text:
8 መጋቢት
ዓለምለኸ ማዓለቲ ደቂ ኣንስትዮ ብ ኑራ ሑሴን
8
መጋቢት:- Eታ ደቂ ኣንስትዮ ዓለም ካብ’ቲ ደቂ ኣንስትዮ ብምዃነን ዝወርደን ፍሉይን መሪርን ጭቆና ንምንጋፍ: ጥሙር ቅልጽም ዘልዓላላን: ኣብ ቦታ ገዛEትን ጨኮንትን ስርዓታት ድማ ዲሞክራስን ፍትሕን ዝነግሰሉን: መሰለን ተኸቢሩ ጥቕመን ዝሕለወሉ ስርዓት ንምትካE ቓልሲ ዝኣወጃላ ክብርቲ ማዓልቲ Eያ:: ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ
ይኹን
:- ከም ኣካል ደቂ ኣንስትዮ ዓለም መጠን: ኣብ ዝተኸየደ ናይ ሰላሳ ዓመታት ተጋድሎ ህዝብና: ብዝላዓለ ተወፋይነት ንሓጺርን ነዊሕን ቅዱስ Eላማታት ህዝቢ ኤርትራ ንምEዋት Eዙዝ ግዲAን ኣበርኪተን:: ብሳላ’ቲ ተባE ዘይሕለል መኸተ ናይ ኩሎም ደቂ–ሃገር ክA: ኤርትራ ናጻ ወጺኣ። Eምበር መግዛEታዊ ስርዓት ኣልጊስካ ብቅኑE ሃገራዊ ስርዓት ምትክU: ናይ ኩሎም ኣህዛብ ድልየትን Eላማን’ኳ Eንተኾነ: ኣብ ብዙሓት ሃገራት ከምዝረA ግን: Eቲ ብህዝቢ ዝተበገስ ሰውራዊ ናEብታት ይኹን ውዱብ ፍትሓዊ ፖሎቲካዊ ቃልስታት ብገለ ውሱናት ጉጅለታት ተጨውዩ: ብጸቢብ ጉጅልዊ ዊንታታቶም ዝመርሕዎን ዝቆጻጸርዎን: ብU ጌሮም ድማ ምልካዊ ውጥናቶም ኣብ ግብሪ ዘውEልሉ ኣንጻር ጥቕሚ ህዝቢ ዝውEል ሓይሊ ክኸውን ዘይክኣል ኣይኮነን። Eቲ ኣብ ልEሊ ህዝቢ ኤርትራ ብተግባር ዝተኻየደ መስርሕ ድማ ንሱ’ዩ። የግዳስ ብደርጃ’ዚ ኣብ ሃገርና ዝረA ዘሎ ኣንፈትን ወገንን ዘይብሉ: ኩሉንትናዊ ግህሰት ኣብ ርEሲ ህዝቢ ክትርI ከለኻ ግን: ካብቲ ልሙድ ገበቲ ስርዓታት ስልጣኖም ንምሕላው ካብ ዝጥቐምሉ ኣገባብ ወጻI: ብሓደ ካብቲ ህዝቢ ዝተወልደን ምEንቲ ህዝቢ ተቓሊሰ ዝብል ዝፍጽሞ ተግባር ዘይኮነስ: ብሓደ ሰብኣዊ ሕልና ዝራሓቖን ኣዝዩ ቂምተኛ ዝኾነ ዓይነት ሰብ’ሞ ብዘጋጠሞ ምቹE Eድል ተጠቒሙ ኣብ ርEሲ ኣቐይሞምኒ ነይሮም ዝብሎም ሸነኻት ሃኑ ንምውጻE ዝወስዶ ኣገባብ መቕጻEቲ’ዩ ክበሃል ዝከኣል። E
ንተኾነ ግን:- Eቲ ነዚ ዝፍረድ ዘሎ ህዝቢ: ካብ ኣፍ ቆሉUቱ መንጢሉ ተጋደልቲ ስለ ዝዓንገለን፣ ስለ ዘEጠቐን ዘስነቐን፣ ስለ ዝተላEከን ሰውራ ዝሓብሓበ፣ ስለ ምስጥር ቃልሲ ዘEቆበን ብሂወቱ ደጀን ሰውራ ዝኾነን፣ ብጠቕላልU ኩሉ ዓቕምታቱ ጸንቒቑ ንሰላሳ ዓመታት ስኑ ነኺሱ ቃልሲ ዘAወተ ህዝቢ: በዚ ዝወርዶ ዘሎ ደረጃ በደል ክፍደ: Eንኳንዶ ነቶም ምEንቲ ራህዋን ረብሓን ህዝቦም ዝተቓለሱን: Eሞ ገና ሕጅ’ውን ብሰሪ’ቲ ኣረሜናዊ ስርዓት ኣብ ልEሊ ህዝብን ሃገርን ዝዝምቢ ዘሎ ሓደጋን: ከቢድ ሳEቤናቱን ብምርኣይ ኣብ ዓሚቕ ስግኣት ዝርከቡ ዘሎዉ ሸነኻ’ሲ: Eቶም ብEውር Eምነት ” Iሰያስ ይኑር ” ዝብሉ ዝነበሩን ዘለዉን፡ ብዘይካ ንሱ ዝበሎ ካልE ከይሰምUን ከይፈልጡን ህዋሳቶም ዝደፈኑ ሸነካት’ውን: Eቲ ሽግር ናይቲ ህዝቢ’ኳ ዘይንታዮም Eንተኾነ: Eታ ዘይትረዊ
1
ሓለንጊ ዜራ
ገለ
–ዜራ ኣብታ ጥቕሞም ተረኻኽበሎም ስለ ዘላ: ዛጊት ሕንቁቓት’ውን ኣብ ስግኣትን ስክፍታን ከይትኣልኩ ኣይተረፈን። –ገለ ነዚ ዝወረደ ማዓት ዘኸተለ ምኽንያታት ንምርኣይ: ቁሩብ ናብ ታሪኽ ምልስ Iልካ ንምEዛብ ዝሕግዙ:- ንዝተበጽሐ ሸቶ ንምውቃ
E ካብ ዘኽኣለ ተግባራት ህዝባዊ ግንባር 1.
ካብቲ ቀንዲ ተግባራዊ ስልቲ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ግዜ ብረታዊ ተጋድሎ: ኣብ መንጎ ህዝቢ ይኹን ተጋደልቲ: ሓድሕዳዊ ምትEምማን ንኸጥፍE ዝኣክል ጻEሪ ምክያድ። 2.
ዝካየድ ዝነበረ ኩሉ ማኣዝናዊ ፕሮፓጋንዳ: ናይ ህዝቢ ይኹን ሰራዊት ፖሎቲካዊ ንቕሓት ንክሳብ ድሮ ነጻነት ዘገልግል ድAምበር: ክንይU ከይሰግርን ከይምEብልን ብኹሉ መንገዲታት ምሕጻር። 3.
ንEሰያስ ናብ ብደረጃ ነብያት ገርካ ዘቑጽር ዝኣንፈቱ ውሽጢ–ውሽጢ ኣምልኾ ዘሕደር ምልEዓላት ምክያድ። 4.
E
ቃልሲ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ድማ
ኩነታት ህዝብና ብጠቕላላ ኣብዚ
ብዓቢU ድማ: ኣብ ልEሊ ተ.ሓ.ኤ ኩሉንትናውን ዘየቋርጽን መጥቃEቲ ምክያድ ኮይኑ: ከምቲ ዝተሰለA ክኣ ክEወት ብምኽኣሉ…. ቲ ሕማቕ Eድል ድማ:- ተ.ሓ.ኤ: በቲ ናይ ህዝባዊ ግንባር ሓደገኛ ውጥን ኣብ–ልEሊ ህዝብና: ዓሚቕ ስግኣት’ኳ Eንተነብራ: ካብቲ ዝገጠማ ውዲታዊ ናይ መጥቃEቲ መጻወድያ ወጺኣ: ውሽጣዊ ሱልኳታታት ብጉቡE ፈቲሓ: Eቲ ብመስርሕ ቃልሲ ሃኒጻ ዘEከኾቶ ዲሞክራስያዊ ባህርን ስርዓትን ኣብታ ነጻ ሃገር ክትከል ብሰንኪ ዘይምኽኣሉ: ህዝቢ ኤርትራ Aብ ትሕቲ ርህራሄ Eቲ ብሂወት መንEሰያትን ረብሓ ህዝቢን ዝቛመር ጉጅለ ወዲቑ ርከብ። :- ብመሰረቱ ንምምላስ ሕቶ መሰልን ማEርነትን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ነጻ ኤርትራ ስለ ዝነበረ: ብባህርያቱ ካብቲ ቀንዲ መትከላት ዲሞክራስን ፍትሕን Eዩ። ስለ ዝኾነ Eቲ ኣቕጣጭU ጽልግልግ ዝበለ ዲክታቶራዊ ጉጅለ: ነዚ ቅዱስ Eላማ ክምልሶ: EላምU ኣይነበረን ባህርያቱ ’ውን ኣየፍቅደሉን። ከምU ስለ ዝኾነ ድማ’ዩ ክኣ: ደቂ ኣንስትዮና ካብቲ ድርብ ጭቆና ክናገፋ መሪር ቃልሲ ኣካይደን ከብቕዓ: ተመሊሰን ናብ ንኽትገልጾ ኣዝዩ ዘጸግምን ዝተዓጻጸፈን መከራ ንኽሳጥሓ ተፈሪደን ዝርከባ ዘለዋ። Eዋን’ዚ: ሓደ ንኸተዘንትዎ ከቢድ ዝኾነ ደልሃመት ክኸውን ከሎ: ናይ ደቂ ኣንስትዮና ብዝምልከት ግና ሓለፋ ኣለዎ። ብርግጽ ድማ: ኣብ ሕ/ሰብና ብዛንታ ተሰሚU ዘይፈልጥ: ብጣEሚ ዘስካሕክሕ ናይ ግፍI ሰለባ ኮይነን ይርከባ። ገለ–ገለ ብኣካል ኣብ ከባቢ’ቲ ኩነታት ማለት ኣብ ሳዋ (መደበር ምግሳስ) ካብ ዝነበራ ከም ዝገልጽO: ንኽትሰምO ኣዝዩ ዘሕምም’ኳ 2
E
ንተኾነ Eቲ መሪር ሓቂ ደቂ ኣንስትዮና ዝሓልፍO ዘልዋ ሃዋሁ ግን ንሱ’ዩ። ስለ ዝኾነ ገለ ካብU ኣብነት ንምጥቃስ ዝኣክል Eነሆ:- ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሳዋ
Eሊም ይኹን ካብU ወጻI ዝርከብ ቦታታት:- ደቂ ኣንስትዮ: ኣብ ርEስ’ቲ ምስ ብጾተን ደቂ ተባEትዮ ሓቢረን ክሰርሕO ዝወሃበን Eዮ: ከም ደቂ ኣንስትዮ ክፍጽመO ዝጥለበን ተጨማሪ Eማም ኣለወን። ንሱ ድማ ነቶም ኣብ በብቦትU ዝርከቡ ሓለፍቲ: ናይ ግብረ–ስጋዊ ጽምኣተ መንፈሶም ንኽርውያ ዝግደደO Eዩ። ኣብቲ ቦታ ኣEዊኻ ዘይትርዳኣሉ: ሓደ ደፊሩ ሃየንታ Eምበርዩ ዝፍጸም ዘሎ ዝብል ድምጺ ዘይስመዓሉ: ብሓፈሽU ንዝኾነ ዓይነት በደል ንኸይፍጸም ዝከላኸል ሕጊ ይኹን ሕልና ዘይብሉ ሃለዋት ከምዘሎ: ካብ ናይ ፍሉይ ጥቕሚ ዓንከል ነጻ ኮይኑ ንዝሓስብ ስዉር ኣይመስለንን። Eዘን ብጉልበተን ብዝያዳ ድማ ብጾታዊ ባህሪ ሰውነተን ኣኻEቢተን ከገልግላ ዝተገደዳ ደቂ ኣንስትዮ: ሓደ ካብቲ ሓደ Eናተቐያየሩ: ብኣዝዩ ሰብኣዊ ሕልና ዝራሓቖን ጨካን መንፈስ ይግናዘዩለን። ብሰንኪ’ዚ: ብዙሓት ካብኣተን ገና ኣብ መርዓን ቆልዓን ከይበጽሓ: ማህጸነን ካብ ኣገልጉሎት ወጻI ኮይኑ: ኣደዳ ስቓይን መከራን ኮይነን ይርከባ። Eዚ መዘና ዘይብሉ ኣረሜናዊ ተግባር’ዚ: ወላ ብናይ መግዛEታዊ ሰራዊት’ውን ኣብ ሃገርና ኣይተራEየን። : ወንጀል ከም ዝፈጸማ ካብቲ ዝነበረO ፈልዮም ኣብ ምስ ሰባት ዘይራኸባሉ ቦታ የግEዝወን። ንዳሕራይ ከቃላዓና ይኽEላ Eየን ብምባል ንዝጠርጠርወን ድማ ሓንሳEን ንሓዋሩን ብሂወት የልግስወን። Iሰያስ ጀሚርካ:- ኣብ ዝተፈላለየ Eዋናት ብኩነታት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሳዋ ይኹን ኣገልጉሎት ተሓቲቶም ክምልሱ ከለዉ: ንግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣዝዩ ዘንኣEስን ንታሪኽ ናይ ቃልሰን ዘፏኽስን ኣብ ርEሲ ምዃኑ: ነዚ ኣብ ላEሊ ዝተጠቕሰ ገብን Aብ ልEሊAን ንኽፍጸም ድማ: ብዘይ ቀልዓለም ምሉE ፍቓድ ዝህብ’ዩ። E
ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ናይ ገለ ተቓወምቲ ናይ ቃልሲ መልክዓት ምስት
ተን ኣብ ስልጣን ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ ከም ኣስካሉ መንቀርዮስ: ነቲ ዝፍጸም ዘሎ ግፍI ብዝምልከት ዝህበO መልሲ’ውን ካብU ዝፍለ ኣይኮነን: ከም ኣገላልጸAን ድማ: Eተን ናይዚ ሓደጋ ግዳይ ዝኾና ዘለዋ ደቂ ኣንስትዮ: ተገዲደን ዘይኮናስ ብገዛE ምርጨAን ይፍጸም ከምዘሎ ዘረጋጽ’ዩ። Eዚ ዘገርም ኣይኮነን ምኽንያቱ መጋበርያ Eንተዘይኮና ኣብቲ ዘለወO ቦታ (ስልጣን) ኣይምበጽሓን ኣይምሃለዋን’ውን። Eዘብ ’ውን:- ብሓፈሽU ጸረ ህልዊ ምልካዊ ጉጅለ’ኳ Eንተኾነ: ክንዮ ምግላፍ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጂለ ዘማEደወ ንጹር ፖሎቲካዊ ስትራተጂ ዘቐመጠ ግን ኣይኮነን። ብተወሳኺ Eቲ Aብ ልEሊ ህዝቢ ዝዘንብ ዘሎ ማዓት’ውን: ከም 3
ሓደ ብባህርያቱ ምስ ምልጋስ
በቲ ካል
ግደ ናይ ኣብ ላ
Aብ ስልጣን ዘሎ ጉጅለ ዘኽትም ብምምሳል ንየዋሃት ብተስፉ ዘገርህ ጎራሕ ስልቲ ከይኮነ ኣተርፍን። Eዚ ማለት ክኣ ነቲ ዝነበረ ኣረሜናዊ ቅዲ ምሕደራ ብሓድሽ ምስሊ ቀይርካ: ንዝጸንሐ ሰራውር ከርሲ ኣበሳ ከምዘለዎ ሓቒፍካ ንምቕጻል ዝEምት’ዩ። E ሸነኽ ድማ: ኣዝዩ ሕሱር ዝኾነ ፖሎቲካዊ ቋንቋ ብምጥቃም ነዚ ሓደን ሓደ ሓባራዊ ሂወት ዘለዎ ህዝቢ ንምፍፍላይን ምርሕሓቕን ዝዓለመ: ድሑር ሃይማኖታውን ቀቢላውን ኣውራጃዊ ሕማማት ብምልዓል ጉልባቦም ቀሊOም ዝቑዙሙ ይረኣዩ ኣለዉ። Eዚ ዓይነት ጎስጓስ ምንም’ኳ ዝኾነ ዘይስሕቶ ፖሎትካዊ Eርቃን Eንትኾነ: በዚ ዝሽምትዎ ሸነኸ ፍጹም የለን ንምባል ግን ኣየኽEልን። Eዚ ተደጋጋሚ ዓይነት ፊልም’ዚ: Eቲ Iሰያስ ብEሸሉ ከሎ ፖሎትካዊ ልሳኑ (ኣፉ) ዘጽረየሉን ብU ዓዂኹን ደልዲሉን ክኣ ነዚ ሕጂ ህዝብና ዝነብሮን ዝኸፍሎን ዘሎ Eዳ ዘኸተለ ስለ ዝኾነ: ብኹሉ ሸነኻት ከምዚ ዓይነት መሰረት ኣልቦን ዘይሓላፍነታውን ምልEዓል: ብደረጃ ኪዳን ሓደ ቅኑE ፍታሕን ደረትን ክግበርሉ ይግባE። ምኽንያቱ: ቁሩብ ምልስ Iልና ምስንርI Eቲ ናይ ምፍልላይ ጥጅE ጉጅለ ሰብዓታት (Iሰያስ) ክEዋት ዝኽኣለ: ህዝቢ ሓደ ልሳን ብምዃን: Eዛ ተንኮል Eዚ’ያ ብሓምሳታት ፈላልያ ኣብ መግዛEቲ ዘምበርከኸትናን ነዞም ሕጂ ክጠፍU ዘይግበOም ምሩጻት ደቅና ከነበጅዎም ንግደድ ዘለና ብምባል: ሓቢሩ ወጊድ ደጊም በዚ ዝመጸና Iሉ ክምክት ኣይከኣለን። ናይዚ ውጻIት’ዩ ደማ ሕጂ ኣብዚ ጸልማት ሃለዋት ተደኒሱ ዝነብር ዘሎ። Eሊ ዝተጠቅሱ ሸነኻት ኣብዚ ግዜ በሪሁ ይረA ከምዘሎ: ብዘይ ጥርጥር ነቲ ስሙር ናይ ተቓውሞ ኣመለኻኽታ ኣብ ልEሊ ምልካዊ ምሕደራ ንምዝንባልን፣ ነቲ ውዲታዊ ናይ ምርሕሓቕ ማሕለኻታት ህግደፍ Eናበተኸ ብምምጻE: ሂወት ዘሰኩE ዘሎ ሓድነት ህዝቢ ደጊምካ ንምዝራግን፣ ብዓቢU ድማ ነቲ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ዝጽEርን ዝቀራረብን ዘሎ ሓይልን: ናህሪ ከይዲ ቃልሲን ንምEንቃፍ Eዩ። ተልEኾ ናይዚ Eከይ ብልሓት ድማ ሓድሽ ነገር ዘይኮነስ: ብዙሓት ባEዳውያን ይኹኑ መለኽቲ ደቂ ሃገር: Eድመ ስልጣን ንምግዛE ዝግልገልሉ ፍቱን ሓኽሊ ገዛEቲ ከምዝኾነ: ተመክሮ ቃልስታት ዘረጋግጾ ሓቂ Eዩ። E
ኣብዚ
ንተ Eቲ ኣብ ልEሊ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ሕ/ሰብና ዝፍጸም ዘሎ በብዓይነቱ በደላት ግን: ህልዊ ዲክታቶራዊ መንግስቲ ዝፈጥሮ ዘሎ ሽግር ስለ ዝኾነ: ንሱን ዝጥቀመሉ ዘሉ ብEሉግ ስርዓት ሓግሒግካ ብምልጋስን ኣብ ቦትU ድማ ቅኑE ፍትሓዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ብምትካE’ዩ ሓንሳEን ንሓዋሩን መፍትሒ ክረክብ ዝኽEል። Eቲ ብግርህና ክጥመት ዘይግበO ነጥብታት:- • ክትኮረሉ ዘለዎ ነገር
: ነቲ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ጉጅለ ምልጋስ ዘይኮነስ: ነቲ ንሱ ዝዓየሉ ዘሎ ባህሪ ስርዓት ጎልጒልካ ምግሓፍ’ዩ። ምኽንያቱ: ናይቲ ጉጅለ ምልጋስን ዘይምልጋስን ኣብዚ 4
ሰዓትዚ
•
• ሓደ ካብቲ ክማላ
: ንባEሉ Eቲ ንህዝቢ EናሻE ከደናግረሉ ዝጸንሐ ሜላታት ስለ ዘብቀA: ዘለዎ Eድመ ሓጺር ምዃኑ ንማንም ዘጠራጥር ኣይኮነን። Eቲ ዝትክO ፖሎቲካዊ ስርዓትከ ማEረ ክንደይ ፍትሓዊ ድሞክራስያዊ’ዩ: ክንድምንታይ ክኣ ንኹሎም ሃገራውያን ዜጋታት ብማEረ ይሕለቕን: ምልኣት ዘለዎ ሰላምን ራህዋን ድማ የውሕስ። E ዘለዎ መለለዪ ናይ ሓደ ቅኑE ስርዓት ብዘርI ድማ: ነቲ ናይ ፍርቂ ሕ/ሰብና ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ጥቕምን መሰልን ብመትከል ዘቐመጠን: ብትብዓት ኣብ ተግባር ንምርግጋጹ ከም ቀንዲ EላምU ዝሰርAን ዝተዋደደን ምስ ዝኸውን’ዩ ቅኑE ስርዓት ክበሃል ዝከኣል። Eንተድኣ ሓደ ነዚ ጉዳይ’ዚ ንጎኒ ጎስዩ: ቅኑE ስርዓት የቕውም ኣለኹ ክብል ኮይኑ ግን: ብዝገለጸ ይግለጾ: ዝኾነ ብልጭልጭ’ውን ይቕባኣዮ ብዘየገድስ: ሓደ ፍርቂ ጎኑ ዝለመሰ ስርዓት ኣብ ርEሲ ምዃኑ: ብዘይጥርጥር ጸረ መስኖ ማሕበራዊ፣ ፖሎቲካዊ፣ Iኮኖምያዊ ምEባለ ከምዝኾነ ዘማትE የብሉን። 5
ኣብ መደበር ታ
ነተን ኣብቲ መስርሕ ከለዋ ብኣጋጣሚ ኣብ ጥንሲ ዝበጽሓ ደቂ ኣንስትዮ ድማ
መራሕቲ ህግደፍ ካብ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2356


c: text/html

text:
ወዲ ሕድሩ
ቀዳማይ ክፋል፡ መእተዊ
ደበና ኣብ ዘይህልወሉ ለይቲ፡ ንሰማይ’ሞ ጠምት። ዝተፈላለየ ድምቀት ዘለዎም ንዓይንኻ ዝማርኹ ከዋኽብቲ ትርኢ። ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት፡ ምስ ዑደት መሬት ብዝተኣሳሰር ዝኽሰት ምቅይያር ክፍለ-ኣዋርሕ (seasons)፡ ከምኡ እውን በቲ ንገዛእ ርእሶም ዘካይድዎ ምንቅስቃሳትን፡ ገለ ከዋኽብቲ ቦታታት ከም ዝቐያይሩ ነስተብህል። ገሊኦም ግን ኣብቲ ዝረኣየና ኣድማስ ድምቀቶምን ቦትኦምን ከይቀየሩ ንኣቓልቦ ወዲ ሰብ ዝስሕብን ዘገርምን ጦብላሕታ ከሕድሩ ንርኢ። ገለ ካብዞም ዝረኣዩና ድሙቓት ከዋኽብቲ ከኣ እሞ ከም ዓበይቲ ሹማምንቲ ተሓሲቦም እዮም ዝኽበሩን ዝዝንተወሎምን። ጥንታውያን እሞ ከም ፈጣሪ ገይሮም የምልኽዎም ነይሮም።
ፈሊጣን ስነ-ከዋኽብቲ፡ እዞም ወዲ ሰብ ከም ከዋኽብቲ ዝርእዮም ድሙቃት ነገራት፡ ነብሲ ወከፎም ብቢልዮናት ከዋኽብቲ ዝቖሙ እዮም ይብሉ(constellations) ። ኣዝዮም ርሑቓት ስለዝኾኑ ንዓና ከም ፍቅዲ ንጽል ከዋኽብቲ ኮይኖም ይረኣዩና። ንኣብነት ኣብ ብሄረ ትግረ፡ ጃህራይ/ጃህረት (ኮኸብ ጽባሕ)፡ ኬማ ( the milky way) ከምኡ እውን ሰሜናዊ ኮኾብ፡ ብዙሕ ኣፈ-ታሪኻዊ ጽውጽዋያትን ኣኽብሮትን እዩ ዘለዎም። እዚ ኣብ መንጎ ወዲ ሰብን ከዋኽብትን ዘሎ ጥቡቕ ዝምድና መልክዑ ደኣ ክፈላለ ይኽእል እምበር ምቕጻሉ ኣይተርፎን። ኮኾብ ደራፋይ፡ ኮኾብ ተመሃራይ፡ ኮኾብ ተጻዋታይ ኩዕሶ…ወዘተ ክበሃል ክቕጽል እዩ። ነዛ ኣብ ግዜ ፍቕርን ኲናትን እንዝክራ ናይ ቀረባ ጎረቤትና ዝኾነት ወርሒ እኳ ክንዲ ክብሪ ናይቶም ርሕቀቶም ብዓመታዊ ፍጥነት ብርሃን (light years) እንልከዖ ከዋኽብቲ ዝረኸበት ኮይኑ ኣይስመዓንን። እሞ ከዋኽብቲ ልብና ዝስሕቡ ካብ ኮኑ፡ ገለ መስሓብ ባህርይ ደኣ ክህልዎም ኣለዎ።
ብዝኾነ፡ ዕላማ ናይ’ዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ስነፍልጠት-ከዋኽብትን ኣድማስን ዘይኮነስ፡ ካብ ትሪልዮናት ከዋኽብቲ፡ ውሑዳት ንልብና ብሒቶም፡ ኣብ ልዕሊ ህይወትናን ዕድልናን ወሰንቲ ኮይኖም ክድረፈሎምን ክግጠመሎምን ክጽወየሎምን ምጽንሑ ዘኪርና፡ ኣብ ሕ/ሰባት ከ ተመሳሳሊ ተርእዮ ክንዕዘብ ንኽእል’ዶ? ካብ ብዙሓት ከዋኽብቲ ጸብለል ኢሎም ልብና ዝሰልቡ ውሑዳት ወከልቲ ከዋኽብቲ ንረክብ ኢና። ብሕያውነቶም፡ ብጅግንነቶም፡ ብኣመራርሓኦምን ልቦናዊ ምኽሮምን፡ ብተወፋይነቶምን ብጻይነቶምን፡ ብዋዛኦምን ቁምነገሮምን፡ ብዘበርከትዎ ነገራውን ፍልጠታውን ምርምርን ጭቡጥ ፍርያትን፡ ብሓጺሩ በቲ ሰብኣዊ ባህሮም ልዕሊ ካልኦት ከዋሕብቲ ሕ/ሰብ ጸብለል ኢሎም ኣብ ልብና ይጣየሱ።
ሕያዎት እዮም፡ ብዙሕ ኣይርብሹናን። ግን ዕዮ ገዛና ክንገብር ጸጸኒሖም መዘኻኸሪ ምልክታት ይሰዱልና። ልብና ትርግታኣ ይውስኽ። ምስኦም ብመንፈስ እህንምህን ንበሃሃል። ኩነታትና ክንገልጸሎም ንፍትን፡ ምኽንያታት ንህቦም…ንቕጽል። ብኣካል ካብ ዝፍለዩና፡ ወላ ዓስርተታት ዓመታት እንተቑጸረ፡ ዝኽርታቶምን ዕላላቶምን ኣይምኖን። ኣብ መዓልቲ ወላ ብዙሕ ግዜ እንተተመላለሱና ኣይስልችወናን እዩ። ነቲ እወታውን ሃናጽን ባህርያትን ኣበርክቶን ናይቶም ካልኦት ከዋኽብቲ ናይ ወለዶኦም ወኪሎም ስለእንረኽቦም፡ ከም ወከልቲ ናይቲ ብህይወቶም ዝነበሩሉ ታሪኻዊ ዘመን ኮይኖም ኣብ መጻሕፍትን ፊልምታትን ካልእ ስነጥበባዊ ስርሓትን ህያዋት እናኾኑ ይነብሩ። ንኡስ ወለዶ ድማ ካብ ህይወትን ተግባራትን ናይዞም ከዋኽብቲ እንዳተማህረ፡ ነቲ ዘየርከበሉ ዘመን ክመሃርን ክምርምርን ዕድል ይረክብ።
ኣንፈት ጉዕዞ ታሪኽን ክብደቱን ዝውስን ድምር ፍጻመታት ናይ ሓደ ዘመን እዩ። ፈጸምቲ ድማ ኣለዎ። ታሪኽ ናይ ሕ/ሰባት ክጥምዘዝን ክጋፋዕን ንዕዘብ ኢና። ሕ/ሰብ ብዙሓት ዝምባለታትን ጥሙሓትን ዘለዎም ሓይልታትን ውልቀሰባትን ስለዝርከብዎ፡ ንጸቢብ ጉጅለኣዊ ረብሓታት ኢሎም፡ በብወገኖምን ነንረብሓኦምን ክጎትዎን ክዝውርዎን ንርኢ። ስለ’ዚ፡ ታሪኽ ቅኑዕ ኣንፈቱ ሒዙ ክጓዓዝ እንተኮይኑ፡ ካብቶም ናብ ብዙሕ መኣዝናት ዝጎቱዎ ሓይልታት፡ እቶም ናብ ቅኑዕ ኣንፈት ዝስሕብዎን ዝመርሕዎን ሓይልታት ክብርክቱን ክሕይሉን ኣለዎም ( ኣንፈት ታሪኽ፡ ከም resultant vector ክግለጽ ይከኣል)። እዚ ክኸውን ድማ፡ ኣበርክቶን ጽልዋን ጭቡጥ ተመክሮን ከዋኽብቲ ናይቲ ኣብ ዛዕባ ወሪዱ ዘሎ ዘመን ክግለጽ ኣለዎ። ከይወሰኽካን ከይነከኻን።
ታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ብኣዝዮም ብዙሓት ከዋኽብቲ ዝተደርደረ እዩ። ወላ እኳ ብዙሕ ጻዕርታት ክግበር እንተጸንሐ፡ ብዙሕ ጠቓሚ ዝኾነን ኣዝዩ ዘኹርዕን ዘይተበርበረ ውርሻ ከም ዘለዎ መብዛሕትና እንሰማመዓሉ ጉዳይ ኮይኑ ይስመዓኒ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ እቲ ኣብ ሓርነታዊ ቃልስና ዝተሳተፈ ወለዶ፡ ኣመል ናይ ብዙሕ ምግባር እምበር ኣመል ናይ ብዙሕ ምዝራብን ምጽሓፍን ዘለዎ ኮይኑ ኣይተረኽበን። ብዙሓት ከዋኽብቲ ውዕሎኦም ከይተሰነደን ከይተነግረሎምን ሓሊፎምን ይሓልፉ ኣለዉን። ኣብ ኣቀራርባ ናይቲ ክሳብ ሕጂ ዝተሰነደ ስርሓት እውን ጸገማት ዘሎ ኮይኑ ይስመዓኒ። ፖለቲካዊ ጸብጻባት ዝመስል ብኣዝዩ ኣሰልቻዊ ዝኾነ ሓደ ዓይነት ቅዲ እዩ ክቐርብ ጸኒሑ። ብተመሳሳሊ፡ ዝተፈላለየ ምኽንያታት ክቐርበሉ ይኽእል፡ ግን እቲ ሓቂ፡ ክሳብ ሕጂ ሓያል ዝኾነ ናይ ምርምርን ማሕተምን ትካላት ክነፍሪ ኣይከኣልናን ዘለና። ብዝሒ ኣንበብቲ ክንፈጥር ኣይከኣልናን። በዚ ምኽንያት ድማ፡ ሎሚ ናይ ኦድዮ-ቪዥዋል ውጽኢታት ተወሲኽዎ፡ ናብ youtube ዝጓየ እምበር መጽሓፍ ከንብብ ዝህንጠ ብዝሒ ክንኪ እምበር ክውስኽ ኣይተዓዘብኩን።
ብሓፈሽኡ፡ ሳላሳ ዓመት ድሕሪ ናጽነትና፡ ገና ኣብ ናይ ምህላውን ዘይምህላውን ኩነተ-ኣእምሮ ኢና ዘለና። ግዜ እንዳ ወሰደ ምስ ዝኸይድ ድማ፡ ዝቕጽሉ ወለዶታት ካብቲ ምንጪ ሓበረታ ዝኾነ ወለዶ ገድልን ዋርሳይን (ማለት ናጽነታዊ ቃልስን ምዕቃብ ልኡላውነትን) እናረሓቑ ብዝኸድዎ መጠን፡ እኹል ዝኾነ ስኑድ ስርሓት ክሳብ ዘየትረፍና፡ ኣንፈት ጉዕዞ ታሪኽን ዕድል ኤርትራን ናይ ምጥምዛዝ ፈተነታት ብኡ መጠን ክዛይድ ምዃኑ ምስትብሃል። ኣብዚ ብህይወትና ዘለናዮ ግዜ’ኳ ክንደይ ዋስታታት ንርኢ ኣለና። ታሪኽ ሰውራ ኤርትራ ዝኽሕድን ዝጥምዝዝን፡ ታሪኽ ህዝባዊ ግንባር ዘመራስሕ፡ ታሪኽ ሃገራውያን ከዋኽብቲ፡ ናይ ምልእቲ ኤርትራ ናይ ጀጋኑ ጀጋኑ ዝኾኑ ኣርካናት ኤርትራ፡ ከም ታሪኽ ናይ ጸቢብ ኣውራጃ ወይ ቀቢላ ወይ እውን ጎደቦ እና ኣምሰልካ ዝቐርብ ፈተናታት ንርእዮ ኣለና።
ታሪኽና ባዕልና ሰኒድና እንተዘየሕለፍናዮ፡ ታሪኽና ብካልኦት ክጸሓፍ እዩ። ብዝደለይዎ ኣንፈት ድማ ከዘንትውዎ እዮም። ከም ወለድን ሕ/ሰብን እውን፡ ንቀዳሞት ከዋኽብቲ ታሪኽና ብኽብሪ ምስ ዝዝከሩ፡ ነቲ ንኡስ ወለዶ እወታዊ መተባብዕን ድርኺትን (incentive) ክኸውን ይኽእል። ኣብ ገሊኡ ክቐርብ ዝዕዘቦ፡ ታሪኽ ጀጋኑና ንጸቢብ ወገናዊ ረብሓታት ብዝጥዕም መመሪጽካ ምቕራብ (selectivity)፡ እቲ ድምቀቶም ንእዋናዊ ፖለቲካዊ መኽሰባትን ንጸቢብ ጥሙሓትን ንምስጓምን ንምርጓድን ተባሂሉ፡ ነቲ ሓደ እናወሰኽካ ነቲ ካልእ ድማ እንዳ ኣጉደልካ ክጸያየቕ እዕዘብ። ዘሕዝን ድማ እዩ።
ጀጋኑና ኣብቲ ንሶም ነጢፎም ዝተዋስኡሉ ዘመን ዘጋጠሞም ብደሆታት ብከመይ ሰጊሮሞ፡ ምስጢር ሞዕቃብ ድሕነቶምን ዓወቶምን እንታይ ነይሩ…ዝብሉ ሕቶታት ብኽፉት ኣእምሮ ምምርማር፡ ፍርቂ ፍታሕ ናይ’ቲ ሕጂ ዘጋጥም ዘሎ ብደሆታት ክኸውን ይኽእል። ከዋኽብቲ ኤርትራ፡ ሓርበኛታት ኤርትራ፡ ሲቪል ይኹኑ ተጋደልቲ፡ ዋርሳይ ይኹን ይከኣሎ፡ ናይ ጀብሃ ይኹኑ ናይ ሻዕብያ፡ ኩሎም ኤርትራ ናጽነታ ክትረክብን ናጽነታ ክትዕቅብን እዮም ህይወቶም ሰዊኦም። ምእንቲ ህዝቢ ኤርትራ እዮም ተሰዊኦምን ዝስውኡ ዘለዉን። ህዝቢ ኤርትርራ ንቡር ህይወት መታን ክህልዎ፡ ህይወቱ ብኹሉ መዳያት ከማዕብል ዘለዎ መሰል ክኽበር፡ ካብ ሎሚ ጽባሕ ክሓይሽ ኢሎም እዮም ሓሊፎን ዝሓልፉ ዘለዉን። ብመንፈስ ናይ ወገንነት ዘይኮነስ፡ ኣዝዮም ብጹኣትን ልዑላትን ዝኾኑ ሃገራዊ ጠቕምታት ከውሕሱ ኢሎም እዮም ወዲቖም። ስለ’ዚ፡ ኣብ ቅድመ ዓይንና እምበር፡ ኣብ ቅድሚ እታ ወላዲቶም ዝኾነት ኤርትራ ፍልልያት የለን። ኣደ’ዶ ተሻሩ እያ?
መዓልቲ ሰማእታት ኣብ ነብዕለሉ፡ ብዙሓት ነቲ ከም ሃገርን ህዝብን ዝሓለፍናዮ መድረኻት ዘዘኻኽሩና ብርሃኖም ዘይጎድል ከዋኽብቲ ዝያዳ ደሚቖም ንሕልናና ክቕስቅሱ ክስመዓና እምበኣር ብህርያዊ እዩ። “ኣበይ ኣለኹም፡ ኣበይ በጺሕኩም…” እንዳ በሉ ከዘኻኽሩና እውን ጥዑይ ቅስቀሳ እዩ። ሓይሊ ይህበና፡ የሕርነና፡ መኣዝንና ከም ነስተኻኽል ይገብረና፡ ነብሰ-ገምጋምን ርእሰ-ነቐፈታን ክንገብር ይሕግዘና። ወትሩ ድማ ንኣዳራሽ ልብና ኮሊዖም ስለዝነብሩ ካብ ጸላምን ምስቁንቋንን የገላግሉና። ናይ ንእስነቶም ውቃበን ሓይልን ሕልምታትን እንዳ ተመላለሰና ዘይነጽፍ ራሕሲ ኮይኑ የገልግለና። መንፈሳዊ መኣዛ ይኾነና።
እወ ብዙሓት ጃህራይ (ኮኾብ ጽባሓት) ኣለዎ ታሪኽና…ድምቀቶም ዘይሃስስ፡ ዝኽሮም እናከረመ ዝሕደስ። ነቲ ንሶም ዝነበሩሉ ዘመንን ብደሆታቱን፡ ንባህርያትን ቅያታትን መጋድልቶምን ህዝቦምን ዝውክሉ ናይ ታሪኽና ኮኾብ ጽባሓት ብዙሓት እዮም። መወከሲና ኮይኖም ደረት ትርኢትና ክነስፍሕ፡ ትሕትና ክንመሃር፡ ከም ደቂ ሓንቲ ኤርትራ ድማ ብሕውነታዊ ፍቕሪ ተኸባቢርናን ተላዚብናን ተኸኣኢልናን ክንጓዓዝን ነቲ ንሳቶም ዝወደቑሉ ገዘፍቲ ሃገራዊ ዕላማታት ኣብ ምውቃዕ ኣበይ በጺሕና ኣለና ኢልና ብዕምቆትን ብንጹህን ሓቀኛን መንፈስ ክንምርምርን ክንመያየጥን ዝደፍኡና እዮም።
ሓደ ካብዞም ድሙቓት ከዋኽብቲ ስዉእ ሚኪኤል ሕድሩ እዩ። ኣብ ዝቕጽል ክፋል፡ ንወዲ ሕድሩ ዝምልከት ሓጺር ዝኽርታተይ ከካፍል እየ።
ዝኽርታት ሰማእታትና ዲናሞ ናይ ህይወትና እዩ።
ሰማእታትና ወትሩ ኣብ ልብና!!

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ርክብ ላዕለዋይ ሓላፊ ኣሜሪካ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ2021-10-13 10:29:14 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 109 times
- font size decrease font size increase font size
ጸሓፊ ወጻኢ ጉዳያት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን፡ ብ12 ጥቅምቲ 2021 ምስ ኦሉሰንጎ ኣባሳንጆ ብዛዕባ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው ተዘራሪቦም። ኣብ ዝርርቦም ፍሉይ ልኡኽ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጀፈሪ ፈልትማን እውን ከም ዝተሳተፊ፡ ንወሃቢ ቃል ነድ ፕሪሰ ብምጥቃስ ኣብ ዕላዊ መርበብ ሓበሬታ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝወጸ ዜና ይሕብር።
ኣብዚ ምስ ላዕለዋይ ልኡኽ ኦባሳንጆ ዝተኻየደ ርክብ፡ ኣቦመንበር ኢጋድን ቀዳማይ ሚኒስተር ሱዳንን ዓብደላ ሃምዶክ፡ ላዕለዋይ ወኪል ሕብረት ኤውሮጳ ጆሰፕ ቦረል፡ ጸሓፊት ወጻኢ ጉዳያ ዓባይ ብሪታንያ ኤልዛበት ትሩስ፡ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ጀርመን ኒልስ ኣንነን ናይ ፈረንሳ ልኡኽ ቀርኒ ኣፍሪቃ ፍረድሪክ ክላቪየርን ተሳቲፎም። እዞም ኣብዚ ርክብ ስተሳተፉ ወገናት ነቲ ኣብ መንጎ ሕብረት ኣፍሪቃን ኢጋድን ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ንምፍታሕ ዘርእይዎ ዘለዉ ምውህሃድ ተቐቢለምዎ።
ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ፈረንሳ፡ ጀርመንን ዓብይ ብሪታንያን፡ ኣካላት ናይቲ ውግእ ነቲ ኣጋጢሙ ዘሎ ዓመጽ ጠጠው ከብልዎን ናብ ተኹሲ ምቁራጽ ዘብጽሕ ዘተ ክኣትዉን፡ በዚ ኣቢሎም ከኣ ሰፊሕን ንኹሉ ዘሳትፍን ምይይጥ ዘብጽሕን ኣብ ኢትዮጵያ ናብ ሰላም ዘብጽሕን ሓድነት ሃገረ ኢትዮጵያ ዘውሕስን ባይታ ክፈጥሩ ጸዊዖም።
እዞም ተሳተፍቲ ናይቲ ርክብ፡ ኩሎም ዝምልከቶም ናይቲ ውግእ ተሳተፍቲ ዓለም ለኻዊ ሕግታት ተቐቢሎም፡ ኣብ ኢትዮጵያ ናብ ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላት ሰብኣዊ ረዲአት ንክበጽሕ ክምእዘዙ ጸዊዖም።


text:
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ንዓሠርተው ክልተኦም ናብኡ ጸዊዑ በብኽልተ ክልእኮም ጀመረ፣ ኣብ ልዕሊ ርኹሳን መናፍስቲ ኸኣ ሥልጣን ሃቦም። . . . ንሳቶም ድማ ወፂኦም ዅሉ ክንሳሕ ሰበኹ፣ ስለዚ ብዙኃት ኣጋንንቲ ኣውፅኡ፣ ንብዙኃት ሕሙማት ድማ ዘይቲ እናቐብኡ ፈወስዎም” (ማር. 6፡7- 13)
ሓዋርያ ቅዱስ ያዕቆብ’ውን ኣብ መልእኽቱ “ እመቦ ዘይደዊ እምኔክሙ ለይጸውዕ ቀሳውስተ እለ ውስተ ቤተ ክርስቲያን ወይጸልዩ ላዕሌሁ ወይቅብእዎ ቅብአ ጸሎት በስሙ ለእግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ። ወጸሎተ ሃይማኖት ያሐይዎ ለድዉይ ወያነሥኦ እግዚአብሔር ወእመኒ ቦቱ ኃጢአት ይትኃደግ ሎቱ/ ኣብ ማእከልኩም ዝሓመመ ሰብ እንተሎ ንቀሳውስተ ቤተ ክርስቲያን ይጸውዕ። ንሳቶም ከኣ ብስም ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይጸልዩሉ፡ ዘይቲ’ውን ይቕብእዎ። እታ ብእምነት ዝተገብረት ጸሎት ድማ ነቲ ሕሙም ከተሕውዮ እያ። እግዚአብሔር’ውን ከተንሥኦ እዩ፣ ኃጢኣት ገይሩ እንተኾይኑ’ውን ክኅደገሉ’ዩ” ይብል። (ያዕ. 5፡14-15) ናይ ቀንዲል ፈዋስነት፡ ንሥጋ ጥራሕ ዘይኮነ ንነፍሲ’ውን ስለዝኾነ ብደዌ ኃጢኣት ነፍሱ ንዘሕመመ ሰብ ሥርየተ ኃጢኣትን ናይ ነፍሲ ምጽንናዕን ዘውህብ እዩ።
እዚ ምሥጢር’ዚ ብካህን ዝፍጸም ርእሱ ዝኸኣለ ምዱብ ጸሎትን ኣፈጻጽማ ሥርዓትን ኣለዎ። በብጊዜኡ ንዝሓመሙ ምእመናንን ምእመናትን ዝፍጸም ኣገልግሎት ብምዃኑ ዝደጋገም ሥርዓት እዩ። እቲ ሕሙም ዓቢይ ይኹን ንእሽቶ ኣብ ዘለወሉ ቦታ ይፍጸም።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ወለመስቀሉ ክቡር፡ አሜን!


text:
Radio Erena: 27 September 2018
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ርእሰ ከተማ ኣዲስ ኣበባ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት’ዚ ዝተገፈፉ ልዕሊ 1,200 መንእሰያት ክፍትሑ ኣምነትስ ኢንተርናሽናል ጸዊዑ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ንኮሚሽነር ፖሊስ ኣዲስ ኣበባ ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ ብድምር ኣስታት 3 ሽሕ ሰባት እኳ እንተተኣስሩ፣ እቶም 174 ክሲ ክምስረተሎም እንከሎ እቶም 1200 ድማ ጦላይ ናብ ዝተባህለ ወትሃደራዊ መዓስከር ተላኢኾም፣ ኣብ ተሃድሶ ክጸንሑ’ዮም።
ኮሚሽነር ፖሊስ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ በልማማ ግፋ መንእሰያት ተኻይዱ ንዝብል ሓበሬታ ግጉይ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ እቶም ዝተኣስሩ ኣብ ናዕብን ዕግርግርን ክዋፈሩ ዝጸንሑ ምዃኖም ገሊጹ።
ይኹን’ምበር እዞም ካብ ጎደናታት ተገፊፎም ዝተኣስሩ መብዛሕቶም መንእሰያት ዝኾኑ ዜጋታት ኢትዮጵያ፣ ዝኾነ ክሲ ከምዘይተመስረተሎምን፣ ፖሊስ ንምእሳሮም ዝተጠቕመሉ ኣገባብ ሕጋዊ መስርሕ ከምዘይተኸተለን ዝተፈላለዩ ወገናት እታ ሃገር ይወቕሱ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሃገሩ፣ ንደሞክራሲን ሰናይ ምሕደራን ዝሕግዙ ናይ ለውጢ ተበግሶታት ይወስድ እኳ እንተሎ፣ ሰላምን ጸጥታን ሓያሎ ክልላት እታ ሃገር ግና ከውሕስ ኣይክኣለን።
ብሰንኩ ድማ ተደጋጋሚ ግጭታት፣ ናዕብን ቅትለትን ክፍጸም ይርአ ኣሎ።
=================


text:
ብዛዕባ ናይ ሶሪያ ሰብኣዊ ቅልውላው ቅዱስ ኣቦና ዘለዎም ጥልቒ ሻቕሎትን ናይታ ሃገርን ሕዝብን ህልው ኩነታት ናብ ሰላም ከብል ብዘይምቁራጽ ዘቕርብዎ ጻውዕቲ ኣብ ውዱብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ በርናርዲቶ ኣውዛ ኣብቲ ኒው ዮርክ ኣብ ዝርከብ ናይቲ ውድብ ዋና ሕንጻ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል ከምዘቃልሕዎን ኣብ መንጐ እስራኤልን ፍልስጥኤምን ናይ ሰላም ዘተ ክብገስን ብዛዕባ ህልው ኩነታት የመን መፍትሒ ክርከቦ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ባርባራ ዶኒኒ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ናይ እስራኤልን ፍልስጥኤምን ሶሪያን የመንን ብሓፈሻኡ ህልው ኩነታት ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ዝድህስስ ኣብ ሕቡራት መግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ በርናርዲቶ ኣውዛ ዕለት 23 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፥ ነቲ ናይቲ ከባቢ ህልው ኩነታት እናሓሰቡ፡ ናይ ዘተን ምክብባርን ምቅብባልን ባህሊ ፖለቲካውን ማሕበራውን ኤኮኖሚያውን ጸገማት ካብ ምፍታሕ ሓሊፉ ምህዳራዊ ቅልውላው ንምውጋድ ንዝግበ ጻዕሪ ኣበርክቶ ዘለዎን ንናይ ሰላማዊ ናይ ሓባር ናብራ መሰረት እውን እዩ ከምዝበሉ ዶኒኒ ሓቢረን።
እስራኤልን ፍልስጥኤምን፥ ናብ ናይ ሰላም ዘተ ዳግም ክምለሳ
ሰብኣዊ ሓገዝ ኣገዳስን ንናይ ሰላም ዘተ እውን ድጋፍ እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ነቲ ናይ ሰላም ዘተ ዝትክእ ኣይኰነን ቢሎም ነቲ ኣብ ጋዛን ምዕራባዊ ገማግም ዮርዳኖስን ዘሎ እናበኣሰ ዝኸይድ ዘሎ ዓመጽ ጠቒሶም፥ ኣብ መንጐ ፍልስጥኤምን እስራኤልን ናይ ሰላም ዘተ ዳግም ክብገስ ከምዘለዎ ዝገለጽዎ ሓሳብ ናይ ማእከላይ ምብራቕ ከይዲ ሰላም ኣወሃሃዲ ኒኮላይ ምላደኖቭ እውን ከምዘስመሩሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዶኒኒ ኣስዒበ፡ ኣብ መንጐ ፍልስጥኤምን እስራኤልን እናዓበየ ዝኸይድ ዘሎ ሕድ ሕዳዊ ዘይምትእምማን ነቲ ዘሎ ዓመጽ ዘብእስ ከምዝዀነን ግልጽን ክፉትን ዝዀነ ናይ ሰላም ዘተ ዳግም ንምንቕቓሕ ወሳኒ እዩ ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ብሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ሰብኣዊ ሓገዝን ናይ ስራሕ ዕድል ንፍልስኤማውያን ተመዛበልቲ ንምፍጣር ዝዓዪ ማሕበር ንዘሳልጦ ናይ ሰብኣዊ መደባት ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ዘቕርቦ ናይ መዋዕለ ንዋይ ድጋፍ ክብ ከብልን እዚ ዅሉ ናይ ሰብኣዊ ሓገዝ ነቲ ናይ ሰላም ዘተ ዝድግፍ እምበር ዝትክእ ክኸውን ከምዘይብሉ ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ገሊጾም፡ እስራኤልን ፍልስጥኤምን ንመጻኢ ሰላማዊ ጉርብትና ናብ ናይ ሰላም ዘተ ክምለሳ ወሳኒ እዩ ከምዝበሉ ዶኒኒ ሓቢረን።
ሶሪያ፥ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ክኽበር
ኣብቲ ምርግጋእ ዘይብሉ ከባቢ ናይ ሰብኣዊ ጉዳይ ኣዚዩ ናብ ዝኸፍኤ ኣርከን የብል ከምዘሎ፡ ኩነታት ሶሪያ ዝሕብሮ ዘሎ ሓቂ እዩ፡ ስለዚህ ኣብ ቅድሚ ናይቲ ሕዝቢ ገዓር ስእነት መግብን ክንክን ጥዕናን ጸማም ምዃን ከዘይግባእ ቅዱስ ኣቦና ናብ ርእሰ ብሔር ኣሳድ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ተወኪሶም ዘተሓሳሰቡ ብፁዕነቶም ኣስዒቦም፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ዝበልዎ ናይ ኢድሊብ ሰላማዊ ሕዝቢ ኣጓኒፍዎ ዘሎ ሓደገይና ኵነትን ካብ መጥቃዕቲ ደብዳባት ክናገፍ ሰብኣዊ መሰልን ክብር ክኽበረሉን ሓለዋ ክረክብ ዘቕረብዎ ጻውዒት ብምቅላሕ፡ ቅዱስ ኣቦናን ቅድስቲ መንበርን ህልው ኩነታት ሶሪያ ኣዚዩ ከምዘተሓሳስቦምን እውን ከምዝገለጹ ዶኒኒ የመልክታ።
የመን፡ ንግድ ኣጽዋር ውግእ
ብፁዕ ኣቡነ እውዛ፡ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ኣብ የመን ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ስእነት መግብን ክንክን ትዕናን ኣብ ዘሰክፍ ደረጃ ከምዝበጽሔን ኣብ የመን ካብ 2014 ዓ.ም. ሕድ ሕዳዊ ግጭት ብጋሴ ንነጀው ልዕሊ 20 ሚሊዮን ዝግመት ሕዝቢ ብስእነት መግቢ ከምእተጠቕዔ ጸብጻብ ዓለም ሓቆፍ ናይ መግቢ መደብ ማሕበር ጠቒሶም ብምዝኽኻር፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዕለት 15 ሓምለ ዝጸደቐ ውሳኔ 2481፥ ኣብ የመን ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ምርጫ ዘተባብዕን ንግድን ቀረብን ኣጽዋር ውግእ ምእጋድ ዝብል ዝተበጽሔ ስምምዕ ዝምስገን እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር ሃገራት ምስ እዚ ውሳኔ እዚ ዝሳነይ ተግባር ዝስዕባ ክዀና ይግባእ፡ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ሰላም ንኽረጋገጽን ናይ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምቕራብ ዝካየድ ጻዕሪ ውሑስ ንምግባር ብዙሕ ክጸዓር ትርእይ በንጻሩ ናብቲ ከናቢ ንግድ ኣጽዋር ውግእ ይካየድ፡ እዚ ተጋራጫዊ ዓይነት ኪደት ክውገድ ኣለዎ እንክብሉ ሃገራት ምስቲ ውሳኤ ዝሳነይ ኣካይዳ ክህልወን ጻውዒት ከምዘቕረቡ ዶኒኒ ይሕብራ።
ሰላማዊ መፍትሒ ኣብ ከባቢ ፋርስ
ብፁዕ ኣቡነ ኣውዛ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ንዒራቕ እናሓሰቡ እቲ ገዛእ ርእሱ እስላማዊ ሃገር ቢሉ ዝሰመየ ዘውረዶ ሰብኣውን ንዋታውን ፖለቲካውን ኤኮኖሚያውን ቅልውላውን ኣብ ልዕሉ ውሑዳን ክፍሊ ሕብረተሰብ ሰስዓቦ ስቓይን መከራን ንምብዳህ ዝተበገሰ ናይ ዕርቅን ዳግማይ ሕንጸትን መደብ ክተባባዕን ክቕጽልን ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ኣብ ወሽመጥ ፋርስ ዝረይ ዘሎ ውጥረትን ናይ ቃላት ምስሕሓብን ናብ ዝኸፍአ ደረጃ ከይበጽሕን ናብ ውግእን ዓመጽን ከይቕየር ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ብዓንተዉ ሰላማዊ መፍትሒ ኣብ ምንዳይ ኣበርቲዑ ክዓዪ ሓደራ ቢሎም ከምዘጠቓለሉ ዶኒኒ ገሊጸን።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ካናዳ ጃስትን ትርዶ ኣብ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ንምስታፍ ሎሚ ሓሙስ ናብ ኢትዮጵያ ኣምሪሖም ኣለው።ዕላማ ዑደቶም ዲፕሎማት ሰንከልከል ዝብል ንዝብልዎ ምርቋሕ ንመንበር አባልነት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ንምብርባር ምዃኑ’ውን ተሓቢሩ’ሎ።
ቕድሚ ቀ/ሚ ትሩዶ ኣብ ሕዳር 2015 ናብ መሪሕነት ምምጽኦም ዝነበረ ዓቓባዊ ምምሕዳር’ታ ሃገር ነቲ ዓለምለኻዊ ውድብ ብጥርጣረ ዝርእይ ዝነብረ ኽከውን ከሎ ካናዳ ኣብ 2010 አባል ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ምኳን ከምዘይተዓወት ይዝከር።
ካናዳ፡ኣየርላንድን ኖርወይን ኣብቲ ኣብ ዓመተ 2021-2022 ክፉት ዝኸውን ክልተ መንበር ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ይወዳደራ ኣለዋ። ድምጺ ምውሃብ ድማ ሰነ 17,2020 ክጅመር’ዩ።
ቀ/ሚ ትሩዶ ኣብ አዲስ አበባ ዝካየድ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝሳተፉ መራሕቲ ኣፍሪቃ ድሕሪ ምርኻብ ናብ ሰኔጋል ከምዘቕንዑ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣፍሪቃ ዋላ’ኳ ካብተን 193 አባላት ሃገራት ሕቡራት ሃገራት 54 ሃገራት ዝርከባላ ኣህጉር እንተኾነት መንግስቲ ካናዳ ግን ምስቲ ኣህጉር ዝኾነ ይኹን ዝምድና ኣይጸንሖን።
ዝሓለፈ ወርሒ ሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ካናዳ ፍራንስዋ ፊሊፒ ሻምፕየን ናብ ሞሮኮን ማሊን ብምብጻሕ ኣብቲ ቦታ ተዋፊሮም ዘለው ሰራዊት ዓቓብ ሰላም ካናዳ ምርኻቦም ይፍለጥ። ብዛዕባ ምርቋሕ አባልነት ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ድማ ዘለዎም ኣወንታዊ ተስፋ ድማ ገሊጾም።
ይኹን ደአ እምበር ካናዳ ካብ ኖርወይን ኣየርላንድ ብዝተሓተ ደረጃ ካብ ናይ ውሽጢ ሃገር ፍርያታ ኣብ ናይ ወጻኢ ሃገራት ሓገዝ ከምተውዕል ይፍለጥ።


text:
“ሕልሚ ፈሪሕካ፡ ከይደቀስካ ኣይሕደርን“2021-08-04 21:26:12 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 861 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራ ብመሪር ቃልሲ ዝተዋሕሰት ናይ ኩሎም ደቃ ጽላል እያ። ኤርትራውነት ከኣ ኩሎም ደቃ ብሓባር ዝረዓምዎ ሃገራዊ ኣተሓሳስባ እዩ። ኤርትራ ካብዚ ሃገራዊ ክብሪዚ ዝምንጩ ጠርናፊ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ህዝቢ ዝሓቖፈት ሃገር ኢያ። ንጽባቐኣ ዘንጸባርቑን ንብዙሕነታ ዝገልጹን ውህብቶኣ’ውን ጸገኣ እዮም። ካብዞም መለለዪ ህዝባ ዝኾኑ፡ ቋንቋ፡ ባህሊ፡ ሃይማኖት ብሄር……ወዘተ ዝምንጩ ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነት ከተንጸባርቕ ባህሪያዊ ኢዩ። እዞም ኣተሓሳስባታት’ዚኦም ንኤርትራዊ ሃገራውነት ዝያዳ ብዘራጉድ ክተሓዙን ክዓብዩን እንከለዉ፡ ሃብቲ እምበር ስግኣት ኣይኮኑን። ካብዚ ብምንቃል ኢና ከኣ ኣብ ትሕቲ ሰፊሕ ጽላል ኤርትራውነት ሓሳብካ ናይ ምግላጽ፡ ምውዳብን ብዙሕነትካ ከተንጸባርቕ ብመሰልካ ናይ ምጥቃም መሰረታዊ እዩ ኢልና እነተባብዖን ጽባሕ ሕገመንግስታዊ ውሕስነት ክረክብ እንቃለሰሉን።
ሃገርነት ኤርትራ ብመሪር ቃልሲ ዝተረጋገጸ፡ ማእከላዊ መለለይና እዩ። እዚ ከኣ ምስ ምዕቃብ ሓድነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዝረጋገጽ እዩ። ካለኦት ሃገራት ከከም ተመኩሮኦምን ሚዛኖም ኣብ ህልዊ ምዕባለ ሃገሮምን ስምዒታት ህዝቦምን ካልእ መልክዕ መለለይ ክህልዎም ይኽእል። ንኣብነት ኣብ ሱዳን ብፍላይ ኣብቲ ዝሓለፈ ስርዓት ንሃይማኖት ዝወሃቦ ዝነበረ ግምት ዓቢ ምንባሩ ምዝካር ይከኣል። ከምኡ ውን ኣብ ሕገ-መንግስቲ ኢትዮጵያ ክሳብ ክንደይ ንብሄራውነት ዝያዳ ሃገራውነት፡ ግምት ከም ዝወሃቦ ምርኣይ ይከኣል። ግምት ምሃብ ጥራይ ዘይኮነ እቲ ገዛኢ ኣተሓሳስባን ምምሕዳራዊ ኣወዳድባን ንብሄር ዘበርኽ እዩ። እተን ዓሰርተ ግዝኣታት ኢትዮጵያ በብስመን “ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ” እናተባህላ እየን ዝጽዉዓ።
ነተን ሃገራት ዝመርሑ መንግስታት እቲ ዝኽተልዎ ኣተሓሳስባ ኣብ ከባቢኦም ኣስፋሕፊሑ ጸላዊ ክኸውን ክደልዩ ንቡር እዩ። ነቶም ዘቤታዊ ጉዳዮም ቀዳምነት ሂቦም ዝሰርሑ፡ ከምኡ ምሕሳቦም እምብዛ ኣይመኽፈኣሎም። ንከም በዓል ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝኣመሰሉ ኣብ ከምዚ ዓይነት ድራማ ኣትዮም ኣብ ሃገሮም ዝለመድዎ ኣብ ካልእ ከይዶም ክሓናኽሩ እንከለዉ ግና ዘገርም እዩ። እቲ ኣብ ቃልሲ ተፈቲኑ ዘዐወተና ኤርትራዊ ሃገራውነት ኣብ ህንጸት ዲሞክራስን ልምዓት’ውን ወሳኒ እዩ ዝብል እምነት ስለ ዘለና ኣብ ከባቢና ሓያል ጸላዊ ክኸውን ክንቃለስ ይግባኣና።
ብወገን ጐረቤትና ትግራይ ብሄር ዝማእከሉ ኣተሓሳስባ ናብ ኤርትራን ካለኦት ጐረባብትን ከስፋሕፍሕ ይደልዩ፡ ይጽዕሩን የተባብዑን። ንሳቶም ዝገበሩ ይግበሩ: እቲ ናይ መወዳእታ እንኮ ወሳኒ ዝኸውን እቲ ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ዝለዓለ ስልጣን ዘለዎ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ኢዩ። እቲ “መሰረታዊ ለውጢ ዝመጽእ ብህዝቢ እዩ” እንብሎ ድማ፡ ነዚ ኣብ ግምት ዘእተወ እዩ። ከምቲ ኩሉ ንከጸብቐሉ ከከም ዓቐኑ ክዳኑ ከስፊ ግድን ዝኸውን፡ ኣብ ሃገርካኳ ክሰርሕ ዘይበቐዐ ፖሊሲ ምልክን ቂምን፡ ካልእ ንክቕበሎ ኢልካ ምጽዓር ከንቱ ፈተነ ኢዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ንዝምድና ኤርትራ ብሓፈሻ ምስ ጐረባብታ ሃገራት፡ ብፍላይ ከኣ መጻኢና ምስ ትግራይ ብዝምልከት ቅድሚት ኣምጺእካ ምዝራብን ምክታዕን እዋናዊ ኣጀንዳ ኤርትራውያን ኮይኑ ዘሎ እዩ። ኣብ ኤርትራን ትግራይን ሓደ ዓይነት ቋንቋ ዝዛረቡ፡ ናይ ሓባር ሃይማኖት ዝኽተሉ፡ ተመሳሳሊ ባህሊ ዘዘውትሩን መዋስብትን ህዝብታት ስለ ዘለዉ፡ ነቲ ኤርትራዊ ሃገርነት ዘቖመ ቀይሕ መስመር ጓሲኻ፡ ንብሄራዊ ስምዒት እምብዛ መጢጥካ “ሓደ ኢና’ሞ ብሓደ ንኹን” ዝብል ድምጺ ምስማዕ ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ግጉይ ኣተሓሳስባዚ ዘስዕቦ ሓደጋ ብዙሕ ኮይኑ፡ ንኤርትራውያን፡ ኤርትራዊ ሃገርነትን ልዑላውነትን ናብ ዘዳኽም ንገሌና ናብ ትግራይ፡ ንገሌና ናብ ዓፈር ኢትዮጵያ፡ ንገሌና ከኣ ናብ ሱዳን ዝወስድ ስለ ዝኾነ፡ ህልውና ሃገርና ዝፈታተን ሓደገኛ ሃቐነ እዩ። እቲ ሓሓሊፉ ዝስማዕ “ኤርትራን ኤርትራውነትን ዝበሃል ቃል ኣይተስምዑኒ” ዝሕመረቱ ጉጅምጅም ከኣ እሞ፡ ክበሃል ዘይግበኦ ጥራይ ዘይኮነ፡ ቀይሕ መስመር ዝጥሕስ ሓደገኛ ግህሰት እዩ።
ኤርትራ ኩሉ ዝረአ ኮነ ዘይርአ ሃብታ እንተላይ ባሕራን ወደባታን ናይ ደቃ እምበር፡ ዝኾነ ኣካል ስለ ዝሃረፎ ቆቆንጢሩ ዝወስዶ ኣይኮነን። ኤርትራውነት ናይ ቅድመ-መግዛእቲ ወለዶ ዝቖጽሩ፡ ንምምስሳል ቋንቋን ባህላዊ ምቅርራብን ናይ ዘቐድሙ ዘይኮነት፡ ናይቶም ድሕሪ ብመግዛእቲ መልክዕ ሃገርነት ምሓዛ ዝነበርዋን ብቓልሶም ልኡላውነት ዘልበስዋን ደቃ እያ። ብኻልእ ኣዘራርባ ናይቶም ምስ ህዝቢ ኤርትራ ማሕበረ-ባህላውን ታሪኻውን ምትእስሳር ዘለዎም፡ ጉዳይ ሃገርነትን ዜግነትን ክለዓል እንከሉ፡ ኢትዮጵያውያን፡ ሱዳናውያ፡ ጁቡታውያን ወይ ግብጻውያን ዝኾኑ ኣይኮነትን። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና እቲ ታሪኽ፡ ቋንቋ፡ ባህልን ጉርብትናዊ ምትእስሳርን ዘህብተሞ ምቅርራብን ምድግጋፍን ትርጉም ኣይወሃቦን’ዩ ማለት ኣይኮነን።
ኣብዚ እዋንዚ ምስቲ ኣብ ከባቢና ዘሎ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋን ምዕልባጥን፡ ኣብ እተማዕድዎ ራህዋ ንምብጻሕ ምድግጋፍት ዘይስገር እዩ። ንክትደጋገፍ ድማ ናይ ሓባርካ ዝኾነ ረብሓ ኣለሊኻ ንናይ ሓባር ተጠቃምነት ንምስራሕ እምበር፡ ብስምዒት ሃንደፍ ኢልካ ዝእተው ዝምድና ኣይኮነን። ንህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ትግራይን ውሑስ ሰላማዊ ጉርብትና ምፍጣርን ተደጋጊፍካ ምዕባይን ናይ ሓባሮም እዩ። ኣብዚ ንምብጻሕ ከኣ ኣንጻር ዝዓንቀጾም ተጻባኢ ሓይሊ ምድግጋፎም ቅቡል እዩ። ድሕሪ ምውጋድ እዚ ናይ ሓባር ጸላኢ፡ ኤርትራውያን ናብ ምህናጽ ሃገርና ኢና። ተጋሩ ከኣ ጉዳይ ትግራይ ናብ ምውጋን እዮም ክኣትዉ። ኣብዚ ንምብጻሕ ከኣ ሎሚ ኮነ ድሕሪ ምውጋድ ናይ ሓባር ጸላኢ ብንጹር ፖሊስን ትካላዊ ኣተሓሕዛን ዝቅለስ ዝምድናን ምድግጋፍን ኣየድልን ማለት ኣይኮነን። እቲ ክኸውን ዝገበኦን ዝከኣልን እዚ እንዳሃለወ፡ ኣብዚ እዋንዚ ኣዝዩ ዘይግብራዊ ሕሉፍ ጫፋት ምጉታት ዝተለምደ ኮይኑ ኣሎ። “ኣብዚ መዳይዚ ሎሚ እንተተዛሚደዮ፡ ጽባሕ ብኸምዚ እንተጠለመናኸ?” ዝብሉ ዘይምትእምማን ዝመሰረቶም፡ ህግደፍ ነብሱ ንምድሓን ክምዝምዞም ዝኽእል ስግኣታት ምስማዕ እውን ልሙድ ኮይኑ ኣሎ።
ንኣብነት ”ኣብ መንግስቲ ትግራይ ዝመርሕ ዘሎ ውድብ ህወሓት፡ ናይ ሓባር ጸላኢና ጉጅለ ህግደፍ ድሕሪ ምውጋን፡ ዋላኳ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ልኡላውነት ኤርትራ ንጹር መርገጽ እንተሃለዎ፡ ደሓር ቃሉ ዓጺፉ ኤርትራን ንምግዛእ እንተደንደነናኸ?” ዝብል ናይ ብዙሓት ኤርትራውያን ስግኣት እዩ። እሞ በቲ ሓደ ወገን ናይ ሓባር ጸላኢ ሓቢርካ ምውጋድ መተካእታ ዘየብሉ ካብ ኮነ፡ በቲ ካልእ ገጽ ከኣ “ኣእትወኒ እምበር ውጸለይስ የዳዲ” ከም ዝበሃል፡ ስግኣት ዘሕድር ካብ ኮነ ደኣ እንታይ ይገበር። እቲ ስግኣት በቲ ካልእ ወገን እውን ከም ዝህሉ ምስትብሃል ኣገዳሲ’ዩ። ካብዚ ኩሉ እቲ መዋጽኦ ቅድሚ ኩሉ ነብሰ ተኣማንነትካ ምዕቃብ እዩ። እንተኾነ ኣይተሕልመኒ፡ እንተሓለምኩ ከኣ ጸጽብቑ ኣሕልመኒ ኢልካ እዩ ዝድቀስ እምበር፡ ሕልሚ ፈሪሕካ ከይደቀስካ ኣይሕደርን’ዩ። እንተሓለምካ’ውን፡ እቲ ድሕሪኡ ዝመጽእ ነቲ ሕልሚ ብጥበብ ምፍታሕ እምበር ከይትሓልም ከይደቀስካ ምሕዳርስ መፍትሒ ኣይኮነን።


text:
ፖለቲካዊ ሕጽቦ – ኢሳይያስ ኣፍወርቂ
እዚ ጽሑፍ’ዚ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፍወርቂ፡ ብ11 ሓምለ 2018 ድሕሪ ቐትሪ፡ ኣብ ሳዋ፡ ንተሳተፍቲ 8ይ ሃገራዊ ፈስቲቫል መንእሰያት ንህልዊ ኵነታትን ምዕባለታትን ቀርኒ-አፍሪቃ ኣመልኪቱ ካብ ዘካየዶ ሰሚናር ተጸሚቚ ዝቐረበ እዩ። መበገሲ ናይቲ ሕጂ አብ ትግራይን አብ ቀርኒ-አፍሪቃን ዝረአይ ዘሎ ቅልውላው እንታይ ክኸውን ከምዝኽእል ዝሕብር ጽሑፍ ኮይኑ ስለዝረኸብናዬ ክተንብብዎ አብዚ አቅሪብናዬ አለና።
ንገዚፍ ስራሕ እንብገሰሉ መድረኽ
ኣብ ናይ ሎሚ ሰሚናር፡ ምስዚ ተፈጢሩ ዘሎ ሓድሽ ዞባዊ ምዕባለታት ተኣሳሲሩ፡ ክንዛረበሉ እንኽእል ኣዝዩ ብዙሕ እዩ። በየን ጀሚርካ፡ በየን ትውድእ፡ መትሓዚ ክትረኽበሉ እውን ኣጸጋሚ እዩ። ስለዚ መጀመሪ ወይ መእተዊ ናይቲ ብዙሕ ክበሃል ዝከኣል ጥራይ እየ ክገልጽ ዝኽእል።
ኩልና ንከታተሎ ከምዘለና፡ ብሓፈሻ ንጎደቦና ማለት ካብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጀሚርካ፡ ንሶማል፡ ደቡብ ሱዳን፡ ሱዳን፡ የመን፡ ሃገራት ቀይሕ ባሕሪን ኸሊጅን፡ ንብምሉኡ’ዚ ከባቢ’ዚ፡ ኣብ ሓድሽ ታሪኻዊ ምዕራፍ ወይ መድረኽ ዘእቱ ምዕባለታት ተኸሲቱ ኣሎ። እዚ ሓድሽ እንኣትዎ ዘለና ምዕራፍ እንታይ ይመስል? እንታይ ዕድላትን ብድሆታትን ኣለዎ? እንታይ ሓላፍነታትን ግዴታታትን ኣሎና? ሓደ ብሓደ ብልክዕ ፈሊጥና፡ ብኡ መሰረት፡ መንእሰያት ናይ’ዚ ሃገር ግቡእ መረዳእታ ከምዝህልዎም ምግባርን ክስከምዎ ዘለዎም ሓላፍነት ምንጻርን ድማ ኣገዳሲ እዩ።
ብሰንኪ’ቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሐ መሪሕነት ተሓላሊኹን ተናዊሑን ዝጸንሐ ናይ ኲናትን ተጻብኦን መድረኽ ተዓጽዩ፡ ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ኣቲና ኣሎና። እቲ መድረኽ’ቲ ምዕጻዉ ብዙሕ ዘከራኽር ነገር የብሉን። ስዒቡ ዝመጽእ ሕቶ፡ ኣብዚ ሓድሽ ምዕራፍ ንቕድሚት ምእንቲ ክንስጉም፡ እንታይ ክንገብር ኣለና? ኣብ ቅድመና ዘለዉ ብድሆታትን ዕድላትን እንታይ’ዮም? ዝብል እዩ።
እቲ ብቐዳማይ ደረጃ ዝስራዕ ብድሆ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሐ ኵነታት ዝገደፎ ሓድጊ (legacy) እዩ። እዚ ሓድጊ’ዚ ብመሰረቱ ተሓጺቡ ናብ ጎሓፍ ክድርበ ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብ ታሪኽ እውን ክድምሰስ ዘለዎ እዩ። ብኸመይ ይጠፍእ? ቀሊል ክመስል ይኽእል ይኸውን። ቅድሚ ሕጂ ዝተፈጸመ ጌጋ ክእረም፡ ኣብ ኢትዮጵያ ሰላምን ርግኣትን ምሉእ ብምሉእ ክሰፍን እንተኾይኑ፡ ኣብታ ሃገር ተፈጢሩ ዝጸንሐ ኣተፋናኒ ናይ ብሄራት ፖለቲካ ዘምጽኦ ጸገም ክፍወስ ክኽእል ኣለዎ። እዚ ቀሊል ነገር ኣይኮነን። ከቢድ ስራሕ ዝሓትት እዩ። እዚ ፖለቲካዊ ሓድጊ ወይ ውርሻ’ዚ ክሕጸብ ስለዘለዎ፡ ሓደ ካብ’ቶም ዓበይቲን በዳህቲን ዕማማት ናይ’ዚ ዝመጽእ ዘሎ እዋን እዩ። ህዝቢ ኢትዮጵያ ከመይ ገይሩ ካብ’ዚ ኣትዩዎ ዝጸንሐ መቓቓሊ ናይ ክልላት ፖለቲካ ወጺኡ ሓድሽ ፖለቲካዊ ሃዋህው ይፈጥር? ብቓል ተዛሪብካ ዝውዳእ ቀሊል ነገር ኣይኮነን። መሰረታዊ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ (ፖለቲካዊ ሕጽቦ እየ ዝብሎ ኣነ) ከድሊ እዩ።
እቲ ካልኣይ ብድሆ ኣብ ኢትዮጵያ ዝጸንሐ ኣብ ወገነይ ወገንካ፡ ብሄረይ ብሄርካን ካልእ ጸቢብ ኣቋውማን ዝተመስረተ ናይ ተራ ሰረቕቲ ፖለቲካ ዝፈጠሮ ብልሹው ስርዓተ-ቁጠባ እዩ። እዚ እውን ካብ ስሩ ተማሕዩ፡ ብሓድሽ ናይ ብሓቂ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዝበቅዕ ናይ ቁጠባ ስርዓት ክትካእ ክኽእል ኣለዎ። ነዚ ምግባር ከኣ ካልእ ተወሳኺ ገዚፍ ብድሆ ወይ ዕማም ናይ’ዚ ዝመጽእ እዋን እዩ።
ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ለውጢ ናይ ምምጻእ ሓላፍነት ብቐንዱ ናይ ህዝቢን መንግስቲን ኢትዮጵያ ኮይኑ፡ ብወገንና እውን ክንተሓጋገዝ ሓላፍነት ኣለና። ንኽልቲኡ ህዝብታትና ዘረብሕ ሃዋህው ክንፈጥር እንተዄንና ክልቴና ብሓባር ክንሰርሓሉ ዘለና እዩ። ብሓደ ወገን ነዚ ሕጽቦ’ዚ እናካየድና፡ በቲ ካልእ ወገን መሰረታት ሓድሽ ህይወትን ሓድሽ ምዕራፍን ኣንጺፍናን ነዲቕናን ንመጻእቲ ወለዶታት ናይ’ዚ ከባቢ ማለት ንኤርትራን ኢትዮጵያን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኪኖኡ’ውን ከም ዘገልግል ክንገብር፡ ሓደ ዓብዪ ውጥን ኣውጺእና ክንሰርሓሉ ተበጊስና ኣለና። እቲ ሓፈሻዊ መደብ ኣብቲ ተኸቲሙ ዘሎ ሓባራዊ ኣዋጅ ተኸታቲልኩሞ ኣለኹም። ከመይ ጌርና ንሰርሓሉ ዝርዝራት ክህልዎ እዩ። ብኹሉ መልክዓት ቁጠባዊ፡ ባህላዊ፡ ፖለቲካዊ፡ ጸጥታዊ፡ እንተላይ ናይ ወጻኢ ዝምድናታት ፖሊሲታትና ብሓደ ኣሳኒና፡ ጻዕርታትና ደሚርና፡ ገስጋስና ብዝሓየለ ናህሪ ብኸመይ ንቕድሚት ንደፍኦ እተነድፈ ፕሮግራም ኣሎ። እቲ ፕሮግራም ኣብ ሓደ መዓልቲ፡ ወይ ሓጺር ግዜ ክትግበር ዝኽእል ኣይኮነን። ደረጃ ብደረጃ ዝትግበር ኮይኑ፡ ከም መጀመሪ ክኾነና ግን ድሮ ዝተተሓሓዝናዮ መደባት ኣሎ።
ኣብዚ ዕማም’ዚ ናይ ልምዓት መደባት ልዕሊ ዝኾነ ካልእ መደባት ዝጥመት እዩ። እቶም ኣቐዲሞም ዝተጠቕሱ ብድሆታት እናሃለዉና፡ ሓባራዊ ናይ ልምዓትን ህንጸትን መደባትና ማዕረ-ማዕረኡ ምስጓም ቀዳምነት እንህቦ እዩ። ናይ ቁጠባን ልምዓትን መደባትና ብተመላላእነት ከነተግብር፡ ዘሎና ጸጋታት ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ብሓባር ኣጎሳጕስና ብሓደ ዕላማ ከም ዝሰርሕ ክንገብር፡ ከም ክልተ መደብ ዘይኮነ ከም ሓደ ጥሙር መደብ ክንሰርሓሉ ከድልየና እዩ። ቅድሚኡ ግን ኣብ ኢትዮጵያ እንታይ ምዕባለታት ክመጽእ ይኽእል? እዚ ናይ ምስግጋር መድረኽ ከመይ ክኸውን ይኽእል? ዝብል ሕቶ ክመጽእ ስለዝኽእል፡ ፈለማ ክስገሩ ዘለዎም ናይ’ቲ ዝጸንሐ ስርዓት ሓድግታት ከምዘለዉ ኣብ ግምት ክኣቱ ኣለዎ።
ቀዳማይ ናይ ዶብ ጉዳይ እዩ። ናይ ዶብ ጉዳይ ብይን ተዋሂብዎ ዝተደምደመ ስለዝኾነ፡ ከምዘይተፈትሐ ዓቢ ግድል ክውሰድ ዝኽእል ኣይኮነን። ብቐንዱ ፍቱሕ እዩ። ብኸመይ ይትገብር? መዓስ ይትግበር? ዘሀውኸና ጉዳይ እኳ እንተዘይኮነ፡ክትግበር ግን ኣለዎ። ቅድሚ ዝምድና ምትዕርራይ፡ ቅድሚ ናብ ሓድሽ መድረኽ ምእታውና፡ ግድን እዚ ጉዳይ’ዚ ክፍታሕ ኣለዎ ዝበሃሎ ኣይኮነን። ንዕኡ መመኽነይታ ገይሮም ክዕንቅፉ ወይ ክሓላልኹ ዝፍትኑ እውን ስለዘይሰኣኑ፡ ኣብ’ቲ ናቶም ጸወታ ዘእቱ ምኽንያት የብልናን። ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ኵናት ስለዝኣተዉ፡ ፌስታ ገይሩ ክስሕቕ፡ ፍሽኽ ክብል፡ ከዳኽር፡ ክዕንድር ዝጸንሐ ኣሎ። ሕጂ ግን ከምኡ ዝበሃል የለን፡ ዝኣኽሎም ግዜ ተጻዊቶም እዮም። ኢትዮጵያን ኤርትራን ተባኢሰን፡ እንታይ ትሓፍስ? ካብ እተዘርገ ማይ እንታይ ክሕፈስ ይኽእል? ዋላሓንቲ። ከምዚ ዓይነት ኣተሓሳስባ ከብቅዕ ዘለዎ እዩ። እዚ ጸወታ’ዚ ካብ ግዚኡ ንላዕሊ’ውን ስለዝኸደ፡ ድሕሪ ሕጂ ከምኡ ዝሓስቡ ሓይልታት፡ “ግዜኹም ኣኺሉ እዩ፡ ካልእ ስራሕ እንተለኩም ስራሕኩም ድለዩ፡ እንተዘየለ፡ ንሕና ስራሕ ኣሎና” ኢና ንብሎም።
እቲ ንደልዮ ዘለና ገስጋስ ክቕልጥፍ ኣለዎ፡ ግዜ ክወስድ የብሉን። ሎሚ፡ ጽባሕ ክንዛረበሉ ኢና፡ ከነዳቕቘ ኢና፡ ክነጻርዮ ኢና፡ ኢልና ነደናጉዮ ነገር የለን። ቅድም ቀዳድም ኣገደስቲ እንብሎም፡ ነዚ ጉዳይ እዚ ከቀላጥፉ ዝኽእሉ፡ ናይ ልምዓት መደባትና፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ከወሃህድዎን ከሳልይዎን ዝኽእሉ መደባት ኣለዉ። መጀመርታ ወደብ ዓሰብ፡ ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኵነታት፡ ሎሚ ጽባሕ ከይበለ፡ ምስ ኩሉ ዘለዎ ጸገማት ናይ ትሕተ ቅርጺ፡ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ተኸፊቱ፡ ብዘለዎ ዓቕሚ ምንቅስቓሳት ክጅምር ኣለዎ። ኣብኡ ዘለዉ ናይ ማይ፡ ኤለክትሪክን ካልኦት ዝተፈላለዩ ኣገልግሎታትን ብቕልጡፍ ተመሓይሾም ህዝቢ ኢትዮጵያ ክጥቀመሎም ክኽእል ኣለዎ። ጽባሕ ድሕሪ-ጽባሕ ዝበሃሎ ኣይኮነን። ዝከኣልና ጎዪና እቲ ኣገልግሎት ከም ዝጅምር ክንገብር ኢና። ብዘይካ’ዚ ካልኦት ንኽልቲኡ ቁጠባታት ዘራኽቡ ትሕተ ቅርጺታት ኣለዉ። ብባጽዕ፡ ነፋሲት ደቀምሓረ ጌርካ ብሰንዓፈ ዝእቶ መስመር፡ ብመረብን ኦምሓጀርን ዝእቶ መስመራት ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ክፉት ኮይኑ ምንቅስቓሳት ናይ ምድሪ፡ ንቑጠባታትና ናህሪ ከም ዝውስኸሉ ኮይኑ ክሰርሕ ክኽእል ኣለዎ። እቲ ዘሎ ትሕተ ቅርጺ እናተመሓየሸ፡ መጓዓዝያ ምድሪ ክሕይል ክኽእል ኣለዎ። መጓዓዝያ ኣየር እውን ብተመሳሳሊ። ድሮ ኣብ ዜና ሰሚዕኩሞ ከምዘለኹም፡ ን17 ሓምለ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ በረራ ክጅምር እዩ።
ናይ ቁጠባ ምትሕግጋዝና ኣብኡ ጥራይ ዝሕጸር ኣይኮነን። ካልእ ብጥሙር ውጥናት ዝትግበሩ ገዘፍቲ ናይ ትሕተ ቕርጺ መደባት እውን ኣሎ። ክልቲኡ ቁጠባታት ዝሳነየሉ ናይ ፖሊሲ ስኒት (ሃርሞናይዘሽን) እውን ከድሊ እዩ። እዚ ሓድሽ ኣይኮነን፡ ቀደም እውን ክንሰርሓሉ ጀሚርና ዝነበርና እዩ። ንዕኡ መሰረት ብምግባር ኣብ ዝተፈላለዩ ጽላታት፡ ኣብ ትሕተ ቅርጺ፡ ጸዓት፡ ማይ፡ ሕርሻ፡ እንተላይ ኣብ ትምህርትን ጥዕናን ኩሉ መደባትና ብሓደ ተሳንዩ ክሰርሕ ክኽእል ምእንቲ፡ ቅድሚ ሕጂ ተነዲፉ ዝነበረ ንድፊ፡ ናብ ትግባረ ተሰጋጊሩ እቲ ስራሕ ኣብ ዝቐልጠፈ እዋን ክጅምር ኣለዎ።
እዚ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን መጺኡ ዘሎ ለውጢ፡ ኣብ ጎረባብትና እውን ሱር በተኽ ናይ ኣረኣእያን ናይ ኣተሓሳስባን ለውጢ ይፈጥር ስለዘሎ፡ እቲ ናይ ምትሕግጋዝ መደባት ኣባና ጥራይ ተሓጺሩ ዝተርፍ ኣይኮነን። ንብምሉኡ እዚ ዞባ’ዚ ንሶማል፡ ደቡብ ሱዳን፡ ሱዳንን ካልኦትን ዝጸሉ እዩ። እዚ ሕጂ ምስ ካርቱም ዘሎ ኵነታት መዓልቱ በሊዑ ዝውዳእ እዩ። ኣብ ቀይሕ ባሕሪን ስግር ባሕርን እውን ብተመሳሳሊ ምስ’ዚ ተኣሳሲሩ ዝኸይድ መደባት ክህሉ እዩ። ልዕሊ ኹሉ፡ ነዚ ናይ ሓባር መደባት ንቕድሚት ንምግስጋስ ዝድርኽ፡ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ሓድሽ ኵነታት እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ኵነታት፡ ናይ ብሓቂ፡ ናብቲ ልዕሊ 20 ዓመታት ተኾሊፉ ዝጸንሐ ባህጊ ክንምለስ ጥራይ ዘይኮነ ኪኖኡ’ውን ንወለዶታት ዝኸይድ ለውጢ ከነምጽእ ተስፋ ዝህብ እዩ። ኣብ ሞንጎ ክልቴና ተፈጢሩ ዘሎ ስኒት፡ ናይ ኣረኣእያ ሓድነት፡ ብኽልቴና ወገን ዘሎ ቅሩብነት፡ ሰብ ክጽበዮ ብዘይክእል ደረጃ ናህሪ እናወሰኸ ይኸይድ ስለዘሎ፡ መጻኢ መደባትና ከነጻፍፍ፡ ከነዳቕቕ ምእንቲ ኣነ ጽባሕ ቀዳም ናብ ኣዲስ ኣበባ ክኸይድ እየ።
ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝበልክዎ፡ ቅልጣፈ፡ ዕብየት ወይ ደርማስነት ናይዚ ምዕባለታት’ዚ፡ ናይ ብሓቂ ብቐሊል ክተኮማስዖን ክትውሕጦን ዝከኣል ኣይኮነን። ዓቢ እዩ። ከመይ ጌርና ማዕረ’ቲ ዝቕድመና ዘሎ ኵነታት ክንከይድ ንኽእል፡ ምስቲ ኣብ ቅድመና ተደርዲሩ ዘሎ ዕማማትን ብድሆታትን ክሳብ ክንደይ ክንጎዪ ንኽእል? ከቢድ እኳ እንተኾነ፡ ግድን ብቕልጡፍ ምስኡ ክንስጉም ኣለና።
እዚ ተኸሲቱ ዘሎ ሓድሽ ምዕባለታት’ዚ ስቕ ኢሉ፡ ብሃንደበት ዝመጸ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ መንእሰይ ኤርትራ ድማ ብፍላይ ብዙሕ ክቃለሰሉ ዝጸንሐ፡ መስዋእቲ ዝተኸፍሎ፡ ዕድል ዝጠፍኦ እዩ። ማእለያ ዘይብሉ ነገር ክግበር እናተኻእለ እንከሎ፡ በቲ ዝነበረ መኻልፍ ተደናጉዩ ወይ ተሓናዅሉ ጸኒሑ ኣሎ። ንዕኡ ክንሰግሮ ክንክእል ኣሎና። ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ብሰፊሑ ዝተዘራረብናሉ፡ ነቲ ዝኸሰርናዮ ዕድላት ኣምሊስና ብኸመይ ብዝሓየለ ደረጃ ንቕድሚት ንጎዪ እዩ። እዚ ድማ እዚ ሃገር’ዚ፡ እዚ ህዝቢ’ዚ ክዳለወሉ ኣለዎ። ኣብ ዓበይቲን ንኣሽቱን መደባት፡ ኣብ ነንበይኖም ጽላታት፡ ንዞባና ኣብ ዝምልከቱ ጉዳያት ሓቢርና እነካይዶ ስራሕ ስለዘሎ ነዚ ክንዳለወሉ ኣለና። ድሓን ይጽንሓልና፡ ጽባሕ ቀሰይ ኢልና ነርክበሉ፡ ረማዕ ኢልና ንሰርሓሉ ንብሎ ኣይኮነን። ማዕረ’ቲ ንስከሞ ዘሎና ሓላፍነት ክንጎዪ ስለዘሎና፡ እቲ ህዝቢ ንዕኡ ድሉው ክኸውን ክኽእል ኣለዎ። ልዕሊ ኹሉ ኸኣ መንእሰያት ነዚ ሓድሽ ምዕባለን ተፈጢሩ ዘሎ ዕድላትን ድሉዋት ክኾኑ ኣለዎም። ክልተ ሰዓት ዝሰርሕ ዝነበረ፡ ሽዱሽተ ሰዓት ክሰርሕ ኣለዎ፡ 10 ኪሎሜተር ንመዓልቲ ዝጎዪ ዝነበረ 100 ኪሎ ሜተር ክጎዪ ክኽእል ኣለዎ። ከምኡ ጌርና ጥራይ ኢና ዝኸሰርናዮ ኣምሊስና፡ ንቕድሚት ዝጽበየና ዘሎ መደባት ክንዓምም እንኽእል። ዜጋታት ክልቲኣተን ሃገራት ካብ ዝጸንሐ ኣካዪዳ ብዝቐልጠፈን ብዓጸፋን ክሰርሑ ክኽእሉ ኣለዎም። ስምዒትን ድሌትን ጥራይ ከይከውን ከኣ፡ ንጹራት ውጥናት፡ ብሰዓት፡ ብመዓልቲ፡ ብሰሙን ዝግለጹ መደባት ተጻፊፎም፡ ንዕኡ ዝኸውን ዓቕሚ ከነዋፍር ክንክእል ኣሎና።
ዝጸንሐ ተረፍ መረፍ ግዕዘያት ናይ ምጽራይ ዕማም ከይወጠጠና – ንሱ ቀሊል ነገር ስለዝኾነ – ንቕድሚት ዘሳጉመና፡ ዓበይቲ መደባት ክንስእል ኣሎና። ኣብ ዝመጽእ ቀረባ ኣዋርሕ ድማ ነዚ ብዝምልከት ክልቴና ወረቓቕትና ከነጻፍፍ ኢና። ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቢይ ነዚ ብልቢ ክሰርሓሉ ልዑል ድሌትን ቅሩብነትን ስለዘለዎ፡ ንሕና እቲ ዝግባእ ደገፍ እናሃብና፡ እዚ መደባት’ዚ ከም ዝሰርሕ ክንገብር ክንክእል ኣሎና። ናይ ሓባር ዕማምና ከም ሓደ ሃገር፡ ከም ሓደ ህዝቢ፡ ከም ሓደ ሓይሊ፡ ኴንና ከነተግብሮ እዩ መደብና። እዚ ብወገኑ ኣብ ከባቢና ዘሎ ኩነታት ክንቅይር ክሕግዘና እዩ። ሕርያ ኣይኮነን። ኣብ ከባቢና ዘሎ ኩነታት ከይቀየርና ንሕና ናይ በይንና ኵነታት ጥራይ ቀይርና ኣለና እሞ፡ ኩሉ ነገር ብጽቡቕ ክኸደልና እዩ ኢልና ክንዛረብ ኣይንኽእልን። ንነብረሉ ዘለና ጎደቦ ክቐስን ክኽእል ኣለዎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሓቢሩ ምሳና ክጓዓዝ ስለዘለዎ፡ ንሱ እውን ኣብዚ ናትና መደብ ከም ዝኣቱ ክንገብር ኢና። ነዚ ዝኸውን ባይታ ቀልጢፍካ ምጽራግ ከድሊ እዩ። ስጉምትታት ምውሳድ ከድልዮ እዩ። ድሮ’ውን ጀማሚርናዮ ኣለና። ዓው ኢልና ኣይንዛረበሉ እምበር፡ ብግብሪ ግን ኣብ ባይታ ክንሰርሓሉ ጀሚርና ኣለና።
እዚ ኣውጺእናዮ ዘሎና ዓቢ መደብ ድሕሪ ሽዱሽተ ወርሒ ወይ ዓመት እንታይ ክመስል ይኽእል ብግብሪ ክንርእዮ ኢና። ከመይ ጌርና ናህሪ ንውስኸሉ፡ ከመይ ጌርና ኣድማዕነቱ ነዕብዮ ኸኣ፡ ብሓባር ስለዘሎና፡ ኢሂንምሂን እናተባሃልና፡ ምዕባለታቱ ብግቡእ እናተኸታተልና፡ ናይ ዉሽጢ ዓቕምታት ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብ ደገ ዝመጽእ ዓቕምታት’ውን እናጎሳጎስና ክንሰርሓሉ ኢና።
ኣብዚ ልዕሊ ዝኾነ ነገር እቲ ወሳኒ ናይ ህዝቢ ሱታፌ፡ ናይ ህዝቢ ሓይሊ እዩ። ስለዚ ኣብ ዓዓድና ዘሎ ኣወዳድባ ክነሐይል ኣለና። ርግጽ እዩ ክንሰርሕን ዝገጥመና ዝነበረ ብድሆታት ክንምክትን ጸኒሕና ኢና። እቲ ሕጂ ክስራሕ ዘለዎ ግን ዝያዳ ዝዓበየ እዩ። ስለዚ፡ ነዚ ኣብ ቅድሜና ተገቲሩ ዘሎ ዕድላትን ብድሆታትን ብግቡእ ክንሰርሓሉ፡ ቅድም ቀዳድም ናይ ህዝቢ፡ ብቐንዱ ኸኣ ናይ መንእሰያት ድሉውነት ክህሉ ኣለዎ። ሕጂ ኩነታት ደቂሱ’ዩ፡ ኩሉ ነገር ተፈቲሑ’ዩ፡ ሰላም መጺኡ’ዩ ኢልና ረማዕ ንብለሉ ግዜ ኣይኮነን። ሰላም ስለዝመጸ ሓላፍነትና ዝኸበደ እዩ ዝኸውን። ስራሕና ዝኸበደን ዝዓበየን ገስጋስና ድማ ዝቐልጠፈን’ዩ ክኸውን ዘለዎ። ሰላም መጺኡ፡ ቀሲንና ተሓጕስና ኢልና ክንዛነ ኣይኮናን። ኩሉ ጸገማት ተወዲኡ እዩ ኢልና ንዛነየሉ መድረኽ ዘይኮነ፡ ኣብዚ ተኸፊቱ ዘሎ ሓዲሽ ምዕራፍ ብዝያዳ ሓይሊ፡ ብዝያዳ ተገዳስነት፡ ክንሰርሕ ሓላፍነት እንስከመሉ ግዜ እዩ። እዚ ተፈጢሩ ዘሎ ሃዋህው፡ ብዝተወጠነን ብዝተጸንዐን መገዲ ዓቕምታትና ብግቡእ ወዲንና ክንሰርሓሉ ኣለና። ሃማመተኤ ይኹን፡ ሃማደኤ፡ ሃኮሰኤን ካልእ ዝተፈላለየ ወዳበታትን ናይ’ዚ ሃገር፡ እዚ ኩነታት እዚ ኣብ ቅድመና ገቲርዎ ዘሎ ሓላፍነታት ብዕምቈት ተገንዚቦም ክዳለውሉ ዘለዎም ነገራት ብዙሕ እዩ። ብስነ-ኣእምሮ፡ ኣወዳድባን ዝርዝር ናይ ስራሕ መደባትን ክዳለውሉ ዘለዎም ብዙሕ ጉዳያት ኣሎ። ኣወዳድባና ኣጽፊፍና፡ ብዝበለጸ ምሕደራን ብዝለዓለ ብቕዓትን ክንሰርሓሉ ክንክእል በብወገንና ኮፍ ኢልና ወረቓቕትና ከነጻፍፍ ክንክእል ኣለና። ስለዚ ዘለናዮ ግዜ ንገዚፍ ስራሕ ቅሩብነት ዝሓትት እዩ። ቅድሚ ዝኣገረ መንእሰያት ናይ’ዚ ሃገር ኣብ ቅድሚኦም ዘሎ ሓላፍነት ብግቡእ ክግንዘብዎ ኣለዎም። ንወለዶታት መሰረት ኣንጺፎም ዝሓየለን ዝበለጸን ኵነታት ክፈጥሩ ስለዘለዎም፡ ማዕረ’ቲ ዝጽበዮም ዘሎ ሓላፍነት ኮይኖም ክርከቡ ኣለዎም።


text:
ሰላማዊ ሰልፊ ኒው ዮርክ ብዓወት ተሰላሲሉWritten by EPDP Information Office
- font size decrease font size increase font size
ሎሚ 27 ጥቅምቲ 2016 ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ: ጸረ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ብዓወት ከም እተዛዘመ ተሓቤሩ።
እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ካብ ከተማታት ኣመሪካን ካናዳን ከምኡ'ውን ካብ ኤውሮጳ ዝመጹ ደለይቲ ፍትሒ ተሳቲፎምዎ።
ጨናፍር ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቤ ኤርትራ ኣብ ሰሜን አመሪካ (EPDP NA) ብወከልተን ክሳተፋ እንከለዋ፡ ኣባል ፈጻሚ ሽማግለ ሓው ኣለም ዮውሃንስን፡ ካልኦት ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ሰልፍን፡ ኣባላት መሪሕነት ሽማግለ ዞባ ሰሜን ኣመሪካን ኣብቲ ሰላማዊ ስለፊ ተሳቲፎም።
ስላማዊ ሰልፊ ኣብ ምዝዛሙ ድማ፡ ብህያው ቲቪ ዝተመሓላለፈ ህዝባዊ ሰሚናር ተኻይዱ። እዚ ሰላማዊ ሰልፊ’ዚ ከምቲ ናይ ጀነብ ንዲክታቶርያዊ ስርዓት ኤርትራ ዳግማይ ጽፍዒት ዝሃበ ተረኽቦ ምንባሩን፡ ህዝብና መሰላቱ ንምምንዛዕ ዘኽእሎ ባይታ ዝመድመደ ምዃኑን ዝምስከረሉ እዩ።
ኣተሓሒዝና ኣብ ጥብቆ ዘሎ ስእላዊ መግለጺ ነቕርብ።
- New-York2.gif (1656 Downloads)
- New-York1.gif (1700 Downloads)
- New-York3.gif (1672 Downloads)
- New-York4.gif (1644 Downloads)
- New-York5.gif (1695 Downloads)
- New-York6.gif (1689 Downloads)
- New-York12.gif (1723 Downloads)


text:
ምሃብ ኣገልግሎት
ሓደ ሰብ ወዲ 67 ዓመት ወይ ካበኡ ንላዕሊ ኮይኑ ኣብ ምጽግጋን ገዛ ሓገዝ ምስ ዝደሊ ናብ ወሃብ ኣገልግሎት (Fixartjänst) ይውከስ። ንኣብነት ከም ምቕያር ልቺን መጋረጃን።
ብነጻ ዝወሃብ ኣገልግሎት አዩ ንብረት ግን ባዕልኻ ክትከፍሎ ኣለካ።
እቲ ስራሕ ናይ ሞያ ኪኢላታት ዝሓትት ተኾይኑ ንኣብነት ከም ምጽጋን መስመር ማይን ናይ ኤለክትሪክ ስርሓትን ግን ኣየጠቓልልን እዩ።
ንዝበለጸ ሓበሬታን ግዜ ንምሓዝን ምስ ወሃብ ኣገልግሎት (Fixartjänst) ተራኸቡ።
ቴሌፎና 0270-758 80.
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
ኣብ መንደፈራ ኤርትራ ትርከብ ታሪኻዊት ቤት ትምህርቲ ሳን ጆርጆ ታሪኻዊ ሽማ ሒዛ ክትቅጽል ትጽዕር ኣላ። ተማህሮኣን መማህራናን ዘልዕልዎ ዕዙዝ ትዝታ`ሎ። እታ ኣብ ግዜ ሃይለስላሰ ዝተመስረተት ቤት ትምህርቲ ዘፍረየቶም ተማሃሮ፡ ክሳብ ሕጂ ጥርኑፋት`ዮም። ተማሃሮ ሳን ጆርጆ ክብሃል ኸሎ ዝንኦም ክሳብ ማእከል ኣዲስ ኣበባ ይበጽሕ ኸምዝነበረ ተመሃሮኣ ይዝክሩ።
መምህር ተስፋይ ሃይለ፡ ካብታ ቤት ትምህርቲ 21 ኪ.ሜ ርሒቓ ካብ ትርከብ ዓዲ እናተመላለሱ ዝተማህሩ`ዮም። ሕጂ ኣብታ ዝተማህሩላ መምህር ኮይኖም የገልግሉ።” ሕጽር ብዝበለ ናይ ሊቃውንቲ ሰፈር ናይ ሓርበኛታት ሰፈር`ዩ” ይብልዋ።
ኣብ`ዚ እዋን ኣቦ-መንበር ባይቶ ዞባ ደቡብ ኮይኖም ዘገልግሉ መምህር ወልዳይ፡ “ኣብ ትሕቲ ፓሎ መብራህቲ ኾይና ነጽንዕ ኔርና፡ ነናትና ፓሎ ኔሩና፡ እንተብኩርና፡ ናይ እከለ ፓሎ`ያ ተባሂላ በይና ትሓድር ኔራ” ይብሉ።
ካልእ ትሕዝቶ መደብ ቂሐ-ጽልሚ፡ ንከያኒ ሚዛን ተስፋይ ዘተኣናገደ`ዩ። ሚዛን ተስፋይ ሓደ ካፍቶም ኣብ ኢትዮዽያ ፅቡቕ ናእዳ ዝረኽቡ ዘለዉ ከየንቲ እዩ። ብፍላይ “ቃንጫ ምሸላ እዩ’’ ትብል ኣብ ቀረባ እዋን ዘውፀኣ ባህላዊት ደርፊ ቀልቢ ብዙሓት ስሒባ ኣላ።
ጸብጻብ ሰናይት ሃብቱን ፡ግርማይ ገብሩ ምስ ሚዛን ዘካየዶ ወግዒን ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡


text:
ሪፖርታዥ ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃን
ማሕበር ጠበቓታትን ናይ ሕጊ ኪኢላታት ኤርትራውያን(Eritrean law society) ኣብ ኪጋሊ ሩዋንዳ ኣብ ዝተኻየደ ዓቢ ዋዕላ ኣህጉራውያን ጠበቓታት ኣፍሪቃ ተዓዲሙ ተሳቲፉ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበስልጣናትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን ካሎኦት ኣገደስቲ ሰባትን ብምርኻብ ዝምድንኡ ኣደልዲሉ።ኣብዚ ኣብ ለካቲት 11_12 ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ንማሕበር ጠበቓታት ኤርትራ ብምውካል፡ኣቦ መንበር ናይቲ ማሕበር ኣቶ ሚኪኤል ግርማይ ዓንደገርጊሽ ተሳቲፉ፡ምስ ብዙሓት ኣገደስቲ ሰባትን ብጉዳይ ኤርትራ ዝግደሱን ናይ ሕግን ምርምርን ኪኢላታት ከምዝተራኸበውን ብተወሳኺ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።ኣቦ መንበር ማሕበር ጠበቓታትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን ኤርትራውያን፡ኣቶ ሚኪኤል ግርማይ ምስ ፕረዝደንት ሪፓብሊክ ሩዋንዳ ፖል ካጋሜ ብምርኻብ፡ክቡር ፕሬዝደንት ካጋሜ ዛጊት ንሕግን ግዝኣተ ሕግን ብዝምልከት ንዝገብሮ ዘሎ ስራሓት ዘለዎ ናእዳን ምስጋናን ብሽም ማሕበር ኤርትራውያን ጠበቓታት ገሊጹሉ።ምስ ካሎኦት ፍሉጣት ውልቀሰባትን ብምርኻብውን ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኤርትራን ጉዳይ ስደተኛታትን ካልእ ምስ ሕግን ኩነታት ዑቕባን ምስኡ ዝተሓሓዙ ጉዳያት ብምልዓል ሰፊሕ ርክባት ኣካይዱ ዝድለ መብርህን መረዳእታውን ሂቡ።
ኣብዚ ብፓን ኣፍሪካን ማሕበር ጠበቓታት(Pan African lawyers Association) ዝተወደበ ኣኼባ፡ካብ 43 ዝኾና ሃገራት ኣፍሪቃ ዝመጹ ጠበቓታት፤ናይ ሕግን ቅዋማዊ ሕግታትን ኪኢላታት፤ናይ ሕጊ ሙሁራትን ተመራመርትን ካሎኦትን ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለምውን ተዓዲሞም ዝመጹ ኣጋይሽ ከምዝነበሩውን፡ኣቶ ሚኪኤል ግርማይ ሓቢሩ’ሎ።ናይ ለብዘበን ዋዕላ ኣፍሪቃውያን ጠበቓታት ቀንዲ ዘተኮረሉን ቴማ ናይቲ ጉባኤውን ዝነበረ፤ምምዕባል ዓቕም ሰብ(Capacity Building) ኣብ ዝብልን ከሙኡውን ምድልዳል ዘቤታዊ ዓቕምን ኪኢላ ሓይሊ ሰብን ንጉዳይ ኣፍሪቃ ብኣፍሪቃውያን ሰብ ሞያ ሕግን ክኾነሉ ዝኽእል ኣገባብ ኣብ ምንዳይን ኣብ ግብሪ ኣብ ስራሕ ዝውዕለሉ መገዲ ሃሰስ ኣብ ምባልን ከምዝኾነ፡ካብ መግለጺ ናይቲ ኣኼባ ክፍለጥ ተኻኢሉ።ጉባኤ ኣፍሪቃውያን ጠበቓታት(PALU) ብኣቦ መንበር ጠበቓ ሚስተር ኣኬሬ ሙና ምስተኸፍተ፡ ኣቦመንበር ሓደ ካብ ሽርካ ማሕበራት ጠበቓታት ኣፍሪቃ ናይ ዝኾነ ባንካ ልምዓት ኣፍሪቃ(African Development Bank) ዶክተር ዶናልድ ካቤሩካውን መደረ ኣስሚዑ። ቐጺሉ ጉባኤ ኣፍሪቃውያን ጠበቓታት ብፕሬዝደንት ፖል ካጋሜ ብወግዒ ተኸፊቱ ስርሑ ከምዝጀመረ ካብ መብርሂ ኣቦ መንበር ጠበቓታትን ናይሕጊ ኪኢላታትን ኤርትራውያን፡ኣቶ ሚኪኤል ግርማይ ዓንደገርጊሽ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
ኣብዚ ኣገዳሲ ኣኼባ ኪኢላታት ሕጊ ኣፍሪቃ፤ነቲ ኣህጉር ብዝምልከቱ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ዘተ ተኻይዱ፤መጽናዕታውን ምርምራውን ጽሑፋት ቀሪቦም ኣገደስቲ ውሳነታትውን ተማሓላሊፎም’ዮም።ብፍላይ ንጉዳይ ሰብኣውን ሲቪካውን መሰላት ብዝምልከት፡ማሕበር ጠበቓታት ኣፍሪቃ ነፍስ ወከፍ ሃገር፡መሰልን ሕግን ዜጋታትን ዓለም ለኻዊ ውዕላትን ከተኽብር ከም ዝግባእ፡ጻዊዒት ኣቕሪቡ። ንምእሳር ኣቦመንበር ጠበቓታት ማእከላይ ኣፍሪቃ ሪፑብሊክ፡ብትሪ ኮኒኑ።ንትብዓትን ኣበርክቶን ጠበቓታትን ሰብ ሕግን ቱኒዝያን ግብጽን፤ ብፍላይ ኣብዚ ቐረባ እዋን፡ኣብ ምስፋን ልዕልና ሕግን መሰል ዲሞክራስን ምኽባር መሰል ዜጋታትን፤ኣንጻር ምልክን ኣብ ዝተገብረ ጥምጥም፤ንጠበቓታት ግብጽን ቱኒዝያን ዘለዎ ዓቢ ኣኽብሮትን ኣድናቖትን ናይ ደገፍ መልእኽትን ኣስሚዑ።ሃገራትን መንግስታትን ኣፍሪቃ፤ኣብ ክንዲ ኣዝዩ ገዚፍ ወጻኢታት ብምውጻእ፡ ምዕራባውያን ጠበቓታትን ሰብ ሞያ ዓውድ ሕግን ዝዕድጋ(ዝቖጽራ)፡ ብናይ ውሽጥ ዓድን ኣፍሪቃን ጠበቓታት ኽጥቀማን ነዚ ሃብታም ዑቑር ሃብቲ ኪኢላታት ሰብ ሞያ ሕግን ጠበቓታት ኣፍሪቃን ብግቡእ ኽጥቀማሉ ኣገደስቲ ውሳነታት ኣመሓላሊፉ፤ንብቕዓትን ክእለትን ደረጃ ትምህርትን ካልእን ዝምልከት፡ንኹሉ ኣፍሪቃዊ ናይ ሕጊ ኪኢላ ዓቕም ሰብ ዝምልከት፡ ሓደ ናይ ሓበሬታ ማሕፉዳ(Data base) ከምዝዳሎውን ተሓቢሩ።
ንጉዳይ ኤርትራ ብዝምልከት፡ኣቦመንበር ጠበቓታት ኤርትራውያን፤ኣቶ ሚኪኤል፡ ምስዝተፈላለዩ ሰበስልጣናትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን፡ወከልቲ ጉዳይ ስደተኛታትን ተራኺቡ ዘትዩ። ኣብዚ ምስ ወከልቲ፤ኬንያ፤ግብጺ፤ኢትዮጵያ፤ቶጎ፤ካሜሩን፤ጅቡቲ፤ሱዳን፤ሩዋንዳ፤ኡጋንዳ፤ደቡብ ኣፍሪቃን ካሎኦትን ዝገበሮ ርክብ ንጉዳይን ህልው ኩነታት ኤርትራን ብፍላይ ኣብ ስደተኛታትን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዑቕባ(Asylum seekers) ብዝምልከት፤ብቐንዱውን ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ግብጺ ንዘጋጥሞም ዘሎ ኣዝዩ ኣስቃቒ ኩነታትን ባርባራዊ ኣተሓሕዛን ብዝምልከትን ክግበሩ ወይ ክውሰዱ ዝግብኦም ሕጋዊ ስጉምታት ብዝምልከት፡ምስ ኣፍሪቃውያን ሰብ ሞያ ሕግን ወከልቲ ማሕበራት ጉዳይ ስደተኛታትን መብርህን ሓበሬታን ሂቡ ምሕጽንታውን ኣቕሪቡ። ጉባኤ ኣብ ልዕሊ ስድተኛታት ኤርትራውያን፡ብፍላይ ኣብ ሃገረ፥ ግብጺ ዘጉዋንፎም ንዘሎ ኣዝዩ ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛን ምግሃስ መሰልን ምጥሓስ ዓለም ለኻዊ ስምምዓትን ከምዝኾነ ድሕሪ ምግንዛብ፤እቲ ጉዳይ ብቕልጡፍ ደው ክብልን መዕገትውን ክግበረሉ ኣተሓሳሲቡ ንኹሎም ዝምልከቶም መንግስታትን ኪኢላታት ሕግን ኣብዚ ጉዳይዚ ዝካኣሎም ክግብሩውን ጻውዒት ኣቕሪቡ። ተሳተፍቲ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ኤርትራ ንዘሎ ሰፊሕ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰልን ምግሃስ መሰል ዜጋታትን ከምዝግንዘቡን ምስ ህዝቢ ኤርትራ ምድንጋጽን ዝምድናን(solidarity) ክምስርቱ ከምዝደልዩን ብዝካኣሎም፤ ብፍላይኩዋ ብመዳይ ጉዳይ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን፡ኩሉ ካብኦም ዝድለ ክገብሩ ቑሩባት ከምዝኾኑ ክግንዘብ ከምዝኻኣለ፡ኣቦ መንበር ጠበቓታት ኤርትራያን( Eritrean law society); ኣቶ ሚኪኤል ግርማይ ገሊጹ። ኣብ መወዳእታውን ማሕበር ጠበቓታት ኣፍሪቃ(PALU) ፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ከይምስረት ተሓሪምዎ ኣብ ስደት ናይ ዝቖመ ማሕበር ጠበቓታትን ኪኢላታት ሕግን ኤርትራ(ELS) ከም ሙሉእ ኣባል ተቐቢልዎ።
ኣብ ከባቢ 2005 ዓ.ም ዝቖመ ማሕበር ጠበቓታትን ሰብ ሞያ ሕግን ተማሃሮን ሕግን ኤርትራውያን፡ከም መብዛሕተአን ሞያውያን ማሕበራት ኤርትራውያን ኣብ ስደት ዝቖመ ኮይኑ፡ንጉዳይ ሕግን ሰብኣውን ሕጋውን መሰላት ኤርትራውያን ብዝምልከት፤ብኣውሩኡውን ነቲ በብእዋኑ ቑጽሩ እንዳወሰኸ ዝኸይድ ንዘሎ ጉዳይ ስደተኛታት ኤርትራውያንን፤ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዓለምን ኣመልኪቱ ዝነጥፍ ዘሎ ማሕበር ከምዝኾነ ካብ መግለጺ ኣቦመንበር ናይቲ ማሕበርን፤ዕላማታትን ሕግታትን ናይቲ ማሕበር ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።ከምዝፍለጥን ቅድሚ ሕጂውን ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ኣብ ዜና ተዘርጊሑ ዝነበረን፡ማሕበር ጠበቓታት ኤርትራውያን(ELS); ምስ ዝተፈላለዩ ሰበስልጣናት፤ኤርትራውያንን ወጻእተኛታት ምሁራን ሕግን ብጉዳይ ኤርትራ ዝግደሱ ውልቀሰባት፤ዲፕሎማሰኛታት፤ወከልቲ ናይ ዝተፈላለያ ኤምባሲታትን ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፤ሓለፍቲ ትካላት ሰብኣዊ መሰልን ካልእን ብምርኻብን፡ ዝተፈላለዩ ደብዳበታት ጥርዓንን ጻውዒታት ብምግባር፤ንጉዳይ ኩነታት ኤርትራን ሰብኣዊ መሰልን፤ጉዳይ ስደተኛታትን ዘጋጥሞም ንዘሎ ምግሃስ መሰልን ኩሉ ዕንቅፋታትን ከምኡውን ክውሰዱ ንዝግቦኦም ስጉምታት ብዝምልከት ቐጻሊ ርክባት ይገብር ዘሎ ማሕበርዩ። ወከልቲ ማሕበር ኣቐድም ኣቢሉ፤ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ፤ከተማታት ኣትላንታ፤ዋሽንግተን ዲሲን ዳላስን ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካን ካልኦት ቦታታውን ተዓዲሙ ተሳቲፉ፡ዝተፈላለዩ መጽናዕታዊ ጽሑፋትውን ኣቕሪቡ ከምዝነበረ ዝዝከር’ዩ።ንመጻኢውን ብፍላይ ኣብዚ ዓመትዚ፡ንጉዳይ ስደተኛታትን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዑቕባ(Asylum seekers) ብዝምልከት፡ዝተፈላለዩ መደባት ተታሒዞም ከምዘለውን በብእዋኑውን ንህዝቢ ክሕበር ከምዝኾነውን ሓላፊ ናይቲ ማሕበር ጠበቓ ሚክኤል ግርማይ ዓንደገርጊሽ ድሕሪ ምሕባር፤ዝኾነ ግዱስ ኣካል ነቲ ማሕበርን ስርሑን ብዝምልከት፡ኣብ WWW.Eritreanlawsociety.net ክውከስ ከምዝኽእል ብተወሳኺ ሓቢሩ።


text:
ድሕሪ ሞት ጥዕና ቅበጽ! ግድነት ክንበብ ዘለዎ ምስጢራዊ ሓበሬታ
ን50 ዓመታት ኢድን ጓንትን ኮይኖም ብወፍሪ ግብረሽበራ ክላገጺ ዝጸንሑ ጭፍራ ወያኔን ህግደፍን፣ ግንከኣ ብውዲት ከም ክልተ ኣንጻር ተፋላልዮም ዝነብሩ ተመሲሎም ንህዝቢ ኤርትራ ክላገጽሉ ዝጸንሑ፣ ኣብ ሕጂ በጺሖም ሃዋርያት ሰላም ክኾኑ ከቶ ኣይክእሉን እዮም። ስለዚ ንሕና ኤርትራውያን፣ ነዚ ሎሚ ዘርእዩና ዘለው ተርእዮ ብመሃንድሳት ስለላ መርበብ ጽዮናውያን ዝተሕእንጸጸ ስነኣእምራዊ ውዲት ዝተዳለወ ፖለቲካ ሽርሙጥና ምኻኑ ተርዲእና፣ ይኣክል ኢልና! መኸተና ክንቅጽል ዘኽእለና መድረኽ እምበር፣ በዚ ላግጻዊ ጭርሖታት ዶር. ኣቢ ኣሕመድን፣ ሕማም ሓንጎል ዘለዎ ኢሰያስን ” ተደሚርና” ! “ፍቅር ያሸንፋል ” ! “ሰላም ” ! ወዘተ ….. ዝብሉ ላግጽታት ክንህመል የብልናን።
https://youtu.be/dT371msmbtA
ሓቦ ንግበር ሓቦ ማይ ኣውዒና እግሩ ንሕጸቦ፣ ነብላዓዮ ነስትዮ ነጽግቦ፣ ንማምቆ ጋቢ ንደርቦ፣ ነሰንዮ ነኽብቦ በቲ ሩባ በቲ ጎቦ፣ ምስ ዓበየ ክዓጅቦ፣ ይምሃር የጽንዓዮ የንብቦ፣ ነቲ ባህሊ ታሪኽ ዓደቦ፣ ሓደራኻ ንበሎ ንላቦ ሓደራኽ ኣሕሊፍካ ከይትህቦ ንሓላፍ መንገዲ ንወደቦ። ፈላስፋን ገጣምን ደራስን ጥበብኛን ዶር. ርእሶም፣ ብማፍያ ቀንጸልቲ ህግደፍ ዝተቐንጸለ።
ድሕሪ ክንደይ ኣራባራብ፣ ገረብ ብሓኽላ ዝዓላማኡ ውዲት ጽዮናውያን፣ እንሆ ሎሚ ድሕሪ 66 ዓመታት (ካብ 1952 ዓ.ም.ፈ. ክሳብ 2018 ዕ.ምፈ.) ኣብ መደምድምታኡ ክበጽሕ ንዕዘቦ ኣሎና። እዚ 66 ዓመታት ዝወሰደ ውዲታው ፕሮጀክት እዚ፣ ካብቲ ጽዮናውያን ብመጽናዕትን ምርምርን፣ ንስትራተጂካዊ ረብሓኦም ንኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝተባህለ (ብኣፈ ታሪኽ ከምዝብሃል መበቆሉ፣ትግራዋይ ተንቤናይ ካብ ዘርኢ ንጉስ የውሃንስ 4ይ፣ ግንከኣ እቶም ኣቶ ኣፈወርቂ ዝብሃሉ ኣቡኡ ብሰብዓታት ብጸጥታ ኢትዮጵያ ኢሰያስ ወዶም ምኻኑ ምስ ተሓቱ ከምዚ ክብሉ መልሲ ሃቡዎም፣-
“ብርግጽ ሓቂ ክነግረኩም እንተድኣ ኮይነ ብዝዕባ እዚ ሰብዚ እቲ ቅኑዕ ታሪኽ ከምዚ ዝስዕብ እዩ”። ክብሉ ከቢድ ምስጢር ኣበሰሩዎም። “እወ፣ ንመምህር በራድ ሓማተይ ሰራሕተኛኣ፣ ኣረጋሽ ዝተባህለት ጎርዞ ቁመታ ነዋሕ ጽብቕቲ፣ ካብቲ ብእንግሊዛውያን ዝተሰርሐ፣ እንዳ ዘኽታማት ቤት ትምህርቲ ጎዳይፍ ትምሃር ዝነበረት ኣቦኣ ኣይፍለጥ ኣዲኣ ቆጺራ ኣብንዳሜሳ ተሸቅላ ነበረት። ካባu ምዓር ዝነግዱ ነጋዶ ደቂ ወሎን ጀበርትን ንመምህር በራድ ምዓር ይሽጡላ ዝነበሩ፣ እንዳ ተባራረዩ ንሆቴል እንዳወሰዱ ይጋሰሱዋ ነበሩ። ካብ ዕለታት ሓደ እዋን ከኣ ጠነሰት እሞ ኣብ ሆስፒታል ክትሓርስ ከላ ነትዚ ሰብዚ ምስወለደቶ ዓረፈት። ካባu ሓማተይ ወይዘሮ መድህን (ቅጽል ስማ ወይ ሳጒኣ መድህን በራድ) ነዚ ሕጂ ትዛረቡሉ ዘሎኹም ሰብዚ ወሲዳ ምስ ደቀይ ንኽዓቢ ንጓላ ንብዓልቲ ቤተይ ኣልገበትላ። ምስ ደቅና ድማ ዓበየ። ስለዚ እዚ ሰብዚ ባዕልና ዘዕቤናዮ ዘኽታም aዩ እምበር ካብ ማህጸን ብዓልቲ ቤተይ ኣዳነሽ ተሓጺኑኑ ዝወጸ ሕጻን ኣይነበረ። እዚ ሰብዚ ካብ ንእሽቶኡ ከም ሓዘንተኛ ኮይኑ ንደቅቅይ እንዳ ረበሾም ዝዓቢ ዝነበረ ጻቕጣን እዩ ዝነበረ”፣ ኢሎም ቃሎም ሃቡዎም።
https://youtu.be/ma_wmkwlK8I ኢሰያስ ን27 ዓመታት በቶም ሕድሮም ዘይኽበረሎም በጃሃገሮም ዝሓለፉ ጀጋኑ ደቂ ሃገር፣ ዓመት ዓመት ብሽምዓ ክጥብሮም ድሕሪ ምጽናሕ፣ ሎሚ ፣ ካብቲ ትሓቢኡሉ ዝነበረ ብዓቲ ወጺau፣ በቲ ጎይተቱ ዘውጽኡሉ ውዲታዊን ጽባሕ ብጊሓት ዝፈሽልን ጭርሖ ሒዙ ምስቲ መንእሰይ ሰላዪ ዶር. ኣቢዪ ኣሕመድ ከምቲ ልጓሙ ዝበተኸ ፈረስ ከጋልብ ንርእዮ ኣሎናሞ፣ ብንቕሕት ተኻታቲልና ክንምክቶ መድረኽ ይጠልበና ኣሎ።
እዚ ኢሰያስ “ኣፍወርቂ” ዝብሃል ግንከኣ ካብ ሓንቲ ዘኽታም ኣረጋሽ ዝተባህለት ከዳሚት ሜስ ዝተወልደ፣ ዕድሜኡ ንትምህርቲ ምስ ኣኸለ ምስ ደቀይ ንቤት ትምህርቲ ይወፍር ነበረ። ኣብ ዓቕሚ ኣዳም ዝበጽሓሉ እዋን ግና ምስቶም ፒስኮርፕ ዝብሃሉ መማህራን ኣሜሪ ካውያን ተመሓዝዩ፣ ንቃኘው ስተሽን ዝብሃል መዓስከር ሰራዊት ኣሜሪካ ምምላስ ጀመረ። ካብኡ ንዩኑቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ኣተወ። ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ክምሃር ከሎ፣ ብሓወይ ሽዑ ዘመን ደጃዝማች ሰለሞን ኣብርሃ፣ ኣንደራሴ ወሎ ክፍለ ሃገር ኮይኑ ንንጉስ ሃይለስላሴ ዘገልግል ዝነበረ፣ ብ1974 ዓ.ም.ፈ. ድማ ብግዝያዊ ወተሃደራዊ መንግስቲ ደርግ ዝተረሸነ፣ ቁጠባዊ ሓገዝ ይረክብ ነበረ። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክነብር ከሎ ድማ፣ ምስ ጀነራል ዳኒኤል መንግስቱ፣ ሓላፊ ሃገራዊ ድሕነት ወይ ስለላ መርበብ ውሽጥን ወጻኢን ኢትዮጵያ፣ ብስዉር ይራኸብ ነበረ። ካብኡ ብምትሕብባር ደጃዝማች ሰለሞን ኣብርሃን፣ ንጉስ ሃይለስላሴን ነቲ ብጀብሃ ዝፍለጥ ኣስላማዊ ሓይሊ ከም ሰላዪ ኮይኑ፣ ንስትራተጂካዊ ረብሓ ኢትዮጵያ ኢሉ ንክሰርሕ መደብ ወጸ። ስንቅን ስለላዊ ምዕዶን ተዋሂቡዎ ድማ ንሱዳን ወጸ።
ካብኡ ግና መንግስቲ ኣሜሪካ በቶም መሃንድሳት ስለላ መርበብ ከም ሪቻርድ ኮፖላንድ ሚልስን፣ ካልኦት ኣባላት ማእከላይ ስለላ መርበብ ኣሜሪካን ተጨውየ። ነቲ መደብ ኢትዮጵያ ጠንጢኑ ድማ ነቲ ብማእከላይ ስለላ መርበብ ኣሜሪካ ዝተማህዘ “ፕሮጀክት ፈልሲ ነርሰሪ” ዝብሃል ስትራተጂካዊ ፕሮጀክት ንኸተግብር፣ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ዝብሃል ውድብ መስሪቱ ጸረ ሰውራ ንኸካይድ ስልጣኔን ምኽርን ተዋህቦ። ካብኡ ንሜዳ ኤርትራ ድሕሪ ምውፋር፣ ብፍላይ መሃንድሳት ስለላ መርበብ ሲኣይኤ ብሓፈሻ ድማ ብጽዮናውያን ምሉእ ዘይጉዱል ብስዉር ስለላዊ ስልጠና እንዳተዋህቦ ጸረ ሰውራ ኤርትራ ካuንተር ሪቮሉሽን የካይድ ነበረ።
እዚ ሰብዚ እምብኣር፣ ንገርሀኛን ደላይ ሰላምን ፍቕርን ልዑላውነትን ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ነጻ ንከውጽእ ዘይኮነስ፣ ወራስ ዓራት ንጉስ ሃይለስላሴ ኮይኑ፣ ብፍላይ ከኣ ንስትራተጂካዊ ረብሓ ጽዮናውያን፣ ብሓፈሻ ከኣ ንረብሓ ኢትዮጵያ ንኽኽድም እዩ ን57 ዓመታት ተቓሊሱ።
ካብዚ ተበጊሱ እዩ እምብኣር፣ እዚ ሎሚ ንኣዲስ ኣበባ ከይዱ፣ “ተደሚርና ኢና”! ሓንቲ ሃገር እምበር ክልተሃገራት ኣይኮናን”! ኢሉ ተጠሊዑ ዝግዓረ። ንሱ ድማ ነቲ ብ1952 ዓ.ም.ፈ. “ሰውራ ህዝቢ ኤርትራ ብዘየገድስ፣ ኤርትራ ምስ ምሓዛና ኢትዮጵያ ክትጽንበር ኣሎዋ” ዝብል ፖሊሲ መንግስቲ ኣሜሪካ፣ ሎሚ ድሕሪ 66 ዓመታት ብሰላዪ ኢሰያስን መንእሰይ ሰላዪ ዶር.ኣቢዪ ኣሕመድን ከክትግበር ንዕዘቦ ዘሎና።
እምብኣር እቲ ታሪኻዊ ሓቂ እዚ ካብ ኮነ፣ ሎሚከኣ ህዝቢ ኤርትራን ሰራዊት ኤርትራን ብሰንኪ ሰላዪ ኢሰያስን ሰለይቲ መራሕቲ ወያኔን ደኺሙ ኣላሽ ኣብዝበለሉ እዋን፣ ኣብ ወጻእን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ኤርትራዊ፣ እንታይ ክገብር ኣለዎ? እቲ መልሱ ሓጺር እዩ፤ እቲ ብሓፈሻ ብመሃንድሳት ስለላ መርበብ ጽዮናውያን ተኣሊሙ፣ ብወያኔን ብህግደፍን ከኣ ብፈላሊኻ ግዛእ ዝብል ክኸይድ ዝጸንሐ መስርሕ ካብታ ትማሊ ኢሰያስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ከይዱ ባዕሉ ብግህዶ ዝተዛረቦ ዘረባ እቲ ዕንክሊልን ላግጽን ከምዘብቅዐ ኢና ንርዳእ። እወ፣ ድሕሪ ሰለፋ እንታይ ተረፋ ከምዝብሃል፣ ሓሸውየ ሰላዪ ኢሰያስ ንጥፍኣትና ከምዝኾነ ስለዘግሃደ ኣብቂዑ እዩ። ብኢሰያስን ብጭፍራ ወያኔን ኣብ ልዕሌና ክኸይድ ዝጸንሐ ውዲታዊ መስርሕ ኣብቂዑ እዩ። ስለዚ ብሓደ ተዋሃሂድና፣ ቅድም ቀዳድም ካብቲ እንዕቝሖ ምፍልላይ ፈንጢስና ወጺእና፣ ብዘይ ቶኽሲ ብፖለቲካዊን ዲፕሎማስያውን ፕላት ፎርም ሒዝና ኤርትራውያን ምስ ኤርትራውያን ክንድመር ኣሎና። ካብኡ ጸላእትና እቶም ወተሃደራት ኣሜሪካን እንግሊዝዝን ዝኾኑ ብፍላይ ኢሰያስን ኣባልት ፖሊት ቢሮ ወያኔን ህግደፍን ወያኔን ቀንዲ ጸላእትና ምኻኖም ኣለሊና፣ ኣሚንና መኸተ ከነካይድ መድረኽ ይጠልበና ኣሎ። ቅድሚ ሕጂ ጭፍራ ወያኔን ህግደፍን ክልተ ገጽ ሓደ ቅርሺ ምኻኖም ከየለለና ዕንክሊል ክንብል 27 ዓመታት ኣሕሊፍና። ሕጂ ግና ብጌጋና ተኣሪምና ጸላእትና ኣለሊና ንመንነትን ኤርትራ ወይ ሞት ኢልና ንበገስ። እንተዘይኮይኑ ብጃምላ ክንጠፍእ ኢና።
እንቓዕ ኣርከብናሉ። https://youtu.be/p20tO8h47yU
ንቕሓትን ልቦናን ንህዝቢ ኤርትራ! ህዝቢ ኤርትራ ጸላእቱ ከለሊ እዩ!
ወጊድ ተስፋ ምቕራጽ! ዓወት ንንቑሕን ለባምን ህዝቢ ኤርትራ!
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ


text:
መንግስቲ ግብፂ ንሕብረት ኣፍሪካን ንኣፍሪካዊያንን ክብሪ ይኹን እምነት የብሉን ክብል ናይ ኢትዮጵያመንስቴር ጉዳይ ወፃኢንኣፍሪካዊያን ኣምባሳደራት ምግላፁ ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳይወፃኢ ኣምባሳደርዲና ሙፍቲ ገሊፆም።ጉዳይ ሩባ ኣፍሪካ ናይ ዓረብጉዳይ ምግባሩ እውን ከንቱ ልፍዓት እዩኢሎምዎ።ኣብ ትግራይሰብኣዊ ረድኤት ንምቕራብ ይሓቱ ነይሮም ዝተብሃሉ ወገናት ቃልንተግባሮምን ኣዚዩ ዝተረሓሐቐ ከምዝኾነ እቶም ወሃቢ ቃል ተዛሪቦም።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ ኢትዮጵያ ንልዝብ ናብ ኪንሻሳ ዝኸደትኣብ ዙሪያ ዓብይ ግድብ ህዳሴ ሰለስቲአን ሃገራት ዘካይድኦልዝብ ብመንፈስ ኣፍሪካዊነት ፀገም ኣፍሪካ ብኣፍሪካዊያን ንምፍታሕ ይክኣል ብዝብል እምነት እዩ ነይሩ ኢሎም።
ይኹን እምበር እዚ ናይ ኣፍሪካ ጉዳይ ካብ ኣፍሪካዊያን ንምውፃእ ከይዕወት ይደፍኡ ነይሮም ኢሎም።እቶም ኣማባሳደር ብቕጥታ ሽም ከይጠቐሱ ቀንዲ ተዋሳኢትዝበሉዋ ሃገር ኣደ ወንበር ሕብረትኣፍሪካ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ካብ ኣፍሪካ ኣውፂኦም ናብ ኣሜሪካ ዝወሰደትሉ እዋን ነይሩ ኢሎም። ሎሚ እውን ናይ ኣፍሪካ መስርሕ ናይ ምዕንቃፍ ብዘለዎም ዝፀንሐድልየት ሎሚ እውን ካብኣፍሪካው ወፃኢ ኣርባዕተ ሃገራት ይእትው ብዝብል ከይዕወት ገይሮምዎኣለው ኢሎም።
መርገፂ ኢትዮጵያ ኣብ ምምላእን ምምሕዳርን ማይ መጀመሪያ ስምምዕነት ክህሊ እዩ ኢሎም። ኣጠቓቕማ ማይ ብዝምልከት ንዶብ ተሳገርቲ ሃብትታት ብዝገዝኡ ዓለምለኸ ኣሰራርሓታት መሰረት ዝገበረን ምኽኒያታውን ፍትሓውን ዝኾነ ስምምዕነት እያ ትደሊ ኢሎም።
ሱዳን ዝወሰደቶ መርገፂ ናይ ሳልሳይ ወገን ኣጀንዳ ካብ ምስጓም ካሊእ ምኽኒያት ከምዘይብሉ ብምግላፅ ጉዳይ ሩባ ኣፍሪካ ናይ ዓረብ ጉዳይ ምግባት ከንቱ ልፍዓት እዩ ኢሎም።
ሱዳን ናይ ባዕላ ኣጀንዳ የብላን ዝበሉ ንሶም ካብ ኢትዮጵያ ብዝበለፀ ተረባሕቲ ናይዚ ግድብ ምዃኖምህዝቢ ሱዳን ይፈልጥ እዩ ኢሎም።ይኹን እምበር እቲ ወታደራዊ ክንፊ ናይ ካልኦት መልእኽቲ ሒዙ እዩ ዝንቀሳቐስ ዘሎ ኢሎም።ኣስዕብ ኣቢሎም።
ጉዳይ ሩባ ኣፍሪካ ናይ ዓረብ ጉዳይ ምግባር ከንቱ ተግባርእዩ።ብዝኾነ ይኹን ናብ ዘይምልከቶ ነዚ ማይ ናብ በረኻ ንምውሳድ ዝግበር ምንቅስቓስ ፈፂሙ ተቐባልነትዘይብሉ እዩ።ንናይ ኣፍሪካ መስርሕ ተኣመንቲ ስለዝኾና እዚ መስርሕ ክዕወት ንደሊ ኢና። እዚ ንኣፍሪካ ኣማባሳደራት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን መብርሂ ተዋሂቡ እዩ እዮም ኢሎም።
ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ብዝምልከት ንቶም ኣምባሳደራት መብርሂ ከም ዝተውሃበ እውን ገሊፆም።
ኣብ ክልል ትግራይ ብሰንኪ ዝተፈጥረ ግጭት ንዘድሊ ሰብኣዊ ረድኤት መንግስቲ 70 ምእታዊ ከምዘቕርብ ዝገለፁ ኣማባሳደር ዲና ሙፍቲ ረድኤት ክነብፅሕ ኢሎም ይሓቱ ዝነበሩ ንዝበሉዎም ምዕራባዊያን መንግስታት ነቒፎም።ንምእታው ፍቓድ ሃቡ ይብሉ ዝነበሩ ምስተኸፈተ ግን መብዛሕቲኦም ባዶ ኢዶም እዮም መፂኦም፤ኣሜሪካዊያን ግን ረድኤት ኣቕሪቦም እዮምኢሎም ኣምባሳደር ዲና ሙፍቲ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ ኣምላኽ ኣሜን።
ጾመ ጽጌ
ኦ ድንግል ናብቲ ንኵሉ ዝዝክር፡ ዘይርስዕ ኣዘክሪ።
ኦ ድንግል እቲ ካባኺ ኣብ ቤተልሔም ዝተወልደን በጭርቕቲ ከም ዝተጠቕለለን ብእዋን ቍሪ፡እስትንፋስ አድግን ላሕምን ከምዘማምቝዎን ኣዘክሪ።
ኦ ድንግል ብዘመን ርጉም ሄሮድስ ካብ ሃገር ናብ ሃገር ምስኡ እናጐየኪ ምሳኺ ዝተሰደደ ኣዘክሪ።
ኦ ድንግል ካብ ኣዕይንትኺ ናብ ገጽ ፍቁር ወድኺ ዝወሓዘ መሪር ንብዓት ኣዘክሪ።
ኦ ድንግል ጥሜትን ጽምእን መከራን ኃዘንን ኵሉ ምስኡ ዝበጽሓኪ ጸበባ ኣዘክሪ።
ይቕረታ ደኣ ኣዘክሪ እምበር ጥጥፍኣት ኣይኹን።
ንኃጥኣን ደኣ ኣዘክሪ እምበር ንጻድቃን ኣይኮነን።
ንርሱሓት ደኣ ኣዘክሪ እምበር ንንጹሓት ኣይኮነን።
እወ ኣዴና ናብቲ ዘይርስዕ ኣምላኽ ኣዘክሪ….
ኣዘክሪ ድንግል…
ኣብ ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያና በብግዜ ዝኽበሩ በዓላትን ናይ ጾም ወርሓት ኣለዉ።
ብሓፈሻ ስለ ጾም ኣብ እንዛረበሉ ግዜ ኣብ ውሽጢ ዓመት ዝጽወሙ ሸውዓተ ናይ ኣዋጅ ኣጽዋማት ተባሂሎም ዝጽውዑ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብመልክዕ ኣዋጅ ክጽወሙ ከም ዘለዎም እትሕብርን በብግዚኦም ዝኽበሩን
ኢዩም። ካብዚ ሓሊፍና እውን ናይ ግሊ/ውልቂ ኣጽዋማት እውን ኣለዉ። ሓደ ካብኡ ዓመት መጸ ካብ መስከረም ፳፮/26 ክሳዕ ፮/6 ሕዳር ዝውዕል ጾመ ጽጌ እና ተባህለ ዝጽዋዕ ብምኽንያት ስደት ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ወላዲቱ ቅድስት ድንግል ማርያም ፡ምስ ሰሎምየን ኣረጋዊ ዮሴፍን ናብ ግብጺ ዝጽወም ጾም ኢዩ። ካብ እግዚኣብሔር ምሕረት ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም በረኸት ንምርካብ ደቂ ቅድስት ተዋሕዶ ዝጸምዎ ጾም ኢዩ። ከምኡ’ውን “አሠርጎኮ ለሰማይ በከዋክብት ወለምድርኒ በስነ ጽጌያት ግብረ. እደዊከ ኣዳም እግዚኦ” እና በልና ንቅዱስ ኣምላኽና እግዚኣብሔር እነመስግነሉ ግዜ ኢዩ።
እዚ ወርሓት እዚ ክረምቲ ዝውድኣሉ ሰባት ፍርያት ናይ ክረምቲ ዝሓፍስሉ ወርሓት ከም ምዃኑ መጠን ጾመ ጽጌ ተባሂሉ ይጽዋዕ ከመይ እዚ ጾም እዚ ዝጽወመሉ ኣብ ወርሓተ ጽጌ ስለ ዝኾነ።
ስደት ናብ ግብጺ
ናብቲ መሰረት ዝኾነ ታሪኽ ናይዚ ቅዱስ ወርሓተ ጾም ምስ እንምለስ ኣምላኽና ጌና ህጻን ከሎ ናብ ግብጺ ምስዳዱ ዘዘንትወልና መጽሓፍ ቅዱሳዊ ታሪኽ ኢና እንረክብ (ማቴ፪፡፲፫-፳፫/2፡13-23)።
መስፍን ሰላም፡ ዘለኣለማዊ ንጉስ ኢየሱስ ክርስቶስ ንድሕነት ዓለም ኣብ ቤተልሔም ኣብ መብልዒ ማል ምስ ተወልደ ንዕኡ ናይ ኣምልኾ ስግደት ንወላዲት ንቅድስት ድንግል ማርያም ናይ ጸጋ ስግደት ዝሰገዱ ፡
ገጸ በረኸት ሒዞምሉ ዝመጹ ሰብኣ ሰገል ወይ ድማ ሰብ ርሑቕ ምብራቕ ነበሩ። እዞም ነገስታት እዚኣቶም ካብ ዓዶም ተበጊሶም እስራኤል ክሳዕ ዝኣትዉ ብኾኾብ እዮም ተመሪሖም መጺኦም። እንተኾነ ግና ጌና ኣብቲ ክርስቶስ ዝነበሮ ቦታ ከይበጽሖ እቲ ንነዊሕ መገዲ መሪሕዎም ዝመጸ ኮኾብ ተሰወሮም። በዚ ምኽንያት ካኣ ናብቲ ኣብቲ ዘመን እቲ ገዛኢ ዝነበረ ሄሮድስ ንጉስ ኣትዮም “እንሆ እቲ ዝተወልደ ንጉስ ኣይሁድ ኣበይ ኣሎ፧ ኮኾቡ ብምብራቕ ርኢና እሞ መጺእና “እና
ነዚ ዝሰምዔ ንጉስ ሄሮድስ ኣዝዩ ተሸበረ ፡ካብ ምሽባሩ ዝተላዕለ ካኣ ክፍኣት ሓሰበ ።እንተኾነ ሓሳባቱ መታን ከይፍለጥ ነቶም ይፈልጡ ኢዮም ኢሉ ዝሓሰቦም ሽማሙንትን ፈላጣትን ኣኪቡ ነቲ ሰብ ጥበብ ዝሓተትዎን ዝተዘረብዎን ኩሉ ኣዘንተወሎም።
ንሳቶም እውን እንሆ ኣብ መጽሕፍትና “ኣቲ ቤተልሔም ምድሪ ይሁዳ ንሕዝበይ እስራኤል ዝጓስዮም ሹም ካባኺ ክወጽእ እዩ እሞ ካብ ሹማሙንቲ ይሁዳ ከቶ ኣይትንእስን ኢኺ ዝብል ብነቢይ ጽሑፍ ስለ ዘሎ ኣብ ቤተልሔም ናይ ይሁዳ ኢዩ” ክብሉ ምላሽ ሃብዎ።(ማቴ፪፡፭-፮/2፡5-6)
ብድሕር’ዚ እምበር ንሰብ ጥበብ ኣፋነዎም። ኩሉ እቲ ዝኾነ ፈሊጦም ኣስተብሂሎም ክመጹ ከም ዘለዎም ሓቢሩ ድማ ሰደዶም። እዚ ዝገበረ ከምቲ ኣብ ወንጌል ተጻሒፉ ዘሎ፡ ኣበይ ቦታ ከም ዘሎ ፈሊጡ ንኽቀትሎ እዩ ዝነበረ። ነገራት ጌና ከይኮኑ ከለዉ ዝፈልጥ ሓያል ኣምላኽ ግና መልኣኹ ልኢኹ ብኻልእ ቦታ ከም ዝምለሱ ገበሮም። ሄሮድስ ንዓኣቶም ክጽበ ከሎ ንሳቶም ግን እግዚኣብሔር ንመንገዶም ኣሕጺሩ ብሰላም ናብ ዓዶም መለሶም።
ኣቐዲሙ ዝተረበሸ ሄሮድስ ዘይምምጻእ ሰብኣ ሰገል/ሰብ ጥበብ ተወሲኽዎ ሓረቖቱ ኣዝዩ ነደደ።እታ “ንጉስ ኣይሁድ ኣበይ እዩ ዝውለድ ክንሰግደሉ መጺእና እትብል ቃል ሰብ ጥበብ ካብ ኣእምርኡ ምእላይ ኣበየት።ካብዚ ተበጊሱ ካኣ ነቲ ንዕኡን ንዓለም ብምልእታን ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ካብ ሞት ናብ ሂይወት ከውጽእ ዝመጸ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክስርቶስ ንምቕታላ ኣኃዱ ኢሉ ተበገሰ። ምናልባት ከይቀተልክዎ ክተርፍ ስለ ዝኽእል ኩሎም ህጻናት ክቕተሉ ትእዛዝ ኣመሓላለፈ ከም ውጽኢቱ ካኣ 144,000 ሽሕ ህጻናት ቀተለ (ማቴ፪፡፲፮/2፡16)።
በዚ ግዜ እዚ እዩ እምበኣር ቅዱስ እግዚኣብሔር መልኣኹ ልኢኹ ንጻድቕ ዮሴፍ፡ሄሮድስ ነቲ ሕጻን ክቐትሎ ይደልዮ ኣሎ እሞ ነቲ ሕጻንን ነዲኡን ሒዝካ ናብ ግብጺ ህደም ተመለስ ኢለ ክሳዕ ዝነግረካ’ውን ኣብኡ ጽናሕ ክብል ዝተዛረቦ (ማቴ፪፡፲፫-፲፭/2፡13-15)። ኣቐዲሙ ቅዱስ እግዚኣብሔር ብኣፍ ነቢይ ኢሳይያስ “ወይወርድ እግዚእነ ውስተ ምድረ ግብጽ ተጽዒኖ ዲበ ደመና ቀሊል -እንሆ እግዚኣብሔር ብቕልጡፍ ደመና ናብ ግብጺ ይመጽእ” ኢሉ ዝተዛረቦ ቃል ምእንቲ ክፍጸም ኣብታ ብደመና ዝተመሰልት ቅድስት ድንግል ማርያም ሕቖ ተጻዒኑ ፡እቲ ብፍሉይ ኣካሉ ሰብ ዝኾነ ወልደ እግዚኣብሔር ናብ ግብጺ ተሰደደ (ኢሳ፲፱፡፩/19፡1)።
ንምቕታሉ ዝተሃንደደ ሄሮድስ እንሆ ብዙሓት ወተሃደራት ልኢኹ ንክርስቶስ ደልዮም ከምጽእዎ ንሱ ድማ ብዙሕ ወርቅን ስልማትን ክህቦም ምዃኖም ቃል ኣትዩ ለኣኸ። እዚ ክገብር ከሎ ዮሳ ዝተባህለ ወዲ ዮሴፍ ሓሚሙ ደቂሱ ነበረ እሞ ነዚ ቃል እዚ ምስ ሰምዐ ካብ መደቀሲኡ ተንሲኡ እቲ ሄሮድስ ዝተዛረቦ ኩሉ ንቅድስት ድንግል ማርያምን ንሓላዊኣ ዮሴፍ ምእንቲ ክነግሮም ደድሕሪኦም ጎይዩ ከዱ። እንሆ ካኣ ብቐትሪ ጸሓይ ብለይቲ ካኣ ቁሪ ስለ ዝወድኦም ኣብ ሓደ ቦታ ኮፍ ኢሎም ኣዕሪፎም ከለዉ ረኸቦም። ስምዖን እቲ ንጉስ ሄሮድስ ገይርዎ ዘሎን ንሳቶም ኮፍ ኢሎም ምስ ጸንሕዎን ካብ ልዑል ሻቑሎት ዝተላዕለ “ሄሮድስ ንዓኻትኩም ከርክብ ወተሃደራት ልኢኹ ከሎስ ንስኹም ኣብዚ ኮፍ ኢልኩም!!!” ክብል ብዓውታ ተዛረቦም። ነዚ ዝሰምዐት ርህርህተ ሕልና ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ምድንጋጻ ዝተላዕለ ኣዝዩ መሪር ብኽያት በኸየት ከምቲ ስምዖን ኣረጋዊ ዝበሎ፡ ልባ ብሓዘን ተመልኤ ንብዓት ካብ ገጸ ናብ መሬት ወረደ፤ ኣየ ኣደ ኣምላኽ ክሳዕ ክንድዚ ክትነብዕ ከመይ ዕጹብ ድንቂ ኢዩ!!!። እቲ ንዓለማት ዝምግብ ጸባ ቅድስት ድንግል ማርያም ዝተመገበ፡ ሱቕ ኢሉ ይዕዘብ ነበረ።ንዮሳ ካኣ ከምዚ ክብል ብኣምላኻዊ ቃሉ ተዛረቦ፡” እንሆ ሄሮድስ ሰራዊት ልኢኹ ክደልየኩም ይመጽእ ኣሎ ምባልካ ጽቡቕ ነይሩ እንተኾነ ግና ንወላዲተይ ስለ ዘሰንበድካያ ብሰንክኻ ካኣ መሪር ብኽያት ከም እትበኪ ስለ ዝገበርካያ ፡ክሳዕ ብዳግማይ ምጽኣተይ ኣተንስኤ ዋጋኻ ዝኸፍለካ እምኒ ተተርኢስካ ሙት በሎ”‘ ከም ቃሉ ካኣ እምኒ ተተርኢሱ ሞተ ፡እምኒ መሲሉ ካኣ ተረፈ።
ካብኡ ተንሲኦም ጉዕዝኦም ቀጸሉ።ኣብ ቅድሚኦም ዝጸንሐት ሳግላ ብተኣምር ተኸፊታ ንኹላቶም ኣእተወቶም ኣብኣ ካኣ ተዓቖቡ። እንሆ ኣብ ቅድሚኦም ዝረኣይዎም ወተሃደራት ክሕዝዎም እንተመጹ ክረኽብዎም ኣይከኣሉን።ድምጺ ኣድጊ ይሰምዑ እንተኾነ ኣብ ቅድሚኦም ኣብ ውሽጢ ሳግላ ከለዉ ክርእይዎም ኣይከኣሉን።ብኸምዚ ካኣ ስኢነሞም ናብ ዓዶም ተመልሱ።ሕጂ’ውን ጉዕዝኦም ቀጸሉ። እንተኾነ ነታ ተጻዒኖማ ዝነበረት ኣድጊ ንምሕላፉን ንምስጋሩን ኣዝዮም ኣሸገርቲ ዝኾኑ ሓሙሽተ ዓበይቲ ኣእማን ጸንሕዎም።እንተኾነ ሕጂ’ውን ብተኣምራት ሰገርዎም ድኣ።ቀጺሎም ኣብ ግብጺ ምስ በጽሑ ኩሎም ኮሮቤትን ጎቦታትን ሰገድሉ፡” ምዕረ ትትፌሣሕ ሶብ ተኅዘን ለሕፃን ወላዲቱ ርእያ ዘገብረ ተኣምረ ውስተ ደወለ ግብጽ ኣመ በኣቱ ኣንፈርዐጹ ኣድባር ወሰገዱ ሎቱ” ከም ዝበለ።
ከም ብሓድሽ ጉዕዝኦም ቀጸሉ።እንተኾነ ግን ሰይጣን ቀቅድሚኦም እና ኸደ ንሰባት ክፉእ ከምዝሓስቡን መከራ ከም ዘውርዱሎምን ይገብር ነበረ።፡ኣብቲ መሪሪ ምድረ በዳ ማይ ስለ ዘይነበረ ቅድስት ድንግል ማርያም ኣዝያ ተጨነቐት።ሓዘና ዝረኣየ ጎይታ ግናካብቲ ኮፍ ኢለምሉ ዝነበሩ ከውሒ ጽሩይ ማይ ከም ዝወጽእ ገበረ።” ሰሚዖ ሕፃን ለእሙ ገዓራ ፡ባረከ ኰኩሐ ወአ ንቅዐ ማየ እምታሕተ እግራ ወእምኔሃ ለጽምኣ ትስተይ ኣመራ ” ከም ዝበለ ደራሲ። “ወከመ ኢይስተይዋ ሰብኣ ሀገር ለይእቲ ማይ ኣምረራ ፡ወለር ሁቃን ፈውሰ ወጥዕምተ ገብራ- ነቶም ደቂ ሃገር መራር ንነጋድያን ንገያሾ ከም መዓር ጥዕምቲ ናይ ስጋ ፈውሲ ከም እተውህብ ገበራ።
ዝነበሮ ስንቂ ስለ ዝወድኡ ዝብላዕ’ውን ኣብ ከባቢኦም ስለ ዘይነበረ ዝብላዕ ንእሽተይ ቁራስ እንጌራ እንተረኸቡ ኢሎም ናብ ሓንቲ ትእማን እትብሃል ሰበይቲ በጽሑ ።ንቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ረኣየት ካበይ ዝመጻኺ ኢኺ ፧ ክትብል ሓተተታ።ቅድስት ድንግል ማርያም ካኣ ካብ ምድሪ ይሁዳ ክትብል መለሰት። እንሆ ንስኺ ስራሕኪ ክፉእ ስለ ዝኾነ እምበር ንስኺ ትመስሊ ካብ መጋረጃ ገዛኺ ምወጻኺ ክትብል ብትዕቢት መለሰት። ነዚ ዝሰምዐ ኣረጋዊ ዮሴፍ “ከምዚ ዓይነት ጸርፊ እንታይ ኣድለየ! እንተኣለኪ ክትህብና እንተዘይብልኪ ካኣ ብሰላም እተዉ ክትብልና ኢዩ ዝግባእ “” ክብል መለሰላ። ኰቲባ እትብሃል ኣገልጋሊታ ድማ ካብ ውሽጢ ገዛ መጺኣ እንሆ ንጎይታ ካብ ሕቕፎ ቅድስት ድንግል ማርያም ወስዳ ናብ ምድሪ ደርበየቶ።ሕጂ’ውን ቅድስት ድንግል ማርያም ኣምሪራ ኣልቀሳት ልባ ብጓሂ መልኤ፡ካብ ምድሪ ክተልዕሎ ኢላ ድንን ምስ በለት እንሆ ዮሴፍ “ኅድጊዮ ያርእየነ ኣምላክናሁ-ኣምላኽነቱ ይግለጽ ግደፍዮ ” በላ።እዘን ኣብ ልዕሊ ቅድስት ድንግል ማርያምን ወዳን ግፍዕን መከራ ዘውረዳ ትእማንን ኰቲባን ምድሪ ኣፋ ከፊታ ወሓጠተን።
ካብኡ ወጺኦም ምስ ከዱ’ውን እቶም ብዕለተ ዓርቢ ብየማንን ብጸጋምን ናይ ጎይታ ዝተሰቕሉ ክልተ ሸፋቱ ማለት ዳክረስን ጥጦስን ኣብ መገዲ ተጓነፍዎም።እንሆ ካኣ ሰብኣ ሰገል ዘምጽእሉ ክዳን ጎይታ ገፊፎም ወሰድዎ። ቅሩብ ርሕቕ ኢሎም ግና “እዞም ሰባት ካብ ቤተ መንግስቲ ኢዮም ዝመስሉ ኣዝዮም ካኣ የደንግጹኒ ኣለዉ ስለዚ ክዳኖም ንምለሰሎም” ክብል ጥጦስ ንዳክርስ ተዛረቦ።እዚ ክብሉ ከለዉ ብዓይና ትዕዘብ ዝነበረት ቅድስት ድንግል ማርያም ንወደይ ክቐትሉለይ ኢዮም ቀልጢፍና ንርሓቕ ኢላ ኣምሪራ ኣልቀሰት ጎይታ ግና “ኢትከዐው ደምየ ዘእንበለ ዕለተ ዓርብ ኣቅድሞ- ቅድሚ ዕለተ ዓርቢ ደመይ ኣይፈስስን ኢዩ እንሆ ካኣ ሓደ ብየማነይ እቲ ሓደ ካኣ ብጸጋመይ ክስቀሉ ኢዮም” ክብል ብኣምላኻዊ ቃሉ ኣጸናንዓ።
ጥጦስን ደክረስን በቲ ሓሳብ ተሰማሚዖም ነቲ ዝወሰድዎ ክዳን መለስዎ ፡እንሆ ካኣ ጥጦስ ንጎይታ ተሰኪሙ ንሴፉ ተመሪኲሱ ምጉዓዝ ጀመረ ኣብ መንጎ ግና እታ ሒዝዋ ዝነበረ ሴፍ ኣብ ክልተ ተሰብረት ፡በቲ ዝኾነ ነገር ጥጦስ ኣዝዩ ሓዘነ ጎይታ ካኣ “ኦ! ጥጦስ ኣስተጋብእ ስባራተ ሰይፍከ -ነቲ ዝተሰብረ ሴፍካ ኣላግቦ” በሎ እሞ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ነቲ ዝተሰብረ ሴፍ ከም ቀደሙ ገብሮ።መጠን እቲ ዝጓሃዮ ጥጦስ ኣዝዩ ተሓጎሰ በለ ካኣ “ዝንቱ ህጻን እም ደቂቀ ነቢያት።”
ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ቦታ ናብ ቦታ ክትንቀሳቐስ ከላ ኩሉ ኣተኲሩ ዝጥምታ ዘበለ ንወዳ ዝጸልእ ፡በረኻ እንተኸደት ካኣ ሽፍታ ዝረኽባ ኮይኑ ስለ ዝተሰምዓ እንሆ ናይ ወደይ ደም ክፈስስ ብዓይነይ ካብ ዝርኢ ኣነ ይቐድም ” ይእቲ ትበኪ ወትቤ ቀቲሎትየ ይቅድሙ እምእርአይ ለወልድየ እንዘይትከዐው ደሙ ” ከም ዝበለ ደራሲ ኢላ እና ኣልቀሰት ናይ ቀትሪ ናይ ምድረበዳ ግብጺ ረስንን ምቑተን ለይቲ እቲ ሓያል ቁሪ ናይ ምድረ በዳ ጥሜትን ጽምእን ተጻዊራ ንሰለስተ ዓመትን ፈረቓን(፵፪/42 ኣዋርሕ) ኣብ ስደት ጸንሐት።(ራእ፲፪፡፩-፲፯/12፡1-17)
ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንኹሉ ዝፈጠረ ኣብ ልዑል ዝፋን ዝነብር ዘልኣለማዊ ሓያል ኣምላኽ ከሎ ስለምንታይ ተሰደደ ፧ ስለምንታይከ እዚ ኩሉ መከራን ሽግርን ረኸቦ፧ ዝብል ሓታቲ ክህሉ ግድነት ኢዩ።ቅድሚ ምኽንያት ምስዳዱ ምዝራብና ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ስጋ ሰብ ከየለበሰ ብትእዛዝ ቃሉ ንኣዳም ካብ ባርነት ከውጽኦ ይኽእል ኢዩ።እንተኾነ ግና ኣባና ዘለዎ ፍቕሪ ማዕረ ክንደይ መወዳድርቲ ኣልቦ ምዃኑ ከርእየና ንሞትና ብሞቱ ደምሲሱ ፍጹም ሰላም ሂቡና ኢዩ።
ናብቲ ሓሳብና ክንምለስ ፡ክርስቶስ ኣምላኽና ምስ ኣዴኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ናብታ ብሲኦል እትምሰል ግብጺ ምስዳዱ ብናይ ገዛእ ርእሱ ፍቓድ እዩ።እዚ ኮይኑ ናብ ግብጺ ምስዳዱ ብሃንደበት ዝኾነ ወይ ድማ ከም ቋንቋ ዓለም ብኣጋጣሚ ዝመጸ ኣይኮነን።እንታይ ድኣ ትንቢት፡ምሳሌን ምስጢርን ሰለ ዘለዎ ኢዩ።
ትንቢት፡
“ወይወርድ እግዚእነ ውስተ ምድረ ግብጽ ተጽዒኖ ዲበ ደመና ቀሊል -እንሆ እግዚኣብሔር ብቕልጡፍ ደመና ናብ ግብጺ ይመጽእ”(ት.ኢሳ፲፱፡፩/19፡1) ከምኡ’ውን ንወደይ ካብ ግብጺ ጸዋዕክዎ “(ሆሴ፲፩፡፩/11፡1)ዝብል ቃል ትንቢት ስለ ዝነበረ’ዩ።
ምሳሌኡ
ኣቦታቱ እስራኤል ኣቐዲሞም ናብ ግብጺ ተሰዲዶም ስለ ዝነበሩ ኢዩ።ዘፍ፲፭፡፲፭-፲፮/15፡15-16 ዘፍ፵፮፡፫-፳፯/46፡3-27።ከምኡ’ውን ኪዳን መልከጼዴቅ ንምፍጻም ኢዩ።ማለት ህዝበይ መሓረለይ ኢሉ ምስ ለመኖ ጎይታ “ንወደይ ናብ ግብጺ ምስ ጸዋዕክዎ ከድሕኖም ኢየ” ኢልዎ ነበረ ይብል ቅዱስ ቄርሎስ (መጽሓፈ ሊቃውንት) ።
ዮሴፍ ኣሕዋቱ ኣብ ልዕሌና ክነግስ ጽባሕ’ውን ክገዝኣና ኢዩ ኢሎም ኣብ ልዕሊኡ ብኽፍኣትን ብቕንእን ተላዒሎም ናብ ግብጺ ሸጥዎ።፡(ዘፍ፴፯፡፩-፴፮/37፡1-36)።ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ’ውን እንሆ ካብ ርሑቕ ምብራቕ ዝመጹ ሰብ ጥበብ ” እንሆ እቲ ዝተወልደ ንጉስ ኣይሁድ ኣበይ ኣሎ፧” እና በሉ ኢየሩሳሌም ስለ ዝመጹ ነዚ ዝሰምዔ ንጉስ ሄሮድስ ድማ ንግስነተይ ክምንጥለኒ ፡ሽመተይ ካኣ ክስዕረኒ ኢዩ ብምባል ናብ ግብጺ ከም ዝስደድ ገይርዎ ኢዩ።
ምስጢሩ
ኃይማኖት ኣብ ኩሉ ክለዋወጥ ከሎ ግብጺ ወልድ ዋህድ ብዝብል እምነት ጸኒዓ ከም እትነብር ንምግላጽ ኢዩ፡ ከመይ በታ መዓልቲ እቲኣ ኣብ ማእከል ሃገር ግብጺ መሰውዒ ንእግዚኣብሔር ክትከል ኢዩ። እዚ ካኣ ንእግዚኣብሔር ጎይታ ሰራዊት ምልክትን ምስክርን ክኸውን ኢዩ ተባሂሉ ስለ ዝተነግረ ኢዩ (ኢሳ፲፱፡፲፱-፳/19፡19-20)።
ስለምንታይከ ተሰደ እንተበልና፧
1) ኣዳም ካብ ገነት ተሰዲዱ ስለ ዝነበረ ንዕኡ ካሕሳ ክኸወን ኢሉ ።
2) “ኦ! ዕልው ነጽር ከመ ጒየተ ሕጻን አጒየዮ ለዲያብሎስ” ቴዎዶጣስ ዘዕንቄራ
ናይቲ ሕጻን ስደት ንዲያብሎስ ከም ዘህደሞ(ከም ዘርሓቖ) ኣስተውዕል ከም ዝበሎ ኣጋንንቲ ካብ ልቢ ሰብ ኣውጺኡ ምእንቲ ክሰጉግ እዩ ዝተሰደ።መጽ. ሊቃውንቲ።
ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ስደት ኣብ ግብጺ ጥራሕ ዝተሓጽረ ኣይነበረን።ናብ ሃገርና ኤርትራን ኢትዮጵያን እውን በጺሓ ኢያ።ነቢይ እንባቆም “እግዚኣብሔር ካብ ቴማን እቲ ቅዱስ ካኣ ካብ ከረን ፋራን መጸ።ክብሩ ሰማያት ከደነ ምድሪ ድማ ምስጋንኡ መልኤት።ምንጽብራቑ ከም ብርሃን ነበረ ካብ ኢዱ ጩራታት ወጸ ሓይሉ’ውን ኣብኡ ተሓብአ” ዝበሎ ንኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ።(ት.እንባ፫፡፫-፬/3፡3-4) ፡እቲ ቅዱስ ካኣ ካብ ከረን ፋራን መጸ ከም ዝተባህለ ከረን ፋራን ዝተባህለት ቅድስት ድንግል ማርያም ኢያ። ካብቶም ሰለስተ ቅዱስ ሓደ ቅዱስ ኢየሱስ ክርስቶስ ማኅተመ ድንግልንኣ ከይከፈተ /ብድንግልና/ኣትዩ ማኅተመ ድንግልንኣ ከይከፈተ ወጺኡ’ዩ።ብምቕጻል’ውን ሓላዊኣ ዮሴፍን ኣዲኡ ድንግል ማርያምን እቲ ሕጻን ኢየሱስ ክርስቶስ ሄሮድስ ክሳዕ ዝመውት ሰለስተ ዓመትን መንፍቕን ኣብ ስደት ነበሩ።
ከምቲ ኣብ ወንጌል ነገረ ስደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ተገሊጹ ዘሎ ነባቤ መለኮት ዝኾነ ቅዱስ ዮሃንስ’ውን ኣብ መጽሓፍ ራእይ ጽሒፉ ኣሎ።ኣብዚ ቃል ጥንስቲ ሰበይቲ ዝተባህለት ንኣምላኽ ብድንግልና ዝጠነሰት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኢያ።ጻዕሪ ተታሒዛ ክትወልድ ተጨነቐት ዝበሎ ብናይ ካልኦት ኣንስቲ ልማድ ምዝራቡ እዩ ኣምበር ኣዴናስ እዚ ኩሉ የብላን።ምስ ወለደት ነቲ ውሉዳ ክውሕጥ ኣብ ቅድሚ እታ ክትወልድ ዝቐረበት ሰበይቲ ደው በለ ዝተባህለ ኣብ ሄሮድስ ዝሓደረ ሰይጣን ኢዩ።ራእ፲፪፡፱/12፡9።ንሳ ንኣህዛብ ብጹኑዕ ስልጣኑ ንዝሕልዎም ሓያል ወዲ ተባዕታይ/ወልድ/ወለደት።እቲ ወዳ ካኣ ናብ እግዚኣብሔርን ናብ ዝፋኑን ተወስደ ዝተባህለ ከም ሰብነቱ /ሰብ ብምዃኑ/ ከምዝተሰደደ ኣምላኽ ከም ምዃኑ ካኣ ኣብ የማን ኣቦ ከም ዘሎ ምዝራቡ ኢዩ።ኣብ ግብጺ ሰለስተ ዓመትን ፈረቓን ክትሕሎ ምእንቲ ናብቲ እግዚኣብሔር ዘዳለወላ ቦታ ናብ በረኻ ሃደመት ናብ ደብረ ቁስቋም ካኣ ከደት።
ገበል ዝተባህለ ሰይጣን ኣብ ሄሮድስ ሓዲሩ ንድንግል ማርያም ሰጎጓ።ሓደ ዘመን/ሓደ ዓመት/ ዘመናት’ውን /ክልተ ዓመት/ ፈረቓ ዘመን/ሽዱሽተ ወርሒ/ ብጠቕላላ ሰለስተ ዓመትን ሽዱሽተ ወርሕን ናብ እትሕለወሉ ስፍራ ምእንቲ ክትነፍር ክልተ ክንፊ ናይቲ ዓቢ ንስሪ ተዋህባ።ክልተ ክንፊ ዝተባህለ ነጽሓ ስጋን ነጽሓ ነፍስን እዮም።ምኽንያቱ ኣዴና ንኽልቲኡ ብሓባር ኣጣሚራ ዝሓዘት ኢያ።ኣቦታትና’ውን ከምዚ ገይሮም ነቲ ምስጢር ይገልጽዎ።
ብኣጣቓላሊ ኣዴና ኣብ እዋን ስደታ ብዙሕ መከራ ተቐቢላ’ያ።ናይ ቤተ ክርስቲያን ኣቦ ኣባ ሕርያቆስ ኣብ ቅዳሴ ማርያም ድርሰቱ “ኦድንግልብዘመንርጉምሄሮድስካብሃገርናብሃገርምስኡእናጐየኪምሳኺዝተሰዶስደትኣዘክሪ። ኦድንግልካብኣዕይንትኺናብገጽፍቁርወድኺዝወሓዘመሪርንብዓትኣዘክሪ። ኦ!ድንግልጥሜትንጽምእንመከራንኃዘንንኵሉምስኡዝበጽሓኪጸበባኣዘክሪ።” ዝበለ ነዚ እዩ።(ቅዳሴ ማርያም ቁጽሪ ፻፷፯/167)
ካብ ስደት ምምላስ
ፈጣሪና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ኣንቀጽ ብጹኣን ትምህርቱ ” ምእንቲ ጽድቂ ዝስደዱ መንግስተ ሰማያት ናቶም እያ እሞ ብጹኣን እዮም” ኢሉ ኣሎ (ማቴ፭፡፲/5፡10)።በዚ ዓይነት ንጽድቂ ደልዮም ብስም ኢየሱስ ክርስቶስ ንዕኡ ንምርካብ ዝተሰዱ ብዙሓት እዮም።ናይ ድንግል ማርያም ስደት ግና ፍሉይ ኢዩ።ግዚኡ ከይበጽሐ ከይመውት ምእንትኡ ንስደት ኣብ ቤተልሔምን ኣብቲ ከባብን ዝነብሩ ክልተ ዓመት ዝኾኑን ካብኡ ዝንእስ ዕድመ ዘለዎምን ሕጻናት ካብ ማእከሎም ኣይስኣንን’ዩ ብዝብል ምኽኒት ብሄሮድስ ብሰራዊቱን ተቐቲሎም’ዮም።
ሄሮድስ ድሕሪ ምማቱ ኣብ ግብጺ እንዳተዘዋወረ ከሎ ካብ እግዚኣብሔር ዝተኣዘዘ መልኣኽ ንዮሴፍ ነገሮ።” ተንስእ ንሳእ ሕፃነ ወእሞ ውሑር ውስተ ምድረ እስራኤል ” ተንስእ ነቲ ሕጻንን ነዲኡን ሒዝካ ናብ ምድረ እስራኤል ተመለስ ፡እቶም ነፍሲ እዚ ሕጻን ዝደልዩ ሞይቶም እዮም” በሎ።በዚ ጥቕሲ እዚ ጎይታ ካብ ድንግል ማርያም ዝወሰዶ ስጋ ጥራይ ዘይኮነ ነፍሲ”ውን ከም ዝወሰደ ንርዳእ።
ኣብዚ ቃል እዚ መልኣከ እግዚኣብሔር እቲ ክቐትሎ ዝበለ ሄሮድስ ክንሱ “እቶም ነፍሲ እዚ ሕጻን ዝደልዩ ሞይቶም እዮም” ምባሉ ስለምንታይ ኢዩ እንተበልና ንጉስ ሄሮድስ ምስ ሰዓብቱ ስለ ዝሞተ ኢዩ።
ድሕሪ እዚ ኣረጋዊ ዮሴፍ ከምቲ ቅድሚ ግብጺ ምውራዱ “ክሳዕ ዝነግረካ ኣብኡ ጽናሕ” ዝተባህሎ ቃል መሰረት ግዜኡ ሰዓቱን ምስ ኣኸለ “ተመለስ” ተባህሎ እሞ ተንሲኡ ንድቅድስት ድንግል ማርያምን ነቲ ህጻን ንኢየሱስ ክርስቶስን ሒዙ ናብ ምድሪ እስራኤል ኣተወ።እንተኾነ ኣርኬላዎስ ኣብ ክንዲ ኣቡኡ ሄሮድስ ነጊሱ ስለ ዝነበረ ምንጋሱ ምስ ሰምዔ ናብኡ ምኻድ ፈርሐ።እዚ ዝኾነሉ ካኣ ኣርኬላዎስ ናይ ኣቡኡ ክፉእ ጠባይ ሒዙ ከይጻረሮ በቲ ሓደ ወገን ካኣ ደቆም ዝተቐትልሎም ሰባት እውን በዚ ሕጻን እዚ ምኽንያትዶ ኣይኮነን ደቅና ዝተቐትሉ ኢሎም ከይቋወምዎ ስለ ዝፈርሐ ኢዩ።
ብሕልሚ ተረዲኡ ናብ ገሊላ ከይዱ “ብነቢያት ናዝራዊ ክበሃል ኢዩ” ዝተባህለ ቃል ምእንቲ ክፍጸም ናዝሬት ናብ እትበሃል ዓዲ መጺኡ ተቐመጠ።
1.ናዝራዊ ማለት ንእግዚኣብሔር ዝተፈልየ ማለት ኢዩ።ዘኁ፮፡፩-፳/6፡1-20
-
ወደይ ከም ናዝራዊ ከም ሳምሶን ክበሃል ኢዩ ተባሂሉ ዝተነግረ ትንቢት ምእንቲ ክፍጸም ኣብ ናዝሬት ተቐመጠ።
ክርስቶስ ንሳምሶን ብምንታይ ይመስሎ እንተ በልና፡ሳምሶን ብዝተናዕቀት መሰንገለ ኣድጊ ንጸላእቱ ኣጥፊኡ ኢዩ (መሳ፲፭፡፲፭-፲፮/15፡15-16)። ክርስቶስ ድማ ኣይሁድ ኣጋንንቲ ብዝነዓቕዎ ሞቱ ንሞት ኣጥፊኡ ኢዩ።”በሞቱ ደምሰሶ ለሞት ” ይብል መጽሓፈ ኪዳን ሳምሶን ብሂወቱ ከሎ ካብ ዘጥፍኦም ጸላእቱ ብሞቱ ዘጥፍኦም ጸላእቱ ይበዝሑ (መሳ፲፮፡፴/16፡30)። ክርስቶስ ድማ ቅድሚ ስቕለቱ ካብ ዘጥፍኦም ኣጋንንቲ ብስቕለቱን ብሞቱን ዝጠፍኡ ኣጋንንቲ ይበዝሑ (ቆላ፪፡፲፬-፲፭/2፡14-15)።
-
ናዝሬት ማለት ፍልይቲ ማለት ኢዩ። ወደይ ፍሉይ ምእንቲ ክበሃል ኣብ ናዝሬት ተቐመጠ።”ከመ ይትፈጸም ዘተብህለ ስሙ ለልዑል ቅዱሰ ቅዱሳን” ተባሂሉ ብነቢይ ዝተነግረ ትንቢት ምእንቲ ክፍጸም ኢዩ (ዳኒ፱፡፳፬-፳፭/9፡24-25)።
-
ናዝሬት ማለት አጽቅ (ጨንፈር) ጽጌ ማለት ኢዩ። ወደይ ኣጽቃዊ ጽጌያዊ ምእንቲ ክበሃል ናብ ናዝሬት መጺኡ ተቐመጠ። እንሆ ሰርጸ መንግስት ዝስሙ ሰብኣይ ካብ ቦትኡ ኪጭንፍር መቕደስ እግዚኣብሔር ድማ ክሃንጽ ኢዩ። ተባሂሉ ካብ እግዚአብሔር ብነቢይ ዝተነግረ ትንቢት ምእንቲ ክፍጸም ኢዩ (ዘካ፮፡፲፪/6፡12)። ከመይ ክርስቶስ ንገዛእ ርእሱ ከም ጉንዲ ንምእመናን ከም ጨንፈር ጌይሩ ስለ ዝመሃረ ኢዩ (ኢሳ፲፩፡፩/11፡1, ዮሓ፲፭፡፭/15፡5)።


text:
Radio Erena: 11 July 2019
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ቤንሻንጉል ጉሙዝ ብዝተኻየደ ግጭት ብዉሑዱ ሓሙሽተ ሰባት ተቐቲሎም።
ሺን ሁዋ ንበዓል ስልጣን ጸጥታን ምውሓስ ሰላምን እቲ ዞባ ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀዳመ- ሰንበት ኣብ ከባቢ መተከል ኣብ ዝርከብ ዓዲ ብዝተኻየደ ግጭት፣ ብዘይካ እቶም ዝሞቱ ሓሙሽተ ሰባት፣ ካልኦት 11 እውን ከምዝቖሰሉ ኣፍሊጡ።
እቲ ግጭት ንሓደ ኣብቲ ዞባ ዝርከብ በዓል ስልጣን ንዝወረዶ መጉዳእቲ ሕነ ንምፍዳይ ብዝተላዕሉ ኣዝማዱ ከምዝጀመረ ተሓቢሩ።
ነቲ ኩነታት ንምርግጋእን፣ ተመሳሳሊ ፍጻሜ ከይድገምን ፈደራል ኣኽባር ጸጥታ ናብቲ ቦታ ተዋፊሩ ኣሎ።
ቤንሻንጉል ጉሙዝን ከባቢኡን ተደጋጋሚ ዓሌታዊ ግጭት ዝረኣየ እኳ እንተኾነ፣ እዚ ናይ ዝሓለፈ ቀዳመ- ሰንበት ፍጻሜ ግና ዓሌት ዘንቀሎ ኣይኮነን ክብል እቲ በዓል ስልጣን ጸጥታ ንሺን ሁዋ ኣብ ዝሃቦ ቃል ገሊጹ።
ከምዝዝከር ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ግንቦት፣ ኣብቲ ከባቢ ብዝተላዕለ ዓሌታዊ ግጭት ብዉሑዱ 31 ሰባት ክሞቱ እንከለዉ፣ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ከኣ ካብ ቤት ንብረቶም ተመዛቢሎም እዮም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ብዝለዓለ ናህሪ ተጎሃሂሩ ዘሎ ዓሌት ዝመንቀሊኡ ግጭታት ንምእላይ፣ ሰላም ዝበሃል ፍሉይ ሚኒስትሪ ከምዘቖመ ይፍለጥ።


text:
ኣብ ሶማል ንሰለስተ ዓመታት ብኣልሸባብ ተታሒዙ ዝጸንሐን ብመንጎኝነት መንግስቲ ኤርትራ ንምፍትሑ ጻዕርታት ይካየደሉ ዝነበረን ፈረንሳዊ ኣባል ስለያ ሓራ ንምውጻእ ብኮማንዶ ፈረንሳ ዝተኻየደ ስርሒት ፈሺሉ።
እቲ ደኒስ ኣሌክስ ዝተባህለ ኣባል ስለያ ፈረንሳ፣ ኣብ ሓምለ 2009 ብኣልሸባብ ድሕሪ ምትሓዙ፣ መንግስቲ ፈረንሳ ብመንጎኝነት እቲ ምስ ኣልሸባብ ዝሓሸ ዝምድና ኣለዎ ዝብሎ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ፈረንሳዊ ናጻ ንምልቓቑ ብዙሕ ጻዕርታት ከምዘካየደ ማዕከና ዜና ፈረንሳ ምቕልሐን ኣይርሳዕን።
ቅድሚ ሓያሎ ኣዋርሕ፣ ክልተ ኣባላት ስለያ ፈረንሳ ናብ ኣስመራ ብምዃድ ምስ ክልተ ኣባላት ስለያ ኤርትራ ብሓባራ ምስ ወከልቲ ኣልሸባብ ንምዝርራብ ናብ ሶማል ተበጊሶም ከምዝነበሩን እንተኾነ ኣልሸባብ ካብ ሰለስተ ወገን ብዝተፈነወሉ መጥቓዕቲ ክበታተን ስለዝጀመረ እቲ መደብ ክዕወት ከምዘይክኣለን ሬድዮ ኤረና ኣብቲ እዋን እቲ ምሕባራ ኣይርሳዕን።
ኣልሸባብ ሞቛድሾን ኪስማዮን ካብ ዝርከቦ ሓያሎ ከባቢታትን ካብ ደጀናቱን ተበታቲኑ ፋሕ ድሕሪ ምባሉ’ውን፣ መንግስቲ ፈረንሳ ነቲ ብመንጎኝነት ኤርትራ ጀሚርዎ ዝነበረ ዜጋኡ ናጻ ናይ ምልቓቕ መስርሕ ይቕጽል ከምዝነበረ ዝጠቕሱ ምንጭታት ድማ ጎኒ ጎኑ፣ ፈረንሳ ዜጋኣ ተሓይርሉ ዝነበረ ቦታ ብምጽናዕ ብወትሃደራዊ ስርሒት ናጻ ንምልቓቑ ክትህንድስ ምጽንሓ ይንገር።
እንተኾነ ኣብቲ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ብፍሉያት ኮማንዶ ፈረንሳ ዝተኻየደ ስርሒት፣ እቲ ንሰለስተ ዓመታት ብኣልሸባብ ጅሆ ተታሒዙ ዝጸንሐ ደኒስ ኣሌክስ ከምእተቐትለ ይግለጽ ኣሎ።
እንተኾነ ኣልሸባብ፣ እቲ ፈረንሳዊ ኣብቲ ስርሒት ከምዘይተቐትለን ገና ብህይወቱ ተታሒዙ ከምዘሎን ብምጥቃስ፣ በንጻሩ ሓደ ተወሳኺ ኣብቲ ስርሒት ዝተወግአ ፈረንሳዊ ኮሞናዶ ከምዝማረኸን ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ስርሒት 11 ዕጡቓት ኣልሸባብን ክልተ ፈረንሳውያን ኮሞንዶን ከምእተቐትሉ’ውን ማዕከናት ዜና ይጠቕሳ።
ፕረዚደንት ፈረንሳ፣ እቲ ኣብ ሶማል ዝተኻየደ ስርሒት ከምዝፈሸለ ብማዕከናት ዜና ንህዝቢ ብምሕባር፣ ናይቲ ባዕሉ ብቀጥታ ዝኣዘዞ ዘይተዓወተ ስርሒት ሓላፍነት ከምዝወስድ’ውን ኣረጋጊጹ።
ፈረንሳ ጎኒ ጎኒ’ቲ ኣብ ማሊ ኣንጻር ጥሩፋት ዕጡቓት ኣክሚ ጀሚራቶ ዘላ ወትሃደራዊ ስርሒት፣ ኣብ ሶማል’ውን ኣንጻር ኣልሸባብ ኣተኩርኣ ከተዕቢ ዝቐሰበ እዚ ናይዚ ሳልስቲ’ዚ ዘይተዓወተ ስርሒት፣ ሓደ ካብቲ ዝዓበየ ኣርእስታት ዜና እታ ሃገር ኮይኑ ይርከብ።


text:
ዋና ጽሓፊ ማሕበር ሓፈሻዊ ሰርሓተኛታት ኤርትራዊያን: ስርዓት ህግደፍ ኣፍራይ ሓይሊ ኤርትራ በቲኑ
ዋና ጽሓፊ ማሕበር ሓፈሻዊ ሰርሓተኛታት ኤርትራዊያን ኣቶ መሓመድዓሊ ፈቕሒ ነቲ ኣዕናዊ ፈተነታት ስርዓት ኣስመራ ኣብ ምብራቕ ሱዳን ዝግበር ዘሎ ነቒፉ።ኣቶ መሓመድዓሊ ፈቕሒ ኣካይዳን ኣቐራርባን ስርዓት ህግደፍ ባህሊ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ምስ ሱዳናዊያን ዘለዎም ዝምድና ዘየንጸባርቕ እዩ ኢሉ።”ክሊቲኦም ህዝብታት ብኩሉ ሸነኻቱ ታሪኻዊ ምትእስሳር ዘለዎም እዩ” ክብል ነቲ ነባርን ጥቡቕን ዝምድና ኣስሚርሉ።
ኣቶ መሓመድዓሊ ፈቕሒ ትማሊ ምስ ጋዜጣ ኣልሓያት ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ ማሕበር ሓፈሻዊ ሰርሓተኛታት ኤርትራዊያን መርገጺኡ ኣንጻር እቲ ስርዓት ብምንጻር ኣብ ጎኒ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ደው ከምዝበለ ኣነጺሩ።ንሱ ስርዓት ኣስመራ ጥንቂ ናይዘይምርግጋእ ጎራብትና ከምዝኾነ ሓቢሩ።እቲ ስርዓት ብኹሉ ሽነኻt ኩናት ምውልዑ ንኤርትራን ህዝባን ከምዘይርብሕ ብምጥቓስ ማሕበር ሓፈሻዊ ሰርሓተኛታት ኤርትራዊያን ነቲ ኣዕናዊ ፖሊስታት እቲ ስርዓት ኣብ ዝተፈላለዩ ኣህጉራዊ ኣኼባታት ስርሓተኛታት የጋልጽ ምህላዉ ሓቢሩ።
ፖሊስታት ስርዓት ህግደፍ ንኤርትራን ህዝባን ካብ ዞባውን ኣህጉራውን ርክባት ንጺልዋ ኣሎ ድሕሪ ምባል እቲ ስርዓት ሃዋሁው ሽቕለት ኣልቦነት ንኽፍጠርን እቲ ዝሰርሕ ሓይሊ ሃገሩ ገዲፉ ናብ ካልእ ሃገራት ብፍላይ ናብ ጎራብቲ ሃገራት ተበታቲኑ ምህላዉ ሓቢሩ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2998


text:
“ዋዕላ ብራስለስን ድቡቕ ፖለቲካዊ ኣንፈቱን ኣመኻኽትኡን” ብጊላይ ቃሉ /ወዲ-ቃሉ/
ራብዓይን ናይ መወዳእታን ክፋል
4.ተራ ስቪካዊያን ማሕበራት፡- ስቪካዊያን ማሕበራት ብሓፈሻ፡ ኣብ ደምበ-ተቓውሞ ርኡይ ፖላቲካዊ ተሳትፎን ዝርኤ ኣወንታዊ እጃምን እናበርከታ ከምዝመጻ ዘይሕባእ ሓቂ እዩ። እቲ ኣወንታዊ ፖለቲካዊ ተራ ክጻወቱ፡ ከበርክቱ ዝበቕዑ ድማ “ስቪካዊያን ማሕበራት ፖለቲካዊ ፕሮግራም ስለ ዘይብለን ኣብ ፖለቲካዊ መድረኻትን ዋዕላታትን ክሳተፋ የብለንን…” ዝብል ዓበይቲ ዕንቅፋታት ናይ ትምክሕትን ጽበትን ኣረኣእያታት ብምብዳህ፡ ስለዝኾነ ዓቢ ግምትን ኣድናቖትን ክወሃቦ ዝግባእ ተራን ኣበርክቶን እዩ በሃላይ እየ።
ኣብዚ ግዜ’ዚ ንደምበ-ተቓውሞ /ንቓልስና/ ዝፈታተን ብመንገዲ ዋዕላ ብራስላስ ኣቢሉ ኣብ ዘጋጠመ ህሞት ድማ ብትብዓት ዝመከታን ዝምክታ ዘለዋ እየን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቶም ብሕቡእ ናብ ዋዕላ ብራስለስ ዘምርሑ ውልቀ ኣካላተን፡ ከምዘይውክልወን ብወግዒ መግለጺ ብምውጻእን ቅልጡፍ /ዕቱብ/ ናይ ዲስፕሊን ስጉምቲ ምውሳደን፡ ኣብ ፖለቲካዊ ውድባትና ብጭቡጥ ኣብ ኤ.ዲ.ኪ. ዘይተረእየን ዘይተወስደን ናይ ምእራም ስጉምቲ ምርኣየን ዝተባባዕ ነገር’ዩ። እዚ ኸኣ ኣብ ዕላምአንን፡ ኣሰራርሐአንን ጽኑዓት ምዃነን ዝገልጽ ስነ-ምግባር እዩ። ስለዝኾነ ክድገፍን ክበራታዕን ብኻልኦት ተቓለስቲ ተቐባልነት ረኺቡ፡ ናይ ቓልሲ ኣሰራርሓ ባህሊ ክኸውን ዘለዎ እዩ።
ኣብ መወዳእታ ክብሎ ዝደሊ ነገር እንተሃለወ፡-
- ወደብቲ ዋዕላ ብራስለስ ዝመጽእዎ ፖለቲካዊ ተርእዮ ዕላምኡ ብኣንፈት ደረጃ ክርአ ከሎ፡ ብጣዕሚ ሓደገኛ ስለዝኾነ በዚ ክሳብ ሕጂ ክካየድ ዝጸንሐ መኸተ ዝተሳዕረን ኣብፈቱ ዝለወጠን ስለዘይኮነ፡ እዚ ፖለቲካዊ ባእታ’ዚ ማዕረ ማዕረ ቃልስና ክጓዓዝ ዝኽእል ዕላማ ዘለዎ ስለዝኾነ፡ ከም ወቕታዊ ስራሕ ከይርኣና ምእንቲ ሃገራዊ ሓድነትናን፡ ፍትሓዊ ዕላማናን ክንብል፡ ብእስትራተጂካዊ ኣገባብ ቃልሲ ክስዓር ከምዝኽእል ኣሚና ክንቃለስ ኣለና ይብል።
- ነቲ ዘጋጠመ ፖለቲካዊ ኣዛራቢ ዛዕባ መዕለቢ ንምግባር፡ ኣብ ዝተፈተነ ኣገባብ ኣቀላልሳ ክንጥቀመሉ ዝጸናሕና ብመርበብ ኢንተርነት፡ ፓልቶክ ኦፍ ሩምስን ብስቱር ጥራሕ ስለዝነበረን ዘሎን፡ ዋላ’ኳ ከበርክቶ ዝጸንሐ ናይ ብድሆ ተራ ልዑልን ዝጠቅም እንተኾነ፡ ቦታ ናይ እሩምን ግሉጽን ኣገባብ ኣቀላልሳ ዝትክእ ስለዘይኮነ ግን ውሱንነት ኣለዎ እዩ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብቲ ተረኽቦ ጥራሕ ዝተሓጽረ ስለ ዝኾነ፡ ብኣንፈት ደረጃ’ውን ዓቢ ጉድለት ኣለዎ እዩ። ስለዝኾነ ቃልስና ኣብ ውሱናት ተረኽቦታት ከይተሓጽረ፡ ንኩሉ መዳያዊ ቃልስና ዘማእዝን ብኣንፈት ደረጃ’ውን ኣማዕድዩ ዝረኣየ ክኸውን ይግባእ በሃላይ እየ።
- ኣብ ምሕደራ ፖለቲካዊ ፍልልያት ብዝምልከት ኣብ ምክብባርን ምቅብባልን ዝተሰረተ ንጹር ዝምድናን ምዕቡል ፖለቲካዊ ባህሊ ክህልወናን ክኽእል፡ ካብ ምሽፍፋንን ምንሕሓፍን ናጻ ዝኾነ፡ ብርእሰ-ምትእምማን ብግሉጽ ባህሊ ናይ ቃልሲ ከነማዕብልን ከነደልድልን ኣለና። ውልቀ-ሰባት፡ ውድባት ከይኩርዩ፡ ከይቅየሙ ወይ ዕንቅፋት ከይፈጥሩልና…ወዘተ ብምባል /ክኽበሩን መሰሎም ክሕለወሎምን ዝግባእ እኳ እንተኾነ/ ልዕሊ ናይ ህዝብን ሃገርን ዕላማን ጠቕምን ክረኣዩን ክኽበሩን ግን ዝግባእ ከምዘይኮነ፡ ኣብ ሂወት ቃልስና ኣቓልቦ ክረክብ ዝግበኦን ብተግባር ክንሰርሓሉን ኣለና። ግጉይ ርእይቶ ንዝሓዙ ወገናት ግሉጽ መረዳእታ ክንህቦም ኣለና፡ ኣብ ጉጉይ ርእይትኦም እንተድኣ ጸኒዖም ድማ እምነታት ተነጺሩ ክቕመጥ ምግባርን እሩም ቃልሲ ከካየደሉን ኣለዎ ይብል።
- ኣብ ውድባትና ብሰንኪ ዋዕላ ብራስለስ ዝፈጠሮ ግጉይ ኣገባብ ኣተዓዳድማን፡ ምስጢራዊ ፖለቲካዊ ትሕዝትኡን ተፈጢሩ ዘሎ ፍልልይን፡ ምስሕሓብን መዕለቢ ክረክብ ይኹን፡ ክእለ ዝከኣል፡ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ዘለዎ ኣሉታዊ ኣሰር /ንሕጂ ይኹን ንመጻኢ/ ብግልጺ ምርድዳእን፡ መፍትሒ ክረክብ ወይ ተነጺሩ ክቕመጥ ዘኽእል ንቃልስና ዝጠቅም ክፋት መድረኻት ምኽፋት ቅኑዕ ስለዝኾነ፡ ካብ ብመርበብ ኢንተርነትን ካልእን ብምጥቃም ሰለማዊ ኲናት ምክያድ ሓሊፍና፡ ናብ ክፉትን ሓላፍነታውን ድሞክራስያውን ኣገባብ ቃልሲ ክንሰጋገር ይግባእ። ካብ’ዚ ወጸኢ ከምዝቐነናዮ ምቕጻል፡ ንቃልስና ምብዳልን እሱራት ናይ ፍሉያት ተርእዮታትን ምኻን ስለዘስዕብ፡ ሓፋሽ ህዝቢ’ውን ቅኑዕ ርእይቶ፡ ነቲ ዕላማ ዝጠቅም ፈልዩ ክርእን፡ ብምሉእ ሓይሉን ብነፍሰ-ምትእምማንን ክቃለስ ስለዘየኽእሎን፡ እሱራት ናይ ተረኽቦታት ክንከውን የብልናን። ኣብ ኩሉ መዳያዊ ቃልስና ዓቢ ትኹረት ጌርና ክንቃለስ ኣለና። ከምኡ ክንገብር እንተዘይኪኢልና ግን ኣደዳ ግጉያት ርኢቶታትን ኣካላትን ኮይና ክንዕነድ ስለዝገብር ተመራጺ ኣይኮነን ይብል።
- ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ኣብ መንጎ ኣባላቱ ኣብ’ዚ ወቕታዊ ፖለቲካ ኮይኑ ዝጸንሐን ዝቕጽል ዘሎን ጉዳይ፡ ብዝተነጸረ ክግምግምን መፍትሒ /መወገኒ/ ክገብረሉን ይግባእ። በዚ ዘለዎ ዝተሓመሰ ኣገባብ ክቕጽል ግን ንቓልሲ ብዓቢኡ፡ ንደምበ-ተቓውሞ ድማ ብቀረባ ኣሉታዊ መንፈስ’ዩ ዝዘርእ ዘሎ። ካብዚ ንምልቓቕ ድማ ወላኳ ንኤ.ዲ.ኪ. ብቐዳምነት ዝምልከት እንተኾነ ብዕላማ ደረጃ ግን ንኹሉ ንዲሞክራስያዊ ለውጥን ድሕነት ህዝብን ሃገርን ዝቃለስ ዝምልከት ስለዝኾነ ብሓባር ሓጋዚ ቓልሲ ከነካይደሉ ዝጠልብ ሓባራዊ ውራይ ምኻኑ ኣቓልቦ ሂብና ክንቓለሰሉ ዘለና ጉዳይ እዩ።
ኣብዚ ካብ ጉዳይ ኤ.ዲ.ኪ. ከይወጻእኩ ኤዲኪ ክዉግኖ ዝግብኦ ውሽጣዊ ጉዳይ እንተሃለወ ኣብ ቀጽሪ ኤ.ዲ.ኪ. ዝርአ ዘሎ ውደባታት ናይ ሸነኻት ዝመስል ዘንጸባርቕዎ ዘለዉ ናይ ስኽፍታ ፖለቲካዊ መንፈሳት እዩ። ንሱ ኸኣ ኤ.ዲ.ኪ. ጽላል ብምግባር “ብስም ሓድነት ክንገብር ኢና” ብምባል ዝርአ ዘሎ ውድብ ምንቕስቓሳትን ኣብ ሕድሕዱ ዘርእዮ ዘሎ ምንሕናሕን ምትህልላኽን ዝፈጥሮ ዘሎ ስኽፍታን እዩ። ዝኾነ ውድብ ኣባል ኪዳን ምስዝመስሎ ውድብ ኣባል ኪዳን ይኹን ካብኡ ወጻኢ ንኻልኦት ውድባት ብዘይጻባእ ኣገባብ ሓድነት ክገብር ይኹን ናብኡ ዘብጽሖ ውደባ ክፈጥር ዘይጋሃስ መሰሉ እዩ። ይኹን’ደኣምበር ምስካልኦት መሓዙት ውድባት ዘለዎ ዝምድናን ስምምዕን ብዘይሃስን ብዘየዐንቅፍን ክገብሮ ይግባእ። ካብዚ ወጻኢ ንካልኦት መሀደድን መተናኸፍን ክጥቀመሉ ግን መሰል የብሉን።
እዞም ኣባላት ኤ.ዲ.ኪ. ኮይኖም ፍሉይ ናብ ሓድነት ከብጽሖም ውዳባ ዝገበሩ ውድባት ብወግዕን ብቐጥታን፡ እዚ ብሎክ’ዚ ከምዚ ጌሩ ወይ ገሊጹ ኢልካ ንምዝራብ ዘጸግም እኳ እንተኾነ፡ ብዘይ ቀጥታውን ብተዘዋዋርን ብደረጃ ውልቀ ኣካላት ብስውርን ግሉጽን ኣገባብ ናብ ሕድሕድ ዝወናጨፍ ዘሎ ተኽታዂ`ፖለቲካዊ ርኢቶታት ዘይሓጋዝን እዩ። እዚ ተርእዮታት እዚ ክውገድ ዝሕግዝ ስራሕ ብኤ,ዲ.ኪ. ክወስድ ድማ ሓጋዚ ይመስለኒ።
ከምዚ ዘለዎ ክቕጽል ዕድል እንተተዋሂብዎ ግን ናብ ሕማቕ ደረጃ ከምርሕ ስለዝኽእል /ድሮ ኣብ ባይታ ኣሉታዊ ኣንፈት እናኣመተ ስለዝኾነ/ ንተመሓዘውቲ ውድባትናን ምሕዝነታዊ ቃልስናን ዘይሓጋዚ ስለዝኾነ በዚ ዘንጸባርቐሉ ዘሎ ደረጃ ክርአን ንምእላዩ ጻዕሪ ክካየደሉ ዘለዎ እዩ በሃላይ እየ። ኤ.ዲ.ኪ. ዓውዲ ናይ ተሃላለኽቲ ውድባት ክኸውን ኣይግባእን እዩ።
6. እዞም ልዕል ክብሉ ዝጠቐስኩዎም ነጥብታትን ካልኦትን እናሰላሰልና፡ ከም እዋናዊ ኣገዳሲ ዕማም ናይ ቃልሲ ተጌሩ ተታሒዙ ዘሎ ምግባእ ሰፊሕ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕዋት ንኤ.ዲ.ኪ.ን ንስቪካዊ ማሕበራትን…ወዘተ ጥራሕ ዝምልከትን ንዓኣቶም ዝሕደግን ስለዘይኮነ፡ ኩሎም ኣብ ደምበ-ተቓውሞ ዓሲሎም በብዓቕሞም ጨቓኒ ስርዓት ህግደፍ ንምውጋድ ዝቃለሱ ዘለው ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ስንቅስቓሳት፡ ኣገደስቲ ውልቀ-ሃገራውያንን፡ ምሁራትን፡….ወዘተ ስለዝምልከት ሓቢርና ንምዕዋቱ ክንቃለስ ኣለና። ካብ ዝተፈላለየ ዕላማን ምኽንያታትን ብምብጋስ ክርአ ዝኽእል ዓንቃፊ ሓሳበት ብምስዓር ክንቃለስ፡ ሃገራዊ ዓቕምታት ተቐራሪቡን ተአማሚኑን ክቃለስ ዘብቕዖ ምሕዝነትን ምውህሃድን ከረጋግጽ ክኽእል ሎሚ ካብ ናይ ዝሓለፈ ግዜ ንላዕሊ፡ ርእሰ ነጻነትና ኣረጋጊጽና ዓቲብና ክንቃለስ ኣለና ይብል።
ሃገራዊ ዓቕምና ምጥርናፍን ምሕያልን ቀዳማይ ጻዕርና ይኹን
ጊላይ ቃሉ /ወዲ-ቃሉ/
Short URL: https://english.farajat.net/?p=157


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ: ብዛዕባ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብኣቦ መንበርነት ሓው ወልደየሱስ ዓማር ዝምራሕ ሸነኽ ካብ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ምስሓቡ ኣመልኪቱ ዝወጸ መግለጺ
ማእከላይ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ኣብ ህጹጽ ኣኼባኡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ወሽጢ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተኸስተ ምፍንጫል ኣመልኪቱ ኣብ ዝመያየጠሉ ዝነበረ ህሞት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብሓው ወልደየሱስ ዓማር ዝምራሕ ሸነኽ ብዕለት 23 ጥሪ 2011 ካብ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ምስሓቡ ብዕሊ ኣዊጁ፡፡ ኣብዚ መግለጺ እዚ ካብ ምምስራት ሃገራዊ ምሕዝነት ኤርትራ ኣትሒዙ ክሳብ ሕጂ ኣብ ዘሎ ጊዚያት ብርክት ዝበሉ ኣብ ሓቅታት ዘይተመርከሱ ክስታት ደርዲሩ ምህላው ማእካላይ መሪሕነት ተገንዚቡ፡፡ ብዛዕባ እዚ ናይ መስሓቢኡ ኢሉ ደርዲሩዎም ዘሎ ምኽንያታት እዚኣቶም ብዝምልከት ከኣ ኤ.ዲ.ኪ ከም ተደላይነቱ እናረኣየ ኣብ ቀጻሊ መብርሂ ክህበሉ እዩ፡፡
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ሕጂ ብኣቦ መንበርነት ሓው ወልደየሱስ ዓማር ዝምራሕ ሸነኽ ነቲ ንመላእ ደንበ ተቓውሞ ንምጥርናፍ ሃገራዊ ዋዕላ ክጋባእ ብሓድነታዊ ጉባኤ ኤ.ዲ.ኪ ዝተወሰነን ብማእከላይ መሪሕነትን ፈጻሚት ቤት ጽሕፈትን ኣብ ተግባር ክውዕል ዝተወጠነን ክዕንቅፍ ከም ዝጸነሐን ውጽኢቱ ከም ዝነጸገን ዝፍለጥ እዩ፡፡ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን እዚ ሸነኽ እዚ ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዙ ካብ ክኽተሎም ዝጸነሐ ፕሮፖጋንዳዊ ናይ ጸለመ መጥቃዕታት ብምርሓቅ ኣብ መድረኻት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን እዚ ሓደገኛ ኣንፈቱ እዚ ብምግምጋም ጉድለታቱ ንኽእርም ብተደጋጋሚ ከተሓሳስብ ጸኒሑ እዩ፡፡ ኤ.ዲ.ኪ ብሕጋውን ፖለቲካውን መንገዲ ቅድም ይኹን ሕጂ ተሳትፎ ሓፋሽ ህዝብናን ተቃለስቲ ሓይልታቱን ክዓዝዝ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ከም ዓቅሙን ወድዕነቱን ክቃለስ ዝጸነሔን ዘሎን እዩ፡፡ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን እዚ ማእከሉ ገይሩ እዋናዊ ገድላዊ ዕማማቱ ኣብ ምስልሳል ድኣ እምበር እዚ ሰልፊ እዚ ኣብቲ ከም ቀንዲ ውራዩ ተታሓሕዝዎ ኣብ ዘሎ ናይ ምንጽጻግን ዘይሃናጺ ምውድዳርን ናይ ጸለመን ቆይቅን ዓዘቅቲ ተሸኽሉ ማእዝኑ ክስሕትን ካብ መስመሩ ከውጽእን ዝግበር ኣካይዳታት ከም ቀንዲ ቀዳማይ ውራዩ ገይሩ ከምዘይርእዮ ሕጂ እውን ደጊሙ ይገልጽ፡፡ ኩሎም ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ዝቃለሱ ዘለው ሓይልታትን ምንቅስቓሳትነ ሲቪካዊ ማሕበረሰባትን ህዝብና ካብ ዝሓልፎ ዘሎ ስቓይ ቀልጢፉ ንኽገላገል ንእዋናዊ መድረኻዊ ዕማማት ተጋድሎና ንምዕዋት ኩልና ካብ ማንም ጊዜ ንላዕሊ ብንጥፈት ክንዋሳእ ማእከላይ መሪሕነት በዚ ኣጋጣሚ እዚ ይጽውዕ፡፡
ማእከላይ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን እዚ ሰልፊ እዚ ካብቲ ሰፊሕ ጽላል ሃገራዊ ግንባር ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ምስሓቡ ምኽንያታዊ ገይሩ ኣይወስዶን፡ መፍትሒ እዩ ኢሉ እውን ኣይርእን፡፡ ንክህልዎ ዝኽእሉ ካልኣዊ ፍልልያት ብካልኣዊ ደረጃ ብምሓዝ ኣብ ክሊ እዚ ሓባራዊ ስምምዕ ናይ ሓባር መደብ ዕዮ (ቻርተርን) ቁዋምን ማእከሉ ገይሩ ብሓባራዊን ካዕባውን ብቀጻሊ ዝካየድ መስርሕ ናይ ልዝባትን እንካን ሃባን ጉዕዞ ናይ ቃልስን ክጽዕት ዝግባእ ድኣ እምበር እቲ ዝወሰዶ ናይ ምንስሓብ ምርጫስ መሰረታዊ መፍትሒ ከምዘይኮነ ማእከላይ መሪሕነት ርእዩ፡፡ ስለዝኾነ ኸኣ በዚ ኣጋጣሚ እዚ ሕጂ እውን እንተኾነ ዳግም ክርእዮን ብእሩም ናይ ሓድነትን ቃልስን ኣገባባት ክሕዞን ምስቲ ኩሉ ክህልዎ ዝኽእሉ ፍልልያት ኣብ ምጥርናፍ ደንበ ተቓውሞ ኣውንታዊ እጃሙ ክጻወት ናብ ክጋባእ ዝዋደድ ዘሎ ሰፊሕ ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ክሳተፍን ተርኡ ከበርክት ማእካላይ መሪሕነት ይጽውዕ፡፡
ማእከላይ መሪሕነት
ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን
24 ጥሪ 2011
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2087


text:
ካብ ዕለት 16 ክሳብ ዕለት 24 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ኣብ መላእ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን፥ ሰበኻታትን ቁምስናታትን ኣብ ናይ ጳጳሳውያን መናብርተ ጥበብን ተቛማትን ነቲ ዕለት 24 ግንቦት 2015 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይሴባሕ ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ ዓዋዲት መልእኽቲ ዝኽሪ ሓምሻይ ዓመት ምኽንያት ዝተፈላለዩ ኣብ ምክንኻን ናይ ሓባር ቤትና ዘተኵረ መንፈሳውን ባህላውን መደባት ክካየድ ምዃኑ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ጃዳ ኣኵይሊኖ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ነዚ ምኽያት ገይሮም ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 3 መጋቢት 2020፥ “ተኸሲቱ ንዘሎ መሓድሮኣዊ ቅልውላውን ናይ ምድሪን ድኻታትን ገዓር መልሲ ምሃብ ይጽናሕ ክበሃል ዘይግብኦ ተግባር እዩ” ዝብል ሓሳብ ኣማእኪሎም ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ዝሓበራ ኣኵይሊኖ ኣስዒበን፥ ኣብቲ ካብ ዕለት 16 ክሳብ ዕለት 24 ግንቦት 2020 ዓ.ም. ዝካየድ “ዓለም ሓቆፍ ቅነ ይሴባሕ” ንዝሳተፉ ኵሎም፥ መሓድሮ ብምክንኻን ንናይ ምድርን ድኻታትን ገዓር ሓደራ መልሲ ንሃብ ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ናይ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት መጻኢ
ቅዱስነቶም በዚ ዓለም ለኻዊ ጐስጓስ ይሴባሕ ምኽንያት ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ፥ ልክዕ ኣብቲ ዓዋዲ መልእክቲ ከምዝበልዎ፡ “ንመጻኢ ወለዶ እንታይ ዓይነት ዓለም ኢና ሕዲግናሉ ክንሓልፍ እንደልይ” ዝብል ሕቶ ኣቕሪቦም፡ ኣብቲ ዓዋዲ መልእኽቲ፡ “እንታይ ዓይነት ዓለም ጥራሕ ዘይኰነ እንታይ ዓይነት ትርጉም ሕይወትን ንሓደ ሕብረተሰብ መሰረት ዝዀኑ እንታይ ዓይነት ክብርታትን ኢና እንሓድገሉ ዘሎና” ዝብል ሕቶ እውን ኣቕሪቦም ከምዝነበሩ ዝዝከር ኰይኑ፡ ነዚ ሕቶ ዘቕርቡ ከኣ “ኵሉ ፍጥረት ናይቲ ሕይዋይ ኣምላኽ ስራሕን ፍቓድን” ብምዃኑ እዩ እንክብሉ ኣብሪሆም፡
ህልው ኵነታት ካቶሊካዊ ማሕበረሰብ
ዓለም ሓቆፍ ቅነ ይሴባሕ ምስ ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ዝሓልይ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ምትብባዕን ምታሕብባርን ዝካየድ ኰይኑ፡ ዓለም ሓቆፍ ካቶሊካዊ ናይ ከባቢ ኣየር ሓልዮ ምንቅስቓስን፡ ዝተፈላለያ ኣብ መዳይ ምክልኻልን ምክንኻንን ፍትጥረትን ተፈጥሮን ጐስጓስ ዘካይዳ ካቶሊካውያን ማሕበራትን ማሕበረሰብን ዘተሓባብር እውን ምዃኑ ኣኵይሊኖ ሓቢረን።


text:
ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት/UNHCR/ኣብ ዝሓለፍ ዓርቢ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ዕላዊ ከምዝገበሮ ኣብዚ ኣብ ዝሓለፉ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ጥራሕ ዝበዝሑ ኢትዮጵያዊያን ዝርከቡዎም 30 ሽሕ ስደተኛታት ኣብ የመን ምእታዎም ገሊፁ’ሎ።
ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ዓመታት ቁፅሪ ናይ ዝስደዱ ሰባት ንምፍላጥ ክንሰርሕ ፀኒሕና ካብ 2006 ጀሚሩ ብድምር ዳርጋ ፍርቂ ሚሊዮን ሰባት ካብ ቀርኒ ኣፍሪካ ተጓዕዞም ኣለው ምስበሉ እቶም ወሃቢ ቃል ኣድሪያን ኤድዋርድስ ‘’እቲ መንገዲ ብጃልባ ዝፍፀም ብምዃኑ ኣዝዩ ሓደገኛን እዩ።ቁፅሪ ይስደዱ ናይ ዘለው ሰባት እውም ኣዝዩ ይውስኽ እዩ ዘሎ።’’
እቶም ስደተኛታት ዝስደዱሉ ምኽንያት ኣብ ሃገሮም ብዘሎ ፀገምን ብቁጠባዊ ምኽንያታትን ምዃኖም እቶም ወሃቢ ቃል ሓቢሮም።
ሰባት ኣዙዩ ሓደገኛ ብዝኾነ ኣገባብ ብጀልባ ብምጉዓዝ ንዓርሶም ንዘይሕጋዊያንን ገበነኛታትን ኣስገርቲ ሰባት ኣሕሊፎም ይህቡ ኣለው ዝበሉ ኤድዋርድስ ኣብ ገሊኡ ድማ ገና ናይ ማይ ጉዕዝኦም ከይወድኡ ኣብ ወሰን ማይ ከምዝድርበዩን ህይወት ከምዝጠፍአን ሓቢሮም።ሰባት ግዳያት ግፍዒ ይኾኑ ምህላዎም ከምዘሻቕሎምን ንምሕጋዝ እውን ኣፀጋሚ ይኸውን ከምዘሎን እቶም ወሃቢ ቃል ገሊፆም።


text:
Radio Erena: 09 October 2020
ብሰንኪ ተቓውሞ ተወላዶ ብሄረ ቤጃ፣ ንጥፈታቱ ደው ኢሉ ዝጸንሐ ወደብ ፖርት ሱዳን፣ ስሩዕ ኣገልግሎታት ክህብ ከምዝጀመረ ንኣማሓዳሪ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ዓብዱላሂ ሻንጋራይ ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
እቲ ንኣስታት 2 መዓልታት ስርሑ ድው ኢሉ ዝጸንሐ ወደብ ፖርት ሱዳን፣ ካብ 7 ጥቅምቲ ኣትሒዙ ስርሑ ከምዝጀመረ’ዩ ተገሊጹ።
እቲ ወደብ ምሉእ ብምሉእ ንጥፈታቱ ከምዘይጀመረ ዘመልከቱ ካልኦት ወገናት ድማ፣ እቲ ናይ ነዳዲ ተርሚናል ጥራይ ከምዝተኸፍተ ጠቒሶም።
ኣብ ፖርት ሱዳን ዝተጀመረ ኣድማ ከምዝሃደአ እኳ እንተተገልጸ፣ ወጥርን ምትፍናን ገና ከምዘይሃድአ ዝተፈላለዩ ምንጭታት የመልክቱ።
ወደብ ይኹን ናብ ወደብ ዘእቱን ዘውጽእን መንገድታት ክኽፈት እንተኾይኑ፣ መንግስቲ ሱዳን ንሕቶ ተወላዶ ብሄረ ቤጃ ምላሽ ክህብ ኣለዎ ክብሉ’ዮም ወደብቲ እቲ ኣድማ ዝጠቕሱ።
ወኪል መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳንን መራሕቲ ብሄረ ቤጃን፣ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ብኣካል ተራኺቦም ክዘራረቡ ትጽቢት ኣሎ።
ኣብ ዞባ ምብራቕ ሱዳን ዝርከቡ፣ ብሄረ ቤጃ፣ ብዘይካ’ቲ ብመንግስቲ ንዝተመደበሎም ካብ ቀቢላ ቤን ዓሚር ዝኾነ ኣማሓዳሪ ምቅዋሞም፣ ክሳብ መሰል ርእሰ ውሳኔ ዝጠልብ ሕቶታት’ዮም ኣልዒሎም ዘለዉ።
==============


text:
ኣፈ ጉብኤ ቤት ምኽሪ ዩናይትድ ስቴትስ ጆን ቦይነርን መራሒት ኣባላት ቤት ምኽሪ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ ናንሲ ፐሎስን ሎማዕንቲ ሰሉ ምስ ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ኣብ ዋይት ሃውስ ድሕሪ ምርኻቦም እዮም ነዚ ዝገለፁ።
ዩናይትድ ስቴትስ ናይ ሶሪያ ፕሬዝዳንት በሽር ኣል-ኣሳድ መጥቓዕቶም ጠጠው ናይ ምባል ተኽእሎ ኣለዋ፣እቲ ስጉምቲ ንኻልኦት እውን መጠንቀቕታ ከሕልፍ ኣለዎ ኢሎም ቦይነር።
ፐሎሲ ብወገንን ሶሪያ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ምጥቃማ ንስልጡን ባህሪታት ዝጠሓሰ እዩ ምስ በላ ዩናይትድ ስቴትስ መልሲ ክትህብ ኣለዋ ኢለን።
ገሊኦም ኣፅዋራት ዘሰቅቕ ሞት ዘስዕቡ ጥራሕ ከይኮኑስ ኣብ ኢድ ኣብ ግጭት ዘይኣተው ወገናት ኣትዩ ከም እስራኤል፣ጆርዳንን ቱርኪን ንዝኣመሰላ መሻርኽትና ሓደጋ ክፈጥር ዝኽእሉን እውን እዮም ኢሎም ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ።
ዩናይትድ ስቴትስ ንናይ ሶሪያ ተቓወምቲ ዓቕሚ ዘሕይል ሰፊሕ ዝበልዎ ስትራተጂ ከምዘለዋ እውን ሓቢሮም ኦባማ።


text:
ምሩጽ ፕረዝደንት ትራምፕ ሩሲያ ኣብ ዝሓለፈ ሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ኢዳ ምእታዋ ኣሚኖም ኣለው።
ሩሲያ ኣብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምርጫ ኢዳ ምእታዋ ዝኣመኑ ምሩጽ ፕሬዝዳንት ዶናድ ትራምፕ ናይ ሩሲያ ፕሬዝዳንት ቪላድሚር ፑቲን እንተድኣ ፈቲዮምኒ ግን ከም ፀጋ እምበር ከም ሓጥያት ኣይርእዮን እየ ኢሎም።
ኣብ ቅድሚ 250 ጋዜጠኛታት ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዝሃብዎ ፈላማይ ጋዜጣዊ መግለፂ ፑቲን ኣብ ክንዲ ንሂላሪ ክሊንተን ንዕኦም ዝድግፉ እንተድኣ ኮይኖም ስልጣን ምስሓዙ ኣብ ዓለምለኸ መድረኽ ኣብ ልዕሊ ሩሲያ ብርቱዕ መርገፂ ከምዝሕዙ ትራምፕ ገሊፆም።
ንሶም ብተወሳኺ ምስ ሩሲያ ፋይናንስያዊ ምትእስሳር ወይ ረብሓ የብለይን እውን ኢሎም። "ምስ ሩሲያ ዝኣተኹዎም ናይ ንግዲ ስምምዕ የብለይን፤ናይ ሩሲያ ዕዳ የብለይ" ኢሎም ኣለው።
ፑቲን ኣብ ልዕሊ ኣሜሪካ ናይ ኮምፒተር ስለያ ክካየድ ኣዚዞም ዝብል እምነት ሰበስልጣን ስለያ ኣሜሪካ ብዝምልከት ዝተሓተቱ ትራምፕ "ፑቲን ከምኡ ክገብሩ ኣይነበሮምን" ክብሉ መሊሶም።
ዶናልድ ትራምፕ ክልተ ኣወዳት ደቆም ዶናልድ ትራምፕ ጂኒየርን ኤሪክን ንኩሎም ዓለምለኸ ውራያት ንግዶም ከምዝመርሑ እውን ኣፍሊጦም።
‘ብዛዕባ ዝሰርሑዎ ውራይ ንግዲ ምሳይ ኣይዘራረቡን፣ኩሉ ነገር ደቀይ ብምሉኡ ክቆፃፀሩዎ የረክቦም ኣለኹ።’ ኢሎም ኣለው።
ትራምፕ ናይ መወዳእታ ጋዜጣዊ መግለፂ ዝሃቡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 27 ሓምለ ነይሩ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ክቡራት ኣንበብቲ!
ሎሚ ብዛዕባ ሰዲግ ዝዘርጋሕኹዎ ጽሑፍ፡ ስዒቦም ካብ መላእ ዓለም፡ ካብ ዝተፈላለዩ ዜጋታት ዝበጸሓኒ ሓበሬታ፡ ምስ ኣብ ኢደይ ዝርከቡ ገለ ተወሰኽቲ ጭብትታት ሓዊሰ ክፍንወልኩም፡፡ ብፍላይ ኣብ ትሕቲ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ውሽጣዊ ጸጥታ ብምኳን፡ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ንብዙሓት ዜጋታት ዘጥፍአን ዘሳቐየን ሌ/ኮ ዑስማን ኣቡጠዊላ ዝምልከት ሓበሬታ፡ ብዙሓት ሰዲዶምለይ ኣለው፡፡ ንኹሉኹም ግዱሳት እንዳመስገንኩ ሕጂ ናብቲ ቀንዲ ሓሳብ ከስግረኩም፡፡
ዑስማን ኣቡጠዊላ፡ ካብ ሚሒር ጭካንኡ ዝብገስ ብዙሓት ሰባት “ሓደ ኢዱ” ኢሎም ዝጽውዕዎ፡ ብዘይ ቅድመ ኩነት ንሰባት ክሃርም ኢዱ ወስ ምባል ዝቐንዖ፡ ምርድዳእ ዘይፈቱ፡ ኢሂን ምሂን ዘይፈልጥ: ሓላፊ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ‘ዩ፡፡ እታ ”ሓደ ኢዱ” ትብል ሳጓ ዝለገበቶ’ውን፡ ሓደ ግዜ ንሱ እንተጸፊዑካ ንምትሳእ ከቢድ ስለዝኾነ’ዩ፡፡ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ፡ ማዕረ ክንዲዚ ገኒኑ ክወጽእ ዝገበሮ ቀንዲ ምኽንያት፡ ብሓደ ገጽ ኣብ ጉዳይ “ጀሃድ” ዝነበሮ ኣበርክቶ ኮይኑ፡ ብካልእ ወገን ከኣ፡ ንሓላፊ ጸጥታ ምክትታል ዶባት ኮ/ል ዮናስ ብጹእኣምላክ፡ ብብላዕን ብካልእን ሒዝዎም ስለ ዝነበረ’ዩ፡፡ በዚ ምኽንያት ኣብ ዝተመደበሉ ቦታ ዜጋታት ብረሃጾም ዘጥረይዎ ሃብቲ ክዘምት፡ ብቐትሪ ኣብ ማእከል ህዝቢ ሰብ ክርሽንን፡ ፈቖዶ ኣንደራት ብዙሓት መናእሰያት ከሕቅቕን ዋላ ሓደ ያዕ ዝብሎ ሰብ ኣይነበረን፡፡
ዑስማን ኣቡጠዊላ ርእሱ ከቕንዕ ኣብ ዝጀመረሉ ኣብ 1990ታት፡ ብስምስም ጀሃድ ዝረኸቦ “ተቐባልነት” ተጠቒሙ፡ ማዕረ ሓደ ጀነራል ንነብሱ ቆጺሩ፡ ዘይወግዓዊ ኣኼባታት እንዳካየደ፡ ብሓፈሻ ህዝቢ ጋሽ ባርካ ብፍላይ ከኣ ህዝቢ ተሰነይ ዝህድድን ዘበሳብስን ዝነበረ እሙን ኣገልጋሊ ምልኪ’ዩ፡፡ ኣባጓይላ ኢሳይያስ ኣብ መፋርቕ 2000 ካብ ግዜ ናብ ግዜ እንዳተጋደደ ዝመጸ ጉዳይ ስግረ ዶብ ንምግታእ፡ ዘውረዶ ናይ “ተኪስካ ቅተል” መምርሒ ድማ፡ ንኣቡጠዊላ ካብቶም ድላዩ ክገብር ምቹእ ባይታ ዝፈጠርሉ መምሪሒታት ሓደ ኔሩ፡፡ ብምኽንያት ስግረ ዶብ ንዝደለዮ ሰብ “ሓሲብካ! ኣስጋራይ! ተሓባባራይ! ሰምሳሪ! ፓይሎት!….” ዝብሉ ኣስማት እንዳጠቀዐ፡ ብዙሓት ዜጋታት ብምውንጃል ኣጥፊኡን ኣሕቂቁን’ዩ፡፡ ካብ ዝተልኣኹለይ ገለ ኣብነታት ክጠቅስ፡
• ቢንያም ፈሪዕ ዝተብሃለ ተምሃራይ ዩንቨርሲቲ ነበር፡ “ኣስጋራይ!” ተባሂሉ 2006 ምስተተሓዘ ሓደ ዓመት ክእሰር ድሕሪ ምግባር፡ ኣብ 2007 በዓል ብርሃነ ግርማይ፡ ተከስተን ቀሺን ዝበሃሉ ኣባላቱ ሊኢኹ ክርሸን ጌርዎ ‘ዩ፡፡
• ጉዳይ ስግረ ዶብ ማዕረ ኣብ ሊብያን ማልታን ተባጺሑ፡ ኣብ ዝነበረሉ እዋናት ብዙሓት ዜጋታትና ካብ ማልታ ተታሒዞም፡ ናብ ኤርትራ ምስ ተመለሱ’ውን፡ ብስም “ምጽራይ” ካብ’ቶም ዝመመዮም ብዙሓት ዜጋታት ንገሊኦም “ገበነኛታት” ኢሉ ክርሸኑ ገይርዎም ‘ዩ፡፡ ካብዚኣቶም ኣስመሮም ዝተብሃለ ተምሃራይ ዩንቨርሲቲ ዝነበረ ወዲ ዓዲ ንፋስን፡ ዳኒኤል ዝበሃል ወዲ ኣስመራን (ቤት ሙዚቃ ዝነበሮ) ካብ ኣስመራ ከባቢ ቦቸፊላ ብርሃነ ጆንጋራንግ (ኣባል ስርሒት 05 ነበር) ምስ ሓዞም፡ ብቐጥታ ናብ ኣቡጠዊላ ተላኢኾም፡ ድሕሪ ከቢድ መርመራ፡ ኣብ ወርሒ 10. 2007 ተረሺኖም ’ዮም፡፡ ስድራ ናይዞም ክልተ ግዳያት ደቆም ክሳብ ሕጂ ኣበይ ከምዘለው ዝፈልጡ ኣይመስለንን፡፡
• ብ11 መጋቢት 2006 እውን፡ ብትእዛዝ ኮ/ል ዮናስ ብጹእኣምላክን ኣቡጠዊላን፡ ሓደ ከም ናይ ደርግ “ቀይሕ ራዕዲ” ዓይነት ዘሕዝን ፍጻመ ኣብ ተሰነይ ተፈጺሙ ‘ዩ፡፡ በቲ ዕለት ንህዝቢ ተሰነይ፡ ሃንደበት ናብ ሩባ ጋሽ ኮብኪቦም ወሲዶም፡ ኣብ ሓደ ቦታ ኮፍ ምስ ኣበልዎ፡ ክልተ ኢዶምን እግሮምን ብመቑሕ ዝተኣሰሩ መንእሰያት፡ ካብ ማኪና ኣውሪዶም ኣምጽኦም፡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተምበርኪኾም ኮፍ ከምዝብሉ ድሕሪ ምግባር፡ “እዞም ትርእይዎም ዘለኹም ሰባት ብተደጋጋሚ ስግረ ዶብ ክሰርሑ ዝጸንሑ’ዮም፡፡ ብተደጋጋሚ ክእረሙ ዝተውሃቦም መጠንቀቕታ ንዒቖም ስለ ዝቐጸሉ፡ ኢድና ኣርኪብዎም፡፡ ሕጂ ናይ ሞት ፍርዲ ተወሲንዎም ኣሎ፡፡” ድሕሪ ምባል ሙሉእ ኣስማቶምን ታሪኽ ህይወቶምን ኣንቢቦም፡ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ረሺኖምዎም፡፡ እቲ ሓደ ደበሳይ ሃብተስሉስ (ወዲ ሃብተስሉስ) ዝባሃል ስድርኡ ኣብ ተሰነይ ዞባ ሽዕብ ዝነበሩን እንዳ ጥሕኖ ዘላቶምን ኮይኑ፡ ወዲ 24 ዓመት መንእሰይ ኔሩ፡፡ እቲ ካልኣይ ከኣ ወዲ 21 ዓመት ተወላዲ ብሄር ትግረ ኮይኑ ስድርኡ ተቐማጦ ዓሊጊደር’ዮም፡፡
እዞም ክልተ መንእሰያት ካብ ኣቀታትልኦም ንላዕሊ፡ እቲ ኣኣዩ ዘሕዝን ሬስኦም ምስ ውዕይ ደሙ፡ ብማኪና ተጸይሮም ስድርኦም ከይፈለጡ፡ ነናብ ኣፍደገ ገዝኦም ምድርባዮምን ህዝቢ ተኣኪቡ ከይቀብሮም በዓል ኣቡጠዊላን ዮናስ ብጹእኣምላክን ምእዛዞምን’ዩ፡፡ ማዕረ ማዕሪኡ ተስፋ ዘስንቕ ድማ፡ ህዝቢ ተሰነይ ንትእዛዛት እዞም ግፍዐኛታት ጥሒሱ፡ ቅድሚኡ ኣብ ተሰነይ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ብዝሒ ህዝቢ፡ ነቶም መንእሰያት፡ ብስነ-ስርዓትን ጸሎተ ፍትሓትን ምቕባሩ ‘ዩ፡፡ በቲ እዋን ኣብ ተሰነይ ኩሉ ህዝባዊ ትካላት ተዓጽዩ፡ ኩለን ኣውቶቡሳት መገሸአን ደው ኣቢለን ነይረን፡፡ (ኣነ ውን ከም ሳክቲዝም ኣብቲ እዋን ካብ ውሽጣዊ ጸጥታ ዞባ ጋሽባርካ ሓንቲ ጉጅለ ተዳሊያ ኣብ ቀብሪ እቶም ግዳያት ብሕቡእ ክትጸናጸን ተዋፊራ ምንባራ እዝክር)፡፡
በቲ እዋን ሕርቃንን ሕራነን ህዝቢ ሰማይ ዓሪጉ ስለዝነበረ ንምርግጋእን፡ ድሕሪ መርሸንቲ’ቶም ክልተ መንእሰያት፡ በዓል ኣቡጠዊላ ከይሓነኹ፡ ህዝቢ ተሰነይ “ንኽመሃርን ስግረ ዶብ ንኽጠፍእን” ብዝብል ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ርእይቶኡ ክህብ ሓቲቶምዎ፡፡ ኣብ ሞንጎ እቲ ኣኼባ ሓደ ወዲ 75 ዓመት ኣቦ ከምዚ ዝስዕብ ቃል ሂቦም፡ “ኣነ ደጊም ወዲ 75 ዓመት እየ፡፡ ኣብ ተሰነይ ተወሊደ ዝዓበኹ፡ 4 ባንዴራ ናይ ገዛእቲ ሓይልታት ዝረኣኹ፡ ኣብ ጀብሃ ውን ተጋዳላይ ዝነበርኩ ሰብ እየ፡፡ ተሰነይ ኣብ መዋእላ ከምዚ ዓይነት ግፍዕን ፍጻመን ሪኣቶ ኣይትፈልጥን፡፡ እሞ ከኣ ብደቃ! ሎሚ ንመጀመሪያ ግዜ ሪኢና፡፡ እዞም ኣብ ቅድሜና ተረሺኖም ንሪኦም ዘለና ቆልዑት፡ ዋላ ኣይንውለዶም ’ምበር ደቅና ንዓኻትኩም ከኣ ኣሕዋትኩም ’ዮም፡፡ እቲ ሰሪሖምዎ ዝበልኩምና፡ ብሓቂ ሰሪሖምዎ ድዮም? ኣይሰርሕዎን? ካብ ኣፎም ስለ ዘይሰማዕና፡ ንፈልጦ የለን፡፡ ንስኹም ኢኹም ትነግሩና ዘለኹም፡፡ ዋላ ፈጺሞምዎ እንተኾኑ’ውን፡ ከም ቀደምኩም ኣብ በረኸኦም ዘይትቐትልዎም፡፡ ንጸላኢ’ውን ሕጂ ኢኹም ዕድልን ሓይልን ዝሃብኩምዎ፡፡ በዚ ኣገባብ እዚ ዝእረም ጌጋ ዝህሉ ኣይመስለንን፡፡ ተጋጊኹም ኣለኹም! ዞም ደቀይ! ድሕሪ ደጊም ከይድገም ሓደራ ይብል፡፡” ክብሉ ተዛሪቦም ነይሮም፡፡
ብሓፈሻ ግፍዕታት ኣቡጠዊላን ዮናስ ብጹእኣምላክን፡ ብፍላይ ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ ተጸብጺቡ ኣይውዳእን፡፡ ኣብ ወርሒ 6/2009 ካብቶም ንሰፋራ ኢሎም ናብ ቃጨሮ ዝወረዱ ህዝቢ፡ ሓንቲ ጓል በሪሁ ዳኘው ትባህል ውልቀ ሰብ፡ ሰብኣያ ኣብ ደገ ስለዝነበረ፡ ደቃ ሒዛ ናብ ዓዳ (ካበቢ ጾረና) ተመሊሳ ናብ ኢትዮጵያ ክትሰግር ምስተታሓዘት፡ ተኣሲራ ናብ ተሰነይ ተወሲዳ፡፡ በቲ እዋን ዮናስ ብጹእኣምላክ ተረኪቡ፡ ን4 ደቃ ናብ እንዳ ኣባሓጎታቶም ፋሕ ክብሉ ብምግባር ንዓኣ ከኣ ንኣቡጠዊላ ኣረኪቡ ቀጥቂጡ ናብ ኣብ ናቕፋ ናብ ዝርከቡ ሓለፍቲ (መብዛሕትኦም መሳርሕቱ እዮም) ከም መጋቢት ኮይና ክተገልግል ሰዲድዋ፡፡
ዑስማን ኣቡጠዊላ ብጀካ መርሸንቲን፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞም ግፍዕታትን፡ ኣብ ኮንትሮባንዳን፡ ኣብ ምስግጋር ደቂ ሰባት’ውን ዝዓበየ እጃም ነይርዎ ‘ዩ፡፡ ብፍላይ ምስ ሓለፍቲ ምክትታል ዶባት ብምትእስሳር ክሳብ ሓማሽ ከሬብን ቶጋንን ዝበሃል ከባቢታት ምብረቕ ሱዳንን ምዕራብ ኤርትራን ዝተዘርግሑ ናይ ኮንትሮባንዳ ዋህዮታት ነይሮምዎ፡፡ ፈለማ ምክትታል ዶባት ክቖውም እንከሎ ብብ/ጀነራል ተኽለ ማንጁስ እንዳተመርሐ፡ ኣብ ዶባት ኤርትራ ዝካየዱ ዘይሕጋዊ ምንቅስቓሳት ንምክትታልን፡ ብሸነኽ ጋሽባርካ ዘለው ድማ ንተቓወምቲ ሱዳንን ራሻይዳን ከምኡ ውን ንተቓወምቲ ምብራቕ ሱዳን (ብሄረ ሃረንድዋ፡ ናይ ጆንጋራንግን ዳርፉርን) ንምኹስኳስ ተባሂሉ ዝቖመ ኣሃዱ’ዩ፡፡ እቲ ኣብ ሱዳን ዝነበረ ምንቅስቓስ ምስ ቀሃመ፡ ኣሃዱ ምክትታል ዶባት ተኽለ ማንጁስ፡ ኮ/ል ዮናስ ብጹእኣምላክን ከምድላዮም ዝገብርዎ ስለዝኾነ ብቐጥታ ናብ ስገረ ዶብ፡ መሸጣ መንእሰያት፡ መሸጣ ኮላሊት፡ መሸጣ ኣጽዋርን፡ ዝምታ ጥሪትን እዩ ተጸሚዱ ጸኒሑ፡፡ (ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ ኣብ ዞም ጉዳያት ብፍላይ ተኽለ ማንጁስ ዝነበሮ ተራ ኣብ ካልእ እዋን ዝገልጸልኩም ኮይኑ ንሎሚ ናብቶም ካብ ኣንበብቲ ዝተልኣኹለይ ሓበሬታት ክቕጽል)
ኣቡጠዊላ ኣብ ኮንትሮባንዳን መሸጣ ደቂ ሰባትን ዝነበሮ ናይ ረብሓ ምትእስሳር ከይፍለጥ ብዝተኸኣሎ መጠን ነቶም ኣንጻሩ ዝቖሙ ውልቀ ሰባት’ውን “ጀሃድ” እንዳበለ ኣጥፊእዎም’ዩ፡፡ ኣብ ሱዳንን ኣብ ተሰነይን፡ ኣብ ምስግጋር ዝነጥፉ ናይ ባዕሉ ጉጅለ ሰምሰርቲ ኣዋፊሩ፡ ማእለያ ዘይብሉ ኣታዊታት ይረክብ ነይሩ፡፡ ካብቶም ዘዋፈሮም ሰምሰርቲ ሓበሬታ እንዳተቐበለ፡ ንካልኦት ኣስገርቲ ብፍሉይ ስርሒት እንዳዓፈነ፡ የጽንት ነይሩ፡፡ ንኣብነት ሓደ ኣኑር ዝተብሃለ ሕደርባይ “ኣስጋሪ” ተባሂሉ ምስ ተትሓዘ፡ ተኸስተን ቀሺን ዝተብሃሉ ኣባላቱ፡ ምስ መርመርዎ ኣብ መርመራ ሽም ናይ ኣቡጠዊላን ኣብ ስግረዶብ ዘለዎ ምትእስሳርን ብምጥቋሙ፡ ጸብጻብ ምስ በጽሖ ንክርሸን ኣዚዙ ንጽባሕቲኡ ተረሺኑ’ዩ፡፡ በቲ እዋን ሓደ ኣቤል ዑሞር ዝበሃል ወዲ ስውእ ተጋዳላይ ኣዲኡ ኣስቴር ትበሃል ነባሪት ተሰነይ ኣብ ምስግጋር ከም ዝነጥፍ ተጠርጢሩ ብማህረምቲ ፓራላይዝ ክኾን ገይሩ ኣብ መወዳእታ ናብ ቤት ማእሰርቲ ዓላ ተደርቢዩ፡፡
ብካልእ ወገን፡ ኣቡጠዊላ ብጉልባብ ስራሕ፡ ኣብ “ሱዳን ኣለው” ምስ ዝበሃሉ ሱዳናውያን ኣስገርትን ቀርሰንትን፡ ኣዚዩ ጥቡቕ ናይ ረብሓ ምትእስሳር ነይርዎ ‘ዩ፡፡ ንኣብነት ኣብ ሱዳን ናቱ ቀንዲ ተሓባባራይ ኮይኑ፡ ማዕረ ገዝኡ ብጋርዲ ዝሕሎ፡ ብዙሓት ዜጋታትና ክሳብ ሲናይን ማእከላይ ባሕርን ዘሰጋገረን ዘጋፍዐን፡ ጃዕፈር ተገላዊ ምስ ዝበሃል ሱዳናዊ ፍሉይ ርክብ ነይረዎ፡፡ ጃዕፈር ተገላዊ ብመገዲ ኣቡጠዊላ ኣቢሉ፡ ከም ድላዩ መንቀሳቐሲ እንዳተውሃቦ፡ ብፒክኣፕ ማኪና ክሳብ ውሽጢ ተሰነይ፡ ኣለቡ፡ ኣቑርደት፡ ኣስመራ ኣትዮም ዝደለይዎ ሰብ ዝወስዱ ኣባላት ነይሮምዎ፡፡ ብተወሳኺ እዚ ጃዕፈር ተገላዊ ዝበሃል ምስ ናይ ተኽለ ማንጁስ ውዱባት ዝነበሩ ምስ በዓል ጀማል ሙሳ (ወዲ ሙሳ)፡ መድሃንየ፡ ኣንገሶም ወጅሃይን ካልኦትን’ውን ናይ ረብሓ ምትእስሳር ነይርዎ፡፡ (ብዛዕባ እዞም ኣስገርቲን መሓውራቶምን ዝምለከት ሓበሬታ ከም ኣገዳስነቱ ሓደ መዓልቲ ክፍንወልኩም እየ፡፡)
ኣቡጠዊላ ኣብ ሱዳን ብፍላይ ከኣ ኣብ ከሰላ ዝነብሩ፡ ኣሰናይን ሳሚ ሱልጣንን ምስ ዝተብሃሉ ዕሉላት ኣስገርቲ’ውን ናይ ረብሓ ምትእስሳር ነይርዎ፡፡ ብፍላይ ኣሰናይ ዝተብሃለ ከም ጠንቋላይ ዝፍለጥ ውልቀሰብ፡ ምስ ብዙሓት ኤርትራውያንን ኣስገርትን ኣቡዓብደላ ምስ ዝበሃል ናይ ሲና ፍሉጥ ተቐባሊ ጥቡቕ ርክብ ዝነበሮ ኮይኑ፡ ማዕረ ኣብ ገዝኡ ብዙሓት ስደተኛታት ሓይሩ፡ ናብ ራሻይዳ ዘረክብ’ዩ፡፡
ብቐጥታ ምስ ኣብ ሱዳን ዝካየድ መስርሕ ምስግጋር ምትእሳር ዘለዎ፡ ንሓደ ዑስማን ሃደሮ ዝበሃል ሰብ እውን ክርሸን ገይርዎ ‘ዩ፡፡ እዚ ሰብ ብሓደ ገጽ ምስ ኣቡጠዊላ ብፐርሰንተጅ ይሰርሕ ዝነበረ ኮይኑ፡ ብካልእ ወገን ከኣ ምስ በዓል ኣሚነን ወዲዛራን ዝበሃሉ ኣባላት ጸጥታ ባረንቱ ይሰርሕ ነይሩ፡፡ (ብዛዕባ ዞም ክልተ ሰባት ኣብ ሳክቲዝም ሓደ መዓልቲ ክፍኖ ‘ዩ) ደሓር ብሰንኪ ኣብ ሞንገኦም ብዝተፈጠረ ላሕኺ ሓበሬታ ንምጥፋእን ዘረባ ከየጋፍሕን ስለዝፈርሁ፡ ነንባዕሎም “ሕኸኸኒ ክሓከካ” ተባሂሎም ጨውዮም ረሺኖምዎ፡፡
ኣብ ዝምታ ካብ ኢትዮጵያ ዝሰግራ ዝነበራ ጥሪት’ውን ኣቡጠዊላ ረብሓ ነይርዎ’ዩ፡፡ ኣብዚ መስርሕ ሓለፍቲ ምምሕዳር ዞባን ን/ዞባን፡ ሓለፍቲ ምክታተል ዶባትን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ከይተረፉ ተቖማጢዖም ስለዝነበሩ፡ ኣቡጠዊላ’ውን ምስ’ዞም ኣካላት፡ ብዝተፈላለየ መልክዕ ናይ ረብሓ ምትእስሳር ነይርዎ ‘ዩ፡፡ ኣብዚ ጉዳይ ሓደ ሃብቶም ዝተብሃለ ወዲ ዓዲኣባዕረ ካብ ኢትዮጵያ ብዙሓት ጥሪት ዘሚቱ ናብ ኤርትራ ይኣቱ ነይሩ፡፡ ምስዚ መንእሰይ እውን ነተን ዝመጻ ጥሪት ሸይጦም ይጥቀሙ ነይሮም፡፡ ብተመሳሳሊ ኣብ ሓደ እዋን ኣቦይ ኣብርሃለይን ሽመንዲን ዝተብሃሉ ትግራዎት ብዝሒ ዘለወን ጥሪት ሒዞም ምስ ሰገሩ፡ ዑስማን ኣቡጠዊላ ተረኪቡ፡ ነቶም ሰባት ኣሲሩ ድሕሪ ገለ መዓልታት ነተን ጥሪት ኣትሪፉ ብመንቀርቀር ኣቢሉ ናብ ዓዶም ክምለሱ ገይርዎም’ዩ፡፡
ዑስማን ኣቡጠዊላ “ንገበነኛታት ኣዕቒብክን፡ ሓቢእኽን፡ ተሓባቢርክን፡ ክትሰግራ ሓሲብክን” እንዳበለ ክንደይ ደቂኣንስትዮ ከምድልየቱ ዘራኸሰን ዘበላሸውን ሰብ እውን እዩ፡፡ ብፍላይ ክሰግራ ዝተረኸባ ደቂ ኣስመራ ክተሓዛ እንከለዋ ምስ ብርሃነ ጆንጋራንግ ኮይኖም ብሓባር ከምድላዮም ይምርምርዎንን ይጋሰሱወንን ነይሮም፡፡ ንኽብሪ እተን ደ/ኣንስትዮ ኢለ ኣስማተን ካብ ምርቋሕ ዋላ እንተተቖጠብኩ ክሳብ ሕጂ 23 ናይ ዝኾና ደ/ኣንስትዮ ዝርዝር ኣስማት በጺሑኒ ኣሎ፡፡
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ!
ብምኽንያት ዛንታ ሰዲግ፡ ነቲ ኣዚዩ ብህዝቢ ተሰነይ ዝተፈንፈነ ኣቡጠዊላ፡ ስለ ዘልዓልኩዎ ክሳብ ሕጂ ማእለያ ዘይብሉ ሓበሬታ ናባይ ይውሕዝ ’ሎ፡፡ ከከም ኣገዳስነቱ ኣብ ቀጻሊ መደባት ከቕርበልኩም ክፍትን እየ፡፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ካብ ዝርከቡ ምንጭታት ደንጊዮም ካብ ዝበጽሑኒ እዋናዊ ሓበሬታት ሓደ፡ ንህልው ኩነታት ኣቡጠዊላ ዝምለከት’ዩ፡፡ ተኽለ ማንጁስ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣደርሰር ምስ ዳጎኖ፡ ብተኸታታሊ መርመራ ክገብርሉ ንዝተልኣኹ ኣባላት “ኣነ ብናይ ተኽለ ልኡኻት ዘይኮነስ ብዘይ ሻራውያን ሰባት ክምርመር እየ ዝደሊ” ብምባል ቃሉ ንምሃብ ፍቓደኛ ከይኮነ ጸኒሑ ነይሩ፡፡ ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ኮ/ል መሓሪ ጸጋይ ከይተረፈ ከዘራርቦ ፈቲኑ ኣይተሳኸዓሉን፡፡
ኣብ ኣደርሰር ነብሱ ሓቂቑ ንልዕሊ ክልተ ዓመት ምስተኣሰረ፡ ደሓር ናብ ሓሽፈራይ ተዛዊሩ፡፡ ኣብተን ናይ ሓለፍቲ ዝተብሃላ ክፍልታት ተኣሲሩ ከም ፍታሕ ኣብ ኣፍ ደገ ክውዕል ተገይሩ ነይሩ፡፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ሓሽፈራይ’ውን መስሓቕ እሱራት ኮይኑ ዳርጋ ናብ ጽላለ ገጹ ኣምሪሑ ነይሩ፡፡ ካብ ዝተኣሰረሉ ዕለት ጀሚሩ ብዙሓት መሳርሕቱ ብፍላይ ከኣ ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ኮ/ል ወልደዝጊ ባህታ፡ ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ዞባ ደቡብ ሌ/ኮ ኪዳነ በርሀ (ርእሶም)፡ ሓላፊ ጨንፈር ጸረ ስለያ ዞባ ጋሽባርካ ሜጀር ገብረትንሳኤ ገብረሃንስ (ቅኑዕ)፡ ሓላፊ ጨንፈር ጸረ ብልሽውና ሌ/ኮ ወልደርፋኤል ተኽለ (በርሀ)፡ ሓላፊ ተኸላኻሊ ጸጥታ ሓለዋ (Positive intelligence) ሌ/ኮ ዓሊ እድሪስ (ዓሊ ሊሎ) “ክንደይ ጀሃድ ዘጥፍአን ብዙሕ ሃገራዊ ሚስጢራት ዝፈልጥን ሰብ ኣሲርና ናብ ጸላኢ ንልውጦ ኣለና” እንዳበሉ ክሓትሉን ክሕለቕሉን ጸኒሖም ‘ዮም፡፡ ኣብ መወዳእታ ብ/ጀነራል ስምኦን ምስ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ተዘራሪቡ ንኽፍታሕ ተወሲንሉ፡፡ ኣብ ባንኪ ብዝተፈላለየ ኣስማት ዘቕመጦ ገንዘብን ዝሰርሖ ኣባይትን ተሃጊሩ ብትእዛዝ ቤ/ጽ ፕረሲዳንት ኣብ ቀረባ ተፈቲሑ ‘ሎ፡፡
ብኢንቦክስ ካብ ዝመጸኒ ሓበሬታ ከምዝሕብሮ ድማ: ኣቐዲሙ ኣብ ተሰነይ እንዳ ዚንጎ ከባቢ ንስድራ ስውኣትን ስንኩላንን ሓገዝ ተባሂሉ ዝተዓደለ፡ ደሓር ኣቡጠዊላ መንጢሉ ብስሙን ካልኦት ስድራቤቱ ክጥቀመሉ ዝጸንሐ መሬት ተሓዲጉ፡ ምስተፈትሐ ኣብ ተሰነይ ኣብ ዞባ ሰውራ ብምምሕዳር እንዳ እኽሊ ተዓዲልዎ፡ ሕጂ ከም ተራ ዜጋ ብርብዒት እኽሊ እንዳገዝአን እንዳሸጠን ኣብ ሞንጎ እቲ ዘጋፍዖ ህዝቢ ደኒኑ ይነብር ከምዘሎ ‘ዩ፡፡ ኣባጓይላ ጥፍኣት ከምቲ ልሙድ ድሕሪ ገለ እዋናት ኣልዒሉ ናበይ ከምዝውዝዖ ድማ ብሓባር ክንርኢ ኢና፡፡
ወደሓንኩም!!
By: SACTTISM


text:
ኣርባዕተ ምሩኻት ዝፈትሐት ኤርትራ ዝተረፉ ሸውዓተ ክትፈትሓልና ንጽበ`ለና ክብል ፕረዚደንታዊ ኣማኻሪ እስማዒል ዋዓይስ ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ ሓቢሩ።
እቲ ምፍታሕ ምሩኻት፡ ኣብ ምምጻእ ንቡር ምሕዝነት ዓቢይ ተራ ከምዝህልዎ`ውን ተዛሪቡ።
ዶ/ር እስማዒል ኣተሓሒዙ፡ ጅቡቲ ዝሓዘቶም ምሩኻት ኤርትራ የለዉን ኢሉ።
ነዚ ብዝምልከት፡ ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፡ ዩናይትድ ስቴትስ፡ ኤርትራ ነቶም ኣብ ዶባዊ ግጭት 2008 ዝተማረኹ ኣርባዕተ ጅቡታውያን ብምፍትሓ ብሓጎስ ትቕበሎ ኢሉ`ሎ።
ኣተሓሒዙ፡ ብዛዕባ ገና ምስ ስድራቤቶም ክራኸቡ ዘይክኣሉ ዝተረፉ እሱራት`ውን የተሓሳስበና`ዩ ብምባል፡ መንግስቲ ቐጠር፡ ኣብ ምፍታሕ`ቶም እሱራት ንዝገበሮ ናይ ሽምግልና ጻዕሪን ንዞባዊ ሰላምን ጸጥታን ንዝገበሮ ኣበርክቶን ነመስግን ኢሉ።
ሚንስትሪ ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ`ቲ ብመንገዲ ወሃቢ-ቓሉ ጆን ኪርቢ ዝዘርግሖ መግለጺኡ፡ ቐጠር ንእትገብሮ ዘላ ናይ ሽምግልና ጻዕርታትን መንግስታት ጅቡትን ኤርትራን ንዝገብርዎ ዘለዉ ስራሓትን ጽኑዕ ድጋፍና ነረጋግጽ ኢሉ`ሎ።
ብተመሳሳሊ መልእኽቲ፡ ዋና-ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባን ኪ ሙን፡ ብወገኖም ብዛዕባ`ቲ ምፍታሕ እሱራት ከምዝተሓበሩን፡ ንሽምግልና ቐጠርን፡ ኤርትራ ነቶም ምሩኻት ጅቡቲ ብምፍትሓን ከምዘመጎሱን፡ ወሃቢ-ቓሎም ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ሓቢሩ`ሎ። እቲ ሓዲሽ ተርእዮ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ዘሎ ጉዳይ ኣብ ምርኣይን፡ ኣብ`ቲ ዞባ ሰላምን ጸጥታን ኣብ ምህናጽን ክሕግዝ ተስፋ እገብር ኢሎም ባን ኪ ሙን።
ምሉእ ትሕዝትኡ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣቦኡን ኣዲኡን ንጸሓይ ዘምልኹ ነበሩ።ስድራኡ ሙሴ ምሴ ክብድል እንከሎ ጸሓይ ኣምላኽና ከይትቁጥዓካ ይብልዎ ነበሩ።ንሱ ግን “ጸሓይ ኣምላኽ እንተትኸውን ነይራ ክሳብ ሎሚ ኣይመጽንሓትን መቃጸለትኒ ነይራ” ኢሉ ይምልሰሎም ነበረ።ሓደ መዓልቲ ግና ጸሓይን ወርሕን
ዝእዝዘን መንኮን ይኸውን ፧ “ ኦ ንጸሓይን ወርሕን እዝእዝዝ እስከ ተገለጸለይ” በለ እሞ መንፈስ ቅዱስ መሪሕዎ ድማ መሪሑ ናብ ገዳም ኣስቄጥስ ወሰዶ፡ ኣብኡ ድማ ካህን ረኸበ። እቲ ካህን ምስ ረአዮ እዚ ንዓና ክጻብአና ዝመጸ ኢዩ ሓሰበ፡ ሙሴ ድማ “መን ኢዩ ኣምላኽ መሃረኒ” በሎ። እቲ ካህን ድማ ምስ ኣባ ኤስድሮስ ኣራኸቦ። ኣባ ኤስድሮስ ድማ ምሂሩን ኣጠሚቑን ንመዓርገ ምንኩስና ኣብጽሖ። ንአርብዓ ዓመት ዝኣክል ካብ ሰብ ተፈልዩ ብዓቱ ዓጽዩ ድሕሪ ምንባር ድማ ኣብ ልዕሊ 500 መነኮሳት ኣበ ምኔት ተሸመ። መዓልቲ መዓልቲ ክምህር ይውዕል ለይቲ ለይቲ ድማ በረኻ ወፊሩ ዕንጨይቲ ኣርዩ ማይ ወሪዱ ንመነኮሳት ኣብ ኣፍ ገዝኦም ይገብረሎም ነበረ። እንተኾነ እቶም መነኮሳት እቲ ከምኡ ዝገብር ዘሎ ሰብ ንሱ ምኻኑ ግና ኣይፈልጡን ነበሩ። ሓደ መዓልቲ ከም ልማዱ ብለይቲ ማይ ክወርድ ዕንጨት ክኣሪ እናኸደ ከሎ ሰይጣን ብድሕሪኡ መጺኡ ብእምኒ ሕቑኡ ሃረሞ፡ ተጻባኢ ምዃኑ ተረዲኡ ብዝያዳ ይተግህ ነበረ ዓቢ ተጋድሎ ድማ ገበረ።
መንፈሳዊ በዓል ኣብ ዝገበርሉ ግዜ “ምእንቲ ከተገልግለና መዓርገ ክህነት ክትቅበል ናብ ጳጳሳት ንዓነይ” ኢሎም ሒዞሞ ምስ ከዱ፡ እቶም ሊቀ ጳጳስ ስለምንታይ ነዚ ባርያ ተምጽኡልና በሉ። ብድሕሪ እዚ ሙሴ ንገዛእ ርእሱ “ጽቡቕ ጌሮሙኻ” ንገዛእ ርእሱ ኣናገሰጸ ወጸ። እምቤታችን ድማ ነቶም ዝሰጎግዎ ተገልጸትሎም እሞ ሕብሩ ጸሊም እኳ እንተኾነ ልቡ ግን ጻዕዳ ኢዩ ኢላ ወቐሰቶም። እቶም ሊቃነ ጳጳሳት ድማ በቲ ዝገበርዎ ተጣዒሶም ጸዊዖም ሸሙዎ። እዚ ኪዳን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ንዘማዊ ከም ድንግል ንሓጥእ ድማ ከም ጻድቕ ከም ዝገብር የረድእ፡ “ይትባረክ ጺጌኪ ማርያም ለልብየ ፍቅርኪ ዘከፈሎ፡ ወኣያርህቀ እምኔየ በኪዳንኪ ሳህሎ፡ ትምህርተ ኪዳንኪ ይሁብ ለዘማውያን ተደንግሎ” ከም ዝበለ ደራሲ።
ብድሕሪ’ዚ ሸውዓተ ካብ ደቀ መዛመርቱ ኣኸቲሉ ናብ ኣባ መቃርስ ከይዱ ከሎ ጻልእቲ ንገዳሙ ከቃጽሉ ንዕኦም ድማ ክቐትሉ መጹ። ካባኹም ዝፈርሀ ይህደም ድማ በልዎም። ኣባ ንስኻ ህደም በልዎ። ኣባ ሙሴ ድማ ንሞት ፈሪሄ ንሰማእትነት ጸሊኤ ዝሃድም’ዶ መሲልኩም ኢሎም መለስሎም። እቶም ባርበራውያን ድማ መጽዎም ኣባ ሙሴ ነፍሲ ኣጥፊኡ ስለ ዝነበረ “ደም ብዘይ ደም ስለ ዘይጸሪ ደመይ ዉን ይፍሰስ” ኢሎም ክሳዶም ንሴፊ ሂቦም ብሰማእትነት ዓረፉ። ሽዱሽተ ካብ ደቂ መዛሙርቶም ድማ ንዕኡ ተኸቲሎም ክሳውዶም ንሴፊ አናሃቡ ሰማእትነት ተቐበሉ። እዚ ዝተፈጸመ ኣብ 4ይ ክፍለ ዘመን እዩ።
ክቡራት ህዝበ ክርስቲያን ሙሉእ ትህዝቶ ናይ ኣባ ሙሴ ጸሊም ታሪኽ ንምክትታል ብትግርኛ ተተርጒማ ብቤ/ት/ሰ/ቅ/ድ/ማርያም ቤ/ክ መድሃኔ ኣለም እስራኤል ተዘርጊሓትልኩም ኣላ!!!
በረኸትን ጸጋን ናይ ኣቦና ሙሴ ጸሊም ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን!!!
ስብሓት ለእዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
ኣዲስ ኣበባ ኣብ ታሪኻ ንፈለማ ግዜ ተጠቃሚት መንገዲ ባቡር ኮይና’ላ።ኣብታ ከተማ ብኽልተ ኣንፈት ካብ ዝተኣንፀ ናይ 34 ኪሎ ሜትር ንውሓት መንገዲ ትማሊ ዝጀመረ እቲ ናይ 17 ኪሎ ሜትር መስመር እዩ።ንዘመናዊነት እታ ከተማን ፀገም ትራንስፖር ንምቕራፍን ዝሕግዝ እዩ ኢሎም ኣለው ሪኢቶ ዝሃቡ ነበርቲ።ናይታ ሃገር ቤት ምኽሪ ምንስትራት ደሕንነት ኣገልግሎት ባቡር ዝምልከት ሕጊ ኣውፂኡ’ሎ።
ትማሊ ሰንበት ኣገልግሎት ዝጀመረ ካብ ቃልቲ ተላዒሉ፣ብኣደባባይ መስቀል ገይሩ፣ብመርካቶ ሓሊፉ ኣብ ኣደባባይ ዳግማይ ምንሊክ ዝበፅሕ እዩ።ኣብቲ ስነስርዓት ዝተረኽቡ ኣጋይሽን ነበርቲ ከተማን ኣዲስ ኣበባ ኣስታዲዮም ካብ ዝርከብ ጣቢያ ተሳፊሮም ተመላሊሶም ኣለው።
እቲ ኣግልግሎት ምጅማሩ ዝለዓለ ታሕጓስ ከምዝፈጠረሎም ተጠቀምቲ ገሊፆም ኣለው።ነታ ከተማን ነበርታን ዘለዎ ረብሓ እውን ዝዓብየ እዩ ይብሉ።ሰራሕተኛ መንግስቲ ዝኾኑ ኣቶ ለማ ዳኜ ንናይ ኣዲስ ኣበባ ዘመናዊነት ዘምፅአላ ይመስለኒ ኢሎም።ከመይ እንተኢልካኒ ቅድሚ ሎሚ ከምዚ ዝበለ ዓይነት መጎዓዚያ ተጠቒምና ስለዘይንፈልጥ። ምጅማሩ ዓብዪ ተስፋ ዝህብ እዩ።ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዓብዪ ፀገም መጎዓዚያ ዘለዋ ከተማ ከም ምዃና እቲ ፀገም ብዝተወሰነ እውን እንተኾነ ክቕረፍ ይእኽል እዩ ዝብል ግምት ኣለኒ ኢሉ።
ኣብ ስራሕቲ ህንፀት ዝተዋፈሩ ኣቶ እሸቱ ኣሰሜ ብወገኖም ምጅማር ኣገልግሎት ባቡር ንናይታ ከተማ ዓብዪ ፀገም መጎዓዚያ እዋናዊ ምላሽ ዝሃበ እዩ ኢሎም።
ካብ ህንፀት ጀሚሩ ዓለምልኸ መዐቀኒ ዘማልእ ምዃኑ ዝገለፁ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኮርፖረሽን መንገዲ ባቡር ኢትዮጵያ ዶ/ር ጌታቸው በትሩ እቲ ህንፀት 31 ጥሪ 2014 ኣ/ፈ ከምዝተዛዘመ ብምሕባር ‘’ካብኡ ጀሚር ክሳብ ሎሚ ክንሰርሖ ዝፀናሕና ጉዳይ ድሕነት እቲ መንገዲ ባቡር ምርግጋፅ እዩ።ብዓለምለኸ ደረጃ ብሉፅ ዝብሃል ኣሰራርሓ ኢና ክንሰርሕ ፀኒሕና’’ኢሎም።
ዋጋ ኣገልግሎት ከከም ርሕቐቱ ካብ ክልተ ብር ክሳብ ሽዱሽተ ብር ዝበፅሕ እንትኸውን ካብ ፈላሞት ተጠቀምቲ ፍትሓዊ እዩ ኢሎምዎ ኣለው።ዝርዝሩ ይስምዑ።
ምሉእ ትሕዝትኡ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
Radio Erena: 20 December 2019
ካብ ዝሓለፈ ክልተ ኣዋርሕ ኣትሒዙ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተራእዩ ዘሎ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ካብ ሃገራት ናብ ሃገራት እናሳገመ፣ ናብ ኤርትራ ካብ ዝኣቱ ሰሙናት ኣቑጺሩ ኣሎ።
ኣንጸላልዩ ዘሎ ሓደጋ እዚ ዕስለ ኣንበጣ ገና ከምዘይተኣልየ መዓልታዊ ስእላዊ ሓበሬታን መግለጽን ዝዝርግሕ ዘሎ ውድብ መግብን ሕርሻን (FAO)፣ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝጸፈየ ኣንበጣ ዝመጽእ ሰሙን ናብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኤርትራ ከስፋሕፍሕ ከምዝኽእል ኣጠንቂቑ።
እቲ ምስፍሕፋሕ ክሳብ ሱዳንንን ግብጽን ክዝርጋሕ ከምዝኽእል’ውን ኣሚቱ።
ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተራእዩ ዘሎ ወራር ዕስለ ኣንበጣ፣ ብዝያዳ ጉድኣት ዘብጽሓላ ሃገር ኢትዮጵያ ኮይና፣ ኣብዚ ክልተ ወርሒ፣ ኣብ 420 ትርብዒት ኪሎሜተር ዝርከብ ልሙዕ መሬታ ብምስፍሕፋሕ ኣስታት 1.3 ሜትሪክ ቶን ዝግመት ሓምላይ ቃቒጡ።
ብፍላይ ኣብ ክልላት ትግራይን ኣምሓራን፣ ኣብ ዘራእቲ ጉድኣት ከምዘብጽሐ’ውን FAO ገሊጹ።
ኣብ ሱዳን ኣስታት 120 ትርብዒት ኪሎሜርተር ልሙዕ መሬት፣ ብነፈርቲ ጸረ ኣጋርን ጸረ ኣንበጣ መድሃኒት ከምዝተነጽገ’ውን ኣፍሊጡ።
ዕስለ ኣንበጣ ኣንጸላልዩወን ዘሎ ጎረባብቲ ሃገራት፣ ቅልጡፍ ሓበሬታ ኣብ ምልልዋጥ፣ ከምኡ መድሃኒት ንምንጻግ ቅድመ ምድላዋት ክገብራን እቲ እቲ ውድብ ተማሕጺኑ።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ንዝርአ ዘሎ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ምድረ በዳ ንምጥፋእ፣ ሓረስቶት፣ ሰራዊትን ህዝብን ብሓበራ ይወፍር ከምዘሎ ንሚኒስትሪ ሕርሻ ብምጥቃስ ኣገልግሎት ዜና ኤርትራ ይገልጽ።
=================


text:
ዝኾነ ምእመን ነቲ ንካህናት ጥራይ ዝምልከት ኣገልግሎት ኪፍጽም ኣይክእልን እዩ። ብሥልጣነ ክህነት ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ደው ኢሉ ከገልግልን መሥዋዕቲ ከቕርብን፣ ንሕዝቢ ክጽልን ከጥምቕን ከነስሕን ከቝርብን ክባርኽን፣ ንዋየ ቅድሳት ክቕድስን ከኽብርን . . . ሥልጣን ዘለዎ ካህን ጥራይ’ዩ።
ምሥጢረ ክህነት ዝተጀመረ በቲ ናይ መጀመርታ ሰብ ኣዳም’ዩ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ንኣዳም ፈጢሩ ናይ ጸጋ ወዱ ጌሩ ኣኽቢሩ ነቢይን ካህንን ጌሩ ሸሞ። ብኦሪት ሥርዓተ ክሳዕ ዝውሰን ካብ ኣዳም ጀሚሮም ክሳዕ ሙሴ ዝነበሩ ኣበው ብበረከተ አበው ካብ እግዚአብሔር እናተሸሙ ብነቢይነቶም ነቲ ዝኃለፈን ዝመጽእን ክነግሩ፣ ብክህነቶም ድማ መሥዋዕቲ ከቕርቡ፡ ብጸሎቶም ንኣምላኾም ክጽውዑን ቃል ብቓል ክዘራረቡን ነበረ።
ኣዳም ካብ ገነት ምስ ወፅአ፡ በቲ ዝሠርሖ ኃጢኣት ተጣዒሱ እናኃዘነን እናበኸየን ካብ እግዚአብሔር ምሕረት ንምሕታት መሥዋዕቲ ኣቕረበ። “ኣዳም በታ መዓልቲ ካብ ገነት ምስ ወፅአ ጽቡቕ መኣዛ ጌሩ ንኽቕበሎ ንግሆ ፀሓይ ክወፅእ ከሎ ዕጣን ዓጠነ” (ኩፋ. 5፥1)።
ናይ ክህነት ተግባር ንእግዚአብሔርን ንሰብን ምግልጋል’ዩ። ንእግዚአብሔር ምግልጋል ማለት ካህናት ንቅዱሳን መላእኽቲ መሲሎም ብመዓልትን ብለይትን ንእግዚአብሔር ዘቕርብዎ ምስጋና’ዩ። ንሰብ ምግልጋል ማለት ከኣ ምጥማቕ፣ ምቝራብ፣ ምንዛዝ፣ ብሞት ንዝፍለዩ ጸሎተ ፍትሓት ምግባር . . . ብሓፈሻ ብስብከትን ብትሩፋትን ንክርስቶስ መሲሎም ኣርኣያ ምእመናን ምዃን እዩ። (ማቴ. 13፡1-14፣ ግብ.ሓዋ. 6፡4)
ኣብ ዘመነ ብሉይ፡ ሕዝበ እግዚአብሔር እስራኤላውያን ብኃጢኣቶም ምስ እግዚአብሔር ኣብ ዝበኣሱሉ እዋን፡ መሥተስተረዪ ኃጢኣት መሥዋዕቲ ዘቕርቡ ዝነበሩ ካህናት እዮም። እዚ ኸኣ ኣብ መጽሓፈ ሙሴ ከምዚ ተጻሒፉ ኣሎ፦ “ብዛዕባ እቲ ዝገበሮ ኃጢኣት ድማ ንመሥዋዕቲ በደሉ ኻብ መጓሴኡ ንመሥዋዕቲ ኃጢኣት ሓንቲ ሽበን ወይ ኣርሕዶ ንእግዚአብሔር ይቐርበሉ። እቲ ካህን ድማ ብዛዕባ ኃጢኣቱ የስተሥርየሉ” (ዘሌ. 5፡6)።
ከምኡ’ውን ብዛዕባ ዝገበርዎ ኃጢኣት ሥርየት ካብ እግዚአብሔር ይረኽቡ ዝነበሩ ብካህናት ኣቢሎም ኔሮም። እቲ ሕዝቢ ኃጢኣቱ ንካህን ይናዘዝ እቲ ካህን ከኣ ስለቲ ሕዝቢ ኃጢኣት መሥዋዕቲ ብምቕራብን ብምጽላይን ሥርየት ኃጢኣት ከምዝረኽቡ ይገብር። (ዘሌ. 5፡4-10, ዘሌ. 4፡1-26)። ሎሚ ውን ምእመናን ንኃጢኣቶም ንኣበ ንስሓ ብምንጋር ካብ ኃጢኣቶም ይፍትሑ። ጐይታ “ኣብ ምድሪ ዝኣሰርክምዎ ኣብ ሰማይ ዝተኣስረ ይኸውን፡ ኣብ ምድሪ ዝፈታሕክምዎ ኣብ ሰማይ ዝተፈትሐ ይኸውን” ብምባል ካብ ኃጢኣት ናይ ምፍታሕ ሥልጣን ሂብዎም’ዩ። (ማቴ. 18፡18)
ስለዚ ምእመናን ንኃጢኣቶም ንካህን ብምንጋር ካብቲ ካህን ዝወሃቦም ቀኖና (መቕጻዕቲ) ብዝግባእ ወዲኦም ካብ ማእሠርቲ ኃጢኣት በቲ ካህን ክፍትሑ ይግብኦም።
ኻልእ ሕዝቢ ክትንክፎን ክሠርሖን ዘይግብኦ ካህናት ጥራይ ዝሠርሕዎ ኣገልግሎት ኣለዎም። እንተኾነ ግና ሥልጣነ ክህነት ከይተሸሙ ብትዕቢት ነቲ ካህናት ጥራይ ኪፍጽምዎ (ክትንክፍዎ) ንዝግብኦም ፈጺሞም ወይ ተንኪፎም ቍጥዐ እግዚአብሔር ኣብ ልዕሊኦም ዝነደደትን ዝተቐስፉን ሰባት ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ታሪኾም ተመዝጊቡ ይርከብ።
- ክዓጥኑ ዝፈተኑ ዳታንን ኣቤሮን ምድሪ ኣፋ ኸፊታ ወሓጠቶም። (ዘኁ. 16፡1-50)
- ንጉሥ ዖዝያን ኣብ መቕደስ ኣትዩ ብምዕጣኑ ክሳዕ ዝመውት ለምጻም ኮነ። (2ይ ዜና. 26፡19-25)።
ሢመተ ክህነት፦ ዲቁና፣ ቅስና፣ ኤጲስቆጶስ እዩ። ካብዚ ንላዕሊ ጳጳስ፣ ሊቀ ጳጳስ፣ ፓትርያርክ ኣሎ። ከከም ማዕረጉ ኸኣ ሥርዓተ ሢመትን ጸሎትን ኣለዎ።
ኣብ ኣፈጻጽማ ምሥጢረ ክህነት ብዝርአ ኣገልግሎት ዘይረአ ጸጋ ይወሃብ። እቲ ጳጳስ ብኣንብሮተ እድ (ኢዱ ብምንባር) ብጸሎት ክሸይም ከሎ፡ እቲ ክህነት ዝቕበል ከኣ ብሰቂለ ሕሊና፣ ብሰፊሓ ኢድ፣ ብኣንቃዓድዎ ኣዕይንት፣ ብኣድንኖ ርእስ ተመሲጡ ይጽሊ። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ውን “ነቲ ብቓል ትንቢትን ብምንባር ኢድ መራሕቲ ቤተ ክርስቲያንን ዝተዋህበካ ጸጋ ሸለል ኣይትበሎ።” ተባሂሉ’ዩ (1ይ ጢሞ. 4፡14)።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ፡ ክቡር!


text:
Skip to content
ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን
ሰሙነ ሕማማት (ሓሙስ )
ኣብ ስነ-ፍጥረት ሓሙስ ስጋውያን ኣዕዋፍን እንስሳታትን ዝተፈጥሩላ ሓሙሸይቲ መዓልቲ እያ። ጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ስጋኣ ስጋ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ተዋሃሂዱ ሰብ ኮይኑ ናብዛ ዓለም ምስ መጽአ ድማ “እዚ ስጋይ እንኩ ብልዑ፡ እዚ ድማ ደመይ እዩ እንኩ ስተዩ” ኢሉ ስግኡ ፈቲቱ ደሙ ኣፍሲሱ ዘለኣለማዊ መግቢ ህይወት ዝሃበና፡ ቅዱስ ቁርባን ዝሰርዓልና መዓልቲ እያ። እዛ መዓልቲ እዚኣ ብዙሕ ፍጻመታት ዝተፈጸመላ መዓልቲ እያ ገለ ካብኡ ንምይቃስ፥
1) ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብተዋሕዶ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ምዃኑ ንምግላጽን ንምርዳእን ከምኡ’ውን
ኣርኣያ ንምዃንን ክጽሊ ዝሓደረሉ ዕለት እዩ። ጎይታ ሕብስትን ወይንን ባሪኹ ንደቂ መዛሙርቱ ክህበም ከሎ ጸለየ፡ ምእንቲ ደቂ መዛሙርቱ ጸለየ(ዮሓ17)፡ ስለዝኾነ እዛ መዓልቲ እዚኣ መዓልቲ ጸሎት(ጸሎተ ሓሙስ)ተባሂላ ትጽዋዕ (ማቴ26፡36-46, ማር14፡32-42, ሉቃ22፡39-46, ዮሓ17፡1-መፈ)።
2) ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓና ትሕትናን ፍቕርን ኣብ ኣገልግሎትና ድማ ትጉሃትን ጽኑዓትን ክንከውን ከም ዘለና ንኽምህረና፡ እግሪ ደቀ መዛሙርቱ ትሕት ኢሉ ተንበርኪኹ ዝሓጸበሉ ዕለት እዩ። ጎይታ ሓጺብዎም ጥራይ ስቕ ኣይበለን፡ “ንስኻትኩም’ውን ከምዚ ኣነ ዝገበርክዎ ግበሩ” ኢሉ’ውን ኣዚዝዎም እዩ (ዮሓ13፡1)። ነዚ መሰረት ብምግባር ድማ ኣቦታትና ካህናት በዚ ዕለት እዚ ኣብ ቤተክርስቲያን ንዝተረኽቡ ምእመናን ብቖጽሊ ኣውሊዕ፡ ሳዕሪ፡ ወዘተ ገይሮም ተንበርኪኾም ኣእጋሮም ብማይ ይሓጽቡ።
ብኻልእ ድማ እዚ መዓልቲ እዚ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋርያት ምስጢረ ጥምቀት ዝፈጸመሉን፡ ቅዱስ ቁርባን ዝሰርዓሉን ዕለት እዩ። “ተጠምቁ አርድእት በምሴተ ሓሙስ ለጸቢሐ ዓርብ እም ቅድመ ይንስኡ ስጋሁ ቅዱሰ ወደሞ ክቡረ ወወደየ ማየ ውስተ ምንዛህ ወአጥመቆሙ ለኵሎሙ አርዳኢሁ” ከም ዝበለ (ተስእሎተ ባስልዮስ)።
3) ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ስርዓተ ቁርባን ዝሰርዓሉ ዕለት እዩ።“ክበልዑኸለዉኢየሱስእንጌራኣልዐለ፡ባሪኹቘሩሱነቶምደቀመዛሙርቱ”እዚስጋይእዩውሰዱብልዑ”እናበለ ሃቦም።ጽዋእ ኣልዒሉ ኣመስጊኑ ድማ” እዚ ምእንቲ ብዙኃት ንሕድገት ሓጢኣት ዚፈስስ ዘሎ ናይ ሓድሽ ኪዳን ደመይ እዩ እሞካ ብዚዅልኹምስተዩ” (ማቴ 26፡26-28,ማር 14፡22-26, ሉቃ 22፡14-20, 1ቆሮ 11፡23-25 )እና በለሃቦም። በዚ ድማ ኩላትና ስጋኡን ደሙን ተቐቢልና ሕይወት ክንረክብ ዝሰርዓልና ናይ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ምስጢር እዩ።
4) ይሁዳ ንጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብምስዓም ዘትሓዘሉ ዕለት እዩ(ማቴ26፡47-58, ማር 14፡43-52, ሉቃ22፡47-53, ዮሓ18፡3-12,)።
5) ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ መፋናዊ ነዊሕን ሰፊሕን ትምህርቲ ንደቂ መዛሙርቱ ዝመሃረሉ መዓልቲ እዩ(ዮሃ14፡16)።
እዚ መዓልቲ እዚ ካብ ካልኦት ኣብ ሰሙነ ሕማማት ካብ ዘለዉ መዓልቲታት ፍልይ ብዝበለ፡ ቅዳሴ ዝቕደሰሉ ዕለት እዩ።ኣብዚ መዓልቲ፡ከምቲ ጐይታ ንሓዋርያት ዝገበሮን ሳቶም’ውን ነንሕድሕዶም ከምኡ ክገብሩ ስለ ዝኣዘዘ፡ቅድስት ቤተክርስቲያን ድማ ብዝምስጥ ስርዓት ንመዘከርትኡን በረኸት ንምውሳድን ሕጽበተ እግር ቅድሚ ቅዳሴ ይፍጸም እዩ።
ስለዚ ዕለት እዚ ኣዘወቲርና ክንጽልን ኣብ ነንሕድሕድና’ውን ፍቕርን ስኒትን ክህልወና፡ ከምኡ ውን ኩሉ እንገብሮ ነገር ብትግሃትን ብትሕትናን ክንገብሮ ከም ዝግብኣና ዘዘኻኽር ዕለት እዩ።
ኩሉ ግዚ ኣብ ጸሎት ክንተግህ፡ ፍቕሪ፡ ስኒትን ትዕግስትን ክህልውናን፡ ደሙን ስጋኡን ተቐቢልና ምስኡ ክንነብርን ናይ እግዚኣብሔር ሰናይ ፍቓድ ይኹነልና! ኣሜን!!
ስብሐት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!
Leave a comment


text:
Radio Erena: 31 August 2017
ካብ 1 ነሓሰ ኣትሒዙ ክትግበር ምዃኑ ዝተኣወጀ ሓድሽ መጠን ክፍሊት ክራይ ናይ ብሕቲ መንበሪ ኣባይቲ፣ ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ ዛጊት ዝተጀመረ ዝኾነ መስርሕ ይካየድ ከምዘየሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ገሊጾም።
እቲ ኣብ መንጎ ኣካረይትን ተኻረይትን ዝጸንሐ ምፍሕፋሕ ብዝበኣሰ ከየጋድዶ ተሰጊኡ ምህላዉ ክግለጽ ጸንሐ ሓድሽ መጠን ክፍሊት ኣባይቲ፣ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት ኣብ ምምሕዳራት ብዝግበር ስምምዕ ካብ 1 ነሓሰ ግብራዊ ከምዝኸውን’ዩ ተሓቢሩ።
እንተኾነ፣ ሓደ ወርሒ ሓሊፉ ዛጊት ዝተተግበረ ይኹን ዝተጀመረ መስርሕ ከምዘየሎ እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ሰነ ኣብ ዘውጽኦ ሓድሽ መምርሒ፣ መጠን ክፍሊት ክራይ ናይ ብሕቲ ኣባይቲ ብዓቐን፣ ስፍሓትን ዝርከበሉ ከባቢታትን ዝምርኮስ ኮይኑ፣ 20 ትርብዒት ሜትሮ ንእትግመት ተራ መንበሪ ገዛ እቲ ዝኸበረ መጠን ክራይ 600 ናቕፋ’ዩ።
ተኻረይቲ፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ተሰሊዑሎም ዘሎ መጠን ክፍሊት ክራይ መንበሪ ኣባይቲ፣ ከም ካንሸሎ ንዝኣመሰለ ብሓባር ዝጥቀምሉ ክፉት መሬት ፣ ንሓደ ትርብዒት ሜትሮ ብሕሳብ 50 ሳንቲም ክኸፍሉ’ዩ ተሰሪዕሎም ዘሎ።
ይኹን’ምበር እቲ መንግስቲ ቅድሚ ሕጂ ንዞባ ማእከል ጥራይ ዝምልከት ዘውጽኦ ተመሳሳሊ መምርሒ ኣብ ግብሪ ክውዕል ከምዘይክኣለን በንጻሩ ንኣካረይትን ተኻረይትን ከምዘናቖተ ኣይርሳዕን።
እዚ ቅድሚ ሓደ ወርሒ ክትግበር ኣዋጅ ዝወጸሉ ሓድሽ መምርሒ’ውን፣ መንግስቲ ብግቡእ ከተግብሮን ክከታተሎን ከምዘይኮነን፣ ብኣንጻሩ ኣብ መንጎ ተኻረይትን ኣካረይትን ዝበኣሰ ምፍሕፋሕ ከየስዕብ ተሰጊኡ ምጽንሑን ኣቐዲሙ ተሓቢሩ’ዩ።
መብዛሕትኡ ‘ቲ ኣብ ከተማታት ዝነብር ህዝቢ፣ ብውሕዱ ክልተ ዕጽፊ ካብ ኣታዊታቱ ንኽራይ ገዛ ከምዝኸፍሎ ይፍለጥ።
በዚ ሓድሽ ኣዋጅ 600 ናቕፋ ተገሚታ ዘላ መንበሪ ቤት፣ ብገምጋም ክሳብ 3 ሽሕ ናቕፋ’ያ ትካረ ዘላ።


text:
እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመተ 2020 ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምድማፅ መሰለን ንምርግጋፅ መበል 19 መመሓየሺ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝተወሰነሉ መበል 100 ዓመት ዝዝከረሉ ዓመት እዩ።ኣብ ከባቢ ዋሽንግተን ዲስ ዝርከቡ ኣብያተ መዘክራት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምርጫ ድምፀን ናይ ምሃብ መሰለን ንምርግጋፅ ማዕረ ክንደይ ከምዝተቓለሳ ብዘርኢ የኽብርዎ ኣለው።
ናይ ምድማፅ መሰለን ከረጋግፃ ዝተቓለሳ ኣሜሪካዊያን ደቂ ኣንስትዮ ንገዛእ ርእሰንን “ውዱባት ተቓለስቲ መሰል’’ ኢለን ይፅውዓ።
ምልክታት ብምሓዝ፣ብምስላፍ፣ንፖሊሳት ብፅላል ብምጥቓዕ፣ንህንፃታትን ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ብምውራር፣ሰልፍታት ብምትሕብባር ብምክያድን ዝክኣለን ኩሉ ተቓሊሰን።
ዓቃቢት ሙዚየም ሊሳ ግራዲ ከምዚ ትብል።
“እዚ ምርኢት እዚ ኩላትና እንዝክሮ ድምፂ ንምሃብ ዝተኻየደ ቓልሲ ዘዘንቱ እዩ።ከምዚ ዝበለ ዛንታ ኢና ተማሂርና።ሱዛን ቢ ኣንተኖኒ ንመሰለን ዝተቓለሳ ተባዓት ደቂ ኣንስትዮ ከምዝመርሐት ኢና ተማሂርና።እዚ ዝድነቕ ዛንታ እዩ።”
እዘን ብሓባር ኮይነን ዝተቓለሳን ብዙሕ ዝተዓወታን ደቂ ኣንስትዮ ናይዚ ሃገራዊ ሙዚየም ታሪኽ ኣሜሪካ /National Museum of American History/ ቀንዲ ዛዕባ እየን።
ናይ ውልቂ ንብረተን፣ብኢድ ዝተስኣሉ ምልክታት /ባነራት፣ኣርማታት፣ስእልታትን ሰነዳትን ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ፈላመይቲ ጓልኣንስተይቲ ኣፈጉባኤ ናይ ዝኾና ናንሲ ፐሎሲ ናይ እንጨይቲ መዶሻ ከይተረፈ ኣካል እቲ ምርኢትን ኣካል ደቂ ኣንስትዮ ንሲቪላውን ፖለቲካዊ መሰላተን ዘካይድኦ ዘለዋን ነዊሕ ቓልሲን እዮም። ሕጂ እውን ዓቃቢት ናይቲ ሙዚየም ሊሳ ግራዲ “ኣብዚ ቤተ መዘክር ንምቕራብ ንደልዮ ዘለና ታሪኽ ናይዘን ንፈልጠንን ምልክታት ቓልስን ዝኾና ደቂ ኣንስትዮን ብዙሕ ዘይፍለጣን ጎኒ ንጎኒ ኣቐሚጥና ክርኣይ ምግባር እዩ።ማብል ሊ ከም ዝኣመሰለት ቻይናዊት ኣሜሪካዊት ጓል ኣንስተይቲ መንእሰይ፣ንሳ ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ንናይ ምድማፅ መሰል ዝተቓለሰት ግን ድማ እቲ ሕገ መንግስቲ ክመሓየሽ ከሎ ቻይናዊያን ኣሜሪካዊያን ከም ዜጋ ዘይርኣይሉ ብምንባሮም ከድምፁ ዘይኽእልሉ ኩነታት ዝነበረት እያ።”
ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምድማፅ መሰለን ዝተረጋገፀ ኣብ 1919 ዓ.ም. ብመሰረት ዝተኻየደ መበል 19 ምምሕያሽ ሕገ መንግስቲ ኣሜሪካ እዩ።መጀመሪያ ናይ መመሓየሺ ሓሳብ ዝቐረበ ግን ኣብ 1878 ነይሩ።
ሳላ ሱዛን ቢ ኣንቶኒን ኤልዛቤት ካዲ ሳንተንን ዝኣመሰለ ደቂ ኣንስትዮ ንናይ ምድማፅ መሰለን ዝተቓለሳ እቲ ዝተመሓየሸ ሕገ መንግስቲ ኣብ 18 ነሓሰ 1920 ፀዲቑ።
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ፕረዚዳንታዊ ፅምብል ድሕሪ ምክያዶም ደቂ ኣንስትዮ ኣብ 2017 ኣብ ብርክት ዝበሉ ከተማታት ኣሜሪካ ሰልፊ ኣካይደን።ኣብቲ ሰልፊ ልዕሊ 5 ሚሊዮን ሰባት ብምስታፍ ኣብ ታሪኽ ኣሜሪካ ኣብ ሓደ መዓልቲ ክንድዚ ዝኸውን ሰብ ክስለፍ ናይ መጀመሪያ እዩ።
ክኢላ ፖለቲካዊን ወታደራውን ታሪኽ ቤታን በሚስ ደቂ ኣንስትዮ ሓይለን ዘርኣያሉ ሰልፊ ነይሩ ትብል።
“ደቂ ኣንስትዮ ወነንቲ ሓይለንን ታሪኸንን ከምኡ እውን ዝጸንሓ ዛንታ መሊሰን ዝወነናሉ ነይሩ።ኣብ 2017 ዝተፈፀመ ዝገልፅ ኣብዚ ቀሪቡ’ሎ።ቅድሚ ሎሚ ከም ገለ ኣሉታዊ ተገይሩ ይርኣይ ዝነበረ ቃል ዝኽበርን ሓያልን ምዃኑ ንምርኣይ ዝተፈተነሉ እዩ ነይሩ።”
ኣብ ሃገራዊ ሙዚየም ታሪኽ ኣሜሪካ ዝቐረበ ምርኢት ልዕሊ 60 ናውቲ ወይ ኣቑሑት ንምርኢት ቀሪቦም ኣለው።


text:
Radio Erena: 03 December 2018
ኣብ ሰለስተ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዑደት ዘካይድ ዘሎ ተሓጋጋዚ ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ኣብ ጉዳያት ኣፍሪቃ፣ ቲቦር ናጂ፣ ናብ ኤርትራ ኣብ ዝበጽሓሉ ኣብ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላትን ጽገናዊ ለውጥታትን ክዘራረብ ምዃኑ ተሓቢሩ።
እቲ ላዕለዋይ ኣመሪካ ዲፕሎማሰኛ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝጸንሓሉ፣ ብዘይካ ኣብዞም ጉዳያት፣ ድሕሪ ምእሳሮም ንልዕሊ 16 ዓመታት ደሃዮም ጠፊኡ ዘሎ ክልተ ኤርትራውያን ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ኣመሪካ ነበርን፣ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ሰሜን ኮርያ ወትሃደራዊ ንዋት ምዕዳጉን ዝብሉ ኣርእስታት’ዩ ከልዕሎም ትጽቢት ኣሎ።
ንሱ ናብ ኢትይጵያ ድሕሪ ምእታዊ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ምስ ኤርትራ ዝካየድ ርክብ፣ ነቲ ኣብ መንጎ ኣመሪካን ኤርትራን ንሓያል ዓመታት ሻሕኪሩ ዘሎ ዝምድናኣ ከመሓይሽ ተስፋ ኣንቢሩ።
እዚ ናብ ኢትዮጵያ፣ ኬንያን ኤርትራን ምብጻሕ ዘካየድ ዘሎ ኣመሪካዊ ዲፕሎማሰኛ፣ መንግስቲ ኤርትራ እወታዊ ለውጥታት ከየርኣየ እገዳ ክልዓል የብሉን ዝብል መርገጺ ሒዙ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ኣብዚ እዋን’ዚ፣ ስም ኢትዮጵያ ሰላም ተጀሚሩን እገዳ ድማ ተላዒሉ እኳ እንተሎ፣ እቲ መንግስቲ ዝኾነ ዓይነት ለውጥታት ኣይገበረን።
ኣብዘን ክልተ መዓልታት ናብ ኣስመራ ክበጽሕ ትጽቢት ዝግበረሉ ቲቦር ናጂ፣ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ዘካይዶ ርክብ ድማ እዚ ነጥብታት እዚ ክዘራረብሉ ምዃኖም ይጥቀስ።
================


text:
ፌደራል መንግስቲ ዩናይትድ ስቴትስ ዘፅደቖ ፈላማይ መጠን ክታበት ኣብ ቅድሚት መስመር ይሰርሑ ንዘለው ሰራሕተኛታት ጥዕና ምሃብ ተጀሚሩ።ኣብ ኣሜሪካ ጥራሕ ንልዕሊ 300,000 ሰባት ሞት ምኽኒያት ዝኾነ ኮረናቫይረስ ንምዕጋት ኣብ ዝካየደ ግጥም ሰበስልጣን ጥዕና ኣገዳሲ ምዕባለ ክብሉ ፀዊዖምዎ ኣለው።
ፈላማይ ዙር ክታበት ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ምጅማሩ ኣንፃር ኮቪድ 19 ኣብ ዝካየድ ግጥም ወሳኒ ምዕራፍ እዩ።ነቲ ክታበት ዝወሰደት ነርስ ሳንድራ ሊንድሰይ ድሕሪ ስቅያትን ሞትን ሕሙማት ኮቪድ 19 ምዕዛባ ፈላመይቲ ተኸታቢት ንምዃን ኣይተጠራጠረትን።
‘’ኣብ ታሪኽና ዘጋጠመና ናይ ስቂያት ግዜ ናብ መወዳእታ መጀመሪያ ምዕራፍ ክኸውን ተስፋ እገብር’’ በለት።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ምስ ኮቪድ 19 ብዝተኣሳሰረ ዝሞቱ ሰባት ልዕሊ 300,000 ኣብ ዝኣተውሉ እዩ እዚ ክታበት ተጀሚሩ ዘሎ።እቲ ለበዳ ንሆስፒታላት ብምጭንናቕ ኣብ ልዕሊ ቁጠባ ከቢድ ጉድኣት ምውራዱ ቀፂሉ ኣሎ።
ኣብ ፈላማይ ምግዓዝ ናይቲ ክታበት ኩባኒያ መድሓኒ ፋይዘር ኣብ መላእ ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ 636 ቦታታት ኣብፂሑ ኣሎ።ምንስቴር ጥዕናን ሰብኣዊ ኣገልግሎትን ኣሌክስ ኣዛር ተስፋ ኣብ መንገዲ ኣሎ ኢሎም።
‘’ኣብዛ ንዘራረበላ ዘለና ስዓት ህይወት ኣድሕን ፍሪያት ክታበት ዝፅዓና መካይንን ነፈርትን ይመፃ እየን ዘለዋ።ኣሜሪካዊያን ክታበት ክረኽቡ እዮም።ኣብ መወዳእታ እዚ ሰሙን ን2.9 ሚሊዮን ሰባት ዝኸውን ክታበት 2.9 ሚሊዮን /Dose/ መጠን ዘለዎ ክታበት ክግዕዝ እዩ’’ ኢሎም።
ፈላሞት ክታበት ዝረኽቡ ንሓደጋ ዝተቓልዑ ተባሂሎም ዝውሰዱ ሰራሕተኛታት ጥዕና፣ነበርቲ ማእኸላት መሐብሐቢ ዓበይቲ ዝኣመሰሉ እዮም።ኣብ መወዳእታ ፅዲያ 2121 ኣ\ፈ ንኩሉ ህዝቢ ክቐርብ ትፅቢት ይግበር።ኣብ ቫንደርቢልት ዩኒቨርስቲ ፕሮፌሰር ቲኤስ ሃርቪ ሃለዋት ናይቲ ክታበት እቲ ለበዳ ከብቅዕ ኣይገብርን ይብል።እቲ ዘድሊ ነገር ነቲ ክታበት ክወስድ ቅሩብ ዝኾነ ህዝቢ ክህሊ ከሎ እዩ ይብል።
ናይቲ ለበዳ ጥፍኣት ካብ ህዝቢ ዩናይትድ ስቴትስ ዝዘለለ ስለዝኾነ እቲ ሓደጋ ከብቅዕ ሓባራዊ ፃዕሪ የድሊ ይብሉ ክኢላ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ዶክተር ቢል ፔትሪ።
‘’ኣብ ኩለን ሃገራት ዓለም እቲ ክታበት እንተድኣ ዘይተፈፂሙ ክንቆፃፀሮ ኣይንኽእልን።ተዘይኮይኑ ቀፃሊ ለበዳ፣ቀፃሊ ፀገማት እዩ ክህልወና’’ ኢሎም።
ብሪታኒያን ካናዳን ሓዊሱ ብርክት ዝበላ ሃገራት ምጥቃም ናይ ፋይዘር ክታበት ፈቒደን ኣለዋ።ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ዙሪያ ዓለም ልዕሊ ሓምሳ ክታበታት ኮቪድ 19 ኣብ ሰባት ይፍተኑ ከምዘለው ገሊፁ ኣሎ።


text:
ኤርትራ ንኤርትራውያን! ንመን ድኣ…? ራብዓይ ክፋል
ኤርትራ ንኤርትራውያን! ንመን ድኣ…?
ራብዓይ ክፋል
ሰለስቲኡ ክፋል ናይዚ ዘልዓልኩዎ እዋናዊ ዛዕባና ላዕሊ ላዕሉ እምበር፡ ነቲ ምትኳስ ዘድልዮ ጡጥ ኢሉ ዝሓበጠ ቁስልና ኣይተናኸፍክዎን፡፡ እዚ ጽሑፍ ኣብ ማእከል መሬት ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ ኮይነ እየ ዝጽሕፎ ዘለኹ፡፡ ገለ ገለ ወሃብቲ ርእይቶ ኣብ ኢትዮጵያ ስለ ዘለኻ ኢኻ እምበር ወያነ ጽቡቕ ናይ ኤርትራ ከም ዘይደሊ ጠፊኡካ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዋ ገለ ገለ ውድባት ንድሌት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግምት ዘየእተወ ውዳበን ስነ-ሓሳብ ቃልሲ ዘለወን ኢየን፡፡ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ዋላ እውን እቲ ደጋፊ ዝበሃል ኢሳይያስ ይቐትልን ይኣስርን ሃገር የዕንዋን ከም ዘሎ ጠፊእዎ ኣይኮነን፡፡ ኩልና ለውጢ ንደሊ ኣለና፡፡ ምስ ወያነን መንግስቲ ኢትዮጵያን ኮይንካ ዝግበር ለውጢ ግን ኣይንቕበሎን ኣይንደልዮን ኢና፡፡ ዝብል ብኣፍልጦ ዘይኮነ ብስምዒትን ህልኽን ዝተወጠረ ሓሳቦም ወስ የብሉለይ ኢዮም፡፡ ስለምንታይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ጎድኒ ውጹዕ ህዝቢ ኤርትራን ንፍትሕን ድሞክራስን ዝቃለስ ዘሎ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራን ማዕረ ዘበነ ቃልሲ ንናጽነት ሎሚ እውን ንሓርነቱ እንተደገፎ ከም ነውርን ሓጥያትን ዝቑጸር….? ነቲ ቀንዲ ሕቶኦምን ስክፍቶኦምን ድሒረ ብሰፊሑ ክድህስሶ ክፍትን እየ፡፡
ብወገነይ ሓደ ከረጋግጾ ዝደሊ ንዘይኣመንኩሉን ቁኑዕ ኢዩ ንዘይበልክዎን ሓሳብ ዋላ እውን መድፍዕ ይተኮስ ንጣብ ብርዐይ ኣየፍስሰሉን ኢየ፡፡ ብርግጽ ኣብ ኢትዮጵያ እየ ዘለኹ፡፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሕጊ ነጻ ፕረስ ድማ ኣጸቢቐ ይፈልጦ፡፡ መዓልታዊ ኣብተን ዝሕተማ ብዙሓት ነጻ ናይ ግሊ ጋዜጣታት እንታይ ይጸሓፍ ድማ የንብብን ይርእን፡፡ ኣብ ስልጣን ዘሎ ወያነ ኢሂወደግ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ግጉይ ኣተሓሕዛ እንተ ተኸቲሉ ክጽሕፎን ክዛረበሉን ዝኾነ ዘሰክፍ የብለይን፡፡ ማዕረ ማዕርኡ እውን ግግይ ኣካይዳታት ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ ኮሓሒለ ዘይምስሉ ከትሕዞን ከጸብቖምን ሰሪሓን ሓሲበን ኣይፈልጥን ኢየ፡፡ ንዘይተቐበልኩሞም ጉዳያት ግጉይ መገድን ኣተሓሕዛንዩ ንዝበልኩዎም ሓሳባት ብሽፍንፍን ዘይኮነ ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ኮይነ ደረተይ ነፊሐ ብግሉጽ ኣይፋሉን ኢለ ከም ዝምጉት ከዘኻኽር እፈቱ፡፡ ኣሽንኳይ ምዝራብ ምጽሓፍ ንዘይ ኣመንካሉ ወይ እውን ዘይተሰማማዕካሉ ግጉይ ውሳነ ምስ ዘሕልፍ ኣኼባ ኮንፈረንሳት ጉባኤታት ረጊጽካ ምውጻእ እውን ኣብ ኢትዮጵያ ኢና ርኢናዮን ፈሊጥናዮን፡፡ ሓደ ከዘኻኽሮ ዝድሊ ዓብይ ጉዳይ ኣሎ፡፡ ኣብ ፖለቲካ ነባሪ ረብሓን ሓባራዊ ጥቕምን እምበር ነባሪ ጽልኢ ዝበሃል የለን፡፡ ስለዝኾነ ጉዳይና ብዓይኒ ጽልእን ቅርሕንትን ኣይንርኣዮ፡፡ ናብ ዘልዓልኩዎ ዛዕባ ክምለስ፡፡
ስለምንታይ ብቓልስናን መስዋእትናን ድምጽናን ዘረጋገጽናዮ ክብሪ ሎሚ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ክኣቱ ተደልዩ፡፡ ስለምንታይ ኤርትራውነትና ብመንጽር ምውድዳር ምስ ህዝቢ ትግራይ ብፉሉይ እውን ብመንጽር ምውድዳር ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ክኸውን ዝፍተን ዘሎ? ኤርትራውነትና ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝሃበና መለለይ ታርጋና ኣይኮነን፡፡ ኤርትራውነትና እኮ ደምና ኢዩ፡፡ ንቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጠረ እኮ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ፡፡ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ መሪሕ ውድብ ናይቲ ናጽነትና ብቕልጽምናን ድምጽናን ንምርግጋጽ ዝገበርናዮ ቃልሲ እምበር ወሃብን ከላእን ኤርትራዊ መንነት ኣይኮነን፡፡ እታ ናይ ትምክሕት ጃህራን ኣነ ይፈልጥን ዝሕመረታ ሕማም ካንሰር ዝኾነት ትዕቢትና ካብዚኣ ኢያ ትነቅል፡፡ ሕማምና ሃገርን ውድብን ፈላሊና ክንሪ ዘይምኽኣልና ኢዩ፡፡ ሕማምና ኢሳይያስን ኤርትራውነትን ነጻጺልና ክንርእዮም ዘይምፍታና ኢዩ፡፡ ንሱ ስለዝኾነ ከኣ ብኢሳይያሲዝም ዝበሃል ቀታልን ኣዕናውን ተዋጋእን ስነ ሓሳብ ማሲና ሃለዋትና ምስሓግ ኣብ ጻዕረ ሞት ኮይኑ ኣሎ፡፡ ሕማምና ፈሊጥና መድሃኒት እንተዘይ ወሲድናሉ ድማ ትዕቢት ትወልዳ ንውድቀት ብዝብል ብሂል ተደሊስና መጻኢና ጽልግልግ ዝበለ ጥራይ ዘይኮነ ከቢድ ጸላም ዝጎልበቦ ጥፍኣት ምዃኑ ምስትብሃል የድሊ፡፡
ናይ ሳላሳ ዓመታት መስተንክራዊ ገድልናን መዘና ኣልቦ መስዋእትናን ክንከፍል ከለና፡ ንሕና ኤርትራውያን ኢና ብምባል ቃልሲ ከነልዕል እንከለና፡ ምስዚ ሕጂ ብስርዓት ህግደፍ ናይ ሓዋሩ ጸላኢ ኢዩ ዝበሃል ዘሎ ህዝቢ ትግራይን መሪሕ ውድቡን ብሓደ ኢና ተቓሊስና፡፡ ብሓደ ተሰዊእና፡፡ ብሓደ ኣብ ሓደ ጉድጓድ ተቐቢርና፡፡ ቃልስና ምስቲ መንነትና ሓግሒጉ ብኣፈሙዝ ጠበንጃ ኤርትራውነትና ዝመንዝዓና ስርዓት ሃጸይ ሃይለስላሰን ደርግን ኢዩ ዝነበረ፡፡ ቃልስናን መስዋእትናን ምስቶም ኤርትራ ምድረ-ባሕራ እምበር ህዝባ ኣየድልየናን ዝበሉ ገዛእቲ ኢዩ ዝነበረ፡፡ ቃልሲ ኤርትራውያን ብሄራዊ ጭቆና ዘይኮነ ናይ ናጽነት ሕቶ ኢዩ፡፡ ስለ ዝኾነ ብድምጺ ህዝቢ ኤርትራ ክውሰን ኣለዎ ብምባል ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ዝተቓለሰን ክሳብ ምእታው ኣዲስ ኣበባን ስዕረት ስርዓት ደርግን ድሕሪኡን መስዋእቲ ዝኸፈለ ድማ እዚ ሕጂ ጸላኢኻዩ ዝበሃል ዘሎ ህዝቢ ትግራይን መሪሕ ውድቡን ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ኢዩ፡፡ እቲ ዝገርም ብጌጋ እውን ውድብ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ኣብ ጉዳይ ናጽነት ኤርትራ ተማቲኡ ኣይፈልጥን ኢዩ፡፡
ስለምንታይ ድኣ ወያነ ኣይእመንን ኢዩ ዝበሃል..? ነቲ ብመትከል ኣሚኑሉ ንምዕዋቱ መስዋእቲ ዝኾፈለሉ ናጽነት ኤርትራ ተጣዒስሉስ ክወረና ይደሊ ኣሎ ዝበሃል፡፡ እዚ ክትበልዓ ዝደለኻ ኣባጉምባሕሲ ዛግራ በላ ብሽርሕን ጉርሕን ዝተባዕጠ ውዲታት ኢሳይያስን ናይ ጥፍኣት ጉጅልኡን ኢዩ፡፡ እስከ ቁሩብ ንድሕሪት ንመለስ፡፡ ብምስምስ ባድመ ኢሳይይስ ናይ ጽሉላት ውግእ ክእውጅ እንከሎ ቅድሚ ጥፍኣትን ደም ምፍሳስን ናይ ዕርቂ ተበግሶ ዝወሰዱ ስምምዕ ርዋንዳን ኣመሪካን እንታይ ኣበሳ ነይርዎ፡፡ እታ ዘቕረብዋ ሓሳብ ነናብ ዝነበርኩሞ ተመለሱ፡፡ ጉዳይኩም ኣብ ጠረጵዛ ኮፍ ኢልኩም ብምርድዳእ ፍትሕዎ ዶ ኣይኮነን ዝብል ዝነበረ፡፡ ቅድሚ ደም ምፍሳስ ነቲ ናይ ሰላም ሓሳብ ሓንጎፋይ ኢሉ ዝተቐበለ ንኢትዮጵያ ዝመርሕ ዘሎ ወያነ ኢሂወደግ ኢዩ፡፡ ብኣንጻሩ ኢሳይያስ ዝመርሖ ዋንነት ውልቀ ሓደ ንእሽቶ ጉጅለ ዝኾነ ስርዓት ህግደፍ ኮፍ ኢልካ ብሰለማዊ መንገዲ ምርድዳእን ምፍትሑን ተሓሲሙ ንፈታተን ሓይልና ይዕረቐና ኢዩ ዝበለ፡፡ ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ ስለምንታይ ኢሳይያስ ተንበርኪኹ ትፋኡ ክልሕስ ዝተገደደ፡፡ እቲ ዘሕዝን ዓሰርተታት ኣሽሓት ህይወት መናእሰያት ኤርትራ ምስ ጠፈአ፡ ማዕሪኡ ስንክልና ምስ ኣጋጠመ፡ ኣስታት ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ካብ ቤት ንብረቱ ምስ ተመዛበለ ዕስራን ሓሙሽተን ኪ.ሜ (25 ኪ.ሜ) መሬት ኤርትራ ንኢትዮጵያ ኣረኪቡ ስምምዕ ሰላም ኣልጀርስ ክፍርም ሕንኽ ኣይበለን፡፡ ካብዚ ዝዓቢ ውርደት ኣሎ ድዩ……?
እቲ ዝገርም ግን ኢቲ ንኤርትራ ክወርር ይደሊ ኣሎ ዝበሃል ዘሎ ወያነ ኢሂወደግ ነቲ ብውግእን ኢሳይያስ ባዕሉ ዘረከቦን መሬት ኤርትራ ገዲፉ ንድሕሪት ኢዩ ተመሊሱ፡፡ ስለምንታይ ነዚ ባዕሉ ኣፍ ኣውጺኡ ዝዛረብ ዘሎ ጥረ ሓቂ ዋላ ዕረ እናጠዓመና ዘይንቕበሎ፡፡ ንፍተዎ ንጽላኣዮ ኣብ ኣእሙሮና ኢሳይያሲዝም መርዛም ስነ-ሓሳብ ቦታ ሒዙ ኣሎ፡፡ እንታዩ ኢሰይያሲዝም ስነ-ሓሳብ ኣብ ቀጻሊ ክፋላት ጽሑፈይ ብሰፊሑ ክድህስሶን ክትንትኖን ክፍትን ኢየ፡፡
ከም መጠቓለሊ እዚ ራብዓይ ክፋል ጽሑፈይ ሓደ ሓቂ ኣስሚረሉ ክሓልፍ እየ፡፡ እዚ ሓቂ እዚ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ቅድሚ ዕስራን ሸሞንተን ዓመታት ብ1985 ብፈረንጂ ብካርዝማቲክ መራሒኡ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዝነበሩ ነፍስሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ዝተጻሕፈ ኢዩ፡፡ ብረት ህዝቢ ኤርትራ ቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን!! ኣብ ዝብል 151 ገጻት ዝሓዘ ዓሚቕ ትሕዝቶ ዘለዎ መልሲ ንኤርትራዊ ንፐሮፌሰር ተስፋጽዮን መድሃኔ ዝተጻሕፈ ኢዩ፡፡ ቃል ብቓሉ እቲ ጽሑፍ…
ምሕዝነት ገስገስቲ ሓይልታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክረጋገጽ እንተ ድኣ ኮይኑ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝመስሎ ነገር ክውስን ዘኽእሎ፡ ነጻ ዕድል ኣቐዲሙ ክወሃቦ ኣለዎ፡፡ መሰል ርእሰ ውሳኔኡ ብትኽክልን ምሉእነትን ከረጋግጽ ኣለዎ፡፡ (ብረት ህዝቢ ኤርትራ ቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን ገጽ 105 ቀዳማይ ሕጡበ)
ኣብዚ እዋን እዚ ህዝቢ ኤርትራ ዕድሉ ባዕሉ ንኽውስን መሰል እንተድኣ ረኺቡ፡ ምሉእ ሃገራዊ ናጽነት ከም ዝመርጽ ፍጹም ዘየጠራጥር ኢዩ፡፡ ነዚ ሐቂ እዚ ካልእሲ ይትረፍ ስርዓት ደርጊ እውን ዝጠራጠረሉ ኣይኮነን፡፡ ኣብ ስደት፡ ኣብ ዓዲ፡ ኣብ ቃልሲ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ዝተዓዘቦ ዝኾነ ጋሻ ክርእዮን ክዕዘቦን ዝኽእል ግሁድ ጉዳይ ኢዩ፡፡ ሃገራዊ ናጽነት ኤርትራ ምርግጋጽ ካብ ደርባዊ ምዝመዛን ጭቆናን ንህዝቢ ኤርትራ ከናግፎ ከም ዘይክእል ግን ርዱእ ኢዩ፡፡ እዚ ማለት ግን ናጽነት ኤርትራ ዘምጽኣሉ መሰረታዊ ረብሓታት የለን ማለት ኣይኮነን፡፡ (ብረት ህዝቢ ኤርትራ ቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን ገጽ 105 ካልኣይ ሕጥበ)
ሃገራዊ ናጽነቱ ኣረጋጊጹ ጽምኡ እንተረውይሉ ብድሕሪኡ ዝመጽእ ጭቆናን ምዝመዛን እንትርፎ ናብ ኤርትራውያን ገዛእቲ ደርብታት ናብ ካልእ ከውድቖ ኣይክእልን፡፡ ገዛእቲ ደርብታት ኤርትራ እውን ካብ ገዛእቲ ደርብታት ኢትዮጵያ ብዘይ ተፈለየ መንገዲ ጨቆንቱን መዝመዝቱን ምዃኖም ብጭቡጥ ብተግባር ክርዳእ ኢዩ፡፡ ስለዚ ድማ ንደርባዊ ሓርነቱ ዝሕንኩሉ ስምዒት ዝሸፈኖ ኣረኣእያ ዘይብሉ ነጻ ኮይኑ፡ ክቃለስን ብዘይ ጥርጥር ደርባዊ ሓርነቱ ክጓናጸፍን ይኽእል፡፡ (ብረት ህዝቢ ኤርትራ ቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን ገጽ 106 ካልኣይ ሕጡበ)
እዚ ቅድሚ 28 ዓመታት ቅድሚ ናጽነት ኤርትራ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመታት ብመርሕነት ውድብ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ዝተጻሕፈ ጽሑፍ ኢዩ፡፡ ብረት ህዝቢ ኤርትራ ቁልቁል ኣፉ ኣይድፋእን!! ብኣንጻሩ እኳ ድኣ ባርዕ ፈጢሩ ህዝቢ ክዓስሎን ናጽነቱ ክጓናጸፍን ኢዩ፡፡ ግን ድሕሪ ናጽነቱ ምርግጋጽ ህዝቢ ኤርትራ ንሓርነቱ እውን መስዋእቲ ክሕተት ኢዩ፡፡ ኣንቱም ብኢሰይያሲዝም መርዛም ስነ-ሓሳብ ዝተጠቓዕኩም ኣሕዋት ኤርትራውያን፡ እዚ ጽሑፍ ትንቢትዶ ክንብሎ ወይስ ነቲውዱዕ ኣካይዳ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ምርኩስ ገይሩ ዝተዋህበ ትንታነ….?
ይቕጽል……….
ሚካኤል እምባየ (ኣራንቺ)
Tele +251-921924501


text:
ምጥውዋይ ጅን ወይ ድማ ብእንግልዜኛ (genetic manipulation) እቲ ቃል ከም ዘተምብሆ ምጥውዋይ ባህርያዊ ውርሻ/ጅን ናይ ሰባት፡እንስሳ፡ ኣትክልቲ ዘጠቓለለ እዩ። ምጥውዋይ ጅን ማለት ብሰብ ዝግበር ምቅያር እቲ ባህርያዊ DNA እዩ። ጅን ወይ ድማ DNA (ኣብ ሰባት) እቲ ብ 23-ጽምዲ ክሮሞዞምስ ካብ ወለድኻ ዝውረስ ባህርያዊ ውርሻ እዩ።( ብዛዕባ DNA ዕሙቅ ዝበለ ምፍልጠት ምስ ትደሊ፡ ነዚ link ብምጥዋቕ ነቲ ዝስዕብ ጽሑፍ ኣንብብ )። ምጥውዋይ-ጅን ናይ ጥንቲ ሰባት ውን ይገብርዎ ከም ዝነበሩ ይፍለጥ፡ ሰባት፡ ክልተ “ጽቡቓት” ተባዕታይን ኣንስተይትን እንስሳ እቲ ጽባቄኦም ወይ ቅርጺ ኣካሎም ናብቲ ውሉዶም ከም ዝሓልፍ፡ ከምኡ ውን ጽቡቅ ዘርኢ ሓሪኻ ምዝራእ ፡ ነቲ ድሒሩ ዝመጽእ እቶት ብ ኣወንታዊ ከም ዝጸልዎ፡ ካብ ጥንቲ ይርድእዎ ኔሮም ተጠቂመሙሉ ውን እዮም። ኣብ ዘመና ድማ ብዝበለጸ ተክኒካዊ ክእለትን ፍልጠትን፡ እቲ ምጥውዋይ ጅን እናማዕበለ ኣብ ኢቲካዊ-ኣስጋኢ ጥርዚ በጺሑ ይርከብ። እዚ ግን ብኸመይ እዩ ዝካየድ፧ እቲ መስርሕ ንኽትርድኦ ቀሊል እዩ። ኩሎም ህያውያን ፍጡራት ማለት ሰብ፡ እንስሳ፡ ኣትክልቲ ብ DNA ወይ ጅን ዝፍለጥ ኩሉ ሓቤሬታ ኣካሎም ዝርከበሉ ኮድ(code) ይውንኑ እዮም፡ (DNA በዚ ምክንያት ንድፊ ሂወት ውን ይስመ እዩ)። እቲ ኮድ ን ቁመት፡ግዝፊ፡መልክዕ፡ ባህርያት ወ.ዘ.ተ ዝምልከት ሓቤሬታ እዩ ሓቚፉ ዝርከብ። ሰባት ድማ ነቲ ኮድ ብምቅያር ቁመት፡ግዝፊ፡መልክዕ፡ ባህርያት ወ.ዘ.ተ ናይቲ ሰብ፡እንስሳ፡ተኽሊ ከም ዝደለይዎ ክውስኑ ይኽእሉ። ነዚ ኢና ድማ ምጥውዋይ ጅን ኢልናዩ ዘሎና።
ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ብዙሕ ምዕባለን ምምሕያሽን ስነ-ሕርሻ ተራእዮ እዩ። ናይ ኣትክልቲ ከምኡ’ውን እንስሳታት ጅን ወይ DNA ብ ምቅያር፡ እቶም ኣትክልቲ ወይ እንስሳ ብበላዕቲ ንኣብነት ሓሳኹ፡ ባልዕ ከም ዘይጥቅዑ ክግበር ተኻኢሉ እዩ። መቐረት ፡መልክዕ፡ ናይቲ ባህርያዊ ተኽሊ ወይ እንስሳ፡ ዕብየቱ፡ ብውሑድ ማይ ከም ዝዓቢ ( ኣትክልቲ ) ወ.ዘ.ተ ምግባር ካብ 90ታት ጀሚሩ ሓድሽ ኣይኮነን። እዚ ዝተጠቅሰ ጥቅምታት ድሕሪ ምፍላጥ፡”ሞ ምጥውዋይ ጅን ድኣ ዓቢ ጥቅሚ ዩ ዘለዎ ” ክበሃል ይከኣል። ብርግጽ ጥቅምታት ውን ኣለዎ እዩ። ንሱ ድማ ብበላዕቲ ዘይጥቅዑ ኣትክልቲ ወይ ውሑድ ማይ ዘድልዮም፡ ጻህያይ ዘየሰንፎም፡ ብዙሕ እቶት ዘለዎም፡ ንኽትበልዖም ምቁራት ኣትክልቲ እዩ። ኣብ እንስሳታት ድማ ተመሳሳሊ ብ ቫይረስ ወይ ባክተርያ ዘይጥቅዑ፡ ንማሕረዲ ቀልጢፎም ዝኣኽሉ፡ ወይ ዝባዝሑ ወ.ዘ.ተ እንስሳታት ምግባር እዩ። እዚ ኩሉ ኣብ ኣትክልትን እንስሳ ክንገብሮ ንኽእል መቐይሮታት እቲ (Eng. genetic engneering) (ጅነቲክ-ኢንጅኔሪንግ) ዝተሰምየ ዓውዲ ስነ-ፍልጠት እዩ ዘብቅዓና። ተወሳኺ ድማ ንሰባት ብተደጋጋሚ ዘጥቅዑ ሕማማት ንኣብነት ካንሰር ን ምሕዋይ ከምኡ’ውን ዝተሓላለኹ ገበናት ኣብ ምፍታሕ ይጠቅመና። እቲ “ ኣብ ኢቲካዊ-ኣስጋኢ ጥርዚ በጺሑ ይርከብ።” ዝበልናዩ ድኣ እንታይ እዩ፧ እቲ መልሲ ነዚ ዝስዕብ ይመስል፦ እቲ genetic engneering (ጅነቲክ-ኢንጅኔሪንግ) ዝተሰምየ ዓውዲ ስነ-ፍልጠት፡ ልክዕ ከምቲ ነትክልትን እንስሳታትን መልክዖም፡ ባህሮም ንቅይረሉ፡ እቲ ክእለትን ፍልጠትን ኣብ ሰባት ውን ክንጥቀመሉ ንኽእል ኢና። እዚ ድማ ኣስጋኢ ይገብሮ፡ ሕሰብሉ! ድቂ ከለኹም ኣብ ከብዲ ኣደ መልክዕኩም፡ዝህልወኩም ባህርያት፡ ቁመትኩም ፡ ግዝፍኹም ወ.ዘ.ተ ሰባት እንተ ዝቅይርዎ እንታይ ምበልኩም፧ ብርግጽ ንም ቀሊል ሕቶ ኣይኮነን፡ በዚ ምኽንያት ድማ ኣብ ብዙሓት ምዕራባውያን ሃገራት፡ ኣብ ሰባት ዝኾነ ጀነቲካዊ መቐይሮታት ከይግበር ክልኩል እዩ። ይኹን እምበር ኣብ ሓላፍነት ዘይስምዖም ሰባት ምስ ዝበጽሕ፡ እቲ ፍልጠትን ክእለትን ንኹፉእ ከይጥቀሙሉ ዓቢ ስግኣት እዩ ዘሎ። ዶቡ ናይዚ ምዕባለ ኣበይ እዩ፧ ነቶም ድሮ ዝርከቡ እንስሳታት፡ኣትክልቲ’ኸ ብ ጀነቲካዊ ዝተቀየሩ እንስሳታት፡ኣትክልቲ ተኪእና ከነጥፈኦም ይፍቀደና ድዩ፧ እቲ ፍልጠትን ክእለትን ድሮ ተረኺቡ ኣሎ እዩ፡ እቲ ሕቶ ብኸመይን ንምንታይ ዕላማ ንጥቀመሉን እዩ።