text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ናይዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ሽልማት ኮሚቴ ትዊተር ብዝበሃል ናይ ዘመንና መራኸቢ ብዙሓን ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ‘ ናይ 2019 ዓም ናይ ሰላም ሽልማት ኖበል ንኩሎም እቶም ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሃገራት ምብራቅ ኣፍሪቃን ስሜን ምሥራቅ ኣፍሪቃን ሰላም ንክድንፍዕ ንዝጽዕሩ ወገናት እውን የጠቃልል` እንክብሉ ከምቲ ብሓደ ኢድካ ክተጣቅዕ ዘይከኣል ዶ/ር ዓቢይ በይኖም ሰላም ከንግሡን ደንፍዑን ከምዘይክእሉ እንታይ ደኣ ብዙሓት ተሓባበርቲ ስለዘለውዎም እቲ ስልማት ንኩሎም ይምልከት ዜስምዕ ሓበሬት ዘርጊሖም።
እቲ ኮሚሽን ቀንዲ ዘስመረሉ እቲ ምስ ኤርትራ ዝተገብረ ሰላም ብምትሕብባር ፕረሲደንት ሃገረ ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቅ ምዃኑ ብምምልካት እዚ ብዕሊ ካብ 1988 ክሳብ 2000 ኣብ ውግእ ኣብ ዝሰዓቡ ልዕሊ ዕሥራ ዓመታት ከኣ ኣይሰላም ኣይኩናት ዝነበረ ሃውሁ ክሳብ እዚ ናይ ሰላም ውዑል ዝግበር ንኩሉ ዓንቂጹ ኣምኪንዎ ከምዝነበረ እውን ኣዘኻኺሮም።
ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ንናይ ሰላም ኖቤል ካብ ዝተረቑሑ ልዕሊ 300 ጸለውቲ ሰባት፣ ንድሕነት ኣከባቢ እትጣበቕ፣ ጓል 16 ዓመት ሽወደናዊት መንእሰይ ግሬታ ቱንበርግ፣ ስደተኛታት ርሑው ኣፍደገ ክኽፈተሎም ዝጽውዑ ጳጳስ ፍራንሲስን፣ ኣብ መሳጊድ ድሕሪ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ፣ ጽኑዕ ምቁጽጻር ጠበናጁ ክግበር ትእዛዝ ዘመሓላለፈት ቀዳመይቲ ሚኒስርተር ኒውዝላንድ፣ ጃሲንዳ ኣርደርን ካልኦት ልዕሊ ክልተ ሚእቲ ዝኾኑ ጸለውቲ ሰባት እውን ይርከብዎም።
ኰይኑ ግን ሎሚ ዓርቢ 11 ጥቅምቲ ኣብ ዝተነግረ ስም ዕውታት ድማ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ተዓዋቲ ናይ ሰላም ኖቤል 2019 ከምዝኾኑ ተረጋጊጹ።
ነዚ ሽልማት እዚ ከኣ ንዝመጽእ ዕለት 10 ታሕሳስ 2019 ዓምፈ ኣብ ኖርወይ፣ ኣብ ከተማ ኦሶሎ ኣብ ዝካየድ ጽምብል ድማ ብወግዒ ክቕበልዎ እዮም። እዚ ሽልማት እዚ 900 ሺሕ ዶላር ኣመሪካ ምዃኑ እውን ምስዚ ተታሓሒዙ ዝመጸ ዜና የመልክት።
ምስዚ ኣተሓሒዛ ኖርወጃዊት ኮሚተ ኖቤል ሽልማት ሰላም ቀ/ሚ ኣቢይ ኣሕመድ ቀዳሞት 100 መዓልታት መዝነቶም "ኣብ’ታ ሃገር ዝነበረ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ንክለዓልን ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ናይ ፖለቲካ እሱራት ንክፍትሑን: ኣብ ማዕከናት ዜናን መራኸቢ ብዙሓንን ዝነበረ ቑጽጽርን ዓፈናን ኣብ ምውጋድን ተቓወምቲ ውድባት ከም ሃገራውያን ተወዳደርቲ ናብ ሃገር ክኣትውን ከም ልቦም ክወዳደቡን ምፍቓድን፥ ብብልሽውና ዝተኸሱ ሰበ ሥልጣን ብሕጊ ተማእዚዞም ክምርመሩን ክእረሙን ክእለን ብምግባርን ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ላዕለዋይ ሥልጣን መንግሥቲ ከምዝዓዝዝ ምግባርን" ካብቲ ቀንዲ ረቋሒታት ምዃኑ የመልክት።
ብዛዕባ እታ ብዙሓት ትጽቢት ዝገበሩላ ተጣባቂት ተፈጥሮ ግረታ ቱንበርግ ግን ምንም ዓይነት ርእይቶ ኣይሃበን። ነዚ ከኣ ፕረሲደንት እቲ ኮሚተ ‘ብዛዕባ ዘይዕውታት እዚ ሽልማት እዚ ዝኾነ ርእይቶ ስለዘይንህብ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ እውን ምንም ክንብል ኣይንኽእልን’ ብማለት ቈጽዮሞ።


c: text/html

text:
ምዓስ እየ መርመራ ክገድፍ ዘለኒ?
ብሰንኪ ኮቪድ-19 ክኸውን ዝኽእሉ ምልክታት እንተ ኣልዩካ፡ መርመራ ግደፍ። ልሙድ ምልክታት እንሆ፡
- ሰዓል
- ረስኒ
- ቃንዛ ጐረሮ
- ነድሪ ኣፍንጫ (ጸረርታ) ወይ ማዕበስቲ ኣፍንጫ
- ዝተቐየረ ዓቕሚ ምሽታትን ምስትምቓርን
- ሕማም ርእሲ
- ቃንዛ ኣብ ጭዋዳታት
- ዕግርግር
- ቃንዛ ከስዐ
- ውጽኣት
- ጸገም ምስትንፋስ
- ድኻም
ብዛዕባ እዚ ሕማም ኣብ ኮቪድ-19 ዝብል ጽሑፍ ብዝያዳ ኣንብብ።
ከምኡ’ውን ገለ ካብዞም ዝስዕቡ ልክዕ እንተ ኾይኑ መርመራ ምግዳፍ ከድልየካ ይኽእል እዩ፡
- ምስ ሓደ ኮቪድ-19 ዘለዎ ሰብ ተራኺብካ ነርካ።
- ሓደ ሓኪም ወይ ነርስ መርመራ ክትገድፍ ተማሕጺኖሙኻ።
መብዛሕትኦም ኮቪድ-19 ዘሕለፉ ሰባት ድሕሪኡ እንተ ወሓደ ንሽዱሽተ ወርሒ ካብዚ ሕማም ናጻ እዩም።
ካብ ሕማም ናጻ፡ ካብ ምትሕልላፍ ሕማምን እንደገና ምሕማምን መከላኸሊ ምህላው ማለት እዩ።
ቅድሚ ካብ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ንላዕሊ ኮቪድ-19 ሒዙኻ እንተ ነይሩን እንደገና ሓሚምካን መርመራ ግደፍ።
ዋላ ተኸቲብካ ከለኻ ሓሚምካ ኴንካ መርመራ ግደፍ። ኣብቲ ክታበት ጸረ ኮቪድ-19 ዝብል ጽሑፍ ብዝያዳ ኣንብብ።
ገሽካ ናብ ሽወደን ክትኣቱ ከለኻ መርመራ ምግዳፍ ከድልየካ ይኽእል እዩ
ናብ ካልእ ሃገር ገሽካ ዝነበርካ ናብ ሽወደን ክትመጽእ ከለኻ መርመራ ምግዳፍ ከድልየካ ይኽእል እዩ።
ናብ ሽወደን ገሽካ ክትመጽእ ከለኻ ኣየኖት ሕግታት ከም ዘገልግሉ ብዝያዳ ኣንብብ። እቲ ገጽ ብእንግሊዝኛ እዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ድሕሪ ምእላይ ፕረዚደንት ዑመር ኣልበሽር ነታ ሃገር ዝመርሑ ዘለው ወታሃደራዊ መራሕቲ ሱዳን ሲቪላዊ መንግስቲ ብቕልጡፍ ናይ ምምስራት ዕላማ ከምዘለዎም ትማሊ ሶኑይ ገሊጾም። ወሃቢ ቃል ቤት ምኽሪ ወታሃደራዊ መሰጋገሪ ሌተናል ጀነራል ሸምሸዲን ኪባሺ ትማሊ ሶኑይ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ኣብ መንጎ ሓይልታት ፖለቲካን ማሕበራዊ ጉጅለታት’ታ ሃገር ልዝብ ይካየድ ከምዘሎ ገሊጾም።
ንሶም ነዚ መግለጺ ዝሃቡ ወታሃደራዊ መራሕቲ ነቲ ኮፍ ናይ ምባል ኣድማ ዘካየዱ ዘለው ተቓወምቲ'ታ ሃገር ዝተዓጸወ መንገድታት ክኽፈት ትእዛዝ ድሕሪ ምሃቦም ኣብ መንጎ ተቓወምቲን ወታሃደራዊ መራሕቲ’ታ ሃገርን ውጥረት ኣብ ዝዓረገሉ እዋን እዩ።
ካብ ሚያዝያ 6 ጀሚሮም ኣብ ኣፍደገ ዋና ቤት ጽሕፈት ሚንስትሪ ምክልካል ኮፍ ናይ ምባል ኣድማ ዘካየዱ ዘለው ተቓወምቲ ሲቪላዊ ምምሕዳር ኣብታ ሃገር ብቕልጡፍ ክምስረት ዝጠልቡ እዮም።


text:
Radio Erena: 10 November 2014
ኣብ ፈቀዶ ሃገራት ኤርትራውያን ስደተኛታት ንዝወርዶም ዘሎ በደልን ግፍዕታትን ኣውራ ክሕተተሉ ዝግባእ መንግስቲ ኤርትራ ምዃኑ፣ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኣብ ፈረንሳ ወደባዊት ከተማ ክሌ ዝርከቡ ኤርትራውያን ምስ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ዝርርብ ገሊጾም።
መብዛሕቶም እቶም ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ካሌ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ካብ ኤርትራ ዶብ ሰጊሮም ካብ ዝወጹላ ዕለት፣ ኣብ ፈቐዶ መዓስከራት፣ በረኻታት ሰሃራን ሲናይን፣ ሊብያ፣ እስራኤል፣ ማእከላይ ባሕሪ፣ ኢጣልያን ገልታዕታዕ ከምዝበሉ ብምጥቃስ ኣብዚ እዋን’ዚ ከኣ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር፣ ኣብ ፈረንሳ ከተማ ካሌ ይከላበቱ ምህላዎም ኣረዲኦም።
ኣብ ዓዲዃላ ተማሃርይ 11 ክፍሊ ዝነበረ ወዲ 22 ዓመት መንእሰይ ናስር፣ ናብ ግዱድ ውትህድርና ናብ መደበር ታዕሊም ሳዋ ንኸይወርድ፣ 2010 ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገረ ብምጥቃስ፣ ኣብ መዓስከር ዓዲ ሓሩሽ’ውን ዝኾነ ተስፋ ስለዘይርኣየሉ፣ እንደገና ናብ ሱዳን ብምስጋር፣ ብሊብያ፣ ማእከላይ ባሕሪ ሰንጢቑ ኢጣልያ ድሕሪ ምእታዉ ሕጂ ከኣ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ይፍትን ምህላዉ ሓቢሩ።
ናብ ካሌ ካብ ዝኣቱ ሓደ ወርሒ ጌሩ ከምዘሎ ድሕሪ ምጥቃስ ከኣ፣ ኣብዚ ሓደ ወርሒ ልዕሊ 30 ግዜ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ፈቲኑ ከምዘይሰለጦ ገሊጹ።
ናስር፣ ኣብ ናይ ጉዕዞ ስደቱ ካብ ዝርኣዮ ከርተት እቲ ዝኸበደ ዝበሎ፣ ከኣ ኣብ ሊብያ መስተን ሓሽሽን ዝሰተዩ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያንንን ኢትዮጵውያንን ደቂንስትዮ ዝፍጽምዎ ዝነበሩ ጾታዊ ዓመጽ ምዃኑ ኣስተንቲኑ።
ካብ ናቕፋ ዝመጸ ሓምድ ዝተባህለ ካልእ ኤርትራዊ መንእሰይ’ውን፣ ኣብ ካሌ ሓሙሽተ ወርሒ ጌሩ ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ልዕሊ ሓደ ሚእቲ ግዜ ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ከምዝፈተነ ድሕሪ ምሕባር፣ ፖሊስ ፈረንሳ ኣብ ዝሓዝዎ ግዜ ጎነጽ እናተጠቐሙ ክሳብ ናብ ቤልጁም ዝሰጎግሉ ግዜ ከምዝነበረ ኣመልኪቱ።
ኣብ ሓልሓል መምህር ዝነበረ ስም ክዕቀበሉ ዝጠቐሰ ካልእ ኤርትራዊ መንእሰይ’ውን’ውን ናብ ካሌ ክሳብ ዝበጽሕ ሱዳን፣ ቱርኪ፣ ኣልባንያ፣ ሞንቴኔግሮ፣ ግሪኽን ኢጣልያን ዝርከብእን 11 ሃገራት ከምዘቋረጸ ብምጥቃስ፣ ምስዚ ሕጂ ኣብ ካሌ ዘለዎ ኩነታት ብምዝማድ ይኹን ኣብ ኤውሮጳ ክህልዎ ዝጽበዮ ናብራ፣ ኣብ ኤርትራ ምስ ስድርኡ ማሙቑ ክነብር ከምዝመርጽ ብምሕባር፣ ብሰንኪ እቲ መንግስቲ ኣብ ኤርትራ ፈጢርዎ ዘሎ ኩነታት ግና እዚ ኩሉ ከርተት ክርኢ ከምዝተገደደ ሓቢሩ።
ብ12 ግንቦት 2014 450 ስደተኛታት ሒዛ ካብ ዝጠሓለት ጃልባ ዝደሓነ ማሕሙድ ዝተባህለ ተወላዲ ፎሮ ዝኾነ ኤርትራዊ ብወገኑ’ውን ጠንቒ ስደትና ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ስለዝኾነ፣ ለውጢ እንተመጺኡ ኣብ ምድሪ ኤውሮጳ ዘጽንሕ ምኽንያት ከምዘይብሉ ሓቢሩ።
ቅድሚ ናብ ስደት ከምርሕ ምውሳኑ’ውን ንሰለስተ ዓመታት ተኣሲሩ ምንባሩ ገሊጹ።
እቶም ናብቲ ቦታ ምስ ዝተጓዓዘ ጋዜጠኛ ሬድዮ ኤረና ዝርርብ ዘካየዱ ሓያሎ ኤርትራውን ነናቶም ተሞክሮታት ድሕሪ ምክፋል፣ ናይዚ ኩሉ ከርተትን ገልታዕታዕን ተሓተቲ፣ ዑቕባ ንምሕታት እንሓልፈን ዘለና ሃገራት ዘይኮና፣ ካብ ገዛ ዓድና ክንወጽእ ዘገደደ መንግስቲ ኤርትራ’ዩ ክብሉ ደምዲሞም።
ፖሊስ ፈረንሳ ብፍላይ ኣብ ጎደናታት ካብ ዝተተኽላ ካሜራታት ኣብ ዝኽወልሉ ግዜ ኣብ ልዕሊኦም ብፍሊትን ካልእን ጎነጽ ከምዝጥቐሙ ዝግለጽ ኮይኑ፣ ፖሊስ ፈረንሳ በንጻሩ ኣብ ካሌ ዝርከቡ ስደተኛታት ብዙሕ ዘይሕጋዊ ተግባራት ይፍጽሙ ምህላዎም’ዮም ዝኸሱ።
‘ጣሻ’ ኢሎም ኣብ ዝጽውዕዎ፣ በግራብ ኣብ ዝተኸበ ከባቢታት ወደብ ካሌ ፋሕ ኢሎም ላብ ለገስቲ ብዝተረኽበ ቴንዳታት ተኺሎም ዝሓድሩ ዘለዎ ኣስታት 1500 ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ሓያሎ ቀዝሕን በረድን ክክሸት ጀሚሩ ብምህላዎም ንህወይቶም ኣስጋኢ ምዃኑ’ዩ ዝግለጽ።
ፈረንሳውያን ገበርቲ ሰናይ፣ ክዳንውቲ፣ ኮቦርታን መግብን ክልግስሎም ይርኣዩ’ዮም።
መንግስቲ ፈረንሳ’ውን ካብዚ ቀዝሕን ዛሕልን ንምድሓኖም ግዝያዊ መዕቖቢ ክሰርሓሎም ምዃኑ ዝሓለፈ ሰሙን እኳ እንተሓበረ ዛጊት ዝኾነ ዝተገብረሎም ነገረ የለን።
ካብዞም ኣብ ካሌ ዘለዎም 10ታት ደቂንስትዮ ዝርከብኦም ኣስታት 1500 ስደተኛታት መብዛሕቶም ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵን እኳ እንተኾኑ፣ እቶም ኢትዮጵያን ዳርጋ ብምሉኦም ብስም ኤርትራውያን ዝተመዝገቡ ምዃኖም ናብቲ ቦታ ብኣካል ዝተጓዕዘ ጋዜጠኛ ሬድዮ ኤረና ከረጋግጽ ክኢሉ።
==========================================


text:
ገምጋም ምትሕግጋዝ ኤርትራን ኢትዮዽያን ኣብ ውግእ ፀረ ግብረ ሸበራ ምስ ኣሜሪካ ዝንፅር ፀብፃብ ብመንግስቲ ኣሜሪካ ወግዓዊ ኮይኑ‘ሎ።
ኤርትራ ኣብ`ዚ ዝሓለፈ ዓመተ 2013፡ ዝኾነ ዓቢ ዝብሃል ኣህጉራዊ ሽበራ ኣየጋጠማን ይብል እቲ ሪፖርት ኣብ መእተዊኡ። ኣንጻር ግብረ-ሽበራ ብሽርክነት ክትሰርሕ ከምትደሊ ምግላጻ`ውን ይጠቅስ።
ሰበ-ስልጣን ኣስመራን፣ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ሕ/ሃን ወከልቲ ኤርትራን፣ ካብ‘ቲ ዝርከብሉ ነዊሕ ዝፀንሐ ዞባዊ ተነፅሎን ፅልእን ክወፁ ድልየቶም ምኳኑ ንሰበ-ስልጣን ኣሜሪካን ኣፍሊጦም ኣለው።
ኤርትራ ንዞባዊ ህድኣት ተገዳስነት ዘይምርኣያ፣ንዕድላት ወፍሪ ፀረ ግብረ-ሸበራን ንልዝባትን ኣፀጋሚ ገይርዎ‘ዩ።
እቲ ሪፖርት ብዛዕባ ኩነታት ኢትዮዽያ ክፅብፅብ ከሎ፣መንግስቲ ኢትዮዽያ ህውከት ሶማልያ ቀንዲ ፀጥታዊ ሻቅሎት ኢሉ ይገልፆ፣ፅንፈኛታት ካብ ሶማልያ ሰሊኾም ንከይኣትው ኢሉ ድማ ኣብ ዶብ ምስ ሶማልያ ሰራዊት ኣስፊሩ‘ሎ።
መንግስቲ ኢትዮዽያ በቶም ጉጅለታት ፈጠርቲ ራዕዲ ኢሉ ዝፅወዖም ግንባር ሓርነት ኦጋዴን፣ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ሸውዓተ ግንቦትን ሻቅሎት ኣለዎ።
ኢትዮዽያ ምስ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ብርክት ዝበሉ ዞባዊ ፀጥታዊ ጉዳያት ሓቢራ ትሰርሕ ሃገር‘ያ ይብል እቲ ሪፖርት።ድሕሪ ዜና ክንውስኸሉ ኢና።


text:
ንሰለስተ መዓልታት ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ኣብ ዝተኻየደ ፈስቲቫል ኤርትራ ምብራቃዊ ዞባ ኣመሪካ ፡ ናይ ክብሪ ዕዱም ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ኣቶ ተስፋሚካኤል ገራህቱ ፡ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፉ 15 ዓመታት ብሳላ ህዝባ ብኲናት፡ ፖለቲካዊ ሕንፍሽፍሽ፡ ቁጠባዊ ሽርሕታት፡ ሕቶ ዶብን እገዳን ዝኣመሰሉ ሽግራት ከይተጻዕደት ኣብ ዝበረኸ ደረጃ ከምዝበጽሐት ብምጥቃስ ብዝርካቡ ዓቕምኻ ብዓጸፋ ምስራሕ እዋናዊ መልእኽቲ ናይዚ ተኣትዩ ዘሎ መድረኽ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኤርትራ ምስ ኣመሪካ ጸገም ከምዘይብላን ይኹንምበር ግጉይ ኣመለኻኽታ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊዚ ናጻ ፖለቲካዊ መስመር ኤርትራ፥ ጸገም ዝምድና ኣመሪካ ምስ ኤርትራ ምዃኑ ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል ኣስሚሩሉ።
ብዛዕባ ናይ ዶብ ጉዳይ ምስ ኢትዮጵያ ንምሽምጋል ብኸም ሩስያ፡ ቱርኪ፡ ቐጠር ከምኡውን ሱዳን ዝኣመሰላ ሃገራት ዝተፈላለየ ተበግሶታት ክካየድ ከምዝጸንሐ ዘመልከተ ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል ፡ ኤርትራ ብዛዕባ ውዱእ ዝኾነ ጉዳይ ዶብ ተመሊሳ እትዘራረበሉ ምኽንያት የብላን ኢሉ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ኣብ ካናዳ ኣብ ከተማ ቶሮንቶ ፌስቲቫል ኤርትራውያን ተኻይዱ ነይሩ። ይኹን’ምበር - ኣብቲ ፌስቲቫል ብርክት ዝበለ ናይ ተቓወሞ ድምጺ ተሰሚዑ
።


text:
ህወሓት ምስ ሻዕብያ ብጠንቂ ዝመስረቶ ርክብ ንዝወረደ ጥፍኣት ህዝቢ ትግራይ ኣይሕተተሉን ይብል ኣቶ ባላይ ገሰሰ
ኣቶ ኣስገደ ኣብ'ታ ጋህዲ ዘርእስታ መፅሓፍ ንህዝብን ተገዳላይን ትግራይ ሓሽከር ሻዕብያ ኢሉ ገሊፅዎም'ዩ ዝብል ናይ ገለ ወገናት ኣተናትና ሙሉእ ንሙሉእ ጌጋ'ዩ።ንምንታይ - ህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ዓፅምን ስጋን ባሕርን ዓሳን ናይ ሓደ ታዕሪፋ ክልተ ገፅ'ዮም ኢልካ ህወሓት ምስ ሻዕብያ ንዝገበሮ ጥቅሚ ህዝብን ረብሓን ህልውናን ሃገርን ኣሕሊፉ ዝህብ ናይ ክሕደት ስራሕቲ ህዝቢ ትግራይ ተሓታታይ ክኽውን ኣይኽእልን'ዩ ይብል ኣቶ በላይ ገሰሰ።
ንሱ ወሲኹ - ኣቶ ኣስገደ'ውን ነዚ ፈልዩ እዩ ኣቕሚጡዎ።ተኸላኻላይ ረብሓ ህዝቢ ትግራይ፡ ጥብቅና ሒዙ'ውን'ዩ ተላዒሉ።ኣቶ ኣስገደ ጀግንነት ሓፋሽ ተጋዳላይ፡ ተጋድሎ ህዝቢ ትግራይ፡ ኣብ ሃገርን ህዝብን ዝወረደ ጉድኣት፡ ሚዛናዊ ብዝኾነ መንገዲ ኣቕሚጥዎ'ዩ ይብል።
ካልኣይ ክፍሊ ቃለ-መጠይቅ ምስ ኣቶ በላይ ገሰሰ ኣብ ናይ ሶኒ መደብና ወይ ካኣ ኣብ የማናይ ላዕለዋይ ፀግዒ ኣዳምፁ


text:
ተሓጺቡ ዘይጸሪ ዓለባ የለን፡ ሓጻቢ እንተረኺቡ።
መብዛሕትኡ ሕማማት ተፈዋሳይ እዩ፡ ሕሙም ሕማሙ እንተዘይሓቢኡ።
ዘይእረም ጌጋ የለን፡ ጉጉይ እንተዘይከኒቡ።
ዎይጦታት ግን ዝገበርካ ጌርካ ኣይጸርዩ፥ ኣይፍወሱ፥ኣይእረሙ።
ምኽንያቱ እሙሩኦም በቲ ዝንቡዕ ኣተሓሳስብኦም ስለ ዝመረተ።
ኮምኡ ስለ ዝኾኑ ክኣዮም ኣብ ግዜ ውድቀት ጁንታ ምስ ተረፍ መረፍ ሰዓብታ ኮይኖም ንምክልኻል ሓይልታት ኤርትራ ዘይስሙ እናሃቡ ከጸልሙ ዝውዕሉን ዝሓድሩን ዘለዉ። ልቢ እንተዝህልዎም ነዚ ኣብ ኣፋፈት 30 ዓመት በዓል ነጻነትና ብቲቪ ኤረ ዝፍኖ ዘሎ ዘስደምም ቅያታት ተጋደልትን መስዋእትን ሰሚዕም ኣብ ነብሶም ክምለሱ ምተገብኤ። መበል 30 ዓመት በዓል ነጻነትና ብዘጋጥሙ ዘለዉ ጸለመታትን ክስታትን ኮምኡውን ኮቪድ-19 ብዘየገድስ እናመከትና ብድምቀት ከምነብዕሎ ዘጠራጥር የለን።
ነባሪ ዝኽሪ ንሰማእታትና፡
ዓወት ንሓፋሽ።


text:
ጋዜጣዊ ዋዕላ ምስ ሓለፍቲ ውድባት ኣብ ትሕቲ ጽላል ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ዝሰመራ
ኣብቲ ቦታ ተረኺቦም ነዚ ጸብጻብ ዘቕረቡ መሓመድጠሃ ተወከል፤ፍ.ገብረሂወት፤ዓብደልሓፊዝ ያሲን፤ዓብዱ ያሲን፤ ዓብዱ ሱሌማን እዮም።
ካብ ዕለት ለካቲት 23,2005 ክሳብ መጋቢት 05,2005 ጉባኤ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ክምዝተጋበአ ኣብ ዜና ተከታቲልኩ።እዚ ጉብኤ ነቲ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ዘይተመለሰ ክምላስ ዝትየጋበአ እዩ።ነቲ ሕቶ ዲሞክራሲን ክብሪ ሰባዊ መስል፤መሰል ብሄራት፤መሰል ቛንቛታት፤ምቛም ዲሞክራሲያዊ ስርዓትን ትግባረ ቕዋም ሃገረ ኤርትራ ጸማም እዝኒ በቲ ዲክታተራዊ ስርዓት ተዋሂብዎ ዘሎ ከትግብር ዝተበገሰ ምትእክካብ እዩ።እባላት ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር ምዝተፈላለይ ሓለፍትን ወከልትን ናይተን እብ ሓንቲ ጽላል ሰሚረን ዘለዋ ውድባት ኣዘራሪባ ነይራ።እቶም ሓለፍቲ ፡እዚ ኪዳን ንኽምስረት ዘበገሶም ቐንዲ ምኽንያት እንታይ እዩ?ቐጻልነት ናይቲ ኤዲኪ ብምንታይ ይረጋገጽ? ህዝቢ ኤርትራካ ብዚ ኪዳን እንታይ ክጽበይ እዩ? ዝብሉን ካልኦት ሕቶታትን ናይ ዝሃብዎ መልሲ ጽማቕ ትሕዝቶ እነሆ፡
ኣቶ ሑሰን ከሊፋ (ኣቦ መንበር ፈጻሚት ሽማግለ ኤዲካ)
እዚ ተረኺቡ ዘሎ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ዝምልስ እዩ።ስለምንታይ ንምህናጽ ሰላምን ዲሞክራስን ኤርትራ ዝተበገሰ እዩ።እዚ ምሕዝነት ተፈጢሩ ዘሎ ነቲ ንህዝቢ ኤርትራ ቐንዲ ምኽንያት ምንቁልቛል ቁጠባ፤ድኽነትን ምብካል ሰላሙ ዝኾነ ዲክታቶራዊ ስርዓት ምልጋስ እዩ።ነቲ ኪዳን ተበጊስሉ ዘሎ ዓበይቲ ዕላማታት ሽትኡ ክወቕዕ፡ ተግሂና ክንሰርሕ ታሪኻዊ ሓላፍነት ዘሰክመና እዩ።
ውጽኢት ናይቲ ኣኼባ ኣገዳሲ ኮይኑ ይስማዓኒ ስለምንታይ እቶም ዝተፈላለየ ኣራኣያ ዝነበርና፡ብሓንሳብ ክነብርን ምንሰርሕን እብ ግብሪ ዓውዒልናዮ ኢና።ኣርኣያታትካ ኣጽቢብካ ኣብ ሓደ ጠማሪ ሓስብ ምብጻሕ ቀሊል ኣይኮነን።ስለዚ ኣብ ሓደ ዕላማ በጺሕና ኣለና፡ ኣብ ሓደ ጽላል ምጥርናፍና ነታ ናይ መጀመርታ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ መሊስና ኣለና ይብል።ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ንኹለን ሰልፍታት ጠርኒፉ ዝኸይድ ኣይነበረን።ስለዚ ሓድሽ ምዕራፍ ኣብ ታሪኽ ዲሞክራሲ ኤርትራ እዩ።ብመሰረት እዚ ንሕና ኤርትራዊያ ብሓባር ክነብርን ክንሰርሕን ከምንኽእል ኣረጋጊጽና።እዚ ባዕሉ መልሲ ነቲ ስርዓት ተቃወምቲ የብለይን ፡ ናተይ ጸገም ምትእትታው ናይ ደገ ሓይልታት እዩ ዝብሎ ዝነበረ እዩ።
እዚ ዲክታቶራዊ ስርዓት ካብ ምድሪ ገጽ ኤርትራ ክጽረግ ኣለዎ።ሰላም ኪባሃል ከሎ ንህዝቢ ጥራይ ዘይኮነስ እንተላይ ንጎረባብቲ እዩ።ስለምንታይ ጎራብትና ሰላም እንተዘይረኺብም ህዝቢ ኤርትራ ሰላም ክረክብ ስለዘይክእል።
ካብዚ ኪዳን መን እዩ ዝረብሕ? ህዝቢ ኤርትራ እዩ።ህዝቢ ኤርትራ መዋእሉ ኣብ ኩናት ተሽሚሙ ስለዝነብር ካብዚ ክውጽእ ክኽእል ኣለዎ።ኣብዚ መበል 21 ክፍለ ዘመን ዓለም ናብ ሓደ ቁሸት ኣብ ትኸደሉ ዘላ እዋን ምስ ጎራብትና ብሕውነታውን ልዝብን ጸገምና ፈቲሕና ክነብር ንኽእል ኢና።እቲ ዘሎ ስርዓት ኣክንዲ ህዝቢ ኤርትራ ብዓሉ ጉዳዩ ዝፈትሕ ካልኦት ሓይላታት ኢደን ከምዘእትዋ ገይርወን እዩ።
ንህዝቢ ኤርትራ ከማሓላልፎ ዝደልይ መልእኽቲ እንተሃልዩ፡ኣታ ሃገር ናብ ጸድፊ ትኸይድ ስለዘላ ነዚ ንምድሓን ኣብ ሓደ ጽላል መጺና ኣለና።ህዝቢ ነዚ ሰናይ ተግባት ተርኡ ከብርክት ክድግፎን ኣብ ጎኑ ደው ክብላ ኣለዎ።እዚ ጽላል ነቲ ስርዓት ንምውዳቕ ዝተበገሰ ከምዃኑ መጠን ድሕሪ ምውዳቕ ሓደ ዓብይ ጽላል ገይርና ብልዝብን ሰላምን ዲሞክራሲ ዘሕመረታ ሃገር ምህናጽ እዩ።
ኣቶ ብርሃነ በየነ(ኣቦ መንበር ላዕለዋይ መሪሕነት)
ህላወ ብዙሕነት ሰልፍታት ጸገም ዝፈጥር ኣይኮነን።ህዝቢ ንመረርቲ ነገራት ውጺት ናይቲ ዲክታቶራዊ ስርዓት ዝኾኑ ብብዝመስሎ ተወዲቡ ክቃለስ ጸኒሑ እዩ።እቲ ቐንዲ ጸገም ዝነበረ ግን ዕቕምኻ ኣዋሂድካ ዘይምስራሕ እዩ ነይሩ።እዘን ውድባት ንፍልልያተን ንግዚኡ ንጎኒ ገዲፈን ኣብቲ ዘራኽበን ነጥብታት ሕቢርካ ንምስርሕ ተሰማሚዔን ኣለዋ።እዚ ካኣ ነቲ እዋናዊ ሕቶ መሊሱ እዩ።ናይ ሓባር ጸላኢ ዝኾነ ዲክታቶራዊ ሰርዓት ንኽንቃለስ ተበጊስና ኣለና፡ ሓድነትና የሐይልና እንተዳእ ሰሪሕና ኣብቲ ውጽኢት ከምንበጽሕ ምሉእ እምነት ኣለኒ።እተን ውድባት በቲ ኣቲኤነኦ ዘለዋ መብጻዓ እንተሰሪሐን ዕድመ ናይቲ ስርዓትን ስደት ናይ ህዝብና ካብታ ዝፈትዋ ሃገሩ ዘብቅዓሉ ግዜ ነዊሕ ኣይክኸውንን እዩ።
ህዝቢ ልዕሊ ሃገሩ ዝሰርዖ ነገር የለን።ብዙህ ዋጋታት ከፊሉ እዩ።እቲ ዝከፈሎ ዋጋ ከይኣክል ኣብቲ ዝከፈአ ዓዘቕቲ ኣትዩ ይርከብ ኣሎ።ካብዚ ናጻ ክወጽእ ኣለዎ፡ ንሕና ንጻውዒታቱ ክንልምስ ኣይጸንሓናን።ሕጂ ግን ደቁ ናብ ሓደ ይመጹ ስለዘለዉ፡ ሓድነቱ ንጻዕርታቱን ከሐይልዎ ኣለዎም።ውጽኢት ከምዝርከብ ኣይጠራተርን።
ኣቶ መስፍን ሓጎስ (ኣቦ መንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ)
ኣገዳስነት እዚ ጉባኤ፡ ዝተፈላለየ ኣራኣያ ዝነበረና ኣራኣያና ከነጽብብን ብሓደ ክንከውን ኣኽኢልና እዩ።ጽቡቕ ኣንፈት’ውን ኣርእዩ።ኣብቲ ሓፈሻዊ ሃገረዊ ዕላማታትና ሕሳባት ተለዋዊጥና።ብመሰረት እዚ ኣብ ሓደ ዝተሓተ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ዓቅምታትና ከነዋሃህድ ኣኺእልና እዩ። ኣብ ልእሊ እዚ ኣብ ሞንጎና ዝነበረ ዘይምትእምማን ተወጊዲ ነጻ ኮይና ኣብ ምርድዳእ ምብጻሕ ቀሊል ኣይኮነን።ንህዝቢ ከማሓላልፎ ዝደልይ እንተሎ፡ ነዚ ቑዱስ ተግባር ተረዲኡ፡ ብሕባር ከስርሕ ዘኸእል ኪዳን ተመስሪቱ ስለዘሎ ካብቲ ዲክታቶራዊ ስርዓት ክገላገል ክስዕቦን ክጽዕረሉን ኣለዎ።
ኣቶ ዓብደላ ኣደም(ኣቦ መንበር ህዝባዊ ምንቅስቃስ)
እዚ ኣኼባ ጽብቕ ነይሩ።ከምዚ ዓይነት ርክብ ምስ ዝተፈላለያ ውድባት ንዓይ መጀመርታ እዩ።ነንሕድና ሕሳብ ንሓሳብ ክንቐያየር ዕድል ፈጢርልና እዩ።ዝተፈላልየ ሓሳባት ነይሩ፡ ድሕሪ ብዙሕ ምይይጥን ዘተን ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ኣብ መፍቲሒ በጺሕና።ዝኾነት ውድብ ካባና ጀሚሩ ዝብጽሓናሉ እምነት እንተሃልዩ፡ንሕቶ ዲሞክራሲ ክንምልስ ክኢልና።ነቲ ዘሎ ዲክታቶራዊ ስርዓት ክትቅይሮ እንተኮይንካ ኣብ ሓደ ዓብይ ጽላል ምኻን እዩ ዘድላይ።እዚ ካኣ ሓላፍነይ ናይ ኩልና ኮይኑ ኣብ ምትእምማን በጺሕና ። እቲ ሓይሊ ናይ ተቃወምቲ ሓይሊ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ገዛ ኣሎ፡ ግን እዚ ተወዲቡ ዘሎ ነቲ ቃልሲ መልክዕ ወይ ኣገባብ ይህቦ።እዚ ነቲ ዲሞክራሲያዊ ሰርዓት ኣብ ኤርትራ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ከዐውቶ ይኽእል እዩ።እዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዲክታቶራዊ ስርዓት ከልግስ ኣለዎ ንብል ነይርና።ከምእውን ኣውሮፓዊ ሕብረት፤መንግስቲ ኣሜርካን ካላኦትን እቲ ስርዓት ዲክታቶራዊ ከምዝኾነ ይፈልጡ እዮም። እንትኾነ ግን ተካኢ ከምዘይነበረ ካብቲ ዘሰክፍ ዝነበረ ጉዳይ እዩ፡ ሕጂ ግን እዚ ኪዳን ድሕሪ ምውዳቕ እቲ ስርዓት ተካኢ ክኸውን ይኽእል እዩ።ስለዚ ነቲ ዘሻቅል ዝነበረ ሕቶ መሊስና።ናህና ዘይምስምማዕ ነተን ኣብ ምህናጽ ዲሞክራሲ ኤርትራ ዓብይ ተራ ክጻወታ ዚደልያ ሃገራት ዕንቕፋት ኮይና ጸኒሕና።ምስ ጎራብትና ዝንድና ምግባር የርብሕ እምበር ኣይጎድእን እዩ ክሳብ ሃገርዊ ረብሓታትና ልኡላውነት ሃገርና ክሳብ ዘይተንከፈ።ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ታሪኹ ኣብቲ ዝከፈአ ኩነታት እዩ ዘሎ፡ ንሕና ከም ተቃወምቲ ኣብ ምፍታሕ ክንሳተፍ ኣይካልናን።ስለዚ እዚ ጽላል ዓብይ ተራ ክጻወት እዩ።ህዝቢ በቲ ዘለዎ ትዕግስቲ ነቲ ብሩህ ተስፋ ክጽበይ ኣለዎ።እቲ ስርዓት ክብገስ ከሎ ንህዝቢ እዩ ነይሩ፡ እቶም ሕጂ ኣብ ስልጣን ዘለዎ ግን ጠሊሞሞ። ስለዚ እዚ ዲክታቶራዊ ሰርዓት ብደረጃ ዓለም ክረአ ከሎ፡ እቲ ዝከፈአን ዝድሓረን ዲክታቶራዊ ስርዓት እዩ። ኣብ ዓለም ቀጻልነት ዘራእየ ዲክታቶራዊ ስርዓት የለን።እዚ ሕጂ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምትታት መሕጸሪ ዕድሚኡ እዩ።ተቃወምቲ ውድባት ጸገማቶም ኣናፈትሑ ይኸዱ ስለዘለዉ፡ ንህዝቢ ዲሞክራሲ ከነረጋግጽ ኢና።ህዝቢ ነዚ ሰናይ ጎዕዞ ክድግፎ ይላቦ።
ኣሕመድ ናስር (ኣቦ መንበር ሃገራዊ ባይቶ)
ምውላድ ኤዲኪ ኣብዚ ግዜ ምዕባለ ፖለቲካ ኤርትራ የርእይ።ዲሞክራሲ ኤርትራ ናብ ጽቡቕ ጎደና ይኸይድ ኣሎ ምእንቲ ምዕቡል ሕብረተሰብ ክምስረት።ሓድነት ሓይሊ እዩ፡ምፍልላይ ግን ድኽመት እዩ።ንሕና ከም ኤርትራዊያን መጠን ዘራክበና ነጥቢ ይበዝሕ ካብ ዘፈላልየና።እቲ ቐንዲ ዕላማና ነቲ ናይ ሓባር ጸላኢ ኣልጊስካ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ምህናጽ እዩ።ኩላህና ተስማሚዕናሉ።ኤርትራ ብዝሑነት እተሳትፍ ሃገር ክትከውን ኣለዋ።እዚ በጺሕናዮ ዘለና ዓብይ ተስፋ ንህዝቢ ኤርትራ እዩ።ነቲ ሕመረት ሕቶ ናይ ህዝቢ ዝምልስ እዩ።ኩሉ ኤርትራዊን ፈታዊ ኤርትራዊያንን ብሓጎስ ከምዝቕበልዎ ብዘይካ እቲ ስርዓት ተስፋ ኣለኒ።እዚ ስጉምቲ ምውሳና እቲ ስርዓት ናብ ምውዳቕ ገጹ ይኸይድ ምህላዉ የርእይ።ነዚ ንምሕያል ኩልና ብሓባር ክንሰርሕ ኢና።
ኣቶ ሕሩይ ተድላ ባይሩ (ኣቦ መንበር ሰልፊ ተራድኦ ኤርትራ)
እዘን ኣብዚ ኪዳን ተጠርኒፈን ዘለዋ ውድባት ናብዚ ክባጽሓ ዝካኣላ ካብናተን ተበግሶ ምዃኑ እዩ።ኣብ ሓደ እንድሕሪ ዘይተጠርኒፍካ እቲ ስርዓት ክወድቕ ኣይኽእልን እዩ።ስለዚ ምሕባርና ኣገዳሲ እዩ።ኣብ ሓደ ገዛ ብሓባር ንልዕሊ ክልተ ወርሒ ምንባር ቀሊል ኣይኮነን።ሓሳባትና ክንለዋውጥ ኣክኢልና እዩ።እብዚ ሎሚ ተዛዝሙ ዘሎ ኣኼባ፡እተን ዓሰርተ ሽዱሽተ ውድባት ኣብ ሓደ ዝተሓተ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ተስማሚዔን ኣለዋ።እዚ ካብ ጽቡቕ ድሌት ናይተን ውድባት ዝተበገሰ እዩ።ስለዚ መርሒነት ኤዲኪ ተፈጢሩ ኣሎ።ህዝብና ኣብ ዝሕጸረ እዋን ኣብ ዓወት ከምዝበጽሕ ኣይጥራተርን እየ።ስለምንታይ ሓደ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ባህሊ ተጠርዩ ስለዘሎ እዚ ተሞክሮ ተናሽዎን ተስተናዕቖን ኣይኮነን።ነዚ ታሪኽ ውሎዶታት ክዝክርዎ ክነብሩ እዮም።ስለዚ ንህዝብናን ጎራብትናን ዓብይ ዓወት እዩ።ብፍላይ ክሕግዛ ንዝደሊያ ምስ መን ከምዝዛረባ ከለልያ የኽእለን እዩ፡ወይ ምስዲክታቶራዊ ስርዓት እዩ ወይ ምስ ተቃወምቱ እዩ።ስለዚ ካብ ፈተውቲ ዲሞክራስን ህዝብን ዝበዘሐ ሓገዝ እንድሕሪ ተረኺቡ ኣብ ዝሓጸረ ዓብይ ዕላማ ክውቃእ እዩ።
ኣቶ ኢብራሂም ሃሮን (ኣቦ መንበር ቀይሕ ባሕሪ ዓፋር ዲሞክራሲ)
ናህና ውድብ ዕላማ ብሄራት ኤርትራ መሰለን ክህልወን ኣለውን ዝብል እዩ።ሓቢርካ ምቅላስ ኣገዳስን ውጺኢታውን እዩ።ስለዝኾነ ኣብ ሓደ ሃገራዊ ቻርተር ተሰማሚዕና ንምውዳቕ እቲ ዲክታቶራዊ ስርዓት ብሓባር ተበጊስና ኣለና።ስለዚ ህዝቢ ኣብ ኤርትራ ኣጋጢሙ ዘሎ ጸገም ውጺኢት ናይቲ ዲክታቶራዊ ስርዓት ዝክተሎ ዘሎ ፖሊሲ ምዃኑ ፈሊጡ ምስዚ ተፈጢሩ ዘሎ ኪዳን ሓቢሩ ክቃለስ ይጽውዕ።
እቶ ስዩም ዑቕባሚካኤል (ኣቦ መንበር ሃገርዊ ባይቶ)
ብዙሕነት ውድባት ሽግር ኣይኮነን፡ እዚ ካብ ብዝሑነት ሓሳባት ዝመጸ እዩ።ህዝቢ ኣማራጺታት ክህልዎ ይግብዖ እዩ። ኣብ መግዛእትታት ተረጊጹ እዩ ነይሩ፡ሕጅውን ካብኡ ዝኸፈአ ኣብ ትሕቲ ባዕሉ ዘይመረጾ ይግዛእ ኣሎ።ህዝቢ ካብ ሓደ ንልዓሊ ኣማራጺታት ክህላዎ ጸጋ እዩ።እንተኾነ ግን እቲ ዝነበረ ቐንዲ ጸገም ፍልልያትና ኣጽቢብና ዘይምቅላስ ነይሩ።ሎሚ ንምስርቶ ዘለና ዝምድና ነቲ ጽባሕ ነማዕብሎ ፖለቲካ ኤርትራ መበገሲ ነጥቢ እዩ።ምስ ጎራብትና ብሰላም ምንጋር ኣገዳሲ እዩ።ናይ ሓባር ጠቅምታት ስለዘለና።እዚ ሕጂ ንምስርቶ ዝምድና እዩ ንጽባሕ ዝውስኖ።ጎራብቲ ሃገራት ከም መበገሲ ተጠቂምካ ኢኻ ክትቃለስ ትኽእል።እብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ጽልኢ እቲ ኣብ እስመራ ዘሎ እዩ ናይቲ ጠንቒ ባእታ ።ስለምንታይ እቲ ስርዓት ናይ ውግእ ፖሊሲ ሓንጺጹ ስለዘሎ።ንህዝቢ ኣብ ኩናት ኣለና እናባልካ ንለውጢ ዘይምቕባል፡መንእሰይ ኣብ ጎዳጉዲ ጅሆ ሒዝካ ኣፍራይናቱ ከምዝለምስ ምግባር።ስለዚ ምስ ጎራብቲ ንምስርቶ ዘለና ዝምድና ኣሰካፊ ኣይኮነን።እዚ ግን ዝንድናታትና ብዋጋ ህዝቢ ኤርትራን ልኡላውነትን ክኸውን ከምዘይክእል ኩሉ ክፈልጦ ኣለዎ።ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ንህዝቢ ንምድንጋር ብኻልእ ክስእሎ ይኽእል እዩ፡ ንሕና ግን ምስ ቀልብና ኢና ዘለና።
ዓብደላ መሓመድ (ም/ኣቦ መንበር ሰደገ)
እዚ ምሕዝነት ድሌት ናይ ህዝቢ፡ ኣንጻር ዲክታቶራዊ ስርዓት እዩ።እቲ እምነት ናይ ህዝቢ እዩ ዘርእይ።እዚ ስለዝኺነ ድማ ኣብቲ ዝታሓተ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ብሓባር ተረዳዲእና ክንሰርሕ እዚ ኪዳን ዝመስረትና።እዚ ስምረት ሓድነት ናይ ህዝቢ፤ናጽነትን ልኡላውነትን ዝህልው እዩ።እዚ ተረኺቡ ዘሎ ጽላል ጽቡቕ እዩ። ስለዝኾነ ድማ መንጸፍ ንመጻኢ ዝትከል ዲሞክራሲ ኮይኑ ኣሎ።
ኢብራሂም መሕመድዓሊ (ኣፈ ጉባኤ ሰውራዊ ባይቶ)
እዚ ሓድሽ ምሕዝነት ዓብይ ዕድል እዩ።ጽቡቕ ኣንፈት ሒዙ ኣሎ።ድሌታት ናይ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላእ ድሕሪ ብዙሕ ተሞክሮ፤ ዘተን ቃልስን እዩ ዝመጸ ።እዚ ኪዳን ክዐውት ይኽእል እዩ ስለምንታይ ተሳታፍነት ብዝሕነት ስለዘለዎን ብዙሓት ኤርትራዊያን ዝድግፍዎ ዕላማታት ሒዙ ስለዘሎን። ነዚ ምግባር ናይ ኩላህና ሓላፍነት እዩ።ነተን ውድባት ኣብ ሞንጎኣአን ዝነበር ጸገማት ነት ቃልሲ የዳክሞ ነይሩ፡ ሕጂ ምሕባረ ነቲ ቃልሲ ከዕውቶ እዩ።ፍሽለት ፖሊሲ ናይቲ ስርዓት፡ እቲ ዝዓበየ መሳርሒና እዩ ። ስለዚ ክንጥቀመሉ ክንክእል ኣለና።ብዛዕባ እቲ ኣኼባ ኩሉ ሰብ ብግልጺ ርእይቱኡ ሂቡ እዩ።ኣብ ማእኸላይ ፍታሕ በጺሕና ነዚ ኪዳን ክንምስርት በቒዕና።ካብዚ እኼባ እንታይ ክንማሃር ኪእልና ኩሉ ስብ ርእይቶ ብምሃብ ብዲሞክራሲያዊ መገዲ ምፍታሑ እዩ።እዚ ንባዕሉ ሓደ ዓብይ ባህሊ እዩ።እዚ ጀሚርናዮ ዘለና ንሕጅን ንመጻእን ዲሞክራሲያዊ ኤርትራ ናብ ዓውት ዘብጽሕ እዩ።ባዚ ጀሚርናዮ ዘለና ንኩለን ሃይማኖታት፤ ብሄራት፤ ቛንቛታት ናጽነት ዝህብ እዩ።
መሓመድ ጣሀር ሸንገብ (ጸሓፊ ህዝባዊ ጉባኤ)
ካብዚ ምሕዝነት ዓብይ ተስፋ ኣለና ምኽንይቱም መሰላት ህዝቢ ኤርትራ የረጋግጽ ስለዝኾነ።ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ከምትምስረት ንኣምን።እቲ ክትዕ ውዑይ ነይሩ ኣብ ሓደ ሓበራዊ ነጥቢ ድማ ተሰማሚዕና።እንቶኾነ ግን ኣብቲ ክትዕ ብዙሕ ነትብታት ነይሮ ፡ እንድሕሪ ዘተ ተገይሩ ዘይፍታሕ የለን።
ዶክተር ዑስማን እቡበከር(ኣቦ መንበር ሃገራዊ ጉባኤ)
እዚ ኣኼብ ጽብቕ ነይሩ።ብፍላይ ኣብቲ ዝተረኸበ ውጽኢት፡እብቲ ኣኼብ ዝተፈላለየ ኣራያታት ነይሩ፡ኣብዚ ዝከሰበ እንተሃልዩ ህዝቢ ኤርትራ እዩ።ስለምንታይ ኣብ ሓደ ጽላል ክመጽእ ስለዝካኣለ።ኣብ ሕደ ፖለቲካዊ ፕሮግራም ምስምማዕ እቲ ዝዓበየ መሳርሒ ነት ምሕጻር ዕድመ እቲ ስርዓት እዩ።ቕድሚ ሕጂ ኣንጻር ነንሕድና ንጋብሮ ቃልሲ ይበዝሕ ካብቲ ኣንጻ እቲ ስርዓት ንገብሮ ዝነበረ።ሕጂ ግን ብሓባር ናብ ሓደ ክኸውን እዩ።ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ዝከፈአ ጸገም ስለዘሎ ኤዲኪ ነዚ ንምቕላስ ሓላፍነት ተሰኪሙ ኣሎ።ኣብዚ ጽቡቕ ዝተረኣየ ነገር እንተይሩ እቶም ሓለፍቲ ንካልኦት ኣባላት ንኽሰሑ ዕድላ ምሃብ እዩ ነይሩ።
ስማዒል ናዲ (ሓላፊ ተቓውሞ ዲሞክራሲ ምንቅስቓስ ኤርትራ)
ካብዚ ሓድሽ ተፈጢሩ ዘሎ ኪዳን ብዙሕ ትጽቢት ኣለና።ነዚ ተበጺሑ ዘሎ ስምምዕ ድማ ከም ዓብይ ዓወት ኢና ንርእዮ።ቕድሚ ሕጂ ከምዚ ኣይተራኣየን።እዚ ኪዳን ኣብ ዓወት ክበጽሕ ጎራብትን ፈተውቲ ህዝቢ ኤርትራን ዓብይ ግደ ነይርዎም።ሱዳን ካብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣትሒዙ ዓብይ ተራ ትጻወት ዘላ ሃገር እያ።
ዶክተር ጀማል መሓመድሳልሕ(ፌደራላዊ ምንቕስቓስ ኤርትራ)
ብዘይ ጥርጥር ህዝቢ ኤርትራ ካብዚ ሓድሽ ተወሊዱ ዘሎ ኪዳን ዓብይ ትጽቢት ክህልዎ እዩ።ስለዚ እዚ ኪዳን ነዚ ፈሊጡ ኣብ ተግባር ከውእሎ ኣለዎ።ናይ ህዝቢ ኤርትራ ድሌታትን ስምዒታቱ ተረዲኡ ብዝለዓለ ዓቕሙ ክሰርሕ ይግበኦ።እዚ ኪዳን ናይኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ከማልእ ኣይካእል እምበር ናይ ዝበዘሐ ከምዝጠርነፈ ይኣምን።
ካሊል መሓመድ ዕመር (ሰልፊ ፍትሕን ምዕባለን ኤርትራ)
እዚ ተዛዚሙ ዘሎ ጉባኤ ድሌታት ህዝቢ ኤርትራ ዝጠልቦ ዘማልአ እዩ።ህዝቢ ነዚ ዜና ክሰምዕ ብዓብይ ሃንቀውታ እዩ ክጽበዮ ጸንሑ።እዚ ጉባኤ እናተኻየድ ከሎ ካብ ብዙሕ ቦታታት ብተሌፎን ናይ ደገፍን ለበዋን ምልእኽትታ ይበጽሕ ነይሩ።ስለዚ መርሓቲ ከቢድ ሓላፍነት ተሰኪሞም ከዘለዉ ኣረጋጊጾም ኣለዉ።እዚ ተበጺሑ ዘሎ ስምምዕ ኣገዳሲ መበገሲ ንዲሞክራሲን መሰላት ህዝቢ ኤርትራ ዘረጋግጽ እዩ።
መሓመድጣሃ ተወከል (ተንታኒ ፖለቲካ)
ምስቲ ዝነበረ ፍልልያት፡ ናይ ኣራኣያ ድሕረ ባይታ ናይተን ውድባት ዝነበረን ወጥሪ ኣዝሚድካ ነቲ ውጽኢት ክትርእዮ ከለኻ ዕውት ውጽኢት እዩ።ኣነ ከምውልቀሰብ እቲ ዝነበረ ፍልልያት ይፈልጦ ነይረ፡ እዚ ኤዲኪ በጺሕዎ ዘሎ ክርእዮ ከለኹ ዓብይ ዓወት ተመዝጊቡ እዩ።እዚ ቅኑዕ መበገሲ እዩ ነቲ ስርዓት ክትገጥሞ ዝብል እምነት ኣለኒ።ነቲ ቐንዲ ሃገራዊ ዕላማታት ንምርግጋጽ፡ ነቲ ውልቃዊ ዕላማታቶም ንጎኒ ገዲፎም ማለት ኣብት ንኹሉ ኤርትራዊ ኣብ ዘገድሶ ምስምምዖም ዓብይ ሃገራዊ ውጽኢት እዩ።ነዚ ንምዕዋቱን ንምዕቃቡን ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ሓልፍነት ክስከም ኣለዎ።ኣብርክቶ ናይ ኩለን ውድባት ንምዕዋት ዝገበርዖ ጻዕሪ ክምስገን ዘለዎ ጉዳይ እዩ።
ኣብ ሞንገኤን ግልጺነትን ምትእምማንን ስለዝነበረ እዩ ኣብዚ ስምምዕ ክበጽሓ ዝተኻኣለ።እቲ መርሒነት ንምምራጺ ዝተከተልዎ ኣገባብ ዲሞክራሲያዊ ምንባሩ ዘረጋግጽ እዩ።ካብ ዝኾነ ምስሕሓብ ነጻ ምንባሩ ዕውት ገይርዎ እዩ።እዚ ድማ ኣብቲ ናይ ጽባሕ ምትካል ዲሞክራሲዊት ኤርትራ ዓብይ ተስፋ ዝህብ እዩ። እተን ተቓወምቲ ሓይላታት ንህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ጸልማት ገለሪያ ናብቲ ብሩህን ገፊሕን ከምዘሰጋግርኦ ተስፋ ኣለኒ።እዚ ውህደት ነቲ ስርዓት ዝገጥሞ ሓይሊ ከምተፈጠረ የረጋግጽ።ምብትታን ናይዘን ውድባት እዩ ሓይሊ ናይቲ ሰርዓት ዝነበር ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2968


text:
ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ፡ ኣንቶኒ ብሊንከን፡ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ንሸውዓተ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ካብታ ሃገር ክወጹ ንዝወሰኖ ስጕምቲ ብትሪ ነቒፎምን እቲ ውሳነ ክስረዝ ጸዊዖምን። ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ ጣልቃ ኣትዮም ብዝብል ክሲ ካብታ ሃገር ኣብ ውሽጢ 72 ሰዓታት ክወጹ ትማሊ ዝተሓበሩ ዳይረክተር ትካል ትምህርቲ፡ ስነ-ፍልጠን ባህሊን ሕቡራት ሃገራት (ዩኔስኮ)ን ሓላፊ ምውህሃሃድ ሰብኣዊ ሓገዛት ሕቡራት ሃገራት (ኦቻ)ን ኣብ ኢትዮጵያ ይርከቡዎም። እቲ ውሳነ ጽባሕ’ቲ ሓተሓባባሪ ኦቻ ማርቲን ግሪፍስ ሰብ-ሰርሖ ጥሜት ኣብታ ሃገር ይርአ ኣሎ ኢሉ ድሕሪ ምግላጹ’ዩ።
ካብ ቤት ጽሕፈት ኣንቶኒ ብሊንከን ዝወጸ ናይ ጽሑፍ መግለጺ፡ እቲ ውሳነ ነቲ ዝካይድ ዘሎ ሰብኣዊ ሓገዛት ጻዕሪ ድሕሪት ዝመልስን ንስቓይ ሰለማዊ ህዝቢ ዘጋድድን ክብል ገሊጹዎ።
ብ17 መስከረም ብፕረዚደንት ባይደን ዝሓለፈ ትእዛዝ ዝጠቐሰ መግለጺ ብሊንከን፡ ቤት ጽሕፈቶም ዘድሊ ስጕምቲ ካብ ምውሳድ ከም ዘይቍጠብ ጠቒሱ ኣሎ። ብተመሳሳሊ’ውን ኵላቶም ዓለምለኸ ትካላት፡ ነቲ ዝተወስደ ስጕምቲ ጸቕጢ ንምግባር፡ ተመሳሳሊ ስጕምቲ ክወስዱ ጸዊዑ። ኣብ መወዳእታ ብሊንከን መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ዓለምለኸ ትካላትን ኣካላት ሕቡራት ሃገራትን ተሓባቢሩ ነቲ ዘሎ ሽግር ኢትዮጵያ ኣብ ምቅላል ክሰርሑን ንሰብኣዊ ሓገዝ ዘይተገደበ ኣፍደገ ክኸፍቱን ጸዊዖም።
ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ትማሊ ተሪር መግለጺ ከም ዘውጽአ ዝዝከር ኰይኑ፡ ትካል ህጻናት ሕቡራት ሃገራት (ዩኒሴፍ)’ውን ነቲ ተግባር ኣዝዩ ኣሕዛኒ ክብሎ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ንሱሳ ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ንድሕነት ህጻናት ከም ዝሰርሐ ዘመልከተ መግለጺ ዩኒሴፍ፡ ሕጂ ኵነታት ህጻናት ኢትዮጵያ ኣብ ኣዝዩ ተኣፋፊ ኵነታት ኣብ ዘለወሉ እዋን እቲ ስጕምቲ ምውሳዱ ከም ዘሕዘኖን፡ ብመትከሉ ድማ ካብ ጸግዒ ምውሳድ ዝተቖጠበን ዘይሻራዊ ኣካል ምዃኑን ደጊሙ ኣስሚሩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ንትግራይ ዘመሓድር ዘሎ መንግስቲ ምዃኑ ዝገልጽ ብፈደራላዊ መንግስቲ ግን ካብ መዝነቱ ዝተኣልየ ኣካል፡ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ነቲ ተግባር ኣትሪሩ ብምዅናን ኣካል’ቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብ ትግራይ ሓገዝ ንኸይበጽሕ ክግበሮ ዝጸንሐ ናይ 11 ኣዋርሕ ተግባር’ዩ ክብል ገሊጹዎ። “ብዝገብሮ ዘሎ ሰፊሕ ፕሮፓጋንዳ፡ ንሰብኣዊ ሓገዝ ንዘይምብጻሕ’ውን ማዕረ ገበን ገይሩ ይጕስጕስ ኣሎ፡” ንዝበሎ ተግባራት ፈደራል መንግስቲ ድማ “ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ጣልቃ ንዘይምእታው ብዝብል ምስምስ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ ከቢድ ገበናት” ይፍጽም ኣሎ ክብል ከሲሱ። ኣብ መወዳእታ ድማ ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ቅልጡፍ ስጕምቲ ወሲዱ ንዝርአ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላ መፍትሒ ከናዲ ጸዊዑ።


text:
መላእ ኢትዮጵያ ሓድነት ፓርቲ ዝተባህለ ካልእ ተቓዋሚ ውድብ ብወገኑ፡ ካብ ኢህወደግ ወላ ሓንቲ ዝሓሸ ለውጢ ኣይንጽበን ኢና ተስፋ ቕሪጽና ኢና ይብል።
“ኢህወደግ ዝተለምደ ባህሪኡ ኢዩ፡ ንጸገማቱ ባዕሉ ኣብ ክንዲ ምፍታሽ ናብ ኻልኦት ንምልጋብ ኣጻብዕቲ ምውጥዋጥ ሎሚ ዝጀመሮ ኣይኮነን “ ኢሉ ዋና ጸሓፊ መኢኣድ ኣቶ ኣዳነ ጥላሁን።
ትማሊ ቀ/ሚ ኃይለማርያም ደሳለኝ: ንሕቶ መንነት ኣብ ወልቃይት ዝሓላለኹን ዝሕተትሉን ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን ክልላት ትግራይን ኣምሓራን’ዮም ኢሎም ኔሮም።
ኣቦ መንበር መድረክ ዝተባህለ ጥምረት ተቓወምቲ ዶ/ር በየነ ጴጥሮስ ድማ፡ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ኸም ናይ ህጹጽ ግዜ ኣዋጅ ጌረ`የ ዝርእዮ ኢሎም።
ኣብ ናይ ወልቃይት ኮሚቴ መንነት ኣምሓራ ዋና ጸሓፊ ኣቶ ተሻገር ወልደሚካኤል ላቀው ብወገኑ፡ እቲ ኣቶ ሃለማርያም ዝበልዎ፡ “ ንሓቶና ዘየገናዘበ፡ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ንምድንጋር ዘቕረብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ብጣዕሚ ኣሕዚኑና፡ ኣሕሪቑና`ውን ኣሎ” ኢሉ።


text:
Nora
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 9 2020
ኑራ፡ ብኣግራብን መሬትን ዝተኸበት ኣብ ከባቢ ባሕሪ ኑራ ተደኵና ትርከብ። ይኹን እምበር እትርከበሉ ቦታ ውን ንጹል ኣይኮነን እንታይ ደኣ፡ ካብታ ብስፍሓታ ሻብዓይቲ ከተማ ሽወደን ዝኾነት ኦረብሩ ካብ ኑራ ናይ 30 ደቂቕ ጉዕዞ እያ ርሒቓ ትርከብ። ኣብ ኑራ እምበኣር ብዜካ ርግኣት ናይታ ንእሽቶይ ከተማ፡ ብቐሊሉ ናብ ካልኦት ከተማታት ናይ ምኻድ ዕድላት ውን ህሉው እዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ10,719
ስፍሓት መሬት691 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 41 ኪሜ
- Västerås 127 ኪሜ
- Karlstad 97 ኪሜ
- Stockholm 230 ኪሜ
እዛ ብኣግራብ ዝማዕረገት ንእሽቶይ ከተማ ኑራ፡ ንታሪኽ ሽወደን ዘወቅብ ሃብታምን ዝተፈላለየን ታሪኽ ዝሓቆፈት እያ። እዚ ኸኣ፡ ኣብነታዊት ንእሽቶይ ከተማ፡ ዕደናን ስርሓት ሓኣጺንን፡ ነዊሕ ዝገብረ ናይ ገዛእ ርእሳ መንገዲ ባቡርን የጠቓልል። ዝዓበየ ከባቢታት ኑራ ዳርጋ ካምቲ ቅድሚ 100 ዓመት ዝነብረ ምስሉ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ኣብዚ እዋን'ዚ ነታ ከተማ ዝድህስስ ባህላውን ቅርሳውን መደባት ነአንግድ ኢና።
መንበሪ-ገዛ
መንበሪ ገዛ ዝኾነኩም፡ ናይ ቀደም ገዛውቲ ዲኹም ትደልዩ ወይ'ሲ ዘመናዊ ገዛውቲ? ኣብዛ ኣብ ዞባ በሪስሎገን እትርከብ ከተማ ኑራ ዝደለኹሞ ዓይነት መንበሪ-ኣባይቲ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ናይቲ ከተማ (ኮምዩን) ዝርዝር ናይ ዝተፈላለዩ ኣካረይቲ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣብዚ ብምጥዋቕ ውን ዝርዝር ማሕበራት መንበሪ-ኣባይቲ ከምኡ ውን ደላሎ መንበሪ-ኣባይቲ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ያርንቡኦስ-ኣብ ጥቃ ተፈጥሮ ተቐመጡ
ኣብዚ ከባቢ'ዚ፡ ነባሪን ምቹእን መንበሪ-ገዛ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣብቲ ከባቢ ኣብ ዝርከባ ከተማታት ኦረብሩ፡ ኖራ ወይን ውን ሊንደስባሪ፡ ኣብ ስራሕ ወይ ውን ኣብ ትካልኩም ውዒልኩም ተመሊስኩም እትዕርፉሉ ህዱእ መንበሪ ገዛ እትረኽቡሉ ከባቢ እዩ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ቋንቋ ሽወደን ገዲፍካ ኣብ ኑራ ካብ ዝዝረቡ ዓበይቲ ቋንቋታት፡ ዳች (ቋንቋ ሆላንድ)፡ ጀርመን፡ ዓረበኛ፡ ኩርዲ፡ ፋርሲ፡ ዳሪ፡ ሶማለኛ፡ ትግርኛ ከምኡ ውን ቋንቋ ታይላንድ ይርከብዎም። ብዜካ'ዚ ካልእ ኣዝዩ ውሑድ ተዛራቢ ዘለዎ ዓሰርተታት ቋንቋታት ውን ይርከብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ኑራ፡ ልዕሊ 140 ዝተፈላለያ ምዝጉባት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኑራ 3 ክርስትያናዊ ምትእኽኻባት (ሰበኻ) ይርከባ። ኣብ ነኣሽቱ ዓዲታት ናይቲ ዞባ ብርክት ዝበላ ኣብያተ-ክርስትያን ኣለዋ። ዝቐረበ መስጊድ ኣብ ከተማ ኦረብሩ ይርከብ።
እተን ኣብ መዳይ ስፖርት ዝነጥፋ ማሕበራትና፡ ንዝተፈላለዩ ክሊ-ዕድመ ዝምልከት ሃብታም ንጥፈታት የማእክላን የዳልዋን። ብዜካ'ዚ፡ ዕዉታት ክለባት ውን ኣለዋና። ኣብዘን ክለባት እዚኣተን ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ብደረጃ ዓለም ውሩያት።
ስፖርተኛታት ዝሓቆፋ እየን። ብዜካ እዘን ዝተጠቕሳ ማሕበራት፡ ካልኦት ሕብረተ-ሰብኣዊ ረብሓታት ምርኩስ ብምግባር ዝዓያ ማሕበራት ንኣብነት፡ ከባብያዊ-ማሕበራት፡ ናይ ሳዕስዒት ማሕበራት፡ ባህላዊ-ማሕበራት፡ ምትእኽኻባዊ ማሕበራት ከምኡ ውን ናይ ኣግራብ-ማሕበራትን ወዘተ ይርከባ።
ኣድራሻን ዝርዝርን ብዛዕባ እዘን ማሕበራት ኣብዚ መዝገብ ማሕበራት'ዚ ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ዞባ ኑራ ዳርጋ ኩሉ ዘድልየኩም ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ኣብ ኑራ፡ ይትቶርፕን ያርንቡኦስን ድኳናት መዓልታዊ-ሃለኽቲ ወይ ኣስቤዛ ይርከብ። ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን)፡ ማሕበራዊ ቤት-ጽሕፈት፡ መቐበሊ ስደተኛታት፡ ቤት-ንባብ፡ መሐንበስን ናይ ስፖርት ማእከላትን ከኣ ኣብ ማእከል ከተማ ኑራ ይርከብ።
ንመዓልታዊ ህወት ዘድልየኩም ነገራት ከም ሳእኒ፡ ክዳውንቲ፡ ፋርማሲ፡ ኑቕጣ-በንዚና፡ ድኳናት ኣቍሑ፡ መሸጢ ህንጻዊ መሳለጥያታት፡ ጋራጅ መዐረዪ ማካይን፡ ስፖርታዊ ማእከላትን ድኳናት ዘገልገለ ሓራጅ ኣቍሑን ካልእን ውን ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣገልግሎት ክንክን ቆልዑ ብክልተ መልክዓት፡ ማለት ከም መውዓሊ ህጻናትን ኣዚለ ክፍልን ይወሃብ። ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ትምርህቲ ዝተሓወሶ ክንክን ወይ ውን መውዓሊ-ህጻናት ቦታ ይወሃቦም። ነቶም ካብ 6 ክሳብ 13 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ከኣ፡ ትምህርታዊ ነጻ ናይ መዘናግዒ ንጥፈታት ይምደበሎም።
እቲ ብፒራያን ዝፍለጥ ማእከል ስድራቤታት ነቶም ካብ ክሳብ 6 ዓመት ዘለዉ ህጻናትን ስድራቤቶምን ዝጥርንፈ መራኸቢ ማእከል እዩ። ኣብዚ ማእከል'ዚ፡ ምስ ህጻናትን ዓበይትን ሻሂ-ቡና እናበልኩም ከተውግዑን ምኽሪ ክትረኽቡን ትኽእሉ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ኑራ፡ 6 መንግስታዊ ሓንቲ ከኣ ግላዊት መባእታዊት ኣብያተ-ትምህርታት ይርከባ። እታ ብካርልስአንግስ እትፍለጥ ኣብ ማእከል ከተማ ኑራ እትርከብ ቤት-ትምርህቲ እታ እንኮ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ።
ኣብታ ብህየርነት እትፍለጥ ኣብ ኑራ እትርከብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ 3 ዝተፈላለየ ኣንፈታት ትምርህቲ ኣለዋ። ንሳተን ከኣ፡ ውልቃዊ ኣማራጺ፡ መዳለዊ ፖርግራም፡ ሞያዊ መእተዊ ፖሮግራምን እዮም። እቶም ዝበዝሑ ተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ ኑራ ሃገራዊ መደብ ትምርህቲ ምስ መረጹ ናብ ከተማታት ሊንድስበሪን ኦረብሩን ከይዶም ይመሃሩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ምምሕዳር ከተማ ኑራ፡ ንትምርህቲ ዓበይቲ ወይ ኣባጽሕ ዝምልከት ሰፊሕ ዕድላትን ባይታን ዘዋደደ ኮይኑ፡ ብጸጋ ጀኦግራፍ ውን ዩኒቨርስቲ ኣብ ዝርከበሉ ከባቢ ይርከብ። ብቐረባ ካብ ዝርከብ ዩኒቨርስቲ እቲ ኣብ ኦረብሩ ዝርከብ እዩ። እቲ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ ዝምእከል ትምርህቲ ዓበይቲ ብትካል ህየርነት ዝውነን ኮይኑ ኣብኡ ትምርህቲ ዓበይቲ፡ ትምርህቲ ቋንቋ ሽወደን ከምኡ ውን ፍሉይ ትምህርቲ ንዓበይትን ሞያዊ ትምርህርቲ (ኣብ መዳይ ክንክን) ይርከብ። ብዜካ'ዚ ምስ ድልየታትኩም ዝሳነ ዝተፈላለየ ንምምስራት ትካላት ማእከል ዝገብር ትምህርታን ካልእ ብርሕቀት ዝውሰድ ትምህርታትን ውን ኣለና።
ኣገልጎት ጥዕና
ማእከል ጥዕና፡ ሕክምና ኣዴታት፡ ሕክምና ቆልዑ ከምኡ ውን ሕክምና ስኒን ኣብ ማእከል ከተማ ኑራ ይርከብ።
ማእከላት ህጹጽ ሕክምናዊ-ኣገልግሎት ኣብ ሆስፒታል ሊንድስበሪ ሕክምና ዩኒቨርስቲ ኦረብሩን ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ኣብያተ-ጽሕፈታት ኣብ እትራኸቡሉ አዋን እሞ ኸኣ ናይ ቋንቋ ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም ተርጓሚ ከም ዝቍጸረልኩም ይግበር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ኑራ ናብቲ ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ናይ ምጕዓዝ ዕድላት ብዝምልከት ናይ ኣውቶቡስ ኣማራጺ ጥራይ እዩ ዘሎ። ካብ ኑራ ናብ ኦረብሩ ዝኸይድ መስመር ባብሩ ግን ኣብ መስርሕ ይርከብ። ማእከል መውፈሪ ኣውቶቡሳት፡ ኣብ ማእከል ከተማ ኑራ ኣብ ከባቢ ባሕሪ-ኑራ (ኖራኾን) ይርከብ።
ካብ ኑራ ናብ ከተማ ኦረብሩ፡ ሊንድስበሪን ሄለፎርሽን ዝኸዳ ስሩዓት ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ንሰዓታት ንቕሎ ብዝምልከት ኣብ መርበብ ሓበሬታ መጎዓዝያ ኣውራጃ ኦረብሩ ኣቲኹም ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ካብ ኦረብሩ ናብ ዝዓበየ ክፋል ሽወደንን ከተማ ኦስሎ ነርወይን ብቀጥታ ዝኸዳ ባቡራት ኣለዋ። ኣህጉራዊ መዕርፎ-ነፈርቲ ብቐረባ ካብ ከተማ ኦረብሩ ውጽእ ኢልካ ይርከብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ኣብ ከተማ ኑራ፡ ምምሕዳር ከተማ እዩ። ኣብ ምምሕዳር ናይቲ ከተማ 750 ተቆጺሮም ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ኣለዉ። ኣብዚ ምምሕዳር ከተማ'ዚ ኣስታት 100 ኣብ ግላዊ ጽላት ዝነጥፋ ትካላት ይርከባ። ካብዘን ዝተጠቕሳ ትካላት እተን ዝዓበያ ትካላት፡ ኦሪካ-ማይኒን፡ ሳንድቪክ ጨንፈር ኑራ፡ ዳንፉ፡ ድሪልኮንን ዩሮፕሮፊልን ይርከብአን። ኣብ እዋን ሓጋይ፡ ከተማ ኑራ ብበጻሕቲ ክተዕለቕልቕ ትርአ። ስለዝኾነ ከኣ፡ ኣብዚ መዳይ'ዚ ንኽትሰርሕ ምሕሳብ ውን ውጽኢታዊ ክኽእውን ይኽእል'ዩ።
ከተማ ኑራ ኣብ ዞባውን ኣውራጃውን ሜዳታት ዝግበር ንግዳውን ኢንዱስትርያውን ንጥፈታት ብዕቱብ እትዋሳእ ከተማ እያ። ሓደስቲ ትካላት ንምምስራት ኣብ ዝግበር ተበግሶታት ብርክት ዝበለ ድጋፋት ካብ ኣልሚ ከማኡ ውን ኢኤፊኤስ ዝበሃላ ከምኡ ውን ኣህጉራዊ ማሕበር ትካላት ሽውደን ዝኣመሰላ ትካላት ብርክት ዝበለ ድጋፍ ኣብ ምግባር ይተሓባበራ።


text:
ቀጻሊ ዘተ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ 22 ለካቲት 2020
ቀጻሊ ዘተ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ
ትማሊ ዕለት 22 ለካቲት 2020 ኣብ ስመር ንፍትሕን ዲሞክራስን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ኤርትራውያን ዝተኻየደ ዘተ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ፡ ብልዑል ተገዳስነትን ዝተኻየደሉ ርክብ ኣድላይነት ሓድነት ህዝባዊ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣመልኪቱ ብሰፊሑ ተዘሪብሉ። ኣብ’ቲ ዝተኻየደ ክትዕ ዝቀረበ ርእይቶን ሓሳብ ከኣ ንሓደ ዕላማ ሓድነት ኤርትራውያን ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግደፍ ዝተኮረ’ዩ።
ከም ግደነትን ሓላፍነትን ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ ሎሚ ተበጺሑ ዘሎ ኩነታት መነባብሮ ሃለዋት ህዝብና ብፍጹም ዘየዳሉን ይጽንሓለይ ዘይብሃለሉን ቃልሲ፡ ኣብ ሓደ ሓባርዊ ኣሰራርሓ መስርሕ ቃልሲ ንፍትሕን ዲሞክራስን ጸሚድካ ምስ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝቢ ሓቢርካ ካብ ምቅላስ፡ ካልእ መተካእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ጉዳይ ምስራሕ ሓሊፉ ክዝረብ ዝኽእል ካልእ መደብ ወይ ኣጀንዳ ከም ዘየልቦ ተዘሪብሉ።
ኣብ’ዚ እዋን ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዝርከበሉ ከኣ ብዘይካ ቀሪብካ ምዝርራብን ምርድዳእን ሓባራዊ መደብ ስርሓት ምትላምን ምስራዕን፡ ቀዳምነት ክወሃቦ ዘለዎ ጉዳይ ምኻኑ ኣብ’ቲ ካብ ዝተፈላለዩ ወከልቲ ውድባትን፡ ካብ ህዝቢ ዝቀርብ ዝነበረ ርእይቶን ሓሳብን ሕቶ ነቲ ጉዳይ ግሉጽን ብሩህን ገይርዎ።
ሎሚ እንታይ ንበር ዝብል ሕቶ ኣልዒሉ ኣብ ዝተፈላለየ ክፍለ ዓለማት ዝካየድ ዘሎ ኣኼባ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ጉዳይ ኣልዒሉ ዝዝተየሉ ጉዳይ’ዩ። ምእንቲ’ዚ ከኣ ህዝቢ ንፖለቲካዊ ሕቶ ሃገር ክምለሰሉ ኣብ’ዚ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ሓቢሩ ንመሰሉን ክብሩ ከምልስ ሎሚ’ውን ዋጋ ክኸፍለሉ ዘለዎ ጉዳይ ምዃኑ ኣነጺርዎ ኣሎ።
ደምበ ፖለቲካዊ ሓይልታት ካብ’ቲ ዝሓለፈ ኣድካሚ ጸለመታትን ክሲ ወጺኡ ንህዝባውን ሃገራውን ጉዳይ ቀዳምነት ሂቡ፡ ብሓድነት እንተዘይተኻኢሉ ኩሉ ኣብ ሓደ ጽላል ተጠርኒፉ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ዝከኣሎ ክግበር ኣብ ቃልሲ ዝርከበሉ ዘሎ እዋን ቆላሕታ ህዝብን መራኸቢ ብዙሓት ተደማሚሩ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ክውዕለ ሓዲለ ብወገኑ ጻዊት የቕርብ።
ኣብ’ዚ ዘተ ዝተሳተፉ ፖለቲካውያን ሓይልታት
- ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲ ለውጢ
- ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ
- ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
- ሓድነት ንዲሞክራሲን ፍትሕን ኤርትራ
ፍትሒ ይንገስ፡ ክንዕወት’ና
ዜናን ሓበሬታን ሓዲለ
23 ለካቲት 2020


text:
ታሪኻዊ ምስክርነት ቕልዕቲ ደብዳበ ህዝብን ደምበ ተቃውሞ
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
13 ታሕሳስ 2009
ዝኽበርኩም ህዝቢ ኤርትራ፡ ዝኸበርኩም ደምበ ተቃውሞ ብሓበራ፡ ክሳብ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ካብ ስሩ ተማሕዩ ዝጠፍእ’ኳ ክንደይናይ ሰላም ከይርከብ፡ እንተዀነ ብተዛማዲ፡ ምስ’ቲ ብዕግበትኩም እንተ ተወዲብኩም ወይ ብውልቐኹም፡ ንድሕነት ሃገርን ህዝብን ኣብ ተካይድዎ ዘለኹም ቃልሲ ኣብ ውሽጥኩም ሰላምን ናይ ሕልና ዕረፍትን ክስማዕኩም እምነ። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ንኩሉ ርሑስ በዓል ልደትን ርሑስ በዓል ዓመት፡ ለውጢ ዓመትን ሓድነትን ክገብረና እምነ።
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት፡ ሓደ ልኡም ዝዀነ ንፋስ፡ ንፋስ ሓድነት፡ ንፋስ ምክብባር፡ ንፋስ ምድግጋፍ ነቲ ተዳኺሙ ዝነበረ ቃልሲ ሂወት ሰኵዕሉ፡ ተስፋ ረኺቡ ፡ ትስፉው ሓርነት ኣብ ሃገሩ ምስ ህዝቡ ከማዕዱ ጀመሩ ይቕጽል ከኣ ኣሎ። እንተዀነ እቲ ንፋስ ጸርዩ ግዲ ዘይጸረየ ኮይኑ፡ ኣድራሻ ዘይብሉ ጸለምን ክስን ክዝርግ፡ ነቲ ተስፋታት ህዝቢ ክተናኽፍ ኣይተዓወተን’ምበር ጀማሚሩ ነይሩ።
ታሪኽ ምስክር’ዩ። ታሪኽ ምስክር ክኸውን እንከሎ፡ ናይ ዝተባህለ፡ ዝተሰርሐ፡ ዝተፈጸመ እዩ’ሞ፡ ኣብ’ዚ ጽሑፈይ ከስፍሮ ዝተዳለኹ፡ ናይ’ቲ ሕሉፍ ዝተባህለን ዝተጻሕፈን ዘይኮነስ፡ ነዚ ብጭቡጥ ኣብ’ዚ መፈጸምታ ዓመት 2009 ዝካየድ ሓድነታዊ ኮንፈረስን ኣርባዕተ ውድባት፡ ተስፋ ዝህብ፡ ንቃልሲ ዝዕድም ብዝምልከት’ዩ።
ዮሃና ህዝቢ ኤርትራ፡ ዮሃና ኤ.ዲ.ኪ ፡ ዮሃና መሓዙትን ፈተውትን ህዝቢ ኤርትራ። ሚዛን ዘይርከበሉ ክብደት ስቓይ ኣብ ርእሰኹም ናይ ዝተፈጸመን ዝተኻየደን ግፍዕታት ዝተሰዋእኹምሉ፡ ዝተቃለስኩምሉ፡ ተሓይርኩም ዝተሳቐኹምሉ፡ ዝሰንከልኩምሉ፡ ዝተሰደድክምሉን፡ ምስ ስደራ ቤትኩም፡ ምስደቕኹም ብዘይድሌትኩም ዝተፈላልኹምሉን፡ ኣብ ገገለ ስድራ ቤታት ዳግማይ ዘይተራኸብሉ ጉዳይ ኤርትራ፡ ኣብ ፈላሚ ዕብየት ታሪኽ ህዝብን ሃገርን፡ ኣብ ድርዅኺት ምጻሕኹም፡ ኣብ ኣፍ ልዳት በጺሕኩም ማዕጾ ሓድነት ስምረትን ህዝብኹም ምርሓው እንቋ ደስ በለኩም ።
ብብዝሒ ቁጽሪ ሰባት ዘይኮነስ፡ ብመንጽር ናይ ፖለቲካዊ መርገጽን ኣረኣእያን ፍልልይ ሓይልታት፡ ኣብ ሓደ ውድብ፡ ኣብ ሓደ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን መሪሕነትን ሰሚሮም፡ ንጉዳዮም ፈቲሖም ንጉዳይ ኤርትራዊ ጸገማት ክፈትሑ ቅሩብነት ዘርኣዩ ሓይልታት ኣብ ታሪኽ ንመጀመሪያ ብምዃኖም እንቋኦ ደስ በለኩም።
እዞም ንሓድነት ዝቃራረቡ ዘለዉ ሓይልታት፡ ናይ’ቲ ዝሓለፈ ስቓይ ብረታዊ ገድሊ ብማዕረ ዝወፈሩን ዝተኻፈሉን ዝቐሰሙን፡ ንተሞኮሩን፡ ክኾኑ እንከለዉ፡ ድሕሪ ነጻነት፡ ንልዕሊ 17 ዓመት ክወስድ ዘይግበኦ ግዜ ሽቃይን መከራን ዝሓለፈ’ኳ እንተዀነ ሎሚ ኣብ ሓደ ፍሉይ መድረኽ፡ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ክውዕል ዘለዎ መኽሰብ ፡ ቅድመ ውድባዊ ረብሓ ክረጋገጽ ከም ዘለዎ ዝረኣዩን ዘስተባህሉን፡ ኣብ ደምበ ተቃውሞ ገጹ ንህዝቢ ዝመለስ ተስፋ፡ ቀጻልነት ደመበ ተቃውሞ ዘረጋግጽ ይውለድ ምህላዉ እንቋዕ ደስ በለኩም።
እዚ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ረብሓ ውድባዊ ጠቕምታት ክምዘንን፡ ክግምገም ናይ ዝገበሮ ሓቂ ከኣ እዚ ታሪኻዊ ምስክርነት፡ ናይ ሓደ ሰልፊ፡ ሓደ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ፡ ሓደ መሪሕነት ዝብል ናይ’ቲ ዝተቐራረበ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ ዘለዎ ሓይልታት ኣብ ሓደ ናይ ምስማር ናይ ዘሎ ተኽእሎ ሓይሊ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ብሓባር ሰሪሑ፡ ጽዒሩ ከጥርዮ ዝበሃገሉ መስርሕ ቃልሲ፡ ኣብ ኣብ ምርድዳእ ዝበጽሓሉ ውሳኔ ክሳብ ዝዀነ ይኹን መድረኽ ብሓባር ክቃለስ ከም ዘለዎ ዝጨበጦ ንቕሓት፡ መትከላዊ ብዙሕነት ብሓድነት፡ ብማዕርነት፡ ብተሳተፍነት ህዝቢ ዝረጋገጸሉ ባይታ፡ ብዝከኣሎ ኣዋጃት ሓባርዊ ውሳኔታት ግሉጽ ብምግባር’ዩ። ግሉጽ ኣብ ቅድሚ ህዝቡን ሕብረተሰብ ዓለምን።
ሓደ ዝተቃለሰ፡ ዝተሰውአ፡ ዝሰነከልን ህዝቢ፡ እሞ ኣካሉ ዝዀነ ብኸም’ዚ ሕጂ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ታሕሳስ ክትግብሮ ዝዳለወሉ ዘሎ ኣካል ሃገራዊ ሓድነት ኣዋጅ ኣብ ዝእወጀሉ፡ ህዝብና ከም ረብሓ ናቱ፡ ከም መኽሰብ ናቱ ከም ዓውቱ ክርእዮን ክግንዘቦን ግድነት’ዩ። እቲ ግዜን ዓቕምን ዘለዎ ኣካል ህዝብና ኣብ እዚ ዓብይ ሓድነታዊ ጽንብል ክሳተፍ፡ በዚ ሃገራዊ ጽንምብል ክሕጎስ ዝግባእ እመስለኒ።
ብሂወቱ ዘሎ፡ ናይ’ዚ ንነዊሕ ዓመትታት ህዝቡ ብዘይተጕላብንት ዝተቃለሰሉ ታሪኽ ምዕቃብ ፡ ትንፋስ፡ ቀጻልነት፡ ሓይሊ፡ ኣውንታዊ ውርሻ ታሪኽ ዝረከብሉ ባይታ ኤርትራዊ ምጥርናፍ መድረኽ ክርኢ ንባዕሉ ንደቑ ነቶም ዝተቃልሰሉ ህዝቢ ሓበን ምዃኑ ብምእማን፡ ኣእኺሉ ተወዲኡ፡ ከይበለ፡ በዚ ዝተረኽበ ተስፋ፡ ርእሰ ተኣማንነት፡ ጽንዓት ብምህጣር፡ ካብ ጽልእን ቅርሕንት ርሒቑ ነቲ ዝተረፈ ክስዕብ፡ ነቲ ዝተረፈ ክምልእ፡ ብምግባር ተመኻኺሩ፡ ዓደ’ቦ ብሰላም ከመሓድር ዓቕሚ ምድላብ’ዩ።
መደምደምታ
እዚ ንዕለት 31 ታሕሳስ 2009 ዝእወጅ ሓድነት፡ ቀሊል ዘይኮነ ስርሓትን ጻዕርን ከምዝተኻየደሉ፡ ክንግንዘቦ ዘኽእለና ክውንነት ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ። ኩሉ ከኣ ናይ’ዚ ታሪኽዊ መስርሕ ምስክር’ዩ።
ኩሉ’ቲ በላ ቤለውን፡ ከም ዘራጊቶ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ክሳብ ሕጂ ክበሃል ዝጸንሐ፡ ኣዕናዊ፡ ኣሉታዊ ቢሂል ንጎድኒ ገዲፍና፡ ኣብ’ቲ ንህዝብናን ሃገርናን ዘርብሕ፡ ናይ መስመር ቃልሲ ምንጻር፡ ኣብ መስመር ቃልሲ ናይ ሓባር መደብ ዕዮ ምስራዕ፡ ኣብ ደመበ ተቃውሞ፡ ኣብ ጽላል ኪዳን፡ ኣብ ህዝብና ክህልው ዝኽእል ኣበርክቶ ጥራሕ እንተተመልከትና፡ ማዕረ ክንደይ ናይ ስራሕ ኣሳልጦ ከም ዝተኻወነ ጥራሕ’ዩ ክንምልከት ዝሕግዘና።
እቲ ዝተረፈ ክምላእን ክስዕብን ከኣ ክንዲ ዕጽፍ’ዚ ዝተሰርሐ ስርሓትን ጻዕርን ከም ዘድልዮ ዝሰሓት ኣይኮነን። ምእንቲ’ዚ ስርሓት ኣብ ልዕሊ ስርሓት፡ ጻዕሪ ኣብ ልዕሊ ጻዕሪ፡ ቀጻልነት እከይ ተግባራት ምልካዊ ተግባራት ህ.ግ.ዲ.ፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ተወሲኽዎ ቃልስና ከይምንምን፡ ተተመሊስና ናብ’ቲ ዝሓለፍናዮ ማዕረ ከይንምለስ፡ ሓድነታዊ ኮንፈረንስ ታሕሳስ ደገፍ ኩሉ ደላይ ሰላም ሃገራዊ ከይፍለዮ እምሕጸን።
ኣብ መስርሕ ሓድነት ዘይበርሃሉ ክሓትት ኣይጽላእን። ኣብ መስርሕ ሓድነት ጌጋግ ዝረኣየ እንተሎ ክነቕፍ ኣይጽላእን። ሙሉእ እምነት ዘይገበረ ክጠራጠር’ውን ኣይጽላእን።
ግን ነዚ ሓድነት ዝዅንን፡ ነዚ ሓድነት ዝውግዝን ካብ’ቲ ሒዝዎ ዘሎ ሃገራዊ ህዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ፖለቲካዊ መስመር ብምውጻእ ዝካየድ ናይ ጸለመን ክስን ወፈራ ኣብ ህዝብና ብሓፈሻ፡ ኣብ ደምበ ተቃውሞ ከኣ ብፍላይ ፈውሲ ኣብ ዘይርከቦ ሓደጋ ከም ዘውድቆ ርዱእ’ዩ።
ክበርሃሉ ዘይሓትት፡ ጌጋታት ብዝግባእ ነቐፈታ ዘየቕርብ፡ ጠርጠራታቱ ከወግድ ብኣዋጅ፡ ብኣኬባ፡ ንዝወሃቦ ሓበሬታ ኣተሓሳስብኡ ኣህዲኡ ኣርጊኡ እምነት ዘይገብር እንተሃለወ፡ ድሕሪ ሕጂ እውን ካብ ናይ ወትሩ ነቐፈታ፡ ካብ ናይ ጸለመን ክስን ዘይገላግል፡ ብጽልእን ቅርሕንትን ኣተሓሳስባ ዝተለበደ፡ ደስ ከም ዝበሎን ዝሰሚ፡ ዘጠምቕ ንተስፋ ግፉዓት ዘብንን፡ ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ዓለም ንበይኑ እንዳዅደደ ንህዝቢ እንዳሻቐለ ክነብር ዝመረጸ ጥራሕ’ዩ ክኸውን ዝኽእል።
ኣብ ኣድራሽን ስምን ዘይብሉ፡ መለለይ ፖለቲካ ዘይብሉ ንዘዋፍሮ ጸለመን ክስን ዝኣምኑ መዳኸርቲ ባእታታት ሓቕን ቅንዕናን ዘይብሉ ምኳኑ፡ ኣብ’ቲ ኣርማ ዘርጊሑ፡ ፖለቲካዊ መደባት ሓንጺጹ፡ ውሳኔታቱ ኣጽዲቑ ብርኡይ ኣብ ማእከል ህዝቢ ኮይኑ ንዝንቀሳቐስ ሓይሊ ክኣምኑ ይኽእሉ’ዮም ዝብል እዮም ዕግበት የብለይን።
በቲ ዝረአ ዝስራሕን ዝተጨበጠን ክንዲ’ዚ ጸገማት ካብ ዘጋጠመ፡ በቲ ዘይረአን ዘይጭበጥን ክህሉ ዝኽእል ሻቕሎት መወዳእታውን ኣይክእልዎን’ዩ። ምእንቲ’ዚ በቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ንርእዮን ንጭብጦን፡ ንጸጋማትና ክንፈትሓሎም ንኽእል ከኣ ብኡ መሰረት ንእነቕርቦም ፍታሕ እንተሓሰብን ዝያዳ ተቐባልነት ዘለዎ ምኽንያት ዘለዎ ጉዳይ ኮይኑ እስማዓኒ።
ርሑስ በዓል ልደት
ርሑስ በዓል ሓድሽ ዓመት
ዮሃና ህዝቢ
ዮሃን ኤ.ዲ.ኪ
ዮሃና ደላይ ሰላምን ፍትሕን
Short URL: https://english.farajat.net/?p=72


text:
መግለጺ ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ንዓወት ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ
መግለጺ ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ በቲ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ማለት ኣብ መንጎ ፈደራላዊ ሓይልታትን ናይ ትግራይ ሓይልታት ምክልኻልን ብዝተኻየደ ከቢድ ውግእ፡ ኣብ ልዕሊ ሲቪላውያን ህዝብታት ኢትዮጵያውያንን ብፍላይ ከኣ ትግራዎትን ስደተኛታት ኤርትራውያንን ከምኡውን ኣብ ልዕሊ ናይ ግብረ-ሰናያት ማሕበራትን ሓካይም ብዘይ ዶባትን ሰራሕተኛታት ኣብ ህይወት ንምድሓን ንዝተዋፈሩ ወሪዱ ዘሎ ምጥፋእ ህይወታት መሪር ሓዘን ከምዝተሰመዓና ንገልጽ። ንኩሎም ህይወቶም ዝጠፍኡ መንግስተ-ሰማያት የዋርሶም፡ ንኩሎም ስድራ-ቤታቶምን ትካላቶምን ድማ ጽንዓት ይሃብ ንብል።
Weiterlesen: መግለጺ ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ንዓወት ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ
ዋጋ ዝተኸፍሎ ሓርነት
ንአስታት ሸሞንተ ወርሒ አብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ አንጸላልዩ ዝነበረ ናይ ጥፍአት ደመና፡ ብሓይልታት ትግራይ ድሕሪ ምቕንጣጡ፡ ሓራ ብምውጽኦም በዚ አጋጣሚ ንመላእ ህዝብን ሓይልታት ትግራይን እንዃዕ ሓጎሰኩም ንብል።
መሪሕነትን አመራርሓን- Leadership, theory and practice ክለሳ-ሓሳባውን ግብራውን ሓተታ
መሪሕነት አብዚ ግዜዚ እቲ አገዳስን አድላይን አብ ኩሉ መዳያት ውዳቤ ናይ ሕይወትና ፣ ናይ ክሉ ሕይወትና ግላዊ ይኹን ማሕበራዊ፣ አብ ቁጠባውን፣ ፖሊቲካውን፣ ማሕበራውን፣ባህላውን ንስራሓትና ንምዕዋት አፍልጦን ትግባረን መሪሕነት አገዳሲ ኢዩ።
Weiterlesen: መሪሕነትን አመራርሓን- Leadership, theory and practice ክለሳ-ሓሳባውን ግብራውን ሓተታ
ንጃንዳ ህግደፍ ክነብሎም ፋሕ‘‘ክንዲ ኣብ ከተማታት ኤርትራ‘‘ዓሪድካ ምጽናሕ
ንጃንዳ ህግደፍ ክነብሎም ፋሕ‘‘ክንዲ ኣብ ከተማታት ኤርትራ‘‘ዓሪድካ ምጽናሕ‘‘ካብ ነጋሪት ጥፍኣት ምንፋሕ‘‘ ዉሑድ ዋጋ ከፊልና‘‘ንድሕነት ንህዝቢ ንሃገር ንስራሕ። ኤርትራዊያን ናትና ንግበር‘‘መን ረቢሑ‘‘ካብ ውዲት ወያነ ምስ ግንባር።
Weiterlesen: ንጃንዳ ህግደፍ ክነብሎም ፋሕ‘‘ክንዲ ኣብ ከተማታት ኤርትራ‘‘ዓሪድካ ምጽናሕ
ኣንጻር ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ክሲ ቀሪቡ፤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ነዚ ተወሲዱ ዘሎ ተባዕ ስጉምቲ ኣመጒሱ፤
ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት፡ ናይ ሽወደን ናይ ዜና ማዕከን ከም ዘመልከቶ፡ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኢሰያስ ኣፍወርቂ ብዝፈጸሞ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ክሲ ተመስሪቱሉ ኣሎ። ብመሰረት እቲ ናይ ዜና ማዕከን፡ ተመስሪቱ ዘሎ ክሲ ኣብ ከተማ ጎተንበርግ (Gothenberg) ሃገረ-ሽወደን እዩ።
Weiterlesen: ኣንጻር ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ክሲ ቀሪቡ፤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ነዚ ተወሲዱ ዘሎ ተባዕ ስጉምቲ ኣመጒሱ፤
Weiterlesen: ኣንጻር ዲክታቶር ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ክሲ ቀሪቡ፤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ነዚ ተወሲዱ ዘሎ ተባዕ ስጉምቲ ኣመጒሱ፤
ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ክትፈልጥዎ ዝግባእ ሓበሬታታት
ብዛዕባ ኮሮናቫይረስ ክትፈልጥዎ ዝግባእ ሓበሬታታት 13 ማርች 2020
ብርቱዕ ሕማም ሳንቡእ ዘስዕብ ፈለማ ኣብ ቻይና ዝተርኣየ ቫይረስ ናብ 118 ሃገራት ተዘርጊሑ ምህላው ውድብ ጥዕና ዓለም ይገልጽ።
ዛጊት ብደረጃ ዓለም፡ ልዕሊ 125,000 ሰባት በቲ ቫይረስ ክልከፉ እንከለው፡ ልዕሊ 4,600 ሞይቶም እዮም።
ዜናዊ ዕዮ ናይ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ኣብ ጀርመን
ጸብጻብ ናይ ኣብ ክልተ መዓልታት፣ ማለት ካብ ዕለት 22.02. ክሳብ ዕለት 23.02.2020 ኣብ ፍራንክፎርት ሃገረ-ጀርመን ዝተኻየደ ሰሚናር
ድሕረ-ባይታ፦ እዞም ድሒሩ ስሞም ዚጥቀስ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ድሕሪ ንኣስታት ክልተ ዓመታት ኣብ ክሊ ሓድነታዊ ዛዕባ ዚተኻየዱ ዝተፋለለዩ መድያዊ ኣኼባታትን ናይ ዕላማ ምድላዋትን፣ እንሆ ሎሚ ንኣባላት ናይዞም ብቚጽሪ 14 ዚበጽሑ ኣብ ሃገረ-ጀርመን ዝነብሩ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ብኣካል ተራኺቦም ናይ ክልተ መዓልታት ዝወሰደ ሰሚናር ብምክያድ፣ ካብ’ቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ተንጠልጢሉ ዘሎ ከቢድ ናይ ዕንወትን ፋሕብትንን ሓደጋታት ዘድሕን መዋጽኦ ንምፍታሽ ተጋቢኦም።
መራሕቲ ኤርትራ ኣብዚ ህጹጽ ናይ ለበዳ እዋን ዳሃይ ኣጥፊኦም ይብሉ ኤርትራውያን
ለበዳ ኮሮናቫይረስ፡ ዳርጋ ኹሉ ንጥፈታት ሃገራት ኣደስኪሉ፡ ንህዝቢ ዓለም ተራእዩ ብዘይፈልጥ ኣብ ገዝኡ ክውሸብ ኣገዲዱ'ሎ። መንግስታት ዓለም ድማ፡ ህጹጽ እዋን ብምእዋጅ ኩሉ ዓቕሞም፡ ኣብ ምክልኻል እዚ ለበዳን ቀጻሊ እዋናዊ ስጉምትታትን ይወስዱ ኣለዉ።
Weiterlesen: መራሕቲ ኤርትራ ኣብዚ ህጹጽ ናይ ለበዳ እዋን ዳሃይ ኣጥፊኦም ይብሉ ኤርትራውያን


text:
Radio Erena: 16 April 2018
ኣብ እስራኤል፣ ኣብ ቤት ማእስርቲ ሳህሮኒም ዝጸንሑ 207 ስደተኛታት ከምዝተፈትሑ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ትማሊ ሰንበት 15 ሚያዝያ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቶም መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት፣ ናብ ኡጋንዳ ወይ ርዋንዳ ንምጥራዝ ክጽበዩ ዝጸንሑ ኮይኖም፣ እቲ መስርሕ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ተቐባልነት ብዘይምርካቡ’ዮም ዝፍትሑ ዘለዉ።
ኡጋንዳ ኣቐዲማ ብዓርቢ 13 ሚያዝያ ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ፣ መንግስቲ እስራኤል ዘቕረብዎ ፖለቲካዊ ሕቶ ንዝነጸጎም ኣስታት 500 ስደተኛታት ክቕበል ምዃኑ ሓቢሩ’ዩ።
እንተኾነ፣ ብወገን እስራኤል ኣብ ዝቀርብ ዘሎ ሓድሽ ጸብጻብ፣ እቲ መስርሕ ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ስለዝተነጽገ፣ እቲ ውሳኔ ተግባራዊ ከምዘይከውን ይእምት።
እስራኤል፣ ኣቐዲማ’ውን ን10ታት ኤርትራውያን ካብ ቤት ማእሰርቲ ሳህሮኒም ከምዘፋነወቶም ዝዝከር’ዩ።
ሓያሎ ካብቶም ኤርትራውያን፣ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ኣይንኸይድን ብምባሎም ካብ ኾሎት ናብ ሳህሮኒም ዝተሰጋገሩ ኮይኖም፣ ካልኦት ከኣ ግዝያዊ መንበሪ ፍቓዶም ዘየሐደሱ፣ ብፖሊስ እስራኤል ተገፊፎም ዝተኣስሩ’ዮም።
መንግስቲ እስራኤል ነቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሳህሮኖም ዝጸንሑ ኤርትራውን፣ ናብ ዓበይቲ ከተማታት ኣትዮም ክሰርሑን ክነብሩን ዝኽልክል ሓድሽ ውሳኔ ብምሃብ’ያ ካብ ሳህሮኒም ተፋንዎም ዘላ።
እቲ መንግስቲ፣ ኣብ ሃገሩ ብዝዕባ ዝርከቡ ስደተኛታት ብምዝልከት ምስ ሕቡራት ሃገራት ዝኣተዎ ውዕል ሓደ መዓልቲ ከየቁጸረ ከምዝሰረዞ ይዝከር።
ኣብ እስራኤል፣ ኣስታት 25 ሽሕ ኤርትራውያን ከምዘለዉ ጸብጻባት ሚኒስትሪ ውስጥእዊ ጉዳያት እታ ሃገር የመልክት።
ብመሰረት ካብታ ሃገር ዝተዘርግሐ ሓበሬታ፣ መንግስቲ እስራኤል ብምሉኦም እቶም ኣብ ሳህሮኒም ዝጸንሑ ስደተኛታታት ፈቲሕዎም ኣሎ።
======================


text:
መልእኽቲ ንበሃማት ኣመለኽቲ ኢሳያስ፡-
ፖለቲካ ኤርትራ ኣብ ከመይ ዝበለ ኣሰካፊ ጥርዚ በጺሑ ከም ዘሎ፡ ንለባማትን ሓላፍነታውያንን ኤርትራውያን ብሩህ’ዩ። ንዓኻትኩም ንበሃማት ኣመለኽቲ ኢሳያስን ህግደፍን ግን ገና ኣይተሰቆረኩምን። ከም’ቲ “ብዘመነ ውቤ ዝጸመመ ውቤ ክብል ይነብር” ዝበሃል ምስላ፡ ብራዕዲ ድዩ ብምድንጋር ሓንሳብ ኢሳያስ ህግደፍ ዝብል ኣስማት ኣብ ኣእምሮኹም ከም ሓወልቲ ምስተቐርጸ፡ ፖለቲካዊ መግለጺ ብዘይብሉ ኢሳያስ መራሒና ህግደፍ መንግስትና ትብሉ ኣለኹም። ከይተሰከፍኩም ኢሳያስ ወይ ሞት ኢልኩም ትፍክሩ ኣለኹም። እግዝኣብሄር ዝፈጠራ ክብርቲ ነብሲ ዘራኸሰ ባርነት ይቐጽል ዝብል መፈክር። ብግዜን ብትሕዝቶን ምስ’ዚ ናትኩም ፖለቲካዊ ድኽነት ይመሳሰል ኣይመሳሰልን ርግጸኛ ኣይኮንኩን ግን ክልተ ናብኡ ቅርበት ዘለዎ ኣብነት ክጠቅስ፡-
ሓደ፡ ኣብ 1974 ካብ ታሕተዎት መኮነናት ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ዝተወጻጽኣ ወተሃደራዊ ጉጅለ ( ደርግ) ንመስፍናዊ ስርዓት ሃ/ስላሴ ብዕልዋ ምስ ገልበጦ፡ ንኢትዮጵያ ብህዝባዊ ደሞክራስያዊ ኣረኣእያ፣ ብህዝባዊ ሰላም፣ ብህዝባዊ ልምዓት፣ ብማሕበራዊ ፍትሒ ኣብ ቀዳማይ ቦታ ዘስረዓ፡ ብኣብነት ዘግልጻ ህዝቢ ዘሳተፈ ጥጡሕ ፖለቲካዊ ባይታ ከይፈጠረን ንልኡላውነት ህዝቢ ብንቅሓትን ብሕግን ከየውሓሰን “ኢትዮጵያ ትቕደም” ዝብል ጭርሖ የምበልብል ነይሩ። ሃገረ ኢትዮጵያ ኣብ ግዜ ስርዓት ደርግ ኣብ ከመይ ኩነታት ከም ዝነበረት ግን ኩሉ ዝፈልጦ ይመስለኒ። ኣምለኽቲ ሓደ ሰብ መንግስቱ ሃ/ማርያምን ኣማራጺ ሓሳብ ዘይብሉ ብሻምብቆ ብረት ጥራሕ ዝረዳዳእ ወተሃደራዊ ጉጅለ ደርግን ዝኾኑ ዘይነዓቕ ቁጽሪ ዝነበሮም ኢትዮጵያውያን ድማ፡ ነቲ ባዶ ጭርሖ ከም ንቕድሚት ከሰጉም ዝኽእል ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ፣ ስትራተጂን ፖሊስን ትሕዝቶ ዘለዎ ረዚን መልእኽቲ ዝሓቖፈ መምርሒ ተቐቢሎም፡ ብዓውታን ብምድግጋምን የቃልሕዎ ነይሮም። ንመሰረታዊ ጸላኢኦም ኣጆኻ ኣብ ጎኒኻ ኣለና ኢሎም ይሕብሕቡ ነይሮም። ዝረኸብዎ ውጽኢት ግን ህዝብን ሃገርን ዘዋርድ’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ፡ ብጭርሖ “ኢትዮጵያ ትቕደም” መሰረታዊ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰል ብቃልዕ ተረጊጹ። ደም ንጹሃት ከም ውሕጂ ፈሲሱ። ኣብ መንጎ ዜጋታት ምትእምማን ጠፊኡ፡ ምጥርጣር ነጊሱ። ድሕረትን ድኽነትን መሬት ዘቢጡ። ብኣወንታ ትግለጸሉ ዝነበረት ክብርታት ተባሕጒጉ። ኣብ ቅድሚ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ብርእሰ ምትእምማን ደው ክትብል ዘይትኽእል ብኹለንተንኣ ዝተደወነት ሃገር ኮይና። ናይ ዓወት ሕልሚ ከም ሓፋ በኒኑ ምሉእ ንምሉእ ብስዕረትን ክሳራን ተደምዲሙ። ነዚ ለባማት ኢትዮጵያውያን ዓው ኢሎም ይኹንንዎ ነይሮምን ኣለውን።፡ ዳግም ከምኡ ዓይነት ክስተት ከይፍጠር ብመጽናዕታዊ ጽሑፋት ኣደጊፎም ዝምህርሉ ዘለው ኣሉታዊ ታሪኽን ተመክሮን’ዩ።
ካልኣይ፡ ቅድሚ 4 ዓመት መራሒ ናይ ዓለምና ሓያል ሃገር ኮይኑ ዝተመርጸ ዶናልድ ትራምፕ “ኣመሪካ ትቕድም” (American First) ዝብል ጭርሖ ሒዙ ከም ዝተበገሰ ናይ ቀረባ ተዘክሮ’ዩ። ትራምፕ ኣመሪካ ትቕደም ዝብል መፈክሩ ብተግባር ንምትርጓም፡ ቅድሚኡ ዝነበሩ መራሕቲ እታ ሃገር፡ ዝኽተልዎ ዝነበሩ ፖሊሲታትን ምስ ሃገራትን ኣህጉራዊ ውድባትን ዝኸተምዎ ኣወንታዊ ውዑላት ብምቕያርን ምድምሳስን’ዩ ጀሚሩ። ከም’ቲ “ዝዘራእካዮ ኢኻ ትዓጽድ” ዝበሃል፡ ብጭርሖ ኣመሪካ ትቕደም ዶናልድ ትራምፕ ትምራሕ ሃብታም፡ ዓባይ ሃገር ኣመሪካ ሕጂ ብተግባር ትቕድም ዲያ ዘላ ወይስ ትወድቕ? ብዓለም ደረጃ ዝነበራ ተቐባልነትን ጽልዋን ይተርር ድዩ ዘሎ ወይስ ይልሕልሕ? ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ገዛእ ርእሱ ምስክር’ዩ። ዝነበራ ክብርን ተቓባልነት ቀስ ብቐስ ክብሕጎግ፡ ክትድፈር፡ ታሪኽ ክትከውን ዘአንፍት ‘ምበር ክትቅድም ንርኢ የለናን። ድሌታ ኣብ ማዕርነታዊ ሽርክነትን ምትእምማን ዝተሰረተ ዘይኮነ ብዓይኒ ዕሙት ብሓይሊ ኣብ ልዕሊ ካልኦት ክትጽዕን ትገብሮ ዘላ ፈተነ፡ ውድቀት ዘስገኦ ዓቕሊ ጽበታዊ ፋሕተርተር’ዩ። ንነዊሕ ዓመታት ዘዋህለለቶ ሃብቲ እናጠጠመት ዝነበራ ላዕለዋይ ኢድ ብቑዘማ ክትዝክር ኢና ንዕዘብ ዘለና።
ምኽንያቱ ህዝባዊ መሰረት ዘይብሉ ኣብ ሓደ ሰብን ሓደ ጉጅለን ዝተኣማመን ፖለቲካዊ ኣተሓሳስባ ውጽኢቱ ኩሉ ግዜ ባዶ’ዩ። እንጣጢዕ ዘሪእካ እንጣጢዕ ‘ምበር ስርናይ ኣይትሓፍስን። ዝኾነ መቆጻጸሪ ዘይብሉ ኣብ ምሉእ ምሕረት ሓደ ሰብን ናብ ጥፍኣት ዝወስድ ጭርሖን ተጎሲምካ፡ ሃገራዊ ሰላም ከንግስ ከቶ ኣይኽእልን። ብሆይ ሆይ ህዝባዊ ልኡላውነት ከረጋግጽ ትጽቢት ኣይግበርን። ባዶ ምስ ባዶ እንተደሚርካዮ ትረኽቦ ውጽኢት ሓደ ወይ ክልተ ቁጽሪ ዘይኮነ ባዶ’ዩ። ንኣካል ዝድግፍ ወይ ዝቃወም ብኣካል ክከሓድን ክህረምን ከኣ ባህሪያዊ’ዩ። ንሓሳብ ዝድግፍ ወይ ዝቃወም ግን ቀጻልነቱ ውሑስ’ዩ። ብሓሳብ እንተስዒርካ እሰይ፡ እንተተሳዒርካ ከኣ ትመሃረሉ። ናይ ሓሳብ ፍልልይ ናይ እምነት ናይ መትከል ጉዳይ’ዩ። ሰብ ርኢኻ ወይ ፈሪሕካ ዝግበር ደገፍ ግን ብዘይካ ክሳራ መኽሰብ ዘይብሉ፡ ባርነታዊ ኣምልኾ’ዩ።
ስለዚ በሃማት ኣምለኽቲ ኢሳያስን ህግደፍን ሰባት ስለ ዝኾንኩም፡ ዕድመ ድማ ትምህርቲ ስለ ዝኾነ፡ ካብ’ዚ ዝሓለፈ ጉዕዞ 29 ዓመት ትምህርቲ ክትወስዱ ነይርኩም፡፡ ካብ እንስሳዊ ደመ ነብሳዊ ባርነታዊ ኣተሓሳስባ ወጺእኩም፡ ሰባዊ ኣተሓሳስባ ከተማዕብሉ ትኽእሉ ነይርኩም። በስገዳድ ብባርነት ንስለ ካልእ ካብ ትነብሩ፡ ገዛእ ርእስኹም ኮይንኩም ክትነብሩ ትኽእልሉ ምዕቡል ኣተሓሳስባ ክትውንኑ ይግባእ ነይሩ። ግን ኣይኮነን። ከም ሰባት ክትገብርዎ ዝነበረኩም ገዲፍኩም፡ ክትገብርዎ ዘይነበረኩም ገይርኩም። ብዝኾነ “ዝሓለፈስ ሓለፈ ጸሓፍ ዝተረፈ” ‘ዩሞ ሕጂ’ውን ናብ ልብኹም ክትምለሱ ዕድል ኣለኩም። ኣብ ውሽጢ 29 ዓመት ንኢሳያስን ህግደፍን ብምድጋፍ ኣብ ገበናዊ ተግባራት ከም ዝተቖማጣዕኩም፡ ምስ ገዛእ ሕልናኹም ክትዕረቑ፡ ዓው ኢልኩም ይቕረታ ክትሓቱ እዋኑ’ዩ። ተራ ክሲ ወይ መሰረት ዘይብሉ ፈጠራዊ ጸለመ ኣይኮነን ዝቐርበልኩም ዘሎ። ብሓሳብን ብተግባርን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ብሓፈሻ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ውልቀ ዜጋታት ከኣ ብፍላይ ብቐጥታን ብተዘዋዋርን እንታይ ገይርኩም ሕርሕራይ ገይርኩም ትፈልጥዎ ኢኹም።
ደቂ-ሰባት እንታይ ዓይነት ባህሪ ኣለዎም ምንባብ እንተዘይከኣሉ፡ ንተግባሮም ግን ካብኦም ንላዕሊ ዝፈልጥ ሰብ ዘየለ። ኣብ’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ዘጽንት ዘሎ ገበናዊ ተግባር እንታይ ብጽሒት ከም ዝነበርኩምን ዛጊት’ውን ኣለኩምን ምስክር ትደልይሉ ኣይኮነን። ምናልባት ናታትኩም ፖለቲካዊ መንነት ስለ ዘይብልኩም፡ ሕልናኹም ሸይጥኩም ኣብ ትሕቲ ምሕረት ካልኦት ሰባት ክትነብሩ ዝፈቐድኩም ሰባት ስለ ዝኾንኩም፡ ንጸሊም ጻዕዳ’ዩ ኢልኩም ክትከራኸሩ ከም ዘይትስከፉ ካብ ፖለቲካዊ ማዕበያኹም ተበጊሰ እግምት’የ፡፡ ኢሳያስ ወይ ሞት ንብል ዘለና ናይ ፖለቲካዊ ኣረኣእያ ጉዳይ’ዩ። ካብ መትከላዊ ፖለቲካዊ እምነትና ዝብገስ’ዩ። ንኢሳያስ ነምልኽ ዘለና ሃገርና ስለ ንፈቱ ኢና፡ ንህግደፍ ንቕልብ ዘለና ብሃገርና ስለ ንግደስ ኢና። እዚ ከኣ መግለጺ ፖለቲካዊ ንቕሓትናን ጽንዓትናን’ዩ ኢልኩም ክትከራኽሩ እሰምዕ’የ። በተሓሳስባኹም ኤርትራውያን ብምዃንኩም ድማ ሕፍረት ይስመዓኒ። እንታይ’ዩ ወሪዱና ድማ እብል። ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን ንሳትኩም ክብርኹም ኣዋሪድኩም ስለዝጸደፍኩም ኣነ ምሳኻትኩም ኣይጸድፍን። ናብ ንቡር ኣተሓሳስባ ክትምለሱ፡ ወነንቲ ነብስኹም ክትኮኑ፡ ኣወንታዊ ምኽረይ ቀጻሊ’ዩ። እዚ ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ነጥብታት ድማ እሓተኩም። ካብ ዝተለምደ ስዲ ፖለቲካዊ ማዕበያኹም ወጺእኩም ዝመስለኩም ብእሩም ኣገባብ ክትምልሱለይ ከኣ ኣቐዲመ ኣላበወኩም።
- መምዘኒ ናይ ፖለቲካ ሓሳብ’ዩ፡ ኣካል ኣይኮነን። ኤርትራ ኸኣ ከም ልኡላዊት ሃገር ኣብ ሕጋዊ መድረኽ ብዝጸደቐ ዝተጻሕፈን ዝተቐርጸን ፈታውን ጸላእን ዝፈልጦ ሓሳብ ዝሓዘ ሰነድ’ያ ክትምራሕ ዘለዋን ዝግባእን። ሃገራዊ መትንታት ተቖጻጺሩ ዝርከብ ጉጅለ ህግደፍ ግን፡ ብ1994 ውድባዊ ጉባኤ ምስ ገበረ፡ ኣኼባ ኣይገብር ጉባኤ ኣይገብር፣ ፖለቲካዊ ፕሮግራሙ ኣይፍለጥ፡ ፖለቲካዊ መሪሕነቱ ኣይፍለጥ፣ ከም ደቂ ኣሕድርትና ኣሎ ይበሃል፡ ብሕጋውን ፖለቲካውን መዳይ ደሊኻ ዘይትረኽቦ፡ ስሙ ኣብ ምእካብ ገንዘብን ገበናዊ ተግባርን ጥራሕ ትሰምዖ ህዝባውን ሃገራውን ሓሳብ ዘይብሉ ዘቤታዊ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ’ዩ ዝፍለጥ’ሞ ንሳትኩም ንዕኡ ዘለኩም ደገፍ ብኸመይ ትገልጽዎ?
- ኣብ ናይ ሎሚ ኤርትራ ህዝቢ ዝምራሕሉ፡ መንግስቲ ዝመርሓሉ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም የለን። ሓጋጊ ኣካል የለን። ፈራዲ ኣካል የለን። ፈጻሚ ኣካል’ውን ብኣካል ‘ምበር ብሕግን ብሓሳብን የለን። ስለዚ ንሳትኩም “ሳላኻን ምሳኻን” ክትብሉ እንከለኹም ካብ ኣካላዊ ተምበርካኺ ኣምልኾ ወጻኢ እዚ ዝበሃል ፖለቲካዊ መግለጺ ስለ ዘይብሉ፡ ኣለና ትብልዎ ሓሳብ ብወግዒ ንህዝቢ እንተተገልጹ?
- ከም ህዝቢ ንፈናቐል ንስደድ ንበታተን ጥራሕ ዘይኮና ንጸንት ኢና ዘለና። ከቢድ ናይ ዘርኢ ምጽናት፣ ናይ ሓሳብ ምዝራግ፣ ናይ ባህሊ ምርኻስን ምብራዝን፣ ናይ ስርዓተ ሃይማኖት ምልሕላሕ፣ ናይ ታሪኽ ምዝባዕ፣ ሕድሕድ ዘይምትእምማን፣ ተነጽሎ ካብ ከባቢያውን ዓለማውን መድረኻት፣ ምብሕጓግ ፍቕሪ ሃገር፣ ሓደጋ ልኡላዊ ግዝኣት፣ ኮታ ብርሰት ሰብ፡ እንስሳ ዘቤት፡ ኣግራብ ኣጋጢሙና ኣሎ። ኣብዘሓ ኤርትራዊ ጠንቂ ናይ’ዚ ጉጅለ ህግደፍ ምዃኑ’ዩ ዝኣምን። ንሳትኩም “ንሕና ንሱ” ግን ጠንቂ ስርዓት ወያነ’ዩ በሃልቲ ኢኹም። ሀ. ህወትሓት (ብናትኩም ኣዘራርባ ወያነ)፡ ብሕጊ ጠንቂ ውድቀት ፖለቲካ ኤርትራ ምዃኑ እንታይ መርተዖ ኣለኩም? ለ. ወያነ ናይ ትግራይ ውድብ’ዩ። ንትግራይ ድማ ይመርሕን የልምዕን ኣሎ። ስለዚ ጠንቂ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ቅልውላው ኤርትራ ብኸመይ ወያነ ይኽውን? ሐ. እዚ ምስ’ቲ ምሂርናዮ፡ ሓንጊርና ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብጺሕናዮ፡ ዓቕሚ ዘይብሉ ድኹም’ዩ ኢልኩም ትዛረብሉ ኣይራጸምን’ዶ? ሐ. ብኣካል ንኢሳያስን ህግደፍን ከተምልኹን ከተመላኽዑን ፖለቲካዊ ሓያልነት ናይ’ቲ ብዓይኒ ዕሙት ትጸልዎ ወያነ ትቕበሉ ከም ዘለኹም’ኸ ይስቆረኩም’ዶ?
- ኣነ ኣብ ህላዌን ሓይልነት ፈጢሪ ይኣምን’የ ጥራሕ ዘይኮነ የምልኽ’የ። ክኣምንን ከምልኽን እንከለኹ ግን ብስምዒት ዘይኮነ ብምኽንያት’የ። ንሳትኩም ኣብ ኢሳያስ ከተምልኹ እንከለኹም መረዳእታኹም እንታይ’ዩ?
- ንንእሽቶ ሃገርን ውሑድ ህዝባን ከመሓድር ዘይከኣለ ኢሳያስ ዶብ ሰጊሩ ንኢትዮጵያ ይመርሕ ኣሎ፡ ንመራሕቲ ኢትዮጵያ መምርሒ ሂብዎም ክትብሉ እንከለኹ ሰማዒ ይኽዕበና ኣይትብሉን ዲኹም?
- ኢሳያስ ምስ ኣቢይ ኮይኑ ንወያነ የሕርቖም ኣሎ። እሰይ ገበሮም እንቋዕ ረኸብዋ ዝብል ዕለታዊ ዕላልኩም’ዩ። ሃገራዊ ሰላምካ ዘሪግካ፡ ህዝብኻ በቲንካ፡ ሰባት ንምሕራቕ፡ ሰላም ጎረቤት ሃገር ምዝራግ መንፈዓት ድዩ? ናይ ፖለቲከኛታት ስራሕ ድዩ’ኸ?
- እቲ ተምልኽዎ ኢሳያስ፡ ጉዳይ ምጥራር ዶብ ናይ ሕጂ ዋኒና ኣይኮነን። እዚ ዓቢ ጉዳይ ኣይኮነን ምባሉ ብወግዒ ዝተባህለን ዝተሰነደን ስለ ዝኾነ ትኽሕድዎ ኣይመስለንን። ብምውንዛፍ ምጥራር ዶብ ንኢሳያስ ብኽድዓት ኣብ ክንዲ ምኽሳስ፡ ወያነ’ዮም ከይጥረር ዕንቅፋት ዝፈጥሩ ዘለው በሃልቲ ኢኹም’ሞ፡ ሰባት ክንስኹም ናብ ደጋሚት ዑፍ ተቐይርኩም ከይትኾኑ፡ ባዕልኹም ንባዕልኹም ርእስኹም ሃሰስ እንተትብልዋ?
- ንምዃኑ ብሕድሕድ ውግእ ኢትዮጵያውያንን ምብትታን ሃገረ ኢትዮጵያን ከመይ የሐጉሰኩም? እንታይ ረብሓ’ኸ ትረኽቡ?
- ኣብ ኤርትራ ብግዜ መግዛእቲ ጥልያን ዝተሰርሐ፡ ጽገና ድማ ተገይርሉ ዘይፈልጥ፡ ድሩት ኣገልግሎት ዝህብ፡ ጽርጊያታት፣ መዓርፎ ነፈርቲ፣ ወደባት፣ ሻምብቆታት ማይ፣ ሓይሊ ጸዓት ከም ዘሎ፡ ነዚ ሒዝካ ሃገር ንሃንጽ ኣለና ክትብል ከምዘይትኽእል እቲ ተምልኽዎ ኢሳያስ ባዕሉ ደጋጊሙ ገሊጽልኩም’ዩ። በቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ህጻታት፣ ጽርጊያታት፣ ዲጋታት፣ ዘመናዊ ሕርሻታት፣ ፋብሪካታት፣ መዓርፎ ነፈርቲ፣ መንገዲ ባቡር፣ ዩኒቨሪሲቲታት ...ወዘተ ኣብ ክንዲ ቅዱስ ቅንኢ ተሓድሩ፡ ብሕማም ሕስድና ኣብ ኤርትራ ምስ ዘየለ ትሕተ ቅርጻ ከተወዳድርዎ፡ ከተቆናጽብዎ እንከለኹም ውድቀት ኤርትራዊ ልዕለ ቅርጻን ትሕተ ቅርጻን ትሕብሩ ከም ዘለኹም ይርደኣኩም ድዩ?
- ኤርትራ ወዲኻ ኢትዮጵያን ከይትዓቢ ብማዕረ ክንወድቕ ኣለና ዝብል ጸረ-ህዝቢ ኣተሓሳስባ ሒዝኩም ላዕሊ ታሕቲ ትብሉ ከም ዘለኹም ብሩህ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ኣብዘይ ጉዳይኩም ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣብዘይትኽእልዎ ትህውትቱ ከም ዘለኹም ሓሲብክምሉ ዲኹም?
- ኣብ ኤርትራዊ ሃገርነት ነቕ ዘይብል መርገጽ ንዘለዎ ህወሓት ከም ጸረ- ረብሓ ኤርትራን ህዝባን፡ ብወግዒ ዓሰብ ናትና’ያ፡ ዶብና ቀይሕ ባሕሪ’ዩ ንዝብሉ ሓይልታት ከኣ ከም ፈተውቲ ኤርትራን ህዝባን ወሲድካ ምስኣቶም ኮሸምሸም ምባል መኸወሊ ዘይብሉ ሃገራዊ ግድዓት’ዶ ኣይኮነን? መልስኹም እጽበ፡
ካብ ኣሮን በርሀ
19-10-2020Hits: 334


text:
ዑቕብ ሕቶ ምስገበርኩም ከም ስደተኛ ኢኹም ተቐቢልኩም ከምኡ'ውን ዝስዕብ ሽም ጽንሓት ኣለኩም፥ ሕግታት § 18a AufenthG; § 22 መስመር 1 AufenthG; § 23 ዓንቀጽ 1 AufenthG; § 23a AufenthG; § 24 AufenthG; § 25 ዓንቀጽ 3 AufenthG; § 25 ዓንቀጽ 4፣ መስመር 1 AufenthG; § 25 ዓን. 4፣ መስመር 2 AufenthG; § 25 ዓንቀጽ 4a AufenthG; § 25 ዓንቀጽ 4b AufenthG; § 25 ዓንቀጽ 5 AufenthG; § 25a ዓንቀጽ 1 AufenthG; § 25a ዓንቀጽ 2፣ መስመር 1 AufenthG; § 25 ዓንቀጽ 2፣ መስመር 2 AufenthG። ሽዑ ኣብ ጀርመን ብርእሰ-ሓደር ክትሰርሑ ትኽእሉ።
ኣብቲ ተሓታቲ ምምሕዳር ምልክታ ንፍቓድ ምስራሕ ርእሰ-ሓደርነት ብሕጊ § 21 ዓን. 6 AufenthG ክትሓቱ ኣለኩም። ንሱ ሓደ ርእሰ-ሓደር ስራሕ የፍቐደልኩም'ዩ። እቲ ዘሎኩም ሽም ጽንሓት ቀጺሉ ክህልወኩም እዩ።
ኣብዚ ኣበይ እቲ ዘድሊ ሽም ጽንሓት ከምትሓቱ ከምኡ'ውን ብድሕሪኡ ርእሰ-ሓደር ስራሕ ከምትምዝግቡ ክትፈልጡ ኢኹም። እዚኦም ስጉማት፣ ትካል እንተ ደኣ ክትከፍቱ ደሊኹም ወይ ርእሰ-ሓደር ክትኮኑ እንተ ደሊኹም፣ ዝተፈላለዩ እዮም።
ትካል ክትከፍቱ እንተ ደኣ ደሊኹም ወይ ኣብ ሓደ ነጻ ሞያ ርእሰ-ሓደር ክትኮኑ እንተደሊኹም፣ ሽዑ ኣብቲ ተሓታቲ ምምሕዳር ምልክታ ንፍቓድ ምስራሕ ርእሰ-ሓደርነት ብሕጊ § 21 ዓን. 6 AufenthG ክትሓቱ ኣለኩም። እቲ ምምሕዳር ወጻእተኛ መደብ ቢዝነዝ ይጠልቡ እዮም፣ ኣብኡ ኣብቲ መደብ ቢዝነዝ ርእሰ-ሓደር ስራሕኩም ከምኡ'ውን ሞያውያን ተመኩሮታት ወይ ተመኩሮታት ርእሰ-ሓደር ክትገልጹ ኣለኩም። እንተላይ ከኣ መረጋገጺ ክህልወኩም ኣለዎ ወግዓውያን ኣድላይነታትን ክእለታትን ንርእሰ-ሓደር ዝኾነ ስራሕኩም ከምዘለኩም። ምርማረ ሰነዳትኩም ብቀንዲ ንቍጠባውያን ዓቕምታት ሓሳብ ቢዝነዝኩም እዩ ዝምልከት - መኽሰብ ክትገብሩ ትኽእሉ ዶ? - ዋላ ኣብ ትካላውያን ተመኩሮታትኩም።
ትካልኹም ኣብ ጀርመን ብቅኑዕ ንምምስራት: ካብ መጀምርታ መደብ ስራሕ/ትካል ብቅኑዕን ንጹርን ኣገባብ ንከተዳልዉ ንመኽረኹም∷ መደብ ስርሕኹም ንትካልኹም ስጉምቲ ብስጉምቲ ንምምስራትን ዝሕግዘኹም ጥራይ ዘይኮነ: መጻኢኹም ክትግምግሙን ኣብ ግምት ከተእትውን ይሕግዘኹም። ኣብ ብዝሕ እዋናት‘ውን መደብ ስርሕ ኣድላዪ እዩ:: ንኣብነት ልቓሕ ካብ ሓደ ባንክ ምስ ዘድልየኹም።
ኣብ መደብ ቢዝነዝ ጽሑፍ ብሕልፊ ጎሊሖም ክራኣዩ ዘለዎም ሓሳባት እዞም ዝስዕቡ እዮም
ኣብዚ ጉዳይ'ዚ ናይ ግድን ደገፍ ካብ ኣማኽርቲ ሰባት ውሰዱ፣ እንድሕር ኣማኻሪ ዘየብልኩም ንናትና ሰራሕተኛታት ምኽሪ ሕተቱዎም። እዚኦም ኣብ ዝስዕቡ ስጉማት ከሰንዩኹም እዮም፥
ደውሉልና ኢኹም ወይ ብኢመይል ጸሓፉልና ሕቶታት እንተ ኣለኹም! ሃናጺ መገድታት ከነርእየኩም ኢና።
ካብ ምምሕዳርኩም ወጻእተኛ ኣወንታዊ መልእኽቲ እንተተዋሂብኩም እቲ ዝመጽእ ዘሎ ስጉም ንምጅማር ርእሰ-ሓደርኩም ኣብ ጀርመን ምዝገባ ትካል እዩ ወይ ምዝጋበ ኣብ ቤት-ጽሕፈት ፊናንስ። እቲ ቅድም ዝተባህለ ንነጻ ሞያታት ይምልከት።
ምዝገባ ትካል
ትካልኩም ንምምዝጋብ ናብ ምምሕዳር ትካላት ኣብቲ ትቕመጡሉ ወይ ርእሰ-ሓደር ስራሕ እትገብሩሉ ከተማ: ዓዲ ወይ ዞባ ኬድኩም ተመዝግቡ። ኣድራሻ ምምሕዳር ትካላት ንምርካብ: ኣብ ምምሕዳር ዜጋታት ቤት ጽሕፈት ብምካድ ወይ ኣብዚ መርበብ ኢንተርነት ብምድላይ ክትረክቡዎም ይከኣል። ኣብ ኢንተርነት www.bmwi-wegweiser.de/suche/behoerden/ “ምምሕዳር ታካል" (Gewerbeamt) ዝብል ቃል ብምርካብ ትመርጹ፡ ብድሕሪኡ „መምርሒ ቁጽሪ ፖስታ”(Postleitzahl) ብምምራጽ እቲ ትካል ክትጅምሩሉ እትደልዩ ቦታ ክትረኽቡ ኢኹም። ዝኾነ ሓበሬታ ርክባትን ከምኡ'ውን ምምሕዳር ቤት ጽሕፈት ትካላት ዝክፈተሉን ዝዕጸወሉን ስዓታትን ክትረኽቡ ትኽእሉ። ዝበዝሕ ግዜ ኣብቲ መርበብ ኢንተርነት ንምምሕዳራት ትካል ዝምልከት ዝምላእ ሰነዳት(ፎርምታት) ክትረኽቡ ኢኹም: ሓደ ሓደ ትካላት ነዚ ዝምላእ ሰነዳት(ፎርምታት) መሊእኹም ኣብ ቀጸራኹም ከተቅርብዎ ይጽበዩ/ይደልዩ እዮም።
ንምዝገባ ትካል እዞም ዝስዕቡ የድልዪኩም፥
ምዝገባ ናይ ሓደ ነጻ ሞያዊ ስራሕ
ኣብ ሓደ ነጻ ሞያዊ ስራሕ ርእሰ-ሓደር ክትኮኑ እንተትደልዩ፣ ኣብ ቤት-ጽሕፈት ፊናንስ ክትምዝግቡ ኣለኩም። እቲ ምዝጋበ ብወግዒ ኣይክግበርን እዩ፣ ማለት ዝምላእ ፎርም የለን፣ ንስኹም ባዕልኹም ሓጺር መግለጺ ብዛዕባ ምምስራት መደብኩም ዘለዎ ደብዳበ ትጽሕፉ። እቲ ቤት-ጽሕፈት ፊናንስ ብድሕሪኡ ሓደ „ዝምላእ ፎርም ንምዝጋበ ቀረጽ“ ክሰዱልኩም'ዩ ከምኡ'ውን ሓደ ቁጽሪ ቀረጽ ክህቡኹም'ዩ። ብዘይካ ምዝጋበ ኣብ ቤት-ጽሕፈት ፊናንስ፣ ንዝበዝሑ ነጻ ስራሓት ሞያ፣ ፍሉያት ክእለታትን ናይ ፊናንስ ኣድላይነታትን ወይ ከኣ ካልኦት ኩነታት ዘድልዩ እዮም። እዚኦም ኣድላይነታት ኣብዚ ክትፈልጡ።
ሕቶታት ብዛዕባ ቅጥዕታት ምምሕዳር ናይ ርእሰ-ሓደር ሞያታት ትካል ኣለኹም’ዶ? ዝኾኑ ኣድለይቲ ሰነዳት ንክትረኽቡ ሓገዝ’ዶ ትደልዩ? ናብ ሓደ ኣማኻሪና ኣካል ኬድኹም ሕተቱ - ንሕና’ውን ቀጺልና ክንሕግዘኩም ኢና!


text:
ኡጋንዳዊ ወናኒ ቤት ንግዲ ኤቨረስት ካዮንዶ አቦ መንበር ማሕበር ነጋዶ ኡጋንዳ’ውን እዩ፡ ንሱ መንግስቲ ወጻእተኛታት ነአሽቱ ኣብያተ ንግዲ ክውንኑ ዝኽልኽለሉ ጊዜ ሕጂ’ዩ ይብል።
“እቲ ኣቕራቢ ኣብ ዓድኻ ቤት ንግዲ እንተኸፊቱ እሞ ብጅምላን ብውሑድ ዓቐን ነቲ ምህርቲ ምሻጥ እንተጀሚሩ ንስኻ ካብቲ ንግዲ ትወጽእ ኢኻ። ካልኣይ ቻይና ንዜጋታታ ናይ ቀረጽ ምጉዳል ፖሊሲ ኣታኣታትያ አላ፡ ስለዚ እቶም ንወጻኢ ዝሰዱ እዚ ምጉዳል ቀረጽ ይምልኸቶም’ዩ። በዚ ድማ እቲ ካብኦም ዝመጽእ ኣቑሑት ካብቲ ናይ ኡጋንዳዊያን ኣቑሑት ዝሓሰረ’ዩ።”
ካብ 2009 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ ኡጋንዳ ሓሓሊፉ ተመሳሳሊ ተቓውሞ ክረአ ዝጸንሓ ኮይኑ ገለ ቻይናዊያን ነጋዶ’ውን ኣብታ ሃገር ብዘይሕጋዊ ወረቐት ክሰርሑ ብምጽንሖም ካብ ኡጋንዳ ተባሪሮም’ዮም።
እንተኾነ ግን ኡጋንዳዊያን ነጋዶ እዚ እኹል ኣይኮነን ይብሉ።ዝሓለፈ ሰሙን ኡጋንዳዊያን ነጋዶ ናብ ጎደናታት ካምፓላ ብምውጻእ “ ዕዳጋታትና ግደፉልና” ዝብል ጭርሖታት ብምስማዕ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ኡጋንዳ ወጻእተኛታት ናይ ስራሕ ፍቓድ ክሳብ ዝሓለዎም ኣብ ነአሽቱ ኣብያተ ንግዲ ከይሰርሑ ዝኽልኽል ሕጊ የለን። ኡጋንዳዊያን ነጋዶ ግን ብዛዕባ ወጻእተኛታት ነጋዶ ብፍላይ ድማ ቻይናዊያን ነጋዶ ተቓውሞኦም ክገልጹ ጸኒሖም’ዮም እቶም ቻይናዊያን ብልዑል ደረጃ ኣውፈርቲ ናብታ ሃገር ይኣትው እሞ ብዘይ ግቡእ ምዝገባ ኣብ ነአሽቱ ኣብያተ ንግዲ ይሰርሑ ይብሉ።
ኣምባሳደር ቻይና ኣብ ኡጋንዳ ዘንግ ዙ ኪያንግ ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ይብሉ።
“እቶም ቻይናዊያን ነጋዶ ብመሰረት ሕጊ እታ ሃገር ዝተቐየዱ እዮም ዝተጣህሰ ሕጊ እታ ሃገር’ውን የለን፡ገለ ዘይሕጉሳት ወገናት ኣለው ስለዚ ነዚ ጉዳይ ብሕጊ ጥራይ ክፍታሕ ዘለዎ። እቲ ካልእ ነገር ኣነ ክሳብ ዝፈልጦ ካብ ቻይና ኣቑሑት ከተእትው ከለኻ ቀረጽ ኣሎ ስለዚ እቲ ቀረጽ ኣይከፍሉን ዝብል መሰረት ዘይብሉ ክሲ’ዩ ይብሉ።”
ናይ ኡጋንዳ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ክፍሊ ወፍሪን ብሕታዊ ትካላትን ሓላፊ ኤልቭን ኣኒት ብወገኑ እቲ ሚኒስትሪ ነቲ ጉዳይ ይኸታተሎ ከምዘሎ ይሕብሩ።


text:
ብምኽንያት መበል 59 ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብታት ኤርትራ፡ ብደሞክራያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/ ዝወጸ፡ ውድባዊ መግለጺ
ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ካልኣይ ኵናት ዓለም 1941 ጣልያን ተሳዒሩ ካብ ኤርትራ ተጸሪጉ ኣብ ዝወጸሉ ነጻን ልኡላዊትን ደሞክራስያዊት ዝኾነት ሃገረ ኤርትራ ንምምስራት ዝተኻየደ ሰላማውን ሕጋውን ኣገባብ ቃልሲ ብልዕለ-ሓያል ሃገር ኣሜሪካን መሻርኽታን መሳርሒኦም ዝኾነ ስርዓት ሃይለስላሴን መጀመርያ ማዕርነታዊ ተሳትፎ ብዘይብሉ ፌደራላዊ ምትእስሳር፡ ቀጺሉ ንሳ’ውንውን እንተኾነት ብሓይሊ /ብዓመጽ/ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ክትወድቕ ከም ዝገበሩ ርእሰ ግሉጽ ሓቂ እዩ፡፡
ህዝብታት ኤርትራ ንፍትሓዊ ሕቶኦም ን20 ዓመታት ዝኣክል ዘካየድዎ ሰላማውንሰላማው ሕጋውን ኣገባብ ቃልሲ ከዐውትዎ ኣብ ዘይከኣልሉ ተገዲዶም ናብ ዓመጻዊ ኣገባብ ቃልሲ ክሰጋገሩ ባህርያዊ እዩ ነይሩ፡፡ በዚ ካኣ’ዩ እቲ ብሓደ መስከረም 1961 ብተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ዝተኣወጀ ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብታት ኤርትራ ብውሑዳት ሓርበኛታሓርበኛታት ብመሪሕነት ስዉእ ጅግና ሓምድ ኢድሪስ ዓዋተ ክሰላሰል ዝጀመረ ዕጥቃዊ ቃልሲ ሎሚ ንመበል 59 ዓመቱ ኢና እንዝክሮ ዘለና፡፡ በዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ’ዚ እዛ ሽግ ናይ ሓርነት ዝተወላዓትላ ታሪኻዊት ባሕቲ መስከረም እዚኣ ሎሚ ኣብ ትሕቲ ከመይ ዝኣምሰለ ኩነታት ኮይና ኢና እነብዕላ ዘለና ምርኣይ ኣገዳሲ ይመስለና፡፡
ህዝብታት ኤርትራ ብረት ኣልዒሎም ኣንጻር ጎበጥቲ ሓይልታት መግዛእቲ ክቃለሱ እንከለዉ፡ እቲ ብሰላማውን ሕጋውን ኣገባብ ከረጋግጽዎ ዘይካሉ ናይ ናጽነትን ሓርነትን ዕላማታት ክውን ክገብሩን፡ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ህዝብታታ እተውሕስ፡ ብግዝኣተ ሕጊ እትግዛእን፡እትግዛእ ነጻን ልኡላዊትን ደሞክራስያዊትን ሃገር ክምስርቱስርቱ እዩ ነይሩ ባህግታቶም፡፡ በዚ ኣቢሎም ካኣ ሃብትን ስልጣንን ሃገር ብማዕርነታውን ፍትሓውን ኣገባብ ኣብ ሞንጎ ህዝብታታን ዜጋታታን ዝመራቓሓላ፡ ምስ ጎረባብታን ሕብረተ-ሰብ ዓለምን ብሰላምን ምክብባርን እትነብር ብልጽግቲ ሃገር ክትህልዎም እዩ ነይሩ ባህግታቶም እምበር፡ ካብ ቀጥታዊ መግዛእቲግዛእቲ ናብ ዘቤታዊ መግዛእቲ ክንሰጋገር ኢና ዝብል ትጽቢታት ፈጺሞም ክሓስብዎ ዝኽእሉ ኣይነበሩን፡፡
ጃንዳዊ ኣመራርሓ ህዝባዊ ግንባር ካብ ሃገራዊ ሓርበኛዊ ሓይሊ ናብ እስትራተጂካዊ ጸላኢ ህዝብታት ኤርትራ ክሰጋገር እዩ ዝብል ትጽቢታትትጽቢታት’ውን ኣይነበሮምን፡፡ ካብ ድሕረትን ድኽነትን ሎሞ’ዶ ጽባሕ ንናገፍ፡ ሰላምን ደሞክራስን ረኺብና ነብስናን ሃገርናን ነማዕብል፡ ከም ፍጡራት ሰባት ክብሪ ረኺብና ከም ዓለምና ናብ ዝሓሸ ምዕባለ ንሰጋገር ዝብል ትጽቢቶም ብጣዕሚ ልዑል እዩ ነይሩ፡፡ እቲ ሕሰመ- መከራ ናይ ህዝብና ግን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናኸፍአ ኣሽንኳይዶ ናብ ምዕባለ ገጾም ፍሕት ክብሉስ ከም ህዝቢ እናጸነቱ፡ ሃገር መንእሰይ ወሎዳኣ ከም ጊላ ንመላኺ ስርዓት ህግደፍ ከገልግል፡ ሓሲሙኒ እንተበለ ካኣ ሃገር ኩቦ ድርብዩላ ሃጽ ኢሉ ክጠፍእን ኣብ ቤት-ማእሰርትታት ክበልን ክማስንን ከኸውን ተገይሩ ኣብ ናይ ምብትታን ደረጃ ተሳጢሕና ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ኣብ ኣፍ-ኣርክቡኣርክቡ ንርከብ ኣለና፡፡ እዚ ቀዳማይ ገጽ ናይቲ ን30 ዓመታት ዝተኸየደ ዘቤታዊ መግዛእቲ ስርዓት ህግደፍ ናይ ሕሰመ-መከራ ተሞኩሮ እዩ፡፡
ካልኣይ፡ ኣብዚ ናይ ክልተ ዓመት ተሞኩሮ እቲ ዝሓሰመን ዝኸፍአን ተሞኩሮ፡፡ ታሪኽ ነብሱ ይደግም ከም ዝባሃል እቲ ናይ ኣርባዓታትን ሓምሳታትን ናይ ጎቦጣ ታሪኽ ሕጂ ብስርዓት ህግደፍን መሻርኽቱ ትምክሕታውያን ኢትዮጵያውያንን ብባርኾት ናይ ዞባውን ዓለማውያን ርእሰ-ሓያላንሓያላን ሓይልታትን ክድገም ላዕልን ታሕትን ጸፋዕፋዕ ምባሎም ክሳዕ ክንደይ ደም ስውኣትና ክመራሳሕ ይግበር ምህላዉ ብጣዕሚ ዘሕዝን ክስተት እዩ፡፡ እታ ብከቢድ መስዋእቲ ደቃ ነጻን ልኡላዊትን ሃገር ዝኾነት ብሰላሕታ ወራር ብውሽጢ ውሽጢ ጥራሕ ዘይኮነስ ብቅሉዕ ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ ወሪዳ፡ ከምቲ ስርዓት ሃይለስላሰን ደርግን “ኤርትራ መሬታ እምበር ህዝባ ኣየድልየናን እዩ” ተባሂሉ ህዝባ ክበርስ ዝተገብረ፡ ሕጂ ካኣ ኤርትራ መሬታ’ምበር ህዝባስ ናቶም ከም ዘይኮነ ብሰንኪ “ወያነ ተፈንጪላ ዝነበረት ኤርትራ ሰኢናዮ ዘነበርና ኣፍደገ-ባሕርና ክንመልሶ ኢና፡ ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ዝተቓለሰሉ ነጻነት ንኮንቱ እዩ ነይሩ” ዝበሃለሉ ደረጃ በጺሕና፡፡
ከምቲ “ዋናኣ ዘሕሰራ ጥሪት ዕዳጋ ነይትረክብ” ዝባሃል ብሰንኪ ናይ ሃገራዊ ሰራዝነት ኣንፈት ዝተኾልኮለ ውልቀ-መላኺ ስርዓት ህግደፍ ኤርትራ መዐንደሪ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ኮይና ትርከብ ኣላ፡፡ ነዚ ሓደገኛ ናይ ክድዓት ተርእዮ’ዚ ብኣግኡ ንምዕጻፉን ንምፍሻሉን ኣብቲ ቀንዲ ሕመረት ናይቲ ሽግር ዝኾነ ጃንዳዊ ኣመራርሓ ስርዓት ህግደፍን ብዋጋ ደምን ርሃጽን ጀጋኑ ስዋኣትና ዝተረጋገጸ ሃገራዊ ነጻነት ኤርትራ ረጊጾም ኣብ ዳግማይ መግዛእቲ ከእትውዎ ሃነፍነፍ ዝብሉ ትምክሕታውያን ሓይልታትን ብትዂረት ብምርኣይ ምቅላስ ከድሊ እዩ፡፡ እዚ ክዕወት ግን ብቐዳምነት ከምቲ “ወደን ከይሓምያስ ሰበይቲ ወደን” ከም ዝበሃል፤ ኣብ ውሽጥና ዘሎ በሰር ከየውጻእና ኣብ ካልእ ዘሎ በሰር ከነውጽእ ስለ ዘይንኽእል፡ እዚ ኣብ ሃገርና ዘንጸላሉ ዘሎ ከቢድ ሓደጋ እዚ ቀልጢፉ ክውገድ እንተዘይገበርና ኣብ ሃገርና ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብዚ ዞባ’ዚ ዘላቒ ሰላም ሰፊኑ እዞም ህዝብታት እዚኣቶም ተደጋጊፎም ዝምዕብልሉ ዕድል እናጸልመተ ክኸይድ እዩ፡፡
ሳልሳይ፡ ስርዓት ህግደፍ ንልዑላውነትና ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ ኣእትዩ ብቐሊሉ ከዐውቶ ኢሉ ዝሓዞ እስትራተጂ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ ክተኣታቶ ብወግዒ ንዝገለጾ ተግባራዊ ንመግባር “ወያነ ንዝሓዞ መሬትና ብሓይሊ ክንመልሶ ኢና” ዝብል ሽፋን ተጠቒሙ ሕጂ’ውን ከም ኣመሉ ዘይምኽኑይ ኵናት ከባርዕ እሞ ንህዝቢ ኤርትራ ንሓደጋ ብርሰትን ምብትታንን ከሳጥሕ ላዕልን ታሕትን ጸፋዕፋዕ ዝብሎ ዘሎ መላእ ህዝብታት ኤርትራን ተቓለስቲ ሓይልታቶምን ክኹንንዎን ብትብዓት ክምክትዎን ዘለዎም እዩ፡፡ ነዚ ተግባራዊ ንምግባር ካኣ ደምበ ተቓውሞ ነብሱ ወዲቡ ክቃለስን ኤርትራ ምስ ኩሎም ንፍትሓዊ ሕቶና ዝድግፉ ሓይልታት፡ ብዞባ ይኹን ብዓለም ደረጃ ጥዑይ ዝምድናታት ክህልወና ጻዕርታትና ክብ ክነብል ኣለና፡፡
ምስዚ ጉዳይ’ዚ ብምዝማድ አትዮጵያውያን ኣሕዋትና ነዚ ኣጋጢሙዎም ዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ንምፍታሕ ከም ህግደፍን መሰልቶምን ዝኣመሰሉ መዕነውቲ ስርዓታት ጠብሎቕሎቕ ዝብልዎ ናይ ደገ ምትእትታዋት ነጺጎም፡ ኣብ ነንሕድሕዶም ናብ ዓመጽ ካብ ዘምርሕ ኣገባብ ድሒኖም፡ ኩሎም ዝምልከቶም ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ስቪክ-ማሕበራትን ወልቀ-ሰባት ሃገራውያንን ወዘተ ማእከሎም ሕገ- መንግስቶም ገይሮም ኣብ መኣዲ ዘተ ክቐርቡን ጸገሞም ብሰላማውን ደሞክራስያውን ኣገባብ ክፈትሑን ኢትዮጵያ ካብ ናይ ውድቀትን ምብትታንን ሓደጋ ከድሕኑን በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ሕጂ’ውን ደጊምና ጸዋዒትና ነቕርበሎም፡፡
ራብዓይ፡ ካልእ ሓደ ካብቲ ህጹጽ ተባራዒ እዋናዊ ሃገራዊ ጉዳይና ከምቲ “ኣብ ርእሲ-ዘላታ ተወሰኸታ” ዝብሃል፡ ኣብ ሃገርና ካብ ዝተደቆኑ ዉዕውዓት ሕቶታት፡ ሓደ ንህዝቢ ዓለም ዘጽንት ዘሎ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ኮቪድ 19 ስርዓት ህግደፍ ብውሽጢ ውሽጢ ሸፋፊኑ ክሓልፎ ዝደሊ ዘሎ፤ ሕብረተ-ሰብና ክሳዕ ክንደይ ተጸጊሙ ክንክን ስኢኑ ይሳቐ ምህላዉ ከይኣክል፡ ኣብ መላእ ሃገርና ጥሜትን ዓጸቦን ተስፋሕፊሑ ህዝብና ናይ ምጽናት ሓደጋ የንጸላልዎ ምህላዉ ንምቅላሉ ዝግበር ጻዕርታት ልዑል ትኹረት ከንገብር ዝሓተና ምዃኑ ከንዝንግዕ ኣይግባእን፡፡
ሓሙሻይ፡ ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ቅኑዕ ቁጠባዊ ፖሊሲ ዘይምህላው፡ ዕቀባ ማይን ሓመድን ምግራብን ዘይምህላው፡ ኣብ ሕርሻ ሃገርና ኣብ ፍግረ-መሬትን ከባብያዊ ብርሰትን ንዘስዕቦ ጸገማት ምክልኻል ዘይምብቃዕ፡ ብዘበናዊ መሳርሒታት ዝደጋገፍ ስርዓት ዘይምህላዉ ነዚ ሕጂ ኣብ ዓለምና ብምዝባዕ ናይ ክሊማ፡ ለብዘመን ዘጋጠመ ብርቱዕ ክራማት ዘስዓቦ ዕልቕልቕ ህዝብና ኣብ ጥሪትን ንብረቱ ሂወቱን ዝርካባ ሕርሽኡን ዘውርዶ ዘሎ ሓደጋታት ክሳብ ክንደይ ነቲ ብድሕረትን ድኽነትን ዛን ዛን ኢሉ ዘሎ ሕብረተ-ሰብና ከስዕቦ ዝኽእል ጥሜትን ብርሰትን ብቐሊሉ ዝርአ ስለ ዘይኮነ ብልዑል ትዂረት ክረአን ክንቃለሰሉን ዘለና ጸገም ሕብረተ-ሰብና እዩ፡፡
ሻዱሻይ፡ እዋናውያን ሽግራት ሕብረተ-ሰብና ኣብዞም ጸገማት እዚኣቶም ጥራሕ ተሓጺሮም ጠጠው ዝብሉ ኣይኮኑን፡፡ እቶም ብኣሻሓት ኣብ ፎቖዶ ጎረባብቲ ሃገራት ተሰዲዶም ዘለዉ ዜጋታትና ብኮሮና ቫይረስ ክገጥሞም ንዝኽእል ሓደጋ ንምክልኻል ኣብ ወጻኢ ዝነብር ህዝብና ክገብሮ ዝጸንሐን ዘሎን ምድግጋፍ ዝምስገን ኮይኑ፡ ሕጂ’ውን እቲ ከጋጥሞም ዝኽእል ዝዓበየ ሓደጋ ናይ ስደተኛ መሰሎም ንምስራዝ ዝኸይድ ዘሎ ውዲታት ንምግትኡ ልዑል መኸተ ዝጠልበና እዩ፡፡
ኣብ መደምደምታ በዚ ኣጋጣሚ እዚ ከነመሓላልፎ እንደሊ መልእኽቲ፡ እዞም ኣብ ሃገርና ተደቂኖም ዘለዉ እዋናውያን ተባራዕቲ ሽግራት ሕብረተ-ሰብና ሓንሳብን ንሓዋሩን ካብኦም ክንናገፍ እንተኾይና፡ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ሕጂ’ውን ከምቲ ካብ ነዊሕ ግዜ ደጋጊምና ክንገልጾ ዝጸናሕናን ዘለናን፡ ዘለዎ ካልኣዊ ፍልልያቱ ካልኣዊ ቦታ ኣትሒዙ፡ ኩሉ ዓቕምታት ሕብረተ-ሰብና ተጠርኒፉ ክቃለስ ኣለዎ ንብል፡፡ እቲ ይኣክል እናበለ ብግቡእ ከይተወደበ ንበይኑ ንክልተ ዓመት ክሕንበብ ዝጸንሐ ምንቅስቓስ ይኹን ፖለቲካዊ ሓይልታት ካብ ንኡስ መባእታዊ ናይ ምውህሃድ ደረጃ ሰጊሮም ብመትከላዊ ኣሰራርሓ ዝውደብን ዝምራሕን ወቓዒ ሓይሊ ክፈጥሩ ምእንቲ ኣብ ሓደ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር /ጽላል/ ክጠራነፉ ኣለዎም ንብል፡፡
እዚ ሰፊሕ ጽላል እዚ ውድብ ይኹን ሰቪክ ማሕበር፡ ውልቀ-ሰብ ዝጠራነፍሉን ኩሉ ከከም ዓቐሙን ክእለቱን ጸጸሩ ዝድርብየሉ ሰፊሕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኮይኑ፡ ብውሽጥን ብደገን ዓወት ህዝብና ንምቅልጣፍ ኣብ ኩሉ መዳያት ቃልሲ ልዑል ተርኡ ክጻወት ዝኽእሎ እዩ፡፡ በቲ ካልእ ገጽ ካኣ እቲ ፖለቲካዊ ውድባት ነዚ ሰፊሕ ጽላል እዚ ኣብ ምዕዋት ኣገዳሲ ተረኦም ክጻወቱ ምእንቲ ናይ ገዛእ ርእሶም ውደባ ክህልዎም ስለ ዘድሊ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ውዳበ ከረጋገጽ ይጽናሓለይ ዘይበሃል እዋናዊ ሃገራዊ ዕማም ስለ ዝኾነ ንምዕዋቱ ክንንቃሳቐስ ይህልወና፡፡
ዕላማታት ባሕቲ መስከረም ብቓልሲ ህዝብታትና ክዕወቱ እዮም!
ውድቀት ንጸረ-ህዝቢ ስርዓት ህግደፍ!
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልስና!
ሓደ መስከረም 2020Hits: 815


text:
7/9/2013
ብ 9 ምያዝያ 2012 ዓዋተ ዶት ኮም (ገዳብ ንይውስ) ኣንጻር ነፍሰን ሪሶርስስ ናይ ክሲ ስጉምቲ (class action lawsuits) ከም ዝተወስደ ጸብጺባ።[i]
ስዒቡ ዝቐርብ ክሲ ንምድንጋር ገንዘባዊ ሰነዳት (securities) ዝምልከት ክሲ ኮይኑ ኣብ ክንዲ እቶም ኣብ ሞንጎ መጋቢት 28, 2011ን የካቲት 2012 አጠቓሊልካ ዘሎ ናይ ጊዜ ገደብ ብርክታት ነፍሰን (common shares) ዝገዝኡ ዝቐርብ ዘሎ ክሲ እዩ። ከሰስቲ ጥርዓኖም፡ ትካል ነፍሰን፡ ኣንቀጻት ሕጊ ጸረ ምድንጋር ሸርፊ ብፍላጥ ብምጥሐስ ወይ ውን ብውሑዱ ሸለል ብምባል፡ ርኡይ፡ ዘይቅኑዕን ኣደናጋርን መግለጺ ብዛዕባ እቲ እንኮ ኣታዊ ዘመንጩ ኣካሎም፡ ዕደና ቢሻ፡ ወርቅን በይዝ ሜታል ዘፍሪ ዕደና ኣብ ኤርትራ ዝርከብ፡ ኣቕሪቦም እዮም።
ዕደና ቢሻ ብነፍሰን ሪሶርስስ (ካናዳዊ ኩባንያ) ብኤርትራዊ ኩባንያ ዕደና (ብመንግስቲ ኤርትራ ዝውነን) ብሓባር ዝውነን ኩባንያ እዩ።[ii]
ብ ጥሪ 2013 ህዩማን ራይትስ ዎች (ንመሰል ደቂ ሰባት ዝጣበቕ ትካል) ኣብ ትሕቲ “እከይ ኣይትስማዕ፡ ግዱድ ማእቶትን ሓላፍነት ዓበይቲ ትካላት ኣብ ጽላት ዕደና ኤርትራን’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ሰፊሕ ጸብጻብ ዘርጊሑ።
ዝስዕብ ገለ ኣብቲ ጸብጻብ ካብ ዝተጠቕሰ እዩ:-
ተሞክሮ ነፍሰን ከም ዘርእዮ ትካላት ዕደና ኣብ ኤርትራ ፕሮጀክታት ብምምዕባል: ናብ ጸገማት ሰብእዊ መሰላት ዝመለኦ ታኼላ ይአትዋ ምህላወን እዩ። ርኡይ ብዝኾነ መንገዲ ኣብ ዓዘቕቲ ናይቲ ፍሉይ መዝማዚ መጨረስታ ዘይብሉ ብዘይ ስሙ ሃገራዊ ኣገልግሉት ዝተሰምየ ታኼታ ፕሮግራም ግዱድ ማእቶት ድማ ይጥሕሉ ኣለው። መንግስቲ ኤርትራ ብመገዲ እዚ ፕሮግራም ሓያሎ ኤርትራውያን ከም ዕስኩራት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር መንግስቲ ከም ዝኣትው ጌሩ እዩ። ኣብ መጀመርያ ከም ናይ 18 ኣዋርሕ ፕሮግራም ዝተሓስበ: መደብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብዚ እዋን’ዚ ኩሎም ኣካላዊ ብቕዓት ዘለዎም ደቂ ተባዕትዮን ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮን ንዘይ ተወሰነ ጊዜ፡ መብዛሕቱ እዋን መወዳእታ ንዘይረኣየሉ ጊዜ ኣብ ትሕቲ ከቢድን ሕሱምን ኩነታት ክነብሩ ይገብር ኣሎ። እቶም ክሃድሙ ዝፍትኑ፡ ማእሰርቲ: ስቓይን ዋላ ኣውን ኣብ ስድረኦም ዝቐነዔ ናይ ሕነ ምፍዳይ ሓደጋታትን የጋጥሞም።[iii]
ትካል ነፍሰን ነቲ ኣብ ሕሱም ናይ ጉልበት ጊላነት ፕሮግራም ‘ታኼላ ናይ ምእታው ሐደጋ’ ከም ዝሰገሮ ዘመልክት ሓያለ መርትዖታት ኣሎ:: ዕደና ቢሻ ብመንግስቲ ብዝውነና ስራሓተን ኣብ ግዱድ ማእቶት ዝሙርከስ ሳብ ኮንትራክተራት እዩ ዝካየድ። እዚ ድማ ምጥሓስ ናይቲ ካናዳ ብ 1948 ዝፈረመቶ ውዕል ዓለም ላኻዊ ኣዋጅ ሰብአዊ መሰላት እዩ።
ኤርትራውያን ሰራሕተኛታት ተወዲብካ ብዛዕባ ኩነታት ስራሕካ ናይ ምዝርራብ መሰል የብሎምን፡ ብዘይ ክፊሊት ኣብ ናይ ዕደናን ካልእ ፕሮጀክትታት ህንጻን ክሰርሑ ድማ ይግደዱ። ግዳያት ጉልበት ጊላነት ኣብ ኩሉ ዓለም ፋሕ ኢሎም ይርከቡ፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ስድራ ቤቶም ሕነ ናይ ምፍዳይ ስጉምቲ ከይወስድ ፍርሂ ስለ ዘለዎም ግን ክዛረቡ ኣይደፍሩን።
ንመሰላት ግዳያት ካብ ግዳያት ባዕሎም ሓሊፉ ክቃለስ ዝኽእል ስለ ዘየለ: ኩሎም እቶም ን ግዱድ ማእቶት ተጋሊጾም ዝነበሩን እቶም ነዚ ምዝመዛታትን ምግሃሳትን ዝምልከት ትሑዝ ሐቤሬታን ዘለዎም ቀሪቦም ብክፉት ወይ እውን ብሚስጥራዊ መገዲ ምስክርነቶም ክህቡ ንጽውዕ።
ምስክርነት ፍርያት ፍትሒ ኣብ ምቕንጣብ ክሕግዝ ይኽእል እዩ። ዓበይቲ ምግሃስ ዘብአዊ መሰላት፡ ገበናትን ሃስያታትን ተሰሚዖም ዝርስዑ ዘይኮኑ ብሕጋዊ መገድታት ዝተሓዙ ጉዳያት ክኾኑ ይግባእ። ጸገም ኤርትራውያን ግዳያት ንፍትሕን ፍታሕን የእዊ አሎ። እቶም ጉልበቶም ብሓይሊ ዝተመዝመዘ ነቶም ምስቶም ጊላታት ዝገበርዎም ዝተሓባበሩ ከረኻኽብሎም ይግባእ።
ንኹሎም ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብአዊ መሰላት ብፍላይ እቶም ኣብ ካናዳ ዝርከቡን ኤርትራውያን ጠበቓታትን ድማ ነዚ ጉዳይ ኣብ ምስዕብ ክተሓባበሩ ንጽውዕ።
ብዝስዕብ ኣድራሻ ክትረኽቡና ድማ ንምሕጸን awateteam@awate.com
[i] http://awate.com/nevsun-and-its-eritrean-bisha-gold-mine-more-class-action-lawsuits-filed/
[ii] Nevsun resources website, www.nevsun.com
[iii] http://www.hrw.org/reports/2013/01/15/hear-no-evi
__________________________________________________________________
ሓጺር ጸብጻብ
1. እዚ ናይ ክሲ ስጉምቲ ኣብ ትሕቲ ዓንቀጽ ሕጊ 10 (b) ን 20(a)ን ካብ ሕጊ ሸርፊ ገንዘባዊ ሰነዳት (Securities Exchange Act) ናይ 1934 ከምኡውን ብ SEC ዝተወስደ ውሳኔ 10b-5 ዝተሞርከሰ ንምድንጋር ሸርፊ ገንዘባዊ ሰነዳት (securities) ዝምልከት ስጉምቲ ክሲ እዩ። እዚ ስጉምቲ ብስም እቶም ካብ ግንቦት 28, 2011 ክሳብ የካቲት 6, 2012 ኣጠቓሊልካ (the “Class Period”) ኣብ ዘሎ እዋን ብርክታት ትካል ነፍሰን ዝገዝኡ ኩሎም ውልቀ ስባትን ኣካላትን ዝቐርብ ዘሎ ኢዩ::
2. ክሱሳት (ድሒሩ ከም ዝዝርዘር) ዓንቀጻት ሕጊ ጸረ ምድንጋር ሸርፊ ገንዘባዊ ሰነዳት ብምጥሓስ ወይ እውን ብውሑዱ ሸለል ብምባል፡ ብዛዕባ እቲ ኣብታ ንእሽቶ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እትርከብ ሃገረ ኤርትራ ዘሎ እንኮ ኣታዊ ዘመንጩ ትካሎም፡ ዕደና ቢሻ፡ ወርቂ፡ ናሓስን ዚንክን ዝዕድን፡ ሓቂ ዘይኮነን ኣደናጋርን መግለጺታት ጌሮም ኢዩም።
3.ኣብ ውሽጢ እዚ ዝተጠቅሰ እዋን (ካብ ግንቦት 28, 2011 ክሳብ የካቲት 6, 2012 ኣጠቓሊልካ)፡ ክሱሳት ከም ዝበሉዎ ዕደና ቢሻ ብገምጋም 4.651 ሚልዩን ቶን ዕቑር ጥረ ወርቂ ከም ዘለዎን 919,000 ኦንስ ድማ ኣብ ላዕለዋይ ጫፍ (the Oxide zone) ከም ዝርከብን ቢሻ ድማ መዓልታዊ 1000 ኦንስ ወርቂ ከም ዘፍርን ወርቂ ቢሻ ድማ ካብ መወዳድርቱ ጸብለል ከም ዝብልን ብሉጽ ዓይነት ከም ዝኾነን ብርኩትን ብቐሊል ከም ዝዕደንን ገሊጾም። ንዕቑር ጥረ ወርቂ ቢሻን ብግብሪ ዘሎ ናይ ዕደናን ፍርያት ወርቂን ቢሻ ዝምልከት ሓበሬታ ድማ ንአውፈርቲ ኣገዳሲ እዩ ዝነበረ።
4. ዕቑር ጥረ ወርቂ ቢሻ ንምሻርኽቲ ትካል ነፍሰን ኣብ ምምዕባል እቲ ዕደና ዝኾነ መንግስቲ ኤርትራ እውን ኣገዳሲ እዩ ኔሩ። ብመገዲ ኤርትራዊ ሃገራዊ ትካል ዕደና (ENAMCO) ኣቢሉ መንግስቲ ኤርትራ 10% ካብ ዕደና ይውንን ኣብ ርእሲ ምንባሩ ኣብ ዝተጠቕሰ ናይ ጊዜ ገደብ ተወሳኺ 30% ንምግዛእ ምስ ክሱሳት ኣብ ዝርርብ ይርከብ ኔሩ። ዕቑር ጥረ ወርቂ ቢሻ እምባአር ኣብ ምግማት ዋጋ ዕደና ቢሻ ተራ ኔርዎ ኢዩ።
64. ኣብ ታሕሳስ 2007 ትካል ነፍሰን ምስ ENAMCO ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጸሔን ብኡኡ መሰረት ድማ ENAMCO 10% ናይ ዕደና ከም ዝወነነን ድሕሪ ቀዳማይ ጽዕነት ወርቂ ቢሻ ብዝውሰን ርትዓዊ ዋጋ ድማ ተወሳኺ 30% ከገዝእ ሙኻኑ ኣዊጁ።
65. ኣብ 2008 ፍቓድ ዕደና ቢሻ ን ትካል ነፍሰንን ብርካዊ ማሕበር ዕደና ቢሻን ተዋሂቡ፡ ህንጻ ዕደና ቢሻ ድማ 2008 ተጀሚሩ።
66. ኣብ ጥሪ 4,2011 ትካል ነፍሰን ጋዜጣዊ መግለጺ ብምውጻእ “ዕዉት ቀዳማይ ፍርያት ወርቂ” ዕደና ቢሻ ብዕሊ ገሊጹ።
67. ብመሰረት ክሱስ ትሬቢሎክ (ኣብ ሚያዝያ 14, 2011 ኣብ ደንቨር ጎልድ ጉሩብ ኤውሮፓዊ ፎሮም ወርቂ ዝቐረበ መደረ) መጀመርያ ጽዕነት ወርቂ ቢሻ ኣብ ጥሪ 28, 2011 ድሕሪ ምጅማሩ ንናይ ENAMCO 30% ብርኪ ዋጋ ናይ ምግማት ናይ 90 ማዓልታት ገደብ ጊዜ ከም ዝጅምር ጌሩ።
68. ድሕሪ ጽዑቕ ስራሓት ወርሓተ ጥሪን የካቲትን, 2011 ክሱሳት ኣብ የካቲት 22, 2011 ነፍሰን ንግዳዊ ፍርያት ዕደና ቢሻ ከም ዝጅምር ጌሮም።
69. ኣብ መጀመርያ ናይ ክሲ እዋን፡ ኣብ መጋቢት 28, 2011 ኣብ ቢሻ ኣሎ ዝተባህለ ዕቑር ጥረ ወርቂ ብ 15% ክብ ብምባል ናብ ኣስታት 4.6 ሚልዮን ቶን ብምደያብ፡ ዕደና ቢሻ ናብ ኣስታት 1.14 ሚልዮን ኦንስ ወርቂ (ኣብ ኩሉ ዞናት)፡ እቲ 919,000 ኦንስ ኣብ Oxide zone ዘሎ አጠቓሊልካ ክብ ከም ዝብል ገበረ።
71. ኣብ መጀመርያ ክፋል ናይቲ ናይ ክሲ እዋን (the “Class Period”) ርኡይ ኣሎታዊ ኣንፈት ንስራሓት ቢሻ ብአሉታ ክጸሉ ጀሚሩ እዩ። ዕቑር ጥረ ወርቂ ቢሻ ብርኡይ ዝተጋነነ ምንባሩ ን ክሱሳት መልእኽቲ ዘመሓላለፈ ክስተታት እውን ኔሩ ኢዩ።
72. ንአውፈርቲ ፍሉጥ ብዘይኮነ መገዲ ኣብ መጋቢት 31, 2011 ናይ ቢሻ Strip Ratio (ኮታ ዝድርበ ተረፍ) ብ 81% ብምዕራግ 4.9 በጸሔ።
73. ብዘይ ፍላጥ ኣውፈርቲ፡ ክሱሳት ኣብ ዞና ላዕለዋይ ጫፍ ዝግበር ዕደና ተገሊጹ ካብ ዝነበረ ብርኡይ ከም ዝቀላጠፍ ገበሩ፡ እቲ ምኽንያት ኣክንዲ ወርቂ ሓያለ ዝድርበ ናይ አኻውኽ ጁባታት ስለ ዝተረኽበ ኢዮ። እቲ ናይ አኻውሕ ተረፍ ኣብ ምብራቓውን ደቡባውን ወገን እቲ ዕደና ዝርከብ መኤከብ ተረፍ ተደርቢዩ።
74. እዚ ወሳኒ እዩ ነይሩ ምኽንያቱ ምቅልጣፍ ላዕለዋይ ዞና (Oxide zone) ናይ ቢሻ ዕቑር ወርቂ ካብ ዝተባህለ ቀልጢፉ ከም ዝጽንቀቕ ስለ ዝሕብርን ነቲ ዋሕዚ ካብ ሽያጥ ወርቂ ዝርከብ ገንዘብን ዋጋ እቲ ኩባንያን ብአሉታ ስለ ዝጸሉን።
75. ክሱሳትን ላዕለዋይ ምሕደራ ነፍሶን ኣብ ቢሻን ጸብጻብ ስታቲስቲክ ፍርያት ዕደና ብመገዲ ፕላት ፎርም Skire Unifier ይረኽቡ ኣብ ርእሲ ምንባሮም፡ ብምንጽጻር ግብራዊ ፍርያትን ብጸብጻብ ዝተገልጸ ዕቑር ወርቅን ነቲ ኣሉታዊ ኣንፈት ክርእይዎ ይኽእሉ ኔሮም ኢዩም።
76. ይኹን እምበር ኣብ ቅድሚ እዚ ኹሉ ኣሉታዊ ኣንፈታትን ቆላሕታ ዝስሕብ ምልክታትን፡ ክሱሳት ዕደና ቢሻ 4.651 ሚልዮን ቶን ዕቑር ወርቂን 919,000 ኦንስ Oxide zone ኣሎ ክብሉ እዩም ገሊጾም። ከም ሓቂ ኣብቲ እዋን እቲ ክሱሳት እናፈለጡ ወይ ብውሑዱ ብሰንኪ ሸለልትነት ክገልጽዎ ዘይካአሉ ዕቑር ወርቂ ቢሻ ብገምጋም ካብ 1.2 – 1.3 ሚልዩን ቶን ወይ ብ 35% ተጋኒኑ ምንባሩ እዩ( እቲ ምግናን ብገምጋም ናይ 190,000 ክሳብ 220,000 ኦንስ ወርቂ ኢዩ) ናይ ቢሻ Strip (ኮታ ዝድርበ ተረፍ) ካብቲ ናይ 2011 ኮታ (ሬሾ) ዝዓበየን እናወሰኸ ዝኸይድን ኢዩ ነይሩ እቲ 1000 ኦንስ ኣብ መዓልቲ ምፍራይ እውን ቀጻልነት ዘይብሉ እዩ ነይሩ። እዚ ወሳኒ ሓቅታት ኣብቲ ናይ ክሲ ገደብ ጊዜ ኣይገተልጸን።
77. ኣብ ወርሓተ ሚይዝያ ግንቦትን ሰነን 2011 ( ቀዳማይ ናይ ቢሻ ናይ ሙሉእ ፍርያት ርብዒ ዓመት) ኣንፈት ፍርያት ኣብ ቢሻ ብርኡይ ኣንቆልቂሉ። ብፍላይ ክሱሳት እቲ Strip Ratio (ኮታ ዝድርበ ተረፍ) ደጊሙ ብምዕራግ 5.1 በጺሑ ብ 30 ሰነ 2011 ብኣስታት 88% ካብቲ ናይ 2011 ኮታ (ሬሾ) ዛይዱ።
78. ብ 3 ግንቦት 2011 ክሱሳት ነፍሶን ጋዜጣዊ መግለጺ ብምውጻእ ምስ SEC ብመልክዕ Form 6-K ከም ዝተሓዝ ገበሩ። ኣብኡ ድማ ቢሻ ”ሓያል ናይ ፍርያት ስራሕ” የካይድ ከም ዘሎ ብምግላጽ ክሱሳት ምስ ENAMCO እቲ ናይ መሸጣ ዋጋ ምውሳን ኣብ ሰነ 2011 ክውድእዎ ሙኻኖም ገለጹ። ኣዚ ድማ ካብቲ ኣቐዲሙ ብክሱሳት ዝተገልጸ ጊዜ ድሕሪ ኣስታት ሸሞንተ ኣዋርሕ ሙኻኑ ኢዩ።
79: ብ 30 ሰነ 2011 ክሱሳት ብመሰረት ስምምዕ 2007ክዛዘም ብዛዕባ ዝነበሮ ስምምዕ መግዝኢ ዋጋ ENAMCO ንብርክታት ነፍስን ካልእ ምድንጋይ ከም ዘጋጠመ ገለጹ።
80. ኣብ ነሓሰ 2011, ክሱሳትን ENAMCO ኣብ $253 ሚልዮን (ዶላር) መግዚኢ ዋጋ ENAMCO ን30% ብርክታት ነፍሰን ስምምዕ በጽሑ። በዚ ድማ እቲ ትካል ናይ $253 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ገበረ።
81. ኣብ ካልአይ መፋርቕ 2011 (ሐምለ ክሳብ ታሕሳስ 2011) ክሱሳት ብዝፈልጥዎን ን ኣውፈርቲ ፍሉጥ ዘይነበረ Strip Ratio (ኮታ ዝድርበ ተረፍ) ናይ ቢሻ ምዕራግ ብምቕጻል ኣብ ካልአይ መፋርቕ 2011, 6.6 ብምብጻሕ ናይ ኣስታት 144% ምዕራግ ካብ ናይ Strip Ratio (ኮታ ዝድርበ ተረፍ) ናይ 2011 ኣርአየ:: ካብ ምጅማር እቲ ናይ ክሲ ጊዜ ገደብ(Class Period) ድማ ብ 35% ብምዕራግ ኣብ 2011, 5.9 በጸሔ።
82. ኣብ መስከረም 2 ን 6ን 2011 ሃርዲ 180,000 ብርክታት ነፍሰን ሸጠ። ኣብቲ እዋን እቲ ካብ ዝነበሮ ብርክታት 100% ሙኻኑ እዩ። በዚ ድማ ናይ $1.3 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ገበረ። እዚ ድማ ናይ ነፍሰን ብርክታት (Nevsun common shares) ኣብን ጥቓን እቲ ናይ ክሲ ናይ ጊዜ ገደብ(Class Period) ዝላዓለ ዋጋ $7.30ን 7.27 ን ብቕደም ተኸተል ኣብ ዝሽየጠሉ ዝነበረ እዋን ኢዩ።
83. ኣብ መስከረም 18, 2011 ዳቪስ 224,600 ብርክታት ንሐደ ብ $ 6.68 ብምሻጥ ናይ $1.5 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ገበረ።
84. ኣውፈርቲ ከይፈለጡ ኣብ መሰከረም 2011 ቪከርስ, ናይ ቢሻ ሓላፊ ስርሒታት(Operations Manager) ከምኡውን ፕሪቶርዮስ, ናይ ቢሻ ሓላፊ ፕሮጀክት ን ነፍሰን/ዕደና ቢሻ ናይ ብርኪ ማሕበር ገደፍዎ። ኣብ ሕዳር 2011 ድማ ካብ 2005ጠቅላሊ ኣካያዲ ስራሕ ነፍሰን/ዕደና ቢሻ ናይ ብርኪ ማሕበር ዝነበረ ሮጀርስ ነቲ ነቲ ትካል ገዲፍዎ ወጸ።
85. ምኽሳር እዞም ኣገደስቲ ሓለፍቲ ንነፍሰን ዓቢ ጽፍዒትን ካልእ ናይ ሐደጋ ምልክትን እዩ ነይሩ።
86. ከምኡውን ኣብ መወዳእታ 2011 ክሱሳት ካብ ምጅማር ናይ ክሲ ገደብ ጊዜ(Class Period) ኣትሒዞም ክዕዘብዎ ብዝጸንሑ ሕጽረት ፍርያት ጥረ ወርቂ ተሻቒሎም ንኽልተ ናይ ምህንድስና ትካላት AGP Mining Consultants ከምኡውን ካልእ ትካል ንናይ ቢሻ ናይ Oxide reserve model ዳግም ክምዝሃንጽዎ ገበሩ።
88. ኣብ ሕዳር 15, 2011 ምስ ኣውፈርቲ ኣብ ዝተገብረ ናይ ኮንፈረንሰ ኮል ርክብ ነዚ ኩሉ ናይ ተጠንቐቕ መልእኽቲ ዘመሐላልፍ ምልክታትን ኣሉታዊ ኣንፈታት እናፈለጠ ወይ ሸለል ብምባል ክሱስ ዳቪስ “ነገራት ኣብ ቢሻ ጽቡቕ ይኸይድ ከም ዘሎ” ገለጸ:: ስታቲስቲካዊ ናይ ዕደና ኣሃዛት ዘርዚሩ ነቲ ንስርሒታት ዕደና ቢሻ ብአሉታ ዝጸሉ ዝነበረ ኣንፈታት ግን ከይ ጠቐሰ ሓለፈ።
89. ኣብ ሕዳር 15, 2011 እምባአር ሮጀርስ 69,000 ብርክታት ብዋጋ $6.00 ንሐደ ሸጠ. ኣብ ታሕሳስ 1, 2, 7ን 9, 2011 ሮጀርስ ተወሳኺ 306,500 ብርክታት ኣብ ሞንጎ $6.00 ን $6.05 ብዘሎ ዋጋ ንሐደ ተወሳኺ ብርክታት ሸጠ። ብጠቕላላ ሮጀርስ 375,500 ብርክታት ብምሻጥ ናይ ኣስታት $2.28 ሚልዮን ዶላር ኣታዊ ብምግባር ዝነበሮ ብርክታት 100% ሸጦ።
92. ኣብ 7 የካቲት 2012 ቅድሚ ዕዳጋ ምኽፋቱ: ክሱሳት ንአውፈርቲ ዘናውጽ ጋዜጣዊ መግለጺ (ጋዜጣዊ መግለጺ የካቲት 7) ገበሩ። እቲ “ነፍሰን 2012 ትጽቢታትን መምርሒ ፍርያትን” ዝብል ኣርእስቲ ዝነበሮ መግለጺ ኣብ ሞንጎ ካልእ ነገራት፡ ኣብ ዕደና ቢሻ ዘሎ ዕቑር ወርቂ ብ 30-35% (ብ ገምጋም 1.2-1.3 ሚልዮን ቶን) ተጋኒኑ ከም ዝነበረን ኣብ 2012 ዝፈሪ ወርቂ ድማ ፍርቂ ናይቲ ኣቐዲሙ ንአውፈርቲ ዝተሐበረ ሙኻኑን ሐበሩ። እዚ ድማ ንዋሕዚ ገንዘብ ናይቲ ትካልን ጽሩይ ህሉው ክብሪ (net present value) ናይቲ ኩባንያን ብአሉታ ዝጸሉ ኢዩ።
96. ኣብ 7 የካቲት 2012 ድሕሪ እዚ ሊዒሉ ዝተጠቕሰ መግለጺ፡ ዋጋ ብርክታት (Nevsun’s common shares) ነፍሰን ብ $1.94 ንሐደ ብርኪ ኣንቆልቀለ፡ ኣብ NYSE Amex ካብ $6.34 ንሐደ ብርኪ ኣብ ምዕጻው የካቲት 6, 2012 ናብ $4.40 ኣብ ምዕጻው የካቲት 7,2012 ወረደ፡ ዳርጋ ናይ 31% ምንቁልቃል ኣብ ከቢድ ዓቐን ድማ ነበረ።


text:
ሕብረት ኣውሮጳ፡ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣፍሪቃን ከም አካል እቲ ኣብ ሊብያ ዘሎ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ንምቅላል ዝኻየድ ዘሎ ጻዕርታትን መርበብ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ንምፍራስን ንምጥያስ ስደተኛታትን ኣብ ሓደ ናይ ህጹጽ እዋን መደብ ምስምማዖም ተገሊጹ።
እተን ትካላት ኣብዚ መደብ ዝተሰማምዑ ኣብቲ ካብ ሕዳር 29-30 ኣብ ከተማ ኣቢጃን ኣይቨሪኮስት ክኻየድ ዝቐነየ ዋዕላ ሕብረት ኣውሮጳን ሃገራት ኣፍሪቃን ኣብ ዝተዛዘመሉ እዋን እዩ።
ኣብዚ ወርሒ’ዚ ብመደበር ቴሌቭዥን ሲኤንኤን ዝተዘርገሓ ምሻጥ ስደተኛታት ንግልያነት ኣብ ሊብያ ዘርእይ ምስሊ ንሃገራት ኣውሮጳ ዘሰንደበ ንብዙሓት ኣፍሪቃዊያን ድማ ዘሕረቐ እዩ ኔሩ፡ ስለዝኾነ ድማ ናብ ኣውሮጳ ንምብጻሕ ኣብ ዝስደዱ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ዝፍጸም በደል ንምቅላሕ ቀንዲ ዛዕባ’ቲ ዋዕላ ኣብ ኣፍሪቃዊያን መንእሰያት ትኹረት ምግባር ዝብል ዝነበረ ምንባሩ ተሓቢሩ።
ሓደ ካብቶም ኣብ ዋዕላ መራሕቲ ሕብረት ኣውሮጳን ኣፍሪቃን ዝተሳተፉ ፕረዝደንት ናይጀርያ መሓመዱ ቡሃሪ ኣብ ሊብያን ካልኦት ክፍልታት ዓለም ተቐርቒሮም ዘለው ዜጋታቶም ናብ ሃገሮም ክመልሱ ቃል ብምእታው ንማህበራዊን ቁጠባዊን መደባት እታ ሃገር ከምዘስፍሑ’ውን ገሊጾም ኣለው።
ጠቅላሊ ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒ ጉተረስ ብወገኖም ከምዚ ኢሎም።
“ኣሰቃቂነት እቲ ኣብ ሊብያ ብጊልያነት ክሽየጡ ዘርእይ ምስሊ ቅልጡፍ ስጉምቲ ክውሰድ ዘዘካኽር’ዩ። ስደተኛታት ብድሆታት የቕርቡ’ዮም እንተኾነ ኣብ ጉዳይ ምዕባለ፡ ምዕባይ ንቡር ስራሕ፡ምሕያል ምትሕብባር ዝብሉ ዕድላት’ውን ዘቕርቡ’ዮም። ኩለን ሃገራት ዶባተን ብሉዓላዊ መንገዲ ናይ ምቁጽጻር መሰልን ግዴታን ኣለወን። ነዚ ድማ ዓለምለኸ ሕግታት ስደተኛታትን ሰብኣዊ መሰላት ስደተኛታት ፍልሰተኛታትን ብምሉእ ብምኽባር ክፍጸም ኣለዎ።”
ኣብቲ ዋዕላ ዝተሳተፉ መራሕቲ ሃገራት ንስደተኛታትን ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ ኣብታ ብኩናት ዝባደመት ሊብያ ዝርኸቡ ስደተኛታት ዝከላኸል ፍሉይ ግብሪ ሓይሊ ከምዝዳለው’ውን ሓቢሮም ኣለው።
ቦርኪኖፋሶ “ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ጊልያነት ክህልው ዘይቅቡል’ዩ” ብምባል ኣብታ ሃገር ዝነበረ ኣምባሳደራ ከምዝሰሓበት ተፈሊጡ’ሎ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኣውሮጳን ኣብ ምኽልኻል ምንቅስቃስ ንብረትን ፋይናንሳዊ እገዳ ኣብ ልዕሊ ዝፍለጡ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ክውሰን’ውን ተሰማሚዖም ኣለው።
መንግስቲ ሊብያ ብወገኑ ብዛዕባ እቲ ምሻጥ ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ንጊልያነት ምርመራ ከኻየድ ቃል ብምእታው ሕቡራት ሃገራት ንመዳጎኒ ማእከላት ስደተኛታት ክርእዩ ከምዝፍቕድ ገሊጹ ኣሎ።
ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ብወገነን ንኣብ ሊብያ ዝርኸቡ ስደተኛታት ከጣይሱ ዝተሰማምዑ ኽኮኑ ከለው እዚ መስርሕ ምጥያስ ብመንጎኝነት ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ክስርሓሉ ምጅማሩ’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ኣብ ተአፋፊ ኩነታት ዝርኸቡ ስደተኛታት ድማ መጀመርያ ናብ ኒጀር ወይ ቻድ ከምዝኸዱ ካብኡ ናብ ሳልሳይ ሃገር ከምዝጣየሱ ኣብቲ ዋዕላ ተገሊጹ’ሎ።
ሊብያ ናብ ኣውሮጳ ዝጉዓዙ ስደተኛታት ቀንዲ መተሓላለፊ ቦታ ምኳኑ ይፍለጥ።


text:
ኣልኮሆል፡ ዕጸፋርስ፡ ሓይሊ ዝህቡ መድሃኒት፡ ትምባኾን ቁማርን ኣኤንደተኤስ (ANDTS)
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 17 1 2020
ናይ ሂወት ኣመላት ኣብ ጥዕናና ዓቢ ኣገዳስነት ዘለዎም ኣመላት እዮም። ሽጋር ምትካኽ፣ ኣልኮላዊ መስተን ናርኮቲክን ንሕማም ከቃልዓካ ይኽእል እዩ። ብገንዘብ ምጥላዕ እውን ናብ ጸገማትን ሕማምን ከምርሕ ይኽእል እዩ።
-
ትምባኾ
ትምባኾ ትሕዝቶ ናይ ብዙሓት መርዛማት ንጥረ-ነገራት ኣሎዎ። ካልእ ገዲፍካ እቲ ኣብ ፍርያት ትምባኾ ዝርከብ ወልፊ ዘትሕዝ ንጥረ-ነገር ኒኮቲን። ሽጋራ ምትካኽ ብዙሓት ሕማማት ንኽሕዙኻ ዘሎ ተኽእሎ የዕብዮን ሰባት ቅድሚ ግዚኦም ከም ዝሞቱ ይገብርን እዩ። ኣዝማ መንሹሮ፣ ናይ ሳምቡእ ሕማማት፣ ሕማማት ልብን ሰራውር ደምን ከምኡ'ውን ቁስሊ ከስዓ ኣብነታት ናይ ሽጋራ ከስዕቦም ዝኽእል መጕዳእትታት እዮም።
ስኑስ (ወዲ ዓኻር) ኣብ ትሕቲ ከንፈርካ ተእትዎ ትምባኾ እዩ። ስኑስ ጕድኣትን ሕማማትን ኣብ ኣፍካ ከምጽኣልካ ይኽእልን መንሹሮ ከስዕብ ይኽእል እዩ።
ኤለክትሮናዊ ሽጋራ ብሓደ ትሕዝቶ ናይ ዝተፈላለዩ መጥዓሚ ንጥረ-ነገራትን ከሚካላትን ዘለዎ ፈሳሲ ዝሓዘ መትሓዚ ዝቖመ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ኒኮቲን ኣብኡ ይኣቱ እዩ ብኣንጻሩ ትምባኾ ግን ኣይኣቱን እዩ። ኤለክትሮናዊ ሽጋራ ምትካኽ ንጥዕናኻ ክጎድኦ ይኽእል እዩ። ከምኡ'ውን ናብ ናይ ትምባኾ ሽጋራ ምትካኽ ናይ ምስግጋር ሓደጋ እውን ኣሎዎ።
ኣብ ሺሻ መጥዓሚ ዝተገብሮ ትምባኾ ወይ ትሕዝቶ ናይ ጥረ-ሽኮር፣ ተወሰኽቲ ቀመማትን መመቀርን ዘለዎ ብዙሕ ትኺ ተትክኽ። ጥረ ሽኮር ትሕዝቶ ናይ ትምባኾ ወይ ኒኮቲን የብሉን። ሽሕ'ኳ ዝፈኾሰ ጨናን መቐረትን ይሃልዎ፡ እቲ ትኺ ልክዕ ከም ናይ ትምባኾ ትኺ ትሕዝቶ ናይ ካርቦን ሞኖክሳይድን መንሽሮ ዘስዕብ ንጥረ-ነገራትን ኣሎዎ።
ምስ ዘትክኽ ዘሎ ሰብ ኣብ ሓደ ክፍሊ እንተ ኣሎኻ ዄንካ ነቲ ትኪ ናብ ውሽጥኻ ተተንፍሶ ኢኻ። እዚ ልኡም ምትካኽ ይብሃልን ልክዕ ነቲ ዘትክኽ ዘሎ ሰብ ዝሕዝዎ ሕማማት ድማ ከም ዝሕዘካ ክገብር ይኽእልን እዩ።
ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዝ ኣሎ
ሽጋራ ምትካኽ ወይ ስኑስ ምውሳድ ምግዳፍ ንጥዕና ዓቢ መኽሰብ እዩ። ካብ ናትካ ማእከል ክንክን ጥዕና ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ክትገድፎ ክትደሊ ከለኻ ጽቡቕ ሓገዛት ክኾኑ ዝኽእሉ መድሃኒታት እውን ኣሎዉ። ንሓኪምካ ብዛዕባ መድሃኒት ምኽሪ ክህበካ ሕተቶ። ኵሉ ግዜ ናብ ቍጽሪ ተለፎን 1177 ደዊልካ ምኽሪ ብዛዕባ ክንክን ሕማም ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
መስመር ሽጋራ ግደፎ (Sluta Röka-linjen) - ብዛዕባ ትምባኾ ካብ ሰራሕተኛታት ብናጻ ብተለፎን ምኽሪ ትረኽበሉ ሓደ ዝያዳ ሓበሬታ ዘለዎ መርበብ ሓበሬታ። ሽጋራ ወይ ስኑስ ንግዳፍ ሓገዝ እንተ ደሊኻ ናብ ቍጽሪ ተለፎን 020-84 00 00 ደውል።
Rökfri – ሓደ ኣፕ ሽጋራ ክገድፉ ንዝደልዩ ዓበይቲ። ኣብኡ ሽጋራ ንኽትገድፍ ክሕግዘካ ዝኽእል ሓበሬታ፣ ልምምድን ምኽሪን ትረክብ።
-
ኣልኮላዊ መስተ
ኣልኮል ኣስካሪ ውጽኢት ኣሎዎ፡ ንኣካላትካ ድማ ሳዕቤን የምጽኣሉ እዩ። ጽቡቕ ስሚዒት ክህበካ ይኽእል እዩ ከምኡ'ውን ሕጉስን ዝተዛነካን ኾይኑ ይስምዓካ። ቁሩብ ኣልኮል ምስታይ ሓደገኛ ክኸውን ኣየድልዮን እዩ፡ ብዙሕ ኣልኮል ግን ንዅሉ ሰብ ጎዳኢ እዩ። ሓንጎልን ልብን ብኣልኮል ክጕድኡ ይክእሉ እዮም። ኣልኮል ሓደ ሓደ ናይ መንሽሮ ሕማማት ንኽሕዙኻ ዘሎ ተኽእሎ ከዕብዮ ይኽእል እዩ። ንነዊሕ እዋን ኣልኮላዊ መሰተ ምስታይ ናብ ጓሂ፣ ጭንቀትን ድቃስ ምስኣንን ከምርሕ ይኽእል እዩ።
ኣልኮል ነቲ ሰብ ወልፊ ከም ዝሕዞ ክገብር ይኽእል እዩ። ናይ ኣልኮል ወልፊ፡ ምስታይ ምቍራጽ ከሸግረካ ወይ ዋላ ኣሉታዊ ሳዕቤናት ናይ ኣልኮል ይሃሉ ዝወሓደ ንምስታይ ከሸግረካ ኸሎ እዩ። እዚ ነቲ ኣልኮል ኣብ ስራሕን ርክብ ምስ ስድራኻን የዕሩኽትካን ከም ዝጸልዎ ክገብር ይኽእል እዩ።
ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዝ ኣሎ
ናይ ኣልኮል ልምድታትካ ክትቅይሮ ንእትደሊ፡ ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዛት ኣሎ። ካብቲ ናትካ ማእከል ክንክን ጥዕና ወይ ኣገልግሎት ማሕበራዊ ጕዳያት ሓገዝን ምኽርን ሕተት። ኵሉ ግዜ ናብ ቍጽሪ ተለፎን 1177 ደዊልካ ምኽሪ ብዛዕባ ክንክን ሕማም ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ናትካ ወይ ናይ ካልእ ሰብ ናይ ኣልኮል ኣመላት የተሓሳስበካ እንተ ኣሎ ኾይኑ ናብ ኣልኮሆልሊንየን (Alkohollinjen) እውን ክትድውል ትኽእል ኢኻ። ኣብኡ ምስ ዝተማህሩ ኣማኸርቲ ክትዛረብ ትኽእል። ናብ ኣልኮሆልሊንየን ብናጻን ብስመ-ስውር (anonymt) ክትድውል ትኽእል ኢኻ። ብስመ-ስውር (anonymt) ምድዋል፡ መን ምዃንካ ምንጋር ኣየድልየካን ማለት እዩ። ብቝጽሪ ተለፎን 020-844 448 ናብ ኣልኮሆልሊንየን (Alkohollinjen) ድውል።
-
ናርኮቲካን ምጥቃም ሓይሊ ዝህብ መድሃኒትን
ኣብ ሽወደን ኵሉ ዓይነት ናርኮቲካ ክልኩል እዩ። ድሮጋ ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ክንዲ ናርኮቲካ ዝጥቀም ካልእ ቃል እዩ። ብዙሓት ዝተፈላለዩ ዓይነት ድሮጋ ኣሎዉ፡ ንኣብነት ከም ኣምፈታሚን፣ ኮከይን፣ ሄሮይንን ካናቢስን። ካናቢስ (ሓሽሽን ማሪዋናን) እቲ ብብዝሒ ዝዝውተር ናርኮቲካ ኣብ ሽወደን እዩ። ጫት እውን ከም ናርኮቲካ እዩ ዝቝጸር። ከም ናርኮቲካ ዝምደቡ መድሃኒት እውን ኣሎዉ። እዚኦም ብመሰረት ናይ ሓኪም ትእዛዝ ጥራይ ክውሰዱ ዘለዎም እዮም።
ናርካቲካ ወልፊ ዘትሕዝ እዩ። ናርኮቲካ ትጥቀም እንተ ዄንካ መብዛሕትኡ ግዜ ንኽትገድፎ ከቢድ እዩ። ነቲ ድሮጋ ብዙሕ ግዜ ወይ ብብዝሒ ትወስዶ እንተ ዂንካ፡ ወልፊ ንኽሕዘካ ዝዓበየ ተኽእሎ ኣሎ። ወልፊ እንተ ሒዙካ መብዛሕትኡ ግዜ ናብ ሕክምናውን ማሕበራውን ጸገማት ከምርሕ ይኽእል እዩ።
ሓይሊ ዝህብ መድሃኒት ምጥቃም (Doping) ብዛዕባ ንናይ ጭዋዳታት ሓይልን ብርታዓን ንኽዓቢ ንሆርሞን መሸባሸቢ ብዘይ ግቡእ ምጥቃም እዩ። ኣብ ሽወደን ሓይሊ ዝህብ መድሃኒት ምጥቃም (Doping)ክልኩል እዩ። ምጥቃም ኣናቦሊክ ኣንድሮጂን ስትሮይድስ (AAS)፡ ኣብነት ምጥቃም ናይ ሓይሊ ዝህብ መድሃኒት እዩ። ኣናቦሊክ ኣንድሮጂን ስትሮይድስ ዝጥቀም ሰብ መብዛሕትኡ ግዜ ከም ብርቱዕ ፈጸጋ፣ ምልውዋጥ ጠባይ፣ ልምሰት፣ ጸገም ፍርያምነትን ከበድቲ ናይ ልብን ሰራውርን ሕማማት ዝኣመሰሉ ጐድናውያን ሳዕቤናት ይገብረሎም እዩ።
ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዝ ኣሎ
መብዛሕትኦም ናይ ናርኮቲካ ወልፊ ዘለዎም ሰባት ካብ ኣብ ሆስፒታል ወይ ኣገልግሎት ማሕበራዊ ጕዳያት ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ክንክን ወልፊ ሓገዝ የድልዮም እዩ። ኵሉ ግዜ ናብ ቍጽሪ ተለፎን 1177 ደዊልካ ምኽሪ ብዛዕባ ክንክን ሕማም ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ሓደ ሓደ ከተማታት ቤተ ክርስትያንን ወለንታውያን ውድባትን እውን ደገፍን ሓገዝን የወፍያ እየን።
Cannabishjälpen ንዓኻ ካናቢስ ምጥቃም ክትገድፎ ትደሊ ሞያዊ ሓገዝን ፍወሳን ወይ ንዓኻ መቕርብ ዝኾንካ ሓገዝ ዝህብ ሓደ መርበብ ሓበሬታ እዩ።
ኣናቦሊክ ኣንድሮጂን ስትሮይድስ ትጥቀም እንተ ዄንካ፡ ኣብ ተረኛ ናይ ሓይሊ ዝህብ መድሃኒት ዝጥቀሙ፣ Dopingjouren ሓገዝን ደገፍን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ ናይ ካልእ ሰብ ምጥቃም ናይ ሓይሊ ዝብህ መድሃኒት ትሻቐል እንተ ዄንካ እውን ምስ ተረኛ ናይ ሓይሊ ዝህብ መድሃኒት ዝጥቀሙ፣ Dopingjouren ክትራኸብ ትኽእል ኢኻ። ብቝጽሪ ተለፎን 020–546 987 ናብቲ ተረኛ ናይ ሓይሊ ዝህብ መድሃኒት ዝጥቀሙ፣ Dopingjouren ናይ ምኽሪ ብተለፎን ብስመ-ስዉር ክትድውል ትኽእል ኢኻ። ብስመ-ስውር (anonymt) ምድዋል፡ መን ምዃንካ ምንጋር ኣየድልየካን ማለት እዩ።
-
ብገንዘብ ጠላዕ ምጽዋት
ናይ ጠላዕ ምጽዋት ጸገም እንተ ኣሎካ ኾይኑ፡ ክንደይ ገንዘብ ከም ዘሎካን ክንደይ ግዜ ብገንዘብ ጠላዕ ኣብ ምጽዋት ከም ተጥፍእን ክትቈጻጸሮ ይኸብደካ ማለት እዩ። ናይ ጠላዕ ምጽዋት ጸገም ንዝምድና፣ ቍጠባን ጥዕናን ክጎድኦም ይኽእል እዩ። እቲ ጸገም ነቶም ብዙሕ ዝጻወቱ፣ ግን ንስድርኦም፣ የዕሩኽቶምን ነቲ ሕብረተ ሰብ እውን ይብዛሕ ይውሓድ የጥቅዖም እዩ።
ብዙሕ ምጥላዕ ናብ ስነ ኣእምሮኣዊ ሕማም ከም ሻቕሎት፣ ጭንቀት፣ ጓሂን ሓሳባት ነብሰ ቅትለትን ከምርሕ ይኽእል እዩ። ናይ ጠላዕ ምጽዋት ጸገም ቍጠባዊ ሳዕቤናት ኣሎዎ። ናይ ጠላዕ ምጽዋት ጸገም ዘለዎም ሰባት፡ ፋክቱራ ምኽፋል የጸግሞን፣ ኣብ ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ይኣትዉ ከምኡ'ውን መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ብዙሕ ዕዳ ይኣትዉ።
ክትረኽቦ ትኽእል ሓገዝ ኣሎ
ንስኻ ባዕልኻ ወይ ገለ ትፈልጦ ሰብ ናይ ጠላዕ ምጽዋት ጸገም ኣለኩም ድዩ? ናይ ጠላዕ ምጽዋት ልምድታትካ ክትቅይሮ እንተ ደልኻ ካብ ማእከል ክንክን ጥዕና ወይ ኣገልግሎት ማሕበራዊ ጕዳያት ሓገዝን ምኽርን ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ኵሉ ግዜ ናብ ቍጽሪ ተለፎን 1177 ደዊልካ ምኽሪ ብዛዕባ ክንክን ሕማም ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
Stödlinjen ናይ ጠላዕ ምጽዋት ጸገም ንዘለዎም ሰባት ደገፍን ሓገዝን ዘወፊ ሓደ መርበብ ሓበሬታ እዩ። ዘመድ ናይ ጠላዕ ምጽዋት ጸገም ዘለዎ ሰባት እውን ካብ Stödlinjen ሓገዝ ክረክብ ይኽእል እዩ። መን ምኳንካ ከይነገርካ ናብ Stödlinjen ብቝጽሪ ተለፎን 020–819 100 ደዊልካ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ብስመ-ስውር (anonymt) ምድዋል፡ መን ምዃንካ ምንጋር ኣየድልየካን ማለት እዩ።
ኣብ መርበብ ሓበሬታ Spelpaus.se ኣብቶም ምዝገባ ዝሓቱ ኣብ ሽወደን ብገንዘብ ጠላዕ ከጻውቱ ፍቓድ ዘለዎም ናይ ጠላዕ ትካላት ከም ዘይትኣቱ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።


text:
ካብ ስልጣኖም ዝተዓለው ናይ ሱዳን ፕረዚደንት ነበር ዑማር ኣልባሽር ምስ ካልኦት ሰበ ስልጣን ነበር፣ ሎሚ ሰሉስ ዝቀረቦም ክሲ፣ ኣብ 1989 ዓ.ም ዕልዋ መንግስቲ ፈጺሞም እዮም ኮረቻ ስልጣን ተቆጻጺሮም ብዝብል ክሲናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም።
መራሒ ሱዳን ዝነበሩ ዑማር ኣልባሽር ድሕሪ ሃገራዊ ተቃውሞ ካብ መዝነቶም ምስ ተአለዩ፣ ብብልሽውና ተኸሲሶም ክልተ ዓመት ማእሰርቲ ተበይንዎም ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ይርከቡ ።
እንተኾነ 76 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣልባሽርን 16 ካልኦት ሱዳናዊያንን ብናይ 1989 ዓ.ም ዕልዋ መንግስቲ እውን ተኸሲሶም ኣለው።
እዚ ዳሕረዋይ መጋባእያ ይሳለጥ ዘሎ፣ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳን፣ ዓለምለኸ ተቀባልነት ንምርካብ ኢሉ ለውጢታት ኣብ ምትእትታው ኣብ ዝተጸመደሉ እዋን ከምዝኾነ’ውን ይሕብር።
ሱዳን ንዑማር አልባሽር ናብ ዓለም ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ከርክብ እየ ኢላ ቃል ከምዝኣተወት ዝዝከር’ዩ። ንሶም በቲ ቅድሚ ኣስታት 17 ዓመታት ኣብ ዳርፉር ብዝተፈጸመ ‘ገበን ኩናትን ጅምላዊ ህልቂትን’ ተሓታቲ እዮም ከምዝባሃሉ ዝዝከር’ዩ።
ኣብ ዳርፉር ኣስታት 300 ሽሕ ሰባት ተቀቲሎም ሚልዮናት ድማ ተፈናቂሎምን ተሰዲዶምን እዮም።


text:
Huddinge
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 13 7 2020
ምምሕዳር ከተማ ሁድንገ፡ ካብ ከተማ ስቶክሆልም ብቐጥታ ንደቡብ ይርከብ። እዚ ምምሕዳር ከተማ’ዚ፡ ካብ ኣውራጃ ስቶክሆልም ካልኣይ ዝዓበየ ምምሕዳር ከተማ ከኣ’ዩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ113,084
ስፍሓት መሬት140 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Stockholm 15 ኪሜ
- Södertälje 25 ኪሜ
- Norrköping 152 ኪሜ
ምምሕዳር ከተማ ሁዲንገ እቲ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ሳሕቲ ዝርከብ፡ ነጻ ክፉት መሬትን መሳጢ ተፈጥሮኣዊ ከባቢታትን፡ ዝርከቦ ምምሕዳር ከተማ እዩ። ዝተፈላላየ ዩኒቨርስታትን ኣብ ዞባ ስካንድናቭያ ዝዓበየ ማእከል-ዕድጊ ዝኾነ ኩንገንስኩርቫን፡ ኣብቲ ክፋል ናይ'ዚ ምምሕዳር ከባቢ'ዚ ዝኾነ፡ ፍሌምንስበሪ ይርከብ። ምምሕዳር ከተማ ሁዲንገ፡ ብሃገር ደረጃ ክርአ እንከሎ፡ ዝበዝሐ ካልእ መቦቆል ዘለዎም ተቐማጦ ዝርከብዎ፡ ከባቢ እዩ። 1 ካብ 3 ተቐማጦ ናይ'ዚ ምምሕዳር ከተማ'ዚ፡ ተስዲዱ ናብ ሽወደን ዝመጸ ወይ ውን ወለዱ ካብ ሽወደን ወጻኢ ዝተወልዱ እዮም።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ከተማ ሁዲንገ፡ ነኣሽቱን ዓበይትን መንበሪ-ኣባይቲ ይርከብ። ሰለስተ-ርብዒ መንበሪ ኣባይቲ ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ኣባይቲ-ክራይ እዩ። ኣብዚ ከተማ'ዚ ምንበሪ-ገዛ ንምርካብ ዝግበር መስርዕ ወይ ሪጋ ነዊሕ ግዜ ክወስድ ይኽእል። ምምሕዳር ከተማ ሁዲንገ ባዕሉ ዝውንኖ ትካል ክራይ-ኣባይቲ የብሉን። ነቲ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ ዝካረ-ኣባይቲ ግን ብመንገዲ ትካል ክራይ-ኣባይቲ ከተማ ስቶክሆልም ኣቢሉ ኣብ ምልክታ ከም ዝወጽእ ይገብሮ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ተቐማጦ ከተማ ሁዲንገ፡ ካብ 150 ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጹ እዮም። መብዛሕትኦም ኣብዚ ከተማ ዝነብሩ ካብ ሃገራት ዒራቕ፡ ፊንላንድ፡ ቱርኪ ከምኡ ውን ፖላንድን፡ ተሰዲዶም ዝመጹ እዮም። እቶም ቋንቋ ኣዴታቶም ካልእ ቋንቋ ዝኾነ ህጻናትን መንእሰያትን ከኣ፡ ናይ ቋንቋ-ኣደ ትምህርቲ ከም ዝወሃቦም ይግበር። ኣብዚ እዋን'ዚ፡ ኣብ ከተማ ሁዲንገ ትምህርቲ ቋንቋ-ኣደ ብ 40 ዝተፈላለየ ቋንቋታት ይወሃብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሁዲንገ፡ 400 ንጥፋት ማሕበራት ኣለዋ። እዘን ማሕበራት እዚኣተን ነኣሽቱን ዓበይትን ኣባላት ኣለወን። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ፡ ኣብ መዝገብ-ማሕበራት ኣቲኹም ምስ ዝምባሌታትኩም ዝሳነያ ማሕበራት፡ ክትደልዩ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ማሕበራዊ-ኣገልግሎት፡ ማለት፡ ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን፡ ቤት-ጽሕፈት ማሕበራዊ ጉዳያት፡ ቤት-ንባብ ወዘተ ኣብ'ዚ ምምሕዳር ከተማ'ዚ ኣለኩም። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ከተማ ሁዲንገ፡ ድኳናትን ኣብያተ-መግብን ዝርከቦ ማእከል-ዕድጊ (ሰንትሩም) ኣለኩም። ሓድሽን ዘገልገለን ንብረት ወይ ውን ክዳውንቲ ክትገዝኡ ምስ እትደልዩ፡ ኣብ ቀረባ ኣብ ከባቢኹም ኣለኩም። ኣብ ውሽጢ ሓጽር ግዜ ውን ብባቡር ናብ ስቶክሆልም ብምኻድ ዝሰፍሐ ናይ ዕዳጋ ማእከለት ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ነቶም ካብ 1 ክሳን 5 ዝዕድሚኦም ህጻናት፡ ኣድላዪ ምስ ዝኸውን፡ ናይ መውዓሊ ህጻናት ቦታን ማእከል ክንክን ህጻናትን ኣሎ። ኣብ ከተማ ሁዲንገ ብኣማኢት ዝቍጸራ መንግስታውን ናይ ብሕትን መውዓሊ-ህጻናት ኣለዋ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ከተማ ሁዲንገ ኣስታት 30 ዝኾና ናይ መባእታዊ-ደረጃን 6 ናይ ካልኣይ-ደረጃን ኣብያተ ትምህርታት፡ ኣለዋ። ገሊአን መንግስታውያን ክኾና እንከለዋ ዝተወሰና ከኣ ብሕታውያን እየን። ከም ወለዲ መጠን ንደቕኹም ትምህርቲ ክትመርጹሎም መሰል ኣለኩም።
ሓደስቲ ስደተኛታት ዝኾነ ህጻናት ትምህርቲ ቅድሚ ምጅማሮም፡ ብግቡእ ንኽጅምሩ ተባሂሉ፡ ካብ ትካል ድጋፍ ንሓደስቲ (ሪሱሽ-ሰንትሩም ፎር ኒኣንላንዳ ኢኖም ፎሽኩላ ኦክ ስኩላ) ድጋፍ ይግበረሎም። ንምጅማር ትምህርቲ ናይ ደቕኹም ዝምልከት ሕቶታት ምስ ዝህልወኩም ምስ'ዚ ትካል'ዚ ክትዘራረቡ ኣለኩም።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ሁዲንገ፡ ክመሃር ንዝደሊ ሰፊሕ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ኣሎ። እቲ ብምምሕዳር ከተማ ዝምእከል፡ ክፍሊ ትምህርቲ ንዓበይቲ ወይ ኣባጽሕ፡ ቩክስ-ሁዲንገ፡ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እዚ ማእከል'ዚ፡ ነቶም ትምህርትኹም ከተሓድሱ ወይ ውን ክብ ከተብልዎ ንእትደልዩ ሰባት፡ ዝተፈላለየ ዕድላት ሓቊፉልኩም ይርከብ። እዚ ትምህርታዊ ማእከል'ዚ፡ ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃታት ትምህርቲ ኣለዎ። ብዜካ'ዚ ኣብዚ ትካል'ዚ ውን፡ ቀጥታ ስራሕ ክትረኽቡሉ ትኽእሉ ሞያዊ ትምህርታትን ካልእ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ንምምሃር ዝሕግዘኩም ትምህርታት ውን ኣለዎ።
እቶም ናብ ሽወደን ዝመጻእኩም ሓደስቲ ስደተኛታት ውን ኣብዚ ማእከል-ትምህርቲ'ዚ፡ ኣብ መደብ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ) ክትሳተፉ ትኽእሉ። ኣብተን ኣብ ፍሌምንስበሪ ዝርከባ ዩኒቨርሲታት (ሶደርቶርን፡ ካሮሊንስካን ኩንግሊጋ ዩኒቨርስትን) ኣስታት 20000 ተመሃሮ ይመሃሩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ሁዲንገ፡ ናይ ዩንቨርስቲ-ህስፒታል ትክረብ። ኣብዛ ሆስፒታል'ዚኣ፡ ህጹጽ ሕክምናዊ ኣገልግሎታት ይወሃብ። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ከተማ ሁዲንገ፡ ብርክት ዝበላ፡ ነኣሽቱ ጥዕናዊ-ማእከላት ኣለዋ። ኣብቲ ብ 1177 ዝፍለጥ ማእከል ጥዕናዊ-ምኽሪ ብምድዋል ወይ ውን ኣብ መርበብ-ሓበሬታኦም ብምእታው ዝተፈላለየ መልሲ ንሕቶታኩምን ምኽርን ክትረኽቡ ትኽእሉ። ኣብዚ መርበብ-ሓበሬታ'ዚ፡ ንሕክምናዊ ክንክን ኣገልግሎት ጥዕናን ኣብ ኣውራጃ ስቶክሆልም፡ ሰፊሕ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ናይ ቋንቋ ሽወደን ሕጽረት ምስ ዝህልወኩም፡ ምስ መንግስታዊ ትካላት ኣብ እትገብርዎ ርኽክባት ተርጓሚ ክግበረልኩም፡ መሰል ኣለኩም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብን ናብን ከተማ ሂዲንገ ዳርጋ ስሉጥ ኣገልግሎታት መጎዓዝያ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ካብ ሁዲንገ ናብቲ ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ከም ንኣብነት ስቶክሆልም፡ ብባቡራት ወይ ውን ኣውቶቡሳት ዞባ ስቶክሆልም (ኤስኤል) ክትጎዓዙ ትኽእሉ። ኣበየናይ ከባቢ ናይ ከተማ ሁዲንገ ትነብሩ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ናብ ማእከል ከተማ ስቶክሆልም ካብ 15 ክሳብ 20 ደቒቕ ኣቢሉ ይወስድ። ናብ ካልኦት ከተማታት ሽወደን ክትጎዓዙ ምስ እትደልዩ ውን ምስተን ኣብ ፍሌምንስበሪ ጠጠው ዝብላ ባቡራት ኤስ.ጀይ ክትጎዓዙ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቶም ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ ኣብ ከተማ ሁዲንገ፡ እቲ ኣብ ፍሌምንስበሪ ዝርከብ ኣስታ 6500 ሰራሕተኛታት ዘልዎ ሆስፒታል ካሮሊንስካ፡ ከምኡ ውን እቲ ኣስታት 6000 ሰራሕተኛታት ዘለዎ ምምሕዳር ከተማ ሁዲንገን ይርከብዎም። ብካልኣይ ደረጃ ዝስርዑ ካልኦት ዓበይቲ ወሃብቲ-ስራሕ ካሮሊንስካ ዩኒቨርስቲን ኢኪያን ይርከብዎም። መብዛሕትኦም ተቐማጦ ከተማ ሁዲንገ ኣብተን ኣብ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት እንዳተመላለሱ ይሰርሑ።


text:
ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝርከብ መወሸቢ ማእከላትን ክፍልታት ተመላለስቲ ሕሙማትን ሎሚ 27 ታሕሳስ ብዝተገብረ ናይ ላቦራቶሪ መርመራታት፡ 47 ዜጋታት ብኮሮና ቫይረስ ምልካፎም ተረጋጊጹ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ፡ እቲ ቫይረስ ተረኺብዎም ኣብ ሆስፒታላት ኣስመራን ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪን ተዓቚቦም ሕክምናዊ ክንክን ክግበረሎም ዝጸንሑ 23 ዜጋታት፡ ሓውዮም ነናብ ቤቶም ተፋንዮም ኣለዉ።
ካብዚኦም፡ እቶም 22 ኣብ ሆስፒታላት ኣስመራ፡ ሓደ ድማ ኣብ ሆስፒታል ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ናብዮት ክግበረሎም ዝጸንሑ’ዮም። በዚ መሰረት፡ ቊጽሪ ሓውዮም ዝተፋነዉ 623 ክበጽሕ እንከሎ፡ ሓደ ብሞት ተፈልዩ፡ 415 ድማ ገና ኣብ ሆስፒታላት ተዓቚቦም ይርከቡ።
ጠቕላላ ቊጽሪ ብኮሮና ቫይረስ ዝተለኽፉ ዜጋታት ከኣ፡ ክሳብ ሎሚ 1039 በጺሑ’ሎ።
እዚ ልዕሊ ሓደ ሽሕ በጺሑ ዘሎ ቊጽሪ መልከፍቲ፡ ብመንጽር’ቲ ኣብ ዝሓለፈ 9 ኣዋርሕ ብዘገምታ ክውስኽ ዝጸንሐ ቊጽሪ፡ ዘሰክፍን ዘሻቕልን ስለዝኾነ፡ ቀለቤት ናይ’ቲ ለበዳ ንምግታእ ብመንግስቲ ዝተኣወጁ ቅጥዕታት፡ ብዕቱብነት ክትግበሩ ይግባእ።
ሚኒስትሪ ጥዕና
27 ታሕሳስ 2020


text:
መብዛሕቲኦም ኣብ ሰሜን ኣሜሪካን ኣውሮፓን ሰለስተ ሚሊዮን ዝኾኑ ኢትዮጵያዊያን ኣብ ወፃኢ ሃገራት ይነብሩ።ካብ ቀረባ ዓመታት ጀሚሩ ግን ኣሽሓት ሙያተኛታት መናእሰይ ኣለሻ ናይ ንግዲ ዕድላት ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሶም ኣለው።
ኣብ ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮጵያ ዳይረክተር ዳይስፖራ ኣቶ ፋይሰል ዓሊዪ ኢብራሂም ብቶም ተመለስቲ ዝካየድ ኢንቨስትመንት ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ ይብሉ።ብምስዓብ ከምዚ ይብሉ ‘’ናይ ልምዓት መሻርኽትና እዮም።የድልዩና እዮም፤ንሳቶም እውን ይደልዩና እዮም።’’
ኢትዮጵያ ኣብ ዓለም ስሉጥ ኢኮኖሚያዊ ዕብየት የመዝግባ ካብዘለዋ ሃገራት ሓንቲ እያ።ነፃ ናይ ኢንተርኔት ኣገልግሎት ዝህባ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከባ መብዛሕቲአን ካፌታት ኣብ ላፕቶፕ ኮምፒተሮም ብዝሰርሑ ተመለስቲ መንእሰይ መሊኦም ይርአዩ።
ብዙሓት ተመልስቲ ድሮ ሓደሽቲ ስራሕቲ ንግዲ ጀሚሮም ኣለው።ናብ ሃገሮም ናይ ዝተመለሱ ሰባት መጠን ኢንቨስትመንት 1.1 ቢሊዮን ዶላር ይግመት።እዚ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ኢትዮጵያዊያን ናብ ሃገሮም ልኢኾም ናይ ዝረኸበቶ 1.4 ቢልዮን ዶላር ዝፅጋዕ እዩ።
ሰለስተ ሽሕ ዝኾኑ ኢትዮጵያዊያን ኣባላት ዳያስፖራ ንዉራይ ኢንቨስትመንት ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ኣለው።ኣብዚ ሕዚ እዋን እቶም ተመለስቲ ኣብ ኩሎም ዘፈራት ከምዝተዋፈሩ እቶም ዳይረክተር ዳያስፖራ ይገልፁ።
መንግስቲ ናብራ ተመልስቲ ዳያስፖራ ቀሊል ንምግባር ብንቕሓት ይሰርሕ ከምዘሎ ፌይሰል ሓቢሮም ኣለው።
እቲ ፈላማይ ረቂቕ ፖሊሲ ኢትዮጵያዊያን ዳያስፖራ ኣብዞም ዝቕፅሉ ሰሙናት ንኽፀድቕ ናብ ፌደራል መንግስቲ ክልኣኽ እዩ።


text:
Radio Erena: 21 October 2018
ኣብ ኣገልግሎታት ወደብ ዝነጥፍ ዲፒ.ዎርልድ ናይ ዱባይ፣ ኣብ ወደብ ዓሰብ ቆላሕታ ገይሩ ከምዘሎ ተገሊጹ።
ጋልፍ ኒውስ ንቃል ኣካያዲ ስራሕ’ቲ ትካል ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፣ ወደብ ዓሰብ ንኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነ ንደቡብ ሱዳንን ካብኡ ዝሓልፍ ንካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ’ውን ኣገልግሎት ክህብ ከምዝኽእል ገሊጹ።
ኣሕመድ ቢን ሱለይማን ኣብ ቃለመጠይቑ፣ ንወደብ ዓሰብ ናይ ኤርትራ ቀንዲ ኣገዳሲ ዝገብሮ፣ ስትራተጂያዊ ኣቀማምጣኡ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ፣ መዓልታዊ በዚ መስመር’ዚ ዝሓልፍ ጽዕነት ነዳዲ ከም ኣብነት ጠቒሱ።
ድሕሪ ስምምዕ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ተፈጢሩ ዘሎ ናይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ርግኣት፣ ኣብቲ ዞባ ንዝፍጠር ቁጠባዊ ምዕባለ፣ ወደብ ዓሰብ ዓቢ ተራ ክጻወት ተኽእሎ ኣሎ፣ ድሕሪ ምባል ኣሕመድ ቢን ሱለይማን፣ ንኣገልግሎታት ወደብ ዓሰብን ባጽዕን ንምቁጽጻር ካብ መንግስቲ ኤርትራ መልሲ ይጽበ ከምዘሎ ኣመልኪቱ።
ናይ ኢትዮጵያ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ባሕሪ ንወደባት ኤርትራ ከመሓድር ድሮ ሓቲቱ ከምዘሎ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ምግላጹ ይዝከር።
ዲፒ ዎርልድ፣ ንወደብ ዶራለህ ናይ ጂቡቲ ኩንትራት ሒዙ ክሰርሕ ድሕሪ ምጽናሕ ምስ መንግስቲ ጂቡቲ ብዘጋጠሞ ምስሕሓብ ኣገልግሎቱ ኣቋሪጹ ኣብ መስርሕ ፍርዲ ከምዝርከብ ይፍለጥ።
ኣካያዲ ስራሕ’ቲ ትካል ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ትካሉ ንወደብ ዓሰብ መተካእታ ወደብ ዶራለህ ናይ ጂቡቲ ብምግባር ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ቁጠባዊ ኣበርክቶ ክገብር ደኣምበር ዝኾነ ፖለቲካዊ ዕላማ ከምዘይብሉ ይሕብር።
ዲፒ ዎርልድ ኣብ ሶማል ወደብ በርበራ’ውን ምስ ኢትዮጵያ ብምሽራኽ ኣገልግሎት ወደብ ንምሃብ ኩንትራት ከምዝፈረመ ዝፍለጥ’ዩ።
=====================


text:
Radio Erena: 08 January 2019
ድሕሪ ሞት ናይቶም ብህግደፍ ዝተሓርዩ ፓትርያርክ ኣቡነ ድዮስቆሮስ ኣብ ታሕሳስ 2015፣ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ብዘይ ፓትርያርክ ትምራሕ ኣላ።
ሕጋዊ ፓትርያርክ እታ ቤተ ክርስትያን ብጹእ ዎ ቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ፣ ነዚ ዝሓለፈ 13 ዓመታት ኣብ ማሕዩር ስለዝርከቡ፣ እታ ቤተ ክርስትያን ካብ ሕግን ስርዓትን ወጻኢ ብዝኾነ መንገዲ ብህግደፍ ብዝተሓርዩ ኣቡናት ትካየድ ከምዘላ ይፍለጥ።
ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዑደት ዘካየዱ እዞም ናይ ህግደፍ ኣቡናት፣ ብዛዕባ ሃለዋት ፓትርያርክ ቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮንስን ሕጋውነት ናይቲ ብህግደፍ ዝተመርጹ ኣቡናትን ብዝምልከት በዳህቲ ሕቶታት ከምዘቐረበሎም ኣይርሳዕን።
እቶም ኣቡናት፣ ኣብዚ ቀረባ፣ ብዛዕባ ኣቦና እንጦንዮስ ዘሐጉስ ብስራት ክትሰምዑ ኢኹም ዝብል ካብ ናይ ካድራት ህግደፍ ዘይፍለ መደረ ብምስማዕ ንኣመንቲን ካህናትን እታ ቤተ ክርስትያን ክሽፍጥዎም ከምዝተሰምዑ’ውን ይዝከር።
ህግደፍ፣ ዕርቂ ብዝብል ጉልባብ፣ ነቶም ንልዕሊ 13 ዓመታት ሓይርዎም ዝርከብ ቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ፣ ምስ ህዝቢ ከምዝራኸቡ እኳ እንተገበረ፣ ቃለ ቡራኬ ከይህቡ ይኹን ኣብ ኣገልግሎት እታ ቤተ ክርስትያን ከይርከቡ ግና ከልኪልዎም ምህላዉ ይፍለጥ።
ድሕሪ ሞት ሙፍቲ ኤርትራ፣ ሸኽ ኣልኣሚን ዑስማን ኣልኣሚን፣ ኣብ ግንቦት 2017 ‘ውን፣ ብሰንኪ ምትእትታው ሃማኖታዊ ጉዳያት ህግደፍ፣ ኣውቓፍ ሕጋዊ ሙፍቲ ክረቁሕ ከምዘይክኣለ ይፍለጥ።
ብዘይ ሕጋዊ ሙፍቲ ዝርከብ ኣውቓፍ እስላም ናይ ኤርትራ፣ ብህግደፍ ብዝተመርጸ ሸኽ ሙክታር’ዩ ዝመሓደር ዘሎ።
===================


text:
In the Spotlight
Top Stories
ኣምላኽ ንዓይ ዝገበርካኒ እንታይ እዩ? ኣነ ሰብ ቀቲለ ኣይፈልጥን እየ። ንማንም ከኣ ብዙሙት ዓሚጸ ኣይፈልጥን እየ። ፈጺመ ሰሪቐ ኣይፈልጥን እየ። ብርግጽ ንዉሱናት ሰባት ጐዲኤ እየ ግና ኣቐዲሞም ንሶም እዮም ጐዲኦምኒ። ዝገበርክዎም ከኣ ይግብኦም እዩ።
ሓደ ዓርከይ ብኸቢድ ስንባደ “መይታ እያ!” ብማለት ተዛረበ። ኣብ ህይወተይ ከምዚ ዓይነት ስምባደ ርእየ ኣይፈልጥን። ኣስዒቡ ድማ “እንታይ ክገብር? ኢሉ ሓተተ። እቲ ኣነ ሽዑ ዝገበርኩዎ ዕሽነት ኪመስል ይኽእል፡ ግና ናብቲ ዓራት ቅርብ ኢለ ጎቲተ ኣውጺአያ። ተሰኪመ ወሲደ ድማ ብምዉታ እንከላ ኣብ መንደቕ ናይታ
እዛ ማሕበር እዚኣ ኽትውለድ ከላ ኣዝዩ ዜጨንቕ እዋን እዩ ዝነበረ። እቲ ሓያል ሃጸይ ናፖለዮን ኣብ ኤውሮጳ ብብርቱዕ ሓይሊ ይወርር ነበረ እሞ፣ ሃገር እንግሊዝ ተሸበረት፣ ሰራዊት ኣኽቲታ ድማ ኣብ ገምገም ባሕሪ ማኒካ ኣሰለፈቶም። ዕስራ ዚኣክል ወርሒ ንሓድሕዶም እናተሓላለዉ ጸንሑ። ኤውሮጳ ድና በቲ ውግእ ብርቱዕ
ቐዳማይ ክፋል! ኢቫን ቫሲሊየቪች ሞይሲየቭ (ብሕጽር ዝበለ ኣጸዋውዓ ወይ ሳጓ ድማ ቫንያ) ብ1952፣ ቮሎንቲሮቭካ ኣብ ዝተበሃለት ሓንቲ ቁሸት ናይ ግዝኣት ሞልዳቪያ (ኣብቲ እዋንቲ ኣካል ሕብረት ሶቭየት ዝነበረት) ካብ ኣመንቲ ስድራቤት ተወሊዱ። ኣብ ሕዳር 1970 ድማ ከም ኩሉ ዜጋ ሕብረት ሶቭየት፣ ናይ
ኣብተን ማርሴሉስ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝጸነሓለን ውሑዳት ሳምንታት ሓያለይ ሰባት መዕቆቢ ንኽረኽቡ ሃዲሞም ናብተን በዓትታት ክኣትዉ ጀመሩ። ቅድሚ ሕጂ ክንድዚ ዝኣክል ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ተኣኻኺቦም ኣይፈልጡን ነበሩ። መብዛሕትኡ ግዜ ሰበስልጣን ሮማ ካብቶም ክርስትያናት ነቶም ቀንዲ ዝበሃሉ እንዳመረጹ እዮም
ህይወት ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ! ናይ ብርሃን ጩራ ዘይደፍሮ፣ ድቕድቕ ጸልማት ዝዓሰሎ ! ናይ ማርሴሉስ ህድማ ናብ ካታኮምብ ኣብጸሖ። እቶም ክርስትያናት'ውን ብሓጎስ ተቐበልዎ። ብዛዕባቲ ምስ ሓለፍቱ ተራኺቡ ዝወሰዶ ስጉምቲ ክነግሮም ከሎ ድማ ብዓቢ ኣድናቖት ሰምዕዎ። ምስኦም መከራ ንኽቕበል ብምውሳኑ
ብዘይ ቀላጽም ክትውለድ እስኪ ሕሰብ። ንፈታዊኻ ክትሐቑፈሉ ዘኽእሉ ቐላጽም ዘይብልካ ፡ ነቲ ኣዚኻ እተፍቅሮ ሰብ እትርምስስሉ ኣእዳው ዘይብልካ ፡ እትድህሰስሉ ኣጻብዕ ዘይብልካ፡ ኣቕሐ ወይ ነገራት እትሽከመሉ ተኽእሎን ክጠፍኣካ ከሎ ተሕልፎ ህይወት እንታይ ከምዝኾነ ምግማቱ ኣየጸግምን እዩ። ብዘይ ኣእዳውን ቅልጽምን
"እምበኣርሲ ንትምኒቱ ኸይትእዘዙ፡ ኣብዚ መዋቲ ስጋኹም ሓጢኣት ኣይንገስ ። ትሕቲ ጸጋ እምበር ትሕቲ ሕጊ ስለ ዘይኮንኩም ሓጢኣት ኣይመልከኩምን እዩ እሞ ፡ ከም ሞይቶም ዝተንስኡ ርእስኹም ንኣምላኽ ወፍዩ እምበር ንኣካላትኩም ኣጽዋር ዓመጻ ንሓጢኣት ኣይትግበርዎ ፡ ንኣካላትኩምሲ ኣጽዋር ጽድቂ ንኣምላኽ ደኣ ግበርዎ
ሬማ ማርቫን ( Rhema Marvanne) ካብ ኣቦኣ ተቶን ማርቫንን ( Teton Marvanne) ካብ ኣዲኣ ወንዲ ማርቫን ( Wendi Marvanne ) ኣብ መሰከረም 15 2002 ዐ/ም ተወልደት ። ሬማ ኣብ ዳላስ ተክሳስ ትሪኒቲ ሆስፒታል እያ ተወሊዳ ። ክትውለድ ከላ ክብደት ኣካላታ ብኣዝዩ ውሑድ ሚዛን ማለት
ብዛዕባ እተን ዝሓተምካየን ኣልቡማት ዛጊት ካብ ኣመንቲ እንታይ ዓይነት ኣወንታውን ኣሉታውን ሰሚዕካ ኣለኻ?
እተን ብኣልበማት ዘውጻእክወን መዛሙራተይ ንብዙሓት ንፈውሲ፡ ንምጽንናዕ፡ ንበረከትን ምስጋርን ኮይኑዎም ክሰምዕ ከለኹ መመሊሰ እብርትዕን ነቲ ኣገልግሎተይ ብትግሃት ክሕዞን
ብዛዕባ ገዛእ ርእስኻን ድሕሪ ባይታኻን ኣተዓባብያኻን መዕለልካናዶ?
ስመይ ኣርኣያ ሃብተ እብሃል። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብ1980 ተወሊደ፡ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሻዱሻይ ክፍሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድማ ተማሂረ። ድሕሪ ናጽነት ንኣስመራ ብ1993 ዓ.ም. ኣትየ። ሻብዓይ ክፍሊ ኣብ ቤ/ት ባና
ዘማሪ ዶ/ር ደረጀ ከበደ ኣብ ኢትዮጵያ በቲ ብፍላይ ቅድሚ ዓሰርተታት ዓመታት ዝነበሮ ፍሉይ ናይ መዝሙር ተውህቦ፡ ንብዙሓት ንበረኸት ዝኾነ ሓው ስለ ዝኾነ ካብ ተሞክሮኡ ብዙሕ ክንመሃር ከም እንኽእል ብምእማን ነዚ ቀጺሉ ዘሎ፡ ምስ መጽሔት "ማቴቴስ" ብቋንቋ ኣምሓርኛ ዝተገብረ ቃለ ምልልስ


text:
Radio Erena: 03 February 2019
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ኣልሸባብ ናይ ሶማል እተካዪዶ መጥቃዕቲ ነፈርቲ ብዝለዓለ ናህሪ ትቕጽሎ ኣላ።
ኣብቲ ዝሓለፈ ዓርቢ፣ ካብ ከተማ ሞቓድሾ 45 ኪሎሜተር ርሒቑ ኣብ ዝርከብ ዓዲ ዝተኻየደ ናይ ነፈርቲ መጥቃዕቲ፣ 24 ኣባላት ኣልሸባብ ከምዝተቐትሉ፣ ወተሃደራዊ እዚ ‘ኣፍሪኮም’ ሓቢሩ።
ሰራዊት ኣመሪካ ብወገኑ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝኾነ ጉድኣት ከምዘየውረደ ድሕሪ ምሕባር፣ ንፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ንምሕጋዝ ኣመሪካ መጥቃዕታታ ክትቅጽል ሙዃና ኣፍሊጡ።
ክልተ ሰሙን ኣብ ዘይመለአ ግዜ ኣብ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ነፈርቲ ልዕሊ 50 ኣባላት ኣልሸባብ ከምዝተቐትሉ ዝዝከር’ዩ።
ብኻልእ ወገን፣ ኣብ ሞቓድሾ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ መዓስከር ሰራዊት ኢትዮጵያ ዝተፈተነ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ ከምዝፈሸለ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣረጋጊጹ።
እቲ ኣብ ሚኒባዝ ዝዓይነታ መኪና ተጻዊዱ ዝነበረ ቦምባ፣ ሰራዊት ሶማል ብዝኸፈቱዎ መጥቃዕቲ፣ ኣብ ዒላምኡ ከይበጸሐ ከምዝተፈንጀረ ተሓቢሩ። እንተኾነ ኣብቲ ከባቢ ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ሰላማውያን ሰባት ከቢድ ጉድኣት ከውርድ እንከሎ፣ ብውሑዱ ህይወት ልዕሊ 10 ሰባት ከምዝወሰደ ተገሊጹ።


text:
ኣዲስ ኣበባ፣ (ኤፍ.ቢ.ሲ)ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ዝኾነ ይኹን ልኡኽቶ ንምፍፃም ኣብ ዘኽእሎ ፅቡቕ ቁመና ከምዝርከብ ሚኒስትር ምክልኻል ፌዴሪኢ ዶክተር ቀንኣ ያደታ ገሊፆም።
እቶም ሚኒስትር ኣፈፃፅማ ስራሕ ርብዒ ዓመት በጀት 2013 ዓ.ም ብዝምልከት ሎሚ መዓልቲ መግለፂ ሂቦም።
ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ተቐባልነቱ እናወሰኸ ምምፅኡ ኣረጋጊፅና ኢና ዝበሉ ሚኒስትር ዶክተር ቀንኣ፥ ዘይሻራዊ ትካል ምህናፅ ከምዝተኽኣለ እውን ኣፍሊጦም።
እቲ ሰራዊት ካብ ፐለቲካዊ ውግንና ናፆ ኮይኑ ሕገ-መንግስታዊ መርህ መሰረት ብምግባር ልእኹትኡ ይዋፅአ ከምዘሎ ተረጋጊፁ ኢዩ ኢሎም።
ህንፀት ፀፅታ ክልላት ደረጃ ብደረጃ ንምድላው ስራሕቲ እናተሰርሑ ከምዝፀንሑ ዝገለፆ እቶም ሚኒስትር፥ ምስዚ ተተሓሒዙ ህንፀት ፀፅታ ክልላት ንብሄራዊ ሓድነት ሓደጋ እንተዘየምፂኡን ሰላምን ፀፅታን ንምርግጋፅ ሓገዝ ዝገብር እንተኾይኑን ክንድዚ ዘኣክል ርኡይ ፀገም ከምዘይብሉ ኣገንዚቦም።
ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ምስ ፖሊስ ፌዴራልን ኣካላት ፀፅታ ክልልን ዘለዎ ዝተዋደደ ኣሰራርሓ ፅቡቕ ምዃኑ ከምዝተገምገመ እውን ገሊፆም።
ኣብ ዘፈር ህንፀት ዓቕሚ መንግስቲ ዘቐመጦም ስትራቴጂታት ህንፀት ዓቕሚ መሰረት ብምግባር ኣብ ሰለስተ ኣዋርሕ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ እናተሰርሑ ከምዝፀንሑ ኣብሪሆም።
ብመሰረት እዚ ህንፀፅ ዓቕሚ ሓይሊ ሰብ፣ ቴክኖሎጂን ካልኦት ተተሓሓዝ ስራሕቲን ብቕልጡፍ ከምዝተሰርሑ ተዛሪቦም።
ሰላም ዞባ ምብራቕ ኣፍሪካ ብሓባር ንምሕላው፥ ቐጠናዊ ምትሕብባር ንምጉልባት ድማ ስራሕቲ ወታደራዊ ዲፕሎማሲ እናተሰርሐ ይርከብ ኢሎም።
ኣብ ዞባ መተከል ዝተፈጠረ ፀገም ፀፅታ ጠጠው ንምባልን እቲ ኸባቢ ናብ ሰላማዊ ምንቅስቓስ ንምምላስን ሰራዊት ምክልኻል ሃገር ኣብቲ ከባቢ ምስ ዝርከብ ኮማንድ ፖስት ብምትሕብባር እናሰርሐ ምዃኑ ኣገንዚቦም።
ኣብቲ ከባቢ ፀገም ፀፅታ ክፍጠር ብምግባር ዝተጠርጠሩ ኣካላት ድማ ኣብትሕቲ ቁፅፅር ውዒሎም ተሓተትቲ እናኾኑ ይርከቡ ኢሎም።
ድሕሪ መስከረም 30 መንግስቲ የለን ብዝብል እናተናፈሰ ዝነበረ ወረ ንኢትዮጵያ ብኽክል ካብ ዘይምፍላጥን ዘይምርዳእን ዝተበገሰ ከምዝኾነ በምሕባር፤ “ድሕሪ 30 መስከረም መንግስቲ ከምዘሎን ሃገር ከምዘይፈረሰትን ንርኢ ኣለና” ኢሎም።


text:
Radio Erena: 14 November 2016
ትማሊ ሰንበት 13 ሕዳር ኣብ ዝጀመረ ቅድድም ብሽክለታ ዙር ሩዋንዳ 2016፣ ሃገራውያን ጋንታታት ግብጽን ኬንያን ከምዘይተሳተፋ ተፈሊጡ።
ኣብ ዙር ሩዋንዳ 2016፣ ኤርትራ እትርከበን ሸሞንተ ሃገራውያን ጋንታት ኣፍሪቃን ትሽዓተ ከኣ ናይ ውልቂ ክልባትን ክሳተፋ ምዃነን፣ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ሩዋንዳ ኣፍሊጡ እኳ እንተነበረ፣ እቲ ቅድድም ሓደ መዓልቲ ምስተረፎ ግና ኬንያን ግብጽን ኣብቲ ቅድድም ከምዘይሳተፋ ምሕባረን እቲ ፈደረሽን ኣብ መወዳእታ ሰዓት ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ሩዋንዳ፣ ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ ግብጽን ኬንያን ኣብቲ ቅድድም ከምዘይሳተፋ ከረጋግጽ እንከሎ፣ ኣብ መወዳእታ ሰዓት ከምዘይሳተፋ ዝሓበራሉ ምኽንያት ግና ኣይገለጸን።
ሃገራውያን ጋንታታት ግብጽን ኬንያን፣ ኣብዚ ሓደ ካብ ዓበይቲ ቅድድም ብሽክለታ ዝኾነ ዙር ሩዋንዳ ብሃንደበት ካብ ምስታፍ ዘቋረጻሉ ምኽንያት ዛጊት ኣይተነጸረን።
እንተኾነ፣ ሓደ ሓደ እዋን፣ ጋንታታት ብሰንኪ ስእነት ምውላ ወይ ዋሕዲ ፊናንስ ኣብ መወዳእታ ሰዓት ከምዘይሳተፋ ከምዝሕብራ ፈደሬሽን ቅድድም ብሽክለታ ሩዋንዳ የመልክት።
ትማሊ ሰንበት 13 ሕዳር ጀሚሩ ክሳብ 20 ሕዳር 2016 ዝቕጽል፣ መበል ሻሙናይ ቅድድም ብሽክለታ ዙር ሩዋንዳ፣ ኤርትራ እትርከበን ሹዱሽተ ሃገራውያን ጋንታታትን ትሽዓተ ናይ ውልቂ ክለባትን ክቀዳደማ እንከለዋ፣ ሓሙሽተ ንሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ሰለስተ ድማ ምስ ክልተ ናይ ውልቂ ክለባት ብምጽንባር ፣ ብድምር ሸሞንተ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ይሳተፉ ኣለዉ።
ዙር ሩዋንዳ ትማሊ ሰንበት ፍርቒ መዓልቲ ብናይ 3.3 ኪሎ ሜትር ውድድር ግዜ (ክሮኖሜትር) ኣብ ዝተኸፍተሉ፡ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ዳይመንሽን ዳታ፡ ኣማኑኤል ገብረእዝግኣብሄር፡ ካልኣይ ደረጃ ሒዙ ውድድሩ ብምዝዛም፣ ወናኒ ን”ብሉጽ መንእሰይ” ዝወሃብ ጻዕዳ ማልያን፡ ን”ብሉጽ ኣፍሪቃዊ ተቐዳዳማይ” እትዕድል ቀጠልያ ማልያን ኮይኑ።
==========================


text:
Radio Erena: 31 October 2016
ፕረዚደንት ኬንያ ኡሁሩ ኬንያታ፣ ኣብ ሱዳን ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከምዝፈጸም ማዕከና ዜና ኬንያ ሓቢረን።
እቲ ፕረዚደንት፣ ትማሊ 30 ጥቅምቲ ካርቱም ድሕሪ ምእታዉ፣ ምስ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ኣብ ሓባራዊ መርገጺ ሕብረት ኣፍሪቃን ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲን ብዝምልከት ከምዝዘተዩ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት የረድኡ።
መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ካብ ኣባልነት ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝስሕብሉ ዘለዉ እዋን፣ መንግስቲ ኬንያ ሓንቲ ካብ ኣባላት ካቢነ ሚኒስተራቱ፣ ኣሚና መሓመድ ጸሓፊት ኮሚሽን ኣፍሪቃ ኮይና ንኽትምረጽ ጎስጓስን ጻዕርን ኣብ ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ እዋን’ዩ፣ ፕረዚደንት ኡሁሩ ናብ ሱዳን ዑደት ፈጺሙ።
ኡሁሩ ኬንያታ፣ ፕረዚደንት ቅድሚ ምዃኑ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ተኸሲሱ ምንባሩ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ብህዝቢ ተመሪጹ መራሒ ኬንያ ድሕሪ ምዃኑ፣ ጉዳዩ ንምጽራይ ናብቲ ኣብ ኔዘርላንድስ ከተማ ዘ ሄግ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ከምዝበጽሐ ኣይርሳዕን።
ፕረዚደንት ኣልበሽር’ውን በቲ ፍርኡ ተኸሲሱ እኳ እንተሎ፣ ጉዳዩ ንምጽራይ ናብቲ ቤት ፍርዲ ንኸይቀርብ ሓንጊዱ ይርከብ።
ኣባላት ሃገራት ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ፣ ንፕረዚደንት ኣልበሽር ከረክባ ጻውዒት ድሕሪ ምቕራቡ ከኣ እብዚ እዋን’ዚ ሓደ ሓደ ሃገራት ኣፍሪቃ ካብቲ ብምዕራባውያን ዝተዓብለለ’ዩ ዝብልኦ ዘለዋ ቤት ፍርዲ ይስሕባ ኣለዋ።
መራሕቲ ኬንያን ሱዳንን፣ ኣብ ካርቱም ኣብ ዘካየድዎ ዝርርብ’ውን ኣብዚ ጉዳይ እዚን ተራ ሕብረት ኣፍሪቃን ከምዝተመያየጡን ይግለጽ።
ብዘይካ’ዚ ክልቲኦም መራሕቲ ኣብ መንጎ ሃገራቶም ንዘሎ ንግዳውን ካልእ ዓይነት ዝርክባት ንምዕማቝ ከምዝዘተዩ ምንጭታት ዜና ካብ ካርቱም ሓቢሮም።
========================


text:
ምምስራት ናይ ሃ.ዲ ኪዳን ንመን የሔጉስ ንህዝብና ንመንከ የጒሂ ንጸላኢና
ለዋህ ህዝብና
ደስ ይበልካ ኣጸቢካ ተሓጎስ ፈታዊ
ተመሪጹ ሓቢርካ ምቕላስ ፍትሓዊ
ብሕጊ ክንማሓደር መሰል ሰብ ክረዊ
ንሓደ ክልተ ዘይ ኮነ ንኹሉ ኤርትራዊ
ናይ ኣርዑት ህግደፍ ጾዖትካ ክሓዊ
ኣንታ ጨካን ጽላኢ
ኣጸቢካ ተኾምተር እነና ተጠርኒፍና
ምጽልላእ ሕድሕድ ፈጺምና ወጊድና
ምእንቲ ከነድሕን ተህሉቖ ዘለኻ ህዝብና
ኩሉ ጠመተና ንሰላምን ራህዋን ኣቕኒዕና
ስርዓትኩም ህግደፍ ከም ዘይ ነበረ ጌርና
ህዝባዊ መንግስቲ ክትከል ግድንዩ ዓወትና
ለዋህ ህዝብና
ጸማምስ ሓደ ደርፉ ዝብል ምሳሌ ኣቦታትና
ህግደፍ ከባእስ ሓዊ ክውልዕ ኣብ ሞንጎ ህዝብና
ውሉድን ውላድን ነቓዕ ፈጢሩ ንጠቕሙ ከባእሰና
ምስ ወያነ ዝራኸቡ ክብል ንተቓወምቲ ሓይልታትና
ባዕሉ ዝፈጠሮ ኣህላቒ ዂናት ናዓና ከላግበልና
ንዑኡ ጥራሕ ክፍቆዶ ክምስርት ከባላሹ ዝምድና
እዚ ተበላጺ ህግደፍ ነስተውዕል እሞ ናቱ ትንኩልና
ኣንታ ጨካን ጸላኢ
ኩሉ ከ ቃልዓካ ኩፉእ መጋብርካ ካላእ ትዘክሮ
ህዝብና ንምህላቕ ዝብራሃካ ናይ ሃገር መንሽሮ
ናይ ክሕደት ጥልመት ስዉኡኣትና ትድስቕ ከቦሮ
ህዝብና ብምረት ግዝእትካ ኣይ ክኣለን ፈጺሙ ክጸሮ
ዓጢቕልካ ኣሎ እቲ ሓፋሽ ህዝብና ወጽዓ ዝመረሮ
ደላር ኣኪብካ ክትሃድም ምዃንካ በጺሕናዮ ኣለና ድሮ
ለዋህ ህዝብና
ምጥርናፍ ብግምባር ሃገራዊ ድሕነት ምስ ተጀመረ
ሓይልኻ ምድልዳል ዘተ ኣኼባ ካርቱም ምስ ተገብረ
እቲ ደላይ ለውጢ ደላይ ሰላም ተሃወኸ ክሰምዕ ወረ
16 ውድባት ብሓደ ክሰርሓ ንጸላኢ የህተፍቲፉ ዘባህረረ
ሃገራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ዝብል ናይ ኩለን ሽም ጽኑዕ ዓረ
ህግደፍ ዓመጸኛ ኣጽቢቑ ፈሊጡ ማዓልቱ ቐሪባ ከም ተሳዕረ
ንደላር ኣነየ ደሽርፎ ድሃብኩኹም ተቐበሉ ክብል ጀመረ
ስለምንታይ? ክሃድም ደልዩ
ኣንታ ጨካን ጸላኢ
ስዓብትኻ ሰብ ኣዋሪዶም ጥረታት ዘይ በሰሉ
ደድሕሬኻ ብወገን ብዓልየት ሰብ ክመቓቕሉ
ሕልምኩም ንጽፍኩም ትሕዝተኹም እሱዩ ኣኺሉ
ብዓልየት ብሃይማኖት ቀቢላ ያኢይ ሃገር ክትምልሙሉ
ሓፋሽ መሪርዎ ሕሰም መክራ ይነብር ኣሎ ኮብሊሉ
ብኣፍካ ዓወት ንሓፋሽ ኢልካ ምጭራሕ ጣቛ ዘይ ብሉ
ለዋህ ህዝብና
ነቶም ንድሕነትካ ዝሰመሩ ኪዳን ኢሎም ሓይሎም ዘትረሩ
እንታዩ ጸገሞም ኣብ ምጥርናፍ ሃገራውያን ዘዕገርጉሩ
ኣብ ክንዲ ተጠርኒፍካ ምቅላስ ቁም ነገር ዝገብሩ
ፋሕፋሕ ከእትው ምዓር ተረኺቡለይ ነገር ክብርቡሩ
ውጽኢት ፋሕፋሕ ይፍልጡ ድዮም ታሪኽ ይነገሩ
ከም ነፋሒቶ ሕብሪ ሽሞም እና ቐያየሩ ንህዝቢ ከሕርሩ
ተዋሃሂድካ ምቅላስ ክብረት ምሓሾም ንጥንቲ ንሓዋሩ
ኣንታ ጨካን ጸላኢ
ስምረት ተቓወምቲ ሃ.ዲ.ኪዳን የዔሪኻ ክትፈልጦ
ነቲ ኣረምናዊ ግፍዔኛ ስርዓትካ ካብ ስሩ ክቕንጥጦ
ብዓመጽ መርየት እንዳማትካ ብሓይሊ ትሸጦ ትልውጦ
ብሕይሊ ንሰብ ከም ኣቕሓ ኣብ ግድጓድ ዓጺኻ ጠቕምጦ
ብዘይ ፍርዲ ናይ ዓመጽ ማእሰርቲ ኩሉ ሰብ ዝፈልጦ
ኣየ ሓሳር ስርዓት ኣልቦ ምልኪ ኣሲርካ በሎ ቐጥቅጦ
ርእሰማላውያን ተሓርሙዋ ሃገርና ባዕሉኹም ሸቓጦ
ባዕዳውያን ገዛእቲ ንህዝብና ከምዚ ናትኩም ነይ ጸቐጦ
ለዋህ ህዝብና
ኣጀዃ ህዝበይ እታ ዓባይ ገረብ ሃ.ዲ ኪዳን እናሃለ ጠጢዓ
ኩል ሕብረተሰብና ኣብ ጽላላ ክዑቆብ ዓቢ ይኹን ቆልዓ
ክሕጎሱ ኣቦ፥ኣደ፥ሓው፥ሓፍቲ ኩላ ትሳቐ ዝነበረት ደም ነቢዓ
እሱራት ክፍትሑ ካብ ጉድጓድ ክወጽኡ ብርሃን ክሪኡ ተወሊዓ
ህግደፍ ሰፈረይ ተኮስኩ ክትብል ኪዳን ዝብል ሺም ሰሚዓ
ኣንታ ጨካን ጸላኢ
ስሱዕ በጀካ ስልጣንካ ካልእ ዘመድ ዘይብልካ
ንኹሉ ንብር ባህሊ እንዳባ ፈጺምካ ሓኺካ
ተሰዊኦም ሰንኪሎም ጀጋኑ ናጽነት ዘምጹእልካ
ኤህ ኤህ ሕድሮም ተጋሂሱ ብኽድዓት ጠሊምካ
ዓጽሞም ስጎኦም ድሞም ኣበይ እሞ ከይሰደካ
ለዋህ ህዝብና
ተንኮለኛ ህግደፍ ከባእስ ምስ ኢትዮጵያ ባዕሉ ዝበተኾ ዝምድና
ንተቓወምቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘልው እናለ ከባእስ ምስ ህዝብና
ንህግደፍ ጥራሕ ድዩ ዝፍቀድ ምምስራት ምብልሻው ዝምድና
ነስተውዕል እሞ ወፍሪ ናይ ዓመጽ ኣብ ርእሲ ተቓወምቲ ሓይልታትና
በቶም ሑሱራት ሰዓብቱ ጌሩ ሑሱር ጸለመ በዛ ነጥቢ እዚኣ ከባእሰና
ዝበለ እንተበለ ስልጣኑ ቐንጢጥና ከነርክቦ ኢና ስልጣን ንህዝብና
ኮምኡ እዩ ወሲኑ ናይ ሃ. ዲ. ኪዳን ቻርተርና
ብደምን ብመስዋእትን ስንክልናን ህዝቢ ዝመጽኤት ሃገር
ናይ ግድን ኢዩ ስልጣን ንህዝቢ ምርካብ ብዘይ ውዓል ሕደር
ክብርን ዝኽርን ንስውኣትን ንሱንኩላትን
ካብ ራህዋ ህዝበይ ዝምነ ገብሪሂይውት (ኣቡዓሸራ)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2180


text:
Radio Erena: 13 August 2018
መንግስታት ጀርመንን ሱዳንን፣ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ንዝርከቡ ስደተኛታት ንምሕጋዝ ዝውዕል ናይ 32 ሚልዮን ዶላር ናይ ሓገዝ ስምምዕ ከቲመን።
እቲ 30 ሚልዮን ብመንግስቲ ጀርመን ዝተመወለ ክኸውን እንከሎ እቲ ክልተ ሚልዮን ከኣ ሕብረት ኤውሮጳ ዘበርከቶ’ዩ።
እቲ ብ10 ሓምለ ዝተኸተመ ስምምዕ፣ ኣብ ከባቢታት ከሰላ፣ ገዳርፍን ደቡብ ዳርፉርን ንዝርከቡ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት፣ ምስ ናይቲ ዞባ ሕብረተሰብ ንምውህሃዶምን ንምጽንባሮም ሞያዊ ስልጠና ንምህሃብ ዝሕግዝ’ዩ።
ነቲ ስምምዕ ኣምባሳደር ጀርመን ኣብ ሱዳንን ወከልቲ መንግስቲ ሱዳንን’ዮም ከቲሞሞ።
ኣቐዲሙ ኣብ ወርሒ ሓምለ፣ ሱዳንን ሕብረት ኤውሮጳን ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ዘኽእል ሓድሽ ተበግሶ ከምዝኸተማ ይዝከር።
ኣብቲ ኣብ ካርቱም ዝተኻየደ ስምምዕ ሓድሽ ተበግሶ፣ ወከልቲ ሃገራት ሱዳን፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማልን ጅቡቲትን ክሳተፉ እንከለዉ፣ ኤርትራ ግና ኣይተቐበለቶን።
እቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምቁጽጻር ተባሂሉ ዝተጣየሰ ሓድሽ ተበግሶ፣ ካብ ሕብረት ኤውሮጳ 45 ሚልዮን ዶላር ባጀት’ዩ ተሰሊዕሉ።
==============


text:
ኤርትራ 60 ዓመታት ኣብ ቃልስን ዓወትን2021-08-31 08:30:41 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 522 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብ መፋርቕ ናይ 1880 ኤውሮጳውያን ገዛእቲ ከከም ዝጥዕሞም ንኣፍሪቃ ከም ስጋ ጉዚ ምስተመቓቐልዋ፡ ኤርትራ ብጽሒት ግዝኣት ጣልያን ኮይና። መግዛእቲ ኢጣልያ ግዝኣቱ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንምስፍሕፋሕ ንኣስመራ ከም ቀንዲ መንበሪ ከተምኡን መወንጨፊቱን ገይሩ መስረታ። ነዚ ዝገበሮ ብዋጋ ናይቶም ደቀባት ጉልበት ኢዩ ነይሩ። ናይ ሕርሻ መሬቶም መንዚዑ ጉልበቶም ምዝሚዙ ሰብኣዊ መሰላቶም ገፊፉ ግዙኣቱ ብምግባር ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ምስቲ ኣብቲ እዋንቲ ዝነበሮ ውሱን ዓቕሚ ንፋሽስታዊ መግዛእታዊ ምምሕዳር ኢጣልያ ብቐሊሉ ኣይረዓሞን። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት መጠኑን መልክዓቱን ዝፈላለ ይኹንምበር ተቓውሞ ኣርእዩ እዩ።
ድሕሪ መወዳእታ 2ይ ውግእ ዓለም ስዕረት ናይቲ ኢጣልያ ዝነበረቶ ወገን ምግጣሙ፡ ኤርትራ ሓያላት ሃገራት ስለ ዝዘረይዋ፡ ከምተን ካለኦት ኣብ ትሕቲ ኣርዑት መግዛእቲ ኤውሮጳውያን ዝጸንሓ ብቐጥታ ኣኽሊል ናጽነት ክትደፍእ ኣይከኣለትን። ብኣንጻሩ እቶም ናይ ምውሳን ስልጣን ዝነበሮም ሓያላት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሃገርና ኣብ ሕድሕዶም’ውን ምርድዳእ ምስ ሰኣኑ፡ ኤርትራ ካብ ድሌት ህዝባ ወጻኢ ን10 ዓመታት ኣብ ትሕቲ መጉዚትነት ዓባይ ብሪጣንያ ክትጸንሕ ተወሰነ።
ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ዝወደቐትሉ ግዜ፡ “መጻኢ ዕድል ኤርትራ” ንምውሳን ኣዝዩ ጽዑቕ ፖለቲካዊ ላዕልን ታሕትን ተኻየደ። ምምሕዳር እንግሊዝ ምስ ኩሉቲ ጨቋንን ፈላሊኻ ግዛእ ኣመሓዳድራኣን ንህዝቢ ኤርትራ ዘየርብሕ ቁጠባዊ ፖሊሲኣን፡ መሰል ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን ስለ ዘፍቀደት ኤርትራውያን ከከም ዝንባለኦም ተወዲቦም መጻኢ ዕድል ሃገሮም ክውስኑ ተንቀሳቒሶም። እንተኾነ እተን ኣብቲ ግዜቲ ዝተፈጠራ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ማሕበራት ብሓፈሻ፡ ካብ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ተጽዕኖ ብፍላይ ከኣ ካብ ኢድ ኣእታውነት መንግስቲ ኢትዮጵያ ናጻ ሰለ ዘይነበራ መሰረታዊ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ኣይተረጋገጸን። ኣብ መውዳእታ ከኣ እቲ ካብ ትጽቢት ህዝቢ ኤርትራ ወጻኢ ዝተደኰነ ፈደረሽን ኤርትራን ኢትዮጵያን እውን ሰንከልከል ክብል ምስ ጸንሐ፡ ብ14 ሕዳር 1962 ብኢደወነናዊ ውሳነ ንጉሰ ሃይለስላሴ ብወገዒ ፈረሰ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኩሉቲ ብሕቡእን ብግሁድን ናጽነቱ ንምውሓስ ዘካየዶ ፈተነታት ምስ መኸነን እቲ ካብ ድልየቱ ወጻኢ ዝተደኰነ ፈደረሽን እውን በቲ ዝወሰኖ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከይተረፈ ተጠሊሙ ምስ ፈረሰን፡ ኣብ ቅድሚኡ“ንመግዛእቲ ክርዕም ወይ ድማ ካልእ ኣገባብ ቃልሲ ክኽተል” ምርጫታት ቀረበሉ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ምንባር ስለ ዘይመረጸ፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ከካይዶ ዝጸንሐ ሕጋውን ፖለቲካውን መኸተ ንናጽነት፡ ካልእ ኣገባብ ተኸቲሉ ቃልሱ ክቕጽል ናይ ግድን ኮነ። በዚ መሰረት ከኣ ብ1961 ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብረታዊ ቃልሲ ተበሰረ። ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ወድዓዊ ኩነታትን ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነትን ኣንቢቡ ኢዩ ተበጊሱ። ንኤርትራ ልክዕ ከምተን ኣብቲ እዋንቲ ናጽነተን ዘውሓሳ ሃገራት ኣፍሪቃ ንምግባራ ዝዓለመ ነይሩ። ኣብቲ ፖለቲካዊ ቃልሲ ዝተመኮሩ ኤርትራውያን ሓርበኛታት ኣብ ውሽጥን ወጻእን ሓሲቦምን ምስቲ ዝነበረ ዓለማዊ ኩነታት ኣገናዚቦምን ምስ ዝተወሰነ በዓል ቤታዊ ሕጽረታት ዝኣተዉዎ ምርጫ’ዩ ነይሩ።
ቅድሚቲ ስዉእ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ዝመራሒኦም ብባሕቲ መስከረም 1961 ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብረታዊ ቃልሲ ምብሳሮም፡ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ሃገር ግብጺ፡ ብ7 ሓምለ 1960፡ እድሪስ መሓመድ ኣደም፡ ጠሃ መሓመድ ኑር፡ ሰይድ መሓመድ ሑሴን፡ እድሪስ ዑስማን ገላዴዎስ፡ ሰይድ ኣሕመድ መሓመድ፡ መሓመድ ሳልሕ ሑመድ፡ ሱሌማን መሓመድ ኣሕመድ፡ ኣደም መሓመድ ዓልን ሑመድ ሰይድ ኣንታታን ዝርከብዎም ኣብ ዝተፈላለዩ ደረጃ ትምህርትን ስራሕን ዝነበሩ ንኣጀማምራ’ቲ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ዝምልከት ተኣኪቦም ምዝታዮምን ኣብቲ ዓመት ብ10 ሓምለ 11 ዝኣባላታ መሪሕነት ምምራጾምን ድማ፡ እቲ ብረታዊ ቃልሲ ብሃንደበት ከም ዘይተጀመረ ዘረድእ እዩ።
ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ገለ ወገናት ዝብልዎ ዕላማኡ እንታይ ምዃኑ ከይተረደአ ዝነቐለ ዘይኮነ፡ ኣብ 5 ጉዳያት ዘተኩር 14 ዓንቀጻት ዝሓዘ መበገሲ ሰነድ ከም ዝነበሮ ብዛዕባኡ ዓሚቕ መጽናዕቲ ዘካየዱ ተመራመርቲ ዘረጋገጽዎ እዩ። ኣብቲ መበገሲ ሰነድ፡ ሰውራ ንምሕያል ከከም ኩነታቱ ብግሁድን ብስዉርን ሰፊሕ ህዝባዊ ውደባ ምክያድ፡ ሓድነት እቲ ዝምስረት ሰውራን ህዝቢ ኤርትራን ምዕቃብን ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራትን ካለኦት ዝምልከቶም ኣካላትን ግንዛበ ክረክብ ጻዕሪ ምቕጻልን ዝብሉ፡ ኣይኮነንዶ ኣብቲ እዋንቲ ሎሚ እውን ኣገዳስነቶም ህያው ዝኾኑ ሓሳባት ነይረምዎ። ከም ኣካል ናይዚ ሰነድዚ ተሳትፎ ኣብቲ ቃልሲ ንዝኾነ 18 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ዝዕድሜኡ ኤርትራዊ ክፉት ምንባሩ ከኣ ክሳብ ክንደይ ኣህጉርዊ ሕጊ ውትህድርና ኣብ ግምት ዘእተወ ከም ዝነበረ ዘመልክት እዩ።
ሰውራ ኤርትራ ብባሕቲ መስከረም 1961 ብመሪሕነት እቲ ብ1915 ተወሊዱ ብ1962 ዝተሰወአ ሓምድ እድሪስ ዓወተ ምስ ተበሰረ፡ ብዙሓት ወተሃደራዊ ተመኩሮ ዝነበሮም ኤርትራውያን ክኽተልዎ ግዜ ኣይወሰደሎምን። ኣብ ከባቢ ኣቑርደት ተወሊዱ፡ ብ1934 ኣብ ሱዳን ወተሃደር ዝኾነ፡ ኣቡ ርጀላ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ከም ዝገለጾ፡ ኣብ ወርሒ ለካቲት 1962 ንሱ ዝርከቦም 20 ሃብታም ወተሃደራዊ ተመኩሮ ዝነበሮም ኤርትራውያን ናብቲ ዕሸል ሰውራ ከም ዝተጸንበሩ ይገልጽ። እቲ ዋሕዚ ተሳትፎ ድሕሪኡ’ውን ቀጺሉ።
እቲ ብኸምዚ ዝሃብተመ ሰውራ፡ ኣብቲ መስርሕ የጋጥሞ ንዝነበረ ውሽጣዊ ምፍንጫላትን መግዛእታዊ ተጻብኦታትን በዲሁ፡ ናይ ኣእላፍ ጀጋኑ ህይወት ገቢሩ ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት ናይ ቃልስን ዓወትን ጉዕዞ ብ1991 ናጽነት ኤርትራ፡ ድሕሪኡ ከኣ ብ1993 ብመንገዲ ረፈረንደም ልኡላዊት ኤርትራ ኣውሒሱ። እዚ ዓውትዚ ናይቲ ቃልሲ ናይ መጀመርያ ምዕራፍ መዛዘሚ እምበር፡ ናይ መውዳእታ ኣይነበረን። ምኽንያቱ “ልኡላዊት ኤርትራ ከመይ ትመሓደር?” ዝብል መሰረታዊ ሕቶ ዝመለሰ ስለ ዘይነበረ። ብመሰረቱ እውን ናይቲ ቃልሲ መበገሲ ናይ ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብ ኤርትራዊ ኣካላዊ ህልውና ጥራይ ዘይኮነ፡ ምረት ናይቲ ብኣታቶም ዝወርድ ዝነበረ ወጽዓ እዩ ነይሩ። ድሕሪ ናጽነት እውን ንኤርትራ መን ይምረሓያ ብዘየገድስ እቲ መግዛእታዊ ወጻዒ ኣተሓሳስባ ክሳብ ዘይተወገደ፡ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሱ ክቕጽል ግድን ነይሩ። ስለዚ እዩ ከኣ ንምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ ዝግበር ቃልሲ ክቕጽል ባህርያዊ ዝኸውን።
ባሕቲ መስከረም እዚ ን60 ዓመታት መልክዓቱ እንዳቀያየረ ጌና ዘይዓረፈ ዘሎ ቃልሲ በቲ ዝበለሐ መልክዑ ዝተጀመረላ ስለ ዝኾነት ክንዝክራ ግቡእ እዩ። ኣብቲ ዝኽራ ኣብ ጸልማት ኮይኖም ብርሃን ከም ዝመጽእ ተኣማሚኖም ቃልሲ ንዝጀመሩ ሓርበኛታትና ገድሎም ከነዝንቱ ግድን እዩ። እቲ ቀንዲ ቁምነገርና ግና “ንሳቶምስ ግቡኦም ፈጺሞም ኣረኩበሙና ንሕናኸ ናበይ ገጽና ኢና?” ዝብል ንቕድሚት ዘማዕዱ ሕቶ ምምላስ እዩ ክኸውን ዝግበኦ። እቶም ሓርበኛታት ግቡኦም ፈጺሞም ኣረኪቦም ስለ ዝሓለፉ ዘይተኸፍለ ዕዳ ዘብሎም ቅሱናት’ዮም። ንሕና ግና እቲ ሓላፍነት ጌና ኣብ እንግደዓና ስለ ዘሎ ሰብ ዕዳ ኢና። ንተካኢና ወለዶ ከነረክብ ባህርያዊ ስለዝኾነ፡ ኣብቲ ምርኽኻብ ድማ “እዚ ዓሚምና ኣለና ንስኻትኩም ከኣ መልእዎ” እንብለሉ ስራሕ ዝዓመምና ክንከውን ይግበኣና። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ታሪኻዊ ዕለት፡ መንእሰይ ወለዶ ተኸኣኢሉ፡ ተጸዋዊሩን ተመላሊኡን፡ ትርጉም ፍልልያዊ ሓድነት ተረዲኡ ብሓባር ዝቃለሰሉ ባህሊ ከነውርሶ ግበኣና። ከምዚ ክንገብር እንተዘይበቒዕና ግና እቲ ዝትከኣና ወለዶ ጥራይ ዘይኮነ፡ ታሪኽ እውን ክተሓሳሰበና እዩ።


text:
Radio Erena: 10 May 2015
ዋሕዚ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ካብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንላዕሊ ገኒኑሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ሓለዋ ባሕሪ ጀርመን ህይወት 400 ሰባት ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከምዘድሓነ ገሊጹ።
ኢጣልያ እዚ ብማእከላይ ባሕሪ ዝመጻ ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታትን ንዘጋጥም ሓደጋታት ንምቁጽጻር ካብ ዓቕማ ንላዕሊ ብምዃኑ ሓገዝ ሃገራት ኤውሮጳ ምሕታታ ይፍለጥ። ነዚ ምላሽ ንምሃብ ሓይሊ ባሕሪ ፈረንሳን ጀርመንን ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዞም ኣብ ናይ ህይወት ኣድሕን ወፍሪ ይሳተፉ ኣለዉ።
በዚ መሰረት ሓለዋ ባሕሪ ጀርመን ኣብ’ዘን ዝሓለፋ ሒደት መዓልታት ጥራይ ህጻናትን ኣዴታትን ዝርከብዎም ልዕሊ 400 ሰባት ኣድሒኖም ኣለዉ።
ዝበዝሑ ካብቶም ዝደሓኑ ስደተኛታት ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማልያን ሱዳንን ክኾኑ እንከለዉ፣ ናብ መንግስቲ ኢጣልያ ክርከቡ ምዃኖም ኣዛዚ ናይቲ ኣብ ህይወት ኣድሕን ተዋፊሩ ዘሎ ሓይሊ ባሕሪ ጀርመን ኣፍሊጡ። ንሱ ብተወሳኺ፣ ክንድዚ ብዝሒ ሰብ እሞ ከኣ ትሕቲ ዕድመ ህጻናትን ኣዴታትን ዘለዉዎ፣ ንህይወት ኣብ ዝፈታተን ጉዕዞ ክኣቱ፣ ርኢኻ ከማን ንምእማኑ ኣጸጋሚ ምዃኑ ገሊጹ።
እዚ ብማእከላይ ባሕሪ ኣቋሪጽካ ናብ ኤውሮጳ ንምእታው ዝግበር ጉዕዞ ኣዝዩ ሓደገኛ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ እተን ዝጥቀሙለን ጀላቡ’ውን ውሕስነት ዘይብለን፣ ካብ ዓቕመን ንላዕሊ ሰባት ዝጸዓና፣ ገንዘብ ምእካብ እምበር ተመኩሮ ናይ ባሕሪ ጉዕዞ ብዘይብሎም ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂሰብ ስለ ዝካየድ፣ ህይወት ኣሽሓት ሰባት ወሲዱ እዩ።
ኤርትራውያን ከኣ ቀንዲ ግዳያት’ዚ ዘስካሕክሕ ሞትን መቕዘፍትን ይኾኑ ከምዘለዉ ይፍለጥ።
==============================


text:
ሞያዊ-ክእለት ትምህርቲ ወሰዲ ናቶም ታሪኽ የዕልሉ።
Iኣነ Amir ይበሃል፣ ወዲ 33 ዓመት እየን፣ ካብ Iran።
እየ ክኣ መጺኤ። ኣብኡ ኣነ ናይ አልክትሮ-ተክኒክ እየ ኣጽኒዐን፣ ከምኡድማ ብናይ ቢኤይ ዲግሪ እየ ውዲኤዮ። ካብ 2014 ኣትሒዘ ድማ ኣብ ጀርመን ይነብር ኣሎኹን፣ ኣብዚ ድማ ሓደ ናይ ሞያዊ-ክእለት ትምህርተይ ከም ናይ አልክትሮኖክ-ክኢላ ንናይ ትካላት-ተክኒክ ኣብ Siemens ይገብር ኣሎኹ።
ኣነ ክገይሽ እየ ዝፈቱ፣ ኣነ ኩዕሶ ምጽዋት ይፈቱ ኣየ፣ ከምኡድማ ኣብ ናይ ነጻ ግዜይ እውን ቋንቋ ፐርስያ ይምህር እየ።
ኣብዛ እዋን እዚኣ ኣብ ናይ ሞያዊ-መንገድኻ ከመይ ትረኽቦ?
ናትካ ሞያዊ-ትምህርቲ።
ናይ ስራሕ ሃዋህው
ብድሕረኡ ከማይ እዩ ዝቕጽል?
ምስ Amir ቅድሚ ገለ ቁሩብ ግዜ ንሓንቲ እዋን ተዛራሪብና ነርና ኢና። ክትፈልጥ ትደሊ ዲኻ ከመይ ኢሉ ናቱ ታሪኽ ከም ዝጀመረ?
እሞ ካብዚ ክሳብ ሕጂ ዝገበርካዮ ተሞክሮታትሲ፣ ንተሰዲዶም ዝመጹ ዝኸውን ማዕዳ ኣሎካዶ?
„ኣብቲ ና ተሞክሮ ዝገበርኩሉ ግዜ ብዙሕ ጭንቀት ነይሩኒ እዩ፣ ግንከ ከም ዝጽብቐለይ ኮይኑ እዩ! ጥራይ ድፍኣሉ፣ ምስ ግዜ ክመሓየሽ እዩ!“


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኮንግረስ ን2018 ዓመት በጀት ከፅድቕ ከሎ ንሰብኣዊ ረድኤትን ውሕስነት ምግብን እኹል ገንዘብ ከምዝምድብ ብዓል ምሉእ ተስፋ እየ ኢሎም ኣማሓዳሪ USIAD።ብፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝቐረበ ረቂቕ በጀት ንUSAID ዝለዓለ ምንካይ የርኢ።ፍሉይ ልኡኽ ቀዳማ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣምባሳደር ብርሃነ ገብረ ክርስቶስ ኣምሓዳሪ USIAD ማርክ ግሪን ምስ መራሒ ኢትዮጵያ ኣብዝተራኸብሉ እዋን ሓገዝ ከምዝቕፅል ኣረጋጊፆም ኣለው ኢሎም።
ኣማሓዳሪ USAID ማርክ ግሪን ህዝቢ ኣሜሪካ ኩልሻዕ ኣብ ጎኒ ሓገዝ ዘድልዮም ደው ከምዝብል ርግፀኛ እየ፤እዚ ኣብ ታሪኽና ዘሎ እዩ።ድርቅን ህፁፅ ቅልውላውን ከጋጥም ከሎ ርህሩህ ዝኾነ ህዝቢ ኣሜሪካ ክሕግዝ ቅሩብ እዩ፤ስለዚ ካብቲ ብኮንግረ ዝፀድቖ በጀት ስራሕትና ከቐፅል ዘኽእል ገንዘብ ክንረክብ ኢና።በዚ ርግፀኛ እየ ኢሎም።
ማርክ ግሪን ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ዝተዘራረብሉ እዋን ዝተሳተፉ ኣምባሳደር ብርሃነ ገብረክስርቶስ ኩነታት ዓለም ኣብ ግምት ብምእታው ሃገራት ገለ ናይ በጀት ምምዕርራያት ይገብራ እንተሃለዋ እውን ምትሕብባርን ረድኤትን ዘድልየን፣ብድርቅን ብግጭትን ዝተጠቕዓ ሃገራት ኣሜሪካ ካብ ዝኣመሰላ ዓበይቲ ሃገራት ሓገዝ የድልየን እዩ ኢሎም።
‘’እቲ ምንካይ የተሓሳስብ እዩ።ግን ኣዚዩ ዝተሓሳስበና ጉዳይ ክኣ ይኮነን።ቀዳማይ ነገር ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኣሜሪካን ኣብ ብዙሓት ጉዳያት ፅቡቕ ምሕዝነት ኣሎ፤ካልኣይ ኢትዮጵያ እትረኽቦ ናይ ወፃኢ ረድኤት ይኹን ምትሕብባር እቲ ገንዝብ ብዝግባእ እያ ኣብ ስራሕ ተውዕሎ’’ኢሎም።
ኣምሓዳሪ USAID ማርክ ግሪን ናይ ኢትዮጵያ ዑደቶም ዛዚሞም ሎሚ ተመሊሶም ኣለው።
ዝርዝሩ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
Radio Erena: 25 September 2017
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ኣብ ዳርፉር ብኵናት ዝተመዛበሉ ተወላዶ እታ ዞባ ተዓቝቦምሉ ናብ ዝርከብ መዓስከር ኣብ ዑደት ኣብ ዘካይደሉ ዝነበረ እዋን ብዝተላዕለ ናይ ተቓውሞ ናብዕብን ዕግርግርን ብውሕዱ ሸውዓተ ሰባት ከምዝሞተ ተገሊጹ።
ኣህጉራውያን ትካላት ካብቲ ዞባ ብዝህብዎ ዘለዋ ሓበሬታ፣ ፕረዚደንት በሺር ን22 መስከረም ናብቲ ካላማ ዝተባህለ ካብ መነባብርኦም ዝተመዛበሉ ተወላዶ ዳርፉር ተዓቝቦምሉ ዝርከብ መዓስከር ክበጽሕ ምዃኑ ድሕሪ ምሕባሩ፣ ነበርቲ እቲ መዓስከር፣ እቲ ፕረዚደንት ናብ ዳርፉር እግሩ ከየነብር ብምውጽዋዕ ንሳልስቲ ዝቐጸለ ተቓውሞ’ዮም ኣካይዶም።
እቶም ነበርቲ እቲ መዓስከር፣ ፕረዚደንት በሽር ናብ ዳርፉር ዘይኮነ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ከምርሕ ብምጽዋዕ፣ ዘካይድዎ ዝነበሩ ተቓውሞ ንምብታን ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ሱዳን ብዝኸፈትዎ ተዅሲ ብውሕዱ ሸውዓተ ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ ብውሕዱ 20 ከኣ ቆሲሎም።
ብምጽናት ዓሌትን ገበን ኣንጻር ሰብኣውነትን ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክሲ ተመስሪትሉ ዘሎ ፕረዚደንት በሺር፣ ናብ ዳርፉር ዘምርሓሉ ኣውራ ምኽንያት፣ ኣብቲ ብመንጎኝነት ቀጠር ናይ መወዳእታ ፍታሕ ረኺቡ’ዩ ዝበሎ ዞባ፣ ኣብ ኢድ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ዝርከብ ጠበናጁ ናብ መግስቲ ክርከብ ንምጽዋዕ’ዩ።
ቀጠር ድሕሪ’ቲ ናይ መወዳእታ ፍታሕ ረኺቡ ዝበለቶ ስምምዕ ተቓወምቲ ዳርፉርን መንግስቲ ሱዳንን፣ ኣብቲ ዞባ ሓዳስ ከተማ ንምህናጽ ዝሓለፈ ወርሒ ናይ 70 ሚልዮን ዶላር ሓገዝ ከምዘበርከተት ይዝከር።
ፕረዚደንት በሺር ናብ ዳርፉር ዝበጽሕ ዘሎ፣ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር ንልዕሊ 20 ዓመታት ብኣመሪካ ዝተነብረ እገዳ ንኽልዓል ትጽቢት ኣብ ዝገብረሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ብዛዕባ እገዳ ሱዳን ኣመልኪቱ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥቅምቲ ውሳኔ ክህበሉ።
===========================


text:
Radio Erena: 04 March 2016
ኣብ ማይ ሑጻን ካልእ ከባቢታትን ኣስመራ፣ ንገዳይም ተጋደልትን ቦንድ ንዝዓደጉ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ ደገፍቲ ህግደፍን “ይህነጽልኩም” ኣሎ ዝብሃል ዝነበረ መንበሪ ኣባይቲ ተቋሪጹ።
እቲ ካብ 2005 ኣትሒዙ፣ ንተጋደልቲ በብደረጃ ግድምናኹም ይህነጸልኩም ኣሎ ዝብሃል ዝነበረ መንበሪ ኣባይቲ፣ ዝተቋረጸሉ ምኽንያት ብወግዒ ኣይተሓበሮምን።
እንተኾነ ኣብ ማይ ሑጻ፣ ወርቂ ስለዝተረኽበ፣ ኣብቲ ቦታ ብሰንኪ ዕደና መስርሕ ህንጻ መንበሪ ኣባይቲ ደው ከምዝበለን ኣብ ክንድኡ ኣብ ካልእ ቦታ ክስርሓልኩም’ዩ ዝብልን ወረ ‘ዩ ተናፊሱ።
ኣብ ማይተመናይ ከባቢ እንዳዘይቲ፣ ንተጋደልቲ ስኩላን ኵናት መንበሪ ኣባይቲ ክህንጸሎም’ዩ ተባሂሉ እምነ መሰረት ዝተነብሮ ህንጻ’ውን፣ ንስንኩላን ከምዘይተዓደልን ኣብ ክንድኡ ከኣ ኣብ ካልእ መዓለ ከምዝወዓለን ይፍለጥ።
እቲ ኣብ ማይ ሑጻን ካልእ ከባቢታትን ኣስመራ፣ ንገዳይም ተጋደልትን ቦንድ ንዝዓደጉ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነብሩ ደገፍቲ ህግደፍን ክህነጽ ዝተባህለ መንበሪ ኣባይቲ፣ ካብ ፈለምኡ ዝተሰናኸለሉ ምኽንያት፣ ዋሕዲ እኹል ናይ ህንጻ መሳርሒ’ዩ ይብሃል እኳ እንተነበረ፣ ሕጂ ከኣ “እቲ ቦታ ዕደና ስለዝተሓዝአ” ዝብል ጉልባብ ይወሃቦ ኣሎ።
ላዕለዎት ሰበ ስልጣናት፣ ጀነራላት፣ ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ እሙናት ካድራትንን ሰለይትን መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ዘዝመረጽዎ ቪላታትን ሰርቪስን ክቐያይሩ፣ ዝበዝሑ ገዳይም ተጋደልቲ ነበር፣ ስንኩላን ኵናትን ስድራቤት ስዉኣትን ግና ካብዚ ረብሓታት’ዚ ተገሊሎም ይነብሩ።
ኣብ ሓዝሓዝን ሰምበልን ኣብ ዝተሰርሐ መንበሪ ኣባይቲ ዝተዓደሉ ገዳይም ተጋደልቲ እኳ እንተለዉ፣ እቶም ዝበዝሑ ግና ተረሲዖም ምህላዎም’ዮም ዘማርሩ።
ኣብ ከረን፣ ኣርባዕተ ደቀን ዝተሰውኡን ብዘይውሉድ ዝተረፋንን ኣደ፣ ብመንግስቲ ኤርትራ ተረሲዐን ብዘይመጽለሊ ኣብ ጎደና ተደርብየን ኣብ ዝነበራሉ፣ ብሓደ ኤርትራዊ ገበር ሰናይ መንበሪ ቤት ተሰሪሑለን ይነብራ ምህላወን ኣብ ኤሪ ቲቪ፣ መደብ መርሓባ ምቕርቡ ሓደ ካብ ብዙሕ ኣብነታት ምዃኑ’ውን ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝልኣኹ ወገናት ኣዘኻኪሮም።
ጸገም መንበሪ ኣባይቲ፣ ንህዝቢ ዝዓበየ ብድሆ መነባብሮ ኮይኑ እናሃለወ፣ መንግስቲ ኤርትራ ነቶም ኣብ ዘዝነብርዎ ወጻኢ ሃገራት ናይ መንበሪ ጸገም ዘይብሎም ደገፍቱ፣ ብዶላርን ኤውሮን፣ ቪላን ሰርቪስን ክሃንጸልኩም’የ ምባሉ፣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘለዎ ንዕቀትን ብድዐን ዘርኢ ምዃኑ’ውን ኣተሓሳሲቦም።
እቲ መንግስቲ ነዞም ዝቐደሙ ህጹጽ መንበሪ ኣባይቲ ዘድልዮም ፣ ዝበዝሐ ዕድምኦም ኣብ ቃልሲ ዘሕለፉ ገዳይም ተጋደልቲ ነበር፣ ስንኩላን ኵናትን ብዘይጠዋሪ ዝተረፉ ስድራቤት ስዉኣትን ዘይዘዘከረ፣ ብዘይዝኾነ ጻማ ንሓያሎ ዓመታት ብስም ሃገራዊ ኣገልግክሎት ሒዝዎም ንዘሎ መንእሰያት፣ “መንበሪ ቤት ክህነጸሎም መደብ ኣሎ፣” ዝብል ዘይትግበር መብጽዓታት ክኣቱ’ውን ይስማዕ።
እቲ መንግስቲ፣ ኣብ ዞባታት ማእከልን ደቡብን፣ ብሕጋዊ መንገዲ ኣብ ዝተዓደለ ናይ ጤሳ መሬት፣ ብዘይ ፍቓድ መንግስቲ ተሰሪሑ ንዝበሎ ኣማኢት መንበሪ ኣባይቲ ብዕናው፣ ስድራቤታት ብዘይ መጽለሊ ከምዘትረፈ ይዝከር።
========================


text:
ድሕረ ባይታ (Overview) – ትንቢት ሃጌ
እቲ ነብዪ፡ –
ናይ’ዚ ትንቢት’ዚ ነብዪ ሃጌ ባዕሉ እዩ፡ ነቶም ካብ ምርኮ ዝምለሱ ዝነበሩ ብመገዲ ዘሩባብኤል ኣብ እዋን ንጉስ ቂሮስ ናይ ፋርስ ከምዝተነበየሎም ድማ ርዱእ ይገብሮ። ዝተነበየሉ እዋናት ኣብ እዋን ምህናጽ ቤተ-መቅደስ ምዃኑ እዝራ ብግቡእ ኣስፊሩልና ይርከብ። ብፍላይ ድማ ነቶም ካብ ምርኮ ባቢሎን ዝተመልሱ ዓሌታት ኣይሁድ፡ ድሕሪ 16 ዓመታት ምምላሶም ቤተ-መቅደስ ንክሰርሑ ከምዝተነበየን ከምዝመሃረን የርእየና።
ኩነተ ትንቢት ከመይ እዩ፦
ብትእዛዝ ንጉስ ቂሮስ ናይ ፋርስ፡ ሓደ ካብ ዓሌት ዳዊት ዝኾነ ዘሩባብኤል ንኣይሁዳውያን መሪሑ ናብ ዮርሳሌም ቀዳማይ ናይ ምምላስ ዕማም ፈጺሙ። ነቲ መሰውኢታት የሐዲሱ ዕዮ ቤተ-መቅደስ ጀሚሩ ነይሩ ግና፡ እቲ ዕዮ ነዊሕ ከይከደ ተቛሪጹ። በቲ ካብቶም ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ሰማርያዊያንን ካልኦት ኣህዛብ ዝጀመሮም ተቓውሞ፡ ንከባቢ 14 ዓመታት ምንም ዓይነት ዕዮ ከይተዓየ ድማ ደው በለ። ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ቅንኣት እቲ ህዝቢ ጠፊኡን ንድኻሞም ድማ ከም ቅቡል ወሲዶም ነቲ ዓብዪ ዕዮ ግዲ ኣይሃብዎን። እቲ መጀመርታ ክምለሱ እንከለዉ ዝነበሮም ቅንኣትን ሃንቀውታን እታ ከተማ ኣምላኽ፡ ዮርሳሌም ምስራሕን፡ ቤተ-መቅደስ ምሕዳስ ጠሪሹ ጠፍአ።
እቲ ትንቢት፦
ዓላማ ናይዚ ትንቢት፡ ተስፋን ቅንኣትን ህዝቢ እግዚኣብሄር ንምሕዳስ እዩ። እቲ እግዚኣብሄር ዝሃቦም ተስፋታት ድማ ብ4 መልእኽትታት ኣብዚ ትንቢት ተነጊሩ ኣሎ። ዕዮ ኣምላኽ ዘይምዕያይ ዘለዎ ሳዕቤን፡ ንተስፋታትን በረኸትን ኣምላኽ የጉድለልካ እዩ። እቲ እግዚኣብሄር ዝበሎም ድማ ሰምዑ “. . . ኣነ ምሳኻትኩም እየ እሞ፣ ዕየዩ፣ ይብል እግዚኣብሄር ጐይታ ሰራዊት።” ብምባል ዕዮኦም እንደገና ተበገሰ። ከም ውጺኢቱ ድማ ዋላ እዃ ተቓውሞ እንተተላዕለ፡ ክሰርሑን ክዓዩን፡ ነቲ እግዚኣብሄር ዝሃቦም ዕዮ ብትግሃትን ብተወፋይነትን ክገብርዎ ንርእዮም’ሞ፡ ኣብ ውሽጢ 4 ዓመታት ነታ ቤተ-መቅደስ ሰርሑዋ።
ትንተና፦
- ቤተ-መቅደስ ናይ ምስራሕ ጻውዒት፡ ምዕራፍ 1
- ጻውዒት፡ ምዕራፍ 1:11
- እቲ ህዝብን ዘሩባብኤልን ንጻውዒት ኣምላኽ ዝሃብዎ ምላሽ፡ ምዕራፍ 1፡12-15
- ሓዳስ ቤተ-መቅደስ – ብክብሪ እግዚኣብሄር ዝተመልአት መቅደስ፡ ምዕራፍ 2:1-19
- ፍሉይ ክብሪ ናይታ ቤት፡ ምዕራፍ 2:1-9
- ምንጪ በረኸት – ምእዛዝ፡ ምዕራፍ 2:10-19
- ንዘሩባብኤል ዝተዋህቦ ተስፋ (መሲሓዊ ንግስነት)፡ ምዕራፍ 2:10-23
መጽናዕትን መዘራረቢ ሓሳብን፦
(1) ተግሳጽ እግዚኣብሄር ብመገዲ ነብያቱ – ተግሳጽ ኣምላኽ ትቕበል’ዶ፧ ብኸመይ፧ ኣብ ከመይ ኩነት፧
(2) ምትብባዕ እግዚኣብሄር – ተስፋኻ ምሕዳስን ዕዮ ኣምላኽ ዘይምቑራጽን
(3) ታሪኻዊ መረጋገጺ እዚ ትንቢት’ዚ ካብ መጽሓፍ እዝራ – ቃል እግዚኣብሄር ሓቂ እዩ!
(4) ኣብ ዙርያኻ ዝልዓል ውግእን ተቓውሞን ምስዓር


text:
ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ ማለት ደቡብ ኣፍሪቃ፡ብሩንዲ፡ ጋምቢያ ካብቲ ቤት ፍርዲ ከምዝወጻ ኣመላኺተን ኣለዋ። እዘን ሃገራት እቲ ቤት ፍርዲ፡ ብዘይግቡእ ንሃገራት ኣፍሪቃ ዒላማ ዝገበረ`ዩ ዝብል`ዩ ንኽወጻ ከምዝወሰና ሓቢረን። ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሎንደን ኣብ ክፍሊ መጽናዕቲ ኣፍሪቃ ዝሰርሕ ፊል ክላርክ፡ ብዛዕባ ኣይሲሲ፡ ኣብ ዙርያ ኣፍሪቃ ዘሎ ስምዒት ይገልጽ።
" ኣህጉራውያን ተዋሳእቲ ብዛዕባ ንኣፍሪቃ ኣብ ዘገድስ ጉዳያት ዝገብርዎ ምትእትታው፡ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ዓቢይ ስኽፍታታት ይፈጥር ኣሎ።”
ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ`ውን መራሒ ሩስያ ላድሚር ፑትን፡ ሃገሩ ካብ ውዕል ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ገበናት ኣብ`ዚ ሰሙን`ዚ ኣውጺእዋ`ሎ።
ናይ ፍሊጵንስ መዘንኡ ብወገኑ ዝሓለፈ ሓሙስ ክዛረብ ከሎ፡ ፡ “እቶም ነእሽቱ ጥራሕ ኢና ንጥቃዕ ዘለና” ብምባል ኣሰር ሞስኮ ከምዝኽተል ኣሚቱ`ሎ።
ዋና ዓቃቢ-ሕጊ እቲ ቤት ፍርዲ ፋቱዋ በንሱዋዳ ግን፡ ብዛዕባ ዝፍጸም ገበናት ኢና ዝያዳ ክንሻቐል ዝግባእ ክትብል፡ ኣብ`ዚ ሰሙን`ዚ ንስራሕ ኣይሲሲ ተጣቢቓ`ላ።
" ከም ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ መጠን፡ ንዝፍጸሙ ከበድቲ ግፍዕታትን ገበናትን ብዝምልከት፡ ብዛዕባ ምርግጋጽ ተሓታታትነትን ፍትሕን ዝያዳ ክንግደስ ይግባእ።”
ተንታኒ መጽናዕቲ ኣፍሪቃ ፊል ክላርክ ብወገኑ፡ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ ካብ ኣባልነት`ቲ ቤት ፍርዲ ኣብዝወጻሉ እዋን፡ ገለ ካልኦት ድማ ምስ`ቲ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ቀጥታዊ ጽምዶ የካይዳ ኣለዋ ይብል።
ኣይሲሲ ማለት ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ፡ ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ፈላማይ ዓቢይ ዝብሃል መርመራ ጀሚሩ`ሎ፡ ኣብ እዋን ግጭት ሩስያን ጆርጅያን፡ ገበናት ኩናት ተፈጺሙ እንተኾይኑ ከምኡ`ውን ኣብ ኣፍጋኒስታን፡ ብወተሃደራት ኣመሪካን ብሪጣንያን፡ መስቀይቲ ተፈጺሙ እንተኾይኑ ክምርምር ይደሊ`ሎ።
እንተኾነ፡ ኣመሪካ ፈራሚት ኣባል ናይ`ቲ ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ገበናት ስለዘይኮነት፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ዜጋታታ ዝለዓል ክስታት ዝዕወት ኣይመስልን።ብዝኾነ ግን ተንተንቲ ብርክት ዝበላ ሃገራት ብተኸታታሊ ካብ ኣይሲሲ ምውጽአን፡ እቲ ኣህጉራዊ መጋባእያ ገበናት ከም ዓለማዊ ትካል-ፍትሒ ዝርኣየሉ ዕድል ኣብቂዑ`ዩ ዝብል ርእይቶ ኣልዒሉ`ሎ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
40 ዝኾኑ ኣባላት ዝሓዘ ጉጅለ መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ቅድሚ ትማሊ ናብ መቐለ ብምምራሕ ትማልን ሎምን ብዝተፈላለየ መልክዑ ምስ ሰብ-ሞያ ግዚያዊ ምምሕዳር`ቲ ክልል፡ ምስ ዝተወሰኑ ነበርቲ ከምኡ`ውን ምስ ገለ ተፈናቐልቲ ከም ዝተዛተዩ ተሓቢሩ`ሎ።
ሓላፊት ርክብ ህዝቢ ግዚያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይ ወ/ሮ እቴነሽ ንጉሰ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃበቶ ምላሽ፡ እቶም መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ናብ መቐለ ዝመጹ፡ ክልል ትግራይ ዘላትሉ ኩነታት ተረዲኦም ኣካል`ቲ ፍታሕ ንምዃን`ዩ- ብእኡ መሰረት ድማ ነቲ ዘሎ ጸገማት ብዝግባእ ተረዲኦሞ ኣለዉ ኢላ።
"ትማሊ ካብ ፈደራል መንግስቲ ዝመጹ ዝተፈላለዩ መራሕቲ ሃይማኖት፡ ከምኡ ድማ ኣትሌት ሃይለ ገብረስላሰ ዝርከቦም ዓበይቲ ዓዲ መቐለ ኣትዮም`ዮም። ካብ ከተማ መቐለ ድማ መራሕቲ ሃይማኖት ዓበይቲ ዓዲ፡ ከምኡ`ውን ድማ ካቢኔ ኣባላት ግዚያዊ ምምሕዳር ኣብ ዝተረኸብሉ ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ምምይጥ ተኻይዱ`ዩ።"
ካብቶም ተሳተፍቲ ዝቐረቡ ሕቶታት እንታይ ከምዝመስሉ ዝተሓተተት ወ/ሮ እቴነሽ ንጉሰ ከምዚ ክትብል ትምልስ።
" ካብ መራሕቲ ሃይማኖት መቐለ፡ ካብ ኣባላት ካቤኔ ግዚያዊ ምምሕዳር፡ ዝተላዕሉ ሕቶታት ኔሮም`ዮም። ትግራይ ዘላቶ ኩነታት፡ ብኤኮኖሚ ንድሕሪ ምምላስ፡ መሓውራት መሰረት ልምዓታ ምዕናው፡ ምጥፋእ ህይወት ሰባት፡ ጥምየትን ምፍንቓልን ሰባት፡ዝብሉ ሕቶታት ቀሪቦም ኔሮም። ንሳቶም`ውን ነቲ ኩነታት ተገንዚቦሞ`ዮም፡ ኣብዚ ክብጻሕ ኣይነበሮን፡ ቅድሚ ሎሚ ንዕርቀ-ሰላም ናብዚ መጺእና ኔርና ኢና፡ ከይተዓወቱ ተሪፉ- ነዚ ምርኣይና ብዙሕ ንሓዝን ዝብል ምላሽ`ዮም ሂቦም። ከምኡ`ውን ኣብ ተዋሰንቲ ክልላት መሬትና ዝተወስደና`ሎ- ካብ ምውሳድ ሓሊፉ ህዝብና ዝቕተለሉ ዘሎ ኩነታት፡ ንብረቱ ከምዝተዘርፈ ብዙሕ ህይወት ከምዝጠፍአ፡ መንግስቲ ድማ እከለ ኣትዩ ኣይኣተወን ምባል ገዲፉ፡ ምሳና ተሰማሚዑ፡ ነቲ ጸገም ኣፍልጦ ሂቡ፡ ናብ መፍትሒ እንተኸድና`ዩ ዝሓይሽ`ምበር፡ ጽባሕ`ውን ካብዚ ዝኸፍእ ንኸይበጽሕ ምንም ውሕስነት የብልናን ስለዚ ብቕልጡፍ ተራእዩ ካብ መንግስቲ ፍታሕ ክመጻልና ዝብል ሕቶታት`ዩ ኔሩ "
ብዛዕባ`ቲ ተኻይዱ ዝተባህለ ተቓውሞ ክትዛረብ ከላ ድማ፡ ናብ ከተማ መቐለ ካብ ውሽጢ ሃገርን ካብ ወጻእን ብዙሓት ኣጋይሽ`ያ ኣብ ምትእንጋድ ትረክብ ድሕሪ ምባል እቶም ዝቃወሙ ግን እቶም ኣጋይሽ ነቲ ጸገም ከምዘይርድኡ፡ መቕለ ጽቡቕ ከምዘላ ጥራሕ ሒዞም ዝኸዱ ስለዝመሰሎም`ዮም `ዮም ኣድማ ጌሮም ድሕሪ ምባል እቲ ሓቂ ግን ከምኡ ኣይኮነን ትብል፡" እቲ ሓቂ ንሱ ኣይኮነን፡ እዞም ሰባት ኣብ ህዝቢ ዝወረደ ጸገም ተረዲኦም፡ ክሕግዙ ከምዝደልዩ፡ ካብቶም ኣብ መቐለ ዘለዉ መራሕቲ ሃይማኖት`ውን ብግልጺ ተነጊርዎም፡ ሓገዝትና ንክኾኑ፡ምስ ፈደራል መንግስቲ ይኹን ምስ ዝምልከቶ ኣካል ተዘራሪቦም፡ ፍታሕ ንከምጽኡ ዝተዘተየሉ ኣኼባ`ዩ ኔሩ- ኣነ`ውን ኣብኡ ኔረ`የ "
ብኻልእ ወገን እቶም መራሕቲ ሃይማኖትን ዓበይቲ ዓድን ቅድሚ ሎሚ እቲ ኩናት ክካየድ ከሎ፡ ነቲ ኩናት ደጊፎም- ሕጂ ንረድኤት ብዝብል፡ናብታ ከተማ ምእታዎም ነበርቲ ንክቃወሙ ብኢንተርነት ብዝቐረበ ጻውዒት መሰረት ትማልን ሎምን ኣብ ከተማ መቐለ ዝርከቡ ኣብያተ ንግዲ መብዛሕቲኦም ከምዝተዓጽዉን ከምኡ`ውን ኣብ ዝተወሰኑ ከባብታት መንገድታት ምዕጻዎምን ጎማታት ምቅጻሎምን ተሓቢሩ`ሎ።
ብዛዕባ`ቲ ኩነታት ንቪኦኤ ዝተዛረቡ ዋና ጸሓፊ ትካላት ሃይማኖት ኢትዮጵያ ቀሲስ ታጋይ ታደለ ኣይትቀበልዎም ዝብል ካብ ወጻኢ ዝስማዕ ፕሮፓጋንዳ ክህሉ`ዩ- ንሕና ግን ናይ ሰላም`ምበር ናይ ፖለቲካ ተልእኮ ሒዝና ኣይኮናን ሒዝና ንኸይድ- ንናይ ህዝብና ሰላም ድማ ዋጋ ካብ ምኽፋል ንድሕሪት ንብለሉ ምኽንያት የለን ኢሎም።እቲ ጉጅለ፡ ኣብዚ ሰዓት`ዚ ኩሉ ሰብ ተረባሪቡ ህጹጽ ረድኤት ክገብር ከምዘለዎ- ከምኡ ንምግባር ድማ ብዕቱብ ከምዝሰርሑ ካልኦት ሕቶታት ድማ ናብ ፈደራል መንግስቲ ከምዘቕርቡ ምግላጹ`ውን ቀሲስ ታጋይ ታደለ ወሲኾም ሓቢሮም።
ኣስዒቦም ህዝቢ ትግራይ ዘድልዮ ዘሎ ባኒ እምበር እምኒ ክድርበየሉ ኣይኮነን ዝጽበ ኢሎም።
"ንህዝቢ ትግራይ ኮነ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዘድልዮ- ኣይትቀበሉ -እምኒ ደርብዩ ዘይኮነስ- ኩሉ እንተኽኢሉ- እምኒ ዘይኮነ ባኒ እንተዘቕብል`ዩ። ሎሚ ዝተረዳእናዮን ዘብከየናን- 4.5 ሚልየን ከባቢ ረድኤት ዝደሊ`ዩ-ካብኡ ድማ 2.2 ሚልየን ካብ ክዳን ጀሚሩ ቅልጡፍ ናይ ማተርያል ሓገዝ ዘድልዮ`ዩ። ነዚ ኩሉ ህዝቢ ንምሕጋዝ ድማ ኩሉ እንተዘይተረባሪቡ እቲ ሓደጋ ከቢድ`ዩ።"
ኣተሓሒዞም ህዝቢ ትግራይ ክሕገዝ ኣለዎ- ዘይምርዳእ ከምዝፍታሕ ይገልጹ።
"ኣብ ወጻኢ ኮይኖም ኣይትቀበሉ ኣይትውሰዱ ዝብሉ፡ ንሳቶም ብሽኮቲ እናበልዑ ኣብ ውሽጢ ንዘለዉ ግን ባኒ ኣይትቀበሉ እናበሉ- ኣብ ዓራት ኣስከሬን ዝእከበሉ ኩነታት ኢና ንሰምዕ ዘለና። ስለዚ ነቶም ሃይማኖታዊ ኣቦታት ንፖለቲካ ረብሓ ኣብ ክንዲ ምምልማል፡ ነዚ ህዝቢ ባኒ ምኹላስ ዝሓሸ `ዩ።"
እቲ ኣኼባ ብመንግስቲ ዝተጸውዐ መሲልዎም ዝተረፉ ኔሮም ዝብሉ ቀሲስ ታጋይ ታደለ፡ እቲ ኣኼባ ንሕና ከምዝጸዋዕናዮን ተራኺብና ከምንዛተን ምስ ሰምዑ ፡ድሮ ብሓባር ተራኺብና ከምንዘራረብ ተሰማሚዕና ኢና ስለዚ እቲ ንሎሚ ሓሲብናዮ ዝነበርና ፕሮግራም ኣኼባ`ውን ጽባሕ ንክቕጽል ኣሰጋጊርናዮ ኣለና ኢሎም።