text:
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ
ንባብት፡1ቆሮ 1፡17-25፥ ያዕ 2፡1-14፥ ግ.ሓ. 18፡ 24-ፍ፥ ዮሓ 1፡15-38።
መዝሙር፡ዮሓንስ አኅድዐ (ዮውሃንስ መስከረ). . . ዮሓንስ ዓው ኢሉ ነቶም ብጾቱ ከምዚ እናበለ መስከረ ካብ ላዕሊ ቃል አቦ ወረደ እሞ በቲ ግርማ መለኮት ማይ ዮርዳኖስን ተናወጸ፥ ኩሎም ሓይሊ ሰማያትን ምድርን ሰንበዱ፥ አብ ቢታንያ አብ ቤት ራባ አብ ስግር ዮርዳኖስ ዮሓንስ ንኢየሱስ ምስ ረአዮ እንሆ የዋኅ በግዕ እግዚአብሔር እናበለ ዓው ኢሉ ተዛረበ፥ ኢየሱስ ንዮሓንስ ማይ መታን ክቕደስ ብማይ አጥመቐኒ በሎ፥ አብ ሩባ ዮርዳኖስ ብምልክት ሰማይ ገሩ ዮሓንስ ንኢየሱስ አጠመቖ ድሕሪኡ ንሱ ተጠሚቝ፥ ንህዝቢ ሰንበት አኽብሩ ጽድቂ ግበሩ እናበለ አምሂርዎም”።
ቀዳመይ ሰንበት ሓዲስ ዓመት ሰንበት ዘዮውሓንስ ተባሂሉ ይፍለጥ። ቅ. ዮሓንስ መጥምቕ ብሄሮዱስ ናይ ዝሞቶሉ ብምዝካር ኢና ሓዲስ ዓመትና እንጅምሮ እዚ ኸአ ፍሉይ ትርጉም አልኦ፥ ጎርጎሮሳዊ ባኅረ ሓሳብ ዝኽተሉ ማርያም አደ አምላኽ ብዝብል ዓመቶም ምስ ማርያም ይጀምርዎ። ዓመትና ንመስዋዕቲ ዮሓንስ ብምዝካር ንጅምሮ ንዮሓንስ ዝቐተለ ሄሮዱስ አንጢፓ ሓደ ካብቶም ደቂ ሄሮዱስ ዓቢ እዩ። ሔምኡ ወይ ቀዳመይቲ ሰበይቱ ካብ ንግስነት ዓረብ ካብ ናባታውያን እያ ነራ። ሄሮዱስ አንጢፓስ ንቀዳመይቲ ሰበይቱ ፈቱሒ ንሄሮድያዳ ሰይቲ ኃዉ መጀመርያ ብመውስቦ አኪብዋ አብ ዝሙት ይነብር ነሩ ድሓር ክልቲኦም ቀዳማይ መርዕኦም ፈቲሖም ተመርዓዕዮም። ዮሓንስ ንሄረዱስ ክብሪ ንግስነቱ ከይፈርሀ ሕጊ አምላኽ አፍሪስካ አሎኻ ተነሳሕ ሕይወትካ ቀይር እናበለ ገሰጾ፥ ከምኩሎም ዓመጽቲ ሕጊ አምላኽ ዘፍርሱ ንድሕነቱ ሓልዩ ንዝገንሖ አቕቲልዎ እዚ ተግባር አብ ብዙሓት ሎሚ እውን ይቕጽል ይርአ አሎ። ሄረዱስ ንዮሓንስ ብምቕታሉ ነገሩ ዘዕረፈ መሲልዎ እንተ ኾነ ኃጢአት ክትገብር ከሎኻ ናቱ ሳዕበን ከአ ኩሉ ጊዜ አሎ። ናባታውያን ንቀዳመይቲ ሰበይቱ ሓዲጉ (ጓሎም) ንኻልእ ስለ ዝአከበ ብ39 ዓ.ም. ውግእ ገጢሞም ንሄሮዱስ ካብ ንግስነቱ አውሪዶም አብ ስደት ከም ዝኸይድ ገሮሞ። ሎሚ እምብአር አሰር ዮሓንስ ብምኽታል ንሓቂ ደው ብምባል ዓመትና ክንጅምር እዩ ዝድለ ዘሎ።
ብዘይፍርሒ ንድለት አምላኽ ነጊርካ ምኽአል።
ዮሓንስ ከም ኩሎም ቅድሚኡ ዝነበሩ ነብያት አሰሮም ብምኽታል ንሄሮዱስ በቲ ዝገበሮ አግሂዱ ብዘይፍርሒ “ሰይቲ ኃውካ ንአኻ ኽትከውን አይግብአካን እዩ ሕጊ አምላኽ ተፍርስ አሎኻ” ኢሉ አብ ንስሓ ክአቱ ካብ ኃጢአቱ ክምለስ፥ አብ ቃል ኪዳን እምነት ከምዘድሊ አግሂዱ ተዛሪብዎ። ብርግጽ ስብከት ዮሓንስ ብሄሮዱስን ሄሮድያዳን ተቐበልነት አይረኸበን ከም ኩሎም ነብያት ዕጫ ዮሓንስ ንሓቂ ምንጋር እዩ ከምቲ ህዝበ እስራኤል ንገለ ነብያት ምስማዕ አብዮም አብ ድላዮም ዝጸንዑ ዝነበሩ እሞ ንኪዳን አምላኽ ዝጠልሙ ዝነበሩ ዮሓንስ ከአ ከምኡ እዩ ገጢምዎ አብ ኤር 1፡17-19 ክንርኢ ንኽእል። አምላኽ ብኤርምያስ ገሩ ክንስሑ እሞ አብቲ ምስ አምላኽ ዝአተውዎ ኪዳን ክምለሱ ተነጊሮም ግን ምስማዕ አብዮም ሽዑ አብ ኢድ ባቢሎናውያን ወዲቖም። ነብያት ከምኡ ሓዋርያት አብ ኩሉ ዕዉታት ክኾኑ አይኮኑን ተሓርዮም፥ ሕርየቶም ቃል አምላኽ ይቀበልዎም አይቀበልዎም ከስምዑ እዩ። ዮሓንስ ስብከቱ ተቐባልነት አይረኸበን ግን ነቲ ጸዋዕትኡ ፈጺሙ እዩ፥ ሄሮዱስ ይቀበሎ አይቀበሎ አይ ኮነን ተልኮኡ ንመገዲ አምላኽን ንሓቅን ምንጋር እዩ ጸዋዕትኡ። ዮሓንስ ነቶም ናይ ዘመኑ ነጋውስ ሄሮዱስን ሄሮድያዳን አብ መገዲ አምላኽ ክምለሱ ስለ ዝነገረ ከምቲ ንክርስቶስ ብልደቱ ዝቐደሞ ብሞቱ ከአ ቀዲምዎ ከመይ ንሱ ፊተውራሪ እዩ።
ስለምንታይ እዩ ሄሮዱስ ንዮሓንስ ዝፈርሖ ዝነበረ እንተበልና ማርቆስ ወንጌላዊ ከም ዝነግረና “ምኽንያቱ ሄሮዱስ ንዮሓንስ ጻድቕን ቅዱስን ሰብ ምዃኑ ፈሊጡ ይፈርሆን ክፋእ ነገር ከይበጽሖ ይሕልዎ ነበረ” (ማር 6፡20) ዝብል ነንብብ። ሰባት ዮሓንስ አብ ሕይወቱ ፍርኃት አምላኽ ዝሓዘ ንሓቂ ከም ዝነግር ይፈልጡ ነሮም በዚ ኸአ ናይ አምላኽ ሰብ ይብልዎ ነሮም። እንተ ኾነ ሄሮዱስ ዮሓንስ ወላ እኳ ጻድቅ ምዃኑ ይፍለጥ ይምበር ድለቱ ክገብር ወሲኑ ሕይወቱ ክቕይር አይደለየን። ብዘይ ሓደ ሓቂ ንሰበይቱ ከሓጉስ አእሲርዎን አቕቲልዎን። ንሄሮዱስ ምስ ዮሓንስ ከነወዳድሮ እንከሎና ንሱ ናይ ንጉሥ መዓርግ ዝነበሮ እዩ ግን ዝኾነ ሓቀኛ ስልጣን አይነበሮን። ንሱ ንሓቂ ዝፈርሕ ብዘረባ ሰበይቱን ብትዕቢቱን ተመሊኹ ከምኡ ናይ ሰባት ዓይኒ ፈሪሑ ንሕይወት ሃደ ጻድቕ ዘቕተለ አብ ናይ ሓሶት ሕይወት ዝነብር ሰብ እዩ ነሩ።
ዮሓንስ ብኻልእ ክንርእዮ ከሎና ዝኾነ አብ ስልጣን ወይ መዓርግ ዘብጽሕ ነገር አይነበሮን። አብ አምላኽ ምሉእ እምነት ገሩ ሕይወቱ ዝመርሕ ጻድቕ እዩ ነሩ። ንሓሳዊ ክብሪ ዓለም ዝመነነ ክዳኑ ቆርበት አብ በረኻ ዝነብር እምበር አብ አብያተ ነጋውስ ዝኽደን ልብሲ ዘይነበሮ ሰብ እዩ ነሩ። ሄሮዱስ ወላ እኳ አብ ሰውነት ዮሓንስ ውርደት ሞት የውርድ እምበር አብ ልቢ ዮሓንስ ሓንቲ ኽገብር አይክእልን ነሩ፥ ንሕልና ዮሓንስ ክትንክፍ ዝኽእል አይነበረን።
ጸዋዕታኻ አለሊኻ ምኽአል፡
ዮሓንስ አብቲ አምላኽ ዝደልዮ ጽን ይብል ነሩ እምበር አብ ካልእ ነገራት አየድህብን ነሩ ንሓቂ ንድለት አምላኽ ክነግር ግን ወላ ሓንቲ መዓልቲ ሰጋእ ኢሉ አይፈልጥን እዚ እዩ አብ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሕይወት ሰብ ክርአ ዘድሊ። ንአምላኽ ልዕሊ ኩሉ ሰሪዕካ ምኽአል። ዓይኒ ሰብ ፈሪሕካ ንሓቂ ምድፋን ወይ ሱቕ ምባል ደቂ አምላኽ አይገብረናን። ከም ዮሓንስ አብ ኩሉ ንድለት አምላኽ ቀዳምነት ሂብና ክንመርሕ ሎሚ አምላኽ ይሓተና አሎ።
አብ ሕይወትና አምላኽ ንፍሉይ ነገር ካባና ዝሓቶ ነገር አሎ አለሊና ክንክእል አሎና። አምላኽ ብአይ አቢሉ ንሰባት ክብሎ ዝደሊ ነገር አለዎ ስለዚ ከም ዮሓንስ ክልአኾ ፍቓደኛ ክኸውን አሎኒ። ብፍላይ ሓዲስ ዓመት ክንጅምር እንከሎና አብዚ ዓመት መልእኽታት አምላኽ ክነግር ማለት ከም ዮሓንስ ንሰባት አብ አምላኽ ዝምለሱሉ ነገራት ክደሊ ክነግሮም ንስሓን ሕድገት ኃጢኢአትን ክልተ ዘይፈላለያ ነገራት ምልክት አብ አምላኽ ምምላስና ምዃነን ተረዲአ መጀመርያ ንርእሰይ ድሕሪኡ ንሰባት ክነግር ዝቕበሎ ዓመታዊ መልእኽቲ ምዃኑ ክፈልጥ። ስለዚ ንጌጋ ንኽፍአት አብ ጎኒ ሓዲግና ንአምላኽ ዝበቅዕ ሕይወት ንልበስ።
ኹልና አብ ዝጭርሕ ድምጺ ክንልወጥ አሎና፡
ቅ. ዮሓንስ አብ በረኻ ይጭርሕ ከምዝነበረ ሰባት ከአ አብኡ መጺኦም አምላኽ ካብኦም ዝደልዮ ክነግሮም ይሓትዎ ከምዝነበሩ ወንጌል ይነግረና። ዮሓንስ ዝሰብኮ ዝነበረ ልቢ ሰባት ይቕይር ነሩ ምኽንያቱ አብኡ ሓቅን ጽድቅን ይርእዩ ነሮም እዚ እዩ ናይ ሓደ ክርስትያን ሕይወት ክኸውን ዘለዎ። ድምጽና ቃል መልእኽቲ አምላኽ ዝሓዘ ክኸውን እንከሎ ሰባት ክቕየሩ ክመጽኡና እዮም ክሰምዑና ክደልዩ እዮም። ካባና ዝድለ ካልእ ድምጺ ከይነስምዖም ክንጥንቀቕ አሎና ልቢ ሰባት ብቐሊል ዝስለብ እዩ እሞ ክንጥንቀቅ አሎና።
ቅ. አጎስጢሮንስ አብ ሓደ ካብ ስብከቱ ንዮሓንስ ከም ሓደ ካህን ክገብሮ ዝግብኦ ዝነግር እዩ ይብል (Sermon 293:1-3)። ዮሓንስ ወንጌላዊ ንኢየሱስ ክገልጾ እንከሎ “ቃል” ይብሎ ዮሓንስ መጥምቕ ቅድሚ ቃል ዘሎ ድምጺ እዩ። ናይ ሓደ ካህን ከምኡ ናይ ሓደ ምእመን ተራ ከም ዮሓንስ ድምጺ ንቃል ምኳን እዩ። ብድምጺ አቢሉ ቃል አብ ልቢ ሰማዒኡ ይአቱ ግን ብዘይ ዝዛረብ ካህን/ምእመን እቲ ቃል አይስምዓን አይፍለጥን እውን ዝዛረብ ክህሉ አለዎ። ድምጺ መንጎኛ እዩ ቃል አብ ልቢ ካልኦት ክአቱ ዝሕግዝ ብዘይብኡ ሓንቲ የለን።
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት በነዲክቶስ XVI ቅድሚ ጳጳስ ምዃኖም አብ ስብከት ቅ. አጎስጢኖስ ከስተንትኑ ከለዉ አብ “Pilgrim Fellowship of Faith: The Church as Communion P.164) ከምዚ ይብሉ “ተልእኮ ካህን ቅልል ብዝበለ አገላልጻ ድምጺ ናይ ቃል ኮንካ ምኽአል እዩ” “ንሱ ክዓቢ አነ ክንእስ አሎኒ” ድምጺ ስርሑ ነቲ ቃል ምትሕልላፍ ጥራሕ እዩ ቍምነገሩ. . . አብዚ መሰረት ገርና ባህርን ትሕትናን ክህነታዊ አገልግሎት ብንጹር ክንርእዮ ንኽእል። ካህን ከም ዮሓንስ መጥምቕ ፊተውራሪ አገልጋሊ ቃል እዩ። ንሱ አይኮነን ዘገድስ እንታይ ድአ እቲ ካልእ እቲ ንሱ ብዛዕብኡ ዝዝረቦ (ክርስቶስ) እዩ ዘገድስ።
አብዚ ዘሎናዮ ዘመን ብዙሓት ክርስትያን ከም ዮሓንስ ዕጫ ዝበጽሖም ንሓቂ ስለ ዝመስከሩ አብ አብያተ ሞቅሕ ገለ ኸአ ዝሞቱ አለዉ። መዓልቲ መዓልቲ ከምቲ ዮሓንስ ዝመረጾ ዝመርጹ አለዉ እዚ ኸአ አብ አምላኾምን እምነቶምን ጸኒዖም ንሞት ብድፍረት ይቕበልዋ። ከም ክርስትያን ነቶም አብ ከምዚ ከቢድ ኩነት ዝርከቡ ክንጽልየሎም ይግባእ ብዝያዳ ኸአ ካብ ሕይወቶም ክንምሃር ይግባእ።
አብ ዘሎናዮ ሃገር ምናልባት ብሰንኪ እምነትና ስደት ወይ ማእሰርቲ ወይ እውን ሞት አይንፈርሕን ንኸውን እንተ ኾነ ዘሎናዮ ሃገርን ባህልን ምዕባሌን ዘምጽኦ ዘሎ ጸረ እምነት ነገራት ክንርኢ ክንክእል አሎና። ንእምነትና አብ ዋጋ ዕዳጋ ክነውርድ አብዘይተደለ ጥፍአት ክንወድቕ ዝፈታተን ኩሉ ጊዜ አብ ቅድመና አሎ። ጸገም እምነት ብዝያዳ አብቶም ሰላም ዘልኦም አብቶም ምዕቡላት እዩ ዘሎ እምበር አብቶም ስደትን ሞትን ማእሰርትን ዘልኦ ዓለምስ ዝያዳ ጽንዓትን እምነትን እዩ ዘሎ።
ሎሚ ነፍስወከፍና አብ ቅድመና ምርጫ አሎና መገዲ ሄሮዱስ ወይ መገዲ ዮሓንስ ክንመርጽ። ብርግጽ መገዲ ዮሓንስ ኢና እንምነ ግን ከቢድ መገዲ ግን ከአ ዓወት ቅሳነት ሰላም ዘልኦ መገዲ እዩ። ግዝያዊ ምቾት አሸኒፍና ንእምነትና ንሓቂ ንምስክርነት አምላኽ አብ ዕዳጋ አይነውርድ።
ሰብ አብ ቅድስናን ዓወትን ዝበጽሕ ልዕሊ ኹሉ ንአምላኽ ሰሪዑ እንተ ኸኣለ ጥራሕ እዩ። ንግሆ ንግሆ ክንትንስእ ከሎና ንቦታ አምላኽ ብኻልእ ከይንትክኦ መብጽዓና ክነሓድስ አሎና። ሎሚ አብ ልበይ መን አሎ ኢልና ክንሓትት አሎና። ቅዱሳን ኩሎም ይሽገሩ ይፍተኑ አይነበሩን ማለት አይኮነን ዘዓወቶም ንኹሉ ብጽንዓት ሓልዮም አብ አምላኽ ጽኑዕ እምነት ስለ ዝገበሩ ነቲ ካብኦም ዝድለ ዝለዝፈጸሙ አብ ዓወት በጺሖም። ንሕና አሰሮም ስዒብና እንተ ኸኣልና ንኹሉ ፈተናን ጸገምን ሓሊፍና ክንዕወት ኢና።
ንሰባት አብ ኢየሱስ አብጺሕካ ምኽአል፡
ቅ. ዮሓንስ ነቶም ዝኽተልዎ ዝነበሩን ነቶም ከም ዓቢ ነብይን መምህርን ዝፈልጥዎ ንኢየሱስ ምስ ረአዮ እንሆ የዋህ በግዕ እግዚአብሔር እናበለ አብኡ ከም ዝሳገሩ ገሩ። ተልእኮኡ ናብ ኢየሱስ ዘብጽሕ ምዃኑ አጸቢቝ ይፈልጥ ነሩ። ንሕና እውን ተልእኮና ንሰባት አብ አምላኽ ምብጻሕ እዩ። አብ ናትና ድለት ወይ አብ ናትና ነገር ጥራሕ ዓጊትና ንነብር እንተ ኾና መገድና ስሒትና አሎና፥ ስለዚ ንሰባት አብ መን እየ ዘብጽሖም አብ አምላኽዶ ወይስ አብ ካልእ ኢልና ንርእስና ንሕተት፥ አብዚ ሓዲስ ዓመት አብ እንጅምረሉ እዋን እምብአር ንሰባት አብ ክርስቶስ ከቕርብ ንኻልኦት ከየጋጊ ክትንቀቕ አሎኒ እናበልና ዓመትና ብመብጽዓ ንጀምሮ።
ሓዲስ ዓመት ንብዙሕ ነገር ብሓዲስ መንፈስን ርድኢትን ክንጅምሮ ከምዘሎና የዘኻኽረና። ንአረጊት ሕይወተይ ከመይ ገረ እየ ክልውጦ ኢልና ምስ ነፍስና ክንዛረብ አሎና። ዓመት ቆጺርና ጥራሕ ከይንህሉ ምስትውዓል የድልየና። አምላኽ ነዚ ሓዲስ ዓመት ከጀምረና እንከሎ ካባና ዝደልዮ ነገር አሎ ንሱ ኽአ ሕይወትና አብ ምድኃን ክንተሓባበሮ ይደሊ አሎ። እገለ ወደይ እገሊት ጓለይ ድሕነትካ/ኪ የገድሰኒ እዩ ስለዚ መገዲ ሰማይ ክትሕዙ ብሓቂ ክትነብሩ እደሊ አሎኹ ይብለና አሎ። መስቀል ዝኸበደና አብኡ ንመለስ እሞ መስቀለይ ክጸውር ሓይሊ አበኒ ንበሎ መስቀል ቀይረለይ አይኹን ጸሎትና።
ንዝሓለፈ ኃጢአት አብ ጉሓፍ ንስሓ ደርቢና ብሓዲስ መንፈስን ቅድስናን ዓመትና ንጀምሮ ዝርተረፈ አምላኽ ክምልአልና እዩ ሓንትስ ምሉእ ድለትን ሃረርታን ይሃልወና።
ዓመት ሰላምን ራህዋን ይግበረልና።


c: text/html

text:
“ምልክት ድማ እዚ ይኹንኩም፡ ኣብ መብልዕ ማል ብዓለባ እተጠቕለለ ሕጻን ደቂሱ ኽተረኽቡ ኢኹም፡ በሎም። ብዙሓት ሰራዊት ሰማይ ድማ ብድንገት ምስቲ መልኣኽ ተጸምቢሮም፥ ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ላዕሊ፡ ሰላም ከኣ ኣብ ምድሪ ኣብ መንጎ እቶም ስምረት ኣምላኽ ዘለዎም ሰባት፡ እናበሉ ንኣምላኽ ኣመስገኑ።” (ሉቃ 2፡12-14)
ሰላም ንመን፧
ኣብ መንጎ እቶም ማሎም ብለይቲ ክጓስዩ ዝወጸ ጓሶት፡ ሓደ ድሙቕ ብርሃን ናይ መልኣኽ ኣምላኽ ኣብርሀ። ሰላም! ሰላም ኢሉ ኣወጀ። ሰላም ኣብ ምድሪ ኣብ መንጎ እቶም ስምረት ኣምላኽ ዘለዎም ሰባት። ሰላም ኣብ መንጎ እቶም ንኣምላኽ ዘሐጉሱን ዘስምሩን ሰባት። ግና፣ መን እዩ ንኣምላኽ ዘስምርን ዘሐጉስን፧ ብዘይ እምነት ማንም ሰብ ንኣምላኽ ከስምር ኣይክእልን እዩ (እብ 11፡6)። ስለዚ፡ ልደት ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ንኹሉ ሰብ ኣይኮነን ሰላም ዘምጽኣሉ፣ ብዘይካ ነቶም ዚኣምኑ።
“እቲ ፍርዲ እዚ እዩ፥ ብርሃን ናብ ዓለም መጸ፡ ሰብ ግና፡ ግብሮም ክፉእ እዩ እሞ፡ ካብ ብርሃንሲ ጸልማት ፈተዉ።” (ዮሃ 3፡19)። ወይ ድማ ከምቲ እንሆ ድማ፡ ኣብ የሩሳሌም ዝነበረ – ጻድቕ፡ ንኣምላኽ ዚፈርህ፡ ምጽንናዕ እስራኤል ዚጽበን፡ መንፈስ ቅዱስ ድማ ዝነበሮ ሰብኣይ – ስምኦን ዝበሎ፣ “ስምኦን ከኣ ባረኾም፡ ነዲኡ ማርያም ድማ፥ እንሆ፡ እዚ ንብዙሓት ኣብ እስራኤል ንምውዳቖምን ምትንሳኦምን ንትእምርቲ ምጽራርውን ንቡር እዩ። . . .” (ሉቃ 2፡34-35)። ስለዚ፣ ጌሌና ካብቲ ኣብ እዋን በዓል ልደት ዝግበር ኣሸበሸብ ሽመታን፡ ብሪቕሪቕ ድምቀት መብራህትታትን ዝተፈላለዩ ሽልማትን ሓሊፍና ዘይንርኢ ክንኸውን ንኽእል ኢና። እዚ ድማ ሓደ ካብ ምልክት ምጽራር እቲ ሰብ ኮይኑ ዝተወልደ ክርስቶስ እዩ። ምኽንያቱ ንሱ ወይ ንምትንሳእ ወይ ድማ ንውድቀት ስለዝኾነ።
“ናብቶም ናቱ መጸ፡ እቶም ናቱ ኸኣ ኣይተቐበልዎን። ነቶም እተቐበልዎ ዘበሉ ዅሎም ብስሙ ንዚኣምኑ ግና ውሉድ ኣምላኽ ኪዀኑ መሰል ሃቦም። ” (ዮሃ 1፡11-12)። ንዚኣምን እዩ። ጐይታ ድማ ንደቂ መዛምርቱ ንብሕቶም ከምዚ ኢልዎም ኣሎ፣ – “ሰላም እሐድገልኩም፡ ሰላመይውን እህበኩም አሎኹ። እቲ ኣነ ዝህበኩም ዘሎኹስ፡ ከምቲ ዓለም እትህቦ ኣይኰነን። ልብኹም ኣይሸበርን ኣይሰምብድን።” (ዮሃ 14፡27)።
እቶም ንኣእምሮ ኩሉ ዝሓልፍ ሰላም ኣምላኽ ኣብ ህይወቶምን ናብርኦምን ዘስተማቕሩ ሰባት፣ እቶም ድሌቶም ዘበለስ ብጸሎትን ልማኖን ምስናይ ምስጋና ኣብ ኣምላኽ ዘፍልጡ እምበር፡ ብገለ እኳ ዘይጭነቑ እዮም። ንሳቶም እቲ ኻብ ኵሉ ኣእምሮ ዚበልጽ ሰላም ኣምላኽ ኣብ ልቦምን ሓሳቦምን ብክርስቶስ የሱስ ዚሕልዉ እዩም። (ፊሊ 4፡6-7)።
ስለዚ እቲ እንኮ መፍትሕ፡ ናይቲ ዘይነጽፍ መዝገብ ሰላም ኣምላኽን ተስፋታት ኣምላኽ፡ እምነትን ምእማንን ኣብ እግዚኣብሄርን ወዱ የሱስ ክርስቶስን እዩ። በዚ ድማ ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጸሊዩ ኣሎ፡ – “ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ኣዚኹም ብተስፋ ምእንቲ ኽትህብትሙስ፡ እቲ ናይ ተስፋ ኣምላኽ ኲሉ ሓጐስን ሰላምን ዘበለ ብእምነት ይምላእኩም።” (ሮሜ 15፡13)። ስለዚ ነቲ ተስፋታትን እምንቶን ኣምላኽ እንተደኣ ኣሚንናዮ፡ ኣብ ህይወትና ሓጎስ፡ ሰላምን ፍቕርን ይህልወና – በዚ ድማ እግዚኣብሄር ኣምላኽና፣ ኣብ ህይወትና ይኸብር እዩ።
ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ላዕሊ ኣብ ሰማይ ኣብ ኣርያም፡ ከምኡ’ውን ሰላም ከኣ ኣብ ምድሪ ኣብ መንጎ እቶም ስምረት ኣምላኽ ዘለዎም ሰባት! እዚ ንኹሉ – ካብ ኩሎም ህዝብታት፡ ኣህዛብ፡ ዓሌታት፡ ልሳናትን ሃገራትን – ነቶም ዚኣምኑ፡ በቲ ሰብ ኮይኑ ዝተወልደ ክርስቶስ የሱስ እዩ። ንኣምላኽ ኣመስገኑ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 06 May 2021
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ጀፍሪ ፌልትማን፣ ብዛዕባ’ቲ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ኣጠቓቕማ ናይልን ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ተመያይጡ።
እቲ ፍሉይ ልኡኽ፣ ኣብቲ 05 ግንቦት ኣብ ካይሮ ዘካየዶ ምይይጥ፣ ኣመሪካ ነቲ ኣብቲ ዞባ ሓደ ካብ ዓበይቲ ብድሆታት ኮይኑ ዘሎ ምስሕሓብ፣ መፈትሒ ኣብ ምንዳይ እጃማ ከተበርክት ቅርብቲ ምህላዋ ኣረጋጊጹ።
ጀፍሪ ፌልትማን፣ ዝሓለፈ ሰሙን ፍሉይ ልኡኽ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮይኑ ድሕሪ ምምዛዙ፣ ናይ ፈለማ ዑደቱ ብ04 ግንቦት ብግብጺ ፈሊሙ ናብ ኤርትራ፣ ሱዳንን ኢትዮጵያን ብምብጻሕ ምስ መራሕተን ክዝቲ’ዩ።
ንሱ ኣብቲ ምስ መራሕቲ ናይዚ ዞባ ኣብ ዘካይዶ ርክባት፣ ኵናት ትግራይ፣ ዶባዊ ምስሕሓብ ሱዳንን ኢትዮጵያን ከምኡ ድማ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋን ምስ ሱዳንን ግብጺን ፈጢሩላ ዘሎ ምስሕሓብን ኣውራ ኣጀንዳታቱ ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።
ሱዳንን ግብጺን ኣብ ጉዳይ እቲ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ ተሃድሶን ኣጠቓቕማ ናይልን ብዝምልከት፣ ኣመሪካ፣ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ከም ሸምገልቲ ክሳተፉ ክጠልባ እንከለዋ፣ ኢትዮጵያ ግና ስሉሳዊ ዘተ ጥራይ ክቕጽል’ያ ትጠልብ።
===================


text:
Radio Erena: 22 September 2019
ኤርትራ ተጠቃሚት ኣቶሚካዊ ጸዓት ንምዃን ዘኽእላ ስምምዕ ምስ ትካል ኣህጉራዊ ኣቶሚካዊ ጸዓት ስምምዕ ፈሪማ።
እቲ ስምምዕ ብዕለት 19 መስከረም ዝተፈረመ ክኸውን እንከሎ፣ ብወገን ኤርትራ ኣቶ ዓብደልቃድር በክሪ ሓምዳን፣ ብወገን ኣህጉራዊ ትካል ኣቶሚካዊ ጸዓት ከኣ ምኽትል ዳይረክተር ጀነራል’ቲ ትካል ዳዙ ያንግ ክታሞም ከምዘንበሩሉ ተገሊጹ።
እዚ ካብ 2019 ክሳብ 2023 ዝጸንሕ ብ’Country Program Framework‘ ዝፍለጥ ስምምዕ፣ ተክኒካዊ ምትሕብባርን ኑክለራዊ ጸዓት ንምስግጋር ቀዳምነታት ዝግበኦም ጽላታት ኣብ ምልላይ ዝሕግዝ ከምዝኾነ ወግዓዊ ልሳን’ቲ ትካል ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ቀንዲ ዕላማ ኣህጉራዊ ትካል ኣቶሚካዊ ጸዓት፣ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ንህንጸት ሃገር ዘድልየን መደባትን ሸቶታትን ኣብ ምልላይ ዝሕግዝ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብዚ ስምምዕ ብወገን ኤርትራ ቀንዲ ኣተኩሮ ተዋሂቡዎ ዘሎ፣ ኑክሌራዊን ናይ ጸርጊ ወይ ራድየሽን ድሕነት፣ መግብን ሕርሻን፣ ሰብኣዊ ጥዕና፣ ምምሕዳር ሃብቲ ማይ፣ መደባት ጸዓት፣ ከምኡ’ውን ኣከባብያዊ ማያትን ገማግም ባሕሪን ምዃኖም ኣብቲ ኣጋጣሚ ተገሊጹ።
ኤርትራ ካብ 2002 ዓመተ ምህረት ኣትሒዛ፣ ኣባል ኣህጉራዊ ትካል ኣቶሚካዊ ጸዓት ሙዃና ይግለጽ።


text:
Radio Erena: 25 October 2020
ሱዳንን እስራኤልን፣ ብመንጎኝነት ፕረዚደንት ትራምፕ፣ ወግዓዎ ዝምድና ከምዝመስረታ ድሕሪ ምግላጹ፣ ሓደ ካብቲ ብቀዳምነት ኣብ ስምምዕ ክበጽሓሉ ዝኽእላ ነጥብታት፣ ጉዳይ እቶም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ሓተቲ ዑቕባ ምዃኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ዮርሳሌም ፖስት፣ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ ሱዳን፣ ካብ እስራኤል ንዝምለሱ ሓተቲ ዑቕባ ንምቕባል ኣብ ዝብል ነጥቢ ንኽትዝቲ ኣብ ስምምዕ ከምዝበጽሐት ኣፍሊጡ።
ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል፣ ቤንያሚን ናታንያሁ ብሰንበት 25 ጥቅምቲ ንካቢነ ኣብ ዝሃብ መብርሂ፣ ምስ ሱዳን፣ ጉዳይ ስደተኛታት ዝርከቦ ኣብ ዝተፈላለየ ጉዳያት ንምምይያጥ፣ ላዕለዋይ ልኡኽ ናብ ካርቱም ክሰድድ ምዃኑ ጠቒሱ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ብወገኑ፣ ምስ እስራኤል ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ካልእን ዘተኮረ ዘተ ከምዝካየድ ኣረጋጊጽዎ ኣሎ።
ሓያሎ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራት እስራኤል ግና፣ ሱዳን ድሮ ካብ እስራኤል ንዝምለሱ ሓተቲ ዑቕባ ክትቕበል ኣብ ስምምዕ ከምዝበጽሐ ጠቒሶም።
ራድዮ ኣርሚ እስራኤል ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል፣ ብዛዕባ ምምላስ ስደተኛታት ናብ ሱዳን ዘጽንዕን ዝከታተልን ኮሚተ ከቕውም ምዃኑ ሓቢራ።
ኣብ እስራኤል፣ ኣስታት 30 ሽሕ ዝግመቱ ሓተቲ ዑቕባ ክህልዉ እንከለዉ፣ እቶም ልዕሊ 20 ሽሕ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኣስታት 6 ሽሕ ድማ ዜጋታት ሱዳን ምዃኖም ጸብጻባት እታ ሃገር የመልክቱ።
መንግስቲ እስራኤል፣ ነዞም ንዘቕረብዎ ሕቶ ዑቕባ ዝተፈላለየ መሰናኽል እናፈጠረ ጉዳዮም ከንጽግ ዝጸንሐት ሓተቲ ዑቅባ፣ ሓንሳእ ናብ ኡጋንዳ ካልእ እዋን ድማ ናብ ርዋንዳ ንምስጓጎም ዝተፈላለየ ጻዕርታት ከካይድ ምጽንሑ ይፍለጥ።
===========


text:
This free script provided by
JavaScript Kit
16/08/2019 04:15 AM
”ኩሎም መንገድታት ናብ ሮማ የብጽሑ” ኩሎም ተቓለስቲ ክኣ ናብ ይኣክል የምርሑ
ነሓሰ 15/2019 ረድኢ ክፍለ (ባሻይ)
“ALL ROADS LEAD TO ROME - TUTTE LE STRADE PORTANO A ROMA” ቀደም ብ 1100 ዓ/ም ኩሎም መንገድታት ናብ ሮማ የምርሑ ወይ የብጽሑ ዝብል ኣበሃህላ ነይሩ። ብግዜ ግዝኣት ሮማ ሮማውያን ኣብ መሃንድስነት ብልጫ ነይሩዎም። ንሱ ጥራይ ዘይኰነ፡ ዝሰርሕዎ መንገዲ ድልዱል ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ንኹሉ መንገድታት ካብ ሮማ ከም ዝብገስ ብምግባር፡ ከተማ ሮማ መማእከሊት ከም እትኸውን ጌሮም ሰሪሖማ። ሮማ ሕምብርቲ ከተማታት ግዝኣት ሃጸያዊት ሮም (Roman Empire) ነይራን ኣላን።
ከም ነጸብረቕታ ኣብ ሃገርና ኤርትራ እንተርኢናዮ: እተን ኣለዋ ዝብሃላ ከተማታትና፡ ኣብ ግዜ ግዝኣት ጥልያን ዝማዕበላ፡ ናብ ኣስመራ ከም ዘምርሓ ወይ ኣስመራ ‘ዝማእከለን ጌሮም ሰሪሖመን። እዚ ሓረግ’ዚ (idiom) ማለት ኩሎም መንገድታት ናብ ሮም የምርሑ (ALLROADS LEAD TO ROME) ዝብል፡ ተራ ትርጒም ጥራይ ዘለዎ ኣይኰነን። ሓረጋዊ ትርጒሙ፡ ማእከል ናይ ሓደ ነገር ማለት ኢዩ። መጀመርያ ነዚ ሓረግ’ዚ ዝተጠቕመሉ ወይ ዝበሎ፡ ፈረንሳዊ ኤለይን ደ ሊለ Alain de Lille ዝበሃል ፈረንሳዊ ናይ እምነት ስነ መጽናዕቲ ብዓል ሞያን ገጣማይን (Theologian and Poet) ኢዩ። ነዚ ሓረግ’ዚ፡ ኩሎም መትንታት ወይ ምንቅስቓሳት ኣብ ማእከል ናይ ሓደ ነገር የምርሑ ኣብ ዝብል ኣምር ክፈላሰፍ ከሎ’ዩ ተጠቒሙሉ።
ነዚ ታሪኻዊ ድሕረ ባይታ’ዚ ኣምጺአዮ ዘለኹ፡ ኣብ ደምበ ተቓውሞና ዘሎ ሃለዋት ንምምዛንን መርሓ-ገበይ (Road map) ናይ ኣገባብ ኣቀላልሳና ንምህንዳስን፡ ወይ ክኣ ንምእማትን ንኽሕግዘኒ ስለ ዝደለኹ ኢየ። ብርግጽ ሊለ Alain de Lille ዝበሎ ኣበሃህላ ኣዚዩ ጠቓሚ ወይ ኣገዳሲ ፍልስፍና ኢዩ። ዋላውን ኣብ ባዮሎጂካዊ ሂወትና እንተረኤና፡ ኩሎም መትንታት ናይ ደምና ናብ ልቢ የምርሑ ክንብል ከለና፡ ኣብ ክውንነት ኣቀላልሳና እንተድኣ ኣዛሚድናዮ፡ ማእከልና ኣበይ ከም ምዃኑ ሃሰስ ክንብል ኣመት ክህበና ዝኽእል መረዳእታ ኢዩ።
ኣብ ታሪኽና ምስ እንውከስ፡ መብዛሕትኡ ፍሽለትና፡ ማእከል ናይ ቃልሲ ስለዝጠፍኣና ኢዩ። ማእከል ናይ ቃልሲ እንተተሰዊሩካ ክትመርሕ ወይ ክትምራሕ ኣይትኽእልን ኢኻ። ኣብ ሓደ ናይ ሓባር ጒዳይ፡ ናይ ሓባር ጥቕሚ ዝርከቦ፡ ሰሚርካ ምስራሕ እንተጠፊኡካ፡ ማእከል ናይ ስምረታዊ ኣሰራርሓ ጠፊኡካ’ሎ ማለት’ዩ። ኣሉታዊ መረዳእታ ክንጠቅስ እንተዀንና፡ ሕድ-ሕድ ኲናት፡ ማእከል ናይ ቃልሲ ወይ ሕምብርቲ ናይ ቃልሲ እንተጠፊኡካ ዘንጸባርቕ ተርእዮ ኢዩ። ኣወንታዊ መረዳእታ ክኣ፡ ሰሙር ግንባር ፈጢርካ ንጸላእትኻ ከተባርርን ንሃገርካ ክተማዕብልን ከለኻ ከም ናይ ዓወት ተርእዮ ክግለጽ ይክኣል።
ማእከል ናይ ቃልሲ፡ ብተመሳሳሊ ከም ጸሓይ ማእከል ናይ ሶላራዊ ስርዓት (Solar system) ኢልካ’ውን ከተዛምዶ ትኽእል ኢኻ፡፡ ኩሉ ማእከል ኣለዎ። ኣብ ተራ ናብራ ንስድራ-ቤት ዘማእክልዎ ኣቦን ኣደን ኢዮም። ንዓድታት ዘማእክልወን ዳኛታትን ሽማግለታትን ብዓቢኡ ክኣ ባይቶታት ዓድታትን ኢዮም። ንላዕሊ እንዳ ደየበ ኣብ ሃገር ደረጃ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን ክኣ፡ ነሃገር ዘማእክልዋ ባይቶ ሃገርን እቲ ባይቶ ዝህንድሶ ስርዓተ-ምሕደራን ሰነዳቱን ኢዩ። ማእከል ኣብ ክውንነት ቃልስና ዓቢ ወሳኒ ትርጒም ኣለዎ። ብዘይ ማእከል እንተድኣ ክንቃለስ ፈቲንና፡ ኣብታ ዘለናያ ዓንኬል ናይ ውደባ፡ ናይ ገዛእ ርእስና እሱራት ኰንና ንተርፍ።
ኤርትራውያን እቲ ንኹላትና ዘርብሓና ማእከል ናይ ቃልሲ ስለ ዘይረኸብናዮ፡ ኣብ ምሉእ ዓለም ከም እንበታተን ኰንና፡ ዝተረፍና ክኣ ኣብ ገዛእ ሃገርና እስረኛታት ኰንና ንርከብ። ኣብ ቃልሲ ንለውጢ፡ ማእከል ዘፈለጠ ይእከብ፡ ማእከል ዝጠፍኦ ክኣ ፋሕ ብትን ኢሉ ከም እንስሳ ይኽብከብ። In a struggle for change, if you loose the centre, you are in disarray and as a result you scatter. On the contrary, if you find the centre, you are in unison and as a result you gather.
ማእከል ምፍላጥ ኣብ ቃልሲ ሰፊሕ’ዩ ትርጒሙ። ንህልዊ ኲነታት ማለት ንወድዓዊ ከነታት፡ብግቡእ ምምዛንን፡ ምእዙዝ ናይቲ ዝተረዳእካዮ ኲነታት ምዃንን’ዩ። ስለምንታይ ኢዩ ኩሉ ግዜ ብሓባር ምስራሕ ምስማር ዝጠፍኣና ግን ክንምልሶ ክንበቅዕ ኣለና። ክንዝንግዖ ዘይግብኣና፡ ኣብ ኣእምሮና ክቕረጽ ዘለዎ ኣዚዩ ዓቢ ምኽንያት ኣሎ። ብዘይ ምኽንያት ክንበታተን፡ ናይ ገዛእ ገዛና እስረኛታት ክንከውን ኣይንኽእልን ኢና። እቲ ምኽንያት ግን ብተገዳስነት ተመራሚርና ክንረኽቦ ግድን ክኸውን ኣለዎ።
እቲ ንማእከልና ክንረኽቦ ዘየኽኣለና ምኽንያት ክንረኽቦ እንተዘይክኢልና፡ ቃልሲ ተመኒዩና ናብ ቀቢጸ ተስፋ ኣቲና፡ እቲ ዝተረፈ ዕድልና ናብ ንብሰ-ቅትለት (suicidal commitment) ምስግጋር ኢዩ። እዚ ድማ ብውልቀ-ሰብ ደረጃ ብዙሕ ግዜ ዝርአ ኢዩ። ብሃገር ደረጃ ክኣ ተደፊርና ድሮ ኣብ ገምገም ጥፍኣተ-ሃገር ብምህላውና፡ ኲላትና ኣብ እንጽርጽሮት ንርከብ። እንታይ ኢዩ እቲ ምኽንያት እንታይከ’ዩ እቲ መልሲ?
እቲ ምኽንያት ክኣ ኩሉ ዓቕምታትና፡ ከም ውልቀ-ሰብ ኣብ ውልቀ ሃለዋትና፡ ከም ውድብ ወይ ከም ፓርቲ ክኣ፡ ኣብ ውልቀ ውድባትናን ፓርትታትናን ስለዝጽንቀቕ ኢዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ኣብ ጸልማት ኣብ ናይ ብሕትውና ብዓቲ ተቐቢርና ስለ እንነብር’ዩ። “we are consumed on domestic issues” ስለ’ዚ ኢና ኣደዳ ገዛእቲ ሓይልታትን፡ ውሽጣውያን ይኹኑ ግዳማውያን መለኽትን፡ ግዲ-ኣልቦ ዝዀኑ መሽካዕለልትን ኰንና ክንሳቐ ንነብር።
እቲ ፍታሕ ነቲ ህልዊ ኲነታት ምፍላጥ፡ ምርዳእ፡ ናይ ሓባር ኣተሓሳስባ ምምዕባል፡ ካብቲ ተኣሲርካሉ ዘለኻ ብሕቱው ብዓቲ ክኣ ምውጻእ’ዩ። ኣተሃላልዋና ብትኽክል እንተመዚንናዮ ኣንጻር ህልዊ፡ እዋናዊ ወይ ኣንጻር ወድዓዊ ኲነታት ኢዩ። ሓደ ኣንጻር ህልዊ ኲነታት ዝዀነ ውልቀ-ሰብ ይኹን ውድብ፡ ዝንጉዕ ማለት (Hackler) ስለዝዀነ ክከላበት ግድን’ዩ።
ሓደ ንህልዊ ኲነታት ብግቡእ ተረዲኡ ነብሱ ዝቕይር ግን፡ ንብዙሓት’ውን ናብ ለውጢ ክሰጋገሩ ክሕግዝ፡ ወይ ዓቢ ግደ ከበርክት ይኽእል’ዩ። ምኽንያቱ፡ ቅድሚ ለውጢ ንብዙሓት ከምጽኣሎም ኢየ ኢልካ ላዕልን ታሕትን ምባል፡ እቲ ኣዚዩ ዝቐለለ ነብስኻ ምቕያር ወይ ኣብ ነብስኻ ለውጢ ከምዝርአ ምግባር’ዩ።
ሎሚ ብዙሓት ኣብ ታተ ናይ ነብስኻ ምቕያር ንርከብ ኣለና። ብዓቢኡ እቶም ቆራጻት ዘበሉ ሰብኣዮም ሰበይቶም ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝበልክዎ ካብቲ ናይ ጸልማት ብዓቲ መላኺ ስርዓትን ዓሳክሩን ፈንጢሶም፡ ናብ ደምበ ቃልሲ ዝመጹ ዘለዉ ኢዩ። እዚ ጥራይ ዘይኰነ፡ ዋላውን ኣብ ደምበ ናይ ቃልሲ ዝነበርና ነባራት ተቓለስቲ፡ ማእከል ናይ ቃልሲ ኣብ ግምት ብምእታው ነብሰ-ለውጢ ክንገብር ንጀማምር ኣለና።
ዓወትና ኣብ ነብሰ ምቕያር ዝሰረቱ ኰይኑ፡ ነቲ ራዕዲ መለኽቲ ኣብ ዝባንና ዝነበረ፡ ኣብ ዝባኖም ከም ዝምለስ ክንገብር ምስ እንበቅዕ፡ እቲ “ኲርማጅሲ ሃሪማ ተእዊ” ዝብል ምስላ፡ ምስላና ክኸውን ኢዩ። ነዚ ራዕዲ ክንቅይሮ እንተዘይ ክኢልና ግን፡ ጸላእትና ከም ውጽኢት ስንፍናና፡ ነዚ ምስላ ተጠቒሞም ኣብ ዝባንና ምሽክዕላል ክቕጽሉ ኢዮም።
እምብኣር ነብሰ-ለውጢ፡ ኣብ መስርሕ ናይ ቃልሲ ፖለቲካዊ ትርጒሙ፡ ማለት ኣብ ክውንነትና ክንርእዮ ከለና፡ ነቲ ምልካዊ ራዕዲ ኣብ ህዝብና ዝነበረ፡ ነጥበ መቐይሮ ዝፈጥረሉ ስለዝዀነ። እንሆ ክኣ ሎሚ እቲ ራዕዲ ናብ ካንሸሎ ናይ መለኽቲ የድህብ ብምህለዉ፡ ተቓወምቲ ደረቶም ነፊሖም መንእሰይ ኣምሪሖም ንኸተማታት፡ ብህዝባዊ ተቓውሞታት ከዕለቕልቕዎ ከለዉ ንርኢ’ለና፡ መለኽትን ኰራኲሮምን ክኣ ተሸቝሪሮም ብሕብእብእ፡ ኣብ ምልካዊ ገዳማት፡ ርእሶም ኣድኒኖም ዘይምልከቶም ብዓላት ብሕፍረት የብዕሉ ኣለዉ።
ነብሰ-ምቕያር ግን ብድልየት ጥራይ ዘንጸባርቕ ኣይኰነን። ምኽንያቱ ብድልየት ሰላማዊ ናብራ፡ ነጻነት፡ ሰላም፡ ክንናፍቕ ንኽእል ኢና፡ ድሌት ግን ማለት (Desire) እቲ እትትምነዮ ናፍቖትን ሰላምን ፍቕርን ዘይኰነስ፡ እቲ ብድሕሪኡ ዘሎ ተግባራዊ ናብራ ወይ ዝጭበጥ ሂወት’ዩ።
ኣብዚ ዘለናዮ መድረኽ፡ ህዝብና ክከሓስ እንተድኣ ኰይኑ፡ እቲ ዝዓበየ ነብሰ-ምቕያር ክገብር ዝግብኦ፡ እቲ ከይተወደብካ ቃልሲ ኣይዕወትን ኢዩ ዝብል ክለሳ ሓሳብ ሒዙ ዘሎ፡ ውድባት ደምበ ተቓውሞ ማእከሉ ምስዝፈልጥ ኢዩ። እቲ ኣብዚ እዋን’ዚ ዘለና፡ ፈቲና ጸሊእና፡ ማእከል ናይ ቃልስና ድማ፡ እዚ ኣብ ቅድሜና ዘሎ መንእሰይ ነብሪ ጎልጎል ኤርትራ፡ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ምዃኑ ከለልያ እንተኽኢለን ጥራይ ኢዩ።
ነዚ ህዝባዊ መንቅስቓስ’ዚ ብሕጽረታቱ ኣመኽንየን ዕጥይጥይ ክብላ እንተዀይነን ግን፡ ኣብ ሓደ ሕጂ ዘይተጋህደ፡ ኣብ ታሪኽ ብረታዊ ተጋድሎና ተፈቲንና ዝሰዓርናዮ፡ ትሕተ ባይታዊ ጥልዕ ጒብስ፡ ከም እንደገና ኣብ ፈተና ምእታው ከጋጥም ስለዝኽእል፡ ስቓይ ህዝብና ከም ዝናዋሕ ዝገብር ሓደገኛ መስኮት ከድዓት ክኽፈት ይኽእል ኢዩ። ዞናውን ዓለም-ለኻውን ማሕለኻታት ጥልመት፡ ከም ቀደሙን ከም ኣመሉን፡ ንድኽመትና ኣብ ረብሕኡ ንምውዓል፡ የንጸላልወና ከም ዘሎ ክዝንጋዕ የብሉን። “ተባዕ ኣይሞተ፡ ፈራህ ኣይሞተ፡ ላንግላንጋ ሞተ” ከምዝብሃል፡ ኣብ ሓደገኛ ገምገም ጸድፊ ኣብ ላንግ-ላንጋ ተንጠልጢለና ከይንተርፍ ክንጥንቀቕ ይግብኣና።
እቲ ምስጢር ኣበይ ትነብር ዘይኰነስ፡ ከመይ ትነብር’ዩ፡ ሕማቕ ናብራ ደቅና፡ ኣብ ቅድሜና እግሪ እግርና ኣርኪቡ፡ ከም ውጽኢት ሕመቕና ኣብ ቅድሚ ዓይንና ንርእዮ ስለዘለና፡ ብቕሳነት ክንነብር ንኽእለሉ ኲነታት ኣይኰነን። ብትኽክል ሃገርና ነፍቅራ እንተድኣ ኰንና፡ ንደቅና ከነፍቅር ይግብኣና። ንቃልሲ ደቅኻ ምቍንጻብ ኣብ’ዚ ወለዶ ናትና ክጅመር የብሉን። ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብረት ዓጢቕና ክንጋደል፡ ክንከላበት፡ ክንጠሚ ክንጸምእ ምስርኣዩ፡ ቀዳሞት ኣቦታትናን አዴታትናን፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ዳርጋ ኩሎም የለዉን፡ ዋይ ደቀይ! ንሕና እንዲና ለኪመናኩም ብማለት ኣብ ጎንና ተሰሊፎም ተቓሊሶም ግዳማዊ ጸላኢ ከምዝባረር ጌሮም’ዮም። ውሽጣዊ ኣባይ ከም እንወልደሎም ስለዘይፈለጡ ግን፡ ብዒሕታ ዳርጋ ኩሎም ተፋንዮም።
ሕጂ ምስ ደቅና ደው ንበል፡ ማእከል ናይ ቃልሲ ይኣክል ተላዒሉ’ሎ። እዚ ዕድል እዚ ኣብ ክውንነትና ተተምኒኻ ዘይትረኽቦ ተርእዮ ኢዩ። ምስ ይኣክል ዓጢቕና ዋላ ብምርኲስ ኣኣብ ዘለናዮ ከተማ ደው ንበል። እቲ ኹሉ ዝተረፈ ይኣክል ባዕሉ ክገባድዶ ኢዩ። ሃገርና ብውሽጢ ኣዚያ ተጨቍና ስለዘላ፡ ምሒር ጭቆና ዓቕሊ ዘግብር ስለ ዘይኰነ፡ ኣብ ጥጅእ ናይ ለውጢ ትርከብ ኣላ። ኣብ ግዳም ዘለና ግዴና ክንዲ ምግባር፡ ግዜና ኣብ ጥልዕ-ጒብስ እንተሕሊፍናዮ ግን፡ እቲ ውሽጣዊ መስርሕ ኣሻዂ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ኤርትራውያን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ፡ ብኣጋባብ ኣቃላልሳና ዕጉባት ክዀኑ ኣይክእሉን’ዮም ጥራይ ዘይኰነስ፡ እንተ ተቐየሙና’ውን ሃለዋትና ዝምስክሮ ወድዓዊ ሓቂ ኢዩ።
ግዜ እንዳኣባኸንና እንተድኣ ኬድና፡ ናይ መጀመርያ ዝነበረ ፍቕሪ ሃገርና፡ ዘልኣለማዊ ክኸውን ኢዩ ማለት ኣይኰነን። ዋላ’ውን ኣብ ሂወት ውልቀ-ሰባት፡ ከምቲ ኣብ ገለ ጽሑፋት ዝርከብ፡ ናይ መጀመርያ ፍቕርኻ ነባሪ ዘይክኸውን ይኽእል ኢዩ፡ መጀመርያ እተፍቅሮ ወይ እተፍቅራ፡ ግዜ ብዝወልዶ ምኽንያት፡ ዝነበረ ክበንን ዘይነበረ ክመጽእ ይርአ’ዩ። ብሃገር ደረጃ ክንርእዮ ከለና፡ ንዓና’ውን ይቀላቐለና ኣሎ። ምጽማም ክንስእን ከለናን፡ ተስፋ ኣብ ዝርሕቀናን፡ እንታይዶ ክተገብረልና ኢያ ኤርትራ ምባል፡ እንዳ ተኣታተወና ይኸይድ ኣሎ። ንመለሳ ኣይንመለሳ ብዘየገድስ፡ ሰላማዊትን ደሞክራሲያዊትን ኤርትራ እንተ ተፈጢራ፡ ንዓና ኣብ ዘለና ንሃሉ ኲርዓትናን ሓበንናን ኢያ።
ካብ ደቂ’ዛ ድኻ ሃገር፡ ደቂ’ዛ ሃብታም ሃገር፡ ካብ ደቂ’ዛ ድሕርቲ ሃገር፡ ደቂ’ዛ ምዕብልቲ ሃገር ክትብሃልን፡ ብሓበን ክትግለጽ ከለኻን ብቐሊል ዝርከብ መንፈሳዊ ዕግበት ኣይኰነን። ካብ ርሑቕ ይኹን ካብ ቀረባ፡ ንህዝብኻን መበቆልካን ኣብ ጽቡቕ ኲነታት ክትርእዮም ከለኻ፡ ከም ውጽኢት ቃልሲ’ምበር ብጥራዩ ዝርከብ ስለዘይኰነ፡ ኣብ ዘለኻ ሃሉ ኣመት ቃልሲ ምግባር ብፍላይ ንህዝብኻ፡ ብሓፈሻ ክኣ ንኹሉ ውጹዕ ህዝቢ ዓለም ነብሰ ዕግበትን መንፈሳዊ ርውየትን ምዃኑ ክንፈልጥ ይግብኣና።
በዚ ምኽንያት እዚ ኢየ ክኣ፡ ኣብዚ ግዜ’ዚ ሕጽረታት ተመኲሮ ቃልስና ብምዝካር፡ ምኣዝን ቃልስና ብምፍታሽ፡ ብግቡእ ንህልዊ ኲነታት ብምግምጋም፡ ማእከል ናይ ቃልስና ብምልላይ፡ ነብስናን ህዝብናን ሃገርናን ከነድሕን ምእንቲ ክንበቅዕ፡ ከምቲ ኹሉ ምንገድታት ናብ ሮማ ዘበጽሑ፡ ኩሎም ተቓለስቲ ክኣ ናብ ይኣክል የምርሑ ክብል ከም ኣርእስቲ ዝመረጽክዎ።
ኣብ መወዳእታ ኣብ መንእሰይ ነብሪ ጎልጎል ኤርትራ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ስለዝኣምን፡ ድሕሪ ኹሉ ቍጽሪ ዘይብሉ ታሪኻዊ ማሕለኻታት፡ ከምቲ ኣመንቲ ሃይማኖት ንመራሕቲ እምነቶም ኢዶም ዝህቡ፡ ኣነ ክኣ ምስ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ነብሪ ጎልጎል ኤርትራ፡ ብዘይ ዕጥይ-ጥይ ደው ክብል፡ ኣበዚ ተሪር መገሽኡ ክተሓባበር ኢደይ ሂበ ኣለኹ:: I surrender all to the Yiakil mass movement. ተሰዲድና ክንምለስ ኢና። ክንምለስ ከለና ግን ከምቲ ሰንኮፋት ማእከል ናይ ቃልሲ ዝተሰወሮም፡ እሳያስ ናብ ልቡ ክምለሰሎም’ሞ፡ ብዋጋ ብርሰት ህዝቢ ኤርትራ ክላዘብዎ ኣብ ምንቡሃቝ ዝርከቡ ዘለዉን ዝነበሩን ዘይኰነስ፡ ኣብ ርእሲ ስርዓት ምልኪ እምነተይ ካብ ሱሩ ምምንቋስ ኰይኑ፡ ምስ ይኣክል ክሳዕ መወዳእታ ክቕጽሎ ኢየ።
ምስ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል ይትረር ይፍኰስ ክቃለስ ምውሳነይ ክኣ፡ ንእምነተይ ልበይ ዝዓርፈሉ ማእከል ናይ ቃልሲ ብምዃኑ ኢዩ። ኣብዚ ጒዕዞ’ዚ ዓበይቲ፡ ነባራት ይንጸሉ ኣለዉ ዝብል ሰላዕ-በጣዕ መዝማዚ በታኒ ናይ ዓያሹ ኣዘራርባ ቦታ የብሉን። ዓበይቲ ነባራት ነብሶም ባዕሎም ክንጽልዋ እንተደልዮም ግን፡ ናይ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽኩዎ፡ ናይ ብሕተውንኦም እሱራት ብምዃኖም ጥራይ ኢዩ። ኣነ ዓቢ ኢየ፡ ከምዘይ ተነጸልኩ ስለዝኣምን ክኣ እንሆ ምስ ደቀይ ደው ክክብል ከለኹ መርሓባ ጸኒሑኒ። ኩሉ ከም ምርጫኻ ኢዩ። ምርጫና እንተ ኣመዓራረና ናዓና ይሕሸና።
ብዝዀነ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ይኣክል፡ ናብታ ዝናፍቓ ሕንቕንቕ እትብሎ ሃገሩ ክምለስ’ዩ። ምስ ኣብ ውሽጢ ዝሳቐዩ ዘለዉ ደቂ ሃገሩ ክኣ ክራኸብ’ዩ። ንስደት ከም ኣለዳ ክወስዶ ኢዩ። ኣለዳ ኢዩ ወፊሩ ዘሎ፡ ኣለዳ ክኣ ምምላስ ኣለዎ። ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ፡ ሕንቕንቕ ኢሉኒ ትብል ድርሰት ደሪሰ፡ ባርካ ከለና፡ ወፊርና ክንምለስ ምዃና እተመልክት ብ 1975 ኣብ ሩባ ሆሚብ ዝደረስኩዋ፡ ሓንቲ ጥቒሲ ካብኣ ጠቒሰ፡ ሕጂ ክኣ ክንምለስ ምዃንና ንምሕባር፡ ንምለስ ደኾን ንኸውን? ከመይ ዘይንምለስ ብእትብል ግጥመይ ከሳዕ እንደገና እንራኸብ ክፋነወኩም ኢየ።
ሕንቕንቕ ኢሉኒ ንኽዝክረካ
ጠሊመካ ድየ ንስኻ ርሒቕካ
ኣሓና ክወፍራ ወጋሕታ ኣለዳ
ሮማዲ ክበልዓ ፋሕ ኢለን ኣብ ሜዳ
ገዛ ይምለሳ እንዳበላ እምባሕ
ሰቲኻ ዘይውዳእ ክንሕንፍፎ ብራሕ
ነቶም መሬቶም ብህደፍ ዝተመንዝዐ ናብራ ሰብ ጥሪት ኤርትራውያን ንኽትፈልጡ
ዕድል ዘይረኸብኩም፡ ኣለዳ ማለት ኣሓ ንጒሆ ወጋሕታ ወፊረን ሳዕሪ ጸጊበን ንገዛ ተመሊሰን
ክሕለባ ከለዋ ኢዩ። ንሰን ይጸግባ፡ ጸጊበን ክኣ የጽግባኻ ማለት ኢዩ።
ሕጂኸ ከምቲ ናይ ቀደምና ተቓሊስና ተዓዊትና ንምለስ ደኾን ንኸውን?
ከመይ ዘይንምለስ! ምምላስ ’ተበሉኹምከ! እመብኣር ክንምለስ ኢና እትብል
ምሰ ገለ ጽገና ናይ ጥሪ 01/2014 እንሆ’ሞ ብጽሞና ክትሰምዑኒ ክኣ እላበወኩም።
ከመይ ዘይንምለስ፡ ምምላስ ’ተበሉኹምከ!
ከመይ ዘይንምለስ እንዳበልና ዕሰል
ስመር ጭርሖና ንቃለስ ንመሰል
ንኽእሎ’ኮ ኢና ከመይ ዘይንምለስ
ኣይ ጀጋኑ’ንዲና ደቂ ጥዑም ምለስ
ሰብ ኣደራሽ ኢና ሰብ መደበ ንእዲ
ዝባን ሕጊ ልምዶም ኣብ ኣሬባ ዓዲ
ክንወፍር ንግሆት ንተዓናጋገል
ክንምለስ ምስዮት ማዕጺድ ንቀባበል
ከመይ ዘይንምለስ፡ ምምላስ ’ተበልኹም ከታ!
ተመሊስና ’ንዲና ርኢናየን ኩለን
ተቐቢለናና ሕምባሻ ጽላለን
እወ ተመሊስና ርኢናዮም ኩሎም
ተቐቢሎሙና ምርቓ ልሳኖም
መኪትና ኣቲና ወላድ ተሓጒሳ
ይኣኽለና ’ልናዮ ናይ ጠያይት ቃርሳ
ንዓዲ መሪሽና ኣባይና ሰምቢዱ
ኣፍ ልቢ ሃሪምና ኰበሮ ውሒዱ
ከመይ ማለት ኣታ! ከመይ ዘይንምለስ፡ ምምላስ ’ተበሉኹምከ!
ዓቝረዮ ነይረ ወነይ ተላዒሉ
ኣይተባህልን ድዩ’ታ እምብልታ ’ቐብሉ
ተመሊሱ ’ንድዩ’ታ ዕርድታት ኣፍሪሱ
ጅግና ኤርትራዊ ባንዴራ ደበሱ
ከመይ ዘይንምለስ ደቂ መርሽ ክተት
ለሚድናዮ ’ንዲና ተጋዲልካ ዓወት
እንተዘንጊዕኩሞ ደብተርና ገንጽሉ
ዓይኒ ’ንተጠሊሙ ኣንብቡለይ በሉ
ኣይዞ ጎበዝ ዝልማዱ፡ ከመይ ዘይምለስ ኣታ!
ዘበንያ ግርምቢጥ ማይ ንዓቐብ ኰይኑ
ሰብ ኪዳን ጥራዮም ከዳዕ ተኸድኑ
ቀላጽም ጀጋኑ ዓለም ዘመስከረ
ምስ ደሙ’ኮ’ለና ዘይተሓጽበ ስረ
ኣለዋ’ኮ ዴታት ስንቂ ዘቐበላ
ተጋጊኹም ህግደፍ ኣይፋልኩምን ዝብላ
ኣለዉ’ኮ ‘ቦታት ብሴፍ ዝደበሉ
ህግደፍ ጠሊሙዎም ምሃይኦም ኣሉ
እዚ ኹሉ ተኸፊሉ፡ ከመይ ዘይንምለስ ኣታ!
ኰረሻ ጌርካዮ ዝባን መንእሰያት
ህግደፍ ዓመጸኛ መኻዚኖ ሓጥያት
ከመይ ዘይንምለስ ደቂ ነብሪ ‘ናብስ
ሰለም ስኢናዮስ ንስኻ ክትድቅስ!
ብቕልጽም ንቃለስ ብሕጊ ንፈርድ
ደይብና ጸኒሕና ብሰላም ንወርድ
ህግደፍ ደምሲስካዮ ’ቲ ዝነበረና
ብዙሓት ከለና ሒደት ተመዝንና
ንምለስ’ምበር፡ ሕማቕ’ኳ ዝምለስ! ኣይዞ ጎበዝ ከመይ ማለት!
ተመሊስና ’ንዲና መንበር ዓዲልናካ
ደቂ ገርሂ ልባ ዓያሹ ረኺብካ
ታሪኽ ገናጺልና ኩሉ ረኺብናዮ
ውሻጠ ናይ ዲያብሎስ ተመኲሮ ዋህዮ
ደጊም! ካርሸሊ ንዓኹም ንዓና ዳስ ፍቕሪ
ከስዐ ተቓለስቲ ንሱ’ያ ትፈሪ
ኣብኣ ትጸንሓኩም ዓንቀፍቲ ታሪኽና
ክንደይ ከይሰደኩም ውሕጅ ደም ህዝብና
ኣይንምለስን ደሞ? ብዓጀባ ኤዩ’ምበር
ከመይ ዘይንምለስ ጀጋኑ ወሊድና
ሕንቕንቕ ናይ ሃገር ኣበይ ክሰደና
ኣለዳ እንድኣላ ወፊራ በረኻ
ክትራኸብ’ያ ላም ክትልሕስ ምራኻ
ምእንቲ ነጻነት ዓጽሚ ተኸስኪሱ
ምእንቲ ሓርነት ደም አዳም ፈሲሱ
ምዓንጥኡ ሆየ ተስእ ተበራበር
እንታይ ስራሕ ኣለካ ክትምለስ ኢኻ’ምበር!!!
ዘይምለስ ዘይቃለስ ጥራይ ኢዩ። ኣነ’ውን ክምለሰኩም’የ’ሞ ክሳዕ ዝምለስ ሰናይ ቅነ።
ረድኢ ክፍለ (በሻይ)
ኩሎም መንገድታት ናብ ሮማ የብጽሑ፡ ኩሎም ተቓለስቲ ክኣ ናብ ይኣክል የምርሑ by Redi Kifle Bashay (Snitna 16-Aug-2019)


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ከምዘተሓሳሰቦም ዝገለፁ 20 ኣባላት ኮንግረስ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ምፍትሒ ንምርካብ ክንቀሳቐስ ሓቲቶም።እዞም ኣባላት ወከልቲ ህዝቢ ንምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ማይክ ፖምፒዮ ኣብዝለኣኹዎ ደብዳበ ኣብዚ ሕዚ እዋንኣብ ኢትዮጵያ ይርኣዩ ኣለው ዝበሉዎም ስግኣታት ብምሕባር ዝተስወዱ ስጉምትታት ኣብ ውሽጢ 60 ማዕልታት ከፍልጡዎም ሓቲቶም ኣለው።
እቶም ኣባላት ኮንግረስ 15 ነሓሰ 2012 ዓ\ም ኣብ ዝፀሓፉዎ ደብዳበ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ቀረባ ይርኣይ ኣሎ ብዝበሉዎ ኩነታት ስግኣቶም ገሊፆም።’’ሓይልታት ፀጥታ ይወስዱዎም ኣለው’’ ዝበሉዎም ‘’ብዘይኣገባብ ሓይሊ ምጥቃም፣ብሄርን ሃይማኖትን መሰረት ዝገበረ ህውከት፣ካብ ዴሞክራሲያዊ ኣገባብ ምውፃእ፣ ዝፈጠሩዎም ኣስጋኢ ኩነታት ናብ ሓደገኛ ዝኾነ ዘይምርግጋእ የምርሕ ኣሎ’’ ይብሉ እቶም ኣባላት ኮንግረስ።
‘’ስለዝኾነ ድማ’’ ይብሉ እዞም ኣሜሪካዊያን ኣባላት ኮንግረስ ንፖምፒዮ ኣብዝለኣኹዎ ደበዳበ ‘'ህውከት ጠጠው ንምባልን ንስቪላት ንምሕላውን ምርግጋእን ዝርርብ ንምትብባዕ፣ዴሞክራሲያዊ ትካላት ዓቕሞም ንምሕያል ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያን ምስ ኩሎም ሰብ ብፅሒትን ተራኺቦም ክዘራረቡ ነተሓሳስብ’' ኢሎም።
ይርኣይ ዘሎ ቅልውላው ኣብዚ ደረጃ ክበፅሕ ዝኽኣለ ቕትለት ድምፃዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ምዃኑ ብምዝኽኻር ንናይ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ስግግር ከዐንቅፉ ዝኽእሉ ሓደገኛ ዝበሉዎም ናይ ብሄራት፣ ሃይማኖታውን ፖለቲካውን ወጥርታት እናወሰኹ ምምፅኦም ሓቢሮም።
ብርክት ዝበሉ ፍሉጣት መራሕቲ ፖለቲላ ምእሳሮም፣ ዝምስረቱ ክስታት ምህላዎምን ሓሳብ ብነፃነት ናይ ምግላፅ ንምኽባር እቲ መንግስቲ ኣርእይዎ ዝነበረ ድልውነት ንድሕሪት ናይ ምምላስ ስግኣት ከምዝሓደሮም ገሊፆም ኣለው።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ ናብ መነበረ ስልጣን ኣብ ዝደየብሉ እዋን ፖለቲካዊ እሱራት ብምፍታሕ፣ ተኣጊዶም ዝነበሩ ብርክት ዝበሉ ፖለቲካዊ ፓርትታት ብነፃነት ክንቀሳቐሱ ብምፍቃድ፣ነፃን ፍትሓውን መረፃ ንምክያድ ዝነበሮም ራእይ ብምዝኽኻር ‘’ስርሖም ክጅምሩ ከለው የሰጉምዎ ዝነበሩ ናይ ለውጢ ኣጀንዳ ንምዕዋት ሎሚ እውን ብዙሕ ስራሕ ከምዘድሊ ግልፂ እዩ’’ ኢሎም።
‘’ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ኢትዮጵያ ካብ ዴሞክራሲያዊ መርሓታት ሸተት ትብል ኣላ’’ ዝበሉ እዞም 20 ኣባላት ኮንግረስ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብዚ መደምደምታ ዘብፅሖም መረዳእታ ክዝርዝሩ ከለው ሓሳብ ብነፃነት ናይ ምግላፅ ከም እትደረተ፣ጋዜጠኛታትን ተቓወምቲ መራሕቲ ምእሳሮም፣ብኢንተርኔት ሓሳብ ናይ ምግላፅ ደረት ይግበር ከምዘሎ ተዛሪቦም።እዞም ኩነታት እዚኦም ህይወማን ራይትስ ዎች፣ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ኢንተርናሽናል ክራይስስ ግሩፕን ዝኣመሰሉ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ምምዝጋቦምን ቅድሚ ቕትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ኣብ ዝነበሩ ኣዋርሕ እውን ኢትዮጵያ ንዴሞክራሲያዊ መርሆታት ኣብ ምሕላው ንዝተወሰነ ግዜ ከምዝኣበያን ምግላፆም ሓቢሮም።
ዝተወሰኑ ብሄረሰባትን ናይ ሃይማኖትን ዒላማ ዝገበረ ህውከት ብግልፂ ዘርኢዩ ሪፖርትታት ብሓደ ወገን ሓይልታት ፀጥታ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ሰልፈኛታት ኣውሪዶምዎ ዝበሉዎም ካብ መጠን ዝዘለለ ሓይሊ ድማ ብኻሊእ ወገን ኣዚዩ ዘተሓሳስብ ምዃኑ ገሊፆም።’’ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ኣብዚ ዓመት ክካየድ ዝነበሮ ምርጫ ንዘይተወሰነ እዋን ተናዊሑ ‘’ ዝበለ እቲ ደብዳበ ‘’ኣብ መጀመሪያ ናይ ኣብይ ናይ ስልጣን እዋን ሓሳብ ብነፃነት ናይ ምግላፅ ነፃነት ተኸፊቱ እንተነበረ እውን ሎሚ ግን ብተኸታታሊ ይድረት እዩ ዘሎ’’ክብል ወሲኹ ይግለፅ እቲ ደብዳበ።
‘’ብሰንኪ ህውከት ግጭትን ናይ ነገዳት፣ብሄረሰባትን ፖለቲካን ዘይተረጋግአት ኢትዮጵያ ንዩናይትድ ስቴትስ እትምጥን መሻርኽቲ ኣይትኸውንን፣ዴሞክራሲያዊ እሴታትና ንምርኣይ እውን ክኣብያ እዩ’’ ኢሎም እቶም ኣባላት ቤት ምኽሪ።
ኣብ ቀረባ ግዜ ብዝተፈጥሩ ኩነታት ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ተቓወምቲ ፖለቲካ፣ምስ ናይታ ሃገር ኣክቲቭስታት ክሰርሑን ኣብ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ መሰላትን ዴሞክራሲያዊ መትከላትን ክኽበር ፃዊዒት ንክገብሩ ንምንስቴር ወፃኢ ማይክ ፖምፒዮ ኣብ ዝለኣኹዎ ደብዳበ ኣተሓሳሲቦም።
ምርጫ ዝካየደሉ ግዜ ዳግም ንምትላምን ነፃን ፍትሓውን ምርጫ ንምክያድ ዘኽእሉ ቅድመ ኩነታት ክፍጠሩ ምስ ኩሎም ፖለቲካዊ ፓርትታት ዝርርብ ከካይዱ፣ንኩሎም ዜጋታት፣ተቓወምቲ ፓርትታትን መራኸቢ ብዙሃንን ኢንተርኔትን ሓሳብ ናይ ምግላፅ ምሉእ ነፃነት ክሰፍን፣ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ዓለምለኸ ደረጅኡ ዝሓለወ ምዃኑ ብዘንፀባርቕ ኩነታት፣ ብዘይኣግባብ ሓይሊ ምጥቃም ዝኽልኽል፣ብግዜ ዝተደረተን ኣዚዩ ኣድልይ ክኸውን ከሎ ጥራሕ ኣብ ጥቕሚ ዝውዕል ኮይኑ ክኽለስ፣ኣብ ቀረባ ምስ ዝነበሩ ዕግርግራት ብዝተኣሳሰረ ዝተኣሰሩ ኣግባብነት ብዘለዎ፣ፍትሓውን ግልፂ ብዝኾነ ናይ ዳይነት ከይዲ ክርኣይ፣ኣብ ቀንዲ ትካላት ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን መራኽቢ ብዙሃንን ብዝተፀብፀቡ መግሃስትታት ሰብኣዊ መሰላት ግልፅን ነፃን ምርመራ ክካየድ፣ናይ ሃጫሉ ሁንዴሳ ቅትለት ሰበብ ብምግባር ካልኦት ማሕበረሰባት ዒላማ ምግባር ሓዊሱ ኣብ መላእ ሃገር ናይ ብሄር መምነትን ሃይማኖትን መሰረት ዝገበሩ ህውከታት ክኹንኑዎ፣ኣብ ልዕሊ ሃጫሉ ዝተፈፀመ ቅትለት ግልፅን ነፃን ምርመራ ክካየድ ማይክ ፖምፒዮ ፃዕሪ ክገብሩ እዞም 20 ኣባላት ኮንግረስ ፀዊዖም ኣለው።
እቲ ደብዳበ ብምውሳኽ ‘’ኢትዮጵያ ናይ ዴሞክራስን ሰብላዊ መሰላትን መትከላት ኣብ ምሕላው ብዙሕ ፈተና የጋጥማ ኣሎ’’ይብል።ዩናይትድ ስቴትስ ኣብዞም ጉዳያት ሃናፂ ብዝኾነ ኣገባብ ክትኣቱ ናይ ግድን እዩ ዝበሉ እዞም ኣሜሪካዊያን ኣባላት ኮንግረስ ኣብ ዝለኣኹዎ ሕቶ እዚ ኣዚዩ ዘተሓሳስብ ኩነታት ብቐረባ ተኸታቲሎም ኣሽማቶምን ፊርምኦም ኣብቲ ደብዳበ ንዝተዘርዘሩ ኣባላት ኮንግረስ ኣብ ውሽጢ 60 ማዕልታት ሪፖርት ክገብሩ ኣተሓሳሲቦም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ‘’ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ሚኖሶታ ሰባት እዮም’’ ዝበልኦም ኣብ ኢትዮጵያ ተታሒዞም ዝርከቡ ሚሻ ጪሪን ጀዋር መሓመድን ክፍትሑ ዝሓትት ደብዳበ ክልተ ኣባላት ሰኔት ክፍለ ግዝኣት ሚኖሶታ ንምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ምልኣኸን ናይቲ ከባቢ ፎክስ ናይን ቴሌቪዥን ፀብፂባ።
ሰኔተራት ኤሚ ክሎቡሻርን ቲና ስሚዝንት ‘’ናይዞም ሚኖሶታዊያን ሰብኣውን ሕጋውን መሰላቶም ክሕለወሎም፣ኣብ ኢትዮጵያ ይርኣዩ ኣለው ዝበሉዎም ህውከትን መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ክግትኡ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ፃዕሪ ክገብር ንሓታት’’ ይብል ብመሰረት ፀብፃብ ፎክስ ናይን።
ኣቶ ጃዋር መሓመድ ኣብ ቀረባ ነባሪት ከተማ ብሌይን ሚኒሶታ ምስ ዝኾነት ብዓልቲ ብስልኪ ኣብ ዝተዘራረብሉ ምሕማሙ ከምዝነገረቶን ነገር ግን ብናይቲ ቤት ማእሰርቲ ሓካይም ክርኣይ ኣዚዩ ከምዘስግኦን ከምዝገለፀላን ፀብፃብ ፎክስ ናይን ወሲኹ ተብፂቡ።
ብዛዕባ እዚ መልሲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምርካብ ፃዕሪ እናገበርና ኢና።መልሲ ምስ ረኸብና ክነቕርብ ኢና።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ፖለቲካዊ ሳይንስ ዝኾኑ ዶክተር ኣስናቀ ከፍኣለ ብዛዕባ እዚ ደብዳበ ተሓቲቶም ኣብቲ ደብዳበ ዝተጠቐሱ ከም ኣብ መንጎ ፖለቲካዊ ፓርቲ ልዝብ ምክያድ ዝኣመሰሉ ቁም ነገራት እንተወሃለዎ እውን ሓፈሻዊ ድምፀት ናይቲ ደብዳበ ክርአ ከሎ ግን ንሓንቲ ልኡላዊት ሃገር ክልኣኽ ዘለዎ ኮይኑ ኣይረኸቡዎን ኢሎም።
‘’ልኡላዊት ንዝኾነት ሓንቲ ሃገር ዝልኣኽ፣ልኡላዊ ንዝኾነት ሃገር ዝምልከት ዝተፅሓፈ ደብዳበ ኣይመስልን።መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዚ ክገብር ኣለዎ ዝብል ናይ ትእዛዝ ስምዒት እዩ ዘለዎ። ኢትዮጵያን ኣሜሪካን መሻርኽቲ ሃገራት እንተኾና እውን ከምዚ ንዝበለ ሪኢቶ ዘይክትቕበሎ ትኽእል፤ኣይክትቕበሎን እውን’’ ኢሎም።


text:
Staffanstorp
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 22 1 2021
ኣብ ምምሕዳር ስታፋንስቶርፕ ኩሉግዜ ኣብ ቀረባ ኢኻ። ቀረባ ንጽቡቕ ተፈጥሮ፣ መልክዕ ምድሪ ወይ ከተማ። ቀረባ ንስራሕ፣ ኣገልግሎትን ድኳናትን። ስታፋንስቶርፕ ንብዙሓት ከተማታት ከም ሸፐንሃምን፣ ማልመን ሉንድን ቀረባ እያ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ25,108
ስፍሓት መሬት107 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Lund 13 ኪሜ
- Malmö 15 ኪሜ
- Köpenhamn 57 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ምምሕዳር ኩባንያያታት ኣባይቲ ኣለዋ እብአን ከኣ ገዛ ክራይ፣ ገዛ ዋኒን ወይ ካልእ ዓይነት መንበሪ ክትደልይ ትኽእል። መብዛሕትኡ ብመንበሪ ደቡብ ይሰጋገር እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲ ምምሕዳር ዝተፈላልየ ጉጅለ ቋንቋታት ይርከባ። ኣብዚ እዋን እዚ ናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ ብኣልባንኛ፣ ዓረብኛ፣ ብቋንቋ ዳንማርክ፣ እንግሊዝኛ፣ ብቋንቋ ፊንላንድ፣ ብቋንቋ ግሪኽ፣ ኢስላንዲኛ፣ ጥልያን፣ ብቋንቋ ክሮኣሲያ፣ ብቋንቋ ኩርዲ/ባዲናኒ፣ ብቋንቋ ማንዳሪን፣ ብቋንቋ ሆላንድ፣ ፋርስኛ፣ ብቋንቋ ፖላንድ፣ ሮማንኛ፣ ስፓኛ፣ ብቋንቋ ታይላንድ፣ ብቋንቋ ገርመንን ሃንጋሪኛን፣ ይውፈይ እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ምምሕዳር ብዝሕ ዝበላ ዝተፈላልየ ኣትኵሮታት ዘለወን ማሕበራት ኣለዋ። ኣብነት ናይ ስፖርት ማሕበራት፣ ባህላዊ ማሕበራት፣ ቤተ-ክርስትያናትን ዝተፈላልያ ሃይማኖታዊ ማሕበራትን።
ሰኣሊ:ማትስ ኸልድ
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ምምሕዳር መብዛሕትኡ ከድልየካ ዝኽእል ኣለዎ። ኣብዚ ቤተ-መጽሓፍቲ፣ ዕዳጋ ምግቢን ዝተፈልዩ ዓይነት ኣገልግሎትን ድኳናትን ኣለዉ። ኣብዚ ናይ ስፖርት ኣዳራሻት እውን እለዉ፣ ከምኡ'ውን ሃደ ሰፊሕ ወፈያ ናይ ዝተፈላለየ ናይ መዘናግዒን ባህላዊ ንጥፈታት። ኣብ ብሮሆግ-መሕንበሲ ኣብ ውስትን ግዳምን ክትሕምብስ ትኽእል። ናይ ስፖርት ማዕከናት፣ ቤት-መጽሓፍቲ፣ ከምኡ'ውን ሙዚቃዊ ቤት-ትምህርቲ ኣብ ስታፋንስቶርፕን ህያሩፕን ኣሎ። ኣዳራ ስነ-ጥበብ ኣብ ስታፋንስቶርፕ ንጡፍን ብዙሕ ምሪታትን ዘለዎ እዩ።
ዝቐረበ ኣገልግሎት ካሳ መድሕን፣ ቤት-ጽሕፈት ግብሪን ቤት-መራኸቢ ስራሕን ኣብ ሉንድ ይርከብ።
ሰኣሊ: ኡልሪካ ቨንደልቡ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
እቲ ምምሕዳር ንዓኻ ኣብ ገዛ ምስ ህጻናት ንዘለኻ ኣጸዳ ህጻናት የወፍይ። እቲ ምምሕዳር ንነ-ምምህርናዊ ንጥፈታት ከም ኣጸዳ ህጻናትን ኣጸዳ ህጻናት ኣብ ስድራን ን1-5 ዓመት ዝዕድመኦም ኣለዎ። ንዝያዳ ሓበሬታ ናይ ምምሕዳር መርበብ ብዙሃን ተመለከት።
ኣብ ስታፋንስቶርፕን ህያሩፕን እውን ክፉት ኣጸዳ ህጻናት ንህጻናት 0-6 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት ዘሎዎም ስድራቤታት መራኸቢ ዝኾውን ኣሎ። ንስሓ ከም ወላዲ ምስ ህጻንካ ሓቢርካ ናብቲ ክፉት ኣጸዳ ህጻናት ምስ ካሎት ህጻናት ክትጻወት፣ከተንብብ፣ ክትደርፍን ክትዘናጋዕን ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ።
ሰኣሊ: ማሪያ ጉናርሾን
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ናይ ምምሕዳር ስታፋንስቶርፕ መባእታዊ ትምህርቲታት ኣብ ከተማታት ስታፋንስቶርፕን ህያሩፕን ይርከባ። እቲ ምምሕዳር መባእታዊ ትምህርቲ ክሳብ 9ይ ክፍሊ የወፍይ።
ኣብ ስታፋንስቶርፕ ሃገራዊ ፕሮግራም ዝሓዘ ምምሕዳራዊ ቤት-ትምህርቲ ካልኣይ ደርጃ የለዋን፣ ግን በቲ ናይ መባእታዊ ትምህርቲ ደምዳሚ ዲፕሎምካ ገይርካ፣ ናብ ዝደለኻዮ ኣብ ስኮነን ምዕራብ ብለኪንገ ዝርከብ ካልኣይ ደርጃ ትምህርቲታት ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
ዕድላት ትምህርቲ
ቪላን ትምህርቲ ኣብ ምምሕዳር ስታፋንስቶርፕ ይርከብ ከምኡ'ውን ንናይ ዩቨርሲቲ ፕሮግራምን ሞያዊ ትምህርትታትን የቀራርብ።
ትምህርቲ ኣባጽሕ ስታፋንስቶርፕ ንተቐማጦ ምምሕዳር ብናይ ትምህርቲ ቦታታት ኣብ ካልእ ምምሕድዳራት ብምግዛእ ናይ ኣባጽሕ ትምህርቲ የወፍይ። ናይ ትምህርቲ ቦታታት ኣብ ካልእ ምምሕድዳራት ብምግዛእ፣ ብቐንዲ ኣብ ቡርለቭ፣ ሉንድን ማልመን ቋንቋ ንወጻእተኛታት ትምህርቲ ነወፍይ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ስታፋንስቶርፕን ህያሩፕን ናይ ሓፈሻዊ ጉዳያት ክንክን ማከን ኣሎ ከምኡ'ውን ናይ ህጻናትን ኣደታትን ክንክን እውን ኣሎ። ህዝባዊ ናይ ስኒ ክንክን ኣብ ስታፍንስቶርፖ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኩሉ ርክባት ምስ መግስታዊ ትካል፣ ምምሕዳር ወይ ክንክን ጥዕና፣ መሰል ናይ ተርጓሚ ሓገዝ ምርካብ ኣሎካ። እዚ ኸኣ በቶም ዝምልከቶን ትካላት ኣቐዲሙ ይቑጸር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናብ ከተማ ስታፋንስቶርፕ ክትከይድን ክትመጽእን ብኣውቶቡስ እዩ ዝቐለለ፣ ስኮነ ትራፊከን እዮም ነቲ ከባቢ ኣገልግሎት ዘስንቑ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ምምሕዳር ስታፋንስቶርፕ ሓደ ዓበይትን ናእስቱን ወሃብቲ ስራሕ ዘለዎ ሃብታም ናይ ኩባንያታት ክሊማ ኣለዎ። እቲ ምምሕዳር ጽቡቕ ናይ ስራህ ዕዳጋ እዩ ዘለዎን ስራህ እልቦነት ውሑድ እዩ ስለዚ ኣብቲ ምምሕዳር ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድላት ዓቢ እዩ። ናብ ዓበይቲ ምምሕዳራት ከም ማልመን ሉንድን እንዳኸድካ ክትሰርሕ'ውን ጽቡቕ ዕድላት ኣሎ።


text:
ፈለማ ንገብሮ ጠፊኡና ነዕወንውን ነይርና። ደሓር ነብስና ክንከላኸልን ሓቀኛታት ምዃንና ከነርእን ፈቲንና። ከምዚ እንከሎ ንሳቶም ከጥቅዑና ዝከኣሎም ገይሮም። ተኸላኺልና። ጸኒሕና ክንማጎት ጀሚርና፡ ዝምልሰልና እኳ እንተዘይረኸብና ግን ቀጺልናዮ። ልምምድና ንለውጢ ብውልቅን ብእኵብን ቀጻሊ ነይሩ። ሃንደበት ዘይኰነ ኣብ ነዊሕ መስርሕ፣ ልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ኣብ ዝወሰደ መስርሕ ለውጢ ክመጽእ ጀሚሩ። ንሕና ከነጥቅዕ ንሳቶም ክከላኸሉ ጀሚሮም። እዚ መስርሕ እዚ ብናይ ጸሓይ መስርሕ እንተመሲልናዮ፣ መስርሕ ለውጢ ኣብ ተፈጥሮ እውን እንተዀነ ዘገምታዊ ግና ዘይተርፍ ምዃኑ ንርዳእ። ጸሓይ፡ እታ ብርህትን ድምቕትን ዝወዓለት ኣብ ኣጋግዘ ዝጀመረ ምንቊልቋላ ኣጋምሸት እናጸልመተት፡ ኣብ ለይቲ ግብ ዝበለ ጸላም ይኸውን’ሞ፡ እቲ ዝበርህ ዘይመስል ጸላም ግና ቀስ እናበለ ድሕሪ ከብዲ-ኣድጊ ምዃን ቀደድ ክብል ምስ ጀመረ፣ ወጋሕታ ምቕራቡን ዋላ ጸሓይ ከይወጸት ብርሃን ምምጽኡ ንብሰር። ኣቦ ሃገረ ህንዲ ዝዀነ ማሃትማ ጋንዲ ነዚ ከይዲ እዚ ዚሰማማዕ ግርም ብህሎ ኣለዎ፣ ‘’ፈለማ ንዒቖም ዕሽሽ ይብሉኻ፡ ጸኒሖም የሽካዕልሉልካ፡ ደሓር ይቃለሱኻ፡ ኣብ መወዳእታ ግን ንስኻ ትዕወት’’ ብምባል ንቓልሲ ኣንጻር ዓማጽን ዘይተርፍን ዓወት ውጽዑን ይገልጾ።
እዚ ልዒሉ ዝተባህለ ኣብ ዙርያ ኤርትራውያን ኣብዚ ዝሓለፈ ዕስራ ዓመታት ዝተራእየ መስርሕ ለውጢ እዩ። እዚ መስርሕ ወይ ኣካይዳ እዚ ዘመልክቶ እንተሎ፡ ነዊሕ ኣብዘይኰነ ግዜ ኣብ ህላወ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ኣብቂዑ ህዝቢ ኤርትራ ካልእ መስርሕ ኣነባብራን ምምሕዳራዊ ስርዓትን ዝኣትወሉ ግዜ ርሑቕ ዘይምዃኑ እዩ። እዚ ክሳዕ ሕጂ ተበጺሑ ዘሎ ለውጢ ኣተሓሳስባን መረዳእታን ከመይ ኢሉ መጺኡ ምባልን ኣብ ውርጹጽ ፖለቲካዊ መስርሕ ዝህልዎ ተራን ምግምጋም እምበኣር ኣገዳሲ እዩ። ምኽንያቱ ነቲ ዝሓለፈ ምፍላጥን ምርዳእን ነቲ ዝመጽእ ከቐልጥፎን ከጽፍፎን ስለዝሕግዝ።
እቲ ምስ ምምጻእ ናጽነት ኤርትራ ዝጀመረ ምንቅስቓስ ንምምስራት ዴሞክራስያዊት ኤርትራ ብብዙሕ ምኽንያታት እኳ እንተተጎናደበ፡ ሓደ ቀንድን ጠማሪ ኩሎም እቶም ምኽንያታትን ግና፡ እቲ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ንዴሞክራስያዊ ህይወት ኤርትራ ስለዘይደልዮ እዩ። ከምኡ ስለዝዀነ ድማ እዩ፡ ነቶም ካብ ፈለማ ናጽነት ኣትሒዞም ዴሞክራስያዊ መንግስቲ ክምስረት ዝሓቱን ንህዝቢ ከንቅሑን ዝፍትኑ ዝነብሩ ምሁራን ኤርትራውያን ዝኣስሮምን ዘጥፍኦምን ነይሩ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንዝነበሮ ላዕለዋይ ኢድ፡ ዓብላልነትን እምነት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊኡን ተጠቒሙ፡ ንሳቶም ከድዓትን ልኡኻት ጸላእን ምዃኖም ከእምን ከይተሓለለ ሰሪሑስ ንነዊሕ እዋን ድማ ዘረባ እቲ ስርዓት ሓቂ እናመሰለ ጸኒሑ። ድሕሪ ምእሳር ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራን (ሚስተራትን ካልኦትን ጉጅለ 15) ምዕጻው ጋዜጣታት ብሕትን ምእሳርን ጋዜጠኛታትን ግና፡ እቲ ዝተኸወለ ጒድ እናተጋህደን ምጥርጣር ሓፋሽ እናዓበየን መጺኡስ ካልኦት ብዙሓት ምሁራንን ተራ ዜጋታትን እውን ካብቲ ዝቐደመ ብዝሓየለ መልክዕ ድምጾም ንጻውዒት ፍትሓዊ ኣካይዳ መንግስቲ ከስምዑ ጀሚሮም።
እቲ ብውድባትን ማሕበራትን ዝካየድ ዝነበረ ቃልስን ምንቅስቓስን ንለውጢ እናተኻየደ እንከሎ፡ ኣሽሓት መንእሰያት ኤርትራ ድማ ብውልቅን ብጒጅለን ሃገሮም ገዲፎም ነናብ ዝመሰሎም ኣንፈት ብፍኑው ክውሕዙ ተራእዮም። እዚ ዋሕዚ መንእሰያት ናብ ስደት ጠንቁ ብምምርማር እንተተራእዩ ዝዓበየን ዝሰፍሐን ተቓውሞ ነቲ መላኺ ስርዓትን ምንቅስቓስ ንሰላማዊ ህይወትን ገይርካ ክውሰድ ይከኣል። እዚ ብቐንዱ ካብ ሕሱም ጸቕጢ ንምምላጥ በብዝወፈሮ ካብ ኤርትራ ንግዳም ዝተኻዕወ ኤርትራዊ መንእሰይ፡ ዝነበሮ ኣማራጺ ንግዳም ምኽዓውን በብዝወጾ ኣርሒቑ ምጋሽን እኳ እንተዘይነበረ ምርጫኡ፡ ኣኣብ ዝወጾ ዘጋጥሞ ዝነበረ ትንፋስ ዘይህብ ዝተዋደደን ግዜ ዘምጽኦን ሽግራት ግና፡ ነቲ ቀንዲ ጠንቂ ሽግሩ ዝዀነ ኣብ ሃገሩ ዘሎ ዓመጻ ንምጽራግ ክነቅል ኣየኽኣሎን። ይዂን እምበር ኣብ ዝኸደ ከይዱ ወጽዓ እቶም ብድሕሪኡ ዝገደፎም ኣሕዋቱን ኣሓቱን ብሓፈሻ መላእ ሕብረተ-ሰቡ በቲ ዓማጺ ስርዓት እናሕመሞ እፎይ ኢሉ ክነብር ስለዘይከኣለ፣ ካብዚ ዓመጻ እዚ ዝገላገልሉን፣ ኹሉ ኤርትራዊ ብማዕረን መስተርሆትን ዝነብረላ ሰላማዊትን ዴሞክራስያዊትን ኤርትራ ከም ትምኒትን ሓደራን ሰማእተታት ኤርትራ ኮይና እትዕምብበሉን መገድታት ካብ ምንዳይ ዓዲ ኣይወዓለን። ሓደ ካብ መገድታቱ ድማ ኣብ ዝሃለወ ሃልዩ በብቲ ዝኽእሎ ሜላ ኣንጻር እቲ ዓማጺ ስርዓት ምቅላስ እዩ። እቲ ዓማጺ ስርዓት ኣብ ብዲፕሎማስያዊ መገድታት ምስ ወጻኢ ሃገራት፡ መንግስታትን ኣህጉራውያን ውድባትን ዝህልዎ ንህዝቢ ኤርትራ ግዳይ ዝገበረ ዝምድናታት ከምዝልሕልሕን ኣብ ቅድሚ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ርእሱ ከምዘድንንን ድማ ገይሩ እዩ። እዚ ዓወት እዚ እዅል ስለዘይኰነን ነቲ ኣብ ትሕቲ ዓመጻኡ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ዝህቦ ረብሓ ውሑድ ስለዝዀነን ግና፡ ቃልሱ ብምሕያል ንኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ህዝቢ ዝተኸወሎ ጒድ ናይቲ ስርዓትን ካልእ ሓበሬታታትን እናቕረበ፡ ህዝቢ ኤርትራ ባዕሉ ብገዛእ ጅግንነቱ ነቲ ዓማጺ ስርዓት ዝኣልየሉን እታ ዝብህጋ ዴሞክራስያዊት ሃገር በቲ ልማዱ ዝዀነ ሕድሕድ ምክብባር ዝመለለይኡ ስልጡን ባህሊ ኣቢሉ ዝመሓደረላ ንኽገብራን ይጽውዕን የተባብዕን ኣሎ። ከም ውጽኢት እዚ ድማ ኣብዚ ዝሓለፈ ልዕሊ ትሽዓተ ኣዋርሕ፡ እቲ ስርዓት ዓብዒብዎ ክኸይድ ንዝጸንሐ ኣካይዳኡ ዳግመ-ግምት ክገብረሉን ብላዕለዎት ሓለፍቱ ኣቢሉ ምስ ህዝቢ ክዛረበሉን ጀሚሩ ኣሎ። እዚ ህዝቢ ኤርትራ ቀስበን ብዝበሎ ጻውዒት ዝመጸ ሰሚናራት ናይ ላዕለዎት ሓለፍቲ ምስ ህዝቢ፡ ዋላ እኳ ከም ባህሪ እቲ ስርዓት ብትዕቢትን ኣፈ-ጨለነትን ዝተመልአ እንተዀነ፡ ንነድርን ምውዳእ ትዕግስትን ህዝቢ ኤርትራ ብግቡእ ዝተረድአ ፈራሕን ጎራሕን ሰሚናራት ምዃኑ ግና በቶም ዘልዓሎም ገለ ኣፍኣምቲ ገለ ድማ ጠበርቲ ዝዀኑ ኣርእስታት ምግንዛቡ ይከኣል እዩ። ሓደን ቀንድን ካብቶም ኣፍኣምቲን ንህዝቢ ኤርትራ መልሲ ዘይምሃብ ከቢድ ሳዕቤን ከምዘለዎ ዘረድእን መብርሂታት ንኣብነት፣ ነቲ ብሽፉን ኣካይዳ ምስ ኢትዮጵያ ዝግበር ዘሎ ስምምዓት ዝምልከት ዝተዋህበ መብርሂ እዩ። እቲ መብርሂ ንጹር ሕቶታት ህዝቢ ዘይመለሰ ይዅን እምበር፡ “ኤርትራ፡ ምስ ኢትዮጵያ ይኹን ሃገራት ናይ’ዚ ዞባ እትገብሮ ዝምድናታት ይኹን ስምምዓት፡ ንልኡላውነታን መሬታዊ ሓድነታን፡ ከምኡ’ውን ባሕራውን ኣየራውን ግዝኣታ፡ ዘኽብርን ኣብ ንጹር ኣህጉራዊ ሕጋጋትን ኣገባባትን እተመርኮሰ እዩ” ምባሉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንሃገራዊ ክብረቱን ግዝኣታዊ ሓድነቱን ንዝደፈረ ንሕስያ ከምዘይብሉ ኣዐርዮም ስለዝፈልጡ እዮም ነዚ ቀንድን እምነ-ኵርናዕን ዝዀነ ዛዕባ ከነጽርዎ ተገዲዶም። እዚ ዘረባ እዚ ብቓልሱ ዝመጸ ምዃኑ ብምርዳእ ድማ ኣብ ውሽጥን ደገን ዘሎ ኤርትራዊ ክሕበንን ነቲ ዘይተርፍ ዴሞክራስያዊ ብልጹግ ህይወት ኤርትራ ንኽቀላጠፍ ቃልሱ ከሐይልን የድሊ።
ካልእ ውጽኢት ቃልሲ ናይ ኣብ ውሽጥን ግዳምን ዘሎ ኤርትራዊ ዝዀነ ተርእዮ እቲ ሰሚናራት ድማ፡ ህዝቢ ሓበሬታ ህሉውን ቀጻልን ኩነታት ሃገሩ ክረክብ ሰብኣውን ሃገራውን መሰሉ ምዃኑ ብምዝካር፡ ኣብቲ ሰሚናራት ዘልዓሎም ምጽንቃቕ ትዕግስቱን ንቕሎኡ ንግብራዊ ስጒምቲ ዘተንብሁ ገሰጥትቲ ሕቶታት እዮም። ሓደ ቀንድን ዓንዲ-ሕቖን ዝዀነ ሕቶ ንኣብነት ንምጥቃስ፣ ‘’ንህዝቢ እዋናዊ ሓበሬታን ሰሚናራትን ኣብ ግዚኡ ክወሃብ’’ ዝብል እዩ። እዚ ሓረግ እዚ ብግቡእ እንተተነቢቡ፡ ምሕጽንታ ዘይኰነስ መጠንቀቕታትን ሓበሬታ ‘ኣብ ግዚኡ’ ዘይምቕራቡ ዘስዓቦ ቊጥዐን ተግሳጽን ነቲ ስርዓት እዩ። ብተወሳኺ ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ ፈሊጡ ዝዕገስ እምበር ፈሪሑ ወይ ተደናጊሩ ዘስቅጥ ዘይምዃኑ ዘብርህ እውን እዩ።
ከምቲ ኣብ መእተዊ እቲ ጽሑፍ ዝተገልጸ እምበኣር፡ እቲ ብትዕግስቲን ልቦናን ህዝቢ ኤርትራ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ክጸንሕ ዝኸኣለ ስርዓት፡ ነቲ ልቦና ዝመልኦ ሕቶ ኤርትራውያን ንምምስራት ዴሞክራስያዊ መንግስቲ፡ ፈለማ ጸማም እዝኒ ሂብዎ ደሓር ብኽድዓትን ዕሱብነትን ጠቂኑ ኣሽካዕሊልሉ፡ ሕጂ ግና ብሜላ ክቃልሶ ይፍትን ኣሎ። ሓደ ካብ ሜላታቱ ድማ ምትላል እዩ’ሞ ህዝቢ ኤርትራ ብግዝያዊ መጠበርን መብጽዓን ከይተታለለ ነታ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ብደም ጀጋኑ ደቁ ዘምጽኣ ናጽነት ከም ባህጊ እቶም ዝሓለፉላ ደቁ ዴሞክራስያዊት፡ ከምቲ ንዘመናት ዘንበሮ ድማ ሰብ ተኸቢሩን ብሰላምን ዝነብረላ ክትኰነሉ ብቐንዱ፡ ነቶም ፍታሕ ዝግብኦም ፍታሕ፡ መልስን መብርህን ዘድልዮም ድማ መልስን መብርህን ክሳዕ ዝረኽበሎምን ድማ ብተወሳኺ፡ እቲ ዓማጺ ስርዓት ዓመጹ ተኣሚኑ ኢዱ ዝህብ ነቲ በብዝጥዕሞ ዝጀምሮ ቃልሲ ብዝተወሃሃደ፡ ብዝነቕሐን ዝሓየለን መዳዩ ክደፍኣሉ እዋን ዝጠልቦ እዩ። እቲ ኣውራ ተቓላስን ኣብ መወዳኣኣታ ድማ ተዓዋትን ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ኣብ ትሕቲ ጸቕጥን ዓፈናን እቲ ስርዓት ዘሎ ምዃኑ ብምዝካር ድማ፡ ንሱ ባዕሉ ሞራሉ ኣሐይሉን ንቕሓቱ ኣበሪኹን ክሰርሕ፡ እቲ ኣብ ግዳም ዘሎ ነቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ዘድልዮ ቀንድን ቀዳምነትን እንታይ ምዃኑ ተረዲኡ ተወሃሂዱን ካብ ዝቐደመ ብዝሓየለን ኣበርክቶኡ ከዕዝዝ የድሊ። ብኸምዚ ዓይነት ንቕሓትን ውህደትን ዝካየድ ቃልሲ ድማ’ዩ ነቲ ብኢሰያስ ዝምራሕ ጒጅለ ውሑዳን መታለልትን ዓመጽትን ዕምሮ ከሕጽሮን ንመጻኢ ኤርትራ ናብቲ ንሳቶም ዝሃንደስዎ መገዲ ካብ ምኻድ ከድሕንን ዝኽእል። ዝቕጽል ሕቶን ተበግሶን እምበኣር፡ እዚ ተበጺሑ ዘለውጢ ብዘይሕለል ቃልሲ ከምዝመጸ ብምዝካር፡ ዝቕጽል ስጒምቲ ነቲ ዘይተርፍ ለውጢ እንታይ እዩ ክኸውን ብምባል ምሕሳብን ብኣድማዒ ሸነኹ ክትግበር ምጽዓርን የድሊ፡፡
ፍቕረይ የማን
መጋቢት 2019
Share


text:
Radio Erena: 24 November 2020
ኣዳለውቲ ዜና ሚኒስትሪ ዜና፣ ብዛዕባ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ኣብ ክልል ትግራይ ብዛዕባ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ዝኾነ መደብ ከየዳልዉ መምርሒ ተዋሂብዎም።
እቲ ሚኒስትሪ፣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ፍጻሜታት ዝምልከት፣ ሓበሬታ ካብ ላዕለዋይ ኣካል ምስ ዝመጽእ ጥራይ ከምዝቃላሕ ንኣባላት ኣፍሊጡ።
ዛጊት ድማ ህዝቢ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ኵናትን ንኤርትራ ብቀጥታ ዝጸሉን ፍጻሜታት፣ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝረካብ ማዕከናት ዜና’ዩ ዝከታተሎ ዘሎ።
ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና፣ ብፍላይ እቶም ኣብ ምድላው ዜና ዝነጥፉ፣ ከምዚ ዓይነት ዜና ስርሑ ወይ ኣይትስርሑ፣ ክብሃሉ፣ ልሙድ ኣሰራርሓ ናይቲ መንግስታዊ ትካል’ዩ።
ኣብ 2011 ኣብ ሓያሎ ሃገራት ኣብ ዝተጎሃሃረ ህዝባዊ ናዕቢ ቀውዒ ዓረብ’ውን ተመሳሳሊ፣ ሸፈነ ከይወሃቦ ተመሳሳሊ መምርሒ ተዋሂቡ ምንባሩ፣ ኣዳላዊ ዜና ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ነበር፣ ጋዜጠኛ ዓወት ኣረጋይ ዝኽሩ ኣካፊሉ።
ኤርትራ፣ ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽ ዝብል መሰረታዊ መሰል ደቂ ሰብ ካብ ዘይክበረለን ቀዳሞት ሃገራት ምዃና ይፍለጥ።
ኣብ ርእሲ’ዚ፣ እታ ንኣስታት 30 ዓመታት ብሓደ ሰብ እትምራሕ ዘላ ሃገር፣ ብናጻ ፕረስ’ውን ድሕሪት’ያ ትስራዕ።
ኣብታ ሃገር፣ ብዘይካ’ተን ብመንግስቲ ዝውነና ሓንቲ መደበር ራድዮን ቴሌቪዥንን ሓንቲ ጋዜጣን፣ ካልእ ዝኾነ ናጻ ወይ ናይ ብሕቲ ማዕከን ዜና የለን።
12 ገጻት ጥራይ ዝነበራ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራውያን’ውን እተኾነት፣ ካብ ወርሒ ሚያዝያ ኣትሒዛ፣ ኮረና ቫይረስ ከይተመሓላልፍ ተባሂላ ካብ ሕትመት ደው ኢላ።
እታ ጋዜጣ፣ እቲ ናይ ወረቀት ሕትመታ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ንኣስታት 8 ኣዋርሕ ደው ክብል እንከሎ፣ ካብ ዝሓለፍ ክልተ ኣዋርሕ ጀሚሩ ግና፣ 4 ገጻት ጥራይ ሒዛ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሻባይት ተዘርጊሓ ኣላ።
ይኹን’ምበር ዝበዝሐ ሸፈነኣ ናይ ወጻኢ ሃገራት ትሕዝቶ’ዩ።
መዓልታዊ ኣማኢት ኣሽሓት ናይ ወረቐትን ሓጺንን ገንዘብ ክቀብበል ንዝውዕል ህዝቢ፣ 8 ሽሕ ዘይበጽሕ ሕታማት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ፣ ኮረና ቫይረስ ከየተሓላልፍ ተባሂሉ ደው ምባሉ ከምዘገረሞም ራድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ኣባላት ሚኒስትሪ ዜና ይገልጹ።
==================


text:
Radio Erena: 26 May 2019
መበል 28 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ፣ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ዜጋታት ኣብ ክልተ ደምበታት ብምዃን ጸምቢሎማ።
ብፍላይ’ቶም ኣብ ደምበ ደለይቲ ፍትሒን ደሞክራስያዊ ለውጢን ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ናጽነት ሃገርና ንምርካብ ዝተኸፍለ መስዋእቲ ረዚን ብምዃኑ፣ ውሑዳት ሰበስልጣንን ደገፍቶምን ጥራይ ዝዕንድሩላ ኮይና ክኸይትተርፍ ቃልሶም ብዝሓይለ መንፈስ ክቕጽሉ ምዃኖም ቃል ብምእታው ከምዘብዓሉዋ፣ ከካብ ቦትኡ ዝተረኽበ ሓበሬታ የመልክት።
ኣብዚ መበል 28 ዓመት በዓል ናጽነት ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ሰላም ተረኺቡ ኢልና ንለውጢ ኣይንህንደድን ኢና ምባሉ፣ ብቐደሙ’ውን ደሞክራሲን ስርዓተ ሕጊ ንምንጋስን እቲ ምስ ኢትዮጵያ ዝተገብረ ኲናት ከም መመሳመሲ ኮይኑዎ ከምዝጸንሐ ዝእንፍት’ዩ ክብሉ ፖለቲከኛታት ይገልጹ።
ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ፣ ተስፋ ሰላም ርእዩ ራህዋን ቅሳነትን ሃንቀው ኣብ ዝብለሉ ዘሎ ኣብዚ ሕጂ እዋን፣ እቲ ፕረዚደንት ን28 ዓመታት ዝደጋገሞ ጓንጓ መብጽዓታት ሒዙ ምምጽኡ፣ ከምዘጉሃዮም እዮም ሓያሎ ወገናት ዝገልጹ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ዘለዎ ሕሰምን መከራን ወጺኡ፣ ንቡር ህይወቱ ዝጅምረሉን፣ ብመስዋእቲ ደቁ ዝረኸባ ናጽነት ናይ ሓቂ ዘስተማቕረሉን እዋን ሃንቀው እንዳበለ፣ ፕረዚደንት ኢሰያስ ብኣንጻሩ ህዝቢ ብሕጂ’ውን ነዚ ናይ ሕሰም መነባብሮኡ ተጸሚሙ ክቕጽሎ ብምጽዉዑ፣ ‘ይኣኽለካ፣ ብድሕሪ ሕጂ ብባዶ መብጽዓታትካ ኣይንታለልን’ ክብሉ’ዮም ደለይቲ ለውጢ ኤርትራውያን ድምጾም ብሰፊሑ ዘስምዑ ዘለዉ።


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ዋና ሓላፊ ግረግ ቡርከ፡ እቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንናይ ቀረባ ተሓባበርቶም ላዕለዎት ጳጳሳውያን ቤት ምኽርታትን ቅዱሳት ማሕበራትን ላዕለዎት ኣባይቲ ጽሕፈት ኣቢሎም ኣብ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ክኸወን ዝደልይዎ መደብ ሕዳሴ ዝሕንጽጽን ናብ ፍጻሜ ንምብጻሕን ኣብ ግብሪ ንምውዓልን ዝተሓባበሮም ብጉጅለ ትስኣቱ ብፁዓን ካርዲናላት ዝፍለጥ ጉባኤ መማክር ብቕዱስነቶም ተመሪሑ ንሰለስተ መዓልቲ ዘካየዶ መበል 27 ኣኼባ ኣመልኪቶም ጋዜጣዊ መግለጺ ሂቦም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
መማክርት ር.ሊ.ጳ. ትስኣቱ ብፁዓን ካርዲናላት ካብ ዕለት 10 ክሳብ ዕለት 12 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. ከምዘካየደን፡ ብፅዕ ካርዲናል ኦስካር ሮድሪገዝ ማራዲያጋን ብፁዕ ካርዲናል ራይንሃርድ ማርክስን ብፁዕ ካርዲናል ሰን ፓትሪክ ኦመለይን ብፁዕ ካርዲናል ጁዘፐ በርተሎን ብጹዕ ካርዲናል ኦስቫልዶ ግራሲያስ ከምእተረኽቡን ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ኣብቲ ዓለም ሓቆፍ ስምምዕ ዛዕባ ስደተይናታት ዝዘተየ ኣብ መንጐ መንስታት ዓለም ኣብ ሞሮኮ ከተማ ማራከስ ካብ ዕለት 10 ክሳብ ዕለት 11 ታሕሳስ ኣብ ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ዋዕላ ናይ ቅድስቲ መንበር ልኡካን መሪሖም ይሳተፉ ስለ ዝነበሩ ኣብቲ ናይ ትስኣቱ ብፁዓን ካርዲናላት ከምዘይተረኽቡ ቡርከ ሓቢሮም፡ ቅዱስ ኣቦና ወትሩ ዕለተ ረቡዕ ዘቕርብዎ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ምኽንያት ብጀካ ኣብቲ ናይ ዕለት 12 ታሕሳስ ኣኼባ ኣብ ናይ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ዋዕላ ኣብቲ መበል 27 ኣኼባ መማክብር ትስኣቱ ካርዲናላት መሪሖም ከምእተሳተፉ ገሊጾም።
ቅድም ክብል ኣብቲ ካብ ዕለት 10 ክሳብ ዕለት 12 መስከረም 2018 ተኻይዱ ኣብ ዝነበረ መበል 26 ኣኼባ ኣቕሪቦምዎ ዝነበረ ብዛዕባ ስራሕን መወቕራዊ ትሕተ ቅርጽታትን ናይቲ መማክርት ብፁዓን ካርዲናላት ውዳቤኡን እዚ ኸኣ ካብቶም ኣባላት ትስዓቱ መማክርት ብፁዓን ካርዲናላት ሕገ ቀኖና ከምዘመልክቶ ብዕድመ ምድፋእ ምኽንያት ናብ ልሂቅነት ዝሰጋገሩ ብምዃኖም በዚ መሰረት እውን ቅዱስ ኣቦና ባዕሎም ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ንብፁዕ ካርዲናል ጆርጅ ፐልን ከምኡ እውን ንብፁዕ ካርዲናል ፍራንሲስኮ ኻቪየር ኤራዙሪዝን ንብፁዕ ካርዲናል ላኡረንት ሞንሰንግዎ ፓሲንያን ብምምስጋን ናይ ስንብታ ልሂቅነት መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም ከምዝነበሩን እቲ ናይ ሕዳሴ ዕዮ ዝተበገሰ ብምዃኑ ቅዱስነቶም ተካእቲ ኣባላት ክሰምዩ ዝብል መደብ ከም ኵነት ከምዘየቕረቡ እውን ቡርከ ኣዘኻኺሮም እቲ ዕለት 12 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. ዝተዛዘመ ኣኼባ ነዚ ዅሉ ከምዝዘተየሉ ሓቢሮም።
እቲ ካብ ዕለት 10 ክሳብ ዕለት 12 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. ዝተኻየደ መበል 27 ኣኼባ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ካብ ሰዓት ትሽዓተ ክሳብ ፍርቂ መዓልትን ፈረቓን ድሕሪ ቐትሪ ካብ ሰዓት ኣርባዕተን ፈረቓን ክሳብ ሰዓት ሸውዓተን ተበራርዩ ከምእተኻየደን፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ሚዛን ምጣነን ወጻእታን፡ ከምኡ እውን እቲ ብዛዕባ ናይ ወሲብ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናትን ኣማእኪሉ ናይ መላእ ሃገራት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርት ካብ ዕለት 21 ክሳብ ዕለት 24 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ንኽካየድ ር.ሊ.ጳ. ዝጸውዕዎ ኣውደ ጉባኤን ናይ ኵሪያ ሮማና - ናይ ር.ሊ.ጳ. ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ላዕለዎት ኣባይቲ ምኽርን ቅዱሳት ማሕበራትን ላዕለዎት ጳጳሳውያን ኣባይቲ ጽሕፈትን ሓዋርያዊ ቅዋም ሕዳሴን ኣብ ዝብሉ ኣዛዕቦ ከምዝዘተዩን፡ ከምኡ እውን ብዛዕና ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሃ ጉዳይ ሓልዮ ላዕለዋይ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ኣብ ዝምልከት ርእሰ ጉዳይ እውን ከምዝመኸሩ ቡርከ ኣፍሊጦም።


text:
እዛ እትስዕብ ቃለ-መሕተት ስነ-ጥበበኛ ኤፍሬም ካሕሳይ (ወዲ-ዃዳ) ምስ ገጣሚን ጋዜጠኛን ኣማኑኤል ኣስራት (ካብ መስከረም 2001 ክሳብ ሎሚ ብዘይ ደሃይ ተሸሪቡ ዘሎ) ኣብ ናይ 17 መስከረም 1999 ሕታም ጋዜጣ ሰቲት ዘካየዶ ኢያ። እዛ ምልልስ ብብዙሕ መምዘኒታት–ርጡብነት ሕቶታታትን ዘየዳግም መልስታትን–ኣዝያ ብልጽቲ ኰይና ነዚ ክሳብ ሎሚ ኣብ ተመሳሳሊ ዓውዲ መኸዴ ዝመላለስ ዘሎ ኣምር ግጥሚ ብልጽቲ መወከሲት ክትከውን እትኽእል’ያ።
ኣማኑኤል ኣስራት ወዲ 27 ዓመት’ዩ። ኣብ ሰሜናዊት ኣኽርያ፣ ሳንታ – ኣና ካብ መባእታ ክሳብ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ድሕሪ ምውዳእ ኣብ ኣስመራ ᎓ ኣብ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ድማ ብዕቃበ ሓመድን ማይን (soil and water conservation) ብባችለር ዲግሪ ተመሪቑ። ኣማኑኤል ኣብ ግጥሚ ልዑል ዝምባለን ዓቕምን ዝተዓደለ ንእሽተይ ገጣሚ እዩ። ወዲ 13 ዓመት እንከሎ’ዩ ‘ሽጋራ ’ ብእትብል ቦኽሪ ግጥሙ ዝፈለመ። ንሎሚ ምስ ኣማኑኤል ኣስራት ዕላል ጌርና ኣለና’ሞ እንሆ።
ሕቶ፤ ገጣሚ ብትዕድልቲ’ዩ ᎓ ይብሉ ገለ ድማ ገጣሚ ምዃን ብትምህርቲ ብተመኲሮን ብትዕዝብትን ይመጽእ ይብሉ። ኣብዚ እንታይ ርእይቶ ኣለካ?
ኣማኑኤል፤ እዚኦም ተጋግዮም እዚኦም ቅኑዓት ኣለዉ ክብል ኣይክእልን፣ ከመይሲ ደቂ ሰባት ኣእምሮኦም መዐቀኒ የብሉን። ካብዛ ጀማሪት ተመኵሮይ ግን ፈለግ ስምዒት ክሓድረካ ኣለዎ። እዚ ምስ ሃለወ’ዩ ደጋጊምካ ብምጽሓፍን ብዙሕ ብምንባብን ግጥሚ
ዚመጽእ።
ሕቶ፤ ግጥምታትካ ኣበይ ዘተኰሩ እዮም?
ኣማኑኤል፤ ብሓፈሻ ስነ ጥበብ ብዛዕባ ደቂ ሰባት ስለ ዚዛረብ ኣብ ሰብኣውነት ወትሩ እዮም ዝምርኰሱ። ማሕበራዊ፣ ስነ ኣእምሮኣውነትን ሃገራውነትን ዝሓቚፉ ግጥምታት ኣለዉኒ። ንጾታዊ ፍቕሪ ግን ንኡስ ጠመተ እየ ዝገብረሉ።
ሕቶ ፤ ግጥሚ ምስ ካልእ ዓውዲ ኣነጻጺርካ እንታይ ርእይቶ ምሃለወካ?
ኣማኑኤል፤ ንዂሎም ዓውድታት ስነ ጥበብ ሓንቲ መላግቦ ኣላቶም፣ ንሳ ድማ ኵሎም ጽባቐ ስለ ዘምልኹ’ዩ። ግጥሚ ሓጺርን ሓያልን፣ ኣብ ሒደት ደቓይቕ ስምዒት ስምዒት ደቂ ሰባት ዘበራብር ዓሚቕ ዓውዲ እዩ። ከም ካልኦት ዓውዲታት ብዙሕ ዕንክሊል ክብል ግዜ የብሉን። ኣብ ሒደት ደቓይቕ ዝተደኰነ ዓውዲ’ዩ፣ ግጥሚ ስምዒትን ሓንጎልን ዝሃርመሎም ጠያይት ቃላት እዮም። ኣብ ግጥሚ ንጥቀመሎም ቃላት ገላጽነት ሓሳብ ናይቲ ግጥሚ ኣብ ዕምቆቱ ዓቢ ግደ ዘለዎም ክኾኑ ይግባእ። ግጥሚ ሓጺር እኳ እንተዀነ ዕምቆት ዘድልዮ ዓውዲ ስለዝዀነ ብዙሕ ግዜ ዝወስድ እናሓንሳእሲ ካብ መንፈቕ ክሳብ ዓመት ዚወስድ ኣሎ።
ሕቶ ፤ ኣብዚ ጋዜጣታት ድዩ ኣብ መጽሔት ወዘተ ናዕታ ምዂማር ግጥሚ ዚመስሎም ኣለዉ፣ ቅድሚ ሕጂ ዘንበብካዮም ግጥምታት ከመይ ትግምግሞም?
ኣማኑኤል፤ ናዕታ ስለዝሃረምካ ጥራሕ ገጣማይ ክትከውን ኣይትኽእል ኢኻ። ናዕታ ሓደ ባእታ ናይ ግጥሚ’ዩ፣ ግጥሚ᎓ ዜማ ክህልዎ ግድን ስለዝዀነ። እቲ ቀንዲ ግን ዕምቆት ሓሳባት’ዩ፣ ውህደት’ዩ፣ ኣንበብቲ ምስ ኣንበብዎ ከስተማቕርዎ መታን ኪኽእሉ ዝያዳ ናይ ግጥሚ ዕምቆት ግዜ ኪወሃቦ ኣለዎ። ዕምቆት ናብ ግዜ ጥራሕ ከነጽግዖ እኳ እንተተገብረ ደጋጊምካ ብምጽሓፍ እቲ ርዝነት ኪመጽእ ይኽእል’ዩ። ግጥሚ ስምዒት’ዩ እኳ እንተበልኩኻ እቲ ስምዒት ግን ብዓይኒ ነቐፌታ ኪጥመት ይግባእ።
ሕቶ ፤ ግጥምታት ግን ሓሳብ ሓቚ ፎም ዘደንዝዙ እዮም?
ሕቶ ፤ ጽቡቕ፣ ካብ ሓደ ኣፍልጦ ወይ (concept) ናብ ጽባቐ ወይ ቅርጺ (form) ምቕያር እዩ እንተ ኢልናዮ ንግጥሚ ብዚምልከት ኣብዚ ክልሰ ሓሳብ ኣብ ዚ ኣለኻዶ ወይ ንገጠምትና ኣብዚ ኣለዉ’ዶ ትብል?
ሕቶ ፤ ስነ – ጥበብ ንስለ ስነ – ጥበብ (art for art sake) ዚብሉ ኣብ ጽባቐ ጥራሕ ዘድህቡ፣ ንመልእኽቲ ዘይግደሱ ኣለዉ፣ ሓሳብካ ነዚ ዚጻረር ይመስል?
ሕቶ ፤ ስማዕ ኣማኑኤል፣ ንሓንቲ ግጥሚ እኮ እንታይ ትብል ኣላ ዘይኮነ ንብላስ ከመይ ኢላ ትብል ኣላ እዩ ቐንዲ ሕቶ?
ኣማኑኤል፤ መዓስ ክሒደ።
ሕቶ ፤ እሞ ሓደ እየን ?
ኣእምሮ ዚተደኰነት ፈጺሙ ኣይርአን’ዩ። ግን ንተፈጥሮ መልክዕ ኣልቢሱ ዚቕይሮ ጐደሎን ዘይጐደሎን ሓደ እዮም እንተይልካኒ፣ ኣነ ‘ኣይኰነን’ እብል፣ ንስኻ ኣረኣእያኻ ኣለካ። ኣነ ግን ኣረኣእያይ ከም ናይ ቶስቶይ እዩ።
ኣማኑኤል፤ መሊኡ። ብህይወት ኣሰንዩ ገሊጹልና። እዛ መዓልታዊ እንርእያ ህይወት ኣብ ኣእምሮ ስነ-ጥበበኛ’ዩ ትሕደስ’ያ ኢሉ፣ ካልእ ህይወት ትኸውን። እቲ ፈጠራዊ ኣበርክቶ ናይ ሓደ ስነ-ጥበበኛ’ዩ ዘሐድሳ ኢሉ ነይሩ።
ኣማኑኤል፤ ኣይ ንሱ እንድዩ ዘዕነንየና ዘሎ።
ሕቶ ፤ እንታይ ክግበር ኣለዎ ትብል ?
ኣማኑኤል፤ ንድሕሪት ምምላስ።
ሕቶ ፤ እሞ እንታይ ደኣ ዓገተኩም?
ኣማኑኤ፤ ሰማይ ሰማይ ምጥማት።
ሕቶ ፤ እቲ ጠንቂ ምብታኽ ሱር ኣፋዊ ግጥምታትና ኣብዚ ወሎዶ እንታይ እዩ ትብል?
ኣማኑኤል፤ ሃጓፍ ኣሎ፣ እቲ ሃጓፍ ድማ ኪወርስን ከውርስን ዚኽእል ኣይተራኸቡን። እቲ ምኽንያት ርዱእ እዩ። መግዛእቲ እዩ። መግዛእቲ ነቲ ሰንሰለት ስለዝበተኸ ገጠምቲ ይትረፍ ኪገጥሙ ዚህደንሉ ዝነበሩ ግዜ’ዩ፣ ግጥሚ ሓያል ዓውዲ ስለዝዀነ ድማ እዩ እቲ ምህዳን። ብርቱዕ ናዕቢ ናይ ምልዕዓል ተኽእሎኡ ልዑል ስለዝዀነ ከጥፍእዎም ግድን ነይሩ። ኣፋዊ ስነ-ጽሑፍና ብቐሊሉ ኣይረኸብናዮን።
___________________________________
ምንጪ፤ ጋዜጣ ሰቲት፣ ሳልሳይ ዓመት ቁጽሪ 4፣ ዓርቢ 17 መስከረም 1999
(ቅዳሕ ጋዜጣ ካብ ለይብረሪ ኮንግረስ ዝተረኽበ።)


text:
ኣየ ጋዶ መጻወቲ ኮይኑ ሃይማኖት ተውሃዶ
ብተስፋማርያም ወ/ጊዮርጊስ ኖርወይ 25/09/06
ምጾታት ዓለም በጺሑ እንሆ ንሪኦ ብዓይንና
መሬት ኣንቀጥቂጡ ተቖጢዑ ባሕሪ በዚሑ ሓጥያትና
ማዕበል ህቦቡላ ብውሕጅ ኣጥለቕሊቓ ኣሪጋ ዓለምና
ባርዕ እሳተጎመራ ማይ ዘየጥፍኦ መቕዘፍቲ ኣርኪቡና
ደቂ ሰባት ግብርና ኸፊኡ ገንፊሉ ሓጥያትና
ውግእን ወረ ውግእንምበር ጥዑም ወረ ሓሪሙና
እዚ ሽግርዚ ምንምኳ ኣብ ኩሉ ዓለም እንተሎ
ንህዝብና ግን ድርብ ምጾታትዩ ኮይንዎ ዘሎ
ናይ ተፈጥሮ ጸገማት ከም ዓለሙ ምጸሮ ምኸኣሎ
ረሳሕ ፖለቲካ ህግደፍ ጥራዩ ዓዘቕቲ ኮይንዎ ዘሎ
መራሕቲ ሃይማኖት ንዓማጺ ስርዓት ካብ ወደሱ
ዕጸፋርስ ሰትዮም ኣብ መጽሓፍ ዘየለ ካብ ዝቕድሱ
ኣምላኽ ኪሒዶም ግብረ ጋኒን ህግደፍ ካብ ዝወርሱ
ክንዲ በጃ ህዝቦም ዝሓልፉ ንጥፍኣቱ ካብ መረሹ
ካብዚ ዝኸፍእ ምጾታት የለን ኣይንዘንግዕ ኣይንዓሹ
ጳጳስ ናይ ህግደፍ ኣባ ድዮስቁሮስ ኣባ ድያብሎስ
መራሒኹም ዮፍታሄ ቀ.ጴጥሮስ መናቖት መዳቖስ
ሰይጣን ዝመረጾም ቅብኣተ ሓራም ቁቡእ ቁንጡስ
ንህዝቡ ዘይሓሊ መራሕ ሃይማኖት ንሓዋሩ ይቦንቆስ
ኣየ ጋዶ መጻወት በዓል ዮፍታሄ ኮይኑ ሃ. ተዋህዶ
ካብ ዕዳጋ ዝተኣራረዩ ጳጳስዩ ክብሉኻስ ኣየገርምንዶ?
ብትእዛዝ ህግደፍ ዝምርሑ ብሰኽራማት ብበጋሚንዶ
ጥንታዊ ሃይማኖትና ከዳኽሙስ ኣየሕዝነናንዶ?
ኣብ ክልተ መቓቒሎም ዘራኽስዎ ዘለዉ ንተውሃዶ
ዚኦም ዝሓዝዎ መስቀል ክንሳለም ቅፍፍ ኣይብለናንዶ?
ስምዑ ናባይ ዘይ ሰገደ ንህግደፍ ከም ዝኻሓደ
ሊቀ ሊቃውንቲ ንሕና ኢና ልዕለና የለን ዋላ ሓደ
ብዘይካና ንኻልእ ዘምለኸ ኽሳዱ ብሳንጃ ብጉራደ
ደጊም ምእሳር የለን ምሕቓቕ ጥራዩ ዘዋጽእ በብሓደ
ክሳብ ዘለና ንምጽናት እዩ ዕላማና ነንዝተወልደ
ህልም ፋሕ ብትን ተበለ ህዝቢ ኣብ ድልየቱ ተኸደ
ዕድመ ንህግደፋውያን ብጾትና መን ዘኪሩዎ ዝተሰደ
ኣቦ.ዓቢ ታሃዊኽኩም ትመስሉ ናይ ድሓንዶ ጉያ
ወደየ ንመደገሻየ ነቒለ ንግብጺ ንኣለክሳንድርያ
ንጵጵስና ጥንታዊት መደበር ክርስትና ናብኣእያ
ታይ ኣዳኸመኩም ኣብ ዓድኹ እንከሎ ኣብ ኤሪትረያ
ሰሚዐያ ኣለኹ ንሳስ ኣይፈተኹዋን ሽመት ኣጋንንቲያ
ጵጵስና ብኩቦን ከም እኽለማይ ተሰሪዕካ ኣይትዕደልንያ
ብህግደፍ ዝተመጽወተት ቆቡዕሲ ንዮ በላ እንታይለያ
ናይ ዓመጽ ሽመትሲ ቅሳነት የብላን ኣይተደቅስንያ
ነባ ድዮስቁሮስ ንየፍታሄ ትኹኖም ነዊሕ እንተቐንያ
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንስውኣትና
ኣሜን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2556


text:
ሎሚ ባንዴራ ኤርትራ ናብ ፍርቂ ዘንጊ ሸተት ኢላ ክትውዕለሉ ዝግባእ ረዚን ናይ ሓዘን መዓልቲ እዩ።
ቀዳማይ ክፋል
ብመሰረት ዝኣተናልኩም ቃል ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፍና እቲ ንብዙሓት እንኮላይ ንብሪጣንያውያን ኣገሪምዎም ዘሎ ክሳብ ሕጂ “ምኽንያት ምምልላስ ወዲ ገራህቱ ንከተማ ሸፊልድ እንታይ ምዃኑ? ከም ነቕርበልኩም ኢዩ።
መባእታ
ብመጀመርያ ርሑስ በዓለ ልደት ይግበረልና። ንሕዝብና፡ ጸሎቱ ሰሚዑ፡ ንዝጸምኦ ሰላምን ፍትሕን ዝህብ፡ ንሕማቑን ጠንቂ ሓዘኑን ዝቕንጥጥን በዓለ ልደት ይግበረሉ።
ትኣምኖ ልኢኽላስ እንታይ ተረፈኒ ኣይትበል ።
ክልተ ሽሕን ዓሰርተን እታ ዝለዓለ ነጥበ መቐይሮ ዝተራእየላ፡ ህዝብና ንፈታዊ ካብ ጸላኢ ፈልዩ ዝመመየላ፡ እቲ ቀንዲ ጠንቂ ሽግራቱ ብደቂቕ ዘላለየላ ዓመት ኢያ ክትበሃል ይከኣል።
ሰዓብቲ ህግደፍ፡ መሊሶም ንናይ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኮንግረስ ብኢንተርነት ወይ ኢሜል ገይሮም ጥርዓን ንምልኣኽ ካብ ተቕማጦ ዲሲ ፌርማታት ኣብ ምእካብ ሸበድበድ ይብሉ ኣለዉ። ሕጂኸ እንታይ ክውስኹ ደልዮም ኢዮም? ወሓጥዮ ኣንተበልኩዋስ ትጎስሞ። ዘይስብሎም ደኣ ኮይኑ እምበር መንግስቲ ኣመሪካ ነቲ ዝገበርዎ ሰልፊ ኣቓልቦ ከምዘይ ሃቦ ብወግዒ ገሊጹሎም እዩ።
ኹቡራት ኣንበብቲ ኣርእስቲ ናይዛ ስነ-ጽሑፍ ከም እተንብብዎ፡ ነዚ አብ’ዚ እንነብረሉ ከባቢ በይ ኤርያ (Bay Area) ብፍላይ ከአ ሳን-ሆዘ (San Jose) ካብ ዝሓለፈ ሓያለ ዓመታት ኣትሒዙ ዝተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎን ንጥፈታት ሓበሬታ ንመሃብ ተባሂሉ እተጻሕፈ እዩ። እንተ ኾነ ግን እሞ ኣብ ሳን-ሆዘ እትፈጸመ ፍጻመ ነዓና ዘገድሰና አይኮነን ብምባል ሸለል ኢልኩም ጎሲኹሞ ከይትሓልፉ ሓደራ ንብለኩም፡ ምኽንያቱ እዚ ዓይነት ፍጻመ ብዘይ ምግናን ሎሚ ኣብ ኩለን እተን ኤርትራዊ ዝቕመጠለን ከተማታት ኤውሮጳ ኮነ ኣሜሪካ ዝፍጸም ዘሎ ኩውንነት ስለ ዝኾነ ኢዩ።
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ንኤርትራ ብኹዑሶ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ብስጉምታ እያ ወኪላታ።
እታ ዝሓለፈ ቀዳም፡ 13 ታሕሳስ ኣብ ናይሮቢ፡ ኬንያ፡ ተሸሪባ ዝተረፈት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ካብቲ ኩሎም መንእሰያት ኤርትራ ብቐጻሊ ዝወስዱዎ ዘለዉ ስጉምቲ ዝተፈልየ ስጉምቲ ኣይወሰደትን። መሳቱ ኣባላት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ወግሐ ጸብሐ፡ ድብያታት ሓለዋ ዶብ ህግደፍ ዕጅብ ከይበሎም፡ ሓለዋ ዶብ በድራጋ እናተኮሱሎም፡ ናብ ኩሉ መኣዝናት፡ ንኢትዮጵያ፡ ንሱዳን፡ ንየመን ይጸሩ ኣለዉ። ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ከኣ፡ በዚ ዝወሰደቶ ስጉምቲ፡ ብኻልእ ኣዘራርባ “ቺቺሮ ብዘይ ቲፎዞ ፡ እንታይ ክገብሮ” እያ ትብል ዘላ።
ኣብ ክንዲ ሓልዮት ህዝቢ፡ ኣገልገልቲ ምልኪ
ኣብ ስደት ኾይንኹም፡ ደሓን ኣሎ ዓዲ
ብክልተ ካብ ሚእቲ፡ ቀዘፍቲ ሕጻዉንቲ
ኣበይ ድኣ ኣበለ፡ ወዮ እኹብ ቦንዲ
ሎሚስ በሪሁልኩም ዶ? ህግደፋዊ ስልቲ
ከመይ ቀኒኺ ሃገረይ!
ምንኣስ ናጽነት እንተጸኒቱ፡ ናጽነት እንታይ ‘ዩ ፍትፍቱ?
ሃገረይ፡ ‘ከመይ ቀኒኺ’ ክብለኪ ከለኹ፡ ‘ከመይ ‘ለኻ ኣይትበሎ ኣብ ገጹ ረኣዮ’ ዝብሃል ዘረባ ዘኪርኪ፡ ንሕቶይ ብናይ እንክሒራ ፍሽኽታ ትገንሕዮ ትህልዊ። ኣይክሕዘልክን ‘የ። ማእሰርቲ ቀሽን ዓለምን፡ ሸኽን ኣማንን፡ ሚኒስተርን ጋዜጠኛን፡ ኣቦን ወላዲትን ተራ ኾይኑስ፡ ሎሚ ቅጽበታዊ ርሸና ደቂ 15 ዓመት ቆልዑ፡ እወ፡ መቕዘፍቲ ናይቶም ምንኣስ ናጽነት ዝኾኑ ዕሸላት መንእሰያት ኣብ ቅድሚ ዓይንኺ ትርእዪ ብምህላውኪ፡
ሃገር ኣብ ዓዘቕቲ ድኽነትን ጥሜትን ተሸኺላ ኣቦታትናን ኣዴታትናን ኣሓትናን ደቅናን ጭፍጨፋ ስርዓት ኢሳያስ ከይኣኽሎምስ ብጥሜት ተጠቒዖም ገዛውቶም ዓጽዮም ሃጽ ኢሎም እግሮም ኣብ ዝመርሖም ይጠፍኡን ብጥሜት ይሃልቁን ምህላዎም ዓይንናኳ እንተዘይርኣየ እቲ ሕማቕ ወረስ ኣይትሓብኣናን። ንሰምዕ ኣሎና። ካብ ብኽያትን ጓህን ሓሊፍና ክንሕግዝ ብዘይምኽኣልና ከኣ ንሓዝን።
ስእሊ መልኣኽን ሰይጣንን ኣብ ክልተ ቅብኢ ብሓደ ሰኣላይ።
እግሪ እናደለየ ልቢ እናሓንገደ
ቀልቢ ብቁሩሩ ዝባን እናሞቐ
ጸጓር ንውሽጢ ወድዮ ስኒ እናሰሓቐ
ሽክና ብጥርሑ ደረት እናተነፍሓ
ሓሞት ብዝርጉ ልሳን እናነውሓ
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ ጽባሕ በዓል ናጽነት ስለምንታይ ናብ ኢራን ከምዝገሸ ገሪሙኩም ክኸውን ይኽእል እዩ። ግን
ኣይግረምኩም። ንበዓል ናጽነት ዝኸውን ሽሻይን ሕብስትን ከምጽእ ኣይኮነን ከይዱ ዘሎ። መገሽኡ ምስ ውልቃዊ ጉዳዩ
ዝተኣሳሰረ እዩ።
ኣብ ምዝዛም ዓመተ ክልተ ሽሕን ሸውዓተን ዝወዓለት ናይ መወዳእታ ሰንበት ዕለት 30 ታሕሳስ ኣብ ከተማ ሎንዶን ብጻዊዒት ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል ገራህቱ ዝተጸውዐ ናይ ህግደፍ ኣኼባ ከም ዝተኻየደ ካብቶም እሙናት ደቂ ውሻጠ ዝባሃሉ ኣብ ፈቐዶ እንዳ ሻሂ ክዕለል ቀንዩ’ሎ።
ኣንታ ንስኻስ ብሓቂ ኢሳይያስ ዲኻ?…. ገግየካ ‘ኮ !
እንታይ ገደሰካ ዲኻ ዝበልካኒ
ትም ዘይበልኩ ህዝበይ እንዳተበደለኒ
ንሓቂ ብቁሉዕ ክክሕዳ ትደልየኒ
እምበለይ ኣነስ ከይሰምዓካ ሕሩም ይኹነኒ::
በሉ ወይ ወረስ ኣይትበሉኒ፡ ወይ ድማ እቲ ዝግባኣኒ ሕድሪ ስውእ ኣውርሱኒ፡ ልዕልና ሕጊ ዘረጋግጽ፡ ኩናት ብሰላም፡ ዓመጽ ብፍትሒ፡ ዝትክእ። ሓድነት እዚ ሕላገቱ፡ ፍትሒ እዚ ባይትኡ፡ትርግታ ህዝቢ ኤርትራ ብኣንኹሮ ዝሰምዕ። ኣራግጻ እግሪ ሓደ፡ ንጥምርትን ስምርትን ብልጽግቲ ኤርትራ ዝሰርሕ ደምበ ተቓውሞ ኣውርሱኒ።


text:
ሳዳፍ ካህደም፡ ከይትእሰር ብምፍራሕ ናብ ሃገራ ዘይተመለሰት ኢራናዊት ተጓሳጢት
ስም ሃገራ ኣብ መድረኽ ጉስጢት ዓለም ዘመዝገበት ፈላሚት ኢራናዊት ጓልኣንስተይቲ ተጓሳጢት፡ ኣብ ፈረንሳይ ድሕሪ ዝነበራ ግጥም፡ ኣብ ሃገራ ክሲ ይጽበያ ከምዘሎ ብምስምዓ ናብ ሃገራ ክትምለስ ዝነበራ በረራ ሰሪዛቶ።
ኢራናዊት ሳዳፍ ካህደም፡ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ፈረንሳይ ኣብ ዝነበራ ግጥም፡ ንፈረንሳዊት ተጓሳጢት ኣን ሸቫን ስዒራታ እያ።
ይኹን እምበር፡ ኣብዚ ሰሙን እዚ ምስ ፈረንሳይ-ኢራናዊ ኣሰልጣኒኣ ናብ ቴህራን ክትምለስ ዝነበራ ትልሚ ሰሪዛቶ።
ናይዚ ምኽንያት ድማ፡ ናይ ኢራናውያን ደምቢ ኣለባብሳ ብምጥሓስ ኣብ ሜዳ ጉስጢት ቁምጣ ብምኽዳናን ኣብ ሃገራ ክሲ ይጽበያ ከምዘሎ ስለዝሰምዐት ከምዝኾነ ንጋዜጣ ስፖርት ሓቢራ።
ሰብመዚ ኢራን ኣብዚ ጉዳይ ርኢቶ ካብ ምሃብ ዋላእኳ እንተተቖጠቡ፡ ዳይሬክተር ፌደሬሽን ጉስጢት ኢራን ግና ካህደም ናብ ሃገራ ምስተመለሰት ክትእሰር እያ ዝብል ሓቂ ከምዘይኾነ ኣፍሊጡ።
ሖስኒ ሶሪ "ወይዘሪት ካህደም ኣባል ጉጅለ ኣትሌታት ተጓሳጥቲ ኢራን ስለዘይኾነት፡ ኩሉ ምንቅስቓሳ ውልቃዊ እዩ" ክብል ንኢራን ኒውስ ኤጀንሲ ተዛሪቡ።
ካህደም ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም፡ ኣብ ፈረንሳይ ከተማ ሮያን ኣብ ዝነበራ ውድድር ጉስጢት ባንዴራ ኢራን ዝውክል ቆፃል ናይ ላዕሊ ምስ ቀይሕ ቁምጣን ፃዕዳ መዕጥቑን ተኸዲና እያ ተጓሲጣ።
ስም ሃገራ ኣብ መድረኽ ዓለም ዘጸወዐት ጓል 24 ዓመት ካህደም፡ ናብ ኢራን እንትትምለስ ናይ ጅግና ኣቀባብላ ክግበረላ ትፅቢት ነይርዋ።
ሳዳፍ ናብ ኢራን ንምምላስ ምስ ኣሰልጣኒኣ ናብ ዓለም ለኸ መዕርፎ ነፈርቲ ቻርለስ ዲ ጋሌ ምስከደት፡ ኣብ ሃገራ ክሲ ይፅበያ ከምዘሎ ከምዝሰምዐት ንሚኒስትር ስፖርት ፈረንሳይ ሓቢራ።
"ኣብ ፈረንሳይ ብሕጋዊ መንገዲ እየ ዝወዳደር ነይረ፤ ብዓይኒ ዓለም እቲ ዝተኸደንክዎ ክዳን እውን ልሙድ እዩ ነይሩ። ግና ናይ ሃገረይ ሕጊ ጥሒሰ እየ" ክትብል ንጋዜጣ ሊ ኢኩፕ ተዛሪባ።
"ሕጃብ ኣይተኸደንኩን ነይረ፣ ኣብ ልዕሊኡ ድማ ብወዲ ኣሰልጣኒ እየ ሰልጢነ። ገለ ሰባት እዚ ብፅቡቕ ኣይረኣይዎን" ኢላ።
ብመሰረት ሕጊ ኢራን፡ ካብ 9 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኣ ጓልኣንስተይቲ፡ ሕጃብ (ስካርፍ) ከይተደኸነት ኣብ እኩብ ህዝቢ እንተድኣ ተራእያ ንክልተ ወርሕን 10 መዓልትን ክትእሰር ወይ ድማ ብገንዘብ ክትቅፃዕ ይድንግግ።
ኣብ ስፖርት ዝነጥፋ ኢራናውያን ደቂኣንስትዮ እንተኾና እውን ካብዚ ሕጊ እዚ ኣየምልጣን፤ ኣብ ግዘ ውድድር ፀጉረን፣ክሳደን፣ ኢደንን እግረንን ክሽፈና ግድን እዩ።
ሲልቭያ ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዘይርሳዕ ስራሕ ፈፂማ
ብ1935፡ ጥልያን ንኢትዮጵያ ምስኣጥቅዐት፡ ሲልቭያ ተቘጥዐት። ነቲ ጕዳይ ከኣ ተበገስትሉ። ጃንሆይ ኣብ ጂኒቫኣብ ቅድሚ ማሕበር ሃገራት (ሊግ ኦፍ ነይሽንስ) ዘቕረቡዎ ኣቤቱታት ሰምዐት፡ ተመሰጠት ከኣ። ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዘዕቘብሉ እዋን ከኣ ብኣካል ረኸበቶም።


text:
Radio Erena: 01 September, 2014
መንግስቲ ኤርትራ፣ ድሕሪ ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንመጀመርያ እዋኑ ንላዕለዎትን ማእከሎትን ኣዘዝቲ ሰራዊት ብእኩብ ናይ ማዕረግ ወሰኽ ከምዝገበረ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ብመሰረት እቲ ናይ ማዕረግ ወሰኽ፣ ኣቐዲሞም ናይ ሜጀረ ጀነራል ማዕረግ ዝነበሮም ኣርባዕተ ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ናይ ሌተናትን ምሉእ ናይ ጀነራል ማዕረግን ክወሃቦም እንከሎ፣ ሓሙሽተ ብርጋዴር ጀነራላት ድማ ናብ ደረጃ ሜጀር ጀነራል ደይቦም ኣለዉ።
ብርክት ዝበሉ ኮለነላት ናብ ደረጃ ብርጋዴር ጀነራል፣ ሓያሎ ሜጀር ድማ ናብ ሌተናትን ምሉእ ናይ ኮለነል ማዕረግን ተሰጋጊሮም ምህላዎም እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
ኣብ ኤርትራ ክሳብ ክሳብ እዚ ቀረባ እዋን፣ ኣርባዕተ ጽሩራ ዘለዎ ምሉእ ጀነራል ሚኒስተር ምክልካል ነበር ስብሓት ኤፍሬም ጥራይ ምንባሩ ዝዝከር ኮይኑ፣ ድሕሪ ሞት ሜጀረ ጀነራል ገረዝግሄር ዓንደማርያም፣ ሓላቃ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኮይኑ ዝተመዘዘተ ሜጀር ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ናብ ምሉእ ከምዝተሰጋገረ ይፍለጥ።
በዓል ኣርባዕተ ጽሩራ ጀነራል ስብሓት ኤፍሬም፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ሚኒስተር ማዕድን ኮይኑ ናብ ሲቪል ተሰጋጊሩ ይርከብ።
ብጀነራል ስብሓት ኤፍሬም ዝምራሕ ዝነበረ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣብዚ እዋን’ዚ መን ይመርሖ ከምዘሎ እኳ እንተዘይተፈልጠ፣ ካብዞም ማዕረግ ወሲኾም ዘለዉ ጀነራላት ክርቑሓሉ ከምዝኽእል ግምታት ኣሎ።
ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ፣ ድሕሪ ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያ ዝኾነ ናይ ማዕረግ ምድልዳል ከይተገብረሎም ምጽንሑ ብቀጻሊ ዘዕዘምዝምሉ ዝነበሩ ጉዳይ’ዩ።
ካብ 2001 ኣትሒዙ ኣብ ቀይዲ ዝርከብ ሚኒስተር ዑቕበ ኣብርሃ’ውን፣ ኣብ እዋን ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያ በዓል ኣርባዕተ ጽሩራ ምሉእ ናይ ጀነራል ማዕረግ ተዋሂቡ ምንባሩ ኣይርሳዕን። ጀነራል ዑቕበ ኣብርሃ፣ ምስ 15 ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ነበር ቅድሚ ምእሳሩ ኣብ ዝነበረ ግዜ ድማ ማዕረጉ ብፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከምዝቕንጠጥ ተጌሩ።
===========================================


text:
Radio Erena: 29 December 2016
ኤርትራ እትርከበን 48 ሃገራት ዓለም ኣብ ትሑት ደረጃ ምዕባለን ድኽነትን ከምዝርከባ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝዘርግሖ ሓድሽ ጸብጻብ ኣፍሊጡ።
ኣብ ንግድን ምዕባለን ዘተኩር ኣካል ሕቡራት ሃገራት ዓመተ 2016 ኣብ እትዛዘመሉ ዘላ ወርሒ ኣብ ዝዘርግሖ ጸብጻብ፣ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ድኻታት ሃገራት፣ ድኽነተን እናበኣሰን ደረጃ ምዕባልአን ድማ ንድሕሪት እናተጎተን ይኸይድ ምህላዉ ብምትሕስሳብ፣ 16 ካብተን ኣብ ትሑት ደረጃ ምዕባለን ድኽነትን ዝርከባ 48 ሃገራት ግና ኣብ ዝመጽእ 10 ዓመት ዝሓሸ ለውጢ ከምጽእ ተስፋ ከምዘለወን የመልክት።
ሕቡራት ሃገራት፣ ናይ 188 ሃገራት መጽናዕቲ ብምክያድ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኤርትራ ብደረጃ ምዕባለን ድኽነትን ሓንቲ ካብተን ሰለስተ ኣብ ድሕሪት ተሰሪዐን ዘለዋ ሃገራት’ያ።
ዝተሓተ ደረጃ ምዕባለን ድኽነትን ዘለዋ ሃገር ተባሂላ ኣብ መበል 188 ተሰሪዓ ዘላ ኒጀር ክትከውን ክትከውን እንከላ፣ ኣብ መበል 187 ማእከላይ ሪፖብሊክ ኣፍሪቃ፣ ኣብ መበል 186 ከኣ ኤርትራ ይርከባ።
ማእከላይ ገምጋም ዓመታዊ ውልቃዊ እቶት ዜጋታት፣ ውህሉል ሃብቲ ዜጋታትን ኣብ ቁጠባ እታ ሃገር ዘለዎም ጽልዋን፣ ገለ ካብቲ ሕቡራት ሃገራት ንደረጃ ምዕባለን ድኽነትን ሃገራት መምዘኒ ዝተጠቕመሉ ነጥብታት’ዩ።
ኣብ ኤርትራ፣ ማእከላይ ገምጋም ዓመታዊ እቶት ዜጋታት 390 ዶላር ክግምገም እንከሎ፣ እዚ ድማ ብገምጋም ሓደ ኣብ ስራሕ ዓለም ዝተዋፈረ ዜጋ 32.5 ዶላር ወርሓዊ ደሞዝ ኣለዎ ማለት’ዩ።
ኣብ ትሑት ደረጃ ምዕባለን ድኽነትን ካብ ዝርከባ 48 ሃገራት ዓለም እተን ዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪቃ’የን።
ሓሙሽተ ጎረባብቲ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብዚ ዝርዝር ዝርከባ ኮይነን፣ ኤርትራ፣ ካብ 1994፣ ኢትዮጵያ ካብ 1991፣ ጅቡቲ ካብ 1982፣ ሱዳን ካብ 1971፣ ሶማልያ’ውን ብተመሳሳሊ ካብ 1971 ዓመተ ምሕረት ኣትሒዘን፣ ካብ ዝተሓተ ደረጃ ምዕባለን ድኽነትን ተኣልየን ኣይፈልጣን።
==================


text:
ቤት ፍርዲ እቲ ዞባ ነቲ ጉዳይ ናይ ምርኣይ ስልጣን ስለዘይብሉ ፖሊስ ናብቲ ቤት ፍርዲ ከምዘየቕረቦም'ውን ገሊጹ’ሎ።
ምኽትል ኣቦ መንበር ዴሞክራሲያዊ ሕብረት ህዝብታት ኦሞ ኣቶ ኣለማየሁ መኮነን፣ኣባል እቲ ፓርቲ ኣብርሃም ብዙነህን ብኣባልነት ፓርቲ ዘይፍለጡ ኣቶ ስለሺ ጌታቸውን 17 መጋቢት 2008 ዓ.ም ኣብ ክልል ደቡብ ብፖሊስ ከተማ ጂንካ ምስተትሓዙ ሎሚ ኣብ ሃዋሳ ከተማ ተኣሲሮም ከምዝርከቡ ናይቲ ውድብ ኣቦ መንበር ኣቶ ግርማ በቀለ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
ብተወሳኺ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ዝሓዙ ኣባላት ፖሊስ ዝሓለፈ ቀዳም ንመንበሪ ገዛ ኣቶ ኣለማየሁ ምፍታሾም ተፈሊጡ’ሎ።ካብ መንበሪ ገዛ ተጠርጣሪ ናይ ግንቦት ሸውዓተ ኣርበኞች ጽሑፋት፣ናይ መራኸቢ መሳርሒታትን ኣጽዋርን ንክሕዙ ኣዚዙ እንተነበረ እውን ዝተረኽበ ግን ናይ መዝሙር ካሴታት፣ጽሑፋት ስነ-ግጥሚ፣ቅድሚ ሎሚ ኣብቲ ከባቢ ብሰንኪ ዝተፈጥሩ ግጭታት ዝርዝር ዝተጎድኡ ሰባት ከምዝኾነ ኣቶ ግርማ ገሊጾም።
ኣዛዚ ፖሊስ ጂንካ ሓለቓ ሽሕ ሺኩን ኣርቴ ተጠርጠርቲ ናብ ቤት ፍርዲ ዘይቀረብሉ ምኽንያት ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እቲ ዞባ ናይ ምርኣይ ስልጣን የብለይን ስለዝበለ፣እንታይ ክንገብር ከምዘለና ምስ ፖሊስ ኮሚሽን እቲ ክልል እናተዘራረብናሉ ኢና ኢሎም።ዝርዝር ሓበሬታ ንምሃብ ግን ፍቓደኛ ኣይኮኑን።


text:
ኣብ ሽዱሽተ ዝተፈላለያ ሃገራት፣ ኣሜሪካ ሽዱሽተ ማያንማር(በርማ)፣ ቻይና፣ ኢትዮጵያ፣ ሶርያን ሱዳንን፣ ጅምላዊ ህልቂትን ግፍዒን ይፍጸም ከምዘሎ ኣሜሪካ ኣፍሊጣ።
ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ኣንተንይ ብልንክን ትማሊ ሶኒይ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ እቲ ወግዓዊ ኮይኑ ዘሎ ሪፖርት "ምውጋድ ጅምላዊ ህልቂትን ግፍዒን" ዝብል ከምዝኾነ፣ እተን ዝተጠቀሳ ሃገራት፣ ንፖሊሲ ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ገለ ካብ’ቶም ብርቱዓት ብድሆታት እዮም ኢሎም።
"ኣብ ኢድና ዘሎ መሳርሕና ብሙልኡ ክንጥቀመሉ ኢና። ዲፕሎማሲ፣ ንሃገራት ንልግሶ ደገፍ፣ መስርሕ ምጽራይን ምንዳይ ሓቅን፣ ፋይናንሳዊ ዓቅምን ጽምዶን። ከምዚኦም ዝበሉ ሪፖርታት፣ ኣፍልጦና ዘዕዝዝን ውሁድ ዓለምለኸ ጸቅጢ ንክፍጠር ዘሕግዝን እዩ። ውጽኢቱ፣ ብደረጃ ዓለም ግፍዒታት ንክንቆጻጸሮም ብደረጃ መንግስታት ንክንነጥፍ እዩ ዘሕግዝ።"
ኣብ ዝሓለፈ ጥሪ መግለጺ ዘውጸአት ኣሜሪካ፣ ቻይና ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ ክልል ዥያንግ ዝርከቡ ማሕበረ ሰባት ኡጉር ጅምላዊ ህልቂት ከምዝፈጸመት ኣረጋጊጸ ኣለኹ ከምዝበለት ዝዝከር እዩ።


text:
ካብ ክፍለ ግዝኣት ካሊፎንያ ዝተወከላ ኣባል ባይቶ ኣሜሪካ ካረን ባስ፡ ንኣበርክቶን ስርሓትን ኒፕሲ ሃስል ኣብ መዝገብ ባይቶ ኣሜሪካ ከምዝሰፍር ጌረን።
ንሰን ሽምን ኣበርክቶን ህቡብ ሙዚቀኛ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ኤርምያስ ኣስገዶም (ኒፕሲ ሃስል) ኣብ መዝገብ ባይቶ ኣሜሪካ ክምዝገብ ዝገበራ፡ ንማሕበረሰብ ደቡባዊ ከተማ ሎስ ኣንጀለስ ዘበርከቶ ስርሓት ነባሪ ክብሪ ንምሃብ ምዃኑ ገሊጸን።
ካረን ባስ ንሽምን ኣበርክቶን ኒፕሲ ሃስል ኣብ መዝገብ ባይቶ ተመዝጊቡ ክነብር ድሕሪ ዘቕረብኦ ሕቶ ኣብቲ ሎሚ ዝተጋብኣ ስሩዕ ጉባኤ ባይቶ ኣሜሪካ ውሳነ ክሓልፍ ክኢሉ’ሎ።
“ትሑትን በዓል ራእይን ኒፕሲ ሃስል ነቲ ዝዓበየሉ ማህበረሰብ ናብ ዝሓሸ ደረጃ ክብ ንምባል ብኹሉ መዳያት ስርሓቱ ዓብይ ጻዕሪ የካይድ ኔሩ።”
“ንኹሉ ዝረኸቦ መሊሱ ዝህብ ዝነበረ’ዩ። እዚ ውርሻ’ዚ ድማ ንደቡባዊ ሎስ ኣንጀለስ ብነባርነት ዝቕይር ስራሕ’ዩ። ነበርቲ ደቡብ ሎስ ኣንጀለስ ድማ ሓላዊ ማሕበረሰቡን፡ንብዙሓት ዘተባብዕ ኣቦን፡ ሓውን ብምዃኑ ክዝክርዎ`ዮም”ኢለን።
መዝገብ ባይቶ(ኮንግረሽናል ሪኮርድስ) ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣብ ታሪኽ ኣሜሪካ ልዑል ኣበርክቶ ንዝገበሩ ኣሜሪካውያን ዝወሃብ ኣፍልጦ’ዩ- ታሪኽ ኣሜሪካ ኮይኑ ድማ ንወለዶታት ይቕጽል።


text:
Radio Erena: 18 October 2017
ኣብ የመን ደብዳብ እተካይድ ዝነበረት ነፋሪት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ወዲቓ ብምሕምሻሻ ክልተ ኣብረርታ ከምዝሞቱ ተገሊጹ።
እታ ነፋሪት፣ ብሰሉስ 17 ጥቅምቲ ኣብ ደቡባዊ የመን ኣብ ስርሒት እንከላ ብሰንኪ ዘጋጠማ ቴክኒካዊ ጸገም ከምዝወደቐት ዝሓበረ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኢማራት፣ ክልቲኦም ኣብረርታ ከምዝሞቱ ተኣሚኑ ኣሎ።
ይኹን’ምበር እታ ነፋሪት ካብ ሓይልታት ሑቲ ብዝተተኮሰላ ጸረ ነፈርቲ ተወቒዓ ክትከውን ከምእትኽእል ይግለጽ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም’ውን ብተመሳሳሊ ኣብ የመን ኣብ ዝወደቐት ሓንቲ ነፋሪት ኵናት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብራሪኣ ከምዝሞተ ይዝከር።
ኣንጻር’ቲ ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝምራሕ ልፍንታዊ ሓይሊ ሓያሎ ሃገራት፣ ኣብ የመን ኮይኑ ዝምክት ዘሎ ሑቲ፣ ኣቐዲሙ’ውን ካብ ወደብ ዓሰብ ንዝተበገሰት ወትሃደራዊት መርከብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከምዘዕነወ ኣይርሳዕን።
ነፈርትን መራኽብን ኵናት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ካብ ዓሰብ እናተበገሳ ኣብ የመን ደብዳብ ከካየዳ ከምዝጸንሓ ይፍለጥ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብዚ ኣብ የመን እተካይዶ ዘላ ኵናት፣ ኣስታት 100 ወትሃደራት ከምዝሞቱዋ’ያ ትጠቅስ።
ብኣንጻሩ፣ ነፈርቲ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብዎም ኣሽሓት ሰለማውያን ሰባት ቀዚፈን ኣለዋ።


text:
እንተደኣ ኣብዚወብሳይትእዚድኹም ወይተነቃፊእዩ ትብልዎ ነገር ኣሎ ኾይኑ ነዚናብሃገራዊማእከልጸጥታሳይበር (NCSC) ኣመልክቱ።ከም’ዚዝኣመሰለጸብጻብምሃብ Coordinated Vulnerability Disclosure (CVD) ይበሃል።ምስ NCSC ብምዃን ነቲጸገምንርእዮንብእተኻእለናመጠንከኣ ቀልጢፍናንፈትሖንኢና።
ምሕባር ብመንገዲwww.ncsc.nl/contact/kwetsbaarheid-meldenክግበር ይከኣል እዩ።
ንውልቃዊ ሓበሬታት ናትካ ብኸምዚ ኣገባብ ኢና ንዕቅቦምም፦
መንነትካ ዝፈልጥ ወላ ሓደ ሰብ የልቦን። ነቲ ናይ ክትባት መኽተቢ ቦታታት ትርእዮ መንነትካ ከይተፈለጥካ እዩ።
ኣብዚ ወብ ሳይት እዚ ዝዀነ ይኹን ውልቃዊ ሓበሬታት ናይ ሰባት ኣይነቐምጥን ኢና።
ሰባት ኣበየናይ ክፋል እዚ ወብ ሳይት ምብጻሕ ከም ዝገበሩ ጥራይ ኢና ንከታተል፣ እዚ ዝግበር ድማ ነዚ ወብ ሳይት እዚ ንምምሕያሽ ብምባል እዩ።


text:
ዕንቅፋታት ዞባዊ ንግዲ ሃገራት አፍሪቃ ክረኽበኦ ንዝነበረን ቢልዮናት ዶላራት አታዊ ይገትኦ'ሎ ክብል ባንኪ ዓለም አፍሊጡ።
ባንኪ ዓለም ብንግዲ ኣብ ዝተፈናጨለት ኣፍሪቃ ዞባዊ ምውህሃድ ንግዲ ምድልዳል ዝብል ትርጉም ኣብ ዘለዎ ሓድሽ ፀብፃብ'ዩ ነዚ ገሊፁ።
እቲ ፀብፃብ ሃገራት አፍሪቃ ኣብ ክንዲ ኣብ መንጎ ንሓድሕደን ዶብ ሰገር ንግዲ ዘካይዳ ምስ ካልእ ክፍሊ ዓለም ክናገዳ'ዩ ዝቀለን ክብል'ውን ገሊፁ።
እተን ሃገራት ስግር ዶብ ንግዲ ንምትብባዕ አገባባት ከፍኩሳ'ውን ሓሳብ አቅሪቡ'ሎ።
ባንኪ ዓለም ንናይ አፍሪቃ ምውህሃድ ዞባዊ ንግዲ ዝውዕል ልዕሊ 4 ቢልዮን ዶላር ኣብዚ እዋን'ዚ ከም ዘዋፈረን እዚ መብዛሕትኡ ንምምሕያሽ ትሕተ ቅርፂ መጎዓዚያን ፅዓትን ከም ዝውዕልን ክሳብ ዝመፅእ ወርሒ ሓምለ ናብ 5.7 ቢልዮን ዶላር ክብ ከም ዝብል'ውን ገሊፁ'ሎ።
ሙሉእ ፀብፃብ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ኣብ ብሄር፣ብሄረሰባትን ህዝብታትን ክልል ደቡብ ምስ ዝተፈጥረ ፀገም ጸጥታ ብዝተኣሳሰረ ገዛኢ ውድብ ናይቲ ክልል ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ህዝብታት ደቡብ/ዴህዴን/ ንከንቲባ ከተማ ሃዋሳ፣ላዕለዎት መራሕቲ ዞባታት ሲዳማን ሃድያን ካብ ሓላፍነቶም ኣጊዱ።ዴህዴን ናይ ላዕለዎትን ማእኸለዎትን ኣመራርሓ ኣኼብኡ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ሃዋሳ ጀሚሩ’ሎ።
ዴህዴን ሎሚ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ሽም ናይቶም ዝተኣገዱ ሓለፍቲ ይኹን ናይቶም ዝተክኡዎም ኣይገለፀን።እቲ ውድብ ንኣማሓዳሪ ከተማ ሃዋሳ፣ሰበስልጣን መንግስትን ውድብን ዞባታት ሲዳማን ሃዲያን ካብ ሓላፍነቶም ብምእጋድ ንኣባላት ኣመራርሓ ዞባታት ወላይታን ከፋን እውን መጠንቐቕታ ሂቡ’ሎ።
ኣብዚ ሰሙን ኣብቲ ክልል ዘጋጠመ ፀገም ፀጥታ ስዒቡ እቲ ውድብ ኣብዘካየዶ ህፁፅ ኣኼባ እቶም ሰበስልጣን ኣብቲ ዝተፈጥረ ፀገም ተሳተፍቲ እዮም ኢሉዎም ኣሎ።
ክልል ናይ ምዃን ሕቶ ብዝተፀንዐን ብሕጋዊ ኣገባብ ንምምላስ በቲ ውድብ ኣብ ስምምዕ እንተተበፅሐ እውን ካብ ውሳነ ውድብን መንግስትን ወፃኢ ዝተፈፀመ ዘይሕገመንግስታዊ ተግባር ስዒቡ ኣብ ዞባ ሲዳማ ኣብ ህይወትን አካልን ሰብ፣ንብረትን ስነኣእምሮን ኢሰብኣዊ ተግባር ተፈፂሙ’ሎ ክብል ኮኒኑዎ’ሎ።
እቲ ውድብ ብተወሳኺ ግዳያት ዳግም ንምጥያስ ብቕልጡፍ ክስራሕን ነቲ ጥፍኣት ዝመርሑ፣ ዘተሓባብሩን ዝተሳተፉን ናብ ሕጊ ንምቕራብ ዝተጀመረ ስራሕ ኣሓይሉ ክቕፅል እዩ ኢሉ’ሎ ።
ኣብ ካልኦት ከባቢታት እቲ ክልል ይርኣዩ ዘለው ስርዓት ኣልቦነት ብቕልጡፍ ደው ንምባልን ልዕልነት ሕጊ ንምርግጋፅ ከምዝሰርሕ እውን ሓቢሩ።እቲ ክልል ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ወታደራዊ እዚ ፌደራል ወዲቑ’ሎ።
ኣብ ዞባ ወላይታ እውን ካብ ኣመራርሓ ወፃኢ ተፈፂሞም ዝተባህሉ ምንቅስቓሳት ብህጹፅ ደው ክብል ብምትሕስሳብ ኣብ ዞባ ከፋ ተኻይዱ ዝበሎ ተግባር እውን ብሕጊ ዘሕትት እዩ ኢሉ’ሎ።
ብኻልእ ዜና ዴህዴን ሎሚ ሓሙስ ኣብ ከተማ ሃዋሳ ኣኼብኡ ጀሚሩ’ሎ።ኣዶ መንበር ዴህዴንን ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሰላም ሚንስትርን ወ/ሮ ሞፈሪያት ከማል እቲ ኣኼባ ክልተ ዕላማታት ዝሓዘ እዩ ኢለን።
“እቲ ፈላማይ ኣብ ሃገራውን ክልላውን ዘሎ ፖለቲካዊን ፀጥታውን ጉዳያት ብዝምልከት ምምይጥ ብምክያድ ኣብቲ ጉዳይ ግልፅነት ንምፍጣርን እዋኑ ዝሓቶ መሪሕነት ንምርግጋፅን እዩ።ብደረጃ ሃገርን ክልልን ዘጋጠመ ፖለቲካውን ፀጥታውን ፀገማት ከምኡ እውን ነቲ ክልል ይመርሕ ዘሎ ውድብ ዝሓዞ መርገፂ ንምዝርራብ እዩ።”
ካልኣይ ዕላማ እቲ ኣኼባ ንድልየት ለውጢ ናይቲ ህዝቢ ብዝግባእ ሰሚዕኻ ንምምራሕ እዩ ኢለን።ብጥብቕ ሓለዋ ዝጀመረ ጉባኤ ዴህዴን ካብ ኣርባዕተ ክሳብ ሽዱሽተ መዓልታት ከምዝፀንሕ ተፈሊጡ’ሎ።ሚዲያታት ወፃኢ ግን ካብ በሪ ተኸልኪሎም ተመሊሶም ኣለው።


text:
ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ኢትዮዽያ፣ኣብ ልዕሊ ኣቶ ኣንዱዓለም ኣራጌ ንዝቀረበ ክሲ ንምስማዕ ካልእ ቆፀራ ሂቡ።ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ኣብ ልዕሊ ተኸሰስቲ ዝፍፀም ዘሎ ተግባር፣ንሰብኣዊ መሰላት ዝጣሓሰ‘ዩ ክብሉ ከሲሶም መድረክ።
ናይ ፓርቲ ኣንድነት ምክትል ሊቀ-መንበርን ሓላፊ ርክብ ህዝቢን ዝነበሩ ኣቶ ኣንዱዓለም ኣራጌ ሓዊስካ ካብ ሞንጎ ዝተኸሰሱ 24 ሰባት ናብ‘ቲ ቤት-ፍርዲ ዝቀረቡ 8 ተኸሰስቲ ጥራሕ‘ዮም።
ካብ ታሽዓይ ክሳብ 24 ዝተጠቅሱ ተኸሰስቲ ብጋዜጣ መፀዋዕታ ቀሪብሎም እንተኾይኑ ዳኛ ንዓቃቢ-ሕጊ ሓቲቶም፣ዓቃቢ-ሕጊ እወ ዝብል ምላሽ ሂቡ‘ሎ።
ጠበቃ ኣቶ ኣንዱዓለም ኣራጌ፣ኣቶ ናትናኤል መኮንንን ኣቶ እስክንድር ነጋን ኣቶ ደርበው ተመስገን ቀሪቦም ነይሮም።ካልኦት ጠበቃ ንክዋሃቦም ዝሓተቱ ተኸሰስቲ‘ውን ናብ ቅድሚ ዳኛ ቀሪቦም‘ለው።
ሻምናይ ተኸሳሲ ኣቶ ኣንዱዓለም ኣያሌው፣መንግስቲ ጠበቃ ንክምድበሎም ሓቲቶም‘ለው።ኣቶ ክንፈሚካኤል ደበበ ዝተባሃሉ ሓምሻይ ተኸሳሲ ግና፣ መንግስቲ ባዕሉ ከሲሱ፣ባዕሉ ጠበቃ ክምድበለይ ኣይሓትትን።ናይ ባዕለይ ጠበቃ ንክረክብ እኹል ጊዜ ስለዘይነበረኒ፣ቤት ፍርዲ ሓደ ሰሙን ዕድል ይሃበኒ ክብሉ ሓቲቶም።
ኣቶ ደርበው ተመስገን ብወገኖም፣ምስ ዓሚሎም ተራኺቦም ንክዘራረቡ ጊዜ ስለዘይረኸቡ ተወሳኺ ጊዜ ይዋሃበኒ ክብሉ ሓቲቶም።እቲ ቤት-ፍርዲ ጠበቃ ዘይሓዙ ተኸሰስቲ ምስ ጠበቃኦም ንክቀርቡ ወሲኑ‘ሎ።ቆፀራ ን13 ሕዳር 2004 ሂቡ‘ሎ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ዛጊድ ዝተራኣዩ መስርሓት ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝልለ‘ዩ፣እናማረርካ ምንባር እኹል ኣይኮነን‘ውን ኢሎም ኣቦ-መንበር ፓርቲ ኣንድነት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ።
“ኣሰራርሓኦም ንሰብኣዊ መሰላት ዝግህስ‘ዩ።ስለዚ ነዚ መንግስቲ‘ዚ ስቅ ኢልና ክንሪኦ የብልናን።ካብኡ ሓሊፍካ ክኽሰስ ኣለዎ።እዚ መንግስቲ‘ዚ ኣብ ዓለም ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ክኽሰስ ኣለዎ” ይብሉ ዶ/ር ነጋሶ።
ዓቃቢ-ሕጊ ኢትዮዽያ ን24 ሰባት ብገበን ፈጠራ ራዕዲን ክሕደትን ዝሓለፈ ሰሙን ምኽሳሱ ዝዝከር‘ዩ።እንተኾነ ትሕዝቶ‘ቲ ክሲ ኣብ ቤት ፍርዲ ተነቢቡ፣ካብ ተኸሰስቲ መልሲ ኣይተሰምዐን ዘሎ።ኣብ ዝመፅእ መዓልቲ ቆፀራ ክሳለጥ‘ዩ ዝብል ትፅቢት ኣሎ።
ውዕሎ ቤት-ፍርዲ መራሕቲ ተቃወምቲን ጋዜጠኛን ኣብ ኢትዮጵያ
መራሒ ኣንድነት ብኣተሓሕዛ እቶም እሱራት ንመንግስቲ ይነቅፉ
ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ኢትዮዽያ፣ኣብ ልዕሊ ኣቶ ኣንዱዓለም ኣራጌ ንዝቀረበ ክሲ ንምስማዕ ካልእ ቆፀራ ሂቡ።ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ኣብ ልዕሊ ተኸሰስቲ ዝፍፀም ዘሎ ተግባር፣ንሰብኣዊ መሰላት ዝጣሓሰ‘ዩ ክብሉ ከሲሶም መድረክ።


text:
ኣብቲ ኣብ ዋና ከተማ ሶማል ሞቃዲሾ ብምትሕብባር መንግስቲ ሶማልን ኣሜሪካን ዝተኻየደ ደብዳብ ነፈርቲ ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ጥሩፍ ጉጅለ አል ሸባብ ምቕታሉ ሚንስትር ምክልኻል ኣሜሪካ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣረጋጊፁ።
ዓሊ ጃባል ብዝብል ዝፍለጥ ዓሊ መሓመድ ሑሴን ዝተባህለ ውልቀ ሰብ ኣብ ሞቓድሾ ዘለው ወነንቲ ኣብያተ ንግዲ ነቲ ጥሩፍ ጉጅለ ገንዘብ ከወፍዩ ዘገድድ ዝነበረ እዩ።
ናይ ኣሜሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ዝተባህለ ትካል እዚ ኣብ ዘውፅኦ ሓፂር መግለፂ እቲ መጥቓዕቲ ዝሓለፈ ቀዳም ከምዝተፈፀመ ብምግላፅ ዝሞተ ሲቪል ሰብ ከምዘየለ ሓቢሩ።
ኣብ ታሕታይ ሸበሌ እቶም ጥሩፍ ጉጅለ ይጉዓዙለን ዝነበራ ክልተ መካይን ዒላማ ከምዝነበራ ሓደ በዓል ስልጣን ፀጥታ ሶማል ገሊፆም።
ናይ ሶማል ፕረዝደንት መሓመድ ዓብዱላሂ መሓመድ ነቲ መጥቓዕቲ ከምዘፅደቑዎ ሚንስትር ሓበሬታ ሶማል ዓብዱራሕማን ዑማር ዑስማን ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ሃገራዊ ምርጫ ቦርድ ምክትል ኣቶ ውብሸት አያሌ ንውጽኢት ህዝበ ውሳነ ሲዳማ ሎሚ ኣማስይኡ ኣብ ከተማ ሃዋሳ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ወግዓዊ ጌሮም::
ብመሰረት እቲ ህዝበ ውሳነ 98.51 ሚእታዊት መረፅቲ ሲዳማ ክልል ክኸውን ድምፂ ሂቦም:: 1.8 ሚእታዊት መረፅቲ ድማ ኣብ ክልል ህዝብታት ደቡብ ክትፀንሕ ድምፂ ሂቦም::
ብመሰረት እዚ ውፅኢት ሲዳማ ክልል ክከውን ዘድልዮ ድምፂ ረኺቡ’ ሎ።ስለዝኾነ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘለዋ 9 ክልላት ተወሳኺ ሲዳማ ክልል ክኸውን ኪኢሉ ማለት እዩ ::
ምርጫ ቦርድ ድምጺ ምሃብ ካብ ዝተመዝገቡ 2.3 ሚልዮን ሰባት 99.86 ሚእታዊት ድምጾም ምሃቦም ብምግላጽ ገለ ብድሆታት ዝበሎም ጉዳያት ኣብ እዋን ምርጫ ከምዝተራእዩን ክእረሙን መምሃሪ ክኮኑ ከምዝግባእ ሓቢሩ።
እቲ ቦርድ ብተወሳኺ እዚ ህዝበ ውሳነ ኣብ መስርሕ ዲሞክራሲ’ታ ሃገር ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ዘሰጎመ’ዩ ኢሉ ከምዝኣምን ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣካል ክልል ህዝብታት ደቡብ ኢትዮጵያ ብምኻን ተወዲቡ ዝፀንሐ ሲዳማ ርእሱ ዝኸኣለ ክልል ንምኳን ብመሰረት ዝቐረበ ሕቶ: ህዝበ ውሳነ 10 ሕዳር 2012 ምክያዱ ይፍለጥ ::
ኣብ ከይዲ እቲ ምርጫ ክእረሙ ይግባእ ዝተባሃሉ ጉዳያት ከይዲ እቲ ምርጫ ንሓደ ወገን ዘዳለወ ምንባሩ: ኣቐዲሙ ሓበሬታ ድምፂ ዝህቡ ኣካላት ብንፁር ንምርካብ ኣፀጋሚ ምንባሩ: ኣብ ሃዋሳ ከተማን ካልኦት ውስን ጣብያታት ምርጫ ዘይምልከቶም ኣካላት ተረኺቦም ምንባሮም እዩ ተሓቢሩ::
ኣብ ከተማ ሃዋሳ ድምጺ ኣሜሪካ ተዘዋዊሩ ካብ ዘዘራረቦም ነበርቲ ሓደ ቶማስ ቶርቤ: ሲዳማ ብክልል ንክውደብ ን24 ዓመታት ከምዝተቓለሰ ብምግላፅ ሎማ ውፅኢት ምርጫ ህዝበ ውሳነ ህዝቢ ሲዳማ ብምስምዑ ታሕጓሱ ወሰን ከምዘይብሉ ገሊፁ::
ባገሩ በቀለ ዝተባሃለ ወሃቢ ርእይቶ እውን: ህዝቢ ሲዳማ ንዘመናት ዘቕረቦ ሕቶ ስለዝተመለሰ ሕጉስ እየ ይብል:: ህዝቢ ሲዳማ ምስ ካልኦት ኣብቲ ክልል ዝርከቡ ብሄራት ብሰላም ክነብር እዩ ክብል ድማ ገሊፁ::
ካልእ መልካሙ ዝተባሃለ ወሃቢ ርእይቶ ብወገኑ በቲ ውፅኢት ከምዝተሓጎሰ ብምግላፅ ብቐፃሊ ግና ኣብ ሲዳማ ዝነብሩ ናይ ልሊእ ብሄር ተወለድቲ መሰሎም ከይገሃስ ዘለዎ ስክፍታ ገሊፁ::
መንግስታት ዝተፈላለዮ ክልላት ናይ እንኳዕ ደስ በለኩም መልአኽቲ የሕልፉ ኣለዉ::
መንግስቲ ክልል ትግራይ ኣማስዩ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ ንህዝቢ ሲዳማ እንኳዕ ደስ በለኩም ኢሉ::
ብሕገ መንግስቲ ብዝተውሃበ መሰል ዝተረኸበ እዩ ዝበለ እቲ መግለፂ ነቲ ህዝበ ውሳነ መንግስትን ህዝብን ክልል ትግራይ ኣፍልጦ ከምዝሃብዎ ገሊፁ::
መሰል ህዝበ ውሳነ ኣብ ሕገ መንግስቲ ዝሰፈረ ብዝተኸፈለ መስዋእቲ እዩ ዝበለ መግለፂ መንግስቲ ክልል ትግራይ: እዚ ድማ ክንሕልዎ ኢና ኢሉ::
ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ክልል ኦሮምያ ኣይተ ሽመልስ ኣብዲሳ ሕገ መንግስታዊ መሰልኩም ተጠቒምኩም ናብዚ ብምብቃዕኹም እንኳዕ ደስ በለኩም ኢሎም::
ህዝቢ ሲዳማ ዝረኸቦ ዓወት ምልክት ነፃነትን ሉኣለዊነትን ኮይኑ ብታሪኽ ክዝከር እዩ ክብሉ ተዛሪቦም::
ምክትል ከንቲባ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኢንጂነር ታከለ ኡማ እውን ኣብ ፌስቡክ ገፆም ንህዝቢ ሲዳማ መልእኽቲ እንኳዕ ደስ በለኩም ኣሕሊፎም::
ኣብ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዓንቀፅ 47 ብመሰረት ዝተቐመጠ ሲዳማ ኣብዛ ሃገር 10ይ ክልላዊ መንግስቲ ኮይኑ ክጣየሽ እዩ::


text:
ውድብ ጥዕና ዓለም/WHO/ ኮሮናቫይረስ ዝተራእየለን ኩለን ሃገራት ነቲ ሕማም ኣብ ቁፅፅር ንምውዓልን ንምጥፋእን ምስ ዝሰርሓ ትካላት ክሰርሓን ናይ ባዕለን ስጉምትታ ክወስዳን ፀዊዑ።ዋና ዳይሬክተር እቲ ውድብ ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ገብረየሱስ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ጀኔቭ መግለፂ ሂቦም ኣለው ።
ዋና ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ትማሊ ሓሙስ ኣብዝሃቡዎ መግለፂ ‘ነዚ ቁፅሪ ሓደ ፀላኢ ህዝቢ’ ንምቁፅፃርን ንምጥፋእን ዘሎ ኣገዳስነቱ ፀቒጦምሉ።
“ክሳብ ሎሚ ንጉሆ ስዓት 6፡00 ለካቲት 20 ኣብ ቻይና 2,121 ዝሞቱ ሓዊሱ 74,675 ሰባት በቲ ቫይረስ ምትሓዞም ንውድብ ጥዕና ዓለም ኣፍሊጡ’ሎ።ካብ ቻይና ዝወፅእ ዘሎ መረዳእታ በቲ ቫይረስ ይትሓዙ ናይ ዘለው ሓደሽቲ ሰባት ብዝሒ እናንቆልቆለ ምዃኑ፡ዘተባብዕ’ኳ እንተኾነ እንዓግበሉ እዋን ግን ኣይኮነን።”
“ካብ ቻይና ወፃኢ ኣብ 26 ሃገራት 1,076 ሰባት እቲ ቫይረስ ተረኺቡዎ ሸውዓተ ድማ ሞይቶም ኣለው።”
ኣብ ቻይና ወፃኢ ካብዝተታሕዙ ኩሎም እቶም ፍርቂ ተሳፈርቲ ዳይሞንድ ፕሪንሳስ ክሩዝ (Diamond Princess Cruise) ዝተባህለት መርከብ እያ።
ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ንምዕባለ እቲ ቫይረስ ካብ ምክትታል ብተወሳኺ ቀንዲ ግደ ውድብ ጥዕና ዓለም ዓለምለኸ ግብረመልሲ ንምሃብ ምስ ሃገራት ሓቢርካ ምስራሕ እዩ ኢሎም ።
“ከም እትፈልጡዎ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ባይታ ኣብ ቻይና ንዓለምለኸ ጉጅለ ክኢላታት ይመርሕ እዩ ዘሎ።እቲ ቫይረስ ዝመሓላለፈሉ ኣገባብን ፅልዋታት ቻይና ትወስዶም ዘላ ስጉምትታትን ሓዊሱ ንገሊኦም ዘይንፈልጦም ነገራት ንምርዳእ ምስ መሻርኽቲ ቻይና ንሰርሕ ኣለና።”
ተመራመርቲ ውድብ ጥዕና ዓለምን ጉጅለ ልምዓትን ዝፍውሱ መድሓኒታት ንምፍጣር ይሰርሕ ኣለው።
እቶም ዋና ዳይሬክተር ካብ ቻይና ወፃኢ ብዝሒ በቲ ሕማም ዝተታሕዙ ሰባት ውሑድ እንተኾነ እውን ንነዊሕ እዋን ከምኡ ኢሉ ክፀንሕ ዘይክእኽል ሓቢሮም።ማሕበረሰብ ዓለም ነቲ ዝርግሐ ቫይረስ ንምቁፅፃር ብሓባር ክሰርሕ ዋና ዳይሬክተር ውድብ ጥዕና ዓለም ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ጸዊዖም።


text:
ሰባት ኣብ ምድሪ ካብ ዝፍጠሩ ንነገራት ንምልላይ። ምፍላይን ምግላጽን ስም ይጥቀሙ፣ ስም ዝኾንካዮ ወይ ክትኮኖ እትደልዮ ስለዘመልክት ድማ ኣብ ኣወሃህባ ኣስማት ኣዚና ጥንቁቓት ንኸውን፣ መጽሓፍ ቅዱስ ንስም ጽቡቕ ሚዛን ስለዝህቦ እግዚኣብሄር ነቲ መጀመርያ ዝፈጠሮ ሰብ ባዕሉ ስም ከምዘውጽኣሉን (ኣዳምን ሄዋንን ከምዝበሎም) ነቶም ዝተረፉ እንስሳታት ከኣ ሰብ ባዕሉ ኣስማት ከውጽኣሎም ሓላፍነት ከምዘሰከሞን ነንብብ፣ ስም ኣብ ሰባት ኣዝዩ ኣገዳሲ ተራ ስለዘለዎ እግዚኣብሄር ትርጉም ዘለዎ ኣስማት ከምዝህብን ንብዙሓት ህይወቶም ዝለወጦም ሰባት ድማ ኣስማቶምውን ከምዝለወጠሎምን ንርኢ፣ ንኣብነት ካብ ኣብራም ናብ ኣብርሃም። ካብ ሳራይ ናብ ሳራ። ካብ ያእቆብ ናብ እስራኤል። ካብ ስምኦን ናብ ጴጥሮስ። ካብ ሳውል ናብ ጳውሎስ ወዘተ . . . ብዙሓት ክንጠቅስ ንኽእል፣
ኣብ ህይወት ናይ ኩሎም እዞም ሰባት እንተርኢና እግዚኣብሄር ኣስማቶም ቅድሚ ምልዋጡ ህይወቶም እዩ ለዊጡ፣ ንኣብነት ኣብ ህይወት ኣብርሃም። ነቲ ኣብራም (ዕዙዝ ኣቦ) ዝነበረ ሰብኣይ ብዘርኡ ዓሌታት ኩላ ምድሪ ከምዝባረኹ ምስ ኣተስፈዎን እቲ ተስፋ ብናይ ግዝረት ኪዳን ከጽንዓሉ ከሎን ስሙ ናብ ኣብርሃም (ኣቦ ብዙሓት) ለዊጥዎ፣ ህይወት ደቂ ያእቆብ እንተርኢናውን ኣዴታቶም መምስ ህሉው ኩነታተን ዝኸይድ ኣስማት የውጽኣሎም ከምዝነበራ ነንብብ፣ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣምላኽ ከምዚ ጌሩለይ እዩ እሞ ስሙ ከምዚ ክብሎ እየ ዝብል ብዙሕ ጥቕስታት ነንብብ፣ ገለ ሕማቕ ኣስማት ዝነበሮም ሰባትውን ብቐደሙውን ስሙ እገለ እዩ ይበሃሉ ምንባሮም ነንብብ፣ ኣብ ባህልናውን ‘ስም ይመርሕ ጥዋፍ የብርህ’ ዝብል ምስላ ካብ ዘየለ ዝተመሰለ ኣይኮነን፣ ስለዚ ድማ እዩ ኣብ ኣወሃህባ ኣስማት ኣዚና ጥንቁቓትን ገለ ዘይንፈልጦ ሓድሽ ስም ክንሰምዕ ከሎና ትርጉሙ ወይ ምንጩ ምሕታት ዘገድሰናን፣ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሰዓብቲ ኣምላኽ ንዝነበሩን ንእግዚኣብሄር ከምቲ ዝግባእ ንዝፈለጥዎን ሰባት ኣምላኽ ክውለዱ ከለዉ እዩ ኣስማት ዝሓርየሎም ኔሩ፣ ነቶም ምስ ዓበዩ ህይወቶም ክመርሕ ዝፈቐድሉን ቅድም ብታህዋኽ ባዕላቶም ዝመረጽዎ ስም ዘውጽኡን ድማ ኣብ ህይወቶም ክሰርሕ ምስ ፈቐዱሉ ህይወቶም ለዊጡ ኣስማቶምውን ይልውጥ ኔሩ፣ ኣብዚ ኣርእስትና ኣብ ሓደ ካብቶም ምስ ዓበዩ ህይወቶምን ስሞምን ዝተለወጡ ሰባት ከነተኩር ኢና፣ ኣብ መብዝሕትኦም እንርእዮ ነገር እንተሎ ህይወቶም ቅድሚ ምልዋጡ ኩነታቶምን ህሉው ኣስማቶምን ይሕተቱ ምንባሮም እዩ፣ ናይዚ ምኽንያት እግዚኣብሄር ካብ ህሉው ኩነታትካ እምበር ካብ ዝመስለካ ወይ ካብ ትምነዮ ኩነታት ተበጊሱ ስለዘይሰርሕ እዩ፣
ብዙሕ ጊዜ እንታይ ክንከውን ከምዘሎና ምስፈለጥና ተቐዳዲምና ክንገብሮ እንደሊ ኣስማትና ምቕያር እዩ፣ እንተኾነ ግን ከምቲ ኣብ ዝኾነ ኣነባብራና ነገራት ብኣገባብ ዝኸይድን ነናቱ ሕጊ ዘለዎን ከምኡ ከኣ ኣምላኽ ዝሰርሓሉ ኣገባብ ኣለዎ፣ ኣብቲ ዘሎኻዮ ኩነታት መጺኡ ስምካ ይሓተካ። ኩነታትካ ይልውጥ። ኣብ መወዳእታ ምስቲ ንሱ ዘጸበቖ ኩነታትካ ዝሰማማዕ ስም ይቕይረልካ፣ ስለዚ እቲ ንሕና ክንገብሮ ዝግብኣና ስምና ከምቲ ዝኾኖ ምንጋሩ እዩ፣ ሓደ ክንስሕቶ ዘይብልና ነገር እግዚኣብሄር ስምና ዝሓተና ስለዝጠፍኦ ኣይኮነን፣ ከመይ ንሱሲ ከይተማህረ ኩሉ ዝፈልጥ። ከይተራእየ ኣብ ኩሉ ዝነብርን። ከይተዓበየ ኩሉ ዝኽእልን እዩ፣ ንኣዳም ኣበይ ከምዘሎ ዝሓተቶ ኣዳም ኣበይ ከምዘሎ ጠፊእዎ ዘይኮነስ ኩነታቱ ንኸረድኦ እዩ፣ ንያእቆብ። ጴጥሮስ ወዘተ . . . ኣስማቶም ዝሓተቶምውን ንገዛእ ርእሶም ባዕላቶም ክገልጽዋ ስለዝደለዮም እምበር ኣስማቶም ጠፊእዎ ኣይኮነን፣ ኣብዚ ኣብ ኣርእስትና ጠቒስናዮ ዘሎና ጥቕሲ ከምዘሎ እግዚኣብሄር ንያእቆብ ስሙ ዝሓተቶ ቅድሚኡ መንዩ ስምካ ምስተባህለ ዝመለሶ መልሲ ስለዝፈልጥ እዩ፣ ያእቆብ ምርቓ ናይ ምውሳድ ክቱር ድሌት ስለዝነበሮ ምርቓ ክወስድ ዝኾነ ዋጋ ክኸፍል ፍቓደኛ ኔሩ፣ ስለዚ ድማ መጀመርያ ብቀይሕ ጸብሒ ብኹርነት ካብ ሓዉ ገዚኡ፣ ብድሕሪኡ ድማ ንኣቡኡ ይስሃቕ ብምትላል ምርቓ ኤሳው ሓዉ ወሲዱ፣ ምርቓ ክወስድ ከሎ ኣቡኡ ኣዝዩ ኣሪጉ ስለዝነበረ “ኣነ ኤሳው በኹርኻ እየ” ዘፍ.27።19 ኢሉ ብምትላል እዩ ምርቓ ናይ በኹሪ ወሲዱ፣ ይስሃቕ ኣዝዩ ኣሪጉ። ኣዒንቱ ጽልግልግ ኢለን ምርኣይ ስኢኑ ስለዝነበረ ብምስማዕ። ምሽታትን። ምርምሳስን (ምድህሳስ) ጥራይ እዩ ሰባት ከለሊ ዝኽእል ኔሩ፣ ያእቆብ ከኣ ብኹርና ናይ ምውሳድ መደብ ስለዝነበሮ ክዳን ኤሳው ተኸዲኑ። ኤሳው ሓዉ ጸጓር ሰብኣይ ስለዝነበረ ድማ ኣብቲ ክዳን ዘይሸፈኖ ኣካላቱ ጸጉሪ መሓስእ ጠምጢሙ። ንኣቡኡ ንምድንጋር ኣትዩ፣ ኣቡኡ ይስሃቕ ብምሽታትን ምድህሳስን ኤሳው ምዃኑ ደምዲሙ። ድምጹ ግን ድምጺ ያእቆብ ስለዝነበረ “ድምጽስ ድምጺ ያእቆብ እዩ። ኣእዳው ግና ኣእዳው ኤሳው። በለ፣” ዘፍ.27።22 ስለዘየለለዮ ከኣ መረቖ፣ ያእቆብ ክሳብ ሽዑ መደቡ ጽቡቕ ይኸይደሉ ከምዘሎ እዩ ዝግምግም ኔሩ፣ ኤሳው ሓዉ ምስ ፈለጦን ክቐትሎ ምስ ደለየን ግን እቲ ዘቕረቦ ዝመሰሎ ተስፋኡ ክርሕቕ ከሎ ርእዩ፣ ነቲ ኩሉ ብዘይ መገዱ ዝኸዶ ጉዕዞ ከዐሪ ከኣ ነዊሕ ዓመታት ከምዝወሰደሉ ነንብብ፣
እግዚኣብሄር እምበኣር ነዚ ብኸምዚ ኩነታት ዝሓለፈን ያእቆብ ክነሱ ረብሓ ንኽረክብ ኤሳው ዝኸውን ሰብኣይ እዩ ስሙ ሓቲትዎ፣ ያዕቆብውን ብብዙሕ ናይ ህይወት መስገድላት ምስ ሓለፈ ስለዝተሓተተ ስመይ ያእቆብ ማለት መታለሊ ወይ ጠባሪ እዩ ኢሉ መሊሱ፣ ስመይ ያእቆብ እዩ ብምባሉ። ንስኻ ኩሉ ስለ ትፈልጥ ህይወተይ ክትልውጦ ትኽእል ኢኻ እዩ ዝብል ኔሩ፣ እግዚኣብሄር ከም ይስሃቕ ከምዘይኮነን ኣዒንቱ ጽሩያት እምበር ድኹማት ከምዘይኮናን ፈሊጡ። ስለዚ ድማ ንኣምላኽ ኤሳው እየ ምባል ትርፉ ድኻምን መርገምን ጥራይ ምዃኑ ተገንዚቡ፣ በዚ ድማ ንምጥዓይ ከምቲ ዝኾንካዮ ምቕራብ ይሓይሽ ናብ ዝብል መደምደምታ ዝበጽሐ ይመስል፣
ንሕናኸ ስምና እንተንሕተት?
ኣብዚ ዘመን ዘለና ሰዓብቲ ክርስቶስ ኣብ ከምቲ ያእቆብ ብኹርና ዘሳድደሉ ዝነበረ ዘመን ንነብር ዘሎና ንመስል፣ ብዙሕ ቃል ኣምላኻዊ ዝኾነ ተስፋታት እኳ ተዋሂቡና እንተኾነ ከምቲ ያእቆብ ዝገበሮ ብዘይ ቃል ኣምላኻዊ መንገዲ ስለንደልዮ። ነቲ ዝተዋህበና ተስፋ ብዝቀረብናዮ መጠን ይርሕቀና፣ ከምቲ እቶም ኣብ ስፍራ መቀዳደሚ ዝቀዳደሙ ከምቲ ሕጉ ጌሮም እንተዘይተቐዳዲሞም ኣኽሊል ዓወት ዘይጭብጡ ከምኡ ከኣ ነቲ ተስፋ ኣምላኽ በቲ ኣምላኽ ዝበሎ መንገዲ እንተዘይደሊኻዮ ኣይትረኽቦን ኢኻ፣ ብዙሓት ካባና ክርስትያናት ክነስና ካብቲ ኣምላኽ ነቶም ዝሕግዝዎ’ዩ ዝሕግዝ ዝብል ዘይኣምላኻዊ ብሂል ስለዘይተገላገልና ነቲ ኣምላኽ ዝበለና ተስፋ ንምፍጻም ብርእስና ብዙሕ ጻዕሪ ንገብር፣ ኣብ መስርሕ ናይዚ ንተስፋ ኣምላኽ ብጻዕርኻ ናይ ምፍጻም ስራሕ ከኣ ሓደ ሓደ ጊዜ ያእቆብ ክነስኻ ኤሳው ክትከውን ዝሓትት ኩነታት የጋጥም እዩ፣ ኣብዚ ብርእስኻ እትኸዶ መንገዲ እግዚኣብሄር ክሳብ ኣይከኣልኩን ኢልካ ኢድካ ትህብ ካብ ክተሓበበረካ ጸግዑ ሒዙ ክዕዘብ ስለዝመርጽ እቲ ስምካ ምስ ተሓተትካ እትምልሶ መልሲ ‘ኤሳው’ እየ ዝብል እዩ፣ ብጉርሒን ብምትላልን ዝገበርካዮ ነገር ንሰብ ኣምላኽ ዘገባገበልካ (ዘፍ.27።20) እኳ ክመስሎ ዝኽእል እንተኾነ ንኣምላኽ ግን ዘይክዳንካ ተኸዲንካን ቆርበት ማሕስእ ተጠምጢምካን ከምዝመጻእካ ኣይስወሮን እዩ፣ ከም ያእቆብ ኣዚኻ ዝጠበብካን ዝጎራሕካን እንተመሲሉካ እግዚኣብሄር ኣብ ርእስኻ ምውካል ክሳብ ተቋርጽ ካባኻ ዝጎርሑን ዝበልሑን ሰባት ይሰደልካ እዩ፣
ክንደይ ካባና ኢና ዘይንጽሊ ክነስና ጸለይቲ። ዘይዕጉሳት ክነስና ዕጉሳት። ዘይቅኑዓት ክነስና ቅኑዓት። ዘይንሕና መሲልና ንቀርብ፣ ከም ናይ ያእቆብ ዓይነት ኣካይዳ ንሰብ ከተታልል የኽእለካ እዩ። ከይተፈለጥካውን ዓመታት ክትገብር ትኽእል ኢኻ፣ ከምቲ ኣብ ትንቢት ኤርምያስ ዝብሎ ግን ኣብ ርእስኻ ብምውካልካን መገዲ ገዛእ ርእስኻ ብምምራጽካን ኣብቲ ሓደኳ ዘይነብሮ ምድሪ ጨው ትነብር እምበር ጥዑም ምስ መጸስ ኣይትርእዮን ኢኻ (ኤር.17።6)፣ ስለዚ ኣምላኽ መን ኢኻ ስምካ ኢሉ ክሓተካ ከሎ ኣነ ያእቆብ እቲ መታለሊ። እቲ ብቀይሕ ጸብሒ ብኹርና ካብ ሓዉ ዝገዝአ ዘፍ.25።31-33። እቲ ነቦኡ ብምትላል ምርቓ ዝወሰደ ዘፍ.27።14-29። እቲ ምስ ኣምላኽ ናይ ንግዲ ዓይነት ዝምድና ክገብር ዝደለየ ዘፍ.28።20-22 ወዘተ . . . ኢልካ ምቕራብ የድሊ፣
ብዙሕ ጊዜ እቲ ሱር ናይ ሽግርና ከይፈለጥና ላዕለ ላዕሊኡ ጥራይ ብምዕራይ ነገራት ዝዕረ ይመስለና እዩ፣ ኣምላኽ መንገድኻ ክሳብ ተዐሪ ንራሄል ተመርዒኻ ከሎኻ ሊያ ክህቡኻ ከለዉ ስቕ ኢሉ ክርኢ ይኽእል እዩ፣ ክሳብ መገድኻ ዝርድኣካን ናብ ጎይታ እትምለስን ከኣ ዓስብኻ ዓሰርተ ሳዕ ክለዋውጡልካ ከለዉ ጣልቃ ኣይኣቱን እዩ፣ ህይወት ካብ መግቢ ስጋውን ካብ ክዳን ከምዝዓቢ (ሉቃ.12።22-23) ክሳብ እትፈልጥ እግዚኣብሄር ተዓዛባይ ጥራይ እዩ ዝኸውን፣ ብገዛእ ርእስኻ ንስራሕ ኣምላኽ ክትሰርሕ ከሎኻ ሓይልኻ ክሳብ ትውድእን ፈጺምካ ክሳብ ትደክምን ስቕ ኢሉ ይርእየካ እሞ ኩሉ እቲ ናይ ተዋስኦ መንነትካ ምስ ኣውጻእካዮ ሽዑ ኣባኻን ብኣኻን ክሰርሕ ይጅምር፣ ዝበዝሐ ካብቲ ኣብ ጉዕዞ ህይወትና ዝገጥመና ንሰይጣን ነሳብበሉ ዕንቅፋታት ብሰሪ ቅኑዓት ዘይምዃንናን ያእቆብ ክነስና ኤሳው እየ ብምባልናን ዝመጽኣና እዩ፣ ሰይጣን ጸላኢ ስለዝኾነ ብዘይካ ክቐትል። ክሓርድን ከጥፍእን ንኻልእ ኣይመጽእን እዩ ዮሃ.10።10 ኣብ ኩሉ ንምውዳቕናን ምጥፋእናን ዝእለም ውዲት ከምዝህሉ ክንስሕቶ የብልናን። ኩሉ ዝገጥመና ዘይጽቡቕ ኩነታት ንእኡ እናላገብናሉ ግን ካብ ብቕንዕና ምምልላስ ክንበኩር ኣይግብኣናን እዩ፣ ስምካ ምስ ተሓተትካ ሰይጣን ሕሹኽ ኢሉ ‘ኤሳው እየ በል’ ክብለካ ይኽእል እዩ። ሓቀኛ ስምካ ናይ ምንጋር ውሳኔ ግን ናትካ እዩ፣ ኤሳው ቦኽሪን ምርቓ ዝግብኦን ስለዝነበረ ኤሳው ክትከውን ምድላይ ጌጋ የብሉን፣ ያእቆብ ከሎኻ ኤሳው እየ ምባል ግን ሓሶትን ንእግዚኣብሄር ምብዳልን እዩ። እግዚኣብሄር ከኣ ንበዳሊ ከም ንጹህ ስለዘይርእዮ ዘጸ.34።7 እንተ ዘይተመለስካ ዋጋ ትኸፍል ኢኻ፣
ኣብ ሃገርና ናይ ቤት ትምህርቲ። ናይ ገዛ። ናይ ክርስትና (ብልምዲ ሽም ቀሺ ዝበሃል) ኣስማት ኣሎና፣ እዚ ኣብ ጊዜ ንእስነትና እኳ ብዙሕ ሽግር እንተዘይብሉ እናዓበና ምስ ከድና ግን ስም ካብ ካልኦት እንፍለየሉ መለለይና ስለዝኾነ ናይ ገለ ፊደላት ምዝንባልውን ክሳብ ክንደይ ኣሸጋሪ ከምዝኾነ ኣይስሕቶን ኢና፣ ካብዚ ብዝበልጽ ከኣ እቲ ሓቀኛ መንነትና ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ፣ ስለዚ እቲ ኩሉ ዝኽእል ዓቢ ኣምላኽ እግዚኣብሄር መን ወይ እንታይ እዩ ስምካ ይብል ኣሎ እሞ እቲ ንምልሰሉ መልሲ ከምቲ ሓቀኛ መንነትና ይኹን፣ ኣምላኽ ስምካ ዝሓትት ንዝሓይሽን ንዝበልጽን ንኽብሪ እምበር ንኸነኣእስ ወይ ከዋርድ ስለዘይኮነ ከምቲ ዘሎናዮ ንምጽኣዮ፣ ካብቲ ዝገደፍናዮ ዝመሰለና ግናኸ ገና ተኸዲንናዮ ዘሎና ካባ ሃይማኖታውነት ንውጻእ እሞ ነዚ ህይወት ዘይኮነና ስርዓታውነት። ምምሳል እምበር ምዃን ዘይብሉ ባዶነት። ከርተትካ ዘብዝሕ እምበር ናብ ራህዋ ዘየብጽሕ ኮለል። ኣብ መወዳእታ ድማ ኣይፈልጠኩምን’የ ዘብል ናይ ስምዒት ምምልላስ ከምዘይንደልዮ በቲ ዝርድኣና መንገዲ ንንገሮ፣ ሓቀኛ መንነትና ንጎይታ ምስ ነገርናዮ ከኣ ንሱ ካብቲ ዝነበርናዮ ‘ናብ ከምዚዶ ክብጻሕ ይከኣል እዩ’ እንብለሉ ክንሓስቦን ክንግምቶን ዘይንኽእል ክብሪ ከምዘብጽሓና ቃሉ ይነግረና ኤፌ.3።20-21፣ እዚ ክሳብ ዘይገበርና ግን ኣስማትና ናብ እስራኤል ክልወጥ ስለዘይክእል ወይ ያእቆብ ኮይንካ እስራኤል ምዃን ወይ ድማ ኤሳው እየ እናበልካ ልብኻን ግብርኻን ግን ያእቆብ ምዃን ናይ ነፍሲ ወከፍና ምርጫ እዩ፣
ጎይታ ይደግፈና
"እንታይ እዩ ስምካ" ዘፍ.32።27
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
መርመርቲ ውዱብ ጥዕና ዓለም ኣብ ውሃን ቻይና ንዝነበሮም ናይ ክልተ ሰሙናት ውሸባ ወዲኦም ወፂኦም።ሕጂ ንመቦቀል ለበዳ ኮቪድ 19 ናይ ምምርማር ስርሖም ክጅምሩ እዮም።
እቲ ዓለምለኸ መርማሪ ጉጅለ ሎሚ ሓሙስ ጥሪ 28,2021 ካብቲ ዝተወሸብሉ ሆቴል ወፂኦም ኣለው።
ቻይና ንዓለምለኸ ምርመራ ንኣዋርሕ ክትነፅግ ድሕሪ ምፅንሓ ነቲ መፅናዕቲ ብዝግባእ ከምትኸፍት ቃል ኣትያ ኣላ።እቲ ጉጅለ ኣብ ማእኸላት ምርምር ንዝሰርሑ ሰባት፣ኣብ ሆስፒታላትን እቲ ቫይረስ ንመጀመሪያ ግዜ ዝተርኣየሉ ማእኸል ዕዳጋን ቃለ- መጠይቕ ኣብ ምግባር ብርክት ዝበሉ ሰሙናት ከሕልፉ ትፅቢት ይግበረሉ።
ውድብ ጥዕና ዓለም ናይዚ ተልእኾ ዕላማ ነቲ ለበዳ ግጉይ አካል ንምምዳብ ዘይኮነ ንንመጻኢ ክኽሰቱ ንዝኽእሉ ሕማማት ብዝሓሸ ኣገባብ ንምክልኻል እዩ ኢሉ ኣሎ።
ኖቭል ኮሮናቫይረስ ኣብ መወዳእታ 2019 ኣብ ውሃን ካብ ዝረአ ጀሚሩ ኣብ ዙሪያ ዓለም ብዝሒ በቲ ለበዳ ዝተትሓዙ ልዕሊ 100 ሚሊዮን ዝሞቱ ድማ ኣስታት 2.1 ሚሊዮን ሰባት ተመዝጊቦም ኣለው።
ናይቲ ቫይረስ ምንጪ ምርመራ ክግበር ልዕሊ 120 ሃገራት ዝፀውዓ ክኾና ከለዋ ብርክት ዝበሉ መንግስታት ቻይና ነቲ ለበዳ ንምግታእ እኹል ፃዕሪ ኣይገበረትን ክብሉ ይኸሱ።


text:
ቅሉዕን ምስጢራውን ዜናታት ደንበ ህግደፍ
ቅሉዕን ምስጢራውን ዜናታት ደንበ ህግደፍ
ምንጭታት ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ)
- ካብ ወርሒ የካቲት 2014 ንደሓር ዘሎ እዋን ዋሕዚ ስደት ኤርትራውያን ዜጋታት ካብቲ ብ2013 ዝነበረ ብዕጽፊ እናወሰኸ ምምጽኡ፡ ኣብ መደበር ስደተኛታት ሸገራብ ዝርከቡ ሰራሕተኛታት UNCHR የረጋግጹ። ኣብ ሰሙን ካብ 150 ክሳብ 200 ዝኾኑ፡ 86 ደቂ-ኣንስትዮን ዓበይቲ ዓድን ዘጠቓለለ ክኸውን ከሎ፡ 14 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት፡ እቶም ዝተረፉ ድማ ተረኸብቲ ሃገር ክኾኑ ዝኽእሉ መንእስያት ምዃኖም ይገልጹ። ብኢትዮጵያ’ውን ብተመሳሳሊ ናህሪ ስደት ካብቲ ዝነበሮ እናዛየደ ምምጽኡ ይሕበር። ኣብዚ ህሞት’ዚ ንዋሕዚ ስደት ክወስኽ ዘገደደ ምክንያት ከኣ፡ ገባቲ ኢሳይያስ ብ09 የካቲት 2014 ዘካየዶ ናይ ኣሽካዕላል ቃለ-መሕትት ምዃኑ ብርክት ዝበሉ ካብቶም ንስደት ዝውሕዙ ዘለው መንእስያት ይገልጹ። ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ምንጪ ኩሉ-መዳያዊ ጸገማት ኤርትራን ስደትን ኮይኑ፡ ህዝብን ሃገርን እናበተነ ከሎ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዝርከቡ ብርክት ዝበሉ ሓለፍቲ ናይቲ መንግስቲ ብዘይተኣደነ ዶሎራት ኣብ ምስግጋር ደቂ-ሰባት ተዋፊሮም ከለዉ፡ ኢሳይያስ ብተደጋጋሚ ብጎረባብቲ ወይ ብሃገራት ምዕራብ ዝካየድ ዘሎ ሸርሕታት ኣምሲሉ ዝቕርቦ ፈተነታት ከንቱ ምዃኑ የረጋግጹ። ብካልእ መዳይ ድማ ንመንእስያት ብግለት፡ ሓተላ፡ ክልተ ጻሕሊ ዝለመዱ…………..ወዘተ ዝብል ናይ ጸለመ ኣስማትን ዘለፋታትን ክልጥፍ ብድሕሪ ምጽንሑ፡ ሕጂ’ውን ካብቲ ሕሉፍ ዘይእርኑብ ኣንደበቱ ፍጹም ከይተማህረ፡ እዚኣቶም ነቲ ብነጻ ዘምሃሮም ህዝብን መንግስትን ካሕሳ ከይከፍሉ ዝሃድሙ ዘለው ሰረቕቲ’ዮም፡ ሃልዮም ኣይሃልዮም ድማ ቅንጣብ ዝጎድል ነገርየለን ብምባል ዝሃቦ ዘይሓላፍነታዊ መግለጺ ብርቱዕ ቁጠዐ ከም ዝፈጠረሎም ይሕብሩ።
- ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ብርክት ዝበሉ ሓይልታት ሰራዊት ኣብ ከባቢ ከርከበት፡ ሂንቦል፡ ኣዶቦሓ፡ ይእኽቦም ምህላው ተገሊጹ። ዕላማ ናይዚ ተርእዮ’ዚ ክሳብ ሕጂ ንምንታይ ምዃኑ’ኳ ክፍለጥ እንተዘይተካእለ፡ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ጽቡቕ ዝምድናታት ኣለና ብዝብል እናገዓረ ከሎ፡ ኩሉ ግዜ ብቃጻ ኲናትን ወራርን ምክያድ ኣመሉ ስለ ዝኾነ ብወገን ሱዳን ገለ ዝሓስቦ ክፋእን ሸርሕታትን ከይህሉ ይግመት።
- ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ብዝርከቡ ሓለፍቲ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ግቦ፡ ስርቕን ምጥፍፋእን ካብቲ ዝነበሮ ብዝኸፍአ መልክዑ እናሳዕረረ ምምጽኡ ተገሊጹ። ብሰንኪ’ዚ ኣብ ላዕለዋይ ይኹን ታሕታዋይ ሓላፍነት ናይቲ ስርዓት ዝርከቡ ብብዝሒ ይእሰሩ ምህላዎም ድማ ተሓቢሩ። ብፍላይ ሃለኽቲ ኣቁሑት፡ ሽኮር፡ እኽሊ፡ ነዳዲ፡ መሳሊ ኣጠፋፊእኩም ዝተባህሉ ሓለፍቲ ናይቲ ስርዓት፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ የካቲት 2014 ካብ ንኡስ ዞባታት ኣዲበራን ተመራትን ከምኡ’ውን ካብ ዓዲ ሓረት ሓምድን ጉልጅን ዝተወስዱ ኣብ ከተማ ተሰነይ ተኣሲሮም ብርቱዕ ምርመራታት ይካየደሎም ምህላዉ ተገሊጹ።
- ዓሊ ኣልኣሚን ዝተባህለ ተወላዲ ብሄረ ናራ ኣብ ከባቢ ሞጎራይብን ባረንቱን ካብ ቅድሚ ነጻነት ጀሚሩ ከም ጸጥታን ኩትሻ እዝንን መርበብ ስለያ ህግደፍ ኮይኑ ዝሰርሕ ዝነበረ፡ ወርቂ ዘሚቱ ተባሂሉ ኣብ ተሰነይ ቅድሚ ሸሞንተ ወርሒ ተኣሲሩ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ብዝወረዶ ኣሰቓቒ መገርፍትን ከቢድ መጎዳእትን ክሳቐ ብድሕሪ ምጽንሑ ብ08 መጋቢት 2014 ካብዚ ዓለም ብሞት ምፍላዩ፡ ቀረባ ቤተ-ሰቡ ሓቢሮም። ብተመሳሳሊ’ውን ሓላፊ ጸጥታ ንኡስ ዞባ ሞጎራይብ ዝነበረ ዓሊ ለሎ ዝተባህለ 12 ኪሎ ወርቂ ዘሚቱ ተባሂሉ ኣብ ቀይዲ ኣትዩ ምህላዉ ተገሊጹ።
- ኣብ መዛዘሚ ወርሒ የካቲት 2014 ኣብ ሰሜን ሃይኮታ ፍሉይ ቦታ ሸካት፡ ኣብ ምብራቕ ባልቃይት ሃማ ዝተባህለ መዓስከራት ብዝተፈነወ መጥቓዕቲ ቦንባ ሓደ ላዕለዋይ ሓላፊ ዝርከቦም ሓሙሸተ ወተሃደራት ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ከም ዝሞቱ ተሓቢሩ። ከምኡ’ውን ብተመሳሳሊ ኣብ ፎርቶ ሳዋ ብ13 መጋቢት 2014 ብሓደ ዋርድያ ዝተካየደ ሃንደበታዊ ቶኩሲ ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ሓደ ሓላፊ ዝርከቦም ትሸዓተ ከም ዝመቱ፡ 15 ድማ ብከቢድ ከም ዝቆሰሉ ተገሊጹ። እቲ ቶኩሲ ዝፈነወ ዋርድያ ነብሰ-ቅትለት ምፍጻሙ ተገሊጹ። ምክንያት ናይዚ ተርእዮ’ዚ ብስጭትን ዓቕሊ ጽበትን ዝወለዶ ክኸውን ከም ዝኽእል ይግመት። ብገባቲ ስርዓት ህግደፍ ንነዊሕ እዋን ካብ ስድራ ቤቶም ተፈልዮም ማሕበራዊ መነባብርኦም ክዘናበለ ዝተገደዱ ኣባላት ሰራዊት፡ ከምኡ’ውን ካብቲ ስርዓት ፍጹም ተስፋ ዝቆረጹ፡ ላዕለዎት ሓለፍትን ኣካላት መንግስትን ህግደፍ፡ ነብሰ ቅትለት ዝፍጽሙሉ ኩነታት እናገነነ ምምጽኡ ይፍለጥ።
- ብ26 የካቲት 2014 ሜጀር ጀነራል ተኽለ ማንጆስ ምስ ሓደ ካብ ሓለፍቲ ተቓውምቲ ኢትዮጵያ ሰለስተ ዋርድያ ኣሰንዩ፡ ብኮንትሮ-ባንድ ላንድ-ኮለዘር ጌይሩ ብኣውራጃ ከሰላ ኣቢሉ ንሱዳን ብድሕሪ ምእታዉ፡ ኣብ ዶብ ሱዳንን ግብጽን ዝርከብ ኣቡ-ሓምድ ናብ ዝተባህለ ፍሉይ ቦታ በጺሑ ክልተ ላዕለዎት ሓለፍቲ ግብጺ ሒዙ ንኤርትራ ምምላሱ ተገሊጹ።
- ኣብ ፍሉይ ወተሃደራዊ ስልጠና ኣትዮም ዝርከቡ ኣህዱታት ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ብግብጻውያን ሱዳናውያን ኤርትራውያን ትምህርቲ ይወስዱ ምህላዎም ብተቓወምቲ ሱዳን ዝፍለጡ’ውን ኣብ ተመሳሳሊ ታዕሊም ኣትዮም ከም ዘለዉ ተሓቢሩ።
- ማሕሙድ ኣደም ዝተባህለ ተቐማጢ ንኡስ ዞባ ጉልጅ ብ14 መጋቢት 2014 ኣብቲ ከባቢ ክልተ ኢትዮጵያውያን ኢዮም ዝተባህሉ ሒዙ ንጸጥታ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ብድሕሪ ምርካቡ፡ ኣብ ተሰነይ ብኮነረል ሓምደ ዝተባህለ ምርመራ ይካየደሎም ምህላዉ ተፈሊጡ። እቶም ዝተታሕዙ ክልተ ኢትዮጵያውያን ዝተባህሉ ንተቓወምቲ ንምጽናዕ ከም ዝመጹ ኣሚኖም ዝብል ወረ ብ09 ይናፈስ። ማሕሙድ ኣደም ብስለያ ከም ብልጫ 5,000 ናቕፋን ሓንቲ ሽጉጥን ተሸሊሙ፡ ኣብ ዓዱ ኮይኑ ናይቲ ስለያ ብምዃን ክሰርሕ ተመዚዙ ምህላዉ፡ ምንጭታት ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ የረጋግጹ።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ሓበሬታን
ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤስደለ)
27 መጋቢት 2014


text:
ኣብ ቀርዳማይ ክፋል ጽሑፈይ: ንወዲ ትኹል ኣልዒለ ብዛዕባ ህላዌኡ: መርገጺኡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ዘሎዎ ቀይሩ ንህዝቡ ክኽሕስ:ንዝሕረረ ልቢ ህዝቡ ክድብስን ንሰማእታትና ድማ ሞስኦም ክመልስ ዝብል ጽሒፈ ኔረ፣ሕጂ ድማ ካልኣይ ክፋል ናይ ተስፋይ መሓሪ(ፍሒራ) የቅርበልኩም
ሓደ እዋን ኳዅ ግዜ ሞቱ ስለ ዝቐረበ ንደቁ ኣብ ጥቓ ዓራቱ ኪመጹ ኣዘዘ’ሞ፡ ከምዚ ኪብል ተዛረቦም፣
እነሆ እምበኣር ኣነ ኣሪገ እየ፡ ደጊም ምምዋተይ ቀሪቡ ኢዩ፡ ግን ሓደ ነገር ክመኽረኩም ስምዑኒ፣ ኣብ ኦም ዓሊብኩም ምስ እትህልዉ እሞ፡ ቈልዑ ናባኹም ቀሪቦም እምኒ ከልዕሉ ድንን ምስ ዚብ ሉ፡ ፍር ኢልኩም ደኣ ካብቲ ቦታ ረሓቑ፡ ከመይሲ ብእምኒ ገይሮም ምስ ቀተሉኹም፡ መጻወቲ ድማ ከይገብሩኹም።
30/11/2010 ብዙሕ ሰብ ነዛ ኣርእስቲ እዚኣ ክርኢ እንከሎ ኤርትራን ምድረበዳ ሲናይን እንታይ ኣራኸቦም ዝብል ሕቶ ከልዕል ይኽእል።
Rape, electric shocks on all parts of the body, burning with white-hot iron bars,confinement, loss of consciousness, and death in sweltering containers. More and more evidence exposes what’s going on only dozens of kilometers from the Egyptian-Israeli border, in torture camps built by Bedouin traffickers in the Sinai desert…..
ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብሕታዊ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ብምቕታል ንግዳዊ ንጥፈታት ንምብሓት ካብ ዘለዎ ፖሊሲ ተበጊሱ ንኹለን ኣውቶቡሳት ደው ከምዘበለን ምንጭታት ሓቢሮም።
ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብሕታዊ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ብምቕታል ንግዳዊ ንጥፈታት ንምብሓት ካብ ዘለዎ ፖሊሲ ተበጊሱ ንኹለን ኣውቶቡሳት ደው ከምዘበለን ምንጭታት ሓቢሮም።
12 ተወላዶ ሰቲሞን ሌ/ኮሎኔል ዑስማን ኣቡጠዊላ ዝተባህለ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ንኡስ ዞባ ተሰነይን ተኣሲሮም።
ከቦሮ ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ብሓዳስ ከቦሮ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተተኪኣ። ናብቲ ገፊሕ ዳስ ዘተን ምርድዳእን ዋዕላን፡ ገጻ እትመርሕ ከቦሮ መንእሰይ፡ “ንዑ ኩሉኹም ኣሕዋት ኤርትራውያን፡ በዚ’ዩ መንገዱ ሰዓቡኒ ተጸንበሩ ተዛተዩ!” ክትብል ኣምስያ።
ጸሊም መዝገብ ወይጦታት ስርዓት ህግደፍ ይገንጸል ! 3ይ ጸብጻብ
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል ! – 2ይ ጸብጻብ
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል ! – 2ይ ጸብጻብ
ምእንቲ ብደም ሰማዕታትና ዝረወየት ሃገርናን ፣ ምእንቲ ብኹቱር ጭቆናን ጥልመትን ምልክን ዝሳቐ ዘሎ ህዝብናን ፣ ምእንቲ ካብ ሃገሩ ክሃድም ኣብ ፈቐዶ ዶባትን ባሕርታትን ዕርድታትን ሞት ዝቐዝፎም ዘሎ መንእሰያትናን ፣
ዝኸበርካ ሓው ወልደየሱስ፡
ውድብኩም፡ ብዘይቅቡል ምኽንያታትን ምስምስን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንምስታፍ ብዝምልከት ዝወሰዶ ነጻጊ መርገጽ ምስ ረኣኹ፡ እዛ ሎሚ ዝልእካ ዘለኹ ደብዳቤ ክጽሕፈልካ ዶ ኣይጽሕፈልካን ኣብ ዝብል ሓሳባት ኣቲየ።
ክቡራትን ክቡራንን ኣንበብቲ ካብ እኩብ ድምር ናይ ዘጽናዕክዎን ዘንበብክዎን ዝተመኰርክዎን ዓይነት ሓበሬታታት ምርኩስ ብምግባር ሚዛነይ ኣብ መንገዲ ዓወት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምክፋል ብልቦና ንኽትመዝንዎ ኣተሓሳስብ።
ሎሚ ሳላ ምዕባለ ቴክኖሎጂ መራኸቢ ብዙሃን ካብ ኢድ ገበቲ ወጺኡ ዋላ’ኳ ከምቲ ዝድለ ናብ ኩሉ ኣይባጻሕ እንበር ብፍላይ ንተጠቀምቲ ኢንተርኔት ነጻ ኣብ ንኾነሉ ጊዜ ሰባት ነጻ ሓሳባቶም፣ ርእይትኦም፣ስክፍትኦም፣ ዝርኣዩዎ፣ዝወዓሉሉ፣ዝምስክሩዎ… ወዘተ፡ ኣብ ዝጽሕፉሉ ዘለው ጊዜ፣ ናይ ኣይትተንክፉና ዝዓይነቱ ወጠጥን ዘለፋን ምፍርራሕን ይረእ ኣሎ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ሞትን ጥይትን ህግደፍ ተሳጊሮም ምድረ በዳ ሳሃራ ሰጊሮም፡ ዝፈትውዎምን ዘፍቅርዎምን ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ በረኻ ሲና ንኣሞራ ብሰንኪ ህግደፍ ወፍዮም ኣብ እስራኤል ዕቑባ ዝሓተቱ መንእሰያት ማእለያ የብሎምን።
ክልተ ሽሕን ዓሰርተን እታ ዝለዓለ ነጥበ መቐይሮ ዝተራእየላ፡ ህዝብና ንፈታዊ ካብ ጸላኢ ፈልዩ ዝመመየላ፡ እቲ ቀንዲ ጠንቂ ሽግራቱ ብደቂቕ ዘላለየላ ዓመት ኢያ ክትበሃል ይከኣል።
ገምጋም ናይ ዝሓለፈ ቃልሲ ምግባር። መንጠሪ ባይታ ናብ’ታ ንሓልማ ሓዳስ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ድኣ ‘ምበር። ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታት ውድብ ንምውንጃል ኣይኮነን፣ ኩሉ ገምጋም ናይ እዋን ገድሊ ይኹን፡ ዓመታት ናጽነት።
ገምጋም ናይ ዝሓለፈ ቃልሲ ምግባር። መንጠሪ ባይታ ናብ’ታ ንሓልማ ሓዳስ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ድኣ ‘ምበር። ውልቀ-ሰባትን ጉጅለታት ውድብ ንምውንጃል ኣይኮነን፣ ኩሉ ገምጋም ናይ እዋን ገድሊ ይኹን፡ ዓመታት ናጽነት።
ጸሊም-መዝገብ ሃሱሳትን ወይጦታትን ህግደፍ ይገንጸል !
ኣለና፤ ንዝተቐብረን ዝተረስዐን ታሪኽ ጀጋኑ ኤርትራውያን ምንጋር’ምበር ክንዮኡ ዝመጣጠር ዕላማ የብልናን። ኣለና ኤርትራዊ ትንሳኤ ኢዩ! ኣለና ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ወጻኢ ሃገራትን! ኣለና ብጋህዲን ብስዉርን።
ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡን ተነጺሉን ዘሎ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ እምነት ኣጥፊኡ መመሊሱ እናረሓቖ ዝኸይድ ዘሎ ኣብ ወጻኢ ዝነበር ስደተኛ ህዝብና ብስዉር ንምቍጽጻር፡ ስፊሕ ስለያዊ መርበብ ዘርጊሑ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣፍ እቲ ከየድምጽ መሰሉ ዝተገፎ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኖም ደው ዝበሉ ኣማሓደርቲ ኣሰና፡ ንሰንበት ዕለት 5/12/2010፡ ኣብ ፓልቶክ Room Eritrea Etuq menisey Eritrea niDimokrasin fithin ክቐርቡ እዮም።
ኣብ ዝተፈላለየ ዌብሳይታት ክጸሓፍ ዝቐነየ ገና ዝቕጽል ዘሎን ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ክብሃል ዝኽእል፡ ግን ከኣ ኣገዳስን ገለ ካብኡ ማይ ዘይጠዓመ ታሪኽ ክነንብቦ ቀኒናን ኣለናን።
ኣብ ዝተፈላለየ ዌብሳይታት ክጸሓፍ ዝቐነየ ገና ዝቕጽል ዘሎን ካብ ባሕሪ ብጭልፋ ክብሃል ዝኽእል፡ ግን ከኣ ኣገዳስን ገለ ካብኡ ማይ ዘይጠዓመ ታሪኽ ክነንብቦ ቀኒናን ኣለናን።
ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ ዝሓለፈ ቀዳም ነቲ ናይ ሙሁራት ሙሁር፡ ናይ ፈላጣት ፈላጥ፡ ናይ ሙኩራት ሙኩር ኤርትራዊ ሊቅ ዶ/ር በረኸት ሃብተስላሴ ብመልክዕ ሰሚናር ምስ ህዝቢ በይ ኤርያ ከምዝራኸብ ገበረ።
‘ኢሳይያስ፡ እዚ ሓለቓ (ካፖ) ጥፍኣት፡ ንኸይፈልጠን ይኹን ንኸይዝክረን ዝመሓለለንን ዝጠሓለለንን ክልተ ነገራት ኣለዋ፡። ንሳተን ከኣ፡ እታ ቐዳመይቲ “ፍቕሪ ሰብ” እታ ካልኣይቲ ኸኣ “ምሕረት” እየን።’
ኣብ ገጻት ሓርነት ዶት ኦርግ ኣብ ትሕቲ “አብ ትሕቲ መጋረጃ ተሐቢእካ’ስ ጉዳም’ባ …“አለና” ምባል !!!” ብ ሰዓረ (ወዲ ሸቃ) ብዝብል ናይ ብርዒ ስም፡ ናብ “ኣለና” ዘነጻጸረ ጽሑፍ ኣንቢበ። ሕጂ ክጽሕፍ ዘንቀለኒ ምኽንያት ግን ነቲ ዝወጸ ጽሑፍ ንምርጋም ኣይኮነን።
ኣብዚ ቅንያት’ዚ፡ ቴለቪዥን ስርዓት ህግደፍ ታሪኽ ናይ ቡዛሓት ሃገራት ኣፍሪካ ከተዘንቱ ቀንያ። ቀንያ ጥራይ ዘይኮነ ግን መልክዕ ናይቲ ታሪኽን ተፈጺሙ’ዩ ዝተባህለ ገበናት ካኣ ቀዳማዩን ደሕረዋዩን ሓዋዊሳ ኮታ የታልል ይኸውንዩ ተባሂሉ ብዶኩመንታሪ ፊልምታት ዝተሰነየ መደብ ኣቕሪባ።
ሎሚ’ውን ከም’ቲ ናይ ተበግሶ ሕዳር 2008፡ “ክህብ ዝበለ ብንያት” ዝብል ጭርሖ ኣልዕሊና፡ ናይ ኣካለ-ጽጉማትና ንናይ 2011 ዓመታዊ ባጀት ንምርካብ ናብ ህዝብናን ለገስቲ ትካላትን ጸዋዒት ነቕርብ።
ከምቲ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ዝካየድ ዘሎ መደባት ህዝባዊ ኣኼባታት ብኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ፣ ኣብ ኦታዋ ዋና ከተማ ካናዳ ብዕለት 6 ሕዳር 2010 ዓ.ም፣ ዕዉት ኣኼባ ብኣባል ኮምሽን ኣቶ ክብሮም ደብሩ ተኻይዱ።
ብስምባደ’ምበር ማይ ኮንና
ምሳና ከሎ ልብና! ህዝቢ ሓደ-ልቢ ዝብሉ ዝተሰለበ መሲሉና ምእማን ምትእምማን ስኢና
እቲ ሕማም ኣብቲ ርእሲ ኢዩ ዘሎ። እቲ ላዕሊ ዘይጠዓየ፡ እቲ ታሕቲ ኪጥዒ ኣይክእልን። ሕዱር ሕማም’ዩ ዚመስል፡ ከተሕውዮ ድማ ጸገም ኢዩ።
መስፍን ሓጎስ መን እዩ?
በዚ ምስሉይ ኢሰያስ ኣፍወርቂን ተለኣኣኽቱ ከም መስፍን ሓጎስን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝተፈጸሙ ገበናት ኣብ ሓጺር ግዜ ጽሒፍካ ዝውድኡ ኣይኮኑን።
መስፍን ሓጎስ መን እዩ?
በዚ ምስሉይ ኢሰያስ ኣፍወርቂን ተለኣኣኽቱ ከም መስፍን ሓጎስን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝተፈጸሙ ገበናት ኣብ ሓጺር ግዜ ጽሒፍካ ዝውድኡ ኣይኮኑን።
ክቡራትን ክቡራንን ኣንበብቲ ብመንገዲ እቲ ጽዩቕ መርበብ መስከረም ዝዝርጋሕ ኩሉ ብዓሊ ዓብዱ ዝምስገንን ድፊኢት ካብ ሓጎስ ክሻን የማነ ማንክን ዝረኸበን ሽልማት ዝተዳለወሉን እዩ ዝመስል።
ብጻይ ደርጊ ክህቦ ናቱ
ብማዕጾ ወጺኡ ብመስኮት ዝኣቱ
ኣጉል ትምክሕተኛ ግፍዒ ተግባራቱ
ኣብ ኣስመራ ኣብ መገዲ ክልተ ንብዙሕ ግዜ ዘይተረኣኣዩ ኣዕሩኽ ይራኸቡሞ ሰላምታ ድሕሪ ምልውዋጥ…….


text:
ሓድነት ተቓወምቲ ውድባት ትጽቢት ህዝቢ እዩ! “ሸውዓተ ፡ ሓደ ኮይነን”
ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር
ነዚ ጻብጻብ ኣብቲ ኣዳራሽ ተረኺቡም ዘዳለዎ፡ መሓመድ ጣሃ ተውከል፡ፍ.ገብረሂውት፡ ዓብደል ሓፊዝ ያሲን እዮም።
ካርቱም
ዕለት 02/03/05
ኣብ ካርቱም ኣኼባ ምሕዝነት ዝሳተፉ ዘለዋ ሸውዓተ ውድባት፡ ኣብ ሓደ ውድብ ንኽጥርነፋ ኣዋጅ ኣውጽኤን ። እዚ ስጉምቲ ነቲ ምትካል ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ንቕድሚት ዘውንጭፎ እዩ።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ጀርመን፡ ‘ካልሰል’ ብዝብል ስምምዕ ዝፍለጥ፡ ኣብ መንጎ ሓሙሽተ ውድባት ተመሳሳሊ ሓሳብ ቐሪቡ ነይሩ።እንተኾነ ግን ግብራውንውቱ ኣይተራአየን።ስለዚ ኣብዚ ሰሙን ዝግበር ኣኼባ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካብ ዘን ውድባት እንታይ ንጽበይ?
ቕድሚ ሕጂ ሽዱሽተ ውድባት ንተመሳሳሊ ዕላማ ዘበገስዖ፡ ነዚ ሕጂ ኣብዚ እዋን ኣብ ካርቱም ዝካየድ ዘሎ እኼባ ኣብ መንጎ ዓሰረት ሽዱሽተ ውድባት ንምሕዝነት፡ ናብ ዓውት ክበጽሕ ኣብቒዖነኦ እየን ።
ኣብዚ ኣኼባ ነቲ ዝነበረ ምትፍናን ኣብ መንጎአን ኣወጊደን፡ ኣብ ሓደ ሰሚሮም ክሰርሑ ጀሚሮም ኣለዉ።
ድሕረ ባይታ ናተን ኣብ ሓደ ክጥርነፋ ኣዋጅ ኣውጺአን ዘለዋ እንታይ ይመስል?
1. ሰልፊ ተራዶዖ ኤርትራ
ኣቦ መንበር ናይዚ ውድብ ኣቶ ሑሩይ ተላ ይባሃል።ንሱ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣቦ መንበር ጀብሃ ምንባሩ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብቲ ግዜ ብዘጋጠመ ምግምማዕ ናብ ጸጋማይ ክንፊ ተፈንጪሉ። ኣብ 1971 ኣቦ መንበር ኣሰናዳኢት ሽማግለ ናይቲ ምንቅስቃስ ኮይኑ ኣገልጊሉ። ድሕሪ ካልኣይ ጉባኤ ኣብ ውሽጢ ጀብሃ ብዘጋጠመ ጸገም፡ ኢ.ዲ.ኤም ዝባሃል ውድብ መርሑ ምስ ህዝባዊ ግንባር ኣብ 1989 ተጸንቢሩ። ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ኣባል ሃገራዊ ባይቶ ብምዃን ኣገልጊሉ።ኣብ 2000 ናብ ሱዳን ብምውጻእ፡ ኣብ 2001 ናብ ሽወደን ብምኻድ፡ ተቓውምኡ ኣንጻር መንግስቲ ኣኤርትራ ብምንጻር ኪንቐሳቐስ ጀሚሩ። ሕሩይ ናብ ኣሜሪካን ኣውሮፓን ብምኻድ ንህዝቢ ሰፊሕ ሰሚናራት ገይሩ።
ምእታው ሕሩይ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ 2002፡ ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ዓብይ ምዕባለ ኣርእዩ። ኣብዚ ግዜ ንሱ ኣቦ መንበር ናይ ምትእኻካብ ውድባት ኤርትራ ኮይኑ ተመሪጹ።እንተኾነ ግን ሰውራዊ ባይቶ ፡ ሕሩይ ናብ መሪሕነት ምምጻእ ስለዘይተቐበለቶ ካብቲ ኣኼብ ሲሒባ።
2. ተቓውሞ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቃስ ኤርትራ
እዚ ውድብ ብእስማዒል ናዲ ዝምራሕ ኮይኑ፡ ሕቶ ብሄር ካብቲ ቐንዲ ጸቂጦም ዝንቐሳቀስሉ ኢዮም።
ኣቦ መንበር ናይዚ ውድብ እስማዒል ናዲ ካብቶም ፍሉጣት ኣብ ግዜ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ምንባሩ ይፍለጥ። እዚ ውድብ ሓደ ካብቶም ንምምስራት ምሕዝነት ውድባት ኤርትራ ጻዕርታት ዝግብር ዘሎ እዩ
3. ሃገራዊ ዲሞክራሲያዊ ግንባር
ዶክተር መሓመድ ዑስማን ኣቡበከር ነዚ ውድብ ዝመርሖ ዘሎ እዩ። ንሱ ካብቶም ቐዳሞት መስረቲ ማሕበር ተማሃሮ ኤርትራዊያን ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ካይሮ ካብ ዝነበሩ እዩ።ኣብቲ ግዜ ከም ኣቦ መንበር ናይቲ ማሕበር ኮይኑ ኣገልጊሉ።
ኣብ 1976 ህዝባዊ ሓይልታት ናብ ክልተ ምስተመቕለት፡ኢሰያስን ሮሞዳንን ብሓደ ሸነኽ ዑስማን ሳልሕ ሳበ በት ካልእ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፡ ንሱ ምስቲ ብሳበ ትምራሕ ዝነበረት፡ ኣብ 1977 ከም ኣቦ መንበር ኣሳናዳኢት ሽማግለ ብምዃን ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ዓብይ ተራ ተጻዊቱ።
ኣብ 1997 ውድብ ንምምስራት ናብ ሱዳን ብምምጻእ ፈተነታት ገርይሩ። እንተኾነ ግን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ክዕወት ኣይካኣለን።ኣብ 1999 ንካልኣይ ጊዜ ናብ ሱዳን ብምምጻእ፡ ኣብ ፖርት ሱዳን ሰፊሕ ሰሚናር ብምግባር ናቱ ውድብ መስርቱ።ንሱ ኣብ ኣመሪካን ኣውሮጳን ዑደት ብምግባ ብፍላይ ኣብ ማእከናት ዜና ዓብይ ተራ ተጻዊቱ።
ኣብ ወርሒ ሽዱሽተ 2004 ንሽዱሽተ ውድባት ኤርትራ፡ናብ ሓደ ውድብ ክጥርነፋ ዝገበሮ ጻዕርታት እይተዓወተን።
4. ስሙር ሃገራዊ ውድብ
ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ንሰለስተ ውድባት ማለት ህዝባዊ ሓይልታት፤ ጀብሃን ኮሚቴ ሰውራ ዝሕቖፈት ውድብ እያ።ዕስማን ሳልሕ ሳበ ነዚ ምንቕስቓ ይመርሖ ከምዚነበር ይፍለጥ።
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ መንግስቲ ሱዳንንምድካም እዚ ውድብ ሰለተ ኣማራጺታት ሂብዎም።እቲ ዝነበረ ኣማራጺ፡
1. ካብ ሱዳን ክወጹ
2. ከም ተራ ስደተኛታት ኣኣብ ሱዳን ክነብሩ
3. እብ ዓዶ ከይዶም ኣኣብ ምህናጽ ሃገሮም ክሳተፉ
እዚ ካኣ ኣብ ምድካም እቲ ውድብ ዓብይ ተራ ነይርዎ።ነዚ ተበታቲኑ ዝነበረ ውድብ ጥርኒፉ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዝመርሖ ዘሎ ዓሊ ብርሃቱ እዩ።
5. ኤርትራዊ እስላማዊ ግንባር (ቐዛይፍ እል ሓቕ)
ኣቦ መንበር ናይዚ ውድብ ሽኽ እድሪስ ጌሳ፡ ገዲም ተጋዳላይ ህዝባዊ ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ምንባሩ ኣብቲ ግዜ ካብቶም ቀዳሞት ተማሃሮ ህዝባዊ ሓይልታት ነይሩ። ንሱ ኣብ 2002 ካብ እስላማዊ ውድብ ተፈንጪሉ ምንቕስቓሳቱ ዝቕጽል ዘሎ እዩ።
6. ሰልፊ እስላማዊ ስኒት ኤርትራ
ሸኽ ኣደም ምጅውራይ ነዚ ውድብ መርሑ ዝንቐሳቀስ ዘሎ እዩ። ንሱ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ቐንዲ ተቓዋሚ ምንባሩን ኣባል ተጋድሎ ሓርነት ብምዃን እጃሙ ኣበርኪቱ።ካብቶም ቀዳሞት መስረቲ ጀሃድ ነይሩ። እዚ ውድብ፡ ኣክላስን ኣስላህን ኣብዝብል ክልተ ውድባት ተመቂሉ።
ኣደም መጅውራይ ኮሚቴ ዕርቒ ብምዃን ነዘን ኣብ ክልተ ዝተፈንጨላ ውድባት ንምቅርራብ ጻዕርታት ካብዝገበሩ እዩ።ንሱ ኣኤርትራ፡ እስላምን ክርስትያንን ዝነብሩላ ሃገር ብምዃና፡ ምምስራት እስላማዊ መንግስቲ ኣብ ኤርትራ ግጉይ መስመር ምዃኑ ይኣምን። እንዚ እዋን ህዝቢ ኤርትራ ባዘይ ኣፈላልያ ዓሌትን ሃማኖትን ብስርዓት ህግደፍ ይጭፍለቕን ይግዛእን ስለዘሎ፡ ምእንቲ ፍትሕን ዲሞክራስን ብቅዋም ዝእዘዝ መንግስቲ ምምስራት ዝቃለስ ዘሎ እዩ።
7. ተበግሶ ምንቅስቃስ ምሕዝነት ኤርትራ
ያቆብ እንድሪያስ መራሒ ናይዚ ውድብ ከይኑ ዝንቐሳቐስ ዘሎ ኮይኑ፡ ንሱ ኣባል ተጋድሎ ሓርነት ኮይኑ ድሕሪ ምቅላስ ኣብዚ እዋን ካብቶ ፍሉጣት ተቓወምቲ ኣብ ኣመሪካ ዘለዉ እዩ። ኣብ ልዕሊ እዚ ያቆብ እንድሪያስ ወኪል ሕብረት ውድባት ኤርትራ ብምኻን ኣብ ኣመሪካ ዝንቐሳቐስ ዘሎ እዩ።
እዋጅ ሰልፊ ዲሞክራሲያዊ ውህደት ኤርትራ
ካብ ዕለት 23/02/05 ኣትሒዙ እተን ዓሰርተሽዱሽተ ውድባት ንምሕዝነት ዝሳረፍኦ ዘለዋ፡ ናይተን ዓሰርተ ሰለስተ ኣቦመንበረን ናይቶም ሰለስተ ወከልቲ ኣብ ዝተረኸብሉ፡ ሽውዓተ ውድባት ብሓባር ሰሚረን ንኽሰርሓ መግለጽል ኣኣውጺኤን። እተን እርባዓተ ኣባላት ምሕዝነት ክኾና ከለዋ እተን ሰለስተ ግን ኣባል ናይቲ ምሕዝነት እይጸንሓን።
ናይቶም ሽዱሽተ ውድባት መራሕቲ ብኣካል ተረኺቦም ነቲ ስምምእ ክታሞም ከንብሩ ክርልርዉ፡ ኣቶ ያቆብ እንድሪያስ ደገፉ ብፋክስ ገሊጹ። ዶክተር መሓመድ ዑስማን ኣቡበከር፡ ንሰልፊ ዲሞክራሲያዊ ውህደት ኤርትራ ብምውካል ነዚ ሕልሚ ክውን ንምግባር ዘይተሓለለ ጻዕሪ ዝገበሩ ኣካላት ኣመስጊኑ ።
ወኪል መንግስቲ ሱደን ኣብቲ ታርኻዊ ዕለት ተረኺቡ፡ደገፉ ድሕሪ ምግላጽ፡ መንግስቲ ሱዳን ብሓጎስ ከምዝቅበሎን ንተግባርውነቱ ኣብ ጎኖም ደው ክምዝብል ገሊጹ።ብምቅጻል ኣቶ ሑሰን ከሊፋ መርሒ እቲ ኣኬባ ፡ ነቶም ኣብዚ ታሪካዊ ዕለት ዝበጹሒ እንቛዕ ሓጎሰኩም ድሕሪ ምባል እዚ ዝተወሰደ ስጉምቲ ሃገርዊ መንፈስ ዘለዎ እዩ ክብል ገሊጽዎ።ቀጺሉ እዚ ስጉምቲ ነቲ ቃልሲ ይዐውቶ እምበር ኣየድክሞን ክብል ኣስሚርሉ።
ጽማ`ቅ ናይቲ ዝተዋሃበ ኣዋጅ ከምዚ ዝስዕብ እዩ፡
ካብ እለት 01-02/03/05 ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ መጸውዒ ናይተን ዝሰመራ ሽውዓተ ውድባት “ዲሞክራሲያዊ ውህደትኤርትራ” ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ብዛዕባ ህልው ኩነታት ኤርትራን ኣብ ሞንጎአን ዘሎ ፍልልያት ድሕሪ ምዝታይ ፡ ፍልልያተን ኣጽቢበን።እቲ ዝጸነሐ ኣካይደአን ተመሳሳልነት ከምዝነበሮ ተርዳዲአን።ብምቕጻል ኣብ መሰረታዊ መትከላትናይቲ ዝምስረት ውድብ ተረዳዲዖም።እዚ ኻኣ ነት ስራሕ መገዲ ዝጸርግ ምኻኑ እቲ መግለጺ ድሕሪ ምሕባር ፡
- መራሕቲ ናይቶ ውድባት ኣባላት ናይቲ ምንቕስቓስ ምኽኖም እቲ መግለጺ ይሕባር።
- እዞም ውድባት እብቲ መሰረታ መትከላት ከይወጻ ክሰርሓ ሓደ ኣካል ናይቲ ምንቕስቓስ ኮይነን ክሰርሓን ።
- እብዚ ቀረባ ግዜ ጎባኤ ክገብራ ተስማሚኤን።
- ላኦለዋይ መራሕቲ ንኽመርጹ ተሰማኒኣኤን።
እቲ መግለጺ ነቲ ዝካየድ ጉባኤ እተሳልጥ ሓንቲ ኣሳናዳኢት ኮሚቴ ካብ ነፍስወከፍ ውድባ ሓደ ብምምዛዝ ክቆውም ተረዳዲኦም።
እቲ መግለጺ ኣስዒቡ ህዝቢ ኤርትራ እተን ፋሕ እለን ዝነበራ ውድባት ብሓንሳብ ሰሚረን እድማዒ ሰራሕ ክሰርሓ ድልየቱ ነይሩ ድሕሪ ምባል እዚ ውህደት ኣገዳሲ ይገብሮ ኢሉ።ብምቕጻ እዚ ዝረአ ዘሎ ምዕባለ ኣብ ሃገርና፤ ምስ ጎራብትናን ማሕበረ-ሰብ ዓለምን ኣድማዒ ሰራሕ ክነሰርሕ ሓልፍነትና ምዃኑ ንህዝቢ ቃል ንኣትው ምባልም ኣቲ መግለጺ ይሕብር።ኣባላትናን ህዝቢ ኤርትራ ነዚ እንገብሮ ዘለና ጻዕሪ ናይ ባሓቒ ሓድነት ምኻኑ ፈልጦም ክስዕብዎ ጻውዒት ምቅራቦ ኣቲ መለጺ ደንዲሙ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2956


text:
ስምምዕ ፓሪስ ለውጢ ኩነታት ኣየር ንምምካት ናብ ሰማይ ዝበንን መርዛም ጋዝ ንምንካይ ኣስታት 200 ሃገራት ዝፈረማሉ ወሳኒ ስምምዕ እዩ ።
ምምሕዳሮም እቲ ስምምዕ ክፀድቕ ዝሰርሑ ናይ ቀደም ፕረዝደንት ባራክ ኦባማ ነቲ ውሳነ ብቕልጡፍ ኮኒኖምዎ ኣለው። ንሶም ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ “ንስምምዕ ፓሪስ ዘኽብራ ሃገራት ተረባሕቲን ስራሕን ዝፍጠሩ ኢንዱትሪታትን እየን’’ኢሎም።
ናይ ፈረንሳይ ፕረዝደንት ኢማኑኤል ማክሮን ሓዊሱ ቀንዲ መራሕቲ ዓለም ንትራምፕ ይነቕፉዎም ኣለው።ሕቡራት ሃገራት ብወገኑ እቲ ትካል ዓለምለኸ ድሕነት ንምሕላው ንዝግበሮ ፃዕሪ ‘ኣዚዩ ዘጉሂ’ እዩ ኢሉዎ ኣሎ ።
ወሃቢ ቃል ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ስቴፋን ዱጃሪክ “ስምምዕ ፓሪስ ኣብ 2015 ዓ.ም. ብኹለን ሃገራት ዓለም እዩ ፀዲቑ።ምኽንያቱ ክኣ ለውጢ ኩነታት ኣየር ከቢድ ጉድኣት የብፅሕ ከምዘሎ ስለዝተረድኣ እዩ።”
ፕረዝደንት ትራምፕ ከምዚ ዝበለ ስጉምቲ ከምዝወስዱ ኣቐዲመን ዝተርድኣ ናይ ጀርመን መራሒት ኣንጌላ መርኬል ንስምምዕ ፓሪስ ዘለወን ደገፍ መሊሰን ብምርግጋፅ መራሕቲ ዓለም እውን ደገፎም ከቕፅሉ ኣተባቢዐን።
እቲ ምውፃእ ኣብ ኣፍሪቃ ኣሉታዊ ፅልዋ ከምዘስዕብ ኣብ ናይታ ኣህጉር ከባቢያዊ ሓለዋ ዝንቀሳቐሱ ገሊፆም ኣለው።
“ዘ ዎርልድ ዋልይልድ ላይፍ” ኣብ ዝተባህለ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ትካል ዝሰርሕ ሳሊየም ፋቂር ኣሜሪካ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ኩነታት ኣየር ዘውሕስ ብልሓታትን ቴክኖሎጂታትን ከተኣታትዋ ንምሕጋዝ ክተወፍዮ ዝግብኣ ኣስታት 2 ቢሊዮን ዶላር ክትሕዞ ትኽእል እያ ክብሉ ስኽፍትኦም ገሊፆም ኣለው።
ንሶም ብተወሳኺ ኣፍሪቃዊያን ናብርኦም ኣብ ሕርሻ ዝተመስረተ ምስ ምዃኑ ንብርቱዕ ዋዒን ዝወሓደ ዝናብን ዝቃልዑ ንሳቶም እዮም ይብል ።
መንግስታት ኣፍሪቃ እውን በቲ ውሳነ ዘይምሕጓሶም ይገልፁ ኣለው።
ናይ ጋና ፕረዝደንት ጆን ድራምኒ ማሃማ ‘ኣሜሪካ ኣብ ዓለም ኣዚዩ ወሳኒ ኣብ ዝኾነ ጉዳይ መሪሕነታ ብፍቓዳ ገዲፋ’ላ’ክብሉ ብቲዊተር ፅሒፎም ኣለው።
መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ኣሜሪካ ብብርቱዕ ነቒፉዋ’ሎ።
ኣሜሪካ ኣሰር ኒካራጉዋን ሶሪያ ብምስዓብ ኣካል ጉጅለ ስምምዕ ፓሪስ ዘይኮና ሃገራት ኮይና ኣላ።


text:
ቕልዕቲ መልእኽቲ ን ወናኒ MESKEREM WEBSITE ኣለም ወዲ ኣቶ ጀ.ጎይቶኦም
ንወድሰብ እንተ ሃብካዮ ናቱ እዝጊ ይሕጎስ ኩሩስቶስ ይፈቱ ኢሎም ዝመሰሉዎ ኣቦታት ብቕንዕኖኦም ንብዓል ጽብቅ ናቱ መግለጺ ይህብዎ ንባዓል ዘርጊ ክኣ ናቱ መግለዚ ይህብዎ ንታሪኽ ውድሰብ ብኣውንታዊ ኣስተዋጽኦ ሱሩሑን ብኣሉታዊ ዘርጊ ተግባሩን ነናቱ መግለጺ ይህብዎ እሞ እቲ ኣይትሓሱ ዝብል ጥቕሲ ብእግዛኣቢኤር ስለ ዝፍርሑ ንውድሰብ እንተ ሃብካዮ ናቱ እዝጊ ይሕጎስ ኩርስቶስ እፈቱ ዝተባህለ ካብዚ ተበጊሶም እዮም።
ሓው ኣለም ወዲ ጀ.ጎይቶኦም ክኣ ቅልዕቲ መልእኽቲ ናባኻ ምስ መሳሪሒትካ MESKEREM WEBSITE ከማሓላልፍ ዝደረኸኒ ምኽንያት ምሳሌ ለባማት ኣቦታት ስለ ዝወረስኩ ክጥቅመሉ ኣለኒ ካብ ዝብል ተበግሶ ንዓኻን መሳርሒትካን MESKEREM WEBSITEን ካብ ዝጀመርካሉ ኣትሒዘ ክሳብ ኣብዛ ግዜ ዝጽሕፈልካ ዘለኩ ምስ መሳሪሒትካ MESKEREM WEBSITE ኣውንታዊ ሕሉፍ ኣስተዋጽኦ ተቓውሞኻን ዲሒርካ ዘምጻእካዮ ኣሉታዊ ምዕብልናን ከም ዘለዎ ክጠቕሰልካየ ንሕሉፍ ኣውንታዊ ተቓውሞ እጃምካ ዘበርከትካዮ ክትኮርዓሉን፥ ክትሕበነሉን ይግባኣካ ብማዕረ ናይዚ ኽኣ ንድሒሩ ዘምጻእካዮ ኣሉታዊ ምዕባሌ ክኣ ክትሓንከሉን ክትሓፍረሉን ይግባኣካ ብዓቕሊ ኣምቢብካ ክትርዶኦ ክኣ ይዕድመካ።
ሓው ኣለም ብጹብካ ክጅምር ኢየ
1. መጀመርያ ናይ ጽረ ድክታይተራዊ MESKEREM WEBSITE WEBSITE ከፊትካ ንህዝቢ ተግባራት ድክታይትር ስርዓት ኢሳያስ ናብ ህዝቢ ኣቃሊዕካ ጹሕፋት ካድራት ተቓወምቲ ኣብ መርበብ መስከረም ሰቕልካ ዕርቃን ኣራዊታዊ ምሕደራ ስርዓት ኢሳያስ ዘቃላዕኻ ህዝቢ ኣብ መስከረም ዳት ነጥ እና ኣተወ ጹሕፋት ተቓውምቲ ኣቢቡ ክርዳእ ዝገበርካ ነታ ድልየታት ስርዓት ድክታይተር ጥራሕ ትዝርግሕ ብሳንሱር እትሕተም ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ገዲፉ ናብ መስከረም ዝዝርጋሕ ናይ ተቓወምቲ ጽሑፋትን ዜናታትን ዘንብብን ዝካታተልን ዝገበርካ መዘኩሮኻ ስለ ዝኾነ ክትሕበነሉ ይግባኣካ።
2. እዝከረኒ ናይ ኩሎም ተቓወምቲ ጹሕፋት ብዘይ ሌላን ጉሌላን ተቐቢልካ ትልጥፎ ከም ዝነበርካ ብ ኣካል ኣብ መስከረም ኣትየ ብዓይነይ ሪኤ ዘንብብ ዝነበርኩ ናይ ሕሉፍ ኣውንታዊነትካ ዝምስክር ሰብየ
3. ኣብ መሰል ውድሰብ ኣታሓሕዛ ስርዓት ህግደፍ ናይ ምኹናን ጽኑዕ መርገጽ ውሲድካ ንተግባራት ሰርዓት ኢሳያስ ግደፍዶ ኣድበርታይዝ ምስ ስእልታት ክትልጥፈሉስ ብተግባሮም ኣስካሕኪሑካ ንምቅሎዖም መገዲ MESKEREM WEBSITE ዝኸፍትካ ከም ምኻንካ መን ይስሕቶ። ሓውና እዚ ተግባራት እዚ ስጋብ ምዓርፉኡ እንተ ትቕጽሎ ብህዝቢ ክንደይ ምተሞጎስካ ኔርካ ግን ኣይ ገበርካዮን።
ናብቲ ድሒሩ ዘምዛእካዮ ኣልታዊ ምዕብልናታት ከሳጋግረካ
ብዙሓት ናይ መድያ ተኻታተልቲ ከም ዝካትዑዎን መደምደምታ ዝህብሉን ንሕሉፍ ተቓውሞዊ ስራሕካን ኣብቲ ልዕሊ ስርዓት ዝገበርካዮ ብፍላይ ሱሱዕ ህርፋን ልጣን ዘለዎ ንስልጣኑ ክብል ህዝቢ ዘጽንት ዘሎ ናብ ህዝቢ ዕርቃኑ ዘቃላዕካዮ ጣዕሳ ሓዲሩካ እቕረ በሉለይ ክትብል ዝዓለምካ ትመስል ይብሉ ናይ ተፋላለዩ ውድባት ተቓወምቲ’ ኣነውን ምስኦም ይሳማማዕ ካብ ዚሮ ተበግሰ ዘይኮንኩስ ካብቲ ድሒርካ ዘምዛእካዮ ምዕብልናታት ንሱ ክኣ ካብ ብዘይ ሌላን ጉሌላን ጹሑፋት ትጥቅዕን ትሰቅልን ዝነበርካ ናይ ገሊኦም ጹሑፋት ጠቂዕካን ሰቒልካን ናይ ገሊኦም ክኣ ኢግኖር ክትከቶም ጀሚርካን ኣለኻን።
ኣብ ብታ ብሕታዊት መሳሪሒትካ መስክረም ዳት ነጥ ካብ ናይ ተቓወምቲ ጹሑፋትን ኣድበርታይዝን ናይ ህግደፍ ኣድበርታይዝን ጹሑፋትን ይበዝሕ ኢሳያስ ኣብዚ በጽሑ ኣድኽስቶ በጺሕሑ ስእሉ እና ጠቃዕኻ ዋርሳይ ይካኣሎ እዚ ስራሕ ይዓምማሎ ስእሊ እና ጠቓዕኻ ነቲ ብደይ ደሞዝ ዝዕመም ስራሕ ውልቀሰባት ዓገብ ኣውቶብሳኣት የትዮም ትራክትርራት ኣምጺኦም ስእልታት እናጠቃዕኻ ኢሳያስ እዚሉ ለበዋ ኣማሓላሊፉ ናይ ባዓላት የውሃና ገሊጹ ስእልታት እና ጠቃዕካ መስከረም ዳት ነጥ ብረክላማት ኣድበርታይዝዛት ህግደፍ ኣወቂብካ ንመገዲ እቅረ በሉለይ ትስጉም ትብል ዘለኻ ኴንካ ኣየምስልን ኣየስምዕንዶ???
ኣብዚ ምኽሪ ክልግሰልካ ሓውና ኣለም ውዲ ኣቶ ጀ ጎይቶኦም
ህግደፍ ንዓኻ ንኣለም ሕሉፍ ታሪኽካ ዳመጅ ዘስዓብካሉ ነዚ ሕጂ ተመሊስካ ተሓጺብካ ኣብ ጭቃ ተመሊስካ ጽቡቕ ትገብረሉ ዘለኻ ድሪኦ ከይ መስለካ ኣብ ኣፍ ኣምበላይ ገበል ከይት ኣቱ ካብ ጴጥሮስ ሰለሙንን ሃይለ ውልደትንሳኤ(ድሩዕን) መሓመድ ሸሪፎን ካብዞም ሰባት እዚኣቶም ንላዕሊ ጽብቕ ሰሪሕካሉ ዝብል መዔቅኒ ኣይ ክህበካንዩ እሞ ናብቲ ናይ ቀደምካ እንተ ተመለስካ ይሕሸካ ክብረት ክትረክብ።
ብዛዕባ ጹሑፋት ብሌላን ጉሌላን ምስቃል ወናኒ ስለ ዝኾንካ ድሌትካ ግበር ኣብ መሰልካ ናጽነት ኣለካ ንኽሲ ገዲፍካ እንተ እቲ ናይ ህግደፍ ጹሑፋትን ምስ ስእልታት ኣሰኒኻ ተውጽኦ ዘለኻ ግን ንመስከረም ዳት ነጥ ሰሊምካ ተወቅባ ዘለኻ ኮይኑ ከስማዓካ ብዛዕባ ብሓቂ ካብዚ ህዝቢ ዝጥርጥረካ ዘሎ ናጻ ክትወጽእ ነብስኻ ምስ ህዝቢ ኣላሊ እዚ ዝብል ሓው ጥራሕ እዩ ሪእኻን ሰሚዕኻን ኣቢብካን ሚዛንካ ኣቢርካ ስቅ ምባል ሓው ወይ ብጹት ከብለካ ስለ ዘይ ክእል ንግድለትካ በቲ ሰብ ዝዕዘቦ ዘሎ ቡኡ ንኽትዕዘቦ እንተ ፈተንካ ንዓኻ ምሓሸ።
እዚ ውደሓንካ ሓውና ኣለም።
ምስ ሙሉእ ኣኽብሮት
ካብ ገብሪሂይወት (ኣቡዓሸራ)
ሓበራዊ ቃልሲ ሃገራዊ ፈውሲ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2378


text:
ትማሊ ሶኑይ ዝተኣሰሩ ትሽዓተ ተቖፃፀርቲ ትራፊክ ኣየር ኢትዮጵያ ሎሚ ሶሉስ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም።ኣድማ ብምትሕብባርን ቁጠባን ናይታ ሃገር መልዕን ዘበላሽው ተግባራት ፈጺሞም ብዝብል ተጠርጢሮም ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ፌደራል ፖሊስ ገሊፁ’ሎ።
ፌደራል ፖሊስ ኣድማ ኣተሓባቢሮምን ኣብታ ሃገር ጉድኣት ኣውሪዶምን ዝበሎም ትሽዓተ ሰባት ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ኣለው።ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ተቖፃፅርቲ ትራፊክ ኣየር ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ርእይቶ እቲ ሕቶ ይኹን ኣድማ ናይ ኩላትና እዩ፤ኣድማ ንምክያድ ዝፈረምና 74 ሰራሕተኛታት እናሃለውና ትሽዓቲኦም በይኖም ንምንታይ ከምዝተኣሰሩ ኣይተረድአናን ኢሎም።
ናይ ኢትዮጵያ ኣየር ትራፊክ ተቐፃፃርቲ ማሕበር ፕረዚዳንት ኣቶ ፍፁም ጥላሁን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ መግለፂ እቲ ሰራሕተኛ ከቢድ ስራሕ እናሰርሐ ብቁጠባ ተረባሒ ኣይኮነን፣እቶም ሰራሕተኛታት ብኩነታት ተደፊኦም እዮም ናብዚ ኣትዮም ክብሉ ገሊፆም።
ሽሞም ክግለፀሎም ዘይደለዩ ሰራሕተኛታት ምቁፅፃር ትራፊክ ኣየር መሰሎም ስለዝሓተቱ ዝለዓለ ተፅዕኖ ይፍፀሞም ከምዘሎ፣ናብ ስርሖም ክምለሱ ዝኽእሉ ጥፍኣተኛታት ምዃኖም እንተድኣ ፈሪሞም ምዃኑ ከምዝተነግሮም፣እንተፈሪሞም ዝተኣስሩ ከምዝፍትሑ ኩሎም ምስ ፈረሙ ግን ሕዚ እውን ከምዘይተፈትሑን ገሊፆም ኣለው።2 መስከረም 2011 ቤት ፍርዲ ክቐርቡ ቆፀሮ ከምዝተትሓዘ’ውን ካብ አዲስ አበባ ዝተረኽበ ጸብጻብ ይሕብር ።


text:
ድኻም ዝተሰምዖምን ዝተጭነቑን ከድምፁ ዝመፁ ብኣማእቲ ዝቑፀሩ ሰባት ኣብ ናይ ናይሮቢ ከባቢ ኪበራ ንሕፁያት ፓርቲ ሃገራዊ ጥምረት ንምምራፅ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣንግሊካን ክፅብዩ ይርኣዩ።
ምሃብ ድምፂ ንጉሆ ስዓት 12 ክጅምር ነይሩዎ።እንተኾነ ናይ መድመፂ ወረቐት ክሳብ ድሕሪ ስዓት ኣይበፅሐን ነይሩ።
ነባሪ ኪበራ ዛም ኦበድ ኣድመፅቲ ትዕግስቶም እናፀንቀቑ ኣብዝኸድሉ እዋን ወጥሪ ይንህር ኣሎ ትብል።
ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ተመሳሳሊ ፀገማት ከምዘጋጠሙ ተፈሊጡ።ፓርቲ ሃገራዊ ጥምረት ነቲ ምድማፅ ብሓደ ማዕልቲ ከምዘናውሖ’ውን ኣፍሊጡ’ሎ።እቲ ፓርቲ ናይ መረፅቲ ዝርዝር ዝሓዘ ወረቐት ኣብ እዋኑ ኣየቕረበን ክብል ንናይታ ሃገር ኮሚሽን ምርጫ ነቒፉዎ።
ገሊኦም ሰባት ግን እቲ ምድንጓይን ወረቓቕቲ ንኽጠፍኡ ምግባርን ብፍላጥ ዝተገበረ ክኸው ከምዝኽእል ምጥርጣር ጀሚሮም ኣለው። መራሒ ማሕበር መናእሰይ ኪበራ ሊቪንግስተን ኦክወተ ሃዋማ ሰባት ድሮ እቲ ምርጫ ተጨበርቢሩ እዩ ኢሎም ስለዝኣመኑ ሻቐሎቶም ይገልፁ ኣለው።
እቶም ፀገማት ኣብ ፓርቲ ሃገራዊ ጥምረት ዝተደረቱ ከይኮኑስ ኣብ ካሊእ ቀንዲ ፖለቲካዊ ፓርቲ ኦረንጅ ዴሞክራቲክ ቸንጅ’ውን ናይ ድምፂ ወረቓቕቲ ኣብ ምቕራብን ናይ መድመፂ ቦታታት ብስዓቱ ዘይምኽፋቱን ፀገም ከምዘጋጠሞ ሓቢሩ’ሎ።
እዚ ናይ ኬንያ ናይ ሎሚዘበን መባእታዊ ምርጫ ካብቲ ቅድሚ ሕዚ ዝተፈለየ እዩ።ኣመሓደርቲ ክፍለግዝኣት፣ሰኔተራትን ናይ ደቂ ኣንስትዮ ወኪላትን በቲ ሓዱሽ ሕገ መንግስቲ ዝተፍጠሩ ፖለቲካዊ ስልጣናት ንምሓዝ ዝወዳደሩ ሕፁያት ንምሕራይ መረፅቲ ንፈለማ እዋን ክሓርይዎም ኣለዎም።


text:
Radio Erena: 17 December 2015
ብኸቢድ ምግሃስ መሰል ደቂ ሰብ ኣብ ቅድሚት ካብ ዝስርዓ ሃገራት ዓለም ሓንቲ ኣብ ዝኾነት ኤርትራ፣ ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ተዘኪሩ።
ኣብቲ ብሕብረት ኤውሮጳን ካልኦት መሻርኽትን ተወዲቡ ብሓሙስ 10 ታሕሳስ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ዝኽሪ መበል 67 ዓመት ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ወከልቲ ሕብረት ኤውሮጳ፣ ኣምባሳደራት ዝተፈላለያ ሃገራትን ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራን ካልኦት ዕዱማትን ተረኺቦም ኔሮም።
ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺቡ መደበረ ዘስምዐ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ከኣ፣ ኤርትራ ዘካየደቶ ቃልሲ ሰብኣዊ መሰል ዜጋታታ ንምርግጋጽ ምዃኑ ብምምልካት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ግና ንኤርትራ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብምኽሳስ፣ ምስላ ንምድዋን ፖለቲካዊ ዕላማ ዝሓዙ ኣካላት ከምዘለዉ ገሊጹ።
ፍልይቲ ልእኽቲን መርማሪት ኮሚሽንን ሰብኣዊ መሰላትን ኤርትራ ዝኣመሰሉ ከም ኣብነት ኣቕሪቡ።
መንግስቲ ኤርትራ ቅድሚ’ዚ እዋን’ዚ ብሕቡራት ሃገራት ይኹን ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ዝእንገድ ዝነበረ ዓመታዊ ዝኽሪ ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ብዙሕ ኣተኩሮ ክገብረሉ ከምዘይጸንሐ ይፍለጥ።
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ንኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኣስመራ ንመበል 7ይ ግዜኡ ክዝክራ እንከሎ፣ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ኣብቲ ኣጋጣሚ መደረ ከስምዕ ግና ንፈለማ እዋኑ’ዩ።
ኣብዚ መበል 67 ዓመት ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ብደረጃ ላዕለዎት ሰበ ስልጣናቱ ምስታፉን መደረ ምቕራቡን፣ ምስቲ ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ መንግስቲ ዝልግሶ ልዕሊ 200 ሚልዮን ዶላር ልምዓታዊ ሓገዝ ምትሕሓዝ ከምዘለዎ’ዩ ዝንገር።
ይኹን’ምበር ብዛዕባ’ቲ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ዝኽሪ ኣህጉራዊ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ብዝምልከት ማዕከናት ዜና መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ንዝነብር ህዝቢ ዝኾነ ሓበሬታ ኣይሃባን።
ሕብረት ኤውሮጳ’ውን፣ ነቲ ብሰንኪ ሰብኣዊ መሰላት ተሰናኪሉ ዝጸንሐ ልምዓታዊ ሓገዝ፣ ንመግስቲ ኤርትራ ክወሃቦ ዝፈቐደ ድሕሪ’ቲ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ኣህጉራዊ ዝኽሪ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት’ዩ።
===========================


text:
ትያትሮ ኣስመራ ግልብጭ ተሰንጠረ ኣዕኑድ መሕለም ትርኣስ ንድቀቱ ዝፍትልተል ቅብኣ ናሕሱ ወትሩ ከንፈር ጎርዞ ዝጎጎበ…
Month: መጋቢት 2019
ጉድ ዝረኸበ ጉድ በዲላቶ ሓደራ በሊዓ ተበዲላ ቃል እምነት በሊዓ በዲላቶ ሰለፋ ቀሊዓ በዲልዋ…
እዝምረልኪ `ወ! ሕልና ኣእምሮ፥ በርቢረ ዛንታኺ ኣብ ደብተረይ ዓቂበ ሕሉፍን ህሉዉን ኣኪበ እዝምረልኪ እወ……! ቃሕ…
ጽባሕ:እቲ ሎም መዓልቲ ኣብ ክልተ መሳጊድ ኒውዝላንድ መጥቃዕቲ ዝፈጸመ ክሱስ ናብ ፍርዲ ክቐርብ እዩ። ንሱ ነቲ መጥቃዕቲ ኣብ ፋይስቡክ ላይፍ ቪድዮ እናኣሕለፈ እዩ ፈጺምዎ።
ሎሚ ዓርቢ ኣብ ኒውዝላንድ ኣብ ልዕሊ ክልተ መስጊዳት ብዝተፈጸመ ግብረሽበራዊ መጥቓዕቲ ብውሑዱ 49 ሞይቶም…
ብምኽንያት ሎሚ ንግሆ ዘጋጠመ፡ምውዳቕ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ Boeing737፡ ጋዜጣ ሳባ መሪር ሓዘና እናገለጸት፡ ንቤተሰብ…
ንሰንበትና እስከ በሉ ንሓዝ ከበሮ ከበሮ ከበሮ *** እላለየ ላላ ፣እላለየ ላላላ እላለየ ላላ፣ እላለየ…
ኣትን ወይዘራዝር መልክዕክን ስሓቢ ከም ቡሩር ኣሸበሸብ ኣብቲ ጎደና ጎፍታ ተተራኸብና ፍሽኽ ተበልኩክን ኣሸበሸብ ደድሕረይ…
ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ጉዳይ ደቀንስትዮ ዘለዎ ኣረኣእያ ካብ ቦታ ናብ ቦታን፡ ካብ ዘመን ናብ…
ብፍላይ ኣብዚ ዘመን እዚ ፡ ደቂሰባይ ን መዓልቲ ደቀንትዮ ነጺልካ ምብዓል ከሕፍሮ እዩ ምስ…
ኣብ ውድድር ግጥሚ ዛራ ገጠምቲ # ቀዳመይቲ ኮይና ዝተዓወተት # ብልጽቲ ግጥሚ #…


text:
Radio Erena: 05 December 2014
ብዛይዲ ዝፍለጡ ዕጡቓት ተቓወምቲ ሑቲ ኣብ የመን ሓያሎ ቦታታት ኣብ ዝቖጻጸርሉ ዘለዉ እዋን፣ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ነታ ሃገር እትገብሮ ዝነበረ ገዚፍ ፊናንስያዊ ሓገዝ ደው ኣቢላቶ።
እቶም ምስ ኢራን ጥቡቕ ዝምድና ከምዘለዎም ዝንገረሎም ተቓወምቲ ሺዓ፣ ንገለ ክፋል ርእሰ ከተማ ሰንዓ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እትርከብ ወደብ ሑደይዳን ካልኦት ኣገደስቲ ቦታታትን ተቖጻጺሮም፣ ናብ ካልእ ክፋል እታ ሃገር ኣብ ዝግስግስሉ ዘለዉ እዋን፣ ከም ሃገራዊ ስግኣት ክትጥምቶም ዝጸንሐት ስዑዲ ዓረብ ፊናንስያዊ ሓገዝ ደው ናይ ምብላ ቀዳማይ ስጉምቲ ወሲዳ ኣላ።
እቶም ኣመንቲ እስልምና ሺዓ ዝኾኑ ተቓወምቲ ሑቲ፣ ንገለ ክፋል ከተማ ሰንዓ ድሕሪ ምቁጽጻሮም ምስ መንግስቲ እታ ሃገር ስልጣን ክመቓርሑ ምኽኣሎም ዝፍለጥ’ዩ።
ስዑዲ ዓረብ’ውን ንየመን እትህባ ገዚፍ ፊናንስያዊ ሓገዝ፣ ንወትሃደራዊ ረብሓ’ቶም ተቓወምቲ ክውዕል ይክእል’ዩ ካብ ዝብል ስግኣት’ያ ነቲ ሓገዝ ደው ከተብሎ ወሲና ዘላ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ሚዛን ወትሃደራዊ ሓይሊ ተቖጻጺሮም ዝርከቡ ዕጡቓት ሑቲ፣ ኣብ የመን ንዝርከቡ ተቓወምቲ ኣመንሲ ምስልምና ሱናን ካልኦት ዕጡቓት እናጸራረጉ ናብ ሓያሎ ክፋል እታ ሃገር ይግስግሱ ምህላዎም’ዩ ዝሕበር።
ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናብ ንግስነት ስዑዲ ዓረብን ግብጽን ኣብ ዝልኣኾ ደብዳቤ፣ ገስጋስ ዕጡቓት ሑቲ ንዞባ ቀይሕ ባሕሪ ሓደገኛ ሳዕቤን ክህልዎ ስለዝኻል፣ ጉዳይ የመን ህጹጽ ቆላሕታ ክግበረሉ ከምዝተላበወ ኣብ ግብጺ እትሕተም ጋዜጣ ዘ ሞኒተር ገሊጻ’ያ።
ተቓወምቲ ሑቲ ነታ ናብ ኤርትራ ዝቐረበት ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እትረክብ ወደባዊት ከተማ ሖዴዳ ናይ የመን ምቁጽጻሮም፣ ኣብቲ ኣፍደገ ንግዳዊ መራኽብ ዓለም ዝኾነ ዞባ ቀሊል ዘይኮነ ጽልዋ ክህልዎም ከምዝኽእል ተንተንቲ ይጠቕሱ።
=============================


text:
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ነቲ ቀንዲ መሰረት ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ብዙሕነትን ዓውለማን ካብ ነዊሕ ጀሚሮም ክቓወምዎ ጸኒሖም’ዮም እንተኾነ ከም መራሒ ንዋዕላ ዓለምለኸ ውድብ ተተአናግድ ሃገር ኣብ ዋዕላ ሓፈሻዊ ባይቶ ሕቡራት ሃገራ ንመበል ሳልሳይ ዓመት ሎሚ መደረ ኣስሚዖም ኣለው።
ፕረዚደንት ትራምፕ ሎሚ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ንዝተጋብኣ መበል 74 ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ዘስምዕዎ መደረ “ ናጽነት ትደልዩ እንተኾንኹም ብሃገርኹም ኩርዑ፡ ዲሞክራሲ ትደልዩ እንተኾንኹም ንሉአላዊነት ሃገርኹም ኣጥብቂኹም ሓዙ፡ ሰላም ትደልዩ እንተኾንኹም ድማ ሃገርኹም ኣፍቕሩ” ክብሉ መደረኦም ጀሚሮም።
ንሶም ኣብ ንጉዳይ ኢራን ብዝምልከት ኩለን ሃገራት ኣንጻር እስላማዊ ሪፖብሊክ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ሓላፍነት ኣለውን ድሕሪ ምባል “ሓላፍነቱ ዝሽከም ሃገር ንናይ ኢራን ጽምኢ ንምምላእ ገንዘባዊ ሓገዝ ክህብ የብሉን” ኢሎም።
ብሪጣንያ፡ፈንሳን ጀርመንን ትማሊ ሶኑይ ኣብ ዝሃብዎ ሓባራዊ ጋዜጣዊ መገለጺ ኣብ መዓደኒ ነዳዲ ስዑዲ ዓረብ ንዘጋጠመ መጥቓዕቲ ሓላፍነት ኢራን ምዃኑ ብምሕባር፡ ከም ግብረ መልሲ’ዚ መጥቓዕቲ ብኣሜሪካ ንዝተወስደ ተወሳኺ ቁጠባዊ እገዳ ኣብ ልዕሊ ኢራን ሓቢሮም ኣለው።
ኢራን ብወገና ንዝቐረበ ክስታት ነጺጋ’ላ።
ሰበስልጣን ኢራንን ኣሜሪካን መራሕቲ ክልቲኣን ሃገራት ኣብ ዋዕላ ሕቡራት ሃገራት ተራኺቦም ከምዘይዘራረቡ እንተገለጹ ዲፕሎማት ግን ገና ተስፋ ከምዘሎ ይገልጹ።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራሞፕ ሃይማኖታዊ ናጽነት ካብ ቀንዲ ቀዳምነት ሃገሮም ምኻኑ ብምግላጽ “ ኣሜሪካ ሃይማኖታዊ ስቕያት ንዝፍጽማ ሃገራት ዓለም ደው ከብላ ትጽውዕ” ኢሎም።
ምምሕዳሮም ኣብ ሃገሮም ካብ ዝበጽሖም ስቅያት ሃዲሞም ኣብ ኣሜሪካ ዑቕባ ንዝሓቱ ዜጋታት ማዕጾ ብምዕጻው ኣብ ዝንቐፈሉ ዘሎ “ ኣሜሪካ ኩሉ ጊዜ ድምጺ እቶም ብሰንኪ ሃይማኖታዊ እምነቶም ስቕያት ዝበጽሖም እያ። ኣብ ዝሓለው ይሃልው ኣብ ኣሜሪካ ቦታ ክሕልወኹም እዩ” ድማ ኢሎም።
ፕረዚደንት ትራምፕ ኣብ መደረኦም ተሪር መልእኽቲ ንፕረዚደንት ቻይና’ውን ኣሕሊፎም። ዓለም ነቲ ኣብ ሆንግ ኮንግ ዝካየድ ዘሎ ተቓውሞታት ብቕርበት ትከታተሎ ከምዘላ ብምግላጽ ‘ቻይና ነቲ ተቓውሞ ትሕዘሉ ኩነታት ንመጻኢ ተራ’ታ ሃገር ኣብ ዓለም ዓብይ ጽልዋ ኣለዎ” ኢሎም።
ኣብ ዝምድና ንግዲ ቻይናን ኣሜሪካን ድማ ኣብ ስምምዕ ክበጽሑ ዘለዎም ተስፋ ገሊጾም፡ ግን ንኣሜሪካዊያን ጽቡቕ ዘይኾነ ስምምዕ ከምዘይቕበሎ ንጹር ጌሮም ኣለው።
እቲ ቀንዲ ዝያዳ ትኹረት ዝተገብረሉ አካል’ዚ ዋዕላ ዝኾነ ትማሊ ዝተኻየደ ዋዕላ ክሊማ ኮይኑ ፕረዚደንት ትራፕም ሓጺር ዘይተመደበ ተሳትፎ ጥራይ ብምኽያድ መደረ ከምዘየስምዑ ካብቲ ኣኼባ ምውጽ ኦም ይፍለጥ።
ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ምስ መራሕቲ ገለ ሃገራት ብውልቂ ተራኺቦም ከምዝዘራረቡን ብጠቕላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረስ ዝተዳለወ እንግዶት ዲፕሎማት’ውን ከምዝሳተፉ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ከም ኣምላኽነቱ ብሓንሳእ ናይ ዕብየት ተግባር ከይፈጸመ ድማ ሕጊ ጠባያኣውን ሕጊ መጽሓፋውን እናፈጸመ ብብንእሽቶ ዓበየ። እቲ ዘመን ዘይቍጸረሉ ኣምላኽ በቲ ዝለበሶ ሥጋ ዘመን ተቘጺርሉ ኣብ 30 ዓመቱ ብኢድ መጥምቀ መለኮት ዮሓንስ ኽጥመቕ ካብ ገሊላ ናብ ዮርዳኖስ መጸ። “ አሜሃ መጽአ እግዚእ ኢየሱስ እምገሊላ ኀበ ዮሐንስ ከመ ይጠመቅ በፈለገ ዮርዳኖስ” (ማቴ. 3፡13)
ኣብቲ እዋን እቲ ከምቲ ኣቐዲሞም ነቢያት ዝተነበይሉ ናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ጸራጊ መንገዲ ኮይኑ ቀቅድሚኡ ዝመጸ፡ ቅዱስ ዮሓንስ ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ናይ ንስሓ ትምህርቲ እናመሃረ ናይ ንስሓ ጥምቀት የጥምቕ ነበረ። (ኢሳ. 40፡3፣ ሚል. 3፡1)
* ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከኣ መሕፀቢ ድኅነትና ንሱ እዩ እሞ ናይ ባህርይ ኣምላኽ ክነሱ ብኢድ ኣገልጋሊኡ ቅዱስ ዮሓንስ ስለ ብዙኅ ምኽንያት ተጠምቀ። ገለ ንምጥቃስ ፦
1. ቅድሚኡ ዘይተገልጸ ሰማያዊ ምሥጢር፡ ምሥጢረ ሥላሴ ንምግላጽ ተጠምቀ። ኣብ ሓደ እዋን ሠለስተ ኣካል ማለት እግዚአብሔር ወልድ ብፍሉይ ኣካሉ ሰብ ኮይኑ ኣብ ማየ ዮርዳኖስ ክጥመቕ ከሎ፤ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ድማ ብኣምሳለ ርግብ ወሪዱ ኣብ ርእሱ ተቐመጠ፡ እግዚአብሔር አብ ድማ ኣብ ደመና ኾይኑ ‘ዝንቱ ውእቱ ወልድየ ዘአፈቅር ዘቦቱ ሠመርኩ/ ብእኡ ዝተሓጐስኩ ዘፍቅሮ ወደይ እዚ እዩ’ ዝብል ድምፂ ኣስምዐ። (ማቴ. 3፥13-17)
በዚ ኸኣ ቅድመ ዓለም ካብ አብ ኣካል ዘእምአካል ባህርይ ዘእምባህርይ ዝተወልደ፣ ድኅሪ ዓለም ድማ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ኮይኑ ብድንግልና ዝተወልደ እግዚአብሔር ወልድ ንሱ ቀዳማይን ካልኣይን ዘይብሉ ወልድ ዋሕድ ምዃኑ ተመስከረ። “ ኢይቤ ዘላዕለ ዝንቱ ወልድየ፡ አላ ይቤ ዝንቱ ውእቱ ወልድየ” ከምዝብል፣ እግዚአብሔር አብ ብተዋሕዶ ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ገይሩ ደኣ ብእኡ ዝተሓጐስኩ ዘፍቅሮ ወደይ እዚ እዩ በለ እምበር፡ ኣብዚ ኃዲሩ ዘሎ ወደይ እዩ ኣይበለን።” (ትርጓሜ ወንጌል ማቴ. 3፡17)
2. ኣቐዲሙ ነቢየ እግዚአብሔር ዳዊት ‘ባሕሪ ርእያቶ ሃደመት፡ ዮርዳኖስ ንድኅሪት ተመልሰት፡ ኣኽራን ከም ደዓውል፡ ኰረቢት ከም ዕያውቲ ተሰራሰሩ፡ ኣቲ ባሕሪ እንታይ ኴንኪ ዝሃደምኪ፧ ኣታ ዮርዳኖስከ ንድኅሪት እተመለስካ፧ ኣቱም ኣኽራን ከም ደዓውል ኣቱም ኰረቢትሲ ከም ዕያውቲ እተሰራሰርኩም እንታይ ኴንኩም ኢኹም፧ ኣቲ ምድሪ ኣብ ቅድሚ እቲ ነኻውሕ ናብ ቀላያት ንዓረ ናብ ዓይኒ ማያት ዝለወጠ እግዚአብሔር ኣምላኽ ያዕቆብ ኣንቀጥቕጢ።’ ክብል ዝተነበዮ ንምፍጻም ተጠምቀ። (መዝ. 114፥3-8)
3. ኣብ ፈለገ ዮርዳኖስ ዝነበረ ‘አዳም ገብሩ ለዲያብሎስ፣ ሔዋን አመቱ ለዲያብሎስ’’ ዝብል ዕዳ ደብዳቤ ብሰብነቱ ረጊጹ ብኣምላኽነቱ ኣምኪኹ ንኽድምስሶ ተጠምቀ። (ሚክ. 7፡19 ፣ ቈላ. 2፡14)
4. ማያት ንምቕዳስን ንምብራኽን ተጠምቀ። ከምቲ ‘እነዝኃክሙ በማይ ንጹሕ/ ጽሩይ ማይ ክነጽገልኩም እየ እሞ ክትጸርዩ ኢኹም’ ዝበሎ እዩ። (ሕዝ. 36፡25-29) ነዚ ምሥጢር’ዚ ኽገልጽ ከሎ ቅዱስ ሳዊሮስ ዘአንጾኪያ፡- “አኮ ፈቂዶ ለተጠምቆ ሐሰ ወዳዕሙ ከመ ያስተርኢ ወየሀበነ ጥንተ ልደት ዳግማየ፡ ወውእቱሰ አልቦቱ መፍቅድ በኀቤነ ለነ ለእጓለ እመ ሕያው/ ጥምቀት ኣድልይዎ ወይ ረብሓ ጥቕሚ ንክረኽበሉ ኣይተጠምቀን። ኣምላኽ ብሥጋ ተገሊጹ ጥንተ ልደት ዳግማይ ንኽህበና ደኣ እምበር ንሱስ ካባና ካብ ደቂ ሰባት ዝደልዮ ነገር የለን ” ይብል። (ሃይ. አበው 87፡15)
5. ብጥምቀቱ ኣርኣያ ኾይኑ ሥርዓተ ጥምቀት ንምሃብ ተጠምቀ። (ዮሓ. 3፡5) ብዘይ ጥምቀት ድኅነት ከምዘየለ ንምሕባር’ውን ‘ ዘኢተወልደ ዳግመ እማይ ወእመንፈስ ቅዱስ ኢይክል በዊኣ ውስተ መንግሥተ እግዚአብሔር/ ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱስን ዘይተወልደ ናብ መንግሥተ እግዚአብሔር ኪኣቱ ዚኽእል ከቶ የልቦን።’ (ዮሓ. 3፡5) ብዝበሎ መሠረት፣ ሓደ ሰብ ናብ መንግሥተ ሰማያት ንምእታው ብሥርዓተ ጥምቀት ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱስን ተወሊዱ ብጸጋ ወዲ እግዚአብሔር ምዃን የድሊ። (ማር. 16፡16) ኣገዳስነት ጥምቀት ንምግላጽ ከኣ ድኅሪ ትንሣኤኡ ‘ ኪዱ ንዅሎም ኣሕዛብ ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናኣጥመቕኩም፡ ዝኣዘዝኩኹም ኵሉ ኪሕልዉ ኸኣ እናመሃርኩም ደቀ መዛሙርተይ ግበርዎም” ኢሉ ንቅዱሳን ሓዋርያት ኣዘዞም።
ንሳቶም ድማ ኣብ ምሉእ ዓለም ዘይሮም ወንጌል እናመሃሩ ኣጥመቑ። (ማቴ. 28፡20) ኣሰሮም ዝሰዓቡ ሥልጣነ ክህነት ዘለዎም ካህናት ከኣ ክሳዕ ምጽኣት እናጥመቑ ይነብሩ ኣለዉ። ግቡእ ሥርዓተ ጸሎተ ጥምቀት ተፈጺሙ፡ እቲ ካህን ‘፩ዱ አብ ቅዱስ፡ ፩ዱ ወልድ ቅዱስ፡ ፩ዱ ውእቱ መንፈስ ቅዱስ’ ኢሉ ነቲ ማይ ብመስቀሉ ምስ ባረኾ፣ ብኃይሊ እግዚአብሔርን ብሥልጣን ናይቲ ካህንን እቲ ተራ ማይ ናብ ማየ ገቦ ይልወጥ። ሽዑ እቲ ካህን ናብዚ ማየ ገቦ ብምጥላቕ፡ ናይ ምቕባሩ ምሥጢር ይፍጸም፣ ካብዚ ማየ ገቦ ብምውፃእ ድማ ናይ ምትንሣኡ ምሥጢር ይፍጸም። ወተቀበርነ ምስሌሁ ውስተ ጥምቀት በሞቱ/ ብሞቱ ጥምቀት መቓብርነት ከም ዝተቐበርና ፍለጡ” (ሮሜ 6፡4)፣ ‘እም ከመሰ ዐረይነ ሕማመ ንዔሪ ክብረ ምስሌሁ’ (ሮሜ 8፡17) ከምዝብል ብሞቱ ጥምቀት መቓብርነት ንኸብርን ንቕደስን።
* እዛ ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ሠለስተ ሳዕ ኣብ ማይ ጠሊቕካን ተኣሊኽካን፡ ብማይ ተሓጺብካን ብምውፃእ እትፍጸም ጥምቀት ሓንቲ ኮይና ዘይትድገም እያ። (ኤፌ. 4፡5) እንተኾነ ግና እዚ ዓመት መጸ 11 ጥር ዝበዓል በዓለ ጥምቀትን ንንጸጎ ማይን ካልኣይ ጊዜ ንምጥማቕ ዘይኮነስ ካብ ጥምቀት ጐይታ በረኸት ንምስታፍን ብጥምቀት ዝተዋህበና ጸጋን ኃላፍነትን ንምስትውዓል እዩ። ብዋዜማ ካህናት ታቦት ተሰኪሞም ናብቲ ዝተዳለወ ባሕረ ጥምቀት ብምኻድ ይኃድሩ። ታቦት ናብ ባሕረ ጥምቀት ምኻዱ፡ ናይቲ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናብቲ መጥምቀ መለኮት ዮሓንስ የጥምቐሉ ዝነበረ ፈለገ ዮርዳኖስ ናይ ምኻዱ ምሳሌ እዩ። ኣብቲ ዕለቱ ስብሐተ ማኅሌት፡ ጸሎተ ቅዳሴ፡ መንፈሳዊ ጉባኤ፡ . . . ምስ ተሠርዐ ካህናት በቲ ዝተባረኸ ማይ ይነጽጉ፣ ታቦታት ድማ ካብቲ ዝኃደርሉ ባሕረ ጥምቀት ናብ ኣብያተ ክርስቲያን ይምለሱ።
* ስለዚ ሕዝበ ክርስቲያን! እዚ በዓለ ጥምቀት’ዚ ነቲ ብጥምቀት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝረኸብናዮ ብዙኅ ጸጋ ነስተውዕለሉ፡ ከምኡ’ውን እቲ ንሕና ወዲ ኣብ ኣርብዓ መዓልቱ ጓል ድማ ኣብ ሰማንያ መዓልታ ብጥምቀተ ክርስትና ዝተዋህበና ኣፍ ደገ ድኅነት ብእምነትን ሠናይ ግብርን ብዝግባእ ዓቂብና ክሳዕ መወዳእታ ንኸነብጽሖ ቃል ንኣትወሉ ዕለት እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ አሜን!


text:
Radio Erena: 14 September 2017
ወራሲ ዓራትን ሚኒስተር ምክልኻልን ንግስነት ስዑዲ ዓረብ መሓመድ ቢን ሳል ማን ኣብ እስራኤል ምስጢራዊ ዑደት ከምዘካየደ ማዕከናት ዜና እስራኤል ኣቃሊዐን።
መሓድ ቢን ሳልማን ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ እስራኤል ዘካየዶ ምስጢራዊ ዑደት፣ ብዛዕባ ጸጥታ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ ብዝምልከት ምስ ሰበ ስልጣን እስራኤል ከምዝተዘራረበ’ውን ገሊጸን።
ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ብወግዒ ንእስራኤል ከም ሃገር ዘይተቀበለትን ምስ እስራኤል ከኣ ዝኾነ ዓይነት ዝምድና ዘይብላን ስዑዲ ዓረብ፣ ብወራሲ ዓራት ዝምራሕ ላዕለዋይ ሉኣኻ ብምስጢር ናብታ ሃገር ምስዳዳ፣ ኩነታት የመን፣ ቀጠር፣ ሶርያ፣ ኢራንን ካልእ ጉዳያት ማእከላይ ምብራቕን ከቢድ ሻቕሎት ፈጢሩላ ምህላዉ ዘገንዝብ ምዃኑ ተንተንቲ ፖለቲካ የመልክቱ።
እቲ ስልጣን ካብ ኣቡኡ ክርከብ ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ ወራሲ ዓራት መሓመድ ቢን ሳልማን ናብ እስራኤል ብምስጢር ዑደት ምክያዱ፣ ኣብ ሃገራት ዓረብ ኣዛራቢ ኮይኑ እኳ እንተሎ፣ መንግስቲ እስራኤል ግና ዛጊት ዝኾነ መግለጺ ወይ ርእይቶ ኣይሃበሉን።
ደገፍቲ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ዝኾና ማዕከናት ዜና ብወገነን፣ እዚ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝዝርጋሕ ዘሎ ሓበሬታ፣ ዑደት ወራሲ ዓራት ናብ እስራኤል ብቀጠር ዝተማህዘ’ዩ ብምባል፣ በንጻሩ፣ ኣቐዲሙ ናብታ ኣይሁዳዊት ሃገር ዝበጽሐ ላዕለዋይ ልኡኽ ንግስነት ቀጠር’ዩ ክብላ ይጣበቓ ኣለዋ።
ኣብ መንጎ ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ተፈጢሩ ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ምስሕሓብ፣ ነቲ ብቀደሙ’ውን ርግኣት ዘይነበሮ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ ናብ ዝበኣሰ ወጥሪ ክሸሞ ከምዝኽእል መጠንቐቕታታት ክቀርብ ጸኒሑ’ዩ።
=============================


text:
ኢትዮጵያ ካብ ሰውራዊ ዴሞክራሲ ትወፅእ ከምዘላ ዝገልፅ ብቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ዝተጻሕፈ ‘ምድማር’ ዘርእስቱ መጽሓፍ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኢትዮጵያ ተመሪቑ’ሎ።
እቲ መፅሓፍ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ክግለፅ ዝጸንሐ ናይ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድን ናይ መንግስቶምን ቀፃሊ ኣንፈት ወግዓዊ ጌሩ’ሎ። ‘ምድማር’ ብዝብል ኣርእስቲ ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ኣብ ከተማታት ኣዲስ ኣበባ፣ሃረር፣ኣዳማ፣ሃዋሳ፣ባህርዳርን ካልኦትን ከተማታት ተመሪቑ’ሎ ።
ኢትዮጵያ ኣብ መጻኢ ንትኽተሎ ናይ ቁጠባ፣ፖለቲካ፣ናይ ወፃኢ ርክባትን ኣንፈት ዝትንትን መንገዲ ዝሕብርን እዩ።ኣብ እዋን ስልጣን ዘመን ኢህወዴግ ኢትዮጵያ ትኽተሎ ዝነበረ ወያናይ ዴሞክራሲያዊ መስመር ከምዝተርፍ ተሓቢሩ’ሎ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ሚሊኒየን ኣዳራሽ ኣብ ዝተዳለወ ስነርስዓት ምረቓ ናይቲ መፅሓፍ መደረ ዘስምዑ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ሰውራዊ ዴሞክራሲ እዋኑ ዝሓለፎን ነዚ ዘመን ዘይምጥን እዩ ኢሎምዎ።
“ሎሚ ንሰሓሐበሉ ዘለና ሰውራዊ ዴሞክራሲ ሌኒን ቅድሚ ሓደ ሚእትን ሓደን ዓመት ኣብ 1917 ዝፈጥሮ እዩ።ሌኒን ሰውራዊ ዴሞክራሲ ክፈጥር ከሎ፣ማርክስ ሶሻሊዝም ክምህዝ ዝኽእል ካፒታሊዝም ምስወደቐ እዩ ዝበሎ ኣረዳድኣ ስለዝነበረ፣ ሽዑ ድማ ኣብ ሩሲያ ስርዓት ካፒታሊዝም ስለዘይነበረ፣ካፒታሊስዝም ከይረኣና ብኣቋረጭ ሶሻሊዝም ዝህነፀሉ መንገዲ ሰውራዊ ዴሞክራሲ እዩ ኢሉ።ንሕና ድማ ስርዓት ካፒታሊዝም ዝህነፀሉ መንገዲ ሰውራዊ ዴሞክራሲ እዩ ኢልና።”
ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድ መደርኦም ብምቕፃል ክልቲኦም ሓሳባት ነንባዕሎም ዝራፀሙ ጥራሕ ዘይኮነስ ሌኒን ሽዑ ኮምፒተር ኣይፈልጥን፣ሌኒን ዘይፈልጦም ሎሚ ዓለም ዝፈጠሮ ብዙሕ ነገር ኣሎ ኢሎም።እዚ ህልው ኩነታት ኣብ ግምት ዘእተወ ሓዱሽ ሓሳብ ምፍጣር ንኩሎም ወለዶታት ዝውሃብ እምበር ኣብ ሓደ እዋን ዝተፈጠረ ሓሳብ ንዘለኣለም ክትስዕቦ ግቡእ ኣይኮነን “ምድማር’’ ድማ ነዚ ይኣምን ኢሎም።”
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ “ምድማር’’ ሃገር በቀል ኣተሓሳስባ እዩ እውን ኢሎም።
“ብዙሓት ኣብ ውሽጢ እቲ መፅሓፍ ዘለው ሓሳባት ብምርኣይ ‘ምድማር’ ከመይ ገይሩ እዩ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝቦቐለ ክብሃል ዝኽእል ዝብል ሕቶ ከልዕሉ ይኽእሉ።ምድማር ሃገር ቦቀል እዩ።እዚ ክብሃል ከሎ ኣብ ዝኾነ ይኹን ሃገር፣ናይ ዝኾነ ይኹን ውልቀ ሰብ፣ሓንቲ ሃገር ካብ ዝኣተወቶ ላዕልን ታሕትን ብፖለቲካን ኢኮኖሚን መሰጋገሪ ክኸውን እዩ ዝብል ክሳብ ሎሚ ዝቐረበ ምሉእ ሓሳብ የለን።”
መደረ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ህውሓት ኣብ ቀረባ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ንዝበሎም እውን ዝመለሱ ይመስል።ህውሓት ውህደት ፓርቲ ንምፍፃም እናተኻየደ ዝርከብ ናይ ምህፃፅ ምንቅስቓስ እዩ፤እዚ ነቲ ግንባር ዘፍርስን ንሃገር ዝብትንን እዩ ንዝበሎ መግለፂ ህውሓት መልሲ ዝመስል መደረ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ትርር ዝበለን ካብቲ ልሙድ ዝተፈለየን ነይሩ።
“እቲ ዘሕዝን ‘ምድማር’ ፍልስፍና እንተኾይኑን እቲ ፓርቲ እንተድኣ ተዋሂዱን ናብ ህልቂት ክንኣትው ኢና ዝብል ምህላው እዩ።ህልቂት ኣብዚ እንታይ ኣምፅኦ?ሓደ ፓርቲ ምዃንን ምድማርን ዘየዋፅእ እንተድኣ ኮይኑ ጅግና ዝኾነ ሰብ ነቲ ይሰትዮ ዘሎ ውስኪ ኣቐሚጡ ምርባሕ ዝብል ሓሳብ ሒዙ ይመፅእ።ሽዑ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንኽልቲኦም አማረፂታት ርእዮም ዝደልዩዎ ይሓሪዩ!! እንታይ ዘቃትል ኣለና!! ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን?ኣነ ዝበልኩዋ እንተዘይኮይና እቲ መማረፂ ምቅትታል እዩ ዝብል ናይ መበል 19 ክፍለዘመን ናይ ማርክን ሌኒን እምነት እዩ።ምድማር በዚ ኣይኣምንን።”
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣብ መደረኦም ይስምዑ ዘለው ናይ ተቓውሞ ድምፅታት ንህዝቢ ካብ ምሕላይ ዝልዓሉ ኣይኮኑ እውን ኢሎም ።
“ምድማር ስርቂ ቀይሕ መስመር እዩ ዝበለሉ ምኽንያት ብሽምካ፣ብኣኮ፣ብሓትኖ፣ብገለ መለ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ህንጻ እናሃነፅካ ኣብ ዱባይ፣፣ኣውሮጳ፣ኣብ ኣሜሪካ ህንጻታት እናሃነፅካ፣50 ሚሊዮን መፅለሊ ቤት ኣልቦ ህዝቢ ኣብ ዘለዎ ሃገር፣ንስኻ ብሽም 10 ሰባት ህንጻታት ደርዲርካ ብዛዕባኻ እየ ዝሓስብ ክትብል ላግጺ እዩ።ብሓሙሽተ ሽሕ ደመወዝ ሙሉእ ዓመት ኣብ ሆቴል እናነበርካን እናተቐለብካን እቲ ምንጪ ኣምላኽ ይፍለጦ፣ ባኒ ንዝስኣነ ህዝቢ ንዓኻ እየ ደው ኢለ ክትብል ፅውፅዋይ እዩ።”
መፅሓፍ ምድማር ኣብ ከተማታት ድሬዳዋ፣ሃረርን ጂግጂጋን እውን ተመሪቑ’ሎ።ብፍላይ ኣብ ከተማ ሃረር ሓላፊ ፕረስ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ዝኾኑ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁንን ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ኣቶ ሙስጠፌ መሓመድን ኣብዝተረኸብሉ እቲ መፅሓፍ ተመሪቑ’ሎ።
ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዋና ከተማ ሃዋሳ ኣብ ዝተኻየደ ስነስርዓት ሚንስትር ሰላም ወ/ሮ ሙፈሪያት ካሚል ተዓዋቲ ሽልማት ሰላም ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ናይ መፅሓፎም ምምራቕ ድርብ ዓወቱ እዩ ኢለን።
ኣብ ከተማ ባህርዳር ኣብዝተኻየደ ስነስርዓት ምረቓ መደረ ዘስምዑ ዋና ኣማሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ኣቶ ተመስገን ጥሩነህ ኣብ ውሽጥና ዘለው ኣፈላላያት ብምፅባብ ህዝቢ ዝደልዮ ንምምፃእ ናይ ምድማር ፍልስፍና ካብ ክልልና ክንጅምር ኣለና ኢሎም።
“ንኻልኦት ኢትዮጵያዊያን ኣብነት ክንኸውን እንተድኣ ኮይንና ኣብ ውሽጥና ዘለው ፖለቲካዊ ፍሕፍሓት ብምፅባብን ሓደ ኮይንና ብምስራሕን ህዝቢ ኣምሓራ ዝደልዮ ንምምፃእ ኩሉ ፃዕሪ ክንገብር ኢና።ናይ ምድማር ፍልስፍና ካብ ክልልና ክንጅምር ኣለና።”
ኣቶ ተመስገን ጥሩነህ ወሲኾም እዚ ድማ ኣብ ቀረባ እዋን ክነዕውቶ ኢና ዝብል ተስፋ ኣለኒ ኢሎም።
እቲ መፅሓፍ ብቋንቋታት ኣምሓርኛ፣ኦሮምኛን ብኢንግሊዝኛን እዩ ተሓቲሙ።


text:
ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ ሹድሽተ ኣዋርሕ ጥራሕ ብበዝሒ ተመዛበልቲ ንሶሪያ ከምዝበለፀታ ንተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገር ዝከታተል IDMC ዝተበሃለ ዓለምለኸ ትካል ኣፍሊጡ።
ተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገራት ብበዝሒ ካብዘለወን ሽዱሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ኢትዮጵያ ቅድሚት ተሰሪዓ’ላ።
ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ንዝመዛበሉ እናተኸታተለ ዝፅብፅብን ቤት ፅሕፈቱ ጄኔቭ ዝኾነን Internal Displacement Monitoring Center/IDMC/ ዝተበሃለ ትካል ሎሚ ኣብዘውፅኦ መግለጺ ኣብ ዓመተ 2018 ፀብፃብ ፍርቂ ዓመት ኩነታት ተመዛበልቲ ኢትዮጵያ ዘተሓሳስብ እዩ ኢሉዎ’ሎ።
ዳይረክተር ናይቲ ትካል ኣሌክሳንድራ ቢላክ ካብ ጥሪ ክሳብ ሰነ ንዘሎ እዋን ከምዝሽፍን ሓቢረን።
“እቲ ሪፖርት ከምዝሕብሮ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጥራሕ ብብዝሒ ተመዛበልቲ ውሽጢ ሃገር ዝወሰኸት ሃገር ምዃና እዩ።1.4 ሚሊዮን ሰባት ሓድሽቲ ተመዛበልቲ ሰባት ተመዝጊቦም ኣለው።እዚ ኣሃዝ ኣብዚ ስዓት ዝለዓለ ጠመተ ዘድልያ ሃገር ምዃና ይሕብር።”
እቲ ትካል ብዙሕ ህዝቢ ናይ ዝተመዛበሎም 10 ሃገራት ሪፖርት ዝሓዘ እዩ።ኣብ ሶሪያ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝተመዝገቡ ተመዛበልቲ 1.2 ሚሊዮን ክኾኑ ከለው ኣብ የመን ድማ 142 ሽሕ ሰባት ተመዛቢሎም ኣለው።ኢትዮጵያ ግን 1.4 ሚሊዮን ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብምምዝባል ኣብ ቅድሚት ተሰሪዓ’ላ።ካብ ኣፍሪካ 946 ሽሕ ሰባት ተመዛበልቲ ዘለዋ ኮንጎ ድሕሪ ኢትዮጵያ ተሰሪዓ’ላ።ኣብ ኢትዮጵያ ሓድሽ ዝተመዛበሉ ሰባት ዝተመዝገቡ ካብ ምዕራብ ጉጂን ጌዶ ምዃኖም እውን ዳይሬክተር’ቲ ትካል ወሲኸን ገሊፀን።
“ኣብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ኣብ ተዋሰንቲ ከባቢታት ጉጂን ጌድዮን ብዝተልዓለ ግጭት ጥራሕ ኣብ ፈቐዶ መዕቖቢታት ዝርከቡ ተመዛበልቲ ዝዝሖም ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ይብፅሕ።እቶም ተመዛበልቲ ኣብ ኣዚዩ ዝተፃበበ ኩነታት ከምዝርከቡ፤መግብን ማይን ንምርካብ ዝለዓለ ጭንቂ ከምዝኾኖም፣ብቑዕ ኣገልግሎት ጥዕና እውን ከምዘይረኽቡን ገሊፆምልና እዮም።”
ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ ድርቅን ዝተፈላለዩ ናይ ተፈጥሮ ፀገማትን ንነዊሕ ዓመታት ተመዛበልትን ሓገዝ ዘድልዮምን ብብዝሒ ክምዝገብ ከምዝፀንሐ ዝሓበራ እተን ዳይረክተር ኣብ ቀረባ ዝተርኣዩ ምዝንባላት ግን ብሰንኪ ግጭታት ዝተፈጥሩ እዮም ኢለን።ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ጉጅልአን ኣብ ክልላት ሶማሌን ኦሮሚያን ንዝተመዛበሉ ከምዝተዓዘቡ እውን ገሊፀን።
“ናይዚ ክልል ሪፖርት እውን ተመሳሳሊ እዩ።ብርክት ዝበሉ ተመዛበልቲ ማይን መሰረታዊ ዝኾኑ ረድኤት ንምርካብ ዝለዓለ ፀገም ኣለዎም።ናታቶም ኩነታት እውን ኣዚዩ ዘተሓሳስበና እዩ።”
ንሰን ከምዝሓበርኦ ብናይ ተፈጥሮ ሓደጋ ዝተመዛበሉ እናሃለው ብግጭት ዝተመዛበሉ ሰባት በዝሒ ምውሳኽ መፃኢ እዋን ዘተሓሳስብ ይገብሮ ኢለን።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ህፃናት ኣድሕን ኣብ መጀመሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት 1.6 ዝነበረ ብዝሒ ተመዛበልቲ ኣብዚ ሕዚ እዋን 2.8 ሚልዮን ሰባት ከምዝበፅሕ ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ገሊፁ ነይሩ።