text:
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣብ ዕለት 19 ሓምለ 2016 ንጻዕቂ መርድእ ኣብ ኤርትራ ብዝምልከት ኣኼባ ኣካይዱ። ትሕዝቶ ናይቲ ኣኼባ ዝዓበየ ክፋሉ እዚ ህዝቢ ሓዘን ተረኺቡ እናተባህለ ካብ ናብ ዝንቀሳቐሶ ዘሎ ንምዕጋት እንታይ ይገበር ኣብ ዝብል ዛዕባ ነበረ።
በዚ መሰረት ናይ መርድእ ምልክታ ኣብ ናይ ምልክታ ሰሌዳታት ይኹን ጐደናታት ንኸይልጠፍ ዝእግድ መምርሒ ሰነድ ቊጽሪ 56 ኣዋጅ ኣመሓላሊፉ ኣሎ። እዚሰነድ ቊጽሪ 56 ኣዋጅ ኣብ ግብሪ ንኽውዕል ብምምሕዳር ዞባ ማእከል ጀሚሩዎ ኣሎ። ብኡ መሰረት ድማ ምምሕዳር ዞባ ማእከል ናብ ኩለን ናይቲ ከባቢታት ምምሕዳርን ንኡስ ዞባታትን ተላኢኹ እቲ ሰነድ ከምዘለዎ ክግለጸለን ድሕሪ ምግባር፣ ነዚ መምርሒ’ዚ ዝጠሓሰ ዜጋ ድማ 5000 ናቕፋ ናብ ክፍሊ ሕሳብ ውሽጢ ሃገር ኣታዊ ንኽገብር ጽኑዕ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ ኣሎ።
ስለዚ ነፍሲ-ወከፍ ዞባ ትኹን ንኡሳን ዞባታት ኣብ ትሕቲ ምምሕዳረን ዝርከቡ ነባሮ ህዝቢ ክሕብራን መጠንቀቕታ ክህባን ይግባእ እናበለ ሓዘን ንኸይግበርውን ጽዑቕ ምክትታል ይገብር ከምዘሎ እቲ ዝመጸና ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ስለምንታይከ ተኣዊጁ፣
- ህዝቢ ኤርትራ ደቁን ደቂ ደቁን ኣብ ፈቐዶ ቤት-ማእሰርትን፡ ምድረ-በዳን ሰሃራን፡ ባሕርን ዝጠፍእ ዘሎ እታ እንኮ ሓበሬታ ዝረኽበላ ኣብ ናይ ምልክታ ሰሌዳታትን ኣብ ጐደና ዝልጠፉ እዮም። ንነዊሕ ዓመታት ደሃይ ደቆም ዝተሰወሮምውን ወደይ/ጓለይ ዝረኣየ ዓይኑ ይብራህ ዝብል ምልክታውን ኣብኡ እዩ ዝርከብ።
- ኣብ ኤርትራ ናይ መርድእ ኩነታት ካብ መጠን ንላዕሊ ስለ ዝበዝሐ፣ ወግሐ ጸብሐ ነቲ ምልክታታት ዘንብቡ ሰባት ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ኩርናዕ ናይ ምልክታ ሰሌዳ ወይ ኣብ ጐደናታት ዝተለጠፈ ወረቐት ብዕስለ ጉጅለ ተኸቢቡ ስለ ዝርአ ሓደ ዘይተጸበዮ ሃንደበታዊ ናዕቢ ንኸይለዓል ስግኣት ስለዘለዎ ብዓይኒ ህ.ግ.ደ.ፍ. ነዚ ብጀካ ምእጋድ ካልእ ኣማራጺ የብለይን፡ ብምባል ብኣዋጅ ከዓግቶ ወሲኑ ኣሎ።
- ነቶም ዝልጠፉ ምልክታታት ቀሊጦም ዝጒሕፉ ሰራሕተኛታትውን ደሞዞም ኣብ ክንዲ ካብቲ ስርዓት ዝኸውን ካብቲ ህዝቢ ብመልከዕ መቕጻዕቲ ንምኽፋልን ብኡ ኣቢልካውን ምንጪ እቶት ንምርካብ ዝመሃዞ እዩ።
- ሎሚ ኣብ ኤርትራ፡ ምዉት ቀባሪ ስኢኑ፡ ሬሳ ኣብ ክንዲ ኣብቲ ዝኣምነሉ መቓብር ዝቕበር ኣብ ሕጓ ገዝኡ ንኽቕበር ዝግደደሉ ኩነታት በጺሑ ከምዘሎ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ኣጸቢቑ ይፈልጥ እዩ። ስለዚ ከምዚ ናይ ሎሚ ኣዋጅ ብጋህዲ ዘይተነግረ’ምበር ሬሳ ከፊልካ ናይ ዝቕበረሉ ኣገባብ፣ ሬሳ ምስ ሞተ ኣብ ገዛ ክቕመጥ የብሉን ናብ ዝብል ኣንፈት የምርሕ ከምዘሎ ንዕዘብ ኣለና።
ኣብ መደምደምታ ድማ ኩሉ ናይ ቀብሪ ስነ-ስርዓት ባዕሉ ማለት መንግስቲ ክገብሮ እዩ ዝብል ኣዋጅ ከይመጸ ኣይተርፍን’ዩ ዝብል እምነት ኣለና። ናይ ህዝቢ ባህልን ልምድን ክብርን ሓደ ብሓደ ክሰብሮም ጸኒሑ እዩ። እቲ ክኸዶ ዝጸንሐ መስርሕ ናብዚ ዝዓለመ ምዃኑ ግልጺ እናኾነ መጺኡ ኣሎ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ.ኣብ ናይ ህዝቢ ሓዘን ይኹን ሬሳ ኢዱ ዘእትወሉ ምኽንያት ኣይነበሮን። ሕማቕ መንግስቲ ምስ ቈልዓ ሰበይቲ ይበኣስ ከም ዝበሃል ግን ኣብ ውሽጢ መነባብሮ ስድራቤት ኣትዩ ዝበልዕዎን፡ ዝሰትይዎን ክቕይሰሎም ንርእዮን ንሰምዖን ኣለና።
ናብቲ ቀንዲ ጉዳይና ምልስ ኢልና ብዛዕባ መርድእ ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብና ከመይ ይሰርሕ ከምዝነበረ ብሕጽር ዝበለ ክንጠቅስ ንፈቱ ። ከም ባህልን ልምድን ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ሓዘንተኛ ስድራ-ቤት ከም መቃልሒ ሓዘኑ ዝጥቀመሎም ኣገባብ መራኸቢ ሰለስተ ዓይነት እዮም።
- ኣብ ገጠራት ኤርትራ ዝቕመጥ ሕብረተ-ሰብና ብመን ዕዉት ወለንተኛታት ተዳልዮም ብሓፈሻ ናብ ከባቢ ዓድታት ብፍላይ ድማ ዓጽመ ስጋ ዝርከብሉ ርሕቕ ዝበለ ወረዳታትን ኣውራጃታትን ዘማልአ ብንጥፈት ዚንቀሳቐሱ ኣጓብዝ ይለኣኹ። ሓመድ ድበ እንተኾነውን እቲ መርድእ ዝበጽሖ ኣካል ዝነበሮ መደብ ኣቋሪጹ ኣብቲ መዓልቲ ቀብሪ ይርከብ።
- ዓቕሚ ዘለዎ ስድራ-ቤት መዋቲ ብመንገዲ ፈነወ ሬድዮን ጋዜጣን ተጠቒሙ የርድእ፣ ከምኡውን ብተሌፎን ክርከቡ ዝኽእሉ ደዋዊሉ እቲ መርድእ ኣብ ውሽጢ ዉሱን ሰዓታት ኣብ ኩሉ ከምዝበጽሕ ይግበር ነይሩ። እዚ ኣገባብዚ ግን ብናይ ገንዘብ ዓቕሚ ዝትመን ኢዩ።
- ኣብ መብዛሕትኡ ኣብ ከተማታት ዝርከብ ሕብረተ-ስብና ካብ ኩሉ ተምሳል ዝተኣከቦ ስለዝኾነ ኣብ ቊጽሪ 2 ተጠቒሱ ዘሎ ምጥቃም ቀዳማይ ኣማራጺ ክኸውን ከሎ ዓቕሚ ምስ ዘይፈቅድውን እቲ ዝተሓተ ኣገባብ ናይ መዋቲ ስእልን ሓበሬታን ዝሓዘ ጽሑፍ ኣብ ናይ ምልክታ ሰሌዳታትን መናድቕን እናተለጠፈ እቲ ህዝቢ ናይ ሓዘን ተኻፋሊ ዝኾነሉ ልሙድ ኣገባብ መራኸቢ ነይርዎ። ከምኡ’ውን ገንዘብ ከፊልካ ኣብ ኣደባባያትን ናይ ከተማ ኲርንዓትን ብኣካል እናተንቀሳቐሱ ዘእዉዩን ይግበር ነይሩ።
ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. ነዚ ባህሊ’ዚ ብዝዓበየ ክድምስስ ከምኡ’ውን እተን ይውሓዳ ይብዝሓ ኣብ መዓልቲ ሓዘን ዝግበራ ቍንጣሮ ወጻኢታት ናብ ጅብኡ ንምእታው ዝገብሮ ዘሎ ስስዐ እዩ።
ስለዚ ነዚ ኣብ ላዕሊ ብዝርዝር ዝተጠቕሰ ኣገባብ መራኸቢታት ሓዘን ቀስ ብቐስ እናደኸመ ክቕጽል ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ መደምደምታ ድማ እንሆ ብኣዋጅ ከምዝእገድ ገይሩ።
ባህልን፣ ስሙር ደሞክርሲያዊ ግንባር ኤርትራ www.EriFront.com E-mail: [email protected]


c: text/html

text:
2001 እዋኑ እዋን ውራ ውራ ህግደፋውያን እዩ ዝነበረ። በዚ ግዜዚ ህግደፍ ንመላእ ሃገር ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ኣብ ዘእትወሉ ዝነበረ ግዜ ንቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ድማ ሕንፈት ኣይገበረላን።
ካብ መወዳእታ 1990ታት ኣትሒዙ ብፍላይ ኣብ ዓዲ – ቐይሕ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ቅዱስ ምካኤል ዝምዕብል ዝነበረ ብኣባ ጽገ ናይ ሎሚ ድማ ኣቡነ ሉቃስ ዝምራሕ ዝነበረ ትምህርቲ ሰንበት ብስም ስብከተ ጸረ መናፍቅነትን ተሃድሶን ከምኡ’ውን ንድሕነት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያንን ብዝብል ጉልባብ ብብዝሒ ክስበኽን ጀሚሩ።
ብሳላ ጻዕሪ ኣቡነ ሉቃስ ኣብ ዓዲ-ቐይሕ ትምህርቲ ሰንበት ኣዝዩ ማዕቢሉ እዩ። ብፍላይ ካብ 1998 ክሳብ 2002 ዘሎ እዋን ብዙሓት በላሕቲ መናእሰያት በቲ ኣብ ትምህርቲ ሰንበት ዝወሃብ ዝነበረ ትምህርቲ ተሳሕቦም ብብዝሒ ሓደስቲ ዲያቆናት ክፈርዩ ዕድል ረኺቦም።
እዞም መንእሰያት ኣዝዩ ስሩዕ ዝኾነ ትምህርታዊ ምክትታልን ካልእ ሓገዛትን ይግበረሎም ስለዝነበረ ብመንጽሩ ውን ብብዝሒ ናብ ዩኒቨርስቲ ኣስመራን ካልኦት ላዕለዎት ትካላት ትምህርትን ስለዝተጸንበሩ ነቲ ኣብ ዓዲ ቀይሕ ዝተማህርዎ ትምህርቲ መናፍቅነትን ምክትታል ትምህርቲ ሰንበትን ከም ዘለዎ ሒዞሞ ተዘርጊሖም።
ብፍላይ እቶም ኣብ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ዝተጸንበሩ ብኣካድያማዊ ትምህርቲ’ውን ከም ኣርኣያ(mentors) ስለዝተወስዱ ንብዙሓት ሓደስቲ መንእሰያት ኣብነት ብምዃን ትምህርቲ ሰንበት ዝያዳ ተቐባልነት ኣብ ምርካብን ብኡ መጠን ድማ ኣብ ምስፍሕፋሕ ዝለዓለ ተራ ተጻዊቶም።
ኣብ 2001 ብዘጋጠመ ፖለቲካዊ ነውጺ ህግደፍ ብሃይማኖታውያን መራሕቲ ውን ንህዝቢ ምቁፃር ዝበለጸን ዝቐለለን ስለዝነበረ ንትምህርቲ ሰንበት ከተባብዕ ተራእዩ። ነቲ ድሕሪ ናጽነት ዘስፋሕፍሕ ዝነበረ ሓድሽ ሃይማኖት ጰንጠ ቆስጠ ድማ ናይ ኣመሪካ መሳርሒ እዩ ብምባል በቶም ትምህርቲ ጸረ-መናፍቅነት ዝሰልጠኑ መንእሰያት ተጻብኦትታት ክወርዶም ጀሚሩ።
ህግደፍ ድማ ነዚ ዕድል ተጠቒሙ እዞም ብኣስተምህሮ መናፍቅነት ዝሰልጠኑ ዲያቆናት ጸረ መናፍቅነት ዝያዳ ስብከቶም ከስፋሕፍሑን ኣንጻር ተኸተልቲ እምነት ጴንጥን ካልኦት ንትምህርቲ ጸረ-መናፍቅነት ዘይድግፉን ኣመንቲ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ደው ክብሉን ኣተባቢዑ። እዚ ጥራሕ ከይኣክል ንኣቡነ ሉቃስ ናብ ኣስመራ ብምምጻእ ዝያዳ ሓይሊ ክህልዎም ብምግባር ንቤት ጽሕፈት ሲኖዶስ ክቆጻጸርዎ ተጌሩ። በዚ መሰረት ድማ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስያን ኤርትራ ብሓድሽ ትምህርቲ ክትህነጽ ጀሚራ።
እታ ኣብ ልዕሊ ካልኦት እምነታትን ሓደስቲ ትምህርትን ጽቡቕ ተጻዋርነት ዝነበራ ቤተ ክርስትያን ኣብ ትሕቲ ጽልዋ ኣቡነ ሉቃስ ብምውዳቕ ንትምህርቲ ሰንበት ዝያዳ ከስፋሕፍሕ ብምግባር ንተኸተልቲ ጰንጠ ይኹኑ ካልኦት ሰዓብቲ ክርስትና ኣብ ትሕቲ ፍጹም ራዕድን ምክትታልን ከምዝወርዱ ብምግባር ኣደዳ ስለያዊ ዕንደራ ህግደፍ ክኾና ዕድል ከፊቶም።
ህግደፍ ድማ ነዚ ዕድል ብምጥቓም ብዙሓት ኣመንትን መራሕቲ ቤተ ክራትያናትን ክኣስር ተራእዩ። ነቶም ኣብ ትምህርቲ ሰንበት ነዊሕ ተመክሮ ዝነበሮም ሰበኽቲ ድማ ግዳይ ማእሰርቲ ክኾኑ ግዜ ኣይወሰደን። ንኣብነት ከም በዓል ዶር. ቀሹ ፍጹም ዝኣመሰሉ ካብ ግዜ ደርግ ኣትሒዞም ኣባላት ትምህርቲ ሰንበት ዝነበሩን ኣብ ምህናጽ ኤርትራዊት ተዋህዲ ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ዓቢ ተራ ዝተጻወቱን እንሆ ካብ 2004 ኣትሒዞም ኣብ ትሕቲ ሞቚሕ ህግደፍ ይነብሩ።
ኣብ ኣስመራ ጥቓ ቤተ-ክርስትያን እንዳ ማርያም ዝነበረ ማእከል ጴንጠ ብምውራር ድማ ኣብቲ ማእከል ዝነበረ መጽሓፍትን መሳርሒ ሙዛቃን ከም ዝቃጸል ጌሮም። ብምቕጻል ድማ ኣብ ኣስመራ ብብዝሒ ተዘርጊሑ ዝነበረ ማእከላት ከም ልሙድ ኣጸዋውዓ ድማ Church እናፈተሹን ኣብኡ ክግልገሉ ንዝጸንሕዎም ኣመንቲ እናኣከላበቱን ምስ፡ፖሊስን ኣባላት ጸጥታ ብምትሕብባር ድማ ከም ዝዕጾ ኣብ ምግባርን ዓቢ ተራ ተጻዊቶም። ኣብዘን ማእከላት ዝግልገሉ ዝነበሩ ምእመናን ድማ ኣደዳ ምእሳርን መግረፍትን ክኾኑ ጀሚሮም። ኣብዚ ግዜዚ ካብ 2500 ክሳብ 3000 ኣመንቲ ብሰንኪ እምበቶም ኣብ ትሕቲ እስርቤት ይርከቡም
ኣቡነ ሉቃስ ትምህርቱ ንምስፍሕፋሕ እቶም ኣብ ዓዲ ቐይሕ ዝሰልጠኑ መንእሰያት ዲያቆናት ዝያዳ ሓይሊ ከም ዝህልዎም እዩ ጌሩ። ነቶም ኣብ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ዝነበሩ ድማ ዝያዳ ንጥፈታቶም ከሐይሉን ኣብ ምሉእ ኤርትራ ትምህቲ ሰንበት ከስፋሕፍሑን ዝያዳ ምትብባዕ ጌርሎም። በዚ መሰረት ድማ ካብ 2001 ክሳብ 2005 ዝነበረ እዋን ትምህርቲ ሰንበት ዝያዳ እናስፋሕፍሐን ቤተ-ክርስትያናት ጴንጠቆስጠ ድማ ምሉእ ብምሉእ ከም ዝዕጾ ኮይኑ።
ኣብ 2006 ንፓትርያሪል ኣቡነ ኣንጠንዮስ ካብ መንበረ ጵጵስና ኣብ ምውራድን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከም ዝወርዱ ኣብ ምግባርን ድማ ኣቡነ ሉቃስ ዝለዓለ ኢድ ተጻዊቶም።
ኣብዚ ግዜዚ ኣቡነ ሉቃስ ፍጹም እምባ ገነነ ባህርያት ብምሓዝ ንቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ብዘይ ርእሰ-ሊቃነ ጳጳሳት ተሪፋ ኣብ ደገ ድማ ፍርቃ ኣብ ኢትዮጵያዊት ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ተመቒላ ፍርቃ ድማ ምስ ኮፕቲክ ተዋህዶ ኣለክሳንድርያ(ግብጺ) ተማዕቊባ ብፍጹም ዘኽቲማ ትርከብ። እታ ኣብ ኣስመራ ዘላ ቤተ-ክርስትያን ድማ ብዘይ ኣቦ ዘኽቲማ እንሆ ምስ ኢትዮጵያዊት ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ንምጽንባር ትሸባሸብ ኣላ።
ኣባ ሉቃስ – እቲ ሰባኺ ጸረ-መናፍቅነት – ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊት ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ፍጹም ዝኽትምና ኣኸቲሉ ጥራሕ ዘይኮነ ንህዝበ ክርስትያን ኤርትራ’ውን ጓሳ ዘይብሉ ብምግባር እንሆ ፋሕ-ፋሕ ከም ዝብል ጌርዎም ኣብ ፈቐድኡ ቤተ-ክርስትያናት ክበኣሱን ዋጭ-ዋጭ ክብሉን ክስተት ዳግማይ ባቢሎን ኣብታ ቅድስቲ ቤተ ክርስትያንን ወሪዱ ይርከቡ።
እታ ኣብ ኣመሪካ እትርከብ ቤተ-ክርስያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣብዚ ግዜዚ ምስ ግብጻዊት ቤተ-ክርስትያን እናተሓባበረት ንፓትርያሪክ ኣቡነ ኣንጠንዮስ ዳግማይ ኣብ መንበረ ስልጣኖም ክምለሱ ይቃለሱ ኣለዉ። ይኹን ደኣምበር እታ ነብሳ ክኢላ ክትመሓደር ጀሚራ ዝነበረት ቤተ ክርስትያን ዳግማይ ናብ ግብጻዊት ቤተክርስትያን ተመሊሳ ክትርኢ እንከለኻ የጉህየካ። እዚ ድማ ግብጺ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ብተዘዋዋሪ ትገዝእ ምህላዋ እዩ ዘመልክት። ካብ መንፈሳዊ ሓርነት ናብ መንፈሳዊ መግዛእቲ ዝተመለስና የመልክት። ዘይምስምማዕ ናብ መግዛእቲ እዩ ዝመልሰካ።
በዚ ኮይኑ በቲ ቤተ ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ኣብ ዕንወት ትርከብ። ፍርቂ ጎና ምስ ግብጺ – ፍርቂ ጎና ድማ ምስ ኢትዮጵያ ኮይና ድማ ኣብ ኣስመራ ስማዊ ቤት ጽሕፈት ሲኖዶስ ሒዛ ብዘይ ፓትርያርክ ኣብ ጸልማት ትርከብ ኣላ። ነዛ ቤተ ክርስትያን ከይ ትመቓቐል ድማ ናይ ኩላትና ሓላፍነት እዩ እሞ ንሓድነታን ንክብሪ ኤርትራውነታን ደው ክንብል በዚ ኣጋጣሚ ይጽውዕ።
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=2165985766994454&id=100007491542084

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ጣልቃ ህግደፍን ሳዕቤናቱን2021-01-31 10:28:23 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 338 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ ዓለምና ብረቂቕ ጥበብን ምዕባለን ኣዝያዳ ዝተቐራረበትሉ እዋን ዝምድናታት ምፍጣር ግደታ እዩ። ምዝማድ ክሳብ ክንድዚ ኣገዳሲ ካብ ኮነ ካብኡ ብዘይፍለ፡ ምስመን፡ ብዛዕባ ምንታይን ኣበይ ንምብጻሕን ትዛመድ ኣብ እትውስነሉ ጥንቁቕ ምዃን ኣገዳሲ እዩ። ናይ ኩሉ ዝምድና መንቀሊ ረብሓ ስለ ዝኸውን ናይ ቀረባ ይኹን ርሑቕ መዛምድቲ ክትመርጽ እንከለኻ፡ በዚ መልክዕ ምርኣዩ ኣድላይ እዩ። እቲ ዝምድና ህያውን ቀጻልን ንክኸውን ከኣ ካብ “በይነይ ክረብሕ” ወጺእካ ኩልኻ እትርበሓሉ ማእዝን ምኽታል ኣገዳስነት ኣለዎ። እቲ ዝምድና ኣድማዕን ነዊሕ ዝጠመተን ንክኸውን ፍትሓውን ትካላውን ክኸውን ወሳኒ እዩ። ነዚ ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ 3ይን ሓድነታውን ጉባአ ሰዲህኤ ኣብ ዝጸደቐ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮ “ምስ ኩለን ሃገራት፡ ኣብ ሕድሕድ ረብሓታት፡ ምክብባርን ጣልቃ ዘይምትእትታውን፡ ዓለም-ለኻዊ ውዕላት ምኽባርን ዝተሰረተ ዝምድናታት ምፍጣር …….ምስ ዝዀነት ሃገር ዝግበር ንግዳዊ ውዕላትን ኩሉ መዳያዊ ዝምድናታትን ፍትሓውን ሃናጽን ክኸውን ምቅላስ።” ብዝብል ሰፊሩ ኣሎ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ዝምድናታቱ ዝኽተሎም ፖሊሲታት፡ ብቅዋም ዘይምርሑን ኣብ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘይተስረቱ ስለዝኾኑ ኩሎም ግጉያት እዮም። በዚ ድማ፡ መዳይ ፖሊሲ ዝምድናኡ ኣሉታ ምምሕዳሩ ጐሊሑ ዝረአየሉ እዩ። ፖሊሲ ዝምድናኡ ሕገመንግስታዊ መሰረትን ግሉጽነትን ዘየብሉ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ኣብ “ኣነ ጥራይ እየ ዝጥቀም” ዘኹድድ ብትካል ዘይኮነ ብድሌት ውልቀ መላኺ ዝዝወር እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባዚ ኢደወነናዊ ዝምድናታት ናይዚ ጉጅለ ኣፍልጦ ኮነ ተጠቃምነት የብሉን። ህዝቢ ኤርትራ ብሰንክዚ ዘይትካላዊ ኣካይዳ ናይዚ ጉጅለ ፖሊሲ ዝምድና ብተደጋጋሚ ዝተጐድኣሉን ዝተነጸለሉን ተመኩሮ እዩ ዘለዎ። ጉጅለ ህግደፍ ቅድሚ ሕጂ ምስ ኩለን ጐረባብቲ ሃገራት ናብ ውግእ ክኣትወሉ ካብ ዝጸንሐ ምኽንያታት እቲ ቀንዲ ኣብ “ኣነ በይነይ እየ ክጥቀም” ዝተመርኮሰ ናይ “ደው በለለይ ክብለጸልካ” ፖሊሲኡ እዩ።
እዚ ጉጅለ ሎሚ እውን መሊሱ ደኣ ገዲድዎ እምበር፡ ካብዚ ግጉይ መንገዱ ኣይወጸን። ብፍላይ ካብቲ ብ2018 ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝጀመሮ ብዙሕ ዘዛረበ ጉልቡብ ዝምድና ንድሕሪት፡ እቲ ብዘይትካላውነትን ኢድ ኣእታውነትን ዝልለ ፖሊሲ ዝምድናኡ መሊሱ እዩ ሳዕሪሩ። እቲ “ንጉዳይ ኢትዮጵያ ስቕ ኢልና እንርእዮ ዘይኮነ፡ ኢድና እነእትወሉ እዩ” ዝበሎ፡ ምስቲ “ ወያነ ካብ ጸወታ ወጻኢ ኮይና” መዝሙሩ ተደሚሩ፡ ናይቲ ብዙሕ ኣሉታዊ ሳዕቤን ከኸትል ዝጸንሐ ፖሊሱኡ መቐጸልታ እዩ ነይሩ። መላእ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ሓይልታቱን እዚ ምስ ኢትዮጵያ ዝተጀመረ እሞ፡ ”መርሃ-ኣልባ/ ስርዓተ-ኣልቦ“ ዝተባህለ ዝምድና ኣብቲ ጉጅለ ተደሪቱ ዘይተርፍ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ዝበጽሕ ኣሉታዊ ሳዕቤን ከም ዘኸትል ክእምቱ ጸኒሖም እዮም።
ኣብዚ እዋንዚ ከኣ ወዮ ናብ ሕማቕ ከም ዝምዕብል ክግመትን ክፍራሕን ዝጸንሐ “ጣልቃነት” ዝሕመረቱ ዝምድና ህግደፍን ብልጽግናን ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ እነሆ። ሰዲህኤ ነዚ ኣብ ግምት ኣእትዩ፡ ብደረጃ ማእከላይ ባይቶኡ፡ ኩነታት መዚኑን ንኹሉ ኤርትራዊ ዘሻቕል ምዃኑ ተገንዚቡን “ናይ ዶር. ኣቢዪ ኣሕመድን ኢሳያስ ኣፈወርቅን ናይ ሽርክነት ውግእ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ንዅንን። ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ናይ ዘሎ ውግእ መበገሲኡ ቅዋማውን ፖለቲካውን ምስሕሓብ ስለ ዝኾነ፡ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክግበረሉ ንጽውዕ።” ኢሉ ነይሩ። እዚ ሚዛንን ጻውዒትን ሰዲህኤ ሎሚ ብብዙሓት ወገናት ዝድፈኣሉ ዘሎ እዩ።
ቅድሚ ሒደት ሰሙናት ኣብ ሓቅነት ኢድ ኣእታውነት ጉጅለ ህግደፍ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኣዛራቢ ነይሩ። ሎሚ ግና ህግደፍ ኣብቲ ጉዳይቲ ኣትዩ ኣብ ዘይኤርትራዊ ኣጀንዳ ይሕንብስን ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ ኮይንዎ የውጠጥን ከም ዘሎ ተረጋጊጹ እዩ። ምእታው ጥራይ ዘይኮነ ወተሃደራቱ ኣብ ስርቅን ራስያን ከም ዝተዋፈሩ እውን ንዙሓት ዘዛርብ ዘሎ ምጽራይ ዘድልዮ ተረኽቦ እዩ። ወጻኢ ጉዳያት ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ኣብ ኢትዮጵያ ተመዲቦም ዝሰርሑ ነባራት ኣንበሳድራቱን ካብቶም ወተሃደራዊ ህልውና ኤርትራ ኣብ ትግራይ ኣረጋጊጾም ናይ “ብህጹጽ ውጹ” ስምዕታ ዘቕርቡ ዘለዉ እዮም። ብዓብይኡ ከኣ እቲ ደቁ ኣብቲ ውግእ ዝተጠብስዎ ህዝቢ ኤርትራ ኣዳዕዲዑ ይፈልጦ እዩ። ብዙሓት ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታት እውን ናይ ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ምእታው ንልኡላውነት ኢትዮጵያ ዝፈታተን ብምዃኑ ኩነኔኦም የሰምዑ ኣለዉ።
ኣቶ ልደቱ ኣያለውን ኢንጅነር ይልቃል ጌትነትን ዝተባህሉ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ሰሚሩ ን6ይ ምርጫ ኢትዮጵያ ዝዳሎ ዘሎ “ኣብሮነት” ናይ ዝበሃል ውድብ ኣባላት መሪሕነት ኣብዚ ቅንያት ዝበልዎ ከም ኣብነት ምውሳድ ይከኣል። “ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ቁጽሪ ሓደ ጸላኢ ኢትዮጵያ እዮም። ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢድ ምእታው ዝጀመሩ ካብቲ “ወያነ ካብ ጸወታ ወጻኢ ኮይና” ዝበልሉ እዋን ጀሚሮም እዮም። ሎሚ ብግብሪ ኣብ ትግራይ ይረአ ኣሎ። እዚ ሎሚ ዝገብርዎ ዘለዉ ኢድ ኣእታውነት ዘይኮነ ወራር እዩ። ዜጋታትና ይቐትሉን ንብረቱ ይወርሱን ኣለዉ። ሕጂ ኣብ ኢድ ኣእታውነት ኣቶ ኢሳያስ ዝምልከት ኢትዮጵያውያን ዝጽበየና ክልተ ነገራት እዩ። ወይ ኣትሪርካ ንተግባራት ኣቶ ኢሳያስ ምኹናን ወይ ድማ ትግራይ ኣካል ኢትዮጵያ ኣይኮነትን ምባል።…… ኣነኳ ኣቶ ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘውርድዎ ዘለዉ ግፍዒ ኣስመራ ከይደ ስለ ዝተዓዘብኩዎ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝፍጽምዎ ዘለዉ በደል እምብዛ ኣይተሓደሰንን። (ኣቶ ልደቱ ኣያሌው። “ኣቶ ኢሳያስ ዝመርሕዋ ሃገር ንኢሳቶም ዝጭነቑ እዩ ዝመስለኒ። ግና ድማ ነታ ንእሽቶ ሃገር እውን ብግቡእ ኣይመርሕዋን። ንሶም ናይ ፖለቲካ ፈላጥ እየ ይበሉ እምበር፡ ታራ መታለሊ እዮም። …….. እዚ ተግባሮም በቲ ሓደ ወገን ናይ ኢትዮጵያ መራሕቲ ዕሸልነትን ተዓሻውነትን ዘርኢ እዩ።” (ኢ/ር ይልቃል ጌትነት)።
እዚ ዘይሓላፍነታዊ ኣካይዳ ጉጅለ ህግደፍ ሳዕቤኑ ናብቲ ዘይወዓለሉ ህዝቢ ኤርትራ ቀሊል ከም ዘይኮነ ኩላትና ንግንዘቦ ኢና። እቲ ክሳብ ሕጂ ከይድዎ ዘሎ ክንመእልሶ ኣይንኽእልን ኢና። ከምዚ ከይገድድ ናይ ምግባሩ ግና ኣብ መጻኢ ብእነካይዶ ቃልሲ ስለዝውሰን ብተወፋይነት ንመክቶ። ብሓፈሻ ሕብረተሰብ ዓለም ብፍላይ ከኣ ህዝቢ ትግራይ፡ ብጉጅለ ህግድፍ ዝፍጸም ዘሎ ገበናት ንዓኡ ዝምልከት ዕዳ’ምበር፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝሕተተሉ ከምዘይኮነ ንክርዳእ ጻዕርና ቀጻሊ ክኸውን ይግበኦ። ህዝቢ ኢትዮጵያ ሽግራቱ ባዕሉ ክፈትሕ ክግደፍ ስለዘለዎ፡ ናይ ኤርትራ ጣልቃ ምእታው ከብቅዕን ሰራዊት ኤርትራ ከኣ ካብ ትግራይ ክወጽእን ምስቶም ነዚ ዝጽዉዑ ዘለዉ ወገናት ድምጽና ንሓውስ።


text:
ጾታዊ ርክባት፡ ንኣወዳትን ኣዋልድን፡ሓደ ዓይነት ስምዒትዶ ይህቦምÄr sex lika skönt för killar och tjejer? - tigrinja
ሕቶ
ጾታዊ ርክባት፡ ንኣወዳትን ኣዋልድን፡ሓደ ዓይነት ስምዒትዶ ይህቦም፤ንኽልቲኦምከ ሓደዓይነት ናይ ባህታ ስምዒትዶ ይፈጥረሎም?
ምላሽ
ነዚ ሕቶኻ ብኽልተ መገዲ፡ ብኸምዚ ጌረ ክምልሶ እደሊ። ”እወ፡ ጾታዊ ርክብ ንኣወዳትን ንኣዋልድን፤ንኽልቲኦም ናይ ባህታ ስምዒት ይፈጥረሎም ’ዩ”። ወይ ውን ”ዝዀነ ሰብ ከምኡ ምዃኑ ኣርጊጹ ዝፈልጥ የልቦን”። እንታይ ማለተይ ምዃኑ፡ ኣብዚ ታሕቲ ክገልጸልካ እየ።
ኣወዳትን ኣዋልድን ንጾታዊ ርክብ ይሕጐሱሉ እዮም። ኣብቲ ዝለዓለ ናይ ስምዒት-ጥርዚ በጺሖም ከፍስሱን፤ ናይ ጾታዊ ርክብዊንታ ክስምዖምን ይኽእል እዩ። ስለዚ በዚ ኣገላልጻ እዚ፤ ኣብ መንጎ ኣወዳትን ኣዋልድን ፍልልይ የልቦን።
ይኹን እምበር፡ ንኽልተ ሰባት ሓደ ዓይነት ናይ ባህታ ስምዒት ኣሎዎም ኢልካ ክትዛረብ፡ ኣጻጋሚ እዩ። ሕሰብ፡ ክልተ ሰባት ዝፈትውዎ ሓደ ዓይነት መግቢ ይበልዑ። ክልቲኦምዶ ብሓደ ዓይነት ልክዕ ጌሮም የስተማቕርዎ ይዀኑ? ክኸውን ይኽእል፡ ከይከውን’ውን ይኽእል እዩ። ኾይኑ ግን ክልቲኦም ነቲ መግቢ ይፈትውዎ እዮም፡ እቲ ዘገድስ ድማ ንሱ እዩ።
ጾታዊ ርክብ ባህ ንኽብለካ፤ እቲ ንስኻ ባህ ከብለካ ዝኽእል ኣገባብ ክተርኢ የድሊ። ከምኡ’ውን እታ ካልኣይትኻ እንታይ ባህ ከም ዘብላ ክትሰምዓ የድልየካ። ምኽንያቱ ድማ፡ ኩሉ ሰብ ሓደ ዓይነት ኣገባብ ይፈቱ ማለት ኣይኰነን።
ንስኻ እንታይ ባህ ከም ዘብለካ መታን ክትሕብር ክትክእል፤ እቲ ምስታ ካልኣይትኻ ክትራኸብ ከሎኻ ዝተሰመዓትካ ኣዝያ ባህ እተብል ነገር፤ ኣየነይተን ምዃና ምግላጽ እዩ። ንኣብነት ከምዚ ክትብል ትኽእል ኢኻ፤ ”እታ ከምዚ ዝገበርካያ(ዝገብርክያ) ኣገባብ፡ ንሳ ኣዝያ ጥዕምቲ ኔራ”፤ ኢልካ ክትነግር ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት፡ ”ኣብዛ ቦታ እዚኣዶ ክትሓስየኒ ምኽኣልካ”? ብምባል ውን፤ባዕልኻ ሓሳባት ክተቕርብ ትኽእል ኢኻ። ወይ ውን ”ከምዚ እንተ ገበርካለይ እንታይ ይመስለካ፤ ኣብኣ ምትንካፍ ንዓይ ጥዕምቲ ’ያ”፤ ኢልካ ውን ምንጋር ይክኣል እዩ።
እታ ብጸይትኻ እንታይ ከም ትፈቱ’ውን ክትሓታ ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት፡ ”ሓደ ንስኺ እትፈትውዮ ፍሉይ ነገር እንተሎ ንገርኒ?” ወይ ውን” ከምዚ እንተገበርኩልኪ ባህ ’ዶ ምበለኪ?”፤ ኢልካ’ውን ነንሕድሕድካ ክትሓታተት ትኽእል ኢኻ።
ብቐዳምነት ኣነ ከም ዝሓስቦ ግን፤ ጾታዊ ርክብ ኣብ ነንበይኑ ኣጋጣሚታት፡ ነንበይኑ ጣዕሚ እዩ ዘሎዎ። ገለ እዋናት ኣዝዩ ጥዑም ’ዩ። ካልእ እዋን ድማ ከም ነገሩ’ዩ። ንኹሉ ሰብ ከምኡ’ውን ይመስለኒ።


text:
ናይ ኤርትራን ናይ ኢትዮጵያን ህዝብታት ናይ ሰላም ተበግሶ ብዝብል ስም ዝንቀሳቐስ ኣካል ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ኩነታት ናብ ሰላም ንምቕያር ከምዝተለዓለ ኣፍሊጡ።
‘ሰለብሪቲ ኤቨንት’ ዝተበሃለ ዘይመንግስታዊ ትካል ናይ ኢትዮጵያን ናይ ኤርትራን ህዝብታት ናይ ሰላም ተበግሶ ኮሚቴታት ምጥያሾም ሎሚ ሓሙስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብዘዳለዎ መድረኽ ገሊፁ’ሎ።
ብወገን ኤርትራ ናይቲ ኮሚቴ ኣባል ኣቶ ይስሃቅ ዮሴፍ እቲ ኮሚቴ ካብ ተፅዕኖ ነፃ ምዃኑ ገሊፆም ኣለው።
ኣብቲ መድረኽ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ዘቕረቡ ፕሮፌሰር መድሃኔ ታደሰ ኣብዚ ሕዚ ዘሎ ኩነታት ዓለም ስሩዓት ናይ ድሕነትን ናይ ሰላምን ውዳበታት ንፀገማትና ንምፍታሕ ኣይክኣሉን ይብሉ።
“ስሩዓት ከባቢያዊ ናይ ድሕነት ውዳበታት ሎሚ ነዚ ስራሕ ብቑዓት ኣይኮኑን።እዞም ውድባት እዚኦም ንፀገማትና ክፈትሑልና እዮም ኢልና ኣይንፅበን።ሓድሽ ጊዚያዊ ናይ ብዝሒ ርክባት፣ቀይሕ ባሕሪ ሓዊሱ ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ይቀላቐሉ እዮም ዘለው።ዓለምለኸ ትካላት ሓይሎም ይስእኑ ኣለው።እዚ ዝኸውን ዘሎ ብኣፍቃሪነት ህዝባውነት ይኹን ድልየት ካብ ምስኣን ወይ ሓድሽቲ ይመፁ ብዘለው ሓይልታት ይኹን፤ዓለምለኸ ሃውህው ይልወጥ እዩ ዘሎ።እዚ ለውጢ ድማ ንዓና ብዝጠዕም ኣይኮነን።ነዚ እውን ካልኦት መንገድታትን ብልሓትን ክንደልይ ይግብኣና።”
ናይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ህዝብታት ኮሚቴታት ተበግሶ ሰላም ኣብ ዝቕፅሉ ሰሙናት ንዝፍፅሙዎም ተግባራትን ፕሮግራማትን ኣቕሪቦም ኣለው።


text:
ብቕድሚ ትማሊ ብቐዳም ኣብ ዪኒቨርስቲ ወልዲያ ኣብ መንጎ ተማሃሮ ብዝተልዓለ ግጭት ክልተ ተማሃሮ ከምዝተቐትሉን ኣብ ልዕሊ 10 ተማሃሮ ድማ ጉድኣት ከምዝወረደን ተፈሊጡ።ፖሊስ ክልል ኣምሓራ መንቀሊ ናይቲ ግጭትን ፈፀምቲ ናይቲ ገበንን የጻረ ከምዘሎን፤ ተሓተቲ ናብ ሕጊ ከምዝቐርቡን ገሊጹ’ሎ።
ሓላፊ ፖሊስ ዞባ ሰሜን ወሎ ኮማንደር ሃብታሙ ሲሳይ ብዛዕባ እቲ ግጭት ከምዚ ኢሎም።
“ትማሊ ካብ ምሸት ሰዓት ኣርባዕተ ፈረቓን ጀሚሩ ፀዋታ ኩዕዞ እግሪ DSTV ክርእዩ ጸኒሖም ክወፁ ከለው ኣብ መንጎ ተማሃሮ ብሰንኪ ዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ ግጭት ተላዒሉ ህይወት ክልተ ሰባት ጠፊኡ’ሎ።ቀሊልን ማእኸላይ ጉድኣት ዝወረዶም ድማ ተሓኪሞም ዝተመልሱ ኣለው።”
ምስቶም ዝተቐትሉ ዝቀራረቡ ተማሃሮ ኣብዝሃብዎ ርእይቶ ግን እቲ መጥቓዕቲ ኣብ ናይ ተማሃሮ መሕደሪ ክፍሊ ከምዝተፈፀመ ሓቢሮም።
ናይ ክልል ኣምሓራ ኮሚሽነር ፖሊስ ኣበረ ኣዳሙ ጉዳት ዘውረዱ ሰባት መርሚሩ ናብ ፍርዲ ዘቕርብ ግብረ ሓይሊ ምጥያሹ ገሊፆም ኣለው።ተሳተፍቲ ተባሂሎም ዝጥርጠሩ እውን ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ይኣትው ከምዘለው ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልል ኣምሓራ ኣቶ ጌትነት ይርሳው ትማሊ ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ሓቢሮም።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ምኽትል ፕረዚደንት ክልል ኦሮሚያ ኣቶ ሽመልስ ኣብዲሳ ኣብ ዘውፅኡዎ መግለፂ ገለ ፖለቲካዊ ውድባት ብሓፂር መንገዲ ስልጣን ንምሓዝ ነቲ ህዝቢ እናጨነቕዎ እዮም፣ኩነታት እናመረፁ ግጭትታ ክጋፋሕ እውን እናሰርሑ ይርከቡ ክብሉ ከሲሶምዎም።መንነት ናይቶም ውድባት ግን ኣይገለፁን።
ኣማሲዩ ብዝበፅሐና ዜና ከይዲ ምምሃር ምስትምሃርእቲ ዩኒቨርስቲ ናብ ንቡር ንምምላስ ፃዕሪ ይኻየድ ምህላው እቲ ዩኒቨርሲቲ ገሊፁ።
ተማሃሮ ብሓይልታት ፀጥታ ተዓፊኖም ተወሲዶም ዝብል ኣብ ማሕበራዊ መሓውራት ዜና ይዝርጋሕ ብዛዕባ ዘሎ ሓበሬታ ዝተሓተተ ፖሊስ ዞባ ሰሜን ወሎ በቲ ግጭት ተጠርጢሮም ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፖሊስ ካብ ዝርከቡ ወፃኢ ተዓፊኑ ዝተወስደ ዋላ ሓደ ሰብ የለን ኢሎም።


text:
ፕረዚደንት ጆ ባይደን፣ ምምሕዳር ትራምፕ ዝተግበሮም ዝነበረ ንምሒር ኣሳሪ ፖሊሲታት ኢምግረሽን (ሓደሽቲ ስደተኛታት ምቅባል ሓዊሱ) ምቅልባሶም፣ ነቶም ኣብ ሕማቅ ኩነታት ዝርከቡ ተስፋ ዝሃበ ኮይኑ ኣሎ።
ተንተንቲ ብተረኦም ‘ስደተኛታት ኣብ ኣሜሪካ ተቀቢልካ ንምጥያሽ ዝካየድ ፕሮግራም ናብ ዝነበሮ ንምምላስ ጊዜ ክሓትት እዩ’ ይብሉ።
ሶማልያዊ ዓብዲራዚቅ ኑር ኢብራሂም ’ንሱን ኣባላት ስድርኡን ቅድሚ 4 ዓመት ኣብ ኣሜሪካ ንክሰፍሩ ዕድል ተዋሂብዎም ነይሩ። ሽዑ ፕረዚደንት ኮይኖም ቃለ መሓላ ዝፈጸሙ ዶናልድ ትራምፕ ግና ብዙሕ ከይጸንሑ፣ ንሶማልያ ሓዊሱ ካብ ብርክት ዝበላ ሙስሊማት ዝበዝሑወን ሃገራት ናብ ኣሜሪካ ምእታው ኣይካኣልን ዝብል ትእዛዝ ከምዝፈረሙ’ ይዝክር።
ምምሕዳር ትራምፕ ካብ ዘብቀዐሉ ጊዜ ጀሚሩ፣ ኣብ ሓደ ዓመት ናብ ኣሜሪካ ይኣትው ዝነበሩ በዝሒ ስደተኛታት ካብ 15 ሽሕ ናብ 125 ሽሕ ክብ ክብል እዩ።


text:
Radio Erena: 01 November 2020
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት፣ 423 ኤርትራውያን ሓተትቲ ዑቕባ፣ ተወሺቦም ከምዝነበሩ ተገሊጹ።
ንለበዳ ኮቪድ 19ን ኩነታት ስደተኛታትን ኣመልኪቱ ብዩኒቨርሲቲ ሲድኒ ኣብ ዝተገብረ መጽናዕቲ ከምዘመልክቶ፣ ኣብ ቀዳሞት ኣዋርሕ ናይ 2020 ዓመተምህረት ወርሓዊ ኣስታት 3 ሽሕ ኤርትራውያን ዑቕባ ይሓቱ ከምዝነበሩ ኣመልኪቱ።
ድሕሪ ምቕያር ማእከላይ መንግስቲ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ኩነታት ኣብታ ሃገር ናይ ዝርከቡ ኤርትራውያን ድሮ ኣስጋኢ ኮይኑ እኳ እንተነበረ፣ ምስ ለበዳ ኮቪድ 19 ግና ናብ ከቢድ ሓደጋ ተቓሊዖም ከምዘለዉ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክበጽሕ ወግዓዊ ፍቓድ ከምዘይብሉ ይሕብር። ምስ ምዕጻው እቲ ዶብ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተገቲኡ እኳ እንተሎ፣ ምሉእ ብምሉእ ግና ደው ከምዘይበለን ብውሑዱ ልዕሊ 50 ሰባት ወግዓዊ ኣፍልጦ ተዋሂቡዎም ተመዝጊቦም ከምዘለዉን እቲ መጽናዕታዊ ጽሑፍ ኣመልኪቱ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንመዓስከር ስደተኛታት ሕጻጽ ክዓጽዎ ምዃኑ ድሕሪ ምፍላጡ፣ ብሰንኪ ኮቪድ 19 እቲ መደብ ከምዝተሰናኸለ ዝግለጽ እኳ እንተኾነ፣ ወግዓዊ መብርሂ ስለዘይተዋህቦም፣ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ዘይርጉእ ህይወት ከሕልፉ ይግደዱ ከምዘለዉ ዝፍለጥ’ዩ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ትማሊ ሓሙስ ንኣባላት ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ዝሃቡዎም መልስታት ምስ ናይታ ሃገር ክውንነት ዝሰማማዕ ኣይኮነን ኢሎም ክልተ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ ወቂሶም።
ኣባላት ኣመራርሓ ውድባት መላእ ሓድነት ኢትዮጵያን ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ርእይቶ ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ካብ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ ኣብታ ሃገር ይርኣይ ንዘለው ዘይምርግጋእን ግጭታትን ዝሃቡዎም መልስታት ከምዝሕዘኖም ገሊፆም።
ፀሓፊን ሓላፊ ርክብ ህዝብን መኢኣድ ኣቶ ኣዳነ ጥላሁን ብወገኖም ከምዚ ኢሎም።
“ሕዚ እታ ሃገር ኣብ ማንታ መንገዲ እያ ትርከብ፤ኣብ ምፍራስን ኣብ ምቕፅልን።ኣብ ጉዳይ ሃገር የገድስኒ እዩ ዝብል ዝኾነ ይኹን ኢትዮጵያዊ ኣሳቲፉ፡ኢህወዴግ ናብ ሰላም ከምፅአና ይፅበ ነይረ።ንሶም ግን ነቲ ጉዳይ ኣቕሊሎም እዮም ርእዮምዎ።እቲ ዝገርም ብንግዲ ጫት፣ፀሊም ዕዳጋን ዶላርን ዝተለዓለ ገይሮም እዮም ርእዮሞ።”
ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ምኽትል ኣቦ መንበር ኣቶ ሙላቱ ገመቹ ብወገኖም ካብ ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ዝተረዳእኹዎ መንግስቲ ዓቕሚ ከምዘይብሉ እዩ ኢሎም።መንግስቲ ክወስዶ ኣለዎ ዝበሉዎ ድማ ከምዚ ክብሉ ይዛረቡ።
“በዚ መልክዕ ሕጊ ኣብዘይብሉ፣መንግስቲ ኣብዘይብሉ ሃገር ጉልበተኛታት ከምዚ ከምዝገብሩ እዩ ተራእዩ ዘሎ።ክቡር ቀዳማይ ሚንስትር ከምዚ ዓይነት ግብረ መልሲ ምቕራቦም መንግስቶም ዓቕሚ ከምዘይብሉ ብግልፂ ዘርኢ እዩ።”
ኣቶ ሙላቱ ገመቹ ብተወሳኺ ብሕገ መንግስቲ ኣብ እትመሓደር ሃገር ናይቲ ስርዓት ኣፈፀምቲ ኣካላት ክሰርሑ እንተድኣ ዘይክኢሎም፣ኣይክኣልኩን፣ካብ ዓቕመይ ንልዕሊ እዩ ክብሉ ነይሩዎም ኢሎም።


text:
እዚ ጽሑፍ’ዚ ካብ Your Best Life Now ‘ትብል ብፓስተር ጆአል ኦስቲን እተጻሕፈት መጽሓፍ ወሲድና ዝተርጐምናዮ እዩ። ኣብዚ ቁሩብ ኣመሓይሽና ኣቕሪብናዮ ኣለና።
ቅድሚ 2000 ዓመታት ኣቢሉ ሰለስተ ኣግራብ ማለት ኣውሊዕ፡ ጽሕድን ኦክን (ዓብይ ገረብ) ነበሩ። እዞም ሰለስተ ኣግራባት፣ ነፍሲ ወከፎም ኣብ ህይወት ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ክበጽሑ ሕልሚ ነበሮም።
እቲ ኣውሊዕ፡ ብስርዓት ብክኢላ ጸራባይ ተጸሪቡ፣ ክቡር ዕንቝታት ዝስፈሮ መዝከብ ክኸውን ሓለመ። መዝገብ ኰይኑ ንከም በዓል ወርቂ፡ ነሃስን ኣልማዝን ክዕቕብ ኣመና ተሃንጠየን ሓለመን። ሓደ እዋን፡ ሓደ ዕንጸይቲ ዝቈርጽ ሰብኣይ መጺኡ ካብዚ ኵሉ ኣግራባት እቲ ዱር፣ ፈልዩ ን ኣውሊዕ ቈረጾ። ኣውሊዕ ዝሓልሞ ዝነበርኩ ሕልሚ መጺኡ ኢሉ ብዙሕ ተሓጐሰ። እቲ ሰብኣይ ነቲ ዝቈረጾ ዕንጸይቲ ንቅርጻ-ቅርጺ ዝሰርሑ ሰባት ሸጦ። እቶም ቐራጾ ድማ ስራሐይ ኢሎም ተተሓሓዝዎ። ወዮ ኣውሊዕ፡ “ሕጂስ በቃ ከምታ ዝሓለምኩዋ ክኸውን እየ፡” እናበለ ከሎ። ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ፡ ካልእ ነገር— ማለት መትሓዝ መግቢ ዝኸውን ‘መብልዕ ማል’—ይሰርሕዎ ከም ዘለዉ ምስ ፈለጠ ኩምትር በለ። “መብልዕ እዞም ረስሓትን በዳናትን እንስሳታት ክኸውንሲ!” ኢሉ ብዙሕ ጐሃየን ተከዘን።
ብተመሳሳሊ እቲ ኦክ ዝበሃል ዓቢይ ገረብ ድማ፣ ክፋል እተን ነጋውስ ብልዕሊ ውቅያኖሳት ዘሳግራ መራክብ ክኸውን ሓለመ። ተቈሪጹ ኣብቶም ኢደ-ጥበያታት ምስ ከደ፣ ዘይሓሰቦ ንነዊሕ እዋን ደርበይዎ። ኣብ መወዳእታ ሓሲቦም ሓሲቦም ሓንቲ ንእሽቶ ጃልባ ሰርሕዎ። ኵሉ ዝነበሮ ተስፋ ድማ በነነ። ኣዝዩ ተስፋ-ቈረጸን ሓዘነን።
እቲ ጽሕዲ ኣብ ሓደ ዓብይ ጎቦ ይነብር ብምንባሩ፣ ዓለሙ የስተማቕር ነበረ። ልዕሊ ኵሉ ፍጥረት ሰፊሩ ከም ዘሎ ድማ ይስምዖ ነበረ። ሓደ እዋን ግን፡ ብርቱዕ ማይ ሃረመ እሞ፣ በርቂ ኣላቲሙ ምስ ሓደጎ፣ ኣብዛ ምድሩ ጻሕ በለ። እቶም ጸራቦ ዕንጸይቲ ድማ፣ ነዚ ዝወደቐ ጽሕዲ ምስ ረኸብዎ። ኣብ ብዙሕ ዕንጸይትታት ዝተኣከቦ ቦታ ኣብኡ ምስቲ ዕንጸይትታት ረብረብዎ።
እዞም ሰለስተ ኣግራብ፣ ክብረቶም፡ ዋጋኦምን ብቕዓቶምን ከም ዝቀሃመ ኰይኑ ተሰምዖም። ተስፋቈረጹን ጐሃዩን። ኵሉ ዝሓለምዎ ኣይረኸብዎን። እቲ ያህዌ ዝበሃል ሓቐኛ ኣምላኽ ግን፣ ኣብ ህይወቶም ካልእ ፍሉይ መደብ ነይርዎ። ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት፣ ድንግል ማርያም ክትወልድ ምስ በለት፣ ምስ ዮሴፍ ትወልደሉ ስፍራ ሰኣኑ። ማርያም፡ ነቲ ሕጻን የሱስ እስኪ ገምቱ ኣበይ ኣቐሚጣቶ፧ እወ ኣብቲ ብኣውሊዕ ዝተሰርሐ መብልዕ ማል። እቲ ኣውሊዕ ክቡር ዕንቍታት ክሕዝ እዩ ነይሩ ባህጉ፣ ኣምላኽ ግን እተፈልየ ዕላማ እንድዩ ዘለዎ፣ እቲ ኣብ ዘመናት ዝዓበየ መዝገብ—ወዲ ህያው ኣምላኽ—የሱስ ኣብኡ ተቐመጠ።
ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት፡ የሱስ ዓበየ። ሓደ እዋን ስግር እቲ ባሕሪ ኣቢሉ ንኽከይድ ጃልባ ደለየ። የሱስ ዓባይን ርኣዩለይን ‘ትብል መርከብ ኣይደለየን። እንታይ ደኣ ደልዩ፧ ሓንቲ ንእሽቶን ዓሳ መግፈፍን ዝዀነት ጃልባ። እስኪ ገምቱ መን ነይራ እታ ዝሓረያ ጃልባ፧ እታ ብገረብ ኦክ ዝተሰርሐት። እቲ ገረብ ኦክ መርከብ ተሰሪሑ፣ ኣለዉ ዝተባህሉን ወናማትን ነጋውስ እዩ ከስግር ሓሲቡ። እግዚኣብሄር ግን ካልእ መገዲ እንድዩ ዘለዎ። እቲ ገረብ ኦክ ነቲ ንጉስ ነገስታት ጐይታ ጐይቶት ዝዀነ የሱስ ጽዒኑ በቲ ባሕሪ ኣንሳፊፉ።
ድሕሪ ገለ ዓመታት፡ ሮማውያን ወተሃደራት እናኸዱ ከለዉ ዝተጻፋጸፉ ኣዕጻው ረኣዩ። እቲ ካን ድሕሪ ደጊም ኢሉ ዝነበረ ጽሕዲ ውን ኣብኡ ነበረ። ጽሕዲ ዝተጓሕፈ ኰይኑ እዩ ዝስምዖ ዝነበረ። እቶም ወታሃደራት ሮማ፣ ነቲ ጽሕዲ ኣልዕል ምስ ኣበልዎ፡ “ኦይ ሕጂ ኸኣ እሞ ዝገደደ! ንመናኸስን መንደድን ሓዊ እዮም ክገብሩኒ፡” በለ። ብጣዕሚ ዝገረሞ ነገር እንተ ነይሩ ግን፡ ቈሪጾም ቈራሪጾም ኣብ ክልተ ዝተጸርባ ኣዕጻው ገበርዎ። ጸኒሖም ነታ ሓንቲ ንጋድም፣ ነታ ሓንቲ ድማ ንትኹል ገይሮም፣ ኣብ ማእከል ኣልጊቦም መስቀል ሰርሕዎ። የሱስ ተሰኪሙ ድማ ኣብቲ ዝነበሮን በሪኽ ቦታ ወሰዶ። እዚ ገረብ እዚ ኣብ ታሪኽ እቲ ዝዓበየ ፍጻመ ኣብኡ ተፈጸመ። ወዲ ኣምላኽ ኣብኡ ተሸንከረ።
ሓደ ነገር ክንዝንግዖ ዘይብልና፣ ጐይታ ኣብ ህይወትና ከመይ ዝበለ ግሩም ዕላማ ከም ዘለዎ። ብማያት ክንሓልፍ ንኽእል ንኸውን፣ ብሓዊ ክንሓልፍ ንኽእል ንኸውን፣ መከራ ልውስውስ ከብለና ይኽእል ይኸውን። ዕላማ እግዚኣብሄር ኣብ ህይወትና ግን ኵሉ ግዜ ሰናይ እዩ። ስለዚ ክንሕለልን ተስፋ ክንቈርጽን ኣይግብባእን። ጐይታ ንዓና ዝሓስቦ ሓሳብ ድንቅን ግሩምን እዩ።


text:
ኣገናዕ ንዘይርጡብ ተመራማሪ ወደባት
ብወገነይ ምስ ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ዓሚቕ ሌላን ፍልጠትን ኣለኒ ክብል ኣይደፍርን’የ። ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን ዝተራኸብናሉ ኩነታት ምህላዉ ዝፍለጥ’ኳ እንተኾነ፡ ምስቲ ሽዑ ዝህሉ ጋዕ ገልጠም ዕሙቕ ዝበለ ዕላል ክንብር’ውን ብዙሕ ዕድል ዝረኸብና ኣይመስለንን። ዕሙቕ ዝበለ ዕላል ስለ ዘይገበርና ድማ ክንፋላለ ወይ’ውን ብዓይኒ ቅርሕንትን ጽልእን ክንረኣአ ዘግብር ኩነታት’ውን ኣይተፈጥረን ይብል። ኮይኑ ግን ግርማይ ወዲ ፊሊፖ ብዛዕባይ ኣብ ዝተፈላለየ መርበብ ሓበሬታታት ብተደጋጋሚ ክጽሕፍ ካብ ዝዕዘብ ነዊሕ ኣቁጺሩ ኣሎ። ምስ ግዜ ኣብ ልቡ ይምለስ ይኸውን ወይ’ውን ክበሊ’ዩ ብዝብል ጽኑዕ እምነት ግብረ መልሲ ምሃብ ኣድላይነትን ኣገዳስነትን ከም ዘይብሉ ክርአ ጸኒሐ። ሕጂ’ውን ከምቲ ልሙድ  > ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ብ14 ግንቦት 2017 ኣብ ዝተፈላለየ መርበብ ሓበሬታታት ዝዘርግሖ ጽሑፍ ስመይ ተጠቒሱ ይርከብ።
ሕጂ’ውን ኣብቲ ግርማይ ወዲ ፊሊፓ ኣትይዎ ዘሎ ብርቱዕ ቅርሕንትን ጽልእን ዝመስል ህሞት ክኣቱ ኣገልግሎቱ ብቀጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ መንገዲ ንገባቲ ስርዓት ህግደፍ ምዃኑ ኣዓርየ ስለ ዝግንዝብ ፍጹም ምርጫይ ዘይምዃኑ ከነጽር ይፈቱ። ብዛዕባ’ቲ ኣብ ልዕለይ ዘቕርቦ ዘሎ ተደጋጋሚ ክስታት ድማ ሰብኣዊ ይኹን ፖሎቲካዊ መንነተይ ልዕለይ ወይ’ውን እቶም ብቀረባ ኣብ ጥዑምን መሪርን ኩነታት ምሳይ ዝቋደሱ ዝነበሩን ዘለዉን ባእታታት ክገልጻ ዝኽእል ጠንቋላይ ስለ ዘይህሉ ብዙሕ ዝስኸፈሉን ዝሽቁረረሉን ምክንያት የልቦን። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ድማ ብወገንኻ ብዛዕባ’ቲ ብተደጋጋሚ ኣብ ልዕለይ ተልዕሎ ዘይርጡብ ክስታት ብውሽጣዊ ሕልናይ ዝውቐሰሉ ስለ ዘይብለይ ድንብርጽ ከም ዘይብለኒ እናሓበርኩ፡ ግን ንዓይ ምስ ዘይፈልጡኒ ዜጋታት ንምልላይ ትጻወቶ ዘለኻ ዓቢ ኣውንታዊ ኣበርክቶ ኣገናዕ ክብለኻ ይፈቱ። ብርግጽ ረብሓታት ምስ ዝህልዎን ዘሓጉሰኻ ምስ ዝኸውንን ካብኡ ንላዕሊ ብናህሪ ክትቕጽል ተስፋ ይገብር።
ግን ብሓቂ ብኣይ ወገን ዝስከፈሉ ጉዳይ ምስ ዝህሉ፡-
ብርግጽ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ካብ ሓደጋ ውድቀት ንምድሓን ኣብ ቃልሲ ምስ ትህሉ ንህዝቢ ቅኑዕን ኣብ ጭብጢ ዝተመርኾሰን ሓበሬታታት ምቕራብ ግቡእን ግዴታን ስለዝኾነ። ኣብ ቅንዕነት ዘይተሰረተን ጭብጥነት ዘይብሉን ሓበሬታታት ምዝርጋሕ ተመሊሱ ንመንነትካ ኣብ ሕቶ ዘእቱን ንዓኻ ብታሪኽ ዘውቕስን ምዃኑ ስለ ዘይተርፍ።
ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ኣትይዎ ዘሎ ዓዘቕቲ ንከይወጽእ ብንጹር ፈተውቱን ጻላእቱን ንከይፈልጥ ኣብ ጸልማትን ድንግርግርን ክኣቱ ኣብ ምግባር ኣሉታዊ ተራ ትጻወት ከይትህሉ።
ኣብ መንጎ ፖሎቲካዊ ውድባት ይኹን ባእታታት ገድላዊ ሕውነትን ምሕዝነትን ከይድልድል ዘይምትእምማን ክዓሙቕ ኣሉታዊ ግደ ተበርክት ከይትህሉ።
ብዕድመ ንእሽቶይ ዘይኮነስ ክልተ ጨጉሪ ዘብቆልኻን ናብ እግዛብሄር ዝቐረብኻን ምዃንኻ ኣብ ግምት ብምእታው ንውሽጣዊ ሕልናኻ ዝወቕስ ትሰርሕን ሓጥያት ትውስኽን ከይትህሉ ብዙሕ ይስኸፍ። ንለባም ኣምተሉ ከም ዝበሃል ካብኡ ንላዕሊ ክብል ኣይኽእልን።
ምስ ክቡር ሰላምታ
ነፀረኣብ ኣስመላሽ
17 ግንቦት 2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10722


text:
- ሕገ መንግስታዊ መሰል ፍሉይ ድሌት ዘለዎም ዜጋታት ብተግባር ንምርግጋፅ ከም መቀላለስን መንቅሕን ስለዝጠቅሞም፣
- ፍሉይ ድሌት ዘለዎም ወገናትና ኣለሊኻ ንዕኦም ብዝምጥንን ብዝጥዕምን ሳይንሳዊ ሜላ ኣተሓሕዛ ብምኽታል ዓርሰ እምነቶም ከዕብዩን መፍራይቲ ዜጋ ኮይኖም ኣብ ልምዓት ዓዶም ክሳተፉን ዘግብር ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ከምፅኡ ስለዝገብር፣
- ሚድያታት ክልልና ይኹን ሃገርና ዛዕባ ሰብ ፍሉይ ድሌት ወቕታዊ ኣብ ዝኾነ ኩነታት ተናኺፍካ ካብ ምሕላፍ ሓሊፉ ተኸታታላይን ዕምቆት ዘለዎን ዛዕባ ዘየቕርባ ብምዃነን ነዚ ክፍተት ብምምላእ ኣብ ሕብረተሰብና ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ክመፅእ ስለዝገብር፣
- እዚ መደብ ንኹሎም ክፋላት ሰብ ፍሉይ ድሌት ዝሓቁፍ (Inclusive) ስለዝኾነን ብዙሕ ተኸታሊ ሕብረተ ሰብ ስለዘለዎን መደብ ሰብ ፍሉይ ድሌት ዝህልዎ ኣሳታፋይነትን ፀገም ፈታሓይነትን ዕዙዝ ተራ ክፃወት ስለዝገብር፣
- እዚ መደብ ብሰንኪ ድሑር እምነትን ኣተሓሳስባን ኣብ ገዛ ተዓፅዮም ሸኽሚ ስድራን ሃገርን ክኾኑ ዝተፈረደሎም ጉዱኣት ኣካል ብእዋኖም ሕክምና ረኺቦም ክድሕኑ ከምዝኽእሉ ኣብ ሕብረተሰብና ንቕሓተ ሕልና (ለውጢ ኣተሓሳስባ) ኣብ ምምፃእ ዓብዪ ተራ ስለዝፃወት፣
- ፀገማት ማሕበረሰብና ብመንግስቲ ጥራሕ ዝፍትሑ ከምዘይኮኑን ነኒባዕልና ብምትሕግጋዝ ኣብ መንጎ ማሕበረሰብና ልግሲ፣ ሓድነትን ፍቕሪን ንኽዕምብብ ዕዙዝ ተራ ይፃወት ስለዘሎን እዚ ፅቡቅ ምሕዝነታዊ ጅማሮ ተጠናኺሩ ክቕፅል እጃም ስለዘለዎ፣
ብሓፈሻ ኣብ ሰብ ፍሉይ ድሌት (ጉዱኣት ኣካል) ዘሎ ግንዛበ ሕብረተሰብና ስለዘዕቢ ኣድላዪ ይኸውን።


text:
Radio Erena: 13 December 2016
ኣመሪካ ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ዘለዋ ነቐፌታን ትዕዝብትን ንምግላጽ ላዕለዋይ ወኪላ ናብ ኣዲስ ኣበባ ክትልእኽ ምዃና ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቲ ብሓላፊ ጉዳያት ሰብኣዊ መሰላት ኣመሪካ ቶም ማሊዋንስኪ ዝምራሕ ሓሙሽተ ኣባላት ዘለዎ ጉጅለ፣ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካይዶ ዑደት፣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ክልላት ኣምሓራን ኦሮሞን ዝተጎሃሃረ ናዕብን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተኸተሎ ኣተሓሕዛን ክዝቲ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ’ውን እቲ ልኡኽ ብዛዕባ’ቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስቲ ኩነታት ብዝተሓሓዝ ቀይድዎም ዝርከብ ኣማኢት ዜጋታት እታ ሃገርን ዘለውዎ ኩነታትን ክዘራረብ’ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ምስቲ ኣብ ክልል ኦሮሞ ዝተጎሃሃረ ናዕቢ ብዝተሓሓዝ፣ ልዕሊ 200 ሰባት ክቕተሉ እንከለዉ፣ ኣስታት 11 ሽሕ ሰባት ከኣ ከምዝተቐየዱ መንግስቲ ብወግዒ ይእመን።
ኣመሪካ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውጽኣቶ መጠንቀቕታ’ውን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ስለዘይሃድአ ዜጋታት ናብታ ሃገር ከይገሹ ኣተሓሳሲባ’ያ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ እቲ ናይ ኣመሪካ መጠንቀቕታ ንህሉው ጸጥታዊ ኩነታት ኢትዮጵያ ዘይገምገመ’ዩ ክብል ነጺግዎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ካብ 3 ጥቅምቲ ኣትሒዙ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዊጁ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
እንተኾነ፣ ነቲ ንምንቅስቓስ ናይ ወጻኢ ዲፕሎማሰኛታት ዝድርት ክፋል እቲ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ፣ ድሕሪ ሓደ ወርሒን ፈረቓን ከምዘልዓሎ ይዝከር።
====================


text:
ነቲ ዘሰማምዓና እሞ ዘይነቐድም2021-02-22 11:14:31 Written by ኣድሓኖም በርሀ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 86 times
- font size decrease font size increase font size
ናይ ሓባር እትበጽሖን እተዕውቶ ዓላማን ሸቶን ክህልወካ እንከሎ፣ ብሓባር ምጉዓዝ ዝተለምደን ኣዕዋትን እዩ። እዚ ኣዕዋቲ ዝኸውን፡ ዝተበተነ ድሌት ዝእክብ፡ ግዜኻ ዘቑጥብን ዓቕምኻ ኣብ ናይ ሓባር መዓላ ዘውዕል ስለ ዝኾነ እዩ። ብዓብይኡ ከኣ ነቲ በበይንኻ ምድፋኡ ዘጸግመካን ብሰንኪ ብሓደ ዘይምስራሕካ ዕድመ ዝውስኽን ተጻባኢ፣ ንምውጋድ ዘኽእል ፍቱን መንገዲ ስለ ዝኾነ እዩ። ኩሉ ግዜ ብዛዕባ ሓድነትን ሓቢርካ ምቅላስን ዘለዎ ዘይስገር ኣድላይነት እንዛረብ ከኣ ካብዚ ብምንቃል ኢና።
“ኣብቲ ዘሰማምዓካ ሓቢርካ ምቅላስ መሰረታዊ እዩ” ክንብል እንከለና፡ በቲ ዘሰማምዓና ጀሚርና ንቕድሚት ዘይንስጉም ካብ ምባል ዝነቅል እዩ። በቲ ዘሰማምዓካ ምጅማር ቅድም ኣብኡ ኣድሚዕካ ዓወት ምምዝጋብ ዘኽእል እዩ። ነቲ ዝፈላልየካ ከኣ ፈጺምካ ትጥንጥኖ ማለት ዘይኮነ፡ ሓቢርካ ብምስራሕ ተተባቢዕካ ነቲ ዘየሰማምዓካ ዕንቅፋት ክኸውን ብዘይክእል ከተመሓድሮ የኽእለካ ማለት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ብዙሓት ኮንካ ብሓባር ምቕጻል ኣይኮነንዶ ኣብ ከምዚ ተጸሚድናሉ ዘለና ፖለቲካዊ ዋኒን፡ ኣብ ካልእ ተልእኮ እውን ናብ ሓደ ጉዳይ ክትነቅል እንከለኻ መሰረታዊ ኮይኑ ንድሕሪት ዝመልስ ደኣ ኣይኹን እምበር ፡ ፍልልይ ከም ዘጋጥመካ ኣሚንካ እትቕበሎ እዩ። ነቲ ፍልልይ ሰጊርካ ክትስጉም ትኽእለሉ መንገዲ ከኣ ኣብ መትከል ምጽውዋር፡ ምክእኣልን ናይ ሓሳብ እንካን ሃባን ምኽባር ዝስረት እዩ። ከምዚ እንተዘይኮይኑ ግና፡ ንምቅላስ ወይ ንስራሕ ጥራይ ዘይኮነ ዝኾነ ቀጻሊ ማሕበራዊ ህይወት ምምስራት እውን ኣይመተኻእለን። ስለዚ ንፍልልያት ኣፍልጦ ሂብካ ምምሕዳሮም እምበር ምውጋዶም ወይ ምሕባኦም ዝከኣል ኣይኮነን።
ኣብ ሓደ ናይ ሓባር መስርሕ ፍልልያት ዝፍጠረሉ ምኽንያታት ብዙሕ እዩ። ዘይሩ ዘይሩ ግና ኣብቲ ናይ ሓባር ጉዕዞ ናይ “መን ተጠቕመን ተጐድአን ወይ ሰዓረን ተሳዕረን” ውድድር ክህሉ ባህርያዊ እዩ። እዚ ውድድር ዘሕድሮ ስግኣት ክህሉ’ውን ከምኡ። እዚ ውድድር’ዚ ብሕጋውን ዲሞክራስያውን ኣገባብ እንተተኣልዩ፡ ዘበላልሓካ ጸጋ እምበር፣ ስግኣት ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ፡ ናይ እምነት፡ ቋንቋን ባህልን ካለኦትን ብዙሕነት ፍልልያት ክፍጠር ናቶም እጃም ኣለዎም። እንተኾነ ነዞም ፍልልያት ዓቂብካ በቶም ዘሰማምዑኻ ብምስራሕን ብምቅላስን ኣብ ዓወት ከም ዝብጻሕ ብብዙሓት ተመኩሮታት ዝተረጋጊጸ እዩ። ኣብ ዝኾነ መዳይ ኣብ ፖሊቲካ ድዩ ኣብ ቁጠባ ወይ ማሕበራዊ ጉዳይ ዕዉታት እንብሎም ህዝብታት ከምዞም ዝጠቐስናዮም ፍልልያት ስለ ዘይነበርዎም ኣይኮኑን። ንሕና ኤርትራውያን ግና፡ ነዚ ክሳብ ምውሓስ ልኡላዊት ሃገር ዘብጸሐ ቃልሲ ከነዕውት እንከለና ነዞም ዝተጠቕሱ ፍልልያትና ኣብ ምክእኣል ንሎሚ መለበሚ ዝኾነና ዋጋ ከፊልና ኢና። ንመጻኢ ከኣ በቶም ዘሰማምዑና ጀሚርና፡ ነቶም ዘየሰማምዑና ቦታኦም ኣትሒዝና እንተሰጒምና፣ ናይ ቅድሚ ሕጂ ዓወትና ካብ ምድጋም ዝዓግተና የለን። ነቲ ክንክተሎ ዝግበና ውሕልነት ዘንጊዕና፡ በቲ ዘሰማምዕና ኣብ ክንዲ ምጅማር፡ ግድን በቲ ዝፈላልየና ደኣ ንጸባጸብ ኢልና እንተደሪቕና ግና፡ ኣብቲ ዘሰማምዓና ኮነ ኣብቲ ዝፈላልየና ከየድማዕና መፍቶ ህግደፍ ክንከውን ኢና።
ንፍልልያት ግዜ ሂብካ በቲ ዘሰማምዓካ ጀሚርካ ምቕጻል፡ ልቦና፡ ጹረትን ትዕግስትን ዝሓትት ዓብይን ዘይስገርን ህዝባዊ ሓላፍነት እዩ። ነዚ ክትበቅዕ፡ “ኣነን ናተይን ጥራይ” ብዝብል ዘይኮነ፡ ንናይቶም ካለኦት ሓቢሮሙና ዝቃለሱን ብዘይብኣኣቶም ዘይኮነልናን ወገናት ርኢቶ’ውን ቦታ ክንህብ ግድን እዩ። ምናልባት እውን ከምቲ “ምእንቲ መጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ” ዝበሃል፡ ዘየዕግቡና ግና ከኣ ኣብ ወሳኒ እዋን ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ብደሆ ብሓባር ዘስግር ኮይኑ ዝተራእየና ሓሳብ ምስ ዕቃበ ምቕባል ኣገዳሲ እዩ። ደሓር ኣብቲ መስርሕ ናይቲ ምእንቲ ክንሰግር ዝተቐበልናዮ ሓሳብ ዘየድማዕነት እንተነጺሩ፣ እንተላይ እቲ ምእንቲ ብሓባር ክንቅጽል ሓሳቡ ዘኽበርናሉ ኣካል፤ ምሳና ኮይኑ ናይ ምዕራዩ ዕድል ክረክብ ንኽእል ኢና። ካብዚ ሓሊፉ ኣብዚ ንጐዓዞ ዘለና ናይ ምቅብባል መስርሕ ቃልሲ፥ ንዝሓለፈ ተመኩሮ ከይነዓቕካ እቲ ጸጽቡቑ ምውሳድ ምእንቲ ሓቢርካ ክትቅጽል ኣገዳሲ እዩ። ኣድላይነት ናይዚ ጡብ ኣብ ልዕሊ ጡብ እንዳንበርካ ጉዕዞ ንምዕዛዝ ሓደሓደ ሰባት ከምዚ ዝስዕብ የዘንትዉ። “ርሳስ ጐዲሙ ምጽሓፍ እንተኣብዩካ፡ ነቲ ዝጐደመ ደርቢኻ ኣይኮንካ ሓድሽ ትገዝእ። ኣብ ክንድኡ ነቲ ዝጐደመ ጸሪብካ ኢኻ እተጽሕፎ” ይብሉ።
ኤርትራውያን ኩልና ሃገርና ልኡላውነታ ዓቒባ፡ ሃብታም፡ ሰላምን ቅሳነት ዝዓሰላ፡ ልዕልና ፍትሒ ዝሰፈናን ኩሉ መሰላት ህዝባ ዝኽበረላን ክትከውን ዘሰማምዓና ባህጊ እዩ። ካብዚ ብምንቃል ከኣ ኩልና ሃገርና ስማ ብጽቡቕ ክለዓል እንከሎ የሕጉሰና፡ ብሕማቕ ክትለዓል እንከሎ ከኣ የሻቕለና። እዚ ካብቲ ዘሰማመዓናን ክንዕቅቦ ዝግበናን እዩ። ነዚ ብኸመይ ንዕቅቦን ነዕውቶን ኣብ ዝብል ግና ፍልልያት ኣለና። እዚ ፍልልያትና ብዝፈጠሮ ምስሕሓብ ከኣ እቲ ናይ ኣሰላልፋ ብዝሕን ዋሕድን ገዲፍካ፡ ተቓወምትን ደገፍትን ጉጅለ ህግደፍ ንበሃሃል። ብሰንኪ እዚ ፍልልይ ከኣ ከምቲ ሓሓሊፉ ዝረአ ኣብቲ ዓበይቲ ዘሰማመዓና ኤርትራዊ ጉዳያት ክንረሓሓቕ ኣይመተገበናን።
ኣብቶም ንግጉይ ኣካይዳ ህግደፍ ተቓዊምና ንለውጢ ንቃለስ ዘለና እውን ዘሰማምዕን ዘየሰማምዕን ኣለና። ኤርትራና ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ዝወርዳ ዘሎ በደላት ተወጊዱ፡ ሰላም፡ ዲሞክራስን ልምዓትን ዝተረጋገጸላ ክትከውን እንሰማምዓሉ እዩ። ኣብቲ ነዚ ንምርግጋጽ “ኣየናይ መንገዲ ንምረጽ፡ ምስ መንከ ንመሓዞ…… ወዘተ” ዝብል ግና ንፈላለ። ኣብቲ ጽባሕ ህዝብና ብሕገመንግስታዊ ልዕልናኡ ክውስኖ ዝግባእ ንዓና ከም ውድባት፡ ሰልፍታትን ህዝባዊ ምንቅስቓስን ሓሳብ ክንህበሉ እምበር ክንውደኦ ዘይምልከትና ብዛዕባ “ኤርትራ ድሕሪ ህግደፍ ከመይ ትመሓደር” እውን ንፈላለ። ኣብ ከምዚ ምፍልላይ ኣባና ዝተጀመረን መንገዲ ዓወት ዝዓግትን ኣይኮነን። እቲ ኣጸጊሙ ዘሎስ ኣብ ክንዲ ብዕቱብ በቲ ዘሰማምዓና ጀሚርና ነቲ ዝፈላልየና ወጊንና ንቕድሚት ምድፋእ በቲ ዝፈላልየና ምጽብጻብን ምትህልላኽን ምቕዳምና እዩ።
ነቲ ህዝብና “ንሓንቲ ኤርትራን ህዝባን እትቃለሱ ካብ ኮንኩም ብሓባር ዘይትኾኑ” ዝብለና ዘሎ ናይ ዘይምትግባርና ጠንቂ ከኣ ዓቲብና በቲ ዘሰማምዕና ጀሚርና ካብ ዘይምቕጻልና ወጻኢ ዝረአ ኣይኮነን። ሎሚ ኣብ ኤርትራ ብደረጃ ውድብ፡ ሰልፊ፡ ማሕበር፡ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኮነ ግዱሳት ባእታታት እቲ መሰረታዊ ናይ ብቕዓትን ሓልዮትን መምዘኒ ሓቢርካ ዘስርሕ መንገዲ ብምምሃዝ ዝምዘን እዩ። ነዚ ጓሲኻ በበይንኻ ብእትገብሮ ኣበርክቶ ምንያት ግና ዘይሩ ዘይሩ ጐደሎ እዩ። እዚ ከኣ ኣብ ቅድሚ ኩልና ተገቲሩ ዘሎ ብደሆ እምበር ንውሱናት ዝግደፍ ኣይኮነን።


text:
መንግስቲ ኣብ ሊቢያ ንዝተፈፀመ ማሕረዲ ስጉምቲ ክወስድ፣ሕዚ እውን ኣብታ ሃገር ዝነብሩን ብዕጡቓት ይውሰዱ ዘለውን ብናይ ባዕሉ ዓቕሚ ወይ ብሓገዝ ማሕበረሰብ ዓለም ብህፁፅ ክንቀሳቐስ ዋና ፀሓፊ ተቓዋሚ ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያ ኣቶ ካሳሁን ኣበባው ፀዊዖም።
ኣብ ልዕሊ ወገናትና ክሕልፈ ዘይብሉ በደል ተፈፂሙ እዩ ዝበሉ ኣቶ ካሳሁን ንኢትዮጵያዊያን ዘሕዘነ እዩ እውን ኢሎም።’’ኣብ ውሽጥን ወፃእን ንዘለው ኢትዮጵያዊያን ከቢድ ድፍረት ስለዝኾነ ካብ ብሕዚኡ መልእኽቲ ዘመሓላልፍ ስጉምቲ እንተድኣ ዘይተወሲዱ’’ኢሎም ንሶም ብምቕፃል ‘’ኢትዮጵያዊያን ንቕድሚት እውን ክጥቅዑ እዮም።መንግስቲ ናይግድን ሓደ ነገር ክገብር ኣለዎ’’ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ መናእሰይ ኣሕዋትናን ደቅናን ዝተፈፀመ ዘይተለምደ ማሕረዲ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዘሕዘነን ዘንብዐን ስለዝኾነ ህዝቢ ኢትዮጵያ ካብ መንግስቲ ሓደ ነገር ትፅቢት ይገርብ እዩ እውን ኢሎም።
መንግስቲ ብዝምችዎ ኣገባብ ስጉምቲ ክወስድ፤ኣብ ሊቢያ ዘሎ ኩነታት ኢትዮጵያዊያን ድቃስ ዝኸልእ ስለዝኾነ ዓቕሚ ዝውሕደና እንተኾይኑ እውን ንሓገዝ ሕቡራት መንግስታት ምሕታት ኣገዳሲ እዩ ኢሎም።
ናይ ዜጋታት ስደተ ጠጠው ንምባል ኣብ ውሽጢ ሃገር ክስርሑ ዘለዎም ስራሕቲ ኣለው፤ኣድልዎ እንተዘይህሊ፣ፍትሒ እንተዝህሊ፣ስደት ክንኪ ይኽእል እዩ ኢሎም ኣቶ ክሳሁን ብምውሳኽ።ካልኦት ተቓወምቲ ፓርትታት እውን ንናይ ISIL ኣረሜናዊ ተግባር ብምኹናን መግለፂታት ኣውፂኦም ኣለው።
ብዝተኣሳሰረ ኣብ ዙርያ ዓለም ዝካየድ ዘሎ ውግዘት ዳዕሽን ዝኽሪ ግዳያትን ሊብያ ኣብ ዝቐጸለሉ እዋን፡ ኣብ`ዚ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ፊት ንፊት ዋይት ሃውስ ኣብ ዝርከብ ሃገራዊ ሓወልቲ ዝተኣኻኸቡ ብዙሓት ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ትማሊ ሓሙስ፡ ንዝኽሪ`ቶም ኣብ ሊብያ ብግፍዒ ዝተቐትሉ፡ ሽምዓ ናይ ምብራህ ምሸት ኣኽቢሮም ኔሮም።
ከምኡ`ውን ኣብ`ዚ ኸባቢ ዝርከቡ ኣባላት ክልቲኡ ማሕበረ-ሰብ ዝኾኑ ስነ-ጥበባውያን ተመሳሳሊ ዝኽሪ ኣካይዶም ኔሮም-ንዕኡ ዘንጸባርቕ ዜማታት`ውን ኣብ ምስራሕ ይርከቡ።
ብተመሳሳሊ ዜና ኢትዮጵይዊያንን ኤርትራዊያንን ነብርቲ ከባቢ ቴክሳስ ሁስተንን ላስ ቬጋስን እውን ኣብዚ ሰሙን ናይ ሽምዓ ምብራህ ስነስርዓት ብምካይድ ከምዝዘከርዎም ዝበፅሐና ዜና ሓቢሩ።
መራሕቲ ሃይማኖት ክርስትናን ምስልምናን`ውን ብተመሳሳሊ መንገዲ ነቲ ኢሰብኣዊ ቅትለት ንጹሓን ዜጋታት ብምውጋዝ ስነ-ስርዓት ጸሎትን ምህለላን የካይዱ`ለዉ።


text:
ርሑስ ዒድ ኣልኣድሓ 2017 ርሑስ ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም 2017
ባሕቲ መስከረም 2017 ካብቲ ካልእ ፍልይቲ ዝገብራ እንተሃልዩ፡ መንፈሳዊ ዒድ ኣልኣድሓን ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ዝተጋጣጠመላ ድርብ ታሪኻዊት ዕለትን በዓልን ክትኸውን ብምብቕዓ’ዩ። ኣብዚ ታሪኻዊ ዕለት’ዚ ብስቕታ ምሕላፍ ፍጹም ሓላፍነትኻ ምዝንጋዕ ምዃኑ ስለ ዝኣምን’የ ገለ ወስ ከብል ብርዐይ ኣልዒለ ክጽሕፍ ዝተደፋፋእኩ።
እምበኣርከስ ብቀዳምነት ንመላእ ኣብ ውሽጥን ደገን ዝርከብ ህዝብና ብሓፈሻ፡ ንኣመንቲ መንፈሳዊ እምነት እስልምና፡ ንኩሎም ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ካብ ጸረ-ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ብምውጋድ ደሞክራሲ፡ ምዕሩይ ማሕበራዊ ፍትሕን ግዝኣተ-ሕግን ንምርግጋጽ ዝቓለሱ ዘለዉ፡ ከምኡ’ውን ነቶም ንዓመታት ጅሆ ተታሒዞም ንመወዳእታ ዘይብሉ ሕሱም መነባብሮን ማሕበራዊ ምዝንባልን ዝተፈረዱ ውጹዓት ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ድማ ብፍላይ፡ ርሑስ ዒድ ኣልኣድሓ ዝብል ሰናይ መልእኽተይ የመሓላልፍ።
ዒድ ኣልኣድሓ 2017 ኣብ መንጎ መላእ ህዝቢ ኤርትራን ኩሎም ሕ/ሰብኣዊ ክፍልታቱን ዝጸንሐ ድልዱል ፍቕሪ፡ ሓልዮት፡ ሓድነትን ማሕበራዊ ምትሕግጋዝን ብምውሓስ፡ ዒድ ሰላም፡ ቅሳነትን እፎይታን ክኸውን ልባዊ ትምኒተይ ይገልጽ።
ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ጸረ-ህዝቢ ፖሎቲካዊ ስልጣኑ ንምንዋሕ ሓድነት ዝተፈላለዩ መንፈሳዊ እምነታት ንምዝራግ ርኡይ ኢድ ምትእትታውን ክሳብ’ውን ንእከይ ፖሊሲታቱ ዘይተቐበሉ መራሕቲ ሃይማኖታት ንነዊሕ ዓመታት ከጋፍዕን ክኣስርን ምጽንሑ ዝፍለጥ’ዩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ መራሕቲ ሃይማኖታት ጸሎት ንምክያድ ካብ መንግስቲ ፍቓድ ከውጽኡ ኣዚዙ ምህላዉ ኣይዝንጋዕን። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ማለት ንነጻነትን ሓርነትን መንፈሳዊ እምነታት ዝእግድ፡ ንድልዱል ሓድነቱ ዘናግዕን ዝዘርግን ጭቡጥ ኢድ-ምትእትታውን እከይ ፖሊሲታትን ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኩሎም መራሕቲ ሃይማኖታት ብሓደ ሰሚሮም ክኹንንዎን ከወግዝዎን ጥራይ’ዩ ዝግባእ።
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ርሑስ ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም 2017 ዝብል መልእኽተይ ከመሓላልፍ ኣገዳሲ’ዩ። ብምቕጻል ህዝብና ካብ መሰረታዊ መበገሲታት ባሕቲ መስከረም ተራ ሃገራዊ ነጻነት ከረጋግጽ’ኳ እንተበቕዐ፡ ምሉእ ዘይጉዱል ሓርነቱን መሰላቱን ክጓናጸፍ ዘይምኽኣሉ ካብ ማንም ኤርትራዊ ዋላ’ውን ካብቶም ንገባቲ ስርዓት ህግደፍ ዘተባብዑን ዝድግፉን ዜጋታት ስውር ጉዳይ ኣይኮነን። ብውጽኢቱ ኣብዚ ህሞት’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መዋእል ተበራረይቲ ባዕዳዊ መግዛእታት ኣጋጢምዎ ዘይፈልጥ ንማእለያ ዘይብሉ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላት፡ ማእሰርትታት፡ ግፍዕታትን ስደትን ዝተዳረገሉ ኩነታት ምህላዉ ክሕባእ ዝኽእል ኣይኮነን። ፖሎቲካዊ መንነትን ባህርያትን ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ካብኡ ወጻኢ ተግባራዊ ክገብር ትጽቢት ዝንበረሉ ብዘይምዃኑ ብዙሕ ኣካታዕን ኣሰሓሓብን ዝኾነሉ ኩነታት ኣይህሉን’ዩ።
ምስዚ ታሪኻዊ ዕለት’ዚ ብምትሕሓዝ ግን እቶም ንቅዱስ መበገሲታትን ዕላማታትን ባሕቲ መስከረምን ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራን ናብ ሽቶኡ ንምብጻሕ ኣብ ጉዕዞ ደሞክራስያውን ፍትሓውን ቃልሲ ምህላውና ንኣምን ደለይቲ ለውጢ ፖሎቲካዊ ኣተሓሳስባናን ጭቡጥ ዕለታዊ ንጥፈታትናን ብግቡእ ክድህሰስን ክመዝንን ኣገዳሲ ነጥቢ’ዩ ዝኸውን። ብሓጺሩ እቲ ቅድሚ ሃገራዊ ነጻነት ዝነበረ ኩነታትና ከይጸብጸብና ጉዕዞ ደሞክራስያውን ፍትሓውን ቃልስና ልክዕ 26 ዓመታት ኣቁጺሩ ምህላዉ ዘከራክር ጉዳይ ኣይኮነን። ኣብ ጉዕዞ’ዚ 26 ዓመታት’ዚ ይትረፍ ንድሕነት ኤርትራን ህዝባን ክንቃለስ ንባዕልና ዘዕግብን ዘርውን ዕማም ምፍጻምና ብድፍረት ክንየተሉ ንኽእል ኩነታት የልቦን። ሕጂ’ውን ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ንስለ ዝኽርን ንወጋሕ ትበል ለይቲን ዘይኮነስ፡ ብዘይቀለዓለም በዚ ታሪኻዊ ዕለት’ዚ ኩሉ ንህዝብና ዝኣተናዮ መብጽዓታት ንምሕዳስ ጥራይ’ዩ ክኸውን ዝግባእ። ንኩሉ’ቲ ዝሓለፈ ጉዕዞ ቃልስና ተባዕን ብቁዕን ዝኾነ ገምጋም ብምክያድ፡ ሕድሪ ሰማእታት ኤርትራ ኣብ ሽቶኡ ንምብጻሕ ኣብ ፖሎቲካዊ ኣተሓሳስባና ይኹን ጭቡጥ ዕለታዊ ንጥፈታትና ነጥበ-መቐይሮ ክንገብር ፍቓደኛታት ኮይና ምስ ዘይንርከብ ውድቀትና ዘይተርፍ ክስተት ብምዃኑ ካብ ታሪኻዊ ተሓታትነት ከነምልጠሉ ንኽእል ዕድል ኣይህሉን’ዩ። ኣብዚ ህሞት’ዚ ንጉዕዞ ቃልስና ተባዕን ብቁዕን ገምጋም ብምክያድ ካብ ምሕዳስ ወጻኢካልእ ቅኑዕ ምርጫን መንገድን የልቦን።
በዚ ክቡር ኣጋጣሚታት’ዚ ንመላእ መሪሕነትን ኣባላትን ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘመሓላልፎ ገድላውን ምሕዝነታውን መልእኽቲ ክህልወኒ ግድነት ኮይኑ ኣሎ። ብቀዳምነት እቲ ኣብ ውሽጥኩም ተፈጢሩ ዘሎ ካልኣዊ ፍልልይ ክሳራ መላእ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ምዃኑ ክሕብር ይፈቱ። ኩሉ’ቲ መዓልታዊ ኣብ መርበብ ሓበሬታታት ዝዝርጋሕ ዘሎ ዘይኣድላዪ ሕድሕድ ግብረ-መልስታት ብርግጽ ኣገልግለቱ ንደሞክራስያውን ፍትሓውን ቃልሲ ህዝብና ዘይኮነስ ንጸላኢ ምዃኑ ክትግንዘቡ ይሓትት። ኣብ ክንዲ ብግዝያዊ ስምዒታት ምድፍፋእ ትዕግስትን ተጻዋርነትን ምድምማጽን ብዝመልኦ ብለባም ዘተን ልዝብን ንምፍትሑ ዘይሕለል ጻዕርታት ከተካይዱ በዚ ታሪኻዊ ዕለት’ዚ ገድላውን ምሕዝነታውን መጸዋዕታይ የቕርብ። እዚ ጉዳይ’ዚ ንመሪሕነትን ኣባላትን ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ዝግደፍ ብዘይምዃኑ፡ ኣብዚ መዳይ’ዚ ኩሎም ሓላፍነት ዝስምዖም ካልኦት ኣገደስቲ ባእታታት፡ በርጌሳዊ ማሕበራት፡ ጉጅለታትን ፖሎቲካዊ ሓይልታትን ናይ መላእ ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ክሳራ ምዃኑ ብግቡእ ተገንዚቦም፡ ነዚ ፍልልይ’ዚ ንምፍታሕ ኣውንታዊ ተርኦም ክጻወቱ’ውን ይጽውዕ።
ዓወት ንደሞክራስያውን ፍትሓውን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ውድቀትን ሞትን ንገባቲ ስርዓት ህግደፍ
ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ሰማእታት ኤርትራ
ነፀረኣብ ኣስመላሽ
31 ነሓሰ 2017
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10822


text:
ክታበት ጸረ ኮቪድ-19Vaccination mot covid-19 - tigrinja
ኮቪድ-19 ሓደ ተላባዒ ሕማም እዩ። እዚ ክታበት ብብርቱዕ ንኸይትሓምም ወይ በዚ ሕማም ንኸይትመውት ተወግደሉ ዝበለጸ ኣድማዕነት ዘለዎ ኣገባብ እዩ። እዚ ክታበት ዝርግሐ ኮቪድ-19 ኣብዚ ሕብረተ-ሰብ ንምንካይ እውን ክሕግዝ ይኽእል እዩ። ስለዚ’ዩ ብዝተኻእለ መጠን ብዙሓት ሰባት ክኽተቡ ክመርጹ ኣገዳሲ ዝኸውን።
እቲ ትነብረሉ ዞባ እዩ ሓላፍነት ናይዚ ክታበት ዘለዎ። ቅኑዕ ሓበሬታ ንኽትረክብ ኣብ ላዕሊ ናይዚ ገጽ ትኽኽል ዞባ ከም ዝመረጽካ ኣረጋግጽ።
ንኽታበት ጸረ ኮቪድ-19 ምኽፋል ኣየድልየካን እዩ።
ክትክተብ እንተ ዄንካ ባዕልኻ ኢኻ ትውስን።
መዓስ እየ ክኽተብ ዝኽእል?
ንዝተፈላለዩ ሰባት በየናይ ተርታ ናይ ምኽታብ ዕድል ክወሃቦም ከም ዘለዎ ብዓል መዚ ህዝባዊ ጥዕና ዝሃቦ ምኽሪ ኣሎ። መጀመርታ ዝኽተቡ ንኣብነት ኣብ ፍሉይ መንበሪ ዝነብሩ ሰባት፡ ልዕሊ 65 ዓመት ዕድሚኦም ሰባትን ኣብ ክንክን ጥዕና ዝሰርሑ ሰባትን እዮም።
ኵሎም 18 ዓመት ወይ ልዕሊኡ ዕድሜኦም ሰባት ንኽኽተቡ ዕድል ክወሃቦም እዩ።
ዋላ ኮቪድ-19 ሒዙካ ይንበር ንኽትክተብ ትምከር ኢኻ።
ኣየኖይ ሰባት እዮም ንኽኽተቡ ዘይምከሩ?
17 ዓመት ዕድሜኦምን ካብኦም ዝንእሱን ቈልዑን መንእሰያትን ንኽኽተቡ ኣይምከሩን እዮም። ንስኺ ነፍሰ-ጾር ዝኾንኪ እውን ንኽትክተቢ ኣይምከርን እዩ።
ንዓኺ ወይ ንውላድኺ እንታይ ከም ዝምልከተኩም ክትፈልጢ እንተ ደሊኺ ምስ ሓኪምኪ ተዛረቢ።
ቅድሚ ሕጂ ሽዑ መዓልቲ ናብ ሕክምና ክትከደሉ ዘገደደካ ካብ ክታበት፡ መድሃኒት ወይ ምግቢ ዝተላዕለ ናይ ኣካላት ዘይምቅብባል ማለት ኣለርጂክ ጌይሩልካ እንተ ኔይሩ ኾይኑ፡ ምስ ሓደ ሓኪም ተዘራረብ ኢኻ።.
እቲ ክታበት ብኸምዚ ኣገባብ እዩ ዝግበር
እቲ ክታበት ብመርፍእ ኣብ ምናትካ ትውግኦ። ክልተ መርፍእ ክትውጋእ የድልየካ። እቲ መርፍእ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ኢኻ ትውግኦ።
ድሕርታ ናይ መጀመርታ መርፍእ ሓደ ብኸፊል ምክልኻል ኣለካ። ሓደ ክሳብ ክልተ ሰሙን ድሕሪ እታ ካልኣይቲ መርፍእ ጽቡቕ መከላኸሊ ጸረ ኮቪድ-19 ኣለካ።
ክትክተብ ከለኻ ካብ ሰራሕተኛታት ሕክምና ሓበሬታ ክትረክብ መሰል ኣለካ። ሕቶ እንተ ኣለካ ኾይኑ ሕተቶም።.
ሓሚመ እንተ ኣለኹ ኾይነ ክኽተብ ይኽእል ድየ?
ረስኒ ወይ ምልክታት ሕማም ኮቪድ-19 እንተ ኣለካ ኾይኑ ክትክተብ የብልካን።
ድሕሪኡ ከመይ ክስምዓኒ እዩ?
ድሕሪ ክታበት ኣብታ መጀመርታ መዓልቲ ኣብ ምናትካ ቃንዛ ክገብረልካ፡ ርእስኻ ከሕመካን ድኻም ክስምዓካን ይኽእል እዩ። ከምኡ’ውን ቁሪ ቁሪ ከብለካ፡ ረስኒ ክገብረልካ ወይ ኣብ መላግቦን ጭዋዳታትን ከቐንዝወካ ይኽእል እዩ።
እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ፈኵስ ጸገማት ኮይኑ ድሕሪ ቁሩብ መዓልታት ይጠፍእ እዩ።
ሓሚመ እንተ ኣለኹ ኾይነ ክኽተብ ይኽእል ድየ?
ሰራሕተኛታት ሕክምና እቲ ክታበት ገለ ጐድናዊ ሳዕቤን ገይሩ ኣሎ ኢሎም እንተ ጠርጢሮም ናብ ብዓል መዚ መድሃኒት ጸብጻብ የቕርቡ እዮም።
እቲ ክታበት ጐድናዊ ሳዕቤን ገይሩ ኣሎ ኢልካ እንተ ጠርጢርካ ባዕልኻ እውን ከተመልክት ትኽእል ኢኻ።
እዚ ክታበት የተኣማምን ዲዩ?
ክታበት ጸረ ኮቪድ-19 ልክዕ ከምቶም ካልኦት ክታበት ብተመሳሳሊ ኣገባብ ጥንቁቕ ቍጽጽር ተገይርሉ እዩ። ብዙሓት ሰባት እዚ ክታበት ተዋሂብዎምን ተመራመርቲ ንውጽኢቱ ኣጽኒዖሞን እዮም።
ተመራመርቲ ካብ ብዙሓት ሃገራት ነዚ ክታበት ከማዕብልዎ ብሓባር ሰሪሖም እዮም። ብዙሓት ሃገራትን ትካላትን ካብ ምሉእ ዓለም ብዙሕ ገንዘብ ኣዋፊሮም እዮም። ስለዚ እዩ እዚ ክታበት ምምዕባሉ ሓጺር ግዜ ወሲዱ።
ኣብ ገጽ Så fungerar vaccin ብዛዕባ ክታበት ከተንብብን ፊልምታት ክትርእን ትኽእል ኢኻ (ብሽወደንኛ)።
ነቲ ናይ ኮቪድ-19 ዝርግሐ ምንካይ ምኽሪ ምስዓብ ቀጽሎ ኢኻ
ድሕሪ ምኽታብካ እውን ነቲ ናይ ብዓል መዝታት ምኽሪ ምስዓብ ክትቅጽሎ ኣለካ።
ድሕሪ እታ ካልኣይቲ ክታበት ክሳብ ጽቡቕ መከላኸሊ ትረክብ ካብ ሓደ ክሳብ ክልተ ሰሙን ይወስድ እዩ። ዋላ ተኸተብ እቲ ሕማም ክሕዘካ ንእሽተይ ተኽእሎ ኣሎ።
ከምኡ’ውን ዋላ ኣይትሕመም ነቲ ቫይረስ ከተመሓላልፎ ንእሽተይ ተኽእሎ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ ኣእዳውካ እንተ ለጊቡካ።
እዚ ክታበት ንኽንደይ እዋን ከም ዝከላኸለልካ ፍሉጥ ኣይኮነን።


text:
ናይ ሩሲያ ፕሬዝዳንት ቪላድሚር ፑትን ኩለን ናይ ንግዲ በረራታት ሃገሮም ናብ ግብጺ ዝግበሩ በረራታት ደው ከብሉ ሎሚመዓልቲ ኣዚዞም።
ፕሬዝዳንት ፑቲን ነዚ ህጹጽ ስጉምቲ ዝወሰዱ ሓላፊ ኣገልግሎት ጸጥታ ሃገሮም ኣሌግዛንደር ቦርቲንኮቭ ጠንቂ እታ ዝሓለፈ ሰሙን አብ ግብጺ ዝተሓምሸሸት ነፋሪት ክሳብ ዝፍለጥ በረራታት ደው ክብሉ ብዝሃብዎም ምኽሪ እዩ።
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማን ናይ እንግሊዝ ቀዳማይ ሚንስትር ዴቪድ ካምረንን ዳዕሽ ኣብታ ነፋሪት ቦምብ ጽዒኖም እዮም ንዝብል ዝሃብዎ ግምት ሩሲያ ንመዓልታት ክትነጽጎ ጸኒሓ'ያ።
ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ሲናይ በረኻ ዝተሓምሸሸት ነፋሪት ሩስያ ኣብ ውሽጣ ዝነበሩ 224 ኩሎም ተሳፈርቲ ምሟቶም ይዝከር።እዚ አብ ልዕሊ እታ ነፋሪት ዝበጽሐ ሓደጋ ምኽንያቱ ቦምብ እንተኾይኑ ንምጽራይ መርመርቲ ምርመርኦም ቀጺሎም ኣለው።
ኣውሮፓዊያን በጻሕቲ ንዕረፍቲ ምርጭኦም ካብ ዝኾነት ናይ መዘናግዒት ከተማ ሻርም ኤል-ሸይኽ ንምውጻእ ነዊሕ ምድንጓይ ኣጋጢሙዎም ኣሎ።


text:
ድሕሪ ናይ 35 መዓልታት ኣኼባ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይን ስዒቡ ዝተተግበረ ምትዕርራይን ኣቶ ኣማኑኤል ኣለማየሁ ‘ጠንቂ ፓለቲካዊ ቅልውላው ኢትዮጵያን ኣንፈት ኣፈታትሕእኡን’ ዝብል ገምጋማዊ ጽሑፍ ከምዘቅረበ ዝዝከር’ዩ።
ጸሓፋይ ኣማኑኤል ኣለማየሁ ተጋዳላይ ህወሓት ዝነበረ ሎሚ ኣብ ኣዲሳበባ ኣብ ናይ ውልቀ ስራሕ ተዋፊሩ ዝርከብ ሰብ’ዩ። ካልኣይ ጋሻና ኣቶ ኣማኑኤል ገብረትንሳኤ ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ህወሓት ኣብ መቐለ እዩ።
ኣማኑኤል ኣለማየሁ ‘ድሕሪ ውድቀት ደርጊ፣ ሓባራዊ መሪሕነት እናሞተ፣ እቲ ዕድል ዝህብ ህወሓት እናደኸመ እዩ ከይዱ’ ይብል። ኣማንኤል ወሲኹ ‘ህወሓት ቅድሚ ሕዚ ናይ መሪሕነት ምልመላ ስርዓት ነይሩዎ፣ ስርዓት ስልጠና ነይሩዎ፣ ስርዓት ምልመላን ስልጠናን ካድረ ነይሩዎ፣ ነዚ ስርዓት’ዚ እዩ ኣጥፊእዎ ዝብል ዝለኹ’ውን’ ይብል።
ኣማኑኤል ገብረትንሳኤ ብወገኑ ‘ውድብ ባዕሉ ገምጊሙ ኣብ ተሃድሶ ከምዘሎ ንሪኦ ኣለና። እቲ ነጥቢ ኣማኑኤል ኣለማየሁ ቅድመን ድሕረን 93 ዓም ብዝብል ምጽሓፉ’ዩ። ምስ ዘይነጻጸር ኣይነነጻጽር ኢና ዝብል ዘለኹ። ቅድሚኡ ዝነበረ ኣገባብ ቃልሲ ካልእ’ዩ፣ ድሕሪ ዘሎ ቃልሲ ካልእ’ዩ’ውን ይብል።


text:
ሚኒስተራት ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኢትዮጵያን ጅቡትን ኣብ ስሉሳዊ ጉዳያት ብፍላይ ድማ ኣብ ሓድሕዳዊ ምድልዳል ሰላም፡ ሕውነትን ምትሕግጋዝን ኣብ ሞንጎ ሃገራቶም ዘትዮም።
እቶም ሚኒስተራት ጉድያት ወጻኢ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ጎድኒ ጎድኒቲ ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝካየድ ዘሎ መበል 73 ሓፈሻዊ ኣኼባ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዘካየድዎ ርክብ: ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኻየደ ሰላማዊ ምስግጋር ስልጣንን ተሃድሶ ለውጥን ንድሌት ኢትዮጵያውያን ከማልእ ዝግስግስ ዘሎ ምዃኑ ብምጥቃስ: ኣብ ጉዳያት ደሞክራሲ፤ ግዝኣተ ሕጊ ፤ ፖለቲካ፤ ቁጠባ ማሕበራዊ ማዕርነትን ፍትሕን ብዝበለጸ ንኽዓብዩ ዝግበር ዘሎ ስራሕ ተንቲኑ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ: እቲ ኣብ ዕርቅን ሕድገትን ኣምር ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ምርኩስ ገይሩ ኣብ ምምዕባል ደሞክራሲ ምሕደራን ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን ዝስራሕ ዘሎ ስርሓት ድማ ንሓድነት ኢትዮጵያ የጠናኽር ምህላው ገሊጹ።
መልእኽቲ ናይዚ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ጥራይ ከይተሓጽረ ክንዮ ዶባት ኢትዮጵያ: ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሰላምን ምርግጋእን ብምፍጣር ንዝግበር ዘሎ ጻዕሪ ኣህጉራዊ ድጋፍን ሓገዝን ይረክብ ምህላው ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነህ ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።
ሰለስቲኦም ሚኒስተራ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኢትዮጵያን ጅቡትን ንሰላምን ምትሕግ ጋዝን ብዝበለጸ ክሰርሑ ምዃኖምን ኣብ ዞባውን ኣህጉራውያን ጉዳያት ብሓባር ብምስራሕ ንዝተበጽሐ ደረጃ ምትሕግ ጋዝ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክብ ከብልዎ ድልውነቶም ከምዘረጋገጹ ካብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ዝተዋህበ መግለጺ ብተወሳኺ ሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 16 April 2020
ለበዳ ኮረና ቫይረስ ኣብ ምምካት ተጸሚዳ ኣብ ዘላ ኣህጉርና ኣፍሪቃ፣ ንኤርትራ ሓዊስካ፣ ኣብ 13 ሃገራት ንሚኒስትሪ ጥዕና ዝመርሓ ዘለዋ ደቂንስትዮ ምዃነን ተገሊጹ።
ካብ 55 ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኣብተን 13፣ ሚኒስትሪታት ጥዕና ብደቂንስትዮ ዝምራሕ ምስ ምዃኑ፣ እዛ ምስ ወሊድን ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝፍጸም ከም ምኽንሻብ ዝኣመሰለ ጎዳኢ ልምድታትን ክስዕብ ዝጸንሐ መጠነ ሞት ኣዴታትን ንምንካዩ፣ ኣብ ጥዕና ኣዴታት ዘድሃበት’ያ ትመስል።
እንተኾነ ዘለናዮ እዋን ቀዳምነት ንመኸተ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ኮይኑ ኣሎ።
እቲ ቫይረስ ኣብ መላእ ኣህጉር ኣፍርቃ፣ ኣስታት 16 ሽሕ ሰባት ለኺፉ፣ ናይ ልዕሊ 800 ሰባት ህይወት ድማ ቀዚፉ ኣብ ዘለወሉ እዋን፣ ሚኒስተራት ጥዕና እዘን ሃገራት ዕለታዊ መብርሂታት ኣብ ምሃብን ህዝቢ ኣብ ምሕያልን ተጸሚዶም’ዮም ዝርከቡ።
ኣብ ዝበዝሓ ሃገራት ሚኒስተራት ጥዕና ጥራይ ዘይኮነ መራሕቲ ሃገራት’ውን ብተደጋጋሚ ብማዕከናት ዜና ናብ ህዝቢ እናቐረቡ፣ ኣብዚ በዳሂ እዋን ለበዳን ድሕሪኡን ዝህሉ ሃገራዊ መደባት ኣብ ምዝርዛር’ዮም ዝርከቡ።
ብኣንጻር እዚ፣ ዛጊት 35 ሰባት ኮረና ቫይረስ ከምዝተረኽቦም መዝጊባ ኣብ ዘላ ኤርትራ፣ ናይ ውሸባ እዋንን ካልእ ድንጋጌታትን ኣዊጃ እኳ እንተላ፣ ሚኒስተር ጥዕና ወ/ሮ ኣምና ኑርሑሰን ትኹን ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዛጊት ናብ ህዝቢ ኣይቀረቡን።
ኣብዚ ህዝቢ ዓለምና ከቢድ ሻቕሎት ኣሕዲርሉ ዘሎ ናይ ለበዳ እዋን፣ ኣብ ኣህጉርና ኣፍሪቃ፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ናብ ህዝቢ ዘይቀረቡ፣ ሰበ ስልጣን ኤርትራ ጥራይ’ዮም።
ብደቂንስትዮ ዝምራሕ ሚኒስትሪታት ጥዕና ዘለወን 13 ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሶማል፣ ኡጋንዳ፣ ታንዛንያ፣ ግብጺ፣ ኣንጎላ፣ ሪፖብሊካዊት ኮንጎ፣ ጊኒ ቢሳው፣ ቡርኪናፋሶ፣ ሞዛምቢክ፣ ላይበርያን ኤስዋቲኒ (ወይ ስዋዚላንድ) ‘የን።


text:
መሪሕነት ባይቶ “ምንቅስቓስ ይኣክል ኤርትራውያን”፡ ኣብ ኦክላንድ ኣኼባ ኣካይዱ2020-03-07 15:41:39 Written by ቤት ጽሕፈት ዜናን ብህልን ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰ.ድ.ህ.ኤ. Published in Community Center Read 1490 times
- font size decrease font size increase font size
ኣባላት ፈጻሚ ኣካል ወይዘሮ ኢለን ተስፋጊዮርጊስን ኣቶ ፍቕረ ጋይምን
ፈጻሚ ኣካል ናይ ባይቶ “ምንቅስቓስ ይኣክል” ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ንኤርትራውያን ተቐማጦ በይ-ኤርያ ብ29 ለካቲት 2020 ኣብ ከተማ ኦክላንድ፣ ሰሜን ካሊፎርንያ ሰፊሕ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣብቲ ብሓልዮት ንዅሎም ኤርትራውያን ዘጽልል “ማሕበር በይ-ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (በ.ኤ.ደ.ለ)” ዝተዳለወ ኣኼባ፣ ንኤርትራዊ ፖሊቲካውን ማሕበራውን ብዙሕነት ዝወከሉ፣ ንመብዛሕትአን ናይ ተቓውሞ ውድባትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ከምኡ’ውን ውድባዊ ጸጊዕ ዘይብሎምን፣ ኵሎም ደለይቲ ፍትሒ ዝተሳተፍዎ እዩ ነይሩ።
ኣቦ-መንበር ማሕበር ኣቶ ይከኣሎ ኣብርሃ ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ፣ ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ኤርትራውያን ነበርቲ በይ ኤርያ፡ ናብዚ ሎሚ መዓልቲ ብኣባላት ፈጻሚ ኣካል ዝካየድ ኣኼባ ክትሳተፉ ምምጻእኩም ከምኡ’ውን ኣጋይሽና፣ ብስም ማሕበር (በ.ኤ.ደ.ለ) እንኳዕ ድሓን መጻእኩም ብምባል ሰናይን ምርድዳእ ዝዓሰሎን ኣኼባ ክዀነልና ድማ እምነ በለ።
ቀጺሉ ኣቶ ወልደየሱስ ዉበ፣ ካብ ወከልቲ ሽማግለ ምንቅስቓስ ይኣክል በይ-ኤርያ፣ ንፈጻሚ ኣካል ወኪሎም ኣብ መንጎና ዝርከቡ ወይዘሮ ኢለን ተስፋጊዮርጊስን ኣቶ ፍቕረ ጋይምን ኣላልዩ፣ ምዕብልናታት ምንቅስቓስ ይኣክል፣ በጺሑዎ ዘሎ ደረጃ ንምግላጽ፣ ምሳና ክራኸቡ ኢሂን-ምሂን ክበሃሃሉን ርእይቶና ክሰምዑን ምምጽኦም ኣብሪሁ።
ወይዘሮ ኢለንን ኣቶ ፍቕረ ጋይምን ንብህዝቢ በይ-ኤርያ ዝተገብረሎም ኣቀባብላ ብምምስጋን፣ ንመስርሕ ኣበጋግሳን ቀጻልነትን ምንቅስቓስ ይኣክል፣ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃን ብፖወር-ፖይንት ዝተሰነየ በብተራ ዝርዝርን ሰፊሕን መግለጺ ኣቕሪቦም። እዞም ክልተ በላሕቲ መንእሰያት፣ ብሰንኪ ጨቋኒ ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስን ጉጅለኡን፣ ህዝቢ ኤርትራ ዘሕልፎ ዘሎ መሪር ጭቆናን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ድሕሪ ምግላጽ፣ ናብቲ መዋጽኦ ዝዀነ፣ ምልጋስ ምልክን ብፍትሓዊ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትክኡን፣ ኣብ ትሕቲ ጽላል ምንቅስቓስ ይኣክል ብሓደ ድምጽን ብሓባርን ቃልስና ከነሕንን ጸዊዖም።
ምንቅስቓስ ይኣክል ዝምርሓሉ ዓንዲ ሕጊ ተነዲፉ ናብ ኣብ ኵለን ከተማታት ዝነጥፉ ምንቅስቓሳት ይኣክል ተዘርጊሑ ተኸሊሱን ተመሓይሹን ከምዝጸደቐ ሓቢሮም። ባይቶን ፈጻሚ ኣካልን ናይ ምንቅስቓስ ይኣክል ብተወከልቲ ናይ ኵለን ከተማታት ቆይሙ ኣብ ስራሕ ከምዘሎ ኣብሪሆም። ኣብቲ ዝቕጽል ምርጫ ጽፉፍ ኣገባብ ክንክተል፣ ማለት ንብዙሕነትና ዘንጸባርቕ ኰይኑ ክቐውም ከምዘለዎ ኣተሓሳሲቦም። ናይ ምንቅስቓስ ይኣክል ስራሕ ኣብ ማእክላይ ባይቶ ዘይኰነስ፣ ኣብ ከከተማኡ ዕቱብ ስራሕ ምስ ዘካይድ’ዩ ሓያል ምንቅስቓስ ክንሃንጽ ንኽእል ብምባል ኣስሚሮምሉ። ኣብ ምሉእ ዓለም ዘሎ ምንቅስቓሳት ይኣክል፣ ተማእኪሉ ብሓባር ዝሰርሓሉ ጥርናፈ ክንሃንጽ ተሰማሚዕና መስርሑ ጀሚሩ ከምዘሎ’ውን ሓቢሮም።
ወይዘሮ ኢለን ኣብ ርእሲ’ቲ ሓፈሻዊ ጭቆና ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ውርደትን ሓሳረ መከራን፣ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ኤርትራውያን ዝወርድ ዘሎ ግፍዒ ብዝርዝር ገሊጻ። ስምዒታ ገንፊሉ ኣብ ገለ እዋን ክትዛረብ ኣብ ዘይትኽእለሉ ኵነታት የጋጥማ ነይሩ። ንሳ ኣብ ኣመሪካ ምስ ስድራኣ ብሰላምን ራህዋን እናነበረት፣ ናይታ መዋእላ ዝተጋደለት ናብራ ዘይገበረት፣ ናይታ ደቃ ናብ ሜዳ ዘሰለፈት፣ ድሒሩ’ውን ብኣብ ደረት እዋን ዘይብሉ ኣገልግሎት ዘለዉ ደቃ እትሻቐል ኤርትራዊ ኣደ፣ ናይታ ብዘይ ሕጊ ኣብ ማእሰርቲ ትበሊ ዘላ ጓል ኣንስተይቲ ...ወዘተ ክሓስብ ድቃስ የብለይን። ስለዚ እየምበኣር ዝበዝሕ ግዜይ ኣብ ክንዲ ኣብ ሓዳረይ ኣብ ስራሓት ምንቅስቓስ ይኣክል ተወፍየ ዘሕልፎ ብምባል ንሕልናን ስምዒትን ኣኼበኛ ዝተንከፈ መግለጺ ብምቕራብ ካብ ይኣክል ናብ እወ ይከኣል ሰጊርና ዕላማና ከነረጋግጽ ብሓባር ክንሰርሕ ተማሕጺና።
ወከልቲ ፈጻሚ ኣካል ብተሳተፍቲ ኣኼባ ንዝቐረበሎም ሕቶታት እናተቐባበሉ ኣብሪሆምን ዝግብኦ መልስታት ሂቦምሉን። ካብ ኣኼበኛ ዝቐረበሎም ርእይቶታትን ለበዋታትን’ውን መዝጊቦም።
ማሕበር (በ.ኤ.ደ.ለ) ንኣጋይሽን ተሳተፍቲ ኣኼባን ዓዲሙ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ዝለገሶ ድራር ድሕሪ ምምጋብ፣ ካልኣይ ኣኼባ ማለት ምንቅስቓስ ይኣክልን ማሕበር (በ.ኤ.ደ.ለ)ን ተወሃሂዱ ብምትሕግጋዝ ዝሰርሓሉ መንገድታት ንምርድዳእ ዕቱብ ምይይጥ ተኻይዱ።
ይኣክል ንውልቀ ምልኪ፣ ናብ ይከኣል ንሰጋገር !!!
ክብርን ሞገስን ንሰማእታትና !!!
በይ ኤርያ ኤርትራውያን ንደሞክራስያዊ ለውጢ / ኦክላንድ


text:
ንእስነት ዕድል : ንእስነት ዕዳ
ንእስነት ጉያ : ንእስነት ህንደዳ
ንእስነት ሃብቲ : ንእስነት ዓቕሚ
ንእስነት ሓይሊ : ንእስነት ሕልሚ
ንእስነት ሃቐና : ንእስነት ትልሚ
ንእስነት ሓቦ : ንእስነት ሎሚ
ንእስነት ክእለት : ንእስነት ፍልጠት
ንእስነት ኩሉያ : ንኹሉ ዝሓቖፈት::
እዚ ኮይና ግን አታ እዛ ንእስነት አለዋ አበር
ከምዛ ዘላታ ኮይናንዶ ዘይትነብር
ሎሚ አላ ጽባሕ ግን ከምዛ ዋዛ ዕዝር
አላ እንዳበልካያስ ትብል ህልም ስውር::
ለባማት ገሊጾሞ ንቕልጣፈ ንእስነት
ክብሉ "ንእስነት ከደት ከምዚአ እንዳበለት"
ከምዚአ እንዳበለትወ እንዳመሰለካ ትነብር ምስ ሓይልኻ
ከምዚአ እንዳበለትወ እንዳመሰለካ ዘይጠልመካ ብርክኻ
ከምዚአ እንዳበለትወ እንዳመሰለካ ትንፋስ ዘይትምለስ ናብ ወሃቢአ::
ጎይታውን ነዚ ፈሊጡ ተላብዩ ብንእስነትና ክንዝክሮ
ክንጥቀመሉ ብሂጉ ነዚ ዳይናሚካዊ ተመኩሮ::
እሞ ባህ አይበለናን እንብለሉ ጊዜ ከይመጸ
እዚ ምቁር ዕድል ገና ከሎ ከይመጸጸ
አብ ኢድና ዘሎ ወርቂ ከይኮነ ነሓስ
አብ ጽባሕ ኮይንና ብሎሚ ከይንጠዓስ
ግዜ ከሎ ጉልበት ከይደኸመ
አብ ኢድና ዘሎ ጸጋ ውህበት ከይሃደመ
ቃል ንእተወሉ ንፈጣሪና ኩሉ ዝሃበና
ንእስነተይ ተጠቀመሉ ንበሎ ንኻልእ አይንሃብ ሓይልና::


text:
ጋዜጣዊ መግለጺ
ውድብና፣ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፣ ብዕለት 8 ሰኔ 2018 ኣብ ዘውጸኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፥ ኢህወደግ ንስምምዕ ኣልጀሪስ ኣመልኪቱ ናይ ዶብ ምሕንጻጽ ውሳኔ ንምትግባር ዝወሰዶ ስጉምቲ ኣሞጊሱ፥ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ኣወንታዊ ይኹን ኣሉታዊ ግብረ መልሱ ከመይ ኮን ክኾውን እዩ ዝብል ሕቶ ኣልዒሉ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ።
ስርዓት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ ምስ ዝወሰደቶ መርገጽ ንምውሳእ፣ ኣብ ልዕሊኡ ዝተኻየደ ጸቅጥታት ይኹን ዝተዋህቦ መብጻዓታት ብዘየገድስ፥ ብዕለት 20/06/2018 ንውሳኔ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተቀበሎን ብዛዕብኡ ንምምይያጥ ልኡኽ ናብ ኢትዮጵያ ክሰድድ ምዃኑን ብምሕባሩ ብኣወንታ ዝምዘን መርገጽ እዩ ።
ብወገንና ነዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ወጥሪ ፍታሕ ከምጽእ ትጽቢት ዝገበረሉ ስጉምቲ እንዳ ኣሞገስና፣ ምስ ኤርትራ ብዙሕ ናይ ግርጭታት ታሪኽ ዘሎዋ ሃገር ዝካየድ ፍታሕ ብምዃኑ፥ ንኤርትራዊ ሃገራዊ ልዑላውነት ዘደልድል ክኸውን ተስፋ ንገብር። ብካልእ ሸነኽ ድማ ስርዓት ኤርትራ ምስ ውሽጣውን ግዳማውን ሰላም ዝራጸም ባህርያት ሒዙ ነዚ መስርሕ ሰላም ክሳብ መጨረሽታ ኣይስዕቦን’ዩ ዝብል ጥርጣሪታት ግን ኣሎና። ስለዚ ድማ መብዛሕቲኦም ሃገራዊ ተቃወምቲ ሓይልታት ኤርትራ፣ እዚ ስርዓት’ዚ ኣብዚ ተበጊሱ ዘሎ ጉዕዞ፣ ንሰላም ዝዕንቅፍ ባህሪያት ክርኢ’ዩ ዝብል ዓቢ ተኽእሎ ከም ዘሎ ይእምቱ ኣለዉ።
ናብ ከምዚ ዝእምሰለ መደምደምታ ዘብጻሓና ምክንያት ድማ፥ ኢትዮጵያ ንስምምዕ ኣልጀሪስ ንምትግባር ምስ እትብገስ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ኤርትራ፥ ናይ ዶብ ወጥሪ ብዝብል ምስምስ፣ ኣብ ልዕሊ መንእስያት ዝወስዶ ገደብ ኣልቦ ኣስገዳድ ዕስክርና ይኹን፥ ምጉንዳብ ጉዕዞ ሰላምን ልምዓትን፥ መስርሕ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ምዕንቃጽን፥ ካልእ ኩሉ ዘካይዶ ዝተፈላለየ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን፥ ኣብ ቅድሚ ህዝብን ዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ሓይልታቱን ኣፍደገታት ንምዕጻው ዝጥቀመላ ናይ ምስምስ ወረቀቱ ከተቃጽለሉ ምዃና ስለ እንፈልጥ እዩ።
ብዝተረፈ ንሕና፣ ከም ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፣ ኣብ ሞንጎ ጎሮባብቲ ሃገራት ብሓፈሻ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝህነጽ ናይ ሰላም ሰረታት ብትሪ ደገፍቱ ምዃንና ንህዝብናን ንዓለምን ከነረጋግጽ ንፈቱ። ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርን ፍርዲ ኣህጉራዊ ኮምሽን ዶብን፣ ክትግበር ዝግበኦ ምሕንጻጽ ዶባት ክልቲኡ ሃገራት፣ መስርሕ ሰላም ንኽብገስ ኣፍደገ ዘርሕው ስለ ዝኾነ ተደላይነቱ ዕዙዝ ምዃኑ እንዳኣረጋገጽና፣ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ሰላምን ርግእትን ከይተረጋገጸ ኣብ ዞናና ሰላምን ርግኣትን ክረጋገጽ’ዩ ኢልካ ምሕሳብ ግን ዘይከኣል ምዃኑ ጽኑዕ እምነት ኣሎና።
ካብዚ ብምብግስ እምበኣር፣ ሓይልታት ለውጢ ኣብ ኤርትራ፥ ካብ መንግስታት ዞናናን ኩሎም ሰላምን ፍትሕን ዝድግፉ ሃገራትን ማሕበራትን፥ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሃገሩ ዲሞክራስያዉ ለውጢ ንምርግጋጽ ንዘካይዶ ዘሎ ፍትሓዊ ቃልሲ ደገፎምን ምትሕብባሮምን ክልግሱ ንምሕጸን።
ፈጻሚ ኣካል ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
25 ሰነ 2018
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11072


text:
ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ ጉባኤን ምርጫን...
ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ ጉባኤን ምርጫን ሃገራውያን
ፈደረሽናትን ኦሊምፒክ ኮሚቴን ኣቃኒዑ
ብድራር ፍሰሃየ
ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ ካብ 2009 ክሳብ 2012 ኣብ ስራሕ ንዝጸንሓ ሃገራውያን ፈደረሽናት ስፖርትን ኮሚቴ ኦሊምፒክን ብሓደስቲ ኣካየድቲ ኣካላት ንምትካእ ካብ 1ሚያዝያ ከካይዶ ዝጸንሐ ጉባኤን ምርጫን 22 ሚያዝያ 2013 ዛዚሙ። Read more
ላዕለዋይ ባይቶ ስፖርት ኣፍሪቃ፣ ንላዕለዎት...
ላዕለዋይ ባይቶ ስፖርት ኣፍሪቃ፣
ንላዕለዎት ሓለፍቲ ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ ሸሊሙ።
ኮሚሽነር ስፖርት ኤርትራ ሜጀር ጀነራል ሮሞዳን ዑስማን ኣውልያይን ፕረዚደንት ሃገራዊ ፈደረሽን ኲዕሶ እግሪ ኤርትራ ኣቶ ተስፋይ ገብረየሱስን፣ ካብ ላዕለዋይ ባይቶ ስፖርት ኣፍሪቃ ዝተላእከሎም ናይ ክብሪ መዳልያ፣ ብ23 ሚያዝያ ኣብ ኣስመራ – ኣዳራሽ ኮሚሽን ስፖርት ኣብ ዝተኻየደ ስነ-ስርዓት ተቐቢሎም።
ክልቲኦም ላዕለዎት ሓለፍቲ ስፖርት ኤርትራ ነዚ ሽልማት’ዚ ዝበቕዑ፣ ላዕለዋይ ባይቶ ስፖርት ኣፍሪቃ ብ9 ሕዳር 2012 ኣብ ከተማ ብራዛቪል – ኮንጎ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ ብመሰረት ዘሕለፎ ውሳኔታትን ለበዋታትን’ዩ። Read more
ኤርትራውያን ተቐማጦ ጀርመናዊት ከተማ ካስልን...
ኤርትራውያን ተቐማጦ ጀርመናዊት ከተማ ካስልን ከባቢኣን፣
ተሳትፎኦም ኣብ ወፍሪ ልምዓት ከምዘዕዝዙ ኣረጋጊጾም።
ኤርትራውያን ነበርቲ ከተማ ካስልን ከባቢኣን – ጀርመን፣ ተሳትፎኦም ኣብ ወፍሪ ልምዓት ከዕዝዙን ንተጻብኦታት ብልዑል ንቕሓት ገጢሞም ከፍሽሉን ከም ወትሩ ድልዋት ምህላዎም፣ ብ21 ሚያዝያ ኣብ ዘቃንዕዎ ኣኼባ ህዝባዊ መኸተ ደጊሞም ኣረጋጊጾም።
ኣብቲ “ወትሩ ድልዋት ንወፍሪ ንልምዓት” ብዝብል ቴማ ዝተቓንዐ ኣኼባ ህዝባዊ መኸተ፣ ኣምባሳደር ሃገር ኤርትራ ኣብ ጀርመን ኣቶ ጴጥሮስ ጸጋይ፣ ነቲ ተራሕዩ ዘሎ ናይ ወፍሪ ዕድላት ብውልቂ ይኹን ብጉጅለ ክረብሑሉን ንሃገሮም ከርብሑን ብምዝኽኻር፣ ንዝበረኸ ኣበርክቶ ኣብ ሃገራዊ መደባትን ምውራስ ሃገራዊ ክብርታት ንመንእሰይ ወለዶን፣ ኣብ ምህናጽ ድልዱል ማሕበረኮምን ሽማግለ መኸተን ኣበርቲዖም ክሰርሑ ተላብዩ። Read more
ማእከላይ ባይቶ ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያት ...
ማእከላይ ባይቶ ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያት
ተማሃሮን ኤርትራ፣ መበል 14 ስሩዕ ኣኼብኡ ኣቃኒዑ።
ማእከላይ ባይቶ ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተማሃሮን ኤርትራ፣ “ውሁድ ስራሕ ኣብ መንእሰያት፣ ንህንጸት ኩለንትናዊ ብቕዓት” ብዝብል ቴማ መበል 14 ስሩዕ ኣኼባኡ ብምቅናዕ፣ ንጥፈታቱ ገምጊሙ።
ኣመሓዳሪ ዞባ ማእከል ኣቶ ካሕሳይ ገብርሂወት ኣብ ዘስመዖ መኽፈቲ ቃል፣ መንእሰይ ተሰካሚ ሕድሪ ስለዝኾነ፣ ነቲ ዝሓየለ ዝበሃል ብብልሓትን ንቕሓትን ክገጥሞ ከምዝግባእ ብምዝኽኻር፣ “ልምዓት ንኹሉ ሕቶታት ስለዝምልስ፣ ማሕበራዊ ፍትሒ ድማ ብመገዲ ልምዓት ስለዘጋገጽ፣ መንእሰይ ኣብ ልምዓት ኣበርቲዑ ክዓዪ መድረኽ ዝጠልቦ’ዩ” ክብል ኣገንዚቡ። Read more


text:
ሓበሬታ ብዛዕባ ኮሮና ቫይረስ (coronavirus)
ብዝያዳ ምሉእ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ,ዚ ሓበሬታ ኣኪብና ኣለና ከምኡ ፣ ውን ( länkar ) እዚ länkar ድማ ናብቲ ሓበሬታ ክወስደና አዩ።
ልሙዳት ሕቶታትን መልስታትን
እቶም ቅድሚ-ትምህርትታትን መባእታዊ ቤት ትምህርትታትን ክዕጸው ድዮም?
መልሲ፡ ኣብ’ዚ እዋን እዚ እቶም ቅድሚ-ትምህርትታትን መባእታዊ ቤት ትምህርትታትን ክፉታት እዮም ዘለዉ።
ነቶም ሃገራውያንን ኣውራጃውያንን ናይ ኩነታት ምዕባሌ ብጥንቃቐ ስለንከታተል እቲ ኩነታት ቀልጢፉ ክቕየር ከምዝኽእል ቁሩባት ኢና። እቲ ኮሙን ኣድላይ ምስዝኸውን ነቶም ንቅድሚ-ትምህርትታትን ንመባእታዊ ቤት ትምህርትታትን ዓጽዩ ትምህርቲ ብማዕዶ ከተግብር ክኽእል ይቀርራረብ ኣሎ።
ናይ ቆልዓን-ናይ ትምህርትን ምምሕዳር ነቶም ናይ መባእታዊ ተመሃሮ ከመይ ገይርካ ኣብ ትሕቲ ካልኦት ኩነታት ብዝበለጸ ሓደ ጽቡቕ ትምህርቲ ክወሃቡ ብዛዕባ ዝብል ሕቶ ይሰርሕ ኣሎ።
ውላደይ ካብ ቅድሚ-ትምህርቲ ወይ መባእታዊ ቤት ትምህርቲ መዓስ እዩ ኣብ ገዛ ክተርፍ?
መልሲ፡ ንሕና ናይ ህዝባዊ ጥዕና በዓል መዚ መምርሒታት ኢና ንከታተል፡ ንሱ ድማ ነቶም ካብ ምልክት ሕማም ነጻ ዝኾኑ ቆልዑት ናብ ቅድሚ ትምህርቲ ከምኡ’ውን ካብ ምልክት ሕማም ነጻ ዝኾኑ ተመሃሮ ናብ መባእታዊ ቤት ትምህርቲ ክኸዱ ይኽእሉ፡ እዮም እዩ ዝብል ። ብዘየገድስ ኣብ ገዛ ምልክት ሕማም ዘለዎም ሰባት ይሃልዉ፡ እዚ እዩ ዝምልከት።
ምእንቲ እቲ ስግኣት ናይ ላብዕ ምዝርጋሕ ክጎድል፡ እቲ ንኸዕብይ ሓላፍነት ዘለዎ፡ ተመሃሮን ሰራሕተኛታትን ነዞም ዝስዕቡ ምልክት ሕማም ከስተውዕሉ ኣለዎም፡
- ረስኒ
- ሰዓል
- ናይ ምስትንፋስ ጸገማት
- ብተወሳኺ ቀለልቲ ምልክታት ሕማም ቃንዛ ጒረሮ፡ ነድሪ ኣፍንጫን ቃንዛ ጭዋዳን- ቃንዛ መላግቦ ዓጽምን።
ከም’ዚ ዓይነት ምልክት ሕማምት ዘለዎም ቆልዑን ተመሃሮን ኣብ ገዛ ክተርፉ ኣለዎም። እንድሕር እቲ ቆልዓ ኣብ ቤት ትምህርቲ ምልክት ሕማም ኣርእዩ፡ ምእንቲ ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ዝቐልጠፈ ግዜ ንገዛ ክስደድ ኽከኣል እቲ መምህር ምስ’ቲ ንኸዕብይ ሓላፍነት ዘለዎ ርክብ ክገብር እዩ።
ቅድሚ ምሕማምካ ኣብ መገሻ ነየርካ ዲኻ ኣይነበርካን ብዘየገድስ እዞም ለበዋታት ንኹሎም ቆልዑን ተመሃሮን እዮም ዝምልከቱ።
ናብ’ቶም ናይ ኮሙን ናይ ቤት ትምህርቲ ኣዳራሻት ምእታው ክልኩል እዩ እንታይ ማለት እዩ?
መልሲ፡ ናብ’ቶም ናይ ኮሙን ቅድሚ-ትምህርትታት/ናይ ነጻ ግዜ ክበባት/መባእታዊ ቤት ትምህርትታት/ፍሉያት መባእታዊ ቤት ትምህርትታት ናይ ምብጻሕ ኹልኩል እዩ ዘሎ። ዝምልከቶም ሰባት ጥራይ እዮም ኣብ’ቶም ኣዳራሻት ክህልዉ ዝግበኦም። ቆልዑትን ተመሃሮን፡ ዘብጽሑን/ዝወስዱን ኣብ’ቶም ኣዳራሻት ስራሕ ዘካይዱን ሰባት እዮም ከም’ቶም ዝምልከቶም ሰባት ጽብጹባት።
- ንውላድካ ከምጽእን ከብጽሕን ዝሓሸ ብቑዕ ዝኾነ ሰብ መን ከምዝኾነ ንስኻ ንኸተዕብይ ሓላፍነት ዘለካ፡ እቲ ዋስኔ ናትካ እዩ ።
- ኩሎም ካልኦት ሰባት እብ’ቲ ኣዳራሻት ንኸይህልዉ ንዘይተወሰነ እዋን ክልኩላት እዮም። ክሳብ ካልእ ዝውሰን ቤት ትምህርትታትን ክፉታት ክኾኑ እዮም።
እቶም ቤት-መጻሕፍቲኸ ከም ልሙድ ክኽፈቱ ድዮም?
መልሲ፡ እወ፡ እንተ ደኣ እቶም ሃገራውያን መምርሒታት ካልእ ዘይኢሎም እቶም ናይ ኮሙን ቤት-መጻሕፍቲ ኣብ’ዚ ግዜ እዚ ክፉታት እዮም ዘለዉ። እንድሕር ኩነታት ተቐዪሩ ሓበሬታ ኣብዚ ገጽ እዚ ክህልው እዩ።
እቶም መሐምበሲታት ከም ልሙድ ክኽፈቱ ድዮም?
መልሲ፡ እወ፡ ኣብዚ እዋን እዚ ክፉታት እዮም ዘለዉ። እቶም መሐመበሲታት ንዘይተወሰነ እዋን ክፉታት እዩም፡ ክሳብ ካልእ ሃገራዊ መምርሒታት ዝመጽእ።
ካብ ስራሕ ጠጠወ ንኽብል ተሓቢረ/ተሰጕገ ወይ ብኻልእ ምኽንያት ስራሕ ይደልይ ኣለኹ፡ ኣነ ከመልክቶም ዝኽል ካልኦት ናጻ ናይ ስራሕ ቦታ ኣለውኹም’ዶ?
መልሲ፡ ናይ ኦስተርሹንድ ኮሙን ንሓደ ንነዊሕ ግዜ ዝሓምሙ ወይ ዘብኩሩ ናይ’ዞም ዝስዕቡ ኣገደስቲ ሕብረተሰብኣዊ ንጥፈታታ ሰራሕተኛታ ኩነታት ሕጂ ይምድብ ኣሎ፡
- ናይ ቆልዓ ኣልዮትን ቤት ትምህርትን፡ ምእንቲ ንወለዲ ክሰርሑ ኣኽእሎ ክወሃቡ።
- ኣልዮት ነቶም ፍሉይ ኣድላይነት ዘለዎምን ኣረጋውያን፡ ሓደ ለይትን መዓልትን ዝካይድ ንጥፈት ከምኡ’ውን ክዕጾ ዘይከኣልን።
- ክሽነ፡ ዓቃብ ህንጻ፡ ጽርየት፡ መጓዓዝያታትን ዝያዳን።
ሓገዝካ የደልየና እዩ። ናይ’ዞም ስራሓት እዚኣቶም ብኤለትሮኒካዊ-ደዳቤና ገይርካ ናይ ስራሕ ተገዳስነት መመልከቲ ግደፍ።
ሓገዝ ክረክብ ይክእል ዶ? እስቤዛ ኣብ ምግባር ከም በዓል መግቢ፣ናይ ጽርየት ዘድልዩና ነገራት፣መድሃኒታት ከመኡ፣ውን ካልእን ነገራት። እዚ ማለት ኣብ ገዛና ኮይና ዝጠለብናዮ እስቤዛ ናብ ገዛና ዘምጸኡልና ማለት እዩ።
ናይ ኦስተርሹንድ ኮሙን ኣብ ናይ ስግኣት ጉጅለ ዘለው ሰባት ናይ ምሽማት ሓገዝ ኣድላይነት ከመልክትሉ ዝኽእሉ ሓደ ናይ ኤለትሮኒካዊ-ኣገልግሎትን ቁጽሪ ስልክን ኣበጊሱ ኣሎ።
እንድሕር ናይ ኤለትሮኒካዊ-ኣገልሎት ክትጥቀም ትኽእል ኾይንካ ከይተሰከፍካ ተጠቐም ብቋንቋ ሽወደን ጥራይ እዩ ዘሎ። እንድሕር ኤለትሮኒካዊ-ኣገልግሎት ክትጥቀም ዘይትኽእል ኾይንካ፡ ናብ’ቲ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ቁጽሪ ስልኪ ትድውል።
እንድሕር ቋንቋ ሽወደን ዘይትዛረብ ኾይንካ፡ ቋንቋ ሽወደን ክዛረብ ዝኽእል ንዝፈልጠካ ሰብ ነቲ ትእዝዞ ክሕግዘካ ሕተት።
ብመንገዲ ኤለትሮኒካዊ-ኣገልግሎት ወይ ብተለፎን ገይርካ ምስ ኣመልከትካ እቲ ጠለባትካ ናብ ቀይሕ መስቀል እዩ ዝመሓላለፍ። እንታይ ክትሽምት ሓገዝ ከምዘድልየካ ንኽፈልጡ ደሃይ ይገብሩልካ።
ነቲ ኤለትሮኒካዊ ኣገልግሎት ምጥቃም ገንዘብ ኣይክፈሎን እዩ፡ ካብ ክፍሊት ነጻ እዩ። ነቲ ዝተገዝአ እቑሑት ብስዊሽ ወይ ብፋክቱር ገይርካ ትኸፍሎ።
- ደገፍ ነቶም ኣብ ናይ ስግኣት ጉጅለ ዘለው ሰባት (ኤለትሮኒካዊ-ኣገልግሎት ብቋንቋ ሽወደን)
Stöd till personer i riskgrupp (e-tjänst)
- ወይ ኣብ’ዚ ቁጽሪ ስልኪ፡ 063-14 42 25 ደውል።
ናብ ቤት ጽሕፈትና kundcenter ምምጻእ ኣወግዱ። ክትረክቡና ምስ እትደልዩ ብቴሌፎን ወይ ድማ ብ ኢሜይል ርኸቡና።
ብምኽንያት Coronaviruset ከም ነበርቲ ናይዛ ከተማ መጠን ብቀዳምነት ክትረክቡና እትክእሉ ብቴሌፎን ወይ ድማ ብ ኢሜይል ትክእሉ። ክሳብ ዝተወሰነ ግዜ ናብ Kundcenters reception på Österäng ምምጻእ ነወግድ።
ክትረክቡና ምስ እትደልዩ
- ደውሉ ናብ 063-14 30 00
- ኢሜይል ግበሩልና ናብ kundcenter@ostersund.se
ሕጽረት ቋንቋ ናይ እስፌንስካ (svenska) ወይ ድማ፣ ናይ ኢንግሊዝ (engelska) ምስ ዝህልወና ዝኮነ ሰብ የዕሩክትና ወይ ድማ መሓዙትና ክሕግዙና ይክእሉ ኢዮም ኣብ ክንዳና ኮይኖም። ኣብ ክንዳና ኾይኑ ዝሕግዝ ዘሎ ሰብ ጉዳይና ክፈልጦ ኣየድልን እዩ። እንታይ፣ደኣ ቆጸራ ጥራይ ምሓዝ አዩ ዘድሊ። kommunen ድማ ቶርጓሚ ብምቑጻር ክድውሉልና እዮም። እዚ ድማ ከም በዓል ናይ ቑጠባ ሕቶ ኮነ ወይ ድማ ሕቶ ብዛዕባ መውዓሊ ህጻናት ከመኡ፣ውን ቤት ትምህርቲ።


text:
Radio Erena: 05 September, 2014
ኣብ ሽውደን ኣብ ዝካየድ ሓፈሻዊ ምርጫ፣ ናይ ሽወደን ዜግነት ዝሓዙ ኤርትራውያ ደገፍቲ ህግደፍ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ተደናጋጺ መርገጺ ንዘለዎም ፖለቲከኛታት ንኽመርጹ፣ ብወከልቲ ህደግፍ ጎስጓስ ክካየደሎም ከምዝቐነየ ተገሊጹ።
እቶም ናይ ሽወደን ዜግነት ዝሓዙ ኤርትራውያን፣ ነቲ ዜጋታት ብምዃኖም ኣብ ሽወደን ዝረኸብዎ መሰል፣ ኣብ ኤርትራ ዝነበር ኤርትራዊ ናይ ክምረጽን ክመርጽን መሰል ተሓሪምዎ እናተዓዘቡ፣ ምስ ህግደፍ ይዳናገጹ’ዮም ወይ ድማ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ተሪር መርገጺ የብሎምን ንዝብልዎም ፖለቲከኛታት ክመርጹ ምውሳኖም፣ ካብ ረብሓ ሃገርን ህዝብን ውልቃዊ ረብሓታት ዘቐድሙ ምዃኖም ሓያሎ ኣብታ ሃገር ዝነበሩ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ይነቕፉ።
ኤርትራ ክዛወሩላ’ምበር ክነብሩላ ዘይመርጹ ናይ ሽወደን ዜግነት ዘለዎም ኤርትራውያን ደገፍቲ ህግደፍ፣ ኣብዛ ዝነበርሉ ዘለዉ ሃገረ ሽወደን ናይ ምምራጽ መሰሎም ክጥቀምሉ ብኣባላት ህግደፍ ጎስጓስ ክካየደሎም እንከሎ፣ ኣብ ኤርትራ ኸ ስለምንታይ ምርጫ ዘይካየድ ዝብል ሕቶ ከቕርብ ዝተብዐ ሰብ ዘይምንባሩ ድማ እቶም ደገፍቲ መንግስቲ፣ ብውልቃዊ ረብሓታት ማዕረ ክንደይ ዓዊሮም ከምዘለዉ ዘገንዝብ’ዩ ክብሉ’ውን እቶም ደለይቲ ፍትሒ ወቒሶም።
ንናይ ፓርላማ ኣባል ዝወደድር ንዘሎ ኤርትራዊ ዝመበቖሉ ሽወደናዊ፣ ምስ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ዝወገነን ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ ድማ ሕሉፍ መርገጺ ዘለዎን’ዩ ብምባል’ውን እቶም ደገፍቲ ህግደፍ ከይመርጽዎ’ውን ብጉድ ይዛረብሉ ምህላዎም ካብ ስቶኮልም ዝበጽሓና ሓበሬታ የመልክት።
ሓፈሻዊ ምርጫ ሽወደን ኣብ 14 መስከረም’ዩ ክካየድ።
==========================


text:
Radio Erena: 24 January 2017
ፕረዚደንት ኬንያ፣ ኡሁሩ ኬንያታ፣ ኣብታ ሃገር ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንዝፈጸመ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲ መሓመድ ዓሊ ዮሱፍ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ተቐቢሉ ከምዘዘራረበ ማዕከናት ዜና ካብ ናይሮቢ ሓቢረን።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲ መሓመድ ዓሊ ዮሱፍ ናብ ኬንያ ዘምርሓሉ ኣውራ ዕላማ፣ መንግስቲ ጅቡቲ ነታ ንኣደመንበርነት ሕብረት ኣፍሪቃ እትወዳደር ዘላ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኬንያ፣ ዶክተር ኣሚና መሓመድ ዘለዎ ወግዓዊ ደገፍ ንምግላጽ’ዩ።
ፕረዚደንት ኬንያታ ብወገኑ፣ ኣብታ ሃገር ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ንዝፈጸመ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡቲ መሓመድ ዓሊ ዮሱፍ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ተቐቢሉ ኣብ ዘዘራረበሉ፣ መንግስቲ ጅቡቲ ንሕጽይቲ ተወዳዳሪት ኣደ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ዶክተር ኣሚና መሓመድ ምድጋፉ ኣመስጊኑ።
ብዘይካ’ዚ ፕረዚደንት ኬንያን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ጅቡትን ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ኣብ ናይሮቢ ዝርከብ ቤተ መንግስቲ ኬንያ ዘካየድዎ ርክብ፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ምብራቕ ኣፍሪቃ’ውን ዘትዮም።
ሕጽይቲ ተወዳዳሪት ንኣደ-መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኬንያን ዶክተር ኣሚና መሓመድ፣ ኤርትራ ካብ እትርከበን ሃገራት ኣፍሪቃ ደገፍ ንምርካብ ኣብ እትሓተሉ ዘላ እዋን፣ ብ10 ጥሪ ኣስመራ ብምብጻሕ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ከምዝተዘራረበት ኣይርሳዕን።
መበል 28 ስሩዕ ዋዕላ ዘካይድ ዘሎ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ 30 ጥሪ 2017 ሓዳስ ኣደ-መንበር ወይ ከኣ ሓድሽ ኣቦ-መንበር ክመርጽ’ዩ።
==================


text:
ዕላማ እቲ ዋዕላ ድማ ኣብ ዝተፈላለዩ ሓበራዊ ረብሓ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝዝትይ እዩ ኢሎም ኣብ ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ሓላፊ ጉዳያት ጐረባብቲ ሃገራት ኣይተ መለስ ኣላም።
እቶም ሓላፊ ብተወሳኺ ኣብቲ ዋዕላ ጉዳይ ቁጠባውን ማሕበራውን ፖለቲካውን ፀጥታውን፣ ጥዕና፣ ከምኡ እውን ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ይዝተየሉ'ሎ ኢሎም።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንሱዳን መሬት ሰሊዑ ከምዝሃበ ተቓወምቲ ውድባት ብተደጋጋሚ ይኸሱ፣ ሓረስቶት ክልቲኤን ሃገራት ድማ ብዋንነት ግራት ከምዝላተሙ ሱዳን ቱሪቡን ይገልፅ፡፡ ነዚ ምላሽ ዝሃቡ ኣይተ መለስ ኣላም ኣብ ሚኒስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ሓላፊ ጉዳያት ጐረባብቲ ሃገራት እቲ ዝበሃል ዘሎ ወረ ብንፉዕ ፀሓፊ ዝተፅሓፈ ልበ ወለድ እዩ ኢሎሞ።
ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብ መንጐአን ዘሎ 1,600 ንውሓት ዘለዎ ዶብ ንምጥራር ብ2004 ኣቆፃፅራ ኣውሮጳውያን ከምዝተሰማማዓ ይዝከር፡፡
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ኤርተራ ቁጽሪ ሕሙማት ሳንቡእ(ቲቢ)ከምዝጎደለ ኣብ ሚኒስትሪ ጥዕና ሓላፊት ሕማም ቲቢን ደዌን ሲስተር ሂወት ንጉሰ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢራ።
ካብ`ቶም ናብ ሕክምና ክመጽኡ ትጽቢት ዝተገብረሎም ሰባት: እቶም 33ሚእታዊት ከምዘይመጽኡ ዝሓበረት ሲስተር ሂወት፡ ነዞም ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ትካላት ጥዕና ክመጽኡ ዘይከኣሉ ሰባት ናብ`ቲ ቦትኦም ብምኻድ መርመራን ምክትታልን ክግበረሎም መደብ ተታሒዙ ይስረሓሉ ከምዘሎ ገሊጻ።
ብደረጃ ሃገር 76 ምሉእ ኣገልግሎት ሕክምና ቲቢ ዝህባ ትካላት ጥዕና ከምዘለዋን ኣብ ውሽጢ 2 ሰዓታት ሕማም ቲቢ ዘነጽር ሓዲሽ መሳርሒ ተኣታትዩ ብምህላዉ ነቲ ሕማም ኣብ ምክልኻሉን ምጉዳሉን ዓቢ ኣበርክቶ ይገበር ከምዘሎን ዝገለጸት ሲስተር ሂወት፡ ነቶም ተጻዋርነት መድሃኒት ዘጥርዩ ሕሙማት ቲቢ፡ኣብ መርሓኖ ፍሉይ ቦታ ተዳልዩሎም ግቡእ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ይወሃቦም ከምዘሎ ወሲኻ ሓቢራ።
ብኻልእ ወገን ሕማም ቲቢ፡ መድሃኒትካ ከየቋረጽካ ብግቡእ ተኸታቲልካ ብምውሳድ ዝፍወስ ሕማም`ዩ ዝበለት ካብ`ቲ ሕማም ዝተፈወሰት ወ/ሮ ርሻን ዓንደ እያ።


text:
ካብ ኢትዮጵያ ተበጊሶም ብሶማል ኣቢሎም ቀይሕ ባሕሪ ብምቁራጽ ናብ የመን ዝጉዓዙ ዝነበሩ ስደተኛታት ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት ኣብ ገማግም ባሕሪ ሸብዋ የመን ምድርባዮም ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ይገልጽ። እዞም ስደተኛታት ብዘይሕጋዊያን አስገርቲ ሰባት ካብ ዝትኮሰሎም ጥይት ንምድሓን ናብ ባሕሪ ምዝላሎምን እቶም ምሕባስ ዝኽእሉ ክተተርፉ ከለው ብዙሓት ካልኦት ግን ብህይወት ክተርፉ ከምዘይኸአሉ ይገልጹ።
ካብቶም ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ካብ ዝሞቱ ሬሳ ክልተ ኢትዮጵያዊያን ሎሚ ከምዝተረኽበን ” ኣብቲ ገምገም ባሕሪ ሬሳ ይቐብር አለኹ” ዝበለ ሓደ ካብቲ ሓደጋ ዝተረፈ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ’ሎ።
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ብወገኑ ካብቶም ካብቲ ሓደጋ ተሪፎም ናይ ህክምና ኣገልግሎት ዝተዋህቦም ስደተኛታት ጉዕዞም ከምዝቐጸሉ ይገልጽ።
ካብ መርበብ ሓበሬታ ትካል ስደተኛታትን ካብዚ ካብ ዋሽንግተን ዲሲ ጽዮን ግርማ ዘዳለወቶ ጸብጻብ ዊንታ ኪዳነ ከተቕርቦ’ያ።
ካብቶም ትማሊ እዚ ሓደጋ ዘጋጠሞም 160 ስደተኛታት መብዛሕትኦም ካብ ክልል ኦሮምያ ምኳኖም እንተኮነ ካብ ክልል ኣምሓራን ትግራይን ዝተበገሱ ኣብታ ጀልባ ተሳፊሮም ከምዝነበሩ ካብቲ ሓደጋ ዝተረፉ ይሕብሩ።
ካብቲ ሓደጋ ዝተረፉ ዝተበገሰሉ ጉዕዞ ክፍጽሙ ዘይኸአለ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ዶር ዓሊ ዝተባህለ ከባቢ ኣብ የመን ዝርከቡ ኢትዮጵያዊያን ንድምጺ ኣሜሪካ ብዛዕባ እቲ ኩነነታ ከምዚ ክብሉ ይገልጹ።
ካብቲ ሓደጋ ዝተረፈት መስኖ ጠሪ ዝተባህለት ናይ ሸውዓተ ወርሒ ነፍሰ ጾር፡ ካብ ሃረርጌ ረጫሴ ዝተባህለ ከባቢ ከምዝተበገሰትን ኣብ ዓዳ ዘሎ ኩነታት ስለዘማረራ ነዚ ጉዕዞ ክትፍጽም ምግዳዳ ትገልጽ። ንሳ መጀመርያ ናብ ሶማልያ ክልል ከምዝሃደመት ካብኡ ናብ ሶማል ከምዝኸደት ካብኡ ድማ ጀልባ ተጻዒና ናብ የመን ከምዝተበገሰት ትገልጽ።
መስኖ ብተወሳኺ ናብታ ጀልና ክጸዓኑ ከለው ገንዘብ ከምዝኸፈሉ ድሕሪ 18 ሰዓታት ጉዕዞ በጺሕኩም ኢኹም ኢሎም ከምዘውረድዎ፡ ናይታ ጀልባ ሞተር አጥፊኦም ብብረት ብምፍርራሕ ክወርዱ ከምዘገደድዎም ትገልጽ።
“ነታ ጀልባ ቅድሚ ምግልባጦም ይሃርሙና ኔሮም። ነተን ደቂ ኣንስትዮ ብጸጉርና ይደፍኡና ኔሮም። እዘን ሕጂ ዝቐበርናየን ክልተ ሰባት ኢድ ኢድ ተታሓሒዝና ኔርና። እቲ ወናኒ እታ ጀልባ ንሰለስቴና ምስ ደፍአና ንሰን ሞይተን አነ ድማ ብእግዚኣብሄር ተሪፈ።”
ድሕሪ እቲ ሓደጋ ዓቕሚ ዘለዎም ጉዕዞኦም ቀጺሎም እቶም ዓቕሚ ዝሰአኑ ግን ኣብኡ ጸኒሖም።ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ናይ መግቢ፡ማይን ናይ ህጹጽ እዋን ህክምናዊ ኣገልግሎት ካብ ዝገበረሎም 57 ሰባት ብተወሳኺ ካልኦት 84 ቅድሚ እቲ ትካል ናብቲ ቦታ ምብጽሑ ነቲ ቦታ ለቒቆም ምካዶም ይገልጽ።
መስኖ ብሰንኪ ጥንሲ ጉዕዞ ክትቅጽል ከምዘይኸአለት ብምሕባር ናብዚ ኹሉ ሽግር ዝበጽሓት ኣብ ዓዳ ክትነብር ብዘይምኽኣላ ምኳኑ ፡ በዓል ቤት ካብ ዝእሰር ክልተ ወርሒ ምቁጻሩ ብድሕሪ ምእሳሩ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ብዛዕባ ንሱ የኻይዶ ዝነበረ ምንቅስቃስ ሓብርና እንዳበሉ ከምዘሸግርዋን ንሳ ግን አበይ ተአሲሩ ከምዘሎ እኳ ክትፈልጥ ከምዘይኸአለት ወለዱ’ውን እንተኾኑ ሃለዋቱ ክፈልጡ ከምዘይኸአሉ ትገልጽ።
ጀማል ቀልቦ ካብታ ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ዝተደርበዩ ስደተኛታት ሓደ እዩ። ንሱ ካብ ቦሳሶ ከምዝተበገሰ መጀመርያ 300 ሰባት ከምዝተበገሱ ካብኦም 250 ኢትዮጵያዊያን ምኳኖም ብምግላጽ ክሳብ ሕጂ ምሟቶም ዝተረጋገጸ ግን 69 ምኳኖም ገለ ካብኣቶም እውን አስከሬኖም ተረኺቡ ከምተቐብረ ይሕብር።
“160 ሰባት ኔሮም 19 ሰባት ሞይቶም ካብኦም ድማ ሬሳ ሽዱሽተ ሰባት ተረኺቡ’ሎ። ክልተ ኣወዳት ሽዱሽተ አዋልድ እዮም። ብጠቕላላ ሸሞንተ ማለት እዩ ሕጂ ነቶም ዝተረኽቡ ንቐብር አለና። ካብቶም ዝተረፉ ዝበዝሑ ብመስመር ሰብዋ ናብ ሰንዓ ከይዶም። ብእግሮም እዮም ዝጉዓዙ ይብል።”
ወሃቢት ቃል ትካል ዓለምለኸ ስደተኛታት ኦሊቭያ ሂዶን ካብ ጀነቭ ውን ነዚ የረጋግጻ።
“ብመሰረት ሎሚ መዓልቲ ዝተገንዘብናዮ ፡ እቶም ትማልን ብቕድሚ ትማሊን ንሕና ዝሓገዝናዮም ስደተኛታት ኣብዚ ሕጂ እዋን ምስ ናትና ኣባላት የለው። ይመስለኒ ናብ ሃገራት ውሽመጥ ጉዕዞኦም ንምቅጻል ብምውሳን ካባና ከይዶም’ዮም። ናብ ዶብ ንምብጻሕ ጥራይ እቲ ጉዕዞ ካብ ሓሙሽተ ክሳብ ሸውዓተ መዓልታት ይወስድ። ስለዚ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ውሽጢ የመን ይህልው ይኾኑ። ንሕና ናይ ህጹጽ እዋን ናይ ህክምና ኣገልግሎትን ገለ ስነ ኣእምሮኣዊ ደገፍን ሂብናዮም። እቲ ናብ የመን ምጉዓዝ ዘለዎ ሓደገኛነትን ናብ ሃገሮም ክልምለሱ እንተደልዮም ሓገዝ ክንህቦም ቅሩባት ምኳና ሓቢርናዮም። ኣብ ሓደ ቦታ ክጸንሑ ኣይደልዩን ኣብ ቀይዲ ከይኣትው ይፈርሁ።ኣብዚ ሕጂ እዋን ናብቲ ቦታ ዝለአኽ ሓደ ጉጅለ ነዳልው አለና ከምኡ’ውን ሰንበት ኣብቲ ቦታ ዳሕሳስ ዘካይድ ጉጅለ ክንልእኽ ኢና።
ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት 208 ኢትዮጵያዊያን ሶማልያዊያን ስደተኛታት ኣብ ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ብዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ናብ ባሕሪ ተደብዮም ምርኻቦም ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ምሕባሩ ይዝከር።


text:
Radio Erena: 24 May 2020
ምኽትል ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሪክ ማቻር፣ ኣብ ከተማ ጁባ ፍሉይ ሕክምናዊ ክንክን ይካየደሉ ከምዘሎ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ሪክ ማቻር፣ ብኮሮና ቫይረስ ተለኺፉ ስለዘሎ፣ ንሕክምናዊ ኣገልግሎት ናብ ብሪጣንያ ገይሹ ክብላ ማዕከናት ዜና ድሕሪ ዝዘገሖኦ ሓበሬታ እዩ፣ ቤት ጽሕፈት’ቲ ምኽትል ፕረዚደንት ብዓርቢ 22 ግንቦት ነዚ መግለጺ’ዚ ኣውጺኡ።
ሪክ ማቻር ምስ በዓልቲ ቤቱ ለንደን ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ተዓቚቡ ከምዘሎ’ዩ ክሕበር ጸኒሑ።
እንተኾነ፣ እዚ ሓበሬታ’ዚ ሓቅነት የብሉን ድሕሪ ምባል፣ ቤት ጽሕፈቱ፣ ሪክ ማቻር ኣብ ከተማ ጁባ ከምዘሎን ጥዕንኡ ከኣ ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ከምዝርከብን ገሊጹ።
ሪክ ማቻር ብ18 ግንቦት ምስ በዓልቲ ቤቱ ብኮሮና ቫይረስ ተለኺፉ ከምዘሎ ድሕሪ ምሕባሩ፣ ኣብ ገዝኡ ተወሺቡ ከምዘሎ’ዩ ኣፍሊጡ።
ክቡራት ሰማዕትና ዜና ኣብዚ ተዛዚሙ ኣሎ። ርሑስ በዓል ናጽነትን ዒድ ኣልፈጥርን ንምነ። ዝቕጽል ትሕዝቶና ብዮናታን ሃብተ ዝዳሎ ናይ መዘናግዒ መደብ ክኸውን’ዩ፣ ምክትታልኩም ክትቅጽሉ ብኽብሪ ንዕድም።
ዝኸበርኩም ሰማዕና፣ ንሎሚ ዝተዳለወ ፈነወና ኣብዚ ተዛዚሙ ኣሎ፣ ስለ ምክታልኩም ነመስግን። ደጊምና ደጋጊምና ርሑስ ቅንያት ናጽነትን በዓል ዒድ ኣልፈጥርን ንምነ፣ ሰላም።


text:
ንባባት፡ 1ቆሮ 7፡32-35፥ 1ጴጥ 1፡13-22፥ ግ.ሓ. 19፡1-10፥ ማቴ 5፡13-16
ምስባክ፡ አምጽኡ ለእግዚአብሔር በሓውርተ አሕዛብ፡ አምጽኡ ለእግዚአብሔር ክብረ ወስብሓተ፥ አምጽኡ ለእግዚአብሔር ስብሓተ ለስሙ። ‘ዓድታት ኣሕዛብ ናብ እግዚአብሔር ኣቅርቡ! ክብርን ምስጋናን ንእግዚአብሔር ኣቅርቡ! ንስሙ ዚኸውን ክብሪ ንእግዚአብሔር ኣምጽኡ! መዝ 29፡1-2።
ዘመን ዘአስተርእዮ ኢና ዘሎና፥ ወዲ አምላኽ ከማና መሲሉ ፍቕሪ አምላኽን መገዲ ድሕነት ክገልጽ አብ አምንጎና ዝኃደሮ ዝሕብር ቅዱስ እዋን ኢና ዘሎና። አብ መዓልቲ ሰንበት አብ መስዋዕቲ ቅዳሴ ሓቢርና ክንጽሊ ከሎና አብ ዝለዓለ መግለጺ ፍቕሪ አምላኽ ንርከብ። አምላኽ ብርእሱ ሰዋዕን ተሰዋዕን ኮይኑ ይቐርበና ስለዚ ነዚ ርኡይ ግለጸት ተረዲእና ብወገና ንጣዕሚ ፍቕሪ ክነስተማቕር እሞ አብ ትሕቲ ሥልጣን ኢየሱስ ክነብር ፍቓደኛታት ክንከውን።
አብ ዝሓለፋ ክልተ ሰናብቲ መጀመርያ ኢየሱስ አብ ሩባ ዮርዳኖስ ብዮሓንስ ከም ዝተጠምቀን፥ ትርጉምን ዓላማን ተልእኮኡ ከም ዘስተምሃረ፥ ከምኡ ምስኡ ኮይኖም ነቲ ንሱ ዝገበሮ ዝገብሩ ቀዳሞት አርድእቱ ከም ዝሓረየ ርኢና። አብ ናይ ሎሚ ሰንበት ከአ ተልእኮኡ ብዕሊ ከም ዝጀመረ እሞ ነቶም ቀዳሞት አርድእቱ ሓላፍነቶም ክለብሱ መንነቶም ከም ዝገለጸሎም ክንሰስተንትን ኢና።
ኢየሱስ ንሓዋርያቱን ነቶም ዝሰምዕዎ ዝነበሩ ብዛዕባ ትምህርቲ ብፅዕና አብ ዘስተምሃሮ አብ ሕይወት ነፍሲወከፍ አማናይን ሰማዕን ለውጢ እንተ ዘየምጽአ ዋጋ የብሉን። ክርስትያን ጥዑይ ንፉዕ ምዃን እኹል አይኮነን፥ ብሓቂ እንአምኖን እንነብሮ ከምዝኾና አብ ሕይወትና አብ ግብርና ኮታስ አብ ኩሉ ርክባትና ክርአ አለዎ። መንፈሳዊ ምዃን ንስምዒታትና አዕጊቡ ሰላምን ቅሳነትን ጥራሕ ዝህብ እኹል አይኮነን። ናይ ወንጌል መንፈሳውነት ቀንዲ ነገሩ አብ ርእስኻ ጥራሕ ዝተርፍ ዘይኮነ ንኻልኦት ዝበጽሕን ብኻልኦት ተራእዩ ልቢ ሰባት ተንኪፉ አብ ክርስቶስ ዝመልስ ክኸውን ይግባእ። አርድኢቲ ክርስቶስ ጥራሕ አይኮናን ክንከውን ዘሎና ክንሰብኮ ክንምስክሮ ካልኦት ንክርስቶስ አብ ሕይወትናን ግብርናን ርእዮም ክኽእሉ አለዎም። እሞ ሎሚ ሰባት አባይ መን ይርእዩ ኢልና ንርእስና ክንሓትት እዋን እዩ። ግብርና ስምዒትና ውሽጣዊ ርድኢትናን ምስ ሰባት ዘሎና ርክብ ናይ ክርስቶስ ምዃና ዝገልጽ እንተ ኾነ ብርሃን ኮና አሎና ንዝርእዩና አብ ክርስቶስ ንወስዶም አሎና እዩ እዚ ኸአ እሙናት አገልገልቲ ክርስቶስ ዝገብረና።
ጨው ምድሪ ኢኹም።
ጎይታን ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ ብፅዕና ድሕሪ ተዛሪቡ ብዝተፈለለየ አምሳል ገሩ ንስኹም ንምድሪ ጨዉ ኢኹም እናበለ ነጊርዎም። አብ ጥንት ዘመን ጨው ክቡር ዋገ ዘለዎ እዩ ነሩ። ግሪኻውያን ንጨው መለኮታዊ ይብልዎ። ሮማውያን ዕብየትን ጥቕምን ጨው ኽገልጹ እንከለዉ ካብ ፀሓይን ጨውን ንላዕሊ ዝጠቅም ነገር የለን ይብሉ። አብ ጊዜ ኢየሱስ ጨው ምስ ናይ ሰባት አእምሮ ዝተተሓሓዘ ሰለስተ ፍሉይ ዓይነታት ከም ዘለዎ ይርአ ነሩ።
- ጨው ምስ ንጽሕና ዝተተሓሓዘ እዩ። ሮማውያን ጨው እቲ ዝጸረየ ካብ ኩሎም ነገራት እዩ ይብሉ ምኽንያቱ ካብ ኩሉ ካብ ዝጸረየ ካብ ፀሓይን ባሕርን ስለ ዝመጽእ ይብሉ። ጨው ካብቶም ካብ ጥንቲ ከም መአባእ ንአማልኽቲ ዝቐርብ ዝነበረ እዩ፥ በዚ እዩ ክሳብ ሕጂ አይሁድ መስዋዕቲ ከቕርቡ እንከለዉ ጨው ምስኡ የቕርቡ። ስለዚ ክርስትያን ጨው ምድሪ ክኾኑ እንተ ኾይኖም አብነት ንጽሕና ጽሬት ክኾኑ አለዎም። ክርስትያን ዝልዓለ ንጽሕና አብ ኩሉ ክህልዎ ይግባእ አብ ዘረብኡ አብ አተሓሳስብኡ፥ አብ ሓቂ ዝጸንዕ ንዝኾነ ክፉእ ሓሳብን ግብርን ዘይቅበል ክኸውን ይግባእ።
- አብ ጥንታዊ ዘመን ጨው ንነገራት ንነውሕ ጊዜ ከይተበላሸው ክዕቀብ ዘክእል እዩ። Plutarch ዝተባህለ ናይ ታሪኽ ሰብ ከም ዝብሎ ሥጋ ምዉት ናይ ምዉት ሰውነት ክፍሊ እዩ፥ ከምዘልኦ እንተ ሓደግናዮ አብ ሓጺር ጊዜ ይበላሾ፥ ጨው እንተ ተገብረሉ ግን ከይተበላሸወ ከም ዘለዎ ከም ዝጸንሕ ይገብሮ። ከም ሓዳስ ነፍሲ አብ ዝሞተ ሰውነት ምእታው እዩ ይብል። ስለዚ ጨው ነገራት ካብ ምብልሻው ይዕቅብ። ክርስትያን ጨው ምድሪ ክኾኑ እንተ ኾይኖም አብ ሕይወት ዘየበላሹ ጽልዋ ክህልዎም ይግባእ እዚ ኸአ ዝነጽሑ ካብዝኾነ ንሕብረተ ሰብን ንግለ ሰባትን ዘበላሹ ነገራት ክገብሩ የብሎምን። ዓቀብቲ ሓቅን ሰላምን ክኾኑ ይግባእ። ምስ ዝነፈሰ ዝነፍሱ እንተ ኾኑ ዓለም መቐረት የብላን፥ ስለዚ ረዘንቲ እርኑባትን ሰብ ፍትሕን ክኾኑ ይግባእ።
- ጨው ዝዓበየ ጥቕሙ ወይ መለልይኡ ንነገራት መቐረት ይህብ። መግቢ ብዘይ ጨው ጥዑም አይኮነን ክትበልዖ የጸግመካ፥ አብ አዘራባና አብ ሕብረተሰብ ክህሉ ዘለዎ ክንገልጽ እንከሎና ስነስርዓት ዘይብሉ ህዝቢ ከም ጨው ዘይብሉ ምግቢ እዩ ንብል እዚ ኸአ ጨው ንመግቢ ጣዕሚ መቐረት ከም ዝህቦ ክርስትያን ከአ ከምኡ ክኸውን አለዎ። ክርስትና ንሕይወት መቐረት ይህቦ። እቲ ዘሕዝን ሰባት ንክርስትና ብኸምዚ ክንዲ ዝርእይዎ ብአንጻሩ ክርእይዎ እንከለዉ እዩ፥ ከም ሓደ ንህዝቢ ዘበላሹ ሓቂ ዘይብሉ ዘደናግር ገሮም ክርእይዎ ከለዉ እዩ፥ በዚ ክርስትና ኩሉ ጊዜ አብ ስደትን እገዳን ከጥፍኡና ምስ ዝደልዩ ንነብር። ከም ብዓል ካረል ማርክስ ዝብሃል ናይ ቍጠባ ፈላጥ ዝብሎ ክርስትና ሓሹሽ ህዝቢ እናበለ ይገልጾ እዚ ግን ትርጉም ክርስትናን እንታይነቱን ብዘይምርዳእ ዝብሃል እዩ። ኩሎ አብ ዓለም ዘሎ ምዕባሌ ሳላ ክርስትና እዩ መጺኡ። ብፍላይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን አብ ዓለም ዝለዓለ ስርዓተ ትምህርቲ፥ ሕክምና፥ ምሕደራ፥ ንአረጋውያንን ሕሙማትን ፍሉይ ሓልዮት ኮታስ ኩሉ ምዕባሌ አእትያ ስለዚ ክርስትና ንሰባት ዘማዕብል ንሰብ ሰብ ከምዝኸውን ዝገብር እዩ።
ከም ክርስትያን ንዝጠፍአ ክርስትያናዊ ብርሃና መቐረትና ክንረክብ ክንመልሶ አሎና። አብዛ ጭንቅን መከርና ዝመልአት ዓለምና ክርስትያን ኢና ብዝያዳ ክንዕርያ ዝግብአና። ጨው መቐረቱ እንተ አጥፍአ ንግዳም ይድርበ ይብለና ኢየሱስ። ነዚ ክንርዳእ ታሪኻዊ አመጻጽኡ ክንፈልጥ ጽቡቕ እዩ ማለት አብ ሃገረ ፍልስጥኤም እቶን መግቢ አብ አፍደገ እዩ ዝግበር እቲ እቶን ብብርቱዕ ሙቐት ከይበላሾ ብናይ ጨው እምኒ ይኸድንዎ ድሕሪ ጊዜ ግን እዚ መኽደኒ ብእምኒ ጨው ዝተሰርሐ ተበላሽዩ ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ይኸውን ሽዑ አብቲ ጥቓ ገዛ ዘሎ መገዲ ይጉሓፍ ሰባት ከአ ይረግጽዎ በዚ እዩ ኢየሱስ ጥቕሚ ዘይብሉ ጨው አብ መገዲ ይጉሕፍዎ ዝበለ፥ ሰማዕቱ ጽቡቕ ገሮም ይርድእዎ ነሮም።
ቀንዲ መልእኽቲ ኢየሱስ ዘይጠቅም ነገር ዕንወት እዩ ዝዕድም። ክርስትያን ከም ክርስትያን ዓላምኦም ዘየማልኡ እንተ ኾይኖም አብ መገዲ ዘይረብሑ ምዃን እዮም ዘምርሑ ዘለዉ። ንሕና ጨው ምድሪ ክንከውን እዩ ድለት መድኃኒና፥ አብ ሕይወት ንጽሕና እንተ ዘይአምጻእና ዕንወት ጥፍአት ኢና ንዕድም ዘሎና። ንክርስትያናዊ ዓላማናን እምነትና ዝፈታተን ነግር ክንተግሃሉን ክነስተውዕለሉን አሎና ምኽንያቱ ብቐሊል ወደቕቲ ስለ ዝኾና።
ሓደ አገዳሲ ልምዲ አብ አይሁድ ነሩ። ሓደ አይሁዳዊ እምነቱ ሓዲጉ አብ ካልእ እንተ አመነ ግን ድሕሪ ገለ እዋን ተጣዒሱ ክምለስ እንተ ኾነ ናይ ጣዕስኡን ንስሕኡን ምልክት አብ ማዕጾ አፍደገ ቤተ ጸሎት በጥ ይብል እሞ ኩሎም አብ ቤተ ጸሎት ዝአትዉ ረጊጾሞ ይአትዉ በዚ አብ እምነቱ ይምለስ። ቀዳሞት ክርስትይን ነዚ አብነት ብምውሳድ ንገለ ክርስትያን ዝነበሩ እምነቶም ዝኸሓዱ እሞ ተጣዒሶም ክምለሱ እንተ ሓተቱ ቅድሚ ምቕባሎም አብ አፍደገ ወይ ማዕጾ ቤተ ክርስትያን በጥ ይብሉ ሰብ ክአቱ እንከሎ ረጊጽዎም ይሓልፍ ምኽንያቱ እዚ ሰብ መቐረቱ ዘጥፍአ ጨው እዩ ክርገጽ አለዉ ብሓዲስ አብ እምነት ክቕበልዎ። አብዚ ዘመና ከምኡ እንተ ትእውጅ ቤተ ክርስትያን ከመይ ምተሰምዓና?
አባና ክንምለስ ብሓቂ ዶ ከምቲ ክርስቶስ ዝደልየና መቐረት ሂብናያ አሎና ነዛ እትሕመስ ዓለምና? ብሓቂ ዘሕስብ እዩ ነቲ ብጥምቀት ዝአቶናዮ ማሕላ ኪዳን ነቲ አብ ኪዳናዊ ሕይወት ዝአቶናዮ ኪዳን ንኹሉ እናጠለምና መቐረትና ዘጥፋእና ውሑዳት አይኮናን። መቐረተይ ክመልስ እንታይ እግበር ክንብል አሎና። አብ ልብና አቲና ነቲ ምስ አምላኽን ሰብን ፈልዩና ዘሎ ኃጢአትና ክፍአትና ኩሉ ብንስሓ ንሕጸቦ ሽዑ አብ ንቡር ጣዕሚ ጨውና ክምለሰና እዩ።
ብርሃን ዓለም።
አብ ዓለም ብርሃን ሓደ ካብቲ ቀንዲ ጥቕሚ ዘለዎ አምላኽ ዝሃበና ህያብ እዩ። ኢየሱስ ምስ ተወልደ ብርሃን አብ ዓለም መጽአ ይብለና እዚ ኸአ ነቲ ኢየሱስ ዘምጽአልና ጸጋን በረኸትን ክገልጸልና ኢሉ እዩ። አብ ኢየሱስ ምእማን ምስ ኢየሱስ ምንባር ማለት አብ ብርሃን አብ ሓቅን ሰላምን ምንባር ማለት እዩ። ኢየሱስ ንሱ መን ምዃኑን ንሕና እውን ክንኮና ዘሎና ኽገልጽ እንከሎ ንሓደ ብዕውሩ ዝተወልደ ካብ ዑረቱ ከሕውዮ እንከሎ አብ ዓለም ከሎኹ ብርሃን ዓለም አነ እየ (ዮሓ 9፡5) እናበለ አሕውይዎ። ንሰዓብቱ ብርሃን ዓለም ኢኹም ክብሎም እንከሎ ከምኡ ልክዕ ክኾኑ እዩ ዝብሎም ዘሎ። ተልእኮና ንሰባት ብርሃን ኮና ክርእዩ ከምዝኽእሉ ጽቡቕን ክፉእን ከም ዘለልዩ ምግባር እዩ። ዝርኢ አይዕንቀፍን እዩ ዘይርኢ ግን ዝኾነ ጸገም ናይ ምውዳቕ ክጓነፎ ይኽእል ስለዚ ንርእስና ርኢና ንኻልኦት ክርእዩ ክንሕግዝ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ የዘኻክረና።
ኢየሱስ ነዚ ቃላት ክብል እንከሎ ሰማዕቱ ጽቡቕ ገሮም ይርድእዎ ነሮም ምኽንያቱ አብ ባህሎም ከምኡ ዝብል አዘራርባ ነርዎም። ንአብነት ንኢየሩሳሌም መብራህቲ አረማውያን ኢሎም ይጽውዕዋ ነሮም። ንሓደ ውሩይ መምህሮ ራባይ መብራህቲ እስራኤል ኢሎም ይጽውዕዎ። እዚ አበሃህላ ነቲ አይሁድ ዝብልዎን ኢየሱስ ዝበሎን ክንርዳእ መገዲ ክኸፍተልና ይክእል።
ኢየሩሳሌም መብራህቲ አረማውያን ክብሃል እንከሎ ካብ አምላኽ ካብ ላዕሊ ዝተዋህባ እዩ። ህዝበ አምላኽ ዝበርሃሉ ዝተለቅሕዎ ካብ ካልእ ዝተውህቦም እዩ። አብ ክርስትና እውን መብራህቲ ኢና ክብሃል እንከሎ ባዕልና እንፈጥሮ መብርሃቲ ዘይኮነ ዝተዋህበና እዩ። ንሕና ናይ እቲ ቀንዲ ብርሃን ነጸብራቕ ኢና። እቲ አባና በሪሁ ዝርአ ካብቲ ክርስቶስ አብ ልብና ሓዲሩ ዘሎ እዩ። ንሓንቲ መርዓት ተወሊዓ በሪሃ ንብል እንተ ኾነ እዚ መብራህቲ ካብቲ አብ ልባ ዘሎ እዩ ምንጩ።
ኢየሱስ ንክርስትያን ብርሃን ዓለም ኢኹም ክብሎም እንከሎ እንታይ እዩ ትርጉሙ፡
· መብራህቲ ቅድም ቀዳድም ዝርአ ክኸውን አለዎ። አብ ጸላም ክንርኢ መብራህቲ ንገብር ብእኡ ንርኢ እቲ መብራህቲ ኸአ ብማዕዶ ይርአ። ክርስትና ማለት ክርአ ዘለዎ ማለት እዩ። አብ ክርስትና ሕቡእ ነገር ዝብሃል የለን ግሉጽ ብሩህ እዩ ክኸውን ዘለዎ እምበር ዝሽፈን የብሉን። አብ ዓለም ግብሪ ክርስትያን ሕያውን ርእዩን ክኸውን አለዎ፥ እዚ ከአ አብ ኩሉ ዝጓነፈና እዩ። አብ አዘራርባና ምስ ሰባት አብ እንራኸበሉ፥ አብ ዝንአሰን ዝዓበየን ስራሕና አብ ቤተ ክርስትያን ከም ዘሎና አብ ኩሉ ርኡይ ክኸውን አለዎ። ኢየሱስ ብርሃን ቤተ ክርስትያን ኢኹም አይበለን ብርሃን ዓለም ኢኹም እዩ ኢሉና እዚ ኸአ ክርስትናና አብ ኩሉ ግሉጽን ብሩህን ክኸውን አለዎ ማለት እዩ።
· ብርሃን ሓባሪ መረሓይ እዩ። አብ ባሕሪ ንመራኽብ አብ መዕርፎ ነፈርቲ ብማዕዶ ዝሕብር መብራህቲ ይግበር። አብ ከተማ እንነብር መብራህቲ እንተ ዘየሎ ጎደናታት ክንፈልጦም አጸጋሚ እዩ። መብራህቲ መገድና ብጽሩይ ክንርኢ ዝገብር እዩ። ክርስትያን ንኻልኦት ንጹር መገዲ ከምዝኸዱ ዝገብር እዩ። እዚ ማለት አብ ኩሉ ጥዑይ አብነት ክኸውን አለዎ። ዓለም ልዕሊ ኹሉ ዘድልያ ጥዑያት ሰባት ናይ ጽቡቕ ነገር መተሓላለፍቲ ዝኾኑ። ጸልማት ክፍአት አብ ዝበዝሓሉ ብሓቂ ደፋራትን ቅኑዓትን ሰባት ዝመርሑ የድሊ አይኮነ ግን ተተሓሒዝካ ጥፍአት እዩ። አብዛ እንነብራ ዓለም ደፊሮም ንሓቂ ዓው ኢሎም ክዛረቡ ኽገብሩ ዘይክእሉ ብዙሓት አለዉ አብ ከምዚ እዩ ጥዑይ ክርስትያን ንሓቂ ዝነግር ንጌጋ ደፊሩ ዝዛረብ ክህሉ ዝግባእ። ሰባት መራሒ አብ ቅኑዕ መገዲ ዝመርሕ እንተ ረኸቡ ይስዕብዎ። ስለዚ ክርስትያን ዝደኸሙ ብዝኾነ ምኽንያት ንሓቂ ደው ክብልሉ አብ ዘይክአሉሉ መሪሕነት ክወስድ ይግባእ። በዚ ምኽንያት ዓለም ዝመርሓ መብራህቲ የድልያ። ብዙሓት ሰባት አለዉ ብባዕሎም ክገብርዎ ዘይክእሉ ሓደ ክመርሖም ዝጽበዩ ስለዚ ክንመርሕ ግቡእና እዩ።
· መብራህቲ መጠንቀቕታ ክኸውን ይክእል እዩ። አብ ቅድሚት ሓደጋ እንተሎ ናይ መጠንቃቕታ መብራህቲ ይግበር ሽዑ ሰብ ነቲ መብራህቲ ርእዩ ይትንቀቅ። ክርስትያን ንኻልኦት መጠንቀቕታ ክህቦም ግቡኡ እዩ። እዚ ብዙሕ ጊዜ ከቢድ እዩ፥ አብ ገለ እዋን ካብ ዘምጽኦ ጥቕሚ ጉድአት ዘምጽኦ ክበዝሕ ይክእል። እንተ ኾነ ደፊርና ክንገብር እንተ ዘይክአልና ብሓቂ ከቢድ ምኾነ። አብ ገለ አዘራርባ ብዙሓት መንእሰያት ንወለዶም ወይ ሰብ ጽቡቖም ክዛረቡ እንከለዉ እዚ ኮይነዮ ዘሎኹ ንስኻ/ኺ ጸኒዕካ ንኹሉ ጸርካ እንተ ዘይትቃለስ አይምኾንኩን ነረ ወይ አይምረኸብኩን ነረ ኢሎም ይዛረቡ።
ክርስትያን እምብአር ዝርአ መብራህቲ፥ መጠንቀቕታ ዝኸውን መብራህቲ፥ ዝመርሕ መብራህቲ እዩ። ክርስቶስ ጨው መብራህቲ ክንከውን ከም ዘሎና ክነግረና እንከሎ ምኽንያት አለዎ እዚ ኸአ እቲ ጽቡቅ ግብርና መታን ክርአ እዩ። ሰባት ምስኦም ከሎና አብ አምላኽ ዝወስድ መገዲ ክንመርሖም አብ መንግኦም ኮና ቅሳነት ጣዕሚ ዘለዎ ሕይወት ክመርሑ ቀንዲ ተዋሳእቲ ምእንቲ ክንከውን እዩ።
እምብአር ሓደ ክንሓቶ ዘሎና ክሳብ ክንደይ እዩ ክርስትያናዊ እምነትና ብኹሉ ርኡይ ዘሎ፥ እዚ ኸአ ብግልና፥ ከም ስድራ፥ ቍምስና፥ ሰበኻ ክንሓቶ ዘሎና እዩ። አብ ሕብረተሰብና ወይ አብ ከባቢና ክርስትያናዊ ምስክርነት ዘይበጽሖ አሎዶ እዚ ኸአ ካብ ግለሰብ ክሳብ ሕብረተሰብ ወይ እውን ስድራ ዘጠቓለለ እዩ። ክርስትያናዊ መብራህቲ አብ ኩሉ ሕልና ክአቱ ክበርህ አለዎ በዚ ኸአ ሰላም ፍቕሪ ክነግስ ይክእል። አብ ጸጋ ጥምቀት ዝተቐበልናዮ መብራህቲ እምነትና ብዝያዳ አብሪህና ሎሚ እውን አጸቢቐ ክበርህን ከብርህን ሓግዘኒ ኢልና ንምንጪ ብርሃን ክርስቶስ ሓግዘኒ ንበሎ።
ብሩኽ ሰንበት።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
Radio Erena: 03 February 2016
ኣባላት ፓርላማ ስዊዘርላንድ ብዛዕባ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዝምልከት ንምዝርራብ ናብ ኤርትራ ከምርሑ’ዮም።
እቶም ኣባላት ፓርላማ ስዊዘርላንድ፣ ኣብታ ሃገር ዝርከብ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ብዝገበረሎም ዕድመ መሰረት፣ ኣብዚ ዝመጽእ ቀረባ መዓልታት ናብ ኤርትራ ዑደት ከካይዱ ምዃኖም ማዕከናት ዜና እታ ሃገር’ውን ኣረጋጊጸን ኣለዋ።
ቀዳማይ ደረጃ ሒዙ ዝርከብ ብዝሒ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ መንግኦኦ ፖለቲከኛታትን ማዕከናት ዜናን እታ ሃገር ኣዘራራቢ ምዃኑ ይፍለጥ።
ብዙሓት ፖለቲከኛታት እታ ሃገር፣ እቶም ስደተኛታት ኣብ ኤርትራ ካብ ዘሎ ምልኪ፣ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ግዱድ ወትሃደራዊ ዕስክርናን ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ዝሃደሙ’ዮም ዝብል እምነት ክህልዎም እንከሎ፣ ካብ የማናውያን ሰልፍታት እታ ሃገር ግና፣ ኤርትራውያን ናብ ቁጠባ ስደተኛታት’ዮም ክብሉ’ዮም ዝገልጽዎም።
መንግስቲ እታ ሃገር ብዛዕባ ኩነታት ኤርትራን ኤርትራውያንን ብዝምልከት ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ንምዝርራብ ዝሓለፈ ዓመት ወኪሉ ናብ ኤርትራ ልኢኹ ምንባሩ ይፍለጥ።
እዞም ኣብ ዝመጽእ መዓልታት ናብ ኤርትራ ምብጻሕ ክፍጽሙ ምዃኖም ዝንገር ዘሎ ሰለስተ ኣባላት ፓርላማ ስዊዘርላንድ’ውን ተመሳሳሊ ዕላማ ዘለዎም እኳ እንተኾነ፣ ፍሉይነቱ ግና ኣብታ ሃገር ብዝርከብ ስዊዘርላንዳዊ ናይ ክብሪ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ቶኒ ሎሸ ዕድመ ዝቀረበሎም ምዃኑ ኣር.ቲ.ኤስ ዝተባህለ ማዕከን ዜና እታ ሃገር የመልክት።
ካብ ጸጋማውያን ሰልፍታት ዝኾኑ ሓያሎ ፖለቲከኛታት እታ ሃገር’ውን ነዚ ብቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ዝተገብረ ዕድመ ምብጻሕ ሰለስተ ኣባላት ፓርላማ እታ ሃገር ተቓዊሞሞ ምህላዎም እቲ ብቋንቋ ፈረንሳ ዝዝርጋሕ ማዕከን ዜና ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ብሰኑይ 01 ለካቲት ናብ ኤርትራ ኣትዩ ከምዘሎ ዝተሓበረ ሓደ ካብ ኣባላት ፓርላማ ቶማስ ኣሰሺ ከኣ ነታ ብየመናውያን ሰልፍታት ዝቐረብ ዘሎ ተቓውሞ ከምዝነጸገ ኣብ ሓበሬታ ናይ ኣር.ቲ.ኤስ ሰፊሩ ኣሎ።
ጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ስዊዘርላንድ ሓደ ካብ ዓበይቲ መዛረቢ ነጥብታት ኮይንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ ቆንስል ኤርትራ ኣብ ስዊዘርላንድ፣ ኣብ ሃገር ካብ ዝርከቡ ካብ ዜጋታት ኤርትራ ዘይሕጋዊ ክልተ ካብ ሚእቲ ግብሪ የኽፍል ኣሎ ንዝብል ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ ናይ 2015 ዝተመስረተ ክሲ ክሲ ከምዝተመስረተሉ፣ ብኣኽባር ሕጊ እታ ሃገር ከምዝተነጽገ ኣይርሳዕን።
================================


text:
ከምሳዕቤኑ ድማ ናይ ማካይን ምጭንናቅ ተፈጢሩ‘ሎ።ነበርታ ዝኸፍልዎ ዋጋ‘ውን ኮይኑ‘ሎ።ኩሉ ሰብ ሕጉስ‘ዩ ማለት ኣይኮነን።
ብመሰረት ፀብፃብ ሕ/ሃ፣ሰማንያ ሚእታዊ ክፍሊ ኣዲስ ኣበባ ዳርጋ መንበሪ ድኻታት (ጌቶ) እዩ።ነዚ ፀገም‘ዚ ንምቅላል ኣማሓደርቲ‘ታ ከተማ ኣብ ውሽጢ ዓሰርተ ዓመታት ዝትግበር ማስተር ፕላን ይሰርሑሉ‘ለው።እቲ ማስተር ፕላን 1.5 ሚልዮን ሓደሽቲ፣ትሑት ኣታዊ ንዘለዎም ኣባይቲ፣ ንግዳዊ ህንፃታት፣ሓደሽቲ ጎደናታትን ፅርግያታትን መንገዲ ባቡርን ዝሓቆፈ‘ዩ።
ብዘይጥርጥር ናህሪ እቶም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ይሳለጡ ዘለው ገዘፍቲ ፕሮጀክታት ህንፀት ንውጥናት ምዕባለ ይቅድም‘ሎ።መብዛሕተኦም ሓደሽቲ ህንፃታት ንኣብነት፣ከም‘ቲ ዝተወጠነሎም ንማካይን ጠጠው መበሊ ዝተመደበሎም ቦታ ኣብ መዓልኡ ኣየውዕልዎን።
ኣብ ክንድኡ እቲ ንማካይን ደው መበሊ ዝተወጠነ ስፍራ፣ናእሽቱ ሹቋት ተሰሪሕዎ ወይ ንለይታዊ መሳዕስዒ ክኸውን‘ዩ ዝግበር ዘሎ።እዚ ድማ ነቲ ፅቅጥቅጥ ዘይተፈለዮ ጎደናታት ኣዲስ ኣበባ ዝያዳ ዓቅልኻ ዘፅብብ ክኸውን ገይሩ‘ሎ።


text:
ውልቀመላኺ መራሒ ጫድ ዝነበረ ሓሰን ሃብረ: ንነፍስወከፍ ግዳይ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ዝገበሮም ከሰስቱ 33 ሽሕ ዶላር ክኽሕስ ወሳነ ቤት ፍርዲ ተመሓላሊፉ።
እዚ ውሳነ ካሕሳ ዝተመሓላለፈ: ሕብረት ኣፍሪቃ ብዘቖሞ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ክኸውን እንከሎ፤ ጾታዊ ዓመጽ ንዝተፈጸሞም: ብዘይ ምኽንያት ንዝተሰወሩን ዝተዳጎኑን ግዳያቱ ዝውዕል ከምዝኾነ ድማ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
ነቲ ውሳነ ዘመሓላለፈ ተወላዲ ቡርኪናፋሶ ዝኾነ ዳኛ ግበርዳኦ ጉስታቭ ካም: ካሕሳ ዝግብኦም ግዳያት ሓሰን ሃብረ ቁጽሮም ክንደይ ከምዝበጽሑ ኣይጠቐሰን።
ይኹንምበር: ጃኩሊን ሞውደይና ዝተባህለት ጠበቓ ናይቶም ካብ 1982 ክሳብ 1990 ኣብ እዋን መሪሕነት ሓሰን ሃብረ ናይ 4733 ግዳያት ክስታት ምህላዎም ኣፍሊጣ። ንሳ ብተወሳኺ: ካብዚኣቶም እቶም ዝበዝሑ ቀጥታዊ ግዳያት ማለት ዝተኣስሩን ካብ ኣብያተ ማእሰርቲ ሃዲሞም ዘምለጡን ምዃኖም ንጋዜጠኛታት ሓቢራ።
ብመሰረት ሓበሬታ ዳኛ እቲ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ግበርዳኦ ጉስታቭ ካም: ግዳያት ጾታዊ ዓመጽ ዝለዓለ ክፍሊት ካሕሳ ከምዝወሃቦም ተገሊጹ።
ሓሰን ሃብረ: ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ልዕሊ ውልቀመላኺ ነይሩን ንህዝቡ ድማ ኣበሳቢሱን ኢሉ ክሲ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት መስሪቱ ኣብ ቤት ፍርዲ ዘቕረቦ ናይ ፈለማ መራሒ ኣፍሪቃዊት ሃገር ዝነበረ'ዩ። ። ብመሰረት ኣቐዲሙ ዝተዋህበ ውሳነ ሓሰን ሓብረ ንሕልፈት ክእሰርዩ ተፈሪዱ።


text:
ክታበት ኢንፍሉዌንዛVaccinera dig mot influensa - tigrinjaThe content concerns Västerbotten
ኢንፍሉዌንዛ፡ ቫይረስ-ዝጠንቁ ኣዝዩ ተላባዒ ሕማም እዩ። ቫይረስ ኢንፍሉዌንዛ ኣብ ሽወደን ዓመታዊ ዝቀላቐል ኰይኑ፡ ብዝያዳ ድማ ኣብ ኣዋርሕ ናይ ወቕቲ ሓጋይ ብዝያዳ ይረአ። እዚ ቫይረስ እዚ ብኣየር ዝመሓላለፍ፡ ብዝያዳ ድማ ብምስዓልን ብምህንጣስን ዝላባዕ እዩ። ብሕማም ኢንፍሉዌንዛ እንተተታሒዝና ልዑል ዝመጠኑ ረስኒ፡ ቃንዛ ርእሲ፡ ቃንዛ ጭዋዳ፡ ውሽጣዊ ቍስሊ ጐረሮን ትኽትኽታን ኪረኣየና ዝለዓለ ተኽእሎ ኣሎ። ክታበት ብምውሳድ ንገዛእ-ርእስና ካብ ሕማም ኢንፍሉዌንዛ ክንከላኸለላ ዝከኣል እዩ።
ነዚ ክታበት እዚ ኪወስድዎ ዝግባእ ፍሉያት ጕጅለታት ሰባት እዮም
ሕማም ኢንፍሉዌንዛ ንገለ ሰባት ኣመና ክብርትዖም ዝኽእል ብምዃኑ፡ ክሳብ ምቝሳል ሳንቡእ ናብ ዝበጽሕ ዝበኣሰ ኵነታት ከሰጋግሮም ይኽእል። ስለዚ ክታበት ናይ ኢንፍሉዌንዛ ክወስዱ ተመራጺ ይኸውን።
ነዚ ክታበት እዚ ክትወስድዎ ዝግባእ፡ ሓደ ካብ’ዞም ቀጺሎም ዝጥቀሱ ዓይነት ሰባት እንተዄንኩም ጥራይ እዩ፦
- ዕድሜኹም 65 ዓመት ወይ ልዕሊኡ ምስዝኸውን።
- ነፍሰ-ጾራት ምስእትዀና (ድሕሪ መበል 16 ሰሙን ናይ ጥንሲ፤ ብኻልእ ምኽንያት ነዚ ክታበት እዚ ንኽትወስዳ ሞያዊ ምኽሪ ምስዝወሃበክን ድማ ቅድሚኡ)።
- ሕማም ልቢ ምስዝህልወኩም።
- ሕማም ሳንቡእ ምስዝህልወኩም።
- ሕማም ሽኮር ምስዝህልወኩም።
- ንስርዓተ-ረኽሳዊ-ምክልኻል ናይ ኣካላትኩም ዘዳኽም ሕማም ምስህልወኩም ወይ ከምኡ ዓይነት ጽልዋ ዝፈጥር መድሃኒት ትወስዱ ምስእትህልዉ።
- ጸላም ከብድኹም ወይ ኮላሊትኩም ካብ ጠቕሚ ወጻኢ ኰይነን ምስዝህልዋ።
- ሚዛን ኣካላትኩም ኣመና ልዕሊ ክብደት ምስዝኸውን።
- ናይ ምስትንፋስ ጸገም ዘስዓበ ሕማም መትንን ጭዋዳን ምስዝህልወኩም።
- እተደራረቡ ስንክልናታት ምስዝህልዉኹም።
- ምስዓል ክሳብ እትስእኑ ወይ ዓልገት/ዓኽታ ምውጻእ ክሳብ ዝኣብየኩም ዝገብር ናይ ምስትንፋስ ጸገም ምስዝህልወኩም።
እዚ ሞያዊ ምኽሪ እዚ ንዅላቶም ልዕሊ ሽዱሽተ-ኣዋርሕ-ዝዕድሚኦም ህጻናትን ክንዲ-ሰብ ዝኣኸሉ ሰባትን ዝምልከት እዩ።
ኣባላት ስድራ-ቤት ይኹኑ ብጾት ናይ’ቶም ኣካላቶም ኣዝዩ ዝተዳኸመ ስርዓተ-ምክልኻል-ሕማማት ዘለዎ ሰባት፡ ነዞም ተነቀፍቲ ዝዀኑ ብጾቶም ኣንጻር ሕማም ኢንፍሉዌንዛ ከኽትብዎም ይግባእ።
ዓመታዊ ክታበት ክትወስዱ ይግባእ
ክታበት ሓንሳብ ምስወሰድኩም፡ ኣካላትኩም ኣብ ልዕሊ’ቲ ኣብ’ታ ዓመት እቲኣ ዝኽሰት ዓይነት ናይ’ቲ ቫይረስ ኢንፍሉዌንዛ ተጻዋርነት ከማዕብል እዩ። ኣካላትኩም ኣብ ልዕሊ እዚ ሕማም እዚ ዝረኽቦ ውሕስነት ንሓደ ዓመት ኣጸንሕ ጥራይ ስለዝዀነ፡ ዓመታዊ ሓድሽ ክታበት ክትወስዱ ከድልየኩም እዩ። እቲ ዝወሃበኩም ክታበት፡ ካብ’ቲ ኣብ’ታ ዓመት እቲኣ ዝኽሰት ዓይነት ቫይረስ ጥራይ ንኽከላኸለልኩም ተባሂሉ ብፍላይ ዝማዕበለ እዩ።
ክታበት ኒሞንያ
እዞም ኣብ ላዕሊ ተጠቒሶም ዝርከቡ ዓይነት ሰባት (ብዘይካ ነፍሰ-ጾራት)፡ ክታበት ኒሞንያ እውን ኪወስዱ ይግባእ።
ነዚ ክታበት እዚ ኣበይ ኢና ክንወስዶ እንኽእል?
ነዚ ክታበት እዚ ኣብ ከባቢኹም ናብ ዝርከብ ማእከል ክንክን ጥዕና ወይ ክሊኒክ ብምኻድ ክትወስድዎ ትኽእሉ ኢኹም።
መስርሕ ምኽታብ
እዚ ክታበት ብመልክዕ መርፍእ እዩ ዝወሃበኩም። ከም ልሙድ ድማ ኣብ ላዕለዋይ ክፋል ኢድ እዩ ዝውጋእ። ትሕቲ ሰለስተ ዓመት-ዝዕድሚኦም ህጻናት ከኣ ከም ልሙድ ኣብ ሰለፎም ተወጊኦም ይወስድዎ። ዕድሚኦም ኣብ ሞንጎ ክልተን ዓሰርተ-ሸሞንተን ንዝዀነ ህጻናት፡ እዚ ክታበት እዚ ብመልክዕ ናብ ኣፍንጫኦም ዝንፋሕ ፊፍታ ኪወሃቦም ዝከኣል እዩ።
ነዚ ክታበት እዚ ድሕሪ ምውሳድኩም፡ እታ መርፍእ ዝተወግአት ክፋል ቈርበትኩም ቁሩብ ክትቅይሕን ክትሓብጥን ዝከኣል እዩ። ቁሩብ ክትልምልም እውን ተኽእሎ ኣሎ። ረስኒ፡ ቃንዛ ርእስን ቃንዛ ጭዋዳን ክስምዓኩም ዝከኣል እዩ። ንህጻናት ምእባይ ሸውሃትን ቀልቀልን ከጋጥሞም ዝከኣል እዩ። ዝዀነ ይኹን ከም’ዚ ዝኣመሰለ ጐድናዊ ሳዕቤን ናይ’ዚ ክታበት እዚ፡ ከም ንቡር፡ ንሒደት መዓልትታት ጥራይ ዝጸንሕ እዩ።
መዓስ እየ – ነዚ ክታበት እዚ ካብ ምውሳድ ክቝጠብ ዝግባእ?
ረስኒ ኣብ ዝህልወኩም እዋን ነዚ ክታበት እዚ ክትወስድዎ ኣይግባእን።
ንሰንኪ ኣካላዊ ቍጥዐ (ኣለርጂ) እንቋቝሖ ዘለዎ መግቢ ዘይትበልዑ እንተዄንኩም፡ ክታበት ኢንፍሉዌንዛ ክትወስዱ ኣይትኽእሉን ኢኹም።
ነፍሰ-ጾራትን ዘጥብዋን ኣዴታት
ነፍሰ-ጾራትን ዘጥብዋን ኣዴታት ክታበት ኢንፍሉዌንዛ ከይወስዳ ዝኽልክለን ምኽንያት የብለንን።
ነፍሰ-ጾራት ምዃንክን ብቫይረስ ኢንፍሉዌንዛ ዝያዳ ተጠቃዕቲ ንኽትኰና ዝቐስብ ረቛሒ እዩ። ስለዚ ነፍሰ-ጾራት ነዚ ክታበት እዚ ንኺወስዳኦ ኢና ንመክር። እዚ ክታበት እዚ ነቲ ዘይተወልደ ዕሸልክን እውን ውሕስነት ዝፈጥረሉ እዩ።
ነዚ ክታበት እዚ፡ ድሕሪ መበል 16 ሰሙን ዕድመ ናይ ጥንስኽን፤ ብኻልእ ምኽንያት ነዚ ክታበት እዚ ንኽትወስዳ ሞያዊ ምኽሪ ምስዝወሃበክን ድማ ቅድሚኡ እንተወሰድክናኦ ተመራጺ ይኸውን።
ክንደይ ዝኣክል ገንዘባዊ ወጻኢታት ይሓትት?
ኢንፍሉወንሳ እንተ ሒዙካ ብኸቢድ ንኽትሓምም ኣብ ሓደጋ ንዘለኻ ሰብ፡ ኣብ ቬስተርቦተን ክታበት ጸረ ኢንፍሉኤንሳ ካብ ክፍሊት ብናጻ እዩ። ንኻልኦት ሰባት 250 ክሮነር ይኽፈሎ እዩ።
ክታበት ኒሞንያ
ዋጋ ክታበት ኒሞንያ 219 ክሮነር (kr) እዩ። ኣዝዩ ዝተዳኸመ ስርዓተ-ምክልኻል-ሕማማት ዘለዎ ኣካል ምስዝህልወኩም፡ ናይ 520 ክሮነር (kr) ገንዘባዊ ወጻኢ ዝሓትት ተወሳኺ ክታበት ከድልየኩም እዩ።
እንተሓሚምኩም
ክታበት ወሲድኩም ክነስኹም ምስእትሓሙ፡ እቶም ዝረኣዩኹም ምልክታት ሕማም ብርቱዓት ኣይኪዀኑን እዮም።
ረስንን ስምዒት ጽልኣትን ክሳብ ዘለኩም፡ ካብ ገዛ ኣይትውጽኡ። ክትስዕሉን ከተሀንጥሱን እንከለኹም ንኣፍኩም ብዅርናዕ ኢድኩም ሸፍንዎ፤ ተኽእሎ ምልባዕ ናይ’ቲ ሕማም ንምጕዳል ድማ ኣእዳውኩም ተሓጸቡ።
ካብ’ዞም ናይ ግድን ክታበት ኪወስዱ ኣለዎም ተባሂሎም ዝተጠቕሱ ዓይነት ሰባት ኴንኩም ብሕማም ኢንፍሉዌንዛ ምስእትጥቅዑ፡ ሓፈሻዊ ሓኪም ንዝዀነ ዶክተርኩም ክትውከሱ ይግባእ።
ኣብ መስርሕ ሕክምናዊ ክንክንኩም ብንጥፈት ተዋስኡ
ኣብ መስርሕ ሕክምናዊ ክንክንኩምን ፍወሳኹምን ብንጥፈት ንኽትዋስኡ፡ ነቲ ብሰራሕተኛታት ትካል ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ዝወሃበኩም ሓበሬታ ብዝግባእ ክትርድእዎ ኣገዳሲ እዩ። ዝዀነ ይኹን ዘይርድኣኩም ነገር ምስዝህሉ፡ ብዛዕባኡ ሕተቱ ኢኹም። ብቛንቋ ሽወደን ክትዛረቡ ዘይትኽእሉ እንተዄንኩም፡ ዝርርባዊ ተርጓሚ ክሕግዘኩም ይኽእል እዩ።


text:
ኢትዮጵያ ንመርበብ ሓበሬታ ኣልጀዚራ ከምዝዓጸወቶ፣ እቲ ኣብ ቛጠር ዝመደበሩ ማዕከን ዜና ኣልጀዚራ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ ዶሓ ዝመደበሩ መራኸቢ ብዙሃን ኣልጀዚራ፣ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ብዛዕባ ምዕፋን መርበብ ሓበሬታ ኣልጀዚራ ኣመልኪቶም መብርሂ ንምሃብ እኳ እንተነጸግዎ፣ ካብ ናይ ጉግልን ካልእን ብዝኣተከበ ሓበሬታ ግና ቁጽሪ ናይቶም ንመርበብ ሓበሬታ ዝከታተሉ ሰባት ካብ ግዜ ካብ ብ10ታት ኣሽሓት ወሪዱ ከምዘሎ ኣገንዚቡ።
እዚ ድማ፣ እቲ ናይ እንግሊዝን ዓረብን መርበባት ሓበሬታ ኣልጀዚራ ተዓቢሱ ከምዘሎ ዘረድእ ምዃኑ ኣመልኪቱ።
ኢትዮጵያ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዛ መርበባት ሓበሬታ ንምቁጽጻር ዘኽእል ዝተራቐቐ ቴክኖሊጂ ከምዘተኣታተወት ጸብጻባት ምግላጾም ይዝከር።
ኣቐዲማ እታ ብኣሚር ቐጠር እትምወል መደበር ቴሌቪዝን ኣልጀዚራ ኣብ ጉዳይ ኦጋዴን ብምትኳር ድሕሪ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያንን ንግስነት ቐጠርን ዝነበሮም ዲፕሎማስያዊ ዝምድና ንኣስታት ሓሙሽተ ዓመት ተቛሪጹ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብ መወዳእታ ኣዋርሕ ናይ ዝሓለፈ ዓመት’ዩ ናብ ንቡር ተመሊሱ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ብጉዳይ ኣመንቲ ምስልምና እታ ሃገር ተላዒሉ ብዘሎ ወጥሪ ድማ፣ ኣብ ናይ መርበብ ሓበሬታ ኣልጀዚራ ብሎግ ሓያሎ መልእኽታት ክመሓላለፍ ስለዝጀመረ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንመርበብ ሓበሬታ ኣልጀዚራ ከምዝዓጸዎ ትንታነታት ይወሃበሉ ኣሎ።
ብመንጽር ናጽነት ፕረስ ኣብ ኣተሓሳሳቢ ደረጃ እትርከብ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ኣፍሪቃ ጋዜጠኛታት ብምእሳር’ውን ንኤርትራ ስዒባ ኣብ ካልኣይ ደረጃ ከምእትርከብ ጸብጻብ ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ የመልክት።


text:
Radio Erena: 13 April 2018
ብሚኒስተር ጸዓት ሱሀይል ኣል ማዝሩኢ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ሱዳን ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ልኡኽ ኣብ ሱዳን ኣብ ዝጸንሓሉ ሰለስተ መዓልታት ምስ ፕረዚደንት ዑመር ሓሰን ኣልበሽርን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ብምርኻብ፣ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ብዛዕባ ዘሎ ምትሕግጋዝ ተዘራሪቡ።
ፕረዚደንት ዑመር ሓሰን ኣል በሽር፣ ምስቲ ልኡኽ ኣብ ዝተራኸበሉ፣ ዝምድና ሃገሩን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ኣብ ዝልዓለ ደረጅኡ ከምዝርከብ ሓቢሩ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣቐዲማ፣ ንቁጠባ ሱዳን ንምብርባር 1.4 ቢልዮን ዶላር ናብ ሃገራዊ ባንክ ሱዳን ከምዘሰጋገረት ይዝከር።
ሕቡራት ኢማራትን ስዑዲ ዓረብን፣ ሱዳን ምስ ቀጠር ዘለዋ ዝምድና ክትበትኽ ክደፋፍኣኣ ምጽንሐን ይግለጽ።
እንተኾነ፣ ሱዳን እቲ ኣብ መንጎ እዘን ሃገራትን ቀጠርን ተፈጢሩ ዘሎ ምስሕሓብ ብዘተ ክፍታሕ ከምእትድግፍ ብምርግጋጽ፣ ምስ ቀጠር ዘለዋ ዝምድና ከምዘይትበትኽ ኣነጺራ’ያ።
================


text:
Radio Erena : 23 September 2015
ኣብ ቡርኪና ፋሶ ዝተኻየደ ወትሃደራዊ ዕልዋ፣ ካብ ዝበዝሑ ኣባላት ሰራዊት እታ ሃገር ደገፍ ብዘይምርካብ ክፈሽል ከምዝኽእል ይግለጽ ኣሎ።
እቲ ዝሓለፈ ሰሙን ብጀነራል ጂልበርት ዲየንደረ ዝተካየደ ወትሃደራዊ ዕልዋ፣ ብሓገዝ ኣባላት ሓለዋ ፕረዚደንትን ገለ ኣሃዱታት ሰራዊትን ዝተፈጸመ እኳ እንተኾነ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ግና ብሓለቓ ስታፍ ዝምራሕ ሰራዊት እታ ሃገር እቲ ጀነራል ክእለ ጸዊዑ ኣሎ።
ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ቡርኪና ፋሶ፣ እቲ ጀነራል ኣብ ዝቀልጠፈ ስልጣኑ ናብ ፕረዚደንት እታ ሃገር እንተዘየረኪቡ፣ ኣብ ልዕሊኡ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ ክፍኑ ምዃኑ ኣጠንቒቑ።
እንተኾነ ንፕረዚደንት ቡርኪናፋሶ ዝዓለወ ጀነራል ዲየንደረ፣ መራሒ ሃገር ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ኣብ ልዕሊኡ ዝፍኖ ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ ዓጸፌታ ክምልሰሉ ምዃኑ ገሊጹ።
ብርጌደር ጀነራል ዲየንደረ ኣብ 1987 ኣብ ዝተኻየደ ዕልዋ ብምምራሕ ንካምፓኦረ ናብ ስልጣን ክመጽእ ከምዝሓገዞ መዛግብቲ እታ ሃገር ይጠቕሱ።
ቡርኪና ፋሶ፣ ዘይርጉእ ፖለቲካን ተደጋጋሚ ወትሃደራዊ ዕልዋታት ዝተራእየላን ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ እትርከብ ግዝኣት ፈረንሳ ዝነበረት ሃገር’ያ።
ካብ ሕዳር 2014 ኣትሒዙ ድማ ምርጫ ክሳብ ዝካየድ ብፕረዚደንት ሚኪኤል ካፋንዶ ዝምራሕ ግዝያዊ መንግስቲ መስሪታ ጸኒሓ።
ኣብ 11 ጥቅምቲ 2015 ሓፈሻዊ ምርጫ ንምክያድ ኣብ ዝተወጠነሉ እዋን ድማ ብብርጋዴር ጀነራል ዲየንደረ ዝምራሕ ወትሃደራዊ ጉጅለ ዕልዋ ፈጺሙ ይርከብ።
እዚ ወትሃደራዊ ጉጅለ ፈጺምዎ ዘሎ ወትሃደራዊ ዕልዋ፣ ብሕብረት ኣፍሪቃ ይኹን ሕብረት ኤውሮጳን ጎረባብቲ ሃገራትን’ውን ተቐባልነት ኣይረኸበን።
ዕልዋ ፈጺሙ ዘሎ ወትህደራዊ ጉጅለ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ስልጣኑ ንህዝቢ ከረክብ’ውን ጸቕጢ ይግበረሉ ኣሎ።
መራሕቲ ናይ ዝበዝሓ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ቅዋም ኣብ ግብሪ ስለዘየውዕሉን ውሑስ ምስግጋር ስልጣንን ስለዘየተግብሩን፣ ደማዊ ዕልዋ ምክያድ ከም ንቡር ፍጻሜ’ዩ ዝውሰድ።
==============================


text:
Radio Erena: 01 February 2021
ስዑዲ ዓረብ፣ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ተኸሲቱ ዘሎ ናይ ዶብ ግጭት ንምሽምጋል ሓሳብ ምቕራባ ተሓቢሩ።
ዝተፈላለያ መርበባት ሓበሬታ ብዘቕርብኦ ዘለዋ ዜና መሰረት፣ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ፣ መሓመድ ዓሊ ፋኪ ሱሌማን ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ሱዳን፣ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ስዑዳዊ መዘንኡ ፈይሰል ቢን ፋርሓን፣ ኣብ ሪያድ ተራኺቡ ድሕሪ ምዝርራቡ’ዩ።
ልኡኽ ሱዳን ናብ ሪያድ ዘምርሐ ሓደ መዓልቲ ድሕሪ’ቲ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ልኡኽ ኤርትራ ኣብ ሪያድ ምስ ሚኒስተር ቢን ፋርሓን ምርኻቡ’ዩ።
ኤርትራን ደቡብ ሱዳን’ውን ኣቐዲመን፣ ኣብ መንጎ ሱዳንን ኢትዮጵያን ተኸሲቱ ንዘሎ ዶባዊ ግጭት ንምሽምጋል እማመታት ከምዘቕረባን ብወገኑ ሱዳን ተቐባልነት ከምዘይረኸበን’ዩ ተሓቢሩ።
ሱዳን፣ ነዚ ብስዑዲ ዓረብ ዝቐረበ ሓሳብ’ውን ከምዘይተቐበለቶ ዝኣመቱ ዲፕሎማሰኛታት፣ ብዛዕባ’ቲ ምስ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት ዝርዝራዊ መረዳእታ ምሃባ ጠቒሶም።
ሱዳን፣ ድሕሪ’ቲ ብሰራዊት ኢትዮጵያ ዝተደገፉ ሚሊሻታት ዘካየድዎ መጥቃዕቲ፣ ን26 ዓመታት ብኢትዮጵያ ተወሪሩ ዝጸንሐ ዝበለቶ ሰፊሕ ናይ ሕርሻ መሬታ ብጸረ መጥቃዕቲ ከምዘምለሰቶ ክትገልጽ እንከላ፣ ኢትዮጵያ ድማ ብኣንጻሩ ሱዳን ዶብ ጥሒሳ ተጻብኦታት ከምዝፈጠረት’ያ ወቒሳ።
ሰራዊተን ናብቲ ዘሰሓሕባን ዘሎ ከባቢታት ኣኽቲተን ዝርከባ ሱዳንን ኢትዮጵያን፣ ጸጸኒሐን ናይ ቶዅሲ ምልውዋጥ የካይዳ ምህላዋን ይፍለጥ።
==================


text:
ትካላት ሕቡራት ሃገራት፣ ን25 ሰራሕተኛታቶም ናብ ክልል ትግራይ ንክኣትው ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተፈቀደለን ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
እዚ ዳሕረዋይ ፈቃድ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ዝኣትው ሰራሕተኛታት ረድኤት፣ ኣብ ትግራይ ኣገዳሲ ኮይኑ ንዘሎ ረድኤት ብዝሰለጠ ኣገባብ ንክዕደል ከምዝሕግዙ’ውን ስቴፈን ያሪክ ጠቂሱ።
እቲ ወሃቢ ቃል ከም ሓላፊ ድሕነትን ጸጥታን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ጊልስ ሚካድ፣ ኮምሽነር ጉዳይ ስደተኛታት ፍሊፖ ግራንዴን ዳይረክተር ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዴቪድ ቢዝልይ ዝበሉ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ሕቡራት ሃገራት፣ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተዘራረቡ ሓቢሩ።
ሚስተር ቢዝልይ "ፕሮግራም መግቢ ዓለም፣ ኣብ ክልል ትግራይ ኣትዩ ንኣስታት ሓደ ሚልዮን ሰባት ህጹጽ ረድኤት ንክዕድል ተሰማሚዑ ኣሎ" ኢሎም።
እንተኾነ ኢሎም ንሶም "ፈቃድ ምርካብ ሓደ ነገር ኮይኑ፣ ህዝቢ ብኣዝዩ ዝተወሰነ ዓቅሚ፣ ንሰለስተ ኣዋርሕ ተጸጊሙ ድሕሪ ምጽናሕ ኩነተ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣዝዩ ኣሻቃሊ ኮይኑ ኣሎ" ኢሎም።
ዜና ሕቡራት ሃገራት "ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት፣ ከበድቲ መግሃስቲታት ሎሚ’ውን ይፍጸም ኣሎ ዝብሉ ሪፖርታት ይበጽሑና ስለዘለው ዝያዳ ኣተሓሳሲቡና ኣሎ" እውን ይብል ።
ሕቡራት ሃገራት፣ ናብ ሙሉእ ትግራይ ዘይተደረተ ፈቃድ ንትካላት ሰብኣዊ ረድኤት ንክዋሃብን፣ ኩሎም ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ብቅልጡፍ ክነርክበሎም ኣለና ኢሉ።


text:
ቤት ትምህርቲ መባእታ ንስንኩላን
ቕልዑ ናይ ምምዕባል ጸገም ዘለዎም ነቲ ናይ ንቡር ቤት ትምህርቲ ክወስድዎ ዘይ ከኣሉ ዝወሃብ ትምህርቲ እዩ። ስለዚ ድማ ቖልዑ ናብዚ ቤት ትምህርቲ ዝኸዱ።
ሓደ ተማሃራይ ቕድሚ ኣብ ቤት ትምህርቲ መባእታ ስንኩላን ምጅማሩ መጽናዕቲ ዝግበረሉ።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣማኽርቲ ይርከቡ ንስኻ ውን ከም ወላዲ ምኽርካ ክትህብ ኣለካ ቕድቢ ውላድካ ኣብ ቤት ትምህርቲ ስንኩላን ምጅማሩ።
ኣብ ሰደርሃምን ምምሕዳር ቤት ትምህርቲ ስንኩላን ኣብ ስተንበርጋስኩላን ኣብ ዩስነ ይርከብ።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ስተንበርጋ መባእታ ቤት ትምህርቲ ስንኩላንን ቤት ትምህርቲ መባእታን ብሓደ ናይ ንትፈታት ቦታ ተካፊሎም ይጥቐምሉ ከም ምስኣል፡ ንጥፈታት ናይ ገዛ፡ ስፖርት፡ ምስናዕን መመገብን ብሓደ ይጥቖምሎም። ኣብ ክልቲኡ ዝሰርሑ ኣባላት ውን ኣለውዎም።
ኣብዚ ኣንብቡ ብ ትግርኛ ብዛዕባ ቤት ትምህርቲ መባእታ ንስንኩላን። (pdf, 474.7 kB)
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2020 ዓ.ም. ምስ ክርስቶስ ዘሎና ግላዊ ርክብ ብቓል እግዚኣብሔርን ብጸሎትን ክበርታዕ” መታን ንኽጽለይን ጸሎት ክዝውተርን ይምዕዱ፡ ጸሎት ክውንነትን ኣልባብን ይልወጥን ናብ እግዚኣብሔር ኣብ ዘቕርብን ፍኖት እውን እዩ፥
ስምዖን ተ. ኣርኣይ - ሃገረ ቫቲካን
ጸሎት ክውንነትን ልብን ንምልዋጥ ሕይወትናን ይቕይርን ናብ ናይ እግዚኣብሔር መገዲ የቕርበና። ቅዱስ ኣቦና ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሓ ታሕሳስ 2020 ዓ.ም. ጸሎት ናይ ጸሎት ሓሳብ ክኸውን ብምዝኽኻር፡ “ጸሎት ናይ ቤተ ክርስቲያን ተልእኾ ሕመረትን ምስ እግዚኣብሔር ዘዛትይ መፍትሕ እውን እዩ”። ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ወንጌል ከነንብብ እንኮለና ንኢየሱስ ኢና ጽን እንብል፡ ምስ ኢየሱስ ኢና እንዛረብ፥ ንኣኡ ጽን ንብል መልሲ ኸኣ ንህብ፡ ጸሎት ማለት ንሱ እዩ፡ ክንጽልይ እንከሎና ልብና ይልወጥ፡ ብዙሕ ንገራት እውን ነሳልጥ፡ ብዘይ ጸሎት ኩሉ ከንቱ እዩ ዝኸውን፡ ምስ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘሎና ግላዊ ርክብ በቲ ጸላይ ሕይወት ዝልግስ ቃል እግዚኣብሔር ክዕንገል መታን ንጽልይ ዝበሉ ቅዱስነቶም እቲ ብምስማዐ ርእየት ዘመሓላለፍዎ ናይ ወርሒ ታሕሳስ 2020 ዓ.ም. ናይ ጸሎት ሓሳብ ኣብ መላእ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን፥ ነቲ ዕለት 28 ሰነ 2019 ዓ.ም. ምስቲ ዓለም ሓቆፍ መረብታዊ ማሕብር ንጸሎት ኣባላት ኣብ ዘካየድዎ ርክብ፥ “ኣብ ጽሞና ነፍሲ ወከፍና ብልቡ ይጽልይ” እንክብሉ ዘስመሩሉ ሓሳብ ኣዘኻኺሮም ይዛዝሙ።
ጸሎት ኣብ እዋን ለብዒ
እቲ ዓለም ሓቆፍ መረብታዊ ርክብ ንናይ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ጸሎት ማሕበር ዘመሓላለፎ ናይ ቅዱስነቶም ናይ ወርሓ ታሕሳስ 2020 ዓ.ም. ናይ ጸሎት ሓሳብ ኣብ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን፥ ምስቲ ኣብዚ እዋን’ዚ እንነብሮ ዘሎና እዋን ለብዒን ምስቲ ሓድሽ ዓመት ሊጡርጊያ ዘመነ ምጽኣት ዝተተሓሓዘ እዩ”፥ እዚ ናይ ቅዱስነቶም ናይ ጸሎት ሓሳብ ዝሓለፈ ዕለት 27 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ ኣብ ቅድሚ እቲ እነሕልፎ ዘሎና ስቓይ፡ “ኩላቶም ሓደ መታን ኪኾኑ” (ዮሓ። 17,21) ዝብል ናይ ኢየሱስ ክህነታዊ ጸሎት ነስተውዕሎን ተመክሮና እውን ንገብሮ። . . . ኵሉ ከከም ሓልፍነቱ ጸዋዕታኡን ዕዮታቱን ኣቢሉ ዕለታዊ ሕይወቱ ከመይ ገይሩ ንኽንገጥም ይድግፍ፡ ዝበርትዔ ኣጽዋር ንኽርስቲያን ጸሎትን ጽሞናዊ ኣገልግሎትን እዩ፡ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ቅዱስነቶም ንበይኖም ኣብ ቅድሚ ምስሊ ስቑል ኢየሱስን ቅዱስ ምስሊ ቅድስተ ማርያን ድሕነት ሮማውያን ቆይሞም እግዚኣብሔር ካብቲ ተኸሲቱ ዘሎ ለብዒ ከናግፈናን ካብቲ ለብዒ እቲ ኣዚዩ ኣገዳስነት ዘለዎ ንሕይወትና ከነስተውዕል ንኽግድፈና ብጸሎትን ብጽሞናን ዝፍፈጸመዎ ኣገልግሎት ዘዘኻኽር እዩ።
ናይ ተስፋ እዋን
ቤተ ክርስቲያን ምስ ናይ ኢየሱስ መሰረታዊ እትብሎ ናይ ሕይወት ምዕረፍ መሰረት ገይራ ናይ ግዜ ኪደት ተደላድል፥ ዝሓለፈ ሰንበት ዕለት 29 ሕዳር ዘመነ ምጽኣት ተጀሚሩ፥ እዚ ኸኣ ናብ ናይ ጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ልደት ዘሰንየና ወቕቲ እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብታ ዕለት እቲኣ ፍርቂ መዓልቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ውሽጥን ወጻእን ምስ ዝጸሙ መንፈሳውያን ነጋዶ ሓቢሮም ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ቅድሚ ምዕራጐም ኣብ ዝለገስዎ ኣስተንትኖ፥ ዘመነ ምጽኣት እዋን ተስፋን ትጽቢትን እዩ፥ እግዚኣብሔር ኣብ ታሪኽ ህልው ኮይኑ ናብ ፍጻሜ ዝመርሕ ከምዝኾነ የመላኽቱ፡ እቲ ፍጻሜን ምልኣት ታሪኽን ጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ፡ ንሓደ ክርስቲያን እቲ ዘገድስ ምስ ኢየሱስ ምርኻብ እዩ፡ ኢየሱስ ይብሉ ቅዱስነቶም ወትሩ ልዳት ልባትና ይዅሕኵሕ፡ ምእንቲ’ዚ ልዳት ልባትና ንጐይታ ንኽፈተሉ ከምዝበሉ ይዝከር፡ ዝሓለፈ ሰንበት እውን ኣብ ዝለገስዎ ቃል፥ ዝለዓለ ቁጥብነትን ነቶም ድኻታትን ኣብ ሕሱም ድኽነት ንዝርከቡን ጥንቁቕን ኣኽባርን ንቆላሕታ ክንገብርን ኣብ ስድራ ቤት ገርሄይና ጸሎት ዝፍጸመሉ እዋን እዩ፡ እዞም ሰለስተ መገድታት ዝድግፉና እያቶም! እንክብሉ ከምዘብርሁ ዜና ቫቲካን የዘኻኽር።
ኢየሱስ ናይ ጸሎት መምህር
ናይ ኢየሱስ ሕይወት ብጸሎት ዝደላደል መዃኑ ቅዱስነቶም ዕለት 4 ሕዳር 2020 ዓ.ም. ናይ ዕለተ ረቡዕ ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስን እንከቕርቡ ዘስመሩሉ ሓሳብ እዩ፡ ናይ ኢየሱስ ሕይወት ጸሎት ምዃኑ እውን ወንጌላውያን የብርሁልና፡ ናይ ጸሎት መምህርና እቲ ሕይወቱ ጸሎት ዝኾነ ኢየሱስ እዩ፡ ብዘይ ውሳጣዊ ሕይወት ካብ ክውንነት ኢኻ እትርሕቕ፡ ካብ ገዛእ ራእስኻ እውን ከይተረፈ፥ ኣብ ጸሎት ንኽውንነትን ንገዛእ ርእስኻን ቀረባ ይኸወን እብክብሉ ከምዘብርሁ ዜና ቫቲካን የዘኻኽር።
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስክ ብናይ ምስማዐ ርእየት ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ናይ ጸሎት ሓሳብ ከም ወትሩ ዝዘርገሖ እቲ ኣብ 1844 ዓ.ም. ናይ ጸሎት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ብዝብል ስም ዝተመስረተ ደሓር ዓለም ሓቆፍ መረብታዊ ንናይ ር.ሊ.ጳ. ጸሎት ብዝብል መጸውዕ ዝተሓደሰ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ 98 ሃገራት ብዝርከብን ልዕሊ 35ሚሊዮን ሰዓብቲ ዘለውዎን ኣባላት ቤተ ክርስቲያን ዝተቐበልዎ ጸጋ ጥቅመትን ዝካፈልዎ ቅዱስ ቁርባንን ምሉእ ብምሉእ ንኽነብሩ ዝድግፍን ከምዝኾነ እውን ዝፍለጥ እዩ።


text:
Radio Erena: 03 October 2016
ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝነብር ህዝቢ ኤርትራ፣ ንሳልሳይ ሳልሳይ ዓመት ናይቲ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝርከብዎም ኣስታት360 ኤርትራውያን ዘህለቐ ሓደጋ ባሕሪ ላምፔዱሳ ይዝክር ኣሎ።
ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝርከቡ ኤርትራውያን ብፍላይ ድማ ስድራቤታት ግዳያት እቲ ሓደጋ፣ ናይ ዓመት ተዝካርን ጸሎተ ፍትሓትን ብምድላው፣ ነዞም ገና ሬስኦም ኣብ ጋህስታት ተደፊኑ ዘሎ ንቡር ቀብሪ ዘይረኸቡ መቕርቦም ይዝክሩ።
ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ድማ፣ ኣውራ ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ስለዝኾነ፣ ኣብ ኤርትራ ለውጢ ከይመጸ ስደትን ሳዕቤናቱን ደው ክብል ከምዘይክእል ብምትሕስሳብ፣ ነቶም ካብ ምልኪስን ሕሱም ኩነታትን ናብራን ነብሶም ከድሕኑ ኣብ ባሕሪ ሓደጋ ዘጋጠሞም ወገናት ዘኪሮም።
ድሕሪ’ቲ መላእ ዓለም ዘሕዘነ ናይ 3 ጥቅምቲ 2013 ሓደጋ ላምፔድኡሳ፣ ኣብ ውሽጢ’ዚ ሰለስተ ዓመታት፣ ኣማኢት ኤርትራውያን ዝርከብዎም ብውሕዱ ኣስታት 8 ሽሕ ስደተኛታት ሓያሎ ሃገራት ከምዝጠሓሉ ጸብጻባት ኢጣልያ የመልክት።
ኣብ ጥቅምቲ 2013 ኣብ ላምፔዱሳ ዝጠሓሉ ኣስታት 360 ኤርትራውያን፣ ሬስኦም መንግስቲ ኤርትራ ብእኩብ ክርከቦም ፍቓደኛ ብዘይምዃኑ፣ ገሊኦም ኣብ ሲሲልያ ክቕበርዎ እንከለዉ ናይ ገሊኦም ከኣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ጋህሲ ተደፊኑ ይርከብ።
ኣብ ኢጣልያ ዝርከብ ኤምባሲ ኤርትራ፣ ሬሳ ኤርትራውያን ንምርካብ ፍቓደኛ ምዃኑ ዝገልጽ ሓበሬታ እኳ እንተዘርግሐ፣ በብሓደን ብሕቡእን ስድርኦም ክቕበልዎም እንተዘይኮይኑ፣ ሬስኦም ብሓባር ናብ ኤርትራ እንተኣትዩ ተቓውሞ ከለዓዕል ይኽእል’ዩ ካብ ዝብል ስግኣት ብእኩብ ክቕበሎም ፍቓደኛ ከምዘይነበረ ኣብቲ እዋን’ቲ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
ነዞም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ ነፍሰጾራት፣ ህጻናት፣ ቆልዑ፣ ኣዴታትን መንእሰያትን ዝርከብዎም ኣስታት 360 ኤርትራውያን፣ ኢጣልያ እትርከበን ሃገራት ናይ ሓዘን መዓልቲ ክእውጃሎምን ዝኽሪ ክገብራሎምን እንከለዋ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ኣይኮነን ዶ ዝኽሪ ክገብረሎምን ናይ ሓዘን መዓልቲ ክእውጀሎምን፣ ኣብ ፈለማ ከም ዜጋታት ኤርትራ’ውን ክቕበሎም ፍቓደኛ ኣይነበረን።
====================


text:
ፕሬዝዳንት ኦባማ ዝቕል ዝተረፎም ናይ ኽልተ ዓመትን ፈረቓን ስልጣን ዘመኖም ኣብ ናይ ወፃኢ ፖሊስኦም ኣብ ክልተ ዛዕባታት ኣቶኪሮም ከምዝንቀሳቐሱ ሓቢሮም።ኢራን ኒኩሌራዊ ኣፅዋር ንምውናን እትገብሮ ፃዕርን ኣብ ግጭት ዓረብ እስራኤልን።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ኢራን መንግስቲ ንምቕያር ኣይትደልን ዝበሉ ፕሬዝዳንት ኦባማ ህዝቢ ኢራን ሰላማዊ ናይ ኒኩሌር ሓይሊ ናይ ምጥቃም መሰል ሃገሮም ከምእተኽብር ብምግላፅ ናይ ኢራን ዘይምትእምማን ብቐሊሉ ዘይስዓር ነዊሕ ሱር ዝሰደደ እዩ ኢሎም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ከምዚ ኢሎም ‘’ንጉዳይ ኒኩሌራዊ ፕሮግራም ኢራን ክንፈትሕ እንተኽኢልና ኣብ ሓባራዊ ረብሓን ሓባራዊ ምትእምማንን ዝተመስረቱ ዝተፈላለዩ ርክባት ንምፍጣር ናብ ዝወስድ መንገዲ ከም ሓደ ዓብዩ ስጉምቲ ከገለግል ከምዝሕእል እምነት ኣለኒ።’’
ልዕሊ ሓደ ምእቲ ሽሕ ዝተቐተልሉ ቅልውላው ሶሪያ ብዝምልከት ፕሬዝዳንት ኦባማ ናይ ሶሪያ መንግስቲ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ንምውጋድ ኣብ መንጎ ዩናይትድ ስቴትስን ሩሲያን ዝተብፅሐ ስምምዕ ንናይታ ሃገር ግጭት ንፃዕርታት ፖለቲካዊ ፍታሕ ሓይሊ ክህቦ እዩ ኢሎም።
ፕሬዝዳንት ኦባማ ምስ ገለ ሓሳባት ሓድሽ ናይ ኢራን ፕሬዝዳንት ሓሳን ሮሃኒ ይሰማምዑ።ፕሬዝዳንት ሮሃኒ ምስ ቅድሚኦም ዝነበሩ ኽርር ዝበለ መርገፂ ዘለዎም መሓመድ ኣሕመዲነጃድ እንተወዳድሩ ለዘብተኛ ምዃኖ ይገልፁ።
ብዛዕባ ተጠርጣሪ ኒኩሌራዊ ፕሮግራማ ሓባራዊ ምትእምማን ዝፈጥር ብግዜ ዝተሓፀረን ውፅኢት ቶከርን ዝኾነ ዝርርብ ብህፁፅ ንምክያድ ኢራን ቅርብቲ እያ ኢሎም ፕሬዝዳንት ሮሃኒ።ኣስዒቦም ‘’ብዛዕባ ሰላማዊ ናይ ኒሉሌር ፕሮግራምና ዝኾነ ይኹን ኩሎም ምኽንያታዊ ሻቐሎት ምውጋድና ንሃገራዊ ርብሓና ዝጠቅም እዩ።’’ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ ኢራን ዝተነብሩ ዓለምለኸ ማዕቐባት እውን ንመንግስቲ ከይኮነስ ነቲ ተራ ህዝቢ ዝጎድእ እዩ ክብሉ ነቒፎም።
ኣብ ጎኒ ኣኼባ ሕቡራት መንግስታት ፕሬዝዳንት ኦባማን ፕሬዝዳንት ሮሃንን ክራኸቡ እዮም ዝብል ትፅቢት ኣይሰመረን።


text:
ኮርፐረሽን ሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ ኣስታት 5.5 ቢሊዮን ብር ዘውፅኡ ፕሮጀክትታት ንምስራሕ ስምምዕ ተፈራሪሙ።እቲ ዝበዝሕ ወፃኢ ዝሽፈን ካብ ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ብዝርከብ ልቓሕ እዩ።
ካብ ግድብ ህዳሴ ኢትዮጵያ ተወሳኺ ኣብ ሩባ ኣባይ ካልኦት ኣርባዕተ ግድባት ንምህናፅ ዝርዝር መፅናዕቲ እናተኻየደ ከምዝኾነ ተፈሊጡ።
ካብ ሰሜን ኣሜሪካ፡ካብ ኣውሮፓን ካብ ሃገራት ኢሲያን ዝመፁ ዝተፈላለዩ ኩባንያታት ነቲ ስራሕ ንምስራሕ ምስ መንግስታዊ ኮርፐረሽን ሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ እዮም ተፈራሪሞም።
ናይቲ ኮርፐረሽን ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኣቶ ምሕረት ደበበ ንጋዜጠኛታት ከምዝሓበርዎ እቶም ፕሮጀክትታት ኣብ ሰለስተ ቀንዲ ስራሕቲ ዝተኸፋፈሉ እዮም።ፕሮጀክት መመሓይሺ መተሓላለፊ ኤለክትሪክ፡ናይ ግልገል ግቤ ክልተ ወላይታ-ሰዶ ናይ 400 ኪሎ ቮልት ሓይሊ መተሓላለፊ ፕሮጀክትን ናይ ዓብዪ ናይ ኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ፕሮጀክት ናይ ምምኻር ኣገልግሎትን ኣብ ዝብል ተመቒሉ’ሎ።ዝበዝሕ ወፃኢ ዝሽፈን እውን ብባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ እዩ ይብሉ ኣቶ ምህረት።
እቲ ኮርፖረሽን ካብ ቀረባ እዋን ጀሚሩ ዓበይቲ ፕሮጀክትታት ብምስራሕ ውሩይ ናይ መንግስቲ ትካል ምዃኑ ዝፍለጥ እንተኾነ’ውን ዓብዪ ናይ ሃብቲ ብኽነት እናተፈፀሞ ዝርከብ ትካል ምዃኑ’ውን ናይ ዋና ኦዲተር ፀብፃብ ብምጥቓስ ንዝቐረበሎም ሕቶ ኣቶ ምህረት ኣሉታ ብምሃብ መሊሶም።
ከምዚ ዝስዕብ ብምባል ’’እዞም ፕሮጀክትታት እዚኣቶም ሕድ ሕዶም ዝተቐመጠሎም ናይ ኣፈፃፅማ መዐቀኒታት ኣለዎም።ብኣለቃሕቲ፡ብመንግስቲ፡በቲ ኮርፐረሽንን ኣማኸርትን ዝፍፀም ናይ መቆፃፀሪ ስርዓት ኣለዎም።’’
ኣብዝተፈላለየሉ ናይታ ሃገር ተፋሰስ ንቕድሚት ክስርሑ ብዛዕባ ዝተሓሰቡን መፅናዕቲ እናተኻየደሎም ብዛዕባ ዝርከቡን ተፋሰሳት’ውን ኣቶ ምህረት ተዛሪቦም።
ብፍላይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ብዙሕ ብዛዕባ ዝዝረበሉ ዘሎ ናይ ኣባይ ተፋሰስ ልምዓት’ውን ከምዚ ዝስዕብ ይብሉ።ንሙሉእ ትሕዝትኡ የድምፁ።


text:
Radio Erena: 10 December 2019
ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘንጸላለወ ሓደጋ ዕስለ ኣንበጣ፣ ጠቕሊሉ ከምዘይተኣልየ ውድብ መግብን ሕርሻን ኣጠንቁቑ።
እቲ ውድብ ኣብ ዝዘርግሖ መጠንቀቕታ፣ ነቲ ካብ ዞባ ናብ ዞባን ካብ ሃገር ናብ ሃገርን እናሳገመ ዝመጽእ ዘሎ ዕስለ ኣንበጣ ምድረ በዳ ንምምካት፣ ሓያል ጻዕርታት ይካየድ እኳ እንተሎ፣ ዝተጸፍዩ እንቋቑሖታት ይፈርዩ ምህላዎ ኣስሚርሉ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ወራር ዕስለ ኣንበጣ ኣንጸላልይዎ ዘሎ ዞባታት ዓለምና፣ ዶብ ህንድን ፓኪስታንን፣ ወሽመጥ ፋርስ ወይ ባሕሪ ዓረብን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን’ዩ።
ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ብሰሜናዊ ክፋል ኢትዮጵያ ዝተራእየ ኣንበጣ ምድረ በዳ፣ ናብ ኤርትራ ብምስጋር ከምዝተፋረየ እቲ ጸብጻብ ይጠቕስ።
ብመሰረት እቲ ጸብጻብ፣ ሓደ ጉጅለ ካብቲ ብወገን ኤርትራ ዝኣተወ ዕስለ ኣንበጣ ናብ ስዑዲ ዓረብ ሰጊሩ ኣሎ።
ብኻልእ ሸነኻት ኢትዮጵያ ዝፈልፈለ ኣንበጣ፣ ናብ ምብራቕ ሸኽ፣ ክልላት ኦጋዴ፣ ሶማልን ስለዝወፈረ፣ ዶብ ሰጊሩ ናብ ሶማል ክኣቱ ምዃኑ ውድብ መግብን ሕርሻን ግምታቱ ሂቡ።
==============


text:
Radio Erena: 09 May 2016
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንምዕራባውያን ዲፕሎማሰኛታት ዝኣተዎ፣ “ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ 18 ኣዋርሕ ከነውርዶ ኢና፣” ዝብል መብጾዓ ከምዘየተግበረ ኣብ ኤርትራ ዑደት ዘካየዱ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ስዊዘርላንድ ነቒፎም።
ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ይመሓየሽ ምህላዉ ዘረጋግጽ መርትዖ ከምዘየለ’ውን ጠቖሶም።
ብመሰረት ጸብጻብ ስዊስ ኢንፎ፣ ሚኒስተር ስደተኛታት ማሪዮ ጋቲከር፣ ንጋዜጣታት እታ ሃገር ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ መንግስቲ ኤርትራ ንሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ 18 ኣዋርሕ ከውርዶ ምዃኑ ንምዕራባውያን ዲፕሎማሰኛታት ዝኣተዎ መብጽዓ ጠሊሙ ጥራይ ዘይኮነ፣ ኩነታት ሰበኣዊ መሰላት ንምምሕያሽ ዝወሰዶም ተበግሶታት’ውን ከምዘየለ ኣስሚርሉ።
እቲ ሚኒስተር ኣብ መግለጺኡ ብተወሳኺ፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ክልተ ስዊዘርላንዳውያንን ሓደ ጀርመናውን ዘጠቓለለ ጉጅለ ሰበ ስልጣን መንግስታት ስዊዘርላንድ ጀርመንን ኣብ ኤርትራ ናይ ክልተ ቅነ ዑደት ከምዘካየደ ኣረጋጊጹ።
እንተኾነ፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ንምግምጋም ናብ ኤርትራ ዑደት ንዘካየዱ ሰበ ስልጣን ስዊዘርላንድን ጀርመንን፣ ናብ ኣብያተ ማኣሰርቲን ወትሃደራዊ መዓስከራትን ከይበጽሑ ከምዝኸልከለ ሚኒስተር ጋቲከር ኣፍሊጡ።
እቶም ልኡኻት ኣብቲ ንክልተ ሰሙን ዝጸንሐ ናይ ኤርትራ ዑደቶም ኣብ ከተማታት እናተዘዋወሩ ኣብያተ ትምህርቲ ጥራይ’ዮም ተዓዚቦም።
ብብዝሒ ኤርትራውያን ስደተኛታት እተማርር ዘላ ስዊዘርላንድ፣ ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት፣ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ግዱድ ወትሃደራዊ ዕስክርናን ካልእ ንኤርትራውያን ናብ ስደት ዝደፋፍኦም ዘሎ ኩነታትን ንምግምጋም’ያ ልኡኻታ ናብ ኤርትራ ሰዲዳ።
ኣቐዲሙ’ውን ብመንግስቲ ዘይተወከሉ፣ ካብ የመናውያን ሰልፍታት ዝኾኑ ኣርባዕተ ኣባላት ፓርላማ እታ ሃገር፣ ቆንስል መንግስቲ ኤርትራ ብዝገበረሎም ዕድመ ናብ ኤርትራ ዑደት ብምክያድ፣ ኣብ ኤርትራ ዝጋነን ጸገም የለን ዝብል ጸብጻብ ምቕራቦም፣ ብትሪ ከምዝተነቕፉ ኣይርሳዕን።
ኣብ ስዊዘርላንድ ኣስታት 28, 500 ኤርትራውያን ክነብሩ እንከለዉ፣ መብዛሕቶም ኣብዘን ዝሃለፈ ኣርባዕተ ዓመታት ፖለቲካዊ ዑቕባ ንምሕታት ናብታ ሃገር ዝኣተዉ’ዮም።
==========================


text:
ጸብጻብ ኣባዓዕላ ሓድሽ ዓመት – 2015- ኣብ ቤር ኤርያ ካሊፎርንያ
ኣብ ቤይ ኤርያ ካሊፎርንያ ዝነብሩ ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ንሓድሽ ዓመት ብኽብ ዝበለ ጽንብል ተቐቢሎማ። እቲ ናይ ምዝንጋዕ መደብ በቲ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ቤይ ኤርያ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ንኹሉም ኣብዚ ከባቢ ዝርከቡ ናይ ልወጢ ሓይልታት ሓቁፉ ዝንቀሳቀስ ዘሎ ማሕበር ዝተዳለወ መድብ ‘ዩ ነይሩ።
እቶም ካብ ሰዓት 9፡00 ድ. ቀ. ኣትሒዞም ኣብቲ ናይ ጽንብል ኣደራሽ ዝተረኽቡ ተሳተፍቲ በቲ ብወሓላሉ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትርውያን ደቂ ኣንስትዮ ተዳልዩ ዝቀረበሎም ጡዑም መኣዛ ዘለዎ መግብን ዝቀረበ መስተን ተሰንዮም ክዛነዩ ድሕሪ ምጽናሕ፡ እቲ መድረኽ ሓንቲ ካብ ኣባላት ቦርድ ማሕበር ዝኾነት ትዕግስቲ ካሕሳይ ብዘቕረበቶ ናይ እንቋዕ ድሓን መጻእኩም መግለጺ እዩ ብወግዒ ተጀሚሩ። ካብዚ ኣትሒዙ ከኣ እቲ ናይ ምዝንጋዕ መድብ በቶም ንምዕዋት እቲ መደብ ካብ ኤውሮጳን ዝተፈላለዩ ክልፈ ግዝእታት ኣመሪካን ዝመጹ ድምጻውያንን ሙዚቀኛታትን ብምውህሃድ ዘቕረብዎም ሙዚቃዊ ጣዕሚ ተጀሚሩ።
ነቲ ሰንይ ናይ ደስታ ምሸት ዕዉት ንምግባር ኣብ መድረኽ ዝተረኽቡ ድምጻውያንን ምዙቀኛታትን እዞም ዝስዕቡ እዮም ነይሮም ። እቲ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ዘመናዊ ትልሂት ኤርትራ ዓቢ እጃም ዘበርከተ፡ ሕጂ ከኣ ሓደ ካብ ቀወምቲ ጋዜጠኛታት ድምጺ ራድዮ ኤረና ኮይኑ፡ ኣዳላዊ እታ ነፍሲ ወከፍ ሰንበት እትፈኖ ፍትውቲ “መድብ ሸኾሪናታት” ዝኾነ ዮናታን ሃብተ። እቶም ካብ ንእስነቶም ኣትሒዞም ንቃልሲ ሰውራ ኤርትራ ብስነጥበባዊ ዕዮኦምን ኩቡር ዕድመ ካብ ሂወቶምን ዝወፈዩ ድምጻዊት ቮሮኒካ ሰለሙን፡ ኦርጋኒስታታት ወዲ ኣፍሮን ኣልማዝን፡ ሳክስፎኒስት ጊዶወን ሃብቶም ። እቲ ብዘለዎ ናይ ጊታር ምልከት ካብ ለዛታት ኤርትራ ሓሊፉ ናይ ኢንግሊዝን ካልኦት ህርመታት ኣፍሪቃን ዝጻወት ባሃር ሙዚቀኛ ረዘነ ሃብተን፡ ከምኡ ውን እቲ ሓደ ካብ ወናማት ኤርትራውያን ስነጥበባውያን ኣብ ሰሜን ኣሜሪካ ብምዃን ኣብ ምኹስኻስ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባህሊ ልዑል ኣበርክቶ ዝተጸወተ ድምጻዊ ምኪኤል ጎይቲኦምን እዮም ነይሮም።
ተሰተፍቲ እዚ ናይ ሓጎስ ምሸት በቲ ብኩቱር ውህደት ደረፍትን ምዙቀኛታትን ተሰንዮም ዝቀረብሎም ዝተፈላልዩ ጣዕሚ ዜምታት ትግርኛ፡ ዓረብ፡ ትግረ፡ ሳሆን እንዳ ተላህዩ ክብረትን ምትሕቑቛፍን ዝመልኦ ጽንብል ኣካይዶም። እቲ ካብ ዓመተ 2014 ናብ ዓመት 2015 ብሰላም ዘሰጋግረና ልዑል ፈጣሪ ፡ ንህርመት ልቢ ኤርትራውያን ሰሚዑ ፡ ንቃልሲ ኤርትራውያን ንቅድሚት ኣሰጉሙ፡ ንህዝብናን ሃገርና ካብዚ ዘለውዎ ከቢድ ኣደራዕ ንኸነናግፎም ፡ ክእለትን ብልሓትን ክህበና ብምምናይ ነዛ ድሮ ክልተ ማዓልቲ ኣልዒልናላ ዘለና ሓዳስ ዓመት ተቀቢሎማ።
እዚ ናይ ሎሚ ዓመት ጽንብል ካብቶም ናይ ቅድሚ ሕጂ ጽንብላት ፍልይ ዘብሎ ነገር እንተ ሃልዩ፡ እቲ መደብ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ናይ ግዜ ሰሊዳ (2 ሰሙን) ተወጢኑ ዝተኻየደ ብምንባሩ እዩ። እዚ ዕዉት ኽኸውን ዝኸኣለ ከኣ ብዙሓት ካብ ኣባልት ነዚ መድብ ንምዕምዋት ፋይናንሳዊ ሓገዛት፡ መራላውን ናይ ግዜ ደገፍን ብምካያድ ክዕውትዎ ስለ ዝኻሉ እዩ። ብዘይካዚ እቶም ኣብ ሓጺር ግዜ ተሓቢሮም ኣውንታዊ መልሲ ብምሃብ ኣብ ቦትኦም ዝተረኽቡ ደረፍትን፡ ሙዚቀኛታትን ውን ኣዝዮም ክምጎሱ ዝግብኦም እዩ።
እቲ ብ ዶር መብራህቱ ተወልደ ዝቀረበ ሓጺር ናይ ማሕበር መደረ ውን ነዚ ዝሞጎሰን፡ እቲ ማሕበር ንኹሉ ዝጋጠሞ ብድሆታት ሰጊሩ ኣብዚ ኣቲናዮ ዘሎና ሓድሽ ዓመት ንኹሎም ኣብ በይ ኤርያ ዝርከቡ ኤርትራውያ ሓቑፉ፡ ናብቲ ኤርትራ ካብ ምልካዊ ስርዓት ሓራ ንምውጻእ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ቃልሲ ብዝሓየለ መዳይ ከም ዝሳተፉ ክገብር ኩሉ ምድላዋቱን ኣካይድኡን ኣጻፊፉ ከም ዘሎ ብምሕባር፡ ነቶም ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብምልኪ ዝሳቐዩ ዘለዉ ኤርትራውያን ፡ ከምኡ ውን ነቶም ካብ ኤርትራ ውጺኦም ኣብቲ ዘካይድዎ ናይ ስደት ጉዕዞ ዝብደሉን ዝጋፍዑን ዘለዎ ኤርትራውያን እንኮ ፍታሕ ምውዳቕ እቲ ኣብ ቅርዓት ሃገርና ነጊሱ ዘሎ ምልኪ ጥራሕ እዩ ድሕሪ ምባል፡ ኣብዚ እንጅምሮ ዘለና ሓድሽ ዓመት ሓድነትና ኣትሪርና ምልኪ ክንስዕር ብምዝኽኻር፡ ዓመተ 2015 ዓመተ ፍትሕን ሰላም ክትከውን ብምምናይ መደረኡ ዛዚሙ። ካብዚ ቀጺሉ እቶም ብዝቀረብሎም ሰነ-ጥበባዊያን ፍርያት እናተዘናግዑ ክሳብ ሰዓታት ወጋሕታ ዝተዛናዩ ተሳተፍቲ ንሓድሕዶም ርሑስ ሓድሽ ዓመት ብምምናይ ነናብ ቦቲኦም ተበጊሱሶም፡ እቲ ብሕጉስ መንፈስ ዝጀመረ ናይ ደስታ ምሸት ከኣ ሰዓት 2:30 ወጋሕታ ብሰላም ተዛዚሙ።
ዓመት 2015 ምልኪ ፈሪሱ ፡ ፍትሒ ዝነግሰሉ ዓመት ንኽኾነልና ተጊህና ንቃልሰ !
01 ጥሪ 2015
ምንቅስቃስ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ – በይ ኤርያ፡ ካሊፎርንያ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9210


text:
ኤርትራን ጅቡቲን ቃጣር ክትሽምግለን ተሰማምዔን
ናይ ኤርትራ ፕረዚደንት ኢሰያስ አፈወርቂን ናይ ጁቡቲ ፕረዚደንት ኢስማዔል ዖማር ጉሌህን መንግስቲ ቃጣር ነቲ 2 ዓመት ዝገበረ ናይ ዶብ ምስሕሓብ ንክሽምግል ውዕል ከምዝፈረሙ ተገሊፁ።
መንግስቲ ዝውንኖ አገልግሎት ዜና ቃጣር ከምዝበሎ ፕረዚደንት ኢሰያስ አፈወርቂን ናይ ጁቡቲ ፕረዚደንቲ ኢስማዔል ዖማር ጉሌህን ነቲ ውዕል ዝፈረሙ ብሰኑይ’ዩ።
ወታሃደራት ኤርትራ ካብቲ ዘሰሓሕብ ከባቢ ዶብ ከምዝሰሓቡ ተዓዘብቲ ቃጣር ድሮ መስኪሮም’ለው ኢሉ’ሎ። እዚ ስጉምቲ ግና ኣብ ሓፈሻዊ ስምምዕ ከምዝተበፅሐ ዘርኢ ኣይኮነን ይብል እቲ ዜና።
አገልግሎት ዜና ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ኸኣ፡ብጄነራል ሓመድ ቢን አሉ ኣል ኣትልያህ ዝተመርሐ ሓደ ወታሃደራዊ ጉጅለ ቃጣር ነቲ ከይዲ ሽምግልና ንምሕጋዝ ሎሚ ኣብ ጅቡቲ ኣትዩ’ሎ ኢሉ። ብርክት ዝበሉ ኣማእት ወታሃደራት ቃጣር ኣብ ክልቲኡ ወገን’ቲ ዶብ ክዋፈሩ’ዮም ክብል’ቲ ኣገልግሎት ዜና ወሲኹ ሓቢሩ።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ሕብረት ኣፍሪቃ ነቲ ኤርትራን ጁቡትን ዝገበረኦ ስምምዕ ብሓጎስ ተቀብልዎ’ሎ።
ንምሉእ ትሕዝቶ’ዚ ሪፖርት ኣብ’ዚ ጠውቑ


text:
ግደይ ጀርዲን ኣብ እዋን እዚ ልዕሊ 6 ሽሕን 5 ሚኢትን ዓይነታት ተኽሊ ፍራምረ የፍርዩ ኣለዉ::በዚ ኣብነታዊ ውፅኢት ስረሖም ድማ ሓርበኛ ልምዓት ዝብል ማዕረግ ረኺቦምን ሎምዘበን መተባብዒ ሽልማት ተዋሂቦምን እዮም:: ካብ ሩባ ተከዘ ማይ ስሒቦም እውን ይጥቀሙ:: ንተከዘ ድማ ‘ኣምለጠ’ ዝብል ሽም ጠሚቖሞ ኣለዉ::
ግዳስ መንግስቲ ትግራይ ሄልኮፕተር እዩ ክሽልመኒ ነይሩዎ እዮም ዝብሉ:: ነዚ ምኽንያት ኢሎም ዘቕርብዎ ኻዓ ዝበዝሕ ህዝቢ ኢትዮጲያ ባህሊ ስራሕ ስለዘይብሉስ ህዝቢ ነናብ ዘለዎ ከይደ ከምህሮ ስለዝደሊ እዬ ይብሉ:: ሰንበት ጥራሕ እናኽበረ ኣብ ኩሎም ካልኦት ማዓልታት ክስራሕ ሃይማኖታዊ ትእዛዝ ይፈቅድ እዩ ብምባል ይምዕዱ::
ህዝቢ ኢትዮጲያ ብዋሓዝቲ ሩባታት ዝሃፍተመት መሬት ሒዙ ክስደድን ክርዳእን ኣይምተገበአን እንትብሉ ብምሒር ምቁጫጭ ይዛረቡ::
“ኣነ ኣብ ኢትዮጲያ ጌይሶ፣ሓሽሽ፣ጫትን ትምባኾን ክትከል ኣይደልን” ኢሎም ግደይ ጀርዲን::
- ግደይ ጀርዲን ብሰንኪ ሕሱር ኣቕሑት ቻይና ምሒር ከምዝተማረሩ ገሊፆም፤ መንግስቲ ኢትዮጲያ ኣብ ጽሬት ጥቡቕ ቁፅፅር ክገብር ኣለዎ ኢሎም::


text:
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዘካይዳ ዝነበራ ሰለስተ ዘይመንግስታዊ ትካላት ስርሒተን ደው ምባለን ገሊጸን
ዋሽንግተን — ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዘኻይዳ ዝነበራ ሰለስተ ዘይመንግስታዊ ትካላት ስጉምትታት ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ብዝፈጠረለን ስግኣት ስርሒተን ደው ምባለን ገሊጸን።
አቐዲሙ ሓካይም ብዘይዶብ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ዝወሰደ ኽኸውን ከሎ ሰንበት ነሓሰ 13,2017 ድማ ሴቭ ዘ ችልድረንን ናይ ጀርመን ትካል ዓይኒ ባሕሪ ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ዘካይድዎ ስርሒት ህይወት አድሕን ደው ምባለን ኣፍሊጠን።
መስራቲ ናይ ጀርመን ትካላ ዓይኒ ባሕሪ ሚካኤል ቡስሃኡር “ ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ዓብይ ክፍተት ንገድፍ አለና” ድሕሪ ምባል ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ንዝንቀሳቀሳ ዘይመንግስታዊ ትካላት “ብንጹር ዝዓለመ መፈራርሒ” ሊብያ አውጺኣ እያ ክብል የጠንቕቅ።
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ብተደጋጋሚ ምስ ስርሒት ህይወት አድሕን ዘካየዳ ዘይመንግስታዊ ትካላት ምግጫዎም ይፍለጥ፡ እዚ ግጭት ኣብ ገለ እዋን ካብ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ተኹሲ ክሳብ ምትኳስ ዝበጽሕ ምኳኑ ዝፍለጥ እንተኾነ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ግን እቲ ተኹሲ ነቲ ኩነታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ንምእታው ዝተገብር ምኳኑ ይገልጽ።
ጠቅላሊ ዳይሬክተር ኣብ በርሊን ዝመደበሩ ትካል ኤስኦኤስ ሜዲተራንያን ቲምሎም ማርዘለክ ንኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ቃል መርገጺ ሊብያ ብዘየገድስ ኣብቲ ቦታ ዘካይድዎስ ስርሒት ከምዝቕጽሉ ሓቢሩ።
ንሱ: “ብመሰረት ዘካየድናዮ ግምገማ ኣብቲ ከባቢ ክንሰርሕ ንኽእል ኢና ኣብ ዝብል መደምደምታ በጺሕና አለና። ስለዚ ኣብዚ ሕጂ እዋን ዳሕሳስን ስርሒት ህይወት አድሕን ዘካይድ እንኮ ዘይመንግስታዊ ትካል ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ኮይና አለና” ድማ ኢሉ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ኣብ መንጎ ኣብ ማእኸላይ ባሕሪ ስርሒት ህይወት አድሕን ዘኻየዳ ዘይመንግስታዊ ትካላትን መንግስቲ ጥልያንን ውጥረት ሰፊኑ ምቅናዩ ይፍለጥ። መንግስቲ ጥልያን እዘን ዘይመንግስታዊ ትካላት ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ኢድ አለዎም ክትብል ከላ ንተራ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ኣብ ምእጋት ስደተኛታት ካብ ሊብያ ከተበራትዕ ጸኒሓ’ያ።
ጥልያን ዋላ’ኳ ካብ ምብራቃዊ ሊብያ ካብ ዝመደበሮም ተቓወምቲ መንግስቲ ሊብያ ተቓውሞ እንተገጠማ ካብዚ ወርሒ’ዚ ጀሚሩ ንሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ቴክኒካዊን ካልእ ሓገዝ ዝህብ ልዑኽ ኣብ ማያት ሊብያ አዋፊራ አላ።
ሚኒስቴር ወጻኢ ጉዳያት ጥልያን ኣንጀሊኖ ኣልፋኖ ሰንበት ንጋዜጣ ስታምፓ እታ ሃገር ዝብ ዝሃብዎ ቃለ መጠይቕ: ሊብያ ንማያታ ምቁጽጻራ ነቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ዝገትእ እዩ፡እተን ስርሒተን ደው ከብላ ዝወሰና ዘይመንግስታዊትካላት ድማ አካል እቲ አዎንታዊ መስርሕ እየን ኢሎም።
ዘይመንግስታዊ ትካል ሴቭ ዘ ችልድረን ክሳብ ዕላማ ሰበ ስልጣን ሊብያ ዝጻረይ ኣብ ገማግም ማልታ ከምዝጸንሑ ኣፍሊጦም አለው።


text:
ከምቲ ንቡር፣ ብሰላምታ እየ ክጅምር። ሰላም ንክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጽሑፋት ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ብድሕሪ ክፋል 16 ንኣቶ ዓብደላ ኣደም ብዝምልከት፣ ኣብ ቅትለት ስዒድ ሳልሕ ከም ዘይወዓለ ዝጸሓፍኩዎ መአረምታ፤ ብዙሓት ዜጋታት ቅዱስ ርእይቶኦም ጽሒፎሙለይ ኢዮም። እቲ ዘይጋገ እቲ ዘይሰርሕ ሰብ ጥራይ ኢዩ ዝብል ርእይቶ ከኣ ኣሎኒ።
ሰላም ክቡራት ተኸታተልቲ ጽሑፍ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ብድሕሪ ክፋል መበል 15 ናይዚ ጽሑፍ፣ ንክፋል መበል 16 ብዓቢ ሃንቀውታ ክትጽበዩ ከም ዝጸናሕኩም ይስደደለይ ካብ ዝነበረ መልእኽቲታት ተገንዚበ።
ሰላም ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተኸታተልቲ። ሰላም ኣአንገድቲ ሃገራውያን ወብ ሳይታት ንጽሑፋት ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’።
ሰላም ዝኸበርክንን ዝኸበርኩምን ተኸታተልቲ። ሰላም ኣአንገድቲ ሃገራውያን ወብ ሳይታት ንጽሑፋት ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’።
ኣብ ባህሊ ብሄረ ትግርኛ፣ እቶም ጨጓራት ዳናጉ ዓርኪ ሕልፎት ብድርብ ኮቦሮ ንሸውዓተ ጎረቤት ክንቕንቑ ምስ ሓደሩ፤ ኣብ ኣጋ ወጋሕታ ድኻም ይስምዖም ኢዩ።
“…ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ካርቱም ሱዳን ዝነበረ ዓብደላ ኣደም፣ ህዝቢን መንግስቲን ኤርትራ ዘሰከምዎ ሓላፍነት ክሒዱ ሃዲሙ ኣሎ።” ኣብ ኣጋ መወዳእታ ዓመተ-2002 ብረድዮ ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ ዝተቓልሐ ዜና ኢዩ ዝነበረ።
ኣለና፤ ንዝተቐብረን ዝተረስዐን ታሪኽ ጀጋኑ ኤርትራውያን ምንጋር’ምበር ክንዮኡ ዝመጣጠር ዕላማ የብልናን። ኣለና ኤርትራዊ ትንሳኤ ኢዩ! ኣለና ኣብ ውሽጢ ኤርትራን ኣብ ወጻኢ ሃገራትን! ኣለና ብጋህዲን ብስዉርን።
ኣብዘን ውሑዳት መዓልታት፣ ኣብ ሙሉእ ዓለም ካብ ዘለዉ ኤርትራውያን፣ ከምኡ’ውን ካብ ኢትዮጵያውያን ኣሕዋት ብዙሕ መልእኽቲ ተቐቢለ።
ህዝብና ካብ ታሪኽ ተጋድሎ ጸረ-ባዕዳዊ መግዛእቲ ኣትሒዙ ክሳብ መስርሕ ነጻን ልዑላዊትን ሃገር ምርግጋጽ ይኹን ድሕርኡ ናብ ከባቢ 19 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ጸረ-ህዝቢ ዝዀነ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ወዲቑ ሓሳረ-መከርኡ ረኺቡ’ሎ፡፡


text:
ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ክልል ኦሮሚያ ብዝተልዓለ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ህይወት ሰባት ምጥፍኡ መልሲ ክህቡ ዝተሓተቱ ኣቶ ኣባዱላ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ኣብዝርከቡ ዩኒቨስታት ንዕብየት ማስተር ፕላን ዞባ ፊንፊኔ ኦሮሚያን ከተማ ኣዲስ ኣበባን ብምቅዋም ብተምሃሮ ዝተልዓለ ሕቶ ተቓውሞ እዩ ኢሎም።
ተምሃሮ ዘልዐልዎም ሕቶታት ፍትሓውን ሕጋውን እዮም ዝበሉ ንሶም እዞም ፍትሓውን ሕጋውን ሕቶታት በቢከባቢኡ ዝርከቡ ምምሕዳር ዩኒቨርስታትን ከባቢያዊ ምምሕዳራትን ንምምላስ ፃዕርታት ገይሮም እዮም።ነቲ ጉዳይ ብቐረባ ይከታተሉ ዝነበሩ ሓለፍቲ መንግስቲ መብሪ ንምሃብ ፈቲኖም እዮም ኢሎም።
እንተኾነ ግን ኣብ ሓደ ሓደ ከባቢታት እቶም ተምሃሮ ንዘቕረብዎም ሕቶታት ብቑዕ መልሲ ኣይረኸብናን ብምባሎምን ሕቱኦም ናብ ላዕለዋይ ኣካል ክቐርበሎም ሓቲቶምን መልሲ ቅድሚ ምምፅኡ ናብ ሰልፊ ከምዝወፁን ኣድላይ ምድላውይ ከይተገብረ ብሓይሊ ስለዝወፁ ኣብ ከተማ ኣብ ልዕሊ ህይወትን ንብረትን ኪሳራ በፂሑ ኢሎም።
‘’ክኸውን ዘይነበሮ ምጥፋእ ህይወትን ንብረትን ኣዚዩ ዘሕዝን እዩ።መንግስቲ እውን ሓዘኑ ገሊፁ እዩ።ኣነ እውን ኣብቲ ቦታ ብኣካል ከይደ ሪአን ሓዚነን እየ።ክኸውን ዘይግብኦ እዩ’’ኢሎም።ዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ኣብ እዋናዊ ዛዕባታት ንምዝርራብ ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝፀውዕዎ ኣኼባ ብሰንኪ ምምሕዳር እታ ከተማ ከምዝተዓናቐፎም ተቓወምቲ ፓርትታት መኢኣድን ሰማያዊ ፓርትን ገሊፆም።
ናይ ህፁፅ እዋን አዋጅ ካብ ዝለዓል ናይ መጀመርያ ኣገደስቲ ጉዳያት ዝለዓልሉን ኣኼባ ከምዝኾነ እቶም ፓርትታት ኣብዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለፂ ሓቢሮም። ኣቦ ወንበር ሰማያዊ ፕርቲ ኣቶ የሺዋስ ኣሰፋ።ኣብቶም ዝሓለፊ 10 ኣዋርሕ ፖለቲካዊ ስርሓት ንምስራሕ ኣይክኣልናን ይብሉ።
ኣብ ኣዳራሽ ሓይሊ መብራህቲ ኣኼባ ንምክያድ ክልቲኦም ፓርትታት ብሓደ ደብዳቤ ኣፍሊጦም ምንባሮምን ይኹን እምበር ክልቲኦም ብሓደ ደብዳቤ ክሓቱ ከምዘይኽእሉ ከምዝተነገሮም ብዝተበሃሎ መሰረት ደብዳቤ ፅሒፎም እውን መልሲ ስኢና ይብሉ።
ናይ መኢኣድ ፕሬዝዳንት ዶ/ር በዛብህ ደምሴ ብወገኖም ናይቲ ምምሕዳር ምላሽ ንሕገመንግስታዊ መሰል ክልቲኦም ፓርትታት ዝጠሓሰ እዩ ይብሉ ።
“ክልቴኹም ብሓባር ኣኼባ ክትፅውዑ ኣይትኽእሉን ተባሂልና።ክልተ ሕጋዊ ፓርትታት፣ቦርድ ምርጫ ዝሓቶ መዐቀኒ ዘማልኡ ብሕጋዊ ኣገባብ ዝንቀሳቐሱ ፓርትታት፣ብሓንሳብ ኣኼባ ክትፅውዑ ኣይትኽእሉን ብዝብል ተኸልኪልና ኣለና።”
ህዝባዊ ኣኼባ ይኹን ካልኦት ፓለቲካዊ ምንቅስቓስ ክሳብ ዝፍቀደሎም ፃዕሮም ከምዝቕፅል ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ የሺዋስ ይገልፁ።ምምሕዳር ኣዲስ ኣበባ ፅባሕ መብርሂ ንምሃብ ቃል ምእታውን ዝገለፀ ወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ካብ አዲስ አበባ እስክንድር ፍሬው እቶም ፓርታት ደብዳቢኦም ከዐሪዩ ጥራሕ ከምዝተሓተቱ ነቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ምንጭታት እቲ ምምሕዳር ገሊፆምለይ ኣለው ኢሉ’ሎ።


text:
Radio Erena: 23 May 2019
ብሳልሕ ጎሽ ዝፍለጥ ሓላፊ ጸጥታ ስርዓት ኣል በሺር ነበር ሳልሕ ዓብደላ መሓመድ፣ ናብ ሕጊ ከይቀርብ ዓጀብቱ ከምዝከልከሉ ሮይተርስ ሓቢሩ።
ፖሊስ ሱዳን፣ ነቲ ሓላፊ ጸጥታ ነበር ካብ ገዝኡ ከምጽእዎ ብሰሉስ 21 ግንቦት ድሕሪ ምኻዶም፣ ዓጀብቱ ከይቀርቡ ስለዝኸልከልዎም፣ ከይሓዝዎ ከምዝተመልሱ ቤት ጽሕፈት ኣኽባር ሕጊ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ እዋን ተቓውሞ ኣንጻር ስርዓት ኣልበሺር፣ ኣብ ልዕሊ ሰልፈኛታት ክሳብ ናይ ሞት ዝበጽሕ ስጉምቲ ክውሰድ ብምእዛዙ ዝኽሰስ ዘሎ ሳልሕ ጎሽ፣ ኣብ ትሕቲኡ ዝርከብ 1 ቢልዮን ዶላር ምጽራይ ክካየደሉ ብምጥላብ’ዩ ኣኽባር ሕጊ ክእሰር ኣዚዙ።
እንተኾነ፣ ብሰንኪ ሓለዋ ዓጅብቱ ኣይተኻእለን ዘሎ።
ሳልሕ ጎሽ፣ ብስሙ ኣብ ናይ ወጻኢ ባንክ ዝርከብ ኣስታት 1 ቢልዮን ዶላር፣ ንሱ ጥራይ ከንቀሳቕሶ ፍቓድ ከምዘለው’ዩ ቤት ጽሕፈት ኣኽባር ሕጊ ዝገልጽ።


text:
ጸብጻብ ዜና ስምረት ጨንፈር ስዊዝ
ጸብጻብ ዜና ስምረት ጨንፈር ስዊዝ
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ጨንፈር ስዊዝ ብዕለት 28 ታሕሳስ
2019 ዕዉት ህዝባዊ ሰሚናር ኣካይዱ።
ኣቐዲሙ መደባቱ ከምቲ ልሙድ ብዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምጅማሩ ካብኡ ቀጺሉ
ሓድሽ መርሕነት ጨንፈር ብዴሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ። ካብዚ ቀጺሉ ኣገዳሲ ለበዋን
ርእቶን ድሕሪ ምሕላፍ ናብቲ ዝዓበየ ሒዝዎ ዝነበረ መደብ ህዝባዊ ሰሚናር ብምቕናዕ
ንህሉው ኩነታት ዓለምናን ከባቢናን ከምኡ ውን ንህሉው ኩነታት ሃገርናን ዝገልጽ
ብኣባል ማእከላይ ሽማግለ ብጻይ ተስፋልደት ዑቕባዝጊ ሰፊሕ መብርሂ ቀሪቡ።
ብጻይ ተስፋልደት ኣብ መግለጺኡ ንህልዉ ኩነታት ሃገርና ብዝግባእ ክንርድኦ
እንተኮይና እቲ ብቐዳምነት ክንርእዮ ክንርድኦን ዘለና ቀንዲ ጉዳይ እቲ ኣብ ዙርያ
ዓለማውን ከባብያውን ኩነታት ዘሎ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ ወተሃደራዉን ጸጥታዉን
ኩነታት ብግቡእ ምስ እንርዳእ ምዃኑ ኣብሪሁ።ካብዚ ኣስዒቡ ኤርትራ ሃገርና ኣብ
ኣዝዩ ስትራተጂካዊ ባይታ ስለ ትርከብ፡ ዝኾነ ምዕባለ ዓለምናን ዞባናን ከባቢናን
ብቐጥታ’ዩ ዝጸልወና። እዚ ማለት፡
– ኣብ ከባቢና ናይ ሓያላት ዓለምና ዝጫረታሉ ባህርያዊ ጸጋታት ብምህላዉ
– ከባቢና ጽዑቕ ዝኾነ ንግዳዊ ጉዕዞን ናይ ዕዳጋ ማእከልን ከም ምዃኑ
ንኸም በዓል መጻብቦ ባቢኤል መንደብን፡ ወሽመጥ ዓደን ሓያላት ሃገራት ነዚ ከባቢ
ክቆጻጸራ ጻዕሪ ክገብራ ናይ ግድን ኢዩ። ነዚ መን ተቆጻጸረ፡ መን ናይ መን ጸግዒ ኮነ
ከኣ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ ድሕሪ ምባል በዚ መሰረት ኣብዚ እዋን እዚ እተን ኣብ ዙርያ
ዓለምና ሓያላት ጎባልል ኮይነን ወጺኤን ዘለዋ፡ ኣመሪካን ቻይና ኮይነን፡ ኣብ ጎድነን
ዘሰልፍኦ ብዙሓት ሓይልታት ከም ዘሎ ንተሳተፍቲ ብዝርዝር ገሊጹ።ኤርትራ ሃገርና
ኣብ’ዚ መዳይ ዘለዋ ባይታ ኣዝዩ ኣገዳሲ ሰለዝኾነ፡ ብኽልተ መዳይ ማለት ብመዳይ
ቻይና- ነቲ ናይ ጅቡቲ ወደብ ተጠቒማ ንግዳዊ ዝምድና ምስ ኣፍሪቃ ይሰርሑ
ብምህላዎም ቻይና ናይ ኤርትራ ባሕሪ’ዉን ክጥቀመሉ ከም ትደሊ ዘተሓትት
ኣይኮነን። ብመዳይ ኣመሪካ ውን ብመንገዲ ሃገራት ኣዕራብ ኣቢሎም፡ ነቲ ናይ ጅቡቲ
ኮረዶዮ ናብ ኤርትራ ክሰግር ብምግባር ኤርትራ ሃገርና ክትጽሎ ከም እትኽእል ብሰፊሑ
ኣብሪሁ።እዚ ኣብ ከባቢና ዝምዕብል ዘሎ ሓድሽ ፖለቲካዊ ዝምባለታት፡ ገና ከሎ
ብጥበብ እንተ ዘይተወጊኑ፡ እቲ ሓደጋ ዓቢ ኮይኑ እዚ ሓደ ካብ’ቲ ኣብ ሰማያት
ኤርትራ ተንጠልጢሉ ዘሎ ሓደጋ ምኳኑ ኣብ ግምት ምእታው ከምዘድሊ ገሊጹ።ካብዚ
ቀጺሉ ብጻይ ተስፋልደት ንኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ንህልዉ ኩነታት ደምበ
ተቓውሞን ኣመልኪቱ ዕሙቕ ዝበለ መግለጺ ኣቕሪቡ።ካብዚ ቀጺሉ ንህሉው ኩነታት
ስምረት ዝብልከት ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ።ስምረት ካብ ዝምስረት ክሳብ ሕጂ ከሰላስሎም
ዝጸንሐ ንጥፈታትን ኣብ ጉዕዝኡ ክገጥምዎ ዝጸንሑ ብድሆታትን ሽግራትን ድሕሪ
ምዝርዛር ስምረት ብዝገጥሞ ሽግራት ካብ ጉዕዝኡ ደው ከይበሎ እቲ ግቡእ ናይ ቃልሲ
ዕማሙ ዘካይድ ዘሎ ምንቅስቓስ ምዃኑ ኣብሪሁ።ኣብ ጉዕዞ ቃልሲ ስምረት ከም ዕሸል
ውዳቤ መጠን ምስ ዘለዎ ብኩራትን ሕጽረትን፡ ነቲ ዝገጥሞ ብድሆታት ብትብዓትን
ጥበብን ሰጊሩ፡ ጉዕዞ ቃልሱ ክቕጽል ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ከኣ እቲ ዝልዓለ ብልጫ’ዩ
ክብሃል ይከኣል ድሕሪ ምባል እዚ ይኹን እምበር ስምረት ካብ ሕጽረት ተሞክሮን
ልምድን፡ ካልእ ብኩራትን ብዙሕ ጸገማት ክገጥሞ ጸኒሑን ኣሎን። ገለ ካብ’ዚ
ፖለቲካዊ ድኽነት ዝወለዶ ሕጽረታት
ናይ ሕግን ስርዓትን ብኩራት፡ ናይ ድስፕሊን ጸገም
ነቲ ናይ ቃልሲ ባህርን፡ ናይ ቃልሲ ኩነታት ብዝግባእ ዘይምርዳእ
ናይ መሳለጥያን ፋይናንስ ሕጽረት
ሕጽረት ናይ ፖለቲካዊ ኣፍልጦን ንቕሓትን ዝብሉ ገለ ካብቶም ንስምረት ክገጥምዎ
ዝጸንሑ ሕጽረታት ምዃኖም ገሊጹ።
ካብዚ ኣስምዒቡ ስምረት ካብ ካልኦት ፍሉይ ዝገብሮ ውሽጣዊ ጸጋታት ዝውንን ኢዩ
እዚ ማለት ከኣ
ንጹር ንህዝቢ ዝወገነ ፖለቲካዊ መስመርን፡
ናይ ህዝቢ ጥቕምን ረብሓታት ዘቋምት ራእን ዕላማን ዝወነነ
ዝበዝሐ ዓቕሙ ሓይሊ መንእሰይ ምዃኑ
ብውሽጣዊ ዓቕሙ ክቃለስ ዝወሰነ፡ ብውሽጡ ዝምወል፡ ብጻዕሩ ዝቃለስ፡
ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ዜና ማዕከን ዝዉንን፡ ንጹር መልእኽቲ ዘሕልፍ
ናይ ህዝቢ ናይ ንቕሓት ንምብራኽን ምሕያል ዝሰርሕ፡ ኣብ ዲሞክራሲያዊ
መትከላት ዝኣምን መስርሕ ዝኽተልን
ንሕግን ሕጋውነትን ቀዳምነት ዝህብ
ኣብ ሓባራዊ ቃልስን ሓባራዊ ረብሓባን ዝኣምን ብምዃኑ ስምረት እዚ
ብጫታት ዝዉንን ምንቅስቓስ ምዃኑ ብሰፊሕ ድሕሪ ምብራህ ስምረት ኣብ
መስርሕ ጉዕዞ ቃልሲ ክሳብ ዘሎ ብሕጂ ውን ብድሆታት ክገጥምዎ ይኽእሉ
እዮም ግን ከኣ ካብ ሕሉፍ ተሞክሮ ተማሂሩ፡ ናብ ዝበረኸ መድረኽ ከም
ዝሰግር ግን ጥርጥር የሎን ክብል ወሲኹ ገሊጹ።ከም ስምረት ንጸላኢ መቃለሲ
ወይ መንጠሪ ባይታ ኣይንመርጸሉን። ንጸላኢ መህረሚ ኣይንሓርየሉን። ከም’ኡ
ክንዲ ዝኾነ’ዩ ስምረት ቃልስና ኣብ ኩሉ ብኹሉን ዝብል መርሆ ዝኽተል
ብምባል ናይቲ ዕለት መደርኡ ዛዚሙ።ብድሕሪዚ ካብ ተሳተፍቲ ንዝቐረበሉ
ንጉዳይ ሓድነትን ህሉው ኩነታትን ቃልስናን ዝምልከት ሕቶታት ብዝግባእ
መሊሱን ኣረዲኡን ኣብ መወዳእታት ድማ ሃናጺ ርኢቶን ለበዋን ካብ ህዝቢ
ድሕሪ ምቕባሉ ናይቲ ዕለት ርክብ ምስ ህዝቢ ብዝኽረ ሰማእታት ብዓወት
ዛዚሙ።ካብዚ ቀጺሉ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት ብዘዳለዎ መደብ ምዝንጋዕ
ብሓባር ክዘናጋዕ ድሕሪ ምምሳይ ናይቲ ዕለት ሓፈሻዊ መደባቱ ብዓወት ዛዚሙ።
ክፍሊ ዜናን ሓበሬታን
ምስግና ገብረመድህን
ኤርትራን ኤርትራውነትን ንዘልኣለም ክነብሩ ኢዮም!!
ሓርነትና ናይ ግድን ኢዩ!!


text:
Radio Erena; 31 January 2020
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ፍሉይ ፖለቲካዊ ጉዳይ ዘለዎም እንተዘይኮይኑ፣ ንኤርትራውያን ዑቕባ ምሃብ ደው ኣቢሉ እናተባህለ ብማሕበራዊ ሜዳያታት ክዘውር ዝጸንሐ ሓበሬታ ሓቕነት ከምዘይብሉ ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጻ።
ኣብ ክልል ትግራይ፣ እንዳባጉና ኣብ ዝርከብ ማእከል መጻረዩ ጉዳይ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ 10 መዓልታት ብኩሉ ዶባት ንዝመጽእዎ ኣማኣኢት ኤርትራውያን ብግቡእ ክቕበልን ናብ ዝተዳለወ መዓስከራት ክልእኽን ዘይክኣለሉ ምኽንያት ብውሳኔ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘይኮነ፣ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት IOM ብሰንኪ ዋሕዲ ባጀትን ስእነት ነዳዲን ንጥፈታቱ ደው ብምባሉ ዝሰዓበ ምዃኑ ምስቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ንኤረና ኣፍሊጦም።
ኣካል ሕቡራት ሃገራት ዝኾነ IOM፣ መዓልታዊ ናብ ኢትዮጵያ ዝሰግሩ ኣማኢት ኤርትራውያን ካብ ማእከል መጻረዩ እንዳባጉና ናብ መዓስከራት ከበጻጽሕ ዝጸንሐ ኣህጉራዊ ማሕበር’ዩ።
እንተኾነ ኣብዚ እዋን’ዚ እኹል ባጀት ስለዘይብሉን ነዳዲ’ውን ከም ዝደለዮ ክረክብ ብዘይምኽኣሉን፣ ንጥፈታቱ ብምስንኻሉ፣ ካብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣትሒዙ እንዳባጕና ኣማኢት ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ከተኣናግድ ኣይጸንሐን።
እንዳባጉና ኣብ ሓደ እዋን ኣስታት 700 ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ስለዝሕዝ፣ ምምልላስ ናብ መዓስከራት ደው ብምባሉ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ክሕዞ ዝኽእል ብዝሒ ኤርትራውያን ስለዝመጽእዎ ንጥፈታቱ ተሰናኺሉ ምጽንሑ እቲ ምንጪ ኣረጋጊጹ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ግና ብስሩዕ ምዝገባ ጀሚሩ ከምዘሎን፣ ነቶም ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ዝሓጸረ ናብ መዓስከራት ከፋንዎም ምዃኑን ኣረዲኡ።
ኣብ ነፍሲ ወከፈ ወርሒ ብገምጋም ኣስታት 6 ሽሕ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ’ዮም ናብ ኢትዮጵያ ዝሰግሩ ዘለዉ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ በብውልቆምን ምስ ስድራቤታቶምን ዝሰገሩ ልዕሊ 72 ሽሕ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዓመታዊ ጸብጻቡ ኣስፊሩ ይርከብ።
ብመሰረት እቲ ጸብጻብ፣ እቶም ኣስታት 45% ብዘይኣለዩ ዝመጽኡ’ዮም።
ስእሊ፣- መርበብ ሓበሬታ IOM
======================


text:
Radio Erena: 14 December 2017
ፓርላማ እስራኤል፣ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣስታት 3 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ ተኣሲሮምሉ ዝርከቡ ኾሎት ክዕጸው ንዝብል እማመ ከምዘጽደቐ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ክነስት ኣብቲ ብሰኑይ 11 ታሕሳስ ዘካየዶ ኣኼባ፣ እቲ ብክፉት ቤት ማእሰርቲ ዝፍለጥ ኾሎት ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ ክዕጾ ንዝብል እማመ ዝድግፍ ዘሎ፣ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ሓተቲ ዑቕባ ናብ ርዋንዳ ክስጎጉ ወይ ከኣ ናብ ዝኸፍአ ቤት ማእሰርቲ ክሰጋገሩ ካብ ዝብል ዕላማ’ዩ።
ርዋንዳ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ልዕሊ 15 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ ካብ እስራኤል ንምቕባል ስምምዕ ተካይድ እኳ እንተላ፣ ብዘይድሌቶም ንዝገደዱ ስደተኛታት ግና ክትቕበል ፍቓደኛ ከምዘይኮነትን እቲ ናይ ስምምዕ መስርሕ ድማ ገና ከምዘይተወደአን ‘ያ ትገልጽ።
ብመሰረት’ቲ ቀሪቡ ዘሎ ስምምዕ፣ ንነፍሲ ወከፍ ካብ እስራኤል ዝስጎግ ሓታቲ ዑቕባ፣ ርዋንዳ 5 ሽሕ ዶላር ካብ መንግስቲ እስራኤል ክትቕበል ዝብል ይርከቦ።
ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እታ ሃገር፣ መንግስቲ እስራኤል ንሓተቲ ዑቕባ ልዕሊ 60 መዓልታት ኣብ ኾሎት ክሕዞም ከምዘይክእል ድሕሪ ዝሃቦ ብይን’ዩ እቲ መንግስቲ ሓድሽ እማመ ብምቕራብ፣ ዝበኣሰ መደብ ሓንጺጹ ዘሎ።
===================


text:
ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ሎሚ 17 መጋቢት ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዘጋብኦ ህጹጽ ኣኼባ ፡ ሲቪላዊ ህልቂት ደው ንምባል፡ ኣብ ሊብያ፡ ካብ በረራ ነጻ ዝኾነ ዞባ ክኽለል፡ ከምኡ ‘ውን ኩሉ ኣድላዪ ዘበለ ስጉምቲ ክውሰድ ውሳኔ ኣሕሊፉ።
ብፈጻሚት ሽማግለ ሰ.ደ.ህ.ኤ ዝተወስደ ናይ “ኤ.ህ.ም” ምስጓግ ስጉምቲ ዝምልከት ጋዜጣዊ መግለጺ ኣብ መስከረምነት ኣብ ዓንሰባ ኮምን ኣብ ሓርነት ኦርግን ተዘርጊሑ ኣንቢብና።ትሕዝቶ ውሳኔን ባህሪ ናይቲ ዝወሰኖ ኣካልን ንግንዛበ ኣንባቢ ንገድፎ።
ኣብ ፈለማ ዓመታት ናጽነት ሓደ መንእሰይ ተጋዳላይ፡ ኣብ ጎደና ሓርነት ኣስመራ (ኮምብሽታቶ) ኣብ ዝርከብ እንዳ ሻሂ ምስ መሳትኡ ኣብ ዕሙር ዕላል ተጸሚዱ ኸሎ፡ ሓደ ስሉጥ-ሎቶሪ ዝሽይጥ ቆልዓ ሃንደበት ድምብር ኢሉ፡ “ሎተሪ ሎቶሪ” ኢሉ እናድሃየ፡ ነቲ ጥማር ሎተሪ ናብ ኢዱ ውትፍ ኣበለሉ።
ኣብ ኣስመራ ዘሎ ምምሕዳር ህግደፍ ድኻምን ዘይሜላዊ ኣተሓሕዛን ኣሰራርሓ ተቓወምትን መሰረታትን ገምጊሙን ተታባቢዑን እንሆ ሸርሓዊ መስምር፡ ዕንወትን ንምስፋሕፋሕ ኣጽፋሩ ስሒሉ በቲ ቀንዲ ናይ ስለላ መርበቡ ክቕጽሎ ይህንደድ ኣሎ። ኣብ ከርሲ ሃገር ዘሎ ህዝብና ኣብ መንጎ ሕማምን ዓጸቦን ብዓቢኡ ድማ ፍትሐ-ኣልቦ ዝዓብለሎ ዕለታዊ መነባብሮ ኮነ ክጻወሮ ዘይክእል፣ ወስ ዘየብል ሓለዋን ዘይንቡር ምቁጽጻርን ከይኣኽሎ፤ ምስቶም ኣብ ግዳም ተሰዲዶም ዝርከቡ ደቁ፣ ብሰላም ከይነብር በቶም ንኤርትራዊ ዝተሰደለን ሃገራት ክስልዩ ዘዋፈሮም ናይ መርበቡ ኣቢሉ ናይ ዓመጽ ዓንኬላት ይዝርግሕ።
ኣገልግሎት ሓይሊ መብራህቲ ኤርትራ ካብ ውልቀመላኺ ብዝተዋህባ መምርሒ መሰረት፡ ብህጹጽ ኣብ ጎደይቲ ኣብ ዝርከብ ገዳም ኣቡነ ብጻምላኽ ናይ መብራህቲ ኣገልግሎት ክትህብ ከምዝጀመረት ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ናይ ዕለት 5.6.2009 ሕታም ኣፍሊጣ፡፡
ኤርትራ ምስ ኣልቓዒዳ ምትእስሳር ንዘለዎም ግብረሽበራውያን ብምሕጋዛ ፡ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ክትወስደላ ከምእትኽእል ኣመሪካ ከምዘጠንቀቐት ቴሌግራፍ ዝተባህለ ጋዜጣ ዓዲ እንግሊዝ ሓቢሩ።
ኣመሪካ ኣንጻር’ቲ “ናይ ኤርትራ ናይ ውክልና ኢድ ኣለዎ” ኢሎም መራሕቲ ፑንትላንድ ዝዛረቡሉ ዘለዉ ናይ ፑንትላንድ ኩነታት ስጉምቲ ክትወስድ ትሸባሸብ ከምዘላ ጂስካ ኣፍሪቃ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ዘመሓላለፎ ዜና ኣፍሊጡ።


text:
ማሕበር ቀይሕ መስቀል ኢትዮጵያ፣ ንልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ዝተፈናቀሉ ኢትዮጵያዊያን ዝተፈላለዩ ድጋፋት ይልግስ ከምዘሎ ኣፍሊጡ። እቲ ማሕበር፣ መቐለ ንዝርከቡ ተፈናቀልቲ፣ ጊዚኡ ዝሓለፎ ዘይትን ስርናይን ኣቅሪቡሎም ዝብል ዝተቃለሐ ወቀሳ መሰረት ዘይብሉ ከምዝበሎ’ውን ተሓቢሩ'ሎ።
ሓላፊ ርክብ ህዝቢ’ቲ ማሕበር ዶ/ር ሰለሞን ዓሊ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ "ኣብ ትግራይ፣ ኣምሓራ፣ ቤንሻንጉል ጉሙዝን ዝተፈላለዩ ከባቢታትን፣ ንልዕሊ ፍርቂ ሚልዮን ሰባት ይሕግዝ ኣሎ" ኢሎም።
ድምጺ ኣሜሪካ ዝሓለፈ ቅነ ዘዘራረቦም ኣብ ማይ ዓይኒ ዘጽለሉ ተፈናቀልቲ "ቀይሕ መስቀል፣ ጊዚኡ ዝሓለፎ ስርናይን ዘይትን ኣቅሪቡልና ኣይንቅበልን ኢልና" ከምዝበሉ ዝዝከር እዩ።
ዶ/ር ሰሎሞን ግና "ኣፍረይቲ ስርናይ’ታ ሃገር፣ ንጊዚኡ ዝሓለፎ መሐሸጊ ሓዲሱ ዝሕትም ዘመናዊ ኣሰራርሓ ስለዘይብሎም ከምዝኾነን፣ እቲ ዝቀረበ ስርናይን ዘይትን ናይ መጠቀሚ ጊዜ ዘይሓለፎ እዩ" ክብሉ ገሊጾም።


text:
ኣኼባ ሰልስቲአን ሃገራት ካብ ሰለስቲአን ሃገራት ዝተዋፅኡ ክኢላታት ዝሓቖፈ ጉጅለ ቅድሚ ስለስተ ኣዋርሕ ሪፖርቱ ንተን ሃገራት ካብ ዘርክብ ንፈለማ ግዜ እዩ ዝካየድ ዘሎ ክትብል ዘ ዎል ስትሪት ጆርናል ኣብ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን ሕታማ ገሊፃ።
ንግድብ ህዳሴ ዘፅንዐ ናይ ዓለምለኸን ናይ ሰልስቲአን ሃገራትን ጉጅለ ክኢላታት ኣብቲ ግድብ ሽግራት ወይ ስኽፍታታት ዝበሎም ጠቒሱ’ሎ።
ብመሰረት ፀብፃብ ብሉንበርግ ናይ ዜና ማዕኸን ኣብ መሰረትን መሸከልን ትኹረት ክወሃቦም ዝግባእ ሽግራት ወይ ጌጋታት ክህልው ከምዝኽእሉ እቲ ናይ ክኢላታት ጉጅለ ኣብ ሪፖርቱ ሓቢሩ’ሎ።
ነቲ ግዳብ የስርሕ ናይ ዘሎ ኮርፐረሽን ሓይሊ ኤለክትሪክ ኢትዮጵያ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኣቶ ምህረት ደበበ ግን እቲ ግድብ መሰረታዊ ዝኾኑ መፅናዕትታት፤ኣዚዮም ብዙሓት ናይ ምርመራ ስራሕቲ ድሕሪ ምስርሖም ይህነፅ ከምዘሎ ብምግላፅ ኣስዒቦም ‘’ብዓለምለኸ ደርጃ ተቐባልነት ዘለዎምን ኣብቶም ዝሓለፉ 50 ዓመታት ብናይ ግድብ ምህንድስና ዝፍለጡን ኣብ ዓለም ኣዝዮም ዓበይቲ ግድባት ዘፅንዑ፣ዝቐየሱ ዝሃነፁ ኩበናያታትን ሰብሙያን ዝሓቐፈ እዩ’’ኢሎም።
እቶም ደረጅኦም ዝሓለው ዝበሉዎም ውጥናትን ዲዛይናትን ንገለልተኛ ክኢላታት ኽፉት ስለዝኾኑ እቶም ክኢላታት ሪኢቶታቶም ከምዝሃቡዎምን ከም ሰብ ሙያ ዝሃቡዎም ጠቐምቲ ሓሳባት ኣብ ግምት ከምዝኣተውን ካብዚ ዝዘለለ ዝጋነን ነገር ግን ከምዘየልን ሓቢሮም ኣቶ ምህረት ደበበ።
እቶም ኪኢላታት ሰልስቲአን ሃገራት ተሰማሚዐን ዝመረፅኦም ክኢላታት እምበር ኣዝዮም ዝተፈለዩ ሳይንቲስታት ኣይኮኑን ዝበሉ ኣቶ ምህረት ኣብ መፅናዕትን ኣብ ዲዛይንን ጠቐምቲ እዮም ዝበሉዎም ሪኢቶታት ሂቦምና ካብ ምባል እቶም ሪኢቶትታ እንታይ ከምዝኾኑ ኣይገልፁን።ዝርዝር ጉዳያት ንምግላፅ ኣፀጋሚ እዩ ብምባል።ጠቐምቲ ዝኾኑ ክውሰዱ ዘየድልዩ ድማ ዝግደፍሉ ኩነት ኣሎ ምስ በሉ ካብ ዓቕሚ ንላዕሊ ዝኾነ ሽግር ግን የለን ኢሎም ኣቶ ምህረት ብምውሳኽ።
ናይቶም ክኢላታት ጉጅለ ገምጋም እቲ ዋና ግድብ ሻሕተት ንኸይብልን ዝግብኦ ደሕንነቱ ንምርግጋፅ ዘኽእሉን ስጉምትታት ክውሰዱ ኣለዎ ይብል።
ምስ ውሕጅ ብዝተተሓሐዙ ኣዝዮም መሰርታዊ ዝኾኑ መፅናዕትታት ንኣብነት ኣብ ሓደ ሚእቲ ዓምት ወይ 10 ሽሕ ዓመት ሓደ ግዜ ከጋጥም ዝኽእል ናይ ውሕጅ ሓደጋ ኣብ ግምት ብምእታውን ነዚ ክምክት ዝኽእልን ናይ ማይ ዓቕሚ ዘለዎ ግድብን ናይ ውሕጅ መቆፃፀሪ ስርዓትን ዘለዎ ግድብ እዩ ኢሎም ኣቶ ምህረት።
እቲ ግድብ ብዝተትሓዘሉ ትልሚ ቁፅፅራት ፅርየት ዲዛይንን ምምሕዳር ህንፀትን ተኸቲሉ ናይ ኣፈፃፅማ መለክዕታት ስዒቡ ይፍፀም ኣሎ ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ከም ካሊእ ዝኾነ ይኹን ፕሮጀክት ፈተናታት ክህልውዎ ይኽእል።እንተኾነ ግን ከም ካልኦት ፕሮጅከትታት ብፅቡቕ ኩነታት እናተሳለጠ ይኸይድ ዘሎ ህንፀት እዩ’’ ኢሎም።
ክሳብ ሕዚ ዘሎ ከይዲ ጥዕና ዘለዎ ምዃኑን ኣብቲ ግድብ ኢድ ዘለዎም ኣካላት ኣብ ዝተፈላልየ እዋን መፂኦም፣ሪኦም ናይ ባዕሎም ሪቶታት ዝሃብሉን ኣድናቖቶም ዝገለፁሉን ስለዝኾነ ዝተፈለየ ነገር የለን ኢሎም።
ሓሙሽተ ቢሊዮን ዶላር ብዝፅጋዕ ገንዘብ ይህነፅ ዘሎን ካብ ቀጥታዊ ቁጠባውን ናይ መሰረተ ልምዓትን ሸትኡ ብተወሳኺ ናይ ፍልጠን ክእለትን ስግግር ክርከበሉ እዩ ዝተብሃለ ግድብ ህዳሴ ኣብዚ ሕዚ እዋን ካብ 20 ሃገራት ዝመፁ 300 ክኢላታት ሓዊሱ ናብ ሓሙሽተ ሽሕ ሰራሕተኛ ዝተዋፈርሉ እዩ።ኣብ ቀረባ እውን ቁፅሪ ሰራሕተኛታት ናብ 12 ሽሕ ከምዝበፅሕ ኣቶ ምህረት ሓቢሮም።