text:
መንብሪ ገዛ ናይ ሶሺያል (HLM) ምሕታት
እንታይ ኢዩ?
ናይ መንግስቲ ገዛ፣ ኣብ 'ኣቢታሳዮን ኣ ልዋየ ሞደረ' (HLM), እዚ ማለት ዝኾነ ውሑድ ኣታዊ ዘለዎም ወይ ደሓን ዘለዎም ኣብ ናይ ብሕቲ ገዛ ክራይ ንምርካብ ዝጽገሙ ዝሕግዝ ምስርሕ እዩ።
ትካላት ናይ ሓባር መንብሪ ንትካላትናይ ብሕቲ ታሕቲ ርትዓዊ ዝኾነ ዋጋ ይዕድሉ።
ኣብ ዓብይቲ ከተማ ናይ ሓባር መንበሪ ገዛ ንምርካብ ነዊሕ ግዜ ይወስድ።
• ን ኣብነት ኣብ ፓሪስን ከባቢኣን መንብሪ ገዛ ንምርካብ ክሳብ 7 ዓመት ክወስድ ይኽእል ፣ብ ኣንጻሩ ግን ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ኣብ ካልእ ቦታ ግን ማእከላይ ገምጋም ክሳብ ኣስታት 2 ዓመት ክወስድ ይኽእል ።
i ኣገዳሲ ሓበሬታ/
እዚ ዓይነትመንበሪ ንምርካብ ዝሓሸ ካብ ዓበይቲ ከተማ ምስ ንውጽእ ብቅልጡፍንምርካብ ይካኣል። ሓደ ሓደ ምኽንያት ንሕቶኹም ከቀላጥፎን ቀዳምነትክውሃቦን ይኽእል እዩ
•ን ኣብነት ጠቅላላ መንብሪ ገዛ ዘይብልኩም ፣ ኣብ ሓዳርኩም ጸገም ወይ ዓመጽ እንተ ኣጋጢሙኩም ወይውን ናይ ጥዕና ጸገምን ስንክልና እንተኣለኩም ኮይኑ
ብዝቀለጠፈ ማለት ዋላ ኣብ እዋን ምሕታት ዑቕባ ገዛ ክንሓትት ማለት ምስ ናይ OFPRA ተመሳሳሊ ክኸውን ኣለዎ ኣለና። እዚ ንምግባር ካብ ኦፍራ ወረቐት ምስ ረኸብና፣ ምስ ቀዳሞት ዝሓተቱ ክንስራዕ ንኽእል በዚ ምኽንያት ግዜ ክንከስብ ንኽእል።
ሕቶኹም ኦፍራ ከም ሓደ ረፍጂ ተቀባልነት ምስ ረኸበ ንገዛ መንብሪ ክንሓትትወይ ዝሓተትናዮ ክነሕድሶንኽእል
ንምፍላጡ ኣገዳሲ! ኣብ ብዙጣህ ደፓርትመንታት ወይ ኣከባቢታት ብሓንሳብ ክትጠልቡ እውን ትኽእሉ ኢኹም፣ ኣብዚ ብምጥዋቕ ድማ ce site ዝርዝራት ናይ ዝተፈላልዩ ናይ `አንግስቲ ገዛውቲ ፈትሹ። ብተወሳኺ እውን ኣብ ፓሪስ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ተመሳሳሊ እዋን ኣብ ልዮን ወይ ማርሰይ ካልእን ከተማታት እውን ክትጠልቡ ትኽእሉ ኢኹም
እንተድኣ ወረቐት ዘለኩምን ፈረንሳ ዝተቐበለትኩም ስደተኛታት ኴይንኩም ብኢንተርኔት ብ ቐጥታ ጠለብኩም በመንገዲ ናይ ኢንተርነት ዌብ ሳይት ክንሓትት እንተ ኮይና ኣብዚ ሊንክ ምጥዋቕ ይከኣል።
- Sur internet sur ce site : demande-logement-
- ወይ እውን ኣብዚ social.gouv.fr
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
እቲ ናይ ኢንተርኔት ሳይት demande-logement-social.gouv.fr
ዝብልእውን ንሓያሎ ደፓርትመንት ወይ ክልልላት ዘጠቓልል እዩ።
ተጠንቀቑ ! ገለ ገለ ክልልላት፣ ናታተን ዝኾነ ሳይት ኣለወን ስለዚ ኣብኡ ብምእታው እውን ምፍላሽ ይከኣል እዩ። ንዕኡ ንምፍታሽ
ኣብ ሲ ሊልክ እዚ ጠውቑ :
Cliquez sur ce lien,
እቲ እትደልዎ ከተማ
ወይ ቦታ ምስ ተኸብኩም ኣብኡ ጠውቑ
Configurez votre étape
ዌብ ሳይት መንብሪ ናይ ገዛ ሎጅሞ ሶሲያል ዝበዝሑ በብዞባ ተመዲቦም ንሎጅሞ ሶሲያል ዝሓቱ ንከማልኡ ተታሒዞም ኣለው ።
ኣስተውዕልሉ ሓደ ሓደ ዞባ ናቶም ዌብ ሳይት ኣለዎም
ኣብዚ Cliquez sur ce lien, ሊንክ ብምጣውቕ ከታማ ሓባሪ ወይ ገዛ መንብሪ ሎጅሞ ሶሲያል ድለዩ ፣ ድሕሪ ዝስዕብ ምስላጥ ኣማልኡ፣
ኣብዚ ዝስዕብ ዌብ ሳይት ሓደ ሕሳብ ክንክፈት ኣለና
www.demande-logement-social.gouv.fr
Configurez votre étape
በዚ ዝስዕብ ሊንክ ብምጥዋቅ ብ ኦንላይን መንበሪ ገዛ ሎጅሞ ሶሲያል ክንሓትት ንኽእል sur ce site internet.
ኣካውንቲ ወይ መዝገብ ክፈቱ
Vous devez créer votre compte :
- "M'inscrire/Me connecter" ኣብ ዝብል ተውቑ፣ ብድሕሪኡ
- ኣብቲ "Je crée un compte" ዝብል ምስ ጠወቕኩም
- እቲ ዝግባእ ሓበሬታ ኣብቲ ቕጥዒ ምልኡ
!ክፍለጥ ዘለዎ ነገራት! ፣ ብ መስመር ኦንላይን ክምምላእ ምስ ዘይደሊ ኣብዚ ዝስዕብ ሊንክ ብምጥዋቕ le formulaire de logement social (Cerfa 14069*02) ) ንዝብል ፎርሙል ብምምእ ኣብ ቤት ጽሕፈት ናይ HLM ወይ ምምሕዳርኩም ኣብጽሕዎ ።
ዝርዝር ንምርካብ ኣብዚ ምልክት ብጸጋም ዘሎ ጠውቑ። ብዞባ ን ብንኡስ ዞባ ኮሙን ዌብ ሳይት e demande-logement-social.gouv.fr , ብነጻ ኣብ ኮሙኒቲኹም ተመዲቦም ኣለው።
ብ መስመር ኦን ላይን መንበሪ ንምሕታት
Configurez votre étape
ሓንሳብ ሕሳብ ምስ ከፈትሉም ፣ ክማልእ ዘለዎ ዝግብኣካ’ኪ ነገራት፣
- ብ መስመር ኦን ላይን ሓደ መዝገብ ምፍጣር
- ፎቶ ኮፒ መንነት ካርድ ወይ ፣ ካብ ኦፍራ ናይ ረፍጂ ዝተወብሃካያ፣ ወይ ናይ መከላኻሊ ስብሲዴር ክኸውን ይኽእል la fiche "scanner un document".
ስካን ክትብገብሩ ምስ ዘይትኽእሉ፣ ተሌፎንኩም ብምስኣል ሰነድኩም ምስዳድ ይከኣል ወላ ፋይል፣ ዘይተማልአ እንተኾይኑ ክስደድ ይከኣል።
ኣገዳሲ ሓበሬታ!
መንበሪ ገዛ ንምሕታት ብዝክኣለና መጠን ቀልጥፍና ፍሮሙል ከነማልእ ኣለና ፣ ንኵሉ ሰነድ ዝተሓተትናዮ ናይ ሕጂ ወረቐት ፣ ናይ መጀመርያ ዕለት ኣገዳሲት ኢያ ሕሳብ ንምክፋት ከምኡ`ውን ንካልእ መሰል ንምርካብን።
ን ኣብነት መሰል ናይ ገዛ መንበሪ le Droit au logement opposable (DALO ዳሎ ) ዝብል መደብ ገዛ መንብሪ ብቅልጡፍ ንምርካብ ይሕግዝ፤፣
መንበሪ ገዛ ከም ዝሓተትና ሓደ ምስክር ወረቐት ናይ መዝገብ ክመጸና ኢዩ።
Configurez votre étape
ፋይልኩም ብግቡእ ምስ ተማልአ ፣ መንበሪ ከም ዝሓተተኩም ብቓዓት ንምሃብ ብቕልጡፍ ይምዝገብ።
ድሕሪ`ዚ ሓደ ቁጽሪ ናይ ሃገራዊ መዝገብ ክልኣኸና ኢዩ ።
ኣገዳሲ ሓበሬታ፣
ነዚ ወረቐት ዝልኣኽ ክዕቀብ ይግባእ ፣ ገዛ ከም ዝሓተትና ከም ሓደ መረግገጺ ወይ ጭብጢ ከንቅርቦ ንኽእል፤፣
ፋይልኩም፣ ምስ ተጻረየ ይጻረ ፣ ማሕበራት ኣካራይቲ ብምፍሉይ ዝብለ መደብ ኣብ`ቲ ዝሓተትኩሞ ን ኡስ ዞባ ናይ ማሕበረዊ መንብሪ ገዛ የካርዩ።
ማንም ኣካራዪ ምስ ጠለብኩም ዝመጠጣን መንብሪ ገዛ እንተ ተረኺቡ ክረኽበኩም እዩ።
ምክትታል መንብሪ ገዛ ናይ ሾሻል ከም ዝሓተትኩም
Configurez votre étape
ኣብዚ ዝስዕብ ሊንክ ብምጥዋቕ "Je gère ma demande" መንበሪ ገዛ ዝሓተትናዮ ከንሕድስ ናይ መዝገብ ቁጽሪ ዝተወሃበና ብምጥቃም ንሕብር።
ኣገዳሲ ሓበሬታ
ኩሉ ግዜ ዓመት ዓመት ናይ ሾሻል መንበሪ ገዛ ከም ዝሓተትና ከነሕድስ ይግባእ።
ናይ ሾሻል መንብሪ ገዛ ንምርካብ ሕቶ ምቅራብ
Configurez votre étape
ሓንቲ ኮምቲ ናይ መንብሪ ገዛ ንምርካብ ውሳነ ትህብ ፣
እታ ኮሚተ መንበሪ ገዛ ንክትረከቡ እንተ ወሲና ክልተ ኣማራጺ ኣለኩም
•ነቲ መንበሪ ገዛ ተቀበሊኩም ክትፍርሙ ትኽእሉ
•ወይ ክትንጽጉ ከይትሰማምዑ ትኽእሉ ግን እቲ ዝሓተትክሞ መንበሪ ገዛ ክሳብ ዕለት ዝወድቕ ከገልግል ይኽእል
ምፍላጡ ኣግዳሲ ነጥቢ ፣
ኣብ ዓብይቲ ከተማታት መንበሪ ገዛ ብቀሊል ስለ ዘይርከብ ብዘይ ዝኾነ ብቑዕ ምኽንያት ንከይትነጽጉ ንላበወኩም ( ብምኽንያት ናይ ጥዕና ጸገም ወይ ጽምዋ …
እቲ ቀንዲ ጸገም መንበሪ ገዛ ብዘይ ሓደ ብቁዕ ምኽንያት ምስ ትነጽግ ንነዊሕ ግዜ ብምጽባይ መነበሪ ገዛ ከይትረክቡ ትኽእሉ
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ናይ ሾሻል መነብሪ ገዛ ንምርካብ ኵሉ ግዜ ዓመት ዓመት ሕቶኹም ን ከተሕድሱ ኣለኩም
ዝሓተትኩሞ መንብሪ ገዛ ኣብ መስርሕ ንምቅጻል ኵሉ ግዜ ዓመት ዓመት ከይወደቀ ከሎ ማዓልቱ ቅድሚ ወርሒ ብ ኦን ላይን ንምሕዳስ ክትሓቱ ኣለኩም
እንተደኣ እቲ ጠለብ ቅድሚ ዕቲ ዕለት ናይ ሓደ ዓመት (11 ኣዋርሕ ድሕሪ እቲ ጠለብኩም )ክሕደስ ኣለዎ
ኣስትውዕሉ ! ኵሉ መስርሒ ከም ብሓድሽ ካብ ዜሮ ክትጅሩ ትኽእሉ ኢኹም፣ ብፍላይ እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝሓተትክሞ ፋይል ምስ ተትጥፍኡ ወይ ምስ ዘይትሕድስዎ
ፋይልኩም ኣሐድሱ
ኣገዳሲ ምኽሪ ብዝኾነ ምኽንያት ኵነታት ጥዕናኹም ም፣ብዛዕባ ስራሕ ፣ ኣድራሻ መንበሪ ቦታ ፣ ኣታዊ ኹምን ካልእን ምስ ዝቕየር ዶሴ ንምሕዳስ ንላበወኩም


c: text/html

text:
August 28, 2021
ቕድሚ ትማሊ 23 ነሓሰ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ፡ “ኤርትራ ንዘይሕጋዊ ተግባራት ኣመሪካ ትዂንን” ዘርእስቱ መግለጺ ምውጽኡ ዝዝከር እዩ። ምስኡ ዝተኣሳሰር፡ ኣብቲ ዕለት’ቲ ንሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ብመገዲ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኣስመራ ዝተመሓላለፈ ዲፕሎማሲያዊ መልእኽቲ ከምኡ’ውን ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራን ኣብ ወርሒ መጋቢት 2021 ዝተለኣኣኽዎ ደብዳበታትን ካብዚ ቀጺልና ነቕርበልኩም።
ዲፕሎማሲያዊ መልእኽቲ ቁጽሪ 215/21
ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ጀነራል ፊሊጶስ ወልደዮሃንስ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ምስ ዘሎ ግጭት ተኣሳሲሩ፡ ሰብኣዊ መሰላት ናይ ዝግሃሰ ኣካል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ወግዓዊ መራሒ ብምዃኑን ኣባላቱ ብዝፈጸምዎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ሎሚ ብኣቈጻጸራ ምብራቕ 10፡30 ቅድሚ ቐትሪ፡ ኣብ ትሕቲ ኣዋጅ “ግሎባል ማግኒትስኪ” ብተሓታትነት ሰብኣዊ መሰላት ከምዝረቑሓቶ፡ ኤምባሲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ብኣኽብሮት

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ኢድ ማሕበረሰብ ነጋዶ ዝርከብ ገንዘብ ካብ ዘየድሊ ብኽነትን ስርቅን ንምክልኻል ናብ ባንኪ ኣታዊ ብምግባር ህይወት ወገናቶም ካብ ዓፀባ ከድሕኑ ከምዝግባእ ዘዘራረብናዮም ነጋዶ ከተማ መቐለ ገሊፆም ፡፡
መንግስቲ ትግራይ ኣብ ግልጋሎት ትካላት ፋይናንስ ገደብ ገንዘብ ኣድሂቡ ዝወፀ ሓድሽ መምርሒ ተግባራዊ ክገብሩ ቢሮ ትልሚን ፋይናንስን ትግራይ ፀዊዑ ፡፡
ዘለናሉ እዋን ሃፍቲ ንእክበሉ እዋን ዘይኮነስ ህይወት ወገናትና ነድሕነሉ ቁርፂ እዋን ብምኳኑ ኣብ ስቃይ ዘሎ ህዝብና ካብ ዓፀባ ንምክልኻል ብፅሒትና ክንፍፅም ይግባእ ክብሉ ዘዘራረብናዮም ማሕበረሰብ ንግዲ ከተማ መቐለ ገሊፆም ፡፡
ሰብ ሃፍትን ነጋዶን ትግራይ ወገናቶም ካብ ዓፀባ ዘድሕንሉ እዋን ሎሚ ብምኳኑ ገንዘብ ኣብ ኢዶም ሒዞም ንዘየድሊ ብኽነትን ስርቅን ካብ ምስጣሕ ናብ ባንኪ ኣታዊ ብምግባር ህይወት ወገናቶም ካብ ዓፀባ ከድሕኑ ከምዝግባእ እቶም ነጋዶ ተዛሪቦም ፡፡
ገለገለ ክፋል ሕብረተሰብ ገንዘብ ካብ ባንኪ ወፃኢ ብምቕማጥ ንዘየድሊ ክሳራን ስርቅን ይቃልዑ ኣለዉ ዝበሉ ኣባል ስትሪንግ ኮሚቴ ፋይናንስ ትግራይ ዶ/ር መብራህቱ መለስ እዚ ድማ ግጉይ ኣረዳድኣ ምኳኑ ተረዲኦም ኣብ ስቃይ ዘሎ ህዝቢ ከድሕንሉ ይግባእ ኢሎም ፡፡
ሃለዋትን ድሕንነትን ህዝቢ ትግራይ ንምርግጋፅ ካብ ዝግበር ቃልሲ ብተወሳኺ ኣብ ልምዓታዊ ስራሕትን ምትሕግጋዝን ብምንጣፍ እዛ እዋን ክንሰግራ ከምዝግባእ እውን ዶ/ር መብራህቱ ገሊፆም ፡፡
ሓላፊ ቢሮ ትልሚን ፋይናንስን ትግራይ ኣይተ መኮነን ገ/ እግዝኣብሄር ገንዘብ ህዝቢ ካብ ባንኪ ወፃኢ ኣብ ኢዶም ሒዞም ህዝቢ እናጠመየ ብስቕታ ዝዕዘቡ ገለገለ ነጋዶን ሰብ ሃፍትን ካብ ተግባር ፀላእትና ዘይንኣኣስ ተግባር ምኳኑ ተረድኦም በቲ ዝወፀ መምርሒ ግልጋሎት ፋይናንስ ገንዘቦም ናብ ባንኪ ኣታዊ ክገብሩ ፀውዑ ፡፡
ብበላይ ሽፈራው


text:
ሃርቪ ብዝብል ሽም ዝተፀውዐ ሓያል ህቦብላዊ ዝናብ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስ ብፍላይ ድማ ኣብ ከባቢታት ሁስተንን ክፋል ክፍለ ግዝኣት ሊዊዚያናን ከቢድ ምዕልቕላቕ ውሕጅ ኣስዒቡ’ሎ።
ዝበዝሕ ክፋል ከተማ ሁስተንን ዝዓበየ ክፋላት ደቡባዊ ምብራቕ ቴክሳስን ብውሕጅ ኣዕለቕሊቑ’ሎ።
ከባቢታት ሁስተን ሎሚ ሶኑይ እውን ካብዚ ታሪኻዊ ዝናብ ዕረፍቲ ኣይረኸቡን ጥራሕ ከይኮነስ ንሓያሎ መዓልታት ክቕፅል እውን ትፅቢት ይግበር።ሰራሕተኛታት ህይወት ኣድሕንን ወለንተኛታትን ናይ ውልቆም ጀልባታት ገይሮም በዚ ከቢድ ውሕጅ ናብ ዝተኸበቡ ንምብፃሕ ይፍትኑ አለው።ካብቶም ወለንተኛታት ሓደ ክሊንት ዊንጋር ከምዚ ይብል።
“መውፅኢ ስኢኖም ኣብ መንበሪ ገዛውቶም ዝተቐርቀሩ ገለ ሰባት ንምድሓን እየ ፈቲነ።”
እቲ ከባቢ ካብ 60 ሴንቲሜትር ንላዕሊ ዝናብ ረኺቡ’ሎ።ክሊንት ዊንጋር እውን ንመጠን ዝናብ ከምዚ ይገልፆ።
“ንዝረኸብካዮ ሰብ ክተድሕን ኣለካ።መጠን ማይ ካብ ልክዕ ንላዕሊ እዩ።ህፁፅ ሓገዝ ንምሃብ ቀዲሞም ንዝመፅኡ ካብ ዓቕሞም ንላዕሊ ስለዝኾነ ንሳቶም እውን ሓገዝ የድልዮም እዩ።”
ሰራሕተኛታት ህይወት ኣድሕን ብሄልኮፕተራት፣ጀልባታትን ብእግሮምን ብኣማኢት ዝቑጸሩ ነበርቲ ናይ ምድሓን ስራሓት የካይዱ ኣለው።ወለንተኛታት ምስ ፖሊስ፣ሰራሕተኛታት ሓደጋን ሕክምና ከምኡ እውን ምስ 3,000 ኣባላት ሃገራዊ ሓለዋ ሓቢሮም ይሰርሑ ኣለው።
ዝሓለፈ ዓርቢ ለይቲ ዘጋጠመ ህቦብላ ሃርቪ /Hurricane Harvey/ ከቢድ ዝናብ ብምስዓብ ሎሚ ለይቲ እውን ኣብ ከባቢ ሁስተን ክሳብ 25 ሰንቲሜትር ዝኸውን ዝናብ ክወቅዕ ትፅቢት ይግበር።
ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ፅባሕ ሶሉስ ሓደጋ ናብዝወረዶ ከባቢ ከምዝጉዓዙ ሰበስልጣን ዋይት ሃውስ ገሊፆም ኣለው።
ፕረዝደንት ትራምፕ ብዛዕባ እዚ ሓደጋ ምስ ኣባላት ካብኒኦም ምዝታዮምን ኩሎም ትካላት ፌደራል ንሰበስልጣን ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስን ጎረቤታ ሊዊዚያናን ብምሉእ ዓቕሞም ክሕግዙዎም ትፅቢት ከምዝገብሩን ዋይት ሃውስ ገሊፁ’ሎ።


text:
Radio Erena: April 28, 2014
ኣብ ቀይሕ ባሕር ኣብ ሓለዋ ተዋፊሩ ዝርከብ ሓባራዊ ሓይሊ ባሕሪ ሃገራት ምዕራብ፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ፣ የመንን ዖማንን ልዕሊ 56 ኩንታል ሓሺሽ ከምዝሓዘ ኣፍሊጡ።
እቲ ብሓይልታት ባሕሪ፣ ኣመሪካ፣ ሃገራት ኤውሮጳን ኣውስትራልያን ዝቖመ ሓባራዊ ሓይሊ ባሕሪ፣ ካብ ኣፍጋኒስታንን ካልኦት ሃገራት ኤስያን ዝፈሪ ዝተፈላለየ ዓይነታት ዕጸፋርስ፣ ብመንገዲ ቀይሕ ባሕሪ ኣቢሉ ናብ ኤውሮጳን ኣመሪካን ከይሰጋገር’ዩ ዝቖጻጸር፣
ኣብዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ናይ ኣስታት 2 ቢልዮን ዶላር ዝግመት ካናቢስ ሄሮይንን ዝዓይነቱ ዕጽፈራስ ኣብ ቁጽጽር ከምዝወዓለ ዘረጋገጸ ኣዛዚ ናይቲ ሓባራዊ ሓይሊ ባሕሪ፣ ኮማንደር ዳርሊ ቤቲስ፣ እቲ 56 ኩንታልን ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ፣ የመንን ዖማንን ከምዝተታሕዘ ኣረዲኡ።
ኣስታት 15 ኩንታል ሓሽሽ ድማ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሶማል፣ ኬንያን ታንዛንያን ከምዝተታሕዘ ጠቒሱ።
እቲ ሓባራዊ ሓይሊ ባሕሪ ሃገራት ምዕራብ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ፣ ወሽመጥ ዓደንን ወሽመጥ ዖማንን 15 መራኽብ ብምውፋር፣ ኣብ ኣፍጋኒስታን ካልኦት ሃገራት ኤስያን ንዝፈሪ ሓሽሽ ናብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ንኸይሽየጥ ዝቖጻጸር ፍሉይ ሓይሊ ዕማም’ዩ።
ኣብ ኣፍጋኒስታንን ካልኦት ሃገራት ኤስያን ዝፈሪ ሓሽሽ ብመንገዲ ቀይሕ ባሕሪ ሓሊፉ ናብ ኤውሮጳን ኣመሪካን እናተሸጠ ካብ ዝርከብ ኣማኢት ሚልዮናት ዶላራት፣ ናብ ኢድ ዕጡቓት ጉጅለታት ይውዕል ኣሎ ክብላ’የን ሃገራት ምዕራብ ዝወቕሳ።
========================


text:
መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (The Seattle Transportation Plan)
አማርኛ • اَلْعَرَبِيَّةُ • 繁体字 • 日本語 • ភាសាខ្មែរ • 한국어 • ລາວ • Oromiffa • pycckий языk • af-Soomaali • Español • Tagalog • ภาษาไทย • ትግርኛ • Tiếng việt • English
ሐዚ እንታይ እዩ ዝኸውን ዘሎ?
ኣብ'ቲ ማሕበረሰብ ኣብ እንገብሮ ምብጻሕ፡ ቀዳማይ ዙርያ ጕዕዞ ጀሚርና ኣለና። ንምምዕባል መደብ መጎዓዝያ ሲያትል (Seattle Transportation Plan) ብብዙሕ መገድታት ክትሕግዝ ትኽእል ኢኻ!
ኣብ'ዚ እዋን እዚ ምእንቲ ኽትሳተፍ ነቲ ናይ መደብ መጎዓዝያ ሲያትል ናይ ኦንላይን ተሳትፎ ማእኸል ርአ ኢኻ። ነቲ ሓድሽ ዳህሳሳዊ መጽናዕቲና ክትወስድ ትኽእል ኢኻ፣ ናብ ቦታ ፍጻመ ምጻእ፣ ነቶም ለውጢ የድልዮም እትብሎም ቦታታት ንገረና።
ነቶም ብኢሜይል ዝለኣኹ እዋናዊ ሓበሬታታት ንምርካብ ተመዝገብ
ብሓባር ኴንና፣ ንኹሉ ብዝሓሸ መልክዑ ግልጋሎት ዝህብ ስርዓት መጎዓዚያ ክንሃንጽ ኢና። ብዛዕባ እቶም ዘለዉኻ ሓሳባት፣ ተሞክሮታት፣ ብድሆታትን፣ ዕድላትን፣ ዝምልከት ካባኻ ክንሰምዕ ንደሊ።
ኣብ'ዞም ዝስዕቡ ጉዳያት ዘሎካ ሓሳባት ክንፈልጥ ንደሊ ኢና፡
- ብዛዕባ መጻኢ መጎዓዚያ ሲያትል ክትሓስብ እንከለኻ፣ እንታይ ክትርኢ ተስፋ ትገብር? እንታይ እዩ ዘገድሰካ?
- ኣብ ሲያትል ክትዘውር ከለኻ፣ እንታይ ብድሆታት እዮም ዜጋጥሙኻ? እሞ ደኣ ብቐሊሉ ከም እትዛወር ዝገብረካ እንታይ እዩ?
መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (Seattle Transportation Plan) (STP) እንታይ እዩ?
መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (STP) ኩሉ ሰብ ናብ ዝድልዮም ቦታታን ዘጋጥሙዎ ዕድላትን ንምብጻሕ ውሑስነቱ ዝተሓለወ፣ ስሉጥን፣ ብርትዓዊ ዋጋ ዝቐርብን ኣማራጺታት ግልጋሎት መጎዓዚያ ንኽረክብ ንምግባር ዘለና ዕላማ እዩ።
እዚ ናይ መጎዓዚያ ስርዓትና ልዕሊ ጎዳናታትን ናይ ኣጋር መገዲታትን እዩ። ኣውቶቡሳት፣ ቀሊል ባቡር፣ ናይ ኣጋር መገዲታት፣ ህዝባዊ ቦታታት፣ ከምኡድማ ካልኦት ብዙሓትን ዝሓቁፍ እዩ። ይኹን እምበር ኮቪድ-19፣ ናይ ኣየር ንብረት ለውጢን፣ ልዑል ናህሪ ውሳኸ ቁጽሪ ህዝቢን እዚ ስርዓት እዚ ብዘይ ጸገም ንኽካየድ ንምግባር ኣጸጋሚ ጌሮሞ ይርከቡ። በዚ ድማ እዩ ሐዚን ኣብ ቀጻሊን ክሰርሕ ዝኽእል ቀጻልነት ዘለዎ ስርዓት ክንፈጥር እንደሊ።
ንምንታይ እዩ መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (STP) ንዓይን ነዚ ዝነብረሉ ማሕበረሰብን ዘገድሰና?
ናብ እትኸዶ ቦታ ብዘየገድስ - ናብ ስራሕ ይኹን ወይ ናብ ቤት ትምህርቲ፣ የዕሩኽቲ ንምብጻሕ፣ ስራሕቲ ንምክያድ፣ ናብ ናይ ኣምልኾ ቦታ ንምኻድ፣ ወይ ናብ ናይ ድራር ግብጃ ክትከይድ እንከለኻ- ውሑስ፣ ስሉጥን፣ ብርትዓዊ ዋጋን ክትገብሮ ክትክእል ኣለካ። ብቐሊሉ ንምቕማጥ፣ ናይ መጎዓዚያ ጠለባትና ብብዙሕ መገዲ ነቲ መዓልታዊ እነካይዶ ሂወትና ይጸልዉ እዮም። ኣብ ከይዲ ምፍጣር እዚ መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (STP) ተሳትፎ ብምግባር፣ ንኹሉ ሰብ ብዝሓሸ መልክዑ ዝሰርሕ ስርዓት ኣብ ምፍጣር ትሕግዘና ኣለኻ ማለት እዩ።
እዚ ናይ ሲያትል ስርዓት መጎዓዚያ ንኹሉ ዘርብሕ ክኸውን ኣለዎ። መብዛሕቲኡ ግዜ፣ መንግስታዊ ዝኾኑ መደባት ክምዕብሉ እንከለዉ፣ ንብዙሓት ሰባት የግልሉ ኢዮም - ብፍላይ ነቶም ጸለምቲ፣ ተወለድቲ፣ ወይ ክፋል ኣባላት ሕብሪ ዘለዎም ማሕበረሰባት፣ ነቶም LGBTQIA+ ዝኾኑ ሰባት፣ ነቶም ኣብ ድኽነት ዝነብሩ ሰባት፣ ስደተኛ ማሕበረሰባትን እቶም ኣብ ገዛ ቋንቋ እንግሊዘኛ ዘይዛረቡን ሰባት፣ መንእሰያት፣ ዓበይቲ ሰባት፣ ከምኡድማ ኣካላዊ ስንክልና ዘለዎም ሰባትን። ናይ ኩሉ ሰብ ድልየታቱ ክማላእ ምእንታን ድምጹ ክስማዕ ኣለዎ ኢልና ንኣምን።
ብሓባር፣ ነዛ ሕቶ እዚኣ ንመልሳ፡ እቲ ናይ መጎዓዚያ ስርዓትና እንታይ ክመስልን እንታይ ዓይነት ስምዒት ዝፈጥርን ክኸውን ትደሊ?
ራእይ ብዛዕባ መጻኢ መጎዓዚያ ኣብ ሲያትል
ብዛዕባ መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (STP) ፍለጥ ኣብ ከይዲ ምፍጣሩ ድማ ተሳተፍ! ምስ ናይ ተሳትፎ ዕድላት ንምርኻብ፣ ናይ ፕሮጀክት ምንጪታት ንምርካብን፣ ብዛዕባ ከይዲ ምውጻእ መደባት እዋናዊ ዜና ንምርካብ ነዚ ወብ ሳይት ተጠቐም።
ሐዚ እንታይ እዩ ዝኸውን ዘሎ?
እቲ ከይዲ ምውጻእ መደብና ገና ኣብ ምጅማሩ እዩ ዘሎ፣ ኣብ'ዚ ድማ ሐገዝካ ንደሊ!
ኣብ ምጅማርና ክሕግዘና ምእንታን፣ ኣብ ዙርያ ሲያትል ብኸመይ ዝበለ መገዲ ከም እትጎዓዝን ነዚ መደብ ብሓባር ኣብ እናማዕብለሉ ግዜ ድማ ምሳኻ ክንራኸበሉ ብዛዕባ ንኽእለሉ መገዲን ንገረና።
ብዛዕባ መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (STP) ዝያዳ ፍለጥ
መደብ መጎዓዚያ ሲያትል ብዛዕባ መጻኢ መጎዓዚያ ኣብ ሲያትል ዝገልጽ ራእይ እዩ። ምስ እቲ ማሕበረሰብ ኢድ ንኢድ ብምትሕሓዝን በቶም ናይ ክፍሊ መጎዓዚያ ሲያትል (SDOT) ክብርታት ብምምራሕን- ውሑስነት፣ ማዕርነት፣ ኩነታት ኣየር፣ እዚ መደብ ብስቲዋርድሺፕ- ሽቶታትን፣ ስትራቴጂታት ከምኡድማ ምኽርታት ንከተማና ሐዚን ኣብ ቀጻሊ ግዜን ክሰርሕ ዝኽእል ናይ መጎዓዚያ ስርዓት ንምፍጣር ዘኽእሉዎ ከጣይሽ እዩ። ምሳኻትኩምን፡ ምስ ማሕበረሰብናን፡ ሓቢርና ኽንዓዪ ብሃንቀውታ ኢና እንጽበ፣ ከመይሲ መርበብ መጓዓዝያና ብቐዳምነት ማካይን ዘይኰነስ ንሰባት ኣብ ምምሕያሽ ዘተኰረ ማሕበረሰብ ክንፈጥር ኢና።
እቶም ኣብ ዝሓለፉ ግዜያት ዝነበሩ ናይ መደብ ምውጻእ ጻዕሪታት ንኹሉ ሰብ፣ ብፍላይ ነቶም ጸለምቲ፣ ተወለድቲን እቶም ኣባላት ሕብሪ ዘለዎም ሰባትን ምሉእ ብምሉእ ኣብ ምስታፍ ድሩትነት ነይሩዎም እዩ። ክፍሊ መጎዓዚያ ሲያትል (SDOT) ብምትሕብባር ምስ እቶም ማሕበረሰብ መሰረት ገይሮም ዝሰርሑ ዉድባትን፣ ምስ'ቲ ዘገልግሉዎ ማሕበረሰብ ዝተጣየሸ ርክብ ዘለዎምን፣ እዚ መደብ ናይ ኩሉ ሰብ ክብርታትን ድልየታትን ዘንጸባርቕ ምዃኑ ንምስማዕን ንምርግጋጽን ክሰርሕ እዩ።
እቲ ቐንዲ ነጥቢ እንታይ እዩ ? መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (STP) ናይ ክፍሊ መጎዓዚያ ሲያትል (SDOT) ዕቱብ ድልየት ዓሌታዊ ማዕርነትን ማሕበራዊ ፍትሒን ዘረጋገጸ ናይ መጎዓዚያ ስርዓት ንምፍጣር ኮይኑ ኩላትና ናብ እንደልዮም ቦታታት ብውሑስነትን ስሉጥ ብዝኾነ ኣገባብን ዘራኽብና፣ ናይ ኩሉ ሰብ ድልየታት ዘማልእን ማለት እዩ-ናይ ማሕበረሰብ መራኸቢታት ምፍጣር።
ተደጋጊሞም ዝሕተቱ ሕቶታት
ብዛዕባ መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (Seattle Transportation Plan) (STP)ዝያዳ ክትነግረኒ ዶ ትኽእል?
መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (STP) ራእይ መጻኢ መጎዓዚያ ኣብ ሲያትል እዩ። ናይ ማሕበረሰብ ተሳትፎ ወሳኒ ክፋል ምምዕባል እዚ መደብ እዩ። መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (STP) ንኸተማና ንሐዚን ቀጻሊን ከገልግል ዝኽእል ናይ መጎዓዚያ ስርዓት ዝኾኑ ሽቶታት፣ ስትራቴጂታትን ምኽሪታትን ከዳልው እዩ። እቲ መደብ ኩሉ ካብ ናይ መጻኢ መጎዓዚያ ናይ ገንዘብ ምወላ ኣትሒዙ ክሳብ ናይ ህዝባዊ ቦታታት እንዘናገዐሎም መገዲን ኣብ ውሽጢ እዛ ኸተማ እንንቀሳቐሰሉ መገዲን ከዕብዩ ዝኽእሉ ፕሮጀክትታትን መደባት ቅርጺ ክሕዙ ዝገብር እዩ።
ድልየታትኩም ዘማልእ ናይ መጎዓዚያ ስርዓት ንምፍጣር ምሳኻን ምስ ጎረባብትኻን ብሓባር ክንሰርሕ ትጽቢት ኣለና።
መብዛሕቲኡ ግዜ፣ ናይ መንግስቲ መደባት ክምዕብሉ እንከለዉ፣ ንሰባት የግልሉ ኢዮም - ብፍላይ ድማ ነቶም ጸለመቲ፣ ደቀባት፣ ወይ ኣባላት ናይ ሕብሪ ማሕበረሰብ፣ ወይ LGBTQ ዝኾኑ ሰባት፣ ኣብ ድኽነት ዝነብሩ ሰባት፣ ናይ ስደተኛታት ማሕበረሰባትን ነቶም ኣብ ገዛኦም ቋንቋ እንግሊዘኛ ዘይዛረቡ ሰባት፣ መናእሰይ፣ ዓበይቲ ሰባትን ነቶም ኣካላዊ ስንክልና ዘለዎም ሰባትን። ናይ ኩሉ ሰብ ድልየታት ክማላእ እንተኾይኑ ናይ ኩሉ ድምጺ ክስማዕ ኣለዎ ኢልና ንኣምን። ምስ እቶም ኣብ ማሕበረሰብ መሰረት ዘለዎም ትካላት፣ ምስ እቲ ግልጋሎት ዘቕርቡሉ ማሕበረሰብ ኣብ ባይታ ዘሎ ርክብ ዘለዎም፣ ብሓባር ኮይንና እቲ መደብ ናይ ኩሉ ሰብ ክብሪታትን ድልየታትን ዘማልእ ምዃኑ ንክንሰምዕን ከነረጋግጽን ንሰርሕ ኣለና።
እቲ ቐንዲ ነጥቢ እንታይ እዩ ? መደብ መጓዓዚያ ሲያትል (Seattle Transportation Plan) ነዞም ዝስዕቡ ነጥቢታት ዘማልእ ናይ መጎዓዚያ ስርዓት ናይ ምጥያሽ ዕቱብ ድልየትና እዩ።
- ናይ ኩሉ ሰብ ድልየታት ዘማልእ፣
- ንኩላትና ብውሑስ፣ ስሉጥን፣ ብርትዓዊ ዝኾነ ዋጋን ናብ ቦታታትን ዕድላትን ዘራኽበናን፣ ከምኡድማ
- ንኩሉ ሰብ- ዓሌቱ፣ ደረጃ መነባብሮኡ፣ ጾታኡ፣ ዘለዎ ጾታዊ ዝንባለ፣ ዜግነት፣ ዕድመ፣ ወይ ዘለዎ ክእለት ብዘየገድስ - ብክብርን ማዕርነትን ዝረኣየሉ።
መደብ መጓዓዚያ ሲያትል (STP) መዓስ እዩ ድልዊ ክኸውን?
ኣብ ጽድያ (ስፕሪንግ) 2023 ንህዝባዊ ገምጋም ዝቐርብ ንድፊ ክህልውና ትጽቢት ንገብር። ኣብ መላእ ጻንሒት 2022 ነቲ ዝቐረበ መደብ ክትግምግሞ፣ ርኢቶ ክትህበሉን ቅርጺ ኣብ ምትሓዝ ሓገዝ ክትገብርን ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ እዚ ከይዲ እዚ እዋናዊ ሓበሬታ ንምርካብ ነዚ ገጽ እዚ ረኣዮ።
ናይ ኢሜይል ሓበሬታታት ንምርካብ እውን ክትምዝገብ ትኽእል ኢኻ።
ሐዚ ተሳታፊ ክኸውን ይኽእል ድዬ?
እወ! ነቶም ዘለዉኻ ክብሪታት፣ ድልየታትን፣ ተሞክሮታትን ዘንጸባርቕ መደብ ክነማዕብል ኢና ንደሊ። ተሳትፎ ክትገብረሎም እትኽእለሎም ዕድላት ንምርካብ ናብ ናይ ኦንላይን ተሳትፎ ማእከል ብጻሕ።
ናይ ግዜ ሰሌዳ
- መጋቢት 2022፡ ፕሮጀክት ምጅማር!
- ኣብ'ዚ ወርሒ እዚ ምስ እቶም ሓቢሮምና ዝስርሑ ኣካላትን እቲ ማሕብረሰብን ነቶም ዘለዉና ሽቶታት፣ ዕላማታት፣ ናይ ግዜ ሰሌዳ፣ ናይ ተሳትፎ ዕድላትን እነካፍለሉ እዩ ክኸውን።
- ካብ ጽድያ-ቀውዒ (Spring – Fall) 2022፡ ቀዳማይ ክፋል ናይ ህዝባዊ ተሳትፎ
- ኣብ'ዚ ክፋል እዚ፣ እቲ ማሕበረሰብ ቀዳምነት ዝህቦም ነገራት ናይ ምጽናዕ ስራሕቲ ክንሰርሕ ኢና።
- ቀውዒ (Fall) 2022 - ጽድያ (Spring) 2023፡ 2ይ ክፋል ናይ ህዝባዊ ተሳትፎ
- ኣብ'ዚ ክፋል እዚ፣ ኣብ 1ይ ክፋል ዝሰማዕናዮን ዝተምሃርናዮን ነገር ክነካፍል ኢና። ካብ'ቲ ማሕብረሰብ ተወሳኺ ርኢቶ/ሓገዝ ክንጠልብ ኢና።
- ጽድያ (Spring) 2023፡ 3ይ ክፋል ናይ ህዝባዊ ተሳትፎ
- ነቲ ናይ መደብ መጓዓዚያ ሲያትል (STP)ንድፊ ንማሕበረሰብ ዕላው ንገብሮ እሞ ግብረ መልሲ ድማ ንሰምዕ።
- ክረምቲ (Summer) 2023፡ ምድላው መደብ መጓዓዚያ ሲያትል (STP) ምዝዛም።
ኣብ'ዚ ሐዚ ሰዓት ሲያትል እዚ መደብ ንምንታይ እዩ ዘድልያ?
ኣብ'ዚ ሐዚ ሰዓት ዘጋጥሙ ዘለዉ ህጹጻት ብድሆታት፡ ኩላትና፣ ኣብ መጎዓዝያ ስርዓትና ጽልዋ ዘሕድሩ ናይ መጎዓዝያ ብድሆታት ይገጥሙና ኣለዉ። ነዞም ዝስዕቡ ድማ የጠቓልል፡
- ኣብ መነባብሮ ማሕበረሰብን ኣብ እንጎዓዘሉ መገዲን ብቀጻሊ ጽልዋ ዘሕድር ዘሎ ናይ ኮቪድ-19 ለበዳ፣
- ኣብ ጎደናታትና ጽልዋታት ዘሕድሩ ከበድቲ ኩነታት ኣየር ዘስዕብ ዘሎ ህጹጽ ፍታሕ ዝደሊ ናይ ኣየር ለውጢ፣
- ምውሳኽ ብዝሒ ህዝቢ፣ መጠን ትራፊክ ክውስኽ ዝገብርን ኣብ ጥቓ ህዝባዊ መጎዓዚያታት ተወሰኽቲ መንበሪ ኣባይቲ ናይ ምስራሕ ኣድላይነት ዘዕቢን፣
- ከምኡድማ ካልኦትን።
እዚኦም ህጹጽ ፍታሕ ዝጠልቡ እዮም። ነዞም ብድሆታት እዚኦም መፍትሒ ዝህብን ኩሉ ሰብ ኣብ ዙርያ ሲያትል ውሑስ፣ ስሉጥን ብርትዓዊ ዋጋ ዝቐርብን መጎዓዚያ ተጠቒሙ ክዘዋወር ዝሕግዝን ሓድሽ ናይ መጎዓዚያ ስርዓት ንምህናጽ ዓሊምና ክንፈጥር ኣለና።
ሓድሽ ናይ ገንዘባዊ ሓገዝ/ምወላ ፓኬጅ ምምዕባል መጉዓዝያ፡ እዚ ሐዚ እንጥቀመሉ ዘለና፣ ሌቪ ቱ ሙቭ ሲያትል (Levy to Move Seattle) ዝተብሃለ ናይ ገንዘባዊ ምወላ ፓኬጅ ኣብ 2024 ኣገልግሎቱ ከብቅዕ እዩ። ሌቪ ቱ ሙቭ ሲያትል (Levy to Move Seattle) ኣብ ውሽጢ ትሸዓት ዓመታት (2015-2024) ልዕሊ $930 ሚልዮን ዶላር ዘቕርብን ኣስታት 30% ናይ መጎዓዚያ በጀትና ዝሽፍነልናን እዩ። ኣብ ርኢቶታትኩም ዝተመርኮሰ ሓድሽ ናይ ገንዘባዊ ምወላ ፓኬጅ ክነማዕብል ኣለና። በቲ እትህቡና ሓገዝ ነቲ መደብ መጓዓዚያ ሲያትል (STP) ብምድላው፣ ነቲ ቀጻሊ ናይ ገንዘባዊ ምውላ ፓኬጅ ድልየታትኩም ብዘማልእ መልክዑ ክነማዕብሎ ንኽእል ኢና።
ምስ እዋናዊ ሓፈሻዊ መደብ ሲያትል (Seattle Comprehensive Plan) ምስራዕ፡ ናይ እዋናዊ ሓፈሻዊ መደብ ሲያትል (Seattle Comprehensive Plan Update) ሓፈሻዊ መደብ (Comprehensive Plan) ናይ ከተማ ክፍሊታት ስራሕቲ ሲያትል ኣብተን ዝቕጽላ ዒስራ ዓመታት ክንደየናይ ከም እትምዕብልን ትዓብን ዝምልከቱ ዓብዪ ስእሊ መጻኢ ዝጠልቡ ውሳነታት ክውስኑ እንከለዉ ዝጥቀሙሉ መሳርሒ እዩ። እዚ ሓፈሻዊ መደብ ሓደ ካብቶም ዝሓቑፎም ብዙሓት ነገራት ጉዳይ መጎዓዚያ እዩ። እዚ ሓፈሻዊ መደብ ኣብ ከይዲ ሕደሳ እዩ ዘሎ ምስ'ዚ ጎኒ ንጎኒ ድማ ናይ መደብ መጎዓዚያ ሲያትል (Seattle Transportation Plan) እውን ኣብ ምምዕባል ንርከብ። እዚ ኣገዳሲ እዩ ምኽንያቱ ድማ መደብ መጓዓዚያ ሲያትል እቶም ናይ'ቲ ሓፈሻዊ መደብ (Comprehensive Plan) ሽቶታትን ፖሊሲታትን ከመይ ብዝበለ መልክዑ ኣብ ናይ መጎዓዚያ ስርዓትና ዘሓጉሱ ከምዝኾኑ ዝገልጽ ንጹር ሓበሬታ ነቲ ማሕበረሰብ ክህብ እዩ።
ነዚ መደብ እዚ ዝመርሑዎ ክብሪታት እንታይ እዮም?
መደብ መጓዓዚያ ሲያትል (STP) ክብሪታትና ዘንጸባርቕ እዩ ክኸውን። ካብ'ዚ ብተወሳኺ እቲ መደብ ኣብ'ቶም ዝገጥሙና ከም ናይ ኣየር ንብረት ለውጢ፣ ማዕርነት፣ ምሕደራን ናይ ውሕስነት ድልየታትን ዝበሉ ኣዝዮም ከበድቲ ዝኾኑ ብድሆታት ኣብ ምፍታሕ ዝጥምት እዩ ክኸውን።
ናይ ክፍሊ መጉዓዝያ ሲያትል (SDOT) ክብሪታትን ሽቶታትን፡
ማዕርነት፡ መጎዓዚያ ናይ እቶም ናይ ሕብሪ ማሕበረሰባት ዝበሃሉን ነቶም ኣብ ኩሉ ደረጃ እቶት፣ ክእለትን ዕድመን ዘለዎ ሰባትን ድልየታት ዘማልእ ክኸውን ኣለዎ ኢልና ንኣምን። ዓሌታዊ ማዕረነትን ማሕበራዊ ፍትሒን ዘረጋግጽ ናይ መጎዓዚያ ስርዓት ኣብ ምህናጽ ምስ ማሕበረሰባት ብሓብር ምስራሕ እዩ ሽቶና።
ውሕስነት፡ ኩሉ ሰብ ኣብ ዙርያ እዛ ኸተማ ውሕስናኡ ተሓልዩ ክንቀሳቐስ ክኽእል ኣለዎ ኢልና ንኣምን። ዕላማና ኣብ ሲያትል ውሑስ ዝኾነ ናይ መጎዓዚያ ከባቢ ምፍጣርን ከበድትን ቀተልትን ዝኾኑ ሓደጋታት ድማ ምዉጋድን እዩ።
ምንቅስቓስ፡ ምርጫታት መጎዓዚያ ዕድላት ኣብ ምርካብ ወሳኒ ተራ ከምዝጻወቱ ንኣምን። ሽቶና ንሰባት፣ ቦታታትን፣ ሸቐጣትን ብዘተኣማምን መልክዑ ዘራኽብ ንኹሉ ተበጻሓይ ዝኾነ ናይ መጎዓዚያ ስርዓት ምህናጽ፣ ምምሕዳርን ዓቂብካ ምጽናሕን እዩ።
ቀጻልነት፡ ብቀጻልነት ዘለዎ መጎዓዚያ ኣቢልካ ናይ መጻኢ ወለዶታት ከባቢያዊ ጥዕና ክመሓየሽ ኣለዎ ኢልና ንኣምን። ሽቶና ቀጻልነት ዘለዎን ንጸገማት ተጻዋሪን ዝኾነ ናይ መጎዓዚያ ስርዓት ኣቢልካ ነዚ ጸገም ናይ ኣየር ንብረት ለውጢ ምፍታሕ እዩ።
ንናብራ ተመራጺ ምዃን፡ መጎዓዚያ ኣብ ምሕጋዝ መዓልታዊ ህይወት ኣገዳሲ ከምዝኾነ ንኣምን። ሽቶና ጎደናታትናን ናይ ኣጋር መገዲታትናን ህዝባዊ መነባብሮ ብዘደንፍዕን ናይ ማሕበረሰብ ጥዕና ብዘመሓይሽን መልክዑ ምምሕዳር እዩ።
ብሉጽነት፡ ካብ'ዚ እነግልግሎ ዘለና ማሕበረሰብ ትጽቢታት ንላዕሊ ብዝኾነ መልክዑ ስራሕካ ብምስራሕ ኢና ንኣምን። ሽቶና ብሉጻት ስራሕቲ ንምስራሕ ቆሪጹ ዝተልዓለን ነቶም ኣብ ሎሚን ኣብ ጽባሕን ዝገጥሙ ብድሆታት ስዒርካ ንምውጻእ ዘኽእሎ ክእለታት ዘለዎ ጉጅለ ምህናጽ እዩ።
ሲያትል ድሮ ብዙሓት መደባት ዘለዉዋ ከተማ እያ። ንምንታይ እዩ ሓድሽ መደብ ዘድልየና? እንታይ ዝገብሮ ዝተፈለየ ነገር ኣሎ?
ንኹሉ ዝሓቁፍ መደብ ምውጻእ፡ መደብ መጓዓዚያ ሲያትል (STP) ንጉዳያት ምንቅስቓስ፣ ተበጻሕነትን ድልየታት ህዝባዊ ቦታታትን ኣብ እንኮ ሰነድ ከም ሓደ ስርዓት ጌሩ ፍታሕ ከቐምጠሎም እዩ። እቲ መደብ ነቶም ሐዚ ኣብ ስራሕ ዘለዉ ናይ ኣጋር፣ ብሽክለታ፣ ትራንዚት፣ ከምኡድማ ናይ ጽዕነት ሞዳል መደባትና ነቶም ሐዚ ዘለዉን ናይ ቀጻልን ድልየታትና ብዘማልእ መልክዑ ክሕድሶ እዩ። መደብ መጓዓዚያ ሲያትል ከም ናይ ሲያትል ራእይ ዜሮ (Seattle’s Vision Zero)፣ ተበግሶ ዓሌትን ማሕበራዊ ፍትሕን (the Race and Social Justice Initiative)፣ መደብ ስጉምቲ ናይ ኣየር ንብረት (Climate Action Plan)፣ ንድፊ መጎዓዝያ ሓይሊ ኤሌክትሪክ (Transportation Electrification Blueprint)ን ካልኦትን ናይ ከተማ ተብግሶታት ዝሓቁፍ እዩ ክኸውን። ካብዚ ብተወሳኺ፣ ኣየኖት ስትራቴጂታት ንሲያትል ብዝበለጸ ዘገልግሉ ከምዝኾኑ ንምፍላይ ነቶም ብኻልኦት ክልላዊ ኤጂንሲታት መጎዓዚያ ዝማዕበሉ መደባት ክውከስ እዩ።
ናይ ሞዳል ውህደትን ስሉጥነትን፡ መደብ መጓዓዚያ ሲያትል እቶም ናይ መንቀሳቐሲ ኣማረጺታት (ከም ብብሽክለታ ምንቅስቓስ፣ብእግሪ ምስጓም፣ ብትራንዚት ምጥቃምን ካልኦትን) ብሓባር ከምዝሰርሑ ብምሕጋዝ ንስኻ ምስ ዕድላት፣ ሰባት፣ ቦታታትን ንክትራኸብ ዝሕግዝ እዩ።
ናይ ማሕበረሰብ ተሳትፎ፡ ኣብ መደብ መጓዓዚያ ሲያትል ግልጽነት፣ ሓቛፊ ዝኾነ ተሳትፎን ከም ቀዳምነት ሰሪዕና ኣብ ምስራሕ ንርከብ። ንስኻን ጎረባብትኻን ብቐሊሉ ተሳተፍቲ ክትኮኑ ዘኽእሉ ሓደሽቲ ኣቀራርባታት ክንጥቀም ኢና።
እቲ ማሕብረሰብ ኣብ ከይዲ ምውጻእ መደብ ብኸመይ እዩ ተሳታፊ ክኸውን?
ብኣኹም ዝምራሕ፡ መደብ መጓዓዚያ ሲያትል ብኣኹም ክምራሕ እዩ– ማሕበረሰባትና። ድምጽኻ ነዚ መደብ ቅርጺ ኣብ ምትሓዝ ሓጋዚ ክኸውን እዩ። ነቶም ዓበይቲ ዝገጥሙና ዘለዉ ብድሆታት ንምፍታሕ ኣብ እንሰርሓሉ ግዜ ምስ ሓድሽ ራኢ ንከተማና ነቶም ካባኻ ዝመጹ ሓሳባት ክንሰምዕን መልሲ ክንህብን ኢና።
ኣብቶም ብልሙድ ኣሰራርሓ ካብ'ቲ መስርሕ ምድላው መደብ ዝተገደፉ ሰባት ጠመተ ምግባር፡ ምስ ኩሎም ኣብ መላእ ከተማ ሲያትል ዝርከቡ፣ ብፍላይ ድማ መብዛሕቲኡ ግዜ ኣብ መስርሕ ምድላው መደብ ዝርስዑ፣ ከም ጸለምቲ ሰባት፣ ደቀባት እዚ ዓዲ፣ ኣባላት ናይ ሕብሪ ማሕበረሰብ ዝኾኑ፣ እቶም LGBTQIA+ ዝኾኑ፣ እቶም ኣብ ድኽነት ዝነብሩ፣ ናይ ስደተኛ ማሕበረሰባትን እቶም ኣብ ገዛኦም ቋንቋ እንግሊዘኛ ዘይዛረቡን፣ መናእሰይን፣ ዓበይቲ ሰባትን፣ ኣካላዊ ስንክልና ዘለዎም ሰባት መጻኢ ናይ መጎዓዚያ ስርዓትና ቅርጺ ንምትሓዝ ርክብ ክነካይድ ኢና።
ምስ'ቲ ማሕበረሰብ ናይ ቀረባ ርክብ ንዘለዎም ኣካላት ዓቕሚ ምህናጽ፡ ምስ እቶም ኣብ ማሕበረሰብ መሰረት ዝገበሩ ትካላትን ምስ ህዝባዊ ርክባት ክፍሊ ኣካባቢ ሲያትል (Seattle Department of Neighborhoods Community Liaisons)ን ብሓባር ብምዃን ምስ እቶም ማሕበረሰባትና ዘለና ምትሕግጋዝ ዝሃንጽ ናይ ተሳትፎ መስርሕ ኣብ ምምዕባል ብሓባር ንሰርሕ ኣለና፣ እዚ ድማ ኩሉ ሰብ ብቐሊሉ ተሳታፊ ክኸውን ዝገብርን፣ ናይ ዓሌታዊ ማዕርነት መሰረት ዝሃንጽን እዩ።
ሓደሽቲ ናይ ተሳትፎ ስትራቴጂታት፡ ነዚ ናይ መደብ መጓዓዚያ ሲያትል ናይ ተሳትፎ መስርሕ ብምጥቃም፣ ሰባት ዓሌታዊ ፍትሒን ማዕርነትን ብዘለዎ መልክዑ ተሳተፍቲ ንክኾኑ ቀሊል ኣብ ምግባር ኣበርቲዕና ንስርሕ ኣለና። ካብ ብዙሓት ሰባት ክንሰምዕ ኢና፣ ብዙሕ ግዜ ዝግለሉ ማሕበረ-ሰባት ምስታፎም ምርግጋጽ፣ ከምኡድማ ሰባት ተሳትፎኦም ትርጉም ከምዘለዎ ኮይኑ ክስምዖም ምሕጋዝ። ኣብ'ዚ ቀጻሊ ዘጋጥም ዘሎ ናይ ኮቪድ-19 ለበዳ ንህዝባዊ ጥዕና ቀዳምነት ሂቦም ዝሰርሑ፣ ባህላዊ ትርጉም ዘለዎም፣ ተባጻሕቲን፣ ኣሳተፍቲን ዝኾኑ ስትራቴጂታት ተጠቒምና ኢና ነዚ ክነካይዶ።
ርኢቶታትካ ኣዝዮም ኣገደስቲ ክፋል ናይ'ዚ ከይዲ ክኾኑ ኢዮም፣ ብምዃኑ ንመላእ ሲያትል ዘገልግል መደብ ኣብ ምምዕባል ምሳኻን ምስ ጎረባብትኻን ብሓባር ክንሰርሕ ትጽቢት ንገብር።
መደብ መጓዓዚያ ሲያትል ምስ ሓፈሻዊ መደብ (Seattle Comprehensive Plan Update) ብኸመይ እዩ ዝተሓሓዝ?
እዚ ናይ ሓፈሻዊ መደብ ሲያትል (Seattle Comprehensive Plan) ዝተመሓየሸ ሰነድ - መደብ ሓንቲ ሲያትል (One Seattle Plan)-ኣብ'ተን ዝቕጽላ ዒስራ ዓመታት ብዛዕባ ሲያትል ከመይ ትዓብን ትምዕብልን ኣገደስቲ ውሳነታት ዝመርሕ እዩ ክኸውን።
ንክልቲኦም መደባት ኣብ ተመሳሳሊ እዋን ንምምዕባል ምስ ቤት ጽሕፈት ትልሚን ማሕበረሰባዊ ምዕባለን (Office of Planning and Community Developmen) ሓቢርና ክንሰርሕ ኢና። ክልቲኦም ማለት መደብ መጎዓዝያ ሲያትልን መደብ ሓንቲ ሲያትልን ብሓባር ኣብ ቀጻሊ ግዜ ዘጋጥሙ ናይ መንበሪ ኣባይቲ፣ ናይ ስራሕ ዕድል፣ ከምኡድማ ናይ ማሕበረሰባዊ ወፍሪታት መልሲ ዝህቡ እዮም ክኾኑ።
ዝያዳ ንምፍላጥን ን ናይ ሲያትል ዓብዪ ስእሊ ኣብ ቀጻሊ እዋን ንምምራሕ ዘኽእሉ ሓሳባትካ ንምክፋልን ናብ'ቲ ናይ ቤት ጽሕፈት ትልሚን ማሕበረሰባዊ ምዕባለን ዝኾነ (OPCD) መደብ ሓንቲ ሲያትል One Seattle Plan website ብጻሕ።መስርሕ ኣከባብያዊ ክለሳ መደብ መጎዓዚያ ሲያትል እንታይ እዩ?
መደብ መጎዓዝያ ሲያትል ብናይ ስተይት ከባብያዊ ፖሊሲ ሕጊ (State Environmental Policy Act) መስርሕ ክለሳ (ገምጋም) ክሓልፍ እዩ። ሕጊ ስተይት ከባብያዊ ፖሊሲ (SEPA) ኣብ እዋን መደብ ምውጻእን ውሳነ ምግባርን ንኣከባብያዊ ክብሪታት ኣጸቢቑ ኣብ ግምት ከምዘእትዎም የረጋግጽ።
ሕጊ ስተይት ከባብያዊ ፖሊሲ (SEPA) ናይ 30-መዓልቲታት ግዜ ርኢቶ ገምጋም— ሰነ 16 ክሳብ ሓምለ 16, 2022: ገምጋም ርኢቶ እቲ ማሕበረሰብ ብዛዕባ እቲ መግለጺ ከባቢያዊ ጽልዋ (EIS) ኣመልኪቱ ዘለዎ እታዎት/ሓሳብ ምስ ክፍሊ መጉዓዝያ ሲያትል (SDOT) ዘካፍለሉ ዕድል እዩ።
ንድፊ ናይ መግለጺ ከባቢያዊ ጽልዋ (Environmental Impact Statement) (EIS)፣ ዕላው ዝተገበረሉን ናይ 30-መዓልቲታት ናይ ርኢቶ መውሃቢ ግዜን — ፈለማታት 2023: ሓንሳብ እዚ ንድፊ መግለጺ ከባቢያዊ ጽልዋ (EIS) ዕላው ምስተገበረ እቲ ማሕበረሰብ ዘለዎ ርኢቶታት ከካፍል ይኽእል እዩ። እዞም ርእይቶታት እዚኦም ምስ'ቶም ዝውሃቡ መልስታት ብሓባር ኣብ’ቲ ናይ መወዳእታ መግለጺ ከባቢያዊ ጽልዋ (EIS) ክወሃሃዱ እዮም።
መወዳእታ መግለጺ ከባቢያዊ ጽልዋ ዝተሓትመሉ — መፋርቕ 2023: እዚ ናይ መወዳእታ መግለጺ ከባቢያዊ ጽልዋ ንከይዲ ውሳነ ኣዋህባ ሓበሬታ ንምሃብ ኣብ ጥቕሚ ክውዕል እዩ።


text:
“ናብ ገዛይ እናተመለስኹ ኣብ መገዲ ሓደ ፖሊስ ዓብዪ ደንጎላ ሒዙ ንሓደ መንእሰይ እናኮብኮበ ናብ ጣብያ እናወሰዶ ሪአዮ።” ብምባል ነቲ ዝነበረ ኹነታት ከዘንትወልና ጀሚሩ። ሽሙ ከይንጠቅስን ድምፁ ኣብ ሬድዮ ከይነቃልሖን እንትሓተና ስግኣቱ ኣይሓብአን።
“ፅባሕ ‘ውን መሊሶም [ናብ ማእሰርቲ] ከእትውኒ እዮም። ክቐትሉኒ እውን ይኽእሉ” ኢሉ። እዚ መንእሰይ ሎምቅነ ኣብ ከተማ ዓድዋ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ክሳተፉ ዝቐነዩን፤ ደሓር ምስ ሓይልታት ፀጥታ ኣብ ዝተፈጠረ ጎንፂ ኣካላዊ ማህሰይቲ ካብ ዝበፅሖምን ሓደ እዩ።
መልዐሊ እቲ ጎንፂ እንታይ እዩ?
እቶም ተሳተፍቲ መናእሰይ ከምዝገለፅዎ፡ እቲ ዋዕላ ቅድሚ ምጅማሩ፤ መዓልታዊ ክሳብ 1500 ቅርሺ አበል ክኽፈል እዩ ዝብል ወረ ምስተሰምዐ ብዙሕ መንእሰይ ተኣኪቡ።
እቲ ዋዕላ ምስተዛዘመ ግን መዓልታዊ ክፍሊት ብር 26 እዩ ምስተባህሉ ኣብ መንጎ መራሕትን ተኣከብትን ዘይምርድዳእ ተፈጢሩ።
እቲ ዘይምርድዳእ ቀስ ብቐስ እናተጎሃሀረ ምስመፀ፤ ሓይልታት ፀጥታ ናብቲ ከባቢ ተፀዊዖም።
ናይ ፀጥታ ኣካላት መፂኦም ኣብቲ ኸባቢ ንዘረኸብዎ ሰብ ምውቃዕ ምስጀመሩ ረብሻ ከምዝተልዓለን ገለ መናእሰይ ድማ እምኒ ናብ ምድርባይ ከምእተሰጋገሩን ቢቢሲ ዘዘራረቦም መሰኻኽር ዓይኒ ይገልፁ።
ኣካላዊ መጥቃዕቲ
ልዕል ኢሉ ነቲ ዝነበረ ኹነታት ከዘንትወልና ዝጀመረ መንእሰይ እንትቕፅል፤ ነቲ እምኒ ሒዙ እሱር ክወስድ ዝረኣዮ ፖሊስ ንምንታይ ብኸምኡ ዓይነት ኩነታት ይወስዶ ከምዘሎ ከምዝሓተተ ይዛረብ።
“ንዕኡ ኣብ ጣብያ ኣብፂሑ ብመኪና ብዙሓት ኮይኖም ተመሊሶምኒ። ጠጠው በል ኢሎም እናቐጥቀጡ ሒዞምኒ ከይዶም። ርእሰይ ከይተረፈ ብበትሪ እናቐጥቀጡ ሒዞምኒ ከይዶም። ናብ ጣብያ ምስኣእተውኒ እውን ኣብ መረባ እቲ ጣብያ ናይ ቀደም መካይን ናብ ዘለዋሉ ቦታ ወሲዶም፤ ቀጥቂጦምኒ። ‘ኣንታ እንታይ እየ ገይረ ግደፉኒ’ እንተበልኩ ዝሰምዐኒ ሰብ የለን። ሰብነተይ ክሳብ ሕዚ ሓቢጡ እዩ ዘሎ” ይብል።
ከንቲባ ከተማ ዓድዋ ኣይተ ዘስላሰ ዘርኣብሩኽ ብዛዕባ እቲ ኹነታት እንትዛረቡ ግን ኣብቲ ዝነበረ ጎንፂ እምኒ ተደርብዩ ዝተወቕዑ እንተዘይኮይኑ ብሓይልታት ፀጥታ ኮነ ተባሂሉ ዝተወሰደ ስጉምቲ የለን በሃሊ እዮም።
ብፍላይ ኣብ ጣብያ ዝተወቕዑ መናእሰይ ኣለዉ ንዝብል “ከምኡ ዓይነት ነገር ኣይተፈፀመን ጠቕላላ ሓሶት እዩ። ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ኣተወ ማንም ዝተወቕዐ ሰብ የለን።” ዝብል ምላሽ ንቢቢሲ ሂቦም።
እቲ መንእሰይ ግን ኣብ መገዲ ኾነ ናብ ጣብያ ምስተወሰዱ ብፖሊስ ከምዝተቐጥቀጡን ኣብ ረሳሕ ክፍሊ ከምዝተኣሰሩን እዩ ዝዛረብ።
“ናብ ሓደ ብጣዕሚ ሕማቕ ጨና ዘለዎ ዘለዎ ክፍሊ ኣእትዮምና። ኣስሚ ዘለዎ ሰብ ተዝህሉ ምሞተ። ሽንቲ ዓለቕለቕ ኣብ ዝበሎ ክፍሊ 9 ሰባት ነይርና። ክዳንና ኣውፂእና ኣፍና ዓቢስናዮ። ኣነ ኣስካሕኪሐ እየ ሽዑ። ክልተ መዓልቲ ኣብታ ክፍሊ ንሳ ካብ ዝሓድር ኣብ ስሩዕ ቤትማእሰርቲ ክልተ ወርሒ ምእሳር ይሓይሽ ንዓይ” ክብል የማርር።
ዮሃንስ ገብረኺዳን ካብቶም ኣብዚ ጎንፂ ማህሰይቲ ዝበፅሖም መናእሰይ ሓደ እዩ። ስምብራት መውቃዕቱ ዘርኢ ስእሊ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ብስፍሓት ተዘርጊሑ መዘራረቢ ኾይኑ ነይሩ።
ብዙሓት ተጠቀምቲ ማሕበራዊ መራኸቢታት ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቶም ፅሒፎም ‘ዮም።
ዮሃንስ ትማሊ ሓሙስ ስልኪ ደዊልና እንትነዘራርቦ፤ ካብ ሕክምና ቁስሉ ኣፅሪጉ ከምዝተመለሰ ሓቢሩልና።
ብኸመይ እዩ ተወቒዑ ሓቲትናዮ።
“ካብቲ ኣኼባ ወፂአ ናብ ገዛይ ይኸይድ ነይረ። ካብኡ ፖላዊስ መፂኦም፤ ጉያ ተጀሚሩ። ኣብ መገዲ ናብ ዝረኸብናዮ ገዛ ምእታው ጀሚርና። ኣነ ‘ውን ናብ ሓደ ገዛ ኣትየ። ካብቲ ገዛ ኣውፂኦም ኣብ ፅርጊያ ዘርጊሖምኒ። ርእሰይን ክሳደይን ምስወቕዑኒ ውነይ ስሒተ ወዲቐ። ፈሊጡ እዩ ደቂሱ እናበሉ እናገላበጡ ወቒዖምኒ” ኢሉ ዮሃንስ።
ኣይተ ዘስላሴ ጉዳይ መንእሰይ ዮሃንስ ብዝምልከት ሓቲትናዮም።
“ሽዑ እዩ’ኮ ኣብቲ ምሸት ተወቒዑ። ኒኤና እኮ ንርእዮ ኣለና ባዕልና። ካበይ ከምዝተደርበየ እውን እኮ እዩ ዘይፍለጥ። ፖላዊስ ዝተወቕዑ ‘ውን እኮ ኣለዉ። ተወቒዑ ናብ ሕክምና ከይዱ፤ ኣብ ሕክምና ከኣ ደሓን ምዃኑ ተረጋጊፁ፤ ካብ ሕክምና ከዓ ተመሊሱ ንፅባሒቱ ተፈቲሖም” ዝብል ምላሽ ሂቦምና።
ዮሃንስ ግን፡ ውንኡ ስሒቱ ምስወደቐ ናብ ሕክምና ከይኮነስ ናብ ጣብያ ከምዝተወሰደ እዩ ዝዛረብ።
“ክፍቲ መኪና መፂኣ ብድሕሪት ደርብዮም ሰቒሎምኒ። ውነይ ስሒተ እየ ነይረ። ኣብ ጣቢያ ድማ ኣብቲ መረባ ኣብ ሳዕሪ ደርብዮምኒ፡ ዳርጋ ንፍርቂ ሰዓት ኣብኡ ደቂሰ። ንፋስ ወቒዑኒ በርደግ ኢለ ምስተበራበርኩ ድማ ደም እናፈሰሰኒ እናሃለወ ናብቲ ገዛ ኣእትዮም ዓፅዮምኒ” ይብል።
ካልእ ተኣሲሩ ዝነበረ መንእሰይ ብዛዕባ ዮሃንስ እንትዛረብ ካልኦት ምስኡ ዝተኣሰሩ መናእሰይ ብዛዕባ ኩነታቱ ጥርዓን ምስኣቕረቡ ናብ ሕክምና ከምዝተወሰደ ገሊፁልና።
“ኣነ ድሒረ እየ ኣትየ። ኣብቲ ክፍሊ ደም ሪኤ እዚ ደኣ እንታይ እዩ ምስበልኩ፤ ናይ ዮሃንስ ደም እዩ፤ ብኣፉ ደም የውፅእ ነይሩ፣ በይዛኹም ኢልና ለሚንና ‘ናብ ሕክምና ወሲዶምዎ’ ኢሎምኒ” ብምባል ነቲ ዝነበረ ኹነታት የብርህ።
ኮነ ተብሂሉ ብኣካላት ፀጥታ ዝተወሰደ ናይ ሓይሊ ስጉምቲ ከምዘየለ ዘብርሁ ከንቲባ ከተማ ዓድዋ ኣይተ ዘስላሰ ዘረኣብሩኽ፤ ብኣካላት ፀጥታ ዝተወሰደ “ዘይተመጣጠነ ስጉምቲ” እንተሃሊዩ ግን ምፅራይ ከምዝግበር ንቢቢሲ ተዛሪቦም።
*******


text:
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳንን ተፈጢሩ ብዘሎ ምስሕሓባት ሰራዊት ኢትዮጵያ ብሰሉስ ናብ መሬት ሱዳን ሰጊሩ ብምእታዉ መጥቃዕቲ ከምዝፈፀም ድሕሪ ምሕባሩ ኣብቲ ከባቢ ዶባት ዝርከቡ መዓስከራት ዝነበሩ ኢትዮጵያውያን ስደተኛታት ንትካላት ረድኤት ስዒቦም ናብ መዓስከር ዑም ራኩባ ከምዝገዓዙ ተሓቢሩ።
እቲ ዝዓበየ መዓስከር ሱዳን ዋላ'ኳ ሕፅረት መግብን መጽለሊን እንተሃለዎ ካብቲ ዶብ ራሕቂ ስለዘለዎ ደሕንነቶም ዉሑስ ከምዝገብሮ እቶም ስደተኛታት ይዛረቡ ።
ኣብ ዝሓለፉ ሰሙናት ብኣማኢት ዝቑፀሩ ሰደተኛታት ኣብ ጥቓ ዶባት ኢትዮጵያ ዝርከቡ መዓስከራት ስደተኛታት ኢትዮጵያ ተዓቑቦም ይርከቡ ።ቅድም ክብለ ሓገዛት መግቢን መፅለሊን ክረኽቡ መዓስከር ኡም ራኩባ ክግዕዙ ጎስጓስ እንተተገብረ'ውን ኣፀጋሚ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ። ሐጂ ግና እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ይካየድ ዘሎ ኲናት ናብ ዶባት ሱዳን እናተፀገዐ ብምምፅኡ ብቅልጡፍ ነቶም ስደተኛታት ምግዓዝ ግድን ኮይኑ እዩ ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 25 February 2016
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ክልል ኦሮምያ፣ ምዕራብ ኣርሲ ዳግም ዝተወልዐ ናዕብን ግጭትን ናብ ምብራቕ ሃረርጌን ካልእ ከባቢታትን እቲ ዞባ ተጎሃሂርሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ካብ 12 ሕዳር ኣትሒዙ ኣብቲ ግጭት ናይ ዝሞተ ሰባት ልዕሊ 200 ከምዝበጽሐ ሁማን ራይትስ ዎች ኣፍሊጡ።
እቲ ኣህጉራዊ ተጣባቒ ሰብኣዊ መሰላት፣ በብእዋኑ ክእክቦ ካብ ዝጸንሐ ሓበሬታ ምርኩስ ብምግባር’ዩ ኣብዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተጎሃሂሩ ዘሎ ግጭት ናይ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 200 ከምዝበጽሐ ዝሕብር ዘሎ።
ኣብቲ ኣብ ምዕራብ ኣርሲ ዳግም ዝተወልዐ ግጭት ሸውዓተ ኣባላት ፖሊስ ዝርከብዎም ሰባት ከምዝሞቱ ሚኒስተር ዜና ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ብወግዒ ምሕባሩ ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዝሒ ግዳያት ናይዚ ንሓያሎ ከባቢታት ኦሮሞያ ሸፊኑ ዘሎ ግጭት ብዝርዝር ኣየነጸረን።
እቲ ግጭት ካብ ከባቢ ናብ ከባቢ እናልሐመ ይኸይድ ምህላዉ’ውን ቁጽሪ ግዳያትን ብዝሒ ዓንዩ ናይ ዘሎ ንብረትን እናዛየደ ይኸይድ ምህላዉ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ኢትዮጵያ የመልክቱ።
ኣብ ሃረርጌን ድሬዳዋን ኣብዚ ክልተ መዓልታት ዝተጎሃሃረ ግጭት’ውን ንመጓዓዝያ ናይቲ ከባቢን ካልእ መንግስታዊ ንጥፈታትን ከምዘሰናኸለ’ውን እቶም ምንጭታት ይጠቕሱ።
ነዚ ብህዝቢ ኦሮሞ ተወሊዑ ዘሎ ግጭት ንምቁጽጻር፣ ክልላዊ ምምሕዳር ኦሮሞያ ካብ ዓቕሙ ንላዕሊ ብምዃኑ ፈደራላዊ ሓይሊ ፖሊስን ኣባላት ሰራዊትን ክጽንበርዎ ከምዝሓተተ ይግለጽ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ ብዛዕባ’ዚ ኩነታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ’ቶም ነዚ ብህዝቢ ዝተወልዐ ግጭት ኣብ ምጉህሃር ኢዶም ዝሕውሱ ዘለዉ ዝተፈላለዩ ሓይልታት ዘየዳግም ስጉምቲ ክንወስድ ኢና ክብል ገሊጹ።
============================


text:
ብዘይ ቀላጽም ክትውለድ እስኪ ሕሰብ። ንፈታዊኻ ክትሐቑፈሉ ዘኽእሉ ቐላጽም ዘይብልካ ፡ ነቲ ኣዚኻ እተፍቅሮ ሰብ እትርምስስሉ ኣእዳው ዘይብልካ ፡ እትድህሰስሉ ኣጻብዕ ዘይብልካ፡ ኣቕሐ ወይ ነገራት እትሽከመሉ ተኽእሎን ክጠፍኣካ ከሎ ተሕልፎ ህይወት እንታይ ከምዝኾነ ምግማቱ ኣየጸግምን እዩ። ብዘይ ኣእዳውን ቅልጽምን እንተንኸውን ህይወት ክሳብ ክንደይ ኣጸጋሚ ምኾነ ይመስለኩም፧ ኣእዳው ህልዩካ ኣእጋር እንተዘይህልወካ እስኪ ዝህለወካ ምድራዊ ህይወት ሕሰብ። ክትስዕስዕ፡
ምስክርነት ኣጸያፊ ስራሕ ትሰርሕ ዝነበረት Part 2
"እምበኣርሲ ንትምኒቱ ኸይትእዘዙ፡ ኣብዚ መዋቲ ስጋኹም ሓጢኣት ኣይንገስ ። ትሕቲ ጸጋ እምበር ትሕቲ ሕጊ ስለ ዘይኮንኩም ሓጢኣት ኣይመልከኩምን እዩ እሞ ፡ ከም ሞይቶም ዝተንስኡ ርእስኹም ንኣምላኽ ወፍዩ እምበር ንኣካላትኩም ኣጽዋር ዓመጻ ንሓጢኣት ኣይትግበርዎ ፡ ንኣካላትኩምሲ ኣጽዋር ጽድቂ ንኣምላኽ ደኣ ግበርዎ
ህጻን ዘማሪት ሬማ ማርቫን
ሬማ ማርቫን ( Rhema Marvanne) ካብ ኣቦኣ ተቶን ማርቫንን ( Teton Marvanne) ካብ ኣዲኣ ወንዲ ማርቫን ( Wendi Marvanne ) ኣብ መሰከረም 15 2002 ዐ/ም ተወልደት ። ሬማ ኣብ ዳላስ ተክሳስ ትሪኒቲ ሆስፒታል እያ ተወሊዳ ። ክትውለድ ከላ ክብደት ኣካላታ ብኣዝዩ ውሑድ ሚዛን ማለት


text:
ኤርትራ ኣብ መንጎ መንግስቲ ሱዳንን ተቓወምቲ ሓይልታትን ንምሽምጋል ዝወሰደቶ ተበግሶ፣ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሰልፊ ሃገራዊ ባይቶ ብሓጎስ ከምዝቕበሎ፣ ወሃብ ቃል’ቲ ውድብ ኣመልኪቱ።
ባድረልዲን ኣሕመድ ኢብራሂም ኣብ መግለጺኡ፣ ዝርዝር ሓበሬታ’ኳ እንተዘይሃበ፣ ኤርትራ ዝወሰደቶ ተበግሶ ኤን.ሲ.ፒ. ብዘይምውልዋል ከምዝቕበሎ ኣብሪሁ።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣቦ ወንበር ምንቅስቓስ ህዝባዊ ሓርነት ሱዳን ናብ ኤርትራ ዑደት ድሕሪ ምክያዱ፣ ንዕኡ ተኸቲሉ ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን ዓብደልራሒም ሑሴን ናብ ኣስመራ ብምኻድ ምስ ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፍወርቂ ከምዝተዘራረበ ይፍለጥ።
እቲ ሚኒስተር ምክልኻል ናብ ሃገሩ ኣብ ዝተመልሰሉ እዋን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ብዛዕባ’ቲ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተጀመረ ዝርርብ ሰላም ንፕረዚደንት ኢሰያስ መብርሂ ከምዝሃቦ ሓቢሩ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ኤርትራ ናይ ሽምግልና ተራ ክትጻወት እንተኾይና መንግስቲ ሱዳን ኣቐሚጥዎም ዘሎ ከም ጉዳይ ብሉ ናይልን ደቡብ ኮርዶፋንን ዝኣመሰሉ ነጥብታት ኣብ ግምት ከተእትዎ ከምዝግባእ ገሊጹ።


text:
ሓዲሽ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ምስ ኤርትራ፡ ሰላም ንምፍጣር ኣበርቲዑ ከምዝሰርሕ ኣፍሊጡ`ሎ። ዝርዝር እማመ ሰላም ሓዲሽ መንግስቱ ዛጊድ እንተዘይተነጸረ`ኳ፡ ካብ`ቶም ዝሓለፉ መራሕቲ ዘቕርብዎ ዝነበሩ ጻዊዒት ሰላም ፍልይ ዝበለ`ዩ ዝብል ብዙሓት ዝሓዝዎ ተስፋን እምነትን ኮይኑ`ሎ።
ነዚ ጻዊዒት`ዚ ብወገን መንግስቲ ኤርትራ ዝተዋህበ ምላሽ ቁሩብ ዝለዘበ `ኳ እንተኾነ፡ ካብ`ቲ `ልዑላዊ መሬት ይከበር` ዝብል መርገጽ ዝተቐየረ ነገር የለን። ካብ መንግስቲ ወጻኢ፡ ብዝተፈላለዩ ፖለቲካውን ሲቪካውን ማሕበራት`ውን ርእቶታት ኣይተሳእነን። ንሎሚ ካብ `ኤርትራዊ ሃገራዊ መድረኽ ንዘተ` ዶ/ር ኣሰፋው ተኸስተ ኣቦ-መንበር መድረኽን፡ ኣብ ቶዎር ዪንቨርሲቲ ፕሮፈሰር ዓለማዊ ጥዕናን`ዩ። ምምልካት ዶብ ናብ ሰላም ዝወስድን፡ ንዲሞክራሲ ማዕጾ ዘርሕውን`ዩ ይብል።
ምስኡ ዝተገብረ ምሉእ ቃለ-መጠይቕ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እቲ ትማሊ ኣብ ትሕቲ “ንቕሎ ንሓድሽ ሓርነት” ዝብል ቴማ ዝጀመረ፡ 2ይ ጉባኤ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ሎሚውን ብርሱን ሃዋሁ ቀጺሉ ውዒሉ።
ሎም መዓልቲ መጋቢት 11 2011፡ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ካልኣይ ዓመታዊ ጉባኤኡ ኣብ ትሕቲ “ንቕሎ ንሓድሽ ሓርነት” ዝብል ቴማ ኣብ ከተማ ላስ ቬጋስ ብክብ ዝበለ ድምቀት ተኸፊቱ።
ልክዕ ቅድሚ 49 ዓመታት ከምዛ ሎም እታ ንፓለቲካዊ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ: ናብ ብረታዊ ገድሊ ዘሰጋገረት ቀዳመይቲ ንጣር ቁልዒ ሓዊ: ካብታ ብሓርበኛ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ እትምራሕ ቀዳመይቲ ጋንታ ሓርነት: አብ እምባ አዳል ተተኮሰት::
እቲ ብዕሊ ካብ ዝምስረት ሒድት ኣዋርሕ ጥራሕ ኣቑጺሩ ዘሎ ውልዶ ግን ከኣ ንጡፍ ምንቅስቓስ መንእሰያት ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ብሰንበት 30/05/2010 ምስ ግዱሳት ኤርትራውያን ኣኼባ ኣብ ከተማ ሎንደን ኣካይዱ።
ትማሊ ቀዳም ዕለት 01/05/2010 ኣብ ከተማ ሸፊልድ ዕዉት ናይ ተቓውሞ ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር እቲ ብተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣምባሳደር ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ምስ ገለ ሒደት ተቐማጦ ሸፊልድ ዚተረኽብዎ ኣኼባ ዚተኻየደ ኢዩ።
መጸዋዕታ ዓለምለኻዊ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን መንእሰያት ጨንፈር ዓባይ ብሪጣንያ ንኩሉኹም ኤርትራውያን
ህዝቢ ኤርትራ ንሓደ ዘመን መመላእታ ኣብ ትሕቲ ዝተፈላለዩ ገዛእቲ ሓይልታት ክሳቐ ድሕሪ ምጽንሑ ኣብ 1991 ሓንሳብን ንሓዋሩን ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ተላቒቑ። ድሕሪ ናጽነት፣ ነቶም ካብ ኣብራኹ ዝወጹ ደቁ ልዕሊ ኣምላኽ ብምእማን ኩሉ እንትንኡ ኣረኪቡ ክሕብሕቦምን ከምልኾምን ኣብ ዝጀመረሉ፣ ናይ ነገር ግዜ ሓቀኛ መንነቶም ብንግሁኡ በጨቕ ክብል እኳ እንተጀመረ ቀልጢፉ ዓገብ ከብሎም፣ናይ ነገር ወላዲ ኮይንዎ ርእዩ ከምዘይርኣየ ኮይኑ ክሓልፎ እዩ መሪጹ።


text:
ኣባ ገዳን ናይ ቴክኒክ ኮሚቴን ንስልጠና ናብ ማእኸል መሰልጠኒ ጦላይ ምስ ዝኣተው ዕጡቓት ግንባር ሓርነት ኦሮሞ/ኦነግ/ ምዝርራቦም ተፈሊጡ።
እቲ ናይ ቴክኒክ ኮሚቴ ንዝቐረቡ ሕቶታት ብምምላስ ካብ ዓቕሙ ንላዕሊ ዝኾኑ ንላዕለዎት ሰበስልጣን ንምቕራብ ምስምምዖም ገሊፆም።
ናብ ማእኸል መሰልጠኒ ጦላይ ዝኣተው ዕጡቓት ኦነግ ዝተኣተውሎም ኩሎም መፅብዓታት ከምዘይተፈፀሙ ይገልፁ።ሰንጢ ብዝምል ሳጓ ዝፅዋዕ ኣባል ኦነግ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ኣባላት ኮሚቴ ቴክኒክ ምዝርራቡ ይገልፅ።
“ንኣስታት ሰለስተ ሰሙናት ኢና ፀኒሕና።ስልጠና እውን ኣይጀመርናን።ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ኣባ ገዳታትን ናይ ቴክኒክ ኮሚቴን መፂኦም ናብ ውሽጢ ብዘይ ምእታዎምን ሓዊስካ ቅር ኢሉና እዩ።”
ኣብቲ ዝርርብ ዝተልዓሉ ነጥብታት ድሕሪ ስልጠና መፃኢ ዕጫ ዕጡቓት ኦነግ እንታይ እዩ? ሕጂ እውን ሰባት ብሽም ኦነግ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ይእሰሩ ኣለው ዝብሉን ካልኦት ምዃኖም ሰንጢ ገሊፁ።
ዝተልዓሉ መብዛሕቲኦም ሕቶታት ንመንግስቲ ዝምልከቱ ብምዃኖም ንላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ሕቶታት ሒዞም ምምላሶም ኣባል ኮሚቴ ቴክኒክ ዝኾኑ ኣቶ ሞገስ ኢዳኤ ገሊፆም።እቲ ናይ ቴኪኒክ ኮሚቴ ንዝተልዓሉ ሕቶታት መልሲ ምሃቡ እውን ገሊፆም።
“ኣብ ፖሊስታትን ስትራተጂታትን መንግስቲ እዮም ስልጠና ዝውሃቦም ዘሎ።እቲ ስልጠና ዝወስዶ ግዜ ብዝቐርብ ዓይነት ስልጠናን ናይ ሰልጠንቲ ናይ ምቕባል ዓቕሚን ከምዝውሰን ኢና ገሊፅናሎም።ብዛዕባ ኩነታት እቲ ክልል፣ልዕልነት ሕጊን ብዛዕባ መፃኢ ዕድል ስራሕን ኣልዕሊሎም ድሕሪ እቲ ስልጠና መንግስቲ ብትልሚ ሕቶታቶም ከምዝምለሰሎምን ኢና ሓበሬታ ሂብናዮም።”
ኣብቲ ኮሚቴ ኣባል ኦነግ ዝኾኑ ኣቶ ኬነሳ ኣያና ኦነግ ነቶም ዕጡቓት ብመልክዕ ሕድሪ ንህዝቢ ኦሮሞን ኣባ ገዳን ካብ ዘረከበሉ ዕለት ጀሚሩ ዘለዎም ሕቶ ብኣባ ገዳ ኣቢሎም እምበር ብቐጥታ ከቕርቡ ኣይክእሉም’ዮም ኢሎም ።
ዕጡቓት ኦነግ ምስቲ ኮሚቴ ድሕሪ ምዝርራቦም ዝሓለፈ ሶኑይ ስልጠና ምጅማሮም ናይቶም ዕጡቓት ኣባል ሰንጢ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፁ’ሎ።


text:
ኣብ መጠን ምጕዳል ብኩል ኣየር መሪሕ ተራ እትጻወት ዘላ ቻይና፡ ሕጂ’ውን ንኢሮሽያ ምስ ቻይና ዘራኸብ ኣዝዩ ነዊሕ መስመር ጽርግያ ክትሰርሕ ትዳሎ ምህላዋ ኣፍሊጣ። እዚ መስመር’ዚ ብከላ ኣየር ኣብ ምጕዳልን ጽልዋ ቻይና ኣብ ምስፋሕን ዓቢ ተራ ክህሉዎ ትጽቢት ይገብር።
ቀጠልያ ጸዓት፡ ሓደ ካብቲ ቻይና ኣበርቲዓ እተሰርሓሉ ዘላ ተበግሶ’ዩ። ተበግሶ ቅናት ጽርግያ ወይ ድማ ብኣሕጽሮ ቃል ብርዒ ተሰይሙ ዘሎ ናይ ትሕተ-ቅርጺ መደብ ንኤስያን ኤውሮጳን ከራኽብ ዝዕልም ዘሎ’ዩ። እዚ ንኣከባቢ ክዕቅብ ዓቢ ትጽቢት ተገይሩሉ ዘሎ ስራሕ፡ ኣስታት 70 ሃገራት ዘሳትፍ’ዩ። እዚ ንሸሞንት ዓመታት ክወስድ ትጽቢት ዝገበሮ መደብ ቻይና 1.2 ቢልዮን ዶላር ኣመሪካ ከተውፍረሉ’ያ።
ቻይና ዛጊት ኣብ ብከላ ኣየር ምስጉን ተራ ደኣ ይሃሉዋ እምበር፡ እዚ ብርዒ ዝተባህለ መደብ ከኣ ካብቲ ብኩል ኣየር ዝሰድድ ስራሓት ከሰል ናጻ’ዩ። ቻይና ነዚ ካልኣይ ቅናት ሰንሰለታዊ ጽርግያ ክትሰርሕ ምዃና ዝሓለፈ 18 ጥቅምቲ ኢያ ኣፍሊጣ። እዚ ተበግሶ ኣብ ጉዳይ ክሊማዊ ለውጢ ኣመልኪቱ ብሕቡራት ሃገራት ዝመጽእ ወርሒ ኣብ ግላስኮ ስኮትላንድ ዝጋባእ ዋዕላ ዓቢ ድርኺት ክኸውን’ዩ።
ቻይና ኣብ 2060 ዓመተ ምህረት ናብ ኣየር እትሰዶ ካርቦን-ዲኦክሳይድ ናብ ዜሮ ከተውርዶ ምዃና’ያ ተመልክት። ንመብጽዓኣ ክሳብ ክንደይ ዕትብቲ ከም ዘላ ከኣ እዚ ሓደ ኣብነት ምዃኑ ተመራመርቲ እቲ ዓውዲ ይጠቕሱ።
ቻይና ኣብ ምንካይ ብኩል ኣየር ጥራይ ዘይኰነስ ኣብ ነባሪን ተሓዳሲ ጸዓትን እትገብሮ ዘላ ወፍሪ’ውን ዓቢ ምዃኑ ሓደር ኣብነት’ዩ።
እቲ ንሃገራት ኤስያን ኤውሮጳን ዘተኣሳስር ቅነት ጽርግያ ንኸም በዓል ካሳኪስታንን ካብ ኤውሮጳ ድማ ከም ፖርቱጋል ዝኣመሰላ ሃገራት ዓቢ ቁጠባዊ ሕወይት ከምጽኣለን ከም ዝኽእል ይዝረብ።
እታ መወዳድርቲ ቻይና ዝዀነት ኣመሪካ ተመሳሳሊ መደብ’ውን ስለ ዘይብላ፡ ቻይና ብዘይ መወዳድርቲ’ያ ነቲ ክፍጠር ዝኽእል ዕዳጋ ክትብሕት።
ቻይና ኣብ ተሓዳሲ ጻዓት ዝኸውን ወፍሪ ክትገብር’ያ ጸኒሓ። ካብ 2014ክሳብ 2017 ጥራይ ፺90% ወፍሪ ባንክታት ቻይና ነዚ ብርዒ ተሰይሙ ዘሎ መደብ ኣብ ግምት ዘእቱ ምንባሩ ተፈሊጡ ኣሎ።


text:
ኣንጸባራቂ ወተሃደራዊ ዓወታት ወያኔ ናበይ ገጹ ፡
ኣንጸባራቂ ወተሃደራዊ ዓወታት ወያኔ ናበይ ገጹ ፡
ኣብ ፈለማ ምጂማር ወራር ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ፡ ኣብ ዘቅረብኹዎ ጽሑፍ እቲ ኹናት ብዓወት ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ (ም.ሓ.ት) ክፍጸም ምዃኑ ገለጺ ነይረ ። እዚ ከኣ ህዝቢ ትግራይ ኣብ መሬቱን ኣብ መንነቱን ንዝመጾ ወራር ሓይሊ ክምክቶን ኣብ መወዳእታ ከኣ ግዜ ይንዋሕ ይሕጸር ተዓዋቲ ምዃኑ ዘጠራጥር ጉዳይ ስለ ዘይነበረ ። ምኽንያቱ ሰውራ ኤርትራ ሕያው ኣብነት ስለ ዝኾነ። እዚ ተረኺቡ ዘሎ ዓወት ግን ብከምዚ ዓይነት ብቁልጡፍ ክፍጸም እዩ ዝብል እምነት ግን ዝኾነ ሰብ ዝነበሮ ኣይመስለን ። እንቛዕ ሓጎሶኹም ! ኣመዝጊብኩምዎ ዘሎኹም ዓወታት ክትዕቅቡ ከኣ ናይ ብዙሓት ተስፋን እምነትን እዩ ።
እዚ ዓወታት እዚ ክገልጸልና ዝክእል ሰለስተ ነጥብታት ክንርዳእ ንክእል ።
ቀዳማይ ፡ ህዝቢ ትግራይ ዝጠምሮ ሓደ ቛንቛ ፡ሓደ ባህሊ፡ሓደ ስነ ኣእምራዊ ኣታሕሳስባን ጆኦግራፊኻዊ ኣቀማምጣን ይውንን ። ከምኡ እውን ካብ ሕሉፍ ታርኽ ናይ ኣክሱማውያን ነገስታት እተወርሰ ሕላገት ናይ ኒሕን ቆራጽነትን ልዑል ሞራል ኣስኒቁዎም ኣሎ ። ህዝቢ ትግራይ ልዕሊ ኩሉ ካብ እምነታቱ ሃገሩ ንቅሚት ይሰርዕ ። እዚ ተውህቦ እዚ ስለ ዝውንን ፡ወራር ኢትዮጵያ ኤርትራን ኣብ ዝመጸሉ ፡ ከም ሓደ ኣካል ኾይኑ ፣ብሓደ ተላዒሉ ክምክትን ኣገረምቲ ዝኾኑ ዓወታት ኣንጻር ወረርቲ ሓይልታት ከመዝግብ ተራእዩ ። ከምዚ ውሁብ ዝኮነ ጸጋታት ዝውኑኑ ህዝብታት ዓለምና እንተኾነ እውን ፡ኣብ ወተሃደራውን ፡ኣብ ፖለቲካውን ፡ ኣብ ቁጠባውን ስሉጥ ዝኮነ ዓወታት ከመዝግቡ ተራእዮም እዮም ። ብጣዕሚ ወሳኒ ናይ ዕብየት መሳርሒ እዩ ።
ካልኣይ ፡ ንሓይልታት ምኽልኻል ትግራይ ኣብዚ ኹናት እዚ ዝመርሑ ዘለው ጀነራላት ፣ ኣብ ሓርነታዊ ቓልሲ ትግራይ እተመከሩን ኣብ ብሱል ዕድሜ ዘለዉን ኢዮም ። ብተወሳኪ እተወልዱሉ ኣቀማምጣ መሬት፡ ጎቦታቱን ረባታቱን ክሊማን ደሚርኻ ዘሎዎም ኣፍልጦ ወሳኒ ናይዚ ወተሃደራዊ ዓወታት የንጸባርቕ ። ልዕሊ ኩሉ ግን ናይ ህዝብን ሰራዊትን ልዑል ሞራል ወሳኒ ተራ ኣሎዎ ።ብመንጺር ናይዚ ማእከላይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ 2018 ኣብ ስልጣን ዝመጸ ኮረነል ዓቢይ ኣሕመድ ዓሊ ተመክሮ ዘይብሉ ፣ ነዛ ኢትዮጵያ እትብሃል ሃገር ክመርሕ ዘይበቂዕ ፡ ኣብ መንጎ ሓቅን ሕሶት ደረት ዘይፈሊ፡ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ ንብዙሓት ኣኣሲሩን ኣቅቲሉን ከይኣክሎ ፡ ነቲ ፈደራላዊ ሰራዊት ከኣ፡ ነቶም ምኩራት ዝነበሩ መራሕቲ ኣባሪሩ ፡ በቶም ተመክሮ ዘይብሎ ገሊኦም ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ እተማረኹ ጀነራላት ደቂ ኦሮሞ ክመርሕዎ ኣዚዙ ይርከብ ።
ሳልሳይ ፡ በዚ ኣብ ኢትዮጵያ ማዕቢሉ ዘሎ ናይ ብሔራት ጽልእታትን ፡ ብርዱእ ሕሉፍ ታሪካዊ ምኽንያታትን፣ ዝኮነ ዜጋ ንብሔሩን ንወገኑን ንመሬቱን ከም ዝሓስብ እምበር ኢትዮጵያ እትብሃል ሃገር ከም ቀዳምነታቱ ከይገበረ ክህነጽን ክዓብን ጸኒሑ ። ስለዚ እዚ ሰራዊት እዚ ድልየትን ሞራላን ስለ ዘይብሉ ኣብ ኹናት ዝብርትዓሉ ግዜ ንክሃድም ጸገም የብሉን ።ስለዚ ብሕጽረት ምኩራት መራሕቲ ኹናትን ፡ እቲ ሰራዊት ከኣ ኣብ ዘይምልከቶ ክልል ከይዱ ክዋጋእ እውን ድልየት ስለ ዘይብሉ ክስዓር ናይ ግድን እዩ። እዚ ሕጂ ንርእዮ ዘሎ ናይ ክልላት ሰራዊት ኣብ ጎኒ ኣምሓራ ተሰሊፉ ዝብል ሓበሬታ ፡ ነዚ ተመስጊቡ ዘሎ ዓወት ኹናት ናይ ሓምት ክሃሲ ዝክእል ኣይኾነን ።ምኽንያቱ እቲ ኹናት ቁሩብ ምስ ጻዕጸዔ ናብ ዝመጹሉ ክልል ክሃድም እዮም ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ናይ ዕጥቅን ስንቅን ጸበባ ከጋጥሞ እዩ ። ብግዜ መንግስቱ ሃይለማርያም እውን ኢትዮጵያ ሓደ ምኽንያት እተሰዓረትሉ ደኽያ ሰራዊታ ክትቅልብ ስለ ዘይከኣለት እዩ ።
ቀንዲ ነዚ ኹናት ክባራዕን ኣበርክቶ ካብ ዝገበሩ እቶም ኣብ ኤርትራ ዓስኪሮም ዝነበሩ መራሕቲ ጉንቦት ሻውዓተ ዝብሃሉ ኣቶ ኣንዳልካችው ጽገን፡ ዶክቶር ብርሃኑ ነጋን እዮም ። እዞም ክልተ ሰባት ምስ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ዝነበሮም ዝምድና ዓባይ ኢትዮጵያ ናይ ምፍጣር ባህግን ሕልምን ነይሩዎም ፡ እዚ ከኣ ካብቲ ድልየትን ሕልምን ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝፍለ ኣይኾነን ብተወሳኪ እዞም ክልተ ሰባት ኩቱር ጽልኢ ኣብ ልዕሊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ነሩዎም ። ክልቲኦም ማእሰርቲ ወያኔ ጢዒሞም እዮም ፡ እቲ ቀንዲ ምኽንያቱ ግን፡ ወያኔ ፈደራላዊ ሕጊ መንግስቲ ብምትእትታው ነቶም ተጨቒኖም ዝነበሩ ብሔራትን ብሔረሰባትን ኢትዮጵያ ርእሶም ከማሓድሩ ገይሩዎም ፡ በዚ ከኣ ብሔር ኣምሓራ ነቲ ንነዊሕ ዘመናት ሒዞሞ ዝጸንሑ ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ተሓዲጎም ስለ ዝኾኑ ። ስለዚ ወያኔ ዓንቓፊት ናይዚ ኻኣባዊ ዝሕሰብ ዘሎ ፕሮጀችት ስለ ዝኾነት ፣ብከመይ ክትጠፊእ ኣሎዋ ዝብል መርሓ ግብሪ ኣቶ ኣንዳልካችው ካብ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈውርቂ እተዋህቦ ሰነድ ንኮረነል ዓቢይ ከም ዘረከቦ ኣብ ኣዳባባይ ክልጹዎ እዪ ። እምበኣር ካብዚ ጅሚርካ እቲ ናይ 2018 ውዑል ሰላም ከምቲ ናይ ኖቤል ናይ ሰላም ሽማገለ እተገንዘብዎ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰላም ንፍጣር ዘይኾነስ ብከመይ ገርካ ንወያኔ ከቢብካ Game Over ትብል እዩ እቲ መደብ ነይሩ ። እዚ ከኣ ከመይ ገይሮም ንህዝቢ ትግራይ ካብ ገጽ መሬት ምጥፍኡ ወይ ከኣ ን100 ዓመት ንድሕሪት ምምላሱ እዩ እቲ ተግባር ዝምስክሮ ። ካብዚ ኣታሓሳስባ እዚ ተበጊስካ እቲ ወያኔ ኣብ ልዕሊ ሰሜን እዝ ዝወሰድዎ ስጉምቲ እዋናውን ቁኑዕን ነይሩ ። ምኽንያቱ ኮረነል ኣቢይን ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ብዘይ ምኽኑይ ጉዳይ ኣብ ከባቢ መሬት ትግራይ ካብ ርሓቅን ቀረባን ሰራዊት እናምጽኡ ከስፍሩዎ እንከልዉ ፡ ምስቲ ዝነበረ ኩነታት መንግስቲ ትግራይ ኣቀዲሙ ስጉምቲ ምውሳድ ናይ በላሕቲ ኣእምሮ ተግባር እዩ ።
ነጻ ሃገረ ትግራይ ምምስራት ፡
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ሰላም ክነግስ ነጻ ሃገረ ትግራይ ከትፍጠር ኣሎዋ ። ኢትዮጳያ እትብሃል ሃገር ንልዑላውነት ኤርትራ ክትፈልጥ ምጽባይ ከምቲ ህበይ ሰማይ ከይትወድቆ ኣንቓሪሩ ሰማይ እናጠመታ ዝሓድር ዝመስል ጽውጹዋይ እዩ ። ኢትዮጵያ ልዑላውነት ኤርትራ ክትፈልጥ ኣሎዋ ዝብሉ ምሁራት ምስማዕ ፣ ነቲ ደረቕ ሓቂ ክቅብሉ ዘይምክኣሎም ኣብ ሕልሚ ዝነብሩ ምህላዋም ትርዳእ ። ብኣንጻሩ ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ ብሩዱእ ምኽንያት ክሳብዛ ሎሚ መሰል ርእሰ ውሳኔ ናይ ህዝቢ ኤርትራ እተቀበለ እንኮ ውድብ እዩ ። ብሰንኪ እዚ መገርጾም ከኣ ኢትዮጵያውን ብዘይ ወድብ ኣትሪፍኩምና እናበሉ መዓልታዊ ጸለመ ከም ዝቅበሉ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ። ሓደ ብኢትዮጳያውያን ዝልዓል ሕቶ ኣሎ ፡ ንሱ ከኣ ህወሓት ንምንታይ ንወድብ ዓሰብ ክወሓባ ዘይሓተት ዝብል ኣሎ ። ብወገነይ ክርእዮ እንከሎኹ ፡ ኢትዮጵያ ወናኒት ወደባት ምስ እትኽውን ፡ ትግራይ ተሰማዕነትን ተቀባልነትን ዘይብላ ትክውን ፡ ስለዚ እቲ ሕቶ ናይ ነጻ ሃገረ ትግራይ ናይ ምምስራት ይምህምን ። ሕጂ ግን ነጻ ሃገረ ትግራይ ናይ ምምስራት መድረኽ ዝቀረበ ይመስል ኣሎ ።
መንቀሊ ወይ መበገሲ ናይዚ ዝኻየድ ዘሎ ኹናት እቲ ኣብ ባድመ 1998 ዝጀመረ ምርጻም ናይ ክልተ ስነ ሕሳባትን ድልየታትን ናይ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ናይ ህዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ እዩ ። ኢሳያስ ኣፈርወቂ ኣብ 1991 ኢትዮጵያ ክገዚእ ተራእዩዎ ፈደረሽን ወይ ኮንፈደረሽን ክብል ፡ መለስ ዜናዊ ከኣ ነጻነት ኤርትራ ተራእይዎ ረፈረንዱም ክግበር ተሓባቢሩ ። ስለዚ ምኽንያት ኹናት ባድመ ከምዚ ኣብ ታሕቲ ተገሊጹ ዘሎ እዩ ።
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ተጋድሎ ኤርትራ ዝተጸንበረ ነታ ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ እተምራሕ ዝነበረት ህዝባዊት ውድብ ናይ ኣስላም ኾይና ስለ እተራእየቶም፡ ምስ ዝለኣኩዎ መሳፍንቲ ኢትዮጵያ እናተደገፈ ከትጠፊእ ተቓሊሱ፡ ኣብ 1982 ከኣ ተዓዊቱ። ልክዕ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነቲ ዝወፈረሉ ዕላማ ብዕቱብ ኩሉ ግዜ ኣብ ውሑስ ቦታ ኾይኑ እዩ ዝከታተሎ ዝነበረ ኣብ ህወቱ ክመጾ ዝክእል ሓደጋ ከኣ ኣይነበረን ። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግምባር ዘይፈልጥዎ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዙሕ ርክባት ይገበር ነይሩ ። ንኣብነት ሻለቓ ዳዊት ወልደገርኪስ ከም ዝብሎ ምስቶ ዕልዋ ዝመርሑ ጀነራት ደርጊ ኣብቲ ክምስረት ተሓሲቡ ዝነበረ ግዝያዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከኣቱ ተሰማሚዑ ፡ቶክሲ ድው ክብል ገይሩ ክምዝነበረ ይፍለጥ ። ተጋ መስፍን ሓጎስ እውን ኣብ ሜዳ እንከለዉ ምስ ኢትዮጵያ ብኮንፈደረሽን ክንዕርቅ ዝብል ቦጮቅ ከብል ከም ዝሰምዖ ይገለጽ ። ኢሳያስ ኣፈውርቂ እቲ ዝሓልሞ ናብ ኢትዮጵያ ምጽንባር ምስ ድልየታት መራሕቲ ውድብ ህግሓኤ ህዝቢ ኤርትራን ከምኡ እውን ውድብ ህወሓት ምሉእ ነጻነት ኤርትራ ይድግፉ ስለ ዝነበሩ ብኩሉ እቲ ድልየታት ኢሳያስ ኣብ ኣብ ረጽሚ ይኣቱ ነይሩ ኣሎን ከኣ ። ኣብ ኣኼባ ለንደን እውን ኤርትራን ኢትዮጵያን ብኮንፈደረሽን ንሓሙሽተ ዓመት ክጸንሓን ፡ ናይቲ ኮንፈደረሽን መራሒ ንሱ ክኽውን ዘቅረቦ ጠለብ ፡ ብመለስ ዜናዊ ተነጽጉ ፡ ኤርትራ ብረፍረንዱም ነጻ ክትወጺእ ተውሲኑ ። ስለዚ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ንመደባቱ ኣብ እተናወሔ መድረክ ከተግብሮ ደኺመ ከይበለ ንህዝቢ ኤርትራ በጃ እናገበረ መጀመርያ ኣብ 1991 ኣብ ኣዲስ ኣባባ ከይዱ ክንዮ ዶባት ከምዘሓስብ እንታይ ከምዝደሊ ገሊጹዎ እዩ ። እንደገና ኣብ 2018 ኣብ ማእከል ኢትዮጵያ ከይዱ “ ሓደ ህዝቢ ኢና ፡ ክልተ ህዝቢ እዮም ዝብል ዓሻ ዘይፈልጥ እዩ ፡ ወሲኩ ከኣ ኣይከሰርናን ንብረትና ኣምልስና ኣሎና “፡ ብታሕጉስ ልቡ እናሃረመ ምልእ ዓለም ተዓዚባቶ ። ስለዚ ኣብዚ ክንግንዘቦ ዘሎና ህዝቢ ኤርትራን ውድባቱን ከምኡ እውን ውድብ ወያኔ ሓርነት ትግራይ ናይ ህዝቢ ኤርትራን መሰል ርእሰ ውሳኔ ክእምኑ እንከለዉ ፣ ንበይኑ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ክሕውሳ ክሳብ ሎሚ ኣብ ቓልሲ ኣሎ ። እዚ ብዕለት 11/4/2020 ኣብ ትግራይ ዝጀመረ ኹናት ፡ ንኢሳያስ ኣፈወርቂ ቂሙን ጽልኡን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ውድቡን ዘውጸኣሉን፣ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ክገበሮ ዝብህግ ኮንፈደረሽን ከኣ መንግዲ ዝጸርገሉ ገይሩ ፣ ትሑዝ ጉዳይ ገይሩ ተረዲኢዎ ነይሩ ። ኩናት ከኣ ብዘይ ናይ መውጽኢ እስትራተጂ ክትጅምሮ ሓደገኛ እዩ ። ምኽንያቱ ምስ ተጀመረ ኣበይን መዓስን ከምዝውዳእ ኣይፍለጥን እዩ ። ሕጂ ከኣ ኢሳያስ ኣፈርወቂ እከይ መደባቱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብክፍል ፈጸሙ ግን ምሉእ ስዕረት ኣጓኒፉዎ ናብ ኤርትራ ተመሊሱ ኣሎ። ክድቅስ እዪ ማለት ግን ኣይኾነን ።
በቲ ካልእ ሽነክ ነጻ መንግስቲ ትግራይ ክትፍጠር ፡ ነጻ መንግስቲ ኤርትራ ክትህሉ ናይ ግድን እዩ ። ተጋሩ ቃልሲ ኣብ ዝጀመረሉ ነጻ ኤርትራ ዋሕስ ናይ ነጻ ትግራይ ምዃና ኣቀዲሞም ዝኣመኑሉን ዝተበገሱሉን እዩ ። ንኣብነት ኣቦይ ስብሓት ነጋ” ንኤርትራ ክውርር ዝመጽእ ሓይሊ እንተሎ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ኾይና” ክንምክቶ ኢና ኢሎምነ ይሮም ። ተጋድልቲ ወያኔ ትግራይ ናብ ሳሕል ወሪዶም ኣብ ጎኒ ህግ ብምዃን ብኣሸሓት ሰንሎኪምን ተሰዊኦን እዮም። ምኽንያቱ ህልውና ህግ ንቀጻልነትን ህሉውናን ህወሓት ኣማራጺ ክተምጽኣሉ ዘይከኣል ጉዳይ እዩ ። እዚ እናተገብረ ግን ኣብ መንጎ ህግ ወያነን ሽግራት ኣይነበሩን ማለት ኣይኮነን ። ህግ ንወያኔ ንስኹም ካብ እትዮጵያ ክትንጸሉ ኣይትክእሉን ጉዳይኩም ኣብ ውሽጢ ዓባይ ኢትዮጵያ ክፍታሕ ኣሎዎ ክትብል ፡ ንሶም ከኣ ፍቲሕ እንተደሊና መን እዩ ፍቲሕ ዝክልክለና ክብሉ ይስምዑ ነይሮም ። ካብዚ ናይ ክልቲኦም ምልልስ ከም እንግንዘቦ ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ሕልሙ ዓባይ ኢትዮጵያ ስለ ዝነበረ ንወያኔ ኣብ ኢትዮጵያ ክጸንሑሉ መሰል የብልኩምን ክብሎም ይርኤ ።ብዝኾነ ወያኔ ኣብዘን ዝሓለፈ 30 ዓመታት ኣብ ትግራይ ብዙሓት ናይ ቁጠባን ናይ ጥዕናን ናይ ትምህርትን ትኻላት ክሃንጹ እንከለዉ ኩሉ ግዜ ግን ኣብ ልቦም ነጻ ዝኮነት ሃገረ ትግራይ ኣብ ሕልሞም ተደኹና ትርከብ ጸኒሓን ኣላን። ኩሉ ግዜ ንኹናት ዕጡቓትን ድሉዋትን ኾይኖም ጸኒሖ ።
ብኻሊእ ወገን ወያኔ ኣብዘን ዝሓለፋ 30 ዓመታት ጉድለታት ነይሩዎም ፡ እዩ ። ንኢሳያስ ኣፈወርቂ ብእገዳ ዓጽዮም ከምዝመውት ንምግባር ዝገሽዎ መንገዲ ፍሬ ክህብ ኣትኻእለን ። እወ ብሓደ ወገን ድክመታት ናይቲ ደምበ ተቓውሞ ነይሩ ፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ወያኔ ምትእትታው እናገበሩ ነቲ ኣብ ኣዲስ ዓስኪሩ ዝነበረ ደምበ ተቃወም ክለምስ ግይሮሞ እዮም ። ስለዚ እዚ ክርኤ እንተ ኽይኑ ወያኔ ክልተ መንታ መንግዲ ሒዞም ይኽዱ ነይሮም ። ሓደ ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽኩዎ ዘየወላውል ዕላዊ መርግጽ ኣብ ልዑላውነት ኤርትራ ክኽውን እንከሎ ፡ በቲ ካልእ እቲ ኣብ ኤርትራ ንኢሳያስ ኣፍወርቂ ዝትክእ ኣካል ካብቲ ደምበ ተቓውሞ ብኣራኣያን ተምስልን ኣታሕሳስባን ወያኔ ክህነጽ ጻዕሪ ከካይዱ ተራእዮም ፣ ግን ክሰልጦም ኣይከኣለን ። እዚ ከኣ ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ዑቅባ ክሓቱ ዝመጹ ፍሉጣት ኤርትራውን እናመልመሉ ገንዘብን ቦታ ታዕሊም እናሃቡ ፈቲኖም ኣይተዓወቱን ። ኣብዚ ክበርህ ዘለዎ ህወሓትን ኤርትራውያን ውድባት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከልግስ እናደለዩ ናይ ሓባር ክዕውቶም ዝክእል እስትራተጂ ከውጽኡ ኣይከኣሉን ። በዚ ከኣ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ነዚ ዕድል እዚ ተጥቂሙ ትማሊ ንኤርትራ ኣዕኒዮ ፡ ሎሚ ከኣ ኣብ ትግራይ ዝክኣሎ ኣዕኒዩ ኣሎ ።
መራሕቲ ወያኔ ኣብ ኣዲስ ብዘጋጠሞም ፖለቲካዊ ስዕረት ፡ ኣብ መቀለ ተመሊሶም ብቅዋም መሰረት ፡ ዕውት ምርጫ ወከልቶም ንፈደረላዊ ባይቶ መሪጾም ፡ ድሕሪ ምርጫ ኩነታት ምስ መዘኑ ኢሳያስ ኣፍወርቅን ዓቢይ ኣሕመድን ተሻሪኾም ካብ መሬት ክጥፍእዎም ኣብ ምድላው ከም ዝኾኑ ተረዲኦም ። እዚ ከበባ እዚ ከኣ ከምቲ ጸላእቶም ዝቀየስዎ ኣይኮነን ። ወያኔ እተን ቀዳሞት ሰሙናት ናይቲ ኹናት ድሕሪ ምጽማም ካብ ከተማታት እንስሓብ ብምግባር ሓይሎም ካብ ጉድት ከድሕኑ ኪኢሎም ። ኣብ ወርሒ 6 /2021 ከኣ ከም በሓዲሽ ወተሃድራዊ ስርርዕ ገይሮም ተመሊሶም ንወረርቲ ሓይልታት ጸራሪጎም ኣሸሓት ምውታትን ምሩካትን ብምግባር ዳርጋ ንመላእ ትግራይ ሓራ ገይሮም ኣሎው። ምሓት ነቶም ወረርቲ ሓይለታት ኣብቲ ቅድሚ 11/4/2020 ዝነበሮም ቦታ ክምለሱ ጸዊዖም ። እቲ መጸዋዕታ ምስ ዘይቅበሉ ከኣ ብሓይሊ ክጽረጉ ምዃኖም ተገሊጹሎም ጸኒሑ። እዞም ወረርርቲ ሓይልታት ነቲ መጸዋዕታ ስለ ዘይተቀበሉ እቲ ኹናት ይቅጽል ኣሎ ።
ኣብዚ መድረኽ እዚ እቶም ቀንዲ መራሕቲ ምክልኻል ሓይልታት ትግራይ ብስለት ፖለቲካ ዘለዎም ይመስሉ ።ምክንያቱ እቲ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ነባሪ ጽልኢ ክፈጥር ዝገብሮ ዘሎ ናይኹናት ሜላ፡ ንጎኒ ገዲፎም ኣክብሮት ናይ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘለዎም ገሊጾም ። ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዝገለጽዎ ርእይቶታት ጽቡቅ እምበር ጉድኣት ኣይረኣኩሉን ። ዝኮነ ሕቅነት ከኣ ብግብሪ ስለ ዝምዘን ፡ ብሓፈሻዊ እቲ ዝብሉዎ ዘለዉ ኣብ ግብሪ ከንጸባርቅዎ እሞ ንዝምድናታት ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ብሩህ መጻኢ ክህሉዎ ይገብር ።
ኣብዚ ክበርህ ዘሎዎ ኤርትራ ብዙሕት ብሔራትን ቛንቛታትን ዘለዋ ሃገር እዩ ፣ትግራይ ኣይኮነትን ። ስለዚ እቶም በዚ ናይ ህዝቢ ትግራይ ዓወታት ደስ ደስ ዝበለና ፡ እሞ ኣቶ ገታቸው ረዳ እንተ ደሊና ኣስመራ ክንከይድ ኢና ዝበሎ ከም ውዱእ ወሲድኩም ኣስመራ ንክከይድ እትጽውዑ ቁሩብ ርግእ በሎ ። ኤርትራ ነጻ ሃገር እያ ፡ እንተኾነ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኾይኑ ብሓደ ብዕሉግ ሰብ ትምራሕ ኣላ ። ስለዚ ካብ ፈታዊና ይኹን ጸላኢና ዝኾነ ወራር ክመጸና እንከሎ ፡ ከምቲ ግዜ ቓልሲ ዘመስከርናዮ ፡ ሕጂ እውን ክንድግሞ ኢና ። እዚ ከኣ ከምዚ ሕጂ ህዝቢ ትግራይ ኣንጻር ወረርቲ ሓልታት ዝገበሮ ዘሎ ዝፍለ ኣይኾነን ። ስለዚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ትግራይን ህዝቢ ኤርትራን ነባሪ ሰላም ክህሉ መንግስቲ ትግራይ ዶብ ኤርትራ ክሰግሩ የብሎምን ። ከምቲ ፕረሲደንት ሃገረ ትግራይ ዝበሎ ፡” ናይ ኢሳያስ ኣፈውርቂ ጉጂሊኡን ምእላይ” ንኤርትራውያን ዝግደፍ መስሪሒ እዩ።
ባድመ
ኹናት ባድመ ኢሳያስ ኣፈወርቂ መደባቱ ከም ዝወጠኖ ክሰልጦ ስለ ዘይከኣለ ፡ ዝወልዖ ኹናት እዩ ። እቲ ኹናት ተላዒሉ እንተ ዘይኾውን ኣብ ምንታይ ኹነታት ምሃሎና ? ከምቲ ብዙሕ ግዜ እተገልጸ ፡ ባድመ ኣብ ኢድ ተሓኤ ነይራ ። ህወሓትን ህግሓኤ ብሽርክና ኣብ ልዕሊ ንተሓኤ ኹናት ብምክፋት ናብ ሱዳን ክትእቱን ብረታ ንመንግስቲ ሱዳን ክተውርድ ተገዲዳ ። ህግሓኤ 1982 ጀሚራ ንባድመ ንህወሓት ገዲፋትላ ። ኣብ ግዜ ረፈረንዱም እቶም ኣብ ባድመ ዝነበሩ ኤርትራውያን ከም ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ዝነብሩ ዘለዉ ኾይኖም ተመዝጊቦምን ኣድሚጾምን ። እዚ እቲ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ ። እቲ ኩሉ ሰብ ዘይተጸበያ ኹናት ተወሊዑ መንእሰያት ካብ ክልቲኡ ሸነክ ከም ቆጽሊ ረጊፎም ። እቲ ጉዳይ ኣብ ይግባይ ዘይብሃሎ ፍርዲ ተመሪሑ ፡ እቲ ፍርዲ ቤት ከኣ ባድመ ናይ ኤርትራ ምዃና ወሲኑ ። ከምኣ እውን እቲ ፍርዲ ቤት ኤርትራ ጀማሪት ኹናት ምዃና ከኣ ወሲኑ ።ኢትዮጵያ ነቲ ውሳኔ ኣይፍጽምን በለት ። ዕስራ ዓመት ከኣ ሓሊፉ ። ሕጂ ከኣ ኣብዚ ሓዲሽ ኹናት ኣብ መንጎ ክልል ትግራይን ፈደራል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንርከብ ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ፡ትግራይ/ ኢትዮጵያ ሰላም ክሰፈን ጉዳይ ዶብ ብውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ክፍታሕ ይግባእ ። እዚ ሕጂ ዘሎ ኹናት ብኸመይ መዓስን ከም ዝዛዘም ተራእዮ፡ እቲ ዝመጽእ ምዕብልናታት ምክትታትል የድሊ ።
ኣብ መወዳኣታ ፡
ኣብዚ ኹናት እዚ ኢሳያስ ኣፈወርቂን ፡ ዓቢይ ኣሕመድን ተሳዒሮም እዮም ። ህዝቢ ትግራይን ሓይልታት ምኽልኻሉን ተዓዊቶም እዮም ። ስለዚ ህዝቢ ትግራይ ዓወታቱ ክዕቁብን ነቲ ሕሱምን ጨካንን ዝኮነ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ክውገድ ብዕቱብ ብልፍንቲ ምስ ተቓወምቲ ኤርትራውያን ክውግን ኣሎዎ ። ዝመጸ ሓይሊ ይምጻእ ንኤርትራውነት ከፍርስን ክትክእን ዝክእል ሓይሊ የለን። ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ተጋሩን ጽልእን ሁውከትን ዝሰብኩ ኣሎው ። እንተኮነ ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራን ትግራይን ምትእምማ ብምፍጣር ነባሪ ሰላም ዝብህግ ህዝቢ እዩ ።
ክብሮም ግረነት
8/21/21


text:
Radio Erena: 22 January 2019
ኢጣልያ፣ ካብ ወደብ ባጽዕ ክሳብ ኣዲስ ኣበባ መንገዲ ባብቡር ንምዝርጋሕ ዘኽእል ቀዳማይ ገጽ መጽናዕቲ ክትምውል ምዃና ቀ/ሚ ኢትዮጵያ ምግላጹ፣ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ስምዒታት ፈጢሩ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ነዚ ዝገለጸ፣ ኣብ ቁጠባዊ መድረኽ ዓለም ቅድሚ ምስታፉ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢጣልያ ጁሴፐ ኮንተ ድሕሪ ዘካየዶ ዝርርብ’ዩ።
ድሕሪ’ዚ መግለጺ ቀዳማት ሚኒስተር ኣብይ፣ ብዙሓት ኤርትራውያን፣ ብመንግስቲ ኤርትራ ክግለጽ ዝግብኦ ጉዳያት፣ ብወገን ኢትዮጵያ ንሰምዖ ኣሎና ክብሉ ናይ ኣሉታ ስምዒታት ከምዘሕደረሎም ብመንገዲ ማሕበራዊ ሜድያታት ካብ ዘመሓላለፍዎ ዘለዉ መልእኽታት ምርዳእ ይከኣል።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ኤርትራ ደረት ኣልቦ ንዕቀት’ዩ ዘለዎ ዝብሉ ካልኦት ድማ፣ ካልእስ ይትረፍ፣ ምስ ኢትዮጵያ ዘካይዶ ዘሎ ስምምዓት፣ ንሚኒስተራቱንን ላዕለዎት ሰበ ስልጣናቱ’ውን ሓበሬታ ከምዘይቦም ዝወቕሱ’ውን ኣለዉ።
ሚኒስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የመና ገብረመስቀል፣ ነቲ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝውሕዝ ዘሎ መልእኽታት ኣብ ብትዊተር ኣብ ዝሃቦ መልሲ፣ እዚ ሕጂ ቀዳማይ ሚኒስተራት ኢትዮጵያን ኢጣልያን ዝዘተይሉ፣ ምህናጽ ናይቲ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ዘራኽብ መንገዲ ባቡር፣ ከም ሓሳብ ዝተዘርበሉ፣ ኣብ መንጎ ሰለስትኤን ሃገራት ድሕሪ ዝተኻየደ ስምምዕ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ትግባረኡ፣ ኣብ ግብራውነቱ ዝህሉ ኩነታት ዝሙርኮስ’ዩ ኢሉ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ብዛዕባ ኤርትራን ዞባዊ ጉዳያትን ዝምልከቱ ሓበሬታታ፣ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥራይ ይስምዑ ከምዘለዉ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣቐዲሙ’ውን፣ ሕብራት ኢማራት ዓረብ፣ ካብ ወደብ ዓሰብ ናብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝዝርጋሕ ሻምብቆታት ነዳዲ ክትሃንጽ ምዃኑ ብወገን ኢትዮጵያ ምግላጹ ይዝከር።


text:
ኣብ ክልል ዓፋር ዑደት ዘካይዱ ዘለው ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ካብ ናይ ወፃኢ ለገስቲ ሃገራት ተፅዕኖ ምውፃእ ዝክኣል ሃገራዊ ሓድነት ክሕይልን ናይ ስራሕ ባህሊ ክዓብን ከሎ እዩ ኢሎም።
ንሶም ወሲኾም ኢትዮጵያ ይትረፍስ ንህዝባ ንካልኦት ዝተርፍ ተፈጥሮኣዊ ፀጋ ዘለዋ ሃገር እንተኾነት እውን ብሓባር ሰሪሕና ብሓባር ክንብልፅግ ኣይከአልናን ኢሎም።
“እንተደሊና ክንህብ ኢና፤እንተደሊና ኸአ ክንኸልአኩም ኢና እናበሉ ካብ ዘፈራርሑና ሓይልታት ነፃ ዘውፅአና ተሓባቢርና ወፅኢት ክነምፅእ ከለና እዩ።እንተኽኢልካ ኩሉ ይሕግዘካ፤ውፅኢታዊ እንተድኣ ኮይንኻ ኩሉ ይሕግዘካ።ከምዘይትኽእል ክሓስቡ ከለው ግን ብውሑድ ሳናቲም ከታልለካ ይደሊ።ስለዝኾነ ካብዚ ነፃ ንምኳንን ብምሉእ ዓቕሚ ብኽልተ እግርና ደው ኢልና ክንሰርሕ ክንኽእልን ፃዕርን ሕብረትን የድልየና እዩ ።”
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ቀጺሎም ኢትዮጵያዊያን ንኢትዮጵያ ብዝግባእ ክፈልጡዋ ኣለዎም ኢሎም።
ኣብ ወረዳ ዱብቲ ዝርከብን ካብ ወፃኢ ዝኣትው ስርናይ ብናይ ውሽጢ ሃገር ምህርቲ ንምትካእ ብመንግስቲ ንዝተጀመረ ፕሮጀክት እውን ተዓዚቦም ኣለው።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ሓምለዋይ ዓሻራ ከቐምጡ ከለው ከምዝተዛረቡዎ ትማሊ ብዝተመዝገበ ዓወት ከይተዘናጋዕና ተወሳኺ ዓወት ንምሕፋስ ተኽሊ ምትካልን ምሕብሓብን ቐዳምነት ዝወሃቦ ተግባርና ክኸውን ኣለዎ ኢሎም ።


text:
መግቢ: ነዳዲን ቀረባት ጥዕናን ዝጸዓና 50 መካይን ዝሓለፈ ቀዳም ካብ ክልል ዓፋር ድሕሪ ምብጋሰን ሎሚ ሶኑይ ናብ ዋና ከተማ ክልል ትግራይ መቐለ ከምዝኣተዋ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ሓበረታ ፕሮግራም መግቢ ዓለም እተን መካይን፡ ልዕሊ 900 መትሪክ ቶን ህይወት ኣድሕን ቀረባት ዝጸዓና`የን። እንተኾነ ነቲ ሰፊሕ ሰብኣዊ ጠለብ ንምምላእ ናይዚ ዕጽፊ ከምዘድልይ'ቲ ትካል ሓቢሩ'ሎ።
ኣስታት ኣርባዕተ ሚልየን ህዝቢ ትግራይ ህጹጽ ረድኤት ኣብ ዝጽበየሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብ ነብስወከፍ ሰሙን 10 መትሪክ ቶን መግብን 150 ሺሕ ሊትሮ ነዳድን የድሊ ዝበለ ኣዋሃሃዲ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ቶሚ ታምሰን፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ መንገዲ ስለኸፈተልና ሓጎስና ንገልጽ፡ እንተኾነ ዕጽፊ መካይን ይድልያና ኣብ ክንዲ ኣርባዕተ መዓልታት ኣብ ክልተ መዓልታት ክኣትዋ ንደሊ ኢሉ።
ዝሓለፈ ረቡዕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ሰሜናዊት ግዝኣቱ ሰብኣዊ በረራታት ምፍቃዱ ኣፍሊጡ`ዩ። ዛጊት ግን ናብ ክልል ትግራይ ዝበረረት ነፋሪት ከምዘየላ`ዩ ዝግለጽ ዘሎ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ሰሙናት ሕጽረት መግቢ ኣብ ክልል ትግራይ ብቕጽበት ከምዝሓመቐ`ዩ ሕቡራት ሃገራት ዝገልጽ። ኣስታት 400 ሺሕ ህዝቢ፡ ሕጂ ኣብ ደረጃ ዓጸቦ ከምዝኣተወ፡ 1.8 ሚልየን ድማ ኣብ ገምገም ዓጸቦ ከምዘሎ`ውን ሕቡራት ሃገራት ይገልጽ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ክልተ ዕጡቓት ኣብ ሞምባሳ ንዝርከብ ሓደ ቤተ ክርስቲያን ወሪሮም ቶኽሲ ብምኽፋት ንኣርባዕተ ኣመንቲ ቀቲሎም ንካልኦት 15 ድማ ኣቑሲሎም።
ድሕሪ ማዕልታት ኮሚሽነር እታ ከተማ ኔልሰን ማርዋ ነቲ ቤተ ክርስቲያን ዘጥቕዑን ኣብ ጎደናታት ንሰላማዊያን ሰባት ዒላማ ንዝገብሩን ጥርጡራት ኣሸበርቲ ንኽርሽንዎም ንሰራሕተኛታት ፀጥትኦም ኣዚዚኦም።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ንቶም ኮምሽነር ብምኹናን ካብ ስልጣኖም ንኽወርዱ ሓቲዮም እዮም።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ንመቕተልቲ ማካቡሪ ብዝብል ስም ዝፍለጡ ኣሰሓሓቢ ሰባኺ ሸሪፍ ኣሕመድ ንምቅዋም ኣብ ዝቀራረብሉ እዋን እቶም ኮምሽነር ንምንቅስቓስ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ከምዝከታተሉ ተዛሪቦም።
ኻሊድ ሑሴን ሓላፊ ‘’ሓቂ ኣፍሪካ’’ ናይ ዝተብሃለ ጉጅለ መሰላት እዮም።ሓቂ ብቛንቛ ስዋህሊ ፍትሒ ማለት እዩ።ንሶም ሓይልታት ፀጥታ ንዴቶም ኣብ ልዕሊ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ክገልፁ ግቡእ ኣይኮነን ይብሉ።
መንግስቲ ዝለዓለ ፀቕጢ ከምዘለዎ ከምዝርድኡ ብምግላፅ ብምስዓብ ‘’ነገር ግን ሰበስልጣን መንግስቲ ነቲ ሽግር ንምፍታሕ ይፍትኑ ኣብ ልዕሊ ዘለው ጉጅለታት ስቪል ማሕበረሰብ ዘካየዶ ዘሎ ምፍርራሕ ኣዚዩ የሰክፈና’’ኢሎም።
ሞምባሳ ንማዕበል መጥቓዕታት ሽብርን ቕትለት ተጠርጠርቲ ሽበራን ሪኣ’ያ።ብዙሕ ግዜ ሓይልታት ፀጥታ ይውቀሱ።መንግስቲ ነዚ ብትሪ ይነፅጎ።
እቲ ስግኣትን መጥቓዕትታትን ብዝወሰኸ ቁፅሪ ንመሰላት ዝሕለቑ ሰባት ኣብ ጎደናታት ክዘዋወሩ እውን ሓደገኛ እናኾነ ይመፅእ ኣሎ ይብሉ ሑሴን።
ከም መጠን ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ዳርጋ ማዕልታዊ ካብ መኮነናት መንግስቲን ብዙሕ ክንሰርሕ ካብ ዝደልዩ ማሕበረሰባትን ምፍርራሕ የጋጥሞም ከምዘሎ ሓቢሮም።
ገለ ኣባላት ማሕበረሰብ ሙስሊማት ሞምባሳ ክልተ ፀለውቲ መሳጊድ ብጥርኑፋት መናእሰይ ምውሳዶም ቁጥዕኦም ይገልፁ።


text:
ኣማኻሪ፣ ወይ ሓጋዚ ምርካብ
ምስ Refugee Women Mentorship Initiativeብሳላ ን ስድደተኛታት ደቀንትዮ ዝጣበቕ ማሕበር
እንታይ ኢዩ?
ሓደ ኣሰናይነት ወይ ምትሕብባር ን ስደተኛታትን ሓተትቲ ኦኡቕባን ደቀንስትዮን፣ እብ ኤውሮፕ ስራሕ ዝረኽባሉ ባይታ ንምጥጣሕ
ኣብዚ መደብ እዊ ዝሳተፋ ደቀንስትዮ፣ ውልቃዊ ሓበሬታን ምኽሪን ብ ሰብ ሞያ (ኣማኸርቲ) ክረኽባ ይኽእላ፣ እዚ መደብ እዚ ብ ኣኣብቲ ዓውዲ ፍሉጣት ዝኾኑ ሰብ ሞያ ይትግበር።
እታ ኣማኻሪት ን ሓንቲ ጓል ኣንስተይቲ ምስ መረጸት፣ንዕኣን ካብ 4 ክሳብ 6 ኣዋርሕ (እንተወሓደ 6 እዋን ብምርካብ ተሰንያ። )
እንተን ደቀንስትዮ ኣብ ዝመረጽኦ ዓውዲ፣ ዝምልከት በዓል ሞያ ክጠልባ ይኽእላ እየን ። ናብነይ ፣ ኣብ ምቛም ትካላት ኣብ ማሕበራዊ መድያ ወዘተ።
i ኣገዳሲ ሓበሬታ
እቶም ትካላት : ናይ ስራሕ ምፍጣር ተእእሎ ኣየውህሱን እዮም ።እንታይ ደኣ ይፍትኑ እምበር።
ኩሉ ዝርዝር ሓበሬታ ኣብዚ ወብሳይትና ብ (ቋንቋ እንግሊዝኛ) ምርካብ ይከኣል
https://place-network.org/refugee-women-mentorship-initiative/
ንመን ኢዩ ፧
4 ክሳብ 6 ኣዋርሕ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
4 ክሳብ 6 ኣዋርሕ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ምስ ዝዓብዩ ትካላት ምርኻብ
ብ ሳላ ናይ ስደተኛ ደቀንስትዮ ምትብባዕ ዝነጥፍ መአደብ፣ ምስ ተሻረኽቲ ኣካላት ከም ኣኒ፣ Accenture, L’Oréal, Adecco Group, Pepsico, Pfizer, Randstad, Manpower ን ካልኦትን ፣ እቶአን ስደተኛታት ደቀንትዮ ናብ ናይ ሞያ ዓለም ክጽንበራሉ ዝኽእላ ስልተና ናይ ምርካብ ደገፍ ይረኽባ።
ውልቃዊ ናይ ኣሰናይነት መደብ ምርካብ
ነፍስወከፍ ስደተኛ ጓል ኣንስተይቲ፣ ብ ሞያዊ ኣሰናይነት ናይ ምርካብ መሰል ይህልዋን ኣብ ናያ ውልቃዊ ናይ ስራሕ ዓውዲን ምስ ዝነጥፋ ትካላት የላልያን።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ናይቲ መደብ ተሳተፍቲ በብ እብረ ምጓስም
- ነቲ ቀጥዒ ብ እንግሊዝኛ ወይ (ብፍረንሳ ምምላእ ) (
- ብ ምቕጻል ነቶ መድደብ ዘሰላስሉ ሰባት ርክብ ምግባር መደብ ምውጻእ
- ምእንቲ ኣብቲ መድደብ ምኽሳብ ክከኣል ፣ ናይ ፈለማ ብኣካል ርክብ ምክያድ።
- ድሓር ብቐጻሊ ዘራኽብ ነይ ሓባራዊ መድደብ ምሕንጻን
i ኣገዳሲ ሓበሬታr እተን ነዚ መሕተት ዝመላኣ ደቀንስትዮ ንቐጥታ ይምረጻ ማለት ኣይኮናን፣ እንታይ ደኣ ብ ምርጫን ፣ ኩናታትን ናይተኦም ሰብ ሞያ እዩ ዝውሰን፣ ሓደ ሓደ እዋን እቲ መስርሕናይ ኣዋርሕ ምጽባይ ዝሓትት እውን ክኸውን ይኽእል እዩ።.


text:
ዜና ጉባኤ – ምደፍኤ ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምደፍኤ ብዓወት ተዛዚሙ፡፡
ክልተ መዓልትን ፍረቓን ዝወሰደ ዕዉት ውድባዊ ስሚናር ብ 3 ለካቲት 2013 ቅድሚ ቀትሪ ብዓወት ድሕሪ ምዚዛሙ፡ ልክዕ ኣብዚ ዕለትዚ ድሕሪ ቀትሪ፡ ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምንቅስቓስ ንደሞክራስን ፍትሕን ኤርትራ ምደፍኤ “ዳግማይ ትንሳኤ ምደፍኤ” ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቴማ ብወግዒ ተኸፊቱ፡፡ ኣብቲ ናይ መኽፈቲ ስነ ሰርዓ፡ ቃል ኣሰናዳኢት ሽማግለ ካልኣይ ህጹጽ ምደፍኤን ቃል ኣቦ ወንበር ውድብ ምደፍኤ ድሕሪ ምቕራቡ፡ መግለጺ ደገፍ መሓዙት ውድባት ቀሪቡ፡፡ ብሄራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓርነት ሳሆ ኤርትራ ብደግሓሳኤ፡ ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ ስደግኤ፡ ደሞክራስያዊ ምንቕስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ ደምሓኩኤ፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፡ ስምረት መንእስያት ኤርትራ ንድሕነት ሃገርን ኣብቲ ስሚናር ልዑል ኣበርክቶ ዝገበረ ብጻይ ልኡል ጋይም ብተርታ ቃል ደገፍ ካብዘስመዑ ኢዮም ነይሮም፡፡
ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ፡ ብ 4 ለካቲት 2013 ቅድሚ ቀትሪ ኣብ ስሩዕ ናይ ጉባኤ ኣጀንዳታት ስፍሕ ምይይጥ ድሕሪ ምክያድ፡ ውድባዊ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ውድባዊ ሕገ ህንጻን ኣመሓይሹ ኣጽድቁ፡፡ ኣገዳስቲ ፖለቲካዊ ውሳኔታት ድሕሪ ምሕላፍ ዓሰርተ ሰለስተ ኣባላት ማእከላይ ሽማግለን ሰለስተ ኣባላት ኦዲት ኮምሽንን ብደሞክራስያውን መስጥራውን ኣገባብ ብምምራጽ ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምደፍኤ ብዓወት ተዛዚሙ፡፡
ኣብ መዕጸዊ ስነ ሰርዓት ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምደፍኤ፡ ቃል ኣሰናዳኢት ሽመግለን መግለጺ ደገፍ መሓዙት ውድባት ቀሪቡ ነይሩ፡፡ ብተወሳኺ ጉጅለ ባህሊ ግንባር ኤግደለ ዝተፈላለዩ ስነ ጥበባዊ ፍሪያት ኣቕሪባ ነይራ፡፡
ዝርዝር ትሕዝቶ ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምንቅስቓስ ንደሞክራስን ፍትሕን ኤርትራ ምደፍኤ ኣብ ቀረባ እዋን ከነስዕብ ምዃና ኣቀዲምና ንሕብር፡፡
ኣሰናዳኢት ሽማግለ ካልኣይ ህጹጽ ውድባዊ ጉባኤ ምደፍኤ
ዓወት ንሓፋሽ ብትግባር!!!
5 ለካቲት 2013
Short URL: https://english.farajat.net/?p=8416


text:
ገለ ሓቅታት ብዛዕባ ጅግንነታዊ ስርሒት ፎርቶ !!!
ብምክንያት ካልኣይ ዓመት ስርሒት ፎርቶን መስዋእቲ ጅግና ስዒድ ሓጃይ (ወድ ዓሊ)፡ እዚ ስርሒት’ዚ ብኸመይ ተበጊሱ፡ መን’ዮም ከ እቶም ቀንዲ ኣዋፈርቱ፡ ንምንታይከ ዕላምኡ ክወቅዕ ኣይከኣለን ዝብሉ ሕቶታት ኣልዒልና፡ ነቲ ኣብ ሓንጎል ብዙሓት ካባና ሰፊሩ ዘሎ ጽልግልግ ዝበለ ስእሊ፡ በዚ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብዝርከቡ ብጾትና ዝተዳለወ ጽሑፍ ኣቢልና ከነብርህ ክንፍትን ኢና። ሰናይ ንባብ ከኣ ንምነየልኩም።
ቅድሚ ስርሒት ፎርቶ ብ3 ዓመት ይኸውን፡ ብፍላይ ከኣ፡ ኣብ 2010 ዓ.ም. ብምልኡ ሰራዊት፡ ናብራ ኸቢድዎ፡ ደሞዝ ክውሰኾ ዓቢ ምዕዝምዛማት ኣብ ዘርእየሉ ዝነበረ ግዜ፡ ከምኡ’ውን ናብ ኢትዮጽያ ናይ ምህዳም ጉዕዞ ብዘይ ምቁራጽ ብብዝሒ ኣብ ዝተራአየሉ ወቕቲ፡ ካብዚ ኩነታት ዝተላዕለ ጅግና ስውእ ወድ ዓሊ ዝረከቦም ብርክት ዝበለ ዝቁጽሮም ኣባላት ሰራዊት፡ ኩነታት ምምሕዳር ሃገር ናብ ዝሓሸ ንምቕያር ኣድላዪ ስጉምቲ ምውሳድ ከም ዘድሊ ክዘራረቡ ጀመሩ።
ስዉእ ወድ ዓሊ ኣቐዲሙ ምስ ናይ ዞባ ደቡብ ሓላፊ ጀነራል ዑመር ሓሰን ጠዊል ብምርካብ እዚ ህድማ ናይ ሰራዊት ክንዓግቶ ስለ ዘይንክእል ካብ ኢድና ከይወጸ ቁልጡፍ ፍታሕ ክርከበሉ አለዎ ብምባል አትሪሩ ተዛረቦ። ጀ/ ዑመር ጠዊል ከይደንጐየ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ’ዚ ምስ 4 ጅነራላት ማለት ስብሓት እፍሬም፣ ገረዝጊሄር ውጩ፣ ሃይለ ሳሚኤል ቻይና፣ ፍሊጶስ ወልደ የውሃንስ ኣብ ኣስመራ ተራኺቡ ተዛተየ። ሰራዊት ዝሓልፎ ዘሎ ሕማቕ ኩነታት ድሐሪ ምግላጽ ናይ ዶሞዝ ምውሳኽ ጥራሕ ኢዩ መፍተሒ ብምባል ተረዳደኡ። ነዚ ጉዳይ ብኸመይ ከዕውትዎ ሓሳባት ድሕሪ ምልውዋጥ፡ ንስብሓት ኤፍሬም ምስ ኢሳይያስ እፍወርቂ ክዛረበሉ ተሰማምዑ።ድሕሪ 2 ወርሒ ኣቢሉ ይከውን ስብሓት ኤፍረም ነቲ ሒዝዎ ዝኸደ መልእክቲ ብኢሳይያስ ተቀባልነት ከም ዘይረኸበ ሓበሮም። ዑመር ሓሰን (ጠዊል) እዚ ጉዳይ’ዚ አብ ሓዲኡ ክበጽሕ ኣለዎ ብምባል ምስ ኢሳይያስ ክራኸብ ከም ዝደሊ ሓቢሩ። ነዚ ጉዳይ’ዚ ንምርኣይ ድሕሪ ክልተ ወርሒ ይኸውን፡ ኢሰይያስ አኼባ ሚኒስተራት ጸወዐ። ኣብ’ቲ ዝተጸወዐ ኣኼባ እቶም ኣቀዲምና ዝጠቐስናዮም ጀነራላት ከም ዝሳተፉ’ውን ተገብረ። ኣብቲ ኣኼባ፡ ኢሳይያስ ዶሞዝ ምውሳኽ ኣይካኣልን ኢዩ ምስ በለ፡ ዑመር ጠዊል: ከምኡ እንተኾይኑ ስለምንታይ ኣባላት ሰራዊት ይሃድሙ አለዉ? ስለምንታይ ይኽብልሉ ኣለዉ? ኢልኩም ድሕሪ ሕጂ ኣይትሕተቱና ክብል ድሕሪ ምግላጹ፣ ገረዝግሄር ውጩን ቻይናና ትቕብል ኣቢሎም፡ ስነ ስርዓት ገይርካ ተዛረብ ክብሉ ክገንሕዎ ፈተኑ። ዲክታቶር ኢስያስ ድማ ኩነታት ናይቲ ገዛ ብምዕዛብ ነዚ ጉዳይ ብዝምልከት ድሕሪ ግንቦት ንጹር መልሲ ክወሃቡ ኢዩ ብምባል ነቲ ኣኼባ ዓጽዎ። ድሕሪ’ቲ ኣኼባ፡ እቶም ጀነራላት ንሰራዊት ዶሞዝ ድሕሪ ግንቦት ክትውሰኹ ኢኹም ኢሎም ከም ዝትስፎው ገበርዎ።
ግንቦት ድማ ንነብሳ ክትብል ደበኽ በለት’ሞ፡ እቲ ዝተባህለ መብጻዓ ከኣ ከይተፈጸመ እታ ወርሒ ኣብ መፈጸምታኣ በጽሐት። ስለ’ዚ እንደገና እቲ ንሓጺር ግዜ ተቛሪጹ ዝነበረ ናይ ኣበላት ሰራዊት ህድማ ክውሕዝ ጀመረ። እቲ ምዕዝምዛም ድማ መሊሱ ገደደ።
ኣብ ወርሒ መስከረም 2011 ዶክታቶር ኢሰይያስ ነቲ ጉዳይ ንምዝሕሓል፣ ብደረጃ ሃገር ተቖጻጸሪ ኮሚቴ (ኢንስፐክተር) ናብ ቅድመ ግንባራት እናሰደደ ዶሞዝ ክትውሰኹ ስለ ዝኾንኩም፣ ቁጽርኹም ክንደይ ከም ዝኾነ ብልክዕ ንምፍላጥ ኢና መጺእና ብምባል ግዜ ናይ ምክሳብ ሜላ መሃዘ።
ወርሒ ሕዳር 2011 ኩሉም ጀነራላት እንደገና ንኢስይያስ ክረኽብዎ እናኸዱ፡ ስብሓት እፍሬም ምስ ኣልአሚን መሓመድ ሰዒድ ኮይኑ ተራኸቦም፡፡ ዘረቦኦም ድሕሪ ምስማዕ ከአ፡ ኣልኣሚን፣ እቲ እተቕርብዎ ዘለኹም ሕቶ ቅኑዕ ኢዩ፣ እንተኾነ ግን ብደገ ዝራኸበኹም ሰባት ከይህልው ክብል ሓተቶም። ዑመር ጠዊል፣ ሕቶ ናይ ኣልኣሚን ስለ ዘቝጠዖ፡ ካባና ንላዕሊ እታ ሃገር ትሓልየላ አይመስለንን ክብል መለሰሉ። ቀጺሉ ኣልአሚን ዕድል ሃቡኒ ንኢስያስ ከዛርቦ ኢሉ ተፋነዎም። መልሲ ናይ ኣልአሚን ግን ክሰምዓኒ አይካአለን ዝብል ስለ ዝነበረ፣ ንኢሰይያስ ባዕሎም ክረኽብዎ ወሰኑ።
እቶም ጀነራላት ናብ በቦተኦም ምስ ተመልሱ፡ ኢሰይያስ ነቶም ጀነራላት ከመይ ገይሩ ከም ዝፈላልዮም ከም ኣመሉ ክሰርሕ ጀመረ። ብቀሊሉ ክኸስቦም እ ኽአል ኢየ ብምባል ንፍሊጶስን ንተኽለ ማንጆስን ክሓቁፍ ተጓየየ። ቀጥታ ኢሰይያስ ንተኽለ ማንጆስ ናይ ሙሉእ ማለሽያታት ሓላፊ ገይሩ ሸይምዎ። ኣሎ ዝበሃል ብረት አውጽኡ ንደቂ 60-70 ዝዕድምኦም ከም ዝዕደል ገበረ። ነዚ መግበሪኡ፡ ገለ ለውጢ እንተተራእየ፡ ህዝብና ኣብ ነንሕድሕዱ ክፋለስ ዝዓለመ ምንባሩ ኣብ ህዝቢ ይኹን ኣብ ሰራዊት ዓው ኢልካ ዝዝረበሉ ጉዳይ ኮነ።
እቶም 4 ጀነራላት ሒዘሞ ዝነበሩ መደብ ክንቅጽሎ ኣሎና ብምባል እንደገና ንኣልኣሚን መ/ስዒድ ብምርኻብ፡ እዚ ሰራዊት ገለ አንተገይሩ ተሓተትቲ ኣይኮናን ዝብል መርገጾም ኣስሚዖም ናብ በበቶኦም ተመልሱ። ነቲ ኩሉ ዘጓነፈና ንሰራዊት እና ሓበርናን ነፍሲ ወከፍ ኣብ ቦትኡ ሰባት እናሰርዐ ነቲ ሓሲብናዮ ዝነበርና ዕላማ ኣብ መደምደምታ ከነበጸሖ አሎና ተበሃሂሎም ተፈላለዩ። ካብ’ቲ ቀንዲ ንሰራዊት ዝሓበርዎ፡ ደሞዝ ምውሳኽ ከም ዘየለን ኣብ ክንድኡ 5000 ናቅፋ ከም ብርኪ በቲ መንግስቲ ኣብ ባንክ ክመሓላለፈሎም ምዃኑ ነበረ።
ካብዛ ግዜ’ዚ ጀሚሩ ኢዩ ድማ እቲ ናይ ተቓውሞ ምጥርናፍ ኣብ ኩሉ ዞባታት ፋሕ ኢሉ ዘሎ ሰራዊት ዝተቐላቐለ። እቲ ቀንዲ ናይ ሎሚ ኣርእስትና ጉዕዞ ጅግና ስውእ ስዒድ ሓጃይ (ወድ ዓሊ) ስለ ዝኾነ ብዛዕባ ኣብ ዞባ ደቡብ ዝነበረ ውደባ ኣትኵርና ክነዛረብ ኢና።
ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ሃዘሞ ጀ/ ዑመር ጠዊል ነቶም ላዕለዎት አካላት ከም በዓል ሙስጠፋ ኑርሑሴን፣ ስዒድ ሓጃይ (ወድ ዓሊ)፣ ኢብራሃም ገላዋ፣ ሳልሕ ዑስማን፣ መንግስቱ ወዘተ……ብምእካብ፡ ሕማቕ ኩነታት ሰራዊትን፡ ነዚ ኩነታት’ዚ ንምምሕያሽ ዝቐረበ ሓሳባት ብኢሰይያስ ጸማም እዝኒ ከም ዝተዋህቦን፡ ብዙሓት ጀነራላት ከኣ ነቲ ዝጀመረ ምንቅስቓስ ኣብ መደምደምትኡ ክነብጸሖ ተሰማሚዕና ኣሎና ክብል ገለጸሎም። ድሕሪኡ፡ ወድ ዓሊ ኣብ 2012 ኣብ ቅድመ ግንባራት (ድፋዓት) አናኸደ ንኹሉም ሓለፍቲ ብርጌዳት እናዞረ ክሕብር ጀመረ። ካብ’ዚ ብምቕጻል ድማ፡ ዓቢ ምትእክኻብ ክገብር ምስ ዝድለ፡ ሽፋን ክኾኖም ብማለት፡ እቶ ሓለፍቲ ናይ’ቲ ዞና ክፍሊ ባህሊ እናአምጽኡ፡ በቲ ሓደ ወገን ጓይለ ይተኽሉ፡ በቲ ካልኣይ ወገን ድማ ዕማማቶም ከሰላስሉ ይፍትኑ። ኣብ 2013 ዓቢ ለውጢ ንምርግጋጽ ዝተጸንዐ ስርሒት ንምክያድ ኣብ ሓባራዊ ርድኢት ተበጹሑ’ኳ እንተነበረ፡ እቲ ስርሒት ዝፍጸመሉ ዕለት ግን ኣይተወሰነን። እቲ ሰራዊት’ውን እንተኾነ፡ ክሳብ’ቲ ሰዓት’ቲ ብትሕም ትሕም ጥራሕ ኢዩ ነቲ ዝኸይድ ዝነበረ ምዕባሌ ክከታተል ዝጸንሐ።
ብዕለት 10 ጥሪ 2013 ወድ ዓሊ ንሰራዊት አኼባ ይገብረሉም። ዝኣከቦም ሰራዊት ከኣ እቲ ልሙድ ሕቶ ይሓትዎ፣ ከም ጉዳይ ደሞዙን ካልእ ንዕኡ ዝኣመሰሉ ጉዳያትን። ደሞዝኩም ክወሰኽ እንተኾይኑ ኩነታትኩም ክመሓየሽ እንተደሊኹም፡ ኣብ’ዚ ሃገር ለውጢ ክረጋገጽ ኣለዎ፣ እዚ ከኣ ናትኩም ሓላፍነት ኢዩ ዝብሉ ቃላት ከይ ተወላወለ ክገልጸሎም ጀመረ። ዳሕራይ ከኣ ደሞዝ ምውሳኽ ኣቢዩ ዘሎ እቲ መንግስቲ ስለ ዝዀነ ኣብ ክንዲ ንዓይ ትሓቱ ነቲ መንግስቲ ሕተትዎ እናበለ ፈሊጡ ክተዃትኾም ጀመረ።
ድሓን ዝኾነ ባይታ ድሕሪ ምንጻፉ ከኣ፡ ስዉእ ወድ ዓሊ ንመራሕቲ ብርጌዳት ኣኪቡ፡ ሰጋእ ከይበለ፡ ገለ ካብ’ቲ ኣብ ሓንጎሉ ሰፊሩ ዝነበረ ናይ ለውጢ ሓሳባት ከካፍሎም ጀመረ። ክንደይ ግዜ ንሰራዊት ክነደናግር ኢና፡ ከምኡ ‘ወን ኩላህና ላዕለዎት መራሕቲ ለውጢ ክንገብር ተራዳዲእና ኣብ ሃገርና ለውጢ ንምርግጋጽ ኢድ ንኢድ ተተሓሒዝና ክንሰርሕ ይግባእ ክብል ሓያል መደረ ኣስመዖም። መብዛሕቲኡም ድማ ኣብ ቀረባ ስለ ዝጸንሑን ኩነታት ናብ ኣዚዩ ዝበኣሰ ጥርዚ ይሰጋገር ምህላዉ ብምግንዛቦምን፡ ብቀጥታ ምስ ሓሳቡ ተቀባበሉ።
እዚ ምስ ገበረ ድማ፡ ስዉእ ወድ ዓሊ ናብ ወኪል አዛዚ ክፍለ ሰራዊት 31 ወዲ ረሺድ ዝተባህለ ነዚ ጉዳይ ብዝምልከት ቁልጡፍ መልእኽቲ ይልእክ፤ ወዲ ረሺድ ድማ ብግድኡ ነቶም ላዕለዎት ሓለፍትን ኣዘዝቲ ብርጌዳትን ከም በዓል ደንበላስን ወዲ ወልዱን፣ ስራጅን፣ ማንጆስ ፍትዊን ወ.ዘ.ተ. ብምእካብ መልእኽቲ መጺኡና አሉ፡ ንሱ ድማ አብ ሓጺር ግዜ መአረምታዊ ስጉምቲ ክንወስድ ይግባእ በሎም። ንሶም ድማ ብመን ዝመጸት መልእኽቲ ኢያ ይብልዎ? ብጀ/ ዑመር ጠዊል ኢያ ከኣ ይብሎም፡፡ ኩሎም ተሳተፍቲ ኣኼባ ጽቡቅ ሓሳብ ምዃኑ’ኳ እንተረጋገጹ፡ ደንበላስ ግን አነ ኢደይ ኣየእትወላን ኢየ፣ እንተኾነ ግን እግዛእብሔር ምሳኹም ይኹን በሎም። እቲ ጉዳይ ብምስጢር ክዕቖብን ኣብ ናይ ተጠንቀቕ ኩነታት ክጸንሑን ድማ ተረዳዲኦም ተፋነዉ።
ብወገን ዑስማን ሳልሕ ዝመራሕ ክፍለ ሰራዊት 17፡ ኣብቲ መጀመርያ ናይ ምውዳብ ምንቅስቓስ፡ ዑስማን ሳልሕ ንባዕሉ ጽኑዕ መርገጽ ስለ ዘይነበሮ፡ ቡዙሕ ኣይደፈኣሉን ነይሩ። ኣብ መጨረሽታ ግን ስዉእ ወዲ ዓልን ሙስጠፋ ኑርሔሰንን ምስኡ ብምርኻብን ብምልዛብን ከዕግብዎ በቒዖም።
ስዉእ ወዲ ዓሊ ንክፍሊ ሰራዊት መካናይዝድ 42 ካብ መራሕ ሓይሊ ንላዕሊ ኣብ በሪክ ሑጻ ዝበሃል ኣብ (ሃዘሞ) ዝርከብ ቦታ፡ ብምእካብ፡ ናይ ዶሞዝ ሕቶ ይደግምሉ’ሞ፡ ኣቱም ሰባት ጉዳይ ገንዘብ ይኹን ኩነታትኩም ከተማሓይሹ ካብ ደለኹም፡ ንሕና ኩላህና ተሓጋጊዝና ለወጢ ንምምጻእ ክንቃለስ ኣሎና፣ ኣብ ሃገርና ቅዋማዊ መንግስቲ ክትከል ክንጽዕር ኣሎና። ክሳብ ናብኡ ንበጽሕ ብጀ/ ስብሓት እፍሬም ዝምራሕ ግዜያዊ መንግስቲ ከነቕውም ይግባእ ዝብል ርእይቶ ከም ዘሎ ይሕብሮም። መብዛሕቲኦም ብፍሱህ ገጽ ክቅበልዎ ከለዉ ገለ’ውን እቲ ኩነታት ደንጺይዎም ምህላዉ ኣብ ገጾም ይረአ ነበረ። እንተኾነ ግን ዋላ ሓደ’ውን ይኹን ዝቃወም ኣይነበረን።
ምዕባሌታት ከም’ዚ ኢሉ አናተጓዓዘ ስጉምቲ ዝወሰደላ ዕለት አኸለት (ናይ ዜሮ ሰዓት)፡ ጅግና ወድ ዓሊ ለይቲ ዕለት 20 ጥሪ 2013 ታንክታት ካብ ዑና ጎባ ከባቢ እንዳ’ባ ኢስቲፋኖስ (ደባትፋኖስ)-ሃዘሞ፣ ተበጊሰን ንግሆ ዕለት 21 ጥሪ ናብ ቀላይ በዓቲ ገጸን ኣምረሓ። ኣብኡ ምስ በጽሐ ነዳዲ ምልእወን ዝብል ትእዛዝ ናብ ወዲ ረሺድ አመሓላለፈ። ወዲ ረሺድ ትእዛዝ ንክፍጸም ኣብ ዝቀራረበሉ ዝነበረ፡ ሓላፊ ናይ’ቲ ቦታ ነዳዲ ክመልኣልካ ትእዛዝ የብለይን ብምባል ይኽልክሎም። ወዲ ዓሊ ኣብ ማይ ዓይኒ ምስ በጽሔ ነዳዲ ከም ተኸልኸሉ ብቴሌፎን ምስ ተሓበረ ብቐጥታ ናብ’ቲ ቦታ ተመልሰ፡ ብሓይሊ ከኣ እተን ታንክታት ነዳዲ ከም ዝመልኣ ገበረ።
ብመሰረት’ቲ ኣቐዲሙ ተወጢኑ ዝነበረ መደብ ኣብ በዓል ተኹል ምስ በጸሑ፡ ዑስማን ሳልሕ ዝመርሐን 4 ዓበይቲ መካይን (ማርሰዲስ) ሰራዊት ዝጸዓና ከም ዘርክባ ይኸውን።
ስዉእ ወድ ዓሊ ንዑመር ጠዊል ደዊሉ፡ ስለምንታይ ነቲ ሓላፊ ነዳዲ ዘይሓበርካዮ ክብል ሓተቶ? ዑመር ጠዊል ብወገኑ እቶም ብጾትና ክሒዶምና ኢዮም፡ መዓልቲ ክንቅይር ኣለና፡ ስለ’ዚ ናብ ቦታኻ ተመለስ ምስ በሎ፤ ስራሕ ቆልዑ መዓስ ኮይኑ ሕጂ ዝምለስ ብምባል ቡዙሕ ይጨቃጨቁ፡ ኣብ ዘይምርድዳአ ድማ ይበጽሑ። ሰራዊት ከኣ እቲ ዝግበር ዝነበረ ዝርርብ ይሰምዖ ብምንባሩ ሞራሉ ቁሩብ ክትንከፍ ይጅምር።
ወድ ዓሊ ጉዕዝኡ ናብ አስመራ ገጹ እናቀጸለ፡ ናብ ሓደ ካብ’ቶም ምስኡ ተሰማሚዖም ዝነበሩ ዓበይቲ ሓለፍቲ ይድውል፡ እቲ ዝተጓነፈ ተረኽቦታት ምስ ሓበሮ፡ ዘረባ ዑመር ጠዊል ኣይትስማዕ ጉዕዘኻ ሱቅ ኢልካ ቀጽል ኢሉ ኣተባብዖ።
ነቲ ናብ ኣስመራ ገጹ ዘምርሕ ዝነበረ ሓይሊ ንምዕጋት፡ ናይ ሙሉእ መካናይዝድ ሓላፊ (ወዲ ሞክየ) ይሰድሉ። ስማዕ ወዲ ዓሊ ብናይ መን ትእዛዝን ምስ መን ተረዳዲአኻን ኢኻ ነዘን ታንክታት ኣንቀሳቅካየን ይብሉ? ካብኡ ዝተላዕለ ክልቲኦም ሓደን ክልተን ምስ ተባሃሉ ተዅሲ ይኽፈት ወዲ ሞክየ ድማ ይውጋእ። ሳልሕ ዑስማን ስለምንታይ ትትኩሰሉ፣ ደም ክፈስስ ኣይንደልን ኢና ይብሎም? ጅግና ወዲ ዓሊ ከኣ፡ ሱቅ በል ከይሃርምካ ወይ ከይተሃረምካ ዝመጽእ ለውጢ የለን ይብሎ።
እቲ ናይ ለውጢ ጉዕዞ ኣስመራ ምስ በጽሐ፡ ቀጥታ ናብ’ቲ ኣብ ፎርቶ ዝርከብ መደበር ክፍሊ ዕዮ ዜና (ቲቪ-ኤረ) ገጹ ኣምረሐ። ጅግና ወድ ዓሊ ናብ መደበር ዜና ብምእታው ብቲቪ ኤረ ኣቢሉ 5 ነጥብታት ዝሓዘለ ኣገዳሲ መልእኽቲ ንምምሕልላፍ መዝጊቡ፡ ነቶም ናይ ዜና ኣቀናበርቲ ክልእክዎም ኣዘዞም። እቲ መልእኽቲ ከኣ ብቲቪ ተቓለሐ። ካልእ መልእክቲ’ውን ክፍኑ ምስ ኣዳለወ፡ እቲ መልእክቲ ካብ’ቲ ቦታ ተመሓላሊፉ ከብቅዕ፡ እንተኾነ ግን እቲ ፈነወ ናብ ህዝቢ ከይበጽሐ፡ ኣብ ቤት ገርጊስ ዝርከብ ቀንዲ ናይ ፈነወ መደበር (ርስቨር) ተዓጊቱ ተረፈ። ፈነወ ቲቪ ኤረ ድማ ዳርጋ ምሉእ መዓልቲ ጠጠው ኢሉ ከም ዝወዓለ ኩላህና ዝተኸታተልናዮ ኢዩ። ካብ’ተን 5 ክመሓላለፈ ተመዲበን ዝነበራ ነጥብታት “ቅዋም ይተግበር፣ ፖለቲካውያን እሱራት ይለቐቑ” “መነባብሮ ኣባላት ሰራዊት ይመሓየሽ” ዝብላ ኢየን። ኣብዚ ግዜ’ዚ ዑስማን ሳልሕ ምስ ገለ መራሕቲ ምስ ሃደመ እቲ ዝዓበየ ክፋል ናይ’ቲ ኣብቲ ቦታ ዓሪዱ ዝነበረ ሰራዊት ንዖኦም ብምርኣይ ጠጠው ክብል አይከኣለን። ወዲ ዓሊ ካብ ቲቪ-ኤረ ውጽእ አንተበለ ብጀካ ሓንቲ ታንክ ምስ ናይ ከቢድ ብረት (መድፋዕጂ) ካልእ ኩሉ መንገዱ ጸሪጉ ጸንሖ።
እዚ ኩሉ ጥልመት ምስ ረኣየ፡ ጅግና ስዉእ ስዒድ ሓጃይ (ወድ ዓሊ) መኪንኡ ኣልዒሉ ነቲ ምስኡ ዝነበር ብጻዩ “ ድላይካ ምርጫ ክትወስድ ትኽእል ኢኻ፡ አነ ግን ክሳብ ዝስዋእ ክቅጽል ኢየ” ኢሉ ተወንጨፈ። ልኡኻት ናይ ኢሰይያስ ድማ ደድሕርኡ እናሰዓቡ ተታኸስዎ፡ ጅግና ወዲ ዓሊ ድማ ክሳብ መጨረሻ ጥይቱ ትውድእ ተታኾሶም ብጅግንነቱ ድማ ተሰወአ።
ነዚ ብጅግና ወዲ ዓሊን ብጾቱን ዝተገብረ ቅያ ንምንእኣስን ህዝቢ ንከይስዕቦን፡ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ከይሓፈረ ዘይመልክዑ ክህቦ ፈተነ። ኣብ መጀመርታ፡ ገለ ከም ዘይተረኽበ ክገልጽ’ኳ እንተ ፈተነ፣ ድሮ ህዝብናን ዓለምን ዝፈለጡ ጉዳይ ምዃኑ ምስ ኣረጋገጸ፡ ነቲ ዝተረኽበ ስርሒት ፎርቶ ከም ናይ ወገንን ሃይማኖትን ምንቅስቓስ ኢዩ ዝብል ፕሮባጋንዳ ብመጋበርያታቱ ክነዝሕ ጀመረ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ዝገበሮ ከንቶ ፈተነታት ምስ ሓቅታት ተራጸመ። ጅግና ወድ ዓሊ ከም መቐጸልታ ጅግና ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ፡ ፍናን ቃልሲ ህዝብና ሰማይ ከም ዝዓርግ ገበሮ። ኣብ መላእ ዓለም ዝርከብ ተቓላሳይ ህዝብና ዉዕዉዕ ሰለማዊ ሰልፍታት ብምስራዕ ስእልታት ናይ ስዉእ ወዲ ዓሊ ተሓንጊጡ ወጸ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ናይ ለውጢ ሽግ ንምጥፋእ፡ ሃገር ብምሉኣ ናብ ራዕድን ሽበራን ቀየራ። ብዙሓት ተቓለስቲ ባእታታት፡ ናብ’ቲ ድሮ ዒቝ ኢሉ ዝርከብ ብኣማእት ዝቝጸር ኣብያተ ማእሰርቲ ደቕደቖም። ከም’ቶም ዝሓለፉ፡ ብዘይ ፍርድን ሕጋዊ ክስን ንኻልኣይ ዓመቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክበልዩ ይርከቡ ኣለዉ።
ንሕና፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ህዝቡ ንምድሓን ኢሉ ቅያ ዝፈጸመ ጅግና ስዒድ ሓጃይ፡ ወድ ዓሊ፡ ወላ’ውን ጉቡእና ይኹን እምበር፡ ንኩቡራት ስድራ ቤቱ ካብ’ዚ ኣረሚናዊ ስርዓት’ዚ ንምድሓን እጃምና ከነልዕል ናይ ግድን ኢዩ ካብ ዝብል እምነት ተበጊስና፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ሱዳንን ዝርከቡ ኣባላትና፡ ክብርቲ ስድራ ቤት ጅግና ወድ ዓሊ ኣብ’ዚ ሎሚ ብሰላም ተዓቍባትሉ ዘላ ቦታ ንክትበጽሕ ሃገራዊ ግዴና ምፍጻምና ኮርዓት ይስመዓና።
ጅግና ይስዋአ ታሪኩ ግን ነባሪ ከም ዝበሃል ፡ኩሉ ግዜ ጅግና ወድ ዓሊ ምሳና ክነብር ኢዩ።
“ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” !!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
21 ጥሪ 2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9307


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪቃ ድሕሪ ምስታፍ ናብ ቤት ፅሕፈቶም ምስተመልሱ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ ቃል ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ኩነታት ሓደገኛን ናብ ዝኸፍአ ገፁ ከምርሕ ከምዝኽእልን ገሊፆም።
ንሶም ዝርከብሉ መራሕቲ ሕብረት ኣፍሪቃን ውድብ ምብራቕ ኣፍሪካ/ኢጋድን/ ሃገራዊ ልዝብ ደቡብ ሱዳን ኣሳታፊን ንቕድሚት ዝወስድን ክኸውን ኣብ ምርግጋፅ ክተሓባበሩ እዮም ኢሎም።ምስ ፕረዝደንት ደቡብ ሱዳን ምርኻቦም’ውን ገሊጾም።
“ምስ ፕረዝደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫ ኪር ኣብ ዝነበረ ርክብ ልኡኽ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ደቡብ ሱዳን ብዝበለፀ ክሰርሕን ዞባዊ ናይ ምክልኻል ሓይሊ ክምደብን ኣብ ስምምዕ ተበፂሑ’ሎ።”
ሃገራት ኣፍሪቃ ንደቡብ ሱዳን ንምርግጋእ 4,000 ወታደራት ናብታ ሃገር ንምልኣኽ ሓሳብ ኣቕርቦም እዮም። ኣብታ ሃገር ብሰንኪ ንሰለስተ ዓመታት ይካየድ ዘሎ ግጭት ልዕሊ ክልተ ሚሊዮን ሰባት ካብ መነባብሮኦም ተመዛቢሎም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ንመራኸቢታት እታ ሃገር ብምጥቃስ፡ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፡ ኢትዮጵያ ንኻልኣይ እብረ ምምላእ ግድብ ህዳሴ ኣብ ምዝዛም ከምዘላ ኣፍሊጣ። ምምላእ እዛ ሰፊሕ ጸዓት ከተመንጩ ትጽቢት ዝግበር ሓጽቢ፡ ንቑጠባዊ ህልውናኣ ወሳኒ ምዃኑያ ኢትዮጵያ እትሕብር። እዚ በይንኣዊ ናይ ምምላእ ስጕምቲ ግን ንግብጺ ዘቘጥዕ’ዩ።
ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ብሰኑይ ኣብ ዘዝርግሖ ሓበሬታ፡ እቲ ሓጽቢ ኣብ “ውሽጢ ደቓይቕ” ክትመልእ ምዃና ኣመልኪቱ።
ምምላእ እቲ ሓጽቢ ናይ ህላወ ሕቶ ምዃኑ እትገልጽ ግብጺ፡ ነቲ ስጕምቲ ኣትሪራ ከም እትቃወሞ ኣቐዲማ ከተፍልጥ ጸኒሓ። ሱዳን ብወገና፡ ነቲ በይንኣዊ ስጕምቲ ኣብ ሓጽብታታ ክህሉዎ ዝኽእል ሳዕቤናትን ስክፍታታን ክትገልጽ ጸኒሓ’ያ።
ንሰለስቲአን ሃገራት ኣብ ኣተዓራቒ ሓሳብ ንምምጻእ ክካይድ ዝጸንሐ ፈተነታት ውጽኢት ኣየምጽአን። ኣሜሪካ እትርከበን ካልኦት ዓበይቲ ሃገራት፡ በይንኣዊ ስጕምቲ ዝኸፍአ ሳዕቤን ከስዕብ ከምዘኽእል ብምጥንቃቕ፡ ሰለስተኣን ሃገራት ዝኣስር ሓቛፊ ውሳነ ክወስዳ የዘኻኽራ ኣለዋ።


text:
Radio Erena: 28 May 2019
ስርዓት ኣል በሺር ብህዝባዊ ናዕቢ ድሕሪ ምእላዩ፣ ስልጣን ሒዞም ዝርከቡ ወትሃደራዊ ጉጅለ፣ ናብ ሰለስተ ሃገራት ዓረብ ምብጻሕ ኣካይዶም።
ኣቦ መንበር ናይቲ ጉጅለ፣ ጀነራል ዓብደልፈታሕ ኣል ቡርሃን፣ ኣብ ግብጺ ዘካየዶ ዑደት ዛዚሙ ናብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብምቕናዕ፣ ምስ መራሕቲ ናይዘን ሃገራት ምስጢራዊ ምይይጥ ኣካይዱ።
ምክትል ሓላፊ ናይቲ ወትሃደራዊ ባይቶ፣ ጀነራል መሓመድ ሓምዳን “ሒሚቲ” ዝመርሖ ካልእ ጉጅለ ብወገኑ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብምብጻሕ ምስ ንጉስ ሳልማንን ካልኦት ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን ተዘራሪቡ።
እዘን ሰለስተ ሃገራት ዓረብ፣ ነቲ ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ከሰጋግር ካብ ህዝቡን ማሕበረ ሰብ ዓለምን ጻውዒት ዝቐርበሉ ዘሎ ወትሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን ብወግዒ ዝደገፋ’የን።
ኣንጻር እዚ ወትሃደራዊ ጉጅለ፣ ተቓውሞኡ ዝቕጽል ዘሎ ህዝቢ ሱዳን፣ እዘን ሰለስተ ሃገራት ዓረብ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሱዳን ጣልቃ ይኣትዋ ብምህላወን ይወቅስ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ እቲ ወትሃደራዊ ጉጅለ፣ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ስልጣኑ ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ከሰጋግር ክጽውዕ እንከሎ፣ ጎረባብቲ ሃገራት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሱዳንን፣ ነዚ ወትሃደራዊ ባይቶ ዘለወን ደገፍ ብወግዒ እኳ እንተዘይገለጻ፣ ንናይ ሱዳን ኩነታት በብውልቃዊ ረብሓታተን ይጥምትኦ ከምዘለዋ ይግለጽ።
ወትሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን ስልጣን ካብ ዝሓዘሉ፣ ፈላሚ ዑደቱ ናብ ኢትዮጵያ ከምዘካየደ ዝዝከር’ዩ።
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ድማ፣ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ኣማኻሪ ፕረዚደንትን፣ ዝተወከል ልኡኽ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ሱዳን ብምብጻሕ ምስ ዝተፈላለዩ ወገናት ሱዳን ተዘራሪቡ’ዩ።
===================


text:
Radio Erena: 21 July 2019
ልፍንቲ መስሪቶም ዘለዉ ዕጡቓት ውድባት ሱዳን፣ ነቲ ኣብ መንጎ ሓይሊ ንናጽነትን ወተሃደራዊ ጉጅለን ዝተፈረመ ስምምዕ ሰላም ከምዘይቅበልዎ ኣፍሊጦም።
እቲ ብዑመር ኣልዲገይር ዝምራሕ ልፍንቲ፣ ንኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ኩላትና ንሰማማዓሉ ውሽጣዊ ቅዋምና ከየጽደቕና ኣብ ዘተ ክንኣቱ ኣይንኽእልን ኢና ብምባል፣ ነቲ ምስ ሓይሊ ንናጽነት መዲቡዎ ዝነበረ ርክብ ከምዝሰረዞ ኣፍሊጡ።
ኣብ መንጎ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ጉጅለን ሓይሊ ንናጽነትን ተኸቲሙ ዘሎ ስምምዕ፣ ንጠለብ ህዝቢ ሱዳን ዝምልስ ኣብ ርእሲ ዘይምዃኑ፣ ናይቶም ኣብ ዘበነ ኣልበሽር ገበናት ዝፈጸሙ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ሰበስልጣን ነበርን ጉዳይ’ውን ስለዘይተጠቕሰ፣ እቲ ስምምዕ ከረዳድኣና ኣይክእልን’ዩ ክብል እዩ እቲ ልፍንቲ ዕጡቓት ውድባት ዝገልጽ።
ንህዝባዊ ናዕቢ ሱዳን ዝመርሐ ሓይሊ ንናጽነት፣ ምሉእ ስልጣን ነቲ ወተሃደራዊ ጉጅለ ኣረኪቡ ክብሉ ተቓወምቲ ውድባት ሱዳን ክኸሱ ምጽንሖም ዝፍለጥ’ዩ።
ወተሃደራዊ ጉጅለ ሱዳን፣ ሰበስልጣናቱ ምሉእ ውሕስነት ክወሃቦም ብዘቕረቦ ጠለብ መሰረት ምስ ሓይሊ ንናጽነት ተሰማሚዑ እዩ።
እዚ ማለት ከኣ ኣብ ዕለት 3 ናይ ወርሒ ሰነ ምልሻ ጃንጃዊድ ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት ዘውረዶ ዘስካሕክሕ ህልቂት ኣይክሕተተሉን እዩ ማለት ስለዝኾነ፣ በዚ ክንሰማማዕ ኣይንኽእልን ክብል ልፍንቲ ዕጡቓት ውድባት ይገልጽ።
ከምዝፍለጥ መራሒ ምልሻ ጃንጃዊድ፣ ናይቲ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ወተሃደራዊ ጉጅለ ምኽትል ኣቦ ወንበር ኮይኑ ዝሰርሕ ዘሎ ጀነራል መሓመድ ሓምዳን ዳጋሎ እዩ።


text:
'ሰራዊት ህወሓት ኣብ ምምሕዳር ዋግ ኽምራ ዞባ ኣበርገለ ድሕሪ ዝፈነዎ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ልዕሊ ህይወትን ንብረትን ጉድኣት ኣውሪዱልና' ኢሎም ኣማሓዳሪ’ቲ ወረዳ።
ነቲ ግጭት ኣመልኪቱ ድምጺ ወያነ ኣብ ዝፈነዎ ዜና "ኣብ ኣበርገለ ዓሪዱ ንዝነበረ ፍሉይ ሓይሊ ኣምሓራን ንዕዑ ንከሕግዝ ንዝመጸ ልዕሊ ክልተ ሻለቃን ከምዝደምሰሰ" ኣፍሊጡ’ሎ።
ክልል ኣምሓራ ብወገኑ "ተረፍ መረፍ ህወሓት" ብፍሉይ ሓይሊ ኣምሓራን ሓይሊ ጸጥታ’ቲ ከባቢን ተሳዒሩ ንድሕሪት ናብ በረኻ ተመሊሱ ይብል።
ነቲ ግጭት ኣመልኪቱ "ሰራዊት ትግራይ" ኢሉ ንነብሱ ዝጽውዕ ዕጡቅ ሓይሊን ጉዳይ ኮምኒኬሽን ክልል ኣምሓራን ተራጸምቲ መግለጺታት ኣውጺኦም ኣለው።
ድምጺ ወያነ፣ ቅድሚ ሰለስተ መዓልታት ኣብ ዝፈነዎ ዜና 'ኣብ ክልል ኣምሓራ ወረዳ ኣበርገሌ ዓሪዱ ንዝነበረ ፍሉይ ሓይሊ ኣምሓራን፣ ነቲ ሓይሊ ንምሕጋዝ ንዝመጸን ልዕሊ ክልተ ሻለቃ ሰራዊትን፣
ሙሉእ ንሙሉእ ከምዝደምሰሰ' ንወሃቢ ቃል’ቲ ሰራዊት ትግራይ ኢሉ ንዝገልጽ ገብረ ገ/ጻድቅ ጠቂሱ ጸብጺቡ ኣሎ።
ብካልእ ወገን፣ ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣብ ወግዓዊ መርበቡ፣ እቶም ‘ተረፍ መረፍ’ ዝበሎም ዕጡቃት፣ ሓይሊ ጸጥታ ኣብ ዘይቆጻጸሮም ከባቢታት፣ ንጸልማት ተኸዊሉን ተመሳሲሉን፣
ኣብ ልዕሊ ዘይተዓጠቁ ዜጋታትን ንብረትን ጉድኣት ኣውሪዱ ኣሎ’ ከምዝበለ ተፈሊጡ ኣሎ።ፍሉይ ሓይሊ ክልል ኣምሓራን ናይ’ቲ ከባቢ ሓይሊ ጸጥታን ብዝወሰድዎ ግብረ መልሲ፣
እቲ ጉድኣት ዘውረዱ ኣካላት ተሳዒሮም ናብ በረኻ ከምዝተመለሱ’ ተጠቂሱ'ሎ።


text:
Radio Erena: 04 March 2019
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን፣ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ናብ ኢትዮጵያ፣ ጅቡቲን ኬንያን ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከካይድ’ዩ።
እቲ ፕረዚደንት ኣብዚ ካብ 11 ክሳብ 15 መጋቢት፣ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዘካይዶ ዑደት፣ ኣብ ወትሃደራውን ቁጠባዋን ምትሕግጋዝ ክዝቲ’ዩ።
ብፍላይ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ምስፍሕፋሕ ሽበራውያን ጉጅለታት ገኒኑ ይርአ ምስ ምህላዉ፣ ፈረንሳ ኣብዚ መዳይ’ዚ ምስ ሓያሎ ሃገራት ክትተሓባበር ከምእትደሊ’ያ ትገልጽ።
ኣብ ጅቡቲ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ዘለዋ ፈረንሳ፣ ንምስፍሕፋሕ ቻይናን ሩስያን ኣብቲ ዞባ ብዕቱብ ካብ ዝከታተልኦ ሃገራት ምዕራብ ሓንቲ’ያ።
ጅቡቲ ካብ ፈረንሳን ኣመሪካን ቆላሕታ ብምስኣና ናብ ቻይናን ሩስያን ትዘዙ ኣላ እናተባህለ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን ድማ’ዩ ፕረዚደንት ፈረንሳ ናብታ ሃገር ታሪኻዊ ምብጻሕ ከካይድ ምዃኑ ተሓቢሩ ዘሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝካየድ ዘሎ ናይ ለውጢ መድረኽ ዝድግፍ ፕረዚደንት ኢማኑኤል ማክሮን፣ ምስታ ሃገር ኣብ ብዙሕ መዳያት ክተሓጋገዝ ቅሩብ ምዃኑ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ናብ ፓሪስ ኣብ ዘካየዶ ዑደት ኣረጋጊጽሉ’ዩ።
ምስ ናጽነት ኤርትራ፣ ካብ 1991 ኣትሒዙ ህላዌኡ ዘብቅዐ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ዳግም ንምብርባሩ እትሰርሕ ዘላ ኢትዮጵያ ሓገዝ ፈረንሳ ትሓትት ምህላዋ’ውን ወትሃደራውያን ምንጭታት የመልክቱ።
================


text:
ስኩለካሳ ኖስክ ፣ ቁጽሪ ፣ ስነፍልጠት ፣ እንግሊዝን ማሕበራዊ ትምህርትን ንኽትማሃር ምስ ድሕግዙ ድበለጹ ገጻትን ኣፕን ንኽትረክብ ድሕግዙ ጥብቆታት ደለዎ መርበብ ሓበሬታ ኢዩ። ገለ ገለ ገጻት ብድተፈላለየ ቋንቋታት ደገፍ ቋንቋ ኣለዎም። ካለኦትቭ ግን ኖስክ ወይ እንግሊዝ ጥራይ ኢዮም። ኣብ ሓንቲ ጥብቆ ምስትጥውቕ ፣ ካብ ስኩለካሳ ወጻኢ ናብ ካልእ መርበብ ትኣቱ። ገለ ገለ ካብቶም ምሳና ድተተሓሓዙ ገጻት ክፉታት ኢዮም። እዚኦም መእተዊ ከይተሓተትካ ክትጥቀመሎም ትኽእል። ካለኦት ገጻት ግን መእተዊ ኮድ ወይ ፈይደ ይጠልቡ ኢዮም። ብዛዕባ እዚ ሓገዝ እንተኣድልዩካ ኣብቲ ቤት ትምህርትኻ ተወከስ።
ኣብቲ ጸጋማይ ወገን ዝርዝር ምርጫ ኣሎ። ኣብዚ ዓይነት ትምህርቲ ክትመርጽ ትኽእል። ኣብ ናይ ሕውስዋስ ክላስ ወይ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ትመሃር እንተኾንካ መጀመርያ ኣብቲ ደረጃኻ ትጥውቕ ቀጺልካ ከኣ ኣብቲ ዓይነት ትምህርቲ። ካብ መንጎ ቋንቋታት ኖስክ ቡክሞል ፣ ኖስክ ኒኖስክ ፣ ዓረብ ፣ ዳሪ ፣ እንግሊዝ ፣ ኩርማንድጂ ፣ ፓሽቶ ፣ ትግርኛን ሶማልን ክትvመርጽ ትኽእል። ኣብቲ ንየማን ወገን ኣብ ላዕሊ ደሎ ዝርዝር ቋንቋታት ኬድካ ድማ ካብ ሓደ ቋንቋ ናብቲ ካልእ ክትቅይር ትኽእል።
እዋናዊ ዜናታት ኣብ ስኩለካሳ (Skolekassa)
Global digital library engelsk
ካብ መላእ ዓለም ፣ ብቋንቋ እንግሊዝ ድተጻሕፉ ዛንታታት ደለዎም መጻሕፍቲ ኣንብብ። ደረጃ ምረጽ።
Global Digital Library morsmål
ካብ መላእ ዓለም ፣ ብድተፈላለየ ቋንቋታት ድተጻሕፉ ዛንታታት ደለዎም መጻሕፍቲ ኣንብብ። ደረጃ ምረጽ።


text:
ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ዝኾነ ፍሪደም ሃውስ ኣብ ዘውጽኦ ዓመታዊ ሪፖርት ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ነጻነት ፕረስ ኣብ 12 ዓመታት እቲ ዝተሓተ ነጥቢ ምምዝጋቡን እዚ ድማ ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ፡ ናይ ገበንን ናይ ሽበራን ጉጅለታት ምኳኖም ይገልጽ። ብመሰረት’ቲ ጸብጻብ ነጻነት ፕረስ ብዝለዓለ ካብ ዘንቋልቆለለን ትሽዓተ ሃገራት ግብጺ ብቀዳምነት ትስራዕ።
ግብጻዊ ጋዜጠኛ ካልድ ዳውድ መንግስቲ ፕረዝደንት ዓብደልፈታሕ ኢል-ሲሲ መሓውራት ዜና ከም መሳርሒ ፕሮፖጋንዳ ጥራይ ከገልግሉ ኣለዎም ዝብል ኣተሓሳስባ’ዩ ዘለዎም ይብል።
ተሓጋጋዚ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ንዕዮ፡ ሰብኣዊ መሰላትን ዲሞክራስን ቶም ማሊኖስኪ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ልዕሊ 70 ጋዜጠኛታት ኣብ መላእ ዓለም ሞይቶም ልዕሊ 200 ዝኾኑ ድማ ተአሲሮም’ዮም ኢሎም።
‘ኣብቲ ነጻነት ፕረስ ዘይብሉ ግጭት፡ ኩናትን ብልሽውናን ክንዕዘብ ልሙድ’ዩ ። ብተወሳኺ ምዕሩይ ምሕደራ ክፈርስ ንዕዘብ።’
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ኣብዚ ሎሚ ዝኽበር መዓልቲ ነጻነት ፕረስ ነቶም ብሰንኪ ዝሰርሕዎ ሪፖርት ዝሳቐዩን ኩነታቶም ዘይተመሓየሸን ጋዜጠኛታት ትኩረት ብምሃብ ከምዝክብሮ ኣፍሊጡ’ሎ።
ብተወሳኺ ታሪኽ እዞም ጋዜጠኛታት ኣብ ማህበራዊ ሚድያን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሰብኣዊ መሰላት (Human Rights.gov) ከምዝወጽእ’ውን ሓቢሩ’ሎ።
ምስ'ዚ ብዝተሓሓዝ ኣብ 2001 ዓ.ም.ፈ መንግስቲ ኤርትራ ብሓንሳብ ካብ ዝኣሰሮም ጋዜጠኛታት ሓደ፡ ነባር ጋዜጠኛ ስእሊ ስዩም ጸሃየ ተጠቃሳይ`ዩ። ኣብ`ዚ ኣብ ኣሜሪካ ትርከብ ጓል ሓፍቱ ቨነሳ በርሀ፡ ንዕኡ ፍትሒ ንምጽዋዕ 'One Day Seyum' ማለት 'ሓንቲ መዓልቲ ንስዩም' ዝብል መርበብ ሓበሬታ ከፊታ`ላ።
ብኻልእ ወገን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርኤ ዘሎ ዓፈና ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓን ዘሻቕል`ዩ ይብል ፍሪደም ሃውስ። "ሰባት ንናይ ወጻኢ ጋዜጠኛታት ተዛሪብኩም ተባሂሎም ይእሰሩ"ይብል ፍሊክስ ሆርን ካብ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ሂማን ራይትስ ዎች።
ጓል ሓፍቲ ጋዜጠኛ ስዩም ጸሃየ ቨነሳ ተካይዶ ዘላ ዘመታ ዝምልከት ቪድዮ ኣብዚ ምርኣይ ይክኣል።
ምሉእ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መላእ ኢትዮጵያ ሓድነት ፓርቲ /መኢኣድ/ ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ 150 ኣባልቱን ኣባላቱ ዘይኮኑን ነበርቲ መሬቶም ተመንጢሎም ምብራሮምን ብዛዕባዚ’ውን ነቲ ክልል ብፅሑፍ ምጥርዑን ኣብዚ ሎም ቅነ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ሓቢሩ ምንባሩ ይዝከር።
ወኪል ቪኦኤ ሎማዕንቲ ዓርቢ ብስልኪ ዘዘራረቦም ርእሰ ምምሕዳር እቲ ክልል ኣቶ ኣሕመድ ናስር ግን ካብ መኢኣድ ዝተፅሓፈ ደብዳቤ ኣይበፅሐንን ኢሎም።መሬቶም ተመንጢሎም ብዛዕባ ዝተብሃሉ ሓረስቶት እውን ጉዳዮም ምስ ፖለቲካ ፓርቲ ደጋፊነት ዝተተሓሐዘ ከምዘይኮነ ገሊፆም።
ዋና ከተማ እቲ ክልል ናይ ዝኾነት ኣሶሳ ፕላን ስለዝተመሓየሸ ምስዚ ብዝተኣሰሰረ ድማ ናብ ከተማ ዝተሓወሰ መሬት ኣሎ ከም መገልፂ ኣቶ ኣሕመድ።ምስ ምምሕይሻ ናይታ ከተማ ፕላን መሬቶም ኾነ ዝተኸልዎ ባህርዛፍ ዝተተንከፎም ሓረስቶት ካሕሳ ከምዝውሃቦም ተዛሪቦም ኣለው።
ነዚ ተገባራዊ ንምግባር እውን መፅናዕቲ ንኽግበር መመርሒ ምሃቦም ወሲኾም ሓቢሮም።ብፖለቲካዊ ምኽንያት መሬትና ተወሲዱና ዝብል መረረ ግን ነቲ ጉዳይ ብዝምልከት ኣብዝተኻየደ ኣኼባ’ውን ከምዘይተልዓለ ሓቢሮም እቶም ርእሰ ምምሕዳር።
መኢኣድ ግን ብምኽንያት ፖለቲካዊ እምነት ተፅዕኖታት ከምዝፍፀሙ፣ኣባላቶም ካብ ስራሖም ከምዝባረሩን ንብረቶም ከምዝምንጠሉን ይገልፅ።


text:
እሙን ሓበሬታ ብዛዕባ ኮቪድ-19ን ክታበትንPålitlig information om covid-19 och om vaccination - tigrinska
ኣብዚ ምኽሪ፡ ፊልምታትን መላግቦታትን ናይ ክትኣምኖ ትኽእል ጽቡቕ ሓበሬታ ኣኪብና ኣሎና። ገሊኡ ናብ ብዙሕ ቋንቋታት ተተርጕሙ ኣሎ፣ ገሊኡ ነገራት ድማ ብሽወደንኛ ጥራይ እዩ ዘሎ።
- ኣብ መርበብ ሓበሬታ 1177.se ብዛዕባ ኮቪድ-19 ኣየኖት ምልክታት ሕማም ክገብር ከም ዝኽእል፡ ከም ዝሓመምካ ኾይኑ እንተ ተሰሚዑካ እንታይ ክትገብር ከም ትኽእልን ብዛዕባ ክታበትን ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
- ኣብ Krisinformation.se ከምኡ’ውን Folkhälsomyndigheten.se እቲ መወዳእታ ዝወጸ ሓበሬታ ብዛዕባ ኮቪድ-19 ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ክትኣምኖ እትኽእል ሓበሬታ
ኣብዞም መርበብ ሓበሬታታት ዘሎ ሓበሬታ ክትኣምኖ ትኽእል ኢኻ፣ ኣብኡ ዝኾነ ቤላበለው ኣይዝርጋሕን እዩ።
እቶም ትደልዮም ዘለኻ መልስታት ኣብ ኢንተርኔት እንተ ዘይረኺብካዮም፡ ናብቲ ሃገራዊ ናይ ሓበሬታ ቍጽሪ 113 13 ክትድውል ትኽእል ኢኻ።
ሻቕሎት ይስምዓካ እንተ ኣሎ ኾይኑ ምስ ገለ ሰብ ተዛረብ
እንተ ተሻቒልካ ብዛዕባ ሓሳባትካ ምስ ሰብ ምዝርራብ ኵሉ ግዜ ጽቡቕ እዩ። ዝቐርበካ ሰብ ከም ዓርክኻ፡ ወለድኻ፡ መምህርካ ወይ ካልእ ዓቢ ሰብ ክኸውን ይኽእል እዩ።


text:
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ኢትዮጵያ ንሸውዓተ ሰበስክጣን ሕቡራት መንግስታት ካብ ሃገራት ምብራራ ብዝምልከት ቤት ምኽሪ ፀጥታ ትማሊ ረቡዕ ኣብዘካየደ ቅሉዕ ኣኼባ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ መንግስቲ ኢትዮጵያ መብዛሕቲኦም ሰራሕተኛታት ሰብኣዊነት ንዝኾኑ ሸውዓተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ምብራራ ዘሰንብድ እዩ ኢሎምዎ።ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኣሜሪካ ሊንዳ ቶምሳ ግሪንፊልድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ትግራይ ከይኣቲ ዕንቅፋት ይፈጥር ኣሎ ክብላ ከሲሰን።ኣምባሳደር ሊንዳ ንምብራር ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ብምኹናን ኣባላት ቤት ምኽሪ ስጉምቲ ክወስዱን እቶም ዝተባረሩ ብቅልጡፍ ናብ ስርሖም ክምለሱን ፀዊዐን።ኣምባሳደራት ቻይናን ሩሲያን ግጭት ትግራይ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ እዩ ኢለን።ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ታየ ኣፅቀስላሴ ናብ ሃገራ መን ይእቶ፣መን ይፅናሕ፣መን ይውፃእ ናይ ምውሳን ልኡላዊ መሰል ኢትዮጵያ እዩ ኢሎም።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ትማሊ ረቡዕ ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ዝሃቡዎ መብርሂ ሸውዓተ ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ኣብ ጉዳያት ኢትዮጵያ ጣልቃ ይኣትው ነይሮም ዝብል ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝቐረቡ ክስታት መርትዖ ሓቲቶም ኣለው።
‘’ብዛዕባ እዞም ዝተሰጉ ኣባላት ሕቡራት መንግስታት ብዝምልከት ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ዝኾነ ይኹን ትካላት ሕቡራት መንግስታት ዝቐረበ ናይ ፅሑፍ ሰነድ እንተሃሊዩ ቅዳሕ ክወሃበኒ እደሊ እየ፤ምኽኒያቱ ዋላ ሓደ ዝፈልጦ ነገር የብለይን’’ ኢሎም እቶም ዋና ፀሓፊ።
ልዕሊ ሓሙሽ ሚሊዮን ሰባት ኣብ ትግራይ ሓዊሱ ኣብ ትግራይ፣ኣምሓራን ዓፋርን ኣስታት ሸውዓተ ሚሊዮን ሰባት ሓገዝ ምግብን ካልኦት ህፁፅ ደገፍን የድልዮም እዩ ኢሎም። ህይወት ኣድሕን ስራሕቲ ሰብኣዊነት ተሃሲዮም ኣለው ዝበሉ ንሶም ኣብ ባይታ ዝንቀሳቐሱ መሳርሕቶም ምስ ጥምየት ዝተኣሳሰረ ሞት ሓዊሱ ዘስንብድ ስቓይ መሰኻኽር ዓይኒ ብምጥቃስ ይገልፁሎም ከምዘለው ሓቢሮም።
‘’እታ ሃገር ቅልጡፍ ጠመተ ዘድልዮም ሰፊሕ ሰብኣዊ ቅልውላው ገጢሙዋ’’ ዝበሉ ዋና ፀሓፊ ጉተረዝ ‘’ኩሎም ፃዕርታት ህወይት ኣብ ምድሓንን ሰፊሕ ሰብኣዊ ሰቐቐንን ኣብ ምውጋድን ክኸውን ኣለዎ’’ ኢሎም።’’መንግስቲ ኢትዮጵያ መብዛሕቲኦም ሰራሕተኛታት ሰብኣዊነት ንዝኾኑ ሸውዓተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ምብራራ ዘሰንብድ እዩ።እዚ ተራእዩ ዘይፈልጥ ምብራር ኣብ መንጎ ሕቡራት መንግስታትን ኣባላት ሃገራትን ዝ ህሊ ርክብ ዋና መሰረት ስለዝኾነ ንኹላትና ብዓሚቕ ዘተሓሳስብ ክኸውን ኣለዎ’’ኢሎም።
ጉተርዝ ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታትን ትካላት ረድኤትን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንፃዕርታት ዘድሊ ረድኤት ከይኣቲ ናይ ምዕፃው ፃዕርታት የካይድ ኣሎ ኢሎም።
‘’መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣዚዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ነዳዲ፣ ገንዘብ፣ መሳርሕታት ኮሚኒኬሽን ሰብኣዊ ቀረባትን ናብቶም ክልላት ክኣቲ ክፈቅድ አተሓሳስብ ኣለኹ።ኩሎም ኣባላት በት ምኽሪ ፀጥታ ደድሕሪ ፃውዒት ሕቡራት መንግስታትን ኣብ ኢትዮጵያ ዘለው መሻርኽቱን ክሓብሩ እምሕፀን ኣለኹ’’ ኢሎም ንሶም ብምውሳኽ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኢትዮጵያ ታየ ኣስቀ ስላሴ ሰራሕተኛታት ሕቡራት መንግስታት ናይ ሓሶት ቁፅሪ ብምፍጣር፣ጥምየት ከም መሳርሒ ኵናት ኣብ ጥቕሚ ይውዕል ኣሎ፣ሰባት ብጥምየት ይሞቱ ኣለው ብምባልን ኸሲሶም ኣለው።
ምብራር ናይ መጀመሪያ ስጉምትና ኣይነበረን ዝበሉ ኣማባሳደር ታየ ሻቖለትና ኣብ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ንሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ገሊፅና ኢና ኢሎም።’'8 ሓምለ 2021 ምኽትል ቀዳማይ ምንስቴርን ናይ ወፃኢ ምንስቴርን ኢትዮጵያ ብሰራሕተኛ ሕቡራት መንግስታት ዝተፈፀሙ ጉድለታት ስነምግባር ብዝርዝር ንቤት ፅሕፈት ሕቡራት መንግስታት ደብዳቤ ልኢኾም እዮም።ንገለ ሰራሕተኛታት ፀዊዕና እውን ኣጠንቂቕናዮም ኢና።እንተኾነ እቲ ጉድለት ስነ ምግባር ቀፂሉ እዩ’’ ኢሎም።
ናብ ሃገራ መን ይእቶ፣መን ይፅናሕ፣መን ይውፃእ ናይ ምውሳን ልኡላዊ መሰል ኢትዮጵያ እዩ ኢሎም ኣምባሳደር ታየ ኣፅቀስላሴ።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ኣሜሪካ ሊንዳ ቶምሳ ግሪንፊልድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ትግራይ ከይኣቲ ዕንቅፋይ ይፈጥር ኣሎ ክብላ ከሲሰን።ኣምባሳደር ሊንዳ ንምብራር ሰበስልጣን ሕቡራት መንግስታት ብምኹናን ኣባላት ቤት ምኽሪ ስጉምቲ ክወስዱን እቶም ዝተባረሩ ብቅልጡፍ ናብ ስርሖም ክምለሱን ፀዊዐን።
ተግባራት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣስገዳድ ፆታዊ መድፈርቲን ጥምየትን ሓዊሱ ከም መሳርሒ ኵናት ምጥቃም ሓዊሱ ኣብ ልዕሊ ስቪላት ህውከት ምፍፃምን ንሰራሕተኛታት ሕቡራት መንግስታት ምብራርን ንምክልባትን ንምዕፋንን ኮነ ተባሂሉ ዝስራሕ ናይ ምስንኻል ተግባር እዩ ኢለን።
እቲ ናይ ጥምየት ኩበታት ኣብ ሶማሊያ ኣብ 2011 ኣ\ፈ ምስ ዝነበረ ዝመሳሰል እዩ እውን ኢለን ብምውሳኽ።
ኣብቲ ትማሊ ዝተኻየደ ኣኼባ ኣምባሳደራት ኣየርላንድ፣ ብሪታኒያን፣ኢስቶኒያን ካልኦት ነቲ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዋና ፀሓፊ ዝደገፉ ክኾኑ ከለው ኣምባሳደራት ቻይና፣ሩሲያን ብቱንዚያ ዝምራሕ ጉጅለን እቲ ጉዳይ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ውሽጢ ጉዳይ እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
ብፍላይ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ቀዋሚት ወኪል ፌደረሽን ሩሲያ ኣምባሳደር ኣና ኤቪስቲግኒቫ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝካየድ ፀቕጢ ተቓዊመን ኣለዋ።’’ናይዚ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ምፍርራሕን ውሳነታትን ዘይሕጋዊ በይናዊ እገዳ ምንባርን ብሚዲያ ዝፍጠር መርዛም ሃዋህውን ነቲ ኩነታት ዘጋድ ድ እዩ’’ ኢለን።


text:
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ፕሮግራም ምክትታል ኣከባቢ ካብ መካይን ንዝወጽእ ብኩል ጋዝ ዘኽትመሉ ወቕቲ ጸንቢሉ ነይሩ። ማእከል ፕሮግራም ኣከባቢ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ናይሮቢ ኬንያ ኰይኑ፡ ኣብታ ከተማ ዝተደኰነት ፋብሪካ መፍረ መካይን ድማ ንሃልኪ ነዳዲ ኣጕዲላ ንኤለክትሪክ ዝሰርሓ መካይን ኣብ ምፍራይ ትርከብ።
ኢንጂነር ሉስይ ሙጋላን መሳርሕታ ኢሸር ዋይሩሙን ንህዝባዊ መጓዓዝያ እተግልግል ኣውቶቡስ ዝኸውን ኣብ ምግጥጣም’ዮም ዝርኣዩ። ካብቲ ስርሓቶም ሓደ ድማ ብሊትዮም እተገልግል ባትሪ ንምስኳዕ’ዩ።
ሉስይን ኢሸርን ኣብቲ ኦፒ-ባስ ዝተሰምየ’ሞ፡ ድሮ ኣርባዕተ ኣቝጺሩ ዘሎ ፋብሪካ’ዮም ዝዓዩ። እዚ ፋብሪካ ኣብ ህዝባዊ መጓዓዝያ ንዘገልግላ መካይን ካብ ነዳዲ ናብ ኤለክትሪክ ንምቕያር ዝሰርሕ’ዩ።
ኢንጂነር ሉስይ ሙጋላ ከም እትጠቕሶ፡ ነተን ኣውቶቡሳት ካብ ብነዳዲ ናብ ኤለትሪክ ዝሰርሓ ምቕያረን፡ ሃልኪ ካርቦን-ዲኦክሳይድ ቀኒሱ፡ ኣብ ምጕዳል ዓለማዊ ዋዒ ተራ ክህሉዎ ከም ዝኽእል ትነግር።
“መጠን ብኩል ኣየር ንምጕዳል ኣብ ኬንያ ብዙሕ ተሰሪሑ’ዩ። መካይን ካብ ብነዳዲ ዝሰርሓ ናብ ኤለክትሪክ ምቕያረን ግን ርኡይ ስራሕ ኣይጸንሐን። ነዚ ሃጓፍ’ዚ ንምምላእ ከኣ ኢና ኣብ ኦፒ-ባስ ንዓዪ ዘሎና። ናብቲ ዝዓበየ ጽላት መጓዓዝያ ብምትኳር ከኣ ቀስ ብቐስ መጠን ካርቦን ከነጉድልን ኣብ ቍጠባ ኬንያ ድማ ኣወንታዊ ውጽኢት ክህሉዎን ተስፋ ንገብር። ጸኒሑ እዚ ንምሉእ ኣፍሪቃ ክጸሉ ዝኽእል’ዩ።”
ዶግላስ ኣግዋታ ኣብ ጽላት ህዝባዊ መጓዓዝያ ን15 ዓመታት ዝሰርሐ’ዩ። ብገምጋም፡ ኣብ መዓልቲ ኣስታት 80 ዶላር ንነዳዲ ዘጥፍእ ኣግዋታ፡ ወጻኢታቱ ዘጕድለሉ መገዲ ክረክብ ወትሩ ምስ ተመነየ’ዩ።
እንተዀነ፡ ንሱን ካልኦት ዘወርቲ ህዝባዊ መጓዓዝያ ብጾቱን ናብ ብኤለክትሪክ ዝስርሓ መካይን ክሰግሩ ከም ዝጽገሙ ኣይሓብአን።
ስክፍታ ኣግዋታ ብቐንዱ መቐየሪ ዋጋ መካይን ካብ ነዳዲ ናብ ኤልትሪክ ዓቢ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ድሕሪኡ’ውን ዋሕዲ ኤሌክትሪክ ዝመልኣ ማእከላት ስለ ዘሎ፡ ነቲ ናይ ለውጢ ተበግሶ ከኽብዶ ከም ዝኽእል ይጠቅስ።
ጀሹዋ ኣናምፒዩ፡ ኣብቲ መንግስታዊ ኣካል ዝዀነ፡ ንኣከባቢ ዝከታተል ትካል ኣካይዲ ስራሕ’ዩ። ትካሎም ንነባሪ ውሕስነት ኣከባቢ ዝኸውን ገንዘብ ኣብ ምእካብ’ዩ ዝነጥፍ። ካብ ነዳዲ ናብ ኤለክትሪክ ንምስጋር ዓቢ መንግስታዊ ወፍሪ ከም ዘድሊ ድማ ኣናምፕዩ ይጠቅስ።
“ንግዜኡ ደኣ ክቡር ይምሰል እምበር፡ ኣብ ዝተናውሐ ግን ውሑስ ኣከባቢ ኣብ ምፍጣር ዓቢ ግደ ክህሉዎ’ዩ። ብዛዕባ ኣከባቢና እኹል ተበግሶ ሕጂ ምስ ዘይንወስድ ድማ ዳሕራይ ዝዓበየ ዋጋ ክንከፍል ኢና። ገና ክንሰርሓሎም ዘድልዩ ወገናት ከም ዘለዉ ዘጠራጥር ኣይኰነን። ሱር-ነቀላዊ ለውጢ ክንገብር ከድልየና’ዩ። እዚ ከኣ ዋጋኡ ቀሊል ኣይክኸውንን’ዩ። ካብ ሕጂ ኣትሒዝካ ወፍሪ ምግባር ግን እቲ ውጽኢቱ ዳሕራይ ክንሓፍሶ ኢና።”
ንኸም በዓል ሉስይ ሙጋላን ካልኦት ጽሩይ ኣከባቢ ኣብ ምፍጣር ዝነጥፉ ዘለዉ፡ እቲ ቀንዲ ብድሆ ኰይኑዎም ዘሎ ንዓማዊል ኣብቲ ቀጠልያዊ ወፍሪ ንኽጽንበሩ ምትብባዕ’ዩ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ብምኽንያት ድርቂ ህፁፅ ሓገዝ መግቢ ዘድልዮም ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥሪ ካብ ዝተገልፀ ምውሳኹ ኮሚሽነር ኮሚሽን ሃገራዊ ምክልኻል ሓደጋ ኢትዮጵያ ኣቶ ምትኩ ካሳ ገሊፆም።
“ብመሰረት ኣብ ጥሪ 2017 ዓ.ም ወግዓዊ ዝገበርናዮ ኣሃዝ 5.6 ሚሊዮን ነይሩ።ድርቂ ኣብ ዝተኸሰቶም እንስሳት ብምርባሕ ዝናበሩ እቲ ድርቂ ካብ እዋን ናብ እዋን እናወሰኸ ብምኻዱ ሕዚ በዝሒ ተሓጋዛይ 7.78 ሚሊዮን በፂሑ’ሎ።”
ኣስታት 1.5 ሚልዮን ኣብ ክልል ኦሮሚያ፣203,000 ኣብ ክልል ደቡብ ብሄርን ብሄረሰባትን ህዝብታትን፣ኣስታት 304,000 ድማ ኣብ ክልል ኣምሓራ ብዝሒ ተሓገዝቲ ምውሳኹ ዘርዚሮም።ኣብ ክልል ኣምሓራ ብፍላይ ድሕሪ እቲ ዝሓለፈ ዳህሳስ ሓረስቶት ዘራእቶም ብበረድ፣ኣስሓይታን ብውሑጅን ስለዝተጎደአ ብዝሒ ተሓጋገዝቲ ክውስኽ ክኢሉ’ሎ ኢሎም።
ኢትዮጵያ ኣብ ዝርዝር ብዓፀቦ ዝተጠቕዓ ሃገራር ኣይተጠቐሰትን ዘላ፡እዚ ዝኾነሉ ምክንያት ኣቶ ምትኩ ክገልፁ ከለው መንግስቲ ሓገዝ ንዘድልዮም ንኩሎም ዜጋታት ሓገዝ የቕርብ ስለዘሎ እዩ ኢሎም።
ኣቶ ምትኩ ብተወሳኺ ቅድሚ ሎሚ ካብ ዝቐረበ ኣስታት ሓደ ቢሊዮን ዶላር መፀዋዕታ ሓገዝ ክንድቲ ዝደለ ኣይትረኽበን ኢሎም ።
“ሓገዝ ዝሃቡ ኣለው እዮም፤ብዙሕ ግን ኣይኮነን።ንኣብነት መንግስቲ ኣሜሪካ ብፕሮግራም መግቢ ዓለምን ሓባራዊ ህፁፅ ስርሒት ብዝተባህለ ትካልን ኣቢሉ 114 ሚሊዮን ዶላር ሂቡ።ዝተወሰኑ ካልኦት መንግስታት እውን ሂቦም ኣለው።ምስቲ እንደልዮ ረድኤት ክነፃፀር ከሎ ግን ዝሕቱል እዩ።”
ኣቶ ምትኹ ቀጺሎም ብርክት ዝበላ ዓፀቦ ዝኣወጃ ሃገራት ብምህላወን ዓቕሚ እተን ሃገራት ስለዝተመቓቐለ እዩ ድሕሪ ምባል እዚ ኣብ ግምት ብምእታው ፌደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ፈላማይ ዙር ሓደ ቢሊዮን ቕርሺ መዲቡ ኣብ ምንቅስቓስ ይርከብ ኣሎ ኢሎም።
ክልላዊ መንግስታት እውን ባጀት መዲበን ኣብ ምንቅስቓስ ከምዝርከባን ኣብ መንጎ ክልላት እውን ምትሕግጋዝ ከምዘሎ ገሊፆም።
ሰብ ሃብቲ እውን ብናይ ባዕላቶም ተበግሶታት ካብ ማእኸል ሃገር እኽሊ እናሸመቱን ቀለብ እንስሳት እናዓደጉን ኣብ ምቕራብ ከምዝርከቡ ኣቶ ምትኩ ካሳ ገሊፆም።
ሓገዝ ዘድልዮም ዜጋታት ምሉእ ረድኤት እናቐረበሎም ስለዝኾነ ኣብ ኢትዮጵያ ድርቂ እምበር ጥምየት የለን፤ፈደራላዊ መንግስቲ፣ክልላዊ መንግስታትን ገለ ገበርቲ ሰናይ ትካላትን ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ መግቢ የቕርቡ ኣለው እውን ኢሎም።


text:
ምርጫ ኮንጎ፡ ብድሕሪ እቲ ኣብ መኽዘን ዝተላዕለ ሓዊ ተደናጉዩ
ነዊሕ ምድንጓይ ዘጋጠሞ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ዲሞክራሲያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ፡ ዳግም ንተወሳኺ ሓደ ሰሙን ተናዊሑ።
እቲ ምርጫ፤ ንሰንበት ተመዲቡ'ኳ እንተነበረ፡ ሕጂ ግን ን30 ታሕሳስ ከም ዝተናውሐ ኮምሽን ምርጫ እታ ሃገር ገሊጹ።
ምኽንያት ምንዋሕ እዚ ምርጫ፡ እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተባርዕ ሓዊ ምድንጓይ መሳርሒ ምርጫ ናብ ምዱብ ቦታታት ብምስዓቡ እዩ።
እዚ ድምድንጓይ ምርጫ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ሓይልታት፤ ፕረዚደንት ጆሴፍ ካቢላ ዳግም ናብ ስልጣን ንምሕኳር ዝፈጠሮ ሜላ'ዩ ዝብል ጥርጣረታት ኣሕዲሩ'ሎ።
ካቢላ፡ ካብ 2001 ኣትሒዙ ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ 2016 ክወርደሉ ዝነበሮ ዘመን ብምነዋሕ ክሳብ ለይተ ሎሚ ኣብ ስልጣን ምጽንሑ ይፍለጥ።
ስለ ዝኾነ ድማ ኣብታ ሃገር ክካየዱ ዝነበሮም ናይ ምርጫ እዋናት ብዝተፈላለዩ ሎጂስቲካዊ ምኽንያታት ክናውሑን ክደናጎዩን ይርኣዩ።
ብምኻኑ ድማ ዝበዝሑ ኮንጎኣውያን በዚ ምድንጓይን ምንዋሕን ምርጫ ኣይተገረሙን።
ንኣዋርሕ ዝኣክል ስግኣት ፈጢሮም ዝነበሩ ማሕለኻታት ምውቃዕ ዓላማ ሎጂስቲካዊ ቀረብ፤ ዝተማልኡ ኣቕሑ ምርጫ ናብ ሙሉእ እታ ሃገር ኣብ እዋኑ ምምርቓሕን ካልእን ንምድንጓይ እዚ ምርጫ እጃም ከም ዝነበሮም እውን ብተወሳኺ ተገሊጹ።
እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሓደ መኽዘን ማእከል ምርጫ ዝተላዕለ ባርዕ ሓዊ ብዙሕ መሳርሒ ምርጫ ብምዕናዉ ነቲ ስግኣት ኣጋዲድዎ።
እዚ መግለጺ ኣብቶም ምድንጓይ ይኹን ምንዋሕ ዝመረሮም ተወለድቲ ኮንጎ ዓቢ ጎንጺ ከልዕል ከም ዝኽእል ስግኣት ኣሎ።
ምንጻግን ምቕባልን ውሳኔ ኮምሽን ምርጫ ድማ ኣብ ድሌት እቶም ተወዳደርቲ ዝምርኮስ'ዩ። ወይ ደገፍቶም ብምርግጋእ ክቕበልዎ ወይ'ውን ክነጽግዎ።
ዲሞክራሲያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ ካብ በልጅም ነጽነታ ካብ እትጎናጸፍ 1960 ኣትሒዛ ምዕሩይ ናይ ምርጫ ስርዓት ካብ ዘይገበራ ሃገራት ሓንቲ'ያ።


text:
ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ቢንያም ሃይሉ (ካብ ክለብ ኒፖ ደልኮ) ሎሚ ሶሉስ 25 የካቲት ዝተኻየደ 142 ኪሎ ሜተር ዝሸፈነ ካብ ሁየ ናብ ሩሲዚ ዝተቓንዐ ሳልሳይ መድረኽ ዙር ሩዋንዳ: ንኮሎምብያዊ ዮናታን ቫለንስያ ተኸቲሉ ካልኣይ ደረጃ ሒዙ ብምዕዋቱን ብሓፈሻዊ 72 ነጥቢ ድማ ኣብ መሪሕነት ብምምጽኡን ነታ ዝኸበረት ብጫ ማልያ ዙር ሩዋንዳ ክርከብ ክኢሉ ኣሎ።
ተቐዳደምቲ ሄኖክ ሙሉብርሃንን ናትናኤል ተስፋጽዮንን ድማ ናይ ሳልሳይን ራብዓይን ደረጃ ሒዞም ነቲ ናይ መድረኽ ውድድር ፈጺሞሞ ኣለው።
ብመሰረት ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ዳዊት የማነ ብ 26 ነጥቢ ኣብ ናይ ዓቐበት (ማልያ ንጉስ ዓቐበት) ከምኡውን ብ 16 ነጥቢ ኣብ ናይ ቅጽበታዊ ውድድር (ቀልጠያ ማልያ) ኣብ መሪሕነት ተሰሪዖም ይርከቡ። ተቐዳደምቲ ሄኖክ ሙሉብርሃንን ናትናኤል ተስፋጽዮንን ድማ ናይ ሳልሳይን ራብዓይን ደረጃ ሒዞም ነቲ ናይ መድረኽ ውድ ር ፈጺሞሞ ኣለው። ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ዛጊት ዝበለጸት ጋንታ ኮይና ናይ መሪሕነት ቦታ ሒዛ ኣብቲ ውድድር ትቕጽል ምህላዋ ወግዓዊ ሰሌዳ ውጽኢት ዙር ርዋንዳ ይሕብር።
ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ መርሃዊ ቅዱስ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዙር ርዋንዳ 2019 ተዓዋቲ ምንባሩ ይዝከር።


text:
ኣብ ኤርትራ ጻዕርታት ምኽልኻል ሕማም ዓሶ ዓቢ ዓወት እንተረኽበ'ዃ ፈጺምካ ንምውጋድ መደብ ተታሒዙ ይስርሓሉ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ኤርትራ ኣብ ምውጋድ ሕማም ዓሶ ትገብሮ ጻዕርታት ብዝምልከት ምስ ሓላፊ መደብ ሃገራዊ ምቁጽጻር ዓሶ ኣቶ ሰላም ምሕረትኣብ ዝተኻየደ ቃለ-ምልልስ ካልኣይ ክፋል ኣብዚ መደብ ዝተጠቓለለ'ዩ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ኣብ ቤት ፅሕፈት ጥዕና ትግራይ ላዕለዋይ ክኢላ ጥዕና ኣይተ ገብረመድህን ክንፉ ንድምፂ ኣሜሪካ ብመሰረት ዝሃብዎ መግለፂ እቲ ሕማም ዓመታዊ ካብ 20 ክሳብ 28 ሚእታዊት ይንክይ’ሎ።
ብኣቆፃፅራ ኣውሮፓውያን 2020 ዓ.ም ኣብ ሓምሳ ወረዳታት ኢትዮጵያ ሕማም ዓሶ መሊእኻ ንምጥፋእ ዝግበር ዘሎ ፃዕሪ ፅቡቕ ለውጢ የርእይ ምህላዉ እውን ኣይተ ገብረመድህን ተዛሪቦም።
ኣብ ሕብረተሰብ ዝስራሕ ዘሎ ግንዛበ ናይ ምፍጣር ኣስተምህሮን ካልኦት ዝተፈላለዩ ሜላታት ምክልኻል ተግባራዊ ምግባርን ነቲ ለውጢ መበገሲ ከምዝዀነ እውን ይግለፅ’ሎ።
ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘጓነፈ ሓደጋ ድርቂ ዓሶን ካልኦት ተላበድቲ ሕማማት ከይለዓሉ ጥቡቕ ክትትል ስለዝተገብረን ንህፃናት ንምምጋብ ዘኽእል ሜላ ኣመጋግባ መዓዛዊ መግቢ ግብራዊ ስለዝዀነን ብሰንኪ እቲ ሕማም ዝተመዝገበ ሓደጋ ሞት ከምዘይየለ’ውን እቲ ቤት ፅሕፈት ኣፍሊጡ።
እንተኾነ ግና ኣይተ ገብረመድህን ኣብ ሕጂ እዋን ኣብ ብዙሕ ከባብታት ትግራይ ማይ ይወቅዕ ስለዘሎ ልዕሊ ሰሙን ዝዓቆር ማይ ከይረአ ህዝቢ፣ሰብ ሞያን ኣማሓደርትን ብትኹረት ክከታተሉን ዕቑር ማይ ከወግዱን ምዒዶም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣድጊ ከማን ኣፍ ኣውጺኣ ዝተዛረበት! (ዘሁ22:28)
ኣድጊ'ዶ ተዛሪባ ትብሉ! እንታይ ደኣ እሞ፣ ምስ ተመረረት፣ መግረፍቲ ምስ በዝሓ ትዛረብ እወ። ንብዙሕ ዓመታት እኳ በሃም እንተነብረት፣ ሕጂ ግና ኣምላኽ ስለ ዝረድኣ ኣፋ ድማ ስለ ዝተኸፍተ ተዛሪባ። ኣብ ክንዲ ብቅንዕና ደኺመ ከይበለት፣ ጽምእን ጥሜትን ተጻዊራ ዘገልገለት፣ መግረፍቲ ተገቢእዋ? ጎይትኣ ዘይፍትሓዊ ስለ ዝገበረ፣ ስለ ዝዓመጻ፣ ኣፋ ከፊታ፣ "ኣብ ክንዲ ዘገልገልኩኻ ንምታይ ትዘብጠኒ ኢላ? ሓተተት። ጎይተኣ ውን ስለ ዘይተጸበዮ፣ ዘይለመዶ ኰይንዎ ስምብድ ኢሉ። ክትዛረብ ኣይተጸበየን ጥራይ ዘይኰነ፣ ክትዛረብ ኣየፍቅደላን እዩ። ኩሉ ግዜ ዝተባህለቶ እናተኣዘዘት፣ መሰላ ከይሓተት ስቅ ኢላ ክትግዛእ፣ ዝጠልቦ ንሱ እዩ። ሕሱም መላኺ እዩ ነይሩ። ግና ክሳዕ መዓስ እሞ? ብፍላይ ዝግብኣ እናገበረት፣ ካብ ዝተባህለቶ ዘየጉደለት ክነሳ፣ ስቅ ኢላ ክትዝበጥ፣ እቲ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ናይ ኩሉ ገዛኢ'ውን ኣየፍቅድን እዩ። ከምቲ ዝገበረቶ፣ ብሓቂ ክብረትን ዕረፍቲን ምተገብኣ። ከምቲ ዘገልገለቶ ዓመታት፣ ሽመትን ካዕበት ዓስብን ክዕደላ ነይርዎ። እንታይ እሞ ጎይተኣ እንደ እሞ ዓመጸኛ፣ ስሱዕ ኰይኑ።
እዚ ፍጻሜ በልዓም ናብ ባልቅ ክኸይድ ከሎ ዝዀነ እዩ። ክኸይድ እዃ ዘይተፈቅደሉ ክነሱ፣ ዓመጸኛን ህሩፍን ስለ ዝነበረ ግና ንኣምላኽ ኣብ ሓሳቡ ከየቋጸረ፣ በቲ ስሱዕ ትምኒቱ ተደሪኹ ናብቲ ጥቅሚ ዝረኽበሉን ሃብቲ ዝድልበሉን ኣንፈት ኣምርሐ። ናይ መገዱ ዕላማ ጥቅሚ ርእሱ ንምፍጽም እዩ ዝነበረ። የዋህ ኣድጊ ከኣ መጋብሮ እያ ትኸውን ነይራ። ዋላ እኳ ከምኡ ምኻኑ እንተፈለጠት፣ ብዙሕ ዓመታት ተዓጊሳ እያ። በቲ ሓደ ወገን ምግልጋል ግቡኣ ጌራ ስለ ዝወሰደቶ፣ በቲ ሓደ ሸነኽ ከኣ በሃም ስለ ዝነበረተን ብኣፋ ስለ ዝተታሕዘትን እዩ። ክትዛረብ ኣይትኽእልን እያ ነይራ። እንተኸፊእዋ ወይስ ጥዒምዋ፣ ዝግብኣ ረኺባ ዋላስ ስኢና ኩሉ ኣብ ውሽጣ እዩ። እንተትዛረብ'ውን ዝጽበየ ዕጻ ርግጸኛ ኣይኰነትን። ዝኸፍአ መግረፍቲ'ውን ክወርዳ ይኽል ነይሩ እዩ። እዚ ኹሉ ዓመታት ኸምዚ ኸምኣ ዝበላ ክዕመጻ፣ ውሉዳ ካብ ሕቁፋኣ ክውሰዱ ስቅ ኢላ ካብ ምርኣይ ሓሊፋ ትገብሮ ኣይነበራን። ስለ ዝዀነ ንብዓት ካብ የዒንቲ ኣድጊ ኣይፍለይን እዩ። እንተ ሕጂ ግና ኩሉ ተወዲእዋ፣ ናይ ውሽታ ተጸንቂቅዋ፣ ዝወረደት ትውረት ክትዛረብ መሪጻ፣ "ንምታይ ትሃርመኒ ኣለኻ?" ኢላ ድማ ሓቲታ።
እዋእ እንቛዕ እባ ኣፋ ከፊታ ተዛረበት። መሰል ገዛእ ርእሳ ባዕላ እንቋዕ ሓተተት። ስለ ዝተዛረበት እኳ ደኣ "ጽላለ እቲ ነብዮ ዓገተት" ተባሂሉላ። ዝገብሮ ዝነበር ከኣ ከም ጽላለ ተቆጺሩ? ምዃን፣ ደኺመ ከይበለ ለይትን መዓልትን ንዝተገዘኣካ ካብ ምዝባጥ ዝዓበየ ካልእ ጽላለ እንታይ ክህሉ ኢሉ። ንዘመዛዝን ኣእምሮ ንዘለዎ፣ ከምቲ እታ ኣድጊ ዝገበረቶ ካልእ ምተገብኣ። ዝገዝኣ ዝነበረ ዓመጸኛ፣ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ጽላለ ዘድሃበሉ ስለ ዝነበረ፣ ምስክነይቲ ኣድጊ ካብ ዕረፊ መግረፍቲ፣ ካብ ብልዒ ስተዩ ድማ ጥሜት ኰይኑ ዓስባ። ብዃ እዃ ኣቀዲማ ተዛሪባ። ሰኣን ምዝራብ እዩ እዚ ኹሉ ኣደራዕ? ናይ ዝሓለፈ ሓሊፉ እዩ፣ እንቛዕ ደኣ ጽላለ ብምዝራብ ከም ዝዕገት ተማህረት። ድሕሪ እዚ ኩሉ ዓመታት፣ ንየዋህ ኣድጊ ዓቢ ትምህርትን ተመክሮን እዩ።
እሞኸ ደኣ በሃም ኣድጊ ክትዛረብ ብፈጣሪ ካብ ተፈቅደላ፣ ተዛሪባ ድማ ጽላለ ዓመጸኛ ገዛኢኣ ካብ ዓገተት፣ እቲ ብተፈጥሮ ናይ ምዝራብ መሰል ዝተዋህቦ ደኣ ክሳብ ክንደይ ክዛረብ ዘይግብኦ? ክዕመጽን ብዘይግባእ መገዲ ክጉዕጸጽን ከሎን ክዛረብ ኣይፍቀዶን? መሰረታዊ መሰሉ ክገሃስን፣ ብኸምኡ ዝበለ መዋቲ ሰብ ከም ዘይሰብ ኰይኑ ክዋረድን ከሎ፣ ከም በሃም እንስሳ ስቅ ምባል ከም ነውሪ ክቁጸር ኣለዎ። ኣይኰነን ንከም ብምስሊ ኣምላኽ ዝተፈጥረ ሰብ፣ ስለ እዘን መንፈስ ዘይብለን መፈጻምታአን ኣብ ምድሪ ዝዀነ እንስሳ ከማን ሰብ ኣፉ ከፊቱ ዝጣበቅ ዘሎ! ዓቅሚ ዘይብሎም ቆልዑን ደቀንስትዮን፣ ብዕድመ ዝደፍኡ ኣዴታትን ኣቦታትን ክዕመጹ ከለው፣ ኣጉባዝ ድማ ብዘይፍቃዶም ብምፍርራህ ኣንጻር ሕልንኦም ክነብሩ ክግበር ከሎ ስቅ ምባል፣ ካብኡ ዝዓበየ መራላውን መንፈሳውን ገበን የልቦን። ኣድጊ እኳ ኣምላኽ ረዲእዋ ዝተዛረበት!


text:
May 29, 2020
ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
በዛ ዕዝዝቲ ዕለተ-በዓል ሃገራዊ ናጽነት 2020፤ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጢን ወጻኢን፤ ዮሃና! ምስናይ’ቲ ዘንጸላሉ ዘሎ ለበዳ ኮሮና፤ ንትእምርቲን ድምቀትን ናይ’ቲ በዓል፤ ተባላሒቶም መሰናድኦታት ንዝወደቡን ኣበርክቶ ዝገበሩን – ኮሚሽን ባህሊን ስፖርትን፡ ኩላቶም ኣካልትን ሰባትን – ልዑል ምስጋና!ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን
ለበዳ ኮሮና፤ ብኸመይ፡ ካበይከ መጺኡ? ዝብል ኣከራኻሪ ሕቶ፡ ብጐኒ ኣጽኒሕና፤ እዚ ኣብ ታሪኽ ሰባት፤ መዳርግቲ ዘይርከቦ፤ ኣብ 21 ክፍለ-ዘመን፤ ስነ-ፍልጠት በሪኽ ቦታ ኣብ ዝሓዘሉ መዋእል፤ ዘጕሂ ህልቂት ሰባት ዘኸትል ዘሎ ሃንደበታዊ ሓደጋ / ስግኣት (threat)፤ “ናይ ተበራበር ጻውዒት” (wake-up call) ስለዝዀነ፤ ከም መለበሚ ዕድል ወሲድና፤ ፍልጠትናን መረዳእታናን እናዕሞቕና፤ ማዕረ-ማዕረኡ፡ ንመጻኢ ዘማዕዱ ጐደናናን ኣካይዳናን ከነመዓራሪ፡ እዋኑ’ዩ።ካብ ፈለማ፤ እቲ ለበዳ ኣብ ዘንጸላልወሉ፤ ዝፍለጥ ይኹን፡ ኪፍለጥ ዝኽእል’ውን ስለዘይነበረ፤ ድሩትነት ዓቕምና’ውን ብምግንዛብ፤ ብዘይካ ረጋጢ ምክልኻል፡ ኣማራጺ ስለዘይነበረ፤ ዘድሊ ስጉምቲ ተወሲዱ። ዛጊት፤ ነቲ ካብ ግዳም ዝተላብዐ


text:
ትግርኛ ፊደል
ርክብ፡ ሰላምታ፡ ስራሕ
ረፉጅ ታለንት ሁብ እንታይ እዩ፧
ብዙሓት ስደተኛታት ኣብ ኔዘርላንድ፡ ናብ ስራሕ ንምስታፍ ህንጥዩነት ኣለዎም። እንተኾነ ግን ኩሉ ስደተኛ ስራሕ ክረክብ ዕድል ኣይረኸበን። ሓደ ኣገዳሲ ጠንቂ ናይዚ፡ ስደተኛታትን ኣስረሓትን ሕጽረት ሓባራዊ ኔትዎርክ ኣለዎም። ብካልእ ኣባሃህላ ነንሕድሕዶም ኣይራኸቡን እዮም።
በዚ ምኽንያት ብዙሕ ተውህቦ፡ ፍልጥትን ጥበብን ይባኽን ኣሎ። እዚ ብመንጽር ረፉጅ ታለንት ሁብ ክረአ ከሎ ክሳራ እዩ። ናይ ስደተኛ ድሕረባይታ ዘለዎም ሞያተኛታት ናብ ስራሕ ምሕጋዝ፡ ድልየት ናይ ኩላትና ኣባላት እዩ። ጥቕሙ ከአ፡ንሕብረተሰብ ምኽንያቱ ስራሕ ኣብ ቅልጡፍ ምውህሃድ ስደተኛታት ኣስተዋጽኦ ይገብር፡ ንትካላት ምኽንያቱ ብዙሕነት ዓይነት ሰራሕተኛታት ርኡይ ዝኾነ ዓወታት ስለዘምጽእ፡ በዓቢኡ ከአ ንስደተኛታት ንባዕሎም። ምኽንያቱ ኣብ ስራሕ ምስታፍ ካብ ገንዘብ ትኽፈሎ ንላዕሊ ካልእ ጥቕሚ ኣለዎ። ስራሕ ኣለካ ማለት፡ ቅርጺ፡ ርክብ ምስ ሰባት ማለት'ውን እዩ። ከምኡ'ውን ተደላዩ ምዃንካ ስምዒት ይፈጥረልካ። ስራሕ ኣለካ ማለት፡ ኣካል ናይ ሓደ ነገር ኲንካ ማለት እዩ።
እዚ ስለዚኮነ፡ ረፉጅ ታለንት ሁብ ንተበግሶ ኣስራሕቲ ምርኩስ ብምግባር ንዓኻ ምስ ኣስረሓቲ ከነቀራርበካ ኢና። ዕድል ኣብ ስራሕ፡ ብምርኻብ'ዩ ዝጅምር።
ረፉጅ ታለንት ሁብ አንታይ'ዩ ዝገብር፧
ረፉጅ ታለንት ሁብ ቀጻሊ ዑደት ናብ ካምባኒታት፡ናይ ስራሕ ተመክሮ እትድልበሉ መደብ ከምኡ'ውን ካልኦት ምስ ስራሕ ምትእስሳር ዘለዎም ንጥፈታት ይውድብ። እዚ ኩሉ ዕድልካ ኣብ ምርካብ ስራሕ ንምዕባይ እዩ።
ኩሎም ብኔዘርላንድን እንግሊዘኛን፡ ኣንሕና እነዳልዎም ፍጻመታት ኣብዚ ክትረኽቦም ትኽእል ኢኻ። ንጥፈታትና ንኣሽቱን ናይ ተግባርን ኮይኖም ኣብቲ ናይ ስራሕ ቦታ እዮም ዝካየዱ። ኣንሕና ብቕርበት ምስ ንዓኻ ዝደልዩ ዘለዉ ኣስረሓቲ ንሰርሕ ከምኡ'ውን ማሕበራዊ ትካላት ከም እን ትካል ስደተኛታትን ዩኣኤፍ። ንጥፈታትና ኣብ ሙሉእ ኔዘርላንድ ካብ ኣምስተርዳም ክሳዕ ኣርንሀም ክትረኽቦም ትኽእል ኢኻ።
ሓደ ጊዜ ቀልጢፍካ ናብ ሓደ ካብ ንጥፈታትና ክትመጽእ ደሊኻ፧
ቀረብና
1- ዎርክሾፕ
ኣብ ጊዜ ዎርክሾባት ንስኻ ምስ ኣስረሓትን ካልኦት ሰደተኛታትን ኮንካ ኣብ ሞያሚ ክእለትካ ትሰርሕ። ንኣብነት ዎርክሾፕ ናይ ሊንክድኢን፡ ስልጠና ምርካብ ስራሕ ወይ ኮርስ ምስራሕ ዌብሳይት። እዚ ንኣስርሓቲ ምሳኻ ክላለዩን ንዓኻ ከም ኣገዳሲ ሕጹይ ከላሉይኻን ቀሊል መንገዲ እዩ።
2- ርክብንሌላን
ኣብ ጊዜ ናይ ርክብን ሌላን ኣኼባ ንዓኻ ምስ ብዙሓት ኣስራሕቲ ንምርኻብ ዝዓለመ እዩ። ምስ ውሑዳት ግሩፕ (ምስ 5 ሰባት ወይ ካብኡ ንላዕሊ) ወይ ዓቢ ፍጻመ (ክሳዕ 100 ዝኾኑ ሰባት) ክንእከብ ንኽእል። እዚ መደብ ርክብን ሌላን ናይ ተግባር ኮይኑ ሓደ ነገር ትሰርሓሉ ባይታ እምበር ዘረባ ዝበዝሖ ኣይኮነን። ስለዚ ኣብ ፋይናንሳዊ ትካል ናይ ቢዝነስ ግድል ንፈትሕ፡ ኣብ አንዳፎርኖ ባኒ ንስንክት ኣብ ኩባንያ ተክኒክ ነንኩልን መፍትሕ ንኣስርን። ምጻእ እሞ መን ይፈልጥ ኣብዚ እቲ ናይ መጻኢ ኣስራሒኻ ክትረኽቦ ትኽእል ትኸውነ።
3- ስልጠና
ኣብ ቅልጡፍ ኮርስ ናይ ሰሙናት ወይ ኣዋርሕ፡ ኣገደስቲ ክእለት ትመሃር ከም ኮምፕዩተር ፕሮግራሚንግ ወይ ፍሉጣት ናይ ኮምፕዩተር ፕሮግራማት። እዚ ዓይነት ትምህርቲ ናይ ስራሕ ምርካብ ዕድልካ የዕብየልካ ከምኡ'ወን ንተሳተፍቲ ኣስራሕቲ ኣገደስቲ ሕጹያት ሰራሕተኛታት ክቖጽሩ ይሕግዞም።
4- መደብ ትምህርትን ስራሕን
ኣብ ጊዜ ናይ ስራሕ ፕሮግራም፡ ምሳኻ ዝሰማማዕ ሓጺር ውሽጣዊ ትምህርቲ ትቐስም። ድሕሪ ዕውት ምዝዛም ትምህርትኻ እቲ ኣስራሒ ብቐጥታ ኣብ ዝኽፈሎ ሰራሕ ይቖጽረካ።
5- መደብ-ምትሕግጋዝ
ኣብዚ መደብ'ዚ ኣንሕና ንዓኻ ምስ ሓደ ሰራሕተኛ ናይ ሓደ ኣስራሒ ነጻምደካ። ንዝተወሰነ ኣዋርሕ ክልቴኹም ኣብ ጭቡጥን ምስ ስራሕ ዝተተሓሓዘን ዕላማ ሓቢርኩም ትሰርሑ ከምኡ'ውን ዘለኩም ፍልጠት፡ ኔትዎርክን ተሞክሮን ትለዋወጡ።
ናብ ፍጻመታትኩም ከመይ ጌረ ክምዝገብ ይኽእል፧
ናይ መንበሪ ወረቐት ዘለዎ ስደተኛ ዲኻ፡ ከምኡ'ውን ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድልካ ከተዕቢ ደሊኻ፧ ንሓደ ካብ ፍጻመታትና ቀልጢፍካ ተመዝገብ.ከምኡ'ውን ንዜናዊ-ደብዳቤ ብቕጥታ ኣመልክት። በዚ ኣገባብ ብዛዕባ ህሉዋት ንጥፈታትና ትፈልጥን ከምኡ'ውን ኣንሕና ብስም ኣስረሓቲ ናብ ውልቃውያን ሕጹያት ክንደሊ ከለና ንረኽበካ። ተወሳ|ኺ ኣንሕና ንጥፈታትና ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ከምእን ኢንስተግራም፡ ሊንክድኢን፡ ፌስቡክን ንሕብር።
ሕቶ ኣለካ፧ ከይተወላወልካ ርኸበና። ኢመይል ስደደልና ወይ መልእኽቲ ብ ፌስቡክ.
ከም መዳለዊ ንርክብ ምስ ኣስረሓቲ ኣቐዲምካ ነዞም ዝስዕቡ ምድላው ኣገዳሲ እዩ።
• ሲቪ ድሉው ግበር። ነዚ ዝሕግዘካ ምኽሪ ኣብዚ ክትረክብ ትኽእል
• ዲፕሎማኻ ኣዐይሮ። ምዕያር ዲፕሎማ፡ ኣስርሓቲ ብዛዕባ ትምህርትኻ ዘለዎም ፍልጠት ብቐሊሉ ክርድእዎ የኽእሎም። ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ ተወከስ
• ቛንቛኻ ምምሕያሽ። ምኽሪ ደሊኻ፧ ኣብዚ ክትረክብ ትኽእል


text:
ተማሃሮ ካልኣይ ብርኪ ናይ ሽዱሽተ ዓይነት ትምህርቲ በብሰሙን ሕቶታት እናቕረበ ክለማመዱ ዝገብር ኣፕሊኬሽን (መተገብሪ) ተማሂዙ።
እዚ ኣፕ 15 ሽሕ ሕቶታት ትምህርቲ ምስ መልሶም ኣብ ዓመት ብምቕራብ ተማሃሮ ኣብ ትምህርቶም ክነፍዑን ምስ ቴክኖሎጂ ክላለዩ ዝገብር እዩ።
ኣብ ሬድዮ በብሰሙን ዝመሓላለፍ ናይ ተማሃሮ ሕቶን መልስን ውድድራት የካይድ ነይሩ። እዚ ውድድር ሕቶን መልስን ዝበዝሕ ዝከታተልዎ ኣብ ገጠር ዝርከቡ ተማሃሮ ምዃኖም ብመፅናዕቲ ተረጋጊጹ።
በዚ ድማ ኣብ ከተማ ዝርከቡ ተማሃሮ ተጠቀምቲ ዝገብር ኣሰራርሓ ንምምሃዝ ምስ መሓዝቱ ኮይኑ ፃዕሪ ተጀሚሩ። ገብረሚካኤል ኣብርሃ ይበሃል ኣብ ትግራይ ዝሐሸ ናይ ኢንተርኔት ዝርገሐን ምጥቃም ዘመናዊ ተንቀሳቓሲ ስልኪ ብፍላይ ኣብ ከተማታት ምህላዉ ብመፅናዕቲ ኣረጋጊፅና ይብል።
በዚ ድማ እቲ ዝተኣታተወ ቴክኖሎጂ ተማሃሮ ንትምህርቶም ናብ ዝጥቀምሉ ኣሰራርሓ ንምእታው "ተማሃሮ ዶት ኮም" ዝብል መተግበሪ (ኣፕሊኬሽን) ብምምሃዝ ናብ ተግባር ኣትዩ ኣሎ። "ተማሃሮ ዶት ኮም" ካብ ታሽዓይ ክሳብ ዓሰርተ ክልተ ክፍሊ ዝመሃሩ ተማሃሮ ብተንቀሳቓሲ ስልኪ ወይ ድማ ብኮምፑተር ኢንተርኔት ብምጥቃም ዓርሶም ብፈተና ዝፍትሽሉ እዩ።
ገብረሚካኤል እቶም ሕቶታት በበሰሙን ሓደሽቲን ኣብቲ ሰሙን ተማሃሮ ዝተምሃርዎ እዮም ይብል።
ዛጊድ ልዕሊ 1800 ተማሃሮ ብነፃ ኣገልግሎት ይጥቀሙ ኣለዉ ዝበለ ገብረሚካኤል ብቐፃሊ ግና ብቪድዮ ዝሓወሰ ትምህርቲ እውን ብምድላው ካልኦት ተወስኽቲ ሓገዝ ትምህርቲ ብምሃብ ተማሃሮ ከፊሎም ዝጥቀምሉ ኣሰራርሓ ንምዝርጋሕ ተሊምና ኣለና ኢሉ።
ኣብ ዓመት 15 ሽሕ ሕቶታት ዘቕርብ "ተማሃሮ ዶት ኮም" እቶም ሕቶታት ድማ ብንፉዓት መምህራን ዝሰናድኡ ምዃኖም እዩ ዝዛረብ።
"ተማሃሮ ዶት ኮም" ምጥቀም ካብ ዝጀመሩ ሓደ ተምሃራይ 10 ክፍሊ ቤት ትምህርቲ ኣለነ መቐለ መሓሪ ሕሉፍተ እዩ። እዚ መተግበሪ ብምጥቃም ኣብ ትምህርቱ ንባዕሉ ክፍትሽ ካብ ምግባር ብተወሳኺ ምስ ቴክኖሎጂ ክላመድ ሓጊዙኒ ይብል።


text:
ሰሜናዊ ኢትዮጵያ፣ ንምንቅስቃስ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት፣ ሎሚ’ውን ኣጸጋሚ ኮይኑ ከምዘሎ ወሃቢ ቃል ሕ/ሃ ትማሊ ሓሙስ ገሊጹ። እቲ መግለጺ ወሲኹ ኣብ ክልል ዓፋር፣ ብሰንኪ ይቅጽል ዘሎ ውግእ፣ ሰባት ይፈናቀሉ ኣለው ይብል።
ኣብ ዝሓለፈ ቅነ፣ውግእ ኣብ ዝካየደሉ ከባቢ ዘለው 18 ሽሕ ሰባት ረድኤት እኽሊ ከምዝረኸቡ፣ ኣገልግሎት ሕክምና፣ ማይ ብቦጥ ከምዝቀረበሎምን ናይ ገዛ ኣቁሑት ከይተረፈ ከምዝተዓደሉ ሕ/ሃ ገሊጹ።
እቲ ወሃብ ቃል ኣብ ክልል ትግራይ ግና፣ ብክልል ዓፋር ኣቢሉ ረድኤት እኽሊን ነዳዲን ምሕላፍ ከምዘይተኻኣለ፣ ካብ 17 ክሳብ 23 ለካቲት አብ ዝነበረ ጊዜ ምዕዳል ረድኤት ከምዘይተፈጸመ፣ ቀረባትን ነዳዲን ዳርጋ ይጽንቀቅ ኣሎ ይብል።
ብተወሳኺ ዝተወሰነ ሓገዝ ቀረባት ብነፋሪት ምግዓዙ፣ ኣብ’ታ ዝሓለፈ ቅነ፣ ብሕልፊ ንቆልዑ ዘገልግል ዝተማለአ መግቢ ከምዝተላኣኸ ጠቂሱ'ሎ።
ብመሰረት ሕቡራት ሃገራት ኣብ’ዚ ዳሕረዋይ ዙር ምሃብ ረድኤት ኣስታት 7 ሚልዮን ህዝቢ ሰሜን ኢትዮጵያ ተረባሕቲ ኮይኖም እዮም።
ሕ/ሃ ምንቅስቃስ ሰራሕተኛታት ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ሕጂ'ውን ኣጸጋሚ ከምዝኾነ ሓቢሩ
- በትረ ስልጣን
ሰሜናዊ ኢትዮጵያ፣ ንምንቅስቃስ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት፣ ሎሚ’ውን ኣጸጋሚ ኮይኑ ከምዘሎ ወሃቢ ቃል ሕ/ሃ ትማሊ ሓሙስ ገሊጹ። እቲ መግለጺ ወሲኹ ኣብ ክልል ዓፋር፣ ብሰንኪ ይቅጽል ዘሎ ውግእ፣ ሰባት ይፈናቀሉ ኣለው ይብል።


text:
Radio Erena: 13 May 2015
ኣብ መንጎ ኤርትራን ግብጽን ኣብ ጽላት ሕርሻ ብዛዕባ ክህሉ ዝኽእል ምትሕግጋዝ ብዝምልከት ወከልቲ ክልትኤን ሃገራት ኣብ ኣስመራ ዘትዮም።
ብማህር ዓብደል ሞነይም ዝምራሕ ልኡኽ ሚኒስትሪ ሕርሻ ግብጺ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ኣብ 8 ግንቦት ኣብ ኣስመራ ዑደት ብምክያድ ምስ ዝመልከቶም ሓለፍቲ ሚኒስትሪ ሕርሻ ኤርትራ ከምዝተዘራረበ ኣገልግሎት ዜና ግብጺ ሓቢሩ።
ኣብቲ ኣብ ኣስመራ ዝተኻየደ ዝርርብ፣ ኤርትራ ኣብ ምርባሕ ደርሁ፣ ምትእትታው ምሩጽ ዘርእን ካልእ ሕርሻዊ ንጥፈታትን ካብ ናይ ግብጺ ተመክሮ ከምእትኽእል ተገምጊሙ።
ኣብቲ ርክብ ኣምባሳደር ግብጺ ኣብ ኤርትራ ያሲር ሓሺም’ውን ከምዝተሳተፈ መግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር የመልክት።
ብጉዳይ ምህናጽ ዲጋ ኣብ ገማግም ወሓዚ ናይል ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ምስሕሓብ እትርከብ ግብጺ፣ ምስ ጎረባብቲ ኢትዮጵያ ዝኾና ኤርትራን ሱዳንን ኣብ ሓያሎ ናይ ሕርሻን ካልእን ምትሕግጋዝ ንምስፋሕ’ያ ትጽዕር።
===================


text:
- This topic is empty.
-
AuthorPosts
-
-
ብረቡማ ደጀኔ*
ኣብ ቀረባ እዋን ሓጎስ ገብረኣምላኽ ‹‹ኢትዮጲያ ኣብ ከባቢያዊ ቕልውላዋት›› ብዝብል ኣርእስቲ ሓንቲ ጽሕፍቲ ፅሒፉ እዩ፡፡
እዚ ሓሳብካ ዝፈታተን ስራሕ እዚ ኣብዚ እዋን ብዛዕባ ናይ ኢትዮጲያ ቐፃሊነት ንዘሎ ኽትዕን፣ መፃኢ ዕድልን እታ ዓዲ ኣብ ዓለምለኻዊ ውድድር ኸባቢ መሰረት ዝገበረ ፖለቲካ ፅቡቕ ኣበርክቶ ኣለዎ፡፡
‹‹ኢትዮጲያ ኣብ ኸባቢያዊ ቕልውላው እትርከብ ዓዲ ምኹዋናን ኣብቲ ቐጠና ዝነበራ ፅዕንቶ ስለምውዳቑ›› እቲ ፅሑፍ ብዋናነት ጠመተ ዝገበረሉ ውራይ እዩ፡፡
ኢትዮጲያ ኣብዚ ኸዚ እዋን ዘላትሉ ኹነታት እንትርአ ብፖለቲካዊ ዘይምርግጋዕ ፣ ኢኮኖሚያዊ ቕልውላውን ፣ ኣብ ዓለምለኻዊ ርክብ ዘሎ ናይ ደገ ፅዕንቶታትን ፈተናታትን ዝኣመሰሉ ፀገማት ከምትርከብ ዝካሓድ ኣይኾነን፡፡
እዚ ኸምዚ እንተሎ ግና ሚዛናዊ ዝኾነን ታሪኽ መሰረት ዝገበረ ናይ ነዊሕ ግዘ ትልምን ኣተሓሳስባን ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ፡፡ ሓጎስ ኣብታ ፅሕፍቲኡ ናይ ኢትዮጲያ ፖለቲካዊን ኢኮኖሚያዊን ስርሒት ካብቶም ዝሓለፉ ንእሽተይ ዓመታት ፣ ማለትውን እቲ ብኢህወደግ ዝምራሕ ዝነበረ መንግስቲ ዝተፈላለዩ ተቓውሞታት ድሕሪ ምትእንጋዱ ኣብ ፀገም ክምዝኣተወ ይገልፅ፡፡ ንሱ ጥራሕ እንተይኾነስ ዓለምለኻዊን ኸባቢያዊ ውድድርን ዓለምለኻዊ ናይ ኹነታት ምዝባዕን ኢትዮጲያ ብውሽጥን ወፃኢን ንከባቢያዊ ፀገም ክትቃላዕ ከምዝገበራውን ይገልፅ፡፡
እቲ ፀሓፊ ገለ ገለ ክድነቑ ዝግቦኦምን ብኣንፃሩ ድማ ርእስኻ ዘድንኑ ገለ ኹነታት እንትገልፅ፣ እቲ ኣንባቢ ድማ ነዚ ንኸንብብ ፅንዓት ፣ ትሕትናን ፍልጠትን የድሊዮ፡፡
እዚ ከምዚ እንተሎ ግና ነቲ ፅሑፍ ኣብ 4 ኣገዳሲ ነገራት ተመስሪተ ኣዝየ እየ ዝቃወሞ፡፡
ፈለማ ኣብቲ ፅሑፍ ዘሎ እዋናዊን ታሪኽ መሰረት ዝገበረን ሓፈሻዊ ኽትዕ ይቓወሞ እየ፡፡፡ ካልኣይ ድማ ኣብቲ ጽሑፍ ‹‹ናይ ኢትዮጲያ ቐጠናዊ ውድቀት›› ዝብል ሓሳብውን ብተመሳሳሊ ማለት እዩ፡፡ ሳልሳይ ድማ ብዛዕባ ዓብዪ ግድብ ሕዳሰ ኢትዮጲያ ዝተውሃበ ርኢቶ ፀገም ዘለዎ እዩ፡፡ ኣገዳሲ መረዳእታታት ካብዘይ ምሕዋሱ ብተወሳኺ ዘተ ክግበረሎም ዝኽእል ኣገዳሲ ሓሳብ እንዳሃለወ ኣብቲ ፅሑፍ ግን ክኣቱ ኣይተገበረን፡፡ ብሓፈሻ እንትርአ ናይ ኣሜሪካን ቻይናን ንኢትዮጲያን ቐርኒ ኣፍሪካን ዘለወን ናይ ወፃኢ ፖሊሲ ዝምልከት ፀገም ዘለዎ እዩ፡፡
ብዛዕባ እቲ ፅሑፍ ዘለኒ ፈለማ መካትዒ እንትገልፅ ፣ እቲ ፀሓፊ ንፁር ብዘይኾነ መንገዲ ኣብ እዋናዊ ዜናታትን ኹነታትን ፣ ካብኡ ድማ ኢትዮጲያ እትርከበሉ ናይ ውሽጢ ፣ኸባቢያዊን ዓለምለኻዊ ኹነታት ጠመተ ጌሩ እዩ፡፡ እዋናዊ ሓቅታትን ፖለቲካዊን ቑጠባዊን ኹነታትውን ኣብ ግምት ብምእታው ክርአዩ ስለዘለዎም ፣ እዚ ትኽክል ከምዝኾነ ይስማማዕ እየ፡፡ ግና ኸዚ እንርከበሉ ታሪኽ መሰረት ዝገበረ ምዕባለ ዝተገለፀሉ መንገዲ ፀገም ዝረአዮ እዩ፡፡ ምኽንያቱ ድማ ነዚ ሐዚ ዘለናዮ ውሽጣዊን ወጻኢን ኹነታት ታሪኽ ናይ ባዕሉ ዓብዪ ግደ ስለዘለዎ እዩ፡፡
ብ1960ታት ፣ 70ታትን 90ታት መጀመርታ ዝነበሩ ፖለቲካዊ ኹነታት ብዓይኒ ምሁራን ፖለቲካን ተንተንትን እንትርአ ብፍላይ ድማ ብዛዕባ ቀፃሊነት እታ ዓዲ ክንዛረብ እንተኾይንና በቲ እዋን ንሱ ዝነበረ ታሪኽ ግድኡ ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኾነን፡፡
ናይ ኢትዮጲያ እዋናዊ ፀገማትን ፖለቲካዊ ዘይምርግጋዓትን መሰረቶም ኣብቶም 60ታት ዝነበረ ፖለቲካዊ ምዕባለ እዩ፡፡ ብሄርተኝነት ፣ ናይ ኩይናትን ጎንፂን መንስኤታት ፣ ናይ ወፃኢ ኢድ ኣእታውነት ፣ ናይ ዲሞክራሲ ሕቶታት ፣ ሰላምን ምዕባለን ብሓፈሻ ኩሎም ምስ ዘመናዊ ታሪኽ ኢትዮጲያ ዝተሓሓዙ እዮም፡፡ ስለዝኾነ ድማ ፣ እዚ ኣብ ግምት ዘይእተወ ናይ ውሽጥን ቐጠናውን ፖለቲካዊ ትንተና ፀገም ከምዝህልዎ ይኣምን፡፡ ካልኣይ ድማ ፣ኣብቲ ፅሑፍ ‹‹ናይ ኢትዮጲያ ቐጠናዊ ውድቀት›› ዝብል ሓሳብ ውን ብተመሳሳሊ ፀገም ዘለዎ እዩ፡፡
ብቐሊሉ ትንታነ ክወሃቦ እንተይኾነስ ብዙሕ ሕቶታት ክለዓሎ ዝግባእ እዩ ኔሩ፡፡
ሕጂ ዘሎ ደማውን ረሳሕን ውግእ ሕድሕድን ቑጠባዊ ቕልውላውን ኣብ ግምት ብዘእተወ መልክዑ ዝቐረበ መርትዒ ፅቡቕ ክባሃል ዝኽእል እዩ፡፡ እዚ ፅሑፍ እዚ ምናልባሽውን ኣብ ኢትዮጲያ እዋናዊ ኹነታት ብኣብዝሓ ካብቶም ዝተፅሓፉ መርትዖታት እቲ ፍሉጥ ክኸውን ይኽእል እዩ፡፡
ኣብ ክንዲ እዚ ዘሎ ፀገም እንትርአ ፣ ሕጂ ዘሎ እዋናዊ ኹነታት ኩልሻዕ ዝርአ ሽግር ከምዝኾነ ጌርካ ትንታነ ካብ ምውሃብ ብተወሳኺ እዋናዊ ኹነታት ጥራሕ መሰረት ብምግባር ብዛዕባ መፃኢ ዕድል ሓፈሻዊ መደምደምታ ምውሃብ ካብቶም ዝረኣዩ ፀገማት ሓደ እዩ፡፡
ይኹን እንበር እዚ ትብዓት ዝተመልኦ ኣገላልፃ እዚ ነቲ ካሊእ ሸነኽ ዛንታ ወይ ድማ ታሪኽ ሚዛናዊ ብዝኾነ መንገዲ ኣይገለፆን፡፡ ኢትዮጲያ ኣብ ኣፍሪቃ ቐፃሊ ስትራቴጂካዊ ኣገዳስነት ዘለዋ መልክዓ-ምድራዊ ኣቀማምጣ ፣ ማሕበራዊ ተፃዋርነት ፣ ዓርስኻ ናይ ምእራምን ምሕዳስን ክእለት ፣ ናይ ሃገር ታሪኻዊ ቐፃልነትን ፣ ድልዱል ዲፕሎማሲያዊ ርክብን መፃኢ ዕድል እታ ሃገር ንምውሳን ኣዚዮም ኣገደስቲ እዮም፡፡
እቲ ቐንዲ ነጥቢ ነቲ ኢትዮጲያ ሕጂ ዘጋጥማ ዘሎ ሓቅነት ዝመልኦም ብድሆታት ምክሓድ ዘይኾነስ ምስቲ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ታሪኽ ህዝብታት ዝፃረር ትርጉም ኣልቦን እተሓላለኸን ኣቀራርባ ሓሳብ ንምውሃብ እዩ፡፡
ዋላ እኳ ነቲ ብሮበርት ዲ. ካፕላን ንፎሬይን ፖሊሲ መጽሄት ዝተጽሓፈ ፅሑፍ መራሪፅኻ ምንባብ እንተዘይደገፍኩዎ ትኽክለኛ መርትዖ ኣቕሪቡ እዩ፡፡
እቲ ፀሓፊ ከም ናይ ዓለም ባንክን ኣይ ኤም ኤፍን ዝኣመሰላ ዓለምለኸ ናይ ገንዘብ ትካላት ናይ አሜሪካ መራሒ ዝነበረ ዶናልድ ትራምፕ ፀቕጢ ንምግባር ዝጥቐመለን ትካላት እየን፡፡
ይኹን እንበር ዕውታት ዝኾኑ መንግስቲታት ነቲ ናይ ሃገር መግለፂ ዝኾነ ሃይድሮኤክትሪክ ግድብ ንምዝዛም ናይ ወፃኢ ደገፍ ከምዘድሊ ኣብ ግምት የእትው እዮም፡፡
እቲ ኣድልዎ ዝመልኦ ምክፍፋልን ሓደ ወገን ጥራሕ ዘለዎ ግደን ምምሕዳር ቕድም ናይ አሜሪካ ፕሬዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ፣ እቲ ናይ ባይደን ምምሕዳር ድሮ ናይ ወፃኢ ፖለሲ ለውጢ ከምዘምፅአ ክነስተብህለሉ ይግባእ እዩ፡፡ እዚ ድማ ዚያዳ ሚዛናዊን ገለልተኛ ፖለሲን ከምዘሎ ብንፁር ዘርእይ እዩ፡፡
ቐጠናዊ ፖለቲካን ፖሊሲ ጉዳይ ወጻኢን ካብ ውሽጢ ዓዲ ይጅምር፡ ፈለማ ጉዳያት ውሽጢ ዓዲ ምትዕርራይ
ኣብ ኢትዮጲያ ዘሎ ዝተናወሐ ውግእ ሕድሕድን ጎንፂ ምስቲ ዘሎ ቑጠባዊ ቕልውላው ተደሚሩ ነታ ሃገር ከም ሃገር ናይ ምቕፃልን ፣ ናይ ብሄራዊ ድሕንነት ፈተና ይኸውን ኣሎ ዝብል ናይ ኣይተ ሓጎስ ገምጋም ይስማምዐሉ እየ፡፡ ስለዝኾነ ንኢትዮጲያ ዘላቒ ምርግጋዕን ልምዓትን ንምምፃእ ብኣብዝሓ ናይ እታ ሃገር ኽፋላት ዘለው ፖለቲካዊን ናይ ፀጥታ ቕልውላዋት ንኹሉ ዝሓቖፈ ፖለቲካውን ዘተ ዝተገበረሉ መዕለቢ ምእላሽ ኣገዳሲ ቕድመ-ኹነት እዩ፡፡
ሪቻርድ ሃስ ‹‹ወጻኢ ጉዳያት ፖሊሲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ይጅምር፡ ናይ ኣሜሪካ ውሽጣዊ ጉዳያት ምትዕርራይ›› ኣብ ዝብል ኣዝዩ ኣድላዪ መፅሓፉ ብግልፂ ከምዘቐመጦ ንሃገረ ኣሜሪካ እቲ ዝዓበየ ስግኣት ካብ ደገ ዘይኾነስ ካብ ውሽጢ ዝመፅእ እዩ ይብል፡፡ እዚ ዓብዪ ገለፃ ንኢትዮጲያውን ብግቡእ ይሰርሕ እዩ፡፡ ኣብ ኢትዮጲያ እቲ ዝዓበየን ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነን ስግኣት ብዘይዛሪ ኹይናት ፣ ድኽነት ፣ ዝተጠናኸሩን ዴሞክራሲያውን ዝኾኑ ትካላት ዘይምህላውን ፀገም ዘለዎ ባህሪ ልዕልነት ሕጊ ኣቢሉ ይመፅእ፡፡ ናይ ውሽጢ ዓዲ ጉዳያት እንተዘይአመዓራሪና ኢትዮጲያ ብውሽጢን ወፃኢን ኣብ ጎንፂን ቕልውላውን ክትቕፅል እያ፡፡ ኢትዮጲያ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዘላትሉ ኹነታት እንትርአ ብፖለቲካዊ ዘይምርግጋዕ ፣ ኢኮኖሚያዊ ቕልውላውን ፣ ኣብ ዓለምለኻዊ ርክብ ዘሎ ናይ ደገ ፅዕንቶታትን ፈተናታት ዝኣመሰሉ ፀገማት ከምትርከብ ዝካሓድ ኣይኾነን፡፡
እዚ ኸምዚ እንተሎ ግና ሚዛናዊ ዝኾነን ታሪኽ መሰረት ዝገበረ ናይ ነዊሕ ግዘ ትልምን ኣተሓሳስባን ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ፡፡ ሓጎስ ኣብታ ፅሕፍቲኡ ናይ ኢትዮጲያ ፖለቲካዊን ኢኮኖሚያዊን ስርሒት ካብቶም ዝሓለፉ ንእሽተይ ዓመታት ፣ ማለትውን እቲ ብኢህወደግ ዝምራሕ ዝነበረ መንግስቲ ዝተፈላለዩ ተቓውሞታት ድሕሪ ምትእንጋዱ ኣብ ፀገም ክምዝኣተወ ይገልፅ፡፡ ንሱ ጥራሕ እንተይኾነስ ዓለምለኻዊን ኸባቢያዊ ውድድርን ዓለምለኻዊ ናይ ኹነታት ምዝባዕ ኢትዮጲያ ብውሽጥን ወፃኢን ንከባቢያዊ ፀገም ክትቃላዕ ከምዝገበራውን ይገልፅ እዩ፡፡
ኣብ ኸባቢያዊ ፖለቲካ ዘላቒ ዝኾነ ሰላም ፣ ልምዓትን ዲሞክራሲን ንኽመፅእ ናይ ኢትዮጲያ ብዝሓነት ዝኽበረላ ዲሞክራሲያዊትን ፌደራላዊትን ሃገር ምቕፃል ወሳኒ ምኹዋኑ ኣፅኒዐ ይኣምን፡፡ ናይ ኢትዮጲያ ዓሰርታት ዓመታት ዘቑፀረ ዕውት ቑጠባዊ ምዕባለ ምዕቃብ ብድሕሪ ኮቪድ-19 ዘሎ ብኹይናት ዝተጎድአ ቑጠባ ሃገር ምምሕያሽ ከም ሃገር ንምቕፃል ወሰንቲ እዮም፡፡ ስለዝኾነ ድማ ዝኾነ ይኹን ጥበብ ዲፕሎማሲ ፣ ኸባቢያዊ ፖለቲካን መንግስታዊ ስራሕትን ልዕሊ ኹሉ ዝኾነ ግደ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝተረጋግዐ ናይ ፖለቲካ ስርዓት ምርግጋፅ ትኹረት ብምውሃብ ክጅምር ኣለዎ፡፡
ምስ ምዕራባውያን ዓለም ዝግበር ዳግማይ ርክብን ምስ ቻይና ዘሎ ድልዱል ስትራቴጂካዊ ቐፃሊ ኣንፈትን
ካብ ታሪኽ ብምብጋስ ካብ ዘመናዊ ታሪኽ ኢትዮጲያ ፈለማ ኣትሒዙ እቲ ምዕራብ ዓለም ኣብ ውሽጢ ዓዲ ፖለቲካዊ ምዕባለታትን ፣ኸባቢያዊፖለቲካን እቶም ቐንዲ ተዋሳእቲ እዮም፡፡
ኾይኑ ግና ብሰንኪ ኣብ ኢትዮጲያ ዘሎ ኹይናት ምስ ምዕራባውያን ዝግበር ርክብ ዝለዓለ ፀቕጢ ናይ ምግባር ወፍሪ ፣ ቑጠባዊ ዕቀባን ፣ እንዳሐመቐ ዝኸደ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ዝግለፅ ዳግም ምንቁልቋል ኣምሪሑ እዩ፡፡ ዕላዊ ናይ ተኹሲ ጠጠው ናይ ምግባር ስምምዕነት ፣ዝግበሩ ሰብኣዊ ደገፋት ምምሕያሽን ነቲ ኹይናት ፖለቲካዊ መፍትሒ ዝብፀሐሉ ኹነታት ምህላው ኣብ ሞንጎ ኢትዮጲያን ምዕራባውያንን ዘሎ ርክብ ክመሓየሽ ይገብር ኣሎ፡፡
ነዚ ስትራቴጂካዊ ናህሪ ምዕቃብን ቐፃሊ ዝኾነ ምስ ምዕራባውያን ዝግበር ዳግም ርክብ ወፃኢ ፖለሲ ኢትዮጲያ ዓንዲ ክኾኑ ይግባእ፡፡
ኣብ ኢትዮጲያ ዝግበር ዝተናወሐ ዕቀባን ክልከላን ምዝዛምን ምስ ምዕራባውያን ኣገዳሲ ርክባት ዳግም ምህናፅን ብወፃኢ ፖሊሲ ቐዳምነት ቦታ ክወሃቦም ይግባእ፡፡ ቐፃሊ ብዝኾነ ዲፕሎማሲያዊ ምትሕብባርን ብጥንቃቐ ዝተመጠነ ኣቀራርባ ዘንቆልቑል ንዘሎ ርክብ ኢትዮጲያን ምዕራባውያንን ምቕያር ንኽልቲኡ ወገን ዝሐሸ እዩ፡፡
ኣብ ሞንጎ ናይ ምዕራባውያን ቕኑዕ ዝኾነ ድሌት ምዝዛም እዚ ደም መፋሰሲ ዝኾነ ኹይናት፣ ምኽባር ሰብአዊ መሰላትን እታወ ሰብአዊ ሓገዝን ናይ ኢትዮጲያ ናይ ብሄራዊ ድሕንነትን ከም ሃገር ናይ ምቕፃል ስግኣት ሚዛናዊ ስጉምቲ ምእላሽ ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ፡፡ ካብ ሓደ ወገን ጥራሕ ዝለዓል ናይ ምዕራባውያን ወፍሪ ዝለዓለ ፀቕጢ ነዚ ቕልውላው ዘጋድድን ንዝበለፀ ቕልውላውን ክመርሕ ይኽእል እዩ፡፡
ማዕረ ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ ኢትዮጲያ ርክብ ምስ ቻይና እዩ፡፡ እዚ ድልዱል ናይ ቑጠባ፣ንግዲ ፣ኢንቨስትመንት ፣ ፖለቲካውን ዲፕሎማሲያዊን ካልኦት ኣገዳሲ ዓውድታት ርክብ መሰላት ቻይና- ኢትዮጲያ ኣዝዩ ወሳኒ እዩ፡፡ ካብ ቻይና ኣጋራት ሓንቲ ዝኾነት ኢትዮጲያ ኣብ ቻይና ናይ ኣፍሪካ ፖሊሲ ፍሉይ ቦታ ኣለዎ፡፡ ምስ ቻይና ብኹሎም ወሳኒ ዓውድታት ፖለቲካዊ ፣ ዲፕሎማሲያዊ ኣንፈታት ሰፊሕ ስትራቴጂያዊ ዲፕሎማሲ ብምውናን ድልዱልን ቐፃልነት ዘለዎ ርክብ ምውናን ናይ ዲፕሎማሲና ኣዝዩ ኣገዳሲ ቕድመ-ኹነት ክኸውን ይግባእ፡፡
እቲ ኻልእ እውን ብዛዕባ ዓብዪ ግድብ ሕዳሰ ዘቕረቦ ግጉይ ወይ ድማ ዝተዛብዐ ትንተና እቲ ፀሓፊ ኣብ ኣፀጋሚ መደምደምታታት ከም ዝበፅሐን ምስ ከባቢኡ እተተሓሓዘ ኣረኣእያ ከም ዘለዎን ዝገልፅ ኢዩ። ከም ባንኪ ዓለምን ኣይ ኤም ኤፍን(IMF) ዝኣመሰላ ዓለምለኸ ናይ ገንዘብ ትካላት ከም ክፍሊ ናይቲ ምምሕዳር ዝጥቀመሉ ናይ ፀቕጢ ሜላታት ገይረን ኣብ ዘለወን ግደ ጠመተ ምግባር ኣድላዪ እዩ፡፡ይኹን እምበር ተኸታቲለን ዝመፀ መንግስታት ነቲ ቐደም ሕማቕ ዝዀነ ዓለምለኻዊ ቝጠባዊ ሃዋህው ቕድሚ ምጅማረን ነቲ ናይ ሃይድሮኤሌክትሪክ ግድብ ንምዝዛም ግዳማዊ ሓገዝ ከም ዘየድልየን ወትሩ ገሊፀን ኢየን ። ኣብ ርእሲ እዚውን ኣብ ምምሕዳር ምክፍፋልን ብሓደ ወገንን ግደ እኳ እንተሎ ምምሕዳር ባይደን ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ናይ ወፃኢ ረድኤት ምስ ጀርመን እተተሓሓዘ ዝያዳ ሚዛናውን ገለልተኛን ፖሊሲ ብንፁር ዘርኢ ናይ ወፃኢ ፖሊሲ ለውጢ ከም ዘምፅአ ክነስተብህለሉ ይግባእ። ብዛዕባ እቲ ኢትዮጵያ ኣብ ናይል ዘለዋ ነባሪ ረብሓታት ዝገልጽ ዝዀነ ይኹን ብሱል ናይ ወጻኢ ፖሊሲ ትንተና ታትን ፖለቲካዊ ቝጠባን ኽርክር ክለዓል ከሎ ግዳማዊ ብድሆታት እናሃለወ ኽነሱ ብዙሕ ቍጠባዊ ኣጋጣሚታትን መፅብዓታትን ይህብ ኢዩ። ስለዚ እቲ ኣብዚ እዋን እዚ ብዛዕባ እቲ ሓፅቢ ዚለዓል ከባብያዊ ግጭት ንጂኦፖለቲካዊ ውድቀትን ቅልውላውን ኢትዮጵያ ኣበርክቶ ኸም ዝገበረ ዚገልፅ መጎተ ብተፈጥሮኡ ዘይተፃዋርን ሓፂርን እዩ። ኤር. ዲ. ኤን. ኤ. ዝርከብ ማእኸላይን ነባርን ረብሓታት ካብቲ ኢትዮጵያ ኣብ እተፈላለየ ዓውድታት ዘጋጥማ ዝዀነ ይኹን ምስኡ ዝተሓሓዝ ናይ ፀቕጢ ወፍሪ ኣፀቢቑ ዝገልፅ እዩ።
ኣብ ኽንዲ እዚውን እቲ ፀሓፊ “ኢትዮጵያ ነቲ ዘሎ ጂኦፖለቲካዊ ሻቕሎት ኣሜሪካን ግብፅን ኣፍልጦ ኽትህበሉ ኣለዋ ” ዝብል ርእይቶ ዘይክውንነታውን ዘይርትዓውን ኣዝዩ ዘጨንቕን ከምዝኾነ ፍሉጥ እዩ። ኢትዮጵያ ነቲ ርትዓዊ ረብሓታት ኵለን እተን ክልተኣውን ድርብን ዲፕሎማሲ ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ ሃይድሮ-ዲፕሎማሲ ህንፀት ግደ ኣለዋ። እዚ ፀገም እዚ ኻብቲ ቐደም ኣትሒዙ ንሃፍቲ ማይ ንምቍፅፃርን ወተሃደራዊ ኣጠቓቕማ ንምግባርን ዝተገብረ ፃዕሪ እዩ ዝመፅእ። ናይ ኢትዮጵያ ዓብዪ ግድብ ሕዳሰ ኣብ ግብፂ ሱዳን ወይ ኣብ ዝዀነ ይኹን ኹነታት ኸቢድ ጕድኣት ዘብፅሕ ከምዘይኾነ ዝፍለጥ እዩ፡፡
ኣብ መወዳእታ ነቲ ኣሜሪካን ቻይናን ኣብ ኢትዮጵያን ዞባ ቐርኒ ኣፍሪቃን ዘለዎም ናይ ወፃኢ ፖሊሲ ብነባሪ ስትራተጅያዊ ኣረኣእያን ኣብዚ እዋን እዚ ዘሎ ምንቅስቓስን ተጠንቂቕካ ምምርማሩ ካብቲ እቲ ፀሓፊ ዝበሎ ኣፀቢቑ እተፈልየ ምዃኑ ዝሕብር ኢዩ። ሓጎስ እቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ዘተኰረ ናይ ወፃኢ ፖሊሲ ኣመሪካ ናብ ኢንዶ-ፓሲፊክ ከምዝተቐየረ ከምኡውን “ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘጋጠመ ጂኦፖለቲካዊ ቕልውላው ኣበርክቶ ብምግባር ነታ ሃገር ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ስትራተጅያዊ ኣገዳስነት ከም ዘይህልዋ ገይርዋ ኢዩ” ብምባል ይካታዕ። ይኹን እምበር ኣብ መራኸቢ ሓፋሽ ብዛዕባ እቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኻብቲ ዞባ ኸም እተፈላለያ ዝገልፅ ፀብፃብ እናሃለወ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዞባ ቐይሕ ባሕርን ኣብ ጂኦ ስትራተጅያዊ ኣካይዳ ኣገዳስነት ኣለዎ። ፕሬዚደንት ባይደን ንቐርኒ ኣፍሪቃ ፍሉይ ወኪል ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ንምሹዋም ዝገበሮ ውሳነ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ እተገብረ ግጭት ሰፊሕ ተሳትፎ ምግባሩ በማኢታት ዝቝፀር ናይ መሬት ሓይልታት ናብ ሶማልያ ንምምላስ እተገብረ ናይ ቀረባ ግዜ ስምምዕ ኣብ ጅቡቲ ወተሃደራዊ ህላወ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ከምኡውን ካልእ ኣገዳሲ ስትራተጅያዊ ረቛሒታት ነቲ ዞባ ብፍላይ ከኣ ንሃገራዊ ድሕንነትን ናይ ወፃኢ ፖሊሲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ቀፃሊ ዝዀነ ጂኦ-ፖለቲካዊ ኣገዳስነት ከም ዘለዎ ዝሕብር ኢዩ።
ምዕራባውያን ኣብ ዕዳ ዘእትዉዎ ኽስን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርአ ረቛሒታትን እናሃለወ ንሶም ንቻይና ዀነ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ዲፕሎማስያዊ ምትሕብባር ብዝምልከት ብዙሕ ልቓሕ እኳ እንተዘይኣተወ እቲ ቻይና ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ቝጠባዊ ቓል ኪዳን ግን ክሳብ ሕጂ ዓብዪ እዩ። ከምቲ ሳኒን ሸሂን ኣብዚ ቐረባ ግዜ ዝገለጽዎ “ኢትዮጵያ ማእኸል ናይቲ ኣብ ቻይና ዘሎ ናይ ምዕባለ መንገዲ ተበግሶ ኢያ ። ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኢትዮጵያ 400 ዝኾኑ ናይ ቻይና ህንፀትን ፍርያታዊነትን ፕሮጀክትታት ዘለው እንትኸውን ዋግኡ ድማ ልዕሊ 4 ቢልዮን ዶላር ኢዩ።”
ብ2021 ዓ.ም. ፈ. እቲ ድርብ ንግዲ 2.66 ቢልዮን ዶላር ኣመሪካ ዝበፅሐ እንትኸውን ካብዚ ድማ ቻይና ዳርጋ 370 ሚልዮን ዶላር ኣመሪካ ዝግመቱ ኣቑሑት ኻብ ኢትዮጵያ ኣእትያ እያ፡፡ እዚ ድማ ኣብ ዓመት 8.1 ሚእታዊ ወሰኽ ክህልው ጌሩ እዩ።
እቲ ብዛዕባ ምትሕብባር ቻይናን ኣፍሪቃን (FOCAC) ዚገልፅ ፎረም ኣብ ርክባት ቻይናን ኣፍሪቃን ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ ኣብ ርክባት ኢትዮጵያ ጕሉሕ ቦታን ስትራቴጅያዊ ኣገዳስነትን እናወሰኸ ይኸይድ ከም ዘሎ ዘርኢ ኻሊእ ኣገዳሲ ኣብነት እቲ ዞባ ቐፃሊ ዝዀነ ጂኦ-ፖለቲካዊ ኣገዳስነት እንተላይ ነቲ ኣብ ዓለምለኻዊ ወይ ድማ (multilateral) ውድባት ዝገብሮ ደገፍ እዩ። ኢትዮጵያ ኣብ ፖሊሲ ኣፍሪቃ ቐንዲ ስትራተጅያዊት ዓዲ ዀይና ትቕፅል ኣላ፡፡ ኣብታ ኣህጉር ዓብዪ ኣገዳስነትን ቦታን ስለ ዘለዋ ኸኣ ካብ ነዊሕ እዋን ኣትሒዛ ኸም ኣፍ ደገ ኣፍሪቃ ጌርካ እያ እትርአ።
እዚ ፅሑፍ እዚ ኣብቲ ኣብ ሞንጎ ውሽጣዊ ዀነ ግዳማዊ ውሳነ ናይ ኢትዮጵያ ጂኦፖለቲካን ናይ ወፃኢ ፖሊሲን ዘሎ ምትእስሳር ዘተኰረ እንትኸውን ኣርባዕተ ቐንዲ መጐተ ድሕሪ ምቕራበይ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘጋጠመ ምድሪ ዘንቀጥቅጥ ሽግር ከባብያውን ዓለምለኻውን ዝለዋወጥ ጂኦፖለቲካ ከይደገፈ ፣ብዛዕባ መፃኢ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣርባዕተ ቐንዲ መርትዖታትን መገድታትን ይገልፅ። ሓደገኛን ንዓርስኻ ዝስዕርን ሓሳብ ውን እዩ።
ዓብዪ ግድብ ሕዳሰ ከም ኸባቢያዊ ፖለቲካ ተፋሰስ ናይል መቐይሮ ነጥቢ
ዓብዪ ግድብ ሕዳሰ ኣብ ኢትዮጲያ ዝርከብ ሜጋ ሃይድሮኤሌክትሪክ መሰረተ-ልምዓት ጥራሕ ዘይኾነስ ኣብ ከባቢያዊ ፖለቲካ ተፋሰስ ናይል ወሳኒ ዛዕባ እዩ፡፡ ኣብ ታሪኽ ኸባቢያዊ ፖለቲካዊ ተፋሰስ ናይል ግድብ ህዳሰ ኣብ ሓባራዊ ምትሕብባርን ቑጠባዊ ምዕባለን ዝተመስረተ ሓድሽ ናይ ሓይሊ ርክብ ንድፊ ብምምጻእ መቐይሮ ነጥቢ ኾይኑ ዝሕሰብ እዩ፡፡ ናይ ግብፂ ኣብ ተፋሰስ ናይል ንነዊሕ እዋን ዝፀንሐ ንበይኖም ናይ ምውናን ባዕዲ – መግዛእታዊ ዓብላላይነት ዝዛዝምን ማዕረን ምኽንያታዊን ኣጠቓቕማ ናይ ሓባር ዝኾነ ሃፍቲ ማይ ጅማሮ ውን እዩ፡፡ኣብ ሞንጎ ናይ ምዕራባውያን ቕኑዕ ዝኾነ ድሌት ምዝዛም እዚ ደም መፋሰሲ ዝኾነ ኹይናት፣ ምኽባር ሰብአዊ መሰላትን እታወ ሰብአዊ ሓገዝን ናይ ኢትዮጲያ ናይ ብሄራዊ ድሕንነትን ከም ሃገር ናይ ምቕፃል ስግኣትን ሚዛናዊ ስጉምቲ ምእላሽ ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ፡፡
ብስትራቴጂያዊ ረብሓ ንምዝራብ ዓብዪ ግድብ ሕዳሰ ንኢትዮጲያ ቐፃሊት ምንጪ ፅሩይ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዝገብርን ኣብ ቐርኒ ኣፍሪካን ኸባቢያዊን ፣ ቑጠባዊን ምትእስሳር ተግባራዊ ንክኸውን ዝገብር እዩ፡፡ ከምኡውን ዓብዪ ግድብ ሕዳሰ ንመናእሰይ ወለዶ ንኹሉ ዝሓቖፈ ሓደ ዝገብር ብሄራዊ ናይ ፕሮጀክት ምዕባለ ምስ ‹‹እወ ንኽእል ኢና›› ኣተሓሳስባን መንፈስን መርኣያ እዩ፡፡
ናይ ብዙሓት ልዕለ–ሓያላን ስርዓት ዓለምን ናይ ውክልና ኣገዳስነት
ካልእ ዋና ናይ ፅሑፈይ መካትዒ እዚ ሓዱሽ ስርዓት ዓለም ዋላ እኳ ሓደጋ እንተሃለዎ ብዙሕ ቑጠባዊ ፣ ዲፕሎማሲያዊን ፣ ፖለቲካውን ናይ ኸባቢያዊ ፖለቲካ ኣጋጣሚታትን ዘምፅእ እዩ፡፡ እዚ ማለት ግና ኣብ ዓለም ሓያላትን ተዋሳእትን ዝርአ ናይ ዳግም ዝሑል ኹይናት ደገፍ ምውሃብ ኣይኾነን፡፡ ዝኾነ ይኹን ምክፍፋል፣ ምብትታን ፣ ጎንፂ ፣ ዝድግፍ ዝሑል ኹይናትን ናይ ሓይሊ ምቅድዳም ንኢትዮጲያ ሓዊሱ ሰላም ፣ ድሕንነትን ምዕባለን ዘምፅእ ኣይኾነን፡፡ ናይ ዩክሬንን ራሺያን እዋናዊ ቕልውላው ነዚ ነጥቢ ወሳኒ መርኣያ እዩ፡፡ ኢትዮጲያ ንሓደ ወገን ልዕለ – ሓያል ዓለም ምውጋን ኾነ ኣብ ሞንጎ ልዕለ- ሓያላት ኣብ ዘሎ ልጓም ዘይብሉ ፉኽክር ኣይድልያን እዩ፡፡ ስለዝኾነ ድማ ናይዚ ብዙሓት ሓያላን ስርዓት ዓለም ጥቕሚታትን ዋና ዋና ቑጠባዊ ምዕባለ ለውጢ ኣየር ንብረት ፣ ናይ ቴክኖሎጂ ምዕባለ ፣ ዲፕሎማሲያዊ ርክባትን ብኻልኦት ብዙሓት ኣድላዪ ኣንፈታት ዘኸትሎም ነገራት ካብ ኣፍሪካዊ ኣረኣእያ ብደንቢ ምርኣይ ኣድላዪ እዩ ኢለ ይኣምን፡፡ ንኣብነትውን ድሕሪ ቤጂንግ ብ 2013 ዓ.ም.ፈ ብፕሬዚደንት ሺ ጂፒንግ ኣቢሉ ቢ.ኣር.ኣይ ዕላዊ ምስገበረ ኣሜሪካን ሕብረት ኣውሮፓን ኣብ ቐረባ እዋን ዝሓሸ ዓለም ናይ ምህናፅ ተበግሶን ዓለምለኸ መእተዊ ስትራቴጂን‹‹ ዝብል ብተኸታታሊ ዕላዊ ጌሮም እዮም፡፡ እዚ ንኢትዮጲያ ሓዊሱ ንኣፍሪካ ኣብ ዝግበር ናይ ምምዕባል ፃዕርታት ናብ እዚ ኹሉ ኹይናት ዘምስል ውግንና ከይኣተው ወሳኒ መማረፂታት ዝህብ እዩ፡፡ ኣፍሪካ ናይ መሰረተ-ልምዓት ኽፍተታት ንምምላእ ቑጠባዊ ምዕባለ ንምምፃእ ዝተመሓየሸ ስርዓት ምምሕዳር ንምርግጋፅ ንሓደ ወገን ጥራሕ ብዘይምውጋን እዚኦም ፅቡቕ መማረፂታት ብጥንቃቐ ምድህሳስን ምጥቃምን ይግባእ፡፡
ኣብ መደምደምታ እቲ ቐንዲ መርትዖይ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዞባን ከምኡውን ዓለምለኻዊ ደረጃታት ዝርአ ሓድሽ ኸባቢያዊ ፖለቲካዊ ለውጥታትን በቲ ዓብላሊ ዝኾነ ናይ ቕልውላው ንድኽመት ከምኡውን እናነከየ ዝኸይድ ዘሎ ኣገዳሲነት ጥራሕ ክንርእዮ የብልናን ዝብል እዩ፡፡
ኣገዳሲ ጂኦፖለቲካዊ ኣጋጣሚታት ከም ዘሎን ንመፃኢ ኣብ መፃኢ ኣብ ግዝኣት ኢትዮጵያን ኣፍሪቃን ኣወንታዊ ፅልዋ ከሕድሩ ዚኽእሉ ኣገዳሲ ስትራተጅያዊ ሃብቲ ኸም ዘሎን ብፅኑዕ እኣምን እየ ። ኣብ ውሽጣዊ ዀነ ወፃእተኛ ጕዳያትና ኣገዳሲ ሕርያታትን ውሳነታትን ክንገብር ኣለና ። ኣብቲ ኣብዚ ግዜና ዘሎ ጂኦፖለቲካዊ ህውከትን ኣጋጣምን ክንሓልፍ ከለና ነቲ ኢትዮጵያ ብዅሉ መልክዓመድራን ቅርፅታታን ምንቅስቃሳታን ዜጋጥማ መፅብዓታትን ተኽእሎታትን ሓደገኛታትን ዓሚቝን ምክፍፋል ክህልው ኣለዎም። እዚ ሕጂ ዘሎ ስቓይን ቕልውላውን ኣብ ግምት ብምእታው እቲ መንእሰይ ወለዶ ንመፃኢ ብተስፋ ንኽንርእዮ ትብዓት ዝመልኦ ፃዕሪ ኽገብር ኣለዎ።
—
* ረቡማ ደጀነ ካብ አ..አ.ዩ ብፖለቲካል ሳይንስን ዓለም ለኸ ርክባትን ቢ ኤ ዲግሪ ፣ ብዓለም ለኸ ርክባትን ዲፕሎማሲን ወን ኤም ኤ ዲግሪ ኣለዎ።
* ኣጀንዳ ሓታሚ እዚ ፅሑፍ : እዚ ፅሑፍ ካርድ መናኣሰይ ዝማዕበለን ልምዲ ሙሁራዊ ምይይጥ ንምዕባይ “ኣብ መድረኽ ምይይጥ መናኣሰይ” ካብ ዘተኣናግዶም ፅሑፋት ሓደ እዩ:: ኣብዚ ዓምዲ ንምትእንጋድ ወይ ድማ ነዚ ፅሑፍ መልሲ ንምሃብ እንተደልዮም ብ info@cardeth.org ኢሜይል ይግበሩ።
-
-
AuthorPosts


text:
ዕላማ ትንሳኤ
ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ዅነታት ከጋጥሞ ምኻኑ እኳ ተፈለጠ፣ ክእለ ዘይፈተነ ስለምንታይ እዩ? ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኪፍጸሞ ዘለዎ ዕዮ ኸም ዘለዎ ይፈልጥ ነበረ። ናይ ነፍሲ ወከፍ ኣብ ምድሪ ዝነብር ሰብ ናይ ሓጢኣት ዕዳ ክኸፍል፣ ህይወቱ በጃ ኣሕሊፉ ኺህብ ድሮ ወሲኑ ነበረ። ኣዝዩ ስለ ዜፍቅረና ምእንቲ ኽንድሕን ክመውት ፍቓደኛ ነበረ ። እዚ ዓቢ ብስራት እዩ! ምስ ኵሉ ጌጋታትናን ዘይፍጽምናናን እኳ እንተሎና፣ ክንድሕን ፈቂዱ። ብሓቂ ብህይወት ናይ ምንባር ዕድል ምእንቲ ኽንረክብ፣ ኣምላኽ ንወዱ ምእንታና ንኽመውት ለኣኾ።
ብዛዕባዚ ምስ ሓደ ሰብ ከዘራረብ ይደሊ እየ፡
መጽሓፍ ቅዱስ ይደሊ እየ፡
መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብል፡
ኣምላኽ፡ በቲ ሓደ ወዱ ዝኣመነ ዅሉ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኺረክብ እምበር፡ ከይጠፍእሲ፡ ንወዱ በጃ ኽሳዕ ዚህብ፡ ክሳዕ ክንድዚ ንዓለም ኣፍቀራ። ኣምላኽ ንወዱ፡ ዓለም ብእኡ ኽትድሕን እምበር፡ ንዓለም ኪፈርዳስ ኣይለኣኾን። ዮሃንስ 3:16-17
ነዚ ኣካፍል


text:
ህግደፍ ኣባላት ዕቑር ሰራዊት ዝብሎም ናብ ውግእ ክኸቱ ጸዊዑ2022-09-16 10:22:28 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 137 times
- font size decrease font size increase font size
ስርዓት ህግደፍ ኩሎም “ዑቑር ሰራዊት” ዝብሎም ክሳብ 55 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣባላት ክኸቱ ብመንገዲ ምምሕዳራዊ መሓውሩ ከም ዝጸውዖም ማዕከን ዜና ቢቢሲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ዘለዉ ምንጭታታ ብምጥቃስ ሓቢራ። በቲ ዜና መሰረት እቲ መጸዋዕታ ካብ 14 መስከረም 2022 ከም ዝተተግበረ ክፍለጥ እንከሎ፡ ኣቐዲሞም ብዘይእዉጅ ናብ ግንባራት ዝተወስዱ ከም ዘለዉ’ውን ተፈሊጡ። ኣባልነት ዕቑር ሰራዊት ክሳብ 70 ዓመት ዝዕድሚኦም ወተሃደራዊ ተመኩሮ ንዘለዎም ዘጠቓልል እዩ።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ኣብ ኤርትራ ሓድሽኳ እንተዘይኮነ፡ ብፍላይ ኣብ ከተማ ኣስመራ ሰፊሕ ግፋ ይካየድ ብምህላዉን ዜጋታት ኣብ ጐደናታት ከይተረፈ ናይ መንነት ወረቐት ከርእዩ ይድገዱ ስለ ዘለዉን ኣብ ህዝቢ ዓቢይ ሻቕሎትን ስግኣትን ኣሕዲሩ ከም ዘሎ እቲ ዜና ብተወሳኺ ኣፍሊጡ። እዚ ኣገዳዲ መጸዋዕታ ነቶም ኣባላት ዕቑራት ሰራዊት ኮይኖም ኣብ ግላዊ ጉዳዮም ዝጸንሑ ዝምልከት ኮይኑ፡ እቶም ኣብ መንግስታዊ ኣካላት ዘለዉ ግና “ትሑዛት እዮም” ብዝብል ኣብዚ ናይ ሕጂ ዙርያ ከምዘይተጸውዑ እቲ ካብ ቢቢሲ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ።
እዚ ኣገዳዲ መጸዋዕታ ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየደ ዘሎ እሞ ምምሕዳር ህግደፍ ብዘይኣፍልጦ ህዝቢ ኤርትራ ብምሉእ ዓቕሙ ዝሳተፈሉ ዘሎ ውግእ ተኸቲሉ ዝመጽእ ዘሎ እዩ። ኣብዚ ጉዳይዚ ኤርትራ ኢድ ምእታዋ ጥራይ ዘይኮነ ገዚፍ ሰራዊትን ኣጽዋርን ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብባሕርን ብኣየርን ብቐጻሊ ናብ ኤርትራ ይጐዓዝ ከም ዘሎ እውን ንህዝቢ ኤርትራ ኣሻቒልዎ ዘሎ ኩነታት እዩ’።
ኣብዚ እዋንዚ ዝተፈላለያ ኣህጉራውን ዓለምለኻው ኣካላት፡ ግደ ኤርትራ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ነቲ ኩነታት ምግዳዱ ስለ ዝኾነ፡ ሰራዊታ ካብ ውግእ ኢትዮጵያ ከተውጽእ ይጽውዓን የጠንቅቓን ኣለዋ። ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታት ደማ ጉዳዮም ብሰላማዊ መንገዲ ከይፈትሑ ይዕንቅፍዎም ካብ ዘለዉ ምኽንያታት ሓደ፡ ናይ ኤርትራ ኢድ ኣእታውነት ምዃኑ ብምግላጽ ህግደፍ ኢዱን እግሩን ክእክበሎም ይምሕጸኑ ኣለዉ። ምምሕዳር ህግደፍ ግና ነቲ ደቁ ኣብ መሬት ትግራይ ዝሃልቁ ዘለዉ ህዝቢ ኤርትራኳ ብዛዕባዚ ጉዳይዚ ዝሃቦ ወግዓዊ ሓበሬታ የለን።


text:
ትግርኛ
ዳግማይ ዝፈልፈለ ዒላ ንብዓት
ድሕሪ ዒስራ ዓመታት ኣዕይንታ ብሕክምና ንእሽተይ ክርእያ ተገይሩ። ግን ገና ዓመታት እንተየቍፀራ ንዓመታት ዝዛረየ ዒላ ንብዓት ዳግማይ ፈልፊሉ። ኣነ እውን ህፃን ኰይነ ብዛንታ ዝፈልጦ ንብዓት ኣደይ….ኣደ ኰይነ ርእየዮ።
“ሓውክን መልእኽቲ ልኢኹ ኣሎ።”
“ሓውክን” ካብ ዝትብል ቃል ወፃኢ ካሊእ ዝሰምዐት ኣይትመስልን። ካብ ዕድምኣ ቀዲሙ ዝደኸመ ዓይና ከም ፍልፍል ማይ ምውራድ ጀመረ።
“ኣነ ድሓን አለኹ። አይትጨነቒ…….ዘለክዮ ኵነታት ምግማት አይይኸብደንን እንተዀነ ግና በርትዒ…..መድሓኒትኪ እውን ብአግባቡ ውሓጢ……ኢሉወን ኣሎ እማማ…. ” ሕዝውን ምንም ዝሰምዐቶ አይትመስልን። እቲ ድሕሪ ዓመታት ዝፈልፈለ ዒላ ንብዓታ ዝዓግቶ አይረኸበን።
ብዛንታ ዝሰማዕኹዎ ንብዓት ኣደይ፡ ዳግማይ ብናተይ ዕድመ ርእየዮ። ምንኣስ ሓዋ ሓደ ካብ እቶም ንደርጊ ኣይንግዛእን ይዀኖ ኢሎም ትግራይ ሓራ ከውፅኡ ገና ብንጕህኡ ዝወፅኡ ተጋሩ እዩ። ድሕሪ ዝተወሰኑ ዓመታት እቶም ስድራ ተጋደልቲ ‘ድሓን አለና‘ ካሊእ ግዜ ድማ ‘ተሰዊኡ‘ ዝብል መልእኽትታት እንትበፅሖም ኣደይ ግን ሓዱሽ ነገር እንተኢሰምዐት ዓመታት ተቆፀሩ። ድምፂ ሓደ በይኑ ወዲ እነኣ ዝጠፍኣ ኣደይ ደቃ ገዲፋ ድሃይ ምንኣስ ሓዋ ክትሓትት እግራ ናብ ዝመርሓ ጕዕዞ ጀመረት። ተጋደልቲ ኣለውሉ ዝተብሃለ ቦታ እናኸደት ዝረኸበቶ እናስዓመት ንዝሞቱ ድማ ንብዓታ እናፍሰሰት እንተኢሰለጣ ተመሊሳ። አሎን የለን ዝብል መልሲ ዝሰአነት ኣደይ ብበዝሒ ንብዓት ካብ ኣብራኻ ቀዲመን አዕይንታ ደኸማ።
ድሕሪ ዒስራ ዓመታት ኣዕይንታ ብሕክምና ንእሽተይ ክርእያ ተገይሩ። ግን ገና ዓመታት እንተየቍፀራ ንዓመታት ዝዛረየ ዒላ ንብዓት ዳግማይ ፈልፊሉ። ኣነ እውን ህፃን ኰይነ ብዛንታ ዝፈልጦ ንብዓት ኣደይ….ኣደ ኰይነ ርእየዮ።


text:
ኣብ ሆስፒታል ዓዲ-ቐይሕ፡ ኣብ ዝሓለፈ 6 ኣዋርሕ ካብ ንኡስ ዞባታት ሰንዓፈ፡ ዓዲ-ቐይሕ፡ ጸሮና፡ ማይ-ዓይኒ፡ ሰገነይትን ፎሮን ንዝመጹ 148 ዜጋታት መጥባሕቲ ሓበላ ዓይኒ ክግበረሎም እንከሎ፡ ን152 ዜጋታት ድማ መነጸር ዓይኒ ተዋሂቡ።
እቶም ብውሽጣዊ ዓቕሚ’ቲ ሆስፒታል መጥባሕቲ ዝተገብረሎም ዜጋታት፡ ኣቐዲሞም መርመራ ተገይሩሎም ዝተቘጽሩ ምዃኖም ዝሓበረ መዲካል ዳይረክተር ሆስፒታል ዓዲ-ቐይሕ ዶ/ር ጸጋዝኣብ ክፍለዝጊ፡ እቲ 132 መጥባሕቲ ክብድ ዝበለ፡ እቲ 16 ድማ ፈኲስ ምንባሩ ሓቢሩ።
ቅድሚ ሕጂ ካብ ኣስመራን መንደፈራን ብዝመጹ ሓካይም ዝካየድ ዝነበረ መጥባሕቲ፡ ሎሚ ዓመት እቲ ሆስፒታል ብዝዓጠቖ ዓቕሚ-ሰብን መሳርሒታትን ከምእተገብረ፡ ዶ/ር ጸጋዝኣብ ብተወሳኺ ኣብሪሁ።
ዜጋታት ዓይኖም ኣብ ዝሓሙሉ፡ ቀጥታ ናብ ትካል ጥዕና ብምምጻእ ክፍወሱ ብምዝኽኻር ድማ፡ ሓሓሊፉ ዘጋጥም ሕጽረት መድሃኒት ፍታሕ ክናደየሉ ተላብዩ።
ኣብ ሆስፒታል ዓዲ-ቐይሕ ሓኪም ዓይኒ ዶ/ር ኣሕመድ ሳልሕ ብግደኡ፡ ካብ 25 ግንቦት ክሳብ 23 ሰነ ብዝተገብረ ወፍሪ፡ 3,380 ተገልገልቲ ክርኣዩ ከለዉ፡ 148 ካብኦም መጥባሕቲ ሓበላ ዓይኒ ከምእተገብረሎም ገሊጹ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ ኣብ ኣብያተ-ትምህርቲ ብዝተኻየደ መርመራ’ውን፡ ን70 ተመሃሮ መነጽር ከምእተዋቦም፡ ኣብ ሕክምና ዓይኒ ሆስፒታል ዓዲ-ቐይሕ ክኢላ ምስራሕ መነጽር ዶ/ር ፍስሃ ጠዓመ ኣፍሊጡ።
መጥባሕቲ ዝተገብረሎም ወገናት ብወገኖም፡ ኣብ ቀረባኦም ብዝረኸብዎ ዕድል፡ ናብ ኣስመራን ካልኦት ከተማታትን ካብ ምጋሽን ካብ ወጻኢታትን ከምዝደሓኑ ሓቢሮም።


text:
ጋሻ ኣብ ሽወደን
ናብ ግኔስታ እንቋዕ ብደሓን መጻእካ!
ግኔስታ ኮሙን: ኣብዚ ኮሙንን ኣብ ሽወደንን ጋሻ ንዝኾንካ ንዓኻ ደገፍን መምርሕን ይህብ። ናይዚ ኮሙን ብዓል-መዚ ማሕበራዊ ውህደት: ኣብ ሽወደን ቀዋሚ ፍቓድ ንዝወሰዱ ሓደስቲ መጻእቲ ማዕጾኡ ክፉት’ዩ። እዚ ብዓል-መዚ ማሕበራዊ ውህደት: ነቶም ክትሰርሑ ወይ ክትመሃሩ ኢልኩም ናብ ግኔስታ ዝገዓዝኩም’ውን ሓበሬታ ይህብ’ዩ። ነቶም ንውልቆም ዚመጹ ቈልዑ ዕቝበኛታት ግን: ክፍሊ ሓልዮት ውልቀሰብን ስድራን (Individ- och familjeomsorgen)እዩ ሓላፍነት ዚስከመሎም።
ንዝተፈላለዩ ሕቶታት መልሲ ንምርካብ ኣበይ ክትከይድ ከም ዘለካ ብዝምልከት’ውን ኣብ ቤ/ጽ መድቦርያርኮንቱረት (medborgarkontoret) ሓበሬታ ናይ ምርካብ ኣተኽእሎ ኣሎ። ቅጥዕታት ኣምጺእካ ክትመልኦም: ከምኡ’ውን ካልእ ሓገዝ ምርካብ ይከኣል’ዩ። መድቦርያርኮንቱረት ኣብ ስትሮመንቶርየት (Strömmentorget) ማለት ኣብቲ ኣብ ማእከል ግኔስታ ዘሎ ቤት ንባብ ዚርከበሉ ህንጻ ኣሎ።
ሓበሬታ ነቶም ኪቕመጡ ኢሎም ናብ ግኔስታ ዝገዓዙ
ንውልቅኻ እትነብር በጽሒ ዅን ወይ ቈልዓ ዘሎካ ብዓል-ስድራ ብዘየገድስ: ናብ ሽወደን ክትግዕዝ ከለኻ ክትርስዖም ዘይብልካ ነገራት ኣለዉ። ካብዚ ስዒቡ እምበኣር: ኪሕግዘካ ዚኽእል ዝርዝር ቅልል ዝበሉ ነገራት ኣሎ።
- ኣብ ንይሾፒን ወይ ኣብ ሶደርተልየ ዚርከብ ቤ/ጽ ግብሪ (ስካተቨርከት) ውልቃዊ ምብጻሕ ጌርካ ተመዝገብ። ናይዚ ምኽንያት ከኣ: ንመለለዪ ቍጽሪ መንነትካ (ፐርሾንኑመር) ዚኸውን 4 ኣሃዝ ምእንቲ ክትወሃብ’ዩ። ካብ ሃገርካ ዝተማላእካዮ ኵሉ ሰነዳት ምሳኻ ሒዝካዮ ምጻእ።
- ኣብ ቤ/ጽ ውሕስነት ካሳ (ፎርሸክሪንስካሳን) ተመዝገብ፤ ቅዳሕ ናይ ዝተዋህበካ ቀዋሚ ፍቓድ ተማላእ።
- ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደንኛ ክትመሃር ተመዝገብ፤ ግኔስታ ኮሙን በቲ ኣብ ኡትቢልድኒንስሴትሩም (Utbildningscentrum) ዘካይዶ ትምህርቲ ኣቢሉ ነዚ ዕድል ይህበካ።
- ቦታ መዋእለ-ህጻናት ዘድልዮም ደቂ እንተሎዉኻ: ምስ ግኔስታ ኮሙን ርክብ ግበር።
ኣብዚ ብምጥዋቕ ብዛዕባ ኣብያተ ትምህርቲ መዋእለ-ህጻናት ተወሳኺ ሓበሬታ ኣንብብ።
- ኣብ ዕድመ ትምህርቲ ዚርከቡ ደቂ እንተሎዉኻ: ትምህርቲ ኪጅምሩ ምስ ግኔስታ ኮሙን ርክብ ግበር። ብዛዕባ ቤት ትምህርቲ መባእታ ተወሳኺ ንምንባብ ኣብዚ ጠውቕ።
ንተወሳኺ ሓበሬታ: ምስ ብዓል-መዚ ማሕበራዊ ውህደት ብቝጽሪ ስልኪ 158 - 275 470 ወይ ከኣ ምስ በዓል-መዚ ስትራተጂ ውህደት ብቝጽሪ ስልኪ 0158-275 527 ርክብ ግበር። ምስ ቤ/ጽ መድቦርያርኮንቱረት ርክብ ንምግባር ቍጽሪ ስልኪ 0158 - 275 666 ትድውል።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ምስ ብዓል-መዚ ማሕበራዊ ውህደት ብቝጽሪ ስልኪ 158 - 275 470 ርክብ ግበር።
ጠቐምቲ ኣድራሻታት መርበብ ኢንተርነት
ኣብዚ ታሕቲ: ፋልማይካ ኣብ ግኔስታን ሽወደንን ክትቅመጥ ከለኻ: ናብራ ከቃልለልካ ዚኽእል ሓባር-መንገዲ ሓበሬታ (ሌንክ) ኣኪብናልካ ኣለና። ኣብዘን ገጻት ዘሎ ሓበሬታ ብሓያለ ቋንቋታት ቀሪቡ’ሎ። ነቲ ሓባር-መንገዲ (ሌንክ) ጠዊቕካ ቋንቋኻ ምረጽ።
ሓፈሻዊ ሓበሬታ ብዛዕባ ማሕበረሰብ ሽወደን External link.
ንግኔስታ ኮሙን ብፍላይ ዚምልከት ሓበሬታ External link.
ቤ/ጽ ውሕስነት ካሳ (ፎርሸክሪንስካሳን) - ሽወደናዊ ስርዓተ-ውሕስነት External link.
ፎርሸክሪንስካሳን ምስ ፊልም ስርዓተ-ውሕስነት ሽወደን External link.
ሓፈሻዊ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ንሓደስቲ ዚወሃብ ትምህርቲ External link.
ብዛዕባ ህዝባዊ መሰል (ኣለማንስረተን) – ኣብ ተፈጥሮኣዊ ትዕድልቲ ሃገረ-ሽወደን ንምንቅስቓስ ዘኽእሉ መሰላትን ግቡኣትን: ሕጊ እንታይ ይብል? External link.
ቮርድጋይደን - ኣገልግሎት ጥዕና ሽወደን ከመይ ይሰርሕ፧
ቤ/ጽ መራኸብቲ ስራሕ (ኣርበትስፎርመድሊንገን) – ስራሕን ፕራክቲክን ንምርካብ ከመይ ትገብር፧ External link.
ሃየ ናብ ግኔስታ ኮሙን ደዊልካ: ጕዳይካ ብምሕባር ሓገዝ ርኸብ።


text:
May 16, 2015
እዚ መጽሓፍ`ዚ ብሩራዊ እዩቤልዩ ምፍራስ ግንባር ናቕፋን ምድምሳስ `እዚ ናደው`ን ምኽንያት ብምግባር ዝተዳለወ እዩ። ነዚ እኩባ ዛንታታት ዝሓዘ መጽሓፍ ናይ ምስንዳእ ሓሳብ ብባህላዊ ጉዳያት ህግደፍን ምምሕዳር ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪን ኣዩ ነቒሉ። ብማሕበራት ምትሕግጋዝ ተጋደልቲ ደገፍ ተገይሩሉ ከኣ፡ እንሆ ንንባብ በቒዑ። ኣብቲ ቅድሚ 25 ዓመት ዝተፈጸመ ታሪኻዊ ስርሒት ምድምሳስ `ናደው እዝ` ብኣካል ዝነበሩ ውዕሎኦም እናዘከሩ፡ እናስተንተኑ፡ እናተደፋነቁ፥ . . . ፣ እቶም ኣብቲ ፍጻመ ዘይነበሩን ዘየርከቡሉን ወለዶ ከኣ እናተገረሙ፡ እናተሓበኑ፡ ኣናተነቓቕሑ፡ . . . ከንብቡዎ ትጽቢት ኣዳለውቱ እዩ።
ኣብ`ዚ መጽሓፍ`ዚ ቀሪቡ ዘሎ ዝኽሪታትን ዛንታታትን ብፍቕዲ ዓሰርተው-ኣርባዕተ ኰይኑ፡ ኣብ`ቲ ስርሒት ካብ ዝተሳተፉ ሰብ ታሪኽ ዝተረኽበ ሓቀና ዛንታታት እዩ። ገለኡ ንንባብ ዝምችው ኣዘናትዋ ሓጺር ዛንታ ዝኽተል ክኸውን እንከሎ፡ ገለኡ ከኣ ኣጸሓሕፋ ጦብላሕታዊ ዝኽሪ ዝሓዘ እዩ። ብሓፈሻ፡ ዋሕዙ ዝሓለወ፡ ብሩህን ንንባብ ዘይዕንቅፍን ሜላ ኣጸሓሕፋ ተከቲሉ ክቐርብ ተፈቲኑ ኣሎ። ኣንበብቲ ከኣ ነዚ ብዝተፈላለየ ኹርናዕ ቀሪቡ ዘሎ ዝኽሪታትን ዛንታታትን ኣንቢቦም ሓፈሻዊ ስእሊ ናይ`ቲ ስርሒት ክረኽቡ ትጽቢት ኣዳለውቱ እዩ።
ብተወሳኺ፡ ኣስራርዓ ናይ`ዚ ዛንታታት`ዚ መስርሕ ፍጻመ ናይ`ቲ ስርሒት ንምዕቃብ ተባሂሉ ብቕደም-ተኸተል ቀሪቡ ኣሎ። ገለ ክፍላ ናይ`ዚ ዛንታታት፡ ቅድሚ`ቲ ስርሒት ኣብ ግንባር ናቕፋ ንዝነበረ ቅያታት ዝገልጽ ኰይኑ ነቲ ድሒሩ ዝመጸ ዓወት ኣበርክቶ ዝነበሮ እዩ። ገለኡ ዛንታታት ከኣ ብቐጥታ ውዕሎ ናይ`ቲ ስርሒት ዝጸዊ ክኸውን እንከሎ፡ ገለኡ ከኣ ድሕሪ እቲ ዘሕብን ዓወት ኣብ ዝነበረ ሓጺር ግዜ ዘጋጠመ ፍጻመታት እዩ። ስለ`ዚ ብመስርዕ ምቕራቡ ነቲ ስእሊ ዝያዳ ብሩህ ክገብሮ ይኽእል`ዩ።
እዚ መጽሓፍ`ዚ ብሞያውያን ታሪኽ ዝተጻሕፈ፡ ንኩሉ መለክዒታት መጽናዕታዊ ኣቀራርባን ታሪኽ ዝተከተለ፡ ትሕዝቶን ቅጥዒን ኣካዳምያዊን ኣጸሓሕፋ ታሪኽ ዝለበሰ ኣይኰነን። እንታይ ድኣ፡ ተዘክሮታትን ትዝታዊ ጦብላሕታታትን ገለ ተሳተፍቱ ዝሓቘፈ መጽሓፍ እዩ። ስለዝዀነ ከኣ ኣካዳሚያዊ መጽሓፍ ታሪኽ ክምዝግቦን ከመሓላልፎን ዘይክእል ሰብኣዊ ታሪኽ ብስምዒትን ቃናን ፈጸምቱ ኣብ ምትሕልላፍ ኣገዳሲ ኣበርክቶ ክገብር ይኽእል እዩ። ስለዚ ድማ፡ ከም`ዚ ዓይነት መጽሓፍ፡ ንስፈ ታሪኽ ገድሊ ኤርትራ ዘማዕርግ ቂሐ-ጽልሚ እዩ።
ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ፡ እዚ መጽሓፍ`ዚ ኣብ ሓጺር ግዜ ንንባብ ከም ዝበቅዕ ንዝገበሩ፣ ማሕበራት ምትሕግጋዝ ክፍላተ-ሰራዊት 85፡ 61፡ 96፡ 52፡ 16ን 70ን መካናይዝድ 74፡ ዜና፡ ሕክምናን መደበር ታዕሊምን የመስግን።
ብተወሳኺ፡ ዛንታታቶም ንዝጸወዩ ተጋደልቲን ኣሃዱታትን፡ ንጸሓፍቲን ኣርታዕቲን ከምኡ`ውን ኣሳእል ንዘቕረበ ጨንፈር ስእሊ ሚኒስትሪ ዜናን ሓላፍነት ምሕታም ንዝተሰከመ ኣሕተምቲ ሕድሪን ምስጋንኡ የብጽሕ።
ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍ