text:
[ልዑላውነት ህዝቢ ኤርትራ - Eritrea People’s Sovereignty]
20.07.2020
ጀኦፖለቲካዊ ኵነታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ምህናጽ ነባሪ ሰላም
ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን
ኣብ መፋርቕ 2018፡ ዓለም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ክስተት ናይ ሰለስተ ሃንደበታዊ ምዕባለታት ተዓዚባ። ቀዳምይ፡ ሕዳሰ-ምሕዝነት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፤ ካልኣይ፡ ምልዓል ናይቲ ብሕሃ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዚተስገደደ እገዳ፤ ሳልሳይ፡ ምፍራም ስሉሳዊ ስምምዕ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያ፡ ኤርትራን ሶማልያን።
እዚ ምዕባለታት’ዚ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ እቲ ዘመነ መሪር ተጻብኦን ድስኩል ግጭትን ኣብቂዑ፣ መስርሕ ምሕዋይ ናይቲ ዘየድሊ፡ ኪውገድ ዚከኣል ዚነበረ፡ ኣዕናዊ ኲናት ዘስዓቦ ቍስሊ ንምጅማር፤ እቲ ዕርቂ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላም፡ ድሕነትን ርግኣትን ንምትብባዕ፤ ርጉእ ሰላም ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ፡ ኣብቲ ዞባ ንሓድሽ ዝምድና ናይ ፖለቲካውን ቍጠባውን ምትሕግጋዝ ዘመቻችእ ሃዋህው ንምፍጣር፤ ልዑል ተስፋን ዓቢ ትጽቢታትን ፈጢሩ።
እቲ ኣጽፋር ናይቲ ኣብቲ ኣዝዩ ስትራተጅያዊ ግን ከኣ ኣመና ተቐያያሪ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘሎ ስርዓተ ግጭት ናብቲ ጐደቦኡ ዚዀነ ጋብላ ቀይሕ ባሕርን ጋብላ ፈለግ ኒልን ከም ዚዝርጋሕ ኣዐርዩ ንጹር ኢዩ። ቀርኒ ኣፍሪቃ ዞባ ናይ ድኹማት መንግስታትን ብልሽታዊ ስርዓታትን ኢዩ። ንሱ ብናዕቢ፡ ደሞክራስያዊ ሕጽረትን ሕማቕ ምሕደራን ዚልለ፣ ጃምላዊ ውሽጣዊ ምምዝባላት ናይ ህዝብታትን ክቱር ድኽነት ናይቲ ዓቢ ኣብዝሓ ናይቶም ህዝብታትን ዚፈጥር ዞባ ኢዩ።
ብተወሳኺ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃን ጋብላ ቀይሕ ባሕርን፡ ሓያሎ ሓያላን ዓለም፡ ኣብ ክሊ ናይቲ እናዛየደ ዚኸይድ ጀኦፖለቲካዊ ውድድር፡ ንጡፍ ወተሃደራውን ባሕራውን ህላወ ኣንቢሮም ኣለዉ። እቲ ኣብቲ ኲናት ኣንጻር ሽበራ ዚተሰምየ ኣተኲሩ ዚነበረ ኣድህቦ ሕመኣ በቲ ኣብ መንጎ ቻይናን ኣመሪካን እናዓበየ ዚኸይድ ውድድር ንመደበራት፡ ወደባት፡ ጸጋታት ኰነ ዕድላት ናይ ዕዳጋታትን ወፍርን ተተኪኡ። ኣብኡ ድማ፡ ዘይርጉእ ኣሰራርዓ ሓይልታትን ብቐጻሊ ዚቀያየር ዝንቕ ናይ ዞባውን ኣህጕራውን ምሕዝነታት ሰፊኑ።
እቲ ሰላም ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጌና ኣይተረጋገጸን ዘሎ። ኣብ ኤርትራ፡ ሓደ ኣረሜናዊ ስርዓት ቍጠባዊ ዕንወት፡ ፖለቲካዊ ልምሰትን ሕብረተሰባዊ ምብትታንን ኣምጺኡ፣ ነታ ሃገር ናብ ምድራዊት ገሃነም ቀይሩ ይርከብ። ኢትዮጵያ ዓቢ ዘይርጉጽነት ብዘንበድብድ ቃንዛን ሽቕታን ናይ ስግግር ትሓልፍ ኣላ። ኣብ ውሽጢ ኰነ ኣብ መንጎ ክልላዊ መንግስታት፡ ኣብ ቍጠባዊ ልምዓት ኣሉታዊ ስንብራት ዘምጽእ በይነ-ኤትኒካዊ ህውከትን ውሽጣዊ ምምዝባላትን ዘንበድብድ ግጭት ይስዕርር ኣሎ። ብዛዕባ’ቲ መጻኢ ፖለቲካዊ ኣቀዋውማ ናይ ሃገረ ኢትዮጵያ ንጹር ስትራተጅን ሓባራዊ ሃገራዊ ስምምዕን ኣብ ዘየለወሉ ኵነት፡ ዓቢ ሰግለለት ናይ መዋቕራዊ ዘይርግኣት የንጸላሉ ኣሎ።
ክንየው ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራ፡ ኢትዮጵያን ሶማልያን ዚተኣወጀ ስሉሳዊ ስምምዕ፡ ኣብ መንጎ’ተን ሃገራት ዚሓሸ ዝምድና ኣየምጽአን። እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡቲን ዚጸንሐ ምስሕሓብ ዛጊት ኣይተፈትሐን። ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማልያ ማእከላይ ስልጣኑ ኣብ መላእ ግዝኣት ናይታ ሃገር ኪዝርግሕ ጌና ኣይከኣለን። ደቡብ ሱዳን ብበሰላ ኲናት ሓድሕድን ሓድሕደ-ህልቂታዊ ምቅትታልን ትሕመስ ኣላ። እቲ ኣብቲ ናይ ፈለማ ውግኣት ዚተዓወተ ምንቅስቓስ ህዝባዊ ተቓውሞ ኣብ ሱዳን፡ ደሞክራስያዊ ምሕደራ ኣብ ምድልዳል ዓበይቲ ብድሆታት የጋጥሙዎ ኣለዉ።
እምበኣርከስ፡ እቲ ኣብ መሬት ዚተኸስተ ኣመዓባብላ ናይ ፍጻሜታት ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ኣብ ዝምድናታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኰነ ኣብቲ ነናይ ሓድሕደን ውሽጣዊ ኲነታት ድማ ብፍላይ፡ ብመንጽር ድሕረባይታ ናይዚ ጀኦፖለቲካዊ ኵነት’ዚ ኪግምገም ይግባእ። ካብቲ ዚሓለፈ ተመኵሮ ናይ 1991-1998 ምህሮ ብምቕሳም ድማ፣ እቲ ኣብ መንጎ’ቲ ናይ ድሕረ-ናጽነት ዚነበረ ብሕታዊ ዝምድና ናይ ኢሳያስን መለስን እዚ ዘሎ ናይ ድሕረ-ሕዳሰ-ምሕዝነት ብሕታዊ ዝምድና ናይ ኢሳያስን ኣቢይን ዚርአ ተመሳሳልነት ሻቕሎት ከላዕል ይግባእ። እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዚተራእየ ሕዳሰ-ምሕዝነት፡ ጌና ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ሰላምን ትካላዊ ኣገባብ ዚሓዘ ንቡር ዝምድናታትን ኣየምጽአን ኣሎ። ምምላስ ንቡር ክልተኣዊ ዝምድናታት ኣብ ምእላይ ናይቲ ወላዒ ኲናት፡ ማለት፡ ደምዳሚ ምዕላብ ጕዳይ ዶብ ኪምርኰስ ይግባእ።
ዋላ’ኳ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ 5 ሰነ 2018 ኢትዮጵያ ንውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ብዘይ ቅድመ-ኵነት ከም እትቕበል ብወግዒ ዚኣወጀ እንተዀነ፣ ምኽላል ናይቲ ዶብ ኰነ ምንስሓብ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ይዅን ሰፈራታት ትግራይ ካብቲ ዚተጐብጠ ግዝኣት ኤርትራ ዛጊት ኣይተፈጸመን። እቶም ኣብ መጎ’ተን ክልተ ሃገራት ብብዙሕ ዳንኬራ ዳግም ዚተኸፍቱ ኣርባዕተ ዶባዊ መሰጋገሪታት ብሃንደብት ተዓጽዮም። እቲ ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነት ቀለም ኣብ ወረቐት ኰይኑ ተሪፉ።
እምበኣርከስ፡ ዳርጋ ክልተ ዓመታት ድሕሪ’ቲ ምፍራም ናይቲ ሓባራዊ ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ጌና ኣብቲ ናይ ሽዑ ኵነት ዘለና ኢዩ ዚመስል። ነቲ ወላዒ ኰነ መሰረታዊ ጠንቂ ናይቲ ግጭት መዕለቢ ንምግባር ይዅን ንሕቶ ዶብ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምፍታሕ ዚተወስደ ዚዀነ ቈራጽ ስጕምቲ የለን። እዚ ህሉው ኵነት ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያ ዘሎ ዘየተኣማምን ባህርይ ናይ ሰላምን ኣጠቓልላሊ ዝምድናታትን ኰነ ነቲ ኣብቲ ኣዝዩ ተቐያያሪ ዞባ ዘሎ መዋቕራዊ ዘይርግኣት ናይ ክልቲአን ሃገራት የረድእ።
ነባሪ ሰላም፡ ኢትዮጵያ ልዑላውነትን ግዝኣታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ፡ ብቃልን ብግብርን፡ ምኽባር፣ ከም መርኣያ ናይ ሰናይ ድሌት፡ ምትእምማን ንምዅስኳስን ነቲ ዚተመዛበለ ህዝቢ ናብ ዓድታቱ ተመሊሱ ንቡር መነባብሮ ዳግም ምህናጽ ንምፍቃድን፡ ወተሃደራታ ኰነ ምምሕዳርን ሰፈራታትን ትግራይ ካብቲ ዚተጐብጠ ግዝኣት ኤርትራ ምስሓብ፣ ይጠልብ። ብተወሳኺ፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን ነቲ በይነ-መንግስታዊ ዝምድናታተን ናብ ንቡር ምምላስን ትካላዊ ኣገባብ ምትሓዝን ይሓትት። ሓንሳእ ግሉጽ ዚዀነ ንቡር መንግስቲ ንመንግስቲ ዝምድናታት ምስ ዚምስረት፣ ኵሎም እቶም ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘለዉ ዘይተፈትሑ ጕዳያት፡ ብሰላማዊ ኣገባብ ብመንገዲ ምይይጥ፡ ልዝብ ወይ፡ እንተድለየ፡ ብኣሳላጥነት ሳልሳይ ኣካል፡ ምፍታሕ ይከኣል።
ኣብቶም ንፍታሕ ተዘርዚሮም ዚቐርቡ ነጥብታት አጀንዳ፡ ቅድሚ ዅሉ ሕቶ ዶብ ኪስራዕ ይግባእ። ውሳኔ ኮሚሽን ዶብ ኢትዮጵያን ኤርትራን፡ እተን ክልተ ሃገራት ብዛዕባ’ቲ ናይ ሓባር ዶበን ብልዝብ ኣብ ስምምዕ ኪበጽሓ የፍቅድ ኢዩ። ኣብ ስምምዕ ኪበጽሓ ምስ ዘይክእላ ግን፡ እቲ ውሳኔ ናይቲ ኮሚሽን ደምዳምን ቀያድን ይኸውን። ኣብ ክሊ ናይ ምዉቕ ዝምድናታትን ሓድሕዳዊ ሰናይ ድሌትን፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ነባሪ ሰላም ዘረጋግጽ ተግባራዊ ፍታሕ ምምጻእ ይከኣል ኢዩ።
እቲ ብኣህጕራዊ ልምዳዊ ሕጊ ዚድገፍ፡ ብጹእነት ናይ መግዛእታዊ ዶባት ዚባርኽ ኣፍሪቃዊ መትከልን ልምዲን ቅቡል ኰይኑ፣ ምርግጋጽ ናይቲ ታሪኻዊ መግዛእታዊ ውዕል ዶብ ነባሪ ፍታሕ ከዋድድ ይኽእል። ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ክልቲኡ ወገናት ናይቲ ወሰናስን ዶብ ዚነብር ህዝቢ ድማ፡ እቲ ኣዝዩ ዚወሓደ ምዝራግ ናይ ህይወት፡ ዝምድናታት ኰነ ሃገራዊ መንነት ከስዕብ ይኽእል። ብሓቂ፡ ነቲ ጕዳይ ዶብ ብመሰረት’ቶም መግዛእታዊ ውዕላት መዕለቢ ምግባር፡ ነቲ ናይ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ቅንዕና ናይ ምድላይ ነባሪ ሰላም ምስ ኤርትራ ዚፍትን ኢዩ።
[ IMAGE - MAP ]
ከም ምንጪ ናይ መነባብሮን መንነትን፡ መሬት ኣብ ኤርትራ ብከባብያዊ ሕግታት እንዳባ ብግቡእ ዚተደንገገ ኣበዋዊ (ናይ ኣበው) ውርሻ ኢዩ። ዋንነቱ ብሕታዊ ይዅን ኮማዊ ብዘየገድስ፡ መሬት ናይ ዓድታት ኢዩ፤ ነፍሲ ወከፍ ዓዲ ድማ፡ ደረታት ናይ መሬታ ብመንጽር’ተን ጐደቦ ዓድታት፡ እንተላይ እተን ስግር ዶብ ዚርከባ ዓድታት፡ ኣዳቒቓ ትፈልጥ ኢያ። እምበኣርከስ፡ ነቶም መግዛእታዊ ውዕላት መሰረት ብምግባር ኣካላዊ ምኽላል ናይቲ ዶብ፡ ብሓበሬታዊ ምይይጥ ምስ ሽማግለታት ዓበይቲ ዓዲ ኣብተን ኣብ ክልቲኡ ወገናት ናይቲ ወሰናስን ዶብ ዚርከባ ዓድታትን ብክኢላዊ ሓገዝ ናይ ካርቶግራፍያዊ ኣሃዱ ሕቡራት ሃገራትን ኪሰላሰል ይኽእል ኢዩ።
ሎሚ ብዝያዳ ካብ ቅድሚ ሕጂ፡ መላኺ ኣገዛዝኣ ኣብ ኤርትራ ዘየዋጽእ፣ ዘይርግኣት ኣብ ኢትዮጵያ ሓደገኛ፣ ሰላም ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ ዘየተኣማምን ምዃኑ ኣጸቢቑ ተነጺሩ ኣሎ። ምርግጋጽ ነባሪ ሰላምን ህያው ክልተኣዊ ምትሕግጋዝን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ዚተቐየረት ኤርትራን ዚተረጋግአት ኢትዮጵያን፣ ክልቲአን ሃገራት ድማ ንቅዋማዊ ስርዓት፡ ደሞክራስያዊ ምሕደራን ኣሳታፊ ልምዓትን መብጽዓ ዚኣተዋ ኪዀና ይጠልብ። ምስ ግዜ፡ ሓደ ኣብ ሓባራዊ ስትራተጅያዊ ረብሓታትን ናይ ሓባር ክብሪታት ናይ መጻኢ ሰላም፡ ግስጋሰን ራህዋን ንኤርትራ፡ ንኢትዮጵያ ኰነ ነቲ ዞባ ብዓቢኡ ዚተሃንጸ፡ ሓድሽ ዝምድና ናይ ምምዕባል ራእይ ምስልሳል ዚከኣል ኢዩ።


c: text/html

text:
ኣብ ከተማ ፓሪስ ፈረንሳ ዝርከቡ ዘይመንግስታዊ ትካላት ቀውሲ ስደተኛታት’ታ ሃገር ናብ ጎደናታት’ታ ከተማ ይውሕዝ ብምህላው ዘለዎም ሻቅሎት ሓቢሮም።
ኣብ ካልያን ሰሜናዊ ክፋል ፈረንሳ ዝርከቡ መዓስከር ስደተኛታት ዝሓለፈ ዓመታት ድሕሪ ምዕጻዎም ዝበዝሑ ካብቶም ኣብዘን መዓስከር ዝነበሩ ስደተኛታት ናብ ዓበይቲ ከተማታት’ታ ሃገር ምግዓዞም ይፍለጥ።
ተረ ደ ኣስሊ ናይ ዝተባህለ ዘይመንግስታዊ ትካል ዳይሬክተር ፔር ኤንሪ “ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ጎደናታት ዝነብሩ ውሑዳት ሰባት ኔሮም፡ ሕጂ ግን እታ ቁጽሪ ብጣዕሚ ብዙሕ እዩ። እዚ ክትቕበሎ’ውን ዘጸግም’ዩ” ይብል።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ድማ እቲ ኩነታት ዝያዳ ምግዳዱ ይግለጽ ኣሎ እንተኾነ ካብ መንግስቲ ዝተዋህበ ግብረ መልሲ የለን።
“ ኣብዚ ሕጂ እዋን ጉዳይ ቀውሲ ዋሕዚ ስደተኛታት ሓሊፍናዮ ኢና። ንኣብነት ጀርመን 1.5 ሚልዮን ስደተኛታት ተቐቢላ’ያ ግን ኣብ ጎደናታት’ታ ሃገር ዝነብሩ ስደተኛታት የለውን። ኣብዚ ግን 100,000 ዝኾኑ ኢና ተቐቢልና እቶም ኣብ መዓስከር ዝነብሩ ድማ ውሑዳት ብኣማኢት ዝቑጸሩ እዮም። ኩነታት እቶም ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ዝነብሩ ብጣዕሚ ኣተሓሳሰቢ’ዩ ዘሎ” ኢሎም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ብሰንኪ ኣብ መንጎ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ስደተኛታት ዘሎ ውጥረት ብዙሓት ዘይመንግስታዊ ትካላት ሓገዝ ምሃብ ኣቋሪጾም’ዮም። ኣብዚ ሕጂ እዋን ስደተኛታት ካብ ወለንተኛታት ሓገዝ ወሃብቲ ጥራይ ሓገዝ ይረኽቡ ምህላዎም ይግለጽ ኣሎ።
መብዛሕትኦም ስደተኛታት ክልለዩ ኣይደልዩን እዮም ስለዚ ናብ ካሜራ ቐሪቦም ርእይትኦም ክህቡ ፍቓደተኛታት ኣይኮኑን።
ምሕረትኣብ ኤርትራዊ ስደተኛ ኮይኑ ናብ ፈረንሳ ካብ ዝመጽእ 10 መዓልታት ኣቑጺሩ’ሎ።
“ መብዛሕትኦም መሓዙተይ ኣብዚ ኣለው። ካብ ኤርትራ፡ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝመጹ እዮም” ይብል። ፈረንሳ ናይ ዑቕባ ሕቶኦም ክትቕበሎ ዘሎ ተኽእሎ ትሑት እዩ ስለዚ ነዚ ቦታ ለቒቑ ምኻዱ ዘይተርፍ እዩ።
መንግስቲ ፈረንሳ ቁጽሪ ንስደተኛታት ዝወሃብ ኣባይቲ እንተወሰኸ’ኳ ቁጽሪ ኣብ ጎደናታት ዝነብሩ ስደተኛታት ግን ሕጂ’ውን ልዑል እዩ።
ስለዝኾነ ድማ ኣብታ ሃገር ዝንቀሳቀሱ ዘይመንግስታዊ ትካላት ሓደ ዓይነት ዝኾነ ናይ ዑቕባ መስርሕ ኣብ መላእ ኣውሮጳ ክሳብ ዘይተኣታተወ ከምዚ ዓይነት ጸገም ከምዝቕጽል ይገልጹ ኣለው።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብርክት ዝበላ ህቡባት ኣፍሪቃውያን ሳይንቲስታት ደቂ-ኣነስትዮ ንምስረታ ሓድሽ ዩኒቨርስቲ ፓን-ኣፍሪቃ ንምዝካር ኣብ ዝተፀወዐ ኣኼባ ተሸሊመን።እቲ ዩኒቨርስቲ ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ጨናፍር ክህልዎ‘ዩ ይብል ኣቀባሊና ፒተር ሃይንለይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝላኣኾ ሪፖርት።
ናይ ሎም-ዘበን ሽልማት ክዋሜ ንኩርማህ፣ኣብ ሓድሽ ርኽበትን ሳይንሳዊ ምርምራትን ርኡይ ግደ ነይሩወን ተባሂለን ንዝናኣዳ 7 ደቂ-ኣነስትዮ ተዋሂቡ‘ሎ።ምስ‘ቲ ኣፍልጦ ዐዕስራ ሽሕ ዶላርን ሜዳልያን‘ውን ተቀቢለን‘ለዋ ተዓወቲ።
ደቡብ ኣፍሪቃዊት ኢትረስያ ፕሪቶርየስ፣ኣብ ውሽጢ ሰባት ምርምር ኤሌክትሮናዊ ማይክሮስኮፕ ብምስራሓ ተሸላሚት‘ያ።ማይክሮስኮፒ ትብል ንሳ ብብዙሓት ሳይንቲስታት ዝተረሰዐ መኣዲ ምርምር‘ዩ‘ውን ትብል።
ፕሪቶርዮስ ኣብ ዝሃበቶ ሪኢቶ ”ቴክኒክ ማይክሮስኮፒ ሓደስቲ ነገራት ንምርካብን ካልእ ነገር ንምርካብን’የ ዝጥቀመሉ።እዚ ኣገባብ‘ዚ፣ሓደ ዓይነት ሕማም ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ቅድሚ ምኻኑ ንምፍላጥ‘ዩ ዝጠቅመና” በለት።
ተመራማሪት ፕሪቶርዮስ፣ገለ ካብ”ቲ ዝተሸለመቶ ገንዘብ፣ነተን ኣብ ዝተወለደትላ ከተማ ዘለዋ ዘኽታማት ደቂ-ኣነስትዮ ኣብ ዘፈር ሳይንስ ንክዕወታ ንምሕጋዝ ከውዕሎ‘የ‘ውን ትብል።
ንሳ ወሲኻ ”ብዙሓት ዘኽታማት ኣዋልድ ኣለዋና።ማእከል እጓለ-ሙታን ድማ ኣብ ጥቃ‘ታ ዝተወለድኩላ ከተማ ፕሪቶርያ ኣሎ።ኣነን ባዓል-ቤተይን፣ኣዋልድ ዕድል ትምህርቲ ዝረኽባሉ ባይታ ክነጣጥሕ እንተንኽእል‘ከ ኢልና ተዘራሪብና‘ለና“ ኢላ።
ካልኦት ተሸለምቲ፣ኣብ ምክልካል ዓሶን ካልኦት ፅግዕተኛ ተሃዋስያን ዝሰርሐት ካሜሩናዊት ሮስ ጋና ፎምባን ሌክ፣ንኪሞቴራፕይ ዝፃወር ዓይነት ካንሰር ንምሕካም ትመራመር ዘላ ግብፃዊት ኢትሓል ኣል-ዲምርዳሽ፣ ኣብ ተላገብቲ ሕማማት መፅናዕቲ ኢፒዲሞሎጂ ትመራመር ካሜሮናዊት ዶሶ ሚርየል፣ኣብ ጨረራዊ ስፔክትሮስኮፒን ክርስታሎጂን ንጡፍ ምርምር ዝገበረት ጓል ኣይቮሪኮስት ኬኮው ያኦ ሪታን፣ ኣብ መወዳእታ ኣብ ርእሲ ዓሶን ፈውሳን ትመራመር ደቡብ ኣፍሪቃዊት ማውሪን ኬትዚን‘የን።
እዘን ሸውዓተ ኣፍሪቃውያን ሳይንቲስታት ነቲ ሽልማት ዝተቀበላ፣ኣብ‘ቲ ኣብ መኣዲ ሳይንስ ጥራሕ ዘተኩርን ኣብ‘ታ ኣህጉር ሓሙሽተ ጨናፍር ዝኸፍትን ሓድሽ ዩኒቨርስቲ ፓን-ኣፍሪቃ‘ዩ።
ንሳይንስ ህዋ ዘፅንዕ ዩኒቨርስቲ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፣ንማይን ኤኔርጂን ዘፅንዕ ዩኒቨርስቲ ኣብ ኣልጀርያ፣ንመሰረታዊ ሳይንስ ማለት-ቴክኖሎጂን ምህዞን ዘትኩር ዩኒቨርስቲ ጃሞ ኬንያታ፣ሳይንስ ስነ-ህይወታዊን መርየታዊን ኣብ ዩኒቨርስቲ ናይጀርያ፣መፅናዕቲ ምሕደራ፣ሰብኣዊነትን ማሕበራዊ ሳይንስን ኣብ ዩኒቨርስቲ ያውንዴ-ካሜሩን ክኸውን‘ዩ።
ዝዓዘዘ በጀት ብኣውሮዻዊ ሕብረት ክሽፈን‘ዩ።ዲፕሎማት‘ቲ ሕብረት ሃርይ ዲባክር፣እቲ ሓሳብ፣ከም‘ቲ ኣብ ኣውሮዻ ዘሎ ኩነታት ንምፍጣርን ተማሃሮ ካብ መላእ ኣፍሪቃ ንምስሓብን‘ዩ ይብሉ።
“ካልእ መዓልቲ ኣብ ዘስመዖ መደረ፣ሚልዮናት ተማሃሮ፣ኣብ ካልእ ሃገራት፣ ካልእ ቋንቋ ኣብ ዝዛረቡ ህዝቢታት ትምህርቶም ተኸታቲሎም ይውድኡ ኣለው ኢለ መደረይ ከምዝዛም ተስፋ ይገብር” ኢሎም ሚስተር ዲባከር።
ኣብ‘ቲ ስርሑ ዝጀመረ ዩኒቨርስቲ ፓን ኣፍሪቃ ተረኺቡ ሪኢቶ ዝሃበ ግብፃዊ ብወገኑ፣መብዛሕትኡ ክፋል ሰሜን ኣፍሪቃ፣ኣብ ፅድያ ዓረብ ኣብ ፖለቲካ ተፀሚዱ ከምዝፀንሐ ብምጥቃስ፣ሎሚ ግና፣ኣፍሪቃ ኣብ ፅድያ ሳይንስን ቴክኖሎጂን‘ዩ ክትፅመድ ዘለዋ በለ።
ኣብ ምርምር ሳይንስ መሪሕ ግደ ዝገበራ ተመራመርቲ ኣፍሪቃ ተሸሊመን
ዩኒቨርሲቲ ፓን-ኣፍሪቃ'ዩ ነቲ ሽልማት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣዳልይዎ
ብርክት ዝበላ ህቡባት ኣፍሪቃውያን ሳይንቲስታት ደቂ-ኣነስትዮ ንምስረታ ሓድሽ ዩኒቨርስቲ ፓን-ኣፍሪቃ ንምዝካር ኣብ ዝተፀወዐ ኣኼባ ተሸሊመን።እቲ ዩኒቨርስቲ ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ጨናፍር ክህልዎ‘ዩ ይብል ኣቀባሊና ፒተር ሃይንለይ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝላኣኾ ሪፖርት።


text:
ዶት ኢትዮጵያ ዝተባህለ ገባሪ ሰናይ መናእሰይ ዘለዎም ስእነት ሰራሕ ንምቅላል መሃዘቲ ኮይኖም ክርከቡ ዝሕግዝ ገባሪ ሰናይ ትካል እዩ፡፡ ብመሰረት ዝሰነቆ ዕላማ ብዝተፈላዩ መራኸቢ ማዕኸናት ብምዕዳም መናእሰይ ንሕብረተሰብ ዝረብሕን ድኽነት ዝቐርፍን ምህዞ ብምምሃዝ ንባዕሎምን ንሕብረተሰቦም ንምጥቃም ክወዳደሩ ገይሩ፡፡ አቲ ውድድር ምህዞ ቀዳም 24 ለካቲት 2010 ዓ.ም ተዛዚሙ ኣሎ፡፡ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ውድድር ሸሞንተ ተናሓነሕቲ መናእሰይ ተረኺቡም ውጽኢት ምህዝኦም ኣቅሪቦም፡፡
መተሓባበሪ ዶት ኢትዮጵያ ጨንፈር ትግራይ ኣይተ ርእሶም ተስፋማርያም ትካሎም ዕማማቱን እንትገልፁ፡ ዶት ኢትዮጵያ ዲጂታል ኦፕረቲንቲ ትረስት ዝብል ኮይኑ ኣብ ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይ ብፍሉይ ይነጥፍ፡፡ ደቂ ኣንስትዮ ዘለወን ማሕበራዊ ፀገም ንምቅላል ምስ ዕዳጋ ብምርኻብ ናብርአን ዘማሓይሻሉ ዕድል ንምፍጣር ኣብ መፅናዕቲ ዝተደረኸ ስልጠና ይህብ፡፡ መናእሰይ መሃዝቲ ኮይኖም ንባዕሎምን ንሕብረተሰቦን ክጠቅሙ የለዓዕል ይሕግዝ፡፡ ዘይጀመረ ክለዓዓል ዝተለዓዓለ ክብገስ ዝተበገሰ ድማ ከስፍሕ ዓሊሞም ይሰርሑ ክብሉ ሓቢሮም፡፡
ካልኣይን ሳልሳይ ዝወፅኡ ተወዳደርቲ መሃዝቲ መናእሰይ ድማ ከምዚ ይብሉ፡፡ ተማሃራይ ፊልሞን ካሕሳይ ኣብቲ ውድድር ምህዞ ካልኣይ ዝወፅአ ተማሃራይ እዩ፡፡ ንሱ ብዛዕባ ምህዝኡ እንትዛረብ ኣነ ኣብዚ ውድድር ሰሪሐ ኣቅሪበዮ ዘለኩ ምህዞ Compressed and packed Organic fertilizer እዚ ድማ ዝተዓሸገ ተሠቂጡ ኣብ ስሊንደር ውሽጢ ዝተዓሸገ ካብ ቫይሎጅካሊ ዝርከብ ሜታሎን ጋዝ ንበሎ ደሪቁ ዝተዓሸገ መዳበረያ እዩ ክብል ይሕብር፡፡
ሳልሳይ ኮይኖም ዝተዓወቱ ብጉጅለ ስራሓት ምህዞ ዘቅረቡ እዮም፡፡ እዞም መናእሰይ ዲጂታል ላይብረሪ ወይ ቤት ንባብ ግልጋሎት ዝውዕል ሶፍት ዌር ዝሰርሑ እዮም፡፡ ንሶም ብሓባር ኣብ ሃገርና ዘሎ ፀገም ፅበት ላይብረርን መፃሕፍትን መንቀሊ ብምግባር ብቀሊሉ ንምጥቃም ዘኽእል ዋላ ኣብ ሞባይል ንምጥቃል እንኽእለሉ ድጂታል ላይበሪ እዩ፡፡ ብተወሳኺ ኣገልግሎት ኢንተርነት ኣብዘይህልወሉ ብቀሊሉ ንምጥቃም ዘኽእል መድለይ ኣብ ምድላው ዝባኽን ጊዜ ዘቃልልን ምህዞ እዩ ይበሉ።


text:
ሓንቲ ካብተን ዓበይቲ ከተማታት አሜሪካ ዝኾነትን ቀንዲ ቤት-ፅሕፈት ሕቡራት መንግስታት ዝርከባን ከተማ ኒዮርክ ትማሊ ሰንበትን ሎሚ ሰኑይን ካብ ዝተፈላለየ ክፍለ-ግዝኣታት ኣሜሪካን ካናዳን ብዝመፁ ኤርትራውያን ዝተኻየዱ ክልተ ተቃረንቲ ዝኾኑ ፍፃመታት አተኣናጊዳ'ላ።
ሰንበት 25-መስከረም ነቶም ናብ ዋዕላ ሕቡራት መንግስታት ዝመፁ ፕረዚደንት ኢሰያስ አፈወርቂ እንካዕ ብደሓን መፀእካ ዝብሉን ምስቶም ፕረዚደንት አኼባ ዘካየዱን ኤርትራውያን ክተተአናግድ ኸላ፣ ሎሚ ኸአ ነቶም ፕረዚደንት ዝተቃወሙን ሕቡራት መንግስታት ኣብ ልዕሊ መንግስቶም ማዕቀብ ኸፅንዕ ዝፀውዑን ኤርትራውያን ዘካየድዎ ተቃውሞ ሰልፊ አተኣናጊዳ'ላ።
ብዛዕባ'ቲ ምስቶም ፕረዚደንት ዝተኻየደ አኼባ ንሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ቃለ-መጠይቅ ዝሃቡ አብ ምስላጥ'ቲ አኼባ ግደ ዝነበሮም ፍረወይኒ ተኸስተን ኢብራሂም ዓብደኑርን ካብ ቨርጅንያ መንፈስ'ቲ አኼባ ገሊፆም'ለው።
ነቲ ሎሚ ዝተኻየደ ፀረ-መንግስቲ ተቃውሞ ሰልፊ ብዝምልከት ኸአ ካብ መንጎ አተሓባበርቲ'ቲ ሰልፊ ዝኾነ አቶ ዛይድ ናብቲ ሰልፊ ካብ አይደሆ ዝመፀ አቶ ፅጋቡ አስመላሽን ካብ ዲሲ ኸኣ መንእሰይ ዋልታ ክፍለዝጊን ነቲ ሰልፊ ዘካየድሉ ምኽንያት ንሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ገሊፆም'ለው።
ንኽልቲኦም ወገናት ዘዘራረበቶም ምንያ አፈወርቂ ሓደ ድሕሪ'ቲ ሓደ ጠሚራ አቅሪባቶ'ላ።
ንምስምዑ ናብ ምልክት ድምፂ ከድኩም ጠውቁ


text:
ጥዕና፡ ቅርጥማት ዘለዎም ሰባት ኣብ እዋን 'ራህዲ' ዝያዳ ቓንዛ ይስምዖም
ከም ቅርጥማት ዝበለ ነዊሕ ግዜ ዝጸንሐ ጸገም ጥዕና ዘለዎም ሰባት፡ ራህዲ ዘለዎ ኣየር እንትህሉ፡ ዚያዳ ቓንዛ ከም ዝስመዖም ሓድሽ መጽናዕቲ ኣመልኪቱ።
ዛሕሊ ሕማም የበርትዕ'ዩ ዝብል ባህላዊ እምነት እንተሃለወ'ውን፡ ኩነታት ኣየር ንሕማም ዘለዎ ጽልዋ ኣመልኪቱ ዝተኻየዱ መጽናዕታት ውሑዳት'ዮም።
ዩኒቨርሲቲ ማንችስተር፡ ብስልኪ ስማርት ኣቢሉ ካብ 2500 ሰባት ብመሰረት ዝኣከቦ ሓበሬታ፡ ናይ ቅርጥማት ሕማም ዘለዎም ሰባት ዋዒ ኣብ ዘለዎ ወይ'ውን ዕፍን ዝበለ ኩነታት ኣየር እንትህሉ ዝስምዖም ቓንዛ ከቢድ ምኻኑ ኣረጋጊጹ።
ተመራመርቲ፡ እቲ ሕጂ ተረኺቡ ዘሎ ውጽኢት፡ ኣብ ቀጻሊ ንዝግበሩ መጽናዕታት፡ መበገሲ ክኸውን ይኽእል'ዩ ኢሎም ይኣምኑ።
ሰባት፡ ኣብ እዋን ዛሕሊ ሸቕ ዘብል ስምዒትን ቅርጥማትን ተሰሚዑኒ ክብሉ ምስማዕ ዝተለምደ'ዩ። ገሊኦም፡ እቲ ቅርጥማት እንክጅምሮም፡ "ዛሕሊ ይመጽእ ኣሎ" ኢሎም፡ ኩነታት ኣየር ከተንብዩ ይኽእሉ።
ይኹን'ምበር፡ ዝተፈላለየ ኩነታት ኣየር ኣብ ሕማም ዘለዎ ጽልዋ ሳይንሳዊ ብዝኾነ መገዲ ምርምር ብምክያድ ምንጻር፡ ዘጸግም ክኸውን ይኽእል'ዩ ይብሉ ተመራመርቲ።
እዚ ሓድሽ መጽናዕቲ ኣብ መላእ ብሪጣኒያ ዝተኻየደ ኮይኑ፡ ቅርጥማት፣ ከቢድ ሕማም ርእሲ [ማይግሪን]፣ ምስ መትኒ ዝተትሓሓዘ ጸገም ዘለዎም 2500 ሰባት ኣሳቲፉ።
ካብ ሓደ ክሳብ 15 ኣዋርሕ፡ መዓልታዊ ዝስምዖም ናይ ቓንዛ ስምዒት፡ ኣብ ዘለውሉ ብስልኮም ሓበሬታ ክስንዱ ብምግባር ተኻይዱ።
ብመሰረት እዚ፡ ጣቓን ንፋስን ዝበዝሖ ኩነታት ኣየር ምስ ዝህሉ፡ ብ20 ሚኢታዊት ክብ ዝበለ ስምዒት ሕማም ከም ዝፍጠር ክግንዘቡ ክኢሎም።
ዛሕልን ዕፍን ዝበለን ምስ ዝኸውን ድማ፡ ከቢድ ቓንዛ ይፍጠር፡ ይኹን'ምበር፡ እዚ ሕማም ምስ ዝናብ ኮነ ዋዒ ዘተኣሳስር ነገር የብሉን።
እዚ ዩኒቨርሲቲ ማንችስተር ዘካየዶ መጽናዕቲ ዝመርሐ ፕሮፌሰር ዊል ዲክሰን፡ "ካብ ግሪካዊ ሊቅ ሕክምና ሂፖክራተስ ጀሚሩ፡ ኩነታት ኣየር ንቅርጥማት ዘለዎም ሰባት ጽልዋ ከም ዘለዎ ይእመን ነይሩ" ኢሉ።
"ቅርጥማት ካብ ዘጸግሞም ሓደ ስልሲት ሰባት፡ ኩነታት ኣየር ኣብ ቅርጥማቶም ጸቕጢ ከም ዘሕድር ይኣምኑ" ብምባል ይገልጽ።
ኣብ ዓዲ ኢንግሊዝ፤ 10 ሚሊዮን ዝኾኑ ሰባት፡ ብሕማም ቅርጥማት እንትሳቐዩ፡ መብዛሕትኦም ኸቢድ ስቓይን ቓንዛን የሕልፉ።


text:
ቤት ምክሪ ተወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጲያ ካብ ጥቅምቲ 24 2014 ጀሚሩ ኣብ መላእ ኢትዮጲያ ኣንቢርዎ ዝነበረ ኣዋጅ…
Tag: tigray defence forces
ዋና ዳይሬክተር ዉድብ ጥዕና ዓለም ዶ/ር ቴድሮስ ኣድሓኖም ተሸላሚ ፍሉይ ሰብኣዉነት ከምዝኾነ ተገሊፁ።
ፍሉይ ሽልማት ሰብኣዉነት ወይ Special Ubuntu Award ብብርኪ ኣፍሪካ ኮነ ዓለም ብሉፅ ስራሕቲ ንዝዓመሙ ሰባት ብዘርኣይዎ…
ፍሉይ ልኡኽ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣምባሳደር ዴቪድ ሳተርፊልድ ናብ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝኣተወ ተገሊጹ።
እቲ ኣምባሳደር ትማሊ 13 ለካቲት 2022 ናብ ኣዲስ ኣበባ ከም ዝኣተወ ቤት ጽሕፈት ሚኒስትሪ ጉዳያት ኣሜሪካ…
ዝተጀመረ ዘይቀጥታዊ ዝርርብ ብመስርሕ ናብ ዝተደገፈ ዘተ ሰላም ክዓቢ ማሕበረሰብ ዓለም ብትኹረት ክሰርሐሉ ማሕበር ምሁራን ዩኒቨርሲቲታት ትግራይ ፀዊዑ።
ኲናት ትግራይ ብሰላማዊ መፍትሒ ዕልባት ንምግባር ዝተጀመረ ዘይቀጥታዊ ዝርርብ ናብ ብመስርሕ ዝተደገፈ ልዝብ ሰላም ክዓቢ ማሕበረሰብ…
ሰንሰለት ቃልሲ ዓርሰምሕደራ ህዝቢ ትግራይ ብምፅናዕ ንውሕስና ትግራይ ምርብራብ ከምዘድሊ ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ገሊፁ።
ሰንሰለት ቃልሲ ዓርሰ-ምሕደራን ዓርሰ-ምርኮሳን ህዝቢ ትግራይ ብምፅናዕ ንዘላቒ ውሕስና ትግራይ ብፅንዓት ምርብራብ ከምዘድሊ ቢሮ ርክብ ህዝብን…
ስርዓት ኢትዮጲያ ኣብ ትግራይ ንዝፈጸሞም ገበናት ኲናትን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ክሲ ተመስሪቱሉ።
መንግስቲ ኢትዮጲያ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ንዝፈጸሞም ገበናት ኲናትን ግህስት ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ኮሙሽን መሰል ሰብኣውነትን ህዝቢታት…
ኣብ ክልል ዓፋር ብዘሎ ህዉከት ናብ ትግራይ ዝኣቱ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምእታው ከምዝተፀገመ ሕብረት ኣውሮፓ ኣፍሊጡ።
ሕብረት ኣዉሮፓ ኣብ ዘዉፅኦ መፅናዕቲ ኣብ ሰሜናዊ ኢትዮጲያ – ዓፋር በቢጊዚኡ ዝጋደድ ዘሎ ቅልዉላዉ ድሌት ሰብኣዊ…
ኪኢላታት ሰራሕተኛ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ተጋሩ ከምዝጠፍኡ ተገሊፁ።
ኣጽዋርን ወተሃደራትን ብምጉዓዝ ኣብ ዓሌታዊ ምጽናት ትግራይ ዕዙዝ ተሳትፎ ዘለዎ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ፤ ኣብ ውሽጡ…
Persistent Obstruction of Humanitarian Aid by the Federal Government of Ethiopia
(for immediate release from TEAO) The genocidal Abiy regime, which appears constitutionally incapable of telling the…
Tigray Genocide: Excerpt from a Survivor’s Diary
By Getu Mak “Never Again” or Again and Again “Genocide has occurred so often and so…
ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝበፅሐ ጀኖሳይድ ብስእልን ቅርፅን ኣብ ዝቐረበሉ ኤግዚብሽን ዝተሳተፉ ተጋሩ ፈተናታት ንምብርዓን ብስምረት ክንሰርሕ ይግባእ ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተፈፀሙ ግፍዕታትን ተስፋ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይን ብሕብራዊ ቅብኢ ስእሊን ቅርፅን ዝተሰነየ ኤግዚብሽን…
ውድብ ጥዕና ዓለም ቀረብ ኣፋውስ ናብ ትግራይ ከእቱ ከምዘይከኣለ ሓቢሩ።
ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብሰንኪ ዝተፈጠረ ዕፅዋን ክባን ቐረብ ኣፋውስ ናብ ትግራይ ከእቱ ከምዘይከኣለ ውድብ ጥዕና…


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ሓልሓል፡ ሳላ ተበግሶታት ህዝብን ውህደት ዝምልከቶም ኣካላትን፡ ምጥርናፍ ዓድታት 80 ሚእታዊት ከምእተሰላሰለ ተገሊጹ።
እዚ ዝተገልጸ፡ ኣመሓዳሪ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ሓምድ መሓመድ-ዓሊ፡ ካብ 18 ክሳብ 27 ለካቲት ምስ ነበርቲ ምምሕዳራት ከባቢ መለብሶ፡ ማይ-ኣዋልድ፡ ረሀይ፡ ፈንሸበኩን ገበይ- ኣለቡን ኣብ ዘካየዶ ርክብ’ዩ።
ብመሰረት’ቲ ዝካየድ ዘሎ መደብ ምጥርናፍ ዓድታት፡ 590 ስድራቤታት ዓድታት ቀጢን፡ ጭልማን ኣብደትን ኣብ መለብሶ ድሕሪ ምጥርናፎም፡ ፕሮጀክት ጽሩይ ዝስተ ማይ ይዋደድ ከምዘሎን ኣብ ውሽጢ ክልተ ቕነ ክዛዘም ትጽቢት ከምዝግበርን፡ ኣመሓዳሪ ምምሕዳር ከባቢ መለብሶ ኣቶ መሓመድ-ዓሊ ሳልሕ ሓቢሩ።
ንዕቃበ ማይን ሓመድን ብዝምልከት፡ ኣቶ መሓመድ-ዓሊ፡ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰሙን ክልተ መዓልታት ኣብ ምክልኻል ፍግረ መሬት ዘተኰረ ምስራሕ ዛላታትን ከትርታትን ከምዝሰላሰል፡ ኣብ ምርጋእ ኣከባቢ ድማ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ይገብር ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ነበርቲ፡ ኣቋሪጹ ዘሎ መስርሕ ህንጸት መደበር ጥዕናን ዲጋን ምምሕዳር ከባቢ ቀርጸት ቈላሕታ ክግበረሉ፡ ዝርግሐ ኤለክትሪክ ክቕጽልን መስርሕ ጽገና ማእከል መንእሰያት ክቀላጠፍን ጸዊዖም።


text:
ኣብ 2ይ ነገስት ምዕራፍ 5 ብዛዕባ ዛንታ ንእማን ነንብብ፣ ንእማን ናብ ንጉስ እስራኤል ምስ ከደ እቲ ንጉስ እንታይ ከምዝገብር ኣይፈለጠን ኔሩ፣ ናብ ኤልሳእ ድማ ሰዲድዎ፣ ኤልሳእ ከመይ ጌሩ ነዚ ህቡብ ጀነራል ከምዘሕወዮ ኣስተዉዕሉ፣ እዚ ክፍሊ መጽሓፍ ቅዱስ ሓቀኛ ናይ ኣምላኽ ሰብ እንታይ ከምዝመስል እዩ ዘርእየና፣ ሓቀኛ ናይ ኣምላኽ ሰብ ደረጃ ዕቤት ናይ ሰብ ኣይግድሶን እዩ፣ ኤልሳእ ነታ ገንዘባዊ ሓገዝ ዝደለየት ድኻ መበለት ዝለዓለ ክብሪ ኣርእይዋ፣ እቲ ህቡብ ናይ ሶርያ ጀነራል(ሰባት ዝሰግዱሉ ዝነበሩ) ምስ መጸ ግን። ክቅበሎ ኢሉ እዃ ኣይወጸን፣ ንእማን እቲ ጀነራል ናይቲ ካብ ዓለም ዝበርትዐ ሰራዊት ኣብ ኣፍደገ ኣጉዶ እቲ ነቢይ ደዉ ኢሉ ክጽበ ኔርዎ፣ ኤልሳእ መንነት ንእማን ብዙሕ ኣይዓጠጦን፣ ኣየ ከምዚ ዝበለ ነብይ እንተዝህልወና!
ኣብ ቅድሚ ገጽ ኣምላኽ እምበር ኣብ ቅድሚ ገጽ ሰብ ዘይነብሩ ነብያት እንተዝህልዉና ፍልይ ዝበለ ባህሪ ዘለዎም ኣመንቲ ምሃለዉና ኔሮም፣ ኤልሳእ ንንእማን ክሕግዞ ድሉው ኔሩ፣ ኣቐዲሙ ግን ንትዕቢት ንእማን ንታሕቲ ገጹ ከዉርዶ ኔርዎ፣
ንገሓዚ ጊላኡ ልኢኹ ንንእማን ናብ ርባ ዮርዳኖስ ከይዱ ክሕጸብ ሓቢርዎ (2 ነገ 5።10)፣ ርባ ዮርዳኖስ ረሳሕን ጭቓ ዝመልኦን ርባ እዩ፣ ንእማን ኣዝዩ ተቖጢዑ ከምዚ ኢሉ። "እንሆ ኣነስ ብርግጽ ወጺኡ ብስም እግዚኣብሄር ኣምላኹ ተማህሊሉ ነቲ ለምጺ ዘለዎ ስፍራ ብኢዱ ዳህሲሱ ዜሕዉየኒ መሲሉኒ ነይረ፣ ካብ ኹሉ ማያት እስራኤልሲ እቲ ርባታት ደማስቆ ኣባናን ፈርጳርንዶ ግዳ ኣይበልጽን? ኣብኡ ተሓጺበዶ ኣይምጸሬኹን? በለ" (2ነገ 5:11-12)፣ ኣዝዩ ብሕርቃን ከኣ ገጹ መሊሱ ከደ፣
እንሓንሳብ ትዕቢት ሰባት ምእንቲ ከፍርስ ናይ ኣምላኽ ነብይ ንሰባት ዘቖጥዕ ዘረባ ክዛረብ ግቡእ እዩ፣ ኣምላኽ ከምዚ ዓይነት ኣገልግሎት ንገለ ነብያት ይህብ እዩ። ምኽንያቱ እቲ እንኮ ኣምላኽ ንትዕቢትን ኣንነትን ሰባት ንምቕላዕ ዝጥቐመሉ መንገዲ እዩ፣ የሱስ ብዙሕ ግዜ ንትዕቢተኛታት ሰባት ምእንቲ ትሑታት ክኾኑን ኣብ ዓይኒ ኣምላኽ ድማ ምናምን ከምዝኾኑ ከርእዮምን ዝትንክፎም ዘረባ ይዛረቦም ኔሩ፣ ኣምላኽ ስልጣንን ክብርን ሰብ ኣይገዶን እዩ፣
ንእማን ብዕዮ ኤልሳእ ኣይተሓጎሰን፣ ገላውኡ ግና ቅርብ ኢሎም። "እዚ ነብዪ ጽኑዕ ነገር እንተ ዚዛረበካስ ኣይምገበርካዮንዶ?ተሓጸብ እሞ ጽረ እንተበለካ ግዳ ኸመይ ኢሎም ተዛረብዎ፣" ሽዑ ንእማን ኣብ ዉሽጢ ርባ ዮርዳኖስ ክጠልቕ ተሰማሚዑ፣ ይርኣየኩምዶ እቲ ዓቢ ጀነራል ኣብ ቅድሚ ኩሉ ሰብ ለምጹ እናተራእየ ክዳኑ ከዉጽእ ከሎ፣ ካብ ሕማሙ ክሓዊ እንተድኣ ኾይኑ ርእሱ ከትሕትን ክእዘዝን ኔርዎ፣ ክሳዕ መዓስከ ክቕጽል ኣለዎ? ክሳብ ቖርበቱ ከም ናይ ቆልዓ ዝጽዕድዉን ዝጸርይን፣ ብገለ ኹነታት ወይ ከኣ ሰብ ትሕት ክትብል ምስ እትግደድ ቓል ኣምላኽ ንዓኻ ከምዚ ይብለካ።- " ክሳብ ንንእሽቶ ቖልዓ ትመስል ንታሕቲ ገጽካ ዉርድ ኢልካ ርእስካ ኣትሕት፣" ክሳብ ነኣሽቱ ቖልዑ ንመስል ፈጺምና ደዉ ክንብል የብልናን። ምኽንያቱ መንግስቲ ኣምላኽ ነቶም ከም ቖልዑ ክኾኑ ዝደልዩ እያ፣ ቆርበት ንእማን ልክዕ ከም ናይ ቖልዓ ጸርዩ፣ ናትካዉን ከም ቖልዓ ከይኮንካ ፈጺሙ ኣይክጸርን እዩ፣
ኣብ ቅድሚ ገዛእ የዒንትና ኩላትና ዕቡያት ኢና፣ ከቶ ከም ቖልዑ ኣይኮናን፣ እስከ ንቖልዓ ናብ የዒንቱ ትኽ ኢልና ንጠምቶ፣ ኣነ ኣድላይ (ኣገዳሲ) እየ ዝብል ስምዒት የብሉን፣ ንዓናዉን ኣምላኽ ናብዚ ባዶነትና እንርድኣሉ ደረጃ ከዉርደና እዩ ዝደሊ፣ ባዶ ምዃንካ ናብ እተስተዉዕለሉ ደረጃ ምስ መጻእካ። ሽዑ ንስኻዉን ንጹህ ክትከዉን ኢኻ፣ ክሳብ ሽዑ ግና ሾብዓተ ሳዕ ጥራይ ዘይኾነስ ሰብዓ ግዜ ሾብዓተ ንታሕቲ ምጥላቕ ከድልየካ እዩ፣ ንእማን ካብ ለምጹ ምስ ሓወየ በቲ ዓቢ ተኣምራት ዝገበረ ኣምላኽ እስራኤል እናተገረመ ናብ ኤልሳእ መጺኡ፣ ምእንቲ ክህቦ ኢሉ ድማ ብዙሕ ገንዘብን ክዳዉንትን ኣምጺኡሉ፣ ኤልሳእ ግን። "እቲ ኣብ ቕድሚኡ ደዉ ኢለ ዘለኹ ህያዉ እግዚኣብሄር እዩ። ከይቅበለካ በሎ፣" (2ነገ5።16)፣ መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ዘይኣመንቲ ዝኾነ ገንዘብ ክንቕበል ከምዘይብልና ይምህረና (3ዮሃ7)፣ ዘይኣማኒ ሰብ ንኣገልጋሊ ኣምላኽ ናይ ምሕጋዝ መሰል የብሉን፣ ሕዝቢ ኣምላኽ ጥራይ እዮም ንኣገልገልቲ ኣምላኽ ናይ ምሕጋዝ መሰል ዘለዎም፣ ኤልሳእ ካብ ናይ ኣምላኽ ሰባት ህያብ ይቕበል ኔሩ፣ ሓንቲ ሃብታም ሰበይቲ ዘዕርፈሉ ገዛ ክትህቦ ከላ ርኢና ንርኢ ኢና፣ ካብ ንእማን ግን ገለ ነገር ኣይተቐበለን፣ ብዙሓት ናይ ኣምላኽ ሰባት ብምኽንያት ገንዘብ ኣብ ህይወቶም ፍቓድ ኣምላኽ ካብ ምፍላጥ ስሒቶም እዮም፣
ኤልሳእ ንንእማን ኣይቕበልን ክብል ከሎ። ጊልያ ኤልሳእ ገሓዚ ግን " እዚ ጎይታይሲ ክንደይ ይዕሹ ! ሃበኒ ኢሉ ስለዝለመኖ ኣይኮነን ዝህቦ ዘሎ(ወይ ዝኾነ ናይ ጸሎት ደብዳቤ ስለ ዝሰደደ ኣይኮነን ዝመጾ ዘሎ)፣ እቲ ገንዘብ ብኸምኡ እንዳተዋህቦ ከሎ ስለምንታይ ይኣቢ ኣሎ? ብዝኾነ ጎይታይ ምቕባል ካብ ኣበየ ኣነ ክወስዶ እየ" ኢሉ፣ እቲ ስሱዕ ገሓዚ ሓደ ጣኦት ዘምልኽ ሰብ ንኣገልጋሊ ኣምላኽ ገንዘብ ይህቦ ከምዘሎ ኣብ ግምት ኣየእተወን፣ ከምቲ ብዙሓት ኣገልገልቲ ኣምላኽ ደድሕሪ ሃብታማት ዝጎይዎ ንሱዉን ገንዘብ ክረክብ ኢሉ ደድሕሪ ንእማን ጎይዩ (2ነገስት 5።21)፣ ሽዑ ገሓዚ ብሓሶት ካብ ንእማን ገንዘብን ንብረትን ወሲዱ (2ነገስት 5።22)፣ ንእማን ንዘረባ ገሓዚ ኣሚኑ ካብቲ ዝሓተቶ ንላዕሊ ሂብዎ፣ ልብኻ ብስስዐ እንተተመሊኡ። ንስራሕ ኣምላኽ ብናይ ሓሶት መርትዖ ክትጠዉዮ ትኽእል ኢኻ፣
ገሓዚ ነቲ ገንዘብ ምስ ተቐበለ ኣብ ገዛ ከይዱ ሓቢእዎ ኣብ ቕድሚ ኤልሳእ ድማ ከም ንጹህ ሰብ ኮይኑ ጠጠዉ ኢሉ፣ ኤልሳእ ግና ናይ ኣምላኽ ሰብ ስለዝነበረ ብቐሊሉ ክታለል ኣይክእልን እዩ፣ ኤልሳእ ንገሓዚ ኣበይ ከምዝኸደ ሓቲትዎ፣ ንገሓዚ ሓጢኣቱ ክእመን ግዜ ሂብዎ ኔሩ፣ ገሓዚ ግን ሓስዩ፣ ኤልሳእ ድማ ከምዚ ኢሉ መሊስሉ። "እቲ ሰብኣይ ካብ ሰረገላኡ ተመሊሱ ክቕበለካ ኸሎ። ልበይዶ ምሳኻ ኣይከደን? ብሩር ክትወስድ። ክዳዉንትን ኣታኽልቲ ዘይትን ወይንን ኣባጊዕን ኣሓን ተባዕትዮን ኣንስትዮን ባሮት ከኣ ክትወስድሲ ግዚኡ ድዩ?" ንናይ ሎሚ ሰበኽቲ ዝኸዉን ጽቡቕ መልሲ!!
ከምቲ ኤልሳእ ናይ ኤልያስ ግዙእ ዝነበረ ገሓዚዉን ጊልያ ኤልሳእ ኔሩ፣ ከምቲ ኤልሳእ ዕጽፊ መንፈስ ናይ ኤልያስ ዝተቐበለ ገሓዚ እዉን ዕጽፊ መንፈስ ናይ ኤልሳእ ምስ እተቐበለ ኔሩ፣ እዚ ድማ ኣርባዕተ ዕጽፊ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤልያስ ዝነበረ መንፈስ ማለት እዩ፣ እንተኾነ ኤልሳእ ቅብኣት ደልዩ ደድሕሪ ኤልያስ ክስዕብ ከሎ ገሓዚ ግን ገንዘብ ክረክብ ኢሉ ደድሕሪ ንእማን ስዒቡ፣ ኤልሳእ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤልያስ ዝነበረ ቅብኣት ተቐቢሉ፣ ገሓዚ ድማ እቲ ኣብ ልዕሊ ንእማን ዝነበረ ለምጺ ተቐቢሉ፣ ገሓዚ ጥራይ ዘይኮነስ ኩሎም ደቁ እዉን ለምጺ ሒዝዎም። 2ነገ.5።27፣ መንፈሳዊ ለምጺ ሎሚዉን ንብዙሓት ደድሕሪ ሃብታማት ዝስዕቡ። ማለት ገንዘብ ምእንቲ ክረኽቡ ኢሎም ዝሕስዉን ናይ ሓሶት ጸብጻብ ዝህቡን ሰባት የዉድቕ ኣሎ፣ ደቂ እዞም ሰበኽቲዉን ይሳቐዩ ኣለዉ፣ እቲ ትሰምዕ እዝኒ ዘላቶ። ይስማዕ፣


text:
Tigrinja: ኣብዚ ገዛውቲ ሓድሽ ዲኻ፧
ጓሓፍ እብ ሪንግሳከር፣ሃማር፣ስታንገን ሎተን ኮሙነን ከመይ ጌርካ ከምትተሓሓዞ ኣብዚ ተገሊጹ ኣሎ።
ኣብ Sirukla IKS(ሲርኩላ ኢኮአስ) ጓሓፍካ ዝኣልዩልካ ትካል ብምምዝጋብካ እንቋዕ ኣብቅዐካ ክንብለካ ንፈቱ። ዝድርበ ጓሓፍ ሓድሽ ነገራት ንምፍራይ ክንጥቀመሉ ንኽእል። ብኸምኡ ኢና ብዝተኻእለና መጠን ንፈላልዮ። ንኣብነት ዝተጓሕፈ ወረቐት ከም ብሓድሽ ወረቐት ክስራሕ ይኽእል፣ ጥርሙዝ መልመላታ ከም ብሓድሽ ጥርሙዝ ክስራሕ ይከኣል፣ ታኒካ ሓጺን ከኣ ሓድሽ ታኒካ ሓጺን ወይ ንኣብነት ብሽግለታ ክትከውን ትኽእል። ነዚ ጸጋታት ኣብ ጓሓፍ መሊሽና ክንጥቀመሉ እንተክኢልና ኣብ ምድሪ ዘሎ ጥረነገራት ብምቑጣብ ንዓናን ንዝመጽእ ወለዶታትን ክንጥቀመሉ ንኽእል።
ኣብ ሪንሳከር፣ሃማር፣ስታንገን ሎተን ኮሙነ ኣተሓሕዛ/ኣተኣላልያ ጓሓፍ ንኩሉ ገዛውቲ ሓደ እዩ፣ ነዚ ዝገብርዎ ከኣ ሲርኩላ እዮም። ነፍስ ወከፍ ቤት ዓመታዊ ሓንሳብ ክፍሊት ጓሓፍ ትኸፍል፣ እዚ ከኣ እዚ ዝስዕብ የጠቓልል፣
ካብ ገዛ ጓሓፍ ምውሳድ
ካብ ገዛኻ ሓሙሽተ ዓይነት ጓሓፍ ንወስድ: መግቢ፣ ፕላስቲክ፣ ወረቐት፣ ተረፍ መረፍ፣ መዕሸጊ ብጥርሙዝ/ብሓጺን ዝተሰርሐ
ኣብ ገዛኻ ዝርከበሉ ቦታ ነዚ ዝኸውን ዝተፈላለየ ባጎኒታት ክህሉ ኣሎዎ። እዚ ባጎኒታት ብሲርኩላ ይውነንን ይጽገንን፣ ምስቲ ትቕመጠሉ ዓይነት ቤት ዝኸይድ እዩ ድማ። ኣብ ቡረትስላግ፣ ህንጻ ወይ ተመሳሳሊ ንዝቕመጡ ናይ ሓባር ባጎኒታት ክህልዎም ይኽእል።
እተን ልሙዳት ባጎኒታት መኽደኒአን ከከም ዓይነት ጓሓፍ ዝተፈላለየ ሕብርታት ኣለወን። ዓቢ ፌስታል ውን ኣሎ ፕላስቲክ ተረክበሉ።
አነቡሊግ(ቪላ) ዝዓይነቱ ገዛ ኣርባዕተ ባጎኒታትን ሓደ ዓቢ ፌስታል እዩ ዘለዎ።
ባጎኒታትን ዓቢ ፌስታልን ትሕዝቶኡ ዝውሰደሉ መዓልታት ብዝሕታቱ ይፈላለ እዩ፣
- ዝጓሓፍ መግቢ( ቡናዊ መኽደኒ) ኣብ ከክልተ ሰሙን ይውሰድ።
- ፕላስቲክ ( ግሉጽ ፌስታል)፣ ወረቐት( ሰምያዊ መኽደኒ) ተረፍ መረፍን (ሓሙኽሽታዊ መኽደኒ) ኣብ 4 ሰሙን ይወሰድ።
- ብጥርሙዝን ሓጺንን ዝተሰርሐ ከኣ ኣብ 8 ሳምንታት ይውሰድ።
እዚ ዝተፈላለየ ባጎኒታት ትሕዝቶኡ ዝውስደሉ መዓልታት ኣብ Tømmekalenderen( ጓሓፍ ዝውሰደሉ ካለንደር) ኣብዚ ክትርኢ ትኽእል - www.sirkula.no
ባጎኒታት/ዓቢፌስታል ትሕዝቶኡ ክውሰድ ምሸት ድሮ ዝውሰደሉ መዓልቲ ተቐሪቡ ይጸንሕ።
ዝጓሓፍ መግቢ ኣብ ናይ በይኑ ቡናዊ ፌስታላት ይኣቱ ቅድሚ ኣብ ባጎኒ ምድርባዩ። ነቲ ፌስታል ጽቡቕ ጌርካ ክትኣስሮ ከምዘለካ ኣይትረስዕ።
ሓደስቲ ፌስታላት ንመግቢ ወይ ጎሞታት ከመይ ጌርካ ከምትረክብ ኣብዚ ተገሊጹ ኣሎ።
ንፕላስቲክ ሞግሓፊ ዓበይቲ ፌስታላት ክውደኣካ ከሎ፣ ኣብቲ ባጎኒ ጥርሓ ዝኾነት ፌስታል እሰር እሞ ቅድሚ ጓሓፍ ምውሳዶም፣ ሽዑ ሓድሽ ጥቕላል ዓበይቲ ፌስታላት ክገድፉልካ እዮም። ( ናይ ድኳን ኖርማል ፌስታል ወይ ካልእ ዓይነት ፌስታል ብጎማ ዝተሰርሐ ተጠቐም)። ሰራሕተኛ ጓሓፍ ሽዑ ጓሓፍ ክወስዶ ክመጽእ ከሎ ሓደስቲ ዓበይቲ ፌስታላት ይዕድለኩም። ምስ ተዋህበካ ከኣ እታ ዝኣሰርካያ ፌስታል ክትኣልያ ከምዘለካ ኣይትረስዓዮ።
ቡናዊ ፌስታላት ሞግሓፊ መግቢ ክውደኣካ ከሎ ኸኣ ቅድሚ ጓሓፍ ምውሳዶም ኣብቲ ባጎኒ ቡናዊ ናይ መግቢ ፊስታል እሰረላ እሞ ሽዑ ሓደስቲ ክገድፉልካ እዮም።
ብጀካ እዚ ውን ኣብ ነቑጣ ጓሓፍ፣ ኣብ ናይ ኮሙነ ቤት ጽሕፈት ሰርቪስን ንፕላስቲክን መግብን ዝኸውን መጉሓፊ ፌስታላት ይወሃበካ እዩ።
ነቑጣታት ጓሓፍ(የንቪኒንግስ-ስታሹን)
ኣብ ሰራሕተኛታት ዘለዎ ነቑጣታት ጓሓፍ ክፉት ኣብ ዝኾነሉ ግዜ ዝኾነ ዓይነት ጓሓፍ ከተረክብ ትኽእል ኢኻ፣ ብጀካ ዝጓሓፍ መግቢ። ብፍላይ ሓደገኛ ትሕዝቶ ዘለዎ ጓሓፍ ጥዕናናን ኣከባቢናን ከይህሲ ምእንታን ኣብ ነቑጣ ጓሓፍ ክተብጽሖ ኣገዳሲ እዩ። ሓደገኛ ጓሓፍ ክበሃል ከሎ ንኣብነት ከም በዓል ባተሪ፣ ኣምፑላት፣ ቀለም፣ ዕትሮ ጋዝ፣ ዘይቲ፣ ቀመማትጸረ-ሓሳኻን ጻህያይን፣ ሞባይላት፣ ኳሬንቲታት፣ አለክትሮኒክን ካልእ ፍርያትን አለክትሪክ።
ሓደገኛ ጓሓፍ ንምጕሓፍ፡ ነቲ ቐይሕ ፌስታል ተጠቐም።
ብሕታዊ ገዛታት ኣብ ነቑጣ ጓሓፍ ክጉሕፋ ዝኾነ ተወሳኺ ገንዘብ ኣይከፍላን እየን፣ ብጀካ ዝጓሓፍ ተረፍ መረፍ። ኣብ sirkula.no ኣቲኻ፡ ብዛዕባ እቲ ኽፍሊት ክትርኢ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ነቝጣ ጓሓፍ፡ ንመጕሓፊ ተረፍ መረፍ ዚኸውን ግሉጽ ፌስታል ተጠቐም። ከምዚ ዓይነት ፌስታላት፡ ኣብ ድኳናት ወይ ኣብ ሲርኩላ ክትዕድጎ ትኽእል ኢኻ።
ክትከዶ ትኽእል ቦታታት፣
Kretsløpsparken gjenvinningsstasjon, Arnkvernvegen 169, Hamar/Furnes
Brumunddal gjenvinningsstasjon, Jemtlandsvegen 11, Brumunddal
Moelv gjenvinningsstasjon, Industrivegen 14, Moelv
Stange gjenvinningsstasjon, Hansrudvegen 1, Stange
Heggvin gjenvinningsstasjon og avfallsanlegg, Arnsetvegen 41, Vang på Hedmarken
Sirkula administrasjon, Arnkvernvegen 169, Hamar/Furnes
ነቑጣታት ጓሓፍ ዝኽፈተሉ ግዜታት ኣብዚ ክትርእዮ ትኽእል፣ www.sirkula.no
ጓሓፍ ብምፍልላይኩም ነመስግን !
ኣብዚ ኣቲኻ ጓሓፍ ንምፍልላይ ሓገዝ ርከብ www.sirkula.no
ኣብዚ መፈላለዪ ጓሓፍ ሊስታ ን 2018 እንሀለ.pdf
Min Renovasjon ትብል ኣፕሊከሽን ጽዒንካ ጓሓፍ ዝውሰደሉ መዓልታት ኣቐዲሙ ክምዝሕበረካ ግበር። (IOS - Android)
Sirkula IKS
ኣድራሻ: Postboks 3, 2301 Hamar
ተለፎን: 62 54 37 00
ኢመይል: post@sirkula.no
ወብሳይት: www.sirkula.no


text:
መራኸቢ ቦታ
ምምሕዳር ከተማ ነቶም ኣብቲ ምምሕዳር ዘለዉ ኣረጋውያን ምስ ብሕታዊ ድሌት ዘለዎም ኣባላት ኮይኑ መራኸቢ ቦታ የዳሉ።
መራኸቢ ቦታ ኣብ ኩሉ ከባቢታት ናይ ምምሕዳር ይርከብ።
ኣብ ሰደርሃምን ሰንዮርቸንተር ሱልግሌንታን (seniorcenter Solgläntan) ኣብ ዩስነ ድማ ትሬፍፑንተር (Träffpunkten) ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ይካየዱ። ናብነት ከም፡ ብሓባር ምዝማር፡ ኮፍ አልካ ምስዕሳዕን ምንቕስቓስ ምስ ተወሳኺ ንጥፈታትን ካልእን።
ሱልግሌንታል ውን መራኸቢ ቦታ ናይ ኣረጋውያንን ናይ ሓንጎል ጸገም ዘለዎምን ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ሕማማት ሓበሬታ ዝረኽቡሉ እዩ።
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
መንግስቲ ብሪጣንያ ኣብ ሃገሩ ንዝርከቡ ሓተቲ ዑቕባ፡ ጉዳዮም ኣብኡ ክርኣይ ብዝብል ናብታ ኣሸሓት ኪሎሜተራት ርሒቓ ትርከብ ሩዋንዳ ክሰዶም መዲቡ'ሎ።
ብሪጣንያ ከምኡ ትገብር ዘላ፡ ስደተኛታት፡ ነኣሽቱ ጀላቡ ተጠቒሞም በቲ እንግሊዝ ቻነል ዝብሃል መስመር ባሕሪ ዝገብርዎ ጉዕዞ ንምክልኻል ምዃኑ ትገልጽ።ኣብዚ ዓመት`ዚ ጥራይ ልዕሊ 4,500 ስደተኛታት በቲ ካብ ፈረንሳ ናብ ብሪጣንያ ዝቖርጽ መስመር ባሕሪ ናብ ብሪጣንያ ሰጊሮም ኣለዉ። እቲ ቁጽሪ ካብቲ ዝሓለፈ ዓመት ዝነበረ ብኣርባዕተ ዕጽፊ ከምዝወሰኸ ይግለጽ። እቲ ሓደገኛ ጉዕዞ ደው ክብል ኣለዎ ኣብ ዝብል፡ ሓፈሻዊ ስምምዕ`ኳ እንተሃለወ፡ ብኸመይ ኣብ ዝብል ግን ተሪር ክትዕ`ዩ ዘሎ።
ብሪጣንያ ሕጂ ሒዛቶ ዘላ መደብ ነቶም ስደተኛታት፡ ናብታ 4-ሺሕ ማይል ርሒቓ ትርከብ ሃገረ ርዋንዳ ምግዓዝ`ዩ፡ክሳብ መስርሕ ወረቐቶም ዝሳለጥ ኣብ ርዋንዳ ኣብ ሓደ መትሓዚ ማእከል ክጸንሑ ዝብል`ዩ።
ሚንስተር ውሽጢ ሃገር ብሪጣንያ ፕሪቲ ፓተል፡ ኣብዚ ወርሒ`ዚ ኪጋሊ ኣብ ዝበጸሓትሉ እዋን`ዩ ነቲ መደብ ምግዓዝ ስደተኛታት ከምዚ ክትብል ኣፍሊጣ ኔራ፡“ብቀጻሊ ዝርኣይ ዘሎ ምጉዕጻጽ ሕግታትናን ሕግታት ኢሚግረሽንን፡ ከምኡ`ውን ንገበናዊ ምዝመዛ ዘቃልዕ ኣካይዳ፡ ኣብ ምሕታት ዑቕባ ንዝጸንሐ ህዝባዊ ድጋፍ ኣዳኺምዎ`ዩ። ገበነኛታት ኣሰጋገርቲ ደቂሰባት ካብ ስራሕ ወጻኢ ምግባር ሞራላዊ ግዴታ`ዩ። ሓዲሽ ፍታሕ ንምርካብ ኣብ ኢድና ዘሎ ኩሉ ዕድላት ክንጥቀም ኣለና" ኢላ።
ብሪጣንያ ንቀዳማይ እግሪ መፈተንታ`ቲ መደብ፡ ንርዋንዳ 156 ሚልየን ዶላር ሂባታ`ላ። እዚ ነቲ መቕበሊ ማእከላትን ተመሳሳሊን ክኸውን ከሎ ብመሰረት`ቲ ውዕል ብተወሳኺ`ውን ብሪጣንያ ንነብስወከፍ እትቕበሎ ስደተኛ ክትከፍለሉ`ያ።
ሚንስተር ጉዳያት ወጻኢ ርዋንዳ ቪንሰንት ቢሩታ፡ እቲ መደብ ንልምዓት ርዋንዳ ከምዝሕግዝ`ውን ይዛረብ፡“እዚ መደብ ንዕኦም ጥራይ ዘይኮነ ዝሕግዞምሲ፡ ንርዋንዳን ርዋንዳውያንን`ውን ንልምዓታዊ ዕብየትና ክረብሓና`ዩ" ይብል ።
እንተኾነ እዚ ፖሊሲ`ዚ ከቢድ ቁጥዐ ኣለዓዒሉ`ሎ። ኣብ ቤተ ክርስትያን ኣንገሊካን ዝለዓሉ ዝብሃሉ ሊቀ-ጳጳስ ካንተርበሪ፡ ኣብ ስነ-ስርዓት ቅዳሴ ፋሲካ ከምዚ ዝስዕብ ክብሉ ተቓሞኦም ኣስሚዖም ኔሮም፡፡
"ንናይ ባዕልና ሓላፍነት ንኻልእ ብኩንትራት ምሃብ፡ ወላ ከም ርዋንዳ ዝበላ ጽቡቕ ክገብራ ዝሕልና`ውን እንተኾነ፡ ከምኡ ምግባር እግዚሐር ዝፈትዎ ስራሕ ኣይኮነን" ኢሎም።
ተሓለቕቲ ስደተኛታት ድማ፡ ስደተኛታት ናብ ብሪጣንያ ብውሑስ ዝኣትውሉ ኣገባብ ክጽውዑ ጸኒሖም`ዮም።
እቶም ተሓለቕቲ መንግስቲ ብሪጣንያ ንባዕሉ ኣብ ርዋንዳ ሻቕሎት ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ከም ዘሎ እናፍለጠ፡ ንስደተኛታት ንመስርሕ ዑቕባ ኢሉ ናብ ርዋንዳ ክሰዶም ግቡእ ኣይኮነን ይብሉ።
ጀምስ ዊልሰን ካብ ዲተንሽን ኣክሽን ማለት ተግባር ጸረ ማሕዩር ዝተባህለ ማሕበር`ዩ፡“ እዚ ሰብኣውነት ኣይኮነን። ኣዝዩ ክቡር ወጻኢ ዝሓትት እንደገና`ውን ኣድማዒ ዘይከውን ነገር`ዩ። ብሪጣንያ ኣህጉራዊ ውዕል ስደተኛታት ዝፈረመት ሃገር`ያ። ንዝኾነ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ዑቕባ ዝሓትት ናይ ምሕጋዙ ሕጋውን ሞራላውይን ግዴታ ኣለና" ይብል።
ብሪጣንያ ዝተወሰኑ ስደተኛታት ጥራሕ ናብ ርዋንዳ ከምትሰድድ ኣመልኪታ`ላ፡ ምናልባት`ውን በይኖም ንውልቆም ዘለዉ ደቂ-ተባዕትዮ`ዮም ናብ ርዋንዳ ክልኣኹ'ዮም ይበሃል ኣሎዝብሃል ዘሎ።
ተሓለቕቲ ስደተኛታት ከምኡ`ውን እቶም ስደተኛታት ዳግም ናብ ብሪጣንያ ክምለሱ ክፍትኑ ይኽእሉ`ዮም፡ እዚ ድማ ንዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ምትብባዕ ጥራይ`ዩ ዝኸውን ይብሉ ።
መንግስቲ ብሪጣንያ ግን፡ እቲ ናብ ርዋንዳ ምልኣኽ፡ ነቶም ብእግሊሽ ቻነል ኣቢሎም ካብ ፈረንሳ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ንምስጋር ሓደገኛ ጉዕዞ ዝገብሩ፡ ከጉድለለይ`ዩ ዝብል እምነት ሒዙ`ሎ፡።


text:
Radio Erena: 30 October, 2014
ሕግን ፍትሕን ኣብ ዝተሳእና ኤርትራ፣ ሚኒስተር ፍትሒ ፎውዝያ ሓሽም ኣብ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ደገፍቲ ህግደፍ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራን ፍትሓዊ ኣካይዳ መንግስትን መደረ ምህባ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ኮኒኖም።
ንሳቶም ናብ ሬድዮ ኤረና ብምድዋል ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፣ እታ ሚኒስተር፣ ብቅድሚ ትማሊ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ደገፍቲ ህግደፍ ኣብ ጅዳ ኣብ ዘካየደቶ ኣኼባ፣ ከምቲ ካልኦት ልኡኻት መንግስቲ ኤርትራ ዝገብርዎ፣ ኣብ ባይቶ ዘየሎ ምዕባለታት ከምዝዘርዘረት’ውን ኣፍሊጦም።
ኣብ ኤርትራ፣ ኣዝዮም ብዙሓት ዜጋታት ብዘይሕግን ፍርድን ንልዕሊ 10 ዓመታት ተኣሲሮም ደሃዮም ጠፊኦም እንሃለዉ፣ ሚኒስተር ፍትሒ ፎውዝያ ሃሽም ኣብዚ ናይ ጅዳ ሰሚናር ብስም ፍትሒ ምምዳራ ዘሕንኽ ምዃኑ’ውን ኣገንዚቦም።
እቶም ደለይቲ ፍትሒ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ምስ ዘሎ ኩነታት ኣብ ግምት ብምእታው ከምቲ ኣብ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ዘካይድዎ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ክውድቡ ከምዘይክኣሉ ብምጥቃስ፣ ነቲ ሚኒስተር ፍትሒ ፎውውያ ሓሽም ዘካየደቶ ሰሚናርን ትማሊ ምሸት ዝተኻየደ ናይ ለይታዊ ትልሂትን ዘለዎም ተቓውሞ ንምግላጽ ግና መልእኽቶም ብሬድዮ ኤረና ከመሓላልፉ ከምዝወሰኑ’ውን ኣረዲኦም።
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዜጋታት ይኹኑ ወጻእተኛታት ዝኾነ ዓይነት ተቃውሞን ሰለማዊ ሰልፊ ከካይዱ ፍቑድ ኣይኮነን።
መብዛሕቶም ኣብ ስዑዲ ዓረብ ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን ብናይ መንግስቲ ኤርትራ ፓስፖርት ክነብሩ ስለዝግደዱ ኣብ ኣኼባታትን ሰሚናራትን ተቓውሞታቶም ከስምዑ ከምዘጸግሞም ይገልጹ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወጻእን ንዝርከቡ ደገፍቱ ጎስጓስ ኣብ ምክያድ ከምዘሎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ጎኑ ጎኑ ድማ፣ ኣታዊታት መንግስቲ ንምዕባይ ዝዓለመ ለይታዊ ትልሂትን ባህላዊ ምሸትን ይውድቡ ከምዘለዉ ካብ ሓያሎ ሃገራት ዝመጸና ሓበሬታ የመልክት።
=====================================


text:
በስመአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አኃዱ አምላክ አሜን!
ሰሙነ ሕማማት ረቡዕ
ኣብ ሰሙነ ሕማማት ዘላ ረቡዕ ሰለስተ ነገራት ዝተፈጸሙላ መዓልቲ እያ።
1, ኣይሁዳውያን ንጎይታ ክቐትሉ ተማኺሮም ዝተሰማምዕሉ መዓልቲ እዩ።
ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብዚ ዓለም ብሓጺር ቁመት ብጸቢብ ደረት ብዙሕ ትእምርትን ተኣምራትን ይገብር ስለዝነበረ ኣይሁዳውያን ብዙሕ እዋን ክሕዝዎን ክቐትልዎን ይሓስቡን ይደልዩን እኳ እንተነበሩ ክኾነሎም ግን ኣይከኣለን ምኽንያቱ ድማ ጐይታ ተሰቒሉ ንዓለም ዘድሕነላ መዓልትን ሰዓትን ስለ ዘይ ኣኸለ እዩ። ጎይታ “ጊዜይ ገና ኣይበጽሐን” “ጊዚኡ ስለ ዘይኣኸለ” እናበለ ብዙሕ እዋን ተዛሪቡ እዩ።
እዛ ዕለት እዚኣ ኣይሁድን ሊቃነ ካህናትን ጸሓፍትን ንጐይታ ከመይ ገይሮም ከም ዝሕዝዎ ምኽሮም ዝፈጸሙላ ዕለት ስለ ዝኾነት ዕለተ ምኽረ ኣይሁድ (መዓልቲ ምኽሪ) ተባሂላ ትጽዋዕ። እቶም ሊቀነ ካህናትን ፈሪሳውያንን ከኣ ብሊቀ ካህናት ቀያፋ ተመሪሖም ጉባኤ ኣኪቦም “ኩሉ ሰብ ካብ ዝጠፍእ ሓደ ሰብኣይ እንተሞተ ይሓይሽ” ኢሎም ወሰኑ (ማቴ 26፡1-5, ማር14፡1-2, ሉቃ 22፡1-2, ዮሓ11፡45-53)።
2, ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቤት ስምኦን ብሓንቲ ሓጥእ ሰበይቲ ብቅዱይ ሽቱ ዝተቐብኣሉ መዓልቲ እዩ።
እዛ መዓልቲ እዚኣ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ቢታንያ ኣብ እንዳ ስምኦን ዝተባህለ ሰብኣይ ምስ ኣተወ ብሓንቲ ማርያም ዝተባህለት ሓጥእ ሰበይቲ ሓደ ፍርቂ ኣበስንቲ ዝኸውን ቕዱይ ሽቱ ወሲዳ ዝቐብአትሉ፡ ብንብዓት ኣእጋር ጎይታ ሓጺባ፡ብጸጉሪ ርእሳ ገይራ ዝደረዘትሉ መዓልቲ እዩ። እታ ሓጥእ ሰበይቲ ንጎይታ በቲ ክቡር ሽቶ ገይራ ክትቀብኦ እንከላ እቲ ዘትሕዞ ይሁዳ ተሓዚ ማሕፉዳ ስለዝነበረ ካብኡ’ውን የልዕል ስለዝነበረ “እዚ ክቡር ሽቱ እዚሲ ተሸይጡ ንድኻታት ዘይውሃብ” ኢሉ ብተንኮል ዝተዛረበሉ ዕለት’ውን እዩ። ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ንተንኮሉ ፈሊጡ “ንመዓልቲ ቀብረይ ዘዳለወቶ እዩ’ሞ ሕደጋ ድኻታትሲ ኩሉ ግዜ ምሳኹም ኣለዉ ንኣይ ግና ኩሉ ሳዕ ኣይትረኽቡንን ኢኹም” ኢሉ ብምግሳጽ፡ ነቲ ንሳዝገበረቶሰናይተግባር ብምንኣድ “እዚወንጌልእዚኣብእተሰብኮዘበለኣብኩላዓለምእዚንሳዝገበረቶንመዘከሪኣከምዝንገር፡ብሓቂእብለኩምኣሎኹ” በሎም(ማቴ26፡6-13, ማር 14፡3-9, ዮሓ12፡1-8)። እዚ ዘረድኣና እቲ ሰናይ ዝገብር ኩሉ ግዜ እናተዘከረ ከም ዝነብር፡ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር’ውን ሞጎስ ከም ዝረክብ፡ ዓስቡ’ውን ከም ዝቕበል እዩ እሞ፡ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣብታ ትመጽእ መንግስቱ ክዝክረና ሰናይ ነገር ክንገብር ይግብኣና።
3,ይሁዳ ንጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብሰላሳ ዲናር ክሸጦ፡ ዝተዋዓዓለሉ መዓልቲ እዩ።
ይሁዳ፡ እታ ሓጥእ ማርያም እናበኸየት ክቡር ጨና ኣብ ርእሲ ጐይታ ከተፍስስ ከላ “እዚ ኽንድዚ ዚኣክል ጥፍኣትከ ንምንታይ እዩ፧ ተሸይጡስ፡ንድኻታት ግዳ ምተዋህበ ነይሩ” ኢሉ ደንጋጺ ድኻ መሲሉ ብምቕራብ ኣብ ውሽጡ ንዝነበረ ፍቅረ ንዋይ ኣግሂዱ ዝተዛረበ እዩ። እቲ ዘቕረቦ ሓሳብ ቅቡል ኮይኑ ስለ ዘይተረኽበን፡ነቲ ብምሻጥ ጨና ክረኽቦ ዝኽእል እሞ ዝሰኣኖ ገንዘብ ክከሓስ ኣብ ልቡ ዝሓደረ ፍቅረ ንዋይ ኣገዲድዎ ናብቶም ጸላእቲ ጐይታ ከደ። ይሁዳን ጸሓፍቲ ፈሪሳውያን ኣብ ልዕሊ ጐይታ ክቱር ጽልኢ ከም ዘለዎምን፡ ክሕዝዎ’ውን ይደልዩ ከም ዝነበሩ ኣጸቢቑ ይፈልጥ ስለ ዝነበረ ናብ ኣቶም ከይዱ “ኣነ ንኣኻትኩም ኣሕሊፈ ክህቦስ እንታይ ትህቡኒ”በሎም። ንሳቶም ከኣ ሰላሳ ቕርሺ ብሩር ሃብዎ(ማቴ 26፡14-16, ማር14፡10-11, ሉቃ22፡3-6)። በዚ ዘይጠቅም ገንዘብ ድማ ነቲ ናይ ነገስታት ንጉስ፡ ናይ ጎይታት ጎይታ ዝኾነ ምድሃኔ ኣለም ክርስቶስ ናብቶም ጨካናት ኣይሁድ ኣሕሊፉ ሃቦ። ሎሚ’ውን ከም ይሁዳ ንቤተክርስቲያንን ኣገልገልታን ንኽፉእ ኣሕሊፎም ዝህቡ ኣይተሳእኑን መወዳእትኦም ግና ጥፍኣት እዩ። ስለዚ ኩላትና ካብ ክፍኣተ ግብሪ ርሒቕና ንቤተክርስትያንን ንኣገልገልታን ከነኽብር ይግብኣና።
እዛ መዓልቲ እዚኣ እምበኣር ኣይሁዳውያን፡ ንጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ክቐትልዎ ተሰማሚዖም ዝወሰኑላ መዓልቲ ስለዝኾነት፡ቅድስት ቤተክርስቲያን ምስ ዓርቢ ሓዊሳ “ጾመ ድሕነት” ኢላ ብምስማይ፡ መዓልቲ ሮቡዕ ጾም ክትከውን ብምእዋጅ ምስተን ሸውዓት ናይ ቤተክርስትያን፡ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ሰሪዓታ ትርከብ።
ስብሐት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!
Leave a comment


text:
ወራሪ ስርዓት ሻዕብያን ስርዓት ኣቢይን ኣብ ልዕሊ ንጹህ ህዝቢ ትግራይ ዝኣወጆ ኲናት ከባቢ ክልተ ዓመት እኳ እንትቑጸረ፡ እንሆ ሕጂ ውን...
ጥቅምቲ 24/2013 ኣ.ግ ነይሩ ንሰለስተ ዓሰርተ ዓመታት ክፈሓስ ዝፀነሐ ህዝቢ ትግራይ ናይ ምፅናት ‘ፕሮጀክት’ ብዕሊ ኹናት ብምኽፋት ፀግዒ ክፍኣ-ተግባራቱ ዝገለፀ። እነሆ ድማ እዚ ዘርኢ ናይ ምፅናት...
ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን መንግስቲ ትግራይን ብሳልሳይ ወገን ኣቢሉ ብዝተበፅሐ ናይ ተናፀል ሰብኣዊ ተፃብኦ ደው ምባል ምርድዳእ መሰረት ንዝሓለፉ ልዕሊ 6ተ ኣዋርሕ ኣብ መንጎ ምክልኻል ሰራዊት...
ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ገና ካብ ብጉሓቱ ነይሩ፡ ኣብ መንጎ ስርዓት ኢትዮጵያን ህወሓትን ክካየድ ዝተብሃለ ድርድር፡ ብውፅኢቱ ‘ኣብ ጥፍኣት ትግራይ ኢትዮጵያ ናይ ምድሓን ዘተ ክኸውን እዩ’ ብምባል...
ሰሙናዊ መግለፂ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ 1) ኣብ ህዝብና ዝወረደ ዓፀቦን ዘስዓቦ ጥሜትን ህዝብና ህዝቢ ትግራይ ኣብ ዓፀቦን ከቢድ ጥሜትን ኣትዩ ይሳቐይ ከምዘሎ ንኹሉ ግሉፅ እዩ። ታሪኻዊ...
ጥቅምቲ 2013 ኣ/ግ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝተኣወጀ ናይ ፅንተት ኩናት ኣቐዲምካ ግቡእ ኣቓልቦ፣ ወተሃደራዊ፣ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን ምድላው ስለዘይተገበረሉ ‹‹ድሕንነት ህዝቢ ትግራይ ንምሕላው›› ቃል ዝኣተወ ኣካል መፅብዑ...
ኣብ ሞንጎ ትግራይን ኢትዮጵያን ዝተፈፀመ ግዝያዊ ስምምዕ ደው ምባል ተፃብኦ ስዒቡ፤ ስርዓት ኢትዮጵያን ህወሓትን ሕገ መንግስቲ መሰረት ዝገበረ ዘተን ድርድርን ንምግባር ድልውነቶም ከምዝወገኑ በቢወገኖም ይገልፁ ኣለዉ፡፡...
ሰሙናዊ መግለፂ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ዛጊድ ካብ እንግድዓ ህዝቢ ትግራይ ዘይወረደ ናይ ፅንተት ተግባር ፀላእቲ ብዝተፈለየ ቅድን ኣገባብን እናቐፀለ እንትኸውን፤ “ኣብ ልዕሊ ሕፈስ ሰሙን ፅግዕ ይወፀን”...
ሰሙናዊ መግለፂ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ 1. ሰብኣዊ ሓገዝ ብዝምልከት ቀረብ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣብ ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ውሱን ለውጢ ዋላ’ኳ እንተሃለዎ፤ ሐዚ ‘ውን ኣብ ሰናይ ድልየትን ፍቓድን...
መብርሂ፦ እቱ ዝይስዕብ መግለፅን መርገፅን፡ ሳወት ኣብ ጕዳይ ‘ድርድር’ ትግራይን ኢትዮጵያን ከምኡ እውን ኣብ ርክባት ውድባት ትግራይን መንግስቲ ትግራይን ኣመልኪቱ ዘውፅኦ እዩ። ከም ዘለዎ ቀሪቡ ኣሎ።...


text:
መግለጺ ሰደግኤ፡ ብምኽንያት ባሕቲ መስከረም፡ ምጅማር ዕጥቃዊ ተጋድሎ ህዝብታት ኤርትራ፡
ባሕቲ መስከረም፡ ኣብ ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ ፍሉይ ታሪኻዊ ስፍራ ዘለዋ ክብርቲ ዕለት እያ። ህዝብታትና፡ ካብ ኣርባዓታት ክሳብ መወዳእታ ሓምሳታት፡ ምእንቲ ሃገራዊ ነጻነቶምን ልኣላውነቶምን፡ ብሰላማዊ ኣገባብ ዘካየዱዎ ቃልሲ፡ ብሓያላት መንግስታት ፍትሓዊ ብይን ምስ ተነፍጎም፡ ከም ናይ መወዳእታ ኣማራጺ ብሓይሊ ብረት ከረጋግጹ፡ ዕጥቃዊ ተጋድሎ ዝጀመሩላ ዕለት ብምዃና ወትሩ ንዝክራን ነኽብራን። እነሆ ድማ ከም’ቲ ሕሉፍ፡ ንባሕቲ መስከረም መበል 54 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎና ኣብ ክሊ’ቲ ዘሎናዮ ሕሱምን መሪርን ኩነታት ኮይና ነኽብራ ኣሎና። እዛ ዕለት’ዚኣ ብመጠን ክብደታን ታሪኻውነታን ድማ፡ ወትሩ ብድምቀት እናተኸበረት ክትነብር እያ።
ሎሚ መዓልቲ ባሕቲ መስከረም፡ ምጅማር ብረታዊ ቃልስና ክነኽብር እንከሎና፡ መበገሲ ዕላማታት፡ ናይ’ቶም ሕቶ ነጻነት ኤርትራ ብኣፈ-ሙዝ ብረት ክንምልስ ኣሎና ኢሎም ዝወሰኑ ፖሎቲካዊ መራሕትን፡ መተካእታ ዘይብላ ሂወቶም ነዚ ልኡኽቶ’ዚ ኣብ ምዕዋት በጃ ክኾኑ ብተወፋይነትን ብጅግንነትን ብረት ተሓንጊጦም በረኻ ዝወጹ ሓርበኛታት መስረቲ ዕጥቃዊ ተጋድሎናን፡ እንታይ ነበረ ኢልካ ምድህሳስ፡ ተሪፎምና ዘለዉ ዕላማታት ክንመሚ፡ ከመይ ነማልኣዮም ክንትልም፡ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
መበገሲ ዕላማ ባሕቲ መስከረም፡ ሕቶ ነጻነት ኤርትራ ንምምላስ ምንባሩ ንኩላትና ዘሰማምዕ ሓቂ እዩ። ንህዝብታት ኤርትራ፡ ነጻነት ማለት ድማ፡ ካብ ኩሎም’ቶም ብተበራረይቲ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝወርዱዎም ዝተፈላለዩ ዓይነት በደላት፡ ንሓንሳእን ንሓዋሩን መሊእካ ሓራ ምዃን ማለት እዩ። ምምሕዳር ባዕዳውያን ገዛእትን ባንደራኦምን ኣልጊስካ፡ ዝኸፍአን ጨካንን ኤርትራዊ ፋሽስታዊ ስርዓት ኣብ ዝባኖም ተሰቒሉ፡ ናብ ዝኸፍአ ሓደጋ ብርሰትን ምብትታንን ክኖቕቶም ፈጺሙ ኣይነበረን። ፈጺሞም ክሓልሙዎ’ውን ኣይክእሉን።
ብርግጽ፡ ካብ ዕላማታት ባሕቲ መስከረም፡ ሕቶ ነጻነት ሃገር ተመሊሱ ኣሎ። ኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ሓራ ወጺኣ፡ መለለዪ ነጻነታ ዝኾነ ባንዴራ ኣብ ኣደባባያት ክተንበልብል በቒዓ ኣላ። ከም ሃገር ኣባል ሕቡራት መንግስታት ኮይና ወንበር ረኺባ ኣላ። እዚ ዓወት’ዚ ብትኳቦ ዝተረኸበ ኣይኮነን። ዋጋ ናይ’ቶም፡ ካብ ኣርባዓታት ጀሚሮም ኣብ ዝተናውሐ ናይ 30 ዓመታት ብረታዊ ተጋድሎናን ብጅግንነትን ብተወፋይነትን እናተጋደሉ ክቡር መስዋእቲ ዝኸፈሉ ጀጋኑና እዩ። ስለዝኾነ ድማ፡ ኣብ’ዚ ክቡር መዓልቲ’ዚ ኮይና፡ ንዝኽሮም ክንጽሊ፡ ብክቡር መስዋእቶም ረኺብናዮ ዘሎና ሃገራዊ ነጻነት ዓቂብና፡ ንዝተረፉና ዕላማታት ኣለሊና ብሕራነ ንምዕዋቶም ከም እንቃለስ ቃለ-መሓላ ክንኣትወሎምን ይግባእ።
ከምዝፍለጥ፡ ካብ ወጋሕትኡ ዝተሓንገጥናዮም ዕላማታት ባሕቲ መስከረም፡ ህዝብታትና ከም ዝሓሰቡዎን ዝተጋደሉሉን ዘይኮነሎም፡ ሰውራና ብብቑዕ መሪሕ ውድብ እናተኣልየ ስለዘይጀመረ ምዃኑ ኣሉ ዘይበሃል ሓቂ እዩ። ኣብ ክሊ’ዚ ድማ፡ ናይ መሪሕነት ህግሓኤ/ህግደፍ ጭካነን ቅሉዕ ጥልመትን መወዳድርቲ ዝርከቦ ኣይኮነን። ስለዝኾነ’ውን ኣብ’ዞም ዝሓለፍናዮም ልዕሊ 24 ናይ ነጻነት ዓመታት፡ ህዝብታትና ኣብ መዋእል ባዕዳዊ መግዛእቲ ካብ ዘጋጠሞም፡ ግህሰት ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፣ ጥሕሰት ሕግን ፍትሕን፣ ደሃይ ምጥፋእ፣ ዘስካሕክሕ ማእሰርቲ፣ ሞትን ምስዋርን፣ ድኽነት፣ ጥሜት፣ ምምዝባል፣ ስእነት ሰላምን ምርግጋእን ኣዝዩ ዝኸፍአን መናብርቶምን ኮይኑ ኣሎ። ከም ውጽኢት ናይ’ዚ ሕሱም ሂወት’ዚ ድማ፡ ንመጻኢ ዕድል ሃገርና ዘስግእ፡ መቋረጺ ዘይብሉ፡ ብማእለያ ዘይብሎም ሓደጋታት ዝተኸበበ ዋሕዚ ስደት ይረአ ኣሎ። ፋሽስታዊ ስርዓት ኢሳይያስ/ህግደፍ፡ ድሕሪኡ ኤርትራ ትበሃል ሃገርን ኤርትራዊ ዝበሃል ህዝብን እንተጠፍኡ ፈጺሙ ዘይዕጅቦ፡ ሓደገኛ ኣንፈት ተኸቲሉ ክጎዓዝ ኣብ ንርእየሉ ኩነታት ንርከብ። ሃገር ንልዕሊ 24 ዓመታት ብዘይ ሃገራዊ ቅዋም፡ ብትእዛዝ ውልቀ ሰባት ዝገዝእ፣ ጥምየትን ዓጸቦን ህዝቢ ዘይዓጦ፣ ስደትን መዘዛቱን ኣብ ህልውና ሃገር ዘለዎ ሓደጋ ስኽፍ ዘይብሎ፡ ምእንቲ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ፡ ብፈጠራ ሓሶት መሬትን ሰማይ ዘላግብ ዝወጸሉ ፋሽስታዊ ጉጅለ፡ ኣብ ጉዳይ ሃገርን ህዝብን ቅንጣብ ሓልዮት ከርኢ ትጽቢት ኣብ ዘይግበረሉ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ኩነታት ኮይና ኢና፡ ንታሪኻዊት በዓልና ባሕቲ መስከረም ነኽብራ ዘሎና።
ርእሰ ፋሽስት ኢሳይያስን ጉጅልኡን፡ ንኤርትራን ህዝባን ለኪሞም ክጠፍኡ ከም ሕሱም ይሕምበቡ ከምዘለዉ፡ ሎሚ-ሎሚ ኣይኮነንዶ ንህዝብታትና፡ ንመላእ ማሕበረ ሰብ ዓለም ኣብ ቅድሚ ዓይኖም ተደቂኑ ከቢድ ብደሆ ኮይኑዎም ምህላዉ ዘይሕባእ ሓቂ እዩ። እቲ ነዚ ሓደጋ’ዚ ኣብ ምዕጻፍ ናይ ቃልሲ እጃመይ ከበርክት ተዓጢቐ ኣሎኹ ዝብል ሓይልታት ተቓውሞኸ ኣብ ከመይ ዝመሰለ ኩነታት ይርከብ ዝብል ሕቶ ምስ እነልዕል ካልእ ጫፍ ናይ’ቲ ሕሰም ኮለል ኢሉ ይረአ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፡ ፋሽስታዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዘሕምሞ ከይተተንከፈ እንከሎ፡ ብሰንኪ ፋሽስታዊ ዕላማታቱን ጸረ ህዝብን ጸረ ዲሞክራስን ባህርያቱ፡ ብሓደ ሸነኽ ምስ ህዝብን መሓውራት ስርዓቱን እናተበታተኸ ኣብ ውሱናት ቀጠንቲ ገመዳት ተንጠልጢሉ ክሰሓግ፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ፡ ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳይ ከም ሕሱም ተፈንፊኑ ብዓቕሊ ጽበት ተወጢሩ ናይ ሞት ዓፍራ ክተፍእ ይረአ ኣሎ። ብምዃኑ’ውን ኣብ ሃገርና መሰረታዊ ለውጢ ንምምጻእ ኣብ እነካይዶ ቃልሲ፡ ካብ’ዚ ዝበልጽ ብሱል ወድዓዊ ኩነታት ክርከብ ኢልካ ዝሕሰብ ኣይኮነን። እንተኾነ ግን፡ ሓይሊ ተቓውሞ ኤርትራ ምስ’ዚ ዝመጣጠን ሓላፍነት ክሽከም ኣይረአን፤ ብሓደ ሸነኽ፡ ብትምክሕቲ፡ በቲ ካልእ ሸነኽ ድማ፡ ብጽበት ዝተወጠሩ ወገናት፡ ኣብ ሕድሕድ ምጽልላምን ምጥቕቓዕን ተጸሚዶም ንቀንዲ ኣጀንዳ ምውጋድ ፋሽስታዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ካልኣዊ ቦታ ዘትሓዙዎ ክሳብ ዝመስል ክንሕቆን ንርከብ።
ሓይሊ ተቓውሞና፡ ወዲቑዎ ካብ ዘሎ ዓሚቕ ፖሎቲካዊ ቅልውላው ንምውጻእ ዘላቶ ብሕታዊ ኣማራጺ፡ ረብሓን ድልየትን ህዝብታትና ማእከል ብምግባር፡ ኣብ እዋናውያን ዕላማታት፡ ብመንፈስ ስኒትን ምክብባርን ሓቢርካ ትቃለሰሉ ኩነታት ምፍጣር ጥራሕ እናሃለወ፡ ብትምክሕትን ብጽበትን ዝዓወሩ መራሕቲ ተቓውሞ፡ ንፍሉይ ርእይቶ ዘለዎም ፖሎቲካዊ ሓይልታት ናይ ምግላልን ነጺልካ ናይ ምድኻምን ፖሊሲ ብምኽታል፡ ናብ ዝኸፍአ ውድቀት ዝርግርጎም ኣንፈት ይኽተሉ ኣሎዉ።
ብሰንኪ’ዚ መድረኹ ዝሓለፎ፡ ኣግላልን ድሑርን ኣተሓሳስባ፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ካብ ዝምስረት ጀሚሩ፡ ብውሽጥን ብግዳምን እናተሓቑነ፡ እነሆ ናብ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ምእታው ተጸጊሙ፡ ኣብ ዕንክሊል ክወድቕ ኮይኑ ኣሎ። ናይ’ዚ ዘሕዝን ዓሚቕ ፖሎቲካዊ ቅልውላው መበገሲታት፡ ካብ ደለይቲ ለውጢ ህዝብታት ኤርትራን መሰረታት ኣባላትን ክሕባእ እንተዘይኮይኑ፡ ንፋሽስታዊ ስርዓት ህግደፍ ዘይተኸወሎ ብታሕጓስ ኮቦሮ ሓምሓም ዝሃርመሉን፡ ብዝኸፍአ ንምብልሑ ከይደቀሰ ዝረባረበሉ ዘሎ ዘሕዝን ክውንነትና ምዃኑ ኣይሰሓትን። ብህዝብታትናን መሰረታት ኣባላት ውድባትናን ልዑል ትጽቢት ዝተነበረሉ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፡ ኣብ ውሽጡ ተኸሲቶም ዘለዉ ርኡያት ፍልልያት፡ ብልዙብን ሓላፍነታውን ኣገባብ ኣብ ክንዲ ምፍታሕ፡ ሰብ ፍሉይ ረብሓ ዝኾኑ፡ ናይ ሓሶትን ጸለመን ስልቲታት እናፈብረኹ፡ ብቐሊሉ ክንወጾ ናብ ዘይንኽእል ቅልውላው ንምሽማም ዓሊሞም፡ ሒዞሞ ዘለዉ ድሑር ናይ ፕሮፖጋንዳ ኣንፈት፡ ግቡእ ቱኽረት ክወሃቦን ዓገብ ክባሃልን ይህልዎ ኢልና ንኣምን።
ህዝብታት ኤርትራ ብዘይ ፋሽስታዊ ስርዓት ህግደፍ ካልእ ጸላኢ የብሎምን። ጸቢብ ረብሓታቶም ዘይተማልኣሎም ሽነኻት፡ ንፍሽለቶም ካልእ ተሓታቲ ሃሰስ ክብሉ፡ ጠመተ ህዝብታትና ንምስፋል፡ ብውነ ይኹን ብዘይ ውነ ዘካይዱዎ ዘሎዉ ምንቅስቓስ፡ ብትብዓት ክንምክቶ ይህልወና። ብርግጽ ጉዳይ ኤርትራ ብቐንዱ ንኤርትራውያን ዝምልከት ምዃኑ ካብ ኩሉ ዝተሰወረ ኣይኮነን፤ እንተኾነ ግን፡ ናይ ፈተውቲ ሓገዝ ኣገዳሲ ምዃኑ ካብ ሕሉፍ ተሞኩሮ ሰውራና ሕርሕራይ ገይርና እንፈልጦ እዩ። ስለዝኾነ’ውን፡ ኣይኮነንዶ ብዘይ ብዙሕ ድኻም ኣሎኹልካ ዝብል ፈታዊ ተረኺቡስ፡ ማዕጾኦም ዝረገጡ’ውን ኳሕኵሕካ፡ ክኸፍቱልካ ምጽዓት ግድነትን ንቡርን መስርሕ ቃልሲ እናሃለወ፡ ኣብ ሎሚ በጺሕካ፡ ሕሉፍ ሃገራዊ ንምምሳል ዝግበር ብጣዕሚ ድሑር ወፈራ፡ ንእሽቶይ ዓቐብ ዘየደይብ፡ ቁልቁል ዘየውርድ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ዓቕምታት ደለይቲ ለውጢ በታቲኑ፡ ንረብሓ ፋሽስታዊ ስርዓት ህግደፍ ዝውዕል ”ጉንዖ” ምብርካት ምዃኑ ክነስተውዕለሉ ነዘኻኽር።
ፋሽስታዊ ስርዓት ኢሳይያስ ህግደፍ፡ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 24 ዓመታት ናይ ስልጣን ዕድሚኡ፡ ኣብ ልዕሊ ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ከቢድ ዕንወት ኣውሪዱ ሃገርን ህዝብን ንኸቢድ ሓደጋ ዝነቖተ ብሕታዊ ተሓታቲ እዩ፤ ይኹን’ምበር፡ ካብ’ዚ ኣንጸላልዩዎ ዘሎ ሓደጋ ውድቀት ክድሕን ክብል፡ ተሞኩሮ ሓምሳታት እናገናጸለ፡ ልኣላውነትና ብሓይልታት ግዳም፡ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ ከምዘሎ ኣምሲሉ ዘካይዶ ዘሎ ሕቡእን ቅሉዕን ወፈራ፡ ብስሙር መኸተ ህዝብታትናን ሓይልታት ዲሞክራስያዊ ለውጥን ንምፍሻሉ፡ ዕቱብ ምርብራብ ከምዘድልዮ ብኣጋጣሚ ክቡር መዓልቲ ባሕቲ መስከረም ክነዘኻኽር ንደሊ።
ውድብና ሰደግኤ፡ ዕላማታት ባሕቲ መስከረም ኣበርዒኑ ህዝብን ሃገር ናብ ዝኸፍአ ሓደጋ ዝሽምም ዘሎ ቀንዲ ተሓታቲ ፋሽስታዊ ስርዓት ህግደፍ ምዃኑ ብጽንዓት ይኣምን። ስለዝኾነ’ውን፡ ምስ ኩሎም ህዝብን ሃገርን ካብ ኣንጸላልዩዎም ዘሎ ሓደጋ ብርሰት ኣብ ምድሓን ብዕቱብነት ዝቃለሱ ፖሎቲካዊ ሓይልታትን ሲቪክ ማሕበራትን፡ ዓቕምታቱ ኣወሃሂዱ ክቃለስ ድሉው ምዃኑ የረጋግጽ። ኣብ ውሽጢ ደምበ ተቓውሞና፡ ንዓመታት ተሽንኪሮም ንጸቢብ ጉጅላውን ውልቃውን ጥሙሓቶም ንምርዋይ ጎብለል ኮይኖም ክወጹ ዝደልዩ፡ ወይ ድማ፡ ምሕዝነታት ሓይልታት ተቓውሞ ካብ ቅልውላው ከይወጽእ ሸርሕታት እናመሃዙ ዝጸንሑ ሽነኻት፡ ብዘይ ምሕረት ካብ ምቅላስን ካብ ምቅላዕን ወጻኢ፡ ጥዑይ ሓባራዊ ጽላል ተቓውሞ ከምዘይህልወና፡ ካብ ሕሉፍን ህሉውን ተሞኩሮኡ እናተማሃረ መጺኡ ምህላዉ የመልክት። ስለዝኾነ’ውን ኣብ ቅኑዓት መስመራዊ እምነታቱ ኣትኪሉ፡ ብቕኑዕ መርሆታት እናተገርሐ፡ ኣብ እዋናውያን ዕላማታት ብሓባር ተኣማሚኑን ተወሃሂዱን ዝቃለሰሉ ኩሎም ዕድላት ንምፍጣር፡ ብዘይ ምስልካይ ክጽዕት ምዃኑ ብኣጋጣሚ’ዛ ሕላገት ጅግንነትናን ሓርበኝነትናን ዝኾነት ታሪኻዊት ዕለት ባሕቲ መስከረም የረጋግጽ። ባሕቲ መስከረም ንዘልኣለም እናተኸበረትን እናተዘከረትን ክትነብር እያ።
ባሕቲ መስከረም ሕላገት ጅግንነትናን ሓርበኛነትናን እያ!!
ዝኽርን ክብርን ንዕላማታት ባሕቲ መስከረም ተሓንጊጦም ብጅግንነት ዝሓለፉ ሰማእታትና!!
ባሕቲ መስከረም ንዘልኣለም ተኸቢራ ትንበር!!
ማእከላይ ሽማግለ፡ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰደግኤ)
01 መስከረም 2015.
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9891


text:
መግለጺ 6ተ ፖሎቲካዊ ውድባት ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ሰሚናር 5 መጋቢት-2016
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶና፡ ብውሳኔ ህጹጽ ኣኼባ ሃገራዊ ባይቶኡ መሰረት፡ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤኡ 15 ነሓሰ 2015 ክካየድ ክምዝነበሮ ኩላትና እንዝክሮ ሓቂ እዩ። ይኹን’ምበር፡ ኣሰናዳዊት ሽማግለ ንሽርክና ኩሉ ዝሓቁፍ ባይቶና ዝብትን ንድፍታት ኣዳልያ፡ ሕጋዊ ኣገባብን ኣሰራርሓን፡ ዝተበጽሐ ፖሎቲካዊ ስምምዕን ብምጥሓስ፡ ነቲ ባይቶና ንምሕዳስ ዝነበረ ዓቢ ትጽቢት ኣብ ሓደጋ ከምዘውደቐቶ ዘይሰሓት እዩ። 6ተ ውድባትና ካብ’ቲ እዋን’ቲ ጀሚሮም፡ ነዚ ቅልውላው’ዚ ንምፍታሕ ዕቱብ ተበግሶታትን ጻዕርታትን፡ ካብ ምክያድ ኣይተቖጠቡን። እንተኾነ ግን ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንተበግሶታትና ጸማም እዝኒ ሂቡ ጸኒሑ።
ኣቦ-መንበር መሪሕነት ባይቶ፡ ነቲ ዝነበሮ መዝነት ተጠቒሙ ንሕግታትን፣ ኣሰራርሓታትን ባይቶና ኣኽቢሩ፡ ቅልውላው ባይቶ ዝፍተሓሉ ኣንፈት ክንዲ ዝኽተል፡ ብመንገዲ ኢ-መይል ገይረዮ ብዝብሎ ተዋስኦ፡ ሕግታት ባይቶ ብምጥሓስ፡ ኢደ ወነናዊ ስጉምታት እናወሰደ ብምቕጻሉ፡ ፖሎቲካዊ ቅልውላው ባይቶና፡ ካብ እዋን ናብ እዋን እናዓሞቐ ከይዱ። ከም ሳዕቤኑ ድማ ፈጻሚት ቤት-ጽሕፈት ብሰንክቲ ዘይሕጋዊ ኣካይዳ ኣቦ መንበር ባይቶ ኣብ ደውታ ዝኣተወሉ ኩነታት ተፈጢሩ ይርከብ። ስለዝኾነ’ውን፡ ሃገራዊ ባይቶና ናብ’ዚ ሎሚ ዝርከቦ ዘሕዝን ውድቀት ዝሸመሙዎ ኩሎም ድኽመታት ብግቡእ ተገምጊሞም ናብ ካላኣይ ጉባኤ ከእትወና ዝክእል ጥጡሕ ባይታ ከይተፈጥረ እዚ ዝቕጽል ዘሎ ኣግላልን ዘይሕጋውን ኣካይዳ ፍታሕ ከምጽእ ዝኽእል ኣይኮነን ዝብል እምነት ኣለና።
ሃገራዊ ባይቶና ኣብ’ዚ ዓሚቕ ፖሎቲካዊ ቅልውላው’ዚ ተሸሚሙ ምህላዉ ንኹሉ ብሩህ ኣብ ዝኾነሉ እዋን እናሃለና ኢና እምበኣር፡ ብሓው በሺር ኢሳቕ ን”ኣኼባ ምምኽኻር ፖለቲካዊ ውድባት ኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ብዝምልከት”፡ ዝብል ኣርእስቲ ዝሓዘ፡ ንዕለት 5 መጋቢት 2016 ንሰሚናር ዝዕድም መልእኽቲ፡ ካብ ሹዱሽተ ውድባትና፡ ንሰለስተ መሓዙት ውድባትና ጥራሕ፡ ብዕለት 01 መጋቢት 2016 ምሸት ዝተላኣከ፡ ብዕለት 2 መጋቢት 2016 ኣብ ኢዶም ምብጽሑ ዘረጋገጽና።
እቲ ደብዳቤ ከምዝብሎ “ኣሰናዳኢት ሽማግለ ቅድሚ ሕጂ ናባኹም ዝለኣኾ ንድፊ ሰነዳት 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ፡ ብመሰረት ካብ ዝተፈላለዩ ሸነኻት ዝመጸ ርእይቶታትን ለበዋታትን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኣብኡ ዘድሊ እርማት ገይራ እያ“ ድሕሪ ምባሉ እቲ ዝቐርብ ኣጀንዳ ናይ’ቲ ሰሚናር ድማ፦
- ኣብ ሰለስቲኡ ሰነዳት ምይይጥ ብምግባር ክህብትሙን ክድንፍዑን፡ ርእይቶታትን መማረጺ ሓሳባትን ምቕራብ።
- ከመይነት ምምቕራሕ ኮታ ፖለቲካዊ ውድባት ተሳተፍቲ ናብ ጉባኤ ምርድዳእ፡………….ዝብሉ እዮም።
ብቐዳምነት ንሕና እዞም ኣብ ታሕቲ ኣስማትና ተጠቒሱ ዘሎ ሹዱሽተ ፖሎቲካዊ ውድባት፡ ባይቶና – ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ካብቲ ኣትይዎ ዘሎ ሓደጋ ወጺኡ ክድሕንን ክጥጥዕን እምነትና ኣብ ርእሲ ምዃኑ ሕጂ’ውን ተስፋ ዝቖረጽናሉ ጉዳይ ከምዘይኮነ ንኹሉ ደናይ ፍትሒ ከነረጋግጽ ንፈቱ። ሃገራዊ ባይቶና ክድሕንን ክጥጥዕን እንተኾይኑ ግን፡ ብተሳትፎ ኩሎም መሻርኽቲ ኣካላት እምበር ናይዞም ኣብ ሰሚናር ተዓዲሞም ዘለዉ ውሱናት ውድባት ጥራሕ ስለ ዘይኮነ፡ ብኦኦም ጥራሕ ዝፍታሕ ሽግር የብሉን። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ኣግላሊን ዘይሕጋውን ኣተሓሳስባ ከይተኣልየ ድሕነትን ቀጻልነትን ሃገራዊ ባይቶ ስለዝደለናዮን ስለ ዝተተምነናዮን ጥራሕ ዝመጽእ ኣይኮነን። ኣግላሊ ኣካይዳ ተፈቲኑ ዝፈሸለ ስለ ዝኮነ ዳግማይ ኣብ ክሳራ ንኣትወሉ መንገዲ ኣይንመርጽን።
ስለዝኾነ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ኢድ ስለስተ መሓዙት ውድባትና ጥራሕ፡ በጺሑ ዘሎ መልእኽቲ፡ መርገጽ ሹዱሽተ ውድባትና ከም”ዚ ዝስዕብ’ዩ።
- ናብ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ እዋኑ ከይንኣቱ ዝዓንቀፈና ቀንዲ ምኽንያት፡ ኣሰናዳዊት ሽማግለ፡ ንኣባላት ሃገራዊ ባይቶ ዝብትን ንድፊ ኣዳልያ፡ ንዝተበጽሐ ፖሎቲካዊ ስምምዕ ብምጥሓስ ካብ ሕጋዊ ኣገባብ ወጻኢ ናብ ኩሎም ኣባላት ስለ ዘውረደቶ እዩ፤ ካብ’ዚ ቅልውላው’ዚ ንምውጻእ ድማ፡ ዝወረዱ ንድፍታት ብእዉጅ ክሰሓቡን፡ ካልእ ንድፊ ክዳሎን ብደረጃ ሹዱሽተ ውድባትና ዘቕረብናዮ ቅኑዕ ጠለብ፡ ብኣሰናዳዊት ሽማግለን መብዛሕትኦም ላዕለዎት መራሕቲ ኤዲኪን ተቐባልነት ብዘይምርካቡ’ዩ። ሕጂ’ውን ምስ ንድፍታት ጉባኤ ብዝተታሓሓዘ ዘቕረብናዮ ቅኑዕ ጠለብ ዘይዕጸፍ እምንትና ብምዃኑ።
- ኣቦ መንበር ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ዝሓለፉ መግለጺታቱ፡ ንመሳርሕቱ ኣባላት ሰክረታርያ ሃገራዊ ባይቶ ከየማኸረ፡ ብኢደ ወነኑ ንኹሉ ሕጋዊ ትካላት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ሰሪዙ፡ ባዕሉ ናብ ካላኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ከምዘእትወና ክገልጽ ጸኒሑ። ብግብሪ ድማ፡ ፈጻሚ ሽማግለ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ፡ ካብ ሓላፍነታ ክትድስክል ብምግባር ዝፈጸሞ ሕጋዊ ጥሕሰት ምህላዉ ስለዝንኣምን፤
- ኣሰናዳዊት ሽማግለ፡ ዝተኸተለቶ ዘይሓላፍነታዊ ኣከያይዳን ዝፈጸመቶም ርኡያት ጥሕሰታትን፡ ኣብ ቅድሚ ሃገራዊ ባይቶ ቀሪባ፡ ክትሕተትን፡ ምስዝፈጸመቶም ርኡያት ጉድለታት ዝመጣጠን ሕጋዊ ኣራሚ ስጉምቲ ክውሰደላ ዝግባእ ኣካል ደኣ’ምበር፡ ኣብ ንቡር ዕዮ 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ተጸሚዳ ክትሰርሕ ከምዝጸንሐት ብዘምስል፡ ሰሚናር ጸዊዓ ክትመርሕ ግቡእ እዩ ኢልና ስለዘይንኣምን፤
- ኣብ ሞንጎ ኣቦ-መንበር መሪሕነት ባይቶን ኣቦ-መንበር ኣሰናዳዊት ሽማግለን ክካየድ እንዕዘቦ ዘሎና ዘይእዉጅ ናይ ስራሕ ምምቕቓል፡ ንስራሕን ሓላፍነት ፈጻሚት ቤት-ጽሕፈት ብምድስካል ዝፍጸም ዘሎ ርኡይ ሕጋዊ ጥሕሰትን ካልኦት ጸገማትን፡ ብኣኼባ ሃገራዊ ባይቶ ብዕምቆት ተገምጊሞም፡ ጸገማት ባይቶና መፍትሒ ተቐሚጡሎም፡ ንቡራት ሕጋዊ ኣሰራርሓታትን ስርዒታዊ ሓላፍነታትን ባይቶና ተኸቢሮም፡ ዝኸዱሉ ንጹር ኣንፈት ከይተታሕዘ፡ ናብ ዕዉት 2ይ ሃገራዊ ጉባኤ ንሰጋገረሉ ኩነታት ክህሉ ይኽእል’ዩ ኢልና ስለዘይንርኢ፤
ኣብ’ዚ ብሓው በሽር ኢሳቕ ተጸዊዑ ዘሎ ሰሚናር ክንሳተፍ ከምዘይኮንና ብዕሊ ንገልጽ።
- ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ፡
- ኤርትራዊ ስምረት ንደሞክራስያዊ ለውጢ(ኤስደለ)
- ሰውራዊ ደሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራ(ሰደግኤ)
- ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ሳሆ ኤርትራ(ደምሳኤ)
- ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራ ንድሕነት ሃገር(ስምኤድሃ)
- ደሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ሓርነት ኩናማ ኤርትራ(ደምሓኩኤ)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10186


text:
ዓለም ኣንፃር ኮቪድ-19 ትቃለስ ኣብዘላትሉኣብ ዙሪያ ዓለም ሚሊዮናት ኣመንቲ ክርስርና ዓርቢ ስቕለት ኣኽቢሮም ውዒልዖም።ኪቪድ-19 ኣብ ልዕሊ ኣባላቱ ዘውረዶ ማህሰይቲ ንምሕጋዝ ሕብረት ኣውሮፓ ፍርቂ ትሪሊዮን ዩሮ ንምሕጋዝ ተሰማሚዑ።
ኣብ ዙሪያ ዓለም ሚሊዮናት ስዓብቲ ክርስትና እየሱስ ክርስቶስ ተሰቒልሉ ኢሎም ዝኣምንሉ ዓርቢ ስቕለት የኽብሩ ኣለው።
ዓለም ምስ ኮቪድ-19 ኣብ ዝገጠመትሉ እዋን መብዛሕቲኦም ኣመንቲ ናይዚ ዓመት ኣብ ኣብያተ ክርስቲያን ተኣኪቦም ከይኮንስ ኣብ ገዛውቶም ተወሲኖም ብሚዲያ ብምርኣይ እዮም ኣኽቢሮምዎ።
ብመሰረት ጆን ሃፕኪንስ ዩንቨርስቲ ኣብ ዙሪያ ዓለም ልዕሊ 1.6 ሚሊዮን ሰባት በቲ ቫይረስ ተታሒዞም ኣለው።ኣስታት 98,000ድማ ህይወቶም ስኢኖም።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ዩናይትድ ስትትትስ ቀንዲ ተጠቃዒት ኮሮናቫይረስ ኮይና ትርከብ።ዝተትሓዙ ልዕሊ 475,000 ዝሞቱ ልዕሊ 17,000 በፂሖም ኣለው።ስፔይን ዝተትሓዙ ልዕሊ 157,000 ዝሞቱ ኣስታት 16,000 ጣሊያን ዝተትሓዙ ልዕሊ 143,000 ዝሞቱ ድማ ልዕሊ 18,000 መዝጊበን ኣለዋ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ዋና ፅሓፊ ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዝተኻየደ ዕፁው ኣኼባ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ነቲ ለበዳ ናይ ምክልኻል ዓቕምና ብዝጎድእ ደረጃ ናብ ማሕበራዊ ዘይምርግጋእን ህውከትን ክወስደና ይኽእል እዩ፤እዚ ክኣ ኣብ ዓለምለኸ ሰላምን ፀጥታን ዓብይ ስግኣት ፈጢሩ ኣሎ ክብሉ ኣጠንቂቖም።
ቀንዲ ትኹረት ምምሕዳር ትራምፕ ብሰንኪ እቲ ቫይረስ ዝተዓፀወ ቁጠባ ዩናይትድ ስቴት ዳግም ኣብ ምኽፋት ኮይኑ ኣሎ።ልዕሊ 16 ሚሊዮን ኣሜሪካዊያን ካብ ስራሕ ዝቦኸሩ ዝሓቱዎ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ንምርካብ ኣመልኪቶም ኣለው።
ብኻሊእ ዜና ምንስትራት ፋይናንስ 19 ኣባል ሃገራት ዝሓዘ ሕብረት ኣውሮፓ ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ዝወረደ ቁጠባዊ ማህሰይቲ ንኩባኒያታት፣ሰራሕተኛታትን ንስርዓት ጥዕናንን ዝኸውን ናይ ፍርቂ ትሪሊዮን ዩሮ ፓኬጅ ንምሕጋዝ ትማሊ ሓሙስ ተሰማሚዖም።
ፕሬዝዳንት ምንስትራት ፋይናንስ ዩሮዞን ማሪዮ ሴንተኖ ነቲ ፓኬጅ ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ዘይፍለጥ ክብሉ ፀዊዖምዎ።
‘’መጠን ሎሚ ዝፀደቐ ፓኬጅ ማዕረ ኣርባዕተ ሚታዊ ሓፈሻዊ ምሀርቲ ኣውሮፓ እዩ።ብተወሳኺ ድማ ኣብ ግዜ ቅልውላው ንናይ ኣውሮፓ ቁጠባ ዝከላኸል ሓያል መረጋግኢ እዩ።ተራእዩ ዘይፈልጥ እዩ፤ፈፂማና ከምዚ ናይ ሎሚ ብከምዚ ዝበለ ቅፅበት ስጉምቲ ወሲድና ኣይንፈልጥን’’ ኢሎም።
ብኮሮና ቫይረስ ኣዚየን ንዝተጠቕዓ ጣሊያንን ስፔይንን ክሳብ 240 ቢሊዮን ዩሮ ክረኽባ እየ።እቲ ገንዘብ ግን እተን ሃገራት ንስርዓት ክንክን ጥዕንአን ክሳብ ዝተጠቐማሉ እዩ ክወሃበን።
እቲ ልቓሕ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ምስ ኣብቅዐ ሽዑ ንሽዑ ጠጠው ዝብል እዩ።
እቲ ጉጅለ ብተወሳኺ 200 ቢሊዮን ዩሮ ብባንኪ ኢንቨስተምንት ኣውሮፓ ኣቢሊ ንኩባኒያታት ዝውሃብ ሓገዝ 100 ቢሊዮን ዩሮ ድማ ኣብ ገዛውቶም ተዓፂዮም ዝውዕሉን ናይ ስራሕ ስዓቶም ዝተነከዮምን ሰራሕተኛታት ደመወዞም ንምኽሓስ ዝውዕል እዩ።


text:
September 22, 2018
መእተዊ
ኣገዳስነትን ተራን ሰነ-ጽሑፍ ኣብ ሰውራ ንምብራህን ወፈያ ሰን-ጽሑፋዊ ስራሓት ንምብርባርን ብመጽሔት ይዂን ብሰሚናራት፡ ብተደጋጋሚ ተጻሑፉሉን ተዘሪቡሉን`ዃ እንተዀነ፡ ከምቲ ዝድለ ውጽኢት ይህብ ከምዘየለ ንኹሉ ብሩህ እዩ። በንጻሩ ግን ኣብ ሰውራናን ሕብረተ-ሰብናን ዝመጽእን ዝካየድን ዘሎ መስተንክራዊ ምዕባለን ሱር በተኻዊ ለውጥን፡ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ጥራይ ዘይኰነ፡ ካብ ሰዓት ናብ ሰዓትን ካብ ደቒቕ ናብ ደቒቕን`ውን ከይተረፈ ብቕልጡፍ ፍጥነት ይጓዓዝ ከም ዘሎ ኣየካትዕን። ክንዲ ዝዀነ ድማ ነቲ ሰን-ጽሑፋዊ ስራሓት ናይ ምስፍሕፋሕ ጠለብ ብዝያድ ድሙቕን እዋናውን ይገብሮ። ክፍሊ ፓለቲካዊ ምንቕቓሕ ነዚ ሕቶ`ዚ ብግቡእ ንምምላሽ፡ ኣቐዲሙ ነቲ ንምዕባለን ምስፍሕፋሕን ሰን-ጽሑፍ መሰረት ዝዀነ፡ ናይ ምጥፋእ መሃይምነት ቀለማዊ ትምህርቲ፡ ወላ ብዝተሓተ ደረጃ ናይ ምዝርጋሕ ዕማም ኣተኲሩሉ ጸኒሑ። እዚ ዕማም`ዚ ግን ገና ነዊሕን ሓያልን ቃልሲ ይሓትት ኣሎ። ይዂን`ምበር፡ ዘመተ ምጥፋእ መሃይምነት…


text:
ኣብዚ ዓመተ 2021፣ ኣብ 11 ሃገራት ኣፍሪቃ ምርጫ ክካየድ ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።ኢትዮጵያ፣ ጂቡቲ፣ ሶማል፣ ኡጋንዳን ቻድን ገለ ካብተን ኣብዚ ዓመት’ዚ ምርጫ ከካይዳ ወጢነን ዘለዋ ሃገራት’የን።
መራሕቲ ኡጋንዳ፣ ቻድን ጂቡቲን፣ ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሑ ኮይኖም፣ ንተወሳኺ ዓመታት ኣብ ስልጣን ንምቕጻል’ዮም ምርጫ ዘካይዱ ዘለዉ።
ኣብ ኣዝዩ ተሃዋሲ መድረኽ ዝርከባ ኢትዮጵያን ሶማልን ድማ፣ ኣብ ሰንኮፍ ዘለዉ መራሕቲ ስልጣኖም ንምውሓስ፣ ኣብ ምርጫ 2021 ንምዕዋት ኣብ ምጉያይ ይርከቡ።
ብፍላይ ብናይ ብሄር ግጭታት ኣብ እትሕመስ ዘላ ኢትዮጵያን ን34 ዓመታት ኣብ ስልጣን ብዝርከብ ፕረዚደንት ሙሴቬኒ እትምራሕ ዘላ ኡጋንዳን፣ ድሕሪ ምርጫ ናዕቢን ረጽምታትን ክኽሰት ምዃኑ’ዮም ፖለቲካውያን ተንተንቲ ዝእምቱ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ 2021፣ ብናዕቢን ግጭታትን ብቐጻሊ ካብ ዝጥቀሳ ሃገራት ዓለም፣ ኢትዮጵያ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ተሰሪዓ ምህላዋ ኣህጉራዊ ምርግጋእ ግጭታት ዝተባህለ ትካል ኣፍሊጡ።እቲ ትካል ብቀዳማይ ደረጃ ሰሪዑዋ ዘሎ ንኣፍጋኒስታን’ዩ።
ኣብዚ ዓመተ 2021፣ ኣብ 11 ሃገራት ኣፍሪቃ ምርጫ ክካየድ ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።
ኣብዚ ዓመተ 2021፣ ኣብ 11 ሃገራት ኣፍሪቃ ምርጫ ክካየድ ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።ኢትዮጵያ፣ ጂቡቲ፣ ሶማል፣ ኡጋንዳን ቻድን ገለ ካብተን ኣብዚ ዓመት’ዚ ምርጫ ከካይዳ ወጢነን ዘለዋ ሃገራት’የን።


text:
Radio Erena: 07 June 2020
ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ካብ ዝሓዞም ኣስታት 120 የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ፣ ነቶም 62 ከምዝፈነዎም ማሕበር ገፈፍቲ ዓሳ የመን ኣፍሊጡ።
እቲ ማሕበር ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ በብእዋኑ የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ክሕዝ ከምዝጸንሐ ብምዝኽኻር፣ ኣብ 2ን 3ን ሰነ፣ ጀላቡ እቲ ሓይሊ ባሕሪ ኣብ መንጎ ደሴታት ሓኒሽን ገማግም ክሆካን ተዋፍሮም ንዝነበሮ 120 የመናውያን ከምዝወሰዱ ወቒሱ።
ሚኒስተር ሃብቲ ዓሳን ዳይረክተር ክፍሊ ቀይሕ ባሕሪን የመን፣ በብወገኖም ተመሳሳሊ ወቐሳ ኣቕሮቦም ኣለዉ።
ኣብቲ ናይ ረቡዕ 3 ሰነ ፍጻሜ፣ ሓለዋ ገማግም ባሕሪ የመን ግብረ መልሲ ስለዝሃበ፣ ኣብ ክልተ ጀላቡ ዝነበሩ ብውሕዱ ሸውዓተ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ከምዝተታሕዙ ተገሊጹ’ዩ።
ኤርትራ፣ ካብ ዝሓዘቶም የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ፣ ነቶም 62 ጀላብኦም ዘሚታ፣ ኣብ ኣረግቶት ጀላቡ ጽዒና ንጽባሒቱ ሓሙስ 4 ሰነ ከምዘፋነወቶም ሓላፊ ማሕበር ገፈፍቲ ዓሳ ናይቲ ከባቢ ኻልድ ኣል ዛንሩቒ ንኣራብ ኒውስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
ሃሽም ዝተባህለ፣ ሓደ ካብቶም ዝተፈነዉ የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ፣ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ብጀላቡ ዝመጹ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ ናብ ራስ ታርማ ናይ ኤርትራ ከምርሑ ከምዘገደድዎ ጠቒሱ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ከባቢ ደሴታት ዝቑር-ሓኒሽ ዘጋጠመ ግጭት፣ “ዘይሕጋዊ ንግዲ ብዘካይዱ ጉጅለ ማፍያ ዝተበገሰ ንእሽቶ ክስተት” ክብል’ዩ ከም ናይ ወትሩ ንዜጋታቱ መብርሂ ከይሃበ ሓሊፍዎ።
እቲ መንግስቲ፣ ብዛዕባቶም ብሓለዋ ገማግም ባሕሪ የመን ከምዝተማረኹ ዝግለጹ ዘለዉ ሸወዓተ ወይ ሸሞንተ ኣባላት ሓይሊ ባሕሩ ኣመልኪቱ ዝሃቦ ሓበሬታ’ውን የለን።
ደሴታት ዝቑር- ሓኒሽ፣ ብዳንነት ፍርዲ ኣብ 1998 ንየመን እኳ እንተተዋህባ፣ ጉዳይ ባህላውያን ገፈፍቲ ዓሳ ክሳብ እዚ እዋን ንጹር ውሳኔ ኣይተዋህቦን።
ብሰንኩ ድማ ኤርትራ፣ ናብ ክሊ ማያ ከምዝኣተዉ ዝጥቐሱ ኣማኢት የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ክትሕዝ ጸኒሓ።
ዝበዝሑ ካብቶም በብእዋኑ ዝተታሕዙ የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ በብግዜኡ ይፍትሑ’ዮም።
ኣብ 1 ታሕሳስ 2019 ዝተታሕዙ 24 የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ከምዘይተፈትሑ ማሕበር ገፈፍቲ ዓሳ የመን የመልክት።
ኣብ መንጎ ኤርትራን የመንን ዝርከብ ክሊ ማይ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ብሰንኪ ምትእትታው ሕቡራት ኢማራት፣ ንባህላውያን ገፈፍቲ ዓሳ ክልቲኤን ሃገራት ሓደገኛ ኮይኑ ምህላዉ በብግዜኡ ይጥቀስ’ዩ።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
==============


text:
Category: ኣህጉራዊ ዜና
Radio Erena: 25 September 2022 ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣብ ትግራይ፣ ኣብ ህጻናት ዝረአ ዘሎ ተላባዒ ሕማማት፣ ኣዝዩ ኣስፋሕፊሑ ምህላዉ፣ ሰብ ሞያ ጥዕና ገሊጾም። ከም ሕማም ንፍዮ፣ ቲታኑስን ደረቕ ሰዓል [...]
ደ.ሱዳን፣ ሰራሕተኛታት ረዲኤት ኣብ ልዕሊ ትሕቲ ዕድመ ደቀንስትዮ ጾታዊ ዓመጽ ይፍጽሙ
Radio Erena: 25 September 2022 ኣብ ደቡብ ሱዳን ብሰራሕተኛታት ረዲኤት ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝካየድ ጾታዊ ዓመጽ ብሰፊሑ ይቕጽል ከምዘሎ ማዕከን ዜና ኣልጀዚራ ኣመልኪቱ። ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝመሓደራ መዓስ [...]
ሶማል፣ ዓቃብ ሰላም ሕ.ኣ.፣ ኣመሪካን ሰራዊት ሶማልን ብሓባር ኣብ ልዕሊ ኣልሸባብ መጥቃዕቲ የካዪዱ
Radio Erena: 25 September 2022 መንግስቲ ሶማል ኣብ ልዕሊ ጥሩፍ ጉጅለ ኣልሸባብ ክጎናጸፎ ዝቐነየ ዓወታት፣ ብምሉእ ደገፍ ዓቃብ ሰላም ሕብረት ኣፍሪቃ ምዃኑ ተገሊጹ። እቲ ዓቃብ ሰላም ብዓርቢ 23 መስከረም ኣብ ዘው [...]
‘መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ትግራይ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጽም ኣሎ።’ ጸብጻብ መርማሪት ጉጅለ ሕቡራት ሃገራት
Radio Erena: 22 September 2022 ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ሰሜን ኢትዮጵያ እትምርምር ጉጅለ ሕቡራት ሃገራት፣ 'መንግስቲ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጽም ኣሎ' ዝብል እምነት ከምዘለዋ ኣፍሊጣ። እታ ጉጅለ፣ [...]
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ፍቓድ ዳህሳስ ነዳዲ ኩባንያ ዕደና ቻይና ሰሪዙ
Radio Erena: 22 September 2022 መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ክልል ሶማል፣ ዞባ ኦጋዴን፣ ዳህሳስ ነዳዲ ናይ ዘካይድ ዝነበረ ኩባንያ ዕደና ቻይና ፍቃድ ሰሪዙ። መርበባት ዜና እታ ሃገር፣ ንሚኒስተር ማዕድን፣ ኣ [...]
ርዋንዳ፣ ተቓወምቲ ኮንጎ ትድግፍ ኣላ ክብል ፕረዚደንት እታ ሃገር ወቒሱ
Radio Erena: 22 September 2022 መንግስቲ ርዋንዳ፣ ኣብ ደሞክራስያዊር ሪፖብሊክ ኮንጎ ግጭታ ንዘካይዱ ዘለዉ ዕጡቓት ተቓወምቲ ይድግፍ ኣሎ ክብል፣ ፕረዚደንት ፈሊክስ ትሽኪዲ ወቒሱ። እቲ ፕረዚደንት ኣብ ሓፈ [...]
ኡጋንዳ፣ ለበዳ ሕማም ኢቦላ ኣዊጃ
Radio Erena: 21 September 2022 ኡጋንዳ፣ ለበዳ ሕማም ኢቦላ ኣዊጃ። ሰበ ስልጣን ጥዕና እታ ሃገር ብዝሃብዎ ሓበሬታ፣ ኣብ ማእከላይ ኡጋንዳ ኣብ እትርከብ፣ ዞባ ሙበንደ፣ ወዲ 24 ዓመት መንእሰይ፣ ብቫይረስ [...]
‘ኤርትራ፣ ብሰፊሕ ግንባራት፣ ሓድሽ ዙርያ መጥቃዕቲ ከፊታ።’ ሓይልታት ትግራይ
Radio Erena: 20 September 2022 ሰራዊት ኤርትራ፣ ከም መቐጸልታ ናይቲ ሳልሳይ ሰሙኑ ሒዙ ዘሎ ውግእ፣ ብሰፊሕ ግንባርት ሓድሽ ዙርያ መጥቃዕቲ ከፊቱ ክብሉ ሓይልታት ትግራይ ከሲሶም። ማእከላይ እዚ ሓትልታት [...]
ደቡብ ሱዳን፣ ፖርት ሱዳንን ሞምባሳን ብምርሕራሕ ወደብ ጂቡቲ ክትጥቀም ከምእትደሊ ገሊጻ
Radio Erena: 20 September 2022 ኣገልግሎታት ወደብ ንምርካብ ተጸጊማ ከምዘላ እትግለጽ ደቡብ ሱዳን፣ ኣብዚ እዋን'ዚ ናብ ጂቡቲ ምቑማታ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ሓቢሮም። ንምርጋፍን ምጽዓንን ዘገልልግል ኣስታ [...]
ፍሉይ ልኡኽ ቻይና ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ ሃገራት እቲ ዞባ ዑደት የካይድ
Radio Erena: 20 September 2022 ፍሉይ ልኡኽ ቻይና ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣምባሳደር ዢ ቢንግ፣ ኣብ ሃገራት እቲ ዞባ ዑደት የካይድ ኣሎ። ኣብ ለካቲት 2022 መዝነት ካብ ዝቕበል፣ ንካልኣይ እዋኑ ዘካይዶ ዘ [...]


text:
ገጣሚ፡ ዮናስ ወልደሩፋኤል ኣሕታሚን ዘርጋሕን፡ ኣሕታሚ እምኵሉ ዓመተ-ሕትመት፡ 2019 መጽሓፍ እንቶሽ ከምቲ ልዒሉ ዝተገልጸ ብቐሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል ዝተጻሕፉ ግጥምታት ሒዛ ብኣሕታሚ እምኵሉ ዝተሓትመት መጽሓፍ እያ፡፡ ኣብ መእተዊ ንብዙሕ ምርምርን ተገንዝቦን ስነ-ጽሑፍ ካብኡ ናብኡ ድማ ስነ-ግጥሚ ዝዕድም ጽሑፍ ብገጣሚት ይርግኣለም ፍስሃ ዝተጻሕፈላ ድማ እያ፡፡ ኣብ መጽሓፍ እንቶሽ ዘለዉ ግጥምታት ንምስትምቓር ይዅን ንምርዳእ መራትዕን መደግፍታን ዘየድሊ እኳ […]
Read More እንቶሽ፡ ከም ጠስሚ ኣብ ልዕሊ ሽሮ ንቛንቋን ባህልን ትግርኛ
መእተዊ ርቀትካ ዕጣን፡ ጋዜጠኛን ገጣምን ግርማይ ኣብርሃም ዝተገጥሙ ግጥሚታት ሒዛ፡ ብኣሕተምቲ ሕድሪ ዝተሓትመት መጽሓፍ እኵብ ግጥምታት እያ። እዛ 87 ግጥሚታት ሓቚፋ ኣብ 2018 ዝተሓትመት መጽሓፍ፡ ሓቚፋቶም ዘላ ግጥሚታት ኣብ መቓን ነዊሕ ግዜ ዝተጻሕፉ ምዃኖም ካብቲ ኣብ መእተዊ ብገጣሚ ተጻሒፉ ዘሎ “ንመዓስ ከይበልኩ ቕድሚ ሓያሎ ዓመታት በብሓደ ኽጽሕፎም ዝጀመርኩ ግጥሚታተይ እነሀዉ ባይቶ ኣቚሞም፡፡” ዝብል ምሉእ ሓሳብ […]
Read More ርቀትካ ዕጣን፡ ኣብ መንጸፍ ሓቦ፡ ተስፋን ትዕግስትን ዝተሃናዘዩላ መጽሓፍ
ኣብ The Lovers and the Despot እትብል ደኲመንታሪ ፊልም ዝርከቡ ክልተ ደቡብ ኮርያውያን ኣዘንተውቲ፡ ኣብ 1978 ብኣባላት ጸጥታ ሰሜን ኮርያ ተጨውዮም ናብ ሰሜን ኮርያ ዝተወስዱ ኰይኖም፣ ኣብኡ ንኸባቢ 8 ዓመታት ብኣስገዳድ ፊልምታት ከፍርዩን ክሰርሑን ዝተቐሰቡ እዮም። እዞም ኣብ እዋኖም ኣብ ደቡብ ኮርያ ከዋኽብቲ ኢንዱስትሪ ፊልም ዝነበሩ፡ ሓደ ወዲ ተባዕታይን ሓንቲ ጓል ኣስተይትን፣ ግዳያት መጭወይቲ ዝዀንሉ […]
Read More ምህናጽን ምዕናውን ሕብረተ-ሰብ ብመገዲ ስነ-ጥበብ
“ዘይቀበረት: ዘይቀበጸት ነብሲ ኣይትድቕስ ኣይተማሲ ምህሙን ተስፋ’ያ ‘ተቋሲ” ተደጋጊሙ ከምዝግለጽን ዝርአን፣ ሓደ ካብ ዕማማት ግጥሚን ገጠምትን ንሂወት ሕብረተ ሰባትን ኣጋጣሚታቱን ዝድህስስ፣ ካብ ዳህሳሱ ነቒሉ ብዝተፈላለየ መልክዓትን መንጽራትን ጠሚቱ፣ ትዕዝብቱ፣ ተምሳጡ፣ መግናሕቱ፣ እህህታኡ፣ ሓጎሱ፣ መጠንቀቕታኡ ብቕኔ ዘቕርብ እዩ። ንምስሊ ቀዳማይን ካልኣይን ኲናት ዓለም ብዝተፈላለየ መልክዓቱ ከንጸባርቑ ዝተጻሕፉ ግጥምታት ናይ ዝተፈላለዩ ናይ እዋኑ […]
Read More እዋናውያን ግጥምታት ኣብ ምስናድ ታሪኻዊ ፍጻሜታት ሂወት ኤርትራውያን
“… ትብዓት‘ዶ ሪኢኻሎም ገለ ፈይታ ነጥሪ ባይታ ተለለወ ምስ ሓመዱ ክምጥምጡ ፍቕሪ፧“ “ኣብ ጥንታዊ ሂወት በደይዊንን ሓፈሻዊ ዓረባውን ምብራቓውን ዓለምን፣ ቀንዲ ንጥፈታት ስነ ግጥምን ገጠምትን፣ ንባህላውን ያታውን ንጥፈታት እቲ ሕብረተ-ሰብ ምሕላውን ምዕቃብን ኮይኑ፣ ከምኡ ድማ ከም ባሬላ ኮይኑ ታሪኽ ብምስናድ ናብ ዝቕጽል ወለዶ ምትህልላፍ እዩ ነይሩ። ምጽሓፍን ምንባብን ዝኽእል ዳርጋ ገጣሚ ጥራይ እዩ ነይሩ […]
Read More ግጥሚ፣ ኣብ ምዕቃብን ምትሕልላፍን ያታ፣ ባህልን ታሪኽን
“ሰነድ፣ ናይቲ ግዳይ ዲክታተርያዊ ስርዓትን፣ ብሰንኩ ዝሰዓበ ስደትን ስነ ኣእምሮኣዊ ቀውስን ዝኾነ መንእሰይ” ድምጺ ልቢ መጽሓፍ እኲብ ግጥምታት ብርሃነ ገብረህይወት ኮይና፣ ኣብ 2016 ንሕትመት በቒዓ፣ ኣብ ስደት ንዕዳጋ ዝተዘርግሐት መጽሓፍ እያ። ኣብዛ መጽሓፍ 115 ግጥምታት ኣብ 187 ገጻት ተሓቚፎም ይርከቡ። ኣብዛ መጽሓፍ ሰፊሮም ዘለዉ ግጥምታት ኣብ ጒዕዞ 17 ዓመት ዝተጻሕፉ ምዃኖም በቲ ኣብ እግሮም […]
Read More ድምጺ ልቢ፣ ምስሊ ኤርትራዊ መንእሰይ
ልቢ ወለድ ትጽሕፍ ዲኻ? እንታይ ዓይነት ልቢ ወለድ? ንግዳዊ ስነ ጽሑፍ (Commericial fiction) ወይስ ስነ ጽሑፋዊ (Literary fiction)… ካበየናይ… ኣበየናይ… ኢኻ ተተኹር? እስከ ንገረኒ፡ ገበናዊ ልቢ ወለድ ( Mysteries Fiction): ሳይንሳዊ ልቢ ወለድ (science fiction): ዘሰንብድ ወይ ዘርዕድ (Honor or Thrillers Fiction): ፍቕራዊ ልቢ ወለድ፡ ታሪኻዊ ልቢ ወለድ፡ ፋንታዝያዊ ልቢ ወለድ. . . ካብዚታት […]
Read More መባእታዊ ኣገባብ ልቢ ወለድ
ትጽሕፍ ዲኻ?… እንታይ ትጽሕፍ?… እባ… ትደርስ ዲኻ? እንታይ ትደርስ? ክሲ ወይስ ቈይቊ. . . ‘ሓንጢጡኒ ጓጠዩኒ’ ዝዓይነቱ! ወይስ ማሃርኩ መኸርኩ ዝብል ምዕዶ ኣቦሓጎይ? እስከ ንገረኒ እንታይ ኢኻ ትጽሕፍ? ንትርጉምን እንታይነትን ስነ ጽሑፍ ካብቲ ሰፊሕ መዳዩ ብጽብብ ዝበለ መዳይ ንምርኣዩ ዘገድስ እመስል። መዚ መሰረት ድማ ‘ስነ ጽሑፍ ማለት እንታይ ማለት ኢዩ?’ ክንብል ግድን ኢዩ። “ስነ […]
Read More ስነ ጽሑፍ እንታይ ኢዩ?
“ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ ከም ስነ ጽሑፍ ብቃል ይዝረቡን ይግለጹን ኢዮም። እዞም ካብ ኣፍ ዝወጹ ቃላትን ፍጻሜኦምን ኣገደስቲ መልክዓት ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ እዚኣቶም፡ ከምቲ ሓደ ጸራባይ ብጥበቡ ዕንጸይቲ ሰንጢቑ፡ ጸሪቡ ቀሪጹ ዘደንቕ ኪነ ጥበናዊ ቅርጺ ዘውጽእ፡ ሓደ ኪኢላ ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ እውን ብጥበብ ቃሉ፡ ኣብ ህዋሳት ደቂ ሰብ ሰሪጹ ብምእታው ሰማዕቲ ካብ ምምሳጥን ምድናቕን ሓሊፉ፡ ኣብ […]
Read More ኣፋዊ ስነ ጽሑፍ ግጥሚ
ብሓፈሻ ግጥሚ ኩለንትናኡ ፈጠራ እኳ እንተኾነ፣ ጽቡቕ ፈጠራ ወይ ልዑል ፈጠራ ኣብ ሓንቲ ግጥሚ ተንጸባሪቑ ክብሃል እንከሎ ግን ከመይ ዝበለ እዩ፧ ኢልካ ምሕታትን ምስትንታንን ግን፣ ንጸሓፊ ግጥሚ ፈጠራውነቱ ንጽቡቕ ግጥሚ፣ ንነባቢ ግጥሚ ድማ ዕምቆት ምስትምቓሩ ንግጥሚ ዘዐቢ እዩ ዝብል እምነት ኣለኒ። ፈጠራ ኣብ ግጥሚ ብብዙሕ ሸነኽ ክርአ ይኽእል እዩ። ንሕጂ ግን ኣብ ሰለስተ መሰረታውያን ኮይኖም […]
Read More ፈጠራ ኣብ ግጥሚ
ሕደማ “ኣንጉዐይ ፍስስ” ልዕሊ ክልተ ዕቍድ ጌራ ክንሳ ንእዝኒ ሰማዒ ግን ወትሩ ናይ ሓዳሽ ስራሕ ኢያ። ኣንጉዐይ ፍስስ ኪንዮ “ምቕናይ፥ ሸው ከብለኒ’ሉ፥ ጉማየን ካልኦት ዕዮታቱን” ብዕምቆታን ብኢስተቲካዊ ጽባቐኣን ጸብለል ዝበለት ኣብ ርእሲ ምዃና፡ ከም ሕደማዊት ግጥሚ ድማ ፍጹም ክልቸ ዘይርኣያ ኢያ። “ኣንጉዐይ ፍስስ” ካብ ሃበስ-ቀደስ ብምግላል፡ ኣጠቃቕማ ቃላታ ብስነጽሑፋዊ ቍንቚኛ ዝተመልአት፡ ላዛን ወዝን ዘለዎ ኣሰራርዓ […]
Read More ንኽጥምጠሞ ሽምጥኺ…ስጥሕ ክብል ኣብ ደረትኪ..
ኣስተንትኖይ ምስ ግጥሚ “ኣዋሽ ኣብ መቕድምካ” ገጣሚ፣ ቦኽረ ገብረእየሱስ ኣብ ከባቢታት ቀላይ ጋራጎሪ ጀሚሩ፣ ኣብ ሰፊሕ ምብራቓዊ ክፋል ኢትዮጵያ ተዃሊሉ፣ ዶብ ጅቡቲ ተንኪፉ፣ ናብ ማእከል ኢትዮጵያ ብምምላስ፣ ኣብ ክልል ዓፋር፣ ቀላይ ኣብሐ(Abhe) ዘለኣለማዊ ዕረፍቱ ዘዕርፍ እዩ፣ ፈለግ ኣዋሽ። ሓደ ካብ ዝዓበዩ ፈለጋት ኢትዮጵያ። እዚ ፈለግ ሓደ ካብ ሒደት ኣፍላጋት ናይ ዓለም ኣብ ውሽጡ ዓዱ ጀሚሩ […]
Read More ምኽሪ ፈለግ ኣዋሽ ንኤርትራውያን
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝኮነ ቤት መግቢ ኣቲካ፣ `ቅንጥብጣብ` ምስ ትእዝዝ ፡ ካብ ዝተፈላለየ ዓይነት ስጋ ዝተሰርሐ ጸብሒ`ዩ ዝመጻካ። `ንተ ሎሚ ሰንኪ ስደት ከም ናይ ሃገርና ንበልዖ ቅንጥብጣብ `ተስኣና ፣ ሳላ LYE.tv , Ella Records, Habesha Poetics, Halenga Eritrea , ATA Meda . . . (ይቅሬታ! ሳሕቲ ከም`ዚ እንዳ ኩፖን `ድኳን ሕድሪ` ኮይነን`የን ዝስምዓኒ)ደው ይበላ […]
Read More ቅንጥብጣብ
ካልኣይ ክፋል. . . ዓራዪ ሰዓት፡ ብስፍሓት ሓሳባታን ኣነዳድቃን በቲ ሓደ ወገን፡ ብወሓዚ ሓሳባታን በቲ ስዲ ንባባዊ ግጥማን ድማ በቲ ካልእ፡ እትህቦ ወይ እተስምዖ ኣመት ዝያዳ ከም እትሓስብን እተስተንትንን ትገብር ዛንታ ኢያ። ዛንታ ዓራዪ ሰዓት፡ ብትሕዝቶን ቅድን ዝተፈልየት ኰይና፡ ብትልሚ-ኣልቦ (Plotless story) ዝተዓየት ስራሕ ኢያ። ንስእሊ’ዚ ወለዶ ድማ፡ ምስቲ ናይ ቀደም ወለዶ ብምዝማድ፡ ‘ሓወልቲ ንእስነት […]
Read More ተረፍ፡ ነጽብራቕ ሓደ መንእሰይ
መጽሓፍ፡ ተረፍ እኵብ ሓጸርቲ ዛንታታት ኣርታዒ፡ ሄኖክ ተስፋብሩክ ደራሲ፡ ኣኸደር ኣሕመዲን ቤት ማሕተም፡ ናለት ዕለተ ሕትመት፡2014 መጽሓፍ ተረፍ፡ እንክተንብብ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዛንታ ነናቱ ጦብላሓታን ዝኽርን ዝገድፍ ዕዮ ዝሓቆፈት ኰይና፡ ኣስካላ ህይወት ናይ ሓደ ኤርትራዊ መንእሰይ እና’ንጸባረኸት ተርኢ ኢያ። ነዛ መጽሓፍ ዝያዳ ተነባቢትን ተዘካሪትን ዘግብራ ድማ፡ ሓደ ደራሲ ብዝተፈላለየ ኣፈጻጽማ ቅዲታት ዛንታ ኣብ ሓንቲ መጽሓፍ […]
Read More ተረፍ፣ ነጸብራቕ ህይወት ሓደ መንእሰይ


text:
ናይ ኣሜሪካ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣንቶኒ ብሊንከን ኣብ ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪካ ንምብፃሕ ሎማዕንቲ ሶኑይ ናብ ኬኒያ ተጓዒዞም።ብሊንከን ብዛዕባ ኣብታ ሃገር ይካየድ ዘሎ ኵናት ንምዝታይ ካብ ዝገሽሉ ኢትዮጵያ ምስ ዝተመለሱ ፕሬዝዳንት ኬኒያታ ክራኸቡ እዮም።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣንቶኒ ብሊንከን ምስ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬኒያታ ብምርኻብ ብዛዕባ ዞባዊ ፖለቲካውን ፀጥታውን ኩነታት ምብራቕ ኣፍሪካ ክዝትዩ እዮም።ኣብ ዩኒቨርስቲ ናይሮቢ ክኢላ ዲፕሎማስን ዓለምለኸ ርክባትን ፕሮፌሰር ቻቻ ኒያጎቲ ናይ ብሊንከን ዑደት ዝሕብሮ ናይቲ ዞባ ምርግጋእ ኣዚዩ ኣገዳሲ ምዃኑ እዩ ኢሎም።
ኣብ ኢትዮጵያ ኵናት ብዝገደደ ምቕፃሉ ዕልዋ መንግስቲን ዘይርምግ ጋእን ከይፍጠር ስግኣት ልዕል ክብል ገይሩ ኣሎ።
ኬኒያ ቶኽሲ ጠጠው ክብል ክተድፍእ ፀኒሓ እያ።ትማሊ ሰንበት እውን ምስ ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይን ፕሬዝዳንት ሳህለወርቅ ዘውዴን ተራኺቦም ብዛዕባ ጉዳያት ፀጥታ ዘትዮም ኣለው።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን መንግስቲ ኣሜሪካ ነቲ ኵናት ተቓውምኡ ንምርኣይ ኣብ ልዕሊ ናይ ኤርትራ ወታደራዊ ሓይሊ፣ ሰበስልጣንን ናይ ንግዲ ትካላትን እገዳ ኣንቢሩ ኣሎ።
ብሊንከን ድሕሪ ናይ ኬኒያ መገሽኦም ናብ ናይጀሪያን ሰኔጋልን ክጉዓዙ እዮም።
መራሕቲ ትግራይ ንቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ካብ ስልጣን ንምውራድ ድፍኢቶም ኣብ ዝቐፀልሉን ዝኾነ ይኹን ድርድር ቅድሚ ምጅማሩ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣፍልጦ ክወሃቦ ይሓትት ኣብዘለሉን ተዋጋእቲ ወገናት ኣብ ውሽጢ እቲ ቅልውላው ምጥሓሎም ቀፂሎም ኣለው።


text:
ኦፕሬሽን ስማይል ኢትዮጵያ ብ2006 ኣብታ ሃገር ዕላዊ ስርሑ ካብ ዝጅምር ዛጊድ ን1400 ህጻውንቲ ናጻ ሕክምና ምሃቡ ሓላፊት መደባት እቲ ትካል ወይዘሪት ሩት ኣማኑኤል ገሊፀን፡፡
“ሕክምና ብናጻ እዩ ዝዋሃብ ከምኡ’ውን ቀለብ፣መዕረፍን መጓዓዝያን ታሓከምቲ እቲ ትካል እዩ ዝኽእሎ” ይብላ ሩት ኣማኑኤል፡፡
ኣብ ከንፈርን ታሕናግን ዝፍጠር ሃህታ ጠንቅታቱ ብዙሕ እዩ ይብሉ ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ ኮሌጅ ጥዕናዊ ሳይንስ ላዕለዋይ ሓኪም ሕማም ካብ ክሳድ ንዓቐብ ይልቃል ዘመነ፡፡
እቲ ኩነት ኣብ እዋን ጥንሲ ብሰንኪ ዝውሰድ ኣፋውስን ኣልኮላዊ መስተን ከምኡ እውን ብዘርኢ ይማሓለፍ፤ ብቐሊሉ ድማ ብመጥባሕቲ ይዕረ ብመሰረት ሞያዊ ትንታነ ሓኪም ይልቃል ዘመነ፡፡
ለማቕን እቲ ትካል ካብ 11 ሃገራት ዘምፀኦም ናጻ ሕክምናዊ ግልጋሎት ዝህቡ ሰብ ሞያ ኣብ መቐለ ዓይደር ሆስፒታል ን180 ሰባት መርሚሮምን ሓኪሞምን፡፡
ካብ ኣሜሪካ ክልል ሎሳንጀለስ ካሊፎርኒያ ዝመፁ ላዕለዋይ ሓኪም መጥባሕቲ Andy Wexler ናበየናይ ዓዲ ከይድና ናጻ ግልጋሎት ክንህብ ከምዘለና ዝውስን እቲ ኣብታ ዓዲ ዘሎ ጥጡሕ ባይታ እዩ፤ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ድጋፍ ደቂ ዓዲ ሰብ ሞያን ግልጋሎት ጥዕናን ንስራሕ ዝዕድም እዩ ህዝቢ እውን ብጽቡቕ ገጽ እዩ ዝቕበለና ብምባል ናእደኦም ገሊጾም፡፡
ኦፕሬሽን ስማይል ብ1982 ዓም ኣብ ኣሜሪካ ተጣይሹ ኣብ ፊሊምፒንስ ፈላሚ ግልጋሎት ሂቡ፡፡ ዛጊድ ንሓደ ሚኢቲ ሽሕ ሰባት ናጻ ሕክምናዊ መጥባሕቲ ምሃቡ ካብቲ ትካል ዝተረኸበ መረዳእታ ይነግር፡፡


text:
"ሓረስቶት ትግራይ፣ ንእዋን ክረምቲ ንክጥቀሙሉ ተባሂሉ ዝተኣወጀ በይናዊ ምቁራጽ ተኹሲ፣ ንምትንዃል ዘውዐሎ ህወሓት፣ ንናይ ካልኦት ክልላት ሓረስቶትን ሰበኽ ሳግምን ይህውኾም" ኣሎ ኢለን ሓላፊት ፕረስ ኣብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስትር ቢልለኔ ስዩም።
ቢልለኔ ማሕበረሰብ ዓለም ብግልጺ ንዝራኣይን ኣብ ኣደባባይ ዝብሎን ጽልኢ ምጽሕታር፣ ብስቅታ ምሕላፉ ዘተሓትትን፣ ጸግዒ ከምዝሓዘን ዘርኢን’ዩ’ውን ኢለን። እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ መንግስቲ ክልል ትግራይ ናብ ምቁራጽ ተኹሲ ንምብጻሕ ሓገዝቲ ዝበሎም ሓሙሽተ ነጥቢታት ዝሓዘ እማመ ሰላም ሎሚ ከም ዘቕርበ ይግለጽ ኣሎ።
እቲ ትማሊ ብወሃቢት ቃል ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ዝኾና ቢል ለኔ ስዩም ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ በይናዊ ምቁራጽ ተኹሲ ገይረ ኣለኹ ካብ ዝበለሉ ንዳሓር ዝተዋሃበ ፈላማይ መግለጺ እዩ።
ቢልለኔ ስዩም ከምዝበለኦ "ዕላማ እቲ ምቁራጽ ተኹሲ፣ ሓረስቶት ትግራይ፣ ንእዋን ክረምቲ ተጠቂሞም ስራሕቲ ሕርሻ ንክፍጽሙ ክሕግዝ እዩ ተባሂሉ ከምዝኾነ" ጠቂሰን። እንተኾነ ይብላ ንሰን ‘ጽልኢ ጻሕታሪ ተግባር ህወሓት’ ብዝበለኦ ተግባር ተዓንቂፉ ኣሎ ኢለን::
"መንግስቲ ንዝኣወጆ ምቁራጽ ተኹሲ ስዒቡ፣ ህወሓት ናብ ክልላት ምስፋሕንጽልኢ ምፍጣርን ቀጺሉ ኣሎ። ስለዚ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ጥራሕ ዝተሓጸረ ኣይኮነን። መጥቃዕቲ ህወሓት፣ ናብ ክልላት ኣምሓራን ዓፋርን’ውን ተጋፊሑ ኣሎ።"
እተን ሓላፊት ፕረስ ቤት ጽሕፈት ቀ/ሚ ህወሓት ነቲ ውግእ ምቅጻሉ፣ ንናብራ ሓረስቶትን ካልኦት ዜጋታትን ሓላሊኽዎ ኣሎ ይብላ ።
"ምቁራጽ ተኹሲ ዝፈጠሮ ኣጋጣሚ፣ ንሓረስቶት ትግራይን ኣብ’ቲ ክልል ንዝነጥፉ ትካላት ረድኤት ንምድጋፍ ኣብ ክንዲ ምጥቃም፣ ከምጋሻ ንዝጥቀሙሎም ሲቪላት ኣንቀሳቂሶም፣ ኣብ ዓፋር፣ ኣምሓራን ትግራይን ንዝርከቡ ማሕበረሰባት ይህውኹዎም ኣለው። ንናይ ክልል ኣምሓራ ሓረስቶትን ናይ ክልል ዓፋር ሰበኽ ሳግምን ኩነታት ኣብ ክንዲ ምትህድዳእ፣ እቲ ጉጅለ ሽበራ ይህወኽን የጋድዶን ኣሎ። አብ ሰብኣዊነት ዝተመርኮሰ ምቁራጽ ተኹሲ ንኩነታት ዝያዳ ንከጋድድ ዕድል ሂብዎ። "
እተን ሓላፊት ቤት ጽሕፈት ፕረስ፣ ጸግዒ ዝሓዘ መርገጺ ንዝበለኦ ማሕበረሰብ ዓለም’ውን ነቂፈን እየ::
"ብዛዕባ ድሕነት ህዝቢ ትግራይ ድምጾም የቃልሑ ዝነበሩ፣ ሎሚ ህወሓት ንቀረባት ሰብኣዊ ሓገዛት ክዓጹ ከሎ፣ ይቃወሙኒ’ዮም ንዝበሎም ተጋሩ ክቀትል ከሎ፣ ህጻናት ናብ ሰራዊት ክምልምል ከሎ፣ ኣብ’ዚ ጉዳይ’ዚ ንምስክርነት ምሩኻት ሰሚዕና ኢና፣ ንሲቪላት ከም ሰብኣዊ ዋልታ ክጥቀም ከሎ፣ እቲ ግጭት ናብ ካልኦት ክልላት ኣስጊሩ መጥቓዕቲ ክፍጽም ከሎ፣ ስቅታ መሪጾም እዮም። ሰራዊታት መንግስቲን ክልል ኣምሓራን ካብ ትግራይ ይውጽኡ ዝብል ጻውዒት ነይሮም እዮም። ብግብረ ሽብራ ናይ ዝተጸወዐ ሓይልታት ህወሓት፣ ናብ ክልላት ዓፋርን ኣምሓራን ክኣትው ከሎ ዓብዪ ስቃታ እዩ ዘሎ። ስለምንታይ? ዝብል ሕቶ ዘበግስ እዩ::"
እዚ ከምዚ'ሉ ከሎ፣ ኣብ’ዚ ሳልስቲ ብትዊተር ርእይቶ ዝሃበ ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ‘ኣብ ውግእ ይሰልጠና ኣሎ’ ኢሉ ኣሎ። ኣቶ ጌታቸው "ፌደራል መንግስቲን ክልል ኣምሓራን ካበየ ክልላት ኣኪቦም ንዘዋፈርዎም ኣባላት ፍሉይ ሓይሊን ሓረስቶትን፣ ናብ ዝመጽእሉ ከባቢታት ምምላስና ክንቅጽለሉ ኢና፣ ጽልእና ምስ ምስ ውጹዓት ህዝቢታት ኣምሓራ፣ ዓፋርን ካልኦት ህዝቢታትን ምስ ምልሻታቶምን ኣይኮነን" ኢሎም።
ዝሓላፈ ቅነ፣ ኣብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣመሪካ ዋይት ሃውስ ንኩነታት ኣብ ክልል ትግራይ ዝምልከት ሕቶ ተላዒሉ ነይሩ። እቲ ሕቶ "ህወሓት ነቲ ምቁራጽ ተኹሲ ዘይምቅባሉን ንህጻናት ኣብ ውግእ ምጥቃሙ ጉዳይ፣ መርገጺ ምምሕዳር ባይደን እንታይ እዩ?" ዝብል እዩ ነይሩ። ወሃቢት ቃል ዋይት ሃውስ "ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነተ ጸጥታን ህድኣትን ካብ ልቢ ከምዝምልከተኦ" ብምጥቃስ ነቲ ጉዳይ ናብ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት መሪሐነኦ እየን።
ቅድሚ ሎሚ መርገጺኤን ዝገለጻ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ኣመሪካ ሊንዳ ቶማስ ግሪንፊልድ ኣብ ልዝብ ዝተመሰረተ ምቁራጽ ተኹሲ ኣገዳሲ ምዃኑ ከምዝገለጻ ዝዝከር እዩ ።
እዚ ከምዚሉ ከሎ፣ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ሎሚ ሓሙስ "እዋናዊ መርገጺ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ልዝብ ንምቁራጽ ተዂሲ" ኣብ ትሕቲ ዝብል ሓሙሽተ ነጥቢታት ዝሓዘ እማመ ሰላም ኣውጺኡ ኣሎ።
እቲ እማመ ሰላም "መንግስቲ ክልል ትግራይ፣ ውግእ ብሰላማዊ ኣገባብ ንከብቅዕ ድልየቱ ከምዝኾነ ደጋጊሙ ገሊጹ እዩ፣ ናይ ህዝቢ ትግራይ ሰላምን ጸጥታን ንምሕላው’ውን ዓቅሚ ከምዘለዎ ንጹር ኮይኑ ኣሎ" ይብል።
ፖለቲካዊን ወትሃደራዊት ኩነታት ኢትዮጵያን ሳዕቤናቱን ብቅልጡፍ ይቀያየር ከምዘሎ ምምሕዳር ትግራይ ስለዝተረደአ፣ ቅድም ኢሉ ንዘቅረቦ እማመ ሰላም ምምሕያሽ ኣገዳሲ ኮይኑ ከምዝረኸቦ’ውን ይጠቅስ። ብመሰረት’ዚ ይብል እቲ መግለጺ "ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ሕጋዊነትን ሕገ መንግስታዊ ስልጣንን ስለዘይብሉ፣ መሰጋገሪ ስርዓት ንክተኣታተውን ንኩሎም ፖለቲካዊ ፓርቲታት ዝሓቆፈ መድረኽ ንክዳለውን፣ ሰራዊታት ኤርትራን ክልል ኣምሓራን ካብ ትግራይ ከምዝወጹ ብዓለምለኸ ኣካል ንክረጋገጽን ነገራት ናብ ንቡር ንክምለሱን" ብምጽዋዕ፣ ኣብ ልዝብ ዝተመስረተ ምቁራጽ ተኹሲ ቅድሚ ምትግባሩ ክማልኡ ኣለዎም ዝበሎም ሓሙሽተ ነጥቢታት ኣነጺሩ ኣሎ።
1ይ፣ ኣብ ትግራይ ዝተቋረጹ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት፣ ኤለክትሪክ፣ ስልኪ፣ ባንኪ፣ መጓዓዝያ፣ ጥዕናን ንግዲን ይከፈቱ።
2ይ፣ በጀት 2013ን 14 ንትግራይ ይለቀቅ፣
3ይ፣ ናብ ትግራይ ሰብኣዊ ሓገዛት ዝኣትወሉ ጽርግያታትን መገዲታትን ይከፈቱ
4ይ፣ ኩሎም ፖለቲካዊ፣ ወትሃደራዊን ሲቪላዊን እሱራት ይፈትሑ
5ይ፣ ጅምላዊ ማእሰርቲን ምዕጻው ኣብያተ ንግዲን ተጋሩ ብህጹጽ ደው ይበል፣ ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ናይ ምንቅስቃስ ነጻነቶም ይረጋገጽ፣ ኣብ ልዕሊ ትግራይ ወፍሪ ሚድያ ደው ይበል ዝብሉ እዮም።
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ኣብ ልዝብ ንዝተመርኮሰ ምቁራጽ ተኹሲ ዘብጽሑ እዞም ዝተጠቀሱ ቅድመ ኩነታት ተቀባልነት ከምዝረኸቡ ንምርግጋጽ፣ ኣቀዲሙ ብዓለምለኸ ሚድያታት ንክቃላሕ’ውን ጸዊዑ ኣሎ ።


text:
ጽውጽዋይ ምስሓብ ኤርትራ ካብ ትግራይ፣ ግን ከኣ፡ እቲ ዶብ ኣበይ ኢዩ? ብ መስፍን ሓጎስ
ጽውጽዋይ ምስሓብ ኤርትራ ካብ ትግራይ፣ ግን ከኣ፡ እቲ ዶብ ኣበይ ኢዩ?
ብ መስፍን ሓጎስ
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ኣቢዪ ኣሕመድ፡ ብ23 መጋቢት 2021 ኣብ ኣኼባ ወከልቲ ህዝቢ ንዝቐረበሉ ሕቶታት ካብ ዝሃቦ መልሲታት፡ ንተሳትፎ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ኲናት ሓድሕድ ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ ብወግዒ ኣሚኑ። ይኹን’ምበር፡ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወጽእ ግዜ ክወስድ ምዃኑ’ውን ተኣሚቱ። ሰለስተ መዓልታት ድሕሪኡ፡ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ መንግስቲ ኤርትራ ሰራዊቱ ካብ ኢትዮጵያ ክስሕብ ተሰማሚዑ፡ ሓይሊታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ድማ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዘሎ ዶብ ብቕጽበት ክሕልዎን ክቆጻጸሮን ኢዩ፡ ዝብል መግለጺ ኣውጺኡ። እዚ ብሳላ ሓያል ጸቕጢ ኣውሮጳዊ ሕብረትን ምምሕዳር ባይደንን፡ ድሕሪ ናይ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ኣሉታ ዝተረጋገጸ ተሳትፎ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ኲናት ሓድሕድ ኢትዮጵያ’ዩ። እቲ መግለጺ ብዙሓት ኣገደስቲ ሕቶታት ዘልዕል’ዩ። ሓደ ካብኡ፡ ጠንቂ ግጭት ኢትዮጵያ-ኤርትራ ንዝዀነን፡ ንምዝዛሙ ወይ ምቕጻሉ ዝውስንን ኢዩ።
ዳግመ-ውደባን ምቅይያርን ከም ምስሓብ፡
ንሕቶታት ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ መልሲ ክህብ ከሎ፡ ኣቢዪ ኣሕመድ፡ ሰራዊት ኤርትራ ዶብ ኢትዮጵያ ዝሰገረ መልሰ-ግብሪ ንናይ ህወሓት ምትዂቷኽን፡ ብሰንኪ ሃንደበታዊ ምድኻም ሰራዊት ኢትዮጵያ ንኤርትራ ጸጥታዊ ውሕስነት ክህብ ዘይምኽኣሉን’ዩ ኢሉ ኣመኽንዩሉ። ኢትዮጵያ፡ ዓቕሚ ሰራዊታ ናብ ናይ ቅድመ-ኲናት ዝነበረ ደረጅኡ ዳግም ምስ ሃነጸቶ ከኣ ህላወ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ከብቅዕ ምዃኑ ንኣባላት ቤት ምኽሪ ወከልቲ ኣረጋጊጹሎም። እዚ ከኣ፡ ኢትዮጵያ፡ ከመይ ጌራ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልታት፡ ንሰራዊታ ቅድሚ ምጅማር ኲናት ናብ ዝነበሮ ደረጃ ብቕዓት ኣደይባ ዶባታ ትሕሉ፡ ንኤርትራ ዘድልያ ጸጥታዊ ውሕስነት ትህብን፡ ምስሓብ ሰራዊት ኤርትራ ይትግበርን፡ ዝብል ተወሳኺ ሕቶታት የስዕብ። ኢትዮጵያ ነቲ ብዘይ ሓገዙ – እስከ ክትስዕሮስ ይትረፍ – ምዕጋቱ’ውን ዘይትኽእል ህ.ወ.ሓ.ት. ከሎ፡ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክስሕብ ጠለብ ከተቕርብ ኣብ ዘኽእላ ኲነት የላን። ኢሳያስ’ውን፡ ፍጹም ጥፍኣት ህወሓት ዕላማ ሒዙ ከሎ፡ ንከምዚ ዝኣመሰለ ጠለብ ኣይቅበልን’ዩ።
መግለጺ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢዪ ብዛዕባ ምስሓብ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ፡ ካብ ናይ ህዝባዊ ዝምድናታት ተዋስኦ ዝሓልፍ ኣይኰነን። ምንቅስቓሳት ሰራዊት ኣብ ባይታ ከም ዝሕብሮ፡ ስርዓት ኢሳያስ፡ ብምትሕብባር መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ዳግም ይውድብን፡ የደልድልን’ዩ ዘሎ። ንህወሓት፡ ብቀንዱ ከኣ ንህዝቢ ትግራይ፡ ናይ ምጥፋእን ምዕናውን ፖሊሲ ዘመተ እናቐጸለ፡ ነቲ እስሕብ ኣሎኹ ዝብሎ፡ ሓቂ ከምስል ንሰራዊቱ ብቐጻሊ ኣብ ምቅይያር ቦታታት ይርከብ ኣሎ። ቅድሚ መግለጺ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ሽዱሽተ ብርጌዳት ካብ ትግራይ ናብ ኤርትራ መሊሱ። እዘን ብርጌዳት፡ ኣካላት ዝበዝሐ ውግኣት ናይ ዝተሳተፋን ዝዓበየ ክሳራታት ዘጋጠመንን ሰለስተ ኣጋር ክፍላተ ሰራዊት’የን። ምኽንያት ናብ ኤርትራ ምምላሰን ድማ፡ ካብ ትግራይ ንምስሓበን ዘይኰነስ ንምዕራፈንን ዝጎደለ ዓቕሚ ሰበን ምምላእ ዝዓለመን ጥራይ ኢዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር መግለጺ ካብ ዝገብር ንድሓር፡ ኣብ ውሽጢ ትግራይ፡ ከምኡ’ውን ኣብ መንጎ ትግራይን ኤርትራን፡ ሰፋሕቲ ናይ ሰራዊት ምንቅስቓሳት ከም ዘለዉ እሙናት ምንጭታት ይሕብሩ። ስለዚ ድማ፡ ኣብ መወዳእታ ወርሒ መጋቢት 2021፡ ሓደ ብሚሊሻ ዝቖመ ክፍለ ሰራዊት ናብ ማእከላይ ኤርትራ ተመሊሱ። ሓደ ናይ ክፍለ ሰራዊት 23 ኣሃዱ’ውን ናብ ኤርትራ ምምላሱ ዝገልጽ ሓበሬታ’ሎ። ቅልጡፍ ናይ ኩነታት ምቅይያር፡ ቦታታት ወተሃደራዊ ኣሃዱታት ብልክዕን ኣብ ግዜኡን ንምግላጽ ኣየኽእልን ዘሎ። ይኹን’ምበር፡ ገለ ኣሃዱታት ናብ ኤርትራ ተመሊሰን፡ ገለ ድማ ናብ ዶብ ገጸን ቀይረንን ይዂና’ምበር፡ እቲ ሓቂስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ትግራይ ንዝርከብ ሰራዊቱ ኣደልዲሉዎ’ምበር ኣየውሓዶን ዝብሉ ዝእመኑ ምንጪታት ሓበሬታታት ኣለዉ። እዞም ምንጪታት’ቲ ከባቢ፡ ክሳብ መወዳእታ መጋቢት/መጀመርታ ሚያዝያ፡ ”ዝተረፈ” ክፋል ህወሓት ንምድምሳስ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ክሳብ 40 ሚእታዊ ካብ ሰራዊቱ ኣብ ትግራይ ኣስፊሩ ምህላዉ ይሕብሩ።
ኣብዚ እዋን፡ ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ትግራይ ወተሃደራዊ ግጥማት እናሓየለ ይመጽእ ኣሎ። ወሰኽ ሰራዊት ኤርትራ ከፊላዊ ምኽንያት ክኸውን ከሎ፡ እቲ ካልእ ምኽንያት ከኣ፡ ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምንቅስቓስ ከሎ ብህ.ወ.ሓ.ት. ብዝግበረሉ ድብያታትን ኣብ ሓደስቲ ቦታታቱ ብዝውሰድ መጥቃዕቲታትን’ዩ። ኣብ መወዳእታ መጋቢት 2021፡ ንኣብነት፡ ክልተ ናይ ክፍለ ሰራዊት 16 ተንቀሳቐስቲ ብሪጌዳት ካብቲ ንጡፍ ውግኣት ዘለዎ መታሕት ትግራይ ናብ ቢያራን ባድመን በጺሖም። እዘን ክልተ ዓዲታት ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሃገራት ካብ ዘሰሓሕባ ዝነበራ’የን። ክልል ትግራይ ንኤርትራ ከተረክበን ስለ ዘይደለየት ግን፡ ክሳብ እዚ ዘሎ ኲናት ዝጅምር ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ጸኒሐን። ዋላ’ውን እቲ ዝተረፈ ሰራዊት ኤርትራ፡ ብተመሳሳሊ፡ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ዘሎ ዶብ ክሰፍር እንተ ደለየ፡ ልክዕ ሕንጻጽን ሕጋዊነትን ዶብ ገና ኣይተፈትሐን ዘሎ።
ዘይተፈትሐ ዶባዊ ምስሕሓብ ኤርትራን ኢትዮጵያን።
ድሕሪ ናይ 1998-2000 ዶባዊ ኲናት ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝነበረ ዶብ ክሕንጸጽ ውሳነ ኣሕሊፉ። ህ.ወ.ሓ.ት. ዝመርሖ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብመጀመርታ ነቲ ውሳነ ነጺጉዎ፡ ቀጺሉ ድማ ኣብ ኣተገባብርኡ ዘተ ኪግበር ጠሊቡ። ኢሳያስ ድማ ኩሉ ናይ ዘተ ፈተነታት ነጺጉ፡ ኣብ ክንድኡ፡ ብመሰረት ዝሓለፈ ውሳነ ኣህጉራዊ ኮሚሽን፡ እቲ ዶብ ኣብ ባይታ ክሕንጸጽ ብትሪ ጸቒጡ። ናይ’ቲ ዝሰዓበ ዓሰርተ ሽዱሽተ ናይ ኣይ ሰላም ኣይ ኲናት ዓመታት ዝኸበደ ጾር ከኣ ኤርትራ ተሰኪማቶ።
ኣቢዪ ኣሕመድ ብ2018 ኣብ ስልጣን ምምጽኡን፡ ንውሳነ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ብዘይ ቅድመ-ኲነት ምቕባሉን፡ ንኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ሕነኡ ናይ ምፍዳይ ምቹእ ባይታ ፈጢሩሉ። ነቲ ጸኒዑ ኣብ ዘመነ ስልጣን ህ.ወ.ሓ.ት. ዝጸቕጠሉ ዝነበረ፡ ዶብ ኣብ ባይታ ናይ ምሕንጻጽ ጠለቡ ክንዲ ዝቕጽሎ፡ ንዕኡ ንጎኒ ኣቐሚጡን ንጎረቤቱ ክልል ትግራይ ጎስዩን፡ ምስ ኣቢዪ ኣሕመድ ናይ ሓባር ውዲት ኣለሙ። ናብ ናይ ሓድ-ሕድ ርእሰ ከተማ ምዱብ ዑደታት ብምግባር፡ ምጥፋእ ህ.ወ.ሓ.ት. ቀዳማይ ናይ ሓባር ጉዳዮም ጌረሞ ወሲደሞ። ብፍላይ ናይ ኤርትራ ፕረዚደንት፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ ትግራይ ጥራይ ተወሲኑ ዝነበረ ጸላኢየይ ዝብሎ ህ.ወ.ሓ.ት፡ ውልቃዊ ሕነኡ መታን ክፈዲ ንጥቕሚ ሃገሩ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ሰሪዑዎ።
ዋላ’ውን ምድምሳስ ህ.ወ.ሓ.ት. ነዞም ክልተ መራሕቲ ናይ ሞትን ህይወትን ጉዳይ እንተ ዝነብር፡ ጥቕሚ ኲናት ኣብ ምልክት ሕቶ ዝኣቱዩ። ዋላ’ኳ ዘይተፈጸመ እንተ ኰነ፡ ወያነ ተደምሲሱ ኢልና እንተ ደምዲምና፡ ሎሚ ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ዲና ዘሎና? ካብዚ ኩሉ ህልቂትን ናይ ወለዶታት መቕዘፍትን፡ ውሑድ ክፍሊትን ገለ ኣገባብ ማእከላይ ስምምዕን፡ ወይ እንካ ሃባ፡ ተገይሩ እንተ ዝነብር ክሳብ ክንደይ ጠቓሚ ምዀነ? እዚ ሕቶታት’ዚ ነቲ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ማዕረ ተዋሳኣይ ዝዀነ ህ.ወ.ሓ.ት’ውን ዝምልከት’ዩ።
መደምደምታ፡
ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ጉዳይ ዶብ ገና ኣይተፈትሐን። ዶብ ኣብ ባይታ እንተ ዘይተሓንጺጹን ጉዳይ ዶብ ሓንሳእን ንሓዋሩን እንተ ዘይተፈቲሑን፡ ግጭት ኣብ መንጎ ሃገራት ብቀጻሊ ክነቱግ ይኽእል’ዩ። ስለ ዝዀነ ከኣ፡ ጉዳይ ዶብ ናብ ቀዳምነት/ቅድሚት ክምለስን ቀዋሚ ፍታሕ ክረክብን፡ ንኣሜሪካ፣ ንሕብረት ኣውሮጳ፣ ንሕብረት ኣፍሪካን ሕቡራት ሃገራትን ኣገዳሲ’ዩ። ምፍታሕ ምስሕሓባት ኣብ መንጎ ህሉዋት ይኹን ድሕሪ ሕጂ ንዝመጹ መንግስታት ይኹን ካልኦት ተዋሳእቲ ክልቲኦም ሃገራት፡ ኣዝዩ ልዑል’ዩ። ከምዚ ንፕረዚደንት ኢሳያስ (ወይ ዝስዕቡ ናይ ክልቲኦም ሃገራት መራሕቲ) ብክልቲኦም ወገናት ብሓባር ዝጸደቐን ብንጹር ዝተለለየን ኣህጉራዊ ዶብ ንምስጋር መመኽኔታ ኣይህቦምን’ዩ። ኣብዚ ህሉው ዶባዊ ምስሕሓብ ወይ ግጭት፡ መግለጺ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ብዘይ ሓባራዊ ስምምዕ ብንጹር ዝተሓንጸጸን ኣብ ባይታ ዝተመልከተን ዶብ፡ ትርጉም ኣይህልዎን’ዩ። ብተመሳሳሊ’ውን ሕቶ ምትሕግጋዝ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ሃገራት።
ለበዋታትና፦
መጀመርታ፡ ህሉው ኲናት ትግራይ ብቕጽበት ከብቅዕ። ተዓዋቲ ዘይብሉ ኲናት ጥራይ ዘይኰነስ፡ ናብኡ ዘብጽሑ ሕቶታት’ውን ብዘተ ክፍትሑ ስለ ዝኽእሉ። ስለዚ፡ እዞም ዝስዕቡ ሓሙሽተ ነጥቢታት ቀልጢፎም ክትግበሩ የድሊ፦
- ብሳልሳይ ኣካል ዝረጋገጽ ቅጽበታዊ፡ ምሉእን፡ ዘይቅድመ-ኲነታዊን ምስሓብ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ፣
- ብኣህጉራዊ ተዓዘብቲ ዝረጋገጽ ቅጽበታዊ ምቊራጽ ተጻብኦታት፡ ምኽፋት መስመራት ሓገዝ ነቲ ብኲናት ዝተጸልወ ከባቢታትን፡ ምርግጋጽ ድሕነት ሲቪላዊ ህዝብን ስደተኛታትን፣
- ህጹጽ ምምልካት ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣
- ፖለቲካዊ ዘተ ኣብ ኩሎም መዳያት ናይቲ ግጭት፡ እንኰላይ ኣብ ዝምድናታ ትግራይ ምስ ኤርትራ፣
- ናጻ ምጽራይ ንኩሎም ኣብ ትግራይ ተፈጺሞም ዝብሃሉ ገበናት ኲናትን፡ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነትን።
ብዛዕባ ነዚ ኣብ ምትግባር ከጋጥም ዝኽእል ጸገማት ዘይጭበጡ ትጽቢታት የብልናን። ባህሪይ ናይቲ ግጭት፡ ህሉው ኪዳን ረብሓታት፡ ብኩሎም ዝግበር ደረጃ ዕቤት ፖለቲካዊን ወተሃደራዊን ወፍሪታት (እንኰላይ መጠንን ዓቐንን ወፍሪታቶም)፣ ልዕሊ ኩሉ ድማ ህልኻዊ ባህሪይ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ኣብ ምስሓብ ሰራዊት ኤርትራ ዘበርክቶ፡ ምህሙን ተስፋ’ዩ። እዚ እንተ ኮይኑ ከኣ ክኸውን ዝኽእል ምርጫ፡ ምቕጻል ናይዚ ኣሰቃቒ ኲናት፡ ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ክስዕብ ምስ ዝኽእል ዝኽፍአ ስቓይን፡ ዞባዊ ዘይምርግጋእን’ዩ። ጽልዋ ኲናት ትግራይ፡ ኣብቲ ዞባ ዘሕደሮ ስምብራት ርኡይ ኰይኖ’ሎ። ገና ከኣ ዝዓበየ ሓደጋ የንጸላሉ’ሎ። ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ እዚ ግጭት’ዚ ክቕጽል ከፍቅድ ኣይግባእን። ሰራዊት ኤርትራ ክስሕብ ኣብ ልዕሊ ክልቲኦም፡ ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን፡ ውሁድን ቀጻልን ጸቕጢን፡ ብናጻን ኣህጉራዊን ኣካል ዝረጋገጽ ቅጥዒታት ዝትግበር፡ ቅጽበታዊ ስጉምቲ ክወስድ ኣለዎ። እዚ ኣወንታዊ ጸቕጢ ንሰላም’ምበር ምትእትታው ኣይኰነን። ክልቲኦም መንግስታት፡ እቲ መልእኽቲ ጽኑዕን ንጹርን ምስ ዝኸውን፡ ከምዚ ዓይነት ጸቕጢታት ዘይስምዖም ከም ዘይኰኑ ንፈልጥ ኢና።


text:
ጥዕናኻ ጽቡቕ ምህላው፡ ዕቝባ ሓቲትካ መልሲ ኣብ ትጽበየሉ ግዜ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 21 3 2019
ኵሎም ኣብ ሽወደን ዝቕመጡ ሰባት ጽቡቕ ጥዕና ኽህልዎምን ኣብ ዘድልየሉ እዋን ድማ ክንክን ክረኽቡ መሰል ኣሎዎም። ንስኻ ሓታት ዕቝባ እውን። ሓታት ዕቝባ ኣብ ዘለኻሉ እዋን ኣየናይ ሓገዝን ክንክንን ክትረክብ ከም ትኽእል ኣብዞም ገጻት ሓበሬታ ትረክብ ኢኻ።
-
ክንክን ዘድልየካ እንተ ኾይኑ
ንስኻ ኣብ ሽወደን ዕቝባ ዝሓቱ ሓደ ሓደ ናይ ሕክምናን ሕክምና ስኒ መሰል ኣሎካ።
-
መርመራ ጥዕና
ኵሎም ኣብ ሽወደን ዕቝባ ዝሓቱ ሰባት ብናጻ ናይ ጥዕና መርመራ ክገብሩ ዕድል ይወሃቦም እዩ።
-
ብኣእምሮ ጽቡቕ እንተ ዘየሎኻ ዄንካ
ኣብ ሽወደን ዕቝባ ሓቲትካሉ ኣብ ዘሎኻ እዋን ብኣእምሮ ጽቡቕ ዘየሎኻ እንተ ዄንካ ሓገዝን ክንክን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ብኣእምሮ ጽቡቕ እንተ ዘየሎኻ ዄንካ፡ ብጀካ ኣገልግሎት ሕማም ካልኦት ሓገዝን ምኽርን ዘወፍዩ እውን ኣሎዉ። ንኣብነት ብዙሓት ሓገዝ ንምርካብ ክትድውለለን ወይ ክትራኸበን ትኽእል ወለንታውያን ማሕበራት ኣሎዋ። እተን ማሕበራት ኣየናይ ሓገዝ ከም ዘወፍያ ክተንብበሉ ትኽእል ኣብ ኢንተርኔት ናይ ገዛእ ርእሰን መርበብ ሓበሬታ ኣሎወን።
ብኣእምሮ ጽቡቕ ንዘየለዉ ሓተትቲ ዕቝባ ቈልዑን መንእሰያትን ብዙሕ ሓገዝን ክንክን ኣሎ.
-
ስንክልና
ሓደ ስንክልና ዘለዎ ሰብ፡ ዝደኸመ ዓቕሚ ትግባረ ናይ ኣካላዊ፡ኣእምሮኣዊ ወይ ዓቕሚ ኣእምሮ ዘለዎ እዩ። ስንክልና፡ ንኣብነት ሕማቕ ትርኢ ወይ ከም ሓገዝ-እዝኒ ወይ መንበር ዓረብያ ዝኣመሰሉ ሓደ ሓደ ናውቲ ከድልዩካ ይኽእሉ ማለት ክኸውን ይኽእል እዩ። ከምኡ'ውን መዓልታዊ መናባብሮኻ ንኽትኣሊ ካብ ካልኦት ሓገዝ የድልየካ ማለት ክኸውን ይኽእል እዩ።
ንዓኻ ስንክልና ዘሎካ፡ ሓታቲ ዕቝባ ኣብ ዘለኻሉ እዋን ፍሉያት መሰላት ኣለዉካ።
-
ግዳይ ናይ ዓመጽ
ጎነጽ፣ ምፍርራሕ ወይ ንካልኦት ምጉዳእ ኩልኩል እዩ። ጎነጽ ዝተፈላለየ ነገር ክኸውን ይኽእል እዩ። ንኣብነት ኣካላዊ፣ ስነ-ኣእምሮኣዊ፣ ጾታዊ፣ ቑጠባዊ ወይ ንዋታዊ ክኸውን ይኽእል እዩ። ንጎነጽ እንተተቓሊዕካ ንዑቕባን ደገፍን መሰል ኣለካ።
-
ኣልኮሆል፡ ዕጸፋርስ፡ ሓይሊ ዝህቡ መድሃኒት፡ ትምባኾን ቁማርን ኣኤንደተኤስ (ANDTS)
ናይ ሂወት ኣመላት ኣብ ጥዕናና ዓቢ ኣገዳስነት ዘለዎም ኣመላት እዮም። ሽጋር ምትካኽ፣ ኣልኮላዊ መስተን ናርኮቲክን ንሕማም ከቃልዓካ ይኽእል እዩ። ብገንዘብ ምጥላዕ እውን ናብ ጸገማትን ሕማምን ከምርሕ ይኽእል እዩ።


text:
—-
ህዝቢ #ትግራይ ብፀላእቲ ዝተኸፈቶ ምፅናት ዓሌትን ንዚ ንምምካት ብዘካይዶ ዘሎ ደማዊ ኲናትን ተበሊፆም ዘይሕጋውያን ውለቀ ሰባት ንውልቀ ረብሕኦም ክብሉ ዉፅኢት ልምዓት ተመዝጊብሉ ዝነበረ ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣብ ምብራስ ከምዝርከቡ ምምሕዳር ወረዳ ራያ-ዓዘቦ ኣፍሊጡ፡፡
ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ወረዳ ራያ-ዓዘቦ ብሓፈሻ ድማ ኣብ ትግራይ ዝፍፀም ዘሎ ብርሰት ደኒ ኣብ ዘተሓሳስብ ብርኪ ከምዝበፅሐን ህዝቢ ትግራይ ዘካይዶ ንዘሎ ቃልሲ ምርግጋፅ ሃለዋትን ድሕንነትን ድማ ቀንዲ ዕንቅፋት ከምዝኾነ ኣመሓዳሪ ወረዳ ራያ-ዓዘቦ ኣይተ ሓየሎም ረዳኢ ምስ ኣመራርሓ፣ ሰብ ሞያ ሕርሻን መድረግቲ ኣካላትን ኣብ ዘካየድዎ ዘተ ምክልኻል ደኒ ሓቢሮም፡፡
ተሳተፍቲ እቲ ዋዕላ ወገኖም ኣብቲ ወረዳ ኣጋጢሙ ዘሎ ብርሰት ደኒ ኣብ ዝኸፍአ ደረጃ ከምዝበፅሐን ብኣንፃሩ ድማ ሕብረተሰብ ይኹን ዝምልከቶም ኣካላት ነዚ ንምክልኻል ዝገብርዎ ፃዕሪ ኣዝዩ ትሑት ከምዝኾነ ብምግላፅ ነዙይ ንምቕያር ከምዝሰርሑ ሓቢሮም፡፡
እቲ ዝፍፀም ዘሎ ብርሰት ደኒ ዉራይ ኩሉ ሕብረተሰብ ከምዝኾነ ዝሓበሩ ሓላፊ ዘፈር ቁጠባ ወረዳ ራያ-ዓዘቦ ኣይተ ባራኪ ሃፍቱ ብወገኖም ምስ ሕብረተሰብ ብምዉዳድ ኣብ ምምካት ፀላኢ ዝግበር ዘሎ ዘይተሓለለ ፃዕሪ ኣብ ምሕዋይ ደኒ እዉን ብተመሳሳሊ ክንፍፅሞ ይግባእ ኢሎም፡፡
ብርሰት ደኒ ዝፍፅሙ ኣካላት ካብቲ ደመኛታት ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ ዝፍፅምዎ ዘለዉ ምፅናት ዘርኢ ፈሊኻ ዘይርአ ከምዝኾነን ኣብዚ ኽፉእ ተግባር ዝተዋፈሩ ውልቀ ሰባት ካብ ተግባሮም ክዕቀቡ ከምዝግባእን ኩሉ ክፋል ሕብረተሰብ ድማ ኣብ ምክልኻል ብርሰት ደኒ ግድኡ ክዋፃእ ተሓቢሩ፡፡
ብኣስናቀ መሓመድ


text:
ኣብ ሚዞሪ ከተማ St. Louis ንዘይተዓጥቐ ፀሊም መንእሰይ ዝቐተለ ፃዕዳ ፖሊስ ዘኽስስ ገበን ኣይፈፀመን ክብል grand jury ኣብ ዝሃቦ ውሳነ ኣሜሪካዊያን ተመቓቒሎም ኣለው።ገሊኦም ኣብ ልዕሊ ፀለምቲ ኣሜሪካዊያን ዝፍፀም ዘሎ ዘይፍትሓዊ ኣድልዎ እዩ ክብሉ ቑጥዕኦም እንትገልፁ ካልኦት ድማ መስርሕ ሕጊ ክኽበር ኣለዎ ይብሉ።ኣብ ከተማ ፍርግሰን ዝተፈፀመ ቕትለት ኣብዛ ሃገር እዚኣ ዝተደጎለ ናይ ዘርኢ ወጥሪ ክወፅእ ገይሩዎ’ሎ።
ዝተቖጥዑ ሰፈኛታት ንትካላት ንግዲ ድሕሪ ምብርዖምን ንብዙሓት መኻይን ምዕናዎምን ከተማ ፈርግሰን ሚዞሪ ሕዚ እውን ኣብ ወጥሪ ትርከብ።ኣማሓዳሪ ክፍለግዝኣት ሚዞሪ መብዛሕቲኦም ፀለምቲ ናብዝነብሩላ ከተማ ተወሳኺ ሓይሊ ክዋፈር ትማሊ ሰሉስ ኣዚዞም ኣለው።
ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ዝርከቡ ናይ ኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ጉጅለታት ኣንፃር ቀፃሊ ዘይማዕርነታዊ ዘርኢ ድምፆም የስምዑ ኣለው። ናይ NAACP ፕሬዝዳንት ዊሊያም ባርበር ካብ ራይለ፣ኖርዝ ካሮላይና ‘’ ድሕሪ ደጊም ካብ ሓደ ቀብሪ ናብ ካሊእ ቀብሪ፣ተወሳኺ ካሊእ ቀብሪ፣ምቕታል ድሕሪ ምቕታል፣ሕዚ እውን ካሊእ ምቕታል፤ከምዚ ክቕፅል ክንፈቅድ የብልናን’’ኢሎም።
ነቲ ጉዳይ መርሚሩ ኽሲ ክምስረት የብሉን ክብል grand jury ንዝወሰኖ ውሳነ ብምቅዋም ኣብ ምሉእ ዩናይትድ ስቴትስ ሰፍልታት ተኻይዶም ኣለው።ኣብ ኒው ዮርክ ሓዊሱ ዓበይቲ ከተማታት ዩናይትድ ስቴትስ ነቲ ሰፊሕ ፀገም ኣቓልቦ ክውሃቦ ብምሕታት ተሰሊፎም ኣለው።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ኢንዲያና ተምሃሮ ስለ ግዳይ ማይክል ብራውን ናይ ሕልና ፀሎት ኣካይዶም።ኣብ ሚኒያፖሊስ ገለ ተምሃሮ ካልኣይ ብርኪ ነቲ ውሳነ ብምቅዋም ካብ መምሃሪ ክፍሎም ወፂኦም።
ኣብ ሎሳንጀለስ እውን ሰልፈኛታት ፖሊስ እዛ ሃገር ብሓፈሻ ንኣፍሪካዊያን ኣሜሪካዊያን ይሕዝሉ ዘለው ኣገባብ ቁጥዕኦም ገሊፆም።ነባሪ ከተማ ሎሳንጀለስ ፒት ዋይት በቲ ውሳነ ብዙሕ ከምዘይተገረመ ይገልፅ።ፀዓዱ ፖሊስታን ፀዓዱ ሓለውቲ ፀጥታን ኣብ ውሽጢ 28 ስዓታት ንሓደ ፀሊም ይቐትሉ እዮም ኢሉ’ሎ።
ኣብ ቤት ምኽሪ ዩናይትድ ስቴትስ መራሒት ዴሞክራሲያዊያን ናንሲ ፐሎሲ ብውሳነ እቲ ጁሪ ጓህየን ገሊፀን።ሻቐሎት ፀለምቲ ኣሜሪካዊያን ንምፍታሕ ተወሳኺ ክስራሕ ኣለዎ ኢለን።
እቲ ዝበዝሕ ቁጥዐ ብሃንደበት ኣብ ልዕሊ ዝተመረፁ ኣባላት እቲ ጁሪ ማለት እውን ኣብ ልዕሊ 12 ነበርቲ ሚዞሪ ከይኮነስ ናብ ልዕሊ ስርዓት ምኽባር ሕጊ እታ ሃገር ዘቕንዐ ይመስል።ዝበዝሑ ነበርቲ ከተማ ፈርግሰን ፀለምቲ ዋላ እንተኾኑ እውን ካብቶም 12 ኣባልት ጁሪ ሰለስተ ፀለምቲ እንትኾኑ ትሽዓተ ድማ ፀዓዱ እዮም።
ፖሊስ ምሕረት ኣልቦ ኣፅዋር ንኸይጥቀም ሓድሽ ሕጊ ንኽወፅእ ብዙሓት ኣሜሪካዊያን ይፅውዑ ኣለው።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ሓላፊት ሰብኣዊ መሰላት ትማሊ ሰሉስ ከምዝበልኦ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ገለ ኽፋል እቲ ህዝቢ ዘሎ ዓሚቕ ዘይምትእምማንን ርክባት ዘርኢ ኣብ ምኽባር ሕጊ ዘሕድሮ ዘሎ ፅዕንቶምን ክትምርምሮ ኣለዋ ኢለን ኣለዋ።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ናብ ናይ ወላዲ ኣቡኦም ዝኾነ ሃገር ኬንያ፣ብምቕፃል ድማ ናብ ኢትዮጵያ ክጉዓዙ እዮም።እቶም ፕሬዝዳንት ኣብ ናይሮቢ ኣብ ዝካየድ ዓለምለኸ ጉባኤ መራሕቲ ፈጠራ ንግዲ ክሳተፉ እዮም።
ኣብ ስልጣን ዝርከብ መራሒ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ክፍፅም ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ፈለማይ እዮም።ናይ ኢትዮጵያ ዑደቶም ሕቶታት ምልዓሉ ኣይተረፈን። ምኽንያቱ ኢትዮጵያ ብቁጠባ ዝለዓለ ዓወት ዘመዝገበትን ኣብ ምግስጋስ እትርከብን ሃገር እንተኾነት እውን ዓበይቲ ሽግራት ኣለዋ።ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ከቢድ ዓፈና ይፍፀም።
ኣብዚ ኩነታት ፕሬዝዳንት ኦባማ ዑደት ምክያዶም ዝተጋገየ መልእኽቲ የሕልፍ እዩ ብዛዕባ ዝብሉ ነቐፍቲ ሪኢቶ ክህባ ዝተሓተታ ኣብ ማእኸል ዊልሰን ዳይረክተር ፕሮግራም ኣፍሪካ ሞንዴይ ሙያንጉዋ ፕሬዝዳንት ኦባማ ክልቲአን ሃገራት ኬንያን ኢትዮጵያን ንዑደት ምምራፆም ንጉዳይ ኣፍሪካ ዝከታተሉ ብገሊኦም ማሕበረሰባት ስኽፍታ ዝፈጠረ ጉዳይ እዩ ይብላ።ኣብ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ምሕደራን ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላትን ዘሎ ስኽፍታ ብምሕባር።
‘’ኬንያን ኢትዮጵያን ብፋላይ ኣብ ጉዳያት ፀጥታ ቁልፊ ስትራተጂያዊ መሻርኽቲ ዩናይትድ ስቴትስ ምዃነን እውን ክንርስዕ የብልናን’’ዝበላ ንሰን ‘’ኣብ ሱማሊያን ኣብምሉኡ ቀርኒ ኣፍሪካን ዘሎ ኩነታት ንክልቲአን ሃገራት ዓብዪ ፈተና እዩ’’ይብላ። እዚ ስግኣት እዚ ንምሉእ ቀርኒ ኣፍሪካ ጥራሕ ከይኮነስ ዓለምለኸ መልክዕ እውን ኣለዎ ኢለን።በዚ መንፅር ኬንያን ኢትዮጵያን ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ቁልፊ መሻርኽቲ እየን።እቶም ፕሬዝዳንት ዘካይድዎ ዑደት ክልቲእን ሃገራት ኣብቲ ዞባ ሰላምን ፀጥታን ንምስፋን ከምኡ እውን ኣንፃር ኣል-ሸባብ ንምውጋእ የበርክትኦ ንዘለዋ ኣስተዋፅኦ ብኣካል ተረኺቦም ንምምዝስጋን ዕድል ይህቦም እዩ ይብላ።ዝርዝሩ ኣብዚ ይስምዑ።


text:
ኣባላት መራሕቲ ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያ /መኢኣድን/ ሰማያዊ ፓርትን ዝሓዘ ጉጅለ እሱራት ዘድልዩዎም ቀረባት ንምሃብ ትማሊ ሶሉስ ናብ ቂሊንጦ እንተኸዱ እውን ሓለፍቲ እቲ መአረሚ ማእከል ከምዝኸልከሉዎምን ዝገዝኡዎ ኣቑሑት ሒዞም ክምለሱ ከምዘገደዱዎምን ንድምጺ ኣሜርካ ገሊፆም።
ነዚ ብዝምልከት ናይ መኢኣድ ፕረዝደንት ዶ/ር በዛብህ ደምሴ ከምዚ ይብሉ።
“እዞም ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ሕጊ ዝርከቡ እዮም።ካናቲራ፣ካልስን ካልእን ክረኽቡ ሕገ መንግስታዊ መሰሎም እዩ።ዝኽልክል ነገር የለን።ሓደ ሰብ ኣብ ማዕጾ ደው ኢሉ ኣቑሑት ጥራሕ ዘይኮነስ ንሳኻትኩም እውን ኣይትኣትውን ኢኹም ኢሉ ዝኽልክል እንተ ኮይኑ ሕገመንግስቲ ዝኣክል ዓብዪ ጉዳይ ንምምሕያሽ ከመይ ይክኣል?ብሓቂ መንግስቲ ብቅኑዕ ፍታሕ ክህበሉ ኣለዎ።”ንሶም ብተወሳኺ ንሳቶም ጥራሕ ተፈሊዮም ከምዝተኸልከሉ እውን ወሲኾም ገሊፆም።
ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ ዕላማ እቲ ምብጻሕ ካብ ዝተፈላለያ ክልላት ተኣሲሮም ዝመፁን ናይ ስድርኦም ናይ ቀረባ ክትትል ዘይብሎምን ኣባላቶም ብፍላይ ንምብፃሕን ብኣካል ንምዝርራብን ከምዝነበረ ሓቢሮም።
ሕገ መንግስታዊ መሰሎም ክሕለወሎም ዝገልፅ ደብዳቤ ንምምሕዳር መአረሚ ማእኸላት ፌደራል ምፅሓፎም ዝገለፁ ክኾኑ ከለው እዚ ተፈፃሚ ዘይኸውን እንተድኣ ኮይኑ ግን ንህዝቢ ብወግዓዊ መግለፂ ከምዘፍልጡ ኣቶ የሺዋስ ገሊፆም።
ብዛዕባ እዚ ካብ መአረሚ ማእኸል ቂሊንጦ መብርሂ ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰለጠን።


text:
ትርሓስን ግርማይን ቆልዓ ወሊዶም!
plaatje 1
tekst 1
ትርሓስን ግርማይን ቆልዓ ወሊዶም!
ትርሓስን ግርማይን ተሓጉሶም እዮም ዘለዉ።
ሎሚ መዓልቲ ቆልዓ ወሊዶም።
እታ ህጻን ጓል እያ
ስማ ሰላም ትበሃል።
ግርማይ ናብ ቤት ጽሕፈት ምምሕዳር ከይዱ።
ቆልዓ ከም ዝተወለደት ሓቢሩ።
ኣብኡ ድማ ብዛዕባ ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ምውሳድ ዝሕብር ጽሑፍ ተዋሂቡ።
plaatje 2
tekst 2
እታ ቖልዓ ካብ ትውለድ ቁሩብ መዓልታት እያ ጌራ
ሕጂ እታ ህጻን ካብ ትውለድ ቁሩብ መዓልታት እያ ጌራ ዘላ።
ሕጂ ካብ ኩሮ ኹሮ ናይታ ህጻን ደም ክውሰድ ይከኣል እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ብምውሳድ ሓደገኛ ሕማማት ከይህልዉ ምርመራ ክግበር ይከኣል እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ብምውሳድ ንኹሎም ሕማማት መርሚርካ ክትፈልጦም ኣይከኣልን እዩ።
Plaatje 3
tekst 3
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ዝውሰድ ንምንታይ እዩ?
ሓካይም ንምርመራ ዝኸውን ደም ካብ ናይ ህጻን ሰላም ኩሮ ኹሮ ይወስዱ።
ኣብቲ ዝወሰድዎ ደም ድማ ሰላም ሓደገኛ ሕማማት ከይህልዋ ምርመራ ይገብሩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ብምውሳድ ሓደገኛ ሕማማት ከይህልዉ ትምርምር።
እዞም ሕማማት መብዛሕትኡ ግዜ ክፍወሱ ኣይክእሉን እዮም።
ግን እዞም ሕማማት ብዙሕ ግዜ ኣይረኣዩን እዮም።
እንተደኣ እቲ ህጻን እዚ ሕማም ኣለዎ ኾይኑ፣ መድሃኒት
ወይ ድማ ፍሉይ መግቢ ይወሃቦ።
እዚ ብቑልጡፍ ምጅማሩ ኣድላዪ እዩ።
እዚ ንጥዕና ናይቲ ህጻን ኣድላዪ እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ወሲድካ ምርመራ ምግባር ኣድላዪ እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ወሲድካ ዝግበር ምርመራ ብነጻ እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ዝውሰድ ብድሌት ጥራሕ እዩ።
እንተደኣ ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ክውሰድ ዘይደሊኹም፣ ነቶም ሓካይም ሓብርዎም።
Plaatje 4
Tekst 4
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ወሲዱ ዝምርምር መን እዩ?
ኣብ ናይ ጥዕና ኣማኸርቲ ቤት ጽሕፈት ዝሰርሕ ሓኪም ናብ ናይ ትርሓስን ግርማይን ገዛ መጺኡ።
ንሳ ካብ ኩሮ ኹሮኣ ደም ተወሲዱላ።
ሓደ ሓደ ግዜ ሓኪም ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ንኽወስድ ኣቐዲሙ ቆጸራ ይገብር እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ሓኪም ብዘይ ቆጸራ ናብ ገዛኹም ይመጽእ እዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ብናይ ክፍሊ ሕርሲ ሓኪም ወይ ብድሕሪ ሕርሲ ብዝኣልይ ሓኪም ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ይወስድ እዩ።
እንተደኣ ውላድኩም ኣብ ሆስፒታል ኣሎ፣ እቲ ካብ ኩሮ ኹሮ ዝውሰድ ደም ኣብ ሆስፒታል ይፍጸም።
እንተደኣ ህጻንኩም ኣብ ገዛ ኣሎ ድማ፣ መጀመርታ ናይ
ምስማዕ ምርመራ ይግበረሉ ብድሕር’ዚ ካብ ኩሮ ኹሮኡ
ደም ይውስደሉ።
Plaatje 5
Tekst 5
ብኸመይ እዩ ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ዝውሰድ?
እቲ ሓኪም ኣብ እግሪ ናይ ህጻን ኪኪ መርፍእ ይወግእ።
ካብ እግራ ድማ ደም ይፈስስ።
ሓንሳብ የሕምም እዩ።
ሰላም ቁርብ ክትበክይ እያ።
እቲ ደም ኣብ ሽዱሽተ ክቢ ናይ ደም መቐበሊ ካርታ ክግበር ኣለዎ።
ኣቲ ናይ ደም መቐበሊ ካርታ ብናይ ደም ነጠብጣብ ምስ ተመልአ፣ ኣብ ጶስጣ ይግበር።
ብድሕር’ዚ እቲ ሓኪም ነቲ ደም ናብ ላባራቶሪ ይሰዶ።
ኣብኡ ድማ ነቲ ደም ይምርምርዎ።
ሕማማት ከይህልዉ ድማ ይምርምሩ።
ውጽኢት ኣብ ውሽጢ 5 መዓልታት
ኩሉ ጽቡቕ ድዩ ዘሎ?
መልሲ ኣብ ውሽጢ 5 መዓልታት እዩ ዝወሃብ።
እቲ ውጽኢት መብዛሕትኡ ግዜ ጽቡቕ እዩ።
ደብዳቤ ድማ ይለኣኸልኩም።
ሓደ ሓደ ግዜ እቲ ህጻን ሕማም ይሃልዎ ኣይሃልዎ ኣብቲ ደም ጽቡቕ ጌሩ ኣይረኣዮምን እዩ።
እምበኣር ካብ ኩሩ ኹሮ እንደገና ደም ይወስዱ።
እንተደኣ እቲ ውጽኢት ሕማቕ ኮይኑ ድማ ሓኪም ቴለፎን ይድውለልኩም።
ወይ ድማ እቲ ሓኪም ናብ ገዛኹም ይመጽእ።
እምበኣር ውላድኩም ከም ብሓድሽ መርመራ ንኽገብር ናብ ሆስፒታል ይኸይድ።
ብድሕር’ዚ ውላድኩም ሕማም ኣለዎን የብሉን ብርግጽ ትፈልጡ።
Plaatje 6
Tekst 6
ተሰካሚ ምዃን፣ ግን ኣይሓመምካን
ሓደ ሓደ ግዜ ሓደ ህጻን ናይ ሕማም ዋሕዲ ደም ተሰካሚ ይኸውን።
ግን እቲ ህጻን ኣይሓምምን።
እምበኣር ሓካይም ካብ ኩሩ ኹሮ ደም ብምውሳድ ውላድኩም ተሰካሚ ሕማም ዋሕዲ ደም ከይከውን ይምርምሩ።
ውላድኩም ተሰካሚ ሕማም ዋሕዲ ደም ከይከውን ክትፈልጡ ድልየት ኣለኩም ዶ?
ነቲ ካብ ኩሩ ኹሮ ደም ዝወስድ ሓኪም ንገርዎ።
ብዛዕባ’ዚ ብዙሕ ክትፈልጡ ትደልዩ ዶ?
ንነርስኩም ወይ ድማ ንዶክተርኩም ሕተትዎ።
Plaatje 7
Tekst 7
ጽቡቕ ጥዕና
ህጻን ካልኦት ሕማማት ዘለዎ ክኸውን ይኽእል እዩ። ወይ ብኻልኦት ሕማማት ክተሓዝ ይኽእል እዩ።
ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ብምውሳድ ንኹሎም ሕማማት ክትፈልጦም ኣይከኣልን እዩ።
እንተደኣ ውላድኩም ጽቡቕ የለን ዝብል ጥርጣረ ኣለኩም ኮይኑ ናብ ሓኪምኩም ውሰድዎ።
እንተደኣ ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ክውሰድ ዘይደሊኹም፣ ነቶም ሓካይም ሓብርዎም።
እታ ካርድ ግን ንቑጽጽር ን 1 ዓመት ኣብ ላባራቶሪ ክትጸንሕ እያ።
ብድሕሪ 1 ዓመት ድማ እታ ካርድ ክትድርበይ እያ።
Plaatje 8
Tekst 8
ነቲ ካብ ኩሩ ኹሮ ዝውሰድ ደም ዝእከበሉ ካርድ እንታይ ይገብርዎ?
እቲ ካብ ኩሩ ኹሮ ናይ ውላድኩም ዝተወስደ ደም
ዝእከበሉ ካርድ ን 5 ዓመት ኣብ ላባራቶሪ ይዕቀብ።
እዚ ንናይ ህጻናት ሕማማት ብዝምልከት ዝግበር ምርመራ
ናትኩምን ናይ ውላድኩምን ስምን ኣድራሻን
ከይተጠቕሰ ማንም ከይፈለጦ ዝግበር ምርመራ እዩ።
እንተደኣ ካብ ኩሮ ኹሮ ደም ክውሰድ ዘይደሊኹም፣ ነቶም ሓካይም ሓብርዎም።
እታ ካርድ ግን ንቑጽጽር ን 1 ዓመት ኣብ ላባራቶሪ ክትጸንሕ እያ።
ብድሕሪ 1 ዓመት ድማ እታ ካርድ ክትድርበይ እያ።
Tekst 9
ብዛዕባ ካብ ኩሩ ኹሮ ዝውሰድ ደም ብዙሕ ክትፈልጡ ትደልዩ ዶ?
እምበኣር ኣብ www.pns.nl/hielprik ዝብል ናይ ኢንተርነት ኣድራሻ ተመልከቱ ወይ ንነርሳት ሕተቱ።
ነዚ ጽሑፍ ዘዳለወ፥
ሃገራዊ ትካል ህዝባዊ ጥዕናን ኣከባብን
Postbus 1 | 3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
መጋቢት 2020
ንጽባሕ ዝግበር ክንክን ካብ ሎሚ እዩ ዝጅመር
ካብ ኩሩ ኹሮ ዝውሰድ ደም
ናይ ገዛ ሓኪም
ካብ ኩሩ ኹሮ ዝውሰድ ናይ ምርመራ ደም መዕቆቢ


text:
ወዲ ዓሻ ስ ክልተ ግዜ’ይውቃዕ
ነሓሰ 19/2018 ወዲ ዓሻ ስ ክልተ ግዜ’ይውቃዕ ቅድሚ 20 ዓመት ኢሰያስ ኣፍወርቂ፡ “ካብ ባድመ ወጻእና ማለት ጻሓይ ዓሪባ ማለት’ዩ” ክብል እንከሎ፡ ዘይሰምበደ ኤርትራዊ ኣይነበረን። ምሒር ደንጽዩዎም ኣራእሶም ንየማን ንጸጋም ዝነቕነቑ ብዙሓት ኢዮም። ዘየደንጹ ስ መዓስ ነይሩ?! ኣቦታት “ዘይስንኻ ሑጻ
ነሓሰ 19/2018
ወዲ ዓሻ ስ ክልተ ግዜ’ይውቃዕ
ቅድሚ 20 ዓመት ኢሰያስ ኣፍወርቂ፡ “ካብ ባድመ ወጻእና ማለት ጻሓይ ዓሪባ ማለት’ዩ” ክብል እንከሎ፡ ዘይሰምበደ ኤርትራዊ ኣይነበረን። ምሒር ደንጽዩዎም ኣራእሶም ንየማን ንጸጋም ዝነቕነቑ ብዙሓት ኢዮም።
ዘየደንጹ ስ መዓስ ነይሩ?!
ኣቦታት “ዘይስንኻ ሑጻ ቆርጥመሉ” ዝበሉ፡ ዘይከምዚ ምስ ረኸቡ ኢዮም ዝኾኑ! ኢሰያስ ኣብ ዝጻሕተሮ ኲናት ዝኣቱ ወዲ ኢሰያስ መዓስ ኮይኑ! ዘይወድን ጓልን’ቲ ሓላል ህዝቢ ኢዩ!
እቲ ዓንዳሪ ኢሰያስ በቲ ሽዑ ግዜ ኣፍ ልቡ ነፊሑ፡ ባዕሉ ሰራዊት መሪሑ ናብ ኲናት ከም ዝኣቱ ጅግና እንክፍክር፡ ኣዴታት ኤርትራ ገና ኣይተደበሳን ዝነበራ። እቲ ፈኸራ ኣብ ሕልሚ ዝሰምዖኦ ሃተፍተፍ ክኾነለን’ሞ፡ እታ ለይቲ ምስ ወግሐት ኩሉ ናብ ንቡር ክምለስ’ውን ተመንየን። ግን ኣይኮነለንን።
ኮይኑ ድማ ናይ ነገር ኣደ ከብደን ሓቚፈን ተቐሚጠናሉ ካብ ዝነበራ ተንሲአን፡ ናይ ነገር ኣንስቲ ርስተን ንምክልኻል ድግዲግተን ዓጢቐን ንደቀን ከዕጥቓ ተላዒለን።
እቲ ዝተረፈ ታሪኽ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብ ታሪኽ ግን ካልእ ብዙሕ’ዩ ተሰኒዱ ዝርከብ። ስለዝኾነ ከኣ’ዩ፡ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሰያስ ኣፍወርቂ፡ ኣብ 20 ሰነ ናይ 2018ን ይኹን ብድሕሪኡ፡ ዶብ ኣገዳሲ ዘይምዃኑ፡ ንዕኡ ቀዳምነት ዝዓጦ ምርግጋእ ኢትዮጵያ’ምበር፡ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘይምዃኑ ምስ ነገረና፡ እቲ ቅድሚ 20 ዓመት “ካብ ባድመ ወጻእና ማለት ጸሓይ ዓሪባ ማለት’ዩ” ዝበሎ ክንዝክሮ ዝተገደድና።
ኣብ ምስክርነትና ተመርኲስና ድማ፡ ሓንቲ መልሓስ ኣብ ሓደ ህይወት ከመይ ኢላ ክሳብ ክንድዚ ዝጋጮ መርገጺ ከተቃልሕ ክኢላ? ብምባል ምስ ገዛእ ርእስና ኣብ ምጉት ኣቲና።
እታ ህይወት፡ እታ ትማሊ ዝነበረት ኢያ። ሎሚ ሓዳስ መዓልቲ ትኹን’ምበር፡ እታ ህይወት ግን ትቕጽል ኢያ ዘላ። ንዓና ንህዝቢ ኤርትራ፡ ቅድሚ 20 ዓመት ማለት ሎሚ ማለት’ዩ። ምኽንያቱ ግዜ ንቑስልና ኣየሕወዮን። ቁስሊ ልብና ከኣ ናይ ምሕዋይ ምልክት ኣብ ክንዲ ዘርኢ፡ መሊሱ ኢዩ ረኺሱ።
ዝሃረመ እንተረሰዐ ዝተሃርመ ከምዘይርስዕ፡ ዘቑሰለ እንተረሰዐ፡ ዝቖሰለ መዓስ ይርስዕ?
ሎሚ ዝተቐየረ ሓደ ነገር እንተሃልዩ’ምብኣር፡ ጸላኢና እቲ ብረት ዓጢቑ ዶብ ሰጊሩ ዝመጸና ጓና ጥራሕ ዘይምንባሩ ግርም ገይሩ ክበርሃልና ምኽኣሉ’ዩ፡፡ ደጊም ንኤርትራውያን፡ እቲ መራሒና ኢልና ዝኣመንናዮ፡ ኣብ መንጎና ዝነብር ዝነበረ ኢሰያስ ኣፍወርቂ፡ ዛጊት እቲ ካብ ኩሎም ዝገጠሙና ገዛእትን ዓመጽትን ዝጨከነን ዝኸፍአን ምዃኑ ተጋሂዱ ኣሎ።
ካብ ካልኦት ዝባኣሰ ዝገብሮ፡ እቲ ውልቀ-መላኺ ንሕና ከም ህዝቢ፡ ሃገርና ከም ሃገር ክንህሉ ፈጺሙ ዘይደሊ እናኾነ፡ ባህጊ ናጽነትና መዝሚዙ፡ ንልዕሊ ፍርቂ ዘመን ኣብ ኣንጉዕ ቃልስና ብምስፋር ደምና እናመጸየ ስለዝዓንተረ ኢዩ።
ህላወኻ ደሙ ካብ ዘፍልሓሉ ጸላኢ ዝኸፍእ ጸላኢ የለን። በዚ መንጽር፡ ንዓና ንኤርትራውያን እቲ ከምዚ ዝበለ ጸላኢ፡ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ምዃኑ ተግባራቱ ህያው ምስክር ኢዩ።
ሽዑ እቲ ቅድሚ 20 ዓመት፡ እቶም ህይወቶም ከወፍዩ ብግብሪ በጃ ህዝብን ሃገርን ክኾኑ ኣብ ኲናት ዝወዓሉ መናእሰይ ኤርትራ ብናይ ጽዕነት ማካይን እናሓለፉ፡ ኣብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ኣብ ቅድሚ’ቲ መዓልቲ ናጽነት ከብዕል ሆጭ ኢሉ ዝነበረ ህዝቢ መጺኦም ደው ምስ በሉ፡
“ኣብዛ ንሕና በዓል ናጽነት እነብዕለላ ህሞት፡ ደቅና ኣብ ዶባትና ዓሪዶም ካብ ኣባይ ይከላኸሉልና ኣለዉ” ብምባል ዘየስቆርቆረ ኣይነበረን።
እታ ገላጺት ፍጻመ ከኣ፡ ናጽነት በቶም ብሉጻትን መተካእታ ዘይርከቦምን ምሩጻትና መጺኣ ባኣታቶም ትወሓሰሉ ምኽንያት፡ ክብርትን መተካእታ ዘይብላን ስለዝኾነት’ያ ዝብል መዘኻኸሪ ከይሰነደት ኣይሓለፈትን።
ኣብዚ ክስመረሉ ዘድሊ ሓቂ ኣሎ። ትማልን ሎምን ታሪኽና ከም ህዝቢ፡ ታሪኽ ጽንዓትን ታሪኽ ጅግንነትን ኢዩ። ኣብ ታሪኽና ጸሊም ነጥቢ ይኹን ፈጣሪ-ጸሊም-ነጥቢ፡ እቲ ዕሉል ኢሰያስ ኣፍወርቅን ዉሱናት ዕሱባቱን ኢዮም።
እዚ እናኾነ፡ ኤርትራውያን ኣብ ሃገርና ስልጣን ገቢቱ፡ ግዳይ ኲናትን ኩሉ መዳያዊ ብርሰትን ዝገብረና ዘሎ ዓንዳሪ ስርዓት ካብ ሱሩ በርቊቕና፡ እታ ንደልያ ኤርትራ ካብ ምህናጽ ዝዓግተና ዘሎ እንታይ ኢዩ?
ከም ኣረኣእያይ፡ ነዚ ሕቶ ንምምላስ ዝልዓሉ ነጥብታት፡ ምስቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ክዉንነት ብምዝማድ እንክርኣዩ’ዩ ትርጉም ዝህሉዎም። በዚ ኮይኑ በቲ ተራኦም ንምግንዛብ፡ ብዉሑዱ ገሊኦም ብምልዓል ክዝተየሎም ሓጋዚ ከይኮነ ኣይተርፍን።
ኣብዚ ብመጀመርያ ደረጃ ዝልዓል፡ ኣባታዊ ባህሪ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ኢዩ። ካብ መታሕት ናብ ከበሳ፡ ካብ ሓደ ናብ ካልእ ብሄር ከምኡ’ውን በየከባቢኡ ብዝፈላለየ መጠን፡ ኣቦ ከም ርእሲ ስድራቤት፡ ኣብቲ ሕብረተ-ሰብ ዝለዓለ ክብርን ተሰማዕነትን ኣለዎ። ኣቦ ዝበላ እዝጊ ከምዝበላ ኢያ ትውሰድ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን።
ብኡ መንጽር፡ ዝኾነ ስልጣን ዝሓዘ ኣካል ልዑል ክብርን ተሰማዕነትን ኢዩ ዝውሃቦ።
እቲ በትሪ ስልጣን ዝሓዘ ኣካል ክብርን ተሰማዕነትን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ውጹእ ምእዙዝነት ዝጠልብ ምስ ዝኸውን ከ?
ኣብዚ በቲ ንዓወት ህዝቢ ኤርትራን ደቁን፡ ከም ብሕታዊ ዓወቱ ገቢቱ ዝሰኸረ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ከይተዛረብካ ክሕለፍ ኣይክኣልን። እዚ ብሓይሊ ብረት ዝኣምን ውልቀ-ሰብ’ዚ፡ ኣብ ርእሲ ስልጣኑ፡ ብሓገዝ ዉሱናት መሻርኽቱ ደርማስ ናይ ስለያን ጸጥታን መሓወራት ኣደልዲሉ’ዩ ካብ በረኻ ዝኣተወ፡፡ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ ካብ ሰማእቲ ናጽነት፡ ካብ ህዝብን ሃገርን ዝገዘፈ ግኑን ምስሊ ስለዝሓዘ ከኣ፡ ክብርን ተሰማዕነትን ክኣኽሎ ዝክኣል ኣይነበረን።
ገባቲ ባህርያቱ ፍጹም ምእዙዝነት ከስገድድ ኢዩ ዝእዝዞ።
ነዚ ክዉን ንምግባር ዝተፈላለየ ሜላታት ኣብ ግብሪ ከውዕል ናይ ግድን ነይሩ። ከከም ኣድላይነቱ፡ ሓንሳብ ውልቃዊ ዝናኡ፡ ዝና ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ሰማእታት ኤርትራን፡ ሽፋን ውድባዊ ኣሰራርሓ፡ ናይ ስለያን ጸጥታን መሓውራቱ፡ ገደብ ኣልቦ ግዱድ ሃገራዊ ኣገልግሎት ይኹን ሓይሊ ብረት እናተጠቕመ፡ ህዝቢ ንምብርካኽ ብመደብ ሰሪሑ።
ከም ሳዕቤኑ፡ እቲ ብልምዲ ንሰበ-ስልጣስን ፍሉይ ክብርን ተሰማዕነትን ምሃብ ከም ንቡር ዝወስዶ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ፡ እቲ ዝዓበየ ክፋሉ ብዉሑዱ፡ በቲ ዘይንቡር ኣካይዳ ኢሰያስ ክስምብድ ትጽበዮ ነገር ኢዩ።
ብቐደሙ ነቦ ይኹን ንበዓል ስልጣን ዘኽብርን ዝሰምዕን፡ ግቡኦም ክፈልጡ ስለዝጽበዮም ድኣ’ምበር፡ ምቕሉልነቱ ከም ዕሽነት ወሲዶም ንረብሓኦም ከውዕሉዎ ኢሉ መዓስ ኮይኑ?
ህዝቢ ነገር ወዮ ደራፋይ ከምዝበሎ፡ ‘ፋይዳ ‘ይብሉን ጨካን ዝጠበረ’ ምስ ኮነ’ውን፡ ሻዓ ኣይቀበጸን። ነዊሕ ተዓጊሱ። ብሰንኩ ከኣ ክተርፍ ዝኽእል ዝነበረ መወዳድርቲ ዘይርከቦ መስዋእቲ ክኸፍል ተገዲዱ። ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ዕንደራን ጸፋር ኣተሓሕዛ ኢሰያስን ውልቀ-ምልኩን፡ ልቡ ሰይሩዎ፡፡ ነዚ’ዩ ብዘይልቡ ሃገሩ ራሕሪሑ እግሩ ናብ ዝመርሖ፡ ናብ ሞት’ውን ከይተረፈ ሃጽ ዝበለ።
ብዘይካ’ዚ ክቱር ባህጊ ናጽነትን ሃገርን ዘመንጨዎ ስግኣት፡ ህዝቢ ነቲ ዓንዳሪ ስርዓት ካብ ሱሩ ምሕዩ ከይጉሕፎ ካብ ዝሓንኮሉዎ ረቛሕቲ ሓደ ኢዩ። ሃገር ተበታቲና፡ ንናጽነት ዝተኸፍለ ኩሉ ዓይነት መዘና ኣልቦ መስዋእቲ ከንቱ ከይከውን ዝነበረ ስግኣት ዓቢ ነይሩ።
ኣብዚ ግን ሓደ ዝተዘንገዐ ኣድማሳዊ ሓቂ ኣሎ። እታ ናጽነትን እታ ሃገርን፡ ህዝቢ መሰሉ ተኸቢሩ ክነብር ምእንቲ ኢየን ኣድለይቲ ዝኾና። ናይ ትምህርትን ናይ ስርሕን ዕድላት ንዕኡ ኣኺሉ ተሪፍዎ ንኻልኦት ከማቕል፡ ብኤርትራውነቱ ኮሪዑ፡ ብዝኸፈሎ መስዋእቲ እናስቆርቆረ ዘይኮነ እናተሓበነ ክነብር ምእንቲ እምበር፡ ንስለምህላው ኣድላይቲ ዘይምንባረን’ውን ከምኡ።
ሃገርን ናጽነትን፡ ኣብ ከብሒ ዝስቀላ ዋናጩ ኣይኮናን። ከምኡ እንተዝነብራ፡ ክሳብ 100 ሽሕ ዝኣክል ህይወት ምሩጻትና ኣምበይምኸፈልናለንን።
እቲ ስግኣት’ምብኣር፡ ቦኽሩን ሕሳስ ልደኡን ናይ ዝተበጀዉሉ፡ መግዛእቲ ናይ ዝድሃኾ ህዝቢ ስግኣት ኢዩ። ካብ ጭኮና ባዕዳዊ መግዛእቲ ወጺኡ፡ ኣብ ጥርዚ ናጽነት ደው ክብል ዝበቕዐ ህዝቢ ብምዃኑ፡ ተመሊሱ ናብ ደልሃመት ጸላም ከይምለስ እንተሰግአ ዝገርም ኣይምኾነን።
እቲ ጸገም፡ ስግኣቱ ኣብ ግቡእ ቦታኡ ዘይምንባሩ ጥራሕ ኢዩ።
ህላወን ዉሑስ ቀጻልነት ሃገሩን ዝረጋገጽ፡ መሰሉ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ስለዘእተወ ኣይኮነን። ግሉጽነትን ተሓታትነትን ዝሕላገቱ፡ ኣብ ልዕልና ሕጊ ዝኣምን ቅዋማዊ ስርዓት ስለዝተሃንጸ’ምበር።
ብኣንጻሩ ቅዋማዊ ስርዓት ኣብ ዘይተሃንጸሉ ሃገር፡ ከም ህዝቢ ኤርትራ ዝበለ ሓዳግ፡ መሰሉ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከእቱ ድሉው ዝኾነ ህዝቢ ጥራይ ዘይኮነ፡ ዝኾነ ኻልእ ህዝቢ’ውን ግዳይ ናይ ምዃን ልዑል ተኽእሎ ኣለዎ።
መዓስ እዚ ጥራሕ፡ ‘እታ ምእንቲ መጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ’ እናበለ፡ ልቢ ኣዕብዩ ዝሓለዋ ዝመሰሎ ናጽነቱ’ውን እንተኾነት፡ ኣብ ሓደጋ ምውዳቓ ናይ ግዜ ሕቶ ጥራይ’ዩ ነይሩ።
ምኽንያቱ ብዘይኣዕኑድ ተተኺላ ክትቀውም ትኽእል ህድሞ የላን።
ምስዚ ተኣሳሲሩ፡ ንሕና ኤርትራውያን ኣብ ጉዳይ ግቡእን መሰልን ዘለና ኣረዳድኣ ዝምቡዕ ምዃኑ ካልእ ተወሳኺ ጸገምና ኢዩ፡፡ ግቡእና ኣብ ምፍጻም ድሕር ንብል ህዝቢ ኣይኮናን። መሬትና እንክውረር፡ ካብ ሕሉብናን ንጹፍናን፡ ክሳብ ህይወት ደቅና ንምኽፋል ኣብ ቅድሚት ንስለፍ ህዝቢ ኢና።
እዚ እናኾነ ግን፡ መሰልና እንክውረር፡ ከም ወራር ኣይንወስዶን። ንመሰልና ከም መሰል ዘይኮነ፡ ከም ሓለፋ ክንወስዶ ስለዝጸናሕና ድማ ብተደጋጋሚ ንግዳይነት ተቓሊዕና። ንመሰልና ደው ምባል ግን መሰልና ጥራሕ ዘይኮነ፡ ሓላፍነትና’ውን ኢዩ።
ንሃገርና ክንወድቀላ ግቡእና ከምዝኾነ፡ መንግስትና ንብሎ መንግስቲ ብሰፊሕ ተሳትፎና ቕዋማዊ ስርዓት ክተክልን፡ ብኡ ተኸቲሉ ክመርሓናን ሓላፍነት ኣለዎ። እዚ ማለት ንሕና ብቕዋማዊ ስርዓት ክንመሓደር መሰል ኣለና ማለት’ዩ። ሓደ መንግስቲ ዝህሉ፡ ንዓና ንህዝቢ ብግቡእ ከማሓድረና’ምበር ካልእ ኣይኮነን። ምትግባር መሰልና ከኣ ናቱ ሓደ ኣገዳሲ ክፋል ኢዩ።
መሰልና ኣብ ሕልና ይኹን ሰናይ ድሌት መንግስቲ ዝምርኮስ ክኸውን ከቶ ኣይግባእን።
ሓደ ኻልእ ንኤርትራውያን ሻቡ ኣንጻር ምልኪ ከይንልዓል ዝዓንቀጸና ረቛሒ፡ ምድኻም ሃገራዊ መንነትና ምዃኑ ፍሉጥ ኢዩ።
ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነት ንዓና ኩሉ ኢያ፡፡ መንነትና ኢያ። ኤርትራውነት ግን ሃገርና’ውን ኢያ። ናጽነትን ሃገርን ኣብ ዘይነበረና ግዜ’ውን፡ እንኮ ዝነበረትና ኤርትራውነትናን ሳላኣ ዝነበረና ኩርዓትንን ሓበንን’ዩ።
ኤርትራዊ ብሓቦን ኒሕን ኣንጻር ሓያላት ገጢሙ ክዕወት ዘኽኣሎ፡ ሃገራዊ መንነት ምንባሩ ዘይፈልጥ የልቦን። ሰማእታትና ዝተመነይዋ ነጻን ዲሞክራስያዊትን ኤርትራ ክትህነጽ ትኽእል፡ ብተሳታፍነት ብመንነቶም ዝኾርዑ ሃገራውያን ምዃና’ውን መን ይጠፍኦ?
ኢሰያስ’ውን’ኮ ነዚ’ዩ፡ ንኤርትራውያንን ንኤርትራን ኣብ ናይ ምጥፋእን ምዕናውን ዘመተኡ፡ እቶም ብመንነቶም ዝኾርዑ ኤርትራውያን ክምክቱዎ ምዃኖም ግርም ገይሩ ስለዝተረድአ፡ ነቶም ጎባልል ዝበሎም ኣብ ትሕቲ መሬት ብምስፋር ስርሑ ጀሚሩ። ብድሕሪኡ ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነት ንምድኻም ተታሓሒዙዎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ፡ ኣብ ወጻኢ ኣንጻሩ ንዝቐንዐ ቁጠዐ ኤርትራውያን መንእሰያት ንምቕልባስ ተጓዪዩ፡፡ ንሻሕካር ህይወት ኣብ ስደት ዝነብሩ ኤርትራውያን መዝሚዙ ከኣ ኣብ ረብሓኡ ከውዕሎ ድሕር ኣይበለን፡፡ ኣብ መንጎኦም ብገንዘብ ዝተላእኩ ዕሱባት እናስሎኸ፡ ታሪኽ ገድሊ ዘቋሽሹ፡ ሰማእትና ዘቋናጽቡ፡ መንእሰይ ምስ ታሪኽ ገድሊ ተባኢሱ፡ መንነቱ ፈንፊኑ፡ መኣዝኑ ስሒቱ ኣብ ድንግርግር ክነብር ምእንቲ ብዙሕ ጽዒሩ።
ኣብ ውሽጢ ዓዲ ድማ ኣብ ኲናት ተሳዒርና፡ ኩርዓትናን ሓበናን መታን ክስበር፡ ኲናት ድሕሪ ኲናት እናሃንደሰ፡ ህዝቢ ኣብ ሓለዋ-ቐጽል ክነብር ፈሪድዎ። ኣብ ኲናት ስዓሪ ኣይሃሉ’ምበር፡ ብጉሁያትና’ውን ኩርዓትናን ሓበንናን ክሰብሮ ኣይክኣለን።
ብዘይካ’ዚ ኣብ ነጻ ኤርትራ ሓረስታይ ክሓርስ፡ ጻዕራም ክሰርሕ፡ ተማሃራይ ክምሃር፡ ዝወፈረ ብሰላም ናብ ቤቱ ክምለስ ምኽኣል ከምዝስእን ዝተገብረ፡ ንኤርትራዊ ሃገራዊ መንነት ንምድኻም’ዩ። ብቕልጽምን ብደምን ዝተረኽበት ሃገር እቲ ሕቡን ህዝቢ ዓባይ ቤት ማሕቡስ ምስ ኮነት፡ ህዝቢ ‘ኤርትራዊ ምዃን ማለት እንታይ ማለትዩ’ ብምባል፡ ኣብ መንጎ ፍቕሪ ሃገርን ምረት መግዛእትን ተቐርቂሩ፡ ኣብ ቅልውላው ብምንባር ሞራሉ ከምዝስበር ኮይኑ።
ዝብሃግናያ ናጽነት ክትፍንፈን ምእንቲ፡ ህዝቢ ኣብ ሲኦል ክነብር ተፈሪዱ።
‘እዚ ኹሉ መስዋእትን ስቓይን ነዚ ድዩ ነይሩ? መግዛእቲ እንታይ መለሳ ኣለዎ! መግዛእቲ ባዕዳዊ ይኹን መግዛእቲ ወዲ-ሃገር ኩሉ መሪር’ዩ’ ብምባል፡ ኣብ’ቶም ‘ናጽነት ዘምጽኡ ደቁን’ ኣብ ነጻ ሃገሩን ዝነበሮ ተስፋን እምነት ከጥፍእ ምእንቲ ዘይተፈንቀለ እምኒ ኣይነበረን።
እንታይ ገደሰኒ ከኣ ሽዑ’ያ ሱር ክትሰድድ ጀሚራ።
ኢሰያስ ኣፍወርቂ፡ ንስለ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ደው ዝበሉ ሃገራውያን፡ ብተምበርካኽነትን ትሕተ-ሃገራውነትን እናኸሰሰ፡ ከሳስን ፈራድን ስለዝኾነ ጥራሕ ካብቲ ብዕሊ ዝወዓሎ ገበን ነጻ ምዃኑ ህዝቢ ከእምን ጽዒሩ። ህዝቢ ግን ብኣፉ ዋላ እንተተሕዘ፡ ልቡ ነቲ ሓቂ ኣጸቢቑ’ዩ ዝፈልጦ። ካብ ዓይኒ ህዝቢ ዘምልጥ ስለዘየለ።
ውዒሉ ሓዲሩ፡ ሕልና ህዝቢ ምስ ዓንዳርን ምስ ብድዑን ዘይኮነ፡ ምስ’ቲ ስለኡ ደው ዝበለ ጅግና ከም ትቐውም ዝተፈልጠ ኢዩ።
ኢሰያስ ኣብቲ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ዝኸፈቶ ኲናት፡ ስነ-ኣእምሮኣዊ ኲናት ቀንዲ መሳርሒኡ ገይሩ’ዩ ተጠቒሙሉ። “ተኣስረ፡ ተቐትለ፡ ተጨውየ፡ ተረሸነ፡ ተመቚሐ፡ ደስከለ፡ ጸደፈ፡ ከፈለ፡ ተሰደ፡ ሓመመ፡ ተሰመመ፡ ሃደመ፡ ሓሰወ፡ ወንጀለ፡ ተወንጀለ ወዘተ” እናተባህለ፡ ህዝቢ ኣብ ራዕድን ሽበራን ክነብር ቀሲቡዎ። ዓዲ ብሰለይትን ሓሰውትን መሕለፊ ተሳኢኑዋ፡ ሰብ ንነብሱ ከይተረፈ ምእማን ክሳብ ዝስእን ኮይኑ።
“ዘይወግሕ መሲሉዋ ኣብ ቦኽራ ትሓርእ” ከምዝብሃል፡ ኢሰያስን ጭፍራኡን እንክወድቁ ለኪሞም ከምዝኸዱ ዝዘንግዑ፡ ህዝቢ ንግዝያዊ ረብሓን ንኸብዶምን ብዝተዓስቡ ውልቀ-ሰባት ህይወቱ ከምዝጸልእ ተገይሩ።
እዚ ነውራም ኣሰራርሓ’ዚ፡ ህዝቢ ንምቁጽጻር ጥራሕ ዝተማህዘ ኣይነብረን። እንታይ ድኣ፡ ኤርትራዊ ህይወቱ ጸሊኡ ሃገራውነቱ ክምንን ስለዝተደልየ’ምበር!
ባህላዊ ወራር’ውን ካልእ መሳርሒ ኢሰያስ’ዩ ነይሩ።
እቲ ስርዓት፡ ሓበሬታኡ ኣብ ክንዲ በቲ ዝገበቶ መራኸቢ-ብዙሓን ብ03 እናጋውሐ፡ ነታ ዝርካባ መደበር ቴለቪዥን መውዓል ድኑሳት ኢዩ ገይሩዋ። ናይ ቱርኪ ተኻታታሊ ፊልምታት መርኣዪት ኮይና፡ ጽፉፍ ባህልና ክብረዝ፡ ህዝብና መንነቱ ዘንጊዑ ዘይፈልጦ መንነት ክንናፍቕ ተደሪኹ።
ብኣንጻሩ
ከም ኣካል ናይቲ ባህላዊ ወራር፡ ህዝቢ ሙዚቃ ቋንቋ ኣምሓርኛ ከይሰምዕ ዝተኸልከለሉ ኣጋጣሚ ነይሩ። ብሓፈሻ ኣህዛብ ብፍላይ መናእሰይ፡ ብስዉር ኣንጻር ዝኾነ ኣብ ልዕሊኦም ስልጣን ከምዘለዎ ዝኣምኑሉ ሓይሊ ናይ ምእዳም ዝምባለ ከምዘለዎም ዝተፈልጠ ኢዩ። ኢሰያስን ዕሱባቱን ከኣ ነዚ’ዮም ክምዝምዙዎ ሃቂኖም። ኤርትራውያን ብስቱር ደርፊ ኣምሓርኛ ናይ ምስማዕ ልምዲ ኣማዕቢሎም፡ ኣብ መንነቶምን ባህሎምን ዝነበሮም ተገዳስነት ክጎድል’ዩ ተደልዩ።
ህይወቶም ሲኦል ስለዝኾነት፡ ብመንገዲ ሙዚቃ ኣምሓርኛ ህይወት ኢትዮጵያውያን ክምነዩ፡ ባኣታቶም ክቐንኡ፡ ኣብ መወዳእታ ድማ ምስ ኢትዮጵያ ሃነይ-መነይ ክብሉ ኢዩ ትጽቢት ኢሰያስ ነይሩ።
እቲ ክዕምብባ ጀሚረን ዝነበራ ብሕታውያን ጋዜጣታት ዓሺጉ፡ ጋዜጠኛታት ሓይሩ ንህዝቢ ሚዛናዊ ሓበሬታ ካብ ምርካብ ዝሓረሞ ስርዓት፡ ንስነ-ጥበብ ኤርትራ’ውን በቲ ዝመረጾ መንገዲ ጥራሕ ኢዩ ክምዕብል ፈቒዱሉ። ስነ-ጥበብ ናጽነት ኣብ ዘይብሉ ኩነታት ብዝተወሰነ መልክዑ ስለዝዕምብብን መሳርሒ’ቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት ስለዝኸውንን ፡ ኤርትራውያን ናይ ሃገሮም ስነ-ጥበባዊ ፍርያት መለሳ ስኢኖምሉ፡ ኣህለኽቲ ስነ-ጥበባዊ ፍርያት ከም ኢትዮጵያ ዝበላ ሃገራት ክኾኑ ተደሪኾም። እዚ’ውን ኣካል ናይቲ ባህላዊ ወራር ኢዩ። ኤርትራዊ መንነት ኣብ ምድኻም ከኣ ዘይንዓቕ ተራ ኢዩ ተጻዊቱ።
ኢሰያስ ኤርትራዊ ሃገራዊ መንነት ንምድኻም ብንጥፈት ይስራሕ’ምበር፡ ክዕወት ግን ኣይክኣለን። ብጥልመቱ ዝሰምበረ ህዝቢ ካብ ሃገሩ ርሒቑ ተሰዲዱ ማለት፡ ኤርትራውነቱ መኒኑ ማለት ኣይኮነን። ኤርትራውነት ሓድግን ሕድርን ኢዩ።
ኣብ ልቢ ይፍጠር፡ ኣብ ልቢ’ውን ይነብር።
እቲ ዓንዳሪ ውልቀ-መላኺ ብሰላም ኣማሳሚሱ ሃገር ኣሕሊፉ ክህብ ምስ ተራእየ “ይኣክል!” ብምባል ነዲሩ ዝተላዕለ፡ ኣብ ዓዲ ይኹን ኣብ ግዳም ዝነብር ኤርትራዊ ድማ ናይዚ መርኣያ ኢዩ።
ካልእ ኢሰያስ ኣፍወርቅን ጭፍራኡን ክሳብ ለይቲ ሎሚ ንህዝብናን ሃገርናን ክሕምሱዎ ዕድል ዝሃቦም ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ዝተፈጥረ ዘይምትእምማን ኢዩ።
እዚ ንሓድነት ኤርትራውያን ዝፈታትን ተርእዮ’ዚ፡ ብፍላይ ኣብ ወጻኢ ዝገነነ ይመስል። ዝተፈላለዩ ወገናት፡ ሃንዳሲ ናይቲ ዘይምትእምማን እቲ ኣብ ኤርትራ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ስርዓት ምዃኑ ኢዮም ዝኣምኑ።
ሓድነት ዕምሪ ጸላኢ ዘሕጽር ፍቱን መሳርሒ ስለዝኾነ፡ ጸላኢኻ ዕድሚኡ ከናውሕ ምእንቲ ክበታትነካ ክጽዕር ናይ ግድን ኢዩ። ብኣንጻሩ ንስኻ ሓድነትካ ንምድልዳል ኩሉ ዝክኣለካ ንምግባር ድኣ ድሉው ክትከውን ይህልወካ እምበር፡ “ከውድቐኒ ኢሉ ኮ ጉድጓድ ፍሒሩለይ ኣሎ” እናበልካ፡ ናብቲ ጉድጓድ ምእታው፡ ተሓባባሪ ጸላኢኻ’ዩ ዝገብረካ።
ወረ ካብኡ ይገድድ! ንጸላኢኻ መሕረዲኻ ካራ ስሒልካ ምሃብ ስለዝኾነ፡ ካብ ነብሰ-ቕትለት ዝፈሊ የብሉን።
ብሕጽር ዝበለ፡ ዜጋታት ናይ ሓንቲ ሃገር፡ ህዝቦም ዓመጽን ጭኮናን ከፊኡዎ እናሃለወ፡ ለውጢ ንምምጻእ ምስ ኣብ ቤተ ክርስትያኖም ወይ መስጊዶም ዘምልኹ ጥራሕ ሓቢሮም ክንቀሳቐሱ ፍቓደኛታት እንተኾይኖም፡ ነቶም ካብ ጉጅለኦም ወጻኢ ዝኾኑ ዜጋታት ብዓይኒ ጥርጣረ ክርእዩዎም ኢዮም ዝደፋፍኡ። ንዓድን ዓውድን ብዝምልከት’ውን ከምኡ።
እቲ ዕላማ ሃይማኖትካ ወይ ኣውራጃኻ ነጻ ንምውጻእ እንተኾይኑ፡ እዚ ሜላ ዘይሰርሓሉ ምኽንያት የለን። ዓዲ፡ ኣውራጃ፡ ሃይማኖት፡ ብሄር ዘይብሉ ሰብ የለን።
ሕመረት ጥርናፈ ሓደ ጉጅለ እምነት ወይ ኣውራጃ እንተኾይኑ፡ ንዕኡ ዝጻረር ሓደ ካልእ ጉጅለ ክፍጠር ናይ ግድን ኢዩ። ምኽንያቱ እቲ ኣቐዲሙ ዝተፈጥረ ጥርናፈ ከም ሓሙሻይ መስርዐኛታት ዘዋሰኖም ዜጋታት፡ ክሕቆፉሉ ዝኽእሉ ጉጅለ ክምስርቱ ስለዝድረኹ።
ኣግኣዝያን ወይ ትግራይ ትግርኚ ዝብሃል ናይ ተኸተልቲ ሃይማኖት ክርስትና ጉጅለ እንተሃልዩ፡ ተኸተልቲ ሃይማኖት ምስልምና ዝሓቁፍ ጉጅለ ኣሎ ማለት ኢዩ። እዞም ክልተ ጥርናፈታት ክሳብ ክንደይ ንኣሽቱ’ዮም ብዘየገድስ፡ ካብ ዝፈላልዮም ዘራኽቦም ረቛሕቲ ይበዝሕ።
ብመጀመርያ ደረጃ፡ መበገሲኦም ስግኣት ኢዩ። በዚ መሰረት፡ ሕመረት መልእኽቶም ነቲ ስግኣት ግብረ-መልሲ ኣብ ምሃብን ነቲ ንኣምነሉ ዝብሉዎ ጉዳያት ኣብ ምውዕዋዕን ይነጥፉ። እቲ ሃይማኖታት ዝተፈላለየ ይኹን’ምበር፡ ዝጥቀሙሉ ኣገባብን ቃናን ሓደ ኢዩ። ‘ህዝበ ክርስትያን ተዘመትካ! ህዝበ ኣስላም ተዘመትካ’ ዝሕመረቱ መልእኽትታቶም፡ ተሳንዩ፡ ተፋቒሩ፡ ተኸባቢሩ፡ ተሓላልዩ ንዘመናት ዝነበረ ህዝቢ ብምንዕዓብ ኣብ ዉጹእ ጽልኢ ሸሚሞም ከናቑቱዎ ዝሓለኑ ኢዮም።
ብዘይካ’ዚ ግን ኣጀንዳኦም ንባዕሉ፡ ባዕላቶም ዘመንጨዉዎ’ውን ኣይኮነን። መሳርሒ ተጻያት ረብሓ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዝኾኑ ባእታታት ኢዮም። ብቐጥታ ይኹን ብተዛዋዋሪ ድማ መሻርኽቲ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ምዃኖም ኣይተረፎምን። እቲ ምንታይ ንሱ ጥራሕ’ዩ ቀንዲ ጸላኢ ኤርትራውነት።
ኤርትራውነት ግን ረብሓ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ቅድሚ ኩሉ ምዃኑ ዝኣምን ኣተሓሳስባ ኢዩ። ብዓድን ዓውድን ይኹን ብብሄር ወይ ብሃይማኖት ተጠርኒፍካ ምንቅስቓስ ንሃገራዊ ዕላማ ዋላ እንተተበገሰ፡ ተመኩሮ ቃልሲ ኤርትራውያን ከምዘረጋግጾ፡ ውዒሉ ሓዲሩ ንሱ’ውን ኣብ መወዳእትኡ ናብ ካብኡ ዝነኣሰ ንኡስ-ጉጅለታት ተኸፋፊሉ ክበታተን ጥራሕ ኢዩ ዝኽእል።
ኣብ ፍሉይነት ዘተኮረ ጥርናፈ፡ ናብ ውልቀ-ሰብ ደረጃ ክሳብ ዝወርድ ፍሉይነት ሃሰው ምባሉ ኣይተርፍን። ካብ ኣውራጃ፡ ናብ ዓዲ፡ ናብ ቀቢላ፡ ናብ ስድራ-ቤት ከምኡ እናበለ ክሳብ ክልተ ኣሕዋት ከይተረፈ ኣብ ሓደ መኣዲ ክቐርቡ ዘይዕድም ኩነታት ኢዩ ዝፈጥር።
ብኣንጻሩ ኣብ ሓድነት ዝኣምን ኣተሓሳስባ፡ ፍልልያትን ተመሳሳልነትን ክመላላእ ዕድል እናሃበ ንኹሉ ብማዕረ ሓቚፉ ዘሳትፍ፡ ተራ ዜጋታት ኣብ ገዛእ ዳሶም ሓሙሻይ መስርዐኛታት ካብ ምዃን ዘድሕን፡ እንኮን ኣድማዕን ኣረኣእያ ኢዩ።
ኣብ ፖለቲካዊ መዳይ እንተርኣና፡ ብዘይካ’ቲ ክልተ ‘ተቓዋማይን ደጋፋይን’ እናበልካ ዝተኸፍለ ደምበታት፡ ኣብቲ ናይ ደለይቲ ፍትሒ ደምበ ንባዕሉ ክፍጠራን ክጠፍኣን ግዜ ዘይወስደለን ውድባት ዝርከበአን ብዙሓት ጥርናፈታት ኣለዋ።
ተመኩሮ ሻዕብያ ይኹን ጀብሃ ዘረጋግጾ ሓደ ነገር እንተሃልዩ፡ ውድበይ ውድብካ ንህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ጎዳኢ ምንባሩ ኢዩ። ኲናት ሓድ-ሕድ ከም ሓደ ኣብነት ክጥቀስ ይኽእል። ብውድባዊ ኣገባብ ተጠርኒፍካ ምቅላስ ኣብ ሓደ ግዜ ጠቓሚ ኣይነበረን ኣይንብልን። ሃገርን ናጽነትን ክንረክብ ስለዘኽኣለና ከም ኣወንታዊ ተመኩሮ ከነልዕሎ ንኽእል።
ይኹን’ምበር፡ እዚ ሓበሬታን ትእዛዝን ካብ ላዕሊ ናብ ታሕቲ ዝመሓላለፈሉ፡ ካብ ተራ ኣባላት ትግባረ ጥራሕ ዝጠልብ ኣሰራርሓ፡ ግሉጽነትን ተሓታትነትን ዝጎደሎ ምስጢራዊ ኣካይዳ ይኽተል ስለዝነበረ፡ ሓደ ካብ’ቶም ንህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ለይቲ ሎሚ ግዳይ ዝገበሩዎ ባህርያቱ ኢዩ።
እዚ እናኾነ፡ ኣብ ስደት ዝርከቡ ኤርትራውያን ንዓሰርተታት ዓመታት ክስዕቡዎ ምጽንሖም ይፍለጥ። ብዘይካ ኣኼባታት ምክያድ፡ ውድብ ድሕሪ ውድብ ምጭጫሕን፡ ምስ ካልእ ጥርናፈታት ኣብ ቁርቁስ ምእታውን ግን ካልእ ፋይዳ ኣይተረኽበሉን።
ብሓጺሩ ብረት ዓጢቖም ኣብ በረኻ ስለዘይተሰለፉ እንተዘይኮይኑ፡ ካብ ኲናት ሓድ-ሕድ ፈሊኻ ንምርኣዩ ዘጸግም ኩነታት ዝኽሰተሉ ኣጋጣሚታት መሊኡ’ዩ።
ውድባዊ ጥርናፈ፡ ካልእ ኣብ ደምበ ደለይቲ-ፍትሒ ብውልቀ-ሰብ ደረጀ ዝንቀሳቐሱ ደለይቲ-ፍትሒ፡ ሓሙሻይ መስርዐኛታት ኮይኖም ክዋሰኑ ዕድል ዝኸፍት ኣካይዳ’ዩ። ‘ወይ ምሳና ኩን ወይ ጸላኢና ኹን’ ዝዓይነቱ ኣተሓሳስባ ኣባላትን መሪሕነትን ውድባት፡ ኣድማዒ ተራ ተጻዊቱ እንተኾይኑ፡ ንህዝቢ ኣብ ምዕሳልን ነቲ ሃገራዊ ዕላማ ንቕድሚት ኣብ ምድፋእን ዘይኮነ፡ ዜጋታት ተስፋ ቖሪጾም ክበታተኑ ኣብ ምግባር ኢዩ።
ካብኡ ናብኡ ኣብ ስደት ዝሓሸ ኣበርክቶ ክገብሩ ዝርኣዩ ጥርኑፋት ኤርትራውያን፡ እቶም ውድብ፡ ማሕበርን ውልቀ-ሰብን ከይበሉ፡ ኢድ ንኢድ ተታሓሒዞም ደው ዝበሉ ጥራሕ ኢዮም። ምኽንያቱ ፍልልያቶም ጸይሮምን ተኸባቢሮምን ኣብ ዝፈጠሩዎ ህዝባዊ መድረኽ፡ ኣባል ውድብ ወይ ማሕበር ንዘይኮነ ደላይ-ፍትሒ ከም ሓሙሻይ መስርዐኛ ዘይኮነ፡ ከም ዜጋ ክጽምበሮም ምቹእ ባይታ ፈጢሮሙሉ ኣለዉ። እዚ’ዩ ድማ ኣድማዒ ስራሕ ክሰርሑ ዘኽእሎም።
ንርዱእ ምኽንያታት፡ ሓድነት ልክዕ ከም ሰላም ኣድላዪት ኢያ። ይኹን’ምበር ብደርፍን ብመደረን ዘይኮነ፡ ብተግባር፡ ኣብ ባይታ ጥራሕ ክምስከራ ከምዝግባእ ምዝካር የድሊ።
ካልእ ኢሰያስ ኣፍወርቂ ንልዕሊ ርብዒ ዘመን ህዝብና እናጽነተ፡ ሃገርና እናዕነወ ጸሪግና ከይንጉሕፎ ዝዓንቀጸና፡ ነዚ ኹሉ ኣቐዲሙ ዝተዘርዘረ ነጥብታት ዝሓቁፍ ነጥቢ፡ ትሑት ደረጃ ንቕሓትና ኢዩ።
እዚ ምናልባት ብሲቪካዊ ትምህርቲ ክህነጽን ክምዕብልን ነይሩዎ። ይኹን’ምበር ኣብ ውሽጢ ዓዲ ነዚ ክዉን ዝገብር ባይታ ኣይተፈጥረን። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት መራኸቢ -ብዙሓን ደለይቲ-ፍትሒ ይኹኑ ውልቀ-ሰባት ምስ ኩሉ ሕጽረታቶም፡ ደረጃ ንቕሓት ሃገራውያን ክብ ኣብ ምባል ልዑል ተራ ከምዝተጻወቱ ኣይክሓድን። ምስዚ ተታሓሒዙ፡ ህዝቢ ብዛዕባ ዓዱ ሓቀኛ ሓበሬታ ክረክብ፡ ኤርትራውያን ንህዝቦምን ሃገሮምን ኣብ ዝምልከቱ ወሰንቲ ጉዳያት ኣብ ናይ ሓባር መረዳእታ ክበጽሑ ቀሊል ኣበርክቶ ኣይነበሮምን። ኣብዚ እዋን፡ ብዛዕባ ንጹርነት ቀዳምነታትና ብዙሕ ዘሰሓሕብ ነገር የለን።
ኢሰያስ፡ ዕንደራኡ፡ ስርዓት-ኣልቦነት ስርዓቱ ይኹን ዉጹእ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ተግባሩን ክሕደቱን፡ ኤርትራዊ ‘ተቓዋማይ ደጋፋይ’ ዝተጻሕፎ ታቤላታቱ ኣብ ጓሓፍ ኣእትዩ፡ “ኣለና ንህዝብን ሃገርን! ወይልኹም ሸየጥቲ ሃገር!” ክብል ስለዝደረኽዎ፡ ናይ ‘ስትቕሓር’ውን እንተኾነ፡ ምስጋና ይኹኖም።
ወራር መሬትን ወራር መሰልን ሓደ ምዃኖም ብግቡእ ክንግንዘብ ስለዘኽኣሉና’ውን ከምኡ፡፡ ፍቕሪ ብ’ተቓዋማይን ደጋፋይን’ ተራሓሒቖም ዝነበሩ ኣሕዋትን ኣሓትን’ኳ ናብ ንቡር ተመሊሱ! ኣብ ሓደ መኣዲ ቐሪቦም፡ “ንህዝቢ ኤርትራ ዘጽንት ውልቀ-ሰብ፡ ንሃገረ ኤርትራ ክከላኸለላ ዘይኮነ፡ ኣብሪሱ ክሸጣ ጥራሕ ኢዩ ዝኽእል!” ብምባል “ፎእ!” ኢሎሞ።
ኣብ ጀነቫ ድማ ሓቢሮም ድምጾም ከስምዑ ኢዮም። ውህደት፡ ሓድነት፡ ፍቕሪ ክንደይ ይጥዕም! ብዓቕምኻ ብኹሉ ትኽእሎ፡ ንዓማጺ “ዓገብ! ኣበደን! ኣይንምብርከኽን!” ምባል፡ መድረኽ ኣብ ዝተኸፍተሉ ናይ ህይወት መስዋእቲ ንምኽፋል’ውን ድሕር ከምዘይትብል ኢዩ ዘርኢ። ድምጹ ንዝተዓብሰ ወገንካ ድምጺ ምዃን፡ ኣቑሲሎሞ ከይኣኽሎም፡ ድምጺ ቃንዛኻ ከይተስምዕ ኢሎም ኣፉ ንዝዓበሱዎ ሓላል ህዝቢ ኣፉ ኮይንካ፡ ኣብ ክንድኡ ከተእዊ ጎሮሮኻ ምልሕታት ሓላል ኢዩ ኣሕዋት።
ተታሒዙ ዘሎ ጭኩን ህዝብና፡ ኤርትራውነት ዘስተንፍስ፡ ብውህደት ድምጺ ሃገራዊ ሕልና ዘጋውሕ፡ ግሉጽነት፡ ተሓታትነት ዝሕላገቱ፡ ፍትሒ ዝኣርማኡ ንዕኡ ዝመስል ወካሊ ናይ ምምራጽ ዕማም’ውን ኣማራጺ ዘለዎ ኣይኮነን። ከምኡ ምስ ዝኸውን መን ይውክለካ ስለትፈልጥ፡ ንመን ከምትሓትት ንጹር ይኸውን። ጉዳይና ከይጭወ መቆጻጸሪ ሜላታት ኣብ ባይታ ምንባር ጥራሕ ኢዩ ዘድልየና። ንኢሰያስን ስርዓቱን ብሕጊ ኣልቦነቱ’ምበር፡ ወዲ ተምቤን ብምዃኑ ኣይኮናን ንነጽጎ ዘለና።
ተጋሩ ትማሊ ኤርትራ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኢትዮጵያ ከይተረፈ ካብ መግዛእቲ ስርዓት ደርጊ ሓራ ክንገብራ ኣብ ጎድንና ተሰሊፎም ዝነበሩ ህዝቢ ኢዮም። ክፉእ ህዝቢ የለን። ልክዕ ከም ብምዕራባዊ ሸነኽና ምስ ህዝቢ ሱዳን፡ ምስኣቶም’ውን ተዋሊድና ኢና። ክንውግዝ እንተኾይና፡ ንህውሓት በቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ተቓለስቲ ዝወሰዶ ናይ ምብትታን ሜላ ንዕኡ ንውግዝ። ግን ንሱ’ውን ሃገራዊ ረብሓኡ ከቐድም ስለዝግብኦ፡ ኤርትራውያን ብድኽመትና ተኣሚና፡ ካልኣይ ግዜ ከይድገም ክንምሃረሉ ኢዩ ዝህልወና።
ኣብ ስደት ዝነብር ኤርትራዊ፡ ዜጋታት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝተሓረሞም መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላቱ ተኸቢሩ ክነብር ዕድል ኣለዎ። እቲ ዝረኽቦ መሰላት ግን፡ ዜጋታት’ተን ዝነብረለን ሃገራት ብዝኸፈሉዎ መስዋእቲ ዝተረጋገጸ ምዃኑ ከስተውዕል ይግብኦ። ህዝቡ ከም’ቲ ናቱ ዕድል እንክንፈጎ ድማ ዓገብ ክብል ግዴታ ኣለዎ።
ኣብ ክንድኡ ብዕሱብ ተዓሲቡ፡ ከዳኽር እንተመሪጹ ግን፡ ካብ ሸያጢ ሃገር ዝፈሊ የብሉን። ደቁን ደቂ-ደቁን ጽባሕ፡ “ሃገርና ኤርትራ እንታይ’ዩ ዛንታኣ?” ኢሎም ምስ ዝሓቱዎ ብዛዕባ ዝህቦም መልሲ፡ ብዝግባእ ክሓስበሉ የድልዮ።
ብሕድሪ ዝተዋህበትካ ገነት፡ ብሰንኪ ሓደ ከም ኢሰያስ ዝበለ ዕሱብ ክትጠፍእ ኢድካ ኣጣሚርካ እናርኣኻ፡ ደቅኻ ኣብ ስቱር ጊላነት ክነብሩ ምፍራድ ገበን ኢዩ።
ወዲ ዓሻ ጥራሕ ኢዩ ክልተ ግዜ ዝውቃዕ። ሓንሳብ ብመባእስቱ ካልኣይ ድማ ብኣባላት ስድራ-ቤቱ። ንሕና ንናጽነትናን ንሃገርናን ልዕሊ ግቡእና ዝኸፈልና ህዝቢ ኢና። ካልኣይ ግዜ ከይንውቃዕ፡ “ይኣክል!” ብምባል፡ ልክዕ ከም ንስርዓት ደርግ፡ ሕጂ ድማ ሓቢርና ስርዓት-ኣልቦነት ኢሰያስ ኣፍወርቂ ቦርቊቕና፡ ቅዋማዊ ስርዓት ተኺልና ንህዝብና ራህዋ ከነምጽኣሉ ንበገስ።
ሓቢርና ንመርሽ!
ዓወት ንውዕሎ ኤርትራውያን ኣብ ጀነቫ!
ኤደን ኢያሱ


text:
ኣብ መዓልታዊ ሂወትካ ናይ ምስላይ ሓገዝ ተጠቃሚ ምዃን፣
ምስ ብሓባር ዝበሃል ማሕበር፣
እንታይ ኢዩ?
ብሓባር "Ensemble!" ዝበሃል ትካል ወይ ማሕበር፣ኣብ ከተማ ዲጆን ክትቅመጡ ንእትመጹ ሓደሽቲ ነባሮት ብዛዕባ ሓድሽ ምጅማር ሂወት ኣብ ከተማ ዲጆን ብዝምልከት ዘሳልን ዝሕግዝን ማሕበር እዩ፣
ኣብ ዲጆን ምንባር ማለት ስራሕ ምስራሕን ከምኡውን መሓዙት ምህላውን ማለት እዩ፣ ናብ ትልሂታት ምኻድን፣ ምውስዋስ ኣካላት ምግባርን፣ ምስ ደቅኻ ናይ ኩሉ ነገር ምክፋልን፣ መንግስታዊ ጉዳያትካ ምስላጥን፣ ብሓባር ዝበሃል ማሕበርና ንዓኹም ንምሕጋዝ ድልውቲ እያ፣ ስለዚ ናብ ዲጆን ብደሓን ምጹና፣
ንመን ኢዩ ፧
ካብ "2" ክልተ ክሳብ ኣርባዕተ "4 " ወርሒ፤
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ካብ "2" ክልተ ክሳብ ኣርባዕተ "4 " ወርሒ፤
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ምውስዋስ ኣካላት ምግባርን፣ ትልሂታት፣ ሳዕሲትን ካልኦት ነዚኦም ዝኣመሰሉን ምግባር፣
- ጉስጢ ወይ ቦክስ "de la boxe" ኢልና እንጽውዖ ብልምዲ፣ ዮጋ "yoga "ናይ ጃፓናውያን ናይ ምስትንታንን ምውስዋስን ባህላዊ ንጥፈት"፣ ምሕምባስን "la natation"፣ ጸወታ ኩዕሶ እግርን "du football" ክትሳተፍ፣ ድሌት ኣለካዶ/ኪዶ፧
- ኣብ ዲጆን ዝርከባ ኣስታት ሰለስተ ሚእቲ ዝኾና ማሕበራት እምበኣር ነቶም ልዑል ናይ ስፖርቲ ፍቕርን ድልየትን ተመኩሮን ዘለዎም ይኹን ኣብ ናይ ምንቅስቓስ ኣካላት ተሳቲፎም ደስ ዝብል ጊዜ ጥራይ ከተሕልፉ ንእትደልዩን ሰባት ዝኾኑ፣ ኣዝዮምን ብዙሓትን ዝተፈላለዩን ስፖርታዊያን ንጥፈታት ኣዳልዮምልኩም ኣለዉ፣
ብሓባር ዝበሃል ማሕበርና፤ እቲ ባህ ዝብለኩም ናይ ስፖርቲ ዓይነት ንኽትመርጹን ብድሕሪ ኡ ድማ ንኽትምዝገቡን የሳልየኩምን ይሕግዘኩምን፣
- ሙዚቀኛ ወይ ተላሃዪ ዲኻ/ዲኺ፧ ወይ ድማ ብሕጂ ንኽትመሃር ትደሊ/ዪ ዶ ፧ ምስዕሳዕ ዳንስ "la danse" ፣ ናይ ኣእማን ብጥበብ ምውቃር ወይ ምጽራብ "la sculpture"፣ ስእልታት ናይ ምስኣል "le dessin"፤ ወይ ናይ ተዋስኦ ወይ ትያትር "théâtre" ሞያታት ፍቅሪ ኣለካዶ/ኪዶ፧ እምበኣር ማሕበርና ኣብ ከተማ ዲጆን ናይ ስነ ጥበብ ንጥፈታት ንኽትረኽቡ ክትሕግዘኩም እያ፣
ምስ ሓደሽቲ ሰባት ምልላይን መሓዙት ምጥራይን ምርኻብን፣
ሓደሽቲ ሰባት ክትላለዩን ኣብቲ እትነብሩሉ ከባቢ ወይ ኣብቲ እትቕመጡሉ ከተማኹም ዝተፈላለዩ ንጥፈታት ክትሳተፉ ትደልዩ ዶ፧ ማሕበርና ብሓባር ኣብዚ ጉዳይ ከተሰንየኩም ድልውቲ እዩ፣
ገባር ሰናይ ወይ ወለንታዊ ሰብ ንምዃን ቃል ምእታውን ኣብቲ ናይ ወለንታውያን ስራሕ ምስታፍን ስጉምቲ ምውሳድን፣
ኣብ ዲጆን ዝርከባ ማሕበራት ገባርቲ ሰናይ ወይ ወለንታውያን ሰባት ይደልያ እየን፣ ስለዚ ማሕበርና ብሓባር እተን ሓገዝ ወለንታውያን ዝደልያ ማሕበራት በዓል መን ምዃነን ንኽትፈልጡወን ምርሒት ወይ ሓበሬታ ይህበኩም እዩ፣
ግጥማትን ኣዘናጋዒ ምርኢታትን ኬድካ ምርኣይ፣
ማሕበርና "ብሓባር" ከመይ ጌርኩም ናይ ትልሂታት ይኹን ናይ ግጥማት መእተዊ ቲኬታት ክትረኽቡ ከምትኽእሉን ከመይ ጌርኩምከ ምስ ብዙሓት ብሓባር ኬድኩም ክትከታተሉ ከምእትኽእሉን ሓበሬታ ይህበኩም፣
ኣብ እትነብሩሉ ናይ ከባቢኹም ናይ ሓባር ንጥፈታት ተሳተፉ፣
ማሕበርና "ብሓባር!""Ensemble!" ኣብቲ እትቕመጡሉ ከባቢ ንዘለዉ ንጥፈታት ንኽትፈልጥዎምን ኣብቲ እትነብሩሉ ናይ ከባቢኹም ንጥፈታት ክትሳተፉን የተባብዓኩምን፣
ኣብ ናይ መንግስቲ ጉዳያትኩም፣ ስልጠና ቋንቋ ፈረንሳይ፣ ኣብ ዝግበሩ ንጥፈታት ንምስታፍ ኣብ ምምዝጋብን፣ ኣብ ናይ ደቅኹም ናይ ትምህርቶም ናይ ምሕጋዞም ጉዳይ ብዝምልከት ሓገዝን ምስላይን ምርካብ፣
ስልጠና ቋንቋ ፈረንሳይ ከመይ ኣበይ ክትውስዱ ከምትኽእሉ ኣይትፈልጡን ዲኹም፧ ንደቕኹም ኣብ ትምህርቶም ክትሕግዝዎም ከምኡውን ምስ መሓዙቶም ተመሃሮ ወጺኻ ናይ ምዝዋር መደብ ክህልዎም እንከሎ ከተሰንይዎምን ሓቢርኩም ምሳታቶም ክትከዱን ትደልዩ ዶ፧
ናይ መንግስቲ ይኹን ካልእ ናይ ቤት ጽሕፈታት ጉዳያትኩም ባዕልኹም መርብብ ሓበሬታ ተጠቒምኩም ማለት ብኢንተርኔት( ንኣብነት ከም ናይ ላካፍ"la CAF"፥ ናይ ፖል ኣምፕልዋን Pôle Emploi" ካልኦት ነዚኦም ዝኣመሰሉን ከተሳልጡ ትደልዩ ዶ፧
ማሕበርና "ብሓባር" ናይ መንግስቲ ይኹን ካልእ ናይ ቤት ጽሕፈታት ጉዳያትኩም ባዕልኹም ርእስኹም ክትክእሉን ከተሳልጡ ክትክእሉን ይሕግዘኩምን የሳልየኩምን፣
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ብቴሌፎን፥ብናይ መርበብ ሓበሬታ ኣድራሻና፥ ወይ ብኣካል ኣብ ቤት ጽሕፈትና ብምምጻእ፣
ኣብዚ ሓባሪ ካርታ ጠውቑ Cliquez sur la carte!


text:
ካብ ሊቢያ መውፅኢ ዝስኣኑ ስደተኛታት ኣብ ዓብይ ሽግር ከምዝርከቡ ይገልፁ ኣለው። ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሪቃዊያን ንፍልሰተኛታት ዝህብዎ ሓገዝ ንኢዶም ኣለው።ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረስ ዝማዕበላ ሃገራት ንፍልሰተኛታትን ተመዛበልትን ንምሕጋዝ ናይ እጃመን ክገበራ’ውን ፀዊዖም ኣለው።
ድሕሪ ምውዳቕ ሞሓመድ ጋዳፊ መናሀሪያ ዕጡቓት ናዕበኛታት፣ነጋዶ ደቂ ሰባትን ሸፋቱን ዝኾነ ሊቢያ ስደተኛታት ኣብ ኣውሮጳ ዑቕባ ንምሕታት ከም መሕለፊ ዝጥቀምሉ ቀንዲ መተሓላለፊ ኑቕጣ እያ።
ጃሽዋ በለጠ ኣብ ኣውሮጳ ዝሓሸ ናብራ ንምንዳይ ንሊብያ ከም መስገሪ ዝተጠቐመ ስደተኛ እዩ።እንተኾነ ግን ከም ካልኦት ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ንሱ እውን ሊቢያ ምስ ኣተወ መውፅኢ ስኢኑ።
ብናይ ሊቢያ ሓለወቲ ማያት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ተታሒዙ ንሽዱሽተ መዓልታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ፀንሐ ኣብ ዋና ከተማ ትሪፖሊ ናብ ዝርከብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ማእከል ስደተኛታት ከምዝኣተወ ይገልፅ።
ጃስዋ ሓደ ካብቶም ዕድለኛታት እዩ።ምኽንያቱ ብዙሓት ስደተኛታት ተጨውዮም ንመስቀይትን ሓሳረ መከራን ይቃልዑ’ዮም።
ኢድሪስ ኣደም እውን ብተመሳሳሊ ከም ጃሽዋ በለጠ ኣብ ናይ ሕቡራት ሃገራት ናይ ስደተኛታት ማእከል ይርከብ።ካብ ማእኸል ባሕሪ ተታሒዙ ፍልሰተኛታት ሶማሌ፣ኮሞሮስ፣ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ዝተዳጎኑሉ ማእከል ይርከብ።
ኣብ ዙሪያ ዓለም ብሓይሊ ካብ መንበሪኦም ዝተመዛበሉ ልዕሊ 68 ሚሊዮን ሰባት ከምዘለው ሕቡራት ሃገራት ይገልፅ።መብዛሕቲኦም ካብ ኣፍሪቃ ዝመፁ እንተኾኑ እውን ንመብዛሕቲኦም ፍልሰተኛታትን ስደተኛታትን ዑቕባ ዝህቡ ግን ኣውሮጳዊያን ዘይኮኑ ኣፍሪቃዊያን እዮም።
ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረስ ብዛዕባ እዚ ከምዚ ይብሉ።
“መብዛሕቲኦም ኣፍሪቃዊያን ፍልሰተኛታት ናብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ዝስደዱ ብቐሊሉ ንምውህሃድ እዩ።ክንድ’ቲ ኣብ ኣውሮጳን ካልኣት ክፍለ ዓለማትን ዘጋጥሞም ሽግራት ዓሌታውነትን ፅልኢት ናይ ካልኦት ዓሌታትን ኣየጋጥሞምን እዩ።”
ንሶም ወሲኾም ሃገራት ኣፍሪቃ ብዘይዝኾነ ይኹን ኣፈላላይ ካብ ግጭትን ማእሰርትን እናሃደሙ ንዝስደዱ ስደተኛታት ዶባቶም ከፊቶም ምቕባሎም ሞገስን ክብርን ይግብኦም ኢሎም።
ጉተረስ ኣብ ኣፍሪቃ ይረአ ዘሎ ልግሲ ኣብ ካልእ ክፋል ዓለም ብፍላይ ድማ ኣብ ዝሃብተማ ሃገራት እውን ክርእይ እደሊ እየ ኢሎም።


text:
ብመሰረት ሱዳን ትሪብዩን፣ኣማኻሪ ምንስትር ፕረዚደንት፣ምንስትር ወፃኢን ዳይረክተር ስለያን ድሕነትን ምስ‘ቶም ፕረዚደንት ተጓዒዞም‘ለው።
ፕረዚደንት ኣል-ባሽር ብጠንቂ ኣብ ዳርፉር ዝተፈፀመ ቅትለት፣ብገበን ሰብኣዊነት ብዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ከምዝድለዩ ዝዝከር‘ዩ።ኤርትራ ኣባል ኣይኮነትን፣ነቲ ትእዛዝ ማእሰርቲ‘ውን ከምዝኾነነቶ ይዝከር።
መገሻ ፕረዚደንት ኣል-ባሽር ይፍፀም ዘሎ፣ብምኽንያት ኣባይ/ናይል ኣብ ሞንጎ ኢትዮዽያን ግብፅን ውጥረት ኣብ ዝሓየለሉ እዋን‘ዩ።
ኣብ ሓደ እዋን ሪኢቶኦም ዝሃቡ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣ማይ ኣባይ/ናይል፣ፖለቲካዎ ቁርቁስ እንተዘይተሓዊስዎ፣ንግብፅን ኢትዮዽያን ይኣክል‘ዩ ኢሎም ነይሮም።
ኤርትራ፣ኣብ ውዳበ ምትሕግጋዝ ውዕል ናይል፣ናይ ተዓዛብነት መንበር ከምዝሓዘት ይፍለጥ።
ሱዳን ብወገና፣ኢትዮዽያ ካብ ማይ ኣባይ ንክትጥቀመሉ ከምትድግፍ ሓደ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ሱዳን ከምዝገለፀ ይፍለጥ።


text:
ደሃይ ካብ ኤርትራ
ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ፡ ከም መቀጸልታ ናይቲ ብሒም ዝበለ ይተሓጎም ዝብል ጨፍላቂ ፖሊሲታቱ፡ ምስ ምቅያር ባጤራ ናቅፋ ብዝተኣሳሰር ጉዳያት ምስ ሓለፍቲ ንግዳዊ ባንኪ ኤርትራ፡ ሚኒስትሪ ፋይናንስ፡ ሚኒስትሪ ንግድን ኢንዱስትሪን ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣብ ምፍጣጥ ኣትዩ
ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ፡ ከም መቀጸልታ ናይቲ ብሒም ዝበለ ይተሓጎም ዝብል ጨፍላቂ ፖሊሲታቱ፡ ምስ ምቅያር ባጤራ ናቅፋ ብዝተኣሳሰር ጉዳያት ምስ ሓለፍቲ ንግዳዊ ባንኪ ኤርትራ፡ ሚኒስትሪ ፋይናንስ፡ ሚኒስትሪ ንግድን ኢንዱስትሪን ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍን ኣብ ምፍጣጥ ኣትዩ ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ከምዝኣመትዎ፡ ንትግባረ ምቅያር ባጤራ ናቅፋ ዝምልከት ገደብ ግዜን ቅጥዕታትን ብኣዋጅ ተገሊጹ’ኳ እንተኾነ፡ ኣብ ትግባሬኡ ግን ፕረሲደንት ኢሳያስ ምስ ሓላፊ ንግዳዊ ባንኪ ኤርትራ ኣቶ የማነ ተስፋይ፡ ምስ ሓላፊ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ ሓጎስ ገብሪሂወት፡ ምስ ሚኒስተር ፋይናንስ ኣቶ ብርሃነ ሃብተማርያምን ምስ ሚኒስተር ንግድን ኢንዱስትርን ኣቶ ነስረዲን ዓሊ በኺትን ኣብ ምውጣጥ ኣትዩ ከምዘሎ ይሕበር።
እዚ ኣብ መንጎ ኢሳያስን ክብ ኢሎም ዝተጠቅሱ ሓለፍትን ዘሎ ወጥሪ ከይተጋፍሐ እንተዘይተወጊዱ ድማ፡ የማነ ተስፋይ ዝያዳ ግዳይ ማእሰርቲ ከምዝኸውን ዕድሉ እንተኣጸቢቁሉ ግን ክድስክል ምዃኑ ይእመት። ጠንቂ ናይቲ ምስሕሓብ ዛጊት ብንጹር’ኳ እንተዘይተፈልጠ፡ ኢሳያስ ከምኣመሉ ደረት ስልጣኑ ከይሓለወን ብዘይ እኹል ሞያዊ ኣፍልጦን ኣብ መስርሕ ምቅያር ባጤራ ናቅፋ ኢዱ ብምእታዉ ተገራጫዊ መምርሒታት ይህብ ብምህላዉ’ዩ።
ሓደ ካብቲ ዘፋጥጥ ዘሎ ጉዳያት ድማ፡ እሙናት ጀነራላት፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ጸጥታ፡ ካድራት ህግደፍን ገለ ኣብ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝነጥፉ ነጋዶን፡ እቲ ኣብ መተርኣሶምን ምስጢራዊ ቦታታትን ሓቢኦሞ ዘለዉ ብዘይ ሕጊ ዘጥረይዎ ሚልዮናት ባጤራ ናቅፋ፡ ‘’ክንድዚ ዝኣክል ገንዘብ ካበይ ኣምጺኽሞ’’ ኣበይ ጸኒሑ” ዝብል ሕቶ ከይቀረበሎም ብዕበጦ ዓባብጦን ናብ ባንክ ከእትውዎ ወይ ድማ ጥረ ገንዘቦም ናብ ዓይነት ክቀይርዎ ማለት ኣባይቲ ይኹን ካልእ ንብረት ንኽገዝእዎ ተወሳኺ ግዜ ክወሃቦም ዝብል ርእይቶ ስለዝቀረበ’ዩ። ኣቶ የማነ ተስፋይ ኣብ ዕላማ ኢሳያስ ኣትዩ ዘሎ ድማ ነዚ ሓሳብዝን ንገለ መምርሒታት ኢሳያስ ስለዘይርዓሞን ምዃኑ እቶም ምንጭታት ይገልጹ።
ኣብ ምቅያር ባጤራ ናቅፋ ብቀጥታ ምትእሰሳር ዘለዎም ኣቶ ሓጎስ ገብሪሂወት፡ ኣቶ ብርሃነ ሃብተማርያም ከምኡ’ውን ኣቶ ነስረዲን ዓሊ በኺትን’ውን መምርሒ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ከመዘለዎ እንተዘይተቀቢሎም ድማ ዕጫ ማእሰርትን ምድስካልን ከምዝኾኑ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ገሊጾም።
ብወረጃን ምስሉይነትን ኣገላልጻ ስርዓት ህግደፍ፡ ሓደ ካብ ምቅያር ባጤራ ናቅፋ ጽፉፍን ዘመናውን ገንዘባዊ ኣሰራርሓ ንምትእትታውን ቁጠባ ኤርትራ ንምሕያልን’ዩ። ይኹን እምበር፡ እቲ ብብልሽውና፡ ዘይሕጋዊ ንብረት ምስግጋር፡ ፡ጸሊም ዕዳጋን ተቛማጢዑን ተበኪሉን ዘሎ ህግደፍ ግሉጽነት ዘይብሉ ኣሰራርሓ ክሳብ ዘየቛረጸ፡ ምቅያር ባጤራ ናቅፋ ንበይኑ፡ እቲ ባይታ ዘቢጡ ዘሎ ቁጠባ ኤርትራ ክትስእን ክፍወስን ዘበት’ዩ።
27 ሕዳር 2015


text:
ኣብ ድኳን ሸቃጢ ምዃንን፣ ፍሉይ ናይ ምድርዳር ድኳን ምስታፍ ዝውሰድ ስልጠና።
ምስ ኣብ ኤች ዋን each One
እንታይ ኢዩ?
እዚ ናይ ስልጠና መደብ እዚ ን 3 mois ኣዋርሕ ኮይኑ ን ጀመርቲ ካብ 30 ሰነ 2022 à Paris (Rungis) ኣብ እዘን ዝስዕባ ምድባት ይህብ
- S1 ኣብ ፎርኖን :& ኬክን ምቁር ሕበስቲ
- S2 : ፍረታት ኣትክልቲን ዓሳታትን
- S3 :ናይ ጆላተን፣ &ሕብስታዊ መግቢ ከም እኒ ፒዛ
ንመን ኢዩ ፧
ን 3 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ን 3 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ዝኽፈሎ ስልጠና
እዚ ናይ 3 ኣዋርሕ ኮይኑ እናተኸፈልኩም ትስልጥንሉ እዩ።
ኣብ ዝተፈላለየ ሞያ ፍልጠት ዘቕስም እዩ
ኣብ ናይ ምድርዳር ኣቑሑ ድኳን ሱፐርማርኬትን ሞያ ምጥራይ (ሓደ ሰርቲፊኬት ናይ ECM). ንምሓዝ
ኣብ ዓውደ ምርባብ ኣቑሑ ናይ :
- S1 : ባኒን boulangerie & ምቁር ሕብስቲን pâtisserie
- S2 : ፍረታት, ኣሕምልቲ፣ & ዓሳን
- S3 : ጌምን & ሓውሲ ንቑጽ ሕብስቲ ፖዛን፣ ሱሺን መሰልቱን
i ምፍላጡ ኣገዳሲ :ኣብዚ ስታጅ ወይ ስልጠና እዚ ፣ ብ Monoprix ዝተወሃሃደ እዩ።
ደረጃ ብቕዓት ቋንቋ ፈረንሳ ንምምሕያሽ
እዚ ስልጠና እዚ ብ ዓቕምኹም ኮይኑ፣ ናይ ፈረንሳ ቋንቋ ምዝራብ ብቕዓትኩም ክብ ዘብል እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ነዞም ዝስዕቡ ረቛሒታት እተማልኡ ክትኮኑ ተስፋ ንገብር።
- ናይ ኣብ ፈረንሳ ንምስራሕ ዘፍቅድ ቪሳ ዘፍቅድ ወይ ወረቐት ምህላው
- ናይ ቋንቋ ክእለት A2 እንተወሓደ
- ደለይቲ ስራሕ ወይ ስራሕ ዘይብምኩም ክትኮኑ ኣለኩም
ናይ ስልጠና ዕለት
- ናይ ሓባር ወይ ቀዳማይ እግሪ ኣኼባ : 25 mai 2022
- ናይ ብቑዓት ሰባት ምርጫ : 20 juin 2022
- ናይ ስልጠና ዝጅመረሉ : 2 ምድብ ኮይኑ
- እቲ ካልኣይ እቲ ቀዳማይ 30 ሰነ 2022
- 07 ሓምለ 2022
ዝኾነ ሕቶ ምስ ዝህልወኩም
በዚ ኢመይል ክንምልሰልኩም ድሉዋት ኢና፣ ኢመይል ስደዱልና
mail info-formation@eachone.co


text:
ዝበዝሕ ግዜ ፖርኖግራፊያ ይርኢJag brukar titta på porr - tigrinska
ሕቶ
ዝበዝሕ ግዜ ፖርኖግራፊያ ይርኢ። ምርኣይ ይፍቐድ ድዩ? ሓደ ሓደ ግዜ ጽቡቕ ኣይስምዓንን።
ምላሽ
ልዕሊ ዕድመ ዝዋስእዎ ፖርኖግራፊያ ምርኣይ ዘይሕጋዊ ኣይኮነን። ግን ትሕቲ 18 ዓመት ዝዋስእዎ ፕሮኖግራፊያ ምርኣይ፣ ምውናን ወይ ምዝርጋሕ ኩልኩል እዩ።
ፖርኖግራፍያ ዝበዝሕ ግዜ ንኣካላትን ጾታዊ ርክብን ብካብ ጋህዲ ወጻኢ ብዝኾነ መገዲ የርኢ። ፖርኖግራፊያ ዝበዝሕ ግዜ ውርደትን ጎነጽን ኣብ ልዕሊ ኣዋልድ ከርኢ ልሙድ እዩ። ንዝኾነ ሰብ ናብ ዓመጽ ምቕላዕ ወይ ጾታዊ ርክብ ንክፍጽም ምግዳድ ዘይሕጋዊ እዩ።
ፖርኖግራፍያ ምርኣይ ኣብ ሓደ ግዜ መሳጥን ግጉይን ኮይኑ ክስምዓካ ይኽእል። ብዙሕ ፖርኖግራፊያ እንተሪእኻ ጾታዊ ርክብ ከመይ ክኸውን ኣለዎ፣ ወይ ካልኦት ሰባት እንታይ ይፈትዉ ዝብል ኣረኣእያኻ ክጸልወካ ይኽእል እዩ። ከመይ ከም ዝስምዓካ ውን ክጸልወካ ይኽእል። ዝበዝሑ ሰባት ፖርኖግራፊያ ካብ ምርኣይ ሕማቕ ይስምዖም።
ብዛዕባ እዚ ምስ ዝኾነ ሰብ ክትዘራረብ ወይ ምርኣይ ፖርኖግራፊያ ንምቑራጽ ሓገዝ ትደሊ ዲኻ? ምስ ክሊኒክ መንእሰያት ተራኸብ ወይ ናብ ናይ ሓገዝ ቴሌፎን PrevenTell ብ ቑጽሪ 020-667788 ደውል።