text:
Radio Erena: 31 May 2021
መንግስቲ ፈረንሳ፣ ምስ ኢትዮጵያ ዝኸተሞ፣ ዳግመ ምቛም ሓይሊ ባሕሪን ምሕዳስ ሓይሊ ኣየርን ዝርከቦ ወትሃደራዊ ስምምዓት ደው ክብል ከምዝኽእል ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ኣንፊቶም።
እቶም ራድዮ ኤረና ዝተወከሰቶም ምንጭታት ብዝሃብዎ ሓበሬታ መሰረት፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ኣብ ብሄር ዘተኮረ ገበናት ይፍጽም ምህላዉ ኣብ ዝኽሰሰሉ ዘሎ እዋን፣ መንግስቲ ፈረንሳ ምስ ኢትዮጵያ ዝጀመሮ ወትሃድራዊ ምትሕግጋዝ ንኸይቕጽል ብሓደ ሓደ ኣባላት ባይቶ ምሕጽንታ ይቐርብ ምህላዉ ኣመልኪቶም።
ግዝኣታ ኣብ ዝነበራ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣሉታዊ ምስሊ ዝጸንሓ ፈረንሳ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ፣ ኣብ ርዋንዳ ናይ ዝተፈጸመ ዓሌታዊ ህልቂት ዋላ’ኳ ተሓባባሪ ኣይትንበር፣ ክትገትኦ እናኸኣለት ስጉምቲ ዘይምውሳዳ ግና ሓላፍነት ከምእትስከም ብምግላጽ ይቕሬታ ሓቲታ ኣያ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንሃለዋ፣ ኣብታ ታሪኽ ህልቂት ርዋንዳ ከይትደግሞ ተሰጊኣ ዘላ ኢትዮጵያ ድማ፣ ብስም እቲ ኣቐዲሙ ዝተኸተመ ስምምዕ፣ ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ከይትቕጽል፣ ብፍላይ ድማ ኣጽዋር ብሓገዝ ኮነ ብመሸጣ ከይትህባ ‘ዩ ምሕጽንታ ዝቐርብ ዘሎ።
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን፣ ኣብ መጋቢት 2019 ናብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፣ ንሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ዳግም ኣብ ምቛምን ሓይሊ ኣየር ኢትይጵያ ድማ ኣብ ምሕዳስን ኣብ ዝብል ስምምዕ ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ከምዝተኸተመ ኣይርሳዕን።
ድሕሪ’ዚ ስምምዕ እዚ፣ ወትሃደራውያን ኣዘዝቲ ኢትይጵያ፣ ናብ ሻርቡግ ኣብ ዝርከብ ሓይሊ ባሕሪ ፈረንሳን ካልእ ወትሃድራዊን ነቒጣታትን ብምብጻሕ ተሞክሮ ክቐስሙ ተጌሩ’ዩ።
ኣብ ርእሲ’ዚ ፈረንሳ፣ ንኣባላት ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ስልጠናታት’ውን ክትህብ ጸኒሓ።
ኣብ ትግራይ ድሕሪ ዝተወልዐ ኵናት ግና፣ መንግስቲ ፈረንሳ፣ ከም ኣካል ሕብረት ኤውሮጳ፣ ዝተፈጸመ ገበናት ኵናትን ምግሃሰ ሰብኣዊ መሰላትን ብናጻ ኣህጉራዊ ኣካል ክጻረ፣ ሰራዊት ኤርትርን ሚሊሻታት ኣምሓራን ካብ ትግራይ ክወጽኡን፣ ሰብኣዊ ሓገዛት ናብ ዘድልዮም ዜጋታት እታ ሃገር ድማ ብዘይዕንቕፋት ክባጻሕን ይጠልብ ኣሎ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
========================


c: text/html

text:
Skip to content
- ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ መሰሉን ክብረቱን ሓርነቱን ንኣስታት ሓደ ፍርቂ ዘመን ተቓሊሱ ኢዩ። ኣብ ቀዳማይ መድረኽ 1940-
1961 ብሰላማዊ፣ ዲሞክራስያዊ መንገዲ፡ ኣብ ካልኣይ መድረኽ 1961- 1991 ብረታዊ ተጋድሎ ኣካይዱ። ድሕሪ’ዚ ዘይሕለል
መሪር ዕጥቃዊ ቃልሲ፡ ነቲ ዘይሕለምን ዘይሕሰብን ዝመስል ዝነበረ፡ ሃገራዊ ናጽነት ኣብ 24 ግንቦት 1991 ክውን ጌርዎ። እዚ
ህዝቢ ብዘካየዶ ዘይዕጸፍ፡ ጽንዓትን፡ ትእምርትን ኣብ ምዕራፋት ካብቶም ንፍትሒ ዝተኻየዱ መስተንክራዊ ቅያታት ክስንድ
በቒዑ ኢዩ። እዚ ታሪኻዊ ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ ሓበን፡ ንኣህጉርና ኣፍሪቃ ኩርዓት፡ነታ ትማሊ ጸማም እዝኒ ዝሃበትና ዓለም
ትምህርቲ ኢዩ። ነቶም መሰልን ድሌትን ሓርነትን ጎስዮምን ረጊጾምን ክግብቱን ክጎብጡን ዝመጹ ዓመጽቲ ከኣ ዘይርሳዕ
ዘልኣለማዊ ተግሳጽ ኢዩ ። ነቶም ምእንቲ መሰሎም ዝቃለሱ ዘለዉ ውጹዓት ከኣ ከይተሓለሉ ብጽንዓት ክቃለሱ፡ ቃልሲ
ደኺመ ኢልካ ዝቋረጽ መንገዲ ዘይምዃኑ ዘመስከረ፡ ተምበርኪኹ ዝነብር ህዝቢ ከምዘየሎ ዘርኣየ ህያው ኣብነት ኢዩ።
ህዝቢ ነዚ ንዘመናት ዋጋ ዝኸፈለሉ ቃልሲ፣ ዓወት ናጽነት ምስ ጨበጠ፡ ናጽነትና ኣብ ዓለም ሕጋውነቱ ንምልባስ፡ ልዑላዊት
ሃገር ንምውናን፡ ነቲ ብቅልጽሙ ዘረጋገጾ ሃገራዊ ናጽነት ፡ ብመንገዲ ሪፈረንዱም 99.8% እወ ንናጽነት ብዘደንቅ ድምጺ
ንዓለም ዳግም ዓወት ኣበሰራ።
እንተኾነ፡ ከምቲ ዘራጊ ማይ እንከሎ ጽሩይ ማይ ዘይስተ፡ እቲ ኩሉ ገድልን ገደልን ሰጊርና፡ ማእለያ ዘይብሉ ሂወት ኣብ
ብርኮም ዘስተንፍሱ ዕሽላት ከፊልና፡ ተሰዲድና፡ ብቓላት ንክትገልጾ ዝሕርብት ስቓይን መከራን ተቐቢልና ዝተረከብናያ ሃገር፡
ዘይ ከም ባህግና፡ ጉጅለ ህግደፍ ንድሌትን ባህግን ህዝቢ ኤርትራ ጸማም እዝኒ ብምሃብ፡ ናይ ስልጣን ጥምሖም ንምርዋይ፡
እቲ ቅኑዕ ጉዕዞ ሓርነት ጨውዮም፡ ኣብ ክንዲ በሪ ክብረት፡ ባርነት፡ ኣብ ክንዲ ሰላም፡ በሪ ህውከት፡ ስደትን፡ ኣብ ክንዲ
ምዕባለ፡ በሪ ድኽነትን ድንቁርናን ኣርሕዮም ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ምቕጻልን ዘይምቕጻልን ኣውዲቖሞ ይርከቡ ። እቲ
ንዘመናት ካብ ሰንሰለታዊ መግዛእቲ ዘየዕረፈ፡ ሎሚስ ሓሊፉለይ ኣብ ዝበለሉ ወቕቲ፡ እቶም ኣሚኑ ዝለኣኾም ውሉድ ብርኩ
ዝኾኑ ደቀይ ዝበሎም፡ “ወጮ እንተገልበጥካዮ ወጮ” ኮይንዎ፡ እቲ ናይ ትማሊ ኣረጊት ምልኪ ጭቆናን ብሓድሽ ምልክን
ጭቆና ተተኪኡ ይርከብ።
ነቲ ኣፍራዪ ዜጋ ዝኾነ መንእሰይ፡ምንጪ ምዕባለ ሓደ ሕብረተሰብ፡ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ኣብ ዘይፍትሓዊ ኲናት ጠቢሱ
ኣደዳ ሞትን ስንክልናን ጌሩዎ ከይኣክል፡ ሕጂ’ውን እንተኾነ ብስም ወፍሪ ልምዓት ጅሆ ብምሓዝ ብዘይ ብቑዕ ደሞዝ፡ምስ
ኩሉ ግፍዕታን ጭቆናን ኣብ ወፍሪ ባርነት ተቆሪኑ፡ መሰሉ ተነፊጉ፡ ናብ ዝዛረብ መጽዓኛ ተቐይሩ ኣሎ።ከም ሳዕቤኑ ድማ
ብኣሸሓት ዝቑጸሩ መንእሰያት ነዛ ዕሸል ውልዶ ሃገሮም ከየስተማቐርዋ እግሮም ናብ ዝመርሖም ብኣማኢት ኣሽሓት ቁጽሪ ናብ
ስደት ይውሕዙ ኣለው። ኣብ በረኻታት ሰሃራን ሲናይን ማያት ማእከላይ ባሕርን ድማ ይጠፍኡ ኣለው። እታ ክሃንጽዋን
ከልምዕዋን ሃረርታን ባህግን ዝነብሮም ኤርትራ ዳንዴርን ጻህያይን ኣብቊላ፡ ግራት ኳኺቶ ኮይናቶም ትርከብ። ወለዲ ከም
ዘይወለዱ፡ ወላድ መኻን ኮይኖም፡ እታ ምውቕቲ ዝነበረት ስድራቤት፡ ቀዝሒ ወሪሱዋ፡ ዓድታት ባዲሙ፡ ገርሁ ቃዲሩ፡
ሸማግለታት ጠዋሪ ስኢኖም፡ ምዉት ቀባሪ ስኢኑ፡ ኣዴታት ጠዋሪ ዘይብለን ጉልባበን ቀሊዔን ክልምና፡ሕጻናት ዓንጋሊ
ስኢኖም፣ኣብ ጎደናታት ቀንፈዘው ክብሉ ይረኣዩ ኣለዉ።
በቲ በሓትን ገባትን ናይ ቁጠባ መምሪሒኡ፡ህግደፍ ኩሉ ብሕታዊ ንግዳዊ ትካላት ኣዕንዩ፡መሃዝነትን ሓርኮትኮትን ኣደስኪሉ፡
ሃገር ኣብ ናይ ድኽነት ዓዘቅቲ ተሸኺላ ትርከብ።ብሓፈሻ ኣታዊታት ውልቀ ዜጋ ኣንቆልቂሉ፡ቁጠባዊ ሃገር ኒሂሉ፡ ዝቕባበ
ሰማይ ዓሪጉ፡ህዝብና ኣደዳ ጥሜትን ነዳይ መነባብሮን ኮይኑ ኣሎ። ኣብ ሃገርና ሓያል ናይ ድርቅን ስእነትን ሓደጋ ኣብ ልዕሊ
ህዝብና ኣንጠልጢሉ ከምዘሎ ዓለም ትምስክር ኣላ። ህግደፍ ግን ይሕጭጭን የላግጽን ኣሎ። ነዚ ብኩፖን ንሓንቲ ሕብስቲ
(ባኒ) ክገዝእ ኣብ ሪጋ ቤት ሕብስቲ ተዓኒዱ ዝወዕል ዘሎ ህዝቢ “ሓንቂቁ“ ተባሂሉ። ካብዚ ዝኸፍእ ብድዔን ኣሽካዕላልን
ፍጹም ክህሉ ኣይንጽበን።
ስምረት ምንቅስቃስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር – ESMNS – إتحاد الحركة الإرتریة لإنقاذ الوطن Page 5
ውጽኢት እቲ ሃዋኽን ተናኻስን ባህርያቱ፡ ምስ ኩሉም ጎረባብትና ተናቚቱ፡ ማእለያ ዘይብሉ መንእሰይ ኣብ ኩናት ጠቢሱ፡
ስድራቤታት ኣዘኽቲሙ። ሃገር ኣዕንዩን ኣባዲሙን። ኣብዚ ዘለናዮ ዘመን ሳይንስን ቴክኖሎጅን፡ ቅልጡፍ ቁጠባዊ ምዕባለ
ዝረጋገጸሉ ዘሎ ወቕቲ፡ ኤርትራ ካብ ዓለም ንበይና ከም ደሴት ተነጺላ፡ ናይ ግብረሽበራውያን መናሃርያ ኮይና። ከም
ውጽኢቱ ከኣ ሕብረተሰብ ዓለም ማዕቀብ ኣብ ዝባኑ ኣንቢርሉ ይርከብ። ህግደፍ ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን ጉዳያት ተፈንፊኑ፡
ናይ መንጠሊና ሕፍረት ተጎምጊሙ፡ ኣብ ናይ ፖለቲካ ሓሸውየ ይነብር ኣሎ። ህዝብን ሃገርን ተማሊእዎም ንክጸድፍ ጭርሖ”
ንኺድ ጥራይ” ኣልዒሉ መንገዲ ጥፋኣት ኣቕኒዑ ኣሎ። ሃገር ከኣ ኣብ ሕሱም ቅልውላው ትርከብ። ህግደፍን ጉጅልኡን ነዚ
ዕላማ ዓንተቦ፡ ሕድርን መብጽዓን ሰማእታት ጠሊሞም፡ ሃገር ክሃንጹ ዘይኮነስ የጽንቱን የዕንውን የብርሱን፡ ህዝቢ ይብትኑን
ኣለው። እቲ ሃብቲ ሃገር ዝኾነ መንእሰይ ዘይብላ ሃገር፡ ሃገር ክትከውን ኣይትኽእልን ኢያ። ቀጻልነታ ከኣ ኣብ ሓደጋ ኢዩ።
ስለዚ ነዚ ተጻይ ዕላማ ቃልስና ዝኾነ፡ ሕድሪ ሰማእታት ዝጠለመ፡ ሃገር ዘዕኑ ዘሎ ኣጽናቲ ጉጅለ ካብ ሱሩ ናይ ምምሓው ዕዮ
ናይ’ዚ ወለዶ ኢዩ። ነዚ ክሳብ ሕጂ መወዳእታ ዝተሳእኖ መስዋእትን ስቓይን ህዝብና ከብቅዕ ግድን ክቃለስ ዘለዎ ካኣ፡እቲ
ካብ ለውጢ ዝያዳ ዝርባሕ መንእሰይ ኢዩ። ተቓሊሱ ሓንቲ ዲሞክራስያዊትን ሓራን፡ ኩሎም ዜጋታት ብማዕረ፣ ብሰላም
ዝነብሩላ፡ ልዕልና ሕጊ ዝረጋገጸላ፡ ኩሉ መዳያዊ ሓርነት ደቂ ሃገር ዝኽበረላ፡ብቁጠባ ዝማዕበለት ኤርትራ ዝሃንጽ ከኣ ንሱ
ኢዩ ። ትማሊ ንብዙሓት ሕልሚ ዝነበረ ጋህዲ ዝገበረ፣ ሃገር ዘምጸኤ መንእሰይ ወለዶ ኢዩ።
እቲ ሎሚ ሃገር ካብ ምብራስን ምብትታንን ዘውሕስ፡ ቀጻልነታ ዘረጋግጽ፡ ጨቆንቱን ረገጽቱን ስዒሩ ፍትሕን ሓርነትን ክውን
ዝገብር፡ እዚ ናይ ሎሚ ወለዶ ኢዩ። እቲ ትማሊ ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነት ዋጋ ዝኸፈለን ገና እውን ዝኸፍል ዘሎን ግቡእ
ሃገራዊ ሓላፍነቱ ተዋጺቱ እዩ። እዚ ናይ ሕጂ ወለዶ ድማ ናይ ወለድኡ ታሪኽ ክሰርሕ ይሕተት ኣሎ። ስደት ስደት ምዃኑ
ኣይተርፎን ኢዩ። ስደት ከኣ መፍትሒ ሽግር ሓደ ውጹዕ ህዝቢ ኣይኮነን። ትማሊ ኣብቲ ሕሱም እዋን፡ ስደት ጥራይ መፍትሒ
ኢልና እንተ ዘይንቃለስ፡ እዛ ሎሚ ንዛረበላ ዘለና ኤርትራን ንዛረበሉ ዘለና ህዝቢ ኣይምሃለውን። ወዲ ሰብ ክብረቱ ኣብ ሃገር
ኢዩ። ስደት መፍትሒ ዝኾኖ ህዝቢ ሓደ’ኳ ከቶ የልቦን። ምእንት’ዚ ነዛ ክብረትናን ሓበናን ዝኾነት ብከቢድ ዋጋ ከፊልና
ዝረኸብናያ ኤርትራ ከይትጠፍእ፡ ከይትበርስ ኣብ ምድሓና ክንጓየ ይጽንሓለይ ዘይብሃሎ ናይ ቀዳምነታትና ቀዳምነት ክወሃቦ
ዘለዎ እዋናውን ሃገራውን ዕማምና ኢዩ።
ነዚ ህዝባውን ሃገራውን ዕማም፡ እሞ ከኣ ህጹጽ ጉዳይ: ብሰናይ ድሌት ምብጋስ በይኑ እኹል ኣይኮነን። ኣቐዲሞም ብዙሓት
ነዚ ሒዝናዮ ዘሎና ሃገር ናይ ምድሓን ዕማም ተዓጢቖምሉ ከምዘለው ብምግንዛብ፡ ነቲ ስጉሚ ቃልስ ከምቲ ዝድለ ከይስጉም
ሓሊኹ ሒዝዎ ዝጽንሔ ጉዳያት ኣለሊና ክንምርሽን፡ ካብ ሕሉፍ ተሞክሮ ተማሂርና፡ ዝሓሸ ናይ ቃልሲ ባይታ ፈጢካ ሃገር
ካብ ምጽናትን ምፍራስን ምድሓን ኢዩ። ነዚ ዕዮ ገዛ ክንሰርሕ፡ ምስ ዕላማና ዝሳነ፡ ንኹሎም ሓቀኛታት ሃገራውያን ዝሓቁፍን
ዘሳትፍን ፖለቲካዊ ፕሮግራም፡ ስትራተጂ፡ ሓያልን ብሱልን ውዳቤ፡ ምዕቡል ዲፕሎማስን ጥበብን የድሊ ኣሎ። ዕላማ እዚ
ሰነድ’ዚ” ናይ ስምረት ቻርተር” መርሓ ሕንጻጽ እዚ ምንቅስቃስ ኮይኑ፡ ከም ዲናሞን መነሃርያን ኮይኑ ዝመርሕ ሰፊሕ ሃገራዊ
ዘሳትፍ ፖለቲካዊ ዲሞክራስያዊ ፕሮግራም ኢዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 27 October 2016
ኤርትራ፣ ካብተን ቀዳሞት ንንግዲ ዘይምችኣ ሃገራት ምዃና ሓድሽ ጸብጻብ ባንክ ዓለም ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ዝተዘርግሐ ጸብጻብ ባንክ ዓለም፣ ንንግዲ ዘይምችኣ ሃገራት ኢሉ ምስ ኤርትራ ኣብ ድሕሪት ሰሪዑወን ዘሎ ሶማል፣ ሊብያን ቬኔዙዌላን’የን።
ባንክ ዓለም ኣብዚ ሓድሽ ጸብጻቡ፣ ንግዲ ከተካይደላ ዝመችአት ሃገር ኢሉ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ኣቐሚጡዋ ዘሎ ሃገር፣ ኒው ዚላንድ ክትከውን እንከላ፣ ንግዲ ንኸተካይደላ ዝመቸአት ሃገር ተባሂላ ንሓያሎ ዓመታት ቀዳማይ ቦታ ሒዛ ዝነበረት ሲንጋፖር ከኣ ናብ ካልኣይ ደረጃ ወሪዳ።
ንኒው ዚላንድን ሲንጋፖርን ተኸቲለን ንግዲ ንምክያድ ዝመችኣ ሃገራት፣ ደንማርክ፣ ሆንግኮንግ፣ ደቡብ ኮርያ፣ ነርወይ፣ ብሪጣንያ፣ ኣመሪካን መቖደንያን ብቕድም ተኸተል ተሰሪዐን ኣለዋ።
ባንክ ዓለም ኣብ 190 ሃገራት ብዘካየዶ መጽናዕቲ፣ እተን ንንግዲ ዘይምችኣ ዝበለን ኣርባዕተ ቀዳሞት ሃገራት ኤርትራ፣ ሶማልያ፣ ሊብያን ቬኔዙዌላን ክኾና እንከለዋ፣ ኤርትራ ነዚ ውርደት እዚ ንሓያሎ ዓመታት’ያ ተሰኪማቶ ዘላ።
ንግዲ ንምክያድ ዝመችኣ ሃገራት ዝምረጻሉ ኣገባብ፣ ወፍሪን ንግድን ዘተባብዕ ፖሊሲ መንግስቲ፣ ፍቓድ ዋኒን ንምውናን ዘሎ ናይ መስርሕ ሃልኪን ዘባኽኖ ግዜን ከምኡ ድማ ስርዓተ ኣከፋፍላ ግብሪ ዝኣመሰለ መዐቀኒታት’ዩ ኣብ ግምት ዝኣቱ።
“ቀለልቲ ሕግታት ንክትስዕቦም ኣየጸግሙን’ዮም። እዚ ድማ ሓደ ምልክት ናይቲ ጥዑይ መንግስቲ ንዜጋታቱ ብኣኽብሮት ናይ ምሓዝ ዘለዎ ድሌት’ዩ ዘንጸባርቕ፣” ዝበለ ሓላፊ ስነ ቁጠባን ላዕለዋይ ምክትል ፕረዚደንት ባንክ ዓለምን ፖል ሮመር፣ ኣብ ንግዲ ከምዚ ዓይነት ኣገባባት ዝኽተል መንግስቲ፣ ዝያዳ ኣውፈርትን ሰፊሕ ናይ ዕዳጋ ባይታ ንደቂንስትዮን ከምዘተባብዕ ገሊጹ።
ኣብ ኤርትራ ዝበዝሐ ዓበይቲ ናይ ወፍሪ ትካላት ብኩባንያታት ህግደፍ ዝተባሕተ ኮይኑ፣ ንኣሽቱ ትካላት ንምውናን ዘሎ ናይ ፍቓድ ሃልኪን ዘባኽኖ ግዜን ነዊሕ ምዃኑ ይፍለጥ።
=====================


text:
Radio Erena: 31 May 2018
ሱዳንን ግብጽን እናተዳኸመ ክመጽእ ንዝጸንሐ ዝምድንአን ንምሕያል ሓድሽ ተበግሶታት ንምውሳድ ዘትየን።
እዚ ዝተዘተየሉ፣ ሓድሽ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ኣ-ደርዲሪ መሓመድ ኣሕመድ፣ ኣብዚ ወርሒ’ዚ ናብ ስልጣን ካብ ዝምዘዝ፣ ኣብ ናይ መጀመርያ ዑደቱ ናብ ካይሮ ብምምራሕ፣ ትማሊ 30 ግንቦት ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲን ግብጻዊ መዘንኡ ሳመሕ ሹክሪን ኣብ ዝተዘራረበሉ እዋን’ዩ።
ፕረዚደንት ግብጺ ነቲ ሱዳናዊ ሚኒስተር ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ተቐቢሉ ኣብ ዘዘራረበሉ፣ ዝምድና ሃገሩ ምስ ሱዳን ናብ ዝበረኸ ደረጅኡ ንምዕባዩ ሓድሽ ተበግሶ ከምዝወስድን ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናብ ካርቱም ብምብጻሕ ምስ ፕረዚደንት ሱዳን ሰፋሕቲ ምይይጣት ከካይድ ምዃኑን ገሊጹ።
ሱዳንን ግብጽን ኣብ ርእሲ’ቲ ከሰሓሕበን ዝጸንሐ ጉዳያት ኣጠቓቕማ ናይልን ዋንነት ዞባ ሓላይብን፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ዝተፈጥረ ኩነታትን ዝወሰድኦ መርገጺታትን’ውን መሊሱ ከተፋንነን’ዩ ጸኒሑ።
ብፍላይ ድሕሪ ዑደት ፕረዚደንት ቱርኪ ናብ ካርቱምን ንግስነት ቀጠር ንወደብ ስዋኪን ናይ ሱዳን ዳግም ንምህናጹ ዝተኸተመ ናይ 4 ቢልዮን ዶላር ውዕልን፣ ምትፍናን ግብጽን ሱዳንን ኣብ ጥርዙ’ዩ በጺሑ ኔሩ።
ሱዳን፣ ግብጻውያን ብዘይቪዛ ንኽኣትዉ ዘፍቅድ ሕጊ ብምቕያር ካብ ግብጺ እትሽምቶ ነገራት ደው ከተብል እንከላ፣ ኣብ ካይሮ ዝነበረ ኣምባሳደራ ንግዜኡ ስሒባ ምንባራ ይዝከር።
ብዘይካ’ዚ ሱዳን፣ ግብጺ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብምውጋን ተጻብኦታት ክትፈጥር ትኽእል’ያ ብዝብል ምስ ኤርትራ ዘዋስና ዶባት ብምዕጻው ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ሰራዊት ኣዋፊራትሉ ትርከብ።
ግብጺ ብወገና፣ ሱዳን ምስ ኢትዮጵያ ሓያሎ ወትሃደራውን ጸጥታን ስምምዓት ብምኽታማ፣ ኣብ ጉዳይ እቲ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ዘሰሓሕብ ዘሎ ምህናጽ ዲጋ ሚለንዮም፣ ምሉእ ብምሉእ ምስ ኢትዮጵያ ከይትውግን’ያ ትሻቐል።
==========================


text:
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝኮነ ቤት መግቢ ኣቲካ፣ `ቅንጥብጣብ` ምስ ትእዝዝ ፡ ካብ ዝተፈላለየ ዓይነት ስጋ ዝተሰርሐ ጸብሒ`ዩ ዝመጻካ። `ንተ ሎሚ ሰንኪ ስደት ከም ናይ ሃገርና ንበልዖ ቅንጥብጣብ `ተስኣና ፣ ሳላ LYE.tv , Ella Records, Habesha Poetics, Halenga Eritrea , ATA Meda . . . (ይቅሬታ! ሳሕቲ ከም`ዚ እንዳ ኩፖን `ድኳን ሕድሪ` ኮይነን`የን ዝስምዓኒ)ደው ይበላ ፡ ብርከን ይጽናዕ እንሆ ብፍልይ ዝበለ ቅንጥብጣብ ግጥምን ዜማን ካብ ዘስምዓና ሓያለይ ኮይንወን ኣሎ። በዚ ኣጋጣሚ`ዚ ከይረሳዕክዎ፣ `ናይ ህዝቢ` `ናበልካ ብኣልማማ ናይ ሰባት ዜማ ኮነ ፡ ያታዊ ዜማታት ምስ ስምካ ለቂብካ ዝግበር ዘሎ ግህሰት ምስ ምኳኑ፣ ብኣግኡ ክእርምኦ ብጥብቂ የተሓሳስብ! (ኣየ ኸየ ናተይ ነገር፣ ሓቀይ`ዶ ኣብ`ዚ መወድእታ`ሲ፣ ሓውሲ ዶማንዳ ኣምሲለዮ። ሓያለ ብከምኡ ዝተሰርሓ ደርፍታት የዋህልል`የ ምስ ምህላወይ፣ ተስፋ ይገብር ንዐዐን ዝምልከት ርእሱ ዝሓኣለ ካልእ ግዜ ከቅርቦ )
መዓስ ምኳኑ`ኳ ብልክዕ ኣይዘክሮን ፣ ግን ንዓሰርተ ዓመት ክልተ ወይ ሰለስተ ዓመት ጎደል`ዩ ዝኸውን። ብምክንያት መዓልቲ ` ነጻነት` ኣብ ኤርትሮ ጀርመን ዓቢ መኣዲ ስነጥበብ ኣብ ዝተኻየደሉ ግዜ፣ በሃር ድምጻዊ በረኸት መንግስትኣብ ንመድረክ ተዓዲሙ ክደርፍ ምስ ደየበ። ሽዑ ዝተዛረቦ ቃል ምስ ዝህሉ፣ `ዚ ሕጂ ብተለምዶ `ኣምሃሪክ ህርመት` ቢልና እንጽውዖ (`ጎንደረኛ ` ምኳኑ`ዩ )፣ ቅድሚ ብዙሕ ዓመታት ናህና ከም ዝነበረ ፡ ሱር መሰረቱ ኣብ ኤርትራ ምኳኑን ደረትና ነፊሕና ክንጥቀመሉ ከም ዘለናን ብምሕባር`ዩ ” ሕነሽም ሕነሽም ፡ ወዲ ደቂ ተሽም ” `ናበለ ፡ ቀደም ዘመን በዚ ህርመት ትድረፍ ዝነበረት ደርፊ ክራሩ ብምቅናይ ዘስምዓና። ብዘይካ`ዚ ኢንጂነር ኣስገዶም`ውን ኣብ ገለ ኣጋጣሚ ከም`ኡ ከም ዝበለ፣ ወዲ ትካቦ ምስ Eri-tv ዝገበሮ ቃለመሕተት ናይ ቀረባ ተዘክሮይ`ዩ። ከም`ኡ ከይ`ኮነ ኣይተርፍን`ዩ፣ ገለ ደረፍቲ ነቲ ህርመት ክሳፈይዎ ዝተርኣዩ። `ዚ ይኹን `ምበር ዳርጋ መብዛሕትኡ`ቲ ዜማ ካብ ናይ ኢትዮ ደርፍታት ሓደ ሓደ ግዜ እናቀድሑ ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ከኣ እናገለሉ ደርፍታቶም ዝተፍኡልና።
እስኪ ንሎሚ ነዚ ሶሻል ሜዳ ዓብሊላቶ ዝቀነየት ብሮቤል ምካኤል ተገጣጢማ ዝተደርፈት። ከምኡ`ውን ዜማ ሮቤልን ናይ ህዝቢን ብምባል ከይተሓነኸለይ ስሙ ብምቅዳም ፣ ብምልቅቃብ ተለቃቂባ ዝተዓየት ስራሕ ክንሳ ፡ ንምንታይ`ዩ ስሙ ክሳብ ክንድ`ቲ ክጎልሕ ተደልዩ እናገረመኒ`የ ዝጽሕፍ ዘለኩ። ግን! ኣበየናይ`ዩ ክፋል`ዩ`ባ እጃሙ ዘበርከተ ኣብ`ዛ ስራሕ `ዚኣ፧ እንተ`ቲ ዜማ`ሞ ኣበየ ቦትኡ ዝድረፍ ዝነበረ`ዩ። ግዳ ንሕጂ `ቲ ጫሕ ጨርባሕባሕ ክብል ዝቀነየ ናይ ብክልተ ሃገራት ዘለፋታት ኮነ ጨብጨባ ፡ ከምኡ`ውን ከም`ቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽኽዎ ጉዳይ ህርመት ናይ`ቲ ዜማን ዜማን ንጎኒ ኣወንዚፈ ኣብ ግጥማዊ መዳያ ክርምስሳ ክፍትን`የ።
የኔ ቆንጆ ፡ የኔ ወለላ
ምልኣት ልበይ ምንም ዘይጎድላ
ኩሉምላ ነብሲ ነገር
እወድሻለው የኔ ፍቅር
ከም`ቲ ንጉስ ዳዊት ዝበሎ`ዩ ` ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ፡ ሓድሽ ነገር የለን` ። ሓቂ ዘረባ ኣነ`ውን ኣብ ቀረባ ግዜ ናይ ሮቤልን መሰልቱ ማለት ናይ`ዞም ድያስፋራ (ድያስፖራ ንምባል`የ)ዝተዓዘብክዎ እንተሎ ፡ ከም ድፍረት ድኣ ኣይቆጸረለይ ይኸውን `ምበር፣ ሓድሽ ኣልባሳት ነቲ ቪድዮ ክሊፕ ቢሉ ዝተወድየ ፡ ከምኡ`ውን ሓደሽቲ ብሪቅሪቅ ዝብላ ናይ እዝንን ተዘይ`ኮይኑ፣ ሓድሽ ነገር ዳርጋ ካብ ዘይይ ንሪኢ`ሲ ከም`ዛ ዋዛ ዓመታት ነቁጽር ኣለና`ኮ(ብኢድ ዝቁጸራ ኣዝየን ጽቡቃት ከም ዘለዋ ግን ኣይዘንጋዕኩን)።
ብዝኾነ ናብ`ዛ ጽብቅቱ ወይ ሽኮሩ ንመለስ ፣ `ዛ ሽኮሩ (`ዚ ሰብ`ዚ ምስ ባዶ ትሽዓተ ርክብ ከይሃለዎ ዝተርፍ ኣይኮነን፣ ዋላ ቋንቋ ቀይሩ ተተብሃለ ፡ ካብ ስርዓተ ሻሂ ከናግፈና ኣይከኣለን ዘሎ። መን ይፈልጥ ሎም`ስ ናብ ሊፕቶን ግዲ የሰጋግረና `ባ ይኸውን። )ምልኣት ልቡ ምኳናን ዋላ ሓደ ዝጎድላ ከም ዘየለን ፣ ኩሉምላ ነብሲ ነገሩ ምኳና ክነግረና ከም ዘይጸንሐ ፡ ሃንደበት ግዲ ተጥዒሹ `እወድሻለው የኔ ፍቅር` ብምባል ምስ ምንታይ`ኮን ኢና ክንቆጽረሉ። ምክንያቱ ኣብ ላዕሊ ምሳና`ዩ ዘዋግዕ ዘሎ፣ ስለ`ዚ `እወድሻለው` ዘይኮነ ` እወዳታለው` ክብል`ዩ ዝግብኦ። `ቲ ምንታይ ብቀጥታ ምሳና `ምበር ምስ`ዛ ቆንጂቱ ስለ ዘይኮነ`ቲ ወግዒ። ምስ`ኣ እንተ ሓሲብዎ `ቲ ወግዒ ግን ከም`ዚ`ዩ ክኸውን ዝግብኦ ነይሩ።
የኔ ቆንጆ ፡ የኔ ወለላ
ምልኣት ልበይ ምንም ዘይጎድለኪ
ኩሉምልኪ ነብሲ ነገር
እወድሻለው የኔ ፍቅር
ድሓን ነገር ሓድሽ መተርኣስ ምኳኑ`ዩ ምውሓጡ ይሓይሽ። ትሕት ቢልና እስቲ ንቀጽል!
ቆንጂየ ንጻወት ብሓጎስ ብደስታ
`ዛ ዓለም ጎደሎ ፡ ሰሓቅ`ዩ መቀረታ
ፍቅሪ ተኪላ ዋሕስ ክልቴና
ኩሉ ምሉእ`ዩ እንታይ ከይጎድለና
ዝኾነ ዜማ ኣብ ኣእምሮካ ምስ ተሰላስሎ ፡ `ቲ ዜማ በዓሉ ስለ ዝመርሓካ ብኡኡ እናተቀየድካ ዝኾነ ግጥሚ ምስ ትሶኽዓሉ ደርፊ ከም ዝኸውን ርሑቅ ከይከድና ናይ ቀረባ ኣብነት ክትኮነና እትኽእል ደርፊ`ያ ተዘይ በልኩ ዘጋነንኩ ኣይመስለንን። ንኣብነት ኣብ`ዛ ማይቤት ተጠቂሙላ ዘሎ ዜማ ብራብዓይ ስለ ዝተኣስረ ራብዕ ብዝውድእ ኢካ ክትሰፍዮ እትግደድ። ብከምኡ ከኣ`ዩ ክልተ ደፋኢ ክልተ ተቀባሊ ተጌሩ ዝተዓየ። ግዳ `ዚ ጠባይ ቆንጆ ዲዩ ዘይቆንጆ ዛጊት `ኳ እንተዘይፈለጥናዮ፣ ግን ንቆንጂቱ `ዛ ዓለም ፡ ጎዶሎ ምኳናን ሰሓቅ ከም ዝኮነ መቀረታ ሓንቲ ከይሓብአ ምስ ነገራ። ክነግራ ዝጸንሐ ኣወንዚፉ ሓደ ፍቅሪ ዝብሃል ንሓዲኦም ድዩ ወላ ንክልቲኦም እንድዒ ፣ እዝጊ ዋንኡ ! ግን ዘመዶም`ዩ ዝኸውን ፡ ኣነ `ውን ጠርጢረዮ ኣለኩ። ብዝኮነ ተማዊቱ ዋሕስ ስለ ዝኮኖም ኩሉ ከም ዝመልኣሎም ይዋኣዮ (መን`ኢኻ`ዚ!`ይር**ዮ` ዝበልካ ፣ እዎው ሰበብ! እዚኣ ኣይበልኩን ፡ ኣነ `ዘልኩ’ሲ` ይዋኣዮ`የ ኢለ!)ክንዲ ዘርእየና ብተዘዋዋሪ ክነግረና ህርድግ ዝብል ዘሎ።
ፍቅሪ ጥዑም`ወ ወገን ዘይፈላሊ
ፍቅሪ ሙቁር`ወ እንታይ በሃሊ
ጸሊም ጻዕዳ እንከይበለ ልብታት ይጠምር ንኩሉ ብማዕረ
ኣብ`ዛ ማይ ቤት ዝተዘንግዐ ኮይኑ ዝርኣየኒ ዛዕባ `ተሎ፣ ኣብ ሞንጎ ሰባዊን ሰብኣውን ዘሎ ዛዕባ ክትንክፎ ኣገዳሲ ኮይኑ ይስምዓኒ። ሰባዊ ንሓደ ግኡዝ ነገር ክትዛረበሉ ኮነ ከተዛርቦ ምስ እትደሊ ግነት ሓዊስካ ከም ሰብ እናገለጽካ እትሃንጾ ሓደ ካብ ዓይነታት ግጥሚ`ዩ። ናይ ቀረባ ኣብነት ክኾነና ብቴድሮስ ሓጎስ `ኣስኳቡሊ` ከምኡ`ውን ብሙሴ በርሀ `ህዋሰይ` ዝብላ ደርፍታት ክቀርባ ዝኽእላ`የን። እንተ`ዛ ደርፊ ግን! ሰባዊን ሰብኣውን ክልቲኡ ከተጣምር ትህቅን ምስ ምህላዋ ካብ ሓዲዳ ወጺያ ትህውትት`ያ ዘላ። ምክንያቱ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ማይቤታት ፡ `ዚ ጠባይ ምስ ሰብኣዊ ማለት ምስ ቆንጂቱ`ዩ ዝኽልም ዘሎኖ።
መግቢ ሕልና ሰናይ እንከሎ
እንታይ መጺና ግና ዘይንክተሎ
መፍትሒ ኩሉ ስኒት እንከሎ
ንጽልእን ቂምታን ብፍቅሪ ዘይንስዕሮ
ሕጂ ብዙሕ ሕቶታት ከልዕል ዝግደድ ኮይኑ ይስምዓኒ ኣሎ ፡ ምክንያቱ `ዚ ገጸ ጋህሪ (እናተገገኒ እንድዩ ፡ ግዳ! ገጸ ባህሪ ንምባል`የ ዝኸውን ፣ ምኳን ንዓቅመ ገጸ ባህሪ ዝበጽሐ ኣይመስለንን ብኸም`ዚ ዘላቶ ትጽናሕ ) ምስ`ዛ ቆንጂቱ መዓስ`ዩ ቂምታን ጽልእን ኣራኪቡሉ፧ በየናይ መለኪዕታት`ዩ ስኒት መፍትሒ ኩሉ ዝኾነ፧ መግቢ ሕልና ሰናይ ምኳኑ ዝነግረና ዘሎ ፡ እንታይ ክብለና ስለ`ዘሎ`ዩ፧ ዘይተመለሱ ሕቶታት ከም ርዱእ ዶኾን ተሓሲቦም፧ እምበኣር እዝን ወዲ ከም`ዝን`ዩ ሓንቲ ካብ`ተን ቅንጥብጣብ ዘብላ `ዛ `ደርፊ`። ሕጂ`ዶ`ሞ ዛዕጎል ጌረ ክፈትሖም ኮይነ፣ በዚ ኣጋጣሚ `ዛ ማይቤት ግጥሚ በዓልካ ኣሲርካ በዓልካ ክትፈትሖ ከም ዘይትኽእል እተስተምህር ጽብቅቲ ኣብነት ኮይኮነት ኣይትተርፍን`ያ በሃላይ`የ።
የኔ ቆንጆ
ኣብነት ንሁን የሰላም ኣርማ
መዋደድ ይሁን የኛ ኣላማ
መተሳሰብ ይንገስ ብኣለም
ለሰው ከፍቅር ፡ የሚበልጥ የለም
`ዚ ዛጊት መንነቱ ዘይተፈልጠ፣ ነዛ ሽኮሩ ናይ ሰላም ኣርማ ኣብነት ንክኾኑን ፡ እቲ ፍቅሮም ብዝበለጸ ዓለም ብዙሪኣ ፣ ልዕሊ ሮሜን ጁሌትን ብዘቅንእ ፍቅራዊ ሂወቶም ንዓና ንሓበሻ ከኣ ብቅንኢ ሕምስ ከብልዋ ሎሚ `ኳ ኮይኑ ተርኣየኒ። `ምበኣር ነዘን ከም ሊፕቶን እናኣተዋ ዝወጻ ዘለዋ ሓረጋት ተጠቂምካ ኢካ ኣምሒር ደሪፈ ዝብሃለለይ ዘሎ። ኣየ ከየ!
ኣብነት ንኩን ፡ ኣብነት ሰላም
ሕብሩ ክቅይር `ዚ ጸላም እዋን
ተከባቢርና ነንግሶ ፍቅሪ
ሰላም ቅሳነት ክህበና ፈጣሪ
እዚ`ኣ `ውን፣ ካብ`ዛ ልዕል ኢላ ዘላ ዘፍሊ `ተለዋ ብትግርና ስለ ዝተለቃቀበት ተዘይ ኮይኑ ፡ ክልቴኤን ሓደ`የን። ኣብ መወዳእት ክብሎ ዝደሊ እንተሎ ኩሉ ክዛረብ ዝክእል ክደርፍ ይኽእል`ዩ፣ ኩሉ ክደርፍ ዝኽእል ግን ክገጥም ከም ዘይክእል ሕርሕራይ ጌሩ ሎሚ መቸም በሪሁለይ ኣሎ።
ማማይ ምሕረትኣብ
21\11\2016


text:
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ መንጎ ፖሊስን ኣመንቲ ምስልምናን ግጭት ተፈጢሩ ፖሊስ መንብዒ ጋዝ ብምጥቃም ኣብ መስጊድ ተኣኪቦም ንዝነበሩ ከምዝበተነን፡ንብርክት ዝበሉ ሰባት ድማ ከምዝኣሰረን ተገሊፁ።
ዝሓለፈ ናብ ቀዳም ኣብ ዘፅብሕ ለይቲ ኣብ መንጎ ኣብ ቤት ትምህርትን መስጊድን ኣወልያ ዝተኣከቡ ማሕበረሰብ ሙስሊምን ፖሊስን ብዝተፈጠረ ግጭት ብርክት ዝበሉ ሰባት ከምዝተኣሰሩን ከምዝቖሰሉን ተገሊፁ።
ብዛዕባ እቲ ዝተፈጠረ ኩነታት ናይ ሙስሊም ማሕበረሰብ ሽግር ንምፍታሕ ናይ ዝተመስረተ ኮሚቴ ኣባል ዝኾኑ ኣቶ ካሚል ሸምሱ ከምዚ ይብሉ። ’’ሰባት ኣብ መስጊድ ተኣኻኺቦም እናሃለው ፖሊሳት ብሓይሊ በሪ ሰይሮም ምስኣተው ንመብራህቲ ኣጥፊኦም ኣብ ውሽጢ እቲ መስጊድ ዝነበሩ ኣመንቲ ሽማገልታት፡ህፃን፡ሰብኣይ፡ሰበይቲ ከይፈለዩ ኣደቂሶም ንኾሎም ብበትሪ ቀጥቂጠምዎም።’’
ኣዲስ ኣበባ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ንምትእንጋድ ኣብእትቀራረበሉ ግዜ ዝተልዓለ ግጭት ብመሰረት እቶም ኣባል ኮሚቴ ኣብቲ እዋን ዝተኣሰሩ ሰባት ኣስታት ሓሙሽተ ምእቲ ከምዝኾኑ ገሊፆም።
ምንስቴር ደኤታ ጉዳያት ኮምኒኬሽን ኢትዮጵያ ኣቶ ሽመልስ ከማል ንቡሉምበርግ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣብቲ ግጭት 72 ሰባት ከምዝተኣሰሩን ሽዱሽተ ኣባልት ፖሊስ ሓዊሱ 10 ሰባት ከምዝቖሰሉን ተዛሪቦም።
ኣቶ ሽመልስ ብምውሳኽ ኣብ ቤት ትምህርትን መስጊድን ኣወልያ ነቲ ከባቢ ብምዕፃው ናይ ፖለቲካ ጭርሖ የስምዑ ዝነበሩ ሰባት ፖሊስ ብናይ መንብዒ ጋዝ ከምዝበተኖም ተዛሪቦም።
ብቕድሚ ትማሊ ቀዳምን ትማሊ ሰንበትን ኣብ ኣናዋር መስጊድ ሰደቃ ወይም ፀሎት ፀዊዖም ብዘይካ ፖሊስ ናብቲ መስጊድ ዝኣትው ምኽልካን ንገሊኦም ድማ ናብ ፖሊስ ጣቢያ ብምውሳድ ኣፅኒሖም ካብ ምስዳድ ዝዘለለ ብዝተረፈ ግን ዝተሳኽዐ ሰደቃ ምክያዶም ሓቢሮም።
ኣብ መንጎ መንግስትን እስላማዊ ቤት ምኽርን ግጭት ዝነሃረ መንግስቲ ኣብ ሃይማኖት ጣልቃ ይኣቲ ኣሎ ብዝብል ብዝተልዓለ ቅሬታ እዩ።መራሕትና ባዕልና ክንመርፅ መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብ ሃይማኖት ኢዱ ይስሓብ ይብሉ እቶም ኣመንቲ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ጥሪ – 25.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ግ.ሓ.22:6-11
ማር.16:15-18
አስተንትኖ
ዝኸበርኩም አኃውትን አኃትን አብቲ ቀዳማይ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ዝሰማ ዕናዮ ሓይሊ አምላኽ ንጳውሎስ ከምዝለወጦ ክነስተንትን ይዕድመና። ካብ መሳደዲ ሰዓብ ክርስቶስ ሓዋሪያ ክርስቶስ፡ ተባዕ ሰባኺ ወንጌል ናይ ክርስቶስ ክኸውን በቒዑ። ስጋብ ህጂ መወዳድርቲ ዘይተረኽቦ ቃል አምላኽ ብትብዓት ሰቢኹ።
ቅዱስ ጳውሎስ አብ እምነቱ ቀናእ ነበረ። ከምቲ ባዕሉ ናብ ሰብ ሮሜ እንክጽሕፍ ዝብሎ ግና እቲ ቅንኡ አብ ዝተጋገየ ፍልጠት ዝተመስረተ ነበረ። ጳዎሎስ በቲ አብ እምነቱ ዝነበሮ ቅንኢ፡ ምእንቲ ሕብረት ሕዝቡ ሰርሐ። ነዚ ንምትግባር ከአ ብቕንኢ ኩሉ ኢቲ አሎ ዝበሃል መሳርሒ ብምጥቃም ጸዓረ። እግዚአብሔር ግና ከምዝቕየር ገበሮ። ነቲ ሃንደበታዊ ካብ ሰማይ አብ ዙርያኡ ዘንጸባረቐ ብርሃን ገሩ “ጻውል ጻውል ንምንታይ እተሰጎኒ ፧’ ዝብል ድምጺ ከምዝመጾሞ ጳውሎስ ከአ “መን ኢኻ ጎይታይ “ እናበለ ኽሓቶ ተረኽበ። መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ “አነ እቲ ንስኻ እተሳድደኒ ዘሎኻ ኢየሱስ ናዝራዊ ኢየ ” ምስበሎ ‘ ጎይታይ እንታይ ክገቢር ትደሊየኒ ፧ እናበለ ክሓቶ ንርኢ።
ነቲ ጎይታይ እንታይ ክገቢር ትደሊየን ዝብል ሕቶ ናይ ጳውሎስ “ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ – ‘ተንሥአካ ናብ ደማስቆ እቶ ከምዝበሎ ጳውሎስ ባዕሉ የዘንቱ። ናብታ ንሱ ባዕሉ ዝመስረታ ንእሽተይ ቤተክርስቲያን፡ ወይ ማሕበር አመንቲ ይሰዶ። እቲ ኽገብሮ ዘለዎ ከአ አብኡ ከምዝንገሮ ይሕበሮ።
ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ሎሚ ንሕናውን አብ ክርስቲያናዊ ሕይወትና አንጻር ጸዋዕታና፡ አንጻር እምነትና ምስ እንጎዓዝ – ብርግጽ ነቲ ምእንቲ ነፍሲ ወከፍና አብ መስቀል ዝወዓለ አምላኽና እንደገና ንሰቕሎ ነሳድዶ። ስለዚ አብ ቅድሚኡ ቀሪብና ክንልወጥ ይግበአና። “ ኦ ጎይታይ በዲለካ ኢየ፡ እንታይ ክገቢር ትደሊየኒ ክንብሎ ኽንክእል ይግበአና። ከምቲ ናይ ጳዎሎስ ንዓናውን ክርስቶስ ጎይታና ንነፍሲ ወከፍና ናብታ ቤተክርስቲያኑ እዩ ክልእኸና። እታ አደ ኩሉና ዝኸነት ቤተክርስቲያኑ ኸአ ኩሉ እቲ ክንገብሮ ዘለና ክትነግረና ኢያ።
አብዚ ናይ ሎሚ ወንጌል እንተረአናውን ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ “ ናብ ኩሉ ዓለም ኪዱ ፥ ንብዘሎ ፍጥረት ከአ ወንጌል ስበኩ፥ እቲ ዝአመነን ዝተጠምቀን ኪድኅን እዩ፡ እቲ ዘይአመነ ግና ኪኹነን እዩ፡ እናበለ ሓላፍነት ከሰክሞም ንርኢ። ሎሚውን እንተኾነ ክርስቶስ ብቤተክርስቲያኑ ንነፍሲ ወከፍ አማናይ እቲ ግድነት ናይ ስብከተ ወንጌል ናብ ኩሉ ክበጽሕ የዘኻኽረና። እቲ ብርሃን ዝኾነ ቃል አምላኽ ካብ ማንም ሰብ ምስጢራዊ ክኸውን አይደሊን። ቃል አምላኽ አብ ኩሉ ክፋል ናይዛ ዓለም ክዝራእ ይብህግ። ወላሓደ ክፋል ናይዛ ዓለምና እካ ይኹን መለኮታዊ ዘርኢ ከይበጽሖ ክተርፍ አይደሊን። እንታይ ደአ ናብ ምሉእ ዓለም ብምኻድ ቃል አምላኽ አብ መንጎ አሓዛብ ክስበኽ ይእዝዝ። እዚ ተልእኾ እዚ ከምቲ አቀዲማን ዝረአናዮ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋሪያቱ “ ናብ ኩሉ ዓለም ኪዱ፥ ንብዘሎ ፍጥረት ከአ ወንጌል ስበኩ፥ እቲ ዝአመነን ዝተጠምቀን ኪድኅን እዩ፡ እቲ ዘይአመነ ግና ኪኹነን እዩ፡ እናበለ ሓላፍነት የሰክሞም።
ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያንውን እዚ ሓላፍነት አለዎ፡ ብፍሉይ መገዲ ቃል አምላኽ ብቓሉን ብሕይወቱን ነኅሕዋቱ ነቲ ክርስቶስ ኩሉ ዝበሎን ዝገበሮን ክሰብኮ ይግብኦ።. ከምቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ሮሜ አብ ምዕራፍ 10፡14-17 እንክጽሕፍ “ ግናኸ ዝበሎ “ብእኡ ከይ አመኑ ከመይ ኢሎም ኪጽውዕዎ እዮም፧ ብዛዕብኡ ከይሰምዑኸ ከመይ ገይሮም ኪሰምዑ እዮም፧ ብዘይ ሰባኺኸ ከመይ ገይሮም ኪሰምዑ እዮም፥” እናበለ እምነት ቃል አምላኽ ካብ ምስማዕ ከም እትመጽእ ዝምህረና፡ አብዚ ለውጢ ንስሓ ናይ ቅዱስ ጳውሎስ አብ እንዝክረሉ ዘሎና ግዜ ነፍሲ ወክፍና ብቓል አምላኽ ልባትና ተተንኪፉ አብነት ቕዱስ ጳውሎስ ተኸቲልና ጎይታይ እንታይ ክገቢር ትደሊየኒ እናበለና፡ ሓቀኛታት መሳኻኽር ክርስቶስ ኮይና እንርከበሉ መንፈሱን ጥበቡን ይዓድለና።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ኣባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ብ መትከል ኣስመሮም፣
ኣብዚ ቅነ’ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ብዘሎ ውጡር ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ኵነታት ተሓኒቑ፡ ኣብ ኣስጋኢ ደረጃ ዝርከብ፤ ንማለቱ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ግን ብወያነ ዝዝወር ሃይለማርያም ደሳለኝ፥ ካብቲ መፈንጠራ ያኢ መውጽኢ እንተኾኖ ኢሉ ብዘይሕፍረት፤ “መንግስቲ ኤርትራ ክንኣልዮ ኢና!” ኪብል ብብድዐ ፈኪሩ’ሎ።
ኵሎም ቅድሚኡ ዝነበሩ ዝሞቱን ዝሃደሙን መራሕቲ ኢትዮጵያ ኣብ ግዜ ውድቀቶም ዝብልዎ ስለዝዀነ ከኣ፡ ኣመሎም’ዩ ኢልካ ጥራይ ዝሕለፍ’ዩ። እቲ ኣዝዩ ዘሕፍርን ንዳግማይ 40ታት ዘዘኻኽርን ግን፡ እቶም ኤርትራውያን ክነሶም መንነቶም ክሒዶም ወየንቲ ኪኾኑ ዝፍትኑ ከዳዓት መልመጽቲ ትፋኦም ዝገብርዎ’ዩ።
ዝብእስ ስጋ ኣሎ እንተበሉዎ፡ ኣበይ ከይበለ ጐየየ ከም ዝበሃል ድማ፤ ስርዓት ወያኒ ያኢ፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣልዩ ኣብ ኰረሻ ስልጣን ከቐምጦም እናተመነዩ ከንባሃቑን፡ ከይሓነኹ ባንዴራ ወያነ ከንበልብሉን ይረኣዩ’ለዉ።
ሃይለማርያም እንተዓፈረስ ካብ ዓቕሊ ጽበት፤ ምናልባት’ውን ከምቲ ዘወርቱ ዚገብርዎ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ወራር ኣካይዱ፥ ተሰልቢጡ ኤርትራ ወሪራትኒ ኢሉ ብምጥቃን ሓገዝ ጐይተቱ እንተረኸበ ኢሉ ይኸውን። እቲ ዘይተሰቆሮ ግን፡ ከምቲ ንኤርትራ ከንበርክኹ ፈቲኖም፡ ሃይለስላሴን መለስን ናብ መቓብሮም፡ መንግስቱ ብህድማ ናብ ስደቱ ዝተቐሰቡ፡ ንዕኡ’ውን እቲ ፈተነ ብርግጽ ናብ ጥፍኣቱ ወይ ስደቱ ከገድዶ ምዃኑ’ዩ። ከመይሲ እከይ ውዲቱ ንባዕሉ ኪውሕጦ’ምበር፡ ከም ባህጉ ንመንግስቲ ኤርትራ ኪኣሊ ዘይሕሰብ’ዩ።
እቶም ናትና ዕደታት ደኣሞ እንታይ’ዩ ዕላምኦም? ሕልና እንተልዩዎም’ከ ቍሩብ ርግእ ኢሎም ንሕልናኦም ዘይሓቱ። እቲ መቓብር ስዉኣትና ፍሒሩ ሰናዱቖም ዚዘምት ስርዓት ወያነስ፡ ኣይሰልጦን’ምበር ዋላ እንተዝሰልጦ’ኸ ተቐዳዲሙ ንዕኦም ከየጽነተ ምደቀሰ’ዶ? ዘጊት ነዚ ዘይፈልጡዎ እንተዀይኖም ብርግጽ ደቂሶም ኣለዉ። እናፈለጡ እንተኾኖም ከኣ፡ ድሓን ኣብኣ ትደዮም። ሃይለማርያም ግን፡ ከምቲ ጀነራል ጻድቃን ናይ ወያነ፡ ድሕሪ ፍጹም ፍሽለትን ህልቂት ሰራዊትን ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዘካየዶ ወራር፡ ንሰራዊቱ ኣኪቡ፡ ”ከምዚ ዝኣመሰለ ፍሽለትን ህልቂትን ኣብ ሂወተይ ርእየ ኣይፈልጥን!” እናበለ ብቕሉዕ ዘልቀሰ፤ ንሱውን ብግዲኡ ታሪኽ ኣግላይ ብምድጋም ንጭቁናት ኢትዮጵያውያን ኣህሊቑ እናልቀሰ ኪሃድም’ዩ። እቲ ምርጫ ንዕኡን ነቶም በል ዝብልዎን ዝምልከት ኰይኑ፤ ውጽኢቱ ግን ኢትዮጵያ እትበሃል ሃገር ፍጹም ከምእትበታተን፡ ዕጥቃዊ ቃልስታት ጭቁናት ኣህዛብ ኢትዮጵያ ንዝፈልጥ ዝዀነ ሰብ፡ ምግማቱ ብዙሕ ዘጸግም ኣይኰነን።
ምናልባት ጌጋ ቅማረታት ኣጋግይዎም ከይህሉ ግን፡ ኣህዛብ ከየህለቑ ዳግማይ ይሕሰቡሉ። ግድን እንተበሉ ግን፡ እቶም ግብሪ’ምበር ፈኸራ ዘይናቶም ደቂ ሓራስ ነብሪ ኤርትራውያን፡ ኣኣዳዎም ማይ ኣይዓሞኻን። እዛ ሓላል መሬት ስዉኣትና ብወያነ ተረጊጻ ካብ ምርኣይ፡ ሕድሪ ስዉኣትና ተቐቢልካ መስዋእቲ ምኽፋል ሓላል ምዃኑ ዝኣምኑ፡ ኵሎም ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከቡ ጀጋኑ ደቂ ሓደ ልቢ ሰሚሮም ብህዝባዊ መኸተ ሓንሳብን ንሓውሩን ከቃብጽዎም ምዃኖም ኣቐዲሞም ኪፈልጡ ይግባእ። ሕጂውን ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ!
መትከል ኣስመሮም ስቶኮልም ሽወደን።


text:
ካብ’ቲ ዝነብረሉ ዓዲ (ናይሮቢ) ስድራይ ክርእይ ናብ መቐለ ምስ ክየድኩ እዩ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ኲናት ዝጀመረ።
እታ ተዅሲ ዝተጀመረትላ መዓልቲ ሰሉስ ምንባራ እዝክር። ምስ መሓዙተይ ቢራ እናሰይተና ነዉግዕ፣ ንስሕቕ፣ ንቀላለድ ነይርና። ኣብ ወግዕና፡ ኣብ ቀረባ ግዜ ዝተሓፀየት መሓዛና፡ መርዓኣ መኣዝ ከም ዝዀን፣ ሓዱሽ ድኳን ዝኸፈተት መሓዛና ጐናጐኒ ክትሰርሖ ብዛዕባ ዝሓሰበቶ ስራሕ፣ ናየይ ካብ ናይሮቢ ናብ መቐለ እናተመላለስኩ ናይ ምንጋድ ሓሳብ እይና እነውግዕ ነይርና።
ብዛዕባ ጕዕዞ፣ መርዓ፣ ንግዲ፣ ትምህርቲ እንትነውግዕ ድሕሪ ደቓይቕ ህይወትና ክቕየር ምዃኑ ኣይፈለጥናን ነይርና። ድሕሪ ደቓይቕ ሞት፣ ስደት፣ ደብዳብ፣ ጥምየት፣ ጥቕዓት ዝየስዕብ ፀልማት ይመፅእ ምህላዉ ኣይጠርጠርናን ነይርና። ኣብ ምዉቕ ስሓቕን ፀወታን እናሃለውና እዩ ሓያል ተዂሲ ክስማዕ ዝጀመረ።
ሰብ ኵሉ ብድንጋፀ እንታይ ከም ዝተፈጠረ ክፈልጥ ናብ ደገ ወፂኡ። ስልክታት ካብ ኵሉ ገፅ ክድወል ጀሚሩ። ኵሉ ሰብ “እንታይ እዩ? በበይ ገፅ እዩ?” እናበለ ድንግርግር ኢሉ። ኣብ ፈይስቡክ “ብከባቢ ኲሓ ተዂሲ ኣሎ።” ዝብሉ ፅሑፋት እንተርአይና እኳ ብመንን ንምንታይን ዝብል ግን ዝፈልጥ ኣይነበረን።
ኵልና ብድንጋፀ ነናብ ገዛና ኽየድና። ድሕሪ ደቓይቕ መብራህቲ፣ ስልክን ኢንተርኔትን ተቛረፁ።
ንጕሆ ኵሉ ሰብ ኣብ ድንጋፀን ምድንጋርን እዩ ነይሩ።
ድሕሪ ሰሙናት ወታደራት ኢትዬጵያ መቐለ ምስ ኣተዉ፡ ናየይን ናይ መሓዙተይን ህይወት እውን ከመይ ብፃት ከም ዝተቐየረ ዝዘከርኩ፡ ኣብ እግሪ ጋራድ ዝበሃል ህንፃ ጫማ ሓደ ወታደር ዝውልውል ሊስትሮ ምስ ርአይኩ እዩ። ብጣዕሚ ሓዚነ፤ ሓደ ዘይፈልጦ ስምዒት ውሽጠይ ወሪርዎ።
“ጫማ ረጋፂኻ ምውልዋል እባ እንታይ ይመስል ይዀን? እዚ ቘልዓ ቅድሚ እዚ ኲናት ምጅማሩ ክንደይ ነገር ሓሲቡ ይዀን? “ሓንቲ ዓመት ሽቅል ሽቅል ኣቢለ ንእስ ዝበለት ድኳን ክኸፍት እየ። ብድሕሪኡ ባጃጅ ክዕድግ እየ። ቐፂለ..” እናበለ ክንደይ ተመንዩ? ክንደይ ወጢኑ?
ሓደ ንጉሆ ግን ሳንዱቕ ሊስትሮኡ ሒዙ እንትወፅእ ኵሉ ነገር ተቐይሩ ፀኒሕዎ። ንዓመታት ብርኩን ኣፍልቡን ኣላጊቡ፣ ጫማ ክንደይ ሰብ ወልዊሉ፣ ፀቐቕ ኢሉ ዝኣከበን ገንዘብ ዘቐመጠሉ ባንኪ ተዓፅዩ፣ ናብ ወለዱ ደዊሉ ዝራኸበሉ ስልኪ ተቛሪፁ፣ ፅባሕ ድሕሪ ፅባሕ ኢሉ ዝወጠኖ ኵሉ በኒኑ ፀኒሕዎ።
ኣብ ልዕሊ እዚ ኵሉ ድማ ሓንቲ ባኒ በሊዑ ንክውዕል፡ ጫማ ረጋፂኡ ክውልውል ግድን ኰይኑ። ብልበይ “ኣጆኻ ሓወይ፤ ኣጆኺ ዓደይ” ኢለ ዓይነይ ቍፅርፅር እናበለ ድንን ኢለ ሓሊፈ። ፅባሕ ኣብ ሃገረይ ቅንዕ ክብል እየ። ንሱ ድማ ፅባሕ ሕልሙ ዝተግህድ ትግራይ ክውንን እዩ።
ትግራይ ትዕወት!


text:
ናይ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ባን ኪሙን ናይ ኣፍሪካ ፍሉይ ኣማኻሪ ናይታ ኣህጉር ቀዳምነት ናይ ዅናትን ጥምየትን ደንበ ዝብል ናይ ዓለም ኣመለኻኽታ ምቕያር ክኸውን ኣለዎ ኢሎም።ናይ ኣፍሪካ ተኽእሎታት ንምምዕባል ዝዓለመ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኮንፈረንስ የካይድ ኣሎ።
ፍሉይ ኣማኻሪ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ሸኽ ሲዲ ዲያራ ዋላ’ዃ ዓብይ ስራሕ እንተኾነ’ውን ኣፍሪካ ኣመላኻኽትኣ ክተሐድስ ኣለዋ ክብሉ ፀዊዖም።ኣብቲ ናይ ኣፍሪካ ዓቕምታት ናይ ምጥንኻር ኮንፈረንስ ሕቡራት መንግስታት ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ዲያራ ኣመላኻኽታ ናይ ምቕያር ስራሕ ማሕበረሰብ ዓለምን ኣፍሪካዊያን ባዕሎምን ዘሳተፈ ናብ ክልቲኡ ኣንፈታት ዘቕነዐ ዘፈር ከምዝኾነ ይገልፁ።
ዲያራ ብምቕፃል ከምዚ ይብሉ ”ኣፍሪካ ዓብዪ ተኽእሎ ሰብኣዊ ፀጋታት፡ተፈጥሮኣዊ ፀጋታትን ናይ መሬት ፀጋታትን ዘለዋ ኣህጉር ኢያ ዝብል ኣመለኻኽታ ክህልወና ኣለዎ።እዚ ተኽእሎ እዚ ብረድኤት ጥራሕ ከይኮነስ ብመዳይ ናይ ወፃኢ ቀጥታዊ ኢንቨስትመንትን ፀጋታታ ንኽትጥቀም ብዘኽእላ ንግድን ክንነጥፍ ኣለና።’’ኢሎም።
ዲያራ ምስ ሓጋዚት ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ዝኾና ኣሻ ሮስ ሚጊሮ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዝርከብ ማእኽለ ዋዕላ ሕቡራት መንግስታት ይሳተፉ ኣለው።
ኣብቲ ስነስርዓት መኽፈቲ ብዛዕባ ጠንካራ ቁጠባዊ ዕብየት ኣፍሪካ ዘጉልሃ ሚጊሮ እታ ኣህጉር ኣብ ዓለም ህፁፅ ኢኮኖሚያዊ ዕብየት የርእያ ካብዘለዋ ዓሰርተ ሃገራት እተን ሽዱሽተ ዝርከባላ ክፍለ ዓለም እያ ክብላ ተዛሪበን።ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሪካ ንዓለማዊ ቅልውላው ተፃዊሩ ይጉዓዝ ካብዘሎ ዞባ ሓደ ምዃኑ’ውን ሓቢረን።
ዲያራ መራሕቲ ኣፍሪካ ከም ህንዲ፡ቻይናን ደቡብ ኮሪያን ንዝኣመሰላ ይግስግሳ ዘለዋ ሃገራት ከመይ ክምዕብላ ከምዝኽኣላ ካብአን ክምሃሩ ከምዘለዎም ኣተባቢዖም።
ናይ ባሕሪ በሪ ንዘይብለን ዘይማዕበላ ሃገራት ኣፍሪካ ኢሎም ዲያራ ዘለወን ፀቢብ ቁጠባዊ መሰረት ሓዊሱ ማሓውራዊ ዛዕባታተን ንኸይምዕብላ ፈታኒ ከምዝኾነን ገሊፆም።
ኣብቲ ንኽልተ ማዕልታት ዝፀንሕ ኮንፈረንስ ሓለፍቲ ኣብ ኣፍሪካ ዝሰርሑ ትካላት ሕቡራት መንግስታት ሓዊሱ 400 ልኡኻት ይሳተፉ ኣለው።


text:
ወዲ ቀ/ሚ ኬንያ ነበር ራይላ ኦዲንጋ - ፊደል ኦዲንጋ ትማሊ ሰንበት ኣብ መንበሪ ገዝኡ ሞይቱ ተረኺቡ። መንቀሊ ሞቱ ግና ብፖሊስ ይፃረ ኣሎ።
ብመሰረት እቲ ዜና በዓልቲ-ቤቱ አርትራዊት ልዋም ጌታቸው ካብ ምድቃሱ ንክተበራብሮ ኣብ ዝፈተነትሉ ሰዓት፡ሞይቱ ክምዝተረኸበ ንምፍላጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ቀዳም ምሸት ምስ ኣዕርኽቱ ኣብ እንዳመስተ ፅቡቅ ጊዜ ከምዘምሰየ ዝዝረበሉ ፊደል ኦዲንጋ፡ሞይቱ ዝተረኸበ ኣብ ካረን ዝተባሃለ ከባቢ ኣብ ዝርከብ መንበሪኡ እዩ። በዓልቲ ቤቱ ልዋም ጌታቸው ንክተበራብሮ ፈቲና ኣብ ዘይካኣለትሉ ሰዓት ናብ ወለዱ ስልኪ ድሕሪ ምድዋላ ናብ ሆስፒታል ወሲዶምዎ ነይሮም ግና ኣይኮነሎምን።
ፖሊስ ኬንያ ብዛዕባ ኣማውታ ፊደል ዝሃቦ ተወሳኺ ሓበሬታ ዛጊድ የለን።እቲ ምርመራ ግና ይቅፅል ኣሎ።
ሚድያታት ኬንያ፡ፊደል ኦዲንጋ ምስ ቀዳመይቲ ሰበይቱ ቬሮኒካ ዋንጂሩ ድሕሪ ምፍትሑ ንኤርትራዊት ልዋም ጌታቸው ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ኣብ ዝተፈፀመ ስነ-ስርዓት ከምዝተመርዐወ ገሊፀን።


text:
ብ ድምጻዊ ጊደዎን በራኺ፣
ድሕሪ ክንደይ ሃሰውሰው ሓደ ቋንቋ እንግሊዝ ዝዛረብ በዓል መዚ መገዲ ኣየር የመን ተረኪቡ። ካብ እቲ በዓል መዚ ዝተረክበ ሓበሬታ ዘርዕድ’ዩ ነይሩ። እቲ በዓል መዚ ቃል ብቃላ “ኣብ ማዕከናት ዜና ከምትከታተልዎ ዘለኩም የመን ኣብ ኩናት ሓድሕድ ኢያ ዘላ። ቅድሚ ሰለስተ መዓልታት ኣብዚ ኤርፖርት`ዚ ናይ ቶክሲ ምቕይያር ተገይሩ ነይሩ። ስለዚ ብሓደ ሓደ ተክኒካዊ ጸገማትን ንድሕንነትኩም ክንብልን ግዜ በረራኩም ተቀይሩ ኣሎ።” በለና።
ኣስዒቡ፡ “ጽባሕ ንግሆ ልክዕ ሰዓት 6:00 ናብ ከተማ ኣስመራ ክንበርር ኢና ” በለና። ስምዒታትና ኣብ ክልተ ተፈራረቀ። በቲ ሓደ ወገን እቲ ተመዲቡ ዝነበረ ሰዓታት ንበረሉ ምድንጓዩ ኣባሳጨወና ። በቲ ሓደ ወገን ከኣ፡ ህይዎትና ከድሕኑ ኢሎም ዝተላእኩ መልኣክቲ ኮይኖም ተሰሙዑና። ግን ድሕሪ ቁሩብ ሰዓታት ናብ ካልእ ሃገራት ዝበራ ነፈርቲ ክበራ ስለ ዝተዓዘብና ሕርቓና ገንፈለ። እቶም መሳኪን ሰራሕተኛታት መገዲ ኣየር የመን ሽዑ ለይቲ ተመዲቦም ዝነበሩ ከረጋጉኡና ኩሉ ዝካኣሎም ገበሩ። ሕሉፍ ሓሊፍዎም ምስ ሓላፊኦም ብተለፎን ከራኩቡና ፈቲኖም ኣይሰለጦምን። ነቶም ኣብ ኣስመራ ዝቅበሉና ኣሕዋትናን ፈተውትናን፡ ቀንፈዘው ኢሎም ክጽበዩ ከየምስዩ፡ ብዘይ ዝኾነ ክፍሊት ካብ ሞባይል ተለፎኖም ናብ ኤርትራ ክንድውል ኣፍቂዶሚልና ነይሮም።ረቢ ይባርኮም።
ዓቕለይ ስለ ዝጸበበኒ ኣብ እታ እንኮ ነጻ ቀረጽ ዱካን ኤርፖርት ሰንዓ ዘወር ክብል ጀመርኩ። ዝዓጅበኒ ኣቕሓ ወሲደ ሕሳብ ክከፍል ናብ’ቲ ካሳ ምስ ከድኹ። ክልተ ጎራዙ ኣብ ኽሊ 20ታት ዝጽግዓን ፥ ሓደ ጎቦዝ ኣብ ኽሊ 30ታት ዝጽጋዕን ኤርትራውያን ዜጋታት ረከብኩ። እዘን ጎራዙ እዚኤን ኣብ እታ ንእሽቶ መዕረፍ ኣጋይሽ 3 መዓልቲ ዝገበራ ኢየን። ብመሰረት መደብ በረርአን ኣብ’ዛ ህሞት እዚኣ ኣስመራ ክህልዋ’ዩ ዝግብአን። እንተኮነ ብሓበሬታ ‘ኢሻላህ’ ዳሕራይ ክትኬዳ ኢክን፡ ምሸት ክትኬዳ ኢክን፡ ጽባሕ ክትኬዳ ኢክን፡ ወዘተ ትንፋሰን ዝሞለቓ ምካነን ምስ ሓበራኒ ዝተሰምዓኒ ስምዒት ሕጂ ክገልጾ ቃላት ይውሕደኒ ኢዩ። እቲ ቀደም’ሲ ፈረንጂ ካበይ ኢካ መጺካ ኢሎም ክሓቱኒ ከለዉ፡ ኤርትራ ኣበይ ከምትርከብ ከረድኦም ይሽገር’የ ነይረ። እንተ ሎሚ ግን ከም ዝተረገመ ህዝቢ፡ እቲ ኤእከ’ዩ ኤርትራዊ ስለ ዝረክቦ ዘሎ፡ ንምንታይ ሰብ ይስደድ ኣሎ? ንምንታይ’ዩ ከ ብኣዝዩ ሓደገኛ መገዲ ናብ ሃገራት ምዕራብ ክበትኽ ዝፍትን ዘሎ ክገልጽ’ዩ መሬት ዝዓርበኒ ዘሎ። እተን ጎራዙ ብሕጋውያን ስራሕ ኣምጻእቲ ኣብ ኤርትራ ክሰርሓ ናብ ሱዑዲ ዓረብ ከምተላእካን፡ ድሕሪ ናይ 3 ወርሒ ባርባራዊ ናይ ባርነት ኣተሓሕዛ ስዑዳውያን ግን፡ ሰኪሐን ናይ ሰለስተ ወርሒ ደሞዘን ከይተከፍላ ናብ ኤርትራ ክምለሳ ዝወሰና ኢየን ነይረን። እቲ ጎበዝ ከኣ ካብ ኣመሪካ ዝመጸ፡ ክፉእ ሪኡ ናይ እቲ ዝሸመትኦ ኣቕሓ ሕሳብ ኣብ ክልተና ተማቂልና ክንከፍሎ ተማሕጸነኒ። ኣነ ከኣ ጠለቡ ብሓጎስ ተቀበልክዎ። መጋይሽተይ ብዙሓት ኣረጋውያን ብድካም ተዘሪሮም ኣብ ሳሎን ዝተገንበዉ፡ ብርኽት ዝበላ ኣዴታት መዓንጣ ዘይቆጾሩ ቆሉዑ ዝሓዛ (ብዘይ ኣቦታቶም) ኢዮም ነይሮም።ኣብ ሞንጎና ካብ ሃገረ ኣመሪካ ቆልዑ ሒዘን ን 24 ሰዓታት ዝተጓዓዛ’ዉን ነይረናና። እቶም ቆልዑተን ብድካምን ጥምየትን ተሸጊሮም ዓንገረር ኢሎም ክበክ’ዩ ከለው ምርኣይ ከብድካ ዝበልዕ ህሞት ኢዩ ነይሩ።
ከም ዘይሕለፍ የለን ሰዓታት ሓሊፉ ከባቢ ሰዓት 4 ንግሆ ምስኮነ ”ያላ ! ያላ ! ን ኣስመራ ትኬዱ ተሳፈርቲ ተቀረቡ” በለና ሓደ በዓል መዚ መገዲ ኣየር የመን። ኩሉ ኣብቲ መጸበይ ኣጋይሽ ዝነበረ ሰብ ናብ ኣስመራ ዝከይድ ስለ ዝነበረ ኣዳራሽ ጥርሑ ተረፈ። ድሕሪ ደጊም መዓትና ተወዲኡ’ዩ፡ ግዕዞና ክዛዘም ጥራሕ ሓደ ሰዓት ተሪፉና ኣሎ እንዳበልና ከለና ግን……….። ኣብ’ቲ ኣደራሽ ”መጀመርያ ናብ ካርቱም ከምንበርር ድሕሪኡ ኣስመራ ከምንከይድ ” ዝናፈስ ወረ ተጨንወ። ግን ብዕሊ ዝተዋህበና ሓበሬታ ኣይነበረን። መገዲ ኣየር የመን ሓበሬታ ” ኢሻላህ ” ኢዩ። ድሕሪ ኣብ ነፋሪት ደይብና መዕጠቂ ቁልፍና ምዕጣቅና ኢዩ፡ መጀመርያ ካርቱም ድሕሪኡ ኸኣ ኣስመራ ከም ንዓልብ ዝተሓበረና።
መቸም ድሕሪ ናይ 12 ሰዓታት ካብ ዝተመደበ ሰዓት ምድንጋይና፡ ዕለት 22-06-2014 ልኽዕ ሰዓት 03፡00 ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ከተማ ኣስመራ ብሰላም ዓሊብና። ግን ኣብ ኣስመራ ምስ ኣተኩ ዝረከብክዎ ሓበሬታ ኣጋጣሚ ፍጻሜ ናይ’ዛ መስመር ሎሚ መዓልቲ ዘይኮነ ነዳዲ ንምቁጣብ፡ ነታ ንጽባሒቱ ትኣቱ መስመር ካርቱም ኣስመራ ከዋሃህዱ ዝገብርዎ ልሙድ ኣሰራርሓ መገዲ ኣየር የመን ምካኑ’የ ተሓቢረ።
ብምሕደራ ኤርፖርት ኣስመራ ተካሒስና ኢና። ነዛ ኹላ ትንፋሳ ሞሊቓ ዝጸንሔት ኣዳምን ሄዋንን ኣብ ዉሽጢ ሓደ ሰዓት ዘይመልእ ግዜ መእተዊ ቪዛ ወቒዖም ባልጃታትና ኣለይ መለይ ክንብል ኣክኢሎሙና ኢዮም። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ነቲ ሕጂ ተኣታት’ዩ ዘሎ ኣገባብ ምሕደራ ርሑቕ ገያሾ፡ ማለት ባጤራ ናይ ወጻኢ ስጋብ 10000 ዶላር ከየመዝገብካ ከተእቱን ከተውጽእን ምፍቃድ፡ ናይ መውጽኢ ቪዛ ን 10 ዓመት ዘገልግል ምሃብ፡ ግዜ ናይ ገያሾን ሃልኪ ናይ ሰራሕተኛታት ኢምግረሽን ኤርፖርትን ዝቑጥብ ብምካኑ ክምጎስ ዝግብኦ ስጉምቲ ኢዩ።
እታ ምጭውቲ ንእሽቶ ከተማ ሚላኖ ትመስል ከተማ ኣስመራ ኣይከምቀደማን ጸኒሓትኒ ።ጋግየ’ያ ኣብ ”ከተማ ጁባ” ዘለኩ ኮይኑ’ዩ ተሰሚዑኒ። ብሰንኪ ሕጽረት ኤለክትሪክ እቶም ኣብ ኮምቡሽታቶ ኣብ ”ጎደና ሓርነት” ተር ኢሎም ተሰሪዖም ዘለዉ ቤት ሻሂታትን ዝተፈላለዩ ዱካናትን ነብሲ ወከፎም ኣኣብ ኣፍደጊኦም ናይ ዉልቆም ጀነረይተር ወሊዖም ስርሖም ከሳልጡ ከሎዉ፡ እቲ ”ሩርርር” ዝብል ካብ እተን ኩለን ጀነረይተራት ዝወጽእ ድምጺ ኣብ ኣእምሮካ ዝፈጥረልካ ጭንቀት ክልመድ ዘይከኣል ኣበሳጫዊ ድምጺ ኢዩ ኔሩ። ”ቀትሪ መደበር የውዕለኒ፥ ምሸት ኮምብሽታቶ የምስየኒ” ኮይኑ ኣሎ ማሕላና። እቲ ቀደም ”ትሓምሽሸኒ” ወይ ”ዓይኒ ብርከይ ተስእነኒ” ዝነበረ ኢሉኒ ሓደ ተዋዛያይ ዓርከይ። ግን ድሒረ ዝረከብክዎ ዘይተረጋገጸ ”ሓበሬታ እንዳ ሻሂ ” ጠንቂ ናይ’ዚ ናይ ሎሚ ቀነ ምቁራጽ ኤለክትሪኽ ገለ ኣካል ናይ’ታ ኣብ ሕርጊጎ ዘላ ጀነረይተር ስለ ዝተቃጸለ፡ እቲ መቐየሪ ኣቕሓ ድማ ካብ ደገ ተኣዚዙ ስለ ዝመጽእ ስጋብ ናብ ኤርትራ ዝኣቱ ግዜ ብምውሳዱ ምካኑ’የ ሰሚዔ። ከጋጥም ዝክእል ሽግር’ዩ። ግን በዓል መዚ ኤለክትሪክ ኤርትራ ኣብ ሰዓቱ ንኩቡራት ዓማዊሎም ኣብ ማዕከናት ዜና ሙሉእ ሓበሬታ ናይ’ቲ ተረኪቡ ዘሎ ጸገም ክህብዎም ይግባእ ኔሩ። ማለት እንታይ ምካኑ እቲ ሽግር ? ነቲ ሽግር ንምፍታሕ እንታይ ከምዝገብሩ ዘሎዉ ወዘተ ኣብ ክንዲ ምሕባር ብኣንጻሩ መሰል ሓበሬታ ዓማዊል ግሂስካ፡ ዓሚል ግዳይ ባዕላዊ ትንተናታትን ብስጭትን ጭንቀትን ክትገብሮ ዓገብ ኢዩ።።
ኣብ ሞንጎ እዚ ጽሑፍ እንዳ ጸሓፍኩ ከለኩ፡ ብዛዕባ ኣብ ደቡባውን ሰሜናውን ጫፋት ዓለምና ዝነብሩ ሰባት ክሓስብ ጀመርኩ። ኣብ ሰሜናዊ ጫፍ ዓለም ዝነብሩ ዘለዉ ኣህዛብ፡ ብመንግስታዊ ትካላት ሕሉፍ ሓሊፎም ነታ ካብ ኢድ ወዲ ሰብ ወጻኢ ዝኮነት ጽሓይ መዓስ ትበርቅ መዓስ ትዓርብ ኣብ ማዕከናት ዜናታት ክሕበርዎም እንከሎዉ፡ እቶም ኣብ ደቡባዊ ጫፍ ዓለም ዝነብሩ ዘለዉ ህዝብታት ከኣ ነዛ ኤለትሪክ ”ልቺ” ሰብ ዝህበካን ዝከልኣካን፡ ትመጻሉን ትከደሉን ስለ ዘይሕብሩ፡ ኣዴታትና መዓስ ይላፍዋ፡ መዓስ እንጀራ ይስንክታ፡ ሓርቢትወን ኣሎ። ”ተጀምረኒ’ሲ ኣለካ ፥ ተወድኣኒ ዲካ ? ” ኢለን ክደርፋ ምውዓለን ሓደ ካብ እቲ ህጹጽ ፍታሕ ዘድልዮ ዘሎ ጉዳይ ኢዩ።
ሎሚ ዓመት ኣብ መላእ ኤርትራ ክራማት ጽቡቅ’ዩ ኔሩ። ኣብ ሓደ መዓልቲ 2 ግዜ ስጋብ 3 ግዜ ዝዘንበሉ መዓልታት ኔሩ። ኣብ ገለ ገለ ህሞታት’ሞ ኣብ ሆላንድ’ድየ ዘለኩ ወላስ ኣብ ኤርትራ ኣነ’ዉን ዝተደናገርክሉ ግዜ ኔሩ’ዩ። ከመይ’ሲ ኣፍልጦይ ናይ ቐደም ዝነበረ ኣብ ኣስመራ ዝናብ ካብ 10 ደቂቅ ስጋብ 30 ደቂቅ ሓያል ድሕሪ ምዝናቡ ፥ ጽሓይ ከምዝበርቕ ጥራሕ’ዩ ኔሩ። ሎሚ ዓመት ግን ልዕሊ 1 ሰዓት ዘኒቡ ዝናብ ምስ ኣቃረጸ፡ ጽሓይ ይበርቅ’ሞ መሊሱ ኸኣ ይዘንብ፡ ድሕሪኡ ኸኣ ይስልስ ኔሩ። ኽላእ ዋእ ! ናይ ለዘበን ክራማት ገለ ዓይነት’ዩ ኔሩ። ግርም ዝኮነ ደስ ዝብል ክራማት እዩ። ክንደይ በሮቕሮቕ ክብል’ዩ ከይትብሉኒ እንዳ ተሰከፍኩ’የ ‘ምበር፡ ክልተ ኣጋጣሚታት ድየ ክብለን፣ ፍጻሜ’ድየ ክብለን፣ ቀልዲ’ድየ ክብለን፣ ዘይፈለጥክዎ ዘለኩ። ንዓይ ንዉልቐይ ዝምልከት ከዕልለኹም ቃሕ ኢሉኒ ኣሎ። ኣብ ከተማ ኣስመራ ድሕሪ’ቲ ጽሓይ ሙሉእ ሓጋይ ትንፋሶም ኣምሊቓቶም ምጽናሓ፡ ህዝቢ ኣስመራ ዝናብ ካብ’ቲ ልሙድ ግዜ ዝዘንበሉ ደንግዪዎ ተጨኒቑ ከሎ፡ ሎሚ ዓመት’ሲ እምበር’ዶ ዝናብ ክመጸና’ዩ’ሉ እንዳ ተሰከፈ ከሎ፡ ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣብ’ቲ መዓልቲ መርዓና ዝናብ ስለ ዝዘነበ ”ርሑሳት መርዓውቲ” ተገዚምና። ኣቀድም ኣቢሉ’ዉን ዉራይ መርዓ ኣትዩ ፥ ሓማውተይ ልቸ (ኤለክትሪኽ) ስለ ዘይነበረ ተሸጊረን መጠቓ ክስንኽታ፡ ከም ፍታሕ እሞ ጀነረይተር ንካረዪ ኢለን ምስ ደምደማ፡ ሽግር ዓባይ ጀነረይተር ሕርጊጎ ብሃንደበት ስለዝተፈትሔ ልቸ (ኤለክትሪኽ) መጸት’ሞ፡ ወዮ ቆልዑ ሰምበል እቲ ስክፍታ ኣዴታቶም ክሰምዑ ዝቀነዪ፡ ነታ ልቺ ናይ ገዛውቶም ሽም መርዓተይ ”ዊንታ” ኢሎም ሓድሽ ሽም ኣጠመቕዋ።
ብምክንያት ውልቃዊ ጉዳየይ፡ እቲ ናብ ሆላንድ ዝምለሰሉ ግዜ ንክልተ ሰሙን ከናውሖ ስለ ዝወሰንኹ፡ ሓበሬታ ከጣይቕ ናብ ቤት ጽሕፈት መገዲ ኣየር የመን፡ ናብ’ቲ ጥቓ ባንኺ ኣባይትን ንግድን ኣብ ከባቢ ባሕቲ መስከረም ዝርከብ ከድኩ። ምስ’ቲ ኣብ ከተማ ሰንዓ ዝረኣክዎ ሕማቅ ምስትንጋድን ምሕደራን ገያሾ፡ ናብ ቤት ጽሕፈት መገዲ ኣየር የመን ኣስመራ ክከይድ ከለኹ፡ ንኹሉ ሕማቕ ከጋንፈኒ ዝክእል ነገራት ስነ ኣእምሮኣዊ ምድላዋትን ምቅርራባትን ጌረ’ሉ’የ ከይደ ኔረ። ግን ብኣንጻር ናይ’ቲ ዝገመትክዎ’ዩ ጸኒሑኒ ኹሉ ነገራት። ኣቀባብላ ዓማዊል ይኩን ኣገባብ ምሕደራ መገዲ ኣየር የመን ኣብ ከተማ ኣስመራ ብግምጣል ናይ’ቲ ስግኣታተይን ስክፍታታየን ኮይኑ’ዩ ጸኒሑኒ ። ብጣዕሚ ድማ ተደነቅኹ። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንኩሎም ሰራሕተኛታትን፡ ኣመሓደርቲ መገዲ ኣየር የመንን ኣብ ኤርትራ ከመስግነኹም ይደሊ። ስለ እቲ ትሕትናኦም፡ ስለ እቲ ምቁሉል ኣቀባብሎኦም፡ ስለ እቲ ስሉጥ ምሕደራኦም።
ቤት ጽሕፈት መገዲ ኣየር የመን ኣስመራ ሓደ ቀዋሚ ምዱብ ሰራሕተኛ ኣሎዋ ዓማዊል ሰብ ጉዳይ ኣብ ሪጋ ን ከዪተዓማመጹ ዘማሓድር። እቲ ኣማሓዳሪ ሪጋ ዓማዊል መገዲ ኣየር የመን ከከም ኣማጻጽኣካ (በብሪጋካ) ቁጽሪ ይዕድል። እተን ምቁልላት ድሕሪ ኮምፑተር ኮፍ ዝበላ ወይዛዝርቲ ድማ በብተራካ ቁጽሪ ‘ዳ ጸውዓ ከከም ኣተኣትዋካ ጉዳይካ ሰሚዔን ኣብ መስኮት ኮምፑተረን ተወኪሰን ሕቶታትካን ጉዳይካን ኣሳሊጠን ከከም ኣመጻጽኣካ የፋንዋካ። ግደ ሓቒ ክዛረብ፡ እዚ ኣገባብ ምሕደራ ሪጋ፡ እዚ ኹሉ ናብ ኤርትራ ክመላለስ ስጋብ ሕጂ ኣብ ዉልቃዊ ትካላት ይኩን ኣብ መንግስታዊ ትካላት ርእየዮ ኣይፈልጥን ኢየ። እዚ ኣገባብ ምሕደራ ሪጋ እዚ ኣዝዩ ፍትሓዊ ዝኮነ ንዝዕምጽ ሪጋ ብዓርከይ ዓርክካ ንዝዕምጽ ሪጋ ኢሉ ስለ ዝሓከኹክካ ዓሚ፥ ግድን ክትሓኸኒ ኣለካ ሎሚ ኢሉ ዕድል ዘይህብ ናይ ሪጋ ምሕደራ ኢዩ። ስለዚ ኸኣ መገዲ ኣየር የመን ጨንፈር ኣስመራ በዚ ምሕደራ ሪጋ’ዚ ክምስገኑ ይግብኦም። መቸም ሰብ ክባሃል ከሎ ዝሓስብ ምካኑ’ዩ ካብ እንስሳ ዝፈልዮ ‘ምበር ኣብ ዝተጨነቀሉ ግዜ፡ ኣብ ዝተባሳጨወሉ ግዜ፡ ባህርያት ናይ ኣራዊት ኣለዎ። ሰብ ኣብ ተስፋ ዝቆረጸሉ ግዜ ብድሕረዪ’ዛ መሬት ሳዕሪ ኣይብቖላ እዚ ዓይነቱ ባህርያት የርኢ’ዩ። ሰብ ኣብ ግዜ ጭንቂ ኣብ ግዜ ጸበባ ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ክፍጽም ይረኤ ኢዩ። ስለዚ ሰብ ወዲ ሰብ ፍጹም ስለ ዘይኮነ ጓሳ ከም ከብቲ ገና የድልዮ’ዩ ዘሎ። እዚ መክንያት እዚ’ዩ’ከኣ ምሕደራ ሪጋ ኣብ መዓልታዊ ንጥፈታትና ኣገዳሲ ገይርዎ ዘሎ።
ዝተዓደለኒ ቁጽሪ ሪጋ በጺሑ ፊት ሓንቲ ወይዘሪት ሰራሕተኛ መገዲ ኣየር የመን ኮፍ በልኩ። መምጽእየይ መክንያት ምስሓበርክዋ ብፍሕሽው ገጽ ”ቁሩብ ደቃይቅ’ሞ ሃበኒ ነጻ ቦታ እንተሎ ክርእየልካ’የ ” በለትኒ። ድሕሪ ቁሩብ ደቃይቅ ገጻ ካብ መስኮት ኮምፒተር ናባይ ኣቅኒዓ ”ዝከበርካ ዓሚል ዕድለኛ’ካ ነጻ ቦታ ተረኪቡ ኣሎ” በለትኒ። ክከፍሎ ዘለኒ ዕዳ ናይ መቀየሪ ቲኬት (መናውሒ) ሕሳብ ምስ ሓተትኩዋ፡ እታ ፍሕሽው ገጽ ዝተዓደላ መንእሰይ ሰራሕተኛ መገዲ ኣየር የመን ፍሽክ ኢላ ”ኣብ መገዲ ኣየር የመን ነጻ ናይ ዕለት ምቅያር ኣገልግሎት ኢና ንህብ” ኢላ ምስ ሐበረትኒ፡ ኣብ ኣጋ ምምላሰይ ስለ ዝነበረ፡ እቲ ካብ ሆላንድ ዝተማላእክዎ ሑሩጭ’ዉን በብቁሩብ ከይተረድኣኒ ዳርጋ ናብ ምንጋፍ ቆፎይ በጺሔ ስለ ዝነበርኩ፡ ኣብ መዘናግዒ ቦታታት’ዉን ዝከፍሎ ዝነብርኹ ሕሳብ ከም እሾክ ክወግኣኒ ጀሚሩ ስለ ዝነበረ፡ ቆርመድመድ ‘ዳልኩ ከለኩ እዚ ብስራት እዚ ምስምዔይ፡ እዛ ቆልዓ ሰራሕተኛ መገዲ ኣየር የመን፡ እተን ንሕማቕ ግዜ ኢለ ዓቂረየን ዝቀነኩ ከባቢ 200 ዩሮ፡ ከም’ዛ ካብ ጅባኣ ዝሃበትኒ ኮይኑ ስለ ዝተሰምዓኒ፡ ብታሕጋስ ፍንጫሕ በልኹ። ቁሩብ ምስ ጸናሕኩ ግን ካሕሳ ናይ እቲ ኩሉ ዘከላበቱና ኢዩ፡ መደዓዓሲ ናይ’ቲ ኹሉ ዝሓለፈኩዎ’ዩ ኢለ ብዛዕባ ካልእ ውራየይ ክሓስብ ጀመርኩ።
. . . . ይቕጽል


text:
ምብትታን ስድራቤታት ኤርትራ፡ ኣንፈቱ ናብ ምብራስ መጻኢ ወለዶ
ምብትታን ስድራቤታት ኤርትራ፡ ኣንፈቱ ናብ ምብራስ መጻኢ ወለዶ ህዝቢ ኤርትራ፡ ድሕሪ’ቲ ን30 ዓመታት ዘካየዶ መሪር ዕጥቃዊ ቃልሲ፡ ዝተጻወሮ ሓሳረ መከራን ዝኸፈሎ ልዑል መስዋእትን፡ ኣብ 1991 ናጽነቱ ምስተጎናጸፈ፡ ሃረርታኡን ድሌቱን፡ ሰላምን ቅሳነትን ክሰፍን፡ ልዕልና ሕጊ ክነግስ፡ ናብራ
ምብትታን ስድራቤታት ኤርትራ፡ ኣንፈቱ ናብ ምብራስ መጻኢ ወለዶ
ህዝቢ ኤርትራ፡ ድሕሪ’ቲ ን30 ዓመታት ዘካየዶ መሪር ዕጥቃዊ ቃልሲ፡ ዝተጻወሮ ሓሳረ መከራን ዝኸፈሎ ልዑል መስዋእትን፡ ኣብ 1991 ናጽነቱ ምስተጎናጸፈ፡ ሃረርታኡን ድሌቱን፡ ሰላምን ቅሳነትን ክሰፍን፡ ልዕልና ሕጊ ክነግስ፡ ናብራ ክመሓየሽ፡ ዝተበታተነ ስድራቤታት ክጥርነፍ፡ ስደት ከብቅዕ፡ በሰላ ኩናት ከሓዊ፡ ኤርትራ ኣብ ኣህጉራዊ ደረጃ ግቡእ ኣፍልጦን ክብርን ክትረክብን ተራኣ ክትጻወትን’ዩ ነይሩ፡፡ እንተኾነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብኣንጻር ዝነበሮ ትጽቢት፡ በቲ ናትካ’የ ዝብሎን ካብ ኣብራኹ ዝወጸን ስርዓት ህግደፍ፡ ኣደዳ ስደት፡ ማእሰርቲ፡ ምብትታን፡ ድኽነት፡ ሕጽረታት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ብልሽውና፡ ሕጊ ኣልቦነት፡ ምብሕጓግ ሃገራውነትን ፍቅርን፡ ጠዋሪ ዘይብሎም ኣረጋውያንን ቆልዓ ሰበይትን፡ ዝኽትምና፡ ሕጽረት ዓያዪ ጉልበትን ከምኡ’ውን ኣህጉራዊ ተነጽሎን ኣጋጢምዎ። ጠንቂ ናይዚ ሎሚ ንሕብረተሰብ ኤርትራ ኣብ መዋእሉ ኣጓኒፍዎ ዘይፈልጥ ዝርአ ዘሎ ዝተፈላለየ ቅልውላው፡ ብቀንዱ ቅዋማዊ መንግስቲ ስለዘየለ፡ ፍትሒ ስለዝጠፍአ፡ መረረ ህዝቢ ዝሰምዕን ፍታሕ ዘናድን መንግስቲ ስለዝጠፍአ፡ ስርዓት ህግደፍ ብዘይካ “ኣነ’የ ብጹእ” ምባል ንሃገራዊ ዕርቅን ዘተን ዘተባብዕ ኣእምሮ ስለዘይተዓደለ፡ መንእሰያት ኣብ ገደብ ግዜ ዘይብሉ ዕስክርና ስለዝተጸምዱ፡ ካብ ድኽነት፡ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ማእሰርትን ንምምላጥ ክስደዱ ስለዝተገደዱን ብዘይፍርዲ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ተዳጉኖም ይበልዩ ለዘለዉን’ዩ። ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ካብ ሓደ ንላዕሊ ደቆም ዝሰደዱ ዕድመ ዝደፍኡ ወለዲ፡ ምስ ናውቲ ማሕረስ ብረት ክጸሩን ለይቲ ዋርድያ ክወጹ’ውን ልሙድ ተርእዮ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ብዘይካ’ቲ፡ ኣብ 27 ዓመታትት ዝተኻየደ ኣሃዛት እናደመርካን ምስ ቅድሚ ናጽነት ዝነበረ ማሕበራዊ ኣገልግሎት እናኣወዳደርካን፡ ማለት ተማሃሮ ተመሪቆምን ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ቁጽሮም ዛይዱን፡ ዲጋ ተሰሪሑ፡ ኣገልግሎት ጥዕና ተሃኒጹ፡ ሕማም ዓሶ ኣብ ቁጽጽር ውዒሉ፡ ብሓለፍቲ ግንባር ሰሚናራት ተኻይዱን እናተባህለ ብመራኸቢ ብዙሓን ስርዓት ህግደፍ ጸጽብቁ ጥራይ ዝልፍለፍ ዘመተ፡ ጉድለታትን ድኻማትን፡ ክሳራታትን መኽሰባትን ትካላት መንግስቲ፡ ኣጠቃቅማ ሃገራዊ ባጀት፡ ምስ ካልኦት ሃገራትን ብሕታዊ ትካላትን ዝግበር ዲፕሎማስያዊ ርክባትን ቁጠባዊ ውዕላትን ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ እዋኑን ብቅንዕናን ሓበሬታ ኣይሰንቅን’ዩ፡፡ ናይቲ ብስርዓት ህግደፍ ተመዝጊቡ ዝብሃል ዓወት’ውን፡ ብናጻ ኣካል ሓቅነቱን ኣድማዕነቱን ክረጋገጽ ኣይክኣልን’ዩ። ግደ ሓቂ ንምዝራብ፡ ዓመት-ዓመት ክንድዚ ተማሃሮ ተመሪቆም ኢልካ ምዝራብ ትርጉም ዝህብ ኣይኮነን። እቶም ተመሪቆም ዝብሃሉ ዘለዉ ኣበይ ኣለዉ፡ ዕድላት ስራሕ ተፈጢሩሎም ህይወቶም ክመርሑ ክኢሎም’ዶ ክግምገም ይግባእ? “ናብ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርስቲ መሕለፊ ነጥቢ ኣይረኸብኩምን” ተባሂሎም፡ ካብ ውልቃዊ ህይወቶም ተሰናኺሎም፡ ንዓመታት ብረት ክሕንገጡን ብዘይ ክፍሊት ጊላታት ኮይኖም ዘለዉን’ከ ቁጽሮም ክንደይ ኢዩ? ናብ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቲ ንምቅጻል’ከ እቲ መምዘኒ መሕለፍን መትረፍን ረቛሒታት እንታይ ኢዩ? ኩሉ ምስጢር ስለዝኾነን ብዘይካ ብመምርሒ ውልቀ መላኺ ኢሳያስን፡ ካልእ ኣካል ስለምንታይ ኢሉ ንጽቡቅን ብክፉት ኣእምሮን ክሓትት ስለዘይክእልን፡ ምስ ቃንዛኻን ስምዒትካን እሺ ኢልካ ንምልኪ ምቅባል’ዩ።
ኣብ መዋእል ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ሃገርና ብኣሃዝ ዝተሰነየ ዝርዝራዊ ሓበሬታ’ኳ እንተዘየለ፡ ብሰንኪ’ቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ድኽነት፡ ራዕዲ፡ ምብትታንን ዝኽትምናን ስድራቤታት፡ ከም ቀደም ተጠርኒፋ ትነብርን ማሕበራዊ ህይወት ተስተማቅርን ስድራቤት ወይ ዓዲ ምርካብን ምርኣይን ብርቂ ምዃኑን ከም መርዓ፡ ሓዘን፡ ሃይማኖታውን ህዝባውን በዓላት፡ ወፈራን ምትሕግጋዝን እናጠፍአ ይመጽእ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ዓመታዊ ንግደት ማርያም ደዓሪት፡ ደብረሲና፡ ጥዋለት ካልእ ኣጋጣሚታትን፡ መንእሰያት ስለዝህደኑን ስርዓት ህግደፍ ሰብ ኣብ ዝተኣከበሉ ግፋ ስለዘካይድን፡ ኣረጋውያንን ደቂ ኣንስትዮን ዝተዓብለለን ውሑድ ቁጽርን’ዩ ዝሳተፍ። ኣብዚ ኣዋን’ዚ፡ እቲ ኣብ ትሕቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዝነብር ዘሎ ህዝብና፡ ዋላ’ኳ ነባሪ ፍታሕ ንምርካብ፡ ነቲ ኣብ ዝባኑ ዘሎ ከቢድ ኣርዑት መግዛእቲ ብቅልጽሙን ብስምረቱን ምድርባይ እንተኾነ፡ ብተግባር ግን ክልተ ምርጫ ጥራሕ’ዩ ዘንጸባርቅ ዘሎ። እቲ ቀዳማይን ከም ንቡር ተወሲዱ ዘሎን፡ ከም ቆልዓን ኣእምሮ ዘይብሉ ሰብን ብዘይ ሕቶ ርእይቶ ህግደፍ ዝበለካ ምቅባን እናተረገጽካ ብፍርሒ ርእስኻ ኣድኒንካ ምኻድን ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ካልኣይን ፍታሕ ዘየምጽእን ድማ፡ ማሙቅ ገዛኻ ንበላዒ ሰብ ኣረኪብካ ናብ ስደት ምምራሕን ኣብ ዓዲ ጓና ንሓሳረ መከራ ምቅላዕን’ዩ። ከም ውጽኢት ንስርዓት ህግደፍ ዘይምምካት፡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ኤርትራውያን፡ ኣብ ክንዲ መርዓን ደርዓን ሓዳርን ውላድን፡ ፍቁራት፡ ሕጹያት፡ ሰብ ሓዳርን ወለድን ገለ ኣብ ኤርትራ ገለ ድማ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ንዓመታት ተፈላልዮም ይነብሩ ብምህላዎም፡ ተስፋ ምቁራጽ፡ ፍትሕ፡ ንቡር ህይወት ዘይምምራሕን፡ ካብ ትምህርቲ ምስንኻልን ተጸባዪ ምዃንን ገኒኑን ብኢሱን። ኣብ መዓስከራት ስደተኛታትን ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ኡጋንዳ፡ ኢትዮጵያ፡ እስራኤል፡ ሱዳን፡ ግብጺ፡ ደቡብ ሱዳን፡ ደቡብ ኣፍሪቃ ሩዋንዳን፡ ካብ ቤተሰቦም ብዝሕወለሎም ዘይጠቅም ናይ ጁባ ገንዘብን ብውሑድ ክፍሊት ኣብ ውሕስነት ዘይብሉ ስራሕን ተዋፊሮም ብዝረኽብዎ ኣታውን፡ ካብ ዝሞቱ ንላዕሊ ካብ ህሉዋት ንታሕቲ ህይወት ይነብሩ ኣለዉ። ካልኦት ዓሰርተታት ኣሽሓት ኤርትራውያን’ውን ዝሕግዝ ቤተሰብ ስለዘይብሎም፡ ካብ ግብረሰናይ ማሕበራት ብዝትኮበሎም መቁነን’ዮም ዝነብሩ። ብዙሓት ሰባት፡ ነቲ ካብ ስድራቤትካ ተነጺልካን ካብ ንቡር ህይወትካን መደባትካን ተሰናኺልካን ኣብ ገደብ ግዜ ዘይብሉ ትጽቢት ዝባኽን ዘሎ ግዜ፡ ናይ ሕልና ማእሰርትን ብገዛእ ፍቃድካ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምድጓንን ኢሎም’ዮም ዝገልጽዎ። ብርግጽ፡ እዞም ካብ ኤርትራ ወጻኢ ብሸለብገለብ ዝነብሩ ኤርትራውያን፡ ዘለዎም ኣደራዕን ሕሰምን፡ መዓልትን ለይትን ክፈላልዩ መሰል ስለዘለዎም ካብቶም ኣብ ግብ ዝበለ ጸልማትን ጎዳጉድን ብስርዓት ህግደፍ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ንዓመታት ከም ዝኣረገ ኣቕሓ ተደርብዮም ዘለዉ ዜጋታት ዝሓሹ’ዮም። ካብ ኤርትራ ወጺኦም፡ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃን እስራኤልን፡ ናብ ሰሜን ኣመሪካን ኤውሮጳን ክኸዱ ዕድሎም ዝጽበዩ ዘለዉ ዓሰርተታት ኣሽሓት ዜጋታት፡ ዝተረጋግአ ህይወት ስለዘይብሎም፡ ምስ ወለዶምን ፈተውቶምን ብማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዘካይድዎ ዕላል፡ ብጸገማትን ጭንቀትን ዝተዓብለለ’ዩ። ደቂ ኣንስትዮ ኣሓትና፡ ካብ ሰብኡተንን ኣፍቀርትን ተነጺለን ዝወልዳሉን ደቀን ዝሓቁፋሉን ግዜ ይሓልፈንን፡ ብጽሞና ተዋሒጠን መዓልትን ለይትን ድቃስ ይኣብየንን።
ኣብ መዋእል ስርዓት ህግደፍ፡ ዝበዝሕ ሰብ ዝእሰር፡ ብገንዘብ ዝቅጻዕን ንብረቱ ዝዝረፍን ዘሎ፡ ኣብ ጎደናታት ወጺኡ ሰላማዊ ሰልፊ ስለዘካየደ ወይ ብመራኸቢ ብዙሓን ኣቢሉ ዘጋጥሞ ቁጠባዊ ጸገማት ብዓውታ ስለዝገለጸን ንባርባራዊ ስርዓተ ምምሕደር ህግደፍ ስለዘቃልዐን ኣይኮነን። ኤርትራዊ፡ “ናብ ስግረ ዶብ ክትሃድም ፈቲንካ፡ ውላድካ ሃዲሙ፡ ተኣኪብካ ጸሊኻ፡ ራድዮ ተቃወምቲ ሰሚዕካን ኮብሊልካን” ብዝብሉ ምስምሳትን ጥርጣረታትን፡ ዕድመ ዝደፍኡን ኣዴታት ምስ መዓንጣ ዘይቆጸሩ ደቀን ብዘይ ፍርዲ ምእሳር፡ ምግፋዕ፡ ብኸቢድ ናይ ጉልበት ስራሕ ምድሃኽንን ብሕማም ምስቃይን ተቃሊዑ ይርከብ። ገለ ካብቶም ብድኽነት ዓቅሎም ጸቢብዎም መረበቶም ክገድፉ ተገዲዶም፡ ዶብ ክሰግሩ ኣብ ዶባት ኢትዮጵያን ሱዳንን ብሰራዊት ኤርትራ ዝተታሕዙ ዜጋታት፡ ንብረቶም ሸይጦምን ተለቂሖምን፡ 25,000 ናቅፋ(ዕስራን ሓሙሽተን ሽሕ) ንላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት፡ ሓለፍቲ ጸጥታን ኣብያተ ማእሰርትን ከፊሎም ካብ ማእሰርቲ ዝወጹ’ኳ እንተለዉ፡ ዝበዝሑ ዜጋታት ግን ብህግደፍ ዝሕተት ገንዘብ ክኸፍሉ ዓቅሚ ስለዘይብምን ኣያ ስኢኖምን ብሕማም፡ ብስነ ኣእምራዊ ጭንቀትን ጥሜትን ንዓመታት ይሳቀዩን ኣለዉ። ብተመሳሳሊ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ “ሰብኡትክን ካብ ሃገር ሃዲሞም” ተባሂለን፡ ዕድላት ስራሕ፡ ዝሕረስ መሬትን ኩፖንን ተኸልኪለን ብዘይ ሰብኡተን ደቀን ንምዕባይን ናብ ትምህርቲ ምልኣኽን ተጸጊመን፡ ኣብ ዓቢ ቁጠባውን ማሕበራውን ቅልውልቅው ተሽሚመን ኣብ ምልማን ከምዘለዋ ምስጢር ኣይኮነን። ኣብ ርእሲኡ፡ ብዙሓት ትሕቲ ዕድመ መንእሰያት፡ ኣቦታቶም ምስኣን ጥራይ ዘይኮነ፡ ሕነ ቀራናት ንጓዕማማት፡ ኣቦታትኩም ካብ ኤርትራ ሃዲሞም ተባሂሎም፡ ካብ ትምህርቲ ሕሩማት’ዮም። እዚ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ወለድን ደቆምን ዝፍጽሞ ዘሎ ኣረሜናዊ ተግባራት ድማ፡ ዶባት ኤርትራ ካብ ሓለውቲ ወተሃደራትን ጸረ ሰብ ነተጉትን ሓንቲ መዓልቲ ናጻ እንተዝኸውን፡ ኩሉ ዜጋ ተጓሕጉሐ ካብ ኤርትራ ምወጸ ነይሩ ኢሎም ምግላጾም ኣይተጋገዩን።
ኣብ እዋን መግዛእቲ ኢትዮጵያ ዋላ’ኳ፡ “ተሓባበርትን ስድራን ወንበዴ” እናተባህሉ ዝእሰሩ፡ ዝቅተሉን ንብረቶም ዝውረስን ኤርትራውያን እንተነበሩ፡ ከምዚ ናይ ሎሚ እሞ ድማ ኣብ እዋን ናጽነት፡ ብኣማኢት ኣሽሓት ስደት፡ ምብትታን ኤርትራውያን፡ ዝኽትምና፡ ድኽነት፡ ሰበይሰብካ፡ ማእሰርቲ፡ ሕጊ ኣልቦነት፡ ሕጽረት ዓያዬ ጉልበትን ግን ኣይነበረን። ገለ ሰባት ስርዓት ደርጊ ምሓሸና ክብሉ እንከለዉ ድማ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስርዓት ደርግ ዝበኣሰ ስድራቤታት ናይ ምጽናትን ሃገር ናይ ምዕናውን ሜላታት ይኽተል ስለዘሎ’ዩ። ንኣብነት ኣብ እዋን መግዛእቲ ኢትዮጵያ፡ እሱር ብስድራቤቱን ፈተውቱን ይብጻሕ፡ መግቢ፡ ክዳን ገንዘብን ይኣትዎ፡ ክመሃር ዕድል ይወሃቦ፡ መሰሉ ክከላኸል ጠበቃ ይምደበሉ ነይሩ። ብስርዓት ህግደፍ፡ ካብ ዝተፈላለየ ቦታን ግዜን ዝተኣስሩ ዜጋታት ግን፡ መሰላትን ክብርን ሰብ ምእጋዱ ከይኣክል፡ ብዘስካሕክሕ ማህረምቲ፡ ብሕማም ምስ ሞተ’ውን ቤተሰብ ክቀብጹ ሬሳ ኣይረኽቡን’ዮም። ሎሚ ካብ ኤርትራዊ ኣበይ ተሰዲዱ ኣሎ ምባል፡ ኤርትራዊ ዘይተሰደላን ዘይነጠበላን ሃገር መን’ያ ኢልካ ምሕፍታሽን ምጽብጻብን ይቀልል። እቲ ናብ ስደት ዘምርሕ ዘሎ ኤርትራዊ ብቁጽሪ፡ ደቁን ሰበይቱን ወይ’ውን ዘይመሰለ ወዲ ተባዕታይ ስለዝኾነ፡ ኣብ ኤርትራ ጓልኣንስተይቲ ትኣልያ ስድራቤት ከይበዝሕን ምጣነ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ከይዛድይን ዘፍርሕ’ዩ። ብቀንዱ ሳዕቤን ምብትታን፡ ስደትን ዝኽትምናን ስድራቤታት፡ ሕጽረት ዓያዪ ጉልበት፡ መንእሰያት ኣብ መኣዲ ትምህርቲ ዘይምስታፍን ዝሓየለ ዝነግስ እንተኾይኑን፡ እዚ ኣዕናዊ ስጉምቲ ድማ መጻኢ ዕድል ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ዘይትስፉውን ኣብ ተጸባይን ክኽውን’ዩ። ኣብዚ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰላም ገይረን ዝበሃለሉ ዘሎ እዋን’ውን፡ መንእሰያት ኤርትራ ካብ ኤርትራ ክወጹ እምበር ናብ ሃገሮም ክምለሱ ሕልሚ የብሎምን፡ ምኽንያቱ ኣብ ኤርትራ ዝተራእየ ለውጢ የለን። ንማእሰርቲ፡ ሞት፡ ስቃይን ምብትታን ስድራቤታትን ኤርትራ ንኸብቅዕ ድማ፡ ሃገር ገዲፍካ ምኻድን ሓድሕድ ምፍልላይን ዘይኮነ፡ ሰሚርካን ጸኒዕካን ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ምእላይ እቲ እንኮን ነባርን ፍታሕ ምዃኑ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ንጹር ኮይኑ’ሎ።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ 20 ነሓሰ 2018
A


text:
ኣብ ኤርትራ፣ ዋሕዲ መሰረታውያን መግብታት ኣመና ጎሊሕሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ዕለቱ ዝወደቐን ብቕዓቱ ዘየተኣማምንን ዘይቲ ብብዝሒ ኣብ ዱኳናት ይሽየጥ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
እቲ ዝኾነ ምልክት ኣብ ዘይብሉ ጎማታት ተዓሽጉ በብሓደ ሊትሮ ዝሽየጥ ዘሎ ዘይቲ፣ ብምብራቕ ሱዳን ብተሰነይ ኣቢሉ ከምዝኣተወ ይጥርጠር።
እዚ ካብቲ ኣብ ዕዳጋ ዝጸንሐ ብመጠኑ ብዝሓሰረ ዝሽየጥ ዘሎ ዘይቲ፣ ኣብ ምብራቓዊ ኤርትራ ዝተዋፈሩ ኣዘዝቲ ሰራዊት ብኮንትሮባንድ ካብ ሱዳን ዘእተውዎ ዘይቲ’ዩ እናበለ ህዝቢ የውሪ ምህላዉ’ውን እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
ከም ሽኮር፣ ዘይትን ጸባን ዝኣመሰለ መሰረታውያን መንግብታት ከም ድላይካ ኣብ ዕዳጋታት ክርከብ ኣብ ዘክእለሉ ደረጃ ካብ ዝበጽሕ ኣስታት ሽዱሽተ ዓመቱ ከምዘቑጸረ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ መንግስቲ ዕዳጋ ንምርግጋእ ብዝብል ዘተኣታተዎ ናይ ድኳን ሕድሪ ወርሓዊ መቝነን’ውን ነቲ ጸገም ከጋድድ እንተዘይኮይኑ ፍታሕ ከምጽእ ኣይተራእየን።


text:
ዓለምለኸ መዓልቲ ስደተኛታት ኣብዝኸበረሉ ዘሎ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝርከቡ ላዕለዋይ ኮሚሽንር ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ፊሊፖ ግራንዲ ቀንዲ ትኹረቶም ብሓድ ሕድ ግጭት ትሕመስ ዘላ ደቡብ ሱዳን ኮይና’ላ።
ኣብ ጋምቤላ ተዓቑቦም ምስ ዝርከቡ ስደተኛታት ብሓባር ንዓለምለኸ ስደተኛታት ዘኽበሩ ክኾኑ ከለው ኣብ ደቡብ ሱዳን እውን በፂሖም ኣለው።ሎሚ ረቡዕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣብዝሃብሉ እዋን ኣብታ ሓዳስ ኣፍሪቃዊት ሃገር ዘተሓሳስብ ኩነታት ኣሎ ኢሎም።
“ካብ ጁባ ናብ ጋምቤላ እየ መፂአ።ኣብ ደቡብ ሱዳን ንኽልተ መዓልታትን ፈረቓን ፀኒሐ ከምዝርኣኹዎ ኣዚዩ ዘጨንቕ ኩነታት እዩ ዘሎ።ሎሚ እውን ሰላም የለን።ካብ 12 ሚሊዮን ደቡብ ሱዳናዊያን ኣርባዕተ ሚሊዮን ወይም ሲሶ ካብ ሃገሮም ተሰዲዶም ወይ ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ተመዛቢሎም ኣለው።”
እቶም ኮሚሽነር ወሲኾም እዚ ስለዝኾነ ድማ ሰላም ንምምፃእ ፃዕርታት ብቕልጡፍ ክሳለጡ ኣተሓሳሲቦም ።
“ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘሎ ቅልውላው ግዜ ከምዘይድልዮ ከስምረሉ እደሊ።ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰላም ንምምፃእ ኣብ ዝግበሩ ፃዕርታት እቶም መራሕቲ ሓላፍነት ብዝተመልኦ ኣገባብ ክንቀሳቐሱን ኣፈላላያት ብምፅባብ ኣሳታፊ መስርሕ ክኽተሉን ኣለዎም።”
ሃገራዊ ልዝብ፣ንምርጫ ምድላዋትን ምስ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ምርኻብ ኣገዳሲ እዩ ፕረዝደንት ሳልቫ ኪር ኣሳታፊ ዝኾነ ፃዕሪ ሰላም ከምዝገብሩ እውን ገሊፆምለይ ኣለው ኢሎም።
ላዕለዋይ ኮሚሽነር ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ፊሊፓ ግራንዲ ምስ ሰበስልጣን ሕብረት ኣፍሪቃን ምስ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተዘራሪቦም ኣለው።ናይ ደቡብ ሱዳንን ናይ ኢትዮጵያን መገሽኦም ሎሚ ዝዛዘሙ እቶም ኮሚሽነር ናብ ኡጋንዳ ኣምሪሖም ኣለው።
ኣብ ኢትዮጵያ ልዕሊ 840 ሽሕ ስደተኛታት ጎረቤት ሃገራት ከምዝርከቡ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
እቲ zanzu.no ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ብዳሬክቶሬት ጥዕና ኖርወይ ዝተሰርሐ ክኸውን እንከሎ ኣብ ትሕዝቶ መርበብ ሓበሬታ ጀርመን zanzu.de ዝተደረኸ እዩ።
እቲ ዳሬክቶሬት ኣብ ትሕቲ ሚንስትሪ ጥዕናን ኣገልግሎታት ክንክን ጥዕናን ዝመሓደር ትካል ፈጻሚ ስራሕን ሞያዊ በዓልመዚን እዩ። እቲ ዳሬክቶሬት ጥዕና ኣብ መላእ ኣገልግሎታት፣ መዳያትን ምሕደራዊ ደረጃታትን ከም ዕላማ ዝተታሕዙ ንጥፈታት ብምክያድ ናይ ዜጋታት ጥዕና ከምኡድማ ናይ ሕብረተሰብ ጥዕና ብሓፈሻ ከመሓይሽ ኣለዎ። እቲ ዳክቶሬት በቲ ኣብ መዳያት ፖሊሲ ጥዕና ከም ትካል ፈጻሚ ስራሕ፣ ከም ተቖጻጻሪ በዓልመዚን በዓል መዚ ፈጻሚ ስራሕን ኮይኑ ክሰርሕ ዝተዋህቦ ስልጣን ተጠቒሙ ከምኡ ክገብር ኣለዎ።
እቲ ናይ ኖርወይ ቅዳሕ Zanzu ምስ ተወከልቲ ካልኦት ናይ ፈጻሚ ስራሕ ትካላት፣ ኣቕረብቲ ክንክን ጥዕና ከምኡድማ ዘይመንግስቲ ትካላት ብምትሕብባር እዩ ተዳልዩ:
- Sex og Samfunn - ማእከል ወሲባዊን ናይ ስነተዋልዶን ጥዕናን መሰላትን
- HivNorge - መሰል ኤችኣይቪ ዘለዎም ሰባት ከረጋግጽ ከምኡድማ ናይ ኤችኣይቪን ኤይድስን ምስፍሕፋሕ ክንኪ ዝሰርሕ ሃገራዊ ትካል
- ናይ ሕጊ ሓገዝ ንኣንስቲ (JURK) - ንኣንስቲ ናጻ ናይ ሕጊ ሓገዝ ዝህብ ብተመሃሮ ዝምራሕ ናይ ሕጊ ሓገዝ ቤት-ጽሕፈት።
- MiRA-Senteret - ማእከል ንኣባላት ውሑዳን ዓሌት ኣንስቲ
- Primærmedisinsk Verksted - ንጥዕና፣ መስተራኽብ ከምኡድማ ውልቃዊ ዕቤት ዝሰርሕ ናይ ብዙሕባህሊ ማእከል።
- ዳሬክቶሬት ህጻናት ኖርወይ፣ ጉዳያት መንእሰያትን ስድራቤትን (Bufdir) - ምስ ናይ ህጻናት ረድኤት፣ ናይ ስድራት ምኽሪ፣ ርዕመት፣ ናይ ቀረባ ርክባት መጥቃዕቲ፣ ጽፈትን ጸረኣድልዎን ክሰርሕ ግቡእ ዝተዋህቦ ሞያዊ በዓልመዚ እዩ። Bufdir ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ህጻናት፣ ማዕርነትን ማሕበራዊ ሓቛፊነትን ዝመሓደር ትካል እዩ።
- ትካል ሕበረተሰብ ጥዕና ኖርወይ (NIPH) - ነመዳይ ጥዕና ዝኾን ፍልጠት ከመንጩን ስርዓታዊ ገምጋማት ከካይድ ከምኡድማ ኣብቲ ህዝቢ ብዛዕባ ዘሎ ኩነታት ጥዕና፣ ጸለውቲ ምኽንያታትን ከመይ ክመሓየሽ ከምዝኽእልን ብዝምልከት ፍልጠት ክህብን ዝሰርሕ ሃገራዊ ትካል ብቕዓት እዩ። NIPH ኣብ ትሕቲ ሚኒስትሪ ጥዕናን ኣልግሎታት ክንክንን ዝሓደር ትካል እዩ።
እቲ "zanzu.no" ዝብል ዓውዲ "Sex og Politikk" ብዝተባህለ ብዛዕባ ወሲባዊን ናይ ስነተዋልዶን ጥዕናን መሰላት ኣብ ኖርወይን ብዓለምለኸ ደረጃን ዝሰርሕ ዘይመንግስታዊ ትካል እዩ ንዳሬክቶሬት ጥዕና ተዋሂቡ።
እቲ Zanzu ዝብል ንድፈ-ሓሳብ መጀመርያ ብማእከል ትምህርቲ ጥዕና ፌደራላዊት ጀርመን "Bundeszentrale für gesundheitliche Aufklärung" (BZgA) ከምኡድማ Sensoa፣ ብዝተባህለ ማእከል ሞያውያን ወሲባዊ ጥዕና ፍለሚሽ እዩ ተፈጢሩ። እቲ ስራሕ ከም ኣካል ፕሮግራም ጥዕና ኤውሮጳዊ ሕብረት ብኤውሮጳዊ ሕብረት እዩ ተመዊሉ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን፣ Zanzu ብናይ ጀርመን፣ ቤልጄም፣ ደችን ኖርወይን ሕታማት ይርከብ። እዘን መርበባት ሓበሬታ ነናይ ሃገረን ሃገራዊ መሰላትን ሕጊታትን ከምዘንጸባርኻ ተጌረን ስለዝዳለዋ ትሕዝቶአን ቁሩብ ይፈላለ እዩ። እቲ ዳሬክቶሬት ጥዕና ኖርወይ ኣብቲ ናይ ኖርወይ መርበብ ሓበሬታ ንዘሎ ትኽዝቶ ጥራይ እዩ ግቡእት ዝወስድ።


text:
Radio Erena: 11 September 2018
ፖሊስ ሱዳን፣ ኣብ ትሕቲ ብገበን ዝሕተቱ ጨወይቲ ንዝጸንሑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት ሓደ ሚእቲ ስደተኛታት ናጻ ከምዘውጸአ፣ ኢንተርፖል ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኢንተርፖል ኣብ ከተማ ሊዮን ፈረንሳ ካብ ቀዋሚ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ዘመሓላለፎ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ ዝተኻየደ ስርሒት ህይወት ኣድሕን፣ ተጨውውዮም ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ሱዳን ዝነበሩ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ናጻ ከምዝወጹ ኣመልኪቱ።
እቲ ብዕለት 10 መስከረም ዝወጸ ሓበሬታ፣ 85 ካብቶም ኣብ ትሕቲ ጨወይቲ ዝጸንሑ ስደተኛታት ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ምንባሮም የነጽር።
ኣብዚ ፖሊስ ሱዳንን ኢንተርፖልን ብምትሕብባር ዘካየዱዎ መርበብ ጨወይትን ኣሰጋገርትን ናይ ምብታኽ ስርሒት፣ 2 ደቂ ተባዕትዮን 12 ደቀንስትዮን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣትዮም ኣለዉ። ኣምሳያ ጅሆ ዝተታዙ ዝተኸፍለ፣ ልዕሊ 20 ሽሕ ዶላር እውን ኣብቲ ዝተኻየደ ስርሒት ተረኺቡ’ሎ።
ጅሆ ተታሒዞም ቤተሰቦም ገንዘብ ክኸፍሉሎም ዘይከኣሉ፣ ብፍላይ ትሕቲ ዕድመ ህጻናት፣ ኣብ ከም ዕደናን ካልእ ናይ ጉልበት ስራሕን ኣዋፊሮሞም ከምዝነበሩ’ዩ ዝግለጽ።
ካብቶም ተጨውዮም ዝነበሩ ደቂ 10 ዓመት ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ዝርከብዎም ስደተኛታት ዜጋታት ኤርትራ፣ ጫድ፣ ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎ፣ ከምኡ’ውን ኒጀር እዮም።
ዳይረክተር ኣህጉራዊ ትካል ፖሊስ ኢንተርፖል ቲም ሞሪስ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቶም ተጨውዮም ዝጸንሑ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ምዃኖም፣ እቲ መርበብ ጨወይቲ ዝተወሃሃደ ምዃኑ ዘርእይ’ዩ፣ ስለዚ እዩ ከኣ ምትሕብባር ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ኣገዳሲ ዝኸውን’ ክብል መግለጺ ሂቡ።
ኣብቲ ‘ሳዊያን’ ዝተሰምየ ስርሒት ህይወት ኣድሕን፣ ኣስታት 200 ፖሊስ ሱዳንን ኣባላት ኢንተርፖልን ተሳቲፎም።


text:
In this category og blog, you will find different written articles that have been studied and documented by Wihbet Ministries.
ንግሆ ተንሲእና፡ ኣብ ናይ ቁርሲ ናይ ዕላል ግዜና፣ ንበዓልቲ-ቤተይ ከምዚ ክብል ሓተትክዋ፣ ካብዚ መጺኡ ዘሎ ናይ ኮሮና ቫይረስ ኩነት እንታይ ትመሃሪ ኢለ፧ ሓተትክዋ። ኣይደንጎየትን ድማ ገለ ሰለስተ ዝኾኑ ነገራት ዘርዘረትለይ። ኣነ ድማ ምልእ ኣቢለ፡ ገለ ሓሙሽተ ነገራት ወሰኽኩላ። ግና፣ ኮሮና…
ኣብዚ ግዜ'ዚ፣ እዚ ብኮቪድ-19 (COVID-19) ዝፍለጥ ናይ ኖብል ኮሮና ቫይረስ ሕማም፡ ኣዝዩ ቀታልን ጽንኩር ተላባዕን ከምዝኾነ ብኣህጉራዊ ውድብ ጥዕና ዓለም ተነጊሩ ኣሎ። ብርግጽ ድማ ነቲ ዝውሃብ ዘሎ መምሪሒታት ምውሳድን ምጥንቓቕን ዘይኸሓድ ንጹር ነገር ኣሎ። ስለዚ፡ መሰረታዊ ክንገብሮን ክንክተሎን ዝግብኣና ምግባር…
ሓቀኛ ናይ ውሽጢ ፈውሲ . . . ግናኸ ምሕረት ምግባር፣ ቁልፊ ናይ ውሽጢ ፈውሲ እዩ። እዚ ቀንዲ ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ። ምሕረት ምግባር ንሰይጣን ዝሰዓሮ ናይ መወዳእታ ጽፍዒት ኮይኑ፣ ምሕረት ዘይምግባር ግና ንሰይጣን ኣብ ህይወትካ ንኽሰርሕ ፍቓድ ምሃብ እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ…
ኣረዳድኣ ክርስትያን ኣንጻር ኢ-ፍትሓውነት ከም ክርስትያናት ስለ ኩሉ ዓይነት ዘይፍትሓውነት፣ ብፍላይ ድማ ዓመጽን ኢ-ፍትሓውነት ኣንጻር እግዚኣብሄርን ዓላማታቱን ኣብ ምድሪ ክስለፉ ይግባእ። እዛ “ኩሉ” እትብል ቃል ኣብ ዝተፈላለየ ህይወት ሰብ ንዘጋጥም ዘሎ፡ ሕመረት ኩሉ ኢ-ፍትሓውነት ኮይኑ ኣብ ሕልና ክርስትያናት ክትሓክኽ ዝግብኣ…
እዚ እንነብሮ ዘሎና ዓለም፡ ብርግጽ ገስጋስን ለውጣውን ዓለም እዩ። “ማሕበራዊ ፍትሒ” ድማ ብኣፍ ብዙሓት ሰባት ክዝረብን ክዝንተወሉን ጸኒሑ ኣሎ፡ ግና ፍትሒ፣ ክቡር ባህርን ባህላዊን ክብሪ እዩ። ይኹን እምበር፡ ኣብ ዝተፈላልየ ማሕበራዊ ኮነ ባህላዊ ንጥፈታት ብእንገብሮ ተሳትፎታትን ታርጋታትን መግለጺታትን ድማ ዝተፈላለየ…
ኣብ እግሪ መስቀል ምብካይ ሎሚ ዓርቢ ስቕለት ኢልና እንጽውዖ፡ ኣብ ታሪኽ ዓለም እቲ ዘሕዝን መዓልቲ እዩ። ጐይታ እተሰቕለሉ መዓልቲ። ደም እንዳፈሰሰ፡ ካብ ርእሱ ብገጹ እንዳ ሓለፈ። ነቲ ፈጣሪ ኲሉ ዝኾነ ኣኽሊል እሾኽ ምስ ሰለምዎ። ቃላት ቃንዛን ቅዛነን ካብ ኣፍ’ቲ፣ ብቃል…
ቅድሚ እታ እተሰቕለላ መዓልቲ፡ ሓሙስ ምሸት ከምዝነበረት እዩ ዝንገር። ኣብዛ ምሸት’ዚኣ ድማ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ትምህርቲ ከምዝመሃረ ኣብ ዮሃንስ ወንጌል ምዕራፋት 13-17 ሰፊሩ ኣሎ። ኣእጋር ደቂ-መዛሙርቱ ብምሕጻብ - ጐይታ ንሱ ባርያ ኮነ (ዮሃ 13፡3-20)፣ ንደቂ መዛሙርቱ ኣብ መኣዲ ጐይታ ኣቀመጦምን…
ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ብዛዕባ ሓንቲ ጉልሻ ብምምሳል ክንጽሕፍ ዝጀመርናዮ፣ መቀጸልትኡ እንሆ። እግሪ እታ ጉልሻ ብሰለስተ እንተዘይኮይኑ ብክልተ ኮነ ብሓንቲ ክቀውም ኣይክእልን እዩ። ሰለስቲኤን ኣእጋራ ድማ ሓንቲ ካብ ሓንቲ ብዘይ ሰናነፍ ደልዲለን ደው ክብላ ኣለወን። እታ ሓንቲ እግሪ ጌጋ-ኣልቦነት (inerrancy)…
ጉልሻ፣ ሓደ ሰለስተ እግሪ ዘለዎ፣ ንመብሰልን ሓዊ መእጎድን እንጥቀመሉ ኣቕሓ እዩ። ብፍላይ ድማ ኣብ መርዓታት መስርሒ ጸብሒ ምእንቲ ክኸውን፡ ኣዝዩ ዓብዪ ሓዊ ንኽእጎድ ሓጋዚ ኣቕሓ እዩ። ግና ጉልሻ፡ ሰለስተ እግሪ ስለዘለዋ፡ ሓንቲ ካብተን ኣእጋራ እንተተሰይራን ሓንኪሳን፣ እታ ጉልሻ ደው ክትብል…
ህይወት ሰብ ኩሉ ከም ዕንባብ ዝበርስን ዝቕምስልን እዩ፡ ሓጺር ዕድመ ኩሉ ድማ ሓላፊ እዩ - ንብረት፡ ገንዘብ፡ መኪና፡ ገዛ፡ ውሉድ፡ ሰብኣይ፡ ሰበይቲ፡ . . . ኮታ ኩሉ ነገር ንሓጺር እዋን ጥራይ እዩ፡፡ ኣብ መጽሓፍ እዮብ ከምዚ ይብለና፡ «ሰብ፡ ውሉድ ሰበይቲ፡…
ሓደ ሓደ እዋን እንክሓስብ ምንጪ ኩሉ መግደራናን ጭንቕናን፡ ሓቂ ብምንጻግና ኮይኑ ይስመዓኒ። ኣብ ቀረባ እዋን ምስ ሰለስተ መማህርተይ (ኖርወጃውያን) ብዛዕባ ትምህርቲ ኣብ እንዘረረበሉ ዝነበርና እዋን፡ ሃንደበት ብዝመስል ስለ ሓቂ ዘረባ ጀመርና እሞ፡ ሓቂ ዝብሃል ከምዘየለ ከእምኑኒ ድማ ብዙሕ ተከራኸሩኒ። በዚ…
ክርስትያን ኣማንን ፖለቲካዊ ተሳታፍነትን ሓደ ክርስትያን ኣማኒ ፖለቲካዊ ተሳትፎ ኪህልዎ ይኽእልዶ? ሰዓቢ ክርስቶስ ኴንካ ፖለቲካዊ ሞያ ኪህልወካ ይኽእልዶ? ክርስትያናት ኣብ ፖለቲካዊ ሓደው ማሕበራዊ ንጥፈታት (ኣክቲቪዝም) ኪዋስኡ ይኽእሉዶ? ወዘተ ዚብል ሕቶታት በብጊዜኡ ኣብቶም ወንጌላውያን ከምኡውን ካልኦት ክርስትያናት ኣሕዋት ዚለዓልን ዜከራኽርን ሕቶታት…


text:
ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮን ናይ ቅድስቲ መንበርን ናይ ዕለት 26 ለካቲት 2020 ዓ.ም. መርሓ ፍጻሜታት መዘክር፥ ዕለቱ ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ 2020 ዓ.ም. ዓቢይ ጾም እትጅምረሉ ዕለት ብምዃኑ፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ባዚሊካ ቅድስቲ ሳቢና ዝፈጸመዎ ስነ ስርዓት ረቡዕ ናይ ሓሙዅሽትን ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴን ዝለገስዎ ስብከን፡ ቅድሚ እዚ ስነ ስርዓት’ዚ ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ከምዝለገሱን፡ ዕለት 28 ለካቲት 2020 ዓም. ነፍሲ ወከፍ ኣባይቲ ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳት ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ኣብ ምክልኻል ዘካይድዎ ጻዕርን ኣገልግሎትን ዝተሓባበርዎምን ዘሰንይዎምን ዝቐውም ግብረ ሓይሊ ብወግዒ ክቐርቡን ክላለዩን ምዃኖም ዘመላኸቱ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ሰርጆ ቸንቶፋንቲ ኣብ ዘቕረብዎ መዘክራዊ ሓተታ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ዕለት 26 ለካቲት 2020 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ከምዝለገሱን፡ ዕለቱ እውን ናይ ላቲን ስርዓት እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ 2020 ዓ.ም. እዋን ዓቢይ ጾም እትጅምረሉ ዕለት ብምዃኑ፡ ቅዱስነቶም ነዚ ምኽንያት ብምግባር እውን፡ ብዛዕባ ዓቢይ ጾም ስፍሕ ዝበለ ትምህርቲ ከምዘቕረቡን፡ እንተወሓደ ኣብዚ እዋን ዓቢይ ጾም፡ ካብ ተለቪዥንን ተለፎን ፍልይ ኢልና ንጽጉማት ብምርዳእ ኣሰር ኢየሱስ ንከተል እንክብሉ ምዒዶም፡ ዘመነ ዓቢይ ጾም ንቃል እግዚኣብሔር ንምስማዕ ምሩጽ ግዜ እዩ። ንተለቪዥንን ተለፎንን ዓጺና ቅዱስ መጽሓፍ እንኸፍተሉ እዋን። ካብ ናይ ኢድ ተለፎና ተፈሊና ምስ ቅዱስ መጽሓፍ እንጣመረሉ ጊዜ። ዘመነ ዓቢይ ጾም ምድረበዳ ኰይኑ ንዅሉ ገዲፍካ ምስ ወንጌል እትዛመደሉ እዩ። ንዘይጠቅም ትርፊ ዘረባን ሕሜትን ጸለመን ወጊድ እትብለሉ ጊዜ እዩ። ምስ ጐይታ ልቢ ንልቢ እተዕልለሉ። ንንጽሕና ልቢ እትሰርሓሉ እዋን። ዓለምና ብዅሉ ተበኪሉ ልብና ረሲሑ ተበኪሉ ስለዘሎ ካብቲ ኩሉ ናይ ዓመጽ ዘረባን ከንቱነትን ፍንትት ምባል የድሊ። ኩሉ ተገላቢጦሽ ኰይኑ ሓደርካ ዝብለካ ዝጸርፈካ ብዙሕ ዝዀነሉ። ከም ናይ መወዓውዒ ንግዲ ባዶ ዝኾነ ቃላት ምድግጋምን ተለሚዱስ ብዛዕባ ዘድልን ዘይድልን ብዙሕ ይዝረብ፡ መንፈስ ዓለም ኣብ ኩሉ ገኒኑ ዓፊኑና ይርከብ። ካብዚ ክንድሕን ናብ ምድረበዳ ምውጻእ እዩ። ብዙሕ ግዜ ነቲ ኣብ ውሽጢ ልብና ኣብ ሕልናና ንዝዛረበና ቃል ኣምላኽ ክንሰምዖ ንጽገም። ኢየሱስ ናብ ምድረ በዳ ክጽውዓና ነቲ ኣድላይን መሰረታውን ዝኾነ ጽን ኢልና ክንሰምዕ ይዕድመና። ነቲ ፈታኒ ዲያብሎስ ‘ሰብ ብእንጌራ ጥራይ ኣይኮነን ዝነብር እንታይ ደኣ በቲ ካብ ኣፍ ኣምላኽ ብዝወጽእ ቃል እዩ` (ማቴ 4.4) ቢሉ ዝምልሰሉ ከኣ ነዚ እዩ። ልክዕ ከም መግቢ ዕለት ኣኳ ደኣ ካብኡ ብዝያዳ መንገዲ ምስ እግዚኣአብሔር ክንዛረብ እሞ በቲ ካብ ኣፉ ዝወጽእ ቃላት ክንምገብ እዩ ነዚ ንምግባር ከኣ ምጽላይ የድሊ። ጾም፥ ከንቱ ዝዀነን ጠገለ ዘይብሉን ኵሉ ሓዲግና ናብቲ ኣገዳሲ ዝዀነ እነድህበሉን እዩ፡ እዚ ኸኣ ናይ ምሕረት ተግባራት ንኽንፍጸም መታን ናብቶም ዝተነጸሉን ዝተሓረጉን ከነብል ይድርኸና፡ እዚ እዩ እቲ ናብ ፋሲካ ዝወስድ መገዲ ከምዝበሉ ዝሓበሩ ቸንቶፋንቲ ኣስዒቦም፡ ኣብ ፍጻሜ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቶም ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝተረኽቡ ካብ ውሽጥን ወጻእን ዝነምጹ መንፈሳውያን ነጋዶ ሰላምታኦም ኣቕሪቦም፡ ብፍላይ ካብ ዒራቕ ንዝመጹ፥ “ንኣኻትዅም ካብ ዒራቕ ዝመጻእኩም ቅርበተይ ክገልጸልኵም እፈትው፡ ብሕድ ሕዳዊ ውግእ እትሳቐዩን ስሌዅምን ስለ እታ ክበጽሓ ኣብ ልበይ ዘላ ሃገርኵምን እጽልይ” ቢሎም ኣስዒቦም እውን ብተህዋስ ኮረና ተኸሲቱ ዘሎ ሓድሽ ሕማም ምኽንያት ንዝሳቐዩን ነዚ ሕማም’ዚ ንምብዳህ ዝዓዩ ሓኻይምን ተመራመርትን ስብ ሙያ ክንክን ጥዕናን መንግስታትን እጽልይ፡ ኣብ ጸገም ንዝርከቡ ናይ መገዲ ኣየር ኢጣሊያ ሰራሕተይናታት ኣጋጢምዎም ዘሎ ናይ ስራሕ ቅልውላው መፍትሒ ክርከቦን ስለ ኣባይቲ ስድራኦምን እጽልይ” ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።
ቅድም ክብል ከምዝሓበርናዮ እውን ቅዱስነቶም ብምኽንያት ምእውታው ዓቢይ ጾም ኣብ ባዚሊካ ቅድስቲ ሳቢና ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ዝሰርዕዎ ረቡዕ ናይ ሓሙዅሽቲ ስነ ስርዓት፥ ድዅማትን ተኣፈፍትን መወትን ኢና፡ ኣብቲ ማእለያ ዘይብሉ ፍጥረት እግዚኣብሔር ብእግዚኣብሔር ዝተፈቕሩ ሓመድ ኢና፡ ኣብ ቅድሚ የዕንቲ እግዚኣብሔር እቲ ዝኸበረ ሓመድ ኢና፡ ንኽንፍቀርን ከነፍቅርን ደቂ እግዚኣብሔር ንኽንከውን ዝተፈጠርና ኢና፡ ዓቢይ ጾም ናይ ጸጋን ናይ ፍቕሪ ጥማቶ እግዚኣብሔር ኣባናን ኣብ ልዕሌናን ምዃኑ እነስተውዕለሉ እዋን እዩ፡ ዕንወትን ውድቀትን ፍርስራስን ውግእን፡ ዝንጸሉ ንጹሓን ዕሸላትን፡ ናይ ዝንጸጉ ድኻታት ሕይወትን ከም ጓሓፍ ናይ ዝሕሰቡ ኣረጋውያን ሕይወትን፡ ንገዛእ ርእስና ዝጐድእን ናብ ሓመድ ዘምልሰና መገዲ እዩ፡ ኣብ ርክባትና ክንደይ ሓመድ ኮን ይህሉ፡ ኣብ ቤትናን ኣባቲ ስድራናን፡ ባዕእስን ምዕርምራምን ውግእን ምስሓባባትን ምቱኽታኻትን፡ ይቕረታ ኣይትሓዘለይ ንምባል ዓቐበት ዝዀነና፡ ክንመሓርን ክንምሕርን ዝሰኣነና፡ ይግብኣንን መሰለይን ክብረይን ንምባል ጥራሕ እንቀዳደም፡ ፍቕሪ ዘመራስሕን ሕይወትና ዘኽፍእ ማእለያ ዘይብሉ ሓመድ፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቤት እግዚኣብሔር እውን ሓመድ ክኹመር ንፈቅድ፡ ናይ ዓለም ናይ ምዃን ሓመድ መአከብ ንገብራ፡ ነቲ ሓመድ ምዃንና እግዚኣብሔር ናብ ክብሪ ክቕይሮ ዝከኣሎ እዩ፡ ምስ እግዚኣብሔር ንኽንዕረቕ ንፍቀድ፡ እቲ ልብና ዝፈልጦን ዘፍቕሮን ዘሕውዮን ኢየሱስ ጥራሕ እዩ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ስብከት ከምዝለገሱ፡ ምስጢረ ንስሓ ይሕድሰናን ልብና የንጽሖን፡ ናብ ፋሲካ መታን ንኽንጓዓዝን ንኽንብጽሕን፥ ክም ፍቑራት ደቂ እግዚኣብሔር ንዕርቂ ሕራይ ንበል ከምዝበሉ ቸንቶፋንቲ የዘኻኽሩ።
ዓቢይ ጸም፡ እዋን ምልዋጥ፡ ናብ እግዚኣብሔርን ኣሕዋትን - ብጻይን ንኽንብል ዝድርኽ ለውጢ እንጽገወሉ እዋን፡ ነዚ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዘመነ ዓቢይ ጾም ኣብ ብራዚል እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን፥ ጐስጓስ ሕውነት ዝብል መደብ እተካይደሉን ኰይኑ፡ እዚ ቅድሚ 50 ዓመት ዝተበገሰ ብዘይ ምቁራጽ ኣብ ነፍሲ ወከፍ እዋን ዓቢይ ጾም ዝካየድ መደብ’ዚ ምኽንያት ናብ ብራዚል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ክኸውን እንከሎ፡ ሕውነት ነቲ ዓውሎማዊ ዘይተገዳስነትን ሸለልንተይናነትን ንምስናፍ፡ ሕውነት ከም ደቂ - እግዚኣብሔር ንምንባር፡ ክርስቲያን ሕያዋይ ሳምራዊ ኣብ ምምሳል ዝትግህ እዩ፡ ልቡ ከፊቱ ናይቲ ኣብ ጸገም ዝርከብ ሓው ገዓርን ነቲ ማእለያ ዘይብሉ ስቓይን መከራን ናቱ ገይሩ ንኽቃላሕ ዝገብር እዩ፡ ንናይ ሓው ጸገም ቀረባ ንምዃን እቲ ናይ ሓው ጸገም ኣባኻ ከም ናትካ ኰይኑ ኣብ ልብኻ ምስ ዝቓላሕ እዩ፡ ስለዚህ ምልዋጥ ናብ እግዚኣብሔር ካብ ንሓው ምግልጋል ዝተነጸለ ኣይኰነ፡ ናብ እግዚኣብሔር ምባልናን ምልዋትናን ዝምዘን ንሓውና ብዘሎና ፍቕሪ እዩ ዝብል ሓሳብ ኣብቲ ናብ ብራዚል እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ከምዘስመሩሉ ቸንቶፋንቲ ሓቢሮም ዘቕረብዎ መዘክራዊ ሓተታ ይዛዝሙ።


text:
Radio Erena: 07 January 2015
ኣህጉራውያን ክለባት ቅድድም ብሽክለታ፣ የዒንተን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ተቀዳደምቲ ኣንቢረናሉ ኣብ ዘለዋ እዋን፣ ጀርመናዊት ክለብ ባይክ ኤይድ ኣብዚ ዓመት ክልተ ተወሰኽቲ ኤርትራውያን ጸንቢራ ከምዘላ ኣፍሊጣ።
እታ ጋንታ ኣብ ዘውጽኣቶ መግለጺ፣ ኣብ ዓመት 2016 ንኣባል ደቡብ ኣፍሪቃዊት ክልተ ኤምቲኤን ኩቤካ ዝነበረ ሜሮን ተሾመን ኣማኑኤል መንግስን ከተፈርምን እንከላ፣ ኣቀዲሙ ምስኣ ዝተጸንበረ ሜሮን ኣማኑኤል’ውን ኣባላ ኮይኑ ክቕጽል ምዃኑ ኣረጋጊጻ።
እታ ጋንታ ብጠቕላላ ጸንቢራቶም ካብ ዘላ ሽዱሽተ ተቐዳደምቲ እቶም 3 ኤርትራውያን’ዮም። እቶም ክልተ ሩዋንዳውያን ክኾኑ እንከለዉ፣ እቲ ሓደ ከኣ ታንዛንያዊ’ዩ።
ዝበዝሑ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ጸንቢራ እትርከብ ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ፣ ደቡብ ኣፍሪቃዊት ኤምቲኤን ኩቤካ’ያ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ምስ ክልተባት ደቡብ ኣፍሪቃ፣ ጀርመን፣ ቤልጁምን ካልኦትን እናተጸንበሩ ኣህጉራዊ ተፈላጥነቶም ኣብ ምዕባይ ይርከቡ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ብሉጽ ተቐዳዳምይ ብሽክለታ ኣህጉር ኣፍሪቃ ዝተዓወተ፣ ፕሮፌሽናል ተቀዳዳምዩ ዳኒኤል ተኽለሃይማኖት ሎሚ ዓመት ኣብ ዝካየድ ዙር ፈረንሳ፣ ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዝበለጸ ዓወታት ክጎናጸፍ ዘለዎ ተስፋ ምግላጹ መርበባት ቅድድም ብሽክለታ ይገልጻ ኣለዋ።
ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ዳኒኤል ተኽለሃይማኖትን መርሃዊ ቅዱስን፣ ኣብ ዙር ፈረንሳ ዝተሳተፈ ናይ መጀመርያ ጸሊምቲ ኣፍሪቃውያን ብምዃን ክብረ ወሰን ምጭባጦም ይዝከር።
ብፍላይ ዳኒኤል ኣብ ቦኽሪ ሱታፌኡ፣ ኣምበሳ ዓቐብ ብምዃን ንዝተወሰነ መዓልታት ምቕጻሉ ኣብ ቅድድም ብሽክለታ ዓለም፣ ኣፍሪቃን ኤርትራን ፍሉይ ክብሪ ሒዙ ይርከብ።
============================


text:
Radio Erena: 30 December 2020
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ መዓስከራት ትግራይ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ካብዚ ወርሒ’ዚ ኣትሒዙ ናይ መግቢ መሻርፍ ክዕድል ምዃኑ ኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢሩ።
እቲ መንግስቲ፣ ካልእ ተወሳኺ ቀረባት ንምድላው’ውን ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ይዘራረብ ከምዘሎ’ዩ ገሊጹ።
እንተኾነ፣ ኣብ መዓስከር ዓዲ ሓሩሽ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዛጊት ዝተዋህቦም ናይ መግቢ መሻርፍ ከምዘየለ’ዮም ዝጠቕሱ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነቶም ኣብ ትግራይ ካብ ዝተኻየደ ኵናት ሃዲሞም ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኣትዮም ዝጸንሑ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ እናገፈፈ’ዮ ናብ መዓስከራት ዝመልሶም ዘሎ።
ህወሓት፣ ንኤርትራውያን ስደተኛታት ንፖለቲካዊ ዕላማ ክትቐመሎም ጸኒሑ ዝበለ እቲ መንግስቲ፣ መዓስከራት ስደተኛታት ግቡእ ሰብኣዊ ኣገልግሎታት ዝርከበለን ማእከላት ኮይነን ከምዝቖማ ገሊጹ።
ኣብ ኣርባዕተ መዓስከራት ዝጸንሑ ልዕሊ 90 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ውሕስነት ኣብ ዘይብሉ ኩነታት ወዲቖም ከምዘለዉ ይፍለጥ።
ስእሊ- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
===============


text:
Radio Erena: 11 February 2016
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘንበሮ እገዳ ንኽልዓል እቲ መንግስቲ ጽዑቕ ዲፕሎማስያዊ ዘመተ ኣብ ምክያድ ከምዝርከብ ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
እቲ መንግስቲ ምስ ዝተፈላለዩ ኣካላት ሕቡራት ሃገራት ርክባት ኣብ ምክያድ ተጸሚዱ ከምዘሎ ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ ንሓያሎ ዲፕሎማሰኛታትን ፖለቲከኛታትን እቲ ውድብ’ውን ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ክገብሩ ይዕድም ምህላዉ ገሊጾም።
ኣብዘን ዝሓለፈ ክልተ ቅነ ጥራይ ወከልቲ ዝተፈላለዩ ኣካላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ዑደት ብምክያድ፣ ኣብ መዳይ ልምዓት፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላትን፣ እገዳን ከምዝዘተዩ ይዝከር።
መንግስቲ ኤርትራ ንሶማላውያን ዕጡቃት ይድግፍ ኣሎ ብዝብል ዝጀመረ ክሲ፣ ጉዳይ ጅቡቲን ኩነታት ሰብዊ መሰላትን ተደማሚርዎ፣ ነቲ መንግስቲ ኣብ ዞባ’ውን ኣህጉራውያን ተነጽሎታት ሸሚምዎ ይርከብ።
ባይቶ ጸጥታ’ውን ብጉዳይ ኤርትራ ኣብ ታሕሳስ 2009 ከምኡ ድማ ኣብ ታሕሳስ 2011 ኣብ ዝተራኸበሉ ክልተ እዋናት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ እገዳ ብምሕላፍ’ዩ ኣኼብኡ ከምዝዓጸወ ኣይርሳዕን።
እገዳ ዘምጽኦ ለውጢ ከምዘይህሉ ብተደጋጋሚ ዝገለጸ መንግስትትቲ ኤርትራ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ኣውራ ማሕንቖ ናይ ንሸቶታት ሚለንዮም ንምህራም ዝዓለመ ናይ ልምዓት መደባት ኮይኑ ምህላዉ፣ ብመንገዲ ዲፕሎማሰኛታቱ ኣብ ምግላጽ ይርከብ።
ቀዋሚ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣቶ ግርማ ኣስመሮም፣ ብ9 ለካቲት ምስ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባንኪ ሙን ኣብ ዝተራከበሉ’ውን ነዚ ነጥቢ’ዚ ከምዘልዓለ እቶም ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝልኣኹ ምንጭታት ጠቒሶም።
ኣብ ኤርትራ ተኸሲቱ ዘሎ ሓያሎ ጸገማት፣ ኣውራ ጠንቁ ሕቡራት ሃገራት፣ ነታ ኣህጉራዊ ውዕላት ንምጥሓስ ክሳብ እዚ እዋን፣ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ወሪራ እትርከብ ኢትዮጵያ፣ ካብ መሬት ኤርትራ ክትወጽእ ከገድዳ ብዘይምኽኣሉ ምዃኑ’ዩ መንግስቲ ኤርትራ ዝገልጽ።
=============================


text:
ወያነ…! ወያነ…! ወያነ! ክሳብ መዓስ..? – ሳልሳይ ክፋል
ወያነ…! ወያነ…! ወያነ! ክሳብ መዓስ..? – ሳልሳይ ክፋል
ሳልሳይ ክፋል
ወያነ…! ወያነ…! ወያነ! ክሳብ መዓስ..?
እዚ ጽሑፍʼዚ ከምቲ ቀዲመ ኣብ ክልተ ክፋላት ጽሑፋተይ ዝገለጽኩዎ ንህሉው ኩነታት ሃገርናን ጉጅለ ስርዓት ህግደፍን ብመንጽር ደምበ ተቓውሞ ዝኸዶ ዘሎ ዘገምታዊ ኣካይዳ እናኣነጻጸረ ዝገልጽን ዝጸሐፍን ዘሎ ጽሑፍ ኢዩ፡፡ ስለ ዝኾነ ኣርእስቲ ጽሑፈይ ምስቲ ቀንዲ ሕመረት ሓሳብ ዕላማ ዝገበረ ኢዩ፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ክፋላት ጽሑፈይ፡ ቀዳማይ ‹ካብ ፈጣሪኣስ ፋሕጣሪኣ› ኣብ ዝብል ጽሑፈይ ህዝቢ ንስርዓት ህግደፍ ዓኽ ቱፍ ኣብ ዝብለሉ ዘሎ ናይ ምጾታቱ ግዜ፡ ደምበ ተቓውሞ ንስርዓት ህግደፍ መድሎ ኮይኑዎ ከም ዘም ዘሎ ዝእምት ኢዩ፡፡ ኣብቲ ካልኣይ ክፋል ጽሑፈይ እውን ብተመሳሳሊ፡ ደምበ ተቓውሞ ድሌትን ተበግሶን ህዝቢ ተገንዚቡ፡ ኣብ ክንዲ ማዕበላዊ ቃልሲ ከለዓዕል ዝፍትን ምስ ህግደፍ ኣብ ሓደ ሓዲድ ተሰሪዑ፡ ነቲ ናይ ቀዳምነት ቀዳሚ ዕይኡ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ዘንጊዑ፡ ኣብ ጓል መንገዲ ይህውትት ምህላዉ ዘነጽር ኢዩ፡፡ ሎሚ ኣብ ሳልሳይ ክፋል ጽሑፈይ ድማ ተረካቢ ይዓድዮ ዝዓይነቱ ወያነ! ወያነ! ወያነ! ኣካይዳ ደምበ ተቓውሞ ካብ ህግደፍ እንታʼዩ ዝፈልዮም ንምንጽጻር ኢዩ፡፡ ከምቲ ቀዲመ ዝበልኩዎ ቁስሊ ደምበ ተቓውሞ ክሓዊ እንተድኣ ኮይኑ ክጉዳእ ኣለዎ፡፡ ሓደው እቲ መሽሚሹ ጋንግርን ዝገበረ ኣካል ተቖሪጹ ክእለ ኣለዎ፡፡ ከም ሓለፍቲ ፖለቲካውያን ውድባት፡ እሞ ድማ ቃልሲ ክንመርሕ ዓቕምን ክእለትን ኣለና እናበልካ ንኽቃለስ ዝተቐረበ ህዝቢ ምሕንኳል ዓገብ!
ጉጅለ ስርዓት ህግደፍ ዕድመ ምልኪ ስልጣኑ ከናውሕ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘይተደለየ ኣህላቕን ኣዕናውን ኲናት ምስ ኣእተዎ፡ ንዓሰርተው ሹዱሽተ ዓመታት ክሕባኣሉ ዝፈተነ በዓቲ ወያነ! ወያነ! ወያነ! ዝብል ንኣእዛን ኩልና ዘደንቖረ መዝሙር ኢዩ፡፡ ብዘይ ቀልዓለም ድማ እቲ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝነስነሶ ወያነ! ወያነ! ወያነ! ዝብል ሓደገኛ መርዚ ሕጂ እውን ገና ኣብ ብዙሓት ኣሕዋት ኤርትራውያን ስክፍታን ምጥርጣርን ፈጢሩ ምህላዉ ዝከሓድ ኣይኮነን፡፡ ናብ ሱዳን፡ ጅቡቲ፡ የመን ምኻድ ስግረዶብ ዝብል ስያመ ክወሃቦ እንከሎ፡ ናብ ኢትዮጵያ ምእታው ግን ክድዓት ኢዩ ተባሂሉ፡፡ ስለ ዝኾነ ኣሽሓት መናእሰያት ግልያነት ስርዓት ህግደፍ ዝመረሮም ከምዚ ሎሚ እቲ መርዛም ሓሳብ ህግደፍ ከይተሳዕረ ናብ ኢትዮጵያ ዝቐርቦም ናብ ሱዳን ክኣትዉ ኣደዳ ምጭዋይን ምሻጥን ኮይኖም ኢዮም፡፡ እንተ ሎሚ ግን እዚ ተመናኒሁ ዝተመንወ መርዛም ሓሳብ ህግደፍ ተሳዒሩ ኢዩ፡፡ መናእሰያት ጥራይ ዘይኮኑ፡ ህይወቶም ከድሕኑ ኤርትራውያን ስድራቤታት ብጅምላ ናብ ኢትዮጵያ የምርሑ ኣለዉ፡፡ ደቂ ሰብዓ ሰማንያ ዓመት ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያ ተዐቚቦም ኣለዉ፡፡ እቲ ሓቂ እዚ ኢዩ፡፡ ህዝቢ ነቶም ቃልሲ ክንምርሕ ብቕዓት ኣለና ዝብሉ፡ ገለ መራሕቲ ውድባትን ማሕበራትን ብንቕሓቱ ቀዲምዎም እናተዓዝረ፡ ንሶም ከም ጸማም ሓደ ደርፉ ወያነ! ወያነ! ወያነ! ዝብል መዝሙር ህግደፍ ከም ፓፓጋሎ ክደጋግሙ ክትሰምዕ ዘሕዝንʼዩ፡፡ ብርግጽ ʼ ከ ወያነ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ድዩ…..?
ሓደ ኣብ ጥልያን ዝነብሩ ኣቦ ኣብ ኢመይለይ ከምዚ ክብሉ ጽሒፎምለይ ነይሮም፡፡ ̋ ሚኪኤል ወደይ ንጥፍኣት ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ወያነ ዘይኮና፡ ካብቲ ኣብ ማእከል ኣስመራ ዓስኪሩ ዘሎ መንነቱ ዘይንፈልጦ ስርዓት ህግደፍ ኢና ክንጥንቀቕ ዘለና፡፡ ወያነ ሎሚ ዘይኮነ ገና ኣብ በረኻ እንከሎ እውን ንናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ብመትከል ዝኣምን ዝነበረ ውድብ ኢዩ፡፡ ካብዚ ኣብ ኣስመራ ኣድፊዑ ዘሎ ሽፍታ ስርዓት ግን ብዙሕ ስክፍታ ኣለና፡፡ ንናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ዘይኣምኑ፡ ፍጹም ዘይወሓጠሎም፡ ዓሰብ ናይ ኢትዮጵያ ኢያ ዝብሉ ኢዩ ዘዕኩኽ ዘሎ፡፡ ወተሃደራት ደምሒት ካብ ደቂ ኣፍዓበት ትግረ ወሊዶም ክትሰምዕ ብሓቂ ከቢድ ኢዩ፡፡ ኣብዚ ጉዳይ ገለ ክትብል ነቶም ወያነ እባ ኢትዮጵያ እናበሉ ቀንዲ ጉዳይና ዘረሱዑና ዘለዉ ዓገብ ክትብሎም እምሕጸነካ፡፡˝ ዝብል ትሕዝቶ ዝነበሮ ኢዩ፡፡ ሳልሳይ ክፋል ጽሑፈይ ኣብዚ ኣርእስቲ እዚ ከቶኩር ዝገበረኒ እውን እዚ ርእይቶ ናይዞም ለባም ኣቦ ኢዩ፡፡
ዘደንጹ ኢዩ፡፡ ኣዲኣ ገዲፋስ ሓትነኣ ትናፍቕ ዝበሃል ከምዚ ምስ ተረኽበ ኢዩ፡፡ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ኣይኮነ ካልእ ኢሳይያስ ዝመርሖ ጉጅለ ህግደፍ ጥራይ ኢዩ፡፡ እዚ ስሱዕን መላኽን ቀታልን ናይ ውሑዳን ጉጅለ ስርዓት ህግደፍ፡ ኤርትራን ኤርትራውያንን ሱር መሰረቶም ሓኺኹ ከጥፍእ ናይ ሓይለቡኡ ይሰርሕ ኣሎ፡፡ ንኹሉ ህዝቢ ብናይ ስለያ መሓውራቱ ጅሆ ሒዙ፡ መናእሰያት ኤርትራ ኣብ ናይ ግልያነት ማሕቡስ ሓይርዎም ኣሎ፡፡ ዓቕሉ ዝጸበቦ ድማ ዝረኸበ ይርከበኒ እናዳበለ እግሩ ናብ ዝመረሖ ይበታተን ኣሎ፡፡ ንሃገር ኣዕንዩ ህዝቢ ተመጽዋቲ ናይቲ ስርዓት ከም ዝኸውን ገይሩ፡ ዝርካቡ ሃብቲ ሃገር ኣብ ትሕቲ እዚ ዓማጺ ስርዓት ከም ዝኸውን ገይርዎ ኣሎ፡፡ ናጽነት ኤርትራ ብሓባራዊ መስዋእቲ ህዝቢ ዝተረጋገጸ ክንሱ እዚ ቀታሊ ስርዓት ከም ወሃብን ከላእን ማይ ኮይኑ፡ ንሕና ዝበልናካ ትገብር፡፡ እንተዘየለ ኣብኣ ትደኻ ብምባል፡ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝመርሑ ጀጋኑ ከይተረፈ ብናይ ክድዓት ወንጀል ጠቂኑ ቀቲሉን ዓፉኑን ብዘይ ፍርዲ ሓይሩን ኢዩ፡፡ ዝኸፈአ ድማ ንህዝቢ ሰላሙ ዘሪጉ፡ ከይቀስን ውሽጣዊ ጉዳያቱ ከይርኢ ጸላእቲ ኣለዉኻ፡ ቀናኣትን ሓሳዳትን ኣለዉኻ፡ መጹኻ ወረሩኻ እናበለ፡ ነቲ መዳርግቲ ኣልቦ መስዋእቲ ዝኸፈለሉ ናጽነቱ ከም ዘየስተማቕርን መዋእሉ ኣብ ውግእን ዕግርግርን ከም ዝጽመድ ገይሩ ኢዩ፡፡ እታ ቀንዲ መዋግኢት ጠበንጃ ስርዓት ህግደፍ ድማ፡ ወያነ! ወያነ! ወያነ! ትብል መርዛም መዝሙር ኢያ፡፡ ኣብታ ንጥፍኣትና ኲናት ዝተወላዓላ ወርሒ ግንቦት 1998 ዓ/ም መንዩ ክርቢት ሸርጢጡ ግን፡ ጉጅለ ህግደፍ ባዕሉ ምዃኑ፡ ካብ ህዝቢ ተኸዊሉ ብደሚቕ ቀለም ክታሙ ኣንቢሩሉ ኣሎ፡፡
እቲ ዘሕዝን ገለ መራሕቲ ፖለቲካውያን ውድባት ደምበ ተቓውሞ፡ ወይ ውን ኣንጻር ህግደፍ ክንቃለስ ድግድጊት ተዓጢቕና ኣለና ዝብሉ ፡ መራኸቢ ብዙሓን ብፍላጥ ድዩ ብዘይ ፍላጥ ህግደፍ ዝጥቀመሉ ቋንቋ ወያነ! ወያነ! ወያነ! ክደጋግሙን ኣብ ክንዲ ንዕርቂ ንጽልኢ ክቶዃትኹ ክትርኢ ዘደንጹ ኢዩ፡፡ ጉዳይና ብህግደፍ ዝተመንዘዓ መሰል ኤርትራውያን ምምላስ ኢዩ፡፡ ጉዳይና ፍትሕን ዲሞክራስን ኣብ ኤርትራ ምንጋስ ኢዩ፡፡ ቃልስና ብሕጊ እትመሓደር ሃገር ክትህልወና ምግባር ኢዩ፡፡ ቃልስና ንፍትሕን ዲሞክራስን እንተድኣ ኮይኑ፡ ስለምንታይ ወያነ! ወያነ! ወያነ! ኣብ ዝብል ዒንኪላሎ ሓሳብ ደምበ ተቓውሞ ሸንኮለል ዝብል ዘሎ፡፡ ከም ውልቀ ርእይቶይ ኣብ ኢትዮጵያ በትረ ስልጣን ጨቢጡ ዘሎ ውድብ ኢሂወደግ ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ኤርትራውያንን ሽግር ይፈጥር እንተ ድኣ ሃልዩ ካልኣይ እምበር ቀዳማይ ጉዳይና ኣይኮነን፡፡ ቀዳማይ ጉዳይና በቲ ጉጅለ ህግደፍ ዝኸዶ ዘሎ ኣካይዳ ክንህልዉ ዲና ኣይክንህልውን ንዝብል ሕቶ ክንምልስ ኣለና፡፡ ብዘይ ቀልዓለም ጉጅለ ህግደፍ በዚ ዝኸዶ ዘሎ መንገዲ ክቕጽል ንእሽቶ ዕድል እንተሂብናዮ፡ ከም ኤርትራውያን ህላውነትና ኣስጋእን ኣጠራጣርን ኢዩ፡፡ ኢሳያስን ጉጅልኡን መንነት ህዝቢ ኤርትራ መሰረቱ ክሓኩ ይሰርሑ ኣለዉ፡፡ ንሕና ድማ ወያነ ክንብል መሬት ዓሪቡና፡፡
ከምቲ ናይ ስነ ኣእምሮ ምሁራት ዝብልዎ፡ ሓደ ጉዳይ ከተሳልጥ ሪጋ ትገብር እሞ ቀልጢፉ ኣይሰልጠካን፡፡ ካልእ ክትገብሮ ዝግባኣካ እናሃለወ፡ እዚ ኩሉ ተጸብየስ ኣይፋለይን ብምባል ተሃላሊኽካ ክሰልጠካን ከይሰልጠካን ከይፈልጥካ ፍጭም ትብል፡፡ ክትገብሮ ዝግበኣካ ነገር ሰኣን ሓሳብካ ምቕያር ይተርፈካ፡፡ ናይ ገለ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዘለዉ ኣካይዳ እውን ተመሳሳሊ ኢዩ፡፡ ሰኣን ነቲ ዝበለየን ግጉይን ሓሳብ ኣሪሞም ናብቲ ቁኑዕ ጎደና ቃልሲ ዝኣትዉ፡ ማዕረ ህግደፍ ወያነ! ወያነ! ወያነ! ክብሉ ኣይ ክሰርሑ ኣይከስርሑ ግዜ ዓሪብዎም፡፡ ንደምበ ተቓውሞ ኣብ ናይ ሓሸውየ ዓዘቕቲ ሸኺሎሞ ይርከቡ ኣለዉ፡፡ ንቓልሲ ብማዕበል ተበጊሱ ዘሎ ኤርትራዊ መንእሰይ ነዚ ዝበለየ ዘየሰጉም ግጉይ ሓሳብ ክስዕሮ ኣለዎ፡፡ እቶም ንናጽነት ኤርትራ ብፍጹም ዘይኣምኑን ዘይቅበሉን ኣብ መሬት ኤርትራ ዓስኪሮመም ዘለዉ እኒ ደምሒት፡ ቅንጅት፡ ጉንበት ሰባት፡ ኣርበኞች….ወዘተ ኢትዮጵያውያን ምዃኖም ክትዝንግዕ የብልካን፡፡ ህግደፍ ምስዞም ናጽነት ኤርትራ ዘይቅበሉ ክመሐዞ ዝፈቕዱ፡ ብተመሳሳሊ ከም ፓፓጋሎ ዝተመንወ ደርፊ ህግደፍ ኣሐዲሾም ወያነ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ኢዱ ጥራይ ዘይኮነ እግሩ እውን ኣእትዩ፡፡ ሕምቀቶም ክሽፍኑ ወይ እውን ኣርቲፊሻል ክንሶም ወርቂ መሲሎም ምእንቲ ክረኣዩ ንኹሉ ንቕበል፡፡ ህግደፍ ክእለ ኣለዎ፡፡ ግን ጉዳይና ባዕልና ክንሕዞ ኣለና፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ክንኣቱ የብልናን፡፡ ወያነ ናይ ቀደም ጸላኢና ኢዩ፡፡ እዋእ…. እንታይ ኢዮም ዝብሉ ዘለዉ……? ጉዳይና ንህግደፍ ምእላይን ፍትሕን ዲሞክራስን ምርግጋጽ ድዩ፡ ወይስ ተቓዋሚ ህግደፍ ተመሲልካ ንጥፍኣት ኤርትራውያን ካራ ምቕባል ኢዩ፡፡
ኣንታ ኤርትራዊ መንእሰይ ህዝብን ሃገርን ካብ ጥፍኣት ከተድሕኖ ብዓቢ ተስፋ ይጽበየካን የድህየካን ኣሎ፡፡ ስለ ዝኾነ ብኸመይ መገዲ ነዚ ቀታልን በታታንን ስርዓት ህግደፍ ከም ትኣልዮ ንሓሳብ እዞም ንቃለስ ኣለና ዝብሉ እውን ገማጢልካ መርምሮ፡፡ ብዝግባእ መርሚርካ ነቲ ማሕለኻ ኮይኑ ዘሎ ዘየሰጉም ሓሳብ ያዕ በሎ፡፡ ኣሽንኳይ ክልተ ልኡላውያን ጎረባብቲ ሃገራት፡ ክልተ ጎደቦ ንጎደቦ ዓድታት እውን ብሕጊ ተኸባቢረን ተፋቒረን ተሓቋቒፈን ከም ዝነብራ ኣስተባህል፡፡
ኣብ መጠረሽታ ሓደ ነገር ብግልጺ ከቐምጦ ዝደሊ፡ ኣብ ኢትዮጵያ በትረ ስልጣን ጨቢጡ ዘሎ ውድብ ኢሂወደግ፡ ንስርዓት ህግደፍ ስለ ዝጸለኦ፡ ንዓና ንኤርትራውያን ስለ ዝቐተለናን ዝኣሰረናን ዝበታተነናን ፍትሒ ከም ጽኡልና፡ ካብ ምጽናት ከድሑኑና ታንክታትን መዳፍዓትን ኣምሪሖም ዓዲ ከእትዉና ከምዘይክእሉ ክንፈልጥን ክንርዳእን ኣለና፡፡ ከም ኣሕዋትን ጎረባብትን ክድንግጹልና ባህርያዊ ኢዩ፡፡ ካብኡ ሓሊፉ ግን ንስርዓት ህግደፍ ንኣልዮ ንሕና ባዕልና ጥራይ ምዃና ምግንዛብ የድሊ፡፡ ወያነ! ወያነ! ወያነ! መጠረሽታና እንታይ ʼ ዩ ክኸውን እንድዒ፡፡
ይ…..ቕ….ጽ…..ል……
እዚ ጽሑፍ እዚ ውልቃዊ ርእይቶ ናይ ጸሓፊኡ ኢዩ!
ሚኪኤል እምባየ (ኣራንቺ)


text:
ቁዱስ ቁርባን
መልእኽቲ ቆሞስ ሕዳርን – ታሕሳስን 2016
ቁዱስ ቁርባን
ቅ. ቁርባን አብ ትምህርተ ክርስቶስ
ቅዱስ ቁርባን ጎታና ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ መግቢ ነፍስና ምእንቲ ክኾነና ቢሉ ብመልክዕ ህብስትን ወይንን ስጋኡን ደሙን ዝሃበና ምሥጢር ኢዩ። ስለዚ ቅዱስ ቁርባን ማለት ክርስቶስ ብርእሱ አብ ህብስትን ወይንን ብመልከእ መስዋዕቲ ናብ አብኡ ምእንታና እንክስዋዕ ንዓና ንአመንቲ መንፈሳዊ መግቢ ክኾነና ብምልአት ህልው ይኸውን ማለት ኢዩ።
እዚ ናይ ክርስቶስ ህላዌ አብ ቅ.ቁርባን እንክስዋዕ ብዘይካ ናይ አገባብ ፍልልይ ብኩነቱን ቁምነገሩን ልክዕ ከምቲ ናይ መስዋዕቲ ቀራንዮ ኢዩ። ቁዱስ ቁርባን ካብ ኩላቶም ምሥጢራት እቲ ዝዓበየን ዝለዓለን ምሥጢር ኢዩ። ምኽንያቱ፦ ቅ.ቁርባን ከም ካልኦት ምሥጢራት ዓዳሊ ጸጋ ክርስቶስ ጥራይ ዘይኮነስ ቁዱስ ቁርባን ብርእሱ ክርስቶስ ኮይኑስ ምንጪ ናይ ጸጋታት ኢዩ። ካልኦት ምሥጢራት ኩላቶም ናብ ቅ.ቁርባን ማለት ክርስቶስ ብርእሱ ንምቅባል ቀረብትን አሰናደውትን ኢያቶም። ቅ.ቁርባን ድሕሪ ምቅባልና ግን ምስ ክርስቶስ ሙሉእ ሱታፌ ኢና ንረክብ።
ጎይታን ኢየሱስ ክርስቶስ አብዚ ምድሪ እዚ ቅ.ቁርባን ክሰርዓልና ከሎ ኢቲ ዝለዓለ ፍቅሩ ንምግላጽ ክንሱ እቲ ዝለዓለ ክግበር ዝከአል ኢዩ ገቢሩልና። ክርስቶስ ንዓና ንደቂ አዳም ዝላዓለ ህያብ ዝሃበላ ማለት እቲ ዓርቢ አብ ቀራንዮ ምእንታና ዝተሰውዔን ዝተበጀወን ሰውነቱ ወትሩ ምእንቲ ድሕነትና አብ መስዋዕቲ ቅዳሴ ክስዋዕ ብአምሳል ህብስትን ወይንን ቅ.ቁርባን አቀዲሙ ሰርዓልና።
ሓቀና ህላዌ ክርስቶስ አብ ቁዱስ ቁርባን
ቅ.ጳውሎስ እቲ ንሕና እንባርኾ ጽዋዕ በረኸት ምስ ደም ክርስቶስ እቲ እንቆርሶ እንጌራ ምስ ስጋ ክርስቶስ ሓቀና ሕብረት ዘለዎ ኢዩ ይብል። 1ቆሮ.10:16 መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብግልጺ እካ እዚ ስጋይ ኢዩ፡ እዚ ደመይ ኢዩ እናበለ ብጸሎት ሓሙስ ገሊጹልናን ሰሪዑልናን እንተኮነ፡ ነዚ ናይ ክርስቶስ ህላዌ አብ ቁዱስ ቁርባን ካብ ጥንቲ ንሓቀና ህላዌ ክርስቶስ አብ ቅዱስ ቁርባን ዝኸሓዱን ዝተጠራጠሩን እካ እንተነበሩ ቤተክርስቲያን ካብ ጥንት ጀሚራ እተስተምህሮ ዓንቀጽ ሃይማኖት ክርስቶስ አብ ቅ. ቁርባን ብሓቂ ብኡነት ህያው ስጋን ደምን መድኃኒና ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከምዝኾነ ትአምንን ተስተምህርን። ስለዚ ክርስቶስ አብ ቁዱስ ቁርባን ብነፍሱን ብስጋኡን ብመለኮቱን ብሓቂ ብኡነት ህያው ኮይኑ ህሉው ይኸውን። ነዚ ዓቢ ምሥጢር ባዕሉ ክርስቶስ እንክገልጸልና አብ ዮሓ.6:51-71 ክነንብብ ንኽኸል።
አብዚ ምዕራፍ እዚ ብሕጽር ዝበለ እንመሃሮ፦ “ስጋይ ብሓቂ መግቢ ኢዩ፤ደመይ ክአ መስተ ኢዩ። ስጋይ ዝበልዕ ደመይ ዝሰቲ አባይ ይነብር አነ ከአ አብኡ”። እቶም ዝሰምዑዎ ዝነበሩ አይሁድ እካ እንተ አጉሮምሮሙ ብአምሳል ግዲ ኮይኑ እውን እንተበሉ ክርስቶስ ግን መሊሱ ብግልጺ “ ስጋይ እንተዘ በላዕኩም ደመይ እውን እንተ ዘይሰተኹም” እናበለ ብግልጺ ብጸሎት ሓሙስ ዝተሰርዔ ብሓቂ ስግኡን ደሙን ክምዝኾነ ገለጸ።
ሓቀና ህላዌ ቅ.ቁርባን አብ ትምህርተ አበው
ቅ. እግናጽዮስ ዘአንጾክያ : – ቅ. ቁርባን እቲ ምእንቲ ሓጢአትና ዝተሳቀየን እግዚአብሄር አብ ከአ ካብ ሙታን ዘተንሥኦን ህያው ስጋ ክርስቶስ ኢዩ ይብል። ቤተክርስቲያን ቦታ መስዋዕቲ ተባሂላ ኢያ እትጽዋዕ፡ ቅ.ቁርባን ከአ መስዋዕቲ መድኃኒና ዒዩ ይብል። ቅ.ቁርባን ብኢየሱስ ክርስቶስ ንዘለዓለም ምእንቲ ክነብር “ከይንመውት ፈውሲ ሞት” ማለት ንከይንመውት ዘለዓለማዊ ሕይወት ኢዩ ይብለና።
ቅ. ጁስቲን ሰማዕት :- መአዲ ቅ.ቁርባን እንክበልዕን እንክሰትን ከምሓደ ተራ እንጌራ ተራ መስተን ዘይኮነስ እንታይ ደአ ነቲ ምእንቲ ድኅነትና ስጋ ዝለበሰ ኢየሱስ ክርስቶስ ብርእሱ ማለት ስጋኡን ደሙን ኢና እንቅበል ይብል።
ቅ. ቄርሎስ ዘኢየሩሳሌም :- ቅ. ቄርሎስ ንሓቀና ህላዌ ክርስቶስ አብ ቅ.ቁርባን እንክገልጽ ካብቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ አበው ብዝበለጸ አጸቢቁ ኢዩ ዝገልጾ፦1ቆሮ.11:23-25 ብምጥቃስ፤ ክርስቶስ ባዕሉ እዚ ስጋይ ኢዩ እዚ ከአ ደመይ ኢዩ ካብ በለና መን ኢዩ ክጠራጠር ዝግባእ? እናበለ የስተምህር። ስለዚ ብምሉእ ርግጽነትን እምነትን ነዚ ናይ ክርስቶስ ስጋን ደምን ኢና ንቅበል ይብል። ነዚ ምስተቀበልና ምሳኡ ምሉእ እሱታፌ ንገብር ይብል። ከም ናይ ቅ. ቄርሎስ አተሓሳስባን ትምህርትን እምበአርከስ ነዚ ሓቀና ህላዌ ክርስቶስ አብ ቅ. ቁርባን ንምግላጽ ንመጀመሪያ ጊዜ ናይ ባህርያዊ ምልውዋጥ …… ማለት ከምቲ አብ ቃና ዘገሊላ ማይ ናብ ወይኒ ዝተለወጠ ከምኡ ከአ ነዚ ተራ ህብስቲ ናብ ስጋኡ፤ ነቲ ተራ ወይኒ ናብ ደሙ ክልውጦ ከምዝክእል ዘይእመን ምኽንያት እንታይ አሎና፧ ስለ ቅ.ቁርባን ሓቀና ስጋን ደምን መድኃኒናን ጎይይታናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ እናበለ የስተምህረና።
ቅ. ዮሓንስ አፈወርቂ :- ናይ ቅዱስ ቁርባን ዓቢ ሊቅ …. ብዛዕባ ሓቀና ህላዌ ክርስቶስ አብ ቅዱስ ቁርባንን ብዛዕባ መስዋዕቲ ቅዳሴን እንክገልጽ ከምዚ ዝስዕብ የስተምህር፦ ቅ.ቁርባን ዘንቀጥቅጥ ቅዱስ መአዲ ኢዩ ይብል። ዘርዕድን ዘፍርሕርን ምሥጢራዊ መአዲ ኢዩ። ቅ. ቁርባን ክብርን ፍርሓትን ዝግብኦ መሎኮታዊ ምሥጢር ኢዩ:: እቲ ዝተባረኸ ወይኒ ጽዋዕ ናይቲ ቁዱስ ገንሸል ኢዩ፡ እዚ ናይ መስዋዕቲ ገንሸል ብመስዋዕቱ ነቲ ክቡር ደሙን ስጋኡን ከም ዘፍርሕን ዘንቀጥቅጥን መስዋዕቲ ኮይኑ እንክስዋዕ ክርስቶስ ብርእሱ አብቲ መሰውዒ ታቦት በጥ ኢሉ ከምዝተኸስተነ ገንሸል ( ማለት ከምዝተሓርደ በጊዕ ) መስዋዕቲ ምእንቲ ሓጢአትና ይቀርብ።
ስለዚ ንአና ንእንአምን ክርስቶስ ብአካሉ አብ ቅድሜና ማለት አብ መንበረ ታቦት ከምዝተሓርደ ገንሸል ተዘርጊሑ ኢዩ ዝርከብ። ምእንትዚ እቲ አብ ጽዋዕ ዘሎ ደም ክርስቶስ ልክዕ እቲ አብ መስቀል ከሎ ካብ ጎድኑ ዘፈሰሰ ደሙ ኢዩ። እቲ ንሕና እንቆርሶ ቅ.ቁርባን ከአ ልክዕ እቲ አብ መስቀል ተንጠልጢሉ ዝነብር ሰውነቱ ማለት ክርስቶስ ብርእሱ ኢዩ ይብል። ክርስቶስ አብ ቁዱስ ቁርባን ክንርእዮን ክንሰግደሉን ጥራሕ ዘይኮነ ብአእዳውና ክንሕዞ ወሲድና ክንበልዖ፡ አብ ስቃይ መስቀል ክጸሮ ዘከአለ ምስባር አዕጽምቱ ንሕና ወሲድና ብስናና ንሰብሮ ይብል። እቲ መዓልቲ መዓልቲ ዝስዋዕ ክርስቶስ ሓደ ኢዩ። እቲ ሎሚ ዝስዋዕን ጽባሕ ዝስዋዕን ሓደ መስዋዕቲ ኢዩ፤ ሓደ ክርስቶስ አብ ኩሉ ቦታን አብ ኩሉ ጊዜን ዝስዋዕ ሐደ መስዋዕቲ ኢዩ። እቲ ንሕና እንፍጽሞ መስዋዕቲ ልክዕ እቲ ሓደ ጊዜ ዝተሰወዔ መስዋዕቲ ቀራንዮ ኢዩ … ጥራሕ አገባብ ኢዩ ዝፈላለ።
ህብስትን ወይንን ናብ ስጋኡን ደሙን ምልዋጥ
ክርስቶስ አብቲ መንበረ ታቦት ዝፍጸም ምሥጢረ መስዋዕት ወይ ቅዳሴ ነቲ ተራ ህብስትን ወይንን ናብ ስጋኡን ደሙን ብምልዋጥ ብምልአት ህልው ይኸውን። እዚ ማለት እቲ ተራ እንጌራ ዝነበረ ባሕሪ ለዊጡ ናብ ስጋ ክርስቶስ፤ እቲ ተራ ወይኒ ዝነበረ ከአ ኩነቱ ለዊጡ ናብ ደም ክርስቶስ ይልወጥ። ጉባኤ ተረንቶ እቲ ምሉእ ኩነት ወይ ብህሪይ እንጌራ ናብ ስጋ ክርስቶስ ኢዩ ዝልወጥ እቲ ምሉእ ኩነት (ባህሪይ) ወይኒ ናብ ደም ክርስቶስ ይልወጥ እናበለ የስተምህር። እዚ ምልውዋጥ ፍጹም ምልዋጥ ይበሃል። ነዚ ምልውዋጥ እዚ ካህን እዚ ስጋይ ኢዩ እዚ ደመይ ኢዩ አብ ዝብለሉ ጊዜ እቲ ህብስትን ወይንን ብቅጽበት ናብ ስጋኡን ደሙን ይልወጥ። ስለዚ በቲ ሴፍ ዝኾነ ቃላት ምልውዋጥ ካህን ነቲ ገንሸል ሓዲስ ኪዳን ናብ ፍጹም መስዋዕቲን ስጋኡን ደሙን ይልወጥ።
ስግደት አብ ቁዱስ ቁርባን
አብ ቅዱስ ቁርባን ዘሎ ክርስቶስ ስግደትን አምልኾን ኢዩ ዝግብኦ። ስለዚ ምእመናን ክላቶም ሕዝበ ክርስቲያን ሓደካ ከይተረፈ – ናይ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ጽኑዕ እምነት ተኸቲሎም ነዚ ቅዱስ ምሥጢር እዚ ብዝግባእ ክሰግድሉ ይግባእ፤ ከመይ ክርስቶስ አብዚ ምሥጢርዚ ብስውር ኩሉ ጊዜ ስለ ዝርከብ። ቅ. ጳውሎስ “አብ ሰማያትን ምድርን አብ ትሕቲ ምድርን ዘሎ ኩሉ ብርኪ ብስም ጎ.ኢ.ክ ይምበርከኽ ይስገድ” ይብል ፊሊ.2:10. ቃል ኣምላኽ ንዑ ፍግም ኢልና ንሰግድ አብ ቅድሚ እግዚአብሔር ፈጣሪና ኽአ ንምበርከኽ፡ ከመይ ንሱ አምላኽና ኢዩ ክምዝብል፡ ቅ. ቁርባን አብ ሓንቲ ንእሽቶይ ሣጹን ወይ ሞሶብ ተዓጽዩ ዘሎ ንሕና ክንሰግደሉን ክነምልኾን ክንምገቦን እሞ ሕይወት ዘለዓለም መታን ክንወርስ ኢዩ።
ብዛዕባ አምላኾን ስግደትን ቅ. ቁርባን ካብ ጥንቲ ካብ መጀመሪያ ጊዜ ጀሚርና እንተ ተመልከትና ቀዳሞት አበው ከምዚ ይብሉ፡ ቄርሎስ ዘኢየሮሳሌም ፦ አብ ቅድሚ ቅ. ቁርባን ንኽብሪ ቅዱስ ቁርባን አሜን አሜን እንዳበልና ፍግም ኢልና ንሰግድ ይብል። ቅ. አጎስጢኖስ ፦ ቅድሚ ዝግባእ አምልኾ ክብርን ምሃብ ሓደካ ቅ. ቁርባን አይብላ ዕይብል። ከም መደምደምታ ዝከበርኩም ምእመናን ካብዚ አስተንትኖ ተበጊስና እምበአር ንቕዱስ ቁርባን ብንጽሕና ኪንሰግደሉን ክነምልኾን፤ ክንምገቦን ይግበአና። ኣምላኽ ኣብ መንጎና በዚ ምሥጢር እዚ ህልው ኢዩ።
እግዚኣብሔር ስለ ኩሉ ነገር ዝተባረኸ ይኹን! ኣሜን
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ሓንጎልና በሪሑ
ሓንጎልና በሪሑ መኣዝኑ ስሒቱ መልሓስና በሊሑ ነገር ኣብ ርእሲ ነገር ጥሒሱ ደረቱ ኩሉ ፈላጥ ኮይኑ ዝዛረብ እምበር ዝሰምዕ ተሳኢኑ ዋእ! ሰብ ‘ዶ ሓንጎሉ ይበርሕ ‘ዩ? እወ ይበርሕ: ከመይ ዘይበርሕ ጨጉሪ ርእሲ ግዳ ዝንቡር ኣብ ድያስፖራ: ምስተሳእነ ዝመክር ካብ ርእሲ ሓሊፉ ናብ ሓንጎል ይሰግር እዚ ግን ልሙድ ከይመስሎኩም ኣይተራእየን ኣብ ካልእ ሃገር ንበይኑ ‘ዩ ናትና ነገር ኩሉ ፈላጥ: ኩሉ ሃብታም: ኩሉ ምሁር ናይ ዓለምና መስተንክር! ዋእ! ኣንታ ‘ታይ ትብል? ከምዛ ዝብለኩም! ኣይወሰኽኩ: ኣይጉደልኩ ንዓይኒ ከይኮነና ከይኮነኩም ናይ ሎሚ ኤረትሪያ: ፕሪሞ ናይ ዓለም! ንብለኩም ዋእ! ካበይ ዝመጸ ባህሊ ‘ዩ ‘ዚ? ከምዝመስለኒ: ከምዝመስለኒ ‘የ ደልኩ ኣብ ግዜ ህግደፍ: ኩሉ ብግምጥሊሽ ዝጠመየ ጽጉብ: ጉዕ በርበረ ኮይኑ ድንሽ ፍሩታታት ኣጥፊእካ: ናይ ምራራ ሓሺሽ ኣየ ብላሽ! ግዝኣተ ህግደፍ ንበትክታት: ኣሰዊዱ ንፈላጣት: ሓሪዱ ንሃብታማት: መንጢሉ ንድኹማት ሕልና: ኣገቢሉ ንሕጊ ረጊጹ ሃገር ብሃገራ ጅሆ ሒዙ ሕረድ! እሰር! መንዝዕ! ሃግር! ነዞም ፈግራግር ናይ ህግደፍ መምርሒ ሰብ ውሒጦሞ ብፍርሒ ስለዚ ‘ዩ ድማ ዳርጋ ፍርቂ ህዝቢ ኤርትራ ሰብ ርእሱ ዘይኮነ ሓንጎሉ በሪሑ መን ብራሕ ኢሉካ ከይበሃል ፈሪሑ ብውሽጡ ጌርዋ ቁርጥም ኣቢልዋ ናይ ውሽጣዊ ብርሒ ኣብ ዘመነ ህግደፍ ጥራይ ኢኹም ትሪኡዋ! Simon G.
ሓንጎልና በሪሑ
መኣዝኑ ስሒቱ
መልሓስና በሊሑ
ነገር ኣብ ርእሲ ነገር ጥሒሱ ደረቱ
ኩሉ ፈላጥ ኮይኑ
ዝዛረብ እምበር ዝሰምዕ ተሳኢኑ
ዋእ! ሰብ ‘ዶ ሓንጎሉ ይበርሕ ‘ዩ?
እወ ይበርሕ: ከመይ ዘይበርሕ
ጨጉሪ ርእሲ ግዳ ዝንቡር
ኣብ ድያስፖራ: ምስተሳእነ ዝመክር
ካብ ርእሲ ሓሊፉ ናብ ሓንጎል ይሰግር
እዚ ግን ልሙድ ከይመስሎኩም
ኣይተራእየን ኣብ ካልእ ሃገር
ንበይኑ ‘ዩ ናትና ነገር
ኩሉ ፈላጥ: ኩሉ ሃብታም: ኩሉ ምሁር
ናይ ዓለምና መስተንክር!
ዋእ! ኣንታ ‘ታይ ትብል?
ከምዛ ዝብለኩም!
ኣይወሰኽኩ: ኣይጉደልኩ
ንዓይኒ ከይኮነና ከይኮነኩም
ናይ ሎሚ ኤረትሪያ: ፕሪሞ ናይ ዓለም! ንብለኩም
ዋእ! ካበይ ዝመጸ ባህሊ ‘ዩ ‘ዚ?
ከምዝመስለኒ: ከምዝመስለኒ ‘የ ደልኩ
ኣብ ግዜ ህግደፍ: ኩሉ ብግምጥሊሽ
ዝጠመየ ጽጉብ: ጉዕ በርበረ ኮይኑ ድንሽ
ፍሩታታት ኣጥፊእካ: ናይ ምራራ ሓሺሽ
ኣየ ብላሽ!
ግዝኣተ ህግደፍ
ንበትክታት: ኣሰዊዱ
ንፈላጣት: ሓሪዱ
ንሃብታማት: መንጢሉ
ንድኹማት ሕልና: ኣገቢሉ
ንሕጊ ረጊጹ
ሃገር ብሃገራ ጅሆ ሒዙ
ሕረድ! እሰር!
መንዝዕ! ሃግር!
ነዞም ፈግራግር
ናይ ህግደፍ መምርሒ
ሰብ ውሒጦሞ ብፍርሒ
ስለዚ ‘ዩ ድማ ዳርጋ ፍርቂ ህዝቢ ኤርትራ
ሰብ ርእሱ ዘይኮነ ሓንጎሉ በሪሑ
መን ብራሕ ኢሉካ ከይበሃል ፈሪሑ
ብውሽጡ ጌርዋ
ቁርጥም ኣቢልዋ
ናይ ውሽጣዊ ብርሒ
ኣብ ዘመነ ህግደፍ ጥራይ ኢኹም ትሪኡዋ!
Simon G.


text:
Radio Erena: 19 September 2021
18 መስከረም ምእሳር ጋዜጠኛታትን ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስትን፣ ብኤትራውያን፣ ፈተውቲ ኤርትራን ዝተፈላለዩ ኣህጉራውያን በርጌሳውያን ማሕበራትን ተዘኪራ።
እዞም ዝኾነ ፍርዲ ይኹን ናብ ቅድሚ ሕጊ ከይቀረቡ ኣብ ማዕሙቕ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒኖም ዝርከቡ ዜጋታት 20 ዓመታት ኣቑጺሮምሉ ኣብ ዘለዉ እዋን እውን እንተኾነ፣ ደሃዮም ጠፊኡ ይርከብ።
መስከረም 2001፣ ጸሊም ነጥቢ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዝመዝገበት ወሪሒ’ያ ክብሉ ዝገለጹዋ ፖለቲከኛታት ኤርትራ፣ ብተመሳሳሊ ናጽነት ፕረስ እውን ምስ’ቶም ጋዜጠኛታት ዝተኣስረሉ እዋን’ዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኤርትራ ብምዕፋን ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ ኣብ ዓለም መወዳድርቲ ዘይርከቦ ዝኸፈአ ደረጃ ሒዙ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ ዝግለጽ እኳ እንተኾነ፣ ንዜጋታቱ ዝኣበስዎ ዘይብሎም ብከምዚ ዓይነት ጭካነ ን20 ዓመታት ክስውሮም፣ ምስ ኣረሜንነት ዝስራዕ ስጉምቲ’ዩ ክብሉ ተጣበቕቲ መሰላት ምረቶም ይገልጹ ኣለዉ።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናልን ጋዜጠኛታት ብዘይዶብን ዝርከብዎም ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላት፣ ብኢሰያስ ኣፍወርቂ ዝምራሕ መንግስቲ ኤርትራ ካብዚ ሕሱም ጭካነ ወጺኡ፣ ትርጉም ዘለዎ ስጉምቲ ክወስድ ንጽውዕ ኢሎም።
ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ቤት ማእሰርታት፣ ግቡእ ጽሬት ዘይብሉ፣ ዋሕዲ ማይን ካልእ ኣገልግሎታትን ዘጥቀዖ፣ እኹል ቀረብ መግብን ሕክምናዊ ኣገልግሎታትን ዘይብሉ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ልዕሊ ዓቕሙ እሱራት እውን ዝሓዘ እዩ ክብል ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ይገልጾ።
ብፍላይ’ቶም ኣርካናት ጋዜጠኛታት 20 ዓመት ኣብ ሸላላታት ተቐዪዶም እንዳሃለዉ፣ ንህዝቢ ኤርትራ ከም ምልክትን ኣርማን ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽ ተቖጺሮም ኣብ ምህናጽ ደሞክራሲን ስርዓተ ሕጊን ከም መራሕቲ ክረኣዩ ካብ ዝጅምሩ ዓመታት ተቖጺሩ ኣሎ።
======================


text:
ሕቶ
ክርስትያናት ናይ ካልኦት ሰባት ሃይማኖታዊ እምነት ክጻወርዎ ኣለዎም ዶ?
መልሲ
ኣብ ናይ ዘመንና “ምጽውዋር” ሞራላዊ ተዛማድነት ከም ዝለዓለ ጭውነት እዩ ዝድፍኣሉ። እቲ ኣማኒ ተዛማድነት ነፍሲ-ወከፍ ፍልስፍና፡ ሓሳብን ስርዓተ እምነትን ማዕረ ብቕዓት ኣለዎን ማዕረ ኣክብሮት ድማ ይግብኦ ይብልን። እቶም ንሓንቲ ስርዓተ እምነት ኣብ ልዕሊ ካልእ እምነት ዝመርጹ ወይ--ከማን ዝኸፈአ--ፍልጠት ፍጹም ሓቂ ከም ጸቢብ ኣእምሮ፡ ደንቆሮ ወይ ደረቕ መርገጺኡ ይቑጸር።
ልክዕዩ፡ ዝተፈላለዩ እምነታት ንሓድሕዶም ዘይተኣታተው መርገጺታት ኣለዎም ስለዚ ድማ ኣማኒ ተዛማድነት ንግሉጽ ዝኾነ ምግጫዋት ብስነ-ሞጎት ክፈትሖ ኣይክእልን እዩ፡ ንኣብነት መጽሓፍ ቅዱስ “ንሰብ ሓንሳብ ሞት ብድሕሪኡ ድማ ፍርዲ ተሰሪዕዎ ኣሎ__” ይብል (እብራውያን 9፡27)፡ ካልኦት ናይ ምብራቕ ሃይማኖታት ድማ ሰብ ምስ ሞተ ዳግም እዩ ዝፍጠር ኢለን ይምህራ። ስለዚ ሓንሳብ ዲና ንመውት ወይስ ብዙሕ ግዜ ኢና ንመውት? ክልቲኦም ትምህርትታት ሓቂ ክኾኑ ኣይክእሉን እዮም። እቲ ኣብ ተዛማድነት ዝኣምን ግርምቢጥ ዝኾነት ዓለም ንምፍጣር ን ሓቂ ደጋጊሙ እዩ ዝገልጻ፡ ኣብ’ዚ ድማ ብዙሕ ዝኾነ ተጋጫዊ “ሓቅታት” ብሓደ ክነብር እይክእልን እዩ።
የሱስ “መገድን ሓቅን ህይወትን ኣነ እየ። ብዘይ ብኣይ ሓደ እኳ ናብ ኣቦ ዚመጽእ የልቦን።” ይብል (ዮሃንስ 14፡6)። ክርስትያን ንሓቂ ከም ሓሳብ ዘይኮነ ከም ሰብ እዩ ተቐቢልዋ። እዚ ኣፍልጦ ናይ ሓቂ ድማ ንክርስትያን ካብ’ቲ ናይ ሎሚ “ክፉት-ሓንጎል ሙዃን” ተባሂሉ ዝፍለጥ የርሕቖ። ክርስትያን ምስ ብዙሓት ኮይኑ ንየሱስ ካብ ምዉታት ከምዝተንሰአ ተኣሚኑ እዩ (ሮሜ 10፡9-10)። ብሓቂ ኣብ ትንሳኤ ዝኣምን እንተኾይኑ፡ ከመይ ኣቢሉ እዩ እሞ ብዛዕባ የሱስ ኣይተሰአን ዝብል መርገጺ “ክፉት ሓንጎል” ክኸውን? ንክርስትያን ነቲ ንጹር ዝኾነ ምህሮ ቃል ኣምላኽ ምኽሓድ ድማ ብርግጽ ንኣምላኽ ምኽሓድ እዩ።
ዛጊት ኣብ ኣብነታትና ነቶም መሰረታት ናይ እምነት ጠቒስና ሙዃንና ኣስተብህሉ። ሓደ ሓደ ነገራት (ከም ኣካላዊ ትንሳኤ ናይ ክርስቶስ) ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዝኣትዉ ኣይኮኑን። ካልኦት ነገራት ከም ንመጽሓፍ እብራውያን መን ጽሒፍዋ ወይ ዓይነት ናይ ጳውሎስ “ግራጭ ኣብ ስጋኡ” ንክትዕ ክፉታት ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ኣብ ካልኣዊ ዝኾኑ ነገራት ኣብ ዓዘቕቲ ናይ ክትዓት ካብ ምእታው ከነወግድ ኣሎና (2 ጢሜጢዎስ 2፡23፡ ቲቶስ 3፡9)።
ዋላ’ውን ኣብ ፍሉጣት ዝኾኑ ትምህርትታት/ዶክትሪናት ክንካታዕ/ክንዘራረብ ከሎና፡ ክርስትያን ክግታእን ኣኽብሮት ከርእን ይግባእ። ምስ ሓደ መርገጺ ዘይምስምማዕ ሓደ ነገር እዩ፡ ንሓደ ሰብ ግን ምስትንዓቕ ግን ካልእ ነገር እዩ። ንሓቂ ኣጽኒዕና ብምሓዝ ነቶም ንሓቂ ሕቶ ዘቕርቡላ ግን ርህራሄ ከነርኢ ይግብኣና። ንሕና ከም የሱስ ክልቲኡ ጸጋን ሓቅን ዝመልኣና ክንከውን ኣሎና (ዮሃንስ 1፡14)። ጴጥሮስ ኣብ ሞንጎ ምሃብ መልስን ትሕትና ምህላውን ጽቡቕ ኣብነት ይህብል “ንጐይታና ክርስቶስ ብልብኹም ቀድስዎ እምበር፡ ብዛዕባ እታ ኣባኻትኩም ዘላ ተስፋ ምኽንያታ ንዚሐተኩም ዘበለስ ምላሽ ንምሃብ ኵሉ ሳዕ እተዳሎኹም ኩኑ፡ ግናኸ ብዓቕልን ብፍርሃትን ደኣ ይኹን።” (1 ጴጥሮስ 3፡15)።
English
ክርስትያናት ናይ ካልኦት ሰባት ሃይማኖታዊ እምነት ክጻወርዎ ኣለዎም ዶ?


text:
ርክብ ምስ ተጋዳላይ ሓሚድ ሳልሕ (4)
ራብዓይ ክፋል
ብዛዕባ ኩነታት ናይዚ ወታሃደራዊ ክፍሊ ክገልጽ ከሎ ፣ ሓፈሻኡ ኩሉ ከበሳ ዘጠቃለለ ኣውራጃታት ኣከለጉዛይን ሰራየን ሓማሴንን ምብራቃዊ ገማግም ባሕሪ ኣከለጉዛይ ፣ ምዃኑ ገሊጹ ። ሓይሊ ጸላኢ ጦር ሰራዊት ኮነ ካልእ ወታሃደራዊ ሓይሊታቱ ፖሊስ ፣ ኮማንዶስ ፣ ከተማ ኣስመራ ሓዊስካ ቀንዲ መደበራት ጸላኢ ዝርከቦ ክፍሊ እዩ ። ብተወሳኺ ጸላኢ ኣብ ፈቀዶ ዓድታት ንህዝቢ ( ባንዳ ) ዝዓደሎ ብረት ይርከብ ። ምስ ጀብሃ ንምግጣም ካብ ዝተፈላለየ መሰረታዊ መደበራቱ ይብገስ ነሩ ። ስሌዚ ከምቲ ዝተገልጸ ምስ ጸላኢ ቅልጡፍ ተኸታታሊ ወይ ድማ ዳርጋ ማዓልታዊ ዝኾነ ግጥሚያታት ክካየድ ባህሪያዊ እዩ ክባሃል ይካኣል ።
ደገፍ ህዝቢ ብዝምልከት፣ ምትሕብባር ናይ ህዝቢ ኣብዚ ክፍሊ ፣ከተማታት ሓውስካ ማለት እቶም ኣብ ምስጥራዊ ሰክዔታት ዝተወደቡ ብፍላይ ኣብ ኣስመራ ፣ ዓድቀይሕ ፣ ሰንዓፈ፣ መንደፈራ ፣ ደቂማሓረ ፣ዝነበሩ ኣባላት ብዛዕባ ጸላኢን ምንቅስቃሳቱን ጠቃሚ ሓቤረታታት የስንቁና ነሮም ። ብፍላይ እቲ ንጹር መርገጽ ካብ ጸላኢ ዝነበሮ ህዝቢ ዘርእዮ ዝነበረ ታሓባባርነት ላዕሊ ነሩ ። ዉሱን ነገራዊ ሓገዛትን ገለ ስንቂ ካብ ከተማታት ንገጠር ናይ ሙውጻእ ጻዕሪታቱ ድማ ቀጻሊ ነሩ ። ብተወሳኺ ሓይሊ ሰውራ ኣብዚ ክፍሊ ምብጽሑ ነቲ ኣብ መዳ ንምስላፍ ንባርካ ሙውራድ ጸገም ኮይኑዎም ዝነበሩ መንእሰያት ተቃሊሉሎም ብቀረባ ኣብ ሰልፊታት ሰራዊት ሓርነት ክጽንበሩ ዓብይ ዕድል ረኸቡ ። እቲ ብተጋዳሊት ጁምዓ ዑመርን ራሕማ ሳልሕን ንፈለማ ግዜ ዝተጀመረ ፣ ጓል ኣንስተይቲ ኣብ ጎኒ ኣሕዋታ ብሬት ተሰኪማ ዝተሰለፈት እውን ኣብዚ ክፍሊ እዩ ። እዚ ድማ ባህሪያዊ መቀጸልታ ናይቲ ምስ ምጅማር ሰውራ ዝተጀመረ ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምድጋፍ ሰውራን ተወፋይነተንን ዘመልከተ ተርእዮ ነበረ ። በዚ ኣጋጣሚ ዝዝክሮ ፣ ደቂ ኣንስትዮ ኣብዚ ክፍሊ ንተጋደልቲ ዘድሊ እኽለ ማይ ኣብ ምቅራብን ፣ ምስቲ ሽዑ ብወገን ጸላኢ ዝነብረ ሓደገኛ ኩነታት ፣ እገዳን ምክትታልን እንዳሃለወ ከም ሽኮርን ካልእ ኣድላይ ነገራትን ካብ ከተማታት ንምምጻእ ዘካየዳኦ ዝነበራ ሓደገኛ ጻዕሪታት ዝርሳዕ ኣይኮነን ።ብፍላይ ኣብ ናእሽቱ ዓድታት ዉሱናት ደቂ ኣንስትዮ በይነን ንዓሰርተታት ተጋደልቲ ዝኾውን መግቢ ንምድላው ዘካይዳኦ ዝነብራ ጻዕሪ ብፍጹም ዝርሳዕ ኣይኮነን ። ብተወሳኺ ንተጋደልቲ ኩፉፍን (ዝናር) ሻንጣታትን ካብ ቆርበት ይሰርሓ ነረን ። ከምኡ ድማ ተጋደልቲ ኣብ መንኲቦም ዝሰቅሉዎ ኣብ (ካታፋት) ካብ ሕብራዊ ጨርቂ ዝስራሕ (ፍሉይ ምልክት) ይሰርሓ ነረን ። ኩለን ክፍሊታት ነናተን ፍሉይ መለለዪ ነሩወን ። ናይ ሳልሰይቲ ክፍሊ ምልክት ድማ ብሙሉኡ ቀይሕ ነሩ ።
ቁጽሪ ናይቶም ካብ ገጠርን ከተማታትን ንምስላፍ ዝመጹ ተጋደልቲ ኣዚዩ እንዳበዘሔ ስሌ ዝኸደ ሓደስቲ ኣሃዱታት ማለት ጋንታታትን ሓይሊታትን ተመስሪተን ። መብዛሕትኦም ዝስለፉ ሓደስቲ ብሰንኪ ቀጻሊ ምስ ጸላኢ ዝካየድ ዝነበረ ውግኣት ሓደገኛ ኩነታት ስሌ ዝነበረ ወታሃደራዊ ስልጠና ኣብ ውሽጢ ኣሃዱታት ይዋሃቦም ነሩ ። ካብቶም ሽዑ ዝተሰለፉ ተጋደልቲ ድማ ኣብ ጉዕዞ ናይ ቃልሲ ኣብቲ ክፍሊ ይኹን ድሕሩ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ሜዳ ኤርትራ ኣገዳሲ መሪሕነታዊ ቦታ ዝሓዙ ብዙሓት እዮም ።
ኣብ ልዕሊ እቲ ምስ ጸላኢ ዝካየድ ዝነበረ ዝተፈላለየ ወታሃደራዊ ስሪሕታት ፣ መሪሕነታዊ ኣካላት ናይዚ ክፍሊ ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ብጸላኢ ዝንዛሕ ዝነበረ ፣ እቲ ሰውራ ኣንጻር ክርስትያን እያ ዝብልን ካልእ መርዛም ነፍሕታትን ካብ ሓንጎሎም ንምእላይ ፣ ሰውራ ናቶም ምዃናን እቲ ቀንዲ ሃገራዊ ዕላማታታ ድማ ናጽነትን ሓርነትን ምዃኑ ንምግላጽ ምስቲ ዝጓነፎም ዝነበረ ማእለያ ዘይብሉ ጸገማት ፣ ኣብ ዓድታት ኣኼባታት ብምክያድ ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ጎሽጓሻት የካይዱ ነሮም ።ከተማታት ዝኣትዉሉ ግዜ እውን ነሩ። እዚ ክባሃል ከሎ ኩሉ እቲ ህዝቢ ኣብዚ ክፍሊ ብሬት ናይ ጸላኢ ተሰክሙ ምስ ጸላኢ ጠጠው ኢሉ ነሩ ማለት ኣይኮነን ። ጸላኢ ዝቆጻጸሮ ቦታታት እኳ እንተኾነ ፣ብሃገራውነቶም ዝተፈልጡ ልሉያት ባእታታት ዝሓዛ ዓድታት እውን ነረን እየን ። ብሬት ናይ ጸላኢ ንዝሓዙ ህዝቢ ብሬቶም ኣንጻር ሰውራ ከይየቅንዑ ብዝተፈላለየ ሜላታት መጸዋዕታታት ይቀርቦም ነሩ ።
ንምሳሌ ኣብ ዓዲ ኣጓልዕ ክልተ ሰብ ብረት (ባንዳ) ምስ ብሬቶም ሕዝና ሳልሳዮም ሃዲሙ ፣ ነዞም ክልተ ክሳብ ምስያም ምሳና ወስድናዮም ህዝቢ ካብቲ ዓዲ ስዒቦሙና ንሕና ድማ ነቶም ባንዳ ብሬቶም ኣውርድና ንዓዶም መሊስናዮም ። ከምዚ ዝኣምሰለ ስጉምትታት ድማ ሰውራ ኣንጻር ህዝቢ ከምዘይኮነት ዝሕብር ሓድሽ መንፈስ የሕድረሎም ነሩ ። ኣብ ሞንጎ እቲ ብሬት ናይ ጸላኢ ዝሓዘ ዓድታት ድማ ከምቲ ዝተገልጸ ሃገራዊያን ነሮም ንምሳሌ ኣብ ዓዲ ኣስሞሩ ሸቃ ክፍለ ዝባሃል ካብ ግዜ ኢንግሊዝ ብሬት ዝሓዘ ሰብ ነሩ ፣ ካብ ሽፍትነት ክኣቱ ብሬቱ ኣብ ዓዱ ክስከም ብኢንግሊዛዊያን ተፈቅዱሉ ነሩ ። ነዚ ሰብ መወዳእታ 1965 ኢና ረኽብናዮ ፣ ምስ ኢትዮጵያውያን ብምትሕብባሩ መሪር ሓዘን እንዳ ተሰመዖ ድማ ዛንታኡ ክነግረና ጀሚሩ ። ሸቃ ክፍለ ካብቶም ናይ ኢትዮጵያ ሸፋቱ ፣ መራሕቲ ዝነበሩ ሰለስተ ሰባት ጠቂሱ ፥-
- ሸቃ ክፍለ ( ንሱ ባዕሉ )
- ኣስረስሄ ኢምባየ
- ደበሳይ ድራር
- ወዲ ከፈላ ።
ሸቃ ክፍለ ሃጸይ ሃይለስላሰ ኣርባዕተና ንኢትዮጵያ ጸዊዑ ከይድና ፣ “ንሕና ደሞዝ ክንገብረልኩም ኢና ፣ ዕማምኩም ድማ ንህዝቢ ሓድነት ምስ ኢትዮጵያ ከምዝሓቲት ግበሩዎ ጸረ እቶም ናጽነት ኤርትራ ዝጽዉዑ ድማ ብሬት ኣልዕልኩም ተቃለሱ ” ኢሉና ይብል ።ቀጺሉ ነዚ ናይ ሃይለ ስላሴ ዘረባ ሰምዕና ድማ ንምሳሌ ኣብ ኢንጋኛ ንሓደ ሰብ ቀቲልና እንዳበለ ጓህዩን ሓዘኑን ይገልጽ ። ጠንቂ ናይዚ ሕጂ ተፈጢሩ ዘሎ ሕማቅ ኩነታት ድማ ንሕና ኢና ብምባል ፣ ምሳና ክስለፍ ስድራ ናቱ ካብ ዓይኒ ጸላኢ ክነርሕቆም ሓቲቱና ። ንሕና ዝሓተተና ክንፍጽም ኣይካኣልናን ፣ ምስኡ ግን ምስጥራዊ ርክብ ነሩና ። ብስምምዕና መሰረት ድማ ንሕና ኣብታ ዓዱ ክንኣቱ እንተደለና ፣ ጸላኢ ከይጥርጥሮ ካብታ ዓዲ ክወጽእ ኣቀድምና ንሕብሮ ነርና ።
ካብቲ ሞንጎ ህዝቢ ዝካየድ ዝነበር ንጥፈታት ድማ እተን ንኣትወን ዓድታት ፣ ሞንጎ ሰውራን ህዝብን ዘሎ ዝምድና ዝሰርዑ ፣ ንህዝቢ ኣብቲ ዓዲ ዘመሓድሩ ሽማግሌታት ከምዝመርጹ ንገብር ነርና ። ዝተፈላለየ ስራሓት ንምስላጥ ኣብ ሞንጎ ኣሃዶታት ይኹን ምምሕድራት ፣ ዝነበረ ናይ ርኽክባት ሽግራት ንምቅላል ተላኣኣኽቲ ካብ ህዝቢ ንምድብ ነርና ።ምስቲ ኣብ ከተማታት ዘሎ ምስጥራዊ ስርርዓት ኣድላይ መልእኽትታት ዘበጻጽሑ ሰባት እውን ከምኡ ።
ደቡባዊ ወገናት ናይዚ ክፍሊ ምቁጽጻሩ ብሰንኪ እቲ ዝነበረ ጽዑቅ ህላወ ናይ ጸላኢ ኣሸጋሪ እዩ ነሩ ። ንምሳሌ መደበራት ናይ ፖሊስን ባንዳን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ፋሕ ዝበለ ነሩ ፣ ኣብ ደምበላስ ዓዲ ጸጸር ፣ ቱኹል ኣብ ዛይድ ኣከሎም ፣ከባቢ ዓዲ ኣጓልዕን ንእሽቶ ከተማ ዓረዛን ነሩ ። ስሩዕ ሰራዊት ግን ካብ ዓበይቲ ከተማታት ኣስመራ ፣ ደቂማሓረ ፣ መንደፈራ ፣ ዓዲዃላ ፣ ዓዲ ቀይሕ ፣ ሰንዓፈ ፣ ሰገነይቲ ፣ማይ ሓባር —-ይውንጨፍ ነሩ ።
ምብራቃዊ ሸነኽ ኣከለ ጉዛይ ድማ ጎቦታት ዓጋምቡሳ ፣ ዳቅዓ ፣ ዲዖት ፣ቆሓይቶ ፣ ሶይራን ሓዊስካ ፣ምብራቃዊ ጎላጉል ገማግም ባሕሪን ብሓፈሻ ካብ መደበራት ጸላኢ ዝራሓቀ ብምንባሩን ፣ብሰንኪ እቲ ተፈጥሮ ጽኑዕ ዓይነት መሬቱን ፣ ዝላዓለ ምትሕብባር ናይ ህዝብን ጸላኢ ብቀሊሉ ክደፍሮ ዘይክእል ጽኑዕ ድሕረ ግንባራትና ብምንባሩ ፣ ኣብ ጽንዓትናን ዓወትናን ዓብይ ግደ ነሩዎ ። ስሌ ዝኾነ ድማ ሓይሊታትና ኣብዚ ክፍሊ ዝተፈላለየ ዕዉት ውግኣት ብምክያድ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዓብይ ክሳራ ኣውርደን እየን ።
ሰራዊት ሓርነት ኣብ ልዕሊ ጸላኢ መጥቃዕትታት እንዳ ኣካየደን ንመጥቃዕትታቱ እንዳተኸላኸለን ዘተኣማምን ድሕረ ግንባር ዝኾኖ መሬት ክቆጻጸር ከኣለ ። ብብዝሑን ስሪሕታቱን እንዳሳሰነን እንዳማዕበለን ምስ ከደ ድማ ጸላኢ ኣብ ልዕሊ መደበራቱ መጥቃዕትታት ከይይካየድን ኣብ ውሽጢ ከተማታት ዝካየድ ስሪሕታት ከይድንፍዕን ክፈሪህ ጀመረ ።
ሓሚድ ቀጺሉ ፣ ምስ ምስፍሕፋሕ ሰውራዊ ንጥፈታትን ምምዝጋብ ዓወታትን ብሓፈሻ ፣ ጸላኢ ግስጋሰ ሰውራ ንምግታእ ዘካየዶ ዝነበረ ፈተናታት ኩሉ ስሌ ዝፈሸሎ ኣብ ተስፋ ናይ ምቅራጽ ደረጃ ስሌ ዝበጸሔ ሓይሊታቱ ኣኻኽቡ ፣ መሬት ምንዳድ ዝብል ፖሊሲ ተኸቲሉ ፣ ብሙሉእ ሓይሉ ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኤርትራ ህዝቢ ንምንጻትን ትሕዝቶታቱ ንምብራስን ተላዕለ ። ወራሩ ወርሒ 2/ 1967 ብጋሽ ባርካ ጀምሩ ከምቲ ኣብ ሞጎራየብ ፣ ዓድ ኢብራሂምን ጋርሳትን ወዘተ ዝፈጸሞ ህዝቢ ብምቅታልን ዓድታት ብምንዳድን ፣ ካብ ህዝቢ ኣማኢት ቀቲሉ ብዓሰርተታት ኣሻሓት ዝቁጸር እንስሳታት ድማ ኣንጽቱ ፣ ብዓሰርተታት ኣሻሓት ዝቁጸር ህዝቢ ድማ ተሰዲዱ መሬት ሱዳን በጽ|ሑ ። ኣብ ወርሒ 7/ 1967 ድማ ኣብ ራብዓይቲ ክፍሊ ኣብ ዓድታት ዓኢላትን ጋድጋድን ወዘተ ተመሳሳሊ ግፍዕታት ፈጺሙ ካብ ህዝቢ ኣማኢት ቀቲሉ ዓሰርተታት ኣሻሕት ካብ ጥሪት ድማ ኣንጽቱን ዓድታት ኣንድዱን ።ወርሒ 10/ 1967 ድማ ኣብ ካልኣይቲ ክፍሊ ብኣስማጥ ፣ ማላብሶ ፣ሓልሓል ጀምሩ ዓሰርተታት ዓድታት ኣንድዱ ተመሳሳሊ ስራሓት ኣካይዱ ። ብወርሒ 11/1967 ናይታ ዓመት ድማ ኣብ ሳልሰይቲ ክፍሊ ካብ ህዝቢ ኣማኢት ቀቲሉ ዓሰርተታት ኣሻሓት ካብ ጥሪት ኣጥፊኡ ዓሰርተታት ዓድታት ድማ ኣንድዱ ቀንዲ ካብኤን ድማ ፣ ኣብ ሰራየ ብማልሕና ዲክ (ሸውዓተ ዓዲ) ዝጽውዓ ዓድታት ፣ ኣብ ሃዘሞ ድማ ዓድታት ፣ ጎዶፎ ፣ ሳርባቢት ፣ ሮባሺሮ ፣ ዓዝዓዝሎ ፣ ካስካሰ (ሞንጎ ዓድቀይሕን ሰንዓፈን ) ፣ ኣብ ካልእ ዓድታትን ዘስካሕክሕ ፈጻመታት ተገይሩ ። እዚ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣብ ዝተፈላለየ ወገናት ኤርትራ ጭካኔ ዝመለኤ ደረት ዘይብሉ ግፍዕታት ዝተፈጸመሉ ግዜ እዩ ነሩ ። ይኹን እምበር ህዝብና ኣይተምበርከኸን ብጽንዓት ድማ ቃልሱ ቀጸለ ። ኣብ ሳልሰይቲ ክፍሊ እውን ምስ ጸላኢ ምርብራብ ኣይተዳኸመን ተጋደልትናን ህዝብናን ንጸላኢ እንዳደርዓሙ ፣ ጅግንነታዊ መስዋእቲ ኣወፊዮም እዮም ።
ኣብ ሳልሰይቲ ክፍሊ ዝነብሩ መራሕቲ ጋንታታትን ሓይሊታትን ሓለፍቲ ናይ ዝተፈላለያ ትካላትን ፍሉጣት ባእታታትን ክጠቅሰለይ ምስ ሓተትኩዎ ተጋዳላይ ሓሚድ ፣ ኩሎም ሓለፍቲ ዝነበሩ ሓደ ግዜ ምዝካሮም ኣሸጋሪ እዩ ብምባል ፣ ኣብ ልዕሊ እቶም ዝተጠቅሱን ዝተሰወኡን ዝስዕም ኣስማት ጠቂሱ ፥-
ሓሚድ ኢድሪስ በላይ ፣ ዑመር ሱባ ፣ ሙሓመድ ስዒድ ድብሽክ ፣ ኣደም ሳልሕ (ቀይሕ ሻምበል ) ፣ ባሻይ ገረዝግሄር ፣ ዑመር ሙሓመድ ኣቡ ሻናብ ፣ ዑስማን ሲዲ ፣ ሳልሕ ዑመር ፣ ጻዱዋ ሹም ዑመር ፣ ዑመር ማሕሙድ ፣ ዓብዱቃድር ካቢረ ፣ ወዲ ቀሺ ፣ ዓብዱልራሒም ፣ ዓሊ ሑሩይ ፣ ኣብራሃም ተወልደ ፣ ኣደም ዲኒ ፣ስዒድ ሳልሕ ማሕሙድ ፣ ዓብዳላ ዳዉድ ፣ ገብሪህወት ወዲ ሕምብርቲ ፣ሸኽ ሑሴን ሙሓመድ ማሕሙድ ፣ ናፍዕ ጁኑቢ ፣ ስዒድ ሑማድ ፣ ሳልሕ ሙሓመድ ስዒድ ፣ ሃይለ ጓንጉል ፣ ስዒድ ዩሱፍ (ሓራክ) ፣ ዑስማን ሙሓመድ እስማዒል ፣ ስዒድ ሳልሕ ሙሓመድ ፣ ኣሕመድ ሙሓመድ ብርሃን ( ኣስመራ) ፣ ዓብዱልቃድር ሙሓመድ ያሲን (ማንጆስ) ፣ ወልዳይ ካሕሳይ ፣ ኣቡባካር ዓሊ ሑሴን ፣ ዓብዱ ዓብደላ ሱለይማን ፣ ተኽለ ማንጆስ ( ሓኪም ሓይሊ ነሩ ) ፣ ገይቱ ፣ ዓብደላ ዓሊ ፣ሳልሕ ሱለይማን ( ዶክቶር ) ሙሓመድ ዓሊ ሕጎ ፣ ክዳነ ጁኑቢ ፣ ኣሕመድ ፖሊስ ፣ ወዲ ዳሪዕ ፣ ሳልም ዑስማን ፣ ሙሓመድ ኣሕመድ ኢክለ ፣ ኢብራሂም ኢስማዒል ፣ ኑር ዓይኒ ፣ ሶሎሙን ወልደማርያም ፣ ሱለይማን ዲኒ ፣ ዓምር ዑመር ፣ ኣማን ባህታ ፣ ባሻይ ዳዉድ ፣ ኢብራሂም ዓቃ ፣ ራማዳን ዳዉድ ፣ ዓብደላ ሹም ፣ ሳልሕ ኢብራሂም ፣ ሙሓመድ ዑመር ኢብራሂም ፣ ኣስመሮም ገብረዝጋብሔር ፣ ወዘተ ጠቂሱ ።
ካብዞም ኣብዚ ተጠቂሶም ዘሎዉ ሓምሸይቲ ክፍሊ ምስ ተመስረተት ዝተሳሕቡ ኣለዉ ። ወልዳይ ካሕሳይ ሓደ ካብኦም እዩ ። ከምኡ ድማ ስዉእ ገብሪህወት ወዲ ሕምብርቲ ፣ ስዉእ ስዒድ ሳልሕ ሙሓመድ ፣ ኣሕመድ ኣስመራ ፣ ሳልሕ ሙሓመድ ስዒድ (ኣርዋሓትየ ) ፣ ድሕሪ ምኽሓድ ወልዳይ ካሕሳይ መራሕ ሓምሸይቲ ክፍሊ ድማ ስዉእ ኣብራሃም ተወልደ ።
ሓጽር ግዜ ቅድሚ ምምስራት ሱሉሳዊ ሓድነት ድማ ኣብ ወጻኢ ወታሃደራዊ ትምህርቲ ዝጨረሹ ሞኮንናት ስዉእ ሙሓመድ ኣሕመድ ዓብዱ ፣ ሳልሕ ኢብራሂም ፣ ሳልሕ ዓምር ከኪያ ፣ ከምኡ እውን ካድር ኣሕመድ ኢብራሂም ( ስክርተር ) ወዘተ መጺኦሙና ፣ እዞም ዝተጠቅሱ ድማ 99% ካብኣቶም ስዉኣት እዮም ኢሉ ።
ይቅጽል
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10420


text:
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ኣልበሽር ድሕሪ ኣብታ ሃገር ንኣዋርሕ ዝቐጸለ ተቓውሞ ብወታሃደራዊ ሓይሊ እታ ሃገር ካብ መዝነቶም ምውራዶም ተገሊጹ።
ሚንስትሪ ምክልኻል’ታ ሃገር ዓወድ መሓመድ ኢብኑፍ ሎሚ ሓሙስ ብመደበር ቴሌቭዥን ሱዳን ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ፕረዚደንት ኣልበሽር ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣብ ውሑስ ቦታ ከምዘለው ኣፍሊጦም።
“ኣነ ሚንስተር ምኽልካልን ላዕለዋይ ሓላፊ ኮሚተ ጸጥታን ንምውዳቕ ስርዓትን ንመራሒኡ ኣልበሸር ድማ ኣብ ውሑስ ቦታ ኣብ ቀይዲ ምእታውን የፍልጥ ኣለኹ። ብተወሳኺ ኣብ 2005 ዝጸደቐ ቅዋም’ታ ሃገር ብምግዳፍ ንዝመጽእ ክልተ ዓመታት ነታ ሃገር ዝመርሕ ናይ ሽግግር ወታሃደራዊ ቤት ምኽሪ ምምስራቱ የፍልጥ ኣለኹ። ንሰለስተ ወርሒ ዝጸንሕ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅን ካብ ሰዓት 10:00 ምሸት ክሳብ ሰዓት 4:00 ወጋሕታ ንሓደ ወርሒ ዝጸንሕ ሰዓታት እቶ እቶ እውጅ ኣለኹ። መዓርፎ ነፈርቲን ወደባትን ን 24 ሰዓታት ክዕጸው ይእዝዝ ኣለኹ ። ኣብ መወዳእታ ድማ ንኩሎም ፕረዚደንታዊ ትካላትን ካቢነን ክፈርሱ ኣዚዘ ኣለኹ።”
ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ምልቓቕ መዝነት ፕረዚደንት ኣልበሽር ናብ ጎደናታት ‘ ሃገር ብምውጻእ ሓጎሶም ክገልጹ ተራእዮም።
ብመሰረት መራኸቢ ብዙሃን’ታ ሃገር ክፍሊ ጸጥትታን ስለያን ሱዳን ኣቐዲሞም ኣብ ማእሰርቲ ዝጸንሑ ዜጋታት ከምዝፈትሕ ምግላጹ ይሕብራ ኣለዋ።
ብሰንኪ ናህሪ ዋጋታት ባኒን ነዳዲን ኣብ ታሕሳስ 19 ዝጀምረ ተቓውሞ ህዝቢ ሱዳን ካብ ዝሓለፈ ቀዳም ጀሚሩ ኣብ ኣፍደገ ዋና ቤት ጽሕፈት ወታሃደራዊ ሓይሊ’ታ ሃገር ኮፍ ናይ ምባል ተቓውሞ ከካይድ ምቕናዩ ይፍለጥ።
መንግስቲ ኣብ እዋን’ዚ ተቓውሞ 31 ሰባት ምሟቶም ክገልጽ ከሎ ትካላት ተሓለቕቲ መሰላት ግን እቲ ቁጽሪ 60 ከምዝበጽሕ ይገልጹ።


text:
ነባሪ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ'ዩ። አርካን ሃይለ ይበሃል። ኣብ ኣስመራ ኤርትራ ተወሊዱ ኣብ 4-ዓመቱ ናብ አዲስ ኣበባ ምስ ወለዱ ከይዱ ኣብ ዓሰርተ ዓመት ዕድሚኡ ናብ ኣሜሪካ መፂኡ።
ኣቶ ኣርካን ሃይለ ኣብ ኣሜሪካ ተማሂሩ ንዝሓለፉ ዳርጋ 11-ዓመታት ኣብ ሓደ ናይ ሕጊ ትካል ይሰርሕ'ሎ። ኣብ ዝመፅእ ሰሙን 26-ሚያዝያ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ንአባልነት ባይቶ'ታ ኸተማ ኣብ ዝካየድ ምርጫ ሕፁይ ኾይኑ ቀሪቡ'ሎ።
ኣብዚ ምርጫ ንኽካፈል ዝደረኾ ኣብታ ከተማ ዘሎ ስርዓተ ትምህርቲ ምኻኑ ዝተዛረበ ኣርካን ሃይለ ኣብ ስርሖም ፅቡቅ ዘይኾኑ መማህራን ካብ ስርሖም ንምስንባቶም ድሕር ክንብል የብልናን ተሓታትነት ክህሉ'ለዎ ኢሉ'ሎ።
ኣብዚ ውድድር ምርጫ ሓቢሮምኒ ዝወዳደሩ ዘለው ተሞክሮ ዘለዎም ብሞየኦም ኣብ ፖሎቲካ ዘለው'ዮም ሓደ ካብአቶ'ውን ቅድሚ ሎሚ ኣባል'ቲ ባይቶ ዝነበሩ'ዮም ዝበለ ኣቶ ኣርካን ሃይለ ካብዚ ከይዲ ንመፃኢ እንታይ ክገብር ንመን ክዛረብ ከምዘለኒ ተማሂረን ይመሃርን'ለኹ ኢሉ።


text:
Radio Erena: 26 May 2020
25 ግንቦት መዓልቲ ኣህጉር ኣፍሪቃ ተዘኪሩ።
እዚ ንመበል 57 ዓመቱ ዝዝከር ዘሎ፣ መዓልቲ ኣህጉር ኣፍሪቃ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምክልኻል ዝተጀመረ ጻዕሪ ነሐይል ብዝብል ኣርእስቲ’ዪ።
መዓልቲ ኣህጉር ኣፍሪቃ፣ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃ ዓመታዊ ዝዝከር እኳ እንተኾነ፣ ከም ጋና፣ ዛምቢያን ዚምባብዌን ዝኣመሰላ ሃገራት ግና ከም ሃገራዊ በዓል’የን ዝጽንብልኦ።
25 ግንቦት፣ ከም መዓልቲ ኣህጉር ኣፍሪቃ ክትዝከር ዝተወሰነሉ ምኽንያት፣ መራሕቲ ናይተን ቀዳሞት ናጻ ዝወጻ ሃገራት እዛ ኣህጉር ብኢትዮጵያ ተማእኪለን ሓድነት ኣፍሪቃ ንምቛም ተበግሶ ዝወሰዳሉ ዕለት ብምዃኑ’ዩ።
ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ካብ ኤውርጳዊ መግዛእቲ ናጻ ንምውጻእ፣ ፖለቲካውን ዕጥቃውን ቃልስታት እኳ እንተካየዳ፣ ግና ድሕሪ ናጽነት፣ ህዝበን ፖለቲካዊ ሓርነት ከስተማቕር ይኹን ቁጠባዊ ዕብየትን ብልጽግና ክርኢ ኣይበቕዐን።
ኣውራ ጠንቂ ናይዚ ድማ ቃልሲ ንናጽነት መሪሖም ሃገራት ዝተረከቡን ድሕሪኦም ዝሰዓቡን መራሕቲ ናይዛ ኣህጉር፣ ብብልሽውና ስልጣንን ዝርገት ሃብቲ ሃገር እናፈጸሙን፣ ንኣሳታፊ ትካላዊ ምሕደራ ፖለቲካን ቁጠባን ብምሕሳም፣ ንነዊሕ ዓመታት ካብ ስልጣን ምእላይ ስለዝሕንግዱ’ዩ።
መግዛእታዊ ሓድጊ ዝኾኑ ዶባት ዝፈጠርዎ ግጭታት፣ ነዛ ኣህጉር መዛዘሚ ናብ ዘይብሉ ኵናት ሸሚሙ፣ ዘልኣለም ኣብ ድኽነትን ድሕረትን ክትነብር ስለዝሓነቓ ምዃኑ ድማ ከም ካልኣይ ነጥቢ ይጥቀስ።
============


text:
ንሕና ኤርትራውያን ፉሉያት ኢና ዘብለና እንታይ ስለ ዝኾና ኢና? ብሕምቀትናዶስ ዋላ ብመንፋዕትና?
ፉሉያት ኢና ዘብለና እንተሎ ሕምቀትናያ። ንሕምቀትና ንሕና ኤርትራውያን ፉሉያት ኢና ኢልና ኢና ንሕበነላ። ብሕምቀትና ግን እንገብሮ ገጋታት ንሰማዒ ህዝቢ ዓለም ዘደንጹ፡ ኣብ ዓለም ዘይተገብረን ዘየለን ኣብ ኤርትራውያን ንገብሮ ነገር ግን ማእለያ የብሉን።
- ንኣብነት ሃገርና ኤርትራ ካብ ባዕዲ ኢትዮጵያ ሓራ ኣብ ዘውጻናያ ሉኡላውነት ዘረጋገጽናሉ ኣብ 1991 ዓ.ም. ዋዓል ሕደር ዘይብሉ ቅዋማዊ ንድፊ ተኺልካ ህዝባዊት መንግስቲ ኤርትራ ከነቕዉም ዝግባኣና ዝነበረ መመኽነታ ግዚያዊ መንግስቲ ዝብል ምስምስ ፈጢሮም፡ ብግዚያዊ መንግስቲ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ን26 ዓመት ሃገር ዝመርሕ ዘሎ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ኣበይየነይቲ ሃገር ኢዩ’ሞ ተራእዩን ተሰሚዑን ንኽንድዚ ዓመታት ዝኣክል ዝመርሕ መራሒ። ብግዚያዊ መንግስቲ ተባሂላ ትማሓደር ሃገር ኣላዶ። ብጀካ ኣብ ኤርትራ ኣብ ኤርትራውያን።
- ኣበየነይቲ ሃገር ከ ኣላ ብዘይ ቅዋም እትማሓደር ሃገር። ዲክታተራዊ ስርዓት ትኹን ዲሞክራሳዊት ሃገር። ብጀካ ኣባና። እዚ ሓደ ካብቲ ዘደንጹ ነገር እንገብሮ ኣብነት ሕምቀት ፍሉይነትና ኢዩ።
ከምቲ ኣብ ሃገርና ዝካየድ መስርሕ ፖለቲካ ኣብ ህዝብታት ዓለም ንለውጢ ንምምጻእ ንኽንድዚ ዝኣክል ዓመታት ግዜ ኣይወስድን’ዩ ንኽቅይር ኢኹን ስጉምቲ ንኽወስድ። ብፍላይ ንስጉምቲ ዝምልከት።
- ንኣብነት ባህሪያት ስጉምቲ ንምውሳድ ዘለና እምነት ኣብ ኤርትራውያን ሓደ ካብቲ ሕምቀት ስንፍናና ምዃኑ ግን ባሓቂ’ዩ ዘደንጹ፡ ንምሳለ ጂ15 ኣብነት ተወሲድና ምስ ኣቦ ጓይላ ኢሰያስ ንቡዙሕ ዓመታት ምስኡ ዝተቓለሱ ከም ኣጻብዕቲ ኣእዳዎም ጠባዩን ተግባሩን ዝፈጥጥዎ ክንሶም ብሕጋዊ መስርሕ ከም ዝሰርሑ ያኢ ብሕጊ ከራኽቡሉ ኢሎም ምሕሳቦም ሓደ ካብቲ ዘደንጹ ነገር ኢዩ። ተባላሒቶም ጥራሕ ኢዮም ስጉምቲ ዝውሰደሉ መንገዲ ተጣቢቦም ከቃብጽዎ ኢዩ ነይርዎም።
- ናይ ስጉምቲ ንሰብ ገበናት ዘይምውሳድ ዋላውን ኣብ ተቓውምቲ ደንበ ከይተረፈ እዚ ኣተሓሳስባ እዚ ኣሎ።
- ስጉምቲ ሰብ ገበናት ምውሳድ ማለት ብኣተሓሳስባ ፉሉይነት ኤርትራውያን ኣብ ቤተ ሰብካ ደም ምፍሳስ ኢዩ ዝርዳኣና። ብውልቀ ሰብ ደም ዘፋስስን፡ ብመልክዕ ሃገር ኢኹን ብውድባዊ መስርሕ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ተቖጺሩ ሰብ ዘጥፍእን ዘሕልቕን ፈላሊና ዘይምርኣይና ግን ሕምቀት ፉሉይነትና ኢዩ እቲ ጸገም።
ስለዚ ከኣዩ ህዝቢ ዓለም ንኸምዚኣቶም ዝኣመሰሉ ሰብ ገበናት ስጉምቲ ንኽውሰደሎም ዜጋታታ እታ ሃገር ብውልቆም ይኹኑ ብጥርኑፍ መስርሕ ድሕር ዘይብሉ ንኽፍጽሙ።
- ቀንዲ ሓደ ካብቲ ጸገም ናይ ኤርትራውያን ሕማም ኣንነት ዘይለቅቅ ድሑር ዝንባለ ዘይሙዕቡል ኣታሓሳስባ ኢዩ።
- ክፍወስ ዝግበኦ ዓቢ ነገር ክንሱ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ መጠን ብሃገራዊ ኣተሓሳስባ ክህነጽን ክስራሓሉን ምተገበኤ ሽግርና ብዘይ ጸገም ክፍታሕ። ናይ ኣውራጃውን ዓዳውን ኣተሓሳስባ ካብ ተግባርና ክሕከኽ ኢግበኦ። ዓዳውን ኣውራጃውን ኣተሓሳስባ ሒስካ ተምጾ ለውጢ የለን እንትርፎ ተታሓሒስካ ምዕናው እንበር ካልእ የለን። ውጺኢቱ ሓላሊኹ ሒዙና ዘሎ ሰልሚ ኣብ ባይታ ዝረኤ ዘሎ’ዩ። ን26 ዓመት ንለውጢ ፍሬ ከየምጻእካ ገደብ ዘይብሉ ግዜ ክትጓዓዝ እንታይ ማለት ኢዩ። ወይ ባዕሉ እቲ ስርዓት ዓኒዩ ክወድቕ ኢዩ እቲ ትጽቢት ክኸውን ዘለዎ። ብድሕሪኡ ዝወለደት ትውለድ ከምሻሙ ድልየትና እንተቐኒዑልና ግርም እንተዘይቀኒኡ ኸኣ ዳግማይ ቃልሲ ምፍጣር ማለት ኢዩ።
- ተዘይኮይኑ እዚ ኣረሜን ስርዓት እዚ ነቲ ሓደ መሪጹ፡ ነቲ ካልእ ሓሪዩ፡ ነቲ ሓደ ሒዙ ኣይኮነን ዝጫፋጭፈና ዘሎ። ተር ከም ዓተር’ዩ ዘጽንተና ዘሎ።
- ኣብ ውድባዊ ቃልስን፡ በርገሳውያን ማሕበራትን እነካይዶ መስርሕ ቃልሲ ዘደንጹ ተግባታትን ንቃልስና ንድሕሪት ዝጎትትን ጸላኢና ኣብ ቅድመና ተገቲሩ እናሃለወ ተጠርኒፍና ከነድምዕ ካብ ዘይምኽኣልና እቲ መደንጸዊ ኣተሓሳስባና ኢዩ።
- ኣውራጃውን ዓጋውን ኣብ ኤርትራ ክሕከኻ ወይውን ካልእ ቅርጺ ክሕዛ ኣለዎን ማለት ግን ኣይኮነን። ከምቲ ዘለዎኦ መለለይ ናይታ ሃገር ቅርጺ እንዳሃለዎኦ ኮይኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብውልካዊ ዋኒኑን ድሌቱን ኣብ ዝመጨዎን ኣብ ዝመረጾን ንኽመርጽን ኤርትራዊ ዜጋ ካብ ኮነ እንታይ ጸገም ኣለዎ ኣብ ዝደለዮ ኣውራጃ ኢኹን ዓዳዊ መሪጹ ንኽነብር። መስርሕ ቅዋም ናይታ ሃገር ጥራሕ ኢዩ ወሳኒ።
- ኤርትራ ሃገርና ሉኡላውነታ ብ1993 ዓ.ም. ዓለማዊት ሃገር ዘመስከረት ኢያ። ኮይኑ ግን ሕሰም ኣይትርከቡ ኢዩ ነገሩ፡ በዚ ዘሎ ኣረሜናዊ ጉጅለ ውልቀ መላኺ ኢሰያስ ግን ህዝቢ ኤርትራ ንቡር ምንባር ተሓሪምዎ ብባርነታዊ ዲክታተራዊ መግዛእቲ መሪርዎ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ ኢዩ። ካብዚ ስርዓት እዚ ዘናግፎ ለውጢ ንምምጻእ ጥራሕ ኢዩ ዘድሊዮ ዘሎ።
ኤርትራ ሃገርና ነቲ ሓደ ኣይትቀቦ ነቲ ሓደ ኣይትርቆ ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ማዕረያ ትብጸሖ። ብኤርትራዊ ሃገራዊ ኣተሓሳስባ ጉዕዞና ንህነጾ ሽግርና ብዝቐለለ ትልሚ ክንፈትሖ።


text:
Radio Erena: 11 August 2019
ልዕሊ 100 ዝኾኑ ስደተኛታት ዝጸዓነት ጃልባ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ከምዝደሓነት ካብ ኢጣልያ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
እቶም ኤስ.ኦ.ኤስ. መዲተራንያን ምስ ሓካይም ብዘይዶብ ብዘካየዱዎ ጻዕሪ ዝደሓኑ ሓያሎ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት፣ ወዲ ሓደ ዓመት ዝርከቦም ኣርባዕተ ህጻናትን፣ ደቀንስትዮን ከምዝርከብዎም ተገሊጹ።
ነቶም ብዓርቢ 9 ነሓሰ ካብ ሞት ዝደሓኑ ስደተኛታት ንምቕባል ህቡብ ኣመሪካዊ ተዋሳኢ ፊልም ሪቻርድ ጊር ናብታ መርከብ ብምኻድ መግብን ማይን ከምዝዓደሎም ብቪድዮ ኣብ ዝሰደዶ መልእኽቲ ገሊጹ። እቶም ስደተኛታት ኣብ ክልተ ጀላቡ ከምዝነበሩ፣ እንተኾነ እታ ሓንቲ ጃልባ ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ተታሒዛ ንድሕሪት ከምእትምለስ ዝለዝተገብረት ኣብ ምንታይ ኩነታት ከምዘለዉ ክንፈልጥ ኣይከኣልናን ክብል ሪቻርድ ጊር ገሊጹ።


text:
Radio Erena: 20 July 2020
ዞባ ትግራይ ናይ ኢትዮጵያ፣ በይናዊ ምርጫ ንምክያድ ዘኽእሎ ኮሚሽን ምርጫ ኣቚሙ።
ባይቶ ናይቲ ዞባ፣ ብዕለት 16 ሓምለ ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ፣ ኮሚሽን ምርጫ ብሓሙሽተ ኣባላት ቦርድ ከምዝቐውም ገይሩ። ኮሚሽነርን ምኽትልን ብምምራጽ ከኣ፣ ስርሑ ክጅምር ምዃኑ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ከምዝፍለጥ ፈደራላዊ ኮሚሽን ምርጫ፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ፣ ሓፈሻዊ ምርጫ’ታ ሃገር ንዘተፈልጠ ግዜ ተናዊሑ ኣሎ ብምባል፣ ወከልቲ ህዝብን ቀዳማይ ሚኒስተርን ዝርከቦም ኩሎም ሰበስልጣን’ታ ሃገር ኣብ ስርሖም ከምዝቕጽሉ ገይሩ’ዩ።
ዞባዊ መንግስቲ ትግራይ፣ ዋላ ኣብ ካልእ ዞባታት’ታ ሃገር ኣይካየድ፣ ንበይኑ ምርጫ ከካይድ ብምውሳኑ፣ ንፈደራላዊ ኮሚሽን ምርጫ ግዚያዊ ዞባዊ ቦርድ ከዳልወሉ ሕቶ ኣቕሪቡ።
እንተኾነ እቲ ፈደራላዊ ኮሚሽን ምርጫ፣ ብዕለት 24 ሰነ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣብ ትግራይ ዝግበር ምርጫ ሕጋውነት ከምዘይብሉ ብምፍላጥ፣ ዝኾነ ዓይነት ሓገዝ ከምዘይገብር እዩ ኣፍሊጡ።
ነዚ መግለጺ’ዚ ብርጋጽ፣ ዞባዊ መንግስቲ ትግራይ በይናዊ ምርጫ ከካይድ ዘኽእሎ ኮሚሽን ምቛሙ፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ኣብታ ሃገር ኣስፋሕፊሑ ዘሎ ዓሌት ዝመንቀሊኡ ሕንፍሽፍሽ፣ ካልእ ፖለቲካዊ ወጥሪ ከይፈጥር ስግኣት ኣሎ።
ብምኽንያት ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ብዙሓት ሃገራት ዓለምና፣ መዲበንኦ ዝነበራ ምርጫ ኣናዊሐን እኳ እንተኾና፣ ኣብቲ ዝመደበኦ ናይ ኣማራጺ ግዜ ግና በብዝጥዕመን መንገዲ ዘካየዳ ከኣ ብዙሓት እየን።


text:
ኣብ ትርፊ ግዜ እንታይ ትገብር ? ኣብ ከተማ ብዙሕ ተኽእሎታት ኣሎ።
ባህሊ
ባህሊ ትፈቱዶ? ኣብ ከተማ ንኣብነት ቤተ መዘክር ሲነማ ትያትሮ ሙዚቃዊ ትርኢት ኣሎ። ሲነማታት ብዙሕ ግዜ ኢንተርናሽናል ፊልም ኦርጂናል ዝኾነ ምስ መግለጺኡ OmU ኦ ኤም ዩ የቕርባ። ኣብ ኣብያተ መጻሕፍቲ ወይ ውን ናይ ከተማ ቤት መጻሕፍቲ ብዘይ ገለ ዋጋ ወይ ውን ቁሩብ ከፊልካ መጻሕፍቲ ክተንብብን ሙዚቃ ክተሰምዕን ፊልም ክትሪኢን ትኽእል። ነቲ መጻሕፍትን ፊልምን ወይ ውን ሴደ ድማ ትልቅ ሖ። ንገዛ ወሲድካ እንደገና ትመልሶ።
Volkshochschule
ሕዝባዊ ኣብያተ ትምህርቲ ፡ ማሕበራትን ክለባትን
ኣብ ብዙሕ ቦታት ሕዝባዊ ኣብያተ ትምህርቲ ይርከባ። ኣብኡ ልዕሊ ኩሉ ንዓበይቲ ዝኸውን ንኣብነት ናይ ሳዕሳዒት ወይ ናይ ቋንቋ ኮርስ ይወሃብ። ነዚ ዝቕጽል ሊንክ www.vhs.de ናይ ሕዝባዊ ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ከባቢካ ዝርከብ ተመልከት።
- Bundesamt für Migration und Flüchtlinge: Freizeit und Sport
- Federal Office for Migration and Refugees: Brochure "Welcome to Germany": Associations and Organisations
- Make it in Germany: German society: Cultural and recreational activities
ስፖርት ትፈቱ ዶ ? ነዚ ዝምልከት ኮርስ ኣብ ሕዝባዊ ኣብያተ ትምህርቲ ውን ኣሎ። ወይ ውን ኣብ መሓንበሲ ቦታ ወይ ኣብ ናይ ስፖርት ክለብ ክኽየድ ይከኣል።
ካልእ ተኽእሎታት ናይ ማሕበራትን ክለባትን ኣሎ። ኣብ ሓደ ማሕበር ብዙሓት ሰባት ናይ ሓባር ረብሓን ዕላማን ዘለዎ ይእከቡ ንኣብነት ናይ ሙዚቃ ናይ ስፖርት ናይ ኮኮ ወይ ናይ ኮምፒተር ክለብ ኣሎ። ንዓበይትን ንመንእሰያትን ዝኸውን ማሕበራትን ውን ኣሎ። ንዓበይትን ንቆልዑትን መብዝሕትኡ ግዜ ዋጋ ዝይክፈሎ ቀረብ ይርከብ። ንናእሽቱ ቆልዑት ንኣብነት ኣብ ገለ ቦታት ናይ ጸወታ ጉጅለ ኣሎ።
መናፈሻን ገደናን
ብዙሕ ጊዜ ደገ ትናፈስ ዶ ? ኣብ ነፍስ ወከፍ ከተማ መናፈሻ ኣሎ ንቆልዑት ብዙሕ ናይ መጻወቲ ቦታታት ኣሎ ፡፡ መብዝሕትኡ ኣይክፈሎን እዩ ፡፡ ኣብ ናይ ኣታክልቲ መናፈሻ ፡ ፍሉያት ኣታክልቲ ክትሪኢ ትኽእል፡፡ ካብ ሙሉእ ዓለም እንስሳታት ድማ፡ኣብ መዕቆቢ ኣንስሳታት / ዙ / ትረክብ። ንመናፈሻ ኣታኽልትን መዕቆቢ ኣንስሳታትን ግን ገለ ቁሩብ ገንዝብ መእተዊ ትከፍለሉ ኢኻ። ኣብ ልዕሊኡ ብዙሓት ኣውራጃታት ጀርመን ፡ ቀላያትን ጫካታትን ጎቦታትን ዝርከብ ኮይኑ ፡ ምናልባት ውን ንስኻ ኣብቲ ጥቓ ባሕሪ ትህሉ ትኸውን ፡፡ ኣብኡ ብምኻድ ንባህርይ ተስተማቕራ።
ኣብ ገዛኻ
ብዙሓት ሰባት ኣብ ገዛ ወይ ተለቪዝን ይርእዩ ወይ ራድዮ ይሰምዑ። ነፍስ ወከፍ ስድራ ቤት ኣብ ጀርመን ናይ ገዛእ ርእሱ ራድዮን ተለቪዥን ከምዝግብን ወርሓዊ ክፍሊት ክከፍልን ኣለዎ። እዚ ክፍሊት እዚ 17 ኤውሮን 98 ሳንቲምን ንወርሒ እዩ። እቶትካ ውሕድ ምስዝኸውን ክትከፍል የብልካን።
ምናልባት ኣብ ገዛኻ ካንቸሎ ወይ በረንዳ ኣሎዶ ? ኣብኡ ኩሉግዜ ኩሉ ነገር ምግባር ኣይፍቀድን ፡፡ ንኣብነት ኣብ ኩለን ገዛውቲ ኣብ በረንዳ ስጋ ምጥባስ / ግሪል/ ኣይፍቐድንዩ፡፡ ኣብቲ መምርሒ ኣጠቓቕማ ገዛ ዝርከብ ሓበሬታ ተመልከት።
ንትርፊ ግዜ ዝርከብ ሓበሬታ ናይ ከባቢኻ ከተማ ወይ ኣባይቲ ዝርከብ ኣብ ኣንተርነት ከተማ ትነብረሉ / ከባቢኻ ፡ .ተመልከት።
ዝደጋገሙ ሕቶታት
Further questions? Write us via the contact form. We will forward your questions anonymously to the advisors of the youth migration services.Contact form


text:
መንግስታዊ ኣብያተ ጽሕፈት ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ሎሚ ሶኑይ’ውን ተዓጽዮም’ዮም ውዒሎም። ሰራሕተኛታት ህጹጽ እዋን ኸአ ብበረድ ንዝተሸፈነ መንገድታት ኣብ ምጽራግ ይርከቡ። ቅድሚ ትማሊ ቀዳምን ሰንበትን ተቋሪጹ ዝነበረ መጉዓዝያ ባቡር እታ ከተማ ግን ሎሚ ሶኑይ ብከፊል ስርሑ ጀሚሩ’ሎ።
ኣብያተ ትምህርቲ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ተዓጽየን ኣለዋ። አብተን ሰለስተ ዓበይቲ መዓርፎ ነፈርቲ ዝተወሰነ በረራታት ምጅማሩ’ውን ክፍለጥ ተካኢሉ’ዩ። ኣብ እዋን እቲ መሸምቦባ በረድ ክሳብ 4,500 በረራታት ዝተፈላለያ መገዲ ኣየር ተቋሪጹ ምንባሩ ይፍለጥ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ ገለ ከተማታት ገማግም ባሕሪ ክፍለ-ግዝኣት ኒው ጀርሲ፣ መሸምቦባ በረድን ምዕልቕላቕ ውሕጅን ኣጋጢሙወን’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ምስዚ መሸምቦባ በረድ ብዝተሓሓዝ 24 ሰባት ሞይቶም ኣለው። እዚ ኣብ ምጽራይ ኩምራ በረድ ንዝነበሩን ብሕማም ልቢ ዝሞቱ ሰባትን’ውን ዝሓወሰ’ዩ።
እዚ መሸምቦባ በረድን ንፋስን ነዚ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ኣየር ኣጋይሽ ዝኾና ከተማታት ባልቲሞር፣ ዋሽንግተንን ኒውዮርክን ለኪሙወን ኣሎ።
ከባቢ ዋሽንግተን ዲሲ ብኣስታት 76 ሰ.ሜ ኩምራ በረድ ዝተሸፈነ ኽከውን ከሎ ባልቲሞር ብ74 ሰ.ሜ፣ ኒው ዮርክ ብ68 ሰ.ሜ ምሽፋኑ ተገሊጹ። እዚ መሸምቦባ በረድን ንፋስን አብ ከተማ ኒው- ዮርክ ካብ 1869 ዓ.ም ንድሓር ንመጀመርያ ጊዜ ዘጋጠመ ከቢድ በረድ ምኳኑ’ውን ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
በዓል ሙያ ኩነታት ኣየር ኣብ ኣኩ-ዌዘር ጃክ ቦስተን እቲ መሸምቦባ በረድ ኣብ ዝበዝሓ ቦታታት ታሪካዊ መዝገብ ምሃዙ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ገሊጹ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣማኻሪ ቁጠባ ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ነበር መለስ ዜናዊ ኮይኖም ንነዊሕ ዓመታት ዘገልገሉ ኣይተ ንዋይ ገብረኣብ ምዕራፎም ቢሮ ርክብ ህዝብ ክልል ትግራይ ዘውፀኦ ሓበሬታ የማላኽት::
ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ኣማኻሪ ስነ ቁጠባ ኮይኖም ዝገልገሉ ኣይተ ንዋይ ገብረኣብ ብዝሓደሮም ሕማም ክትትል ሕክምና ክገብሩ ድሕሪ ምፅናሕ ሎሚ ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈልዮም እዮም።
ኣይተ ንዋይ ኣማኻሪ ጉዳያት ቁጠባ ቀዳማይ ሚንስትር መለስ ዜናዊን ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝን ብምዃን ኣገልጊሎም እዮም። ኣይተ ንዋይ ገብረኣብ ካብዚ ዝተጠቐሰ ስራሕ ወፃኢ ኣብ 1970 ኣብ ልምዓት ባንኪ ኢትዮጵያን ኮሚሽን ፕላንን ንነዊሕ ዓመታት ዝገልገሉ ክኾኑ ከለው ዋና ዳይሬክተር ኢንስትትዩት ፅንዓት ልምዓት ኢትዮጵያን ከምኡ እውን ኣብ ትካላት ሕቡራት ሃገራት ኣማኻሪ ብምዃን እውን ሰሪሖም እዮም።
ኣይተ ንዋይ ካብ ዩኒቨርስቲታት ኣዲስ ኣበባ ኦክስፎርድን ፈላማይን ካልኣይን ዲግሪኦም ብዓውዲ ስነ ቁጠባ ምምራቖም ይፍለጥ::


text:
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፣ ኣብ ወጻኢ ሓድሽ ወረቐት መንነት ናይ ምውጻእ ጎስጓስ ጀሚሩ።
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ክልተ ሓድሽ ወረቐት መንነት፣ ማለት ናይ ስድራቤትን ናይ ውልቅን ወረቐት መንነት ናይ ምውጻእ ጎስጓስ ጀሚሩ። እቶም ምንጭታት ምስናይቲ ስርዓት ህግደፍ ዘርጊሑዎ ዘሎ መንነት ናይ ምርካብ ቅጥዒ ሰነዳት ኣተሓሒዞም ብዝሃቡና
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ክልተ ሓድሽ ወረቐት መንነት፣ ማለት ናይ ስድራቤትን ናይ ውልቅን ወረቐት መንነት ናይ ምውጻእ ጎስጓስ ጀሚሩ።
እቶም ምንጭታት ምስናይቲ ስርዓት ህግደፍ ዘርጊሑዎ ዘሎ መንነት ናይ ምርካብ ቅጥዒ ሰነዳት ኣተሓሒዞም ብዝሃቡና ሓበሬታ መሰረት፣ ደገፍቲ ናይቲ ምልካዊ ስርዓት ከይተረፈ እቲ ቅጥዒ ኣዝዩ ዝርዝራዊ ብምዃኑ ሕጉሳት ከምዘይኮኑ ‘ውን ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ብመሰረት እቲ ህግደፍ ኤርትራውያን ስድራቤታት ንምስላይ ብዝጥዕሞ መንገዲ ኣዳልዩዎ ዘሎ ዝርዝራዊ ሰነድ መሰረት፣ ብሄር፣ ሃይማኖት፣ ክሳብ ኣርባዕተ ወለዶ፣ ዝንቀሳቐስን ዘይንቀሳቀስን ንብረት፣ ሰነዳት ናይ ትቕመጠሉ ሃገር፣ (ናይ ዜግነት ካርድ፣ ፓስፖርት፣ ፍቓድ ምዝዋር መኪና ወዘተ ዝኣመሰሉ ሓበሬታታት) ይሓትት።
ካብ ኤርትራ ዝወጻእካሉ መንገዲ ሕጋዊ ምዃኑን ዘይምዃኑም ብምሕታት ከኣ፣ እቶም ብዘይ ፍቓድ ናይቲ ስርዓት ዝወጽኡ ፍሉይ ሕብሪ ዘለዎ ወረቐት መንነት ከምዝወሃቦም የመልክት።
ወረቐት መንነት ንምውጻእ 30 ዶላር ከምዝኽፈል ‘ውን እቲ ሰነድ ይሕብር።
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ነቲ መደብ ብዛዕባ ኤርትራውያን ስለያዊ ሓበሬታ ንምእካብ ከምኡ ‘ውን ገንዘብ ንምግሓጥ ኣበጊሱዎ ከምዘሎ እቶም ምንጭታት የገንዝቡ።
ነቲ ናይ ህግደፍ ሰነድ ምውጻእ ወረቐት መንነት ንምምልካት ኣብ ታሕቲ ተመልከት


text:
ዝተፈላለየ ኣገባባት መቐመጢ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 7 11 2018
ኣብ ሽወደን ብዝተፍአለየ ኣገባብ ክትነብር ትኽእል ኢኻ። ሓደ ኣፓርትማ ክትካረ ወይ ክትገዝእ ትኽእል። ሓደ ገዛ ክትካረ ወይ ክትገዝእ ትኽእል። ኣብዚ ሓበሬታ ብዛዕባ ዝተፈላለየ ኣገባብ ምንባር ትረክብ።
-
መሰል ተኻራያይ ዝሕለወሉ ቤት
ኣብ መላእ ናይ ሽወደን ኮምዩናት ዝካረ ኣፓርትመንት እትደልየሉ ናይቲ ከባቢ ትካል ክራይ ኣባይቲ ኣሎ። እተን ትካላት ናይ ሓደ ሰብ ወይ ናይ ኮምዩን እየን። ብኮምዩን ዚውነነ ትካል ክራይ ኣባይቲ ህዝባዊ ትካል ኣባይቲ ይብሃል። ኣብ መሰል ተኻራያይ ዝሕለወሉ ቤት ምስ እትቕመጥ ከም ተኻራዪ ኢኻ እትፍለጥ። ነቲ ኣፓርትማ ካብቲ ኣካራዪ ትካረዮ (ትልቅሖ) ኢኻ ዘሎኻ፡ ማለት ካብቲ ነቲ ገዛ ዚውንን ትካል።
ኣብቲ ኣፓርትማ ገለ ምስ ዝስበር
ኣብቲ ገዛ ገለ ምስ ዚስበር እቲ ኣካራዪ እዩ ዘዐርዮ። ከም ተኻራያይ መጠን ንኣብነት እቲ ፎርኖ ወይ ፍሪጅ ምስራሕ ምስ ዚኣቢ ክትከፍል የብልካን። ግን ነቲ ምስባር ባዕልኻ ዝፈጸምካዮ ምስ እትኸውን ክትከፍል ትግደድ። እቲ ኣካራዪ ቅድሚ ኣብቲ ገዛ ምእታውካ ንኹሉ ቍጽጽር ይገብረሉ እዩ። ከምኡ ዚገብር መታን ነቲ ኣቐዲሞም ካልኦት ተኻረይቲ ዘበላሸውዎ ከይትኸፍል ብማለት እዩ።
ዝተፈላለዩ ዓይነት ውዕላት
ብዙሕ ዓይነት ኣገባብ ናይ ምክራይ ኮንትራት ኣሎ። ቀዳማይ ኮንትራክት ማለት ኣብቲ ገዛ ክሳዕ ዝደለኻዮ ግዜ ክትቅመጥ ትኽእል ማለት እዩ። ካልኣይ ኮንትራት ማለት ካብቶም ቀዳማይ ኮንትራት ዘለዎም ሰባት ንግዜኡ ትካረ ኣሎኻ ማለት እዩ።
ጸሊም ኮንትራት
ጸሊም ክንትራት ኣብቲ ብገንዘብ ዝሽየጥን ዚዕደግን ናይ ክራይ ቤት ዚግበር ኮንትራት እዩ። ኣብ ሃገር ሽወደን ተኸራይን ኣካራዪን ናይ ክራይ ኮንትራት ኪሸጡ ወይ ኪዕድጉ ኣይፍቀድን። እቲ ነቲ ንክራይ ቤት ዚግበር ኮንትራት ክፈል ዚብለካ ሰብ ገበን እዩ ዚፍጽም ዘሎ፡ በዚ ተግባርዚ ድማ ኪእሰር ይኽእል።
ተኻራዪ ነቲ ናይ ክራይ ኮንትራት ከቋርጾ መሰል ኣለዎ
ንስኻ ከም ተኻራያይ መጠን ክትግዕዝ እንተ ደሊኻ ነቲ ውዕል ክራይ ገዛኻ ክትስርዞ ኵሉ ግዜ መሰል ኣሎካ። ድሕሪ ነቲ ውዕል ክራይ ገዛኻ ምስራዝካ ንሓደ ዝተወሰነ ግዜ ነቲ ገዛ ክራይ ምኽፋል ምቕጻል ከድልየካ ይኽእል ይኸውን እዩ። እዚ ናይ ምስራዝ ግዜ ይብሃል። እቲ ናይ ምስራዝ ግዜ ኣብቲ ውዕል ካልእ ሰፊሩ እንተ ዘየለ ኾይኑ መብዛሕትኡ ግዜ ሰለስተ ወርሒ እዩ። እቲ ናይ ምስራዝ ግዜ፡ ድሕሪ ነቲ ውዕል ክራይ ገዛኻ ምስራዝካ ዘላ ትስዕብ ወርሒ ጀሚሩ ኣብ ግብሪ ይውዕል።
ኣካራዪ ነቲ ናይ ክራይ ገዛ ኮንትራት ከቋርጾ መሰል ኣለዎ
እቲ ኣካራዪ ነቲ ምስ ተኻራዪ ዝገበሮ ናይ ክራይ ኮንትራት ከቋርጾ መሰል ኣለዎ። ከምዚ ዚኸውን እቲ ተኻራዪ ነዚ ዚስዕብ ምስ ዚፍጽም እዩ፤
- ብዘይ ፍቓድ ናይ ኣካራዪ ነቲ ገዛ ንኻልእ ሰብ ምክራይ ወይ ምትሕልላፍ።
- ነቲ ገዛ ብጀካ ንምቕማጥ ንኻልእ ምጥቃም፡ ንኣብነት ንገበናዊ ንጥፈታት ወይ ካብቲ ገዛ ሓደ ዓቢ ትካል ምክያድ።
- ብሓላፍነትካ ናብቲ ህንጻ ባልዕ ክኣትዉ ወይ ኣብኡ ባልዕ ከም ዝተላብዑ ጸብጻብ ካብ ምሃብ ምቑጣብ።
- ብዘይ ብቑዕ ምኽንያት ንኣብነት ኣብ እዋን ምዕራይ ነቲ ኣካራዪ ንኽኣቱ ምኽልካል፡ ኣካራዪ ናብቲ መንበሪ ንኽኣቱ ምኽልካል።
- ነቲ መንበሪ ብሕማቕ ምሓዝ።
- ኣብቲ ውዑል ክራይ ዘሎ እንተ ዘይተማሊኡ።
- ክራይ ካብ ምኽፋል ሓደ ሰሙን እንተ ሓሊፉ።
-
ኮምዶሚንዩም
ኮምዶሚንዩም ኪብሃል ከሎ ዚካረ ገዛ ኾይኑ እትኸፍሎ ግዴታታት ዘለዎ እዩ። ካብቲ ነቲ ገዛ ዚውንኖ ማሕበር፡ ብርኪ ምግዛእ ማለት እዩ። ሽዑ ናይቲ ማሕበር ኣባል ትኸውን ነቲ ገዛ ድማ ትጥቀመሉ።
ኣብቲ ኮንዶሚንዩም ክትቅመጥ ከሎኻ ነቲ ማሕበር ነፍስወከፍ ወርሒ ኢኻ እትኸፍሎ። ነዚ ንኽትከፍል ካብ ባንካ ተለቂሕካ እንተ ኾንካ ነቲ ባንካ ወለድን ግዴታን ክትከፍል ይግበኣካ።
ኣብ ኮምዩናት ኣየናይ ገዛ ከም ዚሽየጥ ዚሕብሩ ናይቲ ከባቢ ወኪላት ክራይ ኣባይትን ትካላት ክራይ ኣባይትን ኣለዉ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩናት ናይ መርበብ ገጻት እንታይ ዞባውያን ትካላት ከም ዘለዉ ክትረክብ ትኽእል። ኣብ ኢንተርነት ኣቲኻውን ባዕልኻ ዝሽየጥ ኮንዶሚንዩም ክትደሊ ትኽእል።
-
ገዛ
ኣብ ሽወደን ገዛ ክትዕድግን ክትካረን ይከኣል። ገዛ ክትዕድግ ምስ እትደሊ እቲ ዋጋ ኣብ መንጎ ዓበይቲ ከተማታትን ነኣሽቱን ከምኡውን ገጠራትን ይፈላለ እዩ። ኣብቲ ኮምዩናት ናይቲ ከባቢ ኣየናይ ገዛ ከም ዝሽየጥ ዚሕብሩ ወኪላት ክራይ ኣባይን ኣከፋፈልትን ኣለዉ። ጥርሑ መሬት ገዚእካውን ኣብኡ ናይ ውልቂ ገዛ ክትሰርሕ ይከኣል እዩ።
ኣብ ናይ እተን ኮሙናት መርበብ ሓበሬታ መብዛሕትኡ ግዜ ብዛዕባ ኣየኖት ገዛውትን መሬትን ዝሽየጥ ከም ዘሎ ሓበሬታ ኣሎ።
-
ብሰከንድ ሃንድ/ሰኮንዶ ማኖ ምካራይ
ኣብ ሃገር ሽወደን ብሰከንድሃንድ ምክራይ ልሙድ እዩ። ከምዚ ኪብሃል ከሎ ካብ ሓደ ቀዳማይ ኮንትራት ዘለዎ ሰብ ገዛ ትካረ ማለት እዩ። ካብቶም ኣብ ኮንዶሚንዩም ዘለዉ ወይ ድማ ናይ ባዕሎም ገዛ ዘለዎም ክትካረ ትኽእል።
ብሰከንድሃንድ ገዛ ክትካረ ምስ እትደሊ፡ እቲ ኣካራዪ ፍቓደኛ ምዃኑ ከተረጋግጽ ይግባኣካ።
ብሰከንድሃንድ ገዛ ክትካረ ከሎኻ ኮንትራት ምጽሓፍ ኣይትረስዕ። ከምኡ ምስ ዘይትገብር እቲ ቀዳማይ ኮንትራት ዝገበረ ነቲ ገዛ ምስ ዚደልዮ፡ ከውጽኣካ ይኽእል እዩ። ቅድሚ ኮንትራት ምጽሓፍካ፡ ሰከንድሃንድ ክትካረ ከሎኻ እንታይ መሰላት ከም ዘሎካ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ።
-
ጽግዕተኛ/ደባል
ኣብ ናይ ሓደ ሰብ ኣፓርትማ ወይ ገዛ እውን ተኻሪኻ ክትቅመጥ ይከኣል እዩ። ከምዚ ማለት ንስኻ ምስ ሓደ ኮንትራት ዘለዎ ወይ ነቲ ገዛ ዝውንኖ ሰብ ኢኻ ትቕመጥ ዘሎኻ ማለት እዩ። እዚ ድማ ጽግዕተኝነት ይብሃል። ጽግዕተኛ እንተ ኾንካውን ኮንትራት ምግባር ከድልየካ እዩ። ስለዚ ኣብ ናይ ካልእ ሰብ ኣፓርትማ ወይ ገዛ ተኻሪኻ ክትቅመጥ ከሎኻ ኮንትራት ምጽሓፍ ኣይትረስዕ።


text:
- Other languages
ኣእምሮኣዊ ሕንፍሽፍሽ
ምልክታት ሕማም ኣእምሮኣዊ ሕንፍሽፍሽ ዘለዎ ሰብ፡ ግዳይ ሕማም ኣእምሮ ይኸውንን ኩነተ-ኣእምሮኡ ውን ተገላባጣይ ይኸውን። እዚ ሕማም`ዚ፡ ድንግርግር ዝፈጥርን ዘየላቡን ኮይኑ ዝኾነ ፍወሳዊ ስጉምታት ምስ ዘይንወስድ ከኣ፡ ከቢድ ሳዕቤናት ከኸትለልና ይኽእል። ግዳይ ናይዚ ሕማም ከኣ ናብ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ከይዱ ሓገዝ ክረክብ ይኽእል እዩ።
ኣእምሮኣዊ ሕንፍሽፍሽ (schizoaffektivt syndrom) እንታይ እዩ?
ኣእምሮኣዊ ሕንፍሽፍሽ ንማእከላይ ዓይነት ምምስቓል-ኣእምሮን ወፈፍታ ጭንቀት ይመሳሰል። ኪደት ናይቲ ሕማም ወትሩ ወቕታይ ወይ ጸጸኒሑ ዝቕልቀል፡ ንኪደት ሕማም ወፈፍታ ጭንቀት ዝመሳሰል ኮይኑ፡ ሓንሳብ ምሕዋይ መሊስካ ኸኣ ምሕማም ዘጠቓለለ እዩ።
ምልክታት ናይዚ ሕማም፡ ከም ቃዝኖት፡ ንቡር ዘይኮነ ውዕዉዕ ስምዒትን ከቢድ ሽቕሎትን፡ ንምልክታት ሕማም ውፈፍታ ጭንቀት ዝመሳሰል እዩ። እዚ ሕማም`ዚ፡ ንሕማም ምምስቓል-ኣእምሮ ዘዘኻኽሩ ምልክታት ከም መትሓዚ ዘይብሉ ዓጀውጀውን ምህትፍታፍን ውን የርኢ እዩ። መለለይቲታት ናይዚ ሕማም ቅጽበታውያንን ዘየላብዉን ኮይኖም ንነብሰ-ቕትለት ደፋፍኡ ስምዒታት ውን ከለዓዕሉ ይኽእሉ።
እዚ ሕማም ንህይወተይ ብኸመይ ይጸልዎ?
እቲ ሕማም ኣብ ዝወረና ግዜ፡ ኣእምሮና ከም ልሙድ ይሓምም። እቶም ቅጽበታውያን ምልክታት ናይዚ ሕማም፡ መድሃኒታዊ ፍወሳን ኣብ ሕክምና ደቂስካ ምፍዋስን፡ ዋላ ንሓጺር ግዜ ይኹን፡ ኣገዳሲ ይገብርዎ። እቲ ሕማም ንኣዋርሕ ዝጸንሕ ኮይኑ ገለ መድሃኒታት ምውሳድ ከኣ ውጽኢታዊ ኮይኑ ንረኽቦ። እቲ ግዳይ ዳግማይ ናብ ንቡር ህይወቱ ክመለስ ምእንቲ ካብ ዝብል፡ እቲ ዝወሃብ መድሃኒታት ነቲ ሕማም ከም እንደገና ከይቕልቀል ዘሎ ተኽእሎታት ዝንኪ እዩ።
ኲነታተይ ክመሓየሽ ይኽእል`ዶ?
ኪደት ናይዚ ሕማም ሕንፍሽፍሽ ዘእትወልናን ንነብሰ-ርድኢትና ውን ከቢድ በሰላታት ዝገድፍን እዩ። እቲ ኣገዳሲ ዝኾነ ግን እዚ ሕማም ኣብ በይንኻ ዝወረደ ጥራይ ከምዘይኮነ ምፍላጥን ውጽኢታዊ ዝኾነ ሕክምናዊ ግዳፍ ክትረክብ ከምእትኽእልን ምፍላጥ እዩ። እቲ ግዳይ ብዛዕባ`ዚ ሕማም ዘለዎ ኣፍልጦ ምስ ዘዕቢ፡ ኣብ ዕለታዊ ህይወቱ ነቲ ሕማም ንምእላዩ ኣየጸግሞን እዩ።
ባዕልኹም ወይ ውን ቤተ-ሰብኩም ምልክታት ሕማም ኣእምሮ ወይ ውን ኩነተ-ኣእምሮኡ ተለዋዋጢ ይኸውን ኣሎ ኢልኩም ምስ እትጥርጥሩ፡ ሕክምናዊ ሓገዝ ሕተቱ። ነቲ ዘጋጠመካ ባዕልኻ ክትፍውሶ ወይ ዕሽሽ ኢልካዮ ክትሓልፍ ምምራጽ፡ ነቲ ግዳይን ኣብ ከባቢኡ ዘለዉን ሰባት ሓደጋ ዘስዕብ ክኸውን ይኽእል እዩ። ሓገዝ ንምርካብ ናብ ማእከል-ጥዕና፡ ማእከል መቐበሊ መንእሰያት ውይ ውን ማእከል ሲካትሪያዊ ክንክን ንኣባጽሕ ኣምርሑ።
መስርሕ ምንጻር ሕማምን ፍወሳን
ዝስመዓኩም ምልክታት መሰረት ጌርካ መንነት ናይቲ ሕማም ከተነጽር ናይ ምፍታን መስርሕ ኣጸጋምን ነዊሕ ግዜ ዝወስድን ክኸውን ይኽእል። ንመስርሕ ምንጻር ናይቲ ሕማም ኣዝዩ ዝተሓላለኸ ዝገብሮ ቀንዲ ጸገም፡ መለለዪታት ሕማም ኣእምሮኣዊ ሕንፍሽፍሽን ምምስቓል-ኣእምሮን ክትፈልዮም ኣጸጋሚ ስለዝኾነ እዩ። ሕማም ምምስቓል-ኣእምሮ ነዚ ሕማም ዝመሳሰል ምልክታት ኣለዎ ኮይኑ፡ ኣገባብ ኣፈዋውስኡ ግን ካብዚ ሕማም ፍልይ ዝበለ እዩ።
መንነት ናይቲ ምልክታት ሕማም ምስ ተነጸረ፡ እቲ ዝግበር ፍወሳ ጸረ ሕማም ኣእምሮ ዝኾኑ መድሃኒታትን ንኩነተ-ኣእምሮ ውን ዘረጋጋእ መድሃኒታት፡ ከም ሊቲዩም፡ የጠቓልል። እዚ ፍወሳታት ነቲ ሕማም ንምህዳእ ውጽኢታዊ እዩ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቲ ግዳይ ዳግማይ ኣብ ተመሳሳሊ ኲነታት ክወድቕ ዘሎ ተኽእሎታት ውን ይንክዮ እዩ። ምኽንያቱ እዚ ሕማም ወትሩ ነባርን ነዊሕ ዝጸንሕን ስለዝኾነ። ድጋፍ ዘስንቕ ዝርርብን ፊዝዮተራፕን ብዛዕባ እቲ ሕማም ዘለካ መረዳእታ ዘዕብን ንምእላዩ ውን ዝሕግዝን እዩ።


text:
ዝርዝር ዜና ዓወታት ዲምሓኩኤ
Sunday, 14 March 2010
ጀጋኑ ተጋደልቲ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ (ዲምሓኩኤ) ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ዓሪዱ ኣብ ልዕሊ ዝርከብ ወትሃደራት ስርዓት ህግደፍ ካብ ዕለት 05-13/03/2010 ጀሚሩ ተኸታተልቲ መጥቓዕቲታት ብምግባር ዓቢ ኪሳራ ኣውሪዱ፡፡ ዝርዝራቱ ከምዚ ይመስል፡-
-
ብዕለት 05/03/2010 ኣብ ዓዲ ጎሎም ወረዳ ደምባላስ ዓሪዱ ንዜጋታት ሓሰረ መኸራ ኣብ ልዕሊ ዘብልዖም ዝነበረ ኣህዱታት ስለያ ክፍለ ሰራዊት 53 ሃንደበታውን በርቃዊ መጥቓዕቲ ብምኽፋት ነቲ ኣሃዱ ሙሉእ ብሙሉእ ከም ዝደምሰሶ ተረጋጊጹ፡፡ እዚ ኣሃዱ እዚ ቅድሚ ሕጂ ኣብ ወረዳ ደምበላስ ዓዲ ዋሎ ንሸውዓተ ዜጋታት ዶብ ሰጊርኩም ብዝብል ምስምስ ከም ዝረሸኖም፣ ቀጺሉ ከኣ ብዕለት 23/02/2010 “ሃዲምኩም” ብዝብል ምስምስ ንሰለስተ መናእሰይ ከም ዝረሸነ እውን ዳግማይ ብምርግጋጹ እዚ ስጉምቲ እዚ ተወሲዱ ኣሎ፡፡ ኣብ ልዕሊ ኣሕዋቶምን ዜጋታቶም ኣሬሜናዊ ስጉምቲታት ኣብ ዝወስዱ ኣሃዱታት ስለያ ተመሳሳሊን ትምህርታዊ መጥቃዕቲ ከም ዝፍጽም ዲምሓኩኤ የፍልጥ፡፡
-
ሃብቲ መሬት ብሄር ኩናማ ብሒቱ ዝምዝምዝን ልዑኽ ህግደፍ ኮይኑ ዘይተባህለ መደባት ዝፍጽም ካምፓኒ ህንጻ ሰገን-ኣውላ ምስ ሙሉ ንብረቱ ተደምሲሱ፡፡ እዚ ኣብ ቶለ ጋሙጃ ነቂጡ መሬት ብሄር ኩናማ ወሪሱን ገቢቱን ጉልበት ነበርቲ ከባቢ ቶለጋሙጃ ዝምዝምዝ ዝበረ ካምፓኒ እዚ ኣብ ቀንዲ መዓስከሩ ብቦንባን ብቆምቡላታት ላውንቸር ሰለስተ መካይንን ናይ ህንጻ ናውታቱ ደምሲሶም ተጋደልቲ ዲምሓኩኤ ከኣ ናብ መረበቶም ብሰላም ተመሊሶም፡፡
-
ኣብ ከተማ ባረንቱ እውን ኣብ ልዕሊ ትካል ናይ ህንጻ ካምፓኒ ሰገን-ኣውላ ብዕለት 07/03/2010 ካብ ሰዓት 1፡00 ክሳብ 1፡20 ናይ ለይቲ ኣብ ተገብረ መጥቓዕቲ ሰለስተ መካይን ተደምሲሶም፣ ሓንቲ መከዚኖ ብሙሉእ ተደምሲሱ፣ ሓንቲ መደቀሲ ተቃጺሉ፣ ኣብታ ቀጽሪ ዝነበሩ ኣብያተ ጽሕፈታት እውን ከም ዝፈርሳ ተገይሩ፡፡ እዚ ብሰለስተ ቆምቡላታት ላውንቸር፣ ብሰለስተ ናይ ኢድ ቡንባን ብክላሺናት ዝተሰነየ መጥቓዕቲ ኣብ ከተማ ባረንቱ ተኣሚሙ ናይ ደቂ ኣንስቲዮ ብዓል ምድላዋት እንተነበረውን ከም ዝፈሸለን ካብ ገዛውቶም ብሓይሊ እንዳገፈፉ ንከብዕሉ ከም ዝተገበሩን ቁጽርኡ ከኣ ውሑድ ከም ዝነበረ ተረጋጊጹ፡፡
-
ብዕለት 09/03/2010 ኣብ ፈተካት ንኡስ ዞባ ሻምበኮ ዝተገብረ መጥቃዕቲ ሓሙሽተ ኣባላት ስለያ ክፍለ ሰራዊት 31ን እሙናት ስርዓት ህግደፍ ክደምሰሱ እንከሎው ሓደ ከም ዝቆሰለ ካብ ጀጋኑ ተጋደልቲ ዲምሓኩኤ ዝተረኸበ ዜና ሓቢሩ፡፡ እዚ ብዕለት 08/03/2010 ኣብ ከተማ ሻምበኮ ብደረጃ ዞባ ዝተገብረ ብዓል ደቂ ኣንስቲዮን ሓዲሽ ኣመሓዳሪ ዞባ ጋሽ ባርካ ሙሳ ራባዕ ዝተረኸበሉ ኣኼባ ታርጌቱ ዝገበረ ስርሒት እዚ ሙሉእ ብሙሉእ ዕውት እኳ እንተዘይነበረ ብከፍል ግን እቲ ዝተባህለ መጥቃዕትን ወጽኢቱን ተመዝጊቡ ኣሎ፡፡
-
ብዕለት 13/03/2010 እውን ኣብ ሞርኪቲ (ሙኩቲ) ኣብ ልዕሊ ናይ ስለያ ኣሃዱ መጥቃዕቲ ተገይሩ፡፡ ውጽኢቱ ምስ በጽሓና ክቀርብ እዩ፡፡ ብኣጠቃላሊ ዘረባ ጀጋኑ ተጋደልቲ ዲምሓኩኤ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ኣብ ዝደልዩዎ ቦታን ግዜን ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ተኽእሎታትን ዓቅምን ከም ዘጥረዩን ድሕሪዚኤን መትቃዕቲታት ናብ መረበቶም ብሰላም ከም ተመልሱ ተረጋጊጹሎ፡፡
ቤት ጽሕፈት ዜናን ሓበሬታን ዲምሓኩኤ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=506


text:
ዕዉት ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ሳንበርዳንዲኖን ከባቢኣን
ኣብ ከተማ ሳንበርዳንዲኖን ከባቢኣን ሰንበት 7 ሕዳር 2010 ዝተጋበአ ህዝባዊ ኣኼባ ንሃገራዊ ጉባኤ ብውዕዉዕ ክትዓትን ልዙብ ምርድዳእን ተሰላሲሉ። ብኣባል ኮምሽን ዝኾነ ሓው ኣቶ ሃይለማርያም ተስፋይ መብርህን ድሕረ ባይታ ናይ ኮምሽን ድሕሪ ምቕራቡ፡ መደብ ዕዮን ዕላማን ናይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ዝርዝራዊ መብርሂ ኣቕሪቡ። እዚ ዕቱብ ተሳታፍነት ማሕበረሰብን፡ ብማሕበረሰብ ዓለም ዝለዓለ ኣቓልቦን ተቐባልነትን እናረኸበ ዝመጽእ ዘሎ እዋናዊ ህዝባዊ ማዕበል ንሃገራዊ ጉባኤ፡ ምሉእ ዓወት ጨቢጡ ንኽወጽእ ኩሉ ኤርትራዊ፡ ፖለቲካዊ እምነቱን ፍልልያቱን ኣወንዚፉ ተሳታፍነቱ ከዐዝዝ ጸዊዑ።
እቲ ክንዛሕ ዝጸንሐ ጉዳይ ብሄራውን ሃይማኖታውን ሕቶታት፡ መሰረት ዘይብሉ ናይ ፈጠራ ወረ ምንባሩን ኣነጺሩ፡ ብኣንጻሩ እኳደኣ ኤርትራውያን ሓድነቶም ዝያዳ ዘደልደለሉን መጻኢ ዕድል ሃገርን ህዝብን ዘውሓሰ ታሪኻዊ እምነ መሰረት ዘንበረ ምንባሩ ኣዘኻኺሩ።
ተሳተፍቲ ብወገኖም ነቲ ተኣሚሙ ዘሎ ሃገራዊ ጉዳይ ንምዕዋት ካብኣቶም ዝጥለብ ዘበለ ከማልኡ ምዃኖም ኣረጋጊጾም። ምክብባርን ሕድሕዳዊ ምርድዳእን፡ መባእታዊ ስልጣነ ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ስለዝኾነ፡ ነብሲወከፍ ኤርትራዊ ሕብረተሰብ ነብሱ ሰሪዑን ነንሕድሕዱ ተኸባቢሩን፡ ነዚ ታሪኽ ዝጠልቦ ዘሎ ድሕነት ህዝብን ሃገርን፡ መዓልቲ ከቃላጥፍ ለበዉኡ ብምሕላፍ ናይ ስራሕ ምክፍፋል ብምግባር፡ ዝውክልዎም ሽማግለ መሪጾም ኣኼብኦም ዛዚሞም።
ህዝባዊ ሽማግለ ንሃገራዊ ጉባኤ
ሳንበርናርዲ (ኢንላንድ ኢምፓየር)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1783


text:
ክቡራን ዜጋታት ኤርትራ፤በዚ አርእስቲ’ዚ ክንጽሕፍ ምኽንያት ዝኾነ፤ነቲ ካብ 1974 አትሒዙ ሕዝብና ዝጠለቦ ሓድነት ሕዝብን ገድሉን በተን ሽዑ ዝነበራ ውድባት ንሓንቲ ሀገር ተፋላሊካ ሕድሕድ እናተጓነጽካ፤ ፍትሓዊ ነጻነት ከተዕቁብ ስለ ዘይክአል፤
ከምዝፍለጥ ግንቦት 18 ፣ 2008 ሃገራዊ መዓልቲ ጸሎት ኮይኑ ተኣዊጁ ኣሎ። ብተወሳኺ ድማ ኩላትና ብሓባር ነታ
ቅድሚኣ ዘላ ሰሙን ፣ ብዝጥዕመና መንገዲ ፣ ብውልቂ ይኹን ብሓባር ፣ ናይ ጸሎት ሰሙን ጌናያ ክንውዕል ንላቦ።
በዚ መሰረት ድማ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ነናታ ናይ ጸሎት ኣርእስቲ ተዋሂብዋ ብሓባር በቲ ዝወሃብ ኣርእስቲ ጸሎት
ይጸሊ።
ብወገነይ፡ መበገሲ ናይ’ዚ ጽሑፍ’ዚ እቲ ኣብ ቀረባ እዋን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ጕባኤ ናይ ኪዳን፡ ክርስትያን ክዕብሉሉና ይደልዩ ኣለዉ ብዝብል ምፍርራሕ፡ ናይ እስላማውያን ውድባት ደገፍ ረኺቡ፡ ንውድቡ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ንምስራዕ ከይኰነ ኣይተርፍን ዝብል ግምት ኣሎኒ። እዚ ግምት ጥራሕ ኢዩ። ነፍስወከፍኩም ድሕር’ዚ ሓተታ’ዚ ምንባብ ከም ናተይ ይኹን ካብ ናተይ ዝተፈልየ ግምታት ክህልወኩም ከምዝኽእል ኣይስሕቶን ኢየ።


text:
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ ሃገሮም ብውዲት ማዕበል ነቀፌታ ዓለም ትሓልፍ ብምህላዋ ኣፍሪቃውያን ኣብ ጎኒ ኢትዮጵያ ደው ክብሉ ባይቶ ፀጥታን ሰላምን ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዘካየዶ ዕፁው ኣኼባ ፀዊዖም ።
ምኽንያት እዚ ማዕበል ነቀፌታን ጠቀነን ሃገሮም ኣብ ግዛአታ ሕጊ ንምኽባር ንእትገብሮ ዘላ ምንቅስቃስ ስዒቡ ዝመፀ ምዃኑ'ውን ተዛሪቦም ።
ብተወሳኺ ኣብ'ዚ ሰሙን ስልጠነኦም ንዝዛዘሙ ሰብ ሰናይ ተግባር መናእሰይ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ 'ውን ዝዓበየ ዝነኣሰ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ እንተዘመተ'ውን ሃገሮም ግን ንዝኾነ ተጽዕኖ ጠጠው ከምዘይትብል ኣፍሊጦም ።
ኣብዚ እዋን ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ዝግበር ዘሎ ተጽዕኖ ታሪኽ ንርእሱ ዝደገም ዘሎ ይመስል ክብሉ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ መምሕር ፖለቲካዊ ሳይንስ ፕሮፌሰር ካሳሁን ብርሃኑ ምስ መልእኽቲ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድ ከምዝሰማምዑ ርእይትኦም ሂቦም ኣለው ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብ ናይ ጽባሕ ፈነወ ተኸታተሉ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድን ናይ ኬንያ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬኒያታን ሎሚ ረቡዕ ንመተሓላለፊ ዶብ ሞያሌ መሪቖም ከፊቶም።ንናይ ክልተ መዓልታት ወግዓዊ ዑደት ኬንያ ዝኣተወ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ኢትዮጵያ፣ኬንያን ደቡብ ሱዳንን ብመሰረተ ልምዓት ንምርኻብ ዝተሓሰበ ናይ ፕሮጀክት ከይዲ ክዕዘቡ እዮም ተባሂሉ ኣሎ።ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ነበርቲ እቲ ከባቢ ናይ ዶብ ሰላም ክሕልው ሓቲቶም ኣለው።
ሎሚ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣሕመድን ረዚደንት ኡሁሩ ኬኒያታን ኣብ ዶብ ኢትዮጵያን ኬንያን ኣብ እትርከብ ከተማ ሞያሌ ተረኺቦም ኣካል ዝዓበየ ፕሮጀክት ዝኾነ 1,000 ኪሎ ሜትር መንገዲ መተሓላለፊ ዶብ ሞያሌ መሪቖም ኣለው።
ክልቲኦም መራሕቲ ናይቲ ፕሮጀክት ምዝዛም ኢትዮጵያን ኬንያን ብቁጠባ፣ማሕበራዊ መዳይ ብዝበለፀ ዘሐይል እዩ ኢሎም ኣለው።
ዝተገበረሎም ኣቀባብላ ዘድነቑ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ንነበርቲ ዶብ ክልቲአን ሃገራት እንኳዕ ሓጎሰኩም ኢሎም።
‘’እዚ ኣብ መንጎና ዘሎ ሰብ ሰራሕ ዶብ በዚ ዝተሃነፀ መሰረተ ልምዓት ፈሪሱ ኣሎ ዝብል ግምት ኣለኒ’’ ዝበሉ ንሶም እዚ ሎሚ ዝተመረቐ ፕሮጀክት ኣብ ክልቲአን ሃገራት ዝርከቡ ስድራታት ናብ ሓደ ክመፁ ዘለዎ ተኽእሎ፣ብተወሳኺ እውን ኣብ ንግዲ፣ቁጠባን ቱሪዝምን ኣብ ዝኣመሰሉ ክጣመሩ ዝገብር እዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ጉዳይ ሰላምን ፀጥታን ብዝምልከትንነበርቲ እቲ ከባቢ ኣብ ዘመሓላለፉዎ መልእኽቲ ‘’ማዕረ ንምዝዛም መሰረተ ልምዓት ዝሰራሕኹምዎ ንናይቲ ከባቢ ሰላም ፀንኪርኩም እጃምኩም ክትዋፅኡ ኣለኩም’’ ኢሎም።ብፍላይ ኣል ሸባብን ኦነግን ካብቲ ከባቢ እንተፅሪና ናይቲ ከባቢ ነበርቲ ሓደ ስድራ ሓደ ዜጋ ኮይኑ ብደስታ ክነብሩ እዮም ኢሎም።
ንቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ዝተቐበሉ ፕረዚዳን እሁሩ ኬኒያታ ሰላማዊ ርከብ ዘለወን ክልቲአን ሃገራት ሎሚ እውን ኣብ መዳይ ንግድን ኢንቨስትመንትን ሓቢረን ክሰርሓ ኣለወን ምኽኒያቱ ነቲ ሕብረተሰብ ብዙሕ ዝጠቅም እዩ ኢሎም።
ኬኒያታ ብምውሳኽ ኣብቲ ከባቢ ዝነብሩ ህዝብታት ንሰላሞም ዋርዲያ ክኾኑ ኣተሓሳሲቦም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኦነግ ምስ ኣል ሸባብ ደሪቦም ብዛዕባ ዝተዛረቡዎ ግዚያዊ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ኦነግ ኣቶ በቴ ኡርጌሳ ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብ ምንታይ ኩነታት ኮይኖም ከምዝተዛረቡ ክንሓትት ኢና ኢሎም።
ሓላፊት ክፍሊ ፕረስ ቤት ፅሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ ቢልለኔ ስዩም ኣማሲየን ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብኦ ቃል ቀዳማይ ሚኒስትር ሎሚ ኦነግ ብዝብል ዝጠቐሱዎ እቲ ፓርቲ ከይኮነስ ናይ ኦነግ ሸኔ ዕጡቓት ማለቶም እዩ ኢለን ኣለዋ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ኣብይ ኣብ ናይ ክልተ መዓ ፃኒሕቶም ፅባሕ ናብ ወደባዊት ከተማ ለሙ ብምኻድ ዑደት ክፍፀሙ እዮም።
ብኢንግሊዝኛ ሓፂር ኣፀዋውዓ ላፕሴት ኮሪደር ብዝብል ሽም ዝፍለጥ ኣብ 1975 ኣ\ፈ ዝተነደፈ ፕሮጀክት መሰረተ ልምዓት ንኢትዮጵያ ሓዊሱ ንሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ብመሰረተ ልምዓት ንምርኻብ እዩ ዝዓለመ እዩ።


text:
ምናልባሽ ካልኦት ሰባት ብዛዕባይ እንታይ ይሓስቡ ኢልኪ ብዙሕ ትጭነቒ ትኮኒ።
ምናልባሽ ንዓርክኺ ጸሊእክዮ ወይ ተቐይምኩሉ ትኾኒ።
ዘለኪ ስክፍታታት ግን ንበይንኺ ኣይትግበርዮ!
ካብ ዓበይቲ ሰባት ንመን ክትኣምኒ ትኽእሊ?
ነቲ ትኣምንዮ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ንገርዮ።
ንሱ ወይ ንሳ ድማ ክትሕግዘኪ ትኽእል ትኸውን
ክፍለጥ ዘለዎ ኣገዳሲ ነገር ግና:
ብዘይ ናትኪ ፍቓድ ስእልኺ ንወልሓደ ሰብ ከመሓላልፍ መሰል የብሉን።
ስእልኺ ኣብ ኢንተርነት ክትደልያ ትኽእሊ ኢኺ።
ሽምኪ ኣብ ጉግል ትህቢ።
ኣብ ዝኾነ መርበብ ኢንተርነት ስእልኺ እንተ ረኺብክያ ድማ:
ነቶም መርበብ ኢንተርነት ጸሓፍሎም።
እዛ ስእሊ ብቕልጡፍ ክትድምሰስ ኣለዋ ናተይ ስለዝኾነት በልዮም።
ንመማህርትኺ ድማ:
እታ ስእሊ ናብ ዝኾነ ኣካል ክትመሓላለፍ የብላን በልዮም።
ትኣምንዮ ሰብ ክሕግዘኪ ድማ ጸውዒ።
ምስ ካልእ ክኢላ ክትዛረቢ ደሊኺ ወይ ሕቶታት እንተለኪ:
ኣማኸርቲ ኣብዚ ትረኽቢ www.save-me-online.de .
እቲ ምኽሪ ብነጻ ክፍሊት የብሉን ስምኪ ምርቋሕ እውን ኣየድልየክን እዩ።
እዚ ጉዳይ ከም ዘተሓሳስበካ ርዱእ እዩ።
ብዙሓት ሰባት ብከምዚ ዓይነት ሕሉፍ ተግባራት ብዙሕ የሕስቦም እዩ።
ምናልባሽ ሕጂ ብዝያዳ ብዛዕብኡ የሕስበካ ይኸውን።
ምኽንያቱ ምስ ዓርክኻ ጥቡቕ ርክብ ስለ ዝጀመርኩም።
ምናልባሽ ኣብ ጥቕኣ ክትከውን እንከለኻ ዝተሓዋወሰ ስምዒት ይህልወካ ይኸውን።
ምናልባሽ ክትነግራ ወይ ከይትነግራ ኣይወሰንካን ትኸውን።
ክትነግራ ደሊኻ ኣለኻ፧
ኣብ ኣካላታ ምስ ቀረብካ ካብኣ እንታይ ኢኻ ትደሊ፡ መጀመርያ ሕሰበሉ ኣጸቢቕካ።
ብድሕሪኡ ድማ እንታይ ኢኻ ክትብላ ትደሊ፧
ምናልባሽ እዞም ቃላት ይሕግዙኻ ይኾኑ:
ሓደ ሰብ ቅድሚ ሕጂ ዓቢ በደል ኣብ ልዕለይ ፈጺሙ።
ስለዚ ዘዘኻኽሩኒ ነገራት ክገብር ኣይደልን እየ።
ሓደ ሓደ እዋን እቲ ምትሕቑቓፍ እውን ቀልጢፈ ከቛርጾ ይደሊ።
እዚ ግን እቲ ነገራት ስለ ዝዝከረኒ እዩ።
ምሳኺ ዝተሓሓዝ ኣይኮነን።
ክሳብ ክንደይ ክትገልጸላ ከም ትደሊ ክትሓስበሉ ትኽእል ኢኻ።
እቲ ኣገዳሲ ነገር: ንዓኻ እውን ዘሰቅቕ ክኸውን የብሉን።
ምናልባሽ ካብኣ ትደልዮ ነገራት ክትሓታ ትኽእል ኢኻ።
ብርግጽ! ገገኛ ኣይኮንክን።
ከምዚ ምስ ዘጋጥም ንነብስኺ ከም ገገኛ ክትቆጽርያ ኣይግባእን።
እንተ ዘይደሊኺ ዝኾነ ሰብ ክትንክፈኪ ኣይግበኣን።
ሓደ ሓደ እዋን ሕማቕ መዓልቲ ኣሎ።
ዋላ እውን ምስ ትፈልጥዮ ሰብ!
ሓደ ሓደ እዋን ኣብ መጀመርያ ጥዑም ምሸት ኮይኑ ይጅምር።
ጸኒሑ ግን ዘይትደልይዮ ነገራት የጋጥሙ።
እቲ ቅኑዕ ስምዒትኪ ዝበሎን ዝደልዮን ጥራይ እዩ!
ዋላ እውን ሕጊ ዝብሎ:
ምስዓም፡ ምትንኻው ወይ ስጋዊ ርክብ ምስ ዘይደልዮ ሰብ ወይ ምስ ዘይትደልዮ ሰብ ምግባር ኩልኩል እዩ።
ዋላ እውን ኣብታ እዋን ኢቲኣ ብግልጺ ክትዛረቢ ኣይትኽኣሊ።
ዋላ እውን ሰቲኺ አምቢ ምባል ስኢንኪ እንተለኺ።
እቲ ዝግበር ዘሎ ነገር ደስ ይብለኪ ኣሎ ድዩ የለን ንምርድኦም ኣጸጋሚ ኣይኮነን።
ኩሉ ግዜ ሓገዝ ክትሓቲ ትኽእሊ ኢኺ።
ኣብ ምዩኒክ ንኣብነት IMMA Beratungs-Stelle ኣማኸርቲ ኣለው: http://www.imma.de/einrichtungen/beratungsstelle/kontakt.html
ኣብ መላእ ጀርመን ድማ ኣዋልድን ኣግባዝን ሓገዝ ክረኽብሉ ዝኽእሉሉ ኣብዚ ትረኽቡ: https://www.zanzu.de/de/hilfe-beratung
ከምዚ ዓይነት ተረሳዒ ህሞት ዘሻቕል ነገር እዩ።
ምኽንያቱ ዘጋጠመ ነገራት ፍጹም ኣይዝከረክን ማለት እዩ።
ዋላ እውን ከይደቀስኪ ከለኺ።
ምናልባሽ መሓዙትኪ ዘጋጠመኪ ኩነታት ይፈልጣ ይኾና።
መጀመርያ ንዓተን ሕተትየን።
ደሓር ናብ ሓኪም ክትከዲ ይግባእ።
ሓሚምኪ ከይትህልዊ ክትርኤኪ ትኽእል እያ።
ዝኾነ ሰብ ዕጸ-ፋርስ ኣብቲ ትሰትይሉ ዝነበርኪ ብርጭቆ የእትይሉ ክኸውን ይኽእል እዩ።
መብዝሕትኡ ግዜ እዚ ነገር „K.O.-Tropfen“ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ዝኾነ ጣዕሚ ወይ ሽታ የብሎምን።
ኣብ ትሰትይዮ ነገር ሓቢኦም የንጥቡልኪ።
ሓይልኺ ይደኽመኪ ነብስኺ ክትኣልዪ ኣይትኽእልን ወይ ዝለመስኪ ኮይኑ ይስመዓኪ።
ድሒሩ እውን ናይ ምዝካር ሃጓፍ ወይ Filmriss የጋጥም።
ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ምስ ሓኪምኪ ክትዛረቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ናብ ኣማኸርቲ ትካል ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እውን ክትሰደኪ ትኽእል ኢያ።
ዘጋጠመ ነገር ዘይምፍላጥ ከሻቕለኪ ይኽእል እዩ።
ስለዚ ሓገዝ ድለዪ።
ብመጀመርያ ሓደ ነገር ክንነግረካ ንደሊ:
ኣብ ጀርመን ቆልዓ ምህራም ኩልኩል እዩ።
እቲ ሕጊ ከምዚ ይብል:
ህጻናት ከይተሃርሙ ክዓብዩ መሰል ኣለዎም።
ወለዲ ንደቆም ብፍላጥ ክጎድእዎም ኣይፍቀድን እዩ።
ኣካላዊ ሞግዳእቲ ከውርዱልካ ኣይፍቀድን እዩ።
መንፈስካ እውን ከህድምዎ ኣይፍቀደሎምን እዩ።
ማህረምቲ ድማ ኣካላውን መንፈሳውን መጉዳእቲ የስዕብ።
ከም ውላድ ወለድኻ መጠን ከኣ እዚ መሰል ኣለካ።
እዚ መሰል እዚ ድማ ህጻናት መንፈሳውን ኣካላውን ጥዕና ሃልይዎም ክዓብዩ ይሕግዝ።
እዚ ክትብል ትኽእል ኢኻ።
ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ምስ ኣቦኻ በይንኻ ክትዛራረብ ዘይትኽእል ኮይንካ፡ ኣማኸርቲ ቤት ጽሕፈታት ኣለዋ።
ኣብ ሙንሸን ኣብዚ ናይ ኢንተርነት አድራሻ ኣቲኻ ኣብ ገዛውትኻ ዝርከቡ ኣማኸርቲ ትካላት ክትረክብ ትኽእል: http://www.muenchen.de/dienstleistungsfinder/muenchen/1053/
ኣብ መላእ ጀርመን ድማ ህጻናትን መናእሰያትን ኣብዚ Nummer gegen Kummer ክድውሉ ይኽእሉ እዮም: 116111
ኣብዚ ካብ ሞባይልካ ብዘይ ክፍሊት ክትድውል ትኽእል ኢኻ።
ካብ ሰዓት 14 ክሳብ ሰዓት 20 ከማኽረካ ዝኽእል ሰብ ኣብ ቤት ጽሕፈት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
የዕሩኽትኻ ጸወታ ኣይኮኑን ዝጻወቱ ዘለዉ።
እዚ ተግባራት እዚ ኣብ ጀርመን ኩልኩል እዩ።
ክቕጽዑ እውን ይኽእሉ እዮም።
ኣዋልድን ኣንስትን ሓደ ዓይነት መሰል ምስ ኣወዳትን ሰብኡትን ኣብዚ ሃገር ኣለዎም።
ክድፈራ እውን ኣይግባእን።
ዋላ ሓደ ሰብ እውን ብዘይ ድሌተን ክትንክፈን መሰል የብሉን።
ዋላ ሓደ ሰብ እውን ወይ ከፈራርሀን ወይ ክጎድእን መሰል የብሉን።
ምስ የዕሩኽትኻ ናብቲ ዝኸድዎ ኣይትኺድ።
ምስኦም እንተ ኣለኻ ክትልከም ትኽእል ኢኻ።
ዋላ ንስኻ ኣዋልድ ኣይትዳፈር።
የዕሩኽትኻ ምናልባት ይተኻቱኹኻ ይኾኑ።
ምስኦም ክትህሉ ይደልዩ ይኾኑ።
እስኻ ድማ የዕሩኽቲ ትደሊ ትኸውን።
ስለዚ “እምቢ” ክትብል ብዙሕ ድፍረት የድልየካ ይኸውን።
ሓደ ዓቢ ሰብ ክሕግዘካ ሕተቶ።
ምናልባት እሱ ወይ እሳ ብኸመይ ካብዚ ትእለ ዝኾነ ርእይቶ ይህልዎ ወይ ይህልዋ ይኸውን።
ገበን ምፍጻብ ኣም መጻኢ ብሩህ ሂወትካ ዓቢ ሳዕቤን ከውርድ ይኽእል እዩ።
እቶም ኣወዳት ዝገብርዎ ነገራት፡ ኣብ ጀርመን ኣብዚ እዋን እዚ ኩልኩል እዩ።
ዘሕፍር የብልክን።
እዞም ኣወዳት ዝገብርዎ፡ ከቕጽዖ ይኽእል እዩ።
ኣዋልድን ኣንስትን ኣብ ጀርመን ልክዕ ከም ኣወዳትን ሰብኡትን እዩ ማዕረነት ዘለወን።
ክዋረዳ ኣይግብኡን እዩ።
ዋላ ሓደ ሰብ እውን ብዘይ ናተን ድሌት ክትንክፈን መሰል የብሉን።
ዋላ ሓደ ሰብ ድማ ከፈራርሐን ኮነ ክጎድእን መሰል የብሉን።
ስለዚ ሓገዝ ጸውዒ።
ንመምህርኪ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ንገርያ።
ወይ ድማ ንዝኾነ ትኣምንዮ ሰብ ንገርዮ።
ከምዚ ዓይነት ድፍረት ኣወዳት ብኸመይ ትምክትዮ ክትመሃርዮ ትኽእሊ ኢኺ።
ምል ካልኦት ከማኺ ኮንኪ ኮርስ ክትቀስሚ ትኽእሊ ኢኺ።
ብድሕሪ እዚ ክሳብ ክንደይ ሓያል ምዃንኪ ነብስኺ ክትፈልጥያ ኢኺ።
ወይ ድማ ማዓስ ክትሃድሚ ከም ዘለኪ ትፈልጢ።
ከምኡ ‘ውን እንታይ ክትብሊ ከም ዘለኪ ትፈልጢ።
ከምኡ ድማ መን ክሕግዘኪ ከም ዝኽእል ትፈልጢ።
ከምዚ ዓይነት ኮርስ ምስ መሓዛኺ ኮይንኪ እውን ክትሳተፊ ትኽእሊ ኢኺ።
መምህርኪ ኣበይ ቦታ እቲ ኮርስ ክትወስድዮ ከም ትኽእሊ ክትሕብረኪ እያ።
እንተ ደሊኺ እውን እታ ናይ ቤት-ትምህርቲ ሳይኮሎጂስት ወይ ናይ ሶሻል ሰራሕተኛ ኣብ ቤት-ትምህርቲ ክትወክስየን ትኽእሊ ኢኺ።
ጌጋ ትገብርዮ ወላሓንቲ የለን
እቶም ኣጉባዝ እዮም ሓላፍነት ዝወስዱ ካብ ከምዚ እውን ክውገዱ ዘለዎም።
ግብረ ሰዶም ማለት:
ሓደ ወዲ ንሓደ ወዲ ከፍቅሮ ከሎ
ወይ ድማ ሓንቲ ጓል ምስ ካልእ ጓል ፍቕሪ ክሕዛ ከሎ ማለት እዩ።
እዚ ማለት ብናይ ክልቲኦም ድሌት ነንሓድሕዶም ስጋዊ ርክብ ክፍጽሙ ከለዉ እውን እዩ።
ሰባት፡ ሽቩል ንወዲ ለስቢሽ ድማ ን ጓል እንዳበሉ የሰምይዎም።
ከምዚ ዓይነት ነገር ከይፈተኻ እንተ ጌርካ፡
ናይ ስጋዊ ርክብ ዓመጽ ጌሮም ማለት እዩ።
እዚ ኩልኩል እዮ። ዓበይቲ ንትሕቲ ዕድመ ከምዚ ንኸምዚ ተግባር ምስ ዝግድድዎም ብኸቢድ ገበን ይፍርዱ።
ሓንቲ ንእተይ ታሪኽ ክንነግረካ:
ኣብ ሓንቲ ገረብ ደዪብካ ኣብ ሕንቲ ጨንፈር ኮፍ ትብል።
ሃንደበት ሓደ ሰብ ናብቲ ገረብ ደዪቡ ካብቲ ጨንፈር ደፊኡ የውድቐካ።
ወዲቕካ ቃንዛ ትመውት።
ምውዳቕካ ናትካ ጉድለት ኣይኮነን ነይሩ።
ሓደ ሰብኣይ ኢዩ ደፊኡካ።
ናብቲ ገረብ መሊስካ ምስ ደየብካ ዋላ ሓደ ሰብ የለን።
ከም እንደገና ግን ኣይትወድቕን ኢኻ።
ተደሊኻ ኣብኡ ኮፍ ትብል ተደሊኻ ኣብ ካልእ ጨናፍር ትኸይድ።
ስለ ዝተደፋእካ ኢኻ እምበር፡ ኩሉ ግዜ ካብ ገረብ ትወድቕ ማለት ኣይኮነን።
እዚ ማለት: ሰብ ብስጋዊ ርክብ ስለ ዝዓመጸካ ግብረ ሰዶማዊ ኢኻ ማለት ኣይኮነን።
ግብረ ሰዶም ዲኻ ትፈቱ ወይ ኣይኮንካን ባዕልኻ ቀስ ኢልካ ክትፈልጥ ኢኻ።
ምስ ካልእ ወዲ ፍቕሪ ክሕዘካ ከሎ እዩ ዝፍለጠካ።
ምናልባት ትሓስቢ ትኾኒ:
እቲ ዋርድያ ይሕልወኒ ይኸውን።
ብዙሕ ይሕግዘክን የፍቅደልክን ።
ምናልባት እንተ ደኣ ነጊርክሉ ኣይሕግዘክን ይኸውን።
ምስ መን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክትዛረቢ ከም ትኽእሊ ኣይትፈልጥን ትኾኒ።
እንተ ደኣ እቲ ዋርድያ ተሓባቢሩኪ ናቱ ውሳኔ ጥራይ ይኸውን።
ይኹን ደኣምበር እንተ ደኣ ንስኺ ዘይትደልይዮ ነገራት ገይሩ ግን ቅኑዕ ኣይኮነን።
መን ነብስኺ ክትንክፈኪ ከም ዝኽእል ባዕልኺ ጥራይ ኢኺ ትውስኒ።
ብዙሓት ሰባት ኣለዉ ክሕግዙኺ ዝኽእሉ።
ነዚ ሓገዝ እዚ ምስጋና ጥራይ እዩ ዘድልየኪ፡ ካልእ ትገብርዮ ነገር የብልክን።
ዝኾነ ሰብ ክሕግዘኪ ምስ ዝደሊ፡
ዘይትደልዮ ነገር ክገብር የብሉን።
ምስ ዝኾነ ሰብ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክትዘራረቢ ጽቡቕ እዩ።
ናብቶም ናይ ሶሻል ሰራሕተኛታት መንበሪኺ ክትከዲ ትኽእሊ ኢኺ።
ወይ ከኣ ምስ ኣማኸርቲ ናይ ከምዚ ዓይነት ጉዳያት ክትዛራረቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ናይ ኣማኸርቲ ኣድራሻ ኣብዚ ትረኽቢ፡
http://www.zanzu.de/de/hilfe-beratung
https://www.hilfeportal-missbrauch.de/nc/adressen/hilfe-in-ihrer-naehe/kartensuche.html?tx_nxshelpdesk_helpdesk[institutionType]=21
ወዲ ሓትነኺ ከምዚ ክገብር ኣይግባእን ኢዩ።
ኣብቲ ናይ ክብረትኪ ቦታ ክትንክፈኪ ዝፍቀዶ ሰብ ዋላሓደ የሎን።
ጓል ዲያ ወዲ ብዘየገድስ።
ኣብርእሲኡ ድማ ህጻን ኢኺ።
ኣብ ጀርመን እዚ ተግባር ኩልኩል እዩ።
ምስ ዓበኺ ባዕልኺ ኢኺ ትውስኒ መን ክትንክፈኪ ይኽእል።
እዚ ጉዳይ ን ኣላዪኺ ክትነግርዮ ትኽእሊ ኢኺ።
ሓገዝ ክገብሩልኪ ይኽእሉ ኢዮም።
መታን ካልኣይ ግዜ ከምዚታት ከይድገም።
ኣብ ኣማኸርቲ ኪኢላታት ኬድኪ ውን ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ኣገዳሲ ነገር ግን፡
ናትኪ ጌጋ ኣይኮነን
ትቕጽዕሉ ምኽንያት የብልክን
ወዲ ሓትነኺ ውን ክቕጻዕ ይኽእል ኢዮ እንተ ደኣ ደሊኺ።
ኣብ ፖሊስ ኬድኪ እንተ ኸሲስክዮ ማለት እዩ።
ብዛዕባ እዚ ውን ኣማኸርቲ ክተሓባበሩኺ ይኽእሉ ኢዮም።