c: text/html

text:
ቅንኢ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ፍልሰት ታሪኽ፡ ባህልን፡ ያታን
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
ዕለት 1 ታሕሳስ 2009
ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ብባህርያቱ ቀናእን፡ ስሱዕን ተጃሃርን፡ ናይ ውሑዳት’ኳ እንተበልናስ ስለ ዝበዝሖ ፡ ብውልቀ ዝውነን ሰልፊ’ዩ ምባል ቅኑዕ እመስለኒ። ቀናእን ተጃሃራይን ከኣ፡ ብምቅንኡ ይበኣስ፡ ይጻላእ፡ ብጃህራኡ ከኣ ይሕሱ። ዘይዓቕሙን፡ ዘይገበሮን ዘይፈጾም ሰሪሐዮ እንዳበለ፡ ይትረፍ ካልእ ነቲ መስዋእቲ መላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም ቅያን ስርሓት ሓደ ሰብ ከም ዝተፈጸመ ብምምሳል ታሪኽ ቁልቝል ኣፉ ደፊኡ እንትርፎ ምሕሳውን፡ ንስውኣት ጅጋኑ ታሪኾም፡ ንታሪኽ ጀጋኑ ዝፈልጡ ሂወቶም ደማምሪካ ምጥፋእ ምሕካኽ ካልእ ስራሕ ዘይብሉ ሰልፊ ውልቀ ሰብ’ዩ። ትሕዝቶ፡ መሰረት ፡ ቁም ነገር ታሪኽ ህ.ግ.ዲ.ፍ ንሱ እዩ።
ናይ’ዚ ኣርእስቲ ኣውራ መበገሲ፡ እቲ ብዕለት 28 ሕዳር ኣብ ዋና ከተማ ኤርትራ፡ ኣብ ኣስመራ ሓደ ሓውልቲ ተተኺሉ ኣሎ። እዚ ሓወልቲ ኣብ ሕምርቲ ኣስመራ፡ ኣብ ከባቢ ማይ ጃሕጃሕ ኣብ ጥቓ ብርቲሽ ላይብረሪ Beritish librery ቆይሙ ኣሎ። ድሕረ ባይታ ታሪኽ ናይ’ቲ ሓውልቲ፡ ንተመራመርትን፡ ንሰነ ሂወት ናብራ ዘጽንዑ፡ ታሪኽን መበቆልን ዘጽንዑን ንገድፎ። እዚ ሓውልቲ ግን ኣብ ሎሚ በጺሑ ክትከል ምግባሩ ብልክዕ፡ ብግሉጽ ባህርይን ጠባይን ኣካይዳ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ስለ ዘነጽር፡ ካብ ብዛዕብ መንነት እቲ ሓወልቲ ምዝራብ፡ ስለምንታይ እቲ ሓውልቲ ሎሚ ቆይሙ ዘይኮነ፡ እንታይነ ህ.ግ.ዲ.ፍ ምዝራብ ክጽሕፍ መሪጸ።
ታሪኽ ህ.ግ.ዲ.ፍ ካብ ነዊሕ ኣዋን መሰረት ዘለዎ’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ ድሕሪ ነጻነት፡ መደብን ትልምን ዘይብሉ፡ ስርርዕን ቅርጽን ኣብ ዘይብሉ፡ መንግስቲ ከይተኸለን ከይኣወጀን፡ ተጋደልቲ ናይ 30 ዓመት ብረታዊ ተጋድሎ፡ መን ተሪፉ መን ኣትዩን፡ ሰንኪሉ ተወጊኡንስ ክፍለጥስ ይትረፍ፡ እቶም ደድሕሪ ጸላኢ ዝጓየዩ ዝነበሩ ብርኮም ከይዓጸፉ፡ ብረቶም ካብ ዝባኖም ከየውረዱ፡ ኤርትራ ናብ ሲንጋፑር ክትቕየር’ያ እንዳተባህለ ጃህራን ሓሶትን ህ.ግ.ዲ.ፍ ብመራኸቢ ጋዜጣን፡ ሬድዮን ካልእ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘይተኣደነ ላግጺ ጀመረ።
ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ቀናእ ስርዓት ምዃኑ፡ ብፍላይ’ቲ ጉጅለ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣዘውቲሩ ዝጥቀመሎም ኣጋጣሚታት ኣለዉ። ኣብ ገገለ ሃገራት ብፍላይ ኣብ ናይ ምብራቕ ኤውሮጳ ዘይተራእየን ዘየተሰምዐን ታሪኽ ከም ሓቂ ኣምሲልካ ምትራኽ ዝተለምደ’ዩ። ነዚ ናይ ሓሶት ታሪኽ ንህዝቢ ቀልቡ ሰሊብካ ብምስሓብ ኣብ ካልእ ከየቕልብ ምግባር ዝተማህዘ ፍልስፍና’ዩ።
እዚ ፍልስፍና ኣብ ህ.ግ.ዲ.ፍ ቀንዲ መተዓየዩ ኮይኑ፡ መራሒ ጃንዳ ህ.ግ.ዲ.ፍ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ንነፍሱ ቅድሚ ኩሉ ፡ ቅድሚ ሃገርን ህዝብን ክሰርዕ፡ ቅድሚ ብጾቱን መቃልስቱን ክሰርዕ ዝገበሮ ታሪኽ መምህር ተስፋይ ዘውዴ ኣስፊሑ ጠቒስዎ’ዩ። ኣብ ኣብ መፋርቕ ሰብዓታት ንኣቃልቦ መስሓቢ ኣብ ክሊ ኤርትራውያን መንእሰያት ዝዕለልን፡ ዝዝረብን ዝነበረ ወረ ” ኢሰያስ ኣፈወርቂ ብካላሽን ሽሙ ይጽሕፍ ምንባሩን፡ ታንኪ በይኑ ጠጠው ከም ዘብላን’ዩ። እዚ ኮነ ተባሂሉ ዝንዛሕ ዝነበረ ወረ፡ ኢሰያሽ ውፉይን፡ ብቕዓት፡ ክእለትን ዘመስከረ ተጋዳላይ ንምምሳል’ዩ።
ኣብነት…ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጽምብል ስርሒት ፈንቅል ኣሎ ዝበሃል ብተንቀሳቓሲ ፊሊም ዝተቐርጸ ሰነዳት ናይ’ቶም ኩሎም መራሕቲ ኵናት፡ ተጋደልቲ ኩሉ ተኣሊዩን፡ ካብ’ቶም ነቲ ኣመራርሓ ናይ’ቲ ስርዓት ዘይድግፉ ባእታታት፡ ተጻፊፉ ተባሂሉ፡ ክንደይ ጀጋኑ ዝወዓልዎ ኵናት ባጽዕ ስእሊ ኢሰያስ እንዳምጻእካ፡ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ንጸላኢ በይኑ ከም ዝተዋግአ ገቢርካ ምቕራብ ዝተራእየ ናይ ጻዕዳ ሓሶት ታሪኽ ንረኣይን ሰማዕን ኣስደሚምዎ’ዩ።
ቅድሚ ሕጂ ኣብ ነዚ ብዝምልከት ፍብላይ ከኣ ንዝኽሪ ስርሒት ፈንቐል ብዝተገብረ ትልምን መደብ ህ.ግ.ዲ.ፍ ሓደ ጽሑፍ ጽሒፈ ነበርኩ። እቲ ጽሑፍ ነተን ኣብ ኣፍደገ ባጽዕ ተገቲረን ዘለዋ ስርሓት ሶቭየት ታንክታት ዘትኰረ’ዩ ነይሩ።
ኣብ’ዚ ክረአ ዘለዎ ዝምድና ብረታዊ ተጋድሎናን ኤርትራውያንን ዶ ወይስ ታንክታት ጸላኢ ብዝብል እዩ ነይሩ። ኢሳያስ ብውልቀ ድሌቱን ወንኡን ብዘይካ ናይ’ተን ዝሓረራ ናይ ጸላኢ ታንክታት፡ ናይ ዝዀን ይኹን ሂወቱ በጃ ህዝቡ ዝሕለፈ፡ እንዳረኣየ እንዳሰምዐ ነፍሰ ስግኡ ዝሓረረ ጅግና ተጋዳላይ ከይስመይን ከይጥቀስን ሓወልቲ ከይስርሓሉ ምስ ኣዘዘ፡ ምኽንያት ከቕርብ እንከሎ ቀጺሉ ” ንኽንደይ ጀጋኑ ኢልና’ሞ ሓውልቲ ክንሰርሕ ዝበሎ ምስክር ግፍዓዊ ምህደራ ህ.ግ.ዲ.ፍን ኢሰያስነ ሰዓብቱን’ዩ።
ነዚ ኣርእስቲ ዘልዓልክዎ ምኽንያት ኣውራ መራሕ ጃንዳ ህ.ግ.ዲ.ፍ ቀናእ ብምዃኑ፡ ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ይኹን ታሪኽና፡ ብጅግንነቱ ንዝምስከረሉ ዜጋ፡ ኢሰያስ ብሂወቱ ክሳብ ዝሃለወ ክዝከር ከም ዘይፍቐድን፡ ከም ዘይከኣልን ርጉጽ ምንባሩ ንምብራህ’ዩ ነይሩ። እወ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ክሳብ ዘሎ፡ ሂወቶም በጅዮም፡ ሂወት ኤርትራውያን ዜጋ ንዘድሓኑ፡ ንባዕሉ ንኢሰያስ ኣፈወቂ ዘድሓኑ’ውን እንተዀነ ተኻሒዶም፡ ኢሰያስ ቀቢርዎም ይኸይድ ከም ዘሎ ኩሉ ዝፈልጦ ንምብራህ’ዩ።
ሓንቲ ታሪኽ ከዕልለኩም፡ ታሪኽ ስውእ ተጋዳላይ ወልደዳዊት ተመስገንን፡ ስውእ ተጋዳላይ ስዩም ዑቕባሚካኤልን እዩ፡ ክቡር ሓው ተጋዳላይ መሓመድ ብርሃን ብላታ ንዝኽሪ መስዋእቲ ስውእ ተጋዳልይ ስዩም ዑቕባሚካኤል ኣስፊሑ ጽሒፍዎ ከም ዝነበረ፡ ብለካቲት 1965 ምስ መሪሕነት ንምርኻብ ንሜዳ ክሳብ ከሰላ በጺሖም ጉዳይ መሰል ርእሰ ውሳኔ ህዝቢ ኤርትራ ንምዕዋት ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ቃልሲ ንምዝርራብ ነበረ። ኣብ ወርሒ ሚያዝያን ግንቦትን እቲ ዘቅረብዎ መጽናዕቲ ተቐባልነት ረኺቡ ተዘሪብሉ። ነቲ መደብ ንምትግባር ስውእ ወልደዳዊት፡ ስውእ ስዩምን፡ መሓመድ ብርሃን ብላታን ካልኦት ተጋደልቲ ዝርከብዎም ንኣስመራ ተመልሱ። ኣብ ኣስመራ ዕውት ዝዀነ ስርሓት ኣካየዱ። እንተዀነ ኣብ ሞንጎ እቲ ዝካየድ ዝነበረ ገድላዊ ስርሓት ዘይተሓሰበ ሓደጋ ማእሰርቲ ኣጋጠመ። ስውእ ወልደዳዊትን፡ ስውእ ስዩም ዑቕባሚካኤልን ይእሰሩ።
ስውእ ስዩም ብዛዕባ’ዛ ዕለት ክዛረብ እንከሎ፡ ሓንደበታዊ እዩ ነይሩ ምስ ስውእ ወልደዳዊት እንከልኹ፡ ብረት ዝሓዙ ወታሃደራት መጺኦም ይሕዙና፡ ናብ ሓንቲ ብቴንዳ ዝተሸፈነት ቀጠልያ ናይ ወታሃደር መኪና ላንድሮቨር ዝዓይነታ ደፊኦም ሰቐሉና፡ እዚ ኩነታት ቅድሚ ምዃኑ፡ ኢሰያስ ኣፈወቂ ብሽክሌታ ተወጢሑ ናባና ገጹ ይመጽእ ነበረ። እንተዀነ እቲ ኩነታት ምስ ረኣየ ንድሕሪት ገጹ ሰገጥ በለ። እታ መኪና ምስ ተበገሰት ግን ኢሰያስ ኣፈወቂ ደድሕሪ’ታ መኪና ሰዓበ ይብል።
ስውእ ወልደዳዊትን ስውእ ስዩምን ምስ ካልኦት ኤርትራውያን ንልዕሊ 10 ዓመት ኣብ ሕሱም ስቓይ ዝመልኦ፡ ሂወት ማእስርቲ ኣሕሊፎም፡ ምስ’ዚ ኩሉ ስቓይን ቃንዛኦም ከኣ ኩሉ ተጻዊሮም ክሳብ ለካቲት 1975 ጸኒሖም ብጅግንነታዊ ስርሒት ኣባላት ሰራዊት ተ.ሓ.ኤን፡ ኤርትራውያን ተሓባበርቲ፡ ሓለፍቲ ሓለዋ ማእሰርትን ነጻ ዝወጹ ምስጢሮም ዓቒቦም።
እዞም ክልተ ስውኣት ምስኦም ዝነበሩን ጀጋኑን፡ ሓደን ኣውራን ካብ’ቲ ዝዓቐብዎ ምስጢር፡ ሓደ ካብ’ቲ ንመስዋእቲ’ውን እንተኾነ ሂወቶም ክኸፍልሉ ቁርጺ መብጽዓ ዝኣተውሉ፡ ጉዳይ ፖለቲካዊ ስርርዕ ኤርትራውያን፡ ፖለቲካዊ ስርሓት ኢሰያስ ኣፈወርቂን ንጸላኢ ዘይምቕላዕ’ዩ። ንሳቶም ኣይከሓዱን፡ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ግን ክሒዱ፡ እዚ ክሕደት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ከኣ መመላእታ ናይ’ቲ ኩሉ ክጸሓፍ ዝጸንሐ ኽደታት፡ ብዓንተብኡ ዝጀመረ ክሕደት እንሆ ሎሚ ኣብ መላእ ህዝብን ሃገርን ሊሒዅ ምህላዉ ምግላጽ ዘይድልዮ እዩ።
ካልእ ካብ ቅንኢ ዝተላዕለ፡ መደብን ትልምን ክፍኣት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ደገፍ ህዝቢ ከም ዘለዎ ምንምምሳል፡ ነቲ ቅንኢ ታሪካዊ ትሕዝቶ ዘለዎ ንምምሳልን፡ ብዙሕ ሕብራዊ ቅብኢ ዝግበረሉ ብምንባሩ፡ ሕልፍ ሕልፍ ኢልካ ምርኣዩን፡ ኣብ’ዚ ሎሚ ዝጋሃድ ዘሎ መድረኽ ግፍዒ ህ.ግ.ዲ.ፍ ተጋሂዱ ካብ ዝረአ ተግባራት ንምልላዩ ምብቓዕን ዘኽእል ተርኽቦታት፡ ብጽሑፍ ወይ ብሂል ዘይኮነ ብኣካል ምምስካር’ዩ።
ህ.ግ.ዲ.ፍ ካብ ቅንኢ፡ ንመደባቱ ንምዕባይ፡ ንምግናን፡ ተላዒሉ ዝፈጸሞ ተግባራት ከም ኣብነት………. እዚ ዝስዕብ ክጥቀስ ይኽእል።
1
ንኣብነት ኣሜሪካውያን ኣብ ለካቲት 19 1949 ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣብ ሰላምዊ ውቕያኖስ ምስ ጃፓን ኣብ ከባቢ ፊሊፕን ኣብ ዴስት ኢዋ ጂማ ዘካይድዎ ዝነበሩ ውግእ ኣብ ገገለ ደሴታት ብዙሕ መስዋእቲ ዝኸፈልሉ ብምንባሩ ንምልክት ዓወቶም ዝተኸልዎ ባንዴራ፡ ኢሰያስ ልክዕ ቅዳሕ ኣቢሉ ኣቐመጣ። ጥብቆ ስእሊ ርአ።
USA Flag raising at Iwa Jima 19 February 1949
2
ኣብ 1997 ባጤራ ኤርትራ ኣብ ዝተኣወጀሉ፡ ሕብሩ ዓይነቱ ልክዕ ከም ሕብርን ዓይነትን ናይ ኣሜሪካ ዶላር ኮነ። ዋላ’ኳ ብዓመጽን ቁጠባዊ ግበታን ናይ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክንድኡ ክብሪ እንተዘይሃለዎ።
3
ኣብ ሃገራዊ ጽምብል በዓላት፡ ቅምጥ ኣቢልካ፡ ናይ ምልካውያን ስርዓታት ባህሊ መልክዕን ትሕዝቶን ዘለዎ፡ ናይ ደቡብ ኮሪያ፡ ናይ ቻይና፡ ናይ ሶቪየት ሕብረት፡ ካልኦት ንዔን መሰልቲ ሃገራት ንህዝቢ ንምድንጋር ዝጥቀማሉ ዝነበራ ኣረጊት ሽጣራ፡ ዝኽተልኦ ስልትን ኣገባብን፡ ሰላማዊ ምምሳል፡ ናይ ልምዓት መሪሕ ምምሳል፡ ናይ ምጣነ ሃብታዊ መሪሕ ንምምሳል፡ ምዕሩይን ርግኡን ሃገር ከም ዘሎ ንምምሳል፡ ምዝውታር ናይ ሎሚ ናይ ጃንዳ ህ.ግ.ዲ.ፍ ናይ መወዳእታ ካርታ ዘርእዮ ዕንደራን።
4
ቅድም ክብል ብዙሓት ኤርትራውያን ብዛዓብ’ቲ ስርዓት ዘዕልልዎ ዝነበሩ ከም ዋዛ ቁም ነገር ፡ ሎሚ ብጋህዲ ኮይኑ ካብ ዝሓለፈ ዓሰርተታት ዓመታት ኣትሒዙ ኣብ ሃገርና ብመነግታዊ ናይ ስለላ ትካላት ዝስርሓሉ ዘሎ፡ ናይ ኪኢላታትን፡ ሰብ ሞያን፡ መደብ ኣገባብ ማእቶት፡ መደብ ኣገባብ ፍርያት፡ መደብ ኣብ ንግዲ ፡ መደብ ሕርሻ ንዘካይድዎ ንጥፈታትን፡ ናታቶም ኣካይዳ ብምቅዳሕ፡ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ባዕሉ ዝዓደሞም ግላውያን ኣወፈርቲ ርእሰ ማል ኤርትራውያን ብዓመጽ፡ ካብኦም ንላዕሊ ብዘለዎ ህ.ግ.ዲ.ፋዊ ትሕዝቶ ክወዳደሮም ብምጅማር፡ ኣብ ድኽነት ዕዳን ደርቢዩ፡ ሓሳባቶምን ሞያታቶምን ቀዲሑ፡ ዘርሞ ዘርሞ ገዲፍዎም ኣይ ንዓዲ ኣይ ንብረኻ ደርቢይዎም፡ ከካብ’ቲ ዝመጸሉ ናይ ስደት ሃገራት ክምለስ ገቢርዎም ኣሎ።
5
ሓወልቲ ኣብ ኣስመራ ውሩይ ደራሳይ ኣለክሳንደር ፑሽኪን ብርእይቶይ ካብ ቅንኢ ዝተላዕለ መደብ ህ.ግ.ዲ.ፍ’ዩ ዝብል ዕግበት ኣሎኒ፡ ነዚ ዕግበት ዘንቀለኒ ከኣ ሽሕን ሚእትን ምኽንያት ብኣይ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ በቶም ኣብ ኵናትን ቃልስን፡ ኣብ ድሕነት ሞትን ህዝቦም ዝወዓሉ ጀጋኑ ኤርትራውያን ክምስከር ዝኽእል፡ ዝተስርሐ ታሪኽ፡ ብምህላዉ ብምውድዳር፡ ሎሚ ሓደ ሓወልቲ ዘይኮነስ ክንዲ ቁጽሮም ዝኣክል ክትከል ዝግበኦን ዘሎዎን፡ ታሪኽዊ፡ ብረታዊ ተጋድሎ፡ ባህላዊ፡ ማሕበራዊ ምህላዉ ብምእማን….. ወ.ዘ.ተ እዩ።
ሓወልቲ ውሩይ ደራሲ ኣለክሳንደር ፑሽኺን ካብ ቅንኢ ዝተላዕለ ምዃኑ ካብ ክቀርቡ ዝኽእሉ ምኽንያታት።
ሀ/
ሎሚ ከኣ ከም’ቲ ቅድም ክብል ኣብ መእተዊ ዝተገልጸ፡ ኣብ ኣስመራ ሓደ ሓውልቲ ተተኺሉ ይርከብ፡ እዚ ሓወልቲ፡ ካብ ቅንኢ ዝተላዕለ ምዃኑ ግምት ኣሎኒ። እቲ ግምታተይ፡ ህ.ግ.ዲ.ፍ ብዓቢኡ ብታሪኽ ህዝቡ፡ ብጅግንነት ህዝቡ፡ ስለ ዝቐንእ ሓደ ነዚ ታሪኽ ዘፍርስ ዓቢ ነገር ክረከብ ኣለዎ ዝብል’ዩ እቲ መደብ።
ለ//
ንኤርትራዊ ኒሕን ሓቦን፡ ናይ ቀረባ ታሪኽ ንምፍራስ፡ ንምድምሳስ፡ ንምጥፋእ ካብ ዝተበገሰ፡ ፍሹል ሃቐን ህ.ግ.ዲ.ፍ ብምዃኑ።
ሐ/
ኣንጻር ስርዓት ኢትዮጵያ ዝኸይድ ናይ ወሰን ወሰን ናይ ምብራቕ ሃገራት ምሕዝነት፡ ንደገፍ ምልካዊ ስርዓትን ምሕደራን ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ቁጠባዊ ምሕዝነት ዝሓስብ ፍሹል ሓቐነ ብምዃኑ።
መ/
ኣብ’ዚ ዝሓልፈ ዓመት ኢትዮጵያውያን፡ ካብ’ቲ ኣብ 1936 ቅድሚኡን ዝተኻየደ ወራራት ጣልያን ፡ ካብ ኢትዮጵያ ዝዘመትዎ ታሪኻዊ ቅርስታት ከ ዝነበረ ዓለም ዝፈልጦ’ዩ። ኢትዮጵያውያን ነዚ ጣልያን ዝዘመትዎ ታሪኻዊ ቅርሲ ክምለስ ኣለዎ ካብ ዝብሉ፡ መሰታ እቲ ንደርጊ ዝተከአ ናይ ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዘምሓድር ዘሎ ስርዓት ጠለብ ምዃኑ ኩሉ ክርዳእ ዝደሊ ሰብ ከም ሰብ፡ ከም ጎረበኤት ሃገርን፡ ክሳብ ህ.ግ.ዲ.ፍ መሓዙት መንግስቲ ኢ.ህ.ወ.ደ.ግ ዝነበሩ እዋን ዘቃልሕሎምን ዝነብሩ’ዩ።
ኢትዮጵያውያን ተዓዊቶም፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ቅርስታቶም ብሙሉእ ወጻኢ ናይ መንግስቲ ጣልያን፡ ገገለ ክፋል ሓውልቲ ከተማ ኣኽሱም ንኢትዮጵያ ንትግራይ ተመሊሱ፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ፡ መንግስቱ ብዝገብሮ ጻዕሪ፡ ነቲ ናይ ጥንቲ ቅርስታቱ ንሃገሩ ክምለስ ኣብ ሂወቱ ሓደ ናይ ታሪኽ፡ ናይ ፖለቲካ፡ ናይ ዝምድናን ምሕዝነትን፡ ካልእ ካልእ ጉዳይ ብዓይኑ ርእዩ፡ ነቲ ጥንታዊ ቅርስታት ኣቦሓጎታቱን ኣቦታቱን፡ ኣሽሓት ኢትዮጵያዉኣን ዝተሰውእሉንድማ ብዓብይ ክብሪ ተቐበሎ። ኣብ ቦትኡ ድማ በቲ ዝግባእ ክብሪ ዳግማይ ተኸሎ።
ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ካብ ክኽተኽሎ ዝጸንሐ ናይ እከይ ዘርኢ እሾኽ ካልእ ስለ ዘይነበሮ፡ ነዚ ኣብ ጎረቤት ኮይኑ፡ ንሰላም፡ ንዕብየት፡ ንዲሞክራሲ ብዓቕሙ ዝፈታትን ስርዓት ኢትዮጵያን ንምውድዳር፡ ቅድሚ ኣስታት 500 – 600 ዓመታት ምትእስሳር ኤርትራውነት ነይርዎ ዝበሃል ኣለክሳንደር ፑሽኪን ባዕሉ ብወጻኢኣታቱ ሓወልቲ ክተክልን፡ ታሪኽ ክሰርሕን ፈቲኑ።
መደምደምታ
ክቡር ኤርትራዊ፡ ናይ ውሩይን ታሪኽውን ደርሳይ ኣለክሳንደር ፑሽኪን ታሪኽ ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝህቦን ዝኸልኦን ክብሪ ከም ዘየሎ ፍሉጥ’ዩ። እንተዀነ ግን ህ.ግ.ዲ.ፍ ክተኽሎ ዘለዎ ሓወልቲ ናይ ቀረባ ፡ ምስ ነጻነታና ዝተእሳሰረ፡ ምስ ብረታዊ ተጋድሎና ዝተኣሳሰረ ተሳኢኑ ማለት ድዩ።
ተቃወምቲ፡ ወራር፡ ፖርቱጋል፡ ቱርኪ፡ ግብጺ፡ ሃጸያት ኢትዮጵያ፡ ጣልያን፡ እንግሊዝ፡ ሃጸይ ሃይለስላሴ፡ ደርግ መንግስቱ ሃይለማሪያም፡ ሓይልታት ሶቬት ሕብረት፡ ኣሜሪካ፡ እሱራት ደሴታት ናዅራን ዳህላክን፡ ዓበይቲ ዓድን።
ወዲ እኩድ ማሕመድ ዓርዳን፡ ጎሚዳ ወ/ሚካኤል ሰሎሙን፡ ከንቲባ ሓምድ ሼኽ ሑሴን፡ ደግያት ባህታ ሓጎስ ኣባ ጥመር፡ ደግያት ካፍል ጎፋር፡ ጅምዓ ዑመር ፡ ደርማስ ከንቲባ ደባስ፡ ደጊያት ጉልወት ሓድገንበስ፡ ደግያት ማሕራይ ሞጎስ፡ ሃይሉ ዓዲ ባሮ፡ ሰቋር ባሕሮ።
ሓምድ ኢድሪስ ዓወተ፡ ዓብደልቃድር ከቢረ፡ ወልደኣብ ወልደማሪያም፡ ኢብራሂም ዓሊ ስልጣን፡ ካልኦት ብኣሽሃት ዝቑጸሩ ጀጋኑ ኤርትራውያን………….
እዚ’ዩ እቲ ክሕደት፡ እዚ’ዩ ናይ እቲ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዝትከል ሓወልቲ ትርጉም፡ ናይ ጽልኢ፡ ቅርሕንቲ፡ ጃህራ፡ እዩ። እንተ ተጃሃሩን እንተዅርዑን እቶም ዝዀርዕሎም፡ ብዝፈልጥዎ ቋንቋ ዝተጻሕፎ ዘዕበይዎን ይጀሃርሉ፡ ይዅርዕሉ። ንሕና ድማ ነታ ክትህሉ ከይትህሉ ንታሪኻዊ መበቆል ንዅርዓላ እንተሃለወት ብኣገባብ ተርታን ዕድልን ንገብረላ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=60

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ መንግስቶም ኣብ ክልል ትግራይ ሕጊ ንምኽባር ብዝወሰዶ ስጉምቲ ኣብ ልዕሊ ህይወት ሰላማዊያን ሰባት ጉድኣት ኣይወረደን።እቲ ሰራዊት ብሓላፍነትን ተሓታትነትን መንፈስ ከምዝሰርሕ እውን ተዛሪቦም።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ተረኺቦም ሎማዕኒ ሶኑይ ኣብዝሃዎ መግለፂ ኣብ ልዕሊ ቅድሚኦም ዝነበሩ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ መፈንቅለ መንግስቲ ንክ ውሰድ ሎሚ ጉጀል ተባሂሉ ይፅዋዕ ዘሎ ህወሓት ተተሊሙ ከምዝነበረ ገሊፆም።
እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ኣብ መብርሂኦም ኣብታ ሃገር ካብ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ጀሚሩ ግጭታት፣ ቅትለታት፣ምምዝባልን ስደትን እዚ ጉጅለ እዚ ዝተለሞ፣ዘዋደዶን ዘካየዶን እዩ ኢሎም።እዚ ናይ ሎሚ ከይሓወሰ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር 133 ግጭታት ከምዝተኻየዱ ገሊፆም።
ኣብቶም ዝሓለፉ ሰለስተ ሰሙናት ዝተኻየደ ሕጊ ናይ ምኽባር ስራሕ ናይ ሰላማዊያን ሰባት ህወይት ዘድሓነን ብሓላፍነትን ተሓታትነትን ዕላምኡ ዝወቕዐን እዩ ኢሎም።ካብ ሑመራ ክሳብ መቐለ ኣብ ኩለን ከተማታት ዝለዓለ ጥንቃቐ ተገይሩ ሓይሊ ምክልኻል ዋላ ንሓደ ሰብ እውን ኣይቀተለን ኢሎም።
ብኻሊእ ወገን ኣብ ክልል ትግራይ ግጭት ኣብ ዝቐፀለሉን ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ኣሕመድ ሎማዕንቲ ሶኑይ ህፁፅ ኣኼባ ፓርላማ ኢትዮጵያ ኣብ ዝፀውዕሉን መራሒ ህወሓት ዶክተር ደብረፅዮን ገብረሚካኤእ ትማሊ ሰንበት ንሮይተርስ ኣብ ዝልኣኹዎ ናይ ፅሑፍ መልእኽቲ ሓይልታት ትግራይ ንነፋሪት ውግእ ኢትዮጵያ ወቒዖም ከምዘውደቑን ንሓንቲ ከተማ ካብ ሓይልታትፌደራል ከም ዝመንጠሉን ገሊፆም።
ብዛዕባ እቲ ዝተብሃለ ካብ መንግስቲ ወይ ወታደራዊ ሓይሊ ሪኢቶ ኣይተውሃበን።
ምስ እዚ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ኤርትራ ኤምባሲ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ዋና ከተማ ኣስመራ ቀዳም ለይቲ ሽዱሽተ ፍንጀራታት ከምዝተሰምዑ ገሊፁ።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ሓይልታት መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ህወሓት ዘካየዶ መጥቓዕቲ ብዓወት ምዝዛሙ ምስ ኣወጁ ድሕሪ ስዓታት እዩ እቲ ፍንጀራ ዝስማዕ ዘሎ።ሰራዊት ኢትዮጵያ ንዋና ከተማ መቐለ ምሉእ ብምሉእ ተቖፃፂሩዎ ኣሎ ኢሎም ኣብ መግለፂኦም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሆስፒታላት መቐለ ንዝቖሰሉ ንምሕካም ቀረባት ሕክምና ይዝፅንቀቖም ከምዘሎ ሰራሕተኛታት ረድኤት ትማሊ ሰንበት ገሊፆም።
ብመሰረት ICRC 80 ሚታዊ ይሕከሙ ዘለው ብጉድኣት ኣካል ይሳቐዩ ዘለው እዮም።
ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ICRC ሓላፊት ኦፕረሽን ማሪያ ሶለዳድ ‘’ሆስፒታላት ናይ ኣልባሳስት፣ኣንቲባዮቲክ፣ ፀረቓንዛ መድሓኒታት፣ናይ ኢድ ጓንት ከይተረፈ ብሓደገኛ ኩነታት የንቆልቁል ኣሎ’’ኢለን።
ብመሰረት ገለ ፀብፃባት እቲ ግጭት ካብ ዝጅመር ኣሽሓት ሰባት ተቐቲሎም ኣለው።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ መራሕቲ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ\ህወሓት\ተስፋ ከምዘይቆረፁ ንሮይተርስ ገሊፆም።
መራሒ ህወሓት ደብረፅዮን ገብረሚካኤል ብፅሑፍ ኣብ ዝልኣኹዎ መልእኽቲ ‘’ናይዞም ወረርቲ ጭካነ ክሳብ መወዳእታ ንኽንዋግኦም ምውሳንና ድልውነትና ዝውስኽ ጥራሕ እዩ’' ኢሎም።ሓይሎም ምውግኡ ክቕፅለሉ እንተኾይኑ ብሮይተርስ ተሓቲቶም ኣብ ዝሃብዎ መልሲ ‘’ብርግፀኝነት እወ።እዚ ብዛዕባ ምውሳን መሰል ዓረሰ ውሳነና እዩ’’ ኢሎም።
ቅድሚ ክብል ዶክተር ደብረፅዮን ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል ኣስታት ሓሙሽተ ምእቲ ሽሕ ህዝቢ ዝነብረላ ከተማ መቐለ ኣብቲ መወዳእታ ራብዓይ ሰሙኑ ሒዙ ዘሎ ናይ መወዳእታ መጥቓዕቲ ብከቢድ እናተደብደበት ምዃና ገሊፆም።
ብደረጃ ምንስቴር ሓላፊ ጉዳያት ዴሞክራታይዜሽን ኢትዮጵያ ኣቶ ዛዲግ ኣብርሃ ንኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ዝሃቡዎ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቲ ግጭት ክንደይ ሰብ ከምዝሞተ ገና ኣይፈለጠን ኢሎም።
ናይ ፀጥታ ሓደጋ ከምዘይህሊ ምስ ኣረጋገፅና ኣብ ውሽጢ ማዕልታት ሰብኣዊ ረድኤት ክኣቲ ክፍቀድ እዩ ኢሎም ብምውሳኽ።
ኣብቶም ዝሓለፉ ኣርባዕተ ሰሙናት ኣብ ዝተኻየደ ኵናት መግሃስቲ ተፈፂሞም እዮም ንዝብሉ ክስታት ምርመራ ክካየድ ዝፈቕዱ እንተኾይኖም ተሓቲቶም ኣቶ ዛዲግ ክምልሱ ከለው ‘’እንሓብኦ የብልናን።ሓደ ዝተኣታተውናዮ ለውጢ ግልፅነት እዩ።ግን ከክም ኩነታቱ እዩ ዝምስረት''ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ፖፕ ፍራንሲስ ‘’ዕጥቓዊ ግጭት ብዝለዓለ ደረጃ ኣብ ዝካየደላን ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላው የጋጥማ ንዘሎ ኢትዮጵያ ኩሉ ክፅልየላ ዓዲመኩም ኣለኹ’'ኢሎም ብቅድሚ ትማሊ ቀዳም ኣብ ዝዘርግሑዎ ናይ ቲዊተር መልእኽቲ።
ኣብ ኣፍሪካ ላዕለዋይ ዲፕሎማት ቲቦር ናዥ ብወገኖም ’’ኣብ ከተማ መቐለ ዝካየድ ውግእን ደብዳብን ዝለዓለ ስኽፍታ ፈጥሪልና ኣሎ፤እቲ ግጭት ብቕልጡፍ ጠጠው ክብልን ኣብ ትግራይ ሰላም ክዓስልን ነተሓሳስብ’' ኢሎም።
ልዕሊ 43,000 ናብ ሱዳን ዝሃደሙ ስደተኛታት ሓዊሱ ናብ ሓደ ሚሊዮን ዝፅጋዕ ህዝቢ ካብ መረበቱ ተመዛቢሉ ኣሎ።
ዓለምለኸ ኮሚቴ ኣድሕን ህይወት ፍርቂ ሚሊዮን ህዝቢ ዝነብረላ ከተማ ምቐለ ብምሕባር ብዛዕባ ዝስዕብ ሰብኣዊ ሓደጋ ኣዚዩ ከምዘተሓሳሰቦ ዝሓፈ ዓርቢ ገሊፁ ኣሎ።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ብወገኖም ስቪላት ሓለዋ ክግበረሎም፣ሰብኣዊ መሰላት ክሕለውን ምእታው ክፍቀድን ኣስሚሮምሉ ኣለው ብመሰረት ወሃቢ ቃል ሕቡራት መንግስታት ፋርሃን ሓቅ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ጥሪ – 11.2018
- ጸሎት
ኦ እግዚአብሔር አቦይ
ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ክንዲ ዘሳገርካኒ አመስግነካ አለኩ
በዚ መዓልቲ እዚውን አብ ትእዛዛትካ እሙን ኮይነ ምእንቲ ክርከብ ሓግዘኒ። አሜን
ማር፡ 1:40-45
ሓደ ለምጻም ናብ ኢየሱስ መጸ: ተንበርኪኹ ድማ “ ፍቓድካ እንተ ደኣ ኾይኑስ ክተንጸሓኒ ትኽእል ኢኻ” እናበለ ለመኖ። ኢየሱስ ከኣ ራሕራሓሉ፣ ኢዱ ዘርጊሑ ተንከዮ “ ፍቓደይ እዩ ንጻሕ” እውን በሎ። እቲ ለምጹ ድማ ብቕጽበት ሓደጎ እሞ ነጽሐ። ኢየሱስ ድማ ብኡብኡ “ ኺድ ርእስኻ ንኻህን ኣመርምር፣ ንኣኣቶም ምስክርነት ምእንቲ ኽኾኖም ከኣ ክንዲ ዝነጻሕካ,, እቲ ሙሴ ዝኣዘዞ መባእ ኣቕርብ እምበር ንሓደ እካ ኸይትነግር ተጠንቀቕ” እናበለ ብብርቱዕ ኣጠንቂቑ ኣፋነዎ። ንሱ ግና ወፂኡ ብዙሕ ኪሰብኽን ኬውርን ጀመረ’ ኢየሱስ ከኣ በዚ ምኽንያት አዚ ናብ ከተማ ብግልጺ ምእታው ሰኣነ፣ ኣብ በረኻ ኣብ ጽምዊ ቦታውን ነበረ።
- አስተንትኖ
እቲ ሕሙም ኣብ ቅድሚ ኢየሱስ ተምበርኪኹ “ፍቓድካ እንተ ደኣ ኾይኑስ ክተንጸሓኒ ትኽእል ኢኻ” እናበለ ለመኖ ኣብቲ ግዜ ኢየሱስ ዝነበረሉ ግዜ ሓደ ልምጻም ሰብ ከምሓደ ዘይንፁሕ ፍንፉን ምስ ዝኾነ ሕብረተሰብ ሰብ ክራኸብ ፍቓድ ወይ ዕድል ዘይነበሮ ግሉል ሰብ ኢዩ።
ኣብ መጽሓፍ ዘሌዋውያን ከምዚ ነንብብ – እቲ ዝላገብ ሕማም ዘለዎ ሰብ ክዳኑ ቕዱድ ይኹን፣ ፀግሪ ር ኣሱ ከኣ ኣይዘርገፍ፣ ከንፈሩ አውን ይኸደን ‘’ርኹስ እየ፣ ርኹስ ኢየ’’ አናበለ ኸኣ ይጨርሕ። ዚላገብ ሕማም ክሳዕ ዘለዎ ርኹስ ይኹን፣ ርኹስ እዩ እሞ ንበይኑ ይቀምጥ፣ ምቕማጡ ኸኣ ኣብ ወፃኢ ሰፈር ይኹን””። 13.45-46
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ሎሚ ነፍሲ ወክፍና ኣነ ካብዚ ሎሚ ቃል ኣምላኽ ኣንታይ እመሃር። ካብዚ ተግባራት ናይዚ ለምጻም ኢሉ ኣቅሪቡዎ ዘሎ ወንጌል ንክርስቲያናዊ ሕይወተይ እንታይ ይብለኒ። ኣነኸ ኣብ ቅድሚ እግዚኣሔር መዓስ ኢየ ለምጻም ኮይነ ዝርከብ – ለምጻም ምኻነይ ምስ ዝፈልጥከ- ኣብ ሓጢኣት ምስ ዝርከብ ንኽሓዊ ንኽፍወስ ንኽመሓር እንታይ ስጉምቲ እወስድ?
ከምቲ ዝሰምዓናዮ ኣምበኣር ኣዚ ሰብ ኣዚ ለምጻም ምኻኑ ኣሚኑ፣ ክፍወስ ናብ መድሓኒና ኢይሱስ ክርስቶስ ይቐርብ። ብእምነት ተንበርኪኹ ኸኣ ““ፍቓድካ እንተ ደኣ ኾይኑስ ክተንጸሓኒ ትኽእል ኢኻ” እናበለ ይልምኖ። ሎሚ ንዓና ካብ እግዚኣብሔር ዝፈሊየና ዘርሕቐና ለምፂ ኣሎ። ንሱ ከኣ ድኻምነትና ርስሓት ሓጥኣትና ኢዩ። ነብስና ብሓጢኣት ምስ እትልከፍ ካብ ፍቕሪ እግዚኣብሔር – ገጽ እግዚአብሔር ትርሕቕ። መንነታ ተጥፍእ። ስለዚ ከምቲ ለምጻም ንኽትፍወስ ኣብ ቅድሚ ኣግዚኣብሔር ብእምነት ቐሪባ “ፍቓድካ እንተ ደኣ ኾይኑስ ክተንጸሓኒ ትኽእል ኢኻ’ ክንብል ይግበኣና። ኦ ኣቦይ በዲለካ ኢየ እሞ መሓረኒ ኣንጽሓኒ ክንብል ይግበኣና።
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ብዓቢ እምነትን፣ ተስፋን ኣብ ቅድሚኡ ተንበርኪኹ ምሕረት ዝሓተት ለምጻም፣ ቃል ኣምላኽ “ ራሕራሓሉ ይብለና። ርሕራሔ ኣብ ቃል ቁዱስ መጽሓፍ ነቲ መወዳድርቲ ዘይብሉ ምሕረት ኣምላኽ የስምዕ። “ ኣነ እግዚኣብሔር፣ መሓርን ጸጋውን ኣምላኽ፣ ንኹራ ደንጋዪ፣ በዓል ዓቢይ ፍቕርን” ኢየ እናበለ ኣብ ዘጽኣት 34።6 ይዛረብ። ከምኡውን ብዛዕባ ርሕራሔ ኣምላኽ “ኢየሱስ ካብ ጃልባ ምስ ወረደ ብዙሕ ሕዝቢ ረአየ። ጋሳ ኸም ዘይብለን ኣባጊዕ ነበሩ እሞ ደንገጸሎም ራሕራሕሎም ይብለና ኣብ ማርቆስ. 6፣34 ኣምላኽና ዝድንግጽ ኣምላኽ ዝምሕር ኣምላኽ ኢዩ ዘለና። ፍረ ናይ ርሕራሔ ኣምላኽ ከኣ ኢዱ ዘርጊሑ ተንከዮ “ ፍቓደይ እዩ ንጻሕ” እናበለ ኣፋነዎ።
ጎይታይ ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ፈዋሲ – መሓሪ ኣምላኽ – ነዚ ነምጻም ኣዚ ካብ ኩሉ ሕማሙ እካ ኣንተ ኣንጸሖ እንተምሓሮን “ ኺድ ርእስኻ ንኻህን ኣመርምር፣ እናበለ ይእዝዞ። እዚ እቲ ንሕና ኣብ መዓልታዊ ሕይወትና ክነዘውትሮ ዝግበኣና ተግባራት ኢዩ። ክርስቶስ ካብ ሓጥአትና ንኸንጸሓና ንኽፍውሰና ንኽንትንክፈና – ኣብ መንበር ንስሓ ተምበርኪኽና “ ክንሳሕ ይገበኣና። ጎይታና ኢየስሱ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ ንቤተክርስቲያኑ ሓላፍነት ዘሰከሞም ንዘክር። ኣብ ምድሪ ዝኣሰርክምዎ ኣብ ሰማይ እሱር ክኸውን ኢዩ። ኣብ ምድሪ ዝፈታሕኽምዎ ከኣ ኣብ ሰማይ ፍቱሕ ክኸውን ኢዩ” እናበለ እንፍወሰሉ እንነጽሓሉ ምስጢር ገዲፉልና ከይዱ ኢዩ። ስለዚ ሓጢኣትናን ጉድልነትና መርሚርና – ኣብ ርሕራሔኡን ምሕረቱን ኣሚና – ናብኡ ንቕረብ ንሱ ኸኣ ኣእዳዉ ዘርጊሑ ምሕረቱ ክልግሰልና ኢዩ። ርሕሩሕ ኣምላኽ ንኹሉና ብብደልናን ድካምነትና ዘይኮነ ብ ዓይኒ ምሕረት ይጠምተና።። ኣሜን
ስብሓት ንአብን ንወልድን ንመንፈስ ቅዱስን ይኹን …….. አሜን!
ኣባ ሓጎስ ተስፋግቢር


text:
ሊብያ: ሓንቲ ናይ ነዳዲ መርከብን ካልአይታ ድማ ገፋፊት ዓሳ መርከብ ማልታን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ምእታዋ ሓቢራ።
ሓለዋ ባሕሪን ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ኣብ ምዕራባዊ ገማግም ትሪፖሊ ዝነበረት ናይ ነዳዲ ቦጥ መርከብ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ምእታዎም ገሊጾም።
ወሃቢ ቃል ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ጀነራል ኣዩብ ቃሲም ንኤኤፍፒ ዝሃቦ ቃል “ እታ ናይ ታንዛንያ ባንዴራ ዝሓዘት ግን ኸአ ኣብ ዛንዚባር ዝተመዝገበት መርከብ ዘይሕጋዊ ናይ ሊብያ ነዳዲ ጽዒና ብምንባራ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ኣትያ” ይብሉ።
አባል ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ኮሎኔል ዓቡ ኣጂላ ዓብደልባሪ: እታ መርከብ ንመዓልታት ኣብ ትሕቲ ክትትል ሓለዋ ባሕሪ ከምዝነበረት ሓቢሮም።
ብተወሳኺ: ሓንቲ ናይ ማልታ ገፋፊት ዓሳ መርከብ ብዘይ ፍቓድ ናብ ማያት ሊብያ ብምእታዋ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ምእታዎም ኮሎኔል ዓቡ ኣጂላ ዓብደልባሪ ገሊጾም።
ክልቲአን መራኽብ ምስ አባላተን ንምርመራ ናብ ከተማ ትሪፖሊ ምኻዶም ተሓቢሩ’ሎ።
ናይ ነዊሕ እዋን መራሒ ሊብያ ዝነበሩ መሃመድ ጋዳፊ ኣብ 2011 ካብ ዝሞቱ ንደሓር: ካብታ ሃገር ብዘይሕጋዊ መንገዲ ነዳዲ ናብ ቱኒዝያ፡ማልታን ቱኒዝን ምስግጋር ልሙድ ተርእዮ ይኸውን ምህላው’ውን ይፍለጥ።


text:
መርማሪት ኮሚሽን መግሃስ ሰብኣብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ፡ ኣብ መበል 22 ኣኼባን መበል 32 ሱሩዕ ጉባኤ ሰባኣዊ መሰላት ዘቅረበቶ ጸብጻብን ገብረምላሽን ኣባላት እቲ ውድብን።
መርማሪት ኮሚሽን መጽናዕታ ብምግላጽ፡ ብርግጽ ኣብ ኤርትራ ” ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት” ከምዝተፈጸመ ኡኹል መርትዖታት ከምዘሎ ኣቅሪባ። ዕላማኦም ድማ ነዚ ገበናት ዝፈጸሙ ወልቀ-ሰባት ናብ ኣህግራዊ ቤት-ፍርዲ ምቅራብ ምኻኑ ኣፍሊጦም። 20 ዝኾና ሃገራት ነቲ መርማሪ ኮሚሽን ዘቕረበቶ መጽናዕቲ ከምዝኣምንዎን ከምዝቅበልዎን ኣፍሊጠን።
ጠቅላላ ከባቢ 24 ሃገራት ንውጺኢት መርማሪት ኮሚሽን ዘቕረበቶ ተርኽቦ ምላሽ ሂበን። ከባቢ 20 ሃገራት ፡ ኤርትራ ምስ መርማሪት ኮሚሽን ዕቱብ ምትሕብባር ክትገብር ትጽቢቶም እኮ እንተ ነበረ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተወስደ ሱግምቲ ከምዘግሃየን ሓቢረን። ቅዋም ናይ 1997 ኣብ ገብሪ ከተውዕል ፡ ንፖሎቲካውያን ሃይማኖተውያን ኮነ ጋዜጠኛታት ብዘይ ፍርዲ ዝቀየደቶም ብሁጹጹ ክትፈትሕ፡ ምርጫ ክትግበር፡ ሰብኣዊ መሰላት ክኽበር፡ ናጽነት ናይ ምዝራብን ሓሳብካ ምግላጽን ከተውሕስ፡ ሃገራዊ ባይቶ ክምስረት፡ ሃገራዊ ኣገልጉሎት ገደቡ ክውሰን፡ ኢሰብኣዊ ገበናት ዝፈጸሙ ውልቀ-ሰባት ኣብ ፍርዲ ከተቅርብ፡ ፖሊቲካዊ ለውጥታት ክትገብር፡ ንዓለም ለኻውያን ውድባት ማዕጾኣ ከተርሑ፡ ከምኡ ውን ንጋዜጠኛታት ኣብቲ ሃገር ብነጻ ክንቀሳቐሱ ከተፍቅድ ትጽቢተን እኮ እንተ ነበረ ፡ በንጻሩ ብምኻኑ ኣዚዩ ኢዩ ኣተሓስሲብወን። በዚ መሰረት ድማ እዚ ዝተባህለ ብዘይ ምግብራ ኣድላይ ሱጉምቲ ክውሰደላ ተላብየን።
እተን ኣርባዕተ ሃገራት ኩባ፡ ቨንዝወላ፡ ቻይናን ሱዳንን ድማ ነቲ ናይ መርማሪት ኮሚሽን እኮ እንተ ዘይ ነጸገኦ እንተኾነ ግን ምስ መንግስቲ ኤርትራ ተደጋጋሚ ዝርርብ ዘተን ከምዘድሊ ኣገንዚበን።
ኣብቲ ኣኼባ ካብ ዝተዛረባ ሃገራት፦ ወኪል ኤሮፓዊ ሕብረት ፡ ሲውዘርላንድ ፡ ኩባ ፡ እንግሊዝ፡ ጀርመን፡ ኣውስትራልያ፡ ኖርወይ፡ ቻይና፡ በላሩስ፡ ፍራንስ፡ ጂቡቲ፡ ቨንዝወላ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካ፡ ስፓኛ፡ ጋና፡ ቦትስዋና፡ ሶማልያ፡ ዩክረይን፡ ኒካራግዋ፡ ኬንያ፡ በልጂም፡ ሱዳን፡ ኢትዮጲያ፡ ኣየርላንድ።
ተወሰኽቲ ኤርትራውያን ተጣበቅቲ ሰብኣዊ መሰላት ከም በዓል ሰላም ኪዳነ፡ ኤልሳ ቹሩም፡ ዶክተር ዳኒኤል ረዘነ …. ወ.ዘ.ተ ምስክርነቶም ብምግላጽ ደገፎም ንመርማሪት ኮሚሽን ብምግላጽ ሕቡራት ሃገራት ነዚ ናይ መርማሪት ኮሚሽን ተርኽቦ ብዕቱብ ክሕዞ ድማ ተላብዮም።
ኣብ መጨረሽታ መርማሪት ኮሚሽን በተን ኣባላት ሃገራት ዝቀረበላ ሕቶታት መልስን መብርህን ሂባ።
Playlist with id 3 does not exist!


text:
ናይቶም ምልክታ ዘቕረብካሎም ስርሓት መረጋገጺ ምቕራብ ምስ ዘድልየካ
ስራሕ-ኣልቦ” ምስ ትኸውን፡ ገንዘብ ውን ካብ ”ስራሕ-ኣልቦነት ካሳ” (a-kassa) ወይ ካብ “ቤትስልጣን ውሕስነ ካሳ” (Försäkringskassan) ትቕበል ምስ ትኸውን፥ ገለ-ገለ እዋናት፡ ናይቶም ምልክታ ኣቕሪበሎም ዘብልካዮም ስርሓት መረጋገጺ ክትልእከልና ክንሓተካ ንኽእል ኢና።
ከም’ዚ እዩ ዝግበር፡
ነቲ ንገብሮ ቁጽጽር እንተ ተመሪጽካ፡ መልስኻ ትልእኸሉ ቅጥዒ ዝሓዘ ደብዳቤ ክለኣኸካ እዩ። ኣብ’ቲ መመለሲ ቅጥዒ፡ ከተራጋግጾም ዘለካ ስራሕ(ዕዮታት) ኣየኖት ምዃኖም ተመልኪቱ ኣሎ። ንስኻ ድማ ኣብ ጸብጻብ ዝሃብካያ ስራሕ ብሓቂ ከም ዘመልከትካያ፡ ንኣብነት ነዞም ዝስዕቡ ትልእኾም ፡
- ዝለኣኽካዮ መመልከቲ
- ነታ ስራሕ ከም ዘናደኻያ ዘረጋግጽ ሰነድ፡ ንኣብነት ነታ ስራሕ ከም ዝደለኻያ ዘረጋግጽ መልሲ ካብ ወሃቢ ስራሕ፡ ወይ ድማ ነቲ ዝለኣኽካዮ ምልክታ ስራሕ፡ ወሃቢ-ስራሕ ከምተቐበሎ ዘረጋግጽ ካልእ ዓይነት ሰነድ
- ነታ ስራሕ ከም ዘመልከትካያ መረጋገጺ ዝኸውን ስእሊ ሰሌዳ-ኮምፒተር(ዲስፕለይ)
ኣብ ጸብጻብ ዘቕረብካያ ስራሕ ብሓቒ ከም ዘመልከትካያ ዘረጋግጽ ሰነድ፡ እንተ ወሓደ ንሰለስተ ኣዋርሕ ኣቐምጦ።
መልሲ ምስ ዘትህብ እንታይ የጋጥም?
ነቲ ”መልሲ-መውሃቢ” ኦርኒክ (svarsblanketten) መሊእካ ኣብ ጊዚኡ ምስ ዘይትልእኽ፥ ወይ ውን ናይቶም ብመሰረት እቲ ዝሃብካዮ ጸብጻብ-ንጥፈታትካ፥ ናይቶም ምልክታ ኣቕሪበሎም ዝበልካዮም ስርሓት ምርግጋጽ ምስ ዘይትኽእል፥ መጠንቀቕታ ወይ ካብቲ ”ብስራሕ-ኣልቦነት ካሳ” (a-kassa) ወይ “ብቤትስልጣን ውሕስነ ካሳ” (Försäkringskassan) ዝወሃበካ ገንዝብ፥ ንሓደ ወይ ንብዙሓት መዓልታት ክትእገድ ትኽእል ኢኻ።
መጠንቀቕታ ወይ ካብ ”ስራሕ ኣልቦነት ካሳ” ገንዘብ ንኸይትቕበል ምእጋድ


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምኽንያት እቲ ዕለት 4 መስከረም ዝጅምርዎ ኣብ ሞዛምቢክን ሞሪሸስን ማዳጋስካን ዘካየድዎ መበል 31 ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ መገሻ ናብ ሃገርን ሕዝብን ሞሪሸስ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ፡ ኣብ መንጐ ሕዝብኹም ወንጌል ናይ ምብሳር ዓቢይ ሓሴት ከምዝኸውን ኣብሪሆም፡ ሃገረ ሞሪሸስ ብህብረ ዓሌትን ባህልን ሃይማኖትን ኣገባባት ዝተዓደለት ምዃና የመላኽቱ፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ኣብ ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘካይድዎ መበል 31 ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ሞሪሸስ ብዘካይድዎ ዑደት ዝጠቓለል ከምዝኸውን ዘኪሮም፡ ኣብ ሞዛምቢክን ማዳጋስካርን ድሕሪ ዘካይድዎ ወግዓዊ ምብጻሕ ዕለት 9 መስከረም ኣብ ሃገረ ሞሪሸስ ዋና ከተማ ፖርት ልዊስ ክኣውትዉ መደብ ከምዘሎን፡ በዚ ምኽንያት ናብ ህዝብን ሃገርን ሞሪሸስ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ፡
ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን ሞሪሸሳውያን
ናብታ ውቅብትን ጽብቕትን ደሴት ሞሪሸስ ዝበጽሓሉ ዕለት ተቓሪቡ ኣሎ፡ በዚ ምኽንያት ድሮ ፈታው ሰላምታይ አቕርበልኩም፡ ብርግጽ ካብ ነዊሕ እዋን ምሳኻትኩም ንኽራኸብ ብዘሎኒ ድላይ ምኽንያት ንዘካይዶ ምብጻሕ ስለ እተሳልጥዎ ምድላዋት ክብ ዝበለ ምስጋና ብምቕራብ የቐንየለይ ክብለኩም እፈቱ።
ኣብ መንጐ እቲ ብህብረ ዓሌትን ባህልን ሃይማኖትን ዝተዓደለ ህዝቢ ሞሪሸስ ተረኺበ ወንጌልንኸበስር ዓቢይ ሓጐስ ከምዝኸውንን ቤተ ክርስቲያን ካብ ኣናስራ ናብ ሕዝብታትን ዝተላእከትን ናይ መላእ ሕዝቢ ዓለም ልሳን እትዛረብን እያ፡ ከምእተፈልጥዎ ናይ ወንጌል ቋንቋ ፍቕሪ እዩ፡ ብኣማላድነት ቅድስተን ድንግል ማርያም፡ ኩሉ ብውዕዉዕ ፍቕሪ ንኸስተውዕሎን ሓንጐፋይ ቢሉ ንኽቕበሎ ጐይታ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ነዚ ወንጌል እዚ ንኸበስር የብቅዓኒ፡ ሓደራ ኣብዘን መዓልታት ጸሎትኵም ንኸተበርትዑ እላበው፡ ኣብ ልበይ ኢኻትኩም፡ የቐንየለይ ብሰላም የራኽበና!
ቢሎም ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ኣጠቓሊሎም።


text:
ውልቃዊ ትዕዝብተይ ሕዝባዊ ኣኼባ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት
ብኣብራሃም ተኽለ
05.02.2007
ኣቦ ወንበር ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ንመጀመርያ ግዜ ቀዳም ዕለት 03.02.007 ኣብ ከተማ ፍራንክፈርት ሕዝባዊ ኣኼባ ኣካይዱ።
ኣነ ብወገነይ ኣብዚ ኣኼባ እዚ ክሳተፍ ዘገደደኒ ሃገርና ካብ ማንም ግዜ ንላዕሊ ኣብ ዓቢይ ሓደገኛ ፖሊቲካውን፤ ቁጠባውን፤ ማሕበራውን ቅልውለው ስለ እትርከብ፤ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ከኣ ሓደ ካብቶም ብቐረባ ኩነታት ሃገርና ዝካታተል ዘሎ ሰብ ኢዩ ኢለ ስለ ዝኣመንኩ ሓቀኛ ደሃይ ሃገር ንምፍላጥ ተኻፈልኩ።
ኣብዚ ኣኼባ እዚ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ህሉው ኩነታት ሃገርናን፡ ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝሳቐ ዘሎ ሕዝብናን ከምኡውን ብፍላይ ኩነታት ሰንከልከል ዝብል ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ሰፊሕን ኣዕጋብን መግለጺ ሂቡ።
ብሕጽር ዝበለ ኣገባብ ከኣ ሓደ ሓደ ካብቶም አገደስቲ ነጥብታት ዝጠቐሶም ምስ ናተይ ኣራኣእያ ኣቃናቢረ ክገልጽ ክፍትን ኢየ።
ኩላትና ከም እንፈልጦ ህዝብና ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዝተዓወተ ጸላኢኡ ኣለሊዩ፡ ሓድነቱ ኣደልዲሉ ስለ ዝተቓለሰ ካብ ባዕዳዊ ጸላኢን ገዛእን ተጋላጊሉ ኣሎ፤ ድሕሪ ልዕላዉነቱ ምርግጋጹ ግን ሕዝባዊ ስልጣኑ ብጃንዳ ህ.ግ.ደ.ፍ ተመንጢሉ፡ ክትኣምኖ ብዘጸግም ኩነታት ይሳቐ ኣሎ በለ።
ንኣብነት ንምጥቃስ ብሰም ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎትን መንእሰያት ከም ባሮት ንዓመታት ጅሆ ተታሒዞም ኣይትምህርቲ፤ኣይስራሕ፤ኣይናብራ፤ኣይውላድ ኮይኖም ዘለዉ ዓቢይ ክፋል ኤርትራዊ ሕብረተስብ ኢዮም።
ብዘይ ፍርዲ ንዓመታት ምእሳር ጀጋኑ ብጂ15 ዝፍለጡን፤ ምእሳር ፓትርያርክ ተዋህዶ ቤተክርሰትያን፤ ምእሳር ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣመንቲ ክርስትናን ምስልምናን ወዘተ….ይቕጽል ኣሎ።
ካብ ከሉ ዘሕዝን ከኣ ሓመድ ኣዳም ከይለበሱ ከም ደርሆ ኣብ ፈቐዶ ጎዳጉዲ ዓራዔሮ ዝቕበሩ ዘለዉ ጀጋኑ እሱራት ተጋደልቲ ብጂ15 ዝፍለጡን፡ ጋዘጠኛታትን እውን መስዋእቶም በብግዜኡ ይቕጽል አሎ ብምባል ሞት ጅግና ተጋዳላይ ጋዘጠኛ ዮሽዋን ከምኡውን ኣምባሳደር ሓመድ ሓምድ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ከምዝዓረፉ ሓቢሩ፤ ምሉእ ኣኼበኛ ከኣ ካብ መናብሩ ብምትሳእ ዝኽሪ ሰማእታት ገበረ፤ በዚ ኣረመናዊ ተግባር ብዝተፈጸመ ሞት ጀጋኑ ብምስማዕ ሓያሎ ተኻፍለቲ ኣብ ማእከል ኣኼባ ንብዓት ሰዓሮም።
ኣነ ሓደ ካብቲ ዘገረመኒ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም ማዕረ ክንደይ ፈታዊ ብጾቱን ከምኡውን ደሃዮም ከምዝካታተልን፤ ዝተቐብረ ምስጢር ሕጊ ግደፍ ኩዒቱ ከምዘውጽእን ተረዲአ፤ ንቡር መርድእ ምርካቦም ከኣ ዘሕዝን እኳ እንተኾነ፤ ሓቂ ተቐቢራ ንኸይትተርፍ ግን ዓቢ ኣስተዋጽኦ ኢዩ ይብል።
ብድሕሪ እዚ ዘሕዝን ዜና ከኣ እንታይ ድኣ ይገበር ንዝብል ሕቶ ብከምዚ ዝስዕብ ገለጾ፡ ሕዝብና ጥርኑፍን ሓያልን ደንበ ተቓውሞ ጌና ኣይሃነጸን በለ፤ ይሕመቕ ይጸብቕ ግን ካብ ህዝብና ስለ ዝወጸ፤ ከነሐይሎን ከነማዕብሎን ድኣ ኣሎና እምበር ካልእ ምርጫ የብልናን በለ።
ሕዝብና እኹል ሓይልን ክእለትን ኣለዎ ነዚ ዝጠስጠሰን ብህዝቡን ጎረባቢቱን ዝተፈንፈነ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ስሩ ምሕዩ ክድርብዮ በለ። „ሕዝብና ሓርማዝ ኢዩ፡ ህ.ግ.ደ.ፍ ግን ጻጸ ኢዩ“፤ ጸገምና ግን ብርቱዕ ደንበ ተቓውሞ ዘይምህላው ኢዩ በለ። ስለዚ ሓቢረና ተቓዉሞና ከነጣናኽር ይግባእ ሕዝቢ ከኣ ሓቢሩ „ሓሓንቲ ጸጸር እንተ ደርቢዩ“ ህ.ግ.ደ.ፍ ወዳቓይ ኢዩ በለ፤ ስለዚ ኩሉ ነንዝኣምነሉ ውድብ ብልብን ትብዓትን ክተሓባበርን ተቢዑ ክቃለስን አለዎ በለ።
ፖሊቲካ ህ.ግ.ደ.ፍ ግን ሃገር ብመላኣ እናኣጥፈአ ብስም ዶብ ኣይተሓነጸጸን እናበለ ንሕዝብና ጅሆ ሒዝዎ ይርከብ ኣሎ፤ ንኣብነት „ገዛኻ እናተቓጸለትስ፤ ጎረቤተይ ድስቲ ሰሪቑኒ ኢልካዶ ይኽየድ ኢዩ“ በለ። ስለዚ ህ.ግ.ደ.ፍ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ እንተዘይኮየኑ ካልእ ዕላማ የብሉን፡ ንሱ ኸኣ ብዋጋ ህዝብና ምኻኑ ኢዩ ዘሕዝነካ።
ኣብ ጉዳይ ውግእ ሶማል ህ.ግ.ደ.ፍ 180 ድግሪ ተቐይሩ ምስ እሰላማውያን ሓይልታት ኢዩ ካአ ተሰሪዑ ጉዱ ከኣ ተቓሊዑ ኢዩ፡ ማዕረ ጀነራላትን ኮረነላትን ሊኢኹ ነይሩ ኢዩ፡ ኣብ ዶብ ከንያ ከም እተታሕዙ ከኣ ብወግዒ ምስ ናይ ኣስማት ዝርዝር እዉን ቅድም ሕጂ ገሊጽና ነርና ኢና በለ። ኣብዚ ጉዳይ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ዘለዋ መርገጺ ዋላኳ ብስርዓት ህግደፍ ዝተላእኩ ይኹኑ እምበር ብናይ እሱራት ውግእ ውዕል ጀነቭ መሰረት ብስርዓት ከተሓዙን ንሃገሮም ክምለሱን ከኣ ንሓትት ኣሎና በለ፤ ኣብዛ ነጥቢ እዚኣ ግን ሓያል ክፋል ኣኼበኛ ዝተሳማማዓላ ኣይመስለንን።
ብድሕሪ ሓደ ፍርቂ ስዓት ዝወድአ ጥሙርን ንጹርን መግለጺ ኣብ ሕቶን ርእይቶን ተኣትወ፤ ንኩሉ ሕቶታት ሕዝቢ ከኣ ብዓቕሙ ክምልስ ፈቓደኛ ምዃኑ ገለጸ፤ ብዘይ ገለ ምንእኣስን ሌላን ጉለላን ከኣ ካብ ሕዝቢ በብዓይነቱ ሕቶታት ቀረበ፤ ካብተን ኣገደስቲ ሕቶታት ከኣ ከምዚ ዝስዕባ ነበራ፤ ናይ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ናይ ቃልሲ ስተራተጂ ከመይ ኢዩ? ንዝብል ሕቶ ብከምዚ ዝስዕብ መለሶ፤ ናይ ቃልስና ስትራተጂ ኣብ ፕሮግራምና ብሰፊሑ ተዘርዚሩ አሎ፤ ከምቲ ናይ ናጽነት ቃልሲ ዝነበረ ቅዲ-ቃልሲ መሬትን ሕዝብን በብቕሩብ ናጻ ምውጻእ ዝብል ቅዲ ኣብዚ ግዜ እዚ ኣይሰርሕን ኢዩ በለ፤መብዛሕትኡ ሕዝብና ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ዘሎ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ጅሆ ኢዩ ተታሒዙ ዘሎ፤ ብስም ዶብ ኣይተሓንጸጸን ብዝብል ሰራዊት ኤርትራ ጅሆ ኢዩ ተታሒዙ ዘሎ፤ ስለዚ ኣንጻር ንጹሃት ኣሕዋትና ክንዋጋእ ከኣ መደብ የብልናን በለ።
ምስቶም ካብ ሽሕ ዘይበዝሑ ጀንዳ ህ..ግ.ደ.ፍ ግን ተጻራሪ ግርጭት ኣሎና፤ ብከመይ ስልቲ ከምእንዋግኦም ከኣ ኣብዚ ኣኼባ ዝግለጽ ኣይኮነን በለ።
ዝምድናኹም ምስ ኪዳን ከመይ ኣሎ? ስለምነታይከ ኣብ ኪዳን ዘይኣቶኹም? ኣብዚ አብ ኣዲስ ኣበባ ዝኽይድ ዘሎ ኣኼባ ኪዳንከ ተዓዲመኩምዶ ነርኩም? ንዝብል ሕቶታት ብሓጺሩ ህላዌ ኪዳን ከም ኣወንታዊ ከምዝሪእዎ፤ ኣብ ኪዳን ምእታው ድሌት እኳ እንተሎ ኪዳን ዘየድሊ ማሕለኻታት እናገበረ ከእትወና ኣይደለየን፤ ኣብ ዋዕላ ኪዳን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከኣ ኣይተዓደምናን በለ።
ኣብ መደምደምታ ትዕዝብተይ ክገልጾ ዝደሊ ካብቲ ቀንዲ ዘተሓሳሰበኒ ጉዳይ ከኣ ኣብዚ ሕዝባዊ ኣኼባ ብዙሓት ክካፈሉኳ ድሌት እንተነበሮም ካብ ብናጻ ድሎቶም ምግባር ብዝተፈላለየ ማሕለኻታት ህ.ግ.ደ.ፍ እናደለዩ ክመጹ ዘይከኣሉ ብዙሓት ኢዮም ! ከምኡውን ብዙሓት ውሕሰነት ዘይበሉ ረብሓኦም ከምዝመረጹ ተረዲአ፤ ርብሓ ብዘይ ግዝኣተ ሕግን ፍትሕን ዋጋ የብሉን።
ሕጊ-ግደፍ ነቶም ንናይ 30 ዓመታት መቓልስቶምን ኣዕሩኽቶምን መሓዝቶምን መማህርቶምን ብዘይ ፍርዲ ኣብ ገዛ ታኒካታት ዔራዔሮ ኣሲሮም በብግዜኡ ዝቐትሉ ዘለዉስ፤ ንክልተ ካብ ሚእቲ ዝኸፈሉን፤ ኣብ ሃገር መሬት ደቀባት ብዘይ ኣገባብ ዝገዝኡን፤ ኣብ ጓይላታት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝስዕስዑን/ዓን፡ ዘጉሩዑን/ዓን ይምሕሩ ኢዮም ኢለ ኣይኣምንን።ስለዚ ውሕጅ ከይመጸ መንገዲ ውሕጅ እንተጸረግና ዝሓሽ ኢዩ በሃላይ ኢየ።
ኣብዚ ዝተዓዘብኩዎ ዘሓጉሰ ጉዳይ ከኣ ሕዝብና ብስነ ስርዓት ሂን ሚሂን ክበሃሃል ጀሚሩ ኣሎ እዚ ከኣ ኣወንታዊ ኣንፍት ዲሞክራስን ምክብባርን ምዕባሌን ኢዩ ይብል።
ዓወት ንኩሉ ጀሆ ተታሒዙ ዘሎ ሕዝብና
ዝኽሪ ከኣ ነቶም ብዘይኣገባብ ዝቕተሉ ዘለዉ ስውኣትና
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2594


text:
Eritreanska Folkrörelse För Demokrati i Sverige
Eritrean Popular Movement for Democracy in Sweden
ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲ ኣብ ሽወደን
ጋዜጣዊ መግለጺ
ንኩነታት ናይቲ ዝላባዕ ዘሎ ተቓዉሞ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ብሓልታት ምክልኻል ኤርትራ
ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ ዉሽጢ ዓሰርተ ሸዉዓተ ዓመታት ዘስካሕክሕ ፋሽሽታዊ ምሕደራ ህግደፍ: ኣብ ኩሉ ኣካላት ሕብረተሰብና ዝወረደን ገና እዉን ዝወርድ ዘሎ መጠን ዘይብሉ በደላትን ጭቆናን ጸብጺብካ ዝዉዳእ ኣይኮነን:: ነዚ ሕጂ ብሰንኪ ስርዓት ኢሰይያስ ኣፍወርቅን ሰዓብቱን: ሃገርናን ህዝብናን ካብ ደገን ዉሽጥን ኣብ ዝኾነ እዋን ክነቱግ ብዝኽእል ሓደጋ ክንቃላዕ ገሩና ዘሎ ስርዓት: ብኣጋኡ ምስዘስተባህሉሉ ኤርትራዉያን ባእታትን ሓይልታትን ቅልጡፍ ግብረ-መልሲ ብማሃብ ንለዉጥን ፍትሕን ደው ኣብ ምባል ስለዝደንጎና ምኻኑ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ኣብ ቅድሚ እዛ ሎሚ ማሃነና ጠፊእዋ ንኩሉ ዓይነት ሓደጋታት ተሳጢሓ ዘላ ሃገረ ኤርትራ ምስ ሕልንኡ ሙጉት ክገጥም ግቡእ እዩ::
ኣብዚ ዝሓለፉ ክልተ ኣዋርሕ ኣብ መሳርዕ ናይቲ ብሽበራዊ መሳርዕ ተኸቢቡ ጅሆ ተታሒዙ ካብ ዘሎ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ: ንመሰላቱን መሰል ስድራቤቱን ከምኡ እዉን ሃገርናን ህዝብናን ብመሪሕነት ጉጅለ ኢሰይያስ ኣፍወርቂ ኣትዮሞ ዘሎዉ ሰልምን ተቃሊዕናዮ ዘለና ሓደጋን ኣብ ግምት ብምእታዉ: ሕቶታት ብዉልቅን ብእኩብን ክላዓሉ ከምዝጸንሑን: ነዞም ከምዚ ዝዓይነቱ ሕቶታት ብምዕፋን: ንኣልዓልቱ ድማ ብኽድዓትን ካልእን ብምጥቃን ኣብ ቅድሚ ሰራዊት ወይድማ ኣብ መዳጎኒ ማዓስከራት ናይቲ ስርዓት: ብንጽልን እኩብን ክርሸኑ ጸኒሖምን ኣሎዉን: ይኹን እምበር እዚ ሕቶ´ዚ ፈኸም እንዳበለ ካብ ድርኩኺት ናይቲ ስርዓትን ዓፈንኡን ወጺኡ: ድሮ ብዝተፈላለየ ማዕከናት ዜና ኤርትራዉያንን ገለ ሻርነት ዘይብሎም ማዕከናት ዜናን: ኣሃዱታት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣንጻር ዲክታቶር ኢሰይያስ ኣፍወርቂ ጠለባት ብምቕራብ ኣብ ተቓዉሞ ከምዘሎዉ ኢለን ጸብጻባተን ዘርጊሐን ኣሎዋ::
ንሕና ከም በርገሳዊ ምንቅስቓስ ንገለ ካብዚ ኣብ ፈነወ በቒዑ ዘሎ ዝተፈላለየ ናይ መሰል ሕቶታት ዘጠቓለለ ተቓዉሞ ኣሃዱታት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ብንጹር ኣረጋጊጽናዮ ኣሎና:: ስለዝኾነ ነዚ ይዕበ ይንኣስ ተርእዮ ተቓዉሞ ኣሃዱታት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣንጻር ዓፈና ስርዓት ኢሰይያስ ኣፍወርቂ: ዘለና ሙሉእ ደገፍ ንሕብር:: ንኹሎም ነዚ ህዝብናን ሃገርናን ተሳጢሖሞ ዘሎዉ ኣስጋኢ መድረኽ ኣብ ግምት ብምእታዉ በቲ ሓደ ወገን: ንመሰናኽላትን ጸጥታዊ ከበባን ጉጅለ ኢሰይያስ ኣፍወርቂ ኣብ ዉሽጢ ሰራዊት ዕጅብ ከይበሎም በቲ ኻልእ ወገን: ተቓዉሞ ኣልዒሎም ንዘሎዉ የሕዋትናን ኣሓትናን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ: ዘለና ልዑል ኣድናቖት በዚ ናይ ደገፍ ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕብር::
ጻዉዒት ናብ ኩሎም ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ
ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብዓፋኒ ጸጥታዊ ከበባ ናይቲ ስርዓት ቀዳሞት ግዳያት ኮይንኩም ኣብ ልዕሊ ገዛእ ነብስኹምን ስድራቤትኩምን ኣብ ንሓድሕድኩምን ዝበጽሐ መተካእታ ዘይብሉ ጬካን በደላት መዘና የብሉን: ኮይኑ ግን ነዚ ብኩሉ መንገዲ ምእንቲ ስልጣኑ ክብል ዝጣላዕ ዘሎ ጉጅለ ኢሰይያስ ኣፍወርቂ ይኣክል ብምባል: ኣብ ጎድኒ ናይቲ ብጥሜትን ዓፈናን ማሲኑ ዘሎ ህዝብኹምን: ኣብ ጎድኒ ናይዛ ንኹሉ ሓደጋ ተሳጢሓ ዘላ ሃገርኩምን ደዉ ኢልኩም ብግዝያዊ ፍታሓትን ብማዓር ዝተሸፈነ መርዛም ናእዳታት: መብጽዓን ምኽኒትን ጉጅለ ህግደፍ ከይተዘናጋዕኩም: ብፍላይ ከኣ ካብዞም ዝስዕቡ ተመክሮታት:-
1. ኣድማ ተጋደልቲ 1993 ኣፈታትሕኡን
2. ኣድማ ኣካለ ስንኩላን ተጋደልቲ 1994 ኣቀታትልኡን
3. ተቓዉሞ መራሕቲ ወታሃደራትን ሚኒስተራትን 2001 ኣፈታትሕኡን ወዘተ………
መወዳእትኦምን ብምስትዉዓልን ብምምሃርን ነዚ ሕጂ ተጀሚሩ ዘሎ ቁልዒ ተቓዉሞ ናይ ገለ ኣሃዱታት ብጾትኩም ብስሙር ድምጺ ኣንበድቢድኩም ናብ ነበልባላዊ ምንቅስቓስ ብምቕያር: መሪሕነት ህግደፍ ካብ ስልጣን ተወጊዱ ስልጣን ናይ ህዝቢ ክኸዉን ናይ ምግባር ዕድልኩም ሕጂ ምኻኑ ሲቪላዊ ማሕበር ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲ ኣብ ሽወደን መዘኻከሪ መልእኽቱ የቕርብ::
በዚ ኣጋጣሚ ነዚ ኣብ ዉሽጢ ሃገርና ብኣሃዱታት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተላዒሉ ዘሎ ተባዕ ተቓዉሞ: ናብ ዓርሞሸሻዊ ናይ ለዉጢ ሓይሊ ምእንቲ ክቕየር ተሳትፎ ኩሉ ኤርትራዊ ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ ኣብ ደገ ዘሎ ኤርትራዊ እጃሙ ከበርክት ሲቪላዊ ማሕበር ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲ ኣብ ሽወደን ጻዉዒቱ የቕርብ::
ፍትሓዊ ቃልሲ ተዓዋቲ እዩ!!
ዓወት ንተቓለስቲ ፍትሓዊ ለውጢ !!
ታሕሳስ 15 2008
ስቶክሆልም- ሽወደን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1296


text:
-
-
- ሓጺር ዛንታ
ንጉስ ገበን (Nigus Geben)
- kr235,00
- ንጉስ ገበን ሓጸርቲ ዛንታታት ብደንደን ሰለሙን ንጉስ ገበን፡ ዓሰርተ ሓጸርቲ ዛንታታት ዝሓቘፈት ስራሕ ኰይና፡ ቀሪባቶም ዘላ ዛንታታት፡ ናይ ሕጂ መንእሰይ ኤርትራ ዝሓልፎም ዘሎ ተመኵሮታት ይትርኹ። ህይወት ዕውልናን ገበንን፡ ፍቕርን ጥልመትን፡ ስደትን በሰላኡን... እዞም ዛንታታት ኣልዒሎምዎም ዝርከቡ ዛዕባታት እዮም።
- Add to basket
-
-
- ሓጺር ዛንታ
ካልእ ስለ ዘየሎ (Kalie Sile Zeyelo)
- kr235,00
- ካልእ ስለ ዘየሎ ሓጸርቲ ዛንታታት ብኣብርሃም ተስፋልኡል ዘርአ ካልእ ስለ ዘየሎ፡ ኣብ ውሽጢ 12 ዓመታት ዝተጻሕፉ 16 ሓጸርቲ ዛንታታት ዘካተተት ፋልመይቲ መጽሓፍ ኣብርሃም ተስፋልኡል እያ። ደራሲ'ዞም ሓጸርቲ ዛንታታት ብኸም'ዚ ዝስዕብ ገሊጽዎም ይርከብ፤ "እዞም 16 ፍቕራውያን ሓጸርቲ ዛንታታት እዚኣቶም. . . ኣብ መላግቦ ህይወትን ጽላሎት ሞትን ንዘሎ ወጥሪ፡ ብቐንዱ ከኣ ኣብ ለጠቕታ ህይወት ዘሎ ኵነት የንጸባርቑ። ኲናትን ስነልቦናዊ ሳዕቤኑን፡ መዓልቦኡ ስገማኡን ዘይግመት…
- Add to basket
-
-
- ሓጺር ዛንታ
ዝጠመመ መትሎ (Zitememe Metlo)
- kr235,00
- ዝጠመመ መትሎ ሓጸርቲ ዛንታታት ብሽሻይ ገብረሃንስ ዝጠመመ መትሎ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ፡ ጐረባብቲ ሃገራት፡ ምድረበዳ ሰሃራ፡ እስራኤልን ኤውሮጳን ዝፍጻመኦም ሓጸርቲ ዛንታታት ዝሓቘፈት መጽሓፍ እያ። እዞም ደርዘን ዝቝጽሮም ዛንታታት፡ ንህልው ኵነታት ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ ኣብ ናይ ስደት ሃገራት፡ ብስነ-ጥበባዊ መንገዲ ሰኒዶም ይርከቡ።
- Add to basket


text:
ቅድሚ ኣስታት ክልተ ዓመታት ዶ/ር ኣብይ ኣህመድ ናብ ስልጣን ዘምፅአ ለውጢ ስዒቡ ኣብ ኢትዮጵያ ብዙሓት ለውጥታት መፂኦም እዮም።ኢትዮጵያ ድሕሪ 28 ዓመታት ንፈለማ ግዜ ኢህወዴግ ዘይብሉ ምርጫ ንምክያድ ማዕልቲ ተቖሪፁ ኣብ ምቅርራብ ትርከብ።
ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ብመሰረት ዘውፅኦ ናይ ግዜ ሰለዳ ምርጫ ዝካየደሉ ዕለት 23 ነሓሰ 2012 ዓ/ እዩ። ወፍሪ ምርጫ ብወግዒ ዝጅመረሉ እውን 21 ግንቦት 2012 ዓ/ም ክኸውን ተወሲኑ’ሎ።
ብርክት ዝበሉ ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ ዝንቀሳቐስሉ ፖለቲካዊ ባይታ ኢትዮጵያ፤ፖለቲካዊ ኣኼባታትን ምልዕዓላትን ንምክያድ ቅድሚ ሎሚ ኢህወዴግ ኣብ ስልጣን እናሃለወ ይስምዑ ዝነበሩ መረረታት ሎሚ እውን ምስምዖም ኣይተረፈን።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ውድባት ምስ ህዝቢ እናተራኸቡ ዘካይዱዎም ዘለው ኣኼባታት ናይ ወፍሪ ምርጫ ዝመስሉ ዘረባታትን መልእኽትታትን ይስምዑ ብምህላዎም ካብ ሕጊ ወፃኢ ወፍሪ ዝጀመሩ ኣለው ኢሎም ቅሬታታት ዘስምዑ ወገናት እውን ኣለው።
ክስታትን ቅሬታትን ካብ መንጎ ዘቕረቡ ውድባት ናይ ኢትዮጵያ ዜጋታት ንማሕበራዊ ፍትሒ/ኢዜማ/፣ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንረስ፣/ኦፌኮ/፣ግንባር ሓርነት ኦሮሞ/ኦነግ/፤ፓርቲ ዴሞክራሲያዊ ምትሕብባር ትግራይ፣ናይ ዓረና ትግራይን ሳልሳይ ወያነ ትግራይን ገሊኦም እዮም።መልሲ መንግስትን ገዛእቲ ፖለቲካዊ ውድባትን ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ እውን ቀሪቡ’ሎ።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 18. 2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………: :
ማቴ. 1፡18-24
ልደት ኢየሱስ ክርስቶስ ከአ ኸምዚ እዩ፦ አዲኡ ማሪያም ንዮሴፍ ተሓጽያ ኸላ፥ ከይተቓረቡ ብመንፈስ ቅዱስ ጠኒሳ ተረኽበት። ዮሴፍ ሕጹይ ጻድቕ ስለ ዝነበረ፥ ብኅቡእ ኪኃድጋ ደአ ሓሰበ እምበአር ኬጋልጻ አይደለየን። ንሱ እዚ ኪሓስብ ከሎ፥ እንሆ መልአኽ እግዚአብሔር ብሕልሚ ተራእዮ፥ ከምዚ ድማ በሎ፦ “ዮሴፍ ወዲ ዳዊት፥ እቲ ኻብአ ዚውለድ ብመንፈስ ቅዱስ ስለ ዝኾነ ንሕጽትኻ ማሪያም ምውሳድ አይትፍራህ። ወዲ ኽትወልድ እያ ንሱ ኸአ ንሕዝቡ ኻብ ኃጢአቶም ኼድኅኖም እዩ እሞ ስሙ ኢየሱስ ክትብሎ ኢኻ። እዚ ኹሉ ድማ እቲ እግዚአብሔር ብነቢይ “ እንሆ ድንግል ክትጠንስ ወዲውን ክትወልድ እያ፥ ስሙ ኸአ አማኑኤል ኪብልዎ እዮም፥ ትርጉሙ ኸአ ‘አምላኽ ምሳና’ ማለት እዩ” እናበለ ዝተዛረቦ ምእንቲ ኪፍጸም ኮነ። ዮሴፍ ካብ ድቃስ ተንሢኡ መልአኽ እግዚአብሔር ከም ዝአዘዞ ገበረ፥ ንማሪያም ሕጽይቱ ወሰዳ፥ [በኹሪ} ወዳ ክሳዕ እትወልድ አይፈልጣን፥ ስሙ ድማ ኢየሱስ ኢሉ ሰመዩ።
- አስተንትኖ
ብዛዕባ ልደተ ክርስቶስ የዘንትወልና። ገብሪኤል መልአኽ“ ሰላም ንዓኺ ኦ ምልዕተ ጸጋ፥ እግዚአብሔር ምሳኺ እዩ፥ ንስኺ ካብ አንስቲ ዝተባረኪ ኢኺ” ዝብል ብስራት ምስ አስመዓ ወላ እካ አብቲ መጀመርታ እዚ ከምይ ኢሉ ይኸዊን እንተበለት፡ እዚ ስራሕ መንፈስ ቅዱስ ምኻኑ ምስነገራ “እኔኹ አነ ባሪያ እግዚአብሔር እየ፥ ከምቲ ዝበልካኒ ይኹነለይ” እናበለት ነቲ ብስራት ተቐበለቶ። ወዲ አምላኽ አብአ ክሓድር አፍቀደት።
ግዜኡ ምስበጽሐ ግን፤ ነቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ዝነበሩ ምእንቲ ከድሕን፤ ንሕናውን ናይ ውልድነት መሰል ምእንቲ ኽንረክብ፤ ነቲ ካብ ሰበይቲ ዝተወልደ: ኣብ ትሕቲ ሕግውን ዝሓደረ ወዱ ለኣኾ። ይብል ጳውሎስ አብ መልእኽቱ። የውሃንስውን” እቲ ቃል ስጋ ኮነ፤ ጸጋን ጽድቅን መሊኡዎ፤ ኣብ ምንጎና ሓደረ፤ ሓደ ወዱ ነቡኡ ዝኾነ: መጠን ዚረኸቦ ክብሪ ዚኣክል ክብሩ ረአና ንሕና ኹልና ካብ ምልኣቱ ጸጋ ኣብ ልዕሊ ጸጋ ተቐበልና። ኣብቲ ናይ ጸሎት ሃይማኖትውን ውትሩ እንደግሞ … ንአና ንደቂ ሰብ: ምእቲ ድሕነትና ኢሉ ካብ ሰማይ ከም ዝወረደ። ብስራሕ መንፈስ ቅዱስ ካብ ድንግል ከም ተሰግወ፤ ሰብውን ከም ዝኾነ ኢልና ንጽልን ንደግምን። እቲ ነብያት እተነበይሉ፡ ድንግል ክትወልድ፤ ስሙ ከአ አማኑኤል ክትሰምዮ ኢያ ዝብል ቃል አምላኽ፡ እቲ ንማሪያም ዝተዋህበ ቃል ብስራት፡ አነ ሰብአይ ዘይፈልጥስ፤ እዚ ነገር እዚ ደአ ከመይ ኢሉ ኪኸውን እዩ፧ ንዝብል ናይ ማሪያም ሕቶ፡ ዝተዋህበ መለኮታዊ ምላሽ፤ ማለት እቲ ዝውለድ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ምኻኑ ምስተገልጻ ማሪያም ብእምነት ብትሑት መንፈስ ተቐበለቶ። ስለዚ እግዚኣብሔር ንወድሰብ ናብቲ መሰረቱ ንምላስን፡ ንምድሓንን ምእንቲ ካሕሳ ሓጥያትና ኣምላኽ ሰብ ኮነ። ናብ ዓለም መጸ ስጋና ለበሰ። ብኣኡ ሕይወት ምእንቲ ክንረክብ፤ ኣምላኽ ነቲ ሓደ ወዱ ናብ ዓለም ለኣኾ። በዚ ኸኣ ኣሕዋት ፍቕሪ ኣምላኽ ኣባና ተገልጸ ይብል 1የው. 4:9። ንሱ ኣምላኽ እካ እንተኾነ ነቲ ኹሉ ኣምልኽነቱ ብምግዳፍ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ካብ ድንግል ማርያም ብምላድ ሰብ ብምኻን፡ ንዓለምና ድሕነት አበሰረ፡፡ ንነፍሲ ወከፍና እቲ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቕሩ ገለጸ።
ልደት ኢየሱስ ክርስቶስ ከአ ኸምዚ እዩ፦ አዲኡ ማሪያም ንዮሴፍ ተሓጽያ ኸላ፥ ከይተቓረቡ ብመንፈስ ቅዱስ ጠኒሳ ተረኽበት። እቲ ብመልአኽ ዝተነግረ ኪፍጸም ንርእዮ። ምስጢረ ድኅነት ወዲ ሰብ አብዚ ይጅምር። ዮሴፍ ሕጹይ ጻድቕ ስለ ዝነበረ፥ ይብል። ዮሴፍ ጻድቕ ኢሉ ይሰምዮ ቅዱስ መጽሓፍ – ምኽኒያቱ አብ ሕይወቱ እቲ ኩሉ እግዚአብሔር ዝአዘዞ ኪፍጽም ስለዝተረኽበ። ከምቲ አቀዲምና ዝበልናዮ ስለዚ ኢዩ ቃል አምላኽ ቅዱስ እናበለ ቅጽል ዝህቦ። ብዕብራይስጢ ቅዱስ ሰብአይ ኪብል ከሎ “ እሙን አገልጋሊ አምላኽ ማለት ኢዩ። አብቲ መደብ እግዚአብሔር እሙን ኮይኑ ዝርከብ ወይ መደብ እግዚአብሔር አብ ሕይወቱ ዝፍጽም ማለት ኢዩ። እግዚአብሔር ንኖኅ ዘፍ.7:1 ከምእንረኽቦ “ አብዛ ወለዶ እዚአ አብ ቅድመይ ጻድቕ ኮንካ ረኺበካ እየ እሞ፥ ምስ ብዘላ ቤትካ ናብ መርከብ እቶ” እናበለ ንእግዚአብሔር ብምእዛዙ ናብታ ናይ ድኅነት መርከብ ኪኣቱ ይእዝዞ። ዘፍ.7:1 ጆስማሪያ ዝተባህለ ቅዱስ “ ቅዱስ ሰብ ዝበሃል “ንእግዚአብሔር ዘፍቅር፥ እዚ ፍቕሪ እዚ ከአ ሕግታቱ ብምሕላውን ምሉእ ሕይወቱ አብ አገልግሎት አሕዋቱ ብምጽማድን ዘርእዮ ወይ ዝምስክሮ ኢዩ ይብል።
ቅዱስ ዮሴፍ አብ ማሪያም ዘጋጠመ ናይ ጥንሲ ኩነታት ስለዘጋጠሞ ብኅቡእ ኪኃድጋ ደአ ሓሰበ እምበአር ኬጋልጻ አይደለየን። ንሱ እዚ ኪሓስብ ከሎ፥ ግና መልአኽ እግዚአብሔር ብሕልሚ ተራእዮ፥ ነቲ ሓቂ ከአ ከምዚ እናበለ ገለጸሉ፦ “ዮሴፍ ወዲ ዳዊት፥ እቲ ኻብአ ዚውለድ ብመንፈስ ቅዱስ ስለ ዝኾነ ንሕጽትኻ ማሪያም ምውሳድ አይትፍራህ። ወዲ ኽትወልድ እያ ንሱ ኸአ ንሕዝቡ ኻብ ኃጢአቶም ኼድኅኖም እዩ እሞ ስሙ ኢየሱስ ክትብሎ ኢኻ። እግዚአብሔር ነቶም ብሓቂ አብ ሓይሊ ቃሉን ጥበቡን ዝአምኑ ብርሃኑ ይህቦም ኢዩ። ብመንፈስ ቅዱስ ስለ ዝኾነ ንሕጽትኻ ማሪያም ምውሳድ አይትፍራህ። እናበለ ኸአ የጸናንዖ። ወዲ ኽትወልድ እያ ንሱ ኸአ ንሕዝቡ ኻብ ኃጢአቶም ኼድኅኖም እዩ እሞ ስሙ ኢየሱስ ክትብሎ ኢኻ። ኢየሱስ መድድህን ማለት ኢዩ።
ስብሓት ንአብን ንወልድን ንመንፈስ ቅዱስን……………. አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ንከተማ የሩሳሌም ከም ዋና ከተማ እስራኤል ኣፍልጦ ምሃብ ንኣመንቲ እስልምና ”ቀይሕ መስመር’ዩ” እዚ ድማ ቱርኪ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ምስ እስራኤል ክትበትኽ ክገድዳ’ዩ ክብሉ ፕረዚደንት ቱርኪ ረዚፕ ጠይብ ኤርዶጋን ሎሚ ሶሉስ ኣጠንቂቆም።
ፕረዝደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ብወገኖም ነቲ ንከተማ የሩሳሌም ከም ዋና ከተማ ኣፍልጦ ምሃብ ዝብል ሓሳብ ርጉጽ መልሲ ኣይሃቡን።
ፕረዚደንት ኤርደጋን ብተወሳኺ ፕረዚደንት ትራምፕ ነታ ከተማ ኣፍልጦ እንተሂቦም ቱርኪ ከም ኣቦመንበር ትካል እስላማዊ ሕብረት ህጹጽ ዋዕላ እቲ ህብረት ከምትጽውዕ ሓቢሮም ኣለው።
ንአባላት ገዛኢ ፓርቲ ቱርኪ መደረ ዘስምዑ ፕረዚደንት ኤርደጋን “ፕረዝደንት ትራምፕ የሩሳሌም ንኣመንቲ እስልምና ቀይሕ መስመር’ዩ” ድሕሪ ምባሎም አባላት እቲ ፓርቲ ድማ ብጣቕዒትን ዋዕዋዕታን ደገፎም ክገልጹ ትራእዮም።
ንሶም ብምቕጻል “ መንግስቶም ቃልሱ ክሳብ መወዳእታ ብምቕጻል ኣድላይ እንተኮይኑ’ውን ምስ እስራኤል ዲፕሎማሲያዊ ዝምድና ክበትኹ ክግደዱ” ምኳኖም ኣጠንቒቆም ኣለው።
ኣብ 2010 ዓ.ም እስራኤል ኣብ ከባቢ ጋዛ ዘካየደቶ መጥቓዕቲ 10 ዜጋታት ቱርኪ ምሟቶም ስዒቡ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት ዝተላዕለ ምፍሕፋሕ ዝሓለፈ ዓመት ምዝዛሙ ይዝከር።
ክልቲኣን ሃገራት ብፍላይ ኣብ ጽላት ጸዓት ክተሓባበራ ምጽንሓን ዝፍለጥ ኮይኑ ንገዛእ ርእሶም ቀንዲ ደጋፊ ሕቶ ፍልስጤም ምኳኖም ዝአምኑ ፕረዚደንት ኤርደጋን ግን ንፖሊስ እስራኤል ብተደጋጋሚ ክነቕፉ ጸኒሖም’ዮም።
እዚ መግለጺ ፕረዚደንት ኤርደጋን ድሕሪ ፕረዚደንት ትራምፕ ነቲ ኤምባሲ ኣሜሪካ ካብ ከተማ ቴልኣቪቭ ንምግዓዝ ውሳኔ ኦም ዘፍልጥሉ ናይ ጊዜ ገደብ ክሓልፍ’ዩ ዝብል ርእይቶታት ኣብ ዝለዓልሉ ጊዜ ምውሃቡ’ውን ይፍለጥ።
ኣሜሪካ ኣብ መንጎ እታ ቀንዲ እስላማዊት አባል ኔቶ ዝኮነት ቱርኪን ቀንዲ አጋር ኣሜሪካ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝኾነት እስራኤልን ጽኑዕ ዝምድና ክሕልው ትድግፍ።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ጆን ኬሪ ምስ ሰበስልጣን ስዑዲ ኣብ ዝራኸብሉ እዋን ቅልውላው የመን ቀንዲ መረዘራርቢ ዛዕባ ክኸውን እዩ ኢሎም።ኣብ ጁቡቲ ዑደት ዝገበሩ ኬሪ ምስ ናይ ጁቡቲ ፕሬዝዳንት ዖማር ጉሌድን ካልኦት ሰበስልጣንን ተዘራሪቦም ኣለው።
ኬሪ ሎማዕንቲ ረቡዕ ኣብ ሪያድ ምስኣተው እቲ ኵናት ጠጠው ዝብለሉ ክንዘራረበሉ ኢና ኢሎም።
ንሶም ነዚ ዝገለፁ ሎማዕንቲ ረቡዕ ምስ ፕሬዝዳንት እስማዒል ዖማር ጉሌህን ካልኦት ሰበስልጣንን ምስ ተራኸቡ እዩ።ዘይምርግጋእ ሱማሊያን የመንን ካብ ዝተዘራረቡሎም ዛዕባታት ገሊኦም እዮም።
ጁቡቲ ካብ የመን ዝሃደሙ ኣሜሪካዊያንን ካልኦት ወፃእተኛታት ኣብ ምትእንጋድ ቁልፊ ጊደ ትፃወት ዘላ ሃገር እያ።
ኣብ ግጭት የመን ይዋስኡ ዘለው ወገናት ስለ ሰብኣዊ ሓገዝ ክብሉ እቲ ግጭት ብግዚያዊነት ጠጠው ንምባል ዝተዳለው ምዃኖም ምልክታት ኣለው ኢሎም ኣለው።
ጆን ኬሪ ምስ ፕሬዝዳንትን ቀዳማይ ምንስቴርን ጁቡቲ ጥራሕ ከይኮነስ ኣብ ሓደ መስጊድ ዑደት ብምፍፃም ምስ መናእሰይ ከምዝተዘራረቡ እውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ንኽብሪ ሃገረ ሩመኒያን ሕዝብን ርእሰ ብሔርን ናብ ናይ ርእሰ ብሔር ሕንጻ ከምዝኸዱን ኣብ ቤተ መንግስቲ ምስ በጽሑ ብርእሰ ብሔር ክላውስ ወርነር ዮሃኒስን ብኽብርቲ በዓልቲ ቤቶም ኣብ ኣፈት ቤተ መንግስቲ ኣቀባላ ተገይርሎምን ካብ ክቡር ዘበዐይና ናይ ክብሪ ሰላምታ ምስ ቀረበ ናይ ቅድስቲ መንበርን ሃገረ ሩመኒያ ሰንደቐ መዛሙር ምስ ተሰምዔ ቅዱስነቶም ብርእሰ ብሔር ሩመንያ ተሰዮን ናብ ቤተ መንግስቲ ምስ ኣተዉ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ናይ ቤተ መንግስቲ ናይ ክብሪ መዝገብ ክታሞም ምስ ኣንበሩ ናይ ገጸ በረኸት ናይ ምልውዋጥ ስነ ስርዓትን ሌላ ምስ ስድራ ቤት ርእሰ ብሔርን ኣካይዶም ናይ ሓባር ወግዓዊ ስእሊ ምስ ተሳእሉ ብርእሰ ብሔር ክላውስ ወርነር ዮሃኒስ ተሰንዮም ምስ ናይ ሩመኒያ መራሒት መንግስቲ ቫሲሊካ ቪዮሪካ ዳንቺላን በዓል ቤተንን ስድራ ቤተንን ተራኺቦም ምስ ኣብቅዑ ድሕሪ ሓጺር ግላዊ ርክብ ብርሰ ብሔር ተሰንዮም ምስ ናይ ሩመኒያ ናይ መንግስትን በርገሳያን ማሕበራትን ላዕለዎት ኣካላትን ኣብ ሩመኒያ ናይ ወጻኢ ሃገራት ልኡካነ መንግስታትን ተራኺቦም፡ ርእሰ ብሔር ክላውስ ወነር ዮሃኒስ …
ቅዱስነትኩምን
ብፁዓንን ክቡራትን ክቡራንን
ብስም መላእ ሕዝቢ ሩመንያ ክቕበለኵም ሓጐስ ይስምዓኒ፡ ኣብዛ መሬት ቅዱስ እንድርያስ ሓዋርያ ኣብ እትካይድዎ ወግዓዊ ምብጻሕ መላእ ህዝቢ ምዉቕ ኣቀባብላ ከምዝገበርልኩም ርግጸይና እየ….
ምስታ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ምብጻሕ ዘካየዱላ ናይ እመ ኣምላኽ ኣታኽልቲ ስፍራ እንክብሉ ምስ ዝሰመይዋ ሃገር ክትላለዩ ኢኹም … ንናይ ሮማ ጳጳስ ከነእንግድ ዓቢይ ሓጐስ እዩ ዝስምዓና … ኣብ ሩመኒያ ምብጻሕ እተካይድሉ እዋን ኣብ መንጐ እቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ እተብዕሎ በዓለ ዕርገትን በዓለ ጰራቅሊጦስን እዋን ዝርከብ ብምዃኑ ዓቢይ ትርጉም ኣለዎ … ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዕለት 9 ግንቦት 1999 ዓ.ም. ምብጻሕ ኣካይዶም… ኣብ ናይ ሃገርናን ኤውሮጳን መጻኢ ኣመኔታ ክህልወና ኣተሓሳሲቦምና ከምዝነበሩን። ሎሚ እቲ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝበልዎ ተፈጺሙን ንነብሮ እውን ኣሎና …
ጳጳሳውያን ናይ ስነ ሜላዊ ርክብ ዓበይቲ ዓለም ሓቆፍ ሕቶታት ሰላማውን ምዕሩይን መፍትሒ ንኽርከቦም ዘበርክቶ ኣስተዋጽኦ ዝነኣድ እዩ፡ …. ኣብ ቅድሚ እቲ ሃገረ ሩመንያን ሕዝባን ዘሎ ብድሆ እቲ ናትኩም ምብጻሕ ንነካይዶ ንናይ ሓባር ጥቕሚ ዕዮን ህርኩት ጻዕርን ዘበራትዑ እዩ …
ኣብ ምክንኻን ናይ ሓባር ቤትና ሩመኒያ ኣብ እትርከቦ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ተረይና ናይ ኣቦ መንበር ስልጣን ኣበርቲዓ ከምእተዓዪ ከረጋግጸልኩም እፈቱ .. ሕብረት ኤውሮጵ ከምቲ ኣብ ሩመኒያ ከተማ ሲቢዩ ዘካየዶ ዋዕላ ዘውጽኦ ናይ ውሳኔ ሰነድ፡ ኤውሮጳ ብሓባር ንውህድትን ሰላማዊትን ደሞክራሲያዊትን ክትዓዪ ምዃኑ ዘመላኸቶ ሓሳብ በቲ ናይ ኤውሮጳ ዕሴታትን ናጽነታን ዝምራሕ እዩ …
ብፅዕና እትእውጁሎም ሸውዓተ ጳጳሳት ናይ እምነት ሰማዕታት ናይ ግሪክ ስርዓት ናይ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤት ክርስትያን ኣብ ሩመኒያ፡ ንናጽነትን እምነትን ዝኸፈልዎ መስዋዕትነት ዘቃልሕ እዩ … ክትበጽሑና ምምጻእኩም ነቲ ኣብ 2020 ዓ.ም. ዝበዓል ዝኽሪ መበል 100 ዓመት ብጋሴ ስነ ሜላዊ ርክብ ሩመንያን ቅድስቲ መንበርን ኣቐዲሙ ዘዘኻኽርን ነቲ በዓል ዘሰናድውን እዩ …
ንሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ሩመንያ ኣብነት እያ፡ 20 ንኡሳን ዓሌታት ዘለዋ ሃገር እያ፡ ኩሉ ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ ዘስተማቕረላ ሃገር እያ። … እቲ ንስኹም እተቃልሕዎን እትነብርዎን ምትሕብባርን ሓልዮትን ዝብል ኣብ ዓለም ዓቢይ ተፈላጥነት ዘለዎ፡ ኣብ ሩመኒያ እውን ዓቢይን ንኡድን ምዃኑ ከረጋግጸልኩም እፈቱ …
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ውሽጥን ወጻእን ንሩመናውያን እተበርክቶ ደገፍን ሓልዮትን ልዕሉ ምስጋናይ ከቕርብ እፈትው። ዓመጽን ድኽነትን ጸኣት ስደተይናታትን ብከላ ምህዳርን ኩሉ ከም ናትኵም ኩነት ገርኩም ትነብርዎን ትገልጽዎን ትውሳኤ ገርኩም እትጣበቕሉ ማሕብራዊ ኩነት እዩ … ሰብኣዊ ሕውነት መፍትሒ ምዃኑ ትሕብሩ። እቲ ስለ ሓልዮትን ምትሕብባርን እተቕርብዎ ጻውዒት ኣብ ህዝቢ ሃገረ ሩመኒያ ዝቃላሕ እውን እዩ።
ቅዱስነቶም ሰላም ዝዓሰሎ ዓለም ንምሕናጽ ናይ ምራኽ ብድልድ ክቐውን ኣብ እተቕርብዎ ጻውዒት ምሳኹም ንሓብር፡ ንዅሉ ናይ እመ ኣምላኽ ኣታኽልቲ ዝዀነ ዓለም ኣብ ምህናጽ ኣብ ዝግበር ጉዕዞ ብሓባር ንጓዓዝ እንክብሉ ዘስምዕዎ መደረ ኣጠቓሊሎም።


text:
ኣብ ውሽጢ ሓደ ወርሒ ኣብ ከባቢ ከተማ ደርባን ገሊኦም ንብረቶም ተዘሪፉ ተቐቲሎም፤ ገሊኦም ድማ ንብረቶም ከይተዘረፈ ተቐቲሎም።
ኣብ ከተማ ደርባን ብንግዲ ዝመሓደር ኢትዮጵያዊ ዮናስ ፍቅሩ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ቃል ‘መጺኦም ይዘርፉ ይቕትሉ።እረ ሎሚስ ምዝራፍ ገዲፎምዎ እዮም።ሓደ ሬስኡ ገና ንዘይተልኣኸ ኢትዮጵያዊ፣ሰኑይ እዩ ክልኣኽ፣መጺኦም ንብረቱ ዘሪፎም ቤንዚን አርከፍኪፎም ኣቃጺሎምዎ።ቅድሚኡ ዝሞቱ ክልቲኦም ሰባት ግን ከይተዘረፉ እዮም ቀቲሎምዎም።’ኢሉ።
ካልኦት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ዜጋታተን ዝፍጸም በደል ይከታተላ ኣብ ደቡብ ኣፍሪካ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ግን ጉዳይና ብዙሕ ኣይከታተሎን ኢሎም ኣለው ኣቶ ተገኝ።ኣብ ከተማ ደርባን ዝርከብ ናይ ኢትዮጵያዊያን ማሕበረሰብ ብዛዕባ እቲ ሓደጋ ንኤምባሲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጦም ካብ ጆሃንስበርግ ናብ ደርባን ሰኑይ ክንመጽእ ኢና ኢሎምና ክብሉ ሓደ ኣባል እቲ ኮሚቴ ንድምጺ አሜርካ ክፍሊ አምሓርኛ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
Radio Erena: 09 June 2020
ኣብ ደቡባዊ ዞባ ኣብያን፣ ንእትርከብ ከተማ ጃዓር ንምቑጽጻር፣ ኣብ መንጎ ሰራዊት መንግስቲ የመንን ብሕቡራት ኢማራት ዓረብን ኤርትራን ዝድገፉ ሚሊሻን ግጭት ከምዝተኻየደ ምንጭታት ዜና የመን ገሊጸን።
እቲ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ፣ ሰራዊት መንግስቲ ነታ ኣብ ትሕቲ፣ መሰጋገሪ ባይቶ ደቡብ ዝፍለጡ፣ ብሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝድገፉ ሚሊሻ እትርከብ ከተማ ንምምንዛዕ ዝዓለመ’ዩ።
ሰራዊት መንግስቲ ነታ ከተማ ንሓያሎ ሰዓታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ከምዘእተዋ ካብ ወገን መንግስቲ እኳ እንተተገልጸ፣ መሰጋገሪ ባይቶ ደቡብ ግና ነጺግዎ።
ካብ 2015 ኣትሒዛ፣ ኣንጻር ሑቲ መጥቃዕቲ ንምክያድ ምስ ስዑዲን ካልኦት መሻርኽትን ናብ የመን ዝወፈረት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ወትሃደራውን ፖለትካውን ዓወታት ክሰልጣ ብዘይምኽኣሉ፣ ንየመን ናብ ደቡብን ሰሜንን ንምግማዕ ዝዓለም ስልቲ ትኽተል ከምዘላ’ያ ትውቀስ።
ኢማራት፣ ኣብ ኤርትራን የመንን ከምዘሰልጠነቶም ዝግለጹ ሚሊሻ፣ ኣብ ከተማ ዓደንን ደሴት ሰኮትራን ከተዋፋር ጸኒሓ’ያ።
እቶም ብመሰጋገሪ ባይቶ የመን ዝፍለጡ ሚሊሻ፣ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዞም፣ ካብ የመን ብምንጻል ርእሰ ምምሕዳር ኣዊጆም ይርከቡ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
===============


text:
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ
ንባባት፡ 1ጢሞ 5፡916፥ ያዕ 3፡11ፍ፥ ግ.ሓ. 5፡2633፥ ዮሓ 19፡2528። ወይከኣግ ዘኁልቅ 21፡4-9፥ ፍሊጲስዩስ 2፡6-11፥ ግ.ሓ. 2፡22-37፥ ዮሓ 3፡13-17።
ቅዱስ ጳውሎስ አብቲ ጽንኩር እዋን ስብከቱ ብንጹር ዝአምኖ ኽሕብር ምስ ደለ “ንሕና ነቲ ዝተሰቕለ ክርስቶስ ኢና እንሰብኽ” (1ቆሮ 1፡23) ይብል ነበረ። መስቀል ካብ መጀመርያ አብ እምነት ክርስትና እቲ ዝለዓለ ትርጉም ሒዙ ይርከብ። አብ ስርዓት ሃገርና መስቀል ፍሉይ ክብርን ትርጉምን አልኦ አብ ኩሉ ጸሎታትና ስርዓት ማኅሌታትና መስቀል ንዝክር ንኹሉ ጸሎታትና ብመስቀል ንጅምሮ። አብ ዓመት ክልተ ጊዜ ንዝክሮ፥ ማለት መጋቢት 10 ከምኡ መስከረም 17 ብፍሉይ ጸሎትን ክብርን ዘኪርና ነብዕሎ። መስቀል ንአና ምልክት ተስፋ፥ አምላኽ ምሳና ከምዘሎ ክንአምን ዝሕግዘና ፍሉይ ምልክት መንነት እምነትና እዩ።
አብ ታሪኽ ብፍሉይ ነዚ ናይ ሎሚ ብዓል እንተ ረኤና መሰረቱ እዚ ዝስዕብ እዩ።
- አብ ዝንገር ታሪኽ ብ312 አቢሉ ቍስጢንጢኖስ ምስ ማክሰንጢዩስ ዝብሃል ምቐናቕንቱ ንምሉእ ግዝአት ሮማ ንምግዛእ ተዋጊኡ፥ ቅድሚ ውግእ ምጅማሩ ንሰማይ እንተ ጠመተ መስቀል ምስ ሴፍ ርእዩ ከምዚ ዝብል ቃላት ከአ ርእዩ “በዚ ምልክት እዚ ክትስዕር ኢኻ”። ቆስጣንቲኖስ በዚ ምልክት ተበራቲዑ ሴፉ ወሲዱ በቲ ጫፉ ሒዙ ምልክት መስቀል ገሩ ንወተሃድራቱ ንውግእ መሪሑ ስዒሩ ናይ ምዕራባዊ መንግስቲ ሮማ ንጉሥ ኮይኑ። አዲኡ ንግስቲ እለኒ ጽንዕቲ ክርስትያን እያ ነራ ንወዳ ቆስጣንቲኖስ ካብ ንእስነቱ ትምህርቲ ክርስቶስ ጽቡቕ ገራ አምሂራቶ። ንሱ ንጉሥ ምስ ኮነ ስደት ክርስትና ደው አቢልዎ ዕላዊ እምነት መንግስቱ ገርዎ። አዲኡ ከአ ግማድ መስቀል አብ ኢየሩሳሌም ኩዕታ አካይዳ ረኺባቶ።
- ብ335 ዓ.ም. አብ መስከረም 14 ርእሰ አድባራት ቤተ ክርስትያን ብንጉሥ ቆስጣንጦኖስ አብቲ ኢየሱስ ዝተሰቕለሉ ተሰሪሓ ተመሪቓ። እዚ ሎሚ እንብዕሎ ዘሎና ናይ እዛ ቤተ ክርስትያን ምርቓ ዝኽሪ እዩ። ቅድምዚ እቲ ቦታ ሃድርያን ዝተባህለ ሮማዊ ንጉሥ ኩሉ አፍሪሱ አብኡ ንአምላኽ ሮማውያን ቨኑስ ምስቲ ንጁቢተር ዝሰርሖ ምስሊ ገሩ አብ ቀራንዮ ሰሪሕዎ እዚ ኸአ ነቲ አብ ከባቢ ዝነበረ ኩሉ ዝፈርስ አፍሪሱ ዝጸሪ አጽርዩ ከም ብሓዲስ ሰሪሕዎ። አብ ዳሕራይ ዓመተታ ቆስጣንቲኖስ ምስ ነገሰ ንግስቲ እለኒ ንመስቀል ክርስቶስ አብቲ ሃድርያን ቤተ መቕደስ ዝሰራሓሉ ኩዕታ አካይዳ ረኺባቶ። ድሕሪ ሰለስተ ሚእቲ ዓመት ንጉስ ፋርስ ኮስሮይስ ዝተባህለ ንኢየሩሳሌም ወሪሩ ሒዙ ነቲ ሓቀኛ መስቀል ንፔርስያ ወሲድዎ። ድሕሪ 14 ዓመት ባዝንትንያዊ ንጉሥ ሄራክልዩስ ዝተባህለ ንንጉሥ ፋርስ ስዒሩ ንመስቀል ክርስቶስ አብ ኢየሩሳሌም አምጺእዎ። ብዓቢ ዓጀባን ጽቡቕ አልባሳትን ወርቃዊ ሽልማታትን ተሸሊሙ ንመስቀል አብ መንኩቡ ተሰኪሙ አብታ ቆስጣንቲኖስ ዝሰርሓ ቤተ ክርስትያን አብ ቀራንዮ ክመልሶ እንከሎ አብ አፍደገ ቤተ ክርስትያን ምስ በጽሐ ክንቀሳቐስ አይከአለን። ሓደ ዘይርኤ ሓይሊ ምእታው ከሊእዎ ክንቀሳቐስ አይከአለን። በቲ ጊዜ ናይ ኢየሩሳሌም አቡን ዝነበሩ ዘካርያስ ዝተባህሉ ከምዚ ኢሎም ተዛሪቦሞ “ በዚ ለቢስካዮ ዘሎኻ ዘግይጽ አልባስካ ካብ ኢየሱስ እቲ ድኻ ምእንቲ ድሕነትና መስቀል ዝተሰከመ ብዙሕ ተፈሊኻ አሎኻ” ስለዚ ክዳውንትኻ ቀይር ኢሎሞ። ሽዑ ንጉሥ ክዳውንቱ ቀይሩ ምስ ቀረበ ክአቱ ክኢሉ ንመስቀል ከአ አብታ ኢየሱስ ዝተሰቕለላ ቀራንዮ አብኡ መሊስዎ። ቤተ ክርስትያም ካብዚ ንድሓር ናይ መስቀል ዕብየትን ዓወትን ዘኪራ ተብዕሎ። እዚ እዩ ድሕሪ ባይታ ታሪኽ እዚ ሎሚ እነበዕሎ ዘሎና።
ክርስትያን ንመስቀል ክርስቶስ ነኽብሮ ምኽንያቱ መጋበሪ ድሕነትና እዩ፥ ንሕና ደቂ አዳም ካብ ኃጢአትን ሞትን መታን ምእንቲ ክንድሕን ኢሉ ደሙ አፍሲሱ። ድሕነት ክንብል እንከሎና ንሓደ ጎዲሉ ዝነበረ ምሉእ ወይ ጥዑይ ዝገብር እዩ ዘስምዕ ጎዲልና መትና ዝነበርና ምሉአትን አብቲ ንቡር ተፈጥሮና ከም እንምለስ ገሩና። አብ መስቀል ዝፈሰሰ ደም ኢየሱስ ነታ ብሰንኪ ኃጢአት ቆሲላን ተበላሽያን ዝነበረት ነፍስና አሕውይዋ። በዚ ኢና እምብአር ንመስቀል መጋበሪ ድሕነትና እንብሎ።
መስቀል ንሥጋውን መንፈሳውን ሕይወትና ከም ዘሕዊ አብቲ ቅ. ሄለና ምስ ረኸበቶ ዝተገብረ ተአምራት ክንርእዮ ይኽእል። ቅ. ሄለና ንመስቀል ኩዒታ ምስ ረኸበቶ ሓደ ጸገም ተፈጢሩ። ንሳ ሰልሰተ መሳቕል እያ ረኺባ ስለዚ እቲ ኢየሱስ ዝተሰቕለሉ አየናይ ምዃኑ ክተለልዮ አጸጊሙ። አብቲ እዋን ናይ ኢየሩሳሌም አቡን ዝነበሩ ቅዱስ ሰብ መቃርዮስ ዝተባህሉ አብ አምላኽ ጸሎት ገበሩ እሞ ፍሉይ ግልጸት ተዋህቦም። ነቲ ሰለሰተ መሳቕል አብቲ ከተማ አብ አፍደገ ሞት ዝነበረት ሕምምቲ ሰበይቲ አምጽእዎ እሞ አብ ልዕሊአ ብተአምራት ከሕውያ ጸሎት ገበሩ፥ ንቀዳማይ መስቀል አብ ሰውነታ ምስ ገበሩላ ሓንቲ ለውጢ አየምጽአን፥ ከምኡ ነቲ ካልአይ ወላ ሓንቲ ለውጢ አየምጽአን ነቲ ሳልሳይ መስቀል መስ አንበሩላ ግን ብድድ ኢላ ዓይና ከፊታ ካብ ዓራታ ተንሢአ ጥዕንአ ምሉእ ብምሉእ ተመሊሱ በዚ ኸአ ነቲ ሓቀኛ መስቀል አለልዮሞ ከምኡ መስቀል ምንጪ ምሕረት ከም ዝኾነ ተገሊጹ። እዚ ጽውጽዋይ አይኮነን ሓቀኛ ታሪኽ እዩ። ሎሚ እውን መስቀል ካብ ኩሉ ሕማምናን ከሕውየና ይኽእል እዩ ሓንትስ ብእምነት ንቀበሎ እምበር።
አብ ኦሪት ዘኁልቅ 21፡4-9 ዘሎ እንተ አንበብና አቐዲሙ መስቀል እንታይ ከምዘምጽእ ከም እተነግረ ንርኢ። እስራኤላውያን አብ በረኻ አብ አጻምእ እናተጓዕዙ ንአምላኽን ሙሴን ስለ ዘሕዘኑ ብመርዛማት አትማን ተነኺሶም አማእት መይቶም። አምላኽ አብዚ ጊዜ እውን መድኃኒ ዝኸውን ቀሪብሎም፥ ንሙሴ በስራዚ መርዛም ተመን ግበር አብ ባላ ድማ ስቐሎ፥ ዝተነኽሰ ዘበለ ናብኡ እንተ ጠመተ ኸአ ኺሓዊ እዩ እናበለ አዘዞ። ሙሴ ከም ትእዛዙ ምስ ፈጸመ አብኡ ዝጠመተ ይሓዊ ነሩ። አብዚ እንርእዮ ትእምርቲ መስቀል ንእስራኤላውያን ካብ ሞት ከም ዘድሓኖም። እዚ ክኸውን ክአምኑ እሞ አብቲ መስቀል ክጥምቱ ሽዑ ካብ ሞት ክድሕኑ ከም ዝኾኑ ተነጊርዎም። እዚ ነቲ ሓቀኛ መስቀል ኢየሱስ ዘምጽኦ ጸጋን ምሕረትን የመልክት።
እዚ ናይ ተመን ተርእዮ አብ ታሪኽ ሕይወት ደቂ ሰብ ናይ መጀመርያ አይኮነን። አብ ምድረ ገነት ንአዳምን ሔዋንን ሰይጣን ብአምሳል ተመን ተራእይዎም። ክልቲኦም አብ ፈተናን ኃጢአትን ምስ ወቀደቑ ብመርዙ ተበኪሎም ንሕና ደቆም ብዘይ ማርያም ኩልና ተበኪልና። ሳዕቤን ቀዳሞት ወለድና ከስ ኃጢአቶም አብ ዓለም ሞትን ስቓያትን አትዩ በዚ ክንውለድ ከሎና ብኃጢአት ዝተበከልና ኮና ንውለድ። ተመንከስ እቲ ከይሲ እዩ ማለት ናይ ሰይጣን አምሳል እዩ።
በቲ ሓደ ወዱ ዝአመነ ዘበለ ኹሉ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኺረክብ እምበር ከይጠፍእሲ አምላኽ ንወዱ በጃ ኽሳዕ ዚህብ ክሳዕ ክንድዚ ንዓለም አፍቀራ (ዮሓ 3፡16)። ዝኾነ ሰብ አብ መስቀል ክርስቶስ ብእምነት ዝጠመተ፥ ኩሉ አብ ክርስቶስ ዝአመነ እሞ ዝተኸተሎ ከምቲ ወንጌል ዮሓንስ ዝብሎ ንሰንኪ መርዚ ኃጢአት አይክጠፍእን እዩ እንታይ ድአ ሕይወት ዘለዓለም ክረክብ እዩ።
ወላ እኳ ዝተጠመቕና ንኹን ጌን ናይ ኃጢአት ሳዕቤናት ኩሉ ጊዜ የዕገንግናና እዩ፥ ስለዚ ብቐጻሊ ምሕዳስን ምንጻሕን የድልየና እዩ። ኩሉ ጸጋታት ካብ መስቀል ክርስቶስ እዩ ዝውሕዝ። በዚ ምኽንያት ኢና አብ ቅድሚ መስቀል ተምበርኪኽና ምእንቲ ኹሉ ዘድልየና እንጽሊ። በዚ ምኽንያት ኢና ቅድሚ ዝኾነ ጸሎት ምልክት ትእምርተ መስቀል እንገብር። ዝኾነ ምንጻሕ፥ ዝኾነ ሓይሊን ሰላምን ካብ መስቀል እዩ ዝመጽእ። መስቀል ናይ ኩሉ ጸጋታት ምንጪ እዩ። ቅ. አንጦንዮስ ብዓል ፓዶቫ ብዛዕባ መስቀል አብ ዝሰበኾ፤ ካብ አብ ቅድሚ መረጸን መቀል ክርስቶስ ደው ኢልካ ብምጥማት ንላዕሊ ክትገብሮ እትኽእል ክብሪ ዘልኦ ምስጋና ክተቕርብ አይክአልን እዩ። አብኡ ንትዕቢትካ ከመይ ገርካ ከም እትስዕሮ ትምሃር፥ አብኡ ካብ ኹሎም ናይ ሥጋ ድለታት ከመይ ገርካ ከምትነጽሕ ትምሃር፥አብኡ ምእንቲ ኩሎም ዘሳድዱኻ አብ ሰማያዊ አቦኻ ከም እትጽልን ከመይ ገርካ መንፈስካ አብ ትሕቲ ኢድ አምላኽ ከም እተነብርን ትምሃር ይብል። መስቀል ክሳብ ክንደይ አምላኽ ከም ዘፍቀረና የርእየና። አብ መስቀል ክርስቶስ ክንጥምት ከሎና ትሕትና ይስምዓና ምኽንያት አምላኽ ምእንታና ኃጢአተኛታት ኢሉ ከማና ሰብ ኮይኑ ስለ ዝሞተ።
ትውፊት ከምዝብሎ ማርያም መግደላዊ ሓንቲ ካብተን አብ እግሪ መስቀል ክርስቶስ ክስቀል እንከሎ ዝነበራ ዕለት ዕለት አብ ምሉእ ሕይወታ ብዛዕባ መስቀል ተስተንትን ከም ዝነበረት ይንገር። ፍቕሪ መስቀል ሓንሳብ ምስሓዘቶ ክትገድፎ አይከአለትን። ንሕና እውን ከምኡ ክንገብር እዩ ዝግብአና። ብርግጽ አብ ኩሉ ምልክት መስቀል ክንገብር እንከሎና ማለት ቅድሚ ዝኾነ ጸሎት ክንጅምር ከሎና፥ መግቢ ቅድምን ድሕርን ምብላዕናን፥ ስራሕ ቅድሚ ምጅማርና፥ ቅድሚ ምድቃስና ኩሉ እንገብሮ ትርጉሙ መስቀል ዝለዓለ ቦታ እምነትናን ነቲ አምላኽ ዝገበረልና ኩሉ ክንሓስብ ክሕግዘና ክዘኻኽረና ንማለት እዩ።
አብ አባይትና መስቀል ክህልወና እንከሎ ፍሉይ ትርጉም አለዎ ብፍላይ አብዚ ናይ ዓለም ነገር ብዝያዳ ዝዕብልለሉ ዘሎ ዘመን። አብ ገዛውትና ዝበጽሑና አዕሩኽና አዝማድና ካብኡ ዝበለጽ ክርእዩ የብሎምን። መስቀል ዝዓበየ ምልክት እምነትና ስለ ዝኾነ አብ ክብ ዝበለን ዝርአን ቦታ ክንገብሮ ይግባእ። ብመስቀል ዝሓፍር ወይ ዘይትርጉሙ ዝህቦ ክርስትንኡ ዝደስከለ ጥራሕ እዩ። ንደቅና ዝበለጸ ህያብ ክንህቦም እንተ ኾና መስቀል ንሃቦም።
ኩሉ ተሓድሶን ምንጻሕን ኃይሊ መስቀል ክወርደና አብ መዓሙቕ ልብና ብጽኑዕ ክስረት አለዎ። አብ መስቀል ምጥማት ጥራሕ እኹል አይኮነን፥ አብኡ ብምጥማት ነቲ አምላኽ ዝገበረልናን ዘርአየና ፍቕሪ ክንረኽቦን ክንርድኦን አዕሚቕና ክነስተንትን አሎና። አብ መስቀል ክነስተንትን እንከሎና አምላኽ ቀጺሉ ፍቕሩ እና ገለጸ ካብ ኩሉ ኃጢአትን ንአይ ይጥዓመኒ ካብ ዝብል ነጻ ከውጽአና እዩ። ሽዑ ከምቲ ንሱ ዝደልየና ህዝቢ ክንከውን አባና ክብሪ አምላኽ እናተገለጸ ንካልኦት አሕዋትና አብ መአዲ ድሕነት ከምዝአትዉ ኽንገብሮም ኢና።
አምላኽ አብዚ ዝኽሪ መስቀል እነብዕለሉ ጥቕምን ትርጉምን መስቀል ተረዲእና አብ ልብና ክነሕድሮ እሞ ንሓውና ከም ነፍስና ክነፍቅሮ። ነቲ ምእንታይ ዝተሰቕለ ክርስቶስ እናዘከርኩ አነ ኸአ ካብ ኃጢአት ክስቀል ዝብል መንፈስ አሕዲርና ብዓልና ነብዕል።
ብሩኹ መስቀል በሪቑ አብ ዓድናን ዓለምናን ፍቕርን ሰላምን የውርደልና ብሩኽ ብዓል ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ዜና ቫቲካን
ኣብ ጥርሑ ዝኾነ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስን ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስን ጸሎታት ሳልስቲ በዓለ ትንሣኤ ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካውት ቤተክርስትያን ፈጺሞም ሎሚ ሰኑይ ዕለት 13 ኣብቲ ልሙድ ናይ ንግሆ ንግሆ መሥዋዕተ ቅዳሴ ቤተጸሎት ቅድስት ማርታ ተመሊሶም ቅድሚ ቅዳሴ ስለመንመን ከምዝጽልዩ ከምዚ ክብሉ ኣዘኻኺሮም።
ናይ ዕለቱ ወንጌል ካብ ማቴ 28.8-15 ኰይኑ ካብ ሙታን ዝተንሠኤ ክርስቶስ ንገሊኤን ኣንስቲ ተራእዩ ንኣርድእቱ ናብ ገሊላ ሓሊፎም ክጽበይዎ ኣብኡ ከምዝርእይዎ ገሊጹ እቶም ዝሰቀልዎ ሊቃነ ካህናት ነቲ ኣብ ሳልሳይ መዓልቲ ክትንሥእ እዩ ዝበሎ ዘኪሮም ናብ ኣመሓደርቲ ከይዶም ዘድሊ ሓለዋ ክግበር እኳ እንተተፈቅደሎም መቃብር ጥርሑ ምስ ተረኽበ ግን ነቶም ዝሕልው ዝነበሩ ጉቦ ሂቦም ኣርድእቱ ለይቲ ደቂስና እንከሎና ሰሪቆሞ ኢልኩም ኣውርዩ ዝበልዎ ዝትርኽ ነበረ። ቅዱስነቶም እዚ ኩነት እዚ ሎሚ ኣባናውን ከምዘጋጥም ኣብ መንጎ ተስፋ ትንሣኤ ክርስቶስን ናፍቆት መቃብርን ክንመርጽ ይሓተና። በዚ ኣጋጢሙና ዘሎ ለበዳ ለብዒ ሕማም እውን ፍታሕ ሃሰስ ክንብል ማለት እቲ ምርጫ ኣብ መንጎ ሕይወት ምድሓንን ገንዘብ ምኽዕባትን ይጸሪ። ገንዘብ ምኽዕባት እንተተመሪጹ ንብዙሓት ክተጥሚ ናብ ደልሃመት ባርነት ክትሸምም ውግእ ንክለዓል እሞ ሸቀጥ ኣጽዋር ውግእ ንክተደንፍዕን መኽሰብካ ጥራይ ክትሓስብን ሕጻናት ብዘይ ምንም ትምህርትን ክተጥሪ ኢኻ እዚ ከኣ ምርጫ መቃብር እዩ። ክንዲ ሕይወት መቃብር ምምራጽ። ጐይታኸስ ንሕዝቢ ዝጠቅም ሰናይ ነገር ንምምራጽ ጸጋኡ ይዓድለና ናብ ምርጫ መቃብር ዝኾነ ገንዘብ ከይንወድቅ ይሰውረና እንክብሉ ነዚ ዚስዕብ ስብከት ኣቅሪቦም።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ መክሲኮ ጳጳሳዊ መንበረ ጥበብ ክሳብ ዕለት 26 ሓምለ ናብ ዝካየድ ኣብ ልዕሊ ሕጻናት ዝፍጸም ዓመጽ ኣቐዲምካ ንምክልኻል ናብ ዝዝትይ ዕለት 20 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ናብ ዝተኸፍተ ዓውደ ጉባኤ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣመደዮ ሎሞናኰ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ምክልኻል ትሕቲ ዕምደ ሕጻናት ዕቱብ ሕቶ እዩ፡ ኵላትና እቲ ንቤተ ክርስቲያን ናብ ዓቢይ ሕፍረት ዘብጸሓ ኣባላታ ዝፈጸምዎ ጸረ ሰብኣዊ ገበን ኣጸቢቕና ንፈልጦ ኢና፡ ማንም ኣብ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ናይ ወሲብ ዓመጽ ከይፍጽም፡ ምስ ኢየሱስ ንኸይራኸቡ ማንም ከይዕንቅጾምን፡ ዝብል ሓሳብ ዝተሰምሮ ቅዱስ ኣቦና ናብቲ ኣብ መክሲኮ ናብ ዝካየድ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ንምክልኻል ኣብ ዝብል ስነ ምርምር ዝተፈላለየ ክፍሊ መጽናዕቲ ዘዛትይ ዓውደ ጉባኤ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ፡
ኣቐዲምካ ምክልኻል
ከምዚ ዝኣመሰለ ዓውደ መጽናዕቲ ንሕጻናት ማንም ከይጐድእን ኣብ ልዕሊኦም ናይ ወሲብ ዓመጽ ከይፍጽም ንዝግበር ጉዕዞ ኣገዳሲ እዩ፡ ገዳማዊ ይኹን ዓለማዊ ምእመን ድዩ ጳጳስ እውን ሕጻናት ምስ ኢየሱስ ንኸይራኸቡ መገዲ ኣብ ዘሰናኽልሉ እዋን፡ ግዜ ብዘይ ምጥፋእ ብቑልጡፍ ክእገዱን ዝፈጸምዎ ጸረ ሰብኣዊ ገበን እንተሎ ዋጋ ክኸፍሉን፡ ብፍላይ ኣቐዲምካ ናይ ምክልኻል ስጉምቲ ክልለየ ይግባእ።
ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣቐዲምካ ንምልክኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት፥ ከምቲ ዶን ቦስኰ ሕጻናት ካብ ዝተፈላለየዩ ሓደጋ ንምክልኻል ናብ ሓደጋ ንኸየብሉ ኣቐዲምካ ናይ ምክልኻል ውሳኔን ሕንጸትን የድሊ ከምዝብሎ፡ እዚ ኣብ ዘመነ ብርሂን ብዙሕ ህየሳ ዘጓነፎ እውን እንተነበረ፡ እቲ ንሱ ዘበገሶ መደብ ዝነበሮ ክብሪ ዓቢይ እዩ፡ ማንም ኣብ ልዕሊ ሓደ ሕጻን ዓመጽ ከይፍጽም፡ ነቲ ሕጻናት መገዱ ዘስሕት ... ዝዀነ ይዅን ዓይነት ዓመጽ ከይፍጸም ዝድግፍ እዩ።
ሕንጸት ኣብ ስነ ኣቐዲምካ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት
እቲ ኣብ መክሲኮ ጳጳሳዊ መንበረ ጥበብ ዝካየድ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ፥ ኣቐዲምካ ካብ ዝዀነ ይኹን ዓመጽ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ኣብ ላቲን ኣመሪካ ብዝብል ኣርእስቲ ኣምሪሖም ብዘስምዕዎ መደረ ዘበገሱ ኣብ መክሲኮ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፍራንኮ ኮፖላ፡ እዚ ኣብቲ መንበረ ጥበብ ኣብዚ መዳይ ዘተኰረ ዝወሃብ መደብ ሕንጸት ኣብ 2016 ዓ.ም. ኣብ ጳጳሳዊ ግረጐሪያና መንበረ ጥበብ ዋና መቀመጢኡ ምስ ዝዀነ ማእከል ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ብምትሕብባር ዝተበገሰ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ መደብ ሕንጸት ብናይ ስነ ኣእምሮኣዊ ምርምር ሊቕ ኣባ ዳኒኤል ትረቪዞ ፖርቲሎ ዝምራሕ ኰይኑ፡ እዚ ማእከል’ዚ ካብ ዕለት 6 ክሳብ ዕለት 8 ሕዳር 2019 ዓ.ም. ዝካየድ ናይ መላእ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ፥ ኣብ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ዝዀነ ይዅን ዓመጽ ከይፍጸም ኣቐዲምካ ኣብ ምጥንቃቕ ኣብ ዝብል ሓሳብ ኣማእኪሉ ዝካየድ ዓውደ መጽናዕቲ ከሰናደው ምዃኑ ዝሓበሩ ሎሞናኰ ኣስዒቦም ናይ መክሲኮ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ውሳኔ መሰረት ኣብ መክሲኮ ኣብ እትክረብ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ዕለት 16 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ስለ እቶም ብኣባላት ውሉደ ክህነትን ገዳማውያንን ኣደዳ ናይ ወሲብ ዓመጽ ንዝዀኑ ሕጻናትን ዜጋታትን ከምእተጸለየ ገሊጾም።


text:
Radio Erena: 24 Novermber 2014
ኤርትራን ርዋንዳን ኣብ ቅድድም ብሽክለታ ዑቕር ጸጋ ዘለወን ሃገራት ብምዃነን ኣብ ዝመጽእ ዓመታት ኣብ ኣህጉራዊ ውድድራት ዓብላልነት ክህልወን ተኽእሎ ከምዘሎ ለ ኢኩፕ ዝተባህለት ኣብ ፈረንሳ እትሕተም ናይ ስፖርት ጋዜጣ ጠቒሳ።
እታ ጋዜጣ፣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ርዋንዳ ክካየድ ዝቐነየ ቅድድም ዙር ርዋንዳ ኣመልኪታ ኣብ ዘስፈረቶ ሰፊሕ ጸብጻብ፣ ኣብቲ በዳሂ ቅድድም ካብ ኤርትራ፣ ርዋንዳ፣ ኣልጀርያ፣ ሞሮኮ፣ ብሩንዲ፣ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ኢትዮጵያ፣ ፈረንሳን ጀርመንን ካብ ዝርከብአን ሃገራት ዝተዋጽኣ 14 ጋንታታት ይሳተፋ ምህላወን ብምሕባር፣ ኣብዚ ቅድምም’ዚ ኤርትራውያን ጎሊሖም ከምዝተራእዩ ገሊጻ።
ናይ መጀመርያ ኣመሪካዊ ተሳታፋይ ቅድድም ዙር ፈረንሳ ዝኾነ ኣሰልጣኒ ሃገራዊት ጋንታ ርዋንዳ ጆናታን ቦየር ብዛዕባ’ዚ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ብወገኑ፣ እዚ ኣብ ርዋንዳ ዝተኻየደ ቅድድም፣ ንምስሊ እታ ሃገር ኣብ ርእሲ ምቕያሩ፣ ዓቕሚ ኣፍሪቃውያን ዘጉልሐ’ዩ ክብል ደምዲሙ።
ኣብቲ ትማሊ ሰንበት ዝተዛዘመ ሸውዓተ መድረኻት ዝሓቖፈ ዙር ርዋንዳ፣ ኤርትራውያን በብመድረኹ ዓበይቲ ዓወታት ከምዝተጎናጸፉ ዝፍለጥ’ዩ።
ንሻብዓይን ናይ መወዳእታን መድረኽ ዙር ርዋንዳ ሞሮካዊ ሳልሓዲን ምራውኒ ብዓወት ክዛዝሞ እንከሎ፣ ሩዋንዳዊ ቫለንስ ንዳዪሰንጋ ኸኣ ናይ መጀመርያ ሩዋንዳዊ ተዓዋቲ ብጫ ማልያ ኣህጉራዊ ቅድድም ብሽክለታ ዙር ሩዋንዳ ብምዃን ታሪኽ ሰሪሑ።
ኤርትራውያን ዳዊት ሃይለ፡ ብርሃነ መልኣከ፡ ኤልያስ ኣፈወርቂን ሚልዮን ኣማኑኤልን ከኣ፡ ከከም ተርትኦም፡ ሳልሳይ፡ ራብዓይ፡ ሓሙሻይን ዓስራይን ኮይኖም ቅድድሞም ዛዚሞም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ተቐዳዳማይ ጀርመናዊት ክለብ ባይክ-ኣይድ ፎር ሄልፕ መኽሰብ ደበሳይ፡ ኣብ 2014 ዓመተ ምህረት፡ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ፡ ብኣህጉራዊ ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ ዓለም (UCI) ተፈላጥነት ኣብ ዘለዎም፡ ኣህጉራውያን ውድድራት ብሽክለታ፡ ብዘዋህለሎ ነጥቢ ላዕለዋይ ደረጃ ብምስርዑ፡ ትማሊ ሰንበት 23 ሕዳር 2014 ኣብ ዝተኻየደ መዕጸዊ ስነ ስርዓት ሻዱሻይ ኣህጉራዊ ቅድድም ብሽክለታ ዙር ሩዋንዳ ብኣህጉራዊ ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ ዓለም ጻዕዳ ማልያ ተሸሊሙ።
መኽሰብ ነዚ ክብሪ’ዚ ዝረኸበ ናይ መጀመርያ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ብምዃን ከኣ፡ ኣብ መዝገብ ታሪኽ ስሙ ኣስፊሩ።
ብዘይካ’ዚ መኽሰብ ደበሳይ ንዙር ርዋንዳ “ኣንበሳ ዓቐብ” ብምዃን ዛዚምዎ ኣሎ።
====================


text:
Monthly Archives
May 2020
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ግንቦት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፉ 24 ሰዓታት ኣብ ልዕሊ 5 ሽሕን 34 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላቦራቶሪ ብቫይረስ ኮሮና ዝተተሓዙ ተወሰኽቲ 95 ሰባት ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ካብ’ቶም በቲ ቫይረስ ምትሓዞም ዝተረጋገፁ እቶም 94…
ኣብ ትግራይ ንምትካል ፈልሲ ዝውዕል 25 ሺሕ ሄክታር መሬት ብ“ጂፒኤስ” ብምፍላይ ከምዝተዳለወ ተገሊፁ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ግንቦት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ሎሚ ዘበን ኣብ እዋን ክረምቲ ንዝትከል ፈልሲ ዝውዕል 25 ሺሕ ሄክታር መሬት ብዘመናዊ መሳርሒ “ጂፒኤስ” ናይ ምፍላይ ስራሕቲ ወሲኹ ዝተፈላለዩ ምድላዋት ከምዝተወገኑ ቢሮ ልምዓት ገፀርን ሕርሻን ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ። ዳይሬክተር ኣጠቓቕማ ልምዓት…
ፕሬዚዳንት ትራምፕ ሃገሮም ምስ ውድብ ጥዕና ዓለም ዘለዋ ርክብ ኣቋሪፀምዎ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ግንቦት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ፕሬዚዳንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ሃገሮም ምስ ውድብ ጥዕና ዓለም ዘለዋ ርክብ ከም ዘቋረፅዎ ኣፍሊጦም። እቶም ፕሬዚዳንት ዝሃብዎ ውሳነ፥ ውድብ ጥዕና ዓለም ንቻይና ተሓታቲት ለበዳ ቫይረስኮሮና ኣይገበራን ካብ ዝብል ዝብገስ ኢዩ ተባሂሉ። ቻይና…
ምርጫ ብዝምልከት ንዝቐረበ ሕቶ ዝተውሃበ ውሳነ ሓሳብ ናብ ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ቀሪቡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ግንቦት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ጉባኤ ምፅራይ ጉዳያት ሕገ መንግስቲ ፌዴሪኢ ብምኽኒያት ለበዳ ሕማም ኮቪድ 19 ምርጫ ብእዋኑ ክካየድ ዘይምኽኣሉ ከምኡ'ውን ዘበን ስራሕ ኣብያተ ምኽሪን ኣፈፀምቲ ኣካላትን ኣመልኪቱ ካብ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ፌዴሪኢ ንዝቐረበሉ ሕቶ ትርጉም ሕገ መንግስቲ…
400 ሚሊየን ብር ወፃኢ ብምግባር ኣብ ከተማ ዱከም ዝተሃንፁ ፕሮጀክትታት ልምዓት ተመሪቖም
ኣዲስ ኣበባ፣ 22 ግንቦት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)400 ሚሊየን ብር ወፃኢ ብምግባር ኣብ ከተማ ዱከም ዝተሃንፁ ፕሮጀክትታት ልምዓት ትማሊ ተመሪቖም። ቁፅሪ እቶም ፕሮጀክትታት 48 እንትኾኑ፥ ምክትል ፕሬዚዳንትን ኣተሓባባሪት ክላስተር ኢኮኖሚን ክልል ኦሮሚያ ወይዘሮ ጫልቱ ሳኒ ኣብ ዝተረኸባሉ…
ንልዕሊ 170 ሰብ ሃፍቲ መሬት ንምርኽኻብ ውዕሊ ኢንቨስትመንት ከምዝተኣሰረ ኮሚሽን ኢንቨስትመንትን ሰደድን ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ
ኣዲስ ኣበባ፣ ግ21 ጉንበት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብዚ ዓመት ኣብ ዝተፈላለያ ገፀር ወረዳታትን ከተማታትን ትግራይ ንልዕሊ 170 ሰብ ሃፍቲ መሬት ንምርኽኻብ ውዕሊ ኢንቨስትመንት ከምዝተኣሰረ ኮሚሽን ኢንቨስትመንትን ሰደድን ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ። ኮሚሽን ኢንቨስትመንትን ሰደድን ክልል ትግራይ…
ሓረስቶት ዞባ ማእኸል ትግራይ ኣብ ስራሕቲ ልምዓት መስኖ ይነጥፉ ኣለዉ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ግንቦት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ሓረስቶት ዞባ ማእኸል ክልል ትግራይ ኣብ ስራሕቲ ልምዓት መስኖ ይነጥፉ ከምዘለው ተገሊፁ። ስራሕቲ ልምዓት መስኖ ነጥቢ መቐይሮ መነባብሮን ድርቂ ዝፃወር ሓምለዋይ ኢኮኖሚ ልምዓት ምዃኑ ኣብቲ ስራሕ ዝተዋፈሩ ሓረስቶት ሓቢሮም።…
ቀ/ሚ ኣቢይ ኣብ መላእ ሃገር ዘሎ ዓቕሚ ምርመራ ኮቪድ-19 ተጠናኺሮ ቅቕፅል ከምዝግባእ ኣተሓሳሲቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ጉንበት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ኮቪድ-19 ንምክልኻል ዝተጣየሸን ብቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ኣቢይ ኣሕመድ ዝምራሕን ኮሚቴ ሚኒስትራት ሎሚ መዓልቲ ኣኼባ ኣካይዱ። እቲ ኮሚቴ፥ ክሳብ ሕዚ ኣብ ዝተኻየዱ ስራሕቲ ኣድሂቡ ብምዝታይ ከይዲ ተግባራቱ እውን ተገምጊሙ ኢዩ። ሚኒስቴር…
ቀ/ሚ ኣቢይ ምስ ዋና ዳይሬክተር ፕሮግራም ምግቢ ዓለም ተዛቲዮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ጉንበት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ቀዳማይ ሚኒስትር ኣቢይ ኣሕመድ ምስ ዋና ዳይሬክተር ፕሮግራም ምግቢ ዓለም ዴቪድ ቤስሌይ ተዛቲዮም። ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ሓገዛት ብምትሕብባር እናተፃወተቶ ብዛዕባ ትርከብ ግደን ኣብ ሓገዝ ትልሚ ሓምለዋይ ዓሸራ እዚ ዓመትን ኣድሂቦም ምዝታዮም እቶም…
ኣብ ኢትዮጵያ ተወሰኽቲ ብቫይረስ ኮሮና ዝተለኸፉ 137 ሰባት ተረኺቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ግንቦት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ኣብ ዝሓለፉ 24 ሰዓታት ኣብ ልዕሊ 5 ሺሕን 15 ሰባት ብዝተገበረ ምርመራ ላብራቶሪ ኣብ ሓደ መዓልቲ ጥራሕ 137 ተወሰኽቲ ብቫይረስኮሮና ዝተለኸፉ ከምዝተረኸቡ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ። ብመሰረት እዚ ክሳብ ሐዚ ብዝተገበረ ምርመራ ቁፅሪ እቲ…


text:
ብዘይ ቈጸራ ክትባት ምውሳድ
ኣብዝደለኻዮቦታንኣብዝጥዕመካእዋንንክትባትውሰድ።እዚብኸመይከምዚዓዪእስከንርአ፥
- ኣብ ከባቢኻ ክትባት ክትወስደሉ እትኽእል ቦታ ርኸብ
- ቈጸራ ከይሓዝካ ምጻእ
- እጅገኻ ንላዕሊ ሰብስቦ ወዲእካ
ኣብዝደለኻዮቦታንኣብዝጥዕመካእዋንንክትባትውሰድ።እዚብኸመይከምዚዓዪእስከንርአ፥
- ኣብ ከባቢኻ ክትባት ክትወስደሉ እትኽእል ቦታ ርኸብ
- ቈጸራ ከይሓዝካ ምጻእ
- እጅገኻ ንላዕሊ ሰብስቦ ወዲእካ
ነቲቐዳማይንካልኣይንክትባትብዘይቈጸራክትወስዶይከኣልእዩ።እንተደኣድሮቘጸራዝሓዝካኮይንካ ግንቈጸራከይገበርካክትክተብደሊኻኣለኻመጀመርታነቲቘጸራኻሰርዞእሞብድሕሪኡብዘይቆጸራ ክትክተብትኽእልኢኻ።ብኸምዚድማዘየድሊክታበታትካብምጉሓፍንድሕንኣለናማለትእዩ።ኣብሕማም ናይምክልኻልዓቕሞምከቢድጸገምንዘለዎምገለገለሰባትንሳልሳይግዜክታበት ክወስዱብኺኢላሓኪምዕድመይቐርበሎምእዩ።እንተደኣንሶምነቲናይዕድመወረቐትሒዞምመጺኦም ድማብዘይቈጸራክኽተቡይኽእሉእዮም።
ኣብ ከባቢኻ ተኸተብ
ቈጸራ ከይገበርካ ምኽታብ እንታይ እዩ?
ኣብቲ ብዘይቈጸራ ክትባት ምውሳድ ዝብል ጽሑፍ ንኹለን እተን ብዘይ ቆጸራ ኣንጻርኮሮናክትባት ክትወስደለን ትኽእልናይ GGD ቦታታትክትረኽበን ኢኻ።
ነቲቐዳማይክትባት ክኽተቦ ክትከይድ ከለኻ ናይ ኣፍን ኣፍንጫን መሸፈኒ ማስኬራንናይመንነት ወረቐትካን (ቍጽሪ BSN ዘለዎ) ምምላእ ኣይትረስዕ። ኣብቲክትባት ዝወሰደሉቦታእውንእንተዀነ ናይ ኣፍን ኣፍንጫን መሸፈኒ ማስኬራክትገብርን ንሓድሕድካ ድማ 1.5 ሜትሮክትረሓሓቕንኣሎካ። እንተደኣ ብኺኢላሓኪምንሳልሳይግዜ ክታበት ክትወስድዕድመ ዝቐረበልካ ኮይንካ ድማ ነቲ ናይ ዕድመ ወረቐት ሒዝካዮ ክትመጽእ ኣለካ።
ነቲ ቐዳማይክትባት ክትወስዶ ምስ መጻእካ ነቲኻልአይቲ ክትባት ንኽትወስዶ ብቐጥታምሳኻቘጸራኽንገብርኢና።
ንነብስኻን ንፈተውትኻን ተኸላኸለሎም
ስለምንታይ እየ ኣንጻር ኮሮና ክኽተብ ክመርጽ ዘለኒ?
ጸረኮሮና ቫይረስክትባትብግዴታኣይኰነን።ኵሉሰብእንተደኣ ተኸቲቡ ግንእቲቫይረስብቐሊሉክዝርጋሕኣይክእልንኢዩ።ስለዚ ክትባትንርእስኻጥራይዘይኰነስንኸምየዕሩኽ መሓዙትካን ስድራቤትካንዝኣመሰሉኣብከባቢኻዘለዉሰባትእውንይከላኸለሎምእዩ።
ብተደጋጋሚ ዝሕተቱ ሕቶታት
ብዘይ ቈጸራ ክታበት ምውሳድ ብዝምልከት ዝሕተቱ ሕቶታት
ብዘይቈጸራክታበት ምውሳድብኸመይከምዝካየድዝያዳክትፈልጥትደሊዶ? እምበኣር ኣብቲ ብተደጋጋሚዝሕተቱሕቶታት ዝብል ተመልከት።
ንውልቃዊ ሓበሬታት ናትካ ብኸምዚ ኣገባብ ኢና ንዕቅቦምም፦
መንነትካ ዝፈልጥ ወላ ሓደ ሰብ የልቦን። ነቲ ናይ ክትባት መኽተቢ ቦታታት ትርእዮ መንነትካ ከይተፈለጥካ እዩ።
ኣብዚ ወብ ሳይት እዚ ዝዀነ ይኹን ውልቃዊ ሓበሬታት ናይ ሰባት ኣይነቐምጥን ኢና።
ሰባት ኣበየናይ ክፋል እዚ ወብ ሳይት ምብጻሕ ከም ዝገበሩ ጥራይ ኢና ንከታተል፣ እዚ ዝግበር ድማ ነዚ ወብ ሳይት እዚ ንምምሕያሽ ብምባል እዩ።


text:
ሰልፊ ዴሞክራት ኣሜሪካ ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ኮንግረስ 219 ብ 193 ዝኾነ ውጽኢት ዓወት ዝቐንዖም ክኸውን እንከሎ: ሰልፊ ሪፖብሊካውያን ድማ ኣብ ምርጫ መናብር ሰነት 51ብ 45 ዝኾነ ውጽኢት ተዓዊቶም ኣለው።
ብመሰረት ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ዝተረኽበ ውጽኢት ናይ ብ'ሚድ ተርም' ዝፍለጥ ኣብ ነፍስ ወከፍ ክልተ ዓመት ዝካየድ ምርጫ ኣሜሪካ እቲ ብሰልፊ ሪፖብሊካውያን ተዓብሊሉ ዝነበረ መናብር ኮንግረስ ናብ ሰልፊ ደሞክራትስ ዝተመሓላለፈ ክኸውን እንከሎ: መናብር ሰነት ግን ሕጂውን ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ሰልፊ ሪፖብሊካውያን ኮይኑ ክቕጽል እዩ።
ምስዚ ኣብ ዝተኣሳሰር ዜና ኣብ ክፍለ ግዝኣት ኮሎራዶ ንመንበር ኮንግረስ ዝተወዳደረ ኣባል ሰልፊ ደሞክራት ብጆ ንጉሰ ዝፍለጥ ኤርትራዊ ኣሜሪካዊ ዮሴፍ ንጉሰ ኣብታ ክፍለ ግዝኣት ተዓዊቱ ኣሎ። ዓወት ጆ ንጉሰ ንክፍለ ግዝኣት ኮሎራዶ ናይ ፈለማ ጸሊም ኣብ ምርጫ መንበር ኮንግረስ ብምዕዋት ፍሉይ ገይርዎ ይርከብ።
ብተመሳሳሊ ካብ ክፍለ ግዝኣት ሚኖሶታ ኢልሃን ዑመር ዝተባህለት ሶማላዊት ኣመሪካዊት ከምኡውን ካብ ክፍለ ግዝኣት ሚሺጋን ፍልስጤማዊት ኣመሪካዊት ረሺዳ ጠይብ ብተመሳሳሊ ኣብ ምርጫ መናብር ኮንግረስ ናይ ፈለማ ደቂኣንስትዮ ኣመንቲ ምስልምና ኮይነን ተዓዊተን ኣለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ታኅሣሥ – 26፡2017
ማቴ.10:17-22
ሓዋሪያት ከም ተሓጋገዝቲን ቀጸልትን ስብከተ ወንጌል ብመድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ይጽውዑ። ሓላፍነት ለቢሶም ከአ ናይ መጻኢ ተልእኾኦም መምርሒን ምኽርን ካብ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ይቕበሉ። አብዚ ናይ ሎሚ ክፋል ቃል አምላኽ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ትምህርቱ ክልተ ምሳሌ ብምጥቃም ይጅምሮ፦ አባጊዕ አብ መንጎ ተኻሉ – ብልህታት ከም ተመን፡ ገርህታት ከአ ከም ርግቢ። እታ ቀዳመይቲ ኢቲ ሓዋሪያት ተጸዊዖሙሉ ዘለዉ ጽውዓ ስጋብ ክንደይ ከቢድን ሓደገኛን ምኻኑ ንምርግጋጽ፤ በቲ ሓደ ወገን ከአ ኢቲ ሓዋሪያት ከጋንፎም ዘለዎ ሓደገኛ ኩነታት የጉልሕ። ኢቲ መግለጺ “አነ እሰደኩም አለኹ” ዝብል ከአ ሓለዋ አምላኽ ከምዘለዎም የረጋግጽ። እቲ ብልህታት ከም ተመን፥ ገርህታት ከአ ከም ርግቢ ኹኑ” ዝብል ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክልተ ባህሪ ከተሓሕዝ ዝደለ ይመስል። እምነት አብ አምላኽ፤ ሓዋሪያት አብቲ ምስ ሰባት ክገብሩዎ ዘለዎም ርክባት ነዊሕ አስተንትኖን ጥንቃቐን ዘድሊዮ ምኻኑ።
ቐጺሉ “ካብ ሰብ ተጠንቀቑ” እናበለ ሓዋሪያት አብ ተልእኾኦም ስደትን ግፍዕን- ጽልኢን፡ ጥርዓንን – ክሲን ክመጾም ከምዝኽእል የጠንቅቖም። እዚ «አኅሊፎም ኪህብኹም፥ ዝብል መግለጺ እዚ ነቲ ክሲ አብ ቤት ፍርዲ ዝርኢ ጥራይ አይነበረን። እንታይ ደአ ልዕሊ ኹሉ ነቲ ቲዮሎጊያዊ ትምህርቲ ዝርኢ ነበረ። ምኽንያቱ ሓዋሪያት ነቲ ብዙሓት አይሁድ ፈሪሳውያን ዘሰምበደ ትምህርቲ ክርስቶስ ክሰብኩ ነሩዎም። በዚ ኸአ ተቓውሞን ስደትን ከምዘስዕበሎም ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይፈልጥ ነሩ ኢዩ። ምኽኒያቱ “ካብ መምህሩ ዚዓቢ ተመሃራይ” ስለዘየሎ። ማለት ከምቲ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ አብዚ ዓለም እዚ ተልእኾ እቲ ሰማያዊ አቡኡ ንኽፍጽም፡ በቲ ሰናይ ተግባራቱ ዝተኸሰን አሕሊፎም ዝሃቡዎን፤ ሓዋሪያት ከአ እዚ ዕጫ ክበጽሖም ነይሩዎ። “ ናብ መገባእያታት አኅሊፎም ኪህብኹም ኢዮም” ስለዚ ሓዋሪያት እቲ ሓቀኛ ምስክርነት ምእንቲ ኽህቡ ብርቱዓትን ተጻወርትን ክኾኑ ነይሩዎም። በቲ ስደቶምን ስቅያቶምን ክርስቶስ ሓቀኛ መድኅን ምኻኑ ክምህሩን ክምስክሩን ነይሩዎም።
አብዚ ተልእኾ ናይ ሓዋሪያት ግና ኩሉ ግዜ ሓገዝ እቲ ልዑል አምላኽ ወይ መንፈስ አምላኽ ከምዘሰንዮም ለዎም ይገልጸሎም። • “መንፈስ አቦኹም እዩ ብአኻትኩም ዝዛረብ እምበር፥ ንስኻትኩም አይኮንክምን እትዛረቡ”። እዚ ሓዋሪያት አብ ሓዋሪያዊ ተልእኾኦም አብ ክእለቶምን ፍልጠቶምን – ማለት አብ ገዛእ ርእሶም ክምርኮሱ ከምዘይብሉም፡ እንታይ ደአ ከምቲ አቀዲምና ዝገለጽናዮ፡ አብቲ ሰማያዊ ሓይሊ አምላኽ ክአምኑን ክምርኮሱን ከምዘለዎም ዘረድእ ኢዩ። ስለዚ አብ ሕማቕ ኩነታት – አብ ሓደገኛ ግዜ ናይ ሕወቶም ሓገዝን ደገፍን ናይ እግዚአብሔር – አብ ከምዘይፍለዮም ባዕሉ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይምህሮም።
ዝኸበርኩም አኃዋት አኅት አብዚ ምድራዊ ጉዑዞና፡ ነፍሲ ወከፍና ብጥምቀት ሓደ ፍሉይ ተልእኾ አለና። ንሱ ከአ ነቲ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ካብ ድንግል ማሪያም ሰብ ኮይኑ ዝተወልደ አምላኽ ብቓልናን ብተግባርናን ንዓለም ክንምስክር። አብዚ ተልእኾ እዚ ግና ብኽርስቶስ ምኽንያት ስደትን ተቓውሞን ከምዘጋንፈና ክንቕረብን ክንቕበልን ድልዋት ኽንከውን ይግበአና። ካብ ሰባት ጽልኢውን ክወርደና ኢዩ፡ እቲ ሰናይ ዜና ግና ” እቲ ኻሳዕ መወዳእታ ዚዕገስ ግና ንሱ ኪድኅን እዩ። ስለዚ አብ ክርስቲያናዊ ተልእኾና ነቲ ካብ ደቂ ሰባት ዝወርደና ስደትን – ጸርፍን፡ ጽልእን – ሕሜታን፡ ብሓሶት ክስን፤ ብትዕግስቲ ክንጾሮ ይግበአና። ምእንቲ ፍቕሪ ኢየሱስ ኢልና ተስፋ ከይቆረጽና ንኹሉ ነቲ ዝወርደና ስደት ብትዕግስቲ ክንጸውር ወትሩ ክንተግህ ይግበአና። ሓቀኛ ሓዋሪያ ኸአ ንሱ ኢዩ፡ ኢቲ ነቲ ዘጋንፎ ስደትን መከራን መስቀሉ ጸይሩ ንኽርስቶስ ዝስዕብ። ስለዚ ወንጌል ሓቂ ንምብሳር አይንፍራህ። ገጽ ሰባት ዘይኮነ፡ ገጽ እቲ ልዑል አምላኽ ንርአ። ንሰባት አይንተአመን፤ እንታይ ደአ ንኽርስቶስ ጎይታና። ንኽብሪ ርእስና ዘይኮነ ንኽብሪ አምላኽ ንስራሕ። ፍረ ናይ መንፈስ ቅዱስ እንታይ ምኻኑ አለሊና ንኽአል። ( ፍረ መንፈስ ቅዱስ፦ ፍቅሪ – ንሓጎስ – ሰላም – ትዕግስቲ – ልግሲ – ሕያውነት – እሙን ምኻን – ለውሃት – ርእስኻ ምግታእ)
ዝኸበርኩም አኅዋት አኃት ንኽርስቲያናዊ ሕይወትና አብነት ዝኾነና ናይዚ ሎሚ እንዝክሮ ዘለና ቀዳማይ ሰማዕት፡ ቅዱስ እስጢፋኖስ ክነስትንትን ንኽእል። ግ.ሓ. 6:8-12,7:54-60 እስጢፋኖስ ሓደ ካብቶም ቀዳሞት ሽውዓተ ድያቆናት ብሓዋሪያት ንአገልግሎት ቤተክርስቲያንን ሓዋሪያትን ዝተመርጹ ኢዩ ዝነበረ። አብቲ ዝተጸዋዓሉ ጽውዓ እሙን ኮይኑ ኮይኑ ኸአ ብሰማእትነት ሓለፈ።
እስጢፋኖስ ጸጋን ኃይልን መሊእዎ፥ አብ ማእከል ሕዝቢ ዓበይቲ ትእምርትን ተአምራትን ክገቢር ጀመረ ይብለና ግ. ሓ.6:8 ምኽኒያቱ አምላኽ ምስኡ ስለነበረ። “ እዚ ሰብ እዚ አብ ልዕሊ ሕጊ ሙሴን አብ ልዕሊ አምላኽን ቃል ጸርፊ ኺዛረብ ከሎ ሰሚዕናዮ” እናበሉ ኸአ ነቲ ጥበብን መንፈስን ዝመልኦ ዘረባኡ ተቃወምዎን ከሰስዎን። “ብአይ ምኽንያት ናብ መካንንትን ናብ ነገሥታትን ክትውሰዱ ኢኹም። አኅሊፎም ኪህብኹም” ኢዮም ዝበሎ ክርስቶስ ብሓሶት ናብ መጋባእያ ሕጊ አቕረብዎ። ብዳርባ እምኒ ኸአ ቀተልዎ። ብዳርባ እምኒ ክቐትልዎ ኸለዉ “ ኦ ጎይታይ ኢየሱስ! ነፍሰይ ተቐበል” እናበለ ተማህለለ። ተምበርኪኩ ኸአ ብዓቢ ድምጺ “ ጎይታይ! እዚ ኃጢአት እዚ አይትሓዘሎም” ኢሉ ጨደረ። እዚ ምስ በለውን ዓረፈ። ቅዱስ እስጢፋኖስ ሰምዕት ነቲ ቃል አምላክ ብሕይወቱ ዝመስከረ ኢዩ። አብ ቅድሚ ዓበይቲ ነቲ ሓቂ ክምስክር ተረኺቡ። ተመሃራይ ካብ መምህሩ ስለዘይበልጽ ግና እቲ ስደትን ሞትን አጋኒፉዎ። ከምቲ ክርስቶ አብ መስቀል ነቶም ቀተልቱ “ ኦ አቦይ ዝገብሩዎ አይፈልጡን ኢዮም እሞ መሓሮም” እናበለ ሕይወቱ ዝሃበ። ከም ኡውን ቅዱስ እስጢፋኖስ “ጎይታይ! እዚ ኃጢአት እዚ አይትኃዘሎም” እናበለ ነቶም ቀተልቱ ካብቲ ልዑል አምላኹ ምሕረት እናማለደሎም ሞተ። እግዚአብሔር ብሓቂ ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ንሕናውን እቲ ሓቀኛ ተል እኾና አለሊና አብነትን አሰርን ቅዱስ እስጢፋኖስ ብቕድስና እንጎዓዘሎ ሓይልን ጥበብን ይሃበና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋግቢር


text:
Radio Erena: 04 May 2016
መራሒ ናይቶም ብኣንሳሩኣላሕ ዝፍለጡ ተቓወምቲ ሑቲ ናይ የመን ሰይድ ዓብዱልማሊክ ኣል ሑቲ፣ ንኤርትራ ኣጠንቒቑ።
እቲ መራሒ ብቴሌቪዥን ናይቲ ጉጅለ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ እስራኤል ምስ ስዑዲ ብምትሕብባር ኣንጻሮም ደብዳብ ተካይድ ከምዘላ’ውን ገሊጹ።
ንሱ ኣብ መግለጺኡ፣ እስራኤል ንስዑዲ ዓረብ ብምድጋፍ ኣብ እተካየዶ ዘላ መጥቃዕቲ፣ ካብ ከባቢ ወደብ ዓሰብ እናተበገሰት’ያ ብምብላ’ዩ ናብ ኤርትራ ኢዱ ዘወጣውጥ ዘሎ።
ስዑዲ ዓረብ ሕነ ናይቲ ኣብ የመን ፈጢራቶ ዘላ ዕንወት ክትፍደ፣ያ ዝበለ እቲ መራሒ፣ ነቲ ኣብ ኩዌት ዝተጀመረ መስርሕ ሰላም እናተኸታታሉ ኣንጻሮም ንዝፍኖ ዝኾነ ዓይነት መጥቃዕቲ ንምፍሻሉ ድሉዋት ምህላዎም ጠቒሱ።
እስራኤል፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ከም ቀዳማይቲ ስግኣት እትጥምታ ሃገር ኢራን ክትከውን እንከላ፣ ንኢራንን ብኢራን ንዝድገፉ ሓይልታትን ንምድምሳስ ምስ ሃገራት ዓረብ ምስጢራዊ ስልታዊ ዝምድና ከምዘለዋ’ዩ ዝንግረ።
እንተኾነ እስራኤል ኣብዚ ናይ የመን ጉዳይ ኢድ ከምዘለዋ ዝሕብር ዝኾነ መርትዖ ካብ ናጻ ኣካል ክርከብ ኣይከኣለን።
ብስዑዲ ዝምርሓ ኣመንቲ ሱና ዝኾና ሃገራት ዓረብ’ውን ንህላዊኤን ቀዳመይቲ ስግኣተን፣ ብእምነት ሺዓ እትምራሕ ኢራን ንሳ እትድግፎም ከም ሑቲ ዝኣመሰሉ ጉጅለታትን ምዃኖም’የን ዝገልጻ።
ብስዑዲ ዝተመርሐ ልፍንታዊ ሰራዊት ሃገራት ዓረብ ኣብ የመን መጥቃዕቲ ድሕሪ ምጅማሩ፣ ኤርትራ ብመንገዲ ወደብ ዓሰብ ሎጂስቲካዊ ኣገልግሎት ትህብ ከምዘላ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ምስ ሮይተርስ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ ምግላጹ ይዝከር።
============================


text:
ኣል ቃይዳ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ ሽበራዊ መጥቓዕቲ ዝፈፀመሉ ከምዛ ሎማዕንቲ 11 መስከረም ነይሩ።19 ዓመት ኣቑፂሩ ኣሎ።መጥቓዕቲ ካብ ዝተፈፀሞም ሓደ ኣብ ዝኾነ ፔንታጎን ናይ ኣርሊንግተን ካውንቲ ወይም ምሕዳር ስነስርዓት ዝኽሪ 11 መስክረም ብማዕዶ \ብቨርችዋል\ የካየድ ኣሎ።
11 መስከረም 2001 ኣ\ፈ ንጉሆ ነይሩ ኣሸባሪ ጉጅለ ኣል-ቃይዳ ኣብ ልዕሊ ዩናይትድ ስቴትስ ኣርባዕተነፈርቲ መጎዓዚያ ህዝቢ ብምጭዋይ ዝተዋደደ መጥቓዕቲ ዝፈፀመ።ክልተ ነፈርቲ ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ምስ ዝነበሩ ክልተ ሰማይ ጠቀስ ህንፃታት ትዊን ታወርስ ዎርልድ ትሬድ ሴንተር ኣላቲሞምወን።ሳልሰይቲ ነፋሪት ኣብ ህንፃ ዋና ቤት ፅሕፈት ምንስቴር ምክልኻል ዩናይትድ ስቴትስ ፔንታጎን ተሓምሺሻ።ናብ ዋይት ሃውስ ተምርሕ ነይራ ተባሂላ ኣብ እትእመን ራብዐይቲ ነፋሪት ዝነበሩ ተሳፈርቲ ነታ ነፋሪ ካብቶም ጨወይቲ መንጢሎም ንምቁፅፃር ኣብ ዝፈተንሉ እዋን ኣብ ሓደ ናይ ፔንሲልቨኒያ ማይዳ ተሓሚሺሻ ።
ኣብ ሓደ ማዕልቲ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝተፈፀመ ዘስካሕክሕ ሽበራዊ መጥቓዕቲ 2,977 ሰባትሃሊቅቶም።ኩሎም 19 ጭወይቲ ኣሸበርቲ ኣል ቃይዳ እውን ሞይቶም።
ድሕሪ መጥቓዕቲ 11 መስከረም ዩናይትድ ስቴትስ ‘’ዅናት ፀረ ሽብር’’ ብዝብል ዝፍለጥ ዓለምለኸወታደራዊ ወፍሪ ኣብ መላእ ማእኸላይ ምብራቕ፣ ኣፍሪካን ኢስያን ኣብ ልዕሊ ዝነቆጡ እስላማዊያን ፅንፋዊያን ጉጅለታት ዒላማ ዝገበረ መጥቓዕቲ ጀሚራ።
በመሰረት ዩኒቨርስቲ ብራውንን ዩኒቨርስቲ ቦስተንን ኣብ 2019 ኣ\ፈ ኣብዘካየድዎ ሓባራዊ መፅናዕቲ ዩናይትድ ስቴትስ ድሕሪ መጥቓዕቲ 11 መስከረም ክሳብ መወዳእታ በጀት ናይዚ ዓመት 30 መስከረም ኣብ ወፃኢ ሃገራት ኣብ ዘካየደቶ ወታደራዊ ተሳትፎ ልዕሊ 6.4 ትሪሊዮን ዶላር ክተውፅእ እያ።
በረራ ቁፅሪ 77 ነፋሪት ኣሜሪካን ኣየርላይንስ ምስ ህንፃ ፔንታንጎን ብምልታም 184 ግዳያት ተቐቲሎም።ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ናይ ሎሚ ዓመታዊ ዝኽሪ 11 መስከረም ከባቢያዊ ምምሕዳር ኣርሊንግተን ብቀጥታ ናይ ኦንላይን ስነስርዓት እዩ ዝካየድ ዘሎ።ንጉሆ ስዓት 9:30 ዕምበባ ናይ ምንባርስነስርዓት ተኻይዱ።እታ ነፋሪ ኣብ ህንፃ ፔንታጎን ዝተሓምሸሸትሉ ንጉሆ ስዓት 9:37 ናይ ሕልና ፀሎት ተኻይዱ ኣሎ።


text:
ኣቡ መሓመድ ኣል ዓድናኒ ዝተባህለ ላዕለዋይ መራሒ ዳዕሽ ተቐቲሉ።
ኣል ዓድናኒ ትማሊ ሰሉስ 29 ነሓሰ ኣብ ሶርያ ብሓይልታት ኪዳን ተመሪሑ ብዝካየድ ዝነበረ ደብዳብ ነፈርቲ ተወቒዑ ከምዝሞተ ቤት ጽሕፈት ምክልኻል ኣመሪካ ዝተዋህበ መግለጺ ኣረጋጊጹ።
ዳዕሽ ብወገኑ: ንሞት ኣል ዓድናኒ ተኣሚኑ ኣሎ። ነዚ ብዝምልከት ዳዕሽ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ኣል ዓድናኒ ኣብ ከባቢ ስትራተጂካዊት ከተማ ኣለፖ ሶርያ ንዘሎ ወተሃደራዊ ስርሒት የጽንዕ ኣብ ዝነበረሉ ከምዝተቐትለ ኣፍሊጡ።
ኣል ዓድናኒ ኣብ መሳልል ጽፍሒ ስልጣን ዳዕሽ ድሕሪ ኣቡባክር ኣል ባቕዳዲ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝስራዕ በዓል ስልጣን ዝነበረዩ። ንሱ ከም ኣፈኛ ዳዕሽን ኣብ ገለ ኣጋጣሚ ድማ ኣርቃቒ መደብ ዳዕሽ ኮይኑውን ዝጥቀስ ዝነበረዩ። ንፈለማ ግዜ ዳዕሽ እስላማዊ ካሊፈት ከምዝመስረተ ዘረጋገጸውን ኣል ዓድናኒ ምዃኑዩ ኣብ በበይኑ ኣጋጣሚታት ዝጥቀስ።
ሓደ በዓል መዚ ምክልኻል ኣመሪካ፡ ኣል ዓድናኒ ብቐጥታ ኣብ ምምልማል ወጻእተኛታት ተቓለስቲ ናብ ዳዕሽ ሓላፍነት ወሲዱ ይሰርሕ ምንባሩ ገሊጹ።
ኣል ዓድናኒ ብዘይካዚ ዳዕሽ ኣብ ሶርያን ዒራቕን ካብ ዝርከቡ ቀንዲ ዒላማታቱ ሓሊፉ ኣብ ከም መጥቃዕትታት ፓሪስ፤ መዕርፎ ነፈርቲ ብራስለስ በልጅዩምን ኢስታንቡል ቱርኪ፥ ምብራዕ ነፋሪት ሩስያ ኣብ በረኻታት ሲናይ፥ ነብሰ ቕትለታዊ መጥቃዕቲ ኣንካራን ኣብ ባንግላድሽ ዝተኻየደ መጥቃዕቲን ከይተረፈ ብቐጥታ ምስታፉ እቲ በዓል መዚ ምክልኻል ኣመሪካ ይሕብር።
ብሓፈሻ እዞም ዝተጠቕሱ መጥቃዕታት 1800 ሰባት ምቕታሉን 4 ሽሕ ድማ ምቕሳሉን ብተወሳኺ ገሊጹ።
ኣልዓድናኒ ቅድሚ ሾሞንተ ወርሒ ኣብ ሓዲሳ ኣብ ዝተባህለት ዒራቓዊት ከተማ ኣብ ኲናት ቆሲሉ ምንባሩ ይግለጽ። ኣቐዲሙ ኣባል ኣልቃዒዳ ከምዝነበረን ድሒሩ ግን ናብ ዳዕሽ ከምዝተጸንበረን ብተወሳኺ ይሕበር።
ኣመሪካ: ንምርካብ ኣል ዓድናኒ ንዝሓገዘ ሓበሬታ ዝሃበ ናይ 5 ሚልዮን ዶላር ሞሳ ጻማ ሰሊዓ ምንባራ'ዩ ዝፍለጥ።
ኣቡ መሓመድ ኣል ዓድናኒ 39 ዝዕድሚኡ ሶርያዊ እዩ።


text:
ሎሚ ረቡዕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝተኸፍተ Origin Africa 2015 ብዝብል ዝፅዋዕ ናይ ጡጥ፣ዓለባን ኣልባሳትን ኢንዱትሪ ሲምፖዚየም ንናይ ውሽጥን ወፃእን ሰብ ሃብቲ ሰፊሕ ዕድል ስራሕ ክፈጥር እዩ ተባሂሉ።ኣብ ዝቕፅል የካቲት ስርሑ ክጅምር እዩ ዝተባሃለ መንገዲ ባቡር ኣዲስ ኣበባ-ጅቡቲ ንናይታ ሃገር ኢንዱትሪታት ዓለምለኸ ተዋዳዳሪይነት ዝለዓለ ኣስተዋፅኦ ከምዘበርክት ተሓቢሩ’ሎ።
እቲ ስምፓዚየም አብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝተኸፍተሉ እዋን መደረ ዘስምዑ ሚንስትር ኢንዱስትሪ ኢትዮጵያ ኣቶ ኣሕመደ ኣብተው እቲ ስፖዚየም ኢትዮጵያ ንዝጀመረቶ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን ፅቡቕ ኣጋጣሚ እዩ ኢሎም።
ኣብዚ ኤግዚብሽን ካብ 27 ዝተፈላለያ ሃገራት ኣውሮፓ፣ኣሜሪካ፣ኢሲያን ኣፍሪካን ዝመፃ ልዕሊ 185 ኩባንያታት ይሳተፋ ኣለዋ።
ጎኒ ንጎኒ እቲ ምርኢት ኣብ ዝቕፅሉ ሰለስተ መዓልታት ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት እቲ ኢንዱስትሪ ትኹረት ዝገበሩ ሰሚናራት ከምዝካየዱ ተፈሊጡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣንጸባራቂ ወተሃደራዊ ዓወታት ወያኔ ናበይ ገጹ ፡
ኣንጸባራቂ ወተሃደራዊ ዓወታት ወያኔ ናበይ ገጹ ፡
ኣብ ፈለማ ምጂማር ወራር ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ፡ ኣብ ዘቅረብኹዎ ጽሑፍ እቲ ኹናት ብዓወት ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ (ም.ሓ.ት) ክፍጸም ምዃኑ ገለጺ ነይረ ። እዚ ከኣ ህዝቢ ትግራይ ኣብ መሬቱን ኣብ መንነቱን ንዝመጾ ወራር ሓይሊ ክምክቶን ኣብ መወዳእታ ከኣ ግዜ ይንዋሕ ይሕጸር ተዓዋቲ ምዃኑ ዘጠራጥር ጉዳይ ስለ ዘይነበረ ። ምኽንያቱ ሰውራ ኤርትራ ሕያው ኣብነት ስለ ዝኾነ። እዚ ተረኺቡ ዘሎ ዓወት ግን ብከምዚ ዓይነት ብቁልጡፍ ክፍጸም እዩ ዝብል እምነት ግን ዝኾነ ሰብ ዝነበሮ ኣይመስለን ። እንቛዕ ሓጎሶኹም ! ኣመዝጊብኩምዎ ዘሎኹም ዓወታት ክትዕቅቡ ከኣ ናይ ብዙሓት ተስፋን እምነትን እዩ ።
እዚ ዓወታት እዚ ክገልጸልና ዝክእል ሰለስተ ነጥብታት ክንርዳእ ንክእል ።
ቀዳማይ ፡ ህዝቢ ትግራይ ዝጠምሮ ሓደ ቛንቛ ፡ሓደ ባህሊ፡ሓደ ስነ ኣእምራዊ ኣታሕሳስባን ጆኦግራፊኻዊ ኣቀማምጣን ይውንን ። ከምኡ እውን ካብ ሕሉፍ ታርኽ ናይ ኣክሱማውያን ነገስታት እተወርሰ ሕላገት ናይ ኒሕን ቆራጽነትን ልዑል ሞራል ኣስኒቁዎም ኣሎ ። ህዝቢ ትግራይ ልዕሊ ኩሉ ካብ እምነታቱ ሃገሩ ንቅሚት ይሰርዕ ። እዚ ተውህቦ እዚ ስለ ዝውንን ፡ወራር ኢትዮጵያ ኤርትራን ኣብ ዝመጸሉ ፡ ከም ሓደ ኣካል ኾይኑ ፣ብሓደ ተላዒሉ ክምክትን ኣገረምቲ ዝኾኑ ዓወታት ኣንጻር ወረርቲ ሓይልታት ከመዝግብ ተራእዩ ። ከምዚ ውሁብ ዝኮነ ጸጋታት ዝውኑኑ ህዝብታት ዓለምና እንተኾነ እውን ፡ኣብ ወተሃደራውን ፡ኣብ ፖለቲካውን ፡ ኣብ ቁጠባውን ስሉጥ ዝኮነ ዓወታት ከመዝግቡ ተራእዮም እዮም ። ብጣዕሚ ወሳኒ ናይ ዕብየት መሳርሒ እዩ ።
ካልኣይ ፡ ንሓይልታት ምኽልኻል ትግራይ ኣብዚ ኹናት እዚ ዝመርሑ ዘለው ጀነራላት ፣ ኣብ ሓርነታዊ ቓልሲ ትግራይ እተመከሩን ኣብ ብሱል ዕድሜ ዘለዉን ኢዮም ። ብተወሳኪ እተወልዱሉ ኣቀማምጣ መሬት፡ ጎቦታቱን ረባታቱን ክሊማን ደሚርኻ ዘሎዎም ኣፍልጦ ወሳኒ ናይዚ ወተሃደራዊ ዓወታት የንጸባርቕ ። ልዕሊ ኩሉ ግን ናይ ህዝብን ሰራዊትን ልዑል ሞራል ወሳኒ ተራ ኣሎዎ ።ብመንጺር ናይዚ ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ 2018 ኣብ ስልጣን ዝመጸ ኮረነል ዓቢይ ኣሕመድ ዓሊ ተመክሮ ዘይብሉ ፣ ነዛ ኢትዮጵያ እትብሃል ሃገር ክመርሕ ዘይበቂዕ ፡ ኣብ መንጎ ሓቅን ሕሶት ደረት ዘይፈሊ፡ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ንብዙሓት ኣኣሲሩን ኣቅቲሉን ከይኣክሎ ፡ ነቲ ፈደራላዊ ሰራዊት ከኣ፡ ነቶም ምኩራት ዝነበሩ መራሕቲ ኣባሪሩ ፡ በቶም ተመክሮ ዘይብሎ ገሊኦም ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ እተማረኹ ጀነራላት ደቂ ኦሮሞ ክመርሕዎ ኣዚዙ ይርከብ ።
ሳልሳይ ፡ በዚ ኣብ ኢትዮጵያ ማዕቢሉ ዘሎ ናይ ብሔራት ጽልእታትን ፡ ብርዱእ ሕሉፍ ታሪካዊ ምኽንያታትን፣ ዝኮነ ዜጋ ንብሔሩን ንወገኑን ንመሬቱን ከም ዝሓስብ እምበር ኢትዮጵያ እትብሃል ሃገር ከም ቀዳምነታቱ ከይገበረ ክህነጽን ክዓብን ጸኒሑ ። ስለዚ እዚ ሰራዊት እዚ ድልየትን ሞራላን ስለ ዘይብሉ ኣብ ኹናት ዝብርትዓሉ ግዜ ንክሃድም ጸገም የብሉን ።ስለዚ ብሕጽረት ምኩራት መራሕቲ ኹናትን ፡ እቲ ሰራዊት ከኣ ኣብ ዘይምልከቶ ክልል ከይዱ ክዋጋእ እውን ድልየት ስለ ዘይብሉ ክስዓር ናይ ግድን እዩ። እዚ ሕጂ ንርእዮ ዘሎ ናይ ክልላት ሰራዊት ኣብ ጎኒ ኣምሓራ ተሰሊፉ ዝብል ሓበሬታ ፡ ነዚ ተመስጊቡ ዘሎ ዓወት ኹናት ናይ ሓምት ክሃሲ ዝክእል ኣይኾነን ።ምኽንያቱ እቲ ኹናት ቁሩብ ምስ ጻዕጸዔ ናብ ዝመጹሉ ክልል ክሃድም እዮም ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ናይ ዕጥቅን ስንቅን ጸበባ ከጋጥሞ እዩ ። ብግዜ መንግስቱ ሃይለማርያም እውን ኢትዮጵያ ሓደ ምኽንያት እተሰዓረትሉ ደኽያ ሰራዊታ ክትቅልብ ስለ ዘይከኣለት እዩ ።
ቀንዲ ነዚ ኹናት ክባራዕን ኣበርክቶ ካብ ዝገበሩ እቶም ኣብ ኤርትራ ዓስኪሮም ዝነበሩ መራሕቲ ጉንቦት ሻውዓተ ዝብሃሉ ኣቶ ኣንዳልካችው ጽገን፡ ዶክቶር ብርሃኑ ነጋን እዮም ። እዞም ክልተ ሰባት ምስ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ዝነበሮም ዝምድና ዓባይ ኢትዮጵያ ናይ ምፍጣር ባህግን ሕልምን ነይሩዎም ፡ እዚ ከኣ ካብቲ ድልየትን ሕልምን ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝፍለ ኣይኾነን ብተወሳኪ እዞም ክልተ ሰባት ኩቱር ጽልኢ ኣብ ልዕሊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ነሩዎም ። ክልቲኦም ማእሰርቲ ወያኔ ጢዒሞም እዮም ፡ እቲ ቀንዲ ምኽንያቱ ግን፡ ወያኔ ፈደራላዊ ሕጊ መንግስቲ ብምትእትታው ነቶም ተጨቒኖም ዝነበሩ ብሔራትን ብሔረሰባትን ኢትዮጵያ ርእሶም ከማሓድሩ ገይሩዎም ፡ በዚ ከኣ ብሔር ኣምሓራ ነቲ ንነዊሕ ዘመናት ሒዞሞ ዝጸንሑ ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ተሓዲጎም ስለ ዝኾኑ ። ስለዚ ወያኔ ዓንቓፊት ናይዚ ኻኣባዊ ዝሕሰብ ዘሎ ፕሮጀችት ስለ ዝኾነት ፣ብከመይ ክትጠፊእ ኣሎዋ ዝብል መርሓ ግብሪ ኣቶ ኣንዳልካችው ካብ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈውርቂ እተዋህቦ ሰነድ ንኮረነል ዓቢይ ከም ዘረከቦ ኣብ ኣዳባባይ ክልጹዎ እዪ ። እምበኣር ካብዚ ጅሚርካ እቲ ናይ 2018 ውዑል ሰላም ከምቲ ናይ ኖቤል ናይ ሰላም ሽማገለ እተገንዘብዎ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰላም ንፍጣር ዘይኾነስ ብከመይ ገርካ ንወያኔ ከቢብካ Game Over ትብል እዩ እቲ መደብ ነይሩ ። እዚ ከኣ ከመይ ገይሮም ንህዝቢ ትግራይ ካብ ገጽ መሬት ምጥፍኡ ወይ ከኣ ን100 ዓመት ንድሕሪት ምምላሱ እዩ እቲ ተግባር ዝምስክሮ ። ካብዚ ኣታሓሳስባ እዚ ተበጊስካ እቲ ወያኔ ኣብ ልዕሊ ሰሜን እዝ ዝወሰድዎ ስጉምቲ እዋናውን ቁኑዕን ነይሩ ። ምኽንያቱ ኮረነል ኣቢይን ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ብዘይ ምኽኑይ ጉዳይ ኣብ ከባቢ መሬት ትግራይ ካብ ርሓቅን ቀረባን ሰራዊት እናምጽኡ ከስፍሩዎ እንከልዉ ፡ ምስቲ ዝነበረ ኩነታት መንግስቲ ትግራይ ኣቀዲሙ ስጉምቲ ምውሳድ ናይ በላሕቲ ኣእምሮ ተግባር እዩ ።
ነጻ ሃገረ ትግራይ ምምስራት ፡
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ሰላም ክነግስ ነጻ ሃገረ ትግራይ ከትፍጠር ኣሎዋ ። ኢትዮጳያ እትብሃል ሃገር ንልዑላውነት ኤርትራ ክትፈልጥ ምጽባይ ከምቲ ህበይ ሰማይ ከይትወድቆ ኣንቓሪሩ ሰማይ እናጠመታ ዝሓድር ዝመስል ጽውጹዋይ እዩ ። ኢትዮጵያ ልዑላውነት ኤርትራ ክትፈልጥ ኣሎዋ ዝብሉ ምሁራት ምስማዕ ፣ ነቲ ደረቕ ሓቂ ክቅብሉ ዘይምክኣሎም ኣብ ሕልሚ ዝነብሩ ምህላዋም ትርዳእ ። ብኣንጻሩ ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ ብሩዱእ ምኽንያት ክሳብዛ ሎሚ መሰል ርእሰ ውሳኔ ናይ ህዝቢ ኤርትራ እተቀበለ እንኮ ውድብ እዩ ። ብሰንኪ እዚ መገርጾም ከኣ ኢትዮጵያውን ብዘይ ወድብ ኣትሪፍኩምና እናበሉ መዓልታዊ ጸለመ ከም ዝቅበሉ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። ሓደ ብኢትዮጳያውያን ዝልዓል ሕቶ ኣሎ ፡ ንሱ ከኣ ህወሓት ንምንታይ ንወድብ ዓሰብ ክወሓባ ዘይሓተት ዝብል ኣሎ ። ብወገነይ ክርእዮ እንከሎኹ ፡ ኢትዮጵያ ወናኒት ወደባት ምስ እትኽውን ፡ ትግራይ ተሰማዕነትን ተቀባልነትን ዘይብላ ትክውን ፡ ስለዚ እቲ ሕቶ ናይ ነጻ ሃገረ ትግራይ ናይ ምምስራት ይምህምን ። ሕጂ ግን ነጻ ሃገረ ትግራይ ናይ ምምስራት መድረኽ ዝቀረበ ይመስል ኣሎ ።
መንቀሊ ወይ መበገሲ ናይዚ ዝኻየድ ዘሎ ኹናት እቲ ኣብ ባድመ 1998 ዝጀመረ ምርጻም ናይ ክልተ ስነ ሕሳባትን ድልየታትን ናይ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ናይ ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ እዩ ። ኢሳያስ ኣፈርወቂ ኣብ 1991 ኢትዮጵያ ክገዚእ ተራእዩዎ ፈደረሽን ወይ ኮንፈደረሽን ክብል ፡ መለስ ዜናዊ ከኣ ነጻነት ኤርትራ ተራእይዎ ረፈረንዱም ክግበር ተሓባቢሩ ። ስለዚ ምኽንያት ኹናት ባድመ ከምዚ ኣብ ታሕቲ ተገሊጹ ዘሎ እዩ ።
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ተጋድሎ ኤርትራ ዝተጸንበረ ነታ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ እተምራሕ ዝነበረት ህዝባዊት ውድብ ናይ ኣስላም ኾይና ስለ እተራእየቶም፡ ምስ ዝለኣኩዎ መሳፍንቲ ኢትዮጵያ እናተደገፈ ከትጠፊእ ተቓሊሱ፡ ኣብ 1982 ከኣ ተዓዊቱ። ልክዕ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነቲ ዝወፈረሉ ዕላማ ብዕቱብ ኩሉ ግዜ ኣብ ውሑስ ቦታ ኾይኑ እዩ ዝከታተሎ ዝነበረ ኣብ ህወቱ ክመጾ ዝክእል ሓደጋ ከኣ ኣይነበረን ። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግምባር ዘይፈልጥዎ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዙሕ ርክባት ይገበር ነይሩ ። ንኣብነት ሻለቓ ዳዊት ወልደገርኪስ ከም ዝብሎ ምስቶ ዕልዋ ዝመርሑ ጀነራት ደርጊ ኣብቲ ክምስረት ተሓሲቡ ዝነበረ ግዝያዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከኣቱ ተሰማሚዑ ፡ቶክሲ ድው ክብል ገይሩ ክምዝነበረ ይፍለጥ ። ተጋ መስፍን ሓጎስ እውን ኣብ ሜዳ እንከለዉ ምስ ኢትዮጵያ ብኮንፈደረሽን ክንዕርቅ ዝብል ቦጮቅ ከብል ከም ዝሰምዖ ይገለጽ ። ኢሳያስ ኣፈውርቂ እቲ ዝሓልሞ ናብ ኢትዮጵያ ምጽንባር ምስ ድልየታት መራሕቲ ውድብ ህግሓኤ ህዝቢ ኤርትራን ከምኡ እውን ውድብ ህወሓት ምሉእ ነጻነት ኤርትራ ይድግፉ ስለ ዝነበሩ ብኩሉ እቲ ድልየታት ኢሳያስ ኣብ ኣብ ረጽሚ ይኣቱ ነይሩ ኣሎን ከኣ ። ኣብ ኣኼባ ለንደን እውን ኤርትራን ኢትዮጵያን ብኮንፈደረሽን ንሓሙሽተ ዓመት ክጸንሓን ፡ ናይቲ ኮንፈደረሽን መራሒ ንሱ ክኽውን ዘቅረቦ ጠለብ ፡ ብመለስ ዜናዊ ተነጽጉ ፡ ኤርትራ ብረፍረንዱም ነጻ ክትወጺእ ተውሲኑ ። ስለዚ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ንመደባቱ ኣብ እተናወሔ መድረክ ከተግብሮ ደኺመ ከይበለ ንህዝቢ ኤርትራ በጃ እናገበረ መጀመርያ ኣብ 1991 ኣብ ኣዲስ ኣባባ ከይዱ ክንዮ ዶባት ከምዘሓስብ እንታይ ከምዝደሊ ገሊጹዎ እዩ ። እንደገና ኣብ 2018 ኣብ ማእከል ኢትዮጵያ ከይዱ “ ሓደ ህዝቢ ኢና ፡ ክልተ ህዝቢ እዮም ዝብል ዓሻ ዘይፈልጥ እዩ ፡ ወሲኩ ከኣ ኣይከሰርናን ንብረትና ኣምልስና ኣሎና “፡ ብታሕጉስ ልቡ እናሃረመ ምልእ ዓለም ተዓዚባቶ ። ስለዚ ኣብዚ ክንግንዘቦ ዘሎና ህዝቢ ኤርትራን ውድባቱን ከምኡ እውን ውድብ ወያኔ ሓርነት ትግራይ ናይ ህዝቢ ኤርትራን መሰል ርእሰ ውሳኔ ክእምኑ እንከለዉ ፣ ንበይኑ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ክሕውሳ ክሳብ ሎሚ ኣብ ቓልሲ ኣሎ ። እዚ ብዕለት 11/4/2020 ኣብ ትግራይ ዝጀመረ ኹናት ፡ ንኢሳያስ ኣፈወርቂ ቂሙን ጽልኡን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ውድቡን ዘውጸኣሉን፣ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ክገበሮ ዝብህግ ኮንፈደረሽን ከኣ መንግዲ ዝጸርገሉ ገይሩ ፣ ትሑዝ ጉዳይ ገይሩ ተረዲኢዎ ነይሩ ። ኩናት ከኣ ብዘይ ናይ መውጽኢ እስትራተጂ ክትጅምሮ ሓደገኛ እዩ ። ምኽንያቱ ምስ ተጀመረ ኣበይን መዓስን ከምዝውዳእ ኣይፍለጥን እዩ ። ሕጂ ከኣ ኢሳያስ ኣፈርወቂ እከይ መደባቱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብክፍል ፈጸሙ ግን ምሉእ ስዕረት ኣጓኒፉዎ ናብ ኤርትራ ተመሊሱ ኣሎ። ክድቅስ እዪ ማለት ግን ኣይኾነን ።
በቲ ካልእ ሽነክ ነጻ መንግስቲ ትግራይ ክትፍጠር ፡ ነጻ መንግስቲ ኤርትራ ክትህሉ ናይ ግድን እዩ ። ተጋሩ ቃልሲ ኣብ ዝጀመረሉ ነጻ ኤርትራ ዋሕስ ናይ ነጻ ትግራይ ምዃና ኣቀዲሞም ዝኣመኑሉን ዝተበገሱሉን እዩ ። ንኣብነት ኣቦይ ስብሓት ነጋ” ንኤርትራ ክውርር ዝመጽእ ሓይሊ እንተሎ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኾይና” ክንምክቶ ኢና ኢሎምነ ይሮም ። ተጋድልቲ ወያኔ ትግራይ ናብ ሳሕል ወሪዶም ኣብ ጎኒ ህግ ብምዃን ብኣሸሓት ሰንሎኪምን ተሰዊኦን እዮም። ምኽንያቱ ህልውና ህግ ንቀጻልነትን ህሉውናን ህወሓት ኣማራጺ ክተምጽኣሉ ዘይከኣል ጉዳይ እዩ ። እዚ እናተገብረ ግን ኣብ መንጎ ህግ ወያነን ሽግራት ኣይነበሩን ማለት ኣይኮነን ። ህግ ንወያኔ ንስኹም ካብ እትዮጵያ ክትንጸሉ ኣይትክእሉን ጉዳይኩም ኣብ ውሽጢ ዓባይ ኢትዮጵያ ክፍታሕ ኣሎዎ ክትብል ፡ ንሶም ከኣ ፍቲሕ እንተደሊና መን እዩ ፍቲሕ ዝክልክለና ክብሉ ይስምዑ ነይሮም ። ካብዚ ናይ ክልቲኦም ምልልስ ከም እንግንዘቦ ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሕልሙ ዓባይ ኢትዮጵያ ስለ ዝነበረ ንወያኔ ኣብ ኢትዮጵያ ክጸንሑሉ መሰል የብልኩምን ክብሎም ይርኤ ።ብዝኾነ ወያኔ ኣብዘን ዝሓለፈ 30 ዓመታት ኣብ ትግራይ ብዙሓት ናይ ቁጠባን ናይ ጥዕናን ናይ ትምህርትን ትኻላት ክሃንጹ እንከለዉ ኩሉ ግዜ ግን ኣብ ልቦም ነጻ ዝኮነት ሃገረ ትግራይ ኣብ ሕልሞም ተደኹና ትርከብ ጸኒሓን ኣላን። ኩሉ ግዜ ንኹናት ዕጡቓትን ድሉዋትን ኾይኖም ጸኒሖ ።
ብኻሊእ ወገን ወያኔ ኣብዘን ዝሓለፋ 30 ዓመታት ጉድለታት ነይሩዎም ፡ እዩ ። ንኢሳያስ ኣፈወርቂ ብእገዳ ዓጽዮም ከምዝመውት ንምግባር ዝገሽዎ መንገዲ ፍሬ ክህብ ኣትኻእለን ። እወ ብሓደ ወገን ድክመታት ናይቲ ደምበ ተቓውሞ ነይሩ ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ወያኔ ምትእትታው እናገበሩ ነቲ ኣብ ኣዲስ ዓስኪሩ ዝነበረ ደምበ ተቃወም ክለምስ ግይሮሞ እዮም ። ስለዚ እዚ ክርኤ እንተ ኽይኑ ወያኔ ክልተ መንታ መንግዲ ሒዞም ይኽዱ ነይሮም ። ሓደ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽኩዎ ዘየወላውል ዕላዊ መርግጽ ኣብ ልዑላውነት ኤርትራ ክኽውን እንከሎ ፡ በቲ ካልእ እቲ ኣብ ኤርትራ ንኢሳያስ ኣፍወርቂ ዝትክእ ኣካል ካብቲ ደምበ ተቓውሞ ብኣራኣያን ተምስልን ኣታሕሳስባን ወያኔ ክህነጽ ጻዕሪ ከካይዱ ተራእዮም ፣ ግን ክሰልጦም ኣይከኣለን ። እዚ ከኣ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዑቅባ ክሓቱ ዝመጹ ፍሉጣት ኤርትራውን እናመልመሉ ገንዘብን ቦታ ታዕሊም እናሃቡ ፈቲኖም ኣይተዓወቱን ። ኣብዚ ክበርህ ዘለዎ ህወሓትን ኤርትራውያን ውድባት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከልግስ እናደለዩ ናይ ሓባር ክዕውቶም ዝክእል እስትራተጂ ከውጽኡ ኣይከኣሉን ። በዚ ከኣ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነዚ ዕድል እዚ ተጥቂሙ ትማሊ ንኤርትራ ኣዕኒዮ ፡ ሎሚ ከኣ ኣብ ትግራይ ዝክኣሎ ኣዕኒዩ ኣሎ ።
መራሕቲ ወያኔ ኣብ ኣዲስ ብዘጋጠሞም ፖለቲካዊ ስዕረት ፡ ኣብ መቀለ ተመሊሶም ብቅዋም መሰረት ፡ ዕውት ምርጫ ወከልቶም ንፈደረላዊ ባይቶ መሪጾም ፡ ድሕሪ ምርጫ ኩነታት ምስ መዘኑ ኢሳያስ ኣፍወርቅን ዓቢይ ኣሕመድን ተሻሪኾም ካብ መሬት ክጥፍእዎም ኣብ ምድላው ከም ዝኾኑ ተረዲኦም ። እዚ ከበባ እዚ ከኣ ከምቲ ጸላእቶም ዝቀየስዎ ኣይኮነን ። ወያኔ እተን ቀዳሞት ሰሙናት ናይቲ ኹናት ድሕሪ ምጽማም ካብ ከተማታት እንስሓብ ብምግባር ሓይሎም ካብ ጉድት ከድሕኑ ኪኢሎም ። ኣብ ወርሒ 6 /2021 ከኣ ከም በሓዲሽ ወተሃድራዊ ስርርዕ ገይሮም ተመሊሶም ንወረርቲ ሓይልታት ጸራሪጎም ኣሸሓት ምውታትን ምሩካትን ብምግባር ዳርጋ ንመላእ ትግራይ ሓራ ገይሮም ኣሎው። ምሓት ነቶም ወረርቲ ሓይለታት ኣብቲ ቅድሚ 11/4/2020 ዝነበሮም ቦታ ክምለሱ ጸዊዖም ። እቲ መጸዋዕታ ምስ ዘይቅበሉ ከኣ ብሓይሊ ክጽረጉ ምዃኖም ተገሊጹሎም ጸኒሑ። እዞም ወረርርቲ ሓይልታት ነቲ መጸዋዕታ ስለ ዘይተቀበሉ እቲ ኹናት ይቅጽል ኣሎ ።
ኣብዚ መድረኽ እዚ እቶም ቀንዲ መራሕቲ ምክልኻል ሓይልታት ትግራይ ብስለት ፖለቲካ ዘለዎም ይመስሉ ።ምክንያቱ እቲ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ነባሪ ጽልኢ ክፈጥር ዝገብሮ ዘሎ ናይኹናት ሜላ፡ ንጎኒ ገዲፎም ኣክብሮት ናይ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘለዎም ገሊጾም ። ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዝገለጽዎ ርእይቶታት ጽቡቅ እምበር ጉድኣት ኣይረኣኩሉን ። ዝኮነ ሕቅነት ከኣ ብግብሪ ስለ ዝምዘን ፡ ብሓፈሻዊ እቲ ዝብሉዎ ዘለዉ ኣብ ግብሪ ከንጸባርቅዎ እሞ ንዝምድናታት ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ብሩህ መጻኢ ክህሉዎ ይገብር ።
ኣብዚ ክበርህ ዘሎዎ ኤርትራ ብዙሕት ብሔራትን ቛንቛታትን ዘለዋ ሃገር እዩ ፣ትግራይ ኣይኮነትን ። ስለዚ እቶም በዚ ናይ ህዝቢ ትግራይ ዓወታት ደስ ደስ ዝበለና ፡ እሞ ኣቶ ገታቸው ረዳ እንተ ደሊና ኣስመራ ክንከይድ ኢና ዝበሎ ከም ውዱእ ወሲድኩም ኣስመራ ንክከይድ እትጽውዑ ቁሩብ ርግእ በሎ ። ኤርትራ ነጻ ሃገር እያ ፡ እንተኾነ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኾይኑ ብሓደ ብዕሉግ ሰብ ትምራሕ ኣላ ። ስለዚ ካብ ፈታዊና ይኹን ጸላኢና ዝኾነ ወራር ክመጸና እንከሎ ፡ ከምቲ ግዜ ቓልሲ ዘመስከርናዮ ፡ ሕጂ እውን ክንድግሞ ኢና ። እዚ ከኣ ከምዚ ሕጂ ህዝቢ ትግራይ ኣንጻር ወረርቲ ሓልታት ዝገበሮ ዘሎ ዝፍለ ኣይኾነን ። ስለዚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኤርትራን ነባሪ ሰላም ክህሉ መንግስቲ ትግራይ ዶብ ኤርትራ ክሰግሩ የብሎምን ። ከምቲ ፕረሲደንት ሃገረ ትግራይ ዝበሎ ፡” ናይ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ጉጂሊኡን ምእላይ” ንኤርትራውያን ዝግደፍ መስሪሒ እዩ።
ባድመ
ኹናት ባድመ ኢሳያስ ኣፈወርቂ መደባቱ ከም ዝወጠኖ ክሰልጦ ስለ ዘይከኣለ ፡ ዝወልዖ ኹናት እዩ ። እቲ ኹናት ተላዒሉ እንተ ዘይኾውን ኣብ ምንታይ ኹነታት ምሃሎና ? ከምቲ ብዙሕ ግዜ እተገልጸ ፡ ባድመ ኣብ ኢድ ተሓኤ ነይራ ። ህወሓትን ህግሓኤ ብሽርክና ኣብ ልዕሊ ንተሓኤ ኹናት ብምክፋት ናብ ሱዳን ክትእቱን ብረታ ንመንግስቲ ሱዳን ክተውርድ ተገዲዳ ። ህግሓኤ 1982 ጀሚራ ንባድመ ንህወሓት ገዲፋትላ ። ኣብ ግዜ ረፈረንዱም እቶም ኣብ ባድመ ዝነበሩ ኤርትራውያን ከም ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ዝነብሩ ዘለዉ ኾይኖም ተመዝጊቦምን ኣድሚጾምን ። እዚ እቲ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ ። እቲ ኩሉ ሰብ ዘይተጸበያ ኹናት ተወሊዑ መንእሰያት ካብ ክልቲኡ ሸነክ ከም ቆጽሊ ረጊፎም ። እቲ ጉዳይ ኣብ ይግባይ ዘይብሃሎ ፍርዲ ተመሪሑ ፡ እቲ ፍርዲ ቤት ከኣ ባድመ ናይ ኤርትራ ምዃና ወሲኑ ። ከምኣ እውን እቲ ፍርዲ ቤት ኤርትራ ጀማሪት ኹናት ምዃና ከኣ ወሲኑ ።ኢትዮጵያ ነቲ ውሳኔ ኣይፍጽምን በለት ። ዕስራ ዓመት ከኣ ሓሊፉ ። ሕጂ ከኣ ኣብዚ ሓዲሽ ኹናት ኣብ መንጎ ክልል ትግራይን ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንርከብ ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ፡ትግራይ/ ኢትዮጵያ ሰላም ክሰፈን ጉዳይ ዶብ ብውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ክፍታሕ ይግባእ ። እዚ ሕጂ ዘሎ ኹናት ብኸመይ መዓስን ከም ዝዛዘም ተራእዮ፡ እቲ ዝመጽእ ምዕብልናታት ምክትታትል የድሊ ።
ኣብ መወዳኣታ ፡
ኣብዚ ኹናት እዚ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ፡ ዓቢይ ኣሕመድን ተሳዒሮም እዮም ። ህዝቢ ትግራይን ሓይልታት ምኽልኻሉን ተዓዊቶም እዮም ። ስለዚ ህዝቢ ትግራይ ዓወታቱ ክዕቁብን ነቲ ሕሱምን ጨካንን ዝኮነ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ክውገድ ብዕቱብ ብልፍንቲ ምስ ተቓወምቲ ኤርትራውያን ክውግን ኣሎዎ ። ዝመጸ ሓይሊ ይምጻእ ንኤርትራውነት ከፍርስን ክትክእን ዝክእል ሓይሊ የለን። ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ተጋሩን ጽልእን ሁውከትን ዝሰብኩ ኣሎው ። እንተኮነ ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ምትእምማ ብምፍጣር ነባሪ ሰላም ዝብህግ ህዝቢ እዩ ።
ክብሮም ግረነት
8/21/21


text:
ቤት ፍርዲ ኢጣልያ ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ን3 ዓመታት ተአሲሩ ዝጸንሓ ኤርትራዊ መድሃኔ ተስፋማርያም ግዳይ ግጉይ መንነት ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ቤት ፍርዲ ኢጣልያ ሎሚ ዓርቢ ብዘይሕጋዊ ምስግ ጋር ሰባት ኣብ 2016 ካብ ሱዳን ናብ ኢጣልያ ተወሲዱ ኣብ ማእሰርቲ ዝጸንሓ ኤርትራዊ መድሃኔ ተስፋማርያም በርሃ እቲ ብዓቓቢ ሕጊ ዝድለይ ጥርጡር ከምዘይኾነ ብምሕባር እንተኾነ ግን ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ተሓባቢሩ’ዩ ብዝብል ናይ ሓሙሸተ ዓመታት ማእሰርቲ ውሲኑሉ’ሎ።
ቤት ፍርዲ ኢጣልያ ሎሚ ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ ዋላ’ዃ ኣብ ምስግጋር ሰባት ብምትሕብባር 5 ዓመታት ክእሰር እንተተፈርደ ኣብ ማእሰርቲ ዝጸንሓሉ ጊዜ ኣብ ግምት ብምእታው ነጻ ክወጽእ ወሲኑ’ሎ።
መድሃኔ ተስፋማርያም በርሀ እቲ ዝድለይ መድሃኔ ይህደጎ መርዕድ ዘይምዃኑ ክገልጽ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ይኹን ደአ እምበር ዓቓብ ሕጊ ኢጣልያ ኣብ ቀይዲ ዘሎ መድሃኔ ብ’ጀነራል’ ዝፍለጥ ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ዝነጥፍ መድሃኔ ይሕደጎ መርድዕ ምዃኑ ብምግላጽ ናይ 14 ዓመታት ማእሰርቲ ክፍረዶ ክሓቱ ጸኒሖም’ዮም።


text:
ዕለት 7 ታሕሳስ 2019 ዓ.ም. ኣብ ጓተማላ ከተማ ሁኤሁኤተናንጐ ሰማዕት ኣባል ማሕበር ኣሃው ዘላሳል ኣገልጋሊ እግዚኣብሔር ሓው ጀምስ ሚለር ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን፡ ናይ ስነ ሕንጸት ሰማዕት ቢላ ብፅዕና ከምዝኣወጀትሉን፡ ብጠቕላላ ማሕበር ኣሃው ዘላሳል 160 ብፁዕና ዝተኣወጀሎም ኣባላት ሰማእታት ከምዘለውዎን፡ ንቕዱስ ኣቦና ወኪሎም ነቲ ናይ ብፅዕና እዋጅ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝመርሑ ናይ ፓናማ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ኾሴ ልዊስ ላኩንዛ ከምዝዀኑ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ሮበርታ ባርቢ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ሓው ጀምስ ሚለር ኣብ 1982 ዓ.ም. ኣብ ጓተማላ ዝተቐትሉን፡ ምኽንያት ሕልፈቶም ድማ ንድኻታትን ነቶም ናይ ትምህርቲ ኣገልግሎት ናይ ምርካብ መሰሎምን ክብሮም ዝተሓረሞም ናይ ትምህርቲ ዕድል ክረኽቡ ይገብሩ ስለ ዝነበሩን ብፍላይ ነቲ ዝነበሮም ጸገም ግምት ብምሃብ ነቶም ብቐሊሉ ክርድኦም ዘይክእሉ ንዝነበሩ ዓቕሞም ክሳብ ዘፍቕደሉ ደኺመ ከይበለ ካብ ናይ ትምህርቲ ሰዓት ወጻኢ እውን ግዜኡ ይስውእ ከምዝነበረን፡ ናይ መምሃራን ብጠቕላላ ኣብ መዳይ ሕንጸት ተዋፊሮም ንዘገልግሉ ኣብነት እውን ምዃኑ ብፁዕ ካርዲናል ላኩንዛ ንምእዋጅ ብፅዕና ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ዝለገስዎ ስክበት ሓቢሮም፡ ካቶሊካዊ ሓናጺ እቲ ዘዘርኦ ፍረ ጻማኡ ልክዕ ከምቲ ተቐቢሩ ማኣለያ ዘይብሉ ፍረ ዝህብ ዘርኢ እዩ ከምዝበሉ ባርቢ ገሊጸን።
ኣብ 1955 ዓ.ም. ምስ ማሕበር ኣሃው ዘላሳል ተላልዮምን ኣብ ቤት ትምህርቲ ፒዮስ መበል 12 ዘላሳል ኣትዮምን ኣብ 1962 ዓ.ም. ተመካሪ ንምዃን በቒዖም፡ ኣብ 1969 ዓ.ም. ከም ኣባል ማሕበር ኣሃው ዘላሳል መምህር ኰይኖም ከገልግሉ ከምዝጀመሩን መምህር እየ ከይበሉ ኣባይቲ ትምህርቲ ምጽራይን ምውልዋልን ከይተረፈ ዝፍጽሙ ከምዝነበሩን፡ ዕለት 13 ለካቲት 1982 ዓ.ም. ናይ ደም ሰማዕትነት ከምእተቐበሉን እነሆ ኣብ መዳይ ሕንጸት ዝሃብዎ ናይ ቃልን ሕይወትን ምስክርነት ናይ ስነ ሕንጸት ሰማዕት ከብሎም ከምዝበቕዔ እነሆ ኵላዊት ቤተ ክርሲያን ብፁዕ ቢላ ትሰምዮ።


text:
መግለጺ ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ኣብ ኲናት ኢትዮጵያ
ማእከላይ ሽማግለ ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ኣብ ዝገበሮ ህጹጽ ኣኼባ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ካልእ ዘየድሊ ዕንወትን ጽንተትን ከየኸተለ፡ ብሰላም ክዓርፍ ኩሎም ወገናት በቲ ዘሎ ናይ ኢትዮጵያን ሕገ መንግስቲ ተማእዚዞም ጉዳዮም ክፈትሑ ጻውዒቱ የቕርብ።
ህዝብታት ኢትዮጵያ ድሕሪ ናይ ነዊሕ እዋን ቃልሶም ዕድልካ ባዕልኻ ናይ ምውሳን መሰል ኣረጋጊጾም እዮም። ህዝቢ ትግራይ ከም ሓደ ኣካል ህዝቢ ኢትዮጵያ ነቲ ዘሎ መሰላት ተጠቂሙ ናይ ክልሉ መረጻ ምክያዱ ኣንጻር ዝኾነ ይኹን ኣካል ምዃኑ ኣየርእን። ብቐረባ ከምዝተዓዘብናዮ ህዝቢ ትግራይ ኣብዚ ቀረባ እዋን ነቲ በመሪር መስዋእቱ ዝረኸቦ መሰል ርእሰ ውሳነ ተጠቂሙ ምርጫ ኣካይዱ እዩ። እዚ ተግባር’ዚ ኣብ ክንዲ ብእወንታ ተራእዩ ነቲ ዘሎ ዘየሰማምዕ ጉዳያት ኣብ ዙርያ ጣውላ ኮፍ ኢልካ ምፍታሕ ናብ ኲናትን ወራርን ምኻድ ዘይሓላፍነታውን ኣንጻር ህዝባውን ዲሞክራሲያውን መሰላት እዩ። ካብዚ ብምብጋስ ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር እዚ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ተኣዊጁ ዘሎ ኲናት ብትሪ እንዳኾነነ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ትግራይ ደው ከምዝበለ የረጋግጽ።
እዚ ዝኸይድ ዘሎ ኲናት፡ ነቲ ብተዛማዲ ሰላም ኣብ ደሓን ኩነታት ዝጸነሐ ክልል ትግራይ ናብ ዓውደ ውግእ ቀይሩ ንኢትዮጵያውን ናብ ካልእ ኩነታት ዘሰጋግራ እዩ። ብተወሳኺ ነቲ ብኣሻሓት ዝቑጸር ኣብ ትግራይ ተዓቚቡ ዘሎ ህዝብና ዓቢ ሓደጋ እዩ። ኩሉ ይዕዘቦ ከምዘሎ እዚ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ኣብ መንጎ እቲ ብሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተማእዚዙ ዝኸይድ ዘሎ ህዝብን መንግስትን ክልል ትግራይን፡ ኣብ መንጎ እቲ ንዝተዋህቦ ህዝባዊ ሓላፍነት ንጎኒ ገዲፉ ምስ ግዳማዊ ሓይሊ ብምሽራኽ ኣንጻር እቲ ወገኑ ዝኾነ ህዝቢ ትግራይ ዝንቀሳቐስ ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን እዩ። ክሳብ ሕጂ ተዓዚብናዮ ከምዘለና ፓርላማ ኢትዮጵያ ከምተዓዛቢ ጥራይ ኮይኑ ሓደ ውልቀሰብ መጻኢ ኩነታት ኢትዮጵያ ናብ ዘይተደለየ ይመርሖ ኣሎ፡ ፓርላማ ኢትዮጵያ ነዚ ጉዳይ ተዓዚቡ ህጹጽ መፍትሒ ከናዲ ጻውዒትና ነቕርብ።
ሙሉእ ዓለም ከምዝተዓዘቦ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ነዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝኸይድ ዘሎ ኩነታት ዝተፈላለየ መግለጺታት ሂብሉ እዩ ። ካብቲ ዘስደምም ካኣ ንህዝቢ ትግራይ ኣብ ዘሕለፎ መልእኽቲ፡ ብነፋሪት ክድብድብ ምዃኑ ብዕሊ ምንጋሩ እዩ። እዚ ዘይሓላፍነታዊ ተግባር ኩሉ ህዝቢ ኢትዮጵያን ኩሉ ደላይ ሰላም ህዝቢ ዓለምን ክኾንኖ ይግባእ። ንዝጋጠሙ ሽግራት ኣብ ክንዲ ሰላማዊ ፍታሕ ምንዳይ ናይ ኲናት ከበሮ ሓምሓም ምህራም ንኩሉ ስለዘየርብሕ ኩሎም ኢትዮጵያውያን ናብ ሰላም ዙርያ ክእከቡ ንጽውዕ።
ኤርትራን ኤርትራውያንን ንዘልኣለም ክነብሩ እዮም!!
ሓርነትና ናይ ግድን እዩ!!
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
7 ሕዳር 2020


text:
ብድኽመት መሪሕነት ዝተፈጥሩ ሓደጋታትን ስግኣታትን ንምቕራፍ ዘኽእል ምርድዳእን ስምምዕነትን ብምንባር ገምጋሙ ከምዝዛዘመ ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ገሊፁ።ኣብ ብዙሓት ከባቢታት እታ ሃገር ሰላምን ምርግጋእን ጠፊኡ ሞት ዜጋታት መዓልታዊ ፍፃመ ይኸውን ከምዘሎ’ውን ሓቢሩ’ሎ።
ድሕሪ ናይ 17 መዕእልታት ገምጋም ዝወፀ መግለፂ ስራሕ ፈፃሚ ኢህወዴግ ስእነት ዴሞክራሲ በብደረጅኡ ሱር ምስዳዱን ብሰንኪ እዚ ኣብ ውሽጢ መሪሕነት ናይ ኣመለኻኽታን ናይ ተግባር ሓድነትን ከይፍጥር ዕንቅፋት ምዃኑ ሓቢሩ’ሎ።
ግቡእ ኣብዘይኮኑ ረብሓታት ዝተመስረቱ ጉጅለኣዊ ምትእስሳራት ውድባውን ልምዓታውን ተልእኾታት ብብቕዓት ከይፍፀሙ ዝለዓሉ ዕንቅፋታት ምፍጣሮም ይገልፅ።
ካብ ቀረባ ግዜ ጀሚሩ ኣብ ክፋላት እታ ሃገር ናይ ሰላምን ምርግጋእን ስእነት ከምኡ እውን ናይ ዜጋታት ሞት መዓልታዊ ፍፃመ ምዃኑ ብምሕባር ብሰንኪ እዚ ሃገራዊ ህልውና ኣብ ሓደጋ ዘውደቐን ንሓደጋ መጥቓዕቲ ወፃኢ ዘቃልዕን ኩነታት ከምዝተፈጥረ እውን ኣብሪሁ።
ስለዝኾነ ድማ ናይታ ሃገር ሰላም ኣብ ዝሓፀረ እዋን ናብ ንቡርን ዘተኣማምን ኩነታት ክምለስ ወሲኑ’ሎ።
ብሄረሰባውን ሃገራዊ መንነትን ኣተኣሳሲሩ ኣብ ምህናፅ ጉድለት ከምዝነበረን ብዘተኣማምን ክፍታሕ ከምዘለዎን ሓቢሩ’ሎ።
ዝተፈጥሩ ፀገማት ብዋናነት ኣብቲ ላዕለዋይ መሪሕነት ውድብን መንግስትን ምዃኑን ብምግላፅ ሓላፍነት ከምዝስከም ሓቢሩ።ዝተሰምዖ ዓሚቕ ጣዕሳ ብምግላፅ መላእ ህዝቢ እታ ሃገር ከምኡ እውን ኣባላትን ደገፍትን እቲ ውድብ ካብ ልቢ ዝነቐለ ይቕሬታ ሓቲቱ’ሎ።
ፈፃሚ ስራሕ ኣብ ዘሕለፎ ውሳነ በዓል ሸሞንተ ነጥቢ ንናይቲ ህዝቢ ሰላም ዝዘርግ ዝኾነ ይኹን ተግባር ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ንምውዓል መንግስቲ ምሉእ ሓላፍነት ከምዝወስድ ኣረዲኡ’ሎ።ናይ ዜጋታት ናይ ምንቅስቓስ መሰላት ዝህውኹ ናይ ጉጅለን ናይ ውልቅን ምንቅስቓሳት እውን ከምዝቆፃፀር ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣብ ተዳወብቲ ከባቢታት ክልላት ኦሮሚያን ሶማልያን ዝወረደ ሞትን ምኽልባት ዜጋታት ከምኡ እውን ምዝባል ብኣማኢቲ ኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ብቕልጡፍ ተገቲኡ ስሩዕ ህይወቶም ዝመርሕሉ ኩነታት ንምድላው ኣብቶም ከባቢታት ዘለው ዘይሕጋዊ ምንቅስቓሳት ንምቑጽፃርን ወሲኑ’ሎ።
ኣብ ሕድሕድ ኣርባዕቲአን ኣባላት ውድብ ኢህወዴግ ኣብ ዝለዓለ ኣመራርሓ ዝርአ ድኽመት ብዕሙቀት ገምጊሙ ናይ መስተኻኸሊን መእረምታን ስጉምቲ ክወስዳ ምውሳኑ እውን ሓቢሩ።
ናይ ህዝቢ ተኣማንነት መሊሱ ንምርካብን ህዝቢ ዝስምዐሉን ወሳንነቱ ዝረጋግፀሉን ዕድል ክሰፍሕን ናይ መናእሰይ ሕቶ ብዝግባእ ንምምላስን ተሳትፍኦም ንምርግጋፅን ተኸታተልቲ ስራሓት ንክስርሑ እውን ወሲኑ’ሎ።
ህንፅነት ስርዓት ፖለቲካዊ ብዙህነት ንምርግጋፅ ምስ ኩሎም ተቓወምቲ ውድባትን ምስ ህዝቢን ብሓባር ንምፍታሕ እውን ወሲኑ’ሎ።ምሁራንን ስቪክ ማሕበራትን ግቡእ ኣበኽቶ ዝህብሉ ምቹእ ሃዋህው ክፍጠር ወሲኑ’ሎ።ኣብቲ ኣኼባ ካብ 36 ኣባላት ፈፃሚት ስራሕ ብተወሳኺ ናይቲ ውድብ ነባር ኣባላት ኣመራርሓ እውን ምስታፎም ተፈሊጡ’ሎ።


text:
አባ መኰንን ኣማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ነቲ ቅድሚ ወርሒ ሓምለ ጀሚሮሞ ዝነበሩ ብዛዕባ ትእዛዛት እግዚብሔር ዚምልከት ትምህርቶም ብምቅጻል `ኣምላኽ ንዘይኮነ ከም ኣምላኽ ምርኣይ ወይ ኣምልኾ ምቅራብ ቀጻሊ ናይ እምነት ፈተና ኰይኑ እዚ ነቲ ኣረማውያን ዘቅርብዎ ኣምልኾ ጥራይ ዝምልከት ዘይኮነስ ኣባና እውን ኣብ ሓደ ነገር ጥራይ ኣተኲርና በቲ ነገር እቲ ክንማረኽ እንከሎና ምስ እነርእዮ ኣመለኻኽታት እውን ይተኣሳሰር እዩ` እንክብሉ ብሰፊሑ ብዛዕባ ጣዖት ገሊጾም፣
ጣዖታት ንሕይወት ይሰርቑ!
ኣምልኾ ጣዖት ኣብ ቀዳማይ ገጹ ንኩሉ ኣተኲሮ እንክስሕብ ኣብ ካልኣይ ገጹ ኸኣ ናይ ዕንወት ገጹ እዩ ዘምርሕ፣ እዚ ከኣ ናብ ኣምልኾን መሥዋዕትን ገጹ ስለዘምርሕ ንዘሎካ ኩሉ መሥዋዕቲ ናብኦም ንክተቅርብ ትግደድ።
ኩሎም ጣዖታት ንሰባት ኣብ ባርነት የውድቑ!
ሳልሳይ ደረጃ ናይ ኣምልኾ ጣዖት እቲ ዝኸፍኤ ኮይኑ ባርነት እዩ።
ብሓቂ እነፍቅረሉኸስ ካብ ጣዖታት ሓራ ምስ ኰና እዩ!
ቅዱስነቶም ኣብ ምዝዛም ትምህርቶም ኩልና ነናብ ገዛእ ሕልናና ተመሊስና ክነስተንትንን ዘሎና ናይ ኣምልኾ ጣዖት ክንፈልጥ ብምዝኽኻር እዚ ከኣ መጀመርያ ጸጋ ምዃኑን በዚ ከኣ ንመንገዲ ፍቅሪ ከምዝኸፍተልና ገሊጾም፣
እንክብሉ ድሕሪ ኣስተምሂሮም ሎሚ በዓል ቅድስ ኣልፎንሶ ዘሊግዎሪ ምዃኑ ብምዝኽኻር እዚ ቅዱስ እዚ ‘ቀናእ ጓሳ ብትሕትና ብየውሃትን ንልቢ ሕዝቡ ዝማረኸ እዩ፣ ኣብነቱ እምነትና ኣብ ናኣሽቱ ነገራት ዕለትዕለት ብታሕጓስ ክነብሮ ይሓግዘና’ ኢሎም።


text:
ኣባላት ባይቶ ኣውሮጳ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ምምሕያሽ እንተዘይተራእዩ እገዳ ክግበር ሓቲቶም2021-10-08 07:46:32 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 159 times
- font size decrease font size increase font size
ኣባላት ፓርላማ ኤውሮጵ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ 2021 እንተዘይተመሓይሹ ኣብ ልዕሊ ኣካላት ናይቲ ውግእ እገዳ ክውሰን ብ7 ጥቅምቲ 2021 ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ሓቲቱ።
ብመሰረትዚ ብብዙሓት ማዕከናት ዜና ዝተቃልሐ መጸዋዕታ ኣባላት ባይቶ ኤውሮጳ እቲ እገዳ ኣብ ልዕሊ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ብህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ዝምራሕ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ኣብ ምግዳድ እቲ ውግእ ኢድ ዘለዎም ኣካላትን እዩ። እቶም ኣባላት ባይቶ ኤውሮጳ ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ንምቕራብ ሰብኣዊ ረዲአት ዘተዓናቕፉ ኣካላት ብቕልጡፍ እዚ ተግባሮም ከቋርጹ፡ ኣብ ትግራይ ሕገመንግስታዊ ኩነታት ናብ ንቡር ክምለስን ተኹሲ ጠጠው ናይ ምባል ስምምዕ ክብጻሕን ጸዊዖም። ከምኡ እውን ኣብ ካለኦት ከባብታት ኢትዮጵያ ዘሎ ቅልውላው እንዳበኣሰ ይኸይድ ምህላዎም ኣብዚ ኣኼባኦም ኣመልኪቶም።
እዚ ብ618 ድምጺ ዝተደገፈ፡ ብናይ 4 ድምጺ ተቓውሞን 58 ተዓቅቦን ብብዝሒ ድምጺ ዝተወሰነ ውሳነ ኣባላት ባይቶ ኤውሮጳ፡ እቲ ቀረብ መድሃኒት፡ ነዳድን ካልእ መሰረታዊ ነገራትን ዝኽልክል ዘሎ ዘይዕላዊ ውሳነ ክለዓል፡ እቲ ጉዳይ ናብ ዝምልከቶም ኣካላት መጸዋዕታ ኣቕሪቡ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ዋላኳ እንተዘይተቐበሎ፡ ሰብኣዊ ረዲአት ናብ ትግራይ ከይቀርብ ከም ዝዕንቅፍ ብዝተፈላለዩ ወገናት ክኽሰስ ከም ዝጸንሐ ዝፍለጥ እዩ። ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብወገኑ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኮነ ኢሉ ንህዝቢ ትግራይ ናብ ጥምየትን ካልኦት ሰብኣዊ ቅልውላዋትን ንምእታው ኣብ ክባ ከም ዘእተዎ ብምጥቃስ እዩ ዝኸስስ።
ኣባላት ባይቶ ኣውሮጳ ኣብቲ ናይ 7 ጥቅምቲ 2021 ኣኼብኦም ኣብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን እውን ሰብኣዊ ረድኤት ክግበር ኣዘኻኺሮም፡ ኣብቲ ውግእ ዝሳተፉ ዘለዉ ኣካላት ንሰላማውያን ዜጋታት ዒላማ ምግባሮም ኮኒኖም። ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ናብ ኲናት ምምልማል ከምኡ’ውን ኣብቲ ኲናት ንዝፍጸሙ ጾታዊ ዓመጽን ካለኦት ግፍዕታትን እውን ተቓዊሞም።
እቲ ኣኼባ ኣባላት ፓርላማ ኤውሮጳ ጎረባብቲ ሃገራት ነቲ ኲናት ዘጓሃህር ተግባራት ካብ ምፍጻም ክዕቀቡ ብምምሕጻን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕነት ናይቶም ብሰንኪ ውግእ ዝተመዛበሉ ወገናትን ናይቶም ዛጊት ደሃዮም ዘይተፈልጠ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣመት ክገብር ተማሕጺኑ።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንተኒዮ ጉተረዝ ብ6 ጥቅምቲ 2021 ንኣባላት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ብዛዕባቲ ብሓፈሻ ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት መብርሂ ሂቦም። ኣብ መብርሂኦም፡ ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ጥምየት ዘጋጥም ዘሎ ሞት ብዝምልከት ዝወጹ ዘለዉ ዘሰንብዱ መረዳእታታት ይውስኹ ምህላዎም ኣመልኪቶም። ህይወት ንምድሓን ናብቲ ክልል ረዲአት ከይበጽሑ ይሰናኸሉ ምህላዎም እውን ነቲ ቤት ምኽሪ ኣረዲኦም።


text:
ናብ ሓላፊ ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይ ኣቶ ተስፋዓለም ይሕደጎ ካብ ሞንጎ ዝቀረቡ ሕቶታት እቲ ቀዳማይ "ስለምንታይ እዩ ኣብ ትግራይ ፖለቲካዊ ሹመኛታት ከጥፍኡን ገበን ክፍፅሙን ከለው ኣብ ክንዲ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ፍርዲ ዝረኽቡ፣ብውድብ ተገምጊሞም ካብ‘ቲ ዝነበርዎ ሓላፍነት ተላዒሎም ኣብ ካልእ ስራሕ ዝምደቡ?" ዝብል’ዩ።
ንሶም ክምልሱ ከለው “ኣብ ትግራይ ዝኾነ ይኹን ባዓል-ስልጣን፣ድኻን ሃብታምን ኩሉ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ‘ዩ።ዘጥፍኡ ሰበ-ስልጣን ይኽሰሱ‘ዮም።ክሳብ 18 ዓመታት ተበይንዎም ዝተኣሰሩ እውን‘ለው” ኢሎም።
ብዛዕባ ብልሽዋት ሰበ-ስልጣን፣ንዝምልከቶ መንግስታዊ ኣካል ሓበሬታ ዝሃበ ዜጋ፣መጥቃዕቲ ሕነ-ምፍዳይ ንከይወርዶ ሕጋዊ ሓለዋ ዝረኽበሉ ኣሰራርሓ ኣሎ‘ውን ኢሎም።ሓበሬታ ጉቦን ብልሽውናን ዝቅበሉ ኣካላት፣ቢሮ ሓባሲ ንብዓት፣ፖሊስን ቢሮ ፍትሒን ምኻኖም‘ውን ጠቂሶም።
ዝሓለፈ ዓርቢ ብዛዕባ ኣቃውማን ኣሰራርሓን ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይ ዓቅሚን ፅፈትን ዳያኑ፣ብልሽውናን ኩነታት ኣብያተ-ማእሰርቲን ትግራይ ኣማእኪልና ቀዳማይ ክፋል ቃለ-ምልልስ ምክያድና ዝዝከር‘ዩ።
ሓላፊ ቢሮ ፍትሒ ክልል ትግራይ ኣቶ ተስፋዓለም ብዘይ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ልዕሊ 48 ሰዓታት ዝኾነ ሰብ ኣይእሰርን፣ኣብ ትግራይ ፖለቲካዊ እሱራት፣ናይ ሕልና እሱራት ዝባሃሉ የለውን።ስቃይ (ቶርቸር) እውን ኣይፍፀምን ኢሎም።
ብቅዓት ዳያኑ ኣብ ዘተኣማምን ብርኪ'ዩ ዘሎ፣ኩሎም ዝተመደቡ ዳያኑ በቢብርኩ ንምድናይ ዘኽእሎም ስልጠናን ይዋሃቦም'ዩ እውን ይብሉ እቶም ሓላፊ ቢሮ።ካብኡ ሓሊፎም ብጉቦ ተጠርጢሩ ዝተታሕዘ ዳኛ ክሳብ ሎሚ ኣይገጠመናን ከምዝበሉ ዝፍለጥ'ዩ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ኅዳር – ኅዳር 06.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………፡፡
ሉቃ.14:15-24
ሓደ ካብቶም ምስ ኢየሱስ ኣብ መኣዲ ዝተቀመጡ እዚ ምስ ሰምዐ፥ “ እቲ አብ መንግስቲ አምላኽ እንጌራ ዚበል ብፁዕ እዩ፥” በሎ። ኢየሱስ ከአ ኸምዚ በሎ፦ “ ሓደ ሰብአይ ዓቢይ ድራር ምስ ገበረ፥ ንብዙኃትውን ዓደመ። ጊዜ ድራር ምስ ኮነ ድማ ነቶም ዕዱማት፥ “ ኩሉ ተዳሊዩ እዩ እሞ ንዑ’ ኺብሎም ጊልያኡ ለአኸ። ኩሎም ከአ ኃቢሮም ኬማኻንዮ ጀመሩ። እቲ ቐዳማይ ፥ ‘ ግራት ዓዲገ አሎኩ እሞ ናብአ ወፊረ ኽርእያ ብግዲ ስለ ዘድለየኒ፥ ከተማኻንየለይ እልምነካ አሎኹ’ በሎ። እቲ ኻልአይ ድማ ‘ሓሙሸተ ጽምዲ ብዕራይ ዓዲገ አሎኹ፥ ክፍትኖም ከአ ክኸይድ እየ እሞ፥ ከተማኻንየለይ እልምነካ አሎኩ’ በሎ። እቲ ሣልሳይ ከአ ‘ ሰበይቲ አእትየ አሎኹ እሞ ኽመጽእ አይኮነለይን እዩ’ በሎ። እቲ ጊልያ መጺኡ ነዚ ነገራት እዚ ንጎይትኡ ነገሮ፤ ሽዑ እቲ ብዓል ቤት ተቖጢዑ ነቲ ጊልያኡ ‘ ናብ አደባባይን ናብቲ መተ ኃላለፊ ኸተማ ቀልጢፍካ ውጻእ፥ ድኻታትን ቆራያትን ዕውራትን ሓንካሳትን ናብዚ አምጽእ’ በሎ። እቲ ጊልያ ኸአ ‘ ጎይታይ ከምቲ ዝአዘዝካዮ ተፈጺሙ እዩ’ እንተኾነ ስፍራ ገና አሎ’ በሎ፦ ‘ ናብ መንገድታትን ቀጽርታትን ውፃእ እሞ ቤተይ ምእንቲ ኺመልእሲ ኸም ዚመጹ ግበሮም። ምኽኒያቱ ካብቶም ዝተዓደሙ ሰብኡት ሓደ እካ ንድራረይ አይክጥዕምን ኢዩ፥ እብለኩም አሎኹ።’”
- አስተንትኖ
ብቃንቃ መጽሓፍ ቅዱስ “እቲ አብ መንግስቲ አምላኽ እንጌራ ዚበል ብፁዕ እዩ፥ ነቲ እግዚአብሔር አብቲ ዘለዓለማዊ ብሽ ዕና ዘዳልዎ ምሳሕ የመልክት አዚ ምልክት አዚ አብ ኢሳ. 25.6 “እግዚአብሔር ጎይታ ሠራዊት አብ እምባ ጽዮን ንኹሎም መንግሥትታት ዓለም ዓቢይ ምሳሕ ኬዳልወሎም እዩ። እወ፥ ብዝበለጸ ዝደረቐ ነቢትን ብስቡሕ ሥጋን አንጉዕን ዓቢይ ምሳሕ ኬዳልወሎም እዩ። ኢሳ.25፡
ኢየሱስ ከአ ኸምዚ በሎ፦ “ሓደ ሰብአይ ዓቢይ ድራር ምስ ገበረ፥ ንብዙኃትውን ዓደመ። ጊዜ ድራር ምስ ኮነ ድማ ነቶም ዕዱማት፥ “ ኩሉ ተዳሊዩ እዩ እሞ ንዑ’ ኺብሎም ጊልያኡ ለአኸ። እግዚአብሔር ንደቂ ሰባት ብእምነት ክስዕብዎ ይዕድም። እግዚአብሔር ብፍቕሪ ይጽውዕ፡ አብቲ ምስጢረ ድኅነቱ ንኸሳትፈና። ብዝተፈላለየ መንገዲ ከአ ንጸዋዕታ እቲ ግቡእ መልሲ ሂብና ንኽንክእል ይሕግዘና። ነዚ ጸዋዒት አምላኽ መልሲ ንምሃብ ከአ መስዋዕቲ ይሓትት። ንእግዚአብሔር አሰር ክርስቶስ ብምስዓብ ፍቓድና ንዕኡ ካብ ምስዋዕ ዚዓቢ ህያብ ወፈያ ክንገብረሉ አይትኽእልን ኢና። እዚ ኽንፍጽም ከለና ኩሉንትናና ኢና እንህቦ።
ቅዱስ ጳውሎስ አብዚ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ንባብ ናብ ሰብ ፈልጲስዩስ ክጽሕፍ ከሎ “ 2:5-11
እቲ አብ ክርስቶስ ኢየሱስ ዝነበረ አተሓሳስባ አባኻትኩም ይሃሉ፦ ጳውሎስ እዚ መል እኽቲ እዚ ናብ ሰብ ፈልጲስዩስ ካብ እሱር ቤት ይጽሕፍ። እታ ማሕበር አመንቲ ነቲ እምነታ አብ ሓደጋ ዘውድቕ ሽግራት አብ ዘጋንፋ ዝነበረ ግዜ ይጽሕፋ። ጳውሎስ አብቲ እምነቶም ስጋብ መወዳእታ ምእንቲ ወንጌል ጽንዓት ክህልዎም ይመክርን ርይዕድም። ነታ ማሕበር አመንቲ ፈልጲስዩስ ብሓንሳብ ንኽትገዓዝ ሓደ ጥሙር ዝኾነ ሕብረት ከምዘድሊያ ይመኪር። አብዚ ዕዊቲ ኮይና ንኽትርከብ ካብ ገዛእ ርእሰይ ዝቢል አተሓሳስባ ክትወጽእ ይምዕድ። እዚ ትሕቲና እዚ ከአ እቲ አብ ክርስቶስ ኢየሱስ ዝነበረ አተሓሳስባ አብአቶም ብምኽስካስ ካብ ክርስቶስ ጥራይ ክመሃርዎ ከምዝኽእሉ የተሓሳስብ። አነ ለዋህ እየ፥ ልበይውን ትሑት እዩ እሞ፥ አርዑተይ ጽሩ፥ ካባይውን ተመሃሩ” ነፍሲ ወከፍና እምበአር መሰረታዊ ጸዋ ዕታና ካብዚ ክብገስ ይግብኦ። በቲ አተሃሳስባን ወንጌልን ክርስቶስ ክርስቲያናዊ ሕይወትና ክንመርሕ።
ንሱ ብባህርዩ አምላኽ እካ እንተ ኾነ፥ ነቲ ምስ አምላኽ ዝነበሮ ማዕርነት “አይገድፍን” ኢሉ አይተኸራኸረን። እንተኾነ ሰብ ብምኻን፥ መልክዕ ባሪያ ብምውሳድ፥ ብገዛእ ፍቃዱ ንርእሱ ድኻ ገበረ። ንርእሱ ትሕት ብምባል ክሳብ ሞት፥ አረ እካ ደአ ክሳብ አብ መስቀል ሙማት፥ ተአዘዘ። እናበለ ወዲ አምላኽ ብፍቃዱ ትሕትና ብምልባስ ሰብ ከምዝኾነ ይምህር። ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ እምበአር ናይ ገዛእ ርእስና ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ሃውና ሃፍቲና ክንሓስብ የዘኻኽረና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………፡፡
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ኣስተንትኖ ቃል ኣምላኽ መጋቢት 10-2018
ሉቃ.18:9-14
ኢየሱስ ንቶም ጻድቃን ምኻኖም ብር እሶም ዚምክሑ ንኻል ኦት ግና ዝን ዕቑ ዝነበሩ ድማ ኽመዚ ኢሉ መሰለሎም፦ “ ክልተ ሰብ ኣይ, እቲ ሓደ ፈሪሳዊ እቲ ኻል ኣይ ከኣ ተእባል ቀረጽ ኪጽልዩ ናብ ቤት መቕደስ ደየቡ። እቲ ፈሪሳዊ ደው ኢሉ ብልቡ “ ኦ ኣምላኽ! ከምቶም ካል ኦት ሰባት፥ ከተርቲ፥ ዓመጽቲ፥ ዘመውቲ፥ ወይ ከምዚ ተቐባሊ ቀረጽ እዚ ስለ ዘይኮንኩ አመስግነካ አለኹ። አብ ሰሰሙን ክልተ መዓልቲ እጸውም፥ ካብ ኩሉ ገንዘበይ ከአ ዕሽር አውጽእ” እናበለ ጸለየ። እቲ ተቐባል ቐረጽ ግና አብ ርሑቕ ደው ኢሉ፥ ዓይኑ ናብ ሰማይ ቓሕ ኬብል እካ ኸይደፈረ፥ “ ኦ አምላኸይ! ንአይ ንኃጥእ መሓረኒ” እናበለ አፍ ልቡ ይወቕዕ ነበረ። ገዛእ ርእሱ ልዕል ዜብል ኩሉ ኺዋረድ፥ ገዛእ ርእሱ ዜትሕት ኩሉ ግና ልዕል ኪብል እዩ እሞ እዚ ኃልፉ እቲ ጻዲቑ ናብ ቤት ኸም ዝተመልሰ እብለኩም አሎኹ።”


text:
ኣብ ካርቱም ኣንጻር መንግስቲ ዝቐንዐ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ተኻየዱ።
እቲ ብሰንበት ኣብ ዓበይቲ ጎደናታት ካርቱም ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ዳርፉር ኣብ ዝርከብ ዩኒቨርሲቲ ኣርባዕተ ተማሃሮ ድሕሪ ምቕታሎም’ዩ ተወሊዑ።
‘ምቕታል ተማሃሮ ምብራስ ሃገር’ዩ’ ዝብል ጭርሖታት ዘልዓሉ እቶም ሰልፈኛታት፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ካብ ስልጣኑ ክወርድ’ውን ጸዊዖም።
ፖሊስ ነቶም ሰለፈኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝን ናይ ፕላስቲክ ጠያይትን እኳ እንተተኮሱ፣ እቲ ብሰለማዊ ዝተበገሰ ሰልፊ ናብ ናዕብን ዕግርግርን ከምዝዓረገ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
እቲ ናዕብን ዕግርግርን ሎሚ’ውን ኣብ ሓደ ሓደ ክፋል እታ ከተማን ኣብ ቀጽሪ ዩኒቨርሲቲ ካርቱምን ብመጠኑ ቀጺሉ ውዒሉ።
ዝሓለፈ ሰሙን ተቓውሞ ወዲብኩም ተባሂሎም ዝተጠርጠሩ ኣርባዕተ ተማሃሮ ዩኒቨርሲቲ ዳርፉር ብሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ከምዝተቀትሉ እቶም ሰልፈኛታት ይወቕሱ።


text:
ኣብ ከተማ ጎንደር ኣብ ዝተዳለዎም ግዚያዊ መዕቖቢ ዝርከቡ ካብ ወልቃይት ምምዝባሎም ዝገልፁ ልዕሊ 200 ተመዛበልቲ ናብ ትውልዲ ከባቢኦም ክምለሱ ሓቲቶም።
ኣተሓባበርቲ ናይቶም ተመዛበልቲ ኣቶ እርሲ ቃደም እዞም መናእሰይ ካብዝተመዛበልሉ እዋን ጀሚሮም ኣብ ገልታእታእ ይርከቡ ኣለው ኢሎም።ህዝብን ቀይሕ መስቀልን ዝህቦም ውሱን ሓገዝ እንተዘይኾይኑ ካብ ፌደራል ይኹን ክልል መንግስቲ ዝተገብረሎም ሓገዝ የለን ኢሎም።
“ናብ መንበሪኦም ክምለሱ ድልየት ኣለዎም።ምክልኻልን ፍሉይ ሓይልን ንናይ ትግራይ ፍሉይ ሓይሊ ኣውፂኦም ንፖሊስ እውን ኣውፂኦም ፌደራል ፖሊስ ወይ ሓይልታት ምክልኻል ኣትዮም ብነፃነት ክንቀሳቐስን መሰሉ ክገልፅን ኣለዎም ።”
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ካብ ከባቢ ወልቃይት ተመዛቢሎም ኣብ ጎንደር ዝርከቡ ወገናት ናብ ከባቢኦም ንኽምለሱ ፌደራል መንግስትን ክልቲኦም ክልላትን ከምዝተዘራረቡን ተመዛበልቲ ኣብዝተረኸብሉ ዝተኻየደ ዝርርብ እቶም ዜጋታት ሃብትን ንብረትን ናብ ዘፍረይሉ ከባቢ ብሰላማዊ ኩነታት ዝነብርሉ መንገዲ ክመዓራረ ምድላዋት ይካየድ ኣሎ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 05 January 2018
ግብጺ፣ ኣብ ኤርትራ ወትሃደራዊ ኣጽዋርን ክኢላታትን ኣዋፊራ ኣላ ዝብል ዜና ኣብ ዝጋዋሓሉ ዘሎ እዋን፣ ሱዳን ሓይልታት ጸጥታኣ ናብ ከባቢ ከሰላ ተዋፍር ከምዘላ ወትሃደራውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ ዞባ ከሰላ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዊጁ ዘሎ መንግስቲ ሱዳን፣ ናብቲ ከባቢ ሰራዊትን ሓይልታት ጸጥታን ምውፋሩ ምስቲ ካብን ናብን ሱዳንን ኤርትራን ዝካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰብን ኣቑሑን ዝተሓሓዝ ምዃኑ ሓያሎ ወገናት ይገልጹ።
ካብን ናብን ሱዳንን-ኤርትራን፣ ብመንገዲ ከሰላ ዝካየድ ዘይሕጋዊ ንግዲ ኮንትሮባንዳን ምስግጋር ባጤራን ንቁጠባ ሱዳን ይሃስዮ ከምዘሎ ክገልጽ ዝቐነየ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ከባቢታት ጽኑዕ ምክትታል ክገብር ምዃኑ ከጠንቅቕ ጸኒሑ’ዩ።
እንተኾነ፣ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዙ፣ ግብጺ ኣብ ሳዋ ወትሃደራዊ ኣጽዋርን ክኢላታትን ኣዋፊራ ኣላ ዝብል ጸብጻብ፣ ብማዕከን ሓበሬታ ምስር ኣልዮምን ካልኦት ዓበይቲ ማዕከናት ዜና እቲ ከባቢን ይጋዋሕ ምህላዉ፣ ሱዳን ናብቲ ከባቢ ሰራዊት ምንቅስቓሳ ወትሃደራዊ መናውራ ክኸውን ከምዝኽእል ተንተንቲ የረድኡ።
ብጉዳይ ዶብ ሓላይብን ኣጠቓቕማ ናይልን ብዝምልከት ምስ ግብጺ ኣብ ምስሕሓብ እትርከብ ሱዳን፣ እቲ ናይ ዶብ ጉዳይ ካብ ብወትሃደራዊ ሓይሊ ብዲፕሎማስያዊ ዘተ ክፍታሕ ከምእትደሊ’ያ ትገልጽ ዘላ።
እንተኾነ ግብጺ፣ ኣንጻር መንግስቲ ሱዳን ምስዝሰርሑ ተቓወምቲ ወገናት ትተሓባበርን ተዕጥቕን ብምህላዋ ሱዳን ምስ ግብጺ ጀሚራቶ ዝነበረት ዲፕሎማስያዊ ዝርርብ ኣደስኪላቶ’ያ ጸኒሓ።
ሱዳን ካብቲ ኣብ ጉዳይ ናይል ዝካየድ ስሉሳዊ ርክብ ግብጺ፣ ኢትዮጵያን ሱዳንን፣ ግብጺ ክትግለል ንኢትዮጵያ ከምዝሓተተት ድሕሪ ምግላጹ ድማ ዝምድና ሱዳንን ግብጽን ኣብቲ ዝበኣሰ ደረጅኡ ይርከብ።
ሱዳንን ኢትዮጵያን ተመሳሳሊ መርገጺ ክሕዛ እንከለዋ፣ ግብጺ ድማ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ጥቡቕ ዝምድና ብምምስራት ነዘን ጎረባብቲ ሃገራት ስግኣት ንምፍጣር ትሰርሕ ከምዘላ’ዮም ተንተንቲ ዘረድኡ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ሰራዊትን ኣጽዋርን ግብጺ ኣብ ከባቢ ሳዋ ተራእዩ ንዝብል ዜና ሓሶት’ዩ ክብል ነጺግዎ’ዩ።
=====================


text:
ኤርትራውያን፡ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ቃልሲ ዘመን እምብለይ ንባዕዳዊ መግዛእቲ ኢልና ተቓሊስና ብምዕዋት፡ ኤርትራን ኤርትራዉነትን ኣረጋጊጽና ኢና። እንተኾነ ኣብ ዉሽጢ ሰውራና ኣድብዮም ዝጸንሑ ጎሓላሉ፡ ቃልስና ጨውዮም፡ ድሌትናን ራእናን ኣምኪኖም። ነዚ ወሪዱና ዘሎ ኩሉ ዓይነት ዕንወትን ብርሰትን ምቅላዕና ከይኣክል ነታ ብደም ጀጋኑ ዝረኸብናያ ናጽነት’ዉን ናብ ዋጋ ዕዳጋ የውርድዋ ኣሎዉ፡፡ ነዚ ብኣጋ ዝተረደአ ኤርትራዊ ሎሚ እዉን ከም ቀደም ኣሰር ወለዱ ብምኽታል ፡ ብደገ “ይኣክል” ብዉሽጢ ዓዲ ድማ “ፈንቅል” ኢሉ ቃልሲ ንምድሓን ሃገርን ህዝብን ተተሓሒዝዎ ኣሎ። ንቁልጡፍ ዓወት ዉሁድ ቃልሲ ስለዝሓትት እንሆ ድማ “ይኣክል” ምስ “ፈንቅል” ዓቕሞምን ክእለቶምን ኣወሃሂዶም ቃልሶም ኣብ ዉሽጢ ዓዲ ከካይድዎ ምሉእ ምርድዳእ ብምግባር፡ ናይ ሓባር ጉዕዞ ምጅማሮም የበስሩ ኣሎዉ። እዚ ሓድነት እዚ ኣብ ሞንጎ ህዝባዊ ምንቅስቃስ ፈንቅል ኣብ ዉሽጢ ኤርትራን፡ ህዝባዊ ምንቅስቃስ ይኣክል ድማ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ከይተሓጸረ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ናብ ደረጃ ዓለም ለኸ ክሰግር ክስረሓሉ እዩ። ብዘይጥርጥር ድማ ክዕወት እዩ። ስለዚ ኣብ ዉሽጢ ዓዲ ዘለኻ ህዝብና፡ ሓይልታት ምክልኻል፡ ፖሊስ ኤርትራ፡ ጸጥታ፡ መንእሰያትን፡ ተማሃሮን ወዘተ ኩሉኹም፡ ኣካልን ኣምሳልን ይኣክልን ፈንቅልን ኮይንኩም ብጉልበት፡ ብንዋት፡ ብሓበሬታ፡ ወዘተ ኣብ ጎድኒ ፈንቅል ኮይንኩም ኣብ ሕምብርቲ ህግደፍ “ይኣክል” ክትብሉን፡ ክትዉደቡን ክትቃለሱን፡ ህግደፍ ኣብቂዑ ኤርትራዉያን ኣብ ሃገርና ቅዋማዊ፡ ህዝባዊ ስርዓት ክንተክል፡ ሕድሪ ሰማእታትና ክንድብስን ጻዉዒትና ነቕርብ። ኣብ ዝሓጸረ ህግደፍ ተጓሒፉ ህዝባዊ ስርዓት ክትከል፡ ሰላም ክሰፍን፡ ህዝብና ክተኣኻኸብ፡ ወነንትን ቀየስትን መጻኢና ከም ንኸውን ኣይንጠራጠርን።
ይኣክልን ፈንቅልን ሰረገላ መሰረታዊ ለውጢ
ይኣክል + ፈንቅል = ይከኣል
ባይቶ ይኣክል ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ምንቅስቃስ ፈንቅል ኤርትራ
06/01/2020


text:
ሓይልታት ኤርትራ ኮነ ኢሎም ንህዝቢ ትግራይ የጥምዩዎ ኣለው ክብሉ ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ሰብኣዊ ረድኤት ሕቡራት ሃገራት ከሲሶም።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ሰብኣዊ ረድኤት ሓላፊ ማርክ ሎውኮክ ምስ ሮይተርስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ወታሃደራት ኤርትራን ናይቲ ከባቢ ተዋጋእትን ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ሰባት ናብ ዝነብሩሎምን ካብ ቁፅፅር መንግስቲ ወፃኢ ናብ ዝኾኑን ከባቢታት ቀረባት ከይኣትው ኮነ ኢሎም ይኽልክሉ ኣለው ኢሎም። "ብዘየማትእ መግቢ ከም ናይ ኵናት መሳርሒ ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ኣሎ’’ኢሎም።
ኣብዚ ፅሑፍ ንዝቐረቡ ክስታት ካብ መንግስቲ ኤርትራ መልሲ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።ይኹን እምበር ናይ ኤርትራ ሚኒስትር ሓበሬታ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ቅድም ክብል ወታሃደራት ኤርትራ ረድኤት ይዓፅው ኣለው ወይ ይሰርቁ ኣለው ንዝብሉ ክስታት ጠቐነ እዩ ክብሉ መሊሲ ሂቦም ነይሮም።
ማርክ ሎውኮክ ንዝሃቡዎ ርእይቶ ካብ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትርን ናይ ትግራይ ሃገራዊ ግብረ ሓይልን መልሲ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣይሰለጠን።ወሃቢት ቃል ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ቢል ለኔ ስዩም 3 ሰነ ኣብ ዝሃበቶ ጋዜጣዊ መግለፂ ነቶም ክስታት ብምንፃግ ናይታ ሃገር ሓይልታት ምክልኻል መግቢ ከም መሳርሒ ይጥቀም ኣሎ ዝብል መሰረት ዘይብሉን ፖለቲካዊ መበገሲ ዘለዎን እዩ ክትብል መሊሳ ኣላ።


text:
ብመሰረት ሓድሽ ዝተኣከበ ሪኢቶ ህዝቢ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ ፖሊሲ ወፃኢ፣ቁጠባ፣ፖሊሲ ክንክን ጥዕናን ግብረ-ሽበራን ሓዊሱ ኣብ ብርክት ዝበሉ ጉዳያት ዝተሓተ ነጥቢ ረኺቦም።እዚ ናይ ኵኒፒያክ ዩኒቨርስቲ ዳሕረዋይ መፅናዕቲ ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ኣብ ምሉእ ሃገር ዝተኻየዱን ምንቁልቋል ዘርኣዩሎምን ተመሳሰልቲ መፅናዕትታት ስዒቡ እዩ ተኻይዱ ዘሎ።
ብኵኒፒያክ ኣብ ዝተኻየደ ዳሕረዋይ መፅናዕቲ ሪኢቶ ህዝቢ ካብቶም ዝተሓተቱ 33 ሚእታዊ ፕሬዝዳንት ኦባማ ካብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ናብዚ ዝኸፍአ ፕሬዝዳንት ኢሎምዎም ኣለው።ናይ ቀደም ፕሬዝዳንት ጆርጅ ዳብሊው ቡሽ 28 ሚእታዊ ብምርካብ ካልኣይ ኮይኖም ይኽተሉዎም።
35 ሚእታዊ ግን ሮናልድ ሬገን ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም እቶም ብሉፅ ፕሬዝዳንት ዩናይትድ ስቴትስ ኢልምዎም ኣለው።18 ሚእታዊ ንናይ ቀደም ፕሬዝዳንት ቢል ክልንቴን ብሉፅ ክብሉ ብምምዳብ ፕሬዝዳንት ነበር ጆን ከኔዲ እውን ብ15 ሚእታዊ ተመሪፆም ኣለው።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ኣብዚ ናይ ኵኒፒያክ ዳሕረዋ መፅናዕቲ ሪኢቶ ህዝቢ ኣብ ብዙሓት ጉዳያት ኣሉታ ረኺቦም ኣለው።40 ምኢታዊ ብኣተሓሕዛ ኢኮኖሚ ክድግፍዎም ከለው፣37 ሚእታዊ ድማ ንኣተኣላሊያ ፖሊስ ወፃኢኦም ደጊፎምዎም ኣለው።
ቲም ማሎይ ናይ ኵኒፒያክ ዩኒቨርስቲ መፅናዕቲ ሪኢቶ ህዝቢ ሓጋዚ ዳይረክተር ኦባማ ኣብ ፖሊሲ ወፃኢ ዓብዪ ምጉዳል ኣሪእዮም ኣለው ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ብቕዓቶምን ዝሓዝሉ ኣገባብን ብ10 ሚእታዊ ነኪዩ’ሎ።ብርቱዕ ጎኖም ኣብ ፖልሲ ወፃኢ እዩ ነይሩ፤ሎሚ ግን ከምኡ ኣይኮነን’’ኢሎም።
ድኹም ውፅኢት ሪኢቶን ዋላ እንተረኸቡ እውን፣ኣብ ቀረባ ፖለቲካዊ ዕንቅፋታትን እንተጋጠሞም እውን ፕሬዝዳንት ኦባማ ደገፍ ህዝቢ ንምርካብ ወፍሮም ቀፂሎም ኣለው።
ኮንግረስ ኣብዚ ዓመት ኣይክንሪኦን ዋላ እንተበለ እውን ፕሬዝዳንት ኦባማ ኢሚግሬሽን ንምምሕያሽ ፕሬዝዳንታዊ ስልጣኖም ተጠቒሞም ከምዝቕፅልሉ ሓቢሮም ኣለው።
ሪፓብሊካዊ ኣባል ኮንግረስ ኣፈ-ጉባኤ ጆን ቦይነር ፕሬዝዳንት ኦባማ ናይ ፈፃሚ ስራሕ ስልጣኖም ከይጥቀሙ ንምእጋድ ኣብ ፌደራል ኽሲ ክምስርት እየ ክብሉ ኣብ ቀረባ ተዛሪቦም።
ፖሊሲ ወፃኢ ብርቱዕ ጎኒ ፕሬዝዳንት ኦባማ ኮይኑ ነዊሕ ፀኒሑ እዩ።ኣብ ቀረባ ኣብ ዒራቕ ዘጋጠመ ቅልውላው ግን ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ፕሬዝዳንት ኦባማ ናይ ህዝቢ እምነት ክንኪ ገይሩዎ’ሎ ይብሉ ኣብ ዋሽንግተን ኣብ ዝርከብ ነፃ ማእኸል ፖሊሲ ተንታኒ ጆን ፎርቲየር።
ኣብ ዒራቕ ዘሎ ኩነታት ንቶም ፕሬዝዳንት ፅቡቕ ከምዘይኮነን ንዝተፈጠረ ቅልውላው ንሶም እውን ወቐሳ ከምዝብፅሖምን ሓቢሮም ፎርቲየ። ፕሬዝዳንት ኦባማ ፅቡቕ ኣማራፂታት የብሎምን እውን ኢሎም ብምውሳኽ።
ዴሞክራሲያዊያን እቲ ናይቶም ፕሬዝዳንት ትሑት ኣሃዛዊ መዐቀኒ ሪኢቶ ህዝቢ ኣብ ዝቕፅል ሕዳር ኣብዝካየድ ናይ ኮንግረስ ምርጫ ክጎድአና እዩ ክብሉ ስኽፍትኦም የስምዑ ኣለው።
ሪፓብሊካዊያን ኣብ ባይቶ ወከልቲ ሒዞምዎ ዝፀንሑ ዓብላሊ ቁፅሪ መናብር ክቕፅሉ፤ኣብ ሰኔት እውን ካብ ዴሞክራሲያዊያን ወናብር ብምምንጣል ዓብላልነት ናይ ምርካብ ፅቡቕ ዕድል ኣለዎም ይብሉ ተንተንቲ።እዚ ኣብ ናይ መወዳእታ ክልተ ዓመት ስልጣን ፕሬዝዳንትነት ኦባማ ሪፓብሊካዊያን ንኽልቲኦም ኣብያተ ምኽሪ ክቆፃፀርዎ ዘኽእሎም እዩ።


text:
ኣብ ሽወደን ምስራሕ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 11 10 2021
ኣብዚ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ምስራሕ ሓበሬታ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት ስራሕ ከመይ ጌርካ ከም ትረክብ፡ ናይ ባዕልኻ ትካል ከመይ ጌርካ ከም ተበግስን ናይ ሽወደን ዕዳጋ ስራሕ ብኸመይ ከም ዝሰርሕን ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
Arbetsförmedlingen
ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ኣብ ምሉእ ሽወደን ዝርከብ ሓደ ሃገራዊ ብዓል መዚ እዩ።ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ንደለይቲ ስራሕ ይኹን ንወሃብቲ ስራሕ ሓደ ብጽቡቕ ዝሰርሕ ዕዳጋ ስራሕ ከበርክት ኣሎዎ። ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ፡ ደለይቲ ስራሕ ስራሕ ክረኽቡን ወሃብቲ ስራሕ ትኽክለኛ ዓቕሚ ንኽረኽቡ ይሕግዙ።
ክትሰርሕ ከለኻ ግብሪ ክፈል
ክትሰርሕ ከለኻ ናይ ግድን ካብ ደሞዝካ ግብሪ ክትከፍል ኣሎካ። እቲ ወሃብ ስራሕካ ናይ ግድን ማሕበራዊ ክፍሊት ክኸፍል ኣሎዎ። እዚ፡ ብጻዕዳ ምስራሕ ይብሃል።
ብጻዕዳ ምስራሕ ብዙሕ ረብሓ ኣሎዉ። ካልእ ገዲፍካ ነዚ ዝስዕብ ትረክብ።
- ሓደ ናይ ስራሕ ምቝጻር ምስክር ወረቐት።
- መወክስ
- መሰል ንዓመታዊ ዕረፍቲ
- መሰል ናይ ዝኽፈሎ ዕረፍቲ ወለዲ።
- መድሕናት
- ኣብ ናይ ሽወደን ስርዓት ጥሮታ ሕሳብ ንምግባር ዝጥቀምሉ ናይ ጥሮታ ነጥቢ።
- ክፍሊት ሓሚምካ እንተ'ለኻ።
- ክፍሊት ውላድካ እንተ ሓሚሙ እሞ ኣብ ገዛ ምጽናሕ እንተ ኣድለየካ።
ግብሪ ከይከፈልካ እንተ ሰሪሕካ፡ ብጸሊም ትሰርሕ ኣሎኻ ይብሃል። ብጸሊም ምስራሕ ዘይሕጋዊ እዩ። ክሳብ ናይ ክልተ ዓመት ማእሰርቲ ከስዕብ ይኽእል እዩ።


text:
ጠቐምቲ ሕቶታት
መብሪሂ ኩነት ስያመታት
ናመንግስታዊ በዓል ስልጣናት ኣብ ፍሉይ ኩነታት ዘለዉ ውልቀሰባትን ናይዚ ስርዓት ደረጃታትን ብልክዕ ንምግላፅ ሓደ ሓደ ስያመታት ይህቡ እዮም።
ናይ ዕቑብተኛታት ጄኔቫ ስምምዕነት /Geneva Convention on Refugees/ ዕቑብተኛ ታይ ማለት ከምዝኾነ የብራህርህ። ዕቑብተኛ ማለት ብሰንኪ ዓሌት ፣ ሃይማኖት ፣ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኡን ኣካል ጉጅለ ብምዃኑን ምክንያት ካብ ዓዱ ንክስጎግ ዝግደድ ሕብረተሰብ እዩ። ከክንዲ ዕቑብተኛ ዝብል ቃል ስጉግ ወይም ስደተኛ ዝብሉ መፀውዒታት እውን ሉሙዳት እዮም። ሓደ ውልቀሰብ ዕቑብተኛ ክበሃል ዝክእል ብ ናይ ዕቑብተኛታት ጄኔቫ ስምምዕነት መሰረት እቶም መመዘኒታት እንተማልእ ጥራይ እዩ።
ናይ ዑቕባ ሓታቲ (Asylsuchende/r) ማለት ቅድሚ ሐዚ ናይ ዑቕባ መጠየቕታ ኣቕሪቡ ዘይፈልጥ ግን ከመልክት ዝደሊ ውልቀሰብ እዩ።
ናይ ዑቕባ ኣመልካቲ ማለት ናይ ዑቕባ መጠየቕታ ኣቕሪቡ ነገር ግን ካብ በዓል ስልጣናት ገና መልሲ ዝይረኸበ ወገን እዩ።
ሓገዝ ዘድልዮ ወይም ክፀንሕ ዝግበኦ ማለት ዑቕባ ፣ናይ ስደተኛ ን ካለኦት ሓገዛትን ንምርካብ ብቑዕ ዝኾነን በዚ ምኽንያት ድማ ኣብ ጀርመን ንክፀንሕ ፍቓድ ዝረከበ ውልቀሰብ እዩ።
መዕቕቦ ዝግበኦ ማለት ኣብ ዓዱ ብሰንኪ ፖለቲካን ካልኦት ችግራትን ስቅያት ዝበፅሖን ናብ ካልእ ወፃእተኛ ዓዲ ናይ ቕበላን ሓገዝን ሕቶ ኣቕሪቡ ተቐባልነት ዝረኸበን ወገን እዩ። ስለዚ ብ ናይ ዕቑብተኛታት ጄኔቫ ስምምዕነት መሰረት ናይ መዕቕቦ ሓገዝ ይግበኦ።
ብ ሕጊ ኣገባብ ናይ ዑቕባን ሓገዝ ይህባ ትባሂለን ዝጥቀሳ ሃገራት መሰረት ኣብ ዑቕባን እትህብ ሃገር ውሽጢ ኮይኖም ንጀርመን ዘቕርቡዎ ናይ ዕቑባን ሕቶ ጀርመን ናይ ምንፃግ መሰል ኣለዋ ። እዚ ማለት ነቲ ዑቕብተኛ መጀመርያ ዝተቀበለቶ ዓዲ ናይ መዕቖቢ ሓገዝ ሓላፊንት ትወስድ።
ነኣብነት ሓደ ስደተኛ ኣብ ግሪክ ዓሪፉ ደሓር ናብ ጀርመን እንተኬዱ ናይቲ ስደተኛ ናይ መዕቕቦ ሓገዝ ሓላፊነት እትወስድ ግሪክ እያ።
ናይ ዑቕባን ሓገዝ ይህባ ትባሂለን ካብ ዝጥቀሳ ሃገራት ውሽጢ ናይ ኣውሮፓ ሃገራት ከም ኖርወይ ፣ ሲዊዘርላንድ ብተወሳኺ ድማ ሴኒጋል፣ ማሶዶንያ፣ ሴሪዓ፣ ጋና፣ ባስንያ፣ ኣልባንያ፣ ኮሶቮ፣ ሞንቶኔግሮን ኣርዝጎቪንያ የጠቓልል። ኣልጀርያ ፣ ሞሮኮን ቱኑዝያን ድማ ኣብ መወዳእታ ዓመት 2016 ብፌደራላዊ ቤት ምኽሪ ውጥን መሰረት ናብተን ናይ ዑቕባን ሓገዝ ይህባ ትባሂለን ዝተጠቕሳ ሃገራት ክቀላቀላ መደብ ተታሒዝወን እዩ።
ኣብ ሓደ ሓደ ኩነታት ድማ ን ጀርመን ናይ ዑቕባን መሕተቶ ኣቕሪቦም ንክረኣየሎም ይኽል እዩ።ኣብ ከምዚ ዓይነት ጉዳይ ናይ ሕጊ በዓል ሞያትት ንኸማኽሩ ይምከር።
ዑቕባን ክበሃዎ ን ናይ ስደተኛ ሓገዝ ክረክብን ዘይኽእል ግን ኣብ ዕዱ ኢሰብኣዊ ዝኾኑ መቕፃዕትታን ከበድቲ ስቅያት በፂሕዎ ሓገዝ ዘይረኸበ ናይ መደገፍታ ሓገዝ ክረክብ ይኽእል።
ዑቕባ ወይም ናይ ስደተኛ ሓገዝ እንተረኪቦም ንስድራቤቶም እውን መዕቕቦ ይበሃቦም። እዚ ማለት ናይ ሓዳር ኣጋሮም ን ሓዳር ዘይብሎም ትሕቲ ዕድመ ደቆምን ዘዕበይዎም ህፃናትን ብቻ የጠቓልል።በዓልቲ ቤቶም/ቤተን እዚ ሓገዝ ክረክብ/ባ ዝኽእል ቕድሚ ናይ ዑቕባ ማመልከቻ ምቕራበን/ምቕራቦም ኣብ ዓዶም ሓዳር ዝገበሩ እንተኾይኖም ብቻ እዩ።ናይ ስደተኛ ሓገዝ እንተረኺቦም ናይ ስድራቤት ዑቕባ መሕተቶ ክጥይቑ ይኽእሉ እዮም። ናይ መደገፍታ ሓገዝ እንተረኪቦም ቕድሚ 16 ማርች 2018 ናይ ዑቕባ መሕተቶ ከቕርቡ ኣለዎም።ናይ ስድራቤት ዑቕባ ብጣዕሚ ዝተሓላለኸ ስለዝኾነ ናይ ጠበቓ ወይም ናይ ሕጋዊ ኣካል ሓገዝ ምጥያቕ ዝሓሽ መማረፂ እዩ።
ብድሕሪ ናይ ዑቕባ መመልከቲ ምቕራበይ ቆልዓ ተወሊዶም እቲ ህፃን ዑቕባን ንክርክብ ንናይ መንግስታዊ በዓል ስልጣናት ከፍልጡ ኣለዎም ።
ናይ ዑቕባን ሓተቲ እስካብ ናይ ዑቕባን ሕቶኦም መልሲ እስካብ ዝረክብ ካብ ዝተፈቐደሎም ቦታ ክወፁ ኣይፍቀደሎምን እዩ ካብ ጃንዋሪ 1 2015 ጀሚሩ ናይ ዑቕባን ሓተቲን ንዞም መመዘኒታት ዘማላኡ ውልቀሰባትን ሰለስተ ኣዋርሕ ናይ መንበሪ ግዴታታት ይወሃቦ።እንድሕር ካብቲ ዝተፈቕደሎም ኣካባቢ ወፂኦ ድማ ናይ ክፍያ ቕፅዓትን ናብቲ ቦታ ንኽምለሱን ይግብር ።
ብ ናይ ጀርመን መንግስታዊ ናይ ገንዘብ ን ዕቕባን ውይም ናይ ስደተኛ ሓገዝ ዝተውሃቦም ወገናት ኣብ ዝተፈቕደሎም ቦታ ክነብሩ ይኽእሉ እዮም።
ኣብ ጀርመን ብሰለስተ መንገዲ ሓገዝ ክረኽቡ ይኽእሉ
– ዑቕባ (Asyl)
– ናይ ስደተኛታት ሓገዝን(Flüchtlingsschutz) ወይም
– መደገፍታ ሓገዝ (subsidiärer Schutz).
ብምኽኝያት ዓሌት፣ ዜግነት፣ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ፣ ሃይማኖት ን ናይ ውዳበታት ኣካል ብምዃንን ብናይ ዓዱ መንግስቲ ወፅዓ በፂሕዎ ካብ ዓዶም ዝስጎጉ ውግናት ናይ ዑቑባን ሓገዝ ይርክብ።
ብምኽኝያት ዓሌት፣ ዜግነት፣ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ፣ ሃይማኖት ን ናይ ውዳበታት ኣካል ብምዃንን ብዘይመንግስቲ ኣካላት ወፅዓ በፂሕዎ ካብ ዓዶም ዝስጎጉ ውግናት ናይ ስደተኛ ሓገዝ ይርክብ።
ዑቑባ ን ናይ ስደተኛ ሓገዝን ዘይረኸበ ግን ብስንኪ ኪናትን ካልኦት ፀገማትን ኣብ ሓደጋ ዘሎ ወገን ናይ መደገፈታ ሓገዝ ክረክብ ይኽእል።
እንድሕር ናይ ዑቕባን ሕቶኦም ተቐባልነት ዘይረኸበ ብናይ ጀርመን በዓል ስልጣናት ንክለቁ ይንገሩ። ኣብ ሰላሳ መዓልትታት ውሽጢ ወይም ብ ናይ ዕቑብተኛታት ጄኔቫ ስምምዕነት መሰረት ናይ ዑቕባን መመዘኒታት ዘየማልኡI ውልቀሰባት ኣብ ሽውዓተ መዓልትታት ንክለቅቕ ይግደድ።ዘለዎም ናይ ጥርዓን ክሲ ግዜ ገደብ ሓፂር እንኳ እንተኾን ኣብ ፍርድቤት ቐሪቦም ኣብቲ ውሳነ ዘለዎም ቕራነ ናይ ምቕራብ መሰል ኣለዎም። በዚ ምኽንያት ኣቐዲሞም ሽዑ ን ሽዑ ናይ ጠበቓ ወይም ሕጋዊ ሓገዝ ዝህቡ ኣካላት ሓገዝ ንክረኽቡ ይምከር ።
ቕድሚ ይግባይ ምባሎም ቅድሚያ ናይ ተቓውሞ ጥርዓን ክቐርብ ኣለዎ።በዓል ስልጣናት ቕድሚ ውሳነ ምሃቦም ብተደጋጋሚ ነቲ ናይ ተቓውሞ ጥርዓን ይርእዩዎ ኣንድሕር ናይ ተቓውሞ ጥርዓኖም ተቐባልነት ዘይረኸበ ኣብ ዝተውሃቦም ናይ ገዜ ገደብ ክሲ ከቕርቡ ይኽእሉ። በዚ ምኽንያት ኣቐዲሞም ሽዑ ን ሽዑ ናይ ጠበቓ ወይም ሕጋዊ ሓገዝ ዝህቡ ኣካላት ሓገዝ ንክረኽቡ ይምከር ።
ናይ ፍርድቤት ጉዳያትን ጠበቓ ንሙቑፃርን ገንዝብ ይድሊ እዩ ነገር ግን እዚ ወጪ ክሽፍኑ ዘይኽእሉ ተኾይኖም ናይ ሕጋዊ ሓገዝ ማመልከቻ ብምቕራብ ውፃኢኦም ንኽሽፍነሎም ይሕግዝ። እዚ ሓገዝ ክምርካብ ሲዒቡ ዝተጠቐሰ ና መመልከቲ ፎርም ይምላኡ http://www.justiz.de/formulare/zwi_bund/zp1a.pdf
ናይ ሕጊ ኣማኻሪ፣ ጠበቓኦም ውይም ኣብ ኣከባቢኦም ዝርከብ ፍርዲቤት ናይ መመልክቲ ፎርም ተመሊኡሎም እዞም ኣካላት ልምዲ ዘለዎም ስልዝኾኑ ሕጋዊ ሓገዝ ናይ ምርካብ ዕድሎም ዓብዪ ።
ክሳብ እቲ ጥርዓኖም መልሲ ዝብሃቦ ብበዓል ስልጣናት ዝግበሩ ኣተኣላልያታት ጠጦው ንከብሉ ናይ ዘይርጉፅነት መመልከታ ክሓቱ ኣለዎም እዚ ማለት ምንም ዓይነት ናይ በዓል ስልጣናት ትእዛዝ ክፍፅሙ ኣይግደዱን።
ክሲ ኣብ ዘቕርብሉ ግዜ ናይ ፍርድቤት ቆፀሮ መዓልቲ ይበሃዎም እዩ። ጉዳዮም ተራእዩ ብ ፅሑፍ ውይም ባካል ኣብ ናይ ቆፀሮ መዓልቲ እቲ ፍርዲቤት ውሳነ ይህብ ።
ዝትወሰኑ ናብ ዓዶም ንክይስደዱ ዝግብሩ ጉዳያት ኣለው ንኣብንት ኣብ ከቢድ ናይ ጥዕና ችግር ዘለዉ፤ኣብ ዓዶም እኹል ናይ ሕኽማና ሓገዝ ክረኽቡ ዘይኽእሉ እንተኾይኖምን ናብ ዓዶም ተተመሊሶም ነቲ ሕማሞም ዘባባእስ ኩነታት ተሃልዩን ዝኣመሰሉን እዮም። ኣብ ከማዚ ዓይነት ሃለዋት ን ጠበቓ ወይም ሕጋዊ ሕገዝ ዝህቡ ኣካላት ተተማኩሩ ዝበለፀ እዩ።
እወ! ኣብ ዓዶም ዘሎ ኹነታት ተተማሓይሹ ምምሕዳራት ናይ ዑቕባ መጠቕታኦም ውድቂ ክገብርዎ ይኽእሉ እዮም።ከምኡውን ብናይ ሓሰት መረዳእታትንናይ ዑቕባ ዝረኸቡን ይሓውስ ።
ናይ ወፃእተኛታት ሕጊ ስለ ናብ ጀርመን ዝኣትዩን ኣብ ጀርምን ዝንብሩ ና ጀርመን ዜግነት ዘይብሎም ወፃእተኛታት ዝግደስን ናይ መኖርያ፣ ስራ ፍቓድ ዝረኽብሉ ዕድላትን ን ማሕብራዊ ሓገዛትን ።
ናይ ዑቕባ ሕጊ ምስ ናይ ስደተኛታት ደረጃን ናይ መንበሪ ፍቓድን ዝተትሓሓዙ ጉዳያትን ዝቆፃፀ እዩ።
ኣብ ድሕረገፅና “ጠቐምቲ ነጥቢታት” ኣብዝብል ቦታ እኹል ሓበሬታ ዝህቡ ናይ ድሕረገፃት ዝርዝር ይረኽቡ
ድሕሪ ናይ ዑቕባን ሕቶ ምቕራቦም ድሕሪ ሰለስተ ኣዋርሕ ካብ ዝምልከቶ ኣካል መልሲ ይበሃቦም።ኮይኑ ግን ኣብዚ ሐዚ እዋን ናይ ጠየቕቲ ቑፅሪ ስለዝበርከተ ካብ ሹዱሽተ ክሳብ ዓመት ይወስድ እዩ።
ዝምልከቶም ናይ ዞባ ምምሕዳር እኹል ዝኾነ ናይ ሰራሕተኛ ብዝሒ እንተዝይብሎም መልሲ እስካብ ዝወሃቦም ዝተወሰነ ግዜ ከደንጉይዎ ይክእሉ። ክሲ ናይ ምቕራብ ኣጋጣሚ ዕድል እውን ክረኽቡ ይኽእሉ።
ናይ ኣመራርሓ በዓል ስልጣናት ካብ ሰለስተ ኣዋርሕ ንላዕሊ ግዜ ን ናይ ዑቕባ ሕቶኦም መልሲ ተዘይሂቦም ክሲ ከቕርቡ ይኽእሉ እዮም። ክሶም ና ዝምልከቶ ፍርድቤት ከቕርቡ ይግባእ። ክሶም ተቐባልነት እንተረኺቡ ወይም እንተሲዒሩ እዞም ዝምልከቶም ምምሕዳራት ወድያው መልሲ ንክህብዎም ይግደዱ።
à ንዝበለፀ መግለፂ “ምስ ናይ ዑቕባን መመልከቲ ሕቶይ ካብ ምምሕዳር በዓል ስልጣናት መልሲ ምዱንጋይ ዝተታሓሓዙ ሕቶታት“ዝብል ርእሲ ይመልከቱ
ናይ ቕሬትኦም ትራእዩ ኣሉታዊ ዝኾነ መልሲ ተተዋሂብዎም ናይ ምኽሳስ መሰሎም ሕሉይ እዩ።
ድሕሪ ናይ ፅሑፍ ተቃውሞ ምቕራቦም፤እቲ ምምሕዳር ከም ዝበፀሖ የፍልጦም እዩ። እቲ ምምሕዳር ሓሳቡ ተዘይቐይሩ ተቃውሞኦም ብ ኻልእ ምምሕዳር ንክረአየሎም ይግበር።እቲ ምምሕዳር ሓቢሮም ንምንግጋር ክእንግዶም ይኽእል ብ ኣካል ናይ ምርካብ ግዴታ እንኳ ተዘይሃለዮ ነገርግን ጉዳዮም ብዝርዝር ንምርዳእ ዝበለፀ መማረፂ እዩ።
እዞም ምምሕዳር ውሳነ ምስ ሃቡ ወድያም ሰለ እቲ ውሳንኦምን ምኽንያትን የፍልጡዎም እዮም።ኣብቲ ውሳነ ቕሬታ ዘለዎም ክሲ ከቕርቡ ይኽእሉ።
ብምኽንያት ኣወንታዊ ዝኾነ ናይ ምምሕዳር መልሲ ጉዳዮም ብድጋሚ ንክረኣየሎም ናይ ጥርዓን ተቓውሞ ንምቕራብ ወጻኢ ይሓትት እዩ።ናይ ወጻኢታት መጠን ብ መሰረት ተቓውሞኦም ዘቕረቡሉ ፌደሬሽንን ንክረኣየሎም ዝወስዶ ግዜን ይውሰን።ክሶም ተተሳዒሩ ባዕሎም ኩሉ ወጻኢ ይሽፍኑ ተሲዒሮም ድማ ካብ ምንም ዓይነት ወጻኢ ነፃ ይወፁ።
ካብ ዘመልከትሉ ግዘ ጀሚሩ ድሕሪ ሰለስተ ውርሂ እቲ ምምሕዳር ን ናይ ዑቕባን ሕቶኦም መልሲ ይህቡ።
ዝምልከቶም ናይ ዞባ ምምሕዳር እኹል ዝኾነ ናይ ሰራሕተኛ ብዝሒ እንተዝይብሎም መልሲ እስካብ ዝወሃቦም ዝተወሰነ ግዜ ከደንጉይዎ ይክእሉ። ክሲ ናይ ምቕራብ ኣጋጣሚ ዕድል እውን ክረኽቡ ይኽእሉ።
ናይ ኣመራርሓ በዓል ስልጣናት ካብ ሰለስተ ኣዋርሕ ንላዕሊ ግዜ ን ናይ ዑቕባ ሕቶኦም መልሲ ተዘይሂቦም ክሲ ከቕርቡ ይኽእሉ እዮም። ክሶም ና ዝምልከቶ ፍርድቤት ከቕርቡ ይግባእ። ክሶም ተቐባልነት እንተረኺቡ ወይም እንተሲዒሩ እዞም ዝምልከቶም ምምሕዳራት ወድያው መልሲ ንክህብዎም ይግደዱ።
ከከም እቲ ኩነታት ይውሰን ንኣብነት እንድሕር ክሶም ሲዒሩ እቲ ምምሕዳር ባዕሉ ወጻኢኦም ይሽፍኖ ከምኡን ብኣንጻሩ ተተሳዒሮም ወጻኢኦ ባዕሎም ይሽፍኑ።በዚ ምኽንያት ድማ ኣቐዲሞም ናይ ሕጋዊ ሓገዝ ግልጋሎት ንምርካብ ክምዝገቡ ይምከር።ናይ ሕጋዊ ሓገዝ ተተዋሂብዎም ምንም ዓይነት ወጻኢ ኣይግብሩን ዋላ እውን ተተሳዒሮምውን።
እቲ ፍርድቤት እዚ ፀገም ተገንዚቡ ካብ ዝምልከቶም ናይ ምምሕዳር በዓል ሰልጣናት ቕልጡፍ መልሲ ንክረኽቡ ይሕግዝ ኮይኑግን ዑቕባን ይበሃዎም እዩ ማለት ኣይኾነይ። እቲ ምምሕዳር ወሲኑ ነገር ግን ዑቕባ ተዘይተቕቢሉ ብቻ ክኸሱ ይኽእሉ።
ኣንጻር ምምሕዳር ኣብ ዝግብርዎ ክሲ ናይ ጠበቓ ምኽሪ ተመራፂ እዩ ምኽንያቱም ዘለዎም ሕቶታን ክምልሱሎም ብዙሕ ልምዲ ዘዳበሩን ስለዝኾኑ።


text:
ናይ ዓሲምባ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ኣብ ትግራይ ይካየድ ብዛዕባ ዘሎ ኵናት ሽዱሽተ ነጥብታት ዝሓዘ መግለፂ ትማሊ ኣውፂኡ ኣሎ።እቲ ኵናት ክጅመር ከሎ ሕጊ ናይ ምኽባር ተባሂሉ እንተነበረ እውን እቲ ኩነታት ግን ንህዝቢ ትግራይ ንምብርካኽ ዳግም ቅንዕ ከይብል ኣብ ልዕሊ እቲ ህዝቢ ይስራሕ ዘሎ መርኣያ ታሪካዊ ጌጋ እዩ ኢሉ ኣሎ።ካብቶም መርኣያታት ሓደን ቀንድን ኢሉ ዝጠቐሶ ሰራዊት ኤርትራ ኣብቲ ኵናት ካብ ምስታፉ ንላዕሊ ንህዝቢ ትግራይ እና ጨፍጨፈ ሃብቲ ህዝቢ ትግራይ እናዘረፈ ናብ ትግራይ እናግዓዘ ታሪኽ ይቕረ ዘይብሎ ጌጋ እናፈፀመ እዩ ይብል እቲ መግለፂ።
ኣብቲ ባይታ ሰባት ነዚ እንተገለፁን መንግስቲ ኣሜሪካ እውን ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ምስታፉ እሙን ሓበሬታ ኣለኒ እንተበለ እውን መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ናይ ትግራይ ብልፅግና ፓርቲን መንግስቲ ኤርትራን ነቲ ክሲ ይነፅጉዎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ዝዘርግሑዎ መልእኽቲ ‘’ሕዚ እቲ ቀንዲ ወታደራዊ ስርሒት ስለ ዝተወድአ ዕማምና ናይ ምሕዋይ ስራሕን በቲ ግጭት ዝዓነው ኣገልግሎታት መጎዓዚያን መራኸብን ናብቲ ዝነበሮ ናይ ምምላስ ስራሕ እዩ’’ ኢሎም።
ብኻሊእ ወገን ድማ 12 ኣባላት ዝሓቖፈ ካብኔ ኣጣይሹ ስርሑ ዝጀመረ ግዚያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ መንግስታዊ ኣገልግሎት ንምሃብን ዝተቋረፁ መሰረታዊ ኣገልግሎታት ንምጅማርን ፃዕርታት የካይድ ከምዘሎ ገሊፁ።ኣብ ከተማ መቐለ ናይ ናይ መብራህትን ስልክን ከምኡ እውን ማይ ናብቲ ንቡር ከምዝተመለሰ ብምሕባር ናይ ኣየር መጎዓዚያ ኣብ ቀረባ ከምዝጅመር ገሊፁ እዩ።


text:
ኣብ ዙርያ ዓለም ፥ ሃገራት ንምቕጻል ደረት ምዕጻውን ምሕዋይ ኤኮኖሚን የመዛዝና`ለዋ። ምምሕዳር ትራምፕ ነቲ ክሳብ ሎሚ ሓሙስ ተኣዊጁ ዝነበረ ፈደራላዊ መምርሕታት ማሕበራዊ ምፍንታት ኣብ ክንዲ ምቕጻሉ፥ ንኤኮኖሚ`ዛ ሃገር ኣብ ምኽፋት ምስ ክፍለ-ግዝኣታት ኣብ ምስራሕ ዘተኮረ ይመስል።
ብኻልእ ወገን ቻይናን ኣሜሪካን ብዛዕባ ኮቪድ 19 ምጽርራፈን ኣብ ዝቐጸላሉ እዋን፡ ፕረዚደንት ትራምፕ ትካላት ስለይኡ ንኩነታት ኣበጋግሳ ቫይረስ ኮሮና ኣብ ውሃን ቻይና ክምርምሩ ኣዚዝዎም ኣሎ።
ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ዘለዋ ግዝኣታት በብውልቀን ኤኮኖሚአን ምኽፋት ጀሚረን ኣለዋ።ኣብያተ-ንግዲ፥ ምትእኽኻብ ሰባት ከምኡ`ውን ኣብ ገዛ ምርጋጥ ዝብሉ መምርሕታት በብደረጅኡ ኣብ ምፍኳሱ ተንቀሳቒሰን ኣለዋ።
ፕረዚደንት ትራምፕ ምምሕዳሩ ምስ ግዝኣታት ዝገብሮ ምርድዳእ ኣብ ግምት ብምእታው ትማሊ ረቡዕ ክዛረብ ከሎ እቲ ኣብ መጋቢት ዝተኣወጀ ፈደራላዊ መምርሕታት ግዚኡ እናኽተመ ክኸይድ`ዩ-ኢሉ። ብኻልእ ወገን ሰብ-ሞያ ጥዕና ናብ ንቡር ንምምላስ ምህዋኽ ሓዲሽ ማዕበል ለበዳ ናይ ምምላስ ሓደጋ የጠንቅቑ። ብዙሓት ግዝኣታት ተወሰኽቲ ኣብያተ ንግዲ ክኽፈታ ከምኡ`ውን ኣብያተ መግቢ ጠረጴዛታት ብምርሕሓቕ ክኽፈታ ኣፍቂደን ኣለዋ። ካልኦት ድማ ኣብዘን ዝቕጽላ ሰሙናት ገደባት ክነፍኩስ ኢና ይብላ`ለዋ።
ኣማሓዳሪ ካሊፎርንያ ግን ሰባት ነቲ ኣብ ገዛ ምርጋጥ ዝብል መምርሒ ድሕሪ ምጥሓሶም ንመዘናግዒ ገማግም ባሕርን መናፈሲ ሕዛእትታትን ክዓጽዎየ ይብል።ጋቪን ነውሶም ወሲኹ ክንከፍቶ እንተኾይና ንክልተ ሰሙን ቁጽሪ ብቫይረስ ኮሮና ዝመቱ እናጎደለ ክኸይድ ኣለዎ ኢሉ-። ብዛዕባ ምፍኳስ ዕጽዋ ኣብ ካልኦት ሃገራት ዓለም`ውን እቲ ምምይጥ ቀጺሉ`ሎ- ናይ ጃፓን ቀ/ሚ ሺንዞ ኣበ፥ ብዛዕባ’ቲ ዝመጽእ ሰሙን ዝወድቕ መምርሒታት ምዕጻው ሃገሩ፥ ንምቕጻሉ ወይ ንምፍኳሱ ምስ ክኢላታት ክዘራረበሉ`የ ኢሉ`ሎ። 14 ሺሕ ሰባት ብቫይረስ ኮሮና ዝተታሕዝዋ ጃፓን፥ እቲ ኩነታት ሃገራ ጽቡቕ ከምዘየለ`ያ ትገልጽ። ፊንላንድ ድማ ኣብያተ ትምህርቲ ንምኽፋት ዝመደበት ዳሕረወይቲ ኤውሮጳዊት ሃገር ኮይና`ላ። ዓለም ካብ ለበዳ ኮሮና ንምግልጋል ኣብ ትብገሰሉ ዘላ እዋን እቶም ብቐደሙ`ውን ኣብ ግጭት ዘለዉ ህዝብታት ግን እቲ በሰላ ዝኸፍአ ጌርዎ`ሎ።
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ሓላፊ ሰብኣዊ ጉዳያት ማርክ ላውኮክ ትማሊ ንባይቶ ጸጥታ ክገልጽ ከሎ፥ ኣብ ሶርያ 44 ብቫይረስ ኮሮና ዝተለኽፉ ሰባት ከምዝተረኽቡ ድሕሪ ምግላጽ ነቲ ንሃብታማት ሃገራት`ውን ከይተረፈ ዝበደሀ ሕማም ኣብተን ግጭት ዘለወን ሃገራት ንምቅላሱ ማዕረ ክንደይ ከቢድ ከምዝኸውን ይገልጽ።
ኣብ የመን ድማ ክልተ ሰባት በቲ ሕማም ከምዝሞቱ- ኣብታ ትኹረት ናይ 5 ዓመት ግጭት የመን ኮይና ዘላ ወደባዊት ከተማ ዓደን ድማ ተወሰኽቲ መልከፍቲ ከምዘሎ ሰበ-ስልጣን ጥዕና ይገልጹ`ለዉ።
ብኻልእ ወገን ቻይናን ኣሜሪካን ብዛዕባ ኮቪድ 19 ምጽርራፈን ኣብ ዝቐጸላሉ እዋን፡ ፕረ ዚደንት ትራምፕ ትካላት ስለይኡ ንኩነታት ኣበጋግሳ ቫይረስ ኮሮና ኣብ ውሃን ቻይና ክምርምሩ ኣዚዝዎም ኣሎ። ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፒዮ ድማ ዓለም ነቲ ጉዳይ ክተጻርዮ ኩሉ መሰላት ኣለዋ-ድሕሪ ምባል ኣሜሪካ ብዛዕባ ቻይና ተካይዶም መርመራታት ላባራቶሪን ትገብሮም መጽናዕትታትን ስክፋታት ኣለዋ ኢሉ። መራሕቲ ቻይና ድማ ኣብ ምቅላስ ቫይረስ ኮሮና ብቕሉዕን ብዘይሕብእብን ምስ ኣሜሪካብሽርክነት ክንቃለሶ ኢና ንደሊ ይብሉ።
ማይክ ፖምፒዮ ግን እቲ ኮሚንስታዊ ፓርቲ ቻይና ገና ሓበሬታ ይሓብእ ኣሎ-ከምኡ ድማ ንመምርመሪ ላባቱ ምርኣይ ከሊኡና`ሎ ይብል።
ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፒዮ "ምርኣይ ከሊኦምና`ዮም- እቲ ቫይረስ ካበይ ከምዝተበገሰ ብንጹር ንፈልጦ ነገር የለን: ኣብ ቻይና ብርክት ዝበላ ላቦራቶሪታት ኣብ ሕማም ተላገብ ይሰርሓ`ለዋ- ግን እቲ ለበዳ ንኸይድገም ብዘኽእል ልዑል ጥንቃቐን ጸጥታን ይሰርሓ`ለዋ እንተኾይነን ንፈልጦ ነገር የለን"ኢሉ ።
መንግስታዊ ሚድያ ቻይና ድማ ንሽም ፖምፒዮ ብምጽዋዕን ምስ ካልኦት ተመሳሳሊ ሕቶታት ዘቕርባ ሃገራት ብምድራብን ከቢድ ተግሳጽ ፈንዩሎም።
ፖምፒዮ ድማ ኣብ ዓለም ዝግበር ክፈልጥ ዘይደሊ ኣብ ዓለም ኣሎ ድዩ-ክብል መሊሱ።
ብመሰረት ስታስቲክስ ጆንስ ሃብኪንስ ዩኒቨርሲቲ ክሳብ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ዙርያ ዓለም ልዕሊ ሰለስተ ሚልየን ሰባት ብቫይረስ ኮሮና ተለኺፎም- ልዕሊ 230 ሺሕ ድማ ሞይቶም።


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብ13 ነሓሰ 2009 ኣብ ማይ-ኣጣል ብተጋዳላይ ዳኒኤል ሃብተ ይሕደጎ ናይ ቅትለት ፈተነ ካብ ዝካየደሉ ንደሓር ፍጹም ከምዘይተራእየ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
(ስእሊ፡ ሓላፊ ሓለዋ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡ ኮለኔል ተስፋልደት – ካብ ርሑቕ ዝተሳእለ – ስእሊ ንዝለኣኸልና ምንጪ ነመስግን)
ስርዓት ህግደፍ ምስቲ ብሓሙስ ዕለት 13 ነሓሰ ኣብ ልዕሊ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ማይ-ኣጣል ዝተኻየደ ናይ ቅትለት ፈተነ ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ሰለስተ ኣባላት ፖሊስ ከምዝኣሰረ ኣብ ፓሪስ ዝመደበራ ድምጺ-ኢሬና ንምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ።
ውራያትን ጽምብላትን ህግደፍ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ዘይሓቍፍ፡ ፈላላዪ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ንኹሉ ኤርትራዊ ብምጥርናፍ ሃገራውነት ኤርትራውያን ንምዕዛዝ ዝዓለመ ሰፊሕ ብዓል ንዝወደቡ ተባዓት ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣትላንታ ጆርጅያ፡ እቲ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ጽምብል ናጽነት ከይካየድ ኣብ ቀጻሊ ዘመተ ዝርከብ ስርዓት ህግደፍ ንዘቕረበሎም ካልኣይ ኣውያት ኵነኔን ትእዛዝን ነጺጎም ሃገራዊ ብዓሎም ብውዕዉዕ ሃገራዊ መንፈስ ንምጽንባል ምድላዋቶም ኣብ ምቕጻል ከምዝርከቡ ካብቲ ቦታ ምስናይ መረጋገጺኡ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ስነስርዓት ቀብሪ ናይቶም ንፕረዚደንት ኢሳይያስ እናዓጀቡ ኸለዉ ኣብ ጋሽ ባርካ ዝሞቱ ኣርባዕተ ሓለዋ፡ ‘ቦዲጋርድስ’ ትማሊ ቀዳም 7 መጋቢት ኣብ መቓብር ሓርበኛታት ተፈጺሙ።
ባይቶ ጸጥታ ኣብ ዝሓለፈ ራብዕቲ (14 ጥሪ 2009) ኤርትራ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ካብቲ ምስ ጅቡቲ ዘከራኽር ቦታታት ክትወጽእ ተሪር መጠንቀቕታ ብምሃቡ ዝተሻቐለ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኣስመራን ባጽዕን ዘይወግዓዊ መንበሪ ይቐያይር ከም ዘሎ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ብሓለዋ ተዓጂቡ ካብ ኣስመራ ናብ ባጽዕ ገጹ ዘምርሕ ዝነበረ ሜጀር ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮውሃንስ ካብ ከተማ ነፋሲት 7 ኪሎ ሜተር ሪሒቑ ኣብ ዝርከብ ጎቦታት ኣድቢዮም ብዝጸንሑ መንነቶም ዘይተፈልጡ ኣብ ውሽጢ ሰራዊት ኤርትራ ጸፍዮም ዘለዉ ሓይልታት ተቓውሞ ናይ ድብያ መጥቃዕቲ ከምዝተኻየደሉ፡ እንተኾነ ካብ’ቲ ዝተተኮሰሉ ኣድራጋ ጠያይቲ ንስክላ ከም ዘምለጠ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ምስቲ ብ13 ጥቅምቲ ንኮለኔል ስምኦን ገብረድንል ንምቕታል ዝተኻየደ ፈተነ ቅትለት ብዝተኣሳሰረ ምኽንያት ቁጽሮም ዘይተፈልጠ ሰባት ከምዝኣሰረ ምእማኑ ሮይተርስ ካብ ኣሰመራ ኣብ ዘመሓላለፎ ጸብጻብ ሓቢሩ።