከምዘለዎ ዘረድእ እውን እንተዀነ ንኹሉ ዝኸውን ሓደ ዓይነት መድሃኒት ዝእዝዝ ግና ኣይኰነን፡ ስለዚህ ከምዚ ብምዃኑ ድማ ክፉት ዓውደ መጽናዕቲ እዩ ኢሎም።
ከምዚ ዓይነት ዓውደ ትርኢት ምድላው ኣገዳሲ ምዃኑ ንካናትን ደናግል አባላት ናይ መናንያን ናይ ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ማኅበራትን ኣብ ሓዋርያዊ ግብር ኖልዎ ምናባዊ (virtuous) ናይ ሙከራ ጥበብ ዝገብርሉ ዕድል ምፍጣር ከምዘድሊ እውን ከም ሓሳብ ምስ ቀረበን ካብቶም ኣብዚ ምናባዊ መደብ ካብ ዝሳተፉ ዝነበሩ ኩሎም “እንታይ ዓይነት ቤተ ክርስቲያን ንመጻእን ኣብ መጻእን?” ናብ ዝብል ሕቶ ዝመርሕ ሓሳብ ይቕርብ ብምንባሩ ካብዚ ብምብጋስ እዚ ሕቶ እዚ ኣብ ሓደ ጳጳሳዊ መንበረ ጥበብ ቀሪቡን ስነ መጽናዕታውን ምርምራውን ብናይ ቀለም ትምህርቲ ደረጃን ዝብጻሕ መልሲ ክወሃቦ የድሊ ናብ ዝብል ደዳሚ ሓሳብ ተበጽሐ፡ ስለዚህ ብሓጺሩ እቲ ነዚ ዓውደ ትርኢት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ንምስንዳው ዝድረኸ ምኽንያት ነዚ ይመስል ምስ በሉ፥ እዚ ድማ ቅዱስ ኣቦና ምህዞ ኣብ ኩሉ መዳይ ዘለዎ ግደ ብዙሕ ጊዜ የዘኻኽሩን ምህዞ ክተባባዕ ድማ ይምዕዱ፡ እዚ ምህዞ ዝብል ቃል ኣብ ዘቕርብዎ ኣስተምህሮን ምዕዳን ስብከታቶምን ስልጣናዊ ትምህርቶምን መልእኽቶም ኣብ ናይ ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣስተምህሮታቶምን ዝደጋገም ቃል ምዃኑ ኣብ ጳጳሳውያን መናብርተ ጥበብ ብዝተገብረ መጽናዕቲ ዝተለለየ ኢዩ። ስለዚህ ነዚ ኹሉ ኣብ ግምት ብምእታው ምህዞ ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዓቢይ እወታዊ ጽልዋ ከም ዘለዎ ምስ ተስተውዓለ ምህዞ ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዝትንት ትርኢት ንምክያድ ከምእተወሰነ ገሊጾም።
ሐዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ናይ ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ ናብ ተግባር ዝትርጐመሉ መድረኽ እዩ። ስለዚህ ኣብዚ መዳይ ምህዞ ዓቢይ ግደ ከምዘለዎ ንጹር እዩ። ኰይኑ ግና እቲ ምህዞ ኣብ ከመይ ዓይነት መስመር ክጓዓዝ ኣለዎ? ኣብ ሰበኻታትን ቁምስናታትን ኣብ ናይ ፖለቲካ ተቛማትን እውን ከይተረፈ ብኸመይ መገዲ ይተርጐም? ዝብሉ ሕቶታት ምቕራብ ግድን እዩ። ሓደ ክርስቲያን ኣብ ዘለሉ ዝዀነ ይኹን ናይ ዕዮ መዳይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ህልው ክገብር ኣለዎ። ብተፋረቕ ዘይኰነስ ከም ክርስቲያን መጠን ኣብ ኩሉ ስፍራ ወንጌል ምምስካር ስለ ዘድሊ። ሕይወት ክርስትና ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ እዩ። እቲ ዓውደ ምርእቲ እምብኣር ከስ ነዚ ዓይነት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ጭቡጥ ንምግባር ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝብልዎ እንታይ ዓይነት ምህዞ ብምስዓብ ድሕሪ ዕስራ ዓመት እንታይ ዓይነት ቤተ ክርስቲያን ንዝብል ሕቶ መልሲ ንምሃብ ዝፍትን እዩ።
እቲ ዓውደ ትርኢት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዛዕባ ምህዞ ብደረጃ ዓውደ መጽናዕቲ ዘስተንትን ኰይኑ ድሕሪ እቲ ናይ ሓባር መደብ ዓወደ መጽናዕቲ ተጋባእያን ብጉጅለ ተመዳዲብካ ብዝካየድ ናይ ዕዮ ናይ ክቢ ጠረጴዛ መደብ ምይይጥ እውን ክካይዱ እዮም። ስለዚህ ካብቲ ብንኡሳን ጉጅለ ተመዳዲቡ ካብ ዝካየድ ምይይጥ እቲ ካብቲ ናይ ሓባር ዓውደ መጽናዕቲ ዝቕረበ ሓሳብ ትግባሬኡ ከመይን ብኸመይ መገዲ ንዝብል ሕቶ መልሲ ንምሃብ ዝፍትን እዩ። ስለዚህ ኣብዚ እውን ምህዞ ወሳኒ እዩ እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ይጉዓዙላ ዝነበሩት ጀልባ ብሚሳይል ተወቒዓ ካብ 30 ዘይውሕዱ ኤርትራዊያን መናእሰይ ምማቶም ማሕበር ረድኤት ናይ ቀይሕ ባሕሪ ዓፋር ዝተብሃለ ትካል ኣፍሊጡ።ጨቛኒ ኣብ ልዕሊ ዝበሎ መንግስቲ ኤርትራ ማዕቐብ ንኽግበር እውን ንዓለምለኸ ማሕበረሰብ ፃውዒት ኣቕሪቡ’ሎ።
ማሕበር ረድኤት ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝዘርግሖ ናይ ፅሑፍ መግለፂ ዘየቛርፅ ካብ ዝበሎ ሃገራዊ ወታደራዊ ኣገልግሎት ብምህዳም 28 ሓምለ 2013 ኣ/ፈ ብጀልባ ናብ የመን ይጉዓዙ ኣብዝነበሩ መናእሰይ ካብ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ብዝተተኮሰ ሚሳይል 30 ተቐቲሎም ክብል ስም ዝርዝሮም ኣውፂኡ።
ካብቶም ዝተቐተሉ 11 ዝኾኑ ኣባላት ሓደ ስድራ ምዃኖም ዝሓበረ እዚ መግለፂ እዚ ተምሃሮን መምህራንን እውን ከምዝርከቡዎ ይገልፅ።ዓፋር ቀይሕ ባሕሪ ተባሂሉ ዝፍለጥ ማሕበረሰብ ኣብ ኤርትራ ዝነብር ኣካል ህዝቢ ዓፍር ምዃኑ ዝዘርዘረ እዚ መግለፂ ካብ ዝተፈላለዩ ጭቆና ክሳብ ምፅናት ዘርኢ ዝኸይድ ዝበሎ ገበን ብመንግስቲ ኢሳያስ ይፍፀሞ’ሎ ክብል ይኸስስ።
ማሕበረሰብ ዓለም ነዚ ደው ንምባል ስጉምትታት ክውሰዱ ወሃቢ ቃል እቲ ማሕበር ኣቶ ነስረዲን ኣሕመድ ዓሊ ፀዊዖምም።’’ነዚ ስርዓት ማዕቐብን ካልኦት ተመሳሰልቲ ስጉምትታትን ንኽውሰዱ፣ ይፍፅሞም ካብዘለው ኣፅነፍቲ ዘርኢ ስትራተጂታት ንኽእደብ፣እቲ ህዝቢ ኣብ ሃገሩ መሰሉ ተሓሊይሉ ንኽነብርን ኢና ንማሕበረሰብ ዓለም ፃውዒትና ነቕርብ ዘለና።’’
መንግስቲ ኤርትራ ቅድሚ ሎሚ እውን ኣብ ልዕሊ ናይ ቐይሕ ባሕሪ ዓፋር ፈፂሙዎም ዝበሎም ተግባራት ብምዝርዛር ልዕሊ 500 ሰባት ከምዝተቐተሉ ኣቶ ነስረዲን ይዛረቡ።ህዝቢ ዓፋር ዝተፈላለዩ ሓደጋታት ከምዘጋጥምዎ እናፈለጠ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ብበዝሒ ይውሕዝ ኣሎ ይብል እቲ ትካል።
ኣብ ዝተፈላለዩ እዋናት ንባሕሪ ብምስጋር ናብ የመንን ካልኦት ሃገራት ማእኸላይ ምብራቕን ንምእታው ካብ ዝፍትኑ ብርክት ዝበሉ ኣብ ባሕሪ ከምዝጠልቑ እቲ መግለፂ ይሕብር።
ናብ ኢትዮጵያ ስተሰደዱ እውን ብናይ ሕቡራት መንግስታት ኮሚሽን ስደተኛታትን ብመንግስቲ ኢትዮጵያን ዘይተመዝገቡ ሓዊሱ ካብ 48 ሽሕ ክሳብ 50 ሽሕ ስደተኛታት ከምዘለው ኣቶ ነስረዲን ሓቢሮም።
ህዝቢ ዓፋር ኣብ ኤርትራ፣ጁብቲን ኢትዮጵያን ዝነብር ማሕበረሰብ እዩ።
መልሲ መንግስቲ ኤርትራ ንምርካብ ዝተገረ ፃዕሪ ኣይተዓወተን።ቅድሚ ሎሚ ግን መንግስቲ ኤርትራ ከም ማሕበር ረድኤት ቀይሕ ባሕሪ ዓፋር ዝበሉ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝንቀሳቐሱ ጉጅለታት ተማንነቶም ነፅግ ፀኒሑ’ዩ።


text:
Published: 11 January 2009
ታሪኽ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ተዋህዶ እንተ ኣንበብና ኩሎም ኣቦታትና መንፈሳዊ ሓላፍነት ምእንቲ ከይስከሙ ካብ ሽመትን ሥልጣንን ይሃድሙን ይእሰሩን ከም ዝነበሩ ተጻሒፉ ንረኽቦ። እዚ ካብ ‘’እቲ ካባኻትኩም ጎይታ ክኸውን ዝደሊ ኣገልጋሊኹም ይኹን’’ ዝብል ቃል ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተወርሰ መገዲ ትሕትናን ቅድስናን እዩ። ኣብዚ ዘሎናዮ እዋን ግና መገዲ ትሕትና ተሪፉስ ንሓቂ ብሓሶት ንሕጊ ብዓመጽ ንፍቕሪ ብጽልኢ ክትክኡ ዝጓየዩ ብህርፋን ስልጣንን ስስዐ ገንዘብን ዝታለሉ ሰባት ስለ ዝበዝሑ ጥልመትን ዕንወትን ኣብ ኵሉ ይስማዕ ኣሎ። ብድምጺ ንምስማዕ አብዚ ጠውቕ
እቲ ካብ 2005 ዓም ፈረንጂ ጀሚሩ፡ ብስም ጳጳሳት ኤርትራ ተጻሒፉ ተባሂሉ ዝወጸ ውሳኔታት፡ ነቲ ብ325 ኣብ ጉባኤ ኒቅያ ብኣቦታትና ዝቖመ ሕጊ ስለዝግሃሰ፡ ካብ ኩለን ኦርየንታል ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ኣብያተ ክርስትያናት ተነጺሎም፡ ብህዝቦም ከኣ እንትርፎ ሕስራን ዝረኸብዎ ረብሓ የሎን። ተገኒዞም ዝተቐበልዎ ማዕርግ ክሳብ ናይ ህይወት መስዋእትነት ኪኸፍልሉ ይግባእ ኔሩ። እንተስ ብፍርሒ ወይስ ብምትላል ነቲ ክብረቶም ዝኾነ ሕጊ ስለዝግሃሱ፡ ነቶም ብድምጺ መላእ ቤተክርስትያን ዝተመርጹ ኣብኦም ኣሕሊፎም ስለዝሃቡ፡ ህዝቢ ከኣ ካብ መዓልቲ ንመዓልቲ ንገበኖም እንዳቃልዐ፡ "ንስኻትኩም ነታ ንኣስታት 2000 ዓመት ኣብ መሰረት ሃዋርያት ጸኒዓ ዝነበረት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ኣይትውክልዋን እኹም" ኢሉ ይሙግቶም ኣሎ። ካብዚ ዝኸፍእ ውርደት የሎን። “ሓቂ ብርእሳ እንተቐበርካያ፡ ብእግራ ትወጽእ” ከምዝብሃል፡ ታሪኽን ግብረ-መልስን ፓትርያርክ እንጦንዮስ ግን ናብ ኩሉ ዓለም ተዘርጊሑ ዚፈልጦምን ዘይፈልጦምን ስሌኦምን ስለ ሓቅን ይምስክር ኣሎ። ንግዜኡ ብስጋ እኳ እንተሓሰሞም፡ ብሓቂ ካብተን ሰላማውያን ዓመተ-ሲመቶም ኣብዘን ናይ ፈተና ዓመታት ዚረኸብዎ ስምን ክብርን ይዓቢ። ኣካሎም እኳ ኣብ ሓደ ገዛ ኪዕጾ እንተተገደደ፡ መንፈሶም ግን ዳርጋ ንብምሉኡ ኣማኒ ኦርቶዶክስን ደላይ ሓቂ ህዝቢ ዓለምን ይመርሕ ኣሎ።
እቲ ጉዳይ ከሰስትን ፈረድትን ባዕላቶም፡ ዝኸሰስሉን ፍርዲ ዝሃብሉን እዋን ኩሉ ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ ዝተፈጸመ ነገር ኣብ ርእሲ ምዃኑ እንካንዶ ስርዓት ቤተክርስትያንሲ፡ ኣብ ዓለማዊ ስርዓተ-ፍርዲ (ቤት ፍርዲ) ዝርከብ መባእታዊ መሰል ናይ ሓደ ዝተኸሰ ሰብ እኳ ኣየማልእን እዩ። ይኹን እምበር ኩሎም ምእመናን መሰረታዊ ጠንቂ ናይዚ ከቢድ ዕንወት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንን ምጥፋእ ብሉጻት መራሕታን ኣነጺርና ክንፈልጥ ኣገዳሲ ብምዃኑ ካብዚ ቀጺልና እተን ንፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ዝቐረባሎም ሽዱሽተ (6) ክስታት በብሓደ ዘርዚርና ክንገልጸን ከሎና ሓጎስ ይስምዓና። ምኽንያቱ ሓሶት ብዙሕ ጊዜ እንተ ተደጋገመ ሓቂ ይመስል ከም ዝበሃል ገለ ነቲ ኩነታት ኣነጺሮም ዘይፈልጡ ሰባት ምእንቲ ከይታለሉ ‘’ንዅሉ መርምርዎ ነቲ ሠናይ ሰዓብዎ’’ ዝብል ጥቕሲ መሠረት ጌርና መብርሂታትና ብዝርዝር ነቕርብ።