text:
ኣብ ክልልና ካብ ዘለው የኒቨርስቲታት ሓደ ዘኾነ ዩኒቨርስቲ ዓድግራት ኣብ ሓጪር ግዜ ነዊሕ ዝተጎዓዘ ኣብነታዊ ዩኒቨርስቲ እዩ። እቲ ኣብ ሓፂር ግዘ ዝተጎዓዞ ነዊሕ ርሕቐት ግልፂ ምእንታን ክኾነልና ክጅመር ከሎ ዝነበሮን ሐዚ ዘለዎን ብኣሃዝ ኣደጊፍና ክንርኢ፦
ሕዳር 2004 እዩ ስራሕ ጀሚሩ። ኣብቲ እዋን 960 ተመሃሮ፣ 13 ክፍሊ ትምህርቲ፣ 4 ኮሌጅ፣ 94 መመሃራን፣ 109 ድጋፍ ወሃብቲ ዝሓዘ ነይሩ። ኣብ ዝሓለፈ ዘበን ትምህርቲ 12696 ስሩዕ ቀዳማይ ድግሪ፣ ማስተርስ 203 ተመሃሮ ኣተኣናጊዱ( ለሚዘበን ድማ 5600 ብስሩዕ ጥራይ ይቕበል ኣሎ)፤ ስራሕተኛታት 1350 ድጋፍ ወሃብቲ፣ መመሃራን 856፣ ድምር ቀወምቲ 2200፣። ክጅምር ከሎ 12 ብሎክ ፣ ሎሚ 190 ብሎክ ተሰሪሑ። ኣብ በዝሒ ተመሃሮ፣ ስታፍ ኣባላት ይኹም መሰረተ ልምዓት ብኽንደይ ዕፅፊ ከምዝዓበየ ገቢጥዎ።
ጠቕላላ ናይ ተመሃሮ በዝሒ ምስ ምሸታዊ ልዕሊ 18ሽሕን ገለመለን፣ ኣብ ታሪክ ኢትዮጵያ ኣብ ሓደ ካምፓስ ዝቕበል የለን፤ እዙይ ሓደ ብፍሉይ ዘንእዶ እዩ። ምስቲ ስሉጥ ዕቤት ሃገር ዝኸድ እዩ። እዙይ መንበርን፣ ምግብን፣ መምሀሪ መሳርሕን ወዘተ እውን ስለ ዘድሊ ብድሕሪ አዚ ቁፅሪ ዘሎ ነገር እውን ምርኣይ የድሊ።
ከመይ ገይርኩም ሕልፊ ባጀት ትረኽቡ? ንፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርስቲ ዶ/ር ዛይድ ነጋሽ ዘቕረብናሉ ሕቶ እዩ፦
“ብናይ ውሽጢ ዓቕምኻ ዝድረኽ ኣወሃህባ ባጀት ኣሎ። እተን ዩኒቨርስቲታት ዝሕዝኦ በዝሒ ተመሃራይ ምስ በዝሒ ህዝቢ ከተመአን ይውሰን፤ ባጀት ብዘለካ ምንቅስቓስ ይውሰን። ክንጅምር ከላና 24 ሚልዮን ነይሩ ባጀትና ሕዚ ልዕሊ 700ሚልዮን እዩ። ቀዲሙ ዘለካ ኣጠቓቅማ ንቐፃሊ ባጀትካ ይውስን።” ይብልዶ/ር ዛይድ።
ንምንታይ እዚ ዩኒቨርስትኹም ከምዚ ኢሉ ቀልጢፉ ዓብዩ ዝብል ሕቶ እንተመፂኡ ታይ ትብል? ዶ/ር “..ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ኩሉ ሰራሕተኛ ተሓባቢሩ ስለ ዝሰርሕ እዩ። ከምኡ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ፕላን ክንገብር ከለና ፅቡቕ ፕላን ኢና ንገብር፣ ምስምማዕ ንገብር ምስ ሰራሕተኛ፣ ዓመት ዓመት ድማ መሪሕ ቃል ነውፅእ፤ ንኣብነት ክንጅምር ከለና ዝበልናዮ ነገር “ቅድሚ ሐዚ ብኻልኦት ዝተበፅሐ ደረጃ ካብኡ ተበጊስና ንቕድሚት ምኸድ ዝብል እዩ፤ ንቲ ንሕዞ ሰራሕተኛ ብምልኡ ይማየጥ ይሰማማዕ ይትልም ይግምግም ይቆፃፀር ኣብ መጀመርታን ማእኸልን መወዳእታ ዓመት፤ ዝጎድል ነገር እንተልዩ ብግልፂ ይቕርብ። ባጀትና ብግልፂ ኢና ንኹሉ ነፍልጦ አዙይ ኣብ ካልኦት ዘይተለመደ እዩ። ዋላ ምስ ተመሃሮ እውን እቲ ፕላን ንዘራረበሉ ነፍልጦም ምስ ናይ ተመኘሃሮ ተወከልቲ ድማ ሰፊሕ ምይይጥ ንገብር፤ በቢክፍሊ ትምህርቲ ከክልተ እዮም ዝውከሉ፤ ምስ እዚኦም ንዛተ፤ ኣሳታፋይነት እዩ እቲ ሓደ ዋና ምንጪ ዓወትና፤ ክፍተት ኣየጋጥመናን ኣይኮነን ግን ፀገም ከጋጥም ከሎ ብግልፂ ስለ ንነግሮም ይድግፉነና አምበር ኣይወቕሱናን፤ ኮኦፕረቲቭ ማነጅመንት ኢና ንኽተል፤ ተመሃሮ እውን ኮኦፕረቲቭ ለርኒንግ ኢና ንጥቀም፤ ተመሃሮ ነኒባዕሎም ክተሓጋገዙ ዝገብር እዩ፣ መመሃራን እውን ብትርፊ ሰዓቶም ይሕግዝዎም። ናይ ትምህርቲ ልምዓት ሰራዊት እንብሎ እውን ፅቡቕ ከይድና፤ ንቐደም ጥርጣረታት ነይሩ ደሓር ግን ፅቡቕ ኮይኑ እቶም ተመሃሮ እውን ፈትየምዎ፤ ኣብነት ዝኾኑ ተመሃሮን ትምህርቲ ከፍልታትን እውን ተፈጢሮም። ናይ ምትሕግጋዝ መስርሕ እዩ ካሊእ ነገር የብሉን። “
መሰረተ ልምዓት ዝምልከት
እቱ ዋና ካምፓስ መጀመርያ 100 ሄክታር እዩ ነይሩ፤ ደሓር ድማ 20 ሄክታር ወሲኾም ኣለዉ። ኣብ ካሊእ ካምፓስ ድማ 120 ሄክታር ተዋሂቡ ኣሎ 33 ቡሎካት ድማ ተሰሪሉ ኮለጃት ጥዕናን ሕርሻን ናብኡ ክሰግሩ እዮም።
ኣብ ዩኒቨርስቲታት ብፍላይ ኣብ ህንፃ ብበዝሒ ስርቂ ኣሎ ተባሂሉ ይሕመ እዩ ኣብ ካልኦት ዩኒቨርስቲታት ..ንስኹም ከመይ ኢኹም ኣብዚ ጉዳይ?
“ኣብ ዩኒቨርስቲ እቲ ዝኸበደ ስራሕ ንተመሃራይ ምቕላብ እዩ። ቁርሲ፣ ምሳሕ፣ ድራር፣ ወዘተ ክተቕርብ ቢቢመዓልቱ ናይ ፅሬት ናይ ዋጋ ነገራት ኣለው። ሓደ ግዘ ናይ ሓደ ዩኒቨርስቲ ፕረሲደንት በይዛኹም እንዶ እዚ ምግብና ዝምልከት ንበይኑ ሚንስቴር ኣጣይሽሉ ሓቲቱ ነይሩ፤ ከቢድ ካብ ምዃኑ ዝተለዓለ እዩ። ንሕና እዚ ፀገም ንምቅላል ምስቶም ተወከልቲ ተመሃሮ ኮይና ብኣሳታፋይነት እናረኣና ንቕበል፤ ኣብዚ ካብ ኩሉ ንላዕሊ እቲ ዩኒቨርስቲ ግልፅነት ዘለዎ እዩ ዝብል መንፈስ ትፈጥር፤ ሓደ ግዜ ዘጋጠመና መጥሐኒ ስጋ ንምንቸት ተበላሽያትና ካብኡ ንቶም ተማሃሮ ሐዚ ምንቸት ክነቕርብ ኣይንኽእልን ደሓር ግን ክንትከአልኩም ኢና ኢልናዮም ገይርናዮ ድማ በዚ ታት ትረስት ትሃንፅ፤ ኣብ መብራህቲ፣ ኣብ ማይ ወዘተ ከምኡታት ንገብር። ሪስፖንሲብሊቲ ሼርድ እዩ፤” ዶ/ር ዛይድ ነጋሽ።
ብሃገር ደረጃ ብዙሕ ንኻልኦት ተሞኩሮ ዝኾኑ ስራሕቲ ስለ ዝሰርሐ ንነባር ይኹን ንሓዱሽ ዩኒቨርስቲ መርኣያ ከይኑ እዩ ዩኒቨርስቲ ዓድግራት። ኣብዝሓለፈ ዓመት ካብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርስቲ ጀሚሩ ክሳብ 15፣ 20 ዩኒቨርስቲ መፂኦም ተመኩሮ ሪኦም እዮም። ዋና ብልጫ እዚ ዩኒቨርስቲ 1) ኣሳታፋይነት 2) ግልፅነት 3) ነቐፌይታ ምቕባል 4) ምድግጋፍ ኣብ ስታፍ ይኹን ኣብ ተመሃሮ 5) ኣይሲቲ 6) ገንዘብ ንፅጉማት ተመሃሮ 7) ንደቂ ኣነስትዮ ቶቶርያልን ካልኦት ድጋፍን 8) ክትትል ስራሕ ዝምልከት..እዞም እቶም ቀንዲ ንኻልኦት ተሞኩሮ ዝኾኑ እዮም።
“ኣብ ኢጅነሪንግን (ከሚካል) መዲስንን ኢና ናይ ልህቀት ማእኸል ክንከውን ንደሊ።” ይብል ፕረዚደንት እቲ ዩኒቨርስቲ ዶ/ር ዛይድ።
ምክትል ፕረዚደንት ኣካዳሚን ምርምርን ዝኾነ ዶ/ር ኣለም መብራህቱ ድማ እቲ ዩኒቨርስቲ ኣብ ምርምርን ማሕበረሰብ ኣግልግሎትን ዘለዎ ተሳትፎ ብኸምዚ ዝስዕብ የብራህርሆ “ዩኒቨርስትና ብኹሎም ስራሕቱ ተሓርዩ ካብቶም ሳልሳይ ትውልዲ ዝበሃሉ ቀዳማይ ኮይኑ ዝተሸለመ እዩ። ንተን ካልኣይ ትውልዲ ዝበሃላ እውን ብዝተቐበልናዮ ቁፅሪ ተመሃራይ በሊፅናየን ኢና። ካብተን ቀዳማይ ትውልዲ ዝበሃላ ድማ ንሰለስተ በሊፅና ኣለና። እዙይ ዓብዪ ዓወት እዩ ንዚ ህፃን ዩኒቨርስቲ። እዙይ ኢለ ናብቲ መርምርን ማሕበረሰብ ኣገልግሎትን ዝበልካዮ ክመፅእ ከለኹ፤ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 60 ዝኾኑ ምርምራት ኣካይድና ኢና። ካብቶም ምርምራት ካብቶም ፍሉይ ጠመተ ዝገበርናሎምን ንቕድሚት እውን ብፍሉይ እንሰርሐሉን በለስ ዝምልከት እዩ። በለስ ንዚ ዝኒሀናሉ ማሕበረሰብ ንህዝቢ ዓጋመ ፍሉይ ምትእስሳር ዘለዎ ተኽሊ እዩ። ከም ምግብን ፍልፍል እቶትን ኮይኑ ዘገልግል እዩ። እቲ ናይ ዩኒቨርስትና ኣርማ እውን እንተሪኢኻዮ በለስ እዩ። ስለዚ በለስ ዝምልከት ከም ሓደ ዓብዪ ስርሑ እዩ ዝወስዶ ዩኒቨርስትና። ምስቲ ሐዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕማም በለስ ድማ ናብዚ ከይስፋሕፋሕ ልዕሊ 500 ሽሕ በጂትና ንሰርሕ ኣለና። ካልኦት እውን ኣብ ከም ፅሬት ትምህርቲ፣ መዓር፣ ግብሪ፣ ስነ ምግባር፣ ኣርኪኦለጂ ወዘተ ዝበሉ ብርክት ዝበሉ ምርምራት ኣካይድና ኢና።” ይብል ዶ/ር ኣለም።
ኣብቲ ሳልሳይ ትግባር ሓደ ላዕለዋይ ትካል ትምህርቲ ዝኾነ ማሕበረሰብ ኣገልግሎት እውን ከምዚ ይብል ዶ/ር ኣለም ምክትል ፕረዚደንት ዓዲግራት ዩኒቨርስቲ “ኣብ ማሕበረሰብ ኣገልግሎት ካብ ዝሰራሕናዮም ዕብይ ዕብይ ዝበሉ ንምጥቃስ፤ ኣብ መስቀል በቢዓመቱ እንገብሮ ምድላዋት ኣሎ፣ ንክለብ ኩዕሶ እግሪ ወልዋሎ ብሚልዮናት ዝግመት ንሕግዝ፣ንዓድዋ ሆስፒታልን ዓድግራት ሆስፒታልን እውን ዝገበርናዮ ደገፍ ኣሎ፤ ንዓድግራት ከተማ ናይ መስተ ማይ ሓጊዝና፣ ፀገም ኢኮኖሚ ዘለወን ደቂ ኣነስትዮ ተመሃሮ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ገይርና፣ ፍሉይ ናይ ትምህርቲ ፀብለልታ ንዘለዎም ብገንዘብ ንሽልም፣ ወዘተ ወዘተ”
ናይ ዩኒቨርስቲ ዓድግራት ካሊእ ዓብዪ ህያብ ደረጅኡ ዝሓለወ ዳታ ማእኸል እዩ። እዚ ዳታ ማእኸል ኣብዚ ሃገር ዘለዋ ዩኒቨርስቲታት ዘይወነንኦን ካብ መግስቲ ዓብዪ ናእዳ ዘርከበን ካልኦት እውን ክመሃራሉ ዝተሓረየን ፍርያት አዚ ዩኒቨርስቲ እዩ። እዚ ዳታ ሰንተር ብዋናነት ዝሰርሐ ኣግልግሎት ናይ ኢንተርኔት ርክብን መኽዝን ሓበሬታን ኮይኑ ብተውሳኺ ድማ እዞም ዝስዕቡ ግልጋሎታት/ረብሓታት ኣለውዎ፦
- ናይ ቪድዮ ኮንፈረንስ ኣገልግሎት፤ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወፃእን ምስ ዝርከቡ ተመሰሳሊ ናይ ቪድዮ ኣገልግሎት ዘለዎም ኣካላት ርክብ ንምግባርን መረዳእታ ንምልውዋጥን ዘኽእል እዩ።
- ኣይፒ ቴሌፎን ኣገልግሎት፤
- ናይ VDI ኣገልግሎት፤ ማለት ማሕበረሰብ እቲ ዩኒቨርስቲ ብፍላይ ተመሃሮ ዝተማአኸለ ናይ ኢንተርኔት፣ ዲጂታል ቤተ መፃሕፍቲ፣ ካልኦትን ኣገልግሎት ንክረኽቡ ዝገብር እዩ።
ዓድግራት ዩኒቨርስቲ ኣብ ዕቤት ቋንቋ ትግርኛ ኣዝዩ ዝነኣድ ስራሕ እናሰርሐ እዩ። ኣብ ዙርያ ቋንቋ ዘድህቦ መፅናዕቲታት በቢዓመቱ እንዳሳለጠ ብመልክዕ መፅሓፍ እንዳሓተሞም ይርከብ። ኣብ ታሪኽ ዝገብሮ ዘሎ መርምራትን ስራሕቲ ምዕቃብን እውን ብጣዕሚ ዝነኣድ እዩ። ሓፈሻዊ ምንቅስቓስ እዚ ዩኒቨርስቲ ብኻሊእ ሰፊሕ ዳህሳስ ሒዝናልኩም ክንቀርብ ኢና፤ ሰላም።


c: text/html

text:
“መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ” ሕዱር ውልቃዊ ቅርሕንቲ’ዶ – ስዉር ቅሙጥ ፖሊሲ? ታደሰ ኪዳነ ( በርሚንግሃም) – ቀዳማይ ክፋል
“መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ” ሕዱር ውልቃዊ ቅርሕንቲ’ዶ - ስዉር ቅሙጥ ፖሊሲ? ታደሰ ኪዳነ ( በርሚንግሃም) 03/02/2018 ቀዳማይ ክፋል ነዚ ሓበሬታ’ዚ ናብ ሚድያ ቅድሚ ምዝርግሐይ፡ ምስ ኣዳለውቲ መርበብ ሓበሬታ “መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ” ክራኸብ ፈቲነ ኢየ። ኣብ ገጻት መርበብ ሓበሬታኦም ኣትየ “contact us” ዝብል ረኺበ፡ ዘለኒ ስኽፍታን
“መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ”
ሕዱር ውልቃዊ ቅርሕንቲ’ዶ – ስዉር ቅሙጥ ፖሊሲ?
ታደሰ ኪዳነ ( በርሚንግሃም) 03/02/2018
ቀዳማይ ክፋል
ነዚ ሓበሬታ’ዚ ናብ ሚድያ ቅድሚ ምዝርግሐይ፡ ምስ ኣዳለውቲ መርበብ ሓበሬታ “መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ” ክራኸብ ፈቲነ ኢየ። ኣብ ገጻት መርበብ ሓበሬታኦም ኣትየ “contact us” ዝብል ረኺበ፡ ዘለኒ ስኽፍታን ርእይቶን ጽሒፈ ክሰድድ ተደጋጋሚ ፈቲነ። ፍጹም ኣይከኣልኩን፡ ከሕልፈኒ ኣይከኣለን። ንብዙሓት “ይፈልጡ ኢዮም” ዝበልኩዎም ሰባት ሓቲተ ናይ ዶ/ር ኣሰፋው ተኸስተን ኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወ/ገርግስን ኢመይል ክራኸብ ብዙሕ ጽዒረ።
ድሕሪ’ዚ ኩሉ ጻዕሪ፡ ኣብ ገጻት መርበብ ኢንተርነት ኣትየ፡ ናይ ዝሰርሕሉ ወይ ናታቶም ፕሮፋይል ክገልጹ ክብሉ ዝጸሓፍዎ ሰነዳት ሃሰስ ክብል ጀሚረ። በዚ መንገዲ’ዚ ከኣ ድሕሪ ብዙሕ ጻዕሪ ናይ ክልቲኦም ኢመይል ረኺበ። ከም ላዕለዎት ሓለፍትን መስረትን ‘መድረኽ’ ድማ ናብ ክልቲኦም ብመንገዲ’ቲ ዝረኸብክዎ ኢመይል፡ ስኽፍታይን ዘለንኒ ርእይቶን ጽሒፈ – ምስኦም ተራኺበ ክፈትሖ ፈቲነ ኢየ። ድሕሪኡ’ውን ምስ ዋና ኣካያዲ ስራሕ መድረኽ ሓው ሰመረ ተ ሃብተማርያም ተጸሓሒፍና። ዝረኸብኩዎ መልሲ ግን ካብ “ዕበጦ-ዕበጦ” ዝሓልፍ ኣይኮነን። ብፍላይ፡ ናይ ኢደይ ተለፎን ከይተረፈ ዝሃብኩዎም ገለ ካብኣቶም፡ ነቲ ንዓመት መመላእታ ብጥንቃቐን ብውሕሉል መንገድን ብቐጻሊ ክዝርጋሕ ዝጸንሐ ኣዕናውን ፈላላይን ፈነወታቶም “errors” ኢሎም ከነኣእስዎ ዝፈተኑ ኣለዉ።
ነቲ ምእንቲ ፍትሒ እነካይዶ ቃልሲ ስለዘየርብሕን ክቕጽል ስለ ዘይደለኹዎን ከኣ እነሆ፡ ነቲ ኮነ ኢሎም ኣብ ህዝቢ ምጥርጣርን ምፍልላይን ንምፍጣር ክዝርግሕዎ ዝጸንሑ ዘይቅርዑይን ዘይውዱንን ዜናታቶም፡ ንሰነዳቶም ምርኩስ ገይረ፡ ብጭብጢታት ኣሰንየ፡ ናተይ ርእይቶ ወሲኸ ናብ ሰማዒ አቕርቦ ኣለኹ። ነቲ ስርዓት ኮነ፡ ነቶም ነቲ ስርዓት ዝመርሑ መኮነናት፡ በብውልቅን በብዓዶምን ከፋፊልና’ዶ ንርኣዮም ወይስ ከም ሓደ ፖለቲካዊ ጉጅለ . . . ኣብ ዝብል ካብ ክውንነት ዝረሓቐ ሕቶ ስለ ዘለዓዕል ከኣ ሸለል ኢልካ ምሕላፉ ኣይተራእየንን። ሰናይ ንባብ፡ –
– – – – – – – – – – –
ዜናታት ሬድዮ መድረኽ ዝከተታተል ሰብ ኣይኮንኩን። ስሕት ኢለ ግን ንእግረ መንገደይ ዜናታቶም ሕልፍ-ሕልፍ ይብሎ ኢየ። ሓደ መዓልቲ ግን ንእዝነይ ዝኹርኩሕ ገለ ቃላት ሰሚዐ። ሽዑ ብዙሕ ኣይተገደስሉሉን፡ “ሙላቑ ኢዩ ዝኸውን” ኢለ ከም ዋዛ ሓሊፈዮ።
ንካልኣይ – ሳልሳይ ግዜ ተመሳሳሊ ቃላትን ሓረጋትን ከደጋገም ምስ ሰማዕኩ ግን፡ ብዛዕብኡ ክሓስብን ኣቓልቦ ክገብረሉን ጀሚረ። ብመደብ ብውሕሉል መንገዲ እናተሰኹዐ ሰማዕቲ ንምድንጋር ዝዓለመ ከይከውን ክጠራጠር ጀሚረ። ሽዑ ከኣ ኢየ ንሰነዳት ራድዮ መድረኽን ጽሑፋቶምን ተወኪሰ ከረጋግጽ ዝፈተንኩ። ብሓቂ’ውን ሙላቕ ኣይነበረን።
ኣዳለውቲ መርበብ ሓበረታ መድረኽ፡ እንተላይ ረድዮኦም ኣብ ልዕሊ ገለ ሰባት ፍሉይ ጽልእን ቅርሕንትን ክህልዎም ይኽእል ኢዩ። እዚ ግን ኣብ ሚድያ በዚ ኣቅሪቦሞ ዘለዉ መንገዲ ክገልጽዎ ዘይሕሰብ ኢዩ። ሓለፍትን ኣካየድትን መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ፡ ኣብ ፖለቲካ ዝነጥፉ፡ እኳ’ድኣ ሃገር ንምምራሕ ዝመጣጠሩ ዘለው ስለ ዝኾኑ፡ ደጋጊሞም ዝፍንዎዎ ዜናታት – ፖለቲካዊ ዕላማ ክህልዎ ናይ ግድን ኢዩ። ንፖለቲካዊ ዕላማ ከም ዝሰርሑ’ውን፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ራድዮ መድረኽ ይገልጹ ኢዮም። እቲ ቀጺሉ ዝመጽእ ሕቶ እምበኣር፡ እንታይ ዓይነት ፖለቲካዊ ዕላማ? ዝብል ኢዩ።
ንድሕሪት ምልስ ኢልና፡ ንታሪኽ ውልቀ-መለኽቲ እንተ ተዓዚብና፡ ካብቲ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳሮም ዘሎ ህዝቢ፡ ሓለይቲ ናይ ገለ ወገን ተመሲሎም፡ ንኻልኦት ዝውግንን ዝንጽልን መርዛም ሓሳባት ይዝርግሑ ኢዮም። ገለ ኣብነታት ንምጥቃስ “ጋላና ሽንፍላ ታጥቦ ኣይጠራም” (ጋላን ርስሓት ከስዐን ተሓጺቡ ኣይጸርን ኢዩ) ዝብል ኣንጻር ህዝቢ ኦሮሞ ዘነጻጸረ – ናይ ነገስታት ኣምሓራ ነጻልን ጽልኢ ዘጓሃህር ቃላትን ብሓደ ወገን፡ መርገጺ ሳዳም ሑሴን ኣንጻር ኩርዳውያን ድማ በቲ ሓደ . . ክጥቀስ ይከኣል። እዚ ከኣ ንሓደ ወገን ነጺልካን ኣሰይጢንካን (demonize ገይርካ) ካብቲ ክትንጽሎን ከተርሕቖን ዝደለኻ ወገን ዝመጹ ሰባት ሓደገኛታት ጥራይ ዘይኮኑ፡ ነቲ ካልእ ወገን ኣስጋእቲ ምዃኖም ትገልጽ። ንስኻ ከኣ ሓላውን ተኸላኻልን ናይቲ ‘ናተይ’ ዝበልካዮ ወገን ተመሲልካ፡ ብእኦም ክትሕሎን ክትክበርን ዝግበር ፖለቲካዊ ጸወታ ኢዩ።
መድረኽ’ውን ኣብቲ ብዕለት30/11/2017 “ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ናይ 31 ጥቅምቲ ህዝባዊ ናዕቢ ‘ናይ ጀበርቲ ምንቅስቓስ’ ተባሂሉ ክጉስጎሰሉ መደብ ኣውጺኡ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ብ3 ታሕሳስ’ውን ኣብ ራድዮ ዘንበብዎ ኣርእስቲ – 3ይ ሕጡበ ጽሑፍ፡ ከምዚ ክብሉ ምስክርነቶም ሂቦም ኣለዉ ፡ –
“. . . ከም ዝፍለጥ ኣብ 1973 ዓ.ም ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኣብ ዝተላዕለሉ እዋን፡ ኢሰያስ ኣፎርቂ መጀመርያ ነቶም ሃይማኖት ምስልምና ዝኽተሉ ተጋደልቲ ‘እዚ ምንቅስቓስ ኣንጻር እስልምና ዝቐንዐ ናይ ክርስትያን ምትእኽኻብ ኢዩ’ ኢሉ ድሕሪ ምኽሳቡ፡ ጸኒሑ ነቶም ሃይማኖት ክርስትና ዝኽተሉ ፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ደቂ ሓማሴንን ሰራየን ፈልዩ “እዚ ናይ ኣከለ ጉዛይ ምንቅስቃስ ኢዩ – ርሓቁሉ” ኢሉ ከም ዝገማምዖም፡ መወዳእታ ድማ ነቲ ምንቅስቃስ ብግፍዓዊ መንገዲ ከም ዝፈጸሞ ይዝከር” ክብሉ ጽሒፎም ኣለዉ። ሕጂ’ውን ንሳቶም (መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ) ነዚ ተመክሮ’ዚ ኢዮም ዝደግሙ ዘለዉ። ንምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ጠውቕ 30/11/2017 ራድዮ 03/12/12
እቲ ብኢሰያስ ኣፎርቂ ዝምራሕ ጉጅለ ህግደፍ፡ ከም ፖለቲካዊ ስርዓት መጠን፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ዝዕቆበሉ ስነ-ሓሳብ ኣለዎ። ኣብዚ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ብንጹር ከም ዝረኣናዮ፡ ስነ-ሓሳብ ህግደፍ፡ ኣብ ኣውራጃውን ወገናውን ምፍልላይ ዝዕቆብ፡ ዕድመ ስልጣኑ ካብ ምብትታን ህዝብን፡ ተሓታትነት ዘይብሉ ብርሰት ሃገርን ኢዩ ክደልዮ ጸኒሑ። ብሰንኪ’ዚ ጉዕዙይ ፖለሲ’ዚ ድማ ሎሚ ዘሎ ኤርትራዊ ኣብ ሕድሕዱ ምጥርጣርን ዘይምትእምማንን ስለ ዝኣትዎ፡ ሓቢሩ ጸገሙ ክፈትሕ ኣይከኣለን። ካብ ፍርሕን ምጥርጣርን ሰጊሩ ናቱ ንእሽቶ “ተዕቁበኒ” ዝብላ ጎጆ ክሰርሕ ዝፍትን’ውን ኣሎ። እዚ ድማ ነቲ “ካብ ክፉእ ዝገብሩኻስ፡ ሕማቕ ዘልምዱኻ!!” ዝብል ምስላ ኣቦዋት የዘኻኽረካ።
እቲ ውሑድ ዝቑጽሩ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣጸቢቖም ንዝዓብዩዎን ዝበዝሐ ጸጋታት ዝውንኑን ስርዓታት ስዒሩ፡ ሃገራዊ ክብሩ ከረጋገጽ ዘኽኣሎ – ሓድነቱ ኢዩ። እናተሓጋገዘን እናተደጋገፈን ዝኸይድ ህዝቢ እምበር፡ ብዋጋ ካልኦት ክነብር ዝደሊ ወገን የብልናን። እዚ ዝረአ ዘሎ ምጥርጣራት ንባዕሉ፡ ከምቲ ባዕላቶም መድረኽ’ውን ዝገለጽዎ፡ ኣብ ህዝባዊ ግምባር ዝተኣታተወ፡ ኣብ ዘመነ ህግደፍ ከኣ ናብ ፖሊሲ ዝተቐየረ ፖለቲካ እምበር፡ ኣብ ባህሊ ህዝብና የለን።
ህዝብና ልዕሊ ዝኾነ እዋን ኣብ ዝተበተነሉን ኣብ ዝደኸመሉን እዋን፡ መድረኽ ንሃገራዊ ዘተ፡ ተወለድቲ ገለ ከባቢታት፡ ካብቲ ካልእ ህዝቢ ኤርትራ ብዝተፈልየ፡ ዝያዳ ወገናውያን፡ ዝያዳ ካልኦት ብዓድን ኣውራጃን ዝተኣሳሰሩን ዝሓስቡን፡ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ልዕሊ’ቲ ካልእ ህዝቢ ትሕተ ሃገራውያንን ኣውራጃውያንን ምኳኖም ከእሙኑና፡ ብእኡ ኣቢሎም ከኣ፡ ናብ ስልጣን ገጾም ከይቅልቀሉ እቲ ካልእ ዝብልዎ ወገን ከስተውዕለሎምን ክጥንቀቐሎምን ክምዕድዎ ይረኣዩ ኣለዉ።
ገለ ገርሀኛታትን ደለይቲ ጽቡቕን፡ “ትጋገን ተኽፍኦምን ኣለኻ!” ከም ዝብሉኒ እፈልጥ ኢየ። ፍርዲ ቅድሚ ምሃብኩም፡ ንገለ ካብቲ ባዕሎም ፈጢሮም “ካብ ውሽጢ ኤርትራ ዝረኸብናዮ!” እናበሉ ናብ ሰማዕቶም ዝዝርግሕዎ ዘለዉ ትሕዝቶ፡ ብዕለታት ኣሰንየ ከቅርበሉም ክትዕገሱኒ ግን ጽቡቕ ኢዩ። ዝረኸብኩዎ ጭብጥታት እንተላይ ናይ ገዛእ ርእሰይ ርእይቶ ወሲኸ ከቕርበልኩም ኢየ፡-
ጭብጢ ቁጽሪ 1. መድረኽ ኣብ መርበብ ሓበሬታኦም ብጽሑፍ፡ ብዕለት 09/04/2017ን 26/03/2017ን (ክልተ ግዜ) “ኣብያተ ማእሰርቲ ከም ንግዳዊ ትካላት ሓለፍቲ . . “ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ፡ ነዚ ዝስዕብ ጽሑፍ ኣስፊሮም ኣለዉ፡ –
. . . ኣብ ኤርትራ ክፉእን ካብ ሕጋዊ ኣካይዳ ወጻኢ ብዙሕ እሱር ከም ዝሳቐ፡ መራሕቲ ሃገራዊ ድሕነት ከኣ ንሃብታማትን ሰብ ንብረትን ኣጽኒዖም ከም ዝኣስሩ፡ በባትር ቀጥቂጦም ድሕሪ ምስቓይ ከኣ “ከምዝን ከምዝን ንብረት ኣለካ፡ ንዕኡ ሸጥካ ክንድዚ እንተ ከፊልካ ክትወጽእ ኢኻ!” ከም ዝብልዎም፡ ተጠውዮም ነቲ ንብረት ዝገዝኡ ድማ ንሶም እቶም ሓለፍቲ ሃገራዊ ድሕነት ምዃኖም ይገልጹ። መድረኽ ቀጺሎም ኣብቲ 8ይ. 9ይን 10ይን ሕጡበ-ጽሑፍ ድማ ነዚ ዝስዕብ ኣስፊሮም ኣለዉ
“. . . ከምቲ ዝተገለጸ ጀነራል ፍሊጶስ ዝመራሒኦም ብዙሓት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብዚ ተግባራት ዝሳተፉ ዘለዉ ኢዮም። ካብ ኣካላት መንግስትን ግንባርን ኣብዚ ሰባት ኣእሲርካ ዝግበር ዘሎ ንግዲ ዝስርዑ ኮለነል ተስፋልደት ካብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት፤ ብሪጋደር ጀነራል ኣብረሃ ካሳን ስምኦን ገብረድንግልን ካብ ሃገራዊ ድሕነት፡ ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ካብ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍን ኢዮም። ብመሰረት ሓበሬታ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱ ኣብዚ እዋን እዚ ካብ ንግዲ ማእሰርቲ፤ ከነፍተሓልካ ንብረትካ ሽጥ – ኣዚዩ ብዙሕ ኣታዊታት ጌሮም ዝሃብተሙ ሰባት ኮይኖም ምህላዎም ይግለጽ።
“ብዘይካ እዚ እቶም ሃብታማት ኣብ ቤትማእሰርቲ ኣብ ዘለዉሉ እዋን እዞም ሓለፍቲ ናብ ስድራቤት እሱራት ሰባት እንዳለኣኹ ኣቦኹም ዓይኑ ክዓውር ደሊዩ 200 ሽሕ ኣምጽኡ ሓቢእና ከነሐክሞ፥ ጓልኩም ሕማም ጌራ ኣላ ጽባሕ ሞይታ ኢልኩም ከይትጠዓሱ ሕጂ 100 ሽሕ ኣምጽኡ ዝገበርና ጌርና ከነሐክማ እንዳበሉ ብዙሕ ገንዘብ ካብ ዝጨነቖ ሰብ ይወስዱ ምህላዎም ተገሊጹ።
“ብፍላይ ኮለነል ተስፋልደትን ብሪጋደር ጀነራል ስምኦንን ብትሕተ ሃገራዊ መስመር ንዝቐርብዎም ሰባት ካብ ኩሉ መሰናኽላት ሓራ እንዳገበሩ ብዘይ ዝኾነ ክፍሊት ካብ ማእሰርቲ ምውጻእን ናብ ወጻኢ ምስዳድን ብብዝሒ የዘውትሩ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ገሊጾም።” (ሕብሪ ናተይ)
ብፍሉይ እዞም ክልተ መኮነናት እዚኣቶም “ትሕተ ሃገራውያን ኢዮም” ኢዮም ዝብሉና ዘለዉ። እታ “ብፍላይ” ትብል ሓረግ ከኣ “ትሕቲ ሃገራዊ መስመር” ንክልቲኦም እምበር፡ ንካልኦት መኮነናት ከም ዘይትምልከት ንምግላጽ ኢዮም ተጠቒሞሙላ። እቲ ምንጭታ” ዝብልዎ ዘልዉ’ውን፡ ባዕሎም ዝሰንዕዎ እምበር፡ ሎሚ ኤርትራ ‘ከምዚ ዝብለ ዜና ዝሰድድ ሰብ ኣሎ’ ዝብል እምነት የብለይን።
ነዚ ክብ ኢሉ ዘሎ ትሕዝቶ፡ ብውሑዱ ኣርባዕተ (4) ግዜ ማለት ብ02/04/2017፡ 28/03/2017 ከምኡ’ውን ብ30/03/2017 03/12/2017 ኣብ ረድዮ መድረኽ ከም ዝንበብ ብምግባር ናብ ሰማዕቶም ከም ዝበጽሕ ገይሮም። ቀጺሎም ኣብ 27ን ሓምለን 30 ሓምለን፡ ገለ ጸጋጊኖም ኣብ ሬድዮ ብንባብ ደጊሞሞ።
ንምሉእ ትሕዝቶ፡ 09/04/2017፡ 26/03/2017 ብራድዮ 30/03/2017፡ 28/03/2017፡ 02/04/2017 03/12/17 ጠውቕ
ጭብጢ ቁጽሪ 2. ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ኣብ ዕለት 28 መስከረም 2017 ዓ.ም ብጽሑፍ፡ ድሕሪኡ’ውን ኣብ ራድዮታቶም ዘንበብዎ “. . . ኣብዚ እዋን እዚ መስርሕ ምእሳርን ምልቃቕን፡ ከምኡ እውን ኣብያተ ማእሰርቲ ኤርትራ ናብ ንግዳዊ ትካላት ተቐይረን ምህላወን ተሓቢሩ።” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ፡
. . . ኣብ ኤርትራ ዘሎ ዓመጽ፡ ሌላን ጉሌላን፡ ዓሌትን ሃይማኖትን ከም ዝሕወሶ፡ ዋላ እቲ ምእሳርን ምልቃቕን ኣሱራት’ውን ብእትፈልጦም ስበስልጣን ከም ዝውሰን (ከከም ስብካ ምዃኑ) ይሕብር። ቀጺሉ ምስ ጀነራል ፊሊጶስ ቅርበት ዘለዎም ሰባት ኣዝማዶም ካብ ማእሰርቲ ከም ዘውጽኡ’ውን ጽሑፎም ይገልጽ። ኣስዕቡ
“. . . ምስ ብሪጋደር ጀነራል ስምኦን፡ ኮለነል ተስፋልደት፡ ጀነራል ፍሊጶስ፡ ኣቶ የማነ ገብረኣብ ፡ብሪጋደር ጀነራል ጋይም ወዘተ ቅርሕንቲ ንዘለዎም ሰባት ኣብ ማእሰርቲ ከምዝበልዮ ብኣንጻሩ ቅርበት ዘለዎም ሰባት እንተኾይኖም ካብ ማእሰርቲ ነጻ ከምዝበሃሉ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ሓቢሮም።
እቲ በዞም ሰበስልጣን ‘ፍታሕ ግበረሉ’ እንዳተባህለ ዝፍጸም ሕድገታት ካብ ማእሰርቲ ነጻ ምልቃቕ፡ስግረዶብ ተረኺቦም ከለዉ ነጻ ምስዳድ፡ ቪዛ ምሃብ ወዘተ ዘጠቓልል ኮይኑ ምስ ክፍሊት ገንዘብ ዝተኣሳሰር ኢዩ ዝበሉ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ፡ እቲ ብብሪጋደር ጀነራል ስምኦንን፡ ኮለነል ተስፋልደትን፡ ወይዘሮ ሳባ ሃይሉን ዝግበር ፍታሓት ብዝያዳ ምስ ዓዳዊ ኣውራጃዊን ምትእስሳር ዝተተሓሕዘ ኢዩ ክብሉ ገሊጾም።” ይብል መግለጺ መድረኽ (ሕብሪ ናተይ)
ነዚ ጽሑፍ’ዚ እውን ብዕለት 26 መስከረም 2017ን፡ ሰንበት ዕለት ሓደ (1) ጥቅምት2017ን፡ ክልተ (2) ግዜ ኣብ ራድዮ መድረኽ ከም ዝንበብ ገይሮም። ንምሉእ ትሕዝቶ፡ ኣብዚ 28/09/2017 ጠውቕ
ሕጂ’ውን ኣስማት ናይ ብርጋደር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል፡ ኮሎኔል ተስፋልደትን ወ/ሮ ሳባ ሃይሉን ጠቒሶም ንደቂ ዓዶምን ደቂ ኣውራጅኦምን ጥራይ ፍታሕ ዝገብሩ፡ ነቲ ናቶም ወገን ፈልዮም ካብ ማእስርቲ ነጻ ዘውጽኡ – ሓደገኛታትን ፈላለይትን ምዃኖም ከእምኑና ይፍትኑ ኣለዉ። ጀነራል ፊሊጶስን መሰልቱን ግን ንኣዝማዶም ጥራይ እምበር ምስ ዓድን ኣውራጃን ምትእስሳር ዘለዎ ጸይቂ ስለ ዘይገብሩ፡ ወገናውያንን ኣውራጃውያንን ከም ዘይኮኑ ንሰማዕቶም ይነግሩ ኣለዉ። “ኣዴኺ’ዶ ሓትነኺ ይሕሻ፡ ሓደ ኢየን ኩለን ይለሓሳ” ድያ ዝበለት ዓባየይ ግምጃ!!! በወገነይ ኣብ ኩሎም መኮነናት ህግደፍ ፍልልይ ኣሎ ዝብል እምነት የብለይን።
ጭብጢ ቁጽሪ 3፡ “. . . ኤርትራ፡ ብሰንኪ ዘይንቡር ስርዓት፡ ንቡር ህይወት ዘይብሎም ዜጋታት ‘ዝነብሩላ’ ሃገር. . . “ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእሰቲ፡ ብ 11 ሚያዝያ ዝተጻሕፈ፡ ድሕሪኡ ኣብ ራድዮኦም ዝተነበ ትሕዝቶ’ውን፡ –
ኤርትራ ብሰንኪ ዘይንቡር ስርዓት፡ ዜጋታታ ንቡር ህይወት ዘይነብሩላ ሃገር ምዃና፡ ህግደፍ ብምርጫ ዘይኮነስ ብጠመንጃን ብጉራደን ዝመጸ ስርዓት ምኳኑ፡ ኮታ ዳርጋ ኩሉ’ቲ ሰብ ዝደጋግሞ ሓጥያት ህግደፍ ድሕሪ ምዝርዛር፡ ኣብ 8ይ ሕጡበ ጽሑፍ እዚ ዝስዕብ ትሕዝቶ ሰፊሩ ኣሎ። ንምሉእ ንባብ ኣብዚ ጠውቕ 11/04/2017
“. . . ንቡር ነጋዳይ ሰሪሑ መኽሰቡ ይእክብ፤ ንመንግስቲ ቀረጹ እንዳኸፈለ ድማ ኣብ ሃገራዊ ቁጠባ ኣበርክቶኡ ይገብር። ኣብ ኤርትራ ዘሎ ነጋዳይ፤ ንግዱ ግርም እንተኸይዱ ኣብ ዓይኒ ጀነራል ፍሊጶስ፥ ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል፤ ወይ ውን ጀነራል ኣብረሃ ካሳ ስለዝኣቱ፤ ዕድል ገይሩ ብትሕተ ሃገራዊ ምትእስሳር ተዘይተማሒሩ፤ ዝኾነ መመሳመሲ ተፈጢሩ ናብ ቤትማእሰርቲ ከምዝዳጎን ይግበር። ተቐጥቂጡ ንብረቱ ሸይጡ ብዋሕስ ክወጽእ ምስተነገረ ድማ ገንዘቡን ንብረቱን ነቶም ጀነራላት ኣረኪቡ ጥራይ ከምዝወጽእ ይንገሮ። ስለዚ ኢዩ ድማ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ነጋዳይ ንቡር ህይወት ዘይብሉ ዜጋ ዝቑጸር።” (ሕብሪ ናተይ)
ኣብዚ’ውን ንጀነራል ፊሊጶስ ወሲኽካ – ብሰንኪ’ዞም ትሕቲ ሃገራውያን፡ ኣብ ኤርትራ ዘለዉ ነጋዶ፡ ንቡር ህይወት ስኢኖም ኣለዉ . . . ተማሒሩ ንግዱ ከካይድ ዝኽእል ከኣ ወገን ናይቶም ትሕተ-ሃገራውያን ጥራይ ኢዩ. . ይብሉና ኣለዉ መድረኽ።
ኣማውታ ናይቲ ብስሚ ዝተቐትለ ሃብታም ነጋዳይ ነብሲ-ሀር ፍቕረ ዕንድማርያምን፡ ብተመልከተለይ – ብጥይት ዝተቐትለ ነብሲ-ሀር ሳምሶም ገረዝግሀርን (ወዲ ቀሺ) ግን ኣብ መንጎ’ዞም ብትሕተ ሃገራውነትን ኣውራጃነትን ሃብቲሞም ዝብልዎም ዘለዉ መኮነናትን ዝነበረ ናይ “መን ዝይዳ ሃብቲ ወነነ” ውድድር ከም ዘይክነ፡ መድረኽ ኣጸቢቖም ይፈልጡዎ ኢዮም።
ኣብዚ ክብ ኢሉ፡ ብቐጥታ ካብ ጽሑፋቶም ዝወሰድኩዎ ሕጡበ ጽሑፋት፡ መድረኽ ደጋጊሞም “ብትሕቲ ሃገራዊ መስመር፡ ትሕቲ ሃገራዊ ምትእስሳር፡ ዓዳዊ፡ ኣውራጃዊ ምትእስሳር” ዝኸስዎም ዘለዉ፡ ብርጋደር ጀነራል ኣብራሃ ካሳ፡ ብርጋደር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል፡ ኮሎኔል ተስፋልደትን ወ/ሮ ሳባ ሃይሉን ኢዮም። ወ/ሮ ሳባ ሃይሉ – በዓልቲ ቤቱ ንጸይቀ ዕሉል ኢሰያስ ኣፎርቂ ኢያ። ኣርባዕቲኦም ድማ ተወለድቲ ሓደ ኣውራጃ ኮይኖም፡ ባዕሉ ኢሰያስ ኣፎርቂ መሪጹ ኮፍ ዘበሎም ኢዮም። ንሳቶም ግን መሳርሒ ናይዚ ዘሎ ኣዕናዊ ስርዓት እምበር፡ መግለጺ ጠባያትን ባህርያትን ናይ ኣብ ሓደ ከባብን ኣወራጃን ዝነብር ህዝቢ ከም ዘይኮኑ ሓለፍቲ መድረኽ’ውን ኣጸቢቖም ዝፈልጥዎ ኢዩ።
መድረኽ ኣብ ኩሉ ጽሑፋቶምን ናይ ራድዮ ዜናታቶምን፡ ካብ ካልእ ከባቢታትን ኣውራጃታትን ንዝመጹ መኮነናት ህግደፍ፡ “ንሰበይቱ፡ ንዘመዱ፡ ንዞሙኡ ወዘተ” ዝብል እምበር፡ ንዋላ ሓደ -ነዚ ክብ ኢሉ ዝተገልጸ ሓጥያት ዘሰከምዎ ሓላፊ የለን። ኣብ ክሉ’ዚ ክብ ኢለ ዘቕረብኩዎ ሰለስተ ኣብነታት ኮነ፡ ኣብቲ ቀጺለ ዘቕርቦ ካልእ ብዙሕ ጭብጥታት፡ መድረኽ – ብመንገዲ’ዞም ክብ ኢሎም ዝተጠቕሱ መኮነናት፡ ንህዝቢ’ቲ ንሶም ዝመጽሉ ከባብን ኣውራጃን፡ ካብቲ ካልእ ከባቢታን ኣውራጃታትን ብዝተፈልየ መንገዲ ወገናውያንን ትሕተ- ሃገራውያንን ምዃኖም፡ ንሰማዕቶም የጠንቅቑ ኣለዉ። ነየናይ ዕላማ?
. . . . . . ይ ቕ ጽ ል . . . . . .
ታደሰ ኪዳነ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 106 guests and no members online
- Details
- Written by ብኒያት ተወልደ
- Published: 11 May 2018
ካብ ሃብቲ ሎሚ ድኽነት ትማሊ፡-
ሃብትን ድኽነትን ተጻረርቲ’ዮም። ከም ጸላምን ቀትርን፣ሓጋይን ክረምትን፣ ሕቖን ከብድን፣ ጓልን ወድን፣ ሰማይን መሬትን፣ ሓጺርን ነዊሕን፣ ቀይሕን ጸሊምን፣ …ወዘተ ፈጺሞም ዘይራኸቡ ተጻረርቲ’ዮም። ሃብትን ድኽነትን ተጻረርቲ ይኹን ‘ምበር ስራሓት ተፈጥሮ ግን ኣይኮኑን። ውጽኢት ስራሓት ሰብን ዘይቅኑዕ ስሱዕ በይናዊ ተጠቃምነትን ’ዮም። ተፈጥሮ ለጋስ’ዩ። ንኣብነት መሬትና መሬት ኤርትራ ንኹሎም ዓይነት ህይወታውያን፣ ሰባት፡ ኣዝርእትን እንስሳታትን ዝሰማማዕ’ዩ። ህዝብና ኸኣ ጻዕራም’ዩ። ብረሃጽካ ምንባር ደኣምበር ተጸባይነት ባህሉ ኣይኮነን። ሚዛኑ ዘይሓለወ ናይ ወሃብን ተቐባልን ባህሊ ዝውቱር ኣይጸንሐን። ከም’ዚ ክብል እንከለኹ ከም’ቲ ካብ ብሱል ጥረ ወይ ካብ ስርናይ ክርዳድ ዘይጠፍእ ኣብ ውሽጢ’ቲ ክቡርን ኩሩዕን ህዝቢ ውጉዝ ተግባራት ዝፍጽሙ ውልቀ ሰባት ኣይረኣዩን ማለት ኣይኮነን። የጋጥሙ’ዮም።
ድኽነት ብመሰረቱ መግለጺ ድሑር ኣተሓሳስባ’ዩ። ይኹን ግን ኣብ ሕብረተ-ሰብና ድኽነት ክበሃል እንከሎ ገንዘባዊ ወይ ነገራዊ ትሕዝቶ ምስ ምውናን ዘይምውናን ዝተኣሳሰረ ደኣ ምበር፡ ነቲ መህረሚ ድኽነት ዝኾነ ናይ ቅኑዕ ኣተሓሳስባ ሃብቲ ማለት ከም ትምህርቲ፡ ዕድመ፣ ናይ ተግባር ተመክሮ ብዙሕ ግምት ዝወሃቦ ኣይኮነን። ኣተሓሳስባን ድሌትን ሕብረተ-ሰብ ብክውንነት ይግዛእ’ዩ። ንኣብነት ናይ ትማሊ ድሌት ምስ ናይ ሎሚ ድሌት ክነጻጸር እንከሎ መሰረታዊ ፍልልይ ኣለዎ። ትማሊ ማለት ኣርሒቕና ድሕሪት ከይተመለስና ቅድሚ 40-50 ዓመታት ዝነበረ ድሌት ደቂ ሰባት፡ ብዓብላሊ ንጭቡጥ ዓቕሚ ምንጪ ቁጠባ ኣብ ግምት ዘእተወ ‘ዩ ነይሩ ዝብል ገማግም ኣለኒ። ምኽንያቱ፡ ትማሊ ከብዲ እንተጠመየ፣ ዝባን እንተዓረቐ፣ ዘመናዊ ሕክምና እንተረሓቐ፣ መጽለሊ ማለት ገዛ እንተተሳእነ፡ ጠፋእና ዝብል ጭንቀት ዘይኮነ፡ ክስገር’ዩ ክሓልፍዩ ብዝብል ትዕግስቲ ኒሕን ሓቦን ይሕንገር ነይሩ። ብፍቓድ እግዝኣብሄር መጺኡ፡ ብፍቓድ እግዝኣብሄር ድማ ናብ ራሕሲ፣ ጠልን ጽጋብን ከም ዝቕየር ዝዓገበ ሕልና ዝነበረሉ’ዩ።
ሎሚ ግን ብኣንጻሩ ንሰብ ዝፈጠረ ሰብ ክሳብ ዝመስል ሃረምረም በዚሑ። ሃብቲ ሃገር ኣብ ኢድ ውሑዳት ወዲቑ። ደረት ድሌት ኣበይ ምዃኑ ዘይትፈልጠሉ ኮይኑ። ኩሉ ህይወታዊ ምንቅስቓስና ዝቆጻጸር ዝእዝዝ ሓንጎና ምዃኑ ተመራመርቲ ስነ-ህይወት ይምህሩ። ሓንጎል ወዲ-ሰብ ድማ ዝሃብካዮ ዝቕበል ደኣምበር ባዕሉ ናብ ድሌቱ ዝዝውረካ ከም ዘይኮነ’ውን የረድኡ። ትማሊ ማለት ቅድሚ 40 ወይ 50 ዓመታት ተዛማዲ ናይ እኽሊ፡ ክዳን፡ ሕክምና፡ ትምህርቲ፡ መንበሪ ኣበይቲ ..ወዘተ ሽግር የጋጥም ነይሩ’ዩ። ግን ከም’ዚ ሎሚ ንርእዮ ንሰምዖን ንነብረሉ ዘለናን ኩነታት ኣእምሮ ዘናውጽ ኣይነበረን። ሕቶ መግቢ ኮነ ካልእ ነገራዊ ሃብቲ ብዙሕ ክብደት ዘይወሃቦ ድሌት ብዓቕሚ ተገዚኡ ዝኸደሉ ዝነበረ ግዜ’ዩ ነይሩ። ንኣብነት መግቢ ንስኻን ዝዕድልካን ምስ ባህሪያዊ ልግሲ ዝተኣሳሰር ደኣምበር፡ ምህርቲ እኽሊ መታን ክበዝሕልካ፡ ብዕራይ መታን ክሰብሐልካ፣ ላም መታን ብዙሕ ጸባ ክትሕለበልካ ጠንቂ ጥዕና ዝኾኑ ዝተቓመሙ ነገራት ኣብ ድኹዒ ወይ መግቢ እንስሳ ምሕዋስ ዝውቱር ኣይነበረን። ብሓጺሩ ኣነ ናይ ሎምን ትማልን ከወዳድር እንከለኹ፡ ትማሊ ዓቕሚ ኣብ ጸብጻብ ዘኣተወ ፈሪሓ እግዝኣብሄር፡ ተመስገን ዝገዝኦ ድሌት ነይሩ። ሎሚ ግን ዋላ’ኳ ብስነ-ፍልጠት ቅቡል ኣይኹን ሰብ ብሓንጎሉ ዘይኮነ ብኸብዱ ዝሓስብ ዘሎ ኮይኑ ይስመዓኒ። ናይ ሎሚ ኣተሓሳስባ ግን ንሰብኣውነት ዝቐተለ ምሕረት የውርደልካ ዘድልዮ ብሕሉፍ ስሰዐ ዝምራሕ ነገራዊ ምዕባለ’ዩ።
ጭቡጥ ዓቕሚ ኣብ ግምት ዘየእቱ ብድሌት ዝምራሕ ካልእ ባዕሉ ይፈልጥ ንዓይ ይጥዓመኒ ብዝብል ቅሉዕ ፖሊሲ ዝምራሕ በላዒ ሰብ ዝኾነ ዘመን ኢና ንርከብ ዘለና። ሎሚ ክብሪ ንእግዝኣብሄር የለን። ክብሪ ንወላዲ የለን። ክብሪ ንወዲ-ሰብ የለን። ሓቢርካን ተኻፊልካን ምብላዕ የለን። ሰላም የለን። ሕድኣት የለን። ልዕልና ግዝኣተ ሕጊ የለን። ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ፖለቲካዊ ምሕደራ የለን። ሎሚ ኣብ ባይታ ዝሰርሕ ዘሎ ኣንጻር ናይ’ቲ ዓለም ማዕቢላ ናብ ደረጃ ቁሸት ተቐራሪባ ጸቢባ ተባሂሉ ብመራኸቢታት ዝጉስጎሰሉ’ዩ።
ኣብ ተግባር መጺእካ፡ እቲ ድሌት ብክውንነት ዝግዛእ ዘይኮነስ፡ ጭቡጥ ዓቕሚ ዘየለ ክንሱ ብድሌት ዝምራሕ ኣተሓሳስባ’ዩ ልዕልና ሒዙ ዘሎ። ልዕሊ ዓቕሚ ዝምጠጥ ድሌት ነጊሱ ስለ ዘሎ ድማ ኣእምሮ ይጭነቕ ይበላሾ ኣሎ። ስርዓተ ሃይማኖትን ሕጊ እግዝኣብሄርን ተረሲዑ ብዝላ ሃብቲ ምጥራይ፡ ሚሊዮናት ጸሞም እናሓደሩ ኣብ ርእሲ ሃብቲ ሃብቲ ንምግባት፡ ምውድዳር ብሰፊሑ ይረኣ ኣሎ። ካብ’ዚ ቅጥዒ ዘይብሉ ውድድር ዝነቐለ ድማ እታ እግዝኣብሄር ዝፈጠራ ነብሲ፡ ልክዕ ከም ናይ ሸቐጥ ኣቕሓ ኣብ ዕዳጋ ወሪዳ ትሽየጥ ኣላ። ቀይሕ ሕብሪ ቆርበት ዘለዎ ኣብ ልዕሊ ጸሊም ቆርበት ይምካሕ። ነዊሕ ቁመት ዘለዎ ኣብ ልዕሊ ሓጺር ዝቑመቱ ይምካሕ። ቀጢን ተኸለ ሰብነት ዘለዎ ኣብ ልዕሊ ረጒድ ሰብ ይወራዘ። ድልዱል ኣካላት ዘለዎ ኣብ ልዕሊ ድኽም ዝበለ የጓጥት። መግለጺ ምዕባለን መሰልን ተባሂሉ ወዲ ምስ ወዲ፡ ጓል ምስ ጓል ዝዋሰብሉ፡ ነዚ ከኣ መንግስታዊ ኣፍልጦ ዝረኸበሉ መጻኢና ናበይ ዘብል ፍጹም ስጊንጢር ዝኾነ ኩነታት ዝነገሰሉ ሃዋህው ኢና ንነብር ዘለና።
እቲ ቀደም ቀደም ወዲ-ሰብ ኣብ ነዋታዊ ንግዲ’ዩ ዝነጥፍ ነይሩ። ሎሚ ግን ወዲ ሰብ ንገዛእ ርእሱ ልክዕ ከም ሽጉርቲ ኮሚደረ፡፡ እንስሳ፡ ኣብ ዕዳጋ ወሪዱ ብገንዘብ ዝሽመት ኮይኑ ኣሎ፡፡ እቲ ሓደ ምስ ሓንቲ፡ ወይ ሓንቲ ምስ ሓደ ብኽብሪ ብመዓርግ ብቃል ኪዳን ዝርከብ ዝነበረ ጾታዊ ርክብ፡ ከም ተራ ሸቐጥ፡ መርከቢ ገንዘብ ኮይኑ ኣሎ። ካብኡ ሓሊፉ ኮላሊት፣ ጸላም ከብዲ፣ ብሌን ዓይኒ፣ ማሕጸን፣ ካልኦት ክፍሊ ኣካላትን ብክኢላታት ተመዝሒቖም ኣብ ዕደጋ ዝወረድሉ፡ ድኻታትን ንነብሶም ክከላኸሉ ዘይኽእሉን ሰባት፡ ናውቲ ውሽጣዊ ኣካላቶም ተመጢሎም ብኡ ንብኡ ህይወቶም ዝስእንሉ፡ ሃብታም ከኣ ብገንዘብ ብዝሸመትዎ ኣካላት ወዲ-ሰብ ዝተወሰ ናይ ሞት ዕድመ ዘናውሕሉ፡ ጨካናት ሰባት ኩለንተናዊ ልዕልነቶም ዘረጋገጽሉ ውድዕነት ኢና ንነብር ዘለና። ስለዚ ካብ’ዚ ህውታትያ ዝኾነ ሃብትን ምዕባለን ናይ ሎሚ፡ ናይ ትማሊ ፈሪሓ እግዝኣብሄር ዝነበሮ ተመስገን ዝመለለይኡ ኣተሓሳስባ ይምረጽ። ሎሚ ኩሉ ነገር ብውሑዳት ዝተዓብለሉ ኣንፈት ናይ’ቲ ምዕባለ ተባሂሉ ከበሮ ዝድሰቐሉ፡ ንብላዕ ንብላዕ ደኣምበር ንሕባር ንተሓጋገዝ ዘይበሃለሉ ኩነታት’ዩ ነጊሱ ዘሎ። እዚ ማለት ከኣ ካብ ሃብቲ ናይ ሎሚ ድኽነት ናይ ትማሊ ትምነየሉ ዘፍርሕ ኩነታት ምህላው ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ምስክር’ዩ። ካብ’ዚ ንምድሓን እምበኣር ካልእ ኩሉ ተሪፉ ሰብ፡ ሰብ ምዃኑ ብግቡእ እንተዝግንዘብ ዝብል ለበዋይ ከመሓላልፍ ይደሊ።
ብኒያት ተወልደ
ብሓልዮት ድሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 09-05-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ኣብ ሐልዋን ዝተባህለ ከባቢ ካይሮ ኣብ ዝርከብ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ሎሚ ዓርቢ ብዝተኸፍተ ቶኽሲ ብውሑዱ 10 ሰባት ተቐቲሎም።
እዚ መጥቃዕቲ ብክልተ ዕጡቓት ዝተፈጸመ ክኸውን እንከሎ፤ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ማር ሚና ካይሮ ንበዓል ልደት ንምጽንባል ኣብ ትቀራረበሉ ዘላ ግዜ ዘጋጠመ ድማ'ዩ።
ፖሊስ ካይሮ ነቲ መጥቃዕቲ ኣመልኪቶም ኣብ ዝ ሃብዎ ሓበሬታ፤ዝለዓለ ሓደጋ ናይ ምውራድ ተኽእሎ ዝነበሮ ሳልሳይ ዕጡቕ ምንባሩን ይኹንምበር እቲ ዕጡቕ ናብቲ ቤተ ክርስትያን ክኣቱ ኣብ ዝፈተነሉ ብኣባላት ፖሊስ ከምዝፈሸለ ገሊጾም።እቲ ሳልሳይ ዕጡቕ ኣብ ውሽጢቲ ቤተ ክርስትያን ነብሰ ቕትለታዊ መጥቃዕቲ ከፈጽሞ ዘኽእል ኣብ ኣካላቱ ተፈንጃሪ ኣጻዊዱ ምንባሩ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
ኣብ ሞንጎ ፖሊስ ካይሮን እቶም ክልተ ዕጡቓትን ኣብ ዝተኻየደ ናይ ቶኽሲ ምልውዋጥ፡ ሓደ ካብ ዕጡቓት ብኡ ንብኡ ክቕተል እንከሎ: እቲ ካልኣይ ዕጡቕ ድማ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ክኣቱ ከምዝኸኣለ ድማ ተፈሊጡ።
ኣፈኛ ሚኒስትሪ ጥዕና ግብጺ ካልድ መጋህድ ድሕሪቲ መጥቃዕቲ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ነቲ ዝተቐትለ ዕጡቕ ወሲኽካ ብሓፈሻ ሰባት ከምዝተቐትሉ ኣረጋጊጹ።
ካልኦት ድማ ኣብ በበይኑ ኣብያተ ሕክምና ተወሲዶም ሕክምናዊ ረድኤት ይግበረሎም ከምዘሎ ኣረዲኡ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ምጽዋት፦
ምጽዋት፡ ናይ ግእዝ ቃል ኾይኑ ሕያብ ለውሃት ልግስና ማለት እዩ፡ ምጽዋት መግለጺ ምሕረት እዩ። (ፍት. ነገ. ኣንቀጽ 16 ቁ125)
ምጽዋት ባሕርየ እግዚአብሔር እዩ።
ምጽዋት ርኅራኄን ለውሓትን ካብ ኣምላኽ ዝተወሃበና ጸጋ እዩ። ንሰብ ድማ ብዝኸኣሎ መጠን ንፈጣሪኡ ክመስል ይገብሮ። እግዚአብሔር ኣምላኽ ንዝህቦ ህያብ መልሲ ከይደለየ ከይለመንዎ ንፍጥረታ ዘድልዮም ነገራት ኵሉ ፈሊጡ ይህብ። ርህራሄ ናይ ፍጽምና ናይ ፍቕሪ መግለጺ እዩ። “ከምቲ ሰማያዊ ኣቦኹም ብምሕረት ፍጹም ዝኾነ፡ ባእድ ዘመድ ከይበልኩም ንዅሉ ብምፍቓር ፍጹማን ኩኑ” (ትርጓሜ ማቴ. 5፡48) “እቲ ኻባኻ ዝተቐበልናዮ ኸኣ ኢና ዝሃብናካ” (1ይ ዜና. 29፡14)
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዝጠመዩ ንዝጸምኡ ንዝዓረቁ ይሓዝነሎምን ንይርሕርሓሎም ነበረ። ነቶም ንትምህርቱ ንተኣምራቱ ክርእዩ ዝስእብዎ ዝነበሩ፡ “ዝበልዕዎ ድማ የብሎምን እሞ የደንግጹኒ ኣለዉ ስለዚ ኣብ መንገዲ ከይሰንፉ ጾሞም ከፋንዎም ኣይደልን” ብምባል ነቲ ዝነበረ ሒደት ባሪኹ ኣበርኺቱ መገቦም ብለውኃቱ’ውን ኣጽገቦም። (ማቴ. 15፡32) ድኻታት ኣብ ምድሪ ክሳዕ ዘለዉ ምጽዋት ዘይተርፍ ግቡእ ምዃኑ ንከረድእ ድማ “ድኻታትሲ ዅሉ ጊዜ ምሳኻትኩም ኣለዉ” ብምባል ተዛሪቡ እዩ። (ማቴ. 26፡11)
ምጽዋት ንኣምላኽ ዝወሃብ ልቃሕ እዩ። “ጥሪትኩም ሸጥኩም ምጽዋት ሃቡ። ሠራቒ ኣብ ዘይረኽቦ ነቐዝ ኣብ ዘየበላሽዎ። ዘይበሊ ማኅፉዳን ዘይጐድል ሃብትን ኣብ ሰማይ ዕቘሩ።” (ሉቃ. 12፡33) “እቲ ንድኻ ዚህብ ንእግዚአብሔር የለቅሖ፡ እግዚአብሔር ከኣ ኪፈድዮ እዩ።” (ምሳ. 19፡17)
ምጽዋት ብንብረታዊ ነገራት ዝውሰን ኣይኮነን።
ምጽዋት ዝብሃል ቃል ክዝረብ ከሎ ኣብ ሕሊና ዝቕረጽ ዝረአ ናይ ገንዘብ ናይ መግቢ ወይ’ውን ናይ ንብረት ህያብ እዩ ፡ ይኹን እምበር ምጽዋት ብገንዘባዊ ዓይነት ጥራይ ዝተወሰነ ኣይኮነ። ምጽዋት ካብ ዘለኻ ነገር ንዘይብሉ ምርዳእ ክሳዕ ዝኾነ ዝቑጸርን ዝስፈርን ጥራይ ኣይኾነን። ንድኹምን ብጕልበት ንዘይተመሃሩ ብፍልጠትኻ፡ ምዕዶ ንዝደሊ ብምዕዳ ነዚ ዝመሰለ ኵሉ ዓይነት ምርዳእ’ውን ምጽዋት እዩ። ሓዋርያ ጴጥሮስን ዮሓንስን ነቲ ኣብ ኣፍ ደገ ቤት መቕደስ ዝልምን ዝነበረ ሰብኣይ ቅዱስ ጴጥሮስ “ወርቅን ብሩርን የብለይን እቲ ዘሎኒ ግና እህበካ ኣሎኹ ብስም ኢየሱስ ክርስቶስ ናዝራዊ ተንሥእ እሞ ኺድ” ብምባል ምሕረት መጽወተሉ። (ሓዋ. 3፡2-10)
ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ “መሓርቲ ምሕረት ክረኽቡ እዮም እሞ ብፁዓን እዮም።” (ማቴ. 5፡7) ዝተባህለ ኣንቀጽ ዘመሓላልፎ ሰፊሕ ትምህርቲ ኣሎ፡ ምሕረት ኣብ ትርጓሜ ከም ዝገልጾ ሰብኣዊን መንፈሳዊን ይበሃል።
1. ሰብኣዊ ምሕረት፦ እዚ ንዝጠመየ ብምብላዕ፡ ንዝጸምዐ ብምስታይ፡ ንዝኣረቐ ብምኽዳን ፡ ንዝተጸገመ ብምሕጋዝ፡ ንዝበደለኻ ይቕረ ብምባል፡ ዝኣመሰለ ብምግባር ዝፍጸም እዩ።
2. መንፈሳዊ ምሕረት፡ እዚ ንዝተጋገዩ ምሂርካ ቅኑዕ እምነትን ሠናይ ተግባርን ከም ዝኅዙ ምግባር እዩ። ከምኡውን መንፈሳዊ ምሕረት መጥዎተ ርእስ (በጃ ምሕላፍ) እዩ። (ዮሓ. 15፡13)። ከም ናይ ኣንጢላርዮስ ታሪኽ እዩ። (ስንክሳር 27 መስከረም።)
ምጽዋት በረኸት ዘውህብ ትእዛዝ እግዚአብሔር እዩ።
ምጽዋት ምሃብ ንእግዚአብሔር ዘሕጉስ ከምዝኾነን ነቲ መጽዋቲ ድማ ካብ እግዚአብሔር በረኸት ከም ዘውህብ ኣብ ብሉይን ሓዲሽን ኪዳን ብሰፊሑ ተገሊጹ ንረኽቦ።
• “ድኻታት ኣብ ማእከል ሃገር ኣይሰኣኑንን እዮም እሞ ነቲ ኣብ ማእከል ሃገሩም ዘሎ እስራኤላዊ ኃውኩምን ሽጉርኩምን ድኻኹምን ኣጸቢቕኩም ብልግሲ ሃብዎ ኢለ እእዝዘኩም ኣሎኹ።” (ዘዳ. 15፡ 11)
• “እስራኤላዊ ኃውካ እንተ ደኸየ እሞ ምሳኻ ኸሎ እንተሰኣነ ኸም ጓናን ከም ጋሻን ጌርካ ምሳኻ ኣንብሮ።” (ዘሌ. 25፡35)
• ግራትካ ኽትዓጽድ ከሎኻ ነቲ ደረት ግራትካ ፈጺምካ ኣይትዕጸዶ። ነቲ ቐሪም ዓጺድካ እውን ኣይትእረዮ። ንወይንኻ ድማ ተረፍ ዘይብሉ ጌርካ ኣይትእረዮ ነቲ ዝወደቐ ፍረ ኸኣ ኣይትእረዮ። ንድኻን ንስደተኛን ደኣ ኅደጎ። ኣነ እግዚአብሔር ኣምላኽካ እየ።” (ዘሌ. 19፡9-10 ዘዳ. 24፡19-21)
• “ካብ መሥዋዕቲ ኸተቕርቡለይሲ ምሕረት(ምጽዋት) ክትገብሩ እፈቱ።” (ሆሴ. 6፡6)
• “ንድኻ ዚሓልየሉ ሰብ ብፁዕ እዩ፡ እግዚአብሔር ከኣ ብመዓልቲ መከራ ኼናግፎ እዩ።” (መዝ. 41፡1)
• “ስለዚ ኦ ንጉሥ ምኽረይ ስማዕ፡ ቅሳነት ዘለዎ ነዊኅ ዕድማ ኽትረክብ ምኅጣእ ኅደግ ጽድቂ ግበር ንድኻታት መጽውት፡ ሽዑ ኅድገት ኃጢኣት ክትረክብ ኢኻ።” (ዳን. 4፡27)
• “ገለ ሰባት ገንዘቦም ለጊሶም ይህቡ መሊሶም ከኣ ይህብትሙ። ገለ ኸኣ ብዘይግባእ ይቝጥቡ ኣዝዮም ከኣ ይነድዩ።” (ምሳ. 11፡24) “ንድኻ ዚህብ ገለ ኣይጐድሎን እቲ ኣዕይንቱ ዚዕምተሉ ግና ብዙኅ መርገም ይወርዶ” (ምሳ. 28፡27)
• “ነቲ ዝለመነካ ሃቦ፡ ካባኻ ኺልቃሕ ንዚደሊውን ኣይትኽልኣዮ።” (ማቴ. 5፡42)
• “ንኣምላኽ ከምዚ ዘኣመሰለ መሥዋዕቲ እዩ ዜሐጕሶ እሞ ሠናይ ምግባርን ዘሎኩም ምስ ካልኦት ምምቓልን ኣይትረስዑ።” (ዕብ. 13፡16)
• “ብየማኑ ንዘለዉ ‘ኣቱ ናይ ኣቦይ ቡሩኻት እቲ ዓለም ኪፍጠር ከሎ ዝተዳለወልኩም መንግሥቲ ኽትወርሱ ንዑ። ምኽንያቱ ኸኣ ጠምየ ኣብላዕኩምኒ ጸሚአ ኣስቴኹምኒ ጋሻ ኾይነ መጺአ ተቐበልኹምኒ ዓሪቐ ኸደንኩሚ ሓሚመ በጻህኩምኒ ተኣሲረ ኣጸናናዕኩምኒ” (ማቴ. 25፡34)
መግለጺ ክርስቲያናዊ ሥነ ምግባር እዩ።
ምጽዋት ሰብ ንሰብ ዘለዎ ሠናይ ፈቓድ ዝገልጸሉ ክርስቲያናዊ ሥነ ምግባር እዩ። “ብብዙኅ ጸበባ ተፈቲኖም ኃሊፎም እዮም። እንተኾነ ሕጉሳት ስለ ዝኾኑ ኣዝዮም ድኻታት እኳ እንተ ኾኑ ኣዝዮም ለጋሳት እዮም።” (2ይ ቆሮ. 8፡2) “እሞ ሓደ ካባኻትኩም ንሥጋኦም ዜድሊ ከይሃበ “ብሰላም ኪዱ ሙቑ ጽገቡ” እንተ በሎም እንታይ ይጠቅም፧” (ያዕ. 2፡16) “ጸላኢኻ እንተ ጠመየ እንጌራ ኣብልዓዮ፡ እንተ ጸምአውን ማይ ኣስትዮ። ከምዚ እንተ ደኣ ጌርካ ኸም ብጓህሪ ብኅፍረት ከተንድዶ ኢኻ፡ እግዚአብሔር ከኣ ኺፈድየካ እዩ።” ምሳ. 25፡21 “ንምሃብ ድልየት እንተ ደኣ ኣልዩ እቲ ውህበት ቅቡል እዩ እንተኾነ ኸም ዓቕሙ ደኣ እምበር ልዕሊ ዓቕሙ ኪኸውን የብሉን።” 2ይ ቆሮ. 8፡12
ኣፈጻጸማ ምጽዋት
ምጽዋት ንኣምላኽ ዝወሃብ ልቓሕ ምዃኑ ብምእማን፡ (እቲ ንድኻ ዚህብ ንእግዚአብሔር የለቅሖ፡ እግዚአብሔር ከኣ ኪፈድዮ እዩ። ምሳ 19፡17) ምጽዋት ሰራቒ ኣብ ዘይረኽቦ ነቐዝ ኣብ ዘየባላሽዎ ዘይበሊ ማኅፉዳን ዘይጐድል ሃብትን ኣብ ሰማይ ምእቋር ምዃኑ ብምፍላጥ (ሉቃ. 12፡33 ፣ ማቴ. 6፡19-21) ከምቲ ጐይታ “ክትምጽውት ከሎኻ እቶም ግቡዛት ብሰብ ምእንቲ ኺንኣዱ ኣብ ናይ ኣይሁድ ኣባይቲ ጸሎትን ዓበይቲ መገድታኣትን ከም ዚገብርዎ ኣብ ቅድሜኻ መለኸት ኣይትንፋሕ። ዓስቦም ከም ዝተቐበሉ ብሓቂ እብለኩ ኣሎኹ። ንስኻ ግና ምጽዋትካ ብኅቡእ ምእንቲ ኪኸውን ክትምጽውት ከሎኻ የማነይትኻ እትገብሮ ጸጋመይትኻ ኣይትፍለጦ፡ እቲ ብሥውር ዚርኢ ኣቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ እዩ።” (ማቴ. 6፡2) ኢሉ ዝመሃረና ምጽዋት ካብ ግብዝነትን ውዳሴ ከንቱ ተፈሊና ክኸውን ኣሎዎ። ግና ኣብነት ንምዃን ብዘይ ግብዝነት ብግልጺ ይፍጸም። “ነቲ ጽቡቕ ግብርኹምም ርእዮም ኣብ ሰማያት ንዘሎ ኣቦኹም ምእንቲ ኼመስግንዎ ብርሃንኩም ኣብ ቅድሚ ሰብ ይብራህ” (ማቴ. 15፡16) ዝበሎ።
ምጽዋት ብዘይ ግብዝነት ካብቲ ዘለኻ ብፍቕሪ ክኸውን ከም ዘለዎ ጐይታ ድማ ውሒዱ ኢሉ ከም ዘይንእቕ “. . . ብዙኃት ሃብታማት ከኣ ብዙኅ የውድቑ ኽልተ ሳንቲም ዚኣክል ቆድራንቴን ኣውደቀት። ኢየሱስ ንደቀ መዛሙርቱ ናብኡ ጸዊዑ ኸኣ “ካብዞም ኣብዚ መቐበል ምጽዋት ዘውደቑ ዅሎም እዛ ድኻ መበለት እዚኣ ዚበዝኅ ከም ዘውደቐት ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ።” (ማር. 12፡43)
ኣበው ሓዋርያት ንድኻታት ይሓዝኑ ይሓስቡሎም ይንኸባኸብዎም ነበሩ። ናብ ቤተ ክርስቲያን ካብ ዝኣትው ዝነበረ ምጽዋትን ዕሽርን ንድኻታትን የኻፍልዎም ነበሩ።
ምጽዋት ምስ ጾም ተዝካር ዕሽር እተሓሓዝ እዩ።
“እቲ ኣነ ዝፈትዎ ጾምሲ እዚ ዚስዕብ እዩ ንመእሰር እከይ ምፍታሕ ነርዑት ባርነት ምዝላቕ ንጥቑዓት ምውፃእ ሓራ ኣርዑት ባርነት ዘበለ ኵሉ ምስባር እንጌራኹም ንጥሙይ ምምቃል ነቶም ዝተሰዱ ድኻታት ኣብ ቤትኩም ምቕባል ዕሩቕ እንተ ርኤኹም ምኽዳን ንዘመድኩም ካብ ምሕጋዝ ዘይምኅባእ እዩ።” ብምባል ጾም ብምጽዋት ክድገፍ ከም ዘለዎ ኣዚዙ እዩ። (ኢሳ. 58፡6-7) “ጸሎትካን ምጽዋትካን ናብ ቅድሚ ኣምላኽ ንመዘከርታኻ ዓሪጉ እዩ።” ግብ.ሓዋ. 10፡4
“ኣብ መወዳእታ ሠሠለስተ ዓመት ካብ ኵሉ ናይታ ዓመት እቲኣ እቶትኩም ዕሽር ኣውፂእኩም ኣብ ውሽጢ ተማታትኩም ኣክብርዎ። እግዚአብሔር ኣምላኽኹም ብኹሉ እትገብርዎ ግብሪ ኢድኩም ምእንቲ ኺባርኸኩምሲ እቲ ምሳኹም ግደን ርስትን ዘይብሉ ሌዋውን እቶም ምሳኹም ዘለዉ ስደተአኛታትን ዘኽታማትን መበለታትን ይምጽኡ ኦ ይብልዑን ይጽገቡን።” (ዘዳ. 14፡28)
“ምሳሕ እንተ ገበረካስ ድኻታትን ቈራያትን ሓንካሳትን ዕውራትን ደኣ ጸውዕ። ዚፈድዩኻ የብሎምን እሞ ብፁዕ ክትከውን ብትንሣኤ ጻድቃንውን ክትፍደዮ ኢኻ” (ሉቃ. 14፡13)
“እቲ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ኣቦ ንጹሕን ርኽሰት ዘይብሉን ኣምልኾ ገዛእ ርእስኻ ካብ ርኽሰት ዓለም እናሓሎኻ ንዘኽታማትን መበለታትን ኣብ ጊዜ ጸበባኦም ምርዳእ እዩ።” (ያዕ. 1፡27)
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
8 መጋቢት ዓለም ለኻዊት መዓልቲ ደቂ-ኣንስትዮ ብተርድኦ ማሕበርና ጾታዊ ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ንምውጋድ; ብሓፈሽኡ ማሕበራዊ ፍትሒ ንሙሉእ ሕብረተሰብ፡ ብፍላይ ድማ ደቂ-ኣንስትዮ ካብ ተባዕታዊ ጸብለልትነትን ትምክሕትን ንምውጻእ፡ የድሊ ኣስተምህሮታት ምሃብን ንምግላጽን ኮይኑ: ዕድመን ቦታን ዘይሓትት ምእንቲ ሰብኣዊ መሰልን ማሕበራዊ ማዕርነትን ንምርግጋጽ 8 መጋቢት ብጽንዓትን ሓድነትን ደቂ-ኣንስትዮ ደጊመን ንቓልሲ ዝልዓላላን መቃልስቲ መሐዙት ዘዕስላላን መዓልቲ እያ። መሓዙት ቃልሲ ደቂ ኣንስትዮ ክባሃል እንከሎ ከኣ: እቶም ንወጽዓታት ኣለልዮም ምእንቲ ማሕበራዊ ማዕርነትን፡ ሰላምን፡ ዴሞክራስን ክነግስ ኣብ ጎነን ደው ዝብሉ ኣካል ሕብረተሰብን ሐቢሮም እማመ ደቂ-ኣንስትዮ ዝዝትዩን ትልመን ዘጽንዑን እዮም።
እዚ ዝተጠቕሰ ርእይቶ መበገሲ ብምግባርን ብመሰረት 'ንመጻኢ ራእና ሓቢርና ንዘቲ' !! ዝብል ዝተገብረ ጻውዒትን ብዕለት 11.03.2017 ኣብ ፍራንክፎርት ዝኽሪ በዓል 8 መጋቢት ተገይሩ። ኣብቲ ዝኽሪ በዓል፡ ድሕሪ ናይ እንኻዕ ብድሓን መጻእክንን መጻእኩምን መግለጽን ምስጋናን፡ ማሕበር ናይቲ መዓልቲ መደባት ዝኽሪ 8 መጋቢት ከመይ ከምተሰርዔን ክበጽሖ ዝድለ ዘሎ ሽቶን ብምንጻር፡ ሎሚ ኩልኹም ስለእትግንዘብዎ ኣብ ታሪኻዊ ኣመጻጽኣ 8 መጋቢትን እንታይ ከምዝተፈጸመን ኣብ መግለጺ ምቅራብ ግዜና ከነባኽን ስለዘይግባኣና፡ ብቐጥታ ናብቲ ዝተታሕዘ መደብ ክእቶ ብኣደ-መንበር ማሕበር ንተሳተፍቲ ተሓቢሩ።
ድሕርዚ፡ ብመሪሕነት ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ስምረት ኤርትራውያን ንፍትሒ ማሕበር መንእሰያት ዘተዳለወ ናይ ክብሪ ዕምባባ ንተሳተፍቲ ደቂ-ኣንስትዮ ተዓዲሉ፡ ብዘይካዚ መንእሰያት 'ክብሪ ደቂ-ኣንስትዮ ከብርና እዩ፣ ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮ ንምውጋድ ኣብ ዘካየድ ቃልሰ ዝለዓለ እጃምና ከነበርክት እና፡ ኣብ ማዕርነትን ተሳትፎን ደቂ-ኣንስትዮ ተሓተቲ ኢና' ዝብል ሞራላውን ናይ ቃልሲ ደልውነትን መግለጺ ኣቕሪቦም።
ቀጺሉ ኣብቲ በዓል ዝቀረበ ተግባራዊ መደብ፡ ተሳተፍቲ ብተገዳስነትን ኣስተብህሎን ኣብ ናይ ልዝብ ጠረጴዛ ጉጅለታት ተኸፋፊሎም፡ ነዘን ዝስዕባ ሰለስተ ሕቶታት ኣብ ምምላስ ዘለዎም ሓሳባትን ርእይቶን ጠርኒፎም ብጽሑፍ ንኸቕርቡ ተገሊጹ።
1. መሰረታዊ ሕቶ ደቂ-ኣንስቶ ኤርትራን ዘጋጥመን ብድሆታትን
2. መፍትሒ ሓሳባት ንዘሎ ሸግራት ምዝርዛር
3. ኣፈጻጽማ መፍትሒ ሓሳባት ኣብ ስራሕ ምትግበር፣
ነፍስ-ወክፍ ጉጀለ ንዝቐረበ ሕቶታት ብዕመቀት ንውሕ ዝበለ ግዜ ወሲዳ ብምዝታይ፡ ተሳተፍቲ ዘቕረብዎ መሰረታዊ ሽግራት ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ትማልን ሎምን መንዛሕታኡ ዝመሳሰል ኣካ^ኣንተነበረ ብዕምቆት ኣገላልጻኡ ግን ፍልልዝ ክነብሮ ግድን ስለዝነበረ፡ እቲ ልምዳዊ ፍልልይን ጸብለልትነትን ካብ ዋሕዲ ዕልልታ ከምዝጅምር ዝጠቐሰ ነይሩ። ገለ ካብቶም ኣገደስቲ መንቀሊ ወጽዓታት ንምጥቃስ ከኣ፡
1. ሕጽረት ትምህርቲ ኣብመላእ ሕብረተ ሰብ ኤርትራ ምህላዉ፡
2. ማሕበራውን ቁጠባውን ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ዝእግዱ ባህላውን ሃይማኖታውን ጸቕጥታት
3. ባህላውን ሃይማኖታውን ጉዳያት ደባሊቕካ ብምቕራብን ብምውሳብን መሳርሒ ድሑር ልምድታት ክትግልገለሎም ምድላይዕ
4. ኣብ ዝጸደቁ ህዝባዊ ሕግታት ብኩራት ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ምንባሮምን፡ ዝቆሙ ሕግታት ህዝቢ ዘይምፍላጡን ነቶም ጠቐምቲ ሕግታት ብግቡእ ኣብ ኣገልግሎት ዘይምዎኣሎምን፡
5. ብሰሪ ስደትን ውጽኢቱን ዘጋጥም ዘሎ ስነ ኣእምራዊ ጸገማትን ዘይምዱብ ወሊድን፡
6. ደምበ ተቓውሞ ንደቂ ኣንስትዮ ኣብ ቃልሲ ዘሳትፍን ዘተባብዕን ኩንነታት ክፈጥር ዘምኽኣሉ
7. ፖለቲካዊ ምንቅስቓሳትን ቁጠባዊ ኣፍራይነትን ዕማም ደቂ-ተባዕትዮ ጥራሕ ጌርካ ስለዝውሰድ፡
8. ሓደ ንኩለን ደቂ ኣንስትዮ ክጥርንፍ ዝኽእል ወይ ብሓባር ክሰርሓሉ ዘኽእል ማሕበር ዘይምህላው
እዚኣቶምን ከምኡ ዝኣመሰሉ ብዙሓት ጠንቂ ሽግራት፡ ብሓደ ካብ ነፍሲ ወከፍ ናይ ልዝብ ጉጅለ ድሕሪ ምግላጽ፡ ንዝቐረቡ ፍሉይ ርእይቶታን ነቲ ዘሎ ጾታዊ ወጽዓታት ኣብ ምውጋድ ክግበር ዘለዎ ተግባራዊ ዕማማትን ድማ ብዝርዝር ተገሊጾም።
ዝቀረቡ ጠንቂ ወጽዓታት ደቂ ኣንስትዮን፡ መፍትሒ ሓሳባትን ኣገባብ ኣተገባብርኦምን ሓፈሻዊ እኻ^ዝኹኑ እምበር፡ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ዝገብራኦም ናይ ሓባር መጽናዕትታት ሓገዝቲ ክኾኑ ከምዝኽእሉ እውን ግምት ኣሎ። ኣብ መደምደምታ ናይ ሓባር ልዝብ ብርእይቶን ለበዋታትን ከምኡውን መተሓሳስቢ ጸኒዕካ ማዕርነታዊ ቃልሲ ደቂ-ኣንስትዮ ቀጻልነቱ ኣብ ምርግጋጽን ብሐድነት ኩለን ውጹዓት ከምዝዕወት ምእማን ዝብል ኣገዳሲ ሓሳብ ብምቕራብ'ዩ ዝኽሪ 8 መጋቢት 2017 ተፈጺሙ።
ንመሰልና ባዕልና!!!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ንምንባር ዕድል ኣርብዓ መዓልቲ! ዝኸፍአ ናይ ኃዘን ዕድል! ገመድ ናብራ ወይ ተሪሩ ኣይተርር ወይ'ውን ፈጺሙ ኣይብተኽ ጥራይ ስቕ ኢሉ ዘዘው ምስ በለ ምትዕርራይ ኣብይዎ ነቲ ዕድሉ እናረገመ: ንዘይምፍጣርን ንዘይምንባርን ዝመረጸ ሓደ ምስኪን ድኻ፦ . . . ደው ኢሉ፣ ክዘልልን፣ ጐይዩ ኪሃድምን ዘይተዓደለ ካብቲ ምዉቕ፣ ጥዑምን ክፉእ ዘይብሉን ማሕፀን ወላዲቱ ክወፅእ ከሎ ነዛ ምድሪ'ዚኣ በቲ ክስጕም ብዘይምኽኣሉ ሕጂ ዝስምዖ ዝኾነ ይኹን ስምዒት የልቦን። እቲ ሕይወቱ ዘጣዕሶ፡ ዘቓጽሎ: ኰታ ዘኅዝኖ ዝነበረ ሽ. . . ዑ ኣብቲ ዕሸልን ውዑይን ዕድሚኡ ነበረ። ደኃር ግና ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ንነፍሶም ዝበሉ ሰባት ምጽዋት ምእንቲ ኪልምን ኢሎም: ነዚ ምስኪን ተሰኪሞም: ኣብ ትሕቲ ኣፍ ደገ ቤተ መቅደስ የቐምጥዎ ነበሩ።
ተስፋኡ ብምሉኡ ተጸንቂቑ ተወዲኡ ኣሎ። ከይደመየ ብሓሳብ ሓቢጡ። ከይሞተ ተቐቢሩ፣ ዕድሉ ስለዝኾነ! ነታ ሕይወቱ ክሳዕ'ታ ዝተረፈቶ ዘመን ክንዲ ካልኢት'ውን ትኹን ከጽንሓ ንልማኖ “ሥርሐይ” ኢሉ ተተኃኃዞ። እውይ! ገጽ ሰብ ሓዊ ኮይኑ ክባላዕ: ከሕርር! እንተኾነ ግና ስኽፍ'ዃ ኣይበሎን። ፈጺሙ'ውን ኣይደኸመን፦ ኢድ ነፍስ ወከፍ ኃላፋይ መንገዲ እናጠመተ ጥረ ምቝርጣምን: ቍራስ ምጭባጥን ልሙድ እኳ እንተኾነ: እቲ እግዚአብሔር ምሳኻ ይኹን ዝብል መጸናንዒ ቃሎም: እንጌራ ተስፋ ኾይንዎ ኣሎ።
ሎሚ'ውን ከም ቀደሙ ትኳቦ ንምርካብ ክብል: ነቶም ተሰኪሞም ዘምጽእዎ ሰባት ለሚኑን ለማሚኑን ናብራ ክደፍእ ኣብ መመላለሲ ቤተ መቕደስ ኮፍ ኢሉ ኣሎ። ኣብ'ቲ ኣፍ ደገ ስለዘሎ እታ ናይ ሰዓት ሠለስተ ፀሓይ ተሕርሮ ኣላ። እቲ መከራ ዝጸገበ ገጹ ከፊእዎ ኣሎ። ከንፈሩ ነቒጹ ኣርዑት ስቓይን ኃዘንን ተጻዒንዎ። ኣብ ጭንቀት ከሎ ጻውዒት ይሰምዕ። ንየማነ ጸጋሙ እንተ ጠመተ ግና ሰብ ክርኢ ኣይከኣለን። ሎሚ'ውን ከም ትማሊ ነታ ዝጸልመተትን: ዝሰንከለትን ሕይወቱ ኂዙ ናብ ቤቱ ኪምለስ ናይ ግድን ኮኖ። ክመሲ ምስ ደለየ: ፀሓይ'ውን ክትዓርብ ቍሩብ ምስ ተረፋ: እንተ በዝኀ ክልተ ሰዓት: ድንን ኢሉ ነተን ዝለመሳ ኣእጋሩ ረኣየን። ጠመተን። እቲ ምቕጣነን የፍርሃካ። እተን አዕይንቱ ንብዓት ስለ ዝቛጸራ: ዝን በለ'ሞ ሃንደበት ክልተ ሰባት ናብ'ቲ መቕደስ ንኽኣትዉ በቲ መደያይቦ ክድይቡ ከለዉ ረኣየ፦ ሽሻይ ምሸት ንምርካብ ነተን ዝነቐጻ ከናፍሩ ብኃይሊ እናፈላለየ “በጃኹም ኣይትኅለፉኒ” በሎም። ንቅዱስ ዮሓንስን ቅዱስ ጴጥሮስን . . . . . . . . ።
ቅዱሳን ጴጥሮስን ዮሓንስን'ውን ነዚ ድምፂ'ዚ እናሰምዑ ክኃልፉዎ ኣይደለዩን። ከብዶም ምግባር ኣብይዎም ሓንሳእ ደው ኢሎም ኣተኵሮም ጠመትዎ እቲ ምስኪን ልሙስ ክንደይ የኅዝን። እተን ከም ኵቦ ዝነቐጻ ከናፍሩ: እቲ ሃሩርን ቊርን ዝበራረዩሉን ዝኸፍኦን ገጹ: እተን ብንብዓት ዝመልኣ ተማኅፀንቲ ኣዕይንቱ: እቲ ትዀቡለይ ዝብል ዝርጉሕ ኢዱን እተን ከም ሣዕሪ ዝቐጠና ኣእጋሩን ብኣዕይንቲ ጴጥሮስን ዮሓንስን ጐሊሔን ተራእያ። መዓስ እዚ ጥራይ: እታ ዝተጨበጠትን ዝቘዘመትን ነፍሲ: እታ ርውየት እትደሊ ምስኪነይትን ባዶን ሕይወት ኣብ ጸልማት ተዋሒጣ። እተን ኣዕይንቱ ንጴጥሮስን ዮሓንስን ይጥምታ ኣለዋ። እቲ ኃዲርዎም ዘሎ መንፈስ ናብ'ዚ ተስፋ ዝቘረጸ ሰብ መርሖም'ሞ ቐረብዎ . . .
እቲ ልሙስ’ውን ነቲ ንብዓቱ ደረዞ'ሞ። ደጊሙ አእዳዉ ዘርጊሑ እናኣንቀሳቐሰ ተጸበዮም። ነቲ ዝደልዮ ሳንቲም (ገንዘብ) ተስፋ ገይሩ ኸሎ: ካብ'ቲ ኣቐዲሙ ዝሰምዖ ዝነበረ ድምፂ ፍልይ ዝበለ ዘይተሓስበ ቓል ሃንደበት “ናባና ጠምት” በሎ። እዚ ንሓድሽ ሕይወት ኣፍ ደገ ዝኾነ ድምፂ'ዚ ናይ ቅዱስ ጴጥሮስ ነበረ። እቲ ልሙስ ድኻ ብውሽጡ ባህ በሎ። ገጹ'ውን በርሀ። ገንዘብ ወይ'ውን ሓፃውን ከምዝህቡዎ ርግጸኛ ነበረ። ወርቅስ እንተሃቡኒ እንታይ ይፍለጥ ኢሉ ምጥርጣሩ’ውን ኣይተረፈን። ስለዝኾነ ኸኣ ነተን አእዳዉ ናብ'ቶም ሰባት ገጹ ዘርጊሑ ነቲ ዝተዅብሉ ነገር ኪቕበል ተሃንጠየ፦ እቲ መልሲ ግና ኣይከምቲ ዝተጸበዮን። “ወርቅን ብሩርን የብልናን!” ዘኅዝን መድረኽ።. . .
እቲ ኪቕበል ዝተዳለወ ልብ'ቲ ልሙስ ተኸፊሉ። ነቲ ኣቐዲሞም ዝበልዎ ሓሲቡ'ውን ኃዘነ። ናባና ጠምት! ነቲ ልቡ ብትምኒት ኣንጠልጢልዎ፣ “ወርቅን ብሩርን የብልናን ኢሎምኒ ኣለዉ እንታይ ደኣ'ሞ ኪህቡኒ'ዮም∶ ነዚ ዘሎና ግና፣ ክንህበካ ኢና” ወሰኸሉ ብቕጽበት! ኣእምሮኡ ብዙኅ ሓሰበ። ወግሐ ጸብሐ እቲ እንተዝረኽቦ ኢሉ ዝትምነዮ ወርቅን ብሩርን'ዩ። ካልእ ነገር ዘሎ ኣይመስሎን። እወ! ሰባት ገንዘብ'ዮም ኪህብዎ ዝኽእሉ። ካልእ ደኣ እንታይ ኪገብሩሉ! በዓል ጴጥሮስኮ ብኣተሓሳስባኡ ተራ ሰባት'ዮም! “ወርቅን ብሩርን እንተዘይብሎም ደኣ እንታይ ይህቡኒ ይኾኑ፧” ኢሉ ሓሰበ። ነቲ ኣቐዲሙ ዝሓሰቦ ሓሳብ ደገሞ። ነቲ ዘረባኡ ከይወድአ ኸሎ ቅዱስ ጴጥሮስ “እቲ ዘሎና ግና ክንህበካ ኢና” ኢሉ ኣጸናንዖ። እቲ ልሙስ ዝገደደ ዓወነ። ኣብ ኢድ በዓል ቅዱስ ጴጥሮስ ዝርእዮ ዋላ ሓንቲ ነገር ኣይነበረን። እንታይ ኪህብዎ ከምዝሓሰቡን ዝደለዩን ምርዳእ ኣበዮ። ብዝኾነ እስከ ነቲ ዝህቡኒ ነገር ክቕበል በለ'ሞ አእዳዉ ዘርጊሑ ተጸበዮም። ወርቅን ብሩርን ከምዘይብሎም ገሊጾምሉ'ዮም። እንተኾነ ግና ሓደ ህያብ ኪህብዎ ጠጠው ኢሎም ኣለዉ። እዚ ሰብ'ዚ ብእንታይ ኮን ይኸውን ይህቡኒ ይኾኑ ዝብል ሓሳብ ተዋሒጡ እቲ ዚህብዎ ነገር ካብ ወርቅን ብሩርን ከምዝንእስ ገሚቱ ኣሎ። እተን ኣዕይንቱ'ውን ናብ'ተን ዝርጉሓት አእዳዉ ኣፍጢጠን ኣለዋ። እቲ ዝሓሰቦ ግና ኣይኮነሉን። እቲ ንመወዳእታ ጊዜ ካብ ኣፍ ቅዱስ ጴጥሮስ ዝወፅአ ቓል ነቲ ዝረኸቦ ናይ ስቓይ: ጭንቀትን መከራን ደመና ሰንጢቑ ኃሊፉ ናብ ውሽጡ ኣተወ። “ብናይ ኣምላኽና ብስም'ቲ ናዝራዊ ኢየሱስ ክርስቶስ ተንሥእ'ሞ ተመላለስ!” በሎ።
እቲ ኽቕበሎ ዝተጸበዮ ኂደት ኣዝዩ በዚኁ: ኣብ ልዕሊኡ ፈሰሰን ተረፈን እቲ መእሰሪኡ'ውን ተበትከ። እቲ ኣርዑት ተሰብረ: እቲ ዝጐደለ ተመልአ። ኣብ ርእሲ'ቲ ኻልእ'ውን ተወሰኸ። ደኺሙ ነበረ'ሞ በርትዐ። ኃዚኑ ነበረ'ሞ ተጸናንዐ። ቅዱስ ጴጥሮስ በዚ ኣይወድአን ነታ የማነይቲ ኢዱ ናብ'ቲ ልሙስ ገጹ ዘርግሓ እሞ ኢድ: እግርን ዓካርዓካሪቶን'ቲ ልሙስ ተረረ። ኣብ ሕይወቱ ንመጀመርታ ጊዜ ንላዕሊ ገጹ ዘለለ: ሰጐመ: ደው ኸኣ በለ። ብዛዕባ ወርቅን ብሩርን ምሕሳብ ንዘለዓለም ይትረፈኒ ኢሉ'ውን እናተመላለሰ ንእግዚአብሔር ከመስግን ጀመረ። እቲ ጐልጐል'ውን ምኽኣል ክሳዕ ዝስእኖ ዓንደረን ጨደረን። . .
ነቲ ክሳዕ ሎሚ ዘኅለፎን ሰባት ዝሃብዎን ህያብ ነፍሲ ኣድኅን ሓሰቦ። መዘኖ ግና ኣርውይዎን ባህ ኣቢልዎን ኣይፈልጥን'ዩ። ሽሕ ጊዜ እንተሃብዎ'ውን እቲ ህያቦም ንዅላሶ ዕለት ዘይኣክልን ናብራ ከኅልፍ ዘይኽእልን ነበረ። ቅዱስ ጴጥሮስን ቅዱስ ዮሓንስን ዝሃብዎ ህያብ ግና ሰብ ንሰብ ዘይህቦ ኣምላኻዊ: መለኮታዊ: ውህብቶ ካብ ወርቅን ብሩርን ኣዝዩ ዝበለጸ: ዝተፈትወ: ዘይክፈሎ: ዕፁብን ድንቅን ህያብ'ዩ። ብታሕጓስ ተጨደ ተፈንጭሐ . . . .።
ዕፁብ ድንቂ ህያብ ኣምላኽ እናበለ ዓው ኢሉ ጨደረ። ምድሪ ጸበበቶ። ምስ በዓል ቅዱስ ጴጥሮስ'ውን ባህ እናበሎ ናብ'ቲ መቕደስ ኣተወ። እቶም ዝፈልጥዎ ብምሉኦም ካብ ማእሰርቲ ሕማም ከምዝተፈትሐ ምስ ረኣይዎ: “እቲ ንፈልጦ ሰብኣይ ደኣ ልሙስ’ዶ ኣይነበረን∶” እናበሉ ኣመስገኑ። ብውሽጦም ኸኣ ፈጺሞም ተገረሙ። ንሱ ኸኣ ድኅሪ ሕጂ ገጽ ሰብ ከምዘይርኢ: ኣሚኑ ናብ እግዚአብሔር ክምለስን ንቅዱሳን ክስዕብን ወሰነ። እናኣመስገነ’ውን ክመላለስ ጀመረ። “ዕፁብ ድንቂ ህያብ ስለ ዝረኸበ!”
ኣቱም ሕዝበ ክርስቲያን! ንሕናኸ ንመን ኢና እንጥምት ዘሎና∶ ንመን ኢና እንርኢ ዘሎና። እቲ እንደልዮ’ኸ እንታይ እዩ∶ ነስተውዕል! ካብ'ዚ ታሪኽ'ዚ እንታይ ንመሃር∶ እንታይ’ከ ንርዳእ ክንደ የኖት ኢና ካብ'ቲ ናይ'ቲ ልሙስ ሰብኣይ ዘይፍለ ሕይወት ዘሎና! ኣብ ባሕሪ በደልን: ኃጢኣትን ተዋሒጥና: ዓሪቕናን ቈሲልናን ንርከብ ኣሎና። በቲ ክፉእ ግብርና ካብ ኣምላኽና ተፈሊናን ሓሚምናን ኢና'ሞ ሎሚ መዓልቲ ምድኃን ከሎ ናብኡ ንቕረብ። እታ ቅብልቲ ዕለት ሎሚ እያ። ናብ መስቀሉን ቅዱሳኑን ንጠምት ሽዑ እቲ ጽድቁ: ብርሃኑ: ሕይወቱ: ፈውሱን መንግሥቱን ክውሃበና እዩ። እቲ ካብ እግዚአብሔር ዝኾነ ጸጋን ሃብትን ክበዝኃልና እዩ። ሽዑ እዩ ነቲ ሕቶታትና መልሲ: ነቲ ሕንቅልሕንቅሊትና’ውን ትርጕም ዝርከቦ። ፍቁራን ኣኅዋትን ፍቁራት ኣኃትን! ቅዱስ ጳውሎስ'ውን ኣብ'ቲ መልእኽቱ “ክርስቶስ ከብርሃልካ’ዩ እሞ ኣንታ እትድቅስ ዘሎኻ ንቓሕ ካብ ምዉታን'ውን ተንሥእ!” ይብል እሞ በቲ ብርሃኑ ምእንቲ ክንበርህ ናብቲ ንኃጢኣትና: በደልናን ምልማስናን ፈውስን ጽንዓትን ዝኾነ ክርስቶስ ብመንገዲ ንስሓ ተመላሊስና ነቲ ምእንቲ ምድኃን ኵላትና ዝተዳለወ ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ተቐቢልና: ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ምእንቲ ክንወርስ ናይ እግዚአብሔር ምሕረት ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣማላድነት ናይ ቅዱሳን ጸሎት ምስ ኵላትና ይኹን: ኣሜን።
ስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
ናይ ኦሮሚያ ቤት ምኽሪ /ጨፌ ኦሮሚያ/ ሎም ቅነ ኣብዘካየዶ ኣኼባ እዩ ካብ ኣዋጅ ከተማታት ክልል ኦሮሚያ ንሰለስተ ዓንቀጻት ሰሪዙ’ሎ።ናይዚ ምኽንያት ካብ ግንዛበ ምንኣስ ኣብቲ ሕብረትሰብ ዝተፈጥረ ምጥርጣር ንምውጋድ ምዃኑ ናይ ክልል ኦሮሚያ ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት ኮሚኒኬሽንን ኣቶ ፈቃዱ ተሰማ ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊጾም።
ተቓዋሚ ውድብ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ግን እቲ ኣዋጅ ህዝቢ ስለዘይተዘራረበሉ ምሉእ ብምሉእ ክስረዝ ኣለዎ ኢሉ’ሎ።።
ዋላ’ዃ ጠቓሚ እንተኾነ እቲ ህዝቢ ክሳብ ዘይደለዮ ደው ክብ ኣለዎ ክብል ናይቲ ክልል ቤት ምኽሪ ምውሳኑ ኣቶ ፈቃዱ ይገልጹ።
ካብዝተዘረዙ ኣንቀጻት ሓደ ውህደት ከተማታት ዝምልከት እዩ።
ቤት ምኽሪ ክልል ኦሮሚያ ቅድሚ ሕጂ እውን ብተመሳሳሊ ናይ ኣዲስ ኣበባን ከተማታት ፍሉይ ዞባ ኦሮሚያን ናይ ሓባር ማስተር ፕላን ተግባራዊ ንከይኸውን ምውሳኑ ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Share List
Related posts:
- VOICE OF ASSENNA: ዝኽሪ ጀጋኑ ኣብ ለንደን – ከምዝተሰውአ ንዝተነግረሉ ሃይለ ድሩዕን ብጾቱን – መኽፈቲ ብ ዳኒኤል ሓው ድሩዕ – 1ይ ክፋል
- VOICE OF ASSENNA: Interview – ቃለመጠየቕ ኣሰና ምስ ብጹእ ኣቡነ – መቃርዮስ – ለንደን – 20 ጥሪ 2018
- VOICE OF ASSENNA: ብጹእ ኣቡነ መቃርዮስ ኣብ ለንደን ንዝቐረበሎም ህዝባዊ ሕቶታት ዝሃቡዎ መልስታት – 28 ጥሪ 2018
- VOICE OF ASSENNA: ኣስተምህሮን ማዕዳን ብጹእ ኣቡነ መቃርዮስ ኣብ ለንደን – ሰንበት 28 ጥሪ 2018 – 1ይ ክፋል
- VOICE OF ASSENNA: መልእኽቲ ልደት – ብካህን ተኽለማርያም መርካጽዮን – 06 01 2018
- VOICE OF ASSENNA: ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ለንደን – ጸረ ጊላነት ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብ ሊብያ
- VOICE OF ASSENNA: ካብ ዝተፈላለያ ከተማታትን ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ሰላማዊ ሰልፊ ለንደን ዝተሳተፉ ኤርትራውያን እንታይ ይብሉ?
- VOICE OF ASSENNA: ሰላማዊ ሰልፊ ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ለንደን – Revd Yohannes Ghebrehiwet, – Manchester -10/11/2017
- VOICE OF ASSENNA: ኣብ ኣስመራ ዝተራእየ ህዝባዊ ተቓውሞ ብምድጋፍ ሎሚ ኣብ ለንደን ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊ ኤርትራውያን
- ጻዋዒት ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ለንደን ዓባይ ብሪጣንያ
- ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ከተማ ከተማ ለንደን ዝርከቡ ኤርትራውያን መዓልቲ ሓርበኛታት ኤርትራ ኣኽቢሮም።
- ዝኸበርኩም ናይ ሓዘንና ተኻፈልቲ: ኣብ ግሪንፈል ታወር ለንደን ብዘጋጠመ ባርዕ ንኣርባዕተ ካብ ኣባላት ቤተሰብና ብዘጋጠሞም ሓደጋ ናይ ምብጻሕን ምጽንናዕን ቦታ ኣዳሊና ምህላውና ንሕብር።


text:
ካልኣይን መዛዘምን ክፋል ኣቦ መንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል
ቀንዲ ዕላማ እቲ ኣብ ቀረባ ብህወሓት ማ/ኮሚቴ ዝተኻየደ ገምጋም፣ ምንቕቓፍን ምትዕርራይን ስጉምትን መቐፀልታ ዓሚዩቕ ተሃድሶ ዝኾነ ውድብ፣ ሃገርን ህዝብን ምድሓን እዩ ነይሩ። ነቲ ኣብ ምንካይ ድኽነት፣ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር፣ ህንፀት ዴሞክራስን ድምር ስግግር ልምዓትን ዝተጀመረ ጉዕዞ ዘለዎ ብርክን ኣፈፃፅማ እቲ ስትራተጂካዊ ኣመራርሓን ብምፍታሽ ነቶም ጉድለታት ነቒስካ ንምውፃእ እውን እዩ ነይሩ። እዚ ዛዕባ ኣብ ክረምቲ 2008 ዓ/ም ንምግምጋም ዋላ‘ኳ ተፈቲኑ እንተነበረ ብምኽንያት ምቕሃም ቃልሲ ውሽጢ ውድብ ካብቲ ሓፈሻዊ ገምጋም ወፂኡ ንለውጢ ዝዕድም ውፅኢት ዘምፀአ ኣይነበረን። ስለዚ ኣብ እቶም በዓል ዋና ስኢኖም ዕንክሊል ዝብሉ ጉዳያትን ነቲ ውድብ ጠጠው ዘበሉ ፀገማትን ብዘየዳግም ሱር ቦቀስ ቃልሲ ንምእላይ ኣብቲ ኣብ 2010 ዓ/ም ዝተኻየደ መድረኽ ገምጋም መዕለቢ ምሃብ ናይ መወዳእታ ኣማራፂ ኮይኑ እዩ።
ካብዚ ተወሳኺ ኣብ ፈለማ 2009 ዓ/ም ዝተኻየደ ብዕምቆት ናይ ምህዳስ ምንቅስቓስ ዝኸዶ ዝተወሰነ ርሕቐት ካልኦት ነቲ ፅርየት ዝሕግዙ ተወሰኽቲ መፅናዕትታት ብምቕራብን ብምምላእን ናብ ለውጢ ዝመርሕ ቅልጡፍ መድረኽ ምክያድ ኣድላዪ ስለዝነበረ እውን እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ጉዕዞ ህዳሰ እዛ ሃገር ዘለዉ ማሕበራዊ፣ ኢኮኖምያውን ፖለቲካውን ፀገማት ቀንዲ ፍልፍሎም ፀገም ብቑዕ ኣመራርሓ ምዃኑ ስለዝተነፀረ ኣመራርሓ ውድብ ህወሓት እውን ኮፍ ኢሉ ፀገሙ ክርኢ ስለዝግብኦ ኣብ ዙርያ ኣፈፃፅምኡ ብዕምቆት ዘትዩ ኣብ ውሳነ ዝበፅሐ ምዃኑ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብዚ ጉዳይ ተመስሪቶም መብርሂ ዝሃቡ ኣቦ መንበር ህወሓት ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል ትንታነ ሓሳብ ሂቦምሉ እዮም። ዶክተር ደብረፅዮን ካብቲ ዝተኻየደ ገምጋም ብምብጋስ ኣብ ዙርያ ኣፈፃፅማ ክልላዊ ትልሚ ዕብየትን ትራንስፎርመሽንን ተጠቃምነት ልምዓት ሕብረተሰብን ኣመልኪቶም ዝሃብዎ መብርሂ ቀፂሉ ኣሎ።
ከም ኣገላልፃ ዶክተር ደብረፅዮን፣ እቲ ኣመራርሓ ብርኪ ኣፈፃፅማ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን (ትራንስፎርሜሽን) ካልኦት መደባት ልምዓትን ኣፈፃፅማኦምን ኣብዚ መዳይ ዝተርኣዩ ውድቀታቱን ብዕምቆት ገምጊሙ እዩ። ኣብዚ ዝነበረ ከይዲ በብሴክተሩ ብብርኪ ክልል ይኹን ፌደራል ዝተሓንፀፁ መደባት ልምዓትን ዓበይቲ ፕሮጀክትታትን በብእዋኑ ዘሎ ኣፈፃፅማ እናገምገምካ ሳይንሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ኣብ ክንዲ ምምራሕ ኣብ ባይታ ዘየለ መረዳእታ ብሓሶት እናፀብፀብካ ዘይለምዐ መሬት ለሚዑ፣ ዘይተረብሐ ሕብረተሰብ ተረቢሑ ምባል ምንባሩ ብዝርዝር ርእዩ እዩ። እቶም ኣብ ባይታ ከም ዘለዉ ብሓሶት መረዳእታ እናተፀብፀቡ ዝፀንሑ ግን ድማ ኣብ ባይታ ዘየለዉ ብርኪ ኣፈፃፅማ ዘመላኽቱ ኣሃዛዊ መረዳእታታት ምስ መፅናዕቲ ኤጀንሲ ስታትስቲክስ ሃገርና ብምንፅፃር መጠን ኣፈላላይ እቲ ፀብፃብ ሓሶት ዝዓብለሎ ምዃኑ ዝተፈተሸሉን ኣብ ድሕሪኡ ዝነበረ ፀገም ኣረኣእያ ብዕምቆት ዝተዘተየሉን ጉዳይ እዩ።
ኣፈፃፅማ ፕሮጀክትታት ልምዓት ካብቶም ብሰፊሑ ዝተገምገሙ መደባት ዘፈር ኢንዱስትሪ ሓደ ነይሩ። ልምዓት ኢንዱስትሪ ዘላቒ ረብሓ ክህልዎ ኣብ ተወለድቲ /ደቂ ዓዲ/ ክምስረት ስለዝግባእ ደቂ ዓዲ ናብቲ ዘፈር ኣብ ምምፃእ ይኹን ብመሰረተ ልምዓት ተደጊፉ ትፅቢት ዝግበረሉ ለውጢ ኣብ ምምዝጋብ ዘለዎ ብርኪ ዘሕጉስ ኣይኮነን። ኣብቲ ገምጋም ከምዝተጠቐሰ እቲ ዘፈር በዚ ዘለዎ ብርኪ “ናብቲ እንደልዮ ዓወት ከምፀአልና ይኽእል እዩ” ኢልካ ዝእመነሉ ኣይኮነን። ዶ/ር ደብረፅዮን ብዛዕባ እዚ ዝሃብዎ መብርሂ እንትነስዕብ፤
ብፍላይ ዕብየት ዘፈር ማኑፋክቸሪንግ ኢንዳስትሪ ዋላ እኳ ኣብ ምጅማር ብርኪ ይሃሉ ነቲ ብቐፃልነት ከመዝግቦ ትፅቢት ዝግበረሉ ውፅኢት ብዘረጋግፀሉ ናህሪ ኣይኸይድን ዘሎ። በቲ ሐዚ ዘለዎ ብርኪ ናብቲ ተደላዪ ዓወት ከምፅእ ይከኣል እዩ ተባሂሉ ዝእመነሉ ኣይኮነን። ንምዝሕሓሉ ቀንዲ ምኽንያታት ድማ ሓደ፣ ሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓዲ ብድፍረት ናብቲ ዘፈር ኣይዓሰሉን። ኣብ ደኣንት ተዋፊሮም ናብ ብርኪ ኢንተርፕራይዝ ዓብዮም ፅቡቕ ዕብየት እናርኣዩ ዝርከቡ ሃፍቲ ዝወነኑ ዜጋታት እውን ናብዚ ብርኪ ዝገብርዎ ስግግር ዝሕቱል እዩ ዘሎ። እዚ ዘፈር ትራንስፎርሜሽን ክምዝገበሉ ዝኽእል መንገዲ ሰብ ሃፍቲ ውሽጢ ዓዲ ኣብቲ ዘፈር ዝበራኸትሉ ምችው ኩነታት ብምፍጣርን ዛጊድ ተደላዪ ውፅኢት ዘይተመዝገበሉ ምኽንያትን ፀገማቱ ብምፅናዕ መፍትሒ ክቕመጠሉ ዝግባእ ዘፈር እዩ።
ዶክተር ደብረፅዮን፣ ኣብ መብርሂኦም ኣተኣሳሲሮም ዝገለፅዎ ካልእ ጉዳይ፣ ዘፈር ልምዓት ኢንቨስትመንት ሕርሻ ዘለዎ ብርኪ ዝምልከት እዩ። ልምዓት ኢንቨስትመንት ሕርሻ ዋላ እኳ ካብ ዝሓለፉ እዋናት ብዝተፈለየ ኣንፈት ይተኣታቶ እንተሃለወ ምስቲ ሓረስታይ ግን ክተኣሳሰር ኣይተገበረን። ብርግፅ ካብ ደገ ዝመፅኡ ኢንቨስተራት ነቲ ኣብ ሓረስታይ ዝመፅእ ዘሎ ለውጢ መሰረት ገይሮም ምህርቲ ናብ ዓለም ዕዳጋ ኣብ ምቕራብ ፅቡቕ ለውጥታት ይመፁ ኣለዉ። ቅድም ኢሉ ኣብ ሰሊጥን ውሑዳት ዝራእትን ተሓፂሩ ዝነበረ ዕዳጋ ዓለም ናብ ካልኦት ፍርያታት እውን ተሰጋጊሩ ኣሎ። ሓረስታይ ምህርቱ ብስልሒት ዕደጋ ዓለም እናሓሰበ ብብርኪ ወረዳን ዞባን ክምልስዎ ዘይኽእሉ ድሌት ጠለብ እታወታት ቴክኖሎጂ እናሓተተ ይርከብ። ብመሰረቱ ዕብየት ጠለብ እታወታት እንትህሉ ናብ ዝሓሸ ብርኪ ምስግጋር ከም ዘሎ ስለዘመላኽት ካብቲ ቅድም ኢሉ ዝፀንሐ ኣሰራርሓን ኣወዳድባን ነቲ ሕቶ ዝምልስ ሓዱሽ ኣወዳድባ ከም ዘድሊ የመላኽት። ልምዓት ሕርሻ ካብ ጠለብ እታወታትን ቴክኖሎጅታትን መሰረት ዝገበረ ገምጋም ብዝዛየደ ብክኢላታት ከመይ ክምራሕ ከም ዝግባእ መሰረታዊ ምምሕያሽ ከድልዮ እዩ። እዚ የድልይ እዩ ዝበሃል ዘሎ ለውጢ ኣወዳድባ ምስ ዕብየት ዘፈር ኢንቨስትመንት ልምዓት ሕርሻ እውን ቀጥታዊ ምትእስሳር ኣለዎ።
ካልእ መደባት ልምዓት ሕርሻን ቀፃሊ ጉዕዞኡን ብዕምቆት ተዘትዩሉ እዩ። ዛጊድ ብዝተገበረ መፅናዕቲ ድሕሪ ውድቀት ስርዓት ደርግ ሓረስታይ ትግራይ ካብ ድኽነት ንምውፃእ ዘኽእልዎ ዓበይቲ መደባት ልምዓት ሕርሻ ብምትግባር ሰፊሕ ርብርብ ዋላ እኳ እንተተገበረ ዛጊድ ግን ካብ ድኽነት ኣይወፀን። ብብርኪ ሃገር ምስ ዘሎ ውፅኢት እንትነፃፀር እውን ዳርጋ ዝተሓተ ብርኪ እዩ ክበሃል ይከኣል። እቲ ዝተኸየደ ንውሓት እዋንን ዘለዉ ውሽጣዊ ፀጋታት ሓረስታይን ርኢኻ ሕዚ እውን ብሚልዮን ዝፅጋዕ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት ምህላዉ እቲ ተመዝጊቡ ዘሎ ውፅኢት ዘዕግብ ዘይምዃኑ ዘመላኽት እዩ። ስለዚ ድማ ኣመራርሓ እቲ ውድብ ኣብ ገምጋሙ “ኣብ ምቕናስ ድኽነት ለውጢ ኣሎ፤ ይኹን እምበር ካብዚ ንላዕሊ ውፅኢት ምምዝጋብ ይከኣል ነይሩ እዩ” ዝብል እምነት ሒዙ እዩ ወፂኡ። ኣብ መፍረያይነት ሕርሻ፣ መሰረተ ልምዓት፣ ልምዓት መስኖ፣ ጠለብ እታወታት ፓኬጃት ሕርሻን ኩነታት ቀረብ ልቓሕን መሰረታዊ ለውጢ ንምምፃእ ካብቲ ልሙድ ዝኾነ ኣካይዳ ወፂኡ ሳይንሳዊ ዝኾነ ቅዲ ኣመራርሓን ሓዱሽ ኣወዳድባን ይጠልብ ምህላዉ ብዝግባእ ተራእዩ እዩ።
ብፍላይ ከባብያዊ ፀጋታት ኣብ ግምት ዘእተወ ምሕደራ ብምዝርጋሕ ተደላዪ ለውጢ ንምምፃእ ዘኽእል ኣወዳድባ ንምምዕርራይ ዳግም ክፅናዕ ኣለዎ ዝብል ቅዋም ከምዝተወሰደ ዶክተር ደብረፅዮን ኣብ መግለፂኦም ይሕብሩ። ከባቢታት ሃፍተ ገነት ትራንስፎርሜሽን ብዘረጋግፅ መልክዑ ንምጥቃም ዘኽእል ኣወዳድባ ክህሉ ኣለዎ። እዚ ብነዊሕ እዋን ዝትለም ስራሕ ዘይኮነስ ኣብ ሓፂር እዋን ተፀኒዑ ናብ ተግባር ዘስግር መሰረታዊ ለውጢ የድሊ። ሓረስታይ በብ ከባቢኡ ዝጥቀመሎም ቴክኖሎጅታት ምስቲ ባይታ ዘሎ ተፈጥሮኣዊ ባህሪ ሃፍቲ ተፈጥሮ ዝሳነ ምዃኑ ሳይንሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ዝመርሕ ኣካልን ኣወዳድባን ክህሉ ከምዝግበኦ ውሳነ ተዋሂቡ ኣሎ። ሕድሕድ ስራሕቲ ሴክተር ሕርሻ ዘድሊ ክኢላ ሓይሊ ሰብን ሓረስታይ ዘሳተፈ መፅናዕትን ብምክያድ ምስ ኣብቲ ዘፈር ዝተዋፈሩ ሰብ ሃፍቲ እናተዋደደ ኣብ ዕዳጋ ዓለም ጠለብ ዘለዎ ምህርቲ ንምፍራይ ዘኽእል ኣወዳድባ ክህሉ ክግበር እዩ።
ኮይኑ ግና ኣብዚ ሐዚ እዋን ብብርኪ ወረዳ ይኹን ዞባ ዘሎ ኣወዳድባ፣ ነዚ ፍልጠትን ክእለትን ዝዓጠቐ ኣመራርሓ ዘሳተፈ ኣይኮነን። ንሴክተር ሕርሻ ሓዊሱ ካልኦት መደባት ልምዓት ሳይንሳዊ ብዝኾነ መንገዲ ዝመርሕ፣ ዝድግፍን ዝከታተልን ኣካል ብሓዱሽ ኣወዳድባ ክመፅእ ክኽእል ኣለዎ። ስለዝኾነ ኣብቲ ምይይጥ ነዚኦምን ተመሳሳሊ ጠለብ ዘለዎም ካልኦት ሴክተራትን ትራንስፎርሜሽን ከመዝግብሉ ዘኽእል ኣወዳድባ ክህልዎም ከም ዘለዎ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ ኣሎ። ኣወዳድብኡ እውን ዳግም ንኽፅናዕ ተወሲኑ ኣሎ። ነዚ ንምግባር ምሁር ሓይሊ ዘለዎ ፍልጠትን ክእለትን ተጠቒምካ ኣብ ዝሓፀረ ግዜ ክፍፀም ከምዘለዎ ይእመን።
ላዕለዋይ ኣመራርሓ እቲ ውድብ ህዝቢ ትግራይ በዞም መንግስትን ውድብን ዝሓንፀፅዎም መደባት ልምዓት ዘለዎ ተረባሓይነት እንታይ ይመስል ዝብል ዛዕባ ኣልዒሉ ብዕምቆት ንምርኣይ ፈቲኑ እዩ። ኣብቲ መድረኽ፣ ተጠቃምነት ሓረስታይ ትግራይን ዘለዎ ኢኮኖምያዊ ብርክን ብንፁር ንምርኣይ ነብሲ ወከፍ ሓረስታይ ዝወነኖ ሃፍተ ገነት ብዘርኢ ኣሃዛዊ መረዳእታ ብመፅናዕቲ ተተንቲኑ እዩ ቀሪቡ። ክንደይ ምኢታዊ ሓረስታይ ኣበየናይ ዘፈር ተዋፊሩ ይነጥፍ? ዛጊድ እቲ ዝበዝሕ መዋእለ ንዋይን ሃፍቲ ተፈጥሮን ዝጥቀም ዘሎ ሓረስታይ በዝሑን ዘለዎ ብርኪ ተረባሓይነትን እንታይ ይመስል? በቲ ሐዚ ዘሎ ጉዕዞ ልምዓት ክንደይ ዝኣክል ሓረስታይ እዩኸ ኣብ ትሕቲ ድኽነት ተሪፉ ዘሎ? ኣፈፃፅማና ዘይተዓወተሉ ቀንዲ መበገሲ እቶም ውድቀታት ከ እንታይ እንታይ እዮም? ዝብሉ መርኣዪታት ብምሓዝ ኣብ ዙርያ እቶም ብመፅናዕቲ ዝቐረቡ ውፅኢታት ኩሎም መደባት ልምዓት ሕርሻ ሰፊሕ ዘተ ተኻይዱ እዩ።
ብመሰረት እዚ ኣብ 1983 ዓ/ም መጠን ብርኪ ድኽነት ትግራይ 60 ምኢታዊ እናሃለወ ኣብ ካልኦት ክልላት እቲ ዝዓበየ 40 ምኢታዊ እዩ ነይሩ። ሐዚ ናብ ተቐራራቢ ብርኪ ዋላ እኳ እንተመፅአ ኣብ ክልል ትግራይ ብዝነበረን ዘሎን ምችው ባይታ ካብዚ ንላዕሊ ክቕንስ ይኽእል ከምዝነበረ እዩ ተራእዩ። ምኽንያቱ ካብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ጀሚሩ ዝተወደበን ኣብ መስመር ውድብን መደባት ልምዓት ፖሊስን ዓሲሉ ብልዑል ውፍይነት እናሰርሐ ዝመፀን ሓረስታይ ኣሎ። እዚ ፀጋ ኣብ ካልኦት ክልላት ዘይረአ ምችው ኩነታት እዩ። ነዚ ውህሉል ዓቕሚ ዝተወደበ ሓረስታይ ክንደየናይ ተኣምር ክሰርሕ ከምዝኽእል ኣብ ዕቀባ ሃፍቲ ተፈጥሮ ኣመስኪሩ እዩ። ከምቲ ኣብ ልምዓት ሃፍቲ ተፈጥሮ ብዘመዝገቦ ዓወት ዓለም ለኸ ሽልማት ዝዓተሮ ኣብ ካልኦት መደባት ልምዓት እውን ዘይድገመሉ ምኽንያት ከምዘይነበረ እዩ ተራእዩ። ይኹን እምበር እቲ ኣመራርሓ ህዝቢ ትግራይ ክኾነሉ ዝብህጐን ዝምነዮን እሞ ይትረፍ ብዓቕምና ክንሰርሖ ዝግበአና እውን ኢና ዘይሰራሕናሉ ፀኒሕና።
ዶክተር ደብረፅዮን ናይዚ ውድቀት ቀንዲ ምኽንያት እንተብርሁ “ንብርክት ዝበሉ ዓመታት ኩነታትን ባይታን ዘየገናዘበ ዝተለመደ ኣካይዳ ስለዝነበረ እዩ። ሓዱሽ ነገር ኣየምፃእናሉን። ብዘይካ እዚ ምሁራት ትግራይ ኣብቲ ውድብ ክዓስሉ ፃውዒት ገይርካ ኣብ መፅናዕትን ምርምርን መሰረት ዝገበሩ ስራሕቲ ኣብ ምስራሕ ድኹም እዩ። ስለዚ ነቲ ዘሎ ፖሊስን ስትራተጅን ኣብ ምትግባር ይኹን በብእዋኑ ፀገማት እናነፀርካ መፍትሒ ኣብ ምቕማጥ ዝነበረ ክፍተት ስለዝኾነ ብቐፃልነት ኣብ ሳይንሳዊ መፅናዕትን ምርምርን ዝተመስረቱ ስራሕቲ ክስርሑ ኣለዎም” ይብሉ።
ላዕለዋይ ኣመራርሓ እቲ ውድብ ኣብ ዘፈር ማሕበራዊ ጉዳያት ዘለዉ ጉዳያት ትምህርትን ጥዕናን ዘለዎም ብርክን ቀንዲ ምኽንያታት ውድቀቶምን ገምጊሙ እዩ። ኣብ ትምህርቲ በቲ ዝተቐመጠ ስርዓት ዓቕምኻ ፀንቂቕካ ነቲ ሓፋሽ ብኣተሓሳስባን ተግባርን ብምንቕናቕ ይኹን ነቲ ብብርኪ ፖሊሲ ዝተቐመጠ ክልሰ ሓሳባዊ መምርሒ ብትኽክል ብምትግባር መደባት በቲ ዝተተለመሎም ኣግባብ ናብ ውፅኢት ኣብ ምቕያር ፀገማት ምንባሮም ፈቲሹ እዩ። ብመሰረት ስርዓት ዘይተማእኸለ ምሕደራ መፍትሒ ዘድልዮም ግን ድማ ልዕሊዓቕሚ እቲ በብ ብርኩ ዘሎ ኣመራርሓ ዝኾኑ ፀገማት መበገሲኦም እናፅናዕኻ ብርኪ ዕውትነቶም ክትውስኽ ዘይምግባር ክፍተት እውን ተራእዩ። ብዋናነት ግን ኣብ ትምህርቲ ዘለዉ ፀገማት ድሌት ጥራሕ ዘይኮነስ ዓቕሚ፣ ፍልጠትን ልምድን እውን እዩ ዝሓትት። ነዚ ንምግባር ኣብ ኣመራርሓ ዘሎ ኣካል ኣድላይነት እዋናዊ መፅናዕቲ ኣሚኑ ኣብቲ ዘፈር ስራሕ ዝሓሸ ልምዲ ዘለዎም ምሁራን፣ ካልኦት ወሃብቲ ደገፍን ይግብኣኒ በሃልቲ ኣካላትን ኣሳቲፉ ኣብ ምኻድ ዝነበረ ጉድለት መሰረታዊ ምምሕያሽ ከም ዘድልዮ ኣብ ምርድዳእ ተበፂሑ ኣሎ።
ኣብ ሴክተር ጥዕና ዘሎ ኣፈፃፅማ እንትርአ ኣብ ክኢላታት ኤክስቴንሽን ዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ኣዋፊርካ ሰራዊት ጥዕና ኣብ ምፍራይ ዝተኸየደ ክያዶ ብብርኪ ሃገር ይኹን ዓለም ብመርኣያነት ዝጥቀስ ስራሕ ተሰሪሑ እዩ። ይኹን እምበር ካብዚ ንላዕሊ ዝሳለጠሉ ሃዋህውን ባይታን ስለዘሎ ብመዳይ ኣመራርሓ ይኹን ቴክኒካዊ ጉዳያት ዘሎ ክፍተት ንምምሕያሽ ዝለዓለ ትኹረት ተዋሂብዎ ክስርሐሉ ከምዝተወሰነ ዶክተር ደብረፅዮን ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ሓቢሮም እዮም።
ውድብ ህወሓት ኣብ ውሽጡ ብዝነበርዎ ናይ ኣመራርሓ ድኽመታት ነቶም ዓበይቲ ናይ ልምዓትን ትራንስፎርሜሽንን መደባት ፀልዮም ጥራሕ እንተይኮኑ ደውታ ዝፈጠሩ ምዃኖም ብምርግጋፅ ካብዚ ንምውፃእ ዝከኣለሉ ናይ ምትዕርራይ ስጉምትታትን ቀፃሊ ኣንፈትን ኣተግቢሩ እዩ። እቲ ንህዝቢ ናብ ቅርታን ስግኣትን ዘእተወ ናይ ልምዓት ምትንዕንቓፍን ሰናይ ምምሕዳር ምስኣንን ፀገማት ብሓፂር ጊዜ ከምዝፈትሕ እውን ቃል ኣትዩ እዩ። እዚ ኮይኑ እቲ ውድብ ደድሕሪ ምጥቕላል እቲ ዘካየዶ ገምጋም ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ ፌደራላዊ ዴሞክራስያዊ ስርዓት ዘምፀኦም ፀጋታት ተሓልዩ ዝሓሸት፣ ምዕባለ ዝሰፈናን ህዳሰኣ ዝተረጋገፀን ኢትዮጵያ ጋህዲ ንምግባር ኣብ ዝግበር ምንቅስቓስ እቲ ውድብ ዘለዎ ብፅሒት ኣጠናኺሩ ከም ዝቕፅለሉ ኣረጋጊፁ እዩ። ካብ ውሽጢ ኮነ ካብ ደገ ዝሕሰቡ መፍረስቲ ጥቕዓታት ንምምካት ምስ መላእ ህዝብታት ሃገርና ብቐረባ ክሰርሕ እዩ። ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ በብኸባቢኡ ዝፍጠሩ ዘለዉ ጎንፅታት ብሰላማዊ መንገዲ ዝፍትሑሉን ሕቶታት ዴሞክራስን ሰናይ ምምሕዳርን ከምኡ ድማ ሕቶ ልምዓት ህዝቢ በቲ ዝድለ መንገዲ ንምምላስ ኣብ ዝግበር ርብርብ ብፅሒቱ ንምውፋይ ዘለዎ ድልውነት ገሊፁ እዩ። እዚ እዋን እዚ ህወሓት/ኢህወደግ ናይ ሓባር ሃገርና ኣብ ዝኾነት ፌደራላዊት ዴሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ ንልምዓትን ህንፀት ዴሞክራሲያዊ ስርዓትን ዝተፃወቶ ሃናፃይ ግደ ኣጠናኺሩ ንምውሳእ ዘኽእልዎ ኣንፈታት ምስ ህዝብታት ብምምኽኻር ክፍፅም ካብ ዝኾነ እዋን ዝረባረበሉ እዋን ኮይኑ ኣሎ። ብመሰረት እዚ ጋሊህዎ ዘሎ ኣንፈት በብከባቢኡ ኣብ ኣፈፃፅማ ልምዓት፣ ምንጋስ ሰናይ ምምሕዳር፣ ምርግጋፅ ሰላምን ፍትሕን ከምኡ እውን ምዕሳል ዴሞክራስያውን ሰብኣውን መሰላት ዝረኣዩ ፀገማት ብውዑይ ቃልሱ ንኽፈትሕ ኣብ ምኽኣል መላእ ኣባልናን ህዝብናን ኣብ ጐድኒ ውድቡ ክስለፍ ድልውነቱ ከረጋግፅ ይግባእ።


text:
ምምሕዳር ከተማ ኾቭደ፡ ዝነኣድ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ዘዋደደ ዞባ እዩ። እዚ ኣገልግሎታት’ዚ፡ ክንክን ቆልዑ፡ መባእታዊን ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርትን ካልእን የጠቓልል። ኣብዚ ከተማ’ዚ፡ ዝተፈላለያ ትምህርታዊ ኣገልግሎታት ዝህባ ናይ ግሊ ኣብያተ-ትምህርታት ውን ኣለዋ። ከተማ ኾቭደ፡ ከም ኡንድስትርያዊትን ናይ ትምህርትን ከተማ እያ ትፍለጥ። ኣብዚ ከተማ’ዚ፡ እቲ ዝዓበየ ወሃቢ-ስራሕ ትካል ቮልቮ ኮይኑ፡ እቲ ኣብታ ከተማ ዝርከብ ዩኒቨርስቲ ምስ ግዜ እናዓበየ ዝመጽእ ዘሎ ትምህርታዊ ትካል እዩ። ናይ ስራሕ ዕድላት ኣብ ከተማ ኾቭደ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሒደት ዓመታት እናወሰኸ ክመጽእ ጸኒሒ። ዝዓበየ ዕድላት ስራሕ ኣብ ጽላታት ኢንዱስትሪ፡ ንግድን ክንክን ይርከብ። ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ውን እንተኾነ በተን ዝውንነን ነኣስቱ ትካላቱ ኣዝዩ ህቡብ’ዩ። መብዛሕትአን ወነንቲ ናይዘን ትካላ ናይ ማእከላይ ምብራቕ መበቆል ዘለዎም ዜጋታት ይርከቡዎም። እቲ ኣብ ኾቭደ ዝርከብ ኣስታት 1500 ሰራሕተኛታት ዘለዉዎ ሆስፒታል ስካበሪ ነቶም ነቶም ኣብቲ ከባብን ርሑቕን ዝርከቡ ዜጋታት ጥዕናዊ ክንክን ኣብ ምሃብ ይነጥፍ።
ምምሕዳር ከተማ ኾቭደ፡ ኣብ ጥንታዊ ባህላዊ ከባቢ ዝተደኮነ ከተማ ኮይኑ፡ መሳጢ ከባብያዊ ኣቃውማ ኣለዎ። ኣብዚ ከተማ’ዚ፡ ብርክት ዝበላ ትካላ ክራይ-ኣባይቲ ይርከባ። ብብምሕዳር ናይቲ ከተማ እትውነን ትካል ክራይ-ኣባይቲ ውን ኣለዋ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ንትሕዝቶ ሓበሬታታት ብቋንቋኹም ተርጒምኩም ከተንብብዎ ትኽእልሉ ዕድል ኣለኩም።
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ኾቭደ ዝተፈላለየ መንብሪ ኣባይቲ ይርከብ። ንኣብነት ዝካረ፡ ዝግዛእ ከምኡ ውን ፍልይ ዝበለ ነንበይኑ ዝተሃንጸ ነኣሽቱ ገዛውቲ ይርከብ። ኣብቲ ከተማ ዝተፈላለየ ዝካረ መንበሪ ኣባይቲ ዘለዎ ከባቢታት ኣሎ። መብዛሕትኡ ናይቲ ዝካረ ኣባይቲ፡ በታ ብምምሕዳር ከተማ እትወነን ትካል ክራይ ኣባይቲ፡ ኾቭደቡስተደር፡ ይውነን። ካብተን ኣብቲ ቦታ ዝርከባ ብግሊ ዝውነና ትካላት ክራይ-ኣባይቲ፡ ኣፓርትመንት ከምኡ ውን ባልደ ዲን-ቡስታድ ይርከባ። ዝርዝር ኩለን ትካላት ክራይ-ኣባይቲ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ኾቭደ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ምምሕዳር ከተማ ኾቭደ፡ ነዊሕ ስደተኛታት ናይ ምቕባል ታሪኽ ዘለዎ ዞባ እዩ። መብዛሕትኦም ናብዚ ዞባ ዝመጹ ስደተኛታት ካብ ማእከላይ-ምብራቕን ኣውሮጳን እዮም። ኣብ መወዳእታ ናይ 1960 ከምኡ ውን ኣብ መጀመርያ ናይ 1970፡ ካብ ሃገራት ባልካን (ምብራቕ-ኣውሮጳ) ብዙሓት ኣብ መዳይ ኢንዱስትሪ ንምስራሕ ናብዚ ከተማ መጺኦም። ኣብ ዝቐጸለ ክፋል ናይ ዓመተ 1970 ውን ካብ ቱርክን ሊባኖስን ብርክት ዝበሉ ስደተኛታት ናብዚ ዞባ መጺኦም። እዞም ካብ ቱርክን ሊባኖንስ ዝመጽኡ፡ ኣብ ንግዳዊ መዳይን ምምስራት ትካላትን ኣብዚ ከባቢ፡ ድልዱል ሰረት ኣለዎም። ካልእ ኣብዚ ቦታ ካብ ዝርከቡ ስደተኛታት፡ ካብ ደቡባዊ ምብራቕ ኤስያ፡ ሶማል፡ ኮንጎን ኣፍጋንስታንን ይርከብዎም። መብዛሕታኦም ተቐማጦ ምምሕዳር ከተማ ኾቭደ፡ ብዜካ ሽወደን እንግሊዘኛን ካልእ ብርክት ዝበለ ቋንቋታት ይዛረቡ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ከም ማእከላይ ከተማ ናይቲ ዞባ መጠን፡ ከተም ኾቭደ ንጡፍ ምንቕስቓስ ማሕበራት ዘለዎ ክኸውን ንቡር እዩ። ኣብ መዝገብ-ማሕበራት ምምሕዳር ከተማ ኾቭደ ብምእታው፡ ዝርዝር ናይተን ኣብቲ ቦታ ዝርከባ ማሕበራትን ሃይማኖታዊ ምትእኽኻባትን፡ ክትረኽቡ ትኽእሉ። ብዙሓት ኣባላት ሓቍፈን ዝርከባ፡ ኣብ ስፖርት ዝነጥፋ ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ። ኩዕሶ-እግርን ኩዕሶ ሰኪዔትን፡ ካብቲ ኣዝዩ ህቡብ ስፖርታዊ ጸወታታት ናይቲ ከተማ እዩ። ብዜካ እዘን ኣብዚ ዝተጠቕሰ ሜዳታት ዝነጥፋ ማሕበራት፡ ካልኦት ውን ካብ ነኣሽቱ ክሳብ ዓበይትን ኣረጋውያንን ዝጥርንፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ኣለዋ። መብዛሕትኦም ተቐማጦ ከተማ ኾቭደ፡ ኣባላት ናይ ገለ ማሕበር እዮም። ኣብዚ በዘን ማሕበራት ዝምእከል ርኽክባት ከኣ እዩ ሓደ ሰብ፡ ሓደስቲ ሰባት ዝላለን ናይ ርኽክባት ሰክዔቱ ዘስፍሕን። ኣብ ከተማ ኾቭደ፡ ናይ ኣሲርያውያንን ሱርያውያንን፡ ዓበይቲ ሃይማኖታዊ ምትእኽኻባት ወይ ሰበኻታት ኣለዋ። ብዜካ’ዚ፡ ኣብቲ ከተማ መስጊድ ናይ ምህናጽ መደብ ውን ተወጢኑ ኣሎ። ብተወሳኺ፡ ናይ ሶማላውያን ውን ክልተ ማሕበራት ኣብ ከተማ ኾቭደ ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ከተማ ኾቭደ፡ ማእከል ወይ ዝዓበየት ከተማ ናይቲ ዞባ ብምዃና መጠን፡ ኩሉ ዘድሊ ቀረባት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣለዋ ክበሃል ይከኣል። ቤት-ጽሕፈት ዕዮ (ኣርበትስፎርመድሊንገን)፡ ማዕከን ማሕበራዊ-ውሕስነት (ፎርሸክሪንግስካሳ)፡ በዓል-መጺ ቀረጽ (ስካተቨርከት) ኣብዚ ከተማ ኣብያተ-ጽሕፈታት ኣለዎም። ኣብ መዳይ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ናይቲ ምምሕዳር ከተማ ብዝምልከት ንኣብነት፡ ፍሉይ ክፍሊ ሓደስቲ ስደተኛታትን ክፍሊ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብን ይርከብ። መብዛሕትኦም መንግስታዊ ኣብያተ-ጽሕፈታት፡ ኣብ ኣደባባይ ወይ ሰንትሩም ናይ ኾቭደ ይርከቡ። ጥቃ-ጥቃ ስለዝርከቡ ኸኣ፡ ካብቲ ሓደ ናብቲ ሓደ መንግስታዊ ቤት-ጽሕፈት ምኻድ ኣዝዩ ቀሊልን ስሉጥን ይገብሮ።
ኣብ ሕምብርቲ ከተማ ኾቭደ (ሰንትሩም)፡ ቤት-ንባብ ዘለዎ ባህላዊ ማእከል ኣሎ። ኣብዚ ባህላዊ-ማእከል’ዚ፡ መጽሄታት፡ ጋዜጣታት ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ትረኽቡ። ኣብዚ ቦታ’ዚ፡ ማእከል ስነ-ጥበብን ትያትርን ውን ኣሎ።
ከተማ ኾቭደ ብዕድጊ ኣዝያ ህብብቲ እያ። ኣብዚ ከተማ’ዚ፡ ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝመጸ ስብ ዝውሕዘን ዝተፈላለያ ዓበይቲ ናይ ዕድጊ-ማእከላት ወይ ድኳናት ኣለዋ። ንብረት ወይ ኣቍሑ ብሕሱር ዋጋ ንምግዛእ ክትቀጣቀጥ ወይ ውን ብሕሱር ኣብ ድኳናት ዘገልገለ-ንብረት ክትገዝኡ ትኽእሉ። ፍሉይ ፍርያት ማእከላይ-ምብራቕ፡ ኣፍሪቃን ኤስያን ዝኾነ ንብረት ጥራይ ዝሸጣ ድኳናት ውን ኣብዚ ቦታ ካብ ነዊሕ ኣትሒዘን ዝጸንሓ እየን።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ከተማ ኾቭደ፡ ዝነኣድ ኣገልግሎት ክንክንን መውዓልን ህጻናት ኣሎ። ኣብ መውዓሊ-ህጻናት ቦታ ክወሃበኩም ሓጺር ግዜ ጥራይ ኣብ ሪጋ ምጽናሕ የድልየኩም። ብገምጋም ገለ ሰሙና ኣቢሉ ይወስደልኩም። ስድራ-ቤታት ንደቆም ኣብቲ ኣብ ጥቕኦም ዝርከብ መውዓሊ-ህጻናት ቦታ ንኽወሃቦም፡ ኩለን ማእከላት መውዓሊ-ህጻናት ብትግሃት ዝሰርሓሉ ነገር’ዩ። መብዛሕትአን ማእከላት መውዓሊ-ህጻናት መንግስታዊ ኮይነን እዚ ማለት ግን ናይ ግሊ የለዋን ንምባል ኣይኮነን። ብግሊ ዝውነና መውዓሊ-ህጻናት ውን ኣለዋ እየን። ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ኾቭደ ኣቲኹም ክትርእዩ ትኽእሉ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ከተማ ኾቭደ ብርክት ዝበላ ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ኣለዋ። እዘን ኣብያተ-ትምህርታት ንትምህርታዊ ድልየታት ነባሮ ናይቲ ከተማ ኣብ መዕልቦ ንምብጻሕ ይነጥፋ። ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ውን ብዙሓት ኮይነን፡ ዝተፈላለየ ኣንፈት ዘለዎ ናይ ትምርህቲ መደባት የአንግዳ። ዝበዝሓ ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት መንግስታዊ ኮይነን፡ ናይ ግሊ ውን ዝተወሰና ኣለዋ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ኾቭደ ኣቲኹም ክትርእዩ ትኽእሉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ከተማ ኾቭደ ናይ ትምህርቲ ከተማ ብምዃና፡ ሰፊሕ ናይ ትምርህቲ ዕድላት ክህልዋ ንቡር እዩ። ብዜካ ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስቲ (ኤስ.ኤፍ.ኢ) ትምርህቲ ብዛዕባ ሕብረተ-ሰብ ሽወደንን ዝተፈላለየ ክልስ-ሓሳባውን ግብራውን ትምህርቲ ዝአንግድ ማእከል ትምህርቲ ንዓበይቲ ውን ኣሎ። ኾቭደ ዩኒቨርስቲ፡ በቲ ኣብ መዳይ ጸወታታት-ኮምፕዩተር ዘትኮረ ዝህቦ ዓውዲ-ትምህርቲ፡ ኣዝዩ ህቡብ እዩ። ብዜካ’ዚ እዚ ዩኒቨርስቲ’ዚ ብርክት ዝበላ ካልእ ትምህርታትን ኮርሳትን ውን የአንግድ። ነቶም ኣካደምያዊ ትምህርቲ ዘለዎም ሓደስቲ ስደተኛታት ውን ኣብቲ ኣብዚ ዩኒቨርስቲ ዝወሃብ ሓጺር-መንገዲ (ኮርታቬገን) ዝተሰምየ መደብ ናይ ምስታፍ ዕድላት ኣለዎም። ዕላማ ናይዚ መደብ’ዚ፡ ነዞም ስደተኛታት ቀልጢፎም ኣብ ኣካደምያዊ ዓለም ንምጽንባሮም ዝዓለመ እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ሕክምናዊ ኣገልግሎት ኣብ ከተማ ኾቭደ፡ ኣዝዩ ስሉጥን ዝነኣድን እዩ። እታ ዝዓበየት ኣብቲ ከተማ እትርከብ ኣስታት 1500 ሰራሕተኛታት ዘለዋ ሆስፒታል፡ መቐበሊ ህጹጽ ሕክምናዊ ኣገልግሎትን ፍሉይ ጥዕናዊ ክንክንን ኣለዋ። ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ናይታ ከተማ ውን ነኣሽቱ ማእከላት-ጥዕና፡ ንኣብነት ከም ፍሉይ ሕክምና ህጻናትን ኣዴታትን፡ ኣለዋ። ብዜካ መንግስታዊ ናይ ግሊ ጥዕናዊ-ማእከላት ውን ኣብቲ ከተማ ኣለዋ። ኣን ከተማ ኾቭደ፡ ንግዳያት ውግእን ስቓይን ዝኾኑ ሰባት ዝኣሊ ናይ ቀይሕ-መስቀል ማእከል ውን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብቲ ዞባ ዝርከብ ከተማ ስካራቦሪ፡ ብርክት ዝበሉ ተርጎምቲ ኣለዉዎ። እቲ ኣብ ከተማ ማርየስታድ ዝርከብ ማእከል ትርጉም ከኣ፡ ነቶም ኣብቲ ቦታ እንዳተንቀሳቐሱ ዝሰርሑ ተርጎምቲ ኣብ ምምሕዳር ይነጥፍ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ከተማ ኾቭደ ማእከላይ ከተማ ናይቲ ዝርከበሉ ዞባ ብምዃኑ መጠን፡ ስሉጥ ኣገልግሎታት መጎዓዝያ ክህልዎ ንቡር እዩ። ካብ ኾቭደ ናብ ዮተቦሪ ብባቡር ናይ ሰዓት ጉዕዞ እዩ። ንስቶክሆልም ከኣ፡ ብባቡር ክልተ ሰዓት ይወስድ። ዋላ ውን ኣብ ምሕድግ ዝበለ ዓዲታት ናይቲ ዞባ፡ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ኣውቶቡሳት ኣዝዩ ስሉጥ እዩ ክበሃል ይከኣል። ኣብ መርበብ ሓበሬታ ቬስት-ትራፊክ ብምእታው ንመጎዓዝያን ሰዓታት ንቕሎን ካልእን ዝምልከት፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣስታት 40 ሚእታዊ ኣታዊታት ከተማ ኾቭደ፡ ካብቲ ብነኣሽቱ ትካላትን ፋብሪካታትን ዝኽፈል ቀረጽ ዝመጽእ እዩ። ኣብ ከተማ ኾቭደ፡ ናይ ውልቂ ትካል ንምጅማር ኣዝዩ ምቹእ ባይታ ኣሎ። መብዛሕትአን ናይተን ኣብዚ ከተማ ዝርከባ ነኣሽቱ ትካላት፡ በቶም ናብዚ ከተማ ተስዲዶም ዝመጽኡ ሰባት ዝውነና እየን። ውልቃዊ ትካል ንምጅማር፡ ብመንገዲ ኣርበትስፎርመድሊንገን፡ ትካል ኣልሚ ከምኡ ውን ትካል ኮምፓንዮን፡ ምኽርን ሓገዝን ዝርከበሉ ሰፊሕ ዕድላት ኣሎ። ካብቶ ኣብ ከተማ ኾቭደ ዝዓበዩ ወሃብቲ-ስራሕ፡ እቲ 5000 ሰራሕተኛታት ዘለዎ ትካል ቮልቮ፡ እቲ ኣስታ 1500 ሰራሕተኛታት ዘለዎ ሆስፒታል ናይቲ ከተማን ይርከብዎም። ኣብ ጽላታት ንግዲ ውን ብርክት ዝበሉ ወሃብቲ-ስራሕ ኣለዉ።


text:
ኢትዮጵያ ሰፊሕ ዓቕሚ ኢንቨስትመንት ኣለዋ; ወከልቲ ዝተፈላለዩ ትካላት ዓለም
መቐለ ሚያዚያ 30/2009(ድወት) ኢትዮጵያ ዘለዋ ሰፊሕ ዓቕሚ ኢንቨስትመንት ዓውዲ ንግዲ ንምዕባይ ዓይኒ ካብ ሞንጎ ተዕርፈለን ሃገራት ሓንቲ ገይሩዋ እዩ ኢሎም ኣማኻሪ ኮርፖሬሽን ኢንቨስትመንት ዱባይ ዶክተር ሱን ያንግ ቻንግ።
ብሚኒስትር ዲኤታ ሚኒስቴር ጉዳይ ወፃኢ ዶክተር አክሊሉ ሃይለሚካኤል ዝተመርሐ ጉጅለ ጎና ጎኒ ኣብ ደርባን ዝተኻየደ ዓለምለኸ ፎረም ቑጠባ ምስ ወከልቲ ዝተፈላለዩ ትካላት ዘትዩ።
እቶም ሚኒስትር ዲኤታ ኣብ ሞንጎ ኢትዮጵያን ዱባይን ዘሎ ምትሕብባር ንምዕባይን ኣብታ ሃገር ዘለው ኩባኒያታት ኣብ ኢንቨስትመንት ኢትዮጵያ ክወፍሩን ምስ ኣማኻሪ ኮርፖሬሽን ኢንቨስትመንት ዱባይ ዶክተር ሱን ያንግ ቻንግ ዘትዮም።
ኢትዮጵያ ንሰብ ሃፍቲ ወፃኢ ምችው ዕድል ኢንቨስትመንት ከምዘለዋ’ውን ኣብሪሆም።
ኣማካሪ ኮርፖሬሽን ኢንቨስትመንት ዱባይ ዶክተር ሱን ያንግ ቻንግ ብወገኖም ኢትዮጵያ ዘለዋ ሰፊሕ ዓቕሚ ኢንቨስትመንት ዓውዲ ንግዲ ንምዕባይ ዓይኒ ካብ ሞንጎ ተዕርፈለን ሃገራት ሓንቲ ገይሩዋ እዩ ኢሎም።
ክልቲኦም ኣካላት ዋሕዚ ኢንቨስትመንት ክልቲአን ሃገራት ክጠናኸርን ምትሕብባረን ክዓብን ተሰማሚዖም።
ብኻልእ ወገን ዶክተር ኣክሊሉ ምስ ተወከልቲ ኢንስቲትዩት ካይዘን ህንዲ ዝተዛተዩ ኾይኖም ኢትዮጵያ ዓቕሚ ኢንስቲትዩት ካይዘን ንምዕባይ ሰብ ሙያ ብምልውዋጥ ብሓባር ክትሰርሕ ድሌት ከምዘለዋ ገሊፆም።
ጉጅለ ልኡኽ ኢትዮጵያ ምስ ጉጅለ ንግዲ ጀርመን-ኣፍሪካ ዝተዛተየ ኾይኑ ወከልቲ እቶም ትካላት ኣብ ምዕባይ ንግዲ ኣፍሪካን ኢትዮጵያን ብሓባር ንምስራሕ ድሌት ከምዘለዎም ገሊፆም ይብል ፀብፃብ መርበብ ሓበሬታ ኦል አፍሪካ ዶት ኮም።


text:
May 2, 2018
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ክቡራት ኣሓተይ፡ ኣሕዋተይ ደቀይ፡ ደቂ ደቀይ፡ ከምይ ኢልክን ቀኒኽን፡ ከመይ ኢልኩም ቂኒኹም? ኣነ እግዚኣቢሄር ይመስገን ድሓን ኣሎኹ። እምባኣር ሎሚ ማዓልቲ ኣብይ ኣሎ ሓውኻ? ኣብይ ኣላ ሓብትኻ? ኣበይ ኣላ ኣዴኻ? ኣበይ ኣሎ ኣቦኻ? ዝብል ኣርእስቲ ሒዘ እንሆ ቀሪበ ኣሎኹ።
ብ 2014 ዓ.ም. ጳጳሳት ናይ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን “ኣበይ ኣሎ ሐውኻ” ትብል ጽሕፍቲ ዘሎ ኩነታት ህዝቢ ኤርትራን እቲ ቅዱስ ጽሑፍ ተኸቲልካ እግዚኣቢሄር ዝፈትዎ መናባብሮ ምንባርን ምስራሕን ብንጹር ተዛሪቦም። ብዙሕ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዘሎ ህዝቢ ድማ እቲ መልእኽቲ ሕማሙ ስለ ዘላዓዓለሉ ተዛሪቡሉ። “እወ ሓቅኻትኩም እሞ ሓቢርና እንታይ ንግበር” ዝብል ሃዋህው ዝፍጠር’ዩ ዝመስል ኔይሩ። ግን ቀስ እናበለ ቅሂሙ። ኣብ 24 ግንቦት 2001 መበል 10ይ ዓመት በዓል ነጻነት እውን “ነዛ ሀገር እዚኣ እግዚኣቢሄር የፍቅራ እዩ” ትብል መጽሔት ጳጳሳት ናይዛ ቤተክርስትያን እዚኣ ከም ዝጽሓፉ ዝዝከር’ዩ። መንግስቲ ንክቡር ኣቦና ጳጳስ ኣንጦንዮስ ካብ መዝነቶም ኣውሪዱ ኣብ ቤቶም ምስ ሓየሮም: ኣብ መንጎ እተን ቤተክርስያናት ስምምዕ ብዝይምንባሩ ሓቢሩ ድኣ ኣይኮነን እምበር ኣብ በበይኑ ጊዜ ምእመናን ምስ ህዝቢ ተቃውሙኡም ገሊጾም። እዚውን ቅሂሙ። ብሰነ 2016 መርማሪት ኮሚሺን ኣብ ኤርትራ ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ይፍጸም ከም ዘሎ ጸብጻብ ከተቅርብ ከላ፡ካብ ብዙሓት ከተማታት ኤውሮጳ - ኣመሪካን ካናዳን ከይተረፈ - ማእለያ ዘይብሉ ኤርትራዊ ጀኒቫ ክሳብ ተጠለቅልቅ ህዝቢ ጀኒቫ ክስብ ዝገርሞ፡ ነቲ መርማሪት ኮሞሽን ዘቅረበቶ ጸብጻብ ክድግፍ መጺኡ። ብዙሓት ካብኣቶም፡ ካብ ሕሱም ማእሰርትን፡ ምቅጥቃጥን ህግደፍ: ካብ ካራ ሸፋቱ ናይ፡ ሲናይን በዲዊንን፡ ተሓባበርቶም ኮሎለናትን ጀነራላትን ኤርትራ፡ ካብ ሕቁፎ መዲተራንያን ኣምሊጦም ንስክላ ዝወጹ’ውን ብኣካል ክምስክሩ መጺኦም ነይሮም። እዚ ኹሉ ስምረት ምስ ተራእየ ሽዑ’ውን “ነዚ ኣዕናዊ ሰይጣናዊ ስርዓት ዝጉሕፍ ሓፈሻዊ ሰላማዊ ምንቅስቃስ - Peace Movement - ሕጂ ክጅመር’ዩ’ ዝብል ካብ ብዙሕ ወገናት ተስሚዑን ተኣሚኑሉን። እንተኾነ እዚ’ውን ቅሂሙ። ቤት ትምሃርቲ ኣል ዲይ ኣል ኣስላሚያ መንግስቲ ኣብ ትሕቲ ቁጹጹሩ ክኣቱ ምስ ኣዘዘ፡ ናይታ ቤት ትምህርቲ ፕረዚደንት ክቡር ኣቦና ሓጅ መሓመድ ሙሳ ኑር ነቶም ኣካየድቲ - ቦርድ - ምስ መማሃራን፡ መንግስቲ እንታይ ከም ዝበለን እምብይትኦምን ገሊጾም። ተማሃሮ ተላዒሎም “ኣብየት” ክብሉ ተበጊሶም ህዝቢ‘ውን ስዒብዎም። ኮይኑ ግን ገና ቤት ጽሕፈት ኢሳያስ ከይቀረቡ ወታሃደራት ንላዕሊ ተኵሶም ህዝቢ ከም ዝዝሮ ገይሮም፡ በብሓድን ብጉጅለታትን ደቂ ኣንስትዮን ቆልዑን ዝረከብውም ብዙሓት ከም ኣመሎም ዳጉኖም ክሳብ ሕጂ’ውን ብስልቲ ይቅጽልዎ ኣለው። ኣብ ወጻኢ ኣብ በበይኑ ከተማታት ዓለም፡ ቅድሚኡ ተራእዩ ዘይፈልጥ ደቂ ኣንስትዮ ብዝያዳ ዝተረኸባሉ፡ ኣስላም ናይ ክቡር ኣቦና ጳጳስ ኣንጦንዮስ፡ ክርስታያን ናይ ክቡር ኣቦና ሓጅ መሓመድ ሙሳ ኑር ስእሲ ሒዞም ኣብ ኣደባባይት ወጺኦም ምረቶምን ተቃውሞኦምን ገሊጾም። ነቲ ሃይማኖት መመኽነይታ ጌሮም ኣብ መንጎ ኣመንቲ ምስልምናን ክርስትናን ምፍሕፋሕ ከንግሱ ህግደፍ ተሓቢኦምን ኣግሂዶምን ዝገብርዎ ሽጣራታት ፈሺሉ። እዚ ተርእዮ’ዚ “ሎምስ መግዛእቲ ህግደፍ ከብቅዕ እዩ” ዝብል እምንት ኣብ ህዝቢ ኣሕዲሩ። ካብ ውሽጢ ዝመጸ ዝመስል መንግስቲ ኤርትራ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘውርዶ ዘሎ ግፍዒ፡ ብመሪሕነት ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈውርቂ ፈጸምቱ በዓል መን ሙኾኖም፡ ስሞምን፡ ተዋፍርኦምን ብደቂቁ ካብ ዝግለጽ፡ ኣንጻር እዚ ብርነት’ዚ ዝንቀሳቀሱ ሓይልታት ኣለዉ ተባሂኡ ስለ ዝእመን፡ ናይ ወጻኢ ደገፍ ከምዚ ጌይሩ ካብ ዝርኤስ እዚ ስርዓት’ዚ ዕድሜኡ ሓጺር’ዩ ተባሂሉ፡ እንተኾነ እዚ’ውን ከምቲ ካልእ ቂሂሙ። እዞም ግሩም ጽላል ዓዲ ሓቅን ትብዓትን ዝመለየኦም፡ ካብ ንእስነቶም ኣትሒዞም ዝተቃለሱ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተሰዊኦም።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ክቡራት ኣሓተይ፡ ኣሕዋተይ፡ ደቀይ ደቂ ደቀይ። ንሓሙሽተ ወይ በዚሑ እንተተባህለ ሸውዓተ ሸሞንተ ዓመታት ዘይኮነስ ን26 ዓመታት ዝኣክል ንዝወረዶ ይተረፍ ንሰማዒኡ ዘስካሕ ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ እናተፈጸመ፡ እሞ ድማ እንተ በዚ እንተ በቲ ዘይተተንከፈ ስድራቤት ዘየለ - ዋላ ናይቶም ናይ ግዜ ነጋውስ ኮሎነላትን ጀነራላትን ሓለፍቲ ህግደፍን ከይተረፈ - ኣብ በቢግዚኡ በቢጉጅለ ዘይኮነስ ሓቢርካ ነዚ ስርዓት’ዚ ሓንሳእን መወዳእታን ካብ ሜራትና ባሕጉጉና ዘይኣውጻእናሉ ምኽንያት እንታይ ኮን ይኸውን? ኣብ ሓደ ቦታ ክትከይድ ምስ ትደሊ፡ መጀመርታ ኣብይ ከም ዘለኻ ክትፈልጥ ይግባእ። ታሪኽና ይኹን ዘለናዮ ኩነታት ንፈልጦን ብቀጻሊ ንዛረበሉ ኢና፡ ግን ዋላ እንተተፈልጠን እንተተዘረበሉን፡ እንተተጻሕፈሉን፡ ነቲ ክትብሎ ትደሊ ምድጋሙ ዘድሊ እንተኾይኑስ የግዲ ትደግሞ። እንሆ ድማ ኣነ ገለ ክውንን፡ ብሁሉን ጽሑፍን ክደግም’የ።
እወ: ማይን ጸባን፡ ኢድን ጓንትን፡ ኴና፡ ሓወይ ሓፍተይ፡ እናተባሃሃልና፡ ኣቦታት፡ ኣብ ገጠራት ዝነበሩ መጭዓንኦምን ግልበቶምን፡ ኣዴታት መጹ ክብሃል ከሎ ካብ ዘምጽኣ ኣምጺኤን፡ ጸላኢ ከይጻናጸነን ብቅጽበት ግዓተንን፡ ቀጫጭኤንን፡ ዘሎ ትሕዝቶን ምስ ድንጋጹ፡ ምስ ፍቅሩ እናዓንገላ፡ ደድሕሪኦም ኣብ ቦትኦም ከይደን እናገልገላ፡ ናይ ከተማ ህዝቢ ድማ ኣብቲ ርእሲ ገንዘብ ምውጻእ፡ ሰብኣይ ምስ ሰበይቲ፡ ኣብ ሕምብርቲ ጸላኢ ኮይኑ፡ ገድሉ ዝዕወተሉ መንገድታት እናሳላሰለ፡ ተጋደልቲ ንሕናስ ሓንቲ’ያ ዕላማና፡ ናትኩም ናይዞም ኣብ ውሽጢ ዘለኹም ግን ከቢድ’ዩ። ኣብ ደገ ዘለኹም ድማ ገድልኹም ዓንዲ ሕቆ ክትኮኑ፡ ትምህርትኹም ገዲፍኩም፡ ጽባሕ ንግሆ እዛ ሃገር ምሁር ከድልያ እዩ፡ ገሊኹም’ባ ተማሃሩ እናተባሃለ፡ ፍቅርን፡ ለውሃትን ምትሕልላይን፡ ማለት ቅድሚ ጥቅምኻ ጥቅሚ ብጻይካ፡ ቅድሚ ረብሓኻ፡ ረብሐ ህዝብኻ፡ ቅድሚ ቁስልኻ ምሕዋይ ቁስሊ ካልእ ምፍዋስ፡ ቅድሚ ንህወትካ ምክልኻል፡ ህይወት ብጻይካ ምዕቃብ፡ እቲ ስራሕ ይሰራሕ ይሳለጥ እምበር ስም ክትረኽበሉ ፈጺምካ ዘይምድላይ፡ ስምዑኒ ዘይኮነስ ቅድም ክሰምዓኩም፡ ኣነ እፈልጥ ዘይኮነስ ንሳኻትኩም ትፈልጡ ስለ ዝኾነ’ዩ። ልግሲ ድማ ንበይኑ ዓይነቱ’ዩ ዝነበረ። በዓል ርቢዒት፡ ንበዓል ምለሊኽ፡ በዓል ምለሊኽ ንበዓል ኩባያ፡ በዓል ኩባያ ንበዓል ፍንጃል እናበለ ይሳታተር ነይሩ። ንምሳሌ ሓደ ጊዜ ብእዋን ደርጊ ሓደ ውላድ ካብ ኣዲስ ኣበባ ንዝሽምገላ ወላዲቱ ኩንታል ፊኖ ሰዲዱለን። እዛ ፊኖ ሓንሳእ ኣይጸንሔትን። እዚ ወዶም ገሪምዎ ምስ ሓተተን፡ “ከመይ ጌይረ እዚ ዘየኣደነ ሓሪጭ ንበይነይ ክበልዕ፡ ጽባሕ ንግሆ ኣብ ምንታይ ሰማያት ክኣቱ፡ ምስ ጎራባብተይ ተማቂልናዮ፡ ክልተ መንእሰያት ኣደ ቆልዑት፡ ኣብ ትሕቴና ተኻርየን ዘለዋ’ውን መቂለየን። ንዓኻ እንተዘይፈለጣኻ፡ መንፈስን ይምርቀካ” ኢለንኦ። እዚ ወደን ተግባር ኣዲኡ ልቡ ተንኪፍዎ፡ ብኣውደ ኣመት ምስምስ ጌይሩ ነተን ኣዴታት ቆልዑ ገንዘብ ሰዲዱለን። ከምዝን ወዲ ከምዝን ዛንታታት ብዙሕ’ዩ። እዚ ባህርያት እዚ ማለት ምትሕላላይን፡ ፍቅርን፡ ለውሃትን፡ ዋኒን ብጻይካ ከም ዋኒንካ ምውሳድን ኣብ እዋን ገድሊ ዝተፈጥረ ኣይኮነን፡ ገለ ካብቲ ጽቡቅ ልምዲ ህገርና እዩ፡ “በይኑ ዝበልዕ በይኑ ይመውት” ዝብል ምስላ ኣማቲ እዩ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣሓተይ፡ ኣሕዋተይ፡ ደቀይ፡ ደቂ ደቀይ፡ እሞ እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ፡ ኣብ ዓቢ ዓወት ዘብጽሔ ንሰብ ሰብ፡ ንሀገር ሀገር ዝገብሮ ባህልታትን፡ እምነታትን፡ ስርሓትን፡ ተመክሮታትን፡ መሬት ነጻ ምስ ኮነት ድኣ ኣበይ ኣበለ? ኣበይ ጠፍኤ? ከምዛ ብእንከን ዘይብሉ ሙሉእ ምትሕብባር ህዝቢ ንራህዋ መጻኢ ወለዶታት ዘይተቃለሱ፡ ሕድሪ ስውኣት ጠሊሞም፡ ህዝቢ ክሒዶም ናይ ሎሚ ሰበ ስልጣን ንሕና ኣብ ኣኻውሕ ክንድቅስ ከለና ንስኻትኩም ኣብ ዓራት ትድቅሱ ኔርኩም ንሕና ዝነበርናዮ ንበሩ፡ ሳሕል ከም ኣስመራ ዘይኮነስ ኣስመራ ከም ሳሕል ክንገብራ ኢና ዝብሉ ዝመስሉ ዘለው? እንታይ ኮይኑ ድኣ ዉሉድን ወላድን ተኻሓሒዱ፡ ሐውን ሓፍትን ተጣላሊሙ? ንኣብ ወጻኢ ዘሎ ህዝብና መንግስቲ ብዶላር መሬት ኣሎ ግዛኡ ክብል ከሎ፡ ኣብ ዓዲ ዘለው ኣብ ሓንቲ ክፍሊ 6/7 ተጫቃጪቆም ዝቅመጡ ንሳቶም ቅድም ይውሃቡ፡ ንሕና’ኮ ኣብቲ ንቅመጠሉ ንብረት ኣለና ዘይበልና? ኣብ ወጻኢ እናተቀመጥካ - ወሸለ ክኢልካ - ንዓኻን ንዳሕራይ ንደቅኻን ንደቀ ደቅኻን ቤት ምስራሕ ጽቡቅ እንድዩ፡ ዓድኻ ማለት ድኣ እንተይ ማለት ግዲ’ዩ? ግን ስለ ፍትሒ ቀዳምነት እቲ ነዛ መሳፍሒት ስኢኑ ሀንቀው ዝብል’ዩ ዝግባእ። ከምኡ ድኣ እናሓደረ እቲ ጸይቂ ምምሕዳር ተጋሂዱ እምበር፡ ንኣብ ቀረባን ርሑቁን ማለት ንኹሉ ዝኣክል ኣኺሉ ዝተርፍ መሬት ኣሎና። ወረ “ዘይስናኻስ ሑጻ ቆርጥመሉ” ማኣስ’ዩ ዝመጸ? “ኣብ ወጻኢ ኣሕዋት ዘለውዎም ንቅያ መርዓ ኣሕሊፎም፡ ንሕና ድማ መርዓ ክንገብር ኢና ኩሉ ካባኻትኩም’ዩ” ኢሊካ ያኢ ገንዘብ ካብ ገረብ ከም ዝሽምጠጥ ጠገለ ዘይብሉ ጉዳይ ካብ ምግባርሲ ብቅሩብ ሓገዝ ጉዳይ ኣሕሊፍካ፡ ክንደይ ጊዜ ስደት ኣሎ፡ ናብራ ወጻኢ ድኣ ከቢድ’ዩ እምበር ገንዘብ ኣጣራቒምኩም ዓድኹም እንተ ትኣትውዎ ጽቡቅ ኔይሩ ዘይንብል? ኣብ ወጻኢ’ውን እንተኾነ፡ ኣሽሐት ገንዘብ ንመርዓ ከነጥፍእ ከለና፡ ኣበይ ኣለኹም ስደተኛታት ኣብ መዓሳክራትን ፈቀዶ በረኻ ዘለኹም እንኩመ መግብኹም፡ ክዳንኩም ክሳብ ዝሓልፈልኩም ፡ እንሆ ጥራዝኩም፡ መጽሓፍትኹም ዘይንብል? ክልተ ዓመት ኣገልጊሉ ናብርኡ ክገብር፡ ብሓቂ ልኡላውነት ሀገር ኣብ ሓደጋ ምስ ዝወድቅ ድማ ክተት ክብል ዝሓሰቦ ኣሽሓት መንእሰይ፡ ንዓመታት ኣብ በረኻ ተጕሳቂሉ ሓውሲ ባርያ ኮይኑ፡ ብኽንደይ መሳናኽል ሓሊፉ፡ ካብ ሓደጋ ሞት ወጺኡ፡ ዓዲ ሰብ ኣትዩ ፡ ኣለይ መለይ ዝብሎ ሲኢኑ፡ ኣብ መንገዲ ዓንዘር ክብልን፡ ርእሱ ባዕሉ ከቀትልን ከሎ፡ መብዛሕትና ከምዛ ዘይንፈልጥ ስለምንታይ ስቅ ንብል ሰብኣዊ ርህራሄ ነጥፍእ? ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ እናተፈጸመ፡ ኣብ ክንድዚ ነዚ ጨካን ስርዓት ብዘለና ዓቅሚ ምብዳህን፡ ንዓለም’ውን ምንጋርን፡ ስድራና ይሽምግሉ ኣለው ክንሪኦም ንደሊ ኢና፡ ደቅና ድማ ዓዶም ክፈልጡ ኣለዎም ኢልና ፡ ሓቂ ቆጺና፡ ምስቲ ስርዓት እናዳተማሳሰልና፡ ሕልናና ከነደስክሎ ከለናስ፡ ቅድሚ ስድራና ንሕና ክንመውት ከም ንኽእል፡ እንታይ ውሕስነት ኣለና? ንንኣሽቱ ደቅና፡ ናብቲ ዓድና ኢልና ንኾርዓሉ ሒዝናዮም ኬድና፡ መብራህቲ ጠፊኣ፡ ሉቸ ተወሊዓ፡ ማይ መጺኣ፡ ቡንባ ከይዳ፡ ክብሃል ክርእዩን፡ ንሳቶም ምስ ሰብ ዶላራት ወለዶም ኣብ ረስቶራንተታት ቀይሕን ጸሊምን ክበልዑ ከለው፡ እቶም ማስቲካን ካራሜለን ኣብ መንገዲ ዝሸጡ መሳትኦም ጭንን ክብሉ ክርእዩ ከለው፡ እዞም ገያሾ ቆልዑ እንተ ዓይነት ስሚዒት የሕድሩ?
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ኩላትና ከም ንፈልጦ፡ ዋና ዕላማ ናይቲ መራሒ ምስ ሰዓብቱ ነቲ ኣፋሪቅዎ ዘሎ ዕንወት ህዝብን ሀገርን ብዘይ ንሕስያ ምዝዛም’ዩ። ንሕና ድማ “እንተዘይትደፍኣኒ መን መወደቅኒ፡ ከም ዝብሃል፡ ብሐፋሻ ኣዛራርባ ብከምዚ ዝስዕብ ከይተፈለጠና ድልየቱ ንፍጽመሉ ኣለና። ማላት ዘይተኣደነ ክቱር ስስዔ፡ ፍትወተ ርእሲ ምድስካል፡ ሕልና፡ ኣንነት (arrogance)_ ኣነ ይበልጽ፡ ፡ ኣልቦነት ትሕትና፡ ምትሕብባር ገደፍካ ምውድዳር ከም መንፈዓት ምውሳድን፡ ተስፋ ምቁራጽን፡ ኤርትራውያን ጥራይ ዘይኮነ ብመጀመርታ ሰብ ሙዃና ምርሳዕን’ዩ። ኣብ እዋን ገድሊ ምስ ክንደይ ተጻብኦታት ምሳና ደው ዝበሉ ወጻእተኛታት፡ ካብ ኤርትራ ዝረብሕሉ ነይርዎም ዘይኮነስ፡ ኣብ ፍትሕን፡ መሰልን፡ ሰላምን ህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝኣመኑ ጥራይ እዩ። ክደግሞ ንዓይ ከም ዝመስነኒ ድልየቱ ሕልሙን ነቲ ፕረዚደንት ንፍጽመሉ ዘለና፡ እዚ ዝጸብጸክዎ’ዩ።
እምበኣር ነቲ ኣብ መጀመርታ ዘረባይ ከም ኣርእስቲ ዘቅረብክዎ ሕቶታት፡ ሐውኻ፡ ሓፍትኻ ኣዴኻ፡ ኣቦኻ ኣበይ ኣለው እቲ ኩላትና ንፈልጦ መልሲ፡ እዝንና እናሰምኤ ዓይንና ሓመድ ከይፈሰሶ፡ ሓውና፡ ወድና ይባሩ፡ ይስደድ ይሕረድ ይዝልዝል፡ ሓብትና፡ ጓልና ትባሩ፡ ትዋረድ፡ ክብራ ይግሃስ ትዕመጽ - እወ ትዕመጽ ብክከላኸሉላ ዝግብኦም ኣቦታታ/ኣባሓጎታታ ሰብ ጽሩራን ኣዋፈርቶምን ሸፋቱ ሲናይን በደዊንን - ንርእሳ ቆልዓ፡ ስደታን ድኽነታን ከይኣኽላ ኣቦ ዘይብሎም ቆልዑ ተዕቢ። ኣዴኻ ኣብ እዋን ሽምግልንኣ፡ ኣብ እፎይ ትብለለዩ እዋን ዕረፍታ ደቂ እቶም ዝተኣስሩ፡ ዝሓቀቁ፡ ሳዋ ዝኸዱ ብኡ ኣቢሎም ዝጠፍኡ ደቃ እህህ እናበለት ከትገዕቢ ኣግሂዳን ተሓቢኣን ትልምን፡ ኣቦን ኣደን ዘይብሎም ደቂ ደቃ ድራር ዕለት ምስ ሰኣነትሎም ድማ ኣብቲ ረሳሕ ስርዓት ህግደፍ ብእዝኒ ዝጽዋዕ ትኣቱ። ኣቦኻ ዝሓርሰሉ ዉላድ ዘይብሉ፡ ዘኽይደሉ ዝንበረ ዓውዲ ሓመድ መሊእዎ፡ ቆፋፍኡ ጥራዩ ኮይኑ፡ ዝቃደረ ግራቱ ብጎቦ ብዓይኒ ይርእዮ ኣሎ። ብዓልቲ ቤቱ ደቃ ክትርኢ ኢላ ምስ ከደት፡ ብኡ ኣቢላ ትትረፍ። ኣብቲ ትዓርፈሉ፡ ምኽርኺ ሃብና እናተባህለት ትኸብረሉ፡ ስራሕ ኣትያ ቆልዑ ካልኦት ተዕቢ። ሰባኣዊ ርህራሄ ክንዲ ቅንጣብ ዘይብሉ ጨካን ተባዕ ዝመስል ግን ቦጅባጃ ሬሳ ዘባህርሮ ኣቦ፡ መስታ ቀዳሞት መጻውቲ ዳሕሮት ሙዃን የሕጉሶ’ዩ። እቲ ብዕድመ ዝደፍኤ ወላዲ፡ በዓልቲ እንድኡ ምስኡ ዘየላ፡ ብዙሓት ካብ መሳትኡ፡ እንተ ሞይቶም፡ እንተ ዐዲ ዊዒል ኮይኖም፡ እንተወጸ ኣብ መንገዲ ዝፈልጦ ዘይብሉ፡ ኣብ ገዛእ ዓዱ ዓዲ ጓና ኮይኑ ተሰሚዕዎ፡ ሕልንኡ ኣዕሪቡ ጆጉነን፡ ጆግነን እናበለ ንሞት ይጽበያ ኣሎ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ገድሊ ተመክሮኡ ሕሱም’ዩ፡ ኣብ ጊዜ ዉግእ ትጥቀመሉ ሜላን ኣማሓዳድራን ንሰላምዊ ጊዜ ኣይከውንን’ዩ፡ እብ ርእስኡ ከምቲ ብዙሕ ሰብ ዝኣምነሉ፡ እቲ ዘመን ኣምጽኦ ኣብ እዋን ገድሊ ዝምለኽ ዝነበረ ሕማቅ ሸነኽ ናይ ማርክሰ ለኒን ምስ ተሓወሶ፡ ነቲ ንሰብ ሰብ፡ ንሃገር ድማ ሀገር ዝገብሮ ዓለም ክማሃረሉ ዝኽእል ባህልና ፈጺሙ ባሕጉጉዎዩ እኳ እንተዘይበልና፡ ብሓቂ ከምዚ ኩሉ ሃስይዎ’ዩ። ብዝኾነ እዚ በቶም ተማራመርትን ጸሓፍትን ተጸኒዑ ክጻሓፍ ኣለዎ ከመይ ዝመጽእ ወለዶ ካብዚ ሕማቅ ተመክሮ ምእንቲ ክምሃር። ሕጂ ግን እቲ ደሪቁ ዘሎ ልብና ፍቅሪ ክንመልኦ፡ ደንገጽትን ለውሃትን፡ ሓዳጋትን ክንከውን፡ ስጋይ ስጋኻ ክንብል ናይ ግድን’ዩ። ሕልና እናመርመርና ርእሰ-ለውጥ ምግባር’ዩ። ሕድእ ኢልካ ሕልናኻ ምምርማር’ሞ ምእዛዝ ኣብ ብሕታውን፡ ቤተሳባውን፡ ህገርውን፡ ኣህጉራውን ዓቢ እዋንታዊ ለውጢ ከምጽእ ይኽእል’ዩ። ንምሳሌ ኣብ ኣስመራ ኣብ ቤት ትምህርት ልኡል መኮነን፡ ኣብ ሰብዓታት ሓደ ተምሃራይ ኣብ ትምህርቱ እናሓመቀ ከይዱ፡ መምህሩ ስለ ምንታይ ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ ሰበይቲ ኣቡኡ ስለ ዘይትፈዎ ይብሽስጮ’ሞ ከጽንዕ ከም ዘይካኣለ ነጊርዎ። “ንሳስ ከም ዉሉዳ ኣይርኣይትካን ንስኻኸ ከም ወላዲትካ ጌርካ ክትሪኣ ፈቲንካዶ” ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ ወዮ ተማሃራይ ምስ ሕልንኡ ተማራሚሩ፡ ኣታሓሳስቡኡ ለዊጡ። ኣብታ ገዛ ሰላም ሰፊኑ፡ ብትምህርቱ ነፊዑ ጥራይ ዘይኮነ ነቲ ኣብ መንጎ በዓልቲ ቤቱርን ወዱን ተቀርቂሩ ዝነበረ ሳፋይ ክዳን ኣቡኡ’ውን ኣብ ምሕጋዝ ኣትዩ፡ ሓደ ሰብኣይ ድማ ድሞዙ ከም ድላዩ ገይሩ እናጥፍኤ ንበዓልቲ ቤቱ ዓቅላ ክሳብ ዝጸባ ብሳንቲም ይቋጸጸራ ነይሩ። ሕልንኡ ዳኝኡ ምስ ገብረ፡ ተናዚዙ ይቅረታ ሓቲትዋ ኣብ ልቡ ተመሊሱ። ኣብ ገለ ዓዲ ናይ ደቡብ ኣመሪካ - ሕጂ ስማ ኣይዝክራን - ሓደ ኣብ ዱጓና ዝሰርሕ ዝነበረ ሰባኣይ ሕልናኡ ድቃስ ምስ ከልኦ ነቲ ኣብ ስራሕ ኮይኑ ብጉቦን ብገለን ዝኣከቦ ገንዝብ ኣኪቡ ናይ ሕልና ጉዳይ ኮይኑኒ ኢሉ ነቲ ሓለቅኡ ኣረኪብዎ። ካብ ስራሕ ምውጻእ ተቀቢልዎ፡ ማእሰርቲ ጥራይ’ዩ ዝፈርሔ። ወዮ ሓለቅኡ ገሪምዎ፡ ንስኻ ንእሽቶ ሰራቂ ኢኻ ኣነ ድማ ዓቢ ሰራቂ’ዩ ኢልዎ። ኣብቲ ጽሑፍ ካብኡ ናብ ምንታይ ከም ጽበጽሔ ኣይነግረን። ድሕሪ ካልኣይ ዉግእ ዓለም ዓበይቲ ሰባት ኣብ ዝርተከብዎ ኣኼባ፡ ጅርመናውያን ስለቲ ኣብ ዓለም ዝፈጸምዎ ዕንወት ይቅሬት ምስ ሓተቱ፡ እቶም እንጊሊዛውያን ድማ፡ ኣብ ቀዳማይ ውገእ ዓለም ንጀርመን ብፍትሓዊ ዓይና እንተንጥምታ ኔይርና፡ ጀርመን ከምዚ ኣይምገበረትን ኢሎም።
ኽቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣሕዋተይ፡ ኣሓተይ፡ ደቀይ ደቂ ደቀይ፡ ንሓደ ምሁር ስድርኡን መማሃራኑን ጥራይ ኣይኮኑን ዘምህርዎ እንታይ ድኣ እቲ መላእ ህብረተስብ’ዩ። ተመሂሩ ድማ ክምህር፡ ሓቂ ሒዙ ህዝቢ ከገልግል እምበር፡ ዋኒን ምቾቱ ጥራይ ኣይኮነንን ክገብር ዝግብኦ። ኤርትራ ሙሁራት ኣይዋሓድዋን፡ ቁርብ ብቀጻሊ ክቃለሱ ከለው፡ ገለ ድማ በብእዋኑ ይትንስኡ፡ ከምኡ ስለ ዝኾነ ኣድማዒ ውጺኢት ኣይተረኽበን፡ ሕጂ ግን ኣቱም ምሁራትና - ምሁር ክብሃል ከሎ ደግሪ ዘለዎ ጥራይ ኣይኮነን - ብዘይካ ብሕልና ብትሕትና ንሓባራዊ ኣዎንታዊ ለውጢ ሓቢርካ ምስራሕ ካልእ ኣማራጺ የለን። ኣቱም ስነ ጥበባውያን ሙዙቀኛታት፡ ኣቦታትኩም፡ ዓበይቲ ኣሕዋትኩም ህዝቢ ንነጻነቱ ክስልፍ፡ ክባራታዕ ዓቢ ተራ ነይርዎም፡ ሕጂ ድማ ንስኻትኩም ኩሉኹም ብፍቅሪ ሓቢርኩም ሐደ ንህዝቢ መንፈሱ ዝቅስቅስ፡ ቃንዩ። ኣትን ሰብ ታሪኽ ደቂ ኣንስትዮ፡ ብውልቃዊ ይኹን ብጉጀለ፡ ብማሕበር ትቃለሳ ኣለኽን፡ ዕድመን ጥዕናን ይሃብክን። ግን ኣብ ኩሉ ጽፍሒ ናይ ህብረሰብና ትርከባ በብዓዕምኽን ብሓንሳእ ሓቢርክን ትብዓትን፡ ፍቅርን፡ ቆራጽነትን ምስ ትትንሳኣ ድም ዓወት ህዝብና፡ ትንሳኤ ህዝብና ኣብ ኢድካን’ያ ዘለ ኢለ እኣመን። ናይ ፊሊፕንስ ፕረዚደንት ነበር ፈርዲናንድ ማርቆስ ህዝቢ መረርዎ ጭቆና በርቲዕዎ ተላዒሉ ኣብ ኣደባባይ ምስ ወጸ፡ ካራርማታ ዝሓዙ ወታሃደራት ሰዲዱ፡ ህዝቢ ግን ፋሕ ኣይበለን፡ ብሕልፊ ደቂ ኣንስትዮ ብዕምባባን መቁጸርያን ኣብ ካራራማታት ምስ ኣቀመጣ፡ ደኺምዎ ዝጸንሔ ወታሃደር ምስ ህዝቡ ጠጠው ኢሉ፡ ማርቆስ ስድርኡ ሒዙ እግረይ ኣውጽእኒ ኢሉ ንሃዋይ ሀዲሙ።
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ምስ ሓያል ገዛኢ ገጢምና፡ ዓለም ዝደነቀ ዓወት ተጕናጺፍና፡ ሕጂ ድማ፡ ነዚ ኣዝዩ ጽንኩር ህላዌና ዘጣራጥር ኩነታት በዲህና ኣብ 26 ዓመት ዝተፈጸመ ጥፍኣት ብቁሩብ ዓመታት ኣሕዊና ንዓለም ከነደንቅን ኣብነት ክንከውንን ንኽእል ኢና። ማዘር ተረዛ “ብጸሎት ጥራይ ከም ዝርከብ፡ ኣበርቲዕካ ምጽላይ፡ ብስራሕ ጥራይ ከም ዝረክበ ኣበርቲዕካ ምስራሕ መሰረት ዓወትና እዩ” ኢላ። ስራሕ ንህዝብና ክብረቱ ከም ዝኾነ ብግብሪ ኣራጋጊጹ’ዩ። እምነትን ጸሎትን ድማ ባህሉ’ዩ።
እምባኣር ዘረባይ ኣብዚእ ክዓጹ’የ። ዘለኣለማዊ ክብርን ምስጋናን ንዕኡ ንኣምላኽና ይኹን። ኣሜን


text:
ብምቁር ዜማታታ ኣብ ልቢ ሚልዮናት ኤርትራውያን ፍቕርን ሃገራዊ ስምዒትን ዝኾስኮሰት፡ ንያታዊ ዜማታት ትግርኛ ኣብ ምምዕባል ዓቢ ግደ ዘበርከተት፡ ኣደ ክራር፡ ወናም ኤርትራዊት ስነጥበበኛ ድምጻዊት ጸሃይቱ በራኺ ኣብ መበል 79 ዓመታ ሎሚ 24 ግንቦት ኣብ ስደት፡ ኣብ ሃገረ ሆላንድ ዓሪፋ።
እታ ኣብ ሕብረተሰብና ደርፊ ከም ሞያ ስነጥበብ
ሰላምን ናጽነትን ኣብ ኤርትራ ልቢ ወለዳዊ ኣስማት ኣይኮናን። ኣብ ሕብረተሰብና፡ ከም መግለጺ ባህግኻ ንእትፈትዎም ደቅኻ ብትምኒትካ ምጽዋዕ ልሙድ ከም ምዃኑ መጠን፡ እቲ ብቐጻሊ ህወከትንን ዕግርግርን፡ ስደትን ሞትን ዝረብረበ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብራህዋን ቅሳነትን ክብረ፡ ንቡር ህይወት ክፍትን፡ ባህጉ ክሰምረሉ መታን፡ ካብ ቀጽሪ ኣብያተ ጸሎቱ ምስ ወጽአ
ማሕሙድ ሳልሕ (Mahmud Saleh)
ኣብዚ መበል 27 ዓመት ልደትኪ ነብዕለሉ ዕለት፥ ብዙሕ ክብል ምደለኹ ግን ከጽብቦ። “ርሑስ በዓል ልደት ብምባል ከ ዘይጅምሮ። እቶም ድቅኺ ናብ ንቡር ጥንሲ ከይበጽሕ ዝተማወቱ፡ ምስ ምውላድኪ መይቶም። ታተ ኢልኪ ኣብ ዝተበገስክሉ ብርክኺ ቐርሲሞም ከረማስሱኺ ዝሃቀኑ፡ ሎሚ ብርኮም ይጠልሞም ኣሎ። ከጽምወክን ክጽልምተክን
ምምሓው ኤርትራዊት ያታዊ ኣሃዳዊት (ተርሞኑክሌሳዊ) ቤተ-ሰብ፡ ቅጽበታውን ነባሪን ሓደጋ ንቐጻልነት ኤርትራ ከም ሃገርን ከም ሕብረተ-ሰብን
ገብረ ገብረማሪያም (ዶር.)
ሕቶታት፡
ኣንበብቲ ቅድሚ ነዛ ጽሕፍቲ ምንባብ ምጅማሮም ክምልስወን ዝደልየን ሕቶታት ብምቕዳም ጽሑፎይ ክጅምር ይደሊ። ንሳተን ካኣ እዘን ዝስዕባ ኢየን፦
ሀ) ናይ መጀመሪያ መምህርካ/ኪ መን ነበረ/ነበረት?
ለ)ሃገርካ/ኪ ትፈቱ/ትፈትዊ ዶ? መልስኻ/ኺ እወ እንተኾይኑ፡ ብኸመይን
ናብ ዲሞክራሲ ምብጻሕ
ትምህርቲታት ካብ ዑዉት ምስግጋራት
ብ
ኣብረሃም ኤፍ. ሎዌንዛልን
ሰርጅዮ ቢታርን
ቶርኋሚ
ሰመረ ተስፋሚካኤል ሃብተማርያም
ኣብረሃም ኤፍ. ሎዌንዛልን: ዘይተቐማጢ ዝለዓለ ኣባል ማሕበር ምሁራን ትካል ብሩኪንግስን፡ መስራቲ ኣመሓዳሪ ናይ ዝርርብ ኣብ ነንሕድሕድ ኣሜርካውያንን ‘ዩ።
ሰርጅዮ ቢታርን: ኣቦ-መንበር ናይ ቺለ መስረተ ዴሞክራሲን፡ ዘይተቐማጢ ዝለዓለ ኣባል ማሕበር ምሁራን ዝርርብ ኣብ ነንሕድሕድ ኣሜርካውያንን ‘ዩ።
መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ፡ ከቢድ ዋጋ ዝተኸፍላ ህያብ ስውኣት ስለዝኾነት፡ ሓንቲ ካብተን ፍሉያትን ክቡራትን በዓላት ሃገርና ክትከውን ግቡእ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ፡ እታ ን30 ዓመታት ዝበሃጋ ሓቀኛ ናጽነት ኣንተዝጭብጣ፡ “ቅሰኑ ስዉኣትና፡ ሳላኹምም ጽሩይ ኣየር ናጽነት ከነተንፍስ፡ ኮሪዕና ክንነብርን ኣብ ዓለም ግቡእ ቦታና ክንሕዝን በቂዕና” ኢሉ ልዑል ምስጋናኡን ኣኽብሮቱን
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ወድሰብ ፈትዩ ጸሊኡ፡ ኣብ ውሽጢቲ ነንሓድሕዱ ዝተሓጋገዝ ሕብረተሰብ እዩ ኪነብርን ኪዓብን ህላወኡ ከውሕስን ዚኽእል። ሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝን ምክብባርን ዘይብሉ ሕብረተሰብ ንኺፈርስ ዘለዎ ተኽእሎ ዓቢ እዩ። ሰብ ከም ደሴት ንበይኑ ኪነብር ኣይክእልን። ካብ ቀቢላ ጀሚሩ ክሳዕ ሃገርን ልዕለ-ሃገርን ደረጃ ኪበጽሕ ዝኸኣለ፡ ብናይ ሓድሕድ ምትሕግጋዝን ምድንግጋጽን
ኣብዚ ዝሓለፈ ሳልስቲ፡ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝርከቡዎም 500 ዝኾኑ ስደተኛታት ተታሒዞምሉ ኣብ ዝነበሩ ቤትማእሰርቲ ሊብያ 180 ዝኾኑ ስደተኛታት መንነቶም ብዘየፈልጡ ዕጡቓት ሸፋቱ ከምዝተጨውዩ ተፈሊጡ።
ብመሰረት `ቲ ሓበሬታ፡ ኣብቲ ብ 14 ግንቦት ኣብ ሰብራታ ዝተባህለት ከተማ ጅምላዊ ጭውያ ዝተኻየደሉ ኣጋጣሚ፡ ሓለውቲ ናይቲ ቤትማእሰርቲ ዝኾኑ ወተሃደራት ነቶም ጨወይቲ ቶኽሲ
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብኣጋጣሚ መበል 27 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ፡ ምስሉይነት፡ ጃህራን ሓሶትን ዝሕመረቱ፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሓንን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ወፈራ የካይድ ኣሎ። እቲ ጸሓፊ ህግደፍ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ኣብ “ኤምባሲ ሜድያ” ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዘካየዶ ዘስደምም ግን ዝኣረገ ቃለመጠይቅ
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ፡ ብ 14 ግንቦት 2018 ብማዕከናት ዜንኡ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ሱዳንን ኢትዮጵያን ኣብ ዶባተን ኣንጻሩ ዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ተቓወምቲ ሓይልታት፡ ነጻ ንምቅስቓስ ሃልዩዎም ኣድማዒ ስርሒታት መታን ከሳላስሉ ብምወላ ቐጠር በብወገኖም ክድግፉዎም ከምእተሰማምዑ ዳግም ከሲሱ።
እቲ ሓጺር መግለጺ፡ `ምውህሃድ ናይ’ቲ ስርሒታት ዘድምዕ ምእንቲ ኪኸውን፡ ብወገን ኢትዮጵያ ኣብ ናይ ካርቱም ኤምባሲ ከም ቈንስልን ቐጠር ትምውሎም ጅሃዳዊ ውድባት ዝሰርሕን ቡርሃን ዝተባህለ፡ ብወገን መንግስቲ ሱዳን ከኣ ልዋእ (ጀነራል) ሓምዲ ኣል’ሙስጣፋ ከም ኣወሃሃድቲ ስርሒታት ተመዚዞም።” ተባሂሉ። እቲ ዛንታ ሓድሽን ዘገርምን’ኳ ተዘይኰነ፡ ዓጀብ ዘብል’ዩ።` ክብል ድማ መግለጺኡ ይድምድም።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ
ነቲ ኣብ ኣስመራ ሚልዮናት ናይ ወጻኢ ባጤራ ከምእተዘምተ ካብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣትሒዙ ሓንሳብ ካብ ባንክ ሓንሳብ ካብ ሂምቦል እናተባህለ ዓቐን ገንዘብን ፈጸምቱን እናተቐያየረ፡ ክናፈስ ዝጸንሐ ወረ ንምርግጋጽ ዝተወከስናዮም ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ምንጭታት፡ እቲ ፍጻሜ ከምተኻየደ ብምጥቃስ፡ ካብቲ ኣብ ኣስመራ ዝርከብ ሂምቦል ተባሂሉ ዝፍለጥ ማእከል ሸርፊ
ብ ኣማኑአል ሳህለ
ሰስኑ ሴፍን ዋልታን ኩኑ፡ ዝዓድና ከይኣትዎ ጓና፡ እትብል ጥንታዊትን ያታዊትን ከምኡውን ፍቕሪ ሃገር እትቕስቅስን ደርፊ፡ ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ብተደጋጋሚ ክትድረፍ ኣገዳሲ እዩ፣ ይኹንምበር፡ እቲ ቓላታ ተለዊጡ ከምዚ ዚስዕብ እንተ ዚኸውን ኣብዚ ግዜናዚ ዝያዳ ኣድማዒት ምኾነት ነይራ፥ ማለት፡ ሰስኑ ንቑሓት ኩኑ፡ ኣእምሮና ከይኣትዎ ጓና።
ኣብዛ
ብ ኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ
ክሳብ ክንደይ መብቲ ናይ ካለኦት ትሕሉን የገድሰካን፤ ክሳብ ክንደይ ንሓለፋ ትጻረር፤ ክሳብ ክንደይ ብሕጊ ትቅየድ፤ክሳብ ክንደይ ሃይባ ፍርዲ ቤት የገድሰካ ፤ ክሳብ ክንደይ ትሕትና ኣለካ፤ ክሳብ ክንደይ ነቀፌታ (ተቃውሞ) ትጻወርን ትቅበልን፤ክሳብ ክንደይ ጸሬ ብልሽውና ኢኻ፤ ክሳብ ክንደይ ሃለዋት ዜጋታትካ ትከታተልን ተማሓይሽን …………… ካብ
ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ጽሕፈት ተዋፊሮም ዝሰርሑ ዝነበሩ 15 ኣባላት ምክልኻል ካብ ባጽዕ ተበጊሶም ናብ ሱዳን ከምልጡ እናተጓዕዙ ከለዉ፡ 10 ካብኣቶም ብ ሓሙስ 10 ግንቦት ኣብ ከባቢ ማህሚመት፡ እስራይ ዝብሃል ቦታ ከምእተታሕዙ ምንጭታት ኣሰና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፡ ኣብቲ ከባቢ ተዋፊሮም ዝነበሩ ኣባላት ስለያ ምስ
ውፍይቲ ተቓላሲት ተኽኣ ጸጋይ መኮነን፡ ብዝሓደራ ሕማም ሰኑይ 7 ግንቦት 2018 ኣብ እትነብረሉ ከተማ ኦክላንድ/በርክሊ ካሊፎርንያ ኣብ ሕክምና ዓሪፋ። ስነ-ስርዓት ቀብራ ከኣ ሎሚ ዓርቢ 11 ግንቦት 2018 ኣብ ኦክላንድ/በርክሊ ተፈጺሙ።
ኣብ ኣስመራ ተወሊዳ ዝዓበየት ተቓላሲት ተኽኣ ጸጋይ፡ ኣብ ፈለማ ሰብዓታት ኣብ ኤርትራ ብዝነበረ ፖለቲካዊ ኩነታት ምኽንያት
ኤርትራ፡ ምግንፋልን ምዝሕታልን ሃገራውነት
(The Rise and Fall of Eritrean Nationalism)
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ዓደይ ዓደይ፡ ሽባኻይ ሽባኻይ፡ ገዲፈክን ከይደ ንበረኻይ
ኣብዚ ጽሑፍ’ዚ፡ ንህዝባዊ ግንባር ክነቅፍ እንከለኹ፡ ነቲ መሰል ህዝቢ ኤርትራ ዓምጺጹ ዘዳኽር ዘሎ ውሑድ ክፋል’ቲ ስርዓት እምበር፡ ነቲ ሓፋሽ ተጋዳላይ፡ ግዳይ ግፍዕታት ህግደፍ ኮይኑ ዘሎን ንለውጢ ብሃንቀውታ ዝጽበን ዝምልከት ኤርትራዊ ከምዘይኮነ፡ ኣቀዲመ ኣንበብትን ሰማዕትን ክግንዘቡለይ እላቦ። ኣብ 1978፡ ብሰንኪ ምትእትታው ሕብረት ሶቭየት፡ ካብተን ብህዝባዊ ግንባርን
ምምሓው ኤርትራዊት ያታዊ ኣሃዳዊት (ተርሞኑክሌሳዊ) ቤተ-ሰብ፡ ቅጽበታውን ነባሪን ሓደጋ ንቐጻልነት ኤርትራ ከም ሃገርን ከም ሕብረተ-ሰብን
ገብረ ገብረማሪያም (ዶር.)
ሕቶታት፡
ኣንበብቲ ቅድሚ ነዛ ጽሕፍቲ ምንባብ ምጅማሮም ክምልስወን ዝደልየን ሕቶታት ብምቕዳም ጽሑፎይ ክጅምር ይደሊ። ንሳተን ካኣ እዘን ዝስዕባ ኢየን፦
ሀ) ናይ መጀመሪያ መምህርካ/ኪ መን ነበረ/ነበረት?
ለ)ሃገርካ/ኪ ትፈቱ/ትፈትዊ ዶ? መልስኻ/ኺ እወ እንተኾይኑ፡ ብኸመይን
ኣብ ንኡስ ዞባ ኣፍዓበት፡ ኣድያብ ኣብ ዝብሃል ቦታ ዝዕለሙ ዝነበሩ እሱራት ትማሊ ሓሙስ 10 ግንቦት ሰዓት 2:30 ድሕሪ ቀትሪ፡ ማዕጾ ካንሸሎ ሰይሮም፡ ነቶም ዝሕልዉዎም ዝነበሩ ካብቲ ከባቢ ተወዲቦም ዝዓጠቑ ኣባላት ህዝባዊ ሰራዊት ብኣእማን ሃሪሞም ድሕሪ ምህዳሞም፡ ብ መራሒ ሓይሊ ወዲ ሳበ ዝምርሑ ናይ ክፍለሰራዊት 61
ብ ሚስተር ካይራት ኡማሮቭ ኣምባሳደር ካዛኪስታን ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣቦ ወንበር ኮሚተ ኣገዳ ኣብ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ዝተመርሐ ኮሚተ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሶማልያን ኤርትራን፡ ብ 9 ግንቦት ኣዲስ ኣበባ ብምብጻሕ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ወይዘሮ ሄሩት ዘመነ
ሰራዊት ሱዳን ግዳይ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት (human trafficking) ንዝኾኑ 231 ስደተኛታት ገይሊ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ገዳርፍ ዝርከብ ጫካ ነጻ ከም ዘልቀቐ መርበብ ሓበሬታ ሱዳን ትሪቡን ንመንግስታዊ ኣገልግሎት ዜና ሱዳን፡ ሱና ብምጥቃስ ትማሊ 8 ግንቦት ሓቢሩ።
ዜግነት ናይቶም ግዳያት ኣይተገልጸን፡ ይኹን እምበር ዶባት ሱዳን ኤርትራውያን ብብዝሒ ናብ
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ወድሰብ ብጥንቲ ማሕበራውን ፖለቲካውን ምሕደራ ከየማዕበለ ኸሎ፡ ኣብ ነኣሽቱ ጉጅለታት ተኸፋፊሉ ቀቢላዊ ንጥፈታቱ የካይድ ነይሩ። ኣብቲ እዋንቲ፡ እቲ ከሕብሮን ኪጠምሮን ዚኽእል ዝነበረ እንኮ ሓይሊ፡ እቲ ናይ እምነትን ማሪትን ሓይሊ እዩ ዝነበረ። ነቲ ኣብ ከባቢኡ ዚፍጸም ዝነበረን ኪገልጾ ዘይክእል ዝነበረን ተፈጥሮኣዊ ክስተታት (ከም ንኣብነት፡
ትማሊ 6 ግንቦት መበል 20 ዓመት ምጅማር ናይቲ ብዶብ ተመኽንዩ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ዝተኻየደ፡ ኣብ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ብውሑዱ ህይወት ልዕሊ 100 ሽሕ መንእሰያት ክልቲኤን ሃገራት ዘህለቐ መዕነዊ ኲናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ገጻት ዝተፈላለያ ጋዜጣታት ዓለም `ኳ እንተተጠቕሰ፡ ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት፡ ብፍላይ ድማ እቲ
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብዕለት 4 ግንቦት 2018 ኣባ እምሃ ንዝተባህሉ፡ ኣብ ዓደባዓኾኾይ ከባቢ ኣስመራ፡ መንፈሳዊ መምህር ዝነብሩ፡ ፈላሲ መምህር ዜማ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትይዎም ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ብመሰረት `ቲ ሓበሬታ፡ እዞም መነኮስ ብዕለት 4 ግንቦት ናብቲ ስማዊ ቤት ጽሕፈት መንበረ ፓትሬያሬክ ብምኻድ፡ `ንበዓል ኣባ
መስራትን ሓድነታውን ጉባኤና፣ ጉባኤ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ “ ንጉዕዞ ሓርነት ብሓድነት” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ፣ ንኣርባዕተ መዓልታት ማለት ካብ ዕለት 27 - 30 ሚያዝያ 2018 ብ ካብ መላእ ዓለም ዝመጹ ወከልቲ ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ። ከምኡ’ውን ክመጹ ዘይከኣሉ ወከልቲ ኣባላት ብሓገዝ ቴክኖሎጂ ብምስታፍ፣ ዓሚቕ ዘተ ብምክያድ
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ኣደይ ማኑ፡ ኣብ ውሽጢ ካንቸሎ በይነን ይቕመጣ ስለ ዝነበራ፡ ነቲ ዝርካቡ ንብረተን ከይስረቐን ብማለት፡ ከልቢ ኣጥርየን ነይረን። ይኹንምበር፡ ነታ ኸልበን ጣይታ ጥራይ ይድርብያላ ብምንባረን፡ ዕባራን ውሕ ንኽትብል ድማ እኹል ሓይሊ ዘይነበራን ፍጥረት እያ ነይራ። ስለዚ፡ ኣደይ ማኑ እቲ ናይታ ከልበን ዝና ኣብ ልዕሊ
ወርሒ ግንቦት፡ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ፡ ፍሉይ ምዕራፍን ዝኽርን’ዩ ዘለዋ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት መሪር ዕጥቃዊ ቃልሲ፡ ነቲ ዝስዓር ዘይመስል ናይ ሓያላት ሃገራት ምሉእ ዘይጉድል ኩለንተናዊ ደገፍ ዝነበሮ መግዛኣቲ ኢትዮጵያ ብስሙር ቅልጽሙ ስዒሩ ልኡላውነቱ ኣረጋጊጹ። ግደ ሓቅን ፍትሓን ንምዝራብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብመጠን ንመሰሉን
ጀኔቫ (2 ግንቦት 2018) - ዓለም ሎሚ 3 ግንቦት ምዓልቲ ናጽነት ፕረስ 2018 ኣብ እትዝክረሉ ዘላ ኣጋጣሚ ፍልይቲ ልእኽቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ሺላ ኪታሩት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ናጽነት ፕረስ ዘዘትሮ ዘሎ ነቲ ዓፋኒ ቀይድታት ደው ከብሎ ትጽውዕ።
ንጋዜጠኛታት ኤርትራ፡ እቲ
ፖሊቲካን ሃይማኖትን- ናይ ኤርትራ ቅልውላው- Eritrean Opposition Crisis
ብፍስሃ ናይር
" Build A Wall between State and Religion"
Thomas Jefferson
ኣብ ታሪኽ ኤርትራ እንተረኤና ካብ ፖሊካዊ ቃልሲ ክሳብ ብረታዊ ቃልሲ ቀጺሉ ድማ ድሕሪ ናጽነት
ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራ
ድምጽኻ ናብ ማዕበል ተመሊሱ `ሎ `ሞ፡
ልቦናኻ ናብ ልቡ ይመለስ!!
እታ ን10 ዓመት፡ ዓምጽን ውዲትን ናይቲ ማህጸን ለዋሃት ኣዴታትካ ንዘፍረዮም ጀጋኑ ሓዚሉ ኣብ ዘዕበየ ዝባንካ ሸይሸይ ዝብል ዘሎ እኩይ ምልካዊ ስርዓት ብምቅላዕ፡ ንኣውያትካ ካብ ትሕቲ መሬትን ዕምቆት ባሕርን ኣውጺኣ ኣብ ኣየርን ሰማይን ዘቃልሐት፡ ድምጽኻ ድምጺ
ምምሓው ኤርትራዊት ያታዊ ኣሃዳዊት (ተርሞኑክሌሳዊ) ቤተ-ሰብ፡ ቅጽበታውን ነባሪን ሓደጋ ንቐጻልነት ኤርትራ ከም ሃገርን ከም ሕብረተ-ሰብን
ገብረ ገብረማሪያም (ዶር.)
ሕቶታት፡
ኣንበብቲ ቅድሚ ነዛ ጽሕፍቲ ምንባብ ምጅማሮም ክምልስወን ዝደልየን ሕቶታት ብምቕዳም ጽሑፎይ ክጅምር ይደሊ። ንሳተን ካኣ እዘን ዝስዕባ ኢየን፦
ሀ) ናይ መጀመሪያ መምህርካ/ኪ መን ነበረ/ነበረት?
ለ)ሃገርካ/ኪ ትፈቱ/ትፈትዊ ዶ? መልስኻ/ኺ እወ እንተኾይኑ፡ ብኸመይን
ብ ኣማኑአል ሳህለ
ኣስታት 20 ዓመታት ይገብር፡ ኣብ ኣስመራ፡ እቲ ኣብ ጥቓ ገዛይ ኣብ ቤትጽሕፈት ህግደፍ ተሰቒሉ ዝነበረ ታቤላ፡ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራስን ፍትሕን ዚብል ጽሑፍ ዝሓዘ እዩ ነይሩ። ብልበይ ድማ፡ እዛ ፍትሒ እትብል ቃልሲ ክሳዕ ክንደይ እያ ተናዒቓ ዘላ፡ ክሳዕ መኣስከ እያ ተናዒቓ ክትነብር ተመዲቡላ ዘሎ፡
መራሒ ሰሜን ኮርያ፡ ኪም ጆን ኡን፡ ከምኡ `ውን ፕረዚደንት ደቡብ ኮርያ ሙን ጃ-ኢን ብናይ ኮርያ ኣቆጻጽራ ሎሚ ሰዓት 9 ንጉሆ ኣብቲ ብ demilitarized zone ዝፍለጥ ካብ ወተሃደራዊ ህላወ ነጻ ዝኾነ ዶባት ክልቲአን ሃገራት ብኣካል ተራኺቦም ታሪኻዊ ናይ ሰላም ውዕል ድሕሪ ምፍርራም ነቲ ን65 ዓመት ዝጸንሐ
ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ ምዓልታት ሓደ ተኽለ ሰንበት ዝተባህለ ናይ ኮለኔል መዓርግ ዘለዎ ኣባል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ካብ ኤርትራ ኣምሊጡ ብወገን ሰዋኪን ናብ ሱዳን ድሕሪ ምእታዉ ክጭውዩዎ ናብ ሱዳን ሰሊኾም ዝኣተዉ 6 ስለያ ምክትታል ዶባት ኤርትራ ብ ጸጥታ ሱዳን ተታሒዞም ኣብ ቤትማእሰርቲ ከምዝርከቡ ምንጭታት ኣሰና ሓቢሮም።
ብመሰረት
ማዕከናት ዜና ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብኣምባሳደር ዶናልድ ያማማቶ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ኣመሪካ፡ ድሕሪ 14 ዓመታት ኣብ ኤርትራ ዑደት ብምፍጻም ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ምርኻቡ ብምጥቃስ፡ “እቶም ‘ከነጥፍኣኩም ኢና፡ ኣይንፈትወኩምን ኢና’ ዝብሉና ዝነበሩ ጸላእትና፡ ጽንዓትናን ሓቅነትናን ስለዝሰዓረ፡ ‘በጃኹም ተዓራረኹና ፍተዉና’ ይብሉና ኣለው” ብምባል ዋጥየንን ኣቃጪጨንን። እንተኾነ
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ኣብ ከባቢ 1962፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተምሃራይ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ኣብታ ከተማ ዚቕመጡ ኤርትራውያን ብዙሓት ኣይነበሩን። እቶም ዝነበሩ ግን፡ ካብ ሰቦምን ዓዶምን ባህሎምን ርሒቖም ብምንባሮም፡ ዚእክቦምን መንነቶም ዚሕልወሎምን፡ ስምዒት ውሕስነት ዚህቦምን መፍትሔ ንኺረኽቡ ነዊሕ ግዜ ኣይወሰደሎምን። ኣብቲ እዋንቲ እዩ ማሕበር ምትሕግጋዝ ሰምዓሰም
ምምሓው ኤርትራዊት ያታዊ ኣሃዳዊት (ተርሞኑክሌሳዊ) ቤተ-ሰብ፡ ቅጽበታውን ነባሪን ሓደጋ ንቐጻልነት ኤርትራ ከም ሃገርን ከም ሕብረተ-ሰብን
ገብረ ገብረማሪያም (ዶር.)
ሕቶታት፡
ኣንበብቲ ቅድሚ ነዛ ጽሕፍቲ ምንባብ ምጅማሮም ክምልስወን ዝደልየን ሕቶታት ብምቕዳም ጽሑፎይ ክጅምር ይደሊ። ንሳተን ካኣ እዘን ዝስዕባ ኢየን፦
ሀ) ናይ መጀመሪያ መምህርካ/ኪ መን ነበረ/ነበረት?
ለ)ሃገርካ/ኪ ትፈቱ/ትፈትዊ ዶ? መልስኻ/ኺ እወ እንተኾይኑ፡ ብኸመይን
ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ነቲ `ኣካይዳና ገምጋም የድልዮ ኣሎ፡ ምትእትታው ህግደፍ ኣብ ዕማማት ሚንስትሪታት ገደብ ይገበረሉ፡ ንብረት ህዝብን ሃገርን ብፍላይ ኣታዊታት ወርቂ ዕደና ቢሻ ወግዓዊ ጸብጻብ ክግበረሉ ኣለዎ` ብምባል ኣብ ኣኼባ ካቢነ ሚኒስተራት ኣትሪሩ ተቓውሞኡ ብምግላጽ፡ ኣብ ትሕቲ ውልቀምልካዊ ምሕደራኡ ምምብርካኽ ዝኣበየ ፡ ሚኒስተር ፋይናንስ ነበር ብርሃነ ኣብረሀ፡ ከምቲ
ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ዝርከቡ ደገፍትን ኣዕሩኽን ኣሰና፡ ኣብ ዳግማይ ምጅማር ሳትላይት ራድዮ ኣሰና ናብ ኤርትራ ተወሳኺ ገንዘባዊ ሓገዝ ክገብሩ ንዘቕረብናሎም ጻውዒት ኣውንታዊ ምላሽ ብምሃብ ኣበርክቶ ክገብሩ ጀሚሮም ኣለዉ።
በዚ መሰረት፡ ሓደ ስሙ ክዕቀበሉ ዝደለየ ግዱስ ደጋፊ ኣሰና ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ሓደ ሽሕ ዶላር ኣመሪካ


text:
ብዕለት 20 ጥሪ 2018 ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ናይ ምሉእ ኣባላት ዞባ ኣኼባ ኣአንጊዱ። እዚ ኣስታት 60 ኣባል ዝተሳተፎ ኣኼባ ኣብዘን ዝስዕባ ኣጀንዳ ተመያይጡ፤
1. ህልዊ ኵነታት ስልፍናን ደንበ ተቃውሞን ዞና ሃገርናን
2. መደብ ሕደሳ ሰልፊ
3. ኣገባብ ኣከያይዳ ህጹጽ ጉባኤ
ሓው ተስፋይ ደጊጋ ኣባል ፈጻሚ ኣካልን ሓላፊ ውደባዊ ቤት ጽሕፈትን ንህልዊ ኵነታት ስልፍና ብድቀት ተንቲኑ ገሊጹ። ብስም ስልፍና ኣብ መስከረም ነት ዝወጸ ኣዋጅን መልሲ ኣቦ መንበር ስልፍን ኣብሪሁ። ቀጺሉ ሓፈሻዊ ህይወት ተቃውሞን ኵነታት ሃገርናን ገሊጺ።
ሓው ፍስሃየ ሓጎስ ኣባል ፈጻሚ ኣካልን ሓላፊ ማሕበራዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈትን ብወገኑ ንመደብ ሕደሳ ሰልፊ ብደቂቅ ኣብሪሁ። ሕደሳ ሰልፊ ካብ ኣባላት ባይቶን ፈጻሚ ኣካልን ዝቆመ 11 ዝኣባላቱ ኮሚሽን እዩ ኢሉ ምስ ኣባላት ኣላሊይዎ። ዕላምኡ ኸኣ ንሓያልን ድኽመትን ጐንታት ስልፊ መሚዩ ንዕቤትን ዓወትን ዝኣመቱ ቅድታት ምትግባር እዩ ኢሉ ገሊጹ።
ሓው ገረዝግሄር ተወልደ ኣቦ መንበር ኣምራጺት ሽማግለ ብወገኑ ኣገባብ ጉባኤ ኣብሪሁ። ንዝቀረቡ ሕጹያት’ውን ብኣኼበኛ ምጽዳቆም ኣረጋጊጹ።
ኣኼባ ኣስታት 20 ዝኽኑ ሓደስቲ ኣባላት መንእሰያት ካብ ካናዳ ዘኣንገደ እዩ ነይሩ። ንባህሊ ኣኼባ ብጣዕሚ ንኢዶም። ኣኸበኛታት ንዝቀረበ ትሕዝቶ ኣኼባ ኣመጒሶም። መሪሕነት ሰልፊ ዝውስዶ ዘሎ ኣንፈት ናይ ዓወት ጕዕዞ ምዃኑ ኣስሚርሉ። ንዝኾነ ኣብ ስልፍና ዝቀንዐ ብድሆታትን ሽርሕታትን ክምህ ከምዘይብል ኣረጋጊጹ። ብስም ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መስከረም ነት ዝወጸ ዓጀውጀው ብተበግሶ መሰረታት ኣብ ሕርሲ ከይበጽሐ ዘቈልዐ ጥንሲ እዩ ኢልዎ። ህዝቢውን ሕረሕራይ ገሩ መንነቶም ይፍለጦም።
ዓወት መተካእታ የልብሉን!


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮምያ ከተማ ጨለንቆ ሻምቡ ካምፓስ ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት እታ ሃገር ሎሚ ቅነ ህይወት ሰብ ዘጥፍኡ ጎንጽታት ምክያዶም ተገሊጹ።
ኣብ ክልል ኦሮምያ ዞባ ሃረርጌ ከተማ ጨለንቆን ከባቢአን ኣብዚ ሰሙን’ዚ ዘጋጠመ ጎንጺ ዝሓለፈ ሰንበት ካብታ ከተማ ውጽእ ኣብ ዝበለን ምስ ክልል ሶማሌ ዘዋስን ሰርከማ ትበሃል ቦታ ዝሰፈሩ ዕጡቓት ሓይልታት ኣብ ልዕሊ’ቲ ነባሪ’ቲ ከባቢ ብዝኸፈትዎ ሃንደበታዊ መጥቓዕቲ ሓደ ሰብ ምስ ተቐትለ ሰባት ናብ ምምሕዳር ከይዶም ህዝብና እናወሓደ’ዩ ሓለዋ ይገበረሉ ኢሎም ንምሕታት ኣብ ከተማ ጨለንቆ ዝርከብ ምምሕዳር ኣብ ዝተአኸብሉ ዝጋጠመ’ዩ ክብሉ እቶም ስሞም ክግለጽ ዘይደለዩ ነባሪ ሓቢሮም።
“መከላኸሊ ካበይ ከምዝመጹ ኣይፈለጥን። ኣብ ልዕሊ’ቶም ቆልዑ ተኹሲ ከፈቱ፡ ኣብ ጨለንቆ ከተማ ማለት’ዩ። ድሕሪኡ ሰብ ተበታቲኑ ብድሕሪኡ ናብ ሃረር ኣብ ዝወስድ መንገዲ ጨለንቆ ዘድበዩ መከላከያ ኸአ ብቴ ኣብ ዝበሃል ገጠር ብሓባር መሸላ ንምቁራጽ ዝተአከቡ ሸውዓተ ሓረስቶት ኮፍ ኣብ ዝበልሉ ቀቲሎሞም።”
ምምሕዳር ክልል ኦሮምያ ኣብ ጨለንቆ መን ከምዝአዘዞ ዘይፍለጥ ሓይሊ ምክልኻል 15 ሰባት ቀቲሉ፡ 14 ቆሲሎምን ክብል ምግላጹን እዚ ብቅልጡፍ ተጻርዩ ተሓታትነት ክህልው ምሕታቱ ተገሊጹ’ዩ።


text:
መልእኽቲ ወጋሕታ – ህግደፍ ንምቕባር፡ ካብ ሕማም ስቕታና ንበራበር
ኤርትራ ብጥሕሰት መሰል ደቂ ሰባት ትልለ ሃገር ካብ ትኸውን ኣይቀለላን፡፡ ሓደ ኤርትራዊ ’ኳስ ውሑስ ዝኾነ መሰል ኣለኒ ኢሉ ዝዛረበሉ ሓቂ የብሉን፡፡ ከምኡ ብምዃኑ ክኣ’ዩ መጻንሒ ትንፋስ ክኾኖ ኢሉ ናብ ስደት ዘምርሕ ዘሎ፡፡
ስደት ኤርትራውያን፡ መወዓውዒ ዜናታት ዓለም ክኸውን ዝኸኣለ ድማ ብሰንኪ ርሙስ ፖለቲካዊ ኣካይዳ ህግደፍ ከምዝኾነ ዝኾነ ዘስተውዕል ሕልና ዘለዎ ፍጡር ዝምስክሮ ሓቂ’ዩ፡፡
እዚ ርሙስ ፖለቲካዊ ምሕደራ ህግደፍ እምበኣር፡ መሰል ነፍሰ ወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ መንዚዑ ህዝቢ ክከላበት፡ ክበታተን ክጠምን ክዓርቕን ኮታስ መንነቱ ክጠፍእ ጌሩ’ዩ፡፡ ከምዚ ዝበለ ደልሃመት ዝኾነ ናብራ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ክስስን ህግደፍ ይደልዮ ጥራይ ዘይኮነስ ደይ መደይ ኢሉ’ውን’ዩ ሰሪሕሉን ዝሰርሓሉ ዘሎን፡፡
ቅዋም ኣብ ኤርትራ ከይህሉ ዝደለየሉ’ውን ከም ዊንትኡ ህዝቢ ክደቁስ ካብ ዘለዎ ክቱር ባህጊ’ዩ፡፡ ልዕልና ሕጊ ዘስፍን ቅዋም ኣብ ኤርትራ እንተልዩ ህግደፍ ብሓንቲ ካልኢት ከምዝጠፍእ ከይተሓልመ ዝተፈትሐ’ዩ፡፡ ገለ ግሩሃት ግን ቅዋም ተነዲፉ’ዩ፡ ኣሎ’ዩ ኣብ ግብሪ ምውዓልን ናይ ዘይምውዓልን ጉዳይ እንተዘይኮይኑ’ምበር ክብሉ ይስምዑ’ዮም፡፡ ተደናጊሮም ከደናግሩ ዝፍትኑ ቀለልቲ ኣይኮኑን፡፡ ኣብ ግብሪ ዘይወዓለ ቅዋም ንመጀሃሪ ካብ ምዃን ሓሊፉ እንታይ ዝፍይዶ ነገር ኣሎ; ካብ ኣሎን የለን እናበሉ ምግዓር እቲ ሕጂ ኣብ ባይታ ዘሎ ግህሰት መሰል ደቂ ሰባት ክብጸሓሎም ምተገብአ፡፡ መን ኤርትራዊ’ዩ ኣፉ መሊኡ ኣብ ኤርትራ ድላዩ ዝዛረብ; መን ኤርትራዊ’ዩ ዝንቀሳቐስ ዝውደብ; መን ኤርትራዊ’ዩ ከም ልቡ ሰሪሑ ዝነብር; ኣየናይ ኤርትራዊ’ዩ ዲሞክራስያዊ ምርጫ ዘካይድ፡፡ ይትረፍ ንህግደፍ ዘይድግፍ እቲ ንሱ ንሕና ንሕና ንሱ ዝብል ማዕተብ ህግደፍ ኣብ ክሳዱ ዘእተወ ኤርትራዊ’ኳስ እንትርፎ ኣሳሳይ ኮይኑ ከጣቕዕ’ምበር መሰለይ’ዩ ኢሉ ደረቱ ዝነፍሓሉ ዕድል ክልኩል’ዩ፡፡
ኣብዚ ሕጂ እዋን ክኣ ህዝቢ ብዛዕባ ወሪድዎ ዘሎ ሰፍ ዘይብል ዓጸቦን ገልታዕታዕን ካልእ ክሓስብ ኣይከኣለን ዘሎ፡፡ እዚ’ውን ህግደፍ ኮነ ኢሉ እቲ ህዝቢ ብዛዕባ ከብዱን መነባብርኡን ጥራሕ ክሓስብ ዝገበሮ ጥጅእ’ዩ፡፡
ከመይ ጌረ ጥሪተይ ክሸይጥ፡ ከመይ ጌረ እታ ዝርካባ ምሸላ ይረኽባ፡ ከመይ ጌረ’የ እዛ ዓጸቦ ዝሰግራ እናበለ ብጥሜትን ጭንቅን እናተጠወፈ ይነብር ኣሎ፡፡
ህግደፍ ዝበሃል ጉጅለ ከጽንቶ’ምበር መፍትሒ ከምጽኣሉ ከምዘይክእል፡ ኣጸቢቑ ዝተረድኦ ህዝቢ ክኣ እቲ ዋሕዚ ስደት ብዝበኣሰ መልክዑ ስድርኡን ጥሪቱን ሐሒዙ መረበቱ ገዲፉ ዝወጸሉ ናይ ቁርጺ እዋን በጺሑ ፍትሒ ዘይብሉ ዓዲ ኮይኑ ዓድና ገዲፍና ወጺእና ክብል ተቐሲቡ፡፡ ፍትሒ ንኸይትነግስ ቅዋም ቀቲሉ ዝቐበረ ህግደፍ ህዝብን ሃገርን ናይ ምጥፋእ ዕላምኡ የተግብር ኣሎ፡፡
እሞ እምበኣር ብከምዚ ኣነባብራ ኤርትራዊ መሰሉ ከውሕስ መንነቱ ክዕቅብ ልኡላውነቱ ከኽብር ዝከኣል ስለዘይኮነ፡ እቲ ብተደጋጋሚ ዝበሃል ድልዱል ሓድነት መስሪትካ ህዝባዊ መንግስቲ ምቋም ይጽነሓለይ ዝበሃሎ ዋኒን ኣይኮነን፡፡ ንሕሙም ምውት ይበጽሖ ከይኮነና ከሎ ገና እቲ ሞይቱ ዘሎ ህግደፍ ንምቕባር ካብ ሕማም ስቕታና ንበራበር!
ሕመረት ልምዓትና ኣብ ዳራ ዓወትና
ኢዲቶርያል ቦርድ ወጋሕታ ሳሊና
5 ጉንበት 2018


text:
Tigrinya Language Information from Emergency Management
ንገዛኻን ስድራ ቤትካን ንመጻኢ ኣዳሊኻ ምጽናሕ
መቅዘፍቲ (ሓደጋ) ኣብ ዝኾነ እዋን መጠንቐቕታ ከይሃበ ክወርድ ይኽእል እዩ። ኣቐዲምካ ተዳሊኻ ብምጽናሕ ንንብስኻን ንቤተሰብካን ካብ ክመጽእ ዝኽእል መቅዘፍቲ (ሓደጋታት)ንምድሓን ነሓድሕድኩም ንኽትተሓላለው ዝጠቅም እዩ። ኩሉ ውልቀ-ሰብ ክፍጽመን ዝኽእል ለውጢ ንምምጻእ ዝሕግዛ ሰለስተ ነግራት ኣለዋ።
- መደብ ኣዳሊኻ ምጽናሕ -ሓደጋ ኣብ ዘጋጥመሉ እዋን ኩሉም ኣባላት ስድራ ብሓንሳብ ከይህልዉ ስለዝኽእል ናብ ውሑስ ዝኾነ ቦታ ብዛዕባ ምኻድ፡ ኣብ ሞንጎኹም ቀጻሊ ርክብ ምፍጣር ዝክኣለሉ መገድታት፡ ከምኡውን ድሕሪ እቲ ክፍጠር ዝኽእል ሓደጋ ኣበይ ክትራኸቡ ከምትኽእሉ ኣቕዲምካ መደብ ኣዳሊኻ ምጽናሕ ኣድላዪ እዩ። ·
- ዝጠቀሙ ነገራት ቀሪብካ ምጽናሕ -ቅድሚ ሓደጋ ምብጽሑ ንእዋን መቅዘፍቲ (ሓደጋ) ዘድልዩ ነገራት ቀሪብካ ምጽናሕ የድሊ። እንተውሓደ ድማ ማይ፡ መግቢ፡ ላምባዲና፡ ዘሟሙቑን ጥለት ዝካላኸሉን ተወሰኽቲ ክዳውንቲን ኮቦርታታ ከምኡውን ቀዳማይ ረድ ኤት ንምሃብ ዝጠቕሙ ነገራት ቀሪብካ ምጽናሕ የድሊ። ·
- ንንሕድካ ምትሕግጋዝ -ምስ መሓዙትኻን ጎረባብትኻን መደባት ኣውጺእካ ድሕሪ ምጽናሕ ነንሕድሕድካ ከምትሕግጋዝ መደባት ምድላው። ነዞም ዝስዕቡ መርባባት ብምውካስ ሓደጋ ወይ መቕዘፍቲ ኣብ ዘጋጥመሉ እዋን ተወሰኽቲ ሓበሬታ ምርካብ ዝክኣል እዩ።
ብቋንቋ ትግርኛ ካብ ናይ ህጹጽ ኩነታት ምሕደራዝወሓብ ሓበሬታ (ኢመርጀንሲ ማኔጅመንት)
- ካብቲ ዘለኻዮ ቦታ ወጽኢ ናይ ዝርከብ ሰብ ቁጽሪ ቴሌፎን (Out of Area Phone Contact)
- ኣብ እዋን ምንቅጥቃጥ ብኽመይ ምድሓን ይክኣል (How to be Safe in an Earthquake)
- ኣብ እዋን ሕጹጽ ኩነታት እንታይ ስጉምቲ ምውሳድ የድሊ፡ ኣብ እዋን ሕጹጽ ኩነታት ስድራ ቤታት ዝካየዱሉ መደብን ክቕረብዎ ዝግብኦም ነገራት (What to do in an Emergency: Family Emergency Plan and Emergency Kit)
- ንድልዉነት ዝምልከት መብጽዓታት (Preparedness Promise List)
- ክፍጠር ንዝኽእል መቕዘፍቲ ተዓቊሩ ዝጽንሕ ማይ-ብሊትሮታት (Store Emergency Water for Disasters - Liters)
- ክፍጠር ንዝኽእል ሓደጋ ወይ መቕዘፍቲ ተዓቊሩ ዝጽንሕ ማይ-ብጋሎናት (Store Emergency Water for Disasters - Gallons)
- ኣብ እዋን ምንቅጥቃጥ መሬት ካብ ሓደጋ ንምዳሓን ዝሕግዝ ሓበሬታ ትረኽበሉ ሕብሪ ዝልከይ መጽሓፍ (Quakesafe Coloring Book)
- ካርቦን ሞኖኦክሳይድ ወይ ድማ ናብ ውሽጢ እንተስተንፊስናዮ ሓደገኛ ዝኾነ ኣየር (Carbon Monoxide)