text:
‘ስፓሲቦ’ ሶቺ
ሶቺ፡ ሩስያ፡ ካብ 14 ክሳብ 21 ጥቅምቲ 2017 ካብ መላእ ዓለም ዝመጹ መንእሰያትኣብ ፈስቲቫል ኣኻኺባ ቐንያ። እዚብዓለማዊ ፈደረሽን ደሞክራስያውያን መንእሰያት ዝውደብ ፈስቲቫል’ዚ፡ ሎሚ ዓመት ንመበል 19 ግዜኡ ተኣንጊዱ። እዚ ፈስቲቫል፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ኣርባዕተ ዓመት ዝካየድ ዓለማዊ ፈስቲቫል መንእሰያትን ተመሃሮን ድማ እዩ። ናይ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫል መንእሰያት ዓለም፡ ምስ ዝኽሪ መበል 100 ዓመት ናይቲ ብ’ሰውራ ጥቅምቲ’ ዝፍለጥ ዓቢ ሰውራማርክሳውያን ተዛሚዱ’ዩ ተባዒሉ።ቀንዲ ዕላማ ናይዚ ምትእኽኻብ’ዚ፡ ምሕዝነት ህዝብታት ዓለም ንምፍጣር ሕድሕድ ሌላ ምምስራት ኰይኑ፡ ብዓቢኡ ኸኣ ኣንጻር ሃጸያዊ ዕብለላ ሓባራዊ መርገጺ ንምውሳድ እዩ።ብሓጺሩ ዕላማ ናይቲ ምንቅስቓስ፡ “ንሕብረተ-ሰብ መንእሰይ ዓለም ኣብ ኣምራት ሰላም፡ ሓድነትን ማሕበራዊ ፍትሕን ንምጥማር፣ ኣህጉራዊ ምሕዝነት መንእሰያት ምድልዳል፣ ከምኡ’ውን ኣህጉራዊን ሃገራዊን ምትሕግጋዝ መንእሰያት ምድንፋዕ” እዩ።
እዚ ቅድሚ 70 ዓመት ክጅመር እንከሎ ሓደ ካብ ዝዓበዩ ምንቅስቓሳት ዓለም ዝነበረ ዓለማዊ ፈደረሽን’ዚ፡ብዓበይቲ ሰውራውያን መራሕቲ ዓለም ተመሪሑ፡ ዝተፈላለዩ ሰውራውያንዝፈጠረ፡ ዘሳተፈን ዝጸለወን እዩ። ማዕረ-ማዕረኡ ኸኣ ብሚልዮናት ዝቝጸሩ መንእሰያት ብዝተፈላለየ ኣገባብ ኣሳቲፉን ኣንቂሑን። ዓለም ኣብ 1947 ጌና ካብቲ ስርዓታት ፋሽሽትን ናዚን ኣብ ካልኣይ ኲናት ዓለም ካብ ዘውረድዎ ዕንወት ሓሙኽሽታ እናነገፈት እንከላ፡ በሽሓት ዝቝጸሩ ገስገስቲ መንእሰያት፡ ካብ መላእ ዓለም፡ ኣድላዪነት ኣህጉራዊ ሓድነትን ምሕዝነትን ስለ ዝተሰወጦም ንዓለማዊ ፈደረሽን መንእሰያትን ተመሃሮን መስሪቶሞ።እቲ ቐዳማይ ዋዕላ ድማ ብ1947 ኣብ ሶቬት (ቺኮዝላቫኪያ)፡ ኣብ ከተማ ፕራግ፡ ተኣንገደ። ሶቬት ሕብረት ድማ ቀንዲ ደጋፊትን ኣንቀሳቓሲትን ናይቲ ፈደረሽን ኰነት። ኣብቲ ክሳብ ሕጂ ዝተኣንገደ ፈስቲቫላት ድማ ድሓር መራሕቲ ዓበይቲ ሃገራቶም ክዀኑ ዝበቕዑ ዝተፈላለዩ መንእሰያት ከም እተሳተፉ ታሪኽ ይሕብር።
ፕረሲደንት ቻይና ዚን ሺ ፒ፡ መንእሰይ እንከሎ ኣብ ሓደ ካብዞም ፈስቲቫላት ተሳቲፉ ነይሩ፣ ኣንጀላ መርከል ናይ ጀርመን’ውን ብተመሳሳሊ መንእሰይ እንከላ ተሳቲፋ ነይራ። ስለዚ፡ እቲ ፈስቲቫል ንዝተፈላለዩ መንእሰያት ኣብ ሓደ ብምምጻእን ብምልላይንኣብ ዓለም ዝሓሸ መጻኢ ንኽህሉ ዝዓለመ እዩ። እዚ ምንቅስቓስ መንእሰያት’ዚ፡ ሃጸይነትን ምዝመዛኡን ካብ ገጽ ምድሪ ንምጥፋእ፡ ኣንጻር ሃጸይነት ሓባራዊ ድምጺ ብምሃብ ከኣ ሓንቲን ፍትሓዊትን ፕላኔት ክትህሉ ከም ዝቃለስ ይገልጽ። ኣብ መጻኢ በዚ መንፈስ’ዚ ዝተሃንጹ መንእሰያት ኣብ ሓላፍነት ምስ ዝመጹ፡ ንዕብለላን ዓመጽን ሃጸይነት መኪቶም ፍትሓዊት ዓለም ኣብ ምህናጽ ክረዳድኡ ባይታ ይህልዎም። እቲ ጒዳይ፡ ከምቲ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ሶቺ ብዓቢ ተጻሒፉ ዝነበረ ጭርሖ፡ “ብሓባር ንሓንቲ ፕላኔት” ዝብል መረዳእታ ምምዕባል እዩ።
ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጹ ወከልቲ መንእሰያት፡ ብዛዕባ ኣብ ሃገራቶም ዘጋጥም፡ ማለት፡ ሃጸያውያን ሓይልታት ዝፈጠሩዎ ፖለቲካውን ማሕበራውን ጸገማትን ንምፍትሑ ዝተኸፍለ ዋጋን ዘጋጥም ብድሆን ይዝትዩን ሓባራዊ መረዳእታ ይሕዙን። እቶም ወከልቲ ምስ ሃገራቶም ዘላሊ ዝተፈላለየ መደባት የአንግዱ። ጽሑፋት ይዕድሉ፡ ጂኦግራፍያዊ ኣቀማምጣ ሃገራቶም ይገልጹ፡ ባህሎም የላልዩ፡ ጸጋታት ሃገራቶም ይሕብሩ፡ ባንዴራታቶም የንበልብሉ፡ ይዛተዩ፡. . . ይስዕስዑ፡ ይዝምሩ፡ ይጭድሩ – ሶቺ ዝተፈላለየ ሕብሪ ሒዛ ቀንያ። ኣብ ኣደራሻት ዘተን ክትዕን፡ ብክኢላታት ዝቐርብ ዝተፈላለየ ዛዕባ ዘልዕል መጽናዕታዊ ጽሑፋት፡ ኣደራሻት ሳይነስን ቴክኖሎጅን፡ ኣዳራሻት ባህሊ፡ ትምህርቲ፡ ኣከባቢ፡ ሃጸያዊ ዕብለላን መኸተ መንእሰያትን፡ ኣህጒራዊ ቤት ፍርዲ ጸረ-ሃጸይነት፡ ስፖርታዊ ውድድራት፡ ምርኢት ፕላኔት፡ መድረኽ ትልሂት፡ ምርኢት ሮበት፡ ወዘተ.ዝኣመሰለ ብርክት ዝበለን ዝተፈላለየን ትሕዝቶ ቐሪቡ።
ብተወሳኺ፡ ሰውራውያን መራሕቲ ዓለም – ከም ለኒን፡ ቸ ጉቬራ፡ ካስትሮ፡ መሓመድ ዓብደልዓዚዝ – ብፍሉይ ተጸዊዖምን ተዘኪሮምን፣ ቃልሲ ንፍትሓዊት ዓለም ተዘሚሩን ተዘኪሩን። ካብ መራሕቲ ኣፍሪቃ ሮበርት ሙጋበ ኣንጻር ዕብለላ ጸዓዱ ብዝወሰዶ ስጒምቲ ብፍሉይ ተመጒሱን ተዘኪሩን።
ኣብ ናይ ኤርትራ ኲርናዕ፡ ከም ካልኦት ሃገራት፡ ዝዓበየ ክፋል ምስ ኤርትራን ህዝባን ናይ ምልላይ መደባት እዩ ተኣንጊዱ። ነቲ በሽሓት ዝቝጸር ተሳታፊ፡ ብዛዕባ ኤርትራን ኣብ ታሪኻ ሃጸይነት ዝበደላን ክሳብ ሕጂ ዝብድላ ዘሎን፣ ብዛዕባ ኤርትራን ታሪኻን ባህላን ንበጻሕቲ መግለጺ ተዋሂቡ። ኣብቲ ንኤርትራ ዝተሓዝአ ቦታ፡በጻሕቲ ካብቲ ዝተቐረበ ሽሻይ ቈሎ ስገም፡ ጋባን ተምሪን እናተቛደሱ ብዛዕባ ኤርትራን ህዝባን መብርሂ ይረኽቡን ይሓትቱን፣ ምስ ባህላዊ ኣልባሳት ኤርትራ ዝተኸድኑ መንእሰያት ከኣ ብብዝሒ ይሰኣሉ። ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተመሃሮን ኤርትራ ኣብ መፋርቕ 90ታት እዩ ኣባል ናይቲ ፈደረሽን ኰይኑ።
ሎሚ ዓመት ኤርትራ 13 ዜጋታት እያ ኣሳቲፋ – ትሽዓተ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ኣርባዕተ ካብ ወጻኢ ሃገራት። እዚ ብመንጽር ናይ ካልኦት ሃገራት ክርአ እንከሎ ውሑድ እዩ። ብዘይካ’ተን ጐረባብቲ ሩስያ ዝዀና ሃገራት – ብብዝሒ ዘሳተፋ – ገለ-ገለ ሃገራት ክሳብ 300 ሰባት ዘሳተፋ ነይረን። እቲ ብዝሒ ንስለ ምስታፍ ከይኰነ ግን ኣብ ዝተፈላለየ ዓውዲ እናኸድካ ምስ ዝተፈላለዩ ሰባት ኣብ ዝግበር ምልላይ ሓጋዚ እዩ። እቲ ተጠርዩ ዘሎ ተመኲሮ ኣብ መጻኢ ኣገዳሲ ኣበርክቶ ከም ዝህልዎ ኸኣ ኣይሰሓትን።
ኣብ ሶቺ፡ ካብ ኤርትራ መጺአ ምስ በልካ ዝግረምን ዝደናገርን ሰብ ኣዝዩ ውሑድ እዩ ነይሩ። ቀደም ይብሉ ዘጋጠሞም፡ ኤርትራ ምስ በልካ ኣበይን እንታይን ምዃና ክትገልጽ ኢኻ ትውዕል። ሎሚ ግን እቲ ዝበዝሐ ይፈልጣ፡ ገለ ዝተደናገረ ኸኣ “ኣብ ኣፍሪቃ እንድያ” ይብለካ። ብዛዕባ ኤርትራ ዝገልጽ ገለ ጽሑፋትን ፖስተራትን ስለ ዝነበረ ኸኣ ንዝያዳ ኣፍልጦ ናብ በጻሕቲ ተዘርጊሑ። ብዛዕባ ሃገርካ ብኸመይ ተላልያ ኸኣ ሃብታም ተመኲሮ ተቐሲሙ ‘መስለኒ። ብፍላይ ንሰውራውያን መራሕትና ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዓቢ ዓለማዊ ፈስቲቫል ስሞም ጐሊሑ ዝወጸሉን መንእሰያት ዓለም ከም ዝላለይዎም ክንገብርን ከድልየና እዩ። ህይወቶም ምሉእ ኣንጻር ዕብለላን ሃጸይነትን ዝተቓለሱ ሰውራውያን መራሕትና፡ ከምቲ ኣብ ባህልና ብዛዕባ ነብስና ዘይንዛረብ፡ ኣብ ዓለማዊ መድረኽ’ውን ከምኡ ኢና ዘለና። ስለዚ፡ ኣርኣያነት ስም ሰውራውያን ብምጒላሕ ታሪኽካን መንነትካን ግቡእ ቦታኡ ንምሃብ ዝግበር ስራሕ ሶቺ ኣርእያቶ እያ።
ኣብቲ ፈስቲቫል ካብ ኣስታት 180 ሃገራት ዝመጹ 20,000 መንእሰያት ክሳተፉ እንከለዉ፡ ካብ ፈደረሽን ሩስያ ሓምሽተ ሽሕ ከምኡ’ውን ሓምሽተ ሽሕ ወለንተኛታት ንቝጽሪ ተሳተፍቲ ናብ ሰላሳ ሽሕ ኣደይብዎ።ብዛዕባ “ወለንተኛታት” ዘለኒ ተመስጦ ደረት’ውን የብሉን። ናይ ብሓቂ ወለንተኛታት ዘብሎም ተወፋይነት፡ ዓቕሊ፡ ምቝሉልነት፡ ፍሕሹው ገጽ፡ . . . እናኣርኣዩ ዘደንቕ ተመስጦ ኣሕዲሮምን ኣዝዩ ዕዉት ፈስቲቫል ንኽካየድ መሪሕ ተራ ተጻዊቶምን። ወለንተኛታት ምፍጣር ኩሉ ሃገርን ህዝብን ክሓስበሉን ክሰርሓሉን ዘለዎ እዩ። ብፍላይ ኣብ ከም ናትና ኣብ ማእቶት ዝኣምን ሕብረተሰብ፡ ምፍጣር ወለንተኛታት ካልኣይ ዘይትደልየሉ ኣማራጺ እዩ። ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ክዕወት ዝኸኣለስ ክሳብ ሞትን ክንዮ ሞት ንዘሎ ቃንዛን ክኸፍሉ ፍቓደኛታት ዝዀኑ ተቓለስቲ ስለ ዝፈረዩ እዩ። ኣብዚ ሃገር ናይ ምህናጽ መሰጋገሪ መድረኽን ብድሆን ድማ ኣብ ዝተፈላለየ ዓውዲ ብብዝሒ ንጡፋት ወለንተኛታት መንእሰያት ምፍጣር የድልየና፡ ማለት፡ ነቲ ዘሎ ባህሊ ወለንታውነት ዘደንፍዕ ምዂስኳስ የድሊ።
ሩስያ ነቲ ልዑል ወጻኢታት፡ ሓያል ውዳበ፡ ልዑል ናይ ጸጥታ ምክትታል ዘድልዮ ዓለማዊ ምትእኽኻብ ብኣዝዩ ጽፉፍን ውሁድን ኣገባብ ከተአንግድ ምኽኣላ ንሓይላ ዘንጸባርቕን ንኻልኦት ልቢ ዘግብርን እዩ ነይሩ። ትሕዝቶ መደባት ቅርጡውን ኣብ ግዜኡ ዝትግበርን ብምንባሩ ኸኣ ኣብ ግዜ ንዘሎ መረዳእታ ዘራጒድ ነይሩ – ጽባቐ መደባት ብዝሒ ዘይኰነስ ዓይነት መደባትን ዕምቈቶምን። ንስለ መደብ ኢሉ ዝግበር ኣይነበረን።
ፕረሲደንት ሩስያ፡ ቭላድሚር ፑቲን፡ ኣብ መኽፈትን መዕጸውን ናይቲ ፈስቲቫል ተረኺቡ ሓጺር ቃል ኣስሚዑ ነይሩ። ምስታፍ ፑቲን፡ ሩስያ ኣብ ዓለም ዘለዋ ጽልዋ ከተዕቢ ትቃለስ ከም ዘላ ዘመልክት እዩ። ንካብ ኩሉ ዓለም ዝመጹ ዝበዝሑ መንእሰያት ክረክብን መደረ ከስምዕን ምኽኣሉ ድማ ጽልዋኡን ጽልዋ ሃገሩን ኣብ ልዕሊ ተሳተፍቲ ቀሊል ኣይኰነን። ንዓለም ኣብ ሓደ መድረኽ ረኺቡ ሕሹኽ ኢሉዋ – እቲ መጻኢ ናታትኩም’ዩ ብምባል።
ኣብ 2014 ከተማ ሶቺ ዓለማዊ ውድድራት ኦሎምፒክ ሓጋይ ኣአንጊዳ ነይራ። ነቲ ኦሎምፒክ ተባሂሉ ዝተሃንጸ ትሕተ-ቕርጺ ስፖርትን ኣደራሻትን ምርኣዩ ዘደንቕ እዩ። ሩስያ፡ቅድሚ ዓሚ ውድድራት ኦሎምፒክስ፡ ሎሚ ዓመት ፈስቲቫል ዓለማዊ ፈደረሽን መንእሰያትን ተመሃሮን፡ ንዓመታ ውድድር ኲዕሶ-እግሪ ዋንጫ ዓለም ከተአንግድ እያ። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ዓለማዊ ምትእኽኻባት ንምስሊ ሩስያ ሓድሽ ምስሊ ዝህብን ጽልዋኡ ድማ ሓያል ይመስል።
ተመኲሮ ሶቺ፡ ንዓና ዓቢ ተመኲሮ እዩ። ዝተፈላለየ ሃገራዊ ፈስቲቫላት ስለ እነአንግድን ኣብ መጻኢ ድማ ዞባውን ዓለማዊን ፈስቲቫላት ከነአንግድ ስለ እንኽእልን ስለ ዝዀንናን ፈስቲቫል ናይ ምእንጋድ ጥበብ ከም ኣገዳሲ ጉዳይ ከነጽንዖ ጽቡቕ እዩ። ኣብ ምእንጋድ ፈስቲቫል ነዊሕ ተመኲሮ ኣጥሪና ስለ ዘለና ምስቲ ዝጐድለና መሊእና ዓለም ዝነግዶ ሃገራዊ ፈስቲቫል ንምክያድ ዝተፈላለዩ ፈስቲቫላት ብደቂቕ ከነጽንዖም ዘድሊ ‘መስለኒ። ብፍላይ ኣብ መኽፈቲ ፈስቲቫል ሶቺ ዝቐረበ ጥበባዊ መደባት ንሓደ ዓቢን እዋናዊን ዛዕባ ብልዑል ጥበብ ኣብ ሓጺር እዋን ምቕራብ ከም ዝከኣል ዝምህር ነይሩ። ኣገዳስነት ዝለዓል ዛዕባ፡ ትሕዝቶኡ፡ ኣገባብ ኣቀራርባኡ፡ . . . ብዙሕ ክትሓስብ ዝድርኽ ኰይኑ ረኺበዮ።
ስፓሲቦ ሶቺ (የቐንየልና ሶቺ)
ኤፍረም ሃብተጽዮን


c: text/html

text:
ኤርትራ፣ መንግስቲ ኣስታት 40 መንእሰያት ንዝቐዘፈ ሓደጋ ዝኾነ መግለጺ ዘይምሃቡ ህዝቢ ኣቖጢዑ
Radio Erena: 16 April 2018
መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ህወይት ኣስታት 40 መንእሰያት ዝቐዘፈን 10ታት ድማ ብኸቢድን ፈኵሲን ዘቑሰለን፣ ብ4 ሚያዝያ ኣብ መንገዲ ሸግርኒ ዘጋጠመ ሓደጋ ዝኾነ መግለጺ ከይሃበሉ ምሕላፉ ንህዝቢ ኣቖጢዑ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
እንተወሓደ ናይ ሓደ መዓልቲ ሓዘን ክእውጅ ኔርዎ ዝበሉ እቶም ምንጭታት፣ እቲ መንግስቲ ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ክቕበሩ ካብ ምፍቃድ ሓሊፉ ካልእ ዝኾነ መግለጺ ብዘይምሃቡ ብፍላይ ወለዲ ኣብ ከቢድ ሓዘንን ቁጠዐን ከምዝርከቡ ጠቒሶም።
ብኣንጻር እዚ፣ ብመንግስቲ ዝውነን ማዕከን ዜና፣ ህይወት ናይቶም መብዛሕቶምተገፊፎም ኣብ ተሃድሶን ታዕሊም ዝጸንሑ ኣስታት 40 ኣባላት ሰራዊት ዝቐዘፈ፣ ኣብ መንገዲ ሸግርኒ ዘጋጠመ ሓደጋ መኪና ብምጉሳይ፣ ኣብቲ ቅንያት'ቲ ኣብ ኣልጀዝርያ ንዘጋጠመ፣ ሓያሎ ወትሃደራት እታ ሃገር ዝለከመ ሓደጋ ነፋሪት ብዜንኡ ምቅልሑ፣ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ ዘለዎ ርኡይ ንዕቀት ዘጉልሕ ምዃኑ እቶም ምንጭታት ኣመልኪቶም።
ከምዚ ዓይነታት ሓደጋታት ኣብ ልዕሊ ኣባላት ሰራዊት ተደጋጋሚ ከምዘጋጥም ብምዝኽኻር፣ እቲ መንግስቲ መብዛሕትኡ እዋን፣ ነቲ ሓደጋታት ከምዘይነበረ ክኽውሎ ብምፍታን፣ ንስድራቤታት "ደቅኹም ተሰዊኡም" እናበለ ጥራይ ከምዘርድኦም ኣነጺሮም።
ቅድሚ ሕጂ'ውን ኣብ መንገዲ ከረን ብዘጋጠመ ሓደጋ፣ ናብ ታዕሊም ዝወርዱ ዝነበሩ ልዕሊ 40 ተማሃሮ ዞባ ደቡብ ከምዝሞቱ ዝዝከር'ዩ።
ኣብቲ እዋን'ቲ'ውን እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ናይ ንሓንቲ መዓልቲ'ውን ትኹን ናይ ሓዘን መዓልቲ ኣይኣወጀን።
ኣብ ላምፔዱሳ ኣብ ዘጋጠመ ልዕሊ 360 ኤርትራውያን ዘህለቐ ሓደጋ ባሕሪ፣ ዝተፈላለያ ሃገራት ናይ ሓዘን መዓልትን ዝኽርን ክውድባ እንከለዋ፣ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ስድራቤታት ኣብ ከቢድ ሓዘን ዝሸመመ ፍጻሜ ከምዘይነበረ ክሓልፎ ምፍታኑ'ውን ኣይርሳዕን።
========================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ማሕበር ልምዓት ብዘትን ከባቢኣን ካብ ጥቅምቲ 12 ክሳብ 14 ኣብ ዘሳለጦ ክብረ በዓል ኣብቲ ከባቢ ዝረአዩ ፀገማት ብኸመይ ይእለዩ ኣብ ዝብል ሰፊሕ ዘተ አኻይዱ’ዩ።
ህዝቢ ኣብቶም ዝሓለፉ እዋናት ኣልዒሉዎም ዝነበረን ካብኣቶም ዝተፈፀሙን ዘይተፈፀሙን ዕማማት ሓላፊ ልምዓት ከተማን ኢንዳስቱርን ወረዳ ጋንታ ኣፈሹም ኣይተ ኣታኽልቲ ተስፋይ ኣብ ዘቕረብዎ ፀብፃብ ስራሕ ብዝርዝር ተገሊፁ’ዩ።
ብመሰረት እዚ ኣብታ ከተማ ዘሎ ጣብያ ጥዕና ደረጅኡ ክመሓየሽ፣ፅሩይ ዝስተ ማይ ክማላእ፣ሕፅረት ሓይሊ መብራህቲ ክዕረ፣ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃን መሰናድኦን ነናይ ባዕሉ ኣወዳድባ ክህልዎ፣ተፋሰስ ርስሓት ከተማ ክስራሕ፣መስመር ኔትወርክ ብሮድ ባንድ ክጅምር፣ከምኡ'ውን መዋፈሪ መኻይንን መአከቢ ኣደራሽን ክህነፅ ህዝቢ ሓቲቱ ነይሩ።
እዚኦም ድማ ደረጃ ብደረጃ ይፍፀሙ ከምዘለዉን ንቐፃሊ ድማ ከምዝፍፀሙን ኣብቲ ፀብፃብ ቀሪቡ እዩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ዕለት 5 ጥሪ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንማሕበር ካቶሊካውያን መምሃራን ኢጣሊያ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅዱስ ቀለመንጦስ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተቐቢሎም ምዕዳን ከምዝለገሱ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣቐዲሞም ነቶም ብስም ኩሎም ኣባላት ማሕበር ካቶሊካውያን መምሃራን ኢጣሊያ ዘረብ ዘስምዑን ንቕዱስነቶም ኣብቲ ርክብ ዘላለዩን ናይቲ ማሕበር ኣቦ መንበርነት ኣገልግሎቶም ዘብቅዑ ንዘለዉ ፕሮፈሰር ጁዜፐ ደሲደሪ ምስጋናኦም ምስ ኣቕረቡ ፍቱዋት ኣሕዋተይን ኣሓተይን ቢሎም፥ ምሳኹም ሓቢረ ናይ ምርኻብ ባህልን ቃል ኪዳናዊ ርክብ ኣብ መንጐ ኣቢያተ ትምህርትን ስድራን ስነ ምህዳራዊ ሕንጸትን ኣብ ዝብሉ ሰለስተ ነጥብታት ከስተንትን እፈቱ፡
ኣብቲ ናይ ምርኻብ ባህሊ ንኽሰፍሕ ቤተ ክርስቲያን ኣብ እተካይዶ ጻዕሪ ሕቡራት ኰይንኵም ንእትፍጽምዎ ኣገልግሎት አመስግን። እዚ ኣገልግሎት’ዚ ድማ ጥልቅን ትኩርን ክኸውን ሓደራ እብል።
ካብቲ ንሕጻናት ዝምልከት መባእታዊ ሕንጸት ኣትሒዙ ሕይወትና ወትሩ ኣብ ሕንጸት እዩ። ካቶሊካውያን ኣቢያተ ትምህርቲ ነዚ ኣፍልጦ ብምሃብ ድማ ነቲ ካባይ ንዝተፈልየ ካልአ ወጅሂ ክፉት ምዃንን ምቅባልን ዝብል ሰብኣዊ ተራኽቦነት ንዝብል ምዃናዊ ባህርይ ኣቃልቦ ጌርና እቲ ካልእ ከም ሰብ ከም ሓውን ሓብትን ምስ ባህሉን ታሪኹን ምስ ዘለዎ ጉድለታቱን ክእለታቱን ውስንነቱን ብዘይ ቅድመ ፍርዲ ክንፈልጦን ክንቅበሎን ከነኽብሮን ዝመርሕ እዩ። ኣብ ምክንኻንን ሓልዮትን ተግባራት ዘዕብይ። እዚ ባህሊ’ዚ ድማ ኣብ ማሕበራዊ ከባቢና ጥዑም ንፋስ ይፈጥር፡ ጥዑይ ሕብረተሰብ የቕውም። ስለዚህ ኣብዚ ዓይነት መደብ ሕንጸት’ዚ ምስ ወለድን ኣብ መንጐ ኣቢያተ ትምህርትን ቃል ኪዳናዊ ምትሕብባር ግንድ ይኸውን፡ እዚ እዩ እቲ ካልኣይ ነጥብ ቃል ኪዳናዊ ርክብ ኣብ መንጐ ኣቢያተ ትምህርትን ምስ ወለድን፥ ኵሉ ከምዝፈልጦ ይብሉ ቅዱስነቶም፥ ኣብዚ እዋናዊ ዓለም እዚ ቃል ኪዳናዊ ርክብ’ዚ ኣብ ቅልውላው ይርከብ። ኣብ ገለ ገለ ከባቢ ድማ ብቱኽ ኰይኑ ይርአይ። ኣብ መንጐ መምሃራንን ወለድን ዓሚይቕ ምርድዳእን ርክብ ነይሩ እዩ። እዚ ርክብ’ዚ እናደኸመ ናብ ዘይ ምርኻብ ገጹ ዘበለ ይመስል። ይዅን ደኣ እምበር ኣብ ቀደም ከምዚ ኔሩ ኣብ ዝብል ምንፋቕ ከይወደቕና እዚ ድምር ንጥፈት’ዚ መሊሱ ክስስን እንታይ ምግባር እዩ ክንብል ዝግብኣና፡ ስለዚህ ድምር ንጥፈት ክህሉ ዝድግፍ ሃዋሁ ምፍጣር የድሊ። ኣብዚ መዳይ ዝድግፍ ናይ ስነ ምምሃር ስልቲ ሓገዝ እውን የድሊ። ቅድም ግና ኣብ መንጐ መምሃራንን ወለዲ ተመሃሮን ምትሕብባር ከተባብዕ ዘኽእል ባይታ ምፍጣር ኣገዳሲ እዩ።
መምሃራንን ወለዲ ተመሃሮን ተጻባእትን ተኻሰስትን ክዀኑ ኣይግባእን። በንጻሩ ነቲ ዘለዎም ናይ ሕድሕዶም ሓላፍነት ኣፍልጦ ብምሃብን ብምኽባርን ኣብ እንነብረሉ ዓለም ሕንጸት ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑን ጸረ ሕንጸት ዝዀኑ ልምድታትን ባህልታትን ዝፈጥሮ መሰናኽል እውን ብምልላይ ካብ ሕድ ሕዳዊ ተጻባኦነት ተላቒቖም ብሉጽ ምትሕብባር ምስ ዘቑሙ ነቲ ናይ ሕንጸት ቅልውላው ብዙሕ ጻዕሪ እውን ዝሓትት እንተዀነ በዲሆም ክእለይ ከምዝገብሩ ዝተረጋገጸ እዩ።
እቲ ሳልሳይ ነጥቢ እምበኣር ከስ፥ ስነ ምህዳራዊ ሕንጸት እዩ (ይሴባሕ ዓዋዲት መልእኽቲ፥ ካብ ፍቕዲ 209-219 ረአ) ገዛእ ርእስኻ ካብ ምኽባር ዝነቐለ ከባቢኻን ፍጥረትን ተፈጥሮን ምክንኻን። እዚ ናይ ኣነባብራ ኣገባብ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ኣብ ዓለም ንናይ ዘይምህላው ማለት ናይ ምንጻት ሓደጋ ዝተቓልዑ ዓይነት ነፍሳት ዝግበር ክንክን ክነቓቓሕ ንርእይ ሰናይ እዩ፡ ምዝባዕ ተፈጥሮ ከይህሉ ዝድግፍ እውን እዩ። እዚ ክግበር እናተራእየ፡ ብዕድመ ዝደፍኡ ኣረጋውያን ተዘክሮ ክፍሊ ሕብረተሰብ ዘለዎ ጸገም ኣቃልቦ ምንፋግን ናይ ኣማዞን ከባቢ ዓለም ክንከናኸን ናይ ሰራሕተይናታት መሰልን ክብርን ጸገም ናይ ቀዳሞት ተወለድቲ ዜጋታት ዕሽሽ ምባል ጌጋ እዩ። ስነ ምህዳር ብሓላፍነት ኣገባብ ክፍጸም ኣለዎ። እዚ ምስ ፈጣሪ እግዚኣብሔርን መድሕን እግዚኣብሔር ኣብቲ ናይ ቆስሞስን ታሪኽን ማእከል ዝዀነ ኢየሱስ ክርስቶስን ኣብ መንፈስ ቅዱስ ጥዑም ውሁድ ቅንይት ናይ ተፈጥሮን ፍጥረትን ምስ ዝዀነ እግዚኣብሔር ዘሎ ርክብ ናይ ሓደ ክርስቲያን ናይ ሕይወት ኣገባብ እዩ ክኸውን ዘለዎ። እዚ ክርስቲያናዊ ኣገባብ’ዚ ንክንክን ስነ ምህዳር ዓንዲ እዩ ከምዝበሉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ቃል፥ ክቡራት ኣሕዋተይን ኣሓተይን፥ ማሕበራውነት ዓቢይ ዕሴት እዩ፡ ክዅስኮስን ክተባባዕን ኣለዎ። እቲ ናይ ጊዜ ምልክታ ብምንባብ ማሕበራውን ባህላውን ራእይ ዘለዎ ኰይኑ ዝቖመ ማሕበርኩም ዝህቦ ኣገልግሎት ዓቢይ እዩ፡ ፍልልያትን ናይ ሓሳብ ምስሕሓባትን ኣይትፍርሑ። ማሕበራውነት ነዚ ዘነብርን ዝፈትሕን ይኹን። እዚ ግና ብወንጌላውነት ኣገባብ ፈጽምዎ። ማሕበራውነት ምዃን ዕሴት እዩ ሓላፍነት ድማ እዩ። ብሓልዮት እግዚኣብሔርን ብድጋፍ ጓሶት ቤተ ክርስቲያንን እቲ ኣብ ኢድኩም ዝተነብረ ሓላፍነት ፍርያም ይኹን፡ እዚ ርክብ ንኸነካይድ ብምፍቃድኩም ብልቢ አመስግን ነገልግሎትኵምን ንማሕበራውነትኩምን ንነፍሲ ወከፍኩምን ሓዋርያዊ ቡራኬይ እህብ። ሓደራ ስለይ ጸልዩ፡ የቐንየለይ ቢሎም ከምእተፋነዉ ኣፍሊጡ።


text:
ኣብ ፕረዚደንታዊ ቤት ፅሕፈት (ዋይት ሃውስ) ኮይኖም መግለፂ ሎሚ ዝሃቡ እቶም መራሒ ኣሜሪካ፣ኣብ ልዕሊ‘ቶም ንወሽመጥ ፀሊም ባሕሪ ኣብ ምጉባጥ ተሳትፎ ኣለዎም ዝተባሃሉ ሩስያዊያን ማዕቀብ ኣንቢረ‘ለኹ ኢሎም።
ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ 21 ሩስያዊያን ሰበ-ስልጣን ምስ ኡክረይን ብዝተኣሳሰረ መንገዲ ማዕቀብ ከምዘንበረት ዝዝከር‘ዩ።
እዚ ማዕቀብ‘ዚ፣ናብ ቁጠባ ሩስያ ኣነፃፂሩ ክትግበር ይኽእል‘ዩ ኢሎም‘ለው ፕረዚደንት ኦባማ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ብጠንቂ ሩስያ ናብ ወሽመጥ ክሪምያ ዝፈፀመቶ ገስጋስ፣ ኣውሮዻዊ ሕብረት ተወሳኺ ማዕቀብ ኣብ ልዕሊ ሩስያ ንምትግባር ይቀራረብ‘ሎ።
መራሒት ጀርመን ኣንጌላ መርክል ሎሚ ንኣባላት ፓርላማ ሃገረን ኣብ ዘስመዐኦ መግለፂ፣እቲ ሕብረት ኩነታት እንተንቆልቊሉ ቁጠባዊ ማዕቀብ ዝሓውስ ሳልሳይ ብርኪ ማዕቀብ ንምትግባር ቅሩብ‘ዩ ኢለን።
ኣብ ክሪምያ ወራር ንክፍፀም ተራ ነይርዎም ኣብ ልዕሊ ተባሂሎም ዝተጠቅሱ ሰበ-ስልጣን ሩስያ ናይ መገሻን ምድስካል ገንዘብን ከምዝተተግበረ እቲ ዜና ይጠቅስ።
ሞስኮ ንክሪምያ ኣካል ሩስያ ዝገብር ውዕል ምስ ከባቢያዊ ሰበ-ስልጣን ከምዝተፈራረመት ዝዝከር‘ዩ።መብዛሕተኦም ተዛረብቲ ሩስያኛ ዝኾኑ ደቂ ክሪምያ ብዓብላሊ ድምፂ ካብ ኡክረይን ተነፂሎም ምስ ሩስያ ንክኾኑ ብረፈረንደም ከምዝወሰኑ‘ውን ተገሊፁ‘ዩ።


text:
ፈሊጡ ዝተሸርበ ግዛዕ፣ ህላዊኡ ብቀሊሉ ንምርግጋጽ ቀሊል ኣይነበረን፣
ማሕበራዊ መራኸቢ-ቡዙሓንን ባህርያቱን፣-
ንማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ብግቡእ ዝገለጻ ሰብ ኣብ ዓለም እንተሃልዩ፣ ፕረሲደንት ቶማስ ጀፌርሶን እዩ። ፕረሲደንት ቶማስ ጀፌርሶን ንማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ኣብ ኣርባዕተ መሰረታዉያን ሮቛሒታት ከምዝሙርኮስ እዩ ገሊጽልና። ንሳተን ድማ ኣብ ተኽእሎታት፣ ምናልባትነት፣ ሓቂን ሓሶት ከምዝምርኮስን ኮይኑ፣ ካብ ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን እቲ ሓቂ ድማ ሃሰዉ ኢልካ ካብ ነዊሕ ጹሑፍ ኣዝዩ ዉሑድ ጥራይ ከምዝርከብ እዩ። ናይ ተጻይ ማሕበራዊ መራኸቢ-ቡዙሓን ካብ ቁጽጽር ህዝብን ካብ መትከላት ናይ ጋዘጠኛነት ሕጊ ስነምግባር (Journalist’s Code of Ethics) ማለት ካብ ሓቅነት ፣ ዉድዓዉነት፣ ቅንዕና፣ ልክዕነት፣ ኢሻራዉነትን ናጻን፣ ተሓታትነ ን ዘስዕባ ጉድኣታት ዘማዛዘነ (Minimize Harm) ዝተኸተለን ዝዕቆበን ምስ ዘይከዉን፣ ልክዕ ከም ራድዮ ሆተል ሮዋንዳ ናይ ሁቱ ናይ ጽልኢ ፈነወ ዝነበረት እሞ ኣብ መንጎ ሁቱን ቱቱሲን ዝባሃሉ ደቂ ሓደ ሃገር ክልተ ኤትኒክስ-ጉጂለታት ንትኹላዊ ምትፍናን ኣእትያ ኣማኢት ኣሽሓት ኣህዛብ ዘህለቀት ክኸዉን’ዩ።
ንሕጽረታት ሓቤሬታ ዝፈጠሩ መሰረታዊ ሮቛሒታት፣-
ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብኣዝዩ ሙስጡር ኣጋባብ ኣካይዳ ስለዝኸይድን ናጻ ማሕበራዊ መራኸቢ-ቡዙሓን ንዑ ክትጥቀም ዘኽእለካ መሰልን ሕጊ ስለዘየለ፣ ብቀሊሉ መርትዖ ዘሰነዮ ሓቤሬታታት ከተዉጽእን ክትረክብን ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ። ስለምንታይ ኣጸጋሚ ዝኸዉን ብመረዳእታ ከቕርቦ፣- ኣብ ሓደ ቤትጽሕፈት ወይ ኣብ ሓደ ኣሃዱ ብሓባር ዝሰርሑ ዜጋታት፣ ኣብ ዉሽጥ ቤትጽሕፈቶም ወይ ኣሃድኦም እንታይ ይግበርን ይኸይድን ከምዘሎ እዉን ብልክዕ ኣይፈልጡን እዮም። ከከም ዓቕምታቶም፣ ክከም ኣገልግሎት-ተኣማምነቶም፣ ከከም በቲ መራሒ-ስርዓት ተፈታዉነቶም ሙሉእ ዘይኮነ ዝተባታተኸ ሓቤሬታታት ዝዉኑኑ እዮም። ስለዚ ኣንካይዶ ኣብ መላእ ሃገር ዝኸይድ ዘለ፣ ኣብ ቤትጽሕፈቶም ወይ ኣሃድኦም ዝኸይድ ዘሎ ዝተማልኤ ሓቤሬታ የብሎሙን። ነቲ ዝዉንንዎ ዝተባታተኸ ሓቤሬታታት ድማ ሙሉእ ክገብርዎ ኣይክእሉን እዩም፣ እቲምንታይስ ሰብ ነንሕድሕዱ ስለዝፋራራሕ መእተዊን መዉጽእን ዘይብላ ሓቤሬታ ሒዙ ዝፈዘዘ እዩ። ስለዚ ዕለት፣ ቦታ፣ ስም ብሚስጢር ተኣከብቲ፣ ዝተዛረብሉ ዛዕባን ዉሳኔታትን ፈሊጥካ ዜና ክትዝርግሕ ካብ ኤርትራ ኣብዚ እዋናት’ዚ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ሙኻኑ ኩሉ ኤርትራዊ ዝፈልጦ ጉዳይ እዩ። እቲ እንኮ ዝክኣል፣ኣብ ደገ ትነብር እንኮሎኻ ኣካል ናይቲ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ዘሎ ሙሱጡር ምንቅስቃስ ምስትኸዉን ጥራይ እዩ። እቶም ኣብ ዉሽጥ ዘለዉ፣ ክዝርጋሕ ዝደልይዎ ሓቤሬታ ንህዝቢ፣ ኣብኡ ኮይኖም ክዝርግሕዎ ስለዘይክእሉ ብደገ ተዘርጊሑ ንዉሽጥ ክዞርቖሎም ኣብ ዝዉሰንሉ እዋናት ጥራይ ከምዝካኣል ቡሩህ እዩ። እቶም ዝሩቑሑ ዝነበሩ ሰበ-ስልጣን መንግስት ኤርትራ ምስእዘን ነዚ ወረ ክዝርግሓ ዝቐነያ ዌፕ-ሳይታት ወነንተን ቅርበትን ምትእስሳራትን ክህልወን ዶ ይኽእል? ፈጺሙ ክሕሰብ ዝኽእል ጉዳይ ኣይኮነን። ስለዚ እዚ እዉን ኣብ ቅመራ ኣትዩ ከምዝነበረ ክፍለጥ ኣለዎ።
ምንጩ ዘይተራጋገጸ ወረን ጠንቁን ዕላምኡ፣-
ደይ መደይ ኢሉ ዝተሓብኤ ወዲሰብ፣ ኣነደይቱ ኣይኮኑን ብቀሊሉ ዝርእዩዎ፣ እንታይ ድኣ ኣብቲ ተሓቢሉ ዘሎ ጉድጋድ ኮይኑ ንሱ እዩ ዝርእዮም። ንኣቶ ኢሰያስ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ዓለምን ከናድዮ ቀንዩ፣ ንሱ ንኣነደይቱ ክርእዮምን ክሰምዖኦምን ቀንዩ፣ ኣብ ዘደለዮ ስዓትን ቦታን ድማ ካብታ ተሓቢኡ ዝሕጸነላ ዝነበረ ቦታ ወጺኡ ኣሎ። ምንጩ ዘይተራጋገጸ ወረ፣ ሞይቱ ዶ ጸሚሙ ክባሃል ዝቀነየ ኣቶ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ካብ ኣቀዲሙ ዝነበሮ ትርኢት ሰዊዱ ኣብ ዕለት 28/04/2012 ቦሎኽ ኢሉ ኣብ ቴለቪዥን ኤርትራ ብጥዕና ምህላዉ ኣራጋጊጹ ኣሎ። ነዚ ሓቂ እዚ ዘይቕበል ሰብ እንተሃሊዩ ሚትሪንግ ጥራይ ኢልካ ክሕለፍ ዝግብኦ እዩ። ስለዚ እቲ ሓሚሙ ሞይቱ ዝብል ወረ ትርጉም ከምዘይነበሮ ክራጋገጽ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብሓፈሻ ንኣስታት 30 መዓልታት ዝኸዉን ብፍላይ ን 8 መዓልታት፣ ካብ ትርኢት ህዝብን መራኸቢ ቡዙሓን ዝተሸርበ መራሒ ህ.ግ.ደ.ፍ፣ ዝተሓብኣሉ ሰለስተ ዓበይቲ ብድሆታት ነይረንኦ፣- ቀዳማይ ሬሳ ናይ ኣቶ ናይዝጊ ክፍሉ ኣብ ዓዱ ኣትዩ ክቅበር ምኽልካሉ። ካልኣይ ስርዓት ወያኔ 18 ኪ.ሜ ኣብ ዉሽጥ ልዑላዉነት ኤርትራ ኣትዩ፣ ብዘይ ገለ ጸገማት ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ ፈጺሙ ምምላሶምን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሓንቲ ክገብር ዘይምኽኣሉ። ሳልሳይ ኣብ ዉሽጡ ገጢምዎ ዘሎ ፖሎቲካዊ ምጣኔ-ሃብታዊን ማሕበራዊን ጸገማትን ዓለምለኻዊ ጸቕጥታት ንምኽዋል እዩ።
ነዚ ሰለስተ ዓበይቲ ብድሆታት ብዕዮ ክብድሆ ስለዘይክእል፣ ኣንፈት ህዝቢ ኤርትራን ማሕበረሰብ ንምጥምዛዝ ገለ ክምህዝ ስለዝነበሮ፣ ነዚ ዝተኻየደ ተዋስኦ ብምምሃዝ ን8 መዓልታት ተዛናጊዕሉ ኣሎ። እቲ ገጢምዎ ዘሎ ብዶሆታት ግን በዚ ዝተኻየደ ተዋስኦ በኒኑ ዝኸይደ ኣይኮነን፣ ኣብ ቦትኡ ከምዘሎ ክዝንጋዕ ኣይግባእን።
ድምጺ ቶክሲ ዘይብሉ ናይ ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ኪናት፣-
ኪናት ብብረት ጥራይ ኣይኮነን ኣብ ዓለምና ዝካየድ፣ ድምጺ ቶክሲ ዘይብሉ ኪናት እዉን ብማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን፣ ብስለያ ጸረ ስለያ፣ ብሽርሕን ዉዲታትን…ወ.ዘ.ተ ይካየድ እዩ። እዚ ካብዕለት 20/04/2012-28/04/2012 ኣብ ዉሽጥ ኤርትራን ደገን ክካየድ ዝቀነየ ድማ እቲ ካልኣይ ዓይነት ኪናት ኣቀድም ኣቢለ ዝጣሕመስክዎ እዩ።
ኣብዚ ን8 መዓልታት ዝተኻየደ ድምጺ ቶክሲ ዘይብሉ ኪናት ጭር-ጭር-ዓበደ መን ተዓዊቱ መን ከሲሩ? መን ጎሪሑ መን ሃሊይ? መን ኣዳናጊሩ መን ተዳናጊሩ? ዝቡሉ ሶንኮፍ ሕቶታት ተላዒሎም ኣብ ጉጉይ መደምደምታ ከብጹሑና ይኽእሉ እዮም። ዓወት ብጊዝየን ምንጭን እዩ ዝዕየር። ከምኡ ካይከዉን ድማ ነቲ ነዚ ኪናት-ኩነት ዝፈጠሩ ዳይነሚክስ ክንርኢ ኣድላይ እዩ። ኣብ ሓደ ዉግእ ክትዕወት ክትስዓር ወይ ድማ ብጃላነት ክትወጽእ ንቡር እዩ። ሓደ ፖሎቲካዊ ስርዓት ወይ ተቃዋሚ ጉጂለ ኢዱ-ኣጣሚሩ ንተጻዩ ወገናቱን ኣይዕዘብን እዩ። ሓድሕዳዊ ስለያዊ ዙርቓታት (Infiltiration); ስልታዊ ምድንጋራት (Deception); ሽርሕታት (Sabotage) ን ዉዲታትን (Conspiracy )ክህሉ ድማ ንቡር እዩ። ኣብዚ 8 መዓልታት ዝተራእየ እዚ ተርኽቦታት’ዚ እዩ። እዚ ዝተራእየ ተርእዮ ናይ ሓደ ጊዝየ ተርእዮ ድዩ ዝብል ሕቶ ክልዓል ይኽእል እዩ። መልሱ ኣይኮነን ቅድሚሕጂ ነይሩ ብሕጂ እዉን ክርኤ እዩ።
ዕሙቀትን ዝርጋሔን ናይቲ ዱንጉር ወሬ፣-
እቲ ሓደ ዝገርም ነገር እንተሃሊዩ፣ ምስቲ ዘሎ ሕጽረታት ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ኣገልግሎት ኢንተርኔት ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ፣ ዳርጋ ብዘይካ ዉሑዳት ዝበዝሔ ህዝብና ነዚ ወረ እዚ ሰሚዕዎ እዩ። ብከመይ እዚ ወረ እዚ ተዘርጊሑን በጺሕዎን ናይ ብሓቂ እዩ ዝገርም። ዝኾነ ሻቕሎት ኣይነበሮን ንቡር መዓልታዊ ሂወቱን ንጥፈታቱን የሳላስል ነይሩ። ኢሰያስ ይሙት ኣይሙት፣ ይሕመም ይጥዔ ንሓደ ካልኢት ናይ ጊዝየ ኣይተጭነቀሉን። ብኣንጻሩ ሩፍታ ዓሲልዎ እዩ። እቶም ኣብ ዝተፈላለየ ትካላት መንግስት “ምእንቲ ሞጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ” ኢሎም ዝሰርሑ ዘለዉ እንታይ እዩ እዚ ኩነታት ዝኸይድ ዘሎ ኢልካ ኣብ ትሓተሉ እዋናትን ንምክትታሉ መታን ክጥዕሞም ኣስማት ኣብ ትሕብሮሎም እዋናት፣ እምባእ ፍላን ውዲ ፍላን ኣብዛ ትብላ ዘሎኻ ዕለት ኣብዚ ስራሕና መጺና ኔይሩ ይብሉኻ። እሞ ኢሰያስ ከ ሪኢኺሞ ዶ ወይ ተጸሊዎ ሰሚዕኩም ዶ ኣብ ትብሎሎም እዋን እቲ መልሲ ኣይራናን ኣይሰማዕናን እዩ። ዳግም ካብቲ ትማሊ እተዛራረብናሉ ነቂሎም ገለ ምክትታላትን ሓቤሬታትን ኣኪቦም ይጸንሑ ይኾኑ ኢልካ፣ ሕጂ ኸ ዝተቃያየረ ጉዳይ ኣሎ ዶ ኢልካ ኣብ ትሓተሉ እዋናት፣ እንተ እቲ ሰባይ ተሸሪቡ ኣሎ ካልእ ግን ንቡር ከም ቀደሙ እዩ ዘሎ፣ ግን ምስ እዚ ትብሎ ዘሎኻ ብምስማዕና ዝመጸ ስነኣእሙራዊ ጸቕጥታት ድዩ ወይስ ገለ ሱዉር ነገር ኣሎ ኣይንፈልጥን፣ እቲ ኩነታት ክብድብድ ዝበለ ስምዒታት ፈጢሩልና ኣሎ ይብሉ።
ነቲ ብመርበብ ሓቤሬታ ኣሰናን ዓዋተን ዝዉሃብ ዝነበረ ሓቤሬታ ሙርኩስ ብምግባር፣ ቡዙሕ ኣእማንን ሰባትን ተፈንቂሉ ብዘይካ ናይ ኢሰያስ ሽርበት ካልእ ፈጺምካ ክጽመድን ክቑረን ዝኽእል ጭቡጥ ሓቤሬታ ክርከብ ኣይተኻእለን።
ካብዛ ሓንቲ “ሽርበት ኢሰያስ” ዘይርግጽቲ ሓቤሬታ፣ ሰለስተ ዘይሩጉጻት ኣብ ተኽሎታትን ምናልባትነታትን ዝቶሞርከሳ ክምዕብል ኪኢሉ፣-
ሀ. ኢሰያስ ተጸሊዎ ኣብ ኮማ ኣትዩ፣ ኣብ ገዝኡ ደቂሱ ኣሎ፣ ወይ ድማ ንገጢምዎ ዘሎ ከቢድ ዉሽጣዊን ግዳማዉን ፖሎቲካዊ ጸቕጥታት ኣቃልቦ ህዝቢ ንምጥምዛዝን ንተቃወምቲ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ሓሰዉቲ ምኽኖም ንምርኣይ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊኡ ዘለዎ ኣራእያታት ንምምዛን …ወ.ዘ.ተ ተባሂሉ፣ ድሎ ካይትዕሎ ኢሉ ነዚ ሓቤሬታ ብ መልሓስ ተቃወምቲ ኣናፊሱ ካብ ተሓቢሉ ዘሎ ድነ ክጋላገል ወሲኑ ኣሎ።
ለ. ኢሰያስ ምስ ኩነታት ጥዕንኡ፣ ዕድሚኡ፣ ፍጹም ዉድቀቱ፣ ዘሎ ፖሎቲካዊ ጸቕጥታት ኣብ ግምት ብምእታዉ፣ ብንሱ ዘፍቀዶ ዳግመ ዉደባ ስስርዕ እቲ መንግስት ንክግበር ኮሚቴ ዶ ኾን መዚዙ፣ እታ ኮሚቴ ኣብ ዓዋተን ኣሰናን ትባሃል ዞላ ትነጥፍ ሃልያ።
ሐ. እዞም ዓዋተን ኣሰና ዝሮቕሕዎም ዘለዉ ሰብ-መዝታት መንግስት ኤርትራ፣ ምናልባሽ ንኢሰያስ ጨዉዮም ኣብ ትሕቲ ሙሉእ-ቁጽጽር ሒዞሞ፣ ንሳቶም ዝቓጻጸርዎ ፖሎቲካዊ ስርርዕ ንምድካን ዶ ይኸዉን ዝነጥፉ ዘለዉ ዝብላ ነይረን።
ኣብ ከምዚ ከቢድ እዋናት፣ ባህርያዊ እዩ ዝኾነ ወዲሰብ ዝተፋላለየ ግምታትን ሚዛናት ክገብር። እቲ ዝገብሮ ግምታትን ሚዛናትን፣ ካብ ቀንዲ ዕላሙኡ እንተኣላጊስዎን ሽታታሕ እንተድኣ ኣቢልዎን ጥራይ ኢና እቲ ኩነታት ገዚኡዎ ነይሩ ክባሃል ዝኽእል።
ትርን ኣድማዕነት ዘይርጉጽ-ወረ፣-
ስለምንታይ ንመላእ ኣብ ዉሽጥን ወጻኢ ዝነብር ኤርትራዉያን፣ እዚ ናይ ለንቀነ ዘይርጉጽ (Uncertainty) ኣብ ምናልባትነትን(Probability) ተኽእሎታት (Possibilities) ዝተሞርከሰ ዘመተ ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ንህዝቢ ከላዕል ኪኢሉ ዝብል ሕቶ ከላዓል ከምዝኽእል ሩዱእ እዩ። መልሱ ድማ።-
ሀ. እቲ ፕሮፖጋንዳዊን ዉዲታዉን ዘመተ ማሕበራ ስነ-ኣእሙራዊ ፈተነ (Social psychology experiments) ብምንባሩ እዩ።
ለ. ንትጽቢታትን ባህግታትን ህዝቢ ኤርትራ ዝምርምር ብምንባሩ እዩ።
ሐ. ንጥምረት ማሕበረ-ስነኣእሙራዊ ኣቃዉማ ህዝቢ ኤርትራ፣ ንክልለ ዝደፍእ ብምንባሩ እዩ።
መልሰ-ግብሪ ናይዚ ሰለስተ ከቢድ ፈተነታት፣ ብጥምረት መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ዓሚቕ ኣስተንፊሱን፣ ሪሒብ ሩፍታን ዓሲልዎ እዩ። ዉሑዳት ኣካላትን ደገፍት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ን ገለ ተቃወምቲ ዉድባትን ኣባላተን ድማ ኣብ ከቢድ ራዕዲ ኣትዮም እዮም። ካብዚ ዝተራእየ ሩፍታን ራዕድን ሰለስተ መሰረታዉያን ጉዳያት ኢና ተዓዚብና፣-
ሀ. ዝበዝሔ ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን መራሒኡን ክጋላገል ከምዝደሊ ኣርኢና’ዩ።
ለ. ገለ ገለ “ተቃወምቲ” ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እየ ዝብሉ፣ ምእላይ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ከምዘየርብሖን ከምዘየሕጉሶምን ኢና ተዓዚብና። ምኽንያቱ ህዝቢ ክድወሽን ክብጽበጽን እንኮሎ፣ ኣብ ክንዲ ከራጋግእዎን ቁኑዕ ማኣዙኑ ከተሕዝዎ ዝህቕኑ ከጽቕጡን ልዕሊኡ ቶንኮላት ክስሕሩ እዮም ተራእዮም።
ሕ. ኣብ ሕማቕ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት፣ ንህዝቢ ከራጋጉኡ፣ ክመርሑን ቁኑዕ ማኣዙኑ ከትሕዙ ዝኽእሉ ተቃወምቲ ዉድባት ኣዝዮም ዉሑዳትን ድኹማት ሙኻኖምን ሕጽረታት ቡቁዕ መሪሕነትን ጽኑዕ ዉደባን ከምዘሎ ኣገንዚብና እዩ።
ምንጪ ናይ ዘይሩጉጽ ወረ፣-
እዚ ናይ ምድንጋር ኣብ ምናልባትነትን ተኽእሎን ተሞርኪሱ ክካየድ ዝቀነየ ድምጺ ቶኽሲ ዘይብሉ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተ ምንጩ መን ኮን ይኸዉን?
ሀ. 90% ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ።
ለ. 5% ባህግታትን ትጽቢታት ኣቃላሕቱ።
ሐ. 5% ናይ ግዳም ሓይልታት። ክኸዉን ይኽእል እዩ ዝብል ግምታት ነይሩን ኣሎን። 90% ምንጩን ማሃዚኡን ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ በልናዮ፣ ነቶም ኣውረይቱ እዉን ናጻ ዘዉጽኦም ኣይክነን። ከምዚ ዓይነት ተሃዋሲ ዜና ካበይ ኣምጼሞ ኣብ መድረኽ ወጽዮም ምንጭታቶም ክገልጹ ጉዱዳት እዮም።
ብሓፈሻ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፣ ብፍላይ ድማ መራሒኡ ኣቶ ኢሰያስ ብኣጋጢሙዎ ዘሎ ዉሽጣዉን ግዳማዉን ፖሎቲካዊ፣ ወትሃደራዊ፣ ምጣኔ-ሃብታዊን ማሕበራዉን ብዶሆታትን ጸቕጥታት፣ ኣቃልቦ ህዝቢ ኤርትራን ማሕበረሰብ ዓለምን ንምጥምዛዝ ገለ ክፈጥር ነይርዎ። ከም ኣመሉ ድማ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሻቕሎቱን ትኹላዊ ምትፍናናት ክሸሞ ነዚ ኩነታት ክፈጥር ንክንደይ ዝኣክል ጊዝየ ዉጥን ኣዉጺሉ? ክንደይ ዝኣክል ጉልበት-ሰብ ኣዋፊሩሉ? ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ ወጻኢ ገይሩሉ? ክንደይ መዓልቲ ኣብ ዕጹው ገዛ ተሓቢሉሉ? ንክንደይ ሰብ ዝኣኽሉ ሓባቢሉሉ ኣዋፊሩሉ?…ወ.ዘ.ተ ንምግማቱ ኣጸጋሚ ኣይኮነን። ኣብ መጨረስታ ተዓዊትሉ ዶ ንዝብል ሕቶ ንምምላስ እወ 20% ጊዝያዊ ዓወት ተዓዊትሉ እዩ። እንታይ ጊዝያዊ ዓወታት እዩ ኣመዝጊቡ?
ሀ. እቲ ዝዓበየ ጊዝያዊ ዓወት ንሱ ዝደልዮ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተ፣ ብመልሓስን ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን ተቃወምቲ ከምዝቃላሕ ገይሩ።
ለ. ህዝቢ ኤርትራ ማዕረ ክንደይ ጸሊኡዎ ከምዘሎ ፈሊጡ።
ሐ. ኣብ ሕማቕ እዋን መን ምስኡ ደዉ ክብል ከምዝኽእል ፈሊጡ።
መ. ብቀሊሉ ንድሌታትን ባህግታትን ተቃወምቲ መዝሚዙ፣ ኣብ ዉሽጥ ተቃወምቲ ዘሪቁ ክሰርሕ ዘኽእል ጊዝያዊ ዓቕምታት ከምዘለዎ ኣራጋጊጹ።
ረ. ንባህግታት ህዝብና ኣባኺንዎን ንቡዙሓት ጉሩሃት ደለይቲ ለዉጢ ጊዝያዊ ናይ ሞራላዊ ዉድቀት ከምዝገጥሞም ገይሩ።
ብመንጸር ዓወታት ኣቶ ኢሰያስ እንታይ ጉሁድ 80% ክሳራታት ኣጋጢምዎ?
ሀ. ኣቶ ኢሰያስ ማዕረ ክንደይ ህዝቢ ኤርትራ ክሽገር እንኮሎ ከምዘይዓጦ፣ ሓላፍነት ከምዘይስምዖ፣ ንህዝቢ ከራጋግእን ቁኑዕ ማኣዝን ከትሕዝ ከምዘይክእልን ከምዘይደሊ ኣራጋጊጹ።
ለ. ኣቶ ኢሰያስ ማዕረ ክንደይ መታለሊን ሽርሓዉን ምኻኑ ኣፍሊጡ።
ሐ. ኣቶ ኢሰያስ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ናይ ኣንጭዋን ድሙን ጸወታታት ይጻወት ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
መ. ኣቶ ኢሰያስ ብሕጂ እዉን ንኤርትራን ህዝቢ ኤርትራን ሓደገኛ ሰብ ምኻኑ ንነብሱ ኣቃሊዑ።
ረ. ኣቶ ኢሰያስ ንደገፍቱ ብማዕረ ተቃወምቱ ከምዝርእዮም ንጹር መልእክቲ ንደገፍቱ ኣማሓላሊፉ። እቲ ምንታይስ ኣብ ዉሽጥን ደገን ዝነብሩ ደገፍት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ዉሽጢ እተን ዝሓለፋ 8 መዓልታት ብስእነት ሓቤሬታ ልዕሊ ዝኾነ ዜጋ ንሳቶም እዮም ተሸጊሮም ዝነበሩ። ስለዚ ደገፍት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ እዚ ፍጻሜ’ዚ ፍሉይ ግንዛቤ ኣሕዲሩሎም ስለዘሎ፣ ዝነበሮም እምብነታት ኣብ ልዕሊ ኣቶ ኢሰያስ ባይታ ስለዝዘበጠ’ዩ።
ሰ. ዉሑዳት ዜጋታት ሓቀኛ መሲልዎም ንኣቶ ኢሰያስ ዝገብሮ መደረታት ዝኣምኑ ዝነበር ዜጋታት፣ ማዕረ ክንደይ ዓላቕን ሓሳዊን ምኻኑ ኣገንዚብዎም ኣሎ።
ሸ. ኣቶ ኢሰያስ ዝፈጠሮ ምድንጋራት ንህዝቢ ኤርትራን ማሕበረሰብ ዓለም ኣዝዩ እዩ ኣቆጢዑ። እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ህዝባዊ ቁጣዔ ናቱ ሩጉጽ ሳዕቤናት ክህልዎ እዩ። ህዝቢ ከም ሓሳዊ፣ ዓላቂን መዳናገርን እንተፈሊጥዎ፣ ኡሮማይ ጥራይ እዩ ክባሃል ዝኽእል። ካብዚ ዝዓቢ ክሳራን ዉድቀትን የሎን። ስለዚ ኣቶ ኢሰያስ ጊዝያዊ ዓወት እኳ እንተተጋናጸፈ፣ ነባሪ ክሳራ እዉን ኣብ ገዛእ ርእሱን ዝመርሖ ዘሎ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ገይሩ እዩ።
ኣብ ከምዚ ኣዝዩ ተሃዋሲ ኩነታት እንታይ ክግበር ነይርዎ፣-
እቲ ተቃዋሚ ሓይሊን ለዉጢ ዘገድሶም ጉዱሳት ዜጋታት፣ ኣብ ከምዚ ናይ ምድንጋራትን ሓያል ፕሮፖጋንዳዊ ጸቅጥታት እንታይ ክገብር ይግባእን ተኽእሎታት ነይርዎም?
ብሓፈሻ እቲ ሓላፍነት ናይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብፍላይ ድማ ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታት ከምዝኾነ ክዝከር ይግባእ። ቡርቱዕ ዉሑጅ ምስመጸካ፣ በቲ ዝመጸካ ማኣዝን ደዉ ኢልካ ክትገጥሞ ኣይትኽእልን ኢኻ፣ እንታይ ድኣ፣ ናብቲ ዝዉሕዘሉ ዘሎ ማኣዝን ገጽካ ብምኻድ ኢኻ ክትገጥሞ ዝክኣል። ምስቲ ቡርቱዕ ዋሕዚ ማሕበራዊ መራኸቢ ቡዙሓን እዚ ሓቤርተታ እዚ ኣጣራጣሪ ከምዝነበረ 90% ዝተራጋገጸ እዩ ዝነበረ፣ እቲ ዝተረፈ 10% ነቲ ክዉንነትን ሓቕን ዓብሊኽዎ ስለዝነበረን ፣ እቲ ክዉንነት ናይ ገዛእ ርእሱ ከቢድ ጸቕጥታት ነይርዎ እዩ። ኣብ ከምዚ ከቢድ ጸቕጢ ዝህልወሉ እዋን፣ ብሓፈሻ ለዉጢ ዝጽዕዱ ጉዱሳት ዜጋታትን፣ ብፍላይ ድማ ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታት ክገብርዎ ዝግብኦን ዝነበረ፣ ነቲ ህዝቢ ምርግጋእን ኣንፈት መስረታዊ ለዉጢ ካይስሕት ማኣዙኑ ምትሓዝ እዩ። ነዚ ክገብሩ ዝሃቀኑ ዉልቀ ዜጋታትን ፖሎቲካዊ ምንቅስቓሳት፣ዉድባት ግንባራት ኣለዋ። ብኣንጻሩ ከም ህዝቦም እግሮሙን ኣእዳዎምን ኣኪቦም ነቲ ግጥም ዝዕዘቡ ዝጸንሑ፣ ብሓፈሻ ለዉጢ ዝጽዕዱ ጉዱሳት ዜጋታትን፣ ብፍላይ ድማ ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታት፣ ኢሰያስ ኣብ ቴለቪዢን ቃለ-መሕትት ክገብር ምኻኑ ምስተቃልሔ፣ ዳሶም ስለዝስሰነሎም ካብ ተሓቤሙሉ ዝነበሩ ባዓትታት ፣ ናብ ኩሉ ማሕበራዊ መራኸቢ-ቡዙሓን ወጽዮም፣-
ሀ. ብዓዋተን ኣሰናን ዝሃብዎ ዘይተራጋገጸ ሓቤሬታ ተላዒሎም (Generates) ጋዜጣዊ መግለጺታት ምቅራቦም፣ ከም ቅራፍ ባናና ረጊጾም (The opposition stepped on a lie peel) ሓነግ ዝበለ ተቃዉሞ ኣምሲሎም ክሕጩጩሉ ተራእዮም።
ለ. ነቲ ብዓዋተን ኣሰናን ዝተዘርግሔ ዘይርጉጽ ወሬታት፣ ብመገዲ ተቃዉሞ ተራጋጊጹ ሓቅነቱን ጉጉይነቱን ዘይምርግጋጹ፣ ጉድለትን ሕመቕን ተቃወምቲ እዩ ተባሂሉ።
ሐ.ኣብ ተቃዉሞ ቡኽረት መሪሒነት፣ ብቅዓት፣ ጽኑዕ-ምትእስሳር ምስ ኣብ ዉሽጢ ዘሎ ህዝቢ ኣሎ ተባሂሉ።
ሐ. ኣብ ተቃዉሞ ቀንዲ ፈለግ ቃልሲ (Mainstream) ገና ኣይተበጽሔን ተባሂሉ።
መ. ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታት ንህዝቢ ከራጋግኣን ክመርሓን ኣይበቕዓን ተባሂሉ።
ረ. ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታት፣ ኣብ ክንዲ ብኣጀንድኤን ደድሕሪ ኣጀንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ዝዉሕዛን ኣብ ፍጹም ምህዉታትን…ወ.ዘ.ተ ዘለዋ ኢየን ተባሂሉ። እዚ ኩሉ ሚዛናት ወይ ኣባሃላታት ሓድሽ ነገር ኣይኮነን፣ ዋላ ኣባላት ንጹር ዕላማታት ሰርዔን ዝንቃሳቀሳ ፖሎቲካዊ ዉዱብ ሓይልታትን ህዝብን ከልዕሎ ዝጸንሔ ርኡይ ድኽመታት ስለዝኾነ፣ ከም ቅቡል ተወሲዱ ንምእራሙ ጻዕርታት ክካየድ ከምዝግብኦ ዘማትእ ጉዳይ ኣይኮነን።
እቶም ሕጂ ከምዚ ዝብሉ ዘለዉ እንታይ ከተጣቡቡ ጸኒሕኩም፣ ዝብል ሕቶ ግን ንዕኦም ክምልስዎ ዝሕደግ እዩ። ዝኾነ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝገበረ፣ ነቲ ብዓወተን ኣሰናን ዝተዘርግሔ ሓቤሬታ ከም ሩጉጽ ሓቤሬታ ኣይወሶዶን። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ብቱሑት ዓቕሙ ንህዝቢ ከራጋግእን ቁኑዕ መስመሩ ከትሕዝ ሃቂኑ እዩ። ህዝቢኤርትራ ግዳይ ናይ ዝኾነን ዘይኮነን ወሬታት ከይከዉን እዉን ከጠንቅቅ ፣ነቲ ዝኸይድ ዘሎ ሓርጎጽጎጻት ብትዕግስቲ፣ ልቦናን ትብዓትን ክመሚ፣ ንጹር ዝኾነ ሃገራዊን ዲሞክራስያዊን ራእይ ክንዉንን ከማሕጽን ጸኒሑ እዩ። ስግሩ ሓሊፉ እቲ ዝባሃል ዘሎ ወሬታት ሓቂ እንተድኣ ኮይኑ፣ ክግበር ዝግብኦ መርሓ-ገበይን ፖሎቲካዊ መስርሕን ብኑጹር ኣቀሚጡ እዩ።
ኣብ ኣሻቃሊን ተኣፋፊ ፕሮፖጋንዳዊ ዘመተታት፣ ርእስኻ ከም ሰገን ኣብ ሑጻ ቀቢርካ ጸኒሕካ፣ ደቢኑ ዝነበረ ደበና ምስተቀንጠጠ ቦሎኽ ኢልካ ጥቁዉ ክትከዉን ምፍታን ምልክት ትብዓትን ምልክት ቡቁዕ መሪሒነት ኣይመስለንን እዩ።
ክትመርሖም ጸገም ክሞርሑኻ ጸገም፣ ክትዉድቦም ጸገም ክዉዱቡኻ ጸገም፣ ሓሳብ ክህቡኻ ጸገም ሓሳብ ክትህቦም ጸገም ዝኾኑ ዉልቀ-ዜጋታት ጉራቔናት ዝደለይዎ ከንህዩ መሰሎም እኳ እንተኾነ፣ ፈጺሞም ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ማሕበራዊ ሰዉራ ካብ ምዉርዛይ ሓሊፎም ክጻወትዎ ዝኽእሉ ሃናጺ ግደ የሎን።
ወትሩ ብኣታቶም ዝልዓል ነቀፌታ ምስማዕን፣ ጉድለታትካ እንዳዉሓድካ ምኻድ ግን ከድሊ እዩ።
ኣብ ከምዚ ድንግርግር እዋናት ዘተራእየ ዱንጉር ኣንፈታት ነይሩ ዶ?
እወ ነይሩ፣ ክነብር እዉን ግድነታዊ እዩ። ካብቲ ዝተራእየ ድንግርግራት እቲ ዘሕጉስ ብዉልቀ-ሰባት ብምንባሩ እዩ። ዉልቀ- ዜጋ ብጥሙር ዕላማ፣ ዲስፕሊን፣ራእይ…ወ.ዘ.ተ ተቀይዱን ተማእዚዙ ስለዘይከይድ፣ ኣብ ዝኾነ ጊዚየ ዝኾነ ዘይተጸንዔ፣ ዝተራእዮን ዝስምዖን ክዛረብ ይኽእል እዩ። እዚ ድማ ምስ ገበን ዝቁጸር ኣይኮነን። እቲምንታይስ ዝኾነ ፉጡር ኣብታ ገለ ዝርእየሉን ዝሰምዓሉ እዋናት ስምዒታቱ፣ ባህግታቱን ትጽቢታቱ ክገልጽ ባህርያዊ ስለዝኾነ እዩ። ኣብ ገሊኡ ደረት ዝሳኣነ ነይሩ ክኸዉን ይኽእል እዩ፣ የግዳስ ሕጂ ዓቢ ተሞክሮ ተረኺቡ ስለዘሎ፣ እቲ ዉልቀ-ዜጋ እዉን ክማሃርን ክጥንቀቅን ከምዝኽእል ፍሉጥ እዩ።
ወድሓንኩም!!!
መርዕድ ዘርኡ
03/05/212


text:
ኣብ ኒካራጉዋ ዝተለዓዓለ ጸረ መግስቲ ተቓውሞ ሕጂ እውይ ይቕጽል ኣሎ። እቲ ናይቲ ዝተለዓዓለ ህዝባዊ ዓመጽ ማእከል ተባሂሉ ዝነገረላ ከተማ ማሳይ ተኸቢባ ክመዘላን። ኣብ ኒካራጉዋ ልኡከ ቅድስቲ መንበር ሕዝባዊ ዓመጽን ግብር ዓፈና ዓመጽን ተወጊዱ ዘተ ክብገስ ጻውዒት እንከቕርቡ፡ እቲ ጸረ ቤተ ክርስቲያን ዝፍነው ዘሎ መጥቃዕቲ ሕጂ እውን ይቕጽል ኣሎ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ኒካራጉዋ ልኡከ ቅስቲ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዋልደማር ስታኒስላው ሶመርታግ ብስም ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፥ እቲ ካብ ዕለት 18 ሚያዝያ 2018 ዓ.ም. ዝተበገሰ መዕለቢ ዘይረኸበ ንልዕሊ 360 ዚጋታት ንሞ ዝዳረገ ውሽጣዊ ዕግርግር ደው ክብልን ሰላማዊ መፍትሒ ንኽርከብ መገዲ ዘተ ክምረጽ ጻውዒት ኣቕሪቦም። ንሳልሳይ ናይ ስልጣን ዘመን ብርእሰ ብሔርነት ኒካራጉዋ ዝመርሑ ዘለዉ ዳንኤል ኦርተጋ ካብ ስልጣኖም ክለቁ ዝሓትት ዘሎ ሕዝባዊ ዓመጽ ምዃኑ ይንገር።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ናይ ኒካራጉዋ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ዋና ጸሓፊ ኣባ ቪክትሮ ሪቫስ፡ ሽሕ’ኳ መንግስቲ ነቲ ናይ ሕዝቢ ኣውያትን ሕቶም መልሲ ካብ ምሃብ ዝተቖጠበ እንተዀነ ተስፋ ሕዝብን ሃገርን ዘይቅህም እዩ፡ እግዚኣብሔር ከድሕነና እዩ እንክብሉ ብዛዕባ እቲ ኣብ ሃገሮም ተኸሲቱ ዘሎ ውጥረ ኣማእኪሎም ምስ ቫታካን ረዲዮ ኣግልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ገሊጾም፡ መንግስቲ ነታ ኣብ ኒካራጉዋ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ከም ጸላኢ እዩ ዝርእያ፡ ይዅን ደኣ እምበር ቤተ ክርስቲያን ምስ መንግስቲ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ተኸሲቱ ዘሎ ዘይምርድዳእ ንክፍታሕ ዘተ እንኰ መገዲ ምዃኑ ዝገልጽ ናይ ዘተን ሰላምን ጻዋዒቲ ኣብ ምቕራብ ኣብ እትርከበሉ እዋን ተቓዋሚ ሓይሊ ከም መንግስቲ ምጥቃም ኣጽዋር እንተዝሓይ ነሩ ሎሚ ኒካራጉዋ ኣብ ዘስካሕክህ ኩነት ምወደቐት ቢሎም፡ ሰላም መዳርግቲ ዘይብሉ መፍትሒ እዩ ኢሎም።
ቤተ ክርስቲያን ዕጡቓት ሓይሊ መሰል ወግዓዊ ሓይሊ ምክልኻል ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስቲያን ዝፍነው መጥቃዕቲ መዕለቢ ኣይረኸበን።
ጸዋዕታ ሰላም ናይ ማናኡዋ ሊቀ ጳጳሳት
ናይ ማናጉዋ ሊቀ ጳጳሳ ብፁዕ ካርዲናል ለዮፖልዶ ኾሰ ብረነስ ሶሎርዛኖ ንዝሳቐያ ኣቢያተ ክርስቲያ ዝሓልይ ማሕብር ግብረ ሰናይ ኣቢሎም ናይ ሰላም ጻውዒት እንከቕርቡ፡ ቤተ ክርስቲያንን ኣባላታን ነቶም ፍሉይ ዕጡቓት ሓይሊ መሰል ሓይሊ ምክልኻል ደገፍቲ ዳንኤል ኦርተጋ ዝፍንውዎ መጥቃዕቲ ክውገድን ኩሉ ናብ ናይ ሰላም ዘተከብል ጻውዒት ኣቕሪቦም።


text:
እንግሊዛዊ ተቐዳዳማይ ደቡብ ኣፍሪቃዊት ክለብ ዳይመንሽን ዳታ ማርክ ካቨንድሽ ንሻድሻይ መድረኽ ቱር ዲ ፍራንስ ተዓዊቱሉ። በዚ ድማ ካቨንድሽ: ዛጊት ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ መበል 103 ቱር ዲ ፍራንስ ካብ ዝጅመር ኣትሒዙ መዘና ዘይተረኽቦ 3 ናይ ቀዳማይ ደረጃ ተደራራቢ ዓወታት ዝሓፈሰ ተቐዳዳማይ ክኸውን ኣኽኢልዎ ኣሎ።
ኣባል ደቡብ ኣፍሪቃዊት ክለብ ዳይመንሽን ዳታ (DDD) ዝኾነ ማርክ ካቨንድሽ፣ ብኤርትራዊ ዳንኤል ተኽለሃማኖት ክቕለስ ንዝወዓለ ናይ ጋንታ ስራሕ ኣብ መዛዘሚ መስመር ፈንጢሱ ብምእታው ኣብ ታሪኽ እታ ክለብ ብቐሊሉ ክሃስስ ዘይክእል ስም ኣመዝጊቡ። እዚ ዓወትዚ ንዕኡ ናይ መበል 29 ዓወት ኣብ ቱር ዲ ፍራንስ ምዃኑዩ። በዚ ድማ እታ ብኣባል ክለብ ቲንኮፍ ስሎቫክያዊ ፒተር ሳጋን ሒዝዋ ዝቐነየ ሓምላይ ማልያ ብናይ ዕውት ሻድሻይ መድረኽ ማርክ ካቨንድሽ ተመንጢላ።
ተቐዳደምቲ ማርሰል ኪተል ኣባል ክለብ ኢተክስን (EQS) ዳን ማክላይ ኣባል ክለብ ፎርቱንዮ ቪታል ኮንሰፕትስን (FVC) ናይ ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃ ሒዞም ነቲ 190.5 ኪሎ ሜተር ካብ ኣርፓጆር ጁን ሰረ ክሳብ ሞንታኡባን ዝተዘርግሐ 6ይ መደረኽ ቱር ፈረንሳ ተዓዊቶምሉ።
ኣብ ብጫ ማልያ ዝመጸ ለውጢ የለን። ሕጂውን ምስ ኣባል ክለብ BMC ወዲ 31 ዓመት በልጅማዊ ቫን ኣቨርማኢት ትርከብ። ንሱ ድሕሪ ምዝዛም 6ይ መድረኽ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ንነፍስ ወከፍ ካልኢት ተቓሊሱ ብጫ ማልያ ክዕቅባ ከምዝኾነ ገሊጹ’ ሎ።
ክካየድ ዝቐነየ ዙር ፈረንሳ 103 ዳርጋ ኩሉ መድረኻት ጎላጉል ዝመልኦ መድረኽዩ ነይሩ። ብዘይካ መጠናዊ ዓቐብ ዝተራእየላ ሓንቲ መድረኽ። ካብ ሎሚ ዓርቢ ንድሓር ማለት ካብ 7ይ መድረኽ ኣትሒዙ ግን እቲ ዙር ኣብ ኣኽራናት በጺሑሎ። በዚ ድማ እቲ ፈታኒን መሳጥን ዝኾነ ናይ ዓቐብ ውድ ድራት ዝርኣየሉ መድረኻት ፈሊሙሎ።
ኣብ ሓፈሻዊ መስርዕ ካብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብቲ ዓለምለኻዊ መድረኽ ቅድ ድም ብሽክለታ ዝሳተፉ ዘለው ኢትዮጵያዊ ጽጋቡ ገብረማርያም ኤርትራውያን ዳንኤል ተኽለሃይማኖትን ናትናኤል ብርሃነን ኣብ መበል 73፡ 120፡ ከምኡ'ውን 128 ተርታ ብቕደም ተኸተል ተሰሪዖም ይርከቡ።


text:
Eritrea National Day
Press Statement Mike Pompeo Secretary of State Washington, DC May 24, 2018 On behalf of the government and people of the United States, I wish the people of Eritrea a happy national day as you celebrate the 27th anniversary of your nation on May 24, 2018. We hope that ourRead More →
ጋዜጣዊ መግለጺ ሰለማዊ ሰልፊ በርን
ብዕለት 18/05/2018 ኣብ ከተማ በርን ከባቢ 3000 ዘኾኑ ኤርትራውያን ሓተቲ ዕቁባ ኣብ ሃገረ ስዊዘርላድ ከሙኡ,ውን ስዊዛውያን የዕሩኽ ዝርከብዎም: ኣብ ቅድሚ ቤተ ጽሕፈት ፈደርላዊ መንግስቲ ሰዊዘርላንድ (Bundesplatz) ብዓይነቱ ፍሉይ ዘኾነ ሰፊሕን ዕውቱን ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ:: እዚ ሰልማዊ ሰልፊ ብኮሚቴ መኣዲ ዘተ ኤርትራውያን ንፍትሒ ዝተመደበ ኮይኑ: ምስ ተዳናገጽቲ ሰደተኛታት ዝኮኑ: ስቪክ ማሕበራት:Read More →
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዊዓ ብእምነተን ማለት ተኸተልቲ ጽንጠ ቆስጢ ብሙኻነን ተኣሲረን ዝጸንሓ ክልተ ደቀንስትዮ ብሰንኪ ኣብ ልዕሊአን ዘጋጠመ ጾታዊ ዓመጽ ዓሪፈን።
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዊዓ ብሰንኪ እምነተን ማለት ተኸተልቲ ጽንጠ ቆስጢ ብሙኻነን ተኣሲረን ዝጸንሓ ክልተ ደቀንስትዮ ብሰንኪ ኣብ ልዕሊአን ዘጋጠመን ጾታዊ ዓመጽ ዓሪፈን። እተን ክልተ ደቀንስትዮ ድሕሪ እቲ ኣብ ልዕሊአን ዘጋጠመ ዓመጽ መግቢ ናይ ምሕሳም ኣድማ ክገብራ ምጽነሐን ዝፍለጥ ኮይኑ ብዕለት 12መጋቢት 2017 ኣብ ምድካመን ናብ ሆስፒታል ባጽዕ እካ እንተተወሰዳ ብዕለትRead More →
ናብ ስግረዶብ ዝጓዓዙ ዝነበሩ ዜጋታት ኣብ ከባቢ ማህሚመት ምስ በጽሑ ኣብ ልዕሊኦም ብዝተኸፈት ቶኽሲ ሓንቲ ጓልኣንስተይቲን ሓደ ትሕቲ ዕድመ ቆልዓን ሞይቶም 9 ቆሲሎም ።
ናብ ስግረዶብ ዝጓዓዙ ዝነበሩ ዜጋታት ኣብ ከባቢ ማህሚመት ምስ በጽሑ ብስለያ ምክትታል ዶባት ሰሜናዊ እዚ ኣብ ልዕሊኦም ብዝተኸፈት ቶኽሲ ሓንቲ ጓልኣንስተይቲን ሓደ ትሕቲ ዕድመ ቆልዓን ሞይቶም። ብመሰረት ሓበሬታ ምንጭታትና፤ እቶም ንስግረ ዶብ ዝኸዱ ዝነበሩ ጉጅለ ዝጓዓዙላ ዝነበሩ ቶዮታ መኪና ኣብ ልዒልኣ ቶኽሲ ምስተኸፈተ ከምእተገምጠለት፤ ብኡ ንብኡ ድማ ሓንቲ ጓለንስተይቲን ሓደ ቆልዓንRead More →
ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ ንግዳዊ ትካላት ላዕለዎት ሓለፍቲ ኮይነን ምህላወን ተሓቢሩ።
ምእሳር ንገለ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኤርትራ ገዚፍ ንግዳዊ ስራሕ ኮይኑ ምህላዉ ተገሊጹ። ብመሰረት ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ እቶም ሓለፍቲ ገንዘብን ንብረትን ኣለዎም ኢሎም ንዝገመትዎም ሰባት ብብዝሒ ይኣስሩ ፤ቀጺሎም ነቶም ብዘይ ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕን ምኽንያትን ዝኣሰርዎም ሰባት ብመንገዲ ናይ ኣብያተማእሰርቲ መርመርቲ ጌሮም ይኽትክትዎም ምህላዎም ተሓቢሩ ። እቶም እሱራት ድሕሪ ብዙሕ ጸቕጢ ክወጹ ተኾይኖምRead More →
ኩባንያ ሓራትን ምኒስትሪ ሞጎዓዝያን መራኸቢታትን ኤርትራ ናብ መንግስቲ ሱዳን ዘቕረቦ ፍቓድ ናይ ህዝቢ ሞጓዓዝያ ከምእተነጸገ ተሓቢሩ።
ኩባንያ ሓራትን ምኒስትሪ ሞጎዓዝያን መራኸቢታትን ኤርትራ ብጥሪ 12 2017 ናብ መንግስቲ ሱዳን ዘቕረቦ ፍቓድ ናይ ህዝቢ ሞጓዓዝያ ከምእተነጸገ ተሓቢሩ። እቲ ብሚንስትሪ መጓዕዝያን መራኸቢታትን ኤርትራ ዝቐረበ ፍቓድ ናይ ሓባር ስራሕ ካብ ኤርትራ ናብ ካብ ውሽጢ ሱዳን ናይ ምጉዕዓዝ መስርሕ ኮይኑ፤ መንግስቲ ሱዳን መልሲ ምሃብ ኣብዩ ድሕሪ ምጽናሕ ብዕለት 5 መጋቢት ናይRead More →
ገለ ክፋል ናይ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ኣብ ክልተ እብረ ኮይኑ።
ኣብያተ ማእሰርታት ኤርትራ ብፍላይ ድማ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ እሱራት ስለዝበዝሑ ማእሰርቲ ኣብ ክልተ እብረ (ሺፍት) ኮይኑ ምህላዉ ተፈሊጡ። ገለ ክፋል ናይ ዓዲ ኣቤቶ ካብቲ ክሕዞ ዝኽእል ዓቕሚ እሱራት ዕጽፊ ስለዝሓዘ፤ እሱራት ገሊኦም 3 መዓልቲ ብዋሕስ ነጻ ወጺኦም ንምሕዳር ጥራይ ናብ ቤትማእሰርቲ ከምዝምለሱ፤ እቶም ካልእ ዕብረ ድማ ኣብቲ ካልእ ሰለስተRead More →
ኣብ ካርኒቫልን ናይ ኣይሮቢክስ ሳዕሲዕትን ምስታፍ ንዝኣበዩ ተመሃሮ ስድራቤቶም ሞቕነን መግቢ (ኩፖን) ኪኽልከሉ ሙኻኖም ተሓቢሮም።
ኣብ ካርኒቫልን ናይ ኣይሮቢክስ ሳዕሲዕትን ምስታፍ ንዝኣበዩ ተመሃሮ ስድራቤቶም ሞቕነን መግቢ ኩፖን ኪኽልከሉ ሙኻኖም ተሓቢሮም። ባህላዊ ጉዳያት ሚኒስትሪ ትምህርቲን ህግደፍ ዞባ ማእከልን ልዕሊ 700 ተማህሮ ማእከላይን ካልኣይን ደረጃታት ዞባ ማእከል ኣብ ካርኒቫልን ናይ ኣይሮቢክስ ሳዕሲዕትን ክነጥፉ ክለኣኹ ብዝኣዘዝዎ መሰረት፤ ኣብ ቤት ትምህርቲ ባሕቲ መስከረምን ዳሉሉን ቤት ትምህርቲ ልምዓትን በዓል ናጽነት ‘ንምምዕራግ’ ታዕሊሞም ጀሚሮም ምህላዎምRead More →
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሃገራት ወጻኢ ናብ ኤርትራ ንዝጥረዙ መንእሰያት ልዑል ክንክን ከምዝገብር ንምርኣይ ዝዓለመ ምስሩሕ (staged) ኣኼባታት ኣብ ቅድሚ ወከልቲ ኤውሮጳዊ ሕብረት የካይድ።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሃገራት ወጻኢ ናብ ኤርትራ ንዝጥረዙ መንእሰያት ልዑል ክንክን ከምዝገብር ንምርኣይ ዝዓለመ ምስሩሕ (staged) ኣኼባታት ኣብ ቅድሚ ወከልቲ ኤውሮጳዊ ሕብረት የካይድ። ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ኤርትራ ንዝጥረዙ መንእሰያትናብ ዓዶም ምስኣተዉ መንግስቲ ኤርትራ ቀይሕ መንጸፍ ዘርጊሑ ከምዝቕበሎም ዘርኢ ኣኼባታት ኣብ ኣስመራ ኤክስፖ ኣደራሽ ቁጽሪ ክልተ ተወዲቡን ተኻይዱን። እዚ ድሕሪ ናይRead More →


text:
ኣብ ዴንማርክ ደለይቲን ሓተቲን ዑቑባ ዝኾኑ ኤርትራውያን ኣንፃር'ቲ ኣብ ቐረባ አገልግሎት ኢሚግረሽን ዴንማርክ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብምኻድ መበገሲ ስደት ኤርትራውያን ብዝምልከት ኣካይደዮ ዝበሎ መፅናዕታዊ ፀብፃብ ብምቕዋም ኣብ ቐፅሪ ፓርላማ'ታ ሃገር ተቓውሞ ሰልፊ ኣካይዶም።
መንግስቲ ዴንማርክ ኣብ ቀረባ ንዝተራእየ ብዝሒ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሃገሩ ከምኡ'ውን ኣብ ኤውሮጳ ስለ ዘሰንበዶ ሓደ ተልእኾ ኣናዳይ ሓቂ ናብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብምልኣኽ መበገሲ'ቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ብምፅናዕ ሓደ ፀብፃብ ምውፂኡ ይፍለጥ ።
እዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዝምልከት ቤት-ዕዮ አገልግሎት ኢሚግሬሽን ዴንማርክን - ዘውፅኦ ፀብፃብ ኣብ ውሽጢ ዴንማርክን ደገን ንዘለው ኤርትራውያን የዘራርብ'ሎ። ጉጅለታት ተሓለቅቲ መሰላት'ውን ይቃወምዎ'ለው።
ሎሚ ዝተኻየደ ተቓውሞ ሰልፊ ብዝምልከት ሙሉእ ፀብፃቡ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
ካብ ሳክትዝም ዝትቐድሐ ምስጢራዊ ሰነድ
(ነጋዶ ፍቐረን ሳምሶንን)
4ይ ክፋል
ኣብ ሳልሳይ ክፋል፡ ተደጕሉ ዝጸንሐ ምፍሕፋሓት ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ብሰንኪ ሞት ፍትው መንእሰይ ፍቕረ ዓንደማርያም ተሳቢቡ ኣብ ጠርዚ ኣብ ዝበጸሓሉ እዋን፡ ሃንደበት ብቀዳም ዕለት 13.10.2007 ሰዓት 7፡00 ምሸት ድሕሪ ጥዕናዊ ስፖርት፡ ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ኮ/ል ስምኦን ገብረድንግል ኣብ ከባቢ ባር ኣኪላ ኣብ ጥቓ መንበሪ ገዛ ኣብ መኪና ዝተሰቐሉ ሰባት ተኪሶም ከምዝሃሪምዎ ጠቒሰ ነይረ፡፡ ንሎሚ ከኣ ራብዓይ ክፋል እንሆ፡፡
ኣብታ መጻኢት ርህውቲ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ፡ ካብቶም ክጠፍኡ ወይ ከኣ ክሕተቱ ዝግበኦም ቐንዲ ኣሳሰይቲ ኣባጓይላ ኢሳይያስን፡ ካብ መጽነቲ ዜጋታትና ሓደ ዝኾነ ንጉዳይ ፍቕረን ሳምሶንን ከጻሪ መደብ ዝተዓደሎ ብር/ጀነራል (ሽዑ ኮሎኔል) ስምኦን ገብረድንግል፡ ብ1939 ኣብ ሰገነይቲ – ማዕረባ ተወሊዱ፡፡ ሰምኦን፡ መባእታን ካልኣይን ደረጃ ትምህርቱ ኣብ ዝተፈላለየ ቤት ትምህርታት ዝተምሃረ ብልጫታት ዝዓተረ ንፉዕ ተምሃራይ ነይሩ፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ኣዲስ አበባን ባህርዳር ፖሊቴክኒክን ናይ ኮለጅ ትምህርቱ ክከታተል ድሕሪ ምጽንሑ፡ ኣብ ፈለማ 70ታት ናብ ሩስያ ተጓዒዙ፡፡ ብ1975 ምስ በዓል ወዲ ሃብተ ካብ ሩስያ ካብቶም ብጥርኑፍ ናብ ህዝባዊ ግንባር ዝተሰለፉ ኣባላት ሓደ ኮይኑ፡ ኣብ ሜዳ ፈለማ ኣብ መራኸቢታት ህዝባዊ ግንባርን፡ ቀጺሉ ኣብ እንዳ 72 ኣብ ዝተፈላለዩ ጨንፈራት ዘገልገለን ኣባል”ታ ሚስጢራዊት ሰልፊ ዝነበረ ገዲም ተጋዳላይ ኢዩ፡፡
ድሕሪ ናጽነት እውን፡ ኣብ ትሕቲ ነፍሲሄር ዓሊሰይድ ዓብደላ ተመዲቡ፡ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ኣብ ዝተፈለለዩ ክፍልታት ነጢፉ፡፡ ብፍላይ ምስ ኣዛዚ ክፍሊ ወጻኢ ስለያ ኮሎኔል ጋይም ተስፋንኪኤል ብዝነበሮ ሕዱር ጽልእን ምስሕሓብን፡ ቀጻሊ ይሰሓሓቡ ብምንባሮም፡ ኣብ መወዳእታ ኣዛዚ ፖሊስ ዞባ ዓሰብ ኮይኑ ተመዲቡ ነይሩ፡፡ ስምኦን ናብ ዓሰብ “ዘኽይድ ምኽንያት የብለይን” ብምባል ንሓደ ዓመት ዝኣክል ኣብ ማእከላይ ቤ/ጽ ፖሊስ ኤርትራ ኣጅብ፡ ብዘይስራሕ እንዳተመላለሰ ድሕሪ ምጽንሑ፡ ኣብ መፋርቕ 90ታት ኣውዳድባ ውሽጣዊ ጉዳያት ምስተቐየረ፡ እንዳ ጸጥታ (ወኪል ሃገራዊ ድሕነት) ባዕሉ ኪኢሉ ምስ ቆመ፡ ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ብምኻን ተመዚዙ፡፡ ምስ ሓላፊ ወጻኢ ስለያ ኮ/ል ጋይም ዝነበሮ ሕዱር ምትፍናን ሕጂ እውን ኣብ ቦትኡ ኢዩ፡፡ ብባህሪ ኣዚዩ ቁጡብን ምስ ሰባት ልዑል ናይ ምርድዳእ ክእለት ዘለዎ ስምኦን፡ ኣብ ሜዳ ሓደ ቆልዓ ወሊዱ ብደብዳብ ነፋሪት ተሰዊእዎ እዩ፡፡ ብድሕሪኡ ምስ ኣባል ሚኒስትሪ ንግድን እንዲስቱሪን ነበርን ዘመድ ብርጋዴር ጀነራል ፍጹም ገብረሂወት ዝኾነት ገዲም ተጋዳሊት ኣልማዝ ሓዳር ጌሩ 3 ቆልዑት ወሊዱ ኢዩ፡፡
ብልሙድ ኣጸዋውዓ White House (ቻው ሆቴል) ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ፡ ኣብ ማእከላይ ቤ/ጽሕፈት ሓይልታት ፖሊስን ጸጥታን፡ ኣብ መበል 3 ደብሪ ምስ ሓላፊ ክፍሊ ወፍርታት ኮ/ል ወልደዝጊ ባህታ ለጊቡ ዝርከብ ስምኦን፡ ፈታዊ ስራሕን ከምቶም ካልኦት ሓለፍቲ ፈቐዶ ዲስኮን ባራትን ዘይኾልል፡ ሓዳሩ ዘኽብር፡ ዲስፕሊንድ ዝኾነ ሰብ ኢዩ፡፡ ምስ ዝኾነ ሰብ ክራኸብ ብዙሕ ድልየት ዘይብሉ ሰምኦን፡ ኣብ ማእከላይ ቤ/ጽሕፈቱ ብቁጽሪ ቴሌፎን 12 33 33 (EX 215/216/217) ፍቓድ ተሓቲትሎም ኩሉ ግዜ ኣትዮም ዝረኽብዎ ሓለፍቲ፡ ኮሎኔል ተስፋልደት ሃብተስላሰ (ካብ ቤ/ጽ ፕረሲደንት)፡ ሚ/ር ዑስማን ሳልሕ (ካብ ሚ/ሪ ወጻኢ ጉዳያት)፡ ብ/ጀ ኣብርሃ ካሳ (ወኪል ሃገራዊ ድሕነት)፡ ጀነራል ስብሓት ኢፍረም (ሚ/ሪ ጸዓትን መዓድንን)፡ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮውሃንስ (ሓላቓ ስታፍ ሚ/ሪ ምክልኻል)፡ ብ/ጀነራል ፍጹም ገብረሂወት (ወዲ መምህር- ኣዛዚ ዕቑርን ህዝባዊ ሰራዊትን) ብ/ጀነራል ዶ/ር ሃይለ ምሕጹን (መኮነን ጥዕና ሚ/ሪ ምክልኻልን ዲን ሓፈሻዊ ሕክምና ኮለጅ ኦሮታን) ጥራይ እዮም፡፡ ካብ ማእከለዎት ሓለፍቲ ጽቡቕ ምቅርራብ ዘለዎ ከኣ ምስ ኮ/ል ወልደዝጊ ባህታ፡ ኮ/ል ሃይለ ተስፋዝጊ (ክቡርነቱ)፡ ኣማሓዳሪ ዞባ ደ/ቀ/ባሕሪ ኣምባሳደር ስዒድ ማንታይን ኣማሓዳሪ ዞባ ጋሽባርካ ፍስሃየ ሃይለ (ኣፍሮ)ን እዮም፡፡
ብ/ጀ ስምኦን ገብረድንግል ኣብ ትሕቲ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ብምኻን ብብ/ጀ ኣብርሃ ካሳ እንደተመርሐ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ካብቶም ብዝለዓለ ሓላፍነት ካብ ዝተዓደልዎ መደባት ሓደ ጉዳይ ምጽራይ ሞት ነጋዳይ ፍቕረን ምትእስሳር ዘለዎም ኣካላትን ወልቀ ሰባትን እዩ፡፡ ከምቲ ኣብ ሳልሳይ ክፋል ዝገለጽኩዎ ድማ ስምኦን 11 ለበዋታት ዘለዎ 50 ገጽ ውህድ ጸብጻብ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲደንት ኣቕሪቡ፡፡ ኣብቲ ጸብጻብ ብዛዕባ “ጠንቂ ምስሕሓብ፡ ሓድነትን ኣፈላላይን ላዕለዎት ወትሃደራውያን ሓለፍቲ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ካብ ዝተገልጹ ነገራት፡ እቶም ኣብ ሓደ ጉጅለ ዝነበሩን ክልተ ኣሓት ዝተምርዓው ሜ/ጀነራል ገረዝጊሄር ዓንደማርያም (ውጩ)ን ብ/ጀነራል ተኽለ ማንጁስን ከይተረፈ ምስሕሓብ ከምዘለዎም ይገልጽ፡፡ ኣብቲ እዋናት ውጩ ኣዛዚ ስርሒት 05 እንከሎ 18 ዝኾና ኮንትሮባንድ ዝጸዓና መካይን ብኣባላት ምክትታል ዶባት (ናይ ተኽለ ማንጁስ) ስለ ዝተተሓዛ፡ ውጩ ንተኽለ ማንጁስ ኣባላቱ ክፍንውወን ሓቲቱ ዕጭ ስለዝበሎ፡ ብሰንኪ እዚ ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ምብጽሖም ይገልጽ፡፡ ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ኣብቲ ጸብጻብ ዝሰፈረ ተወሳኺ ሓሳብ ከምዘነጸሮ፡ ኣብ መወዳእታ ”ፕረሲደንት” ኢዱ ኣእቲዩ ነቲ ጉዳይ ዋላ እንተፈትሖ፡ እቲ ኣብ ሞንገኦም ዝተፈጠረ ምስሕሓብ ከም መዓልቦ ከምዘይተገብረሉን፡ ክልቲኦም ሓለፍቲ ምስ በዓል ፍቕረን ሳምሶንን ናይ ረብሓ ምትእስሳር ከምዘለዎም ይሕብር፡፡ ብተወሳኺ ምስ ሆቴል መሪዲያን ብምትእስሳር ክልቲኦም ጀነራላት ዝገበርዎ ሚስጢራዊ ናይ ኮሚሽን ስምምዕ ብዝርዝር ተጸብጺቡ ኢዩ፡፡
ጉዳይ ምስሕሓብ ላዕለዎት ወትሃደራውያን ሓለፍቲ፡ ካብ ተራ ናይ ገንዘባዊን ዓይነታዊን ረብሓ ሓሊፉ ናብ “ኣውራጃውነት” ዝወስድ ተርእዮታት ከምዘለዎ ጸብጻብ ስምኦን የነጽር፡፡ ምስ “ኣውራጃውነት” ብምትእስሳር ኣብ ዝገለጾ ሓሳባት ውጩ፡ ንገለ ተወለድቲ ሓማሴን (ካርኒሽም) “ኣያ” ኮይኑ ይጠቕሞም ከምዝነበረ፡ ናብ ጋሽ ባርካ (ስርሒት ዞባ 02) ምስተቐየረ ከኣ ዝቐየሮ ሜ/ጀነራላት ፍሊጶስ ኣብ ስርሒት ዞባ 05 ዝነበሮ ተቐባልነት ስለ ዝበሓቶ፡ ምስ ውጩ ተዓስኪሮም ዝነበሩ ሃብታማት ከፈራርህን ክህድድን ብምጅማሩ፡ እቲ ምትፍናን ከምዚዛየደ ተጠቒሱ፡፡ ኣብቲ እዋን “ውጩ ፡ ሕዱር ሕማማት ስለ ዘለዎን ዚያዳ ናይ ዞባ ማእከል ተቐባልነትን ኣፍልጦን ስለ ዘለዎ ናብ ቦትኡ ይመለስ” ዝብሉ ጥርዓናት ካብቶም ደገፍቱ ሃብታማት ነጋዶ “ብዘስምዕዎ” ሰባት ናብ ፕረሲደንት ብተዘዋዋሪ መገዲ ይበጽሖ ነይሩ ኢዩ፡፡ ንጉዳይ “ኣውራጃውነት” ኣብ ዝምልከት ዝርዝራት፡ ደቂ ካልእ ከባቢ (ሓማሴን) ኮይኖም ምስቶም ካልኦት ዝወገኑ ተባሂሎም ዝተገለጹ ወትሃደራውያን ሓለፍቲ እውን ነይሮም፡፡
ኣብ መወዳእታ እቲ ጸብጻብ ዝሰፈረ ሓሳብ “ውሽጣዊ ጸጥታ ብኹሉ መምዘኒታት ማለት ብቴክኒካዊን ሰብኣዊን ኣገባባት ብዘካየዶ ምጽራይ ነጋዳይ ፍቕረ ኣብ ትቦ “ተሓኒቑ” ብዝብል ዝሞተላ ሸላ፡ ብውሑዱ 70 ኪሎ ንዝምዘን መንእሰይ ፍቕረ ዝጻወር ክሕነቐሉ ዝኽእል ትቦ ከምዘይብላን ኣብ ክሳዱ ተጠምጢሙ ዝተረኽበ ቅዳድ ኮቦርታ ንወዲ ሰብ ከጥፍእ ኣይክእልን” ዝብል ኢዩ፡፡ ንዝተጠርጠሩ ሓለፍቲን፡ ገለ ኣባላት ሓለዋ ፖሊስን ኣብ ዝተኻየደ መርመራ፡ ዋላ እኳ “ነብሱ ከምዘጥፍአ” ጸቒጦም ይዛረቡ”ምበር ብጭብጢ ክረጋገጽ ዝተኸኣለ ጉዳይ፡ እቲ ግዳይ (ፍቕረ) ብማሕነቕቲ ዘይኮነስ፡ ብካልእ “ምኽንያትት” ከምዝሞተ የረጋግጽ፡፡
ድሕሪ ናብ ፕረሲደንት ዝለኣኾ ጻብጻብ፡ ስምኦን ንኩላተን ጨንፈራትን ኣካላትን ጸጥታ ጥቡቕ ናይ ምክትታልን ምጽንጻንን መምርሒታት ከውርድ ተርኣየ፡፡ ብመሰረት እዚ ከኣ፡ ኣብ ዞባ ማእከል ኣብ ትሕቲ 10ኤን ምምሕዳራት ዝርከቡ ኣባላት ጸጥታ ምስ ጉዳይ ፍቕረ ዝኾነ ይኹን ምትእስሳር ዘለዎም ውልቀ ሰባትን ሓበሬታን ኣተኣኻኺቦም ጸብጻብ ከቕርቡ፡ ብምቕጻል ኣብ ኩለን ዞባታት ዝርከቡ ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ ብፍላይ ከኣ ኣባላት ኣካል ብልሽውና ዕቱብ ምክትታላት ክገብሩ ሓበረ፡፡ ኣብ ኣስመራን ከባኡን ዝነበረ ምክትታል፡ ኣብተን 7 ሕቡኣት ቤ/ጽሕፈታት ወኪል ሃገራዊ ድሕነት- ውሽጣዊ ጸጥታ ዝተዓመ ኮይኑ ኣብቲ እዋንን ሕጂን ዝነበረ ኩነታት ከምዚስዕብ ‘ዩ፡
-
ቤ/ጽ ኒያላ (እዛ መብዛሕትኡ ህዝቢ ኣስመራ ዝፈልጣ ኣብዚ እዋን ክልተ ጉጅለታት ምክትታልን ምጽንጻንን ዝተመደቡላ ቤ/ጽ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ትሕቲ ኮ/ል የማነ ዓንደማርያም -ሰኮሎቭ ዝተመደቡ ሌ/ኮ ዮናስ ዘርኣይ ዝተብሃለ ሓላፊ ዝመርሓ ሓንቲ ጉጅለ፡ ከምኡ’ውን በዓል የማነ ፍስሃጽዮንን ግርማይ ሓጎስን ዝተመደብዋ ጉጅለ ምክትታል ኔራ፡፡) ንጉዳይ ፍቕረ ኣመልኪቱ ኩሎም ኣባላት ብዕቱብ ምክትታላትን ምጽንጻናትን ከካይዱ ተሓቢርዎም ኢዩ፡፡ ኣብዚ እዋን ዘለው ኣባላት ጉጅለ መርመርቲ በረኸት ጉዕሽ (ወዲ ጉዕሽ)ን ወዲ ከረንን ዝተብሃሉ’ዮም፡፡
-
ቤ/ጽ ከባቢ ባር ዚሊ (ንሸነኽ ሰሜን ኣብ ጎኒ ቤት መግቢ ቻይና ዘላ፡ ደሓር ናብ ምምሕዳር ቲራቬሎ ዝተቐየረት ኮይና፡ ኣብዚ እዋን ናይ 10ቲኤን ምምሕዳራት ጸብጻብ መቐበሊትን ቀንዲ ቤ/ጽ መዋፈሪ ኣባላት ሮንዳን እያ፡፡) ሕጂ ዘሎ ሓላፊ ሌ/ኮ ተስፋልደት ዝተብሃለ ኢዩ፡፡ ሌ/ኮ ተስፋልደት ብካልእ ሸነኽ ተጻዋዕነቱ ንሓላፊ ግብረ ሽበራን ኣካል ብልሽውናን ኮ/ል የማነ ዓንደማርያም (ሶኮሎቭ) ኮይኑ፡ ኣብ ትሕቲኡ ብ3 ሽፍት ዝንቀሳቐሱ ኣባላት ጸጥታ ብሓላፍነት እንዳተኸታተለ ኣብ ኣስመራ ኣብ ተኣፈፍቲ ዝበሃሉ ከባቢታት (ንኣብነት ኣኽሪያ፡ ገዛብርሃኑን ከባቢታት ኤክስፖን) ምጉጅጃላት ከይፍጠርን ህዝቢ ከይተኣኻኸብን ይቆጻጸር፡፡ እዞም ካብ ባር ዚሊ ዝዋፈሩ ኣባላት ንከተማ ኣስመራ ካብቶም ዘጽረይዋ ኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ ኢዮም፡፡ ኣብ ጉዳይ ፍቕረ እውን ዕቱብ ምክትታላትን ምጽንጻናትን ክገብሩ ብስምኦን መደብ ተዓዲልዎም ኔሩ፡፡
-
ቤ/ጽ ቲራቬሎ (ግምጣል ምምሕዳር ቲራቬሎ ዘላ ሓደ ደብሪ ህንጻ፡ ብወኪል ሃገራዊ ድሕነት ካብተን ዝተመረጻን ብዙሓት ወፍርታት ዝተኻየደላ ቤ/ጽ እያ፡፡) ናይ መጸናጸኒ ኤሎክትሮኒካዊ መሳርሒታት ተዓጢቖም ብጉልባብ ኣውፈርቲ ነጋዶን ዲያስጶራን መሲሎም፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓበይቲ ሆቴላት (ንኣብነት ኣስመራ ፓላስ) ኣብ ጥቓ ወጻእተኛታት መደቀሲ (ዓራት) ተታሒዙሎም ዝከታተሉን ዝጸናጸኑን ኣባላት ካብዚ ቤ/ጽ ዝዋፈሩ ኢዮም፡፡ ኣብዚ እዋን ኣብ ትሕቲ ውሽጣዊ ጸጥታ ቀንዲ መዋፈሪ ኣባላት ምክትታል ኢምባሲታትን ወጻእተኛታትን ኮይና፡ ብመጀር ነጋሲ ኪደነን ም/ተለንተ መልኣከ ሓጎስ (ሊንጎ) ትምራሕ፡፡ ንበዓል ፍቕረ ዝምልከት በቲ እዋን ስሩዕ መደብ ተዋሂብዎም ኔሩ፡፡
-
ቤ/ጽ ከባቢ ሆቴል ኢምፐሪያል (ኣብ ወኪል ሃ/ድሕነት ውሽጣዊ ጸጥታ ካብ ኣባላትን ህዝብን ክሕብኡን ከይፍለጡን ዝድለዩ ኣባላት ምጽንጻንን ዓፈናን ዝዋፈሩላ ኮይና፡ እዞም ኣባላት ናይ ገዛእ ነብሶም ዝተመደበሎም ባጀትን ደሞዝን ብቐጥታ ካብ ባንኪ ኣውጺም ዝጥቀሙ እዮም፡፡) ኣብ ትሕቲ “ብደም ዝዓፈተወ ቤት” ዝብል ኣርእስቲ ኣቐዲመ ዘቕረብኩልኩም ጽሑፍ ዝተገለጹ ኣባላት ጉጅለ ዓፈናን ስጉምትን ምስዞም ናይ ኢምፐሪያል ኣባላት ቀጥታ ርክብ ዘለዎምን ሕጂ ብሰርጌንቲ ዓንዳይ መንግስትኣብ ዝተብሃለ ኣባል ዝጥርነፉ’ዮም፡፡ እዞም ኣባላት ንላዕለዎት ሓለፍቲ ዕጡቋት ጉጅለታት ጎረባብቲ ሃገራት ብፍላይ ናይ ኢትዮጵያ ኣብ ዝንቀሳቐስሉ ከባቢታት ዝተፋለለዩ ጉልባባት ተጠቒሞም ዝከታተሉ’ዮም፡፡ ንኣብነት ተስፋይ ገብረኣብ ዝተብሃለ ኢትዮጵያዊ ደራሲን ጸሓፊን ኣብ ሆቴል ኣምባሴራ ዝከታተሉ 4 ሕቡኣት ኣባላት ካብ ቤ/ጽ ኢምፐርያል ዝተዋፈሩ ኢዮም፡፡ ብተመሳሳሊ ዶ/ር ብርሃኑ ነጋን ኣንድኣርጋቸው ጽገ ዝተብሃሉ ሓለፍቲ ግንቦት-7፡ ናብ ከባቢታት ጋሽ ባርካ (ሓሪና፡ ጀበል ሓሚድ፡ ተሰነይ)፡ ዊዓን ባጽዕን ክንቀሳቐሱ እንከለው፡ ብጉልባብ ኣውቲስትን ሓለዋን ዝምደብሎም ካብዞም ኣባላት ቤ/ጽ ኢምፐርያል ኢዮም፡፡ ኣብ 2007/08 እውን ንጉዳይ ፍቕረ ኣመልኪቶም ኣብ ምጽራይን ምጽንጻናትን ዝነጥፉ ኣባላት ኣብዛ ቤ/ጽ ተመዲቦም ነይሮም፡፡
-
ቤ/ጽ ማእከል ከተማ (ኣብ ልዕሊ ህንጻ ባር ቸንትሮ ዘላ፡ እዛ ቤ/ጽ፡ ሓላፊ ኣካል ምጽራይን መርመራን ውሽጣዊ ጸጥታ፡ መጀር ካሕሳይ በየነ (ወዲ በየነ) ጥራይ ዝጥቀመላ ብዙሓት ኣባላት እንዳ ጸጥታን ህዝቢ ኣስመራን ዘይፈልጣ፡ ሚስጢራዊት ቤ/ጽ ኢያ፡፡) ኣብዚ እዋን ክራይን ናይ ቴሌፎን ወጻኢታትን እንዳተሸፈነላ ተዓጺያ ኣላ፡፡ ንጉዳይ ነጋዶ ፍቕረን ሳምሶንን፡ ካልኦት ተኣፈፍቲ ስርሒታትን ዝምልከት መርማሪ ወዲ በየነ ሕቡኣት ወኪላትን ተሓባበርትን ዝረኽበላ ቤ/ጽ ኔራ፡፡
-
ቤ/ጽ ሞኖፖሊዮ (እዛ ቤ/ጽ ከምቲ ኣቐዲመ ዝገለጽኩልኩም ባህር ኣርቲስት እድሪስ መሓመድ ዓሊን ብጾቱን ቅድሚ ምርሻኖም ዝጸንሑላ፡ ቀተልቲ ነጋዳይ መሓመድ ኦሞ ዝተዋፈሩላን፡ ብዙሓት ገበናት ዝተፈጸሙላ ቤ/ጽ እንዳ ጸጥታ ኢያ፡፡) ንዓመታት ብኮ/ል ርእሶም ኣባይ (ወዲ ማርጋኖ) ትምራሕ ዝነበረት እዛ ቤ/ጽ፡ ክፋእ ዘበለ ኩሉ ወፍርታት ዝካየዱላ ቤ/ጽ ኢያ፡፡ ንጉዳይ ፍቕረን ሳምሶንን ከምኡ’ውን ስዒቦም ዝተኣሰሩ ሃብታማትን ዝምልከት ኣብዛ ቤ/ጽ ዓበይቲ ስርሒታት ተዓሚሞም’ዮም፡፡
-
ቤ/ጽ ገጀረት (ንእሽቶይ) እዛ ቤ/ጽ ንሓጺር ስልጠናታት እተግልግል ኮይና ኣብ ጉዳይ ፍቕረን ስምሶንን ምትእስሳር ኣለዎም ዝተብሃሉ ክልተ ጥርጡራት ከምዝተመርመሩላ ጸብጻባት ይሕብሩ፡፡
ብሓፈሻ ንሞት ነጋዳይ ፍቕረ ስዒቡ ኣብ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ውሽጣዊ ጸጥታ ዝነበረ ምክትታላትን ዕማማትን፡ ዝተዓዘበ ሰብ ኣብቲ እዋን መላእ ሃገር ኣብ ምክትታል ገበነኛታት ዘይኮነስ፡ ኣብ ሰዓታት እቶ እቶ ዘላ ይመስል ነበረ፡፡ ብኣንጻሩ፡ “ገለ ነገር ዶ ይረኽቡለይ” ካብ ዝብል ፍርሂ ተበጊሶም ዝሽቑረሩ ዜጋታት ዝበዝሕሉ፡ ምስ ፍቕረን ሳምሶንን ተራ ምትእስሳር ዝነበሮም ናእሽቱ ነጋዶ ትካላቶም ዓጽዮም ዘልግስሉ፡ ዓበይቲ ሓለፍቲ ነንባዕሎም ዝተሓማመይሉ፡ ስድራ እቶም ግዳያት (ብፍላይ ከኣ ስድራ ቤት ሳምሶን) ኣዚዮም ዝተሻቐልሉ ኩነታት ኣብ ዝተፈጥረሉ ጽንኩር እዋን፡ ሃገራዊ ድሕነት ፈለማ ኣባላት ፖሊስን ከም በዓል ዘርአጋብር ዝኣመሰሉ ሃብታማት ኣብ ቀይዲ ከውዕሉ መደባት ሓንጸጸ፡፡
ስምኦን ንጉዳይ ፍቕረ ዝምልከት ቀንዲ መጻረዬ ኮይኑ ካብ ዝተመዘሉ ዕለት ጀሚሩ በዓል ሜ/ጀ ውጩን ብ/ጀ ዓፋን’ውን ንሕድሕድ ምንቅስቓሳቱ በቢዝጥዕሞም መገዲ ይከታተልዎ ነይሮም እዮም፡፡ ብፍላይ ኣብ ውሽጣዊ ጸጥታ ዝነበረ ምክትታላትን ዕማማትን ተኸታቲሉ ሓበሬታ ዝህቦም ዝነበረ፡ ቀንዲ ሓላፊ ኮ/ል የማነ ኣፍወርቂ ምንባሩ ተፈሊጡ እዩ፡፡ ብምቅጻል ኣብቲ እዋን መበገሲኡ ካብ ዘይተፈለጠ ቦታ፡ “ስምኦን ንፍቕረ ዝምልከት ምጽራይ ጠጠው ከብል ናይ 5 ሚሊየን ናቕፋ ህያብ ቀሪብሉ ተሓሲሙ” ዝብል ወረ ተዘርጊሑ፡፡
ዝጸንሐ ምፍሕፋሓት ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ኣብ ጠርዚ ኣብ ዝበጸሓሉ እዋን፡ ሃንደበት ብቀዳም ዕለት 13.10.2007 ሰዓት 7፡00 ምሸት ካብ ናይ ጥዕና ስፖርት እንዳተመልሰ ኣብ ከባቢ ባር ኣኪላ ኣብ ጥቓ መንበሪ ገዝኡ ኮ/ል ስምኦን ኣብ መኪና ብዝተሰቐሉ ሰባት ተኪሶም ሃሪሞምዎ፡፡ ብስም “ናይ ጥዕና” ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ኣካላዊ ምንቅስቓስ (ስፖርት) ዝሳተፉ ዝነበሩ ላዕለዎት ሓለፍቲ በዓል ጀነራል ስብሓት ኢፍሬም፡ ብ/ጀ ስምኦን ገብረድንግል፡ ኮ/ል ተስፋልደት ሃብተስላሰ፡ ብ/ጀ እዮብ ፍስሃየ (ሓሊባይ)፡ ኮ/ል ደረስ ገብረኣምላኽ፡ ኮ/ል ብርሃነ ሃይለ (ወዲ ውነሽ)ን ካልኦትን ምንባሮም ይዝከር፡፡
ብዕለት 13.10.2007 ምሸት ሰዓት 7፡00 ኣብ ከባቢ ባር ኣኪላ ብ/ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ከምተሃረመን በቶም ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ኣባላትን ነበርትን ተላዒሉ ናብ ሆስፒታል ከምዝተወስደ ድሕሪ ዝተወሰነ ደቓይቕ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲደንትን ማእከላይ ቤ/ጽ ወኪል ሃ/ድሕነት ተሓበረ፡፡ ብቐጥታ ኣብ ገገዝኦም፡ መዘናጊዒታትን ዲስኮታትን ዝነበሩ ኩሎም ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ በቢሰንሰለቶም ነቲ ዝተፈጥረ ጉዳይ ተሓቢርዎም ኩሉ ዝምለከቶ ኣካል ብህጹጽ ዕቱብ ምክትታላት ከካይድን ብሎኮታት ክዓጹን ትእዛዛት ተመሓላለፈ፡፡
ስምኦን ገብረድንግል ትንፋሱ ትልኽ ይብል ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ፈለማ ንኮ/ል ወልደዝጊ ባህታ ኣጸዊዑ ሕብሪ”ታ ሃረምቱ ዝተሰቐልዋ መኪናን ናይ መወዳእታ 2 ቁጽሪ ሰሌድኣ ጠቂሙዎ፡፡ ኣስመራ ናብ ፍጹም ሰዓት እቶ እቶ ተቐይራ ዘረባታት ካብን ናብ ክላባዕ ጀመረ፡፡ ሓለፍቲ ጸጥታን ስርሒታትን በቢኣንፈቶም መደባት ተዓዲልዎም ብኣልማማ ተፍትሽ ከካይዱ፡ ጋራዣት ክገማጥሉ፡ ህዝቢ ከካላብቱን ክኣስሩን ተራኢዮም፡፡ ንሞት ፍቕረ ስዒቡ ኣብ ህዝቢ ንዝተፈጠረ ምዕዝምዛማት ንምትህድዳእ ደይ መደይ ተባሂሉ ቀታሊኡ ሳምሶን ከምዝኾነ ስለዝተወርየ ትኹረት ናይ ኩሎም ኣባላት ጸጥታን ስርሒታትን ኣብ ልዕሊ ሳምሶን ገረዝጊሄር (ወዲ ቀሺን) መቕርቡን ኮነ፡፡ ኩሉ በቢዝጥዕሞ ምስ ሳምሶን ርክብን ምትእስሳርን ኣለዎም ዝበሃሉ ዜጋታት እንዳቐፈደ ናብ ቤት ማእሰርታት ምድጓን ቀጸለ፡፡
ድሕሪ ማህረምቱ ብቐጥታ ብ/ጀ ስምኦን ሓደ ምሉእ ዋርድ ኣብ ሆስፒታል ኦሮታ ተፈሊዩሉ፡ ብኣባላት ውሽጣዊ ጸጥታ እንዳተሓለወ ክሳብ ጉዳያት ዘነጽር ብጀካ ዶ/ር ሃይለ ራሻን ዶ/ር የማነን ዝኾነ ሰብ ከይሪኦ ካብ ቤ/ጽ ፕረሲደንት ኮ/ል ተስፋልደት ኣዘዘ፡፡ ብዙሕ ከይጸንሐ ስምኦን ብፍልይቲ ነፋሪት (ቻርተር ፍላይት) ናብ ዓዲ ጥልያንን ሱዑድ ዓረብን ተላኢኹ ዝብል ወረታት ብ “03” ተፈነወ፡፡ ንስምኦን ተኪኦም ብቐጥታ ብቤ/ጽ ፕረሲደንት ክዋስኡ ዝተመዙ ሓለፍቲ ኣብቲ እዋን ሓላፊ ኣካላት ውፍሪ ዝነበረ (ኣብዚ እዋን ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ) ኮ/ል ወልደዝጊ ባህታን ሓላፊ ኣካል ምጽራይን መርመራን ውሽጣዊ ጸጥታ መጀር ካሕሳይ በየነን’ዮም፡፡
ኢሳይያስ ዋላ እኳ ኣብቲ ጉዳይ ኢዶም ከምዝሓወሱ እንተፈለጠ፡ ንመናውራ ብተናጸልን ብሓባርን ነቶም ዓበይቲ ጀነራላት ክጽውዕን “ነዚ ጉዳይ ከመይ እንተኣለናዮ ይሓይሽ” ክብል፡ ከምኡ’ውን ብጀነራል ፍሊጶስ ትምራሕ በዓል የማነ ገብረኣብ፡ ዓሊ ዓብዱ፡ ብ/ጀ ኣብራሃ ካሳን ጀነራል ስብሓትን ዝተሓወስዎ ሓይሊ ዕማም ከጣይሰ ተራእየ፡፡ ህዝቢ ንምትህድዳእ ብየማነ ገብረኣብ ዝተዳለወ “ፍሹል ፈተነ ቅትለት” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝተጸሓፈ ሓተታ ናብ ዓሊ ዓብዶ ተላኢኹ ብመዓኽናት ሚዲያ ክቐርብ ተገብረ፡፡
ካብ ዕለት 13/10/2007 ጀሚሩ ኣብ መላእ ሃገር ሰማያዊ ሕብሪ ዘለወን ነኣሽቱ መካይን ብኣካላት ጸጥታን ምክልኻልን ተተኣሪየን ናብ መንግስታዊ ጋራዣትን ካልኦት ክፍልታትን ክግዕዛ ተርኣያ፡፡ ኣብ መወዳእታ ብር/ጀነራል ስምኦን ተሃሪሙላ ዝተብሃለት ሰመያዊት ፋሚሊ ናይ ገዛ መኪና ኣብ ከባቢ ማይተመናይ ተረኺባ፡ ናብ ቤ/ጽ ጸጥታ ቲራቬሎ ተወሲዳ ተዓሸገት፡፡ ብርግጽ እዛ መኪና ድሒሩ ኣብ ዝተኻየደ ምጽራይ ናይ ሳምሶን ወዲ ቀሺ ከምዝኾነትን ሳምሶን ካልኦት ኣብ ዓሻ ጎልጎል ካብ ዝነበራ ናይ ኮሚሽን ፖሊስ መካይን ሰሌዳ ከምዝወሰደ ተረጋጊጹ’ዩ፡፡
ቀጺሉ ኣብ 5ይ ክፋል ብዝርዝር ዝግለጹ ልዕሊ 100 ዝኾኑ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሓይልታት ምክልኻል፡ ፖሊስን ጸጥታን ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ተተኣሪዮም ናብ ዝተፈላለያ ቤት ማእስርታት ተዳጊኖም፡፡ ዳርጋ ብምልኡ ስድራ ቤት ሳምሶን ወዲ 80 ዓመት ኣቡኡ ቀሺ ገረዝጊሄር ሃብተገርግሽ ሓዊሱ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም፡፡ (ክቡራት ኣንበብቲ ናይ ኩላቶም ዋላ እንተዘይኮነ ብጉዳይ ፍቕረን ሳምሶንን ናይ ዝተቐየዱ ዜጋታት ዝርዝር ኣብ 5ይ ክፋል ከቕረበልኩም ኢየ፡፡)
ሃገር ብምልኣ ናብ ሰዓታት እቶ እቶ ኣብ ዝተቐየረትሉ ሳምንታት፡ ሳምሶን ንምሓዝ ኩለን ኣካላት ጸጥታ ኣብ ዝንቀሳቐሳሉ እዋን ሃንደበት ብወገን ዞባ ደቡብ ንሃለዋት ሳምሶን ዝምልከት ፍንጭታት ተረኸበ፡፡ ኣማሓዳሪ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ነበር መሓመድ ሓምድ (ግዳም ሓደር ወይ ከኣ ግሬነት) ሳምሶን ኣብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ከምዘሎ ሓበሬታ ብቐጥታ ናብ ቤ/ጽ ፕረሲደንት ለኣኸ፡፡ ብተመሳሳሊ ካብ ኣዛዚ ስርሒት 03 ሜ/ጀ ዑሞር ጠዊል፡ ኣብ ትሕቲኡ ካብ ዝርከባ ኣሃዱታት፡ ካብ ኣዛዚ ክ/ሰ 31 ኮ/ል ክብሮም ዳኘው (ወዲ ኣቸቶ) ዝተለኣኸ ሓበሬታ ብዝብል “ነጋዳይ ሳምሶን ኣብ ን/ዞባ ዓረዛ ኣብ ደብሪ ኣቡነመንቀርዮስ ምስቶም ፈለስቲ ተዓቒቡ ከምዝርከብ” ብቐጥታ ንቤ/ጽ ፕረሲደንት ሓቢሩ፡፡
ቀጺሉ ኢሳይያስ ብቐጥታ ምስ መሓመድ ሓምድን ኮ/ል ክብሮም ዳኘው (ወዲ ኣቸቶ) ሬዲዮ ርክብ ጌሩ ነታ ገዳም ምሉእ ብምሉእ ኣኽቢቦም ጽኑዕ ሓለዋ ከካይዱላን “ኣድላይ ስጉምቲ ክወስዱ”፡ ከምኡ’ውን ካብን ናብን ዘውጽኡ ኣብ ኩሎም ብሎኮታት ጽዑቕ ሓለዋ ከካይዱ ኣዘዘ፡፡ ኣማሓዳሪ ንኡስ ዞባ ዓረዛ መሓመድ ሓምድ፡ ኣዛዚ ክ/ሰ 31 ምስ ሓለቓ ስታፉ (ፊሒራ) ዝተወሰኑ እሙናት ኣባላት ኣኸቲሎም ናብ ዝባን ደብሪ ተጸጊዖም ሓዲሮም፡፡ ዕለት 19.10.2007 ሰዓት 10፡00 ከባቢ ክልተ ኣባላት ክ/ሰ 31 ናብ ውሽጢ እቲ ገዳም ከጻርዩ ተላኢኾም፡፡ ኣብ ጸብጻባት ከምተገልጸ ሳምሶን (ወዲ ቀሺ) “ኣነ ዝሰርሕኹዎ ገበን የብለይን ውጩ ወይ ዓፋን ጥራይ ጸውዑለይ፡ ንስኹም ትፈልጥዎ የብልኩምን” ኢሉ ከምዝመለሶምን “ናብታ ገዳም ክኣቱ ዝፍትን ሰብ እንተሎ ግን ክንለኻኸም ኢና” ኢሉ ከምዝመለሶምን እቶም ኣባላት ምስተመለሱ ሳልሳይ ርእሱ ከምዝነበረ ምግላጾም ይሕብር፡፡ ድሕሪ ገለ ሰዓታት “ትእዛዝ ኣድላይ ስጉምቲ ኢሳይያስ” ክፍጽም ወዲ ኣቸቶ፡ ንኣባላቱ ብሓደ ሸነኽ ክትኩሱ ኣዘዞም፡፡ ተኹሲ ምስ ተኸፍተ ሳምሶን ካብ ደብሪ ብሸነኽ ደቡብ ወጺኡ ፈለማ ብሽጉጥ ግብረ መልሲ ከምዝሃበ እቶም ምስኡ ዝነበሩ 2 ኣባላት ብካልእ ኣንፈት ከምዝሃደሙ ኣብ ጸብጻባት ተሰኒዱ ይርከብ፡፡
ድሕሪ ገለ ናይ ተኹሲ ምልውዋጥ ነጋዳይ ሳምሶን ገረዝጊሄር (ወዲ ቀሺ) ብዕለት 19.10.2007 ካብ ኣባላት ክ/ሰ 31 ብዝተተኮሰ ጥይት ኣብ ኣፍ ልቡ ተሃሪሙ ከምዝሞተን ኣብቲ ከባቢ ኣብ ሓደ ሃጓፍ ሓመድ ከምዘልበስዎ ብወዲ ኣቸቶን መሓመድ (ግሬነት)ን ዝተልኣኹ ጸብጻባት ይገልጹ፡፡ ኣብዛ ዕለት፡ ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝተረኸበት ናይ ሳምሶን ሄሊኩስ ዳብል ስፐርቴሎ መኪና 3 ክላሽን፡ 15 ወትሃደራዊ ኣልባሳት፡ 3 ሞባይላት፡ 3 ናይ ፖሊስ ታርጋን ካልኦት ደቀቕቲ ነገራትን ከምኡ እውን ኣብርሃም ኣስመላሽ ብዝተብሃለ ውልቀ ሰብ ዝወጸ ናይ ባንኪ ቡክ ተረኺቡ እዩ፡፡ ድሒሩ ኣብ ዝተኻየደ ምጽራይ እቶም ዝተረኸቡ ነገራት ካብ ኣሃዱታት ውጩን ዓፋንን ዝተዓደልዎ ምኻኖም ተረጋጊጹ’ዩ፡፡
ክቡራት ኣንበብቲ!
እቲ ንኣስታት 9 ዓመታት ተደጊሉ ዝጸንሐን ኩሉ ከከም ቅርበቱን ኣፍልጦኡን ክዛረበሉን ክትንትነሉን ዝፍትን ጉዳይ ነጋዳይ ሳምሶን (ወዲ ቀሺ) ምስ ዝርዝራቱ ነዚ ይመስል፡፡ እቲ ፈታዊ እምነቱን ሓጋዚ ድኻታትን ዝነበረ፡ ለዋህ ነጋዳይ ሳምሶን፡ ኣብ ከባቢ ደብሪ (ዓረዛ) ካብ ዝዓርፍ እንሆ 9 ዓመታት ኣቑጺሩ በዚ ኣጋጣሚ ንዓመታት ብሂወት ኣሎን የለን እንዳበልኩም ክትሻቐሉ ዝጸናሕኹም ስድራቤቱን ፈተውቱን ጽንዓት ይሃብኩም ክብል እፈቱ፡፡
እምበኣር ከስ እቲ “ምእንቲ’ቶም ጨካናት ሓራምዝ ዝሓለፉ መሳኪን ኣጉባዝ” ዝብል ኣርእስቲ ዝሰየምኩዎ ጽሑፈይ ኣብ 5ይ ክፋል ዝጠቓለል ኮይኑ፡ ኢሳይያስ ንመዋእል ገቢሉ ዝወጸሉን ንሰዓብቱ ዘጉባዕበዐሉን “ኣብ ክንዲ ንገበነኛታት ምሕታት” ንምስኪን ነጋዳይ ሳምሶን ኣካሪጁ ዝደምደሞ መስደመም ድራማ እዚ እዩ፡፡
(ኣብ 5ይ ክፋል ብምኽንያት ሳምሶንን ፍቕረን ዝተኣሰሩ ዜጋታት፡ ህልው ኩነታቶምን ዝምልከት ሓበሬታ ምስ ትንታነታትን ከቐርበልኩም’የ)
N.B- መሓመድ ሓምድ is in the first photo
ከምቲ ልሙድ ንኹሉ ክባጻሕ ሸር (share) ነብሎ ኣሕዋት!!
——-ይቕጽል———


text:
ኣብ ዝሓለፈ 22 መጋቢት ካብ ሊብያ ትሪፖሊ ብጀልባ ናብ ጣልያን ንምስጋር ዝተበገሱ መብዛሕትኦም ኤርትራውያን ዝኾኑ 335 ሰባት ሞይቶም'ዮም ዝብል ፍርሂ ሓዲሩ'ሎ።
እታ ካብ ታጁር ዝበሃል ቦታ ብወጋሕታ ከምዝተላዕለት ዝተነግረላ ጀልባ ንመዓልታት ደሃያ ጠፊኡ ድሕሪ ምቅናይ ኣብዚ ሰለስተ ኣርባዕተ መዓልታት ሬሳታት ኣብ ገማግም'ቲ ባሕሪ ክርአ ከምዝጀመረን ገለ ናብ ሆስፒታል ዝተወሰደ ሬሳታት ናይ ገለ ካብአቶም ኣብታ ጀልባ ተሳፊሮም ዝተበገሱ ምኻኑ ኣብ ትሪፖሊ ዘለው ዝፈልጥዎም ኣለልዮም'ለው።
እቲ ቅልውላው ሊብያ ምስ ጀመረ ናብ ሃገሮም ብፍቃዶም ክምለሱ ዝደልዩ ክምዝገቡ ሓበሬታ ዘርጊሕና ዝተመዝገበ'ውን ናብ ሃገሩ ተመሊሱ'ዩ ዝበለ ኣብ ትሪፖሊ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ ብዛዕባ'ኩነታት ምስ ሰምዐ ነቲ ኩነታት ካብ ፖሊስ'ታ ሃገር ካብ ዝተረኽቡ ሬሳታት ዝረኸቦ ሰነዳት እንተልዩ እቶም ሰባት ኣብታ ጀልባ ከም ዝተሳፈሩ ካብ ዝፈልጡን ዝረኸቦ ሓበሬታን ስሞም ኣብ ምእካብን ከምዘሎን ሙሉእ ሓበሬታ ምስ እከበ ከምዝገልፀልና ቃል ኣትዩልና'ሎ።
ዛጊድ ብዘሎ ኣንፈታት ግን እቲ ሓደጋ ከምዘጋጠመ'ዩ ዘርኢ'ውን ክብሉ ሓደ በዓል-ስልጣን'ቲ ኤምባሲ ገሊፆም'ለው።
ንኩነታት'ቶም ስደተኛታት ክትከታተል ዝፀንሐትን ዘላን ኣብ ሎንደን ትነብር ኤልሳ ጭሩም ዛጊድ ኩሉ ዝርዝር ኣስማት'ቶም ኣብታ ጀልባ ዝነበሩ ከምዝሓዘት ገሊፃ ሓበሬታ ንዝደሊ ትህብ ከም ዘላ ገሊፃትልና'ላ።
ሙሉእ"ቲ ፃብፃብ ክትሰምዕዎ ትኽእሉ ኢኹም


text:
ንመስርዕ ለማ፡ ኤርትራ መሬታ`ምበር ህዝባ ከም ዘየድልዮም ዘነጽር ግምገማ
ምቕናይ ማሕረዶ ግናይ?
ኣብ ኣጋ መወዳእታ ናይ 1982 ዓ/ም ሓደ ብውትድርና ዘይሕመ ግን ከኣ ኣዝዩ ኣሸጋሪ ጠባይ ዝነበሮ ተጋዳላይ ካብ ዞባ ምብራቕ ሃዲሙ ስዑዲ ይኣትወልኩም። ኣብ 1988 ዓ/ም ድማ ይጥረዝ`ሞ እንደገና ኣብ መሳርዕ ህዝባዊ ሰራዊት ይጽንበር። ድሕሪ ምፍራስ ናዶው እዝ ምስ ገለ ክፍልታት ናይ ውድብ ናብ`ቲ ኣሃዱና ዝነበረቶ ቦታ ስለ ዝተንቀሳቐሰ ንገለ ንጣር ካብ ኣባላት መበቈል ደቂ ኣሃድኡ ነበር ዝኾና ይረኽበና። ናይ ብሓቂ ድማ ይሕጐስ`ሞ `ኣነ ዕድለኛ እየ ምስዂም ናይ ቀደም ብጾተይ ምርኻበይ ደስ ኢሉኒ እናበለ ሽኸርከር ይብል። ሓደ ካብ ኲልና ተጠማቲ ዝኾነ ማእከላይ ሓላፍነት ዝነበሮ ሰብ፡ ብተግባራቱ ቅጭ መጺኡዎ `እወ ሓቅኻ ሕማቕ ዕድል ኮይኑ ድሕሪ ብጾትና ተሪፍና ምሳኻ ተራኺብና` ኢሉ መሊስሉ። ክልቲኦም ናይ ልቦም እዮም ዝዛረቡ ነይሮም። ምቕናይ ንሓደ ግናይ ነቲ ካልእ ሕራይ።
እዞም ክልተ ሰባት ከም ኣጋጣሚ ብህይወት ኣለዉ። እቲ ናይ ኣስታት ኣርባዕተ ዓመት ምግዳል ኣብኲሩ ዝነበረ ሎሚ ተጣይሱ ኣብ ስደት ከምዚ ኸማይ ይኽርትት ኣሎ። እቲ ድሕሪ ስዉኣት ብጾትካ ተሪፍካ ምቕናይ ከም ሕማቕ ዕድል ዝገልጾ ዝነበረ ግን ጹሩራታት ተር ኣቢሉ እንተስ ብቕሳነት ወይ ብናይ ዕድመ ዕቤት ብስብሒ ተተኽቲዂ ኣብ ቲቪ ኤረ ርእየዮ። ውሽጡ እንታይ ይስመዖ ግን እዝግሄር ዋንኡ። ወያ ምቕናይስ ሎሚኸ ንመኒኦም ሕራይ ንመኒኦምከ ግናይ?
`እምቢ ያለ ሰው ጥይት ኣጉርሶው ኣፈር ኣልብሶው` ዝበሃለሉ ዝነበረ ጸልማት ግዜ ዘርከብክምሉ ሰባት ካብ ኣእምሮዂም ዝሕከኽ ኣይመስለንን። ምኽንያቱ፡ `ኣቲ መሬት ሃህ ኢልኪ`ባ ወሓጥኒ` ኢልካ ዝጽለየሉ መዋእል ስለ ዝነበረ። እቶም እምቢ ያለ ሰው… እናበሉ ዝኣተዉ ድሕሪ ሰላሳ ዓመት ዘጥፍኡ ኣጥፊኦም ሓንከስከስ እናበሉ መራዂስ ተደጊፎም ክወጹ ከለዉ ዘርከብኩም ወይ ድማ `ክእትዉ ቀራናት ክወጹ ጓዕማማት` ዘርእስታ ፊልም ዝተዓዘብዂም ዳግማይ ህልቂት ህዝቢ ንምርኣይ ካብ ምቕናይ ዝኸፍእ ሕማቕ ዕድል ከም ዘየሎ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
ምድማር ህዝቢዶ መሬት?
መስርዕ ለማ፡ ካብ ናይ ኒዮሊበራሊዝም (Neo-liberalism) ኣዳቒሎም ዝተለቀሕዎ ናይ ምድማር ክልሰሓሳብ ብፍቕርን ይቕረታን ሸፊኖም፡ ንጉሆን ምሸትን ሱፍን ክራቫታን ቀያይሮም ብሜክኣብ እናተማላኽዑ፤ ሓደ ህዝቢ፡ ዶብ ኣልቦ ፍቕሪ፡ ይቕሬታን ምሕረትን ንደመር ንደመር ንደመር…!! እንተ ተፋቒርና ዶብ ኣየድልየናን እዩ! ይብሉና ኣለዉ።
ምድማር ብምንታይ? ብኣካልዶ ብመንፈስ? ከምቲ መጀመርታ ኣብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ እናዘወሩ ብቊጠባ ንደመር ዝብልዎ ዝነበሩ እንተኾይኑ፡ ግርም ሕራይ ነዚ ደኣ መን ይጸልኦ? ሃየ ዘለና ሂብና ዘይብልና ክንረክብ ኲልና ናይዚ ዞባ ኣህዛብ ብቊጠባ ዝደኽደኽና ስለ ዝኾንና ጠቓሚ ሕሳብ እዩ`ሞ ንማላላእ። ከምቲ `ፈረንጂ እንተ ተፋቐሩ በብያቶም` ዝበሃል፡ ነናትካ ምስ ፈለጥካ እዩ ትለጋገስን ትለቓቓሕን’ሞ ደረት ዶብና ንምፍላጥስ ይጽነሓለይ ዘይበሃሎ ጒዳይ ምዃኑ ግን ከተዘንግዑና ኢልኩም ኣይትሕሰቡ። ክንዮው`ዚ ሰጊርካ ግን ንሕና`ውን እቲ ሓዳሪ (chronic) ናይ ጐበጣን ምስፍሕፋሕን ሕማምኩም ደጊሱ የስዕለኩም ምህላዉ ንሰምዖ ኣለና።
- ሁለቱ ሃገራት ሲደመሩ እንደ ማተማቲክስ ቀመር፡ ሁለት ሳይሆን ኣንድ ነው የምንሆነው።
- እኔና ኤሱ ስንደመር፡ ኣሰብን እንካፈላለን።
- የመካለል ጒዳይ secondary issue ስለ ሆነ፡ እስከ ዛሬ ድረስ ምንም የተዋያየንበት ነገር የለም።
- ክቡር ጠቅላይ ምኒስተር፡ በታሪክና በህግ እንዲሁም በሞራል ኢትዮጵያን ቀይ ባህር የመወነን መብት ኣላት ብሎው ያምናሉ? ዶ/ር ኣቢይ፡- ትልቅ ስትራተጂክ ጒዳይ ሆኖ ግዜ ስለሚወስድ፡ እኔና ኣንተ ቁጭ ብለን እንወያይትበታለን።
- ኣንድ ህዝብ ስለ ሆንን፡ ለወደፊት ኣንድ ኣገር የማንሆንበት ምንም ምክንያት የለም።
- እናንተ ዲያስፖራዎች፡ የኢትዮጵያ ኮሙኒቲ ብቻ ከምቋቋም ይልቅ፡ ሰፋ ብታደርጉት እና "ኢትዮ-ኤርትራ ኮሙኒቲ" ብላችሁ ብትጠሩት ለቀጣዩ እቅዳችን ምነኛ ይጠቅመን ነበር።
- ለኣንድነት ታላቅዋ ኢትዮጵያ ሲሉ የተዋደቁ የቀድሞው ሰራዊት ለምንድነው ኣኲሪ ውለታቸው የተነፈገባቸው?
- እቲ ኣኽሊል ንግስነት ዝተደፍኦን ካባ ወርቀ-ዘቦ ዝተወድዮን ውልቀ መላኺ፡ `ዶ/ር ኣቢይ፥ ካብ ሕጂ ንደሓር ንስኻ ኢኻ ትመርሓና ምሉእ ሓላፍነት ሂበካ ኣለኹ` ምስ በሎ ተጎንቢሑ ኢድ ነሲኡ ከብቅዕ፡ ብኣፉ ዝተዛረቦ ግን: ዶ/ር ኣቢይ፥ ክሳብ ክንደይ ኣምሰሉ ምዃኑ ብቐረባ ንምግማት ኣየጸግምን።
- ውልቀ-መላኺ ኢሳይያስ፡ 'ኣብ ዘድልየካ እዋን ከም ድላይካ፡ ኣብ ድላይካ ቦታ ክትበጽሕ ትኽእል ኢኻ፡ ነዓይ ምሕታት ኣየድልየካን እዩ' ይብሎ ን'ዶ/ር ኣቢይ። ኲሉ እዚታት ኣበይ እዩ መዓልቦኡ? `ኣናፍራ ቆቓሕ ዘይፈልጥ ኣይሃዳናይን` ከም ዝበሃል ንቃና "ሞትኩልሽ" ጐረባብትና ዘይግጥም ኤርትራዊ እንተ ሃልዩ'ስ ትሕረመኒ።
ክሳዕ ሕጂ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ህዝብና ንሰላሳ ዓመት ዘውረዶ ናይ ምጽናት ስጒምቲ ካሕሳ ኣይሓተትናሉን። ሕጂ ግን ንሶም ነቲ ኣብ ጸሊም ኣፍሪቃ ብብዝሑን ዓይነቱን መወዳድርቲ ዘይነበሮ ሰራዊቶም ስለ ዝደምሰስናዮን `ልኡላውነትና ብሕጋዊ መንገዲ ብምርግጋጽ 27 ዓመት ወደብ ኣልቦ ናይ ዝገበርናዮም` ተገምጢሎም ካሕሳ ከይሓቱና`ሞ ንውሉድ ወለዶና ዕዳ ከይንገድፈሎም ይኽደነና! ዘብል ኩነታት ኢዩ ዝቕልቀል ዝመስል ዘሎ። ምኽንያቱ፡ ኣብ ጒዳይ ሃገርና ብምሉእና ህዝቢ ኤርትራ ከም ጓና ተገሊልና፡ እንታይ ይግበርን ይሕሰብን ተሓሪሙና፡ ዓይንና ተዓሚቱ እዝንና ተለኲቱ ስለ ዘሎ።
ኢሳይያስ እንታይ ስለ ዝገበረ እዩ ዝውደስ፡ ዝምጐስ፡ ዝሽለምን ናይ ንጉሰ ነገስት ዘውዲ ዝድፈኣሉ ዘሎ!?
ውልቀ መላኺ ኮይኑ ንህዝቢ ኤርትራ፥
፠ ባዕሉ ኣብ ዝኣወጆ ኩናት ስለ ዘጥፈኦ?
፠ ንመላእ መንእሰይ፡ ሃገሩ ገዲፉ ከም ዝስደድ ስለ ዝገበረ?
፠ ንምልእቲ ኤርትራ ናብ ቤት ማእሰርቲ ቀይሩ ንህዝባ ስለ ዝሓየሮ?
፠ ምሉእ ቊጠባ ሃገር ናብ ምጽናት ህዝቢ ስለ ዘውዓሎ?
፠ ብዘይ ሕጊ ን27 ዓመታት ስለ ዝመርሐን ህዝቢ ስለዝረገጸን?
እዚ ድዩ ሰናይ ግብሪ ተቖጺሩ፡ ብኢትዮጵያውያን ዘውዲ ክሳብ ዝድፋኣሉ ዘብቅዖ!?
በቲ ሓደ ግን፡ እወ ሓቅዂም ብኣኹም ደኣ ኣኽሊል ንግስነት`ኳ ክውሕዶ፡ ናይ ጻድቃናት ስም ሂብኩም ብጹእ ዎቅዱስ ኢሳይያስ እንተበልኩሞን ብስሙ ታቦት እንተሃነጽኩም`ውን ይግበኦ እዩ። ምኽንያቱ፡ ካብ ጥንቲ ጥቅምቲ ኤርትራ መሬታ`ምበር ህዝባ ስለ ዘየድልየኩም፡ ንህዝባ ኣጽኒቱ፡ ብዘይ ኳሕ ከርማሕን ደም ምፍሳስን ንመላእ መሬታ የረክበኩም ስለ ዘሎ፡ ካብዚ ዝዓቢ ነገር ክገብረልኩም ዝኽእል የሎን። በቲ ካልእ ድማ ጸላኢ ጸላኢኹም ኮይኑ ኣንጻር ሓለፍቲ ወያነ ብምዃኑን "Game Over" ይብለልኩም ስለ ዘሎ ቀሊል ሚዛን ኣይትህብዎን ኢኹም። እቲ ለይትን መዓልትን ብኣፍኩም ትምድርዎ ንሃንቀውታ ሰላም ዘለዎ ህዝቢ ዘወናውን ቃላትን፡ ናይ ኣቦታትኩምን ኣያታትኩምን ሕሉፍ ታሪኽ ኮነ፡ ህሉው ኣካይዳ ኢሳይያስ ድኣ ዔራን ጥቓን`ኳ፡ ዘይራኸብ!
ዶካትር መስርዕ ለማ፡ `ሕማቕ ዘመን በዓል ጋዕሳ`ለዋ` ኮይኑሎም፡ ከምቲ ሃንደበት ደርግ ን'ንጉስ ሃይለስላሴ ዓልዩ ኣብ ስልጣን ምስ ደየበ ዘይተዳለወሉ ኮይኑ፡ እንታይ ከም ዝገብር ጠፊእዎ ጸማም ሓደ ደርፋ `ኢትዮጵያ ትቕደም ያለ ምንም ደም` ጥራይ ዝብል ዝነበረ፡ እዚኦም`ውን መደመር፡ ፍቅር፡ ይቅሬታ፡ ምህረት ጥራይ`ምበር ብኸመይ ኣገባብ? ኣብ ናይ ክንደይ ውጥን? ዘውጽእዎ መደብ ዘሎ ኣይመስልን። ምኽንያቱ፡ ከምቲ ኣብ እዋን ደርጊ 'ያለ ምንም ደም' እናተባህለ ምስ ዘመነ ኖህ ዝዳረግ ደም ዝፈሰሰ፡ ከም ሎሚ ኢሉ`ውን ዓሌታዊ ጽልእን ሕድሕዳዊ ምቅትታልን ኣብ ታሪኽ ኢትዮጵያ ኣይተራእየን። እሞ እዚ ምድማር`ዚ፡ ብቐመር ናይ ተግባራት ቊጽሪ፡ ብኣሉታ (negative) ምርባሕ ማለት'ዶ ኣይኮነን?
ንህዝቦም ደረት ኣልቦ ደሞክራሲ ኣዊጆም ብኣልማማ እሱራቶም ስለ ዘውጽኡ፡ እቶም ናይ ምሕረት መሰሎም ዘይተሓለወሎም ድማ ነቲ ዝህደስሉ ቤት ማእሰርቲ ሓዊ ኣቃጺሎም ነናብ ዝመቸኦም ፋሕ ክብሉ ይረኣዩ ኣለዉ። በቲ ወሰን ዘይብሉ ናይ ይቅረታ ኣዋጅ ተረባሕቲ ዝኾኑ ብምጽናት ዘርኢ ኣዳም ተኸሲሶም፡ ንሶም ኣብ ዘየለዉሉ (absentia jurisdiction) ገበናዊ ውሳኔ ዝሓለፎም ገበነኛታት፡ ከም ሰብ ደሓን (ንዓባይ ኢትዮጵያ ወላዲት ሃገሮም ከም ዝተዋደቑ) ይውደሱን ናይ ዓጀባ ኣቀባብላ እናተገብረሎም ካብ ሃዲሞምሉ ዝነበሩ ናብ ዓዶም ይኣትዉ ኣለዉ። እዚኦም ሓድነት ሃገር ድዮም ክዕቅቡ ወይስ ሕማቕ ኣብነት ገበነኛታት ኮይኖም ንናይ ሕጂ ፋሉላውያን ከተባብዑ? ንምሸቱ `ሰብ ናብ ሰቡ ዝብኢ ናብ ገረቡ` ኮይኑ ወዮ ኣብ ኤርትራ ምስ ሰበይቱ ክምጨን ዝቐነየ ሃይለማርያም ደሳለኝ`ውን `ምስ`ቶም 17 ዓመት ምሉእ ቀም ከየበሉ ኣብዮታዊት ኢትዮጵያ ንምህናጽ ዝደኸሙ ጓድ ሊቀመንበር መንግስቱ ሃይለማሪያም` ናፍቖቶም የውጽኡ ኣለዉ። ድሒርና እንታይ ከም ንርኢ ምቕናይ ማሕረዶ ግናይ ዘገም ኢሉ ዝምለስ`ኳ እንተኾነ፡ መስርዕ-ለማ ፍቕሪ ድዩ ኣዝኒቡ ወይስ ኣሲድ ብፍረኡ`ዩ ዝምዘን።
ከምቲ ደርግ ኣብ ስልጣን ምስ መጽአ፡ ንዂሎም ኣብ ምምሕዳር ጃንሆይ ሓላፍነት ዝነበሮም ብኣልማማ ኣድሃሪዎች! ኢሉ ዝወንጀሎም፡ ሕጂ`ውን መስርዕ ለማ ዓይኖም ዓሚቶም ንተወለድቲ ደቂ ትግራይ "የቀን ጅቦች" እናበሉ ብመላእ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝኸሓነ ጽልኢ ከም ዝሓድሮም ይገብሩ ኣለዉ። ቅኑዕ ጐባጥ፡ ርህሩህ ጨካን፡ ሌባ በላዕ-ናቱ፡ ሃካይ ትጒህ፡ ኣብ ኲሉ ሕብረተሰብ ዘሎ እዩ። ንስሰዐን ብልሽውናን ዝምልከት ጒዳይ ናይ ትግራዎት ሕላገት ጌርካ ከተስርጾ ምፍታን ብምንም ተኣምር ፍትሓዊ ኣይኮነን። ንሰብ ብሓፈሻዊ (generalise) ጌርካ ፍርዲ ምሃብ፡ ካብ ትምህርትን ስልጣነን ዝጸገቡ ዶካትር ትጽቢት ኣይግበርን።
ሓላዪ ናይ ታሕተዋይ ኣካል እናተመሰልካ፡ ንላዕላይ ክትሃርም ኣብ ልዕሊ ምሉእ ብሄር ብልሓታዊ ጐስጓስ ምክያድ ይረኣይ ኣሎ። ብልክዕ ክስራሕ ዝተደልየ ዕላማ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ልዕሊ ፍሉይ ዓሌት ህይወትን ንብረትን ገበን እናተፈጸመ ከሎ፡ ቅንጣብ ስጒምቲ ካብ ምውሳድ፡ ፈደራላዊ ይዂን ክልላዊ ናይ ጸጥታ ትካላት ሱቕ ኢሎም ዝርእዩ ዘለዉ። ኣብ ኢትዮጵያ ብዘልማዳዊ ኣጸዋውዓ ንመላእ ተዛረብቲ ቋንቋታት ትግርኛን ትግረን፡ ትግሬ ኢሎም እዮም ዝጽውዕዎ፡ በዚ መነጽር ክትርእዮ ከለኻ ለኻኺማ ከይኮነ ዝተርፍ ኣይመስልን። እዚ`ውን ግርም መተግበሪ ብልሓት ናይ መሬት`ምበር ህዝቢ ከም ዘየድሊ ዘሳልጥ ኣገባብ እዩ።
ዲሞክራስን ፍትሕን ንህዝቢ ኢትዮጵያ ጥራይ ድዩ ዝምልከት?
ናይ ዘመና ሊበራላውያን መስርዕ ለማ፡ ንህዝቢ ኢትዮጵያ `ካብ መቊሕ ወያነ ሓራ ኣውጺኦም` ፍትሕን ዲሞክራስን ኣዊጀምሉ ኣለዉ። እቲ ሓውና ዝብልዎ ህዝቢ ኤርትራ'ኸ ተጠቃሚ ናይ`ዚ መባእታዊ ሰብኣዊ መሰል ክኸውን ኣይግበኦን ድዩ? ሕውነቶም ምስቲ ሰብኣዊ መሰሉ ተጋሂሱ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ድዩ ወይስ ምስቲ ጨፍላቒ ኣካል ኢዮም ምሕዝነት ከደልድሉ ዝደልዩ ዘለዉ? ኤርትራ መሬታ`ምበር ህዝባ ስለ ዘየድልዮም ግን ምስቲ ዘጽንታ ዘሎ ደመኛኣ ይወዳደሱ ኣለዉ። ምስቲ ንላዕለዎት ሰበ ስልጣን መንግስቲ ነበር ልዕልና ሕጊ ስለ ዝሓተቱ፡ ጋዘጠኛታት ርእይቶ ህዝቢ ስለ ዘቃልሑ፡ መራሕቲ ሃይማኖት ብእምነቶም ስለ ዝጸለዩ ጥራይ፡ ኣበይ ከም ዘእተዎም ዘይፍለጥ ውልቀ መላኺ ምትዕርራኽስ፡ ኣየምዝንን'ዶ?
መስርዕ ለማ፡ ብሓቂ ፍትሓውያን እንተዄንኩም ምስ ህዝቢ ኤርትራ ስጡም ዝምድና መስሪትኩም ብሓባር ክትዓብዩ እንተ ደሊዂም፡ ሃየ ከምቲ ካብ ዘዝገሽኩሞ ሃገር ንእሱራት ዜጋታትኩም እና'ኣፍታሕኩም ንዓድኹም ትማልእዎም ዘለኹም፡ ኣፍኩም ከም ዝብሎ ህዝቢ ኤርትራ ሓውኹምን ትሓልዩሉን እንተ ኴንኩም፡ ምስ ኢሳይያስ ዘለኩም ምሕዝነት ተጠቒምኩም ኣፍትሕዎም። እንተኾነ ግን፡ ኣይኮነን ነዓኹም ሰሚዑ ክፈትሖም፡ ንእሱራት ዜጋታትኩም`ኳ ከም`ተን ካልኦት ሃገራት ንፕሮፖጋንዳ ዝኸውን መምለስ እግሪ ኣይሃበኩምን።
ብምሁራትኩም! ከመይ ኢሉ ሕግን ሕጋውነትን ይጠፊእኩም!?
- እቲ ትዕረቕዎ ዘለኹም ስርዓት ናይ ግዜ ደረቱ ሓሊፉ ብገዛእ ስልጣኑ ዝቕጽል ዘሎ ምዃኑ ኣብ ግምት ኣይተእትዉዎን ዲኹም?
- ኣብ ኤርትራ ቅዋም ይኹን ባይቶ ከም ዘየሎ ኣይትፈልጡን ዲኹም?
- እቲ ትገብሩዎ ዘለኹም ውዑላት ምስ ውልቀ ሰብ ምዃኑን ሕጋውን ሞራላውን ተቐባልነት ከም ዘይብሉ ኣይስወጠኩምን ድዩ?
ከም ምሁራትን ዘመናውያን ኣባጽሕን መጠን፡ ብዙሕ ከተገናዝብዎ ዝግበኣኩም ነገር ኣሎ። ፍልስፍና ናይ ኒዮሊበራሊዝም ኣብ ቊጠባን ሕብረተሰባዊ ፖለቲካን ይዋቓዓኩም እንተልዩ (1) William Davies (2016). The Limits Of Neoliberalism (Theory, Culture & Society). Sage Publication Litd. (2) Lionel D. Lyles PhD (2018). Neoliberalism Economic Policy And The Collapse Of The Public Sector. Published by iUniverse ከም መጻሕፍቲ መጠን እንተ ገናጸልኩመን ኣብ ልዕሊ ዘለኩም ፍልጠትን ናይ ምስባኽ ተመክሮን ድፍረት ደኣ ኣይትቕጸርዎ`ምበር ይጠቕማኹም እየን። ብፍላይ ዶ/ር ኣቢይ ዘካየድካዮ መጽናዕቲ ምስ ADR (Alternative Dispute Resolution) ዝተሓሓዝ ምዃኑ ይሕበር ኣሎ። እንተኾነ ግን፡ ኣብ መንጎ Economical, Social & Political Dispute ናይ ቊጠባዊ ረብሓን ናይ ሕብረተሰብ ዝምድናታት ኮነ ንፖለትካዊ ክርክር፡ ካልእ ኣማራጺ መፍትሒ ተደባሊቚካ ከይህሉ ርግእ ኢልካ ምስትብሃል ከየድለየካ ኣይተረፈን።
ዝኸበርኩም መስርዕ ለማ፡ ሕጅስ ወረ ነጢርኩም ንናይ ኤርትራ ኦርተዶክሳዊት ተዋህዶ ከነታዓርቓ ኢና ትብሉ ኣለኹም። እንታይ ደኣሉ`ዚ? ምሕዝነት ናይ ቀሺ ዲሜጥሮስ'ዶ ተቐጅልኩም? ወዳጀ ሓሻ ሓሻ!! ሓቂ እንተ`ልዩኩም `ካብ ጒይይ ምውዓል ክሳድ ምሓዝ ይሰልጥ` ንበዓል ውዕለትኩም ኢሳይያስ ምስ መላእ ህዝቢ ኤርትራ`ሞ ዕረቕዎ ድሕሪኡ ካልእ ኣይንደልየኩምን። እቲ ፍቅር፡ ይቅሬታ፡ ምህረት፡ መደመር ትብልዎ ክንርእዮ ኢና። ኣብ በቦታና ኴንና፡ ብሰላም፡ ተደሚርና ዘይኮነ እናተመላላእና፡ ክነብር ኣየጸግመናን እዩ። `የቆጡን ኣወርድ ብላ የብብቷን ጣለች` ይብሉ ኣቦታትኩም፡ 'ኣብ ሰንቀ ዘሎ ከተውርድ ክትብል ኣብ ቱሽቱሻ ዝነበረ ወዲቑዋ' ማለት'ዩ ብኣና ክትርጎም ከሎ፡ ንስዂም ድማ ንኤርትራ ደሚርኩም ህብቡነትኩም ሰማይ ከተዕርጉ ዝሓሰብኩሞ፡ ክልል ትግራይ ኣዲማትልኩም፡ ሶማሊ ዕጭ ሓንፊፋትልኩም፡ ህዝብኹም ብዓሌትነት ይጫፋጨፉ ኢዮም ዘለዉ። ዘረባ እንጀራ ኮይኑ ኣይብላዕ፡ ፍትሒ ጸባ ኮይኑ ኣይጒርዳዕ። ከምቲ ትማሊ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ሩዋንዳ ዝተራእየ፡ ህልቂት ዓለታት ሁቱን ቱትስን ከይድገም፡ ሓዊ ምስዋር ይትረፍ።
ምቕናይ ጽቡቕ ዲዩ ግናይ ንምርኣይ፡ እዚ ሎሚ ወለላ መዓር ዝጥዕም መተሃራረፊ ዘረባ፡ `በፍጹም ጥርጥሬ ኣይግባቹ! እኛ ዉብና ድንቅ ኢትዮጵያውያን 100 ሚልዮን ጭንቅላት ኣለን። በኣንድ ላይ ተደምረን ራሳችንን ችለን ለኣፍሪካን ጭምር ትክሻ እንሆናለን` ስለ ዝተባህለ ብጨብጨባ ዓቕሙ ክሳብ ዝርስዕ ዝገብርዎ ዘለዉ፡ ጽባሕ እቲ መብጸዓ ብኣሉታ ረቢሑ ምስ መጽአ ክንፈርድ ኢና።
ግርማዊ ጃንሆይ፡ ማለት ሃጸይ ሃይለስላሰ፡ ን'ፕሮፈሶር በረኸት ሃብተስላሰ `ይህን ፈደረሽን የሚባል ብናፈርሰው ምን ይሆናል?` ኢሎም ምስ ሓተትዎ፡ ንሱ ድማ፡ `ይህ`ማ የተኛ ኣንበሳን መቀስቀስ ነው` ኢሉ መለሰሎም። ብትግርኛ ክትርጎም ከሎ፡- ሃጸይ ሃይለስላሰ ን'ፕሮፈሶር በረኸት ሃብተስላሰ ዘቕረቡሉ ሕቶ፡ 'እዚ ፈደረሽን ዝበሃል አንተፍረስናዮ እንታይ ኣለዎ?' ዝብል ኢዩ። ፕሮፈሶር በረኸት ድማ፡ 'እዚ'ሞ ንዝደቀሰ ኣንበሳ ምትንካፍ ማለት'ዩ' ኢሉ ኢዩ መሊሱሎም። ብሓቂ ኸኣ፡ ኣብ መጠረሽታ እቲ ዝደቀሰ ኣንበሳ (ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ) ተሲኡ ንገዛእቲ ኢትዮጵያ ለኪሙዎም ኢዩ። ኤርትራውያን ወላ'ኳ ብዲሞክራስያዊ መትከላት እንተ ተፈላለና፡ ብልኡላውነትና ንዝመጸና ግን ጥሙራት ህዝቢ ኢና። ድሮ`ኳ እንሆ፡ እዚ ፎዀስኮስ ናይ መስርዕ ለማን ኢሳይያስን ናብ ሓደ ክንዓስል ኣኽኢሉና ኣሎ።
ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘሎኻ ዝተገፋዕካ ህዝቢ ኤርትራ!!
ከምቲ `ሽምጢ ሰበይተይ ሒዙ ዝዋዘ ኣይፍተወንን` ዝበሃል፡ ብልኡላውነትካ ንዝጋናዘ ዲል ኣይትሃብ። ኢትዮጵያውያን ቅድሚ ምሳና ምድማሮም፡ ህዝቦም ዓቂቦም የመሓድሩ። ሕውነት ብፍቕሪ`ምበር ብሸፈጥ ኣይመጽእን እዩ።
ልኡላውነት ኤርትራ ተኸቢሩ ይንበር
ብ'ልዕመት
ካብ ዓዲ`እንግሊዝ
03 ነሓሰ 2018
Eritrea, Peace at Last 1991. Documentary in Tigrina
ኤርትራ - ሰላም ኣብ መወዳእታ! ሰነዳዊት ፊልም ብትግርኛ (1991)።
• ቅብጸት - ኣረሜናዊ ግፍዒ ስርዓት ደርጊ ኣብ ልዕሊ ህዚ ከተማ ምጽዋዕ (1990).
• Eritrean- EPLF Documentary 1990\91
See also Related / ምስዚ ዝዛመድ ሓበሬታ፡-
• Advice for All Eritreans ምኽሪ ንኹሎም ኤርትራውያን
• ቅሉዕ መልእኽቲ ናብ ኩሎም ኣባላት ህግደፍ OPEN LETTER TO ALL PFDJ MEMBERS (24 March 2001)


text:
ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ኣብ ግብፂ ብዙሕ ለውጢ ተራኢዩ እዩ።ን30 ዓመታት ዝኣክል ነታ ሃገር ዝገዝኡ ሖሲን ሙባረክ ንኽብደት ስልጣኖም ዝንቕንቕ ሓይሊ ፈፂሙ ኣይህልን ኢሎም ብዙሓት ይኣምኑ ነይሮም።
ኣብቲ ዞባ ዘለው መራሕቲ ሃገራት ንዓሰርተታት ዓመታት ብተምሳሳሊ ኣብ ስልጣኖ ዝፀንሑ እዮም።
እዚ ንዓሰርተታት ዓመታት ኣብ ስልጣን ምፅናሕ ነይሩ ን18 ማዕልታት ዝፀንሐ ህዝባዊ ዓመፅ ዝቐስቀሰ።11 ለካቲት 2011 ኣ/ፈ ሙባረክ ካብ ስልጣኖም ክወርዱ እንተለው ኣብ ኣደባባይ ታሕሪርን ኣብ ሙሉእ እታ ሃገርን ዝነበሩ ተቓወምቲ ንቕድሚት ብምእማት ታሕጓስ ዝዓበየ ነይሩ።
ሎሚ እቲ ሽዑ ዝነበረ ናይ ተስፋ ንፋስ በኒኑ እዩ።ኣብ ጎደና ታሕሪር እናተንቀሳቐሰት ሓንቲ መንእሰይ ዋላ ሓደ ነገር ዝተለወጠ ነገር ከምዘየለን እቲ ለውጡ ሙባረክ ከይዶም ሞርሲ ምመፂኦም እዩ ትብል።
ኣደባባይ ታሕሪር ሕዚ’ውን ኣንፃር ፕሬዝዳንት ሞርሲን እስላማዊ ሕውነትን ናይ ተቓውሞ መድረኽ ኮይኑ ቐፂሉ’ሎ።ምኽንያት እቲ ተቓውሞ ምዝሕታል ቁጠባን ንምኽንያት እቲ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ዕሽሽ ብምባል ንናይ ባዕሉ ረብሓ ጠጠው ዝበለ መሪሕነት እዩ ዝብል እዩ።
ካይሮ ኣብ ዝርከብ ዪኒቨርስቲ ኣሜሪካ ምሁር ፖለቲካዊ ማሕበረሰብ ዝኾኑ ሰይድ ሳዲቅ ኩነታት ኣብ ክንዲ እናተመሓየሹ እናገድዱ ከምዝኸዱ ይኣምኑ።
ዝኾነ ይኹን ህዝባዊ ለውጢ እንተተኸሲቱ መንግስቲ ድኹም ከምዝኸውን፣ቁጠባ፣ፀጥታን እቶም ፕሬዝዳንትን ድኹም ክኾኑ ባህሪያዊ እዩ ይብሉ።
ኣብ ማእኸላይ ዕደም ዝርከቡ መሓመድ ያሶ መናእሰይ መንበሪ ገዛን ስራሕን፣ትምህርትን ኣገልግሎት ጥዕናን ከምኡ’ውን ሓዳር መስሪቶም ክነብሩ ተስፋ ከምዝደልዩ ይገልፁ።ኩሉ መንእሰይ ተስፋ ኣለኒ ዝብል ስምዒት ክህልዎ ኣለዎ ይብል።
ብዙሓት መንእሰያት ቅድሚ ክልተ ዓመታት ካብቲ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ዘሕደርዎ ተስፋ ኣብ ፈተና ኣትዩ ይርከብ።


text:
ታሪኽ ሕይወት ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ
ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ፡ ካብ ንእግዚአብሔር ዝፈርሁ ሥድራ፡ ኣቦኦም መልኣከ ሰላም ኢያሱ ኣብርሃምን ካብ ኣደኦም ወለተሚካኤል ንጉሠን ኣብ መበቈል ዓዶም በራኽ ንኡስ ዞባ መንደፈራ ብ፳፩ ሚያዝያ ፲፱፻፳፬ ዓ.ም.ግ. (29 ሚያዝያ 1932 ዓ.ም.ፈ.) ተወሊዶም።
ዕድመኦም ንትምህርቲ ምስ በጽሐ ኣፎም ዝኸፈቱን ልሳኖም ዘጽረዩን ብቃል እግዚአብሔር እዮም። ነዚ ምሉእ ዕድመኦም ዝተመገብዎን ኣብ ልቢ ሕዝበ ክርስቲያን ዘውሓዝዎን ምሥጢር እግዚአብሔርን፡ እምነትን ሥርዓተ ኣምልኮን ቤተ ክርስቲያን ፊደል ቈጺሮም ዝተመሃርዎ ኣብ የኔታ መለስ እዮም።
ግብረ ዲቁና ኣብ ዓዶም በራኽ ካብ የኔታ መለስ ምስ ኣጻፈፉ፡ ካብ መምህር ድጓ የኔታ ብርሃነ ቃል ትምህርትን ጾመ ድጓን ኣብ ሸካኢያሞ መራጉዝ ተማህሩ። ርድእናኦምን ጥብዓቶምን ተራእዩ፡ ካብ ኣቡነ ማርቆስ ሢመተ ዲቁና ብ፲፱፻፴፪ ዓ.ም.ግ. ተቐበሉ።
ንዘለዓለም ዝፍልፍል ዘይነጽፍ ዓይኒ ማይ ዝኃዘ ዒላ ትምህርተ ቤተ ክርስቲያን ካብኡ ካብ ምቕዳሕ ይኣክለኒ ዘይብሉ ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ትምህርቶም ዝቐጸሉ ቅኔን መዝገብ ቅዳሴን ካብ የኔታ በርሀ ኣብ ማይለሓም መራጉዝ እዮም።
ኣቋቋም ኣብ መቓብር ጸብላ ቈሓይን ዝነበሩ የኔታ ወልዳይ ገብረትንሣኤ ክብረ በዓል ተማህሩ። ከምኡ’ውን ክብረ በዓልን መዝሙርን ካብ የኔታ ክፍለ ብተወሳኺ ከኣ ካብ የኔታ ይትባረክ ኣብ ወኪዱባ ጸዓዘጋ ብግቡእ ተማህሩ።
ዝማሬን መዋሥዕትን ካብ የኔታ ተስፋማርያም ታኪታ ዝተማህሩ ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ካብ ዝተፈላለዩ መምህራን ኣብ ዝተፈላለየ ጊዜን ቦታን መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ተማሂሮም። መንፈሳዊ ትምህርቲ ካብ ዝተፈላለዩ መምህራን ኣብ ዝተፈላለየ ጊዜን ቦታን ንክቐሥሙ ልዕሊ 16 ዓመት ወሲድሎም። ምስ መንፈሳዊ ትምህርቲ ውን ጥቕሚ ኣካዳሚያዊ ትምህርቲ ብዕምቈት ብምርዳእ ክሳዕ 9ይ ክፍሊ ተማሂሮም እዮም።
ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ብ፲፱፻፵፬ ዓ.ም.ግ. ቃል ኪዳን ምስ ወ/ሮ ኣልጋነሽ ኣርኣያ ኣሰሩ፡ ንዝዓበየ መዓርግ “ይደልዎ” ተባሂሎም ካብ ኢድ ኣቡነ ማርቆስ ሢመተ ክህነት ዝተቐብኡ ብ፲፱፻፵፰/1948 ዓ.ም.ግ. እዩ።
ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ሞያዊ ኣገልግሎቶም ብሥሩዕ ዝጀመሩ ኣብ ሸካኢያሞ መራጉዝ እዮም። ብመሪጌትነት ን7ተ ዓመት ኣብ ዝተቐመጡለን ጊዜያት ልዕሊ 80 ተማሃሮ እናመሃሩ መክሊቶም ኣርቢሖም ብዙኃት ዲያቆናትን ካህናትንኣፍርዮም እዮም።
ዕምቈት ፍልጠቶምን ፡ ብስለት ኣእምሮኦምን ትግሃት ኣብ ሥራሖምን ዝተዓዘቡ ንቡረ እድ ዲሜጥሮስ፡ ንዝለዓለ ሓዋርያዊ ኣገልግሎትን ሥራሕን ማኅበረ ሓዋርያት ዓይኖም ኣውደቑሎም። ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ናይ ማኅበረ ሓዋርያት ኣካያዲ ሥራሕ ኮይኖም ተመደቡ። ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ብቅድሚኦምን ድኅሪኦምን ዘይተራእየ ን11 ዓመት (1960-1971 ዓ.ም.ግ.) ኣካያዲ ሥራሕ ኮይኖም ኣብ ዘገልገሉ ጊዜ ዘበርከትዎን ዘፍረይዎን ዘሰላሰልዎን መንፈሳውን ሓዋርያውን ምምኅዳራውን ልምዓታውን ሥራሓት ብዙኅ እዩ። ናይ ኣብያተ ክርስቲያን ገሊላ ማርያም ሻምቡቆ፡ ታቦተ ኢያሱስ ብሹካ መድኃኔዓለም፡ ኣውጋሮ . . . ወዘተ ቀንዲ ተጸዋዒ ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ነይሮም። ኣብዚ ቦታ እዚ መጓስ ክርስቶስ ንምስፋሕ ካብ ኣረማውነት ናብ ክርስትና እናለወጡ ከባኪ 350 ኣባላት ብሔረ ኵናማ ምጥምቖም ጥራይ ክንሰምዕ ከሎና ክሳብ ክንደይ ኣብዚ ዳኅረዋይ ዘመን መግለጺ ዘይርከቦን ዓቢይ ሰማያዊ ዓስቢ ዘለዎ ሓዋርያዊ ዕዮ ከምዝፈጸሙ ከረድኣና ይኽእል። ምስ ሕዝቢ ኵናማ ተዋሓሒዶም ነቲ ሕዝቢ ንኽጓስዩ ዝፈጸምዎን ዝተጣበቡሉን ሓዋርያዊ ጥበብን ተጋድሎን ኣዝዩ ብዙኅ እዩ።
ኣብ ጋሽ ባርካ ን11 ዓመት (1960-1971) ዓቢይ መንፈሳውን ሓዋርያውን ኣካዳምያውን ልምዓታውን ዕዮታት ኣሰላሲሎምን ጉልበቶምን ፍልጠቶምን ኣፍሲሶምን በቲ ኣብ 1971 ዓ.ም. ዝነበረ ከቢድ ኵነታት ጸሊዎም ከይፈተዉ ናብ ኣሥመራ ከምርሑ ተገደዱ። ኣብ ኣሥመራ ምስ መጹ፡ ካብ ጽላል ማኅበረ ሓዋርያት ከይወጹ ርእሰ መምህር ናይ ቤት ትምህርቲ ማኅደረ ማርያም (ማኅበረ ሓርያት ፍሬ ሃይማኖት) ኮይኖም ን17 ዓመት ኣገልገሉ። በዚ ከይተወሰኑ ድማ ኣብ መካነ ሕይወት መድኃኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ክሳዕ ኃላፊ ትምህርቲ ሰንበትን ስብከተ ወንጌልን ድኅሪ ምግልጋል ሰበካ ጉባኤ ምስ ቈመ ውን ከም ምክትል ሊቀ መንበርን ክሳብ ኣመኃዳርን ኮይኖም ንልዕሊ 20 ዓመት ሠሪሖም። ብድኅሪኡ ውን ናብ ካርቱም ሱዳን እዮም ተላኢኮም። ብሕዝበ ክርስቲያን ኤርትራውያን ዝቈማ ኣብያተ ክርስቲያን ቅዱስ ሚካኤልን ኣቡነ ኣረጋዊን ስለ ዝነበራ ንምእመናን ብስብከተ ወንጌል ተመዲቦም እናመሃሩን እናኣገልገሉን ክሳዕ ናጽነት ጸንሑ። ካብ ኣሥመራ ዝወጹ ከም ፅንሲ ኣብ 9ተ ወርኂን 5ተ መዓልትን ድማ ናጽነት ኮነ። ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ናብ ከተማ ኣሥመራ ተመሊሶም ናብ ሥሩዕ መንፈሳዊ ኣገልግሎቶም ንክምለሱ ጊዜ ኣይወሰዱን። ኣብ ሕዝቢ ብዝነበሮም ተቐባልነትን ፍልጠቶምን ተመክሮኦምን ተመዚኖም ኣባል ጊዜያዊ ሲኖዶስ ንክኾኑ ብዝለዓለ ድምፂ ተመርጹ። ጊዜያዊ ሲኖዶስ ኣብ ዝቘመሉ ን5ተ ዓመት ዝኣክል ኣባል ኮይኖም ኣገልጊሎም። ብጊዜያዊ ሲኖዶስ ናብ ሃገረ ግብፂ ተላኢኮም ብኢድ ኣቡነ ሲኖዳ 3ይ መበል 117 ፓትርያርክ ግብፂ ኣቦታት ሢመተ ጵጵስና ኪቕብኡ ከለዉ ኮነ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ፊልጶስ ፓትርያርክ ኣብ ዝተቐብእሉ ጊዜን ተሳቲፎም እዮም። ዑደት ምስ ኣቦታት ጳጳሳት ብግብጺ ኣቢሎም ናብ ኤውሮጳ ብምኻድ ምስ ኣቡነ ማርቆስ ኣብ ስብከተ ወንጌል ድኅሪ ምግልጋል ናብ ሃገሮም ተመሊሶም።
ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ነዛ ርትዕት ሃይማኖት ጥንታዊት ቤተ ክርስቲያን ዝውዓሉላ ውዕለት፡ ኣገልግሎቶምን ኣበርክቶኦምን ዓቢይን ብዙኅን እዩ። ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ፦ “. . . ብድኅረይ ዘሎ እናረሳዕኩ ናብ ቅድመይ ዝተሓንጸጸ ዕላማ የቋምት ኣለኩ።” ከምዝበሎ ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ከም ንፉዕ ኣገልጋሊ ክርስቶስ ካብ 1985 ዓ.ም.ግ. ኃላፊ ስብከተ ወንጌል ኤርትራ ኮይኖም ስብከተ ወንጌል ኣብ ውሽጥን ወፃእን ሃገር ኣስፍሑ። ኣብ ኣሥመራ ዝተካየዱ ሥልጠናታት ካህናት ክሳዕ 250 ካህናት ንዝበጽሑ ትምህርቲ ኣበ ነፍስን ካልእን ምሂሮም። ንዝረሓቐ ብዝእክብ ጥዑምን ምዑዝን ደሃዮም ብዘይካ’ቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብ፲፱፻፺፩ዓ.ም.ግ./1999ዓ.ም.ፈ. ኣብ ኤውሮጳ ኣብ ሾመንተ ሃገራት (ን2ተ ወርኂ) ከምኡ ውን ብ፲፱፻፺፬ ዓ.ም.ግ./2002ዓ.ም.ፈ. ኣብ 17ተ ኣብያተ ክርስቲያን ናይ ሰሜን ኣሜሪካን ካናዳን ን3ተ ወርኅን 10ተ መዓልትን ዝወሰደ መንፈሳዊ ዑደት ከምዝካየዱ ዝፍለጥ እዩ።
ኣበርክቶ ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ኣብ ጽሑፋዊ ትምህርትን ስብከትን ውን ብተግባር ኣብ ሥራሖም ዝርአ እዩ። ምስ ሊቀ መዘምራን ሞጐስ ዕቁባጊዮርጊስ ተወሓሒዶም ዐንቀጻት ኣብ ጋዜጣ ፍኖተ ብርሃን ብምጽሓፍ ዝጀመረ ዕዮኦም፡ ድኅሪ ናጽነት ውን ኣባል ሥነ ጽሑፍ ጋዜጣ ፍኖተ ብርሃንን መጽሔት ነይሮም እዮም። ኣባል ጉባኤ ሊቃውንት ካብ ዝኾኑ ንደኃር’ውን ብርክት ዝበሉ ክሳብ 104 ዝበጽሑ ዓበይትን ናኣሽቱን መጻሕፍቲ ን8 ዓመት ዝኣክል ኣሪሞም።
ኣቐዲሞም ኃላፊ ትምህርቲ ሰንበት መካነ ሕይወት መድኃኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ዝነበሩን ወኪል ትምህርተ ሰንበት ኮይኖም ብዙኅ ጉባኤታት ዝተሳተፉን ሉቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ፡ ዕላማን ኣካይዳን ጸገምን ትምህርቲ ሰንበት ብዝግባእ ዝፈልጡ ብምንባሮም ኣባል እታ ንትምህርቲ ሰንበት መምሃርን መምርሕን እተዳሉ ኮሚተ ኮይኖም መጻሕፍቲ ኣብ ምድላው ነጢፎም። ብፍቓድ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣብ ካሪክለም ኣትዩ ዝወሃብ ንዝነበረ ሓፈሻ ትምህርቲ እምነት ክርስትና ናቱ ሊቀ መንበሩ ባዕሎም እዮም ነይሮም። ነቶም ሲሲተ ልብ ዝኾኑ ጽሒፎም ዘኅተምዎም መጻሕፍቶም ውን ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን ዝፈልጦም እዮም። እምነትን ሥርዓተ ኣምልኮን ዝምህሩ መጽሓፍ “ዐንቀጸ አሚን” “መንገዲ እምነት” እዮም። ግቡእን ኃላፍነትን ኣበ ነፍሲ ዘረድእ መጽሓፍ “ተልእኮ መምህረ ንስሓ” ውጽኢት ናይቲ ንነዊኅ ዓመታት ዝመሃርሉ መዝገብ እዩ። መጻእያትን ትንቢትን ዝነግር መጽሓፍ፡ “ፍካሬ ኢያሱስ” ውን ዘሎናዮ እዋንን ዝመጽእ ኵነታትን ዝሕብር ብምዃኑን ምስኡ ከኣ ሓፂር ታሪክ ቤተ ክርስቲያን ስለዘሎ ብምእመናን ዓቢይ ተቐባልነት ዝረኸበ መጽሓፍ እዩ። ከምኡ’ውን “መጽሐፈ ግንዘት” ዝተኃትመ ብሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ እዩ። ብዘይካ እዚ ካሴት መዝሙር ከም ዘኅተሙ ውን ዝፍለጥ እዩ።
ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ንኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ወኪሎምን ብእኣ ተላኢኾምን ኣብ ቍጽሪ ዘይብሎም ጉባኤተት፡ ኣኼባታት፡ ኮሚተታት . . . ተሳቲፎም እዮም። ብሊቀ መንበርነት ጥራሕ ዝተወከልዎ ውኁድ ኣይኮነን። ናይ ሓፈሻዊ ትምህርቲ እምነተ ክርስትና ሊቀ መንበር፤ ናይ ክፍሊ ጥሮታ ኮሚተ ሊቀ መንበር፤ ብሃገር ደረጃ ሕማም ኤይድስ ንምጥፋእ ካብ ፬ተ ሃይማኖታት ከክልተ ሰባት ብዝተመሥረተ ኮሚተ ሊቀ መንበር ኮይኖም ከምዝሠርሑ ዝፍለጥ እዩ።
ስለዚ ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ንቤተ ክርስቲያን በዓል ውዕለታ፡ ሠናይ ገድሊ ዝተጋደሉ ሰባኬ ወንጌል እዮም። ኣብ ምሉእ ሕይወቶም ፊደል ካብ ዝቘጽሩ ንደኃር መኽፈቲ ኣፎም ቃል እግዚአብሔር ፤ መንገዲ እግሮም ቤተ ክርስቲያን ዝገበሩ መንፈሳውን ልመዓታውን ኣበርክቶኦም ብጊዜን ኵነታትን ዘይውሰን ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻኢ ሃገርና ዝዝርጋሕ ብዓይኒ ዝርአ ዝንበብን ዝስማዕን ዓቢይ ኣበርክቶ ዝገበሩ ዓቢ ኣቦ እዮም። እዚ ኣበርክቶኦም ድማ ብማኅበረ ምእመናን እናተዘከረ ዝነብር ኣብ ቅርሲ ቤተ ክርስቲያን ዝተሰነደ ታሪኽ እዩ።
እምበኣብ ኣብ መወዳእታ ኣቦና ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ ሠናይ ገድሊ ተጋዲሎም ጕያኦም ወዲኦም ሃይማኖቶም ኣጽኒዖም ኣብ 83 ዓመት ዕድመኦም ብሰላም ዓሪፎም። ሥነ ሥርዓት ቀብሮም ድማ ብኸምቲ ንሊቅነቶምን ሞያኦምን ዝግባእ ስብሓታት በጺሑ፡ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትን ሊቃውንትን ካህናትን ዲያቆናትን ምእመናንን ምእመናትን ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣብ ዓዶም በሪኽ ብዕለት ፱ መስከረም ፳፻ወ፰ / 20 መስከረም 2015 ዓ.ም.ፈ ተፈጺሙ።
በረኸቶም ኣይፈለየና!


text:
ዑደት ናብ መደባት ልምዓት
ኣብ 2003 ንኹለን ኣብ ከባቢ ሰምሃር ዝርከባ ዓድታት ዝጸንበረ ዳህሳስ ተኻይዱ ነይሩ። ኣነ ድማ ሓንቲ ካብቶም ነቲ ዳህሳስ ዘካየዱ ጉጅለ እየ ነይረ። ኣብቲ እዋን ኣብ ከባቢ ጋሕቴላይ ዝነበራ ዓድታት ልቸን ማይን ዘይነበረን ጭው ዝበላ ገጠራት እየን ነይረን። ንባዕሉ እዚ ዓቢ ዲጋ ዝህነጸሉ ዘሎ ቦታ ብጎቦታት ዝተሸፈነ ጭው ዝበለ በረኻ እዩ ነይሩ። ሕጂ ግና ኩሉ ነገር ተቐይሩ። ኣብዚ ከባቢ ዘለዋ ዓድታት ዳርጋ ኩለን መሰረታዊ ጠለባት ተማሊኡለን፡ ከምኡ`ውን እዚ ጭው ዝበለ በረኻ ዝነበረ ንኽትኣምኖ ዘሸግር ዲጋ ይህነጸሉ ኣሎ። ብሓጺሩ ኣብ 2003 ነዚ ቦታ ክርእዮ ከለኹ ከምዚ ክኸውን እዩ ኢለ ሓሊመ ኣይፈልጥን እየ ነየረ።”
እዚ ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሩ ዘሎ ቃላት፡ ቃላት ናይ ኣስቴር ሰለሙን ዝተባህለት ኣብ ዩጋንዳ እትቕመጥ ኤርትራዊት ዜጋ እዩ። ኣስቴር ነዚ ስምዒት ዝቕስቅስ ዘረባ፡ ብሰንኪ`ቲ ኣብ ዑደታ ዘስተማቐረቶ ጽባቐን ዘይተጸበየቶ ለውጥን እያ ተዛሪባቶ።
ብዕለት 28 ከምኡ`ውን ዕለት 30 ወርሒ ግንቦት ካብ ወጻኢ ሃገር ዝመጹ ኤርትራውያን ናብ ዝተፈላለዩ ናይ ልምዓት መደባት ዑደት ኣካይዶም ነይሮም። እቲ ብሃማመተኤ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ዝተወደበ ናይ ክልተ መዓልታት ዑደት፡ ናብቶም እዋናውያንን ዓበይትን መደባት ልምዓት ኤርትራ ዘተኮረ እዩ ነይሩ። ኣብ ቀዳማይ መዓልቲ ዑደት ማለት ዕለት 28 ግንቦት፡ ብሓድሽ ህንጻ ኮሌጅ ማይነፍሒ (ኮሌጅ ኢንጂነሪንግ) ኣቢሎም ናብ ዲጋ መጠራ (ዲጋ ዓዲ-ሃሎ) ድሕሪ ምብጻሕ፡ ቀጺሎም ድማ ናብቲ ተተካኢ ጸዓት ማለት ሶላር ፕላንተሽን፡ ኣብ ዓዲ ሃሎ ዝመደበሩ ቦታ እዮም ተንቀሳቒሶም። በቶም ዝምልከቶም ኣካላት ዘድልዮም መብርሂታት ምስ ተዋህቦም ድማ ደኺምና ከይበሉ ናብቶም ምስክር ጽንዓትን ሓቦን ኤርትራዊ መንእሰይ ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ስርሓት ኣምርሑ።
በቲ ዘደንቕ ስርሓት ዲጋ መጠራን ህንጻ ኮሌጅ ምህንድስናን ዝተኸፍተ ሸውሃት ተሳተፍቲ`ቲ ዑደት ገና ከይተረጋግአ እንከሎ ናብ ዲጋ ላምዛ (ትሕቲ ዲጋ መጠራ፡ ጥቓ ከተማ ድባርዋ ተደኲና እትርከብ ዲጋ እያ) በጽሑ። እታ ኣብ መስርሕ ህንጸት እትርከብ ዲጋ ምስ ተዛዘመት ክሳብ 5 ሚልዮን ሜትሪክ ኩብዩክ ክትሕዝ ትጽቢት ከምዝግበረላ ክኢላታት ናይቲ ዓውዲ ኣብቲ ኣጋጣሚ ገሊጾም። እቶም ተሳተፍቲ ዑደት፡ ነቶም ኣብቲ መስርሕ ህንጸት ዝተዋፈሩ መንእሰያት ዘለዎም ፍቕሪ ብምስዓምን ናይ ሓባር ስእልታት ብምውሳድን እዮም ክገልጽሎም ፈቲኖም።
ተሳተፍቲ ዑደት ቀጺሎም ናብቲ ኣብዚ እዋን እዚ ትካል ሕርሻዊ ምርምርን መፍረ ከብትን ኮይኑ ዘሎ ሓልሓለ እዮም ተጓዒዞም። ኣብቲ ቦታ ዝርከብ ሕርሻዊ ንጥፈታትን ከብቲ ዝፈርያሉ ዘለዋ ቦታን እናተዛዋወሩ ተዓዚቦም። ነቲ ዝካየድ ዘሎ ገዚፍ ልምዓታዊ መደባት ድማ ብዘይ ተኣደነ ሕቶታት ብምግባር ዝያዳ ከስተማቕርዎ ፈቲኖም። ኣብቲ ቦታ ዝጸንሐ ክኢላ ኣብ መግለጺኡ፥ “ብተፈጥሮ መብዛሕትኡ ግዜ ከብቲ ኣብ ሓደ እዋን ሓደ ውሉድ እየን ዘፍርያ። እዘን ነፍርየን ዘለና ከባቢ 700 ዝኾና ከብቲ ግና ዳርጋ ኩለን ማንታ እየን ወሊደን። እዚ ድማ ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ጻዕሪ ባህሪ’ውን ይሕግዘና ከም ዘሎ እዩ ዘርእየካ።” ብምባል ነቲ ተፈጥሮኣዊ ኣጋጣሚ ዘለዎ ተምሳጥ ገሊጹ።
ካብዚ ብምቕጻል ድማ ንዲጋ ምስላምን (ዲጋ ገርገራ) ኣብ ጎቦ ኢትዓብር ተደኲኑ ዝርከብ ዓበይቲ ናይ ማይ መኸዘንን ብምብጻሕ ናይ ቀዳማይ መዓልቲ ዑደቶም ዛዚሞም ንገዝኦም ተመሊሶም። ኣብቲ ኣጋጣሚ ንሓላፊ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ሃማመተኤ፡ ኣቶ ዳኒኤል እያሱ ብዛዕባ ዕላማን ኣብ ተሳተፍቲ ዑደት ዝፈጥሮ ጽልዋን ኣብ ዝተወከስናሉ ኣጋጣሚ ከምዚ ብምባል እዩ መሊሱ። “ቀንዲ ዕላማ ናይ’ዚ ዑደት፡ እቶም ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝነብሩ ዜጋታትና ምስ ሃገሮም ዘለዎም ቅርበት ዝያዳ ብባህልን ፍቕርን ንምእሳር እዩ ነይሩ። እዚ ድማ ታሪኻውያን ቦታታት ብምርኣይን ህሉው ልምዓታዊ ንጥፈታት ሃገር ብምስትማቓር ዝህነጽ ነገር እዩ። ነዚ ኢና ድማ ከም ዕላማ ሒዝና ተበጊስና።” ብምባል ገሊጹ።
እዚ ከም ክልሰ ሓሳብ ዘበገሶ ነገር ድማ ብልክዕ ኣብቲ ቀጺሉ ዝተወደበ ናይ ካልኣይ መዓልቲ ዑደት ብንግሁኡ እዩ ክንጸባረቕ ተራእዩ። ናብቲ ኣብ ዕለት 30 ዝተሰርዐ ካልኣይን ናይ መወዳእታን ዑደት ንምስትምቓር ብንግሁኡ እዮም ኣብ ቀጽሪ ሃማመተኤ ዝተረኽቡ። ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝመጹ ዜጋታት ነንሕድሕዶም ተላልዮም ከብቅዑ፡ ክጫረቑን ክዋዘዩን ክትርኢ ከለኻ፡ እቲ ዝተኻየደ ዑደት ዝያዳ እቲ ምስ ሃገርካ ዝህልወካ ቅርበት ካብ ምዕባይ ሓሊፉ ሰባት ነንሕድሕዶም ኣብ ዝህልዎም ምቅርራብን ሓድሕድ ፍቕሪ ኣብ ምዕባይን ዝህልዎ ተራ ልዑል ምዃኑ ትግንዘብ።
እቲ ብንግሁኡ ዝጀመረ ናይ ካልኣይ መዓልቲ ዑደት ቀንዲ ንዲጋ ጋሕቴላይ ዕላማ ዝገበረ እዩ ነይሩ። ተሳተፍቲ ዑደት ነቲ ኣብ ጽርግያ ኣስመራ ባጽዕ ዝርከብ ዝተፈላለዩ ተፈጥሮኣዊ ጽባቐ እናተዓዘቡን እናሰኣሉን ኣብ ጎላጉል ጋሕቴላይ እዮም በጺሖም። ንእለት ኣብቲ ብርቱዕ ጸቕጥን ሃሩርን ዘለዎ ጎላጉል ጋሕቴላይ ምስ በጽሑ ብምሉእ ኣካላቶም ርሃጽ ወረር ወረር ክብል እዩ ተራእዩ። ኣውቶቡስ ካብ ከተማ ጋሕቴላይ ንጸጋም ምስ ተዓጽፈት ብዙሕ ከይከደት እያ ኣብቲ ገዚፍ ልምዓታዊ መደባት ዝሰላሰለሉ ዘሎ ዲጋ ጋሕቴላይ ዝበጽሐት። ካብ ኣውቶቡስ ወሪድና ምስ ተዓዘብና ድማ ኣዝዮም ብዙሓት መንእሰያት ምስ ተፈጥሮኣዊ ብድሆ እናተቕለሱ ገሊኦም ማሽነሪ ዝመርሑ፡ ገሊኦም ኣእማን ዘማዓራርዩ ገሊኦም ተንዲኖታት ዝጠውዩ ኮታ ኣብ ብርቱዕ ስራሕ ተጸሚዶም ዝረኣናዮም።
እታ ኣብ ጥቓና ዝነበረት ከባቢ 16 ዓመት ትገብር መንእሰይ በቲ ብርቱዕ ሃሩር እናላህለሀት “እዞም ዝሰርሑ ዘለዉ መንእሰያት፡ ኣብ ሰዓት ክንደይ ይኽፈሉ ይኾኑ፧” ብምባል ተወከሰትና። “ከም ዝመስለኒ ዋላ ሓንቲ ኣይክፈሉን እዮም፡ ፍቕሪ ሃገርን ሕድሪ ኣቦታቶምን እዩ ከም ዝሰርሑ ዝገብሮም ዘሎ።” ብምባል ከነረድኣ ፈቲንና። “ኣዝዩ ከቢድ እዩ። ኣብዚ ቦታ ይትረፍ ክትሰርሕ ክትቕመጥ ከማን ኣዝዩ ከቢድ እዩ።” ብምባል ንጽንዓትን ተወፋይነትን ኤርትራውያን መንእሰያት ክትገልጾ ፈቲና።
በዝን ወዲ ከምዝን እናዕለልና ከለና ነቲ ልምዓታዊ መደብ ክገልጸልና ዝተመደበ ኢንጅ. ዳኒኤል ብፍሕሹው ገጽ ተሰንዩ መጸና። ኣብ መግለጺኡ ድማ እቲ ዲጋ ብብዝሒ ዝሕዞ ማይ ኣብ ካልኣይ ደረጃ፡ ብዝሓቶ ጻዕርን መጠን ገንዘብን ግና ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ከም ዝስራዕ ኣብሪሁ። እቲ ካብ ኣጻድፍ ኣስመራ ጀሚሩ ምክንኻን ወይ ህንጸት ዝካየደሉ (መእለዪ ውሕጃት እናፈጠርካ ማለት እዩ) ዘሎ ዲጋ ምስ ተዛዘመ ልዕሊ 50 ሚልዮን መትሪክ ክዩብ ክሕዝ ትጽቢት ከም ዘሎ ኢንጅ.ዳኒኤል መብርሂ ሂቡ። ዲጋ ጋሕቴላይ ዘይከም ካልኦት ዝተሃንጻን ኣብ መስርሕ ህንጸት ዝርከባ ዲጋታትን ኣዝዩ ነዊሕ መዕገቲ ዝተሃንጾ እዩ። እቲ መዕገቲ ተባሂሉ ዝህነጽ ዘሎ ቦታ ክሳብ 1.5 ኪሎ ሜትር ከምዝበጽሕ ክኢላታት ናይቲ ዓውዲ ይገልጹ። እቲ ዲጋ ብዝተኻእለ መጠን ብዓለማዊ መዐቀኒ ክህነጽ ከም ዝተፈተነ ኣቶ ዳኒኤል ኣብ መግለጺኡ ሓቢሩ። ኣብ መወዳእታ ድማ ተሳተፍቲ ነቲ ኩሉ ኣብ ውሽጦም ዝተኣከበ ሕቶታት ድሕሪ ምሕታት፡ ብመልሲ ኪኢላታት ናይቲ ዓውዲ ዓጊቦም ኣንፈቶም ናብ ኣስመራ ብምቕናዕ ኣብ ግንባር ጊንዳዕ እዮም ተራእዮም።
ብዛዕባ ግንባር ጊንዳዕን ነቲ ኣብኡ ዝተኻየደ መሪር ኲናትን ኣመልኪታ ንዓመት መመላእታ ኣብቲ መሪር ኲናት ዝተቓለሰት ተጋዳሊት ኤልሳ ኣብርሃ (ጓል ሽልን) ንተሳተፍቲ ናይቲ ዑደት ሰፊሕ መብርሂ ሂባ። ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝውሕዝ ዝነበረ ሕቶታት ንባህግን ፍቕሪ ሃገርን ናይቶም ተሳተፍቲ ዑደት ዘርኢ እዩ ነይሩ። ተጋዳሊት ኤልሳ ኣብ ከተማ ጊንዳዕ እያ ዓብያ “ኣብ ከባቢ ዓድኻ ክትዋጋእ እቲ ዝኸበደ እዩ። ምኽንያቱ እቲ እትሰዶ ብረት ንሓብትኻ፡ ሓውኻ፡ ኣዴኻ ከይረኽቦም እናተሰከብፍካ ኢኻ ትሰዶ።” ብምባል ዝያዳ`ቲ ምረት ናይቲ ኲናት ስክፍታ ዝፈጥሮ ምረት ከምዝነበረ`ውን ንእግረ መንገዳ ገሊጻ። ተጋዳሊት ኤልሳ ኣብ መግለጺኣ “ኣነ ሓደገይ ናጽነት እዩ” ምስ በለት ብዙሕ ተንካፊ ስምዒት ኣብ ነፍሲ ወከብ ተሳታፊ ተንጸባሪቑ እዩ። ኩሉ ኣብታ መግለጺ ዝተሳተፈ ሰብ ድማ ንነብሱ “ኣነ`ኸ እንታይ ኣበርኪተ፧” ዘይበለ የለን።
ድሕሪ`ዚ ምቁርን ምስ ሃገርካ ዘተኣሳስርን ዑደት ምስ ሓንቲ ካብ ሃገረ ሲዊዘርላንድ ዝመጸት ተሳታፊት ብዛዕባ ካብቲ ዝተኻየደ ዑደት ዝኸሰብዎ ነገር እንተልዩ ምስ ሓተትክዋ “ንሕናን ደቅናን ኣብ ደገ ስደተኛታት ኢና። ህሉው ኩነታት ናይ ሃገርና ብግቡእ ዘይንፈልጥ እንተ ኮይንና ድማ ኣብ ሃገርና`ውን ስደተኛታት ኢና። ኣብዚ ዑደት ድማ ምስ ሃገርና ዘለና ፍልጠት የዕቢና፡ ኣብ ልዕሌኣ ዘለና ፍቕሪ ገሊጽና ኢና። ስለዚ እዚ ዑደት ዋላ ኣብ ሃገርና ስደተኛታት ካብ ምዃን ኣድሒንና እዩ። ኣብ ርእሲ`ቲ ነንሕድሕድና ዝፈጥሮ ፍቕርን ምምልላይን ማለተይ እየ።” ብምባል ኣሕጽር ኣቢላ እያ መሊሳትልና።
ተራ እዚ ዑደት እዚ ኣብ ምህናጽ ምስሊ ሃገር ብዝምልከት ንኣቶ ዳኒኤል ኣብ ዝተወከስናሉ “ምስሊ ሃገር ብብዙሓት ነገራት ዝጽሎ እኳ እንተኾነ፡ ነቲ ህሉው ምዕባለታት ሃገር ምርኣይ ግና ካብቶም ዝሓየሉ ምስሊ ሃገር ዝህነጸሎም ባእታታት እዩ። ስለዚ ከምዚ ዓይነት ዑደት ነቲ ብካልኦት ዝውሰድ ምስሊ ሃገር ኣብ ምድዋን ዘተኮረ ንጥፈታት ዝብድህ ኮይኑ እዩ ረኺበዮ። እቶም ተሳተፍቲ በቲ ዑደት ብልቢ እዮም ተመሲጦም። ካብ ተምሳጥ ተላዒሎም ድማ ንብዙሓት ሰባት ክሕብሩ ተራእዮም እዮም። ስለዚ ተራ ናይዚ ዑደት ኣወንታዊ ምዃኑ ብግብሪ ተንጸባሪቑ ማለት እዩ። ብተደጋጋሚ ሓድሽ ዑደት ወድቡልና ዝብሉ እናበዝሑ ይመጹ ኣለዉ” ብምባል ክገልጾ ፈቲኑ።
ኣብ መወዳእታ ድማ ተሳተፍቲ ንዝያዳ ሌላ ናይ ምዝንጋዕ መደብ ብምሕንጻጽ ሰናይ ትምኒቶም ብምግላጽ ተፈላልዮም።
ሚኪኤል በርሀ
208 total views, 5 views today


text:
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪካ ብዝረቐቐ ኣገባብ ናይ ቴክኖሎጂ ሳንሱር እናዓበየ ይኸይድ ኣሎ ክብል ንመሰል ጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ሲፒጀይ ዝተብሃለ ትካል ገሊፁ።ኣብቲ ናይ ቴክኖሎጂ ሳንሱር ቀዳምነት ዝሓዘት ኢትዮጵያ ምዃና ብምሕባር ካልኦት ውልቀ መለኽቲ ኢሉ ዝፀውዖም ናይቲ ከባቢ መንግስታት ነዚ ኣሉታዊ ኣሰር ንኽየኽተሉ ስግኣቱ ገሊፁ’ሎ።መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ብድምፂ ዝድገፍ ናይ ኢንተርኔት ኣገልግሎታት ክእግድ እዩ ንዝብል ፀብፃብ ነፂጉዎ’ሎ።
ኢትዮጵያ ብናይ ኢንተርኔት ሳንሱር ኣብ ኣፍሪካ ቀዳምነት ትስራዕ ሃገር ኮይና ፀኒሓ እያ ይብል ንናይ ጋዜጠኛታት መሰል ዝሕለቕ ትካል CPJ ዘውፅኦ መግለፂ።
ኣብዚ ዓመት ይብል እቲ መግለፂ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቅድሚ ሕዚ ካብዝነበረ ብዝረቐቐ ቴክኖሎጂ ናይ ኢንተርኔት ዌብ ሳይታት ምሽፋንን ምእጋድን ከምዝጀመረ ተዓዘብቲ ይዛረቡ ይብል።
CPJ ኣብ መገልፂኡ ‘’ኣገዛዝኣ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ፌስቡክ ንዝኣመሰሉ ኣገልግሎታት ከምዘለው ካብ ምዕፋን ንዝተወሰኑ ናይ ፌስቡክ ጉጅለታት ወይም ኣገልግሎታት ኢንተርኔት ፈልዩ ንምዕፋን ከምዝኽእል ክተኣማመን ገይርዎ እዩ’’ ይብል።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ብድምፂ ዝድገፉ ናይ ኢንተርኔት ኣገልግሎታት ክዓፅዎ እዩ ንዝብል ናይ ኢትዮጵያ ጉዳያት ኮምኒኬሽን ምንስቴር ድኤታ ኣቶ ሽመልስ ከማል ኣሉታ ሂቦምሉ’ለው።
ሞባይልን ብኢንተርኔትን ኣቢሉ ዝወሃቡ ናይ ስካይፕ፡ብጉጉልን ብያሁን ዝወሃቡ ኣገልግሎታት ንምእጋድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሕጊ ከምዘውፅአ ዝግለፅ ዘሎ ፀብፃብ ፈፂሙ ዝተጋገየ እዩ ኢሎም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ንምፍታሕ ሓሳብ ንዘቕርቡ ሰባት ከም ፀላእቲ ምርኣይ ‘’ዝገደደ ፃልኢ ንምምፃእ ዝጠቅም እምበር ነቲ ህዝቢ ዝጠቅም ኣይመስለንን’’ ይብሉ ኢታ ማጆር ሹም ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ዝነበሩ ሌተናል ጀነራል ፃድቃን ገብረትንሳኤ።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው፣መንቀሊኦምን ናይ መፍትሒ ሓሳባትን ብዝምልከት ፅሑፍ ብምቕራቦም ካብ ሰበስልጣን መንግስቲ ዝቐርብ ዘሎ መልሲ ኣብ ክንዲ ነቲ ሓሳብ ብሓስብ ምምላስ ከምፃልኢ ምርኣይ ሃናፂ ኣይኮነን ኢሎም ጀነራል ፃድቃን።
ብኻሊ ወገን ሌተናል ጀነራል ፃድቃን ገብረትንሳኤ ‘’ምስ ኤርትራ ዘይተዛዘመ ኲናት ኣለና’’ ዝበሉዎም መብርሂ ክህቡ ተሓቲቶም ‘’እዚ ኣይሰላም ኣይኲናት ዘሎ ኩነታት ንምግላፅ እዩ’’ ምስ በሉ ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንእሽተይ ምኽንያት ክረክብ ከሎ ክባራዕ ከምዝኽእል ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኣብ ፆሮና ዝነበረ ቶኽሲ ኣብነት እዩ ኢሎም።


text:
ቀዳምን ሰንበትን ዝቀፀለ ናይ ሎም-ዘበን ፅዋዕ ዓለም ሽዱሽተ ጋንታታት ዛጊድ ናብ ርባዕ ፍፃመ ምሕላፈን ዘረጋገፃሉ ክልተ ጋንታታት ፅባሕ ርጉፅ ዝኾናሉ ብርኪ በፂሑ።
ሶኒ ዝተራኸባ ጋንታታት ናይጀርያን ፈረንሳይን‘የን።ቀዳማይ ክፍለ ጊዜ ክልቲኤን ጋንታታት ግጥም ኣውዲቅካ ምሕላፍ ዘይኮነን ምሕዝነታዊ ግጥም‘ዩ ይነመስል ነይሩ።ኣዝዩ ዝሕቱልን ሓደገኛ ፈተነታት ሸቶ ዘይተራኣየሉን ነይሩ።
ኤሚኒኬ ኦፍ-ሳይድ ፖዚሽን ወይካኣ ካብ ፀወታ ወፃኢ ተባሂሉ’ምበር ሓንቲ ሸቶ ኣመዝጊቡ ነይሩ።ብወገን ፈረንሳ ግና እዚ‘ዩ ዝባሃል ርኡይ ፈተነን ክእለትን ከይተራኣየሉ‘ዩ እቲ ፀወታ ክሳብ 78 ደቃይቅ ቀፂሉ።
ኣብ መበል 79 ደቂቃ ካብ ኩርናዕ ንዝተላኣኸት ኩዕሶ ደጋጊሞም ንማዕፆ ናይጀርያ ዝቀጥቀጡ ተፃወቲ ፈረንሳይ ብጌጋ ሓላዊ ማዕፆ ናይጀርያ ቀዳመይቲ ሸቶ ኣመዝጊቦም።
ፈረንሳውያን እንደገና ኣብ መበል 92 ደቃይቅ ካብ ኩርናዕ ንዘሕለፍዋ ኩዕሶ ተኸላኻላይ ናይጀርያ ገዛእ-ሸቶ ኣመዝጊቡ እቲ ፀወታ ብዓወት ጋንታ ፈረንሳ ክልተ ንዜሮ ተዛዚሙ።
ካብ ኣፍሪቃ ዝተረፈት እንኮ ሸቶ ኣልጀርያ ኮይና‘ላ።ኣንፃር ጀርመን ክትጋጠም ኣብ‘ዚ ሰዓት‘ዚ ትቀራረብ‘ላ።
ብራዚል ምስ ቺሌ ቀዳም ዘካየደቶ ቀዳማይ ግጥም ኣውዲቅካ ምሕላፍ ኣብ ክንዲ ክእለትን ተዓፃፃፋይነትን ውጥረትን ምስሕሓብን ዝሓየለሉ ኮይኑ‘ዩ ሓሉፉ።
ቺሌያዊያን ኣብ ቅድሚ ኣማኢት ኣሻሓት ደገፍቲ ብራዚል ዘርአይዎ ትብዓትን ቆራፅነትን ግና ዝናኣድሉ ኮይኑ‘ዩ ሓሊፉ።ማዕረ ሓደ ንሓደ ንስሩዕ ጊዜ ፀወታ ዛዚሞም፣ሰላሳ ደቃይቅ‘ውን ተወሲኹ ሸቶ ክምዝገብ ስለዘይካኣለ እቲ ፀወታ ብፍፁም ቅላዕ መቅፃዕቲ ክዛዘም ግድን ኮይኑ። እቲ ዘግርም ናይ‘ታ ጋንታ ኮኸብ ተሰላፋይ ኣሌክስ ሳንቸስ ፍፁም ቅላዕ መቅፃዕቲ ምስሓቱ‘ዩ።ብዝኾነ ኣተኣናጋዲት ሃገር ብራዚል ናብ ርባዕ ፍፃመ ሓሊፋ፣ቺሌ ንዓዳ ተመሊሳ።
ካልኣይ ግጥም ኮሎምብያን ኡሩጓይን‘ዩ ነይሩ።ንተናኻሳይ ሉኢስ ስዋረስ ከይሓዘት ናብ ሜዳ ዝኣተወት ኡሩጓይ ብፀወታ ተበሊፃ ብሓደ ተፃዋታይ ቁፅሪ ዓሰርተ ጀምስ ክልተ ሸቶ ተመዝጊቡዋ ካብ‘ዚ ግጥማት ተሳዒራ ወፂኣ‘ላ።
ትማሊ ሰንበት ሆላንድን ሜክሲኮን ዘካየድዎ ግጥም ኣሳሓሓቢ ኮይኑ‘ዩ ተዛዚሙ።ብሕልፊ ንሆላንድ ዝተወሃበት ፍፁም ቅላዕ መቅፃዕቲ ንሕቀ ሜክሲኮዊያን ዝሰበረት ኮይና‘ላ።
ሜክሲኮ ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ሓሙሽተ ፅዋዕ ዓለም ካብ ዙር 16 ናብ ርባዕ ፍፃመ ምሕላፍ ዘይካኣለት ሃገር ኮይና‘ላ።ናይ ትማሊ ስዓረታ ግና ንብዙሓት ዘሕዘነ ኮይኑ‘ዩ ሓሊፉ።
ናይ ትማሊ ካልኣይ ግጥም ኣብ ሞንጎ ንኣይቮሪኮስት ስዒራ ዝሓለፈት ግሪክን ካብ ምድባ ንጣልያንን ኡሩጓይን ስዒራ ቀዳመይቲ ኮይና ዝሓለፈት ኮስታሪካን‘ዩ ተካይዱ።
ኮስታሪካውያን ኣብ መበል ሰብዓ ደቂቃ ሓደ ተሰላፋይ ብቀይሕ ካርድ ስለዝተሰጎጎም ብዓሰርተ ሰባት ንኣስታት ሓደ ሰዓት‘ዮም ተፃዊቶም።እቲ ዘገርም ግሪካውያውን ነቲ ዕድል‘ቲ ክብለፅሉ ዘይምኽኣሎም‘ዩ።ኣብ መወዳእታ እቲ ፀወታ ብፍፁም ቅላዕ መቅፃዕቲ ተዛዚሙ።ግሪክ ኣርባዕተ ኮስታሪካ ሓሙሽተ።መጋጥምቲ ኮስታሪካ ሆላንድ፣መጋጥምቲ ብራዚል ኮሎምብያ ኮይነን‘ለዋ።
ኣልጀርያ ኣንፃር ጀርመን ኣብ ዘካየደቶ ዘዕግብ ምንቅስቃስን ክእለትን ኣርእያ ግን ሕነ ቅድሚ 32 ዓመታት ከይፈደየትን ተሳዒራ ካብ‘ቲ ውድድር ወፃኢ ኮይና።ክልተ ንሓደ ተሳዒራ።
ክልቲኤን ጋንታታት ሙሉእ ጊዜ ፀወታ ዜሮ ንዜሮ ተፈላልየን።ሰላሳ ደቃይቅ ተወሲኹ ኣብ ውሽጢ ክልተ ደቃይቅ ጀርመን ብኣጋጣሚ ሸቶ ኣመዝጊባ።ሰላሳ ደቃይቅ ቅድሚ ምዝዛሙ ጀርመን ካልአይቲ ሸቶ ኣመዝጊባ፣መካሓሓሲ ኣልጀርያ ኣብ ውዱእ ጊዜ ሓንቲ ሸቶ ኣመዝጊባ። ክልተ ንሓደ ተዛዚሙ።ግጥም ፅዋዕ ዓለም ኣፍሪቃውያን ጋንታ ከይሓወሰ ንዝቅፅሉ ክልተ ሰሙናት ክካየድ‘ዩ።
ኣርጀንቲና ኣንፃር ስቂዘርላንድ፣ኣሜሪካ ኣንፃር ቤልጅየም ሰሉስ ክጋጠማ‘የን።


text:
ህጹጽ ህዝባዊ ኣኼባ
ህዝቢ ኤርትራ ነታ ብኣሸሓት ዝኣክል ህይወት ደቁን፡ብምልዮናት ዝቑጸር ንብረትን፡ንዋትን ከፊሉ ዘምጸኣ ነጻነት ከየስተማቐረ ኣብ ትሕቲ ሕሱም ገዛኢ ካብ ዝቑረን እንሆ ልዕሊ 27 ዓመት በጺሑ ይርከብ።ሎሚ ድማ ውልቀ መላኺ ንሃገርና ብሽፋን ሰላም ንመሬት ኤርትራ ኣሕሊፉ ክህቦ ከሎ ንርኢ ስለዘለና፡ንሕና ኤርትራውያን ተቐማጦ ካስል ብጉዳይ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ንምምይያጥ ህጹጽ ህዝባዊ ኣኼባ ንሰንበት
ዕለት 26/08/2018
ኣብ Shilipp Scheidemann-Haus፡ HollandischeStr. 72-74 34127-Kassel:
ካብ ሰዓት 16.00 uhr
ኣብ ቀዳማይ ደርቢ፡ክፍሊ ገዛ 107 ክካየድ መዲብና ስለዘለና፡ኩሉ ብህዝቡን ብሃገሩን ዝግደስ ኤርትራዊ ብተገዳስነት ክካፈሎ ብትሕትና ንዕድም።
ምስ ሰናይ ትምኒት ሽማግለ ማሕበር ምትሕግጋዝ ኤርትራውያን
ካስልን/ከባቢን ካስል/ጀርመን ዕለት፡09/08/2018


text:
ኣምባሳደር ኤርትራ ነቲ ብሕ/ሃ፣ መንግስቲ ኣሜሪካ፣ ሕብረት ኣውሮጳ፣ ሕብረት ኣፍሪቃን ካልኦት ዓለም-ለኻዊን ዞባዊን ትካላትን ዝቀረበ መፀዋዕታ ኣይንቅበሎን ክብሉ ከለው፣ ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ግና ንሕና’ውን ከምኡ ኢልና ንዛረብ ስለዝፀናሕና ንቅበሎ ኢና ይብሉ።
እቶም ትካላትን ብውሑድ መንግስቲ ኣሜሪካን፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝጀመረኦ ተፃብኦ ክገትኣን፣ እቲ ቅልውላው ብፖለቲካዊ ልዝብ ክፈትሓ መፀዋዕታ ኣቅሪበን ኣለዋ።
ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮም፣ እቲ መፀዋዕታ ንወራሪ ዝበልዎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ንኤርትራን ዝለከመ ስለዝኾነ ተቀባልነት ዘይብሉ’ዩ፣ ኣብ ክንድኡ ንኢትዮጵያ ዝኹንን ክኾን ነይርዎ በሉ።
ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ነባራይ ሰላም ክረጋገፅ እንተኾይኑ ኮምሽን ዶብ ዘሕለፎ ብይን ክትግበር ከሎ’ዩ ይብሉ ኣምባሳደር ግርማ። ኢትዮጵያ ግና ቅድም ክንላዘብ ኣለና ከምትብል ዝዝከር’ዩ።
ኣብ ዘረባና፣ ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮምን ኣምባሳደር ተቀዳ ኣለሙን፣ ኣብ ሓደ እዋን ንሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ ብሓባር ይስለፉ ነይሮም። ግርማ ኣስመሮም ተፃዋታይ ጋንታ ዳኘው፣ ተቀዳ ኣለሙ ድማ ተፃዋታይ ጋንታ ቅዱስ ጊዮርጊስ ነይሮም።


text:
ማህደር ኑረነቢታሪኽ ኣርባዕተ ወለዶ ኑረነቢ!
… ታሪኽ ኣርባዕተ ወለዶ ኑረነቢ! ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተወራረሰ ክሳዕ ናጽነት ዝቐጸለ ታሪኽ! ዋላ ኣብ ልብወለዳዊ ትረኻታት ከማን ክርከብ ዘይከኣል ሓቀኛ ጉዕዞ ሂወት! ደራሲ ነዚ ኣገዳሲ ገጸበረኸት ጆባእ! ኢሉና ኣሎ። ነታ ነዚ ኹሉ ሰነድ ኣብ ሳንዱቕ ሓጺን ዓቂባ ኣብ ዘበንና ዘብጽሐት ኣደ (ወይዘሮ ሉላ እዮስኣብ) ድማ ክብሪ ይግበኣ።
… ቅዲ ኣጸሓሕፋኻ ኣዝዩ ዝድነቕ እዩ። ትሕዝቶ መጻሕፍትኻ ሓደ ተመራማሪ ወይ ጸሓፊ ታሪኽ ዘዳለዎ እዩ ዝመስል፤ ኣብ ዋሕዚ ኣዝዩ መሳጢ ስለዝኾነ ግን ፍሉይነት ትርእየሉ። ኣብነት፥ ኣብዛ ናይ ሕጂ መጽሓፍካ፡ ንኸም በዓል ባህታ ሓጎስ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ሰብ ታሪኽ፡ ክስሕቁ፡ ክሓርቁ ትርእዮም። ልክዕ ከምኡ ጌርካ ኸኣ ኣብ ኣእምሮኻ ትቐርጾም።
… ዕሙቕ ዝበለ መጽናዕቲ ኣብ ምግባር ዝተመርኰሰ ኣጸሓሕፋኡን ፍጻመታት ናይ ምትእስሳር ክእለቱን ኣዝየ አድንቕ።
…
ምንጪ: Qedie manche


text:
ኣብ ኢትይጵያ ሕዚ ይኹን ኣብዝሓለፉ 20 ዓመታት ድርቂ እምበር ጥምየት የለን ክብል ምንስቴር ሕርሻ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።ምንስቴር ደኤታ ሕርሻ ኢትዮጵያ ኣቶ ምትኩ ካሳ ከምዝገለፅዎ ብምኽንያት እቲ ድርቂ ህፁፅ ረድኤት ምግቢ ናይ ዘድልዮም ቁፅሪ ሰባት እውን ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ጥቅምትን ሕዳርን ብዝለዓለ ደረጃ ክንኪ እዩ ይብሉ።
ኣቶ ምትኩ ካሳ ኣብ ምንስቴር ሕርሻ ዘፈር ምክልኻል ሓደጋ፡ድልውነትን ውሕስነት ምግብን ምንስቴር ደኤታ እዮም።እስክንድር ፍሬው ኣብዚ ሰሙን እዚ ተዘዋዊሩ ዝተዓዘበን ናይ ድርቂ ወረዳታት መለዐሊ ብምግባር ምስ ኣቶ ምትኩ ቃለ መጥይቕ ኣካይዱ’ሎ።
ኣብ ገለ ገለ ወረዳታት ናይ ተሓገዝቲ ቁፅሪ ወሲኹ’ሎ።ብደርጃ ሃገር’ከ ዝብል ተሓቲቶም እቲ ቁፅሪ ኣብዘለዎ ከምዘሎን ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ጥቅምትን ሕዳርን ትርጉም ብዘለዎ ከምዝንክን ይገልፁ።ምኽንያቱ ድማ ናይ ፅዲያ እዋን ኣምረቲ ኣብ ዝኾኑ ከባቢታት ዝናብ ኣብ ፅቡቕ ኩነታት ስለዘሎ እዩ ኢሎም።ብምቕፃል ‘’ካብ ሃገራዊ ኤጀንሲ ሜትሮሎጂ ብዘለና መረዳእታ እታ ዘላ ሽግር ኣብ መወዳእታ ወርሒ መስከረም ክተብቅዕ እያ።ኣብ ጥቅምትን ሕዳርን እኹል ምህርቲ ስለዝህሊ ክሳብ ሽዑ ግን ቁፅሪ ተሓገዝቲ 4.5 ሚሊዮን ዝብል ኢና ሒዝና ክንቕፅል።’’ኢሎም።
ኣብ ዞባ ምዕራብ ኣርሲ ወርዳ ሻላ ቅድሚ ሕዚ ሸሞንተ ሽሕ ዝነበረ ቁፅሪ ተሓገዝቲ ሕዚ ናብ 41 ሽሕ ምዕባዩ፡ኣብ ወረዳ ኣርሲ ነገሌ ዝነበረ ቁፅሪ ተሓገዝቲ ካብ 23 ሽሕ ናብ 30 ሽሕ ምውሳኹ ኣብ ሓፈሻዊ ኣሃዝ ክውስኽዶ ኣይነበሮን ዝብል ተሓቲቶም ኣቶ ምትኩ ካሳ እንትምልሹ ቅድም ክብል ከምዝሓበርኩዎ እቲ 4.5 ሚሊዮን ምስ ህፁፅ ረድኤት ተዛሚዱ ሓፈሻዊ ሃገራዊ ድልየት ቀረብ ምግቢ እዩ።ምሽግሻግ ንገብር ኣለና።ኣብ ውሽጢ ሓደ ክልል ኣብ ሓደ ከባቢ ምምሕያሽ የርኢ’ሞ ኣብ ካሊእ ከባቢ ተወሳኺ ድልየት እንተሃሊዩ ምምሕያሽ ካብዝተርአየሉ ናብቲ ክብድ ዝበለ ከባቢ ናይ ምሽግሻግ ስራሕ ይስራሕ።’’ኢሎም።
እቶም ምንስቴር ድኤታ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ድርቂ ናብ ጥምየት ኣይሰገረን ይብሉ።ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዝተፈላለዩ ዓለምለኻዊ መራኸቢ ብዙሃን ናይ ምብራቕ ኣፍርካ ድርቂ፡ናይ ቀርኒ ኣፍሪካ ጥምየት እናትብሃለ ይፅዋዕ ኣሎ’ሞ ናትኹም ሪኢቶ እንታይ እዩ ተባሂሎም ከምዚ ይብሉ።’’ናትና ድርቂ እዩ።ጥምየት ዝብሃል የብልናን።እዚ ዓመት እዚ ሓዊሱ ኣብቶም ዝሓለፉ 20 ዓመታት ጥምየት ዝበሃል ኣይተርኣየን።ኣብ 1966ን ኣብ 1977 ዓ/ም ኣብ ሃገርና ዝተኸሰቱ መርእያታት ጥምየት እዮም።’’ይብሉ።
ብሚሊዮናት ዝቑፀሩ ዜጋታት ንናይ ድርቂ ሽግር ምስጥሖም መንግስቲ ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ዝተኸተሎ ውፅኢት ዝተጋገየየ ፖሊሲ እዩ ክብሉ ተቓወምቲ ይነቕፉ።


text:
ናብ ስሩዕ መነብባርኦም ክምለሱ ከምዘይክኣሉ ዝገለፁ ነበርቲ ከተማ ጂግጂጋ መንግስቲ ፀገሞም ክፈትሐሎም ሓቲቶም።ኩነታት ፀጥታ ንምምሕያሽ ፃዕሪ ይግበር ከምዘሎ ዝገለፀ ሚንስተር ምክልኻል ኢትዮጵያ ብወገኑ ኩነታት ይመሓየሹ ኣለው ክብል ገሊፁ።እስክንድር ፍሬው ዝለኣኾ ፀብፃብ ገብረ ገብረመድህን ከቕርቦ እዩ።
ኣብ ጂግጂጋ ብሰንኪ ዘጋጥመ ህውከትን ዕግርግርን ግዳያት ኣብ ኣዚዩ ሕማቕ ኩነታት ከምዘለው ይገልፁ።ካብ ናይ ቤተ ክርስትያን ዕቑባ ናብ ገዛውቶም ከምዝተመልሱ ዝገለፀ ሓደ መራሒ ስድራ ሰለስተ ባጃጅ ተወሲዶምኒ ይብል።
“ክርቢት እውን ኣይገደፉለይን፤ሰለስተ ባጃጃት ነይረናኒ።ካብ ሰለስቲአን ዋላ ሓንቲ እውን ኣይገደፉለይን።”መብዛሕትኡ ነባሪ ከተማ ጂግጂጋ ብናይ ባዕሉ ናይ ንግዲ ምንቅስቓስ ከምዝናበር ዝገለፀ እዚ ነባሪ ሕዚ እዚ ኹሉ ሰብ ንብረቱ ተዘሪፉ ዝስርሖ የብሉን ይብል።
ሕዚ ስራሕ ስሪሑ ዝብሃል ነገር የለን።ንሰርሖ የብልና፣በየናይ ንስራሕ?ናይ ውልቂ ስራሕትና ተዘሪፉ፣እንታይ እዩ እቲ መፍትሒ?ሎሚ ዝኸውን ዘሎ ክነግረኩም።ናይ ሓበሻ ህዝቢ ናብ ሃረር ይውሕዝ እዩ ዘሎ፤ይስደድ ኣሎ።እቲ ሰብ ንቆልዓ ሰበይቲ እናልኣኸ እዩ።…ስለዚ መንግስቲ ገለ መፍትሒ ክገብር ኣለዎ ኢሉ።
ንሱ ዝተዘረፉ ንብረታት ፈቐዶ መንገዲ ተደርቢዮም ከምዝርከቡ እውን ይገልፅ።
“ዝተዘረፉ ንብረታት ፈቖዶ ቦታ ኣሎ፤መካይና ፈቖዶ ደው ኢለን ኣለዋ።ተሰባቢረን፣ጎማታተን ተወሲዱ፣ሞተር ወሪዱ፣ሓሪረን ኣለዋ።…ሕዚ ዘተሓሳበና ዘሎ ድሕሪ ሕዚ ሰላምና ከመይ ክረጋገፅ ይኽእል ዝብል እዩ።ንሕና ኣብዚ ንኽነብር እንታይ ውሕስነት ኣለና ዝብል እዩ እቲ ሕቶ ይብል።”
ካልኦት ወሃብቲ ርእይቶ እውን መንግስቲ ንዝወረዶም ፀገም እኹል ጠመተ ኣይሃበሉን ኢሎም ኣለው።
ሚንስተር ምክልኻል ኢትዮጵያ ኩነታት ፀጥታ ጂግጂጋ ንምምሕያሽ ፃዕሪ ይገብር ከምዘሎ ገሊፁ’ሎ።ወሃቢ ቃል ሓይልታት ምክልኻል ሜጄር ጀነራል መሃመድ ተሰማ ንመራኸቢ ብዙሃን ውሽጢ ሃገር ከምዚ ኢሎም።
“ ኣብ ጂግጂጋ ኣብ ቀንዲ መስመራት ሓሊፉ ምንቅስቓስ ባጃጅ ምጅማረንን ኣብ መስመር ዝርከቡ ሹቓት ስራሕ ጀሚሮምን ኣለው።ካልኦት ናይ መንግስትን ሕብረተሰብ ዝጥቀመሎም ትካላትን እውን ንክኽፈቱ ፃዕርታት ይግበሩ ኣለው።”
ናይ ሕክምና፣ቀረብ መግብን ናይ ትራንስፖርት ምንቅስቓሳትን ናብ ስሩዕ ክምለሱ ስርሓት እናተሰርሑ እዮም ኢሎም።
ካብ ከተማ ጂግጂጋ ብተወሳኺ ኣብ ደጋሃቡር፣ቀብሪድሃርን ካልኦት ከተማታትን ክልል ሶማሌ ኢትዮጵያ ሰራዊት ምክልኻል ምእታው ዝገለፁ እዞም ወሃቢ ቃል ናይ ምርግጋእ ስራሕ እናሰርሐ እዩ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሆላንዳዊ ኢትዮጵያዊ እሸቱ ኣለሙ ኣብ ገበናዊ ጉዳይ "ቀይ ሽብር" ብዝነበሮ ተራ ተኸሲሱ ኣብ ሄግ ኔዘርላንድስ ኣብ ዝመደበሩ ኣህጉራዊ መጋባእያ ገበን ሎሚ ጥቅምቲ 30,2017 ዓ.ም ቀሪቡ ከምዝወዓለ ተሓቢሩ።
ኣብ 70'ታት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተራእየ ቀይ ሽብር ሓያሎ ሰባት ግዳያት ማእሰርቲ መግረፍትን ቅትለትን ምዃኖም ዝፍለጥ ኮይኑ፤ ኣቶ እሸቱ እለሙ ብዓቃብ ሕጊ ኣብቲ እዋን'ቲ ውዒልዎ ንዝተባህለ ክሲ ነጺግዎ ኣሎ። ንሱ ብተወሳኺ ከሳሲ ብግጉይ መንነት ክሲ ከምዘቕረበሉ ንመጋባእያ ቃል ምሃቡ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ስርዓት መንግስቱ ሃይለማርያም ኣብ ሰሜናዊ ምዕራብ ጎጃም ቀይ ሽብር ኣብ ዘካይደሉ ዝነበረ እዋን ኣቶ እሸቱ ኣለሙ ቀንዲ ተዋሳኣይ ናይቲ ኣረሜናዊ ተግባር ምንባሩ'ዩ ዝቐረበሉ ክሲ የረድእ።
እቲ ክሲ ነቲ ኣብ 70'ታት ኣብ ኢትዮጵያ ንዝተኣታተወ ሰውራዊ ለውጢ ንዝተቓወሙ ኢትዮጵያውያን ብምእሳር ምቕጥቃጥን ካብኡ ሓሊፉ ድማ ብምርሻንን ምስታፉ ይሕብር። ብመሰረት ኣብ ልዕሊ ኣቶ እሸቱ ኣለሙ ዝቐረቡ ክስታት 312 ግዳያት ተለልዮም ኣለው።
ካብኣቶም "ኣብ 1978 ኣብ ሓደ ቤተ ክርስትያን መንእሰያት ክርሸኑ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። ሬሳታቶም ድማ ኣብ ጋህሲ ክድርበ ተገይሩ" ዝብል ከምዝርከቦ ዓቃብ ሕጊ ንቤት ፍርዲ ኣብ ዘቕረቦ ክሲ ተገሊጹ ኣሎ።
ኣብ ልዕሊ ኣቶ እሸቱ ኣለሙ ኣርባዕተ ክስታት ግህሰት ዝቐረቡ ክኾኑ ከለው: እቲ ራብዓይ ክሲ "ንኣስታት 240 ሰባት ኣብ ኣዝዩ ኣሰቃቒ ኣተሓሕዛ ዝመልኦ ቤት ማእሰርቲ የእትዩ ኣሳቕይዎም" ዝብል ከምዝርከቦ ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ሆላንዳውያን ኣኽበርቲ ሕጊ ሃገሮም ናይ ኲናት ገበን ንዝፈጸሙ ጽላል ክትህብ ከምዘይብላ ምትሕስሳቦም ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ነቲ ጉዳይ ኣመልኪቱ ኣብ ዝዘርግሖ ዜና ጠቒሱ።


text:
ብልዕሊ 13 ሚልዮን ብር ዝተሃነፀ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓውዜን ተመሪቑ
Category : News
ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ፣ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ክላስተር ኣዲስ ኣበባን ህዝብን ምምሕዳርን ወረዳ ሓውዜንን ብምትሕብባር ከይዲ ህንፀቱ ንምብሳር 12 ሰነ 2008 ዓ/ም ሰረት እምነ ኩርናዕ ዝተነበረሉ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓውዜን ህንፀቱ ብምዝዛም 12 ጥሪ 2010 ዓ/ም ንምረቓ በቒዑ።
ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓውዜን ብብር 8.5 ሚልዮን ወፃኢ ኣብያተ ፈተነ ባዮሎጂ፣ ፊዚክስ፣ ኬሚስትሪን ኮምፒዩተር ማእኸልን 150 ተምሃሮ ናይ ምሓዝ ዓቕሚ ዘለዎ ቤተ-ንባብ ዝሓዘ ብዓል ሓደ ደብሪ ህንፃ ከምኡ’ውን ብብር 3.5 ሚልዮን 4 መምሃሪ ክፍሊ ዘለዎም ክልተ ብሎካት፣ ሓደ ብሎክ ምምሕዳራዊ ህንፃ ብዓል 8 ነዃል ዘለዎን ንኽልቲኡ ፆታ ዝፈለየ ክልተ ብሎክ ዓይነ ምድሪን ተሃኒፁሉ ንከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ድልው ክኸውን ዝተገበረ ኮይኑ ብር 1.2 ዝወድኡ ናውትታት ትምህርቲ ተዓዲጎምሉ ስሩዕ ስርሑ ክጅምር ’ዩ።
ኣብ ዕለት ምረቓ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓውዜን ላዕለዎት ኣመራርሓ ዋና ቤት ፅሕፈት ማሕበር ልምዓት ትግራይ፣ ካብ 11 ጨናፍር ክላስተር ማልት ኣዲስ ኣበባ ዝተውፃእፅኡ ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን፣ ኣመራርሓ ህዝብን ምምሕዳርን ወረዳ ሓውዜንን ተጠቀምቲ ክፋላት ሕብረተሰብን ተረኺቦም ’ዮም።
ነቲ ቤት ትምህርቲ መሪቖም ዝኸፈቱ ፈፃሚ ዳይሬክተር ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዶክተር ታደለ ሓጎስን ወኪል ጨናፍር ክላስተር ኣዲስ ኣበባን ሓላፊ ቢሮ ሲቪል ሰርቪስ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባን ኣይተ ይሳቕ ግርማይን ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ማሕበር ልምዓት ትግራይ መንግስቲ ክሽፍኖም ኣብ ዘይክኣሉ ክፍተታት መሰረተ ልምዓት ንምምላእ መላእ ኣባላን ደጋፊኣን ኣተሓባቢራ እትሃንፀን ዘላ ኣብያተ ትምህርቲ ህዝቢ ትግራይ ካብ ድኽነትን ድሕረትን ንምልቓቕ ዘኽእላ ቑልፊ መሳርሒ እዩ ኢሎም።
እዚ ማእኸል ሳይንስን ቴክኖሎጅን ተማሊኡሉ ብብር 13.2 ሚልዮን ወፃኢ ተሃኒፁ ንምረቓ በቒዑ ዘሎ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ንክዛዘም እጃሞም ንዝወፈዩ ኣባላትን ኣመራርሓን ማሕበር ልምዓት ትግራይ ክላስተር ኣዲስ ኣበባን ህዝብን ምምሕዳርን ወረዳ ሓውዜን ምስጋንኦም ብምግላፅ ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ኣትዮም ንዝምሃሩ ተምሃሮ ዝለዓለ ውፅኢት ኣምፂኦም ናብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ንምእታው ዝኽእሉሉ ባይታ ንምፍጣር ንትምህርቶም ዝለዓለ ትኹረት ሂቦም ክሰርሑ ከም ዝግባእ ፈፃሚ ዳይሬክተር ማልት ዶ/ር ታደለ ሓጎስን ወኪል ጨናፍር ክላስተር ኣዲስ ኣበባን ሓላፊ ቢሮ ሲቪል ሰርቪስ ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣይተ ይሳቅ ግርማይን ወሲኾም ገሊፆም።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ማሾ ተምሃሮ ዓስራይ ክፍሊ ዝኾኑ ሃፍቶም ሃይላይ፣ ራሄል ኣረጋዊን ማህደር በርሀን ብወገኖም፤ ሕዚ ይምሃሩሉ ዘሎ ቤት ትምህርቲ ብቑፅሪ ብዙሓት ብምዃኖም ኣብ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ይኹን ኣጠቓቕማ ቤተ ፈተነን ፅዕንቶ ካብ ምሕዳር ንላዕሊ ካብ ርኡቕ ቦታ መፂኦም ኣብ ቤት ትምህርቲ ማሾ ንዝምሃሩ ተምሃሮ ናይ 20 ደቒቓ መንገዲ ክንክየሎም ኣብ ዝኽኣለን ሐዚ ኣብ ዝተሃነፀን ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓውዜን መፂኦም ዝምሃርሉ ዕድል ዝፈጠረ ብምዃኑ ታሕጓስና ወሰን የብሉን ብምባል እንትገልፁ ማልት ነዚ ቤት ትምህርቲ ኣህኒፃ ንወረደኦም ክተረክብ ምኽኣላ ክትምስገን ይግብኣ ኢሎም።
ህንፀቱ ተዛዚሙ ንምረቓ ዝበቕዐ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ሓውዜን ብኽልተ ሽፍቲ 800 ተምሃሮ ተቐቢሉ ከምህር ዝኽእል ዓቕሚ ዘለዎ ኮይኑ ከም ዝተሃነፀ ኣብቲ ዕለት ተገሊፁ እዩ።


text:
ልኡኽ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ ከተማ ቺካጎ ጽጉማት ንምሕጋዝን ህዝቢ ንምምሃርን ብወለንታ ንዝነጥፉ ግዱሳት ዜጋታት ኣብ ትሕቲ ስርዓት ህግደፍ ክጥርነፉ ወይ ድማ ንጥፈታቶም ጠጠው ከብሉ ኣፈራሪሑ።
ዜና፡ 6/10/18 ልኡኽ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ ከተማ ቺካጎ ጽጉማት ንምሕጋዝን ህዝቢ ንምምሃርን ብወለንታ ንዝነጥፉ ግዱሳት ዜጋታት ኣብ ትሕቲ ስርዓት ህግደፍ ክጥርነፉ ወይ ድማ ንጥፈታቶም ጠጠው ከብሉ ኣፈራሪሑ። ካብ ኤምባሲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ
ዜና፡ 6/10/18
ልኡኽ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ኣብ ከተማ ቺካጎ ጽጉማት ንምሕጋዝን ህዝቢ ንምምሃርን ብወለንታ ንዝነጥፉ ግዱሳት ዜጋታት ኣብ ትሕቲ ስርዓት ህግደፍ ክጥርነፉ ወይ ድማ ንጥፈታቶም ጠጠው ከብሉ ኣፈራሪሑ።
ካብ ኤምባሲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝተላእከ ዳዊት ሃይለ ዝተባህለ ወኪል ህግደፍ፡ ብ10 ሰነ ኣብ ከተማ ቺካጎ ምስ ኤርትራውያን ተቀማጦ’ታ ከተማ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፡ ነቲ ብግዱሳትን ሰብ ሕልናን ኤርትራውያን፡ ብወለንታ ተጠርኒፎም ሓድሕድ ንምትሕግጋዝ፡ ስፖርታዊ ንጥፈታት ንምሕያል፡ መንእሰያት ኣብ ዓውዲ ትምህርቲ ዕዉታት ንምዃን ክኽተልዎ ዘለዎም ሓበሬታ ንምስናቅ ዝካየድ ሰናይ ተበግሶ ንምትዕንቃፍ፡ ዝኾነ መደባትን ንጥፈታትን ብመንግስቲ ኤርትራ ክምእከልን ክፍለጥን ከምዘለዎ ከምዝኣዘዘ ካብቲ ቦታ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣፍሊጡ። ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ቺካጎ ይኹን ካልኦት ከተማታት ኣመሪካ ብጻዕሪ ኤርትራውያን ዝተመስረተ ማሕበረ ኮማትን ሲቪክ ማሕበራትን ከፍርስ እምበር ክሃንጽ ፋዕራ ዘይነበሮ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብር ህዝብና ንምቁጽጻር ዶላራት ንምእካብን መስሪትዎ ዘሎ ብስም “ዞባ ወጻኢ መኸተ ልምዓት”፡ ኣብ ቺካጎ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ናይ ኤርትራውያን ባህላዊ ማእከል (Eritrean Cultural Center) ክምስረት እዚዙ። እቲ ብጉልባብ ህዝቢ ባህሉ ንምዕቃብን ደቁ ንምምሃርን’ ክቀውም ተወጢኑ ዘሎ ባህላዊ ማእከል ድማ፡ ስርዓት ህግደፍ ዝቆጻጸሮን ዝምውሎን ኮይኑ፡ ስለያዊ ንጥፈታቱ ንምክያድ፡ መሳርሒ ዝኾኑዎ ገርህታት ንምምልማልን ንጥፈታት ደለይቲ ፍትሒ ንምትዕንቃፍን እምበር ንህዝቢ ዘርብሕ ንጥፈታት ክካየደሉ ከምዘይክእል ተቀማጦ ቺካኮ ሓቢርም። እዚ ኣብ ቺካጎ፡ ካልኦት ከተማታት ኣመሪካን ዓለምን ብተብተብ ክምስረት ጎስጓሳት ዝካየደሉ ዘሎ ንስርዓት ህግደፍ ዘገልግል ባህላዊ ትካል፡ ህዝብና ብጥሜት ሓለንጊ እናተገርፈን ናብ ስደት እናተበታተነን እንከሎ፡ ስርዓት ህግደፍ ኣሽሓት ዶላራት ሰሊዑሉ ከምዘሎ ተፈሊጡ።
እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ፡ ኤርትራውያን ተቀማጦ ቺካጎ፡ ኣብ ሓጎስን ሓዘንን፡ ኣብ መንግስታውን ህዝባውን ጉዳያትን ከምኡ’ውን መንነቶምን ባህሎምን ንምዕቃብን ናብ ደቆም ንምምሕልላፍን ንኹሉ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ መርገጺኡን ሃይማኖቱን ዘይፈላሊ ማሕበረ ኮም ንምቋም ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ተደጋጋሚ ጻዕርታት’ኳ እንተኣካየዱ፡ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንህዝቢ ዘርብሕ ማሕበረ ኮም ንኸይምስረት ማእለያ ዘይብሉ መሰናኽላት ስለዝፈጠረን ህዝቢ ሓድነቱ ኣትሪሩ ንምትእትታው ህግደፍ ስለዘይመከተን፡ ማሕበረ ሰብ ከቅውም ኣይክኣለን። ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ምጥርናፍ ህዝቢ መሕጸሪ ዕድሚኡ ገይሩ ስለዝወስዶን፡ ንሱ ዘይቆጻጸሮ ማሕበር ወይ ፖለቲካዊ ትካል ክህሉ ኣየፍቅድን’ዩ። ካብ ኣፍልጦን ትእዛዝን መንግስቲ ኤርትራ ወጻኢ ንዝግበር ምትእኽካብ፡ ሃገራዊ ከምዘይኮነ፡ ዕቱብ ምክትታል ክግበረሉን ጸብጻብ ንኤምባሲ ኤርትራ ከማሓላልፉን ከምዝግባእ ድማ ንወከልቱ ሓቢሩ። ኣብ ዝሓለፈ እዋናት፡ ኤርትራውያን ተቀማጦ ቺካጎ ኢድ ስርዓት ህግደፍ ዘይብሉ ቤተክርስትያን ንምግዛእን ኣመንቲ ንምጥርናፍን ኣብ ዘካየድዎ መደባት’ውን፡ ደገፍትን ተቃወምትን ህግደፍ ብምባል ህዝቢ ኣብ ክልተ ከምዝፈናጨሎ ካብቲ ቦታ ዝረኸበ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ። ካብ ተሳተፍቲ ኣኼባ፡ ኣብ ቺካጎ ማሕበረ ሰብ ንምምስራት ከምዘይተኻእለ ብምምልካት፡ ብኤርትራውነቱ ኣሚኑ ህዝቢ ንምሕጋዝን ንምምሃርን ተበግሶ ዝወሰድ ውልቀሰብ ወይ ጉጅለ፡ ኣብ ክንዲ ምውቃሱ ብዝህቦ ኣበርክቶ ምትብብዑ ከምዝግባእ ሓቢሮም። ከምዝፍለጥ ኣብ ብዙሓት ከተማታት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ስርዓት ህግደፍ ብዝፍጽሞ ሽርሕታትን ጸቅጥታትን፡ ኤርትራውያን ኣብ ክንዲ ተጠርኒፎም ሃገራዊ መንነቶምን ባህሎምን ዝዕቅቡን ኣብያተ ጸሎት ዝውንኑን፡ ደገፍትን ተቃወምትን ዝብል ስም ዘለወን ማሕበረ ኯማትን ኣብያ ተጸሎትን ዝተኸፋፈለ’ዩ። እከይ ተግባራት ስርዓት ህግደፍ ግን፡ ምዝራግ ሓድነት፡ ማሕበራዊ ክብርን ምጽልማት መጻኢ ዕድላት ናይ ደቁን ስለዝኾነ ህዝቢ ክነቅሓሉን ኣትሪሩ ክቃወሞን ይግባእ።
ኣብቲ ኣኼባ፡ ልኡኽ ህግደፍ፡ ናይ ኣያታቱ ምልካዊ ኢሳያስን የማነ ማንክን ቃላት ብምድጋም፡ ነታ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት፡ ድኽነትን ስደት መንእሰያትን ትፍለጥ ኤርትራ፡ ንኹሉ ተጻብኦታት መኪታ ሓይላ ከምዝወጸትን ደሴት ሰላም ንምዃን ከምዝበቅዐትን ዓይኑ ከይሕሰየ ግዒሩ። ስርዓት ህግደፍ ብዝኽተሎ ገባቲ ፖሊሲታት፡ ሰብ ጸጋ ኤርትራውያን ሃገሮም ገዲፎም ናብ ስደት ኣብ ዝነብሩሉ ዘለዉ እዋን፡ ዶላር ንምእራይ መደብ ስለዘለዎ፡ ኤርትራውያን ኣብ ዓዶም ተጣራቃሚ ሕሳብ ክኸፍቱ፡ ቁጠባዊ ንጥፈታት ክሳተፉን ምዒዱ። እቲ ካብ ኩሉ ዘሕፍር መደረ ልኡኽ ህግደፍ ድማ፡ ስርዓት ህግደፍ ፍትሒ ይንገስ ኢሎም ርእይቶ ንዝሃቡ ዜጋታት ብዘይ ፍርዲ ኣብ ቤትማእሰርቲ ንዓመታት እናኣብለዮም እንከሎ፡ ኢትዮጵያ 40 ሽሕ ሰባት ኣብ ሓደ እዋን ብምእሳራ፡ “ፍትሒ ዘይብላ ሃገር’ያ” ኢሉ ወንጂሉ። ኣብቲ ናይ ህዝቢ ኣኼባ፡ እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዝያዳ ዘገድሶ፡ ጉዳይ ቅዋማዊ መንግስቲ፡ ምኽባር ሰብኣዊ መሰል፡ መሰል ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽ፡ ምብቃዕ ገደብ ግዜ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ብዘይ ፍርዲ ዜጋታት ምእሳርን ኣይተላዕለን።


text:
ኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማ ኣደላይድ – ደቡባዊ ኣውስትራልያ፣ ዘሰላሰልዎ ንጥፈታት ንምግምጋም ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ፣ ኣብ ጎኒ ህዝቦምን መንግስቶምን ኮይኖም ሃገራዊ መደባት መኸተ ንምድንፋዕ ዘኽእሎም መደባት ሓንጺጾም።
ጠቕላሊ ቈንስል ሃገረ ኤርትራ ኣብ ኣውስትራልያን ኒውዚላንድን ኣቶ በሺር እድሪስ ኑር ንተሳተፍቲ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብጥሜት ኣብ ዝልለዋሉ ዘለዋ እዋን፣ ኤርትራ ነብሳ ክኢላ ናብ ዝበረኸ መድረኽ ምርግጋጽ ውሕስነት መግቢ ምምራሻ፣ ውጽኢት መትከል ርእሰ-ምርኰሳ ምዃኑ ሓቢሩ።
እቶም ዜጋታት፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ናይ መኸተ ዓመታት፣ ብሓያል ውዳበ ኣብ ምድንፋዕ ወፈያታት፣ ምምላእ ሃገራዊ ግቡኣትን ምንባይ ስድራ ስዉኣትን ልዑል ኣበርክቶ ከምዝገበሩ፣ ካብ ቤት-ጽሕፈት ጠቕላሊ ቈንስል ሃገረ ኤርትራ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣባላት ህግደፍ ከተማ ኣደላይድ ራብዓይ ጉባኤኦም ብምክያድ፣ ንንጥፈታቶም እተወሃህድ ኣካያዲት ኣካል ከምዝመረጹ፣ እቲ ሓበሬታ ወሲኹ ኣመልኪቱ።
****** ኣ.ዜ.ኤ ******


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ዝክረ ዕለተ ሰማዕታት ኤርትራ
ዕለተ ሰማዕታት 13 ሰኔ ዝንበቡ፦
ዘእስመ ለዓለም፦
ወይርእዩ ኣሕዛብ. . . ። መዝ. 71
እስመ በእንቲአሁ . . . ። መዝ. 44
ማቴ. 10፡16-31
ዘቅዳሴ
ዕብ. 14፡32-ፍጻሜ።
ራእ. 20፡1-6
ግብ.ሓዋ. 5፡32-ፍጻሜ
ምስባክ፡
ወሥጋሆሙኒ . . . ። መዝ. 79
ዮሐ. 12፡24-34 ።
ሰማዕታት ዝበሃሉ ብሓባር ኮነ ብውልቂ ምእንቲ ሓቅን ጽድቅን ምእንቲ ሕዝብን እምነትን ሕይወቶም በጃ ዝወፈዩ መሥዋዕቲ ዝኾኑ እዮም። ሰብ ኣብ ክንዲ ብጻዩ ንሕይወቱ በጃ ኣኅሊፉ ክህብ ካብዚ ዝዓቢ ፍቕሪ ስለዘየልቦ፡ ሰማዕትነት ዓቢይ ክብርን ዓሚቕ ፍቕርን ዝኃዘ እዩ። ዮሓ. 15፡13
ኣብ ሥጋዊ ሕይወት ኮነ መንፈሳዊ ሕይወት ቀይሕ ደም ከይፈሰሰ ፃዕዳ ዓፅሚ ከይተኸስከሰ ብዘይ መሥዋዕቲ ናፅነት ኣይርከብን’ዩ። ሃገርካ ኪወርር ሕዝብካ ኬሕስር ሃይማኖትካ ኪቕይር ንዝመጸካ ምክልኻልን ክሳዕ ሞት ዝበጽሕ መከራ ምቕባልን ንቡር እዩ። ኣብ መጽሓፍ መቃብያን ተጻሒፉ ከምዘሎ፦ እቶም ሕዝበ እግዚአብሔር ዕብራውያን ነቲ ንቤት መቕደሶም ዜፍርስ፡ ንሃገሮም ዜብርስ ንነፍሶምን ጥሪቶምን ዜባሳብስ፡ ጸላኢ ተላዒሉ ኣብ ወሰን ምድሮም ናይ ባዕዲ ሠራዊት ከምዝሰፈር ምስ ርኣዩ ብኽብሪ ንምንባር ወይ ብኽብሪ ንሙማት ወሰኑ።
ምእንቲ ቤት መቅደስ ኣምላኽን ምእንቲ ሃገሮምን ኪዋግኡ ተገደዱ። ብሓንሳእ ተኣኪቦም ‘ኦ ጐይታ ኣሕዛብ ክድምስሱና መጺኦም ኣለዉ ነቲ ኣሚሞምዎ ዘለዉ’ውን ንስኻ ትፈልጦ ኢኻ’ እናበሉ ናብ እግዚአብሔር ምስ ጸለዩ፡ ቤት መቕደስና እናፈረሰ፡ ሕዝብና እናተደምሰሰ ፈዚዝካ ካብ ምርኣይ ኣብ ውግእ ሙማት ይኃይሽ ኢሎም መለኸት ነፊሖም ተዋግኡ። ኣብቲ ውግእ ካብ ክልተኡ ወገን ብዙኃት ተወጊኦም ወደቑ። እቲ ዓወት ግና ናይ ሕዝቢ እግዚአብሔር ዕብራውያን ኮነ። ነዚ ድኅሪ መሪር ቃልስን ብዙኅ መሥዋዕትን ዝተረኽበ ዓወት ድማ ዝዓነወ ቤት መቕደሶም ሓኒፆምን ቀዲሶምን፡ ተምሳል ዋልታ ምክልኻልንን ኣኽሊል ዓወትን ብምግባር ዓመት ዓመት እንዘከሩ የብዕልዎ ነበሩ። (ቀዳማይ መጽሓፈ መቃብያን)
እንሆ ንሕና’ውን በዓለ ሰማዕታት ኤርትራ ኢልና ከነብዕሎ ከሎና ነቲ ብደሞም ዝተረኽበ ዘውዲ ናፅናት እናዘከርና ነፍሳት ኵሎም ሰማዕታትና ዕረፍቲ ነፍሲ ንኽህቦም ንእግዚአብሔር ብምምኅጻን እዩ። ሰማዕታት ኤርትራ ምእንቲ ፍቕሪ ሃገርን ሕዝብን ሕይወቶም ዘኅለፉ ስለዝኾኑ ዘለዓለማዊ ዕረፍቲ ክህቦም፡ ነቶም ኣካሎም ዝሠውዑ ኸኣ ምጽንናዕ ክዕድሎም ንእግዚአብሔር ምልማን ዝግባእ እዩ። ምኽንያቱ፡ እቲ ዝተዘርወ ኣዕፅምቶም በቲ ዝፈሰሰ ደሞም ጠሊሉ ፍረ ናፅነት ስለዝፈረየ።
ሓቂ እዩ ሕዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝኃለፉ ዓመታት ናፅነት ንምርካብን ንምኽባርን ብዙኅ ዕንወትን ሞትን ስንክልናን ስደትን ዝኽትምናን ምክልባትን ገጢምዎ እዩ። ግና ብምስጋና ብጸሎትን ተቐቢሉ ኪጸናናዕ ከምዘለዎ ክምህረና ከሎ እግዚአብሔር “ንሕዝበይ ኣጸናንዑ፡ እወ ንሕዝበይ ኣጸናንዑ ንሕዝቢ ኢየሩሳሌም ኣተባብዕዎም ጸበባኦም ከምዝተወደአ ኣበሳኦም ከምዝተኃድገ ንገርዎም።” ብምባል የጸናንዓና። ምጽንናዕ ብእግዚአብሔር ምዃኑ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ክገልጽ ከሎ “በቲ ንርእስና ካብ እግዚአብሔር እንጸናንዓሉ፡ . . . ብጸበባና ዘበለ ዜጸናንዓና ንሱ እዩ።” 2ይ ቆሮ. 1፡3-5
ስለዚ ነቲ ጸገማትና ዝፈትሕ፡ ካብ ፈተና መዋፅኦ ዝፈጥር፡ ካብ ኃዘንና ዘጸናንዕ እግዚአብሔር ምዃኑ ኣሚንና ንሓድሕድና ክንጸናናዕን ክንተባብዕን ግብእና ክንፍጽምን፡ ከምኡ’ውን ሃገርን ሕዝብን ናጽነቱ ተኸቢሩ፡ ሰላምን ቅሳነትን ኪረክብ ጸሎትን ምህለላን ወትሩ ክግበር ቤተ ክርስቲያን ሓዋርያዊ ምሕጽንታኣ ተቕርብ።
ኵሉ ዝከኣሎ እግዚአብሔር ኣምላኽና፡ ነቶም ስለ ሃገሮም ሕይወቶም ዘኅለፉ ዘለዓለማዊ ዕረፍቲ፡ ነቶም ኣካሎም ዝሠውዑ መንፈሳዊ ኃይሊ፡ ንቤተ ሰቦም ድማ ምጽንናዕ ክህብ ቅዱስ ፍቓዱ ይኹነልና!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
18/፲፰ መስከረም ዕረፍቲ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ (ከፋሌ ባሕር)
18/፲፰ መስከረም ዕረፍቲ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ (ከፋሌ ባሕር)
ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ኣብ ትግራይ ኣውራጃ እንድርታ ፍሉይ ስሙ ጽራእ ዝተባህለ ዓዲ እዩ። ኣቦኦም ክርስቶስ ሞዓ ኣዴኦም ድማ ሥነ ሕይወት ይበሃሉ። ስድርኦም ህጊ ኣምላኽ ዘኽብሩ ናይ እግዚኣብሔር ሰባስት ነበሩ። ክሳብ ግዜ እርጋኖም ውላድ ኣይነበሮምን በዚ ከኣ ኣዝዮም ይሓዝኑ ነበሩ። ሥነ ሕይወት ኣብ ጸሎታ ወትሩ እናነብዐት ውላድ ክህባ ናብ ኣምላኽ ትልምን ነበረት። ጸሎታ’ውን ልክዕ ከም ጸሎት ብዓልቲ ቃል ኪዳና “ኦ ኣምላኸይ ንኣኻ ዘሥምር ግብሪ ጽድቂ ዝገብር ውላድ ሃበኒ። ካብ ኃዘነይ ዝናዝዘኒ ንልበይ ዘረስርስ ውላድ ሃበኒ” እናበለት ብቀጻሊ ትልምን ነበረት። ልማኖኣ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር በጽሐ እሞ ኣምላኽ ጸሎቶም ሰሚዑ ሓሳቦም ዝፍጽመሉ ጊዜ ምስ ኣኸለ፡ ቅዱስ ገብርኤል ነኸብስራ ለኣኾ፡ ከምዚ ድማ በላ “ሓደ ቅዱስን ኅሩይን ንጹሕን ውላድ ክትወልዲ ኢኺ፡ ብትምህርቱ ድማ ነቶም ብመገዲ ጥፍኣት ዝመላለሱ ዓያሹ ብቃል ወንጌል ክመልሶምን ከድኅኖምን’ዩ”። እቲ መልኣኽ እቲ ዝውልድ ብትምህርቱ ንብዙኅ ሕዝቢ መድኃኒት ከምዝኸውንን መጻሕፍተ ነቢያት ዝትርጒም ሕገ ሓዋርያትውን ዝፈልጥ ምዃኑ ወሲኹ ትንቢት ነገሮም። ሥነ ሕይወት ቃል እቲ ቅዱስ መልኣኽ ብዝስመዐት ፈርሀት፤ ግና ክትወልዲ ኢኺ ስለ ዝበላ ኣዝያ ተሓጐሰት። ነቲ ዝሰምዓቶ ድማ ንክርስቶስ ሞዓ ነገረቶ። ይኹን ደኣ እምበር ንሱ ቅድሚኣ ፈሊጡ ጸኒሑ ነበረ። ከምቲ እቲ መልኣኽ ዘበሰሮም ድማ ኣብነ ኤዎስጣቴዎስ ተፀኒሶም ብ21/፳፩ ሓምለ ተወልዱ። ማዕቀበ እግዚእ ኢሎም ከኣ ሰመይዎም።
ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ እግዚአብሔር ኣምላኽ ከም ብዓል ነቢይ ኤርሚያስ መጥምቀ መለኮት ዮሐንስ ገና ካብ ማኅፀን ኣዴኦም ከለዉ ዝኃረዮምን ዝባረኾምን ብምንባሩ፡ ውልድ ምስ በሉ ጡብ ኣዴኦም ክጠብዉ ከለዉ ኣዒንቶም ናብ ሰማይ ኣንቃዕሪሮም ንእግዚአብሔር የመስግኑ ነበሩ። ከምዚ እናበሉ ከኣ ንእግዚኣብሔር እናኣመስገኑ ዓበዩ። ምስ ጎቦዙ ስድራኦም ትምህርትን መንፈሳዊ ሥነ ምግባርን ሥርዓትን ክመሃሩሎም መምህር ቤተ ክርስቲያን ናብ ዝነበሩ ኣኮኦም ዝብጽሕዎም አባ ዳንኤል (ዘካርያስ) ዝርከቡሉ ገዳም (ገርዓልታ) ወሰድዎም። ምስ አባ ዳንኤል ብምዃን ድማ ብዙኅ ትምህርትን ተግሣጽን ከምኡውን ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን ተምሃሩ። ብትግሃት ኸኣ በብዓይነቱ ትምህርቲ እንተላይ ፹፩ዱ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ተምሃሩ። ብትምህርቲ እናበሰሉ ብዝኸዱ ድማ ናብራ ምናኔ ስለፈተዉ ብጸሎት ብጾምን ምትጋህ ተተሓሕዝዎ። ንኣዕይንቶም ሰለምታ፡ ንሕቖኦም ድማ ምንጻፍ ከይሃቡ ነቒሖም ንእግዚአብሔር ይልምኑ ነበሩ። ብኸምዚ ናይ ምናኔ ሕይወት ዝያዳ እናበርትዑ ምስ ከዱ፡ ማእቀበ እግዚእ ንአባ ዳንኤል ከመንኵስዎም ሓተትዎም።
አቡነ ኤዎስጣቴዎስ “ብማዕቀበ እግዚአ” እናተጸውዑ ገና ትሕቲ ዕድመ ንእሽቶ ከለዉ፡ እቲ ሰናይ ተጋድሎኦም ኣብ ኵሎም መነኮሳት ክስማዕን መዛረቢ ዛዕባ ክኸውንን ጀመረ። ኵሎም መነኮሳት ድማ ብቕዓቶም ምስ ረኣዩ “መኑ መሀሮ ለዝ ሕጻን ዘመጠነዝ ጥበበ ወስብሐታተ” (ነዚ ሕጻን እዚ ነዚ ኵሉ ጥበብን ምስጋናን መን ምሂርዎ) እናበሉ ይግረሙ ነበሩ።
ከምዚ ኢሎም ድማ ጽጋ ኣብ ልዕሊ ጸጋ እናወሰኹ ብምንኩስና ህይወት ንእግዚኣብሔር እናኣገልገሉ ነበሩ።
ንባዕዳውያን ነገታት ድማ ብትብዓት ይግስጹን ንቤተክርስቲያን ከዕንዉ ንዝብገሱ ብትሪ ይቃወሙ ነበሩ። ነቶም ንጣኦታትን ካልእን ዘምልኹ ዝነበሩ ሰባት ድማ ምሂሮም ናብ ቅዱስ እግዚኣብሔር ከምዘምልኹ ይገበሩ ነበሩ። ከምኡ ውን ቀዳምን ሰንበትን ኣዚና ከነኽብረን ከምዝግብኣና ምሂሮምን ነቶም ንቀዳምን ሰንበትን ዘየኽቡሩ ውን ቀሲጾም እዮም።
ኣቦና ካብዝገበረዎ ትኣምር
ካብ መዓልቲታት ሓደ መዓልቲ ደቆም ሒዞም ናብ መገሻ እናተጓዕዙ እንከለዉ መርከብ ተጻዒኖም ክኸዱ ስለዝነበሮም ንበዓል መርከብ ተማላኣና በልዎ እሞ ንሱ ግን ኣይመላኣኩምን እየ በሎም። ሽዑ ቅዱስ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ኩሉ ግዜ ትውክልቶም ኣብ እግዚኣብሔር ስለ ዝነበረ ጸሎቶም ኣብጺሖም ንደቆም ድማ “ካባኩም ቂም ዝሓዘ ከይህሉ ብልቢ ይቕረ ተባሃሃሉ” ኢሎም ነገርዎም ። ነዚ ኢሎም ድማ ዓጽፎም ዘርጊሖም ናብ ባህሪ ብምእታው ጉዕዝኦም ቀጸሉ። እንተኾነ ሓደ ካብቶም ደቆም ብልቢ ይቕረ ዘይገበረ ስለዝነበረ ኣብ ማእከል ባሕሪ ምስ በጽሑ እታ ዓጽፊ ንእሽቶይ ቀዳድ ስለዝነበርታ በታ ኣዝያ ንእሽቶይ ቀዳድ ሰቲኹ ኣብ ባሕሪ ሰጢሙ ተረፈ። እቶም ዝተረፉ ግና ብልቢ ይቕረ ስለዝተባሃሃሉ ብሰላም ናብቲ ዝደለይዎ ቦታ በጽሑ።”
ኣቦና ናብ ኣርማንያ ከይዶም ውን ብዙሕ ምሕይሮምን ንዘይ ኣመንቲ ኣእሚኖምን እዮም።
ግዜ ዕረፍቶም ምስ ኣከለ፡ጐይታ ተገሊጹ እዚ ዝስዕብ ቃል ኪዳን ኣተወሎም። “ተዝካርካ ዝገበረ፡ ገድልኻ ዝጸሓፈን፡ ዘጽሓፈን፡ ቤተ ክርስቲያንካ ዝሓንጸን ኣምኃ ዘቕረበን፡ ኣነ በረኸት ስጋን ነፍስን ክህቦ እየ፤ መንግሥተ ሰማያት ከውርሶ እየ” ዝብል ዓቢይ ቃል ኪዳን ኣተወሎም። ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ንደቆም ባሪኾምን ኣጽኒዖምን ኣብ አርማንያ ብሰላም ፲፰/18 መስከረም ዓረፉ፤ ኣብ ሰማእት ቅዱስ መርምህናም ቤተ ክርስቲያን ድማ ተቐብሩ። ካብቲ መቓብሮም ፍቕዲ ዘይብሎም ተኣምራት ተገብረ። ደቆም ድማ ዕረፍቲ ኣቦኦም ርእዮም ለበዋኦምን ትምህርቶምን ተሰኪሞም ናብ ሃገርና ተመሊሶም መንፈሳዊ ተጋድሎኦም ቀጸሉ።
ጸሎትን በረከትን ናይ ኣቡነ ኤዎስጣቴዎስ ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲት ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!


text:
ናይ ኢትዮጵያ ዘፈር ልምዓት መንገዲ ካብ ዝቕረፅ ካብ 1997 ዓ/ም ጀሚሩ ናብ 34 ቢሊዮን ዝፅጋዕ ብር ከምዝሃበ ባንኪ ዓለም ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣብ እዋን እቲ ስምምዕ ልቓሕ ኣብ ኢትዮጵያ ዳይረክተር እቲ ባንኪ ጉዋንግ ቼን ከምዝበልዎ ናይ ኢትዮጵያ ናይ መንገዲ ልምዓት ዘፈር ኣብ 1997 ኣ/ፈ ክወፅእ ከሎ እውን ባንኪ ዓለም ተሳቲፉ እዩ ኢሎም።
ንኢትዮጵያ ወኪሎም ነቲ ስምምዕ ዝፈረሙ ምንስቴር ዴኤታ ልምዓት ፋይንናስን ኢኮኖሚን ኣቶ ኣሕመድ ሸዲ እቲ ገንዘብ ኣብ ምንታይ ከምዝውዕል ከምዚ ኢሎም።’’ ኣብ ዝቕፅሉ ሓሙሽተ ዓመታት ፕሮጀክት መንገዲ ነቀምት-ቡሬ ናብ ዝልዓለ ናይ ኣስፋልቲ ደረጃ ሓፍ ንምባል፣ዓቕሚ ትካልና ንምዕባይን ከምኡ እውን ንስራሕቲ ፅገና መንገድታትን ክውዕልን እዩ።’’
ፕሮግራም ልምዓት መንገዲ ኢትዮጵያ ሰፊሕ ስለዝኾነ ተሳትፎ ከም ባንኪ ዓለም ዝበሉ መሻርኽቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ እቶም ምንስቴር ድኤታ ሓቢሮም።
ምስ ባንኪ ዓለም ናይ ኣርባዕተ ዓመት ስትራተጂ ስምምዕ ሓገዝ ምፍርራሞም ብምግላፅ ካብ ኣርባዕተ ቢሊዮን ዶላር ንላዕሊ ክኸውን ትፅቢት ከምዝግበር ወሲኾም ገሊፆም።
ናይ ባንኪ ዓለም ናይ ቀሊል ልቓሕ ተጠቀምቲ ካብ ዝኾና ሃገራት ኣፍሪካ ኢትዮጵያ ቀዲማ ከምእትስራዕን እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ውፅኢታዊ ስራሕቲ ልምዓት ምስራሕ ምኽኣልናን ናይ ተሓታትነት ስርዓትና እውን ብዝለዓለ ዝተጠናኸረ ሰለስኾነን እዩ ኢሎም ምንስቴር ዴኤታ ኣሕመድ ሸዲ።
መንገዲ ነቅምት-ቡሬ ንክልላት ኦሮሚያን ኣምሓራን ኣብ ምርኻብ ወሳኒ ካብ ምዃኑ ብተወሳኺ ኣካል ናብ ሱዳን ዝወስድ መንገዲ ከምዝኸውን እውን ተገሊፁ’ሎ።


text:
Date: Tuesday, 09 October 2018
እዚ ዕሸል ወለዶ ካብ ሃገሩን ስድርኡን ሪሒቁን ተመዛቢሉን ዘይኑቡር ንኽነብር ተሓርዩ ኣሎ።
ኣብ ድሕሪ እዞም "ጓኖት ንሃገሮም" ዝኾኑ ናይ ወረ ማሰኛታት ዘሎ መሪሕ ሓሳብ ንመንእሰያት ሃገርና ተስፋ ኣቊሪጽካ ብሞራላዊ ስዕረት ከም ዝጥቅዑ ጌርካ ካብ ሃገሮም ሃጽ ንኽብሉ እዩ። እዚ ኹሉ ኣንጻር ሰብኣዊ ሃብትና ዝግበር ዘሎ ኣሉታዊ ዘመተ ንኤርትራ ንምዕናው እንበር ንህግደፍ ምውዳቅ ከም ዘይኮነ ከኣ መብዛሕትኦም ኣንዳዕዲዖም ይፈልጡ እዮም። እዞም ናይ ወረ ማሰኛታት ንዓና ዘይኮነ ነቶም ኤርትራ ግዝእቲ ናቶምን ኣብ ትሕቲኦም ኮይና ክትነብርን ዝምነዩን ዝሰርሑን መንግስታውያንን ዘይመንግስታውያን ትካላትን ከገልግሉ ጸኒሖም ኣለዉ።
ኣብ ክንዲ ንመላኺ ኣተሓሳስባ ንምቅያር ምቅላስ፡ ንሰብኣዊ ሃብትና ምብራስ፣ ኣብ ክንዲ ንሕጋዊ ብጽሒትና ምክልኻል፡ ንማእከልና ዘዐኑ ጸቢብነት (ብሄራዊ ፖለቲክ) ንኽነግስ ጎስጓስ ምግባር፡ መዓልታዊ ንኣመለ ዕንወት ኣጀንድኦም ዝሕግዞም ዝተሰንዐ ወረታት (fake news) ሚሂዞም፡ ንድሕረ ገጻት መርበብ ሓበሬታ መናሃርያኦም ጌይሮም ሓኾት ካብ ዝብሉ ነዊሕ ግዜ ኣሕሊፎም ኣለዉ።
ኤርትራ ብሰንኪ ዜቤታውን ወጻኢ ፖሊሲ መንግስታን ዝኣተወቶ ዲፕሎማስያዊ ኮነ ቁጠባዊ መንቀራቅሮ፡ ትልሚ ኣይሰላም ኣይ ውግእ ጎረባብታን (ኢትዮጵያን ጅቡትን) ዘኸተሎ ሰብኣዊ ዕንወትን፡ ዝተሰናንዐ ብይን ምዕራባዊ እገዳን ዘስዓቦ ቁጠባዊ ብርሰትን ከይኣኽላ፡ ንመንእሰያታ ኣብ ክንዲ ኣብ ሃገሩ ኮይኑ ንለውጥን ስነ ዕብየትን ዝቃለስ፡ ንሃገሩ ገዲፉ ክስደድን ክዘናበልን ምትብባዕ ከም ቅዲ ተታሒዙ ጌና ድሕሪ እዚ ሰላምን ዕርቅን ምስ ጎረባብታ ንኸተስፍን ሓዲሽ ምዕራፍ ኣብ ትረግጸሉ ዘላ ግዜ "እዞም ጓኖት ንሃገሮም" ናህሪ እናወሰኹ፡ ገሊኦም ሃገርካ ተሸይጣ እናበሉ፣ ገሊኦም ንሕቡእ ኣጀንዳ ግዳማውያን እናገልገሉ፣ ገሊኦም ብሽም ናይ ሰላም መዝሙር ንውልቂ ዝንኦም እናሰርሑ፣ ገሊኦም ነቲ ጸቢብ ወገናዊ ዝንባሊኦም መታን ክጠቅሞምን ገሊኦም ከኣ ህግደፍ ጥራይ ኣይተዓወት እንበር ዋላ ኤርትራ ትተሃሰ ዝብሉን፡ ከቢድ ናይ ዕንወት ወፍሪ ኣንጻር መንእሰይና ኣልዒሎም ይሰርሕሉ ኣለዉ።
እዞም "ዝኽደንዎ" ሃናጺ ሓሳባዊ መልእኽቲ ዘይብሎም "ዝጉልበብዎ" ኣፍራሲ ሓሳባዊ መንፈስ ቃሕ ዝብሎም ናይ ወረ ማሰኛታት ኮነ ኢሎም ዝተሰርሑ ዝተማህዙ ስለ ዝኾኑ ዓገብ ኢልና ክንቅይሮም ወይ ከነስምዖም ኣይንኽእልን። ንኸይዕወቱ ግን ዓቢ ናይ ገዛ ዕዮ ኣሎና። ንሱ ከኣ ሰባኣዊ ሃብትና ኣብ ሃገሩ ኮይኑ ንውሽጡ መዚኑን ገምጊሙን ንለውጢ ንኽቃለስን ንቅድሚት ዝርእየሉ ባይታ ንኸጣይስን ብተደጋጋሚ ተስፋ ከይቆረጽና ምኽርን ምዕዶን ምሃብ ጥራይ እዩ።
እዞም ናይ ሓሶት ምድረ ገጻት ኣንጻርና ኣንጻር ክብርታትና እንበር ንረብሓና ዝኸውን ኣጀንዳ ፍጹም ስለ ዘይብሎም ክንህመለሎም የብልናን . . .
ቤተ ቸሩ
ኣምስተርዳም


text:
ዓለም-ለኸ ነፃነት ፕረስ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ውሽጢ ዓሰርተ ዓመታት ናብ ዝተሓተ ደረጃ ምውራዱ ሓደ ንሰብኣዊ መሰላት ዝከታተል ዓለም-ለኸ ጉጅለ ኣፍሊጡ።
ፍሪዶም ሃውስ (Freedom House) ዝተብሃለ ትካል ኣብ ዘውፅኦ ዓመታዊ ፀብፃብ ጋዜጠኛታት ኣብ ዙሪያ ዓለም ካብ ውልቀ መለኽቲ መንግስታት፣ ኣሸበርቲን ወነንቲ ማዕኸናይ ዜናን ሓዊሱ ደረት የጋጥሞም ኣሎ ኢሉ።
ኤርትራን ኢትዮጵያን ነፃነት ፕረስ ብምዕፋን ኣብ ዝተሓተ ዝርዝር ካብ ዝተሰርዓ ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ እተን ክልተ'የ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ኢትዮጵያ ተኣሲራ እትርከብ ጋዜጠኛ ሪኢዮት ኣለሙ መንግስቲ ንኽፈትሓ ዩናይትድ ስቴትስ ሓቲታ።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ጄፍ ራትካ ሎማዕንቲ ኣብዝሃብዎ መግለፂ ከምዚ ኢሎም።
"ፍሪላንስ ጋዜጠኛን መምህር ኢንግሊዝኛ ካልኣይ ብርክን ዝበነረት ሪኢዮት ኣለሙ ኣብ 2012 ኣ/ፈ ብናይ ኢትዮጵያ ሕጊ ፀረ ሽብር ምስተፈረዳ ተኣሲራ ትርከብ።ምስ ስርሖም ብዝተኣሳሰረ ኣብ ማእሰርቲ ካብ መንጎ ዝርከቡ 18 ጋዜጠኛታት ሓንቲ እያ፤እዚ ድማ ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛታት ብምእሳር ኣብታ ኣህጉር ዝዓበየት ይገብራ።"
ሪኢዮት ንፖሊስታት መንግስቲ ዝነቅፍ ፅሑፍ ብምፅሓፋ ኣብ ሰነ 2011 ኣ/ፈ ተኣሲራ ምስ ሽብር ብዝተኣሳሰረ ኽሲ 14 ዓመታት ተፈሪዱዋ ከምዝነበረን ይግባይ ብምባላ ናብ ሓሙሽተ ዓመት ማእሰርቲ ከምዝወረደን ወሲኾም ሓቢሮም። እቲ ኽሲ ንኽስረዝ ዘቕረበቶ ይግባይ ተነፂጉ ኣብ ማእሰርቲ ከምእትርከብ ብምግላፅ ሓሳብ ብምግላፃ ጥራሕ ንዝተኣሰረት ሪኢዮት መንግስቲ ክፈትሓ ንፅውዕ ኣለና፤ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንፀረ ሽብር ሕጊ ሓሳብካ ናይ ምግላፅ ነፃነት ንምድራት ከም መሳርሒ ካብ ምጥቓም ክቑጠብ እውን ንፅውዕ ኣለና ኢሎም ኣቐባሊ ቃል ጄፍ ራትካ።
ተወሳኺ ፃብፃብ ፍሪዶም ሃውስ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠዉቁ።


text:
ካብ መንጎ'ቶም ዝሓለፈ ዓርቢ አብ ፓሪስ ርእሰ ቕትለታዊ መጥቃዕቲ ዝፈጸሙ ሓደ ናይ ሶርያ ፓስፖርት ዝሓዘን ዝሓለፈ ወርሒ ብግሪኽ አቢሉ ብጃልባ ናብ ፈረንሳ ዝአተወ ምዃኑ ተፈሊጡ። እዚ ክስተት'ዚ ነቲ ድሮ ዉዕይ ዘሎ ክትዕ ጉዳይ ስደተኛታት አጋዲድዎ'ሎ።
አብ አፍደገ ስታድዮም ፓሪስ ርእሰ-ቕትለታዊ መጥቓዕቲ ካብ ዘካየዱ ሓደ ኣሕመድ ኣል ኣሕመድ ይብሃል። ምስ ሬስኡ ትምዩን ዝመስል ናይ ሶርያ ፓስፖርት ከምዝተረኽበን ኣሰር አጻብዕቱ ምስ'ቲ ናብ ግሪኽ ክአተው ከሎ ዝተሳእሎ ተመሳሳሊ'ዩ'ውን ተባሂሉ።
'እዞም ስደተኛታት ናብ ኸተማታትን ቁሸታትን ፈረንሳ ምዝርግሖም አብ'ቲ ህዝቢ ናይ መጥቃዕቲ ስግኣት ክፈጥረሎም ይኽእል'ዩ' ትብል ማሪን ለ ፔን መራሒት የማናዊ ፓርቲ ሃገራዊ ግንባር ፈረንሳ።
ብኻልእ ወገን መብዛሕትኦም ኣጥቃዕቲ ኣውሮጳዊያን ዜጋታት ምዃኖም ምዝካር የድልይ ይብል አብ ኤስያን ፓሲፊክ ዝሰርሕ ተንታኒ ጸጥታ ጃጂን ኮሀን።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
እቲ ቤት ፍርዲ ዓቃቢ ሕጊ ካብ ሃገራዊ ድሕነት ረኺበዮም ዝበሎም ትንታነ እምበር ጭቡጥ መረዳእታታት ስለዘይኮነ ነፍሲ-ወከፍ ተኸሳሲ ብኢ-ሜይል፣ብፌስቡክ ወይም ብስልኪ ወይም ብዝኾነ ይኹን ካልእ መንገዲ ዝገበሮ ርክብ ከይተንተነ ክቐርብ ኣለዎ ኢሉ’ሎ።
መረዳእታታት ናይ ምትንታን ወይ ትርጉም ናይ ምሃብ ናይ ሃገራዊ ድሕነት ስራሕ ከይኮነስ ናይቲ ቤት ፍርዲ ሓላፍነት'ዩ ዝበለ እቲ ቤት ፍርዲ፡ ቀንዲ መካትዒ ናይቶም ተኸሰስቲ እዚ ከምዝነበረ ድማ ኣዘኻኺሩ’ሎ።።እዚኦም ተማሊኦም ክቕርቡ ብምእዛዝ ውሳነ ንምሃብ ን24 ጥሪ 2008 ዓ.ም ቆጸሮ ሂቡ’ሎ።
ዓቃቢ ሕጊ ቅድሚ ሓደ ዓመት ንናይ ቀደም ኣባላት ኣመራርሓ ፓርቲ ሓድነት ኣቶ ሃብታሙ ኣያሌውን ኣቶ ዳንኤል ሺበሺን፣ኣባል ኣመራርሓ ፓርቲ ዓረና ትግራይ ኣቶ ኣብርሃ ደስታን ካልኦትን ብገበን ሽብራ ኸሲሱዎም ክከራኸሩ ድሕሪ ምጽንሖም ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝሓለፈ 14 ነሓሰ 2007 ዓ.ም ምክልኻል ከየድለዮም ብነጻ ኣሰናቢቱዎም ነይሩ።


text:
...ጐይታ ከምዚ ኢሉ ብኽብሪ፡ ብዓጀብ፡ ናብ ቤተ መቕደስ ምስ ኣተወ፡ንቤተ መቕደስ ዕዳጋ ጌሮሞ ጸንሑዎ፡ ንሱ ከኣ ንኹሎም ሸቃጦ ሰጕጉ “ቤተይ ቤት ጸሎት ክበሃል ኢዩ፡ንስኻትኩም ግና በዓቲ ጎሓሉት ገበርኩምዎ” በሎም።ኣብኡ ንዝጸንሑ ዕዉራትን ሓንካሳትን ድማ፡ ርኅራኄኡን፡ ኣምላኽነቱን፡ ንኽገልጽ፡ንኹሎም ኣሕወዮም።ማቴ. 21.13—15. በዓል ሆሣዕና እምበኣር ጐይታ ሰማይን ምድርን ንግሥነቱ ከርኢ፡ ኣድጊ ተወጢሑ ናብ ኢየሩሣሌም ዝኣተወሉ ሥልጣኑ ዘርኣየሉ መዓልቲ ኢዩ። Read more...
ኣስተርእዮፈጣሬ ዓለማት ልዑል ኣምላኽና ኣቦና ኣዳም ብዝበደሎ በደል፡ ንሓዋሩ ይጥፋእ ኢሉ፡ ኣይሓደጎን ካብ ጓል ጓልካ ተወሊደ ከድሕነካ ኢየ፡ ኢሉ ተስፋ ድሕነት ሂቡዎ ነበረ። ነቲ ተስፋ ከኣ ብዝተፈላለየ ምሳሌታት ይገልጾ ነበረ። ቅድም ኢሉ ንሙሴ ብኣሻዅ ቈጥቋጥ ክግለጸሉ ከሎ፡ ሙሴ እታ ኣሻዅ ቈጥቋጥ፡ ሃልሃልታ ሓዊ ኣብ ልዕሊኣ እናነደደ ንሳ ግና ዘይትቃጸል፡ ቈጽላ ዘይሓርር ምስ ረኣየ ተገረመ እሞ፡ እግዚኣብሔር ከኣ፡ ካብ ማእከል እታ ቈጥቋጥ፡ “ሙሴ፡ ሙሴ፡ ክብል ኣምላኽነቱ ገለጸሉ” (ዘጸ. 3፡2-7)። ነዚ ምግላጽ እዚ ከኣ፡ ኣቦታት ቤተ-ክርቲያንና፡ “ተመሰልኪ ዕፀ-ጳጦስ፡ ዘርእየ ሙሴ” በታ ሙሴ ብነበልባል ሓዊ፡ ተኸቢባ ከላ ቈጽላ ከኣ፡ ዘይተቓጸለ ዝረኣያ ዕፀ-ጳጦስ ተመሰልኪ Read more...
ስብሓት ለእግዚኣብሔር በሰማያት፣ ወሰላም በምድር
"ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ኣርያም፤ ሰላም ከኣ ኣብ ምድሪ።"
እዚ ቃል እዚ ዘለዓለማዊ ኣምላኽ፣ እግዚኣብሔር ወልድ ሥጋ ለቢሱ፣ ሰብ ኮይኑ፣ ዝተገልጸሉን ዝተራእየሉን መዓልቲ ዕለተ ልደት፣ እቶም ምስጋና ዝሥርሖም ቅዱሳን መላእኽቲ ኣብ ቤተ ልሔም ዝዘመሩዎን ዘመስገኑዎን ምስጋና ኢዩ።Read more....
ቍጽርታት ግዕዝ ምስ ንባቡ ( Numbers in Geez)
፩ 1 ኣሓዱ
፪ 2 ክልኤቱ
፫ 3 ሠለስቱ
፬ 4 ኣርባዕቱ
፭ 5 ሓምስቱ
፮ 6 ስድስቱ
፯ 7 ሰብዓቱ
፰ 8 ሰመንቱ
፱ 9 ተስዓቱ
፲ 10 ዓሠርቱ
፲፩ 11 ዓሠርቱ ወኣሓዱ... Read More ....up to 1,000,000
1. ብዘይካ እግዚኣብሔር ካልኦት ኣማልኽቲ ኣይተምልኽ፣
2. ስም እግዚኣብሔር ብኸንቱ ኣይትጸውዕ፣
3. መዓልቲ ሰንበት ኣኽብር፣
4. ኣቦኻን ኣዴኻን ኣኽብር፣
5. ኣይትቕተል፣
6. ኣይትዘሙ፣
7. ኣይትስረቕ፣
8. ብሓሶት ኣይትመስክር፣
9. ዘይገንዘብካ ኣይትመነ፣ ዘጸ.20፣1-17
10. ብጻይካ ከም ነፍስኻ ኣፍቅር፣ ዘሌ.19፣18.
..ሕፃን ተወሊዱልና ኢዩ ዝበለ። ተወሊዱ ጥራይ ኣይበለን፡ ምላድሲ ኣእላፋት ይውለዱ፡ ኣእላፋትውን ይሞቱ። ክውለዱ ከሎዉ ከኣ ነንወለዶምን ነንስድራኦምን ኢዮም። ናይ ጐይታ ልደት ግን፡ ንኹሉ ዓለም ድሕነት ዘውህብ ስለዝኾነ ተወሊዱልና ይብል። ወዲ ተዋሂቡና ከኣ በለ፡ እዚ ውህበት’ዚኸ ንምንታይ እዩ እንተ በልና፡ ንዓና ክብል ኩሉ ዝቕበሎ መከራ፡ ሕማማትን፡ ስቅያትን፡ ስቕለትን፡ ሞትን ስለዘለዎ፡ ወዲ ተዋሂቡልና ኢሉ የምጽኦ። ልደት ጐይታ ከምቲ መልኣኽ ነቶም ጓሶት ከበሥሮም ከሎ፡ እነሆንኹሉ ሕዝቢ ዝኸውን ዓቢይ ሓጎስ አበሥረኩም ኣሎኹ’ሞ፡ ኣይትፍርሁ ዝበሎም ንሓደ-ክልተ ዘይኮነስ ንሙሉእ ዓለም ዘሓጕስ. Read more....
ልዑል እግዚኣብሔር ንወድ ሰብ ብመልክዑን ብምስሉን ክፈጥሮ ከሎ፡ ከመስግኖ ክውድሶ ክእዘዞ ከፍቅሮ መወዳእትኡ ድማ መንግሥቱ ከውርሶ ኢዩ። ስለ ዝኾነ ድማ እቶም ንዘለዓለም ብጽቡቕ ክዝከሩን ክለዓሉን ዝነብሩ ኣቦታት፡ ነቢያት ኮኑ ሓዋርያት፡ ጻድቃን ኮኑ ሰማዕታት፡ ተፈጥሮኦም ሓሊዮም፡ ብምስጋና፡ ብውዳሴ፡ ብመስዋዕቲ፡ ብቕኑዕ ኣምልኾ፡ ንእግዚኣብሔር ኣስሚሮሞ ኢዮም። ባህ ስለ ዘበልዎ ድማ ከምቲ ሓዋርያ ጳውሎስ “ዓይኒ ዘይረኣዮ፡ እዝኒ ዘይሰምዖ፡ ልቢ ሰብ ዘይሓለኖ፡ ኣምላኽ ነቶም ዜፍቅርዎ ኣዳልዩሎም ኣሎ።” ዝበሎ 1ቆሮ.2፡9 ኩሉ መንገዶም ኣምላኽ ዝሕጐሰሉ ጥራሕ ስለ ዝኾነ ንዘለዓለም ክሕጐሱ ይነብሩ ኣለዉ። ካብዞም ሕጉ ሓሊዮም ዝኸዱ ኣበው ዝተረኽበትን ዝተወልደትን ድማ ፍልይ ዝበለት ኣደ “እሞሙ ለኵሎሙ ሕያዋን” ኣደ ኹሎም ሕያዋን ዝኾነት ቅድስት ድንግል ማርያም ተረኽበት። እዛ ኣደ’ዚኣ Read more...
እዚ ዕለት እዚ 21 ጥሪ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፣ ወርሓት ናይ ጐይታ ምግላጽ ስለ ዝኾነ ብልምዲ ኣስተርእዮ እናተባህለ ይጽዋዕ፣ እዚ ምስጋና ቅድስት ማርያም ከኣ “ወይዘክሩ ስመኪ በኩለ ትውልደ ትውልድ” እናበሉ ቀዳሞት ነቢያት ዘመስገንዋ፣ ቅደስ ገብርኤል መልኣኽ ካብ እግዚኣብሔር ጸጋ ረኺብኪ ኢኺ እሞ ተሓጐሲ ኢሉ ዘመስገና፣ ኤልሳቤጥ ካብ ኣንስቲ ብርኽቲ ኢኺ… ብፅዕቲ ኢኺ፣ ኢላ ዘመስገነታ፣ ባዕላ'ውን ቅድስት ማርያም "እነሆ ካብ ሕጂ ኩሎም ወለዶ ብፅዕቲ ኺብሉኒ ኢዮም" ብዝበለቶ ሉቃስ 1፣26-48 ኹሉ ኣምልኾናን ስግደትናን ምስጋናናን ንኣምላኽና ኣቐዲምና፣ ንዓኣ ኸኣ ኣማላዲት ጌርና እናወደስና ነዕብያን ነኽብራን። ላቲ ይደሉ ክብር ወስብሓት፣ ወለወልዳ ኣምልኮ ወስግደት ከም ዝተባህለ Read More....
ሕጂ ክትንሥእየ ይብሌ እግዚኣብሔር መዝ. 12፡5
ወሇድና ኣዲምን ሔዋንን ትእዛዝ ኣምሊኽ ብምፍራስ ብዝገበሩዎ ሓጢኣት ናይ ሞት ፍርዱ ተፈርዶም፡ እዚ ፍርዱ’ዚ ኸኣ ኣብኦም ጥራሕ ዝውሰን ይኮነስ ኣብ ኩልም ርኦም ከም ዝተሓሊሇፈ ይፍሇጥ፡ “ሞት ግና ካብ ኣዲም ጀሚሩ ክሳብ ሙሴ፡ ኣብቶም ከምቲ ናይ ኣዲም ትእዛዝ ብምጥሓስ፡ ሓጢኣት ዝገበሩን ይገበሩን ነጊሡ ነበረ።” ሮሜ. 5፡14 እግዚኣብሔር ግና ርህሩህ ስሇ ዝኾነ ንሇዓሇም ሞት ተፈሪደዎም ክነብርን ክተርፍን ፍቓደ ስሇይኮነ፡ ንዯቂ ሰብ በጃ ክኸውን ሰብ ኮይኑ ማሇት ሥጋ ሇቢሱ ናብዚ ዓሇም እዚ መጸ። ብተበጃውነቱ ድማ ንወድሰብ ካብ ባርነት ሓጢኣት ናጻ ኣውጽኦ። ብምኽንያት ሓጢኣት ስኢንዎ ዝነበረ ጸጋ ከም ዝረክብ ገበሮ። እቲ ዝዓበየ ከኣ ሥጋኡን ዯሙን ብምዕዲሌ ምስኡ ሕብረት ከም ዝረክብ ጌሩዎ ኢዩ።Read More....
ነቢይ ኢሳይያስ መንፈስ ቅዱስ ብዝገለጸሉ ብዛዕባ ልደት ጐይታ ብዙሕ ግሉጽን ብሩህን ትንቢታት ተነብዩ ኢዩ። ንሱ ድማ ጐይታ ዓለም ክርስቶስ ናይ ብሓቂ ብርሃን ከም ዝኾነ ተራእይዎ፡ “እቲ ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረኣየ፡ ነቶም ኣብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዝነብሩ ድማ ብርሃን ወፀሎም።” ኢሳ.9፡2 ክብል ነቶም ኣብ ተስፋ ምቝራጽ ኣብ ክሕደትን ሓጢኣትን ዝነብሩ ንዝነበሩ ሕዝቢ Read more....
እዚ ቃል’ዚ እግዚኣብሔር ኣብ፡ ቅዱስ ፍቓዱ ኰይኑ ነቲ ሓደ ወዱ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ክውለድ፡ ሥጋ ክለብስ ምስ ፈቐደ፡ ንመልኣኹ ልኢኹ ምስ ኣበሠራ፡ ንሳ ድማ እግዚኣብሔር ዝሃባ ጸጋን ክብርን ርእያ ኣቐዲማ ንፈጣሪኣ ከተመስግን ከላ፡- “ነፍሰይ ንእግዚኣብሔር ተዕብዮ፡ መንፈሰይ ከኣ ብኣምላኸይ በቲ መድሓንየይ ባህ ይብሎ።...” ኢላ ኣመስገነት እሞ ከምቲ መልኣኽ “ኣቲ ምልእተ ጸጋ ሰላም ንዓኺ ይኹን፡ ካብ እግዚኣብሔር ጸጋ ረኺብኪ ኢኺ'ሞ ባህ ይበልኪ ዝበላ፡ መንፈስ ቅዱስ ናብኣ ወሪዱ፡ ሓይሊ ልዑል ኣጽሊሉ፡ እቲ ካብኣ ዝውለድ ቅዱስ ወዲ ኣምላኽ ከኣ ካብ ሥጋኣ ሥጋ፡ ካብ ነብሳ ነብሲ ወሲዱ ምስ ተወሃደ፡ እቲ ኩሉ መጻኢ ነገራት ተገሊጹላ፡ “እነሆ ካብ ሕጂ ኩሎም ወለዶ ብፅዕቲ ኪብሉኒ ኢዮም” ኢላ ተነበየት።Read More....
ወተንሥኣ እግዚኣብሔር ከመ ዘንቃሕ እምንዋም
“እግዚኣብሔር ከምቲ ካብ ድቃሱ ዝትንሥእ ሰብ ተንሥአ።” መዝ.78፡65
ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንድሕነት ዓለም ኢሉ ኣብዚ ምድሪ ወሪዱ ሥጋና ለቢሱ ሰብ ምስ ኮነ ብዘይካ ሓጢኣት ኩሉ ናይ ሰብ ባህርያት ፈጸመ። 33 ዓመትን 3 ወርሕን ምስ ገበረ ጊዜ ስቕለቱ እናቐረበ ምስ ከደ፡ ኩሉ ዝመጾ ዝኾነ ንደቀ መዛምርቱ ብግልጺ ይነግሮም ነበረ። መራሕቲ ኣይሁድ ካብ ቅድም ኣትሒዞም በቲ ዝገብሮ ዝነበረ ዓበይቲ ተኣምራት ብዙሕ ቅንእን ጽልእን ኣብኡ ኣሕደሩ፡ ብዝያዳ ካብቲ ሥርዓት መንግሥቲ ዘርኣየሉ ሰንበት ሆሣዕና ኣዝዮም ተቖጥዑን ሓረቑን እሞ ከመይ ጌሮም ከም ዘጥፍእዎ ንኽዝትዩ ጉባኤታት ኣካየዱ፡ Read more....
.....ናታ ኣማላድነት ቅልጡፍን ሕራይ ዘብልን ከም ዝኾነ ኣቐዲምና ርኢናዮ ኢና፡ ኣብቲ መርዓ ናይ ቃና፡ ወይኒ ተወዲእዎም ክጭነቑ ምስ ረኣየቶም በቲ ርህራሄኣ "ወይኒ እምበር የብሎምን" ኢላ ንጐይታ ምስ ለመነቶ፡ ጐይታ ኸኣ ልማኖኣ ሰሚዑ ንግዚኡ ነቲ ኣጋንእ ማይ ምልእዎ ኢሉ ናብ ወይኒ ለዊጡ ከም ዝሕጐሱ ገበሮም። "ወሥሉጥ ስምኪ በኀበ እግዚኣብሔር" ይብል። ቅድስት ማርያም በዚ ከምዚ ዝበለ ቅድስናን ንጽህናን ድሕሪ ምጽናሓ፡ ጐይታ ዓርቢ ስቕለት ኣብ መስቀል ተሰቒሉ ክሰናበት ከሎ ንተመሃራዩ ዮሓንስ እነሃ ኣዴኻ፡ ንዓኣ ድማ እነሆ ወድኺ ብምባል ብዮሓንስ ኣቢሉ ንኹልና እነሃ ኣዴኹም ኢሉ ኣደን ኣማላዲትን ገዲፉልና ኢዩ። ድሕርዚ ምስ ዮሓንስ ን 15 ዓመት ጸኒሓ ካብ ዘርኢ ኣዳም ዝተወልደት ስለ ዝኾነት በቲ ንኣዳም ዝተኣዘዘ መጸዋዕታ ሞት፡ ኣብ መበል 64 ዕድሜኣ፡ በዚ ኦኣመት ዓመት እንዝክሮ ዘሎና ዕለት 21 ጥሪ ዓረፈት። "ኢያድለወ ሞተ ክርስቶስ ለሥጋ ኣባሉ" ብሞትስ ነዲኡ'ኳ ኣይነሓፋን ኣየዳለዋን ይብል ቅዱስ ያሬድ።ተወሳኺ ንባብ ኣብዚ ጠውቑ ...Read More....
ዓመታዊ ክብረ-በዓል ኣስተርእዮ ደብረ ሰላም ቅድስት ማርያም ቤተ-ክርስቲያን ሽካጎ፡ ቀዳም 30 ጥሪ 2010 ብኽብ ዝበለ ስነ-ሥርዓት ብድምቀት ተኸቢሩ። እቲ በዓል ዓርቢ ናይ ምሸት ብዋዜማ ተጀሚሩ፡ ቀዳም ድማ ካብ ንግሆ ሰዓት 5 ጀሚሩ ሙሉእ መዓልቲ ብማኅሌት ብቅዳሴ ብመዝሙር ብዝተፈላለየ መደባት ተኸቢሩ። ኣብቲ በዓል ህዝቢ ሽካጎን ከባቢኣን፡ ከምኡ ውን ካብ ዝተፈላለየ ከተማታት ዝመጹ ካህናትን ምእመናንን ተረኺቦም ብድምቀት ኣኽቢሮሞ::
ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ መምህር ትሕትና ስለ ዝኾነ ትሕትና ኽምህር: ፈጣሪ ኽነሱ ብፍጡሩ ክጥመቕ ካብ ገሊላ ናብ ዮርዳኖስ መጸ። ወዲ ሠላሳ ዓመት ምስ ኮነ ትምህርትን ስብከትን ቅድሚ ምጅማሩ ክጥመቕ ናብ ዮርዳኖስ መጸ። ከምዚ’ሉ ናብ ዮርዳኖስ ምምጽኡ ትንቢት ንምፍጻም፡ ትሕትና ንምርኣይ፡ ማያት ንምቕዳስ፡ መርገም ንምድምሳስ ኢዩ።.......ከምዚ ኢሉ ጐይታ ክጥመቕ ከሎ ሰማይ ተኸፊቱ፡ መንፈስ ኣምላኽ በምሳል ርግቢ ወሪዱ ኣብ ርእሱ ዓለበ፡ እነሆ “ብእኡ ዝተሓጐስኩ ፍትዊ ወደይ እዚ ኢዩ” ዝብል ድምጺ ድማ ተሰምዐ። እዚ ኸኣ ሰማይ ተኸፍተ ዝተባህለ ሰማይ ዝኽፈትን ዝዕጾን ኮይኑ ዘይኮነስ ተራእዩ ዘይፈልጥ ምሥጢር ተራእየ። እቲ ዝተራእየ ምሥጢራት ከኣ እግዚኣብሔር መንፈስ ቅዱስ በምሳል ርግቢ ኣብ ርእሱ ክዓልብ፡ እግዚኣብሔር ኣብ ካብ ሰማይ ድምጺ ከስምዕ፡ ንሱ ንባዕሉ ካብ ሠለስተ ኣካላት ሓደ ኣካል እግዚኣብሔር ወልድ ኢየሱስ ክርስቶስ ከኣ ኣብ ባሕሪ ደው ኢሉ ክጥመቕ፡ ኣምላኽነቱ ሠለስትነቱ ተገልጸ።Read More.......
“ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ኣርያም፡ ሰላም ከኣ ኣብ ምድሪ፡ ኣብ ሞንጎ እቶም እግዚኣብሔር ዝሕጐሰሎም ሰብ፡” ሉቃስ 2፡14.
እዚ መዝሙር’ዚ ኣብዚ ዓመት ዓመት ብብዙሕ ናፍቖት እንጽበዮን እነኽብሮን ርእሲ በዓላት ዝኾነ በዓል ልደትና፡ ቅድሚ ክልተ ሽሕ ዓመታት በቶም ምስጋና ዝሥርሖም ቅዱሳን መላእኽቲ ዝተዘመረ መዝሙር ኢዩ። እግዚኣብሔር እቲ ናይ ድሕነት ተስፋ ቅድም ኢሉ ንነቢያት እናነገሮም ዝጸንሐ ንዓለም ዘድሕነሉ ግዜ ምስ ኣኸለ ሰብ ኮይኑ ሥጋ ለቢሱ ኽውለድ ፍቓዱ ኮነ። ገላ.4፡4. ነዚ ድሕነት ዓለም ምኽንያት እትኸውን ድማ ብቕድስናን ብንጽህናን ብቕዕቲ ኮይና ንዝረኸባ ንቕድስት ድንግል ማርያም መረጸ። ንመልኣኹ ቅዱስ ገብርኤል ልኢኹ ድማ ኣብሠራ። እቲ መልኣኽ “ሰላም ንዓኺ ኦ ምልእተ ጸጋ እግዚኣብሔር ምሳኺ ኢዩ፡ ንስኺ ካብ ኣንስቲ ዝተባረኽኪ ኢኺ፡ እነሆ ክትጠንሲ ወዲ ውን ክትወልዲ ስሙ ኸኣ ኢየሱስ ክትሰምይዮ ኢኺ... በላ’ሞ ቅድስት ድንግል ከኣ ኣነ ድንግል ኢየ እዚ ነገር እዚ ከመይ ኢሉ ክኸውን ይኽእል በለቶ ንሱ ኸኣ መወዳእትኡ ዘየዳግም ንእግዚኣብሔር ዝሰኣኖ ነገር የልቦን በላ ንሳ ኸኣ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነኒ በለት፡ ሉቃስ.1፡26-38. በዚ ግዜ’ዚ ኣካላዊ ቃል እግዚኣብሔር ኣብ ማሕፀና ሓዲሩ ሥጋና ለቢሱ ሰብ ኮይኑ ተወልደ። “ቃል ሥጋ ኮነ” ዮሓ.1፡14.Read more.....
"SUCCESS POINTS"
1) SUCCESS AT SCHOOL IS SUCCESS AT LIFE
2) Read a Book Everyday. Reading is the Key to the Academic Success.
3) Learn to type fast and accurate at a younger age. Now in days everything requires use of computers and typing.
"STUDY TIPS"
1) Take notes in class as much as you can. Try to write as much notes possible. Do not worry about how rough your writing is, you can rewrite your own notes neatly.
2) Make your own notes out of the class room like at home or in the library by using and rewriting your class notes, reading your text books, reviewing all headlines and headings, looking at all the graphics, illustrations and revisions, and understanding contents of the topics on each chapter....Read More.....
Eritrean orthodox tewahdo church of St Mary in Chicago
Blessing points
1. Growing spiritually and stand firm in your faith, so that you will take the right path and walk the right direction in life.
2. Put God first and follow the right way of life. This will give you a peace of mind and successful life.
3. Be positive and have a big dream for your lives and studies.
“Don’t forget that success at school is success in life.”....Read_more......
“እቲ ኣብ ጸልማት ዝነብር ሕዝቢ ዓቢይ ብርሃን ረኣየ፡ ነቶም ኣብ ጸልማት ምድሪ ሞት ዝነብሩ ድማ ብርሃን ወፀሎም” ኢሳ.9፡2.
እግዚኣብሔር ኣምላኸ ነቲ ኽገብሮ ዘለዎ ኣቐዲሙ ንነቢያቱ ከይሓበረ ከም ዘይገብሮ ነቢይ ኣሞጽ ኣብ ትንቢቱ ኣስፊሩዎ ኣሎ፡ ኣሞጽ.3፡7። እቲ ኣቦ ኹሉ ዝኾነ ኣዳም ትእዛዝ ፈጣሪኡ ምስ ጠሓሰ ማለት ካብ ዘይተኣዘዞ ዕፀ-በለስ ምስ በለዐ፡ ንግዚኡ ካብ ኣምላኽ እኳ እንተ ረሓቐ፡ እቲ ፈጢሩ ዘይጭክን ኣምላኽ ግና ጣዕሳኡ ርእዩ ካብ ጓል ጓልካ ተወሊደ ከድሕነካ ኢየ ዝብል ተስፋ ኣስሚዕዎ ነበረ። ነዚ ተስፋ እዚ ድማ በብዘመኖም ዝተላዕሉ ነቢያት መንፈስ ቅዱስ ብዝገለጸሎም ብዝተፈላለየ መልክዕ ምጽኣት ጐይታ ሓቢሮም ኢዮም። ነቢይ ሙሴ “እግዚኣብሔር ኣምላኽኩም ካብ ማእከልኩም፡ ካብ ሕዝብኹም ከማይ ዝበለ ነቢይ ኬተንሥኣልኩም ኢዩ፡ ንዑኡ ስምዕዎ።” ብምባል ኣምላኽ ሰብ ኮይኑ ከም ዝውለድ ኣቐዲሙ ገለጸ ። ዘዳ.18፡15, ግ.ሓ.3፡22።Read more......


text:
ኣብ ዕለት 31 ጥቅምቲ ፡ ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ከባቢ ኣኽርያ እትርከብ ቤትምህርቲ ኣል ዲያዓ ኣብ ምምሕዳራ ጣልቃ ብምእታዉ፡ ነቲ ምትእትታው ብትብዓት ዝተቓወሙ ሽማግለታት እታ ቤትምህርቲ ሓጂ ሙሳን ብጾቶምን ድማ ክኣስር ተረኺቡ። ነዚ ብምቕዋም ኣሽሓት ምእመናን እስልምና ሰላማዊ ሰልፊ ከምዝገበሩ፡ ኣባላት ጸጥታ ስርዓት ህግደፍ ድማ ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ብወተሃደራዊ ሓይሊን ብጥይትን ክብትኖ ከምዝፈተነ፡ ካብ ኣስመራ ብቪድዮ ዝተሰነየ ዝተቃልሐ ሓበሬታ ተኸታቲልናዮ ኣሎና።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ መዓልታት’ውን ምስዚ ዝመሳሰል፡ ኣካየድቲ ኣብ ኣስመራ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤትምህርቲ ሰሚናርዮ፡ ኣባ ጳውሎስ ሃይለን እናቴ ትንስአን ንናይቲ ስርዓት ኣብቲ ቤትምህቲ ምትእትታው ብምቅዋሞም ከምዝኣሰሮም ፡ ብመራኸቢ ብዙሓን፡ ኣብ ዜና ከም ዝተቓልሐ ዝዝከር እዩ።
እዚ ድማ መቐጸልታ ናይቲ ንዓመታት ስርዓት ህግደፍ ንኹሉ ሲቪላዊ፡ ማሕበራዊ፡ ሃይማኖታዊ፡ ቁጠባዊ ይኹን ፖለቲካዊ ሕይወት ህዝቢ ኤርትራ፡ ብመንገዲ ናይ ስለያን ጸጥታን መሓውራቱ ገይሩ ንምቁጽጻር ዝገብሮ ቀጻሊ ፈተነ እዩ።
እዚ ኣብ ኣስመራ ዝተገብረ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ንእሽተይ በጨቕታ ናይቲ ብኹሉ ኩነታት ተዓፊኑ መተንፈሲ ስኢኑ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ እዩ። ብመጀመርታ ነቶም ክጋጥሞም ንዝኽእል ማእሰርትን መጭወይትን እንዳፈለጡ፡ የግዳስ ንማሕበረኮሞም ንምጥባቕን፡ ንስለ ሓቒን፡ ብዘይ ነግፈረግ ደው ንዝበሉ ሓጂ ሙሳ ልዑል ኣኽብሮትን ምስጋናን ይግብኦም። ነቶም ናይ ሓጂ ሙሳ ማእሰርቲ ብምቕዋም፡ ክፍትሑ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ዝወደቡን ዝተሳተፉን’ውን ብተመሳሳሊ ዕዙዝ ሞጎስ ይግብኦም።
ስርዓት ህግደፍ ከም ኣመሉ፡ ነዚ ተቓውሞ ናይ ምስልምና ጥሩፍነት ጌሩ ከቕርቦ ምዃኑ፡ ዋላሓንቲ ዘጠራጥር የለን። እንተኽኢሉ ድማ ንሕዝቢ ፈላልዩ ንምግዛእ፡ ነቲ ሓጂ ሙሳ ዝበልዎ ዘረባ ጠውዩ ክጥቀመሉ ምዃኑ፡ ኣቐዲምና ክንግንዘቦን ክነቅሓሉን ዘሎና እዩ። እቲ ሓቂ ግና እዚ ሰላማዊ ሰልፊ ንጣር ነድሪ ናይቲ ንዓሰርተታት ዓመታት ተዓብዒቡ ዘሎ፡ ካብ ዓለም ዝኸፍአን መግለጺን መወዳድርትን ዘይርከቦ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይሙቁራጽ ክፍጸም ዝጸነሔን ዘሎን፡ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት እዩ። ሰለዚ እዚ ንኹሉ ዓፈናዊ መሓውር ስርዓት ህግደፍ ጥሒሱ ወጽዩ ዘሎ ድምጺ፡ ወካሊ ናይ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣስላማይ ይኹን ክስታናይ እዩ። ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ክድግፎ ይግባእ።
በዚ ኣጋጣሚ ነዚ ምልዕዓል ንምቕሃም ተመዚዝኩም ዘሎኹም ኩሉኹም ላዕለዎት ሓለፍቲ ሃገራዊ ድሕነት፡ መሓውራት ስለያ፡ ፖሊስን ተራ ኣባላት ምክልኻል ሓይልታትን፡ እዚ ተጨቚኑ ዘሎ ህዝቢ ህዝብኹም፡ ሓውኹም ሓፍትኹም ካብ ማህጸኑ ዝወጻእኩም ወላዲኹምን ምዃኑ ኣስተውዒልኩም፡ ኣብ ጎድኑ ደው ክትብሉ፡ ሃገራዊን ሞራላውን ሓላፍነት ከምዘለኩም ከነዘካኽረኩም ንደሊ። የግዳስ እንተስ ብፍርሒ፡ ወይ’ውን ብግዚያዊ ረብሓ ይኹን ስልጣን ተታሊልኩም ንህዝብኹም ኣብ ምግፋዕን፡ ምእሳርን፡ ምቕታልን ምስትርከቡ ግና፡ ከምቲ ምስላ ኣበው “ዓሻስ ዘይወግሕ መሲልዋ ኣብ ቦኽራ ደገ ትወጽእ” ዝብለና እዛ ግናይ እዋን ክትሓልፍ ምዃና፡ ናብ ብርሃን ዘይወጽእ ገበን ድማ ከምዘይሎ ተገንዚብኩም ንዝኾነ ኣብ ልዕሊ ንጹህ ህዝብኹም ትገብርዎ ግፍዒ፡ ተኣዚዝና ኢና ጌርናዮ ብምባል ካብ ተሓታትነን ከተምልጡ ከምዘይኮንኩም ከነተሓሳስበኩም ንደሊ።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንዲሞክራስን ሰብኣዊ መሰላትን (ኤምዲሰመ)
2 ሕዳር 2017
ፕሪቶርያ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ


text:
ኣብ ኢንዶኖዥያ እምባታት ባሊ ልዑል ተኽእሎ ምጥፋእ እሳረ ጎመራ ብምህላው ኣብቲ ከባቢ ዝነብሩ 50,000 ሰባት ካብቲ ቦታ ምግዓዞም ተሓቢሩ።
ብመሰረት ሓበሬታ ወሃቢ ቃል ናይ እዋን ሓደጋ ኤጄንሲ እታ ሃገር ካብቲ ከባቢ ዝገዓዙ ሰባት ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ደሴት ምዕቋቦምን ገለ’ውን ናብ ካልእ ደሴታት ምዕቋቦም ሓቢሮም።
ቁጽሪ ካብቲ ቦታ ዝግዕዙ ሰባት ካብ ዓርቢ ጀሚሩ ብኣርባዕተ ዕጽፊ ምውሳኹ ዝተገልጸ ኽከውን ከሎ እቲ እምባ ኣብ 50 ዓመታት ንመጀመርያ ጊዜ እሳተ ጎመራ ክተፍእ ከምዝኽእል ሰብ ሞያ ይግምቱ።
ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ኣብ ከባቢ እቲ እምባ ንዝንቀሳቀሱ በጻሕቲ ሃገር ኣብ 12 ኪ.ሜ ርሕቐት እቲ እምባ ከይንቀሳቀሱ ዝዓዘዙ ኽኮኑ ከለው እቲ እምባ ኣብ 1963 -1964 ዓ.ም ብዝተፍኦ እሳተ ጎመራ ኣስታት 1,100 ሰባት ምሟቶምን ካልኦት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ምቁሳሎም ይዝኸር።


text:
ንእሰይ ተቐዳዳማይ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ዘመንፈስ ሰሎሞን፡ ብሓፈሻዊ ውጽኢት ጎብለል ዙር ኤርትራ 2017፡ ኣንበሳ ዓቐብን፡ ብሉጽ ተቐዳዳማይን ብምዃን፡ ቀጠልያ፡ ቀይሕ ዝነጠብጣቡ ማልያን ጻዕዳ ማልያን ብምሽላሙ ሕልፊ ኩሎም ደሚቑ ወጺኡ።
ብሓፈሻዊ ውጽኢት ድማ፡ ምስ ጀርመናዊት ጋንታ ባይክ-ኤይድ ዝስለፍ ሜሮን ተሾመ ተሸላሚ ቐጠልያ ማልያ ኮይኑ ተዓዊቱ`ሎ።
ብደረጃ ጋንታ ድማ ጋንታታት ኤርትራ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ኮይነን ተዓዊተን ኣለዋ። ኣብ`ቲ ብቐዳም ካብ ባጽዕ ናብ ኣስመራ ዝተኻየደ ውድድር፡ ሩዋንዳውያን ተቐዳደምቲ ካልኣይን ሳልሳይን ብምዃን ምዕዋቶም ተጠቃሳይ ኔሩ።
ኣብ`ዚ ብኣላይነት ፖርቹጋላዊት ኮሚሽነር ዩ.ሲ.ኣይ ኤዛበላ ፈርናንደዝ ዝተኻየደ ውድድር፡ ካብ ሩዋንዳ፡ሱዳን፡ኬንያ፡ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ጣልያን፡ ጀርመንን ኔዘርላንድስን ዝመጻ ጋንታታት ተሳቲፈን ኔረን።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።