text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 36 guests and no members online
- Details
- Written by ግዝያዊት ኣሳናዳኢት ሽማግለ ናይ ከተማ ሲያትልን ከባቢኣን፡
- Published: 20 October 2015
ኣብ ከተማ ሲያትል ንርከብ ደለይቲ ፍትሕን ደሞክራሲን ኤርትራውያን ኣብ’ቲ ኣብ 29 ጥቅምቲ , 2015 ዓ / ም/ ፈረንጂ ኣብ ቀጽሪ መጋባእያ ሕቡራት መንግስትታ ዓለም ኩልና፡ ኤርትራውያን፡ ብዘይ ሓደ ፍልልይ፡ ንኽንሳተፎ ተመዲቡ ዘሎ ናይ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ኣብ ሲያትልን፡ ከባቢኣን ንቕመጥ ኤርትራውያን’ውን ብብዝሒ ቁጽሪ ህዝቢ ንኽንሳተፎ፡ ሃገራዊን ፡ ሞራላውን ግቡእና እዩ።
ድሕሪ ምስታፍና፡ ናብ ህዝብና ከነመሓላልፎ ዝድለ መልእኽቲ ፡ ብንጹር ድሕሪ ምትሕልላፍ፡ እቲ ጸሎትን፡ ትምኒትን፡ ህዝቢ ኤርትራ ሃገርና ብዝቐልጠፈ ግዜ ፡ ለውጢ ንፍትሕን፡ ደሞክራሲን፡ ራህዋን፡ ቅሳነትን፡ ንምምጻእ ስለ ዝኾነ፡ ብዛዕባ’ዞም ነጥብታት እዚኣቶምን ካልኦት ሃለኽቲ ሕቶታት ሃገርን’ውን ብሓባር ንምዝታይ ኣብ መደብ ስለ ዘሎ፡ ነቶም ብኣካል ዝውኩልና ዘሎዉ ውፉያት ኣሕዋትን፡ ኣሓትን፡ ናይ ገንዘብና ስንቂ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ናይ ነፍስ-ወከፍና፡ ሓሳብን፡ ርእይቶን፡ ምኽርን ፡እውን ንኽንልግሰሎም፡ ናይ ህዝቢ ኣኼባ፡ ንዕለት 17 ጥቅምቲ 2015, ልክዕ ሰዓት 5pm ፡ ድሕሪ ቀትሪ ኣብ ኣደራሽ ማሕበር ምትሕግጋዝ ኤርትራውያን፡ ሲያትልን ፡ ከባቢኣን ተመዲቡ ኣሎ።
ኣብ’ዚ ቅኑዕን፡ ፍትሓዊን ዝኾነ ህዝባዊ ኣኼባ ፡ ኩልና ብኣካል ተረኺብና፡ ስነ- ሓሳባዊን፡ንዋታውን፡ ሞራላዊን እጃምና ምስ እነወፊ፡ እቲ ዝድለ ዓወት ብዘይ ጥርጥር ከም ዝጭበጥ፡ ዘየወላውል ሓቂ እዩ።
ስለ’ዚ ጽቡቕ ኣብነት ንምዃን ንተዓጠቕ ሓደራ !!!
ብተደጋጋሚ ከነተሓሳስባ አንደሊ ነጥቢ ከኣ፡ አታ ናይ ሰላማዊ ሰልፊ ዕለት ስለ ዝቐረበትን፡ ከምኡ ድማ ከተማ ሲያትል ካብ ኩለን ከተማታት ኣመሪካ ዳርጋ ዝረሓቐት ከም ምዃና መጠን፡ ኣዬር -ትኬት እንተደንጎየ በዛ ተጠቒሳ ዘላ ናይ ህዝባዊ ኣኼባ ዕለት፡ እንተዘይተገዚኡ፡ ኣዝዩ ክኸብር ከም ምዃኑ ብጥብቂ ከነተሓሳስብ ንፈቱ።
ብደሓን ከኣ ምጹ!
ኣኼባ ዝግበረሉ ኣድራሻ ድማ ከም’ዚ ዝስዕብ እዩ፡
Eritrean Community Center
2402 East Spruce Street
Seattle Washington 98122
ግዝያዊት ኣሳናዳኢት ሽማግለ ናይ ከተማ ሲያትልን ከባቢኣን፡ ንምዕዋት ሰላማዊ ሰልፊ ኒ-ዩ ዮርክ (NY ).
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


c: text/html

text:
ኣብ ግቡእ ዕድመኦም ትምህርቲ ዘይጀመሩ ዜጋታት፡ ብመገዲ መደብ ምጥፋእ መሃይምነትን ኣገልግሎት ምሸታዊ ትምህርትን ንኽመሃሩ ተኸፊቱ ዘሎ ዕድላት ንኽዕወት፡ ምትሕብባር ትካላት መንግስትን ሕብረተሰብን ክዓዝዝ፡ ሓላፊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣብ ንኡስ ዞባ መንደፈራ ኣቶ ሰለሙን ርስቶም ኣዘኻኺሩ።
ኣቶ ሰለሙን ኣብ’ቲ ገምጋማዊ ኣኼባ፡ መሃይምነት ምጥፋእ ይጽናሓለይ ዘይበሃሎ ሃገራዊ ዕማም ምዃኑን፡ ኩሉ ኣካል ሕብረተሰብ ብሓፈሻ፡ መምህራን ድማ ብፍላይ ኣበርክቶኦምን ጽልዋኦምን ከስርጹ ጸዊዑ።
ሓላፊ መደብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ኣብ’ቲ ንኡስ ዞባ መምህር ኤፍሬም ኣስፍሃ ብወገኑ፡ ኣብ 14 ንቚጣታት ትምህርቲ ንዓበይቲ ካብ ዝተመዝገቡ 338 ሰባት፡ እቶም 255 ትምህርቶም ብግቡእ ከምዝዛዘሙ ብምግላጽ፡ ምቁራጽን ሸለልትነትን ንምውጋድ፡ ኣመሓደርቲ ከባብን ኣነባበርቲ ዓድን ጎስጓሳት ከካይዱ ተላብዩ።
መምህር ኤፍሬም፡ 11 ምምሕዳራት ከባቢ ካብ መሃይምነት ነጻ ክዀና ምብቅዐን፡ መርኣያ ሓያል ጻዕሪ ኮሚተን መምህራንን ምዃኑ ብምሕባር፡ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ስሩዕ ትምህርቲ ዘቋረጹ ካብ 14 ክሳብ 20 ዓመት ዝዕድመኦም 495 ተመሃሮ ምሸታዊ ይመሃሩ ከምዘለዉ ኣፍሊጡ።
ኣብ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ደቡብ ሓላፊ ትምህርቲ ንዓበይቲ መምህር በላይ ኑርሕሴን ድማ፡ ኣመሓደርቲ ከባቢ፡ መራሕቲ ጉጀለታትን ካልኦት ዝምልከቶም ኣካላትን ብውህደት ክሰርሑን ኩነታት መሃይምነት ኣበይ ደረጃ ከምዘሎ ዘርኢ ዳህሳስ ከካይዱን ከምዝግባእ ኣመልኪቱ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ትካል ዕዳጋ ምህርቲ ኢትዮጵያ 14 ቢልዮን ቅርሺ ዝግመት ምህርቲ ኣተዓዳዲጉ
መቐለ ለካቲት 07/2010(ድወት) ትካል ዕዳጋ ምህርቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ ፍርቂ በጀት ዓመት ልዕሊ 14 ቢልዮን ቅርሺ ዋጋ ዘለዎም ምህርታት ኣተዓዳዲጉ፡፡
እቲ ትካል ኣብዚ ፍርቂ በጀት ዓመት 275ሽሕን 770 ቶን ምህርቲ ማለት 10.2 ቢልዮን ቅርሺ ዝግመት ምህርቲ ከተዓዳድግ ትልሚ ዝነበሮ እንትኮን 317ሽሕን 607 ቶን ምህርቲ ብ14.47 ቢልዮን ቅርሺ ብምትዕድዳግ ካብ ትልሙ ብመጠን ብ23 ሚኢታዊ ብዋጋ ድማ ብ42 ሚኢታዊ ሓለፋ ኣመዝጊቡ’ዩ፡፡
ኣብዞም ዝሓለፏ 6ተ ኣዋርሕ 133ሽሕን 818 ቶን ቡን ብ9 ቢልዮን ቅርሺ ዝተዓዳደገ እንትኮን ካብ እቲ 82 ሚኢታዊ ናብ ዕዳጋ ወፃኢ ዝለኣክ’ዩ፡፡
ምህርቲ ሰሊጥ ድማ ንቡን ስዒቡ ብዝለዓለ መጠን ዝተዓዳደገ ምህርቲ እንትኮን 5.2 ቢልዮን ቅርሺ ዋጋ ዘለዎ 166ሽሕን 691 ቶን ሰሊጥ ናብ ዕዳጋ ቀሪቡ’ዩ፡፡
ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ልዕሊ ዘይሕጋውያን ነጋዶ ተከታታሊ ስጉምቲ ስለዝወሰዱን መድረክ እቲ ዕዳጋ ፍትሓዊ ብምኳኑን ንዕውት ኣፈፃፅማ እቲ ትካል ተጠቀስቲ ምክንያታት’ዮም፡፡


text:
መንእሰይ ልኡል ዘውደ ሞጎስ ካብ ኣባኡ ኣቶ ዘውደ ሞጎስ ኣመናይ ካብ ኣዲኡ ወ/ሮ ብርጭቆ ስብሓት ብዕለት 21 ወርሒ ሸሞንተ 1969ኣብ ኣስመራ ገጀረት ተወሊዱ ። ኣብ 1975 በቲ ኣብ ሃገርና ዝነበረ ኩነታት ምስ ወለዱን ኣሕዋቱን ናብ ዓዶም እንበራዓንዲ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ከዱ። ይኹን እምበር ኩናታት መግዛእቲ እንዳኸፍአ ስለዝመጸ እታ ስድራ'ውን ግዳይ ኣደራዕ መግዛእቲ ስለዝኾነትን ልኡልን ኩሎም ስድርኡን ኣብ ትሕቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ዝነበረ መደበር ተሃድሶ (ዕቑባ ኤርትራዊያን )ኣምርሑ። ኣብ'ቲ መደበር ክሳብ መወዳእታ 1981 ድሕሪ ምጽናሕ ቀጺሎም ናብ ሃገር ሱዳን ንሰደት ኣምርሑ። እንተኾነ ስደት በዚ ኣየብቅዔን ። ብነሓሰ 1983 ድማ ናብ ሃገር ኣመሪካ መጹ። መንእሰይ ልኡል ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ድሕሪ ምወድኡ ብዙሕ ጥዕና ኣይረኸበን። ኣብ ስርሓት ጽገና ኣካላት መካይን ማለት (ኣውቶ ባዲ) ስራሕ ጀሚሩ ሂወቱ ክመርሕ ጀመረ።
መንእሰይ ልኡል ትሑትን ምቕሉልን ምስ ኩሉ ተሳንዩ ዝኸይድ ምስጉንን ኣብነታዊ መንእሰይ እዩ ነይሩ። ብዝነበሮ ናይ ስነ ጥበብ፡ ብፍላይ ናይ ሙዚቃ ዝንባለን ክእለትን ንማሕበረሰብ ኤርትራውያን ኣብ ምዝንጋዕ፡ ባህሊ ኣብ ምዕቃብን ልዑል ተራ ኔይርዎ ። ብዝወረዶ ናይ ሓጺር ግዜ ሕማም ኣብ ትሕቲ ሕክምና ክእለ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ ሸዊት ዕድሚኡ ብሰንበት 14 ለካቲት 2010 ኣብ ሳንታ ሮዛ ብሞት ተፈልዩ። ልኡል በዓል ሓዳርን ኣቦ 6 ቆልዑን እዩ ነይሩ።
ስነ ስርዓት ቀብሪ፡
ቐዳም 20 ለካቲት 2010 ኮይኑ ፍትሓት ሰዓት 10፡00 ተጀሚሩ ሓመድ ኣዳም ዝለብሰሉ ድማ ሰዓት 12፡00 ክኸውን እዩ።
ፍትሓት ዝካየደሉ ቤተክርስትያን
90 Mountain View AVE, Santa Rosa, CA 95407
ሓመድ ዝለብሰሉ ቦታ
Santa Rosa Memorial Park
1900 Franklin Ave, Santa Rosa, CA. 95404
ኣቃብሩና ይብሉ
በዓልቲ ቤቱ ው/ሮ ጽሃይነሽ ኪዳነን
ስድራ ቤት ንፍስሔር ዘውደ ሞጎስ ኣመናይ


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 23 guests and no members online
- Details
- Written by ሓጎስ ካብ መዓስከረ ስደተኛታት ማይ ዓይኒ
- Published: 04 January 2018
ኣተሓሳስባና እንተዘይማዕቢሉ፡ ዓመት ብዓመት ምትካኡ ዘምጸኦ ፋይዳ የለን።
ሰዓት፣ ዕለት፣ ወርሒ፣ ዓመት፣ ዘመን ….ወዘተ ወዲ-ሰብ ነመለክዒ ግዜ ዝፈጠሮም’ምበር፡ ባዕሎም ንምንቅስቓሳት ወዲ-ሰብ ዝቆጻጸሩ፡ ኣእምሮ ሰብ ዘማዕብሉ ወይ ዝብክሉ ኣይኮኑን። ወዲ-ሰብ እንተደለየ ክጥቀመሎም እንተዘይደለየ ድማ ዘይክጥቀመሎም ዝኽእል፡ ብኣሃዛት ዝግለጹ መሳርሒታት’ዮም። ስለዚ ሓደ ሰዓት ሓሊፉ ብካልእ ሰዓት እንተተከአ፡ ዓመተ 2017 ሓሊፉ፡ ብዓመተ 2018 እንተተቐየረ ወዲ-ሰብ ምበር እቲ ኣሃዛት ዝፈልጦ የብሉን። ስለምንታይ? ኣሃዛት ባዕሉ ንባዕሉ ዝፈልጠሉ ህይወት ኮነ ኣእምሮ የብሉን። ልክዕ ከም ጭዃሮ፣ ባዴላ፣ ፋስ፣ ምሳር …ወዘተ ህይወት ዘይብሉ መሳርሒ’ዩ።
ኣብ ዓመተ 2017 ቁም-ነገር ከይሰርሐ፡ ኣብ ህልዊ ኩነታቱን መጻኢ ዕድሉን ዝኾነ ኣወንታዊ ኣስተዋጽኦ ኣብዘይብሉ ወርቃዊ ግዜኡ ዘባኸነ፡ ልዑል ናይ ምብልሓት ተኽእሎ ዘለዎ ተፈጥሮ ዝዓደሎ ኣእምሮኡ፡ ራእይ ኣብ ዘይብሉ ወይ ኣብ ዘይመትከላዊ ናይ በለካ ለኽዐካ ግዜ ዝቐተለ፡ ሰብኣዊ ክብሩ ኣዋሪዱ ሰብኣዊ ክብሪ ናይ ካልኦት ክሕሉ ኢዱ ሂቡ ዝጸንሐ ሰብ፡ ነዚ ስንፍና’ዚ ገምጊሙ ብዕድሉ ይጻወት ከም ዘሎ ኣሚኑ ከይተሓደሰ፡ 2018 ዓመተ ሰላም፣ ጽጋብ፣ ፍቕሪ፤ ፍትሒ፣ ስኒትን ዓወት ግበረልና እንተ በለ፡ ዝተለምደ ኣበሃህላ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ፡ ብሓቂ ከምኡ ክኾነሉ ብኸመይ ክጽበ ይኽእል? ዓመተ ሰላም ስኒትን ዓወትን ክኸውንን ዘይክኸውንን ዝውስን ባዕሉ እናሃለወ፡ ዓመተ 2017 ሓንቲ ቁጽሪ ብምውሳኽ 2018 ተባሂሉ ስለዘተጸወዐ እንታይ ለውጢ ይገብር? እቲ መለክዒ ግዜ ብኸምኡ ዝተቐርጸሉ ምስ ሃይማኖት ዝተኣሳሰረ ናይ ፈጣሪ ስራሕ እንተዝኸውን ዓመተ 2018 ሰሰናዩ ክኾነሉ ክምነ መምሓረሉ። ስለምታይ’ሲ ኣምልኾ ስለዝኾነ እንታይ ይብል ኣሎ ዝብል ሕቶ ኣይፈጥርን። ዓመተ 2017 ከም ዓመተ 2016 ቅድሚኡ ዝነበረ ዓመታትን ስንፍና ተተርኢሱ፡ ካብ’ዚ ስንፍና’ዚ ዝብገስ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላቱ ተነፊጉ ደኽዩ ኣሕሊፍዎ ክንሱ፡ ዓመተ 2018 ከይሰርሐ ወይ ኣተሓሳስባኡ ከይለወጠ ዝሓሸ ክኾነሉ እንተተ መነየ፡ መልሱ ሚኒዮት ኣይኽልከልን ዝብል’ዩ ዝኸውን። ለውጢ ከምጽእ ዝኽእል ስራሕ ከይሰርሐ፡ ብምኒዮት ዝጭበጥ ውጽኢት ክረኽበሉ ግን ዝሕሰብ ኣይኮነን።
ዝኸበርኩም ኣሓዋትን ኣሓትን ኤርትራውያን፡ ኤርትራ ሃገርና ብኩለንተንኣ ኣብ ሕማቕ ኩነታት ኣላ። ኣብ ሕማቕ ኩነታት ዝረግረጋ ድማ ዘቤታዊ ጸላኢ’ዩ፡፡ ካብ’ዚ ብልመና ብጸሎት ብሰናይ ትምኒት ዘይኮነ፡ ብስራሕ፣ ብራእይ፣ ብስኒት፣ ብሓድነት፣ ብህዝባዊ ወገንነት ሓቢርናን ተኸባቢርናን ብምቅላስ ጥራሕ ኢና ክንወጽእ እንኽእል። ነዚ መውጽኦ ዝኾነ ሓቅታት’ዚ፡ ብዙሓት ብልሳኖም ክደጋግምዎ ዝጸንሑ ጉዳይ’ዩ። እቲ ብልሳን ዝደጋገም ናይ በሃልቱ ልባዊ እምነትን ድልውነት ንስራሕን ዘለዎ ድዩ የብሉን ርግጸኛ ኣይኮንኩን። እዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስታዊ ጉጅለ ብኣመራርሓኡ ኣቢልካ ክርከብ ዝነበረ ናይ ሰላም፣ ደሞክራሲ ልምዓት፣ ፍትሒ ተስፋታት በኒኑ’ዩ። እቲ ተስፋታት ሃፊፉ ምስተረፈ ድማ መን ምዃኑ ተፈሊጡ’ዩ፡፡ ሓቀኛ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ባህሪኡ ምስተነቕሐሉ’ዩ ድማ፡ ብዝተሓባበረ ቅልጽም ብቓልሲ ክለግስ ዘለዎ ጸላኢ’ዩ ዝብል ደረጃ ብደረጃ ካብ ርእይቶ ውሑዳት ናብ ርእይቶ ብዙሓት እናተቐየረ መጺኡ። ብዙሓት ወጽዓኦምን ወጻዒኦምን ካብ ዘለልዩ ነዊሕ ዓመታት ተቖጺሩ ኣሎ። እዚ ጉጅለ ብትውልዱ ደኣምበር፣ብፖለቲካዊ ውክልናስ ናትና ኣይኮነን። ድምጽና ኣይሰምዕ ጠለብና ኣይምልስ፡ ከም ህዝቢ ዝነበረና ኣወንታዊ ተስፋ ዘምከነ ብምዃኑ፡ ብቓልስን ብቓልስን ጥራሕ ክውገድ ዘለዎ ቀዳማይ ጸላኢ’ዩ ኣብ ዝብል ሚዛን ምብጻሕ ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት’ዩ። እዚ ፖለቲካዊ ሚዛን እዚ ኣብ ተግባር እንተዘይተሸሪፉ ግን ካብ ሰናይ ትምኒት ዝፍለ ኣይከውንን።
ንቕድሚት’ውን ግዜ በዞም ዝተገልጹ ልሙዳት መለክዒታት ምጥቃም ዘይተርፍ’ዩ። ማለት’ሲ ሰዓት ሓሊፉ ብሰዓት ምትካኡ፣ ወርሒ ሓሊፉ ብወርሒ ምትካኡ፣ ዓመት ሓሊፉ ብዓመት ምቕያሩ ክንቅበል ዘይተርፍ ግድነት’ዩ። ኣረጊት ዓመት ብሓድሽ ዓመት ክትካእ እንከሎ ግን፡ ብሓባር ዘየስርሕ፡ ህይወትና ዘይቅይር፡ ኣይንቕድሚት ኣይንድሕሪት ሓሊኹ ሒዙና ዘሎ ድሑር ኣረኣእያ ኣለሊና ክንቅይሮ ድልዋት ክንከውን ይግባእ። ድሑር ኣረኣእያ ብመሰረቱ ቀዳማይ ጸላኢ ናይ ወነንቱ’ዩ። ነዚ ድሑር ኣረኣእያ ደው ኢልካ ብንቕሓትን ብቕዓትን ኣለሊኻ ምስጋሩ ከኣ ቅድም ቀዳድም ገዛእ ርእስኻ ምፍላጥን ምስ ባህሪኻ ምትዕራቕን’ዩ። ስለዚ ጽቡቕ ምምናይ ዝኹነን ኣይኮነን። እንተኾነ ግን፡ ኣንጻር ባዕልኻ ከተረጋግጾ ትኽእል ዓወት እናሰራሕካ፡ ሓድሽ ዓመተ 2018 ዓመተ ዓወት ይግበረልና ክትብል ግን ልሙድ’ኳ እንተኾነ ብስነ-ፍልጠት ኣንጻር ክምዘን እንከሎ ስጊንጢር’ዩ።
ኣሕዋትን ኣሓትን ኤርትራውያን ውልቀ ኤርትራውያን ዜጋታት፡ መራሕቲ ሃይማኖት እንታይ እናገበሩ ዝብል ንጎኒ ገዲፍካ፡ ሰናይ ወሰላም ግበረልና ኢሎም እንተተ መነዩ ኣየኽፈኣሎምን። ብዓይኒ እምነተ ኣምልኾ ክብልዎ ዘለዎም ስለዝኾነ። እንተ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንቃለስ ኣለና ዝብሉ ፖለቲካዊ ሓይልታት፡ “ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኩሉ” እናጨርሑ፡ ብተግባር ካብ መንገዲ ሓድነትን ዓወትን ኣልጊሶም እናኸዱ እንከለው፡ ዓመተ ስኒትን ዓወትን ክኾነልና ንምነ ክብሉ ከም ንዓይ ዘሕንኽ’ዩ። ስኒት ከይገበሩ፡ ብሓባር ኣብ ዝመስረትዎም ግንባራት ብሓባር ከይሰርሑ፡ ዕለተ ዓወቶም ከየቀላጥፉ ካብ ባህሪኦም ወጻኢ መን’ዩ ዓንቂጽዎም? ህዝቢ ስኒት ግበሩ ሓድነት ፍጠሩ ይብል ኣሎ። ወድዓዊ ኩነታት ንለውጢ በሲሉ ኣሎ። ነዚ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ብግቡእ ተጠቒሞም ብትምኒት ዘይኮነ ብተግባር በቲ የሰማምዓና ዝብልዎ ኣብ ሓደ ከይመጽኡን ዕለተ ዓወቶም ከየቀላጥፉን እወ መን ከልከሎም?
ብዙሕ ይበሃል’ዩ ዛጊት ግን ካብ ባህሪኦም ወጻኢ ናብ ሓቂ ዝቐረበ ዝእመን ምኽንያት ኣይረኸብኩን። ብናተይ ገምጋም፡ ገለ ልክዑ ዘይፈልጥ ካብ ትምክሕታዊ ገባቲ ኣተሓሳስባኦም፣ ገለ ካብ ፈታውን ጸላእን ፈላሊዩ ዘይርኢ ጸቢብ ኣረኣእያኦም፣ ገለ ከኣ ቅኑዕ ኣንፈትን ህዝባዊ ዕላማን ወኒኖም ክንሶም፡ ነቲ ቅኑዕ ዕላማ ኣብ ህዝቢ ዘብጽሕ ስጡም ውደባን ባህሊ ስራሕን ብምስኣኖም፡ ተተሓሒዞም ህዝቢ ለኪሞም ኣብ ደውታ ዝኣተው’ዮም። ኣብ ክንዲ ካብ ዝወጠንዎ ስትራተጂን ግብራዊ ስጡምን ንጡፍን ስራሖም፡ ብካልእ ተኣምር ስኒትን ዓወትን ክረኽቡ ምጽባዮም መግለጺ ድኻሞም’ዩ። ኣተሓሳስባኦም እንተዘይማዕቢሉ ዓመት ብዓመት ብምትካኡ ክንዲ ዝኾነ ጸሎት ይግበሩ ትምኒት’ውን ይወስኽሉ ዘምጸኦ ፋይዳ የለን። ስለዚ ሰሰናዩ ክረኽቡ ቅድም ቀዳድም ኣብ ኢዶም ዘሎ ይግበሩ። ድሑር ኣተሓሳስባ ኣብ ክንዲ ዘሳስዩ ይጸየኑ። ምስ ነብሶም ድማ ክዕረቑ ይግባእ። ስለምንታይ’ሲ ነቲ ሓድሽ ዓመት ተሓዲሶም መታን ክኣትውዎ።
ሓጎስ’የ ካብ መዓስከረ ስደተኛታት ማይ ዓይኒ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 03-01-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
“ጨው ንርእስኻ ኢልካ እንተዘይመቀርካ፥ እምኒ ኢሎም ይድርብዩኻ” እዩ ዝበሃል። ፖለቲካዊ ውድባት ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ካብ ዝምስረታ ኣትሒዘን ክሳብ ሎሚ ነቲ ስርዓት ኣብ ምብዳህ ከምቲ ክኾነኦ ዝግበአን ኣይኮናን ዘለዋ። ደንበ ተቓውሞ ኤርትራ ብዙሕ በዓለቤታውን ወድዓውን ሽግራት ኣለውዎ። ደንበ ተቓውሞ ክፈትሖ ዝግበኦ ዝነበረ በዓል ቤታዊ ሽግራት ንሱ ባዕሉ ክፈትሖ ዝግበኦ ክፈትሖ ኣይከኣለን። እቲ ወድዓዊ ሽግራት ግና እቲ ጨቋኒ ስርዓት ንናይ ተቓውሞ መሰል ስለ ዘየፍቅድ ዝፈጥሮ ሽግር እዩ።
ሎሚ ኩነታት ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ከመይ ኣሎ? እንታይ ግደኸ ክጻወት ይኽእል? ዝብል ሕቶታት ክቕልቀል ናይ ግድን እዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ደምበ ተቓውሞ ከም ደቂ ዛግራ ፋሕ ጭንግራሕ ኢሉ እዩ ዘሎ። ፋሕ ኢሉ ከሎ ዝገብሮ ኣስተዋጽኦ ዋላ ሓንቲ ክህሉ ኣይኽእልን። ደምበ ተቓውሞ ብፖለቲካዊ ድኽነት ተጠቒዑ ኣብ ድኽመት ተሸሚሙ ኣሎ። ነቲ ሽግራቱ ክኣሊ ይኹን ክፈትሕ ሕጽረት ገንዘብን፥ ሕጽረት ብቕዓታትን ተሳቕዩ እዩ ዘሎ። ብተወሳኺ ውሽጣዊ ቁርቁሳትን ኣብ ነንሓድሕዱ ዝመናጨትን ኮይኑ ዲሞክራሲያዊ ኣምርን ሕግን ዘይክተል ኮይኑ ብምፍንጫላት ተላቢዱ እዩ ዘሎ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ሎሚ ደምበ ተቓውሞ ብዘይዲሞክራሲያዊ ኣገባብን ውሽጣዊ ዲሲፕሊንን ንሓደ ጨቋኒ ስርዓት ኣውሪዱ ብምንታይ ከምዝትከኦ ሓርቢትዎ ዘሎ እዩ ዝመስል። ደምበ ተቓውሞ ናይ ህልኽ ዝዓይነቱ ኣገባብ ዝሓዘ ብምህላዉ ተበግሶታት ኣብ ውሳድ ዓቐበት ኮይንዎ ኣሎ።። ምኽንያቱ ብጽልእን ቅርሕንትን ዝተላዕጠጠ ውደባ እምበር ንሓቀኛ ዲሞክራሲያዊ ትካላት ከኻዕብት ዝደሊ ኣይመስልን። ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ እንተ ርኣና ኩሎም’ም ብፍንው ውደባ ተወዲቦም ኣብ ስልጣን ምስ ዝመጹ ክኣስሩን፥ ክሕይሩን፥ ክዕዝቡን ክቐትሉን እዮም ዝለዓሉ።
ዕድል ደምበ ተቓውሞና እውን በዚ ዝኸዶ ዘሎ ኣተሓሕዛ ምቅዋም መወዳእትኡ ካብዚ ዝፍለ ኣይኮነን። እቲ ድኽመቱ ከኣ ነዚ ኣለልዩ ውህደቱን ጥምረቱን ኣብክንዲ ዘደልድል ተኸፋፊሉ ክቃወም ከሎ ንመስርሕ ዲሞክራሲያ ዝዕንቅጽ ምዃኑ ክንርዳእ ይግባእ። በዚ ከኣ እዩ ደምበ ተቓውሞ ዝሳቐን ዝዳኸምን ዘሎ። ደምበ ተቓውሞ ብኽመይ ዝበለ እዩ ቆይሙ ዘሎ ወይ ካብ እንታይ ዓይነት ማሕበራዊ ኩነት እዩ ዝምስረት ምጽጻይን ምጽናዕን ኣድላዪነት ኣለዎ። ምኽንያቱ ኣብ ማሕበራዊ ቅርጻ ምስ ብዙሕነት ዝተፈላለዩ ባህሪያት ዝተፈላለየ ተቓውሞ ወይ ውደባ እናዛየደ እዩ ዝኸይድ። እዚ ብወገኑ ኣብ ናይ ምስምማዕን ምርድዳእን ከምኡ እውን ሓቢርካ ኣብ ምስራሕን ዓቢ ዕንቅፋት ክፈጥር ይኽእል እዩ። ምኽንያቱ ምትእምማን ስለ ዘየለ መመሊሱ ክህሰን ክዳኸምን እምበር ሓቢረ ንረብሓ ኩሉ ክዋሳእ ዝብል ኣምር ወይ ሓሳብ ኣየሕድርን እዩ። ስለዚ ደምበ ተቓውሞ ብፍላይ ኣብዚ እዋን’ዚ ልፍንቲ ምግባር ዝያዳ ዝጥለበሉ ግዜ እናኾነ እዩ ዝመጽእ ዘሎ’ሞ ሃየ ነድህበሉ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ናይ ዕለተ ሠሉስ ሥነ ፍጥረት
ሠሉስ ንፍጥረት ሣልሳይ መዓልቲ እዩ። በዚ ዕለት’ዚ ሠለስተ ፍጥረታት ማለት ኣዝርእትን ኣትክልትን ኣእዋምን ተፈጥሩ።
ዕለር ሠሉስ ብመጀመርታ ሰዓት ለይቲ ሣልሳይ ኣፍ ማይ ተኸፊሉ ኣብዚ ዓለም መሊኡ ኃዲሩ ነበረ እሞ፡ “ኣምላኽ ድማ ‘እቲ ንቝጽ መሬት ምእንቲ ኽረአ እቲ ኣብ ትሕቲ ሰማይ ዘሎ ማያት ናብ ሓንቲ ቦታ ይተኣከብ” በለ። ከምኡ ድማ ኾነ። ኣምላኽ ነቲ ንቝጽ መሬት “ምድሪ” ኢሉ ሰመዮ። ነቲ እኩብ ማያት ድማ “ባሕሪ” ኢሉ ሰመዮ። (ዘፍ. 1፡9-10)
ምድሪ ከም ሒላብ (ሰፍነግ) መሲላ ረኣያ እሞ “ወይቤ እግዚአብሔር ለታብቍል ምድር ሐመልማለ ዘርእ ዘይዘራእ በበዘርኡ ወበበዘመዱ/ እግዚአብሔር ድማ ንምድሪ በብዓይነቱ ዚዝራእ ዘርኢ ተውፅእ” ምስ በለ፣ ምድሪ ኸኣ ብፋስ ዝቝረጹ፡ ብማዕፂድ ዝዕፀዱ፡ ብኢድ ዝእረዩ ኣዝርእትን ኣትክልትን ኣእዋምን ኣውፅአት። (ዘፍ. 1፡11-13)
• ነዚኦቶም ኵሎም ካብ ኣርባዕተ ባህርያት ፈጠሮም። ካብ ኣርባዕተ ባህርያት ምፍጣሮም ብግብሮም ይፍለጡ። ብማይ ይበቝሉ፣ ብንፋስ ይነውሑ፡ ብፀሓይ(ዋዒ እሳታዊ ባህርይ) ይበስሉ፡ ካብ መሬት ወፂኦም መሬት ሓቚፎም ነዚ ምግቦም ገይሮም ይምዕብሉ።
• ነዞም ሠለስተ ፍጥረታት ተግባሮም ዝበላለጽን ዝተኻኸልን ኮይኑ ሾብዓተ ነገራት ኣኅደረሎም። እዚኣቶም ድማ ቈጽሊ፡ ልምላሜ፡ ዕንባባ፡ ፍረ፡ ጣዕሚ፡ መዓዛ፡ ጽቡቕ ትርኢት እዮም።
• ነዞም ፍጥረታት ንደቂ ሰባት መጽለሊ፡ መጸግዒ፡ መግቢ ኺኾኑና ገበረ። ቤት ሠሪሕና ካብ ሓሩር ቀትርን ቍሪ ለይትን ነጽልለሎም፣ ከም መሳልል መደየብን መውረድን፡ መሥርሒ ጃልባ፡ መሞቚ፡ ወሊዕካ ከም መብራህቲ . . . ብሓፈሻ መጸግዒ፣ ከምኡ’ውን ብሱሮም፡ ብጐድኖምን ጫፎምን ዝተፈላለየ ዓቢይን ማእከላይን ደቂቕን ፈርዮም መግቢ ይኾኑና።
እግዚአብሔር ኣምላኽ ኣብ ገነት ንኣዳም ሠለስተ ዓይነት ኣእዋም (ዕፀዋት) ገበረሉ። (ዘፍ. 2፡9)
ሓደ ዕፅ ፍረ ዘለዎ ዝምገቦ ፣ ካልኣይ ዕፅ ‘ብላዕ ኣይትብላዕ’ ዝብል ትእዛዝ እግዚአብሔር ዝኃዘ ኣዳም ዝሕልዎ ዕፀ በለስ ፣ ሣልሳይ ድማ ኣዳም ንትእዛዝ እግዚአብሔር ምስ ዝሕሉ ነዚ ዕፅ በሊዑ ተሓዲሱ መንግሥተ ሰማያት ዝኣትወሉ እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!
***


text:
ፖለቲካ ዓድና ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እናከፍአ ይከይድ ከምዘሎ ትዕዝብቲ ኩሉ ናይ ሚድያ ተበፃሕነት ዘለዎ ሰብ እዩ። ትማሊ ቅድሚ ትማሊ ዘይነበረ ብፍላይ ድሕሪ ምብሳር ሓዳስ ኢትዮጵያ ድሕሪ ዕስራን ገለን ዓመታት ኣዝዩ ብዝገርም ፍጥነት ፖለቲካዊ ሽግራት ከም ትሓግ እናሰፍሑ ከም ጒላ እናፈልሑ ይከዱ ኣለዉ። እዚ ዝተፈላለየ ምኽንያትን መበገስን ከምዝህልዎ ርዱእ እዩ። እዚ ብሓያል ዝከይድ ዘሎ ፀገም ኣብ ዝኮነ ቦታ ክምለሰሉ ናብ ዘይኽእል እኳ ዳኣስ ብደም ኣሽሓት ዝተሃነፀ ስርዓት ክፈርስ ናብ ዝኽእለሉ እሞ ድማ ናብ ካልእ ተወሳኺ ናይ ምድማይ መድረኽ ክወስዱና ናብ ዝኽእሉ ፍጻመታት ክወስዱና ይኽእሉ እዮም። ደቂ ህዝቢ ህይወት ገቢሮም ዝሰዓርዎም ሓይልታት ሕዚ እውን ብዝተፈላለየ ሸነኽ ውጥም ቅልቅል ካብ ምባል ሓሊፎም ኢድ ኣእትዮም ዓዲ ክትወድቕ ዝገበርዎ ፈተነ ኣብ ጎንደር ተራእዩ እዩ።
ስለዚ ካብቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሓይሊ ንላዕሊ እቲ ዝተሰዓረ ሓይሊ ነጊሱ ሰሜን ጎንደር ብካልእ ተመሪሓ ደም ክቡር ህዝቢ ትግራይ ንይቕረታ እኳ ክኾን ብዘይኽእል መልክዑ ፈሲሱ፡ ደመ ከልብ ኮይኑ። ካብ ዝሓለፉ እዋናት ናብዚ ኣብ ክልል ኦሮምያ ዝርአ ዘሎ ናዕብታት ተገንፃላይ ባህሪ ኦነግ ከም ብሓዱሽ ኣብ ልቢ መንእሰይ ኦሮሞ ክጥጥዕ ይርአ ኣሎ። መንእሰይ ኦሮሞ ልክዕ ከም ካልእ መንእሰይ እዛ ሃገር ተጠቃምነቱ ዝተረጋገፀሉ ኣይኮነን። ሽግራት ኣለውዎ። ማዕረ ማዕረ እዚ ኣንፃር እቲ ዝተሃነፀ ስርዓት ደው ዝብሉ ቅዋማት እውን ግን ኣለዉ። ኣብዛ ሰዓት እዚኣ እኳ ዓቕሊ ፅበት ዝወለዶ ንብረት ገዝኡ እናቃፀለ ይርከብ መንእሰይ ኦሮሞ።
ኣብ መንጎ ክልላትን ብሄራትን ወዘተ ዝርኣዩ ዘለዉ ሽግራት ናይታ ሃገር መንገዲ ቁልቁለት ዘርእዩ እዮም። ኣብ 25 ዓመታት እዛ ሃገር ኣብ ክንዲ ናብ ሓድነት ናብ ምትፍናን ተምርሕ ዝነበረት ክሳብ ዝመስል ምፍንጫል ይርአ ኣሎ። ናይ ቅማንት ጉዳይ ምውሳድ ይከኣል። ወልቃይት ዝብሃል ፖለቲካ ዓመት ምሉእ ኣጀንዳ ከምዝነበረ ይፍለጥ። ኣብ ሶማሌ ኢትዮጵያን ኦሮምያን ዘጋጠመ ኣዝዩ ዘሐዝን ምንቛር እውን ከም ኣብነት ምውሳድ ይከኣል። እዚ ኹሉ ናይታ ዓዲ መሰከፊ ጉዕዞ እዩ ዘርኢ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ እቲ ዓብዪ ሓይሊ ዝብሃል ኣብ ስልጣን ዘሎ ውድብ (ኢህወደግ) ነዞም ነገራት እዚኦም ሓደ ኣቐዲሙ ካብ ዘይምእማትን ንዕኡ ስሙር መልሲ ካብ ዘይምቕራብን ካልኣይ ድማ ፖለቲካዊ ዓቕሚ እቲ ውድብ ካብ ዘይደልደለ ክሳብ ገፊሕ ኣፈላላይ ዝፈጠረ መሪሕነት ምፍጣሩ ዝወለዶም ፀገማት እቲ መንገዲ ዓቐበት ክኸውን ገይሩዎ እዩ።
ኣባል እቲ ግንባር ዝኾና ውድባት ኣብ ክንዲ ጠንካራን ነቲ ግንባር ንቕድሚት ዝወስድን ሓሳባት እናመንጨዋ ዘወንጭፍኦ ኣዝዮም ድኹማት ኣመራርሓ እናመዘዛ ንባዕለን ከክንዲ ኩዕንቲ ክኾና ክኢለን እየን። ከም ገምጋመን እኳ ገሊአን ብትምክሕቲ ተዋሒጠን ገሊአን ብፀቢብነት ተጨቢጠን ህዝበን ኣብጭቆና ሃገረን ኣብ ስግኣት ክኣትው ገይረን እየን። በብክልለን ካብአን ተስፋ ዝገብር መንእሰይ እናናኣሰ ይከይድ ኣሎ። እዚ እውን ካልእ ውድቀት ይከውን ኣሎ። ብኣንፃር እዚ ናይዛ ሃገር እዚኣ ቅርፅን ስርዓትን ብ መራሒነትን ኣብሳራይነትን ትግራይ ስለዝመፀ ጥራይ ዝቃወሙ ብዕሊ እውን ትግራዋይ ካብዛ ሃገር እዚኣ ክጠፍእ ኣለዎ ኢሎም ዝኣወጁ ሓይልታት ይግብሉ ኣለዉ። ግልፂ ውን ትግራዋይ ትግራዋይ ብምዃኑ ጥራይ ኣብ ኣደባባይ ዝጨፍጨፉ ሓይልታት ነዛ ነግነግ ትብል ዘላ ስርዓት ፈንጪሎም ብቕዲ እንተዘይበላዕክዎስ ዘይብጭሮ ይከዱ ኣለዉ። እቲ ኩነታት ዝከፍአ ዝገብሮ ነዛ ናብቁልቁል እትከይድ ዘላ እትመስል ዓዲ ከድሕን ዝክእል ሓይሊ ብጭቡጥ ዘየለ ምዃኑ እዩ።
ገምጋም ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ኣብ ዝተፈላለዩ ግዝያት ወፂኡ ርኢና ኢና። ብስነ ሓሳብ ማዕቢሉ፣ ብፕሮግራም በሊፁ ሕገ መንግስቲ ኣክቢሩ ከምዝቕፅል ህዝቢ ዝኣመነሉ ውድብ እምብዛ ኣይኮነን። ናይ ማእከል ሃገር ውድባት ኣብ ክንዲ ህዝባዊ ሓቛፋይነት ክረኽቡ ዝፅዕሩ ኣብ ጓል መንገዲ እዮም ዕጥይጥይ እንትብሉ ዝርኣዩ። ህዝቢ ይፈትወና እዩ እንተኢሎም እንታይ ኮይኖም ድኣ ህዝቢ ናህና ዘይብሎም ዝብል መልሲ ምቕራብ ይከኣል።
ኣብ ትግራይ እውን እንትጅምር ካብ ዓረና ወፃኢ ካልእ ውድብ ኣይተፈጠረን። እዚ ባዕሉ ፀገም እዩ። ዓረና እውን እንተኾነ ነታ ነነው ትብል ዘላ ዓዲ ክውሕስ ዝኽእል ቁመና ኣለዎ ንምባል ይከብድ እዩ። ብስሩ እውን ካብ እዋን ናብ እዋን ኣብ ክንዲ እናተሓቖፈ እናተነፀለ ዝከደሉ ኩነታት ምዕዛብ ይከኣል። ዓረና ሃገራዊት እየ ምባላ ባዕሉን ናይ ገለ ኣባላት ኣመራርሓኣ ቅዋምን ቀደሙ ጥጡሕ ዘይኮነ ባይታ ፖለቲካ ትግራይ ብትረት ክንፀግ ከምዝገበራ ትዕዝብቲ ብዙሓት እዩ። እሞ እቲ ሕዚ ኣብዛ ሃገር ኣጋጢሙ ዘሎ ሽግር ኣዝዩ ኣተሓሳሳብን ኣብ ሕማቕ መድረኽ ዘጋጠመ ሽግርን እዩ ምባል ይከኣል። ከምዚ ስለዝኾነ መንእሰይ ትግራይ ምሁር ትግራይ ኣብዚ ፈታኒ መድረኽ እዚ ነቲ ኩነታት መልሲ ዝህብ ዓቕሚን ተበግሶን ክህልዎ ትፅቢት ይግበር። ክልተ መማረጽታት እውን ኣለዎ። እቲ ሓደ ዝተወደበ ሓይሊ ምፍጣር እንትኸውን እቲ ካልኣይ ድማ ኣብተን ዘለዋ ውድባት ኣቲኻ ምቅላስ እየን።
እዚ ምግባር ኣድላዪ ዝኾነሉ ቀንዲ ምክንያት ሃገር እንትትፈርስ ከም ትማሊ ከምታ እንፈልጣ ፈለማ ኣብ ርእሲ ትግራይ ስለእትፈርስን ንተወሳኺ መስዋእቲ ስለእተቃልዓናን እዩ። ስለዝኾነ ምእንተ ብደም ኣቦኻ ዝተሃነፀ ስርዓትን ምእንተ ወድኻ ክበልዕ ዝኽእል መፃእን ትግራዋይ መንእሰይ ልዕሊ ዝኮነ እዋን ክነቅሕ ክውደብ ኣብ ሓድነቱ ክሰርሕ ይግባእ። ሕዚ ንዓረና ምንቃፍ ንህወሓት ምርጋም ገዲፍካ ናብ መስመር መፂእኻ ገጥ ኣብ ዝበለ ድፋዕ ኮይንካ ትግራይ ምድሓን ሃገር ምውሓስ ኣድላዪ ይኸውን።
ግዕዝ ሚድያ ኢዲቶርያል
9 ጥቅምቲ 2010


text:
ናይ ኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ፕረዝደንት ኣቶ ለማ መገርሳ ምሕረት ዝገበሩሎም 10 ሽሕ ተሃነፅቲ ካብ ፅባሕ ጀሚሮም ከምዝፍትሑን ምስ ስድርኦም ከምዝራኸቡን ናይ ኦሮሚያ ክልላዊ መንግስት ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኣቶ ኣዲሱ ኣረጋ ገሊፆም።
ኣቶ ኣዲሱ ብተወሳኺ እዚ ዝተውሃበ ምሕረት ብሕገ መንግስቲ እቲ ክልል ንፕረዝዳንት እቲ ክልል ዝውሃብ ስሩዕ ተግባርን ስልጣንን መሰረት ብምግባር ምዃኑ ሓቢሮም።
ናይ ኦሮሚያ ናይ ይቕሬታ ቦርድ ኣብቲ ክልል ኣብዝርከቡ 36 ኣብያተ ተሃድሶ ብምዝውዋር ኣፃሪዩ ነቶም ፕሬዝዳንት ከምዝቕርብ ብምውሳኽ ገሊፆም።
እቲ ምሕረት ዝምልከቶምን ዘይምልከቶምን ከምዘለው ብምዝርዛር ዝገለፁ ኣቶ ኣዲሱ ዕድመ ልክዕ ማእሰርቲ ተፈሪዱዎም ልዕሊ 13 ዓመታት ኣብ ማእሰርቲ ዝፀንሑ፣ክሳብ 25 ዓመት ፅኑዕ ማእሰርቲ ተፈሪዱዎም ካብኡ ሲሶ ኢድ ዝወድኡ፣ህፃናት ዘለወን ደቂ ኣንስትዮ፣ጉዱኣት ኣካል፣ሕሙማት፣ዕድሚኦም ልዕሊ 60 ዓመት ዝኾኑ ተኣረምቲ ልዕሊ ኹሉ ድማ ብዝፈፀምዎ ገበን ዝተናስሑን ናብ ሕብረተሰብ ተሓዊሶም ኣበርክቶ ክህቡ ተባሂሎም ዝተኣመነሎም እዮም ኢሎም።እዚ ናይ ሕዚ ምሕረት ምስ ዝኾነ ይኹን እዋናዊ ኩነታት ዝራኸብ ኣይኮነን እውን ኢሎም ።
ተቓወምቲ ውድባት ግን እቲ ምሕረት ብፖለቲካዊ ኣመለኻኽትኦም ንዝተኣስሩ እውን ክሓውስ ኣለዎ ይብሉ።ን10 ሽሕ ሰባት ዝተወሃበ ምሕረት ሃናፂ እዩ ዝበሉ ኣቦ መንበር መድረኽ ፕሮፌሰር በየነ ጴጥሮስ ኣብቲ ክልልን እታ ሃገርን ብዝሒ እሱራት ዝለዓለ ምዃኑ እውን ዝሕብር እዩ ኢሎም።
ብፍላይ ድማ ናይ ተቓወምቲ ፖለቲካዊ መራሕትን ኣባላትን ምፍታሕ ንምርግጋእ እታ ሃገር ኣስተዋፅኦ ክገብር ይኽእል እዩ ኢሎም።
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ኣዲሱ ኣረጋ ግን ብሰንኪ ፖለቲካዊ ኣመለኻኽትኡ ዝተኣስረ ሰብ የለን ኢሎም ኣለው።ምስ እዋናዊ ዕግርግ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዝውዓሉ ናብ መአረሚ ቦታ ከይኮነስ ናብ ማእኸላት ተሃድሶ ኣቲዮም ስልጠና ወሲዶም ዝወፁ እዮም ካብዚ ወፃኢ ፖለቲካዊ ኣመላኻኽታ ዝተኣስረን ዝተፈርዶን የለን ኢሎም።
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ንእሱራት ትማሊ ዝተወሃበ ምሕረት ኣብዚ ዓመት እዚ ንኻልኣይ ግዜ እዩ።ኣብ መእተዊ ሓድሽ ዓመት 2009 ዓ/ም ንልዕሊ ሓሙሽተ ሽሕ ተሃነፅቲ ምሕረት ከምዝተውሃበ ይዝኸር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብዘን ዝሓለፋ 70 ዓመታት፣ብሓጺሩ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ፡ታሪኽ ብዙሓት ውጽዓትን፡ ረብሓ ውሑዳት ገበትን ኮይኑ እዩ ተሪፉ።
ቅድመ 1994
ዘይናትና ክሳብ ዝመስል፡ ብተደጋጋሚ “ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ”ን “ሓጺር ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ”ን ዝብሉ ጽሑፋት፡ ብውሑዱ ድሕሪ ናጽነት ንዘርከበ እኹል መንእሰይ፡ ኣብ ዘዚዝተወዘዓሉ ኣሃዱን ቤ/ጽሕፈታትን ኣርኪቦምሉ እዮም፡፡ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ተባሂሉ ብወግዒ ዝሕበር ታሪኽ፡ ኣብ ወድዓዊነቱን ኣድላይነቱን ጸገም እኳ እንተዘይሃለዎ፡ ኣብ ተዋሳእትን ምኩሕሓል ቅያታትን ግን፡ ብዙሕ ጸገማት ከምዘለዎ ጸሓፍቲ ታሪኽ ይምስክሩ እዮም፡፡ ብሓጺሩ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ዝሓለፈ 70 ዓመታት፡ ታሪኽ ናይ ብዙሓት ውጽዓትን፡ ናይ ውሑዳት ገበትን እዩ፡፡ ኣብ እዋን ቃልሲ ንናጽነት፡ እቶም ዝበዝሑ ውጽዓት፡ ኣብ ሓደ ሰሚሮም ዝፈጠርዎ ውድብ ድማ፡ ውድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ምኻኑ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ እዩ፡፡ ህግሓኤ ትማልን፡ ህግደፍ ሎምን፡ ዋላ ናይ ሰማይን ምድርን ዝኣክል ኣፈላላይ ይሃልዎም’ምበር፡ እቶም “መራሕቲ” ኢልና ንሰምዮም ቀንዲ ውልቀ ሰባት ግን፡ እቶም ክሳብ ሕጂ ኣብ ስልጣን ተኾይጦም ዘለው ሰባት ‘ዮም፡፡ ሕጂ’ውን እዞም ውሑዳት ናብ ስልጣን ምስተኾየጡ ዳግማይ ታሪኽ ቃልሲ ንሓርነት ደጊሱና ‘ሎ፡፡ ድቂ ስቓይን ጥፍኣትን’ውን በዞም ኣብ መሪሕነት ዝነበሩ ሰባት ካብ ሜዳ ጀሚሩ ክትግበር ዝጸንሐ፡ ብባህጊ ናጽነትን፡ ብሃረርታ ፍትሕን፡ ካባና ዝተኸወለ ምንባሩ እንዳሓደረ በሪሂልና ኢዩ፡፡
ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ዝርከብ ውድብ፡ ንመትከላቱን ዕላማታቱን ምስ ዘይግዛእ፡ ድሕሪ ቃልሲ መንግስቲ ዝተኸለ ስርዓት ብተሳታፍነት ህዝቢ ዝጸደቑ ሕግታት ምስ ዘይምራሕ፡ ኣፈላላዮም እቲ ናይ ቃልሲ ባይታ እንተዘይኮይኑ ዳርጋ ማዕረ’ዮም፡፡ ውድብ ህግ ንኣሸሓት ተጋደልትን ሓፋሽ ህዝብን ጠርኒፉን መሪሑን ተቓሊሱ፡ ብደሙ መሬታዊ ናጽነት ዘረጋገጸ ውድብ ምኻኑ ዘይከሓድ ‘ዩ፡፡ ይኹን’ምበር ህዝባዊ ግንባር ኣብ ዲሞክራሲያዊን ባህላዊን ቃልሲ ኤርትራ፡ ካብ ሜዳ ጀሚሩ ብዙሓት ኣሉታዊ ባህሪያት ዝነበሮ ውድብ ምንባሩ ዘይከሓድ ሓቂ’ውን ‘ዩ፡፡ ኣብ ሜዳ ናይ ሓሳባት ፍልልይ፡ ከም እውንታዊ ጎድኒ ዘይኮነስ፡ ተጻራሪ ብድሆ ገይርካ ብምሕሳብ፡ ዘይምጽውዋር ዝወለዶም ከም በዓል መንካዕን የሚንን ዝኣመሰሉ ታሪኻትን ብኣኣቶም ተመሳሚሱ ዝሓቐቐ ተጋዳላይን ኣብነታት’ዮም፡፡ ኣብ ውሽጢ እቲ “ወግዓዊ” መሪሕነት፡ “ብኸውሊ” ዝነበረ ምቋም ቀንዲ ፈጻሚ መሪሕነት (ኤማሰ)’ውን እቲ ካልእ መርአያ ጥሕሰት ዲሞክራሲያዊ ባህሊ’ዩ፡፡
ኣብቲ ዝጸደቐ ውድባዊ ህንጻ፡ ካብ ዝሰፈሩ ሕግታት ሓደ፡ ስሩዕ እዋን ዝተገበረሉ በቢ 4 ዓመት ክካየድ ዝጸደቐ ውድባዊ ጉባኤ ኔሩ፡፡ ካብቶም ንምልኪ ዝዕድሙ ምልክታት ሓደ፡ ኣብ ሜዳ ብዝተፋለለዩ ምስምሳት ክደናገን፡ ክናዋሕን ዝግበር ዝነበረ ጉባኤ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ነይሩ፡፡
ንኣብነት፣ንኣብነት ቀዳማይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ወርሒ ጥሪ 1977 ምስተኻየደ፡ ድሕሪ 10 ዓመት 1987 ካልኣይ ጉባኤ ተኻይዱ፡፡ 3ይ ጉባኤ ህ.ግሓ.ኤ. ድማ፡ ድሕሪ 7ተ ዓመት ብ1994 እዩ ተኻይዱ፡፡ ድሕሪ ምቋም ህግደፍ 1994፡ ኣብ ዝሓለፉ 23 ዓመታት ብስሩዕ ዝተኻየደ ውድባዊ ጉባኤ የለን፡፡
እዚ ኹሉ ታሪኻዊ ጌጋታትን ጥሕሰታትን፡ ምስ ዝነበረና ባህጊ ናጽነትን ሃረርታ ብሩህ ዘመንን ብምትእስሳር፡ ንሕና ኤርትራውያን ብዙሕ ኣየስተብሃልናሉን፡፡ ምጥሓስ ብወግዓዊ መገዲ ዝተነድፉ ሕግታት፡ ህንጻን መትከላትን ካብ ነዊሕ ኣትሒዙ ዝነበረ ጸረ ዲሞክራሲያዊ ባህሪን ባህልን ኢሳይያስ ኢዩ፡፡
መቸም! ካልእ ሓዲግና፡ ኣብ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ዝተሓንጠጡ ህግደፋዊ ጽሑፋት ንዘንበበ ሰብ፡ “እዛ እዚ ኹሉ ዝተወጠነላ ሃገር ከመይ ኮን ትኸውን?” ኢሉ ምህንጣዩ ኣይተርፍን፡፡ ካብ ሃገረዊ ቻርተር ጀሚሩ ክሳብ ኣብ መጫጭሒ ጨቓውት ቤት ትምህርት ካድር ናቕፋ ዝዳለው ጽሑፋት ብሓቂ ገለ ኣበር ዘይርከቦም መንፈሳዊ ጽሑፋት ዝመስሉ’ዮም፡፡
ካብ 10- 16 ለካቲት 1994፡ ኣብ ናቕፋ ኣብ 3ይ ጉባኤ ህዝባዊ ግንባር ዝጸደቐ ሃገራዊ ቻርተር፡ “ንምህናጽ ዲሞክራሲያዊ ፖለቲካዊ ስርዓት” ኣመልኪቱ ካብ ዘቕረቦም ሓሳባት ዝስዕቡ ከም ሃፋ ዝበነኑ ነጥብታት ይርከብዎም፡፡
“ኣብ ናጻ ኤርትራ፡ ሕግን ስርዓትን ዘኽብር፡ ሓድነትን ሰላምን ዝሕሉ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ካብ ፍርሒን ጭቆናን ሓራ ኮይኑ፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላቱ ተሓሊይሉ፡ ህይወቱ ብቅሳነትን ሓጎስን ንምቕጻልን ንምምሕያሽን ዘኽእል፡ ርጉእ ፖለቲካዊ ስርዓት ክህነጽ መሰረታዊ ድሌትና ‘ዩ፡፡ እዚ ዕለማታት’ዚ ከኣ እንትርፎ ንዕኡ ብዘገልግል ሕግታትን ብሕጊ ዝቖመ ትካላትን፡ ብካልእ ክረጋገጽ ስለዘይከኣል ኣብ ኤርትራ ቅዋማዊ ፖለቲካዊ ስርዓት ክንምስርት ኣለና፡፡” ይብል
ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ብምንጽር “ራእይ”
ቀጺሉ ኣብቲ ቻርተር፡ “ራእይና ንመጻኢ ኤርትራ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ክፍሊ ዝስዕብ ትሕዝቶ ዘለዎ “ቅዱስ ሓሳብ” ተጠቒሱ ኣሎ፡፡
“እቲ ካብ ናጽነት ጀሚሩ ክሳብ ሕጂ ከም ሃገርን ህዝብን ሃንቀው እንብሎ፡ ከምቲ ሕልሚ ናጽነት ጋህዲ ዝገበርና፡ ጽባሕ ጋህዲ ንኽኸውን ንሓልሞ ራእይና ብሓጺሩ… “ኤርትራ ሰላም፡ ፍትሒ፡ ዲሞክራሲ፡ ራህዋ ዝሰፈና ሃገር ክትከውን እዩ፡፡… ራእይና ጥሜት፡ ድኽነትን መሃይምነትን ካብ ኤርትራ ምውጋድ’ዩ፡፡… ራእይና ሕ/ሰብ ኤርትራ መንነቱን ፍሉይነቱን ዓቂቡ እቲ ብሉጽ ስድራቤታዊን ኮማዊ ምትሕልላይ ኣማዕቢሉ፡ ብቑጠባን ትምህርትን ቴክኖሎጅን ክስራዕ’ዩ፡፡… ራእይና ሕ/ሰብ ኤርትራ ብስኒት ኣብ ሞንጎ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ብማዕርነት፡ ኣብ ሞንጎ ወዲተባዕታይን ጓል ኣንስተይትን ብፍቕሪ ሃገርን ሰብኣዊ ሓልዮንት፡ ብድስፕሊንን ስራሕን፡ ፍትወት ፍልጠንትን፡ ብምሕባር ሕግን ስርዓትን፡ ብናጽነትን መሃዝነትን ዝልለ ክኸውን’ዩ፡፡… ራእይና ከም ኣብ ሓርነታዊ ኩናት፡ ኣብ ሰላማዊ ምህናጽ ሃገር ተኣምር ምስራሕ ‘ዩ።” ይብል።
ክልተ በሉለይ ክቡራት ኣንበብቲ!!
እሞ! ካብዚ ንላዕሊ፡ ቅዱስን ቅቡልን መልእኽቲ ዘለዎ ቃላት፡ ዋላ ከም ሃገር፡ ዋላ ከም ህዝቢ ክህሉ ኣይክእልን፡፡ ቀለም ባሕሪ ተጸንቂቑ፡ ሽሕ ግዜ ወረቓቐቲ እንተመልአ፡ ግብራዊ እንተዘይኮይኑ፡ ናይ ወረቐት ነብሪ ጥራይ እዩ ዝኸውን፡፡ ካልእ ይትረፍ፡ እቶም ነዞም ውቅባት ቃላት ዝጸሓፉን፡ ሃገራዊ ቻርተርን ካልኦት መሰረታዊ መትከላት ዝሓንጸጹ፡ መራሕቲ ንባዕሎም መብዛሕትኦም ኣብ ዘየለውሉ መድረኽ ኮይና፡ ብኣምራት ፖለቲካ 26 ዓመታት ንድሕሪት ምስ እንምለስ፡ መንነት ህግደፍ ከም ጸሓይ ንጉሆ ይበርሃልና፡፡
ራእይ ስውኣትናን ቅዋምናን ተጨውዩ ዝብል ስነ-ሓሳብ፡ ንኹሎም ጸገማትና ጠቕሊሉ ዝጥርንፍ መሰረታዊ ኣምር እዩ፡፡ ራእይ ስውኣትና ብሓጺሩ፡
“ስልጣን ንህዝቢ ተረኪቡ፡ ኣብ ናጻ ኤርትራ፡ ሃገራዊ ስኒትን ዲሞክራሲን ዓሲሉ፡ ቁጠባዊን ማሕበራዊን ምዕበላ ተረጋጊጹ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ነጊሱ፡ ባህላዊ ትንሳኤና ብምሕያል፡ ኤርትራ ብዞባዊን ኣህጉራዊን ምትሕብባር እትልለ፡ ብልጽግቲ ሃገር ክትከውን እዩ፡፡” እዚ ሓባራዊ ልሳን ስውኣት ብኣንጻሩ፡ ተጨውዩ ራእይ ዘይብላ ሃገር ካብ እትፍጠር እንሆ ዓመታት ኣቑጺርና ኣለና፡፡
ሃገራዊ ስኒት ህዝቢ ኤርትራ፡ ብመንጽር ክውንነትን ክረአ እንከሎ፡ ኣብ ኣዚዩ ኣሰካፊ ደረጃ በጺሑ ኣሎ፡፡ ብዘይ ኣፈላላይ፡ ወገን፡ ቀቢላ፡ ቋንቋ፡ ሃይማኖት፡ ጾታ፡ ደርቢ፡ ብኤርትራዊነቱ ተሓቢኑ ብስኒት፡ ብሰላም ብቅሳነት ክነብር ዝግበኦ ህዝቢ ነይሩ፡፡ እንተኾነ ሕደት ጸላእቲ ሰናያት ካብ ዝደግስዎ ንደሓር፡ እንሆ ስኒቱን ሓድነቱን ተደዊኑ፡ ኣፈላላያት ሳዕሪሩ፡ ክትኮስ ርብዒ ዝጎደሎ፡ ህሞት በጺሑ ኣሎ፡፡ ቀደም “ኣውራጃውነት” ኢልና እነንጸርጽረሉ ዝነበረ “ባህሪያዊ” ኣፈላላይ፡ “ዕድመ” ነዞም ጸላእቲ ሰናያት፡ ኣብ ኩሉ ሸነኻት ተጋፊሑ፡ ህዝብና እንተ ብሃይማኖት፡ እንተ ብቐቢላ፡ እንተ ብጾታ ዝተፋነን ህዝቢ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ኣብ ምጥፋእ ስምረትን ሓድነትን ህዝቢ ኤርትራ፡ ልዕሊ ህግደፍ ኣትሪሩ ዝሰርሐ፡ ስርዓተ ምሕደራ ፍጹም የለን፡፡ ፍልልይ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ዋላ ብዙሕ መግለጺታት እንተሃለዎ እቲ ቀንዲ መርኣያ ግን ብሓፈሻ ሓይልታት ምክልኻል ዝብል ስም ተጠሚቑ ብተግባር ግን ኣብ ብዙሕ ጉዚታት ዝተከፋፈለ ኣሃዱ ምክልኻል’ዩ፡፡ ሓይልታት ምክልኻል ኣብ ትሕቲኡ ኣብ ሞንጎ ዋርሳይ- ገዲም ፡ ተጋዳላይ ናይ 70 ናይ 80 ናይ 90 ወጋሕታ፡ ተባሂሉ ብሃሪያዊ ኣፋላላዩ ብኣብርክቶን ግድምናን ክሕሰብ፡ መገዲ ረብሓን ዕበለላን ክኸውን ተገይሩ ኢዩ፡፡
ስውኣትና፡ ህዝቢ ኤርትራ መሰሉ ብሕግን ብግብሪን ከቢሩ፡ ኣብ ምምሕዳርን ምምራሕ ህይወቱን ሃገሩን፡ ኣብ ኩሉ ጽፍሒታትን ሜዳታትን፡ ንጡፍ ተሳታፊን ወሳንን ክኸውን፡ ባህጊ ነይርዎም፡፡ እዚ ባህጊ ብመንጽር ራእይ፡ ሓደ መስርሕ ፖለቲካዊ ዲሞክራሲ እዩ፡፡ ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርና ብኹሉ መለኪዒታት ተሃሲዩ፡ ሃገር ብሃገራ ኣብ ድቕድቕ ጸልማትን ደልሃመትን ካብ እትጥሕል ርብዒ ዘመን ኣሕሊፍና ኣለና፡፡ ድሕሪ ናጽነት ዝኸሰርናዮም ዕድላት ምቋም ቅዋማዊ ስርዓትን፡ ምቕያድ ቅዋማዊ ስርዓት ንኽትከል ዝተበጋገሱ ሓለፍትን ኣብዚ መስርሕ ዝጥቀሱ ‘ዮም፡፡
ሃገርና ብቑጠባ ብማሕበራዊ ኣገልግሎታት፡ ደረጃ ብደረጃ መነባብሮ ዜጋታት ክትምዕብልን ክትግስግስን ውን ባህጊ እቶም ከይበቐቑ ዝሓለፉ ስውኣትን ህዝቢ ኤርትራን’ዩ፡፡ እንተኾነ ይትረፍ ዶ ጽፉፍን ፍትሓዊን ኣገልግሎት ዝህብ፡ ዝርገሐ ትሕቲ ቅርጺ ክህለውና፡ እቲ ተገልጋሊ ሕ/ሰብ ባዕሉ ንምንባር ዘይህንጠወላ ሃገር ተፈጢራ እያ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ዝተሰርሑ ቤት ትምህርታት፡ ትካላት ጥዕና …ብቐረብን ዓቕሚ ሰብ ጸሪሮም፡ ዝተረከብናዮን ዝተሰርሑን ፋብሪካታት ዓንዮም፡ ኣገልግሎታት ትራንስፖርት ባሕሪ፡ ባቡርን ኣየርን ደስኪሎም፡ ከምኡ’ውን ኣገልግሎታት ማይን ልቺን ተሓሪምና ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ከም ኮኸብ ሰማይ ሪሖቖምና ‘ዮም፡፡
ኣብ ጽላታት ማሕበራዊ ፍትሒ፡ ከምቲ ገና ብኣግኡ ኣብ ሃገራዊ ቻርተርን ገለ ሕንጻጻትን ዝሰፈረ፡ ሕ/ሰብ ኤርትራ ምዕሩይ ኣተዓዳድላ ሃብቲ፡ ኣገልግሎታትን ዕድላትን ከምኡ’ውን ፍሉይ ቆላሕታ ንዝተወጽዑ ወገናት ንኽህሉ ኢሉ፡ ዝተቓለሰ ህዝቢ ውን’ዩ፡፡ እቲ ክሳብ ሕጂ ጸሓይ ናጽነት ዘይበረቐቶ ህዝብና ይትረፍ ዶ ንባዕሉ ጥዒምዎ ንውጽዓት ወገናት ቆላሕታ ክገብር፡ ባዕሉ ከም ህዝቢ’ውን፡ ሙሉእ ብሙሉእ ተወጽዑ ዝነበር ህዝቢ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ካልኦት ሓዲግና፡ እቶም ትማል ምእንቲ ናጽነት ኢሎም ብዙሕ ዝኸርተቱ ተጋደልትን ኣካላቶም ዝሰኣኑ ስንኩላንን እኳ፡ ንዓመታት ከም ሃፋ ብዝበነነ ዘይጭበጥ ተስፋታት “ተዓንጊሎም” ክንሶም፡ ንዖኦም ዝተብሃለ ርሻናት ተሓዲጉ፡ ነቶም ኣዳኸርቲ ጉጅለ ጠለማት ምስ ውዓለ፡ ብዘሕዝን ኣገባብ ኣእዳዎም ንልመና ኣብ ጎደናታት ክዝርግሑ ካብ ምርኣይ ንላዕሊ ዘሕዝን የለን፡፡ ምዕሩይ ኣተዓዳድላ ሃብቲ ዝብል እሞ ጭራሽ ዘይሕሰብ ‘ዩ፡፡ እንኮ ኮሌኔላት ናይ ዝደሌዎ ሰብ ገዛ ዝምንጥልሉ፡ መሬት ሓረስታይ መንጢሎም ዝሓርስሉ፡ ምንጪ ኣታዊታት ቤት ማሕዩር ዝድኩንሉ፡ ንውላዶም ኣብ ዓለም ለኻዊ ኮለጃት ብዶላራት እንዳምሃሩ ወዲ ድኻን ኣያ ዘይብሉን ኤርትራዊ ግን ካብ ትምህርቲ ተሓሪሙ ኣብ ድፋዓትን በረኻታትን ጨቐቕ ዝብለሉ “ማሕበራዊ ፍትሒ” እዩ ኣብ ሃገርና ዘሎ፡፡
ኣብ ዝሓለፈ 26 ዓመታት፡ ካብቶም ኣብ ሃገርና ዝተርኣዩ ጸሊም በሰላታት ሓደ፡ ኣብ ልዕሊ ባህልን ባህላዊ ትንሳኤን ዝበጽሐ ሓደጋ እዩ፡፡ ሃብታም ባህላዊ ውርሻን ብታሪኽ ዘማዕበልናዮም ስልጡን ልምድታትን፡ መሰረት ብምግባር፡ ፍቕሪ ሃገር፡ ኣኽብሮት ወዲ ሰብ፡ ማዕርነታዊ ምሕዝነት ደ/ተባዕትዮን ደ/ኣንስትዮን፡ ፍትውት ሓቅን ፍትሕን፡ ምኽባር ሕጊ፡ ፍቕሪ ስራሕ፡ ርእሰ ምትእምማንን መሃዝነትን ዝመለለይኡ ባህልታት፡ ክብርታትን ያታታትን ክምዕብል፡ ሓደ ካብቶም ቀንዲ ዓንድታት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ’ዩ፡፡ ኣብዚ መዳይ ኣብ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ዝተኻየደ ዕንወትን ምምዝባልን፡ ማዕረ ማዕረ ኩሎም ጥሕሰት ክብርታትን ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታትና እዩ፡፡ አእግሪ ኣዋጅ ሃገራዊ ኣገልግሎትን፡ መዋእል ናብ ጊላነት ዝሽምም፡ ወትሃደራዊ መምርሒታትን ስዒቡ፡ ፍቕሪ ስራሕ ዜጋታትና፡ ባይታ ዘቢጡ፡ ርእሰ-ምትእምማኑ ዘትሓተ፡ “ብግበር ኣይትግበር” ዝረዓደ፡ ሰጉም ክበሃል “ክንደይ ስጉሚ?” ዝብል ምሉኽ መንእሰይ፡ ኮነ ተባሂሉ ብህግደፍ ክፍጠር ተገይሩ’ዩ፡፡ ምውርራስ ተሞኩሮን ባህልን ከይህሉ ዘዝተወልደ ናብ ዕስክርና እንዳኣተወ ብኡ ኣቢሉ በቲ ኩነታት ተማሪሩ ናብ ስደት እንዳወጸ፡ ውልድን ወላድን ተራሓሒቖም ሰንሰንሰለት ውርሻ ተበቲኹ ኢዩ፡፡
ኣብ ዝኾነ ሃገር፡ ዝንቡዕ ፖለቲካዊ ኣመራርሓ ምስ ዝህሉ፡ ኣኽብሮት ወዲ ሰብ፡ ፍቕሪ ስራሕ፡ ርእሰ ምትእምማንን ፍትወት ሓቅን፡ ማዕረ ማዕሪኡ ስለዝትንከፍ ፍቕሪ ሃገር ኣብ ሓደጋ ይጥሕል፡፡ ውጽኢት ናይዞም ዝንቡዕ ፖለቲካዊ መሪሕነት ድማ፡ እንሆ በቢዕለቱ ሓድነት ዘጥፍአ፡ ውልቃውነት ዘሳዕርር፡ ምንጻል ዝመለለዬኦም ብስም ማሕበር ዓፋር፡ ኣግኣዚያዊነትን ትግራይ ትግርኝን ዝግለጹ ናይ ምፍንጫል ዝንባለታት ይረኣዩ ኣለው፡፡ ምስ ኩሎም ታሪዊን ጆኦግራፊያዊን ኣፈላላያትና ክልተ ሃገር ሓደ ህዝቢ ኮይና ብስኒት ምንባር እንዳተኻኣለ ብሰንኪ ኢሳይያስ ህዝብና ካብ ሓድነት ምፍልላይ ዝመርጽን፡ ብናይ ከባቢያዉነት ዝንባለታት ዝተጠቐዐ ህዝቢ ኮይኑ ኣሎ፡፡ ምንጪ እዞም ኩሎም ፋላለዬ ዝንባለታት ኣብ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ኮነ ተባሂሉ ብኢሳይያስን ብናይ ፕሮፖጋንዳ መሓውራቱን ዝተኻየደ ሕንዛም ሽጣራታት ኢዩ፡፡
ካንሸልኡ ዘየጽረየ ሰብ፡ ናይ ካልኦት “ካንሸሎ ረሲሑ” ኢሉ እንተተዘራበ፡ ብኹሉ መምዘኒታት ቅቡልን ዘእምንን ኣይኮነን፡፡ ኣብ ዝንበዐ ዝሰረቦ ሜዳ ኤርትራ፡ ኩሎም ዓይነት ግፍዕታትን ስቅያትን ተፈጺሞም እዮም፡፡ ካንሸልኡ ዘየጽረየ ህግደፍ፡ ቀጽሪ ሰጊሩ ናይ ካልኦት ካንሸሎ ዘመራስሕ ፖሊሲታትን ተግባራትን ክፍጽም ምስ ጀመረ፡ እቲ ብመትከል ዝተተሓዘ ዞባዊን ኣህጉራዊን ምትሕብባር እውን ፈሪሱ እዩ፡፡ ሃገርና ምስ ጎረባብታ ብስኒትን ምትሕባብርን እንዳነበረት፡ ንዞባዊን ዓለማዊን ሰላም፡ ጸጥታን ልምዓትን፡ ብዓቕማ እተበርክት፡ ኣባል ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ክትከውን እንዳተገብኣ፡ ልምዓትን ሰላምን ካልኦት ሃገራት ከም ምቹእ ድርኺት ዘይኮነስ፡ ከም ኣንጻራዊ ተጻብኦ፡ ገይሩ ዝቆጽር ስርዓት ኢሳይያስ፡ ነዚ ዞባዊ ሰላም፡ ህድኣት፡ ምትሕብባርን ምትሕግጋዝን ንምዝራግ ዘይሓኾሮ ኩርባ የለን፡፡
ካብ ናይ ባዕሉ ገዛ ዕዮ ምስ በኾረ፡ ያኢ! እቶም ንኣሸሓት ዓመታት ምሳና ብስኒት ዝነበሩ ጎረባብቲ ህዝብታት ምንጪ ጸገማትና ከምዝኾኑ ከእምነና፡ ኣንጻሮም ክንስለፍን ኣብ ልዕሊኦም ሕዱር ጽልኢ ክህልወናን፡ ከምኡ ውን ኣብኦም ዝተረኣየ ሰናይ ውራይ፡ ክነቆናጽብ ኮነ ተባሂሉ ተሰሪሕሉ ‘ዩ፡፡ ብሓፈሻ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንገዛእቲ ሓይልታት ምስ ሰዓረ፡ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ክተኽሎ ዝወጠኖ ራእይ ሙሉእ ብሙሉእ ከም ዝተጨውየ ኩሉ ዜጋ ዝፈልጦን ዝምስክሮን ሓቂ ኢዩ፡፡
“ግዝያዊ መንግስቲ“ ኤርትራ ብመንጽር “ቅዋም”
ምርግጋጽ ሃገራዊ ናጽነትን ልኡላዊነትን ኤርትራ፡ መዕጸዊ ናይ ሓደ ዓቢን ክቡርን ምዕራፍ፡ ኣብ ታሪኽ ኤርትራን፡ መኽፈቲ ድማ ናይ ሓደ ሓድሽ ምዕራፍ ‘ዩ፡፡ ድሕሪ ናጽነት፡ እቲ ዝኸበደን ኣዚዩ ዝተሓላለኸን ዕማም ድማ፡ ምህናጽ ሰላምን ፍትሒን ራህዋን ዝሰፈኖ ሕ/ሰብ ነይሩ፡፡ ምህናጽ ሰላምን ቁጠባን ካብ ምዕዋት ኣብ ኩናት ዝበርተዐን ዚያዳ ዝተኻላለኸን ዋላ እንተነበረ፡ ኣብ ኣንጻር ገዛእቲ ኣብ ዝተኻየደ ኩናት ብዙሕ ተሞኩሮ ዘዋህለለ ስሙር ህዝቢ ሒዝካ ግን፡ እቲ መስርሕ ዚያዳ ይቐልል፡፡ እቲ ዝነበረ ወኒን፡ ፍናን ህዝብን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ልዕሊ መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ዝተነብረ ኣምልኾትን፡ ምስ ኩሎም ጸገማቱ ንጎድኒ ሓዲግና፡ ከም ህዝቢ ኣብዚ ዝሓለፈ ርብዒ ዘበን ዝኸሰርናዮ ኪሳራታት ዋላ ክንጽብጽብ እንተፈተና ግዜን ጸዓትን ኣይኣኽለንናን፡፡
ሓበራዊ ራእይ ኤርትራን ኤርትራዊነትን፡ ምስ ጥሕሰት ቅዋም ‘ውን ኣዚዩ ዝተኣሳሰር መዳይ እዩ፡፡ጥሕሰት ቅዋምና፡ ምንጪ ኩሎም ስዒቦም ዝተረኣዩ ምልካዊ ጸገማት’ዩ፡፡ ቅዋም ማለት፡ ብሓጺሩ መንግስትን ህዝብን ዝመሓደርሉ፡ ኣቃውማ መንግስትን ምሕደርኡን፡ ሕግታትን ኣዋጃትን ዝተክል፡ ስርዓት ዝሕንጽጽ፡ ፖሊሲ ዝምስርት፡ ግቡእን መሰልን ህዝቢ ዝገልጽ፡ ሰብኣዊን ዲሞክራሲያዊን መሰላት ዜጋታት ዘረጋግጽን ዝሕሉን፡ ከምኡ’ውን ሕጊ፡ ስርዓት፡ ቅሳነትን ፍትሕን ንኽሰፍን ዘገልግል፡ እቲ ዝለዓለ መሰረታዊ ሕጊ እዩ፡፡ ከም ኤርትራውያን ከኣ ቅዋም ኣይተተግበረን ክንብል እንከለና፡ እዞም ኩሎም ቅዋማዊ ረብሓታት ተሪፎምናን ከሲርናዮምን ኢና ማለትና ኢዩ፡፡
ቅዋማዊ ስርዓት ኣብ ልኡላዊነት ህዝብን ሃገርን ምስ ዘተኩር፡ ዲሞክራሲያዊ መትከልን ኣገባባትን ማለት፡ ተሓታትነት (accountability)፡ ግሉጽነት(transparency)፡ ብዙሑነት (pluralism)፡ ምጽውዋር (tolerace)፡ ዝተመስረተ ዲሞክራሲያዊ ቅዋማዊ ስርዓት ይኸውን፡፡ ዲሞክራሲ ከም ህላወ ብዙሓት ሰልፍታትን ምክያድ ምዱብ ምርጫታትን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ ሃገርና ብዝሰፍሐን ዝዓሞቐን ታሪኻዊ መረዳእታ ክውሰድ፡ ከምኡ’ውን ህላወ ብዲሞክራሲያዊን መትከላትን ኣገባባት ዝመሓደር መንግስትን ሕ/ሰብን፡ ዲሞክራሲያዊ ትካላትን ባህሊን፡ ተሓታትነቱ ንህዝቢ ዝኾነ መንግስቲ ክቖውም፡ ከምኡ’ውን ኣብ መስርሕ ውሳነ ህዝባዊ ተሳታፍነት ክረጋገጽ፡ ዝገብር ስርዓተ ምሕደራ ክጥጥሕ ይግባእ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ውን ነዚ እዩ ተቓሊሱ፡፡ ብመንጽር እዞም መሰረታዊ መትከላት ዲሞክራሲ ዕላማ ህዝቢ ኤርትራን ኤርትራውነትን ግን ብሓፈሻ ተጨውዩ ተሪፉ ኢዩ፡፡
ፈለማ ኣብ 1990ታት፡ “ብሰፊሕ ህዝባዊ ተሳታፍነት ዝንደፍን ዝጸድቕን ሃገራዊ ቅዋም፡ መሰረታዊ ሰብኣዊ መትከላት ዘኽብር፡ ሓጋጊ፡ ፈጻሚን ፈራዲን ኣካላቱ ኣብ ሕድሕዱ ዝቆጻጸርን ዝመዛዘንን (Check & balance)፡ ኣብ ሃገርና ግዝኣት ሕጊ (Rule of law) ዘስፍን፡ ንሓድነትን ምዕባለን ህዝቢ ኤርትራ ዝድርኽ፡ ቅዋማዊ ስርዓት ክንተክል ኢና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፡ ብሰፊሕ ተሳታፍነት ህዝቢ ብበዓል ዶ/ር በረኸት ሃብተስላሰ መሪሕነት ቅዋምና ምስ ተነደፈ፡ ንቅዋማዊ ባይቶ ቀሪቡ በ527 ኣባላት ሰፊሕ ክትዕን ምይይጥን ተኻይድሉ ጸዲቑ ‘ዩ፡፡ እንተኾነ ከይወዓለ ከይሓደረ፡ ብሰንኪ መላኺ ኢሳይያስ፡ ቅዋምና ኣብ ትሕቲ ከብሒ ካብ ዝድርበ እንሆ 20 ዓመታት ኣቑጺሩ፡፡ ኣብ ውሽጢ ዘን 20 ናይ ኩናትን ወረ ኩናትን፡ መከራን ስቓይን፡ ስደትን ውርደትን ዓመታት፡ እቲ ድርዒ ኩሎም ርህው ባእታታት ዝኾነ ቅዋም፡ ዘይመተግበሪኡ ምኽንያት፡ ኣብ ሜዳ ብኸውሊ ዝጠጠዐ፡ ድሕሪ ናጽነት ከኣ ቀስብቐስ ዝገበለ፡ “ምልካዊ ባህሪታትን ዕብለላን” ኢሳይያስ ክንሱ፡ ያኢ! እቶም ድሒሮም ዝፈረዩ ተልመዴን ካድራት ግን ኣንፈት ክጥምዝዙን ብዙሕ ክህውትቱን ሰሚዕና ኢና፡፡
እንሆ ነቲ “ብሉጽ፡ ፍሉይ፡ንቑሕ” ኢሎም ዝጠቐስዎ ህዝቢ፡ ኣብ ትግባረ ቅዋም ምስ ዝመጽእ “…ብድኽነት፡ ድንቁርናን ሕማምን ዝግለጽ፡ ካብ ሓፈሻዊ ድሕረት ዘይተገላገለ፡ ኣምር ዲሞክራሲን ቅዋምን ዘይብሉ፡ ኣብ ቅዋማዊ ስርዓት ትሑት መረዳእታ ዘለዎ ሕ/ሰብ” ኢሎም ብምግላጽ ገና ብኣግኡ ከቆናጽብዎ ምፍታኖም፡ ሃየንታ ዘይብሎም ምኻኖም ኣመስኪሮም እዮም፡፡ እቲ ካልእ ይትረፍ! ካብ ቅድመ ታሪኽ ጀሚሩ ዝተሃንጸ ያታታትን፡ ሕጊ እንዳባን ዘማእኸሎ ኤርትራዊ ሕ/ሰብ፡ ኣብ ዘበነ መግዛእቲ ውን ኣምራት ቅዋም ዝሰረጾ ማሕበረሰብ በዞም ተልመዴን ካድራት ህውተታ፡ እቲ ቅዋም ንከይትገበር ምኽኑይ ንምግባር ምፍታኖም ካልእ መርአያ ኢዩ፡፡
ብሰፊሕ ተሳታፍነት ህዝቢ፡ ሻቡ ምስ ሞራልናን ፍናንናን እንከለና፡ ድቂ ዲሞክራሲ ክዓስል ኢልና፡ ኣብ ዝበሃግናሉ እዋን፡ ኢሳይያስ ብሓደ ገጽ መገርሂ ቅዋማዊ ባይቶ፡ ትግባረ ቅዋምን፡ ዝሰዓቦ ኮሚሽን ምርጫን ኣጣይሱ፡፡ ብካልእ ወገን ከኣ ኣብ ምሽብሻብ ንዳግማይ ኩናት ምስ ኢትዮጵያ ከምዝነበረ፡ ንኹላትና ድሒሩ ዝተገሃደ ሓቂ እዩ፡፡ ከይወዓለ ከይሓደረ ነቲ ብጸጋማይ ዓይኑ ክጥምቶ ዝጸንሐ፡ መስርሕ ቅዋም ብዘቤታዊን ግዳማዊን ምኽንያታት ኣመሳሚሱ፡ እቲ ብዙሕ ድኻምን ጸዓትን ዝፈሰሰሉ ቅዋምና ኣደስኪልዎ፡፡ ኣብ ታሪኽ ድሕሪ ናጽነት እታ ልዕሊ ኹሉ ብጸላም ሕብሪ ዝተጸሓፈት ዕለት እምበኣር፡ እዛ ቅዋም ዝተነጸግትላ ዕለት’ያ፡፡
ድሕሪ’ዚ ኢሳይያስ፡ ኣብ መሬት ኤርትራ ኮነ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ዘዕነዎን ዘበላሸዎን ‘ምበር ዝሃነጾን ዘማሓየሾን ነገር የለን፡፡ ኣብ ፖለቲካ፡ ቁጠባ፡ ማሕበራዊ ህይወትን ባህልን፡ ንኤርትራ ንድሕሪት ንምምላስ ከምድላዩ ዝእዝዞም ሰዓብቲ እንዳዋፈረ፡ ብዘይምስልካይ ብሓርፋፍ ጎነጽ ሰሪሑ፡፡ ኣብ ሃገርና ክጥጥዕ ጀሚሩ ዝነበረ ተኽሊ ፖለቲካዊ ዲሞክራሲ፡ ምሕዩ ዘመነ ሕሱም ምልኪ ኣምጺኡ፡፡ ንቑጠባን ትሕቲ ቀርጽን ማሕበራዊ ኣገልገልትን ኤርትራ ብምዕናው፡ 30-40 ዓመት ንድሕሪት መሊሱና፡፡ እቲ ዝኸፍአን ንምፍዋሱ ዝበርተዐን፡ ነዊሕ ግዜ ዝወስድን ድማ፡ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ዘስዓቦ ግፍዕን ኢሰብኣዊ በሰላታትን እዩ፡፡ እዚ ብሰንኪ ሓደ ምልካዊ ውልቀ ሰብ፡ ኣብ ሕ/ሰብና ዝሰረበ ድሑርን ኣነዋሪን ሓድጊ ኣብ ኩሉ ሸነኻት እታ ሃገር ሳዕሪሩ ኢዩ፡፡
ንጸቢብ ፖለቲካዊ መኽሰብ፡ ፍልልያት ህዝቢ ኤርትራ ንምግፋሕን፡ ጸቢብ ስምዒታት ብምስዋር፡ ኢሳይያስ ብሓቂ ብሓዊ ክጻወት ንምውሳኑ መርአያ ድማ፡ ኣብ ልዕሊ’ቶም መዋእሎም ከርተት ዝበሉ፡ ምስኡ ብላይ ኮቦርታ ተነጺፎም፡ ኣብ ሳሕል ዝነበሩ ተጋደልትን ሓለፍትን ዝወሰኖ ውሳነታት እዩ፡፡ መዋእል ብሓባር ከርቲቶም፡ ምእንቲ ናጽነት ኩሉ እንዳፈለጡ ከምዘይፈለጡ፡ ኣብ ከብዶም ጸይሮም ዝጸንሑ ሓለፍቲ፡ ጉዳይ ምንጻግ ቅዋምን ዘይምኹኑይ ኩናት ምስ ኢትዮጵያን ብምልዓል፡ ብድፍረት ክጻብእዎ ምስ ጀመሩ፡ ኢሳይያስ ነታ ድርሳነ መናውራ ሳሕል ገንጺሉ፡ ብሓደ ወገን ንህዝቢ ከተዓሻሽው ዝኽእሉ ሓደስቲ ቆጣቑጢ ካድራት ከተኣኻኽብ፡ ብካልእ ወገን ከኣ ነዞም “ተጻባእቲ” ከሕቅቕ መደባት ኣብ ምስራዕ ተጸምደ፡፡ ኣብ ወርሒ ጥሪ 2000 ማእከላይ ሽማግለ ህግደፍ ፕረሲዳንት ቅዋም ከተግብር፡ ብዙሑነት ሰልፍታት ዘሳትፍ ምርጫ ክገብርን ጻዊዒት ገይሮም ነይሮም፡፡
ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ መንበሩ ዝህቀኑ ተቓዉሞታት፡ ብዘይቅደመ ኩነት ንምቑጻይ ድለው ምንባሩ፡ ብወግዒ ዝተረኣየሉ እዋን’ውን ሽዑ እዩ ነይሩ፡፡ ሓለቓ ስታፍ ሚ/ሪ ምክልኻል ነበር ጀነራል ዕቑበ ኣብርሃ፡ ንኣተኣላሊያ ኩናት ፕረሲዳንት፡ ብውልቁ ምስ ነቐፈ፡ ካብ መዝነቱ ሰጊጉ ናብ ካልእ ክዛወር ምግባሩ’ውን ኢሳይያስ ብትም ሕትም፡ ሕቶ ሪእይቶ ዘይብሉ ምልካዊ ስርዓት ክሃንጽ ከምዝወሰነ እኹል መርአያ ኔሩ፡፡ ድሕሪ”ዚ ዝሰዓበ ምእሳር ኣባላት ጉጅለ-15፡ ምድስካል ሃገራዊ ባይቶ፡ ምሕራይ ሓደስቲ ሰብ ግዜ ኣዳኸርቲ፡ ምብታን ስሙያት ኣመሓደርቲ፡ ተኽሊጥ ኣሃዱታት፡ ምቋም ማእለያ ዘይብለን ናይ ትሕቲ ምድሪ ናይ ዓፈና ቤት ማእሰርታትን ናይ ዓፈና ጉጅለታትን ስዒቦም ዝተረኣዩ፡ ምድላዳል ጥጡሕ ባይታ ንምልኪ ነይሮም፡፡
ካብ ሜዳ ጀሚሩ ንብረታዊ ቃልሲ ዘዐወቱን፡ ኣብ ናጽነት ልዑል ኣበርክቶ ዝነበሮም ሓለፍቲ ህግሓኤን፡ ብኣግኡ ምስተቐዩ፡ እቲ ውድብ ብሰብኣዊ ዓቕሙ፡ ብፖለቲካዊ መንነቱ፡ ናይ ምውሳን ተኽእሎኡ ማህሚኑ፡ ብሓደ ሰብ ዝዝወር ስማዊ ኮነ፡፡ ብ1987 ካብ ዝነበሩ 9 ኣባላት ፖለቲካዊ ቤ/ጽ ህ.ግ.ሓ.ኤ.፡ ኣብ መጀመሪያ 2000 ኣርባዕተ ጥራይ ማለት ኢሳይያስ፡ ኣልኣሚን፡ ስብሓትን ዓሊ ሰይድን ተሪፎም፡፡ ከም በዓል ማሕሙድ ሸሪፎ፡ ሃይለ ድሩዕ፡ ጴጥሮስ ሰሎሞን፡ መሓመድ ሰይድ በርህ፡ ሮማዳን መሓመድ ኑር ዝኣመሰሉ ላዕለዎት ሓለፍቲ ብማእሰርቲ፡ ብድስከላ፡ በሞትን ብስንብትን ቀስብቀስ ተኣሊዮም፡፡ ብተመሳሳሊ ኢሳይያስ በይኑ ገቢሉ ምስወጸ፡ እቶም ብ1994 ፈጻሚት ባይቶ ህግደፍ ተባሂሎም ዝተመርጹ ዳርጋ መብዛሕትኦም ድስኩላትን ዘይመትከላውያንን እንዳኾኑ መጺኦም፡፡
ብ1994 ዝተመርጹ 19 ፈጻሚት ባይቶ፡ ዳርጋ ብሙሉኦም ኣብ ዝሓለፉ 17 ዓመታት ብሰንኪ መላኺ ባህሪ ኢሳይያስ፡ ኣብ ሓርጎጽጎጽ ዝጸንሑ’ዮም፡፡ ንኣብነት መስፍን ሓጎስን ሙሕየዲን ሸንገብን ናብ ስደት ኣምሪሖም፡፡ ሓምድ ሓምድን ጀርማኖ ናቲን ምስ ጉጅለ 15 ናብ ዒራዒሮ ወሪዶም ብኡ ኣቢሎም ሓቒቖም፡፡ ዓሊሰይድ ዓብደላ ‘ውን ኣብ 2006 ሞይቱ፡፡ ዓብደላ ጃብርን ኣልኣሚን ሸኽ ሳልሕን ድማ ብጉዳይ ስርሒት ፎርቶ ኣብ 2013 ኣብ ቀይዲ ውዒሎም፡፡ ኣብ ሓድሽ መድረኽ ናጽነትን ህንጸት ሃገርን፡ ተሳታፍነት ደ/ኣንስትዮ ክብ ንምባል ተባሂሉ፡ ኣብ 1994 ኣባላት ፈጻሚት ባይቶ ህግደፍ ኮይነን ዝተመርጻ፡ ኣስካሉ መንቆርዮስ፡ ፎዚያ ሓሽምን ኣምና ኑርሑሴንን ውን ቀስብቐስ መጋበርያ ምልኪ ኮይነን ሓደ ግዜ ንላዕሊ ሓደ ግዜ ንታሕቲ እንዳተደርበያ ክሳብ ሕጂ ኣለዋ፡፡
ኢሳይያስ ጸጋታት ሃገርን ቁጠባን ብሓጎስ ኪሻ፡ ከምኡ ‘ውን ወጻኢ ርክባትን ውዳቤን ብየማነ ማንኪ፡ ጸጥታዊ ኩነታት ብወዲ ካሳ፡ ክምእኸል እንዳገበረ፡ ሃገር ብሃገራ ኣብ ትሕቲ ከብዲ ኢዱ ጨቢጠ፡፡ ህግደፍ ዝበሃል ውድብን መንግስትን ሙሉእ ብሙሉእ ምስ በሓቶ፡ ህግደፍ ከም ውድብ ህልውንኡ ጠፊሹ፡ ማእከላይ ባይቶን ፈጻሚት ባይቶን ዝበሃል ውዳቤታት ሓቒቑ፡ ብዘይ ጉባኤ፡ ብዘይ ኢሂን ምሂን፡ እትምራሕ ኣብ ኣፍሪቃ ካልአይቲ ሰሜን ኮርያዊት ሃገር ሃኒጹ፡፡
ኣብ ሜዳ ብወትሃደራዊ ተሞኩሮኦም ስሙያት ዝነበሩ፡ ወትሃደራውያን ሓለፍቲ ናብ ፖለቲካዊ መሪሕነት ክሰሓቡን ኣብ ዘዝጥዕሞም ወትሃደራዊ ድጓናታት ከቑሙን፡ ከምኡ’ውን ኣብ ሙሉእ ሃገር፡ ክሳብ እቲ ዝተሓተ ኣቃውማ እንዳ ወረዱ፡ ንምምሕዳር ዓዲ ምስ ዓዲ፡ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ከይተረፈ ውን ህዝቢ ብትሪ ንምቁጽጻር ዝከኣሎ ጽዒሩ፡፡ ጎኒ ንጎኒ ብኩፐን ዝተማእዘነ ቁጽጽር ስድራ ቤት፡ ብህግደፍ ዝምራሕ ክሳብ ምምሕዳር ዓድታት ዝተዘርገሐ ውዳቤታት፡ ን”ስግረ ዶብ” ዘምርሑ ዓይነታዊ መቕጻዕቲ፡ ከምኡ ውን ዕቱብ ምክትታላት ሃገራዊ ድሕነት ብምግባር ኢሳይያስ ሓደ በይኑ ግኑን ውልቀ መላኺ ኮይኑ ደልዲሉ ቀጸለ፡፡
እምበኣር፡ ዝሓለፉ ክልተ ዓሰርተ ዓመታት፡ ታሪኽ ሃገርና ብጊላነት፡ ብምልክነት፡ ብዕበለላ፡ ብ”ግበር ኣይትግበር”ን፡ ብዕቱብ ስርዓተ እዝን ቁጽጽርን ሓደ ውልቀ ሰብ፡ ዝተመርሐ ጸሊም ታሪኽ እዩ፡፡ ብ1994 ሓድሽ ታሪኽ “ነጥበ መቐይሮ” ተባሂሉ፡ ገዳይም መራሕቲ ሰውራ ንድሕሪት፡ “ሓደሽቲ ደም” ንቕድሚት ብዝብል ዝተጀመረ መናውራታት ዕምሪ ስልጣን፡ ቀጺሉ ብ”ተንበርካኽነት” ተመሳሚሱ፡ እቶም ቀንዲ ኣብ ጎዳጉዲ ምስ ኣተው፡ ኢሳይያስ ኣፍወርቂ ወናኒ ህዝብን መሬትን ኤርትራ ኮይኑ ምስ ተገሃደ፡ “ንዝኣመነ ብሴፍ ንዝኸሓደ ብሴፍ” ዝዓይነቶም ፖሊሲታት ተጠቂሙ ሃገር ከዕኑ፡ ንጸቢብ ፖለቲካዊ መኽሰብ ፍልልያት ህዝቢ ከጋፍሕ፡ ታሪኽ ሃገር ክድውን፡ ህዝቢ ኤርትራ ወናኒ ታሪኽ ሞትን ስደትን ክኾውን ጌርዎ ኢዩ፡፡
እቶም ትማል ካብ ሓውን ዓረርን ተሪፎም፡ ናጽነት ዘረከቡ ተጋደልቲ፡ ናብ ድኽነትን ጊላነትን ለዊጡ፡ በቢግዝኡ ናብ ልመናን ተመጽዋትነት ይቕሰቡ ኣለው፡፡ ኩሉሻዕ “ተጋዳላይ እከለ ብዝሓደሮ ሕማም ተሰዊኡ” ዝብሉ ዜናታት እንዳለመድና፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ቋሕሰም ኣማኢት ዜጋታት እንዳጠፉኡና፡ ኣብ ኣጻምእ በረኻታት ሲናይን ሊቢያን ብሓዊን በዳዊንን ኣሸሓት ዜጋታት እንዳኸሰርና፡ እቲ ምዑት ኤርትራዊ መንእሰይ ሃገር ተሓሪሙ፡ ፈቖዶ ሃገራት ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ብሽቕለት ኣልቦነት እንዳተንከራተተ፡ መዓስከራት ጎረባብቲ ሃገራት እንዳጻባብና፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ዘሎ ህዝቢ፡ ብሓደ ድምጺ ዝርንዝሕ እንዳነብዐ፡ ናብራ ኤርትራውን ሲ! ራህዋን ሓጎስን ዝረሓቖ፡ ናብራ ሕሰምን መከራን ካብ ዝኸውን ዓመታት ሓሊፉ፡፡ እታ ሃገር ከ! መን እዩ ክርከባ? ብስም “ግዝያዊ መንግስቲ” ተኾይጡ፡ ነባሪ ዕንወትን ጥፍኣትን ዝዘርኣልና ኢሳይያስ፡ 18 ሚኒስተራት ናብ ጊላታት ለዊጡ፡ ካብ 56 ጀነራላት ሒደት ምሉኻት ጥራይ ኣስዒቡ፡ በይኑ ጀነራል፡ ባዕሉ ሚኒስተር፡ ባዕሉ ኮሚሽነር፡ ባዕሉ ኢንጅነር፡ ባዕሉ በዓል መዚ፡ ባዕሉ ሓለፊ፡ ባዕሉ ቀሺ፡ ባዕሉ ሸኽ… ኮይኑ፡ ምስ ጎረባብትና ሕዱር ጽልኢ እንዳዘርአ፡ ሕጂ’ውን ይቕጽል ኣሎ፡፡ ብዘይ ተካኢ ወለዶን ዝትክእ መሪሕነትን እንሆ ንልዕሊ ፍርቂ ክፍለ ዘመን ኣብ ስልጣን ተኾይጡ ሞትን እርጋንን ብዘንጸላለዎም ሓለፍቲ ተኸቢቡ ሓደ እግሩ ናብ መቓብር የምርሕ ኣሎ፡፡
ኣብ ታሪኽ ዓለም ብስም “ግዝያዊ መንግስቲ” ን26 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ዋላ ሓደ መራሒ የልቦን፡፡ ትማሊ ከምዚ ከማና፡ ድሕሪ ናይ ነዊሕ ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ፡ ናጽነትን ዘውሓሳ ሓደስቲ ሃገራት ደቡብ ሱዳንን፡ ምብራቕ ቲሞርን እኳ፡ ካብ “ግዝያዊ መንግስቲ” ሰጊረን ስሩዕ መንግስቲ ኣቒመን ኣለዋ፡፡ ኣብዚ ርብዒ ዘመን እዚ፡ ህዝቢ ኤርትራ ባህሪያዊ ታሪኻዊ ጉዕዙኡ ተኾሊፉ፡ ኣብ ትሕቲ ዳግማይ መግዛእቲ ኣትዩ እዩ፡፡ እቲ ዝኸፍአ ሞትን ስደትን ዘስዓበ ዘቤታዊ መግዛእቲ ሪኡ እዩ፡፡ ከም ህዝቢ ኤርትራ ሓርነታዊ ቃልሲ ዘካየዱ ጭቁናት ህዝብታት ዓለም፡ ሃገሮም ከማዕብሉን ንዓወቶም ዝሕግዝ ሰፊሕ ኣህጉራዊ ደገፍ ክረኽቡ እንከለው፡ ንሕና ግን ብሰንኪ ኢሳይያስን ኢሳይያሳውያንን ካብ ዓለም ተነጺልና፡ ኣብ ጸምጸም በረኻ እተጨረሐት ዳስ ኮይና ኣለና፡፡
እሞ ክሳብ መዓስ…? …..ክሳብ መዓስ …ጊላነት? ክሳብ መዓስ…ማእሰርቲ….ክሳብ መዓስ….መቕዘፍቲ….ክሳብ መዓስ ስደት….ክሳብ መዓስ ሞት…. ካስብ መዓስ ምልኪ….ክሳብ መዓስ ተነጽሎ…? ክሳብ መዓስ ከ “ግዝያዊ መንግስቲ”????
ክቡራት ኣሕዋትን ኣሓትን …እዚ መወዳእታ ዘይብሉ ዝመስል “ክሳብ መዓስ?” ብርግጽ ማዕልቦ ኣለዎ፡፡ ብሓቂ’ውን ክወግሕ’ዩ፡፡ እቲ ጸሊም ድነ ክቕንጠጥ’ዩ፡፡ ንኹሉ ከፋፋሊ ተግባርትን ስሚዒታትን ነጺግና፡ ንምብትታና ዝህቀን ኢሳይያሳዊ ሽጣራታት በዲህና፡ ብሓድነት ንኤርትራን ህዝባን ኣሚና፡ ምእንተ ሓደ ሃገራዊ ዕላማ ተወፊና፡ ንመላእ ህዝብና ኣብ ሓባራዊ ዕላማ ኣስሚርና፡ ተቓሊስና እዚ ርሑቕ ዝመስል “ክሳብ መዓስ…?” ብርግጽ ክነሕጽሮ ኣለና። ነዚ ራእይ ወለዶታት ዝቆጸየ “ግዝያዊ መንግስቲ” እውን ኣብ ግቡእ መዓልኡ ክነብጽሖ ኣለና።
Source


text:
ዜና መዋዕል እምልደት እስከ ፀአተ ነፍስ
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ዲዮስቆሮስ ራብዓይ ፓትርያርክ
ወርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘሀገረ ኤርትራ
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ካብ ኣቦኦም ኣቶ ሓጐስ ወልዱን ኣደኦም ወ/ሮ ወለተ ሕይወት ሃብቱ ስብሓቱን ኣብ ዞባ ደቡብ ዘኾሎ ዝተባህለ ዓዲ ብዕለት 29 ታኅሣሥ 1927 ዓ.ም. (1935 ዓ.ም.ፈ.) ተወልዱ። ስሞም ድማ ‘ገብረ እግዚአብሔር’ ተባህሉ።
ከምቲ ሕልቃናን ሓናን ንሕፃን ሳሙኤል ወዶም ተማሂሩ ንኼገልግል ናብ ቤተ እግዚአብሔር ናብ ካህን ኤሊ ዝለኣኹ፡ (1ይ ሳሙ. ፩፡፳፩-፳፬/1፡21-24) እዞም ወለዲ’ዚኦም ከኣ ተማሂሮም ንኼገልግሉ ኣብ ፲፭/15 ዓመት ዕድሚኦም ብ1942 ዓ.ም.ግ ናብ ገዳም ደብረ ጥሉል ኣቡነ ኣብራንዮስ ናብ መምህር ሢራክ ስብሐትለአብ ለኣኽዎም። ካብ መምህር ሢራክ ምሉእ ግብረ ዲቁናን ግብረ ክህነትን ትምህርተ ቃልን ምስ ተማህሩ፡ ኣብ 17 ዓመት ዕድሚኦም ካብ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ጳጳስ ዘኤርትራ መዓርገ ዲቁና ተቐቢሎም ኣብ ትምህርትን ርድእናን ገዳም ደብረ ጥሉል ብምሉእ ልቦምን ብዅሉ ኃይሎምን ኣገልገሉ።
ካብ ምንኵስና ክሳብ አበምኔት
ኣብ 1942/1947 ዓ.ም.ግ፡ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ብፍቓዶም ንማኅበረ መነኮሳት ኣፍቂዶም፡ ከምቲ ‘ ዓለምን ፍትወታን ኃላፊ እዩ እቲ ፍቓድ ኣምላኽ ዝገብር ግና ንዘለዓለም ይነብር’ (1ይ ዮሓ. ፪፡፲፯/2፡17) ዝብሎ ካብዚ ምድራዊ ናብራ ዓለም ርሒቖም ብድንግልና ንእግዚአብሔር ኸገልግሉ መብጽዓ ኣትዮም፡ ‘ኣባ ገብረ እግዚአብሔር’ ዝብል በቲ ስመ ክርስትናኦም መጸውዒ ስም ተዋሂብዎም መዓርገ ምንኵስና ተቐበሉ። ኣብቲ ዓመት እቲ ድማ መዓርገ ክህነት ካብ ብፁዕ ኣቡነ ማርቆስ ተቐብኡ። ኣብዚ ገዳሞም ገዳም ኣቡነ ኣብራንዮስ ንሠለስተ ዓመት ብግብረ ክህነትን ተልእኮ ማኅበርን ርድእና ኣረጋውያንን ከገልግሉ ድኅሪ ምጽናሕ፡ መንፈሳዊ ትምህርቲ ንኽውስኹ ናብ ገዳም ደብረ ኣባይ (ኢትዮጵያ) ከይዶም፡ ንኽልተ ዓመት ካብ መምህር ቅዳሴ አፈ መምህር ገብረ ኪዳን ከምኡ’ውን ንሓደ ዓመት ካብ መምህር ኋላሸት መዝገበ ቅዳሴን ባሕረ ሓሳብን ኣጽፊፎም ተማህሩ። ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፡ ናብ ኤርትራ ተመሊሶም ኣብቲ ዓፅሚ አቡነ ዘሚካኤል ወዲ ኣቡነ ኣብራንዮስ ዘለዎ ዓዲ ጣል መምህርን ኃላፊ ገዳምን ኮይኖም ንዓሠርተው ኃሙሽተ ዓመታት ኣብ ዝጸንሕሉ፡ ፱፻/900 ዝኣኽሉ ተመሃሮ ብትምህርቲ ግብረ ዲቁናን ግብረ ክህነትን ባሕረ ሓሳብን መሃሩ።
ኣብ ከምዚ ዓይነት መንፈሳዊ ትምህርትን ዕዮ ገዳምን ተጸሚዶም ከለዉ ናብ ገዳሞም ገዳም ኣቡነ ኣብራንዮስ (እንዳቦና) ተጸዊዖም እኳ እንተ መጽኡ ነቲ ርድእናን ተኣዝዞን ትምህርትን ብተወፋይነት ቀጸልዎ። መንፈሳዊ ሕይወቶምን ኣገልግሎቶምን ተራእዩ ድማ መዓርገ ቍምስና ካብ ብፁዕ ኣቡነ ሚካኤል ተቐበሉ።
ካብ ኣበምኔት ክሳብ መዓርገ ጵጵስና
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፡ ናይ ዕሥራ ዓመታት ተመክሮ መንፈሳዊ ኣገልግሎትን ብቕዓቶምን ተመስኪርሎም፡ ብ1966 ዓ.ም.ግ ብምልኣተ ገዳም ማኅበረ መነኮሳት “ይደልዎ/ ይግብኦ” ተባሂሎም ንኣበምኔት ተመርጹ፡ “እስመ መምህረ ሕግ” “መምህር ገብረ እግዚአብሔር ኣበምኔት ገዳም ኣቡነ ኣብራንዮስ” ዝብል መጸውዒ ኂዞም ድማ መሪሕነት ገዳም ተረከቡ።
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፡ ‘ምርሐኒ እግዚኦ ፍኖተ እንተ ባቲ አሐውር/ ኦ ጐይታ እታ ዝኸዳ መንገዲ ምርሓኒ’ (መዝ. ፻፵፪፡፰/ 143፡8) ብምባል፡ ከምኡ’ውን ነዚ ዓቢይ ኃላፍነት ዘሰክምን ብርቱዕ ጻዕሪ ዝሓትትን ኣብ ሰማይ ከኣ ክብሪ ዘጓናጽፍ ግብረ ተራድኦ ምዃኑ ተረዲኦም ብፍጹም ተወፋይነት ንገዳምን ሕዝበ ክርስቲያንን ዝጠቅም ብዙኅ ሥራሓት ሠሪሖም እዮም። ብሓፈሻ ምስ ምንዋኅ ጊዜን ብዝኂ ኣገልግሎትን ዘይተሰነዱ ኣዝዮም ብዙኃት ዕዮታት ገዳም ከም ዘለዉ ዝፍለጥ ኮይኑ ንገለ ካብቲ ብዙኅ ኂደት ክንጠቅስ፡-
* መሠረት ሃይማኖት ቃል እግዚአብሔር እዩ እሞ (ሮሜ ፲፡፲፯/10፡17) ቅዱሳት መጻሕፍተ ብራና ቀዲሖም ጽሒፎም ንገዳም ዝሃብዎ ብዙኅ እዩ። ንኣብነት፡ ግብረ ሕማማት፡ መዝገበ ቅዳሴ ምስ ምልክቱ፡ መጽሐፈ አክሲማሮስ፡ መልክዐተ ቅዱሳንን ካልኦትን።
* ኣብያተ ክርስቲያን ኣሕኒፆምን ኣሐዲሶምን። ነቲ ምስ ምንዋኅ ዓመታት ኣሪጉ ዝነበረ ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን ገዳም ኣቡነ ኣብራንዮስ ከምኡ’ውን መቓብር ኣቡነ ኣብራንዮስ ዝርከበሉ ካልኣይ ቤተ ክርስቲያን ገንዘብ ገዳም ኣዋፊሮምን ገበርቲ ሠናይ ኣወሓሒዶምን ከም ዝሕደስ ክገብሩ ከለዉ፡ ሓድሽ እንዳ ደወልን ቤተ ልሔምን ድማ ኣሕነፁ። ኣብ ዓዲ ፍኒዕ ምድሪ ፈላሲ ዞባ ደቡብ ዝርከብ ቤተ ክርስቲያን ኣሕኒፆም። ብተወሳኺ ምስ ሕዝቢ ዓድታት ክለውሊዕ ቤተ ክርስቲያን ኪዳነ ምሕረት፡ ፀበላ ቤተ ክርስቲያን ማርያም ጽዮን፡ ማይ ልቡስ ቤተ ክርስቲያን በአታ ማርያም፡ ዓዲ ከብታ ቤተ ክርስቲያን ኪዳነ ምሕረት፡ ዓዲ ጕዕቦ ቤተ ክርስቲያን መድኃኔዓለም፡ ዝርቤን ቤተ ክርስቲያን እንዳ ማርያም ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ኣሐዲሶም። ምርፍቀ ነጋድያንን መደቀሲ ኣጋይሽን ዝኾነ ዓቢይ ሕንፃ ብምትሕብባር ገበርቲ ሠናይ ሓኒፆም።
* ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ብፁዕ ዘይሁብ እምዘይነሥእ/ካብቲ ዚቕበልሲ እቲ ዚህብ እዩ ብፁዕ” (ግብ. ሓዋ. ፳፡፴፭/20፡35) ዝበሎ፡ ንገዳም ካብ ተመጽዋትነት ናፃ ንምግባር፡ ኣብ ፃዕዳ ዋላኻን ማሻ ዝርከብ ጀርዲን ገዳም ክልተ ዒላታት ብከቢድ ጻዕሪ ከዅዕቱን፡ ብናይ ሽዑ መንበረ ጵጵስና ዝገበረሎም ሓገዝ ሣልሰይቲ ዒላ ብምዅዓት ሞተረታት ዓዲጎም ኣትክልቲ ከልምዑን ከለዉ ብናቶም ወፃኢታት መዋህለሊ ማይ ብምሥራሕ ውን ዓቕሚ ገዳም ኣዕብዮሞ። ብተወሳኺ ድማ ኃይሊ መብራህቲ እተመንጩ ምስ ገበርቲ ሠናይ ብምትሕብባር ጀነሬተር ዓዲጎም ኣረከቡ።
* ስለ ሃይማኖትን ገዳምን ብዙኅ ተቓሊሶም እዮም። ዝተረከብዎ መሬት ንምዕቃብ ክሳብ ኣዲስ ኣበባ (ኢትዮጵያ) ብምኻድ መሬት ገዳሞም ምዃኑ ኣረጋጊጾም እዮም። ከምኡ’ውን ብሥርዓተ ደርግ ክሳዕ ማእሠርትን ንሕይወቶም ዝፈታተን መከራን በጺሕዎም እዩ።
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፡ ሓደ ካብቶም ሥምረት ገዳማት ኤርትራ ዝመሠረቱ ኣቦታት ኮይኖም፡ ከም ቆሞስ (ኣቦ መንበር) ንኃሙሽተ ዓመታት ዝኣክል ብትግሃት ኣገልገሉ።
ካብ መዓርገ ጵጵስና ክሳዕ ሊቀ ጵጵስና
ሃገርና ኤርትራ ድኅሪ ናይ ብዙኅ ዓመታት ቃልስን መሥዋዕትን ናፅነታ ረኺባ፡ ማዕረ ማዕሪኡ ብመንፈሳዊ መዳይ ነታ ትቐውም ጊዜያዊት ቅዱስ ሲኖዶስ ናይ ሉዓላዊት ኤርትራዊት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ዝኾኑ ካብ ኵለን ገዳማት ዝተዋጽኡ ኣበምኔታት ኣብ ዝተረቝሕሉ ብብዝኂ ድምፂ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ተመርጹ። በቲ ምስ ኮፕቲክ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ዝተገብረ ዝርርብ ድማ ኃሙሽተ ኣበምኔታት ሓደ ካብኦም ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ዝርከብዎም ናብ ግብጺ ብምኻድ ንሽድሽተ ወርኂ ዝኣክል ብተኸታታሊ ላዕለዋይ መንፈሳዊ ትምህርቲ ቤተ ክርስቲያን ተማህሩ። ፷/60 ሊቃነ ጳጳሳት መትሮ ኣብ ዝተረኽብሉ፡ ብብፁዕ ወቅዱስ ፖፕ ሺኖዳ 3ይ ፓትርያርክ ዘመንበረ ማርቆስ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ፡ ብ፲፪/12 ሰኔ 1986 ዓ.ም. (19-06-1994 ዓ.ም.ፈ) ኣብ በዓለ መንፈስ ቅዱስ ሥርዓተ ሢመትን ጸሎተ ተቀብኦ ጵጵስናን ተፈጺምሎም ‘ብፁዕ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ጳጳስ’ ተባህሉ። ከምቲ “ሤመክሙ እግዚአብሔር ጳጳሳተ ከመ ትርዐዩ ቤተ ክርስቲያኑ እንተ ኣጥረያ በደሙ/ ነታ ብደሙ ዘጥረያ ቤተ ክርስቲያን ክትጓስዩ ጳጳሳት ገይሩ ሸመኩም” ግብ.ሓዋ. ፳፡፳፰/20፡28 ዝበሎ ድማ፡
ኣቐዲሙ ጊዜያዊ ቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ መዲብዎ ብዝጸንሐ መሠረት ብፁዕ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ጳጳስ ኣድያመ ስብከት ደቡብ መንደፈራ (ዞባ ደቡብ) ኮይኖም ከገልግሉ ተመደቡ። በዚ ኸኣ ንሓደ ካብቶም ትሽዓተ ኣድያማተ ስብከት ኤርትራ ዝኾነ ኣድያመ ስብከት ደቡብ መንደፈራ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ካብ ፲፱፻፹፮/1986 ዓ.ም.ግ ጀሚሮም መርሕዎን ኣመኃደርዎን። ኣብ ዘመነ ጵጵስናኦም ብዙኅ ሓዋርያዊ ተልእኾን ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያንን ፈጺሞም እዮም። ንኣብነት ፦
1. 1035 ካህናትን፡ 4542 ዲያቆናትን ኪቐብኡ ከለዉ ክልተ ቆሞሳት ድማ ባሪኾም።
2. 119 ሓደስቲ ኣብያተ ክርስቲያናት ኪባርኹ ኸለዉ፡ ቤት ጽሕፈት ናይ ንኡሳን ሃገረ ስብከታት ደቡብ መንደፈራ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ብምርድዳእ ኣብ ማይ ምነ፡ ዓዲ ዃላን እምኒ ኃይልን ሓኒፆም።
3. ከም ባሕታዊ በዓል ትዕግሥቲ፡ ኣመስጋኒ ብዓቕልን ተባዕ ኣገልጋልን ኮይኖም ኣብ ዕቤትን ትንሣኤን ቤተ ክርስቲያን ንዝለዓሉ ዓበይቲ ጕዳያት፡ ብምኽርን ማዕዳን መስመሩ ከምዝኅዝ ገይሮም።
መዓርገ ሊቀ ጵጵስና
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ዘብጽሕ ብቕዓት ስለ ዘማልኡ ካብ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ፊልጶስ ቀዳማይ ፓትርያርክ ብዕለት ፳፩/21 ሐምሌ 1990 ዓ.ም.ግ መዓርገ ሊቀ ጵጵስና ተቐብኡ።
ብድኅር’ዚ ምስ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ ናይ ምምኅዳር ኮሚቴ ኣባል ኮይኖም ንቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ወኪሎም ኣብ ምምኅዳር መንበረ ፓትርያርክ ከገልግሉ ኸለዉ ካብ 2001 ዓ.ም.ፈ. ወኪል ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ፊልጶስ ቀዳማይ ፓትርያርክ ኮይኖም ኣብ ምምኅዳር መንበረ ፓትርያርክ ብኃላፍነትን ትግሃትን ተወፋይነትን ሠሪሖም። ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፦ ብውሳኔ ቅዱስ ሲኖዶስ፡ ላዕለዋይ ልኡኽ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ብምዃን ናብ ወፃኢ ሃገራት ግብጺ፡ ኣሜርካ፡ ብራዚል፡ ጥልያን፡ ስዊድን፡ ኖርወይ፡ኬንያን ካልኦትን ሓዋርያዊ ዑደት ኣካይዶም።
ካብ ዕለተ ሢመተ ፓትርያርክ ክሳዕ ዕረፍቶም
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ንኽልተ ዓመት ዝኣክል ዐቃቤ መንበረ ፓትርያርክ ኮይኖም ከገልግሉ ድኅሪ ምጽናሕ ቅዱስ ሲኖዶስ ምርጫ ቅዱስ ፓትርያርክ ኪካየድ ብዝወሰኖ መሠረት ብዕለት 11 ሚያዝያ 1998 ዓ.ም. (19-04-2007 ዓ.ም.ፈ.) ኣበምኔታት ገዳማት ኤርትራ፡ ሊቃነ ካህናትን ተወከልቲ ኣድያማተ ስብከትን ኣድባራትን ሃገረ ስብከት ኣሥመራን ኣብ ዝተረኽብሉ ብናፃን ርትዓውን ፍትሓውን ምርጫ ካብቶም ንሕጽዩነት ዝተመርጹ ዝለዓሉ ሠለስተ ኣቦታት፡ ብምልኣተ ድምፂ ንብፁዕ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ 4ይ ፓትርያርክ ወርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ኮይኖም ከገልግሉ ተመርጹ። በዚ መሠረት ድማ ዕለት 19 ግንቦት 1998 ዓ.ም. (27-05-2007 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ በዓለ መንፈስ ቅዱስ ሥርዓተ ሢመት ወጸሎተ ተቀብኦ ተፈጺምሎም ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ 4ይ ፓትርያርክ ወርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ኾኑ።
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ኣብዘን መዋዕለ ፓትርያርክናኦም፡- ከም ትጉህ ኣገልጋሊ ክርስቶስን መጋቤ ምሥጢራተ ቤተ ክርስቲያንን ኮይኖም (1ይ ቆሮ. ፬፡፩/ 4፡1)፡ ካብ ዓዲ ናብ ከተማ፡ ካብ ኣብያተ ክርስቲያን ናብ ገዳማት፡ ካብ ውሽጢ ሃገር ናብ ወፃኢ ሃገር ሓዋርያዊ ዑደት እናገበሩ ኣብያተ ክርስቲያን ክባርኹን፡ ውሉደ ክህነት ከተባብዑን ምእመናን ከጸናንዑን ክመኽሩን እዮም ኣኅሊፎመን። ኣብ ኵሉ ምእኩል ምምኅዳራዊ ኣሠራርሓ ቤተ ክርስቲያን ብምእዋጅ ብፍላይ ኣብ ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ባጀታዊ ኣሠራርሓ ኣብ ምትእትታው ብተወፋይነት ሠሪሖም። እቲ ተቛሪጹ ዝነበረ ንግደት ኢየሩሳሌም ደጊሙ ከም ዝጅመር ብምግባር፡ ኣብ 2010 ዓ.ም.ፈ. መርሕ ለኢየሩሳሌም ኮይኖም ነጋድያን ምእመናንን ምእመናትን መሪሖም ኃሙሽተ ጊዜ ነጊዶም፡ ክሳዕ ሕጂ ድማ ሻድሻይ ዙር በጺሑ ኣሎ።
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ኣብ መዋዕለ ፓትርያርክነቶም መጽሓፍ ሓድሽ ኪዳን (ወንጌል ማቴዎስ - ራእይ ዮሓንስ) ካብ ቋንቋ ግእዝ ናብ ቋንቋ ትግርኛ ተተርጒሙ ናብ ኅትመት ክበጽሕ ዝገበርዎ ልዑል ጻዕርን ዝተጀመረ ሕንፃ መንፈሳዊ ኮለጅ (ዕዳጋ ኃሙስ) ኣብ ምሕናፁ ዘርኣይዎ ተገዳስነት ከምኡ’ውን ብመሪሕነቶም ገምጋም ዕሥራ ዓመት ዕዮ ቤተ ክርስቲያን ምቅናዑ ኵሉ ዝፈልጦ ተዘካሪ እዩ።
ኣብ ክብረ በዓላት ዘይተርፉ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፡ መራሒ ቀዳስያን ኮይኖም ቀዲሶም ምእመናን የቝርቡን ቃለ ቡራኬን ኣባታዊ ምኽርን ይህቡ ነበሩ። ከም መርኣያ ኣብ መንእሰያት ዘለዎም ልዑል ፍቕርን ተገዳስነትን ኣብ ዓበይቲ በዓላት ኣብያተ ትምህርቲ ሰንበት ብምስታፍ ኣባታዊ ምኽሪ ሂቦምን ኣተባቢዖምን።
ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፡ ደኺመ ከይበሉ ኣብ ስብከታውን ልምዓታውን ምምኅዳራውን ሓዋርያዊ ተልእኾ ተጸሚዶም ከለዉ ሃንደበት ብኸቢድ ምስ ሓመሙ ኣብ ውሽጥን ወፃእን ክሕከሙ ድኅሪ ምጽናሕ፡ ‘ሠናይ ገድሊ ተጋዲሎም፡ ጕያኦም ወዲኦምን ሃይማኖት ኣጽኒዖም’ ብዕለት 11 ታኅሣሥ 2008 ዓ.ም. (21-12-2015) ብሰላም ዓሪፎም።
ንቅዱስነቶም ዝግባእ ስብሐተ እግዚአብሔርን ጸሎተ ፍትሓትን ምስ በጽሐ ኸኣ ከምቲ መጽሐፈ ሢራክ “ብፁዕ ዘይሔሊ ዕለተ ሞቱ/ ዕለተ ሞቱ ዝዝክር ብፁዕ እዩ ” ዚብሎ፡ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ገና ብጥዕና እናተዛወሩ ሞት ዘይተርፍ ምዃኑ ተረዲኦም ዘዳለውዋ መዕረፊ ኣስከሬኖም፡ ቀዳም 16 ታኅሣሥ 2008 ዓ.ም/26-12-2015 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ገዳሞም ገዳም ደብረ ጥሉል ኣቡነ ኣብራንዮስ ሥነ ሥርዓት ቀብሮም ተፈጺሙ።
‘ዝንቱሰ ብእሲ ዘእምንእሱ ሕይወቱ ውስተ ቤተ እግዚአብሔር/ እዚ ሰብ እዚ ካብ ንእስነቱ ጀሚሩ ኣተዓባብያኡ ኣብ ቤት እግዚአብሔር እዩ።’ (ድጓዐ ቅዱስ ያሬድ፡ ቅዱስ ጴጥሮስ ተፍጻሜተ ሰማዕት) ከምዝብል ንቤተ ክርስቲያን ምሉእ ዕድሜኦም ኣብ ዝተፈላለየ ዕዮን ኃላፍነትን ዘገልገሉ፡ ዝመርሑ፡ ዘመኃደሩ፡ ዝኣለዩን ዝመሃሩን ኣቦ እዮም እሞ ፡ ‘መሬት ኢኻ፡ ናብ መሬት ከኣ ኽትምለስ ኢኻ’ (ዘፍ. ፫፡፲፱/ 3፡19) ብዝበሎ እኳ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ብሞተ ሥጋ እንተተፈልዩ፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ግና ‘እቲ ብኣይ ዚኣምን እንተሞተ እኳ ብሕይወት ኪነብር እዩ’ (ዮሓ. ፲፩፡፳፭/11፡25) ዝብል ኣምላኻዊ ቃል ስለ እተኣምን ተስፋ ኣለዋ። ዓበይቲ ነቢያት እንተ ኃለፉ ደቂቀ ነቢያት፡ ሓዋርያትን ኣርድእትን እንተኃለፉ ሊቃውንትን መምህራንን በብጊዜኡ እናኣተንሥአ ንሕዝቡ ዝጓሲ ዝነበረን ዘሎን ዘለዓለም ዝነብርን እግዚአብሔር ኣምላኽ፡ ኣብ ክንዲ ኣቦና ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ገብር ኄር ትጉህን ብሥራሑ ኣርኣያነት ዘለዎን ዓቢይ ኣቦ ክትክኣላ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ናብ እግዚአብሔር ኣምላኽ ትምሕጸን። ከምኡ’ውን ‘ኦ እግዚኦ አዕርፍ ነፍሰ አቡነ ዲዮስቆሮስ ኦ እግዚኦ አንብር ለነ ዲበ መንበሩ ኖላዌ ኄረ፡ ኢንኩን ከመ መርዔት ዘአልቦ ኖላዊ ከመ ኢይምሥጠነ ተኵላ መሣጢ/ ኦ ጐይታ ነፍሲ አቡነ ዲዮስቆሮስ ኣዕርፍ፡ ኦ ጐይታ ጓሳ ከምዘይብሉ መጓሰ ኴንና መንጣሊ ተዅላ ኸይምንጥለና ኣብ መንበሩ ትጉህ ሕያዋይ ጓሳ ሢመልና’ (ትርጓሜ ቅዳሴ ማርያም ቍ. ፲ ) እናበለት ትጽሊ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
፲፪/12 መስከረም ጉባኤ ኤፌሶን/ Gubaie Efieson
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
፲፪/12 መስከረም ጉባኤ ኤፌሶን
ካብ ጉባኤ ኒቅያ ድሕሪ 106 ዓመት፡ ካብ ጉባኤ ቁስጥንጥንያ ድማ ድሕሪ 51 ዓመት ብ431 ዓ.ም ዝተኻየደ ዓለም ለኻዊ ናይ ኣብያተ ክርስቲያን ጉባኤ እዩ። ናይቲ ጉባኤ ምኽንያት ዝነበረ ድማ ናይ ቁስጥንጥንያ ኤጲስቆጶስ ዝነበረ ንስጥሮስ እዩ። ካብ ወንጌል ዮሓንስ “ቃል ስጋ ኮነ” ዝብል ቃል ከየስተውዓለ “ሕስውኬ ትሰመይ ቅድስት ድንግል ወላዲተ ኣምላክ ወኣማን ትሰመይ ወላዲተ ሰብእ” ድንግል ማርያም ወላዲተ ሰብ እምበር ወላዲተ ኣምላክ ክትብሃል ኣይግባኣን ኢዩ ክብል ናይ ክሕደት ቃል ክዛረብ ጀመረ።ብንጉስ ቴወደስዮስ ዘይንዕስጻውዒት ዝተኣከቡ 200 ኤጲስቆጶሳት ብቅዱስ ቄርሎስ መሪሕነት ተኸራኺሮም ረትዕዎ። ክምለስ ስለዘይከኣለ ግን ኣውጊዞም ፈለይዎ።ፍጻሜኡ ከመይ እዩ እንተድኣ ኢልና፥ብስደት ኣብ ላዕላይ ግብጺ ኣንዳነበረ ከሎ ቅዱስ ቄርሎስ ናብኡ ብምኻድ፡ “ሓወየ ኢየሱስ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ ድንግል ማርያም ድማ ወላዲተ ኣምላኽ እንተበልካ እንታይ ትጉዳእ፧በዚ እመን” በሎ። ንስጥሮስ ድማ “በዚ እምነት እዚ ኣይኣምንን እየ፡ከምዚ ድማ ኣይብልን እየ”ኢሉ መለሰሎም። ቅዱስ ቄርሎስ ድማ እምበኣር”ንድንግል ማርያም ኣየኽብራን እየ፡ንዓኻ ድማ ኣይእዘዘካን እየ፡ ካብ በልካንዓኻ ድማ መልሓስካ ኣይትተኣዘዝካ”ኢሎም ረገምዎ እሞ፡ መልሓሱ ኣብ ደረቱ ተዘልዚላወረደት፡ ከም ከልቢ ሃህ፡ ሃህ እንዳበለ እንዳላህለሀ ደምን ሙጉልን እንዳተፍአ ብውርደት ሞተ።
ሎሚ ኣብዚ ግዜ እዚ ውን ንጎይታናን መድሓኒናን ኣማላዲ፡ ንእመ ብርሃን ቅድስት ድንግል ማርያም ወላዲት ሰብ እምበር ወላዲት ኣምላክ ኣይኮነትን ዝብሉ ተረፍ ንስጥሮስ ዝኾኑ መናፍቓን ኣይተሳእኑን እሞ ካብኦም ኪንጥንቐቕ ይግበኣና እዩ።
ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣብ እምነትና ጸኒዕና ንኽንነብር ብጸግኡ ይደግፈና። በረኸትን ኣማላድነትን ናይ እመ ኣምላኽ ኣይፈለየና ኣሜን!!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
بسم الله الرحمن الرحيم
ኤረትራዊ እስላማዊ ሰልፊ ንፍትሕን ልምዓትን
ደምዳሚ ኣዋጅ ባይቶ ሹራ
ልዑል ምስጋና ይብጻሓዮ ንኣልላህ ነቲ ብልግስታቱ ሰናይ ተግባራት ዘስፈነ ከምኡዉን ምሕረትን ሰላምን ነቲ እሙን ዝኾነ ልኡኽ ኣላህ ሙሓመድ ወዲ ዓብዱላህን ስድራቤቱን ብጾቱን ከምኡዉን ኩሎም ሰዓብቱን::
ኣላህ ይብል.
قال تعالى : (وَقَالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِرُسُلِهِمْ لَنُخْرِجَنَّكُم مِّنْ أَرْضِنَا أَوْ لَتَعُودُنَّ فِي مِلَّتِنَا فَأَوْحَىٰ إِلَيْهِمْ رَبُّهُمْ لَنُهْلِكَنَّ الظَّالِمِينَ (13) وَلَنُسْكِنَنَّكُمُ الْأَرْضَ مِن بَعْدِهِمْ ذَٰلِكَ لِمَنْ خَافَ مَقَامِي وَخَافَ وَعِيدِ (14) وَاسْتَفْتَحُوا وَخَابَ كُلُّ جَبَّارٍ عَنِيدٍ (15)) سورة إبراهيم.
ሓፈሻዊ ትርጉም: ኣላህ ይብል;( ካሓድትቲ ነቶም ናብኦም ዘተላእኩ ልኡኻት:ካብ ሃገርና ከነውጻኣኩም ኢና :ወይ እንኽተሎ እምነት ተኸተሉ ይብሉ;ኣላህ ከኣ ነቶም ኣምንቲ መልእኽቱ የብጻሓሎም:ብሓቂ ነቶም ዓመጽቲ ከነጥፈኦም ኢና:ድሕሪኡ ኸኣ ኣብታ ምድሪ ከነንብረኩም ኢና:እዚ ኸኣ ነቲ መዓርገይ ዝፈለጠን ካብ መጠንቀቕታይ ዝፈረሀን እዩ::ኩሉ ጎሳዪ ሓቅን ዓማጽን በዳልን መጨርሽትኡ ኸኣ ኽስራንን ጥፍኣትን እዩ::
ክቡር ተቓላሳይ ህዝብና:
ባይቶ ሹራ ኤረትራዊ እስላማዊ ሰልፊ ንፍትሕን ልምዓትን 4ይ ስሩዕ ኣኸቤኡ ካብ ዕለት 16.03.2018 ክሳብ ዕለት 17.03.2018 ኣካይዱ::ኣብ መኽፈቲ ኣኼብኡ ኣባላት ባይቶ ሹራ ኣብ ዝሓለፈ ዓመትን ኣብ ምጅማር እዛ ዓመትንÂ ብሞት ዝተፈልዩና እሞ ናብ ረቦም ዝተመልሱ መራሕቲ ሰልፍና: ሸይኽ ዓረፋ ኣሕመድ ሙሓመድ ኣሚር እስላማዊ ምንቅስቓስ ጂሃድ ዝነበረ ከምኡውን ውተሃደራዊ መራሒ ሳልሕÂ ስራጅ ንልዑል ኣላህ ኣብ ዝላዓለ ገነቱ (ፊርዶስ) ክእትዎምን ሹሃዳእ ክቕበሎምንÂ ጾሎት (ዱዓእ) ጌሮሙሎም::
ባይቶ ሹራ ኣብ ኣኼብኡ ነቲ ካብ ዋና ቤት ጽሕፈትን ውሽጣዊት ተቖጻጻሪት ኮሚተን ጠቕላላ ተቆጻጻርን ጸብጻባት ስሩዕ ዓመታዊ ስራሓት ብተወሳኺ ን2018 ዝተወጠነ መደብ ዕዮ ብስፍሕ ዝበለን ዕምቆትን ዘትይሉ:: ንኹሉ ዝተመዝገበ ዓወታት መደብ ዕዮ ናይ 2017 ኣብ ውሽጣዉን ግዳማዊን ጸፍሕታት ክሙጉስ እንከሎ ነቲ እተረኽበ ጉድለታትን ሕጽረታት ከይድገምን ከማሕይሽን ዘኽእል ብርክት ዝበሉ መምርሒታትን ውሳኔታትን ኣመሓላለፈ::
ባይቶ ሹራ ንህልው ኩነታት ኣብ ዝተፈላለየ ጸፍሕታት: ብሓፈሻ ንሰልፍናን ንተቓውሞ ውድባት ብዝመልከትን ብፍላይ ከኣ ኩነታት ሃገራዊ ባይቶ ብስፍሕ ዝበለን ዕምቆትን ተመራመረሉ ::ንሃገራዊ ባይቶ ዘጋጠሞ ጽንኩር ኩነታት ንምሕላፍን ንዘጋጠሞ ብዶሆታትን ዕንቅፋትን ንምስጋር ጻዕርታትዉን ኣሞገሰ::ነዚ ብዝርኢ ነቲ ኣወንታዊ መርገጽ ናይተን 18 ውድባት ብኣኽብሮት እናጠመተ ኣብ ዝቐረበ እዋንን ግዜን ከኣ መበል 2ይ ጉባኤ ባይቶ ክካይድ ይምሕጽን::ቤት ምኽሪ ሹራ :ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዓመታት ብሓፈሻ ንተቓወምቲ ውብድባት አርትራ ብዘርኢ ብፍላይ ከኣ ንአረትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ዘጋጠሞ ጸገማትን ዕንቅፋትን እሞ ናብ ዝተሓተ ደረጃ ዘንቆልቀሎ ከምበሓድሽ ንኸይድገም ከኣ ኣዝዩ የጠንቅቕን የዘኻኽርን::
ክቡር ተባዕ ህዝብና
ባይቶ ሹራ ኣብ ውሽጢ ኮነ ኣብ ግዳም ብሰንኪ ዓመጻዊ ፖሊሲታት ዓማጺን ደማዉን ዝኾነ መንግስቲ ኤረትራ እሞ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዝሳቐን ዝጭኮንን ዘሎ ተባዕ ህዝብና ብጉዳያቱ ተዛትዩ ከብቅዕ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ብኣደዳ ጥምየት ዝሳቐ ዘሎ ህዝብና ብሰንኪ ኣንጻር ሃገርና ዝትግበር ዘሎ መቕጻዕትን እገዳን ጠንቁ እቲ ስርዓት ስለ ዝኾነ እሱ እዩ ሓላፍነቱ ዝስከሞ ::
ክቡር ውፉይ ህዝብና
ባይቶ ሰልፍና ብቐዳማይ ደረጃ ኣብ ውሽጢ ኮነ ኣብ ግዳም ዝካየድ ዘሎ ተቓውሞን ቃልስታት ውፉያት ሃገራዊያን ደቂ ሃገር እናኣሞገሰ ብፍላይ ከኣ ነቶም ብትብዓት ኣብ ጎኒ እቲ ብሩኽ ዝኾነ ህዝባዊ ምልዕዓል ኣብ ዋና ከተማ ሃገረ ኤረትራ እሞ ተባዕ ሃገራዊ ሸሂድ ሙሳ ሙሓመድ ኑር ዝመረሖ :ኣላህ ርህራሄኡ ከውርደሉ እናለመነ ኣኽብረቶ ክገልጽ ይፈቱ :: ከምኡ’ዉን ንኹሎም ደቂ ሃገር ደለይቲ ናጽነትን ማዕርነትን ፍትሕን :ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ክጽንበሩን ኣብ ጎኑ ጠጠው ክብሉን ይላቦ::ምኽኒያቱ ዓወት ንምጉንጻፍ ነፍስወከፍ ኤረትራዊ ዜጋ ነዚ ናይ ሓባር ቃልሲ ክጽንበሮ ስለ ዝግባእ ::
ክቡራት ደገፍቲ ህዝብና
ባይቶ ሹራ ንጉዳይ ኤርትራ ዝጸሉ ህልው ኣህግራዉን ዞባውን ጉዳያት ኣጽነዐን ተመራመረን::በዚ ኣጋጣሚ ባይቶና ንኩሎም ሓይልታት ፈተውቲ ፍትሕን ዲሞክራስን ናጽነትን ምስ ህዝቢ ኤረትራ ክታሓባበሩ እናዓደመ ኣንጻር ደማዊ ዝኾነ ስርዓት ኣፎርቂ ደው ክብሉን ንህዝብና ዘጋጥሞ ዘሎ ዓመጽን ስቓይን ጥምየትን ጠጠው ከብልዎ ይጽውዕ::እነሆ ሕሉፍ ሓሊፉ ከምቲ በዓልቲ መዚ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤረትራ ዘቃላዓቶ ሸላቢ ከሳሮስ ኣብ ስነ ስርዓት ምቕባር ሸሂድ ሙሳ ሙሓመድ ኑር ተኻፊሎምን ኣኽቢሮምን ብምባል ንትሕተ ዕድመ ናእሽቱ ቀለውዕ ይኣስርን ኣብ ውትህድርና ይድጉንን ይርከብ::እዚ ኸኣ ግብረ-ሸበረ መንግስቲ ከምዝኾነ ኣየጠራጥርን::በዚ ኣገጣሚ ንኩለን ኣህጉራውያን ትካላት :ነዚ ስርዓት ደረቱ ከፍልጥዎ እቲ ዘድሊ ሓያል ጸቕጢ ክገብርሉ ደጋጊምና ንጽውዕ::ነተን ኣብ ዞባና ዘለዋ ምንግስትታት እሞ ነዚ ስርዓት ዝድግፋ ከኣ ስቓይ ህዝብና የናውሓ ከምዘለዋ እናኣዘኻኸርና ህዝቢ ኤረትራ ሓያል ተዘክሮ ከምዘለዎን ነዚ ዓይነታት ተግባራት ከምዘይርስዕ ክፈልጣ ኣለወን::::
ዓወትን ናጽነትን ኣኽብሮትን ንመላእ ህዝብና
ውርደትን ውድቀትን ንዓማጺ ስርዓት
ባይቶ ሹራ
17.03.2018


text:
ስዑድ ዓረብ ንደብዳብ ነፈርቲ ኣንፃር ደባይ ተዋጋእቲ ሃውቲ ትመርሕን፣ እቲ ኣፍልጦ ዝረኸበ መንግስቲ ፕረዚደንት ኣብድ-ራቡ ማንሱር ናብ መንበሩ ንክምለስን ትሰርሕ’ላ።ኣብ’ቲ ስርሒት ንስይዳን፣ግብፅን ሞሮኮን ሓዊሱ 10 ሃገራት ዓረብ ይሳተፋ’ለዋ።
እቲ ግጭት ንብርክት ዝበላ ሃገራት ዜጋታተን ከስሕባ ስለዘገደደ፣ዋሕዚ ስደተኛታት ምስዓቡ ዘይተርፍ’ዩ።መብዛሕተኦም ናብ ኤርትራ፣ጂቡቲን ሶማልያን ክሰግሩ’ዮም ዝብል ግምት’ውን ኣሎ።
እቲ ኣብ የመን ተፈጢሩ ዘሎ ፀገም፣ጉጅለታት ፈጠራ ራዕዲ ፅላሎም ንከጋፍሑ ክብለፅሉ ይኽእሉ’ዮም።
ካብ ጀርመን ኮይኑ ንፀጥታዊ ምዕባለታት ዝከታተል ያን ፕየሪ ብወገኑ፣ ወሽመጣት ቀይሕ ባሕሪን ዓደንን፣ጎደናታት ዘይሕጋዊያንን ጉጅለታት ፈጠርቲ ራዕዲን ክኽወን ይኽእል’ዩ ይብል።
ሳላ ጥሙር ወፍሪታት ሕብረት ኣፍሪቃን ሰራዊት ሶማልያን እቲ ኣል-ሸባብ ይቆፃፀሮ ዝነበረ ግዝኣታት ተሸምሪሩ’ሎ።ርእሰ-ቅትለታዊ ጥቅዓትን ውግእ ድብያን ግና ቀፂሉ ይርከብ ኣል-ሸባብ።
ኣብ ውሽጢ ኣል-ሸባብ ዝተፈጠረ ምግምማዕ ይብል ፕየሪ፣እቲ ጉጅለ ስለህልውና ኢሉ ምስ ግይጅለ እስላማዊ መንግስቲ ኣብ ዒራቅን ሶርያን ዝውግነሉ ኩነታት ክፍጠር ከምዝኽእል ይዛረብ፣
እዚ ማለት ይብል ፍራንክሊን፣ኬንያ ኣብ’ቲ ምስ ሶማልያ ዘዳቡባ ከባቢ ንካልእ ዙር መጥቃዕቲ ሽበር ክትቃላዕ ትኽእል’ያ በለ።
ብዘይካ’ዚ ዶብ ሰገር ፈጠርቲ ራዕዲን ጂሃዳዊያንን ብወሽመጥ ዓደን ኣቢሎም ናብ ሶማሊ-ላንድን ሶማልያን ክሰግሩ ይኽእሉ’ዮም።


text:
ዜጣዊ መግለፂ ማሕበር ደገፍቲ ጋንታ መቐለ
ማሕበር ደገፍቲ ጋንታ መቐለ ምስ ቤት ፅሕፈት ጥዕና ከተማ መቐለ ብሓባር ብምዃን ልዕሊ ሓደ ሽሕ ደገፍቲ ጋንታ መቐለ ዝሳተፍሉ ናይ ደም ልገሳ ወፍሪ ከካይድ ተሊሙ!!
ሎመዓንቲ 15 ጥሪ 2010 ዓ.ም ድሕሪ ቐትሪ ስዓት 10፡00 ኣብ ምምሕዳር ከተማ መቐለ ቤት ፅሕፈት ከንቲባ ኣብ ዝተወሃበ መግለፂ ንቀዳም 19 ጥሪ 2010 ዓ.ም ካብ ንጉሆ ስዓት 2፡00 ጀሚሩ ኣብ ሰለስተ ዋና ግዝያዊ ጣብያታትን 1 መጠባበቒ ማእኸልን ደገፍቲ ጋንታ መቐለ ደም ናይ ምልጋስ ሰናይ ምግባር ከም ዝዓሙ ተሓቢሩ፡፡ ካብ ሓሙሽቴአን ክፍለ ከተማታት ሕድሕደን ልዕሊ 200 ደገፍቲ ደም ብቐረባ ዝልግስሉ ግዝያዊ ጣብያታት ኣብ ስቴድዮም ትግራይ፣ ሮማናት ኣደባባይን ኲሓን ዝተዳለወ እንትኾን ከም ኣድላይነቱ ኣብ ዋና ቤት ፅሕፈት ባንኪ ደም ከተማ መቐለ እውን እኹል ቅድመ ምድላው ብምግባር ለገስቲ ንምቕባል ከምዝተዳለዉ ኣብ መግለፂኦም ሓቢሮም እዮም፡፡
ከም መግለፂ ኣቦወንበር ማሕበር ደገፍቲ ጋንታ መቐለ መ/ር ኣታኽልቲ ሃይለስላሴ ክሳብ ሕዚ ብደገፍቲ ጋንታ ኢትዮጵያ ቡና ዝተተሓዘ ክብረ ወሰን ለገስቲ ደም ሃገርና ካብ ልዕሊ 800 ናብ ልዕሊ 1000 ንምዕባይ ከም ዝተተለመ ብምሕባር እዚ ክብረ ወሰን ድማ ምስ ደገፍትና ጌርናዮ ብዘለና ምርድዳእ ምሓዝ ከም ዝከኣል ንኣምን ክብሉ ወሲኾም ገሊፆም እዮም፡፡
ካብ ጥዕና ቢሮ ደም ባንኪ መቐለ ኣይተ ገ/ገርግስ በዛብህ ብወገኖም ማሕበር ደገፍቲ ጋንታ መቐለ ዘዳለዎ እዚ ወፍሪ ከም ዝንእዱ ብምሕባር ህዝብና ደም ምልጋስ ከም ባህሊ ክወስዶ ከም ዓብዪ መነቓቐሒ ጌርካ ምውሳድ ይከኣል ክብሉ ሓቢሮም፡፡
ምስ ደም ምሃብ ተተሓሒዙ ዝለዓሉ ስግኣታት ለገስቲ ትኽክል ዘይምዃኑን 16 ሮቛሒታት ቅድመ ምርምራ ድሕሪ ምክያድ ብሰብ ሞያ ጥዕና እንትረጋፅን ጥራሕ ደም ከም ዝልገስን ሓቢሮም ለገስቲ ወገናት ናብ ልገሳ እንትመፁ ዝተለመደ ዝምገብዎ ምግቢን ፈሳስን /ማይ እውን እነተኾነ/ ተመጊቦም ክመፁ ከም ዝግባእ ሓቢሮም ኣለዉ፡፡
ጋንታ መቐለ ሰንበት 20 ጥሪ፣ 2010 ዓ.ም ኣብ ሜዳኣ ስቴድዮም ትግራይ ንሲዳማ ቡና ክትእንግድ እያ፡፡ እዚ ወፍሪ ድማ ከም ዓብዩ ናይ ድጋፍ መሳርሒ ብምጥቃም ጋንታና ክትዕወት ዓብዪ ዓቕሚ ክፈጥር እዩ ኢሎም አለዉ መ/ር ኣታኽልቲ ሃይለስላሴ ሓሳቦም እንተጠቓልሉ፡፡
ግእዝ ሚድያ
ንቐዳምነት ንሰርሕ!!


text:
ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ኣብያተ ትምህርቲ ሰንበታት ንኡስ ሃገረ ስብከት ኔዘርላንድ: እንሆ ሎሚውን ዓቢ መንፈሳዊ ጉባኤ ኣብ ኣጽራረ ሃይማኖት* ዘተኮረ “ካብዚ ቄናን ወለዶ ደሓኑ”(ግብ:2:40) ኣብ ትሕቲ ዝብል መሪሕ ቃል(ቴማ) ኣካይደን።
ኣብዚ ጉባኤ ካብ ዝነበሩ ዛዕባታት ምስ እንምልከት:-
1, ዕላማ ኣጽራረ ሃይማኖት ኣብ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ
2,ዝሕብኡሉ መሽጎራጉራት ኣበይን ብኸመይን
3,ዝነበረን ዘሎን ህልው ኩነታት ኣጽራረ ሃይማኖት
4,ካብ ኣጽራረ ሃይማኖት ብኸመይ ንሕሎ
ዝብሉ ዛዕባታትን ካልኦትን፡ ብመጽናዕቲ ዝተሰነየ ሰፊሕ መግለጺ ድሕሪ ምሃብ፥ናይ ዕለቱ መዝሙር ብናይ ኩለን ኣብያተ ትምህርቲ ሰንበታት መዘምራን ቀሪቡ። ቀጺሉ ኣርእስቱ ዝሓለወ ስነ ጽሑፍ ተዋሂቡ።
ኣብ መወዳእታ ብኣቦ መንበር ንኡስ ሃገረ ስብከት ቀሺ ሳምሶም ማኢል ምክረ ኣበውን ተግሳጽን ለበዋን ድሕሪ ምሃብ መደብ ብጸሎት ተዛዚሙ።
ነዚ ዝገበረ እግዚኣብሔር ስሙ ዝተመስገነ ይኹን


text:
ደቂ ቤት ትምህርቲ ልደታ-ማሪያም ዓሊተናን ፈተውቱን ኣብ ዘሎኹም ሃሊኹም
እዙ ሓፅር መልእኽቲ ብዛዕባ ህልው ኩነታት እቱ ብመንፈስን ብስጋን ኮስኲሱ ዘዕበየና ቤት-ትምህርቲ ልደታ-ማሪያም ዓሊተና ክፅሕፍ ከሎኹ ኩልኻትኩም ፍረ-ልደታን ፈተውታን ዝኮንኩም ትሕዝቶኡ ብህድኣት ኣንብብኩምን ተረድእኩምን ምላሽ ከምእትህቡሉ ብልቢ ብምትእምማን እየ ። ኩልኻትኩም ከምእትፈልጡዎ ቤት-ትምህርቲ ልደታ-ማሪያም ዓሊተና ኣብ እትዮጵያ ንፈለማ ግዘ ዘመናዊ ትምህርቲ ዝተጀመረሉን ናይ ባዕሉ ነዊሕን ፍሉይን ታሪክ ዘለዎ ቤት-ትምህርቲ እንትኸውን ብዙሓት ብደረጃ ዓለም ዝፍለጡ ልቃውንቲ ዘፍረየ ቤት-ትምህርቲ እዩ።
እዙይ ከምዙይ እሉ እናሃለወ ግን ሎሚ ምልስ እልና እንተርእናዮ ብሓቂ ኣብ ዘሐዝን ደረጃ ንረኽቦ ። ብሓፅሩ ብዕድመን ብታሪክን ቀዳማይ ብደቁ ከዓ ሃብታም እናሃለወ እንካብ ኩለን ኣቢያተ-ትምህርቲ ንድሕሪት ዝተረፈን ድኻን ኮይኑ ንረኽቦ ።
ዝኸበራትኩም ኣሕዋተይን ኣሓተይን ንዙይ ምክንያቱ እንታይኮን ይኸውን እለ እንተሓሰብኩ መልሲ ክረክበሉ ኣይከኣልኩን። የግዳ ባዕለይ መልሲ ክደልየሉ ኣለኒ እለ ሓሰሲበ።
ምናልባት መብዛሕትኹም ከምእትፈልጡዎ ኣነ ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ 8 ዓመት ተማህረሉ መዓረ 12 ዓመት ከዓ ከም መምህርን ኣመሓዳሪን ኮይነ ስለዝሰራሕኩሉ ምናልባት ዚያዳ ዝክሪን ኣፍልጦ ኩነታቱን ከምዘለኒ ኮይኑ ይስማዓኒ።
ኣነ ሐዚ ንሰለስተ ዓመት ዝኣክል ብቤተክርስቲያን ተላእኸ ኣብ ዓዲ ሆላንድ(Netherlands) ቆሞስ ናይ ሓንቲ ቁምስና ኮይነ እናገልገልኩ እርከብ ብጎናጎኒ ከዓ ንምእመናን ካቶሊካዊያን ካብ እትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ሆላንድ እሕግዝ።
እምበኣርከስ ኣብዚ ዘሎኩሉ ዓዲ ንዙ ብመንፈስን ብስጋን ኮስኲሱ ዘዕበየኒ ቤት-ትምህርቲ ልደታ ማሪይም እንታኮን ክገብር ምከኣልኩ እለ ሓሰብኩ። ሓደ መዓልቲ ኣብዛ ዝሰርሐላ ቁምስና ንዝተወሰኑ ሰባት ብዛዕባ ኩነታት ቤት-ትምህርቲ ልደታ ማሪያም ኣፃወትኩዎም ብኡ ብኡ ከዓ ሓደ ግዘ ምሳይ ከይዶም እቲ ቤት-ትምህርቲ ብዓይኖም ክርእዩ ሓተትኩዎም። ንሳቶም ከዓ ፍቓዶም ኮይኑ ዓሚ (2016) ኣብ ጥቅምቲ ዝተወሰኑ ሰባት ምሳይ ናብ ዓሊተና ከዱ። ኩነታት እቲ ቤት ትምህርቲ ምስረኣዩ ከዓ ብጣዕሚ ሓዝኖም። 2ይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ እናሃለወ እኩል ቤተ-መፃሕፍቲ፣ ቤተ-ፈተነ የብሉን፣ ኣብ ሽንቲ-ቤት ማይ የለን፣ ቤት-ትምህርቲ ሓፁር የብሉን። ብኩላኩሉ ደረጃኡ ብሓቂ ትሑት ምኲኑ ተዓዝብና።
ምስተመለስና ካልኦት ጎረባብቲ ቁምስናታትን ሰብ ፅቡቕ ድላይን ኣተሓባብርና ቁሩብ ገንዘብ እተኣካክብና። ኣብዙይ ብፍላይ ከይኣመስገንኩወን ክሓልፍ ዘይደሊ ግዱሳት ደቂ-ኣንስትዮ ከባቢ ዓሊተናን ኣዕሩክተንን ኣብ ሆላንድ ባዕለን ብገንዘበን ናይ ሃገርና ምግቢ ብምድላው ገንዘብ ኣብ ምትእክካብ ዓብዪ ኣበርክቶ ገይረን እየን። ኩላኩሉ ሓደ 50.000.00 ዩሮ ዝኸውን ኣተኣኻኽብና ።እቲ ገንዘብ ብህፁፅ ልእኽና ሓደ ሓደ ኣገደስቲ ነገራት ከምዝመዓራረዩ ንገብር ኣለና። ንኣብነት ሽንቲ ቤት ተመዓራሪዩ ማይ ከምዝኣትዎ፣ ንቤተ-ፈተነን ንመፃሕፍቲ-ቤት ዝኾና ክልተ ዕብይ ዝበላ ክፍልታት፣ ከምኡውን ሓፁር ቤት ትምህርቲ።
ቀንዲ መልእክተይ እምበእር እዙይ ኣነ ብዓቅመይ ዝከኣልኩዎን ብጣዕሚ ውሱን ዝኾነ ነገር ግን መራኸብን መተኣካከቢ ይኮነልና እል ዝሓሰብኩዎ ስለዝኾነ እዙ ዘዕበየናን እንፈትዎ ቤት ትምህርቲ ልደታ ማሪያም ዓሊተና ደረጃ ዝሓለወን ንዝቅፅሉ ደቅናን ኣሕዋትናን ግቡእ ግልጋሎት ዝህብ ንምግባር ዝከኣልናዮ ፤ መፅሐፍ ዝከኣለ፣ ኮምፒውተር ዝከኣለ፣ ወንበር ዝከኣለ ገንዘብ ዝከኣለ ኮታስ ንቤት-ትምህርቲ ይጠቅም እልና እንሓስቦ ዝኾነ ይኩን ነገር ክነበርክተሉን ክነጠናክሮን ሓደራ ንምባል እዩ ። ኣነ ኩሉ ግዜ ዝዝክሮን ፈፂመ ዘይርስዖን ሓደ ነገር ኣለኒ።
ኣብ ቤት-ትምህርቲ ልደታ ማሪያም መምህር ኮይነ ዝሰራሕኩለን ዓመታት ከምኡውን ቅድመይ ብልማድ ኣብ ዓመት 2 ግዜ ናይ ቤት ትምህርቲ በዓል ይክበር ነይሩ.። እቲ 1ይን ቀንዲ ዓመታዊ በዓል ቤት ትምህርቲ ታሕሳስ ሰለስተ ተባህሉ ዝፅዋዕን በብዓመቱ ተምሃሮ ብዓብዪ ሃንቀውታ ዝፅበዩዎ ዝነበሩ በዓል እዩ። እቲ 2ይ ከዓ ኣብ መወዳእታ ዓመት ከም መዛዘሚ ዓመት ዝበዓል በዓል እዩ ነይሩ ። ኣብዘን በዓላት ተምሃሮ ገንዘብ ኣዋፅኦም ኣብዑር ከይተረፈ ብምሕራድ ዓብዪ በዓል ኣዳልዮም ወለዲ፣ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ምምሕዳር መንግስቲ ናይቱ ከባቢ ብምዕዳም ብጣዕሚ መምሃሪን ሃናፃይን ዝኾነ ፕሮግራም (ብድራማ፣ ብግጥሚ፣ ብሙዝቃ ወዘተ) የዳልዉ ነይሮም ።
በብዓመት ትምህርቶም ኣብኡ ወድኦም ናብ ካልእ ዓዲን ቤት ትምህርቲን ዝኸዱ ተምሃሮ ከዓ ኣብ ዝኾነ ኮይኖም ናይ ሰላምታ መልእኽቲን ዝኾነ ህያባትን ይልእኩሞ ኣብቲ በዓል ተገልፁ ይውፈ ነይሩ ።
እምበእር ሽዑ ተምሃሮ ኮይንኩም ትዝክሩዎ ዝነበርኩም ቤት-ትምህርትኹም ሎሚ ዓቢኹም ምናልባት ከዓ ስራሕ ሕዝኩም ኣብ እተፈላለየ ደረጃ ዝበፃሕኩሙሉ ግዘ ዚያዳ ከምእትዝክሩዎ ከምእትሕግዙዎን ምንም ጥርጥር የብለይን።
ካልኦት ቅድም እልኩም ብቱ ቤት ትምህርቲ ዝሓለፍኩም ወለድናን ኣሕዋትናን ከምኡውን ፈተውቲ ልደታ ኩልካትኩም ንኣና ንዳሕረዎት ወለዶ ብምምካርን ብምትሕብባርን እዙ ቤት ትምህርቲ ንምጥንካር ዝለዓለ ግደ ከምእትፃወቱ እምነተይ ምሉእ እዩ።
ኣብዙ ዝሓለፈ መስከረም ዕረፍቲ ከይደ ከሎኹ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እዙ ሓሳብ ዘካፈልኩዎም ዝተወሰኑ መንእሰያት ድሮ ካልኦት ብፆቶም ኣተሓባብሮም መዓረ 13 ኮምፒውተር ፣ 1 መባዘሒት ማሺን(photocopier) ከምኡውን 1 printer ገዝኦም ከወፊዩ ተዳሊዮም ኣለዉ። ኣብ መላእ እትዮጵያ ከዓ ኩሉ እእጃሙ ከውፊ ንምትሕብባር ምንቅስቃስ ጀሚሮም ኣለዉ። ንስኻትኩምውን ኣብ ዘሎኹም ሃሊኹም ብምትሕብባር እጃምኩም ክተወፊዩ ሓደራ እብል።
ምናልባት ብዛዕባ እዙ ምንቅስቃስ ንፁር ወይ ከዓ ተወሳኪ ሓበሬታ ዝደሊ እንተሃሊዩ ብዙ ዝስዕብ ኣድራሻን ስልክን ክረኽበኒ ይኽእል እዩ።
ኣባ ተስፋይ ዝግታ
ቁ.ስልኪ 0031 685340570
Viber, messenger, watsapp, imo እጥቀም እየ።
e-mail address: atezigta@gmail.com
Home address፡
Voorhaven 126
1135 BV Edam
Netherlands
ልደታና ንምጥንካ ኩልና ንረባረብ!
እግዚአብሔር ኣብ ዘዘለናዮ ይሓልወና እንገብሮ ምንቅስቃስ ኩሉ ከዓ ይባርከልና።
ሓውኩም ኣባ ተስፋይ ዝግታ


text:
ኣብ’ዚ ምዕቡል ዘመን’ዚ፡ኣብ ጉዳይ ኣቆጻጽራ ዘመን፡ ኣብ ምድረ ሓበሻ ብዙሕ ዘሻሙ ነገር ከምዘሎ ብዙሕ ሰብ ዝዕዘቦ ጉዳይ እዩ።ብፍላይ ከኣ፡ ኣብ ኤርትራ ነቲ ኣቆጻጽራ ኣውደ ኣዋርሕ፡ብ’ኣቆጻጽራ ግእዝ እናተብሃለ፡ ኣብዚ ርብዒ ዘመን ክጽዋዕን ክዝውተርን ምር’ኣይን ምዕዛብን ልሙድ ተርእዮ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ ዓለም ዝተፈላለዩ ሕብረተሰባት ነናይ ባዕሎም ኣቆጻጽራ ዘመን ኣለዎም እዩ።ኣብዚ ዝተወሰነ ዘመን ከኣ፡ሃገራት ነናይ ባዕለን ኣቆጻጽራ ዘመን ነይርወን እዩ፣ገና’ውን ስጋብ ሕጂ ዘለወን ኣለዋ እየን።ገለ ምስ ህዝቢ ምዕራባዊ ዓለም ንምዝማድን ሓደ ንምዃንን ዓሊመን ናብ እቲ ዓብላሊ ኣቆጻጽራ ዘመን ክርዕማ ከለዋ፣ገሊ’ኤን ከኣ ናይ ባዕለንን እቲ ናይ ምዕራባዊ ኣቆጻጽራ ኣሳንየን ዝሳለያ ኣለዋ እየን።
ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝጸንሐ ኣቆጻጽራ ዘመን፡ ስጋብ ምውዳቕ ስርዓት ደርጊ ብሓደ እዩ ነይሩ።ካብ ግዜ ናጽነት ንነጀው መንግስቲ ነቲ ኣብ ሳሕል ዝጥቀመሉ ዝነበረ ኣቇጻጽራ፡ንቕሓታን ሃንቓን ሕዝቢ ኣብ ግምት ከየእተወ፡ከም መቑጻሪ ዘመን እቲ ናይ ምዕራባውያን ንእለቱ ኣብ ስራሕ ከውዕሎ ክ’ኢሉ እዩ።እንተኮነ እቲ ኣብ እምነት ክርስትና ብሓፈሻ ብፍላይ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ኣብ መዓልታዊ መንፈሳዊ ዕማማታ ነቲ፡ኣብ ምድረ-ሓበሻ ንነዊሕ ዝጸንሐ ኣቆጻጽራ ክትቕጽሎን ነቲ ናይ ምዕራባውያን ብቐሊሉ ክትቕበሎን ክትርዕሞን እምብዛ ብድሆ ኮይኑዋ ምንባሩ፡ነታ ቤተ ክርስትያን ቕርበት ዘለዎም ሙሑራትን መእመንን ዝገልጽዎ ሓቒ እዩ።
ኣብ ባይታ ከኣ፡ነቲ ዝነበረ ትውፊት ኣቆጻጽራ ክትቕጽሎ ተቐሲባ እያ፣እቲ ምእመን ተኮነ ምስ ማሕበራውን ስነ ልቦና’ውን ኮነ ምስ ባህላዊ ልምድታትቱ ተዛሚዱ፡እንሆ ስጋብ ሎሚ ነቲ ኣቆጻጽራ ሪዒምዎ ይሳግም ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን፡ነቲ ካብ ጥንቲ ካብ ኦሪት ዝነበረ ኣቆጻጽራ ዘመን ስሙ፡ ኣቆጻጽራ ግእዝ እናተብሃለ ክጽዋዕ ጸኒሑ ኣሎ ወ ይቕጽል ኣሎ።እዚ ካብ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና፣ካብ ዓበይቲ ትካላትን እንተላይ እንተን ሃይማኖታዊ ትካላት ነቲ ኣጻዋውዓ ርዒመን ይከዳ ምህላወን ቐሊል መዓልታዊ ትዕዝብቲ እዩ።
ከም ኣብነት ክንጠቕስ ተኮይኑ፡ኣብ ሃይማኖታዊ በዓላት ኣብ ዜና፡ “ጽባሕ ሮቡዕ፡ ዕለት 29 ታሕሳስ 2007፡ብ’ኣቆጻጽራ ግእዝ በዓል ልደት እየሱስ ክርስቶስ ምዃኑ…” ወይ ኸኣ “ጽባሕ ሮቡዕ ዕለት ሓደ መስከረም 2006፡ ኣቆጻጽራ ግእዝ፡በዓል ሓዲሽ ዓመት ምዃኑ…” ዝብሉ ኣብ ሃይማኖታዊ በዓለት ከም እኒ ፋሲጋ፡በዓለ ዮሓንስ፡በዓለ መስቐል ኮነ በዓለ ልደት ከምዚ ዝበሉ መግለጺታት ወይ ሓበሬታት ምሃብ ዚውቱር ካብ ዝከውን እንሆ 25 ዓመት ኣቑጺሩ ኣሎ።
ኣብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ቤት ጽሕፈት ምድላው ጽሑፋትን ኣውደ-ኣዋርሕን ንባዕሉ እዚ ናይ ኣጸዋውዓ ጸገማት ትግንዘቦ ሓደ ኣብነት እዩ።ኣብ ሙሑራትን ተመራመርቲ ብተመሳሳሊ እቲ ጽልዋ ከም ሰቦም ስለ ዝሓደሮም፡ኣብ ሕዝባዊ ኣስተምህሮ፣ኣብ መጽሓፍ ምረቓ፣ኣብ ስብከት ኮነ ጽሑፋትን ጋዜጣታትን እዚ ዝተገልጸ መጠነ ሰፊሕ ጽልዋ ነጊሱ ክትዕዘቦ ምርምር ኣየድልየካን እዩ።
እቲ ኣብ ትውፊት ባህልን ያታን ሰፊሕ መጽናዕትን ምርምርን ዝገበረ፡ስነ ጥበባዊ ሰሎሞን ጸሃየ ንባዕሉ፡ እታ “ማሰን መልቀስን ቀዳሞት” እትብል ታሪኻዊት መጽሓፉ ክትምረቕ፡ኣብ ዝዓደመሉ ወረቐት፡መጽሓፉ ንዕለት ዓርቢ፡ሓደ መጋቢት 2013 ወይ ከኣ 22 ለካቲት 2005 ብግእዝ ዝብል ሰፊሩ ብምህላዉ፡ካብቲ ደርማስ ጽዕንቶ ሓደ እዩ።
ኣብዚ እቲ ኣቆጻጽራ ናይ መን እዩ ዝብል ኣይኮነን እቲ ዘረባ ወይ ሓሳብ፣እንታይ ደኣ እቲ ስሩዕ ኣጸዋውዓ ኣየናይ’ዩ ዝብል እዩ።ናይ ገለ ገለ ጸሓፍትን ተመራመርትን ርእይቶን ሓሳብን ብምቕራብ መ’ኣዲ ኢሂን ምሂን ክንበሃሃለሉ እዩ እቲ መበገሲ ሓሳብ እሞ፡ ኣእጃምና ሸው ከነብል ግዴታዊ ሓላፍነት ዘለና ኮይኑ እስመዓኒ።
እምበኣር ብሓሳብ መሪጌታ ግርማጽዮን መብራህቱ ክንፍልሞ ኢና።
“ብ’ኣቆጻጽራ ኣግ’ኣዘ(ያን)’ዶ ወይስ ብ’ኣቆጻጽራ ግእዝ፧” ኣብ ቤት ማሕተም ኮኮበ-ጽባሕ፡ኣብ 1985 ኣቆጻጽራ ሓበሻ ወይ ከኣ 1993 ተሓቲሙ ናብ ኣንበብቲ ዝዘርግሕዎ ሓሳብ እዩ እዚ ኣብ ትምህርተ-ጥቅሲ ኣትዩ ዘሎ ርእሲ።ምሉእ ትሕዝት’ኡ ከኣ ከምዚ ዝስዕብ ይቐርብ።
“ብ’ኣቆጻጽራ ኣግ’ኣዘ(ያን)’ዶ ወይስ ብ’ኣቆጻጽራ ግእዝ፧
“ግእዝ” ሓስብና እንገልጸሉን ምስ ብጾትና እንመያየጠሉን ናይ ቋንቋ ስም ደኣምበር፣ብባሕረ ሓሳብ፡ኪንትሮስ፣ኬክሮስ፣ኣበቅቴ፣ጥንተዮን፣እንዲክትዮን፣ተውሳክን ሕፀፅን፣ኣዝማናትን ብምውሳን ንምእመናን ዘስተምህር መንፈሳዊ ፍላስፋ ኣይኮነን።
ነዚ ናይ መንፈሳውን ሥጋውን ተግባር መምርሒ ዝኮነ ዓብዩ ትምህርቲ ብመለኮታዊ ኃይሊ ሚሂዞም ብ224 ዓ፡ም ዘበርከቱ መንፈሳዊ ፍላስፋ ግን ድሕሪ ወንጌላዊ ማርቆስ መበል 12 ኮይኖም፡ ኣብ መንበረ ማርቆስ ዝተሾሙ ሊቀ ጳጳሳት ድሜጥሮስ እዮም።
ኣቡሻህር ሀ) 8ይ ኣንቀጽ ለ) ገጽ 96 ናይ 12 ጥቅምት ስንክሳር፡ትውፊታዊ ኃሳበ ዘመንና ታሪኹ ምዕራፍ 12 ገጽ 10 ።
ንሕና ድማ ከምቲ ብወንጌል ማርቆስ ዝተጻሕፈ ወንጌል ተቐቢልና እንጥቀመሉ ዘሎና፣ነዚ ብሊቀ ጳጳሳት ድሜጥሮስ ዝተማህዘ ባሕረ-ሓሳብ እውን ተቐቢና ክንጥቀመሉ ጸኒሕናን ኣሎናን።
ሎሚ ሓዳስ ኤርትራ ምስተን ዝማዕበላ ሃገራት ብማዕርነት ንምስላፍን; ኣብ ናይ ሥልጣኔያዊ ጉዕዞ ኃቢራ ንምግሥጋሥን ንኸኽእላ ዓለማት ብሓባር ዝጥቀማሉ ዘለዋ ናይ ኤውሮጳውያን ኣቆጻጽራ ንኽትሠርሕ ምምዳባ ዘመስግና ቅኑዕ ስጉምቲ እዩ።
ኮይኑ ግን ዓመተ ዓለምን ዓመተ ምሕረትን ብባሕረ ሓሳብ ምቑጽጻር ካብ እንጂምር ጀሚሩ በዓላትናን ኣጽዋማትናን ዕለታትናን ኣዋርኅናን ብዘይ ምቁራጽ፡እንጥቀመሉን ጥንታዊ ባሕረ ሓሳብና ክቖጽር ብዘይኽእል ናይ ቋንቋ ስም ብምስማይ ብ’ኣቆጻጽራ ግእዝ ኣብ ክንዲ ምባል፣ጥንታውያን ወለድና ምስ ጸላእቶም ተዋጊኦም ንጸላእቶም ብምስዓር ሃገሮምን ሕዝቦምን ሓራ ስለዘውጽ’ኡ ኣግ’ኣዝያን፣ዝብል ቅጽላዊ ናይ ግብሪ ስም ከምዝነበሮምን፣ብስም ኃዳሪ ይጽዋዕ ምኅደሪ ከም ዝበሃል ድማ ሃገሮም “ሃገረ ኣግ’ኣዚ” ዝበሃል ተወሳኺ ቅጽላዊ ስም ከምዝነበራን፡ኣብ ታሪኽ መጻሕፍቲ ተጻሒፉ ኣሎ።
ንሕና ዘር’ኦም ዝኾና ኤትርራውያን እዋን፡ ነቲ ብብዝኂ ሠራዊቱን ፖለቲካዊ ክእለቱን ተመኪሑ ጨቑኑ ዝገዝ’ኣና ዝነበረ ግፍ’ዓዊ መንግስቲ፣ድኅሪ ናይ 30 ዓመት ደማውን ፖለቲካውን ኩናት ንመላእ ዓለም ብዘደንቕ ክእለትን ትብዓትን ስዒርና ሃገርና ሓራ ስለዘውጻእና ኣግ’ኣዝያን ኢና።
ስለዚ፡በዚ ከተኃባብረና ዝኽእል ካብ ወለድና ዝወረስናዮን ሎሚ ብተግባር ዘሐደስናዮን ቅጽላዊ ናይ ግብሪ ስምና ብኣቆጻጽራ ኣግኣዝያን፣ወይ ድማ ብኣቆጻጽራ ኣግ’ኣዚ፡እንተዝበሃል’ዶ ኣይምሓሸን፧
ወይ ድማ ከምቲ ናይ ኤውሮጳውያን ኣቆጻጽራ ዘመን፣በቶም ዝፈልሰፍዎ ሊቀ ጳጳሳት ስም “በኣቆጻጽራ ጎርጎርዮስ” ዝበሃል ዘሎ።
በቶም ነዚ ባሕረ ሓሳብ እዚ ብመለኮታዊ ኃይሊ ዝመሃዙ ሊቀ-ጳጳሳት ስም “ኣቆጻጽራ ድሜጥሮስ” እንተዝበሃል፧ ዝብል ርእይቶ ኣቕርብ።” ክብል ኣስፊሮሞ ኣለዉ እዮም።
ይቕጽል...


text:
ዓሰርተታት ኣሽሓት ስቪላት ኣብ ዋና ከተማ ባንጉይ ኣብዝርከብ መዕረፎ ነፈርቲ የዕቑቡ ኣለው።ኣብታ ዋና ከተማ ይካየድ ካብዘሎ ውግእ ብምህዳም ሎማዕንቲ ዓርቢ እውን ናብቲ መዕረፎ ነፈርቲ ሃዲሞም ዝመፁ ተወሰኽቲ ሰባት ኣለው ክብል ሓደ ናይ ዓይኒ ምስክር ካብቲ ቦታ ገሊፁ’ሎ።
እቲ ኣብ መንጎ ክርስቲያን ደገፍቲ ካብ ስልጣኖም ዝተባረሩ ፍራንስዋ ቦዚዝን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ስልጣን ዝሓዙ መብዛሕቲኦም ሙስሊማትን ኣብ ዝሓለፈን ሰሙን ውግእ ካብ ዝጅመር ልዕሊ 500 ሰባት ከምዝሞቱ ትካላት ረድኤት ኣፍሊጠን።
ሓያላት ሃገራት ብሕብረት ኣፍሪካ ንዝምራሕ ዓቃቢ ሰላም ንምጥንኻር ይሰርሑ ኣለው።ፈረንሳይ ድሮ 1,600 ወታደራት ናብታ ሃገር ልኢኻ’ላ።
ዩናይትድ ስቴትስ እውን ኣብታ ሃገር ምስ ዝርከቡ ልኡኽ ዓቃቢ ሰላም ዝፅንበሩ ወታደራት ብሩንዲ ናብ ሪፓብሊክ ማእኽለያ ኣፍሪካ ብነፈርቲ ምግዓዝ ጀሚራ’ላ።
ኣብ ናይሮቢ ንጋዜጠኛታት መግለፂ ዝሃባ ኣብ ኣፍሪካ ላዕለወይቲ ዲፕሎማሰኛ ዩናይትድ ስቴትስ ሊንዳ ቶማስ-ግሪንፊልድ ዩናይትድ ስቴትስ ወታደራት ንምግዓዝ ተወሳኺ ሕቶታት ከም እተተኣናግድ ብምግላፅ ብቀዋምነት ግን ኣብታ ሃገር ወታደራታ ኣይተዋፍርን ኢለን።
ዩናይትድ ስቴትስ 40 ሚሊዮን ዶላር ዝፅጋዕ ገንዘብ ንስርሒትት ዓቃቢ ሰላም ሕበረት ኣፍሪካ ምምዳባ ቶማስ-ግሪን ሓቢረን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ዶብ ኣልቦ ሓኻይም ዝተብሃለ ዓለምለኸ ትካል ረድኤት ንምንቅስቓስ ትካላት ረድኤት ሕቡራት መንግስታት ነቒፉ’ሎ።


text:
ሕማም ደሓር
ድሕሪት ተመሊስና ቅድሚት ተዘይጠሚትና
ምኽሪ ቀዳሞት ተዘይሰሚዕና ታሪኽ ተዘይፈሊጥና
ካብ ሕማቕን ጽቡቕን ትማሊ ተዘይተማሂርና
ንቕሓት ፍትሓውነት ድልዱል መሰረት ተዘይኣንጺፍና
ገሊና ተነፊሕና ብባዶ ትምክሕቲ
ገሊና ተቐርቂትና ኣብ ናይ ጽበት በዓቲ
መንነት ኣልቦ ምስ ዝነፈሰ ምንፋስ ተወላወልቲ
እንተኾይና’ወ ውጹዓት ንውጹዓት በደልቲ
መልሓስና ሰላም ባህሪና ኣንጻሩ
ንቑሓት ንመስል ኣብ ድሕረት ነንከራሩ
ከም ተበዓት ንፍክር ንመላኺ ንረሩ
መሕረዲ መሳኪን ንስሕል ካራሩ
እንተኾይና’ወ ብዙሕ ንዛረብ ቅሩብ ዘይንሰርሕ
ምጽማም ለሚድና መሓውርና ከየሳፍሕ
ከይተሰከፍና መን ከማና ንዝምር ንነብሕ
ሰብኣዊ ክብርና ተዋሪዱ ተኣሊኽና ኣብ ብትንሕ
ስነ-ሓሳብና ድሕረት ውጥና መዓልታዊ
ሽኻልና ጽልኢ ተበዲልና ነእዊ
ሓድነት ከይንገብር ከይነጥፈኦ ነቲ ሓዊ
ንጠንቂ ኢድ ንነስእ ንብሎ መርሃዊ
ስለዚ …
ደው ኢልና እንተዘይሓሲብና እንተዘይተማኺርና
ኣብ ዙርያዊ ስነ-ሓሳባዊ ፍልልያት ክንበሃሃል እንተዘይኪልና
ቅድሚ ግኡዝ መሬት ሰብኣዊ ክብረት እንተዘይ ሰሪዕና
ኣንፈት ሓቀኛ ሓድነት ስሒትና
ብጸቢብ ሃገራዊ ስምዒት ኣንጉዕ ውሑዳት ብምዃን
ከምቲ ካብ ስርዓት ደርግ ናብ ህግደፍ ቆንቋን
መለሳ ኣልቦ ካብ ቁንጪ ናብ ቱዃን
ክርሕቀናዩ ሓርነት ምሉእ ሰብ ንምዃን
ሎሚ እንተዘየነጺርና ኣንፈት፡ ተዘይጸኒዕና ኣብ መትከል
ተዘይ ሃልዩና መንነት፡ ተዘይሃሪምናዮ ነቲ ሕማቕ ኣመል
ኣእምሮና እንተዘይ ተዳልዩ፡ ህዝባዊ ልኡላውነት ክቕበል
ክኸፍአና’ዩ ሕማም ደሓር፡ ክንሓቁፍ ኢና እሾኽ ዓንዴል
ካብ ገበል ክንሃድም ክንጸድፍ ኢና ብገደል።
ካብ ዛራ ማና
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 16-05 2018


text:
ተናዘዝ በልዎ፡«፡
መንዮም ብደገ ኣብ ውሽጥና ዘለዉ ሰብ ቃል ኪዳንካ,
መንዮም ንህዝቢ ኤርትራ ክተጽንት,ክትነብር ዝደልዩኻ፡«፡
ጉጅለ ግንባርን, ጉጅለ ወያነን, ንህዝቢ ኤርትራ ንምብታን ኣለዎም ኪዳን,
ድሕሪ ምፍራስ ተሐኤ,ንዳግማይ ትንሳኤ ዘዝተበገሰ ንምብታን,
ንካድራት ተሐኤ,ንስኻ ንሜዳ ንስኻ ንሱዳን፡«፡
ኣብ ሱዳን ብሕርያ ጀጀጋኑኦም ንምህዳን፡«፡
ንወከልቱ ተናዘዝ በልዎም«ድሕሪ ነጻነት ውድባት ኣብ ነብሶም ተኣማሚኖም ወሲኖም እንተ ዝሰርሑ, ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን, ካብኦም መዓስ ሐይሉ,ገለ ብደገ ቃል ኣትዮም ዕምሪ ስልጣኑ ንከናውሑ፡«፡
መሰረታት ተሐኤ,ካብ 82 ኣትሒዝና ዝደኸምናሉ,ክሳብ ሎሚ ክንዲ ዘድምዕ,ምስ ተበተነ ኣነ, ካድራት ተሐኤ ኢሰያስ ንኤርትራ ክመርሐ መርቖምሉ,ኣብ ምባል በጺሔ,መንእሰይ ኣዋሃሂዱ ዝመርሕ መሪሕ ሲኢኑ, ዓዱ ገዲፉ ፋሕ ፋሕ ኢሉ እንበር, ቀደም ምወግሔ፡«፡
ሐደ መስከረም ኣይኮነት ዝበደለት
ብዕስራን ኣርባዕተን ጉንበት
ብስንክልና ብናይ ህዝብና ጅግንነት
ብመስዋእቲ ተወሊዑ ሽግ ነጻነት,
ጉንበት ኣይኮነትን ጸላም መዓልቲ
ትም ምባል ይሕሸኩም መዕነውቲ
ብደግን ብውሽጥን ህልዋት ተሐተቲ,
መመኽነይታ ኣድጊ መይታ
ናይተን ንግንባር ዝመከታ
እወ ንዕርቂ ዓገብ ንትምክሕቲ እንቢታ
መን ሰሚዕዎ ናይ ውድባት መጸዋዕታ,
ን30 ዓመት ተቃሊስና
ብሉጻት ስለ ዝኸፈልና
ጉንበት ውጽኢት ቃልስና,
ኣብ ዝጸናሕካ ጸኒሕካ
ብኢትዮጵያ ተወኪልካ
ንዳግማይ ኣንድነት መንዩ ዝሰምዓካ፡«፡
ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና፡«፡ ስዕረት ንህግደፋዊያን ንውልቀ መላኺ ኣሜን በሃልቲን፡«፡ብኣባል ተሐኤ፡«፡በርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን፡«፡


text:
ኣብዚ እዋንዚ ብዘይካ ጉጅለ ህግደፍን ኣዝዮም ውሑዳት መዳኸርቱን፡ ኩሉ ኤርትራዊ ኣብ ሻቕሎት ይነብር ከምዘሎ ብሩህ እዩ። እቶም ካብዚ ሕማቕ ሃለዋት ንምውጻእ ዝብህጉን ንምርግጋጹ ዝጽዕቱን ከኣ እቶም ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ሕሱም ኩነታት ዝርከቡ ኤርትራውያን እዮም። ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራውያን ብውዱብ ይኹን ብዘይውዱብ ኣገባብ ራህዋን ቅሳነትን ዝብህጉ ጥራይ ዘይኮኑ፡ ባህጎም ንምግሃድ ኣብ ቃልሲ እዮም ዘለዉ። ብኣንጻሩ ከኣ ብውጽኢት ቃልሶም ዕጉባት ዘይምዃኖም ኣሻቓሊ እዩ። ኣሻቓሊ ዝኾነሉ መሰረታዊ ምኽንያት ከኣ እቲ ክህቦ ዝግበኦ ፍረ ምድንጓዩ ዕድመ ህግደፍን ወጽዓኡን ዘንውሕ ስለ ዝኾነ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ እቲ ብውዱብ መልክዕ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ዘይምዕዋቱን ዘተኣማምን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ልባዊ ደገፍ ዘይምርካቡን መሰረታዊ ኣሻቓሊ ተርእዮ እዩ። እዚ ኩነታት ተቐይሩ ህዝብን ውድባቱን ብሓባር ኣብ መስርሕ ለውጢ መርሾም ርኡይ ውጽኢት ዝረኽብሉ ኩነታት ምፍጣር ከኣ ኣብ ቅድሚ ኩልና ሓይልታት ለውጢ ተገቲሩ ዘሎ መሰረታዊ ዕማም እዩ። ምኽንያቱ ህዝቢ ናተይ ኢሉ ዘይተቐበሎን ዘይደገፎን ውደባ ኣብ ዓወት ክበጽሕ ስለዘይክእል። ከምቲ ኩሉ ግዜ ዝጥቀስ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ናይ ወጽዓ ሓለንጊ ብዘይዝኾነ ኣፈላላይ፡ ኣበይን ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ኩነታት ይነብሩ ኣለዉን ብዘየገድስ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ኤርትራዊ ተጻዒኑ ዘሎ ዕዳ እዩ። እዚ ዕዳን ወጽዓን ከኣ ኩሉ በብደረጃኡ ብዘበርክተሉ ህዝባዊ ቃልሲ እምበር፡ ሓደ ተሳታፊ እቲ ካልእ ተዓዛባይ ኣብ ዝኾነሉ ዝፍታሕ ከምዘይኮነ ብመጽናዕትን ተመኩሮታትን ዝተረጋገጸ እዩ። ስለዚ ኢና ከኣ እቲ ኣብ ቃልሲ ምስታፍ ንኹሉ ዝምልከትን ናይ ኩሉ ደላይ ለውጢ ተሳትፎ ዘይስገርን ምዃኑ ንምንጻር “ዘይተርፈካ ጋሻስ ጠዊቕካ ሰዓሞ” እንብል።
ናይ ክሳብ ሕጂ ውጽኢት ቃልስና ትሕቲ ትጽቢትና ናይ ምዃኑ ምስጢር ክንፈልጥ ህርድግ ምባልና ኣይተረፈን። ብርግጽ እዚ’ዩ እቲ ምኽንያት ኢልካ ቁሩጽ ምኽንያት ምስፋር’ኳ ዘጸግም እንተኾነ፡ ወትሩ እንጠቕሶም ግና ድማ ከነእርሞም ዘይበቓዕና ምኽንያታት ግና ኣለዉ። እቲ ውሱን ዓቕምና ዝርካቡ ኣብ ሓደ ኣምጺእና ብግቡእ ከነውፍሮ ዘይምኽኣልና፡ ሓደ ካብ ምኽንያታትና እዩ። እዚ ዕማም ድማ ናይ ሓደ ውሱን ውድብ፡ ሰልፊ፡ ማሕበር ወይ ምሁር ዕማም ዘይኮነ፡ ናይ ኩልና ሓላፍነት ክነሱ ነቲ ተሓታትነት እቲ ሓደ ነቲ ሓደ ከላግበሉ ንዕዘብ ኢና። ግደ ሓቂ ንምዝራብ ግና፡ ብምብቃዕና ዝምዝገብ መኽሰብ ኮነ ብዘይምብቃዕና ዘጋጥም ክሳራ ናይ ኩሉና ስለዝኾነ እቲ ኩልና መምስ ዝንባለናን ፍልልይናን ኣብቲ ንሰማማዓሉ ዘዋስእ ሜዳ ናይ ምፍጣር ሓላፍነት ሕጅ’ውን ናይ ኩልና እዩ። እቲ ውዱብ ሓይሊ ናብቲ ህዝቢ፡ እቲ ህዝቢ ከኣ ናብቲ ውዱብ ሓይሊ ኣጻብዕትኻ ምቕሳር ግና ውጽኢት ኣየምጽእን እዩ። ኣብ ክንዲ ወይለኻ ኣጆኻ ክንበሃሃል ከኣ ክንበቅዕ ይግበኣና።
እቲ ካልእ ከም ልሙድ እንጠቕሶ ብሓባር ክንሰርሕ ናይ ዘይምኽኣልና ምስጢር፡ ኣብ ክንዲ ዝያዳ ዓቕምና ንቕድሚት ዘማዕዱ፡ ኣብ ዝሓለፉን ክንመሃረሎም እንተዘይኮይና ንድሕሪት ክንመልሶም ዘይንኽእል ተመኩሮታት ናብ ምጽብጻብ ዝያዳ ስለ እነድህብ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ጉዕዞና “ኣበይ ኣለኻ ኣብኡ፡ ናይበከ ኢኻ ናብኡ” ይኸውን ኣሎ። ንከምዚ ኣየእቱ ኣየውጽእ ኣካይዳ ዘይድግፉ ወለዲ ክምዕዱ እንከለዉ “ኣብ ዝኣረገ እቶን ምስሓን ኣየምውቕን’ዩ” ይብሉ ነይሮም። ተፈቲኑ ክሰርሕ ዘይምኽኣሉ ባዕሉ ምስ ዝዛረብ ተመኩሮ ቃልኪዳን ኣሲርካ ምኒን ምባል ከኣ ናይዚ ኣብነትዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ኣብቲ ግደና ከም ፖለቲካዊ ውዳበታት ኣብ ክንዲ እነድምዕ፡ ኣብቲ ግደ ህዝብን ሕገመንግስታዊ መእሰሪ ዘድልዮን ናይ ጽባሕ ዛዕባታት ሎሚ ምውጣጥ ካልእ ብሓባር ንቕድሚት ከይንስጉም ቀፊዱና ዘሎ እዩ። ካልኦት ከም ናይ ውልቀሰባት ፍሉይ ባህሪ ከም ዓብይ ፖለቲካዊ ነጥብታት ምውሳድን፡ በዚ ተረሳሲንካ ክሳብ ምፍንጫል ምኻድ’ውን ኣብቲ ናይ ጸገማትና ዝርዝር ዝርከብ ተርእዮ እዩ።
“ግዜ እንከለካ ግዜ ኣይትጸበ፡ ቆርበት ብርሕሱ ቆልዓ ብንእሱ … ወዘተ” ዝብሉ ኣበሃህላታት ሓንሳብ ዘሕለፍካዮ ዕድል ደሓር ምምላሱ ዘጸግም ምዃኑ ዘመልክቱ እዮም። ኣብ ከምዚ ሎሚ እንርከበሉ ዘለና መስርሕ ቃልሲ በብግዜኡ ብዝተፈላለዩ ኩርነዓት ንሓንሳብ ንቃልስኻ ዘዕንቅፉ ንሓንሳብ ድማ ዘቀላጥፉ ዕድላት የጋጥሙ እዮም። ነዚ ዕድላት እንዳጽናዕካ በቲ ዓንቃፊ ከምዘይትህሰ እንዳተኸላኸልካ፡ በቲ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ድማ ንቕድሚት እንዳሰጐምካ ክትጥቀም ምኽኣል ናይ ብቕዓት መምዘኒ እዩ። ብመንጽር እዚ ከም ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት ክንጥቀመሎም ዝግበኣና ግና ዘይተጠቐምናሎም ዕድላት ኣባኺንና ኢና። እንተኾነ ሕጂ እውን እቲ ለውጢ ናይ ምርግጋጽ ዕድል ኣይተዓጽወን። ነቲ ዘይተጠቐምናሉ ዕድላት ከኣ ክንጠዓሰሉን ክንትክዘሉን ዘይኮነ ክንመሃረሉ ይግበኣና። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ክንዲ ተቐራሪብካ እህንምሂን ምብህሃል፡ ነንነብስና እንዳተኽላኸልና፡ ነቲ ተሓታትነት ናብ ካልእ ከነላግቦ እንተፈተና፡ መኽሰቡ ኮነ ክሳርኡ ናይ ኩልና ስለ ዝኾነ መፍትሒ ኣይኮነን’ሞ ካብኡ ንውጻእ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ብዛዕባ ኣብ ዓለምና ዘጋጥሙ ዘሕዝኑ ፍጻሜታት ምናዳ ከኣ ንስደተኛታት ዝምልከት ትራጀዲ ወትሩ ግዳይ ንግዲ ደቂ ሰባት ዘዘውትሩ ኮይኖም ሕይወቶም ሓዲግ ሰማይ ሓዲግ ምድሪ ኮይኖም ምናዳ ኣብ ባሕሪ ሜዲተራንያን ብምጥሓል ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ሕይወቶም ንዝሰኣኑ ዘኪሮም፣
ደጊም ኣብ ባሕሪ ሞት ከብቅዕ ሓደራ!
ኣብ ዕለታዊ ዜናታት ክንከታተሎ ከምዝቀነና በብዕለቱ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ መዲተራንያን ገሊኦም ካብ ሊብያ ክነቅሉ ክብሉ ገሊኦም ካብ ቱርኪ ንግሪኽ ክሳገሩ ክብሉ እተን ጃላቡ እናተገምጠላ ሕይወት ብዙሓት ከምዝጠፍኤ ዝዝከር ኮይኑ፣ ቅዱነቶም ነዚ ሞት እዚ ደው ንምባል ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ክበራበር ከምዚ ዚስዕብ ጻውዒት ኣቅርቦም፣
ካብዚ ጸገም እዚ ገጽኩም ኣይትእለዩ! ረኪበ ጳጳሳት ሃገረ ጣልያን
ጳጳሳት ሃገረ ጣልያን እውን ቅድሚ ገለ ዕለታት ተመሳሳሊ ጻውዒት ኣቅሪቦም ነሮም፣ ትሕዝቶ ናይቲ ጻውዒት ከኣ `ናይዚኦም ብኣሽሓት ዝቊጸሩ ዝሓሸ ናብራ ንክእልሹ ሃገራቶም ዝጠንጠኑ ስደታኛታት ድራማ ሰብኣዊ መልሲ ንሃብ’ ኢሎም ነሮም።
ኣብ ሃገረ ማልታ ካብ ሓንቲ ዝተገምጠለት ጃልባ ብዙሓት ድሒኖም!
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ትማሊ ኣብ ገማግም ባሕሪ ማልታ ሓንቲ ካብ ሊብያ ዝነቀለት እሞ ብማዕበል ዝተገምጠለት ጃልባ ረድኤት ረኺባ ሓደ ሕጻን ዝርከቦም 19 ስደተኛታት ከምዝደሓኑ ተመልኪቱ፣ ብካላ መዳይ ከኣ ካብ ሊብያ ብግስ ክብሉ ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ 40 ዝኾኑ ስደተኛታት ከምዝደሓኑን ናብ ትሪፖሊ ከምዝተወስዱን ተሓቢሩ፣ እዚኦም ኣርባዓ ዝኾነ ስደተኛታት ካብ ሞሮኮን ግብጽን ሶርያን ናይጀርያን ከምዝኾኑ እውን ምስዚ ተታሓሒዙ ዝመጸ ዜና ሓቢሩ፣


text:
ሰላም ናይ ሰላም ስምምዕ ሰነድ ብምፍርራም ጥራሕ ዝብጻሕ ዘይኰነስ፡ ሓላፍነትን ነባሪ ናይ ሓባር ጻዕርን መስዋዕትነትን ዝሓትት ምዃኑ ናይ ደቡብ ሱዳን ጨንፈር ዓለም ሓቆፍ ናይ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ የመልክት።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ኣብ ሱዳን ናይ ዓለም ሓቆፍ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ጨንፈር ኣብ ከንያ ርእሰ ከተማ ናይሮቢ፥ ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰላም ንኽወርድ እንታይ ዓይነት ፈልዩ ንምምልካትን ንምብራህ ኣሚቱ ኣብ ዘካየዶ ዓውደ ጉባኤ እቲ ውስጠ መንግስዊ ሓልዮ ምዕባለ ማሕበር ኣብ ደቡብ ሱዳን ዘነቓቐሖ ናይ ሰላም ከይዲ ዝድግፎን ዘነቓቕሖን ምዃኑ ኣብ ናይ ትማሊ ሕትመቱ ዝሓበረ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ኣስዒቡ፥
ሰላም ብዘይ ቅኑዕን ግልጽን ዘተ ዘይሕሰብ እዩ
ድሕሪ እቲ ዝተኻየደ ናይ ናይሮቢ ዋዕላ፥ ጨንፈር ዓለም ሓቆፍ ቤት ምኽሪ ኣቢያተ ክርስቲያን ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፥ ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰላም ንምርግጋጽ ኣብ ካርቱም ዝተኻየደ ናይ ሰላም ዘተ ንቕድሚት ንምስጓም ዘኽኣለ ከምዝዀነ ሓቢሮም፡ ይዅን ደኣ እምበር እቲ ናይ ስምምዕ ውዕሊ ዕደኣዊ ትግባሬኡ ጥራሕ ብምሕሳብ ኣብ መንጐ ዝምልከቶም ኣካላት ምትእምማን ክህሉ እንትድኣ ዘይተገብረ ነባሪ ሰላም ዘምጽእ ከምዘይከውን ኣተሓሳሲቦም፡ ብዘይ ቅኑዕን እውነተይናን ግልጽን ዘተ ነቲ ብሕድ ሕዳዊ ግርጭት ዝቖሰለ ንምሕዋይን ኣብ መንጐ ተዛተይቲ ኣካላት ምትእምማን ክህሉ ዝገብር ጻዕሪ ኣልቦ ውጽኢት ኰይኑ ከምዝተርፍን፡ እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ዝብል ፖለቲካዊ ድላይ እውን ክህሉ ዘይሕሰብ እዩ ከምዝበሉ ኣብ ናይ ዕለት 23 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ሕትመቱ ዝሓበረ ሎ ሶርቫቶረ ሮማኖ ኣስዒቡ፡እቲ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2013 ዓ.ም. ዝተበጽሐ ናይ ሰላም ስምምዕ ኣብተግባር ዘይወዓለ ኣብ ወረቐት ዝተኽትበ ጥራሕ ኰይኑ ከምዝተረፈ ዝገለጸ ጨንፈር ዓለም ሓቆፍ ናይ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያን ቤት ምኽሪ ኣብ ናይ ናይሮቢ ኣኼባኡ ኣስዒቡ ሰላም ኵነት ወይ ሰነድ ኣይኰነን፡ ሰላም ጻዕርን መስዋዕትነን ዝሓትት ከይዲ እዩ ከምዝበሉ የመልክት።


text:
ኣብ ሃገረ ስብከት መንደፈራ ሥልጠና ተዋሂቡ!
ንዅሎም ሊቃነ ካህናትን ጸሓፍትን ተሓዝቲ ገንዘብን ሃገረ ስብከት መንደፈራ ንኽልተ መዓልታት 22-23 ነሐሴ 2010 ዓ.ም. (28-29/08/18 ዓ.ም.ፈ) መንፈሳዊ ሥልጠና ተዋሂቡ።
እዚ ሥልጠና’ዚ ኣብ ሠለስተ ዓበይቲ ኣርእስታት ማለት ስብከተ ወንጌል፡ ምኅደራ ቤተ ክርስቲያን፣ ፋይናንሳዊ ኣተኃኅዛ ዘተኮረ እዩ ነይሩ።
ብጸሎትን ቡራኬን ብፁዕ ኣቡነ ሰላማ ሊቀ ጳጳስ ሃገረ ስብከት መንደፈራ ምስ ተጀመረ፡ ብኃላፊ ክፍሊ ትምህርቲ መም. ርእሶም ሰሎሞን ብሓፈሻ ብዛዕባ ስብከተ ወንጌል ብፍላይ ድማ ኣብ ጸሎተ ቅዳሴ፡ መርዓ፡ ቀብሪ፡ በዓላትን ፍሉይ ኵነታትን ብመንን እንታይ ዓይነት ትምህርትን ክወሃብ ከም ዘለዎ፣ ከምኡ’ውን መሠረት ወለዶ ኣብያተ ትምህርቲ ሰንበት ስለዝኾኑ ብርቱዕ ትምህርተ ወንጌል ብኸመይ ይዓብዩን ትምህርተ ሰንበት ዘይብሎም ኣብያተ ክርስቲያን ብኸመይ ይጅምሩ . . . ዘጠቃለለ ሰፊሕ ትምህርቲ ተዋሂቡ።
ብናይቲ ሃገረ ስብከት መራሕ ሥራሕ ቀሲስ ነጋሢ ባህረ ኣብ ምኅደራ ቤተ ክርስቲያን ዘተኮረ ትምህርቲ ምስ ተዋህበ ብኃላፊ ክፍሊ ፋይናንስ ዲያቆን ያሬድ ክብረአብ ድማ ኣገባብ ኦዲት፡ ሕሳብ ባንክን ኣጠቓቕምኡን . . . ወቦ ዘተርፈ ተዋሂቡ።
ሠልጠንቲ፡ ዓሚቝ ፍልጠት ከምዝቐሰሙ ድኅሪ ምግላጽ ንትግባረኡ ተጊሆም ከምዝዓዩ ኣረጋጊጾም።


text:
25 ዓመት ድሕሪ ሃንቀውታዊ ‘ሐርነት’ ኤርትራ።
ንጽንብል ናይ 25 ዓመት ነጻነት ኤርትራ ንምዝካርን ንመራሕቲ ህግደፍ ንምውዳስን ዓቢ ምሽብብ ይግበር ኣሎ። እዚ ብድሙቕ መልክዕ ዝስነ ሃገራዊ ዳንኬራ ብሽግ ምውላዕ ኢዩ ተጀሚሩ። እዚ ከም ባህሊ ዝተወስደ ናይ ህግደፍ ሀንደፍደ ሕጅ’ውን ዘመን ብዘምጽኦ ኤሌክትሮኒካዊ ብሪቕሪቕ ተሰንዩ ንፈታዊ ከይተረፈ ብዘስደምም ኩነታት ክሰላሰል ምዃኑ ዘየጠራጥር ኢዩ። ካብ ፍርቂ ዘመን ንላዕሊ ዝወሰደ ናይ ኤርትራ ቃልሲ ምስ እንትንትን እዚ ዓቢ ምድላው ዝግበረሉ ዘሎ ምስሎይ ‘በዓል’ ሓድሽ ተርእዮ ኣይኮነን። እቲ ካብ ኩሉ ዘገርም ነገር ህዝቢ ብጥምየት መዕንጣኡ ተፋሒሱ መዓልታዊ ናብራኡ ብሜላ ንምምራሕ ህርድግ ኣብ ዝብለሉ ኩነታት: መኣዝኖም ዝስሓቱ ሽቶታት ከም ዓወት ኣቕሪብካ ሀገር ፌስታ ብፌስታ ክትገብራ ምህቃን ኢዩ። ብዝኾነ ኮይኑ ታሪኽ ቃልሲ ኤርትራ ምስ እንምልከት ብአሻሓት ዝቑጽሩ ለይለይ ዝበሉ መንእሰያት ኣብ እቶን ሮግሪግካ ምስ ኣብቓዕካ ፡ ዛር ከምዝሓዘካ ወጋሕ ትበል ለይቲ ንሓፋሽ ተጋዳላይ አዳሊኻ ፡ መራሕቲ ግንባራት ድማ ችንችን ብውስኪ ዝብልሉ ኩነታት ፈጢርካ: ትማሊ ምስ ተረክቦታታ ከምትርስዕ ምግባር ልሙድ ባህሊ ኢዩ ዝነበረ። ኤርትራ ኣብ ብርቱዕ ቅልውላው ብፍላይ ድማ ኣብ ናይ መግቢ ቅልውላ ተዘፊቓ ክነሳ ነዚ እዝኒ ከይሃብካ ‘ንሕና ብጽፍርና’ ብዝብል ጥርሖታት ተመሲጥካ ህዝቢ ኣደዳ ሃኪክን ጥምየትን ምግባር ምስ ዕብዳን’ምበር ምስ ጥዕና ኣይቁጸርን ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዘይንቡር ኩነታት ምስ እነስተንት ‘ነቲ ዓሻ ዘይኮነስ ነቲ ሓዊ ዓሻ ኢዩ ከፊእዎ ዘሎ’ ከብሀል ይከአል። እምበኣርከስ ነዚ ብጽጉባት መራሕቲ ህግደፍ ዝተጠጀኤ ሃለውለ መሰረት ብምግባር፡ሓደ ኤርትራዊ ዌብ ሳይት ብዝተፈላለዩ ኣርእስትታ ህሉው ኩነታት ኤርትራ ዘንጸባርቑ ጽሑፋት ንምሕታም መደብ ኣውጺኡ ንዓይ ብዝምልከተኒ ኣርእስቲ ኣበርክቶይ ንኽውፊ ብዝሓተተኒ መሰረት እነሆ አብ መግብን ሕርሻን ኤርትራ ዘተኮረት ጽሑፍ የቕርብ። ካብዚ ተበጊሰ ድማ እዛ ጽሕፍቲ ምስ ኣስማሪኖ ዶት ካም ተኸታተልቲ ይካፈላ ኣሎኹ
ኣብ ናይ ኤርትራ ሕርሻ ኣቶኵረ ምስራሕ ካብ ዝጅምር ነዊሕ እዋን’ኳ እንተዘይኮነ ብመጠኑ ዝተዋሳእኩሉ ድሕሪ ኤርትራ ነጻነታ ምእዋጃ ኢዩ። እዚ’ውን ብመንገዲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበረኒ ናይ ብሕታዊ ሕርሻ አማኻሪ ትካል ኮይኑ ፡ ምሩጻት ናይ እኽሊ ዘርእታት ብምቕራብ፤ ካብኡ ሓሊፉ በብግዜኡ ኣብ ኤርትራ እንዳተመላለስኩ ንሐረስቶት (ዓዃያት ዘይኮኑ) ሞያይ ዘበርክተሉ ዝነበርኩ እዋን ኢዩ። ብቐረባ ክሰርሓሉን ክዋሰኣሉን ዝጀመርኩ ግን ብ1998 ካብ ኢትዮጵያ ምስተሰጎግኩ ኢዩ። ኣብ ርእሲኡ ፈታውየይ ዶክቶር ብርሃነ ወልደሚካኤል ብደኒመርክ መንግስቲ ተደጊፉ ብሐበን ዝፍለጥ ናይ ባዕሉ local NGO ብምምስራቱ ሓገዘይ ንምውፋይ ካብ ኒውዮርክ ተላዒለ ንኽልተ ዓመታት ምስ እንዳ ሕርሻ ተለጢፈ ሰሪሔ ኢየ (ዘርብሕ ደሞዝ እንዳተኸፍለኒ) ። ኣብ’ዚ ውሽጢ ክልተ ዓመት ድማ ናይ ኣትሓሕዛ ምሩጽ ዘርኢ (seed law) ኣርቒቔ ብመንግስቲ ተቐባልነት ረኺቡ ኣቓልቦ ከምዝግበረሉ ካብቶም ሰበስልጣን ምኒስትሪ ሕርሻ ክርድእ ክኢለ። ስለዚ ነዚ ዘቕርቦ ዘለኹ ዘይዑሙቕ ጽሑፍ ኣብ ሃዋሁ ተመርኩዘ ከምዘይኮንኩ ከስምረሉ ይደሊ።
ግደ ሓቒ ክንዛረብ እንተኾይኑ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ብመደብ ዝተሓንጸጸ ዳንኬራን ከምኡ’ውን ኣብ ውድዓዊ ኩነታት ዘይተመርኮሰ ናይ ዓወት ጭርሖታት እንድንጽባረቕካ ግዜኻ ካብ ምጥፍእ፡ ብትሕትና ህሉው ኩነታትካ ምፍታሽ ኣዝዩ ጠቓሚ ይመስል። ኤርትራ ካብቶም ጥቓ ፍርቂ ሚልዮን ዝግመቱ ዜጋታታ ተሓሲሞማ ኣብ ፈቐዶ ስደተኛ ካምፕ ተዳጉኖም ዝርከቡ ዋና መፍረይቲ ስደተኛታት ህገር ኢያ። ካብኦም ዕሽር ዘይኮኑ ድማ ፈቐዶ ዓለም ተበታቲኖም ይሕመቕ ይንፋዕ መዓልታዊ ናብራኦም ዝመርሑ ዘለዉዋ አደ ኢያ። ብተወሳኺ ካብ ርብዒ ሚልዮን ዘይውሕድ መንእሰይ ኣብ መወዳእታ ዘይብሉ ፍረ ኣልቦ ‘ማእቶት’ ጸሚዳ ሃገራዊ ዕብየት እትጽበ ህገር ኢያ። እዚ ብሓሶት ልዑላዊነት ዝተነድቀ ናይ ህግደፍ ሕሊና ከም ኣብ ሑጻ ዝተሀንጸ ኣዳራሽ ይቑጸር። ንምዃኑ ኣሽሓት ኣብ ማእሰርቲ ሞቝሕካ ሃገራዊ ዕርቂ ምትምናይ ትርጉሙ እንታይ ይኸውን? እዚ ከይአክል ህዝብኻ ብጥምየት ሓሊብካ ከተብቅዕ ‘ንሕና ብጽፍርና’! ኢልካ ወግሐ ጸብሓ ምግዐር ትርጉሙ እንታይ ይኸውን። ዓሻስያ ሓደ ደርፉ። ንምዃኑ ናይ ኤርትራ ሕርሻ ጥዕናኡ ከመይ/እንታይ ይመስል።
ኤርትራ ካብ ዘበናት ወይ ድማ ካብ ዕስራ ዘበን ጀሚርካ ብሕጽረት መግቢ’ኳ እንተዘይተሳቓየት ጽጉብ ህዝቢ ኣይነበራን። እዚ ሎሚ ብድርቂ ዝፍለጥ ኣውራጃታት ኢትዮጵያ ቅድሚ በኣጻምእ ምጥቅዑ መጀመርያ ኣደዳ ድርቅ ከምኡ’ውን ናይ ዘመተ ሓሰኻ ኮይኑ ንነዊሕ እዋን ዝጽንሔ ኤርትራን ትግራይን ኢዩ። ናይ ቀደም መዛግብ ከምዘመልክትዎ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንመጀመርያ ግዜ ብ1959/60 ረዲኤት እኽሊ ዝተላእከሉ ቦታ ኣብ ክልተ ኣውራጃታት ኤርትራ ኢዩ(1)። ጣልያን ነዚ በብግዜኡ ኣብ ከበሳታትን ቆላታትን ዝገሃድ ዝነበረ ርኡይ ናይ መግቢ ሕጽረት ብኸመይ ዝአመሰለ መንገዲ ይፈትሖ ከም ዝነበረ ንጹር መረዳእታ የብለይን። የግዳስ ምስቲ ስርዓት ተኣሳሲሮም ዝነበሩ ውልዶ/ፈለምቲ ከተማታት ተጠቀምቲ ናይ ምግቢ ኣህልኾ ከም ዝነበሩ ኣደይ ተዘንቱ። ብመጀመርያ ሓምሳታት ፈረንጂ ሀገር ለቂቖም ህዝቢ ኤርትራ ድማ ብዝተፈላለየ ስርዓት ሓበሻ (ህግደፍ ደሚርካ) ክምሐደር ምስ ጀመረ፡ ኩነታት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳኸፍኤ ኢዩ ዝኸደ። ህዝቢ ኣብ መዓልታዊ ተዋስእኦም ‘ኣንታ እቲ ረዲኤት ድአ ደንጉዩ’ ‘ኣብ ዓዲ እከለ ረዲኤት ምዕዳል ጀሚሮም’ ‘ብረዲኤት ዝዕደል እኽሊ ስዋ፡ግዓት፡ ጎጎ ኣይከውንን ኢዩ’ ክብል ምስ ደፈረ ኢዩ ኩነታት ሕርሻ ኤርትራ ጥዕና ዘይብሉ ምዃኑ ዘመስከረ።
ህዝባዊ ግንባር ድሐር ህግደፍ በትረ ስልጣን ምስ ጨበጠት ክሳብ ክንደይ ናይ ኤርትራ ሕርሻ ምዕባሌ ኣርእዩ። ነዚ ሕቶ’ዚ ንምምላስ ምሉእ ዘይኮነ እንታይድኣ ከፊላዊ ገጽታ ናይ ድሕረነጻነት ኤርትራ ኣብ ዘመልክቱ ዳታታት(data) ምምርኳስ ትግደድ። ብወገነይ ናይ ኣድልዎ ዝንባሌ ኣለዎ (መሻረዊ) ኢለ ክይክሰስ ዝጠቕሶም ፍጻሜታት ካብ 1994 ንነጀው ዘሎ ግዜ ዝምልከት ጥራይ ኢዩ። እቲ ቅድሚኡ ዝነበረ እዋን (1991 199) ከም ናይ መሳለይ ወይ ናይ ጸጋ ጊዜ ቖጺረ ኣብ ጸብጻብ ኣይእትዎን ኢየ። ብምቕጻል፡ ኣብዛሑ ህዝቢ ዓለም ናይ ኤርትራ ህዝቢ ወሲኽካ እቲ ብብዝሒ ዝምገቦ ጻዕዳ እኽሊ (grains) ስለ ዝኾነ ግምገማይ ኣብ ጻዕዳ እኽሊ ዘተኮረ ክኸውን ኢዩ።
ብ1994 ኣብ ኤርትራ ብጻዕዳ እኽሊ ዝተሸፈነ መሬት 31200 ሄክታር ኮይኑ አብዚ ዓመት’ዚ ድምራዊ እቶት 148400 ኩንታል ኢዩ ኔሩ። ኣብ 2014 ዝአተወ እኽልን ዝተዘርኤ ስፍሓት መሬትን ምስ 1994 ክነጻጸር እንከሎ ፡ ምህርቲ ብ47% ከምዝወሰኸ፡ ናይ ግራውቲ ስፍሓት ድማ ካብ 300% ንላዕሊ ምድያቡ ይሕብር። ይኹን እምበር ናይ ምህርቲ ዕብየት ክምዝገብ ዝተኽእለሉ ዋና ምኽንያት ምናልባት ቅድሚ ሕጂ ተዘሪኦም ዘይፈልጡ ወይ ድማ ባዲሞም ዝጸንሑ መሬታት ብሰፊሑ ስለ ዝትሓርሱ ክኸውን ይኸእል። ካባኡ ዝተረፈ ምህርቲ ክዓቢ ዝኸኣለ ብዘመክሕ ተክኒካዊ ደገፍ ተሰንዩ ከም ዘይኮነ ርዱእ ኢዩ። ብገምጋም ካብ ሓደ ሄክታር ዝተረኽበ ምህርቲ ዳርጋ ንዓመታት ምምሕያሽ ከየርአየ ኢዩ ጽኒሑ። (2) ክሳብ ሕጂ ዘቕረብክዎ ቁንጽል ስእሊ ሕርሻ ኤርትራ ካብ ዘባህርር ዘፈስሀ፥ ካብ ቀቢጸተስፋ ናብ ብሩህን ዘመክሕን ዘመን ዘሰጋግር ይመስል። ምኽንያቱ ኣብ ላዕሊ ካብ ዝተስምዩ ረቛሒታ ሓደኳ ይኹን ኣሉታዊ ገጽታ ስለ ዘየርአየ ኢዩ። እቲ ሓቂ ግን ኣብ ውሽጢ እዘን ከም መኣዝን እምኒ ጌረ ዘቐመጥክዎን ዓመታት’ውን እንተኾነ ብዙሕ ሕርሻዊ ላዕልን ታሕትን ኔሩ ኢዩ። ኣብ እተወሰኑ ዓመታት ሓደ ከም ጠንቂ ኮይኑ ናይ ምህርቲ ምንቑልቛዋል ዘስዓበ ድርቂ ኢዩ ነይሩ። እቲ ሃገር ብተደጋጋሚ ብድርቂ ክሽበብ ምጽንሑ ወግዓዊ ኣፍልጦ’ኳ እንተተነፍገና ብቢሕል ጎቦ በቲ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኬንያ፡ ሶማልያ ከምኡ’ውን ሱዳን በብግዜኡ ዝኽሰቱ ክሊማዊ ቀውስታት ናይ ኤርትራ ኩነታት ክንፈልጥ የኽእለና ኢዩ። ቀጻሊ ናይ ሳተላይት መልክዕ ወይ ስእሊ ከምዘመልክቶ ድማ ኤርትራ ሕምብርቲ ናይቶም ብድርቂ ዝጥቅዑ ሃገር ምዃና ንኽትርዳእ ናይ ክሊማ መዓርግ ሊቅነት ኣይድልየካን ኢዩ። እቲ ሕቶ ነዚ ተፈጥሮኣዊ ብድሆ ንምቅላስ ዝተቐየሰ መንገዲ ኣሎዶ ኢዩ? ዝኾነ ኮይኑ ኣብ ፈላሚ ክትዔይ ተመሊሰ ንኣንባቢ ኣንፈት ከትሕዝ እዚ ተወሳኪ መረዳእታ እነሆ። ጃምላዊ ምህርቲ ናይ 1995/96/97 ካብ ዝሐለፉ ዓመታት ብክልተ ሲሶ ክቅንስ እንከሎ ናይ ዝተዘርኤ መሬት ስፍሓት ድማ ካብ 31200 ሄክታር ብ1994፡ ብገምጋም ናብ 18392 ለጠቕ ኢሉ ንርእዮ። ካብዚ ብምቕጻል ቅድሚ 5 ዓመት ዘጓነፈ ሑሱም ተረክቦ ከይኣክል እንደገና ብ 2002 ን ብ 2003 ሰፊሕ መሬት ይዳሎም’በር ምህርቲ ኣይግድን ኢዩ ዝነበረ። ናይ ክልቲኡ ዓመታት ገምጋማዊ እቶት ካብ 50000 ኩንታል ዘይበዝሕ ፍጹም ኣሰካፊ ውጽኢት ኢዩ ዝነበረ። እዚ ምስቲ 1994 ዝተመርተ እኽሊ ክወዳደር ኣንከሎ ብ 200% ወሪዱ ንረኽቦ። ኣብዚ እዋን’ዚ ብድርቂ ዝተሃስዩ ዜጋታት ቁጽሪ ክሳብ 1.04 ሚልዮን ክግመት እንከሎ፡ ንምዕንጋሉ ድማ 1400000 ኩንታል እኽሊ ከምዘድሊ ብወሃብቲ ረዲኤት ትካላት ይንገር።
ካብ ኩሉ ዘገርም ነገር እንተሃለወ ዘበን ኣብ ዝልግሰሉ ማለት ኣኸዛ ብዓንተብኡ ኣብ ዘበስረሉ ግዜ ስአን ናውቲ ሕርሻ ኣቕርቦትን ካልኦት ክሚካላውን ኦርጋኒካውን ኣገደስቲ ናይ ምህርቲ ልፍንትን ብመጠንን ብግዜን ክቐርቡ ብዘይምኽኣሎም እቲ ብሓረስቶት ሰናይ/‘ጡዑም’ ዘበን ተባሂሉ ዝፍለጥ ከይተጠቐምካሉ ይሓልፍ። ኤርትራ ካብተን ኣዝዩ ዉሑድ ዘመናዊ ዱኽዕን ጸረ ኣባልዕን እትጥቀም ምዃና ናይ ህቡራት መንግስታት ናይ መግብን ሕርሻን ውድበ ጹሑፋት የመልክት።
ተፈጥሮ ዘስዕቦ ሽግራት ንጎኒ ገዲፍና፡ እቲ ቀጻሊ ናይ ምግቢ ሕጽረት ከግድዶ ዝኸአለ እንታይ ኢዩ ኢልካ ትምህርታዊ ሓዘል ምርምር ምስተካይድ፡ መልሱ ብዘይ ዐወንወን ትረኽቦ። ንሱ ድማ ሓላፍዘላፍ ዝኾነ ፖለትካዊ፡ ኤኮኖሚካዊ፡ ህብረተሰባዊን ፖሊሲ ናይ ትማል ህዝባዊ ግንባር ናይ ሎሚ ህግደፍ ዝኽተሎ ዘሎ ኢዩ። መፍረይ ዜጋ ኣብ ቅድሚኡ ተገቲሩ ዘሎ ናይ ሂወትን ሞትን ሕቶ ንኸይምልስ ኣደዳ ዓረር ምግባር ሓደ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ካልእ ድማ ኣብ ዘላታ ተወሰኸታ ከምዝብሃል በብዓመቱ ንሓረስታይ ዘየርብሑ ኣዋጃት ምውጻእ ኢዩ።
ደይመደይ ኢልካ ናይ ጠንቖልቲ ፖሊሲ ምርቃቕ ነቲ መፍረይ ኣካል መሀነኑ ኣጥፊኡ ካብ ግብረ ሰናይ ትካላት ሓገዝ ኣብ ክረኽበሉ ዘይክእል ኩነታት ሽሚምዎ ይርከብ። ‘ጹጉብ’ስያ ጡምይ ዘሎ ነይመስሎ’ ዝብሃል ምስላ ፡ መራሕቲ ህግደፍ ብጻዕዳ ጣፍን ብናይ ፈረንጂ መስተን ክላድዩ ሓፋሽ ግን ምጥማዩ’ኳ ከይገልጽ ብሞትን ብማሕዩርን የፈራርህዎ ምህላዎም ዝከሓድ ኣይኮነን። ነዚ ኩነታት’ዚ ዘይርኢ ባሃም ጥራይ ኢዩ።
ኣብ ላዕሊ ክገልጾ ከምዝፈተንኩ ፡ እቲ ኣብ ምፍራይ ዕድመ ደረጃ ዘሎ መንእሰይ ኣብቲ ብዕስክርና ዝፍልጥ ባርነት ተጸሚዱ ወይ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ፤ ሱዳን፤ ጁቡቲ፤ እስራኤል፤ ከምኡውን ኣብ ኤውሮጳ ኣብ ስደተኟታት ካምፕ ተዳጉኑ ይርከብ። መንእሰይ ዝተፋኦ ሃገር ድማ ስሕግ ኣንዳበለ ይነብር’ምበር ከድምዕ ኣይክእልን ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ዓቃብ ማይ ግድብ ይኹን ሰለሎ መንገዲ ይሰራሕ ብዘየገድስ፡ እታ ሃገር ዝረኤ/ዝድህሰስ ሃብቲ ዘይብላ ከም ዑኮት ተናዳፊት ፍንፍንቲ ኢያ። ኣይ ካብ ናይ ውሽጢ ሓብሓብታ ኣይ ካብ ደጋ መራሕታ ዘርምዞርሞ ዝተርፈት ዘይተመኒ ሃገር ኢያ። ናይ ወጻኢ ሕሳብ ባንኮም ብስርቂ ዝዘቕበበ፡ ናይ ቀድም ሽዳ ወደይቲ ናይ ሕጂ ኣስካርባ ዓጥጥ ለበስቲ ዝኾኑ መራሕቲ ህዝባዊ ግንባር፡ ምስ ናይ ቀረባ ጎረባብቲ ዘሎ ሕለፍያ ከይኣኽሎም እንደገና ምስ ኣፍርይቲ ናይ ጥፍአት መሳርያን ምስ ናይ ላምባ አምረትን (ተቛመርቲ ኣዕራብ) ብምሽራኽ ነታ ሃገር ኣብ ዘይትወጾ መዓሙቓ ክሸምዋ ይሰናደዉ ኣለዉ።
ውጽኢት እዚ ኩሉ ድማ ነታ ሃገር ካብ መግቢ ውሕስነት ናብ ተመጽዋትነት፤ ካብ ዞባዊ ተሐባባርነት ናብ ኣህጉራዊ ተጸባኢነት፤ካብ ሓበንነት ናብ ድከትነት የምርሓ ኣሎ። እምበኣርከስ ነዚ ተገንዚቦም እቶም ኣብዚ እከይን ዝምቡዕ ኣመሓዳድራ ህግደፍ ዘይትቛማጥዑ ናይ ኤርትራ ሰበ ስልጣናት ምስ ተደናገጽቲ በርጌሳውያን ተሐባቢሮም ሃገራዊ ግዴታኦም ክገብሩ ንጽበ። ኤርትራ ሰባን ማላን ክተድሕኑ እትኽእሉ ድማ ኣቱም ኣብ ውሽጢ ሃገር እትርከቡ ግዳይ ናይዚ ዝንቡዕ ኣመሓድራ ሕፍንቲ ዘይአኽሉ ጎሓላሉ ቀትሪ ምዃንኩም ኣይትረስዑ። ሃየ ነዚ ዓንቧኽ ስርዓት (paper Tiger) ካብ ሱሩ ጓሕጒኩም ኣብ ታሪኽ ጓሓፍ ሰንድውዎ።
(1)Margaret Bonner, USAID/ Ethiopia Program from FY 1951 to FY 1978. (Addis Abeba Mission, 1978).
(2 ) FAO statistics


text:
ፕሬዚዳንት ኢሳያስን ፕሬዚዳንት እስማኤል ኦማር ጊሌን ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብምርኻብ ተዛቲዮም
ኣዲስ ኣበባ፣ 08 መስከረም፣ 2011 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ፕሬዚዳንት ኤርትራ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ፕሬዚዳንት ጅቡቲ እስማኤል ኦማር ጊሌን ኣብ ስዑዲ ዓረብ ብምርኻብ ተዛቲዮም።
ብምኽንያት ጎንፂ ዶብ ርክበን ኣቋሪፀን ዝነበራ ኤርትራን ጅቡቲን ርክበን ከምብሓዱሽ ንምጅማር ዘኽእል ስምምዕ ምግባረን ይዝከር።
ትማሊ ድማ ክልቲኦም መራሕቲ ፊት ንፊት ብምርኻብ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝተጀመረ ርክብ ንምሕዳስ ዘኽእል ዘተ ኣካይዶም ኣለዉ።
ኣብ ቀረባ እዋን ሚኒስትራት ጉዳይ ወፃኢ ኢትዮጵያን ሶማሊያን ኣብ ጅቡቲ ዑደት ስራሕ ብምክያድ ርክብ ኤርትራን ጅቡቲን ዳግም ንምሕዳስ ዘኽእል ዲፕሎማሲያዊ ፃዕሪ ምክያዶም ዝዝከር ኢዩ።
ብመሰረት እዚ ኣብ እዋን ዑደት ሚኒስትራት ወፃኢ ዝተገበሩ ስምምዕነታት ብዕሊ ንምጅማር ዘኽእል ስምምዕ ትማሊ ተፈፂሙ ኣሎ።


text:
ዜና ኤርትራ
ኤርትራን እስራኤልን ምስጢራዊ ዝርርባት የካይዳ
ኤርትራን እስራኤል ብጉዳይ ስደተኛታት ብዝምልከት ምስጢራዊ ዝርርባት የካይዳ ከምዘለዋ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ኣምባሳደር እስራኤል ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ተደጋጋሚ እዋን ናይ ቴሌፎን ዝርርብ ከምዘካይድ ዝጠቐሱ እቶም ምንጭታት፣ ብወገን እስራኤል ድማ ምስቲ ኣብ እስራኤል ዝርከብ ኣምባሳደር ኤርትራ ቀጥታውን ናይ ቴሌፎንን ርክባት ይካየድ ምህላዉ የረድኡ።
ባንክታት ኤርትራ፣ ጽኑቕ ምቁጽጻር ክገብራ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ
ባንክታት ኤርትራ፣ ካብ 10 ሽሕ ናቕፋ ንዘውጽእ ሰብ ጽኑቕ ምቁጽጻር ክገብራ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ።
እቲ ብወግዒ ዘይኮነ ብውሽጢ ውሽጢ ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ፣ ካብ ንግዳዊ ባንክ ይኹን ባንክ ኣባይቲ ልዕሊ 10 ሽሕ ናቕፋ ዘውጽእ ሰብ፣ ኣቐዲሙ ቅድሚ ሓደ መዓልቲ ፎርም ክመልእን ነቲ ገንዘብ ድማ ንጽባሒቱ ተመሊሱ ከውጽኦን ዝእዝዝ’ዩ።
ኣብ ለንደን ዝቕመጡ ኤርትራውያን ኣንጻር እስራኤል ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም
ኣብ ለንደን ዝቕመጡ 10ታት ኤርትራውያን ኣንጻር እቲ እስራኤል ስደተኛታት ንምቕያድ ወጢናቶ ዘላ መደብ ተቓውምኦም ንምስማዕ ኣብ ቀጽሪ ኤምባሲ እስራኤል ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም ክብል ዋይ ኔት ነውስ ሓቢሩ።
20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዶብ እስራኤል ተጋሪዶም
20 ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብቲ ናብ እስራኤል ዘእቱ ሓጹር ተጋሪዶም ንሽዱሽተ መዓልታት ብዘይመግብን ማይን ከምዘለዉ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቶም ኤርትራውያን በረኻ ሲናይ ኣቋሪጾም ናብ ዶብ እስራኤል ኣብ ዘሎ 240 ኪሎሜተር ዝዝርጋሕ ሓጹር ድሕሪ ምጽግዖም፣ ወትሃደርታ እስራኤል ስለዝኸልከልዎም’ዮም ኣብቲ ናይ ሓጹር ቦታ ረዳኢ ስኢኖም ዘለዉ።
ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ስርሓ ደው ከተብል'ያ
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ኣስመራ ንእትርከብ ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ ሓድሽ ናይ ስራሕ ውዕላ ከይተሐድስ ከልኪሉ።
እታ ናይ ነዊሕ ዓመታት ታሪኽ ዘለዋ ኣብ ኣስመራ እትደኮነት እንኮ ቤት ትምህርቲ ኢጣልያ፣ ኣብዚ ሓድሽ ዓመተ ትምህርቲ ኣብ መስከረም ኣብ ዝጅምረሉ ስርሓ ንኸይትጅምር ተኸልኪላትሉ ዘላ ምኽንያት፣ ኣካየድታ ካብ ሚኒስትሪ ትምህርቲ መብርሂ ክወሃቦም ይሓቱ እኳ እንተለዉ፣ ንጹር መልሲ ዝህቦም ኣካል ግና ክርከብ ኣይተኻእለን።


text:
ኣብ ምዕባለ ሙዚቃ ኢትዮጵያ ወሳኒ ተራ ዝነበሮ ሻለቃ ግርማይ ሓድጉ፡ ኣብ መበል 90 ዓመቱ ናብ`ዚ ናብ ኣመሪካ ናብ ደቁ ምስ መጸ ኣብ ክፍለ-ግዝኣት ኣሪዞና ዓሪፉ`ሎ። ኣብ ክቡር ዘበኛ እናሀለወ ከም በዓል ጥላሁን ገሰሰ ዝበሉ ዓበይቲ ደረፍቲ ዘፍረየ ግርማይ ሓድጉ፡ ድሕሪ ናጽነት ናብ ሃገሩ ኤርትራ ብምኻድ ንሃገራዊ ወተሃደራዊ ማርሽ ኤርትራ ኣብ ምምራሕን ምስትምሃርን ዓቢ ኣበርክቶ ጌሩ።
ኣብ ኣስመራን ኣዲስ ኣበባን ዝፈልጥዎ ሰባት ብዛዕብኡ ርእይትኦም ኣካፊሎም ኣለዉ።
ብተመሳሳሊ ኣደ ሙዚቃ ኤርትራ ካብ ዝብሃላ ነባራት ደራፊትን ሃራሚት ክራርን ጸሃይቱ በራኺ ትማሊ ሓሙስ ግንቦት 24 ኣብ መዓልቲ ናጽነት ኣብ ኖተርዳም ሆላንድ ዓሪፋ-ስነ-ስርዓት ቀብራ ኣብ ኤርትራ ክፍጸም`ዩ።
ብዛዕባ ክልቲኦምን ብዛዕባ ዝኽሪ ነባር ድምጻዊ ገብረጻድቕ ወልደሃንስን ዝተዳለወ መደብ ቂሐ-ጽልሚ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
ኤርትራ
ኤርትራ አብ ምብራቕ አፍሪቃ ካብ ዝርከባ ሃገራት ሓንቲ ኮይና : ብስሜናዊ-ምዕራብ ምስ ሱዳን፣ ብሰሜናዊ-ምብራቕ ምስ ቀይሕ ባሕሪ፣ ብደቡብ ምስ ኢትዮጵያ፣ ብደቡባዊ-ምብራቕ ምስ ጅቡቲ ትዳወብ። ኤርትራ ዝብል ስም ካብ ላቲን Mare Eritreum ዝተወስደን ኰይኑ መሰረቱ ናይ ግሪክ Ἐpuθpὰ θάλatta ሐረግ ኰይኑ ትርጉሙ ድማ ቀይሕ ባሕሪ ማለት ዮ። እዚ ስም ነዚ አካባቢ ዝሃብዎ ኢጣልያውያን አብ ጥሪ 1890 ግዝአቶም ክእውጁ እንከለዉ (ተመሳሳሊ ስም ብጀርመናውያን 1870 ከምኡ ውን ግብጻውያን 1860ታት አብ ጥቕሚ ውዒሎም እዮም ፣ እንተዀነ ግን አየናይ ክፋል ከም ዘመልክት ንጹር አይነበረን)። ኤርትራ፣ ከም ሃገር፣ ብኢጣልያዊያን ድሕሪ ምምስራታ አብ ሓሙሽተ ዝተፈላለዩ ኵነታት ብምሕላፍ ነዚ ዘሎ አቃውማ ሒዛ ትርከብ። ቅድሚ 1890 አብ ዝነበረ ግዜ እቲ ዝነበረ ናይቲ ከባቢ ታሪኽ አብ ትሕቲ"ኤርትራ" ብዝብል ዝጽዋዕ እንተዘይኮይኑ ነዚ ሓድሽ ኤርትራ ልዑል ግንዛበ ከምዝህብ ተመራመርቲ ታሪኽ ቅድሚ 1890 ንዘሎ ታሪኽ ምጽናዕ አገዳሲ ምዃኑ ይሰማምዑ።
- 1 ቅድሚ(1890)
- 1.1 ክዴቭ ፓሻ
- 1.2 ሰለስተ ክፍልታት ኤርትራ
- 1.3 ሃጸይ ዮሃንስ፣ ግብጻውያን፣ መህዳውያንን ኢጣልያውያንን
- 2 ኮሎኒያ ኤርትራ (1890-1941)
- 2.1 ምስፍሕፋሕ መግዛእቲ ጣልያን
- 2.2 ንቕሓት ህዝቢ ኤርትራ
- 2.3 አገዛዝኣ ጥልያን አብ ኤርትራ
- 2.3.1 ሓይሊ ኢጣልያ
- 2.3.2 አመሓዳድራ
- 2.3.2.1 ስርዓተ ትምህርቲ
- 2.3.3
- 2.3.3.1 ፋሽሽቲ ጥልያንን ስርዓተ አፓርታይድን
- 2.3.3.2 ኢኮኖሚያዊ 'ዕቤት
- 3 እንግሊዝ ወታደራዊ አገዛዝአ 1941 -1952)
- 3.1 ሕግን ስርዓትን
- 3.2 ካልአይ ኵናት ዓለም
- 3.3 ድሕሪ ኵናት
- 3.4 ማሕበር ፍቕሪ ሃገር
- 4 ኢትዮጵያ ኤርትራ ፌዴሬሽን (1952-1962)
- 4.1 ምምሕዳር ኤርትራ
- 5 ጎበጣ ኢትዮጵያ (1962-1991)
- 5.1 ዘውዳዊ ስርዓት ኢትዮጵያ (1962-1974)
- 5.1.1 ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ጀብሃ)
- 5.1.2 ናይ ጀብሃ ውድቀትን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን
- 5.2 ስርዓት ደርግ (1974-1991)
- 6 ሃገረ ኤርትራ (1991)
ዓረበኛ፣(دولة إرتريا,ዳውላት ኢሪትሪያ),ወግዓዊ ሃገረ ኤርትራ, ብሓደ ሰልፊ ብዝምራሕ ፕርሲደንታዊ መንግስቲ እትምራሕ ፣ ኣስታት 6 ሚልዮን ህዝቢ ዘለዋ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ እትርከብ ሃገር ኢያ። ኤርትራ ብ1991 ድሕሪ ናይ ሰላሳ ዓመታት ፖለቲካውን ብረታውን ቃልሲ ኣንጻር ኢትዮጵያ ካብ ምሕደራ ኢትዮጵያ ነጻ ድሕሪ ምዃን፣ ብ1993 ብዝተገብረ ህዝባዊን ዝተፈላለዩ ኣካላት ማሕበረሰብ ዓለም ዝተዓዘብዎን ረፈረንዶም ልኡላውነታ ዝኣወጀት ሃገር ኢያ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዝተገብረ ህዝባዊ ሪፈረንደም ዓለም ብዘገረመ ውጽኢት 99.8 ሚእታዊት ንናጽነት ኣድሚጹ። ኤርትራ ብ ሰሜንን ምዕራብን ምስ ሱዳን፣ ብደቡብ ምስ ኢትዮጵያ ብ ደቡባዊ ምብራቕ ምስ ጂቡቲ ትዳወብ። ብምብራቕ ኣፍደገ ባሕሪ ከኣ ናይ ኣስታት 1200 ኪሎሜተር ገማምግም ኣብ ቀይሕባሕሪ ኣለዋ። ቅርጸ መሬት ኤርትራ ኣብ ሰለት ይምቀል፣ ካብ ደቡብ ናብ ሰሜን ብ ማእከ ዝስንጥቕን ምጡን ኩነታት ኣየር ዘለዎን ከበሳ፣ ብኽልተ ጎድንታት ናይ ከበሳ ዝርከብ ናብቲ ምዉቕ ኩነታት ኣየር ዝወርድ ጎቦታት ዝበዝሖ ምብራቓውን ምዕራባውን ኣጻድፍ፣ ከምኡ ውን ትሑት ብራኸ ዘለዎ መታሕትን። ዝለዓለ ጻዕቂ ህዝቢ ዘለዎ ቦታ እቲ ምቹእ ኩነታት እየር ዘለዎ ከበሳ ኮይኑ ዳርጋ 50-55 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ኣብቲ ዝያዳ ጎላጉል ዘለዎ ደቡባዊ ክፋሉ ይቕመጥ። ዝበዝሕ ህዝቢ ከበሳ ኤርትራ ክርስትያን ክኸውን ከሎ መትሕት ኤርትራ ብተዛማዲ ስሕው ዝበለ ጻዕቂ ህዝቢ ዘለዎ ኮይኑ ዝበዝሑ ተቐማጦኡ ሰዓብቲ ምስልምና እዮም።
ዓበይቲ ከተማታት ኤርትራ
- ኣስመራ
- መንደፈራ
- ዓዲ ቀይሕ
- ዓዲ ዃላ
- ኣፍዓበት
- ምጽዋዕ
- ዓሰብ
- ጢዖ
- በይሉል
- ሽዕብ
- ሕምብርቲ
- ባረንቱ
- ደቀምሓረ
- ፍልፍል
- ጊንዳዕ
- እምኒ ሓይሊ
- ከረን
- ናቅፋDin kod: 9997. Skriv in koden för att fortsätta.
- ሰንዓፈfortsätta
- ተሰነይ
- ዙላ
- ባድመ
- ኤርትራ
- ሃገረ ኤርትራ
- State of Eritrea ስቴት ኦፍ ኤሪትሪ
ሰገነይቲ
ሰንደቕ ዓላማ (ባንዴራ)
ብመሰረት ቅዋም ሃገረ ኤርትራ፡ "ሃገራዊት ባንዴራ ኤርትራ ወርቃዊ ኣቑጽልቲ ኣውሊዕ ዘለዋ፥ ቀጠልያ ቀይሕን ሰማያውን ዝምድራ እያ።" ብተወሳኺ ውን ነቲ "ዝርዝራ ብሕጊ ይውሰን" ዝብል ናይ ቅዋም ጽሑፍ ምርኩስ ብምግባር፡ ሕጊ ሃገረ ኤርትራ ንነፍሲ ወከፍ ዝርዝር ናይዛ ባንዴራ ትርጉም ሂብዎ ኣሎ። [1] ቀይሕ ሕብሪ ንሃገር ሓራ ንምውጻእ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ሰላሳ ዓመታት ቃልሲ ዝፈሰሰ ደም ይውክል። ቀጠልያ ሕብሪ ንሃገራዊ ልምዓት ክውክል እንከሎ ሰማያዊ ሕብሪ ድማ ንባሕራዊ ጸጋታት ዝገልጽ እዩ። ክልቲኦም እዞም ሕብርታት ካብ ጸጋም ንየማን እንዳገፍሑ ይኸዱ እዚ ድማ ነቲ እንዳበረኸ ዝኸይድ ምዕባለ ሃገርን ምዝመዛ ባሕራዊ ጸጋታትን ዝገልጽ ምዃኑ እዩ። ብኣንጻር'ዚ እቲ ካብ ጸጋም ንየማን እንዳጸበበ ዝኸይድ ቀይሕ ሕብሪ ዝሓለፈ ኲናትን ምፍሳስ ደምን የብቅዕ ዝብል ትርጉም ዝሓዘለ እዩ። ኣብ ማእከል ዝርከብ "ወርቃዊ ኣቑጽልቲ ኣውሊዕ" ድማ ንማዕድናዊ ጸጋታት ሃገር ዝገልጽ ኮይኑ፡ እቲ ናይ ኣኽሊል ዝመስል ቅርጹ ድማ ካብታ ኣብ ግዜ ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ዘገልገለት ባንዴራ ዝተወስደ እዩ።
ኣርማ ኤርትራና
- ርእሰ ከተማ አስመራ
- ሃገራዊ ቋንቋ ትግርኛ፣ ዓረብ፣ እንግሊዝኛ
- አመራርሓ ፕረዝደንታዊ
- ፕረዚደንት እሳያስ አፈወርቂ
- ዓበይቲ መዓልታት
- ግንቦት ፲፮/24 ቀን ፲፱፻፹፫/1991 ዓ.ም.ግ/ፈ]]
- መዓልቲ ናጽነት
- ብዝሒ ህዝቢ
- ናይ 2009 ዓምፈ ግምት
- 2008 ዓምፈ ቆጸራ ህዝቢ
- 5,224,000 (መበል109)
- 5,291,370
- ባጤራ ናቅፋ
- ሰዓት UTC +3
- መእተዊ ቴለፎን +291
- ናይ ኢንተርነት .er
ክዴቭ ፓሻ[edit | edit source]
1860ታት መጀመሪያ ፣ናይ ግብጺ መራሒ ኢስማዒል ከዴቭ ፓሻ ዞባ ናይል ሰፊሕ ናይ ግብጽ ግዝአት ከስፋሕፍሕ ተላዕለ። ነዚ ሓዲሽ ግዝአቱ ድማ ካርቱም ማእከል ከተማ ገይሩ ንሱዳን ከም ግዝአቱ ሓዘ። ቀጺሉ ድማ አብ ቀይሕ ባሕሪ ብ1865 ድሕሪ ምቁጽጻሩ አብ 1870ታት መጀመሪያ ክሳብ ሕንድ ውቅያኖስ ተቆጻጸረ ። እምበኣርከስ በዚ እዩ ካርቱም-ከሰላ- ከረን -ምጽዋዕ ኢሉ ዝአተወ፤ ብ1872 ነዚ ስልታዊ መንገዲ ናይ ክዴቭ ፓሻ ሰራዊቶች ተቆጻጸሩ። በዚ ከይተሓጽሩ ድማ ንከበሳ ውን ክቆጻጸሩ ተበገሱ። ከበሳ ብባሕሪ ነገስታትን መሳፍንቲ ትግራይን ይወራረስ እዩ ዝነበረ፤ ሰለስተ ክፍልታት ኤርትራ ኤርትራውያን ቀጽልዎ ታሪኽና ቢኢትዮጵያ ክቕየር ብዙሕ እዩ ዝጸዓር ዘሎ
- ↑ "ቅዋም ኤርትራ" Ertrea Daily.net 2009-03-10 retrieved 2017-05-19


text:
ኣብ ኤርትራ ብዙሕ ኣብ ጸብጻባት ዜና ዘይስማዕ ኣወንታዊ ምዕባለታት ከምዘሎ ብራንውን ብሩቶን ትገልጽ። “ ብተነጽሎ ምንባር ክኢሎሞ`ዮም፡ ነቲ ዘዐውትዎ ነገራት ግን ኣፍልጦ ምሃብ ግቡእ`ዩ”።
ሚስስ ብሩቶን ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዝተነብረ ማዕቀብ ክትዛረብ ከላ፡ “እቲ ማዕቀብ ምቕጻሉ ምኽንያታዊ ኣይኮነን፡ ኤርትራ ንኣልሸባብ ከምዘይትድግፍ እቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ከይተረፈ ተሰማሚዕሉ`ዩ” ትብል።
ኢትዮጵያ ንውሳነ ኣህጉራዊ ብይን ኮሚሽን ዶብ ዘይተኽብር ዘላ፡ ኣውሓሲት`ቲ ውዕል ዝኾነት ኣመሪካ፡ ኢትዮጵያ ቃላ ክተኽብር ስለዘይሓዘታ`ዩ ትብል።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኣመሪካን ዘሎ ምሕዝነት ክመሓየሽ ዘይክኣለ ከም በዓል ኣማኻሪት ሃገራዊ ድሕነት ሱዛን ራይስ ዝበሉ ኣብ`ቲ ሰንሰለት ናይ መንግስቲ ኣመሪካ ምህላዎም`ዩ ዝብል እምነት ኣለዋ ብራንውን።
ብራንውን፡ ኣብ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ንኡሳን ሃይማኖታት ዝፍጸም በደል ከምዘሕዝና ገሊጻ`ላ፡ ምሉእ ትሕዝቶ ቃለ-መጠይቕ ኣብ`ዚ ስምዕዎ፡


text:
ቁፅሪ ህዝቢ ዕለማና 7 ቢልዮን ከምዝበፀሐ ዕላዊ ኣብ ዝኾነሉ ጥቅምቲ 31 ፍርቂ ለይቲ ኣብ ኢትዮዽያ ዝተወለዱ ቆልዑ ክካየደሎም ዝቐነየ ፅምብል ልደት ትማሊ ኣብ ሆስፒታል መቐለ ተዛዚሙ።
ኣብ ኢትዮዽያ ትካል ስነ ህዝቢ ውድብ ሕቡራት ሃገራት(UNFP) ኣብ ዝንቀሳቐሰለን ከባብታት ማለት ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ትግራይ፣ኣምሓራ፣ኦሮምያ፣ደቡብን ዓፋርን ኣብቲ ዕለት ዝተወለዱ ሕንጠያት ሸሊሙ እዩ።
እቶም ህፃውንቲ ካብቲ ትካል ክዳውንቲ፣ወርቅን ናይ 10 ሽሕ ቦንድ ብወለዶም ኣቢሎም ተቐቢሎም ኣለዉ።
ኣብ ኢትዮዽያ ተወካሊ እቲ ትካል ቤንዋ ካላሳ “ወሰኽ ቁፅሪ ህዝቢ ዓለም ፀጋን ፀገምን ባእታታት ኣለዉዎ። እዚ ድማ በዝሒ ህዝቢ ንባዕሉ ሓይሊ እዩ ኮይኑ ግና ብፍላይ ምስ ድኻታት ሃገራት ስለዘይኸይድ ናብ ተግባራዊ ስራሕ ክንኣቱ የኽእለና። እዚ ቀሊል ኣይኮነን ኮይኑ ግና መፍትሒ ኣለዎ። ምጣነ ስድራ ተግባራዊ ንምግባር ናይ ባህሪ ለውጢ ክመፅእ ኣለዎ” ኢሎም።
እቲ ኣብ ኢትዮዽያ ኣብቲ ዕለት ዝተወለዱ ቆልዑ ፅምብል ልደቶም ንምኽባር ኣብ 6 ክልላት ክካየድ ዝቐነየ ስነ ስርዓት ተዛዚሙ ኣሎ። እቲ ዋኒን ግና ቀፃሊ እዩ።
“እቲ ሎማዓንቲ ልደቱ ዝኽበር ዘሎ ማማይ ዓብዩ፣ ናብ ቤት ትምህርቲ ኸይዱ ተማሂሩ ስራሕ ረኺቡ፣ ወላዲ ኾይኑ ክንርእዮ ኣለና።” ኢሎም ቤንዋ ካላሳ።


text:
ናይ ሕቡራት መንግስታት ፕሮግራም ምግቢ ዓለም ኣብ ቀርኒ አፍሪቃ ንዝርከቡ ኣዝዮም ተአፈፍቲ ግዳያት ደርቂ ንምሕጋዝ ፃዕርታቱ አሐይሉ'ሎ።
ዳይረክተር'ቲ ትካል ሕቡራት መንግስታት ዦሰት ሸረን እቲ ትካል ኣብ ቀርኒ አፍሪቃ ብብርክት ዝበለ ደርቂ ንዝጠመዩ ሚልዮናት ሰባት ምግቢ ኣብ ምቅራቡ ከም ዘሎ ገሊፀን።
ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ጁቡቲን ኡጋንዳን አስታት 6-ሚልዮን ሰባት ይምግብ ከም ዘሎ ዝገለፀ ፕሮግራም ምግቢ ዓለም እቲ ቁፅሪ ኣብ ዝቅፅላ አዋርሕ ናብ 10-ሚልዮን ክብ ክብል ከም ዝኽእል'ውን አጠንቂቁ'ሎ።
እዚ ከምዚሉ'ኸሎ ናብ ደቡብ ምብራቅ ኢትዮጵያ ቁፅሪ ዝአትው ስደተኛታት ሶማል ኣብ መወዳእታ'ዚ ዓመት ብዕፅፊ ክውስኽ'ዩ ክብሉ ሓደ ላዕለዋይ በዓል-ስልጣን አሜሪካ አፍሊጦም።
ኣብ ቤት-ዕዮ ጉዳያት ወፃኢ አሜሪካ ምኽትል ሓጋዚ ፀሓፊ ቤት-ፅሕፈት ስነ-ህዝቢን ስደተኛታትን ዶ/ር ሩቡን ብርጌት ምስ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ አሜሪካ አምባሳደር ዶናልድ ቡዝን ምኽትል አመሓዳሪ ዓለም-ለኸ ትካል ረድኤት አሜሪካ ዶናልድ ስታይንበርግ ብምኻን አብ አዲስ አበባ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ዶሎ አዶ ናብ ሓደ ሚእቲ ሽሕ ዝፅግዑ ሶማልያውያን ስደተኛታት ከም ዘለውን እቲ ዋሕዚ ስደተኛታት በዚ ኣንተደቀፂሉ ኣብ መወዳእታ'ዚ ዓመት እቲ ቁፅሪ ብዕፅፊ ክውስኽ'ዩ ኢሎም።
ኣስዒቦም'ውን " ክነግረኩም ዝኽእሎ ነገር ምስቶም ስደተኛታትን ደቆን ኣብ ሕቁፍአን ኸለው ዝሞትወን አዴታት ብምዝርራብ እቲ ኩነታት ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምኻኑ'ዩ " ኢሎም።
ምኽትል አመሓዳሪ ዓለም-ለኸ ትካል ረድኤት ኣሜሪካ ዶናልድ ስታይንበርግ ብወገኖም " ኣብ ኬንያ 3.5 ሚሊዮን ህዝቢ ንዝገደደ ሕፅረት ምግቢ ተቃሊዑ'ሎ። ኣብዚ ኣብ ኢትዮጵያ'ውን ካብ ሎሚ ጀሚሩ ብግልፂ ዝተነገረ ሓድሽ ቁፅሪ 4.5 ሚልዮን ህዝቢ ንተመሳሳሊ ሓደጋ ተቃሊዑ'ሎ። ኣብ ሶማል 2.9 ሚልዮን ኣብ ጁቡቲ 120-ሽሕ ህዝቢ ንጥምየት ተቃሊዑ'ሎ" ኢሎም።
ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ዶሎ ኦዶ ካብ ዝርከቡ ዓሰርተታት አሽሓት ሸውዓተ ቆልዑ ብጥምየት በብመዓልቱ ከም ዝሞቱ እቶም ናይ ዓይኒ መሰኻኽር መስኪሮም'ለው።


text:
ፓርትታት ኮንግረስ ህዝቢ ኦሮሞን ናይ ኦሮሞ ፊደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ምንቅስቓስን ናይ ኦሮሞ ፌደራላዊ ኮንግረስ ብዝብል ሽም ሓድሽ ፓርቲ ምፍጣሮም ኣፍሊጦም።እቲ ፓርቲ መንግስቲ ብሽብር ንዝኸሰሶም ንኣቶ በቀለ ገርባ ናይቲ ሓድሽ ፓርቲ ምኽትል ፕሬዝዳንት ገይሩ መሪፁዎም።
ሓዱሽ ፓርቲ ንምፍጣረ ኣብ ዝተፀውዐ ጉባኤ ተኣከብቲ ካብዘውፅእዎ ምግለፂ ከምዝተገለፀ ኮንግረስ ህዝቢ ኦሮሞን ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ኦሮሞን ብውልቂ ብምቅላስ ዝተወሰነ ውፅኢት እንተመዝገቡ እውን ዝቃለስሉ ንዘለው ህዝቢ ዝደልዮ ውፅኢት ንምምፃእ ስለዘይክኣሉ እዞም ውድባት ናይ ህዝቦም ቓልሲ ኣብ ሸቱኡ ንምብፃሕ ብሓባር ንምቅላስ ሓድነት ብምፍጣር ሓደ ናይ ፖለቲካ ፓርቲ መስሪትና ኣለና ይብል።
እቲ መግለፂ ሕዚ ኣብ ኢትዮጵያ ኣለው ዝበሎም ዓብየቲ ፖለቲካዊ፡ኢኮኖሚያውን ማሕበራውን ሽግራት ዘንፀባረቐን ንመፍትሒኦም ፃውዒት ዘቕረበን እዩ።ምንጪ እቶም ሽግራት ገዛኢ ፓርቲ ኢህወድግ እዩ ይብል።
እቲ ናይ ሓባር መግለፂ ኢትዮጵያ ተቐቢላ ኣብ ሕገመንግስታ ዘፅደቐቶም ዓለምለኸ ሰነዳት ሰብኣውን ዴሞክራሲያዊን መሰላት ኢህወደግ ብምጥሓስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኦሮሞ እናብፅሖ ዝርከብ ተግባራት ምንክልባት፡ምፍርራህ፡መግረፍቲ፡ ማእሰርትን መቕተልትን ብቕልጡፍ ጠጠው ንኸብል ብኣፅንኦት ንፅውዕ ይብል።
ናይ ኦሮሞ ህዝቢ ባህልን ቛንቛን ንምምዕባል ኦሮምኛ ብህፁፅ ናይ ፈዴራል ናይ ስራሕ ቛንቛ ንክኸውን እውን ፀዊዑ’ሎ።
ኣቦመንበር ብምዃን ዝተመረፁ ዶክተር መረራ ጉዲና ነታ ሃገር ይኹን ንሓድሽ ፓርቶም ቀንዲ ፈተና ፖሊስን ኣሰራርሓን ኢህወደግ እዩ ክብሉ ይኸሱ።
እቲ መስራቲ ጉባኤ ብኣቦመንበርነት ዶክተር መረራ ጉዲና፡ብምኽትል ኣቦ ምነበርነት መንግስቲ ብሽብር ኸሲሱ ዝኣሰሮም ኣቶ በቀለ ገርባ ብዋና ፀሓፍነት ድማ ኣቶ በቀለ ነጋ መሪፁ’ሎ።
እቲ ውህደት ትማሊ ክፍፀም እንተሎ ተወከልቲ ሃገራዊ ምርጫ ቦርድን ካልኦት ተወከልቲ ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ፓርትታትን ተረኺቦም ነይሮም።


text:
እቲ ውጽኢት ናይ ቋንቋ-ትምህርቲ ፖሊሲ ኣብ ሃገረ-ሆላንድ ኣብዚ እዋን’ዚ ትሑት እዩ ዘሎ። ማሕበር- ሲቪክ ዝበሃል ትካል ነቲ ናይ ቋንቋ-ትምህርቲ ፖሊሲ ኣብ ሃገረ-ሆላንድ ከማሓይሾ ጻዕሪ የካይድ ኣሎ።
እቲ ዕላማ እዚ እዩ፡
- እቲ ናይ ማሕበራውን ናይ ሕጋውን መርመራ ውጽኢት ምእካብን ምምሕያሽን ናይቲ ሕጂ ዘሎ ፖሊሲ እዩ። ውጽኢት ናይዚ ዘሎ ፖሊሲ ክረኽቡ እዮም ዝፍትኑ።
- ነቲ ናይ ሕብረተሰብና ፖሊሲ ነዞም ሓደሽቲ ዝመጹ ከመይ ጌርና ከነማሓይሾ ንኽእል።። እቲ ፖሊሲ ድማ ጽፉፍ ውጽኢት ረኺቡ ምስቲ ዲሞክራስያዊ ሃገርና ዝሳማማዕ ክኸውን ክኽእል ኣለዎ።
ንስኻ ወይ ድማ ንስኺ እንታይ ክትገብር / ክትገብሪ ትኽእል / ትኽእሊ?
ነዛ ሲቪክ ትበሃል ትካል ብሓሳባት: ወይ ብኣካል ክትሕግዝ ቅሩብ እንተ ኰንካ: ወይ ድማ እቲ ዝካየድ ጉስጓሴ ክትሳተፎ እንተደሊኻ ይከኣል እዩ።
ንሕና ምስ ተመክሮ ዘለዎም መምሃራን (ቋንቋ-ሆላንድ)፡ወይ ድማ ናይ መንግስቲ ስራሕተኛታት: ክንማይጥ ድልዋት ኢና።
ነዛ ታሕቲ ዘላ ፎርም መሊእካ ነቲ ዝምልከቶ ኣካል ክትራኸቦ ትኽእል ኢኻ።
ሽማግለ
ኣደ-ወምበር: ታማር ደቫል ትባሃል ኣብ ናይ ኤራስሙስ-ዩኒቨርስቲ ትምህር እያ። ዝሓለፈ መስከረም ኣብ ከተማ-ላይደን ዩኒቨርስቲ ዶክትረይት ኣቢላ። ብሕጊ ዝተመረቐት ድማ እያ።ነቲ ብዛዕብኡ ዝጸሃፈቶ መጽሓፍ ከተምብብዎ እንትደሊኹም ኣብዚ ክትረኽብዎ ትኽእሉ ኢኹም።
ኣባል-ሽማግለ: ሰናይ ገብረኣብ ዝበሃል ድማ ናይ ሓንጎሎ-ተመራማሪ ኣብ ዩኒቨርስቲ ናይ ከተማ-ኣምስተርዳም ዝሰርሕ እዩ። ከምኡ ድማ ኣብ ኣምስተርዳም-ዩኒቨርስቲ-ኮለጅ ናይ ማሕበራዊ-ጉዳያት ሓላፊ እዩ።
ተሓዚ-ገንዘብ: ዓሊ ሞሓመድ ዝበሃል ድማ ኣብ ናይ ከተማ-ላይደን-ዩኒቨርስቲ ዶክትረይት ንኸብል ዝመሃር ዘሎ እዩ።
ንዓታትና ክትረኽበና እንተ ደሊኻ


text:
ኣብ ኔቫዳ ኣብ ዝተኻየደ ምርጫ ሂላሪ ክሊንተን ንተቀናቃኒአን ሰነቴር በርኒ ሳንደርስ ብጸቢብ ድምጺ ብምስዓር ኣብቲ ውድድር ንዴሞክራቲክ ፓርቲ ወኪሉ ፕሬዝዳንታዊ ሕጹይ ዩናይትድ ስቴትስት ንምዃን ይመርሓ ኣለዋ።
ዓወት ሂላሪ ክሊንተን ብደረጃ ሃገር ኣብ ዝተርግሐ መርበብ ዘለወን ሓያል ደገፍ ዝሕብር ስለዝኾነ ሳንደርስ ቀንዲ ደገፍቶም ካብ ዝኾኑ መንእሰያት ኣድምጽቲ ብተወሳኺ ንብዙሓት ደገፍቲ ዴሞክራሲዊ ፓርቲ ንምስሓብ ብዙሕ ክሰርሑ ኣለዎም ይብሉ ተንተንቲ።
ብወገን ሪፓብሊካዊ ፓርቲ ዲታ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዝሓለፈ ኣብ ኒው ሃምሽር፣ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ድማ ኣብ ሳውዝ ካሮላይና ኣብ ዝተኻየደ መባእታዊ ምርጫ ብምዕዋት ይመርሑ ኣለው።
ናይ ፍሎሪዳ ሰኔተር ማርኮ ሩቡዮ ንናይ ቴክሳስ ሰኔተር ቴድ ክሩዝ ብጸቢብ ድምጺ ስዒሮም ኣብ ካልኣይ ደረጃ ይርኸቡ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ጄብ ቡሽ ኣብቲ ናይ ቀዳም ምርጫ ራብዓይ ደረጃ ድሕሪ ምውጽኦም ካብ ሕጹያት ተወዳደርቲ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ከምዝወጹ ኣፍሊጦም ኣለው።
ወድን ሓውን ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንትታት ነበር ማለት እውን ወዶም ንፕሬዝዳንት ጆርጅ ኤች ዳብሊው ቡሽ፣ሓዎም ንጆርጅ ዳብሊው ቡሽ ዝኾኑ ጄብ ቡሽ ኣብዚ ኣጋጣሚ ብዘካየድዎ ወፍሪ ኮሪዐ ኣለኹ ኢሎም።
ዝቕጽል ቀዳም ፓርቲ ዴሞክራት ኣብ ክፍለ ግዝኣት ሳውዝ ካሮላይና ሪፓብሊካዊያን ድማ ኣብ ኔቫዳ ኣብ መባእታዊ ምርጫ ከድምጹ እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሎሚ ጥቅምቲ 24,2017 ዓ.ም ዝኽበር ዘሎ ዓለምለኸ መዓልቲ ፓልዮ ብዝወጸ ሓበሬታ መሰረት ፡ ኣብዚ ዓመት’ዚ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ኣፍጋኒስታንን ፓኪስታንን ጥራይ ከምዝተራእየ ተሓቢሩ። ኣብዘን ሃገራት እውን እቲ ሕማም ግን ከምዘይተስፋሕፈሐ ተሓቢሩ።
ቅድሚ 30 ዓመታት ሕማም ፖልዮ ንኣስታት 1,000 ህጻናት ኣብ 125 ሃገራት ምጥቕዑ ይፍለጥ። ይኹን ደአ እምበር ብልዑል ዓለምለኸ ጻዕርታት ንምቅራፍ ፖልዮ ቁጽሪ ሕሙማት ፖልዮ ጎዲሉ’ዩ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ሕማም ፖልዮ ካብ ዘይየጥፍአ ሃገራት ኣፍጋኒስታን፡ ናይጀርያን ፓኪስታንን ምኳነን ውዱብ ጥዕና ዓለም ይገልጽ።ኣብዘን ሃገራት’ውን ኣብዚ ዓመት’ዚ እቲ ሕማም ኣብ 15 ኣውራጃታት ጥራይ ከምዝተራእየ ሓቢሩ’ሎ።
ፖልዮ ኣብ ዝኾነ ሃገር እንተተራእዩ ምሉእ ንምሉእ ንምጥፋእ ሰለስተ ዓመታት የድልይ ስለዚ ወፍሪ ጸረ ፖልዮ ክሳብ 2020 ዓ.ም ክቕጽል’ዩ።
ስለዝኾነ ድማ ሎሚ ዓመት ዓለምለኸ መዓልቲ ፖልዮ “ገና ኣይተወደኣን” ብዝብል መሪሕ ቃል ተዘኪሩ ውዒሉ።


text:
ኣባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ኣተሓሒዞም ስለ እተን ‘ተጠቂሞም ዝደርበይዎን ዝመዝመዝወን ከምኡ እውን ስለ እተን ሓደ ናይ ሥራሕ ቦታ ክወሃበን ክብረንን ሰውነትን ናብ ዋጋ ዕዳጋ ዘውርዳ ጐራዙ ንጸሊ’ እንክብሉ ካብዚ ዓዘቅቲ እዚ ንምውጻእ እግዚብሔር ክሕግዘና ተማሕጺኖም፣
ኢየሱስ ንታሪኽ ከምዝልወጦ!
ቅዱስነቶም ነዙይ ዝበለሉ ኣብ ዕለቱ ብላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ግጽው ዝቀረበ ወንጌል ማቴ 5 ኮይኑ ‘ኣይትዘሙ’ ከምዝተባህለ ሰሚዕኩም ኣሎኹም። ኣነ ግን ‘ንሰበይቲ ብፍትወት ዝጠመታ ዘበለ ብልቡ ድሮ ምስኣ ዘምዩ እዩ’ እብለኩም ኣሎኹ።’ ንዝብል ክፍሊ ወንጌል ብምምርኳስ ‘ኢየሱስ ንታሪኽ ከምዝልወጦ`’ ኣመልኪቶም፣
ቅዱስነቶም መንነት ደቂኣንስትዮ ‘እቲ ንደቂተባዕትዮ ምሉእ ብምሉእ ኣርኣያን ኣምሳልን እግዚብሔር ካብ ምዃን ዝተርፎም ክፍሊ` እንክብሉ ምስ ገለጹ ‘ኢየሱስ ኣብዚ ክንበብ ዝሰማዕናዮ ክፍሊ ወንጌል ብርቱዕ ቃላት ሱር በተኻዊ ለውጢ ዘምጽእ ኣተሓሳስብ ብምትእትታው ንታሪኽ ይልውጦ፣ ከመይ ክሳብ እታ ግዜ እቲኣ ጓልኣንስተይቲ ካልኣይ ደረጃ ዝሓዘት ኰይና ዳርጋ ከም ባርያ ትረኤ ነራ ነጻነት ዝበሃል ዳርጋ ኣይነበራን`’ ኢሎም።
“ ‘ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ጓልኣንስተይቲ ዝምህሮ ትምህርቲ ንታሪኽ ይልውጦ፣ ስለዚ ጓልኣንስተይቲ ቅድሚ ኢየሱስን ድሕሪ ኢየሱስን ቢልና እንተኣወዳደርና ዳርጋ ሰማይን ምድርን እዩ፣ ኢየሱ ንጓላኣንስተይቲ ክብሪ የልብሳ ማዕረ ወዲተባዕታይ እውን የቀምጣ፣ ነቲ ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት ዘሎ ቃል ኣምላኽ ማለት ክልቲኦም ብኣምሳልን ኣርኣያን እግዚብሔር ከምዝተፈጥሩ ከም ዝተፈጥሩ ይገልጽ፣ ወዲ ተባዕታይ ብዘይ ጓልኣንስተይቲ ከም ኣደ ከም ሓውቲ ከም በዓልቲ ቤት ከም ተሓባባሪት ኣብ ሥራሕ ከም ዓርኪ ኣብ ጐድኑ እንተዘየላ በይኑ ኣምሳል እግዚብሔር ኣይኮነን፣ እንተኾነ ርሑቅ ከይከድና ሎሚ እውን እንተኾነ ደቂኣንስትዮ ከም ናይ ጥቅሚ ነገር ምምልካተን ኣይቆመን፣ ናይ ሎሚ ቃል ወንጌል `ንሰበይቲ ብፍትወት ዝጠመታ ዘበለ ብልቡ ድሮ ምስኣ ዘምዩ እዩ’ ዝብሎ ኣብ ተለቪዥናት ዝዝርጋሕ ዘይንጹሕ ስእልታት ኣብ ዝተፈላለየ መጽሔታትን ጋዜጣታትን ንደቂ ኣንስትዮ ከም ናይ ባህታ ኣቅሓ ንጥቅሚ ንመርወዪ ከም እትጥቀሞ ኣቅሓ ገሮም የቅርብወን’ እዚ ከኣ ኢፍትሓዊ ኢሰብኣዊ ኣገባብ እዩ። ”
“ ‘እዚ ተጻይ ፈጣሪ ዝኾነ እግዚብአብሔር ዝፍጸም ሓጢኣት እዩ፣ ነታ ብዘይካኣ ንሕና ደቂተባዕትዮ ኣምሳልን ኣርኣያን እግዚብሔር ክንከውን ንዘይንኽእለሉ ክብርቲ ጓልኣንስተይቲ ምጒናይ ኣይግድን፣ ወላ ብኣፍና እንተዘይአውጻእናዮ ተጻይ ጓልኣንስተይቲ ዝጐዓዝ ሕማቅ ነገር ኣሎ ሓቂ ክንድርጒሖ እንተዀና ክንደይ ግዜ እዩ ኣብ ቦታ ሥራሕ ነቲ ሥራሕ ንኽረኽባ ከም ተጠቂምካ ትድርብዮ ኣቅሓ ዘይኮና! ክንደይ ግዜ! ምናልባት ገለ ኣምሰሉ ካባኹም እወ ኣባቴ ኣብ ዘይማዕበሉ ሃገራት ገለመለ ክትብሉ ትኽእሉ ኣነ ግን እብለኩም ኣሎኹ ርሑቅ ከይከድና ኣብዚ ኣብ ሮማ’ እንክብሉ ነድሪ ብዝተወሰኾ ናይዚ ሓጢኣት እዚ ውርደትን ኣጸያፊነትን ገሊጾም፣ ”
ንዘሎ ምዝመዛ ንምርዳእ ኣከባቢኻ ምዕዛብ እኹል እዩ!
ቅዱስነቶም ምስዚ ኣተሓሒዞም ዝገለጸዎ እንተሃልዩ ዙርያኻ ኣከባቢኻ ምዕዛብ ከምዘድሊ ምናዳ ኣብ ከባቢኻ ንዝግበር ዓመጽን ምዝመዛን ክተስተውዕለሉ ከምዝግባእ ድሕሪ ምዝኽኻን ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ዓበይቲ ከተማታት ንግደት ለይቲ ክትብሎ ብዘድፍር ዓይነት ብዙሓት ደቂኣንስትዮ ምናዳ ስደተኛታት ከም ኣብ ዕዳጋ ዝቀረባ ጤለበጊዕ ኣካለን ክሸጣ ክስጠሓ ከለዋ ውርደተኛታ ደቂ ተባዕትዮ ከኣ ደሓንዶ ኣምሲኺ ክሕግዘኪዶ እንታይ እዩ ጸጊምኪ እንታይ ወሪዱኪ ክብሉ ዝጽግዕወን ክመስሉ ዕሩብ ሕልና ሒዞም ኣመንዝራታት ረኺብና ኢሎም ክጠፍኡ ምርኣይ እንዲዒኸ! ምናልባት ደቂ ተባዕትዮ ንጹሓት ከም ጲላጦስ ኢልኩ ኢድኩም ክትሕጸቡ ከይትጽዕሩ ቃል ወንጌል ነስተውዕለሉ፣
“ ከምቲ ኢየሱስ ዝብሎ ነዛ ሰብ ኣመንዝራ ዝገበርካያ ንስኻ ወዲተባዕታይ ኢኻ! ከመይ ጐይታ ኣብ ወንጌሉ ከምዝበሎ ንማንም ጓልአንስተይቲ ዝፈትሕ ከም እትዝሙ ይገብራ ይብል! ንስኻ ወዲተባዕታይ ብጽቡቅ ስለዘይሓዝካያ እዛ መስከነይቲ ጓል ኣንስተይቲ ኣብዚ ናይ ባርነት ሕይወት ወዲቃ ትርከብ፣ ስለዚኸስ ይዋእ እዘን መሳኺኖት ደቂኣንስትዮ ናይዚ ኣተሓሳስባና ባሮት ይኾና ኣለዋ፣ ”
‘እዚ ኩሉ ኣብዚ ኣብ ሮማ እዩ ዝፍጸም ኣብ ዝኾነ ከተማ እውን ከምኡ ዘይፍለጣ ደቂኣንስትዮ እከሊት ዘይትብለን ከመይ መንነትን ንኽገልጻ ሕፍረት ጐልቢብወን እቲ ዝገደደ ከኣ ከም ሰብ ክስሕቃ ክዋዘያ ሕይወት ከስተማቅራ ዘይክእላ ከም ማንም ተጠቂምካ እትድርብዮ ኣቅሓ ዝኾና! ይዋእየን መብዛሕትአን እኳ ከመይ ጌርካ ከምዝዋዘ ከመይ ጌርካ ከምዝሰሓቅ ኣይፈልጣን! ጭንቂ ገዲድወን ዝኣተዋኦ ናብራ እዩ! ወሊድካ ምሕቋፍን ምጥባውን ኣደ ምዃንን ኣይእንታየን እዩ፣ ኣቱማት ኣብ ልብና ተመሊስና ነስተንትን፣ ሃየ እምበኣርከስ እዚ ናይ ሎሚ ወንጌል ነታ መመላእታ ፍጽምና ኣርኣያን ኣምሳልን ኣግዚአብሔር ዝኾነት ጓልኣንስተይቲ በዚ ዓይኒ እዚ ብምጥማት ጓልኣንስተይቲ ጓልኣንስተይቲ ብምዃና ትዕመጸሉን ካልኣይ ደረጃ ሒዛ እትረኣየሉን ኣተሓሳስባ ነወግድ፣ ዓቢይ ኣብነት ዝኾነና መምህርናን ጐይታናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኮይኑ ብዓቢ ርሕራሔ ክብረን መሊስለን እዩ፣ ንሱ ከማና ሓንቲ ኣደ ነራቶ ብዙሓት ዝስዕባኦን ኣዕሩኽትን እውን ነረናኦ፣ ወረ ይድግፋኦም ነረን፣ ኣብ ወንጌል እንተተመልከትና ብዙሓት በቲ ዝነበረ ማሕበረሰብ ዝተጐስያን ዝተናዕቃን ዝተዋረዳን ንሱ ክብረትን ከምዝመለሰለን ከምዘሕወየን ከምዝራሕራሕለን ነንብብ እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣


text:
ትማሊ ሰንበት ዕጡቓት ኣብ ሰሜን ኬንያ ኣብ እትርከብ ከተማ ጋሪሳ ንዝርከቡ ክልተ ኣብያተ ክርስቲያናት ብምጥቓዖም እንተወሓደ 17 ሰባት ምማቶምን ልዕሊ 40 ሰባት ድማ ምቑሳሎምን ተፈሊጡ።ቀዳማይ ምንስቴር ኬንያ ራይላ ኦዲንጋ ነቲ መጥቓዕቲ ኮኒኖምዎ ኣለው።
ምስ ምኽትል ፕሬዝዳንት ኬንያ ካሎንዞ ሙስየካ ብምኻን ኣብ ጋሪሳ ዑደት ዝፍፀሙ ኦዲንጋ ንጋዜጠኛታት ኣብዝሃብዎ መግልፂ ኣብ መንጎ ሙስሊምን ክርስቲያንን ግጭት ንምቕስቃስ ዓሊሙ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ እዩ ኢሎምዎል።
ኣርባዕተ ዑጡቓት ትማሊ ሰንበት ንጉሆ ኣብታ ከተማ ንዝርከብ ኣፍሪካን ኢንላንድ ቸርች ንዝተብሃለ ቤት ክርስቲያን ኣጥቒዖም።እቶም ፈፀምቲ ገፆም ተሽፊኖም ከምዝነበሩ ናይቲ ከባቢ ኣዛዚ ፖሊስ ፊሊፕ ዶሎ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ሓቢሮም።ክልተ ናይ ኢድ ቦምብታት እውን ኣብ ጥቕኡ ናብ ዝርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ከምዝደርበዩ ተገሊፁ’ሎ።ካብቶም ዝተቐተሉ ክልተ ፖሊሳት እዮም።
ቅድሚ ሕዚ ኣብ ኬንያ ንዝተፈፀሙ መጥቓዕትታት ሱማሊያዊ ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብን ደገፍቱን ይኽሰሱ።


text:
ንሕና ኣብ ኣምስተርዳምን ከባቢኣን እንርከብ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ነቲ ብተባዕ ኣቦና ሓጅ ሙሳ መሓመድ ኑር ዝተባርዐ ህዝባዊ ናዕቢ እናደገፍና ፥ ነቦና ሓጅ ሙሳን ነቶም ኣውሃሃድቲ ህዝባዊ ሰልፍን፡ ንዝገበርዎ ናይ መሰል ሕቶ ብትብዓት ፥ ኣድናቖትናን ደገፍናን ንገልጽ።
ስርዓት ህግደፍ ነዚ ሕጂ ተላዒሉ ዘሎ ሕቶ መሰል ዘበገሶ ህዝባዊ ናዕቢ፥ ከም ኣመሉ መእዝኑ ንከስሕቶ ኰነ ኢሉ ይሰርሓሉ ከምዘሎ ርዱእ እዩ ። ልክዕ ከምቲ ምንቅስቓስ ናይ ፎርቶ ክገብሮ ዝፈተነ ፡ ሕጂ’ውን ነዚ ተላዒሉ ዘሎ ህዝባዊ ናዕቢ ፡ ሃይማኖታዊ ጸጊዕ ከምዘለዎ ገሩ ከቕርቦ ይህቅን ኣሎ።
መራሒ ህግደፍ ኣቶ ኢሰያስ ፣ ናይ ጥፍእት መሃንድስ ፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋናት ፣ ህዝቢ ንመሰሉ ምስዝሓትት ፣ ዝተፈላልለየ ሽም እንዳሃበ ፣ ሓንሳብ ኣውራጃውያን ፣ ሓንሳብ ሃይማኖታውያን እንዳበለ ንህዝቢ ኤርትራ ብምእሳርን ፣ ብምፍርራሕን ፣ ጸቒጡ ረጊጽዎ ይርከብ ኣሎ።
ሕጂ ግን መብዛሕትኡ ህዝቢ ኤርትራ ነቒሑሉ ኢዩ ። ይኹን እምበር ገለ ማሕዮታት፥ ገና ኣብ ውልቃዊ ጠቕሚ አእምሮኦም ዝደስከለ ክሳብ ሕጂ ከአ ሐንጎሎም ዘይተበራበረ ፣ ዜጋታት ከምዘለዉና ክንዝንግዕ አይግብአናን።
እዚ ሕጂ ተላዒሉ ዘሎ ተቓውሞ ፥ ህዝባዊ ተቓውሞ እዩ። ንዘልኣለም ተጨቊኑን ተረጊጹን ዝነብር ህዝቢ የለን። መዓልቱ ምስ ኣኸለ ፡ እቲ ጨቛኒ ስርዓት’ውን ከም ቀደሙ ክገዝእን ክጭፍልቕን ኣብ ዘይክእለሉ ደረጃ ምስ ዝበጽሕ ፥ ህዝቢ ይኣክል ብምባል ህዝባዊ ናዕቢ ከምዘልዕል ካብ ታሪኽ ዝተመሃርናዮ ሓቂ እዩ። እዚ ኸኣ እዩ እዚ ሕጂ ኣብ ኣስመራ ዝተጀመረ ህዝባዊ ናዕቢ ናብ ካልኦት ዞባታት’ውን ክልሕም ዝኽእል። እዚ ተላዒሉ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ሃይማኖታዊ ፡ብሄራዊ ወይ’ውን ቀቢላዊ ( ኣውራጃዊ ) ኣይኰነን ። ጭቆና ዝወለዶ ህዝባዊ ዓመጽ እዩ። እቲ ሕቶ መሰል ፡ ሕቶ ናይ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ሕቶ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ኣብ እዋን ብረታዊ ፡ ንሃገራዊ ነጻነትይ ክብል ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ተላዒሉ ሰፍ ዘይብል ክቡር መስዋእቲ ከፊሉ ነጻነቱ ዝጨበጠ ፥ ሕጂ’ውን ከም ትማሊ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ተላዒሉ ሰብኣዊ መሰሉን ሃገራዊ ሓርነቱን ከውሕስ ኣለዎ። ሰብእዊ መሰላትና ከነውሕስ ፥ ሃገራዊ ሓርነትና ክንጓናጸፍ እንታይ ክንገብር ኣሎና ?
- ተበታቲንካን ፡ ተጐጃጂልካን ዝግበር ቃልሲ ኣየዕውትን እዩ ። ስለዚ ኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ብዘይ ዝዀነ ኣፈላላይ ፥ ሓቢሩ ንመሰሉ ክቃለስ ኣለዎ ። ብፍላይ ኣብ ዲያስፖራ ዘሎ ደላይ ፍትሒ ኣብ ዝነብረሉ ሃገር ዝቕመጠሉ ከተማ ክጥርነፍ (ክውደብ) ኣለዎ።
በዚአጋጣሚ ክንብሎ እንደሊ ሐይልታ ምክልኻል ኤርትራ፣ መሰረታዊ ዕላማኡ መባእታዊ መሰል ህዝብን ክብርታቱን ንምሕላው ስለዝዀነ አብ ጐኒ ህዝቢ ተሰሊፎኩም ሞትን ስደትን ህዝብና ሐንሳብን ንሐዋሩን ንኸብቅዕ ፥ ምስ ህዝቢ ተሰሊፍኩም ሃገርን ህዝብን ንከተድሕኑ ታሪኻዊ ሓላፍነትኩም እዩ ። ሓይልታት ምክልኻል ፥ ነቲ ስልጣኑ ንምንዋሕ ፥ ህዝቢ ኤርትራ ንምብትታን ስርሐይ ኢሉ ሒዝዎ ዝጸንሐን ዘሎን ናይ ጥፍእት ስርዓት መሳርሒ ንኸይከውን ነማሕጽን ።
ሰብእዊ መሰላትናን ሃገራዊ ሓርነትናን ንምውሓስ ብጽንዓን ሓድነትን ንቃለስ !!
ምልኪ ይፍረስ ፥ ሕጊ ይንገስ !!!
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ !!!!
ማሕበር ምጥርናፍ ኤርትራውያን ኣምስተርዳምን ከባቢኣን


text:
ዳግላስ ናብ ትግራይ ዝመፀሉ ቀንዲ ዋኒን ቋንቋ እንግሊዝይኛ ብናፃ ኣገልግሎት ንምምሃር ምንባሩ ገሊፁ፤ ብድሕሪኡ ወለዲ ዘይብሎም ኣብ ዝሕብሕብ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝርከብ “ማሕበር ሕውነት ደቂሰብ” መተባብዒ ትምህርታዊ ኣገልግሎት ይህብ ነበረ፡፡
ዳግላስ ኣብቲ ማሕበር ምስ ሓንቲ ጎርዞ ተላልዩ ርክቦም ቀፂሉ ኣብዚ ሐዚ እዋን ሓዳር መስሪቶም ቆልዓ ወሊዶም ኣብ መቐለ ዓዲ ሓውሲ ይነብሩ ኣለዉ፡፡ ዳግላስ እጀ-ጠባብን ነፀላን ለቢሱ ሃይማኖታውን ሃገራውን ባዓላት ብዝግባእ ድምቀት የብዕል፡፡ ምስ ኣብ ከባቢኡ ዘለዉ ሰባትን ምስ ዓዲሕማኡን ብትግርይኛ ብቀሊሉ ተረዳዲኡ ንምንባር ኣይተፀገመን፡፡
“ኢትዮጵያ ካብ ኣመሪካ ካብ ትሕሸሎም ነገራት ሓደ ኢትዮጵያ ንናብራ ዝጥዕም ኩነታት ንፋስ ኣለዋ፤ ኣብ ደቡባዊ ኣመሪካ ኣብ መንጎ ቴክሳስን ሚሲሲፒ ዝርከብ ሉዛንያ ዝተባሃለ ከባቢ ጠሊን ራሕስን ዘለዎ እዩ” ይብል፡፡ ኣብዚ ብዘይካ ክረምታዊ ወቕቲ ደረቃማ ኩነታት ኣየር ንረክብ ኢና፤ ኮይኑ ግና ዝናብ ንደሊ ኢና” ይብል፡፡
ዳግላስ ቅድሚ ናብ ኢትዮጵያ ምምፅኡ እውን ኣብቲ ዓዲ ንዝርከቡ ፅጉማት ሰባት ብምትብባዕ፣ ቀለብን ክዳውንትን ክረኽቡ ይሕግዝ ምንባሩ እዩ ዝገልፅ፡፡


text:
ልኡኻን ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም ኣብ ኤርትራ ከካይድዎ ዝቐነዩ ምብጻሕ ሥራሕን ዑደትን ፈጺሞም!
ልኡኻን ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም፡ ኣብ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን መንፈሳውን ሓዋርያውን ዕዮ ምብጻሕ ሥራሕን ርክባትን ምስ ገበሩ፡ ሠሉስ 16 መስከረም 2010 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ስብከት ዓንሰባ ናብ ጥንታዊ ገዳም ደብረ ሲና ዑደት ኣካይዶም። ኣብ ደብረ ሲና ምስ በጽሑ ኣበምኔት ናይቲ ገዳም ኣባ ዑቝባእግዚእን ኵሎም መነኮሳትን መነኮሳያትን ድሙቕ ኣቀባብላ ገይሮምሎም። ንዅሉ ኣብቲ ገዳም ዝርከብ ጥንታውን ተኣምራታውን ቅርስን ኣደናቂ ቦታታትን ምስ ዞሩ፡ ጕዕዞኦም ናብ ከተማ ከረን ብምቕናዕ መንበረ ጵጵስናን ልደታ ማርያም ቤተ ክርስቲያን ከረንን በጺሖም።
ንጽባሒቱ ረቡዕ 17 መስከረም 2010 ዓ.ም. ልኡኻን ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም፡ ኣብ ኣሥመራ ዝተገብረ ክብረ በዓል ቅዱስ መስቀል ምስ ተሳተፉ፡ ኣማሲዮም ናብ ሃገረ ስብከት ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ከይዶም። ብሊቀ ጳጳስ ኣቡነ ዮሓንስን ሠራሕተኛታት ሃገረ ስብከትን ምውቕ ኣቀባብላ ምስ ተገብረሎም፡ ኣንጊሆም ናብ ጥንታዊት ከተማ ኣዱሊስ ብምብጻሕ ብኃላፍቲ ቤተ መዘክር ዞባ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ መግለጺ እናተዋህቦም ሓደ ብሓደ ተዓዚቦም።
ልኡኻን ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስቲያን ዓለም፡ ኣብ ዝጸንሑለን መዓልታት ጽዑቕ ርክባትን ብብዝኂ ዑደታትን ብምግባር ናብ ዓርቢ 18 መስከረም 2010 ዓ.ም. ዘውግሕ ለይቲ ብፁዓን ጳጳሳትን ላዕለዎት ኃለፍቲ መንበረ ፓትርያርክን ኣብ ዝተረኽብሉ ካብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሥመራ ብሰላም ተፋንዮም።


text:
ፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ሰሉስ 19 መስከረም ኣብ ናይ ፈለማ መደረኦም ተሳተፍቲ መበል 72 ንሓፈሻዊ ባይቶ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፥ መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን ኣብ ናይ ነብሰ ቕትለታዊ መስርሕ ከምዝርከቡ ብምግላጽ፤ እታ ሃገር በቲ እትኸዶ ዘላ ኣካይዳ ናብ ሙሉእ ጥፍኣት ትጉዓዝ ከምዘላ ኣጠንቂቖም።
ንሶም ንኻልኦት ግዲ ዘይብሉ መስርሕ ምምዕባል ኑክሌራዊን ተባራዒን ኣጽዋር ሰሜን ኮርያ ንመላእ ዓለም ኣብ ህይወት ብዘኸትሎ የዕናዊ ሳዕቤን ኣስጋኢ ምዃኑ ኣገንዚቦም።
ፕረዚደንት ትራምፕ "ሮኬት ማን" ኢሎም ቅጽል ስም ንዘጠመቕዎ መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን: "ንነብሶምን ንሃገሮምን ኣብ ጉዕዞ ነብሰ ጥፍኣት ይመርሕዋ ኣለው " ድማ ኢሎም። ኣምባሳደር ሰሜን ኮርያ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ንኣዳራሽ ሓፈሻዊ ዋዕላ ቅድሚ ፕረ. ትራምፕ ምምጽኦም ለቒቖም ምውጽኦምን ንሃገሮም ዝወከለት መቐመጢኦም ኣብ ሙሉእ መደረ ፕረ ትራምፕ ባዶ ምንባራን ብተወሳኺ ተገሊጹ።
ንኢራንን ቨንዝወላን ብዝምልከት'ውን ፕረዚደንት ትራምፕ ተሪር ቃላት ተጠቒሞም ካብ ምውቃስ ኣየናሕሰዩለንን። ንሶም መንግስቲ ኢራን ንሃብታም ባህልን ታሪኽን ኢራን ናብ ብቑጠባ ዝደኸመት ሃገር ብምቕያር: እታ ሃገር "ዕግርግር: ደማዊ ምፍሳስን ቅልውልውን ናብ ካልኦት ተባዝሕ" ገይሮም ከምዝቐየርዋ ጠቒሶም።
ሓደገኛ ተወንጨፍቲ ብምስራሕ በታ ሃገር ንዝውሰድ ናይ ዘይምርግጋእ ስርሒታት ዕሽሽ ተባሂሉ ከምዘይሕለፍ ዝገለጹ ፕረዚደንት ትራምፕ: ኣቐዲሙ ዝተበጽሐ ስምምዓት: እታ ሃገር ኑክሌራዊ ፕሮግራማታ ኣብ ቀጻሊ ከተማዕብል ሽፋን ዝህባ ክሳብ ዝኾነ በቲ ዝተበጽሐ ስምምዕ ክንቅየድ ኣይኮናን ድማ ኢሎም። ተመሳሳሊ ነቐፌታውን ኣብ ልዕሊ ቬንዝወላን መራሒኣን ኣቅሪቦም።
ን ቀዳምነት ኣመሪካ "America First" ኣብ ዝብል መርሓኦም ኣመልኪቶም ንዋዕለኛታት ኣብ ዘስምዕዋ መደረ: ፕረዚደንት ትራምፕ ኩላትና ልኡላውነትና ረብሓታትናን መጻኢታትናን ከንኽብር ኣለና ኢሎም። ንሶም ብተወሳኺ: "ግዝኣተ ሕጊ ክፍጸሙን ዶባትን ባህልታትን ሰላማዊ ጽምዶ ብዝመልኦ ኣገባብ ክኽበሩ ኣለዎም " ድማ ኢሎም።


text:
ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ርያድን ጅዳን
ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ርያድን ጅዳን
ጽምብል መበል 12 ዓመት ምምስራት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
ብተሳታፍነት ኣቦ-መንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
ብዓወት ተዛዚሙ
ጽምብል መበል 12 ዓመት ምምስራት ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ጅምዓት 2 መጋቢት 2018 ኣብ ከተማ ርያድ ከምኡ’ውን ብዕለት 30 መጋቢት 2018 ኣብ ጅዳ ተኻይዱ፡ ብኣጋጣሚ ዑደት ኣቦ-መንበር ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ተጋዳላይ ዓብዱራሕማን ጣሃ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኣብዚ ናይ 12 ዓመት ጽምበል ምምስራት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ኣብ ከተማ ርያድን ጅዳን ተሳቲፉ፡፡
ኣብ ከተማ ርያድን ጅዳን ብተሳታፍነት ኣቦ-መንበር ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ተጋዳላይ ዓ/ራሕማን ጣሃ ምክትል ኣቦ-መንበር እስታዝ መሓመድ ሳልሕ ሓጎስን ኣባላት ማእከላይ ሽማግለን ፈጻሚት ኣካልን ከምኡ’ውን ኣባል ሃገራዊ ባይቶ ጨንፈር ርያድ እስታዝ እድሪስ ስለይማን ወከልቲ ውድባትን መሻይኽን ዓበይቲ ዓድን ከምኡ’ውን ዶክቶር ጀላለዲን ኣባላት ስልፊ ናህዳ ኤርትራን ተደናግጽትን ደቂ-ኣንስቲዮን መንእስያትን ባንዲ ኣልሽሩቕን ተሳቲፎሞ። መደብ ጽምብል መበል 12 ዓመት ብኣቦ ወንበር ጨንፈር እንኳዕ ብዳሓን መጻኩም ድሕሪ ምባል፡ ቃል ኣስናዳኢት ሽማግለ ቀሪቡ፡ ቀጺሉ ብምክትል ኣቦ-መንበር ሰልፊ እስታዝ መሓመድ ሳልሕ ሓጎስ ናይ 12 ዓመት ቃልሲ ጎዕዞ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ኣብ ኩሉ መዳያት ናይ ቃልሲ ዝታዓሙን ዝተስግሩ ብድሆታትን ዝተመዝገቡ ዓወታትን ብመገዲ ፕሮጆክት ሓደ ብሓደ ተገሊጹ።
ቀጺሉ ኣቦ-መንበር ሰልፊ ሓው ተጋዳላይ ዓ/ራሕማን ጣሃ፡ ህሉው ኩነታት ሃገርናን ደንበ ተቃውሞን ከምኡ’ውን ንጥፈታት ስልፊ ናህዳ ኤርትራ፡ ህዝብና ኣብ ስደት ዘጋጥምዎ ዝለዉ ሽግራት ብፍላይ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዘሎ ኩነታት ብስፊሕ ገሊጹ፡ ኣብ ጉዳይ መስል ብሄር ጀበርቲ መርገጽ ሰልፊ ኣስፊሑ ድሕሪ መብርሂ ምሃቡ፡ ወርሒ መጋቢት ኣብ ታሪኽ ጅግንነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ውጉእ ቶጎሩባ ብመሪሕነት ኣቦ ርጀላ ብምዝካርን 8 መጋቢት ሃጉራዊ ማዓልቲ ደቂኣንስቲዮ ምስ ናይ ሎሚ ጽምብል ሰልፍና ምውዓሉ ካኣ ሓደ ኣጋጢሚ ምዃኑ ገሊጹ፡ ኣቦ-መንበር ሰልፊ ኣብ መደርኡ፡ ሃገርና ህዝብናን ካብ ዲክታቶራዊ ስርዓት ህግደፍ ካብ ዘወርዶም ዘሎ ስቃይን መከራን ሰደትን ንምድሓን ዓወትና ንምቅልጣፍ ሓድነታዊ ቃልስና ቀንዲ ረቋሒ ምዃኑ ኣስሚርሉ፡፡
ከምኡ’ውን ኣብዚ ጽምበል መበል 12 ዓመት ምምስራት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ብኣጋጣሚ መበል 69 ዝኽሪ ኣቦ ስዉኣት ሽኽ ዓ/ቃድር ከቢረ ታሪኽ ተገሊጹ፡ መስዋእቲ ኣቦ መሰል ሓርበኛ ሽሂድ ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ነቲ ብውርቃዊ ቀለም ዝተጻሕፊ ጅግንነቱ ብምግላጽ ሕድሩን ሕድሪ ጀጋኑ ስዉኣትናን ኩውን ንምግባር ጉዳይ እሱራትን ኣመልኪቱ ሰፊሕ መብርሂ ብምሃብ ነዚ ህዝባዊ ናዕቢ ናይ መስል ሕቶ ንምዕባዮ ንምጉህሃሩን ሓላፍነት ኩልና ኢዩ ክብል ኣዛኻኺሩ፡ ብዛዕባ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጥን ደንበ ተቃውሞን ድሕሪ ምግላጺ ምሃብ ካኣ ኣብ ውሽጣዊ ኩነታት ሰልፍና ኣመልኪቱ መብርሂ ሂቡ፡ ነቲ ኣብ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝተኸሰተ ተረኽቦ ኣመልኪቱ ካኣ ነቶም ኣሕዋት ኣብዚ ተረኽቦ እዚ ኣብ ልዕሊኦም ኣብ 3ይ ጉባኤ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝሓለፈ ውሳነ ኣተግቢሮም ናብ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ክምለሱ ማዕጾ ስልፊና ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ክፉት ምዃኑ ሓቢሩ፡ ተሳተፍቲ ብወገኖም ኣቦ-መንበር ሰልፊ ብዝቅረቦ ሰፊሕ መግለጺ ሕጉሳት ከምዝነበሩ ገሊጾም።
ቀጺሎም ቃሎም ዘስምዑ ኣብ ከተማ ርያድ ሓላፊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ጨንፈር ርያድ እስታዝ እድሪስ ስለይማን ዶክቶር ጀላለዲን፡ ወከልቲ ውድባትን፡ ኣደ-መንበር ደቂ-ኣንስቲዮ ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ርያድ፡ ከምኡ’ውን ኢብቲሳም መሓመድ ሳልሕ ሓጎስ ናህዳና እትብል ግጥሚ ኣቅሪባ። ነቲ ጽምብል ኣማዕሪግዎ ዝምሰየ ፈናን ዓ/ዓዚዝ ምራነት ካኣ ንኹሉ ተሳታፋይ ዝኽረታት ብረታዊ ቃልስን ህሉው ኩነታት ዝካየድ ዘሎ ሓርነታዊ ቃልሲ ዘዋዕዉዕ ነሺድን ደርፍን ብምቅራብ ካኣ ንኹሉ ዝመሰጠ ነይሩ.
ኣብ ጽምብል መበል 12 ዓመት ምምስራርት ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ጅዳ፡ ብቁርኣነል ከሪም ድሕሪ ምኽፋት ቀጺሉ ቃል ኣሳናዳኢት ሽማግለ ብእስታዝ ኢብራሂም እንኵዕ ዳሓን መጽእኩም ድሕሪ ምባል ኣቦ-መንበር ጨንፈር ርያድ እስታዝ ካሕሳይ ቃል ኣስሚዑ፡ ኣብዚ እውን ኣቦ-መንበር ሰልፊ ተጋዳላይ ሓው ዓ/ራሕማን ጣሃ ምክትል ኣቦ-መንበርን መሓመድ ሳልሕ ሓጎስን መራሕቲ ውድባትን መሻይኽን ዓበይቲ ዓድን ኣባላትን ተዳናገጽትን ደቂ-ኣንስቲዮን መንእስያትን ተቀማጦ ጅዳ ተሳቲፎም ነይሮም፡፡ ቃሎም ዘስምዑ
ኣባል ኮሚተ ማእከላይ መብራቕ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ እስታዝ ዒሳ ሰይድ ቃል ሃገኣዊ ባይቶ ጨንፈር ጅዳ እስታዝ ኣቡበክር ወዲ ዓሊ ኢዮም፡ ኣብዚ ጽምብል መብል 12 ዓመት ምምስራት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ጅዳ ብሓው ክኢላ ገጣሚ ብትግርኛን ዓረብን ንተሳተፍቲ ዝሳሓበን ዝበራብርን መልእኽቲ ዘለዎ ግጥምታት ኣስሚዑ፡ ብኣስናዳኢት ሽማግለ ዝተዳለወ ናይ ምስክር ወረቀት ንሓርበኛ ኣቦና ሸሂድ ሽኽ ሙሳ መሓመድኑርን ንጡፋት ኣሕዋትን ታዓዲሉ፡ ኣብ መዛዘሚ ጽምብል መብል 12 ዓመት ምምስራት ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ፡ ኣቦ-መንበር ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ተጋዳላይ ዓ/ራሕማን ጣሃ፡ ንኹሎም ተሳተፍቲ ብመምስጋን ኣብ ሓርነታዊ ቃልስና ዝጽበዩና ዘለዎ ዕማማት ንምስልሳል ንምዕዋትን ሓቢርና ንስራሕ ሓድነትና ነደልድል ብምባል ነዚ ናይ መብል 12 ዓመት ዘዳለዉ ኣሳናዳኢት ሽማግለን ንኹሎም ኣባላት ስልፊ ናህዳ ኤርትራ ጨንፈር ርያድን ጅዳን ካኣ ምስጋና ኣቅሪብሎም።
ቤት/ጽሕፈት ክፍሊ ዜና
ስልፊ ናህዳ ኤርትራ
2 ሚያዝያ2018


text:
ፖለቲካዊ ባርነት ዝወለዶ ጉልበታዊ ባርነት
- Details
- Created: Tuesday, 28 November 2017 01:01
- Last Updated: Tuesday, 28 November 2017 01:01
ባርነት ጥንቲ ዝነበረ፡ ግን ከኣ ዝተሰግረን ታሪኽ ዝኾነን ይመስል ነይሩ። ከም ሓቂ ግን ብኣተሓሳስባን ተግባርን ዛጊት ካብኡ ዘይወጽኡ ሰባት ኣለው። ሰባት ክንሶም ብተዘዋዋሪ ንከምኦም ዝበሉ ሰባት ዝበልዑ ሰባት ኣለው። ጥንቲ ኮነ ሎሚ ድማ ምንጪ ባርነት፡ ስእነት ህዝባዊ ሓርነት’ዩ። ምጉዳል ማሕበራዊ ፍትሒ፡ ምጥፋእ ማዕርነታዊ ደሞክራስያዊ ሓድነትን’ዩ። እዚ ኩሉ ከኣ ተቓሊስካ ክቕየር ዝኽእል፡ ስሰዓ ወዲ-ሰብ ዝወለዶ ሕማም’ዩ። ዘይደሞክራስያውያን፣ ንጉሳውያን፣ መለኽትን ፋሽሽታውያንን ስርዓታት ልዕና ኣብ ዝሓዙለን ሃገራት ይዓብን ይንእስን እንተዘይኮይኑ ኣብ መንጎ ዜጋታት ኣድልዎ ኣሎ። ካብ ባህሪያዊ ሃገራዊ ጸጋታት ብፍልጠትካ፣ ብጉልበትካ ብማዕረ ዘይምጥቃም ኣሎ።


text:
ኮንፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ
ንኣሰልጣኒ ሙሴ ኣስሄል ሸሊሙ
ብድራር ፍሰሃየ
ኮንፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ ( CAC) ኣብ ዓመተ 2012 ከምኡ’ውን 2013 ኣብ ዝተኻየዱ ተኸታተልቲ ውድድራት ሻምፕዮና ኣፍሪቃ (African continental Championship’s) ንሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ መሪሑ ዝነኣድ ብቕዓትን ብሉጽ ውጽኢትን ክትዓትር ዕዙዝ ኣበርክቶ ንዝገበረ ኣሰልጣኒ ሙሴ ኣስሄል ናይ ኣፍሪቃ ዝለዓለ ናይ ኣሰልጣንነት ሽልማት ( Africa’s Distinguished Coach Award ) ምሃቡ ሃገራዊ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ሓቢሩ።
እቲ ኮንፈደረሽን ነዚ ዝገለጸ ብመንገዲ ፕረዚደንቱን ምክትል ፕረዚደንት ዓለማዊ ማሕበር ቅድድም ብሽክለታ ( u.c.i)ን ዶ/ር. ወጊሕ ዓዛም ብ 22 ታሕሳስ 2013 ኣብ ዝለኣኾ ወግዓዊ ወረቐት ምስክር’ዩ። ኮንፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ ነዚ ኣህጉራዊ ተቐባልነት ዘለዎ ሽልማት’ዚ ንኤርትራ ምሃቡ ነቲ ተቐዳደምትና ኣብ ኣህጉራዊ መድረኻት ከመስክርዎ ብዝጸንሑ ብቕዓትን ተደራራቢ ዓወታትት ርኡይ ዕቤት ከመዝግብ ዝጸንሐ ደረጃ ቅድድም ብሽክለታ ሃገርና ተወሳኺ ድርኺት ዝህብ ኣጋጣሚ ምዃኑ ዘመልከተ ሃገራዊ ፈደረሽን ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ እዚ ክብር’ዚ ነቶም ተካእቲ ተቐዳደምቲ ብብዝሒን ዓይነትን ኣብ ምፍራይ ዕዙዝ ኣበርክቶ ዝገብሩ ዘለዉ ኣሰልጠንቲ ዓቢ ሞራላዊ ፍናን ዝህብ ምዃኑ ወሲኹ ሓቢሩ።
ኣብ 2012 ንሕርይቲ ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ ኣልዩ ኣብ ዙር ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ዝተሳተፈ ኣሰልጣኒ ሙሴ ኣስሄል ኣብ 2012 ቡርኪናፋሶ ኣብ ዝተኣንገደ ከምኡ’ውን ዝሓለፈ ሕዳር 2013 ምስሪ ኣብ ዝተእንገደ ውድድራት ሻምፕዮን ኣፍሪቃ ንሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ መሪሑ ተኸታታሊ ዓወት ምምዝጋቡ ዝዝከር’ዩ።


text:
ውረ ውረ«ዓዲ ጀጋኑ ኣያ ሲኢኑ«በዓል ስረ ተወረረ«፡
ኢሰያስ ብውሽጢ ኤርትራ፡«፡ብወገን ኢትዮጵያ ገለ ሳዲስቲ ተጋሩን ኣምሐራን ገለ ሙሁራት ኤርትራዊያንን« ናብ ዋጋ ዕዳጋ ከውርዱና፡ዓይኒ ዘለዎ ይርኤ እዝኒ ዘለዎ ይስማዕ፡ ኣይበዝሔን ዶ ኣንድነት እንዳ በልካ ንብዓት ሐርገጽ ምንባዕ፡«፡
ንሐቂ ሐቂ ንጌጋ ጌጋ ካብ ምብል ኣይከቋርጽን እየ፡ኣታ ተቀርቂርና እንበር፡ እዚ ህዝቢ ነጻነቱ ከየስተማቀረ፡ ክንዲ ሐቢርና ንጸላእትና ነባርር፡ኣጀንዳ ኣምሐራን ተጋሩን ሕዝካ ምስ ኢትዮጵያን ንሕበር፡«፡
ኤርትራ ሃገርና ወላዲት ሾሞንተ
ዓዲ ራእሲ ተሰማ ጅግና ዓዋተ
ዓዲ ኣሻሐት ጀጋኑ ሰማእታተ
ንኣንድነት ኣይኮነን ህዝቢ ዝጸነተ፡«፡
መልሲ ንሃለውሎው፡ ንከም መምህሪ ገብረኺዳን ደስታ ዘኣምሰሉ ቀናኣት ተጋሩ፡ሃጸይ ምለሊክ ንኤርትራ ንጥልያን ሸጥዋ፡ ኢትዮጵያዊያን ኢና እንዳበልካ ደም ኤርትራዊያን ከምዘይ ኣፍሰስካ፡ብኣሉላ ምዝራብ ታሪኽ ጠምዚዝካ፡ግርም እባ፡ ክውዕየካ ብማንካ ክዝሕለካ ብኢድካ፡፡
ታሪኽ ጀጋኑ ኣቦ ሐጎታትና ካብቶም ንጥልያን ዝመከቱ፡ጅግንነቶም ካብ ባሕሪ ብጭልፋ፡ንጥልያን ኣብ ክሳድ ሐሐሊፉ ምስ ዓጸዶም፡መንድዩ ባቤነ ባህታ ሰገነይቲ ዘበሎም፡«፡ዘርኣይ ደረስ ዶ ይኮነን ኣብ ማእከል ዓዶም ጅግንነት ዝፈጸመ፡እዚኣቶም ኤርትራዊያን እንበር፡ ተጋሩ መዓስ ኮይኖም፡«፡
ህዝቢ ኤርትራ ብተንቤናይ ምስ ተዳኸመ፡ዘሕምቖ ኣለኒ በትረይ ኣቐብሉኒ፡ኣብፓልቶክንፌስቡክንምስኮነቃልሲ፡ከሳሲ ዘይብሉተኸሳሲ፡እዋሐስኣግብእዘይብሉክሲ፡ክንዲስኒትባእሲ፡ዘፍርሶ እንበር ጸጋኒተሳኢንዎንኣጉዶ ንናሕሲ፡ፍረ ኣሉላ ዶ ኣይኮነን ሕጊ እንዳባ መፍረሲ፡«፡
ብ.ውራጃታት ንጠርነፍ ናይ ዓቅሊ ጽበት ውሳነ፡ እድዩ ንተወሃሂድካ ምቅላስ ዝበተነ፡ እዚ ኣቃላልሳና ጠቓሚ ኮይኑ ኣይረኤኹሉን ኣነ፡ናይ 30 ዓመት ደማዊ ቃልሲ፡ክንዲ ሹዑ ንሽዑ ነጻነት ምእዋጅ፡ ብረፈርድም ምስ ተዛዘመ፡ ሹዑ እንድዩ ንተጋሩን ነምሐሩን ዘሻደነ፡«፡
ኤርትራ መኻን ኣይኮነትን ሰብ ኣለዋ፡ሕልሚ ደርሆ ዶ ጽውጽዋ ተጋሩ፡ ንስልጣን ናይ ኢትዮጵያ ስለ ዘተቛጻጸሩ፡ ሕልምታቶም ካብ ባድመ ንዓሊተና፡ ሕጂ ካኣ ንቀይሕ ባሕርና ተሰጋጊሩ፡«፡
ኤርትራና ዓዲ ኣስላምን ክስታንን እያሞ፡መልስና ኣግኣዝያን እንዳ በልኩም ኣይትጨድሩ፡ተጋሩ ኢና ገዲፍኩም፡ ኤርትራዊያን ኢና ኢልኩም፡ ሽምኩም ቀቀይሩ፡ ሹዑ ህዝቢ ኤርትራ ንሕቶኹም ወይ ክቕበሎ፡ ወይ ክነጽጎ መልስኹ ክትሰምዑ ሹዑ፡«፡
ንህግደፍ ዝኣመነን ማይ ዝሐቆነን ሐደ፡በብሐደ ሰብ ወሐደ፡ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናይ 30 ዓመት ደማዊ ቃልሲ ን27 ዓመት ከይቀሰነ፡ሃገሩ ከመሐዳድር ገና ዘይፈተነ፡ብጭፍራ ህግደፍ ህዝቢ እንዳ ተበተነ፡ካብ ሙሁራትና እዚ ኣይተጸበኹን ኣነ፡ እዚ እንተ ኮይኑ ደኣ ደይ ናይ ሐደ ቅርሺ ክልተ ገጻት ኢኹም፡ ዓው ኢልኩም ንሕናን ዕላማናን ምጭራሕ ዘይሕሸኩም፡«፡
ሐንሳብ መዝሙር ሰላም፡ ሐንሳብ ኣግኣዝያን፡ሐንሳብ ኮንፈደረሽን ዶ ኣንድነት መስደመም፡ ሐደ ቅዋም ምስ ዝህልወካ፡ክልተ ምስ ቀሲንካ፡ እሞ ጽቡቅ ዝምድና ምስ ፈጠርካን እዩ እዚ ኹሉ ዝመጽእ፡ናይቲ ኣንድነት እሞ ቱፍ በልዎ ረስዕዎ፡«፡
ጽቡቕ ዝምድና ምፍጣር፡ ድሕሪ ሐርነት ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ባዕሉ ኣለዎ፡ሕጂ ግና ኣይኮነን ዶ ንሕና ቁስልና ዘይሐወየ፡እቶም ቀደም ቁስሎም ዝሐወየ፡ ናይ ዶባት ሽግር ዘይብሎም ውን እንተ ኾነ፡ ዶባቶም ከፊቶም ብሐንሳብ ስራሕ ደኣ እንበር፡ዶባቶም ኣፍሪሶም ዝተጻናበሩ ካሳብ ሎሚ፡ ኣይረኤናን ኣይሰማዕናን፡ንምዃኑ ኸ መንዩ ውክልና ናይ ህዝቢ ኤርትራ ዝሃበኩም፡«፡
ዓጽሚ ሰማእታትና ከይወግኣኩም
ብህዝቢ ኤርትራ ምሽቃጥ ያኣኽለኩም
ብዘይ ውክልና ኣንድነት ከይበልኩም
ንሕና ኤርትራ ንኤርትራዊያን «ንስኹም
ኢትዮጵያዊያን ምዃን መን ከሊእኩም
ሰብ ኣለዋ እዛ ሃገር ትጉሽተትኩም፡«፡
ዓወት ነቲ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና፡ስዕረት ነቶም ደም ዘንብዑና ጃንዳ ህግደፍ ምስ ኮራኹሮም፡«፡
ንኹሉ መወዳእታ ኣለዎ፡ ደቂ ኤረይ ደለይቲ ሰናይ፡ ኣጆኹም ኣጆና፡‹፡ካብ ኤርትራዊ ዉሽጡ ሑሩር፡ በርሀ ዑቅባዝጊ ሃገር ጀርመን፡«፡