text:
ማራቶን ዝኾነ መስርሕ መግዛእቲ ህዝቢ ምድረባሕሪ ዋናታቱ መንዮም?ስቓይን መከራን ህዝቢ ምድረባሕሪ ምዓስ እዩ ተጀሚሩ? ዝተኣረመ
ሽግር ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ዘይተወድአኸ ስለምንታ እዩ? እስከ ነዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘሎ ንእሽቶ ፖለቲካዊ ትንተና ተኻታተሉዎ ኢኹም። ርእይቶ ክትህቡሉ ድማ ማዕጾ ደቀባት ክፉት እዩ። ሰናይ ንባብ።
1) ካብ ወራር መሓመድ ግራኝ፣ ኣብ ብ21 የካቲት 1543 ዓ.ም.ፈ. ባሓገዝ ቱርኪ ካብ ሃረርን ኣዳልን ሶማልን ተበጊሱ እንዳልሓመ፣ ገዳማትን ኣብያተ ክርስትያናትን ኢትዮጵያ ድማ ብጭካኔ ኣቃጸለ። መንከማይ እንዳበለ ድማ ንመላእ እክርስትያን ኢትዮጵያ ንኸመስልም ተጓየየ። መሳፍንቲ ኣምሓመራ ድማ ከም ኣመሎም ኣውያቶም ንድባርዋ ሽዑ ዘመን ርእሰ- ከተማ ምድረ-ባሕሪ ዝነበረት ጥንታዊት ታሪኻዊት ቤተመንግስቲ በሓር ነገስታት ኤርትራ ኣስምዑ።
ካብኡ ጅግና ባሕረ-ነጋሲ ኢሳቕ፣ ጎይታ ቱርክን ጎይታ ሰዋኪንን ዝነበሩ ፣ ካብ መንግስቲ ፖርቱጋል ብመራኽብ ኣብ ቀይሕ ባሕርን ህንዳዊ ውቅያኖስን ዝመላለሱ ዝነበሩ፣ ወዱ ንቫስኮ ዳጋማ ዝነበሮም ሰራዊት ሓገዝ ለሚኑ ፣ ምስ ሰራዊት ደቂ ምድረባሕርን 450 ፖርቱጋላውያንን ኣኽቲቱ፣ ንባርባራዊ መሓመድ ግራኝ ክምክት ተበገሰ።
ኮነ ድማ ባርባራዊ ኣስላማይ መሓመድ ግራኝ ኣብ ቤገምድር ክፍለሃገር ዕምሩ ሓጸረ። ከም ኣመሎም ደቂ ምድረባሕሪ ነቶም ጠላማት መሳፍንቲ እትዮጵያ ድማ ካብ ባርባራዊ መሓመድ ግራኝን፣ ካብቲ ብድሕሪ መጋረጃ ዝነበረ ኮሎንያል ቱርክን ግብጽን ሓራ ኣውጹኡዎም። ሽዑ ደቂ ምድረባሕሪ ንመሳፍንቲ ኣምሓራ ረዲኦም ካብ ባርባራዊ ግራኝ እንተዘየኣድሕኑዎም ነይሮም፣ ክሳብ ሎሚ ኢትዮጵያ ቱርካዊት ወይ ግብጻዊት ኮይና ከም ሶማል ብምስልምና ሃይማኖት ምተገዝአት ነይራ። ነዚ ግና መሳፍንቲ ኣምሓራ ኣይዝክሩዎን እዮም። ብሓቂ ታሪኽ እንተድኣ መርሚርና፣ ንኢትዮጵያን ትግራይን ሓልዮም ዘጽንሑ፣ ሓለውቲ ወሰን ደቂ ምድረባሕሪ እዮም። ነዚ ግን መሳፍንቲ ኣምሓራ ይኹኑ ትግራዎት ኣይቅበሉዎን እዮም። ይፍተዉ ይጽልኡ እምበር፣ እቲ ታሪኽ ግን ከምኡ እዩ።
መተሓሳሰቢ: ሓደ ሓደ ሰባት መሓመድ ግራኝ ብመሰረት መወከሲ፣ Zanta Arban Arbaten history book for the Eritrean ministry of education in the federation time in Eritrea፣ኣብ ኩዶ ፈላሲ እዩ ተሳዒሩን ሞይቱን፣ ኣብ ክልኣይ ወራር ከኣ እቲ ንግራኝ ተኪኡ ዝተላዕለ ኣረሚን ኣብ ቤገምድር ተሳዒሩ ሞይቱ ዝብሉ ኣለው። ንሕና ከምተወከስናዮ ግና፣ የኢትዮጵያ ረጅም የህዝብና የመንግስት ታሪክ ከዶክተር ላጵሶ ጌ.ድሌቦ ብ1982 በ ንግድ ማተምያ ቤት ዝተሓትመ፤ ኣብ ገጽ 130 ከምኡ እውን ብኣባ ጋስፓሪኖ ዝተደርሰ የኢትዮጵያ ታሪክ ገጽ 162 ተወኪስና ኢና ኣቕሪብናዮ። ካልእ መርትዖታት ዘለዎ ታሪኽ ዘለኩም ኣሕዋት እንተልኢኽኩምልና ድማ ተቐበልቲ ኢና።
2)ወራር ቱርኪ : ካብ 1517 ዓ.ም. ክሳብ 1848 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ሕርጊጎ ተሓጺሩ ጥራይ እዩ ነይሩ።
3)ወራር መሳፍንቲ ትግራይ ካብ 1750 ኣብ ዘመን ሚካኤል ስሑልን ኣረሜን ደግያት ውቤን፣ ደበብን ስማጋድሽን ወዘተ. . . .። 4)ወራር ንጉስ የውሃንስ ኣሉላን፣ 1787 ክሳብ 1886 ዓ.ም.ፈ ጥልያን ንኤርትራ ክሳብ ዝወራ፣ መሳፍንቲ ትግራይ፣ ብፍላይ ብሰንኪ ንጉስ የውሃንስ 4ይ ኮሎንያል ጣልያን ንምድረባሕሪ ደፊሩ ክቆጻጸራ በቒዑ።
5) ምድኻም ሓይሊ ምድረባሕሪ ብልፍንቲ ስለላ መርበብ እንግሊዝን ንጉስ የውሃንስ 4ይን፣ ምስ ኮነ ወራር ጣልያን ንምድረ ባሕሪ ክኣቱ በቒዑ። ጀጋኑ ደቂ ምድረባሕሪ መሳፍንቲ ትግራይ ሓግዙና ኢሎም እንተኣውዩዮምሎም ብድድ ኢሎም እዮም ዝረድኡዎም ነይሮም። ከምኡ ስለዝኾኑ ድማ ወራር ማህዲ ንቤገምድር ወሪሩ 44 ኣብያተክርስትያናት ምስ ኣንደደ፣ ንጉስ የውሃንስ ንህዝቢ ምድረባሕሪ ሓግዙኒ ኢሉ ብኣዋጅ ኣዚዙዎም። ብዘይ ውዓል ሕደር ድማ ዓዶም ኮሎንያል ጣልያን ንኽወራ እንዳተቓጸወ ከሎ፣ ገዲፎማ ንመተማ ከቲቶም፣ ብሓገዝ ደቂ ምድረባሕሪ ድማ ብዓል ጀለብያ ማህዲ ተሳዒሩ፣ብውዲት ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያን፣ ንጉስ የውሃንስ ሰራዊቱ ንሰራዊት ገላባት ሰብ ጀለብያ ስዒሮም ከሎው፣ ብውዲት ስለላ መርበብን ወዲት ዳግማዊ ምነሊክ ክሳዶም ተስይፎም። ስራዊቶም ፋሕ ጭንግራሕ እትዩዎ። ነዚ ዘጽንዔ ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ ድማ፣ሕጂ ተበገስ ዝከላኸለካ ሰራዊት ምድረባሕርን ትግራይን ስለዘይብልካ ኢሉ ቀጠልያ መብራህቲ ምስ ወልዓሉ፣ ጀጃዊ ሰራዊት ኮሎንያል ጥልያን ጥይት ከይተኮሰ ብከረን ተጣዋውዩ ነስመራ ተቛጻጺሩ። ብሰንኪ ከዳዕ ንጉስ የውሃንስ ኣልፋን ኦሜጋን ህዝቢ ምድረባሕሪ ኮነ። ድሕሪኡውን ኣሉላ ሞተ፣ ሰራዊት ትግራይ ድማ ፋሕ ጭንግራሕ ኣተዎ። ህዝቢ ትግራይ ድማ ከምቲ ሓንቲ ትግራወይቲ ሰበይቲ ንጉስ የውሃንስ ሞይቶም ምስ ሰምዓ ዝበኸይኦ ብኽያት.
ተካል ዓዲ እየሱስ ዘይብላ
ኣልጋ ፈረሰ ወሰዱዋ ጋላ
ኣበይ ገዲፍኩሞም ንኣባ ይለቅ ካሳ
ጓል ህበይ እኳ ዘይትድርቢ ሬሳ።
በመም. ይስሓቅ ዮሴፍ ንግስነት ሃገረ ምድረባሕሪ ገጽ 296-298 ተወከሱ።
6) ወራር ኮሎንያል ጣልያን፣ ካብ 1889 ክሳብ 1941 ዓ.ም.ፈ. ጀጋኑ ደቂ ምድረባሕሪ “እምቢ ንኮሎንያል ጣልያን“ ኢሎም ንትግራይ ምስ ከዱ፣ መሳፍንቲ ትግራይ ብዓል ራእሲ መንገሻ ድማ ብላዕ ካብ ኮሎንያል ጣልያን በሊዖም፣ ንጀጋኑ ደቂ ምድረ-ባሕሪ ሓሓኒቖም ንኮሎንያል ጣልያን የረክቡዎም ነበሩ። ሎሚውን ንዘስተብሃለ ለባም ትግራዋይ ይኹን ኤርትራዊ ታሪኽ ይድገም ከምዘሎ ክርዳእ ይኽእል እዩ።
ኣስተብህል፣ ወያነ ኣብዚ እዋንዚ ነቶም “ተቓወምቲ ኤርትራ ኢና” ዝብሉ፣ ግንከኣ ኣቦይን ኣደይን በበይኑ ጸሎቶም ዝእምነቶም፣ ብተዛዋዋሪ መንገዲ ገንዘብ እናሰረፉዎም ከምዘይቃለሱን፣ ሓዲግ መዲግ ከምዝተርፉ ገሮሞም ኣለው። ንሱ ድማ ብ“ምሕዝነት”፣ ብ”ኪዳን”፣ ብ”ባይቶ”፣ ብ”ብሔረ ኩናማ”፣ ብ”ብሔረ ጀበርቲ” ወዘተ. . . እንዳፈላለዩ፣ ከምዝለምሱ ይገብሩዎም ኣለው። እዚ መስርሕ እዚ ድማ ነዘስተብህልን መጻሕፍቲ ታሪኽ ገናጺሉ፣ ታሪኽ መሳፍንቲ ትግራይ ዝከታተል ሰብ፣ ሎሚ ውያኔን እቶም ደቂ ትግራይ ኣብ ኤርትራ ዝገዝኡ ዘለው ብዓል ክሻን ማንክን ኢሰያስን፣ ብምዕቡል ስለላዊ ውዲት ጽዮናውያን ተላኢኾም፣ታሪኽ ኣባሓጎታቶም ይደግሙ ከምዘለው ክርዳእ ይኽእል እዩ። ኣብ መወዳእታ ድማ እቲ ሸቶ ጽዮናውያን ኤርትራ ትኹን ትግራይ ወይ ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ጽዮናውያን ከምዝኣትዋ ንምግባር ምዃኑ ርዱእ እዩ። መኽንያቱ ድሕሪ ውረድ ደይብ ስለላ መርበብ እንግሊዝ ኮሎንያል ጣልያን ነስመራ ምስተቆጻጸረ፣ ጸኒሑ ድማ ንዓድዋ እዩ መሪሹ። ኣብኡ ምስተሳዕረ ድማ ብሓድሽ ስትራተጂ ስምን ጋዝን እናነስነሰ ንኢትዮጵ°ያ እዩ ኣትዩ። ሎሚ ድማ እቲ መስርሕ ነቲ ዝሓለፈ ታሪኽ ንምድጋም ይኸይድ ከምዘሎ እናበርሀ ይመጽእ ኣሎ። ግርጭት ወያኔን ህግደፍን ንረብሓ ህዝብታት ትግራይን ኤርትራን ድዩ ወይስ ንረብሓ ጽዮናውያ? ሰራዊት ወያኔ ንኣልሸባብ ከጥፍእ ንሶማል ምምራሽ ንረብሓ ኢትዮጵያ ድዩ ወይስ ንረብሕ ጽዮናውያ? ኩባንያ ህግደፍ ንኣልሸባብ ክሕግዝ ከሎን፣ ወተሃደራቱ ንየመንን ንስዑድያን ክልእኮም ከሎስ፣ንረብሓ መንኮን ይኸውን? ላምሲ ካብ ብኢዳ ብእግራ ትሓክኽ ከምዝብሃል፣ምስ ህዝቢ አርትራ ተሳንዮም ብዓሰብን ብምጽዋዕን ከይነግዱን ከይመላለሱን፣ ወደብ ጁብቲ እሞ ከኣ ንብረት ፈረንሳ ተኻርዮም ክነብሩስ ዘስደምምዶ ኣይኮነ?ወረ ሎምስ እቲ ውዲት ጽዮናውያን ተጋሂዱ እኳ። ሓቂዶ ሓሶት ?
7) ድሕሪ ምስንባት ኮሎንያል ጣልያን፣ገዛእቲ ጣልያን ዘይምሃዙዎ ሓዲሽ ውዲታዊ እከይ ግብሪ፣ ፈላሊኻ ግዛእ ብመግዛእቲ ዓባይ ብሪጣንያ ተማህዘ። ኣብ መንጎ ክልተ ኣሕዋት ክርስትያንን ኣስላምን ኤርትራ ፈላሊኽ ግዛእ ዝብል ሓዊ ዝኣጎደ ኮሎንያል እንግሊዝ እዩ። ቀጺሉ እተን ክልት ዓበይቲ ቋንቋታት ኤርትራ ትግሪኛን ትግረን ክንሰን፣ ቋንቋ ቍርዓን ወይ ቋንቋ ኣዕራብ ካልኣይ ቋንቋኹም እዩ ኢሉ፣ ዘይ ቋንቋ ኤርትራ ቋንቋ ዓረብ እተኣትታትዩ። ብቍጠባዊ መዳይ ድማ፣ ተዃሉ ዝኾኑ እንግሊዛውያን ገዛእቲ፣ ነቲ ብኮሎናል ጣልያንን ብርሃጽ ህዝቢ ኤርትራን ዝተጠርየ ትካላት መንቁሶም፣ ንሃገር ፓኪስታንን ሱዳንን ሸይጦም፣ ነቲ ሽያጡ ኣብ ካሳኦም ኮሚሮሞ። ሽዑ እዩ “ኣያ እንግሊዝ ኣንታ ነዃል ሰልዱ፣ ካብ ኣድኻን ሃብታምን ዝበልዕ ኣዋሊዱ፣ ንሃገርና ጓሕጒሑዋ ከደ ንሎንድራ ዓዱ”። ተባሂሉ ኣዝማሪ ዝዘመረሉ።
ከምቲ ኣብ መግዛእቲ ራእሲ ኣሉላ ወተሃደራቱ ዘሚትኩም ብልዑ ተባሂሎም ጥሪት ህዝቢ ምድረባሕሪ እንዳዘመቱ ዝድረሩ ዝነበሩ፣ መራሕቲ ሰራዊት እንግሊዝ ድማ ንብረት አርትራ ሸይጦም ኣብ ጀበቡኦም መሊሶሞ ተዓዚሮም። ተሰልቢጦም ድማ ኤርትራ ድኻ ሃገር እያ፣ ነብሳ ኣይትኽእልን ኢያ ኢሎም፣ ካብ ኩሉ ፍትሓዊ ብይን ሕቡራት መንግስታት ከምትንጸግ ገሮም ሓዲግ መድግ ገሮማ። ክትበልዓ ዝደሌኻ ኣባጉንባሕስ ዛግራ ትብላ፣ ከምዝብሃል ስ ሎሚ ግና ኩለን ኣብ ኤርትራ ኣትየን ዕደና ወርቂ ትካላት ክገብራ ዝደልያ ባዕዳውያን ካምፓኒታት መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ከይፈረመትለን፣ ንኤርትራ ክኣትዋ ኣይፍቀደለንን እዩ። ብዛዕባ ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ባይቶ ሕቡራት መንግስታት ከይልዓል ድማ ዋና ተጻባኢት መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ እያ። ኣሜሪካ ኣይኮነትን፣ ነፋጥ ኢሰያስ ግና ንመንግስቲ እንግሊዝን እስራኤልን ኣልዒሉዎም ኣይፈልጥን። ሎሚ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ቀንዲ ወሰንቲ ኮርፐረሽናት ሃገር እንግሊዝን ስለላ መርበብ እንግሊዝን እዮም።
8) ድሕሪ ምስንባት ዓባይ ብሪጣንያ፣ ካብ 1941 ክሳብ 1951 ባህ ክብላ ልባ ጽብሓላ ዱባ፣ ፈደረሽን ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ተገሩ፣
9) መግዛእቲ እትዮጵያ ካብ 1961 ክሳብ 1991 ዓ.ም.ፈ.
10) ድሕሪ ፈደረሽን ምፍራሱ (ብዓንቀጽ ሕቡራት መንግስታ 390(V)A
ካብ 1961 ክሳብ 1991 ዓ.ም.ፈ. ዝወሰደ ዕንክሊል ሰውራ ጀብሃን ሻዕብያን፣ ኣሉታዊ ውጽኢቱ ግና ተተንቲኑ ኣይውዳእን እዩ። ብሓጺሩ ዋናታት ሰውራ ኤርትራ ጽዮናውያን እዮም። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ እንሆ ሎሚ ወርቅናን ሃብቲ ባሕርናን መን ይግሕጦን ይዘምቶን እሎ ብዓይንና ንርእዮ ኣሎና።
11) መግዛእቲ ግዝያዊ መንግስት ህግደፍ፣ ካብ 24.05.1991 ጀሚሩ ክሳብ ሎሚ፣ እኩብ ድምር ባዕዳውያን መግዛእቲ። ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ብኤርትራዊ ሕብሪ ዘለዎ ግንከኣ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ትግዛእ ኣላ። ኢሰያስ መቐጸልታ ንጉስ የውሃንስን ኣሉላን ኮሎንያል ጣልያንን ኮይኑ ንባዕዳውያን ንኸገልግል፣ ኣምሆ ዘመን ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ተመልሚሉ ከምዝተላእከ ንሕናስ ድሮ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚርና በጺሕናዮ ኢና። ወዮ ድኣ ሰማዒ ሰብ ኣይረኸብናን እምበር። ሎሚ ግና ዋላ እቲ ገርሀኛ ሓፋሽ እውን ውዲታዊ ተልእኾ ሰላዪ ኢሰያስ ዳርጋ ክርድኦ ጀሚሩ እዩ። ምስጢርን ውዲትን ኢሰያስን ልኣኽቱን ክኽሻሕ ከሎ ጥራይ እዩ ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ዝውዳእ።
መተሓሳሰቢ
እዚ ትንተና እዚ ንመሳፍንቲ ትግራይ ዝነቅፍ እኳ እንተኾነ፣ ነቲ መበቆሉ ህዝቢ ኣግኣዝያን ዝኾነ ህዝቢ ትግራይ፣ ግናንከኣ ምስ ህዝቢ ምድረባሕሪ (ህዝቢ ኤርትራ) ኣግእዝያናዊ መበቆሉ ሓደ ዝኾነ ኣይቃወምን እዩ። ህዝቢ ትግራይ ግና ታሪኽ መሳፍንቲ ትግራይን፣ ሎሚ ዘለው ደቅደቆም ጭፍራ ወያኔን፣ህግደፍን ድማ ክልተገጽ ሓደ ቅርሺ ምኻኖም ተረዲኡ ምስ ኣሕዋቱ ኤርትራውያን ኢህን ምሂን ኢሉ ተፋቒሩ ክነብር ድልየትናን ባህግናን ምዃኑ ነረጋግጸሉ። እወ፤ እቲ ብመሳፍንቲ ትግራይ ዝተፈጸምዎ እከይን ዘይለባምን ፍጻሜታት ንህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ ጎዲኡ፣ንህዝቢ ትግራይውን ኣዝዩ ሃስዩስ ኣብ ትሕቲ ኣምሓራ ከምዝቍረን ገሩዎ እዩ። መሳፍንቲ ትግራይ ለቢሞም ምስ ህዝቢ ምድረባሕሪ እንተዝውሃሃዱ ነይሮም፣ ሎሚ ህዝቢ ኣግኣዝያን ንመላእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ይመርሕ ምሃለወ ነይሩ። ንሱ ሓሊፉስ ሎሚ ከኣ እንደገና ድሕሪ 150 ዓመታት፣በዞም ብወያኔን ሻዕብያን ታሪኽ መሳፍንቲ ትግራይ መታን ከይድገም፣ ክልቲኡ ህዝብታት ክልብምን ክተዓራረቕን መድረኽ ይጠልቦ ከምዘሎ ክንሕብር ንፈቱ። እዚ ሎሚ ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኤርትራን በጺሑዎ ዘሎ መድረኽ፣ ብኣዝዩ ረቂቕ ዝኾነ ፖለቲካዊን ስለላውን ውዲት ዝተሰነየ ኮይኑ፣ግንከኣ ብርሃጽን ደምን ደቂ ኣግኣዝያን፣ንሓደ ንጹር ስትራተጂካዊ ረብሓ ጽዮንነት ዝዓለመ ውዲት ስለዝኾነ፣ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ትግራይን (ህዝቢ ኣግኣዝያን) ካብ ዘመነ ሃይለስላሴ ይኹን ዘመነ ኮሎንያል ጣልያን፣ ሎሚ እዩ ክነቅሕን ጸላእቱን ፈተውቱን ከለልን ዝግብኦ። እወ፣ ጸላእቱ ከኣ እቶም ብጽዮናውያን ተላኢኾም ዝገዝኡዎ ዘለው፣ ግንከኣ ካብ ኣብራኽን ማህጸንን ኣግኣዝያን ዝተወልዱ እዮም። እቶም ተዃሉ ጽዮናውያን ግና ብኲኖ መጋርጃ ኮይኖም እዮም ብሰለልቶም ገሮም ዝግዝኡን ዝምዝምዙን ዘለው።
3ይ ክፋል ክስዕብ እዩ
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት 16.03.17 ዓ.ም.ፈ.


c: text/html

text:
ኬንያ ኣብ ውሽጢ ሱማሊያ ብእተካይዶ ወታደራዊ ስርሕቲ ኣብ ልዕሊ ስቪላት ጉድኣት ንኸይብፅሕ ዝክኣላ ንኽትገብር ሕቡራት መንግስታት ፀዊዑ።
ኣብ ሱማሊያ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣዋሃዲ ሰብኣዊ ሓገዛት ማርክ ባውደን ኣብ ከባቢ ኪስማዮ ወታደራዊ ስርሒት ኣብዝተጎሃሀረሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ንስቪላት ንምክልኻል ብዛዕባ ዝከኣለሉ ምስ ምስንቴር ምክልኻል ኬንያን ወታደራዊ ሰበስልጣንን ሎማዕንቲ ኣብ ናይሮቢ ተራኺቦም ተዘራሪቦም።
ናይ ኣል-ሸባብ ናይ መወዳእታ ትሕዝቶ ካብ ዝኾነት ካብ ወደባዊት ከተማ ኪስማዮ ዝሃድም ዘሎ ናይ ሰብ በዝሒ እናዓበየ ይኽይድ ከምዘሎ ባውደን ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ገሊፆም።
ሓገዝ ንዘድልዮም ሰባት ሰብኣዊ ሓገዝ ንምቕራብ ብህፁፅ ክትለም ኣለዎ’ውን ይብሉ ባውደን።
ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ወታደራዊ መራኽብ ኬንያ ኪስማዮ ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ትሕዝቶታት ኣል-ሸባብ ክድብድባ ፀኒሐን እየን።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝመደብሩ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ህይውማን ራይትስ ዎች ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ነሓሰ ብናይ ኬንያ መጥቓዕቲ ክልተ ህፃውንትን ሓንቲ ነፍሰ ፁርን ከምዝተቐተሉ ኣፍሊጡ።ኬንያ ነቲ ኣጋጣሚ ክትምርምሮ’ውን እቲ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ፀዊዑ’ሎ።
ሓይልታት ኬንያ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ምስ ሓይልታት ሕብረት ኣፍሪካ ኣሚሶም ተፀምቢሮም እዮም።ሓይሊ ባሕሪ ኬንያ ግን ብውልቁ ሰርሒት እናካየደ እዩ።
ወሃቢ ቃል ሰራዊት ኬንያ ኮለኔል ሳይረስ ኦጉና ሓይልታት ኬንያ ብውልቆም ዘካይድዎ ወታደራዊ ስርሒት ሕጋዊ እዩ ይብሉ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሓይልታት ኬንያን ሱማሊያን ሎማዕንቲ ረቡዕ ካብ ከተማ ኪስማዮ 50 ኪሎሜትር ሪሒቓ ንእትርከብ ከተማ ጃና ቃብዳላ ከምዝተቖፃፀርዋ ኦጉና ገሊፆም።
ኣዘዝቲ ኣል-ሸባብ ካብ ኪስማዮ እናሃደሙ ከምዝኾኑ ወታደራዊ ሰብስልጣንን መሰኻኽርን ገሊፆም ኣለው።እንተኾነ ግን ገለ ተዋጋእቲ ነታ ከተማ ንምክልኻል ንድሕሪት ክተርፉ ከምዝእኽሉ ይግለፀ ኣሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
ነዛ ዓንቀጽ እዚኣ ብ%% ከተንብባ ትደሊዶ፧
5 ህዝቢ ምስ ረኣየ፡ ናብ ከረን ደየበ፣ ምስ ተቐመጠ ኸኣ፡ ደቀ መዛሙርቱ ናብኡ መጹ።
2 ሽዑ፡ ኣፉ ኸፊቱ፡ ከምዚ እናበለ መሃሮም፦
3 “መንፈሳውነት ዚሃርፉ፡ መንግስተ ሰማያት ናታቶም እያ እሞ፡ ሕጉሳት እዮም።
4 “ዚሓዝኑ፡ ኪጸናንዑ እዮም እሞ፡ ሕጉሳት እዮም።
5 “ልኡማት ንምድሪ ኺወርስዋ እዮም እሞ፡ ሕጉሳት እዮም።
6 “ጽድቂ ዚጠምዩን ዚጸምኡን፡ ኪዓግቡ እዮም እሞ፡ ሕጉሳት እዮም።
7 “መሓርቲ ኺመሓሩ እዮም እሞ፡ ሕጉሳት እዮም።
8 “ጽሩይ ዝልቦም፡ ንኣምላኽ ኪርእይዎ እዮም እሞ፡ ሕጉሳት እዮም።
9 “ገበርቲ ሰላም፡ ‘ውሉዳት ኣምላኽ’ ኪብሃሉ እዮም እሞ፡ ሕጉሳት እዮም።
10 “ምእንቲ ጽድቂ ዚስጐጉ፡ መንግስተ ሰማያት ናታቶም እያ እሞ፡ ሕጉሳት እዮም።
11 “ምእንታይ ምስ ዚጸርፉኹምን ምስ ዚሰጕጉኹምን ክፉእ ዘበለ ብሓሶት ምስ ዚዛረቡልኩምን፡ ሕጉሳት ኢኹም።
12 ቅድሜኹም ንዝነበሩ ነብያት እውን ከምኡ ሰጒጎምዎም እዮም እሞ፡ ኣብ ሰማያት ዓስብኹም ብዙሕ ስለ ዝዀነ፡ ተሓጐሱ፡ ባህ እውን ይበልኩም።
13 “ንስኻትኩም ጨው ምድሪ ኢኹም፣ ጨው መቐረቱ እንተ ኣጥፊኡ ግና፡ ብኸመይ ጨዋም ይኸውን፧ ብሰብ ኪርገጽ ናብ ግዳም ኪድርበ እንተ ዘይኰይኑ፡ ኣይጠቅምን እዩ።
14 “ንስኻትኩም ብርሃን ዓለም ኢኹም። ኣብ ከረን እተደኰነት ከተማ ኽትክወል ኣይትኽእልን እያ።
15 መብራህቲ ኣብሪሆም ኣብ ትሕቲ ኸፈር ዘይኰነስ፡ ኣብ ቀዋሚ ቐንዴል እዮም ዚሰቕልዎ፣ ኣብ ቤት ንዘሎ ዅሉ ድማ የብርህ።
16 ከምኡ ኸኣ፡ ነቲ ሰናይ ግብርኹም ርእዮም፡ ኣብ ሰማያት ንዘሎ ኣቦኹም ምእንቲ ኼመጕስዎ፡ ብርሃንኩም ኣብ ቅድሚ ሰብ ይብራህ።
17 “ንሕጊ ዀነ ንነብያት ክስዕር ዝመጻእኩ ኣይምሰልኩም። ክፍጽም ደኣ እምበር፡ ክስዕር ኣይመጻእኩን፣
18 ሰማይን ምድርን እኳ እንተ ዚሓልፍ፡ ኵሉ ኽሳዕ ዚፍጸም፡ ካብ ሕጊ ሓንቲ ንእሽቶ ፊደል ወይ ሓንቲ ሕንጻጽ እኳ ኣይክትሓልፍን እያ፡ ብሓቂ እብለኩም ኣለኹ።
19 እምበኣር፡ ሓንቲ ኻብዘን ንኣሽቱ ትእዛዛት ዚጥሕስ፡ ንሰብ ከኣ ከምኡ ዚምህር ዘበለ፡ ምስ መንግስተ ሰማያት ብእተተሓሓዘ ንእሽቶ ኺብሃል እዩ። እናገበረ ዚምህር ዘበለ ግና፡ ምስ መንግስተ ሰማያት ብእተተሓሓዘ ዓብዪ ኺብሃል እዩ።
20 ከመይሲ፡ ጽድቅኹም ካብ ናይ ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን እንተ ዘይበዚሑ፡ ናብ መንግስተ ሰማያት ከቶ ኣይክትኣትዉን ኢኹም፡ እብለኩም ኣለኹ።
21 “ነቶም ቀዳሞት፡ ‘ዚቐትል ዘበለ ብቤት ፍርዲ ተሓታቲ ኪኸውን እዩ እሞ፡ ኣይትቕተል’ ከም እተባህሎም ሰሚዕኩም ኣለኹም።
22 ኣነ ግና እብለኩም ኣለኹ፦ ብሓዉ ዚዅሪ ዘበለ ብቤት ፍርዲ ተሓታቲ ኪኸውን እዩ፣ ንሓዉ ብሕማቕ ቃል ዜዋርዶ ዘበለ ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ተሓታቲ ኪኸውን እዩ፣ ‘ኣታ ዘይትረብሕ ዓሻ’ ዚብሎ ዘበለ ኸኣ፡ ንገሃነም ሓዊ ኺፍረዶ ይኽእል እዩ።
23 “እምበኣር፡ መባእካ ናብ መሰውኢ እንተ ኣምጺእካ፡ ኣብኡ ኸኣ ሓውካ ሓዚኑልካ ኸም ዘሎ እንተ ዘኪርካ፡
24 መባእካ ኣብኡ ኣብ ቅድሚ እቲ መሰውኢ ሓዲግካ፡ ኪድ። ቅድም፡ ምስ ሓውካ ተዓረቕ፣ ድሕሪኡ፡ ተመሊስካ መባእካ ኣቕርብ።
25 “ነቲ ምስ መባእስትኻ ዘሎካ ነገር ገና ምስኡ ኣብ መገዲ ኸለኻ፡ ቀልጢፍካ ኣደቅሶ፣ እንተ ዘይኰይኑ፡ መባእስትኻ ንፈራዲ፡ እቲ ፈራዲ እውን ንግልያኡ ኣሕሊፉ ኺህበካ እዩ፣ ንስኻ እውን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ኽትድርበ ኢኻ።
26 እታ ናይ መወዳእታ ሳንቲም ክሳዕ እትኸፍል፡ ካብኡ ኣይክትወጽእን ኢኻ፡ ብሓቂ እብለካ ኣለኹ።
27 “‘ኣይትዘሙ’ ኸም እተባህለ ሰሚዕኩም ኣለኹም።
28 ኣነ ግና፡ ንሰበይቲ ብፍትወት ዚጥምታ ዅሉ፡ ብልቡ ድሮ ምስኣ ዘመወ፡ እብለኩም ኣለኹ።
29 የማነይቲ ዓይንኻ እተስሕተካ እንተ ዀይና፡ ጐጥጒጥካ ደርብያ። ብዘሎ ሰብነትካ ናብ ገሃነም ካብ ዚድርበ፡ ሓንቲ ኣካልካ እንተ ጠፍአት ይሕሸካ።
30 የማነይቲ ኢድካ እተስሕተካ እንተ ዀይና እውን፡ ቈሪጽካ ደርብያ። ብዘሎ ሰብነትካ ኣብ ገሃነም ካብ ዚኣቱ፡ ሓንቲ ኣካልካ እንተ ጠፍአት ይሕሸካ።
31 “ብተወሳኺ፡ ‘ንሰበይቱ ዚፈትሓ ዘበለ፡ ጽሑፍ መፍትሒኣ ይሃባ’ ተባህለ።
32 ኣነ ግና፡ ብዘይካ ብምኽንያት ምንዝርና ንሰበይቱ ዚፈትሓ ዅሉ፡ ንዝሙት የቃልዓ፣ ፍትሕቲ ዜእቱ ዘበለ ድማ ይዝሙ፡ እብለኩም ኣለኹ።
33 “ነቶም ቀዳሞት፡ ‘መብጽዓኻ ንየሆዋ ሃብ ደኣ እምበር፡ ብኸንቱ ኣይትምሓል’ ከም እተባህሎም እውን ሰሚዕኩም ኣለኹም።
34 ኣነ ግና፡ እብለኩም ኣለኹ፦ ከቶ ኣይትምሓሉ፣ ብሰማይ ኰነ፡ ዝፋን ኣምላኽ እዩ እሞ፡
35 ብምድሪ ዀነ፡ መርገጽ እግሩ እያ እሞ፡ ብየሩሳሌም ኰነ፡ ከተማ እቲ ዓብዪ ንጉስ እያ እሞ፡ ከቶ ኣይትምሓሉ።
36 ሓንቲ ጸጕሪ ኸተጻዕድዉ ወይ ከተጸልሙ ኣይትኽእሉን ኢኹም እሞ፡ ብርእስኹም እውን ኣይትምሓሉ።
37 ‘እወ’ ዝበልኩምዎ፡ እወ፡ ‘ኣይኰነን’ ዝበልኩምዎ ድማ፡ ኣይኰነን ይኹን። ካብዚ ዝበዝሐ፡ ካብቲ እኩይ እዩ።
38 “‘ዓይኒ ኣብ ክንዲ ዓይኒ፡ ስኒ ኣብ ክንዲ ስኒ’ ኸም እተባህለ ሰሚዕኩም ኣለኹም።
39 ኣነ ግና፡ እብለኩም ኣለኹ፦ ንእኩይ ኣይትቃወምዎ፣ የግዳስ፡ የማነይቲ ምዕጕርትኻ ንዚጸፍዓካ ዘበለ፡ እታ ኻልአይቲ ምለሰሉ።
40 ሓደ ሰብ ኪኸስሰካን ቀምሽካ ኺወስድን እንተ ደልዩ፡ ክዳንካ እውን ሕደገሉ፣
41 ሓደ ብዓል ስልጣን ከተገልግሎ ኢሉ ሓደ ምዕራፍ ምስኡ ኽትከይድ እንተ ገዲዱካ፡ ክልተ ምዕራፍ ምስኡ ኺድ።
42 ንዚልምነካ ሃቦ፣ ካባኻ ኺልቃሕ ንዚደሊ እውን ኣይትኽልኣዮ።
43 “‘ብጻይካ ኣፍቅር፡ ጸላኢኻ ድማ ጽላእ’ ከም እተባህለ ሰሚዕኩም ኣለኹም።
44 ኣነ ግና፡ እብለኩም ኣለኹ፦ ጸላእትኹም ኣፍቅሩ፡ ምእንቲ እቶም ዚሰጕጉኹም እውን ጸልዩ፣
45 ውሉዳት እቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ከኣ ክትኰኑ ኢኹም፣ ንሱ ንእኩያትን ንሕያዎትን ጸሓይ የብርቕ፡ ንጻድቃንን ንሓጥኣንን ከኣ ዝናም የዝንም እዩ።
46 ነቶም ዜፍቅሩኹም እንተ ኣፍቂርኩም፡ እንታይ ዓስቢ ኣሎኩም፧ ኣከብቲ ቐረጽከ ኸምኡ ይገብሩዶ ኣየለዉን፧
47 ንኣሕዋትኩም ጥራይ ሰላም እንተ ኢልኩምከ፡ እንታይ ሓለፋ ጌርኩም፧ ኣህዛብከ ኸምኡ ይገብሩዶ ኣየለዉን፧
48 እምበኣር፡ ከምቲ ሰማያዊ ኣቦኹም ፍጹም ዝዀነ፡ ንስኻትኩም እውን ፍጹማት ኩኑ።
ልኣኽ
ልኣኽ
መጽሓፍ ቅዱስ—ትርጉም ሓዳስ ዓለም
ማቴዎስ 5
ትግርኛ
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ ኢንተርነት ኣንብብ
https://assetsnffrgf-a.akamaihd.net/assets/m/1011208/univ/wpub/1011208_univ_sqr_xl.jpg


text:
ንሰባት የፍቅሮም ነበረ
“ተድላይ . . . ብደቂ ሰብ ነበረ።”—ምሳ. 8:31።
1, 2. የሱስ ንደቂ ሰብ ኣጸቢቑ ኸም ዜፍቅሮም ዘርኣየ ብኸመይ እዩ፧
እታ ሓለፍ ዝበለት ጥበብ የሆዋ ቕድሚ ዅሉን ብዝበለጸን መገዲ እተገልጸት፡ ነቲ በዅሪ ወዱ ኺፈጥሮ ኸሎ እያ። ወዲ ኣምላኽ፡ መሰሌታ ጥበብ እዩ፣ ክኢላ “ሰራሕተኛ” ዀይኑ ድማ ምስ ኣቦኡ ዓይዩ እዩ። ኣቦኡ “ንሰማያት ኬቝሞ ኸሎ” ዀነ “መሰረታት ምድሪ ኼመልክት ከሎ” ይርኢ ነይሩ እዩ። ሽዑ፡ እቲ በዅሪ ወዲ ኣምላኽ ክሳዕ ክንደይ ሓጐስን ዕግበትን ተሰሚዕዎ ኪኸውን ከም ዚኽእል እሞ ኣብ ኣእምሮና ንስኣሎ። ንሱ ነዚ ግኡዝ ነገራት እዚ የማስወሉ እኳ እንተ ነበረ፡ ካብዚ ንላዕሊ ግና፡ ‘ተድላኡ ብደቂ ሰብ እዩ ነይሩ።’ (ምሳ. 8:22-31) እወ፡ የሱስ ሰብ ኰይኑ ኣብ ምድሪ ቕድሚ ምምጻኡ እውን ከይተረፈ ንደቂ ሰብ ይፈትዎም ነይሩ እዩ።
2 እቲ በዅሪ ወዲ ኣምላኽ ገለ ግዜያት ጸኒሑ፡ “ምእንቲ ብዙሓት በጃ ኼሕልፍ” ኢሉ፡ ብፍታዉ “ገዛእ ርእሱ ባዶ ገበረ፡” ሰብ እውን መሰለ። በዚ ኸምዚ ኸኣ እቲ ንኣቦኡ ዘለዎ ተኣማንነትን ፍቕርን ኰነ ‘ንደቂ ሰብ’ ዘለዎ ዓሚቝ ፍቕሪ ተራእዩ እዩ። (ፊል. 2:5-8፣ ማቴ. 20:28) ኣብ ምድሪ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፡ ኣምላኽ ተኣምራት ንኺፍጽም ዜኽእል ሓይሊ ሂብዎ እዩ። እዚ ኸኣ ንሰባት ክሳዕ ክንደይ ከም ዜፍቅሮም ዚገልጽ እዩ ነይሩ። በዚ ኸምዚ፡ መርኣያ እቲ ድሕሪ ቐረባ ግዜ ኣብ መላእ ምድሪ ዚፍጸም ዜደንቕ ነገራት ኣቕሪቡ እዩ።
3. ኣብዛ ዓንቀጽ እዚኣ እንታይ ኢና ኽንምርምር፧
3 የሱስ ናብ ምድሪ ምስ መጸ፡ ‘ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ኣበሲሩ’ እዩ። (ሉቃ. 4:43) እዛ መንግስቲ እዚኣ፡ ስም ኣቦኡ ኸም እትቅድስን ንዅሉ ሕማም ደቂ ሰብ ነባሪ ፍታሕ ከም እተምጽእን ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ኪሰብኽ ከሎ፡ ሓያሎ ተኣምራት እውን ፈጺሙ እዩ። እዚ ተኣምራት እዚ ኸኣ፡ ንዅሎም ሰባት ካብ ልቢ ኸም ዚሓልየሎም ዜርኢ እዩ ነይሩ። እዚ ንዓና ዜገድሰና ስለምንታይ እዩ፧ ምኽንያቱ፡ እቲ ዝገበሮ ነገራት ብዛዕባ መጻኢ እምንቶን ተስፋን የሕድረልና እዩ። ካብቲ የሱስ ዝፈጸሞ ተኣምራት፡ ኣርባዕተ ንርአ።
‘ምእንቲ ኼሕዊ፡ ሓይሊ ምስኡ ነበረ’
4. የሱስ ደዌ ዘለዎ ሰብኣይ ምስ ኣጓነፎ ብዛዕባ ዘጋጠመ ነገር ግለጽ።
4 የሱስ ኣብ ኣገልግሎቱ ብዙሕ ግዜ የሕልፍ ነበረ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ዜገልግለሉ ዝነበረ ኸባቢ ድማ ኣብ ገሊላ እዩ ነይሩ። ኣብ ሓንቲ ኻብ ከተማታት ገሊላ ኸኣ፡ ዜሕዝን ነገር ረኣየ። (ማር. 1:39, 40) ኣብ ቅድሚኡ፡ ዜፍርህ ሕማም ደዌ ዝነበሮ ሰብኣይ ኣጓነፎ። እቲ ሓኪም ዝነበረ ሉቃስ፡ ነቲ ዝኸፍአ ደረጃ ሕማም እቲ ሰብኣይ፡ “ደዌ ዝመልኦ” ብምባል ገሊጽዎ ኣሎ። (ሉቃ. 5:12) እቲ ድዉይ፡ “ንየሱስ ምስ ረኣዮ፡ ብገጹ ተደፊኡ፡ ‘ጐይታይ፡ እንተ ደሊኻስ፡ ከተንጽሃኒ ትኽእል ኢኻ’ እናበለ ለመኖ።” እቲ ሰብኣይ፡ የሱስ ኬሕውዮ ኸም ዚኽእል ይፈልጥ ከም ዝነበረ ዘጠራጥር ኣይኰነን። ኬሕውዮ ዚደሊ እንተ ዀይኑ ግና ኪፈልጥ የድልዮ ነበረ። የሱስከ ንልባዊ ልመና እቲ ሰብኣይ ብኸመይ መለሰሉ፧ እቲ ሰብኣይ ትርኢቱ ተበላሽዩ ነይሩ ኪኸውን ከም ዚኽእል ፍሉጥ እዩ፣ እሞኸ የሱስ ምስ ረኣዮ እንታይ እዩ ዚሓስብ ነይሩ፧ ከምቶም ሕማም ደዌ ንዘለዎም ሰባት ዚጭክኑሎም ዝነበሩ ፈሪሳውያን ገይሩ ድዩ መሊሱሉ፧ ንስኻ እንተ ትኸውን እንታይ ምገበርካ፧
5. የሱስ ነቲ ድዉይ ኬሕውዮ ኸሎ፡ “እደሊ እየ” ኺብል ዝደረኾ እንታይ እዩ፧
5 እቲ ድዉይ፡ ብመሰረት ሕጊ ሙሴ፡ “ርኹስ፡ ርኹስ” ኢሉ ዝጨርሐ ኣይመስልን እዩ። ይኹን እምበር፡ የሱስ በዚ ኣይተቘጥዐን። ኣብ ክንዳኡስ፡ ኣብቲ ሰብኣይን ኣብቲ ነቲ ሰብኣይ ዜድልዮ ነገራትን እዩ ኣተኲሩ። (ዘሌ. 13:43-46) እንታይ ይሓስብ ከም ዝነበረ ብትኽክል ዘይንፈልጥ እኳ እንተ ዀንና፡ እንታይ ይስምዖ ኸም ዝነበረ ግና ንፈልጥ ኢና። ብርሕራሐ ተደሪኹ ድማ፡ መስተንክር ነገረ ፈጸመ። ኢዱ ዘርጊሑ፡ ነቲ ድዉይ ተንከዮ እሞ፡ ቈራጽነትን ለውሃትን ብዜንጸባርቕ ቃና፡ “እደሊ እየ። ንጻህ” በሎ። ሽዑ “ደዌኡ ጠፍአ።” (ሉቃ. 5:13) የሱስ ነዚ ተኣምር እዚ ኺፍጽምን ንሰባት ክሳዕ ክንደይ ከም ዜፍቅሮም ኬርእን ዝኸኣለ፡ የሆዋ ሓይሊ ስለ ዝሃቦ ምዃኑ ንጹር እዩ።—ሉቃ. 5:17።
6. እቲ የሱስ ዝፈጸሞ ተኣምራት ፍሉይ ዚገብሮ እንታይ እዩ፧ እንታይከ እዩ ዚሕብር፧
6 የሱስ ክርስቶስ፡ ሓይሊ ኣምላኽ ስለ ዝነበሮ፡ እተፈላለየን ዜደንቕን ተኣምራት ኪፍጽም ክኢሉ እዩ። ከመይሲ፡ ደዌ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብ ህዝቢ ዝነበረ ዅሉ ሕማምን ድናሰን ኣሕውዩ እዩ። እቲ መንፈስ ዝነፈሶ ጸብጻብ መጽሓፍ ቅዱስ፡ “እቶም ህዝቢ ድማ፡ ዓባሳት ኪዛረቡ፡ ሓንካሳት ኪኸዱ፡ ዕዉራት ኪርእዩ ምስ ረኣዩ፡ ተገረሙ” ይብል። (ማቴ. 15:31) የሱስ ነዚ ኸምዚ ዝኣመሰለ ብርሕራሐ ተደሪኹ ዝፈጸሞ ተግባራት ንኺፍጽም፡ ክፍሊ ኣካላቱ ዚልግስ ጥዑይ ሰብ ኣየድለዮን። ነቲ ሕሙም ክፍሊ ኣካላት ሰብ፡ ባዕሉ እዩ ዜሕውዮ ነይሩ። ንሰባት ብኡብኡ፡ ሓድሓደ ግዜ ኸኣ ኣብ ርሑቕ ቦታ ዀይኑ እዩ ዜሕውዮም ነይሩ። (ዮሃ. 4:46-54) እዚ ዜደንቕ ኣብነታት እዚ እንታይ እዩ ዚሕብረና፧ እቲ ንጉስ ኰይኑ ኣብ ሰማይ ዚገዝእ ዘሎ የሱስ ንዅሉ ሕማም ንሓዋሩ ኼወግዶ፡ ክእለትን ሓይልን ጥራይ ዘይኰነስ ድሌት እውን ኣለዎ። ንሕሙማት ዜሕውየሉ ዝነበረ ኣገባብ ምፍላጥና፡ እቲ ኣብ ሓዳስ ዓለም እውን “ንመሳኺንን ንድኻታትን ኪድንግጸሎም” ምዃኑ ዚገልጽ ትንቢት መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዚፍጸም እምንቶ የሕድረልና እዩ። (መዝ. 72:13) እወ፡ የሱስ ድሌት ስለ ዘለዎ፡ ኣብ ሓዳስ ዓለም ንዅሎም ሕሙማት ኬሕውዮም እዩ።
“ተንስእ፡ ቃሬዛኻ ኣልዒልካ ኺድ”
7, 8. የሱስ ኣብ ቤት-ዛታ ምስ ሓደ ሕሙም ቅድሚ ምርኻቡ ብዛዕባ ዝነበረ ዅነታት ግለጽ።
7 የሱስ ነቲ ኣብ ገሊላ ዝነበረ ድዉይ ምስ ኣሕወዮ፡ ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ ናብ ይሁዳ ኸይዱ ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ይሰብኽ ነበረ። ነቲ ዚሰብኮ ዝነበረ መልእኽቲ ዚሰምዑን ብፍቕሩ እተተንከፉን ሰባት ከኣ፡ ብኣሽሓት ዚቝጸሩ ነይሮም ኪዀኑ ኣለዎም። ንድኻታት ኬበስሮም፡ ንምሩኻት ምውጻእ ሓራ ኺእውጀሎም፡ ንስቡራት ልቢ ኺዘንኖም ይደሊ ኸም ዝነበረ ብንጹር ኣርእዩ እዩ።—ኢሳ. 61:1, 2፣ ሉቃ. 4:18-21።
8 ኣብ ወርሒ ኒሳን፡ የሱስ ትእዛዝ ኣቦኡ ብምሕላው፡ ፋስጋ ኼብዕል ናብ የሩሳሌም ከደ። ሰባት ነቲ ቕዱስ በዓል ኬብዕሉ ናብ የሩሳሌም ይመጹ ስለ ዝነበሩ፡ ኣብታ ኸተማ ብዙሕ ምንቅስቓስ ይርአ ነበረ። ብሸነኽ ሰሜን እታ ቤተ መቕደስ፡ ቤት-ዛታ ዚብሃል ሓጽቢ ነበረ፣ ኣብኡ ኸኣ የሱስ፡ ሓደ ሕሙም ሰብኣይ ኣጓነፎ።
9, 10. (ሀ) ሰባት ናብቲ ኣብ ቤት-ዛታ ዚርከብ ሓጽቢ እንታይ ኪገብሩ እዮም ዚኸዱ ነይሮም፧ (ለ) የሱስ ኣብቲ ሓጽቢ እንታይ ገበረ፧ እዚኸ እንታይ ይምህረና፧ (ኣብ ገጽ 8 ዘላ ስእሊ ርአ።)
9 ሕሙማትን ድኑሳትን ዝዀኑ ብዙሓት ሰባት ናብ ቤት-ዛታ ይኸዱ ነበሩ። እንታይ ኪገብሩ እዮም ናብኡ ዚኸዱ ነይሮም፧ ሓደ ሕሙም፡ እቲ ማይ ኪንቀሳቐስ ከሎ ናብቲ ሓጽቢ እንተ ኣትዩ፡ ብተኣምራዊ መገዲ ኸም ዚሓዊ ይኣምኑ ስለ ዝነበሩ እዩ። እቲ ኣብኡ ዚንጸባረቕ ዝነበረ ስምዒት ሰባት እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ። ዓቕሎም ዝጸበቦምን እተጨነቑን ተስፋ ዝቘረጹን ሰባት ከም ዝነበሩ ፍሉጥ እዩ። የሱስ ኣካላዊ ኣበር ዘይብሉ ፍጹም ሰብ ነይሩ ኽነሱ፡ ናብቲ ቦታ ዝኸደ ስለምንታይ እዩ፧ ንሰባት ዘለዎ ፍቕሪ እዩ ናብኡ ኪኸይድ ደሪኽዎ። ኣብዚ ቦታ እዚ ኸኣ፡ ካብቲ ንሱ ኣብ ምድሪ ዝነበረሉ ንዝነውሐ ዓመታት ሓሚሙ ንዝነበረ ሰብኣይ ረኸቦ።—ዮሃንስ 5:5-9 ኣንብብ።
10 የሱስ ነቲ ሕሙም ኪሓዊ ዚደሊ እንተ ዀይኑ ሓተቶ። እቲ ሰብኣይ ንየሱስ ኪሓዊ ኸም ዚደሊ፡ ግናኸ ናብቲ ሓጽቢ ዚወስዶ ስለ ዘይብሉ ኺሓዊ ኸም ዘይክእል ኪነግሮ ኸሎ ኣብ ገጹ ንዚንበብ ዝነበረ ጓሂ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ። ሽዑ የሱስ ነቲ ሰብኣይ ዘይክኣል ነገር ኪገብር፡ ማለት ቃሬዛኡ ኣልዒሉ ኪኸይድ ነገሮ። እቲ ሰብኣይ ከኣ ከምቲ የሱስ ዝበሎ፡ ቃሬዛኡ ኣልዒሉ ኪኸይድ ጀመረ። እዝስ የሱስ ኣብ ሓዳስ ዓለም እንታይ ከም ዚገብር ዚሕብር ዜደንቕ መርኣያዶ ኸይኰነ! ኣብዚ ተኣምር እዚ፡ የሱስ ርሕሩሕ ምዃኑ እውን ተራእዩ እዩ። ነቶም ሓገዝ ዜድልዮም ሰባት የናድዮም ነይሩ እዩ። እቲ ዝገደፈልና ኣብነት፡ ብሰንኪ እዚ ሎሚ ኣብ ዓለም ዚፍጸም ዘሎ ዜሰቅቕ ነገራት ንእተደቝሱ ሰባት ወትሩ ንኸነናድዮም ኪድርኸና ኣለዎ።
“መን እዩ ኽዳነይ ዝተንከየ፧”
11. የሱስ ብሕማም ንዚሳቐዩ ሰባት ከም ዚድንግጸሎም፡ ኣብ ማርቆስ 5:25-34 ጐሊሑ ዘሎ ብኸመይ እዩ፧
11 ማርቆስ 5:25-34 ኣንብብ። ሓንቲ ሰበይቲ ን12 ዓመት ዚኣክል ብዜሸቝርር ሕማም ትሳቐ ነበረት። ሕማማ ንዅሉ መዳያት ህይወታ፡ እንተላይ ንኣምልኾኣ ጸልይዎ ነበረ። “ብብዙሓት ሓካይም ብዙሕ ተሳቐየት፡ ኵሉ ገንዘባ እውን ወድአት፣” ግናኸ እናገደዳ እዩ ኸይዱ። ሓደ መዓልቲ ግና፡ እታ ሰበይቲ ምእንቲ ኽትሓዊ እተፈልየ ነገር ክትገብር መደበት። ብማእከል ህዝቢ ሓሊፋ ናብ የሱስ ቀረበት፡ ክዳኑ ድማ ተንከየት። (ዘሌ. 15:19, 25) የሱስ ሓይሊ ኻብኡ ኸም ዝወጸ ስለ እተፈለጦ፡ መን ከም ዝተንከዮ ሓተተ። እታ ሰበይቲ፡ “ፈሪሃ ራዕራዕ እናበለት መጺኣ ኣብ ቅድሚኡ ተደፍአት፣ ኵሉ እቲ ሓቂ እውን ነገረቶ።” ነታ ሰበይቲ ዘሕወያ፡ የሆዋ ኣቦኡ ኸም ዝዀነ ስለ ዝፈለጠ፡ የሱስ ብለውሃት፡ “ጓለየ፡ እምነትኪ ኣሕውያትኪ። ብሰላም ኪዲ፡ ካብቲ ዜቐንዙ ሕማምኪ ድማ ጥዓዪ” በላ።
12. (ሀ) ክሳዕ ሕጂ ብእተመሃርናዮ መሰረት፡ ንየሱስ ብኸመይ ምገለጽካዮ፧ (ለ) የሱስ እንታይ ኣብነት እዩ ገዲፉልና፧
12 የሱስ ብሕማም ንዚሳቐዩ ሰባት ይልውሃሎምን ይርሕርሓሎምን ከም ዝነበረ ምፍላጥና፡ ንልብና ዚትንክፍ እዩ። ሰይጣን፡ ከም ዘይንፍቶን ከም ዘይንረብሕን ኰይኑ ኸም ዚስምዓና ኺገብር እዩ ዚደሊ። የሱስ ግና በቲ ዝፈጸሞ ተኣምራት፡ ብዛዕባናን ብዛዕባ ጸገማትናን ብሓቂ ኸም ዚሓሊ ብንጹር ኣርእዩ እዩ። ኣዝዩ ዚድንግጸልና ንጉስን ሊቀ ኻህናትን ስለ ዘሎናስ ኸነማሱ ዚግብኣናዶ ኸይኰነ! (እብ. 4:15) ብፍላይ ሕዱር ሕማም ሓሚምና ዘይንፈልጥ እንተ ዄንና፡ እቶም በዚ ዚሳቐዩ ሰባት እንታይ ከም ዚስምዖም ንኽንርድኦ ኼጸግመና ይኽእል እዩ። ይኹን እምበር፡ ብዛዕባ የሱስ እሞ ንሕሰብ። ንሱ ሓሚሙ ዘይፈልጥ ክነሱ፡ ንሕሙማት ይድንግጸሎም ነይሩ እዩ። ንሕና እውን ኣብነቱ ንኽንስዕብ ዚከኣለና ንግበር።—1 ጴጥ. 3:8።
“የሱስ ነብዐ”
13. ትንሳኤ ኣልኣዛር ብዛዕባ ባህርያት የሱስ እንታይ እዩ ዚገልጸልና፧
13 የሱስ፡ ሰባት ኪሳቐዩ ኸለዉ ይስምዖ ነይሩ እዩ። ንኣብነት፡ ሰባት ብሞት ዓርኩ ኣልኣዛር ሓዚኖም ምስ ረኣዮም፡ ኣዝዩ ስለ እተተንከፈ፡ “እህህ በለ፡ ተረበሸ ኸኣ።” (ዮሃንስ 11:33-36 ኣንብብ።) ቍሩብ ጸኒሑ ንኣልኣዛር ኬተንስኦ ኸም ዚኽእል እናፈለጠ ኽነሱ፡ ነቢዑ እዩ። ኣብ ቅድሚ ሰባት ስምዒቱ ኺገልጽ ኣየሕፈሮን። እቶም ዚርእይዎ ዝነበሩ ሰባት ንኣልኣዛርን ስድራ ቤቱን ክሳዕ ክንደይ የፍቅሮም ከም ዝነበረ ርእዮም እዮም። የሱስ ርሕሩሕ ስለ ዝነበረ ነቲ ኣምላኽ ዝሃቦ ሓይሊ ተጠቒሙ ንዓርኩ ኣልኣዛር ኣተንስኦ።—ዮሃ. 11:43, 44።
14, 15. (ሀ) የሆዋ ንዅሉ ስቓይ ደቂ ሰብ ኬወግዶ ኸም ዚደሊ ዚሓብረና እንታይ እዩ፧ (ለ) እታ “መቓብር” ተባሂላ ተተርጒማ ዘላ ናይ ግሪኽኛ ቓል፡ እንታይ ኣገዳሲ መልእኽቲ እያ እትሕብር፧
14 የሱስ ‘ልክዕ ምስሊ ባህርይ’ ኣቦኡ ኸም ዝዀነ፡ መጽሓፍ ቅዱስ ይገልጽ እዩ። (እብ. 1:3) ስለዚ፡ የሱስ በቲ ዝፈጸሞ ተኣምራት፡ ንሱን ኣቦኡን ሕማምን ስቓይን ሞትን ኬጥፍኡ ኸም ዚደልዩ ኣርእዩ እዩ። ድሕሪ ቐረባ ግዜ ኸኣ የሆዋን የሱስን ንሓያሎ ኻልኦት ሰባት ካብ ምዉታት ኬተንስእዎም እዮም። የሱስ፡ “ኣብ መቓብር ዘለዉ ዅላቶም ድምጹ [ድምጺ ወዲ ኣምላኽ] ዚሰምዑላ ሰዓት ትመጽእ ኣላ” በለ።—ዮሃ. 5:28, 29።
15 እታ “መቓብር” ተባሂላ ተተርጒማ ዘላ ናይ ግሪኽኛ ቓል፡ መዘከርታ እቶም ኣብኡ እተቐብሩ ኸም ዘይተረስዐ እውን ተመልክት እያ። እዚ ኸኣ እቲ ንዩኒቨርስ ዝፈጠረ ዅሉ ዚኽእል ኣምላኽ፡ ንዅሉ ዝርዝር መዳያት እቶም ዚሞቱ ፍቑራትና፡ ንባህርያቶም እውን ከይተረፈ ኺዝክሮ ኸም ዚኽእል ይሕብር። (ኢሳ. 40:26) የሆዋ ኺዝክሮም ይኽእል ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኪዝክሮም እውን ይደሊ እዩ። ትንሳኤ ኣልኣዛርን ትንሳኤ እቶም ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተመዝጊቦም ዘለዎ ኻልኦት ሰባትን፡ መርኣያ እቲ ኣብ ሓዳስ ዓለም ብደረጃ ዓለምለኸ ዚፍጸም ትንሳኤ እዩ።
ካብ ተኣምራት የሱስ እንታይ ንመሃር፧
16. ሓያሎ ኻብቶም ኣብዚ ግዜና ዘለዉ ንጽህናኦም ዝሓለዉ ክርስትያናት እንታይ ፍሉይ መሰል እዩ ኺህልዎም፧
16 ክርስትያናዊ ንጽህናና እንተ ሓሊና፡ ሓደ ኻብቲ ዝዓበየ ተኣምራት ክንርኢ ንኽእል ኢና። እዚ ኸኣ ካብቲ ብርቱዕ ጸበባ ምድሓን እዩ። ደድሕሪ ውግእ ኣርማጌዶን፡ ዝያዳ ተኣምራት ኪርአ እዩ፣ ደቂ ሰብ ምሉእ ጥዕና ኺረኽቡ እዮም። (ኢሳ. 33:24፣ 35:5, 6፣ ራእ. 21:4) ሰባት መነጽራቶምን ኣባትሮምን ምርኵሳቶምን መንበር ዓረብያታቶምን መስምዒታቶምን ከምኡ ዝኣመሰለ ኻልእ ነገራትን ኪድርብዩ ኸለዉ እሞ ኣብ ኣእምሮኻ ስኣሎ። የሆዋ ነቶም ካብ ኣርማጌዶን ዚድሕኑ ሰባት ብቕልጡፍ ምሉእ ጥዕና ኺህቦምሲ ርትዓዊ እዩ። ከመይሲ፡ እቶም ዚድሕኑ ሰባት ዚዓይዎ ዕዮ ኺህልዎም እዩ። ነዛ ውህበት ኣምላኽ ዝዀነት ምድርና ብውዕዉዕ ስምዒት ናብ ገነት ኪቕይርዋ እዮም።—መዝ. 115:16።
17, 18. (ሀ) ቀንዲ ዕላማ እቲ የሱስ ኣብ ምድሪ ኸሎ ዚገብሮ ዝነበረ ተኣምራት እንታይ እዩ ኪኸውን ዚኽእል፧ (ለ) ኣብ ሓዳስ ዓለም ንምእታው ክትጽዕር ዘሎካ ስለምንታይ ኢኻ፧
17 የሱስ ኣብ ግዜ ምድራዊ ኣገልግሎቱ ብተኣምራዊ መገዲ ንሰባት የሕውዮም ምንባሩ፡ ነዞም ሎሚ ዘለዉ “ብዙሓት ህዝቢ፡” ነቲ ኻብ ኵሉ ሕማሞም ኪሓውዩ ዚጽበይዎ ዜሐጕስ ተስፋኦም ዜደልድለሎም እዩ። (ራእ. 7:9) እቲ ዝገበሮ ተኣምራት፡ ርሕሩሕ ከም ዝነበረ ዜንጸባርቕን ንደቂ ሰብ ክሳዕ ክንደይ ከም ዜፍቅሮም ዜርእን እዩ ነይሩ። (ዮሃ. 10:11፣ 15:12, 13) እቲ ዘርኣዮ ርሕራሐ፡ የሆዋ ንነፍሲ ወከፍ ኣገልጋሊኡ ኸም ዚሓልየሉ ዜረጋግጽ እዩ።—ዮሃ. 5:19።
18 ወዲ ሰብ የስቈርቍርን ይሳቐን ይመውትን ኣሎ። (ሮሜ 8:22) እታ ሕማም ምሉእ ብምሉእ ዚውገደላ፡ ኣምላኽ ዘተስፈዋ ሓዳስ ዓለም ብሓቂ ተድልየና እያ። ሚልክያስ 4:2፡ እቶም ዚሓውዩ ሰባት ካብቲ ተኣሲሮምሉ ዝነበሩ ዅነታት ሓራ ዀይኖም ናብ ፍጽምና ስለ ዚበጽሑ፡ ብሓጐስ ‘ከም ብተይ ደምበ ኺዕንድሩ’ ምዃኖም ትገልጸልና እያ። ኣብ ሓዳስ ዓለም ንምእንታው ብቑዓት ኴንና ምእንቲ ኽንርከብ፡ ንኣምላኽ ብዘሎና ልባዊ ሞሳን ኣብ ተስፋታቱ ብዘሎና እምነትን ተደሪኽና ሕጂ ዚከኣለና ንግበር። እቲ የሱስ ኣብ ምድሪ ኸሎ ዝፈጸሞ ተኣምራት፡ መርኣያ እቲ ደቂ ሰብ ድሕሪ ሓጺር እዋን ኣብ መሲሓዊ ግዝኣት ክርስቶስ ዚረኽብዎ ዘለኣለማዊ እፎይታ ምዃኑ ምፍላጥናስ፡ ኣየ ኽንደይ ዜጸናንዕ ኰን እዩ!


text:
ብዝገፍሕ ኵርናዕ እንክርአ᎓ ኣገዳስነት እዛ መጽሓፍ ኣበርክቶ ግርማይ ነጋሽን ኣብቲ ሰፊሕ ሃገራዊ ምይይጥን ጉዳይን ብናይ ተዓዛብነት ተራ ጥራይ ዘይኰነስ ብንጡፍ ውልቃዊ ተሳታፍነትን ጕንዖ ኣበርክቶን ምዃኑ’ዩ። እዘን ዓንቀጻት ንኤርትራዊ ኣንባቢ ብቐንዱ ኣብ ግምት ኣእትየን ብኤርትራዊ ቋንቋ ምድላወን’ውን ነቲ ቀዲሙ ከካይዶ ዝጸንሐ ናይ ምርማርን ሕትመታት ዘደንፍዖን ካልኦት ኣሰሩ ክስዕቡ ብግብሪ ዘርኢን’ዩ። ብቛንቋኻ ምጽሓፍን ምዝራብን ኣብ ኤርትራ ከም ዓቢ ብድሆ ደኣ ኣይረአ እምበር (ንምቕጻሉ ከኣ ከምዚ ዝመስል ተበግሶ የድሊ) ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝርአ ‘ናፍቖትን ዝካሬ መግዛእቲን’ ኢልካ ጥራይ ክመሰል ዝኽእል ተበግሶ ዘደንጹ’ዩ።
ኣብዛ መጽሓፍ ተጠቓሊለን ዘለዋ ጽሑፋት ካብ እግሪ-ተኽለን እከታተለን ጥራይ ዘይኰንኩስ ክሳብ መወዳእታ ቅድመ-ሕትመት’ውን ብቐረባ ስለ ዘሳለኹስ ሕጂ ገምጋም ክጽሕፍ ቅኑዕ ሚዛን ድዩ ዝብል ሓሳብ ቀዲሙ መጺኡኒ። ዳሕራይ ግን ኣብ ምጽሓፈን ዝተራእየ ኣተኵሮን ዝፈሰሰ ጻዕሪን መስካሪ ክንሰይ ኣነ ገምጋም እንተ ዘይጽሒፈ ደኣ ካልእ ንመን ክጽበ ዝብል ሓሳብ ስዒሩኒ። በዚ ድፍኢት’ዚ ከኣ’የ ነዚ ዝስዕብ ገምጋም ዘቕርብ ዘለኹ።
መጽሓፍ መገዲ ዓድና ኣብ መንጐ ነሓሰ 2014ን ነሓሰ 2016ን ዝተጻሕፋ ሰለስተ መጽናዕታዊ ዓንቀጻት ሒዛ ትርከብ። ከምቲ ደራሲ ኣብ መእተዊ ጠቒሱዎ ዘሎ᎓ “እዚ መጽሓፍ ዝወጸሉ ኣብ ዘሎ እዋን᎓ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቃራና መገዲታት ኣብ ዝርከበሉ ዘሎ ፈታኒ እዋን᎓” ብምዃኑ ከኣ ኣተኵሮ እዘን ዓንቀጻት ድማ ብቐንዱ ነቲ ንኤርትራ ኣብ መጻብቦ ሸሚሙዋ ዘሎ ምኽንያታት ብምምርማር መፍትሒ ክኸውን ዝኽእል ኣንፈታት ድማ ይእምታ። እቲ ኤርትራ እትርከበሉ ዘላ ቃራና መገዲ ከኣ ደራሲ ብጻልጣኡ᎓ ኣብ መእተዊ᎓ ብኸምዚ ይገልጾ፤ “ሎሚ᎓ ብዘይካ እቶም ንምልኪ ዘምልኹ የውሃትን ብጥቕሚ ዝተኣሰሩ ባእታትን᎓ ዝዀነ ብኽፉት ዓይኒን ሕልናና ንኵነታት ህዝቢ ኤርትራ ዝዕዘብን ዝከታተልን ሰብ ነቶም ኣብ መንጎ መኣዝናት ጕዕዞ መገዲ ደሞክራሲያን ሰላምን ብሓደ ሸነኽ᎓ መገዲ ዕንወትን ደልሃመትን በቲ ሓደ ሸነኽ᎓ ዝርከቡ ፍልልያት ክርእዮም ዘጽግሞ የለን” (2)።
ቀዳመይቲ ዓንቀጽ “ካህናት ተዛሪቦም፤ ምቕልቃል ሓርነታዊ ቲዮሎጂ ኣብ ኤርትራ ዶኾን ይኸውን?” ነቲ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2014 ብኣርባዕተ ኣቡናት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ተዳልያ ዝተዘርግሐት ጽሕፍቲ ዓሚቝ ትንታነ ትህብ። እታ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” እትብል ክሳብ ሎሚ ደጋጊማ እትጥቀስ ጽሕፍቲ ነቲ ኣብ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ሕሰምን እኩብ ኣደራዕን ብዘየሻሙ መገዲ ሰፊሕ ትንታነኣዊ ገምጋምን ዝሃበት’ያ ነይራ። ግርማይ ነጋሽ እምበኣር--ማዕረ ኣገዳስነት እታ ጽሕፍቲን ደፋር ተበግሶ ኣዳለውታን ዝኸይድ--ተራን ፍሉይነትን እዛ ጽሕፍቲ ብሰፊሑ ተንቲኑ። ኪንዮ’ቲ ንዅሉ ኣንባቢ ግሉጽ ዝዀነ ትብዓትን ውርጹጽ ትንታነን እታ ጽሕፍቲ ግን ግርማይ ነጋሽ ምስ ካልእ ዝዓበየ ዓለማዊ ተርእዮ’ዩ ኣተኣሳሲሩዋ። ምስ ኣብ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ዝውቱር ዝነበረን ንሓያሎ ሃገራት ካብቲ ሕሰም ድኽነትን ጭቆና መራሕቲን ዘውጽአ ሓርነታዊ ቲዮሎጂ ኣተኣሳሲሩ ድማ እቲ ተርእዮ ምናልባት ከምኡ ዝመስል ኣንፈታት ኣብ ኤርትራ ከጋጥም ዝኽእል እንተዀይኑ ይእምት። ዓንቀጽ “ካህናት ተዛሪቦም” ኣብዛ ዝተጠቕሰት ጽሕፍቲ ጥራይ ከይትሓጽረት ሰፊሕ ድሕረ-ባይታ ብዛዕባ ዕስክርና ጣልያን ኣብ ኤርትራ ምስ መጽሓፍ ሓደ-ዛንታ(1950) ናይ ኣባ ገብረየሱስ ሃይሉ ብምትእስሳር ትዝርዝር። ንመጽሓፍ ሓደ-ዛንታ ከም መበገሲ ወሲዳ ድማ ካብ ፈለማ 1920ታት ጀሚሩ መልክዕን ኣስማትን ጥራይ እናቐየረ ክሳብ ሎሚ ዘየኽተመ ዕስክርና ኤርትራ ትዝቲ።
ግርማይ ንታሪኽ ውትህድርና ኤርትራ᎓ ትንታነ ጽሑፋት ኣቡናት ድሕሪ ምሃቡን ምስ ክልስ-ሓሳባዊ ተርእዮ ላቲን ኣመሪካ ድሕሪ ምንጽጻሩን᎓ ዓንቀጹ ብኸምዚ’ዩ ዝዛዝማ፤ “ምናልባት እቲ ሕቶ ግን ‘እዚ ብካቶሊካውያን ካህናት ተጀሚሩ ዘሎ ኣንፈታት ምቕልቃል ሓርነታዊ ቲዮሎጂ ኣብ ኤርትራ ዘበስር ድዩ ወይስ ተቐልቂሉ ዝጠፍእ’ዩ?’ ዝብል’ዩ። መልሲ ናይዚ ሕቶ’ዚ ንግዜ ዝግደፍ’ዩ” (41)።
መጽሓፍ መገዲ ዓድና ኣጣቓሊላታ ዘላ ቀጺላ እትርከብ ጽሕፍቲ “ናብ ነብስና ንመለስ፤ ሕጊ እንዳባ ንህልዊ ግድላት ኤርትራ መፍትሒ ዶኾን ምዀነ?” እትብል’ያ። እዛ ጽሕፍቲ ምስታ ዝቐደመት ዓንቀጽ ብብዙሕ መገዲ እትተኣሳሰር ኰይና᎓ ኣብ ተመሳሳሊ ዓንኬል ምስቲ ኣብ ላቲን ኣመሪካ ዝተራእየ ሓርነታዊ ቲዮሎጂ ከኣ እቲ መፍትሒ ብደገን ሃገራት ምዕራብ ዝተስገደድን ብዘባሉ ዝተቐድሐን መንግስታዊ መዋቕር ዘይኰነስ ካብ ውሽጢ ዝብገስን ምስ ህዝቢ ምትእስሳር ዘለዎን ምዃና ትዝቲ። እዚ ንውሽጢ ዝጥምት ኵርናዕ ድማ ነቶም እንትርፎ ብተናጸል ኣብ በበይኑ ናይ ምዝንጋዕ መደባት መራኸቢ-ብዙሃን ኤርትራ ሓውሲ መስተንተኒ ሕሉፍ እዋን ጥራይ እምበር ካልእ ዓሚቝ ኣቓልቦን ንባብን ዘይወሃቦም ሕግታት እንዳባ ብሰፊሕ ትምርምር። “ናብ ነብስና ንመለስ” ኣብ መንጎ በበይኖም ሕግታት እንዳባ ዘለዉ ምምስሳልን ፍልልይን ብኣዝዩ ደቂቕ ኣስተብህሎን ትንታነን ትምርምር ጥራይ ዘይኰነትስ ብኸመይ መገዲ’ኸ ኣብ ዘመናዊ እዋን ኣብ ጥቕሚ ክውዕሉ ከም ዘለዎም ኣመታት ትህብ። እዛ ዓንቀጽ ከኣ ሕግታት እንዳባ ከም መመላእታ ዘመናውያን ሕግታት ዘይኰኑስ ቀንዲን መበገሲን ክዀኑ ከም ዘለዎም ትዛዛም።
ሓቛፊት ኣርእስቲ መጽሓፍ ኰይና ተመሪጻ ዘላ ዓንቀጽ᎓ “መገዲ ዓዲና᎓ ብኸመይ ንኸዶ?” እትብል ዛዛሚት ቴማ᎓ ግብራዊን ክልስ-ሓሳባዊን ብቐንዱ ግን ንውሽጢ ዝጠመተ ክዀኑ ዝኽእሉ መፍትሒታት ድሕሪ ምሃብ እቲ ኵሉን እንሓልሞ መገዶ ዓድና ብኸመይ ክንከዶን ክንበጽሖን መርሓ-መገዲ ተጸርግ። እዛ ዛዛሚት ዓንቀጽ᎓ ብኣዝዩ ተሪር ቋንቋን ዘየላቡ ቃናን እቲ ንኽልተኡ ድምበታት--ማለት ናይ ተቓውሞን ደገፍቲ ምልኪን--ሓሊኹ ዘሎ ግዝኣት ኣተሓሳስባን ድሩትነትን ፈቲላ ተቐርብ። እቶም ንዅለንትናዊ ሓርነታዊ ጕዕዞ ዝዕንቅፉ ዘለዉን--ከም ገለ ለውጢ ብወዝቢን ጎነጽን እንተ መጺኡ’ውን ንድሕሪት ክመልሱ ምዃኖም ዘይከራኽሩን ሽዱሽተ ዓበይቲ ኣርእስታት ከኣ ትዝርዝር። ሓያሎ ካብቶም ማሕለኻታት--ብኣገላልጻ ግርማይ--በቲ ምልካዊ ስርዓት ዝተስገደዱ ጥራይ ዘይኰኑስ ብቐንዱ ኣብ ጽኑሕ ባህሊ እቲ ሕብረተሰብ ቦታ ዝጸንሖምን ብተመሳሳሊ ድማ ኣብቲ ኣብ ደገ ዘሎ ናይ ተቓውሞ ድምበ’ውን ጐሊሖም ዝርኣዩን’ዮም።
ብዝገፍሕ ኵርናዕ እንክርአ᎓ ኣገዳስነት እዛ መጽሓፍ ኣበርክቶ ግርማይ ነጋሽን ኣብቲ ሰፊሕ ሃገራዊ ምይይጥን ጉዳይን ብናይ ተዓዛብነት ተራ ጥራይ ዘይኰነስ ብንጡፍ ውልቃዊ ተሳታፍነትን ጕንዖ ኣበርክቶን ምዃኑ’ዩ። እዘን ዓንቀጻት ንኤርትራዊ ኣንባቢ ብቐንዱ ኣብ ግምት ኣእትየን ብኤርትራዊ ቋንቋ ምድላወን’ውን ነቲ ቀዲሙ ከካይዶ ዝጸንሐ ናይ ምርማርን ሕትመታት ዘደንፍዖን ካልኦት ኣሰሩ ክስዕቡ ብግብሪ ዘርኢን’ዩ። ብቛንቋኻ ምጽሓፍን ምዝራብን ኣብ ኤርትራ ከም ዓቢ ብድሆ ደኣ ኣይረአ እምበር (ንምቕጻሉ ከኣ ከምዚ ዝመስል ተበግሶ የድሊ) ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝርአ ‘ናፍቖትን ዝካሬ መግዛእቲን’ ኢልካ ጥራይ ክመሰል ዝኽእል ተበግሶ ዘደንጹ’ዩ። ናይጀሪያዊ ተመራማሪ ስነ-ቋንቋ ኣዮ ባምቦሸ (Ayọ̀ Bámgbósé) ኣብታ Language and Exclusion: The Consequences of Language Policies in Africa(2002) እትብል መጽሓፉ ከም ዝጠቕሶ᎓ ወግዓዊ ቋንቋ ናይጀሪያ እንግሊዘኛ ከም ምዃኑ መጠን እቲ ቤት-ፍርዲ እታ ሃገር’ውን ክኽተሎ ስለ ዘለዎ᎓ ኣብ መጋብኣያ ኵሉ ምልላስ ብእንግሊዘኛ ክትርጐም ግድን ይኸውን። ባምቦሸ ከም ዝጠቕሶ ድማ ንኣብነት᎓ እቲ ዳኛ’ውን ተዛራቢ ቋንቋ ሃውሳ ክንሱ᎓ ተኸሳሲ ብቛንቋ ሃውሳ እናተዛረቦ ክሳብ ብእንግሊዘኛ ዝትርጐመሉ ከም ዘይሰምዖ ዘሎ መሲሉ ይቐርብ።
እዚ ልቓሕ ቋንቋን ብሰንኩ ዝስዕብ ስእነት ምርድዳእን ብቐንዱ ድማ ነቲ ዝምልከቶ ህዝቢን ተራ ኣባል ሕብረተሰብን ዘይኰነስ--ኣብ ግዙኣት ሃገራት ብሕልፊ እኳ ኣፍሪቃ ዝርአ--ግን ነቲ ህዝቢ’ውን ትዛረብ ዘለኻ እናመሰልካን ብዛዕባኡ እናዘተኻን ኣብ ላዕሊ ጥራይ ዝሕጸር ቋንቋን መራኸቢታትን ምጥቃም’ዩ። ግርማይ ነጋሽ᎓ ውሁብ ምስ ኰነ ቀሊል ዝመስል᎓ ናይ ቋንቋ ምርጫ ምውሳዱ እምበኣር ዓቢ ድፍኢት’ዩ። ምስ ድሩትነት ዝርጋሐ ቋንቋ ትርግኛን ግርማይ ነጋሽ ኣብ ኣካዳሚ ስለ ዝነጥፍ ብዋጋ ናይቲ ብእንግሊዘኛ ምስ ዘሕትሞ ክረኸቦ ዝኽእል ካልእ ረብሓታትን እንኮላይ ምዃኑ ምጥቃስ ግቡእ ይመስለኒ።
ተበግሶ ብቋንቋኻ ምጽሓፍ ግርማይ ነጋሽ᎓ ኣብ ኣሰር ዓበይቲ ሓሰብቲ ኣህጉር ኣፍሪቃ ከምእኒ ኬንያዊ ንጉጊ ዋ ቲያንጎ ዝምደብ ኰይኑ᎓ ኣብ ተመሳሳሊ ፍልስፍናን ኵርናዕ ርእየትን ብምምርኳስ ድማ ህዝብታት ኣፍሪቃ ንውሽጦሞ ክርእዩን መፍትሒኦም ካብ ነብሶም ክደልዩን ዝጽውዕ’ዩ። ስለዚ ከኣ’ዩ᎓ ቀንዲ ኣተኵሮ እተን ኣብዚ መጽሓፍ ተጠቓሊለን ዘለዋ ዓንቀጻት ንውሽጢ ዝጥምታን መፍትሒ ካብ ውሽጢ ጥራይ ምዃኑ ዝምጕታን።
ምርምራዊ ስራሓት ፕሮፈሰር ግርማይ ነጋሽ᎓ ነቲ ድሮ ኣብቲ ዓውዲ ምርምር ብኤውሮጳዊ ቋንቋታት በጺሑዎ ዘሎ ደረጃ ብራኸን መዓርግን ዝዳረግ ደኣ ይዅን እምበር᎓ ከምዚ ዝመስል ጽሑፋት ብኤርትራዊ ቋንቋታት ምቕራቡ’ውን ነቲ ቋንቋ ኣብ ምሕያሉን ንዓውዲ ምርምር ኣብ ምድፋኡን ህያው ኣብነት’ዩ።
ነዛ መጽሓፍ ንምግዛእ ኣብዚ ምውካስ ይከኣል፤
ኣብርሃም ተስፋልኡል ፈጻሚ ዳይረክተር ፐን ኤርትራ ኰይኑ zere@peneritrea.com ብዝብል ኢመይል ምርካቡ ይከኣል።


text:
ክልተ ሙሁራት ኣብ ገሊኡ ነጥቢ ይሰማምዑ ኣብ ገሊኡ ግና ይፈላለዩ
ሙሁራት ነበርቲ መቀለ ብዛዕባ እቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክትግብሮ ዓሊሙ ናብ ምይይጥን ገምጋምን ህዝቢ፡ሰብ-ሃብቲን መሻርኽትን ኣቅሪብዎ ዘሎ ውጥን ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን ብመሰረቱ ዘሰማማዖም ኮይኑ ኣሎ።ኣብ ምዕዋቱ ግና ተፈላልዮም።
ዶ/ር ዛይድ ነጋሽ፣ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ዝተመዝገቡ ተመክሮታት ገምጊምካ እቲ ናይ ቀፃሊ 5 ዓመታት መደብ ልምዓትን ትራንስፎርሜሽንን ክዕወት ይኽእል‘ዩ፣መንግስቲ ኢትዮዽያ‘ውን እንተኾነ ብቅዓት ኣመራርሓ ኣለዎ ዝብል ሪኢቶ ኣለዎም።ኣብ‘ዚ ክትዕ‘ዚ ዝቀረቡ ኣቶ ግርማይ በርሀ ብግዲኦም፣ኣብ ሕርሻዊ ፖሊሲ መሰረታዊ ለውጢ ተተግቢሩ ካብ ውልቃዊ ሓረስቶት ናብ ሰፊሕ ሕርሻታት ዘማእከለ ኣንፈት ክሳብ ዘይተሳገርና እቲ መደብ ሓሙሽተ ዓመት ክዕወት‘ዩ ዝብል እምነት ከምዘይብሎም ይዛረቡ።
ብመሰረት‘ቲ ተወጢኑ ዘሎ ፖሊሲ ምዕባለን ትራንስፎርሜሽንን፣ኢትዮዽያ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ቁጠባኣ ካብ ሕርሻዊ ዝመሰረቱ ምኳን ሓሊፉ ብኢንዱስትሪ ዝምራሕ ክኸውን‘ዩ።ከምኡውን እታ ሃገር ካብ ልመና እኽሊ ናፃ ክትከውን‘ያ ዝብል ትፅቢት ኣሎ።እዚ ፖሊሲ‘ዚ ክትግበርን ክዕወትን ድዩ? ዘስዕቦ ረብሓታቱን ንከይዕወት ከጋጥሞ ዝኽእል ማሕለኻታቱን እንተሃልዩ ንክዘራረቡሉ ንክልተ ሙሁራት ዓዲምና‘ለና።ዶ/ር ዛይድ ነጋሽን ኣቶ ግርማይ በርሀን ኣብ ዩኒቨርስቲ መቀለ ንትምህርቲ ስነ-ቁጠባ ዝምህሩ‘ዮም።
ንክልቲኡ ክፋል ክትዕ-ሙሁራት ኣብ ላዕሊ የማናይ ፀግዒ ተሰሪዑ'ሎ ብቅደም ሳዓብ የዳምፁ!


text:
ሰብኣውን ዓለምለኻውን ትካላት ኣብ ሜድትራኒያን ባሕሪ ሞት ስደተኛታት ንምውጋድ ህፁፅ ስጉቲ ንኽውሰድ ይፅውዑ ኣለው።መራሕቲ ሕብረት ኣውሮፓ ብዛዕባ እት ቅልውላው ዝመክር ኣኼባ ኣብ ሉዘምበርግ ኣካይዶም ኣለው።
ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ክሳብ 700 ዝኾኑ ስደተኛታት ዝፀዓነት ጀልባ ተገልቢጣ እዩ እዚ ዘስካሕክሕ ህልቂት በፂሑ ዘሎ።ብህይወት ዝተረፉ ኣዚዮም ውሑዳት እዮም።
ወሃቢ ቃል ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት /IOM/ ጆል ሚልማን እቲ ናይ ምድሓን ስርሒት ቀፂሉ’ሎ ኢሎም።
ብመሰረት ፀብፃብ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ናይ ኣውሮፒያዊያን ዓመት ልዕሊ 1,500 ሰባት ሞቶም ኣለው፤ምስ ናይ ዝሓለፈ ተመሳሳሊ 2014 ኣ/ፈ እንተወዳደር ኣብ ቀዳሞት ኣርባዕተ ኣዋርሕ 96 ሰባት እዮም ሞይቶም።ሓደገኛ ጉዕዞ ይፍፅሙ ዘለው ስደተኛታት ካብ ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪካ፣ኤርትራ፣ሱማሊያዊያን ካብ ሶሪያን እዮም።
ሕብረት ኣውሮፓ ቅድሚ ሎሚ ጀሚሩዎ ናብ ዝነብረ ህይወት ናይ ምድሕን ስርሒት ክልመስ እውብ IMO ሓቲቱ’ሎ።
ኣብ ሊቢያ ሕጊ ኣልቦነት ብምንጋሱ ንዘይሕጋዊ ኣዛወርቲ ደቂ ሰባት ጥጡሕ ባይታ ፈጢሩ’ሎ።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ህግደፍ ኣብ ናይ ፍሽለቱ መወዳእታ
ህግደፍ ኣብ ናይ ፍሽለቱ መወዳእታ ኣብ ዝበጽሓሉ ዘሎ እዋን ኣብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም ብደለቲ ፍትሒ ዘጋጥሞ ዘሎ መኸተ ኣብ ናይ ስዕረቱ ዋዜማ ይርከብ ኣሎ። ነዚ በጺሕዎ ዘሎ መጻብቦ መተንፈሲ ንምርካብ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ገማግም ውቅያኖስ
ህግደፍ ኣብ ናይ ፍሽለቱ መወዳእታ ኣብ ዝበጽሓሉ ዘሎ እዋን ኣብ ኩሉ ኵርናዓት ዓለም ብደለቲ ፍትሒ ዘጋጥሞ ዘሎ መኸተ ኣብ ናይ ስዕረቱ ዋዜማ ይርከብ ኣሎ። ነዚ በጺሕዎ ዘሎ መጻብቦ መተንፈሲ ንምርካብ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ገማግም ውቅያኖስ ኣብ እትርከብ ከተማ ስያትል ናይ ፈስቲቫል ሓሸውየ ክግበር ምዃኑ ተኣውጁ ኣሎ። እሱ ጥራሕ ውን ኣይኮነን ነቲ ኣብ ሆላንድ ዝፈሸሎ ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ ውን ኣብዚ ከተማዚ ክገብሮ ምዃኑ ላሕኵታት በጺሔሙና ኣለዉ ።
ናብ ውሽጢን ናብ ምሉእ ዓለምን ዘለዉ ኤርትራውያን ዘተኮሩ ጽሑፋት ንኣንበብቲ ብዘየሰልችዉ ኮኖም ብክፋላት ማለት 1ይ ክፋል, 2ይ ክፋል ወዘተ. ኣንዳበሉ ንግፍዕታትን ንገበናትን ህግደፍ ዘቃልዑ ኣብ https://www.facebook.com/deleytifthi.eritrea ክቐርቡ ኢዮም። ልክዕ ኢዩ ገበናት ህግደፍ ተዘርዚሮም ኣይውድኡን እዮም ። ዓሻስ ገበጣ ክሳዕ ዝውዳእ ይጻወት ከምዝበሃል ሕጂ መራሕቲ ህግደፍ ተሪፋቶም ዘላ ናብ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ምቕራብ ኢያ።
መልእኽትናን ጸዋዒትናን ነቶም መሳኪን ብዝተፈላለዩ ምፍርራሓት ምስ ገበነኛታት ህግደፍ ትልከሙ ዘለኹም ከም ደለይቲ ፍትሒ ኣሕዋትኩም ኣሓትኩምን መጠን ዘለኽሞ ናይ ገበነኛታት ምንገዲ ጌጋ ገዲፍኩም ካብ ተሓጋገዝቲ ገበነኛታት ተሓታትነት ነጻ ክትኮኑ ምእንቲ ናብ ቅኑዕን ፍትሓዊን መንገዲ ናይ ሓፋሽ ህዝብኹም ክትኣትዉ ታሪኻዊ መጸዋዕታ ነቕርበልኩም ኣለና። ክሳዕ መዓስ ኣብ ምድንጋርን ኣብ ምትላልን ምንባር ?
ሓደ ካብቲ ንህግደፍ ምምካት ተታሒዙ ደሎመደ መደብ ምእካብ ፌርማታት እዩ ።
ኵለን ናይ መድያ ማዕከናት ናይ ማሕበራዊ መራኸቢታት ነዚ ዕላማ ዝወቅዕ ምእካብ ፊርማታት / ጰትሺን ናብ ኩሉ ኤርትራዊ ክበጽሕ ከምዘለዎ ክገብራ ጸዋዒትና ነቕርብ።
ቃልስና ይኹን መፍትሒና !
ኤርትራውያን ንሓድነትን ድሕነትን ፍትሒን ተቐማጦ ስያትልን ከባቢኡን !


text:
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፖርትሱዳን ካብ ኢድ ጨወይቲ ንዝተለቊ 20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ቤት ማኣሰርቲ ሰዋኪን ክዳጎኑን ከባቢ 5 ሽሕ ጂኔ ምስ ከፈሉ ድማ ናብ ሃገሮም ክጥረዙን ንዘሕለፎ ፍርዲ ዛጊት ዳግመ ግምት ከምዘይገበረሉ ወኪል ኣፍሪቃ ሞኒቶርስ ካብ ከተማ ካርቱም ሓቢሩ።
እቶም ስደተኛታት ተወለድቲ ብሄረ ራሻይዳ ካብ ዝኾኑ ጨወይቲ ሓራ ድሕሪ ምዋጻኦም ብዘይካ ናብ ጨንፈር ላዕለዋይ ወኪል ንጉዳይ ስደተኛታት ዝተረከባ ክልተ ደቅንስትዮ ኣቶም ዝተረፉ ናብ ቤት ማእሰርቲ ክዳጎኑን ገንዘባዊ መቕጻዕቶም ከፊሎም ክጥረዙን እዮም ተፈሪዶም ዘለዉ። ዝተፈላለያ ተሓለቕቲ መሰላት ስደተኛታት ዝኾና ወገናት እቲ ዉሳኔ ዳግመግምት ክግበረሉ ጻዕርታት ይገብራ’ኳ ኣንተሃለዋ ኣቶ ኤርትራውያን ወገናት ፍታሕ ከምዘይተገብረሎምን ከይጥረዙ ዘለዎም ዕድል እንዳጸበበ ይኸይድ ከምዘሎን ኣዩ ኣቲወኪል ዝሕብር።
ምስቶም በቲ ቤት ፍርዲ ተሪር ስጒምቲ ተወሲኑሎም ዘለው ስደተኛታት ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ከምዝርከቡ’ኳ እንተተገልጸ ፥ ኣቲ ቤት ፍርዲ ስደተኛታት ኣመዝጊቦሞ ዘለዉ ዕድሚኦም ግጉይ ምዃኑ ከምዘረጋገጸ እዩ ዝዛረብ። ኣብ እዋን ፍርዲ ነቶም ስደተኛታት ጨውዮም ዝነበሩ ወገናት ምስ ተዓዘብቲ ኣብቲ መጋባኣያ ምንባሮም ዝጠቐሰ ወኪል ኣፍሪቃ ሞኒቶርስ፥ ግዳያት ኣንዳፈረድካ ገበነኛታት ዘይምትንካፎም ንሕቡእ ዝምድና መሓውራት ጸጥታን ሕጊን መንግስቲ ሱዳንን ኣሰጋገርቲን ዘጒልሕ ከምዝኾነ ኣረዲኡ ኣሎ። ኩነታት ጥዕና እቶም ኣብ ቤት-ማኣሰርቲ ሰዋኪን ተዳጒኖም ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት እንዳጎደለ ይኸይድ ከምዘሎን ቀጥታዊ ክትትል ሰብ ሞያ ከምዘድሊን እየን ዝተፈላለያ ተሓለቅቲ ኣካላት ዝጽውዓ ዘለዋ።


text:
ሲስተም ንሲስተም ይምክት፣ ሃገር ድማ ንሓንቲ ሃገር ትምክት። ናትካ ሲስተም እንተድኣ ዘይብልካ፣ ናትካ ሃገር ድማ የብልካን። ይሁዳውያን ወይ ጽዮናውያን፣ ጽኑዕ ሲስተም ስለዝሓንጸጹን ካብ ጥንቲ ጀሚሮም እንዳኣማዕበሉዎ ስለዝመጹን እዮም ንዓለም ክሳብ ሎሚ ሓያላት ኮይኖም ዝገዝኡዋ ዘለው። ኩሉ ዝገብሩዎ ድማ ኣብ ጥንቆላን ረቂቕ ሃይማኖትን ዝተመርኮሰ ውዲት እዩ። We are not dealing with theory. We are...
ኣብዛ ብስዉራት ሓይልታት እትግዛእ ዘላ ዓለም፣ ክፉእ ታሪኽ ግዜእ ምስሓለፈን፣ እቶም ገበርቲ ታሪኽ ከኣ ምስሓለፉን ጥራይ እዩ፣ “ድሕሪ ማይ ኣብ ብዓቲ” ኮይኑ ታሪኽ እቲ ዝሓለፈ ኩሉ ንሓፋሽ ዝዝርጋሕ። መኽንያቱ ብኣዋኑ እንተድኣ ተዘርጊሑ፣ ሓፋሽ ክነቅሕ ስለዝኽእል፣ ተባሂሉ ስለዝእመነሉ። እንዳ ህውሓት (ወያኔ) ፍልስፍና ማርክሰ ለኒንነት፣ ሆጃኒዝብን (ማርክሰ ለኒንነት (ማለሊትን) እንዳጨርሑ ንመቐለ...
ኣብ መዋእል ጥንታዊት ግብጺ መፍትሕ ህሕይወት፣ መስቀል The ankh is the key of Life in ancient Egypt. እዛ ምልክት እዚኣ መፍትሕ ሂወት እያ ትብሃል ኣብ ጥንታዊት ግብጺ። ኣብ ገልገለ ባጠራ ገንዘብ ከን ጥንታዊት ሲፕሩስ ወይከኣ ኣብታ ንኣብ ኣስያ እትርከብ (ብፍላይ ኣብታ ከተማ ማሉስ ኣብ ስሊስያ) ከም ሎጎ ተለጢፋ ትርከብ። ኣርቶዶክስ ክርስትና ሃያማኖት ድማ ነዛ (ankh) ምልክት እዚኣ ሓደ...
In english: Author: Benjamin Fulford, JULY 17, 2017 Source: High level meetings between Chinese, Russian and US military types have reached the conclusion that a short sharp war may be necessary in order to flush out the Nazis and their secret world network, Asian...
Reveals the secrets of Washignton D.C. ብ Anthony T. Browder ግድነት ክስማዕን ክርኣይን ዘለዎ ቪድዮ። እቶም ኣብ ቫቲካንን ዋሽንግቶንን፣ ሎንደንን ሮማን፣ ኣብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ተተኺሎም ዘለው ሓውልታት፣ ካብ ግብጺ ዝተዘምቱ እዮም። እቲ ምልክት ብዙሓት ሃገራት ኤውሮጳን ኣሜሪካን ድማ፣ ምልክት ኣውሳር ዝተባህለ ንጉስ ግብጺ እዩ ዝነበረ። እቲ ስርቅን ፍግርን ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ኣመል...


text:
እቲ ቤት ምኽሪ፣ ተቖጻጻራይ ጉጅለ ሶማልያን ኤርትራን፣ መንግስቲ ኤርትራ ንኣል-ሸባብ ከምዝሓገዘ ዘረጋግጽ መርተዖ ኣይረኸበን፣ እንተኾነ ኤርትራ ንናይ’ቲ ዞባ ዕጡቃት ጉጅለታት ትሕግዝ ኣላ ብዝብል ሪፖርት ጉጅለ ተቖጻጻራይ ከምዝተሻቀለ ሓቢሩ’ሎ።
ብዘይካ’ዚ፣ ኤርትራ ምስ ጂቡቲ ካብ ዝተጋጨወትሉ ቅድሚ 7 ዓመታት ንዳሓር፣ብዛዕባ ሃለዋት ጂቡታዊያን ምሩኻት ኹናት ሓበሬታ ንክትልግስ ሓቲቱ።
ናይ’ዚ እዋን ፕረዚደንት ቤት ምኽሪ ጸጥታ እንግሊዛዊ ኣምባሳደር፣እቲ ንሶማልያን ኤርትራን ዝምልከት ውሳነ፣ናብ ድምጺ ድሕሪ ምቅራቦም፣ ብ14 ደገፍ፣ ዜሮ ተኣቅቦን፣ 1 ተቃውሞን ሓሊፉ’ሎ።
መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ‘ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ዘሕለፎ ውሳነ፣ንናይ ገዛእ ርእሱ ሕጋዊ ስልጣን ዘናኣኣሰ’ዩ’ ክብል ነጺግዎ። "ንዝሓጸረ እዋን ንኤርትራን ነቲ ዞባን ክሃሰዮ’ዩ፣ ኣብ ዝተናውሐ ግዜ ግና እቲ ግዳይ ዝኸውን ዓለም-ለኸ ሕግን፡ ምምራት ሕጋዊ ስልጣን ባይቶ ጸጥታ ኣብ ምዕቃብ ኣህጉራዊ ሰላምን ጸጥታን`ዩ "
ምሉእ ትሕዝቶ ቃለ-መጠይቕ አምባሳደር ኤርትራ አብ ሕቡራት ሃገራት ግርማ አስመሮም አብዚ ምስማዕ ይኸአል።
ድሕሪ ስነ-ስርዓት ድምጺ ኣብ ልዕሊ’ቲ ረቂቅ፣ ኣባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታን ዝምልከተን ሃገራትን ዝሃብዎ ሪኢቶ ኣተሓሒዝና ኣቅሪብናልኩም ኣለና (ብእንግሊዝኛ’ዩ)


text:
ምኽትል ሕጹይ ፕረዚደንት ኾይኑ ዝወዳደር ዘሎ ሪፓብሊካን ማይክ ፐንስ፡ ኣብ`ቲ ምስ ዲሞክራቲክ ምኽትል ሕጹይ ቲም ከይን ዝገበሮ ክትዕ፡ ኣብ ልዕሊ ዲሞክራቲክ ፕረዚደንታዊት ሕጽይቲ ሂላሪ ክሊንተን በሊሕ ነቐፌታ ደርብዩ።
“ ሂላሪ ክሊንተን ሚልዮናት ኪሎ ሜትራት መገሻታት ኣካይዳ፡ ሃንዳሲት ፖሊስ ወጻኢ ባራክ ኦባማ ኾይና፡ ግን ሎሚ ኣመሪካ ጸጥትኣ ጎዲሉ ይርከብ’።
ምኽትል ሂላሪ ዝኾነ ቲም ከይን ብወገኑ፡ “ ዶናልድ ትራምፕ፡ ተወሰኽቲ ሃገራት ኑክሌራዊ ኣጽዋር እንተወነና፡ ዝያዳ ሰላም ዝነግስ`ዩ ዝመስሎ” ኢሉ። ትራምፕ፡ ቀረጽ ኣይከፈለን፡ ምስ ሩስያ ዝገበሮ ንግዲ`ውን ይሓብእ ኣሎ ይብል ቲም ከይን።
ክልቲኦም ምኽትላት፡ ኣብ ጉዳይ ምክልኻል ግብረ ሽበራ፡ ጉዳይ ኢሚግረሽንን ካልእ'ውን ተራጺሞም`ዮም።
እንተኮነ ክትዕ ምኽትላት ሕጹያት ኣብ ውጽኢት ፕረዚደንታዊ ብዙሕ ለውጢ ከምዘየምጽእ እዩ ዛጊት ብዘሎ ታሪኽ ዝፍለጥ፡
ምሉእ ትሕዝቶ ምስማዕ ይክኣል።


text:
1ዬካፓ ዬሱሴ፦ «ዬኖ ዎዶና ጫሪንጮ ካኣቱማ ጌሊፆ ጎይፃ ዑኡታ ጎይሣ ዔካኒ ፖዒ ዔኪ፥ ኬስኪ ካፔ ታጶ ዉዱሮ ናይስኬንሢ ሃይሴጉዲ ማዓንዳኔ። 2ዬንሢዳፓ ዶንጎ ዉዱሮ ናኣቶንሢ ቦኦዛ፥ ዓቴ ዶንጎንሢ ጪንጫኬ፤ 3ቦኦዞንሢ ፖዖ ፖዒሶሢ ዔካዖ፥ ጋዓንቴ ጋፓዛ ዋሃኒ ኮይላ ላምባሢ ዔኪባኣሴ። 4ጪንጮንሢ ጋዓንቴ ፖዖ ፖዒሶሢንታ ሃሣ ጋፓዛ ዋሆንዶ ላምባሢያ ኮይላ ዓርቄኔ። 5ዑኡታሢ ኔጌም ቢያሢ ጊንዓ ባሼም ጊንዔኔ። 6«ዬካፓ ሳዓ ጊዲሚሺ ማዓዛ ‹ዑኡታሢ ሙኬኔ፥ ዔካኒ ኬስኩዋቴ!› ጋዓ ዔኤሊሢ ዋይዚንቴኔ። 7ዬማና ዉዱሮ ናኣቶንሢ ቢያ ዔቃዖ፥ ፖዒሶ ባኮ ጊኢጊሼኔ፤ 8ዒማና ቦኦዞንሢ ጪንጮንሢ ኮራ ‹ኑ ፖዓ ሃይቃኒ ዎኦታሢሮ፥ ዒንሢኮ ላምባስካፓ ኑም ዒንጉዋቴራ!› ጋዓዛ፥ 9ጪንጮ ዉዱሮ ናኣቶንሢ ማሃዖ ‹ኑኡኮ ዓኣ ላምባሢ ኑኡና ዒንሢናም ጊዲንዱዋኣሢሮ፥ ዴንዲ ሻንቻ ዓሶይዳፓ ዒንሢ ሻሻንቁዋቴ› ጌዔኔ። 10ዬማና ዔያታ ላምባሢ ሻንቃኒ ዴንዳዛ ዑኡታሢ ሙኬም ጊኢጊ ዓኣ ዉዱሮ ናኣቶንሢ ዔፖ ሙዖ ቤዞ ዒዛና ዎላ ጌላዛ ካራ ዎዺንቴኔ። 11«ዓቴ ዉዱሮ ናኣቶንሢ ሃሣ ዻካ ኔጊ ሙካዖ፥ ‹ጎዳሢዮ! ካሮ ኑም ቡሌ› ጋዓዛ፥ 12ዒዚ ማሃዖ ‹ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ታ ዒንሢ ዔሩዋሴ› ጌዔኔ» ጌኤኔ። 13ዬካፓ ሃሣ ዬሱሴ፦ «ዬይ ማዓንዳ ዎዶና ኬሎና ዒንሢ ዔሩዋኣሢሮ ጊኢጊንቲ ካፑዋቴ» ጌዔኔ። 14ሃሣ ዬሱሴ፦ «ፆኦሲ ካኣቱማ ማዻ ዓሶ ዔኤሊ፥ ዓኣ ባኮ ‹ዛጉዋቴ› ጌይ ሜሌ ዓጪ ዓኣዼ ፔቴ ዓሲ ማላኔ፤ 15ዒዚ ዓኣዻኒ ዔቃዖ ፔቴ ፔቴሢም ዳንዳዓሢጉዲ ፔቴሢም ዶንጎ ሺያ ሹቺ ቢራ፤ ባጋሢም ላምዖ ሺያ ሹቺ ቢራ፤ ዓቴሢም ሃሣ ፔቴ ሺያ ሹቺ ቢራ ዒንጊ ጎይፆ ዓኣዼኔ። 16ዶንጎ ሺዮ ሹጮ ቢሮ ዔኬ ዓሢ ሚኢሾ ኮርሚ ጊዳ ዶንጎ ሺያ ሹቺ ቢራ ሾይዤኔ፤ 17ዬያጉዲ ሃሣ ላምዖ ሺዮ ዔኬ ዓሢያ ጊዳ ላምዖ ሺያ ሾይዤኔ፤ 18ዓቴ፥ ፔቴ ሺዮ ሹጮ ቢሮ ዔኬሢ ጋዓንቴ ማኣሮ ዓዶኮ ሚኢሾ ዔካዖ ዔቴ ቦኦኪ ዱኡኬኔ። 19«ሚርጌ ዎዴ ዴዓዖ፥ ዬንሢ ማዻ ዓሶንሢኮ ማኣሮ ዓዳሢ ሙኪ፥ ማዻዞንሢም ዒንጌ ባኮ ዛጊሢ ዓርቄኔ፤ 20ዶንጎ ሺዮ ሹጮ ቢሮ ዔኬሢ ጊዳ ዶንጎ ሺያ ሹቺ ቢራ ቃሲ ዔኪ ሙኪ ዒንጋዖ፥ ‹ጎዳሢዮ! ዶንጎ ሺያ ቢራ ታኣም ኔ ዓርቄ ጌዒ ዒንጌንቴ ሃኣዛጌ ሃሢ ዶንጎ ሺያ ሹቺ ቢራ ጊዳ ታ ሾይዤኔ› ጌዔኔ። 21ማኣሮ ዓዴያ ‹ቃራ ኔ ማዼኔ፤ ኔኤኒ ኮዦ፥ ጉሙርቂንታ ማዻሢዮ! ዻካ ባኣዚዳ ኔ ጉሙርቂንቴያ ማዔሢሮ ሚርጌ ባኣዚ ኔ ዎይሣንዳጉዲ ታ ኔና ማሃንዳኔ፤ ሃኒ ሙኪ ታኣና ዎዛዼ› ጌዔኔ። 22«ዬያጉዲ ሃሣ ላምዖ ሺዮ ሹጮ ቢሮ ዔኬ ማዻሢ ሙካዖ፥ ‹ጎዳሢዮ! ላምዖ ሺያ ሹቺ ቢራ ኔ ታኣም ዒንጌያታንቴ፥ ሃሢ ሃኣዛጌ ጊዳ ታ ላምዖ ሺያ ሾይዤኔ› ጋዓዛ፥ 23ማኣሮ ዓዴያ ‹ቃራ ኔ ማዼኔ፤ ኔኤኒ ኮዦ፥ ጉሙርቂንታ ማዻሢዮ! ኔ ዻካ ባኣዚና ጉሙርቂንቴያ ማዔሢሮ ሚርጌ ባኣዚ ኔ ዎይሣንዳጉዲ ታ ኔና ማሃንዳኔ፤ ሃኒ ሙኪ ታኣና ዎዛዼ› ጌዔኔ። 24«ጋፒንፃ ፔቴ ሺዮ ሹጮ ቢሮ ዔኬ፥ ማዻሢ ሙካዖ ‹ጎዳሢዮ! ኔኤኒ ዜርቂባኣ ቤሲዳፓ ጮኦራያ ሃሣ ዜርቂባኣዖ ታይዛያ ሜታሳ ዓሲ ኔ ማዔሢ ታ ዔራኔ፤ 25ዬያሮ ታ ዒጊጪ ኔ ዒንጌ ሹጮ ቢሮ ዔኪ ዓኣዺ ሳዖይዳ ዱኡኪ ካፔሢሮ ሃሢ ሃኣዛጌ› ጌዔኔ። 26«ማኣሮ ዓዳሢ ማሃዖ ‹ሃይ ኔ ፑርታ፥ ሃሣ ቤልፃ ማዔሢ ሃይ! ታ ዜርቂባኣዖ ጮኦራያና ሃሣ ዜርቂባኣዖ ታይዛሢ ኔ ዔራያ ማዔቶ፥ 27ሚኢሾ ታኣኮ ኮርሚ ሾይዣ ዓሶም ሄኤዶ ኔ ዒንጌም፥ ታ ሾይቺና ዔካንዳያታንቴኬ› ጋዓዖ፥ 28‹ዒዛይዳፓ ሚኢሾ ዔኪጋፓ ታጶ ሺዮ ዓንጎ ቢራ ዓኣሢም ዒንጉዋቴ። 29ዓይጎሮ ጌዔቶ ዓኣ ዓሶም ጊዳ ቃሲንቴም ሚርጋንዳኔ፤ ባኣሢዳፓ ጋዓንቴ ዻካ ዓኣማታዖ ዓቱዋ ዔውታንዳኔ። 30ሃያ ፓሡዋ ማዻሢ ጋዓንቴ ዙላ ዹማ ኬሲ ኬኤሩዋቴ፤ ዒኢካ ዒ ዬኤኪ ሃሣ ሜታዺ ዓቺ ዻዓንዳኔ› » ጌዔኔ። 31ዬካፓ ዬሱሴ፦ «ዓሲኮ ናዓሢ ፔኤኮ ኪኢታንቾ ቢያሢና ዎላ ቦንቺንቲ ሙኪ፥ ቦንቾ ካኣቱሞ ዖይቶይዳ ዴዓንዳኔ፤ 32ዴራ ቢያ ዬማና ዒዛ ቤርታ ቡኪንታንዳኔ፤ ዒዚያ ሄንቃ ዓሲ ማራቶ ዋኣሮይዳፓ ቁራሢጉዲ ዴሮ ቁሪ ዱማሳንዳኔ፤ 33ዬካፓ ማራቶ ሚዛቆ ዛላ፥ ዋኣሮ ሻዉሎ ዛላ ዔቂሳንዳኔ። 34ዬኖ ዎዶና ካኣታሢ ዒዛኮ ሚዛቆ ዛላ ዓኣዞንሢም፦ ‹ዒንሢ ታ ዓዴ ዓንጄ ዓሳ፥ ሃኒ ሙኩዋቴ፤ ሳዓ ማዢንቴሢዳፓ ዓርቃዖ ዒንሢም ጊኢጌ ካኣቱሞይዳ ጌሉዋቴ፤ 35ዓይጎሮ ጌዔቶ ታኣኒ ናይዼም ታና ዒንሢ ሙኡዜኔ፥ ዼኤቢንቴም ታና ዒንሢ ዑሼኔ፤ ሃሣ ሾኦቺንሢያ ታና ዒንሢ ዔኬኔ፤ 36ታ ካላዼም ታና ዒንሢ ማይሴኔ፥ ሃርጊንቴም ታና ዒንሢ ማይሤኔ፥ ቱኡቴማኣ ታና ዒንሢ ዖኦጬኔ።› 37«ጌኤዦንሢያ ማሃዖ ‹ጎዳሢዮ! ኔኤኒ ናይዺንቴም ኔና ኑ ዛጊ ዓይዴ ሙኡዜይ? ሃሣ ዼኤቢንቴም ዛጊ ዓይዴ ኔና ኑ ዑሼይ? 38ጊንሣ ሾኦቹሞ ኔ ሙኬም ዓይዴ ዛጊ ኔና ኑ ሾኦቺንሤይ? ካላዼማኣ ዓይዴ ዛጊ ኔና ኑ ማይሴይ? 39ዬያጉዲ ሃሣ ሃርጊያ ሃርጊንቲ፥ ቱኡቲያ ኔ ቱኡቴም ዓይዲ ኔና ኑ ዖኦጬይ?› ጌዔኔ። 40ካኣታሢ ማሃዖ፦ ‹ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ሃንሢ፥ ታ ዓሶንሢዳፓ ፔቴ ላኣፓሢም ዒንሢ ማዼሢ ታኣም ዒንሢ ማዼሢጉዲኬ› ጋዓንዳኔ። 41«ዬካፓ ዒዛኮ ሻዉሎ ዛሎና ዓኣዞንሢም ሃሣ ‹ዒንሢ ጋዳንቂንቴዞንሢዮ! ፃላሄና ዒዛኮ ኪኢታንቾናም ጊኢጊንቴ፥ ናንጊና ባይቁዋ ታሞይዳ ታ ኮራፓ ዓኣዹዋቴ፤ 42ዓይጎሮ ጌዔቶ ናይዼም ታና ዒንሢ ሙኡዚባኣሴ፥ ዼኤቤም ታና ዒንሢ ዑሺባኣሴ፤ 43ሾኦቺንቂ ታ ሙኬም ዒንሢ ታና ሾኦቺንሢባኣሴ፤ ካላዼማኣ ታና ዒንሢ ማይሲባኣሴ፤ ሃርጊያ ሃርጊ፥ ቱኡቲያ ታ ቱኡቴንቴ ታና ዒንሢ ዖኦጪባኣሴ› ጌዔኔ። 44«ዔያታ ማሃዖ ‹ጎዳሢዮ! ናይዺንቲ ሃሣ ዼኤቢንቲ፥ ሾኦቺያ ማዒ፤ ጊንሣ ካላዺ፥ ሃርጊያ ሃርጊ፥ ቱኡቲያ ኔ ቱኡቴም ዛጊ ዓይዴ ኔና ኑ ዖኦጩዋዖ ሃሼይ?› ጋዓንዳኔ። 45ዒማና ‹ጎኔ ታ ዒንሢም ጋዓኔ፤ ሃንሢ ታ ዓሶንሢዳፓ ፔቴሢም ዒንሢ ማዺባኣሢ ታኣም ዒንሢ ማዺባኣያኬ› ጋዓንዳኔ። 46ዬንሢ ሂዚ ጋዓዞንሢ ናንጊና ጋፑዋ ሜቶይዳ፤ ፂሎንሢ ጋዓንቴ ናንጎና ናንጎይዳ ጌላንዳኔ።»
Copyrighted Material
Learn More


text:
ማሕረሻ እምበር ውሻል ኣይሓርስን እዩ።
ትርጉም ውሳኔ ቤትምኽሪ ሰብኣዊ መሰላትን እጃም ህዝቢ ኤርትራን ብ ቤትምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ መርማሪ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ፣ ብ 8 ሰነ 2016፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ከምዝፈጸመ ምስክርነት ብምሃብ፣ መራሕቲ
ትርጉም ውሳኔ ቤትምኽሪ ሰብኣዊ መሰላትን እጃም ህዝቢ ኤርትራን
ብ ቤትምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘ መርማሪ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ፣ ብ 8 ሰነ 2016፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ከምዝፈጸመ ምስክርነት ብምሃብ፣ መራሕቲ ናይቲ ስርዓት ኣብ ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ገበነኛታት (ICC) ክቐርቡ ከምዘለዎም ለበዋ ‘ኳ እንተመሓላለፈ፣ ክሳብ ትማሊ 1 ሓምለ 2016 ኣብ ጀኔቫ ብዛዕባ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ክመኻኸር ዝቐነየ ቤትምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት፣ ነቲ ብተጸዋዕነት ሶማልን ጅቡትን ንውሳኔ ዘቕረቦ ንድፊ ብተደጋጋሚ ቀጢኑ ከምዝፈኵስ ብምግባር፣ ነቲ ጉዳይ ኣብ ክንዲ ናብቲ ዝለዓለ ኣካል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ ባይቶ ጸጥታ ዘመሓላልፎ፣ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ መሊሱዎ ኣሎ።
እቲ ብይን፣ ንማለቱ ፣ እቲ ኣብ ኒውዮርክ ዝመደበሩ ሓፈሻዊ ዋዕላ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ነቲ ናይ መርማሪ ኮምሽን ስራሕ “ዝምልከቶም ኣካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንህጹጽ ስጉምቲ ኣብ ግምት ከእትዉዎ መእንቲ ከቕርበሎም” ክብል ሽፈፍ ኢሉዎ ‘ኳ እንተሎ፣ ብቐንዱ ነቲ ጉዳይ ንኽምርምሮን ንጥርጡራት ገበነኛታት ክፈርዶምን ንሕብረት ኣፍሪቃ ሓላፍነት ኣሰኪሙዎ ይርከብ።
በዚ ኣጋጣሚ እምብኣር፣ ኣብ ጽባሕ ናይቲ ኣብ ጀኔቫ ዝተኻየደ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ደለይቲ ፍትሒ ‘ውን ኣሚትናዮ ከምዝነበርና፣ ህዝቢ ኤርትራ ናይዚ መስርሕ ‘ዚ ሓቀኛ መረዳእታ ሓዲሩዎ ካብ ተጸባይነት ድሒኑ፣ ድሕነትን ቀጻልነትን ሃገሩ ኣብ ምውሓስ ኮነ ዕድሉ ኣብ ምውሳን ብቐዳምነት ዝስራዕ እቲ ናይ ባዕሉ እጃም ምዃኑ ፈሊጡ ሓላፍነቱ መታን ክስከም፣ ኪኖ’ቲ ብዝተፈላለየ ኩርናዓት ዝወሃብ ዘሎ ስምዒታውን ኣደናጋርን መግለጺታት ሓቀኛ ትርጉሙ ክግንዘቦ ከምዘለዎ ከነስምረሉ ንደሊ።
ነዚ ጉዳይ ‘ዚ ኣብ ግምት ብምእታው፣ ህዝብና ብናይ ሓሶት ሞራልን ፕሮፓጋንዳን ኣብ ኣጉል ትጽቢት ወዲቑ ዘይክዉንነታዊ ትጽቢት ካብ ምሕዳር ክድሕን ምእንቲ፣ ዋላ እቶም “በዚ ውሳኔ ዓጊብና” እናበሉ ብታህዋኽ ዝዛረቡ ዘለዉ ደለይቲ ፍትሒ ‘ውን ስምዒቶም ክቋጻጸሩዎ ይግባእ።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፣ ነቲ ውሳኔ ስለዝነጸጎን ስለዘማረረን፣ “ተዓዊትና ኣለና ማለት ‘ዩ” ኢልካ ብቐሊሉ ክትዓግብ ምፍታን ናብቲ ስትራተጂካዊ ዓወት ንምብዛሕ ዘሎ መንገዲ ዘናውሕ ሰንኮፍን ዘይብሱልን ኣቀራርባ እዩ። ዓወት ብግብረ መልሲ ዘይኮነ ርእሱ ክኢሉ ብርትዓዊ መንገዲ እዩ ክዕቀን ዘለዎ።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ተዳኺሙ፣ ኣብ ኣጋ ውድቀቱ ስለዝርከብ፣ ልክዕ ከምቲ ኣሪጉ ናብ ሞት ዝቐረበ ሽማግለ ብቐሊሉ ዘቕረምርም፣ በንጻር’ቲ ናይ ቀደም ትዕቢቱ ዋላ ብንእሽቶ ነገር ምዕዝምዛሙ ዘገርም ኣይኮነን። ኣብዚ ጠፍ ምባል ከም ጽፍዒት እተሕምመሉ ዘላ እዋን፣ መልክዑ ኣመሓይሹ ዕድመ መታን ክልቅብ ሓደ ናይ መጻንሒ ሜላ ኣተኣታትዩ ‘ሎ። ልክዕ ከምቲ ገለ ስሱዓት ነጋዶ ዝገብሩዎ፣ ፈለማ ዓይኒ ዘይብሉ ዝኸበረ ዋጋ ነጊርካ፣ ድሕሪ ምቅጥቓጥ ‘ውን ኣብ መወዳእታ ዘይግብኣካ መኽሰብ ናይ ምግሓጥ ስልቲ፣ ህግደፍ ንርኡያት ሓቅታት 100 ካብ ሚእቲ ክሒድካ፣ ኣብ መወዳእትኡ ከምዚ ትማሊ ኣብ ዝሓለፈ ውሳኔ ቢትምሕሪ ሰብኣዊ መሰላት ብግብሪ ዝተራእየ ኣሻላሻል ምርካብ ከም ሜላ ይሰርሓሉ ኣሎ።
ስለዚ ደለይቲ ፍትሒ፣ ነቲ ኩነታት ብዕምቆት ተረዲእና ብቐሊሉ ከይዓገብና ተባዕ ናይ ቃልሲ ሜላ ብምቕያስ ደኣ ክንንቀሳቐስ ኣለና እምበር፣ ንህዝብና ናብ ተጸባይነት ዘምርሑ ጉድለታት ክንፍጽም የብልናን። ብቐንዱ ከይተፈለጠና፣ ከምቲ ናይ ገለ ዘይመንገስታውያን ማሕበራት (NGOs) ስራሕ ከይስእኑ ምእንቲ ቅልውላው ምቕጻል ዘየሰክፎም፣ ብዋጋ ናይቲ ዝዓበየ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ዘውሕስ ዕላማ፣ ነቲ ምስ ወጻእተኛታት እንገብሮ ብኻልኣይ ደረጃ ዝስራዕ ምንቅስቓሳት፣ ካብቲ ህዝቢ ኤርትራ ከካይዶ ዝግባእ ኣውራ ቃልሲ ኣጋኒና ብምቕራብ ንህዝቢ ከነዛንዮ ኣይግባእን።
ምስዚ ተተሓሒዙ ዝርአ፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ መንግስቲ ኣመሪካ ሓደ ካብቶም እቲ ተሪር ቋንቋ ናይቲ ውሳኔ ክልስልስ ብጋህዲ ዝተዛረቡ መንግስታት ክንሱ፣ መንግስቲ ኣመሪካን ሕብረት ኤውሮጳን ኮነ ኢሎም ንኤርትራ ንምሕናቕን ንምምብርካኽን ዘበገሱዎ ውሳኔ ምንባሩ ብትሪ ምኽሳሱ፣ መቐጸልታ ናይቲ “ዝርያ ናይ ኣመሪካ እዩ ጠንቂ ኩሉ ጸገምና ” ዝብል ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻሩ ንኸይለዓል ንናይ ቃልሲ ወኑ ጅሆ ንምሓዝ ንነዊሕ እዋን ዝጠቕመሉ ሜላ እዩ። ከምቲ ብኡሳት ሰብ ሓዳር፣ ጎረቤት ወይ ጓና ከይሰምዓና እናበሉ ተጸሚሞም ብሓንሳብ ዝነበሩዎ፣ ነዚ ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዘሎ “ ካብ ምጽዳፍ ቆንጦጠፈ ሓቝፍካ ምሕዳር” ዝዓይነቱ ተመሳሳሊ ድኹም ስምዒት ብምምዝማዝ፣ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝኾነ ጉዳይ ኣመሪካን ኢትዮጵያን እናዘኻኸረ ኣእምሮ ህዝቢ ኤርትራ ምስራቕ ለሚዱዎ እዩ። ‘ይኹን እምበር እቲ ቆንጠጠፈ ሓቝፉ ክብ ምጽዳፍ ዘይደሓነ ህዝቢ ኤርትራ፣ እቲ ዘይምሕር ጸድፊ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ንገዛእ ርእሱ ምዃኑ ተገንዚቡ ነዚ ኣምእሮኡ ኣደንዚዙዎ ዝጸንሐ ፕሮፖጋንዳ ኣጸቢቑ ክነቕሓሉ ይግባእ።
ኣብዚ ህዝቢ ኤርትራ ብገበነኛ ስርዓት ይመሓደር ምህላዉ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ሓሊፉ ማሕበረሰብ ዓለም ተገንዚቡሉ ዘሎ እዋን፣ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ በትሪ ወስ ኢልካ ካሮት ምዅላስ ዝረኣየሉ ዘሎ ምኽንያት እምብኣር፣ ምልኪ ህግደፍ ስለዝፈኾሰ ወይ መግረፍቲ ህዝቢ ኤርትራ ስለዝዘሓለ ኣይኮነን። ከም ወትሩ ሓያላን ዓለም ካብ ሓርነትን ፍትሕን ከምዚ ኸማና ዝኣመሰሉ ናእሽቱ ህዝብታት ዝያዳ ዘገድሶም ጂኦ ፖለቲካዊ ረብሓታቶም እዩ። እዚ ዝንባለ ‘ዚ ድማ ትማሊ ኣብ ዝተወስደ ውሳኔ ‘ውን ኣሰሩ ‘ሎ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ኣዋርሕ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብቲ ስዑዲ ዓረብን ቀጠርን ዝመርሓኦ ምሕዝነት ተቐርቂሩ ልኡላዊ መሪት ኤርትራ ንወተሃደራዊ ኣገልግሎት ኣሕሊፉ ብምሃብ ነቶም ብኢራን ዝምወሉ ሑቱ ኣብ ምድኻም እጃሙ ክጻወት ምጽንሑ፣ ዋላ ‘ኳ በላዕቲ ናይቲ ሕሙቶ ኣመሪካን ቀጠርን እንተኾና፣ እተን ዝጎስዓ ዘለዋ ግን ኣመሪካን እንግሊዝን እየን። እቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ (ግብጽን ሊብያን) ከምኡ ‘ውን ኣብ ጎረቤትና የመን ብማዕዶ ድማ ኣብ ሶርያ ዝተኻየደ ዘይዕዉት ናይ ለውጢ ምንቅስቓሳት ንገዛእ ርእሱ ካልኣይ ግዜ ክሓስቡ ከምዝድርኾም ዝዝንጋዕ ኣይኮነን። ኣብ ሃብቲ ማዕድን ሃገርና ኢድ ናይ ምሕዋስ ሃንቂሃንቃኦም ኮነ ዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራውያን ናይ ምግታእ ድሌት ‘ውን ንዓኣቶም ካብ ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ ኤርትራ ዝሃጸጸን ዝዓዘዘን እዩ።
ስለዚ ከምቲ ደጋጊምና እንብሎ ዘለና ፣ ህዝቢ ኤርትራ ማሕረሻ እምበር ውሻል ከምዘይሓርስ ተገንዚቡ፣ ኣብ ነብሱ ተኣማሚኑ ደኣ ሓርነቱ ብምርግጋጽ ዕድሉ ክውስን ኣለዎ እምበር፣ ብትጽቢት ክበሊ የብሉን።
እቲ ከም ዛንታ ዓወት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝጥቀስ ዘሎ ኣብዚ ዓመት ‘ዚ ዝተቓንዐ ፍርዲ መራሒ ጫድ ነበር ሑሰን ሃብረ፣ እቲ ን 8 ዓመት ጥራይ ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መራሒ ካብ ስልጣን ድሕሪ ምዕላዉ 26 ዓመት ምስ ሓለፈ ናብ ፍርዲ ምቕራቡ እንተተዘኪሩ፣ እቲ ዓወት ዘቝጸልጽል ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ። በቲ ካልእ ወገን፣ እቲ ብባይቶ ጸጥታ ናብ ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ገበነኛታት ክቐርብ ዝተወሰነሉ ዑመር ኣልበሽር ናይ ሱዳን እቲ ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ትጽቢት ሰልችዩዎ ሸለል ክብሎ ዝተደናደነሉ ምኽንያት ‘ውን በሽር ኣብ ስልጣን ብምህላዉ እዩ። ስለዚ፣ እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ጸቕጢ፣ ተነጽሎ ህዝብን ዓለምን ኣዛይዱ ውድቀት ናይቲ ኣሪጉ ዘሎ ስርዓት ኢሳይያስ ኣብ ምቅልጣፍ እጃም ከምዘለዎ ተወሳኺ መኽሰብ ደኣ’ምበር ከም ቀንዲ ዓውዲ ኵናት ለውጢ ክርአ ኣይግባእን።
ልክዕ እዩ፣ እቲ መርማሪ ኮምሽን ሰብኣዊ መሰላት፣ ኣብ ኤርትራ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጸም ከምዘሎ ብምምስካር፣ መራሕቲ ናይቲ ስርዓት ናብ ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ገበነኛታት ክቐርቡ ዘመሓላለፎ ለበዋ፣ ብባይቶ ጸጥታ ይርአ ኣይርአ፣ እቶም ገበነኛታት ኣብ ኣህጉራዊ ፍርዲ ይቕረቡ ኣይቕረቡ ብዘየገድስ፣ እቲ ጸብጻብን ለበዋታቱን ንገዛእ ርእሱ ከም ሰነድ-ምስክርነት ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ። ምኽንያቱ፣ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ድሮ ነቒሑሉ ዘሎ፣ ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ሕጋውን ሞራላውን ተፈላጥነት ዘይብሉ ናይ ገበነኛታት ስርዓት ምዃኑ ዝግንዘብ መረዳእታ ዝድርዕ ወግዓዊ ሰነድ እዩ።
ካብዚ ንደሓር፣ ህዝቢ ኤርትራ፣ በዚ ናይ ለውጢ ድሌቱ ፍትሓዊ ምዃኑ ዳግም ዝምስክር ተወሳኺ መርትዖ ተተባቢዑ ንጹር ናይ ቃልሲ ሜላን ቅኑዕ መሪሕነትን ኣዋዲዱ ደኣ ሓርነቱ ከቀላጥፍ ክጓየ ኣለዎ ‘ምበር፣ እቶም ገበነኛታት ኣብ ቅርዓቱ እቲ ውሳኔ ድማ ኣብ ኢዱ ከለዉ፣ ባይቶ ጸጥታ ይኹን ሕብረት ኣፍሪቃ ነቶም ገበነኛታት ናብ ፍርዲ ከቕርበሉ ውሳኔኦም ክጽበ ቀንፈዘው ክብል የብሉን።
ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ!
ኣማኑኤል ኢያሱ
02 ሓምለ 2016


text:
ተበላሽየን ዝፀንሓ 420 ትካላት ማይ ተፀጊነን…
መቐለ ግንቦት 11/2009(ድወት) ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰርተ ኣዋርሕ ኣብ ሰለስተ ገጠር ወረዳታት ዞባ ምዕራብ ትግራይ ተበላሽየን ዝፀንሓ 420 ትካላት ማይ ከቢድን ቐሊልን ፅገና ተኻይድለን።
መምርሒ ማይ መዓድንን ኢነርጅን ዞባ ምዕራብ ትግራይ ከምዝበሎ ካብ መንጐ እተን ፅገና ተኻይድለን ዘለዋ ትካላት ማይ እተን 275 ቐሊል ኮይኑ ዝተረፉ 145 ትካላት ማይ ድማ ከቢድ እዩ።
በቲ ፅገና ብርክት ዝበለ ሕብረተሰብ ተጠቃማይ ቐረብ ፅሩይ ዝስተ ማይ ኮይኑ ኣሎ ዝበለ እቲ መምርሒ ሽፋን ማይ ከም ዞባ ድማ 59.4ሚኢታዊ ከምዝበፀሐ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ኣብ ሰለስተ ገጠር ወረዳታት ዞባ ምዕራብ ትግራይ 742 ትካላት ማይ ንሕብረተሰብ ቐረብ ፅሩይ ዝስተ ማይ ግልጋሎት እናሃባ እየን።
ብፍላይ ኣብ ገጠር ጣብያታት ዝርከባ ትካላት ማይ ኮሚቴታትን ስሪትን ወፂኡለን ሕብረተሰብ ብኣግባቡ ክጥቀመለን ምሕደራ ተኣታትዩ ከምዘሎ ድማ ንምፍላጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ናይ ሓንቲ ሃገር ዕብየት ካበይ ይመጽእ?
ሓደ ሓደ ሀገራት ቀልጢፈን ክዓብያ ከለዋ ገሊኤን ግን ገና ከይተበገሳ ከለዋ ይወድቃ፡ እቲ ሕቶ ናይ ተፈጥሮ ሃብቲ ወይ ድማ ናይ ትምህርቲ ስርዓት ወይ ኣገባብ ኣይኮነን። ምዕባለ ዝመጽእ ብእኩብ ፍልጠት ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ድኣ እምበር ብናይ ውልቐሰብ ወይ ብመንግስቲ ጥራሕ ክኸውን ኣይክእልን እዩ ምንም እኳ ሓደ መንግስቲ ወይ ዉልቐሰብ ጽቡቕ ራኢ ይሀልዎ። እቲ ናይ መጀመርያ ሕቶ ሓደ ሕብረትሰብ ብእኩብ እንታይ ክእለት ፍልጠት ኣለዎ እንታይከ ክገብር ይኽእል እዩ። እቲ ዝቅጽል ድማ ነቲ ፍልጠት ብተግባር ክሰርሓሉ ይኽእልዶ ኣህዛብከ ብዝተፈላለየ ክእለታት እንድሕር ሙኩራት ኮይኖም ንዖዖም ዝኸውን ኢንዱስትሪታት ኣሎዶ? ብናይ ተፈጥሮ ሀብቲ ንግዚኡ ሓንቲ ሀገር ገንዘብ ክትረክብ ትኽእል ግን ዘይውዳእ ናይ ተፈጥሮ ሀብቲ የለን ሕጂ እቲ ሀብቲ ምስዝውዳእ እታ ሀገር ብምንታይ ትትክኦ? ኣቀዲማ ግን እታ ሀገር ነቲ ብናይ ተፈጥሮ ሀብቲ ዝኣተወ ገንዘብ ተጠቂማ ንሕብረተሰባ ብዝተፈላለየ ክእለትን ትምህርትን ክስልጥኑ እንተጌራቶም ነቲ ቀጻሊ መኽሰብ እዉን ናብ ካልእ እዋናዊ ኢንዱስትሪታትን ዝተፈላለዩ ተክኖሎጂታትን ምዕባለታትን ቀይራ ነባሪ ዝኾነ ኣታዊን ምዕባለን ከትምጽእ ወይ ከተታኣታቱ ትኽእል።
ሕጂ ናብ ኤርትራ ንምጻእ እቲ መሪርን ጽንኩርን ኩናት ክካየድ ከሎ ኣብ ሃገርና ህዝብና ኣብ ገልታዕታዕን ከልበትበትን ኣደዳ ስደትን ኣደዳ ሞትን ገድልን ስለዝተቃልዔ ምሉእ ሂወቱ ኣንጻር ባዕዳውያን መግዛእቲ ክቃለስ ንትምህርቲ ኮነ ንዝተፈላለየ ክእለታት ከጥርየሉ ዝኽእለሉ ዝነበረ ግዜ ንናጽነት ክሰርሕ ክጋደል ክሓስብ ግዚኡ ኣሕሊፍዎ እቲ እኩብ ድምር ናይ ጻዕሩ ድማ ኣንጻር ጸላእቱ ሓያላት መንግስታት ብሓባር ጠጠው ስለዝበለ ናጽነቱ ረኺቡ መሊሱዉን ኣብ ዳሕራይ ወራር ልእላዉነቱ ኣረጋጊጹ። ከምኡ ኮይኑ ግን ኤርትራ ኣብ ሒማቅ ኣይወደቀትን እቲ መንግስቲ ኤርትራን እቶም ሰብ ጽቡቅ ራኢን ብኣጋ ነቲ ናይ ምዕባለ ሽግር ተረዲኦም ንናኣሽቱ ትዉልዲ ዝኸዉን ዝተፈላለየ ደረጃታትን ኣብ ሙሉእ ኤርትራን ናይ ትምህርቲ ዕድላት ከፊቶም ጥራሕ ዘይኮነስ ስጋብ እቲ ዝላዓለ ደርጃ ናይ ትምህርቲ ብናጻ ጌሮሞ። እዚ ሰናይ ራኢ ድማ ፍረ ጻማ ድኻሙ ሙሉእ ብሙሉእ ክረክብ ግድነት ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ቀረባ እዋን ክዉን ክኸዉን እዩ ኣብ ሓደ ሓደ ዕማማት ናይ ሀገር እዉን ብተግባር ስራሓታቱ ጀሚሩ ከምዘሎ ንማንም ዝግደስ ኤርትራዊ ደጊምካ ምንጋር ዘድሊ ኣይኮነን። ኣብ ዉሽጢ ሀገርን ኣብ ወጻኢ ዘለዉ ንኣሽቱ ትዉልዲ ኤርትራዉያን ናይ ሕብረትሰብና ተካእቲ ኣብ ታሪኽ ናይ ኤርትራ ንመጀመርያ ግዜ ብዝላዓለ ብዝሒ ቁጽሪ ናይ ትምህርቲ ደረጀኦም ኮነ ፍልጠቶም ኣብ ሓጺር ግዜ ሓፍ ምባሉ ድማ እቲ ኣዉራ ተስፋ ናይ ሰናይ መጻኢና እዩ ። መንግስትና ድማ ነዚ እዩ ለይትን መዓልትን ከየዕረፈ ብናይ ካብ ተፈጥሮ ሀብቲ ዝረኸቦ መኽሰብ ንትምህርቲ ልዕሊ 40% ሀብቲ ወይ ባጀት ናይ ሀገር ወዚዑ ገናዉን ኣብ መስርሕ ይርከብ ኣሎ።
ፍልጠት ሕብረተሰብና ሓፍ እንዳበለ እዩ ምዕባለ ሀገርና ኸኣ እንዳተራእየን እንዳቀረበን እዩ። ስለዚ ኢድና ኣይነወጣዉጥ ምዕባለ ሀገር ብእኩብ ድምር ፍልጠትን ክእለትን ተወፋይነትን ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ጥራሕ እዩ ዝመጽእ ኮይኑ ድማ በንጻሩ ኣብ ጥራሕ ጎልጎል ብዘይስራሕ ወይ ድማ ቁምነገር ዘይብሉ ነቲ ተወፍዩ ዝሰርሕ ዘሎ ምጽራርን ምትንኳልን ምስ ጸላኢ ምትሕብባርን ትርፉ ንኤርትራን ንኤርትራውይንን ብፍላይ ብፍላይ ከኣ ነቶም ኣብ ምክልካል ሀገር ዘለው መንእሰያት ኣብ ጸገምን ኣብ ዘይተኣደነ ማዕቐብን ምእታው ጥራሕ እዩ። ብተወሳኺ’ውን ዕብየት ኣብ ኩሉ መዳያት ናይ ሐንቲ ሀገር ዝርከብ እንታይ ክንከዉን ኔሩና ንዝብል ኣምር ጠንጢንና ሓንጎፋይ ምስ ንብል ነታ ብሓቂ በጺሕናያ ዘለና ሕጂ ጥራሕ እዩ::
ዘልኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንስዉኣትና
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ!


text:
ተነዲፉ ድዩ፧
ዜደንቕ ናይ ምስማዕ ክእለት እታ ዝዓበየት ግዝዋ ስምዒ
እታ ዝዓበየት ግዝዋ ስምዒ፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ፍጥረት ንላዕሊ፡ ንኣዝዩ ቐጢን ድምጺ ኽትሰምዕ ትኽእል እያ። ኰይኑ ግና፡ እተን ነፍሲ ወከፈን ክንዲ ርእሲ መርፍእ ወረቐት ዝግዝፈን ኣእዛና፡ ኣዝየን እተሓላለኻ ኣይኰናን።
ነዚ ዚስዕብ ሕሰበሉ፦ ናይ ምስማዕ ክእለት እታ ዝዓበየት ግዝዋ ስምዒ፡ ንነዊሕ ዓመታት ምርምር ኪግበረሉ ጸኒሑ እዩ። ኣብዚ ቐረባ እዋናት ግና፡ ኣብቲ ኣብ ስኮትላንድ ዚርከብ ዩኒቨርሲቲ ስትራትክሊድ ዘለዉ ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት፡ ብእተፈላለየ መጠን ድምጺ ገይሮም ነቲ እታ ግዝዋ ዘለዋ ናይ ምስማዕ ክእለት ፈተንዎ። ከበሮ እዝና ኽሳዕ ክንደይ ከም ዜንቀጥቅጥን ኣብ ውሽጢ እዝና ዚርከብ መትኒ ድምጺ ብኸመይ ከም ዚዓዪን ድማ ዓቀንዎ። እቲ ኸበሮ እዝና፡ 300 ኪሎ ሀርዝ ንዝዓቐኑ ድምጺ እውን እንተ ዀነ ኺሰምዖ ኸኣለ። ይኹን እምበር፡ መንካዕ 212 ኪሎ ሀርዝ፡ ኣባ ሰላማ (ዶልፊን) ድማ 160 ኪሎ ሀርዝ እዮም ኪሰምዑ ዚኽእሉ፣ ሰባት ከኣ ካብ 20 ኪሎ ሀርዝ ንላዕሊ ኺሰምዑ ኣይክእሉን እዮም።
ተመራመርቲ ነቲ እታ ግዝዋ ዘለዋ ዝለዓለ ናይ ምስማዕ ክእለት ብምቕዳሕ፡ ሓድሽ ተክኖሎጂ ኺሰርሑ ይደልዩ እዮም። ብኸመይ፧ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ስትራትክሊድ ዚዓዪ ዶክተር ጄምስ ዊንድሚል፡ ናይ ምስማዕ ክእለት እታ ግዝዋ፡ “ዝሓሸን ኣዝዩ ዝደቐቐን ማይክሮፎን ንምስራሕ ኪሕግዝ ከም ዚኽእል” ገለጸ። “እቲ ማይክሮፎን፡ ኣብ ከም ሞባይልን ንምስማዕ ዚሕግዝ መሳርሕን ዝኣመሰለ እተፈላለየ ዓይነት ናውቲ ኺግጠም ይኽእል እዩ” ብምባል እውን ሓበረ።
እንታይ ይመስለካ፧ ዜደንቕ ናይ ምስማዕ ክእለት እታ ዝዓበየት ግዝዋ ስምዒ፡ ብፍልቀት ድዩ መጺኡ፡ ወይስ ተነዲፉ እዩ፧


text:
ላዕለዋይ ቤት-ፍርዲ ሩዋንዳ ፕሬዝደንት ፓል ካጋመ ድሕሪ ክልተ ተከታታሊ ናይ ስልጣን ዘበኖም ምብቅዑ ንሳልሳይ ጊዜ ንሸውዓተ ዓመታት ንፕሬዝደንት ክወዳደሩ መንገዲ ጸሪጊሎም።
እቲ ቤት ፍርዲ ነቲ ሓደ ፕረዝደንት ክልተ እዋን ስልጣን ጥራሕ አብ ስልጣን ክጸንሕ ዝብል ሕገ-መንግስቲ ክመሓየሽ ይክእል'ዩ ሕጊ ክሳብ ዝተከተለ ክብል ኢሉ'ዩ ውሳኔኡ አሕሊፉ። ተቃዋሚ ሓምላይ ፓርቲ እቲ ቤት ፍርዲ ነዚ ውሳኔ ክቅይር ጥርዓን አቅሪቦም ኔሩ'ዩ። እቲ ምምሕያሽ ሕገ መንግስቲ ዝጸድቅ'ዩ ዝመስል እዚ ከአ ካጋማ ንሚድያን ፖለቲካ'ታ ሃገር ንምቁጽጻር ዘክእሎም ተባሂሉ'ሎ።
ካጋመ ድሕሪ'ቲ ናይ 1994 ዓ.ም ምጽናት ዝርኢ ዝሰዓበ ሰላም ብምዕቃቦም ተፈታውነቶም ዝዕቅቡ'ዮም ዝመስሉ።
ቤት-ዕዮ ጉዳያት ወጻኢ አሜሪካ ነቲ ሕገ መንግስቲ ብምቅያር አብ ስልጣን ንምጽናሕ ዝግበሩ ስጉምትታት ብዝምልከት አይንድግፎን ብምባል ስክፍቱ ገሊጹ።


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ሰብኣዊ መሰላት ላዕለዋይ ኮሚሽነር ዘይድ ራኢድ ኣል-ሑሴን ኣብ ስርዓት ሰብኣዊ መሰላት መጥቓዕቲ ይፍፀም’ሎ ክብሉ ኣጠንቂቖም።
ላዕለዋይ ኮሚሽነር ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ዓለም ዝምልከት ዓመታዊ ፀብፃብ ንናይ ሕቡራት ሃገራት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣቕሪቡ’ሎ።ኮሚሽነር ዘይድ ራኢድ ኣል-ሑሴን ንሰብኣዊ መሰላት ልዕሊ 40 ሃገራት ብምዝርዛር ኣርባዕተ ሃገራት ጋምቢያ፤ኡዝቤኪሳትን፣ቱኒዚያን ግሪክን ኣብ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ምምሕያሽ ከምዘርኣየ ገሊጾም።
ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ህውከትን ዕንወትን ከምዘተሓሳስብ ብምግላፅ ተዋጋእቲ ወገናት ብምቕታል፣ብፆታዊ ዓመፅን ብሰባት ምስዋርን ሓዊሱ ኣብ ገበናት ኲናት ተፀሚዶም ኣለው ክብሉ ኸሲሶም።
ዴሞክራሲያዊ ሃዋህው ዳርጋ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ዝጠፍአላ ኣብ ብሩንዲ ዘሎ ኩነታት እውን ኣዚዩ ዘተሓሳስብ እዩ ኢሎም።
ኣብ ቱርኪ ንዝተተኮሱ ቦምብታትን ኣብ ልዕሊ ስቪላት ዝተፈፀሙ መጥቓዕትታትን ግብረ ሽበራ’ውን ኮኒኖም ኣለው።ድሕሪ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ቱርኪ ብህፁፅ ኣዋጅ ግዜ ንኣሽሓት ሰባት ካብ ስራሕ ምብራር ከምኡ እውን ብዴሞክራሲያዊ ኣገባብ ዝተመርፁ ሰባት፣ዳያኑ፣ጋዜጠኛታትን ከይተረፈ ምእሳሮም ዘተሓሳስብ እዩ ኢሎም።
ናይ ብርክት ዝበላ ሓያላት ሃገራት ዓለም ዝበሃላ’ውን ጌጋታት ዝጠቐሱ ክኾኑ ከለው ቻይና ንናይ ካልኦት መሰላት ንዝሕለቑ ሰብሞያ ሕግን ተቓውሞ ዘስምዑን ምእሳራ ነቒፎም ኣለው።ሩሲያ ንፓለቲካዊ ተቓውሞ፣ሓሳባት ብነፃነት ናይ ምግላፅን ናይ እምነት ነፃነትን ትዕፍን ኣላ ኢሎም።
ኣብ ኣሜሪካ እውን ፕረዝደንት ትራምፕ ንዝተወሰኑ ጉጅለታት ፈሊዮም ምፅላሞም ሻቐለቶም ገሊፆም ኣለው።ናይዚ ጸለመ ግዳያት ንኣብነት ሜክሲካዊያንን ኣመንቲ ምስልምናን እዮም ክብሉ።ውን ጠቒሶም።ሕጋዊ መስርሕ ዘይተኸተለ ንስደተኛታት ብጃምላ ምብራርን ምጥራዝን ተግባር ንዓለምለኸ ሕጊ ክጥሕስ ይኽእል እዩ ክብሉ እውን ኣጠንቂቖም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሎም-ዘበን መበል 70 ዓመት ምስረታ ሕቡራት ሃገራት ጥራሕ ኣይኮነን ዝዝከር፣ እንታይ ዳኣ ስለ ህዝቢ ዓለምን ፕላኔትናን ተባሂሉ ደረኽቲ ውሳነታት ዘሕለፍናላ ዓመት’ውን ስለዝኾነ’ዩ ይብሉ ኣቶ ኃይለማርያም።
ኢትዮጵያ ኣባል መስረቲ ሃገራት ሕቡራት ሃገራት ምኻና ዘኩርዕ’ዩ ዝበሉ ቀ/ሚ ኃይለማርያም፣ብስራሕቲ እቲ ናይ ሽዑ ሊግ ኦፍ ነሽንስ ሕጉስቲ’ኻ እንተዘይነበረት፣ ኢትዮጵያ ብዓለም-ለኻዊነት ትኣምንን ንመትከላት ሕቡራት ሃገራት ትድግፍን ሃገር’ያ ኢሎም።
ኣቃውማ ሕ/ሃ ብሓፈሻ ብፍላይ ኣቃውማ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ንዓለም-ለኻዊ ኩነታት ብዘንጸባርቅ ኣገባብ ንክማዓራረ’ውን ጸዊዖም።
መራሒ ኡጋንዳ ፕረዚደንት ዩወሪ ሙሰቨኒ ብወገኖም ’70 ዓመታት ድሕሪ ምስረታ ሕ/ሃ፣ ንመሰረታዊ መትከላት ሕ/ሃ ብዝጻባእ መንገዲ ይራኣይ ዘሎ ዘይማዕርነት ኣብ ሞንጎ ኣባል ሃገራት ክትጻወሮ ዘይትኽእል’ዩ ኢሎም።
‘ስራሕቲ ዓለም-ለኸ ሰላምን ጸጥታን፣ ብጠንቂ’ቲ ኣብ ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ምብራቅ ኣጓኒፎም ዘለው ብድሆታት ኣብ ሓደጋ ይወድቅ ኣሎ’ ኢሎም ናይ ኬንያ ፕረዚደንት ኬንያታ።


text:
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ማናማ በረራ ክጅምር እዩ…
መቐለ ሓምለ 09/2009(ድወት) መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ካብ ዝመፅእ ወርሒ ነሓሰ ጀሚሩ ናብ ዋና ከተማ ባህሬን ማናማ ሓዱሽ መስመር በረራ ክጅምር እዩ።
እቲ መንገዲ ኣየር ኣብቲ ዝጅምሮ ሓዱሽ መስመር በረራ ቦይንግ 737-800 NG ዝዓይነተን ኣውሮፕላናት ከምዝጥቐምን እቲ ዝካየድ በረራ ካብ ኣዲስ ኣበባ ናብ ማናማ ኣብ ሰሙን ሰለስተ መዓልትታት ከምዝኸውን ኣፍሊጡ።
ምጅማር እቲ በረራ ኣብ መንጐ ሃገራት ኣፍሪካን ወሽመጥ ዓረብን ዝተጀመረ ምንቅስቓስ ንግድን ቱሪዝምን ብዝበለፀ ዘቐላጥፍ ምዃኑ ድማ ተሓቢሩ።
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ብደረጃ ዓለም ልዕሊ 95 ዓለምለኸ በረራ ዘለዉዎ እንትኸውን ኣብ ኣፍሪካ ድማ ኣብ 52 ከተማታት ብምብራር ብበዝሒ በረራ ኣብ ኣፍሪካ ካብዝርከቡ ዓለምለኸ በረራታት መንገዲ ኣየር ብቐዳምነት ዝስራዕ እዩ።
እቲ መንገዲ ኣየር ኣብ 2017ዓ.ም በዝሒ ዓለምለኸ በረርኡ ናብ 120 ንምዕባይ እናሰርሐ ምዃኑን ኣብቶም ዝሓለፉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጥራሕ ናብ ከተማታት ኦስሎ፣ ቓላይ ቪክቶሪያ ኣንታናናሪቮ፣ ሲንጋፖርን ቼንድን ሓደሽቲ በረራታት ከምዝጀመረን ተሓቢሩ።
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ቅድሚ ኽልተ ኣዋርሕ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ከተማ ጀሃንስበርግ ኣብዝተኻየደ መበል 26 ዓመታዊ ጉባኤ መንገዲ ኣየር ኣፍሪካ ብሉፅ ተሸላሚ 2017 መንገዲ ኣየር ተባሂሉ ብበዓል መዚ ኣቬየሽን ኣፍሪካ ምሽላሙ ዝዝከር እዩ።


text:
ኣብዚ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ትማሊ ሰኒ 19 መስከረም 2007 ዓ/ም ጠበንጃ ዝሓወሰ ንዝተፈጥረ ኣጋጣሚ ብቐሊሉ ከምዘይሪኦ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ገሊፁ።ምስ ኤምባሲ ኢትዮጵያን ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ደሕንነትን ይሰርሕ ከምዘሎ እውን ሓቢሩ’ሎ።ኣብ ኢትዮጵያ ይፍፀም ኣሎ ንዝበልዎ በደል ንምሕታት ናብ ኤምባሲ ስለዝኸድና እዩ ቶኽሲ ተኸፊቱና ይብሉ ካብ ኣተሓባበርቲ ሓደ።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ንወሃቢት ቃል እቲ ምንስቴር ጀን ሳኪ ብምጥቓስ ኣብዝለኣኾ መግለፂ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ምስ ኤምባሲ ኢትዮጵያን ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ቤት ፅሕፈት ደሕንነትን ይራኸብ ከምዘሎ ይገልፅ።ቀፃሊ ምፅራይ ግን ብናይ ዩናይትድ ስቴትስ ደሕንነት ከምዝካየድ ገሊፀን ኣለዋ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ኦጋዴንን ክልል ጋምቤላን ኢትዮጵያዊያን ስለዝተቐተሉ ሕቶታትና ንምቕራብ ናብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝኸድናሉ እዋን ቶኽሲ ተኸፊቱና ክብሉ ካብቶም ኣተሓባበርቲ ሓደ ዝኾኑ ኣቶ መኮነን ጌታቸው ገሊፆም። ብፍላይ ኣብ ኦጋዴን ናይ ዝተቐተሉ ሰባት ሬሳታት ምርኣዮም ዕረፍቲ ከምዝኸልኦም ይዛረቡ።
ኢትዮጵያዊያን ኣብ ጋምቤላ ይቕተሉ ምህላዎም ሓበሬታ ካበይ ከምዝረኸቡ ተሓቲኦም ኣቶ ጌታቸው መኢኢኣድ ዝተብሃለ ውድብ ብኣካል ኣብቲ ቦታ ከይዱ ዘረጋገፆ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ወይ ፌስቡክ ዝወፀ ከምዘንበቡን ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ዝርከብ ኢሳት ዝተብሃለ መራኸቢ ማዕኸን እውን ዕላዊ ከምዝገበሮን ሓቢሮም።
ነዚ ተፈፂሙ ዝበልዎ በደል ጥርዓን ንምቕራብ ናብ ኤምባሲ ከይድና ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ናብ ኤምባሲ ከይድና እንታይ እዩ ዝፍፀም ዘሎ ኢልና ሕቶና ንኣምባሳደር ንምቕራብ ኣብዝኸድናሉ እዋን ቶኽሲ እዩ ተኸፊቱልና’’ኢሎም።
ናይቲ ኤምባሲ ይኹን ናይቶም ኣምባሳደር ክብሪ ብዘይትንክፍ ሕቶታትኹም ኣይቕረብኩምን፣ኣብቲ ኤምባሲ ዝነበረ ሕጋዊ ባንዴራ ኢትዮጵያ ኣውሪድኩም ነቲ ናይ ቀደም ባንዴራ ሰቒልኩም ንዝብል ሕቶ እውን ኣቶ መኮነን ኢትዮጵያዊያን ዝሰማምዐሉ ባንዴራ እዩ ክብሉ መሊሶም።
ሕዚ ብዝበፅሐና ሓበሬታ ድማ ኣብ እምባሲ ኢትዮጵያ ጥይት ዝተኮሰ ሰብ ተኣሲሩ ንዝብል ፀብፃብ ‘’ኣይተኣሰረን፣ኣይተትሓዘን እውን’’ ክብል ቤት ፅሕፈት ደሕንነት ዩናይትድ ስቴትስ/ሰክሪት ሰርቪስ/ ገሊፁ።መሰኻኽር ናይቲ ኤምባሲ ሓላዊ ዝበልዎ ሰብ ተኣሲሩ ምስ ዝብል ፀብፃብ ዝጋጨ እዩ።ሰራሕተኛ እቲ ቤት ፅሕፈት ዝኾና ኒኮል ማይኖር ተወሳኺ ሓበሬታ ካብ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ክመፅእ ኣለዎ ኢለን።
ብዛዕባ እዚ ካብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ሓበሬታ ንምርካብ ካብ ትማሊ ሰኒ ጀሚሩ ዝተገብረ ተደጋጋሚ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።


text:
በዓል ስልጣን በይነ-መንግስታዊ ልምዓት ምብራቕ ኣፍሪቃ(ኢጋድ) ተቓወምቲ ጉጅለታት ደቡብ ሱዳን ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ተግባራዊ ንምግባር ምስ መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ክሰርሑ ፀዊዑ።
ኢጋድ ኣብ 2015 ዓ.ም. ዝተብፅሐ ውዕል ሰላም ግብራዊ ክኸውን ዘለዎ ድልየት’ውን ኣብቲ ሎሚ ኣብ አዲስ አበባ ዝተኻየደ ዋዕላ ሓቢሩ።ተንተንቲ ግን ናይ ደቡብ ሱዳን ፕረዝደንት ሳላቫ ኪር ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተጋብአ ጉባኤ ዘይምስታፎም ከም ፅቡቕ ምልክት ኣይርኣዩዎን።
መራሕቲ ኢትዮጵያ፣ኡጋንዳ፣ሶማልን ሱዳንን፣ሚኒስትራት ወፃኢ ጉዳያት ኬንያን ጂቡትን ከምኡ እውን ዞባዊ ወኪላትን ዓለምለኸ ኣካላትን ኣብቲ ጉባኤ ተሳቲፎም ኣለው።ምኽትል ፕረዝደንት ደቡብ ሱዳን ታባን ደንግ ጋዪ ኣብቲ ኣኼባ ብምርካብ ኣብ ደቡብ ሱዳን እናንቆልቆለ ይኸድይ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ተዘራሪቦም ኣለው።
ፕረዝደንት ሳልቫ ኪር ኣብቲ ኣኼባ ዘይምርካቦም ግን ጎሊሁ ዝተርኣየ ነይሩ።ኣብ ዋሽንግተን ዝመደብሩ ኣትላንቲክ ካውንስል ናይ ዝተባህለ ትካል ምርምር ዳይረክተር ኣብ ጉዳይ ማእኸል ኣፍሪቃ ብሮንዋይን ብሩቶን ብዛዕባ እዚ ከምዚ ይብል።
“ደቡብ ሱዳን እናተበታተነት፣ንዜጋታቶም ክከላኸሉ ዘይክኣሉ፣ቅልውላው ስደተኛታት ኣብ ምሉእ እቲ ከባቢ እናዕለቕለቖ ኣብዝርከበሉ እዋን ፕረዝደንት ሳልቫ ኪር ምስ ናይ ኢጋድ መሳርሕቶም ክዛረቡ ዘይምኽኣሎም ብዛዕባ ምንጪ ሽግራት ደቡብ ሱዳን ዓው ኢሉ ዝዛረቦ መልእኽቲ ኣለዎ።”
ኢጋድ ብወገኑ ፕረዝደንት ኪር ኣብ ቀረባ ዝተኣወጀ ውዕል ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ኣብ ግብሪ ከውዕልን ኣብ ልዕሊ ነቲ ስምምዕ ዝጥሕሱ ድማ ዘየማትእ ስጉምቲ ክወስዱን ፀዊዑ’ሎ።


text:
መልሰ ግብሪ ሓደጋ (DART) ኣብ ኢትዮጵያ ብጥንቂ’ቲ ኣል ኚኖ ዝተባሃለ ኩነታት ለውጢ ኣየር ዝተፈጥረ ደርቂን ጉድኣት ቅድሚ ምውራዱ ንምቁፅፃሩ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝወፈረ ተገሊጹ።
ኣብ’ታ ጉጅለ ኪኢላታት መደባት፣ ናይ ብርክት ዝበሉ ዓመታት ተመክሮ ኣብ ዘፈር ሰብኣዊ ሓገዛት ዘኻዕበቱ ሰብ-ሞያ፣ ሎጂስቲካዊ ደገፍ ዝልግሱ ቴክኒካዊ ኣማኸርቲን ሰብ ሞያ እንስሳ ዘቤትን ከምዝሓቆፈት’ውን ጆነታን ኣንደርሰን ይዛረብ።
ሚስተር ጆነተን ኣንደርሰን ‘ብሰንኪ’ቲ ከቢድ ደርቂ እንስሳ ዘቤት ከምዝሞታ ክገልፅ ከሎ ድሕሪ መፅናዕትና ግና ብሰንኪ ደርቂ ዝሞተ ሰብ ኣይረኸብናን’ ኢሉ።
መብዛሕትኡ ጊዜ ካብ ተቃወምቲን ነቀፍቲን ዝስማዕ ኣባሃህላ’ሎ። እቲ ፀገም ሕፅረት ገንዘብ ዘይኮነስ ‘መንግስቲ ነቲ ዝተረኸበ ገንዘብ፣ ንመዐወቲ ፖለቲካዊ ዕላማ ስለዘውዕሎ’ዩ’ ኢሎም ይዛረቡ።’ እሞ መንግስቲ ረድኤት ንፖለቲካዊ ዕላማ ይጥቀመሉ’ዶ ኣሎ? ኢልናዮ ‘ሓገዝ ገንዘብ ኣብ ምዕዋት ካልእ ዕላማ ንምውዓሉ ዝሕብር ሪፖርት ኣይሰማዕኩን’ ኢሉና።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብናታቶም ቃላት ኣብ ኢትዮጵያ ይቕረ ናይ ምባል ዝፀንሐ ባህሊ ስለዘሎ ንሕና’ውን ነዚ ባህሊ እዚ መሪፅና ኣለና ኢሎም
ክልተ ስውዲናዊያን ጋዜጠኛታት ምሕረት ኽሓቱ ወሲኖም
መግስታት ኢትዮጵያን ስዊድንን ዕፃ እቶም ጋዜጠኛታት ብዝምልከት ዝርርብ እናካየዱ እዮም ተባሂሉ
ብኽስታት ግብረ ሽበራ ኣብ ኢትዮጵያ ማእሰርቲ ዝተፈረዶም ክልተ ስውዲናዊያን ጋዜጠኛታት ኣብ ክንዲ ይግባይ ምሕረት ንምሕታት ወሲኖም። ሃይንለይን ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝለኣኾ ፀብፃብ ገብረ ከቕርቦ እዩ።
ጋዜጠኛታት ማርቲን ሽብየን ዮሃን ፐርሰንን ሕጋዊ ብዘይኮነ ኣገባብ ናብ ኢትዮጵያ ብምእታውን ንናዕበኛ ጉጅለ ብምሕጋዝን ክስታት ንዝተፈረዶም ናይ 11 ዓመታት ማእሰርቲ ይግባይ ከምዝይብሉ ትማሊ ሰሉስ ኣፍሊጦም።
ክልቲኦም ጋዜጠኛታት ምሕረት ከምዝሓቱ ሓፂር መግለፂ ኣውፂኦም ኣለው።እቲ መግለፂ ናይ ዮሃን ፐርሰን ወላዲ ኬል ፐርሰን ኣብ ስዊድን ካብዝርከብ መንበሪ ገዝኦም ብቴሌፎን ኣቢሎም ኣንቢቦምዎ። ብናታቶም ቃላት ኣብ ኢትዮጵያ ይቕረ ናይ ምባል ዝፀንሐ ባህሊ ስለዘሎ ንሕና’ውን ነዚ ባህሊ እዚ መሪፅና ኣለና ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ስዊድን ኣምባሳደር የንስ ኦድላንደር ዕፃ እቶም ጋዜጠኛታት ብዝምልከት ክልትኣዊ ዝርርብ እናተኻየደ ከምዝኾነ ሓቢሮም ኣለው።ከምዚ ብምባል ‘’ ኣብ መንጎ መንግስታት ኢትዮጵያን ስዊድንን ቀፃሊ ዝርርብ እናተኻየደ እዩ።’’
ሽብየን ፐርሰንን ምስ ተዋጋእቲ ግንባር ሓርነት ኦጋዴን ኮይኖም ናብ ክልል ሱማሊያ ክኣትዉ ኣብዝፈተንሉ እዋን እዮም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ኣብ ቁፅፅር ዝኣተው።ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ብሕጊ ምስ ዝተኸልከለ ጉጅለ ካብ ስሩዕ ናይ ጋዜጠኝነት ሙያ ወፃኢ ንሽብር ደጊፍኩም ክብል ኣብ ልዕሊኦም ዝሓለፈ ወርሒ ነቲ ፍርዲ ሂቡ።


text:
ኣብ ሰለስተ ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪካ ምግፋሕ ቫይረስ ኢቦላ ኣብዝቐፀለሉ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ይድፍኡ ኣለው ክብሉ ጉጅለታት ሰብኣዊ መሰላት የጠንቅቑ ኣለው።ነቲ ቐታሊ ሕማም ንምግጣም ይካየድ ኣብዘሎ ፃዕሪ ሰባት ጥዕናዊ ክንክንን ኣታዊ መነባብርኦምን ንክይረኽቡ የገድዶ ኣሎ።ጊ
ኣብ ሲየራ ሊየን፣ላይበሪያን ጊኒን ንምግላልን ንምድራት ምንቅስቓሳትን ሰባት ዝውሰዱ ዘለው ስጉምትታት ንስቪላዊ ነፃነት ይዳፍኡ ኣለው ዝብል ነቐፌታ ይቐርብ ኣሎ።
ሰባት ብጃምላ ፍፁም ንከይንቀሳቐሱ ይግበር ስለዘሎ ኣብ ህዝባዊ ጥዕናን መነባብሮ ማሕበረሰባትን ፅዕንቶ የሕድር ኣሎ ይብል Human Rights Watch ዝተብሃለ ጉጅለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት።
ኣብ ቦ ሲየራ ሊዮን ኣብ ዝመደብሩ ክልኒክ ንዶብ ኣልቦ ሓኻይም ዝሰርሓ ደቡብ ኣፍሪካዊት ናይ ህፃናት ሓኪም ዶ/ር ጁሊ ስዊታላ እቲ ሕማም ናብ ካልኦት ከይመሓላለፉ ዝፈጠሮ ስግኣት ሕሙማት መሰረታዊ ዝኾኑ ክንክን ጥዕና ከይረኽቡ ይግደዱ ኣለው ይብላ።
ኣብ Human Rights Watch ዳይረክተር ምዕራብ ኣፍሪካ ኮሪን ዱፍካ ኢቦላ ኣብ ልዕሊ እተን ሃገራት ከቢድ ጭንቀት የሕድር ኣሎ ኢለን።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ሰብኣዊ መሰላት ሓድሽ ሓላፊ ዘይድ ራኣድ ኣል ሑሴን ብጥንቃቐ ዘይስራሕ ምግላልን እገዳ ጉዕዞን ኣብ ልዕሊ ኣፍሪካዊያን ሕማቕ ኣመለኻኽታ ከሕድር ከምዝኽእል ኣጠንቂቖም ኣለው።
‘’ንሰብኣዊ መሰላት ክብሪ ብምሃብ ጥራሕ እዩ ነቲ ለበዳ ምቁፅፃር ዝክኣል’’ምስበሉ ኣስዒቦም ‘’’ንሕና’ን ‘ንሶም’ን ዝብል ኣተሓሳስባ እውን ክንጥንቀቐሉ ይግባእ’’ኢሎም።ምኽንያቱ ካብ ኣፍሪካ፣ወይ ካብ ምዕራብ ኣፍሪካ ወይ ካብ ውሱን ከባቢ ወይ ጉጅለ ንዝኾኑ ሰባት ግቡእ ዘይኮነ ኣመለኻኽታ ክህልው ዝገብር።ብኢቦላ ዝሓመመ ዝኾነ ይኹን ሰብ ብምድሃልን ብምግላልን ከይኮነስ ብኽብሪ ክትሓዝ ኣለዎ እውን ኢሎም።
ትክላት ረድኤት ምስ ጉዕዞ ኣብ ልዕሊ ዝተኣሰሰሩ እገዳታት ተቓውሞ ኣብ ምስማዕ ይርከቡ።ተጎዓዝቲ ሕማም እናተሰምዖም እውን ካበየነይቲ ሃገር ከምዝመፁ ወይ ዝስምዖም ምልክትታ ንክሓብኡ ይኽእሉ እዮም ብዝብል።
ኣብ ዝተጠቕዑ ከባቢታት ዝውሰድ ስጉምትታት ምድራት ጉዕዞን ምጉዕዓዝን ኣብ ንግድን ቁጠባን ኣሉታዊ ፅዕንቶ ከምዘሕድር ይግለፅ ኣሎ።


text:
ማልት ኣብ ምምዕባል ክእለት ምፅሓፍን ምንባብን እትሰርሖም ዘላ ስራሕቲ ኣጠናኺራ ከትቕፅለሉ ይግባእ ቢሮ ትምህርቲ ክልል ትግራይ
ፕሮጀክት ማሕበረሰብ ተኮር ምዕባይ ክእለት ምፅሓፍን ምንባብን ብገንዘባዊ ሓገዝ ህዝቢ ኣሜሪካ ብዝርከብ ደገፍ ማልት ምስ ትካል ዓለምለኸ ህፃናት ኣድሕን (Save the children) ብምትሕብባር ኣብ ዞባታት ሰሜን ምዕራብ፣ ማእኸል፣ደቡብ፣ ምብራቕን ኣብ ዝርከባ 10 ወረዳታትን 336 ኣብያተ ትምህርትን ዝፍፀም ዘሎ እዩ። ካብ ዝጅመር ክልተ ዓመትን ፈረቓን ዘቑፀረ ፕሮጀክት ማሕበረሰብ ተኮር ምዕባይ ክእለት ምፅሓፍን ምንባብን 131‚449 ሓገዝቲ መፃሕፍቲ 1008 መደርደሪ መፃሕፍቲ፣ 336 ሳንዱቕ መትሐዚ መፃሕፍትን ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ክባፃሕ ዝተገበረ ኮይኑ ኣብ ምምዕባል ክእለት ምፅሓፍን ምንባብን ኣበርክቶ ዘለዎም 3‚151 ሰብ ሞያ ትምህርትን ስልጠናን ወረዳታት፣ ርእሰ...
ማልት ምስ ገባሪ ሰናይ ትካል ኤ ግሊመር ኦፍ ሆፕ ብምትሕብባር እተሳልጦም መደባት ካልኣይን ሳልሳይን ምዕራፍ ዕላዊ ገይራ
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ኤ ግሊመር ኦፍ ሆፕ ብምትሕብባር ኣብ ወረዳ መደባይ ዛናን ወረዳታት ላዕላይን ታሕታይን ማይጨውን ንዝሳለጥ ዝተዋደደ ማሕበረሰባዊ ልምዓት ምዕራፍ ክልተን ሰለስተን ኣመልኪቱ ኣብ ከተማ ሰለኽለኻን ኣክሱምን ምስ ኣካላት ኣመራርሓ ዞባ፣ ማረትን ኤ ግሊመር ኦፍ ሆፕን ተወከልቲ ህዝብን ምምሕዳርን እተን ወረዳታትን ሓበራዊ ዘተ ኣሳሊጣ። ኣብቲ ሓበራዊ ዘተ ማልት ምስ መዳርግቲ ኣካላት ብምትሕብባር ኣብዘን ወረዳታት ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ዓመት ብዝስርሑ ስራሕቲ ልምዓት ፀገምሕብረተሰብ ንምቅላል ዓሊማ ብምንቅስቓስኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ልዕሊ 13 ሚልዮንብር ወፃኢ ብምግባር ኣብ ሸሞንተ ኣብያተትምህርትን ሓደ ጥዕና ትካልን ስራሕቲ ምስፍሕፋሕ ብምክያድ ሸሞንተ ህንፃታት መምሃሪክፍሊ፣ ኣርባዕ...
ሙሉእ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ንምህናፅ እምነ ሰረት ተቐሚጡ
ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ማልት ጨንፈር ጀርመን ፣ ኣብ ጀርመን ትርከብ ቤት ትምህርቲ ሆልዝ ካምፕ ፣ ኢትዮ ዊተን፣ ዩንቨርሲቲ መቐለን ህዝብን ምምሕዳርን ወረዳ ራያ ዓዘቦን ብምትሕበባር ኣብ ወረዳ ራያ ዓዘቦ ጣብያ መቻረ ብብር 2‚311‚948 ሓደ ሙሉእ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ንምህናፅ እምነ ሰረት ተነቢሩ። ኣብቲ ምቕማጥ እምነ ኩርናዕ ዝተረኸቡ ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ልምዓታዊ ፕሮግራማት ማልት ኣይተ ንጉስ ከበዶም ፤ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ካባኹምን ካብ ገበርቲ ሰናይ ትካላትን ዝኣከበቶ...
ማልት ምስ ኤግሊመር ኦፍ ሆፕ ብምትሕብባር ዘህነፀቶም ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ተመሪቖም ግልጋሎት ምሃብ ጀሚሮም
ኣብ ወረዳ መደባይ ዛና ጣብያ ዓዲ ባዕረጅ ብምትሕብባር ማሕበር ልምዓት ትግራይ፣ ገባሪ ሰናይ ኢግሊመር ኦፍ ሆፕ፣ ኣይካ ፋዉንዴሽንን ህዝብን ምምሕዳርን ወረዳ መደባዛናን ዝተሃነፀ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ዓዲ ባዕረጅ ተመሪቑ ግልጋሎት እናሃ እዩ። እቲ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓደ መምሀሪ ህንፃ፣ ቤተንባብ፣ ማእኸል ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ፣ ህንፃ ምምሕዳር፣ ንክልቲኡ ፆታ ዘማእኽለ ዓይነ ምድርን ከምኡ'ውን ብማሕበራዊ ረድኤት ትግራይ ዝተሃፀነ ማይን ናውቲ ትምህርትን ዘማልአሉ እዩ። እቲ ቤት ትምህርቲ ቀዳማይ ምዕራፍ ህንፀቱ ብኣስታት ብልዕሊ ሸውዓተ ሚልዮን ብር ከምዝተሃነፀን ኣብ ካልኣይ ምዕራፉ ህንፀቱ ድማ ተወሰኽቲ ...
ማልትብፀሓይብርሃንዝሰርሕመብራህቲንተምሃሮወረዳጣንቋኣበርገለሂባ
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ገበርቲ ሰናይ ትካላት ስሙር ግንባር ብምፍጣር ተምሃሮ ኣብ እዋን ቁልዕነቶም ናይ ምፅሓፍን ምንባብን ክእለቶም ክዓቢ፣ ኣብ ማሕበረሰብና ዘሎ ዓቕሚ ምንባብን ምፅሓፍን ንምዕባይን ክጉልበትን ትንቀሳቐስ ኣላ። ካብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ገፀር ወረዳ ጣንቋ ኣበርገለ ናብ ኣብያተ ትምህርቲ ኣይነግባ፣ ታጌትን ባምባን መፂኦም ዝምሃሩ 1000 ተምሃሮ ካብ ቤት ትምህርቲ ናብ ገዝኦም ኣብ ዝምለስሉ እዋን ስኣን ቀረብ መብራህቲ ክህሉ ዝኽእል ክፍተት መፅናዕቲን …
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ብልዕሊ 24 ሚልዮን ብር ዘህነፀቶ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ሙሴ ተመሪቑ።
ዋና ቤት ፅሕፈት ማልት ምስ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ሰሜን ኣሜሪካን ህዝብን ምምሕዳርን ከተማ ሸራሮን ብምትሕብባር ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ምዕራብ ትግራይ ከተማ ሸራሮ ዝተሃነፀ መሰናድኦ ቤት ትምህርቲ ሙሴ 2 ለካቲት 2009 ዓ/ም ብርእሰ ምምሕዳር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ክቡር ኣይተ ኣባይ ወልዱ ተመሪቑ:: መሰናዶ ቤት ትምህርቲ ሙሴ መሪቖም ዝኸፈቱ ርእሰ ምምሕዳር ኣይተ ኣባይ ወልዱ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ፀገም ህዝቢ ንምቅላል ዓሊማ ትሃንፆም ዘላ ኣብያተ ትምህርቲ ብብርኪ ክልልን ሃገርን ይምዝገብ ንዘሎ ዕብየትን ልምዓትን ብርኪ ኮይኑ የገልግል ኣሎ...
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት ንምትእትታው ዘኽእላ ዘተ ኣሳሊጣ
ቴክኖሎጂ ኣውተርኔት (Outer net) ዓለምለኸ መረዳእታ ትምህርትን ካልኦት ተዛመድቲ ሃፍቲ ሓበሬታ እንረኽበሉ ዓይነት ቴክኖሎጂ ድጅታል ላይብረሪ ኮይኑ ካብ ፍሉጣት ዩኒቨርሲቲታት ለገስቲ መፃሕፍቲ ብቴክኖሎጂ ኣውተርኔትን ኣቢሉ ትምህርታዊ መፃሕፍቲ፣ ምስልታትን መፅሓፈ ድምፅን ምርኻብ የኽእል። ማሕበር ልምዓት ትግራይ ድማ እዚ መሳርሒ ቴክኖሎጂ ኣብ ክልልና ናብ ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ንምትእትታው ዝዓለመ መደብ ሓንፂፃ ኣብ ምንቅስቓስ እትርከብ ኮይና ዝሓለፈ ቀዳም 13 ጥሪ 2009 ዓ/ም ኣካላት ኣመራርሓ ማልትን ቢሮ ትምህርቲ ክልል ትግራይን፣ ሰብ ሞያ ኣይሲቲን መምህራንን ዪኒቨርሲቲታት መቐለ፣ ኣክሱም፣ ዓዲግራት፣ ማሕበረሰብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖን ተሳተፍቲ መዓልቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝኾኑ ተምሃሮን ኣብ ዝተረኸብሉ ናይ ሓደ መዓልቲ...
ማልት መዓልቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን፤ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንዕብየትን ዝላን! ብዝብል ቴማ መሃዝቲ ተምሃሮ ብምትብባዕ ኣብዒላቶ
ጎቦ ድኽነት ዝፈርስን ድሕረት መሊኡ ዝቅንጠጥን ኣብ ትምህርቲ ዝለዓለ ትኹረት ሂብካ እንተተሰሪሑ እዩ። ካብዚ ዕላማ ብምብጋስ ማልት ኣብ ትምህርቲ ብሰፊሑ እናሰርሐት ዝመፀት ኮይና ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ምስፋሕ ኣብያተ ትምህርትን ምምሕያሽ ፅሬትን ዝሰርሐቶም ስራሕቲ ኣጠናኺራ ቀፂላትሉ ኣላ። ኩሉ ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ዝርከብ ተምሃራይ ኣብ ትምህርቲ ሳይንስን ቴክኖሎጅን ዝህልዎ ፍልጠትን ክዓቢ ዓሊማ ኣብ ምንቅስቃስ እትርከብ ማሕበር ልምዓት ትግራይ፤ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ኣብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ዘሎ ማእኸል ሳይንስ ቴክኖሎጅን ብምጥንኻር ኣብ 37 መንግስታዊ ኣብያተ ትምህርቲ ህንፃ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ንምህናፅ መደብ ሒዛ እናሰርሐት ዘላ ኮይና ክሳብ ሕዚ ኣብ ዓዲ ሓቂ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ፣ ገርሁ ሰርናይ፣ ማይቅነጣል ህንፀተን...
ማልት ምስ ኤግሊመር ኦፍ ሆፕ፣ ማረትን ማሕበረሰብ ወረዳታት ላዕላይን ታሕታይን ማይጨው ብምትሕብባር ብልዕሊ 22 ሚልዮን ብር ዘህነፀቶም ኣብያተ ትምህርቲ ተመሪቖን ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ክፍቲ ኮይኖም
ተምሃሪት ሰላም ኪዳነ ኣብ ምሉእ ቀዳማይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ደብረቃል ኣብ ቤተ-ንባብ ረኺብና ዘዘራረብናያ እያ። ተምሃሪት ሻብዓይ ክፍሊ ዝኾነት ሰላም ቅድም ክብል ኣብ ክፍሊ ተጨናኒቕና ንምሃር ነይርና። ኣብ ቤተ ንባብ ዝነበረ ፀገም ‘ውን ተመሳሳሊ እዩ። ቤተ ንባብና ብዙሕ ተምሃሪ ተዳጒኑ ዘንብበሉ ካብ ምንባሩ ሓሊፉ ሕፅረት ዝንበቡ መፃሕፍቲ ዝነበሮ እዩ። ሕዚ ግና ኣብ ክፍሊ ካብ 50 ንላዕሊ ተምሃሮ ኣይኮንናን ንመሃር ዘለና። ኣብቲ ዝተሰርሐልና ቤተ ንባብ ድማ ምሉእ መፃሕፍቲ ዝተማልአሉ እዩ። እዚ ንዝገበሩልና ማልትን ኤ ግሊመር ኦፍ ሆፕን ድማ ምስጋናይ ዝለዓለ እዩ ብምባል...
ኣብ 12 ኣብያተ ትምህርቲ ዞባ ምብራቕ ትግራይ ንዝርከቡ 580 ተምሃሮ ሓገዝ መትሓዚ ደፍተር ቦርሳ ረኺቦም
መዘክር ሙሉጌታ ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ተምሃሪት ቐዳማይ ዓመት ዩኒቨርሲቲ ማክዳ ሙሉጌታን ድማ ተምሃት 12 ክፍሊ እየን። እዘን ተምሃሮ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ናብ ትውልዲ ዓዲ ወለደን ትግራይ ንምርኣይ ኣብ ዝመፃሉ እዋን ተምሃሮ ናብ ኣብያተ ትምህርቲ እንትጉዓዙ ይዕዘባ። ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ካብ ርሑቕ መንገዲ ኣብ ዝጉዓዙሉ ደፍተሮም ኣብ ኢዶም ሒዞም ዝረኣያ መዘክርን ማክዳን ንወላዲተን ወይዘሮ ታደለች ሕሸ እዞም ተምሃሮ ካብ ርሑቕ መንገዲ እዮም ዝጉዓዙ ዘለው ደፍተሮም ንምንታይ ኣብ ቦርሳ ዘይሕዙዎ ኢሊን እንትሓትአን እዚ እማ ካብ ዓቕሚ ወለዲ ንላዕሊ ስለዝኾነ እዩ ዝብል...
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣብ ዙርያ ምዕባይ ዓቕሚ ለውጢ ኣተሓሳስባ ተምሃሮ ዘድሃበ ዓውደ መፅናዕቲ ኣሳሊጠ።
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ፀገም ህዝቢ ብምፍታሕ ካብ ድኽነትን ድሕረትን ናፃ ዝኾነት ትግራይ ንምፍጣር ዓሊማ ኣብ ኩሎም ግንባራት ልምዓት ብፍላይ ክዓ ኣብ ትምህርትን ጥዕና ዓበይቲ ዕማማት ወጊና እያ። ካብ ኣባላታ፣ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት፣ ደገፍትን ካልኦት ፍልፍላት ሃፍትን ብምትእኽኻብ ንጡፍ ተሳትፎ ሕብረተሰብ ብምዕባይ ኣብ ድልየት ሓፋሽ ዝተመስረቱን መንግስቲ ክሽፍኖም ዘይኽእሉን ድልየታት መሰረት ልምዓት ህዝቢ ናይ ምሽፋን ልኡኽ ሒዛ እናሰርሐት ዘላ እዛ ማሕበር ቅድሚ ክልተ ዓመት ኣብ ዙርያ ምዕባይ ለውጢ ኣተሓሳስባ ተምሃሮ ዘድሃበ ፈተነ ፕሮጀክት ምፍጣር ̋̋ማዕብልቲ ኣብያተ ትምህርቲ (thinking schools) ̋ ዘሎ ከይዲ ኣፈፃፅማን ክሰፍሑ ዝግብኦም ብሉፃት ስራሕትን መሰረት ዝገበረ ዓውደ መፅናዕቲ ኣብ ሆቴል ኣክሱም...
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ጀርመን ንዩንቨርሲቲ ኣክሱም ሓገዝ ናውቲ ሕክምና ሂባ
ብኣቆፃፅራ ፀዓዱ 1991 ዝተመስረተት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ጨንፈር ጀርመን ኣብ ክልልና ዘሎ ሽፋንን ፅሬትን ጥዕና ንምምሕያሽ፣ ኣብ ህንፀት ኣብያተ ትምህርት ትኹረት ብምግባርን ክትሰርሕ ዝፀንሐት ኮይና ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 57,850 ዩሮ ዝወድኡ 199 ዓይነት ናውቲ ሕክምና ንዩኒቨርሲቲ ዓዲግራት ከምኡ̦’ውን 54,255 ዪሮ ዝወድኡ ናውቲ ሕክምና ድማ ኣብ ትሕቲ ዪኒቨርሲቲ መቐለ ንዝመሓደርን ካብ ክልልናን ውሱን ክፋል ክልላላት ዓፋረን ኣምሓራን ንዝመፁ ኣስታት 8 ሚልዮን ህዝቢ ዘገልግል ኮምፕሪሄንሲቭ ሪፈራል ሆስፒታል ዓይደር ሓገዝ ኣበርኪታ...
“ብዓል መዓልቲ ብሄር ብሄረሰባት ፍቕርን ሓድነትን ህዝብታት ኢትዮጵያ ዘጠናኽር ብምዃኑ ተጠናኺሩ ክቕፅል እዩ”
ማሕበረሰብ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ይበፅሖም ዝነበረ ብሄራዉን ደርባዉን ወፅዓታት ንምቕንጣጥ እዋኖም ዝጠልቦም ቃልስታት ከካይዱ ድሕሪ ምፅናሕ ንስርዓት ደርግ ኣልዮም። ድሕሪ ምድምሳስ ስርዓት ደርግ ሃገርና መፃኢ ምዕባለኣ ዘግህድን ኣብ ጐደና ምዕባለ ክትስጉም ዘኽእላ ሕገ-መንግስቲ ኣድላይ ብምዃኑ ብሄር ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ብወከልቶም ኣቢሎም 29 ሕዳር 1987 ዓ/ም ንሕገ-መንግስቲ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ኢትዮጵያ...
ዓስራይ ዓመት ዝኽሪ ሓርበኛ ልምዓት ኣይተ ኣርኣያ ዘሪሁን ፈተውቶምን ናይ ስራሕ መሓዝቶምን ኣብ ዝተረኸብሉ ተዘኪሩ
ኣብ ምስረታ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ርኡይ ኣበርክቶ ዝነበሮም፣ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ክምስረትን ተካእቲ ሃገር ዝኾኑ ወለዶ ክፈርዩን ዝክኣሎም ኩሉ ገይሮም ዝሓለፉ ሓርብኛ ልምዓት ኣይተ ኣርኣያ ዘሪሁን 10ይ ዓመት ዝኽሪ መስዋእቶም ቐዳም 12 ጥቅምቲ 2009 ዓ/ም ኣብ ቐፅሪ ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖ ተዘኪሩ:: ኣብቲ ዕለት ላዕለዎት ኣመራርሓ ማልት፣ ኣብ ቓላሚኖ ተማሂሮም ሃገሮምን ህዝቦምን ኣብ ምግልጋል ዝርከቡ ሓደ ሽሕ ዝኣኽሉ ላዕለዎት ሓካይም፣ መሃንዲሳት፣ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ዕዮ ክልልና እናሰርሑ ዝርከቡሰብ ሞያ፣ ተምሃሮን መምህራን ኢንስቲትዩት ቴክኖሎጂ መቐለን ፍሉይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ቓላሚኖን፣ ኣባላት ፖሊስ ኦርኬስትራ ክልል ትግራይ፣ ኣኽበርቲ ኣይተ ኣርኣያ ዘሪሁን...
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ማሕበራዊ ፀገማት ህዝቢ ዝፈትሑ መደባት ልምዓት ሓንፂፃ ትሰርሕ ኣላ
ማልት ምስ ራሄል ቤተ ጥበብ ብምትሕብባር ብፋይቶነት ንምዝሓደራ፣ ፅጉማትን ኣብ ደመን ኤች ኣይቪ ኤድስ ንዘለወን ወገናትን ዓቕመን ዘዕብያሉን ዝሐሸ መነባብሮ ዝመርሓሉን ባይታ ንምፍጣር ኣስታት ንክልተ ሰሙን ክውሃበን ዝፀንሐ ስልጠና ድሕሪ ብምዝዛም 35 ደቂ ኣንስትዮ ብሰርተፍኬት ኣመሪቓ:: እተን ደቂ ኣንስትዮ ፀገም ህዝቢ ንምቅላል ዓሊማ እትሰርሕ ዘላ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ንፀገምና ኣብ ግምት ብእምታው ኣብ ሰለስተ ዘፈራት ጥበብ ማለት 'ውን ብስፈ፣ ስራሕቲ ዳቴልን ጥልፍን ስልጠና ሂባትና ኣላ:: እቲ ሐዚ ረኺብናዮ ዘለና ስልጠና ድማ ፀገም ኣጥቂዑና ካብ ዝኣተና ፋይቶነትን ብምኽንያት ፀገም ጥዕና መነባብሮና ብኣግባቡ ከይንመርሕ ሓሊኹ ሒዙና ዝነበረ ፀገም መነባብሮ ብምቕራፍ ብዝነኣሰ ጉልበትን ገንዘብን ኣውፂእና መነባብሮና ክንመርሕ ዘኽእለና...
____________________________________________________________
____________________________________________________________
ማሕበር ልምዓት ትግራይ ሰናይ ተግባር ንዝፈፀሙ ማርክ ገልፋንድ ሽልማት የቐንየልና ሂባ
ሚስተር ማርክ ገልፋንድ ትውልደ አሜሪካዊ `ዮም:: ኣብ ጎኒ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ብምስላፍ ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ምህናፅን ምጥንኻር ማእኸላት ሳይነስ፣ ቴክኖሎጂ፣ ኢንጅነሪንግን ሒሳብን (STEM) ኣድሂቦም ብምስራሕ ሰናይ ተግባሮም ኣብ ምፍፃም ዝርከቡ `ዮም:: እዞም ገባሪ ሰናይ ብብርኪ ሃገር 13 ማእኸላት ሳይነስ፣ ቴክኖሎጂ፣ ኢንጅነሪንግን ሒሳብን (STEM) ከምኡ’ውን ኣብ ዩኒቨርሲቲታት መቐለ፣ ኣክሱምን ባህርዳርን ኣብ እዋን ክራማት ተሓርዮም ኣብተን ዩኒቨርሲቲታት ዝምሃሩ 20 ሽሕ ተምሃሮ ኢትዮዽያ ኩሎም ዓይነታትን ቀረባትን...
_____________________________________________________________
ብልዕሊ 12 ሚልዮን ብር ንዝህነፅ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጂን እምነ ሰረት ተነቢሩ
ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ክላስተር ኣዲስ ኣበባን ምምሕዳር ወረዳ ሓውዜንን ብምትሕብባር ኣብ ወረዳ ሓውዜን ብ12.6 ሚልዮን ብር ወፃኢ ንዝህነፅ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጂን ሰንበት 12 ሰነ 2008 ዓ/ም እምነ ሰረት ተቐሚጡ። ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዳይሬክተር ዳይሬክቶሬት ትልሚ፣ ክትትልን ኮሙዩኒኬሽንን ኣይተ ሰለሞን ሕሉፍ ኣብቲ ስነ-ስርዓት ምቕማጥ እምነ ሰረት ከምዝሓበርዎ እቲ ሎሚ..
________________________________________________________________
Follow us on ድወት support us Donate Online


text:
ድኽነት ኣብ ምንካይ ዝለዓለ ግደ ካብ ዘለዎም መደባት ልምዓት ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓደ እዩ። እዚ መደብ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ንዝርከቡ ሓረስቶት ዝሕግዝ ኮይኑ፤ ካብ መረበቶም ከይተመዛበሉ፣ ጥሪቶም ከይሸጡ ሓበራዊ ረብሓ ኣብ ዘለዎም ስራሕቲ ልምዓት እናነጠፉ ውሕስነት ምግቦም ዘረጋግፅሉ መሳልል ዘላቒ ለውጢ እቲ ሓረስታይ ኮይኑ እናገልገለ እዩ። ብተግባር እውን ኣብዚ ሐዚ ቁፅሮም ብርክት ዝበሉ ሓረስቶት ትግራይ ካብቲ ፕሮግራም ብዝረኸብዎ ክፍሊት ክፍተት ምግቦም እናማልኡ ኣብ ልምዓት መስኖ፣ ሃፍቲ እንስሳ ወዘተ ማእቶቶም ኣብ ዘደንፍዑ ስራሕቲ እናነጠፉ ይርከቡ። ነቲ ዕድል ተጠቒሞም ዝሰርሑ ንፉዓት ሓረስቶት ብምግቢ ዓርሶም ካብ ምኽኣል ሓሊፎም ሃፍትን ጥሪትን ናብ ምውናን ዝበቐዑ ቁፅሮም እናሰሰነ እዩ። እዚ መሳልል ዘላቒ ልምዓት ዝኾነ ፕሮግራም በቲ መንግስቲ ዘቐመጦ ኣሰራርሓ እንናተመርሐ ኣብ ዝሓሸ ለውጢ ክርከቡ ንዘኽኣሎም ሓረስቶት ዞባ ደቡብ ወረዳ እንዳ መኾኒ ክንደየናይ ፈውሲ ድኽነት ከም ዝኾነ ካብ ኣንደበቶም ምርዳእ ይከኣል።
ወ/ሮ ኣኸዛ ሃሪፈ ነባሪት ወረዳ እንዳመኾኒ ጣብያ ሕዝባ ተኽለሃይማኖት እየን። ቅድሚ 10 ዓመት በዓል ቤተን ቆልዑ ገዲፈሙለን ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዮምወን። ኣብቲ እዋን ደቀን ጥራሕ ዘይኮነስ ምስአን ዝነብራ ደቂ ጓለን እውን ኣብ ዝባነን ስለዝነበራ 13 ስድራ ንምምራሕ ከቢድወን መሬት ፅልምትምት ኢልወን ከምዝነበረ ንድሕሪት ተመሊሰን ይዝክራ። ኣብዚ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እናሃለዋ ኣብ 1998 ዓ/ም “ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ካብ ዝርከባ መራሕቲ ስድራ ደቂ ኣንስትዮ” ተባሂለን ኣብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ተሓቚፈን። ካብቲ ፕሮግራም ዝረኸብኦ ክፍሊት ዓስበ ረሃፀን ንከርሰንን ከርሲ ስድረአንን እናዓንገላ ዕድል ልቓሕ ዝረኽባሉ መንገዲ ከተኣላልሻ ጀሚረን።
ብመሰረት እዚ፣ ኣብ ሴፍትኔት ካብ ዝሕቆፋ ኣብ ሻድሻይ ወርሐን ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ብምምፃእ፣ ንቐለበን እውን ካብቲ ፕሮግራም ስለዝረኸባ ካብ ፍትሓዊ ልቓሕን ዕቋርን ደደቢት ኣብ ሰለስተ ዓመት ዝምለስ 3000 ብር ተለቂሐን። ንኣርባዕተ ፅማድ ተሓራሳይ መሬተን መፍረያይነቱ ንምስሳን ብ1,200 ብር ዘበናዊ ድኹዒ ኢድ ብኢድ ዓዲገን ብዝግባእ ሓሪሰን ኣለሳሊሰን ዘሪአን። እታ ዝተረፈት ገንዘብ እውን ድቃል ኣንስተይቲ ምራኽ ዓዲገናላ። ኣብ ሰለስተ ዓመት ንክምለስ ዝወሰድኦ ልቓሕ ኣብ ክልተ ዓመት ከፊለን ወዲአን። ተወሳኺ 1500 ብር ልቓሕ ካብ ፍትሓዊ ልቓሕን ዕቋርን ደደቢት ኣውፂአን፣ በዚ ገንዘብ እዚ ሓደ ብዕራይ ገዚአን ብልፍንቲ ምሕራስ ይጅምራ። ቅድም ክብል ካብ መዓል ኣርባዕተ ፅማድ ተሓራሲ መሬት ዘበናዊ ድኹዒ ከይተጠቐማ፣ መሬተን ንትውፍርቲ ሂበን ይዘርኣ ብምንባረን ካብ ሸሞንተ ኩንታል ዘይበልፅ ዝርከብ ዝነበረ እቶት፣ ሕዚ ዘበናዊ ድኹዒ ተጠቒመን፣ ብዕራይ ተላፊነን ምሕራስ ካብ ዝጅምራ ናብዚ ግና ካብቲ ተመሳሳሊ ስፍሓት መሬት 18 ኩንታል ፍርያት ረኺበን እየን። ኣብ 2000 ዓ/ም ድማ ነቲ መሳልል ለውጢ ዝኾነን መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ኣመስጊነን ብዓርሰ ድሌተን ተመሪቐን ወፂአን።
ወ/ሮ ኣኸዛ ካብቲ ፕሮግራም ተመሪቐን ምስ ወፃ እውን ልቐሐን ብኣግባቡ እናመለሳ ብመስኖ ኣልሚዐን ተረባሒት ንምዃን ሓሙሽተ ሽሕ ብር ልቓሕ ካብ ትካል ፍትሓዊ ልቓሕን ዕቋርን ደደቢት ኣውፂአን ሞተር ማይ ዓዲገን። ኣብ ዘበነ ምህርቲ 2007/08 ዓ/ም ንኣርባዕተ ፅማድ መሬተን ብዝግባእ ሓሪሰንን ኣለሳሊሰንን ክልተ ኩንታል ዘበናዊ ድኹዒ፣ 20 ኩንታል ባህላዊ ድኹዕን ሓደ ኩንታል ምሩፅ ዘርእን ተጠቒመን ይዘርኣ። ብናይ ክረምቲ ዝናብ ጥራሕ ድማ 20 ኩንታል እቶት ከም ዝረኸባ የረድኣ።
ኣብ ሓጋይ እውን ብልምዓት መስኖ 13 ኩንታል ምሸላ ባሕሪ 20 ኩንታል ድንሽን ሽዱሽተ ኩንታል ሓምልን ረኺበን። ብተመሳሳሊ ኣብ 2009 ዓ/ም ኣብ መዓል ክልተ ፅማድ ተሓራሳይ መሬት ሓደ ኩንታልን ፈረቓን ዘበናዊ ድኹዒ፣ 15 ኩንታል ባህላዊ ድኹዒን 50 ኪሎ ግራም ምሩፅ ዘርኢን ተጠቒመን ብምልማዕ 13 ኩንታል ምሸላ ባሕሪ፣ 15 ኪሎ ድንች፣ 10 ኩንታል ጥቕልል ሓምሊ፣ 6 ኩንታል ሽጉርቲን ኣርባዕተ ኩንታል ጣፍን እቶት ከምዝረኸባ ይገልፃ።
ካብ ልምዓት መስኖ ብተወሳኺ ዝዓደገኣ ኣርሒ ሰለስተ ርእሳ ኮይናትለን። ካብተን ክልተ ኣላሕም ብመዓልቲ 20 ሌትሮ ፀባ ይሓልባ። ካብ ሽይጣት ፀባ ኣብ ሓደ ወርሒ ልዕሊ 9 ሽሕ ብር ይረኽባ። ካብ ዘለዉወን ኣርባዕተ ኣናህብ ዘበናዊ ቆፎ እውን ብማእኸላይ ካብ ሓደ ቆፎ 20 ኪሎ መዓር ይረኽባ። ካብዚ እውን ኣብ ዓመት ብማእኸላይ 15,000 ብር ኣታዊ ይረኽባ እየን። ወ/ሮ ኣኸዛ ሎሚ ሳላ ፃዕረን ምስ ካሊእ ሰብ ተሻሪኸን ህዝቢ ተመላልስ “ሚኒባስ” ዝዓይነታ መኪና ገዚአን ይርከባ። ኣብ ጣበያ ሕዝባ ተክለሃይማኖት እውን ክልተ ክፍሊ ቆርቆሮ ገዛ ኣስሪሐን ኣለዋ። ኣብ ገዝአን ዘለዉ ፅምዲ ብዕራይን ሓንቲ ሞተር ማይን እውን ተወሰኽቲ ሃፍተን ከምዝኾኑ ይገልፃ። ብቐፃሊ ድማ ሓሙሽተ ደቀን ብኣግባቡ እናምሃራ ልምዓት መስኖ፣ ንህብን ፀባ ከፍትን ኣስፊሐን ንምሓዝ ፃዕረን ከምዝቕፅላ እየን ኣውጊዐናና። ድምር ኣቢልካ እንትረአ ወ/ሮ ኣኸዛ ጠቕላላ ሃፍተ ገነተን ልዕሊ ርብዒ ሚልዮን ብር ከምዝበፅሐ ብኣንደበተን ገሊፀናልና እየን።
ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ሓረስቶት ብምግቢ ዓርሶም ክኽእሉ ምግባር ጥራሕ ኣይኮነን። ነቲ ፕሮግራም ከም መሰጋገሪ ደልድል ብምጥቃም ሃፍተ ገነት ዝውህለለሉ እውን እዩ። ናይዚ መርኣያ ደማ ተመክሮ መራሒት ስድራ ወ/ሮ ኣኸዛ ምውሳድ ይከኣል።
ኣብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ተሓቚፎም ውሕስነት ምግቦም ካብ ዘረጋግፁ ሓረስቶት ከም መርኣዪ ንስራሕቲ ወ/ሮ ኣኸዛ ሪኢና እንበር ኣብ ወረዳ እንዳ መኾኒ ካብ 1997 ዓ/ም ክሳብ 2007 ዓ/ም 31 ሽሕን 534 ወገናት ብምግቢ ንስራሕ ተጠቀምቲ እናኾኑ እዮም። ካብዚኦም እቶም 7,285 ጠዋሪ ዘይብሎም ኣረጋውያን፣ ደኻትም ህፃናት፣ ጉዱኣት ኣካላትን ፀገም ጥዕና ዘለዎም ወገናትን ተጠቀምቲ ነፃ ሓገዝ እዮም።
ኣብታ ወረዳ ኣብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዙራት ማለት እውን ካብ 1997 ዓ/ም ክሳብ 2007 ዓ/ም ኣብ ዝነበረ እዋን ነቲ ህዝቢ ይጠቕሞ ብዝብል ግጉይ ርድኢት ሃፍተ ገነት እቲ ሓረስታይ ከየፅናዕኻ ስድራ ከም ስድራ ኣፍቲ መደብ ይሕቆፍ ነይሩ። ብኡ ልክዕ ድማ መፅናዕቲ መሰረት ዘይገበረ ውሕስነት ምግቢ ኣረጋጊፁ ተባሂሉ ይምረቕ ነይሩ። እዚ ዓይነት ኣካይዳ ንተፀባይነት ዘተባብዕ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ንኣድልዎን ወገናውነትን እውን ዘቃልዕ ምዃኑ ብተግባር እናተርኣየ መፂኡ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ሓረስታይ መፍረያይነቱ ኣብ ዘሰስኑ ንጥፈታት ማሕረሱ ኣብ ክንዲ ዝውዕል ግዚኡን ጉልበቱን ኣብ ጥርዓንን ነገርን ብምውዓል ከም ሓደ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ዝኾነሉ ኩነታት ከምዝነበረ መተሓባበሪ ውሕስነት ምግቢ ወረዳ እንዳ መኾኒ ኣይተ ሃፍቶም ሓጎስ ገሊፆም።
ሓረስታይ ግዚኡን ጉልበቱን ኣብ መሬቱ ንምውዓልን ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ካብ ዝኾኑ ኣሰራርሓታት ንክናገፍን ካብ 2008 ዓ/ም ጀሚሩ ናይ ተጠቀምቲ ኣመላምላ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ለውጢ ተኻይዱ። ብመሰረት እዚ ካብ ኣድልዎን ወገናውነትን ብዝፀረየ መንገዲ ንምክያድ መምርሕታትን ኣሰራርሓታትን ተመሓይሾም ኣብ ስራሕ ተኣትዩ እዩ። ካብቶም ዝተመሓየሹ ኣሰራርሓታት ሓደ ድማ ሃፍተ ገነት ሓረስታይ መሰረት ዝገበረ መፅናዕቲ ብምክያድ ብቁሸት ነዚ ዝከታተል ግብረ ሓይሊ ተጣይሹ ነፃን ግልፅን ብዝኾነ መንገዲ ህዝቢ ክዝትየሉን ርኢቶ ክህበሉን ምግባር እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ጣብያ ቤት ምኽሪ ከፅድቖ ተገይሩ። እቲ ኣመላምላ ህዝቢ ርኢቶ ሂብሉ ኣብያተ ምኽሪ ወረዳን ጣብያን ፍትሓውነቱ ኣረጋጊፆም ከፅድቕዎ ብምግባር እዩ ተኻይዱ።
ኣብ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ተሓቚፎም ተረባሕቲ ዝኾኑ ሓረስቶት ተፀባያይ ኣተሓሳስባ ንከየማዕብሉ በቲ መምርሒ ዝፈቕዶ ልዕሊ ሓሙሽተ ዕያል ዘለዎም መራሕቲ ስድራ ሓረስቶት ብሓሙሽተ ዕያል ክፅንዑ ተገይሩ። ትሕቲ ሓሙሽተ ዕያል ዝኾኑ መራሕቲ ስድራ ሓረስቶት ድማ ከከም ዕያሎም ተፀኒዖም ኣብቲ ፕሮግራም ተሓቚፎም ተጠቀምቲ ክኾኑ ተገይሩ። ብዝተፈላለየ ምኽንያት ነፃ ተሓገዝቲ ንዝኾኑ ድማ ካብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ዙራት ቅድም ክብል ንሽዱሽተ ኣዋርሕ ማለት እውን ካብ ወርሒ ጥሪ ክሳብ ወርሒ ሰነ ዝወሃቦም ዝነበረ ኣብ 2009 ዓ/ም ዓመት ምሉእ ሓገዝ ዝረኸብሉ መንገዲ ከምዝተፈጥረ እቶም መተሓባበሪ የረድኡ።
ብመሰረት እዚ ተጠቀምቲ ራብዓይ ዙር መደብ ልምዓታዊ ሴፍትኔት ኣብቲ ፕሮግራም ተሓቚፎም ሃፍተ ተፈጥሮ ከባቢኦም እናልምዑ ካብቲ ክፍሊት ንምግቦም እናውዓሉ ኣብ ልምዓት መስኖ፣ ሃፍቲ እንስሳን መፍረያይነቶም ኣብ ዘሰስኑ ስራሕትን ተዋፊሮም ተረባሕቲ እናኾኑ እዮም። ካብዚ ብተወሳኺ ሰሪሖም ክበልዑ ዘይኽእሉ ኣረጋውያን ሰብ ፀጋ ዕድመ፣ ደኻትም ህፃናት፣ ጉዱኣት ኣካልን ፀገም ጥዕና ዘለዎም ወገናትን ነፃ ሓገዝ እናተገበረሎም ይርከቡ።
ኣብ 2008/09 ዓ/ም በቲ ፕሮግራም ዘላቒ ልምዓት ዘረጋገፁ ዝተፈላለዩ ጠሊ ዓቀብቲ “ስትራክቸራት፣ ዕቀባ ሓመድን ማይን ኮነ ምሕዋይ ጉህሚ ተኸላ ፈልሲ ተሳሊጦም እዮም። ከምኡ እውን ንነበርቲ እታ ወረዳ ሓበራዊ ረብሓ ክህቡ ዝኽእሉ ህንፀት መንገዲ፣ ምእላይ ማይን ካልኦትን ስራሕቲ ተሰሪሖም እዮም። ኣብ ጎቦታትን ጉህምታትን ስራሕቲ ዓቀብቲ ጠሊ፣ ማይ ከርሰ መሬት ብምጉልባት ልምዓት መስኖ ብዝተጠናኸረ መንገዲ ንምቕፃል ዘኽእሉ ስራሕቲ ተሰሪሖም እዮም። ነዚ ልምዓት መስኖ ዘጠናኽሩ ድማ ልዕሊ 5,000 ሄክታር ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዕቀባ ሓመድን ማይን ተኻይዶም እዮም።
ብድምር ከም ወረዳ ኣብ ምሕዋይ ሃፍቲ ተፈጥሮ ብዝተሰርሑ ስራሕቲ ወሓዝቲ ሩባታትን ማይ ከርሰ መሬትን እናጐልበቱ መፂኦም እዮም። ናይዚ ውፅኢት እውን ሓረስታይ ኣብ ዓመት ሓደ ግዜ ጥራሕ ዝናብ ተፀብዩ ዘልምዕ ዝነበረ ጐቦታት ሳላ ዝተዓቀቡ ወሓዝቲ ሩባታትን ዓይኒ ማያትን ብምጉልባቶም ኣብዚ ሐዚ ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ብመስኖ እናልመዐ ተጠቃሚ ዝኾነሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ከም ወረዳ ቅድሚ 10 ዓመት 725 ሄክታር መሬት ጥራሕ ብመስኖ ዝለምዕ ዝነበረ ኣብዚ ሕዚ እዋን ልዕሊ 11 ሽሕን 137 ሄክታር መሬት ብዝተፈላለዩ ገደና ኣሕምልትን ቐወምቲ ተኽልን ብምልማዕ ካብ ዝነበሮም ሕዱር ድኽነት ተናጊፎም ወነንቲ ዝሓሸ መንበሪ ገዛ፣ ከፍትን ጠለበጊዕን እናኾኑ እዮም።
ኣብታ ወረዳ ፕሮግራም ልምዓታዊ ሴፍትኔት ከም መሰጋገሪ መሳልል ተጠቒሞም ሃፍትን ጥሪትን ኣብ ምውናን ዝርከቡ ሓረስቶት ቁፅሮም እናሰሰነ ይርከብ። እቲ ፕሮግራም ቀንዲ ፀላኢና ዝኾነ ድኽነት ኣብ ምንካይ ብፅሒቱ ዝለዓለ እዩ። ኣብ ገለ ሓረስቶት ተመሪቕካ ክትወፅእ ናይ ዘይምድላይ ኣተሓሳስባ ብምስባር ንዘላቒ ለውጢ ከም መሰጋገሪ ድልድል ተጠቒምካ ምስራሕ ግን ንፅባሕ ዘይበሃል ውራይ ከምዝኾነ ተረዲእና ፃዕርና ክነሐይል ይግባእ።


text:
ክፋል 5
የሱስ ጸኒሑ ኣብ ምብራቕ ዮርዳኖስ ዝገበሮ ኣገልግሎት
“ብዙሓት ብእኡ ኣመኑ።”
—ዮሃንስ 10:42
ኣብዚ ኽፋል እዚ
ምዕራፍ 82
የሱስ ኣብ ጴርያ ዝገበሮ ኣገልግሎት
የሱስ ንሰማዕቱ፡ ድሕነት ንምርካብ እንታይ ኪግበር ከም ዘለዎ ገለጸሎም። እቲ ንሱ ዝሃቦ ምኽሪ ኣብቲ ግዜ ኣገዳስነት ነበሮ። ሎሚኸ፧
ምዕራፍ 83
ኣምላኽ ንመን እዩ ዚዕድም፧
የሱስ ኣብ ቤት ሓደ ፈሪሳዊ ተዓዲሙ ኸሎ፡ ብዛዕባ ሓደ ዓብዪ ድራር ምሳሌ መሰለ። ንዅሎም ህዝቢ ኣምላኽ ዚኸውን ሓደ ኣገዳሲ ትምህርቲ ድማ መሃረ። እዚ ትምህርቲ እዚ እንታይ እዩ፧
ምዕራፍ 84
ወደ መዝሙር ምዃን ዜምጽኦ ሓላፍነት
ወደ መዝሙር ክርስቶስ ምዃን ከቢድ ሓላፍነት የምጽእ እዩ። የሱስ እዚ እንታይ ከም ዜጠቓልል ብዝርዝር ገለጸ። ገለ ኻብቶም ሰዓብቱ ኪዀኑ ዚደልዩ ዝነበሩ ድማ በቲ ንሱ እተዛረቦ ሰምቢዶም ኪዀኑ ይኽእሉ እዮም።
ምዕራፍ 85
ብዚንሳሕ ሓጥእ ዚርከብ ሓጐስ
የሱስ ምስቶም ተራ ህዝቢ ስለ ዝቐረበ፡ ጸሓፍትን ፈሪሳውያንን ነቐፍዎ። ንሱ ድማ፡ ኣምላኽ ብዛዕባ ሓጥኣን ዘለዎ ኣረኣእያ ንምብራህ ምሳሌታት መሰለ።
ምዕራፍ 86
እቲ ዝጠፍአ ወዲ ተመልሰ
ካብቲ የሱስ ብዛዕባ እቲ ዘራዊ ወዲ ዝመሰሎ ምሳሌ እንታይ ክንምሃር ንኽእል፧
ምዕራፍ 87
ኣርሒቕኩም ሓሲብኩም ተጣበቡ
የሱስ ብዛዕባ ሓደ ብልሹው ኣመሓዳሪ ቤት ብዝመሰሎ ምሳሌ ገይሩ፡ ሓደ ዜገርም ሓቂ መሃረ።
ምዕራፍ 88
ነቲ ሃብታም ሰብኣይን ንኣልኣዛርን ዘጋጠሞም ለውጢ
ትርጉም እታ የሱስ ዝመሰላ ምሳሌ ንምርዳእ፡ እቶም ኣብታ ምሳሌ እተጠቕሱ ኽልተ ሰባት ንመን ከም ዜመልክቱ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ።
ምዕራፍ 89
ናብ ይሁዳ ኪኸይድ ከሎ ኣብ ጴርያ መሃረ
የሱስ ደጋጊሞም ንዝበደሉና እኳ ኽንሓድገሎም ዚሕግዝ ባህርይ ኣጕልሐ።
ምዕራፍ 90
“ትንሳኤን ህይወትን”
የሱስ፡ ብእኡ ዚኣምን ዘበለ ዅሉ “ከቶ ኣይኪመውትን እዩ” ኪብል ከሎ እንታይ ማለቱ እዩ ነይሩ፧
ምዕራፍ 91
ኣልኣዛር ተንስአ
ክልተ ኣገዳሲ መዳያት እዚ ፍጻመ እዚ፡ እቶም ተቓወምቱ እኳ ኸይተረፉ ነቲ የሱስ ዝገበሮ ተኣምራት ከም ዘይክሕዱ ገይርዎም እዩ።
ምዕራፍ 92
ዓሰርተ ድዉያት እኳ እንተ ሓወዩ፡ ሓደ ጥራይ ኣመስገነ
እቲ ዝሓወየ ሰብኣይ፡ ንየሱስ ጥራይ ዘይኰነስ ንኻልእ እውን ኣመስጊኑ እዩ።
ምዕራፍ 93
ወዲ ሰብ ኪግለጽ እዩ
ክርስቶስ ኣብዚ ዚህልወሉ እዋን ምስ በርቂ ዚመሳሰል ብኸመይ እዩ፧
ምዕራፍ 94
ኣድላይነት ጸሎትን ትሕትናን
የሱስ ኣብቲ ብዛዕባ ሓንቲ መበለትን ሓደ ዓማጺ ፈራድን ዝመሰሎ ምስላ፡ ኣድላይነት ሓደ ባህርይ ኣጕሊሑ።
ምዕራፍ 95
ብዛዕባ ፍትሕን ፍቕሪ ቘልዑን መሃረ
የሱስ ብዛዕባ ቘልዑ ዘለዎ ኣረኣእያ ኻብቲ እቶም ደቀ መዛሙርቱ ዝነበሮም ኣረኣእያ ኣዝዩ እተፈልየ እዩ ነይሩ። ስለምንታይ፧
ምዕራፍ 96
የሱስ ንሓደ ሃብታም ጐበዝ መለሰሉ
የሱስ፡ ሃብታም ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ካብ ዚኣቱ፡ ገመል ብዓይኒ መርፍእ ክትሓልፍ ከም ዚቐልል እተዛረበ ስለምንታይ እዩ፧
ምዕራፍ 97
ምሳሌ እቶም ሰብ ውዕለት ኣታኽልቲ ወይኒ
እቶም ቀዳሞት ዳሕሮት፡ እቶም ዳሕሮት ድማ ቀዳሞት ዚዀኑ ብኸመይ እዮም፧
ምዕራፍ 98
ሃዋርያት መሊሶም ምርኡይ ቦታ ደለዩ
ያእቆብን ዮሃንስን ኣብ መንግስቲ ኣምላኽ ፍሉይ ቦታ ኺውሃቦም ሓተቱ፣ ከምኡ ዚደልዩ ዝነበሩ ግና ንሳቶም ጥራይ ኣይነበሩን።
ምዕራፍ 99
የሱስ ዕዉራት ኣሕወየ፡ ንዘኬዎስ ከኣ ሓገዞ
እቲ ዚጋጮ ዚመስል ጸብጻብ እቲ የሱስ ኣብ ጥቃ ያሪኮ ንሓደ ዕዉር ብምሕዋይ ዝገበሮ ተኣምር፡ ንሓድሕዱ ኺሳነ ዚኽእል ብኸመይ እዩ፧
ምዕራፍ 100
ምሳሌ እተን ዓሰርተ ምና
የሱስ፡ “ንዘለዎ ዘበለ፡ ይውሰኾ፣ ንዘይብሉ ግና፡ እታ ዘላቶ እውን የግድፍዎ” ኺብል ከሎ እንታይ ማለቱ እዩ ነይሩ፧


text:
ግንዛቤታት ካብ “ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ”
መእተዊ፣– ኣቀዲሙ ብዝተፈላለዩ ጉዱሳት ኤርትራዉያን ለዉጢ ብከመይ መልክዕ ኣብ ኤርትራ ክራጋገጽ ኣለዎ? እንታይ ማለት እዩ ከ መሰረታዊ ለውጢ? ለዉጢ ነቲ በጺሕናዮ ዘሎና ምዕባሌ እንዳዓቀብና፣ ነቲ ዝጎደለና ብደፋእታ እንዳመላእና ማሕበራዊን መንግስታዊ ለዉጢ ከነራጋግጽ ንኽእል ኢና ዝብል ወገናት፣ ብመንጸር እዚ ድማ ለዉጢ ብተራጻሚ ሰዉራ ጥራይ እዩ ኣብ ኤርትራ ክራጋገጽ ዝኽእል ዝብል ወገናት ፣ክትዓት ልሙድ እዩ። ነዚ ኣካታዒ ዛዕባ’ዚ ምስ ኣብ ዓለምና ዝተራእየ ተሞክሮ ብምዝማድ ክድህስሶ ክፍትን እየ። መወከሲታተይ ቡዙሕ ኣኳ እንተኾነ፣ ሓንቲ ካብተን ቡዙሓት ኣብ ኣልጀዚራ ነዚ ኣመልኪቱ ዝተዋሂበ ትንተና ዘገምታዊ ምዕባሌ ሰዉራ ዓረብ (The evolution of Arab revolutions) ብግብጻዉያን ዝተጻሕፈ ብይኣክል (ክፋያ) ብዝብል ስያሜ ዝተጻሕፈ እዩ።
ድሕረ-ባይታ፣– እቲ ዝርዝር ቡዙሕ እዩ ኣሕጽር ኣቢለ ነቲ ቀንዲ ፍጻሜታትን ዉጽኢታቱ ክጥሕም ክፍትን እየ። ቅድሚ እቲ ሰዉራ ምብርዑ ኣብ ግብጺ ፕረሲደንት ሑሱኒ ሙባረክ ፖሎቲካዊ ስልጣን ድሕሪኡ ንወዱ ከዉርሶ ምቅርራባት ይገብር ስለዝነበረ፣ ኩሎም ጉዱሳት ግብጻዉያን ብይኣክል ዝፍለጥ ናይ መሰረታት ምንቅስቓስ ፈጢሮም ንመደባት እቲ ስርዓት ብጥርኑፍ ክገጥምዎ ከምዝጀመሩ ኣብ ግምታትና ክስዉኣና ኣለዎ። ኣብ ካልኦት ሃገራት ኣዕራብን ሴሜን ኣፍሪቃ እዉን ዝተፈላለየ ቃልሲ ኣንጻር መለኽቲ ፖሎቲካዊ ስርዓዓታቶም ከምዝነበረ ክዝከር ኣለዎ። እኩብ ድምር ናይቲ ዝካየድ ዝነበረ ዘገምታዊ ምዕባሌዊ ቃልስታት ድማ ናብ ዝላዓልው ጥርዚ ዓሪጉ ሰዉራ ከምዝባራዕ ገይሩ።
ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ዕለት 18/12/2010 ብሃገር ቱኒዝያ እዩ ጀሚሩ። ነቲ ህዝባዊ ሰዉራ ጠንቂ ዝኾነ ድማ ሽቅለት ኣልቦነት፣ ድኽነት፣ ምጣኔ-ሃብታዉን ፖሎቲካዊ ብልሽዉናታት፣ ናይ መግቢ ቅልዉላዉን ሕጽረታት፣ ሕርመት ናይ ሓሳብካ ምግላጽ ናጽነት፣ ሕርመት ፖሎቲካዊ ናጽነት፣ ትሑት ደርረጃ መናባብሮ፣ ዘይሙዕሩይነትን ዘይፍትሓዉነት ናይ ፕረዚደንት ዚን ኢልዓቢዲኒ ቤን ዓሊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ኣብ ህዝቢ ቱኒዝያ ብዘዉረዶ ሰፍ ዘይብል ሃስያታት እዩ።
ንማሕበራዊ ሰዉራ ቱኒዝያ ንክባራዕ ቃታ(trigger) ዝኾነት ድማ ቱኒዛዊ መንእሰይ ማሓመድ ባዉዚዚ ኣብ ማእከል ህዝቢ ላምባ ከስኪሱ ነንብሱ ሓዊ መሰባርዓ እዩ። እዚ ኣብ ቱኒዝያ ሓድሽ ተረኽቦ ኣይነበረን ኣቀዲሙ እዉን ኣብ ከተማ ሞናስቲር ኣብ ወርሒ 3/2010 ሓደ ቢሮክራስያዊ ጸቕጥታት ዝበዝሖ ዜጋ ዓቡዱሰላም ትሪመች ዝባሃል ተማሳሳሊ ስጉምቲ ወሲዱ ነይሩ እዩ። ብመገዲ መራኸቢ ቡዙሓን ንኩሉ ህዝቢ ቱኒዝያን ዓለምን ስለዘይተዘርግሔ ግን ከም ሓደ ሩሱዕ ፍጻሜ ኮይኑ ተሪፉ። ናይ መንእሰይ ማሓመድ ባዉዚዚ ብመገዲ መራኸቢ ቡዙሓን ኣልጀዚራ ቅዳሕ ፊድዮ ናይቲ መስርሕ ነብሰቕትለት ምስተዘርግሔ፣ ቀጺሉ ነቲ ዝነበረ ምዕፋናት ዜናዊ-ሓቤሬታ ሓንቲ ነስማ ቲቪ (Nessma TV) ኣብ ዕለት 29/12/29010 ብሰፊሑ ነቲ ኩነታት መሰቀላዓቶ መላእ ህዝቢ ቱኒዝያን ብሓደ ተላዕለ። ምልዓል ህዝቢ ቱኒዝያ ንስርዓት ፕረዚደንት ዚን ኢልዓቢዲኒ ቤን ዓሊ ን23 ዓመታት ዝገዝኤ ኣብ ዉሽጥ 28 መዓልታት ካብ ዝዓትዓቶ ፖሎቲካዊ ስልጣን ከምዝወርዱ ኮነ። ሒቕታ ማሕበራዊ ሰዉራ ቱኒዝያ ድማ ንመላእ ኣህዛብን ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃ ግብጺ፣ሊብያ፣ ኣልጀርያ፣ ሞሮኮ፣ ንማእከላይ ምብራቅ የመን፣ ባሕሬን፣ ሱርያ፣ ዮርዳኖስ፣…ወ.ዘ.ተ ስለዝጸላወ፣ ኣህዛብ ድማ ተላዕለ። ኣብ ቱኒዝያ፣ሊብያ፣ግብጺ፣የመን ማሕበራዊ ሰዉራ ፖሎቲካዊ ስርዓታት ክቕይር እንኮሎ፣ ኣብተን ብንግስነት ዝማሓደራ ዝነበራ ሃገራት ሞሮኮ፣ ዮርዳኖስ፣ ባሕሬን ብምትዕርራያትን ጽገና ለዉጢታት (Restructuring and Reform) ከምዝታሃዳዳእ ተገይሩ። ኣብ ኣልጀርያ ሞሪታንያ ፈዚዙ ተሪፉ። ኣብ ሱርያ ናብ ዲዕ ዝበለ ኪናት ሕድሕድ ተኣትዩ ክሳብ ሕጂ ን ክልተ ዓመታት መመላእታ ወሲድ ይቕጽል ኣሎ።
ነፍሲ ወከፍ ሃገርን ህዝብ ዝተፈላለየ ክዉንነትን ፖሎቲካዊ ዳይነሚክስ እኳ እንተሃለዎም፣ ንኩሎም ሓደ ዝገብር ሮቛሒ ድማ፣ ኣብዘን ኩላተን ሃገራትን ኣህዛብ ፖሎቲካዊ፣ምጣኔ ሃብታዊን ማሕበራዊን ፍትሕን ማዕርነት ዘይምህላዉ እዩ። ግብትናን ሃብትን ናይ ብኣጻብዕ ዝቁጸሩ ላዕለዎት ሰበስልጣንን ሚስሌነታቶም እንዳኻዕበተ ክከይድ እንኮሎ፣ ብመንጽሩ ናይቲ 99% ዝብዙሑ ርሒብ-ገቤል ናይተን ሃገራት ከምቲ ኣብ መእተዊ ድሕረ-ባይታ ዝጣሕመስክዎ መናባቡሩኡን ሂወቱ እንዳንቆልቖለ ብምኻዱ እዩ። ስለዚ ቀንዲ ምልዓል ኣቲ ማሕበራዊ ሰዉራ ፍትሒ ኣብ ኩሉ መዳያት ሂወት ወድሰብ ንምንዳይ ዝተኻየደ እዩ።
“ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ባህርያቱንዉጺቱን፣
“ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ብባህርያቱ ህዝባዊ ሰዉራ እዩ። ፣ ብትሕዝትኡ፣ ብኣሳላልፍኡ ዘማእከሎ ህዝባዊ ሕቶታትን፣ ዝወሰደሉ ጊዝየ፣ ዘጥፍኦ ዓቕሚ ጉልበት፣ ዘባኾኖ ፋይናንሳዊ ነገራዉ ትሕዝቶን፣ ዘብረሶ ማሕበራዊ ትሕተ-ቅርጻታት ቀሚርካ ከተስባህለሉ እንተጀሚርካ፣ ኣብ ገሊኡ ሃገራት ንኣብነት ሊብያ ኣብ ዉሽጥ 7 ኣዋርሕ መስርሕ ጥምጥም 46000 ሂወት ሊባዉያን ለኪሙ፣ ዘይትኣደነ ማሕበራዊ ትሕተ-ቅርጻታት ዓንዩ። ስለዚ እቲ መስርሕ ለዉጢ ኣዝዩ ሰፍ ዘይብል ዋጋታት ዝተኸፍሎ እዩ። ብመንጸር ናይ ሊብያ ናይ ግብጺ እንተተዓዚብና፣ ዳርጋ እቲ ለዉጢ ብዘይ ገለ ክሳራ ተዓዊቱ ክባሃል ይክኣል።
ተዓዊቱ ክብል እንኮሎኹ፣ ነቶም ዝነበሩ ፍጹም ገበትን ሓዉሲ-ገበቲ (totalitarian and authoritarian) መራሕቲ ስርዓታት ፣ ካብ ዓትዒቶሞ ዝነበሩ ፖሎቲካዊ ስልጣን ብምምንዙዑ ኣመልኪተ እየ። ዓወት ሓደ ማሕበራዊ ሰዉራ ቀንዲ መለኪዒታቱ ኣብ ዑና እቲ ኣረጊት ፖሎቲካዊ ስርዓት ብሓድሽን ካብ ኣቀዲሙ ዝነበረ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ዝማዕበለ ትሕዝቶ፣ ነቲ ህዝቢ ዝተቃለሰሉን ዝተሰለፈሉ ሕቶታት ብቀጥታ ብግብሪ ምስዝምልስ እዩ። ፍጹም ገበትን ሓዉሲ-ገበቲ ስርርዓት ኣሊኻ፣ ተመሳሳሊ ወይ ድማ ሓዉሲ ገበቲ ስርርዓት እንተተኪኡ፣ ብምእላይ እቶም ኣቀዲሞም ዝነበሩ ገዛእቲ ዓወት ዘይኮነ ፍጹም ፍሽለት እዩ።
“ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ካብ ዝካየድ ኣስታት ሽሞንተ ኣዋርሕ በሊዑ ዘሎ። ኣብ ዉሽጥ ሽሞነተ ኣዋርሕ ድማ ዉጽኢት ናይቲ ዝተኻየደ ማሕበራዊ ሰዉራ ክሕፈስ ዘይክኣልን እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ቱኒዝያ ሓደ ካብቶም መራሕቲ ሰዉራ ዝነበሩ ኣባል ሓጋጊ ኣኳል ብቓጻ ተቀንጺሉ ኣሎ፣ ኣብ ሊብያ እዉን ምዉድዳብን መጥቃዕቲ ኣብ ቢንጋዚ ኣመሪካዊ ኢንባሲ ብጽንፈተኛታት ናይ ቅንጸላ መጥቛዕቲ ተኻይዱ ኣሎ፣ ኣብ ግብጺ እዉን ሰንከልከላት ናይ ፕረሲደንት ሞርሲ ኣሎ። እዚ ክዉንነታት ዘንቀሎ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዘይርጉኡነት ዳግም ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ይናኻኸስ ኣሎ። ዳግም ነዚ ህዝባዊ ምንኽኻሳት ቀንዲ መንቀሊ ኮይኑ ዘሎ፣ ዝጸንሔን ዘሎን ትጽቢታት ህዝቢ፣ ምስ ዘሎ ክዉንነት ደዉላ ስለዝተጋራጨወ እዩ። እዚ ዳግም ዝናኻኸስ ዘሎ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ንህዝቢ ብዘዕግብ ግብራዊ መልሲ እንተዘይረኪቡ ናብ ዓንዳርነት (anarchism) ማዕቢሉ ሃገርን ህዝብን እዉን ክብትን ከምዝኽእል ፍሉጥ እዩ።
ብማሕበራዊ ሰዉራ ኣቢልካ ሓንሳብ ምስተዓዋትከ፣ ዉልቀ ሰባት ወይ ጉጂለ ነቲ ሰዉራ ክጨዉይዎ ስለዝኽእሉ፣ ካይ ጭወ ክትካላኸል ጉቡእ እዩ፣ ነቲ ዝተዓወተ ሰዉራ ኣብ ሓጺር ኣዋርሕ ፍርያቱ ስለዘይሓፈስካ፣ መሊስካ ሰዉራ ምልዓል ግን ሓደገኛ እዩ። እቲ ምንታይስ ነቲ ዝተዓወተ ሰዉራ ዓቂብካ፣ ነቲ እቲተኽሎ ደዉላ ምቅራጽን ምምዕርራይን፣ ግዝኣተ-ሕጊ ፣ ፖሎቲካዊ ስልጣን ህዝቢ ፣ ሓርነት ዜጋታት፣ማሕበራዊን ምጣኔሃብታዊ ፍትሒ ምርግጋጽ ስለዝኾነ፣ ኣብ ዉሽጥ ዉሑዳት ኣዋርሕ ክትግበር ነይርዎ ኢልካ ምጽዓድ ህንጡዩነትን ዘይክዉንነትን እዩ። ኣብ ከምዚ ዘይሩጉእ ስለስተ መሰረታዉያን ዝንባሌታትን ወገናትን ኣብ ቀጻሊ ምትሕንናቕ ኣትዮም ኣለዉ። ንሳቶም ድማ፣-
1. እቲ ዝበዝሔ ህዝቢ ዉጽኢት ናይቲ ሰዉራ ካይጭወን ተረባሒ ናይቲ ዘካየዶ ሰዉራ ክኸዉን ዝደሊ፣ ነቲ ኣብ ምክያድ እቲ ሰዉራ ዝነበረ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ብዝሓየለ መልክዕኡ (momentum) ኣብ ዝላዓለ ደረጃ ከም እጉሚ ናይ ጸቕጢ ሓይሊ ኮይኑ፣ ነቲ ተተኺሉ ዘሎ ፖሎቲካዊ ስርዓት ናብ ዝደልዮ ነገራዊ ሓይሊ ክቅየር ዝጽዕት እዩ።
2. ብፖሎቲካዊ ጨለታትን ፖሎቲካዊ ጉጂለታት እንዳተመርሔ ነቲ ዝተካየደ ሰዉራ ንምጭዋይን፣ ኣብ ፖሎቲካዊ ፕሮግራሙ ዘለዎ ፖሎቲካዊ ራእይታት ንምትግባር ድንዕታታት ዝገብር ዘሎ እዩ።
3. ሓያላን ሃገራትን ናይ ምዕራብ ሃገራት ምስ ረብሓታተን ዝሳማምናዕ ዓይነት ፖሎቲካዊ ስርዓት መታን ክከዉን ዝገብርኦ ስዉሩን ጉሁድ ምቁጽጻራትን ጸቕጥታትን እዩ።
እቲ ቅልስ ብኣካልን ብማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ክቅጽል ምኻኑ ዘጣራጥር ጉዳይ ኣይኮነን፣ ብልክዕ ኣንፈቱ ናበይ ገጹ ክኸይድ እዩ ግን ቀስ ኢልካ ዝርኤ ጉዳይ እዩ።
ካብ “ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ኤርትራዉያን እንታይ ክንማሃር ንኽእል?
ካብዚ ማሕበራዊ ሰዉራ እዚ ኤርትራዉያን ቡዙሕ ክንማሃር ይክኣል እዩ; ካብቲ ቡዙሕ መሰረታዉያን ነገራት ክጠቅስ፣-
1. ካብቶም ቀንዲ ነቲ ናይ “ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ከም ወሳኒን ቀንዲን ዝተጠቅምሉ መሳርሒ ካላሽን (AK-47)፣ ቦምባ፣ መድፍዕ ኣይነበረን። እንታይ ድኣ ማሕበራዊ ማእከላዊ መራኸቢ (Social Media) ከም Facebook፣ YouTube: LinkedIn: Twitter: …ወ.ዘ.ተ እንዳተጠቕሙ እዮም ህዝቢ ኣላዒሎምን ወዲቦም ሰዉራ ዘዐወቱ። ካብዚ ተሞክሮ እዚ ኩሉ ኤርትራዊ ነዚ ዓይነት ማሕበራዊ ማእከላዊ መራኸቢ ክንጥቀምን ክንጅምር ከምዘሎና እዩ።
2. ቀንዲ ዳይነሚክ እቲ ዝተኻየደ ማሕበራዊ ሰዉራ ዝኾነ፣ በቲ ዘጋጠመ ሽቅለት ኣልቦነት፣ ድኽነት፣ ምጣኔ-ሃብታዉን ፖሎቲካዊ ብልሽዉናታት፣ ናይ መግቢ ቅልዉላዉን ሕጽረታት፣ ሕርመት ናይ ሓሳብካ ምግላጽ ናጽነት፣ ሕርመት ፖሎቲካዊ ናጽነት፣ ትሑት ደረጃ መናባብሮ፣ ዕንደራ፣ ዘይሙዕሩይነትን ዘይፍትሓዉነት እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ኤርትራ ግን እዚ ኣቀዲመ ዝጣሕመስክዎን ልዕሊኡ ሰብ ዝሽየጠሉን ዝልወጠሉ፣ ስድራቤት እቲባታተነሉን፣ ዜጋታት ንባሮት ኣብ እተቀየርሉ፣…ወ.ዘ.ተ ከንሱ፣ ማሕበራዊ ሰዉራ ኣብ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ ዘይኮነ ኣብ ኤርትራ እዩ ክጅምር ምስተገብኦ፣ ኣብዚ መደምደምታ ዘብጻሓኒ ክልተ መሰረታዉያን ሓቅታት እየን፣ ንሳተን ድማ ህዝቢ ኤርትራ ሰዉራ ኣካይዱ ዝተዓወተ ህዝቢ ብሙኻኑን፣ እቲ ጭቆና ፈጺሙ መዳርግቲ ስለዘይብሉ እየ። ስለዚ እቲ ኩቱር ፍርሒ፣ መሰረት ዘይብሉ-ዘይምትእምማን፣ ዉልቀ-ስስዔ (egocentric)፣ ዘየሎ-ቂም፣ ሕልክስክስ ምባል…ወ.ዘ.ተ ሓዲግና ትማሊ ዝገበርናዮ ሎሚ ድማ እወ ንኽእሎ ኢና ክንደግሞ ክንብል ክንበቕዕ ከምዞሎና ንማሃረሉ ኢና።
3. ኣብ ሰብኣዉነትን ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ክንዲ ኣፍረይቲ ፍትሕን ሰላም ንኸዉን፣ ኣፍረይቲ ስደተኛታትን ቀረብ ኣካላት ሙእዙዛትን ዘይምእዙዛት ጭዋዳታትወዲ-ሰብ ኬና ከምዝተረፍናን፣ ኣንካይዶ ኣዉንታ ከነበርክት ዉልቀ-ዜጋ ሓርነትና ክንእዉጅ ከምዘይበቓዕና ተማሂርና። እቲ ምንታይስ እዚ ኩሉ ህዝቢ ኣብ “ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ዝተሳተፈ ህዝቢ ዉልቃዊ-ሓርነቱ ኣዊጁ ዝተሳተፈ ህዝቢ ብምንባሩ እዩ።
4. ኤርትራዉያን ተቃለስት ንሒዝናዮ ዘሎና ስልቲ ኣጋባብ ኣቓላልሳና ክንቅይር ከምዞሎና ሚሂሩና እዩ።
5. ብሰላማ ኣጋባብ ቃልሲ (ብህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት) ኣነ እየ ዝብል ገባቲ ስርዓት ካብ ሱሩ ተቦርቒካ ክእለ ከምዝኽእል ሚሂሩና፣
6. ህዝቢ ዘልዓሎ ቃልሲ፣ ብዘይ ገለ ጸገም ሰራዊት እታ ሃገር ኣብ ጎኒ ህዝቢ ከምዝስለፍን፣ ዉሕስነት ሰላማዊ ኣጋባብ ስግግር ፖሎቲካዊ ስልጣን ክራጋገጽ ከምዝኽእል ተማሂርና።
7. ህዝቢ ብሰላማዊ ኣጋባብ ዝጀመሮ ቃልሲ ፣ ብምሕንጋድ ናይቲ ገባቲ ስርዓት ከመይ ኢሉ ንደማዊ ምፍሳስ ዘለዎ ቃልሲ ከምዝቅየር ካብ ሊብያን ሶርያን ተማሂርና…ወ.ዘ.ተ።
8. ለዉጢ ብዉሽጣዊ ማሕበራዊ ጸጋታትናን ዉሳኔና እንተዘየራጋጊጽናዮ፣ እቶም ዝሓገዙና ወይ ዝወሰኑልና ናብ ድላዮም ክወስድዎ ከምዝኽእሉ እዩ።
ትንስኤ ማሕበራዊ ሰዉራ ኤርትራ፣ በዮኖት ኣታሓሳስባታት ይትሓላለኽ ኣሎ?
“ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ኣብ ኤርትራ ጋህዲ ክኸዉን ይኽእል እዩ። ጋህዲ መታን ክኸዉን፣ ክዉገዱ ዝግብኦም ሰብ ዝፈጠሮም ጸገማት ክንኣሊ ይግባኣና። ንኤርትራዊ ፖሎቲካዊ ክዉንነት ዝሓላልኾ ዘሎ ቀንዲ ጉዳያት እንተሃሊዩ፣ገለ ንምጥቃስ፣-
1. ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንህዝቢ ኤርትራ ሓቤሬታ ከምዘይረክብ ብምግባሩ እዩ።
2. ኤርትራዊ ጉዳይ ካብ ኤርትራዊ ጉዳይ ምኻኑ ሓሊፉ ዓለምለኻዊ ጉዳይ ከምዝኸዉን ስለዝኾነ፣ ኣብ ዝኾነ ፖሎቲካዊ ንጥፈታትን ዉሳኔታትን ናይ ቡዙሓት ስዉሩን ጉሁድን ኣእዳዉ ምህላዉ እዩ።
3. ናይ ኤርትራ ፖሎቲካ-ጨሌታት (Elites) ብዓቢኡ ንዘካይድዎ ቃልስታት፣ ካብ ዝኻሓነ ጽልእን ሕርቃን (ressentiment) ስለ ዝነቅሉ፣ ከምቲ ኣድጊ ዝበለቶ ኣነ “ዘይበልዓላ ሳዕሪ ኣይብቆላ” ቢላ ዝተራገሞቶ፣ ንሳቶም እዉን ልክዕ ንሶም ዘይመርሕዋ ኤርትራ ከም ሃገርን ህዝቢ ዋላ ብትን እንተበለት ኣይንታዮምን እዩ። ሒነ ክፈድዩ ድማ ምስ ዝኾነ ሰይጣን ተሓባቢሮም ሽዉሃቶም ከዕግቡ ዝወሰኑ እዮም። ሕቶኦሙን ባህግታቶም ብዛዕባ ግዝኣተ-ሕጊ፣ ዲሞክራሲን ንቡር ሂወት ኣብ ኤርትራ ንምርግጋጽ ዘይኮነ፣ ሕኔ ንምፍዳይ ንትኹላዊ ምትፍናን ንምእታዉ ኣንቃዕሪሩ ዝጠመተ እዩ።
4. ንፖሎቲካዊ፣ምጣኔ-ሃብታዊን ማሕበዊ ኩዉንንት ኤርትራ፣ ካብ መሰረታዊ ጠንቕታቱ ዘይኮነ፣ ካብ ሳዕቤናቱ ነቂልና ስለ ነንብቦን፣ ብኡ መሰረት ድማ ጽምዶ-መደባትና ስለንስእልን ንነጥፍ እዩ።
5. ጉጉይ ኣታሓሕዛን ኣፋታትሓ ግርጭት ስለንዉንን።
6. ፖሎቲካዊ ባይታ ኤርትራ ብኣዛመዉቲ-ሓይልታት ስለዝተባሕተ፣ እቲ ሲቪክ ሃገራዊን ዲሞክሮስያዉን ባእታታ ከም ዝነቀጸ-ዕፉን ርእሱ ኣድኒኑን፣ ብኣድማዕነት ከነጥፍ ዘይምብቕዑ’ዩ።
7. ኣብ ኣኣሙሮና ብባዕልና ዘሕደርናዮ ጭንቀትን ራዕድን ዘንቆሎ፣ ዜጋ ነንሕድሕዱ ከምዘይታኣማመን ስለንገብር እዩ።
8. ኣብ መስርሕ ምርግጋጽ ዲሞክራሲ፣ ብዝሓለፈ ንካሰስ እንቴኼና፣ ብኡ መሰረት ክንማቓቀል ስለዝኾና ዓቢ ዕንቕፋት ንሓደ ኬንካ ምቅላስ የጋጥም ስለዘሎ እዩ።
9. ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ታሪኽ ኤርትራዊ ሃገራዉነትን ሓርበኛነት ተሓቢኡ ስለዝነብር፣ ካይተረዳና ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ክንወቕዕ ተባሂሉ፣ ንሃገራዉነትን ሓርበኛነት ኤርትራዉነት ስለ ንወቕዕ፣ ሃገራዉነትና ኣብ ምልክት ሕቶ ስለነእትዎ ህዝቢ ሰኸኽ ይብል ብምህላዉ እዩ።
10. ጉዳይ ህዝቢን ጉዳይ ልዑላዉነት ሃገር ቅድሚ ኩሉ ክስራዕ ዘይምብቅዑ እዩ።
11. ዝበዝሔን ዘሕብን ኣዉንታ ኤርትራዊ ሃገራዉን ሓርበኛዉ ታሪኽ ጎሲካ፣ ኣብ መእሰሪን መጨበጥን ዘለዎን ዘይብሉ ኣሉታ ታሪኻት ኣቲኻ፣ ዜጋ ሃገራዉነቱን መንነቱን ከምዝጸልኦ ብምግባር፣ ንክቓለስ ድሉዉነቱ ከምዘጥፍእ ይግበር ስለዘሎ እዩ።
12. ሃገራዊ ሓላፍነት ዘይምቅባልን ገዛእ-ርእሲ ጽኑዕ ዲስፕሊን ዘይምህላዉ እዩ።
13. ኣብ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘጻወዶም መጻወድያታት ኣቲኻ ኣብኡ ምኽዳድ ስለዘሎ እዩ።
14. ናይ መንነት ቅልዉላዋት ስለዘጋጠመ እዩ…ወ.ዘ.ተ።
ህዝቢ ኤርትራ ማሕበራዊ ሰዉራ ከካይድ ድልዉ ዶ ኣሎ?
ዝተፈላለየ ንፍትሒ ዘንሂ ምንቅስቓሳት እኳ እንተሃለወ፣ ህዝቢ ኤርትራ ማሕበራዊ ሰዉራ ከካይድ ዛጊት ድሉዉ ዘሎ ኣይመስለንን። እቲ ምንታይስ ካብዘይብሉ ማዓንጥኡ ሽጥ ኣቢሉ ዘዓወቶ ሰዉራ፣ ብገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተመንጢሉ፣ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ድማ ንኤርትራዊ ሃገራዉነትን ሓርበኛተ ስለዝወቕዔ፣ ህዝቢ ኣብ ክንዲ ንገጢምዎ ዘሎ ብዶሆታት ብሓባር ዝገጥሞ በብዉልቁ ከፈትሖ እዩ ዝህቕን ዘሎ። እቲ ወሲድዎ ዘሎ መፍትሒ ድማ፣ ኩሉ ዝኽኣለ ንኤርትራ ሓዲካ ንስደት ምጽኣት እዩ። ማሕበራዊ ሰዉራ ከሳላስል ዝኽእል ሓንጎልን ሰብን በብሓደ እንተድኣ ጺሁ፣ ማሕበራዊ ሰዉራ ብዓዲ ዉዒል ኣረጋዉያን ህጻናትን ክካየድ ስለዘይክኣል እዩ።
የግዳስ እቲ ኩነታት ከምዚ ኢሉ ክቕጽል ኣይኮነን። እቲ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘዘዉትሮ ኣሉታ ፖሊሲታት እንዳቀጸለ ኣብዝኸደሉ እዋናት፣ እቲ ምረት ጭቆና እንዳላዓለ ስለዝኸይድ፣ ብዘገምታዊ ምዕባሌኡ (evolution) ሓልዩ ናብ ዝላዓለ ሕርቃንን ቅብጸት ስለዝዓርግ፣ ስለዝመረጽናዮን ዝደለናዮ ዘይኮነስ፣ ክዉንነት ብዝገዝኡ ዝተቀየዱ፣ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት ከጋጥም ማሕበራዊ ሕጊ እዩ። እዚ ፈጺሙ ዘይተርፍ ማሕበራዊ ሕጊ፣ ብኸመይ ነማሓድሮ? ንገጥሞ? ንመርሖ? ከመይ ዝኣመሰለ ዳይነሚካዊ ቅርጻን ስትራተጂ ነዋድደሉ ግን ባዕላዊ ሮቛሒ ወይ ጉዳይ ይኸዉን። ስለዚ እቲ ቡኹረት ባዕላዊ ኩዉንነት እዩ።
እዚ ቡኹረት እዚ ኣብ ታራ-ህዝቢ ጥራይ ኣይኮነን። ዋላ እዉን እቲ ዕላማ ሓንጺጹ ተወዲቡ ዝሰርሕ ዘሎ፣ ዝላዓለ ብልሒ ጫፍ ንቅሓት ሕብረተሰብ ክኸዉን ኣይበቕዕን ዘሎ። ቡቁዕን ሶጋሚን መራሒ ዘይብሉ ህዝቢ ድማ፣ ንጊዚኡ ደንበርበር ከምዝብል ዘታሓታትት ጉዳይ ኣይኮነን። እዚ ደንበርበራት እዚ ጊዝያዊ እዩ። ኣብ መስርሕ ማሕበራዊ ሰዉራ መሪሒነት ኣብ መስርሕ ክፍጠር ስለዝኽእል እዩ።
ማሕበራዊ ሰዉራ ክነቕል ህዝቢ ክነቕሕ ኣለዎ፣ ፍልጠትን ሓቤሬታ ዝተመገበ ሓንጎል ህዝቢ፣ ዝተመጎቦ ፍልጠት ንልቡ ምስኣንበድቦዶን ኣሳራሰሮ ማሓዉራቱ ክንቃሳቀሳ እየን። ቀጺሉህዝቢ ኣብ ዘለዎ ቦታ መጀመርታ ዉልቃዊ ሓርነቱ ክእዉጅ ኣለዎ። ቀጺሉ ኣብታ ዝነብረላ ከባቢ ኣብ ጥቕምታቱ ዝተምኖርኮሰ ምትእስሳራት ክፈጥር ኣለዎ። ምትእስሳራቱ ናብ ጽኑዕ ናይ መሰረታታት መጋባእያ ብምስግጋር ብደረጃ ሃገርን ክፍለዓለማትን ክትኣሳሰር ኣለዎ።
ህዝቢ ኤርትራን ፖሎቲካዊ ዉድባቱ ናይ ለዉጢ ትጽቢታቱ ብወትሃደራዊ ዕልዋ ድዩ?
ብሓፈሻ ኣብ ዝኾነ ሃገርን ህዝብን ኣማጻጽኣ ለዉጢ ብዝተፈላለየ መልክዓት ክኸዉን ከምዝኽእል ዘጣራጥር ኣይኮነን፣ ብፍላይ ድማ ኣብዘይ ማዕበላ ሃገራትን ኣብ ትሕቲ ገባታዊ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ዝርከባ ሃገራት፣ ወትሃደራት ጥርኑፋትን ብረት ዝሓዙ ብምኻኖም፣ ህዝቢ ሓንቲ ክገብር ኣብዘይክኣለሉ እዋን፣ ወትሃደራት እዉን ኣካል እቲ ጭቁን ህዝቢ ስለዝኾኑ ምትእትታዉ ይገብሩ እዮም። ከምዚ ዓይነት ወትሃደራዊ ምትእትታዉ ዕልዋ መንግስቲ እዩ። ብሰራዊት ዝካየድ ዕልዋ መንግስቲ መብዛሕትኡ ፖሎቲካዊ ስልጣን በቶም ዕልዋ ዘካየዱ ወትሃደራትይትሓዝ፣ ስሕት ኢሉ ድማ እቶም ዕልዋ ዝገበሩ ኣባላት ሰራዊት ፖሎቲካዊ ስልጣን ንህዝቢ የረክቡ እዮም።
ብዕለት 21 ጥሪ 2013 ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ዘተራእየ ናይ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትር ምንቅስቓስ፣ ቡዙሕ ነገራት እዩ ሚሂሩና። ካብቲ ቀንዲ ዝተማሃርናዮ ጉዳያት ንምጥቃስ።-
1. ህዝቢ ኤርትራ ካብ ዉሽጡ ብገዛእ ርእሱን ዉሳኒኡ፣ ብመን ብዘየገድስ ለዉጢ ይደሊ ከምዘሎ ።
2. ዝኾነ ናይ ተቃዉሞ ምንቅስቓስ ኣብ ዉሽጢ ተላዒሉ፣ ነታ ዝተፈጥረት ጫፍ ፈትሊ ማሕበራዊ ሰዉራ ሒዙ ናይ ምቅጻሉ ትግባሬ ማእዳድ ምኻኑ።
3. ምብትታኽን ሕጽረታት ሓቤሬታ ዝዓበየ ብድሆታትና ምኻኑ።
4. ዝኾነ ይኹን ኩነታት ተፈጢሩ ብብቅዓት ንህዝቢ ከራጋግእን ክመርሕ ዝኽእል ፊተዉራሪ ዉደባን መሪሒነት ሃጓፍ-ቡኽረት ምህላዉ።
5. ርክባት ኣብ ዲያስፖራ ዝነብር ህዝብናን ምንቅስቓሳትና ምስ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ዝነብር ህዝብን ምንቅስቓሳትን ዝተበትከ ምትእስሳራት ምኻኑን፣ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዉሽጢ ዘሎ እዉን ካይተፈለጦ ሚስጢራዊ ከም ዝኸዉን ከምተገብረ ምኻኑ….ወ.ዘ.ተ።
ህዝብና ለዉጢ ምድላዩ ንቡሩን ጽቡቕ እንድዩ፣ የግዳስ ለዉጢ ምድላይ ንበይኑ ኣኻሊ ኣይኮነን። ለዉጢ ክትደሊ እንኮሎኻ ኣቀዲሞም ዝላዓሉን ክምለሱን ዝግብኦም ሕቶታት ኣለዉ። ንሳቶም ድማ፣-
1. ለዉጢ ብኸመይ ኣጋባብን ስለምንታይን?
2. ኣየናይ ኣጋባብ ኣማጻጽኣ ለዉጢ እዩ፣ ዉሕስነት ዘለዎ ነቲ ንሓልሞ ሕልሚ ጋህዲ ክተግብር ዝኽእል?
3. ኩሉ ህዝባዊ ጠለብ ኣልዒሉ ዝነቅል ምንቅስቓስ፣ ብዘልዓሎ ህዝባዊ ሕቶ ዝቅየድን ክምልስ ወይ ድማ ከተግብር ይኽእል ድዩ? ብኸመይ መርትዖ ተራጋግፆ?
4. ህዝቢ ተላዒሉ ሰራዊት ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ክስለፍ እንኮሎ ዶ ይምረጽ ወይስ ሰራዊት ተላዒሉ ህዝቢ ክስዕቦ? ህዝቢ ዘይተሳተፎ ቃልሲ ከ እንታይ ዉሕስነት ኣሎ? ህዝቢ ተመጻዊ ድዩ ክኸዉን ወይስ መጻዊ ፖሎቲካዊ ስልጣንን መሰላት ዜጋታት?
5. ኣብ ወቕቲ መስርሕ ለዉጢ ሓደጋታት ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ። ነቲ ከጋጥም ዝኽእል ሓደጋታት ንምዉሓዱ፣ ከነትግብሮም ዘሎና ቅድመ-ምቅርራባት ከ ኣለዉዶ? እንታይ እዮም…ወ.ዘ.ተ?
እዚ ኣብ “ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ዘዕወተ ህዝብን ሃገራት ሕጂ ገጢሙዎ ንርእዮ ዘሎና ሓርጎጽጎጻት፣ ነቶም ኣብ ላዕሊ ዝጣሕመስክዎም ሕቶታት ኣቀዲሞም ብምልኣት ስለዘይመለሱን ምቅርራባት ስለዘይገበሩሎም እዩ። ማሕበራዊ ሰዉራ ተዓዊቱ ክባሃል፣ ፖሎቲካዊ ስርዓት ምቅያር ጥራይ ኣይኮነን፣ እንታይድኣ ካብ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ናብ ዲሞክራስያዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ምቅያር፣ ዘይትካላዊ ኣሳራርሓ ብትካላዊ ኣሳራርሓ ምቅያር፣ ንህዝቢ ካብ ባርነት ናብ ሓርነት ምጉንጻፍ፣ ካብ መሰል-ኣልቡ ናብ ዝተራጋገጸ ሰቪካዊ መሰላት ምስግጋር፣ ካብ ዝዳሓረ ፖሎቲካዊ ምጣኔ-ሃብታዉን ማሕበራዊን ስርዓት ናብ ካብኡ ዝማዕበለ ስርርዕ ምስግጋር….ወ.ዘ.ተ እዩ። እዚ ንገዛእ ርእሱ ኣብ ሓንቲ ለይቲ ጊዝየ ዝቕየርን ዝራጋገጽ ነገር ኣይኮነን፣ መስርሕ እዩ፣ እቲ መስርሕ ድማ ብብቕዓት ማሕበራዊ ጸጋታት ሓደ ሕብረተሰብ ኣብ ዝነዉሔ ወይ ዝሓጸረ ጊዝያት ዝራጋገጽ ጉዳይ እዩ።
ዋላ እኳ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጣሕመሰ ሓቕታት ይኹን፣ ተቦጉሶንፍጻሜዕለት 21/01/2013 ሓይልታትምክልኻልኤርትራኣብፎርቶኣስመራመዲብዎዝነበረዕላሙኡይህረምኣይህረምዕዉትእዩ።ዕዉትዘብሎመርትዖእዚዝስዕብሮቛሒታትእዩ፣–
1. ነቲዘይቅህምማሕታ-ቁልዒ ቃልሲወሊዖሞኣለዉ።
2. ኣብህዝቢኤርትራንማሕበረሰብዓለምዕዙዝግንዛቤታትኣሕዲሩኣሎ።
3. ነቶምዓሎቕቲጸረሃገርኤርትራሕልሞምበታቲኽዎንኣፋራሪቕዎኣሎ።
4. መሰረታዊህዝባዊሕቶኣላዒሉንኣናኺሱኣሎ።
5. ጽቡቕኣብነትንብድሕሪሕጂዝቃለሱንዲሞክራስያዊያንሃገራዉያባእታታትኣብዉሽጥህዝብናንሓይልታትምክልኻልኤርትራኣብዉሽጥንወጻኢኤርትራዘለዉዜጋታትኮይኑኣሎ።
6. ንኤርትራኤርትራዉነትከምቲቀደምበጃዝሓለፉ፣ሕጂእዉንበጃክሓልፉላዝደልዩዉፍያትከምዘለዉኣራጋጊጹኣሎ።
7. ነቲኣብዉሽጥላዕሎዎትሓለፍቲህ.ግ.ደ.ፍዝኸይድዝነበረናይለዉጢፖሊሲታትዘተታትብድሕሪማዕጾንሰጣሕ–ደገንንህዝብከምዝወርድኣተግቢሮምኣሎዉ።
8. ለዉጢብዉሽጣዊዓቕምታትማሕበራዊጸጋኤርትራዉያንክመጽእከምዝኽእልድሙቕጮራብርሃንኣብሪሁኣሎ።
9. ኤርትራዉያንኣንፈትፖሎቲካዊንማሕበራዊንጽምዶታትናከነነጽርከምዞሎናገዲድናኣሎ።
እዚ ዓወታት እዚ ዉጽኢት ናይቲ ብዘገምታ ክእከብ ዝጸንሔ ዉሽጣዊ ቃልስታት ኮይኑ፣ ንመጻኢ ድማ ከም ሓደ መንጠሪ-ሰደቓ ንዝላዓለ ቃልሲ እዩ።
ብመንጸር እዚ፣ ፍጻሜዕለት 21/01/2013 ሓይልታትምክልኻልኤርትራኣብፎርቶኣስመራመዲብዎዝነበረ ዕላማ ሙሉእ ብሙሉእ ተዓዊቱ ነይሩ እንተዝኸዉን ኤርትራ ናበይ ገጻ ምስከደት? እዚ ሕቶ እዚ ዛጊት ዘይተመለሰ ሕቶ እኳ እንተ ኾነ፣ ብሓፈሻ ካብ ቶሞክሮታት ዓለምናን፣ ብፍላይ ድማ ካብ ተሞክሮ“ቀዉዓዊ ሰዉራ ሃገራት ሴሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕ” ክግመት ዝክኣል እዩ። ሓቂ ከዳምጽ ዝኽእል ኣእዛንን ኣእምሮ ዜጋታት ዉሑድ ኣብ ዝኾነሉ እዋናት፣ ንቁኑዕ ገምጋማት ምቕማጥ ናብ ዘይተደልየ ሳሓቦ-ጓቱቶ ሓሸዉየ ናይክትዓት ከእትወና ስለዝኽእል ንጊዚኡ ከምዘለዎ ከፋት ክሓድጎ ወሲነ ኣሎኹ።
ወድሓንኩም!
መርእድ ዘርኡ
19/2/2013


text:
ላዕለዋይ ኮሚሽነር ናይ ሕቡራት መንግስታት ሰብኣዊ መሰላት ዛይድ ራኣድ ኣል-ሑሴይን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዓለምለኸ ተዓዘብቲ ተቓውሞ ኣብዝተኻየደሎም ክልላት ኣትዮም ምርመራ ከካይዱ ክፈቅድ ፀዊዖም።
ነበርትን ተቓወምትን ሓይልታት ፀጥታ ን90 ሰልፈኛታት ቶኪሶም ቀቲሎም ንዝበሉዎ ንምምርማር ዓለምለኸ ተዓዘብቲ ናብተን ክልላት ክኣትዋ እቶም ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሕቶ ከምዝቐረበ ገሊፆም።
ኮሚሽነር ዛይድ ራኣድ ኣል-ሑሴይን ትማሊ ሓሙስ ኣብዝሃብዎ ፈላማይ ሪኢቶ ኣብ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን መንግስቲ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ወሲዱ ዝብል ኽስታት ክምርመር ቤት ፅሕፈቶም ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ይዘራረበሉ ከምዘሎ ሓቢሮም።
ንፈለማ ግዜ ንሰለፈኛታት ምቕታል ካብ ዝጅመር ዝሓለፈ ጥሪ ‘’ፈፀምቱ ንምምርማርን ንክሕተቱን ዘእምን ፈተነ ኣይርኣናን’’ ኢሎም ዛይድ ራኣድ ኣል-ሑሴይን።
ብዛዕባ እዚ ካብ ጄኔቭ መብርሂ ዝሃባ ወሃቢት ቃል እቲ ቤት ፅሕፈት ራቪና ሻምዳሳኒ።
"ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ማዕልታት ብሓይልታት ፀጥታ ኣብ ልዕሊ ሰለፈኛታት ዝተፈፀሙ መቐትልቲ፣ጃምላዊ ማሰርትን ካልኦት በደላትን ብዘተሓሳስብ ደረጃ ካብ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ሓበሬታ በፂሑና’ሎ" ኢለን።
ይኹን እምበር ንሰን ነቲ ሓበሬታ ነፃ መረጋገፂ የለን።ነዚ እውን እዩ ላዕለዋይ ኮሚሽነር ዓለምለኸ ተዓዘብቲ ናብ ክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ክኣትው ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ክፈቕድ ዝፅውዕ ዘሎ ክብላ ብተወሳኺ ሓቢረን።።
ናብ ቤት ፅሕፈተን ዝቐረበ ፎቶግራፋትን ካልኦት ሓበሬታታትን ዘይተረጋገፁ ስለዝኾኑ ክስታት እዮም ዝበላ ራቪና ዝውሕዝ ዘሎ ነንባዕሉ ዝገራጨው ሓበሬታት ተወሳኺ ምርማራ ዘድልዩ እዩ ኢለን።ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ምጥቃም ዝምልከት ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ክልቲአን ክልላት ጥይት ክሳብ ምጥቃም ከምዝበፅሕ ሓቢረን።
ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝርርብ ይካየድ ከምዘሎ ብምግላፅ ብዛዕባ ምሃብ ፍቓድ ወግዓዊ መልሲ ኣይረኸብናን ኢለን።
እቲ ዝበፅሐ መቕተልትን ማእሰርትን ብዝምልከት ከከም ምንጭታቱ ስለዝፈላለ እቲ ሓቂ ንምፍላጥ ነፃ ዝኾነ ዓለምለኸ ተዓዛቢ ዘድለየሉ ምኽንያት እዩ ኢለን።
ብኻሊእ ወገን ህይውማን ራይትስ ዎች ዘቕረቦም ሕቶታት ሕቶታት ብደአርጃ ዓለም መንግስታት ናይ ምዝራብ ነፃነት ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ዝፍፀሙ ዓፈናታት እናሓየለ ምኻዱን ናይ ስደተኛታት ኣተሓሕዛን ክትትልን ፖሊስታ ዝፍፅምዎም በደላት ተሓታትነት ንክህልን ዝምልከቱ እዮም።
ዝቕፅል ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ኣብ ውሽጢ ሃገርን ብዓለምለኸ ደረጃን ሰፋሕቲ ትሕዝቶታት ዘለዎም ጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት ክፈትሕ ከምዘለዎ እቲ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣዘኻኺሩ።
ኣብቲ ሕቲ ካብ ዝተዘርዘራ ሃገራት ሱሪያ፣ቻይናንን ኢትዮጵያን ይርከብኦ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ክልላት ኦሮምያን ኣምሓራን፣ ብሰንኪ ዝተኸሰተ ዕግርግርን ዝሳዓበ ቅትለትን ተቃወምቲን ኣባላት ኣኽበርቲ ጸጥታን፣ ኣዝዩ ዘሻቅል’ዩ ክብል ኣውሮጳዊ ሕብረት መግለጺ ኣውጺኡ።
በቲ ዕግርግር ሓዘን ንዘጋጠሞም ጽንዓት ይሃብኩም’ውን ይብል እቲ መግለጺ።
ኩሎም ወገናት ሓይሊ ካብ ምጥቃም ንክቁጠቡ ዘተሓሳሰበ እቲ ሕብረት፣ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ምውሳድ ውጽኢቱ፣ ዕንቅፋት ሰላማዊ ፍታሕ’ዩ ይብል።
ፌደራላዊ ሕገ-መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኩሎም ወገናት ቅሬተኦም ዘቅርብሉ ኣገባብ ኣነጺሩ’ዩ፣ እቲ ዳሕረዋይ ግጭት፣ ብህጹጽ፣ ብሃናጺ ጽምዶን ልዝብን ክፍታሕ’ውን ጸዊዑ።


text:
'ኣብ መንጎ ማሕበረሰባት ቅማንትን ኣምሓራን ተላዒሉ ዝነበረ ግጭት ከምዝተፈትሐ' ኣማሓዳሪ ሰሜን ጎንደር ኣቶ ግዛት ኣብዪ
ኣብ መንጎ ማሕበረሰባት ቅማንትን ኣምሓራን ተላዒሉ ዝነበረ ግጭት ብገለ ሓይልታት ጸበቢነትን ትምክሕትን ዝተፈጥረ እዩ ክብሉ ዋና ኣማሓዳሪ ሰሜን ጎንደር ኣቶ ግዛት ኣብዪ ገሊጾም።
እቲ ጸገም ብመሰረት ሕገ መንግስቲ ከምዝተፈትሐን 42 ጣቢያታት ንብሄረሰብ ቅማንት ከምዝተኸለለን ገሊጾም ኣለው።
ንነዊሕ ዘመናት ሓቢሩ አብ ዝነበረ ህዝቢ ጎንጺ ተፈጢሩ ህይወት ሰብ ከምዝጥፍአን ንብረት ከምዝዓነወን ኣቶ ግዛት ገሊጾም ኣለው።ብዝሒ ዝጠፍአ ህይወት ሰብን መጠን ዝዓነወ ንብረትን ንምግላጽ ግን ፍቓደኛ ኣይኮኑን።
እቲ ግጭት ብመንግስቲ እዩ ተፈጢሩ ዝብሉ ነበርቲ ጎንደር እውን ኣለው።ንነዊሕ ዘመናት ሓቢሩ ዝነበረ ህዝቢ ክፈላለ ብምግባር ኣብ መንጎ ህዝቢ ግጭት ዝፈጥር ዘሎ መንግስቲ እዩ ክብሉ ስሞም ዘይገለጹ ነበርቲ ጎንደር ሓቢሮም።


text:
ኣብቲ ዝርርብ ዝተረኸቡ ተወከልቲ መንግስቲ ጋዳፊ ነቲ እማመ ዝተቐበልዎ ይመስሉ
ግጭት ልብያ ንምፍታሕ ዝዓለመ ብዛዕባ ሓባሪ ምንገዲ ንምዝርራብ ኣብ ኢዃተሪያል ጊኒ ዝተኣከቡ ኣፍሪካዊያን መራሕቲ ብዛዕባ መፃኢ ዕፃ ሞኣመር ጋዳፊ ደውታ ከምዝፈጠሩ ተፈሊጡ።
መራሕቲ ደቡብ ኣፍሪካ፡ሞሪታኒያ፡ኡጋንዳ፡ማሊን ሪፓብሊክ ኮንጎን ኣብ ሊብያ ዲሞክራሲያዊ ምርጫን ሕጋዊ ምምሕያሻትን ቅድሚ ምክያዶም ቶኽሲ ጠጠው ንኽብል ዝፅውዕ ሓባሪ መንገዲ ንምሕንፃፅ ንሕብረት ኣፍሪካ ብምውካል እዮም ተዘራሪቦም።
ኣብቲ ዝርርብ ዝተረኸቡ ተወከልቲ መንግስቲ ጋዳፊ ነቲ እማመ ዝተቐበልዎ ይመስሉ።ካብ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቤትምኽሪ ዝመፁ ዓመፅቲ ግን እቲ ፃውዒት መራሒ ሊብያ ብህፁፅ ካብስልጣኖም ንኽወርዱ ዝፅውዕ ቅድመ ኩነት ኣይሓዘን ብዝብል ነቲ ስምምዕ ኣይተቐበልዎን።
ወኪል እቲ ቤት ምኽሪ ዝኾኑ ማንሱር ሳፊ-ኣል-ናስር እቲ ዋዕላ ኣብዝካየደሉ ማላቡ ተረኺቦም ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል ሊብያዊያን ዓመፅቲ ንቕድሚት እናደፍኡ ከምዝኾኑን ኮለኔል ጋዳፊ ካብ ስልጣኖም ክሳብ ዝወርዱ ጠጠው ከምዘየብልዎን ኣፍሊጦም ኣለው።
ኣንፃር ተፃባእቶም ፈፂሞምዎ ብዝበሎ ጭፍጨፋ ኣብ ልዕሊ መራሒ ሊብያ፡ወዶምን ኣብ ልዕሊ ናይታ ሃገር ዋና ሓላፊ ፀጥታን ናይ ማእሰርቲ ትእዛዝ ብምውፅኡ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪካ ንዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ይነቕፉ።ነቲ ግጭት ኣፍሪካዊ ፍታሕ ክህሊ ነይሩዎ ብዝብል ኔቶ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ትሪፖሊ ንዝፍፅሞ ደብዳብ ነፈርቲ’ውን ክንቕፉ ፀኒሖም እዮም።
ምንስቴር ወፃኢ ግብፂ መሓመድ ኤሎራቢ ጋዳፊ ክወርዱ ኣለዎም ዝብል ናይቶም ዓመፅቲ ሕቶ ንሕብረት ኣፍሪካ ከይኮነስ ንሊብያዊያን ክቐርብ ዘለዎ ሕቶ እዩ ይብሉ።
እቲ 53 ኣባል ሃገራት ዝሓቖፈ ኣኼባ ሕብረት ኣፍሪካ ሎማዕንቲ ዓርቢ ተዛዚሙ’ሎ።


text:
ኣብ ሶማል ዝርኸብ ሰራዊት ሕብረት ኣፍሪቃ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ወታሃደራዊ መዓስከር’ቲ ሕብረት ንዝተኻየደ መጥቓዕቲ ግብረ-መልሲ ልዕሊ 100 ዕጡቃት ኣል-ሸባብ ምቕታሉ ይገልጽ።
ኣምባሳደር ወንድሙ ኣሳምነው ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-መጠይቅ ‘ሸባብ ብንጥፈታት ሚድያ ኣዝዩ በሊሕ ምዃኑን እቲ ውግእ ገና ከይተጀመረ፣ ክንዲ’ዚ ዝኣክል ወትሃደራት ኢትዮጵያ ቀቲለን ኣቑሲለን ምባሉ ንስዕረቱ ንምጉልባብ ሓሊኑ’ዩ ኢሎም።
ቅድሚ ሎሚ ኣብ ልዕሊ ኣብ ሶማልያ ዝወፈሩ ኣባላት ዓቀብቲ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ካብ ኬንያ፣ ቡሩንዲን ኡጋንዳን ተመሳሳሊ ጥቅዓት ኣውሪዱ ከቢድ ጉድኣት ከምዘውረደን ናይ ሎሚ ዕላምኡን ንሰራዊት ኢትዮጵያ ደምሲሰ ነቲ ካምፕ ክቆፃፀሮ’የ ዝብል ከምዝነበረ እቶም ኣምባሳደር ሓቢሮም።
እንተኾነ ኣብ ዕርዶም ኮይኖም ዝተፀበይዎ ወትሃደራት ኢትዮጵያ ተኸላኺሎም ናብ መልሰ መጥቃዕቲ ብምስጋር፣ ንምልሻታት ሸባብ ተኸታቲሎም ከምዝደምሰስዎም ኣምባሳደር ወንድሙ ገሊፆም።
ብሬድዮኡ ኣቢሉ መግለፂ ዝሃበ ሸባብ፣ ን18 ወትሃደራት ኢትዮጵያ ቀቲለ ነቲ ካምፕ ተቖፃፂረ ምባሉ ዝረኸብናዮ ሓቢሩ ነይሩ። ኣቶ ወንድሙ ግና ንመግለፂ ሸባብ ብምንፃግ ኣበይ ኮይኖም’ዮም ንሙውታት ቆፂሮምዎም? ኢሎም።
ብመሰረት ሓበሬታ ፈነወ ወግዓዊ ሬድዮ ኣል-ሸባብ ዝኾነ ሬድዮ ኣንዳሉስ እቲ ዕጡቕ ጉጅለ ሓሙስ ኣብ መዓስከር ሕብረት ኣፍሪቃ ብዘካየዶ መጥቓዕቲ 43 ሰራዊት ኢትዮጵያ ብምቕታሉ ነቲ መዓስከር ምሉእ ብምሉእ ምዕናዉ ሓቢሩ ኔሩ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ዝሓለፈ ጊዜ ብመጥቓዕትታት እቲ ዕጡቕ ጉጅለ 54 ሰራዊት ብሩንዲ ኣብ ለጊ፡ 19 ኡጋንዳዊያን ሰራዊት ኣብ ጃነሌን ከምኡ‘ውን ልዕሊ 100 ኬንያዊያን ኣብ ኢል-ኣደ ምቅታሎም ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ራዛ ናየብኡ ሓዛ፣ ወዲ ሰብ ጭማራ፣ ሰብ ሽራራን ጋምባለን፣ጕራደን ሴፍን ዋልታን፣ ወዲ ዘንክብርቲ እምቤት ወይዘሮ ስሄል፣ ንዓዲ ስሄል ዝወለዳ፣ “ዝረገጸቶ ሰተለምለም፣ ዝተዛረበቶ ቀለም” ተባሂለን ብንጉስ ጎንደር ዝተመረቓ፣እተን ጓል ንጉስ ጎንደር፣ ሰይቲ ኣብሓጎኻ ሃብተስሉስ፣ ቀጽል ብስነመጎትን ታሪኽን ጥራይ ተማጐት ኢኻ፣ ነቶም ካብ ብኣምርኦም ብሕምብርቶም ዝሓስቡ ብዓል ክናናን ምናናን፣ ምኒን ክብሉ ክኣርጉ እዮም። ንስኻ ግና ክሳብ ንዕወት ግዜኻ ኣይተጥፍኣሎም፣ ግዲ ኣይትግበረሎም። ፈረስ ሃብተስሉስ ጥራይ ኣጋልብ። ክርድኡ ስለዘይክእሉ ሕደገሎም። ጉዳይ ኣግኣዝያን ጥራይ ግበር። ንሶም ብድንቁርንኦም ንስኻ ብሊቅነትካ ጥራይ ተጒዓዝ ኢኻ፣ሃሊየ-ሉያ። God Bless Hagere-AgAzyan!!
ኣጆኻ ስዒርካዮም ኢኻ ። ቅድሚ ኣኸባታት ምግባርካ ከምዚ ትጉስግሶ ዘሎኻ ነቲ ዘይፈልጥ ዜጋ ከተባራብሮን ከተንቅሖን ምጽዓርካ ዓቢ ሃርበኛዊን ኣግኣዝያዊን ተበግሶ እዩ። እንጣጢዕ ክቚሎ ከሎ ብዙሕ እዩ ጣዕጣዕ ዝብል። ኣብ መጉዕ ወይ መጒድኢ ምስ ኣቶ ግና የስቅጥ። ብስለዚ ከኣ እዩ ብቋንቋ ኣምሓሪኛ ተልባ ብንጫጫ በኣንድ መቆጫ ተባሂሉ ዝምሰል። ስለዚ ወዲ ዓበይቲ፣ ወዲ ሃብተስሉስ፣ ወዲ ደግያት ኣበራ ወዲ ራእሲ ሃይሉ፣ ወዲ ራእሢ ዓንደሃይማኖት፣ ዘውራ ጥራይ እጣ ባቡር። ዒም ዝበለ ዓሻ ድማ እዝኒ ኣይትሃቦ ዘውራ ጥራይ እታ መርከብ ኣግኣዝያን።
እወ፣ ነቶም ካብ ብኣእምርኦም ብሕምብርቶም ዝሓስቢ ኣንብር ኢንተርነት ይርዳእኩም ኢልካ ጥራይ ሕለፎም። መኽንያቱ ዛጊት ብሓሳብ ብኣይድያ መኪታካ ስዒርካዮም ስለዝኾንካ።


text:
ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ሎሚ ክዛዘም እዩ
ደቡብ ኣፍሪካዊት ኤንኮሳዛና ድላሚኒ-ዙማ ኣዶ መንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኮይነን ተመሪፀን።እተን ምንስቴር ጉዳያት ውሽጢ ሃገር ደቡብ ኣፍሪካ ትማሊ ሰንበት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተኻየደ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ንቶም ኣብስልጣን ዝፀንሑ ጋቦናዊ ዣን ፒንግ ስዒረንኦም።
ድላሚኒ-ዙማ ድሕሪ ዝተኻየደ ኣርባዕተ ዙሪያ ምርጫ ስለዝሰዓራ ነቲ ዝለዓለ ስልጣን ሕብረት ኣፍሪካ ክርከባ እየን።ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪካ ብዝተኻየደ ምሽጥራዊ ምሃብ ድምፂ እተን ደቡብ ኣፍሪካዊት 37 ድምፂ መራሕቲ ኣፍሪካ ብምርካብ ስዒረን ኣለዋ።ንምስዓር ልዕሊ ክልተ ሲሶ ድምፂ የድሊ።
ድላሚኒ-ዙማን ኣቦ መንበር ኮምሽን ሕብረት ኣፍሪካ ኮይኖም ዝፀንሑ ዣን ፒንግን ኣብዝሓለፈ ጥሪ ኣብዝተኻየደ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ነቲ ሓላፍነት ተወዳዲሮም ሓዲኦም ንምስዓር ዘድልዮም ድምፂ ኣይረኸቡን ነይሮም።
ብኻሊ ዜና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኣከቡ መራሕቲ ኣፍሪካ ናይ ሕብረት ኣፍሪካ ናይዚ ዓመት ባጀት 280 ሚሊዮን ዶላር ንክኸን ኣፅዲቖም።እቲ ጉባኤ ሎምሽት ክዛዘም እዩ።


text:
ኣብ ኤርትራ 'ስልታዊ ሰፊሕን ከቢድን ብመንግስቲ ዝፍጸም መግሃስቲ መሰላት ከምዝራኣይን ዝሕተት ሰብ ከምዘየለን ደምዲምና ኣለና።ገበናት ሰብኣዊነት ተፈጺሙ’ውን ይኸውን' ይብል እቲ ኮምሽን።
'ብሕልፊ መናእሰይ ቅብፀትን ለውጢ ንምምፃእ ሓይሊ ኣልቦ ኮይኑ ከምዝስመዖምን፣ኣማኢት ኣሻሓት መናእሰይ ንህይወቶም ኣብ ሓደጋ መንግስቶምን ጨካናት ኣስገርቲ ሰባትን ኣውዲቖም ይሃድሙ’ለው' ይብላ ሸይላ ኪቱሪት።
'ዘይርካ ዘይርካ ንመግሃስቲ መሰላት ኣብ ኤርትራ ዝሕተተሉ መንግስቲ ኤርትራ’ዩ' ምስበላ፣'ቀንዲ ተሓተቲ' ንዝበለኦም ዝተፈላለዩ መንግስታዊ ኣካላት ዘርዚረን ኣለዋ።
መንግስቲ ኤርትራ ግና ‘እቲ ክሲ ባዶ ጠቀነ’ዩ።እዚ ክሲታት’ዚ፡ መቐጸልታን መዕረጊን ናይቲ፡ ኤርትራ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊን ማሕበራዊን ምዕባለ፡ እንተላይ ኣብ መዳይ ሰብኣዊ መሰላት እተመዝግቦ ዘላ ገስጋስ ንምዕናው ኪካየድ ዝጸንሐ ፖለቲካዊ ድርኺት ዘለዎ ዘመተ እዩ’ ከምዝበለ ዝዝከር’ዩ።


text:
ክርስትያናዊ ህይወት
ኣብ ኣገልግሎት ክእለትካ ኣመሓይሽ—ንተገደስቲ ኣብ ኣኼባታት ኪካፈሉ ኣተባብዓዮም
ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧ ኣኼባታት ‘ንየሆዋ ኽንዝምረሉን ክንውድሶን’ ጽቡቕ ኣጋጣሚታት ይኸፍተልና። (መዝ 149:1) ኣብ ኣኼባታት፡ ፍቓድ ኣምላኽ ክንገብር ኢና እንምሃር። (መዝ 143:10) ተገደስትን ተምሃሮ መጽሓፍ ቅዱስን ሓንሳእ ኣብ ኣኼባታት ኪካፈሉ ምስ ጀመሩ፡ ቀልጢፎም እዮም ዝያዳ ዕቤት ዚገብሩ።
እንታይ ክትገብር ኣሎካ፧
ተገዳስነት ንዘርኣየ ሰብ ብእተኻእለ መጠን ቀልጢፍካ ዓድሞ። መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ክሳዕ ዚጅምር ክትጽበ ኣየድልየካን እዩ።—ራእ 22:17
ኣብቲ ዚቕጽል ኣኼባ እንታይ ከም ዚግበርን እንታይ ትምህርቲ ኸም ዚቐርበን ግለጸሉ። እዚ ዚስዕብ፡ ኣብዚ መዳይ እዚ ኺሕግዞ ይኽእል እዩ፦ ወረቐት ዕድመ ኣኼባ ጉባኤ፡ ኣብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ እንታይ እዩ ዚግበር፧ ዘርእስታ ቪድዮ፡ ኣብታ ፍቓድ የሆዋ እትብሃል ብሮሹር ዘሎ ትምህርቲ 5ን ትምህርቲ 7ን
ሓገዝ ሃብ። እቲ ተገዳስነት ዘለዎ ሰብ ምሳኻ ብማኪና ኽትማልኦ ወይ ግቡእ ክዳን ኣብ ምምራጽ ሓገዝ የድልዮ ድዩ፧ ኣብቲ ኣኼባ ምስኡ ኾፍ ኢልካ ጽሑፋት ኣርእዮ። ምስ ካልኦት ድማ ኣላልዮ


text:
ኤርትራን ህዝባን ዳርጋ ዘመናት ኣሕሊፉ ግዳይ ናይ ዓራባዊ ስልጣኔ ዝደገሶ ኣፍሮ-ዓረባዊ፡ ምዕራባዊን ሓበሻዊን ስልጣኔታት ካብ ዝኸዉን። በብወገኖም እዞም ሰለስተ ስልጣኔታት ንረብሓታቶም ኣብ ኤርትራ ንምርግጋጽ ብዝፈጥርዎ ሽርሕታት ንገለ ዜጋታት መንነቶም ኣብ ሞዓሙቕ ጸሊም-ገብኢ ኣጥሒሉ፡ ስግረ-ደባዉን ስግረ-ክፍለዓለማዊ መንነት ኣብኡ ከምዝዑቆቡ ብምግባር ንኣኽረርቲ-ጽንፋዉያን ኮይኖም ንኤርትራን ህዝባን ከምዝሕሙስዎን ሕሉፍ ታሪኹን መጻኢ ኣንፈቱን ከምዘጥፍእ ንክገብርዎ ዘይብልዎን ዘይገብርዎን ስጉምትታት የሎን። ኣብ ክንዲ ኣብ ኤርትራዊ መንነት ርዒሞም ንምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነትን ዝቃለሱ፡ ባህልናን መንነትናን ብሓፈሻ ምስ ስግረ-ደባዉን ስግረ-ክፍለዓለማዉን ዘለዉ ኣህዛብን ሃገራትን መራኽቦ ቀሌቤት ኣለዎ ብምባል፡ ነቲ ድሮ ብከቢድ ዋጋ ተኸፊልዎ ዝተሰረተ ኤርትራዊ መንነትን ሃገራዉነትን ክሸራሩፉን ከዳኹምን ይርኣዩ። ነዚ ከቢድ-ጉራቔናዊ ዝምባሌ ኣብ ዉሽጥ ህዝቢ ቁቡል ኮይኑ፡ መታን ህዝቢ ክስዕቦም ድማ፡ ብድሕሪ ዓበይቲ ፖሎቲካዊ ጭርሖታት ከም ሃገራዉነት፡ ሃይማኖት፡ ኣዉራጃ፡ ቀቢላ ፡ ዲሞክራሲ፡ ሓርነት፡ ዋዕላ…ወ.ዘ.ተ ተጋሪዶም፡ ብዘይ ስክፍታ ተወዲቦም ክሰርሑ ይርኣዩ።
ኩሎም ኣብ ኤርትራ ዝርኣዩ ፖሎቲካዊ ክስተታት ጽልዋታት ናይቶም ኣቀዲመ ዝጣሕመስክዎም ስልጣኔታት ጽልዋታታትን ተገዛእነትን ተምበርኻኽነትን ዘለዎም እዮም። ኤርትራ ድሕሪ ናይ 18 ዓመታት ናጻ ካብ ባዕዳዊ ገዛኢን ልዕላዊት ሃገር ኮይና ድሕሪ ምቑጻራ፡ ዛጊት ፖሎቲካዊ መስመራትን ፖሎቲካዊ ዝንባሌታትን ኤርትራዉያን ካብቲ ዉዱዕ ባይታታትን ዉዱዕ ብድሆታትን ኣብ ክንዲ ዝነቕልን፡ ንዕኡ ንምፍታሕ ኣብ ክንዲ ዝህቕን፡ ከም ኣሻይና ገመል ንድሕሪት ን1940፡ 1950፡ 1960፡ 1970ታት.ዓ.ም.ፍ ዝነበሩ ዝንባሌታት ንእኦም ክኽልስን ኣብኦም ክቋማጣዕን ጊዝያት ይዓርቦ ከምዘሎ ዘጠራጥር ሓቕታት ኣይኮነን። እቲ ቀንዲ ምኽንያት ከምኡ ሞኾኒኡ ድማ ክልተ መሰረታዉያን ነገራት እየን።
1.ለዉጢ ሕጊ ህይወት ምኻኑ ስለዘይርድኡ፡ ንዝሓለፈን ህልዉን ጥራይ ስለዝሓስቡ ናይ መጻኢ ብግቡእ ዘማዛዝኑን ዝጥሙት ብዘይምኻኖም እዮም።
2.ናይ መንነት ቅልዉላዉ ስለዘለዎም እዩ። ሃገራዊ መንነት ንሓደ ዉሱን ህዝቢ ዝጠምር ስነ-ኣእሙራዊ ስምዒታዊን ማሕበራዊን ህያዉ ናይ መንነት ፍሕሶ ከንሱ፡ ካብዚ ክዉንነት ሕቶ ንምምላጥ መቦቖላዊ ቛንቛ እንከለዎም ካልእ ቛንቛታት ቛንቛና እዩ ኢሎም ይጽዕዱ፡ ምስ ኣብ ስግረ-ዶባት ዝርከባ ኤትኒክ ጉጂለታት መንነቶም ብምትእስሳር ኣብ ሓደ ምኣዲ ብክልተ ኢዶም ክበልዑ ይህቕኑ፡ ሃገራዊ ጉቡኦም ንክፍጽሙ ኣብ ዝሕተትሉ እዋናት ንሓንሳብ ሃይማኖት ባህሊ እንዳምጽኡ ሃገራዊ ጉባቶም ምፍጻም ይሕንግዱ፡ ብኣንጻሩ ዋላሓንቲ ዋጋ ዘይከፈሉሉ ከቢድ መሰላት ይሓቱ። ንመንነቶም ንሓንሳብ ብሃይማኖት፡ ንሓንሳብ ብባህሎም፡ ንሓንሳብ ብኣዉራጅኦም፡…ወ.ዘ.ተ ክገልጹ ይህንደዱ። ንሃገራዊ መንነት ብምኽሓድ ድማ ኣብ ቅድመ ስሩት ዝምድናታት ብሙዉሻብ ነቲ ክካየድ ዝግብኦ ምርግጋጽ ግዝኣተ ሕግን ምህናጽ ዘመናዊት ሃገር ኤርትራን ኤርትራዊ መንነትን ከም ፍልሖ ኮይኖም ከቖንቕኑዎ ይሕልኑ።
ብመንጸሩ’ዚ ቀንዲ ተረባሕቲ ናይ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ከንሶም፡ ነዚ ህሉዉ ኩነታት ንህዝቢ ኤርትራ ገጢሙዎ ዘሎ ብድሆታት ብምዝማዝ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ንምብርካኽን ፍጹም ጽግዕተኛ ናይ ኣፍሮ-ዓራባዉን ሓበሻዉን ስልጣኔታት ንኽኸዉን ብዘይ ሓንቲ ካልኢት-ናይ ጊዚየ ብዘይምቁራጽን ምስልካይን ዲግዲጊት ተዓጢቆም ዝሰርሑ ኤርትራዉያን እዉን ዉሑዳት ኣይኮኑን። ንህዝቢ ኤርትራ ስነ-ኣእሙራዉን ኣካላዉን ኪናት ካብ ዝእዉጅሉ 3 ወሎዶታት ኣቑጺሩ ክቕጽል እዉን እዩ።
እዞም ሙሱልያትን ዙሩጋት ኒሕን ሓቦን ዝኾኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከቢድ ብድሆታት ክጽመድ እንኮሎ ድማ ብርዖም ይስሕሉ፡ ብረቶም ይዉልዉሉ፡ ዘይቁዱስ-ኪዳናት ይማሓዘዉ፡ ምስ ጸላኢ ሃገርን ህዝብን ይማሻጠሩ፡ ኣሰይሰይቲ ናይ ዕንወት ንኽኾኑ ዝተፈላለየ መንጠሊናታት ናይ “ሊቃዉነት ወይ ፈሊጥነት”፡ “ተጣበቕት ሰብኣዊ መሰላት”፡ “ተቃለስት ንህዝባዊ ሓርነት”፡ “ነብያት ወይ ሃዋርያት ፍትሕን ሰላምን”፡ “ሃገራዉያንን ሓለይቲ ህዝቢ”…ወ.ዘ.ተ መሲሎም፡ ንህዝቢ ኤርትራ ከምዚ ይብልዎ፡-
1.ሃገራዊ መንነት ወይ ኤርትራዊ መንነት የብልካን።
2.ኩሉ ዝተቃለስካዮን ዝኸፈልካዮን መስዋእቲ ንዘይትፈልጦ ዕላማን ዘየሎ ነገራት እዩ።
3.ኤርትራ ብቁጠባ ንሓዋሩ ዓቕማ ክትኽእል ስለዘይትኽእል፡ ምስ ኢትዮጵያ ክትሓብር ኣሎካ።
4.ተቃሊስካ ዘራጋገጽካዮ ሃገራዊ ናጽነት ን18 ዓመታት መመላእታ መድሃኺኻ፡ መድኸይኻ፡ መስደዲኻ፡…ወ.ዘ.ተ ስለዝኾነን ደቀይ ትብሎም ገዛእትኻ ካብ ባዕዳዉያን ገዛእቲ ስርዓታት ንላዕሊ ስለዝጮቖንኻ ካብ ሃገራዊ ናጽነት መግዛቲ ይሕሸካ ነይሩ ዝብሉ እዉን ኣይተሳኑን።
5.ተረባሒ ናይ ሃገራዊ ናጽነትካ ስለዘይኮንካ፡ ረብሓኻ ዝራጋገጽ ብፈደረሽን ወይ ኮንፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ምስ ትኸዉን እዩ።…ወ.ዘ.ተ ክንደይ ኢልካ እሞ ክጽብጸብ እዩ!
ነዞም ከምዚኦም ዝኣመሰለ ጉራቔናትን ምስሉያትን፡ ከቢድ ተነጽሎ ካብ ኤርትራን ሕብረተሰብ ኤርትራን ዘለዎም፡ ዕጥቂ ራህዋን ሰላምን ዘይብሎም በትክታት ዕዱን ባይታን ሂወትን ዝሶኽዓለም ድማ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዩ። ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ልክዕ ከምቲ ብደገ ኮይኖም ንህዝቢ ኤርትራን ሃገር ኤርትራን ዝፋታተንዎ ዘለዉ፡ ብዉሽጥ ኮይኑ ልዕሊ እዞም ጉራቔናት ይፋታተኖ ስለዘሎ፡ ህዝቢ ኤርትራን ሃገር ኤርትራን ኣብ ሓደገይና ቃራና መገድን ዘይምሕሩ ሮቛሕታት ዉድቀት ተጸሚዱ ይርከብ ኣሎ።
ክልቲኦም እዞም ብዉሽጥን ብደገን ኮይኖም ንህዝቢ ኤርትራ ዝፋታተንዎ ዘለዉ ፖሎቲካዊ መስመራት ሓደ ዕላማ ዘለዎም ኮይኖም፡ ተማዕደዉቲ ንሓደ ሕብረተሰብኣዊ ንቱኹላዊ ምትፍናን ንምፍጣር ዝጓዓዙ ዘለዉ ፖሎቲካዊ መስመራት ስለዝኾኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብግቡእ ኣለልዩን ባዕላዉን ማሕበራዉን ንቕሓቱ ክብ ኣቢሉ ክቃለሶም ከምዘለዎ ምሕጽንታ ዘድልዮ ተርእዮ ኣይኮነን። እቲ ኣብ ደገ ዓሪዱ ዘሎ ግራቔን ነቲ ኣብ ዉሽጥ ዘሎ ጉራቔን ኣጻብዕቱ ብምምልካት ክነብር ክፍትን እዩ። እቲ ኣብ ዉሽጥ ዘሎ ጉራቔን ድማ ነቲ ኣብ ደገ ዘሎ ጉራቔን ኣጻብዕቱ ብምምልካት ክነብር ክህቕን ስለዝኾነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይካ እቲ ባህርያዊያን ጸላእትታት እንብሎም ወዲ ሰብ ዝፈጠሮም ጽምዲ ጸላቲታት ብዉሽጥን ደገን ከምዘለዉዎ እዉን ክግንዘብ ኣለዎ።
እዚ ዘለናሉ ዘመን ኣዝዩ ሓደገኛ ዘመን እዩ። ወዲሰብ ኣስተዊዒሉ ክሓስብን ክንቃሳቐስን እንተዘይክኢሉ ሓደገይና ጋሻ ዉሕጅ ጸራሪጉ ክምርቕፎ ምኻኑ ክንግንዘብ ኣሎና። ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ናጻ ዝወጸት ሃገር እያ። ኣብ ናጻ ኤርትራ ናጽነትን ሓርነትን ክደምቕን ህዝቢ መታን ከስተማቕሮን ክረብሓሉን፡ ሕግን ስርዓትን ዘኽብር፡ ሓድነት መሬትን ህዝብን ምርግጋእን ዘዉሕስ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ማዕረ ዕድላት ኣታዓዳድላ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ምጣኔ-ሃብታዊ ጸጋታት ዝራጋገጸሉ፡ ዜጋ ካብ ኣብ ዉሽጥ ሃገሩ ሸለብ ገለብ እንዳበለ ብፍርሕን ጭቆናን ካብ ዝነብር እዚ ዝቕንጠጠሉ፡መባእታዊ መሰላት ዜጋታት ብግብሪ ዝኸብረሉ፡…ወ.ዘ.ተ ምእንቲ ክራጋገጽ ኣብ ኤርትራ ቅዋማዊ ፖሎቲካዊ ስርዓት ክንተክእል ክንበቕዕ ኣሎና።
ነዛ መሰረታዊት ክትዉቓዕ ዘለዋ ቀንድን ናይ ቀረባ ዕላማ ንምዕዋት ድማ፡ ብሃይማኖት ብኣዉራጃ፡ ብቀቢላ፡ ብናይ ዕድመ ሰብ ጸጋ፡ ብመማህርተይ መተዓብይተይ፡ ብመጋድልተይ ዝነበረ፡ ብወዲገዛዉተይ ወዲ ታቦተይ፡ ብጾታ…ወ.ዘ.ተ ተወዲብናን ተቃሊስናን ክንበጽሓ ኣይክኣልን እዩ። በዚ ብልሓታት ተወዲብናን ተቃሊስናን ንምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እንተኣለናዮ እዉን ብመሰረቱ እቲ መልክዕ ቃልሲ ንሕብረተሰብ ኤርትራ ንትኹላዊ ምትፍናን ዝደፍኦ ሮቓሒን ስልትን ስለዝኾነ እቲ ኣቀዲመ ዝጣሕመስክዎ ቀንድን ኣዉራን ዕላማ ፈጺሙ ክብጻሕን ክዉቃዕን ኣይኽእልን እዩ። ብኣንጻሩ ኤርትራ ኣብ ዘይምሕር ኪናት ሕድሕድ ክትሽመም ምኻና ካይ ደቀስካ ዝሕለም ሓቂ እዩ።
ኣብ መዛዘሚ ሓጺር ነዚ ዘለናዮ ኩነታት ኣማቲ ዓንቀጸይ፡ ኣብ ሓንጎል ዝኾነ ነባቢ እሞ እቲ ፍታሕ እንታይ እዩ? ዝብል ሕቶ ክልዓል ከምዝኽእል ዘጣራጥር ሕቶ ኣይኮነን። እቲ ፍታሕ ብሓባር ጥራይ ኢና ከነናድዮን ክንረኽቦን እንኽእል ብምባል ይዛዝም።
ወድሓንኹም!
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!
ያፌት
20/05/2009 ዓ.ም.ፈ.
Like this:
Like Loading...
Related


text:
ብሰንክ’ቲ ንኽልተ ተኸታተልቲ ዓመታት ዘጋጠመ ናይ ዝናም ሕጽረት፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝርከብ 20 ሚልዮን ዝኸውን ኣህዛብ ናይ መግቢ ረዲኤት ከድሊ’ዩ ክብል፡ ፕሮጋም መግቢ ዓለም (WFP) ዝተባህለ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ገሊጹ።
ስርዓት ኣስመራ ንሕጽረታት መግቢ ከጋጥም ይኽእል እዩ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝብል ጸብጻባትን ተገንዝቦታት ማሕበረሰብ ዓለም ብኣሉታ መሊስሉ። መልሱ ድማ ብዝርዝር ኣብ ርእሰ-ዓንቀጽ ክንበብ ይክኣል እዩ። ነባቢ ኣቀዲሙ ክፈልጦ ዝግብኦ ሓቕታት ስለዘሎ ብሕጽር ዝበለ መገድታት ክገልጾ ክህቕን እየ።
[1] ኣብ ኤርትራ ዉሕስነት መግቢ ወይ ዓመታዊ ቀለብ ተራጋጊጹ ክብሃል፡ ኤርትራ ዓመታዊ 500,000 ቶን ምህርት ክትሓፍስ ኣለዋ። ዛጊት ኣብ ህጡር ክራማት ኤርትራ ክትሓፍሶ ኪኢላ ዘላ ግን ካብ 18%-37% ናይዚ ኣጣቓላሊ ብዝሒ ጥራይ እዩ።
[2] ኣብ ኤርትራ ተኻታታሊ ሕጽረታት ዝናብን ድርቕን ጸኒሑ እዩ። ሎሚ ዓመት ህጡር ክራማት እኳ እንተነበረ ኣዝመራ ግን ኣይነበረን ክብሃል ይክኣል። ስሕወት ኣዝመራ ከስዕቡ ዝኽእል ዋሕዲ እቶት ምህርት ኣብ ግምት ምእታዉ ከድሊ እዩ። ኣብ ኣዝመራ ቦቂሎም ኣብ ክራማት ቀለብ ሓሮስቶት ክኾኑ ዝግብኦም ሰዊታት፡ ኣሕምልቲ…ወ.ዘ.ተ ኣይነበሩን ክባሃል ይክኣል።
[3] ንሓረስቶት ከስርሕን ከታባብዕን ዘይክእል ፖሊሲታት ስርዓት ኣስመራን ፡ እቲ ምህርቲ ከፍሪ ዝኽእል ዓቕሚ ሰብኣዊ ጉልበት እቲ ሕብረተሰብ ኣብ ዉትህድርናን ህድማ ንስደት ተጸሚዱ ከምዘሎ ኣብ ግምት ብምእታዉ፡ ኣብዚ ስቡሕ ክራማት ክዝራእን ክፈርን ዝግብኦ መሬት ኤርትራ ተሓሪሱን ተሓሚሱን ዶ ንዝብል ሕቶ ብዘለና ኣፍልጦን ሓቤሬታትን ብምጥሕማስ ነብስ ወከፍ ናቱ ሚዛናት ከቐምጥ ይክኣል እዩ።
[4] ኤርትራ “ኣብ ኣይኩናት ኣይሰላም” ኩነታት እንኮላ፡ ዋላ እዉን ህጡር ክራማት እንተነበረ ቀለብ ዓመታ ከተራጋግጽ ዶ ትኽእል እያ? ኣዝዩ ድሑር ኣጣቃቕማ ማሕረስን ኣጣቃቕማ ማይን ካብ ጥብ ዝበለት ዝናብ ክራማት ተጸቢኻ ኸ ቀለብ ዓመት ሓደ ሃገርን ህዝብን ክራጋገጽ ይኽእል ድዩ? ዝብል ሕቶ እዉን ብብቕዓት ክምለስ ዝግብኦ ሕቶታት እዩ።
መደምደምታ፡ እቲ ኣብ ኤርትራ ክካየድ ዝግብኦ ዘይናጻጸልን ዘየቛርጽን ቅልስ ሰለስተ መሰረታዉያን ሕቶታት እየን [ሀ] ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነት። [ለ] ምህናጽ ልዕላዉነት ግዝኣተ-ሕግን ሰላምን ምርግጋእን፡ [ሐ] ምርግጋጽ ዓመታዊ ዝስተ ጹሩይ ማይን ዝብላዕ እኽልን እየን። ነዘን ሰለስተ መሰረታዉያን ሕቶታት ብሓባር ንምርግጋጸን እንተዘይተቃሊስና ሓንቲ ካብኣተን ንበይና ብተናጸል ከነራጋግጽን ክነዕዉትን ከምዘይንኽእል ክንፈልጥ ይግብኣና። ስርዓተ ኣስመራ ኣብ ጽሑፉ በቲ ሓደ ወገን ድርቂ ቀሊል ስምብራት ከምዝሓደገ ይዛራብ በቲ ኻልእ ወገን ድማ ንዉሕስነት መግቢ ንምርግጋጽ ባብ ዝኸፍት መድረኽ ከምዝኸፈተ የተንብህ። ብኸምዚ ዝስዕብ ድማ ይገልጾ “ከም ውጽኢት ናይዚ ጥሙር ጻዕሪ ህዝቢን መንግስቲን፥ ኤርትራ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተኸስተ ሓደጋ ጥሜት ብዝወሓደ ስምብራት ሰጊራ፥ ሎም ዘመን ዝተረኽበ ዝናብ ብዝግባእ ኣብ ጥቕሚ ብምውዓል። ንሓዋሩ ኣብ ትጽቢተ ዝናብ ካብ ዝምርኰስ ሕርሻ ንምግልጋል ዘኽእል ባብ ከተርሑ በቒዓ እያ” ይብል። ኣብዚ እዉን ስርዓት ኣስመራ ዉሕስነት ዓመታዊ ቀለብ ህዝቢ ኣራጋጊጽና ፈጺሙ ኣይብልን እዩ። እሞ ከምኡ ካብኾነ ድኣ ስለምንታይ እዩ ስርዓት ኣስመራ ነዚ ርእሰ-ዓንቀጽ ክጽሕፍ ተገዲዱ ዝብል ሕቶ ክልዓል ከምዝኽእል ዘየጣራጥር ጉዳይ እዩ። ስርዓት ኣስመራ ዝብሎ ዘሎ ዉሕስነት መግቢ ይራጋገጽ ኣይራጋገጽ ብዘየገድስ ገዚፍ ጻዕርታት ከምዘካየድኩ ፍሎጥለይ እዩ ዝብል ዘሎ። ንጻዕርታት ሓደ ፖሎቲካዊ ስርዓት ክትዕይር ዉጽኢት ናይ ጻዕርታቱ ብጊዝየን ዝሕፈስ ምህርት ጥራይ እዩ ዝግምገም። ኣብ ዉሽጢ እዚ 18 ዓመታት ፖሎቲካዊ ስልጣኑ 50% ናይ ዘድሊ ቀለብ ዓመት ከራጋግጽ ስለዘይክኣለ ናእዳ ወይ ምስጋና ዝሓተሉ ምኽንያት ፈጺሙ የሎን። ብኣንጻሩ ስርዓት ኣስመራ ምህናጽ ሃገርን ሃገራዉነት፡ ምህናጽ ልዕላዉነት ግዝኣተ-ሕግን ሰላምን ምርግጋእን ምርግጋጽ ዓመታዊ ዝስተ ጹሩይ ማይን ዝብላዕ እኽልን ካይራጋገጽ ኣዝዩ ገዚፍ ዕንቕፋት እዩ ኮይኑ ዘሎ።
ወድሓንኩም!
ያፌት
26/09/2009
ሓዳስ ኤርትራ 24 መስከረም 2009
ነዳይ ናይ ልቡ ይሓልም
ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ጭብጢን ወድዓዊ ዕያርን ዘይተመርኰሰ ዝምቡዕን ግጉይን ሓበሬታን ኣሃዛትን ናይ ምዝርጋሕ ጸኒሕ ልምዲ፥ ሎም ዘመን ኣብ ሰፊሕ ቀርኒ ኣፍሪቃ እንተላይ ኤርትራ ብዘጋጠመ ደርቂን ዘይእኹል ዝናብን፥ ከቢድ ሓደጋ ጥሜት ኣንጸላልዩ ከምዘሎ ዝገልጽ ጸብጻባት። ብገለ ኣህጉራውያን ውድባት ክቃላሕ ይስማዕ ኣሎ፣ እዚ ጸብጻብ። ኣብቲ ንኤርትራ ዝምልከት ሸነኹ መሰረት ዘይብሉ ዝምቡዕ ሓበሬታ ዝወሰኸ እዩ፣ ንኤርትራ ኣብቲ መስርዕ ምጽንባሩ ከኣ። “ነዳይ ናይ ልቡ ይሓልም” ዝዓይነቱ። ንባህጊን ትጽቢትን በሃልቱ ዘንጸባርቕ ላኼማ እዩ፣
ኣብ ባይታ ዘሎ ክውን ሓቂ ብጭብጢ ከምዘረጋግጾ። ምስ ካልእ ከባቢታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብምንጽጻር። ኣብ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ኣመና ዘሰከፍ ዋሕዲ መግቢ ኣይጸንሐን፣ ብኣንጻር’ቲ ቀሪቡ ዘሎ ሓበሬታ ድማ። ክራማት 2009 ኣብ ኤርትራ ብተዛማዲ ዝሓሸ እዩ ነይሩ፣ ኣብ ርእሲ’ዚ። መንግስቲ ኤርትራ። ብዓንተቦኡ። ሃገር ኣብ ትሕቲ ምሕረት ምጽወታ ዘየንብር መስመር ብምኽታል። ውሕስነት መግቢ ናይ ምርግጋጽ ሰፊሕ ሃገራዊ ወፍሪ ከተግብር ብምጽንሑ። ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ሃገር ክህነጽ ዝኸኣለ ከዘንቲ ማይ ትሕተ-ቅርጺታት። ማይ ናይ ምውህላል ዓቕሚ ብምዕባይ። ዝናብ ክራማት ብዝበለጸ ኣብ ጥቕሚ ንምውዓሉ ዘኽእል ኣተባባዒ ባይታ ፈጢሩ ይርከብ፣ ክንዲ ዝኾነ ዓቕሚ ሕርሻዊ ኣፍራይነት ኤርትራ። ካብ ዓመት ንዓመት ክብ እናበለ ይኸይድ ኣሎ፣ ብተዓጻጻፊ ከምዝዓቢ ንምግባሩ ድማ። መንግስቲ ኣብተን ስልጡናት ዝበሃላ ሃገራት ዝርከብ ዘመናዊ ቴክኖሎጂን ዝተራቐቐ ማሺነሪታት ሕርሻን ንምትእትታው ኣዝዩ ገዚፍ ወፍሪ ክገብር ጸኒሑ ኣሎ፣
ከም ውጽኢት ናይዚ ጥሙር ጻዕሪ ህዝቢን መንግስቲን፥ ኤርትራ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተኸስተ ሓደጋ ጥሜት ብዝወሓደ ስምብራት ሰጊራ፥ ሎም ዘመን ዝተረኽበ ዝናብ ብዝግባእ ኣብ ጥቕሚ ብምውዓል። ንሓዋሩ ኣብ ትጽቢተ ዝናብ ካብ ዝምርኰስ ሕርሻ ንምግልጋል ዘኽእል ባብ ከተርሑ
በቒዓ እያ፣ እቲ ሓቂ እዚ እናኾነ። ምስ ካልእ ለኻኺምካ። ንጻዕሪ ህዝቢን መንግስቲን
ኤርትራን ኣብነታዊ ገስጋሱን ዋጋ ዝኸልእ ጸብጻባት ምምሕልላፍ። መቐጸልታ ናይቲ ምስሊ ኤርትራ ንምድዋን ክካየድ ዝጸንሐ ፖለቲካዊ ጸለመታት እምበር ሓልዮት ዘበገሶ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ፣ ብኸምዚ ዓይነት ጭብጢን ውድዓውነትን ዘይብሉ ሓበሬታታት ንማሕበረሰብ ዓለም ምድንጋር ግን።
ንዘርጋሕቱ ዘሕትት ተግባር ምዃኑ ክፍለጥ ይግብኦ፣ ሓደ ካብቶም ከምዚ ዝዓይነቱ መሰረት ኣልቦ ሓበሬታታት ዘቃልሑ። መደበር ቴለቪዥን ቢቢሲ ቋንቋ ዓረብ እዩ፣ ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ። መሰል ናይ ምላሽ ክወሃቦ ኣብ ዝሓተተሉ። “መልስኹም ምስቲ ዝዘርጋሕናዮ ሓበሬታ ዝሰማማዕ እንተኾይኑ ጥራይ ኢና ዕድል ንህበኩም ምባሉ” እቲ መደበር ኣንጻር ኤርትራ ከካይዶ ዝጸንሐ ዘመተ ስኣን ፍላጥ ወይ ጉድለት ሓበሬታ ዘይኮነ። ደይ መደይ ኢልካ ምዃኑ ዘነጽር እዩ፣ ኣብ እዋን ክራማትን ኣብ ትሕቲ ጻዕዳን ጸሊምን ዝናባት ኤርትራን “ሙቐት ኣየር ኣስመራ 44 ዲግሪ ሴንቲግሬድ ኣሎ” ክብል ዘይሓነኸ መደበር ቴለቪዥን ቢቢሲ እምበኣር። ከምዚ ዝዓይነቱ ጸለመ ክዝርግሕ እንተተሰምዐ
ከገርም ኣይክእልን፣


text:
ኢትዮጵያ መንግስታት ካብ ተፈጥሮኣዊ ፀጋታቶም ዝረኽብዎም ኣታዊታት ብዝሓሸ ንኽሕዝዎ ናይ ዘተባብዕ ቀንዲ ዓለምለኸ ተበግሶ ኣባል ክትኸውን የብላን ኢሉ ንሰብኣዊ መሰላት ዝሕለቕ Human Rights Watch።
እቲ ጉጅለ ሎማዕንቲ ዓርቢ ከምዝገበሎ ኢትዮጵያ ካብ ኣባልነት Extractive Industries Transparency Initiative – EITI ዝተባህለ ትካል ክትእገድ ኣለዋ ኢሉ።
ኣብ Human Rights Watch ላዕለዋይ ክኢላ ንግድን ሰብኣዊ መሰላትን ሊዛ ሚዞል ኢትዮጵያ ንነፃ ድምፅታት እትጭቁን እያ ኢለን።
EITI ካብ ነዳዲ፣ናይ ተፈጥሮ ጋዝን ናይ ዕደና ኢንዱስቱሪታትን ዝርከብ ኣታዊ ናይ ኣተሓሕዛ ግልፅነት ንምጥንኻር ዝተጣየሸ ትካል እዩ።ኣባልነት ኢትዮጵያ ኣብ ዝቕፅል ሰሙን ኣብ ኦሶሎ ኣብዝካየድ ኣኼባ ክውሰን ትፅቢት ይግብር።
ኢትዮጵያ ኣብ 2010 ኣ/ፈ ኣባል እቲ ጉጅለ ንኽትኸውን ፈቲና ተቐባልነት ኣይረኸበትን።