text:
ጋዜጣዊ መግለጺ
ጋዜጣዊ መግለጺ
ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ዳግም ሰፊሕ ኣቓልቦ ዚሰሓበ ጕዳይ ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ኴይኑ ተረኺቡ’ሎ። ነዚ ብዝምልከት ከአ ድሮ ብርክት ዝበሉ መግለጺታት ወጺኦም አሎዉ። ድሕሪ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብዪ ኣሕመድ አብ ኢትዮጵያ ናብ ስልጣን ምድያቡ፣ ናይ ኢህወደግ ናይ ስራሕ ኣስፈጻሚ ኣካል ኣኼባ ጌሩ። ዚተገብረ ኣኼብ (ናይ ስራሕ ኣስፈጻሚ ኣካል ዚወጸ መግለጺ ከም ዘፍለጦ) ከአ ብወጽኢት ንውዕል ኣልጀርስ ወይ’ወን ከምኡ ንብይን ኣህጉራዊ ቤት ፍርድ ብጕዳይ ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ብዘይ ዚኾነ ይኹን ቅድመ ኵነት ከም ዚተቐበሎን ንአብ ባይታ ትግባሬኡ ቅሩብ ምህላዉ ጠቒሱ ድልወነቱ ገሊጹ’ሎ። በዚ ኸአ ነቲ ሰበባ ሒዙ ዚጸንሓ – “ናይ ኣይሰላም ኣይውግእ” – ከቢድ እምኒ ተነክዩ ዘንቀሳቐሰ ሓይሊ ኴይኑ ተረኺቡ’ሎ። መግለጺ ፈጻሚ ኣካል ኢህወደግ ብተወሳኺ፡ መንግስቲ ኤርትራ`ውን ከምኡ ተመሳሳሊ መርገጽ ንክወስድ ጸዊዑ’ሎ።
ንድሕሪት ተመሊስና ክንርእዮ እንከሎና ፣ እቲ ብ1998 ዝጀመረ፣ ኣሽሓት ዝቐዘፈ ናይ ዶብ ውግእ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ውጽኢቱ ብክልቲኡ ሸነኽ ሰፍ ዘይብል ሞት ሰራዊት ጥራይ ዘይኰነስ ፣ ማእለያ ዘይብሉ ናይ ህዝቢ ምፍንቓልን ናይ ናብራ ሓፍ-ዞቕን አኸቲሉ’ዩ። ስምብራቱ ከአ ገና ክሳብ ሕጂ መፍትሒ ዘይተረኽበሉ ጕዳይ’ዩ ። ነዚ ሽግር`ዚ ዘለቒ ፍታሕ ንምርካብ ተባሂሉ ድማ ብ2002 ብይን ፍርዲ ስምምዕ ኣልጀርስ መራሕቲ ክልትኤን ሃገራት ዝፈረሙሉ ናይ መወዳእታን ቀያድን ውሳኔ ተዋሂቡ። ዝተፈረመ ብይን ፍርዲ ክሳብ ሕጂ 16 ዓመት ኣብ ባይታ ከይተተግበረ ምጽንሑ ናይ ክልቲኡ ኣህዛብ ኣብ ናይ “ኣይሰላም ኣይውግእ ሃዋሁው”፣ ማለት አብ ኵነታት ቀጻሊ ድኽነትን ራዕድን ተሳጢሑ ይርከብ። ብሰነኪ ብኣነነት ዝተላዕጠጡ ክልተ መሪሕነታትን ንሶም ዘናዓዓብዎ ናይ ኵናት ዓዘቕትን፣ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ኣደራዕን ሕሰምን ተጸሚዶም ይርከቡ።
ሓደ ካብቲ ዝልለ ቀንዲ ጠንቂ ዘይመተግበሪኡ፣ ኢትዮጵያ ነቲ ብይን ብመትከል ትቀበሎ ድአ’ምበር ኣብ ባይታ ንኸይትግበር ተቕርቦ ዝነበረት ቅድመ ኩነት ን16 ዓመት ዝኣክል ገለ ካብቲ ቀንድን ዓንቃፍን ኰይኑ ዝጸንሐ ረቛሒ ኢዩ። ይኹን እምበር እዚ ሕጂ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተወስደ ስጉምቲ ኣውንታዊ ብምዃኑ ነዚ ናይ ሰላም ተበግሶ ናብ ትግባረ አቢልና ክንድርኽ ጥራይ’ዩ መዓላ ዘለዎ። ነቲ ምሉእ ብምሉእ ተቐቢልናዮ ዚብልዎ ስምምዕ ኣልጀርስ ተግባራዊ መዐቀኒኡ ከአ፣ ሰራዊቶም ካብ ባድመ ብምስሕቡ ብተግባር ምስ ዘሰንይዎ ጥራይ እዩ። ምስ ኣህጉራዊ ትካላትን ብእኡ ዚቖመት ናይ ምድዋብ ኮምሽን ብምውህሃድ ድማ እቲ ድሮ ግዜ ዚበልዐ ናይ ዶብ ምጭራሕን ምምልካትን ዕዮ ክኸይድ ፍሉይ ፍቓዳት ወይ ፍሉይ ርኽክባት ዘድሊ አይመስለናን። ስርዓት ህግደፍ ሓንትስ ትግባሬ ጥራይ አሪኡና ክብል ጸኒሑ’ዩ፣ ስርዓት ኢህወደግ ከአ ሕጂስ ቅሩብ’የ ኢሉ’ሎ፤ ስለዚ ንሕና ንትግባሩኡ ንመንግስታት ኢትዮ-ኤርትራ ከምዚ ምመኸርና፤ ከምቲ ድሮ ብሸነኽ ፈጸሚ ኣካል ናይ ኢህወደግ ተተግቢሩ ዘሎ ነቲ ዚምልከቶ ኣህጉራዊ ትካል ጸዊዕካ ድሕሪ ደጊም ኢድካን እግርኻን ምእካብ ካብ ቁጡዕ ጠመተ ነናይ ባዕላተኩም ኣህዛብ ስለ ዚጋርደልኩም ለባም ስጉምቲ’ዩ ምኾነ።
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ንፍትሒ


c: text/html

text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ሀሎ አሐዱ ብእሲ በአሐቲ ሀገር እንተ ስማ ቡር ሀገረ መስቀል ዘስሙ ንዋየ እግዚእ ወስመ ብእሲቱ ኂሩተ ማርያም / ኣብ ‘ቡር ሃገረ መስቀል (እንዳ መስቀል)’ ትብሃል ዓዲ፡ ንዋየ እግዚእ ዚብሃል ሰብኣይ ምስ በዓልቲ ቤቱ ኂሩተ ማርያም ይነብር ነበረ። ካብዞም ብሕጊ እግዚኣብሔር ዚመላለሱ፣ ኣዝዮም መንፈሳውያን ክልተ ሰብ ቃል ኪዳን ‘ካብ ወይኒ ወይኒ ይፈሪ’ ከምዝበሃል ብዕለት 17 ኅዳር 1404 ዓ.ም ብሩኽ ውላድ ተወልደ። ስመ ክርስትናኡ ኸኣ ‘ሀብተ እግዚእ’ ተባህለ። ኣብ እዋን ምንኵስናኡ ግና ‘ዮናስ’ ተባህለ፣ ዮናስ ማለት ለዋህ፣ ሕያዋይ ርግብ ማለት እዩ።
ኣቡነ ዮናስ ገና ሕፃን ኮይኑ ኣብ ጒስነት ኣባጊዕ ከሎ፡ ቅድሚ ናብ መንፈሳዊ ቤት ትምህርቲ ምእታዉ ብመንፈስ ቅዱስ መዝሙረ ዳዊት ተገሊጽሉ፡ ብዘይ ምቍራጽ እናጸለየ ከሎ ናይ ምናኔ መንፈስ ኃደሮ። ሽዑ ነቲ ዅሉ ናይ ዓለም ነገር ንድኅሪት ገዲፉ ካብቲ ዝተወልደሉ ሃገር'ውን ርኂቑ ናብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ምድሪ ወዲ ሠበራ ኣብ እትርከብ ደብረ ሲና እትበሃል ገዳም ኣተወ። ኣብዛ ገዳም ብሥጋ ኣኮኡ ዝብጽሖ ኣቡነ ድምያኖስ ዝተባህለ ዓቢይ ባሕታዊ ረኸበ። ኣቡነ ድምያኖስ፡ ምርጫኡ ንምናኔ ምዃኑ ተረዲኡ መጽሐፈ ብሉይን ሓዲስን፡ መጽሓፈ መነኮሳትን ሥርዓት ምንኵስናን ምስ መሃሮ፡ መዓርገ ምንኵስና ኣልበሶ። ስሙ ድማ ‘ዮናስ’ በሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
በዓል ሰራዊት ሓርነት (ቶጎሩባ) ኣብ ፍራንክፈርት
ንቀዳም ዕለት 17.03.2018 ኣብ ፍራንክፈርት ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ሰዓትን ቦታን ብምኽንያት መዓልቲ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ (ቶጎሩባ)፣ ብምትሕብባር ኣብዚ ከባቢ ዘለው ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ (ውድባት፣ ሰልፍታት፣ ምንቕስቃሳትን ነጻ ኣካላትን) በዓል ከነካይድ ምኻና ንሕብር።
እዚ በዓልዚ ነቲ ብዕለት 15.3.1964 ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ (ተጋደልቲ) ኣብ ቶጎሩባ ናይ መጀመርያ ተኺል ውግእ ምስ ሰራዊት ገዛኢ ስርዓት ኤትዮጽያ ዘካየደሉን ዝተዓወትሉ (ብብርክት ዝተሰውእሉን) ከም ሲምቦል ዝተወስደ መዓልቲ ይኹንምበር፣ ነቲ ኩሉ ብድሕርኡ ንልዕሊ ርብዒ ዘመን ተእምራታዊ ናይ ጅግንነት ውግኣት ዘካየደን ኣብ መጨርሻ ዲማ ነጻነት ዘምጽኤን ኩሉ ስውእን ህልውን ጅግና ሰራዊት ሓርነት ውድባት ኤርትራ ንዝክርሉ መዓልቲ እዩ።
ድሕሪ ሕጽር ዝበለ ፖሊቲካ መደብ ክሳብ እቲ ተጥቒሱ ሰዓት ባህላዊ ምሸት ክካየድ እዩ። ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ኣብዚ በዓልዚ ክሳተፍ ብኽብሪ ንዕድም።
ዝግበረሉ ዕለት ፡ ቀዳም ዕለት 17.02.2018
ዝካየደሉ ሰዓት ፡ ካብ 15፡00 ክሳብ 24፡00 (ፍርቂ ለይቲ)
ዝግበረሉ ኣዳራሽ ፡ ሳልባው ፈሸንሃይም
SAALBAU TSG-Halle Fechenheim
Pfortenstrasse 55
603863 Frankfurt am Main
ሓበረታ ብባቡር ትመጹ፡
ብሽትራሰንባን ቁጽሪ 11 (Straßenbahn 11) ናብ ፈሸንሃይም ሺስሁተን ሽትራሰ (Fechenheim Schießhüttenstraße) ገጽ ትኸይ ድሒዝኩም ኣብ ካሰላሽትራሰ (Cassellastrasse) ወሪድኩም ብየማንኩም ዘሎ ጽርግያ ለኦጋንስሽትራሰ (Leo-Gans-Starsse) ክሳብ መጨርሻ (ኣስታት 700 መትሮ) ምስከድኹም ዝርከብ ናይ ዛልባው ኣዳራሽ እዩ።
ብድሓን ምጹ
ሽማግለ ህዝባዊ ምልዕዓል ፍራንክፈርትን ከባቢን


text:
ኢትዮዽያ ብመዳይ ቁጠባዊ ዕብየት ሓንቲ ካብ‘ተን ብሩህ ተስፋ ዘለወን ሃገራት ኮይና‘ላ ኢሎም ንኢዶም ፕረዚደንት በራክ ኦባማ።
ሚስተር ኦባማ ሎሚ ምስ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ኣብ ዝተራኸብሉ እዋን፣ ኢትዮዽያ ኣካል ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኮይና፣ንተፃባእቲ ወገናት ደቡብ ሱዳን ንምርኻብ ኣበርቲዓ ትሰርሕ ከምዘላ፣ቀ/ሚ ሃይለማርያም ንዝገብርዎ ሰናይ ተግባር ከመስግን ይፈቱ ኢሎም።ኣብ ሞንጎ ክልቲኤን ሃገራት ስጡም ርክብ ከምዝህሉ‘ውን ጠቂሶም።
ኣብ ሓደ እዋን ተመፅዋቲት ዝነበረት ኢትዮዽያ ሎሚ ስሉጥ ምዕባለ ተመዝግብ፣ርእሳ ኪኢላ ሕርሻዊ ፍርያት ጥራሕ ዘይኮነ ሓይሊ ንወፃኢ ትሸጥ፣ካብኡ ሓሊፋ ምስ ኣሜሪካ ንግዳዊ መሻርኽቲ ኮይና‘ላ ኢሎም።
ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ብወገኖም፣ፕረዚደንት ኦባማ ኣብ ሞንጎ ፅዑቅ መደቦም ንልኡኻት ኢትዮዽያ ተቀቢሎም ከዘራርቡ ስለዝወሰኑ ድሕሪ ምምስጋን፣ኣብ ሞንጎ ኢትዮዽያን ኣሜሪካ ንዝተፈጥረ ርክብ ክብ ኣቢሎም ከምዝሪኡ፣ ኢትዮዽያ ተመዝግቦ ንዘላ ቁጠባዊ ምዕባለ ደገፍ ኣሜሪካ ልዑል‘ዩ ኮይኑ‘ሎ፣ኪኢላ ሓይሊ ሰብ ኣብ ዘፈራት ጥዕናን ሕርሻን ኣብ ምፍራይ ርኡይ ሓገዝ ኣሜሪካ ረኺብና ኢና ስለዚ ከመስግን ይፈቱ ኢሎም።


text:
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ምውህሃድ ተቓወምቲ ኤርትራ ክነጥፍ ዝጸንሐ ጀነራል ናብ ኣስመራ በጺሑ
Radio Erena: 30 July 2018
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ተቓወምቲ ኤርትራ ኣብ ምውህሃድ ክነጥፍ ዝጸንሐ ጀነራል መስፍን ኣማረ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኣብ ኣስመራ ምብጻሕ ከምዝፈጸሙ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ጀነራል፣ ምስ ካልኦት ኢትዮጵያን ብምዃን ናብ ኤርትራ ከምዘምርሐ እኳ እንተተገልጸ፣ ዕላማ ዑደቱን ኣብ ኤርትራ ምስ ዝተራኸቦም ሰበ ስልጣንን ኣይተነጸረን።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ተቓወምቲ፣ ብሰንኪ እዚ ኣብ መንጎ ፕረዚደንት ኢሳይያስን መንግስቲ ኢትዮጵያን ተበጺሑ ዘሎ ስምምዕ፣ ኣብ ሻቕሎት ከምዝርከቡ ክግለጽ ጸኒሑ'ዩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዛዕባ'ቶም ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ተቓወምቲን መጻኢ ዕድላቶም ኣብታ ሃገርን ብዝምልከት ዛጊት ዝኾነ ወግዓዊ መግለጺ ኣይሃበን።
ይኹን'ምበር ንጥፈታቶም ከደስክሉ ተሓቢርዎም ከምዘሎ ዝተፈላለዩ ወገናት ይእንፍቱ።
==================


text:
ተልእኮ ሓዋርያዊ ጒስነት!
ዋርስዛዋ ፕራጋ ናይ እትበሃል ኣብ ሃገረ ፖላንድ እትርከብ መንበረ ሊቀጵጵስና ልሂቅ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሆሰር ዝሓለፈ ዓመት ዕለት 11 የካቲት 2017 ዓምፈ ንኩነታት ነጋድያንን ቊምስናን መጀጎርየ ከክንዳኦም ኮይኖም ክዕዘቡን ከም ፍሉይ ልኡኽ ቅድስት መንበር ገሮም ልኢኾሞም ከምዝነበሩን እቲ ተልእኮ ከኣ ነቲ ኩነታት ከጽንዑን ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ከኣ ናይተን ነፍሳት ጒስነት ብዝምልከት ዕሙቚ ዝበለ ጸብጻብ ከቅርቡ ነበረ፣ ነዚ ግን ምስቲ ዝነበሮም ናይ መንበረ ሊቀጵጵስናኦም ሓላፍነት ተደሪቡ እዩ ዝነበረ፣ ሕጂ ግን ዕድመ ኣገልግሎት ሊቀጵጵስናኦም ስለዘብቀዔ ነቲ ሓላፍነት ሊቀጵጵስና ንካልእ ኣረኪቦም፣
ፍሉይ ቈላሕታ ር.ሊ.ጳ ኣብ መጀጎሪ!
ዝሓለፈ ዓመት ቅዱስነቶም ነዚ ፍሉይ ተልእኮ ክልእክዎም ከለው ናይ ቅድስት መንበርን ክፍሊ ሕትመት ቫቲካንን ግረክ ቡርክ ‘ተልእኮ ናይዚ ፍሉይ ልኡኽ ር.ሊ.ጳ ዘመልክቶ ነገር እንተልዮ ር.ሊ.ጳ ጉዳይ ናይቶም ኣብቲ ቦታ ንንግደት ዝጐዓዙ ነጋድያን ክሳብ ክንደይ ከምዘተኰሩሉን ከምዝሓስበሉን እንከመልክት እዚ ተልእኮ እዚ ናይ ስለያን ምጽራይን ዘይኮነ ኣገልግሎት ሓዋርያዊ ተልእኮ ኣገልግሎት ጒስነት ነፍሳት እዩ፣ ስለዚ እዚ ተልእኮ እዚ ተልእኮ ንመንፈሳውያን ንጋድያንን መንፈሳዊ ኣገልግሎት ጉስነትን ዝምልከት እዩ፣ ኢሉ መብርሂ ሂቦም ነሮም፣
ንመንፈሳውያን ነጋድያንን ንምእመናን ቊምስናን ቀጻሊ ምስናይይ!
ከምቲ ዓሚ ዝተመልከተኸስ ቅዱስነቶም ጒዳይ ምእመናንን መጅጎሪን ነጋድያንን ስለዘተሓሳሰቦምን ክንዳኦም ኮይኑብቀጻሊ ዘሰንዮም ጓሳን ብግዲ የድሊ ስለዝበሉ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት ዕለት 31 2018 ዓምፈ ንሊቀጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ሆሰር ፍሉይ ሓዋርያዊ ሓዋጺ ናይ ቊምስና መጀጎሪ ንዘይተወሰነ ግዜን ኣድ ኑቱም ሳንክተ ሰዲስ ማለት ብሥልጣን ሓዋርያዊ ኣመሓዳርን ከገልግሉ ሾምዎም፣ ነዚ ሽመት እዚ እንከብራህርሁ ናይ ቅድስት መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሓላፊ ‘እዚ መዝመነት እዚ ብሱሩ ናይ መንፈሳዊ ጒስነት ኮይኑ ነቲ ዝሓለፈ ዓመት ዝተዋህበ ናይ ፍሉይ ተልእኾ መቀጸልታን መጽደቅን እዩ፣ ቀንዲ ተልእኮ ከኣ ንነፍሳት ብመንፈሳዊ ጒስነት ብቀጻሊ ምስናይ እንክኾን እዚ ከኣ ነቶም ናይታ ቊምስና ምእመናንን ነቶም ካብ መላእ ዓለም መንፈሳዊ ንግደት ንክገብሩ ዝመጹ ነጋድያንን ይምልከት እንክብሉ ገሊጾም፣


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን
እዚ ዕለት እዚ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንኣልኣዛር ካብ ሞት ዘተንስኣሉ ዕለት እዩ ። (ስንክሳር፲፯ መጋቢት ተመልከት)።
ኣልኣዛር ኣብ ቢታንያ ዝቕመጥ ዝነበረ፡ ሓዊ ማርታን ማርያም እታ ንጎይታ ቅዱይ ሽቱ ዝቐብኣቶን ብጸጉሪ ርእሳ ውን ኣእጋሩ ዝደረዘቶን እዩ።
ኣልኣዛር ምስ ሓመመ እተን ኣሓቱ ” ጎይታ እቲ እተፍቅሮስ እንሆ ሓሚሙ ኣሎ “ኢለን ናብ ጎይታ ሰብ ለኣኻ። ጎይታ ድማ ነዚ ሰሚዑ” እዚ ሕማም እዚ ንኽብሪ ኣምላኽ፥ ወዲ ኣምላኽ ብእኡ ምእንቲ ክኸብር እዩ እምበር ንሞት ኣይኾነን” በለ። ምሕማሙ ሰሚዑ ኸሎ ከኣ ኣብታ ዝነበራ ቦታ ክልተ መዓልቲ ወዓለ። ድሕሪ እዚ ንደቀ መዛሙርቱ” ደጊም ንዑናይ ናብ ምድሪ ይሁዳ ንኺድ፡ ኣልኣዛር ፈታዊና ደቂሱ ኣሎ እሞ ንኺድ” በሎም ንሳቶም ግና ናይ ትኻስ ድቃስ ስለ ዝመሰሎም ” ደቂሱ እንተኾይኑስ ሓንቲ ኣይከውንን እዩ በልዎ”። ሽዑ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብግህዶ “ኣልኣዛር ሞይቱ፡ ምእንቲ ክትኣምኑ ኣነ ኣብኡ ብዘይ ምንባረይ ብዛዕባኹም እሕጎስ ኣለኹ። ግናኸ ንዑናይ ናብኡ ንኺድ” በሎም እሞ ተተሓሒዞም ከዱ። ሽዑ ኣልኣዛር ካብ ዝቕበር ኣርባዕተ መዓልቲ ገይሩ ነበረ። ማርታ ምምጻእ ኢየሱስ ሰሚዓ ክትቅበሎ ወጽአት።ማርያም ግና ኣብ ቤታ ተቐሚጣ ነበረት። ሽዑ ማርታ ንኢየሱስ”ጎይታይ ኣብዚ ነይርካ እንተትኸውንሲ ሓወይ ኣይምሞተን ነይሩ፡ ሕጂ ውን እቲ ካብ ኣምላኽ እትልምኖ ዘበለ ኣምላኽ ከም ዝህበካ እፈልጥ እየ” በለቶ። ኢየሱስ ድማ “ሓውኺ ክትንስእ እዩ” በላ። ማርታ ድማ በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ ብትንሳኤ ከም ዝትንስእስ እፈልጥ እየ” በለቶ። ኢየሱስ ከኣ ትንሳኤን ህይወትን ኣነ እየ እቲ ብኣይ ዝኣምንሲ እንተሞተ እኳ ብህይወት ክነብር እዩ። እቲ ብኣይ ዝኣምን ህያው ዘበለ ኩሉ ንዘለኣለም ኣይክመውትን እዩ፡ እዚ ዶ ትኣምኒ ኢኺ፧”በላ።ንውሳ ድማ “እወ ጎይታይ፡ ንስኻ እቲ ናብ ዓለም ዝመጽእ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ ከምዝኾንካ እኣምን እየ” በለቶ። ናብ ማርያም ሓብታ ትመሊሳ ውን ጎይታ ከም ዝመጽአ ሓበረታ ንሳ ውን ናብቲ ቦታ ከደት፡ እቶም ከጸናንዕዋ ዝመጽኡ ኣይሁድ ውን ማርያም ክትበኪ ናብ መቓብር ኣልኣዛር ትኸይድ ዘላ መሲልዎም ሰዓብዋ። ማርያም ናብታ ጎይታ ዝነበራ ምስ በጽሐት ኣብ እግሩ ተደፍዲኣ” ጎይታይ፡ ኣብዚ እንተትነብርሲ ግዲ ሓወይ ኣይምስሞተን ነይሩ” በለቶ፣ ሽዑ ጎይታ ንሳን እቶም ኣሰነይታን ክበክዩ ርእዩ ብመንፈስ ተኪዙ እናሕነቕነቐ ” ኣበይ ቀቢርክምዎ” በለ። “ጎይታ ኣበይ ቀቢርኩምዎ” ዝበለ ቅድሚ ተዋህዶ ኣምላኻዊ ፍልጠት ዘይነበሮ ባሕርየ ሰብ ከም ዝተዋህደ ከረድእ ኢሉ እዩ ። ነቲ ሕቡእ ዘይፈልጥ ዝነበረ ባሕርይ ሰብነቱ ምኽንያት ክህብ ኢሉ እዩ እንበር ሕቡእ ዘይፈልጥ ኮይኑ ኣይኮነን። ከምዝበለ ቅዱስ ቄርሎስ(ሃይ. ኣበው 75፡3)።
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናብቲ መቓብር ምስ ከደ ” ነዚ እምኒ ኣልዕልዎ” በሎም። ማርታ ሓብቲ እቲ ምዉት ድማ ” ጎይታይ ራብዕቲ ስለ ዝገበረ ፈጺሙ ጨንዩ እዩ” በለቶ። ኢየሱስ ከኣ “እንተ ትኣምንስ ክብሪ ኣምላኽ ክትርኢ ኢኺ ዶ ኣይበልኩኽን” በላ። ስለዚ ነቲ እምኒ ኣልዓልዎ ኢየሱስ ድማ ኣዒንቱ ንላዕሊ ቋሕ ኣቢሉ “ኣቦ፥ ስለ ዝሰማዕካኒ አመስግነካ ኣለኹ። እዞም ኣብ ዙርያይ ደው ኢሎም ዘለዉ ህዝቢ ንስኻ ከም ዝለኣኽካኒ ምእንቲ ክኣምኑ ደኣ እየ እዚ ዝበልኩ እምበር ኣነስ ኩሉ ሳዕ ከም እትሰምዓኒ እፈልጥ እየ”በለ። እዚ ምስ በለ ዓው ኢሉ ብዓቢ ድምጺ “ኣልኣዛር ንዓ ናብ ግዳም ውጻእ” በለ ።እቲ ምዉት ብግኑዙ ኣእዳዉን ኣእጋሩን ብእሱሩ ገጹ’ውን ብዓለባ ተጎንጒኑ ከሎ ወጸ።ኢየሱስ ድማ ፍትሕዎ እሞ ይኺድ ሕደግዎ” በሎም(ዮሓ11፡1-መፈ)።
እዚ ዝገንበረ ልዑለ ባህሪ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ይኽበር ይመስገን። ንኣልኣዛር ካብ ሞተ ከም ዘተንስኦ ንዓና ድማ ካብዚ ዘለናዮ ናይ ሓጢኣት ዓዘቕቲ ኣተንሲኡ ናብቲ ናይ ጽድቂ መንገዲ ክመልሰና ናቱ ሰናይ ፍቃድ ይግበረልና። ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ሂላሪ ክልንቴን እቲ ንኣምባሳደር ሓዊሱ ንኣርባዕተ ኣሜሪካዊያን ዝቐተለ ኣብ ቤንጋዚ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ቆንሱል ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ኣንፃር ሽብር ናይ ዝካየድ ሰፊሕ ስትራተጂያዊ ፈተና እዩ ኢለን።
ናይ ዓረብ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንናይቲ ከባቢ ሓይሊ ቀያይሩዎ፣ንኩነታት ሓይልታት ፀጥታ’ውን ኣዳኺሙዎ እዩ ኢለን ሂላሪ ክልንቴን።ኣስዒበን ‘’ኣብ ማሊ ዘሎ ዘይምርግጋእ ኣሸበርቲ ተፅዕንኦም ብምስፋሕ ከምቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኣልጀሪያ ዝርኣናዮ ዓይነት ተዋሳኺ መጥቓዕትታት ንምእላም ዘኽእሎም ሃዋህው ፈጢሩሎም ኣሎ።’’
ወ/ሮ ሂላሪ ብነፃ ቦርድ መርማሪ ዝተሃቡ መፍትሒ ሓሳባት ብምሉኦም ከምዝተቐበልኦምን ካብኦም እቶም 85 ሚእታዊ ክሳብ ዝቕፅል ወርሒ መጋቢት ኣብ ግብሪ ከምዝውዕሉን ንኣባላት ቤት ምኽሪ ገሊፀናሎም።
ኣብ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነት ሰባት ከመይ ክሰርሑን ንዝፍጠር ቅልውላው ከመይ መልሲ ክውሃብ ከምዘለዎን ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ እናርኣናዮ ኢና ኢለን።
ኣብ ቤንጋዚ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ፖለቲካዊ ምስሕሓስብ ዝፈጠረ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ዝኾና ሱዛን ራይስ ናይ ሽብር ከይኮነስ ብእስላማዊ ተቓወምቲ ዝተፈፀመ ናይ ሃንደበት መጥቓዕቲ እዩ ክብላ ንመራኸቢ ብዙሃ ተኸታታሊ ቃለ መጠይቕ ምስ ሃባ ነይሩ።
ሰኔተር ጆን ሚኬይን ኣሜሪካዊያን ናይ ሓሶት ከይኮነስ ሓቃዊ መልሲ ክረኽቡ ኣለዎም፤ብኣምባሳደር ሱዛን ራይስ ዝተውሃበ መልሲ ግን ጌጋ እዩ ክብሉ ተዛሪቦም።
ወ/ሮ ሂላሪ እቲ መጥቓዕቲ ንምንታይ ተፈፂሙ ኢልካ ካብ ምዝራብ እቶም ተሓተቲ ናብ ቅድሚ ሕጊ ምቕራብ ዝበለፀ ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ ክብላ ተዛሪበን።
ናይ ሊቢያ ዴሞክራሲያዊ ስግግር ብዓወት ክዛዘም ኮንግረስ ሓገዝ ክህብ ከምዘለዎ’ውን ገሊፀን ሂላሪ ክልንቴን።
ተንታኒ ካቶ ኢንስቲቱት ማሉ ኢኖሰንት ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ሊብያ ብርክት ዝበሉ ብድሆታት ከምዘጋጥማን ሊብያ ናይ ምዕራባዊያን ዴሞክራሲ ንምትግባር ኣብ እትፍትነሉ እዋን ህውከት ከጋጥም እዩ ይብላ።
ኣብ ወፅኢ ሃገራት ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዲፕሎማሰኛታት ዘጋጥም ሓደጋ ንምንካይ ክንዲ እተሰርሐ ይሰራሕ ኢለን ሂላሪ ክልንቴን ኣብ ስራሕቶም ሓደጋ ከጋጥሞም ከምዝኽእል ብምቕባል ከምዝሰርሑን ኣብ ውሽጢ ድፋዓት ኮይኖም ተልኡኹኦም ክፍፀሙ ከምዘይኽእሉን ሓቢረን ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ሂላሪ ክልንቴን።


text:
ብዙሓት ወገናት “ሓበረታ ምንጪ ናይ ጽልዋን ስልጣንን’ዩ” ይብሉ። ብርግጽ ድማ ሓቂ ምዃኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብኣንጻሩ ዝንቡዕ ሓበሬታን ሓሶትን ንደቂ ሰባት ካብ ቅኑዕ መስመር ከዘንብሎምን ሚዛናዊ ዝኾነ ምርጫን ንኸይውስዱ ይዓግቶምን እዩ። ወረ ዝንቡዕ ሓበሬትን ሓሶትንሲ ንብዙሕ ጉድለታትን ግጉይ ውሳኔታትን ከቃልዕ ስለዝኽእል ብዙሕ ሓደጋታት ዘስዕብ እዩ። ከምኡ’ውን ኣብ ዘየድሊ ግርጭትታትን ምስሕሓባትን ዝነቁት እዩ።
ንኣብነት ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ዘሎ መስመራት ባቡር ንተዓዘብ። እቲ ናይ ግዜ ስሌዳ፥ ገለ ተክኒካዊ ጉዳያት ወይ ጸገም እንተዘየጋጢሙ ብሓንሳብ ናይ ምሉእ ዓመት መደብ እዩ ዝስራዕ። ኣብዚ ነፍሲ ወከፍ ተሳፋራይ ኣብታ ሰዓቱ እንተበጺሑ ኣብ ዝደለዮ ክበጽሕ ይኽእል። ነቲ ሰዓታት ዝተዋህቦ ሓበረታ ብጌጋ እተ ተረዲእዎ ግና ከኽስሮ ምዃኑ ብሩህ እዩ። በቲ ሓደ ወገን ድማ እቶም ዘወርቲ ባቡራት ኣብ ልክዕ ግዜ ዘጋጥሞም ሓበረታ ብቕልጡፍ እንተዘየመሓላሊፎም ናይ ብዙሓት ሰባት ህልቂት ዘስዕብ ሓደጋታት ከጋጥም ይኽእል። ኣብ ፖለቲካዊ መስርሕ ይኹን ኣብ ወተሃደራዊ ተግባር እውን እንተርኣና፥ ቅኑዕ ሓበረታ እንተዘየልዩ ካብ ዓወቱ ውድቀቱ ይበዝሕ።
ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ምትእምማን ዘበራትዕ ኣሰራርሓ ንኽንክተል ቅኑዕ ሓበረታ ኣዝዩ ኣድላዪ እዩ። እዚ ማለት ከም ኣብነት ኣብ ደምበ ተቓውሞና ዘጋጥም ዘሎ ኩነታት ቅድሚ እቲ ቅኑዕ ሓበረታ እቲ ዝንቡዕ ሓበሬታን ሓሶትን እዩ ዝወናጨፍ። እቲ ዝንቡዕ ሓበረታ ኣቐዲሙ ክወናጨፍ እንከሎ ድማ ንህዝቢ የደናግርን ዘይቅኑዕ ውሳኔ ክወሰድን ተጽዕኖ የሕድርን እሞ እቲ ምፍልላያት ወይ ምፍንጫላት ዝፍውሶ ይስእን። ምኽንያቱ እቲ ቀንዲ መፈላለዪ ነጥቢ ንኽትርዳእ ዘተኣማምን ሓቀኛ ሓበረታ ስለዘይርከብ እዩ።
ኣብዚ ቀረባ ግዜ ንምስሕሓብ ምስ ኤርትራ ብዝምልከት ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝወጸ መግለጺ ነቲ ቅድሚ ሎሚ ንናይ ውዕል ኣልጀሪስ ኣብ ግበሪ ንኸይውዕል፡ ቅድሚ ምትግባሩ ንዛተ ብዝብል ሓሳብ ደው ኢሉ ዝነበረ ተሪፉ ነቲ ብይን ምሉእ ብምሉእ ምትግባር ኣብ ዝብል ውሳኔ ተበጺሑ። እዚ ሓድሽ ውሳኔ’ዚ ቅድም ክብል መንግስቲ ኤርትራ ነቲ እግባይ ዘይብሉ ቀያድን ናይ መወዳእታን ብይን ብቐጥታ ኣብ ምትግባር ንእቶ ዝብል መርገጽ እዩ ሒዙ። ልክዕ እዩ ኣብ ልዕሊ ፍርዲ ካልእ ፍርዲ የለን። ኣብዚ መንግስቲ ኤርትራ በቲ ዝተወሰነ ብይን ተማእዚዝና ኣብ ግብሪ ነውዕሎ ምባሉ ዝተጋገየ ኣይመስለንን። እቲ ውሳኔ ሽዑ ንሽዑ ተተግቢሩ ነይሩ እንተዝኸውን ከኣ እዚ ኹሉ ዓዱ ገዲፉ ሃጽ ዝብል ዘሎ መንእሰይ ብኸምዚ ንዕዘቦ ዘለና ደረጃ ኣይመተሰደን። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ንዘራጊ ባህርያት ጉጅለ ህግደፍ ብምዝንጋዕ ኣይኮነን።
ሕጂ እውን እንተኾነ ብሸነኽ ገለ ኢትዮጵያዊ ወገናት ነቲ ናይ ኣልጀርስ ስምምዕን ውሳነ ኮሚሽን ዶብን ኣብ ክንዲ ምትግባር ስለምንታይ ጓል ነገር ይፈጥሩ ኣለዉ ሕቶ ዘልዕል እዩ። ኣብዚ ስለምንታይ ውዕል ኣልጀርስ ዘይተተግበረ ዝንቡዕ ሓበረታ እዩ ዝወሃብ ዘሎ። እዚ ኸኣ ንስርዓት ኢሰይያስ ንህዝቢ ኤርትራ በዚ ናይ ዶብ ኣመሳሚሱ ጅሆ ንኽሕዞ ምኽንያት ኮይንዎ ኣሎ። ሕጂ ውን እቲ ባዕሉ ውዕል ኣልጀሪስ ይተግበር እናበለ ዝጭርሕ ዘነበረ ከይተረፈ ከምዘይቅበል ብስቕታ ክሓልፎ እዩ ዝፍትን ዘሎ። ነዚ ስቕ ኢሉ ዝሓልፎ ዘሎ እውን ክሳብ ሕጂ ሓቀኛን ዘተኣማምንን ሓበሬታ የብሉን። ስለዚ ሰርዓት ኢሰይያስ እቲ መንእሰይ ዓዱ ገዲፉ ሃጽ ንኽብለሉ መገዲ እዩ ዘጋፍሕ ዘሎ።
ገለ ወገናት ካብ ህዝቢ ኢትዮጵያ እንተርኢና እምበኣር ነቲ ናይ ኢሰይያስ ኣተሓሳስባ ዘራጉድ ዝንቡዕ ሓበሬታን ሓሶትን ኣብ ምዝርጋሕ እዮም ዝዋፈሩ ዘለዉ። ኣብቲ ውሳነ ዝተወሰነሉ እዋን ህዝቢ ቅኑዕን ሓቀኛን ሓበረታ ሰኒቑ ነቲ ውዕል ኣልጀርስ ኣብ ግብሪ ኣውዒልዎ ክብል ዝግበኦ ዝነበረ፥ ሎሚ ሰላማዊ ሰልፊ ብምግባር ነቲ ሰላም ይዕንቅጾ ኣሎ። ኣብዚ ምናልባት እቲ ህዝቢ ብክልቲኡ ሸነኽ መሬተይ ተወሲዱ ኢሉ ካብ ዝጣራዕ፥ ካብ ቅድሙ ሓቀኛን ርትዓውን ሓበረታ ክሰንቕን ክዳለውን ምተገበአ እምበር፡ ናይ ቅድሚ 3000 ዓመታት ዘመበን ጸብጺብካን ኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ተመንዚዓ እናበልካን ግጉይን ዝንቡዕን ሓበረታ ምዝርጋሕ ንሰላም ዝዕንቅጽ እዩ። ኤርትራን ኢትዮጵያን ደጊም ክልተ ነጻን ልኡላውነተን ዘኽበራን ሃገራት እየን። ዶባተን ተነጺሩ ዝተፈልጠሉ ከኣ ከም ናይ ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ድሕሪ ኤውሮጳዊ መግዛእቲ እዩ። እዚ እንተዘይተኸቢሩ ንኢትዮጵያ እውን ናብቲ ክሳብ የመንን ካርቱምን ይገዝእ ነይረ እትብለሉ ናይ ነበራያ ነበረ ኣተሓሳስባ ክወስዳ እዩ። ስለዚ ሓበረታ ብቕንዕናን ህዝቢ ብዝርደኦን ኣብ ክንዲ ዝቐርብ፥ እቲ ንግዝያዊ ረብሓኻ ክትብል እተቕርቦ ዝንቡዕ ሓበሬታን ሓሶትን ንሰላም ካብ ምዕንቃጽ ሓሊፉ ፋይዳ የብሉን።


text:
ስርዓት ኣስመራ ብገዛእ ኢዱ ዝፈጠሮ ሓምቢሱ ኣብ ክወጸሉ ዘይክእል ፖለቲካዊ ቅልውላው ተሸሚሙ ይርከብ። እዚ ስርዓት እዚ ካብ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ነጻነት ኣትሒዙ ዝጻወቶ ዝነበረ ፖለቲካዊ ምንዝርና ህዝብና ክርደኦን ከስተውዕለሉን ኣይከኣለን። ኩሉ ንሱ ዝወስዶ ስጉምቲ ከኣ ጽባሕ ንግሆ እንታይ ክወልድ እዩ ኢሉ ዝመራመር እውን ኣይተረኽበን። ብግስ ከይበለ ምስ መጋበርያ ስርዓት ሃጸያዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኣስመራ ዝነበረ ኣስራተ ካሳ ክራኸብ እንከሎ ክሳብ ሕጂ ኣሉ ይብል ኣሎ።
እዚ ናይ ተበለጽቲ ፖለቲካዊ ሽጣራታት ንግዚኡ እወንታዊ ውጽኢ ዝህልዎ እኳ እንተመሰለ ውዒሉ ሓዲሩ ግና ንሃገርን ህዝብን ኣብ ከቢድ ቅልውላው ክምዘእቱ እዚ ሕጂ ዝኸይድ ዘሎ መስርሓት እኹል ምስክር እዩ። ከምቲ ኣፍዑት ዓፈፋኡ ዝቐያይር ስርዓት ኣስመራ ከኣ ሕብሩ እናቐያየረን ነቲ ህዝቢ እናታለለን ክመጽእ ዝጸንሐ ስርዓት እዩ። ኣብታ ኣብ መንቀራቕሮ ዝኣትወላ ሰዓት ምስቲ ዝጐራፈጦን ዝሕንፍጦን ዝነበረ ምእንቲ ጸቢብ ረብሓኡ ክዕረቕን ክጽጋዕን ግዜ ዝወስደሉ ኣይኮነን።
ረብሓኡ እተውሕስ ዝኾነት ትኹን ምሕዝነት ክገብርን ክሰማማዕን ዝእግሞ ኣይኮነን። ትማሊ ምስ ኢራን ተጸጊዑ ንካልኦት ከምዘየጥቀዐ፥ ሎሚ ንኢራን ገዲፉ ምስ ሱዑድያን ኢማራትን ተመሓዝዩ ስልጣኑ ዘናውሓሉ ኣጋጣሚ ሃሰውሃሰው ኣብ ምባል ይርከብ። እቲ ዝነበረ ምሕዝነታት ገሊኡ ክብተኽ እንከሎ ገሊኡ ድማ ይተርር ምህላዉ ከኣ ከከም ገጹ ክገላበጥ ብዙሕ ዘሰክፎ ኣይኮነን። እነሆ ከኣ ሎሚ እቲ ምስ ሱዳን ዝነበሮ ዝምድና ከም ኣመሉ ናብ ዝብተኸሉ ደረጃ ይገማገም ኣሎ።
ሱዳንን ኢትዮጵያን ዝሓሸ ዝምድና እናመስረታ ይኸዳ ኣለዋ። ሱዳን ምስ ግብጺ ዘነበራ ዝምድና ከምቲ ናይ ቀደም ከምዘይኮነ፡ እቲ ኢትዮጵያ ኣብ ፈለግ ኣባይ ግድብ ንምህናጽ ዝወሰደቶ ስጉምቲ ንረብሓ ግብጺ ኣይኮነን ብዝብል፡ ናይቲ ዝምድና ስንከለክል ምባልን ምኽንያት ኮይኑ ኣሎ። ስለዚ ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ኤርትራን ግብጽን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ሕድሕደን ሰላምን ምርግጋእን ክፈጥራ ዝግበአን ክንሰን ምሕዝነታተን መምስረብሐአን ይጠላለፍ ስለዘሎ ኣብ ነንሓድሕድን ዶባተን ክሳብ ዝዓጽዋ ኣብ ዝኸዳሉ መድረኽ ኢና እንዕዘብ ዘሎና።
እዚ ነቲ ኣፍሪቃዊ ዘይኮነ ደጋዊ ሓይሊ ናይ ምእታው ኣፍደገ ክፉት ንክኸውን ዕድል ዝህብ እዩ። በዚ ዝኣክል እነሆ ሱዑዲ ዓረብያ፥ ኢማራትን ቱርክን ኣብ ውሽጢ ጉዳይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክኣትዋ ዕድል ረኺበን ኣለዋ። እዘን ሰለስተ ሃገራት ነናይ ገዛእ ርእሰን ኣህጉራዊ ዝምድናታት ዘለወን ክኾና እንከለዋ ንቀርኒ ኣፍሪቃ በቲ ዘለውን ኣህጉራዊ ዝምድና፡ ምትእስሳርን ሃብትን ክጸልዋ ምዃነን ርጉጽ እዩ። ውጽኢት ናይዚ ከኣ እቲ ብርሑቕ ኮይኑ ዝዝውር ኣህጉራዊ ሓይልታት ጽልዋኡ እጃም ከም ዝህልዎ ዝከሓድ ኣይኮነን። ስለዚ እቲ ፖለቲካዊ ሃዋህው ናበይ ገጹ እዩ ዝዛዙ ዘሎ ምስትብሃል ናይ ኩልና ግደ ክኸውን ኣለዎ። ምኽንያቱ ሃፈጽታ ናይቲ ሃልሃልታ ንመላእ ኣህዛብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ብፍላይ ከኣ ነቲ ብድኽነት ዝሳቐ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ዝሃሲ ብምዃኑ ሸለል ኢልካ ዝሕለፍ ኣይኮነን።
ኢሰያስ ኣፈወርቂ ናይ መን መልእኽቲ እዩ ዘተግብር ዘሎ እውን ክንመራመረሉ የድሊ። እዚ ሰብ እዚ ንድሕነት ህዝቢ ኤርትራ ዘይኮነስ ንረብሓኡን መናውሒ ዕድመ ስልጣኑን ዝገበሮ ዘሎ ሽጣራታት ደም ንጽሃት ደቅና ብኸንቱ ምፍሳስ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ሓድነትን ጥምረትን ህዝቢ ኤርትራ ክበታተን እሞ ኣብ ዝደኸመ ደረጃ ከውድቖ ዝኣልሞ ዘሎ ውዲታት እዩ። ኤርትራን ህዝባን ምስ ደኸሙ ከኣ ተኸቲሉ ዝመጽእ ሳዕቤን ከምዘሎ ክንዝንግዕ ኣይግባእን። ናይ ስዑዳውያን፡ ዒማራታውያንን ግብጻውያንን ኣብ ሃገርና ምእታው እዚ ዘይበሃል መዘዝ ከም ዘስዕብ ኣቐዲምና ክንግንዘቦን ክንቃለሶን ይግበኣና።


text:
ዩኒቨርሲቲ ዓዲ ግራት ሎሚ ዓመት ካብ መንጐ ዘመረቖም 1027 ተምሃሮ እቶም 28 ኤርትራውያን እዮም። ኤርትራውያን ቢላል የዕብዮን ራህዋ መሓርን ከምኡ እውን ኢትዮያውያን ገነት መብራህቱን መርሃዊት ተኽለሃይማኖትን ብዝልዓለ ውፅኢት ወርቂ መዳልያ ረኺቦም ዝተዓወቱ እዩ።
ቢላል የዕብዮ ምሉእ 4 ነጥቢ ገነት መብራህቱ 3.96 ከምኡ እውን ራህዋ መሓርን መርሃዊት ተኽለሃይማኖት ማዕረ 3.92 ኣመዝጊቦም ብዝለዓለ ጽምብል ተሸሊሞም።
ዓዲ ግራት ዩኒቨርሲቲ ዘተግብሮ ዘሎ ተምሃሮ ተኰር ሜላ ኣመሃህራ ተምሃሮ ኣብ ምትሕግጋዝ ክምርኰዙ ዘኽእል እዩ ዝብል ርእይቶ ሂቦም ኣለዉ። እቲ ዩኒቨርሲቲ ገና ዘይተርነዐ ምስ ምዃኑ ከማልኦ ዝግባእ ተወሳኺ ዓቕሚ እኳ እንተሃለወ በቲ ዝርካቡ ዓቕሚ ፅቡቕ ፍልጠት ክዓትሩ ከምዝሓገዞም እውን ይዛረቡ።
ኣብ እዋን ትምህርቶም ፅቡቕ ተማሓዝዮም ትምህርቶም ከምዝዛዘሙ እውን ይገልፁ፤ ብፍላይ ካብ መምህራን ድማ ብቐረባ ጠመተን ድጋፍን ኣይተፈለየናን ኢሎም።
ኤርትራዊት ራህዋ መሓሪ ቅድሚ ሎሚ ካብ ካልእ ዩኒቨርሲቲ ዝተመረቑ ኤርትራውያን ተመሊሶም ናብቲ ዝነበርሉ መፅንሒ ስደተኛታት ክኣትዉ ከምዝተገበረ ኣዘኻኺራ እዚ ድማ ክኸውን ኣይምነበሮን ትብል። ዝተፈላለዩ ገበርቲ ሰናይ ተምሃሮ ምስ ተመረቑ ዕድል ስራሕ ክረኽቡ ክሕግዙ ይግባእ ብምባል ተማሕፂና ኣላ።


text:
ኵናት ወትሩ ኣብ ልዕሊ ተፈጥሮ ዓቢይ መጉዳእቲ እዩ። ስለዚህ ነዚ ናይ ሓባር ቤትና ንመጻኢ ትውልዲ ንዓቅቦ ደኣ እምበር ኣይንጉዳኣዮ ዝብሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ተፈጥሮ ኣብ እዋን ኵናት ካብ ዝወርዶ ሓደጋ ነድሕን ዝብል ዓለም ሓቆፍ መዓቲ ዕቃቤ ተፈጥሮ ምኽንያት ዕለት 6 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ትዊተር ኣብ እተሰምየ ማሕበራዊ መረብት ብዘሎ @Pontifex ብዝብል ኣድራሻኦም ኣቢሎም መልእኽቲ ከምዝፈነዉ ክፍለጥ እንከሎ። ቅዱስ ኣቦና ኣብ ትዊተር ልዕሊ 40 ሚሊዮን ሰዓብቲ ከምዘለዉዎም ዘዘኻኸሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ኣስዒቦም፥ ኣብ እዋን ኩናት ኩሉ ከምዝህሰይን ዘርኢ ሰብ፡ ዘርኢ እንስሳን ተፈጥሮን እውን ምዃኑ ኣብቲ ይሴባሕ ዘርእስትይ ዓዋዲ መልኽቶም ብሰፊሕ ከምዝተንተንዎ የዘኻኽሩ።
ኣብቲ ዓዋዲ መልእኽቲ፥ ኣብ ቅድሚ ምጽንቃቕ ሃብቲ ተፈጥሮ ነቲ ተሪፉ ዘሎ ንምብሓትን ንምውናንን ቅኑዕን ንኽቡር ዕላማን ብዝብል ምስምስ ዝነቓቓሕን ዝካየድን ውግእ ክግመት ዝከአል እዩ። እንተዀነ ግን ውግእ መሊሱ ንዘርኢ ሰብን ዘርኢ እንስሳን ፍጥረትን ናይ ሕዝብታት ባህሊ ጸጋታትን ኵሉ እዩ ዘዕንው። ብፍላይ ከኣ ኑክለሳውን ጸረ ሕይወታዊ ኣጽዋር ክሕሰብ እንከሎ ነቲ ዘሎ ስግኣት ኣዚዩ ከብ ከምዘብሎ እውን ነስተውዕል። ከዝሚ ዓይነት ኣጽዋር ውግእ ብዝተፈጸሙ ዓለም ለኻዊ ስምምዓት ዝእገድ እውን እንተዀነ ኣብ ዝተፈላለዩ ቤተ ሙከራ ነቲ ተፈጥሮኣዊ ውዳነ ከዛብዕ ዝኽእል ምሕዞ መጥቃዒ ኣጽዋር ይሰፍሕ ኣሎ። ነዚ ሓሳብ ብምቕራብ ኣብ ቅድሚ ከምዚ ዓይነት ኩነት ናይ ዓለም ሓቆፍ መራሕቲ ሓደስቲ ኵናት ከባርዕ ዝኽእልን ንዝተፈላለዩ ምግርጫዋት ኣናስር ክኸውን ዝኽእል ሞትን ሕልቂትን ሕዝብታትን ድኻታትን ዕንወት ተፈጥሮን ምኽንያት ኵሉ ቀዲምካ ከይክሰት ምግባር ወይ ከኣ ናብ ኵናት ከይትርጐም ዝከኣሎም ክገብሩ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጂሶቲ ይሴባሕ ዓዋዲ መልእኽቲ ተወሲኮም የዘኻኽሩ።
ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ዓዋዲ መልእኽቶም ኣብ ልዕሊ ሃብቲ ማያት ዘጋጥም ዘሎ ሓደጋ ኣዚዩ ዘተሓሳስብ ምዃኑን እዚ ጸገም’ዚ ንልዕሊ ሚሊያርድ ዝግመት ሕዝቢ ዘጥቕዕ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ኣብ ተፈጥሮ ዝፍነው ሓደጋ ዘስዕቦ ዋሕዲ ሃብቲ ማይ ብዙሓት ኅብረ ትካላት ነቲ ተሪፉ ዘሎ ሃብቲ ማይ ንምቁጽጻር ዝገብርዎ ምቅድዳም ናይ እዋንና ሓደ ዓቢይ መንቀሊ ውግእ ዓለም ከምዝኸውን ድማ ግሙት እዩ።
ለምዘበን ኣብ ውርሒ ለካቲት ኣብቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ምርካብ ማይ ርእሰ ጉዳይ ገይሩ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ቅዱስነቶም፥ ናይ ኵላትና ቤት ነቲ ኵሉ ዓመጽን ኵናትን ዘስዕቦ ሓሳር ምጽዋሩ ንኹላትና ዘተሓሳስብ እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ እቲ ሓሳር ንገዛእ ርእሱ ስሉጥ ኵሉ ዓይነት ነቲ ናይ ሰብኣዊ ፍጥረት ማይ ናይ ምርካብ መሰልን ክብርን ዝግህስ ኢጐነት መፍትሒ ክርከቦ ዝጽውዕ ሕቶ እዩ እንክብሉ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ዘስመሩሉ ሓሳብ ኵለ መናኻ ዘንዝር መጠንቀቕታ እዩ። ኣነ ዝሓቶ ይብሉ ቅዱስነቶም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ ኣብቲ ድሮ እንነብሮ ዘሎና እናተዀላለፈ ዝካየድ ዘሎ ሳልሳይ ውግእ ዓለም፡ ሃብቲ ማይን ወሓይዝን ንምቁጽጻ ናብ ዝዓለመ ዓቢይ ውግእ ዓለም ነምርሕ ከይንህሉ እዩ ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጂሶቲ ኣመልኪቶም።


text:
^ንላዕሊ ይመለሱ/ሳ
ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
ቀዳም 17 መጋቢት 2018 ኣብ ሰዓታት ቀትሪ ብቴሌቪዥን ኣብ ዝመሓላለፍ ዝነበረ እስቲፋኖስ (ዘማች)፡ መሓመድን ባርናባስን ኣብ ዝመርሕዎ ዝነበሩ መደብ ሽንግርዋ ብዘይ ዝኾነ ስኽፍታ፡ ህግደፋዊ ዓፈና፡ ኣብ ልዕሊ ሞያን ሞያተኛታትን ተጽዕኖ ክገብር ተራእዩ።
ናብ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ፍሉይ ቅርበት ኣለዎ ተባሂሉ ዝሕመ፡ ኣብ ሓደ እዋን ኣቦ-መንበር ናይ’ቲ ንድሕነትን ድሌትን ኢሳያስ ንምሕላው፡ ዝተፈልየ ርእይቶ ንዘንጸባርቑ ዜጋታት ከኣ ንማእሰርትን ሞትን ንምፍራድ ዝተጣየሰ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ዝነበረ እስቲፋኖስ (ዘማች) ኣብ ሞያዊ ነጻነት ከጥታዊ ተጽዕኖ ብምግባር፡ ኣነ ቅቡል ዝበልክዎ ተቐበሉ ክብል ነቶም ክልተ ደያኑ ብህግደፋዊ ቅልጽሙ ሃዲድዎም።
መሓመድ (ሳልሕ) ኣቐዲሙ ዝመስሎ ሞያዊ ፍርዲ ሂቡ ክንሱ፡ እስቲፍኖስ ኣብ ቅድሚ ተዓዛቢ ህዝቢ ብዝገበሮ ዓይኑ ዘውጸአ ታሕዲድ፡ ንገለ ደቓይቕ ድሕሪ ምውልዋል ንውሳኔኡ ዓጺፉ፡ ንድሌት እስቲፋኖ ተቐቢሉ ሰኒ ሂበ ኣለኹ ክብል እንከሎ፡ ባርናባስ ግን፡ ኣነ ነዚ መድረኽ ፊት ንፊት’የ ዝሪኦ ዘለኹ። ፊት ንፊት’የ ዝሰምዖ ዘለኹ። ንድሕሪት ተገልቢጠ ጥራሕ’የ ዘይሰማዕኩ፡ ስለዚ ዝሃብክዎ ውሳነ ቅኑዕ’ዩ ኣይቅይርን ኢሉ ብሰንጠቕ ካብ እስቲፋኖስ ንዝቐረበሉ ታህዲድ መኪቱ ኣብ ሞያዊ ውሳኔኡ ለውጢ ከምዘይገብር ኣረጋጊጹ።
ጉጅለ ህግደፍ ከም ሓደ ኣእምሮ ህዝቢ መደንዘዚ ዝጥቀመሉ ዘሎ ሜላ፡ ጎይላን ዳንኬራን ምዃኑ፡ ምጥያስ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍን መደብ ሽንግራዋን ብሽፋን ደርፍን ሳዕሳዒትን ፖለቲካዊ መንቆሕቋሕታ ንምብራዝን ኣተሓሳስባ መንእሰያት ንምቁጽጻርን ዝዓለመ ከምዝኾነን እዚ ኣብ ዕለት 17 መጋቢት 2018 ዓፋኒ ሓይሊ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ሞያን ሞያተኛታትን ዝተገብረ ክሳብ ዝሓለፈ ውሳነ ዘለውጥ ታህዲድ ርኡይ ኣብነት’ዩ።
ነጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንሰላምን ደሞክራስን ዞባ ኤውሮጳ 4ይ ጉባኤ ኣቃኒዓ።
ራባዓይ ጉባኤ ናጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንሰላምን ዲሞክራስን ዞባ ኣውረጳ፡ ጉጅለ ህግደፍ ንህዝብና ዝኸበደ ዕዳ ዘሰክም፡ ምስ ጎረባብትና ፈጢርዎ ብዘሎ ዘየቕስን ኩነታት፡ ካብኡ ዝብገስ ህዝብና ብመንገዲ ጎረባብቲ ሃገራት ኣቢሉ ዝረኽቦ ዝነበረ ዝተፈላለየ ዓይነት ሸቐጣት ኣብ ዝተዓጽወሉ፣ ኣብ ዓሚቕ ጸጥታዊ ስግኣት ኣብ ዝኣተወሉ፣ መስዋእቲ ሓርበኛ ኣቦና ሓጂ ሙሳ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ህግደፍ ኣብ ዝተገልጸሉ መሪርን ዝተደዋወሰ ስምዒታትን ብ9 መጋቢት 2018 ኣብ ከተማ ሱንዶር ቦርግ ሃገረ ደንማርክ ከም ዝተኻየደ እታ ማሕበር ኣብ ዘውጸኣቶ ደምዳሚ መግለጺ ሓቢራ።
4ይ ጉባኤ ነጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ፡ ናይ ክልተ ዓመት ጸብጻብ ስራሕ በታ ኣብ ስራሕ ዝጸንሐት ማሪሕነት ማሕበር ቀሪቡ፡ ምስ ሰምዓን ምስ ተዛተያን፡ ንጉባኤ እትመርሕ ሰክሪታሪያ መሪጸን፡ ኣብ ረቂቕ መደብ-ዕዮ ውሽጣዊ ዓንዲ ሕግን ብልዙብ ኣገባብ ተኻቲዐን ብምሉእ ድምጺ ከም ዘጽደቓን እቲ መግለጺ ኣረዲኡ።
ኣብ መወዳእታ፡ 4ይ ጉባኤ ነጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንሰላምን ደሞክራስን ዞባ ኤውሮጳ፡ ኣንጻር ደመኛ ጸላኢና ጉጅለ ህግደፍ፡ ምስ ኩሎም ኣንጻር ምልኪ ምስ ዝቃለሱ ዘለው ደለይቲ ፍትሒ ዝኾኑ፡ ፖለቲካዊ ውድባትን በርገስ ማሕበራትን ሓቢራ ክትሰርሕ ምዃና ብምርግጋጽ፡ ንዝቕጽል ክልተ ዓመት እትመርሕ 6 ምሉኣትን 2 ተጠባበቕትን ዘለዋ መሪሕነት ብምምራጽ ጉባኤ ብዓወት ከም ዝተዛዘመ ኣፍሊጣ።
ኣስታት ቅድሚ 15 ዓመት ዝጀመረ ሸመታ ሃለኽቲ ነገራት ብኩፖን
ካብ ድኳናት ህግደፍ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ከቢድ ተጽዕኖ የገብር ምህላው ተገሊጹ።
ኮነ ኢሉ ህዝቢ ኣጥሚዩ ንምግዛእ መታን ከኽእሎ ኣስታት ቅድሚ 15 ዓመት ኣቢሉ፡ ህዝቢ ዘድልዮ መሰረታዊ ሃለኽቲ ነገራት ብኩፖን ካብ’ተን ብድኳናት ሕድሪ ዝሰመየን መጸይቲ ትካላት ጥራሕ ክሽምት ዘገድድ መምርሒ ብምውራድ፡ ዜጋታት ብዘይድሌቶም፡ ሕልናኦም ዘይቅበሎ ፖሊሲኡ ክቕበሉን ክትግብሩን፡ ኣብ ህግደፋዊ ውዳቤታት ብኣባልነት ክሕቆፉን ከቢድ ተጽዕኖ ይፈጥር ምህላው ረድዮ ኤረና ብ19 መጋቢት 2018 ኣብ ዝዘርገሓቶ ዜና ኣረጋጊጻ።
ኤርትራውያን ስድራ ቤታት፡ ብዘይካቲ ተገዲድካ ዝእቶ ኣባልነት፡ ናይ ሃማደኤ፣ናይ ህግደፍ፣ ናይ ወፋሮን ካልእን ምኽንያታት፡ ኣብ ዘይብለን ዓቕሚ ወርሓዊ ክፍሊት ከም ዝሕተታ፡ ከም ዝከላበታ፡ ህግደፍ ብድኳናት ኣቢሉ ዕለታዊ ንህዝቢ የሳቒ ከም ዘሎን ሓቢራ።
እቲ ሸቐጣት ካብ ድኳናት ህግደፍ ብኩፖን ናይ ምግዛእ መደብ፡ ብዓይኒ ገንዘባዊ ረብሓ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብዓይኒ ጸጥታ ንዜጋታት ንምቁጽጻር ኣብ ጸብጻብ ኣትዩ ዝተበገሰ ኣዕናዊ መደብ ምዃኑን’ውን ኣረዲኣ።
ብካልእ ዜና፡- ኣብ ስጳኛ ዝርከብ ካሪታስ ዝተባህለ ገባሪ ሰናይ ማሕበር፡ ብመንገዲ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኣቢሉ፡ ብሕጽረት መዓዛዊ መግብን ደርቅን ንዝተጠቕዓ ኣደታትን ህጻናትን ዝውዕል ናይ 209 ሽሕ ዶላር ገንዘባዊ ሓገዝ ከም ዝለገሰ ኤረና ወሲኻ ኣፍሊጣ።
ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ንመስዋእቲ ሓርበኛ ኣቦና ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር ምኽንያት ብምግባር ህዝባዊ ኣኼባ ከም ዘካየደ ገሊጹ።
ኣብ ባሕቲ ሕዳር 2017 ኣብ ኣኽሪያ ኣብ ቅድሚ ቤት ትምህርቲ ዲያእ ኣል-ኢስላሚያ (መድረሳ እስታዝ በሺር) ተሓቢኦም ዘይኮነ ብወግዒ ዓው ኢሎም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ንጉጅለ ህግደፍ ስለዝመከትዎ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክዳጎኑ ዝተፈርዶም ወዲ 94 ዓመት ሓርበኛ ኣቦና ሓጂ ሙሳ መሓመር ኑር ብ2 መጋቢት 2018 ኣብ’ቲ ዝሳቐይሉ ዝነበሩ ቤት ማእሰርቲ ብመስዋእቲ ብምፍላዮም ዝተሰመዐና መሪር ሓዘን ቁጠዐን ንገልጽ ኢሉ።
ሓርበኛ ኣቦና ሓጂ ሙሳ ንዓፋኒ መምርሒ ህግደፍ ዓው ኢሎም ብምቅዋሞምን ንስርዓተ ቤት ትምህርቶም ብምጥባቖምን ብኣባላት ጸጥታ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝወስድሉ ዝነበሩ ግዜ፡ ብዙሓት ክፉእ ዝረኣዩ፡ ቀረባ ዝፈልጥዎም፡ ተመሃሮ ናይ’ቲ ቤት ትምህርትን፡ ኣካየድቲ ስራሕን ተቓውሞ ኣስሚዖም ከም ዝነበሩ፡ ዛጊት ክሳብ ሕጂ ዝተኣስሩ ከም ዘለውን ዝገለጸ ኤርትራ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡ መርድእ መስዋእቶም ምስተሰምዐ ብተመሳሳሊ ህዝቢ ንሓርበኛ ወላዲኡ ብብኽያትን ንብዓትን ዝተሰነየ ጉቡእ ስነ-ስርዓት ቀብሪ ከም ዝተፋነዎም ሓቢሩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 21-03-2018


text:
ኣብ ሃገር ሽወደን መንበሪ ቤት ክረክብ ኣሎኒ
መንበሪ ቤት ንምርካብ ሓገዝ ክረክብ እኽእልዶኦ
ናይ መንበሪ ፍቓድ ምስ ረኸብካ፣ ኣብ ናይ ስደተኛታት መንበሪ ቦታ ትነብር እንተኾንካ ኣብ ሓደ ምምሕዳር ንኽትነብር ካብ ቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል።
ባዕልኻውን ኣብቲ ናይ ሽወደን ኮምዩናት ገጻት ብዛዕባ ናይ ሃገር ሽወደን ሓበሬታ ክትደሊ ትኽእል። ናብቲ ሰርቪስ ካርታ ዚብል ኩርናዕ ኪድ።
ሓደ ሰብ መንበሪ ቤት ምስ ረኸበ ዳርጋ ብዙሕ ዚወጋገን ነገራት ኣሎ። ገዛ ምስ ረኸብካ ኣብቲ ሓድሽ ኣድራሻ ምእንቲ ክትምዝገብ ከምዝቐየርካ ናብ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ከተመልክት ኣለካ። ናይ ቤት መድሕን ኪህልወካን ምስ ትካል ሓይሊ መብራህቲ ተራኺብካ ገዛኻ ሓይሊ መብራህቲ ክህልዎ ክትገበር እውን ኣገዳሲ እዩ። ስደተኛ ኮንካ መግዝኢ ናይ ገዛ ኣቑሕትን ካልእን ገንዘብ ክትልቃሕ ምስ እትደሊ ካብ CSN ንመግዝኢ ኣቑሑት ዝኸውን ልቓሕ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ንኽራይ ገዛ ዝኸውን ተወሳኺ ሓገዘ ዘድለየካ ምስ ዝኸውን እውን ካብ ካሳ ውሕስነት ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ኣበይ ክቕመጥ እኽእል?
ኣብቲ ሃገር ናብ ድላይካ ክትግዕዝ ትኽእል። ብፍላይ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት መንበሪ ኣባይቲ ምርካብ ኣሸጋሪ እዩ። ናይ ምጥያሳ መሰል ምስ ዚህልወካሞ ኣብ ግዜኣዊ መንበሪ ምስ እትቕመጥ፣ ኣብ ገለ ምምሕዳር ናይ ሽወደን መንበሪ ክትረክብ ካብ ቤት ጽሕፈት ኢሚግሬሽን ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ መንጎ ሕጊ ተኻራያይን ኮንዶሚንዩምን እንታይ ፍልልይ ኣሎ?
ብዙሕ እተፈላለየ ዓይነት መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ፡ ንኣብነት ከም ሕጊ ተኻራያይን ኮንዶሚንዩምን
ናይ ውልቀይ ቤት ምስ ረኸብኩ እቲ ኣገዳሲ ክሓስበሉ ዘሎኒ ጉዳይ እንታይ እዩ?
ሓደ ሰብ መንበሪ ቤት ምስ ረኸበ ዳርጋ ብዙሕ ዚወጋገን ነገራት ኣሎ። ገዛ ምስ ረኸብካ ኣብቲ ሓድሽ ኣድራሻ ምእንቲ ክትምዝገብ ከምዝቐየርካ ናብ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር ከተመልክት ኣለካ። ናይ ቤት መድሕን ኪህልወካን ምስ ትካል ሓይሊ መብራህቲ ተራኺብካ ገዛኻ ሓይሊ መብራህቲ ክህልዎ ክትገበር እውን ኣገዳሲ እዩ። ስደተኛ ኮንካ መግዝኢ ናይ ገዛ ኣቑሕትን ካልእን ገንዘብ ክትልቃሕ ምስ እትደሊ ካብ CSN ንመግዝኢ ኣቑሑት ዝኸውን ልቓሕ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ንኽራይ ገዛ ዝኸውን ተወሳኺ ሓገዘ ዘድለየካ ምስ ዝኸውን እውን ካብ ካሳ ውሕስነት ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ኣብቲ ኮምዩን ኣነ ዝግደሰሉ ስራሕ፡ ኣብያተትምህርትን ንጥፈታትን እንታይ ኣሎ?
ኣብቲ ሓበሬታ ብዛዕባ ሽወደን ዚብል ብዛዕባ ነፍስወከፍ ኮምዩን እተብቦ፡ ኣብቲ ናትካ ኮምዩን እንታይ ከም ዘሎ ዚሕብር ካርታውን ኣሎ። ኮምዩን ምረጽ ኣብቲ ሰርቪስ ካርታ ዚብል ኩርናዕ ድማ ጠውቕ ወይ ከኣ ኣብቲ ካርትፑፈን ናይቲ ቀዳማይ ገጽ መርበብ፡ ኣድራሻ ወይ ኮምዩን ጸሓፍ፡ ኣብቲ እትግደሰሉ ቦታ ድማ ብቐጥታ ትኣቱ።
እንታይ ካልእ ሓገዝ ከም ዚወሃበኒ ክፈልጥ እደሊ
መብዛሕትኡ ግዜ ኣብያተንባብ ወይ እተፈላለያ ማሕበራትን ውድባትን ንኣኻ ኣብቲ ሽወደናዊ ማሕበረሰብ ቀልጢፍካ ንኽትኣቱ ወይ ሽወደንካ ንምልምማድ ይጽዕራ እየን። እቲ ዝቐረበ ቤትንባብ ኣበይ ከም ዘሎ ንምፍላጥ ነቲ ናይ ኮምዩንካ ሰርቪስካርታ ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ሃገር ሽወደን ነገራት ከመይ ከም ዚሰርሑ ብኸመይ መገዲ ክፈልጥ እኽእል?
ኣብቲ ሓበሬታ ብዛዕባ ሽወደን ኣብ ትሕቲ እተፈላለየ ዝርዝር ኣርእስቲ ብዛዕባ ዝበዝሕ ሕቶታትካ መልሲ ክትረክብ ትኽእል። ከምኡውን ብመገዲ ሊንክ ወይ መላግቦ ካብቲ ማዕከን ቀጥታዊ ሓበሬታ ትረክብ።
መንዩ ኣብቲ ናይ ምልላይ ምስ ሕብረተሰብ ዚብል ኮርስ ኪኣቱ መሰል ዘለዎ?
እቲ ኣብ ቤትጽሕፈት ዕዮ ናይ ጥየሳ ውጥን ዘለዎ ወይ ኣብ መጻኢ ግዜ ዚህሉዎ ሰብ ነቲ ናይ ማሕበረሰብ ምልላይ ዚብሃል ኮርስ ንምውሳድ መሰል ኣለዎ። ዝኾነ ኾይኑ ነቲ ኣብ ቤትጽሕፈት ዕዮ ዘሎ ኣሳላጢኻ ተወከሶ።
ከምኡውን
- ካብ EES Schweiz ወጻኢ ዝኾነ ሃገር ዝመጻእካ
- ዕድመኻ ኣብ መንጎ 18-64 ዝኾነን
- ብምኽንያት ምርኻብ ምስ ቤተሰብ መንበሪ ፍቓድ እተዋህበካ
- ኣብ ሽወደን ከም ተቐማጢ እተመዝገብካ
እቲ ኣብ ናይ ማሕበረሰብ ምልላይ ኮርስ ዚዝውተር ብዛዕባ ሽወደን ዚገልጽ መጽሓፍ Boken Om Sverige ብእተፈላለየ ቋንቋታት ኣሎ፡ ዳውንሎድ ንምግባሩውን ክፍሊት የብሉን።
ናይ መጽናዕቲ/ዕዮ ገዛ ሓገዝ ክረክብ እኽእልዶ?
ኣብቲ ናይ ኮምዩንካ ሰርቪስካርታ ተመልከት። ኣብኡ፡ ኮምዩንካ እንተ ደኣ ኣሎ፡ ናይ መጽናዕቲ/ዕዮ ገዛ ሓገዝ እትረኽበሉ ቦታ ክትረክብ ኢኻ።
ብዙሓት ናይቲ ሕብረተሰብ ሲቪላውያን ውድባት ናይ መጽናዕቲ/ዕዮ ገዛ ሓገዝ ይህባ እየን። ንኣብነት ኣብ ናይ ቀዪሕ መስቀል ካርታ ዘሎ ናይ መጽናዕቲ/ዕዮ ገዛ ተመልከት።
ቀዪሕ መስቀልን ካልኦትን ከይተረፋ ናይ መጻናዕቲ/ዕዮገዛ ሓገዝ ይህባ እየን።
ቀጺልካውን ኣብቲ ናይ እተፈላለያ ውድባት መርበብ ድለ፡ መጽናዕቲ/ዕዮ ገዛ ዚብል ድለ።
ሰብ ዝራኸበሉን ቋንቋ ሽወደን ዚለማመደሉን ቦታ ኣሎዶ?
መብዛሕትአን ሲቪላውያን ውድባት ንሽወደን ምልምማድ ተኽእሎ ይህባ፡ ንኣብነት ኣብ ናይ ቋንቋ ካፈታት።
ኣብ ብዙሓት ኮምዩናት ኣብ ቤትንባብ ናይ ቋንቋ ካፈ ምርካብ ልሙድ እዩ። ኣብቲ ናትካ ዚርከብ እንተ ኾይኑ ድለ።
ኣብ ሃገር ሽወደን፡ ቤትትምህርቲ ከመይ ከም ዚሰርሕ ክፈልጥ እደሊ
ኩሉ ህጻን ናብ መባእታ ቤትትምህርቲ ይኸይድ። ናይ ትምህርቲ ግዴታ ኣብቲ እቲ ህጻን ሸውዓተ ዓመት ዝመልኣሉ ናይ ቀውዒ ሰመስተር ይጅምር፡ ግን ሓደ ህጻን ነታ ዓመት ሰጊሩ ነታ እትመጽእ ዓመት ኪጅምር ይኽእል። ናይ ትምህርቲ ግዴታ ንመብዛሕትኦም ድሕሪ ትምህርታዊ ዓመት ትሽዓተ እዩ ደው ዚብል።
ኣብቲ ናይ ትምህርቲ ሚኒስተር መርበብ ኢንተርነት ብዛዕባ ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል፡ ወይ ከኣ ናብቶም ሓደስቲ መጻእቲ ዝዓለመ ብዛዕባ ቅድመትምህርቲ፡ መባእታዊ ትምህርቲ፡ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ከምኡውን ፍሉይ ቤትትምህርቲ ከተንብብ ትኽእል።
ንውላደይ ከመይ ገይረ እየ ኣብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ዘመዝግቦ?
ኣብቲ ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ቦታ ንምርካብ ኣብቲ ንህጻናት ዚከናኸን ኮምዩንካ ኣመልክት። ውላድካ ኣብ ብሕታዊ ቤትትምህርቲ ወይ ናይ ወለዲ ኮኦፐረቲቭ ኪኣቱ ምስ እትደሊ ብቐጥታ ኢኻ ናብኡ እተመልክት።
ኣብ መብዛሕትኡ ናይቲ ኮምዩናት መግለጺ ናብቲ ናይቲ ኮምዩን ሓበሬታ ብዛዕባ ኣብየተትምህርቲ ህጻናት ዚወስድ ሊንክ ኣሎ
ውላደይ ኣበየናይ ቤትትምህርቲ እዩ ዚኸይድ?
ሓደ ሰብ ኣብቲ ጥቓ ዚነብረሉ ቦታ ቤትትምህርቲ ኺደሊ ንቡር እዩ፡ ግን ከኣ ፍሉይ ትምህርቲ ዚህባ ኣብያተትምህርቲውን ይደሊ እዩ። ዚርከብ እንተ ኾይኑ ንውላድካ ቤትትምህርቲ ክትመርጸሉ መሰል ኣሎካ። ኣብያተትምህርቲ ነቶም ኣብቲ ቀረባ ከባቢ ዘለዉ ተመሃሮ ብቐዳምነት ኪቕበላኦም ግዴታ ኣለወን። እታ ቤትትምህርቲ ብዙሕ ናጻ ቦታ እንተ ኣለዋ፡ ካብ እተፈላለየ ናይቲ ኮምዩን ቦታታት ተመሃሮ ትቕበል። ኮምዩናውን ብሕታውን ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ግን ኣብቲ ናትካ ኮምዩን ብሕታዊ ቤትትምህርቲ ከይርከብ ይኽእል እዩ።
ኣብ መብዛሕትኡ ናይቲ ኮምዩናት መግለጺታት፡ ናብቲ ኣብያተትምህርቲ ናይቲ ኮምዩን ዚብል ኣርእስቲ ዚመርሕ ሊንክ ትረክብ።
ንውላደይ ኣብ ናይ ሃገር ሽወደን ቤትትምህርቲ ከመይ ገይረ እየ ዘመዝግቦ?
ውላድካ ናብቲ ናይ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክላስ (ዜሮ) ኣትዩ እንተ ነበረሞ ኣብኡ ኪቕጽል እንተ ደሊኻ ምንም እትገብሮ የብልካን። እንተ ዘይኮይኑ ምስቲ ውላድካ ኪኸዶ እትደልዮ ቤትትምህርቲ ቀጥታዊ ርክብ ግበር።
ኣብቲ ድለን ምረጽን ዚብል ኣርእስቲ ብዛዕባ ኣብያተትምህርቲ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ነቲ እተፈላለየ መምዘኒታት ድማ ትጥቀመሉ።
ንውላድ ኣብ ቤትትምህርቲ ምእታው ይኽፈሎ ድዩ?
ኣብ ሽወደን መባእታ ቤትትምህርቲ ግዴታ እዩ፡ ኣይክፈሎን ድማ እዩ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ኩሎም ህጻናት ናይ ትምህርቲ መሰል ኣለዎም ማለት እዩ።
ሰብ ከመይ ጌሩ ኣብ ሽወደን ከም ዚጕዓዝ ክፈልጥ እደሊ
ሓባራዊ ጕዕዞ ከመይ እዩ ዚሰርሕ?
ኣብ መብዛሕትአን ከተማታት ንኹሉ ዘገልግል ሓባራዊ መጎዓዝያ ኣሎ። ንኣብነት ኣውቶቡሳት፡ ናይ ከተማ ባቡራት፡ ናይ ጋለርያ ባቡራት ከምኡ ድማ ኣብ መንጎ እተፈላለየ መነሃርያታት ከተማ ዚመላለሳ መሰጋገርቲ ወይ ኣብ መንጎ ከተማታትን ገጠራትን ዚመላለሳ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ኪኾና ይኽእላ። ኣብ መንጎ ገለ ከተማታት ናይ ውሽጢ ሃገር ነፈርቲውን ኣለዋ። ካብቲ ቀንዲ መሬት ሽወደን ናብ ጎትላንድ ዘመላልሳ መርከባት ኣለዋ።
ብሓባር ንምጕዓዝ ቲከት ክትዕድግ የድሊ። ኣብ www.resrobot.se ኣብ መንጎ እተፈላለየ መነሃርያታት ዘሎ ጕዕዞታት ክትርእይ ትኽእል። ንኹሉ ከተማታት ሽወደን ዘጠቓልል ቲከታት እውን ክትዕድግ ትኽእል።
ኣብ ሃገር ሽወደን ማኪና ክዝውር እደሊ
ኣብ ሃገር ሽወደን ሓደ ሰብ ማኪና ንምምራሕ 18 ዓመት ኪመልእ ይግባእ። ካብቲ ዝመጻእካሉ ሃገር ዘጥረኻዮ ፍቓድ መምርሒ ማኪና ምስ ዚህልወካ ብኣኡ ጌርካ ኣብ ሃገር ሽወደን ማኪና ምምራሕ ዚከኣል ኣይመስልን።
ናተይ ናይ ምምራሕ ማኪና ፍቓድ ኣብ ሽወደን ቅቡል ዲዩ?
እቲ ናይ ማኪና መምርሒ ፍቓድ ወረቐት ካብተን ሓንቲ ኣብ ናይ ኤውሮጳዊ ሕብረት (EES) ዘለዋ ሃገራት ዝመጸ ምስ ዚኸውን እቲ ናይ ማኪና ምምራሕ ፍቓድካ ከምቲ ኣብቲ ዘውጻእካሉ ሃገር ኪህሉዎ ዝነበረ ናይ ዓመታት ኣገልግሎት ኪህሉዎ ይኽእል።
ካብ ሃገራት ኤ.ኤ.ኤስ (ኤውሮጳዊ ቍጠባዊ ከባቢ) ወጻኢ ዘውጻእካዮ መምርሒ ፍቓድ መኪና እንተሎካ: ናብ ሽወደናዊ መምርሒ ፍቓድ ክትቅይሮ ኣይከኣልን’ዩ። ኣብ ሽወደን ዝተመዝገብካ ተቐማጣይ እንተ ኾይንካ: ነቲ መምርሒ ፍቓድ መኪና እንተ ነውሐ ንሓደ ዓመት ክትጥቀመሉ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ሽወደን ዚያዳ ሓደ ዓመት እንተ ተቐሚጥካ ግን: እቲ መምርሒ ፍቓድ ኣየገልግልን’ዩ። ኣብ ሽወደን ዝተመዝገብካ ተቐማጣይ እንተ ዘይኮይንካ ግን: እቲ መምርሒ ፍቓድ ተጠቒምካ ንኽንደይ ግዜ ምዝዋር ይፍቀደካ ብዝምልከት ምንም ገደብ ግዜ የልቦን።
ኣብ ሽወደን ፍቓድ መምርሕ ማኪና ንኺህልወኒ እንታይ ክገብር ይግበኣኒ?
ኣብ መካነ-መርበብ ቦርድ ትራንስፖርት ሽወደን: ብዛዕባ ኣውጻጽኣ መምርሒ ፍቓድ ኣብ ሽወደን ዚሕብር ብቐሊል ቋንቋ ዝተዳለወ ሓበሬታ’ሎ።


text:
ብኣመሪካ ብሪጣንያን ፈረንሳን ዝተቐናበረን ኣብ ዒላማታት ከሚካላዊ ኣጽዋር ሶርያ ዘተኮረን መጥቃዕቲ ሎሚ ቀዳም ወጋሕታ ተፈጺሙ።
እቲ መጥቃዕቲ ብ100 ተወንጨፍቲ ሚሳይላት ኣብ ደማስቆስ ርእሰ ከተማ ሶርያን ሖምስ ኣብ ዝተባህለት ካልእ ከተማን ኣብ ዝርከብ ዒላማታት ከሚካላዊ ኣጽዋራት ከምዝተኻየደ ድማ ተፈሊጡ
እዚ መጥቃዕቲ'ዚ ኣቐዲሙ ብፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ተተንቢሁ ዝነበረ ይኹንምበር: መዓስን ኣበየኖት ዒላማታትን ዘተኮረ ከምዝኸውን ግን ከይተገልጸዩ ጸኒሑ።
ኣመሪካ ብሪጣንያን ፈረንሳን ነዚ መጥቃዕቲ ዝወሰዳ: ከም ግብረመልሲ ናይቲ መንግስቲ ሶርያ ኣብ ሶርያዊት ከተማ ዱማ ዘካየዶ መጥቃዕቲ ከሚካላዊ ኣጽዋር ምዃኑ'ዩ ተገሊጹ።
ድሕሪ እቲ መጥቃዕቲ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረዛ መይ እቲ መጥቃዕቲ ስርዓት ምቕያር ዝዓለመ ዘይምዃኑን ንመንግስቲ ባሻር ኣሳድ ናይ ሶርያ ተመሳሳሊ ከሚካላዊ መጥቃዕቲ ከይፍጽም ዓቕሙ ንምድኻምን ንምኽልካልን ከምዝኾነ ኣረዲአን።
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን ብወገኑ ከሚካላዊ ኣጽዋር እናተጠቀምካ ንቡርነት ክንጻወሮ ኣይንኽእልን ኢና ድሕሪ ምባል ጭብጥታትን ሓላፍነትን መንግስቲ ሶርያ ከምዘየማትኡ ገሊጹ።
ሚኒስተር ምክልኻል ኣመሪካ ጂም ማቲስ ብወገኑ እቲ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ንሕጂ ጥራይ ምዃኑ ብምጥቃስ ተወሳኺ ክቕጽል ተኽእሎ ከምዘለዎ ድማ ኣብሪሁ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ድሕሪቲ ሎሚ ቀዳም ወጋሕታ ብኣመሪካ ብሪጣንያን ፈረንሳን ዝተወስደ መጥቃዕቲ ግብረመልሲ- ካብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ናይ ደገፍን ተቓውሞን መግለጺታት ይወሃበሉ ኣሎ።


text:
ምስ ቪኦኤ ቃለ-መጠይቅ ዘካየዱ ወሃቢ-ቃል ምንስትር ወፃኢ ኢትዮዽያ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ፣ምንስትር ወፃኢ ኢትዮዽያ ንኣምባሳደር ግብፂ ኣብ ኢትዮዽያ ፀዊዑ ከምዘዘራረበ ገሊፆም።
ኣምባሳደር ግብፂ፣እቲ መደረታት መርገፂ መንግስቶም እንተኾይኑ ከረጋግፁ፣ተዘይኮይኑ ካይሮ ካብ‘ቲ ተባራዒ ሪኢቶታት ርእሳ ንክተርሕቅ ተሓቲቶም‘ለው ኢሎም።
ኢትዮዽያ ንግብፂ ሓዊሱ ምስ ኩለን ጎረባባታ ሰላማዊ ርክብ ስለትደሊ፣ ኣብ ፖሊሲ ወፃኢኣ‘ውን እንተኾነ ብዝግባእ ዝተንፀባረቀ‘ዩ ኢሎም።እዚ ናይ ግድብ ኣባይ‘ውን ንግብፂ ከስግኣ ከምዘይግባእ ርግፀኛታት ኢና ይብሉ።
ኢትዮዽያ ነቲ ሽዱሽተ ሃገራት ዝተሰማማዓሉ ሰነድ ኣጠቃቅማ ሩባ ናይል ዝምልከት ረቂቅ፣ክሳብ ኣብ ግብፂ ቀዋሚ መንግስቲ ዝምስረት ክደናጎይ ከምዝገበረትን፣እዚ ሰናይ ድልየ እናርአና ከለና ኢና ከም‘ዚ ዝዓይነቱ ተበግሶታት ንዕዘብ ዘለና ኢሎም።ሃገሮም ነቲ ኩነታት ብርግኣት ከምትሕዞ‘ውን ሓቢሮም።
መራሕቲን ፖለቲከኛታትን ግብፂ ኣብ‘ዚ ቀረባ ብቴሌቭዥን ኣብ ዘቃልሕዎ ርኢቶ ፡ ነቲ ግድም ንምትዕንቓፍ ውዲት ክፍጸም ሓሳባት ምቕራቦም ይዝከር።
ብኻሊእ ዜና "መንግስታት ኢትዮጵያን ግብፅን ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ብዛዕባ ዝህልዎ ፅልዋ ዓሚ ንዘርኣይዎ ሰናይ ምትሕብባር ክቕፅልሉ" ኣሜሪካ ፀዊዓ።
ወሃቢት ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ "ክልቲአን ሃገራት እቲ ግድብ ኣብ ልዕሊ ግብፅን ሱዳንን ዝህልዎ ፅልዋ ንምንካይ፡ ከምኡውን እቲ ሩባ ንረብሓ ህዝቢ እቲ ዞባ ብዝጠቅም ኣገባብ ንኸልምዕዎን ነተባብዕ" ኢለን።


text:
Volontärbyrån ቮሎንተርቢሮ ኣብ መንጎ ሰባትን መኽሰብ ዘይብለን ውድባትን ርክብ ንምፍጣር ይሰርሕ። ነዚ ድማ መኽሰብ ብዘይብሉ ዕማማት ብምቕራብ ከምኡውን ንመኽሰብ ዘይብሉ ተሳትፎ ብዚምልከት፡ ማሕበራት ብምምስራትን ብምድጋፍን ንገብሮ።
Volontärbyrån ወለንታዊ ቤትጽሕፈት መኽሰብ ዘይብሉ ኣብ ውሽጢ ናይ ጥቕሚ ፎሩም (ማሕበራዊ ኣተኵሮ ዘለዎም መኽሰብ-ኣልቦ ውድባት) ዚርከብ ትካል እዩ። እቲ ፎሩም ነቲ ሲቪላዊ ማሕበረሰብ ከም ቀንዲ/ማእከላዊ ክፋል ናይቲ ማሕበራዊ ዕቤት ደሞክራስን ውሑስ መነባብሮን ኮይኑ ንኺረአ ይሰርሕ።
ንኣና ኣብቲ ወለንታዊ ቤትጽሕፈት (ቮሎንተርቢሮ) ዘሎና መኽሰብ-ኣልቦ ተሳትፎ ካብ ምሃብ ዝለዓለ እዩ። እቶም ከም ወለንተኛታት ዚሳተፉ ብዙሕ ጥቕሚ ይረኽቡ፡ ንኣብነት ንድሌቶም መውጽኢ ይረኽቡሉ ንውልቃዊ ዕቤት ድማ ዕድል ይረኽቡ። ወለንታዊ ተሳትፎ ኣብ መንጎ ሰባት ዝምድና ይፈጥር። ጽቡቕ ከም ዚስምዓና ይገብረና፡ ኣብ ማሕበራዊ ኮምዩኒቲ ድማ ናይ ተሳታፍነት ስምዒት የሕድረልና።
ኣብ መኽሰብ ዘይብለን ማሕበራት ምውሳእ ንሰባት ኣብቲ ማሕበረሰብ ድምጾም ከም ዚስማዕ ይገብር - ብኸምዚ ድማ ነቲ ምዕባለ ሕበረተሰብ ንኺጸልዉ ተኽእሎ ይህቦም።


text:
ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ኣብ ተሳታፍነት ተመሃሮን ብቕዓት ትምህርቲን ዝዘተየ ርክብ፡ ብ4 ታሓሳስ ኣብ ከተማ ባጽዕ ተኻዪዱ።
ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣብቲ ዞባ መምህር ረሺድ መሓመድ- ዑስማን፡ ተመሃሮ ኣብ ርእሲ’ቲ ውልቃዊ ጻዕሮም፡ ዕቱብ ምክታትልን ሓገዝን ናይ መማህራን ከይፍለዮም ኣዘኻኺሩ።
ንውጽኢት ሃገራዊ መርመራ 8ይ ክፍሊ 2016/2017 ብዝምልከት ኣብ ዝቐረበ ገምጋም፡ ብደረጃ ዞባ ካብ ዝተፈተኑ 1472 ደቂ-ኣንስትዮ ዝርከባኦም 3562 ተመሃሮ – 49 ሚእታዊት ጥራይ ከምሓለፉ፡ እዚ ውጽኢት’ዚ ምስ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ክነጻጽር እንከሎ ድማ ብ15 ሚእታዊት ከምዝነከየ በሪሁ።
ኣብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዋና ዳርክተር ክፍሊ ሓፈሻዊ ትምህርቲ ኣቶ ሙሳ ሑሴን ናይብ፡ ምዕሩይነት ትምህርቲን ኣድማዕነቱን ንምርግጋጽ፡ ሓደ ዓይነት ኣገባብ ኣመሃህራ ከምዝህሉ ምግባር ካብ’ቲ ክስራሓሉ ዘለዎ ምዃኑ ብምዝኽኻር፡ ብቐዳምነት እተን ርኡይ ድኽመታት ዘለወን ኣብያተ-ትምህርቲ ክልለያን ንምሕያለን ክስራሕን ተላብዩ።
ተሳተፍቲ፡ ጠንቂ ምንቊልቋል ተሳትፎ ብዕቱብ ክልለን ፍታሕ ክናደየሉን፡ ምሕደራ ትምህርቲ ኣብ ኩሉ ደረጃታት ብግቡእ ክግምገም፡ ምምዳብ ብቕዓትን ተመኲሮን ዘለዎም መማህራን ልዑል ኣቓልቦ ክወሃቦ፡ ተመኲሮ ብሕታውያን ኣብያተ-ትምህርቲ ክግምግም ዝብሉ ለበዋታትን ርእይቶታትን ኣቕሪቦም።


text:
Updates
ቅዋም ክትግበር
21 Sept 2018
ቅዋም ክትግበር
ገለ ሓቅታት ብዛዕባ ምንዳፍን ምጽዳቕን ቅዋም ኤርትራ
ቅዋም ኤርትራ ናይ ህዝቢ’ምበር ናይ ኢሳያስ ኣይኮነን፡ ንሕና’ውን ንወንኖ
ደስበለ መሓሪ
መእተዊ
እዛ ንቅዋም ትምልከት ጽሕፍቲ’ዚኣ ከዳሉ ዝደፋፋኣኒ ምኽንያት፣ ኣብዚ እዋንዚ ተቓውሞና ገጢምዎ ዘሎ በዳሂ ኵነታት ንክስገር ናይ ሓባር ባይታ ምፍጣር ቀዳማይ ረቛሒ ቀጻልነትን ዓወትን ናይዚ ቃልሲ ምዃኑ ኩሉ ዝኣምነሉ ይመስለኒ። እዚ ሽቶ’ዚ ንምውቃዕ ትምኒት ጥራይ እኹል ክኸውን ከምዘይክእል ብሩህ ኢዩ። ነብሲ ወከፍ ውድብ፣ጉጅለ፣ውልቀስብ፡ ወዘተ.፡ ዓሚቝ ገምጋም ናይ ሕሉፍ ቃልሱ ከካይድን ኣብ ኣረዳድኣን ኣናብባን ናይ ቀረባን ርሑቕን ናይ ቃልሲ ጕዕዞና ክቕየር እንተዘይክኢሉ ብኵነታትን ብግዜን ተቐዲምና ኣብ ደውታ ክንነብር ንግደድ ምዃንና ምርዳእ የድሊ። እዛ ጽሕፍቲ’ዚኣ ብዝርዝር ከቕርባ ዝተገደድኩሉ ምኽንያት ድማ እቲ ኣብ 1997 ዝጸደቐ ቅዋም ከም ሰነድ መጠን ናይ ሓባር ቃልሲ ከነካይድ ከም መበገሲ ክጠቅም ይኽእል ኢዩ ኢለ ስለዝኣምን፡ ናይ ዘተ ባይታ ከፊትና ኣወንታውን ኣሉታውን መዳያቱ መሚና ክንርእዮ ብማለት ምዃኑ አዘኻኽር።
ቅዋም መስረታዊ ሕጊ ናይ ሓደ ሕብረተ ኮይኑ፣ ዕማማትን ቅርጽን መንግስታዊ ትካላት ዝሕንጽጽን ዝቐርጽን፣ መሰላትን ግቡኣትን ዜጋታት ብምዝርዛር ምስ መንግስቲ ክህልዎም ዝግባእ ዝምድና ዘነጽር ዝለዓለ ሕጊ ናይ ሓደ ሃገር ኢዩ። ቅዋም ናይ ኵሎም እቶም ኣብቲ ሃገር ዝጸድቁ (ዝሕንጸጹ) ንዝተፈላለየ መዳያት ህይወት ናይቲ ሕብረተስብ ዘመሓድሩን ዝገዝኡን ሕግታት ምንጪ ኰይኑ ስለዘገልግል ኵሎም ዜጋታት ክፈልጥዎ፣ ክቕበልዎን ክምእዘዝዎን ዝግባእ መሰረታዊ ሕጊ ኢዩ። ናይ ሓንቲ ሃገር መጻኢ ኣተሃላልዋን፣ ኣብ ፖለቲካዊ፣ ማሕበራዊ፣ ባህላዊን ቍጠባዊ ህይወት ናይታ ሃገር ኣብ ምምራሕ ወሳኒ እጃም ስለዘለዎ ኣገዳስነቱ ዕዙዝ ዝዀነ ሕጋዊ ሰነድ ኰይኑ ይርከብ።
ቅዋም ካብ ሃገር ናብ ሃገር ብግዜን ብኵነታትን ዝውሰን፣ ኣብ ኣገባብ ምንዳፍን ምጽዳቕን፣ ኣብ ምብዛሕን ምውሓድን ዓንቀጻት ክፈላለ ይኽኣል’ምበር ኣብ ሓፈሻዊ ትሕዝቶ ግን ዝመሳሰል ኢዩ እንተተባህለ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣይኰነን። ናይ ገለ ሃገራት ቅዋም ብዙሕ ዓንቀጻት ዝሓዘ ዝርዝርን (ንኩሉ ሕቶታት ክምልስ ስለዝድለ) ነዊሕን ክኸውን ከሎ፣ ናይ ካልኦት ሃገራት ድማ ውሑዳት ዓንቀጻት ዝሓዘ ሓጺርን ፍዅስ ዝበለን ኰይኑ እቲ ዝርዝራት ብካልእ ተወሳኺ ሕግታት ክሕንጸጽ ይግደፍ። ብናይ ሕጊ ሞያውያን መሰረታዊ ፍልልይ ኰይኑ ዝርአ ኣብ መስርሕ ምንዳፍን ምጽዳቕን ዝዝውተር ኣገባብ ኢዩ። ኣብ ነፍሲ ወከፎም ንኡስ ፍልልያት ክህልዎም ዝኽእሉ ክልተ ሞደላት ይጥቀሱ።
- ካብ ናይ ወጻኢ ሕጋዊ ስርዓት ቀዲሕካ ምስ ኵነታትካ ከም ዝሰማማዕ ዝገብር ሞደል። እዚ
ሞደል’ዚ ብሕጽር ዝበለ፣ ወጻእተኛታትን ደቂ ሃገርን ዝካፈልዎ ክኢላታት ብምምዛዝ ነታ ሃገር ዝሰማማዕ መሲሉ ዝርአ ንድፊ ቅዋም ምድላው ምስ ተኸናወነ ናብቲ ከከም ኣድላይነቱ ዝቐውም ኣካል ቀሪቡ ይጸድቕን ኣብ ግብሪ ክወዕል ይውሰንን።ትሕዝቶን ኣቃውማን ናይ ምምዛዝ ክኢላታትን፣ ቅድሚ ምጽዳቑ ዝሰግሮ መድርኻትን ክፈላለ ዝኽእል’ኳ እንተኾነ፣ እቲ ኣገዳሲ ሓባራዊ ረቛሒ ናይ ህዝቢ ቀጥታዊ ተዋሳእነትን ተሳታፍነትን ኣብ ግምት ዘየእቱ ካብ ላዕሊ ንታሕቲ ዝወርድ ናይ ምንዳፍ ሞደል ምዃኑ ኢዩ። ኣብ መብዛሕቲአን ሃገራት ኣፍሪቃ ቅዋም ካብቲ መግዛእታዊ ስርዓት ተወሲዱ ውሑዳት ምሩጻት ደቂ ሃገር ዝተሓወስዎ ኮሚሽን ብምምስራት ዝተሓንጸጸ ቅዋማት ምዃኑ ብዙሕ መረዳእታት ኣሎ። ርሑቕ ከይከድና ኢትዮጵያ ሓንቲ ካብተን ሃገራት ምዃና ምጥቃስ ይከኣል። ብፍላይ’ውን ናይ ኣመሪካ ቅዋም ክጥቀስ ይከኣል።”Lancaster House” method of constitution-making, which involves foreign drafting and imposition of a constitution.’
- ብህዝባዊ ተሳታፍነትን ተዋሳእነትን ዝንደፍ ቅዋም ሞደል። እዚ ሞደል’ዚ ኣብ ገለ ካብ ፍሉይ ፖለቲካዊ፣ ማሕበረ-ቍጠባዊን ባህላዊን ድሕረ ባይታን ተመኵሮን ናይታ ሃገር ዝምንጭዉ ፍልልያት’ኳ እንተለዎ ብፈሽኡ ግን ምንዳፍን ምጽዳቕን ቅዋም ህዝባዊ ተሳታፍነትን ተዋሳእነትን ዝርኣየሉ መስርሕ ዘንጸባርቕ ሞደል ኢዩ፡ ኣብዚ ሞደል’ዚ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ከም ኣብነት ዝጥቀሳ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ኤርትራን ፑንትላድን (ሶማሊያ) ኢየን። (ንተወሳኺ ሓበሬታ – Patterns of African Constitution in the Making by Ugo Mattei ተመልከት፡)
1. ኵነታት ኤርትራ ኣብ እዋን ሓርነትን መስርሕ ምንዳፍን ምጽዳቕን ቅዋምን (1991-1997)
መስርሕ ምንዳፍን ምጽዳቕን ቅዋም ኣብ ሓደ ሃገር፣ ምምስራት ምምሕዳራዊ ስርዓት፣ ምህናጽ ቅርጺ መንግስቲን ትካላት መንግስትን፣ መሰላትን ግቡኣትን ዜጋታት ዝምልከት ዓቢ ዕማም ብምዃኑ፣ ካብ ደረጃ ማሕበረ-ቍጠባዊ ምዕባለ፣ ባህላዊ ድሕረባይታን ታሪኻዊ ጕዕዞን ናይቲ ሕብረተሰብ ተነጺሉ ዝርአ መስርሕ ስለ ዘይኰነ፡ ኣብቲ እዋንቲ ዝነበረ ሓፈሻዊ ኣተሃላልዋ ስእሊ ሕብረተሰብ ኤርትራ ምርኣይ ኣገዳሲ ይኸውን።
ድሕሪ 30 ዓመታት መሪር ኲናት ኣብ 1991 ብወተሃደራዊ ስዕረት ኢትዮጵያ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ዝተጋሃደሉ እዋን፣ ቍጠባዊን ትሕተ-ቅርጻዊ ትካላትን ሃገር ኩሉ ዓንዩ፣ ማህበራዊን ባህላውን ዝምድናታት ሕብረተሰብና ተበታቲኹ፣ ብኣሽሓት ዝቝጸር ህዝቢ ህይወቱ ተመዛቢሉ፣ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ብዝተኸፍለ ከቢድ መስዋእትን ምስንካልን ዓሰርታት ኣሽሓት ዜጋታት ምኽንያት፡ ሰባዊ ዓቕሚ ብዙሕ ተዳኺሙ ዝተራእየሉ፣ ካብ ናይ ብዙሕ ዓመታት መግዛእቲ ዝተበገሰ፣ ንምህናጽ ሃገር ዝሕግዙ ፖሊቲካዊን ሕጋዊን ትካላት ይኹን ቅዋማዊ ልምዲ ዘይተወርሰሉ ኵነታት ምንባሩ ዘይከሓድ ሓቂ ኢዩ። ስለዚ ምህናጽ ሃገር ብኵሉ መዳያቱ ካብ ባዶ ክጅምር ስለዝነበሮ፡ እቲ ብደሆታት ብዙሕን ከቢድን ምንባሩ ምግንዛብ ዘይከኣል ኣይኰነን። እምበኣርከስ፡ ቅድሚ ኣብቲ ቀንዲ ናይ ምንዳፍ ቅዋም ሕቶ ምእታው፥ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ነቲ መስርሕ ክጸልዉ ዝኽእሉ ዝተወስዱ ስጕምትታት (ዝጸደቑ ኣዋጃትን ሰነዳትን) ምጥቃስ ነቲ ኵነታት ንምርዳእ ሓጋዚ ይኸውን። እቲ ዝነበረ ፖለቲካዊ ሃዋህው’ውን ኣግሊልካ ዝሕለፍ ኣይኰነን፡
ሀ. ኣብ ካልኣይን ሓድነታዊን ጕባኤ ህግሓኤን ተሓኤ-ማእከላይ መሪሕነትን (መጋቢት 1987) ዝጸደቐ ሰነድን ኣብ ሳልሳይ ጕባኤ ህ.ግ.ሓ.ኤ (ለካቲት 1994) ዝተሓንጸጸ ሃገራዊ ቻርተርን ካብኡ ስዒቡ ዝተሓንጸጸ ማክሮቍጠባዊ ፖሊሲን (ሕዳር 1994)፤
ለ. ኣብ 1993 ብተዓዛብነት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተኻየደ መስርሕ ረፈረንደምን ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻኢን ዝተራእየ ተሳታፍነት ናይ ህዝብን፣ (99.8 ንናጽነት ምድማጹ)፤
ሐ. ካብ 1991 ክሳብ 1994 ብመንግስቲ ዝወጸ ንዝተፈላለየ ሕቶታት ዝምልከት ኣዋጃት፣ ብፍላይ ድማ ኣዋጅ ቍ. 23/1992 ግዚያዊ መንግስቲ ኤርትራ ዝሕንጽጽ ኣዋጅ፣ ቍ. 37/1993ን ቍ. 52/1994 ንቅርጺ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ዘመሓይሽ ሰነድ፤
መ. ኣዋጅ ቍ. 55/1994 ምምስራት ቅዋም ኮሚሽንን ዕማማቱን ዘነጽር ሕጋዊ ሰነድ፤
ሰ. ናይ “ውድባት ሓሸውየ ኣይክህሉን” ዝብል ውልቃዊ ውሳኔ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣ ምቛም ፍሉይ ቤት ፍርዲ፣ ብኣድማ ተጋደልቲ ምኽንያት ዝሰዓበ ማእሰርትን፣ ኣብ ማይ ሓባር ዝተፈጸመ ገበናዊ መቕተልቲ ስንኩላን ብረታዊ ቃልሲን፤
እዚ ኣዋጃትን ሰንዳትን’ዚ ፖለቲካዊ፣ ቍጠባዊን ሕጋዊን ተበግሶታት ዘጠቓለለ ምንባሩ ምግንዛብ ይከኣል።
ካብ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ይኹን ካብተን ቅድሚኡ ንኤርትራ ዝገዝኣ ሃገራት ዝተወርሰ፣ ንኤርትራ ዝሰማማዕ ቅዋማዊን ሕጋዊ ተመኵሮን ሰነዳትን ኣይጸንሐን። እቲ ዝጸንሐ ናይ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ሕግታት ድማ ቅቡል ኰይኑ ኣይተረኽበን። ስለዚ ምጽዳቕ ናይዚ ሰነዳት’ዚ እምበኣር ነቲ ዝነበረ ባዶነት ንምፍዋስን፣ ቅዋማዊ ትካላትን ደምክራስያዊ ስርዓትን ንምእትታው ዝተኻየደ ጻዕርታት (ፈተነታት) ምዃኑ ብሩህ ክኸውን ይግባእ።
እዚ መድርኽ’ዚ ብካልእ ወገኑ ክርአ ከሎ ድማ ነቲ ወግዓዊ ፖለቲካዊ ውሳኔ ጉባኤታት ውድብን፣ ነቲ ብግዝያዊ ሃገራዊ ባይቶ ዝጸድቕ ዝነበረ ሕጋዊ ኣዋጃትን ዝጻረር፣ ብኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝተወስደ ውልቃዊ ውሳኔታት ዝተራእየሉ ህሞት ምዃኑ ምግንዛብ ይከኣል። ናይ ውድባት ህላዌ ምጽራር (ናይ ውድባት ሓሸውየ ኣይክህሉን)፣ ምቛም ፍሉይ ቤት ፍርዲ፣ ምምሕያሽ መነባብሮ ዝሓተተ ኣድማ ተጋደልቲ መሪሕኩም ተባሂሎም ዝተኣስሩን ዝተሰወሩን ተጋደልቲ፣ ኣብ ማይ ሓባር ዝተረሸኑ ኣካለ ስንኩላንን፣ መርኣያ ናይቲ ዘይርጉእን ምልካውን ባህርይ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምዃኑ ዘይከሓድ ኢዩ።
እዚ ክልተ ተጻራሪ ተርእዮታት’ዚ ነቲ ኣብ መንጎ እቲ ኢሳያስ ዝመርሖ ዘይደሞክራስያዊ መስመርን ብካልኦት ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ደሞክራስያዊ መስመር ንምርግጋጽ ዝካየድ ዝነበረ ቃልሲን ኣጕሊሑ ዘርኢ ኢዩ። ብዝያዳ ድማ እቲ ቅዋም ምስ ጸደቐ ኢሳያስ ክፍርሞ ዘይምድላዩን፣”ንድፊ ኣዋጅ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን” ኰነ “ንድፊ ኣዋጅ ምርጫ ኤርትራ” ተዳልዩ ኣብ ዝቐረበሉ እዋን ዘርኣዮ ምሕንጋድን ኣብ ልዕሊ መራሕቲ ዝወሰዶ ናይ ካብ ሓላፍነት ምግላልን ምእሳርን ስጕምትታት ነቲ ጐድኒ ንጐድኒ ዝካየድ ዝነበረ ናይ መስመር ቃልሲ ዝያዳ ዘብርህ ሓቅታት ኢዩ። ኣብቲ እዋን’ቲ ዝካየድ ዝነበረ ቃልሲ ብጽሞና ክንበብ ዘለዎ፣ ብጃምላዊ ኣመዛዝናን ዕምቈት ዘይብሉ ገምጋምን ኰይኑ ክሕለፍ ዘይግበኦ ታሪኻዊ መድርኽ ኢዩ።
- ምምስራት ኮሚሽን ቅዋም ኤርትራ
ኮሚሽን ቅዋም፡ ብመሰረት ኣዋጅ 37/1993፣ ኣቃውማኣን ዕማማታን ዘነጽር ኣዋጅ 55/1994 ድሕሪ ምጽዳቕ፡ ኣብ ሚያዝያ 1994 ብወግዒ ስራሓ ጀመረት። ብዶክተር በርኸት ሃብተስላሴ ትምራሕ ኰይና ብ50 ኣባላትን ብዓሰርተ ፈጻሚት ሽማግለን ዝቘመት፣ ህዝቢ ገጠርን ከተማን፣ ዝተፈላለያ ብሄራት፣ ሃይማኖታትን ማሕበራዊ ጕጅለታትን፣ ተጋደልቲ-ነበርን ኣብ ደገ ዝነብሩ ኤርትራውያን ዜጋታትን ዝተሳተፉዋ ነበረት። 21 ካብ ኣባላታ ድማ ደቂኣንስትዮ ክዀና ከለዋ፣ ብካብ 34 ክሳብ 82 ዕድመ ዘለዎም ዜጋታት ዝቘመት ምንባራ ይዝከር። ብተወሳኺ ካብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ኤውሮጳ፡ እስያ፡ ማእከላይ ምብራቕን ኣፍሪቃን ብዝተዋጽኡ 14 ሞያውያን ዝቘመ ኣህጉራዊ ኣማኸሪ ቦርድ፣ 45 ኣማኸርቲ ዓበይቲ ዓዲ ካብ ኵለን ብሄራት፣ መራሕቲ ሃይማኖትን ፈላጣት ልምዳዊን ባህላውን ሕግ እንዳባ ኤርትራን ብምቛም ናይ ዝተፈላለዩ ሃገራት ተመኵሮ ምስ ሕጊ እንዳባ ንምውህሃድ ዝሕግዝ ባይታ ምንጻፋ ምዝካር የድሊ። ካብዚ ስእሊ’ዚ ብምብጋስ እምበኣር ኮሚሽን ቅዋም እቲ ኩሉ “ባህርያዊ” ኣተሃላልዋ (ብዙሕነት) ሕብረተሰብ ኤርትራ ዘማልአት፣ ነጻ ዝዀኑ ብብቕዓትን ተመኵሮን ዓቢ ሚዛን ዝወሃቦም ዜጋታትን ኣማኸርትን ዝሓዘት ኰይና ናብ ስራሓ ከምዝተበገሰት ምርግጋጽ ይከኣል።
ኣብ ሽማግለታት ተኸፋፊላ ዝተፈላለየ ኣኼባታትን ሰሚናራትን ብምድላው ነዊሕ ክትዕን ሰፊሕ ዘተን ድሕሪ ምክያድ፣ ኣብ ጥሪ 1995 ናይ መጀመርታ ንድፊ ቅዋም ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝተኻየደ ኣህጉራዊ ዋዕላ ንክትዕ ኣቕረበት። ድሕሪ ሰፊሕን ዓሚቝን ዘተ ድማ ናብ ህዝቢ ንክትዕ ዝወርድ ንድፊ ቅዋም መልክዑ ሓዘ።
ናብ ህዝቢ ወሪድካ ነቲ ዕማማት ንምስላጥ ዘድሊ ቍጠባዊ ዓቕሚ ድሕሪ ምርግጋጽ፣ 7 ዞባዊ ኣብያተ ጽሕፈት ቅዋም ኮሚሽን ብምኽፋት፣ 73 ንኡስ ሽማግለታት ብምቛምን፡ ዝተፈላለየ ቋንቋታት ኤርትራ ዝዛረቡ 400 ዝኣኽሉ ዜጋታት ብምስልጣንን ነቲ መስርሕ ንምስልሳል ውድባዊ ቅርጽታት ሓንጸጸት፡ ዕማም ኮሚሽንን መሰረታዊ መትከላት ቅዋምን ዘብርህ ናብ ህዝቢ ዝዝርጋሕ ጽሑፋትን ስእላዊ መግለጺታትን ናብ ዝተፈላለየ ቋንቋታት ኤርትራ ብምትርጓም ተዳለወ። ካብኡ ሰጊሩ ኣህጉራዊ ሕጋዊ ሰንዳትን ውዕላትን ከይተረፉ ናብ ትግሪኛን ዓረብኛን ተተርጒሞም ዝተዘርግሑ ከም “ሓፈሻዊ ሰብኣዊ መሰል ወዲሰብ”ን “ውዕል መሰል ህጻናት”ን ምጥቃስ ይከኣል።
በዚ መሰረት፡ እቲ ኣፈናዊ ምቅርራብ ተወዲኡ ናብ ህዝቢ ወሪድካ ኣብ ፈቖዶ ገጠርን ከተማታትን ብትምህርቲን ብሰሚናርን መልክዕ ዕማማት ኮሚሽን እንታይ ምዃኑ ምግላጽን ሓፈሻዊን መባእታዊን መትከላት ቅዋም ንህዝቢ ምምሃርን መስርሕ ይጅመር። ቀጺሉ ድማ ኣብ ዝርዝር ንድፊ ቅዋም ብምእታው ብረድዮ፣ ተለቪዥንን ብጋዜጣን ዝተሰነየ፣ ናይ ህዝቢ ርእይቶታት ምስማዕን ምእካብን ዝዕላምኡ ሰፊሕ ዘመተ ድሕሪ ምክያድ ገለ ምምሕያሻት ተገይርሉ ብሃገራዊ ባይቶ ንኽጸድቕ ፋልማዊ ንድፊ ይዳሎ። ኣብ ሓምለ 1996 ድማ ናብ መሰጋገሪ ሃገራዊ ባይቶ ቀሪቡ ገለ ውሑድ ምምሕያሻት ድሕሪ ምክያድ ተመሊሱ ናብ ህዝቢ ንዘተ ይወርድ። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ኣብ መጋቢት 1997 መስርሕ ምንዳፍ ቅዋም ተዛዚሙ ንምጽዳቕ ዘድሊ ምቅርራብ ይጅመር። ኣብ ወርሒ ግንቦት 1997፣ 75 ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ፡ 398 ወከልቲ 6 ዞባታት ኤርትራ፡ 75 ወከልቲ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን ብድምር 548 (12 ካብ ሱዳን ክውክሉ ዝነበሮም ኣይተሳተፉን) ዜጋታት ዝተሳተፉዎ ቅዋማዊ ጕባኤ ጸደቐ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ክፍርሞ ስለዘይደለየ ድማ እነሆ ክሳብ ሎሚ ኣብ ከብሒ ተሰቒሉ ክበሊ ይርከብ።
መስርሕ ምንዳፍን ምጽዳቕን ቅዋም ኤርትራ በብመድርኹ ክዝርዘር ዘድለየሉ ምኽንያት፣ ኣብ 80% መሃይምነት ዘየጥፈአ ህዝቢ ዝነብረሉ፣ ድሕሪ ናይ 30 ዓመት መሪርን ከቢድን ኲናት፣ ኵሉ መዳያት ህይወት ሕብረተሰብና ጨሪሱ ዓንዩ ኣብ ዝነበረሉን ኵነታት፣ ነቲ ዕማም ንምዕዋት ዝተኻየደ ጻዕርን ፈተነን ክሳብ ክንደይ በዳሂን ከቢድን ከምዝነበረ ምግንዛብ መታን ክከኣል ዝዓለመ ኢዩ። እቲ ኵሉ ብድሆታት ተሰጊሩ ዝተረኽበ ውጽኢት’ከ እንታይ ይመስል፧
ሓደ ቅዋም ክምዘን ዝግበኦ ብትሕዝቶኡ (ናይ መወዳእታ ውጽኢቱ) ጥራይ ዘይኰነ፣ እቲ ኣብ ምጽዳቕ ንምብጻሕ ዝተኻየደ ናይ ምንዳፍ መስርሕ’ውን ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ። ኣብቲ ናይ ምንዳፍ መስርሕ ዝርአ ብዙሕነት ናይ ፖለቲካ ተዋሳእትን ተሳታፍነት ህዝቢን ካብቶም ኣገደስቲ ረቛሒታት ኰይኖም ዝውሰዱ ኢዮም።
ኣብ ፖለቲካዊ ባይታ ኤርትራ ህላወ ብዙሓት ፖለቲካውያን ውድባት ኣይጸንሐን። እቲ ከም ፖለቲካዊ ህላወ ክቝጸር ዝኽእል እቲ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝነበረ ናይ ተጋደሎ ሓርነት ኤርትራ (ሰውራዊ ባይቶ) ሓደ ክፋል ኢዩ። እዚ ክፋል’ዚ ኣብቲ ዝተኻየደ ፖለቲካዊ መስርሕ ክካፈል’ኳ ሓቲቱ እንተነበረ፡ ዕድል ኣይተከፍተሉን። ኣብ መስርሕ ምንዳፍ ቅዋም ግን ምስቲ ኣብ ወጻኢ ዝከየድ ዝነበረ ንጥፈታት ዝተሳተፉ ውልቀ ኣባላት ምንባሮም ይፍለጥ። ከም ውዱብ ኣካል መጠን ግን ተሳታፍነት ኣይነበሮን።
ብመንጽር እዚ ብኵራት’ዚ እቲ ኣብ ኣተሃላልዋ ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝርአ ዝተፈላለየ ብዙሕነት ግን ንጡፍ ተሳታፍነት ከምዘርኣየ ብዙሓት ወጻእተኛታት’ውን ዝምስክርዎ ሓቂ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኣብ ትሕዝቶ እቲ ዝጸደቐ ቅዋም’ውን ጐሊሑ ይረአ ኢዩ። ከምዚ ክበሃል ከሎ ግን፡ ኵሉ ብዘይ ጕድለትን ሕጽረትን ተኻይዱ ዘስምዕ ክኸውን የብሉን። ኵሉ መዳያት ኣተሃላልዋን፣ ማሕበረ-ቍጠባውን ባህላዊን ኵነታት ሕብረተስብ ኤርትራ ኣብ ግምት ኣእቲኻ፣ ኣብ ምንዳፍ ቅዋም ንጡፍ ተሳታፍነት ህዝቢ ኤርትራ ንምውሓስ ኵሉ ክግበር ዝከኣል ጻዕሪ ከምዝተኻየደ ግን በዚ ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሩ ዘሎ ሓቅታት ምርግጋጽ ይከኣል።
እቲ በዚ ናይ ምንዳፍ መስርሕ ሓሊፉ ዝጸደቐ ቅዋም ትሕዝቶኡ ብሓጺሩ ኣብ ኤርትራ ንሕጊ ዝምእዘዝ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንኽትከል ዘፍቅድ፣ መሰረታዊ መሰልን ነጻነትን ዜጋታት ዘርጋግጽ፣ ቅርጺ፡ ስልጣንን ዝምድናን ኵሎም መንግስታዊ ትካላት ብንጹር ዝሕንጽጽን ዝፈላልን ኮይኑ፣ ንመትከላት ሰላም፣ ሃገራዊ ሓድነት፣ ቍጠባዊ ምዕባለ፣ ደሞክራሲ፣ ማሕበራዊ ፍትሕን ሰብኣዊ መሰልን ዘንጸባርቕ ኢዩ። ሓጺርን ኣብ ኣገደስቲ መትከላትን ዘተኰረን ኰይኑ ዝተረፉ ካልኦት ጕዳያት ብሃገራዊ ባይቶ ዝጸድቁ ሕግታት ክድንገግ ይሕብር። ክማሓየሽ ንዝድለ ናይ ዓንቀጻት ኣገባብ’ውን ኣነጺሩ የስፍር።
ብሓፈሻ ብኤርትራውያን ንኤርትራውያን ዝተነድፈን ዝጸደቐን ታሪኻዊ ሰነድ ኢዩ። ብዙሕ ቍጠባዊ ሃብቲ ኤርትራ ዝተኸፍለሉን ሞያዊን ጕልበታዊን ዓቕሚ ኤርትራውያን ዝሃለኸሉን ዕማም ኢዩ። ካብ ኵሉ ንላዕሊ ድማ ቅድምን ድሕርን ምጽዳቑ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ዜጋታት ዝሰንከልሉን ዝተሰውእሉን ዝተኣሰሩሉን ውርሻ ምዃኑ ክዝንጋዕ ኣይግበኦን። ህሉው ቃልስና ካብ ሕሉፍ ቃልስና ነጻጺልና ክንሪኦ ኣይግባእን፤ መቐጸልታ ናይቲ ሕሉፍ ቃልስናን ታሪኽናን ምዃኑ ከነስተውዕለሉ ይግባእ። ኣወንታዊ ይዅን ኣሉታዊ ታሪኽ ኵሉ ናትና ኢዩ። ኣሉታዊ ወገኑ ኣሊና እቲ ኣወንታዊ ወገን ኣሪምናን ኣመሓይሽናን እንተዘይ ተጓዒዝና ታሪኽና ተበታቲኹ መኣዝን ክንስሕት ንኽእለሉ መገዲ ከይንወስድ ዘፍርሕ ኢዩ።
እቲ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ክወቅዖ ዝደሊ ሸቶታት ምስቲ ኣብዚ ቅዋም’ዚ ሰፊሩ ዘሎ መትከላት ጨሪሹ ዝፈላለ ኣይኰነን።ስለዚ፡ ካብ ቅርሕንትን ፖለቲካዊ ድርቅናን ርሒቕና ዳግመ-ግምት ክንገብርን ምስቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ህዝብና ብኣተሓሳስባ ክንራኸብን እዚ መድርኽ ዝጠልቦ ሕቶ ኮይኑ ይስመዓኒ።
References:
- The Eritrean Constitution – Making Process and Its Philosophy Eritrean Experience by Richard A. Rosen. (link)
- Constitution Making in Eritrea – A Process-Driven Approach by Dr. Bereket Habte Selassie. (link)
- Democracy and the Role of Parliament under the Eritrean Constitution by Dr. Bereket Habte Selassie. (link)
- Patterns of African Constitution in the Making by Ugo Mattei. (link)
- Eritrea at a Crossroads – A Narrative of Triumph, Betrayal and Hope by Andebrhan Welde Giorgis.
- Legal Literature of Eritrea: A Bibliographic Essay by Thomas R. Frencht. (link)
- Forms of Constitution Making and Theories of Democracy by Andrew Arato. (link)
- ሰነዳት ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ = ኣብ ካልኣይን ሓድነታውን ግባኤ ህ.ግ.ሓ.ኤን ተ.ሓ.ኤ መሪሕነትን 19/03/87.
- ሃገራዊ ቻርተር ኤርትራ – ኣብ ሳልሳይ ጉባኤ ህ.ግ.ሓ.ኤ ኣብ ናቕፋ ዝጸደቐ – ለካቲት 16/1994.
- ሃገራዊ ቅዋም ኤርትራ – ኣስመራ ግንቦት 1997 ።
- ንድፊ ኣዋጅ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ፖለቲካዊ ውድባትን – ብሸሪፎ ዝምራሕ ኮሚሽን ዝተነድፈ።
- ንድፊ ኣዋጅ ምርጫ ኤርትራ – ብኣስካሉ መንቀርዮስ ትምራሕ ኮሚሽን ዝተነድፈ።
————————–
For more information, please see the links below:
Statement of Support for FOR. MOF Berhane Abrehe from Exiled Former Members of Eritrean National Assembly
FRM. MOF Berhane Abrehe’s Message to the Eritrean People and Dictator Isaias Afwerki
Interview – Amb. Andebrhan Welde Giorgis (Frankfurt, Aug 2018)
Commentary – Challenges of Peace and Friendship between Eritrea and Ethiopia
Eritrea and Ethiopia-A Joint Declaration of Peace and Friendship


text:
ኣብ ትግራይ ብሓይሉ ኣብርሃ ዝተበሃለ ተመራማሪ ኣብ ዘጣየሾ ማእኸል ቤተ ምርምር ስነ ህይወት ዘርኢ ቅንጥሻራ ኣፍርዩ ናብ ህዝቢ የቕርብ’ሎ። ቀንዲ ዋኒኑ ድማ ካብ ካልኦት ሃገራት ናብ ኢትዮጵያ ዝኣቱ ዝነበረ ዘርኢ ቅንጥሻራ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ብቐረባ ንምርካብ ዝዓለመ እዩ።
እቲ ማእኸል “ቅንጥሻራ ንሃፍትን ጥዕናን” ዝብል መራሒ ቃል ብምጥቃም ብፍላይ ናይ ከተማ ሕርሻ ክካየድ ይሕግዝ’ሎ። ኣብ ውሱን ቦታ ርቡሕ እሞ ድማ ኣብ ሓፂር እዋን ምህርቲ ንምርካብ ይካኣል።
በመንፅር ጥዕና ክረአ እንተሎ ቅንጥሻራ ልዑል ሃናፂ ትሕዝቶ ዘለዎ ዓይነት ተኽሊ እዩ፤ ካብ ‘ኮሎስትሮል’ ናፃ ምዃኑ ልዕሊ ስጋ ይምረፅ።
ተኽሊ ቅንጥሻራ ንምግብነት ብዙሕ ንዘይለመደ ክፋል ሕብረተ ሰብ ንምልላይ ብፍላይ ነቒፁን ተጣሒኑን ብመልክዕ ምስ ሽሮን ካልኦትን መቃመሚ ከምኡ እውን ናፅ ጾም ማክያቶ ኰይኑ ይቐርብ ምህላዉ ድማ ኣይተ ብሓይሉ ይገልፅ።
ውሕስና ምግብ ንምርግራፅ ኣብ ዝግበር ዘሎ ፃዕሪ ተኽሊ ቅንጥሻራ ኣማራፂ ኰይኑ ንኽልመድ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ትግራይ ንልዕሊ 10 ሽሕ ኣንስትዮ ስልጠና ንምሃብ ተተሊሙ’ሎ።


text:
ሰናብቲ ዓቢይ ጾም,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
መጻጉዕ፡
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን፣፣
እዛ ዕለት እዚኣ’ውን ከምተን ዝሓለፋ ሰለሰተ ሰናብቲ ናታ ዝኾነ ስያሜ በቲ ናይ ቤተክርስቲያን ሊቅ ዝኾነ ቅዱስ ያሬድ መጻጉዕ ብዝብል ስም ዝተሰምየት እያ። እዚኣ እታ ራብዐይቲ ሰንበት ኮይና በዛ ቅድስት ዕለት ጎይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መዋዕለ ስብከቱ ስለ ዝገበሮ ብዙሕ ተኣምራት፡ ዘሕወዮም ድኑሳትን ሕሙማትን ዝንገረሉ እዩ። እዚ እውን ኣብ ዮሓንስ ወንጌል ምዕራፍ ሓሙሽተ ተጻሒፉ ካብ ዝርከብ ናይቲ 38ዓመት ኣብ ዓራት ተደኒሱ ዘመኑ ምሉእ ብሕማም ዝሓለፈ ሰብ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ዘሕወዮ ዝትርኽ እዩ። ኩሉ መዝሙራትን ስብከታትን ንባባትን ቤተክርስቲያን ከኣ ብሓደ ህርመት ስለ እቲ ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝገበሮ ንሕሙማት ምሕዋይን ምፍዋስን ክነግሩ ይቕንዩ።
እቲ ቃል ከምዚ ይብል ”ድሕሪ እዚ ድማ በዓል ኣይሁድ ኮነ (ቀዳም መዓልቲ እዩ)፡ኢየሱስ እውን ናብ ኢዮሩሳሌም ደየበ። ኣብ ኢየሩሳሌም ኣብ ጥቓ ኣፍደገ ኣባጊዕ ከኣ መጠመቒ(ጱሩጳቄ) መሕጸቢ ማይ ጸሎት ነበረ። ጱሩጳቄ ማለት ናይ ፈውሲ፡ ናይ በዓል ‘ናይ መስዋእት ናይ ጉባኤ ቦታ ማለት እዩ። ቅልንብትራ እትብሃል ከኣ ብእብራይስጢ ከኣ ቤተሳይዳ ትብሃል እዚ ድማ ቤተመድሃኒት ማለት እዩ። እዚ ቦታ እዚ ኣባጊዕ ዝሕንብሳሉ፡ ኣባጊዕ ዝሕጸባሉ ቀላይ እዩ። ኣብዚ ድማ ሕሙማት ዝድቅስሉ ሓሙሽተ መደብ ነበሮ፡እዚ ከኣ፦
1. ሰሎሞን ብጥበቡ ስሒቡ ዘእተዎ ማይ እዩ።
2. ነቢይ ኢሳይያስን ንጉስ ሕዝቅያስን “ሓበ ኣውጽኡ ማየ ማእከለ ክልኤቱ ኣረፍት ” ከም ዝብል ኣብ ሻድሻይ ቆመ ብእሲ (ቁመት ሰብኣይ) ዘውጽእዎ ማይ እዩ ስንክሳር 6 መስከረም ንመልከት። እዚ ማይ ጸሎት እዚ ቀዳም ቀዳም ሓደ ሕሙም ዝሓውየሉ ዝነበረ ቦታ እዩ።
ኣብቲ ሓሙሽተ መደብ ብዙሓት ሕሙማት ይድቅሱ ነበሩ። ዕዉራትን ሓንካሳትን፡ ኣካሎም ዝነቐጸ፡ ኣካሎም ዝለመሰ ሕሙማት ኣብኡ ይድቅሱ ነበሩ ናይቲ ማይ ምንዋጽ ይጽበዩ ነበሩ። ከመይ መልኣኽ እግዚኣብሔር ናብ’ቲ ማይ ጸሎት ኪወርድ ከሎ እቲ ማይ ይናወጽ ነበረ። እቲ ድሕሪ ምንዋጽ እቲ ማይ ኣቐዲሙ ወሪዱ ዝሕጸብ ድማ ካብ ዘለዎ ኩሉ ሕማም ይሓዊ ነበረ።
ናብዚ ማይ እዚ መልኣኽ እግዚኣብሔር እንታይ ክገብር ይወርድ ነይሩ እንተተባህለ ፡ማያት ክቕድስ፡ መስዋእቲ ከዕርግ እዩ። እዚ ከኣ ምሳሌ ዘለዎ እዩ። እቲ ማይ ናይ ጥምቀት፡ እቲ ሓሙሽተ መደብ፡ ናይ ሓሙሽተ ኣእማደ ምስጢር፡ ሓሙሽተ ዓይነት ሕማማት ዝነበሮም፡ ናይ ሓሙሽተ ምእመናን እዩ። ሓሙሽተ ጾታ ምእመናን ዝተባህሉ ድማ ኣዕሩግ፡ ወራዙት፡ ኣንስቲ፡ ካህናት፡ መነኮሳት እዮም።
ናይ ሓሙሽተ ጾታ ምእመናን ጠባይ ከኣ በዚ ዝስዕብ ይግለጽ ።
1. ኣዕሩግ (ኣረግቶት) ጾሮም ፍቕሪ ገንዘብ እዩ፡ መን ኪረድኣና መን ኪጥውረና፡እናበሉ ገንዘብ ምእካብ ይፈትዉ እዮም፡ ነዚ ሓዲጉ ብናይ ወራዙት ስምዒት ብዝሙት እንተ ተቓወሞም ብጸጋ ጥምቀት ይስዕርዎ።
2. ናይ ወራዙት ጾር ዝሙት እዩ፡ ነዚ ሓዲጉ ብፍቕሪ ገንዘብ እንተ ተቛወሞም ብጥምቀት ብዝረኸብዎ ሓይሊ መንፈስ ይስዕርዎ።
3.ናይ ኣንስቲ ጾር ተርእዮ ምንዝርና እዩ፡ ነዚ ሓዲጉ ብኻልእ ስምዒት እንተ ተቛወመን ብጥምቀት ብዝረኸብኦ ሓይሊ መንፈስ ይስዕርኦ።
4.ናይ ካህናት ጾር ትዕቢት እዩ። ኣእምሮና ረቂቕ ማዕርግና ምጡቕ (ልዑል) ብምባል ይዕበዩ ፡ ነዚ ሓዲጉ ብኻልእ ስምዒት እንተተቛወሞም ብሓይሊ ጥምቀት ይስዕርዎ።
5.ናይ መኖኮሳት ጾር ስስዔ እዩ፣ ኣብ ዝደልይዎ ግዜ ስለ ዘይረኸብዎ ነዚ ሓዲጉ ብኣንሳሕስሖ ዘበከንቱ (ዙረት) እንተ ተቓወምዎ ብሓይሊ ጥምቀት ይስዕርዎ፣፣(ዮሓንስ ኣፈወርቅ ሻብዓይ ክፍሊ ተግሳጥ)
ኣብዚ ወንጌል እዚ ተገሊጹ ከም እንረኽቦ፣ ካብ ዝሓምም 38 ዓመት ዝገበረ ሰብኣይ ነበረ ይብል እቲ ጽሑፍ (ዮሓ5፣5)፣፣ ጎይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዚ ሰብ እዚ ኣብ ዓራቱ ደቂሱ ምስ ረኣዮ፣ ነዊሕ ከም ዝሓመመ ፈሊጡ “ክትሓዊዶ ትደሊ ኢኻ፧” በሎ፣፣ እቲ ሕሙም ከኣ ጎይታይ እቲ ማይ ምስ ተናወጸ ናብቲ ቀላይ ዘውርደኒ ሰብ የብለይን ኣነ ክሳዕ ዝመጽእ ድማ ካልእ ቀዲሙኒ ይወርድ”ኢሉ መለሰሉ፣፣ ኢየሱስ ከኣ ተንስእ እሞ ዓራትካ ኣልዒልካ ኪድ” በሎ። እቲ ሰብኣይ ድማ ብኡንብኡ ሓወየ፣ ዓራቱ ኣልዒሉ እውን ከደ፣፣
ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ን38 ዓመት ኣብ ዓራት ዝደቀሰ ሰብ ሓቲትዎ “እወ” ዝብል ምላሽ ከምዝህቦ ይፈልጥዶ ኣይኮነን እንተ በልና፣ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ነዚ ዝገበረ ስለ ክልተ ነገር እዩ ኔይሩ እዚ ከኣ፥
1. ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝፈልጥ እኳ እንተኾነ ስርሑ ግን ብዘይ ምኽንያት ኣይሰርሕን እዩ፣፣
2. ብኻልኣይ ከኣ ነቲ ሕሙም ብድልየቱ እምበር ብግደታ ከም ዘይ ኣሕወዮ ንምግላጽ እዩ። ስለዚ እዚ ነገር እዚ ከፍልጥ ነቲ ዝሓመመ ሰብ “ክትሓዊዶ ትደሊ ኢኻ፧” ዝብል ሕቶ ኣቕረበሉ፣ በዚ ከኣ እቲ ዝሓመመ ምርጭኡ ምሕዋይ ምዃኑ ብገዛእ ልሳኑ ምስ መስከረን ምስተዛረበን ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ እውን ብኣምላኻዊ ቃሉ “ተንስእ’ሞ ዓራትካ ኣልዒልካ ኪድ” በሎ፣፣ እታ ን38 ዓመተ ተሰኪማቶ፣ ጸይራቶ እምበር ተሰኪምዋ ኮነ ጸይርዋ ዘይፈልጥ ዓራት በቲ ግዜ ግን ኣምላኽ ንጭንቀቱ፣ ንድኻሙን ምድናሱን ርእዩ ምሕረት ገበረሉ፣ ካብ ዓራት ምድቃስ፣ ካብ ኢድ ሰብ ምጽባይ ተገላገለ። ንኣምላኽና ንእግዚኣብሔር ክብሪ ይኹኖ!!! ኣሜን፣፣
ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ክትሓዊዶ ተደሊ ኢኻ” ኢሉ ኣብ ዝሓተቶ ግዜ እዚ ሰብ እዚ “ሰብ የብለይን፣ እቲ ማይ ምስ ተናወጸ ከኣ ካልእ ቀዲሙኒ ይወርድ” ምባሉ፣ እንሆ እዚ ሰብ እዚ ዘመድ ኣዝማድ ስለ ዘይነበርዎ፣ ሓይሉ ድኹም ክትንስእ ኮነ ክንቀሳቐስ ስለ ዘይክእል እሞ ከኣ ኣብቲ ክሓውየሉ ዝኽእል ግዜን ሰዓትን ስለ ዝሓልፎ፣ እቶም ብቕሩብ ብጉልበቶም ካብኡ ዝሕሹን፣ እቲ ማይ ምስ ተናወጸ ግዜ ቤተሰቦም ብሓይሊ ጉልበት ተሰኪሞም ናብቲ ማይ ዘእትውዎም ስለ ዝቕድምዎ ንሱ እውን ከይ ሓወየ ነዊሕ ግዜ ስለ ዝገበረ፣ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዝመጻሉ ግዜ ናብቲ ማይ መታን ከእትዎ እዩ፣”ሰብ የብለይን “ዝብል ቃል ዝመለሰ፣፣
እንተኾነ እቲ ልብን ኮላሊትን ዝምርምር ኣምላኽ ንሽግሩ፣ ንድኻሙ ተረዲኡ ካብኩሉ ሕማሙ ድኣ ነጻ ገበሮ፣፣ እዚ ዝኾነሉ ዕለት፣ ሰንበት ነበረ። እቶም ኩሉ ግዜ ብተንኮልን ክፍኣትን ዝተመልኡ ጸሓፍቲ ፈሪሳውያንን ሊቃውንቲ ኣይሁድን፣ እዚ ሰብ እዚ እታ ን38 ዓመት ጸይራቶ እትነብር ዝነበረት ዓራት ተሰኪሙ ክኸይድ ከሎ ተጓነፍዎ፣፣ ንሳቶም ነዚ ምሕረት እዚ ብምርካቡ፣ማዕረሰቡ ኮይኑ ኣእጋሩ ተኺሉ ክጎይን ክንቀሳቐስን ምስ ረኣይዎ ብልቦም ሕሱም ጓሂ ተሰምዖም፣ ክሕጎሱ’ውን ኣይተራእዩን፣ ኣብቲ ናቱ ሓጎስ ተኻፈልቲ ንምዃን ፍቓደኛታት ኣይነበሩን እኳ ድኣ “ሎሚ ሰንበት ስለ ዝኾነ ዓራትካ ኣልዒልካ ክትከይድ ኣይፍቀደልካን እዩ” በልዎ፣፣ ንሱ ግና “ኣቲ ዘሕወየኒ እዩ ‘ዓራትካ ኣልዒላካ ኪድ’ ዝበለኒ” ኢሉ መለሰሎም። ንሳቶም ከኣ “እቲ ዓራትካ ኣልዒልካ ኪድ ዝበለካ ሰብኣይ መን እዩ፧” ኢሎም ሓተትዎ፣፣ ኣብቲ ቦታ ብዙሕ ሰብ ነበረ፣ ኢየሱስ ከኣ ድሕር ኢሉ ስለ ዝነበረ፣ እቲ ዝሓወየ ሰብኣይ መን ምዃኑ ኣይፈለጠን‘ዘሕወዮ ዘይምፍላጡ ስንፍና እዩ’ ብድሕሪ’ዚ ኢየሱስ ነቲ ዝሓወየ ሰብኣይ ኣብ ቤት መቐደስ ረኸቦ እሞ “እንሆ ሓዊኻ ኣለኻ ካብዚ ዝገድድ ከይረኽበካ፣ መሊስካ ሓጢኣት ኣይትግበር”በሎ ።
ካብዚ ዝገድድ እንታይ ኣሎ እንተ በልና፣ እቲ ናይ ቅድም ደዌ ስጋ እዩ፣ እዚ ናይ ሎሚ ግና ደዌ ነፍሲ እዩ። እዚ ሰብ እዚ በደል ምፍጻሙ ከኣ ኣይተረፎን። ብዕለተ ዓርቢ ጎይታናን ኣምላኽናን ኣብ መስቀለ ከሎ፣ ስሌና ጥራሕ ዕራቖቱ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ብኢዱ ገይሩ ገጹ ከም ዝጸፍዖ እሞ ኢዱ ከም ዝነቐጸት ይንገር። ደዌ ዘንጽሕ፣ ደዌ ዘዕሴት፣ ደዌ ዘመቅሰፍት፣ ደዌ ዘሓጢኣት ኣሎ፣፣
1. ደዌ ዘንጽሕ ዝበሃል ከም ናይ ጢሞቴዎስ ብንጽሕና ብትሕርምቲ ዝመጽእ እዩ (1ጢሞ5፣23)።
2. ደዌ ዘዕሴት ከም ናይ ኢዮብ ወጋ ዘለዎ ሕማም እዩ (ኢዮብ2፣10)።
3. ደዌ ዘመቅሰፍት ከም ናይ ሳኦልን ከም ናይ ሄሮድስን ዝመስል ሕማም እዩ (1ሳሙ18፣10,ግ.ሃዋ12፣23)።
4. ደዌ ዘሓጢኣት ዝበሃል ከኣ ከምዚ ን38 ዓመታት ተደኒሱ ዝነበረ ሰብኣይ እዩ፣፣
ብድሕሪ እዚ፣ እቲ ሰብኣይ ከኣ ከይዱ እቲ ዘሕወዮ ኢየሱስ ከም ዝኾነ ንኣይሁድ ነገሮም፣፣ እቶም ኣቐዲሞም ብምሕዋዩ ክሕጎሱ ዘይተረኽቡ ግናኸ ብመዓልቲ ሰንበት ዓራት ብምጻሩ ዝጓሃዩ ኣይሁድ፣ እቲ ዘሕወዮን ዓራትካ ኣልዒልካ ኪድ ዝበሎን፣ ንሱ ኢየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ ፈለጡ እሞ ኣሳደድዎ ክቐትልዎ እውን ደለዩ።
ይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዚ እናበለ መለሰሎም፣
1. “ኣቦይ ክሳዕ ሕጂ ይዓዪ ኣሎ(ስነፍጥረት ምምልላሱ እዩ) ኣነ እውን ይዓዪ ኣለኹ( ስነፍጥረት የመላልስ ኣለኹ)”
2. “ኣቦይ ክሳዕ ሕጂ ይዓዪ ኣሎ” ማለት ብመዓልቲ ሰንበት (ቀዳም ) በቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ማይ ጸሎት ምኽንያት ሓደ ሓደ ሕሙም የሕዊ ኣሎ፣፣ ኣነ’ውን ስርሔይ ይሰርሕ ኣለኹ፣፣ እዚ ማለት ብመዓልቲ ሰንበት ነታ ንዓሰርተው ሸሞንተ ዓመት ጎቢጣ ዝነበረት ሰበይትን ነዚ 38 ዓመታት መጻጉዕን ከምዘሕወየ ንምግላጽ እዩ(ሉቃስ13፡10-11)።
ስለዚ ሰንበት ብምስዓሩ ጥራሕ ዘይኮነስ ንኣምላኽ ድማ ኣቦይ ብምባሉ ንርእሱ ምስ ኣምላኽ ስለ ዘመዓራረየ ኣይሁድ ክቐትልዉ ይደልዩ ነበሩ ብድሕሪ’ዚ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዚ እና በለ መለሰሎም ፣ብሓቂ ብሓቂ ይብለኩም ኣለኹ ወልድ ነቲ ኣቦ ክገብሮ ብህልውና ዝረኣዮ እንተ ዘይኮይኑ ካብ ርእሱ ጥራሕ ሓንቲ ነገር እኳ ክገብር ኣይክእልን እዩ፣፣ ከመይ ነቲ ኣብ(ኣቦ)ዝገብሮ ዘበለ ኩሉ ወልድ እውን ይገብሮ እዩ፣፣ ኣብ ንውዱ የፍቅሩ እዩ እሞ ብህልውና ዝገብሮ ኩሉ የርእዮ እዩ። ንስኻትኩም ምእንቲ ክትኣምኑ ክትንደቑ ካብ’ዚ ዝበልጽ ግብሪ ማለት ሕሙም ካብ ምፍዋስ ዝበልጽ ምዉት ምትንሳእ ከርእዮ እዩ። ኣቦ ንምዉታት ከም ዘተንስኦም ሕያዋን እውን ከም ዝገብሮም፡ ወልድ’ውን ኣተንሲኡ ነቶም ዝደልዮም ሕያዋን ይገብሮም እዩ፣፣ ኣቦ ንሓደ እኳ ኣይፈርድን እዩ እንተኾነ ኩሉ ፍርዲ ንወልድ ሃቦ(ኣብ ፍርዲ ዘበለ ኩሉ ንወዱ ድኣ ሃቦ እምበር ንሱስ ንሓደ እኳ ተገሊጹ ኣይፈርድን እዩ)። ኩሉ ሰብ ንኣብ ወላዲ ኢሉ ከም ዘኽብሮ፡ ንወልድ ኸኣ ተወላዲ ኢሉ ምእንቲ ከኽብሮ እዩ፣፣ እቲ ንወልድ ተወላዲ ኢሉ ዘየኽብሮ ግና ነቲ ዝለኣኾ ኣብ እውን ወላዲ ኢሉ ኣየኽብሮን እዩ። ብሓቂ ብሓቂ ይብለኩም ኣለኹ እቲ ንቃለይ ዝሰምዕ በቲ ዝለኣኸኒ ኣብ እውን ዝኣምን ናይ ዘለኣለም ህወት ክረክብ እዩ፣፣ ንሱ ካብ ሞት ናብ ህይወት ድኣ ይሰጋገር እምበር ናብ ፍርዲ ናብ ገሃነም ኣይከይድን እዩ። እቶም ምዉታት ድምጺ ወዲ ኣምላኽ (ትምህርቲ ወንጌል ) ዝሰምዕሉ ግዜ ከም ዝመጽእ ግዜኡ ድማ ሕጂ ከም ዝኾነ ብሓቂ ብሓቂ ይብለኩም ኣለኹ፣፣ ምዉታት ተባሂሎም ዘለዉ ምዉታነ ሕልና እዮም። እቶም ትምህርቱ ሰሚዕም ዝተቐበልዎ ከኣ ትንሳኤ ልቦና ክትንስኡ እዮም፣፣
ኣብዚ ዕለተ መጻጕዕ ጐይታ ንዝገበሮ ተኣምራትን ፈውስን ክንዝክር ከሎና ንሕሙማትን ድውያንን ናይ ምሕረትን ፈውስን ዓቢ መንፈሳዊ ጸጋ ክትዕድል ካብ ጐይታ ብሓደራ ዝተቐበለት “መዕረፊት ኣጋይሽ” ቤተ ክርስቲያን እያ። መምህራንን ካህናትን ድማ ብትምህርቶምን ብጸግኦምን ንዝወደቐ ከልዕሉ፤ ንዝተሰብረ ክጽግኑ፤ ንዝሓመመ ከሕውዩ ተጊሆም ሓደራ ጐይታ ክፍጽሙ ይግባእ። ምሕረትን ፈውስን ዘድልየና ምእመናን’ውን ካብ ዝኾነ ጽዩን ባዕድ ኣምልኾ ርሒቕና ትውክልትና ኣብ እግዚአብሔር ብምግባር ብእምነትን ብተስፋን ኣብ ቤተ ክርስቲያን እንተተመላለስና እግዚአብሔር ኣብ ግዚኡን ኣብ ሰዓቱን ባዕሉ ምሕረቱ ክሰደልና እዩ። ንዝተገብረልና ድማ ምስጋና ካብ ምቕራብ ክንቑጠብ ወይ ውን ድኅር ክንብል የብልናን።
መዝሙር ንባባት ምስባክ
ኣምላኩሰ ለኣዳም ገላ5፡1-መፈ መዝ41፡1-3
ያዕ5፡14-መፈ
ግ.ሓዋ 3፡1-12
ዮሓ 5፡2-25
ናይ ምሕረት ኣምላክ ምሕረቱ ይሃበና ኣሜን!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!
ይቕጽል,,,,,,,,,,,,


text:
ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያን ንቅድስና ዝተጸውዔ እዩ፡ ቅድስና ብግብረ ሰናይን ብውሳጣውን ደጋውን ልወጢ ዝንበር እውነተይና ጽሞና ብምጉዓዝ ዝንበር እዩ፡ እዚ ኸኣ ብፁዕ ሮስሚኒ ዘተሓሳሰቦ መንፈስ ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና ነቶም በዚ ብፁዕ’ዚ ዝተመስረተ ማሕበር ልኡካነ ወንጌል ተቕዋም ዘፍቅር ንናይ ማሕበሮም ጠቕላሊ ጉባኤ ሮማ ንዝኣተዉ ኣባላት ማሕበር ሮዝሚኒ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ናይ ኣርእሰተ ሊቃነ ጳጳሳት ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ገሊጾም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብፁዕ ኣንቶኒዮ ሮዝሚኒ፥ ኣባል ቤተ ክርስቲያን ምዃንካን ደረት ኣልቦ ተኣማንነት ንቕድስቲ መንበርን ዝብሎ ብቓልን ሕውየትን ዝነበሮ ምዕዳኑ፡ እቲ ኣብ 1800 ዓ.ም. ብኣኡ ዝተመስረተ ማሕበር ፍቕሪ ከምኡ እውን ብሮዝሚናውያን ዝፍለጡ ልኡካነ ወንጌል ካህናትን ደናግል ዝኽተልዎን ዝነብርዎን መንፈሳውነት ክኸውን ቅዱስ ኣቦና ነዚ ካህንን ናይ ፍልስፍና ሊቅ ተወላዲ ትረንቲኖ ብፁዕ ሮዝሚኒ እናሓሰቡ ነቶም ኣብቲ ናይቲ ማሕበር ተቕላሊ ጉባኤ ንዝሳተፉ ናይቲ ማሕበር ኣባላት ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ምዕዳን ኣተሓሳሲቦም።
ቅድስና ጐደና ሕዳሴ ቤተ ክርስቲያን እዩ
ማሕበር ሮስሚናውያን ክሳብ ዕለት 23 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ዘካይዶ ጠቕላሊ ጉባኤ፡ “ፍጽማን ኩኑ … መሓሪያን ኩኑ” ብዝብል ወንጌላዊ ቃል ዝምራሕ ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና ዘኪሮም፡ እዚ ወንጌላዊ ቃል’ዚ ብፁዕ ኣንቶኒዮ ሮዝሚኒ ዝደግሞን ብጸጋ እግዚኣብሔር ተደጊፉ ክነብሮን ዝፍትኖ ዝነበረ እዩ፡ ዝዀነ ይኹን ካህን ዝዀነ ይኹን ምእመን ቅድም ቀዳድም ጽዋዔኡ ንቕድስናን ቅድስና ንምምስካር እዩ፡ ኣብዚ ጐደና ቅድስና’ዚ ብግብረ ሰናይ ኣብ ዝተሰነየ ሕይወት ብሓባር ምጉዓዝ የድሊ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና፥
ቅድስናን ግብረ ሰናይን ንውሑዳትን ኣብ ገለ ገለ ፍሉይ ኣዋን ዝንበር ኵነት ኣይኰነን፡ ኩሉ ኣብ ክርስቲያናዊ ጸዋዕታኡ እሙን ብምዃን ንኽነብሮ ዝተጸውዔ ገድለ ብፅዕና እዩ፡ ብፁዕ ሮዝሚኒ ኦ እግዚኣብሔር ተባዓትን ጀጋኑን ለኣኸልና እንክብል ክም ዝገልጾ ከምዝነበረ እዩ፡ ክሳብ ፍጻሜ ስለ ካልኦት ዝስዋዕ ሕይወት፡ ቅድስና እውነተይና ጐደና ሕዳሴ ቤተ ክርስትያን እዩ፡ እዚ ማለት ከኣ ከምቲ ሮዝሚኒ ‘ቤተ ክርስቲያን መጠን ገዛእ ርእሳ ዝሓደሰት ንዓለም ትልውጥ’ ዝበሎ እዩ።
ዝስዋዕ ፍቕር፥ ውስጣዊ ጽንዓትን ቅዱሳዊ ዘይምግዳስን
ፍቕሪ ሓልዮትን ልዕሊ ኵሉ ዝዀነ ገድሊ ብፅዕና እዩ፡ እዚ ኸኣ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ መልእኽትታቱ ዝብሎን ሮዝሚኒ እውን ነቲ ዝመስረቶ ማሕበር በዚ ገድሊ ብፅዕና ክጽዋዕ ምግባሩ ብዘይ ምኽንያት ኣይነበረን፥
ብውሳጣዊ ጽሞናን ብቕዱሳዊ ዘይምግዳስ ዝግለጽ ናይ ፍርያም ቅድስና ኣብነት ዝዀነ ሮዝሚኒ እቲ ብዙሓት ቅዱሳት ዝተኸተልዎ መገዲ እውን ምዃኑ ናይ ቤተ ክርስቲያን ታሪኽ ይገልጾ፡ ሮዝሚኒ ከምቲ ካብ ቅዱስ ኢግናዚዮስ ዘሎዮላ ዝተመሃሮን፡ ብዘይ ቅዱሳዊ ዘይምግዳስ ኵላዊ ፍቕሪ ክትክውን ዘይከኣል ምዃኑ ይምዕድ፡ እዚ ኸኣ ግብረለይ ክገበረልካ ዘይኰነስ ከምቲ ስለ ፍቕሪ ብጻይ ገዛእ ርእሱ ኣሕሊፉፍካ ምሃብ ዝብል ፍቕሪ ምንባር ማለት እዩ።
ወትሩ ናይ ፍቕሪ ስራሕ እተዓዩ ኩኑ፡ ዝተዘርግሓ ኣሕዳው ይሃልውኩም። ተራ ትምህርቲ ዘይኰነስ ሕንጸት ኣቕርቡ፡ ፍቕራዊ ብልሓተ ኣእምሮ ይሃልውኩም። እዚ ኸኣ ኢየሱስ ክርስቶስ ምቕራብ ዝብል ኰይኑ ዝተሰገወ ቃል፡ ቃል ኰይኑ ዘይተርፍ ፍቕሪ፡ እዚ ፍቕሪ ከኣ ናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገልግሎትኩም መሰረት ይዅን ኢሎም።
ኣብ ኣተገልግሉለን ሃግራት ናብ ዝሳቐዩ ኣሕዋትን ኣሓኣትን ዝተዘርግሓ ኣእዳው ይህልውኩም። ናብቶም ዝሳቐዩን ዝተረስዑን ኣሕዋት ናይ እምነትን ፍቕርን ረድኤት ኣቕርቡ። ንስኻትኩም ካህናትን ደናግልን ሮዝሚናውያን ናይ መንፈሳዊ ቅርበት መስካርያን ኩኑ።
ኣባላት ማሕበር ሮዝሚናውያን ወትሩ ንናይ ቤተ ክርስቲያንን ንናይ ዓለምን ትጽቢታት ክፉታት ክዀኑ ዘተሓሳሰቡ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም። ኣብ ኣገልግሎትኩም ተዋሳእነት ዓለማውያን ምእመናን ኣተባብዑን ወትሩ ወንጌላዊ ፍጽሙነት ሃረር ክብሉን ምዒዶም፡ “በቲ ዝተዋህበትና መንፈስ ቅዱስ ፍቕሪ ኣምላኽ ኣብ ልብና ስለ ዝመልአ ኸኣ እታ ተስፋ ኣይተሕፍረናን እያ፡ (ሮሜ. 5,5) መንፈስ ቅዱስ መጋበርያ ናይቲ ዝስዋዕ ፍቕሪ ክንከውን ፍቕርን ተስፋን እምነትን ኣባና ይሕድስ፡
እንክብሉ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ኣጠቓሊሎም።


text:
ኣብ ኣፍሪካ ዘይሕጋዊ ዝውውር ህፃናት ንምግታእ ዘኽእል መደብ ንምሕንፃፅ ኤክፓት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝፀውዖ ኣሁጉራዊ ኣኼባ እዩ እቲ ትካል ነቲ ሽልማት ዝሰዓረ ምዃኑ ዕላዊ ዝኾነ፤ብመሰረት ናይ ሂልተን ናይ ፅሑፍ መግለፂ።
እናዓበየ ይመፅእ በዘሎ ናይ ቱሪዝም ምንቅስቓስ፣ናይ ስድራ ምብትታ፣ምትእትታው ሓድሸቲ ቴክኖሎጅታት፣ፍልሰትን ድኽነትን ዘይሕጋዊ ናይ ህፃናት ዝውውር ኣብ ኣፍሪካ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ይርከብ።
በብዓመቱ 1.2 ሚሊዮን ህፃናት ብዘይሕጋዊ ኣዘዋወርትን ደለልትን ከምዝስረቑ እቲ መግለፂ ይሕብር።ብዓለምለኸ ደረጃ ኣብ ልዕሊ ህፃናት ዝፍፀም ንግዲ 12 ቢሊዮን ዶላር ከምዝበፅሐ ናይ ሂልተን ፋውንዴሽን ፕሬዝዳንት ብምጥቃስ እቲ መግለፂ ጠቒሱ’ሎ።
ኤክፓት ነዚ ገበን እዚ ጠጠው ንምባል ዝለዓለ ኣስተዋፅኦ ምብርካቱ ኣብ ሕብረት ኣፍሪካ ኣቦመንበር ኮሚቴ መሰል ህፃናት ኣፍሪካን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ድማ ምኽትል ኣቦመንበር ኮሚቴ መሰል ህፃናትን ዶ/ር ቢኒያም ዳዊት ገሊፆም።
ዶ/ር ቢኒያ እቲ ፀገም ኣብ ኢትዮጵያ ዘለሉ ኩነት እንትገልፁ እቲ ጉዳይ ዝግብኦ ትኹረት ምርካብ ዝጀመረ ሎሚ ወይ ዝሓለፈ ዓመት ኣይኮነን ኢሎም።
ይኹን እምበር ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ዓብዪ ፀገም ሕፅረት መረዳእታ እዩ ከም ሪኢቶ ዶ/ር ቢኒያም።ቁፅሪ ግዳያት ህፃናት ክንደይ ከምዝኾኑ፣ነዚ ገበን እዚ ዝፍፅሙ ሰባትኸ እኒ መን እዮም፣ኣብ ልዕሊኦም ዝውሰድ ስጉምቲኸ እንታይ እዩ ዝብሉ መረዳእታታት የለን ኢሎም ብምውሳኽ።
ኤክፓት ኢንተርናሽናል ኣብ ልዕሊ ህፃናት ዝፍፀሙ ወሲባዊ ንግዲ ንምምካት ናይ ዝተጣየሹ ዓለምለኸ ትካላት መርበብ እዩ።
እቲ ትካል ኣብ 74 ሃገራት ዝንቀሳቐስን 81 ትካላት ዝሓቖፈ እዩ።ካብ ሂልተን ፋውንዴሽን ዝረኸቦ ሽልማት 1.5 ሚሊዮን ዶላር ምዅኑ እውን ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ማቴዎስ 14:1-12
1 በቲ ጊዜ እቲ ሄሮድስ ብዓል ርባዕ ሽመት፡ ወረ ኢየሱስ ሰምዔ።
2 ንገላዉኡ ድማ፡ እዚ ዮሃንስ መጥመቕ እዩ። ንሱ ኻብ ምዉታት ተንሲኡ አሎ፡
ስለዚ ኸኣ እዚ ሓይልታትዚ ብእኡ ይግበር አሎ፡ በሎም።
3-4 ዮሃንስ ንሄሮድስ ብዛዕባ እታ ሄሮድያዳ ሰበይቲ ፊልጶስ ሓዉ፡ ንሳ ንኣኻ ኽትከውን ኣይተፈቕደልካን፡
ኢልዎ ነበረ እሞ፡ ሄሮድስ ንዮሃንስ ብሰራ ሒዙ ኣሲሩ፡ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣእትይዎ ነበረ።5ኪቐትሎውን ይደሊ ነበረ፡ ግናኸ እቶም ህዝቢ ኸም ነብዪ ይርእይዎ ነበሩ እሞ፡ ፈርሆም።6ሄሮድስ እተወለደላ መዓልቲ ምስ ኣብዐሉ፡ ጓል ሄሮድያዳ ኣብ ማእከል ኰይና ሳዕስዔት፡ ንሄሮድስ ከኣ ኣሐጐሰቶ።7ሽዑ ዝደለየቶ ኺህባ ብማሕላ ኣተስፈዋ።8ንሳ ኸምቲ ኣዲኣ ቕድም ዝመኸረታ፡ ርእሲ ዮሃንስ መጥመቕ ኣብ ሒላብ ጌርካ ኣብዚ ሀበኒ፡ በለቶ። 9እቲ ንጉስ ጐሀየ፡ ስለቲ ማሕላኡን ስለቶም ኣብ መኣዲ መቓምጡን ግና ኪሀብዋ ኣዘዘ። 10ልኢኹ ድማ ርእሲ ዮሃንስ ኣብ ቤት ማእሰሪ ኣሰየፈ።11እታ ርእሱ ኣብ ሒላብ ገይሮም ከኣ ነታ ጓል ሀብዋ። ንሳ ድማ ናብ ኣዲኣ ወሰደታ። 12ደቀ መዛሙርቱ ኸኣ መጺኦም፡ ሬሳኡ ኣልዒሎም ቀበሩ። ከይዶም ከኣ ንኢየሱስ ነገርዎ።


text:
ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ብድፊኢት ዩናይትድ ስቴትስን ካልኦት ምዕራባዊያን መሻርኽትን ናይ ስግግር መንግስቲ ንምጥያሽ ተሰማሚዖም እዮም።ናይ ዝጣየሽ መሰጋገሪ መንግስቲ መራሒ እንድሕ ዘይኮይነ ኣይቅበሎን፤ፓርላ ክብተን እውን ኣፈቅድን ኢሎም።
ንዓይ ዘይሓቖፈ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምጥያሽ እዮም ደልዮም፤ ከም መጠን ዝተመርፀ ፕሬዝዳንት ኣይቅበሎን ምስበሉ ኣስዒቦም ‘’ንሶም ዝመረፅዎ ፕሬዝዳንት እዮም መራሒ መሰጋገሪ መንግስቲ ክኸውን ደልዮም ዘለው።እዚ ቀይሕ መስመር እዩ’’ኢሎም።
ተሪር መደረ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ብደርፍን ጣቕዒትን ኣባላት ፓርላማ ዝተዓጀበ ነይሩ።
ብህዝቢ ዝተመረፀ ፓርላማ ክብተን ምፍቃድ ንገዛኢ ፓርቲ ምንቅስቓስ ሓርነት ደቡብ ሱዳን /ንSPLM /ከም ምፍራስ ማለት እዩ እውን ኢሎም።
SPLM ተዳኺሙ ኽስዓር እዩ ድልየቶም ንሃገራዊ ፓርላማ ምብታን ምጥሓስ ቀይሕ መስመር እዩ፤ከም መጠን ፕሬዝዳንት ደቡብ ሱዳን ብሕገ መንግስቲ ዝተመረፀ ፓርላማ ክብተን ብዝኾነ ይኹን ኣይፈቅድን እየ ኢሎም።
ዋና ፀሓፊ ኢጋድ ማሕቡብ ማዓሊም ኪርን ሪክ ማቻርን ነቲ ቅልውላው ብኵናት ክንፈትሖ ኢና ኢሎም ዝሃስቡ እንተኾይኖም ዕሽነት እዩ ክብሉ ብዛዕባ ዝህባዎ ሪኢቶ እውን ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ነፈለማ ግዜ ብግልፂ ተዛሪቦምሉ ኣለው።
ዓሻ ተባሂሎም ክግለፁ ተቐባልነት የብሉን ኢሎም።ካብ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ መልሲ ምስረኸቡ ልኡኻት መንግስቲ ደቡብ ሱዳን ናብቲ ልዝብ ሰላም ክምለሱ እዮም እውን ኢሎም ሳላቫ ኪር።ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ኣብ ልዕሊ ምሕቡብ ማዓሊም ስጉምቲ ንኽወስዱ ብምሕታት ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ትማሊ ደብዳቤ ፅሒፎምሎም ኣለው።
ዘቛረፅናይ ልዝብ ሰላም ንምቕፃል መምርሒ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር እናተፀበና ኢና ክብሉ ምንስቴር ሓበሬታ ደቡብ ሱዳን ካብ ኣዲስ ኣበባ መግለፂ ሂቦም ኣለው።መራሕቲ ሃይማኖት ደቡብ ሱዳን ግን ተነሓናሕቲ ወገናት ሰበብ ካብ ምድርዳር ተኣዲቦም ናብቲ ልዝብ ሰላም ክምለሱ ፃውዒት ኣቕሪቦም ኣለው።
ዋና ፀሓፊ ኢጋድ ንዝኾነ ይኹን ሰብ ኣይፀረፉን ነቲ ልዝብ ንምቁራፅ እውን ብቑዕ ምኽንያት ኣይኮነን ክብሉ ኣብቲ ልዝብ ንምስትፋ ኣዲስ ኣበባ ዝርከቡ ኣቦ መንበር መራሕቲ ሃይማኖት ደቡብ ሱዳን ጳጳስ ኤኖክ ቶምበስቲፈን ተዛሪቦም።
ብኻሊእ ዜና ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ብበዝሒ ናብ ኢትዮጵያ ይውሕዙ ከምዘለው ተገሊፁ።ኣብ እዋን ዝናብ በዚ መጠን ምውሓዞም ዓለምለኸ ትካል ስዱዳት ስግኣቱ ገሊፁ’ሎ።
ኣስታት 1,500 ደቡብ ሱዳናዊያን ስድተኛታት ነቲ ግጭት ብምህዳም በብማዕልቱ ናብ ኢትዮጵያ ይኣትው ኣለው።
ወሃቢ ቃል ዓለምለኸ ትካል ስዱዳት ኣቶ ኣለማዮሁ ሰይፈስላሴ እዋን ዝናብ ይምፅእ ምህላው ንመጉዓዚያን ንመንግዲን ኣፀጋሚ እዩ ኢሎም።በብማዕልቱ ብዙሓት ስዱዳት ይኣትው ስለዘለው ንዕኦም ንምግዓዝ ልዕሊ 40 ኣውቶቡሳት መዲቦም ይሰርሑ ከምዘለው ሓቢሮም።
ልዕሊ 1.5 ሚሊዮን ሰባት ኣብ ውሽጢ ደቡብ ሱዳን ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም ኣለው።ዓሰርተታት ኣሽሓት እውን ናብ ኬንያ፣ኡጋንዳን ኢትዮጵያ ሃዲሞም እዮም።ኣብ ደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 147 ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን ይርከቡ።
በዝሒ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣትው ደቡብ ሱዳናዊያን ስዱዳት ናብ 350 ሽሕ ክብ ክብል እውን ትፅቢት ይግበር።


text:
ናይ ሕቡራት መንግስትታ ትካል ስደተኛታት/UNHCR/ ኣብቶም ዝሓለፉ 10 ማዕልታት ናብ ኡጋንዳ ዝሃደሙ ደቡብ ሱድናዊያን ብዕፅፊ ምውሳኹ ገሊጹ።
ቅድሚ ሰለስተ ሰሙናት ኣብ መንጎ ሓይልታት መንግስትን ዓመፅትን ኣብ ጁባ ውግእ ካብ ዝካየድ ዝሃደሙ ልዕሊ 52 ሽሕ ምብፅሑን ድማ ሓቢሩ።
ብኻሊእ ዜና ኣብ ሕቡራት መንስግታት ምኽትል ዋናፀሓፊ ሰብኣዊ ጉዳያትን ኣዋሃዲ ህፁፅ ረድኤትን ስተፈን ኦ’ብሪያን ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘካየድዎ ናይ ሰለስተ ማዕልታት ምብፃሕ ዛዚሞም።ኩሎም ወገናት ድሕነት ስቪላት ክሕልው ፀዊዕም ኣለው።
ህዝቢ እዛ ሃገር ብዙሕ ተሳቒዩ እዩ ዝበሉ ንሶም ብኣባላት ወታደራዊ ሓይልታት ከይተረፈ ኣብ ልዕሊ ስቪላት ብዝተፈፀሙ ግፍዕታት ሓዚነ ኣለኹ፤ኩሎም ግፍዕታት ጠጠው ክብሉን ፈፀምቱ ድማ ክሕተቱን ህፁፅ ስጉምቲ ክውሰድ ይፅውዕ ኣለኹ ኢሎም።
ዳርጋ ፍርቂ ህዝቢ እታ ሃገር ኣስታት 6.1 ሚሊዮን ሰብኣዊ ሓገዝ የድልዮም፤1.6 ሚሊዮን ድማ ናይ ውሽጢ ተመዛበልቲ ኮይኖም ኣለው።ናብ ጎረባብቲ ሃገር ዝሃደሙ ኣስታት 900 ሽሕ በፂሑ’ሎ።


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ
ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ፡
ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብዕለት 01/10/2012 ኣብ ዝጀመረ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባኡ ከም ቀዳማይ ኣጀንዳ ሰሪዑ ዝረኣዮ ጉዳይ ብዛዕባ ብዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ፡ ንባሕቲ መስከረም 2012 ኣመልኪቱ ዝወጸ ውድባዊ መግለጺ፡ ዕምቆት ብምርኣይ እዚ ከኣ፡ ንታሪኽ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዝተኸፈለ ከቢድ መስዋኣቲ ይኹን ክሳብ ሕጂ ኣብ ምምካት ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዝኸፈሎ ዘሎ መስዋእትን፡ ዝትንክፍን ዘናሹን፡ ንኩሉ ፖለቲካውን ማሕበራውን ኣከዋውና ህዝቢ ኤርትራ ዘናኣእስን ስለዝኾነ ነዚ ብዲምሓኩኤ ዝወጸ መግለጺ ብኩሎም ፖለቲካውን ማሕበራውን ኣካላት ህዝቢ ኤርትራ ዝኹንኑ መግለጽታትን ጽሑፋትን ብምውጻእ ንጀማሪ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ጀግና ስዉእ ሓሚድ እድሪስ ዓዋተ ምትንካፍን ምንሻውን ኣብ ዝኾነይኹን ግዜ ዘይምኹኑይ እኩይ ተግባር ምዃኑ ብምርግጋጽ ንኩሉ ቃልስታት ህዝቢ ኤርትራን ብ24 ግንቦት 1993 ብውጽኢት ብረታዊ ቃልሲ ንዝተረጋገጸ ሃገራዊ ናጽነት ዝትንክፍ ብምዃኑ ኣስሚረምሉ። ስለዚ ዲምሓኩኤ ብዝወሰዶ ዘይሓላፍነታዊ መርገጺ’ዚ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሓይልታት ታሪኻዊ ሓላፍነቶም ክወስዱ ግድን ይኸውን።
ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ካብ ፖለቲካውን ስርዒታውን ሓላፍነቱ ብምብጋስ ዲምሓኩኤ ንህዝቢ ኤርትራ ብጽሑፍ ይቕሬታ ከቕርብ ተሓቲቱ። ይኹን ደኣምበር ኣብ መርገጺኡ ጸኒዑ ብምርካቡ ኩሎም ኣባላት ኪዳን እንኮላይ ዲምሓኩኤ ዝተሰማምዕሉ ሰነዳት፡ ነዚ ብምግሃሱ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኣብ ልዕሊ ዲምሓኩኤ ፖለቲካዊ ቻርተርን ቅዋምን ኤዲኪ ከተግብር ይግደድ።
በዚ መሰረት፡-
ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ኣብ ቻርተር ኤ.ዲ.ኪ ሰፊሩ ዘሎ ትሕዝቶ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ፡ ሓፈሻዊ መትከላት ዝብል ኣብ ቁ (2) ”ብጅግንነታዊ ሃገራዊ ተጋድሎ ዝሰረጸ ሃገራዊ ሓድነት ምዕቃብን ምዕዛዝን”፡ ኣብ ቅዋም ኤ.ዲ.ኪ ሰፊሩ ዘሎ ትሕዝቶ ኣብ ዓንቀጽ 4ተ ንኡስ ዓንቕጽ (ለ) ግቡኣት ኣባልነት ዝብል ኣብ ቁ (7) ”ምስ ዕላማታትን መትከላትን ኪዳን ኣብ ዝጻረር፡ ወይ ንኪዳን፡ ወይ’ውን ንዝኾነ ኣባሉ ዝኾነ ውድብ ጉድኣት ኣብ ዘኸትል ምንቅስቓስ ዘይምስታፍ”። ከምኡ’ውን ኣብ ፖለቲካዊ ቻርተርን ቅዋምን ኤዲኪ ኣብ ዓንቕጽ 2ተ ዕላምታት ዝብል ቁ (2) ” ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ንምስራጽን ምሕላውን፡ ንሓባራዊ ሰላማዊ መነባብሮ ጥዑይ ሃዋሁ ንምፍጣርን ምዕያይ”። ብተወሳኺ ኣብ ቅዋም ኤዲኪ 4ይ ዓንቀጽ፡ ኩነት ኣባልነት፡ ኣብ “መ” ምድስካል ቀዋሚ ኣባልነት ኣብ ዝብል “ኣባልነት ናይ ዝኾነ ውድብ፡ ወይ ሰልፊ ኪዳን፡ ጉዳዩ ኣብ ማእከላይ መሪሕነት ክሳብ ዝቐርብ፡ በዚ ዝስዕብ ምኽንያታት ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ከደስክሎ ይኽእል፡- (1) ፖለቲካዊ ቻርተርን ቅዋምን ዝግህስ ተግባራት ምስ ዝፍጽም።”
ካብዚ ብምብጋስ ከኣ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ ብዕለት 2 ጥቅምቲ 2012 ኣብ ዘካየዶ ኣኼባኡ ኣባልነት ዲምሓኩኤ ኣብ ዝመጽእ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት መደምደምታ ክሳብ ዝግበረሉ ደስኪሉ ክጸንሕ ወሲኑ።
ኣብ መደምደምታ ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ኤዲኪ፡ ብሰንኪ መሪሕነት ዲምሓኩኤ ንዝተወሰደ መርገጺ መትከላዊ መርገጺና ኣብ ህዝቢ ኩናማ ጽኑዕ ምዃኑ እናገለጽና፡ ህዝቢ ኩናማ ከም ሓደ ክፋል ሕብረተሰብ ኤርትራ መጠን ኣካል ዝሓለፈን ዘሎን ኤርትራዊ ሃገራዊ ዕዮታት ምዃኑ ነረጋግጽ።
ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን
02 ጥቅምቲ 2012


text:
ናይ ሞባይል ፅረየት ሽግር በብግዚኡ ክልዓል እንተፀንሐ እውን ኣብ ቀረባ ብፍላይ ድማ ንኽልተ ማዕልታት ኣዝዩ ብኢስዎ ነይሩ።
ተገልገልቲ ከማርሩን እቲ ኩነት ንክቕየርን ክሓቱ ፀኒሖም እዮም።ብሕታዊ ወሃቢ ኣገልግሎትን መንግስታዊ ትካልን ኢትዮ-ቴሌኮም ከምዝብሎ ግን ብፍላይ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክልተ ዓይነት ሽግራት ኣለው።
ናይቲ ትካል ኣካያዲ ስራሕ ኮምኒኬሽን ኮርፖሬት ኣቶ ኣብዱራሂም መሓመድ ናይ ኣገልግሎት ፅረየት ሽግር ዘለዎም ተፈሊዮም ዝፍለጡ ክልተ ካባቢታት ኣዲስ ኣበባ ኣለው ኢሎም።
ኣብዞም ክልተ ካባቢታት ዘለው ፀገማት ዝኣረገ ኔትዌርክን ኣብ ዝተረፉ ከባቢታት ኣዲስ ኣበባ ድማ ብምቁራፅ ኣገልግሎ ሓይሊ መብራህቲ ኣብዝተዘርግሑ ናይ ስልኪ መስመራት ምቁርራፅን ተመሳሳሊ ምኽንያታትን ናይ ፅርየት ሽግር እናጋጠመ እዩ ኢሎም።ኣቶ ኣብዱርራሂምብምስዓብ ‘’እቲ ካሊእ ምኽንያት ድማ ኮንጀሽን ወይ ድማ ምጭንናቕ ኢልና እንፅውዖ እዩ’’ኢሎም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሓሙስ ድሕሪ ስዓትን ዓርቢ ቅድሚ ስዓትን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ስልኪ ምዝራብ ብዛዕባ ዘይተኽኣለሉ ኣጋጣሚ እንትምልሹ ድማ ይርኣዩ ንዘለዎ ሽግራት ብዘለቕነት ንምፍታሕ፣ ተበፃሕነት ንፍስፋሕን ሓድሽ ቴክኖሎጂ ንምእታውን እናተሰርሑ ዘለው ናይ ምስፍሕፋሕ ስራሕቲ ምኽንያት እዮም ኢሎም።
በቲ ይካየድ ዘሎ ናይ ምስፍሕፋሕ ፕሮጀክት ናይ ኣዲስ ኣበባ ፀገም ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ፣ኣብ ክልላት ድማ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመት ንምዝዛምን ይስራሕ ኣሎ ኢሎም።ቁፅሪ ተገልገልቲ ሞባይል ናብ 59 ሚሊዮን ንምዕባይን ደረጃ ቴክኖሎጂ ድማ ብፍላይ ናይ ኣዲስ ኣበባ ካብቲ ዘለዎ 3G ናብ 4G ቴክኖሎጂ ንምዕባይ ንዝሓለፉ ክልተ ኣዋርሕ ተተሊሙ ይስራሕ ኣሎ ኢሎም።
እቲ ይካየድ ዘሎ ስራሕ ንዝነበረ ኔትወርክ ብምንቃል ንሓድሽ ምትካል ብምዃኑ ሽግራት ከጋጥም ይእኽል እዩ ኢሎም።
ብናይ ቻይና ዜድ ቲ ኢን ህዋዌ ኩን ኩባኒያታት ዝካየድ ዘሎ እዚ ናይ 1.6 ቢሊዮን ዶላር ናይ ሞባይል ኔትዌትክ ምስፍሕፋሕ ፕሮጀክት ብህፁፅን ዕዉት ብዝኾነ ኣገባብን ንኽዛዘም ዝተፈላለዩ ኣካላት እናተረባረቡ ምዃኖም ናይ ኢትዮ-ቴሌኮም ኮርፖሬት ኮምኒኬሽንስ ኣካያዲ ስራሕ ኣቶ ኣብድራሂም ኣሕመድ ገሊፆም።


text:
Downfall Of An Emperor
ውድቀት ሃጸይ ሃይለስላሴ
ብካፕቴን ሚካኤል ገብረንጉስ ሃይለ
ገምጋም ብሃይለ ቦኹረ
እዚ መጽሓፍ ብሰንኪ ዕልዋ ዘመነ-መንግስት ሃይለስላሴ ዝኣክል፡ ብናህሪ
ዝተኻየዱ ብዙሓት ፍጻሜታት ይትንትን። ግን ብቀደም ተከተል ወይ ብብሓደ ንምዝርዛሮም ስለ ዘይጥዕም፡ ከም ኣራኣእያይ ናብ ዝተፈላለዩ ኣርእስታት ብምምዳብ ክገልጾም ዝሓሸ ይመስለኒ። ከምዚኦም
ዝስዕቡ ኢዮም፡-
1.
መንስኤ ውድቀት ዘውዳዊ መንግስቲ
2.
ምስረታ ደርጊ ብመነጽር ኣወዳድባ ምዕባሌ (Group Dynamic/Process)
3.
ማንታ ባህሪ (Dualism)
4.
ገዛእ ጥፍኣት (Modern Frankenstein)
ንድሕሪት ተመሊስና ታሪኽ ምስ እንውከስ፡ ትምኒትን ራእይን ናጽነት ኤርትራ ቅድሚ ወይ ምስ ምጽኣት ጣልያን
ዝተኣሳሰረ ኢዩ። ንኣብነት ኣብ ዛንታ ሃዘጋን ጸዓዘጋን እቲ እግዚኣብሄር እስራኤላውያን ካብ ግብጺ ክወጹ ከለው” ህዝበይ ሕደጎም” (let my
people go) ዝብል ከምዚ ዝስዕብ የዘኻኽረና፡-
ወሬሳው ብድርቡሽ ምስ ፈሰሰ
ንጉስ ባሕሪ መጸ እናሓመሰ
መድፍዕኒ ርኪትኒ እናተኰሰ
እልፊ ጭዋ እናኣሰረ እናሓበሰ
ነዃል ኢዱ ይመጽእ ትብሉና ቴድሮስ
ገጹ ኸይርኤና ምድሪ መሰ
ንፈርኦን ዘጥፍኤት በትረ ሙሴ
ባዕልኻኼ ትፈልጥ ስላሰ።
ብድሕሪ’ዚ
ጉዳይ ኤርትራ ኣዝዩ ዝተሓላለኸን ርትዕውን ብምዃኑ፡-
-
ብናጽነት ዝመጸ፡ ኤርትራ ንኢትዮጵያ ወትሩ ሽግር ክትፈጥረላ ኢያ። (ትራቫስኪ)
-
ኣንፈት ኣብዮት ኢትዮጵያ፡ ብመርገጺ ጉዳይ ኤርትራ ኢዩ ዝውሰን። (ኒው ኣፍሪካ)
-
እዚ ውግእ ብዓወት ተጋደልቲ ኤርትራ ኢዩ ዝዛዝም (ሸርማን)
-
እዛ ሃገር እዚኣ ቅድስቲ ኢያ’ሞ፡ ዝትንክፋ ወይልኣ። (ኣቦ ወልደኣብ ወልደማርያም)
-
ነዛ ከም ግዝእቲ ብካርታ ዝተፈልጠት ሃገር ምህሳስ ዝከኣልዶ ይመስል? (ሓጋይ)
ሓደ ሓደ ዝገለጽናዮም ተመራመርቲ፡ ዋላ’ኳ ኣብ መጽሓፎም ኣጒል ኣራኣእያ እንተነበሮም፡
ኣብ መወዳእታ ጽሑፎም ግና፡ ናጽነት ኤርትራ ከም ዘመስክር ክድምድሙ
ኣይገረመናን።
ቀጻልን ርትዓዊን ብምዃኑ።
በዚ ዝተላዕለ፡ ብወገን ዓሳክር
ኢትዮጵያውያን ናብ ኤርትራ ምኻድ ዳርጋ ከም መቅጻዕትን ሕልፈትን
ዝርኣይ ነይሩ። ንኣብነት መሳርሕተይ ሓብቲ ብርሃኑ ባይህ ዝነበረት “ ሓወይ ናይ ሕጊ ሙሁርን ተቃዋሚን ኢዩ ነይሩ። በዚ ምኽንያት
ህይወቱ ክስእን ናብ ኣስመራ ቀይሮሞ። ባህ ከይብሎም ሓንቲ ጓል ኣስመራ
(ኤርትራዊት) ተመርዕዩ” በለትኒ። ንዳሕራዩ ወለዳ እንዳተጻረርዋ ዝተመርዓወቶ ሰብኣያ ኣንጻር ደርግ ዝዀኑ ቀንጸልዎ። በዚ ምኽንያት
ከኣ’ዩ፡ ልዕሊ ኹሉ መኳንንትን ሙሁራትን (Non-Commisioned Officers) ከም በዓል ብርሃኑ ባይህን፡ ዳዊት ወልደጊዮርጊስን
ኣብ ኤርትራ ንብዙሕ ዓመታት ዝተቀመጡ ልዕሊ ኩሎም ተጻርሮ ዘርኣዩ። ኰይኑ ካብ ኣስመራ ንኣዲስ ኣበባ ኣቤቱታኦም ከቅርቡ ምስ መጹ ጃንሆይ “ ኣብ ክፍሊ ስሜን
ሃገርና ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ እንዳበርትዐ ክኸይድ ከሎ፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ሕቶ ከተቅርቡ ግዚኡ ኣይኰነን” በልዎም። እዚ ግብረ-መልሲ
ቃልሲ ኤርትራ ንህላወኦም ኣስጋኢ ከም ዝዀነ የተንበሃልና። ስለዚ’ውን ደራሲ ካልኦት ረቋሒታት (variables/ factors) ከይጎዘየ ፡ ብፍላይ መንስኤ ውድቀት ሃይለስላሴ ጉዳይ ኤርትራ ምዃኑ፡ ዘይሰማዕናዮምን ዘየስተብሃናሎምን ነገራትን ምስጢራትን ብምግላጽ የተሓሳስበና።
2. ምስረታ ደርጊ ብመነጽር ኣወዳድባ
ምዕባሌ (Group Dynamics)
ደርጊ
ብመሰረቱ ካብ ዝተፈላለዩ ክፍሊ ሰራዊትን፡ መካላኸሊ ሓይልን ዝተዋጽኡ ዝቆመ ብምዃኑ ፡ ኣብ ርእሲኡ ብትምህርትን፡ ብሞያን፡ ብዕድመን፡
ብዓይለትን፡ ብሽመትን፡ ብጥቅምን፡ ብኣራኣእያን ንኣብነት ብስሚዒታውን ፖሊቲካን ዝኣክል ብዙሕ ግጭታትን ህልኽን ከም ዝገጠሞ ደራሲ
ቁልጭ ኣቢሉ ይገልጸልና። ቀጺሉ እዚ ስርዓት ዝጎደሎ ጒጅለ፡ ንኣወዳድባ (Group Process) ዝዕድም መጽናዕቲ
ምክያድ ምቹእ ከም ዝዀነ ይጠቀስልና። (ገጽ 35 ተመልከት) ሰለዚ ደራሲ ናይ ሕጊ ሙሁር ጥራይ ከይኰነስ፡ ብማሕበራዊ ትምህርቲ
(Sociology) ዝሰልጠነ ከም ዝዀነ ከነስተብህል ንኽእል። ይኹን እምበር ናይ ሓደ ፓርቲ ህልውና ብሰለስተ ወሰንቲ ነገራት ኢዮም
ዝግለጹ፡
ቀዳማይ፡ ኣባላት ኣብ ንሓድሕዶም ዘለዎም ስኒት፡
ካልኣይ፡ ኣባላት ንውድቦም (ፓርቲ) ዘለዎም ተወፋይነት፡
ሳልሳይ፡ ኣባላት ብውልቂ ኰነ ብሓባር ምስ መራሒኦም ዘሎዎም ስኒት።
እዞም
ዝገለጽናዮም ረቋሒታት ስለ ዘሰናኸሉ፡ ብተኸታታሊ ዝወረዱ ቅንጸላን
ማእሰርትን ድስከላን መርኣያ ኢዮም። እዚ መጽሓፍ ዳርጋ ፍርቁ ብፍላይ
ደርጊ ስኣን መሪሕነትን ንጹር ዕላማን ዝገጠምዎ ሽግራት ኢዩ ዝዝርዝር።
ይኹን እምበር ንዳሕራዩ ኣባላት ደርግ፡ “ቅትለት” ናይቶም ሱሳ እሱራት
ኢዶም ስለ ዘእትውሉ፡ ብፍርሒ ክተሓባበሩ ክኢሎም። እዚ ክኸውን ከሎ “ኢትዮጵያ ትቅደም” ዝብል መርሆ ብኻልኣይ ደረጃ ኢዩ ዝስራዕ።
3. ማንታ ባህሪ (Dualism)
ማንታ ባህሪ፡ ፍሉይ ጠባይ ናይ ሓደ ሕብረተ-ሰብ ኢዩ። ንኣብነት ኣብ ክንዲ ብቀጥታ ምዝራብ ወይ ምግባር ብተጋራጫዊ፡ ብጥውይዋይ ወይ
ብሽፍንፍን ክትመላለስ ከሎኻ እተርእዮ ባህሪ ኢዩ። ገሊኦም “ብልምዲ ዝጸንሔ ስለ ዝዀነ፡ ግድን ክትነብር፡ ክትለማመዶ ኣሎካ” ይብሉ።
ገሊኦም “ ኣብዚ በጽሕናዮ ዘሎና ዘመነ-ኮምፑዩተር፡ ንጹር ዝዀነ ሓበሬታ (specification) ኣድላዪ ኢዩ” ይብሉ። ስለዚ
ማንታ ባህሪ ክውግዝዎ ንርኢ። ብሕልፊ ደርጊ ከምዚ ዝኣመሰለ ባህሪ ከይኣንጸላለዎ ኣይተረፈን። ንኣብነት፡-
-
ንጃንሆይ ኣብ ስልጣኖም ኣለው እንዳበለ፡ ብውሽጢ ውሽጢ ድላዩ ይውስን፡
-
መርማሪ ኮሚሽን ይምዝዝ፡ ብኣንጻሩ
ንዝተኣስሩ ብምርጫ ይርሽኝ፡
-
ካቢኔ ይምስረት፡ ጸኒሑ ናይ ገዛእ
ርእሱ ካቢኔ ይምድብ፡
-
ኢትዮጵያ ትቅደም ይብል፡ ብሓለፋ ኣባላቱ
ናይ ኮንጎ ካሓሳ ይከፈለና ይብሉ፡
-
ንሕና ወታሃደራት ኣካል ናይ’ቲ ተራ
ህዝቢ ኢና ይብል፡ በቲ ሓደ ወገን ቀይ ሽብር የካይድ፡
-
ንኣማን ሊቀ-መንበር ኢዩ ኢሉ ይእውጅ፡ ግን ኣባልና ኣይኰንካን ይብል። ለሰው ውደደው እንጂ ኣትመነው። ንሰብ ፍተዎ እምበር
ኣይትእመኖ።
-
ጉዳይ ኤርትራ ብሰላም ክንፈትሖ ይብል፡ በቲ ሓደ ወገን ውግእ ይእውጅ።
ከም ዝመስለኒ፡
“ማንታ ባህሪ” ኣብ ውድቀተ ደርጊ ድሕሪ ጉዳይ ኤርትራ ብኻልኣይ ደረጃ ይስራዕ።
4
ገዛእ-ጥፍኣት (The Modern Frankenstein or Prometheus)
እዚ
መጽሓፍ ብሸሊ ዝተደርሰ ከኸውን ከሎ፡ ታሪኹ ሓደ ሊቅ (scientist) ናብ መቃብር ከይዱ፡ ሓደ ኣስከሬን ብከሚካል ገይሩ ናብ
ህይወቱ ክመልሶ ይፍትን። ግን ዘይሓሰቦ ሓደ በላዕ ሰብ (monster) ይፈጥር እሞ፡ ሙሉእ ህይወቱ ደድሕሪኡ እናጐየየ የፈራርሖን፡
ይህውጾን፡ ይርብሾን። ብተመሳሳሊ ጃንሆይ እቶም “ ሃይለስላሴ ይሙት” ኢሎም ዝምሕልሎም ዝነበሩ ወታሃደራት ካብ ስልጣኖም ኣውሪዶም
ክኣስርዎም ክትርኢ፡ ይድንጽወካ። ከም ዝብልዎ ባዕሎም ኣምሂሮም ኣብ ዝብጻሕ ዘብጽሕዎም መኳንንትን ወታሃደራትን ብምዃኖም። በገዛ
እጄ እባብ ጠመጠምኩ።
ከምዚ ዝኣመሰለ ኢሰብኣዊ ተግባራት
እንዳራኣኻ፡ ዝበሉኻ ትሰምዕዶ? እዚ’ውን ማንታ ባህሪ ኢዩ (Dualism/ Dichotomy).
ደራሲ ብዛዕባ ደቂ ኣንስትዮ ንጉሳውያን
ቤተ-ሰብ ብመጠኑ’ኳ እንተጠቀሰ፡ ብወገነይ ነብሲ ቅትለት ጽገማርያም ኣበበ ( መሪ ጓል ኣቶ ኣበበ ረታ)፡ ብዓልቲ ቤቶም ንነብሲ
ሄር ዶ/ር ስዩም ሓረጐትን ካልኦትን ብሓገዝ ወጻእተኛታት ካብ በረኻታት ከንያ ብነፋሪት ዝወጻ ዝዝከር ኢዩ። ካልእ ሓሊፉ ኣናብስን ኣኽላባትን ቤተ-መንግስቲ ኣበይ ኣተው? ከም ዝሰማዕክዎ፡ ኣብ ኣዲስ
ኣበባ ዝርከብ ሰፈር እንስሳታት (Zoo) ተዓቂቦም ነይሮም።
ካፕተይን ሚካኤል ኣዝዩ
ዘካሪን፡ ተዓዛቢን፡ ደፋርን፡ ጥንቁቁን ኢዩ። ብልኡም እንግሊዝ፡ ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ መጽሓፍ ብምድላው የደንቆ። ልዕሊ ኩሉ ግና፡
ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ከምኡ ወጻእተኛታት ዝሓብእዎን ዝሸፋፈንዎን ሓቀኛ ታሪኽ ግልጽልጽ ኣቢሉ ብምቅራቡ፡ እዚ ሕጂ ዘሎ ወለዶ ዀነ መጻኢ ወትሩ ከመስግኖን ክዝክሮን ኢዩ።
ሃይለ ቦኹረ


text:
ናይ ስልክኹም ባትሪ ነዊሕ ዕድመ ክህልዎ ዝሕግዙ ሜላታት
ሓጺር ዕድመ ባትሪ ዝተራቐቑ ተንቀሳቐስቲ ስልኪታት እዚ እዋን ካብ ሞንጎ እቶም ኣጸገምቲ ኩነታት ቴክኖሎጂ ሓደ'ዩ። ቅድሚ ዉሱናት መዓልቲታት፡ ኩባኒያ ኣፕል፡ ብምኽንያት ምድኻም ባትሪ፡ ቅልጣፈ መስርሕ ናይተን ብዕድመ ዝደፍኣ ኣይፎን ዝዓይነት ሞባይላት ኮነ ኢሉ ከምዘዛሕተሎ ገሊጹ'ዩ። ሽሕ'ኳ እቲ ኩባኒያ ምህርታቱ እናመሓየሸ እንተመጸ ኣብ ኣሜሪካ ብዙሕ ኽሲ ተኸፊቱዎ'ዩ።
ቐልጢፎም ዝመልኡ ላቲየም ኣየን ዝጥቀሙ ስልክታት እንትኮኑ፡ ቅዶም እቲ ባትሪ ተጸጋጊዑ ክቕመጥ ዝገብሩ'ዮም። ሕዚ ዕድመ ዝተራቐቑ ስልኪታት (ስማርት ፎንስ) ንምንዋሕ ዝሕግዙ ነግኣት ክንሕብረኩም።
1. ድኹም ቐረብ ኢንተርኔት
ኩል ግዘ፡ ሞባይኩም ናጻ ኣገልግሎት ኢንተርኔት (ዋይ ፋይ) ንምጥቃም ወይ'ዉን ኣጸጋሚ ኩነታት ኢንተርኔት ንምጽዋር ኣብ ዝጽገመሉ እዋን ብዙሕ ሓይሊ ይጠልብ። እዚ ትሑት ናይ ኢንተርኔት ሽፋን ወይ ብዙሓት ሰባት ኣብ ዝርከብሉ ጽዑቕ ኸባቢ'ዩ ዘጋጥም።
ከምዚ ዓይነት ጸገም እንተጋጥመኩም፡ ናይ ስልክኹም ባትሪ ካብ ትዉድኡ "ኤር ፕለይን ሞድ" ምግባር ሓደ መፍትሒ'ዩ።
2. መተግበሪታት (ኣፕሊኬሽንስ)
ሓደ ሓደ መተግበሪታት ባትሪ ይበልዑ'ዮም። ተንቀሳቓሲ ስልኪኹም ኣብ ትጥቀምሉ እዋን ዘይትደልዩዎ መተግበሪ እንተሃልዩ ምዕጻዉ ዕድመ ባትሪ የናዉሕ'ዩ።
ብተወሳኺ፡ ባትሪ ኣብ ዝብል ክፍሊ ብምእታዉ፡ ባትሪ ይበልዕ ዘሎ መተግበሪ ምልላይ ይከኣል።
3. ዘለኹምሉ ከባቢ ዝሕብር (ጂፒኤስ)
ኣንፈት ሓባሪ (ጂፒኤስ) ኣብ ስልክኻ ምክፋት ባትሪ ይበልዕ'ዩ። ከም ትዊተር ዝበሉ፡ ብዘይፍላጥኹም ዘለኩምሉ ከባቢ መዝጊቦም ይሕዙ'ዮም።
ስለዝኾነ፡ ዘለኹምሉ ከባቢ ዝጥቀሙ መተግበሪታት ክትንክዩ እንተድኣ ደሊኹም፡ ዘይትደልዩዎ መተግበሪ ኣብ ኣንድሮይድ፡ ሴኪዩሪቲ ናብ ዝብል ብምኻድ፡ ሎኬሽን፡ ስዒቡ ድማ ፐርሚሽን ዝብሉ መገዲታት ብምጥቃም ምዕጻዉ ይከኣል።
4. ሓያል ዋዒ
ሊቲየም ባትሪታት ኣብ ዉሽጦም ዘሎ ኣየን ባትሪ መመሊሱ ቻርጅ ክኸዉን ስለዘገድድ ንዝለዓለ ዋዒ እንተድኣ ተቓሊዖም ብኣግባቡ ኣይሰርሑን።
ስለዝኾነ ድማ፡ ስልኪኹም ልዑል ሙቐት ወይ ዝለዓለ ዛሕሊ ከየጥቅዖ ምክልኻል ኣገዳሲ'ዩ።
5. ዓበይቲ ስክሪናት
ካብ ቀረባ ግዜያት ናብዚ ዓብዪ ስክሪን ዘለዎም ስልክታት ብበዝሒ ይፈርዩ ኣለዉ። እዚኦም እንትኽፈቱን እንትበርሁን ዝጥቀሙዎ ባትሪ ብዙሕ'ዩ። ስለዝኾነ ናይቲ ስክሪን መጠን ብርሃን ምንካይ ባትሪ ቀልጢፉ ካብ ምዉዳእ የድሕን።
6. ልዑል ድምጺ
መተግበሪታት ወይ መጸዉዒ ድምጺ ስልክኹም ድምጾም ልዑል እንተድኣ ኾይኑ ባትሪ ይዉድኡ'ዮም።
ብመዳመጺ እዝኒ ኣብ ዝሰምዕሉ እዋን ድምጺ ካልኦት መተግበሪታት ምጥፋእ ይምከር።
7. መመሊስኻ ቻርጅ ምግባር
ቅድም ኢሉ፡ ስልክኹም ባትሪ እንትዉድእ ቻርጅ ምግባር ይምረጽ። ሕዚ ግና ብግልባጡ ኾይኑ ኣሎ።
ስልክኩም ባትሪ ከይወድአ ቻርጅ ምግባር ዝመዓድ ኮይኑ ኣሎ። ሞባይል ዘፍርዩ ኩባኒያታት ዝሰማምዕሉ ሓደ መፍትሒ፡ ስልክኹም ባትሪ ኣብ ዝቑጥበሉ ሞድ ምግባር ዝብል'ዩ። ድምጺ


text:
ኣብ ኤርትራ፣ ንወለዶታት ዝኸይድ ምዕሩይ ዝርግሐን ዕድላትን ዘለዎ ልምዓት ንምርግጋጽ፣ ብልክዑ ዝሓዘ ቅልጣፈ ድልዱል መሰረት ይንጸፍ’ኳ እንተሎ፣ ብዙሕ ክስራሕ ዝግብኦ ግን ከምዘሎ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ምስ ማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ኣብ ዘካየዶ ቃለ-መሕትት ገሊጹ።
ንህልዊ ዘቤታዊ ምዕባለታት፤ ጥሙር ሃገራዊ ልምዓታዊ ውጥንን ስትራተጅን ኤርትራ፤ ንፖለቲካዊ፣ ጸጥታውን ዲፕሎማስያውን ጉዳያት፤ ንዞባውን ኣህጉራውን ኩነታት ብፍላይ ድማ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ተኸሲቱ ዘሎ ምዕባለታትን ኣመታቱ ኣብ ምድረ-ቤት ገፊሕ መቓንን ርሒብ ኩርናዕ ርእየትን ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ቀዳማይ ክፋል ቃለ-መሕትት፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ናህሪ ቍጠባዊ ዕቤት ኣብ ድልዳለ ናይ’ቲ መሰረት ከምዝምርኰስ ብምምልካት፣ እቲ “ቍጠባ ኤርትራ ብኽንድዚ ሚእታዊት ዕቤት ከርኢ’ዩ” እናተባህለ ዝግበር ዘሎ ትንበያታት ናይ ኣጋጣሚ ከምዘይኮነ፤ ንቍጠባዊ ዕቤት ኤርትራ ዝያዳ ኣተኣማማኒ ዝገብሮ ድማ፣ ብዘይ ናይ ግዳም ደገፍን ጽግዕተኝነትን ብምዃኑ ከምዝኾነ ኣነጺሩ።“ሃገር ናይ ኩሉ ክትገብሮ ከቢድ’ዩ” ዝበለ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ሃገር ንኹሉ ዜጋ ብማዕረ ስለዝብጽሖ፣ ኣብ ኩሉ መዳያት ብማዕረ ክስጕም ክኽእልን እቲ ሃገር ትርጕም ክህልዎን እንተኾይኑ፣ ክካየድ ዘለዎ ስራሕ፣ ዘድሊ ጸጋታትን ዝወስዶ ግዜን ከቢድ’ኳ እንተኾነ፣ ሃገር ምህናጽ ምዅስኳስ ባህሊ’ውን ስለዝኾነ፣ ዛጊት ተሳሊጡ ዘሎ ካብ 10 ሚእታዊት ዘይሓልፍ’ኳ እንተኾነ፣ ብዕቱብ ግን ይስራሓሉ ከምዘሎ ኣስሚሩሉ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኣብ’ቲ ብመርበባት ኢንተርነት ኣለናልኪ፣ ኢስትኣፍሮን ሆርን ኦፍ ኣፍሪካን ብቐጥታ ዝተዘርግሐ ቃለ-መሕተት፣ ኣብ ኤርትራ ሰለስተ ናይ ልምዓት ዞባታት ማለት ምብራቓዊ ገማግም፣ ከበሳታትን ምዕራባዊ ቈላታትን ከምዘለዉ ብምሕባር፣ ውሕስነት መግቢ መሰረት ነቶም ካልኦት ጽላታት ከምዝኾነ፤ ብዘይ ውሕስነት መግቢ ካልእ ጸጋታት ትርጕም ክህልዎ ከምዘይክእል ጠቒሱ፣ ኣብዚ መዳይ’ዚ’ውን ኤርትራ – ኣንጻር ኩሎም መሰናኽላትን ሸርሕታትን ናብ ዝሓሸ ኩነታት ትግስግስ ከምዘላ፤ ግን ረማዕ ኢልካ ምሕሳብ ከምዘየድሊ ሓቢሩ።
ምስፋን ማሕበራዊ ፍትሒ ብዝምልከት ድማ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ምዕሩይነት ንክልሰ-ሓሳብ ዝዝረብ ክኸውን ከምዘይግባእ ብምግላጽ፣ ኣገልግሎታት ናብ’ቶም ሰብ ዘለዎም ክኸይድ እምበር ሰብ ናብቶም ኣገልግሎታት ክመጽእ ከምዘይብሉ፤ ከምዚ ምስ ዝኸውን ንቝጠባ’ታ ሃገር ዘድክም ኣዝዩ ሓደገኛ ምዃኑ ብምምልካት፣ ኣብ ኤርትራ ዝሰላሰል ዘሎ መደባት ልምዓት ነቲ ርሑቕ ዘቕርብ ከምዝኾነ ኣብሪሁ።
ነቲ ብስም ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ 2009 ኣንጻር ኤርትራ ዝሓለፈ ውሳነ ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ መሰረት፣ ሕጋዊ ባይታ ኮነ ፖለቲካዊ ምኽኑይነት ዘይብሉ ሸፈጥ ምንባሩ፤ እቲ ቀንዲ ዕላማኡ ድማ፣ ነቲ ብሕጋዊ መንገዲ ዝተዓጽወ ግን ከኣ ኣብ ባይታ ዘይተተግበረ ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብምቕታል፣ ንርግኣት ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ ዝኸፍአ ኩነታት ንምምራሕ ምዃኑ ብምሕባር፣ ህዝቢ ኤርትራ ግን ከምዝመከቶን ኣብ ዝሓሸን ዝበረኸን ደረጃ ከምዝደየበን ኣነጺሩ።
******** ኣ.ዜ.ኤ ********


text:
Du är här:
Kommun och politik
ኦርንሾልድስቪክ ሓንቲ ካብተን 290 ናይ ሽወደን ኮሙናት እያ። ንጥፈታትን ኣገልግሎትን ናይቲ ኮሙን፤ ብህዝቢ ብዝተመርጹ ፖለቲካውያን እዩ ዚውሰን። ንኣብነት ኣብያተትምህርቲ፡ ክንክን ሓልዮትን ኣረጋውያን፤ ኣካለ-ስንክልና፤ ማሕበራዊ-ደገፋት፤ ናይ ህጹጽ-ረድኤት ኣገልግሎት፤ ነጻ-ጊዜ፤ ጐደናታት፤ ማይን-ጽሬትን ወዘተ ክጥቀስ ይክኣል።
ሓፈሻዊ ህዛባዊ ምርጫ
ኣብ 4 ዓመት ሓደ ጊዜ፤ ህዝባዊ ምርጫ ይካየድ። ሽዑ ድማ ተቐማጦ ኦርንሾልድስቪክ፤ ነቶም ኣብቲ ኮሙናዊ-ባይቶ ዝምዘዙ ፖለቲከኛታት ይመርጹ። ኩሎም 18 ዓመት ዝመልኡን፤ ኣብዚ ኮሙን ምዝጉባት ዝኾኑን ድማ፤ ኣብቲ ምርጫ ኮሙናዊ-ባይቶ ክካፈሉ መሰል ኣሎዎም።
ኮሙናዊ-ባይቶ
ኮሙናዊ-ባይቶ እቲ ዝለዓለ ወሳኒ-ኣካል ናይቲ ኮሙን እዩ። ብዛዕባ ኣታዊ-ግብሪን፤ ጠቕላላ መደባትን፤ ባጀት ናይቲ ኩሙናዊ ንጥፈታት ድማ ይውስኑ። ኣመሓደርቲ- ናይቲ ኮሙንን፤ ከምኡውን ናይ ኮሙን ኮሚቴታት ውን ይምዝዙ።
ኣመሓደርቲ-ኮሙን
ኣመሓደርቲ-ኮሙን ነቲ ኮሙናዊ ንጥፈታት ዚመርሑን ዘወሃህዱን ዝከታተሉን እዮም። ንምዕባለ ናይቲ ኮሙንን ቁጠባዊ ትሕዝቶኡን ድማ፤ ፖለቲካዊ ሓላፍነት ይህልዎም። ኣመሓደርቲ-ኮሙን ነቶም ብኮሙናዊ ባይቶ ክውሰኑ ዘሎዎም እማመታት ድማ የቕርቡ። ምስ ተወሰኑ ድማ ኣብ ግብሪ ይትርጉሙ።
ኮሚቴታት
እቶም ኮሚቴታት ናይ ኮሙን፤ ነቲ ንህዝቢ ናይታ ኮሙን ዚወሃብ ኣገልግሎታት ፖለቲካዊ ሓላፍነት ዚወስዱ እዮም። ንነፍሲ-ወከፍ እቲ ኮሚቴ ድማ፤ ውሳኔታቱ ዘተግብሩሉ ”ሰራሕተኛታት-ምምሕዳር” ኣሎዉ።
እቲ ”ኮሚቴ-ትምህርቲ” ንኣብነት፤ ብዛዕባ ኣብያተትምህርቲ፤ ነጻ-ጊዜ ናይ ተመሃሮ፤ ቤትትምህርቲ-ባህሊ፤ ቤትትምህርቲ-ቴክኒክ፤ ቤትትምህርቲ-ጂምናስዩም፤ ቤትትምህርቲ-ንዓበይቲን፤ ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛታትን፤ ሓላፍነት ኣሎዎ።
”ኮሚቴ ማሕበራዊ-ምዕባለ” ድማ፤ ንባህሊ፡ ነጻ-ጊዜ፤ ህንጻታት፤ ከባቢ፤ ጥዕና፤ መጐዓዚ፤ ጐደናታት፤ መናፈሻ-ቦታታትን፤ ህጹጽ-ረድኤትን ሓላፍነት ኣሎዎ።
ኮሚቴ ”ክንክንን-ሓልዮትን” ከምኡውን ”ኮሚቴ-ሰብኣውነት” ድማ፤ ከከም ኣድላይነቱ፤ ንነንበይኑ ሓገዛት፤ ክንክንን-ሓልዮትን ሓላፍነት ይወስዱ። ንኣብነት መቐመጢ-ኣረጋውያን፤ ሓገዝ ናይ ስንኩላን፤ ሓገዝ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕሙማት፤ ንሽጉራት ቈልዑ ምሕላቕ፤ ጊዝያዊ ቁጠባዊ-ረድኤት፤ ካብ ሕማቕ-ወልፍታት ንምንጋፍ ወይ ካልእ ነገራትን ክኸውን ይኽእል።
ኩባንያታት ናይ ኮሙን
ኣብ ኦርንሾልድስቪክ ንማይ፤ ማይ-ጐሓፍ፤ ጐሓፋት፤ ዳግመ-ምጥቃም (Miva)፤ መቕመጢ-ገዛውቲ (Övikshem)፤ ጸዓት (Övik energi)፤ መዓርፎ-ነፈርቲ (Övik Airport) ከምኡውን ናይ ኦርንሾልድስቪክ ኣገልግሎት-ወደብን ሎጊስቲክን (Örnsköldsviks hamn och logistik)፤ ዘካይዳ ኮሙናዊ ኩባንያታት ኣሎዋ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ደብረ ቀርመሌዎስ ኣብ ዘመነ ብሉይ ኪዳን መዕቆቢ ነቢይ ኤልያስ ኮይኑ ብዙሕ ታሪኽ ዝሓዘ እምባ እግዚአብሔር እንኪኾን ኣብ ዘመነ ሓዲስ ኪዳን እውን ካብ መበል 13 ክፍለ ዘመን ጀሚሩ ከም ነቢይ ኤልያስ ቅንኣት ሕያው እግዚብሔር ዘቃጸሎም ባሕታውያን ኮይኖም ክነብሩ ዝመረጹሉ ቦታ ኮይኑ ብቄርሜሎሳያውያን ዝፍለጡ ኣሕዋት ብሕጊ ብሕትውና ተመሪሖም ንድንግል ማርያም ከኣ ከም ኣደን ተኸላኻሊትን መሪሕ ናይ ኣስተንትኖን ብሕትውናን ገሮም ዝወሰዱ ብድንግል ማርያም ዘቀርሜሎስ ንዝፍለጥ በዓል መሠረት ኮይኖም፣
ታሪኽ እምባ ቀርመሌዎስ!
እምባ ቀርመሌዎስ ብዙሕ ታሪኽ እኳ እንተለዋ ኣብ 1ነገ 18.20-45 እንተኣንበብና ‘ኣክኣብ ድማ ናብ ኲሎም ደቂ እስራኤል ልኢኹ ነቶም ነብያት ናብ ከረን ቀርሜሎስ ኣከቦም። ኤልያስ ድማ ናብ ብዘሎ እቲ ህዝቢ ቐሪቡ፡ ክሳዕ መአዝ ኢኹም ናብ ክልቲኡ ወገን እትሕንክሱ፡ እግዚኣብሄር እንተ ዀይኑ ኣምላኽ፡ ደድሕሪኡ ስዐቡ፡ በዓል እንተ ደአ ዀይኑ ኸኣ ንእኡ ስዐቡ፡ በለ። እቶም ህዝቢ ግና ሓንቲ ቓል ኣይመለሱሉን። ሽዑ ኤልያስ ነቶም ህዝቢ፡ ካብ ነብያት እግዚኣብሄር ኣነ በይነይ ተሪፈ ኣሎኹ፡ ነብያት በዓል ግና ኣርባዕተ ሚእትን ሓምሳን ሰብ እዮም። እምበኣር ክልተ ዝራብዕ ይሀቡና እሞ፡ ሓደ ዝራብዕ ንኣታቶም ዚኸውን ይሕረዩ፡ ቈራሪጾም ከኣ ኣብ ልዕሊ ዕጨይቲ የንብርዎ፡ ሓዊ ኸኣ ኣይእጐደሉን። ንስኻትኩም ብስም ኣምላኽኩም ተማህለሉ፡ ኣነ ኸኣ ብስም እግዚኣብሄር ክምህለለ እየ። እቲ ብሓዊ ምላሽ ዚህብ ኣምላኽ ከኣ፡ ንሱ ኣምላኽ ይኹን፡ በሎም። ብዘለዉ እቶም ህዝቢ ኸኣ፡ እዚኣስ ጽብቕቲ ዘረባ እያ፡ ኢሎም መለሱ።’ እንክብል ዛንታኡ ዝጅምር ጣዖት በዓልን ነቢያቱን ዝተሸነፉሉ ኤልያስ ከኣ ክብሪ እግዚአብሔር ዝገለጸሉ ነዊሕ ታሪኽ ኣለዋ፣
ነዚ ታሪኽ እዚ መበገሲ ብምግባር እታ ንኩሉ ነገር ኣብ ልባ ተዋህልል ዝነበረት እኖና ድንግል ማርያም ከኣ ዋሕሶም ክትኮኖም ብምምሕጻን ኣብ ከባቢ መበል 12 ክፍለዘመን ኣብ ገሊላ ሓደ ማሕበር ባሕታውያን ቆይሙ፣ ኣብቲ ከባቢኦም ዝነበሩ ግሪኻውያን ባሕታውያን ንምፍላይ ከኣ ኣሕዋት ብፅዕቲ ድንግል ማርያም ዝብል ስያሜ መረጹ፣ ድሕሪ ነዊሕ ጉዕዞ ከኣ ር.ሊ.ጳ ኦኖርዮ ሳልሳይ ብ30 ጥሪ 1226ዓም ከም ማሕበር ንኽቆሙ ዝሓተትዎ ሕቶ ተቀቢሎም ኣጽደቁሎም፣
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ መራሒ ናይቲ ማሕበር ኮይኖም ከገልግሉ ዝተመርጹ ኣባ ስምዖን እስቶክ ዝበሃሉ ብዕለት 16 ሓምለ 1251 ዓም ነዚ ሎሚ ብመንፈሳውነት ማዕተብ ድንግል ማርያም ዘቀርመሌዎስ ወይ እውን እስካፑላር ዝፍለጥ ንምዝውታር እግዚእትነ ማርያም ብራእይ ትግልጸሉ፣ በዚ ከኣ ዕለት 16 ሓምለ ዓመት መጸ በዓል ቅድስት ድንግል ማርያም ዘደብረ ቀርመሌዎስ ኮይኑ ይዝከር፣
ናይዚ ብማሕበር ኣሕዋት ብፅዕት ድንግል ማርያም ዘደብረ ቀርመሌዎስ ዝፍለጡ ኣባላት ብ2013 ዓም ሓፈሻዊ ጉባኤ ኣብ ዘካይዱሉ ዝነበሩ እዋን ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ናይዚ መንፈሳዊ ልማድዚ ፍረታት ከምዚ ክብሉ ገሊጾምሎም ነሮም፣
ንክርስቶስ ኣብ ዓለም ምስባኽ!
ቅዱስነቶም ኣተሓሒዞም ንክርስቶስ ናብ ዓለም ምስባኽ ምናልባት ከምቲ ገሊኦም ዝሓስብዎ ሥራሕ ር.ሊ.ጳ ወይውን ናይ ሰብ ውፉይ ሕይወት ከይመስለኩም እኳ ደኣ በንጻሩ ከምቲ ክርስቶስ ባዕሉ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ዝገለጾ ናይ ኩሎም ዝተጸውዑ መንእሰያት እውን ከይተረፉ ግደ እዩ፣ ርግጽ ላዕለዎት መራሕቲ ቤተክርስትያን ሕሉፍ መዝነት ኣልዎም ከምቲ ናይዚ ማሕበር እዚ ኣባል ዝኾነትን ዓባይ ቅድስቲ ተረዛ ዘኣቪላ ናብ ኣቡን ኣቪላ ኣብ ዝለኣኸቶ ደብዳቤ ዝበለቶ ንኩልና መሪሕ ክኸውን ይኽእል፣
‘ናይ ጉዕዞ ግዜ እዩ! እዘን ቃላት እዚአን ቅድስት ተረዛ ዘኣቪላ ቀቅድሚ ሞታ ዝበለተን እየን፣ ናይ ሕይወታ ምሉእ መልእኽቲ ዝሓዛ እየን! ናይ ነፍሲወከፍና ናትናውን ክኾና ኣለውን፣ እዚኤን ቃላት እዚኤን ክቡር ውርሻ ኮይነን ክንዕቅበንን ከነሀብትመንን ኣሎና፣
ሕዝባዊ ኣኽብሮ!
ነታ ታሪኻ ኣብ ላዕሊ ትንክፍ ዘበልናዮ ማዕተብ ብፅዕት ድንግል ማርያም ዘደብረ ቀርመሌዎስ ወይ እስካፑላር ናብ ኩሉ እንክዝርግሕዎ ከም ሕጃብ ወይ ናይ ጽቡቕ ዕድል ኣቅሓ ዘይኮነ ብቅልል ዝበለ መንገዲ ዓበይቲ ሓቅታት እምነት ዝግለጸሉ ሕዝባዊ ኣኽብሮ እዩ፣
‘ኣብ ሕዝባዊ መንፈሳውነትን ኣኽብሮን እታ ካብ እግዚብሔር ዝተቀበልናያን ኣብ ሓደ ባህሊ ሥጋ ዘልበስናያን እምነት ነቲ ዘለዋ ናይ ስብከተወንጌል ሓይሊ ብሕዝባዊ ኣምልኾን ኣኽብሮን ዝግለጸሉ እዩ፣ እንክብሉ ኣብቲ ኢቫንጀሊ ጋውድዩም ሓሴት ወንጌል ዝብል ሓዋርያዊ ምሕጽንታኦም ይገልጽዎ፣


text:
ሮማ ክፍለ ከተማ ፎሪ ለ ሙራ ኣብ ዝርከብ ናይ ባዚሊካ ቅዱስ ጳውሎስ ድብሪ ኣጸደ ኣታኽልቲ ዘሎ ሕድሽ መልክዕ ዝለበሰ ናይ ስነ ጥንቲ ኣካባቢ ተመሪቑ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣቲ ኣብ ፎሪ ለ ሙራ ከፍለ ከተማ ሮማ ኣብ ዝርከብ ባዚሊካ ቅዱስ ጳውሎስ ደብሪ ዘጠቓልሎ ኣጸደ ኣታኽልቲ ዘሎ ስነ ጥንታዊ ቅርሲ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት ዝወሰደ ሕዳሴ ተጠናቒቑን ተሓዲሱን ተመሪቑን ንበጻሕቲ ክፉት ከምዝዀነ ተገሊጹ።
እቲ ሕዳሴ ዝሙን ስነ ቤተ መዘክራውን ዕደ ጥበባውን ተክኖ ብዘለዎ ዝርጋሔ ብርሃን ደሚቑን ማራኽነቱ ክብ ቢሉን ንመስህብ በጻሕትን መንፈሳውያን ነጋዶን ካብ ቀደም ብዝለዓለ ደረጃ ማራኺ ኰይኑ ከምዝቐረበን፡ እዚ ናይ ባዚሊካ ቅዱስ ጳውሎስ ስነ ጥንታዊ ቤተ መዘክር ስፍራ ነታ ኣብ ማእከላይ ዘመን ዝነበረት ከተማ ሮማ ከተማዕድው ዝድርክ ምዃኑ ይንገር።
ካብ ናይ ጳጳሳዊ ባዚሊካ ቅዱስ ጳውሎስ ቤተ ምሕደራ ናይ ሕዳሴ ስነ ጥንታዊ ዘነቓቕሕን ከምኡ እውን ቤተ መዘክር ሃገረ ቫቲካን ናይ ጥንታዊ ስነ ክርስትና ታሪኽ ዝከታተል ቤት ጽሕፈትን ዓቃቢ ስነ ጥንታዊ ቤት ጽሕፈትን ጳጳሳዊ ናይ ስነ ጥንታዊ ክርስትና ተቛምን ሮማ ኣብ ዝርከብ መንበረ ጥበብ ላ ሳፒየንዛ ናይ ስነ ጥንታዊ ስነ ንድፍን ኣቐማምጣ ከተማታት ዘጽንዕ ጨንፈር ብምትሕብባር ዝተኸወነ ሕዳሴ ምዃኑ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ብሃለፍታ ዝቐዝፋ …ሕጊ-ኣልቦ ትካላት ፍሊጶስ
(ቤ/ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ዝሰተረቶ ሚስጥራት)
3ይ ክፋል
ከም መቐጸልታ ኣብዚ ቅንያት ዝጀመርኩዎም ጽሑፋት፡ ንሎሚ ድማ ልኡኻት ኢሳይያስ ብስም “ሰብኣዊ መሰላት” ንዘሰላስልዎም እዋናዊ መደባት ብጭብጢ ዘቃልዑ፡ ብግብሪ ዝረትዑ፡ እቶም ዝወዓልዎን ኣንዳዕዲዖም ዝፈልጥዎን ዜጋታትና ዝምስክርዎ፡ ካብ ውሽጥን ካብ መላእ ዓለም ዝተኣኻኸቡ መርተዖታት ብምድራኽ፡ ካብቶም ብጀነራል ፍሊጶስ ዝመሓደሩ ሕጊ ኣልቦ “ትካላት” ሓደ ዝኾነ፡ ብዛዕባ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ ዘዳለኹዎ ዝርዝራዊ ሓበሬታ እንሆ!
ካብ ኩሉ ኩርንዓት ሃገርና ዘዝተገፈፈ ስለ ዝዳጎነላን ብሓደራ ስለዝጸንሓላን፡ ንኹሎም ሰብ “ውራይ” ስለትዕቁብን ንኣስመራ ብዘለዋ ቅርበትን፡ ኣብ ሃገርና ካብ ዝርከባ ቤት ማሕዩራት፡ ክንዲ ዓዲ ኣቤቶ ውርይቲ ቤት ማእሰርቲ ዳርጋ የላን፡፡ ብዛዕባ ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሚዲያታት ብዙሕ ተዘሪቡን ተባሂሉን’ዩ፡፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ተዳጊኖም፡ ኣሰቃቒ ግፍዕታት ዘጓነፎምን ዝረኣዩን ዜጋታትና፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሚዲያታት ቀሪቦም፡ ኣደንጊጾምናን ንብዓትና ክዛሪ ጌሮምናን’ዮም፡፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፡ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ዝካየዱ “ንጥፈታት” ዘመልክት፡ ብሕቡእ ዝተስኣለ ቪዲዮ ውን ኣብ መርበባት ተዓዚብናን ሰኪሕናን ኢና፡፡
እወ! ቤት ማእሰርቲ ዓዲ ኣቤቶ፡ ከምቲ ካብ እሱራት ዝሰማዕናዮ፡ ብቪዲዮ ዝተዓዘብናዮን ብግብሪ እንፈልጦን፡ ኣብ ውሻጠኣ፡ ኣሸሓት ዜጋታት ብረስኒ ዝጥጠቑለን፡ ብሃለፍታ ዝቕዘፉለን፡ ብኣባትርን ሻፍሻፎን ዝስንኩልለን፡ ልዕሊ 7 ናይ መርመርቲ ቤት ጽሕፈታት፡ ልዕሊ 5 ናይ ሓለዋ ኣባላት መንበሪታት፡ ከምኡ ውን እንዳኬዝ፡ እንዳ ግፉፋትን እንዳ ኣዋልድን ዝተብሃሉ ካሜራታት ዝሓቖፈት ቤት ማሕቡስ እያ፡፡ ላዕለዋይ ኣዛዚኣ ድማ እቲ ሕሱም ጀነራል ፍሊጶስ’ዩ፡፡
ብፍሊጶስ ሙሉእ ዘይጉድል ስልጣንን ሓላፍነትን ዝተዓደሎም፡ ጨካናት ኣሳሰይቱ፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲ ኣቤቶ ብዘይፍርድን ፍርዳዊ መስርሕን (Due process of law) ብዙሓት ዜጋታት ይቐዝፉ ኣለው፡፡ ዓዲ ኣቤቶ ዘይምልከታ ገበን ዳርጋ የለን፡፡ ካብ ስርቂ ክሳብ ጾታዊ ዓመጽ፡ ካብ ባእሲ ክሳብ ቅትለት፡ ካብ ብልሽውና ክሳብ ዓይነታዊ ህያብ፡ ካብ ሓዋላ ክሳብ ኮንትሮባንድ፡ ካብ መሸጣ ብረት ክሳብ ምጉዳል እምነት፡ ካብ መንፈሳውያን ክሳብ ዘረባ ዝመለቖም ሙሁራት፡ ካብ ሰገራይ ክሳብ ኣስጋራይ፡ ካብ ሃዳምነት ክሳብ ኩብለላ፡ ካብ ጉዳይ ፖለቲካ ክሳብ ሃብታማት፡ ካብ ጠንቋሎ ክሳብ “ዘይሕጋውያን” ሸቃሎ፡ ካብ ጉዳይ ተኻረይቲ ክሳብ ምፍራስ ኣባይቲ፡ ካብ ነዳዲ ክሳብ ናይ ጎደና ንግዲ፡ ካብ ምትምያን ክሳብ “ምሕጻብ” መንቀሳቐሲን ምንጻል ጥንሲን… ኮታስ ኣብ መላእ ሃገር “ገበን” ዝብል ታቤላ ዝጥቀዓሉ ዓውዲ ንዓዲ ኣቤቶ ዝምልከት እዩ፡፡
ካብ 2014 ንደሓር፡ ሓለቓ ስታፍ ሚ/ሪ ምክለኻል ተባሂሉ ዝተመዘ ጀነራል ፍሊጶስ፡ ኣብ ሓ/ምክልኻል ካብ ዝተዓደሎ ዕዮታት ንላዕሊ፡ ብትሪ ዝሰርሓሉ ዓውዲ እንተሎ፡ ጉዳይ እሱራትን ፍርዲን ቤት ማእሰርታት ዓዲ ኣቤቶ፡ ማይስርዋ፡ ማይሑጻ፡ ዓላን ቀሓውታን እዩ፡፡ ኣብ ትሕቲ ዘን ኣብያተ ማእሰርቲ ዝቕየድ ዜጋ ድላዩ ዓይነት ታሪኽ፡ ድሕረ-ባይታ፡ ቅያ፡ ደረጃ ትምህርትን ሃገራዊ ኣበርክቶን ይሃልዎ ብዘየግድስ፡ ካብ ዝቐየደሉ ካልኢት ኣትሒዙ፡ ሰብኣዊ ክብሪ ዘይብሉ ትንፋሱ ኣብ ኢድ በዓል ፍሊጶስ ዝኾነ “ገበነኛ” እዩ፡፡
ኣብ ዝሓለፉ 10ታት ዓመታት፡ ኮነ ተባሂሉ፡ ንኣስመራን ህዝቢ ኣስመራን ዘናውጹ ብበዓል ውጩን ፍሊጶስን ዝእዘዙ፡ ጎባልል ሰብ ግዜ ተራእዮም እዮም፡፡ ካብ 2000 ክሳብ 2007 ኣብ ዝነበረ ግዜ፡ ከም በዓል ሌ/ኮ ብርሃነ ተስፋማርያም (ቅጫ/ወዲ ቁማርጂ)፡ ሌ/ኮ ሓዱሽ ዓንደማርያም (ወዲ ወለላ)፡ ኢሳቕ ሃብተማርያም (ወዲሙቁር)ን የውሃንስ ገበረመስቀል (ወዲ ጋላ)ን ዝኣመሰሉ እሙናት ኣገልገልቲ ኣብ ኣስመራ ንህዝቢ ኣከላቢቶም ሓሊፎም እዮም፡፡ ብፍላይ ወዲ ቁማርጂን ወዲ ሙቁርን፡ ጎባልል ዞባ ማእከል ብምኻን፡ ብዙሓት መንእሰያት ዝኣሰሩን ዘሰንከሉን ኮይኖም፡ ኣብ መወዳእታ ከምቲ ልሙድ ዕጫ “ዝኣረገ ዝብኢ” በጺዎም፡ ከም ቃንጫ መጺዩ ደርቢይዎም እዩ፡፡ ወዲ ሙቁር ምስ ብዙሓት ሓለፍቲ ብምስሕሓቡን ብምኽንያት ብልውሽውናን ን8 ዓመት ተፈሪዱ፡ ኣብ ቤ/ማእሰርቲ ጸጸራት፡ ኣብ ካሜራ ቁጽሪ 3፡ ምስ ሓደ ሌ/ኮ ሓጎሰ ዝተብሃለ እሱር ብሓባር ተቐይዱ ኣሎ፡፡ ወዲ ቁማርጂ ድማ ደድሕሪ ኣስመራ፡ ናብ ዶባት ተዛዊሩ ሓለቓ ስታፍ ክ/ሰ 23 ብምኻን ከገልግል ድሕሪ ምጽንሑ፡ ቅድሚ ዓመት ኣቢሉ ደስኪሉ ኣሎ፡፡ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ዝነበረ እቲ ሕሱም መርማሪ ነበር፡ የውሃንስ ወዲ ጋላ ውን፡ ኣብ ጸልማት ካሜራ ካርሸሊ ተጓሒፉ ይሳቐ ኣሎ፡፡ እንሆ! ካብ 2007 ንነጀው ድማ ብፍሊጶስ ዝእዘዙ ነባራትን ሓደስቲን ጎባልል ተፈጢሮም፡ ከምቲ ልሙድ ነቲ ሚስክን ህዝቢ የበሳብስዎ ኣለው፡፡
ከም በዓል ብርሃነ ከበደ ዝኣመሰሉ ነባራት ሓለፍትን፡ አእግሪ በዓል ቅጫን ወዲሙቁርን ዝተተክኡ ምእዙዛት መርመርቲን እውን ካብ ምጽራይ፡ ምክትታልን መርመራን ጀሚርካ፡ ክሳብ ምቕያድን ፍርድን ዘሎ ስርሓት፡ ገቢቶም ብዘይ ተሓታትነት ይዓምዎ ኣለው፡፡ እዞም ብፍሊጶስ ዝምርሑ ንኹሉ ስርሓት ዝበሓቱ እሙናት መርመርቲን ሓለፍትን፡ ብሓፈሻ ልዕሊ 25 ኮይኖም፡ እቶም ቀንዲ ንዓመታት ንህዝቢ ከሳቕዩ ዝጸንሑ ዝስዕቡ’ዮም፡፡
1. ሜጀር ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ)፡ ዓዱ ከባቢ ሰገነይቲ፡ ሓላፊ ቤት ማእሰራታት ዓዲ ኣቤቶ፡ ማይሰርዋ፡ ማይ ሑጻ፡ ዓላን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
2. የማነ ካሕሳይ (ወዲ ካሕሳይ)፡ ዓዱ ዓዲብዛሓንስ (ዱባሩዋ)፡ “ስማዊ” ሓላፊ መርመርቲ ኣባል ኮሚቴ ፍርድን (ሓውሲ ድስኩል ‘ዩ)
3. ካህሳይ ሃይለ (ወዲ ሃይለ)፡ ዓዱ ከባቢ ሰንዓፈ፡ ምክትል ሓላፊን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
4. ሚኪኤለ ኢሳቕ ባህታ፡ ዓዱ ዓዲሞጎቲ፡ ኣባል 5ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
5. ም/ተለንተ መሓሪ ኢሳቕ፡ ዓዱ ከባቢ ደቂምሓረ፡ ቀንዲ መርማሪን ኣባል ኮሚቴ ፍርዲን (ተጋዳላይ)
6. ም/ተለንተ ኣምባሳጀር ሰለሙን፡ ኣባል 5ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪን ኣባል ኮሚቴ ፍርድን
7. ሃብተማርያም ሚኪኤለ፡ ዓዱ ከባቢ ሰገነይቲ ኣባል 5ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት መርማሪ
8. ሱሌማን ኣደም፡ ዓዱ ከባቢ ዓዲ ቀይሕ ኣባል 3ይ ዙር ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪ
9. ምሕረትኣብ እያሱ (ሳንዲያጎ)፡ ዓዱ ሰገነይቲ ኣባል 14 ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት መርማሪ
10. ሳሚኤል ደባስ፡ ዓዱ ዓዲጓዕዳድ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪ
11. ሙሴ ሃብተማርያም፡ ዓዱ ሰገነይቲ ናይ 90 ተጋደላይ መርማሪ
12. ጌድዎን ብርሃነ፡ ዓዱ መንደፈራ ኣባል ቤ/ት ሰውራ ነበር መርማሪን ኣባል ክፍሊ ዓሻራን
13. ም/ተለንተ ተስፋማርያም ብኢዱ (ወዲ ሓደራ)፡ ዓዱ ዓዲኳላ ናይ 87 ተጋ. መርማሪ
14. ም/ተለንተ ተኽለገርግሽ ምልሽ፡ ዓዱ ዱባሩባ መርማሪ (ተጋዳላይ)
15. ስእላይ ብርሃነ፡ ዓዱ ማይምነ ኣባል 2ይ ዙርያ ሃ/ኣገልግሎት መርማሪ
16. ዮሴፍ ብርሃነ፡ ኣባል ሃ/ኣገልግሎት ቀንዲ መርማሪ፡ ከምኡ ውን ዓብደላ፡ ሮሞዳንን ቬኑስን ዝተብሃሉ መርመርቲ ኣባላት ሃ/ኣገልግሎት እዮም፡፡
ብሕግታት “ግበር ኣይትግበር”ን ብስጡም ወትሃደራዊ እዝን ቁጽጽርን፡ ኣብ ትምራሕ ሃገር፡ ዜጋታት ኣብ ዘይኣምንሉ ዓውዲ ተወዚዖም፡ ብኣስገዳድ ግፍዕታት ናይ ምፍጻም ተኽእሎ ኣለዎም፡፡ እንተኾነ፡ እዞም ክብ ኢሎም ዝተገልጹ መርመርቲ፡ ተገዲዶም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንናይ ፍሊጶስ ትእዛዛት ተቐቢሎም ብወለንታ ህዝቢ ዘጽንቱ፡ ጽባሕ ተሓተቲ ክኾኑ ዝግበኦም ገበነኛታት መጋበርቲ ጉጅለ ምልኪ’ዮም፡፡ ብፍላይ “ቀንዲ መርመርትን ኣባላት ኮሚቴ ፍርድን” ተባሂሎም ዝፍለጡ፡ ናይ ኩሉ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዜጋታትና ዝወረደ፡ ኣካላዊን ስነ-ኣእመራዊን ግፍዕታትን ማህሰይትን ተሓተቲ’ዮም፡፡
ብፍላይ ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ)፡ ሚኪኤለ ኢሳቕ፡ ሙሴ ሃብተማርያም፡ ሱሌማን ኣደም፡ ሳሚኤል ደባስ፡ መሓሪ ኢሳቕ እቶም ኣዚዮም፡ ንወዲ ሰብ ርህራሄ ዘይብሎም ጨካናት መርመርቲ ኮይኖም፡ ኣብ ካልኣይ ኩናት ዓለም፡ ኣብ ጀርመን ኣብ ጎዳጉዲ ጌስታፖ፡ ዝካየዱ ዝነበሩ ዓይነት፡ ናይ መርመራ ቴክኒካት ተጠቒሞም፡ ብዙሓት ዜጋታት ዝቐዘፉ እዮም፡፡ እዞም ሰባት ሽኮር ማይ በጽቢጾም፡ ኣብ ነብሲ እሱራት እንዳኸዓው፡ ሃመማ ኣዕሲሎም፡ ንእሱራት ኣብ ልዕሊ ጽምእን ጥምየቶምን ዝቕጥቅጡ፡ ዓሻ ፌሮ ኣስጢሞም፡ ዝሓበጠ ኣእዳውን ኣእጋርን ዝራገጹ፡ ኣብ ኣፍ እሱራት ረሳሕ ጭርቂ ወቲፎም፡ ብመሸኒ ብዕራይ ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ቆርበት ወዲ ሰብ ከም ደርሆ ዝመልጡ፡ ፍረ ነብሲ ረጊጾም ትንፋስ ዘስእኑ፡ ርህራሄ ዘይብሎም ዘይደቂ ሰባት ጨካናት መርመርቲ ‘ዮም፡፡
እዞም መርመርቲ፡ ኣብ በዓል ዓዲኣቤቶን ዓላን፡ ንጹሃት ዜጋታት ብኣባትር ጥራይ ኣእጋሮም ዝቕጥቅጡ፡ ዓንዲ ሑቐ ሰባት ብበትሪ ዝንጽሉ፡ ጅማውቲ ደቂ ሰባት ብበትሪ ዝጠናንጉ፡ ኣብ ሞንጎ ኣእዳውን ኣእጋርን ሓኽሊ ባዴላ ኣእቲዮም ኦቶ ዝቕጥቅጡ፡ ጨካናት ኣባላት ‘ዮም፡፡
እዞም መርመርቲ፡ ዜጋታት ብዘይወዓልዎ ገበናት “ሓቂ እንተዘይተዛሪብካ ሬሳኻ እዩ ካብዚ ዝወጽእ፡ ቆርቦትካ ከይተበላሹ፡ ቀጠሊያ ክትስይብ ኢኻ” እንዳበሉ ዝህድዱ፡ ዝጭፍጭፉ፡ ቀትርን ለይትን “ብሰራሕ ተደሊኺን ኣለኽን” ኢሎም ንብዙሓት ኣሓትና ዝዕምጹ፡ ብዘይ ሕንከት ንጥኑሳት ኣሓትና ብሚሒር ማህረምቲ ጥንሰን ክሳብ ዝኸደን ዝቕጥቅጡ፡ ንኣቦታትናን ኣዴታትናን ከይተረፈ ብጽፍዒት ከበሮ ኣእዛን ዝቐዱ፡ ኣካላት ዘልምሱ ቀተልቲ ሰባት’ዮም፡፡
ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ 10ታት ዓመታት፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶን ካልኦትን ዝተፈጸሙ ግፍዕታት ጸብጺብካ ዝውዳእ ኣይኮነን፡፡ ብዛዕባ ዓዲ ኣቤቶ ምፍጽሓፍ ካብ ዝጀመርኩሉ ዕለት ጀሚሩ፡ ማእለያ ዘይብሉ ሓበሬታ፡ ካብ እሱራት ዝነበሩ፡ ኣባላት ሓለዋን ገለ ሓለፍትን በጺሑኒ እዩ፡፡ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ብፍላይ ምስ ናይ ግዜ ሕጽረት፡ ንምርግጋጽን ከምኡ ውን ንገለ ንጹሃት ኣብ ሓደጋ ንዘይምእታውን፡ ንኹሉ እቲ ሓበሬታ ክፍንዎ ኣይደለኹን፡፡
ኣብዚ ሰዓት እዚኣ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ኣብ እንዳ ኬዝ፡ በዓል ግንባር ወልዳይ (ስታፍ ታዕሊም ክ/ሰ 25)፡ ኣፍወርቂ ኣንጀቤ (ስታፍ ብርጌድ)፡ ኢሳቕ ተስፋስላሰ (ኣባል ስታፍ ምልክት ተወርዋሪ እዚ)፡ ከምኡ’ውን ከም በዓል ላጺ፡ ዳዊት የውሃስን ኣማኒኤል የውሃንስ ዝኣመሰሉ ሃብታማት ዝርከብዎም ብጠቕላላ 658 እሱራት፡ ከም ሃመማ ኣብ መኻዚኖ ተጸፍጺፎም ኣለው፡፡
ብዘይ ግቡእ ፍርዳዊ መስርሕ ኣብ ካሜራታት ዓዲ ኣቤቶ ንልዕሊ 5 ዓመታት ካብ ዝተኣሰሩ እሱራት ንምጥቃስ፡
1. ዑመር ኣቡቦከር፡ ብኣስጋራይ ዝተጠርጠረ ወዲ ባጽዕ ኮይኑ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ውን ከም ካቦ እሱራት ብምኻን ነዊሕ ዓመት ዘገልገለ፡ ልዕሊ 8 ዓመት ዝተኣሰረ፡ (ሓደ ግዜ “እሙን” ተባሂሉ ብዋሕስ ወጺኡ ተመርዕዩ መሊሶም ዝኣሰርዎ ‘ዩ)
2. ወልዱ ረዳእ (ብሄር ብሌን) ልዕሊ 8 ዓመት ዝተኣሰረ
3. ሓመድ ናካ (ብሄር ብሌን) ልዕሊ 8 ዓመት ዝተኣሰረ
4. ግርማይ ኣድሓኖም ልዕሊ 6 ዓመት ተኣስረ
5. ዓወት ዓብደላ ኣረ (ብሄር ናራ) ልዕሊ 6 ዓመት ተኣሰረ
6. መባረክ ጅምዕ፡ ዓዱ ከረን ልዕሊ 5 ዓመት ዝተኣሰረ ሕማም ሽኮርያ ዘላቶን እዮም፡፡
ብቆሎ ጥጥቖ ዘረባ፡ ብጥቆማን ብድሌት መርመርትን ዝተኣሰሩ፡ መብዛሕትኦም መንእሰያት ዝርከብዎ 145 እሱራት ኣብ ወርሒ 4/2014፡ ቦታ ስለዝጸበበ ናብ ዓላ ተዛዊሮም’ዮም፡፡ እቲ ዘሕዝን፡ ብዙሓት ካብኣቶም ፍርዶም ከይፈለጡ፡ ልዕሊ 4 ዓመታት ተኣሲሮም ዝጸንሑ ኮይኖም፡ ዓሊ ሓሰበላ፡ መለስ ሃብቶም፡ ኣማኒኤል ሃይለ፡ መኮነንን መሓመድን ዝትብሃሉ ይርከብዎም፡፡ ካብዚኣቶም ኣማኒኤል ሃይለ ዝተብሃለ ብ “ምስናዕ መንቀሳቐሲ” ዝተቐየደ ኮይኑ መርማሪ ሚኪኤለ ኢሳቕ ብተደጋጋሚ ቀጥቂጡ ዘሰንከሎን ልዕሊ 6 ዓመት ዝተኣሰረ ‘ዩ፡፡
ብተመሳሳሊ ልዕሊ 55 ዓመት ዝዕድሚኦም፡ ዓበይቲ ወለዲ’ውን፡ ከምሰቦም ምስ ደቆም ብሓባር፡ ንጎድኒ ኮርቴሎ እንዳደቀሱ፡ መሳፍሒ ቦታ ምስ ዝስእኑ፡ ከም ዓንዲ ብደዎም ተተኺሎም ዝሓድሩ ኣቦታት ምርኣይ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ልሙድ ‘ዩ፡፡ ናይ ካልእ እዋን ፍጻመታት ሓዲግና፡ ኣብ ቀረባ፡ ኣቦይ በረኸት ዝተብሃሉ ወዲ 55 ዓመት፡ ልዕሊ 4 ዓመት ዝተኣሰሩ ነባሪ ጉልጅ፡ ኣቦይ ሃለቃ ዝተብሃሉ ወዲ 69 ዓመት ልዕሊ 4 ዓመት ዝተኣሰሩ ነባሪ ከባቢ ዝግፈት፡ ከምኡ’ውን ነባሪ ገጀረት ወዲ 61 ዓመት ናይ 1976 ተጋዳላይ ነበር፡ ክፍለ ተከስተ ተኣሲሮም ‘ዮም፡፡ ካብዞም ዓበይቲ፡ ሜጀር የውሃንስ ኣባል ሜካናይዝድ 74 ተጋደላይ እውን ብሰንኪ ማህረምትን ሚሒር ሕርቃንን ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተሰዊኡ እዩ፡፡ ኣደይ ኣሰፋሽ ኣርአያ ዝበሃላ ሰበይቲ ውን፡ “ወድኽን ኣብ ሲናይ ይቕርስን እዩ” ብዝብል ልዕሊ 6 ዓመት ተኣሲረን እየን፡፡
ብሰንኪ እቶም ጨካናት መርመርቲ፡ ናይ ብዙሓት እሱራት ህይወት ተናዊጹ፡ ስድራ ተበቲኖም፡ ቆልዑን ኣንስትን ኣብ ስደትን ከልበትበትን ክኣትው ተገዲዶም’ዮም፡፡
ብዙሓት ወለዲ፡ ብሻቕሎት እሱራት ደቆም፡ ኣብ ዘይዕድሚኦም ክኣርጉን ግዳይ ድኽነትን ሕማምን ኮይኖም’ዮም፡፡ ብዙሓት እሱራት መንእሰያት፡ ዕድመ ጉብዝነኦም ኣብዘን ቤት ማእሰርታት ተወዲኡ፡ ተመርዒዮም ሓዳር ጌሮም ክወልድሉን ክመስልሉን ዝግበኦም ግዜ፡ ብዘይ ፍርዲ ኣብ ዓዲኣቤቶ ከርተት ኢሎም ኣሕሊፎምዎ ‘ዮም፡፡ ብዙሓት ደቂኣንስትዮ ኣሓትና ውን፡ ናይ ውላድ ግዜአን ኣብቂዐን፡ ካብ ደቀንን መነባብሮአንን ብማስርቲ ተፈሊየን፡ መዓልታዊ ዝርንዛሕ እንዳነብዓ ኣዕንተን ቆርቂሩ፡ ሕዱር ስነ-ኣእመራዊ በሰላ ፈጢረን፡ ካብ ቅድስተ ማርያም ብዝዕደለን መድሓኒት ዝድቅሳ እየን፡፡ ናይዚ ኩሉ ዘስካሕክሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ተሓተቲ ድማ እቶም ብደም ንጹሃን ዝጨቀው ሓለፍትን መርመርትን ዓዲኣቤቶ’ዮም፡፡ (ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ ናይ 39 ኣሓት ዝርዝር ሓበሬታ ከምዝበጽሓኒ ክገልጸልኩም እፈቱ)
ብስንጊጢር ፍጻመታት፡ ኣብ ዝተመልአት ዓዲኣቤቶ፡ ዘይረአ ዓይነት ግፍዒ፡ ዘይፍጸም ዓይነት ገበን የለን፡፡ “ስግረ ዶብ ክትሰግሩ ፈቲንኩም፡ ስግረ ዶብ ዝኸዱ ኣብ ገዛኹም ኣሕዲርኩም፡ ከምዝኸዱ እንዳፈለጥኩም ኣይሓበርኩምን…” ተባሂሎም ዓመታት ዝተኣሰሩ መንእሰያትን ወለድን ሕጂ እውን ኣለው፡፡ ካልእ ይትረፍ ንጓይላታት ህግደፍ ዘዳምቑ ብዙሓት ስነ-ጥበባውያን እውን ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ስሒኖምዋ እዮም፡፡ ኣብ 2011 ወርሒ 8 ስነ-ጥበባዊት ኤልሳ ኪዳነ “ወድኺ ንሱዳን ኣስጊርኪ” ተባሂላ ኣዋርሕ ተኣሲራ ወጺኣ እያ፡፡
ኣብ ቤት ማእሰርታት ፍሊጶስ፡ ሙሉእ ዘይጉድል ስልጣን ዝተዓደሎም፡ በዓል ሚኪኤለን ወዲ ከበደን፡ በማዕርግ ንመዘኑኦምን ልዕሊኦም ዝኾኑ ላዕለዎት ሓለፍቲ ክኣስሩን ክጭፍጭፉን መሰሎም እዩ፡፡ ከም ኣብነት ናይ ካልኦት ሓዲግና ካብ 2010 ጀሚሩ፡ ደስኪሉ ዝጸንሐ ሓለቓ ስታፍ ክ/ሰ 12 ነበር፡ ኮሎኔል ኣብርሃ ተኽለማርያም፡ ብትእዛዝ ፍሊጶስ “ብዘይፍቓድ ትካል ጌርካ” ብዝብል፡ ኣብ ወርሒ 2/2016 ኣስታት ሓደ ሚሊዮን ናቕፋን መኪንኡን ተወሪሱ፡ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተኣሲሩ ብበዓል ሚኪኤለ ኢሳቕ ተገፊዑ እዩ፡፡ ኮ/ል ኣብርሃ፡ ናይ ዓይኒ ጸገምን ናይ ርእሲ ማህረምትን ዘለዎ ኮይኑ፡ በዓልቲ ቤቱ ገዲም ተጋዳሊት ካፒተን ረዘነት መስፍን ውን፡ ንፍሊጶስን ንበዓል ሚኪኤለን ክትምሕጸን ላዕልን ታሕትን ትብል ኔራ፡፡
ብኣረሜን ተግብራቱን፡ ሕሉፍ ስድነቱን ዝልለ ሚኪኤለ ኢሳቕ፡ ኣብ ውሽጢ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ብተነጻጻሪ ዘይቅጥቅጦን ዘይጭፍጭፎን ዜጋ እንተሎ፡ ካብ ዝተፈላለየ ኩርናዕት ሃገርና ተገፊፉ ዝመጽእ “ኣብ እንዳግፉፋት” ዝቕየድ ዜጋ ጥራይ እዩ፡፡ ሃብታም ዝተብሃለ፡ ብምስምስ ኣስጋሪን ተሓባባሪን ዝተኣሰረ፡ ከምኡ ውን ጽቡቋት ዝተብሃላ ኣዋልድ፡ ናይ ሚኪኤለ ኢሳቕ ታርጌታትን ፍሉይ ጠመተ ሂቡ ዘሳቕዮምን ዘጋፍዖምን ሰባት’ዮም፡፡ ቅድሚ 4 ዓመት ኣቢሉ ወዲ ሬስትራንት ካስቴሎ፡ ዲያቆን ሚልኪያስ መሓሪ ብሓዋላ ተጠርጢሩ፡ ብኣባላት ዓዲኣቤቶ ተቐይዱ ኔሩ፡፡ በቲ እዋን ሚኪኤለ ኢሳቕ ኣብ ግዚያዊ ቤት ማእሰርቲ ቀሓውታን ዓዲኣቤቶን ብበትሪ ቀጥቂጡ፡ ክልተ ኣእጋሩ ኣልሚስዎ ‘ዩ፡፡ ዲያቆን ሚልኪያስ ዶላር ኣሽሪፉለን ዝተብሃላ ሸዊት ብርሃነን ይርጋለም መሓሪን ዝተብሃላ አዋልድ ውን፡ ተዓፊነን ናብ ዓዲ ኣቤቶ ኣትየን እየን፡፡ እታ ይርጋለም ዝተብሃለት ጓል ምስ 6 ወርሒ ዘይመልአት ውላዳ ዝተኣሰረት ኮይና፡ ክልቲአን ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ከቢድ መርመራን ማህረምትን ኣሕሊፈን እየን፡፡
ሰለስተ ዓመት ተኣሲረን ከብቅዓ ነብሰ ወከፈን 500 ሺሕ ናቕፋ ከፊለን ክወጻ ተኣዚዘን፡፡ ይርገጋለም ካብ ስድራን ካብ ፈተውትን ለሚና ከፊላ ክትወጽእ እንከላ እታ ሸዊት ግን “የብለይን” ስለዝበለት ንተወሳኺ 4 ዓመት ተፊርዳ እያ፡፡
ከም በዓል ተኽለ ማንጁስን ኣብርሃም ዓፋንን ዝኣመሰሉ ላዕለዎት ሓለፍቲ፡ ብመካይኖም ብኣማኢት ኣሻሓት ኣኽፊሎም፡ ሰባት ንሱዳን እንዳሳገሩ፡ መርመርቲ ዓዲ ኣቤቶ ድማ፡ ብስም “ኣስገርቲን ተሓባበርትን” ዝወዓልዎን ዘይወዓልዎን ዜጋታት ኣብ ቀይዲ እንዳውዓሉ፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ ብሸፍሻፎ ኣባትር ቀጥቂጦም የሰንክሉን ይቐዝፉን ኣለው፡፡ እቲ ዝገርም ባዕሉ ሜጀር ብርሃነ ከበደ (ወዲ ከበደ)፡ ክሳብ ሱዳንን ሊብያን ዝዝርጋሕ፡ ናይ ረብሓ መሓውራት ምስ ዘለዎን፡ ብውሽጣዊ ጸጥታ ክድለ ዝጸንሐ ምስ ጀማል ሙሳ (ወዲ ሙሳ) ዝትብሃለ ፍሉጥ ኣስጋሪ፡ ሰባት ኣብ ምርኻብን ኣብ ረብሓን ጥቡቕ ምትእስሳር ኔርዎም፡፡ ን3 ናይ ቀረባ ቤተሰቡ ውን ናብ ኤውሮጳ ከምዘስገረሉ ተፈሊጡ እዩ፡፡ ፍሊጶስ ግን ነዚ ኩሉ እንዳፈለጠ ብዘለዎም ስወር ናይ ረብሓ ምትእስሳርን ሚስጢራትን ክሳብ ሕጂ ዝተወሰደሉ ስጉምቲ የለን፡፡ ምስ በዓል ጆን ኣምሓራይ፡ ኣንገሶም ወጅሃይ ብምኻን፡ ኣብ ሱዳን፡ ዩጓንዳ፡ ዱባይን ሊብያን እንዳተንቀሳቐሰ ኣሻሓት ዜጋታትና ግዳይ መቕዘፍቲ ዝገበረ ወዲ ሙሳ፡ ምስ ተኽለ ማንጁስ ውን ጥቡቕ ርክብ ከምዝነበሮ ብኣካላት ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብ 2016 ኣብ ካርቱም ተታሒዙ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ተገይሩ ‘ዩ፡፡
ባዕሎም ኣሰርቲ፡ ባዕሎም ፈረድቲ፡ ባዕሎም ኣስገርቲ፡ ባዕሎም ቀርሰንቲ ክንሶም፡ በዓል ወዲ ከበደ ግን ዓቕሎም ጸቢብዎም፡ ንዝስደዱ ዜጋታትን ኣስገርትን ሕጂ ውን ንጹሃት ተመሲሎም ይቐዝፉ ኣለው፡፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ኣስገርቲ፡ ሰገርቲ፡ ኮንትሮባንዲስታ ካልእን ተባሂሎም፡ ብስንኪ ሕሱም ማህረምቲን ገደብ ዘይብሉ ምንዋሕ ማእስርትን፡ ካብ ዝሰንከሉ፡ ዝለመሱን ኣካላዊ ስነ-ኣእምራዊን ጸገማት ካብ ዘጓነፎም እሱራት ንሎሚ ናይ ገሊኦም ዝርዝር ከስዕበልኩም፡
1. ፍሊሞን ሽሞንዲ፡ (ወዲ ገዛማንዳ ብሓደ ሙርኩስ ክንቀሳቐስ ዝተገደደ)
2. ሳልሕ መሓመድ ዓሊ፡ (ብክልተ ምርኩስ ክንቀሳቐስ ዝተገደደ)
3. ፍስሃጽዮን ብርሃነ፡ (ናይ ዓንዲ ሕቖ ጸገም ዘጓነፎን ከበሮ እዝኑ ዝተቐደደን)
4. ሚልኪያስ መሓሪ፡ (መሓውራቱ ጠሊምዎ ማዕረ ሰብ ሓፍ ኣቢሉ ዘሽኖ)
5. ተስፋለም ሃብተ ገብረልኡል፡ (ናይ ምርኣይ ጸገም ዘጓነፎ)
6. ኣቦይ ኣስመላሽ ኪዳነ፡ (ናይ ምርኣይ ጸገም ዝገበረ)
7. ሙሴ ግርማይ፡ (ናይ ምርኣይ ጸገም ዝገበረ ገዛውቱ ዕዳጋ ዓርቢ)
8. መሓሪ ዘርኣይ፡ (ናይ ዓይኒ ጸገም ዝገበረ)
9. ኪዳነ በላይ፡ (ናይ ዓይኒ ጸገም ዘጓነፎ)
10. ሮቤል ሰመረ፡ (ናይ ዓንዲ ሕቖን ናይ ዓይነን ጸገም ዘጓነፎ)
11. መኮነን ላኣከ፡ (ናይ ዓይኒ ጸገም ዝገበረ ናብ ዓላ ዝተቐየረ)
12. ኣብርሃም ጊላዝጊ፡ (ሓደ እግሩ ዝለመሰ)
13. ተስፋለም ባራኺ ኣርአያ፡ (ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝገበረ)
14. ጽጋብ ኪዳነ፡ (ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝገበረ)
15. ሄኖክ ጸሃየ፡ (ናይ ኣእምሮ ጸገም ዝገበረ) ይርከብዎም፡፡
ብካልእ ገጽ ካብ ወጻእ ብዝሕ ዝበለ ገንዘብ ንዝመጾም ሰባት፡ “ኣመጻጽእኡ ከመይን ካበይን እዩ?”፡ ወይ ድማ “ናይ ቅርሰና ገንዘብ እዩ” ብዝብል ምስምስ፡ ከምኡ ውን ዜጋታት ብራሃጾም ዘጥረይዎ ሃብቲን ንዋትን ንምምንዛዕ፡ “ካበይ ኣምጺኹምዎ?፡ ደሞዝኩም ክንደይ እዩ?” እንዳተብሃሉ በዓል ወዲ ከበደ ናይ ብዙሓት ዜጋታት ሃብቲ ዘሚቶም ኣብ ቋሕ ሰብ ጥራሕ ኢዶም ኣትሪፎምዎም እዮም፡፡ ከም መርኣያ መርማሪ ወዲ ከበደ ዝጥቀመላ መኪና፡ ካብ ሓደ ዓብዱ ሑሴን ኢብራሂም ዝብሃል እሱር ሓኪም ዝመንጠላ እያ፡፡ ኣብ ምቕያር ባጤራ ውን፡ ካብቶም ቅዩዳት ዝተውሃለለ ልዕሊ 67 ሺሕ ናቕፋ ተቐቢሉ በሊዕዎ እዩ፡፡
ንስድራ እሱራት “ወድኹም/ጓልኩም ከቢድ ገበን ፈጺሙ” እንዳበልካ ብምፍርራሕ ገንዘብ ምቕባል እቲ ካልእ ናይ ዓዲ ኣቤቶ ልሙድ ተርእዮ’ዩ፡፡ ካብ ስድራ እሱራት ልዕሊ 50 ሺሕ ናቕፋ ዝተቐበሉ መርመርቲ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ንኣሽካዕላል ተኣሲሮም ወጺኦም ‘ዮም፡፡ ከም በዓል ቢንያም (ፐርሰነል)፡ መሓሪ፡ ሳንዲያጎን ሙሴን ካብ ስድራ እሱራት ገንዘብ “ተቐቢልኩም” ተባሂሎም ተኣሲሮም ካብ ዝተፈትሑ እዮም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ሕጂ’ውን “ኣብ ሃገርና ከምዚ ዓይነት ግፍዒ ኣሎ” ኢሎም ዘይኣምኑ፡ ደቂ ገርሂልባን፡ ደቂማማን ብዙሓት እዮም፡፡ እቲ ሓቂ ግን ኣብ ትሕቲ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ኣብ ኤርትራ፡ እሱር ማለት ብዘይፍርዳዊ መስርሕ ንቡር ቀብሪ ዘይረኸበ ምውት ማለት’ዩ፡፡ ኣብ ዓዲኣቤቶ፡ ሕጻብ ዓደስ ተመጊቦም፡ ከብዶም ብጥሜት ተላጊቡ፡ ጎረርኦም ብማይ ጽምኢ ሓሪሩ፡ ብማህረምቲ ሕብሪ ቆርበቶም ተቐይሩ፡ ጸማሊያ ምስ መሰሉ፡ በዓል ሚኪኤለ ኢሳቕ ኣብ ኢዶም ከይሞትዎም ኣብ ሓሊበት “ፕሪዚን ዋርድ” ተባሂሉ ናብ ዝጽዋዕ ናይ እሱራት ስማዊ ክፍሊ ሕክምና ይልእኹዎም፡፡ ናብ ሓሊበት ተላኢኾም ምስተመለሱ፡ ካብ ዝተሰውኡ እሱራት ሓደ፡ ኣቶ ኣብርሃ ተኪኤ ይበሃሉ፡፡ ኣብርሃ ተኪኤ፡ ወዲ 60 ዓመት ኣባል መዘጋጃቤት (ምንቹቤ) ኮይኑ፡ ብምጥፍፋእ ተጠርጢሩ ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ተኣሲሩ ኔሩ፡፡ ብሰንኪ ተደጋጋሚ ማህረምቲ፡ ኣብ 2014 ካብ ፕሪዚን ዋርድ መስተመልሰ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ኣቤቶ ሞይቱ፡፡ ኣብ ቀጽሪ ዓዲኣቤቶ፡ ካብ እንዳኬዝ 150 ሜትሮ ርሒቑ (ሕጂ ሽቓቕ ተሰሪሑሉ ዘሎ ቦታ) ከባቢ ተቐቢሩ፡፡ (ናይዞም ግዳይ ስድራ እንተሃሊኹም ንተወሳኺ ሓበሬታ ብኢንቦክስ ክትረኽቡኒ ትኽእሉ ኢኹም)
ዕጫ ናይ ኣቶ ኣብርሃ ተኪኤ ዝበጽሖም ስድርኦምን ደቆምን ንዓመታት ከይረኣዩ ብሞት ዝፍለዩ እሱራት እውን ብዙሓት እዮም፡፡ ካብቶም ዝበጽሑኒ ማእለያ ዘይብሎም ኣብ ዓዲ ኣቤቶ ካብ “ዝተሰውኡ” ዝርዝር እሱራት ብልክዕ ካብ ዘረጋገጽኩዎም ንሎሚ ዝስዕቡ የቐርበልኩም
1. ጸጋይ ካሕሳይ ኪዳነ
2. ቱብሊ ሎጎ ኦላ (ኩናማ)
3. ሓምድ ማንታይ ሓምድ
4. ኑር በሽር ኑር
5. ሙሴ ኣብርሃ
6. ኢብራሂም መሓመድ (ጉልጅ)
7. ጸጋይ ሓጎስ (መንደፈራ) ከምኡ ውን ምብራቕን ዑመርን ዝትብሃሉ ጓልን ወዲን፡ ኣማኒኤልን ዳኒኤል ዝትብሃሉ ምንቹቤታት ደቂ 4 ኣስመራ ይርከብዎም፡፡
ክቡራት ተኸታተልቲ!
ኣብ ታሪኽ ቃልስን ናጽነትን ሃገርና ካብ ትፍለጠሉ ጉዳያት ሓደ፡ ጉዳይ ቤት ማእሰርትን ኣብ ልዕሊ ቅዩዳት ዝፍጸሙ ግፍዕታትን እዩ እንተበልና ምግናን ኣይኮነን፡፡ ምልስ ኢሉ ንዘስተብሃለ ዜጋ፡ ኣብ ሜዳ ውን፡ ብልክዕ ገበን ንዝፈጸሙ ሰባት ከምኡ’ውን፡ ንስነ-ሓሳብን መትከላትን “ህዝባዊ ግንባር” ተቓዊሞም ዝተብሃሉ፡ ተጋደልትን ሲቪላትን ዝኣስር፡ ዝሃድን፡ ዝቕጥቅጥን ዝቐትልን ብስም “ሓለዋ ሰውራ” ዝፍለጥ ኣካል ምንባሩ ይፍለጥ፡፡ ኣብ “ሓለዋ ሰውራ” ገበን ፈጺሞም ዝተኣሰሩን፡ ስጉምቲ ዝተወሰደሎምን ቅዩዳት ዋላ እንተነበሩ፡ ንጹሃት ሰባት’ውን ብዘይፈጸምዎ ገበን ወይ ድማ “ብዛዕባ ሚስጢራዊ ሰልፊ ሓበሬታ ረኺቦም” ብዝብል ሃጢሞም እዮም፡፡ ኣብ 1978 “ካብ ከረን ናብ ኣስመራ ንምንታይ ኣቲኹም?” ተባሂሎም ብስለያ ዝተጠርጠሩ 16 ጥሮተኛታት፡ ኣብ “ሓለዋ ሰውራ” ከምዝተቐተሉ እዝክር፡፡ በቲ እዋን ኣብ “ሓለዋ ሰውራ”፡ ብሰንሰለት ትእዛዛት ኢሳይያስ ተቐቢሎም፡ ዜጋታት ካብ ዝቐዝፉ ዝነበሩ ዕሉላት ቀተልቲ ሰባት ናይብን ሙሳ ኣባተን ዝተብሃሉ ኔሮም፡፡
እንሆ! ካብ “ሰውራ” ጀሚሩ ብደም ሰባት ዝጠጠዑ ኣባጓይላ ኢሳይያስን ጀነራል ፍሊጶስን ድማ፡ ኣብዚ ዘመን ውን ከም በዓል ሜጀር ብርሃነ ከበደን ሚኪኤል ኢሳቕን ዝኣመሰሉ ዕሉላት ኣዋፊሮም፡ ንዘለኣለም ዘይሃስስ ታሪኽ ይሰርሑ ኣለው፡፡
…….ይቕጽል
(ኣብ ቀጻሊ ክፋላት ብዛዕባ ቤት ማእሰርታት ቀሓውታ፡ ማይ ሰርዋን ከምኡ ውን ካልእ ተወሳኺ ሓበሬታ ዓዲ ኣቤቶ ከምዘቕርበልኩም ብኣጋጣሚ ክገልጽ እፈቱ)
https://www.facebook.com/sacttism/


text:
ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ሎም ቅነ ንዝተልዓለ ህውከት ጠንቂ ዝኾነ ዝኸሰሩ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ኣሸበርቲ ተባሂሎም ዝተመደቡን ውድባት ብዝዘርግሑዎ ናይ ሓሶት ፕሮፖጋንዳ እዩ ክብል ክልላዊ መንግስቲ ኦሮምያ ኣፍሊጡ።ብሰንኪ ዝተፈጥረ ህውከት ሰለስተ ሰባት ምሟቶም እውን ናይቲ ክልል ፖሊስ ወግዓዊ ዝገበሮ ኽከውን ከሎ ኮሚሽን ፖሊስ ነቲ ሕብረተሰብ የደናግሩ ኣለው ንዝበሉዎም ኣካላት ካብ ተግባሮም ንክእደቡ ኣተሓሳሲቡ’ሎ።
ብቴሌቪዥን ብሮድካስቲንግ ኮርፖረሽን ኢትዮጵያ ዝተመሓላለፈ መግለጺ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ዝተፈጥሩ ኩነታት ሰላምን ምርግጋእን መንግስትን ህዝብን ካብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንላዕሊ ብንቕሓት ዝሕልውዎን ቀጻልነቱ ንዝለዎ ዝሓሸ ምዕባለ ኣብዝረባረብሉ እዋን ዝኽሰሩ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ብኣሸባርነት ዝተመደቡ ውድባትን ብሓባር፣ኣብ ዝተፈላለያ ጸረ-ሰላም መራኸቢ ብዙሃን ብዝዘርገሕዎ ናይ ሓሶት ፕሮፓጋንዳ ኣብ ዝተወሰኑ ዞባታትን ወረዳታትን ኦሮሚያ ከምኡ እውን ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ህውከት ተላዒሉ’ሎ ይብል።
እቶም ውድባት ንዝጠፍአ ህይወት ሰብን ዕንወት ንብረትን ቀጥታዊ ተሓተቲ'ዮም ዝበለ'ቲ መግለጺ ንመለዓዓሊ ህውከት ዝተጠቕምሉ ኣጀንዳ ማስተር ፕላን ከተማ ፊንፊኔ ንከተማታት ፍሉይ ዞባታት ኦሮሚያ ብስም ማስተር ፕላን ንምሕዋስ እዩ ይብል።
ኮሚሽነር ናይቲ ክልል ፖሊስ ኮሚሽነር ኢብራሂም ሓጂ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ናይቲ ህውከት ጠንቂ ብድሕሪት ዝተሰለፉ ሓይልታት እዮም ድህሪ ምባል በቲ ህውከት ንዘጋጠመ ምጥፋእ ህይወት ድማ ከምዚ ኢሎም።
'ኣብ ምዕራብ ወለጋ ወረዳ ጉሊሶ ፍሉይ ስማ ጨሊያ የካ ዝተባሀለ ናይ ገጠር ከተማ ህይወት ክልተ መንእሰያት ጠፊኡ’ሎ።ኣዚዩ ዘሕዝን እዩ።ብተወሳኺ ኣብ ዞባ ደቡብ ምዕራብ ሸዋ ወረዳ ቶሌ ሓደ መንእሰይ ህይወቱ ጠፊኡ’ሎ።ክሳብ ሎሚ ዝጠፍአ ህይወት ሰብ ሰለስተ እዩ።'
መግለጺ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ይኹን ኮሚሽነር ፖሊስ ኣቶ ኢብራሂም ሓጂ ዝኸሰሩ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ኣሸበርቲ ተባሂሎም ዝተመደቡን ውድባት ናይ ዝበሉዎም ስም ኣይረቑሑን።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ጠዉቑ።


text:
ሓፈሻዊ ገምጋም ኣብ ድሕረ-ባይታን፣ ቀጸልቲ መድረኻት ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ !
- Details
- Created: Saturday, 16 December 2017 22:49
- Last Updated: Saturday, 16 December 2017 22:49
ዝኸበርኩም ኤርትራውያን ሃገራውያን! ኣብ ዝሓለፉ መድረኻት ሓርነታዊ ቃልሲ፡ ፖለቲካዊ መጠን-ትሕዝትኦምን ኣብ ግስጋሰ ሓይልታትና ዝነበሮም ብጽሒትን፡ ንብሕታዊ ተመክሮን ኣብ ሓቃዊ ምስሊ ቃልሲ ውህሉልል ትዕዝብትታት፡ ኩነታት ቃልስናን ብድሆታቱን መጻኢ ዕድሉን፡ ኣብ ጽሑፍ ዝሰፈረ መረዳእታ ከንብር ንዝተገብረለይ እንግዶት፣ ሰውራዊ ምስጋናይ ይብጻሕኩም። ኣብ’ዚ ዝቐርብ ትንታነ ብዝተፈላለዩ ፓለቲከኛታትን ምሁራትን ደቂ ኤርትራ፡ ብመሰረት መጽናዕታዊ ጽሑፋትን ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ዝተገበሩ ኣፋዊ መደረታትን ኣሳቲፉ፡ ዕምቆት ንክህልዎ ቀሊል-ዘይኮነ ኣስተዋጽኦ ገቢሩ እዩ።


text:
ኣብ ሚዞሪ ከተማ St. Louis ንዘይተዓጥቐ ፀሊም መንእሰይ ዝቐተለ ፃዕዳ ፖሊስ ዘኽስስ ገበን ኣይፈፀመን ክብል grand jury ኣብ ዝሃቦ ውሳነ ኣሜሪካዊያን ተመቓቒሎም ኣለው።ገሊኦም ኣብ ልዕሊ ፀለምቲ ኣሜሪካዊያን ዝፍፀም ዘሎ ዘይፍትሓዊ ኣድልዎ እዩ ክብሉ ቑጥዕኦም እንትገልፁ ካልኦት ድማ መስርሕ ሕጊ ክኽበር ኣለዎ ይብሉ።ኣብ ከተማ ፍርግሰን ዝተፈፀመ ቕትለት ኣብዛ ሃገር እዚኣ ዝተደጎለ ናይ ዘርኢ ወጥሪ ክወፅእ ገይሩዎ’ሎ።
ዝተቖጥዑ ሰፈኛታት ንትካላት ንግዲ ድሕሪ ምብርዖምን ንብዙሓት መኻይን ምዕናዎምን ከተማ ፈርግሰን ሚዞሪ ሕዚ እውን ኣብ ወጥሪ ትርከብ።ኣማሓዳሪ ክፍለግዝኣት ሚዞሪ መብዛሕቲኦም ፀለምቲ ናብዝነብሩላ ከተማ ተወሳኺ ሓይሊ ክዋፈር ትማሊ ሰሉስ ኣዚዞም ኣለው።
ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ዝርከቡ ናይ ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ጉጅለታት ኣንፃር ቀፃሊ ዘይማዕርነታዊ ዘርኢ ድምፆም የስምዑ ኣለው። ናይ NAACP ፕሬዝዳንት ዊሊያም ባርበር ካብ ራይለ፣ኖርዝ ካሮላይና ‘’ ድሕሪ ደጊም ካብ ሓደ ቀብሪ ናብ ካሊእ ቀብሪ፣ተወሳኺ ካሊእ ቀብሪ፣ምቕታል ድሕሪ ምቕታል፣ሕዚ እውን ካሊእ ምቕታል፤ከምዚ ክቕፅል ክንፈቅድ የብልናን’’ኢሎም።
ነቲ ጉዳይ መርሚሩ ኽሲ ክምስረት የብሉን ክብል grand jury ንዝወሰኖ ውሳነ ብምቅዋም ኣብ ምሉእ ዩናይትድ ስቴትስ ሰፍልታት ተኻይዶም ኣለው።ኣብ ኒው ዮርክ ሓዊሱ ዓበይቲ ከተማታት ዩናይትድ ስቴትስ ነቲ ሰፊሕ ፀገም ኣቓልቦ ክውሃቦ ብምሕታት ተሰሊፎም ኣለው።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ኢንዲያና ተምሃሮ ስለ ግዳይ ማይክል ብራውን ናይ ሕልና ፀሎት ኣካይዶም።ኣብ ሚኒያፖሊስ ገለ ተምሃሮ ካልኣይ ብርኪ ነቲ ውሳነ ብምቅዋም ካብ መምሃሪ ክፍሎም ወፂኦም።
ኣብ ሎሳንጀለስ እውን ሰልፈኛታት ፖሊስ እዛ ሃገር ብሓፈሻ ንኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ይሕዝሉ ዘለው ኣገባብ ቁጥዕኦም ገሊፆም።ነባሪ ከተማ ሎሳንጀለስ ፒት ዋይት በቲ ውሳነ ብዙሕ ከምዘይተገረመ ይገልፅ።ፀዓዱ ፖሊስታን ፀዓዱ ሓለውቲ ፀጥታን ኣብ ውሽጢ 28 ስዓታት ንሓደ ፀሊም ይቐትሉ እዮም ኢሉ’ሎ።
ኣብ ቤት ምኽሪ ዩናይትድ ስቴትስ መራሒት ዴሞክራሲያዊያን ናንሲ ፐሎሲ ብውሳነ እቲ ጁሪ ጓህየን ገሊፀን።ሻቐሎት ፀለምቲ ኣሜሪካዊያን ንምፍታሕ ተወሳኺ ክስራሕ ኣለዎ ኢለን።
እቲ ዝበዝሕ ቁጥዐ ብሃንደበት ኣብ ልዕሊ ዝተመረፁ ኣባላት እቲ ጁሪ ማለት እውን ኣብ ልዕሊ 12 ነበርቲ ሚዞሪ ከይኮነስ ናብ ልዕሊ ስርዓት ምኽባር ሕጊ እታ ሃገር ዘቕንዐ ይመስል።ዝበዝሑ ነበርቲ ከተማ ፈርግሰን ፀለምቲ ዋላ እንተኾኑ እውን ካብቶም 12 ኣባልት ጁሪ ሰለስተ ፀለምቲ እንትኾኑ ትሽዓተ ድማ ፀዓዱ እዮም።
ፖሊስ ምሕረት ኣልቦ ኣፅዋር ንኸይጥቀም ሓድሽ ሕጊ ንኽወፅእ ብዙሓት ኣሜሪካዊያን ይፅውዑ ኣለው።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ሓላፊት ሰብኣዊ መሰላት ትማሊ ሰሉስ ከምዝበልኦ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ገለ ኽፋል እቲ ህዝቢ ዘሎ ዓሚቕ ዘይምትእምማንን ርክባት ዘርኢ ኣብ ምኽባር ሕጊ ዘሕድሮ ዘሎ ፅዕንቶምን ክትምርምሮ ኣለዋ ኢለን ኣለዋ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲኣዊ ሓድነት መድረኽ ኢህወደግን መንግስቱን ኣብዚ ሕዚ እዋን መሰሎም መንዚዑ ብጅምላ ኣሲሩዎም ንዝበሎም ዜጋታት ንኽፈትሕ ሓቲቱ።ንኢንቨስተራት ይወሃብ ዘሎ ሰፋሕቲ መሬት እውን መድረኽ ተቓዊሙ።
መድረኽ ትማሊ ኣብዝዘርግሖ መግለፂ ሰብኣውን ዴሞክራሲያውን መሰላት ካብ ትማሊ ብዝኸፍአ ሎሚ እናተጥሓሱ ይርከቡ ይብል።
እቲ ገዛኢ ፓርትን መንግስትን ብፍላይ ኣብ ክልል ኦሮምያ ኣብ 12 ዞባታት ካብ 2 ለካቲት 2003 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ንፁሃን ዜጋታት ናይ ማእሰርቲ ናይ ምፍርራሕን ናይ ምንክልባትን ተግባራት ብዝኸፍአ መልክዑ እናተፈፀመ እዩ ክብል እቲ መግለፂ ይኸስስ።
ናይዚ እዋን ኣቦመንበር መድረኽን መራሒ ዓረና ትግራይን ኣቶ ገብሩ ኣስራት ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ብፍላይ ኣብ ኦሮምያ ኣብ 11 ዞባታት ልዕሊ 300 ሰባት ተኣስሮም ይብሉ።ገሊኦም ዘለውሉ ቦታ ከምዘይፍለጥን ገሊኦም ድማ ማእኸላይ ኣብዝበሃ ቤት ማእሰርቲ ኣዲስ ኣበባ እንተሃለው’ውን ምሕታት ግን ከምዘይክኣል ብምሕባር ኣብ ትግራይን ኣምሓራን ሓል ሓሊፉ ናይዚ ዓይነት ናይ ምእሳርን ምፍርራሕን ምንቅስቓሳት እናተኻየዱ እዮም ኢሎም።
መድረኽ ይኹን ናይ መድረኽ ኣባል ውድባት ተኣሲሮምና ናይዝበሉዎም ሰባት ብዝምልከት መንግስቲ ምስ ዝህቦ መግለፂ ዝተፈለየ እዩ።ሰበስልጣን መንግስቲ ብተደጋጋሚ ከምዝበሉዎ ሕዚ ይኹን ቅድሚ ሕዚ ዝእሰሩ ሰባት ምስ ውድባት ግብረ ሽበራን ተግባር ግብረ ሽበራን ብምትእስሳሮም እዩ ይብሉ።
ኣቶ ገብሩ ግን እዚ ኣበሃህላ ካብ ሓቂ ዝረሓቐን መድረኽ ኣብዛ ሃገር ብሰላማውን ሕጋውን መንገዲ ንምቅላስ ዝወሰነን ነዚ’ውን ቆሪፁ እናተንቀሳቐሰ ዘሎን ውድብ ምዃኑ ይገልፁ።የግዳስ ይብሉ ኣቶ ገብሩ ኣስራት ሽበራ ማለት ብዘይ ኣግባብን ብዘይ ሕግን ምእሳርን ስለዝኾነ ነቲ ህዝቢ እናሸበረን እናጨነቐን ዘሎ ኢህወደግ’ዩ ይብሉ።
መድረኽ ኣብዚ መግለፂኡ ናይ ኢትዮጵያ ሃብቲ ዝኾነ መሬትን ናይ ተፈጥሮ ዱርን ናይቲ ህዝቢ ረብሓ ብዘየኽብር ኣገባብ ንኢንቨስተራት 99 ዓመታት ንዝበፅሕ ግዜ ነፃ ክብሃል ብዝኽእል እናሃበ እዩ ይብል።


text:
ፅዋዕ ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ካብ 19 መስከረም 2011 ዓ.ም ጀሚሩ ክሳለጥ እዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 08 መስከረም፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ፅዋዕ ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ካብ 19 መስከረም 2011 ዓ.ም ጀሚሩ ክሳለጥ እዩ።
እቲ ውድድር ኣብ ከተማ መቐለ ዝካየድ እንትኸውን 8 ጋንታታት ክሳተፋሉ ትፅቢት ይግበር።
ኣብ ፕሪምየር ሊግ ዝሳተፋ ኣርባዕቲአን ጋንታታት ማለት እውን ጋንታታት ከተማ መቐለ፣ ወሎዋሎ፣ ስሑል ሽረ እንዳስላሰን ደደቢትን ከምኡ እውን ጋንታ አክሱም ካብ ላዕለዋይ ሊግ ኣብ ውድድር ፅዋዕ ትግራይ ተነሓናሕቲ ክኾና እየን።
ብተወሳኺ ካብ ክልል ትግራይ ወፃእ ንዝርከባ 12 ጋንታታት ፃውዒት ዝተገበረለን እንትኸውን፥ ዛጊድ እተን ሸውዓተ ጋንታታት እወንታዊ ግብረመልሲ ሂበን እየን ክብላ ኣተሓባባሪት ኣውራ ከይዲ ስራሕ ምምዕባል
ህዝባዊ መሰረት ዘለዎ ስፖርት ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይ ወ/ሮ ካሕሱ ዜናዊ ተዛሪበን።
ኣብቲ ውድድር ንምስታፍ ቅሩብነተን ዘርአያ ሰለስተ ጋንታታት ቀዳምነት ከምዝወሃበን እየን ዝሓበራ።
እቲ ውድድር ጋንታታት ትግራይ ዓቕመን ዝፍትሻሉን ተሞክሮ ዝወስዳሉን ካብ ምዃኑ ብተወሳኺ፥ ካብ መሸጣ ማልያን ቲኬትን እቶተን ዘዕብያሉ ከምዝኸውን ወ/ሮ ካሕሱ ገሊፀን።
ኣብ ውድድር ፅዋዕ ትግራይ ኮኸባት ተባሂሎም ንዝምረፁ ተፃወትቲ፥ ሽልማት ፅዋዕ፤ ንተሳተፍቲ ጋንታታት ድማ ከከም ደረጅአን ሽልማት ገንዘብ ክብርከት እዩ።
ካብ 19 መስከረም 2011 ዓ.ም ጀሚሩ ዝካየድ ፅዋዕ ትግራይ፥ ብምትሕብባር ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ትግራይን ስራሕቲ ምልላይ ሸቶን ክሳለጥ እዩ።
ነቲ ውድድር ንምዕዋት ዘድሊ ምድላው ይውገን ከምዘሎ እውን ወ/ሮ ካሕሱ ተዛሪበን።
ብዓብዱ ካሕሳይ


text:
ብመሰረት ሓበሬታ ፖሊስ ጣልያን እዚ መድሃኔ ይህደጎ መርዕድ ዝተባህለ ወዲ 35 ዓመት ካብ 2015 ዓ.ም ጀሚሩ ብጉዳይ ዓለም-ለኸ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ክድለይ ዝጸንሐ ኮይኑ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ግንቦት ኣብ ካርቱም ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ምእታውን ሶኑይ ድማ ናብ ጣልያን ምርኻቡን ገሊጾም።
ፖሊስ ብተወሳኺ መርዕድ ኣባል ሓደ ካብቲ ዝዓበየ መርበብ ዘይ-ሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ብመንገዲ ሊብያ ምድረ በዳ ሰሃራ’ዩ ተባሂሉ ይግመት።
ንሱ ኣብ ኣፍሪቃ ንዝካየዱ ምስግጋር ስደተኛታት ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ጣልያን ንዝርኸቡ መሳርሕቱ’ውን ብዛዕባ ስደተኛታት ዝጸዓና ጀልባታት ኣብ ጣልያን ምብጻሕን፡ ስደተኛታት ክሳብ መጨረሻ መዓልቦኦም ሓበሬታ ኣብ ምትሕልላፍን ከምዝነጥፍ’ውን ፖሊስ ገሊጹ'ሎ።
ሓደ ስሙ ክጥቀስ ዘይደለየ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ሱዳን ንAFP ከምዝሓበሮ መርዕድ መንእሰያት ካብ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያ፡ ሶማልን ሱዳንን ብመንገዲ ሱዳን- ሊብያ ወይ ግብጺ ካብኡ ድማ ንማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ናብ ኣውሮጳ ከሰጋገር ምጽንሑ ይሕብር።
ካብ ዝተጠልፈ ናይ ቴሌፎን ዝርርብ ዝተረኽበ ሓበሬታ፡ መርዕድ ምስ ካልኦት ኣብ ሰሜናዊ ኣውሮጳ ብፍላይ ኣብ ሃገራት ኔዘርላንድስን ስካንዲኒቫን ዝሰርሑ ዘይ-ሕጋዊያን ኣስገርቲ ምትእስሳር ከምዘለዎን፡ ኣብዚ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣህጉራት ዝንቀሳቀስ ዘይ-ሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ላዕለዋይ ኢድ ከምዘለዎ ይገልጹ።
ንሱ ብተወሳኺ ‘ ንሂወት ስደተኛታት ዘይግደስን ተጠራጣሪን ዘይእሙን መሲሉ ከምዝቀርብ’ ይግለጹ።
ናህሪ ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ኣውሮጳ ኣብ 2008 ዓ.ም ካብ ዝጅምር ንደሓር፡ ኣብ ዘይ-ሕጋዊ ምስግጋር ዝነጥፍ ውልቀ-ሰብ ኣብ ውሽጢ ኣፍሪቃዊት ሃገር ትሕቲ ቁጽጽር ክኣትውን ናብ ፍትሒ ኣብ ጣልያን ክቐርብን እዚ ናይ መጀመርያ’ዩ።
ብኻልእ ወገን፡ እዚ ተታሒዙ ዘሎ ሰብ፡ እቲ ደቂ-ሰባት ብምስግጋር ዝፍለጥ ሰብ ዘይኮነስ ካልእ ንጹሕ ሰብ`ዩ፡ ናይ ሽም ምምስሳል`ዩ ጌጋ ተፈጢሩ ዝብሉ፡ ሓፍቱን ብቐረባ ንፈልጦ ኢና ዝበሉን ሰባት ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም ኣለዉ፡ ኣብ ቀጻሊ ከም ኩነታቱ ኣመዛዚና ከቕርቦ ምዃኑ ቪኦኤ ይገልጽ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ከተማ ኒውዮርክ ነቲ ልምዳዊ ናይ ሓድሽ ዓመት በዓል ንምክያድ አብ ናይ መጨረሻ ምድላው ትርከብ ብፍላይ ነቲ ዝለዓለ ምድላው ዝተገብረሉ አብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ፍርቂ ለይቲ አብ ታይም ስኳር ዝካየድ ምስንዳው ብዘንጸባርቕ ጥርሙዝ ዝተሰርሓ ኩዕሶ፡ አብዚ ክብረ በዓል ካብ ሓደ ሚሊዮን ንላዕሊ ሰባት ብኣካል ኣብቲ ቦታ ክሳተፉ ትጽቢት ተጌሩሎም ኣሎ ብተወሳኺ ካልኦት ልዕሊ ሓደ ቢሊዮን ዝኾኑ ሰባት ብቴሌቭዥን ክከታተልዎ ተስፋ ተጌሩሉ’ሎ።
ፕረዝደንት ኣዳለውቲ ክብረ በዓል ታይም ስኳር ቲም ቶምኪንስ ብዛዕባ’ቲ ክብረ-በዓል ከምዚ ኢሉ’ሎ።
‘ካብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ዓለምን ብዙሕነትን ሰባት ብሓባር ናብዚ ቦታ ይመጹ። ንሓደ ኣብ ጋና ዝነብር ሰብ አብ ብሮንክስ ዘለው ቤተሰቡ ናብዚ ክብረ-በዓል ክመጽእ ይጋብዝዎ። ንነፍሲ ወከፍ ክፋል ዓለም ዝውክሉ አብዚ ክብረ-በዓል ይሳተፉ ስለዝኮነ ይመስለኒ እዚ አበዓዕላ ኒውዮርክ አብ መላእ ዓለም ተዓዘብቲ ዘለውዎ።’
ሰበ-ስልጣን ከተማ ኒውዮርክ አብታ ከተማ ንዘሎ ጽኑዕ ጸጥታ አስታት 6000 ዝኾኑ ሓይሊ ፖሊስ ከምዝዋፈር ግን ኸአ እቲ በዓል ከምዝቕጽል ይገልጹ።
እዚ ከምዚ’ኢሉ ኸሎ አብ ዋና ከተማ ቤልጁም ብራስልስ ተመዲቡ ዝነበረ ድሮ በዓል ሓድሽ ዓመትን ምትኳስን ርችትን ግን ብዘሎ ስግኣት መጥቓዕቲ ሽበራ ከምዝተሰረዘ ተፈሊጡ’ሎ። ነቲ 130 ሰባት ዝቐተለ መጥቓዕቲ ፓሪስ ካብ ዝፈጸሙ 4 ሰባት ካብ ቤልጁም ብምኳኖምን አብዚ ሰሙን ድማ ሰበ-ስልጣን’ታ ሃገር አብ ብራስለስ ምስ ዝተሓለነ መጥቓዕቲ ሽበራ ብዝተአሳሰር ክልተ ጥርጡራት አብ ትሕቲ ቁጽጽር ምእታዎም ይፍለጥ። እንተኾነ ግን ነበርትን በጻሕትን’ቲ ሃገር በዚ ኩነታት ከምዘይሰናበዱ’ዮም ዝገልጹ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
“ኅዳር ጽዮን” ብዓቢይ መንፈሳዊ ሓበንን ድምቀትን ተባዒሉ!
ዓመት መጽአ 21 ኅዳር ዝኽበር ክብረ በዓል (ኅዳር ጽዮን) ቅድስተ ቅዱሳን ቅድስት ድንግል ማርያም ጽዮን ወላዲተ አምላክ ሎሚ ዓመት’ውን ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያናት ተኸቢሩ። ብፍላይ ድማ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ኣሥመራ፡ ብፁዕ ኣቡነ ዮሓንስ ሊቀ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ብፁዕ ኣቡነ ሉቃስ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ፡ ብፁዕ ኣቡነ ጴጥሮስ ጳጳስ ሃገረ ስብከት ማእከል፡ ብፁዕ ኣቡነ ኣትናቴዎስ፡ ኣበምኔት ገዳማት፡ ካብ ርሕቁን ቀረባን ዝመጹ መምህራን ሊቃውንትን መዘምራን ውሉደ ክህነትን ብዓስርተታት ኣሽሓት ዝቍጸሩ ምእመናንን ምእመናትን በረኸት ናይቲ በዓል ተሳተፍቲ ኾይኖም።
ሥርዓተ ዋዜማ ዕለት 20 ኅዳር ካብ ሰዓት 8፡00 ቅ.ቀ. ጀሚሩ ምስ መንፈሳዊ ትምህርትን ምህልላን በጺሑ ብጸሎተ ቅዳሴ ተዛዚሙ። ንዕለቱ ዝበጽሕ ስብሐተ ማኅሌት ምሸት ካብ ሰዓት 7፡00 ድ.ቀ. ጀሚሮም ሊቃውንት ስብሓተ እግዚአብሔር ከብጽሑ ከለዉ፡ እተን “ማርያም ጽዮን መሥመሪት ጸሎት ሕያወይቲ” እናበላ ዝምኅፀንኣ ኣዴታት ብወገነን ድማ ምሉእ ለይቲ ከመስግናን ክማህለላን ኃዲረን። ረፋድ ሰዓት 9፡00 ቅ.ቀ. ታቦት ብብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳትን ጳጳሳትን ሊቃውንትን መዘምራንን፡ ተማሃሮ ትምህርተ ሰንበት፡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ሕዝበ ክርስቲያንን ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ተዓጂቡ ኣብ ጐዳና ኣቡነ ጴጥሮስ ዑደት ድኅሪ ምግባሩ ኣብ ዝተዳለወሉ ዓውደ ምሕረት ምስ ቆመ፡ ኵሉ ተሳታፊ በዓል ድማ ኣብ ዘዘለዎ ድው በለ።
ድኅሪ እዚ መምህራን ሊቃውንትን መዘምራንን ናይ ዕለቱ ለዘብ በብእብረ ምስ ገበሩ፡ “ሙሴኒ ርእያ ሃገር ቅድስት . . .” ብምባል ኣሸብሺቦም።
ልቢ ብዝምስጥ ነቲ ዕለት ዝምልከት መዛሙር ተማሃሮ ሙዓለ ሕፃናት ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ምስ ኣቕረቡ፡ መንእሰያት ተመሃሮ ትምህርተ ሰንበት ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ንረኣይኡ ብዘሐጕስ ግሩም ብዝኾነ ሥርዓት ያሬዳዊ ጣዕመ ዜማ ወረብ ምስ ናይ ሸብሸብኡ “ኣብርሂ ጽዮን ዘኃረየኪ ሰሎሞን ንጉሥ” ብምባል ዘሚሮም።
ብድኅር’ዚ መምህር ትርጓሜ መጻሕፍት ሊቀ መተርጉማን መምህር ዮሓንስ ጊላይ፡ ንክብሪ ታቦትን ቅድስና እግዝእትነ ማርያምን ዝገልጽ ዓሚቑን ሰፊሕን ትምህርቲ ተዋሂቡ።
ኣብ መወዳእታ ብብፁዓን ኣቦታት ቃለ ቡራኬ ተዋሂቡ ታቦት ናብ ክብሪ መንበሩ ምስ ተመልሰ፡ ብብፁዓን ጳጳሳት ዝተመርሐ ጸሎተ ቅዳሴ ምስ ተሠርዐ፡ ናይቲ በዓል ፍጻሜ ኮነ።
ጽዮን ማለት መጸግዒ እምባ ማለት እዩ። እዚ መጸውዒ’ዚ ነታ ፀዋሪተ መለኮት ወላዲተ ኣምላክ ቅድስት ድንግል ንህቦ መጸውዒ እዩ። ስለዚ ነዛ ናይ ኵሎም ኣመንቲ መጸግዒ እምባን መጸናንዒት ተስፋን ዝዀነት ቅድስት ኣደ፡ ካብቲ ፍቁር ወዳ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምሕረት ክትልምነልና ወትሩ ስማ ንጽውዕ፡ በዓላ’ውን ነኽብር።


text:
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣርባዕተ ምንስቲራቶምን ኣማኸርቶምን 'ፈፂሞምዎ ብዝተባሃለ ገበን ፀረ ሰብኣዊነት' ከምዝከሰሰ ኣብ ስቶኮልም ዝርከብ ትካል ሰብ-ሞያ ሕጊ ገሊፁ።
ሚስተር ፒርስይ ብራት ንቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-መጠይቅ”ስዊድናዊ ዳዊት ይስሃቅ ኣብ ኤርትራ ብዘይፍርዲ ንኣዝዩ ነዊሕ ዓመታት ክእሰር ከሎን ሃለዋቱ ክስወርን፣ኢድናን እግርናን ኣጣሚርና ኮፍ ንብለሉ ምኽንያት የለን” ይብል።
ኣብ‘ቲ መዝገብ ክሲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣ኣቶ ስብሓት ኤፍሬም፣ ኣቶ ኦስማን ሳልሕ መሓመድ፣ወ/ሮ ፎዝያ ሓሺምን ኣቶ የማነ ገ/ኣብን ከምዝተኸሰሱ እቲ ባዓል ሞያ ሕጊ ይገልፅ።
ኣብ ስቶኮልም ፈፃሚ ጉዳያት ኤምባሲ ኤርትራ ኣቶ ዮናስ ማናባይሩ ብወገኖም “ ብደረጃ መንግስቲ ሕቶ እንተዝቀርብ ምመለስና፣መራሕትና ኣብ ዘይዋዓልዎ ገበን ብሓደ ዘይፍለጥ ትካል ንዝተበገሰ ክሲ መልሲ ምሃብ ግና ጊዜ ምብኻን‘ዩ” ኢሎምና።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ፓርላማ ሽወደን ኣብ ዝኾኑ ኩርናዕ ዓለም ንዝተፈፀመ ገበን ኣንፃር ሰብኣዊነት ዝፋረድ ሓድሽ ሕጊ ከምዘሕለፈ ገሊፆም።


text:
ኣብ ኢጣሊያ ክፍለ ሃገር ኤሚሊያ ሮማኛ ኣብ እትርከብ ኣውራጃ ሪሚኒ ከተማ ሪሚኒ ዕለት 7 ነሓሴ 2017 ዓ.ም. ናብ ዝተጀመረ መበል 41 ናይ ኢጣሊያ ማሕበረሰብ ተሓድሶ ብመንፈስ ቅዱስ ብሔራዊ ዓውደ ጉባኤ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ፥ እቲ ክሳብ ዕለት 10 ነሓሴ 2017 ዓ.ም. ዝቕጽል ዘሎ ዓውደ ጉባኤ ኣብቲ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዘሎ ናይ ሰባኬ ወንጌልን ምስክርነትን ጸዋዕታ ኣብ ምሕባር ሓላፍነት ዝድግፍን ዘተባዕን ክኸውን ተማሕጺኖም፥ ብስራሕ መንፈስ ቅዱስ ሓቢርኩም ናይ ሓዋርያት ትምህርቲ ከተዕሙቑ ብሓዋርያዊ ሕውነት ኣብ ቅዱስ መኣድን ጽሎትን ክትሓብሩን እዚ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣስተማቒርኵም ንዓለም ከተካፍሉ ዝተጸዋዕኵም ምዃንኩም ዘተሓሳስብ ናይ ሓባር ጉባኤ እዩ ከምዝበሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሚከለ ራቪያርት ሓቦሮም።
ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ክታም ብዝተነብሮ መልእኽቶም፥ ኣብ ልዕሊ ኩሎም ተጋባእያን ምውራድ መንፈስ ቅዱስ ተማሕጺኖም፡ ማሕበረሰብ ተሓድሶ ብመንፈስ ቅዱስ ዝእምቶ ኩሉ መንፈስ ቅዱስ ከፍጽሞን ናይ ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣደነት ንኹሎም ኣባላት ማሕበር ሕዳሴ ብመንፈስ ቅዱስ ተማሕጺኖም ስሌይ ጸልዩ ሓድራ እንክብሉ ከምዘጠቓለሉ ራቪያርት ገሊጾም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ እቲ ናይ ማሕበር ተሓድሶ ብመንፈስ ቅዱስ ዘካይዶ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ እታ ቀዳመይቲ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ኣብ ድንቁርና ወይ ከኣ ኣብ ዘይምፍላጥ ኣይክሓድገኵምን እየ ዝብል ቃል ዘማእከለ ኰይኑ ኣብ ክርስቶስ ምንባርና ሓድሽ ጥልቃዊ ለውጢ ሕዳሴ ዘጽግው ማለት ኣቲ ናይ ክርስቶስ ኣካል መሰረት ዝዀነ መንፈስ ቅዱስ ናይ ሱታፌን ሓድነትን መሰረት ምዃኑ ዘነጽር ሰፊሕ ኣስተምህሮ ዝወሃበሉ ከምዝዀነ ናይ ዓለማውያን ምእመናን ስድራ ቤን ሕይወትን ጉዳይ ዝከታተል ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ከቪን ጆሰፍ ፋረል ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ገሊጾም፥ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ዝብልዎ ዝተፈላለዩ መንፈሳውያን ማሕበራትን ካቶሊካውያን ምንቅስቓሳት ናይታ ናብ እትብል፡ ናብ ደጋዊ ክፍሊ ከተማታትን ህልውናን እተብል ቤተ ክርስቲያን መግለጺ እያቶም። ብጽንዓትን ብእማኔን ብመንፈስ ቅዱስ ተሓድሶን ብምትእምማንን ዓለማዊ ምእመን ኣብ ወንጌል ጸኒዑን ንቓል እማላኽ ተኣዛዚ እዩ። ስለዚህ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ምሕዳስ ማለት መንጽር ወጌላዊ ልኡክነት ዘጸንዕ ምልዋጥን ዝብል ምዃኑ ሓቢሮም።
ናይ ሓድሽ (ዳግማዊ) ኣስፍሆተ ወንጌል ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ምክሪ ኣቦ መንበ ብፁዕ ኣቡነ ሪኖ ፊዚከላ እውን ብወገኖም፡ ወንጌላዊ ልኡክነት ብሕዳሴ መንፈስ ቅዱስ ዝጸንዕን ኣብ እዋናዊ ዓለም ዝትግበር እዩ። ነቲ ወትሩ ሓድሽ ዝዀነ ቃል ኣምላክ ብመንፈስ ቅዱስ ተነቓቒሕካ እዋናውነቱ ተብርህ፡ እቲ ዓውደ ጉባኤ ነዚ ኣጽኒዑ ዘተሓሳስብ ምዃኑ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት የነጽሩ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ኣስመራ ኣብዝበፅሕሉ እዋን ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራ ዝተፈረመ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን ብዝቐልጠፈ ክትግበር ጀሚሩ’ሎ ክብሉ ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ኣለምኣፍሊጦም።
እቲ ስምምዕ ኣዚዩ ብዝቐልጠፈ ኣገባብ ግብራዊ ክኸውን ናብ ባይታ ናይ ምውራድ ስራሕ ይስራሕ ከምዘሎ ዝገለፁ ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣቶ መለስ ኣለም መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ፅባሕ ረቡዕ ፈላማይ በረራ ናብ ኣስመራ ክጉዓዝ እዩ ኢሎም።ሰበስልጣን መንግስቲ፣ሰብ ሃፍቲ፣ፍሉጣት ውልቀሰባት፣ንነዊሕ እዋን ካብ ስድርኦምን ፈተውቶምን ተፈላልዮም ዝፀንሑ ኤርትራዊያን ኣሕዋትና ኣሓትናን ሓዊሱ ኣስታት 465 ሰባት ናብ ኣስመራ ክጉዓዙ እዮም ኢሎም።
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ኣስመራ ናይ ትኬት መሸጢ ቤት ፅሕፈት ብምኽፋት ስራሕ ከምዝጀመረ እውን ገሊፆም።
ወደብ ዓሰብ ኣብ ጥቕሚ ንምውዓል ብወገን ኤርትራ ይኹን ኢትዮጵያ ምንቅስቓስ ከምዝተጀመረን ብወገን ኢትዮጵያ በዓል ስልጣን ኣገልግሎት ማሪታይም፣በዓልስልጣን መርከብ፣ ሚንስትሪ መጎዓዚያን ካልኦት ዝምልከቶም ዘፈራትን ኣብያተ ፅሕፈትን ሓደ ግብሪ ሓይሊ ኣጣይሾም ኣገልግሎት ወደብ ንምጅማር ዘኽእል ቅድመ ስርሓት ብናህሪ ጀሚሮም ኣለው ኢሎም።


text:
ሓርበኛ ሽሕም ሂላል መሓመድ፡ ኣብ መበል 93 ዓመቱ ብ6 ነሓሰ ተሰዊኡ።
ስነ-ስርዓት ቀብሩ፡ ቤተ-ሰቡ፡ መቓልስቱን ብርክት ዝበለ ህዝቢን ኣብ ዝተረኽቡሉ፡ ብ7 ነሓሰ ኣብ ከተማ ባጽዕ ተፈጺሙ።
ኣብ 1930 ኣብ መካዕሊለ – ምምሕዳር ከባቢ ኢንገል ዝተወልደ ሓርበኛ ሽሕም፡ ካብ 1960 ጀሚሩ ኣብ ፖለቲካዊ ንጥፈታት ሰውራ ኤርትራ ክነጥፍ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ 1969 “ምስ ሰውራ ኤርትራ ይተሓባበር ኣሎ” ተባሂሉ ብስርዓት ንጉስ ሃይለስላሰ ኣብ ዘየለወሉ ንሞት ተፈሪዱ።
ካብ 1970 ክሳብ 1980 ኣባል ‘ባሕርያ’ ብምዃን ካብ ዓደን ናብ ኤርትራ ኣብ ምምልላስ ዕጥቅን ስንቅን ክነጥፍ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ 1980 ናብ ትውልዲ ዓዱ ብምምላስ ክሳብ ዕለተ ናጽነት ከም ወኪል ሓፋሽ ውድባት ደንካልያ ኮይኑ ቃልሱ ቀጺሉ።
ድሕሪ ናጽነት ድማ፡ ክሳብ 2004 ኣባል ባይቶ ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ብምዃን፡ ንህዝቡን ሃገሩን ኣገልጊሉ።
ብድሕሪ’ዚ፡ ኣብ ምምእዛንን ምእላይን ኩሉ-መዳያዊ ንጥፈታት ህዝቢን ምምሕዳርን ክሳብ ዕለተ-መስዋእቱ ብንጥፈት ሰሪሑ።
ሓርበኛ ሽሕም ሂላል መሓመድ፡ ኣቦ 10 ደቂ እዩ።


text:
ዓውዲ ሕርሻ ኣፍሪካ ንምዝማን ይስራሕ ኣሎ
መቐለ ግንቦት 22/2010(ድወት) ኣብ ኣፍሪካ ዘሎ ዓውዲ ሕርሻ ንምዝማን ብቴክኖሎጂ ምድጋፍ ቁልፊ ነገር ከምዝኾነ ባንኪ ዓለም ገሊፁ።
በዓል ሞያ ቁጠባ ትካል ባንኪ ዓለም ለዲሲ ቼንጉል ቴክኖሎጂ ዓውዲ ቁጠባ ሕርሻ ንምዕባይን መፍረያይነት ውሕስ ንምግባርን ወሳኒ ከምዝኾነ ኣብ ናይሮቢ ኣብ ዝተኻየደ ዲጂታል ኮንፈረንስ ምብራቕ ኣፍሪካ ሓቢሮም።
ዓውዲ ሕርሻ እታ ኣህጉር ኣብ ሒደት ዓመታት ለውጢ ዋላኳ እንተርኣየ ኣብ ዝተወሰኑ ክፍላት እታ ኣህጉር ግን ንድሕሪት ይምለስ ከምዘሎ ገሊፆም።
እዚ ዓውዲ ንምዕባይን ለውጢ ንምምፃእን ብቴክናሎጂ ምሕጋዝ ናይ ግድን ከምዝኾነ ሓቢሮም።
ከምትራክተር ዝኣመሰሉ ዘመነዎት መሳሪሕታት ሕርሻ ምጥቃም ከምዘድሊ ብምሕባር ሓደሽቲ ቴክኖሎጂታት ኣብ ምትእትታው ኬንያ፣ሩዋንዳን ኡጋንዳን ካብ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ኣብ ቅድሚት ከምዝስረዓ ለዲሲ ቼንጉል ገሊፆም።


text:
መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ምስ ኤሲሲ ዝተብሃለ ኩባንያ ስምምዕነት ተፈራሪሙ
መቐለ 29 ሓምለ/2010(ድወት)ዓለምለኸ ቤት ምኽሪ ኣማኻሪ ኤርፓርት (ACC) ዝተብሃለ ኩባንያ ኣቬሽን ምስ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ብሓባር ንምስራሕ ዘኽእሎ ስምምዕነት ከምዝተፈራረመ ተገሊፁ።
እቲ ኩባንያ ብዋናነት ኣብ ክራይ ኣውሮፕላን ኣመራርሓ መጓዓዝያ ኣየርን ምምዃርን ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣገልግሎት ዓውደ ኢንዳስትሪ ኣቬየሽን ዝፍለጥ ዓለምለኻዊ ትካል’ዩ።
እቲ ኩባንያ ብዝኣተዎ ውዕሊ መሰረት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብ ኣውሮፓ ምስ ዘካይዶ ኣገልግሎት በረራ ዝተተሓሓዙ ተግባራት ብውክልና ከፈፅም’ዩ።
ብመሰረት እዚ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ናብ ከተማታት ሂትሮው፣ባርሴሎና፣ፓሪስ፣ፍራንክፈርት፣ብራስለስ፣ሚላንን ጀኔቫን ብኤር ባስ 350፣ባይንግ 787-8ን 787-9 ድሪም ላይነር ኣውሮፕላን ዝህቦ ኣገልግሎት በረራ እቲ ኩባንያ ወኪል ኮይኑ ከመሓድር’ዩ።
ብተመሳሳሊ ዜና መንገዲ ኣየር ህንዲ ምስ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ተጓዓዝቲ ንምልውዋጥ ከምዝተለመ ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ስምምዕነት መንገዲ ኣየር 2ቲኤን ሃገራት መንገዲ ኣየር ህንዲ ተጓዓዓዝቲ ብመንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ገይሮም መስመር በረራ ኣየር ኣፍሪካ ምጥቓም ይኸኣሉ ዝብል’ዩ።
መንገዲ ኣየር ህንድን ኢትዮጵያን ብምትሕብባር ምስራሕ ዝጀመሩ ካብ 2011ዓ.ም.ፈ ጀሚሩ ምዃኑ ድማ ተገሊፁ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ሞያሌ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ንዝተፈጸመ ቅትለት ቤት ጽሕፈቶም ወኪሎም ዝተቓወሙ ወሃቢ ቃል ቤት ጽሕፈት ፍትሒ ክልል ኦሮምያ አቶ ታየ ደንደኣ ኣብ ማእከላዊ ምርመራ ገበናት ከምዝርከቡ አረጋጊጸ ክብላ በዓልቲ ቤቶም ተዛሪበን።
ወ/ሮ ስንታየሁ አለማየሁ ንድምጺ ኣሜሪካ ከምዝበልኦ አቶ ታየ ደንደኣ ኣብ ማእከላዊ ከምዘሎ አረጋጊጸ ኣለኹ ኢለን።
አቶ ታየ ደንደኣ አቦ ሓደ ቆልዓን ኮይኖም ተማሃራይ ዩኒቨርሲቲ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ክልተ ጊዜ ብድምሩ ን13 ዓመታት ተአሲሮም ከምዝነበሩ ተገሊጹ’ሎ።
ዝምልከቶም አካላት ብዛዕባ’ዚ ንምዝርራብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይተዓወተን።
ወሃቢ ቃል ቤት ጽሕፈት ፍትሒ ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ታየ ደንዳኣ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም በዓልቲ ቤቶም ወ/ሮ ስንታየሁ ኣለማየሁ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፀን።
“ንጉሆ ካብ ገዝኡ ብሰላም እዩ ተሰናቢቱ ወፂኡ።ኣፋኒየዮ ተመሊሰ።ኣብ መንገዲ ናብ ናይ ባዕሎም መኪና ኣሳፊሮም ሒዞምዎ ምስከዱ ኣብ ካልእ ቦታ ኣፅኒሖም ንፍተሻ ናብ ገዛ ሒዞምዎ ተመሊሶም፣ዝረኸቡዎ ነገር የለን።”
ገዛ ምስፈተሹ ሒዞምዎ ከምዝኸዱን ተኣሲሩዎ ናብ ዝተበሃለሉ ቦታ መግቢ ሒዘን ከይደን ክረኽብኦ ከምዘይክኣ ገሊፀን ኣለዋ።
እቶም ወሃቢ ቃል ኣብ ክልል ኦሮሚያ፣ዞባ ቦረና ከተማ ሞያሌ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ቶኪሶም ን10 ሰባት ዝቐተልሉን ንካልኦት 11 ሰባት ዘቑሰልሉን ፍጻሜ ቤት ጽሕፈት ፍትሒ ናይቲ ክልል ብጌጋ እዩ ተፈፂሙ ዝብል እምነት ከምዘይብሉ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ምግላፆም ይዝከር።
ኣብ ኣምነስቲ ኢንተናሽናል ምኽትል ዳይረክተር ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣቶ ሴፍ ማጋንጎ እዚ ኣዋጅ ህፁፅ ኣዋን ዶቡ ዘይፈልጥ ስለዝኾነ ዝነቐፈ ሰብ ብገበን ተሓታቲ ስለዝገብር ብዓንተብኡ እውን ክእወጅ ኣይነበሮን ኢሎም።
ብካልእ ዜና ኣብ ከተማ መቱ አዛዚ ቤት ጽሕፈት ፖሊስ ኮማንደር ነገራ ደሬራ ከምዝተአሰሩ ንደሕንነቶም ክብሉ ስሞም ዝዓቐቡ መሳርሕቶም ንድምጺ ኣሜሪካ ሃቢሮም።
በዓልቲ ቤቶም ወ/ሮ ስመኝ ታየ ዝሓለፈ ሰንበት ከምዝተታሕዙ ሓቢሮን።
ብካልእ ዜና ናብ ኬንያ ሞያሌ ካብ ዝተሰደዱን ናይ ኬንያ ቀይሕ መስቀል ዝተመዝገቡን ኢትዮጵያዊያን 80 ሚእታዊት ደቂ ኣንስትዮን ቆልዑን ምኳኖም’ቲ ትካል ገሊጹ’ሎ።
ዓለምለኸ ምትሕብባር ንመሰል ኢትዮጵያዊያን ዝተባህለ ነቶም ዝተሰዱ ብዓለምለከ ቀይሕ መስቀል አቢሉ ናይ ገንዘብ ደገፍ ክምዝገብር ኣፍሊጡ’ሎ።
ብዛዕባ’ዚ ካብ መንግሲ ኢትዮጵያ ሓበሬታ ንምርካብ ዝገበረቶ ጻዕሪ ኣይቐንዓን።


text:
ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ካብ ሚያዝያ 2015 ክሳብ ጥቅምቲ 2017 ሓይልታት መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ገበናት ኩናት ፈጺሞም’ዮም ኣብ ልዕሊ ዝብል ክሲ ምርመራ ክኻየድ ፍቓድ ሂቡ።
ብመሰረት ካብ ዳኛታት እቲ ቤት ፍርዲ ዝወጸ መግለጺ ምስ ገበናት ኣንጻር ሰብኣዊነት ብዝተሓሓዝ ዝቐረበ ክሲ ምርመራ ንምኽያድ ዘገድዱ መሰረት ከምዝተረኽበ ብምሕባር ብተወሳኺ ብሰንኪ ኣብታ ሃገር ዝተፈጸሙ ገበናት ኩናት፡ ጾታዊ ዓመጽን ስቅያትን ልዕሊ 1,000 ሰባት ምሟቶምን ካልኦት ኣስታት 400,000 ድማ ካብ መነባብርኦም ምዝንባሎም ገሊጾም።
ነቲ ኣብ ብሩንዲ ዝተኻየደ ገበናት ኹናት ዝምልከት ምርመራ ክኻየድ ዝፈቕድ ውሳነ ኣብ ጥቅምቲ 25,2017 ዝሓለፈ ኮይኑ እዚ ድማ ብሩንዲ ካብ ኣባልነት ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ምውጻእ ቅድሚ ምፍላጣ ክልተ መዓልታት እዩ። ውሳነ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ክሳብ ሎሚ ሓሙስ ወግዓዊ ከይኾነ ዝጸንሓ ኮይኑ እቲ ቤት ፍርዲ ብሩንዲ አባል ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ንዝተፈጸመ ገበን ክምርምር ዘኽእል ሕጋዊ ስልጣን ኣለዎ።
ኣብ 2015 ዓ.ም ፕረዚደንት ፔረ ኒኩሪንዚዛ ንሳልሳይ ናይ ስልጣን ዘመን ኣብ ምርጫ እታ ሃገር ክሳተፉ ምኳኖም ምስ ኣፍለጡ ተቓውሞ ኣብ መላእ እታ ሃገር ምልዓሉ ይዝከር። ነቐፍቲ እዚ ውሳነ ፕረዝደንት ኒኩሪንዝዛ ነቲ ኣብ ምዝዛም ኩናት ሓድሕድ ብሪንዲ ዝተበጽሓ ስምምዕን ንናይ ስልጣን ዘመን ፕረዝደንት ዝድርት ቅዋም'ታ ሃገር ዝቓወም ምኳኑ ይገልጹ።