text:
ኤርትራዊ ናይ ዕድመ በዓል ጸጋ ዶ/ር ናይዝጊ ገበረመድህን ኣብ መበል 84 ዓመቶም ኣብ መፋርቕ ወርሒ ነሓሰ, 2018 ን5000 ሜትር ብራኸ ዘለዎ እምባ ኬንያ ብምድያብ ናይ መጀመርያ ናይ ዕድመ በዓል ጸጋ ነቲ እንባ ዝደየቡ ምኳኖም ተገሊጹ’ሎ።
ዶ/ር ናይዝጊ ነዚ እምባታት ናይ ምድያብ ልምዲ ወዲ 25 ዓመት ከለው ንእምባ ኪሎማንጃሮ ብምድያብ ከምዝጀመርዎ ይገልጹ። ንኪሎማንጃሮ ኣርባዕተ ጊዜ ነዚ ሎሚ ኣብ መበል 84 ዓመቶም ዝደየብዎ እምባ ኬንያ ድማ ንመበል 13 ጊዜ ይድይብዎ ከምዘለው ይገልጹ።
ዶ/ር ናይዝጊ ኣብ 1930ታት ወለዶም ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ምስ ተሰደዱ ኣብ ኢትዮጵያ ተወሊዶም ዝዓበዩ ክኮኑ ከለው ኣብ 1957 ዓ.ም ምስ ሸሞንተ ኢትዮጵያዊያን ብምዃን ናብ ኣሜሪካ ብምኻድ ትምህርቲ ምህንድስና ምምሃሮምን ካብኡ ድማ ናብ ኢትዮጵያ ተመሊሶም ክሳብ ደርግ ናብ ስልጣን ዝመጽእ ብሞያ መምህርነት ከምዘገልገሉ ካብኡ ግን ናብ ኬንያ ብምስዳድ ንነዊሕ እዋን ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሕቡራት ሃገራት ዝሰርሑ ኽኮኑ ከለው ኣብ 1994 ድማ ናብ ኤርትራ ተመሊሶም ኣብ ምዕቓብ ከባቢን ኣብ መጽናዕቲ ስነ ጥንታዊ ህንጻታት ኣስመራ ን11 ዓመታት ኣገልጊሎም እዮም።
ዶ/ር ናይዝጊ ንመጀመርያ ጊዜ ንእምባ ኪሎማንጃሮ ብከመይን ከምዝደየብዎ ብምግላጽ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ዘካየድዎ ዕላል ይጅምሩ።


c: text/html

text:
Radio Erena: 25 February 2021
ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት ቅልጡፍ ፍታሕ ክረክብ እንተዘይክኢሉ፣ ኣብ ዓለም ሓደ ካብ ዓበይቲ ጠንቂ ዋሕዚ ስደት ክኸውን ከምዝኽእል፣ ኣብታ ሃገር ናይ ገምጋም ዑደት ዘካየደ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ፊንላንድን ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳን ፔካ ሃቪስቶ ገሊጹ።
ንሱ፣ ድሕሪ’ቲ ካብ 7 ክሳብ 10 ለካቲት ኣብ ኢትዮጵያ ዘካየዶ ዑደት፣ ብ23 ለካቲት፣ ንቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ እዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታት፣ መጀመርያ ናይቲ ብሕጂ ዝስዕብ ናይ ስደተኛታት ቅልውላው ክብል ገሊጹ።
ሕብረት ኤውሮጳን ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ዓለምን፣ ቅልጡፍ ግብረ መልሲ እንተዘይሂቡሉ፣ ናይ ኢትዮጵያ ኩነታት ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ክኸውን ከምዝኽእል ዝኣመተ እቲ ሚኒስተር፣ ኣብ ትግራይ ዝተወልዐ ኵናት፣ ልዕሊ ሰለስተ ወርሑ ኣቑጺሩ እኳ እንተሎ፣ ዝውዳእ ከምዘይመስል ኣስሚርሉ።
ኣብ ትግራይ፣ ብሰራዊት ኤርትራ’ውን ከይተረፈ ጾታዊ ዓመጽን ካልእ ዘሰንብድ ግፍዕታት ተፈጺሙ’ዩ ዝበለ ፍሉይ ልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ክሓብኦ ይጽዕር ምህላዉ ኣተሓሳሲቡ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ እንታይ ይኸውን ከምዘሎ ብግቡእ ዝተረድአ ኣይመስልን ብምባል ድማ እቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ መንግስቲ፣ ኣትዩዎ ካብ ዘሎ ኩነታት ንምውጻእ ይኹን ንምርግጋእ ብቕዓትን ዓቕሚን ከምዘይብሉ ኣንፊቱ።
ፔካ ሃቪስቶ ኣብ መወዳእታ፣ ኣስታት 6 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ኣብ ዘለዋ ትግራይ፣ እቲ ፍርቂ ተጻባይ ህጹጽ ናይ መግቢ ረድኤት ኮይኑ ከምዘሎ ብምዝኽኻር፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ትካላት ረዲኤት ናብቲ ከባቢ ክኣትዋ ከፍቅድ ተማሕጺኑ።
ኣብ ርእሲ’ዚ ኣብ ትግራይ ተፈጺሙ ብዛዕባ ዝብሃል ክሳብ ኣብ ዓሌት ዘተኮረ ጎነጽን ጾታዊ ዓመጽን ዘጠቓለለ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ተፈጺሙ ከይከውን ብናጻ ኣካል ክጻረ ተላብዩ።
ንሱ፣ ኣብ ትግራይ ኣብ ዝርከብ ሓያሎ ከባቢታት ንምብጻሕ መደብ እኳ እንተነበሮ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዘይፈቐደሉ’ዩ ጠቒሱ።
110 ሚልዮን ህዝቢ ዘለዋ ኢትዮጵያ፣ ብዘይካ’ቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ኣብ ካልኦት ክልላት ብዝካየድ ዘሎ ናይ ብሄር ግጭታት’ውን፣ ኣሽሓት ሰባት ካብ መነባብሮኦም ተመዛቢሎም ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ይስደዱ ኣለዉ።
==================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 17 January 2021
ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ምስታፉ ነቲ ዞባ ናብ ሓደገኛ ኣንፈት ይወስዶ ኣሎ ክብል፣ ሕብረት ኤውሮጳ ገሊጹ።
ምኽትል ፕረዚደንት ኮሚሽን ኤውሮጳ ጆሰፕ ቦረል ብ15 ጥሪ ኣብ መርበባት ሓበሬታ ኣብ ዝዘገሖ ጽሑፍ፣ እቲ ኲናት ምሉእ ብምሉእ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ ክነሱ፣ ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ ብምእታዉ፣ ድሮ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሕማቕ ጸልዩዎ ከምዘሎ ገሊጹ።
ቦረል ብተወሳኺ፣ ሕብረት ኤውሮጳ ንኢትዮጵያ ዝለገሶ ናይ 88 ሚልዮን ዩሮ ገንዘባዊ ሓገዝ ኣደስኪልዎ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንምእታው ሰራዊት መንግስቲ ኤርትራ ብዝምልከት ተጋራጫዊ ምላሽ እዮም ክህቡሉ ጸኒሖም።
ኲናት ሓድሕድ ኢትዮጵያ ብዘይካ’ቲ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ኣሕዲሩዎ ዘሎ ከቢድ ጽልዋ፣ ኣብ ውሽጢ ሃገር እውን ልዕሊ ክልተ ሚልዮን ህዝቢ ካብ መነባብሮኡ ከምዝመዛበል ገይሩ ይርከብ።
ጆሰፕ ቦረል ኣብ መግለጺኡ፣ ካብቲ ናይ ኲናት ዞባ ዝመጻና ዘሎ ጸብጻባት ኣዝዩ ዘሰምብድ እዩ ድሕሪ ምባል፣ ዓሌት ዝሰረቱ ግፍዒ፣ መቕተልቲ፣ ዝምታ፣ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዝኣመሰሉ ምስ ገበናት ኲናት ዝጽብጸቡ በደላት ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ይወርድ ኣሎ ክብል ከሲሱ።
እቲ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ መወዳእታ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ናብ ስልጣን ኣብ ዝመጽኣሉ እዋን ንዝኣተዎ መብጽዓ ከተግብር ድሕሪ ምጽዋዕ፣ ብፍላይ እቶም ህጹጽ ሰብኣዊ ረዲኤት ዘድልዮም ጽጉማት ዝሕገዝሉ ባይታ ክርከብ ተማሕጺኑ።
========================


text:
ሓወልቲ ፑሽኪን ኣብ ኣስመራ፡ ኣስከሬን ኤርትራዊ ኣብ ምድረበዳ ሳህራ
ሓወልቲ ፑሽኪን ኣብ ኣስመራ፡ ኣስከሬን ኤርትራዊ ኣብ ምድረበዳ ሳህራ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ መሬትን ማያትን ኤርትራ፡ ኣብ ነፍስ ወከፍ ቃጽዖ፡ ኩርባን ስንጭሮን ኣብ ከርሱ ዘይተበርበረ ድንግል ፍጻሜታትን ቅያን ዓቂቡ ኣሎ። መሬትናን ማያትናን ብዝግባእ እንተዝፍተሽን ብክኢላታት ምርምር እንተዝካየደሉን
ሓወልቲ ፑሽኪን ኣብ ኣስመራ፡ ኣስከሬን ኤርትራዊ ኣብ ምድረበዳ ሳህራ
ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ መሬትን ማያትን ኤርትራ፡ ኣብ ነፍስ ወከፍ ቃጽዖ፡ ኩርባን ስንጭሮን ኣብ ከርሱ ዘይተበርበረ ድንግል ፍጻሜታትን ቅያን ዓቂቡ ኣሎ። መሬትናን ማያትናን ብዝግባእ እንተዝፍተሽን ብክኢላታት ምርምር እንተዝካየደሉን ድማ፡ ስምን ዝናን ሃገርናን ህዝብናን፡ ማዕረተን ኣብ ዓለምና ብታሪኸን ቅርስታትን ዝንየታ ሃገራት ምተሰርዐ ነይሩ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብ 1557 ክሳብ 1991 ንልዕሊ 400 ዓመታት ኣንጻር ዝተፈላለዩ ባዕዳውያን ገዛእቲ፡ ካብ ቀረባን ርሑቅን መሬትናን ባሕርናን ክጎብጡ፡ ሃብትና ክጉሕጉሑ፡ ባህልናን መንነትናን ክብርዙ ንዝመጹ ንመሰሉን ንመሬቱን ተኸላኺሉን መኪቱን ክቡር መስዋእቲ ከፊሉን ኢዩ።
እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብመጠን’ቲ ብባዕዳውያን ገዛእቲ ንኸይርገጽን ንኸይድፈርን ዝኸፈሎ መስዋእትን ኣብ ልዕሊኡ ዝወረደ ስቃይን፡ መጻኢ ወለዶ መታን ክፈልጦን ክሕበነሉን፡ እቲ ብዝተማልአ መልክዕ ኣብ መዛግብቲ ተሰኒዱ ዘሎ ኣዝዩ ውሑድን ካብ ባሕሪ ብጭልፋን ኢዩ። እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝንን ዘሕፍርን ድማ፡ እቶም ንመሬቶምን ንኽብሮምን በብእዋኑ ዝተማጎቱን ህይወቶም ዝኸፈሉን ጀጋኑና፡ እቶም ህሉዋት ውዕሎኦም ከይበርበርናዮን ከይፈለጥናዮን ንሓዋሩ ኣብ ትሕቲ መሬት ምቅባሩ ኢዩ። ድሕሪ ገለ ዓመታት፡ ታሪኾምን ቅያታቶምን፡ ከምቲ ጥንታዊ ታሪኽ ኣዱሊስ፡ በለውከለው፡ መጠራን ካልእ ቦታን ንምፍላጥ ብኩዕታ ስባር ገልዕን ድርቅምቃም ኣዕጽምትን ኣላጊብካ፡ ምናልባታዊ ምርምር ዝካየድ ዘሎ ክኸውን ኢዩ። ዋላ እዞም ኣብዚ እዋን’ዚ ብህይወት ኣብ ዕድመ 50ታት ዘለና ኤርትራውያን፡ ድሮ ቅድሚ 30 ዓመታት ዝሓለፍናዮ ጉዕዞ ክንርስዕን ክንጠራጠርን ጀሚርና ስለዘለና፡ ኣሽምባይ ናይ ግዝኣታት ቱርኪ፡ ኢጣልያ፡ እንግሊዝን ኢትዮጵያን ክንዝክር፡ ናይዚ ሕጂ ዝረግጸናን ንገሌና ናብ ስደት ንገሌና ድማ ናብ ማእሰርቲ በታቲኑና ዘሎን ጉጅለ ህግደፍ እውን ብቅኑዕ ከነዘንቱ ንኽእል የለናን። ብሸለልትነትናን ካልእ ውልቃዊ ጸገማትናን፡ መንነትና ናብ መጻኢ ወለዶ ንምስግጋር፡ ረሲዓንን ደንጎይትን ንኸውን ኣለና።
ብርግጽ፡ ይዕበ ይንኣስ ታሪኽ ምእካብን ምጽሓፍን ናብ ዋናታቱ ፈትፊትካ ምቅራብን፡ ደርማስ ገንዘብ፡ ክኢላዊ ዓቅሚ፡ ተገዳስነት፡ መሳርሒ ከምኡ’ውን ምቹእ ግዜን ዘተባብዕ ባይታን ይሓትት። ገለ ሰባት “ታሪኽ ብዘሎ’ዩ ዝጸሓፍ” ዝብል መርገጺ’ኳ እንተለዎም፡ ኩሉ ስልጣን ጨቢጡ ዘሎ ውድብ ወይ መንግስቲ፡ ብህይወት ዝነብር ተራ ሰብን ሊቅን፡ ሓቀኛ ታሪኽ ይስንድን ይነግርን ማለት ግን ኣይኮነን። ህሉዋት በብዝጥዕሞምን ንረብሐኦም ብዘገልግልን ንሓቅን ክውንነትን ጠምዚዞም (Fabricate) ክጽሕፉን ክስእሉን ተዓዚብናን ሰሚዕናን ኢና። ብፍላይ ኣብዚ ምዕባለ ስነ ኪነት ሰማይ ዓሪጉሉ ዘሎ መዋእል፡ ተቃባሊ እንተረኺብካ፡ ንጸሊም ጻዕዳ፡ ንምድረበዳ ለምለም፡ ንደም ማይ፡ ንሰማይ መሬት ወዘተ ቀይርካ ከተቅርብ ጸገም የለን። እቲ ክውንነት እዚ ስለዝኾነ ድማ፡ ኩልና ኤርትራውያን በብዓቅምናን ሞያናን፡ ካብዚ ታሪኽናን መበቆልናን ንምጥፋእን ንምጅላሕን ተዓጢቁ ለይትን መዓልትን ዝሰርሕ ዘሎ ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ከይተጸበና፡ ንውራይናን ንመንነትናን ተበግሶ ክንወስድ ኣለና።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ንስለ መሬቶምን ህዝቦምን ብጅግንነት ዝተሰውኡ ሓርበኛታት ከምዘየለዉ፡ ባህሎምን ክብርታቶምን ኣብ ምንጽብራቅን ምዕቃብን ዓቢ ዝና ዘትረፉ ስነ ጥበባውያንን ከምዝተሳእኑ፡ ብኣቦና ኮነ ብኣዴና ዘይብጽሓና፡ ኣብ ጽቡቅና ይኹን ኣብ ሕሰምና ኢዱ ዘይሓወሰ፡ ኣለክሳንደር ሰርገየቪች ፑሽኪን ዝተባህለ ውሩይ ሩስያዊ ገጣማይ፡ ኤርትራዊ መበቆል ኣለዎ ተባሂሉ ኣብ ማእከል ሕምብርቲ ሃገርና፡ ኣብ ኣስመራ ሓወልቲ(Statue) ተሰሪሕሉ ኣሎ። ብ6 ሰነ 1799 ኣብ ሩስያ ዝተወልደን ብ10 ለካቲት 1837 ኣብ ሩስያ ዝሞተን ፑሽኪን፡ ኢትዮጵያ እውን፡ “ፑሽኪን ኢትዮጵያዊ መበቆል ስለዘለዎ ወድናን ኣቦናን ኢዩ” ኢላ ንዓዓ ከምዝብጽሓ ትምጉት ኢያ። ዘድንጹ’ዩ! “ኣዲኣ ገዲፋስ ሓትናኣ ትናፍቅ” ከምዝብሃል፡ ናይቶም ኤርትራ ኣብ ካርታ ዓለም ንኽትህሉ፡ ባሕራን ክሊ መሬታን ብባዕዳውያን ንኸይድፈር ዝተሰውኡ፡ ዝሰንከሉን ዝተኣስሩን ዜጋታት ኤርትራ፡ ንዝኽሮም፡ ሓውልቲ፡ ምስሊ ወይ እውን ብስሞም ጎደናታት፡ መዓርፎ ነፈርቲ፡ ኣብያተ ትምህርቲ ወዘተ ምርቋሕ ገዲፍካ፡ ናብ ኤርትራዊ መበቆል ከምዘለዎ ጭቡጥ መርትዖ ዘይብሉ ሩስያዊ ዜጋ ምንጣር ምስ ምንታይ ይቁጸር? ንምንታይ ዕላማ፡ በየናይ መምዘኒ፡ እንታይ ክትረብሕ፡ ኢልካ ሓቲትካ፡ ካብ እንተታት ሓሊፍካ፡ ቅኑዕ መልሲ ኣይትረኽበሉን ኢኻ። ንኣብነት ኣብ ኣስመራ ጎደና ሰማእታት፡ ምስሊ ክልተ ሳእኒ/ሽዳ ተጋደልቲ ንገለ እዋን ተቀሚጡ ነይሩ፡ እንተኾነ ብዘይተፈልጠ ምኽንያት ብትእዛዝ መላኺ ኢሳያስ ካብቲ ቦታ ከምዝስወር ኮይኑ።
ኤርትራ ብዊንታን ውሳኔን ሓደ ውልቀ መላኺ ሰብ ስለእትመሓደር፡ ኢሳያስ ምስሊ ናይ ሩስያዊ ፑሽኪን ይትረፍ፡ ነቶም ህዝብና ዝሓረዱ፡ ዘንብዑ፡ ዓድታቱን ንብረቱን ዘቃጸሉን ዝዘመቱን፡ ክስደድ ዝገደዱን መራሕቲ ኢትዮጵያ፡ ኣብ መሬትና ወይ ባሕርና “ሰብ ውዕለትና’ዮም” ኢሉ፡ ንዝኽሮም ሓወልቲ ወይ ምስሊ ክሃንጸሎም ድሕር ኣይብልን’ዩ። ኤርትራውያን ከምቲ ሓወልቲ ሩስያዊ ፑሽኪን ኣብ ኣስመራ ተገቲሩ እንከሎ ብሒም ኢልና ዘይተቃወምና፡ ምልማስናን ስቅታናን እንተቀጺሉ፡ መላኺ ኢሳያስ ዕድመ እንተሂብዎ፡ ሓወልቲ ናይ ሃጸይ ሃይለስላሰ፡ ኮለኔል መንግስቱ ሃይለማርያም ወይ ናይ ካልእ ቃሕ ዝበሎ ኢትዮጵያዊ ክሰርሕ ኣይሓፍርን’ዩ። ውልቀመላኺ ኢሳያስ፡ እቶም ልኡላውነት ኤርትራ ዘረጋገጹ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክድርበዩን ክስደዱን እናቀሰበ፡ ነቶም ንዓመታት ደም ዘንብዑና ዝነበሩን ኣእዳዎም ብደም ዝጨቀወ ጥሮተኛታት ወተሃደራት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ኣስመራ ቤት ጽሕፈት ክኸፍቱ ምፍቃዱ ድማ፡ ከምቲ ናይ ሩስያዊ ፑሽኪን ሓወልቲ ንምስራሕ እምነ መሰረት ምንባር’ዩ ወይ ድማ ቀስ ብቀስ ኤርትራ ንምቁጽጻር ዝዓለመ’ዩ፡፡ ምናልባት’ውን ሕቡእ ኣጀንዳ ምልካዊ ኢሳያስ፡ ናይ ኣቦሓጉኡ ኣዕጽምቲ ካብ ጎንደር ኣርዩ ኣብ ኤርትራ ሓወልቲ ይተሃነጸሉ ዝብል ከይከውን ዘጠራጥር’ዩ።
ኤርትራ፡ ህላወኣ ንምርግጋጽን ባህሊ ይኹን መንነት ህዝብና ንምኹላዕን ንምዕቃብን፡ ንዓሰርተታት ዓመታት ንኹሉ ተጻብኦን ሕሰምን ተጻዊሮም “ኣለና ክንህሉ ኢና” ኢሎም ዘይምለኹን ዘይጽዓዱን፡ ዝሓለፉን ብህይወት ዘለዉን ብሉጻትን ምዑታትን ዜጋታት ኣፍርያ ኢያ። ኣብዚ ናይ ኩሎም’ቶም ኤርትራ ንኽትህሉ እጃሞም ዘበርከቱ ኣስማቶምን ቅያታቶምን ንምዝርዛር ዘይክኣል እኳ እንተኾነ፡ ወልደኣብ ወልደማርም፡ ኢብራሂም ሱልጣን፡ ዓብደልቃድር ከቢረ፡ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ፡ ደግያት ባህታ ሓጎስ፡ ራእሲ ተሰማ ኣስመሮም፡ ትኩእ ይሕደጎ፡ ወዲ ኣሚር፡ መምህር ኣስረስ ተሰማ፡ ኣተወብርሃን ሰጊድ፡ ኢንጅነር ኣስጎዶም፡ ኪዳነ ክፍሉ፡ ተኽለሚካኢል ገብሩ፡ ዑመር ሃኪቶ፡ ሰባር ናኹራ፡ ሳልሕ ሳበ፡ ጸሃይቱ በራኺ፡ እድሪስ መሓመድ ዓሊ፡ የማነ ገብረሚካኤል፡ ኣልኣሚን ዓብደለጢፍ፡ በረኸት መንግስትኣብ፡ ዕስማን ዓብደልርሒም፡ ኣብርሃም ኣፈወርቂ፡ ተወልደ ረዳ፡ ተወልደ መዓሾ፡ ተበርህ ተስፋሁነይ፡ ነጋሽ ሳግላ፡ ዝብል ዝርዝር ኣስማት ክጥቀስ እንከሎ፡ ንመብዛሕትና ኣብ ዓሚቕ ጦብላሕታ ከምዘእትወና ዘካትዕ ኣይኮነን። ጉጅለ ህግደፍ ነዞም ክብ ኢሎም ዝተጠቅሱ ደቂ መሬትን ደቂ ህዝብን ረሲዑን ወጊኑን እምበኣር’ዩ ናይ ጓና ሩስያዊ ፑሽኪን ኣብ ኣስመራ ሓወልቲ ሃኒጹ። ህግደፍ ባህጊ ንዘለዎም ንከተባብዕ ይትረፍ፡ ክእለቶም ናብ መጻኢ ወለዶ ከይውረስን ትሕቲ መሬት ከምዝሰፍሩን’ዩ ናይ ወትሩ ሕልሙ።
ታሪኽ ብዘሎን ብህሉውን ስለዝጸሓፍ፡ ብፍላይ እቶም ኣብ ዓውዲ ስነ ጥበብን ስነ ጽሑፍን ካልእ ተመሳሳሊ ሞያ እንነጥፍን ተሞኩሮን ተበግሶን ዘለና ዜጋታት፡ ጽባሕ ዘይኮነ ሎሚ፡ ብርዕና መዚዝና፡ ሓቀኛ ታሪኽናን መንነትናን ብኻልኦት ተጠምዚዙ ከይቀርብ፡ ከይርሳዕን ከይጠፍእን መሪሕ ተራ ክንጻወት ኣለና። ጻዕርናን ንቅሎናን ድማ እቶት ንምርካብን ንዝናን ዘይኮነ ዘይውዳእ ህያብ ንመጻኢ ወለዶ ክኸውን ክንሓስብ ኣለና። ብዙሕ ገንዘብን ክእለትን ዝሓትት ዓይነት ስራሕ ከይሓሰብና፡ ብዓቅምናን እታ ንፈልጣን፡ ምሳና መታን ከይትቅበርን መጻኢ ወለዶ ደልዩ ከይስእናን፡ ካብ ርእስና ኣውጺና ኣብ ኩሉ ሰብ ዝሪኣን ዝረኽባን ቦታ ነቀምጣ፡፡ ከምቲ ንናጽነትናን ልኡላውነትና ክቡር መስዋእቲ ዝኸፈልና፡ ንሓቀኛ መንነትናን ታሪኽናን ክብርናን እውን ጠጠው ክንብል ይግባእ።
እቶም ብህይወትና ዘለናን ታሪኽና እናተደምሰሰ ምስ ኣፍናን መሓውርናን ብፍርሒ ዝለመስና፡ ብሓላፍነት ዘሕትተና’ኳ እንተዘይኮነ፡ ብሕልና ግን ዕረፍቲ ኣይንረክብን ኢና። ብሰሪ ጭካነ ጉጅለ ህግደፍ፡ ካብ ዝፈትውዋ መሬቶም ተባሪሮም ሬሳታቶም ኣብ ምድረበዳ ሳህራ፡ ማእከላይ ባሕርን ካልእ ዘይተፈልጠ ቦታን፡ ብዘይ ምልክትን ንቡር ስነ ስርዓት ቀብርን ጠፊኦም። ግዜ ምስ ርሃወን ብህዝቡ ዝሕለቅ መንግስቲ ምስ መጸን፡ ኣብ ጉዕዞ ስደት ዝቅዘፉ ዘለው ዜጋታትና ኣዕጽምቶም ኣሪና ኣብ ሓመድ ዓዶም ዳግማይ ስነስርዓት ቀብሪ ክንፍጽመሎም እንተደለና እቲ ዕማም ቀሊል’ኳ እንተዘይኮነ ዘይትግበር ግን ኣይኮነን። ንኣብነት ኣመሪካ ኣብ ቀዳማይን ካልኣይን ኩናትን ከምኡ’ውን ኩናታ ኮርያን ቬትናምን ዓለም ዝጠፍኡ ወተሃደራታ፡ ኣስከሬኖም ኣርያ ብኽብሪ ኣብ ሃገሮም ክትቀብሮም ኢትዮጵያ ድማ ኣብ እዋን ወራር ኢጣልያ ብዘይ ሕጊ ዝተወስደ ንብረታ ክትመልስን ካሕሳ ክትክፈልን ክንዕዘብ እንከለና ንቀንእ። ንክብሪ መሬቶምን መሰል ህዝቦምን ዝተቃለሱ ሓርበኛታት ከምኒ ኣቦና ኢብራሂም ሱልጣን ዓሊ፡ ኣስከሬኖም ሓመድ ዓዶም ክጨንቆን ኣብ መሬት ዓዲ ጓና ሱዳን ክቅበሩን ኣዝዩ ዘሕዝን’ዩ። ሓወልቲ ፑሽኪን ኣብ ኣስመራ ተገቲሩ ክንሪኦ፡ ሬሳ ኤርትራዊ ድማ ኣብ ምድረበዳ ሳህራ፡ ማእከላይ ባሕሪ፡ ኣብ ስደትን ኣብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ሃገርናን ዋና ስኢኑ ንሓዋሩ ክጠፍእ ግን ዓገብ ጥራይ ኢልካ ዝሕለፍ ኣይኮነን። የለናን ዲና? እቲ ጅግንነትና ኣበይ ተሸርበ ዘብል ኢዩ። ኤርትራውያን ክሳብ መኣስ ኢና ክንምለኽን ብትእዛዝ ሓደ ሰብ ትንፋስ እንከለና ብእግርና ንጓዓዝ ምውታት ክንከውን? ኤርትራውያን ብተግባር እምበር ብምስቁርቋርን ጨለ ዘረባን ዝፍታሕ ጸገምን ዝረጋገጽ መሰልን ከምዘየለ ክንግንዘቦ ይግባእ።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ 6 ሰነ፡ 2020


text:
ሃገራዊ ክሕደት ጉጅለ ኢሰያስን ክወሃብ ዝነበሮ ግብረ- መልስን
ሃገራዊ ክሕደት ጉጅለ ኢሰያስን ክወሃብ ዝነበሮ ግብረ- መልስን
ኤርትራ ድሕሪ ናይ ሳላሳ ዓመት ጉዕዞ ከቢድ መስዋእቲ ነጻ ዝኾነት ሃገር ኢያ። እዚ ጥራይውን ኣይኮነን ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ጉጅለ ህግደፍ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ከም ዝሕለቅ መሲሉ ንዘቅርቦ ዝነበረ ምኽንያታት ተጻዊሩ ብትዕግስቲ ዳግም ን29 ዓመታት ከይተሓለለ ንለውጢ ዘማዕደወ ውን ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ንጉጅለ ህግደፍ ንነዊሕ ዓመታት ተጻዊርዎ ኣብታ ናይ መወዳእታ ከመኻንየሉ ዘይክእል ኣፍደገ ልዳት ምስ ኣብጾሖ በቲ ጸሊም ድሕረ-ባይትኡ ስለዘይተኣማመነ ናብቲ ሓቀኛ መንነቱ ዝኾነት ክሕደቱ ጥራይ ኢዩ ጥሒሉ ዝተረፈ። ነቲ ኣብ ተመኩሮ ሃገራት ዓለምና ዘይተራእየ ሃገራዊ ክሕደቱ ደጊምስ ኤርትራዊ መንነት ተዳኺሙ ዩ ኣብ ዝበለሉ ኢዩ ከግህዶ ዝተራእየ።
ሓደ ውልቀ ባእታ ዘሕመቆ ንህዝብን መንነትን ኤርትራ ዘይመስል ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ድሙቅ መለለዪ መንነት ኤርትራን ህዝባን ዝኾነ ሕሉፍ ጅግንነታዊ ታሪኽ ቃልሲ ሰውራን ኣብ ውሽጢ ኣጀንዳ ተደላይነት ምህናጽ ምዕብልቲ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ኣበየ መድረኹ ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት እናተሓበአ ድሕሪ ምጽናሕ ንሃገርን መንነትን ሰሪቁ ናብ ጸሊም ዕዳጋ ከምሪሕ ናይ ዝተራእየሉ ክሕደት ብዘየወላውል ንኹሉ ተነጺሩ በሪሁ ኢዩ። ክሕደት ጉጅለ ህግደፍ ብመጠን ቲ ዝተራእየሉ ክብደቱ ዘደንጹ ኣብ ልዕሊ መንነት ኤርትራ ዘለዎ ንዕቀት ዘብርህ ንሃገርን ህዝብን ናይ ምስራቅ ፈተነ ኢዩ ነሩ።
ዝኾነ ግብሪ እንተስ ብኣወንታ ወይ ብኣሉታ ዝልለ ንዑኡ ዝመጣጠን ግብረ- መልሲ ክህልዎ ውሁብ ኩሉ ዝርዶኦ ሓቂዩ። ስለዝኾነ ድማ ንክሕደት ጉጅለ ህግደፍ ኣመልኪቱ ትርጉም ሃገር ንክስሞዖ ዘኽእል ጥዑይ ህዋሳት ዘለዎ ኩሉ ኤርትራዊ ግብረ- መልሲ ሂቡ ኢዩ። ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ናይ ዓለም ዝርከብ ኤርትራዊ ውድብ ሰልፊ ማሕበረ-ሰብ ውልቀ ባእታ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ንክሕደት ህግደፍ ኰኒኑ ኢዩ። ብመጠን እቲ ክሕደት ክወሃብ ዝነበሮ መልሲ ግን ክንዮ ቲ ዝተራእየ ግብረ-መልሲ ክኸውን ይግቦኦ ከም ዝነበረ ንማንም ርዱእ ኢዩ።
ሰራቂ ኣብ ገዛ ሓደ ስድራ-ቤት ወይ ዓዲ( village) ኣቲዩ ክዘምት ኣብ ዝረኣየሉ። ኩሉ ኣባል ታ ስድራ ዓዲ ነቲ ዘማቲ በየናይ ኣገባብ ንሓዞ ብከመይ መደብ ብምንታይ ንህረሞ መዓስ:ኣበይ:………ወዘተ ኢሎም ኣይማጎቱ ኣይመኻኸሩን ኢዮም። የግዳስ ሴፍ ዘለዎ ሴፉ በዓል ጭማራ ጭማርኡ በዓል በትሪ በትሩ ኣልዒሉ በዓል ጠበንጃ ጠበንጅኡ ለጉኦሙ ደድሕሪ ቲ ሰራቂ ኣርክብ ኣርክብ ከየምልጥ ጥራይ ኢዩ ዝኸውን እቲ ዕማም እሞ ነቲ ዘማቲ ሒዞም ናብ ፍትሒ የቅርብዎ።
በጻብዕቲ ዝቁጸሩ ቁንጣሮ ጉጅለ ህግደፍ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ሃገር ተወጢሖም ዘህለቅዎ ኤርትራዊ ሂወት ዝሞቁሕዎ ዜጋ ዘባኸንዎ ሃገራዊ ጸጋታት ዝደወንዎ ኤርትራዊ ክብርታት ዝገሃስዎ ሰብኣዊ መሰላት ከይኣኽሎም ኣብታ ዕርበቶም ኣነ ብድሕረይ ከኣ ውሕጅ ብዝብል መርሆ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዘሚቶም ከጥፍኡ ኢዮም ፈቲኖም ። ኣምላኽ ግን ሕያዋይ ኢዩ። ኣይሰለጦምን። ዘይሰለጠሎም ምኽንያት ብኤርትራዊ ግብረ መልሲ ከም ዘይኮነ ኩሉ ዝርዶኦ ክውንነት ኢዩ። ገለ ክፋል ኤርትራዊ ደጋፊ ተቃዋሚ ተባሂሉ ክጸራረፍ ጸኒሑን ኣሎን። ውድባት ኣብ ፕሮግራም ብዛዕባ ሓድነት ጽላልዶ ወይስ ፍጹም ሓድነት ኣብቲ ዝቀውም ሓድነት ብኽንደይ ይኹን ውክልና……….ወዘተ ኣብ ዝብል ቀዳምነት ሂበን ክማጎታ ትርጉም ደሞክራስያ ትርጉም ዕልማናውነት ግዝኣተ ሕጊ ብዝተፈላለዩ ቛንቛታትን ስነ-ቃልን ኣብየት ኣብየት ኣብየት ክትንትኖኦ ጸኒሐንን ኣለዋን። ይኹን እምበር ተመስገን ንፈጣሪ ከዳዕ ኢሰያስን ጉጅሊኡን እቲ ንህዝብን ሃገርን ከጥፈኣሉ ዝመደብዎ ዕዳጋ ንባዕሉ ኣብ ሕንፍሽፍሽ ኣቲይዎ ኣይሰለጦምን። በቲ ዘጋጠሞ ፍሽለት ዝተኸስአ መራሕ ጉጅለ ህግደፍ ገና ክሳብ ዝጥዕሞ ዲጋ ጋሕተላይ ዶ ወሕስነት መግቢ ንምኽዕባት ሃብቲ ዓሳ ዶ ወያነ ወያነ ወያነ ዶ ክብል ፖሊቲካዊ ጽላለ ኣድሂብሉ ይርከብ ኣሎ።
ሎሚ ኤርትራዊ እዚ ህልዉ ኩነታት ከየምልጦ ከምተን ናይ ቀደም ስድራቤታት ወይ ዓድታት ኤርትራ ሓው ተመሲሉ ኣብ መንጎኦም ንዝተራእየ ናይ ኣደባባይ መንድሊ ዕድል ከይሃቡ ብሓባር በተግ ኢሎም ዝሕዝዎ ዝነበሩ ንከዳዕ ኢሰያስ ውን ሓቢርና ናብ ፍትሒ ብምቅራብ ነዞም ኣብ ዘይእዋኖም እንትንትኖም ዘለና መዳያት ኣብ ዑና ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ሃገርና እንዝትየሎም ምዃኖም ምልላይ የድሊ ኣሎ።
ኣቡ ያረድ


text:
-
Other languages
- svenska
- (arabiska) العربية
- ܣܘܪܝܝܐ (assyriska/syriska)
- bosanski, hrvatski, srpski (bosniska, kroatiska, serbiska)
- бълrapckи (bulgariska)
- čeština (tjeckiska)
- (dari) درى
- davvisámegiella (nordsamiska)
- deutsch (tyska)
- eesti (estniska)
- english (engelska)
- español (spanska)
- français (franska)
- हिंदी (hindi)
- 中文 (kinesiska)
- kurmancî (kurmanji)
- latviešu (lettiska)
- lietuvių (litauiska)
- magyar (ungerska)
- meänkieli (tornedalsfinska)
ናይ ስራሕ ኣከባቢ (Arbetsmiljöverket)
ንሕና ካብ መንግስትን ባይቶን ሽወደን ነቲ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ዝምልከት ሕጊ፡ ብኩባንያታትን ትካላትን ይሰዓብ ምህላዉ ንምክትታል ስልጣን እተወህበና ትካል ኢና። ነዚ ድማ በዚ ዝስዕብ ኣገባብ ነተግብሮ፤
- ነቲ ካብ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ሕግታት ዝምንጩ ዝርዝር መምርሒታት ብምስፋሕ
- ኩባንያታትን ትካላትን ነቲ ሕግታትን መምርሒታትን ይስዕባ ምህላወን ንምርግጋጽ ነቲ ኣብ ኩሉ ሃገር ሽወደን ዘሎ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ብምቍጽጻር
- ብዛዕባ ኣብቲ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ንድሕነት ዝምልከቱ ጉዳያት ሓበሬታ ምዝርጋሕ
ነቲ ናይ ስራሕ ኣከባቢኻ እቲ ወሃብ ስራሕ እዩ ሓላፍነት ዝወስደሉ
ኣብቲ ስራሕ ንዚህሉ ሃዋህው እቲ ወሃብ ስራሕ እዩ ቀንዲ ሓላፍነት ዝወስድ። ንሕና እናዞርና ነቲ ናይ ስራሕ ቦታታት ክንበጽሕ ከሎና፡ እቲ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ከመይ ከም ዚመስል ንዕዘብ፡ ኣብቲ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ሕግታትን መምርሒታትን ይሰዓብ ምሃልዉ ድማ ንቈጻጸር። ገለ ጉድለታት ምስ እንረክብ ድማ፡ እቲ ወሃብ ስራሕ እዩ ከተኻኽሎ ዘለዎ።
እቲ ኣብ ስራሕ ዚውክለካ
መብዛሕትኦም ኣብ ሽወደን ዚርከቡ ቦታታት ስራሕ፡ ናይ ውሕስነት ወኪል ኣለዎም። ወኪል ውሕስነት ነቶም ሰራሕተኛታት ዚውክልን ነቲ ኣከባቢ ስራሕን ነቲ ወሃብ ስራሕን ኣመልኪቱ ድማ ጠለባት ዘቕርብ ሰብ እዩ። ኣብ ስራሕ ገለ ጸገማት ምስ ዘጓንፈካ፡ ምስቲ ወኪል ውሕስነት ክትዛተ ትኽእል ኢኻ።
ርኸበና
በዚ ቍጽሪ ተለፎን ክትረኽበና ትኽእል፤+46 (0)10-730 90 00 ወይከኣ arbetsmiljoverket@av.se. ሰራሕተኛታትና እተፈላለየ ቋንቋታት ይዛረቡ እዮም፡ ንሕቶታትካ ድማ ካብ ሰኑይ ክሳዕ ዓርቢ፡ ሰዓት 08.00–16.30ኪምልሹልካ ይኽእሉ።
ኣስታት 600 ሰራሕተኛታት ኣሎና፡ ኣብ እተፈላለየ ናይዚ ሃገር ቦታታት ድማ ንርከብ፡ ካብ ሰሜን ክሳዕ ደቡብ።እቲ ቀንዲ ቤትጽሕፈትና ድማ ኣብ ስቶክሆልም እዩ። ብዛዕባ ናይ ስራሕ ኣከባቢ፡ መምርሒታትን ምቛም ሕግን ወይውን ብዛዕባ ኤለክትሮኒካዊ ኣገልግሎትናሕቶ ምስ ዚህልወካ፡ ኩሉ ግዜ ክንቅበለካ ድሉዋት ኢና፡
ትርጉም የብልካን ዲኻ?
በዚ ቋንቋዚ ዘሎ ሓበሬታ ውሱን እዩ። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይ ሽወደንን እንግሊዝን ገጻትና ይርከብ። ምስ ዘድሊ ብዙሕ ጽሑፋት ክንትርጉም ንኽእል ኢና። ትርጉም ምስ እትደሊ በዚ መርበብዚ ርኸበና arbetsmiljoverket@av.se
Last updated 2015-08-28


text:
ምስጢር “ሰላማዊ ኣገባብ” ‘ዳ ቪንቺ ኮድ ኣይኮነን’
10-15-06 ሰ.ጒ.ኤ.(ስትራተጂ ዓዲ)
ብሰንኪ ምኣዝኑ ዝሰሓተ ስርዓት ኣስመራ፡ ኤርትራ ናይ ባዕላ ፓርትታት ክንዲ ትምልምል ባህርያቶም ብዘየገድስ ናብ ድኾን ተቐይራ ግዳማውያን ተቓወምቲ ክትጫጭሕ ብይን ናይ መለኽቲ ኰይኑ ኣሎ። ንመለኽቲ ሽግር ኤርትራ ካብ ምፍታሕ ግዳማውያን ተቓወምቲ ብምርባሕ ንጎረባብቲ ቅሳነት ብምኽላእ ዕድሜኻ ምንዋሕ ዝብል ኣገዳስን ናይ መወዳእታን ጥበብ ኢዩ። እዚ ጥበብ’ዚ ንጽገናዊ ዘተታት መንገዲ ከፊቱ ንመንግስታት ጎረባብቲ ናብ ኣጽንሓኒ ከጽንሓካ ኣወዓዒሉ ንህዝቢ ኣብ ዘለኻዮ ተገዛእ ብማለት ቀጻልነት ምልኪ ብዝዀነ-ይኹን መንገዲ ኣረጋጊጹ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ትሕቲ መሬት ዝቐብር ኢዩ።
ህግደፍ ፖሊቲካዊ ኣትኲሮ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝዘልቀሉን ዝሃሰሉን፡ ኣብ ልዕሊ ጎረባብቲ ሃገራት ድማ ዝንሃሃረሉ ኲነት ፈጢሩ ንጎረባብቲ ሃገራትን መንግስታትን ናይ ውሽጣዊ ሽግራት ምሓዙት ክገብረን ብቝጠባ ብብረት ብኣካል ብዲፕሎማሲ ዓቕምታቱ ክሳዕ ዝጽንቀቕ ክቃለስ ኢዩ። ይቃለስ ክኣ ኣሎ። ሎሚ ሃገርና ኤርትራ ዕዳጋ ናይ ዝሓረኻዮ ጥረ-ነገር ዘይኮነትስ ዕዳጋ ናይ ዝሓረኻዮ ቃርሳታት ጎረባብቲ ሃገራት ኰይና ኣላ። እቲ ዝብላዕ ዝስተ ተሳኢኑ ዝበሃል ዘሎ’ውን ኤርትራዊ ኣብ ዝዀነ ይኹን ኲነት ብውሕዱ ካብ ኢድ ናብ ኣፍ ምዃን ስኢኑ ማለት ዘይኮነስ፡ ብመሰረቱ ኣድህቦ መንግስቲ ስለዝተቐየረን ካብኡ ነቒሉ ድማ ህዝቢ ናብ ምልካዊ ዕስክርናን ስደትን ተገፊዑ ኣፍራይ ሓይሊ ስለዝመኸነን ኢዩ።
መለኽቲ ብድሕሪት ዘጥብውዎን ዝዕንግልዎን ቆልዓ ስለዘይብሎም ንቕድሚኦም እንዳፍረሱ ምኻድ ኣመሎም ኢዩ። ኣብ ዓዶም ብዛዕባ ሕጊ ተዛሪቦም ዘይፈልጡ ኣብ ግዳም ሰብ ሕጊ ኰይኖም ክርኣዩ ሸምገልቲ ክዀኑ ህርድግ ይብሉ። ይስለጥ ኣይስለጥ ይሽምግሉ ክኣ ኣለዉ። እንተሰለጠ ለቕሓይ ይመለሰለይ ይብልሉ፡ እንተዘይሰለጠ ድማ ከምዚ ንርእዮ ዘለና ግዜ ይዕድግሉ። እቶም ኣብ ግዳም ዝተመደቡ ምስሌኔታቶም ድማ በዝስ ግዲ የብልኩምን እንተ “ብሰላማዊ” እንተ “ብቕዋማዊ”፡ ነዚኦምሲ ባዕልና ኣለናልኩም እንዳበሉ ብምዝንጋዕ ንተቓወምቲ ሓይልታት ክንእከብን ክፍንፍንጣሕን፡ ወጢጥና እንተተባሃልና ክኣ ፈቖድኡ ህልዉ ኲነታት እንዳበልና ኣሻመዳ ክንብል ህልዊ ኲነታት ሓዲጉና ከም ዝኸይድ ይገብሩና ኣለዉ።
ህልው ኲነታት ሎሚ ብኽልተ መልክዑ ከተንብቦ ዝካአል ኢዩ፡ ማለት በቲ ሓደ ወገን ባኒ ብመስርዕ ኰይኑ ክበሃል ከሎ በቲ ሓደ ክኣ ህግደፍ ዲጋ (ግድብ) ሰሪሑ ይበሃል። እተን ኣእዛን ድማ ከም ድላየን ይትርጒምኦ። ወረ ሓደ-ሓደ ግዜስ “እንድሕሪ ዲጋ ተሰሪሑ ድኣ ክሳዕ እንዳፎርኖ ዘበጽሕ ክሳዕ ዝስንከት ኢዩ’ምበር እንታይ ክሰኣን ድኣ” ባኒ ዘይኮነስ ዓቕሊ ኢዩ ተሳኢኑ ከም ዝበሃል ይኸውን። እዚ ሓደ ካብቲ ቀንዲ ህልዊ ኲነታት ናይ ተቓወምቲ ውድባትን ከምኡ ድማ ናይ ህግደፍን ስዓብቶምን ኢዩ። መምርሒኻ “ሰላማዊ ኣገባብ”፡ ዕጥቅኻ ህልዊ ኲነታት፡ ኣድራሻኻ ግዳማዊ ዓለም፡ ትጽቢትካ መተካእታ ህግደፍ ጌርካስ ንህዝቢ ኤርትራ ናብ መሰረታዊ ለውጥን ዲሞክራሲያዊ ስርዓትን ክተሰጋግር ምሕላምስ ኣይገርምንዶ? “ናብ ዘይሰምዓካ ደብሪ ኣይትማህለል” ኰይኑና’ምበር ሓይሊ ዘይትጥቀም ዓለም ክትህሉ ቅድሚ ኩሉ ምፈረምና። እቶም ኣብ ዓለም ዝለዓለ ሃብትን ሓይልን ዝውንኑ መሉእ ዓለም ለሚኑዎም ዕጭ ወደኹ ኢሎም፡ ሓይሊ ንኣመለኻኽትኦም የማን ጸጋም ከገላትዖ ንርኢ ኣለና።
ናይ ሕጂ ህግደፋዊ ሜላ ከረድኣና ዝኽእል እቲ ጥበብ (ፎርሙላ) ናይ ህግደፍ ብትኽክል ሓይሊ ሚዛን ብዘለዎ መንገዲ ይሰርሕ ምህላዉ ኢዩ። ተቓወምቲ ውድባት ክሳዕ እሱራት ናይ “ኪዳን” ዝዀናን እዚ ዘሎ ወድዕነት ክሳዕ ብስትራተጂ ዓዲ ዘይተተክአን ሓይሊ ሚዛን ህግደፍ ክብደቱ ኣይክትንከፍን ኢዩ።“ኪዳን” ንኣታሃላልውኡ እንድሕሪ ዕድመ ሂቡዎ ክልተ ዕድል ክገጥሞ ኢዩ፦ እቲ ሓደ ብለቕሓ በሰሮ ከምቲ ህግደፍ ዝሽምግሎ ዘሎ ንይምሰል ተሸምጊሉ እንዳ ጽገንኡ ክኣቱ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ንዕኡ’ውን ዘይበቅዕ እንተዀይኑ ብዝተፈላለየ ጥበራታት ዘይዕላዊ ኣምባሳደር (እንደራሴ) ህግደፍ ኰይኑ ክሳዕ እቶም ዘውደቑ ዘውድቕዎ ዕድመ-ልክዕ ስም ተቓውሞ ለቢሱ ፎቖድኡ ምዂብላል ኢዩ።
ተቓወምቲ ውድባት ኣብ ከተማታት ምዕራባዊ ዓለም ብመለሳ ዘይብላ ሓንትን ዘይትቕየርን ኣጀንዳ ኰለል ክብሉ ከለዉ፡ መንእሰያትና ብሓንቲ መሳርያ ናይ ህግደፍ (ግፋ) ፈልሲ ተቓውሞ ምእንቲ ከይፍጠር ካብ ከተማታት ኤርትራ ይባረሩ ይእሰሩ ይስደዱ ኣለዉ። እቶም ዝተሰዱ ብኣምባሳደራት ህግደፍ (ጠበቓታት ሰላማዊ ፍታሕ) ናይ መንበሪ ወረቐት ይሰላሰለሎም። ህግደፍ ብውሽጢ ይገፎም መሊቖም እንተወጹ ክኣ ብግዳም ወኪል ይቕበሎም እሞ ኣብ ምስመር ጽግና ተር የብሎም። እቲ ህዝባዊ ኣብያ ወይ ህዝባዊ ናዕቢ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣብ ሕምብርቲ ከተማታትናን መዓስከራትን ምምሕዳራዊ ትካላትን ስርዓት ህግደፍ መን ከምዘካይዶ እንድዒ! ኣብ ግዳም ተሰማሚዑ ሓያልን ተሪርን መልእኽቲ ኣምሪሑ ክስለፍ ዘይክኣለ ተቓውሞ፡ ኣብ ውሽጢ ተለዓሉ ኢሉ ዝልእኽ ኣመራርሓ ኣብ ታሪኽ ርኢናን ሰሚዕናን ኣይንፈልጥን። ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ (ስትራተጂ ዓዲ) ነዚ ኩሉ ማሕለኻታት’ዚ ስለዝከታተል ኢዩ ንኣተሃላልዋን ኣከያይዳን ተቓወምቲ ብሓይሊ ሚዛን ደረጃ ክዕቀን ከሎ ናብ ህግደፋዊ ረብሓ ከምዝዛዘወ ጌሩ ዝግምግሞ። እዚ ስለ ዝዀነ ክኣዩ ነዚ መድረኽ-መድረኽ ምስግጋር ምእንቲ ክኽውን መርገጽካ ከተነጽረሉ ከምዝግባእ ለይትን መዓልትን መልእኽትታቱ ዘመሓላልፍ። ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ ምስ ጀጋኑ መርገጾም ዘነጽሩ መሓውራት ቃልሲ ናይ’ዚ መድረኽ’ዚ ንሓይሊ ሚዛን ናይ’ዚ ዘለናዮ ኣተሃላልዋ ክቕይሮ ይቃለስ ኣሎ። መድረኽ ምስግጋር ድማ ብተግባር ኣብ ቀረባ ንዘለዉ ብዓይኒ፡ ኣብ ርሑቝ ንዘለዉ ድማ ከም ክውንነት ዘፍቅዶ ብኸሻፋ ከምዝርአ ከኸውን ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውዕላ ዘይብሉ ኩዳ ኣብ ሸንኰለል ክነብር ዝፈረዶ ብዘይካ ህግደፍን ተሓባበርቱ ጸገናውያንን እንተ ዘይኰይኖም ዋላ ሓደ የለን። ንሰልፊ ጒባኤ ኤርትራን (ስትራተጂ ዓዲ) ንጀጋኑ ብመዂባዕቲ ዝሓልፉ ካብ መደብ ዕዮኦም ብተግባር ፈልከት ዘይብሉ ምሓዙቱን፡ ኪዳናዊ ምስጢር፡ ክልተ ምዕጒርቲ ናይ ሞናሊዛ ናይ “ዳ ቪንቺ ኮድ” ኣይኮነን። ኣብ ቀረባ ተኸሺሑ ዝተርፍ ሂወት ስለዝዀነ’ውን ንዕኡ ዝዀውን መጽሓፍ ምድራስን ተዋስኦ ምስራሕን ኣየድልን ኢዩ። ንዓና ዕግሽግሻዊ ሂወት “ኪዳን” ናይ ዕዳጋ ሚስጢር ስለዝዀነ፡ መስመርና ማለት መስመር ስትራተጂ ዓዲ ናብ ህዝቢ እንዳ ኣንጸባረቐ ብዝኸደ መጠን፡ እቲ ቻርተራዊ መማእከሊ ዘይብሉ ሂወት ዝሓጸሮ ቅርጻ ተጎልቢቡ ብኣሰራርሓ ዘይቃዶ ብዳንጋይ ረጎደን ብናተይ ሕንባሻ ይውዕን ኣብ ከተማታት ዓለም ዝዛውን ዘሎ ተቓውሞታት፡ ብዕሊ ካብቲ ጎዶ ናይ ኪዳን ኣንቍሩ በብዝምልከቶ ሽም ተመሪሑ ነናብ ዝምልከቶ ቆጽሊ ክዓስል ኢዩ።
ብኣረዳድኣ ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ (ስትራተጂ ዓዲ) ጠለብ ናይዚ ግዜ’ዚ ተኣከብ ተፈንጣሕ ዘይኮነስ፡ ተኣከብ’ሞ ስጒምቲ ውሰድ ኢዩ። እዚ ኣሰራርሓ’ዚ ክሳዕ ዘይተርጎምናዮ ስደት መንእሰያትና ክዕገት ወይ ኣድህብኡ ክቕይር ኣይክእልን ኢዩ። ህግደፍ ክጐየና ንሕና ክንሃድም ክንነብር ኢና። እቲ ኩነታት ንግዚኡ ብጒድለት ምኣዝኑ ዝሰሓት ተቓውሞ ናብ ረብሓ ህግደፍ ተቐይሩ ኣሎ። ናብ ረብሓ ደሞክራስያዊ ለውጢ ክንቅይሮ ስትራተጂ ዓዲ ብትኽክል ምርዳእ ከድልየና ኢዩ።
ስትራተጂ ዓዲ ኣጽቢቦም ንዝጥምቱ ምናልባት ወድ ዓዲ መን ኢኻ? ናብ ዝብል ጥራይ የጸግዕዎ ይዀኑ። እዚኣቶም ብዛዕባ ኣገባብ ዝሰሓተ ስልጣን እምበር ብዛዕባ ሃገር ዝግደሱ ኣይኰኑን። ስትራተጂ ዓዲ ትርጒሙ ሰፊሕ ኢዩ። ኣብ ዓድን ኣውራጃን፡ ኣብ ሩባይን ጎቦይን ኣብ ህድሞይን መረብዓተይን ቀንዲ ዘየማጒት ታሪኻዊ ሰረቱ እኳ እንተኾነ ኣብኡ ኣይሕጸርን። ኣብ ሰረታት ሃገርን ዶብን መሬትን ባሕርን ጠፈርን ጥራይ’ውን ኣይውሰንን ኢዩ። ስትራተጂ ዓዲ ንልኡላውነት ኤርትራ ብኽብረትን መሰልን ማዕርነትን ናይቲ ብደሙ ኤርትራ ሃገር ንኽትከውን ዝተበጀወ ህዝቢ ከይዘንግዐ ቀዳማይ ጠመትኡ እውን ዝገብር ልዳት ኢዩ። ንመሰልን ማዕርነትን ይትረፍ’ሲ፡ ንብግዜ ገዛእቲ ሓይልታት ዝነበረ ተራ ናይ ድኽነት ውፈር-እቶ ሂወት ዘዀነነ ስርዓት ህግደፍ ብልኡላውነት ክሽቅጥ ብዶብ እንተለፍለፈ፡ ምስ ዕላማ ስትራረጂ ዓዲ ዝቃዶ ኣይኮነን። ብስም ልኡላውነት ዘዕገርግሩ ናይ ዶብ ምዚቀኛታት ዝባኖም ዝቐልዑ ሰብ ልፍንቲ ህግደፍ ዘንጊዕና ህዝባዊ ዕጥቅና ዘለቕለቕ ከነብሎ ምስ እንፍትን ታሪኽና ብናይ ጥልመት ኣርባዕተ ነጥቢ ከም ዝዛዘም ንፈልጥ ኢና። ዶባት ኤርትራ በቲ ተወሲኑ ዘሎ ዓለም-ለኻዊ ብይን እንተተግበረ ጸቡቕ፡ ደይ “ቀንጠብጠብ ክብላ ኢየን ዝተረድኣ” እምበር መን ጠዊቑወን፡ እንተ ዘይተተግበረ ድማ እቲ ዝምልከቶ መሰሉ ተረጊጹ ዘሎ ህዝቢ ደረት ዋንነቱን ኩለንተናዊ ልኡላውነቱን ኣብ ስዓቱ ብዘይ ውግእን ሕማቕ ሳዕቤናቱን ከረጋግጾ ኢዩ። ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ትሳቐ ኤርትራ ልኡላውነታ መማጎቲ ስልጣን ኰይኑ፡ ህዝቢ ዘይሕበነላ ብኣንጻሩ እንዳነብዐ ዝሃድመላን ዝስደደላን ሂወት ዘይብላ ግኡዛዊት ሃገር ኢያ። ኤርትራ ሱር ደማ ህዝባ ኢዩ፡ ብዝተረፈ ትርጒም የብላን። ንኤርትራን መሰላት ዋናታታን ዶባታን ብሓቀኛ ትርጒም ልኡላውነት (ስትራተጂ ዓዲ) ዝርድኦ ዘበለ ኩሉ ኣገባብ ኣቀላልስኡ ካብ ሕጂ ከመዓራሪ ብስም ህዝቢ ዋሕስ ክተክልን ወይ ክፍጸምን ይግባእ። ምኽንያቱ “ስጋ ብዓጽሚ ነገር ክኣ ብፈጽሚ” ኢዩ።
ሓጺር መልእኽቲ ሰልፊ ጒባኤ ኤርትራ (ስትራተጂ ዓዲ)፦
1- ንትርጉም ልኡላውነት ብጒቡእ ምርድኡ
2- ንመሰል ልኡላውያን ምርግጋጽ
3- ንቍጽሪ ሓደን ክልተን ዝጣበቕ ቅዋም ምድላው (ብጎደሎ ቅዋም ዘይኮነስ ብጒድለቱ ዘማልአ ቅዋም ምብጋስ)። ንምልኪ ንጸግን ማለት ቀረባ ክኸውን ከሎ፡ ንቕዋም ንጸግን ንምንታይ ረሓቐ? ጒድለት እንዳኣመነ፡ ሓቂ ክጒዕጽጽ ንዘይደሊ ኣካል ኣብዚ ዘለናዮ ኲነታት ኣብዘን ዝሓለፋ ዓሰርተ ዓመታት ጥዕና ኣብ ዘለዎ ሃገር ቅዋም ይትረፍ ሓንሳእ፡ ክልተ ሰለስተ ግዜ ተጸጊኑ ምሃለወ። ቅዋም ንሰብ የመሓድሮ፡ ሰብ ግን ንቕዋም ይሰርሖ፡ ካብዚ ክንብገስ ኣለና።
4- ጸረ- መላኺ ስርዓት ስሙር ግንባር ክንብል ከለና እንዳ እቶ በሎ ዘይኮነስ እንዳ ንጹር መጐተ ዘልዕሉ ናይ ኣረኣእያን ኣሰራርሓን ሓድነት ዘማዕብሉ ሓይልታት ክኸውን ከምዝግባእ ምፍላጥ
5- ዝኾነ ይኹን ኣብ ልዕሊ መላኺ ስርዓት ዝውሰድ ስጒምቲ መጽናዕታዊ ኰይኑ፡ ንጹር ፖሊቲካዊ ሓድነት ዝወለዶ ፍረ ብምትእምማን ዝመሓደሩ ኣብ ሓደ ጽኑዕ ዕላማ ዝረግጹ ሓይልታት ከኸውን
6- መጠመቲ ዓይኒ ተቓወምቲ ንጹር ኣመለኻኽታ ዘለዎም ናይ ሓባር ፖለቲካ ኰይኑ፡ ሓይሎም ክኣ ፖለቲካዊ ዓይኖም ዝጠመቶ ክኸውን
7- ኩለንተናዊ ኣገባብ ማለት ፖለቲካ ዝመርሖ ሓይሊ’ምበር ሓይሊ ዝመርሖ ፖለቲካ ከምዘይኮነ ምርዳእ፡
8- ነዚ ክሳብ ሕጂ ታሪኽና ዘይኣረሞ ብረት ብቕድሚት (በትሪ ያጸንእ ሃይለ ምንግስት ዝብል ፍልስፍና ገዛእቲ) ፖለቲካ ብድሕሪት ጌርካ ስልጣኔ ህዝቢ ኤርትራ ምዕጋት ሓንሳእን ንሓዋሩን ምቕያሩ። ህግደፍ ፍረ ብረት እምበር ፍረ ፖለቲካ ከምዘይኮነ ኣረጋጊጹስ ኣልቦ ፖሊቲካ ብብረት ንህዝቢ ኤርትራ ናብ ዝደለዮ ናይ ምዂብኳብ ዕድል ሓንሳእን ንሓዋሩን ከምዝድምሰስ ምግባር። ኣብ ፖሊቲካ (ፖለቲካ ከም ምምሕዳር ክትርጎም ከሎ) ዝመርሖ ሓይሊ ኩሉ ግዜ ብረት ናይ ሓለዋን ምክልኻልን ስርሑ ከሰላስል መንገዲ ምኽፋትን ምርግጋጽን።
9- ወከልቲ ስምረት ናይ ነፍሲ ወከፍ ውድብ ፓርቲ ምንቀስቓስ ወዘተ… ንስምረት ከም ብርጭቆ ክፈርህዋን ከከናኸኑዋን እኳ እንተተገብአ፡ ኣብ ኣኼባ ክፈርህዋ ኣብ ግዳም ድማ ከደፍርዋ ከም ዘይብሎም ምእማን። ንመሰረታዊ እምንቶ ውድብን መደብ ዕዮታቱን ዝምልከት ኣብ ጒባኤን ድሕሪ ጒባኤን ክዘባረቕ ዕድል ዘይምሃብ። “ምእንቲ መጎጎ ትሕለፍ ኣንጭዋ” ዝዓይነቱ ውዕል ናይ ጸገንቲ መተዓየይ ምዃኑ ምርዳእ
10- መሰልን ማዕርነትን ናይ ዝሰምራ ውድባት ይኹን ስሙር ግንባር ብንጻረ ናይ ዕላማ፡ ማለት ብዓይነት እምበር ብዓቐን ክኸውን ከምዘይግባእ። ስምረታዊ ኣመራርሓ ብዲሞክራሲያዊ ዕግበት እምበር ብሃይማኖት ይኹን ብወገን ክትልክዖ ዘይምህቃን፡ ከም ተቓውሞ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ መጠን ንዲሞክራስያዊ ኣሰራርሓ ፍጥር ክትብል ምጅማሩ፡ መን ዓበየ ዝብል ጎታቲ ሞጎተ ንዝምልከቶ መድረኽ ምውጋኑ፡ ዓብን ንእሽቶይን ዝገብር ህዝብን ቅዋሙን ክሳብ ዝቆጻጸረካ ዘይበሰለ ናይ ስልጣን ፖሊቲካዊ ሃርጋፍነት ተጎልጒሉ ንወሰን ክድርበ ከምዝግባእ ምፍላጥ ወዘተ…ዕጥቂ ሒዝካ ምምካት ኢዩ። ኣብ እንታይ ጌርካ ድኣ ንጸባጸብ እምበር ኣብ ክንደይ ኢኹም እንተድኣ ኰይኑስ ኣድርሩና ምስተባህለ ነርክበሉ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኣገባብ ቃልሲ ተኸቲልና ንመንእሰያትናን ጠቕላላ ህዝብናን ልቡን ቀልቡን ናብ ግዳማዊ ዓለም ዘይኮነስ ናብ ሃገሩ ከምዘድህብ፡ ግዳማዊ ዓለም ድማ ክንዲ ናብቶም ዝስደዱ ናብቶም ንስደት ዝግድዱ ክጥምት’ሞ ብዛዕባ ሃገርናን ህዝብናን ከም ዝግደስን ከም ዝተሓባበርን ንምግባር ምቅላስ ናብ ተግባር ክልወጥ ዘለዎ ራኢ ስትራተጂ ዓዲ ኢዩ። ራኢና ክትግበር ኢዩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክኣ ኣብ ፍርቂ ዓወት ዘይኩለፍ ህዝቢ ምዃኑ ብተግባር ከረጋግጽ ኢዩ። ኣጆኹም ደረስቲ! ኣጆኹም ተቓለስቲ! ኣይዞ ጎበዝ ዝብል ናይ መሰረታዊ ተረድኦ ቃልስና ጎላዕ-ላዕ ክብል ንርእዮ ኣለና። ብዓንቀሩ ዝተታሕዘ ናይ ዓቕሊ-ጸበት ዓንገረር ንመስመርና ከምዘይቅይሮ እመኑ። ውልቀ-ቅንጸላታት ረጊጹ ዝመጸ ቃልሲ ኣይዕገትን ኢዩ።
ዝኽሪ ንስዉኣትና
ዓወት ንተቓላሳይ ህዝበና (ሰ.ጒ.ኤ. ክፍሊ ዜና)
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2571


text:
መበል ሓምሻይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክስትያን ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ወርሒ ነሓሰ ብሞት ካብዛ ዓለም ድሕሪ ምፍላዮም፣ እታ ቤተ ክርስትያን ሓድሽ ፓትርያር ንምምራጽ ንኣዋርሕ ዝኣክል ኣብ መስርሕ’ያ ጸኒሓ።
ትማሊ ብዝተዋህበ መግለጺ ድማ፣ 71 ዓመት ዝዕድሚኦም ኣቡነ ማትያስ መበል ሻድሻይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ርስትያን ኢትዮጵያ ኮይኖም ብዓብላሊ ድምጺ ተሸይሞም ኣለዉ።
ሻድሽያ ፓትርያር ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክርስትያን ኢትዮጵያ ኮይኖም ዝተመርጹ ኣቡነ ማትያስ፣ መራሕቲ ሃይማኖት ሲኖዶስን ኢትዮጵና ካልኦት ሃገራትን ኣብ ዝርከብሉ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ብወግዒ መንበረ ጵጵስና ክርከቡ’ዮም።
ኣብ ካልእ ተመሳሳሊ ዜና መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስትያን ኤርትራ ቅሉዕ ምትእትታዊ ይቕጽሎ ምህላዉ ተገሊጹ።
ኣብ ስደት ንዝርከቡ ኤርትራ ንምግልጋል ኣብ ስደት ዝቖማ ኣብያተ ክርስትያናት ንዝልኣኹ ኣቡናት እታ ቤተክርስትያን ዘይኮነት፣ ሃገራዊ ድሕነት ክፍሊ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ምዃና ይሕበር።
ብሰንኪ እዚ ጉዳይ እዚ ድማ ኣብ ኢጣልያ፣ እስራኤል፣ ኣመሪካን ካልኦት ሃገራትን ዝርከባ ኣብያተክርስትያን ኦርቶዶክስ፣ ኣብ መንጎ ደገፍትን ተቓወምትን መንግስቲ ኣብ ክልተ ተገማሚዐን ይርከባ።
ኣብታ ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝውሕዙላ ዘለዉ ኡጋንዳን ኬንያ’ውን እዚ ተርእዮ’ዚ ይቐላቐል ምህላዉ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረጋግጽ።
መንግስቲ ኤርትራ ንሳልሳይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስትያን ኤርትራ ብጹእ ዎ ቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ድሕሪ ምእታዉ፣ ላዐለዎት ሰበ ስልጣን ህግደፍ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኣብ ዝተረኽብሉ’ዩ ኣብ ሚያዝያ 2007 ንኣቡነ ዲዮስቆሮስ መበል ራብዓይ ፓትርያርክ ክኾኑ ከምዝመዘዞም ኣይርሳዕን።
እንተኾነ፣ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ ብሲኖዶስ ኮፕቲክ ኦርቶዶክሳዊት ቤት ክርስትያን ኣለክሳንድራን ተቐባልነት ኣይረኸቡን።


text:
ኣብ ሚንስተር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ቲቦር ናዢ ኣብ ኤርትራ ብሰላማዊ ኣገባብ ሓሳቦም ብነፃነት ብምግላፆምን ብጉዳይ እምነትን ዝተኣስሩ ኩሎም ክፍትሑ ክሓቱ ኣለዎም ክብል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ናብ ኤርትራ ቅድሚ ምጋሾም ኣብዘውፅኦ መግለፂ ፀዊዑ ነይሩ።
ጉዳይ ናይ ኣሜሪካ ዜግነት ዘለዋን ኣብ 15 ዓመታ ኣብ 2012 ንፖሊሲ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኤርትራ ብምጥሓስ ካብታ ሃገር ክትወፅእ ኣብ ዝተፈተንትሉ እዋን ዝተኣስረትን ሲሃም ዓሊ ኣብቲ መግለጺ ከም ኣብነት ተጠቂሱ’ሎ።ንሳ ምስ ኻልእ ሰብ ከምዘይትራኸብን ስድርኣ ሪኦምዋ ይኹን ብዛዕብኣ ሰሚዖም ከምዘይፈልጡን እቲ መግለፂ ይሕብር።
"ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪቃ ናዢ ሕማቕ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ቕልጡፍ ፍታሕ ከምዘድልዮ ኣስሚሮምሉ እዮም፤ነዚ ንምግባር ድማ ካብዚ ዑደት እዚ ዝበለፀ ዕድል የብሎምን’’ ኢለን ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዳይሬክተር ምብራቕ ኣፍሪቃን ዓበይቲ ቃላይን ጆኣን ኒያንዩኪ።
"ቅድሚት ካብ ዝስራዕ ኣጀንድኦም ዝተሰምዖም ብምዝራቦም ብጃምላ ዝተኣስሩ እሱራት ሕልና ክኸውን ኣለዎ።ከም ሲሃም ዓሊ ዝኣመሰሉ ኣብ ቤት ማእስርቲ ኤርትራ ዝማስኑ ዘለው ኣሽሓት ሰባት ተኸሲሶም ወይ ተፈሪዱዎም ኣይፈልጥን።”
ሓላፊ ጉዳያት ኣፍሪካ ቲቦር ናዢ ገደብ ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከብቅዕን ልዕሊ 18 ኣዋርሕ ዘገልገሉ ድማ ብዘይውዓል ሕደር ክሰናበቱን ንሰበስልጣን ኤርትራ ክሓቱዎም መግለፂ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ይፅውዕ።
ኤርትራ ነቲ ኽሲ ብተደጋጋሚ ትነጽጎ’ያ።ኤርትራ ኣባል ብርክት ዝበሉ ውዕላት ሰብኣዊ መሰላት ከምዝኾነትን ንኣተሓሕዝኣ በብእዋኑ ፀብፃብ ከም እተቕርብን ትገልፅ።
ኣብ ቀረባ እዋን ናይ ሕቡራት ሃገራትኣባል ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ክትኸውን ኣብዝተመርፀትሉ እዋን ከምዝገለፀቶ ኤርትራ መሰላት ዜጋታታ ንምሕያል ቅርብቲ ምዃናን ኣብ ኣገልግሎታት ትምህርቲን ጥዕናን፣ኣፍራይነት ሕርሻ፣ምንካይ ድኽነትን ምምዕባል መሰረተ ልምዓትን ኣገዳሲ ምምሕያሽ ከምዘመዝገበት ገሊፃ’ላ።
ኤርትራ ንዞባዊ ሰላም፣ምርግጋእን ፀጥታን ቀይሕ ባሕርን ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣገዳሲ ኣበርክቶ ትገብር ከምዘላ ቅድም ክብል ኣብ መንግስታዊ መርበብ ሓበሬታ ሻባይት ዝወፀ ጽሑፍ ይሕብር።እቲ ጽሑፍ ከም ካልኦት ኣባል ሃገራት ኤርትራ ብድሆታት ሰብኣዊ መሰላት ከምዘለዋን ንምምሕያሽ ከም እትሰርሕን እውን ትርዳእ እያ ይብል።ብሃናፃይ ፅምዶ ከም እትኣምንን ዕላማታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኩለን ሃገራት ብፅምዶ፣ብምትሕብባርን ብናይ ሓባር ምክብባርን ክፍፀም ከምዘለዎ ትግንዘብ ይብል።
እቲ ፅሑፍ ብተወሳኺ ከም መብዛሕቲአን ኣባል ሃገራት ሕቡራት ሃገራትን ኩለን ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራትን ኤርትራ ንድርብ መዐቀኒ፣ፖለቲካዊ ተበግሶን ንዝተወሰና ሃገራት ጥራሕ ዒላማ ከይኸውን ትቃወም ይብል።
መግለጺ ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ኣብዚ ምንባብ ይክኣል።


text:
ጥዕና ስደተኛታትን ወይ ሓተቲ ዑቅባ
ጥዕና ስደተኛታትን ወይ ሓተቲ ዑቅባ ኣብ ዞባ ያቭለቦሪ (Gävleborg) ንኩሎም ንሓተቲ ጽግዕተንነትን ስደተኛታትን ናይ ጥዕና ምርመራ ክገብረሎም ሓላፍነት ኣለዎ ነቶም ናብ ያቭለ ቦሪ ዝመጹ።
እቶም ኣብዚ ሕክምና ዝምርመሩ ሓተቲ ዕቁባ፡ ቖልዑ ትሕቲ 18 ዓመት፡ ስድራቤት ናይ ስደተኛ፡ ኣፍቓሪት ስደተኛ፡ ንስራሕ ዝመጹ ስደተኛታት፡ ንትምህርቲ ዝመጹ ስደተኛታት፡ መንነት ዘይ ብሎም ስደተኛታት፡ ናይ ቱሪስት ቪዛ ዘለዎም ካብ ሰለስተ ወርሒ ንላዕሊ ንዝጸንሑ በጻሕትን እዮም።
እቲ ሕክምናዊ ምርመራ ኣገዳሲ እዩ ነቲ ሕሙም ሕማሙ ንምርካብን ንከየመሓላልፍ ምኽልካሉን ንኹሉ ናይ ካልኦት ሕማማት መከለኸሊ ምኽታብን ይጠቕም። ከም ተወሳኺ ውን ሕክምናዊ ምኽሪ ከመይ ገሩ ኣብ ከባቢኡ በቲ ሕማሙ መሰረት ሕክምናዊ ረዲኤት ይረኪብ።
ሕክምናዊ ኣገልግሎት ብነጻ ኮይኑ ናይ ኣውተቡስ መጋዓዝያ ውን ይግበረልካ ኣብ ውሽጢ ዞባዊ ያቭለ ቦሪ (Region Gävleborg)።
ተርጎምቲ ኩሉ ግዜ ኣለውና ንበጻሕትና ባኣካል ወይ ብቴለፎን።
ኣብዚ ብዛዕባ ማከል ጥዕና ብትግርኛ ሓበረታ ኣለኩም!
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
ባንክታት ኤርትራ፣ ካብ 10 ሽሕ ናቕፋ ንዘውጽእ ሰብ ጽኑቕ ምቁጽጻር ክገብራ ትእዛዝ ተመሓላሊፉ።
እቲ ብወግዒ ዘይኮነ ብውሽጢ ውሽጢ ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ፣ ካብ ንግዳዊ ባንክ ይኹን ባንክ ኣባይቲ ልዕሊ 10 ሽሕ ናቕፋ ዘውጽእ ሰብ፣ ኣቐዲሙ ቅድሚ ሓደ መዓልቲ ፎርም ክመልእን ነቲ ገንዘብ ድማ ንጽባሒቱ ተመሊሱ ከውጽኦን ዝእዝዝ’ዩ።
ኣብቲ ዝምላእ ቕትዒ ወይ ፎርም ድማ፣ ነቲ ልዕሊ 10 ሽሕ ናቕፋ ካብ ባንክ እተውጽኣሉ ምኽንያት ብንጹር ክትሕብር ዘገድድ’ዩ።
ጠንቒ’ዚ ብጽኑዕ ክስርሓሉ ተኣዊጁ ዘሎ ትእዛዝ፣ ኣብ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ኤርትራውያን ናብ ቤተሰብ ዝልእክዎ ገንዘብ ብሕእዋላ ብምዃኑ፣ ኣብ ዱባይን ካልእ ሃገራትን ዝርከቡ ኤርራውያን ነጋዱ ድማ ካብቲ ኣብ ባንክታት ኤርትራ ዝርከብ ሕሳቦም ናቕፋ እናውጽኡ ነቲ ገንዝብ ብምሕዋል፣ ንሳቶም ድማ ነቲ ኣብ ወጻኢ ዝርኽብዎ ዶላር ናብ ንግዲ የውዕልዎ ኣለዉ ካብ ዝብል ስግኣት ምዃኑ’ዩ ዝንገር።
ከም ዝፍለጥ ኣብ ባንክታትን ትካል ሸርፊ ሂምቦልን ንሓደ ሚእቲ ዶላር 1500 ጥራይ ክሽረፍ እንከሎ ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ይኹን ካብ ወጻኢ ዝሕወል ዶላር ግና ንሓደ ሚእቲ ክሳብ ብ4 ሽሕ ናቕፋ ‘ዩ ዝሽረፍ ዘሎ።
ባንክ ኤርትራ ርኡይ ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራ ኣጋጢምዎ ኣብ ዘለወሉ እዋን፣ ኣብ ባንክታት ተጠራቒሙ ዝጸንሐ ናቕፋ’ውን፣ ህዝቢ ነቲ ኣጠራቒምዎ ዝጸንሀ ገንዘብ እናውጽአ ኣብ ካልእ መዓላ የውዕሎ ምስ ምህላዉ ኣብ ባንክ ዝተጠራቐመ ገንዘብ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ይውሕድ ከምዘሎ’ውን ይግለጽ።
ጠንቂ ናይዚ ድማ ባጤራ ናቕፋ ናይ ልዕሊ 200 ሚእቲ ካብ ሚእቲ ዝቕባበ ኣጋጢምዎ ምስ ምህላዉ፣ ክብሪ እቲ ገንዘብ ካብ ግዜ ይወድቕ ስለዘሎ ምዃኑ ይትንተን።
ዓሚ 100 ሽሕ ናቕፋ ኣብ ባንክ ዘጠራቐመ ዜጋ፣ ኣውጽኡ ክግልገለሉ እንተዘይክኢሉ፣ ኣብ ውስጢ ሓደ ዓመት መጠን ናይ ምዕዳግ ሓይሉ ብፍርቂ ክጎድል ይኽእል’ዩ።
እዚ ድማ ብሰንኪ እዚ ዘሎ ዝቕባበን ንሱ ዝፈጠሮ ናህሪ ዋጋታት ነገራትን፣ ብምዃኑ ነዚ ዝተገንዘቡ ዜጋታት ገንዘቦም ናብ ንብረት ከሰጋግርዎ ከምዝርኣዩን፣ ነጋዶ ዶላርን ኢውሮን ንምርካብ ፣ ነቲ ካብ ወጻኢ ብሓዋላ ዝልኣኽ ገንዘብ፣ ብናቕፋ ካብ ባንክታቶም እናውጽኡ የሽርፍዎ ስለዘለዉ’ዩ ባንክታት ኤርትራ ካብ 10 ስሕ ናቕፋ ንላዕሊ ንዘውጽእ ሰብ ምቁጽጻር ክገብራ ዝእዘዛ ዘለዋ።


text:
Radio Erena: 29 January 2019
ኣብ ምብራቕ ሱዳን፣ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ፣ ከተማ ፖርት ሱዳን፣ ሰራዊት ምስ ኣባላት ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ድሕሪ ዘካየድዎ ግጭት፣ ሓደ ሰብ ከምዝተቐትለ ተገሊጹ።
እቲ ዝተቐትለ ሰብ፣ ኣባል ሃገራዊ ድሕነትን ጸጥታን ሱዳን ምዃኑ ኣገልግሎት ዜና ቻይና – ሺንሁዋ ሓቢሩ።
ኣዛዚ ፖሊስ፣ ሜጀር ጀነራል፣ መሓመድ ሙሳ ዑመር ብዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ግጭት፣ ሓደ ኣባል ጸጥታ ከምዝተቐትለ ብምርግጋጽ፣ ሓያሎ ከምዝቖሰሉ ኣፍሊጡ።
ጠንቂ’ቲ ግጭት ብንጹር እኳ እንተዘይተፈልጠ፣ ኣብ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ናዕቢን ኣተኣላልይኡን፣ ካብ ክልቲኦም ወገን ድሕሪ ዝተፈጥረ ዘይምርድዳእ ክኸውን ከምዝኽእል ይግመት።
ሰራዊት ሱዳን፣ ምስ ንፕረዚደንት በሽር ካብ ስልጣን ክእለ ዝጽውዕ ዘሎ ህዝባዊ ናዕቢ ክጽንበር ከምዝኽእል ኣቐዲሙ ጽንጽንታ ክስማዕ ጸኒሑ’ዩ።
ይኩን’ምበር ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊትን እታ ሃገር፣ ሰራዊት ሱዳና ንፕረዚደንት በሽር ዘለዎ ደገፍ ምግላጹ ይዝከር።
ፕረዚደንት በሽር፣ ኣንጻሩ ተጓሃሂሩ ዘሎ ህዝባዊ ናዕቢ ንምጉዕጻጽ ዘዋፈሮም ሓይልታት ጸጥታን ሃገራዊ ድሕነትን ኣብ ልዕሊ ዜጋታት እታ ሃገር ናይ ቅትለት፣ ማእሰርትን ካልእ ግፍዕታትን ይፍጽሙ ከምዘለዉ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት እታ ሃገር ይወቕሱ።


text:
Radio Erena: 24 June 2021
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ጉዳይ እቲ ንሱዳን፣ ግብጽን ኢትዮጵያን ዘሰሓሕብ ዘሎ ኣጠቓቕማ ናይል ብዝምልከት ክዝቲ መንግስቲ ሱዳን ሓቲቱ።
እቲ መንግስቲ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ብሰሉስ 22 ሰነ ናብ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ዘቕረቦ ሕቶ፣ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ፣ ነተን ኣብ ናይል ዝምርኮሳ ሃገራት ሱዳንን ግብጽን ኣብ ሓደጋ ዘእትዩ’ዩ ክብል ጠቒሱ።
ምህናጽ እቲ ዲጋ፣ ድሕነት ሚልዮና ሰባት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ስለዝኾነ፣ ባይቶ ጸጥታ ብዛዕባ’ዚ ብዝምልከት ብህጹጽ ክዝቲ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን፣ ማርያም ኣል ሳድቕ ኣል ማህዲ፣ ከምዝጸውዐት፣ እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።
ልዕሊ 90% ጽሩይ ዝስተ ማይን እቶት ሕርሻን ኣብ ናይል እትምርኮስ ግብጺ፣ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዲጋ፣ ‘ስግኣት ሃገራዊ ድሕነት’ዩ’ ክትብል’ያ ትገልጹ።
መርገጺ ግብጺ ደጊፋ ዘላ ሱዳን’ውን፣ ኢትዮጵያ ምስዘን ክልተ ሃገራት ከይተላዘበት፣ ካልኣይ እብረ ምምላእ ማይ ዲጋ ተሃድሶ ከይተካይድ ተማሕጺና።
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ካልኣይ እብረ ምምላእ ማይ ኣብ ዲጋ ተሃድሶ ንምክያድ በይናዊ ስጉምቲ ክትወስድ ምዃና ሓቢራ ኣላ።
ብዘይካ ብጉዳይ ዲጋን ኣጠቓቕማ ናይልን ኣብ ዶባት’ውን ተሰሓሒበን ዘለዋ ሱዳንን ኢትዮጵያን፣ ጉዳያን ብሳልሳይ ኣካል ንምፍታሕ ዝተፈተነ ጻዕርታት ኣይተዓወተን።
ኣብዚ ጉዳይ ኣተኵሩ፣ ኣብ ፈለማ እዚ ወርሒ ኣብ ቀጠር ከተማ ዶሓ ዝተጋብአ ማሕበር ሃገራት ዓረብ፣ ንመርገጺ ሱዳንን ግብጽን ብምድጋፍ፣ ባይቶ ጸጥታ ኣብቲ ጉዳይ ጣልቓ ክኣቱ ምጽውዑ ይዝከር።
ስሉሳዊ ዘተ እንተዘይኮይኑ፣ ዝኣቱ ካልእ ኣካል ከምዘይትቕበል እትገልጽ ኢትዮጵያ፣ ነቲ ብማሕበር ሃገራት ዓረብ ዝቐረብ ጻውዒት ነጺጋቶ’ያ።
ብዛዕባ’ዚ ብሱዳን ቀሪቡ ዘሎ ጻውዒት ግና ዝኾነ መልሲ ኣይሃበትሉን።


text:
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዘጓነፈ ሓደጋ ደርቂ ንዝተጎድኡ ንምሕጋዝ ኣብ ዝፀወዖ ኣህጉራዊ መድረኽ ልዕሊ 3 ሚእቲ ሚልዮን ዶላር ከምዝረኸበ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣፍሊጡ።ደርቂን ሳዕቤኑን ኣብ ሶማልያ ዝሓየለ፣ብጠንቂ ጭካኔ ኣል-ሸባብ‘ዩ‘ውን ተባሂሉ።
ኣቦ-መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ዣን ፒንግ ከምዝገለፅዎ፣እቲ ዓለም-ለኸ መድረኽ ምትእኽኻብ ገንዘብ ክዳሎ ከሎ፣ክርከብ‘ዩ ተባሂሉ ትፅቢት ዝተገብረሉ መጠን ገንዘብ ትሑት‘ዩ ነይሩ።እንተኾነ ዳሓር ዝተኣከበ ገንዘብ ልዕሊ ትፅቢትን፣ተሳተፍቲ‘ቲ ኣኼባ ነቲ ጉዳይ ኣርዚኖም ከምዝሓዝዎ ዝሕብር‘ዩ ኢሎም።
”ኣብ‘ዚ ኣኼባ ካብ ንሳተፍ ካብ ዘለና ዝተኣተወ መፅባዓ፣ነዚ ኣኼባ‘ዚ ንምፅዋዕ ዝወሰድናዮ ስጉምቲ ቅኑዕ ምኻኑ ዘረጋግፅ‘ዩ።ስለዚኾነ፣ኣቀዲመ ከምዝጠቀስክዎ፣ኣብ‘ዚ እዋን ዝተኣከበ መጠን ገንዘብ ክገልፅ ከለኹ ሓበን ይስመዓኒ።ብገንዘብ 351 ሚልዮንን 706 ሽሕን ዶላር፣ብካልእ መልክዕ ድማ 28 ሚልዮንን 880 ሽሕ ዶላር‘ዩ” ይብሉ ዣን ፒንግ።
ናይ‘ዚ ዓመት‘ዚ ኣቦ-መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ መራሒ ኢኳቶርያል ጊኒ ትዮዶር ኦብያንግ ብወገኖም፣ኣብ እዋን መኽፈቲ‘ቲ ኣኼባ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፣ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝተኸሰተ ደርቅን ቅልውላውን፣ብህዝቢ ዓለም ዝያዳ ንክፍለጥ እቲ ጉባኤ ክሰርሕ‘ዩ፣ንዝቀረበሎም ፃውዒት ኣኽቢሮም ናብ‘ቲ ኣዳራሽ ንዝመፁ ድማ ኣመስጊኖም።
Theodore O. “እዚ ኣኼባ ምትእኽኻብ ገንዘብ፣ፀገም ደርቂ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምልላይ ዕድል ክፈጥረልና‘ዩ።ኣብ‘ዚ ኣኼባ ዝተሳተፉን ንፃውዒት ሕብረት ኣፍሪቃ መልሲ ዝሃቡን ወገናት ኣመስግን” ኢሎም።
ኣብ መኽፈቲ‘ቲ ኣኼባ መደረ ዘስምዑ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ፣ሃገሮም‘ውን ግዳይ ደርቂ ኮይና ከምዘላ ብምጥቃስ፣ጥቅዓት ደርቂ ካብ ቁፅፅር ወፃኢ ከምዘይኮነ ኣረጋጊፆም።እቲ ደርቂ ኣብ ሙሉእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተኸሲቱ‘ሎ፣
ግን ዘስዓቦ ፀገም ከከምሃገሩ ዝፈላለ’ዩ፣ፀገም ኣል-ሸባብ ዝተጋደደ ግና ብጉጅለ ፈጣሪ ራዕዲ ኣል-ሸባብ‘ዩ ይብሉ።
ኣቶ መለስ ወሲኾም ”ኣብ ዝሰፍሐ ክፍሊ‘ታ ሃገር ኣልቦ-ሰላምን ምርግጋእን ምኻኑ፣ከምኡውን መንግስታዊን ካልኦት መሓውራት ዘይምህላዎም ተደሚሩ፣ደርቂ ንዘስዓቦ ፀገም ውፅኢታዊ መልሰ-ግብሪ ንምሃብ ኣፀጋሚ ገይርዎ‘ሎ።ፈጣሪ ራዕዲ ኣል-ሸባብ በቲ ጨካን ኣረኣእይኡ፣ ንህይወት ሶማልያውያን ግዲ ስለዘይብሉን ብጠንቂ ኽፍኣቱን፣በጃኹም ኣርክቡልና ንዝብል ደወል ምሕፅንታ ስለዘምከኖ፣ሰባት ረድኤት እንተረኸብና ኢሎም ንሰሙናት ንክጓዓዙ፣ወይ ኣብ ገዝኦም ኮይኖም ንሞት ክፅበዩ ኣገዲድዎም‘ዮ” ኢሎም።
ኣብ‘ቲ ሕብረት ኣፍሪቃ ዘዳለዎ መድረኽ ምትእኽኻብ ገንዘብ፣ካብ ሙሉእ ዓለም ዝተላኣኹ ወከልቲ ተሳቲፎም‘ዮም ይብል መለስካቸው ኣምሃ ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝላኣኾ ሪፖርት።
ሕ/ኣ ኣብ ዝፀወዖ ኣኼባ ምትእኽኻብ ገንዘብ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ልዕሊ 3 ሚእቲ ሚልዮን ዶላር ተረኺቡ
- መለስካቸው ኣምሃ
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዘጓነፈ ሓደጋ ደርቂ ንዝተጎድኡ ንምሕጋዝ ኣብ ዝፀወዖ ኣህጉራዊ መድረኽ ልዕሊ 3 ሚእቲ ሚልዮን ዶላር ከምዝረኸበ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣፍሊጡ።ደርቂን ሳዕቤኑን ኣብ ሶማልያ ዝሓየለ፣ብጠንቂ ጭካኔ ኣል-ሸባብ‘ዩ‘ውን ተባሂሉ።


text:
ኣብ ከተማ መቐለ ተወለዱ ዝዓበየ ይስሃቅ ኣብ ሰርከስ ትግራይ ብሞያ ሙዚቃ ሰልጢኑ ኣብ ዝተፈላለያ ውዳበታት ኪነት ብምስታፍ ኣብ ምስራሕ ዝፀነሐ መንእሰይ እዩ። እዛ ፈላመይቲ ናይ ሙዚቃ ኣልበሙ ብርክት ዝበሉ ክኢላታት ሙዚቃ ንኣርብዓተ ዓመታት ዝተሳተፉላን ብፍላይ ይስሃቅ ቅድሚኡ ኣትሒዙ ነዊሕ ዝደኸመላን ምዃኑ ተገሊፁ'ሎ።
ይስሃቅ ሰባት ንምሕጋዝ ወትሩ ይሓልም ከምዝነበረን ሕልሙ ንምግሃድ ድማ ኣብቲ ጠመተ ብዙሓት ዘይረኸበ ፊስቱላ ወፊሩ ኣደታትን ኣሓትን ንምሕጋዝ ከምዝወሰነ ምስ ድምፂ ሬድዮ ኣመሪካ (VOA) ኣብ ዘካየዶ ቃለ ምልልስ ገሊፁ'ሎ።
" ኣብዚ ሐዚ እዋን እታ ናይ ሙዚቃ ኣልበም ብዝሐሸ መልክዑ ናብ ህዝቢ ትባፃሕ 'ላ፤ ብርክት ዝበሉ ሰባት ድማ እቲ ዋኒን ኩላትና ንድግፎ ዋኒን እዩ ብምባል ፅቡቕ የተባብዑኒ ኣለዉ" ኢሉ ድምፃዊ ይስሃቅ።
ምስ ድምጻዊ ይስሃቅ ኪዳነማርያም ዝተኻየደ ቃለ-መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይኽኣል።


text:
ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ናንሲ ፖለሲ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ካብ መዝነቶም ንምውራድ ዘኽእል ወግዓዊ መስርሕ ምርመራን ምእኻብ መርትዖታትን ክጅምር ሓቲተን።
ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ናንሲ ፖለሲ ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ 2020 ዝኻየድ ምርጫ ዘካየድዎ ወፍሪ ምርጫ ሓገዝ መንግስቲ ወጻኢ ሃገራት ሓቲቶም’ዮም ንዝብል ክሲ ንምጽራይ ዘድልይ መስርሕ ምርመራ ክጅመር ሓቲተን።
ንሰን ፕረዚደንት ትራሞፕ ዝወሰድዎ ስጉምቲ ብዝምልከት ዝበጽሓን ሪፖርትን፡ እቲ ምምሕዳር ድማ ዝርዝር ሓበሬታ ክህብ ፍቓደኛ ብዘይ ምዃኑ እቲ ናይ ምርመራ መስርሕ ክጅመር ምፍቓደን ሓቢረን ኣለዋ።
እቲ ብዲሞክራት ዝዕብለል ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ትራምፕ ንወፍሪ ምርጫ 2020 ዲሞክራቲክ ተወዳዳሪ ጆ ባይደን ንምዕንቓፍ ሓገዝ ዩክሬን ሓቲቶም’ዮም ንዝብል ክሲ ምርመራ ከምዘካይድ ሓቢረን ኣለዋ።
እዚ ስጉምቲ ነታ ሃገር ዝያዳ ዝኸፋፍልን ንመደብ ዳግማይ ምምራጽ ፕረዚደንት ትራምፕ ካልእ ኣንፈት ዝህብን’ዩ።


text:
ሓደ ኣባል ናይቲ ኣብ ዳርፉር ተዋፊሩ ካብ ዝርከብ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣብ ልዕሊ ብጾቱ ብዝኸፈቶ ቶዅሲ ሰለስተ ወትሃደራት ኢትዮጵያ ከምዝቐተለ ሬድዮ ዳባንጋ ሓቢራ።
እታ ሬድዮ ንዝምልከቶም ሰበ ስልጣን ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ እታ ኢትዮጵያዊ ዓቃብ ሰላም ንሰለስተ ካብ ብጾቱ ድሕሪ ምቕታል ገዛእ ነብሱ’ውን ብጥይት ከምዝቐተለ ኣረጋጊጻ።
ኮሚሽነር ናይቲ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ተዋፊርሉ ዝርከብ ዞባ ሙክጃር ኣብ ዝሃቦ መብርሂ ድማ እቲ ቅትለት ኣብ ናይ መዘናግዒ ክፍሊ ናይቲ መዓስከር’ዩ ተፈጺሙ።
ኣቐዲሙ ኣብ መንጎ እቶም ኢትዮጵያውያን ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ሓያል ክትዓትን ምትህልላኽን ከምዝእተወልዐ ዝሓበሩ ናይ ዓይኒ መሰኻክር፣ ሓደ ካብኣቶም ካብቲ ናይ መዘናግዒ ክፍሊ ወጺኡ ብምኻድ ድሕሪ ገለ ደቓይቕ ብረት ዓጢቑ ብምምጻእ ሃንደበታዊ ቶዅሲ ከምዝኸፈተ ኣረዲኦም።
በቲ መጥቃዕቲ ዝቖሰለ ካልእ ኢትዮጵያዊ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ከምዘሎ’ውን ሓቢሮም።
ኮሚሽነር ሙክጃር ኣብ መወዳእታ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቶም ንህዝቢ ዳርፉር ካብ መጥቓዕታት ንምክልኻል ተባሂሎም ዝተዋፈሩ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት፣ ንሓድሕዶም ምቅትታሎም፣ ሰላም ንምዕቃብ ብቁዓት ዘይምዃኖም’ዩ ዘመልክት ክብል ዘለዎ ነቐፌታ ኣቕሪቡ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር አብይ ኣሕመድ ፓርቲ ብልፅግና ንመብዛሕቲኡ ናይ ፓርላማ መናብር ኣብ ዝሰዓረሉን ዝተጣየሸ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ቀሪቦም ንካል ኣይ ናይ መዝነት ጊዜ ቃለ ምሓላ ፈፂሞም::
ኣብቲ ስነ ስርዓት ቃለ መሓላ ዝተኻየደለ መስቀል አደባባይ ከተማ አዲስ አበባ መራሕቲ ሃገራትን ኣጋይሽን ተረኺቦም ኔሮም።
"እዚ ኣጋጣሚ ከም ሃገር ብጥንቃቐ ኣብ ረብሓ ክነውዕሎ ኢና’’ ዝበሉ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ እቲ ከይዲ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ምምሕዳር መንግስትነት ዘመን ንመጀመሪያ ግዜ ግልፅን ተኣማኒን ምርጫ ዝተኻየደሉ ከምዝኾነ ተዛሪቦም።
ቀዳማይ ሚንስትር አብይ "ህዝባዊ ቅቡልነት ዝረኸበ መንግስቲ ዝተመስረተሉ እዩ’’ ኢሎም ። ኣብቲ ስነስርዓት መደረ ዘስምዑ ገለ መራሕቲ ኣፍሪቃ "ቀዳማይ ሚንስትር ኣብ ምርጫ ዘረጋግፁዎ ቅቡልነት ኣብ ናይ ሃገሮም ሰላም ንምስፋን ክሕግዞም’’ ተስፍኦም ገሊፆም ።
ብዛዕባ እቲ ቃለ ምሓላ ዝፀብፀበ ኣገልግሎት ዜና ኣሶሼትድ ፕረስ ድማ ብ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ውሽጢ ንሓደ ዓመት ዝፅጋዕ ኵናት ኮይኖም ንካልኣይ ሓሙሽተ ዓመት ስልጣን ዘመኖም ሎሚ ሶኑይ ቃለ ምሓላ ፈፂሞም።ናይ ዶክተር ኣብይ ፓርቲ ብልፅግና ኣብ ቀረባ ኣብ ዝተኻየደ ነቐፌታ ዝቐረቦን ተቓወምቲ ፓርታት ዝተሓሰሙዎን ገለ ናይ ወፃኢ ተዓዘብቲ ድማ ካብቶም ዝሓለፉ ምርጫታት ዝሓሸ እዩ ዝበሉዎ ምርጫ ተዓዊቱ እዩ።
ኣብ 2019 ናይ ኖቤል ሰላም ተሸላሚ ዝኾኑ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ናይ ክልል ትግራይ ኵናት ናብ ካልኦት ከፋላት እታ ሃገር እናገፍሐ ብምኻዱ ዓብይ ብድሆታት ገጢሙዎም ይርከብ። ብመሰረት ኣሶሴይትድ ፕረስደማዊ ናይ ብሄራት ህውከት ቀፂሉ ተሓለቕቲ መሰላት ድማ ናይ ዓፋኒ መንግስቲ ተግባራት ናብቲ ናይ ቀደም ይምለስ ኣሎ ክብሉ የጠንቅቑ ።


text:
ተስፋይ ተምነዎ ገዲም ተጋዳላይ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ኮይኑ ኣብ ውሽጢ መሳርዕ እቲ ግንባር እንከሎ ዝዕዘቦ ዝነበረ ፍጻመታት ብደቂቕ ትንታኔ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ከቕርቡ ዝኸኣሉ ውሑዳት ኤርትራውያን ኣብ ቅድሚት ካብ ዝስርዑ ሓደ እዩ። ከም በዓል ረድኢ መሓረና የማነ ተስፋገርግሽን ድማ ከም ተወሳኺ ክጥቀሱ ይኽእሉ።
ንኣብነት ተስፋይ ተምነዎ ዘካየዶ ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ድማ ከባቢ 45 ደቓይቕ (00H:45M:00S) ዝኸውን ግዜ ዝወስድ ልዕሊ 37 ክፋላት ዘለዎን ንልዕሊ 9 ኣዋርሕ (from July 2012 to March 2013) ዝቐጸለ መጠነ ሰፊሕ ቃለ-መሕተት ከም ኣብነት ክንወስድ ንኽእል ኢና።
ኣውራጃዊ ስምዒት ዝነበረ እኮ እንተኾነ ብቃልዕ ክዝረበሉ ዝጀመረን ዘመተ ኣንጻር ካልኦት ኣውራጃታት ክስምዓሉ ዝጀምረን ብዝያዳ ድሕሪ 2013 ኮይኑ እቲ ዝግብረ ዝነበረ ብስም ትረኻ ታሪኽ ዝግበር ዝነበረ ጎስጓሳት ዓቢ ድርኺት ሂቡ እዩ። ተስፋይ ተምነዎን ካልኦትን ብዝገበርዎ ጎስጓሳት ድማ እቲ ኣቱር ዝነበረ ኣውራጃዊ ስምዒትን ጽልኢ ኣብ መንጎ ኣውራጃታትን ጉልባቡ ቀሊዑ ተቐላቒሉ እዮም።
ገለ ካብቲ ንልዕሊ 49 ክፋላት ዝቐጸለ ዝተወስደ ቅዳሕ ሳእሊቃለ መሕተት ምስ ተስፋይ ተምነዎ
ንዝያዳ ድማ ኣብዚ ብምጥዋቕ ክስማዕ ይከኣል።
ተስፋይ ተምነዎ – ወላኳ እቲ ዝበሎ ሓቅነት ክህልዎ ዝኽእል እንተኾነ ሰዓቱን ምስቲ ጎኒ ንጎኑ ዝኸይድ ዝነበረን ዘሎን ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ሽርሕታት ኤርትራውያን ርኢኻ – ህዝቢ ከበሳ ነንሕድሕዱ ንኸይተኣማመንን ኣብ መንእሰያት ዘይነበረ ናይ ጽልኢ መንፈስን ክነግስ ባይታ ከፊቱ እዩ።
ነዚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ከበሳ ጽልኢ ንኸስፋሕፍሕ ዝተገብረ ተበግሶታት ድማ ምስጢራት ሰውራ ይፈልጡ እዮም ዝበሃሉ ውልቀ-ሰባት ብሞራላዊ ደገፍን ፋይናንሳዊ ሓገዛትን እናተገብረሎም ብብዝሒ ናብ ህዝቢ ምቕራቦምን ሰፋሕቲ ቃለ መጠየቓት እናገበርካ ብኣዝዩ ረቂቕ መንገዲ ንኣእምሮ መንእሰያት ንምብካልን ሰፋሕቲ ጎስጓሳት ተኻይዶም እዪም። ከም ውጽኢቱ ድማ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ዝያዳ ምጥርጣራት ክህሉን ተኣማሚኑ ጉዳዩ ኮፍ ኢሉ ንኸይዝትን ኮይኑ።
ድሕሪ እዞም ኣዝዮም ዝዑቛት ጎስጓሳት ተኸቲሉ ዝመጸ እንተሃልዩ ኣውራጃዊ ስምዒታት ዘበገሶ ጥርናፈን ኣንጻር ካልኦት ኣውራጃት ጽልኢ ዝሓሰለ ጎስጓሳትን ብብሕዚ ክኽሰቱ ተራእዮም። ኣብ ፖለቲካ’ውን ብዙሕ ፍሽለት ስለዘጋጠመ መንእሰያት ወገናዊ ስምዒት ከማዕብሉ ኮይኖም እዮም። ከም፡መቐጸልታ ድማ እቲ ብስቱር ዝግበር ዝነበረ ባእስታት ኣብ ቃልዕ ጎደናታት ብጉጅለ ዝተሰነየ ኣምባጋሮ ክርኣዪ ጀሚሮም።
ንኣብነት ኣብ እስራኤል ዝተኸስተ ደም ምፍሳስ ኤርትራውያን ኣሕዋት ሓደ እዩ። ወላኳ እቲ ኣብ እስራኤል ኣብ ወርሓት ግንቦት ዘጋጠመ ኣብ መንጎ ደገፍቲ ህግደፍን ደለይቲ ፍትሕን እንተመሰለ ብቐንዱስ ኣውራጃዊ መልክዕ ዝሓዘ እዩ ኔሩ። ብፍላይ ድማ ኣብ መንጎ ምስ ህግደፍ ወጊኖም ዘለዉ ደቂ ሓማሴንን ደቂ ኣውራጃ ኣከለጉዛይን እዩ።
አዚ ዘስካሕክሕ ፍጻመ ኣብ ግዚኡ ብማዕከናት ዜና እስራኤልን ብfacebookን ዝተዘርግሐ ብምንባሩ ህዝቢ ኮኒንዎ እዩ። ይኹን ደኣምበር ናብዚ ደረጃ ከብጽሑ ዝኸኣሉ ረቛሒታትሲ ብዝያዳ እቶም ብማዕከናት ዜና ኣቐዲሞም ክዝርግሑ ዝተገብሩ ጎስጓሳት እዮም።
ሓደ ካብዚኦም ኣቶ ተስፋይ ተምነዎ ብገንዘብ ተመዊሉ ዝጸሓፎ መጽሓፍን ኣብ ማዕከናት ዜና ወጺኡ ዝገበሮ ሰፋሕቲ ቃለ-መሕተታትን ኣብ መንጎ ህዝብታት ኣውራጃ ሓማሴንን ኣከለጉዛይን ጽልኢ ከስፋሕፍሕ ዝሰርሐ ኤርትራዊ ወዲ ሓማሴን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ’ዞም ብገንዘብ ተመዊሎም ኣብ መንጎ ኣውራጃታት ጽልኢ ነጊሱ ህውከት ንኽውላዕ ዝሰርሑ ዘለዉ ፖለቲካውን ሓይልታት እንተዘይነቒሑ ናብ ዘይተደልየ ደም ምፍሳስ ከም ዝኸይድ ዝርኣዩ ዘለዉ ሓደ ሓደ ምልክታታ ዓቢ ምስክር እዮም።
እዚ ኣንፈቱ ስሒቱ ዝነበረ ጽልኢ ሳላ እቲ ካብ 2016 ኣትሒዙ ዝተበጋገሰን ብናህሪ ዝምዕብል ዘሎ ኣውራጃዊ ጥርናፈን ናብ ፍቕርን ሰላምን እኮ ይልወጥ እንተሎ – ጠንቅታቱ ገና ህዝቢ ብግቡእ ኣይነቕሓሎምን ዘሎ።
ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ዝካየድ ዘሎ ውዳበ ሲቪካዊ ማሕበር ኣውራጃታት ኣብ ምምጻእ ሰላም ኣብ መንጎ ዝተፈላለየ ኣውራጃታት ዓቢ እጃም ክገብር ድሮ ጀሚሩስ ዝነብረ ዘየድሊ ወጥርታት ውን ድሮ ዝሒሉ ይርከብ።
ኣብ ምሉእ ዓለም ዝካየድ ዘሎ ኣውራጃዊ ምጥርናፍ ድማ ኣብዚ ጉዳይ ዝያዳ ንቕሓት ንኽህሉን ፍቕርን ምትእምማንን ኣብ መንጎ ኣውራጃታት ንኽምዕብል ሓቢሮም ክሰርሑን ክመያየጡን ጽባሕ ዘይብሃሎ ዕዮ እዩ። ብፍላይ ኣብ እስራኤል ዘለዉ ለባማትን ንቑሓትን በዚ ጀሚሮሞ ዘለዉ ጉዕዞ ክቕጽሉን ኣብ መንጎ ኣውራጃታት ዝያዳ ምትሑቕቓፍ ክህሉ ኣበርቲዕኩም ክትሰርሑ ለበዋይ የመሓላልፍ።
ሓውኹም ተስፋብርሃን ወልደጋብር
ኤርትራዊ ሊበራል ዴሞክራት።
ካብ ሃገረ ፈረንሳ


text:
ሳልሳይ መጋባእያ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣብ እኒ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ መዝገብ ኽሲ ክህብ ሒዙዎ ዝነበረ ብይን ሎማዕንቲ’ውን ብቖፀራ ንፅባሕ ሰሉስ ኣመሓላሊፉዎ።
ቅድሚ ዓሰርተ ማዕልቲ ብይን ክረክብ እዩ ተባሂሉ ትፅቢት ይግበረሉ ዝነበረ ኣንዱኣለም ኣራጌን ካልኦት 23 ሰባት ዝሓዘ ናይ ኽሲ መዝገብ ናይ ዓቃቢ ሕጊ ምስክርነት ቃል ተፃሒፉ ናብ ቤት ፍርዲ ዘይምቕራቡ ከምዝነበረን ንሎማዕንቲ ሰኒ ብይን ከምዝህብ እቲ ቤት ፍርዲ ምግላፁን ይዝከር።
እቲ ሎማዕንቲ ብኣስታት ሓሙሽተ ሰዓታት ዘንጊዑ ዝጀመረ መጋባእያ ከምዝገለፆ እቲ ናይ ምስክራት ቃል ተጠቓሊሉ ናብቲ ቤት ፍርዲ እንተቐረበ’ውን እቲ ብይን ንሎሚ ክበፅሕ ስለዘይክኣለ ንፅባሕ ቖፀሮ ሂቡ።
ኣብቲ ናይ ሎማዕንቲ መጋባእያ ኣቶ ኣንዱኣለም ኣራጌ ሕዚ’ውን ከም ገበነኛታት ተቖፂሮም ብቴለቪዥን እናቐረበ ብዛዕባ ዝርከብ ፕሮግራም ኣብ ልዕሊ ተኸሰስቲ በደል እናተፈፀመ እዩ ክብሉ ጥርዓን ኣቕሪቦም።ቤት ፍርዲ ብይን ምስሃበ ዘለዎም ጥርዓኖም ብጠበቓኦም ኣቢሎም ብፅሑፍ ንከቕርቡ ኣዚዙ።


text:
ኣዲነት ሚተልሀሰን (AdiNet Mittelhessen) እንታይ እዩ?
ኣዲነት ሚተልሀሰን ሓድሽ ናይ ኣንጻር ሰብኣዊ ኣድልዎ መርበብ ወይ ሰኪዔት፣ ንማእከላይ ከባቢ ናይ ኣውራጃ ሀሰን እዩ።.
ንሕና ሓደ ግፍሕ ዝበለን ንማእከላይ ከባቢ ናይ ኣውራጃ ሀሰን ዘጠቓለለ መርበብ ኣንጻር ሰብኣዊ ኣድልዎ ክንፈጥር ደሊና ኣለና። ዕላምኡ ዲማ ፣ ኣብዚ ኣንጻር ሰብእዊ ኣድልዎ ዝዋስኡ ኩሎም ኣካላት ብሓደ ምምጽእሞ፣ እቲ ተምክሮታትን ብልሓታትን ብስሉጥ ምጥራንፉ እዩ። ምስኡ ብሓደ እዋን እቲ ብሓደ ዓይኒ ዘይምርኣየን፣ (ዘይቅኑዕ) ቅድመ ፍርዲ ምሃብን ንገጥሞ።
ብሓጺር: ንኩሉ ዓይነት ሰብኣዊ ኣድልዎ ከነቃልዖን ከንቃለሶን ብሓባር ክንኣትዎ ደሊና ኣለና፣
ነየናይ ጆግራቪካዊ ከባቢታት እያ ኣዲነት ሚተልሀሰን ትሽፍን?
ኣዲነት ሚተልሀሰን እዘን ዝስዓባ ከባቢታትን፣ ብፍሉይ ኩነታት ዝመሓደራ ከተማታትን ተጠቃልል:
ከባቢታት (ወረዳታት):
- ከባቢ ሊምቡርግ ቫይልቡርግ (Landkreis Limburg Weilburg)
- ላን-ዲል ከባቢ (Lahn-Dill Kreis)
- ካባቢ ማርቡርግ-ቢደንኮፕፍ (Landkreis Marburg-Biedenkopf)
- ከበቢ ጊሰን (Landkreis Gießen)
- ከባቢ ቮገልስበርግ (Vogelsbergkreis)
- ከበቢ ፉልዳ (Landkreis Fulda)
ብፍሉይ ኩነታት ዝረኣያ ወይ ዝመሓደራ ከተማታት:
- ከተማ ጊሰን (Stadt Gießen)
- ከተማ ማርቡርግ (Stadt Marburg)
- ከተማ ፈትስላር (Stadt Wetzlar)
ኣዲነት ሚተልሀሰን ኣባየናይ ዓንድታት ወይ ቅዋማት ደው ዝበለት እያ?
ምትእስሳር
ምትእስሳር ናይቶም ኣብዚ ተዋሳእቲ እምነመሰረት ናይ መደብና እዩ። ኣብዚ ብዝያዳ ወከልቲ ናይቶም ኣድልዎ ዝወርዶም ክፍላት ምሳና ክኣትው ንደሊ። ሓቢርና ዲማ ኣኸባታትን ስሩዕ ርክባትን ንገብር ንኣብነት ኣላይት ጉጅለ ተቕውም ፣ ከም ኣድላይነቱ ትራኸበሉ ጣውላ ገርካ ዝተፈላለ ኣርእስታ ትዛረብ፣ ምስ ተሓባበርቲ ከመይ ገርካ ሓብርካ ከም ትሰርሓሉ ትሰርዕ።
ሓይሊ ምሃብን ብቕዓት ምሃብን
ብፍላይ ብነጻ ፍቓድ ዝሰርሑ ሰባት ናይ ብቕዓት ምህሮን፣ ስልጠና ትምህርትን ድልየት ኣሎ። ናይ ሓይሊ-ምሃብን፣ ገንዛበ-ምዕባይን ዓውደ መጽናዕቲታት ብምክያድ ነቶም ብነጻ ፍቓዶም ዝሰርሑ ጥራይ ዘይኮነ ኮላይ ነቶም ንነብሶም ሰብኣዊ ኣድልዎ ዘጓንፎም ሰባትውን ክሕይሉ ትገብሮም። ኣንጻር ኣብ ልዕልኦም ዝካየድ ሰብኣዊ ኣድልዎ ባዕሎም ቀጥታ ክኸላኸሉን ከምኡውን ዝግበር ጃምላዊ ሰብኣዊ ኣድልዎ ከለልዩን ንምግባር ክባራታዑ ኣለዎም።
ግንዛበ-ምዕባይን ህዝባዊ-ዝምድናታትን
ምዱብ ስራሕ ህዝባዊ ዝምድናታት ምኽያድ ንደቒ ሰባት ምስቶም ሰብኣዊ ኣድልዎ ዘጓንፎም ሰባት፣ ግንዘባ ንኸዕብዩ ይሕግዞም። ብዙሕ ጥቕሉል ግብራዊ ስራሓት መዲብና ኣለና። ተወሳኺ ንሙያዊ ዋዕላታትን ንጋዘጣዊ ዋዕላታትን፣ ናይ ዓውደ መጽናዕቲታትን ናይ ሓበረታ ኣኸባታትን ኣውን ነዳሉ። ካብኡ ሓሊፉውን ብኢንተርነት ሓደ ባይታ ብምፍጣር ኣገዳሲ ሓበርታታትን ከነቕርብን ከምኡውን ናይ ባዕልና ኣድላይ ሓበረታት ክነዳሉ ኢና።
ምክልኻል
ናይ ምኽልኻል ምጥቓዕቲ (Präventionsoffensive) ክንጅመር ደሊና ኣለና፣ ከምእውን ሰብኣዊ ኣድልዎ ከይሳዕረር ኮሎ ደው ነብለሉ ስልቲ ከነውጽእ ደሊና ኣለና። ንዕኡ ዝኸውን ብዝሓውነት ዘለዎ ኣመርን ናይ ተግባር መምሪሒን ክንምህዝ ኢና፣ ከምኡውን ሓንቲ ብውፉያት ሓባራዊ-መጻምድቲ ናይ ኣዲነት ሚተልሀሰን ዝቖመት ናይ ምኽልኻል ጊጅል (ጋንታ) ከነተሳስእ ኢና።
ናይ ኣዲነት ሚተልሀሰን ራኢ እንታይ እዩ?
ዕላማታትና ተቐባልነት፣ ኣኽብሮት፣ ኣድልዎ ዘይብሉ ሕድሕዳዊ ህላወ እዩ። እዚ ክልትኡ ካብ ማዕሙቕ ወይ ውሽጢ እቲ ሕብረተሰብ ክመጽእ ኣለውን፣ ብንቕሓት ክንበርሉ ኣለዎ።
መርበብና ወይ ትካልና ካብ ተሓባበርትና (መጻምድትና) ሂወት ትርክብ። ሰብኣዊ ኣድልዎ ከም ዓቢ ኣርእስቲ ብኹል ክዝረበሉ ወይ ክፍለጠሉ ዘሎ ዕድል ኹልና ብሓባር ምስ ንሰርሕ እዩ። ድልየትና ተምክሮታት ምልውዋጥን ነንሕድሕድ ምሕያልን ጥራሕ ዘይኮነ፣ ራኢና ኣብ ተግባር ምውዓልንውን እዩ። ትምኒትና ምስትውዓልን ምክብባርን ዝመልኦ፣ ቅድመ ፍርዲ ዘይብሉ ዝምድናታት ምስ ካልኦት ሰባት – እዚ ካኣ ዓለቶም ወይ መበጎሎም ፣ ጾቶኦም፣ ሃይማኖቶም፣ ናይ ኣካል ወይ ኣእምሮ ጸገሞም፣ ናይ ጾታዊ ዝንባለኦም ወይ መንኖቶም ብዘየገድስ እዩ። ብተወሳኺውን ኣብዚ ክጥቀስ ዘለዎ ካልኦት ናይ ሰብኣዊ ኣድልዎ ምልክታት (ንኣብነት ማሕበራዊ መበቆል / ማሕበረዊ ደረጃ፣ ክብደት ወይ ሚዛን) ዋላዃ ኣብቲ ናይ ሓፈሻዊ ማዕረ ምርእይ ሕጊ (AGG) ገና ዘይተጠቅሱ እንተኾኑ ግደ ይጻወት እዮም።
መርበብ መጻምድትና እንቛዕ ድሓን መጻኹም!
መርበብና ብምትሕብባርኩም ደው ትብል፣ ድልዱል ኪዳን ወይ ምሕዝነት ኣንጻር ሰብኣዊ ኣድልዎ ክንፈጥር ክኢላታትኩም የድልዩና። ድልየትና ሓቢርና ሂወት ዘለዎን ስሉጥን ስራሓት ከነካይድ ከምኡውን ተመክሮታትና ክንለዋወጥ፣ ቅርጺ ከነውጽእን፣ ነንሕድሕድና ክንባራታዕ እዩ።
እዚ እዩ ናይ ሓባርና ኣርእስቲ ወይ ጉዳይ ! ንዑ ናባና ድሃይ ግበሩ!
ኣዲነት ሚተልሀሰን ካባአይ ትሕገዝ ወይ መን ኣብ ጎና ደው ዝብል?
ኣዲነት ሚተልሀሰን ትካል ካብ ብዙሓት ኮማት ዝወጸ ሓደ ናይ ስራሕ ጉጅለ ትሕገዝ ወይ ትምወል። ኣብቲ ናይ ስራሕ ጉጅለ ወከልቲ ናይ ከባቢታት ማርቡርግ-ቢደንኮፕፍን ፣ ጊሰንን ከምኡውን ናይ ዩኒቨሪስታት ማርቡርግን ጊሰንን እውን ይሰርሑ። ብዘይክኡውን ኩለን ማሕበራትን ውልቀሰባትን ኣብ መርበብና ክሳተፉ ዝደልዩ ኣብ ጎድና ኣለው። ዋላውን ንስኹም።
መራኸቢ ኢመይል: info@adinet-mittelhessen.de ወይ ተለፎን: 0641 9390-1790 oder -1713


text:
ሶለንቱና ኮሙን
Ditt Sollentuna på tigrinja - Youtube
ናብዚ ኮሙን እንቋዕ ብደሓን መጻእካ!
መርሓባ ናብ ሶለንቱና ኮሙን!
ሶለንቱና ኮሙን እንታይ ከም ዝኾነ፡ እቲ ኮሙን ኣብ ምንታይ ሓላፍነት ይስከም እንታይ’ከ ኪሕግዝ ይኽእል፡ ከምኡውን ከመይ ጌርካ ምስቲ ኮሙን ትራኸብ ዚምልከት መባእታዊ ሓበሬታ ኣብዚ’ሎ።
ሶለንቱና ኮሙን እንታይ’ዩ፧
ሃገረ ሽወደን ኣብ 290 ኮሙናት ዝተመቕለት’ያ፤ ሶሎንቱና ከኣ ካብዘን ኮሙናት ሓንቲ’ያ። ኣብ ነፍሲወከፍ ኮሙን፡ ህዝቢ ዝመረጾም ወከልቲ፡ኣባላት ባይቶ ኮሙን ኣብ ጕዳያት ኮሙን ውሳነ የሕልፉ። ቦርድ ኮሙን (ኮሙንስቲረልሰ) ብባይቶ ኮሙን ዚሽየም ኮይኑ ነቲ ንጥፈት ኮሙን ይመርሖ። ባይቶ ኮሙን፡ ነቶም ኣብ ዝተፈላለያ ኮሚቴታት ኮሙን ዚሰርሑ ሰባት ይሽይም። ሓደ ኮሚቴ፡ እቲ ንጥፈት ኮሙን ንኺዕወት ባይቶ ኮሙን ዝሓንጸጾም ሸቶታት ኣብ ግብሪ ንምውዓል፡ ኣብ ምምሕዳር ኣተኲሮም ብዚሰርሑ ፖሊቲከኛታት ዝቘመ’ዩ። ኣብ ኮሚቴታት ዘለዉ ፖሊቲከኛታት፡ ልክዕ ብኣመቓቕላ ባይቶ ኮሙን፡ ንዅላተን ኣብታ ኮሙን ዘለዋ ሰልፍታት ይውክሉ። ኣብ ትሕቲ ኮሚቴታት፡ ናይ ፖሊቲከኛታት ውሳኔ ዘተግብሩን መዓልታዊ ስራሕ ናይቲ ኮሙን ዚኣልዩን ሰብ መዚ ዝሓዛ ኣብያተ ጽሕፈትን ምምሕዳራትን ኣለዋ። እዞም ሰብ መዚ ብመስርሕ ፖሊቲካ ዝተመዘዙ ኣይኮኑን።
ኣብ ኣረርባዕተ ዓመት፡ እዋን ምርጫ ኪኣቱ ከሎ፡ ተቐማጦ ኮሙን፡ ነቲ ኮሙን ዘመሓድሩ ፖሊቲከኛታት ይመርጹ። ቦታትት ባይቶ ኮሙን፡ ቦርድ ኮሙንን ካልኦት ኮሚቴታትን ኣብ ሰልፍታት ኪመቓራሑ ዚውስን ቊጽሪ ድምጺ’ዩ።
ኣብ ምርጫ ኮሙን ክትሳተፍ መሰል ኣሎካ እንተደኣ፡-
- ሽወደናዊ ዜጋ ኮይንካ ኣብቲ ኮሙን ከም ተቐማጢ ምዝጉብ ኮይንካ
- ኣብ ገለ ካብ ኣባላት ሃገራት ኤውሮጳዊ ሕብረት ዜጋ ኮይንካ ወይ ኣብ ሃገረ ኣይስላንድ ወይ ኖርወይ ዜጋ ኮይንካ፡ ኣብቲ ኮሙን ከም ተቐማጢ ምዝጉብ እንተ ኾይንካ
- ካብዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ወጻኢ ኣብ ሓደ ካልእ ሃገር ዜጋ ኮይንካ፡ ቅድሚ መዓልቲ ምርጫ ንሰለስተ ዓመት ብዘይምቍራጽ ኣብ ሽወደን ምዝጉብ እንተ ኔርካ፤ ከምኡውን ኣብዚ ኮሙን ምዝጉብ ዘለኻ።
ኵላቶም ተቐማጦ ናይዚ ኮሙን፡ ወርሒ መጸት ኮሙናዊ ግብሪ ይኸፍሉ። ግብሪ ኮሙን፡ ናብቲ ኮሙን ዚኣቱ ክፍሊታትን መንግስታዊ ሓገዝን ደሚርካ፡ ንንጥፈታት ኮሙንን እቲ ኮሙን ንዚህቦ ኣገልግሎትን ይምውል።
መዳያት ስራሕን ሓላፍነትን ናይቲ ኮሙን
እቲ ኮሙን፡ ማሕበረሰብ ኣብ ምምዕባልን፡ ተቐማጦ ኮሙን ኣብ መዓልታዊ መነባብሮኦም ንዚገጥሞም ኣገልግሎት ኣብ ምቕራብን ኣገዳሲ ግደ ኣለዎ።
እቲ ኮሙን ኣገልግሎት ክንክን ቈልዑ፡ መዋእለ-ህጻናት፡ ቤት ትምህርቲ መጋእታ፡ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ኪህብ ግቡእ ኣሎዎ። ኮሙናዊ ትምህርቲ ኣባጽሕ፡ ትምህርቲ ሽወደን ንወጻእተኛታትን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን’ውን ከዳሉ ኣሎዎ። እቲ ኮሙን ኣገልግሎት ክንክን ኣረጋውያንን ምግዱራትን ኪህብ ኣለዎ።
እቲ ኮሙን ውጥን ከተማን ሓድሽ ህንጸትን ከውጽእን መንበሪ ገዛውቲ ከም ዚህሉን ኪገብር ኣለዎ። ሓለዋ ጥዕናን ከባብን ኪህሉ፡ ተቐማጦ ጐሓፍ ዚድርብዩሉ ቦታ ሃልዩ ጽሬት ከም ዚህሉን ኪገብር ኣለዎ።
እቲ ኮሙን ኣብ ኣገልግሎት ምድሓን ሓላፍነት ይስከም፤ ኣብ ኵሉ ገዛውቲ ማይን ዓይኒ ምድርን ከም ዚህሉ ይገብር። ኣብ መዋዳእታ እቲ ኮሙን፡ ዜጋታት ብናጻ መጻሕፍትን ገዜጣታትን ኪልቅሑሉ ዚኽእሉ ቤት ንባብ ኪህልዎ ኣለዎ።
ካልእ ኵሉቲ ኮሙን ዚገብሮ ነገር ወለንታዊ’ዩ። ንኣብነት እቲ ኮሙን ቦታታት ስፖርት፡ ቤት ሓምበሳ፡ ቤት ትምህርቲ ባህሊ፡ ቤተ መዘክር ብዙሕ ካልእን ኪህሉ ይሕግዝ። እዚ ዅሉ ዕላምኡ፡ ኵላቶም እቶም ተቐማጦ ኮሙን ንኺጥዕሞምን ጥዕና ንኺህልዎምን’ዩ።
ምስ ኮሙን ርክብ ምግባር
ምስ ኮሙን ርክብ ክትገብር እንተ ደሊኻ፡ ቅድም ቀዳድም ናብ መራኸቢ ማእከል (kontaktcenter) ኢኻ ትኸይድ። መራኸቢ ማእከል፡ ናይቲ ኮሙን መቐበል ተገልገልቲ’ዩ፤ ኣብኡ፡ ብዙሓት ኪኢላታትኣብ ኵሉ መዳያት ዕማም ኮሙን ፍልጠት ዘሎዎም ፈጸምቲ ጕዳይ ይሰርሑ።
ካብቶም መራኸቢ ማእከል ኪሕግዘካ ዚኽእለሎም ጕዳያት፡-
- ምሕታት ቦታ ቤት ትምህርትን መዋእለ-ህጻናትን
- ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደንኛ (ኤሰፊ) ምሕታት
- ንንጥፈታት ትርፊ-ግዜ ዚምልከት ሓበሬታ
- እቲ ኮሙን፡ ንኣረጋውያንን ንኻልኦት ፍሉይ ጠለብ ዘሎዎምን ዚህቦ ሓገዝ ብዚምልከት ሓበሬታ ምርካብ
- መናበሪ ሓገዝ ምሕታት
- ንደገፍ ኣስተርጓሚ ዚምልከት ሓበሬታ ምርካብ
መራኸቢ ማእከል፡ ብኢመይል፡ ብቴለፎንን ኣብ ማሕበራዊ ሜድያን ሕቶታት ይምልሽ፤ ግን ንበጻሕቲ’ውን ኣብ መእተዊ ህንጻ ኮሙን ይቕበል። ጕዳይካን ዘሎካ ሕቶን ሒዝካ ናብኡ ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ፤ ነተን ናይ በጻሕቲ ኮምፕዩተራት ኣብ ክፍሊ ክንክን ቈልዑ ቦታ ክትሓትት ወይ ብገለ ካብ ናይቲ ኮሙን ኣገልግሎታት ኤለክትሮኒክ ኤ-ሻንስት ጠለብ ከተእቱ ክትጥቀመለን ትኽእል ኢኻ። እንተ ደሊኻ፡ ብኤ-ሻንስት (e-tjänst) ተመሪሕካ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ምስ መራኸቢ ማእከል ብቝጽሪ ብቴለፎን 08 579 210 00.ትራኸብ። ካብኡ ዝተረፈ ብኣካል ሓገዝ ክትረክብ እንተ ደሊኻ፡ ንመራኸቢ ማእከል፡ ኣብ biblioteket, Aniaraplatsen 2, Sollentuna centrum. ዘሎ መእተዊ ህንጻ ኮሙን ትረኽቦ። በዚ ዚስዕብ ኣድራሻ ኢመይል ክትጽሕፍ ትኽእል፡- kontaktcenter@sollentuna.se ወይከኣ ኣብ facebook.com/sollentunakommun ትኣቱ።
ኵላቶም ኣብ መራኸቢ ማእከል ዘለዉ፡ ቋንቋ ሽወደንኛን እንግሊዝኛን ይኽእሉ’ዮም።
ቋንቋ ሽወደንኛ ተመሃር
ኤሰፊ፡ ኮሙናዊ ትምህርቲ ሽወደንኛ ነባጽሕ ወጻእተኛታት፡ ነቶም ከምዚ ከማኻ ቋንቋ’ዲኦም ሽወደንኛ ዘይኮነ ዚወሃብ መባእታዊ ትምህርቲ ሽወደንኛ’ዩ። ቋንቋ ሽወደንኛ ክትዛረብ፡ ከተንብብን ክትጽሕፍን ትመሃር። ማሕበረሰብ ሽወደን ከመይ ከም ዚሰርሕ፡ ብዛዕባ መነባብሮ ስራሕ፡ ብዛዕባ ባህሊ ሽወደን ትመሃር። ድሕሪ ምብቃዕ ኮርስ ምስክር ወረቐት ትወሃብ። ኵሉ ትምህርቲ ብናጻ’ዩ ዚወሃብ።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣባጽሕ ሶለንቱና ዚወሃብ ትምህርቲ ኤሰፊ ክትመሃር መሰል ኣሎካ፡-
- ካብታ 16 ዓመት እትመልኣላ ዓመት ዘላ ባሕቲ ሓምለ
- እንተደኣ መለለዪ ቍጽሪ መንነት ኣሎካን ኣብ ሶለንቱና ኮሙን ህዝባዊ መዝገብ ከም ተቐማጢ ምዝጉብ ኮይንካን
- እንተደኣ መባእታዊ ክእለት ቋንቋ ሽወደንኛ ዘይብልካ
ዕድመኻ ካብ 16-19 እንተ ኾይኑ፡ እሞ ዝተዛዘመ ናይ ወጻኢ ሃገር ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ እንተ ዘይብልካ፡ ንዓኻ ዚሰማማዕ ትምህርቲ ክትረክብ ቅድም ቀዳድም ኣብ ሶለንቱና ዚርከብ ቤት ትምህርቲ ሩድቤክስኩላን ኢኻ ትኸይድ።
ሓገዝ ኣስተርጓሚ
እቲ ቋንቋ ሽወደንኛ ዘይመልኽ፡ ዓይኑ ወይ እዝኑ ዚጽግሞ፡ ወይ ኪዛረብ ዚጽግሞ ሰብ፡ ምስ ሰብ መዚ ኮሙን ኪራኸብ ከሎ፡ ኣብ ገለገለ ኵነታት ኣስተርጓሚ ኪግበረሉ ወይ ሓገዝ ጽሑፋዊ ትርጕም ኪግበረሉ መሰል ኣሎዎ። መራኸቢ ማእከል፡ ብዛዕባ ሓገዝ ኣስተርጓምን ከመይ ጌርካ ኣስተርጓሚ ከም ትእዝዝን ሓበሬታ ኪህብ ይኽእል’ዩ።
ኣብያተ ትምህርትን መዋእለ-ህጻናትን ሶሎንቱና
እቲ ኮሙን፡ 6 ዓመት ዕድመ ንዘይመልኡ ቈልዑ፡ ንዝተፈላለየ ኣገልግሎት ክንክንን ትምህርታዊ ንጥፈትን ዕድል ይህብ። ኣገልግሎት መዋእለ-ህጻናት ካብቲ ልሙድ ዚወሃብ ኣገልግሎትዩ፤ ይኹን እምበር፡ እቲ ኮሙን፡ ዕድል ትምህርታዊ ክንክን/ስድራቤታዊ መዋእለ-ህጻናትን ክፉት መዋእለ-ህጻናት እውን ይህብ’ዩ። ዕብይ ንዝበሉ ቈልዑ፡ ዕድል ትምህርቲ መባእታን ካልኣይ ደረጃን ይወሃብ።
መዋእለ-ህጻናት
መዋእለ-ህጻናት፡ ካብ 1-6 ዓመት ዕድመ ንዚርከቡ ዚወሃብ ትምህርታዊ ንጥፈት’ዩ። እቲ ኣብ ቀጻሊ ህይወት ዚድለብ ትምህርቲ፡ ኣብ መዋእለ-ህጻናት’ዩ ዚጅምር። ቈልዑ፡ በብውልቆም፡ ብጕጅለን ምስ ኣባጽሕ ብሓባር ኮይኖም ብምምሃዝ፡ ብምድህሳስን ብምጽዋትን፡ ኣብ መዋእለ-ህጻናት ኪመሃሩን ኪምዕብሉን ዕድል ይረኽቡ። ሓደ ካልእ ኣገዳሲ ዕማም መዋእለ-ህጻናት ንቘልዑ ክንክንን ቅሳነትን ምሃብ’ዩ።
መዋእለ-ህጻናት፡ ምሉእ ዓመት ካብ 10-12 ሰዓታት ንመዓልቲ ክፉትብ’ዩ። ደቅኻ ከከም ጠለባቶም፡ ከምኡ’ውን ትሰርሕ፡ ስራሕ ተናዲ ወይ ትመሃር እንተ ኾይንካ ኣገልግሎት ክንክን ቈልዑ ኪረኽቡ መሰል ኣሎዎም። ዕቝባ ዚሓቱ ቈልዑ፡ ልክዕ ከም ካልኦት ቈልዑ ሶለንቱና መሰል ትምህርቲ መዋእለ-ህጻናት ኣሎዎም።
ቦታ ንምርካብ፡ ኣብ መርበብ ኢንተርነት ናይቲ ኮሙን ዚርከብ ኣገልግሎት ኤለክትሮኒክ ኤ-ሻንስት ተጠቒምካ፡ ንውላድካ ኣብ ኣገልግሎት ክንክን ቈልዓ ተመዝግብ። እንተ ዛየደ ኣብ ሓሙሽተ ዝተፈላለያ ኣማራጽታት ሪጋ ትሕዝ። ውላድካ ቦታ ንኺረክብ ዚግበር ሪጋ፡ ካብቲ እቲ ሕቶ ዝኣተወለኡ ዕለት ጀሚሩ ኪቘጽር ይጅምር፤ ግን ቀልጢፉ እንተ ተባህለ ሰለስተ ወርሒ ድሕሪ ዕለተ-ልደት ቈልዓ። ነፍሲወከፍ መዋእለ-ህጻናት ትምህርታዊ ክንክን/መዋእለ-ህጻናት ስድራ ነናቱ ሪጋ ይኣሊ። ኣብቲ ዝመረጽካዮ መዋእለ-ህጻናት/ትምህርታዊ ክንክን ቦታ ምስ ተረኽበ ምሳኻ ርክብ ይግበር።
ትምህርታዊ ክንክን/መዋእለ-ህጻናት ስድራ
ትምህርታዊ ክንክን/መዋእለ-ህጻናት ስድራ፡ ብቐንዱ ኣብ ገዛ ኣላዪ ቈልዑ ዚካየድ ንጥፈት’ዩ። እቲ ንጥፈት ንምዕባለ ቈልዑን ትምህርቶም ዘተባብዕ ኮይኑ፡ ንቐጻሊ ድለባ ትምህርቲ ናይቶም ቈልዑ ብዘቀራርብ መልክዕ ኪህነጽ ኣለዎ።
ክፍሊት
ኣብ መዋእለ-ህጻናት፡ ኣብ ትምህርታዊ ክንክን/መዋእለ-ህጻናት ስድራ ንዚመሃር ውላድካ ክፍሊት ትኸፍል። መጠን ክፍሊት ከከም እቶትካ ይውሰን።
ክፉት መዋእለ-ህጻናት
ክፉት መዋእለ-ህጻናት፡ ምስ ንኣሽቱ ቈልዑ ኣብ ገዛ ንእትውዕል ወላዲ ዝተተኽለ’ዩ። እዚ ኣገልግሎት ብናጻ’ዩ ዚወሃብ፤ ኣቐዲምካ ቈልዓ ምምዝጋብ’ውን ኣየድልየካንዩ። ክፉት መዋእለ-ህጻናት፡ ንትምህርታዊ ንጥፈት ጒጅለ ዕድል ይህብ፤ እቶም ቈልዑ ብውልቂ ወይ ብጕጅለ ይጻወቱ፤ እቶም ኣባጽሕ ከኣ፡ ናይ ርክብን ምትሕውዋስን ዕድል ይረኽቡ። ኣብ ክፉት መዋእለ-ህጻናት፡ ከመ ወላዲ መጠን ኵሉሳዕ ምስ ውላድካ ኣለኻ።
ቤት ትምህርቲ መባእታ
ቤት ትምህርቲ መባእታ፡ ካብታ ቈልዓ 6 ዓመት መሊኡ ኣዚሎ ክፍሊ ዚፍልመላ ጀሚሩ፡ ንዓሰርተ ዓመታት ትምህርቲ ዘጣምር’ዩ። ትምህርቲ ቤት ትምህርቲ መባእታ ናጻን ግዴታውን’ዩ። ከምቲ ልሙድ፡ ወለዲ፡ ንመምሃሪ ዚኸውን መሳርሒ፡ ንመግቢ ቤት ትምህርቲ፡ ንኣገልግሎት ጥዕናን መጓዓዝያ ቤት ትምህርትን ኣይከፍሉን’ዮም።
እቲ ትምህርቲ ግዴታዊ’ዩ፤ እዚ ማለት ከኣ፡ እቶም ቈልዑ፡ መሰል ትምህርትን ግቡእ ተሳትፎን ኣሎዎም ማለት’ዩ። ከም ወላዲ መጠን፡ ቈልዓ ትምህርቱ ከም ዚከታተል ክትገብር ግቡእካ’ዩ።
ኣብ ሶለንቱና ገለ ሳላሳ ዝኾና፡ ወይ ብኮሙን ወይ ብብሕታውያን ትካላት ዚካየዳ ኣብያተ ትምህርቲ መባእታ ኣለዋ። ገለገለ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ንኣብነት ከም ሙዚቃ ወይ ሕሳብ ዝኣመሰለ ኣንፈት ፍሉያት ዓይነታት ትምህርቲ ዝሓዘ ትምህርቲ ይህባ። ኵላተን ኣብያተ ትምህርቲ፡ ኣብ ኵሉ ደረጃታት ዕድመ ንዝርከቡ ቈልዑ ዕድል ትምህርቲ ኣይህባን’የን።
ስሕት ኢሉ፡ ሓደ ተመሃራይ፡ ካብቲ ብልሙድ ዚወሃብ ሓገዝ ብዚያዳ ደገፍ ከድልዮ ይኽእል’ዩ። እዚ ደገፍ፡ ኣብቲ ዚወሃብ መደበኛ ትምህርቲ ብዚግበር ተወሳኺ ምምችቻእ ወይ ዕብይ ብዝበለ መልክዕ ዚወሃብ ሓገዝ ወይ ከም ኣብ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ መባእታ (grundsärskola) ዚወሃብ ፍሉይ ቅርጺ ኣወሃህባ ትምህርቲ ኪኸውን ይኽእል። ፍሉይ ቤት ትምህርቲ መባእታ (grundsärskola)፡ ነቶም ብምኽንያት ኣእምሮኣዊ ስንክልና ወይ ነባሪ መጕዳእቲ ኣእምሮ፡ ንጠለባት ቤት ትምህርቲ መባእታ ከማልኡ ዘይክእሉ ዝቘመ’ዩ።
ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ
ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ፡ ድሕሪ ምብቃዕ ቤት ትምህርቲ መባእታ፡ ኣብ ግብሪ ከተውዕሎ እትኽእል ናጻን ወለንታውን ዝኾነ ቅርጺ ትምህርቲ’ዩ። ክሳዕ’ታ 19 ዓመት ዕድመ እትመልኣላ ዓመት፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ንምምሃር ሕቶ ከተእቱ ትኽእል።
ኣብ ሶለንቱና፡ ኮሙናዊት ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ሩድቤክስኩላንን፡ ናጻ ዝኾና ውሑዳት ኣብያተ ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ኣለዋ። እተን ናጻ ዝኾና ኣብያተ ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ፡ በቲ ነታ ኮሙናዊት ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ዘካይድ ዋና ዘይኮነስ ብኻልኦት ወነንቲ ይውነና።
ኣብ ቤት ትምህርቲ ካልኣይ ደረጃ ክትኣቱ ኣብ እትሓተሉ እዋን፡ ዝተፈላለዩ ፕሮግራማትን ኣንፈታት ትምህርትን ክትመርጽ ትኽእል። ገለገለ ካብዘን ፕሮግራማት ንሙያዊ ትምህርቲ ዘቀራርባ ኪኾና ከለዋ፡ እተን ካልኦት ከኣ ፕሮግራማት ሙያ እየን። ኣብተን ፕሮግራማት ሙያ፡ ትምህርቲ ተልመደን ናይ ምኻድ ዕድል ኣሎ።
ቦታ ትምህርቲ ምሕታት
ቦታ ንምሕታት፡ ኣብ ናይቲ ኮሙን መርበብ ኢንተርነት ኣቲኻ ንኤ-ሻንስት ተጠቒምካ ትሓትት። ኣብዚ መርበብ ኢንተርነት፡ ከመይ ጌርካ ከም ትሓትት ዚሕብር፡ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ዝተዳለወ ፊልም ኣሎ። ሕቶ ከተእቱ እቲ መራኸቢ ማእከል ናይቲ ኮሙን ኪሕግዘካ ይኽእል’ዩ።
ካብ ጥሪ-ለካቲት ዘሎ ግዜ፡ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ሰሙናት፡ ንዚመጽእ መንፈቕ ትምህርቲ ቦታ ንምርካብ ሕቶ ተእቱ።
ኣብ ወርሒ መጋቢት ወይ ኣብ ሚያዝያ፡ ውላድካ ኣበየናይ ቤት ትምህርቲ ከም ዝተመደበ ዚሕብር መልእኽቲ ዝሓዘ ደብዳበ ይመጸካ። እቲ ምደባ ቤት ትምህርቲ፡ ብኽልቲኦም ወለዲ ኪረጋገጽ ኣለዎ። ነዚ በየናይ ኣገባብ ከም እተተግብሮ ዚነግር ሓበሬታ ምስቲ ደብዳበ ተሰንዩ ይመጸካ።
ቦታ ክትሓትት ከለኻ፡ ውላድካ ትምህርቲ ቋንቋ’ደ ኪመሃር’ውን ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ማእከል ትርፊ-ግዜ (ፍሪቲድስሄም)
ማእከል ትርፊ-ግዜ፡ ነቶም እንተ ዛየደ 12 ዓመት ዝመልኡ፡ ኣብ ኣዚሎ ክፍልን ቤት ትምህርቲ መባእታ ዚመሃሩ ዚምልከት’ዩ። ንጥፈት ማእከል ትርፊ-ግዜ፡ ድሕሪ ቐትርን ድሕሪ ምብቃዕ መዓልቲ ምህሮን ይካየድ። ንጥፈት ማእከል ትርፊ-ግዜ ንምዕባለ ቈልዑን ትምህርቶምን ዘተባብዕ ኮይኑ፡ ቍምነገር ንዘሎዎ ትርፊ-ግዜን ንማሕበራዊ ምትሕውዋስን ዕድል ዚህብ’ዩ።
ዕድል ንጥፈት ማእከል ትርፊ-ግዜ፡ ብውሑዱ ኣብ ህዝባዊ መዝገብ ሶለንቱና ኮሙን ተመዝጊቦም ንዚቕመጡ ቈልዑን፡ ኣብ ሶለንቱና ኮሙን ዚቕመጡ ሓተትቲ ዕቝባን ይወሃብ። ትሰርሕ ወይ እንተ ወሓደ ፍርቂ ግዜ ትመሃር፡ ነጢፍካ ስራሕ እተናዲ፡ ምስ ኣሕዋት ውላድካ ዕረፍቲ ወላዲ ዝወሰድካ እንተ ኾይንካ፡ ውላድካ ቦታ ትርፊ-ግዜ፡ ኪረክብ ይኽእል’ዩ።
ቦታ ምደባ ቤት ትምህርቲ ክትሓትት ከለኻ ኢኻ ቦታ ትርፊ-ግዜ እትሓትት። ልክዕ ከም መዋእለ-ህጻናት፡ ንናይ ውላድካ ንጥፈት ትርፊ-ግዜ ክፍሊት ትኸፍል። ንእትኸፍሎ መጠን ክፍሊት ዚውስን፡ እቲ እተእትዎ እቶትዩ፤ ግን ንሓደ ቈልዓ ዚኽፈል ዝለዓለ መጠን ክፍሊት ውሱን’ዩ።
ካብ ኮሙን ዚርከብ ደገፍን ሓገዝን
ኣብ ተነቃፊ ኵነታት ትርከብ እንተለኻ፡ እቲ ኮሙን ናይ ዝተፈላለዩ ደገፋት ዕድል ኪህበካ ይኽእል’ዩ። ቤ/ጽ ማሕበራዊ ኣገልግሎትማሕበራዊ ጸገም ወይ ወልፊ ንዘሎዎም ሓገዙ የወፍየሎም። ስነ-ኣእምሮኣዊ ምግደራ ንዘሎዎም’ውን ከይተረፈ ደገፍን ኣገልግሎትን ይህቡ።
ንዓመጽ ንዝተቓልዑ ዚወሃብ ሓገዝ
ብናይ ቀረባ ኣዝማድካ ንዓመጽን ንምፍርራሕን እንተ ተቓሊዕካ፡ ወይ ገለ እትፈልጦ ዝተቓለዐ ሰብ እንተሎ ምስ ቤ/ጽ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ርክብ ግበር።
ዓመጽ ብቐረባ ኣዝማድካ ኪበሃል ከሎ ዝኾነ ቃንዛ ዘምጽእ፡ ዘፈራርሕ ወይ ክብሪ ዚደፍር ተግባር ማለት’ዩ፤ በዚ ኣገባብዚ ከኣ ሓደ ውልቀሰብ ብዘይ ድላዩ ሓደ ነገር ይገብር ወይ ልኡም ይኸውን። ዚበዝሕ እዋን ኣካላዊ፡ ጾታዊን ስነ-ኣእምሮኣውን ዓመጽ ዘጣመረ’ዩ። ንኣብነት፡- ምድፋእ፡ ጸጕሪ ምንጻይ፡ ግዱድ ጾታዊ ርክብ፡ ቀጥታዊ ወይ ዘይቀጥታዊ ምፍርራሕ፡ ፍርሒ ዚፈጥር ቈላሕታ ዓይኒ/ብቛንቋኣካል፡ ሓደ ሰብ ኣዝማዱ፡ ፈተውቱ ከይረክብ ምንጻል፡ ወይ ንውልቃዊ ንብረቱ ደይመደይ ኢልካ ምስባር ወይ ምብልሻው ኪኸውን ይኽእል።
ናስ ስራሕ ሰዓታት ኣብ ዘብቅዓሉ ግዜ፡ ምስ ክፉት ማሕበራዊ ኣገልግሎት ርክብ ክትገብር ትኽእል። ንዓመጽ ተቓሊዕካ እንተ ኾይንካ፡ ኣብ ክንድኡ ምስ ፖሊስ ኢኻ ርክብ ትገብር።
ስነ-ኣእምሮኣዊ ምግደራ ንዘሎዎም ውልቀሰባት ዚወሃብ ደገፍ
ስነ-ኣእምሮኣዊ ምግደራ እንተሎካ፡ ካብ ቤ/ጽ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ካብ ካልኦትን ዝተፈላለየ ዝዓይነቶም ደገፋት ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ንኣብነት፡ ኣብ ማሕበረሰብ ምውህሃድ ፡ ገለ ዓይነት ስራሕ ምህላው ፡ ምስ ካልኦት ምሕዋስ ፡ዕለታዊ ጕዳያት ምስላጥ ከምኡ’ውን ቍጠባኻ/ገዛኻ ምእላይ ኪኸውን ይኽእል።
ወልፊ ንዘሎዎምን ዘይግቡእ ኣጠቓቕማ ሳብስታንስ ንዘዘውትሩን ዚወሃብ ሓገዝ
እቲ ኮሙን ነባጽሕን ኣብ ዘይግቡእ ኣጠቓቕማ ሳብስታንስ ጸገም ንዘሎዎምን ሰባትን ዘገልግል መቐበሊ ኣሎዎ። ጸገም ዘይግቡእ ኣጠቓቕማ ሳብስታንስ ንዘሎዎም መንእሰያት’ውን መቐበሊ ኣሎ።
ቍጠባዊ ሓገዝ
ርእስኻን ስድራኻን ባዕልኻ ከተናብር ዘይትኽእል እንተ ኾይንካ፡ ብመልክዕ መናበሪ ሓገዝ ደገፍ ቍጠባ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። እቲ ሓገዝ ቅድሚ ምሃቡ መጽናዕቲ ይግበር፡ ንርእስኻን ንስድራቤትካን ከተናብር ዝከኣለካ ዝገበርካን ዘይገበርካን ንምርግጋጽ ከኣጠለባት ይመጸካ።
መንግስቲ’ዩ ዓመት-ዓመት ነቲ መጠን ሓገዝ ዘጽድቖ። እቲ ንሓደ ውልቀሰብ ዚወሃብ ድምር ገንዘብ ኣብ መላእ ሃገር ሓደ’ዩ፤ ንወጻእታት መግቢ፡ ክዳንን ሳእንን፡ ጸወታን ትርፊ-ግዜን፡ ሃለኽቲ ኣቝሑ፡ ጥዕናን ጽሬትን፡ መዓልታዊ ጋዜጣ፡ ቴለፎንን ክፍሊት ቲቪን ከኣ ኪሽፍን ኣለዎ። ንኻልእ መዓላ ማለት ከም ሕክምና፡ መድሃኒት፡ ክንክን ስኒ፡ መግዝኢ መነጸር ወዘተ ዚውዕል ሓገዝ ንምሕታት’ውን ኣኽእሎ ኣሎ።
ንመናበሪ ሓገዝ ዚምልከት ሕቶ እንተሎካ ወይ ሕቶ ጠለብ ከተእቱ ድላይ ኧንተሎካ ምስ መራኸቢ ማእከል ርክብ ትገብር። እቶም ኣብ መራኸቢ ማእከል ዘለዉ ፈጸምቲ ጕዳይ፡ ብዛዕባ ኵነታት ቍጠባኻ ሕቶታት የቕርቡልካ፤ ሓበሬታ ይህቡኻ፤ መሕተቲ ቅጥዕታት ከኣ ይልእኩልካ። ሕቶ ጠለብ ምሰእተኻ፡ ናይ ምብጻሕ ቈጸራ ይወሃበካ። ናይ ቤጽ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ቍጠባዊ ክትረክብ ሕቶ ምስ ኣቕረብካ፡ እንተ ደንጐየ ድሕሪ ክልተ ሰሙን ኪረኽቡኻ‘ዩ እቲ ድላዮም። ድሕሪቲ ምብጻሕ ውሳነ ነሕልፍ።
ደገፍ ወለዲ
ሶለንቱና ኮሙን ቈልዓ ተጠኒሱ ክሳዕ 18 ዓመት ዚመልእ፡ ወለዲ ግደ ወላድነቶም ኪኽእሉ ዕድል ደገፍ ይህብ። ከም ወላዲ መጠን፡ ውልቃዊ ደገፍ ክትረክብ ወይ ኣብ ጕጅለ ወለዲ ክትሳተፍ ትኽእል ኢኻ። ኵሉ ብናጻ’ዩ። ብተወሳኺ ኣብ ሶለንቱና ኮሙን፡ ኣብ ሓደ ገዛ፡ ማእከል ክንክን ቈልዑ፡ ክፉት መዋእለ-ህጻናትን ተሓጋጋዝን ዝሓዛ ሰለስተ ማእከላት ወለዲ ኣለዋ። ምስ መሕረስቲ’ውን ናይ ቀረባ ምትሕግጋዝ ኣሎ።
ደገፍ ንቘልዑ/መንእሰያት
ገለ ዘሻቕለካ ነገር እንተሎ፡ ንኣብነት ኣብ ስድራ ገለ ጸገም እንተ ተላዒሉ፡ ኣብ መቐበሊ ክሊኒክ ቈልዑን መንእሰያትን ቤጽ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ወይ ኣብ መቐበሊ ክሊኒክ መንእሰያት ደሃይ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ኣብ መቐበሊ ክሊኒክ መንእሰያት፡ ንጾታ፡ ንመከላኸሊ ጥንሲ፡ ንምርመራ ሕማማት መውስቦ፡ ንህጹጽ መከላኸሊ ጥንሲ ከኒናን ኮንዶምን ዚምልከት ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። እቲ መቐበሊ ክሊኒክ፡ ኣብ 22 ዓመት ዕድመን ትሕቲኡን ንዚርከቡ መንእሰያት ዚምልከት’ዩ። ኣብኡ፡ መሕረስቲ፡ ተሓጋገዝትን ሓካይምን ይሰርሑ። ናብዚ መቐበሊ ክሊኒክ ብናጻ ምብጻሕ ክትገብር ትኽእል፤ እቶም ሰራሕተኛታት ከኣ ግቡእ ስትረት ኣሎዎም።
እዘን ‘ሶክ ፎር ኡንጋ’ (Soc för ung) ተባሂለን ዚፍለጣ መርበባት ኢንተርነት፡ ናብኻትኩም ቈልዑን መንእሰያትን ዚምልከታ’የን። ካብ ቤ/ጽ ማሕበራዊ ኣገልግሎት እንታይ ዝዓይነቱ ደገፍ ክትረክብ ከም ትኽእል፡ ብኸመይ ከም ትረኽበና፡ ክትረኽበና ከለኻ እንታይ ከም ዚስዕብን ኣብኡ መግለጺ ንህብ።
ደገፍ ንምግዱራት፡ ንኣረጋውያንን ነዝማዶምን
ብዕድመ ዝደፋእካ፡ ምግደራ ዘሎካ፡ ወይ ተወሳኺ ደገፍ ንዘድልዮ ውልቀሰብ ዘመዱ እንተ ኾይንካ፡ መዓልታዊ መነባብሮኻ ንምቅላል፡ እቲ ኮሙን ዕድል ደገፉ ኪህበካ ይኽእል’ዩ።
ነቶም ደገፍ ዘድልየኩም
ኣገልግሎት ገዛ (ሄምሻንስት)
ኣብ ገዛእ ገዛኻ ምትእምማን ኪህልወካ ኣገዳሲ’ዩ። ብምኽንያት ምድፋእ ዕድመ፡ ሕማም ወይ ምግደራ መዓልታዊ ተግባራትካ ባዕልኻ ክትዓምም ዚጽግመካ እንተ ኾይኑ፡ ካብ ኣገልግሎት ገዛ (ሄምሻንስት) ሓገዝን ደገፍን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ለይትን ቀትርን ውልቃዊ ክንክን ኪህልወካ፡ ንኣብነት ውልቃዊ ጽሬትካ ኣብ ምትግባርን ከምኡውን ክዳን ኣብ ምኽዳንን ምውጻእን ካብ ኣገልግሎት ገዛ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ ። ጥዕና ኪህልወካን ቅሳነት ኪሓድረካን ምእንቲ፡ ኣብ ካልእ መዳይ ዘድሊ ነገር እንተሎ’ውን ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ ። ንኣብነት ንጽሬት ገዛ፡ ንሕጽቦን ክዳን ምስትራርን፡ ናብ ማእከል ኣገልግሎት ጥዕና፡ ናብ ሓኪም ምኻድ፡ ኣስቤዛ ምግባር ወይ ጕዳይ ምስላጥ ዚምልከት ኪኸውን ይኽእል’ዩ። ባዕልኻ መግቢ ክትሰርሕ ዘይትኽእል እንተ ኾይንካ፡ ስልጣንያ መግቢ ንገዛኻ ኪመጸካ ይኽእል።
ሓለዋ ድሕነት
እቶም ከይወድቁ ዚሻቐሉ ወይ ህጹጽ ሕማም ከይለዓሎም ኣብ ዝይድ ዝበለ ሓደጋ ዚርከቡ፡ ሓለዋ ድሕነት ኪግበረሎም ኪሓቱ ይኽእሉ’ዮም። ሓለዋ ድሕነት፡ ኣብ ገዛኻ ዚተኣታቶ፡ መጕልሒ ድምጺ ዘሎዎ ቴለፎን ኮይኑ፡ ኣብ ክሳድካ ዚንጥልጠል ወይ ኣብ ኢድካ እትኣስሮ መጽቀጢ መጠንቀቕታ ኣሎዎ። እቲ መጠንቀቕታ፡ ኣብ ዘይተሓስቡ ኵነታት ምስ ሰራሕተኛታት ክትራኸብ ዕድል ይህበካ። መጠንቀቕታ ክትሰድድ ከለኻ እቶም ሰራሕተኛታት ኪረኽቡኻ እንተ ዘይከኣሉ ናብ ገዛኻ ይመጹ።
ብምኽንያት ሕማም ወይ ምግደራ ገዛኻ ኪተኻኸል ጠለብ እንተሎካ፡ ገዛኻ ከም ጠለባትካ ንዓኻ ከምዚሰማማዕ ኮይኑ ተተኻኺሉ ኪህነጽ ሓገዝ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ባዕልኻ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ክትንቀሳቐስ ወይ ብህዝባዊ መጓዓዝያ ክትጐዓዝ ዚጽግመካ፡ ኣገልግሎት መጓዓዝያ (ፈርድሻንስት) ማለት ብታክሲ ወይ ዕብይ ብዝበለት ምችእቲ ማኪና ክትጐዓዝ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ምግደራ ንዘሎካ
ምግደራ እንተሎካ ዝተፈላለየ ዓይነት ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል። እቲ ኮሙን ኣብ ምጕዕዓዝ ዚሕግዘካ፡ ዘድሊ እንተ ኾይኑ ኣብ ህዝባዊ መጓዓዝያ ሓበሬታታት ዚህበካን ዘርእየካን ሰብ ኪምዝዘልካ ይኽእል’ዩ።
ኣብ መዓልታዊ ዕማም ጽሬት፡ ኣብ ምምጋብ፡ ክዳንካ ኣብ ምኽዳንን ምውጻእን፡ ምስ ሰባት ርክብ ኣብ ምግባር ወይ ካልእ ኣብ መዓልታዊ መነባብሮኻ ዘድልየካ ሓገዝ ክትረክብ፡ ሓደ ውልቃዊ ተሓጋጋዚ ኪምደበልካ ይኽእል’ዩ።
ምግደራ እንተሎካ፡ እሞ ገዛኻ ኣለይመለይ ክትብል፡ ዝተፈላለዩ ዕማማት ከተሳልጥ ሓደ ፍሉይ ደገፍ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ፡ ብመልክዕ ሓገዝ ገዛ ደገፍ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
እቲ ኮሙን፡ ምግደራ ንዘሎዎም ውልቀሰባት፡ ከም ምሸታዊ ሳዕስዒት ኣብ ኣሬና ሳተሊተን፡ ውድድር ሙዚቃ ወይ ሙሲክካፈ (musikcafé) ዝኣመሰሉ ማሕበራውያን ንጥፈታት የዳሉ’ዩ።
ትምህርቲ እንተ ወዲእካ፡ እሞ ብምኽንያት ዘሎካ ምግደራ ስራሕ ክትረክብ ዘይትኽእል እንተ ኾይንካ፡ ዕድል መዓልታዊ ንጥፈት ኪወሃበካ ይኽእል’ዩ። መዓልታዊ ንጥፈት ሓደ ዓይነት ቦታ ስራሕ’ዩ። እቲ ንጥፈታት ከከምቲ ዝመረጽካዮ ቦታ ስራሕ ይፈላለ። ናይዚ ዕላማ ከኣ፡ ቍምነገር ዘሎዎ፡ ቀትሪ ዚግበር ነገር ንኺህልወካ’ዩ።
ብዙሕ ሓገዝ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ፡ ምናልባት ምስ ስድራኻ ከይትነብር ትኽእል ትኸውን። እሞ ከምኡ እንተ ኾይኑ፡ ኪሕግዙኻ ዚኽእሉ ሰራሕተኛታት ዚርከቡሉ ገዛ ክትሓትት ትኽእል። ከተዕርፍ ወይ ንፋስ ኪቕየረልካ፡ኣብ ሓደ ደጋፊ ስድራ (stödfamilj)፡ ኣብ ናይ ሓጺር እዋን ገዛ (korttidshem) ወይ ኣብ ሓደ መዓስከር፡ ንግዜኡ ክትጸንሕ’ውን ክትሓትት ትኽእል።
መራኸቢ ሰብ (ኮንታክትፐርሹን)
ሓደ መራኸቢ ሰብ፡ ከም ዓርክኻ፡ ከም መዛረቢ ሰብን መሰነይታን ኮይኑ ይሰርሕ። ንኣብነት ብሓደ ኮይንኩም ቡን ክትሰትዩ ወይ ሲነማ ክትኣትዉ ትኽእሉ። እቲ መራኸቢ ሰብ፡ ኣብ ዕለታዊ መነባብሮ ምኽርን ደገፍን ኪህበካ ኪኽእል ኣለዎ።
ብዕድመ ንዝደፋእካ
ንጥፈት ቀትሪ
ንጥፈት ቀትሪ ኪበሃል ከሎ፡ ካብቲ ኮሙን ብቐትሪ ሓገዝ ረኺብካ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ናይ ሓባር ንጥፈታት ክትሳተፍ ምኽኣል ማለት’ዩ። እዚ ዕድል ዚወሃብ፡ ብዕድመ ስለ ዝደፋእካ ዚስዕብ ምግደራ ወይ ሕማም ረሲዕነት ዘሎካ ኣብ ገዛኻ ብቐጻሊ ክትቅመጥ ንምቅላልን፡ ምስ ካልኦት ርክብ ንኽህልወካን’ዩ። ንጥፈት ቀትሪ፡ ነቶም ኣብ ገዝኦም ንመቕርቦም ዚከናኸኑ ድኻሞም ንምቅላል’ውን ከም ዕድል ይወሃብ’ዩ። ናይቲ ተሳትፎ መጠን ከከም ብቕዓት፡ ከከም ጠለብን ድላይን ይተኻኸል።
ንጥፈታት ንኣረጋውያን
ነቶም ብዕድመ ዝደፋእኩም እሞ ኣብ ሶለንቱና ንጡፍ ህይወት ከተሕልፉ እትደልዩ ዚበቕዑ ብዙሓት ንጥፈታት ይዳለዉ’ዮም። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ www.solom.se ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
መጋበርያታት
ኣብ 65 ዓመት ዕድመ ወይ ልዕለኡ ዝበጻሕካ እንተ ኾይንካ፡ እሞ ክትንቀሳቐስ ዚጽግመካ እንተ ኾይኑ፡ ካብቲ ኮሙን ዝተፈላለዩ ከም መደገፊ ሮላቶርን ዓረብያን ዝኣመሰሉ መጋበርያታት ክትልቃሕ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ገዛኻ ክትቅመጥ ዘይትኽእል እንተ ኾይንካ፡ ናብ ካልእ መንበሪ ገዛ ክትግዕዝ ናይ ምሕታት ዕድል ኣሎ። ከከምቲ ዘድልየካ ደገፍን ሓገዝን፡ ዝተፈላለዩ ዝዓይነቶም ገዛውቲ ኣረጋውያን ኣለዉ። ብተወሳኺ እዞም ገዛውቲ፡ ወይ ናይ ሓጺር ግዜ ወይ ናይ ነዊሕ ግዜ ኮይኖም ንሕማም ረሲዕነት ዚሰማምዑ ኪኾኑ ይኽእሉ።
መዓልታዊ መነባብሮኡ ባዕሉ ኪከታተል ንዘይክእል ሰብ ዘመዱ ዝኾንካ
ብምኽንያት ዕድመ ምድፋእ፡ ብምኽንያት ኣካላዊ ወይ ስነኣእምሮኣዊ ሕማም፡ብምኽንያት ሕማቕ ወልፊ ወይ ምግደራ፡ መዓልታዊ መነባብሮኡ ባዕሉ ኪከታተል ንዘይክእል ዘመድካ እትሕግዝ ዚወሃብ ደገፍ ዘመድ ኣሎ። ደገፍ ዘመድ፡ ብውሑዱ ከም ምኽሪ ምሃብ፡ መምርሒ ምሃብ፡ ዝርርባዊ ደገፍ፡ ጕጅለታት ኣዝማድ፡ ኣስተምህሮታትን ዝኣመሰሉ የዳሉ፤ ንሕማም ረሲዕነት ንዘሎኩም ብተወሳኺ ደገፍ ይህብ፤ ከማኻ ኣብ ተመሳሳሊ ኵነታት ምስ ዚርከቡ ካልኦት ኣዝማድ ክትራኸብ ከኣ ዕድል ይህበካ። እቲ እትሕግዞ ሰብ፡ ኣባል ስድራ፡ ዓርኪ ወይ ጐረቤት ኪኸውን ይኽእል። ዘመድ ምዃንካ እትመዝን ንስኻ ባዕልኻ ኢኻ።ነ
ከም ዘመድ መጠን ደገፍ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ፡ ምስ ኮሙን ርክብ ግበር።
ባህልን ትርፊ-ግዜን
ነቶም ስፖርት፡ ባህልን በረኻን እትፈትዉ ዚበቅዕ ኣብ ሶለንቱና ብዙሕ ነገራት ኣሎ።
ኣባል ማሕበር ኵን!
ኣብ ሽወደን ትርፊ-ግዜ ኣገዳሲዩ፡ ብዙሓት ሰባት ከኣ፡ ካብ ትምህርቲ ወይ ስራሕ ናጻ ኣብ ዚኾኑሉ እዋን ኣብ ስፖርት ወይ ኣብ ኣገዳሲ ንጥፈት ትርፊ-ግዜ ይሳተፉ። ኣብዚ ሃገር ሓድሽ ብምዃንካ፡ ከማኻ ተመሳሳሊ ተገዳስነት ምስ ዘሎዎም ውልቀሰባት ኣብ ሓደ ማሕበር ኣባል ምዃን፡ ኣዕሩኽ ንምርካብን ቋንቋ ሽወደንኛ ንምምሃርን ክትጥቀመሉ እትኽእል ሓደ ኣገባብ ኪኸውን ይኽእል’ዩ።
ስፖርትን ምንቅስቓስን
ብዙሓት ቈልዑ ኣብ ማሕበራት ስፖርት ይለማመዱ። ኣብዚ፡ ን33 ዝተፈላለዩ ዓይነታት ስፖርት ዕድል ዚህባ 64 ማሕበራት ስፖርት ኣለዋ።
ኣብ ሓያለ ቦታታት፡ ኣብ ደገ ዚግበር ጂምናስቲክ፡ መጕየዪ፡ ከምኡ’ውን ንኵዕሶ ሰኪዔት፡ ባንዲ ውሽጢ ገዛን ኵዕሶ እግርን ዚኸውን ቦታታት ስፖርት ኣሎ። ኣብቲ ትካል ስፖርት ሶለንቱናቫለን (Sollentunavallen)፡ ሓደ ጽቡቕ ናይ ስኬትቦርድ ፓርክን ሸተት መበሊ በረድን ኣሎ።
ቤት ሓምበሳ
ቤት ሓምበሳ ሶለንቱና፡ 25 ሜተር ዝንውሓቱ መሐምበስን፡ ሓደ ንእስ ዝበለ መሐምበሲ ቈልዑን ኣሎዎ። ኣብ ቤት ሓምበሳ ንውልቅኻ ክትኣቱ፡ 12 ዓመት ዕድመ ዝበጻሕካን 200 ሜተር ሓምቢስካ እትኽእልን ክትከውን ኣለካ። ኵሉ ሰብ ጽፉፍን ዘተኣማምንን ግዜ ሓምበሳ ኩህልዎ፡ ካልኦት ኪሕሰበሎም ዘለዎ ነገራት ኣለዉ። ቅድሚ ናብቲ ቤት ሓምበሳ ምምጻእካ፡ ነቶም ዘለዉ ሕግታት [länk] ሓምበሳ ኣንብቦም።
ቤት ንባብ ሶለንቱና
ኣብዚ ቤት ንባብ ብልዕሊ 20 ቋንቋታት ዝተዳለዉ መጻሕፍቲ ኣለዉ። ከም ሓድሽ ዝመጸ ወረቐት መንነት ዘይብሉ ውልቀሰብ መጠን፡ ግዜያዊ ካርድ ቤት ንባብ ክትወሃብ ትኽእል ኢኻ ኣብታ ‘ጋሻ ኣብ ሽወደን’ እትጽዋዕ ክፍሊ (Ny i Sverige-rummet) መጻሕፍቲ፡ ኮርሳት ቋንቋ፡ ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ዝተዳለዉ ጋዜጣታት፡ ሓንቲ ናይ ወጻኢ ሃገር ጋዜጣታት ከተንብበላ እትኽእል ኮምፕዩተርን ኣለዉ። ኣብኡ፡ ብውሑዱ ካብ ቤተክርስትያን ሽወደንን ካብ ቀይሕ መስቀልን ብዚመጹ ወለንተኛታት ዚወሃብ ስፕሮክካፈን (språkcafé) ምኽርን ኣሎ።
ቤት ትምህርቲ ባህሊ ንመንእሰያትን ቈልዑን
ቤት ትምህርቲ ባህሊ ሶለንቱና (Sollentuna kulturskola)፡ ኣብ መንጎ 3-21 ዓመት ዕድመ ንዚርከቡ ቘልዑን መንእሰያትን፡ ኣብ መዳያት ሙዚቃ፡ ሳዕስዒት፡ ትያትርን ድርሰትን ዕድል ትምህርቲ ይህብ። እቶም ዚወሃቡ ኮርሳት፡ ካብ 500-1 100 ክሮኖር ንመንፈቕ ዚግመት ዋጋ ኣሎዎም። ቊጠባዊ ሓገዝ ንዚወስዱ ስድራታት ዚወሃብ ደገፍ ኣሎ።
መራኸቢ ቦታታት ንመንእሰያት
ሓያለ ካብተን ኣብያተ ትምህርቲ ናይቲ ኮሙን፡ ምሸት ዚኽፈታ ማእከላት ትርፊ-ግዜ ኣለዋ። ብዘይካዚ፡ እተን ኣሬና ሳተሊተን (Arena Satelliten) ተባሂላ እትፍለጥ ዛ መንእሰያትን፡ እታ ኣብ ጐደና ማልምቬገን ዘላ ኖርዝሳይድን ኣለዋ።
ኣብ ጫካ ተዛወር!
ኣብ ሽወደን፡ ኣብ በረኻታትን ብሰብ ኣብ ዚውነን መሬትን ብናጻ ክትንቀሳቐስ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ሶለንቱና፡ ብናጻ ክትከዶም ትኽእል ሰፋሕቲ በረኻታት ኣለዉ። ኣብ በረኻ ያርቫፌልተት፡ ከብቲ፡ ኣፍራስ፡ ሓሰማታትን ኣባጊዕን ዚርከቡሉ ደምበ ኣሎ። ብዕንጸይቲ ስጋ ዚጥበሰሉ ቦታ’ውን ኣሎ።


text:
መበገሲ / ብተወሳኺ ብዛዕባ ሽወደን / መቐመጢ ቤት / ከምዚ ጌርካ መንበሪ ትረክብ
ከምዚ ጌርካ መንበሪ ትረክብ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 8 2018
ኣብ ገለ ቦታ መንበሪ ትረኽበሉ ብዙሕ ዝተፈላለየ መገዲ ኣሎ። ኣብዚ ብዛዕባ ከመይ ትገብር ሓበሬታ ኣሎ።
ናይ ሽወደን ራድዮ ትምህርቲ (UR) ንዓኻ መንበሪ ትደሊ ምኽሪ ዘለዎ ሓደ ፊልም ኣዳልዮም ኣሎዉ። እቲ ፊልም ብሽወደንኛ ጥራይ እዩ ዘሎ።
ትካላት ክራይ ኣባይቲን መራኸብቲ ኣባይቲን
ኣብ ኵለን ናይ ሽወደን ኮሙናት ናይ ኣከባቢ ትካላት ክራይ ኣባይቲ ኣሎ። ብዙሓት ኮሙናት መራኸብቲ ኣባይቲ ኣሎወን። ከም ደላይ መንበሪ ናብ ዝተፈላለያ ትካላት ክራይ ኣባይቲን መራኸብቲ ኣባይቲን ኣመልክት። ተመልክተሉ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ኢንተርኔት ክህልወን ንቡር እዩ።
ብዙሓት ትካላት ክራይ ኣባይቲን መራኸብቲ ኣባይቲን ሓደ ሪጋ መንበሪ ዝበሃል ኣሎወን። ኣፓርተማ ንኽትረክብ ዘሎካ ዕድል ዝነውሐ ኣብቲ ሪጋ መንበሪ እንተ ጸኒሕካ ይዛይድ እዩ። እቲ ሕጊ ኣብ ዝተፈላለያ ትካላት ክራይ ኣባይቲ ክፈላለ ይኽእል እዩ።
ነጢፍካ መንበሪ ምድላይ
ሽሕኳ ኣብቲ ትካላት ክራይ ኣባይትን ኣከፋፈልትን ተመዝጊብካ እንተ ኾንካ፡ ብኻልእ ሸነኻት ሃሰው ምባል ጽቡቕ እዩ። ኣብ ኢንተርነት ብቐጥታን ብሰከንድሃንድን ዚካረ ኣባይቲ ሓበሬታ ዚህባ ብዙሓት ዋኒናት ኣለዋ። ኣብኡውን ምሳታቶም ዘቐምጡ ሰባትን ዝካረ ገዛውቲ ዚሕብርን ረክላማት ትረክብ ኢኻ። ኣብ ጋዜጣታት ብዛዕባ ጥርሑ ዚካረ ኣባይትን ክፍልን/ክላስን ዚሕብር ረክላም ምድላይውን ጽቡቕ እዩ።
ክትምዝገበሎም ዘይትኽእል ግን ዝካረ ገዛውቲ ክትረኽበሉ እትኽእል ወብሳይት ዘለዎም ብዙሓት ነኣሽቱ ትካላት ክራይ ኣባይቲ ኣለዉ። ኣብዚኣቶም ተገዳስነትካ ምርኣይ ጽቡቕ እዩ።
ኣብ ገለ ቦታ ኣፓርትማ ምስ እትደሊ ኣብቲ ኣስካላ ደዪብካ ኣካራዪ መን ምዃኑ ክትርኢ ትኽእል። እቶም ኣካረይቲ ነቲ ገዛ መን ከም ዘመሓድሮን ከመይ ጌርካ ከም እትረኽቦምን ሓበሬታ ኪህቡኻ እዮም።
ካልእ መገዲ ከኣ ኣብ ግሮሰሪታትን ኣብያተንባብን ናይ ገዛ መእተዊ ኣስካላታትን ወይ ኣብ ካልእ መለጠፊ ዘለዎ ቦታታት ወረቐት ምልጣፍ እዩ።
ኮምዶሚንዩምን ገዛን
ኮምዶሚንዩም ወይ ገዛ ክትዕድግ ምስ እትደሊ ነቶም ናይቲ ከባቢ ናይ ገዛውቲ ወኪላት ተወከሶም። ኣብ ኢንተርነት እውን ብዙሓት ኣብ መላእ ሃገር ሽወደን ዘሎ ናይ ኮምዶሚንዩም ገዛ ወይ ዝሽየጥ ጥርሑ መሬት ረክላም ዘውጽኡ ዋኒናትን ቤትጽሕፈት ኣገልግሎትን ኣለዉ። ኣብ ጋዜጣታትውን ረክላም ኣሎ።
መብዛሕትኡ ግዜ ኣብቲ ናይ ኮሙናት መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ ኣየኖት ገዛውትን መሬትን ንመሸጣ ከም ዘሎ ሓበሬታ ኣሎ።
- ከምዚ ጌርካ መንበሪ ትረክብ
- ዝተፈላለየ ኣገባባት መቐመጢ
- ምግዓዝ
- ናይ ምቾት ሕጊታት
-
ኣውራጃታትን ምምሕዳር-ከተማታትን
- Blekinge län
- Dalarnas län
- Gotlands län
- Gävleborgs län
- Hallands län
- Jämtlands län
- Jönköpings län
- Kalmar län
- Kronobergs län
- Norrbottens län
- Skåne län
- Stockholms län
- Södermanlands län
- Uppsala län
- Värmlands län
- Västerbottens län
- Västernorrlands län
- Västmanlands län
-
Västra Götalands län
- Ale
- Alingsås
- Bengtsfors
- Bollebyggd
- Borås
- Dals-Ed
- Essunga
- Falköping
- Färgelanda
- Grästorp
- Gullspång
- Göteborg
- Götene
- Herrljunga
- Hjo
- Härryda
- Karlsborg
- Kungälv
- Lerum
- Lidköping
- Lilla Edet
- Lysekil
- Mariestad
- Mark
- Mellerud
- Munkedal
- Mölndal
- Orust
- Partille
- Skara
- Skövde
- Sotenäs
- Stenungsund
- Strömstad
- Svenljunga
- Tanum
- Tibro
- Tidaholm
- Tjörn
- Tranemo
- Trollhättan
- Töreboda
- Uddevalla
- Ulricehamn
- Vara
- Vårgårda
- Vänersborg
- Åmål
- Öckerö
- Örebro län
- Östergötlands län


text:
ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮ ሎሚ ዕለት 17 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. መበል 82 ዓመት ልደቶም ኣብ ዘኽብርሉ ዕለት ካብ ዝተፈላለዩ ናይ ኣቢያተ ክርስቲያንን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መፈሳዊ መራሕያንን ናይ መንግስቲ ኣካላትን ዓለም ሓቆፍ ውድባትን ናይ እንቋዕ ሓጐሰኩም መልእኽቲ ይበጽሖም ከምዘሎ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ካብታ ዕለት 17 ታሕሳስ 1936 ዓ.ም. እነሆ ሎሚ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ኣብ ኣርጀቲና ርእሰ ከተማ ቦነስ ኣይረስ ዝተወለድሉ መበል 82 ዓመት ዕድመኦም ኣብዒሎም። ኾርገ ማሪዮ በርጎሊዮ ካብ ኢጣልያ ካብ እተሰደት ስድራ ቤት ዝተወልዱን፡ እምነት ካብ ወለዶም ዝተመሓላለፈሎምን ምስ ወለዶምን ኣሕዋቶምን ኣፍቀርቲ መዝሙርን ከምዝነበሩን ብስነ ቅመማ እደ ጥበብ ዝተመረቑን እዮም።
ጸዋዕታ ክህነት
ኣብ እምነት ጸኒዖም ንኽዓብዩ ኣደ ዓባዮም ሮሳ ማርገሪታ ቫሳሎ ዓቢይ ግደ ከምዝነበረንን፡ ኣብ 1958 ዓ.ም. ኣብ ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣትዮም ተመካሪ ኣብ ዝነበርሉ እዋን ብርቱዕ ሕማም ከምዘጓነፎምን ብሕክምናን ብፍላይ ብሓንቲ ኢጣልያዊት ድንግል ልእኽቲ ወንጌል ኣብ ቦኖስ ኣይረስ በዓልቲ ሞያ ክንክን ጥዕና እናቴ ኮርነሊያ ካራሊዮን ብሓኻይምን ብዝቐረበሎም ሓገዝ ካብቲ ኣጋጢምዎም ዝነበረ ሕማም ሳንቡእ ከምዝሓወዩን፡ እተን ድንግል ምስቶም ሓኻይም ተኻቲዔን እውን እንታይ ዓይነት መድሃኒት ክጥቀሙ ወሲነን ብሓቂ ካብቲ ኣጓኒፍዎም ዝነበረ ሕማም ንኽሓውዩ ዝነበረን ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ዕለት 3 መጋቢት 2018 ዓ.ም. ናይ ክንክን ጥዕና ሰብ ሙያ ልኡካን ተቐቢልም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ከዘዘንተውዎ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የዘኻኽር።
ማዕርገ ክህነት
ቅዱስ ኣቦና ዕለት 13 ታሕሳስ 1969 ዓ.ም. ኣብ ማዕርገ ክህነት ዝተቐብሉላ ዕለት ኣደ ኣባዮም ንዅሎም ደቂ ደቀን ንነፍሲ ወከፎም ዓቢይ ምዕዶ ዝሓዘለትነዊሕን ፍሱሕ ሕይወት ይሃልኹም፡ ይዅን ደኣ እምበር ኣብ ጉዕዞ ሕይወትኩም ገለ ገለ እዋን ስቓይ እንተኣጋጠመኵምን ኣብ ስድራ ይኹን እትቐርብዎ ሰብ ብሞት ምስ ዝፍለየኩም ብዙሕ ተስፋ ቅርጸት ክስምዓኩም ይኽእል፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ዓቢይን ክቡርን ዝዀነ ናይ ሰማዕትነት ትእምርቲ ኣብ ዝዀነ መንበረ ታቦት ቅረቡ እፎይታ ርኸቡን ከምኡ እታ ኣብ ትሕቲ መስቀል ዝነበረት ማርያም ጠምቱ፡ ንሳ ነቲ ዓሚይቕ ዘጓነፈኩም መሪር ሓዘንን ቍስልን ዝግ ዘብልን ዝፍውስን ቅብኣ ቅዱስ ክትቀብኦ እያ” ዝብል ቃል ዝተነብሮ ሰታሪት ከምዝዓደላን ሎሚ ቅዱስ ኣቦና ኣብ መዝሙረ ዳዊት ኣብ ዝደግሙሉ መጽሓፈ ጸሎቶም ከምዝዓቀብዎ ባዕሎም ዝምስክርዎ ምዃኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የዘኻኽር።
ናይ ቡዌኖስ ኣይረስ ሊቀ ጳጳሳት
ኣብ 1973 ዓ.ም. ኣብ ኣርጀንቲ ናይ ኢየሱሳውያን ሓላቓ ንኽዀኑ ተሸሙ፡ ኣብ 1992 ማዕርገ ጵጵስና ተቐበሉ፡ ዕለት 8 ለካቲት 1998 ዓ.ም. ናይ ቦኖስ ኣይረስ ሊቀ ጳጳሳት ኰይኖም ተሸይሞም ናይ ኣርጀቲና ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ኰኑ፡ ዕለት 21 ለካቲት 2001 ዓ.ም. ብቅዱስ ዮሓንስ ጵውሎ ዳግማዊ ካርዲናል ተሰምዩ።
ሕርየት ኣብ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ
ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ብገዝእ ፍቓዶም ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ሓዋርያዊ ስልጣኖም ምስ ኣረከቡ፡ ካብ መላእ ዓለም ዝተዋጽኡ ጉባኤ ብፁዓን ካርዲናላት ኣብ ዘካየድዎ ዕጽው ጉባኤ ንሕርየት ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ዕለት 13 መጋቢት 2013 ዓ.ም. ብፁዕ ካርዲናል በርጎሊያ ሓረየ፡ ቅዱስነቶም ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ መጸውዕ ስሞም ንፍራንቸስኮ ዘኣሲዚ ብምሕሳብ ነቲ ናይ ሰላምን ኣፍቃሪ ድኽነትን ዕቃቤን ክንክንን ፍጥረትን ተፈጥሮን ዘፍቅር ፍራንቸስኮ ዝብል ስም ሓረዩ። ዕለት 19 ለካቲት 2017 ዓ.ም. ኣብ ሮማ ካብ ዝርከባ ቁምስናታት ናብ ሓንቲ ኣብ ግዳማዊ ከባቢ ሮማ ኣብ እትርከብ ቍምስና ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ዘካደሉ እዋን፡ ምስ መንእሰያትን ሕጻናትን ተራኺቦም፡ ሓደ ሕጻን ስለምንታይ ር.ሊ.ጳ. ይኸውን ቢሉ ምስ ሓተቶም፡ ስለ ዝተሓርየ እምበር ሊቀ ሊቃውንት ስለ ዝኸንካ ኣይኰነን ቢሎም፡ ኣስዒቦም እውን ነታ ኣብቲ እዋን ንእትረከብ ቤተ ክርስቲያን ዝመርሕ ቢሉ እግዚኣብሔር ዝሓርዮ እዩ እንክብሉ ከምዝመለስሉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፡ ቅዱስ ኣቦና በዚ ምኽንያት እዚ እውን ይሴባሕ ዘርእስቱ ዛዕባ ምክንኻን ፍጥረትን ተፈጥሮን ዝምዕድ ዓዋዲ መልእኽቲ ከምዝደረሱ የዘኻኽር።


text:
ኣብ ዙሪያ ዓለም ተመራመርቲ ክታበት ኮሮናቫይረስ ንምምዕባል ዝለዓለ ፃዕሪ ይገብሩ ኣለው፤ውድብ ጥዕና ዓለም ን170 ሕፁያት ይከታተል ኣሎ።
ሳይንቲስታት ወፅኢታዊ ክታበት ከምዝምዕብል እምነቶም ይግልፁ ኣለው።ብመንፅር ግዜ ትፅቢት ካብ ዝተገበሩን ኣቐዲሙ ከምዝኸውን ዝግለፅ ዘሎ ክታበት ምስቲ ተስፋ ግን መንግስታት እኹል ገንዘብ ኣይምድቡን ዘለው ዝብል ስኽፍታ ኣሎ።ናይ ሎጂስቲክ ፈተና ንምምላእ እውን ብቑዕ ምድላዋት ኣይገብሩል ዘለው ዝብል ስግኣት እውን ኣሎ።
ኣብ ዙሪያ ዓለም ንኣስታት ሽዱሽተ ቢሊዮን ሰባት ዝኸውን መድሓኒት ንምምራት ዘድሊ እንተኾነ እውን መንግስታት ነቲ ፍርቂ ጥራሕ ዝኸውን እዮም መዲቦም ዘለው ይብሉ ክኢላታት።
ብውድብ ጥዕና ዓለም ክትትል ይገበረሉ ኣብዘሎን ብቢሊን መሊንዳ ጌትን ዝተመስረተን ክታበት ብምምዕባልን ብማዕረ ንምክፍፋልን ዝዓለመን The Vaccine Alliance ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ጉጅለ ልዕሊ 170 ሃገራት ይሳተፋ ኣለዋ።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብዚ ተበግሶ ኣይትሳተፍን ዘላ። ምኽኒኣቱ ድማ ምምሕዳር ትራምፕ ንለበዳ ኮሮናቫይረስ ብዝግባእ ኣይሓዞን ኢሉ ብዝኸሰሶ ብውድብ ጥዕና ዓለም ይምራሕ ብምህላው እዩ።


text:
Radio Erena: 17 April 2018
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ንሶማል እትገብሮ ዝነበረት ወትሃደራዊ ሓገዝ ደው ከምዘበለት ኣፍሊጣ።
እታ ሃገር ነቲ ካብ 2014 ኣትሒዙ ኣብ ስልጠና ዘተኮረ ወትሃደራዊ ሓገዝ ደው ከምዘበለት ትገልጽ ዘላ፣ ክልትኤን ሃገራት ብጉዳይ እቲ ኣብ ሚያዝያ 8 ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ሞቛድሾ ዝተታሕዘ ኣስታት 10 ሚልዮን ዶላር ኣብ ዝሰሓሓባሉ ዘለዋ እዋን’ዩ።
መንግስቲ ሶማል እቲ ብፍልይቲ ነፋሪት ተላኢኹ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ዝተታሕዘ ገንዘብ ናብ መንን ንምንታይ ዕላማን ከምዝተመደበ ዘይተፈልጠ ዘይሕጋዊ’ዩ ክብሎ እንከሎ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ከኣ ንስልጠና ሰራዊት መንግስቲ ሶማል ዝተላእከ’ዩ ‘ያ ትምጉት ዘላ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ እቲ ገንዘብ ንኣስታት 2 ሽሕ ዝኾኑ ሶማላውያን ሰልጠንቲ ደሞዝ ንምኽፋልን ሓደሽ ወትሃደራዊ ማእከልን ሆስፒታልን ንምህናጽን ዝዓለመ ምዃኑ’ያ ትገልጽ።
እንተኾነ መንግስቲ ሶማል፣ ብዘይኣፍልጥኡ ክኣቱ ዝተሓስበ’ዩ ብምባል ነቲ ገንዘብ ብምህጋር ምጽራይ የካይደሉ ኣሎ።
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ የመን’ውን ተመሳሳሊ ገንዘብ ብምውፋር፣ ሰራዊት መንግስቲ ንሓድሕዱ ከምዝጋጮ ብምግባር ዕልዋ መንግስቲ ከምዝፈጸመት ኣብ ስደት ዝርከብ ፕረዚደንት እታ ሃገር ይወቅስ።
ኣብ ጉዳይ ቀጠር ብዘለወን ዝተፈላለየ መርገጽን ምስ ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድ ዝተኸተመ ስምምዕ ኣገልግሎታት ወደብ በርበራን ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማልን ሕቡራት ኢማራት ዓረብን ምስሕሓብ ጸኒሑ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ ወትሃደራዊ ዝምድና ቱርኪን ሶማልን ንሕቡራት ኢማራት ዓረብ ካልእ ስግኣት ፈጢሩላ ምጽንሑ ተንተንቲ የረድኡ።
ቱርኪ፣ ኣብ ሶማል ኣብ ስልጠና ሰራዊት ዘተኮረ ወትሃደራዊ መዓስከር ከምዘለዋ ይፍለጥ።
========================


text:
ህልዋት እናቐተልካ ስውኣት ከተኽብር ብኸመይ መገዲ…..?
ህልዋት እናቐተልካ ስውኣት ከተኽብር ብኸመይ መገዲ…..?
ናጽነት ኤርትራ ፍረ 20 ሰነ መዓልቲ ስውኣት እያ፡፡ 20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ: ንኹሎም እቶም ንስለ ናጽነት ህይወቶም በጃ ዝኸፈሉ ጀጋኑና ብፍሉይ እንዝክረላ: መብጽዓና እነሓድሰላ: ክብርቲ ዕለት ስለ ዝኾነት፡፡ እቲ ምንታይ ጀጋኑና ንሞት እናተቐዳደሙ ግንባሮም እንተዘይህቡ፡ ኣነ ክሓልፍ ንስኻ ስዓብ ሕመረት መትከሎም እንተዘይ ገብሩ፡ 24 ግንቦት ክሳድና ኣቕኒዕና ብዓውታ ናጽነት ኣይመድመጽናን፡፡እንተኾነ ጀጋኑና ንስለ መሬታዊ ናጽነት ኤርትራ ጥራይ ክቡር ህይወቶም ኣይወፈዩን፡፡ እቲ ብልቢ ኣሚኖምሉ ዓወት ንሓፋሽ እናበሉ ዝተሰውእሉ መትከላት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ እውን ከምኡ ዝብል ፕሮግራምን ቻርተራትን ዝሓቖፈ ኣይነበረን፡፡ እቲ ብደም ጀጋኑ ዝተጻሕፈ መትከላት ህዝባዊ ግንባር ቅድም ናጽነት ምርግጋጽ ቀጺሉ ሓንቲ ፍትሕን ዲሞክራስን ዝነገሳ ነጻ ኤርትራ ምህናጽ ኢዩ ዝብልዝነበረ፡፡ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ መንግስቲ ምትካል፡፡ እቲ ቀዳማይን ዝዓበየን ጌጋ መሪሕነት ውድብ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ካብዚ’ዩ ዝጅምር፡፡ ጀጋኑ ስውኣትና ዓወት ንሓፋሽ እናበሉ ዝተሰውኡሉ መትከልን ዕላማን ብውሑዳት ተበለጽቲ ተጠሊሙ ሕድሮም ስለ ዝተረግጸ፡፡
እቲ ብቓጻ በትረስልጣን ሕሉፍ ምልክነት ዝጨበጠ ናይ ውሕዳት ጉጅለ ስርዓት ህግደፍ ድማ፡ ነቲ ብደም ዝተጻሕፈ መትከላት ጀጋኑ ረጊጹ፡ ሕድሪ ስዋኣትና ምሉእ ብምሉእ ጠሊሙ፡ ሓድጊ ጀጋኑና ኣብ ምጽናትን ኣብ ምቕታልን ኣብ ምእሳርን ኣብ ምጭፍጫፍን ኢዩ ኣትዩ፡፡ እንቋዕ ድኣ ህያብ ጀጋኑ ስውኣትና ዝኾነት ናጽነት ረኸብና እምበር፡ ድሕሪ ደጊም ሞት ከም ኣዳም ዝበለ ህዝቢ ኤርትራ ብዝገደደን ብዝኸፈአን ተረጊጹ ስለ ዝተቐትለ ዝፈትዋን ዝናፍቓን ዓዱ ገዲፉ እግሩ ናብ ዝመረሖ ክበታተን ኢዩ ተራእዩ፡፡ እቲ ዝኸፈኣ ድማ ህግደፍ ታሪኽ ጀጋኑ ስዋኣትና ላዝኡ ኣጥፊኡ ከም ዝጅላሕን ከም ዝብረዝን ገይሩ ኢዩ፡፡ ንኽብሪ ጀጋኑና ዘንተ እለት እንዝክረሉ ቀዋሚ ዓቢ ሓወልቲ እውን ክሳብ እዛ መጠረሽታ ሰዓታት ክትከለሎም ኣይርኣናን፡፡ ጎደናታት ኣስመራ ብዘይርዳኣካን ዘይተሓዝን ስጊንጢር ኣስማት ክቐየር እንከሎ መዘከርታ ስሙያት ጀጋኑ ስውኣትና እውን ንፈውሲ ማሕላ ክርቋሕ ኣይሰማዕናን ኣይረኣናን፡፡ ሓወልቲ ፑሽኪን ግን ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ተተኺሉ፡፡ እዚ’ዩ እቲ ብስም ጀጋኑ ዝምሕልን ዝጥሕል ዝሽቅጥን ናይ ውሑዳን ተበለጽቲ ጉጅለ ስርዓት ህግደፍ፡፡
20 ሰነ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ከምቲ ቀዲመ ዝበልክዎ፡ ናይታ ፍርአ ኣብ 24 ግንቦት 1991 ዝረኸበናያ ናጽነት፡ ብደምን ኣዕጽምትን ዝዓበየትን ዝፈረየትን ተኽሊ ብቑሊ ኢያ፡፡ እዛ ብደምን ኣዕጽምትን ዝጨብጨበት ተኽሊ እያ ድማ እታ እንሕበነላን እንኾርዓላን ናጽነት፡፡ የግድስ እቲ ንመትከላትን መብጽዓን ስውኣትና ምሉእ ብምሉእ ዝጠለመ ስርዓት ህግደፍ፡ ነዛ ብደምን ኣዕጽምትን ዝተተኽለት ተኽሊ ፍርቂ ኣካላ ኣቐምሲሉ ወጅሃታ ከም ዝሃስስን ከም ዝድውንን ገይርዎ ኢዩ፡፡ ትርጉም ናጽነት ክሳብ ድንግርግር ኢሉ ዝጠፍኣና ከሳድና ከም ነድንንን ኣብ ዘበናዊ ባርነት ከም ንቑረንን ገይሩና ኢዩ፡፡ ስድራቤታት ጀጋኑ ስዋኣት ውሽጡ ሕሩር ኮይኖም ብጓሂ እህህህ ከምዝብሉ፡ ደቂ ስውኣት ከምዝቃዝኑን ከም ዝከላበቱን፡ ኣሕዋትን ኣሓትን ስዋኣት ከም ዝርገጹን ከም ዝበታተኑን ገይሩ ኢዩ፡፡ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ዘስደመመ ኤርትራውያን መናእሰያት ካብ ባርነታዊ ሙቑሕ ህግደፍ ንኸምልጡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብጅምላ ክጥሕሉ፡ ኣብ ምድረበዳ ሲናይ ውሽጣዊ ኣካሎቶም ተዘሪፉ ብዘይ ንቡር ቀብሪ ክድርበዩ ማዕከናት ዜና ዓለም ሰኒዶነኦ ኣለዋ፡፡ ብዙሓት ካብዞም ግዳያት ድማ ኣሕዋት ስውኣትን ደቂ ስውኣትን ንሃገር ብጻዕዳ ገዲፎም ብጸሊም ኢዶም ዝሰርሑን ዘበርከቱን ኢዮም፡፡ነዚ ክትርእዮ ዘይኮነ ክትሰምዖ እውን ዘደንጹ እከያት ብቓልዕ ዝፈጸመን ገና ውን ዝቕጽሎ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ ህልዋት እናቐተለ ብኸመይ ኢዩ ስዋኣትና ዘኽብር…..?
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 20 ሰነ 2015 መዓልቲ ስውኣት ብተመሳሳሊ ኣርእስቲ ህልዋት እናቐተልካ ስውኣትከተኽብር ኣይከኣልን’ዩ፡፡ ኣብ ዝብል ጽሑፈይ ናይቲ ካብ መናበይ ዘኽታማት ኦርፋን ኣብዘይ ዕድሚኡ ናብ መሰልጠኒ ማእከል ህግደፍ ኪሎማ ተወሲዱ ኣብ ተሃድሶ በይሉል ተኣሲሩ ክልተ ኣእዳዉ ዝለመሰ ኣቡኡን ኣዲኡን ንስለ ናጽነት ዝኸፈለ መቓልሕ ዝስሙ ግዳይ ከም ኣብነት ኣቕሪበ ምንባረይ ዝዝከር ኢዩ፡፡ ናይ ውሑዳት ጉጅለ ስርዓት ህግደፍ ዝፈጸሞም ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ናይ ጭካነ ተግባራት ግን ኣዝዮም ብዙሓት ኢዮም፡፡ ንሎሚ ድማ ነዚ ህልዋት እናቐተለ ስውኣት የኽብርየ ዝብል ምስሉይ ስርዓት ተግባራቱ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ድማ እቲ ከይረኣየ ሰሚዑ ዝደናገር ኣብ ድያስፖራ ዝነብር ወገን ንኽፈልጦ ሓደ ክልተ ግዳያት ከም ኣብነት ክጠቅስ እየ፡፡
ዮናስ ወዲ ግሪሊስ ኣርባዕተ ኣሕዋቱ ቅድምን ድሕርን ናጽነት ንስለ ሃገር ዝኸፈለ ኣሕዋት ጀጋኑ ኢዩ፡፡ ዮናስ ኣባል ሓምሻይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ኢዩ፡፡ ካብቶም ንስለ ናጽነት ንበረኻታት ሳሕል ዝወፈሩ ኣርባዕተ ኣሕዋቱ ሓደ ጥራይ ኢዩ ካብ ብሱል ጥረ ተሪፉ ናጽነት ክርኢ ዝበቐዐ፡፡ እቶም ሰለስተ ንስለ ናጽነት በጃ ኾይኖም ተሰዊኦም ኢዮም፡፡ እቲ ናብ ናጽነት ዝኣተወ ሓደ ሓዉ ድማ ኣብቲ ድሒሩ ብሰበብ ባድመ ዝተባርዐ ኣህላቒ ኲናት ኣብ ውግእ ዓዲ ሃኪን ኣዛዚ ቦጦሎኒ ኮይኑ ተሰዊኡ ኢዩ፡፡እታ ሽዱሽተ ዝወለደት ኣደ ዮናስ ወዲ ግርሊስ ንዮናስን ሓንቲ ንእሽቶ ሓፍቱን ሒዛ ኢያ ተሪፋ፡፡ ዮናስ መስዋእቲ እቲ ካብ ብሱል ጥረ ዝተረፈ ተጋዳላይ ሓዉ ብወረ ወረ ምስ ሰመዐ፡ ናብ ኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት ብኢደ ዋኒኑ ብምኻድ ከምዚ ክብል ተዛረቦ፡፡ ”ሰለስተ ኣሕዋተይ ንናጽነት ተሰዊኦም ኢዮም፡፡ ሕጂ ድማ ኣዛዚ ቦጦሎኒ ዝነበረ ሓወይ ኣብ ውግእ ዓዲ ሃኪን ከም ዝተሰወአ ብወረ ከዕልሉ ሰሚዔ ኣለኹ፡፡ ኣብ ገዛ ኣነን ምንኣሰይ ሓፍተይን ጥራይ ኢና ተሪፍና፡፡ ሓፍተይ ውን ኣብ ኣገልግሎት ኢያ ዘላ፡፡ እንተተኻኢሉ ነደይ ከሐግዝ ሓድጊ ክኸውን ክምለስ ፍቐደለይ፡፡ እንተዘይ ኮይኑ ኣነ ኣብ ሓይልታት ኣብ መሳርዕ እየ ዘለኹ፡፡ ውግእ ድማ ሰባት’ዩ ዝበልዕ፡፡ ንሂወተይ ዝሓዝኩላ ውሕስነት የብለይን፡፡ ገዛ ጻንታ ካብ ትኸውን ኣብ ክፍልታት ኮይነ ግቡኣይ ከበርክት ፍቐደለይ” በሎ፡፡
እቲ ኣዛዚ ክፍለሰራዊት ምሕጽንታን ልመናን ዮናስ ወዲ ግርሊስ ዋላኳ ቅጭጭ ኣይበሎን፡፡ ”ኣርባዕተ ኣሕዋትካ ዝተሰውእሉ ሃገር ንመን ገዲፍካያ ክትከይድ፡፡ ልዕሊ ዝኾነ ሕነኻ ክትፈዲ ዝግባኣካ ንስኻ ኢኻ፡፡ ኣግሂድካ ፈሪሐ ንድሕሪት ምለሱኒ ትብል እንተኼንካ ክንመልስካ፡፡ በቶም ብጅግንነት ዝተሰውኡ ኣሕዋትካ ክትሕባእን ከተመኽንን ግን ኣይቅበለካን እየ፡፡ ንሶም እጃሞም ኢዮም ጌሮም፡፡ ንስኻ ድማ እጃምካ ትገብር፡፡” በሎ፡፡ እቲ ዘሕዝን እቲ ኣዛዚ ክፍለ ሰራዊት ኣሽንኳይ ደቁን የሕዋቱን ወዲ ሓዉ ንዝብጽሖ እውን ብጉልባብ ሕርሻ ክፍለ ሰራዊት ካብቲ ዘንድድ ሓዊ ድፋዕ ኣርሒቑ ንድሕሪት ዝመለሰ ኢዩ፡፡ ወዲ ግሪሊስ ካብ ዝፈረሆ ኣይወጸን ኣብቲ መሪርን ኣስካሕካሕን ኲናት ግንቦት 2000 ዓ/ም ኣብ እንዳሃዋርያት ከባቢ ጸሮና ተሃሪሙ ተወግአ፡፡
ካብ ምስዋእ ግን ንስክላ ደሓነ፡፡ ኣብ 2005 ዓ/ም ድማ ከም ኩሉ ዓዱ ገዲፉ ብጅምላ ዝስደድ ዘሎኤርትራዊ መንእሰይ ብመገዲ ስግረ ዶብ ንሱዳን ኣተወ፡፡ ኣብ ሱዳን ክልተ ዓመት ሰሪሑ ገለ ገንዘብ ኣዋህሊሉ ንማእከላይ ባሕሪ ቆሪጹ ናብ ኤውሮጳ ክኣቱ ተበገሰ፡፡ ንምድረ በዳ ሰሃራ ተሳጊሩ ልብያ ትራብሎስ ኣተወ፡፡ዕድሉ ግን ኣይጸበቐን፡፡ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ምስ ብዙሓት ኤርትራውያን መናእሰያት ጥሒሉ ህይወቱ ሓለፈ፡፡ ዘሕዝን ፍጻመ ኢዩ፡፡ ገዛ ሐድጊ ዘይብላ ጻንታ ኮይና፡፡
እቲ ዘሕዝን ኣብ 2007 ዓ/ም እተን ወላድ መኻን ዝኾና ኣደ ጀጋኑ ኣደ ዮናስ ወዲ ግርሊስ ደሃይ እቲ ከም ዕንቂ ባሕሪ ዝተሸርበን፡ ግን ድማ ዘይቀበጸኦ እንኮ ውሉደን ብተስፋ እናተጸበያ፡ ካብ መንበሪ ገዛኣን ብዝተኣዘዙ ወተሃደራት ተወስዳ፡፡ ወድኽን ስግረ ዶብ ስለ ዝኸደ ሓምሳ ሽሕ ትኸፍላ ተባህላ፡፡ ኣደ ጀጋኑ ኣደ ዮናስ ወዲ ግርሊስ ናይ መጠረሽታ በጺሕወን ነቲ ፎርም ስግረ ዶብ ቀሪቡ ከፈርመን ዝዛረበን ዝነበረ ምምሕዳር ”ስማዕ እዚ ወደይ ኣነ ኣደ ኣርባዕተ ስውኣት እየ፡፡ መንግስቲ ናይቶም ስውኣት ደቀይ ዓዓሰርተ ሽሕ ደበስ ኢሉ ዝሃበኒ፡፡ ሕጂ ድማ ሓደ ዝተረፈ ወድኺ ስግረ ዶብ ስለ ዝኸደ ሓምሳ ሽሕ ተዓደይ ትብለኒ ኣለኻ፡፡ ንሃገር ዝተሰወኣ ዓሰርተ ሽሕ ስግረዶብ ዝኸደ ሓምሳ ሽሕ ቅኑዕ ፍርዲ ኣይኮነን፡፡ ብመስዋእቲ ደቅና ከምዘይ ተሓበና ኣጕሂኹምና፡፡ ኣነ ሎሚ ኣይከፍል ጽባሕ ኣይከፍል፡፡ እንተደለኹም ናይቶም ኣርባዕተ ዝተሰውኡ ደቀይ እተን ወርሓዊ ዝወስደን ሓሓሙሽተ ሚእቲ ናቕፋ ውሰድወን፡፡ ሃየንታ ህዝቢ ብፍላይ ድማ ከምዚ ከማይ ወላድ ጻንታ ዝኾነ ኤርትራዊ ማህጸን ግን ክረግመኩም ኢዩ፡፡ ግፍዒ ህዝቢ ኣይክሰደኩምን ኢዩ፡፡” ክብላ ኣምሪረን ተዛረበኦ፡፡
እቲ ከፈርመን ተቐሪቡ ዝነበረ ምምሕዳር ሓጥያቱ ብግህዶ ስለ ዝነገረኦ ነቲ ግበር ኣይትግበር ካብ ላዕሊ ዝተኣዘዞ ትእዛዝ ዘይምትግባሩ እናፈረሀ፡ ”ድሓን ማማ ብጌጋ ኢኽን ተጸዊዕክን፡፡ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ክንዘራረበሉ ኢና፡፡” ክብል ኣፋነወን፡፡ ኣይሰሙን ኣይሳልስቲ ግን ኣደ ጀጋኑ ኣደ የናስ ወዲ ግርሊስ ናይቲ ጥዑም ብስራት ክሰምዐ ብተስፋ ዝጽበየኦ ዝነበራ ውሉደን መሪር ሞት መርድእ ተረድኣ፡፡ ከም ኣደ ጀጋኑ ኣደ የናስ ወዲ ግርሊስ ብዙሓት ስድራቤት ስውኣት ብስርዓት ህግደፍ እቕረ ዘይበሃሎ በደላት በጺሕዎም ኢዩ፡፡ ኣደ ክልተ ስውኣት ክልተ ደቀን ስግረ ዶብ ዝኸዱ ሚእቲ ሽሕ ተዓደያ ተባሂለን ዘቕበጻ ሓንቲ ኣደ ኣብ ቦርቦሬላ ሰለስተ ወርሒ ተኣሲረን ዝነበራ ውን ኣለዋ፡፡
ሓደ ወደን ስግረዶብ ናብ ኢትዮጵያ ስለ ዝኣተወ ኣብ ከባቢ ዓዲ ቀይሕ ኣብ መሳርዕ ምስ ሰራዊት ሽዱሽተ ወርሒ ዝተኣስራ ኣደይ ለተብርሃን ዝበሃላ ተቐማጢት ከተማ ዓሰብ እውን ነይረን ኢየን፡፡ እዚ’ዩ እቲ ንህልዋት እናቐተለ ስድራቤት ጀጋኑ እናከላበተ ስውኣት የኽብር እየ ዝብል ስርዓት ህግደፍ፡፡ እዚ’ዩ እቲ ክልተ ካብ ሚእቲ ክራይ ናይ ኤርትራዊ ዜግነትና እናኽፈለ ሕድሪ ሰማእታትና ፍጹም ዝኸሓደን ዝጠለመን ስርዓት ህግደፍ፡፡ እዚ’ዩ እቲ ምስ ህልዋት ጥራይ ዘይኮነ ምስ ሬሳ ወገናትና ውን ዋጋ ዕዳጋ ዝኣቱ ፍንፉን ስርዓት፡፡ ብኸመይ ኢዩ ስርዓት ህግደፍ ህልዋት እናቐተለ ስውኣትና ዘኽብር……..?
እዚ ጽሑፍ እዚ ቀዲመ ካብ ዘቕረክዎም ጽሑፋት እምበር ሓድሽ ኣይኮነን!
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንሰማእታትና
ዓወት ነቲ ዓስቢ መስዋእቱን ምግዳሉን ዝተጠልመ ህዝቢ ኤርትራ
ሚኪኤል እምባየ (ኣራንቺ)
[email protected]


text:
ዕለት 1 ነሐሰ 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ ውሽጥን ወጻእን ንዝመጹ በሸሓት ንዝቑጸሩ ምእመናን ናይ ዕለተ ረቡዕ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ቅድሚ ምልጋሶም ኣብ ሮማ ሕንጸት ኢየሱሳውያን ኤውሮጳ ኣብ ዝብል መደብ ሕንጸት ዝሳተፉ ንዘለዉ መንእሰያት ኣባላት ማሕበር ኢየሱሳውያን ተቐቢሎም፡ ካብቶም ተጋባእያን ካብ ዝነቐለ ሓሳብ ተበጊሶ ኣብ ዓለም ብሰፊሕ ዝረአይ ስእነት ስራሕ መንእሰያትን ኣብ እዋናዊ ዓለም ግደ ኢየሱሳውያንን ኣብ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ቃለ ምዕዳን ለጊሶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብዚ ረቂቕ ዝዀነን ዘየናሕስይ ጨካን ኣብ ሓባራዊ ስእለ ኣእምሮ ማእከል ኰይኑ ዘሎ ስነ ቍጠባዊ ከይዲ ሰብኣዊ ፍጡር ዘማእክል ምግባር የድሊ፡ ስለምንታይ እቲ ዓቢይ ጸረ ሰብኣዊ ክብሪ ዝዀነ ሓጢኣት ዝተኸስተ ሰብኣዊ ፍጡር ምምእካል ስለ ዝጎድል ዘሎ እንክብሉ ቅዱስነቶም ነዚ ነቶም ብናይ ኢየሱሳውያን ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዞባዊ ዋና ኣባይቲ ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ኣባ ፍራንክ ጃኒን ዝተመርሑ መንእሰያት ኣባላት ማሕበር ኢየሱሳውያንን ናይ ኤውሮጳ ሕንጸት ኢየሱሳውያን ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ልኡካንን ናይ ኤውሮመዲትራኒያን ሃገራት ኣሕሉቕ ኢየሱሳውያንን ዝርከብዎም ኣብ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ኣስተምህሮ ገሊጾም።
ስራሕ ክብሪ እዩ
በቲ ብሰፊሕ ብስእነት ስራሕ ዝጥቓዕ ዘሎ ሰብኣዊ ክብሪ ዘረጋግጸሉ ስራሕ ንምርካብ ዝተሳእኖ ናይ ስራሕ ዕድል ዘይፈጠረሉ መንእሰይ ክፍሊ ሕብረተሰብ ምርኻብን ኣብዚ ዘሕልፎ ዘሎ ጸገም ኣብ ጐድኑ ኰይንካ ምስናይን ቀሊል ኣይኰነን፡ ስእነት ስራሕ እቲ ኣዚዩ ከቢድ ስቓይን ብቐጥታ ልቢ ሰብ ዝትንክፍን ሰላሕታዊ እሾኽ እዩ። ናብ ቤትካ ዕለታዊ እንጌራ ሒዝኻ ዘይምእታው ብሓቒ ክብርኻ ይቕንጥጥ።
“እቲ ንምጽንጻንን ንዘይጭቡጥ ስነ ቍጠባ ዘድህብ ዘሎ ኤኰኖሚ ዳግም ምትኽኻል የድሊ፡ ጨካን ብዛዕባ ሰብ ድምብርጽ ዘይብሎ፡ ስነ ቍጠባዊ ከይዲ፡ እዚ ዘይጭቡጥ ከይዲ ኤኮኖሚ ፈሰስን በናኒን እዩ፡ ቍጠባ ዘማእክል ከይዲ ፈሰስ እዩ፡ ስለዚህ ነቲ ቍጠባ ዘማእክል ከይዲ ኤኮኖሚ ሰብኣዊ ፍጥረት ዘማእከል ክኸውን ምግባር የድሊ፡ እቲ ዓቢይ ሓጢኣት እምበኣር ከስ ነቲ ከማእከል ዝግብኦ ሰብኣዊ ፍጥረት ብቍጠባ ምትካእ እዩ”
ኢሎም።
ካብ ናብ ርእሰ ቕትለት ምባል ሓገዝ ምድላይ
ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ስነ ቁጠባ ሰንሰለታዊ እዩ፡ እቲ ሰብ ናብ ደጋዊ ዝንጽል ቍጠባ ዘማእክል ባህሊ፡ ኣብ ስራሕ ዓለም ባዶነት የተኣታትው፥
“ኣብ ርእሰ ቕትለት ዝውከሱን ኣብ ርእሰ ቕትለት መፍትሒ ዘናድዩ ብዝሒ መንእሰያት ኣብ ዓለም ክብ የብል ኣሎ፡ ዕንቅፋትን ነቲ ማዕቢለ ዝብል ዓለም ሕብረተሰብ ሕፍረት ብምዃኑ ካብ ምንጋሩ ከምዘየለ ምሕሳብ ይመረጽ፡ ዋላ’ኳ ብመራኸቢ ብዙሓን ብዙሕ ዘይንገር እንተዀነ ጭቡጥ ተመክሮ እዩ፡ ስለምታይ ብዙሓት መንእሰያት ናብ ርእሰ ቕትለት ዝውከሱ? እቲ ቀንዲ ምኽንያት ከኣ ስእነት ስራሕ እዩ፡ ኣበርክቶ ዘለዎም ኰይኑ ስለ ዘይስምዖም፡ እናበለ መጻኢ እውን ስለ ዘጽልምት”
ዋንነት ገዛእ ርእሶም ንወልፍታት ዘሰጋግሩ
እቲ ብስእነት ስራሕ ዝጥቓዕ መንእሰይ ወለዶ ከም መንጐይና ዝራኸቦን ነቲ ጭቡጥ ኩነት ኣክንዲ ምግጣም ካብቲ ሰብኣዊ ክብሪ ዝግህስ ኩነት ንምምላጥ ናብ ዝተፈላለዩ ወልፍታት ይጽጋዕ፡ ዕጸ ፋርስን ካልእ ዓይነት ኣደንዛዚ ዕጸዋትን ተጠቃሚ ይኸውን።
“ድሕሪ ዝዀነ ይዅን ምጥቃም ኣደንዛዚ ዕጽዋት፡ ዓበይቲ ዕጸ ፋርስ ዘንቀሳቕሳ ኅብረ ትካላት ከምዘለዉ ፍሉጥ እዩ፡ ብምንቅስቓስ ዕጸ ፋርስ ዝንቀሳቀስ ሃብቲ ገንዘብ ማእለያ የብሉን። ሃብቲ ገንዘብ እምበር ሰብ ዘየገድሶ ቍጠባዊ ሜላ”።
ስዒቡ ዝፍጠር ኣሸባርነት
ኵሉ መዓጹ ዕድላት ምስ ዝሽገጥ ናብ ግብረ ሸበራ ጉጅለታት ክጽንበር ትብል፡ እዚ ንገዛእ ርእሱ ጐዳና ርእሰ ቅትለት እዩ፡ ብዙሓት ብዝተፈላለየ መገዲ ኣብ ጐደና ርእሰ ቕትለት ይምርሹ፡
ርእሰ ቕትለት፡ ጽግዕተይና ወልፍታትን ናብ ዝተፈላለዩ ዕጡቓት ሓይሊ ንምጽንባርን፡ ኣብዚ እዋን’ዚ መንእሰይ እዞም ሰለስተ ምርጫታት እያቶም ኣብ ቅድሚኡ ዝተነብሮ፡ ስራሕ ምስ ዘይህሉ ማለት እዩ፡ እቲ ዘገድስ እምበኣር ከስ ናይ መንእሰይ ጸገም ምልላይን ምፍላጥን፡ ጸገምካ እፈልጦ ምባልን፡ ንመንእሰይ ጽን ምባልን፡ ንበይኑ ዘይምሕዳግን፡ ደሓር ነቲ ኣጋጥሚምዎ ዘሎ ጸገም ንምፍታሕ መገዲ ምንዳይ፡ ነቢያዊ ቃል ኣድላዪ እዩ፡ ሰብኣዊ ምሕዞ ምትብባዕ፡ ኣብ ሕንጸት መንእሰይ ንጡፍ ምዃን፡
ጳውሎስ ሻድሻይን ኣባ ኣሩፐን
ነቲ መጻኢ ዓለም ንምግጣም ዘብቅዕ ሕንጸት ንምቕሳም ንዝርከቡ መንእሰያት ኣባላት ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣበራቲዖም፡ ኣብ ብዙሕነት ዝጸንዐ ሓደነት ሓደራ፡ እዚ ኣብ ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣዚዩ ኣገዳሲ ምዃኑ ቅዱስ ኣቦና ሓቢሮም፡ እቲ ዘድንቕዎን መዳርግቲ ዘይብሉ ንኢየሱሳውያን ኣብ 1974 ዓ.ም. ጳውሎስ ሻድሻይ ንመበል 32 ጠቕላሊ ጉባኤ ማሕበር ኢየሱሳውያን ዘስምዕዎ ቃል ጠቒሶም ጳውሎስ ሻድሻይ፥ ኣብቲ መራኽቦ ፍካረን ርእየትን ሓሳብን መራኽቦ ጸገማትን ብድሆታትን ኣብ ዘለሉ ስፍራ፡ ኣብኡ ኢየሱሳዊ ኣሎ፡ እንክብሉ ዘስመሩሉ ሓሳብን ከምኡ እውን ናይ ቅዱስ ፒየትሮ ፋቭረ ብጻይ ቅዱስ ኢግናዚዩስ ዘሎዮላን ዝክረ ዓመታዊ በዓል ምዃኑ እውን እናሓሰቡ፡ ጠቕላሊ ሓለቓ ማሕበር ኢየሱሳውያን ዝነበሩ ኣብዚ እዋን’ዚ ቤተ ክርስቲያን ብፅዕና ንኽትእውጀሎ ዘኽእል መሰረተ ሓሳብ ናይ ምቕራብ ከይዲ ብናይ ሮማ ሰበኻ ዝተገበገሰሎም ኣባ ኣሩፐ ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ታይላንድ ኣብ ናይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ሰፈር ዝነበሩ ምዃኖም እውን ዘኪሮም፡
ኣብቲ ናይ ጳውሎስ ሻድሻይ ዘረባ ኣብ መበል 32 ጠቕላሊ ጉባኤ ኢየሱሳውያንን ኣብቲ ቃለ ምዕዳን ኣባ ፐድሮ ኣሩፐን ናይ እዋናዊ ማሕበር ኢየሱሳውያን መቓን ንረክብ፡ ስለዚህ ናብ ወሰናስን ህልውናን ከተማታትን ንምባል ተባዕ ምዃንን፡ ኣብቲ ሓሳባትን ብድሆታትን ምርኻብን … ተልእዀ፡ ምስክርነት ኣባ ኣሩፐ፡ ኢየሱሳዊ ምዃን ትብዓት ይሓትት፡ ትብዓት ጸጋ እግዚኣብሔር እዩ፡ ሓቂ ናይ ምዝራብ ነጻነት ጳውሎሳዊ ኣዘራርባን ኣብራኽካ ዓጺፍካ ምጽላይን ይሓትት፡
ምስ በሉ ነቶም መንእሰያት ኢየሱሳውያን ካብቲ ዝበልኩኹም ሓሳብ ኣብ ልብኹን ነቲ መንፈስ ቅዱስ ሕሹክ ክብለኩም ዝደልዩ ጽን ንምባል ዝድግፈኩም ኣስተንፍሶ ክትረኽቡ ዝብል እምነት ኣሎኒ፡ እንክብሉ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ኣጠቓሊሎም።


text:
ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ፡ንህዝቢ ትግራይ ዘለና ሓልዮትን ንማሕበረሰብ ዓለም ዘለና ቦታን ንመጨረሽታ ግዜ ኣርኢና ኢና ኢሉ።
ንህዝብና ክንብል ዝኸፈልናዮ ዋጋ ብሰንኪ ዘይተረድኦም ድኹማት ምኽንያት ውጽኢት ኣየምጽአን ዝበለ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ፡ `ጁንታ` ኢሉ ዝጽውዖ ህወሓት ፡ንህልውና ኢትዮጵያ ቀንዲ ጸላኢ ምዃኑ ዳግም የመስክር ኣሎ ኢሉ።
ቀዳማይ ሚስንተር ኣቢይ ኣተሓሒዙ ንህጻናትን መንእሰያትን ብኣደንዛዚ ሓሺሽ እናዕበደ ናብ ኩናት ይኣጉዶም ኣሎ ሰራዊት ምክልኻል ድማ ነዞም ህጻናት ወተሃደራትናይ ምድሓን ሞራላዊ ግዴታ ወዲቕዎ`ሎ ኢሉ።
ነዚ ኹሉ ኣብ ግምት ብምእታው መንግስቲ ኩሉ ዘድሊ ነገር በቲ ዝግባእ መንገዲ ክገብሮ`ዩ ኢሉ ዝበለ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ብዛዕባ ዝውሰድ ስጉምቲ ግን ዝርዝር ኣይሃበን። ብኻልእ ወገን ሰራዊት ምክልኻል ትእዛዝ ኣብ ዝተዋህቦ እዋን ዘድሊ ዘበለ ስጉምቲ ክወስደሉ ኣብ ዝኽእል ዓቕሚ ከምዝርከብ ሓላፊ ርክባት ህዝቢ ሰራዊት ምክልኻል ኮ/ሌ ጌትነት ኣዳነ ኣፍሊጡ`ሎ።
ንባዕሉ ናይ ትግራይ መከላኸሊ ሓይሊ ኢሉ ዝጽውዕ ህወሓት ዝመርሖ ሓይሊ፡ ንኣላማጣን ኮረምን ምቁጽጻሩ ድሕሪ ምግላጹ ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድ ንመጀመርያ ግዜ ብጽሑፍ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፡ 'ጁንታ' ኢሉ ዝጸውዖ ህወሓትን ንዓለም-ለኸ ማሕበረሰብን ነቒፉ`ሎ።
ነቲ ግጭት ናብ ዝሓመቐ ኩነታት ንዘይምውሳድ ንእዋን ሕርሻ ዕድል ንምሃብ ከምኡ`ውን ቀረባት ረድኤት ብዘይ ምስምስ ንክሳለጥ ክንብል ኣብ ሰብኣውነት ዝተመስረተ በይናዊ ተኹሲ ደው ምባል ጌርና ዝበለ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ፡ንሰላም ዝተወሰነ ዋጋ ከምዘኽፍለና ንፈልጥ`ኳ እንተኾና እዚ ግን ናይ መጨረሽታ ሰለማዊ ዕድል`ዩ ኢሉ።
ኣስዒቡ ፡"ድሙ እንተመንኮሰት`ውን ኣመላ ኣይትርስዕን`ያ ከምዝብሃል፡ ጁንታ መንገዲ ሰላም ክወሓጠሉ ኣይክኣለን። በዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ዓቕሚ ከይተረፈ ብዘይ ግጭት ውዒሉ ክሓድር ኣይክእልን`ዩ" ኢሉ።
ንህዝብና ክንብል ዝኸፈልናዮ ዋጋ ብሰንኪ ዘይተረድኦም ድኹማት ምኽንያት ውጽኢት ኣየምጽአን ዝበለ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣብቲ መግለጺኡ፡ " ጁንታ ንህልውና ኢትዮጵያ ቀንዲ ጸላኢ ምዃኑ ዳግም የመስክር ኣሎ። ነዚ ድማ ንምሉእ ህዝብና ኣተሓባቢርና ክንዓጽፎ ኢና። ብሓደ ወገን ሰብኣዊ ረድኤት ክቀላጠፍ እናሰራሕና፡ በቲ ሓደ ወገን ድማ ናይ ወጻእን ውሽጥን ጸላእትና ተናቢቦም ዝኸፈቱልና መጥቃዕቲ መኪትና ክንዓጽፎ ኢና" ይብል ።
ኣተሓሒዙ "እቲ ጁንታ ኣብ በዓቲ ኣትዩ፡ ህዝቢ ብጥምየት ክውዳእ`ዩ እናበለ የማርር ኔሩ። ንህዝቢ ተባሂሉ ተኹሲ ደው ምስ ኣበልና ድማ ነቲ ናይ ጥምየት ኣጀንዳ ገዲፉ ናይ ኩናት ነጋሪት ክወቅዕ ጀሚሩ" ኢሉ።
መግለጺ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ"ዓለም-ለኸ ማሕበረ-ሰብ ብዛዕባ ረድኤትን ጥምየትን ክዛረብ ምጽንሑ ረሲዑ፡ እቲ ጁንታ ንህጻናት ከሰልፍ ከሎ ከይተረፈ ስቕታ መሪጹ`ሎ" ይብል ።
መተሓላለፊ መስመራት ረድኤት ናይ ግጭት ቦታታት እናገበሮም ከሎ፡ ትካላት ረድኤት ሕጂ`ውን ንመንግስቲ ምውቃስ ደስ ይብሎም ዝበለ ዶ/ር ኣቢይ፡ ነዚ ኹሉ ኣብ ግምት ብምእታው መንግስቲ ኩሉ ዘድሊ ነገር በቲ ዝግባእ መንገዲ ክገብሮ`ዩ ኢሉ።
ኣስዒቡ፡"ህዝብና ካብ ናይ ሓሶት ሓበረታን ካብ ናይ ጸላኢ ፕሮፓጋንዳን ንባዕሉ ከርሕቕ ሕጂ`ውን ክነተሓሳስብ ንደሊ፡ጁንታን መሻርኽቶምን ዘለዎም ዓቕሚ ሓሶት ምፍብራኽ ጥራይ`ዩ፡ ናይ ውሽጥን ወጻእን ሓይልታት ንፖሮፓጋንድኦም ኣወሃሂዶም ንህዝብና ንምክፍፋል ይሰርሑ`ለዉ" ኢሉ።
ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ኣቢይ ኣሕመድነዚ ድማ ህዝብና ከም ናይ ቅድሚ ሎሚ ከም ሓደ ሰራዊት ኮይኑ ንህልውና ሃገሩ ደው ብምባል፡ ንሰራዊት ምክልኻል ብኹሉ ነገር ብምድጋፍ ናይ ወጻኢ ተጽዕኖን ናይ ውሽጢ ትኹተዃን ክምክትን ክዓጽፍን መጸዋዕታ ነቕርብ ይብል ::
እቲ ቀዳማይ ሚንስተር መንግስቲ ኣድላዪ ዝበለ ነገር ኩሉ ክንገብር ኢና ካብ ምባል ንላዕሊ ብዛዕባ ዝውሰድ ስጉምቲ ዝበሎ ነገር የለን።
እንተኾነ፡ ሰራዊት ምክልኻል ትእዛዝ ኣብ ዝተዋህቦ እዋን ዘድሊ ዘበለ ስጉምቲ ክወስደሉ ኣብ ዝኽእል ዓቕሚ ከምዝርከብ ሓላፊ ርክባት ህዝቢ ሰራዊት ምክልኻል ኮ/ሌ ጌትነት ኣዳነ ኣፍሊጡ`ሎ።
ኮሌኔል ጌትነት ኣተሓሒዙ ስጉምቲ ተኹሲ ደው ምባል ብካላሽንን መድፍዕን ጥራይ ኣይኮነን ብቓላት ካብ ምውርዋር ምቑጣብ`ውን ዘጠቓለለ`ዩ ድሕሪ ምባል፡ መኣስን እንታይን ክንገብር ከምዘለና ኣጸቢቕና ንፈልጥ ኢና፡ ሰራዊት ምክልኻል ትእዛዝ ኣብ ዝበጽሖ ግዜ ኣድላይ ዘበለ ስጉምቲ ክወስድ ኣብ ዝኽእለሉ ቑመና ከምዝርከብ ኣፍሊጡ።
መንግስቲ በይናዊ ተኹሲ ደው ምባል እንተኣወጀ`ኳ፡ ሓይልታት ህወሓት ንራያን ሑመራን ወሲኽካ ምትኹታኽ እንተገይሩ ከቢድ ዓጸፋዊ ክውሰደሉ ክብል`ውን ዋና ኣተሓባባሪ ዓቕሚ ሰብ ሰራዊት ምክልኻል ሌና ባጫ ደበሌ ቅድሚ ክልተ ሰሙን ተዛሪቡ ኔሩ`ዩ፡:
ብኻልእ ወገን፡ ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ፡ ካብ ሎሚ ጀሚሩ፡ ካብ ምክልኻል ናብ ምጥቃዕ ምስግጋሩ ዳይሬክተር ኮሚኒኬሽን`ቲ ኽልል ግዛቸው ሙሉነህ ኣፍሊጡ`ሎ::


text:
ሚንስተር ኮሚንኬሽን ኢትዮጵያ ኣቶ በረኸት ስምኦን ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ”መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ንዝተፈፀመ ወትሃደራዊ ስርሒት ብግልፂ‘ዩ ኣቅሪብዎ።ኣብ ልዕሊ ኢትዮዽያ ብፈጠርቲ ራዕዲ ኣቢሉ ዝካየድ መጥቃዕቲ ተቀቢልና ክንሓድር ኣይንኽእልን ኢና።ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝፍንዎ መጥቃዕቲ ተመጣጣናይ ስጉምቲ ክንወስድ ኢና።በዚ ኣቢልና‘ውን ሰላምን ህድኣትን ኢትዮዽያ ክነኽብር ኢና” ኢሎም።
ንሶም ኣስዒቦም ”እቲ ነገር ናብ ዘየድሊ ነገር ንከይኸይድን ከይረሳሰንን፣
እቲ ሓላፍነት ኣብ ርእሲ መንግስቲ ኢሳያስ‘ዩ ዘሎ፣መንግስቲ ኢሳያስ ኢዱ ክእክብ ኣለዎ።ኤርትራ ናይ ፈጠርቲ ራዕዲ መዐለሚ፣መዕጠቂን መዋፈሪን ክትከውን የብላን።እንተቀፂላ ግና ኢትዮዽያ ተመጣጣናይ ስጉምቲ ንክትወስድ መሰላ‘ዩ” ይብሉ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ምንስትሪ ወፃኢ ኤርትራ፣ደይረክተር ቤት ፅሕፈት ምንስቴር ኣቶ ፀሃዬ ፋሲል ብዛዕባ‘ቲ ጉዳይ ተሓቲቶም ክዛረቡ ከለው
”እቲ ወያነ ዝገብሮ ዘሎ ተኹታዂ ፍፃመታት፣ንዓና ሓድሽ ነገር ኣይኮነን።
በቢ እዋኑ ክገብሮ ዝፀንሐ ስለዝኾነ።ዝተሰነደ ነገር‘ውን‘ዩ።ነዚ ካኣ መንግስቲ ኤርትራ ከዋዓወዖን ክዛረበሉን ኣይደልን‘ዩ።ምኽንያቱ ነቲ ገቢትዎ ዘሎ ሉኣላዊ መርየት ኤርትራ፣ከምጉልባብ ክጥቀመሉ ስለዝደለየ፣ኤርትራ ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ፣ከምዓብዪ ጉዳይ ኣልዒላ፣ተብሎ ነገር ኣይኮነን ይብሉ።
ኣቶ ፋሲል ኣብ ዘረበኦም”መንግስቲ ኣሜሪካን ፈረንሳን ምዕራብ ብሓፈሻ፣ ወያነ ወሪረ ኣለኹ፣ኣጣቂዔ‘ለኹ እናበለ ከሎ፣ኣብ ክንዲ ንወያነ ዘጠንቅቁን ስጉምቲ ዝወስዱን፣ከም‘ቲ ናይ ቀደም ሙዚቃ ክልቲኹም ወገናት ተቆጠቡ ዝባሃል ኣዘራርባ ግጉይ‘ዩ” ኢሎም።
ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ ስጉምቲ ክወስድ ኤርትራ ፀዊዓ
ኢትዮጵያ ብወገና ፡'መንግስቲ ኤርትራ መንገዲ ሰላም ጥራሕ'ዩ ዘዋፃኦ' ትብል
ሚንስተር ኮሚንኬሽን ኢትዮጵያ ኣቶ በረኸት ስምኦን ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ”መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ንዝተፈፀመ ወትሃደራዊ ስርሒት ብግልፂ‘ዩ ኣቅሪብዎ።ኣብ ልዕሊ ኢትዮዽያ ብፈጠርቲ ራዕዲ ኣቢሉ ዝካየድ መጥቃዕቲ ተቀቢልና ክንሓድር ኣይንኽእልን ኢና።ነቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝፍንዎ መጥቃዕቲ ተመጣጣናይ ስጉምቲ ክንወስድ ኢና።በዚ ኣቢልና‘ውን ሰላምን ህድኣትን ኢትዮዽያ ክነኽብር ኢና” ኢሎም።


text:
ኣብ ኣስመራ ንለውጢ ዝጽውዑ ደርፍታት ብዓውታ ተሰሚዖም
ኣብ ኣስመራ ንለውጢ ዝጽውዑ ደርፍታት ብዓውታ ተሰሚዖም
ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኮይኖም ዲሞክራስያዊ ስርዓት ንምንጋስ ዝቃለሱ ዘለው ኤርትራውያን ነቲ ዝሓለፈ ረቡዕ ካልኣይ ዓመቱ ዘቑጸረ ስርሒት ፎርቶ ብኽብሪ ከም ዝዘከርዎ ኣባልት ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
እቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝተኻየደ ናይ ዝኽሪ ስነ-ስርዓት፡ “ቪቫ ፎርቶ 2013” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ዝተኻየደ ምዃኑ’ውን ዝበጽሓና ዜና ይገልጽ። እቲ ዝኽሪ ካብ ኣብ ደገ እንርከብ ኣባላ ዓርቢ ሓርተት ዝረኸብዎም ደርፍታት ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ቴፕ ብምእታው ኣብ ብዝሒ ሰብ ዝርከቦ ቦታ ብዓውታ ብምውላዕ ሞራል ሰማዕቲ ክብ ከም ዘበሉ ሓቢሮም። ነዚ ንምግባር እታ ቴፕ ኣብ ናይ ህዝባዊ መደወሊ ቴሌፎን ብኮላ ኣላጊቦም ኣብ ልዕሊኣ ድማ ”ካልኣይ ዓመት ዝኽሪ ስዓድ ዓሊ ሕጃይ (ወዲ ዓሊ)፡ ዓርቢ ሓርነት፡ ቪቫ ፎርቶ 2013” ዝተጻሕፎ ካርቶን ለጊባ ከም ዝተገድፈት ሓቢሮም።
እዚ ናይ ዝኽሪ ስርሒት ቀዳም 24 ጥሪ 2015 ካብ ሰዓት 10፡30-11፡45 ቅ.ቀ ኣብ ማእከል ከተማ ኣስመራ ኣብ ከባቢ ዕዳጋ ሓራጅ ከም ዝተፈጸመን፡ እቲ ብረዚን መልእኽቲ እቶም ዝተደርፉ ደርፍታትን ተባዕ ስጉምቲ ናይቶም ነዚ ዘካየዱ ኣባላት ዓርቢ ሓርነትን ዝተደነቐ ሰማዒ ህዝቢ ከተማ ኣስመራ፡ እቲ ዝተኻየደ ናይ ዝኽሪ ስርሒት ነቲ ዝድለ ዘሎ ለውጢ ግብራዊ ኣብ ምግባር ሓደ ስጉምቲ ንቕድሚት ምዃኑ ይዛረብ ኣሎ። ብፍጻሜ ናይዚ ጉዳይ ዝሰንበዱ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ ከኣ ኣብ ቦታ ፍጻሜ ተረኺቦም ነታ ቴፕ ከም ዝወሰድዎ እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ ወሲኹ የረድእ። እቶም ዝተደርፉ ዝተፈላለዩ ደርፍታት ነዚ ህዝቢ ኤርትራ ዳግማይ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ሓርነት ቃልሲ ዝገልጹን ህዝቢ ሓቢሩ ኣንጻር ምልኪ ንኽቃለስ ዝጽውዑን እዋናዊ ደርፍታት እዮም ነይሮም። እዘን ዝስዕባ ማለት “ሸጥ መዓንጣና” ናይ ወዲ ትካቦ፡ ”ማማ ትሓመናላ” ናይ ምሕረተኣብ፡ ”ኣይት ዓንቅፉኒ” ኣልማዝ ኣረጋይ (ለሚን)፡ ”ትም” መምህር ሑሰን መሕመድ ዓሊ፡ ”ደቀይ ደቀይ በሊ” ሃኒ ምሕረተኣብ ገለ ካብተን እተደርፋ ደፍታት እየን።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ ወጻኢ ውን ከምቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብሓገዝ ናይ ተክኖሎጂ ብፓልቶክ ተሰንዩ ዝኽሪ መበል ካልኣይ ዓመት ከም ዝተኻየደ ንሕብር። ክብርቲ ጋሻ ናይቲ መደብ ኮይና ዘምሰየት ብዓልቲ ቤት ሓርበኛ ስውእ ኮ/ ስዒድ ዓሊ ሕጃይ ውይዘሮ በኪታ እድረስ ዑመር ኣብቲ ኣጋጣሚ ተረኺባ ናይ ምስጋናን መተባብዕን ምልእኽቲ ኣመሓላሊፋ፡፡ ብዘይካ እዚ ሓደ ካብቶም ኣብ ኤርትራ ዝርከቡ ኣባላት ዓርቢ ሓርነት ውን ንመጀመርያ ግዜ ብቐጥታ ብቴለፎን ብምድዋል ነቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝካይድ ዘሎ ናይ ለውጢ ምንቅስቓስ ዝምልከትን ሓበሬታን ናይ መተባብዒ መልእኽትን ኣስሚዑ። ሕመረት ናይቲ ንታህዲድን ፈኸራን ስርዓት ህግደፍ በዲሁ ካብ ውሽጢ ኣስመራ ዝተፈነወ መልእኽቲ ከኣ ኩሎም ናይ ለውጢ ሓይልታት ሓቢሮም ክሰርሑን ነቲ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ናይ ለውጢ ምንቕስቓስ ክድግፍዎን ዘዛኻኸረ እዩ ነይሩ። ቕዳሕ ናይቲ ዝክሪ ንምስማዕ አብዚ ጠውቁ፡ https://www.youtube.com/watch?x-yt-ts=1421914688&x-yt-cl=84503534&v=QHdrOV650HY&list=UUNkqhfPUpW4HS7Bvqu2NNOg
እቲ ኣብ ወጻኢ ዝተኻየደ ናይ ዝኽሪ ስነ ስርዓት ብ ምትሕብባር ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነትን፡ መእዲ ዘተ ፓልቶክ ስመርን ካልኦት ግዱሳት ዜጋታትን ዝተወደበ እዩ ነይሩ።
24 ጥሪ 2015
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት
ሓበሪታ፡ እዛ ስእሊ ተጠቂምናላ ዘለና ምድላዋት እንዳተገበረ ዝተሳእለት እያ።


text:
Mullsjö
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 26 10 2020
ነቶም ህዱእ ቦታ ዚደልዩ ግን ድማ ጥቓ ዓቢ ከተማ ኪኾኑ ዚደልዩ፡ እዚ ኮምዩንዚ ኣዚዩ ብቑዕ እዩ። ኩሉ ዘድሊ ኣገልግሎትን መዘናግዒ ንጥፈታትን ስለ ዘለዎ፡ ነቲ ኮምዩን ገዲፍካ ክትወጻእ ኣየድልን።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ7,339
ስፍሓት መሬት211 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Jönköping 27 ኪሜ
- Borås 80 ኪሜ
- Alingsås 99 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ከተማታት ሙልሾን ሳንድሀምን ነፍስወከፍ ሰብ ኣብ ጃርዲን ዘለዎ ቪላታት እዩ ዚቕመጥ፡ ግሩም ትርኢት ዘለዎ። ግን እተን ከተማታት ጥራይ ኣይኮናን ሰሓብቲ፡ መብዛሕትኡ ተቐማጣይ ኣብ ገጠር እዩ ዚነብር። እቲ ሙልሾ ቡስተደር ዚብሃል ትካል ክራይ ኣባይቲ፡ ኣብ ሙልሾን ኣብ ሳንድሀምን ዚካረ ኣፓትማ ኣለዎ። ኣብቲ ኮምዩን ገዛ ዘካርዩ ኣካረይቲ ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብብዝሒ ዚዝረብ ፋርስን/ዳሪን ዓረብን እዩ። ናይ ወጻኢ ቋንቋ ተዛረብቲ ብመጠን ዚኣትዉን ዚወጹን ይበዝሑን ይውሕዱን ኢዮም። ብዛዕባ እዋናዊ ሓበሬታ ጉጀለታት ቋንቋ፡ ነቲ ናይ ኮምዩን ኣተሓባባሪ ተወከሶ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ኣስታት 100 እተፈላለያ ማሕበራትን ውድባትን ኣለዋ። ንኣብነት ከም ማሕበራት ዓይነስዉራን፡ ስፖርት ማሕበራትን እተፈላለያ ናይ ኣብያተክርስትያን ማሕበራትን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ናይ ሙልሾ ሰንትሩም ክልተ ግሮሰሪታት፡ ነኣሽቱ ድኳናት፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ፋርማሲን ማሕበራዊ ቤትጽሕፈትን ኣለዋ። ሰከንድሃንድ ድኳናትውን ኣለዋ። ግን ምርጫታት ንዝደልዩ እቶም ነበርቲ ናይቲ ኮምዩን ናብ ዮንሾፒን እዮም ዚኸዱ፡ እታ ዓባይ ከተማና።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ሙልሾ ኮምዩን ናይ ህጻናት ክንክንን ቤትትምህትን ተቕርብ፡ ንሳተን ድማ ከም ምልክት ቅሳነት፡ ብቕዓት፡ ምህሮን ምዕባሌን ኮይነን ነቲ ነባሪ ትምህርቲ መሰረት ይኾና።
ኣብቲ ኮምዩን ሽድሽተ ኮሙናዊ ቤትትምህርቲ ህጻናትን ሰለስተ ብሕታውያንን ኣለዋ። ብዛዕባ ነፍስወከፈን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን መርበብ ኢንተርነት ከተንብብ ትኽእል።
ናይ ሙልሾ ኮምዩን ክፉት ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣየካይድን፡ ግን ናይ ሽወደን ቤትክርስትያንን ናይ ፐንተኮስት ቤትክርስትያንን ክፉት ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣለወን።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብቲ ኮምዩን ንደቂ 6-15 ዝኸውን ኣርባዕተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ኣብ ክልተ ቦታታት እየን ተመቒለን።
ነቶም ካብ 16 ዓመት ንላዕሊ ዝኾኑ ተመሃሮ ኣብ ዮንሾፒን ወይ ኣብ ከባቢ ሙልሾ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ።
ዕድላት ትምህርቲ
ከም ኤስኤፍኢን ምልላይ ምስ ሕብረተሰብን ዝኣመሰሉ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ብቐንዱ ኣብ ዮንሾፒን እዮም ዚካየዱ። ኣብቲ ኮምዩን ኮለጅ ኣሎ።
ዝቐረበ ኮለጅ ዘለዎ ከተማ ዮንሾፒን እዩ።
ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ትምህርቲ ኣባጽሕ ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሙልሾ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብዚ፡ ናይ ደቀንስትዮን ህጻናትን ከምኡውን ናይ ስኒ ሕክምናን እውን ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ወይ ናይ ህጹጽ ረድኤት ክሊኒክ ኣብ ዮንሾፒን እዩ ዘሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሙልሾ ኮምዩን ንኹሉ ምስ ተርጎምቲ ዚግበር ውዕል ምስ ዮንሾፒን ናይ ትርጁማንን ትርጉምን ኣገልግሎት ኢዩ ዚገብሮ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ መንጎ ሙልሾን ካልእ ናይ ሽወደን ከባቢታት ናይ ኣውቶቡስን ባቡርን ግሩም መራኸቢታት ኣሎ። ንዮንሾፒን ንምኻድ ኣብነታዊ ሰሌዳ ሰዓት
- ካብ ማእከል ሰንትሩም ብባቡር፡ 21 ደቓይቕ ወይ 35 ብኣውቶቡስ
- ካብ ሳንድሀም ብባቡር፡ 32 ደቓይቕ
ካብ ሙልሾ ሰንትሩም ንየተቦርይ ብባቡር 1 ሰዓትን 40 ደቓይቕን ይወስድ። ንማልመ 3 ሰዓትን 10 ደቓይቕን። ናብ ስቶክሆልም 3 ሰዓትን 20 ደቓይቕን።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ሙልሾ ንግዳዊ ህይወት ሱር ዝሰደደ እዩ። ናይ ንግድን ኢንዱስትርን መንፈስ ኣብቲ ኮምዩን ኣብዛ ዝሓለፈት ዘመን ዓቢ እዩ ነይሩ፡ ስለዚ ናይ ሙልሾ መንፈስ ኢልና ንጠቕሶ። ኣብቲ ኮምዩን ሓያሎ ፋብሪካታት ኣለዋ።
ሓያሎ ተቐማጦ ሙልሾ ንኺሰርሑ ናብተን በጺሕካ እትምለሰን ከተማታት እዮም ዚኸዱ፡ ንኣብነት ናብ ዮንሾፒን።


text:
ዜና ቫቲካን!
ቅዱስነቶም ንተጋባእቲ ተዘዋዊሮም ሰላም ድሕሪ ቢሎምን ሓዋርያዊ ቡራኬ ዓዲሎምን ብትእምርተ መስቀልን ሥርዓተ ኣምልኾኣዊ ሰላምታን ነቲ መደብ ምስ ከፈቱ ካብ 1ይ ነገ 19,11-13፦
ዝብል ብቀንዲ ቋንቋታት ኤውሮጳ ምስ ተነበ ነዚ ዚስዕብ ትምህርቲ ኣቅሪቦም።
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ደሓንዶ ሓዲርኩም! ሎሚ ነቲ ብምኽንያት ንከባቢና ምክንኻን ዝብል ንከንዕሙቚ ኣቋሪጽናዮ ዝነበርና ብዛዕባ ጸሎት ዝጀመርናዮ ትምህርቲ ካብቲ ዘቋረጽናሉ ክንቅጽል ኢና። በዚ ጉዳይ እዚ ክንበብ ዝሰማዕናዮ ካብ ናይ ቅዱስ መጽሓፍ ዓበይቲ ሰባት ኣብነት ነቢይ ኤልያስ ክንምልከት ኢና። ንሱ ኣብ ዘመኑ ብዙሕ ላዕልን ታሕትን ይብል ነበረ ኣብ ብዙሕ ቦታ እውን ተጠቂሱ ንረኽቦ ኣብ ገገሊኡ ናይ ሓዲስ ኪዳን ክፍልታት እውን ተጠቂሱ ንረኽቦ። ንኣብነት ኣብ ደብረ ታቦር ትርኢት ጐይታ ክልወጥ እንከሎ ንሱን ሙሴን ምስ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ክዋስኡ ይረኤ (ማቴ 17,3) ከመይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ዮሓንስ መጥምቅ እናኣነጻጸሮ ዳግማይ ኤልያስ እንክብል ኣብ (ማቴ 17.10) ይጠቅሶ።
ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ኤልያስ ብሃንደበት እዩ ዝተቀልቀለ ማለት ምስጢራዊ ብዝኾነ መንገዶ ካብ ሓደ ንእሽቶ ቊሸት ማንም ዘይዝክሮ ዓዲ እዩ መጺኡ (1 ነገ 17,1)። ኣብ መወዳእታ ተልእኾኡ ምስ ፈጸ ንኤልሳዕ ተኪኤ ብሰረገላ ነበልባል ንሰማይ ይድይብ (2 ነገ 2,11)። ስለዚኸስ ከምቶም ካልኦት ዓበይቲ ሰብ ታሪኽ ዝዝረቦ መበቆሉ ብዙሕ ዘይፍለጥ ካብኡ ዝበርተዔ ከኣ ፍጻሜኡ ከይረኣዩ ንሰማይ ይድይብ በዚ ከኣ ቅድሚ መሲሕ ምምጻኡ ከም ጸራጊ መንገዲ ንሱ ክምለስ ትጽቢት ዝግበረሉ ዝነበረ።
ቅዱስ መጽሓ ከምዘረጋግጸልና ኤልያስ ንጹርን ጽሩይን እምነት ዝነበሮ ሽሙ ከምዝሕብሮ ማለት ያህወ እግዚአብሔር እዩ ማለት ኰይኑ ኩሉ ምሥጢር ተልእኮኡ ኣብ ስሙ ተሓቢኡ ነበረ። ንምሉእ ሕይወቱ ከምኡ እዩ ብምንም ተኣምር ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘይኣቱ ነበረ። ምልክቱ ሓዊ ነበረ እዚ ከኣ ናይቲ ዘነጽሕ ሃይሊ እግዚኣአብሔር ምልክት እዩ። ስለዚከኣ ንሱ ብቀዳምነት ንክነጽሕ ኣብ ብርቱዕ ፈተነ ይኣቱ ክሳብ መወዳእታ ከኣ እሙን ኰይኑ ይርከብ። በዚ ከኣ ኣብነት ናይቶም ኩሎም ክሳብ መወዳእታ እሙናት ዝኾኑ ኣመንቲ እግዚአብሔር ፈተናን ስቃይን እንታይ ምዃኑ ዝፈልጡ በዚ ብምሕላፍ ከኣ ነቲ ስለኡ ዝተወልዱሉ ዕላማ ዝሰርሑ የመልክት።
ንሕይወት ኤልያስ ሒዛ ዝነበረት እንኮ ምንጪ ጸሎት ነበረት። ስለዚኾነ ከኣ ንሕይወት ምንኲስና ከም ኣብነት ኰይኑ ብዙሓት ንወፈያ ሕይወቶም ከም መንፈሳዊ ኣቦኦም ክኸውን ይመርጽዎ። ኤልያስ ናይ እግዚኣአብሔር ሰብ ስለዝኾነ ቀዳማይ እጃም ስራሑ ንቀዳምነት ልዑል እግዚአብሔር ምክልኻል ነበረ። እንተኾነ ንሱ እውን ምስ ድኻምነታቱ ተጸባጺቡ እዩ። ምስ እዚ ኩሉ ኣየኖት ተመኲሮ ኮን ይኾና ዝዓበያ ምውሳን ከቢድ እዩ። እቲ ንሓሰውቲ ነቢያት ኣብ እምባ ቀርመሌዎስ ዝሰዓረሉ (1 ነገ 18,20) ወይውን ንሕይወቱ ከድሕን ኪሃድም እንከሎ ብድኻም ተሰኒፉ ‘ካብ ኣቦታተይ ኣይበልጽን’ እሞ ውሰደኒ ክብል ሞቱ ዝተመነዮ (1 ነገ 19,4)። ኣብ መንፈስ ዝጽሊ ሰብ ካብቲ ድንቂ ዝኾነ ነገራት ዝረኣየሉ ማለት ዓወት ብዓወት ኰንካ ናእዳ ካብ ትረኽበሉ ድኻምነቱ እዩ ዝበለጸ ኰይኑ ዝረኽቦ። እንክጽንሊ እዚ ወትሩ የጋጥም እዩ። ሓንሳእ ሓንሳእ ጽቡቅ ክስምዓና ክንሕጐስ ንኽእል ሓንሳእ ሓንሳእ ግን ናይ ስቃይ ጸሎት መንፈሳዊ ድርቀት ፈተና ዝበዝሖ ሁመት እውን የጋጥም እዩ። ጸሎት ከምኡ እዩ። እግዚአብሔር ክበጽሓካ ምፍቃድ ከምኡ እውን ሕማቅ ኩነታትን ፈተናታትን ክገርፈካ ምፍቃድ የድሊ። እዚ ፍጻሜ እዚ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ምናዳ ንፍሉይ ተልእኮ ንዝጽውዑ ሰባት ብተደጋጋሚ ንረኽቦ። ኣብ ሓዲስ ኪዳን እውን ጉዳይ ቅዱስ ጴጥሮስ ከምኡ ናይ ቅዱስ ጳውሎስ ክንምልከት ንኽእል። ሕይወት እዚኦም ሓዋርያውን እውን ኣንተኾነ ናይ ክብርን ሓጐስን ከምኡ እውን ናይ ውርደትን ስቃይን ግዝያት ነርዎም እዩ።
ብካልእ ወገን ኤልያስ ናይ ኣስተንትኖ ሰብ ነበረ ማዕረ ማዕረኡ ከኣ ብዛዕባ ኩነታት ዘመኑ ዕቱብ ተሳታፊ ንኣብነት ነቲ ርስተይ ክብል ዝሞተ ናቡተ ንግራት ወይኑ ደልዮም ምስ ቀተሉ ምስ ንጉሥን ንግሥትን ክገጥም ድሕር ኣይበለን (1 ነገ 21,1)። ሎሚ ከም ሎሚ ኣመንቲ ቀንኣት ክርስትያን ኰይኖም ከምቲ ናይ ኤልያስ ትብዓት ለቢሶም ኣብ ቅድሚ ሓላፍነት ምምሕዳር ዝተሰከሙ ቀጥ ኢሎም ቈይሞም ‘እዚ ኣይግበርን እዩ። እዚ ቅትለት እዩ’ ዝብሉ የድልዩና። መንፈስ ኤልያስ የድልየና ኣሎ። ኤልያስ ዘርእየና ጉዳይ እንተልዩ ኣብ ሕይወት ሓደ ዝጽሊ ሰብ ክልተ ክልተ ምርኣይ የለን ወትሩ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ምስ ቆመ ንሱ ንከግልግል ብዝለኣኾ ከኣ ንኣገልግሎት ብጾቱ ይወፍር። ጸሎት ማለት ምናልባት ኣብ ቤት እግዚአብሔር ተሓቢካ ነፍስኻ ምጽብባቅ ከይመስለና እዚ ጸሎት ኣይኮነን እዚ ኣምሰሉነት እዩ። ጸሎትሲ ምስ እግዚኣአብሔር ፊት ንፊት ምግጣም እሞ ንኣሕዋት ክተገልግሎ ክልእከላ እንከሎ ፍቃደኛ ኰንካ ምብጋስ እዩ። ናይ ጸሎት መረጋገጺ ምስክርነትከስ ብተግባር ንብጾትና እነርእዮ ፍቅሪ እዩ። እቶም መጀመርያ ኣጽቅጥ ኣቢሎም ደሓር ዝጽልዩ ኣመንቲ ተጻይ ናይዚ እዮም። ከመይ እዚ ኣገባብ እዚ ብፍርሂ ተደሪኽካ ተገብሮ ብዘይ ምስትንታን እንታይ ከምእትጽሊ እውን ከይፈልጥካ ዝግበር ዳርጋ ብዘይ ዕላም ሱቊ ኢልካ ምጉያይ እዩ። እቶም ከምዚ ዓይነት ጸገም ዘጋጥሞም ኣመንቲ ኢና ዝብሉ ብዙሕ ኢፍትሓዊ ነገራት ይገብሮ ከመይ ነቲ ብቀዳምነት ክገብርዎ ዘለዎም ማለት ናብ ጐይታ ከድካ ጸሊኻ መንፈስ ምልላይ ክህበካ ተማህሊልካ እንታይ ክትገብር ከምዘሎዎም ከብርሃሎም ስለዘይጸለዩ እዩ።
ቃል ቅዱስ መጽሓፍ እምነት ኤልያስ እውን ቀስ ብቀስ ከምዝዓበየት ምልክታት ይህበና። ንሱ ኣብ ኣጸላልያኡ ቀስ ብቀስ ከምዝዓበየ ይገልጽ። ገጽ እግዚአብሔር ምርኣይ እታ ንጽርቲ ዕብየት ጒዕዞ ጸሎቱ እያ። እቲ ዝለዓለ ጥርዚ ጸሎቱኸስ ኣብቲ ክንበብ ዝሰማዕናዮ ደረጃ ግልጸት እግዚአብሔር እዩ (1 ነገ 19,9-13)። እግዚአብሔር ኣብ ብርቱዕ ንፋስስ ይኹን ኣብ ምንቅጥቃጥ ምድሪ ከምኡ ኣብ ሓዊ ዘይኮነ ኣብ ህዱእ ደሃይ ይግለጽ (12)፣ ነዚ ብዝበለጸ ዝገልጽ ናይ ጸጥታን ኣስተንትኖን ሙዚቃ ኣሎ። ኣምላኽ ኤልያስ ዝኾነ እግዚኣአብሔርከስ ብከምዚ እዩ ዝግለጽ። በዚ ትሑት ምልክት እዚ ገቢሩኸስ እግዚአብሔር ምስ ኤልያስ ይዋሳእ። እቲ ልቡ ክሳብ ትነጥር ዝሃድም ዝነበረ ሰላም ዝተሓረሞ ኤልያስ ከስ ነቲ ምንጪ ሰላም ይረክብ። እግዚኣአብሔር ኩሉ ግዜ ዘፍ ኢሉ ንዝደኸመ ሰብ ብኩሉ ኩሉ ፍሽለት ዝስምዖ ሰብ ብህዱእ ደሀይ ከምዚ ናይ ኤልያስ ይመጽእ እሞ ኣብ ልቡ ህድኣትን ሰላምን ከምዝለስ ይገብር።
ታሪኽ ኤልያስከስ እዚ ነበረ እንተኾነ ዳርጋ ንነፍሲወከፍና ዝተጻሕፈት ታሪኽ እያ። ኣብ ሕይወትና ሓደ መዓልቲ ወይውን ሓደ ምሸት ዘይንጠቅምን በይንናን ኰይኑ ክስመዓና ይኽእል። ኣብዚ ግዜ እዚ እዩ ሓቀኛ ጸሎት መጺኣ ኣብ ኣፋፌት ልብና ኰይና እትኩሕኩሕ። ከምቲ ኣቦየ ኣቦየ እናበለ ደድሕሪ ዝስዕብ ንዝንበረ ኤልሳዕ ነቢይ ክፋል ባርኖስ ዝሃቦ ባርኖስ ኤልያስ ንኩልና ክእክበና ይኽእል እዩ። ዋላውን ተጋጊና እንተኾና ከምኡ ኣውን ብገለ ዘጒባዕብዑ ፍርሂ ወሪሩና እንተሎ ብጸሎት ናብ ቅድሚ እግዚኣአብሔር ንቅረብ እሞ ሽዑ ከም ብተኣምር ቅሳነትን ሰላምን ክምለሳ እየን። ኣብነት ኤልያስ ዝምህረናኸስ እዚ እዩ።


text:
ንኣል-ሸባብ ዘውገዘ ሓላፊ ክፍሊ ስለያ’ቲ ጉጅለ ዝነበረ ዘካርያ እስማዒል ሀርሲ፡ንጎነፃዊ ኣገባብ ቃልሲ ኮኒኑ፡ኣባላት ኣል-ሸባብ ዕላማኦም ብሰላማዊ ኣገባብ ንከስጉሙ ፀዊዑ።
ሀርሲ ነዚ መፀዋዕታ ዘቅረበ ሓደ ወርሒ ድሕሪ ዝተማረኸላ ዕለት ኣብ ሞቃዲሾ ኣብ ዝሃቦ ሪኢቶ’ዩ።መፈለምታ ዕላማ ኣል-ሸባብ ብሒደት ውልቀ-ሰባትን ናይ ደገ ኣካላት ረብሓን ከምዝተጨወየ’ውን ጠቂሱ፡-
“ካብ ሎሚ ጀምሩ ኣባል ኣል-ሸባብ ከምዘይኮንኩ ክፍለጠለይ ይደልይ።ካብ ሎሚ ንዳሓር ዕላማይ ብሰላማዊ ኣገባብ ከምዘስጉም’ውን ይገልፅ። ኣፈላላይ ብጎነፅን ህውከትን ምፍታሕ ክኹነን ኣለዎ።ንብፆተይ ዘሕልፎ መፀዋዕታ፡ምስሕሓባት ብልዝብን ሰላማዊ ኣገባብን ኣደቅስዎ ዝብል’ዩ” ይብል ንሱ።
ሓላፊ ክፍሊ ስለያ ኣል-ሸባብ ዝነበረ ዘካርያ እስማኢል ሃርሲ ውልቀ-ሰባት ንውግእ ጂሃድ ኣል-ሸባብ ጨውዮም ንሰባት ዒላማ ንምግባርን ንምቅታልን ይጥቀሙሉ’ውን ኣለው ኢሉ።


text:
Radio Erena: 31 May 2021
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ልዕሊ ደቡብ ሱዳን ዘንበሮ ናይ ኣጽዋር እገዳ ክሳብ 31 ግንቦት 2022 ንተወሳኺ ሓደ ዓመት ኣናዊሑ።
እቲ ብውሳኔ 2577 ዝፍለጥ እገዳ፣ ብዘይካ’ዚ፣ ኣብ ልዕሊ ሓያሎ ሰበ ስልጣን፣ ሓለፍቲ ጸጥታን ወትሃደራውያን መኮንናትን ዝተነብረ ናይ መገሻ እገዳ’ውን ብተመሳሳሊ ክናዋሕ ኣድሚጹ።
ሓሙሽተ ቀወምቲን 10 ድማ ተቐየርቲን ኣባላት ሃገራት ዝሓቖፈ ባይቶ ጸጥታ፣ ኣብቲ ብ28 ግንቦት ዘካየዶ ኣኼባ፣ 13 ሃገራት እቲ እገዳ ክናዋሕ ክድግፋ እንከለዋ ክልተ ሃገራት ድማ ድምጺ ካብ ምሃብ ተቖጢበን።
ጎኒ ጎኒ’ቲ እገዳ፣ ኣብ ጉዳይ ደቡብ ሱዳን፣ መጽናዕቲ እተካይድ ናይ ክኢላታት ጉጅለ’ውን ዕማማ ንሓደ ዓመት ተናዊሑ ኣሎ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን፣ ዞባ ራፕ ኣብ ዝተጎሃሃረ ናይ ብሄር ግጭታት ብውሕዱ 18 ሰባት ከምዝተቐትሉ ሰበ ስልጣን ናይቲ ከባቢ ሓቢሮም።
እቲ ንክልተ መዓልታት ዝቐጸለ ግጭት፣ ካብ ዞባ ዩኒቲ ዝመጹ ዑጡቃት፣ ኣብ ዞባ ራፕ ኣብ ዝርከባ ቁሸታት ከብቲ ንምዝማት ድሕሪ ዘካየድዎ ፈተነ፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተወልዐ ኮሚሽነር ቡል ንማዕከናት ዜና ገሊጹ።
በቲ ማንጎል ኣብ ዝተባህለት ቁሸት ዝተኻየደ ግጭት፣ ሓሙሽተ ቆልዑን ሰለስተ ደቂንስትዮን ዝርከብኦም ብውሕዱ 18 ሰባት ከምዝተቐትሉን ሓያሎ ኣባይቲ ከምዝተቓጸለን እቲ ኮሚሽነር ኣረጋግጹ።
ኣብቲ ዞባታት፣ ጠበናጁን ከም ካራን ጎዞሞን ዝኣመሰለን ብዝዓጠቑ ወገናት ተደጋጋሚ እዋን ግጭታት ይካየድ’ዩ።
ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ኣብ ኢድ ውልቀሰባት ንዝርከብ ዕጥቅታት ንምእካብ ዘካየድዎ ጻዕሪ ክዕወት ኣይከኣለን።
ስእሊ፣- ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት
====================


text:
ናይ ላቲን ስርዓተ ኣምልዀ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሎሚ ዕለት 10 ሰነ 2019 ዓ.ም. ዓመታዊ በዓል ንጽሕተ ድንግል ማርያም እመ ቤተ ክርስቲያን ኣብዒላ ከምዝወዓለትን፡ እዚ ብፍቓድ ወዳ ኣደነት ማርያም ኵላዊ ከምዝዀነ ዝዝከረሉን ዝስትንተነሉን፡ ኣደነት ማርያም ንዅሉ ፍጥረ ሰብን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝግለጽን ናብ ቤተ ክርስቲያን እውን ዝመሓላለፍ ኰይኑ፡ ቤተ ክርስቲያን እውን ኣደ ኵሉ ፍጥረት ሰብ ንኽትከውን ዘብቅዕ እዩ፡ እዚ በዓል ንጽህተ ማርያም እመ ቤተክርስቲያን ድሕሪ በዓለ ጰራቅሊጦስ ሰኑይ ዝበዓል ክኸውን ካብ 2018 ዓ.ም. ብውሳኔ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ራንቸስኮ ከምእተወሰነ ይፍለጥ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ ጥቓ መስቀል የሱስ ከኣ ኣዲኡን ሓብቲኖኡ ማርያም ሰበይቲ ቀሌዮጳን ማርያም መግደላዊትን ደው ኢለን ነበራ። ኢየሱስ ነዲኡን ነቲ ዜፍቅሮ ወደ መዝሙርውን ኣብ ጥቓኣ ደው ኢሉን ምስ ረኣየ፡ ነዲኡ፥ ኣቲ ሰበይቲ፡ እንሆ ወድኺ፡ በላ። ነቲ ወደ መዝሙር ከኣ፥ እንሃ ኣዴኻ፡ በሎ። እቲ ወደ መዝሙርውን ካብ ሽዑ ጀሚሩ ናብ ቤቱ ወሰዳ (ዮሓ. 19. 25-27)።
እዚ እቲ ካብ ወንጌል ዮሓንስ ዝተወስደ ጥቕሲ ማርያም እመ ቤተ ክርስቲያን ምዃና ዘረጋጽን ኣመክንዮን እታ ቤተ ክርስቲያን ኣብቲ ብኢየሱስ ፍቱው ዝዀነን ኢዩሱስ ነዲኡ እነሄት ኣዴኻ ኣብ ዝበሎ ዮሓንስ ትምልከት፡ ቃል ዮሓንስ ወንጌላዊ ናይ ማርያማዊ ኣኽብሮት ዝግለጽ ጥራሕ ዘይኰነ፡ ካብኡ ሓሊፉ ዝኸይድ፡ ነቲ ኢየሱስ ዝሃቦ ቃል ተኣዝዞ ዝሓትት እውን እዩ፡ ቅድሚ ሞቱ፡ ማርያም ብየውሓንስ ንነፍሲ ወከፍ ሰብኣዊ ፍጥረት ኣደ ክትከውን ሓደራ ትበሃል፡ ኩሉ ፍጥረ እውን ውላዳ ክኸውን ይጽዋዕ።
ማርያም ኣብ ማእከል ናይ ድሕነት ሃምነነ (ዶግማ)
ውፉይነት ንማርያም (ፍቕራዊ ተወፋይነት)፡ ልክዕ ከም መስቀልን ቅዱስ ቍርባንን ሓደ ናይ እምነት ዓንዲ እዩ፡ እቲ ኣብ 2018 ዓ.ም. ሰኑይ ድሕሪ ሰንበት በዓለ ጰራቅሊጦስ ክበዓል ዝተወሰነ ንጽሕተ ማርያም እመ ቤተ ክርስቲያን ብቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኰይኑ ካብቲ ተራ ውፉይነት ንማርያም ሰገር ከነብልን፡ ንቤተ ክርስቲያን ሰናይነትን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣደነት መንፈስ ክስስንን ኣብ መደብ ድሕነት ናይ እምነት ሃምነነ ማርያም ማእከላዊ ስፍራ ከምዘለዎን ብፍላይ ከኣ ማርያማዊ ህዝባዊ መንፈሳውነት ካብ እምነት ኣብ ቅድስቲ ስላሴ ዝምንጭው ምዃኑ መሰረት ገይሮም፡ ሰብ ብማርያም ኣቢሉ ናብቲ መለኮታዊ ምሕረት ክቐርብን ማርያም ፍጥረት ሰብ ናብቲ መለኰታዊ ምሕረት እትመርሕን እተሰንይን ምዃና ብምሕባር እዩ፡ ማርያም ኣደ ቀዳሞት ኣመንትን ኣደ ሓዋርያትን መንፈቅ ቅዱስ ክቕበሉ ሁባሬ ንብርትን ድሕሪ በዓለ ጰራቅሊጦስ ማርያም ኣደ ቤተ ክርስቲያን ክበዓል እቲ ቀንዲ ቲዮሎግያውን ሃምነናውን ትምህርቲ ንሱ ምዃኑ የረድኡ።
ውፉይነት ኣርእስተ ሊቃነ ጳጳሳት ንማርያም ድንግል
ማርያም እመ ቤተ ክርስቲያን ዝብል መጸውዕ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ቅዱስ ኣጐስጢኖስን ኣብ ቅዱስ ሊዮነ ኣቢይን ቲዮሎጊያዊ ትምህርቲ መሰረት ዘለዎን፡ ኣብ ናይ በነዲክቶስ መበል 15ን ኣብ ሊዮነ ሻምናይን ደሓር እውን ኣብ ቅዱስ ጳውሎስ ሻድሻይን ስልጣናዊ ትምህርቲ ንጹርን፡ ዕለት 21 ሕዳር 1964 ዓ.ም. ኣብ ሳልሳይ ክፋል ጉባኤ ቫቲካን፡ ቅድስተ ማርያም እመ ቤተ ክርስቲያን ኣመ ኵሉ ሕዝበ ክርስቲያን፡ ኣደ ምእመናንን ውፉያንን ቢሉ ይገልጻ፡ እቲ ኣብ ናይ ንቂያ 325 ዓ.ም. ተኣምኖተ ሃይማኖትን ብፍላይ ናይ ኤፈሶን ጉባኤ ኣብ 340 ዓ.ም. ማርያም እውነተይና እኖ ኣምላኽ ዝብል ስልጣናዊ ትምህርቲ መሰረት ዝገበረ ውሳኔ እዩ፡ ኣብ 1975 ዓ.ም. ቅዱስ ዓመተ ዕርቂ ማርያም እኖ ቤተ ክርስቲያን ዝብል ስያሜ ኣብ ናይ ሮማዊ መጽሓፍ ስርዓተ ቅዳሴ እትው ክኸውን ከምእተገብረን ዕለት 11 ለካቲት 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት መበል 160 ዓመት ግልጸተ ማርያን ኣብ ሉድር ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘመሓላለፍዎ ስልጣናዊ መልእኽቲ ሰኑይ ድሕሪ በዓለ ጰራቅሊጦስ በዓለ እመ ኣምላኽ ኰይኑ ከበዓል ኣብ ባሕረ ሓሳብ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ምልኵት ክኸውንን ክበዓልን ወሰኑ።


text:
ምትእኽካብ ስነ ጥበባውያን ኤርትራ ኣብ ስዊዝ
ምትእኽካብ ስነ ጥበባውያን ኤርትራ ኣብ ስዊዝ
ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን ስነ ጥበባውያን ደለይቲ ፍትሒ ተራኺቦም፡ ማሕበር ኤርትራውያን ስነ ጥበባውያን ንምምስራት ድሮ ንዕለት 21 ለካቲት 2020 ኣብ ስዊዝ ክካየድ ኣኼባ ጸዋዒት ኣመሓላሊፎም ኣለዉ። ኣብ’ቲ ንህዝቢ ዘምሓላልፍዎ ጸዋዒት ኣኼባ 21 ለካቲት ከኣ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ንኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ስነ ጥበባዊ ብዘይኣፈላላይ ከም ዝምልከት ተሓቢሩ ኣሎ።
እዚ ንዕለት 21 ለካቲት ዝካየድ ኣኼባ ኤርትራውያን ስነ ጥበባውያን፡ መቀጸልታ’ቲ ኣንጻር ምልካዊ ስርዓት ህግዲፍ ኣብ መላእ ዓለም ዝካየድ ዘሎ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን፡ ባህልን ልምድን፡ ስነ ጥበብን በሪሱ ከይጠፍእ፡ ዝዓበዩን ዝነኣሱን ኣብ’ዚ ሞያ ዝነጥፉ ይብገሱ ኣለዉ። ቅድሚ ሕጂ ኣብ ፍሉይ ቦታታት ፈተን ተገይሩ’ኳ እንተነበረ፡ ሎሚ ብዝሰፍሐን ብዝዓበየን ንብዙሓት ክጥርንፍ ክእክብን ንኤርትራዊ ባህላዊ ምክልኻል ጥራሕ ዘይኮነ፡ ንምዕኳኹን ንምምዕባሉን ትጽቢት ዝግበረሉ’ዩ። ኣኬባ ኤርትራውያን ስነ ጥበባውያን 21 ለካቲት ውህድ፡ ጥርኑፍ፡ ሓድነቱ ኣትሪሩ ክወጽእ ትጽቢት ይግበር ኣሎ።
ዜናን ሓበሬታን ሓዲለ
4 ለካቲት 2020


text:
ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ግዚያዊ ሓላፊ ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ሩሲያ ሰርጓዲት መርከብ ዘጋነፋ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ ምኽንያት ናይ ሞት ሓደጋ ብዘጋጠሞም 14 ዜጋታት ዘሕደረሎም ሓዘን ከቢድ ምዃኑን ሓቢሮም፡ ዕለት 4 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ናይ ፈደራላዊት ሩሲያ ንወግዓዊ ምብጻሕ ሃገረ ቫቲካን ክኣትዉ ምዃኖም በዘ ኣጋጣሚ’ዚ ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣዘኻኺሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዛዕባ እታ ናይ ሩስያ ሰርጓዲት መርከብ ዘጋጠማ ሓደጋን ስዒቡ ዝወረደ ናይ 14 ዜጋታት ሕልፈት ምስ ተሓበሮም እግዚኣብሔር ነቶም ናይ ሞት ሓደጋ ንዘጋጠሞም ኣብ መንግስቱ ክቕበሎምን ንስድራ ቤት ምዉታት እውን ብጸሎቶም ቀረባ ምዃኖም ከምዝገለጹን ሓቢሮም።
መንግስቲ ሩስያ ናይቲ ሓደጋ ምኽንያት መንቀሊ ክጻረይ መርመራ ከምዝጀመረ
እታ ሰርጓዲት መርከብ ኣብ ናይ ሩስያ ሀገራዊ ባሕሪ ከባቢ እንከላ ዘጋጠማ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ ን 14 ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ናይ ሞት ምኽንያትን መንቀሊ ናይቲ ባርዕ ሓዊ እንታይ ምዃኑ ክጻረይ መንግስቲ ሩስያ ከምዝወሰነን፡ እታ ሰርጓዲት መርከብ ኣብ ዓቢይ ጥልቂ ባሕሪ ንዝካየድ ስነ ምርምር መሳለጢት ከምዝነበረትን ድሕሪ ዘጋጠመ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ ኣብ ሰቨሮሞርስክ ባሕሪ ሓይሊ መዓስከር ከምእትርከብን ርእሰ ብሔር ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ብዛዕባ እቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ ንክመያየጡ ዝነበሮም ካልእ ፍጻሜታት መራሓ ግብሪ ኩሉ ሓዲጐም ዕለት 2 ሓምለ 2019 ዓ.ም. ናይ ሩስያ ሚንስተር ሓይሊ ምክልኻል ዘስተፈ ኣኼባ ከምዝጸውዑን ድሕሪ እቲ ብኣኦም ተመሪሑ ዝተኻየደ ኣኼባ ስለ እቲ ዘጓነፈ ዓቢይ ሰብኣዊ መጉዳእቲ ዝተሰምዖን ሓዘን ገሊጾም ናይቲ ሓደጋ ባርዕ ሓዊ መንቀሊ ክጻረ ፍልዩ ምርመራ ክካየድ ከምዝወሰኑ ይንገር።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ፡ ናይ ክረምሊን ወሃቢ ቃል ዲሚትሪ ፐስኮቭ ስለ እቲ ባርዕ ሓዊ ንምጽራይ ዝካየድ መርመራን ውጽኢቱን ብሃገራዊ ምስጢር ዝተዓቀበ ከምዝኸውን ይሕብሩ።


text:
ብህወሓት ዝምራሕ መንግስቲ ክልል ትግራይ ተኹሲ ጠጠው ንምባል ቅድመ ኹነት ኣቀሚጡ።
መንግስቲ ክልል ትግራይ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ሓይልታት ኤርትራን ኣምሓራን ካብቲ ክልል ክወፁ ኣብቲ ክልል ዓለምለኸ በረራ ምክያድ ሓዊሱ ኩሎም መራኸቢታት ክኽፈቱ ብተወሳኺ ድማ ናብ ትግራይ ዝኾነ ዓይነት ኣካል ጸጥታ ፌደራል መንግስቲ ከይኣትው ዝብሉ ቅድመ ኹነት ካብ መንጎ ዝተቀመጡ’ዮም።
እቲ ናይ ፅሑፍ መግለፂ ጸገማት ብሰላማዊ መንገዲ ምፍታሕ ከም መትከል ዝቅበሎ ምኻኑ ብምግላፅ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ክልል ትግራይ ዘሎ ቅልውላው ንምፍታሕ ተኹሲ ጠጠው ንምባል ቅድመ ኹነት ኣቀሚጡ’ሎ። እቲ መግለፂ ወሲኹ ሰራዊት ምክልኻል ካብ ትግራይ ዝወፀ ብሓይሊ ተወቂዑ’ምበር ንሓረስቶት ሓልዩ ኣይኮነን ኢሉ’ሎ’።
ብዛዕባ’ዚ ብህወሓት ዝምራሕ መንግስቲ ክልል ትግራይ ዘውፅኦ መግለፂ ምላሽ መንግስት ኢትዮጵያን ኤርትራን ንምርካብ`ውን ንሰርሕ’ለና።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ነቲ ስጉምቲ በይናዊ ምቁራፅ ተፃብኦ ዝገበርክሉን ምኽንያት ስብኣዊ ረድኤት ናብ ህዝቢ ክበፅሕን እዋን ክረምቲ ብምዃኑ ሓረስቶት ንኽሓርሱን ብምባል’የ ክብል ምግላፁ ይዝከር።


text:
ማእከላይ ባይቶ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባኡ ጀሚሩ፡
ማእከላይ ባይቶ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ዕለት 10 ጥምቲ 2010 ካልኣይ ስሩዕ ኣኼባኡ
ጀሚሩ። ኣብ ፈላሚ ውዕሎ ኣኼባኡ፡ ናይ ኣባላቱ ሰፊሕ ዲሞክራድያዊ ሱታፌ ንምርግጋጽ፡ ንኣባላት ባይቶ ኣብ ሰለስተ ዓውደ ምይይጣት ዘከፋፍል ኣሳላጢ ሓዲሽ ኣሰራርሓ ኣተኣታትዩ። ዓውደ ምይይጣት፡ ኣብ ጸብጻባት ሰክረታርያ ባይቶን ፈጻሚ ኣካልን ብዛዕባ ኣንፈታት መጻኢ ፖለቲካዊ ምዕባለታትን ዝተዳለዉ ወረቃቕትን፡ ካልኦት ኣገደስቲ ጉዳያትን ብዝምልከት ብዕምቆት ክመያየጣን ክግምግማን ምዃነን ተሓቢሩ ኣሎ።
ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ግሃድኤ ኣብ ዓውደ ምይይጣት ተኸፋፊሎም፡ ኣኼባኦም ይቕጽሉ ኣሎዉ።
እዚ ኣኼባዚ፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣብ ኩሉ ውድባውን ዲፕሎማስያውን መዳያት ዓበይቲ መኽሰባት ዘመዝገበሎምን፡ ከምኡ’ውን ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳንን ሲቭል ማሕበራትን
ካልኦት ተቓለስቲ ፖለቲካዊ ሓይልታትን ሃገራዊ ዋዕላ ብምዕዋት፡ ኣብ ጎደና ሃገራዊ ጉባኤ ከኣ ንምዕዋት ዝምርሻሉን፡ ስርዓት ህግደፍ መሓውራቱ ዝምህምነሉን ዘሎ ኩነታት ይግበር ብምህላዉ፡ ንኣኼባ ማእክላይ ባይቶ ግሃድኤ ኣወንታዊ ናይ ቃልሲ ሃዋሁ ከቢብዎ ይርከብ።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ሃድኤ
10 ጥቅምቲ 2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1642


text:
Radio Erena: 09 July 2015
ሱዳን ምስ ኣመሪካ ዘለዋ ሓርፋፍ ዝምድና ናብ ንቡር ንምምላስ ትሰርሕ ምህላዋ ተገሊጹ።
እዚ ዝተገልጸ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን ኢብራሂም ጋንዶር ብዛዕባ’ቲ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ናብ ካርቱም ዑደት ከካይድ ትጽቢት ዝግበረሉ ዘሎ ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ኣመልኪቱ ምስ ኣገልግሎት ዜና ሃገሩ ኣብ ዘካየዶ ቃለ መጠይቕ’ዩ።
ፍሉይ ልኡኽ ኣመሪካ ዶናልድ ቡዝ ኣብ ውሽጢ’ዚ ክልተ ዓመት ንኻልኣይ ግዜኡ’ዩ ናብ ሱዳን ወግዓዊ ምብጻሕ ብምፍጻም ምስ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ክዘራረብ።
ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ኣንቢራቶ ዘላ እገዳ ንኽልዓል፣ ፕረዚደንት ኣልበሽር ሓያሎ ዲፕሎማስያዊ ጻዕርታት ኣብ ምክያድ ከምዝርከብ ዝፍለጥ’ዩ።
እንተኾነ ኣመሪካ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ሱዳን ብምእታው፣ ሓያሎ ለውጥታት ትጠልብ ብምህላዋ እቲ መስርሕ ከምቲ ዝድለ ክዕወት ከምዘይክኣለ መንግስቲ ሱዳን ይጠቅስ።
ፕረዚደንት ኦባማ ኣብ ስልጣን ድሕሪ ምምጽኡ ኣብዚ ሸሞንተ ዓመታት ምስተን ምስ ዋሽንግተን ዝኾነ ርክብ ዘይነበረን ኩባን ሱዳንን ዝርከብአን ሃገራት ቀጥታዊ ዝርርብ ክካየድ ከምዝኸኣለ’ዮም ተንተንቲ ዝጠቐሱ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ዋሽንግተን ምስ ብምሉአን ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ቀጥታዊ ርክብ ክህልዋ እንከሎ፣ ኣብቲ ዞባ ቀጥታዊ ርክብ ዘይብላ እንኮ ሃገር ኤርትራ ጥራይ’ያ።
===============


text:
ካብቲ ናይ መንግስቲ መጠንቀቕታ ብምብጋስ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሱዳን ዘካይዶ ንጥፈታት እንዳ ወሰኸ ይኸይድ ከምዘሎ ካብ ከሰላ ዝመጸና ሓበሬታ የረጋግጽ።
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ስርዓት ህግደፍ፡ “ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብጌግኡ ተኣሚኑ፡ ሓቅነትና ተረጋጊጹ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝፈጸሞ ጌጋ ይግምግሞ ‘ሎ ክብል ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ናይ ሓሶት ዘመተ የካይድ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ሽፍታ ስርዓት ህግደፍ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ነጋዶ ገይሩዎ ዝጸንሐ ካብ ወጻኢ ናብ ኤርትራ ንብረት ናይ ምእታው እገዳ፡ ኣብ ልዕሊ ውልቃውያን ገያሾ ተመሳሳሊ ስጉምቲ ይወስድ ኣሎ።
መንግስቲ ሱዳን፡ ካብ ሓሙስ 12/07 ኣትሒዙ ኣብ ካርቱም መጠነ ሰፊሕ ግፋ ኤርትራውያን ስደተኛታት የካይድ ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ካርቱም ሓቢሮም።


text:
Radio Erena: 02 May 2021
ላዕለዎት ሰበስልጣን ኣመሪካ ብጉዳይ ዶባዊ ግጭት ኢትዮጵያን ሱዳንን ንምዝርራብ ናብ ከተማ ካርቱም ዑደት ከካዪዱ እዮም።
እቶም ክሪስቶፈር ኩንስን፤ ክሪስ ቫን ሆለንን ዝርከብዎም ሰበስልጣናት ምምሕዳር ባይደን፣ ሰኑይ 3 ግንቦት ሱዳን ኣብ ዝኣትዉሉ፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ሚኒስተራት ፍትሒን ሃብቲ መሬትን ዝርከብዎም ላዕለዎት ሓለፍቲ ቆንስላዊ መንግስቲ ሱዳን ክዘራረቡ ትጽቢት ይግበረሎም።
ቫን ሆለን፣ ዶባዊ ግጭት ሱዳንን ኢትዮጵያን ካብ ዝጀመረሉ እዋን ኣትሒዙ ክከታተሎ ዝጸንሐ ክኸውን እንከሎ፣ ክሪስቶፈር ኩንስ ብወገኑ፣ ሱዳን ካብ መዝገብ መወልቲ ሽበራ ክትወጽእ ኣበርቲዑ ክሰርሕ ከምዝጸንሐ ይንገረሉ።
ኣብ ወርሒ መጋቢት ናብ ኢትዮጵያ ብምብጻሕ፣ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናትን፣ ንዲጋ ተሓድሶ ብዝምልከትን፣ ምስ ሰበስልጣን’ታ ሃገር ከምዝተዘራረበ ይዝከር።
ምእታው ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ፣ ብሄር ዝመሰረቱ ግጭት ኢትዮጵያ፣ ንኣጠቓቕማ ፈለግ ናይል ብዝምልከት ዝተፈጥረ ዲፕሎማስያዊ ወጥሪ፣ ንዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ናብ ሓደገኛ ኣንፈት ይመርሖ ከምዘሎ፣ ክሪስቶፈር ኩንስ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ገሊጹ’ዩ።
================


text:
Radio Erena: 26 April 2017
መሰል ደቂንስትዮ ብምግሃስ ግኑን ስም ዘለዋ ስዑዲ ዓረብ፣ ኮሚሽን መሰል ደቂንስትዮ ሕቡራት ሃገራት ክትመርሕ ተመሪጻ።
ኣብቲ ብምስጢር ዝተኻየደ ምርጫ፣ 12 ካልኦት ሃገራት’ውን ምስ ስዑዲ ዓረብ ንኮሚሽን መሰል ደቂንስትዮ ክመርሓ ተመሪጸን ኣለዋ።
እዘን ሃገራት ነዚ ዝቕጽል ኣርባዕተ ዓመታት፣ ብዛዕባ መሰል ደቂንስትዮ ዓለምና ክከታተላን፣ መሰል ደቂንስትዮ ኣብ ዝግሃሰለን ሃገራት ከኣ ስጉምቲ ክውሰድ ናብ ሕቡራት ሃገራት ጸብጻብ ከቅርባን’የን።
ይኹን’ምበር ብስም ሕጊ ሸሪዓ ናይ ሃይማኖት ምስልምና፣ ፖለቲካዊ፣ ማሕበራዊን ውልቃዊን መሰላት ደቂንስትዮ ብምግሃስ ምስ ቀዳማት ሃገራት እትስራዕ ስዑዲ ዓረብ፣ ነቲ ንመሰል ደቂንስትዮ ዝጣበቕ ኮሚሽን ሕቡራት ሃገራት ክምትመርሕ ምምዛዛ፣ ንሓያሎ ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣቖጢዑ ኣሎ።
“ካልእ ሲ ይትረፍ፣ ኣብ ስዑዲ ዓረብ፣ ደቂንስትዮ መኪና ክዝውራ ይኹን ብዘይፍቓድን መሰነይታን ደቂተባዕትዮ ፖስፖርት ሒዘን ናብ ዝመረጽኦ ሃገር ክንቐሳቐሳ ኣይፍቀደለንን’ዩ” ዝበለ ሁማን ራይትስ ዎች፣ ስዑዲ ዓረብ ንኮሚሽን መሰል ደቂንስትዮ ክትመርሕ ሃገራት ብምስጢር ብዝሃብኦ ድምጺ ምድጋፈን፣ ንክብርን መሰልን ደቂንስትዮ ዓለም ዝነፍግ፣ ፖለቲካዊ ዕለማ ዘለዎ’ዩ ክብል ተቓውሞኡ ኣስሚዑ።
=================


text:
ቦኮ ሓራም ጽኑዕ እስላማዊ ሕጊ ኣብ ሰሜን ናይጀሪያ ንምምስራት ዘመተ ካብ ዝጅምር ማሕበረሰባት ተበቲኖም፣ልዕሊ ክልተ ሚሊዮን ሰባት ተመዛቢሎምን 20ሽሕ ሰባት ድማ ተቐቲሎምን እዮም።
እቶም ደቆም ዝተጨወይዎም ስድራቤታት ድማ ምሒር እዮም ተሳቖዮም።ካብ ከተማ ቺቦክ ካብ ዝምሃራሉ መንግስታዊ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ኣብ 2014 ዓ.ም.ፈ ተጨውየን ካብ ዝተወሰዳ 219 ኣዋልድ ናይ ሓንቲ ወላዲ ያዋለ ዱኒያ ከምዚ ይብል።
‘ብዛዕባ ጓለይ ክሓስብ ከለኹ ከምዝሓመመ ሰብ ነብሰይ የንቀጥቅጠኒ።’
እቶም ዕጡቓት ቦኮ ሓራም ንመንበሪ እተን ተማሃሮ ብምውራር ዓፊኖም ወሲዶምወን።መንግስቲ ነቲ ቤት ትምህርቲ ዳግም ክሃንጾ እየ ኢሉ ቃል ኣትዩ ነይሩ እንተኾነ ግን ክሳብ ሕጂ ዋላ ሓደ ዝተሰርሐ ነገር ግን የለን።
ቦኮ ሓራም እዚ ከይኣኸሎ ኣብ ሕዳር 2014 ዓ.ም.ፈ እውን ንከተማ ቺቦክ ወሪሩ ንሓጺር እዋን ተቖጻጺሩዋ ነይሩ።ኣብ ጥሪ እውን ክልተ ርእሰ ቕትለታዊያን ኣብታ ከተማ ንዝርከብ ዕዳጋ መጥቓዕቲ ብምፍጻም ብዉሑዱ ን10 ሰባት ቀቲሎም።
ብዙሓት ስድራ እተን ዝተጨውያ ኣዋልድ ሃዲሞም እዮም።ገሊኦም ኣብ ዋና ከተማ እታ ክፍለ ግዝኣት ማይዱግሪ ይነብሩ ኣለው።
ኣኩኣ ንሓንቲ ዝተጨውየት ጓል የሪማ ኣጂ ከምዚ ይብል።
‘ብህይወት ኣላ ወይ ሬሳ ሪኢና ሞይታ’ላ ምበልናኮ ድሓን ነይሩ።ኣብ ጫካ ኢያ ዘላ፤ኣበይ ከምዘላ ግን ኣይንፈለጥን።’
ኣቦ መንበር ማሕበር ስድራ ዝተጨውያ ኣዋልድ ያኩቡ ንኬኪ እቲ ጃምላዊ መጭወይቲ ካብ ዝፍጸም ጀሚሩ 18 ወለዲ ናይተን ኣዋልድ ሞይቶም ኣለው፤ተደራራቢ ሓዘን እዩ ዘስዕብ ኣሎ ይብሉ።
እቲ መጭወይቲ ማህበረሰብ ዓለምለኸ ዝኾነኖ’ዃ እንተኾነ ኣስዒቡ ኣብ ዙሪያ ናይጀሪያ ዳርጋ መዓልታዊ ብዝብሃል ሰልፍታት ተኻየዱ እዩ።ሓድሽ ፕሬዝዳንት ናይጀሪያ እውን ነተን ኣዋልድ ክመልሰን እየ ሎሚ ቃል ኣትዮም ነይሮም።ዘድሓነን ግን የለን።
ወለደን እውን ብተስፋ ካብ ምጻባይ ወጻኢ ካልእ ኣማራጺ የብሎምን።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ሓቂ ዲዩ?
ናይ COVID-19 ክውንነት ምፍላጥ
ብዛዕባ ድሕንነት ኮሮና ቫይረስ ክታበት ጌጋ ሃበሬታ ምርካብ ቀሊል ኢዩ። ገገለ ኣብ ኦንላይን(ኮምፒተር) ዝወሃብ ጉጉይ ሓበሬታት ወኸኣ ካብ ኣፍ ዝወጽእ ሓበሬታት ኣድላይነት ዘይብሉ ኢዩ። ኣየናይ ንምእማን ኣጸጋሚ ክኸውን ይኽእል ኢዩ፡ ስለዚ ነዚ ናይ ኮምፒተር ገጽ ንኽንረድኣኩም ምሂዝና።
ጭብጢ: ኣብ‘ቲ ክታበት ካላሚታዊ ዝገብር ዝኾነ ባእታ የለን።
ጉጉይ ሓበሬታ፡ ክታበታት ናይ ካላሚታ ባእታታት ኣለዎም ዝብል ሓሶት ዝኾነ ሓበሬታ ኣብ ቪድዮታት ይፍነው ኣሎ።
ክውንነት: ናይ COVID-19 ክታበታት ናይ ካላሚታ ነገር ኣይህቡን፡ እንኮላይ ኣብ ዝተኸተብኩሞ ቦታ (ቅልጽምኩም)።
ኣብቲ ክታበት ናይ ኤሌክትሮ ማግኔቲክ ፊልድ ክፈጥር ዝኽእል ባእታ የለን። ኩሉ ናይ COVID-19 ክታበታት ሓጺን፡ ኒኬል፡ ኮባልት፡ ሊትየምን ካልኦት ኣብ መሬትና ዝርከቡ ማዕድናዊ ጥረ ነገራት የብሉን። ማይክሮኤሌክትሮኒክስ፡ ኤሌክትሮድስ፡ ካርቦን ናኖቲዩብስ ወይ ድማ ናኖዋየር ሱፐርኮንዳክተር ዝበሃሉ ዝተሰንዑ ነገራት የብሎምን።
ኩሉ ናይ COVID-19 መስርሒ ቀመማት ኣብ (ብዛዕባ COVID-19 ብተደጋጋሚ ዝቐርቡ ሕቶታት ) ተወከስ።
ጭብጢ: ክታበት ኮቪድ-19 ንናይ ኣካልኩም ጂን ይኹን ዲ ኤን ኤ (DNA) ኣይልውጦን እዩ።
ጉጉይ ሓበሬታ፡ እቲ ክታበት ንዲ ኤን ኤኹም (ንስረታትኩም) (DNA) ክቅይሮ ይኽእል ኢዩ ዝብል ፍርሓት ኣሎ፡ ከምኡ'ውን ባህሪኹምን (ጠባይኩምን) ክቕይሮ ወይ ናይ ስድራታት ቅርጺ መጻኢ ወለዶኹም ክቕይር ይኽእል ኢዩ ዝብል ፍርሒ ኣሎ።
ክውንነት: ክልቲኦም ክታበታት ሞዴርናን ፋይዘርን መልእኽተኛ RNA (ወይ mRNA) እዮም ዝጥቀሙ። እዚ mRNA፡ ከመይ ገይርና ተኸላኸልቲ ህዋሳት ወይ ካልኦት ንኢንፈክሽን ዝቃለሱ ዋህዮታት ብምፍጣር ሕማማት ከምእንከላኸል ንሰብነትና ይምህሮ።
ካብ ክታበት ኮቪድ-19 እንረኽቦ mRNA ናብ ሕምብርቲ ዋህዮታትና (ዲ. ኤን. ኤ. ዝርከበሉ) ፈጺሙ ኣይኣቱን እዩ። እዚ ማለት ከኣ እቲ mRNA ንናትና ዲ. ኤን. ኤ. ፈጺሙ ኣይጸልዎን እዩ ማለት'ዩ። እዚ mRNA ሓንሳብ ንዋህዮታት ምሂሩ ምስ ወደአ ብናይ ሰብነትና ኢንዛይም (ፈሳሲ ቀመም) ይሓቅቕ እሞ ኣብ ሰብነትና ሃለዋቱ የብቅዕ።
ጭብጢ: ክታበት ኮቪድ-19 ብቫይረስ ኮሮና ከምትልከፉ ኣይገብርን እዩ።
ጉጉይ ሓበሬታ: Tክታበታት COVID-19 ምውሳድ፡ COVID-19 ከስዕበልኩም ይኽእል ኢዩ ዝብል ጉጉይ ሓበሬታ ተዘርጊሑ ኣሎ።
ክውንነት: ኩሎም ክታበታት ኮቪድ-19፡ ኮሮኖ ቫይረስ የብሎምን። ክታበት ምውሳድኩም ሕማም ኮሮኖ ቫይረስ ከስዕበልኩም ኣይክእልን እዩ።
እዞም ክታበታት ንዋህዮታት ሰብነትና ልክዕ ነቲ ኣብ ዝባን ቫይረስ ኮቪድ-19 ዝርከብ ዝመስል ፕሮቲን ንኸፍርዩ ይምህርዎ። እዞም ክታበታት ነዚ መምርሒ ንምምሕልላፍ መልእኽተኛ RNA (mRNA) ወይ ሕማም ከምዘየስዕብ ተጌሩ ዝተመሓየሸ ኣብ ስዓል (common cold) ዝርከብ ዘይጓዳእ ቫይረስ ይጥቀሙ። ሰብነትና ነቲ ፕሮቲን ብቐሊሉ የለልዮ እሞ ቫይረስ ኮቪድ-19 ኣብ ሰብነትና ምስዝርአ ተቐላጢፉ ናይ ምክልኻል ግብረ-መልሲ ይወስድ።
ጭብጢ: COVID-19 ፈኲስ ከም ሰዓል ዝመስል ምልከት ከስዕብ ይኽእል ኢዩ፡ ነገር ግን ምሒር ጸገም ኣዚዩ ውሑድ ኢዩ።
ጉጉይ ሓበሬታ: Tእቲ ክታበት ጸጸኒሑ ብኣናፊላክሲስ ዝፍለጡ ተሪር ጸገም ኣለርጂ ከስዕብ ይኽእል ኢዩ፡ ንብዙሓት ሰባት ብጣዕሚ ከሕሞም ይኽእል ዝብል ጉጉይ ሓበሬታ ኣሎ።
ክውንነት: ክታበት ዝወሰድኩምሉ መዓልቲ ወይ ንጽባሒቱ፡ ከም ሕማም ርእሲ፡ ቃንዛ ቅልጽም፡ ኣካላዊ ድኻም ወይ ረስኒ ክስምዓኩም ይኽእል። እንተኾነ እዚ ምልክታት ንነዊሕ ዝጸንሕ ኣይኮነን፡ እቲ ክታበት ይሰርሕ ከምዘሎ መርኣያ'ውን እዩ።
ብፍላይ ብርቱዕ ኣለርጂ ኣብ ዘለዎም ሰባት ከቢድ ሳዕቤን ኣለርጂ(anaphylaxis-ኣናፊላክሲስ) ከጋጥም ዝኽእል እኳ እንተኾነ፡ ተኽእሉኡ ኣዝዩ ውሑድ እዩ። ኩሎም ከኣ ክፍወሱ ዝኽእሉ እዮም።
ምናልባት እንተጋጠመ ተባሂሎም ዝተዳለዉ ሓለዋታት ውሕስነት ኣብ ቦትኦም ኣለዉ። ምናልባት ከቢድ ኣለርጂ ከይፈጥረልኩም ንምክትታል፡ ክታበት ድሕሪ ምውሳድኩም ን 15 ደቓይቕ ኣብ'ቲ ክሊኒክ ክትጸንሑ ክትሕተቱ ኢኹም።
እቲ ናይ መጀመርታ ዓቐን ክታበት እንድሕሪ ጸገም ኣለርጂ ጌሩልኩም፡ ኣቲ ካልኣይ ዓቐን ክትወስዱ የብልኩምን። ንዚያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ እቲ ክታበት ነዚ ናይ ኮምፒተር ዌብ ፔጅ CDC guidanceተወከሱ። እዚ ናይ ኮምፒተር ዌብ ሳይት ብእንግሊዘኛ ጥራይ ኢዩ።
ጭብጢ: ናይ COVID-19 ክታበታት ናይ መከታተሊ መሳርሒታት፡ ዕሽላዊ ናይ ዋህዮታት ቁራጽ፡ ናይ ሓሽማ ፍሪያት፡ ጎዳእቲ ሓጻውን ወይ ድማ መርዛማት ክኾኑ ዝኽእሉ መተሓውስቲ የብሎምን።
ጉጉይ ሓበሬታ: ኣብ ክታበታት ብዛዕባ ዝርከቡ ጥረ ነገራት፡ ኣብ ኢንተርኔት ብዙሓት ጉጉያት ሓበሬታታት ኣለዉ።
ክውንነት: እቲ ቀንዲ ትሕዝቶ ክታበታት ፋይዘር ይኹን ሞዴርና mRNA ዝበሃል ጀነቲክ ባእታ እዩ። እዞም ክታበታት ቅብኣት፡ ጨው፡ ኣሰቲክ ኣሲድ(ቀንዲ ትሕዝቶ ኣቸቶ)፡ ከምኡ'ውን ሽኮር ኣለዎም። ቀንዲ ትሕዝቶ ክታበት ጆንሶን ኤንድ ጆንሶን ከኣ ሕማም ከምዘየስዕብ ተጌሩ ዝተመሓየሸ ናይ ስዓል (common cold) ቫይረስ እዩ። ክታበት ጀይ ኤንድ ጀይ መረጋግኢ ዝኾኑ ባእታታት ከም (ጨው፡ ኣልኮል፡ ፖሊሶርቤት 80፡ ሃይድሮክሎሪክ ኣሲድ)ን ኣሚኖ ኣሲድን ይርከቦ።
ካብ'ቶም ኣብ ናይ ቅልዋ ድንሽ (potato chips) ዝርከቡ ባእታታት ዝወሓደ ቀመማት ኣለዎም!
ጭብጢ: ናይ COVID-19 ክታበታት፡ንለበዳ ብኡንብኡ ኣብ መወዳእትኡ ብምብጻሕ፡ ንኹሉ ሰብ ክሕግዝ ኢዩ። ክታበት ምውሳድ ልዑል ናይ ጥዕና ጸገም ንዘለዎም ሰባት ናብ ሆስፒታል ናይ ምእታው ዕድሎምን፡ ናይ ምሟት ዕድሎም ኣዚዩ የትሕቶ፡ እንኮላይ ንፍሉይ ሕብሪ ዘለዎም ብዘይምዕሩይ ኣገባብ በዚ ለበዳ ዝተጠቕዑ ኣብላት ሕብረተስብ።
ጉጉይ ሓበሬታ: ታሪኽን ብቀጻሊ ዝካየድ ዘሎ ስልታዊ ዓሌታዊነት ኣብ ህዝባዊ ክንክን ጥዕናን፡ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ሰባት ብዛዕባ ዘይምዕሩይ ምፍራይ ክታበታትን፡ ክታበት ምርካብን፡ እንኮላይ ኣብ ፈተነ ክታበታት መን ተጸንቢሩን ኣይተጸንበረን ስክፍታ ኣለዎም። ኣቓልቦ ዝተነፍጉ ኣባላት ሕብረተሰብ ከም ጸለምቲን፡ ላቲኖታትን፡ ደቀባትን ከም መፈተኒ ክታበታት ኮይኖም ወይ ካብ መፈተንታ ክታበታት ምሉእ ብምሉእ ተረሲዖም፡ ዝብሉ ሕቶታት ተላዒሎም ኣለዉ።
ክውንነት: ቅድሚ ክታበት ኮቪድ-19 ምምዕባሉ፡ ብዙሓት ተጣበቕትን ግዱሳትን፡ ብትካላት ሓለዋ ጥዕናን መንግስትን ኣብ ልዕሊ ጸለምቲ፡ ደቀባትን ካልኦት ሕብራዊ ኣህዛብን ዝወረደን ዝቕጽል ዘሎን በደላት/መጉዳእቲ ብምልዓል ስክፍትኦም ገሊጾም። ብሰንኪ'ዚ ምስጋና ዝግብኦ ጻዕርታቶም፡ እቶም ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣብ ፈተነታት ምምዕባል ክታበት ኮቪድ-19 ዝተሳተፉ ኣህዛብ መርኣያ ነጸብራቕ ብዙሕነት ህዝብና ኮይኖም። እዞም ክታበታት ኣብ ኩሎም ዓሌታትን ቀቢላታትን ውጽኢታውያንን ውሕስነት ዘለዎምን እዮም።
ብተወሳኺ፡ ኣባላት ሕብራዊ ሕብረተሰብ ኣብ ምምዕባል እዚ ክታበት መሪሕ ተራ ተጻዊቶም። ንኣብነት፡ ዶ/ር ኪዝመኪያ ኮርበት ጸላም ብዓልቲ ሙያ ስነ-ፍልጠት - ኣብ ሃገራዊ ትካል ጥዕና ናይ ምርምር ክታበት ኮሮና ቫይረስ ሓላፊት (ሊድ) እያ።
ኣብ ኪንግ ካውንቲ ዝርከቡ ጸለምቲ፡ ደቀባት ኣመሪካውያን፡ ላቲኖ ከምኡ'ውን ኣባላት ሕብረተሰብ ደሴት ፓሲፊክ ብሰንኪ ኮቪድ-19 ካብ ካልኦት ሕብረተሰባት ዝለዓለ መጠን ሞትን ኣብ ሆስፒታል ምድቃስን ኣጋጢምዎም። እዚኦም ሕብረተሰባት፡ ገለ ካብቶም ካብ'ዚ ክታበት ንዝርከብ ውሕስነት ብዝለዓለ ደረጃ ጠቕሚ ዝረኽቡሉ እዮም።


text:
ኣብ ዓለምና ንሞት ኣዴታት ጠንቂ ካብ ዝኾኑ ዘለዉ እቲ ሓደ ድሕሪ ሕርሲ ዘጋጥም ምፍሳስ ደም እዩ። ጠንቅታት ሞት ኣዴታት ተነፂሮም ካብ ዝፍለጡ ልዕሊ 40 ዓማውቲ ኣቑፂሩ ኣሎ። እቲ ዝውሰድ ዘሎ ፍታሕ ግና ስሉጥ ኮይኑ ኣይተረኸበን። ከም መብርሂ ዶ/ር ኣማኑኤል ገሰሰው እንተደኣ ኾይኑ እቲ መፍትሒ ተባሂሉ ዝጠቐመጠ መይላ ምስ ነባራዊ ኩነታት ኣብ ምዕባይ ዝርከባ ሃገራት ኣይሳነን።
ዶ/ር ኣማኑኤል ኣብ ከተማ መቐለ ናይ ዝረከብ ቃልኪዳን ማእኸል ሕክምና ማህፀንን ሕርስን ዋናን ላዕላዋይ ክኢላን እዮም።
“ኣብ እዋን ሕርሲ ዘጓንፍ ሞት ኣዴታት ንምንካይ ከም ዝሐሸ ፍታሕ ዝውሰድ ኣዴታት ናብ ማእኸላት ሕክምና ከይደን ከሕርሳ ምግባር እዩ። እዚ ኣብ ዝሃፍተሙ ሃገራት እምበር ኣብ ከም ኢትዮዽያ ዝበላ ሃገራት ዝሰርሕ ኣይኮነን። ኣብ ኢትዮዽያ ሽዱሽተ ሚእታዊ ኣዴታት ጥራሕ እየን ኣብ ማእኸላት ጥዕና ከይደን ዝወልዳ” ይብሉ ዶ/ር ኣማኑኤል።
እዚ እንተኾይኑ ድማ ኣዴታት ኣብ ገዘአን እንትወልዳ እንተለዋ ብዘይ ክኢላ ባዕለን ዝወስደኦ መድሕኒት እዩ ዘድልየን እንትብሉ እቶም ክኢላ የብርሁ። ኣዴታት ሽዑ ንሽዑ ምስ ወለዳ ዝወስደኦ መድሕኒት ድማ ኣሎ, Misoprostol ይባሃል።
እዚ ፈውሲ እዚ ግና ዝማዕበላ ሃገራት ስለዘይጥቀማሉ ውድብ ጥዕና ዓለም ኣብ ዝርዝር እቶም ልዑል ጥቕሚ ኣለዎም ዝበሃሉ ኣፋውስ ኣይመዝገቦን ።
ዶ/ር ኣማኑኤል ኣብ ትግራይ ኣብ ተምቤን ኣብ ሓደ ሽሕ ደቀንስትዮ ኣብ ዘካየድዎ መፅናዕትን ፈተነን እቲ መድሓኒት መተካእታ ዘይብሉ ኮይኑ ተረኺቡ ኣሎ። ብቐሊሉ ይግዛእ፣ዝተፈለየ ፍልጠት ኣይሓትትን፣ብኣፍ ይወሓጥ በዚ ኣቢሉ ድማ ድሕሪ ሕርሲ ምፍሳስ ደም ጠጠው ኣቢሉ ሞት ዝንኪ ኮይኑ ኣሎ።
ስለዚ ዶ/ር ኣማኑኤል ውድብ ጥዕና ዓለም ነቲ መድሕኒት ኣብ ዝርዝር እቶም ልዑል ኣድላይነት ዘለዎም ዝበሃሉ ኣፋውስ ክምዝግቦም እሞ ሃገራት ክጥቀማሉ እዮም ድፍኢት ዝገብሩ ዘለዉ። ነዚ ንምግባር ድማ ዝሓለፉ ቅንያት እቲ ውድብ ኣብ ጋና ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ ተረኺቦም ምስ ዝለዓሉ ሰብ ሞያ እቲ ውድብ ተዛትዮም እዮም።
ውድብ ጥዕና ዓለም ነቶ ፈውሲ ይመዝግቦ ኣይመዝግቦ ብዘየገድስ ውፃኢታዊ ኮይኑ ስለዝተረኸበ ሚኒስትር ጥዕና ኢትዮዽያ ተቐቢሉ ተግባራዊ ይገብሮ ኣሎ ኢሎም ዶ/ር ኣማኑኤል።