text:
ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ዕፋፈቱ ዘርግፍ ዝኣረገ ገበል
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብኣጋጣሚ መበል 27 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ፡ ምስሉይነት፡ ጃህራን ሓሶትን ዝሕመረቱ፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሓንን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ወፈራ የካይድ ኣሎ። እቲ ጸሓፊ ህግደፍ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ኣብ “ኤምባሲ ሜድያ” ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ምልካዊ
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ብኣጋጣሚ መበል 27 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ፡ ምስሉይነት፡ ጃህራን ሓሶትን ዝሕመረቱ፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሓንን ማሕበራዊ መራኸቢታትን ወፈራ የካይድ ኣሎ። እቲ ጸሓፊ ህግደፍ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ኣብ “ኤምባሲ ሜድያ” ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዘካየዶ ዘስደምም ግን ዝኣረገ ቃለመጠይቅ ድማ ሓደ ካብኡ’ዩ። ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ቅድሚ ናጽነት ሓደ ካብቶም ብደረጃ ላዕለዋይ ጽፍሒ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ንጡፍ ተራ ዝነበሮም መራሒ’ኳ እንተነበረ፡ ድሕሪ ናጽነት ግን ዝኣረገ ኣንበሳ ወኻሩ ይጻወታሉ’ዩ ኮይኑ። ብዘይካ ኣብ ሃገራውን ሃይማኖታውን ብዓላትን ስነ ስርዓት ቀብሪ ተጋደልትን ምስታፍ፡ ኣብ እዋን ምምራቅ ገመድ ማለት (Ribbon) ብመቀስ ምቁራጽን ኣብ ጎድኒ መላኺ ኢሳያስ ልሕግ ምባልን፡ መልሓሱ ኣውጺኡ ኣብ ቃልዕ ምዝራብ ኣይተራእየን። እዚ ማለት ግን፡ ኣልኣሚን ንኢሳያስ ከሕጉስ፡ ከይእሰርን ብምቾት መታን ክነብርን፡ ብሰላሕታ ተንኮላት ኣይኣልምን ማለት ኣይኮነን። ኣብ እዋን ሰውራ ኣባል ፖለቲካዊ ቤት ጽሕፈትን መሪሕነትን ህዝባዊ ግንባር እንከሎ፡ ኣልኣሚን መሓድ ስዒድ ዝመርሖ ሰሚናር ወይ ኣኼባ ንምክፋል ወይ ቃለ መጠይቅ ንምስማዕ ካብቶም ዝህንጠዩ ዝነበሩ’የ። ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ኣብ ኤምባሲ ሜድያ ዝሃቦ መልስታት ግን፡ እንተስ ነቂሐ እንተስ እቲ መኣዝኑ ዝሰሓተን ቃጭዋንን መደረኡ ፈጊዑኒ፡ ዓጀውጀዉ ክሳብ ዝውድእ ሰልቸወኒ። ብኣንጻሩ ሓታቲ፡ ማለት ሓላፊ ኤምባሲ ሜድያ ኣቶ ያሬድ ተስፋይ፡ ነቲ ዝተሓተቶ መልሲ ምሃብ ገዲፉ፡ ካብ ኤርትራ ሓንሳብ መዋእል ኣዱሊስ ጸኒሑ ናብ 3 ክፍለ ዘመን ዝህውትት ዝነበረ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ብኣንክሮ ይከታተሎ ነበረ። ካብ መጀመርታ፡ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ካብ ኣቡኡ ኢሳያስን ኣገልጋሊኡን የማነ ማንኪን ዝፍለ መደረ ክህብ’ዩ ኢለ ኣይገመትኩን። ኣልኣሚን ድሕሪ ነዊሕ ዓመታት ብሓሶትን ምድንጋርን ንኢሳያስን ንየማነ ማንክን ክሓልፎም’ዩ ኢለ ግን ኣይተጸበኹን።
ዝበዝሕ ኣልኣሚን ዝሃቦ መልሲ፡ ናይ እንጣጢዕ ንዘርእ ኣለናን መጽዓንን ጥራይ ዘይኮነ፡ ከበሮን እግርን በበይኑ’ዩ ኮይኑ ነይሩ። ኣቶ ኣልኣሚን፡ “ብኣጋጣሚ ናጽነት ኤርትራ፡ ምስጢር ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ብኸመይ’ዩ ዝግለጽ” ዝብል ሕቶ ምስቀረበሉ፡ መልስታቱ ናብ ሓደ ኣንፈት ዝቀንዐ ኮይኑ፡ “ኣብ ዓለም ከም ህዝባዊ ግንባር ስጡም ሓድነት፡ ቅኑዕን ንጹርን ራእይ ስነሓሳብ ዝነበሮ፡ ህዝቡ ዘፍቅርን ንማእለያ ዘይብሎም ዕንቅፋታት ዝተጻወረን ውድብ ኣይተራእየን” ኢሉ። ኣብ መሬት ዘይወድቅ መልሲታት ኣልኣሚን ከም ሓቂ እንተተራዒሙ፡ ጽቡቅ ቅርስታት ህዝባዊ ግንባር ድኣ ድሕሪ ናጽነት ናበይ ተሸርበ? ምናልባት ብኣገላልጻ ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ቅድሚ ናጽነት ዝነበረ ልቦና፡ ሓልዮትን ቅኑዕ ዕላማን ህዝባዊ ግንባር፡ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ናብ ስደት ክግዕዝ፡ ስልጣንን ቁጠባዊ ንጥፈታትን ብህግደፍ ክብሓት፡ ኣብ ኤርትራ ቅዋምን ተሓታትነትን ዘይብሉ ስርዓት ንህዝብና ክረግጽ፡ መሰል ሓሳብካ ምግላጽን ግሉጽነትን ክሕረም እንተነይሩ ድማ፡ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ናይ ድሕሪ ናጽነት ፖሊሲታቱ ከስፍሮ ዝግብኦ ዕላማታት’ዩ። ክሳብ ለይቲ ሎሚ ንኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ ከም ጸሓፊ ህግደፍ’የ ዝፈልጦ ነይሩ። ካብዚ ኣብ ኤምባሲ ሜድያ ዘካየዶ ቃለመጠይቅ ግን፡ ኣልኣሚን ናይ ሕብረተሰብ ኤርትራ፡ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቅን ተመራማሪ ታሪኽ፡ ስነ ቅርሲን ሃይማኖትን ኮይኑ’የ ራኺበዮ። ኣልኣሚን፡ ምስጢር ዓወት ህዝባዊ ግንባርን ህግደፍን፡ ካብዚ መበቆል ምዕባለ፡ ታሪኻዊ ቦታን ስልጡን ህዝብን ስለዝተወልደ ትኣምር ክሰርሕ ክኢሉ ብምባል፡ ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ ኤርትራ ብኻልኦት ዝተኻየደ ምርምራትን ዝቀረበ መጽናዕትታትን ፈጠራ ምዃኑ ሓቢሩ። ራዛ ናይ ኣቡኣ ሓዛ ከምዝብሃል፡ ኣልኣሚን ከምቲ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ሰማይን መሬትን ዘጣብቅ ዘቅርቦ ሕጫጨ፡ ኣብ ኤርትራ መሰል ሃይማኖትን ሰብኣዊ መሰልን ከምዝኽበር፡ ናጻ ኣገልግሎት ትምህርቲ፡ ሕክምና፡ ዝስተ ጽሩይ ማይ፡ መብራህቲ፡ ዕድላት ስራሕን ቀረብ ሃለኽቲ ከምዘሎን ህዝብና ኣብ ዝደለዩ ከምዝንቀሳቀስን ወደል ኣድጊ ክጸሮ ዘይክእል ሓሶት ደርዲሩ፡፡
ኣልኣሚን፡ እቲ ንጉጅለ 15፡ ንመራሕቲ ሃይማኖት፡ ንጋዜጠኛታትን ካልኦት ደለይቲ ፍትሕን ዝረኸቦም ማእሰርትን ስቃይን ስለዘየጋጠሞ፡ ኢሳያስ ካብ ዜጋታት ሃጊሩ ዘረከቦ ቪላ ስለዝውንን፡ ማይ፡ ኤለክትሪክ፡ ኣገልግሎት ሕክምና፡ በብዓይነቱ መግቢ ስለዝበልዕ፡ ብላንኩረዘር ኣብ ዝደለዮ ቦታ ስለዝዛወርን ስለዝሕምብጥን፡ ህዝብና ብሓለንጊ ጥሜት እናተገርፈ ኣሽሓት ደሞዝ ዝለዝረክብን፡ ኣብ ኤርትራ ቁጠባዊ ይኹን ፖለቲካዊ ጸገም የለን እንተበለ ኣይተጋገየን፡፡ ንምንታይሲ ዘይኩርምትኻ ሑጻ ቆርጥመሉ ስለዝኾነ። ንኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ እቶም ህይወት ኣብ ኤርትራ ጸቢብዎም መዓልታዊ ብጠያይቲ እናተሳሕቱ ናብ ኢትዮጵያ ዝሰገሩን ኣብ ኣተፈላለየ መዓስከራት ስደተኛታት ሕሰም መነባብሮ ዘሕልፉ ዘለዉ ልዕሊ 150 ሽሕ ቆልዓ ሰበይቲ ዝረከብዎም ኤርትራውያን፡ ናብ ንግደት ማርያም ደዓሪትን ማርያም ደብረሲናን ወይ ኣብ ገማግም ባሕሪ ገርግሱም ክሕምብሱ ዝኸዱ’ዩ ዝመስሎ። ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ኣብ ኤርትራ ናጻ ኣገልግሎት ሕክምና ኣሎ ክብል እንከሎ፡ ኣብ ሆስፒታል ከረን መጥባሕቲ ንምግባር፡ ሕሙማት ንጀነረተር ዝኸውን ነዳዲ ሒዝኩም ምጹ ከምዝተባህሉ ኣይፈለጠን ኽኽውን ኣለዎ። ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ “ኤርትራ ካብ ዓለም እታ ዝበለጸ ሰብኣዊ መሰል ተኽብር ሃገር’ያ” ክብለና እንከሎ፡ ልዕሊ 10 ሽሕ ኣብ ኮንተይነራት፡ ኣጻምእ፡ ቆራርን ጎዳጉድን ንዓመታት ብዘይ ፍርዲ፡ ብስድራቤቶም ከይተበጽሑ፡ ስኣን ሕክምናን መሰረታዊ ኣገልግሎትን ብሕማም ይሳቀዩ፡ ኣእምሮኦም ይስሕቱን፡ ይሞቱን ከምዘለዉ ዝጠፍኦ ኣይመስለንን። ኣልኣሚን ወዮ ድኣ ደቁ ወይ ናይ ቀረባ ቤተሰቡ ማእከላይ ባሕሪ ክሰግሩ ዝተቀዝፉ፡ ኣብ ኣጻምእ ምድረበዳ ዝነቀጹ፡ ብነጋዶ ሰብ ዝተሓርዱ የብሉን ኮይኑ እምበር፡ ዓለም ንኤርይራውያን ግዳያት ሞትን ምጥሓልን እናተዛረበትሎም፡ እንከላ፡ ኤርትራ ሰላም ዝሰፈና ሃገርያ ክብለና እንከሎ፡ ኣልኣሚን ናይ ወዲ ሓደ ዓመት ሓንጎል ተሰኪሙ ይነብር ኣሎ ማለት’ዩ። ካልእ ይትረፍ እቶም ብዕድመን ግድምናን መዛንኡ ዝነበሩ፡ ንኣረሜናዊ ኣሰራርሓ ስርዓት ህግደፍ ዝተቃወሙ፡ በዓል ማሕሙድ ሸሪፎ፡ በራኺ ገብረስላሰ፡ ጀርማኖ ናቲ፡ ጴጥሮስ ሰለሙን፡ ሳልሕ ከኪያ፡ ብርሃነ ገረዝግሄር፡ ዕቁበ ኣብርሃ፡ ኣስቴር ፍስሃጽዮን ዝርከብዎም ዜጋታት ኣበይ ከምዘለዉን እንታይ ከምዘጋጠሞምን፡ እናፈለጠ ዝጸመመ ተበላጺ ኣልኣሚን ይፈልጥ’ዩ። ኣልኣሚን ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝበለጸ ሰብኣዊ መሰል ኣሎ ዝብል መግለጺኡ ዝቃረን፡ “ምስ ናትና ፖለቲካዊ መስመር ዘይከይድ ቅድሚ ሕጂ ንኣስር ጸኒሕና ሕጂ’ውን ንኣስር ኣለና” ክብል ምናልባት ድኣ ካብ ኢሳያስ መዘዝ ከይመጾ’ምበር፡ ህግደፍ፡ ኣብ ክንዲ ዕርቅን ዘተን ዘቀድም፡ ብሒም ዝበለ ኤርትራዊ ቦታኡ ማእሰርቲ ምዃኑ ወይ ከዳዕ ዝብል ስም ከምዝጥመቅ ኣነጺሩ። ኣልኣሚን ብሓንጎል ኢሳያስ ዝኸይድን ንኣረሜናዊ ተግባራት ህግደፍ ዝሓብእን ሓደ ካብቶም ሕሰም ህዝቢ አርትራ ዘናውሑ ገበነኛታት’ዩ። ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ፡ ስርዓት ህግደፍ ክሳብ ዘሎን ኣብ መንፈንጠራ ኢሳያስ ክሳብ ዝኣቱን፡ “ኣብ ዓለም ከም ህዝባዊ ግንባር ዝበለጸ ሓርነታዊ ምንቅስቃስን ፖለቲካዊ መስመርን የለን” እናበለን ዝኣረገ ዓፈፍኡ እናነገፈን ክነብር’ዩ። እቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈልጦ ሓቂ ግን፡ ኣብ ዓለም ከም ስርዓት ህግደፍ ተንኮለኛ፡ ብልሹዉ፡ ጨካን ስርዓት የለን።
ጽላል፡ ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ 16 ግንቦት 2018
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


c: text/html

text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኣማኢት ኤርትራዊያን ኣብ እስራኤል ሰላማዊ ሰልፊ ኣካዪዶም
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት 10,000 መልእኽቲ ቴሌፎን ኣመሓላሊፋ
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ናይ ፍራንክፈት በረራኡ ኣቋሪጹ
መንገዲ ኣየር ኤርትራ ናብ ጀርመን ፍራንክፈት ዘካይዶ ዝነበረ ናይ መጓዓዝያ በረራታት ምሉእ ብምሉእ ከምዝተቛረጸ ኤሮ ቴሌግራፍ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ጀርመን ኣረጋጊጹ። እቲ መንገዲ ኣየር ንዓመታት ደስኪሉ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ ወርሒ መጋቢት ናይ 2012 ዳግም ናብ ጀርመን ከተማ ፍራንክፈትር ናይ መጓዓዝያ በረራታት ምጅማሩ ጽዑቕ ምውዕዋዕ እኳ እንተካየደ፣ ሽዱሽተ ወርሒ ኣብ ዘይመልእ ግዜ ድማ እንደገና ኣቛሪጹ ኣሎ።
ኣህጉራዊ መዓልቲ መማህራን ብደረጃ ዓለም ተዘኪሩ
5 ጥቕምቲ ኣህጉራዊ መዓልቲ መማህራን ብደረጃ ዓለም ተዘኪሩ ኣብ ዝወዓለሉ ኣጋጣሚ፣ ሃገራት ዓለም ኣብ ትምህርቲ ዝልዓለ ወፍሪ ክገብራ ኣብ ትምህርቲ፣ ስነ ፍልጠን ባህልን ዘተኩር ኣካል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዩኔስኮ ጸዊዑ።
ኣብ ቀይሕ ባሕሪ፣ ሽዱሽተ የመናውያን ተሰዊሮም
ኣብቲ ንኤርትራን የመንን ዘራኽብ ክሊ ማይ ቀይሕ ባሕሪ፣ ሽዱሽተ የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ዝጸዓነት ጃልባ ከምዝተሰወረት የመኒ ፖስት ሓቢሩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ፕረዝደንት ፈረንሳይ ኣማኑኤል ማክሮን 34ሚልዮን ዶላር መዲቦም…
መቐለ ሰነ 11/2009(ድወት) ሓዱሽ ተመራፂ ፕረዝደንት ፈረንሳይ ኣማኑኤል ማክሮን ለውጢ ኹነታት ኣየር ዓለም ንምክልኻል ሓጋዚ ዝበልዎ 34ሚልዮን ዶላር ኣብቲ ዓውዲ ስራሕቲ ምርምር ንዘካይዱ ሰብ ሞያ ከምዝመደቡ ገሊፆም።
ለውጢ ኹነታት ኣየር ንምክልኻል ብቐንዲ ውፍይነት መራሕቲ ዓለም ይሓትት ዝበሉ ማክሮን ማሕበረሰብ ዓለም ሳዕቤን እቲ ሓደጋ ብምግንዛብ ዓለምና ውሕስቲ ንምግባር ክረባረብ ሓቲቶም።
ማክሮን ኣብ እዋን ጓስጓስ መረፃ ዝኣተዉዎ ቃል ብተግባር የመስክሩ ኣለዉ ዝበሉ ፀብፃባት እቲ ዝተመደበ ገንዘብ ኣብ ምክልኻል ለውጢ ኹነታት ኣየር ንዝንቐሳቐሱ 50 ተመራመርቲ ሓገዝ ከምዝውዕል ድማ ተገሊፁ።
ውሳነ ፕረዝዳንት ኣማኑኤል ማክሮን ዕላዊ ዝኾነ ፕረዝዳንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣሜሪካ ካብ ስምምዕነት ለውጢ ኹነታት ኣየር ፓሪስ ምውፃኣ ስዒቡ ብምዃኑ ንተግባር ትራምፕ ዝነቕፍ እዩ ክብሉ ደማ ተዓዘብቲ ይገልፁ።(ወርልድ ቡለቲን)


text:
ሃረርን ጀጎልን ብምስሊ
ከተማ ሃረር፡ ኣብ ድሩት ስፍሓት መሬት ብዙሓት በጻሕቲ ላብ ዘተኣናግዳ ከተማታት ዓለምና ሓንቲ እያ። እቲ ልዕሊ 1000 ዓመት ዕድመ ዘለዎ ከተማኣ ምንጪ ቅርስታታን እዩ። መንደቕ ጀጎልን ሓሙሽተ ኣፍደገታቱን፡ ናይ ኣዋርቕ ገንዘባ፡ ነዊሕ ዕድመ ዘለዎ መሳጊዳ፡ ኣሰራረሓ ኣባይታ፡ ዘቤታዊ ንዋትን ስርሓተን ቀንዲ መስሕብ በጻሕታ እዩ።
ቤተ መዘክር አርተር ራምቦ ብስም ፈረንሳዊ ጸሓፊ ዝተሰምየ ሙዚየም እዩ። ኣብቲ ቤተ መዘክር ቅድሚ ነዊሕ መታት ዝተላዕሉ ምስሊ ከተማ ሃረርን ብዛዕባ ዝተኻይዱ ምርምራትን ዘርእዩ ክፍልታት ኣለዉዋ። እቲ ብ1880 ናብ ከተማ ሃረር ዝመጽአ ፈረንሳዊ ጸሓፊ አርተር ራምቦ ኣብቲ ን11 ዓመት ዝጸንሓሉ እዋን ክሳብ ሎሚ ንልዕሊ 120 ዓመታት ዝጸንሐ ኣሳእል ኣልዒሉ እዩ። እቲ ቤተ መዘክር ጂዋጅ ብዝበሃል ህንዳዊ ከምዝተሃንጸ ሓበሬታታት የረድኡ።
አፍላላ ዉፋ ዝተባህሉ ካብ ካይላ ዝስርሑ ባህላዊ ኣቕሓ ብቑጽሪ ኣርባዕተ እዮም። ኣብ መንበሪ ኣባይቲ ብሄረሰብ ሃረር ብቕደም ተኸተል እዮም ዝቕመጡ። ነፍሲ ወከፎም ከኣ ነናይ ገዛእ ርእሶም አገልግሎት አለዎም። እቲ ቐዳማይ ናይ ኣደ ባንክ ክበሃል እንከሎ ሰብኣይ ንዕለታዊ መነባብሮ ዝኸውን ገንዘብ ዘቐምጠሉ እዩ። እቲ ካልአይ መቐመጢ ባህላዊ መድሃኒት ከገልግል እንከሎ እቲ ሳልሳይ መድሃኒትን እኽሊ ዘርእን ይቕመጦ። እቲ ራብዓይ ዝተፈላለየ ሰነዳት ሕረሻን ናይ ዕድጊ ረሲትን ይሕዝ።
እዚ ቆሪ ሃዳ ዝተሰምየ ባህላዊ ኣቕሓ፡ ሓንቲ ኣደ፡ ጓላ ተመርዕያ ናብ እንዳ ኣሕሙኣ ክትከይድ እንከላ ዝተፈላለየ መግብታት እተስንቐላ መትሓዚ ኣቕሓ እዩ። እቲ ኣቕሓ ክሳብ 25 ኪሎግራም ዝምዘን መግቢ ናይ ምሓዝ አቕሚ ኣለዎ። እቶም ናይ ሃረር መግቢ ሒዞም ዝኸዱ ሰባት ንባህልን ስርዓትን ሃረር ብዝግባእ ዝፈልጡ ኪኾኑ ኣለዎም። እዚ ኣውሒ ካብ ዝተባህለ ገረብ ዝስራሕ ዓይነት ኣቕሓ ድሕሪ ዝተወሰኑ ዕለታት ናብ ስድራ እታ ጓል ዝተፈላለየ ህያብ ሒዞም እዮም ዝምለሱ።
ኣብ ባህሊ ሃረር ኮፍ መበሊ መደብ ልዑል ቦታ ኣለዎ። ኣብ ሓደ ቤት ሓሙሽተ መደብ ይስረሑ። ነፍሲ ወከፎም ከኣ ንደረጃን እቲ ሰብ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዘለዎ ብጽሒት የንጸባርቑ። ንፍልጠት፡ ጾታና ዕድመን ከኣ መሰረት ይገብሩ። መራሐቲ ሃይማኖትን ምሁራንን ከምኡ እውን ኣቦታት ኣብቲ ብርኽ ዝበለ መደብ ክቕመጡ እንከለዉ፡ ኣንስቲ፡ ኣባጽሕን ህጻናት ከኣ ኣብቲ ዝተዳለወሎም መደብ ይቐመጡ። እቶም ሓሙሸተ መደብ ብቋንቋ ሃደሬ ''አሚር ነደብ'' ''ግድር ነደብ'' ''ጥት ነደብ'' ''ጉት ነደብ'' እና ''ገብትሄር ነደብ'' ይበሃሉ።
ከምዚ ሎሚ፡ ጫማ ብዘመናዊ ኣገባብ ከይተሰርሐ ደቂ ሃረር ካብ ዕንጨይትን ቆርበትን ዝተሰርሑ ጫምታት ይወድዩ ነይሮም። እቲ ካብ ዕንጨይቲ ዝስራሕ ጫማ ኣብ ገዛ ከገልግል እነከሎ እቲ ካብ ቆርበት ዝስራሕ ከኣ ንነዊሕ ርሕቀት የግልግል።
ግንቢ (ህንጻ) ጀጎል ብ1551/52 ከምዝተሃንጸ ናይ ታሪኽ መዛግብቲ የመልክቱ። እዚ ህንጻ እዚ 4 ሜትሮ ቁመትን ካብ 50-75 ሴንቲሜትርን ስፍሓት ኣለዎ። ነቲ ህንጻ ዘስርሑዎ ከአ ንጉስ/አሚር ኑር ቢን ሙጃሂድ ምዃኖም ይንገር። እቶም ሓሙሽተ ኣፍደገታት እቲ ህንጻ፡ ማይ ዝርከበሉ መኣዝን ንምምልኻት እዮም ተሰሪሖም ይበሃል።
ሓደ ካብቶም ሓሙሸተ ኣፍደገታት ከረ ፈልአና ተባሂሉ እዩ ዝስመ። በቲ ሽም'ቲ ዝተጸወዓሉ ምኽንያት ከኣ እቲ መገዲ ናብታ ዓዲ ስለዝወስድ እዩ ይበሃል። ደቂ ሃረር ግን፡ ኣፍደገ ከረ አሱሚ ኢሎም እዮም ዝጽውዑዎ። አሱሚ ማለት ብሃደሪኛ፡ በርበረ ማለት ኪኸውን እንከሎ እቲ ሽም ካብቲ ኣብ ማዕድኡ ዝርከብ ቀይሕ ወሓዚ ዝተወስደ እዩ ይብሉ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሓዱ አምላክ!
ምሥጢረ ቀንዲል
ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ካብ እትግልገለሎም ሾብዓተ ምሥጢራት፡ እቲ ሓደ ምሥጢረ ቀንዲል እዩ። እዚ ምሥጢር’ዚ ነቲ ካብ ጽሩይ ተኽሊ ኣውሊዕ ዝተረኽበ ዘይቲ ተቐዲሱን ከቢሩን ኣብ ሕሙማን ብምቕባእ ዝፍጸም ምሥጢር እዩ። ቀንዲል፦ ድኅነተ ሥጋን ድኅነተ ነፍስን፡ ፈውሰ ሥጋን ፈውሰ ነፍስን ዘውህብ ቅዱስ ቅብኢ እዩ። እዚ ኸኣ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ዝመሥረቶ ቅዱሳን ሓዋርያት ዝመሃርዎን ዝሠርሕሉን መጽሓፍ ቅዱሳዊ እዩ።
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ “ንዓሠርተው ክልተኦም ናብኡ ጸዊዑ በብኽልተ ክልእኮም ጀመረ፣ ኣብ ልዕሊ ርኹሳን መናፍስቲ ኸኣ ሥልጣን ሃቦም። . . . ንሳቶም ድማ ወፂኦም ዅሉ ክንሳሕ ሰበኹ፣ ስለዚ ብዙኃት ኣጋንንቲ ኣውፅኡ፣ ንብዙኃት ሕሙማት ድማ ዘይቲ እናቐብኡ ፈወስዎም” (ማር. 6፡7- 13)
ሓዋርያ ቅዱስ ያዕቆብ’ውን ኣብ መልእኽቱ “ እመቦ ዘይደዊ እምኔክሙ ለይጸውዕ ቀሳውስተ እለ ውስተ ቤተ ክርስቲያን ወይጸልዩ ላዕሌሁ ወይቅብእዎ ቅብአ ጸሎት በስሙ ለእግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ። ወጸሎተ ሃይማኖት ያሐይዎ ለድዉይ ወያነሥኦ እግዚአብሔር ወእመኒ ቦቱ ኃጢአት ይትኃደግ ሎቱ/ ኣብ ማእከልኩም ዝሓመመ ሰብ እንተሎ ንቀሳውስተ ቤተ ክርስቲያን ይጸውዕ። ንሳቶም ከኣ ብስም ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ይጸልዩሉ፡ ዘይቲ’ውን ይቕብእዎ። እታ ብእምነት ዝተገብረት ጸሎት ድማ ነቲ ሕሙም ከተሕውዮ እያ። እግዚአብሔር’ውን ከተንሥኦ እዩ፣ ኃጢኣት ገይሩ እንተኾይኑ’ውን ክኅደገሉ’ዩ” ይብል። (ያዕ. 5፡14-15) ናይ ቀንዲል ፈዋስነት፡ ንሥጋ ጥራሕ ዘይኮነ ንነፍሲ’ውን ስለዝኾነ ብደዌ ኃጢኣት ነፍሱ ንዘሕመመ ሰብ ሥርየተ ኃጢኣትን ናይ ነፍሲ ምጽንናዕን ዘውህብ እዩ።
እዚ ምሥጢር’ዚ ብካህን ዝፍጸም ርእሱ ዝኸኣለ ምዱብ ጸሎትን ኣፈጻጽማ ሥርዓትን ኣለዎ። በብጊዜኡ ንዝሓመሙ ምእመናንን ምእመናትን ዝፍጸም ኣገልግሎት ብምዃኑ ዝደጋገም ሥርዓት እዩ። እቲ ሕሙም ዓቢይ ይኹን ንእሽቶ ኣብ ዘለወሉ ቦታ ይፍጸም።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
እዚ ገጽ እዚ ን ትሕቲ ዕድመ ኣዋልድን ኣወዳትን ተባሂሉ ዝተገብረ እዩ።
ይኹን ደኣምበር ብውሕዱ 13 ዕድመ ዘለካ/ ዘለኪ ክትከውን ኣለካ/ኪ ።
ካብ ሕጂ ጀሚርና ሓደስቲ ሓበሬታታት ቀጻሊ ክንህበኩም ኢና።
ኣብዚ መርበብ ኢንተርነትና ቀጻሊ ምጹና።
እዚ ሃገር ክትለምዶ ትደሊ ኢኻ።
ስለዚ ብመጀመርያ ሕግታት ክትፈልጦም ኣለካ።
ብተወሳኺ ውን ብዙሕ ነገራት ክትመሃሮም ኣለካ።
ንሕና ውን ኣብዚ ክንተሓባበረካ ኢና።
ምናልባት ከቢድናካ ከይንህሉ።
ምናልባት ውን ዘሕፍረካ ነገር ከይህሉ።
ዝኾነ ንሕና ዝጸሓፍናዮ።
ንዓኻ ከነሕርቕ ኢልና ኣይኮንናን።
ኣቐዲምና ውን ይቕሬታ ንሓትት።
ይኹን ደኣምበር እዞም ዘሕፍሩ ኣርእስትታት ውን ንኽትፈልጦም ኣገዳሲ እዩ።
ኣብዚ ሃገር ሕጉስን ውሑስ ሂወትን ክትመርሕ ኣለካ።
ነዚ ድማ ንሕና ዓጢቕናሉ ኣለና።
እዚ ጉዳይ ከም ዘተሓሳስበካ ርዱእ እዩ።
ብዙሓት ሰባት ብከምዚ ዓይነት ሕሉፍ ተግባራት ብዙሕ የሕስቦም እዩ።
ምናልባሽ ሕጂ ብዝያዳ ብዛዕብኡ የሕስበካ ይኸውን።
ምኽንያቱ ምስ ዓርክኻ ጥቡቕ ርክብ ስለ ዝጀመርኩም።
ምናልባሽ ኣብ ጥቕኣ ክትከውን እንከለኻ ዝተሓዋወሰ ስምዒት ይህልወካ ይኸውን።
ምናልባሽ ክትነግራ ወይ ከይትነግራ ኣይወሰንካን ትኸውን።
ክትነግራ ደሊኻ ኣለኻ፧
ኣብ ኣካላታ ምስ ቀረብካ ካብኣ እንታይ ኢኻ ትደሊ፡ መጀመርያ ሕሰበሉ ኣጸቢቕካ።
ብድሕሪኡ ድማ እንታይ ኢኻ ክትብላ ትደሊ፧
ምናልባሽ እዞም ቃላት ይሕግዙኻ ይኾኑ:
ሓደ ሰብ ቅድሚ ሕጂ ዓቢ በደል ኣብ ልዕለይ ፈጺሙ።
ስለዚ ዘዘኻኽሩኒ ነገራት ክገብር ኣይደልን እየ።
ሓደ ሓደ እዋን እቲ ምትሕቑቓፍ እውን ቀልጢፈ ከቛርጾ ይደሊ።
እዚ ግን እቲ ነገራት ስለ ዝዝከረኒ እዩ።
ምሳኺ ዝተሓሓዝ ኣይኮነን።
ክሳብ ክንደይ ክትገልጸላ ከም ትደሊ ክትሓስበሉ ትኽእል ኢኻ።
እቲ ኣገዳሲ ነገር: ንዓኻ እውን ዘሰቅቕ ክኸውን የብሉን።
ምናልባሽ ካብኣ ትደልዮ ነገራት ክትሓታ ትኽእል ኢኻ።
ብመጀመርያ ክንብሎ ንደሊ:
ስምዒትኪ ሸለል ዝበሃል ኣይኮነን!
ዝኾነ ሰብ ክቐርበኪ የብሉን እንተ ደኣ ንስኺ ዘይትደልዪ ኮይንኪ።
ሓደ ሓደ እዋን ግና „ኣይደልይን ኢየ“ ምባል ይኸብደካ እዩ።
ምናልባሽ ነቲ መሓዛኺ ከም ሰብ ስለ ትፈትውዮ።
ምናልባሽ ኩሎም እቶም ካልኦት ጀምዓኹም ስለ ዝፈትውዎ።
ምናልባሽ ደስ ከም ዘይብለኪ ኣይርደኦን ይኸውን።
ክትዛረብዮ ግን ትኽእሊ ኢኺ:
ብጣዕሚ ትቐርበኒ ኣለኻ።
ክትገድፎ ትኽእል ዶ፧
ኣነ ኣፍተወኒን እዩ ከምኡ።
ነዚ ጠለብኪ ድማ ከኽብሮ ኣለዎ።
ሓገዝ እውን ክትደልዪ ትኽእሊ ኢኺ።
ምናልባሽ ሓንቲ መሓዛኺ ወይ ሓደ መሓዛኺ ምስኡ ኣብ ትዘራረብሉ እዋን ምሳኹም ከም ክህሉው ግበሪ።
እንተ ደኣ እቲ „ኣይደልን እየ“ ዝበልክዮ ዘይኣኽቢርዎ:
ትኣምንዮም ዓበይቲ ከይድኪ ተወከስዮም።
ወይ ከኣ ናብ ኣማኸርቲ ትካል ኪዲ።
ኣማኸርቲ ትካላቲ ኣብዚ ትረኽቢ: https://www.hilfeportal-missbrauch.de/nc/adressen/hilfe-in-ihrer-naehe/kartensuche.html?tx_nxshelpdesk_helpdesk%5binstitutionType%5d=21
ሓቅኺ ኣለኺ ክንብል ኣይንኽእልን ኢና።
ሓደ ሓደ እዋን እቲ ስምዒት ትኽክል ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ከኣ መሲሉኪ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ይኹን ደኣምበር እቲ ስምዒትኪ ሸለል ክትብልዮ ኣይግባእን።
ጸገም ንኸየጋጥመኪ እንታይ ክትገብሪ ከም ትኽእሊ ጽቡቕ ጌርኪ ሕሰብሉ።
ምናልባት ክትሓትዮ ትኽእሊ ኢኺ:
ስለምንታይ ኢኻ ትከታተለኒ፧ ኢልኪ
ወይ ድማ:
እንታይ ኢዩ ጸገምካ፧
እዚ ትከታተለኒ ዘለኻ ፍጹም ባህ ኣይብለንን እዩ ዘሎ። ከተቋርጾ ይላበወካ!
ምናልባሽ ስለምንታይ ከም ዝከታተለኪ ይነግረኪ ይኸውን ወይ ድማ የቋርጾ ይኸውን።
ምናልባሽ ንወለድኺ ወይ ድማ ኣለይትኺ ከምዚ ኢልኪ ክትነግርዮም ትኽእሊ ኢኺ:
እዚ ወዲ የፍርሃኒ ኣሎ።
ይከታተለኒ እዩ።
እንታይ ተገበርኩ ይሓይሽ?
ኣየናይ እዩ ነዓኺ ዘዋጻእኪ የዕሙቕኪ ሕሰብሉ..
ምናልጻሽ እቲ ወዲ እንተደኣ ኣፈራሪሁኪ፡
ንክሕግዙኺ ዝኽእሉ ሰባት ብቕልጡፍ ንገርሉ።
እዚ ንብዙሓት ደቀንስትዮ* የጋጥመን እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እቲ ታምፖን ባዕልኺ ከተውጽእዩ ትኽእሊ።
ባዕሉ ድማ „ኣይጠፍእን“ እዩ።
እታ ብልዕቲ ድማ ቅሩብ ሰንቲ ሜተር ንውሓት እዩ ዘለዋ።
ገለ ጠቐምቲ ሓበሬታ ክንህበኪ:
ተገቲርኪ ኮፍ በሊ ወይ ድማ ሽንቲ ቤት እተዊ።
ክትረጋግኢ ፈትኒ ድማ
ምኽንያቱ ነብስኺ እንተ ዘይተኣሲሩ ወይ እንተ ዘይተጨኒቕኪ እዩ ክሰልጥ ዝኽእል።
ምናልባሽ እቲ ታምፖን ወይ ነታ ፈትሊ ብኢድኪ ተርክብያ ትኾኒ።
„ንታሕቲ ክትደፍእያ“ ፈትኒ ኢኺ።
እንተ ደፊእኪዮ፡ ታምፖን ሓደ ሓደ እዋን ከኣ ባዕሉ ሸተት ኢሉ ይወጽእ እዩ።
እንተ ደኣ ብኸምዚ ዘይቀኒዑ ናብ ናይ ማህጸን ሓኪምኪ ቀልጢፍኪ ኪዲ።
ንሳ ድማ መርሚራ ነታ ታምፖን ከተልግሳ ትኽእል።
ታምፖን ምስ ዝርሳዕ ከሕምመኪ ይኽእል እዩ።
ስለዚ ብቕልጡፍ ናብ ናይ ማህጸን ሓኪምኪ ምኻድ ኣለኪ።
ዋላ እውን ታምፖን ኣብ ውሽጢ ከም ዝረሳዕኪ ርግጸኛ እንተዘይኮንኪ ናብ ሓኪምኪ ኪዲ።
ዘሕፍር ጉዳይ እውን ኣይኮነን።
ንኸይትሓሚ ድማ ኣገዳስነት ኣለዎ።
እንተ ደኣ ደስ ኢልኩም ኣብ እዋን ጽግያት እውን ስጋዊ ርክብ ክትፍጽሙ ትኽእሉ ኢኹም።
እዛ ቃል „ረስሓት“ ጥዕምቲ ቃል ኣይኮነትን።
ከምኡ ማለት: ሓንቲ ጓል ኣብ እዋን ጽግያት ኣዴታታ ጥዕይቲ ኣይኮነትን ማለት እዩ።
እዚ ግን ትኽክል ኣይኮነን።
ኣዋልድን ኣንስትን ዋላ እውን ኣብዚ እዋን ቀጻሊ ብጽሬት እየን ነብሰን ዝከናኸና።
ባኞ ይገብራ ነብሰን ይሕጸባ።
እቲ ደም ናይ ጽግያት ኖርማል ደም እዩ።
ደም ስለ ዝደመየት „ረሲሓ“ ማለት ኣይኮነን።
እቲ ደም ሕማቕ ነገር ኣይኮነን።
ጥዑም ስጋዊ ርክብ ንምፍጻም ዝተፈላለዩ ኣማራጺታት ኣለው።
ዋላ እውን ኣብ ግዜ ጽግያት።
ንኣብነት መትሎኻ ካብ ብልዕቲ ወጻኢ ኣብ ቅንጢር ምፍሕፋሕ።
እዚ ንብዙሓት ኣዋልድን ኣንስትን ጽቡቕ ስምዒት ይፈጥረለን እዩ።
ወይ ከኣ መትሎ ብምሓዝ ምድራዙ።
እዚ ፐቲንግ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
ብዙሓት ኣዋልድን ደቀንስትዮን ኣብ እዋን ጽግያተን ነብሰን ይፎኽሰን እዩ።
ኣብዚ እዋን ስጋዊ ርክብ ፍልይ ዝበለ መቐረት ይህበን።
እንታይ ደስ ከም ዝብለኩም ምስ ዓርክኻ ብዛዕባ እዚ ተዛራረብ።
ምጭጫሕ እንቃቕሖ ቅድሚ ጽግያት ኣዴታትኪ እዩ ዝጅምር።
ስለዚ እቲ እንቋቕሖ በሲሉ ድቂ ክኸውን ይኽእል።
ድቂ ማለት:
እቲ እንቋቕሒ ምስ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ይሓብር።
ስለዚ ጥንሲ ክትሕዚ ትኽእሊ ኢኺ ማለት እዩ።
ብዙሓት ደቀንስትዮ እቲ ናይ እንቃቕሖ ምጭጫሕ ኣይፍለጠንን እዩ።
ንዓኺ ጀሚሩኪ ክኸውን ይኽእል እዩ።
እቲ ምጭጫሕ እንቓቕሖ ኩሉ ግዜ ቅድሚ ናይ ኣዴታት ምጅማሩ እዩ ዝመጽእ።
ዋላ እውን ቅድሚ ፈልማይ ጽግያት ኣዴታትኪ።
ኣዋልድ ቅድሚ ጽግያት ኣዴታተን ዝጅምረን ናይ ብልዕቲ ፈሳሲ ዝመጸን ኣሎ።
እዚ ፈሳሲ ዘርኢ:
ኣብ ቀረባ እዋን ናይ ኣዴታትኪ ከም ዝጅምር እዩ።
እዚ ግን 1 ወርሒ ክወስድ ይኽእል ወይ ድማ 1 ዓመት።
ገለ ኣዋልድ እዚ ፈሳሲ ብልዕቲ ይፍለጠን እዩ።
ገለ ከኣ ኣይፍለጠንን።
ስለዚ መከላኸሊ ክትጥቀማ ይግባእ።
ብዝበለጸ ኮንዶም እንተ ተጠቐምክን ዝምረጽ እዩ።
ኮንዶም ብስጋዊ ርክብ ዝመሓላለፍ ሕማማት ይከላኸል።
መናእሰያት ትሕቲ 18 ዓመት ፖርኖ ፊልም ክርእዩ ኣይፍቀደሎምን እዩ።
ብፍላይ ድማ ዓበይቲ ነዞም መናእሰያት ከፍቅድሎም ኣይፍቀደሎምን እዩ።
እዚ ብሕጊ ኩልኩል እዩ።
እቲ ሕጊ ድማ ንትሕተ-ዕድመ ኣዋልድን ኣወዳትን ውሕስነት ተባሂሉ ዝተገብረ እዩ።
መናእሰያት ብዙሕ ተሞክሮታት ንመጀመርያ ግዜ ኣብዚ ዕድመ ይገብሩ እዮም።
እንታይ ደስ ከም ዝብሎም ባዕሎም ክፈልጡ ይኽእሉ።
ንዕኦም ደስ ዘብሎም ነገራት።
ከምኡ ድማ ዘስ ዘይብሎም ነገራት።
ናይ ፖርኖ ፊልም ከኣ ነዚ ክጸልዎ ይኽእል።
ዋላ እውን እቶም መናእሰያት ውሑድ ተመኩሮታት ብዛዕባ ስጋዊ ርክብ ይሃልዎም:
እቲ ናይ ፖርኖ ፊልም ከደናግሮም ይኽእል እዩ።
እዞም ፊልምታት ስጋዊ ርክብ ኣብ ቅድሚ ካሜራ እንዳ ተቐድሑ ጥራይ እዮም ዝቕረጹ።
እቶም ሰባትን ስምዒታቶምን ኣብቲ ፊልም ብዙሕ ኣገዳስነት የብሎምን።
ምናልባሽ ገለ መናእሰያት ግና ምስ ስምዒታት ከነጻጽርዎ ይኽእሉ እዮም።
እቶም ሰባት ዝገብርዎ ምናልባሽ ንዓኻ ደስ ዘየብል ክኸውን ይኽእል እዩ።
ምናልባሽ እቲ ፊልም እንዳ ረኣኻዮ ከማን ዕግርግር ክብለካ ይኽእል እዩ።
ስለዚ እዩ ድማ መናእሰያት ናይ ፖርኖ ፊልም ክርእዩ ዘይፍቀድ።
ዓርክኻ እወ ክትጠንስ ትኽእል እያ።
እቲ ንስኹም ትጥቀሙሉ መንገዲ „Coitus interruptus“ ተባሂሉ ይጽዋዕ:
እዚ ማለት ዝተኾላለፈ ስጋዊ ርክብ ማለት እዩ።
በዚ መሰረት ዝኾነ ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ብልዕቲ ክኣትው የብሉን።
ገለ ዘርኢ ግን ቅድሚ ኦርጋዝም ምምጻእ ካብ መትሎ ክወጹ ይኽእሉ እዮም።
ንስኻ ድማ ፍጹም ክፍለጠካ ኣይክእልን እዩ።
ክትቆጻጸሮም ድማ ኣይትኽእልን ኢኻ።
እዞም ዘርኢ ንሓንቲ እንቋቕሖ ከጫጭሕዋ ይኽእሉ እዮም።
ብኸምዚ ድማ ሓንቲ ጓል ጥንሲ ትሕዝ።
እቲ ናይ እንቋቕሖ ናይ ምጭጫሕ ተኽእሎ መብዝሕትኡ ግዜ ኣብ መንጎ ክልተ መድመይቲ እዋን እዮ ዘሎ።
ይኹን ደኣምበር: ብዙሓት ደቀንስትዮ ኣብ ካልእ እዋናት እውን ናይ ምጭጫሕ ባህርያት ኣለወን።
ዓርክኻ መዓስ እዩ ናይ ምጭጫሕ ባህርያት ዘለዋ፧
እዚ ብትኽክል ክትፈልጥዎ ኣይትኽእሉን ኢኹም።
ብዙሓት ደቀንስትዮ ዘይስሩዕ ጽግያት ኣዴታት ይመጸን እዩ።
እቲ ጽግያት ልክዕ ኣብ ዝተወሰነ ርሕቀት ኣይኮነን ዝመጽእ።
ሓቢርኩም ናብ ሓኪም ማህጸን ክትከዱ ትኽእሉ ኢኹም።
ብዛዕባ ምክልኻል ጥንሲ ድማ ሓበሬታ ክትቀስሙ ትኽእሉ።
ከምዚ ዓይነት ስክፍታታት ክህልወኪ ንቡር እዩ።
ብፍላይ ድማ ብዙሕ ተሞኩሮ ምስ ዘይህልወኪ።
ድሕሪ ስጋዊ ርክብ ብዛዕባ ጽሬት ምሕሳብኪ ግና ቅኑዕ እዩ።
ይኹን ደኣምበር: ግዜ ወሲድኪ ክትጸንሕን ምስኡ ክትሓቛቐፍን ትኽእሊ ኢኺ።
ብድሕሪኡ ናብ ባኞን ሽንቲ ቤትን ትኸዲ።
ኣብ ብልዕቲ ጓል ኣንስተይቲ ዝርከብ ቦታ ኩሉ ግዜ ተኣፋፊ እዩ።
ሓካይም ከም ዝብልዎ:
ደቀንስትዮ ድሕሪ ስጋዊ ርክብ ሽንቲ ቤት ክኸዳ ከም ዘለወን እዩ።
እዚ ድማ እንተነውሐ ድሕሪ 30 ደቒቕ።
ምኽንያቱ እቲ ናይ ሽንቲ መተሓላለፊ ቦታ ባክተርያ ክገብር ስለ ዝኽእል።
እዚ ድማ ናይ ፍሕኛ ረኽሲ ከምጽእ ይኽእል።
ስለዚ ነዊሕ ግዜ ዘይምውሳድ።
እተን ካልኦት ዝተፈላለየ ኣገባባት ይጥቀማ።
ንኣካላትኪ ግን ባዕልኺ ኢኺ እቲ ዝሓሸ ትፈልጢ።
ከምቲ ንዓኺ ጽቡቕ ትብልዮ ድማ ግበሪ።
ምስ ዓርክኺ እውን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ክትዛራረቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ንምንታይ ትትንስኢ ኣለኺ ድማ ብድሕሪኡ እዩ ክርድኦ ዝኽእል።
Lovoo ናይ መላለዪ ኣፕ እዩ።
እዚ ናይ መላለዪ ኣፕ ዝበሃል ሓደ ኣፕ ኮይኑ ንምልላይን ንምፍቓርን ይጠቅም።
ካልኦት ሰባት ብሞባይኪ ክትላለዪ ትኽእሊ።
ሓደ ስእሊ ናይ ሓደ ሰብ ርኢኺ ክትጽሕፍሉ ትኽእሊ።
ዝተፈላለዪ ናይ መላለዪ ኣፕ ኣሎ።
ንኣብነት ኣብ Lovoo ብዙሓት መሓዙት ክትረኽቢ ትኽእሊ።
ወይ ዕርክነት ክትጅምሪ ትኽእሊ።
ኣብ Lovoo ብነጻ ክትምዝገቢ ትኽእሊ ኢኺ።
ግን ልዕሊ 17 ዓመት ክትኮኒ ኣለኪ።
ኣስተውዕሊ: ገለ ገጻት ወይ ቀረባት ናይ Lovoo ገንዘብ ይሓትት እዩ።
ገለ ሰባት ነዚ ናይ መላለዪ ኣፕ ዝጥቀምሉ ንኻልእ ምኽንያት እዩ።
ንገሊኤን ክጻወትለን ይደሉ።
ወይ ስጋዊ ርክብ (ጥራይ) ክገብሩ ይደልዩ።
ሓደ ሓደ ግዜ እውን ዕድሚኦም ይቕይሩ እዮም።
ምስ ሓደ ሰብ ክትራኸቢ እንተ ደሊኺ:
ኣብ ካልኦት ሰባት ዘለውዎ ቦታ ተራኸቢ።
እንታይ ትደልዪ ወይ እንታይ ኣይትደሊን ኣነጺርኪ ንገርዮ።
ዝኾነ ጸገም እንተ ኣጋጢሙ ሓገዝ ጸውዒ።


text:
ዳኒኤል ካብ መቐለ
እቶም ዝሓለፉ ስርዓታት ካብ ስሑት ርድኢቶምን ኣተሓሳስባ ትምክሕትን ተበጊሶም ንህዝቢ ትግራይ ቀንዲ መናሕንሕቲ ስልጣኖም ገይሮም ስለዝረኣይዎ ኣብ ልዕሊኡ ዝተፈለየ ብሄራዊ በደል ንምብፃሕ ማእለያ ዘይብሎም ግፍዕታት ፈፂሞም እዮም።ነቶም ብኸባብታት ደቡብ፣ ምዕራብን ምብራቕን ኢትዮጵያ ዝርከቡ ህዝብታት ድማ “ዘይሰልጠኑ፣ ክስልጥኑ እውን ዘይኽእሉን ዘይግበኦምን” ብምባል ኣብ ትሕቲ እቲ “ስልጡን” ዝብልዎ ብሄር ኮይኑ እናተገዝአ ክነብር በይነምሉ ፀኒሖም።
ኣብ 1936 ዓ/ም ዝፀደቐ ሕገ-መንግስቲ ሃይለስላሴ “ኢትዮጵያ መሬታ፣ ንፋሳ፣ ሰባ ወዘተ ናይ ንጉሰ ነገስት እዩ” ይብል። ቋንቋ ኣምሓርኛ ድማ እንኮ ቋንቋ እዛ ሃገር ምዃኑ እንትድንግግ፣ እምነት ክርስትና ድማ እምነት መንግስትን ሃገርን እውን ከምዝኾነ የቐምጥ። ነዚ ኩነታት ስርዓት ደርጊ እውን ኣጠናኺሩ ዝቐፀለሉ እንትኸውን ብሓፈሻ ንልዕልነት ሓደ ብሄር ጥራሕ ዝወገነ ከምዝነበረ ዝፍለጥ እዩ። ስለዝኾነ ድማ ንብዙሓት ዓመታት ኢትዮጵያዊ ንምዃን ናይ ባዕልኻ መንነት ምሕባእ ግድን ዝኾነሉ እዋን ነይሩ።
እዚ ኣካይዳ ከይዱ ከይዱ ንሃገርና ናብ ዘየቋርፁ ዓመፃትን ቅልውላዋትን ከምዘእተዋ ድማ ዝፍለጥ እዩ። ኣብ ኩሎም ከባቢታት እዛ ሃገር ዝነበረ ህዝቢ ኣንፃር እቲ ስርዓት ተቓውሞታት ኣልዒሉ ተቓሊሱ እዩ። ቀንዲ ሕቶ እቶም ዓመፃት ኣንፃር ትምክሕቲ ኮይኖም ማዕርነት ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ከምኡ እውን ቋንቋን ሃይማኖትን ማእኸል ዝገበሩ እዮም ነይሮም። እቶም ዓመፃት ኣብ መወዳእትኡ ነቲ ብጊላነት ዝመርሕ ዝነበረ ስርዓት ንምውጋድ ምኽንያት እንትኾኑ፣ ነቲ ክፍተት ተጠቒሙ ሰሊኹ ስልጣን ዝተረከበ ገባሪ ሓዳጊ ስርዓት ደርግ ሒዝዎ ንዝመፀ ወሰን ዘይብሉ ዓፈናን ብሄራዊ ኣድልዎን ዝተገበረ ተቓውሞን ቃልስን እውን ኣብ ኩሎም ከባቢታት መልክዑ ሕቶ ማዕርነትን ነፃነትን ዝተሸከመ ኮይኑ እዩ ቀፂሉ።
ካብ ኩሉ ንላዕሊ ግንባር ሓርነት ሶማሌ፣ ምንቅስቓስ ሓርነት ሲዳማ፣ ግንባር ሓርነት ኣቦ ሶማሌ፣ ግንባር ሓርነት ዓፋር፣ ግንባር ሓርነት ህዝብታት ኦሮሞ፣ ግንባር ሓርነት ሙስሊም ኦሮሞ ወዘተ ዝብሉ ብረት ተዓጢቖም ንማዕርነት ጥራሕ እንተይኮነስ ንሓርነትን ንምንፃልን እውን ዝቃለሱ ብዙሓት ውድባት ንምፍጣር እውን ምኽንያት ኮይኑ እዩ።
ህወሓት እውን ዋላ እኳ ካብቶም ካልኦት ውድባት ብዝተፈለየ መልክዑ ወፅዓ ህዝቢ ትግራይ ምስ ኩሎም ውፁዓት ህዝብታት ኢትዮጵያ ደሪቡ ብምርኣይ ምስ ከምኡ ዝበሉ ውድባት ብምትሕብባር ምእንተ ኩሎም ውፁዓት ህዝብታት ኢትዮጵያ ይቃለስ እምበር፣ ቀንዲ ኣንፈት ቃልሱ ግን ኣንፃር ትምክሕትን ብሄራዊ መፅቀጥቲ ህዝቢ ትግራይን እዩ ነይሩ። ብምዃኑ እውን ህወሓት ኣብ ኢትዮጵያ እቲ ዝነበረ ቀንዲ ፀገም ብምኽንያት ትምክሕቲ ዝተፈጠረ ኣድልዎ ብሄር ምዃኑ ብምርዳእ ንመፍትሒኡ እውን ብልዑል ተወፋይነት ስለዝተቓለሰን ኣንፃር ኩሎም ፀላእቱ ዘካየዶ ቃልሲ ንዓወት ንምብፃሕ ምኽንያት ኮይንዎ እዩ።
ካብዚ ምርዳእ ዝክኣል ኣብቲ እዋን ህወሓት ኢህወዴግ ካብ ብሄራዊ ወፅዓ ኣንፈት ቃልሱ ተበጊሱ ወፅዓ ካልኦት ብሄራት እውን ደሪቡ ብምርኣይ እንተዘይቃለስን ናብ ዓወት እንተዘይበፅሕን ኣብቲ እዋን ተፈጠሩ ዝነበረ ሃገራዊ ሓደጋ ንምግማቱ ዘፀግም ኣይኮነን። ምኽንያቱ ካብ ሚኒሊክ ክሳብ ምውዳቕ ስርዓት ደርግ ኣብ ዝነበሩ እዋናት ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ብምኽንያት ትምክሕቲ ዝኸፍአ ብሄራዊ ወፅዓ ይበፅሖም ስለዝነበረ ካብ ዝኾነ እዋን ብዝተፈለየ መልክዑ ሓድነት ኢትዮጵያውያን ዝጠፍአሉን ብምኽንያት እዚ ድማ እዛ ሃገር ናይ ምብትታን ሓደጋ ኣንፀላልይዋ ከምዝነበረ ዒስራ ዓመታት ንድሕሪት ተመሊስካ ምዝካር ይክኣል እዩ።
ህወሓት /ኢህወደግ ንወታደራዊ መንግስቲ ደርግን ኩሎም ሓይልታት ትምክሕትን ኣብ መወዳእታ ብሓይሊ ደርዒሙ ህዝባዊ ስልጣን ምስተረከበ ነቲ ካብ መበቆሉ ሒዝዎ ዝነበረ ብሄራዊ ወፅዓ “ቀንዲ ሕቶ ኢትዮጵያውያን እዩ” ዝብል መትከል ብምጥንኻር ሓድነትን ህላወን ኢትዮጵያ ብዘረጋግፅ መልክዑ መልሲ ሂብሉ እዩ። እዚ እንትኸውን እቶም ንብርክት ዝበለ እዋን ትምክሕትን ልዕልነትን ተሸኪሞም ዝመፁ ኣካላት፣ ህወሓት/ኢህወዲግ ብዝፈጠሮ ንብሄራት ኣፍልጦ ዝሃበ ስርዓት ፌዴራሊዝም “ኢትዮጵያ ክትፈርስ እያ፣ እዚ ስርዓት ሃገራዊ ስምዒት ዘጥፍእን፣ ከፋፋላይን ዘይጠቅምን እዩ ወዘተ” ዝብሉ ኣካላት ነይሮም። እዚ ምባል ጥራሕ እውን እንተይኮነስ እዚ ስርዓት ከም ስርዓት ህዝባዊ ተቐባልነት ከይረክብ በታ ዝነበረት ዓቕሞም ተቓዊሞምን ዕንቅፋት ልምዓታዊ ስርዓትና ኮይኖም ቀፂሎምን እዮም።
ይኹን እምበር ህወሓት/ኢህወዴግ ከምዚኦም ዝበሉ ዕንቅፋታት እንተጋጠምዎ እውን እምነቱን እምነት ሰፊሕ ውፅዕ ህዝብን ሒዙ እዩ ቀፂሉ። እቲ ህዝቢ ድማ ካብ መጀመርይኡ እውን ምእንተ እዞም ረብሓታት ስለዝተቓለሰ ኣብቲ ኢህወዴግ ሒዝዎ ዝመፀ ስርዓት ፅኑዕ እምነቱን ደገፉን ከምዝገለፀ ዝፍለጥ ጉዳይ እዩ። ኣብቲ እዋን ነተን ኣብዚ ሃገር ኣንፈት ቃልስን ምስ ሕቶ ማዕርነትን ብሄርን ዝመሳሰል ዝነበራን ሕቶ ምግንፃል እውን ዘቕርባ ዝነበራ ሓዊሱ ልዕሊ 17 ውድባት ፖለቲካ ኢህወዴግ ንኹሉ መልሲ ሂቡ እዩ። ኣብ ሕገ- መንግስቱ ብሄራት ናይ ባዕለን መሰል ብዓርሰን ንምውሳን ዘኽእለን ክሳብ ምግንፃል እውን ዝፈቅድን ዓንቀፅ 39 ኣስፊሩ። እዚ ጥራሕ እንተይኮነስ ነቲ ዋንነት ላዕለዋይ ስልጣን ንንጉስ ዝሃበ ሕገ- መንግስቲ ሃይለስላሴን ላዕለዋይ ስልጣን ንፕረዚዳንት ዝሃበ ሕገ-መንግስቲ ደርግን ብምፍራስ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን እዛ ሃገር ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ምዃኖም ኣብ ሕገ-መንግስቱ ብዕሊ ኣስፊሩ።
እዚ ስለዝኾነ ድማ ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ እቲ ብቓልሶም ዝፈጥርዎ ሕገ-መንግስቲ ኣፅሊሎም ብማዕርነት፣ ብምክእኣልን ምክብባርን ነታ ብድሌቶም ዝፈጠርዋ ሃገር ይሃንፅዋ ኣለዉ። ከም ውፅኢቱ ካዓ ነታ ብሰንኪ ገዛእቲ ደርብታት ብዝኸፍአ ፖለቲካዊ፣ ማሕበረ ኢኮኖሚያዊን ሽም ኣብ ዓለም እትፍለጥ ዝነበረት ሃገር ሎሚ ተምሳሌት ብሩህ ጉዕዞ ኣብ ምዕባይ ዝርከባ ሃገራት ንምዃን በቒዓ ኣላ። ስለዚ እውን ነቲ እዛ ሃገር ኣብቶም ዝሓለፉ 100 ዓመታት ብሰንኪ ገዛእቲ ደርብታት ንድሕሪት ተመሊሳ ዝተዶቖሰትሉ ታሪኽ ብምሕዳስ ኣብ ውሽጢ 25 ዓመት ዓለም ዝመስከረሉ ቁጣባዊ ዕቤት ንምምዝጋብ ክኢላ ኣላ። ካብኡ ሓሊፉ ኣብዚ ሃገር ዝርከቡ ኩሎም ብሄር፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ዓርሲ ብዓርሶም ክመሓደሩ፣ ከባቢኦም ከልምዑ፣ ዝደለይዎ ሃይማኖት ክቕበሉ፣ ዝደለይዎ ቋንቋ ክዛረቡን ከዕብዩን፣ ኣብዛ ሃገር እውን ብዘይ ዝኾነ ኣድለዎ ብማዕርነት ንኽነብሩን ክኢሎም ኣለዉ። ካብዚ ንላዕሊ ድማ መፃኢ ራዕይ እዛ ሃገር ኣብ ፅኑዕ መሰረት ዝተቐመጠን ህዝባ ተሓጒሱ ዝነብረላን ወፃእተኛታት ዝብህግዋን ሃገር ንምፍጣር ተኻኢሉ።
ይኹን እምበር ሕዚ እውን እቶም ፀረ ሰላምን ትምክሕትን ሓይልታት ነቲ ኣብዚ ሃገር ተፈጢሩ ዘሎ ሓድነት፣ ሰላም፣ ልምዓትን ዲሞክራስን ንምዝራግ ድቃስ ከምዘይብሎም ንዕዘብ ኣለና። ነዚ ተግባራዊ ንምግባር ድማ ብዝኸኣልዎ ኩሉ ይንቀሳቐሱ ኣለዉ። ካብ ውሽጢ ዓዲ ክሳብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ወፃኢ ዝርከቡ ሓይልታት ትምክሕቲ ዘሎ ዓቕሞም ተጠቒሞም ዙርያ መለሽ ዘመተ እንተካይዱ ብዝተፈለለዩ መንገድታት ምዕዛብ ይከኣል እዩ።
ሓይልታት ትምክሕቲ ቅድም እንትብል “ኢህወዲግ ኣብዚ ሃገር ብልምዓት እውን እንተኾነ ጥር እትብል ለውጢ ኣየምፅአን” እናበሉ ክሳብ ቀረባ ግዜ ፈቐዶ ኣደባባያት እንትሟገቱ እናሰማዕና መፂእና ኢና። እዚ ክዓ ብእዋኑ እቲ ህዝቢ ዋላ ብዓይኑ እናረኣዮ እናሃለወ እውን ንቑፅሮም ዘይንዓቑ ሰባት ናብ ደንገርገርን ምጥርጣርን ዘእቱ ዝነበረ እዩ። ዲስኩር ኣደባባይ ሓይልታት ትምክሕቲ እናሰምዑ ነቲ ብዓይኖም ዝርእይዎ ልምዓት የለን ኢሎም ካብ ምኽሓድ ጀሚሮም ክሳብ “እንተሃለወ እውን ንህዝቢ ዝረብሕ ኣይኮነን፣ ኣብ ውስን ከባቢታት እዩ ፣ ዘላቕነት የብሉን፣ ነዛ ሃገር ዝምጥን ዕብየት ኣይኮነን ወዘተ” ዝብሉ ዝተፈላለዩ ርትዓውያን ዘይኮኑ መፀለምታታት ዘቕርቡ ዝኸስሩ ፖለቲከኛታት ነይሮም እዮም። እዚ ድማ ውፅኢት ሓይሊ ምድንጋር ሓይልታት ትምክሕቲ ምዃኑ ዝሰሓት ኣይኮነን።
ኢህወዴግ ኣብ ዙርያ ልምዓት ዝፈጠሮም ዓወታት በብእዋኑ እናሰፍሑን ህዝቢ ብጭቡጥ ዝርበሓሎምን እናኾኑ ከምዝመፁ ግሁድ ሓቂ እዩ። ዓለም ለኸ ትካላትን መንግስታት ዝተፈላለዩ ሃገራት እውን ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝመፅእ ዘሎ ስሉጥ ዕብየት ግልፂ ምስክርነቶም እንትህብሉን እንትቕበልዎን ተራእዩ እዩ። በዚ ድማ እቶም ዓይኖም ብጨው ሓፂቦም ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ የለን እንትብሉ ዝስምዑ ተቓወምቲ ርካሽ መከራኸሪ ሒዞም ክቕፅሉ ናብ ዝፅገምሉ ኩነታት ወዲቖም እዮም።
ስለዝኾነ ምስዚ ወድዓዊ ሓቂ ምግጫው ንነዊሕ እዋን ፍረ ስለዝሰኣንሉ ስልቶም ብምቕያር ኣብ መንጎ እቲ ብናይ ሓባር ቃልሲ ናይ ሓባር ፀላኢኡ ብምጥፋእ ሃገሩ ዝሃንፅ ዘሎ ህዝቢ ሓዊ እንተሳውሩ ንዕዘቦም ኣለና። እቶም ኣብዚ ዓመት ቅድም እንትብል ኣብ ክልል ኦሮምያ ፣ ሕዚ ድማ ኣብ ከባቢታት ጎንደር፣ ወልቃይት ፀገዴ፣ ቅማንትን ደባርቕን ዝተፈጠሩ ዕግርግራት ኣብ ደገ ዝርከቡ ኣካላት እውን ይሳተፍሉ ከምዘለዉ ዋላ እኳ እንተተኣመነ ኣብ ውሽጥና ንእኡ ዝሽከም ኣተሓሳስባ ትምክሕትን ፀቢብነትን ከምዘሎ ኣሚንካ ምስራሕ እዩ ዘድሊ።
ህወሓት ኮነ ካልኦት ኣሓት ውድባት ብሓፈሻ ድማ ኢህወዴግ “እቲ ከልቢ ይነብሕ፣ እቲ ግመል ግን ጉዕዝኡ ይቕፅል” ዝብል ምስላ ዝመረፁ እዮም ዝመስሉ። እወ! እቲ ኩነታት ነዚ እዩ ዘመላኽት። ሓይልታት ትምክሕቲ ካብ ውሽጢ ሃገር ክሳብ ወፃኢ መርበቦም ዘርጊሖም ይነብሑ ኣለዉ። ኣብ መንጎ ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ዘይኮነ ቅርሕንትን ፅልእን ንምፍጣር በብእዋኑ ይንቀሳቐሱ ኣለዉ። ኢህወዲግ ድማ ጉዕዝኡ ይቕፅል ኣሎ። ግን ድማ እቲ ኩነታት ቅልጡፍ መፍትሒ እንተዘይተገይርሉ ኢሉ፣ ኢሉ ሓደጋ ክፈጥር ይኽእል እዩ። እቲ ዛጊድ ተፈጢሩ ዘሎ ሓደጋ እውን ኣናኢስካ ዝርአ ኣይኮነን።
ሓደ ከልቢ ደድሕሪ ሓደ ግመል እናተኸታተለ ንነዊሕ ርሕቐት እንተነቢሑ፤ ካልኦት ኣብ ገገዝአን ዝነበራ ኣኻልብ እውን እናወፃ ብሓባር ተኣኻኺበን እየን ምንባሕ ዝጅምራ። እተን ኣኻልብ ተኣኪበን ነቲ ግመል የውድቕኦ ዶ ኣየውድቕኦን ዝብል ገዲፍና፣ ብምንባሕ እቶም ሓይልታት ትምክሕቲ እናተደናገረ ዝስዕብ ህንፀት ዘድልዮ መንእሰይ ሓይሊ ከም ዘሎ ግና መጠኑ ብዘየግድስ እንተየናኣስና ክንሪኦ ኣለና። ብተግባር ዝርአ ዘሎ ጉዳይ እውን ንሱ እዩ ዘመላኽት።
ስለዚ እቶም ብኣተሓሳስባ ትምክሕቲ ዝሰኸሩ ፀረ ማዕርነት፣ ሰላም፣ ልምዓትን ዴሞክራስን ዝኾኑ ሓይልታት በብእዋኑ ኣብቲ ተፈጢሩ ዘሎ ማዕበል ኣእቲና ክነመንምኖም እናኸኣልና ፣ ውድብናን ጠቕላላ ኣባልናን ጠንኪሮም ክሰርሕሉ ብዘይምኽኣሎም ብዕራይ ወለደ ዲስኩር እናነዝሑ ቁፅሩ ዘይንዓቕ ሓይሊ ብምድንጋር ገንጊኖም ክወፁ ምድንጋር ከም መትከል ሒዞም ይሰርሑ ኣለዉ። ብውፅኢቱ እውን ነቲ ኣብዚ ሃገር ተፈጢሩ ዘሎ ተኣምር ንምምፃእ ምኽንያት ዝኾነ ሕገ መንግስትናን ድምር መፃኢ ብሩህ ጉዕዞናን ኣብ ሕቶ ንምእታው ዝረኸብዎ ኣጋጣምታት እንትጥቀሙ ይርኣዩ ኣለዉ። ስለዝኾነ ህዝባዊ ፅንዓትናን ዕላማናን ከም ቀደሙ ኣብ ቦትኡ ምህላው ክርድኡ ብዝለዓለ ንቕሓት ክንምክቶም ዝግባእ ሕዚ ኮይኑ ይስመዐኒ።


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ወረቐት ስራሕ 14...
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ወረቐት ስራሕ 14 ኣምባሳደራት ተቐቢሉ
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ወረቐት ስራሕ 14 ኣምባሳደራት ተቐቢሉ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ21 ለካቲት ወረቐት ስራሕ 14 ኣምባሳደራት ተቐቢሉ። ኣብ መቐበሊ ኣጋይሽ – ደንደን ኣብ ዝተኻየደ ስነ- ስርዓት ወረቐት ስራሖም ዘረከቡ ኣምባሳደራት፡ PDF
ኤርትራ፡ ተዓዋቲት ሽልማት ‘ኣልማ’ ኰይና
ኤርትራ፡ ተዓዋቲት ሽልማት ‘ኣልማ’ ኰይና
Read the full PDF here
ሚኒስትሪ ዜና ሞያዊ ዓቕሚ ኣባላቱ የዕቢ
ሚኒስትሪ ዜና ሞያዊ ዓቕሚ ኣባላቱ የዕቢ
ሚኒስትሪ ዜና ሞያዊ ዓቕሚ ኣባላቱ ብምዕባይ – ስሉጥን ጽፉፉን ቴክኖሎጂ ስርዓተ-መራኸቢታት ንምትእትታው ዝሕግዝ፡ ኣብ ሽድሽቲኤን ዞባታት ንዝነጥፉ ኣባላቱ ስልጠና ሂቡ። PDF
ኩነኔ ፓርላማ ኤውሮጳ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ...
ኩነኔ ፓርላማ ኤውሮጳ ኣብ
ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ
ሓዳስ ኤርትራ : 3 ለካቲት 2016 – የማነ ሃይለ
ፓርላማ ኤውሮጳ፡ ሓይልታት ጸጥታ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ’ቶም ናይ ሕርሻ መሬቶም ስለዝተመንጠሉ ተቓውሞ ዘስምዑ መብዛሕትኦም ሓረስቶት ኦሮሞ ንዝወሰድዎ ባርባራዊ ስጉምቲ ዝኹንን መግለጺ (Resolution) ኣውጺኡ ኣሎ። እቲ፡ ንስድራ ቤታት ናይቶም ግዳያት “ጽንዓት ይሃብኩም” ዝበለ መግለጺ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ነቶም ዳጒንዎም ዘሎ ካብ ሞት ዘምለጡ ሓረስቶትን ካልኦት ተቓውምኦም ዘስምዑን ብህጹጽ ክፈትሖም ይጽውዕ። Read more
መደረ ዶክተር ግዮርጊስ ተኽለሚካኤል
መደረ ዶክተር ግዮርጊስ ተኽለሚካኤል
መንግስቲ ኤርትራን ኤውሮጳዊ ሕብረትን፡ ብቕድሚ ትማሊ 28 ጥሪ 2016፡ ናይ 200 ሚልዮን ዩሮ ናይ ምትሕግጋዝ ውዕል ከምዝፈረሙ ዝዝከር እዩ። PDF


text:
ዑቕባ ሓቲትካ መልሲ እንዳተጸበኻ ንምስራሕ።
Arbeta under tiden som asylsökande – tigrinska
ዘቕረብካዮ ሕቶ ዕቚባ ኪረአ ኣብ እትጽበየሉ እዋን: ቅድም-ቀዳድም ርእስኻ ክትክእል ኣለካ። ነዚ ክትገብር ከኣ: ወይ ዘቐመጥካዮ ውህሉል ገንዘብ ትጥቀም፤ ወይ ከኣ ትሰርሕ።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ኣብ እዋን ምሕታት ዕቚባ ናይ ምስራሕ መሰል ንኽህልወካ: ፍቓድ ስራሕ ኪህልወካ ግዱድ ከም ዘይኮንካ ዚሕብር ምስክር ወረቐት፡ ሕድገት ፍቓድ ስራሕ (AT-UND) ግድን ኪህልወካ ኣለዎ።
ከም ሓታቲ ዕቚባ መሰል ስራሕ ኪህልወካ ከተማልኦም ዘለካ ኵነታት
ነዞም ዚስዕቡ ኵነታት ተማልእ እንተ ኾይንካ: ፍቓድ ስራሕ ኪህልወካ ግዱድ ኣይኮንካን:-
- ቅቡል ወረቐት መንነት እንተሎካ ወይ መንነትካ ንኽንጸር ትተሓባበር እንተ ኾይንካ።
- ጕዳይካ ኣብ ሽወደን ዝረአ እንተ ኾይኑ።
- ሕቶ ዕቚባኻ መሰረት ዘሎዎ እንተ ኾይኑ። ብዘይ ውዓል-ሕደር ኣብ ግብሪ ዚውዕል ናይ ምንጻግ ውሳነ እንተ ተዋሂብካ: ሕድገት ፍቓድ ስራሕ ኣይወሃበካን’ዩ።
ጕዳይካ ኣበየናይ ሃገር ከም ዝረአ ዝውስን ሕጊ ዳብሊን’ዩ።.
ሓበሬታ ነቶም ንእለቱ ኣብ ግብሪ ዝውዕል ውሳነ ንጽገት ዝተዋህቦም ሓተትቲ ዕቚባ
ኵነታት ተማልእ እንተ ኾይንካ: ”AT-UND” ዝተጻሕፎ ኤልኤምኣ-ካርድ ይወሃበካ። እዚ ማለት ከኣ: ክትሰርሕ ጠለብ ፍቓድ ስራሕ ኣይምልከተካን’ዩ ማለት’ዩ። ”AT-UND” ክሳብ መንበሪ ፍቓድ ዚወሃበካ ወይ ሃገር ገዲፍካ ትወጽእ የገልግል። ”AT-UND” ዘሎካን ዘይብልካን ርግጸኛ እንተ ዘይኮይንካ: ክትፈልጥ ምስቲ መቐበሊ ኣሃዱኻ ርክብ ግበር።
ንኤልኤምኣ ካርድ (LMA-kort) ዚምልከት ተወሳኺ ሓበሬታ
”AT-UND” እንተሎካ: ንዝተሓበረ ናጻ ቦታ ስራሕ ክትፈልጥ: ኣብቲ እትቕመጦ ኮሙን ዘሎ ቤ/ጽ መራኸብቲ ስራሕ (Arbetsförmedlingen) ክትከይድ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ኣድራሻ ኢንተርነት ቤ/ጽ መራኸብቲ ስራሕ ናጻ ቦታ ስራሕን ካልእ ተወሳኺ ሓበሬታን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ
ዕቚባ ሓቲትካሉ ኣብ ዘሎኻ እዋን ስራሕ እንተ ረኺብካ
ዕቚባ ሓቲትካሉ ኣብ ዘሎኻ እዋን ስራሕ እንተ ረኺብካ ካብ ግዴታ ፍቓድ ስራሕ ናጻ ምዃንካ ዚሕብር ምስክር (AT-UND) ንወሃብ ስራሕ ግድን ከተርኢ ኣለካ። እቲ ምስክር ኣብ ዝተዋህበካ LMA-kort ኣብ ቍጽሪ 7 ተመልኪቱ’ሎ።
እቲ ዚቖጽረካ ወሃብ-ስራሕ: ስራሕ ከም ዝኣተኻ ነቲ ተመዝጊብካሉ ዘለኻ መቐበሊ ኣሃዱ ኪሕብር ኣለዎ። እቲ ወሃብ-ስራሕ: ስራሕ እንተ ወጺእካ’ውን ኪሕብር ኣለዎ። እቲ ስራሕ ከም ዝጀመርካ ዚወሃብ ሓበሬታ ኣብ ሓደ ፍሉይ ቅጥዒ ይምላእ (ኣብዚ ታሕቲ ተመልከት)።
Anmälan om anställning av asylsökande – för arbetsgivare som anställer asylsökande, blankett nummer 152011 (ብሽወደን)
ዕለታዊ ሓገዝ (dagersättning) ትወስድ እንተ ኾይንካ: እቶትካ ንቤትጽሕፈት ኢሚግረሽን ግድን ክትሕብር ኣለካ። መዛመዲ ቍጽሪ (samordningsnummer) ንኺወሃበካ’ውን ምስ ቤ/ጽ ግብሪ (ስካተቨርከት) ግድን ርክብ ክትገብር ኣለካ። መዛመዲ ቍጽሪ ዘድልየካ ምኽንያት: ሃገራዊ ቍጽሪ መንነት/ፐርሾኑመር ስለ ዘይብልካ እዩ፡ እዚ ድማ ስራሕ ኣብ እትረኽበሉ እዋን ግብሪ ንኽትከፍል የኽእለካ። ሓሚምካ ምስራሕ ኣብ ዘይትኽእለሉ ጊዜውን መተካእታ ደሞዝ ሕማም (sjukpenning) ንምርካብ መዛመዲ ቍጽሪ ከድልየካ’ዩ።
ዕድሜኻ ትሕቲ 18 ዓመት ምስ ዚኸውን
ዕድሜኻ 16 ዓመት ወይ ልዕሊኡ ምስ ዚኸውን፥ ኣብ ሽወደን ስራሕ ንምስራሕ ”ፍሉይ - ናይ ስራሕ ፍቓድ” (AT-UND) የድልየካ እዩ። እዚ ሕጊ’ዚ ድማ፡ ዋላኳ ናብ ሽወደን ምስ ስድራኻ ምጻእ ወይ በይንኻ ዝመጻእካ ቆልዓ ኩን፥ ንኹሉ ዘገልግል ሕጊ እዩ።
እቶም ዕድሚኦም ትሕቲ 16 ዓመት ዝዀነ ቆልዑ ግን፤ ንግዝያዊ ስራሕ፡ ንቕልል ዝበለ ዓይነት ስራሓት ወይ ሓሓሊፍካ ንዝስራሕ ስራሕ፤ ”ፍሉይ - ናይ ስራሕ ፍቓድ” (AT-UND) ክህልዎም ኣየድልን እዩ። ንስኻ ዕድሜኻ ትሕቲ 16 ዓመት ዝዀነ፥ ንግዚያዊ-ስራሕ፡ ንቕልል-ዝበለ ስራሕ ወይ ሓሓሊፍካ ንዝስራሕ ስራሕ፥ ”ፍሉይ - ናይ ስራሕ ፍቓድ” (AT-UND) ክህልወካ ኣየድልን እዩ። ሚግራሾንስቨርከት፡ ነቲ ናይ ስራሕ ምቝጻርካ ክቕበሎ ኣየድልን እዩ። ይኹን እምበር፡ እቲ መጕዚትካ (ወይ ውን ብዓል-ሕድሪ) ምስ ዚህልወካ፥ ናይ ምስምምዑ መግለጺ ክህብ ይግባእ እዩ።
ኣስተውዕል፡ እቲ ትቕበሎ ደሞዝ ጥራይ ዘይኰነ፥ ካልእ ዓይነት ካሕሳ ምቕባል ውን፥ ንኣብነት ናይ ህያብ ካርድ ምቕባል፤ ነቲ ካብ ሚግራሾንስቨርከት ክትረኽቦ ዘሎካ ናይ ቁጠባዊ ሓገዝ መሰል፥ ጽልዋ ገብረሉ እዩ።
ናይ ምንጻግ ወይ ምስጓጕ ውሳነ ምስ እትረክብ
ካብ ሃገር ንምውጻእ ምስ ሚግራሾንስቨርከት ምትሕብባር ክሳብ ዝገበርካ፥ እቲ ”ፍሉይ - ናይ ስራሕ ፍቓድ” AT-UND ብቐጻሊ ክህልወካ ይኽእል እዩ። ካብ ሃገር ንምውጻእ ምትሕብባር ምስ ዘይትገብር ግን፥ እቲ ”ፍሉይ - ናይ ስራሕ ፍቓድ” (AT-UND) ኣይክህልወካን እዩ።
ዘቕረብካዮ ሕቶ ዕቚባ እንተ ተነጺጉ
እቶም ውሳነ ክሳዕ ዚመጾም ዚሰርሑ ሓተትቲ ዕቚባ: ጕዳዮም እንተ ተነጺጉ ፍቓድ ስራሕ ኪሓቱ ይኽእሉ’ዮም።
ምስ ተነጸግካ ፍቓድ ስራሕ ክትሓትት እንታይ ጠለብ ከተማልእ ከም ዘለካ ተወሳኺ ሓበሬታ ንበብ. (ብእንግሊዝ)
ልሙዳት ሕቶታትን መልስታትን፥ ብዛዕባ ናይ ስደተኛታት ስራሕን ብዛዕባ ”ፍሉይ - ናይ ስራሕ ፍቓድን” (AT-UND)


text:
ኣብ ማሕበረሰብ ዘበናዊ ዓለም ዝነብሩ ሰገናትን መናእሰይን ኣብ ምህናፅ ዝለዓለ ግደ ዘለዎን ምስ ካልኦት እናተቃመመ ፍቱን መድሓኒት ከምዝኾነ ዝተረጋገፀሉ ዘፈር ስፖርት እዩ፡፡ ነዚ እዩ ድማ ሙሁራን ወይ ክኢላታት ስፖርት ዓርሱ ክኢሉ ብዝተቐፅዐን ዘይተቐፅዐን (Structure and unstructured) መንገዲ ሰገናትን
መናእሰይን ንምህናፅ ዝጥቀምሉ፡፡ ብተመሳሳሊ ስፖርት ኣብ ምህናፅ ዝለዓለ ግደ ምስ ዘለዎም ተግባራትን ምንቅስቓሳትን ከም ትምህርቲ፣ ጥዕና፣ ባህሊ፣ ሃይማኖት ወዘተ እናተሓወሰ እቲ ህንፀት ምዕሩይ፣ ስሉጥ፣ ምዕቡልን ሙሉእን ክኾን ዝለዓለ ብፅሒቱ እናበርከተ ይርከብ፡፡ ስለዚ እዚ ፅሑፍ ስፖርት ትግራይ ብሓፈሻ ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ድማ ብፍላይ ሰገናትን መናእሰይን ኣብ ምህናፅ እናተፀወቶ ዘሎ ግደ ንምድህሳስ ዝፈተነ እዩ፡፡
ባህሪያት ሰገናትን መናእሰይን
ኣብዚ መሰናድኦ እዚ ሰገናትን መናእሰይን ዝብል (Adolescence) ንዝብል ቃል ንክውክለለይ መበገሲ ጌረ ኣለኹ፡፡ ስለዚ ሰገናትን መናእሰይን ከተማና ብስፖርት ዘለዎም ተጠቃምነት ቅድሚ ምርኣየይ ሰገናትን መናእሰይን ዝበሃሉ እንመን እዮም? ኣብ ክንድይ ዕድመ እዮም ዝርከቡ? ዝብል ካብ ዝተገበረ መፅናዕቲ ተበጊሰ (Adolescence) ከቕምጥ፡፡
ሰገናትን መናእሰይን ንወዲ ተባዕታይ ወይ ጓል ኣንስተይቲ ዘጠቓልል እዩ፡፡ ሰገናትን መናእሰይን ካብ ህፃንነት ዕድመ ዝወፁ ሰገናት ናብ ዓበይቲ ድማ ዘይሰገሩ መናእሰይ ኮይኖም፣ እቲ ዕድመ ብርኪ ብግቡእ እንተተኾስኵሶምሉ ኣብ ዕብየትን ህንፀትን ሃገር ኣዚዮም ኣገደስቲን ወሰንቲን ሸለል እንተተባሂሎም ድማ ኣብ ኣዝዩ ሓደገኛን መዕነዊን ዝኾነ ብርኪ ዕድመ ዝርከቡ እዮም፡፡
ኒኮላስ ኤል ሃልት ዝተብሃሉ ሙሁር ኣዎንታዊ ህንፀት መናእሰይ ኣብ ዝብል መፅሓፎም "ሰገናትን መናእሰይን ኣብ መንጎ ህፃንነትን ንስንትን ዘሎ ዕድመ መሰጋገሪ እንትኾን ኣብ ውሽጦም ሰለስተ ብርኪ ዘለዎም እዮም፡፡ ፈላማይ ወይ መእተዊ ወይ ሰገናት ዝበሃሉ ኣብ መንጎ 11-14ዓመት፣ ማእኸለዎት ካብ 15-18 ዓመት፣ ሳልሳይን ኣብ ንእስነት ዝርከቡ ኣብ መንጎ 19-21 ዓመት ዘለዉ እዮም" (2008፡1) ብምባል (ንስቲንበርግ 1993) ጠቒሶም ኣቐሚጦምዎ እዮም፡፡
"ሰገናትን መናእሰይን ናብ ዕድመ ኮበላትን ጎራዙን ኣብ ዝግበር ስግግር ኣካላዊ፣ ኣእምሯዊ፣ መንፈሳዊን ማሕበራዊን ከይድታት ምሕላፍ ብምዃኑ ኣብዞም መሰረታዊ ባህሪያት ዕውት ብዝኾነ መንገዲ እንተተተግቢሩ ቀፃሊ ዕድመ ዘተኣማምን ስብእና ንክህልዎም ዝውስንሉ እዩ"፡፡ ይብሉ ኮልመንን ሮከርን (1998)
ባህሪያት ባፅሕነት እዋን "ማዕበልን ወጥሪን" እዩ ይብሎ ሃል (1904) ኣብዚ ዕድመ እዚ ዝርከቡ ሰገናትን መናእሰይን ባህሪኦም ካብ ሓደ ጫፍ ናብቲ ካሊእ ንምቕያር ጊዜ ኣይወስደሎምን፡፡ ንኣብነት ሓዚኑን ተኪዙን እናረእናዮ ዝነበርና ፀኒሕና እንትንሪኦ ብታሕጓስ ፍንፅሕ ክብል ንዕዘብ፣ ሕዚ ብውልቃዊነትን ስስዐን ዓዊሩ ዝተዓዘብናዮ ፀኒሕና እንትንሪኦ ራህሪሁን ዘለዎ ሓጣጢጡን እናሃበ ንዕዘብ፡፡
በዚ መሰረት ኣብዚ ዕድመ እዚ ዝርከቡ ሰገናትን መናእሰይን ጥንቃቐ ግን ድማ ብልሒ ዘለዎ ህንፀት ምግባር ወሳኒን ኣገዳሲን እዩ፡፡ ኣብዛ እዋን ሸተት ዝበለ ሰገንን መንእሰይን ንምምላሱ ኣዝዩ ክባር ዋጋ ንምኽፋል ይዕድም፡፡ ንኣወንታዊ ህንፀት እንተተጠቒምናሉ ኣዝዩ ክባር መኽሰብ ንክርከብ በሪ ይኸፍት፡፡
ባፅሕነትን ስፖርትን
ስፖርት ከም ዘፈር ዓርሱ ዝኸኣለ መንገዲ ህንፀት እንትኾን ምስ ካልኦት ዘፈራት ህንፀት እናተሓወሰ'ውን ቅመም ህንፀት ሰገናትን መናእሰይን ኮይኑ ከምዘገልግል ተሞክሮ ዓለምና የረድአና፡፡ ስፖርት ከምቲ ዝፍለጥ ንምሕዝነት፣ ንኣካላዊ ጥንካረ፣ ንብልሒ፣ ንፅቡቕ ስብእና፣ ጊዚኻ ኣብ ግቡእ ንምሕላፍ ብሓፈሽኡ ኣካላዊ መንፈሳዊን ኣእምራዊን ህንፀት ንምርካብ ቀንዲ መሳርሒ ብምዃኑ ንመትከል ኣማተሪዝም መሰረት ጌርካ ንምስታፍ ዝዕድም እንትኾን ከም ንመነባብሮን ዕዳጋን ንዝጥቀምሉ ድማ ናብ ዝለዓለ ብቕዓት ብምስጋር ኣብ መትከል ፕሮፌሽናሊዝም ጠርኒፉ ዘሳትፍ ባህሪያት ዘለዎ ማሕበራዊ ፍፃመን ንጥፈትን እዩ፡፡
በዚ መሰረት ንስፖርት ብሓፈሻ ኣብ ውድድራዊ ስፖርት ብፍላይ መሰረት ጌርና እንትንርኢ ውደባ፣ ስልጠናን ውድድርን ዝብልዎም መስርሓት ምሕላፍ ኣገዳሲ እዩ፡፡ እዞም መስርሓት ኣብ ክሊ እቶም ሰለስተ ክፍሊ ሰገናትን መናእሰይን ዘለዎም ብፅሒት ዝተፈላለዩ እዮም፡፡ንኣብነት ኣብ ቀዳማይ ክፍሊ ወይ መእተዊ ወይ ሰገን (11-14ዓመት) ዝርከቡ ንቅድመን መሰረታዊን ስልጠና (ስልጠና ቴክኒካዊ ብቕዓት) ዝለዓለ ብፅሒት እንትህብዎ ውደባ ወይ መልክዕ ጋንታ ዘለዎ ውደባ ቀፂሉ ዘሎ ብፅሒት ብምሓዝ ውድድር ከም ቅመም ኮይኑ ዝቐርበሉ ኩነታት እዩ፡፡
ኣብ ካልአይ ክፍሊ ወይ ማእኸላይ ስሕበት ንእስነት ዝበሃል (15-18ዓመት) ዘሎ ንስልጠናን ውድድርን ዳርጋ ናብ ተመሳሳሊ ፃዕቒ ዘለዎን ዝለዓለ ብርኪ ዝበፅሐሉ ስልጠና ዝወሃበሉ እንትኾን እቲ ስልጠና ካብ መሰረታዊ ብቕዓት ስልጠና (Fundamental Skill Training) ወፂኡ ናብ ውድድር ዘቕንዐ ስልጠና ዝወሃበሉ እዋን እዩ፡፡
ኣብ ስግግር ናብ ሳልሳይ መድረኽ ኣዶለሰንስ (19-21ዓመት) ዘሎ ዕድመ ንውድድር ዝለዓለ ቦታ ብምሃብ ስልጠና ንውድድር ብዘጎልብት መንገዲ ዝስራሕ (Tactical skill Training) ዝለዓለ ቦታ ዝሕዘሉ እዋን እዩ፡፡ ብርግፅ ከም ኣካላዊ ብቕዓትን ስልጠና ስነ ኣእምሮን (Physical fitness and Psychological Training) ከከም ክፍሊ ዕድምኡ እናተመጠኑ ዝወሃቡ ይኾኑ፡፡
ኣዶለሰንስን ባህሪያት ስፖርትን
ስፖርት ብዝተቐፅዐን ዘይተቐፅዐን (Structured and Unstructured) ብዝኾነ መንገዲ ብውልቀ ወይ ብሓባር ዝግበር ማሕበራዊ ንጥፈት እዩ፡፡ ሰባት ምስ ስፖርት ንላለየሉ ኣብ እዋን ድቂ ኣብ ክብዲ ኣዲና ኮይና ብንገብሮ ምንቅስቓስ ከምዝኾነ ሰብ ሞያ ዘረጋገፅዎ ሓቂ እዩ፡፡ ተወሊድና ኣብ ሑቕፊ ኣዴና ኮይና ባዕልትና ብሑቐ ደቂስና ኢድናን እግርናን ብእንገብሮ ምንቅስሰቓስን ብደገፍ ኣዴታትን (ድሕሪ ምጥባው ዝገብርኦ ምስርሳር) ፈሓኽ ምስ በልና ባዕልትና (ብወሳናይ መልክዑ ብኢድ ዝግበር ምንቅስቓስ እዩ) ምኻድ እንትንጅምር ድማ እግሪ ዝሓውስ እናበለ ተፈጥራዊ መሰረት ዝገበረ ምንቅስቓስ ንጅምር፡፡
ካብ 3 ወይ 4 ዓመት ጀሚሩ ክሳብ 6 ዓመት ኣብ ዘሎ ዕድመ ዘይተቐፅዐ ብውልቀ ወይ ብሓባር ባዕልትና ብነውፅኦም ሕጊታት መሰረት ዝገበሩ ምስ ኩዕሶ ወይ ብሽክሌታ ወይ ገመድ ወይ ካልኦት መሳርሒታት ብምሕዋስ ዝግበሩ ምንቅስቓሳት ነቲ ቀፃሊ ሂወትና መሰረት ዘትሕዙ ስፖርትታት ምስራሕ ዝጅመረሉ እዋን እዩ፡፡
ካብ 7-10 ዓመት ዘሎ ዕድመ ካብ ህፃንነት ንምውፃእ ካብ ዘይተቐፅዐ ምንቅስቓስ ናብ ክፋል ዝተቐፅዐ ምንቅስቓስ (ትምህርቲ፣ ስፖርት፣ ኣከዳድና፣ ኣካይዳ፣ ኣዘራርባ ወዘተ) ዝስገረሉ እዋን ብምዃኑ ንቐፃሊ ሂወትን ድልየትን ወሳኒ ዕድመ እዩ፡፡ ነዚ እዩ ድማ ኣብ ብቁጠባ ዝዓበዩ ሃገራት ኣብዚ ዕድመ እዚ ንዝርከቡ ሰገናት ዘምህሩ ወይ ዘሰልጥኑ ዝለዓለ ብቕዓት፣ ዓቕሚን ፍልጠትን ዘለዎም ሙሁራን ንክካየድ ዝገብሩ፡፡
ኣብ ሃገርና ግና ብወሳናይ መልክዑ ብፍንውን ብዘይተቐፅዐን መንገዲ ዝካየዱ ብምዃኑ ሰገናት ዝለዓለ ዓቕሚ ንከጥርዩ ኣብ በቢ ከባቢኦም ብዝረኽብዎ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት እዩ፡፡ ሰገናት ኣብ መፃወቲ ሜዳ መንደር ዓርሰ ምንቅስቓስ ብምግባር ዓቕሞም ንከዕብዩን በሪ ዝኸፍተሎም ይኸውን፡፡ ይኹን'ምበር ኣብ ከተማና፣ ክልልናን ሃገርናን ዘሎ ኩነታት መበገሲ ጌርና እንትንሪኦ ሰገናትን መናእሰይን ካብ ገዝኦም ውፅእ ኢሎም ዝንቀሳቐስሉ ቦታ ስለዘይረኽቡ ብዓርሰ ተበግሶ ዝገብርዎ ፍኑው ምንቅስቓስ ዝተደረተ ጌርዎ ንዕዘብ፡፡
ኣዶለሰንስን ስፖርትን ኣብ ትግራይ ብመንፅር ከተማ መቐለ ታሪካዊ ተዘክሮ
ኣብ መቐለ ሰገናትን መናእሰይን ኣብ ምህናፅ ዝለዓለ ግደ ዝፃወታ ዝነበራ ማሕበራዊ ትካላት መንደራት እየን፡፡ ኣብ መንደር ዘይፍፀም ንጥፈት ቁልዕነትን ንእስነትን ዳርጋ ኣይነበረን፡፡ ኣያናቕላ፣ ሆያ ሆየ፣ ሓዋርያ (ሓይራ)፣ ኣሸንዳ፣ ወዲ ውለዳ፣ ሓመሳ፣ ሃደን፣ ሸረር፣ ፀወታታት ኩሎም ዓይነት ኩዕሶ፣ ሕቡሕቡኢተይ፣ ማይ ማዮ፣ ኳሊኳል ወዘተ ኩሎም ንጥፈታት ኣብ መንደርን ብቖልዑ መንደርን ዝፍፀሙ ንጥፈታት ቁልዕነትን ሰገንን ንእስነትን እዮም፡፡
ስለዚ ኣብ መቐለ ውደባ ዝጅመር ኣብ መንደር ይኸውን፡፡ በቲ ዝነበርክሉ ዕድመ ቁልዕነትን ንእስነትን ኣብ ነፍሲ ወከፍ መንደር እንተወሓደ ሓንቲ መፃወቲት ደቂ መንደር ዝኾነት ቦታ ብምንባራ ኩሎም ንጥፈታት እዋኖም ሓልዮም ንክፍፀሙ ዘሸግር ኣይነበረን፡፡
በዚ መሰረት ኣብ መንደር ዝተጀመረ ስፖርታዊ ንጥፈታት ናብ ስሩዕ ውድድር ዝስገረሉ እዋን ደቂ 12ን 13ን ዓመት ምስኮና ውድድር 4ይ ዲቪዚዮን (D Level) ምስተጀመረ ነይሩ፡፡ ኣነ ኣዲስ ኣለም ብዝብል ስም መንደርና እየ ተፃዊተ፡፡ ኣብቲ እዋን ካብ 4ይ ዲቪዚዮን (D Level) ናብ 3ይ ዲቪዚዮን (C Level) ብምብራኽ ክትፃወት ትፀንሕ፡፡ ኣብዚ ዕድመ እዚ ንምፅዋት ክሳብ ወዲ 15 ዓመት ክትኾን ዝጠልብ ሕጊ ምንባሩ ይዝከረኒ፡፡ ቀፂሉ ናብ 2ይ ዲቪዚዮን (B Level) ብምሕላፍ ናብ ስሩዕ ውድድር፣ ምስረታ ስሩዕ ጋንታ ምድላው ናብ ዝግበሮ ስርዓት ይእቶ፡፡ ኣብዚ ብርኪ እዚ ንምፅዋት ክሳብ 17ን 18ን ዓመት ነይሩ፡፡ ኣብ መወዳእታ 1ይ ዲቪዚዮን (A Level) ብምእታው መናእሰይ ድልየቶም የርውዩ ኔሮም፡፡ ካብቲ ዝተሓተ ክሳብ እቲ ዝለዓለ ዘለዉ ኩሎም ውድድራት ኣፍልጦ መምርሒ ኩዕሶ እግሪ ትግራይ ዝነበሮም ኔሮም፡፡ ኣብ መወዳእታ ዝዓበየ ድልየትን ባህጊን መናእሰይ ተፃወቲ ዝነበረ ንትግራይ ምውካል ኔሩ፡፡ እንተሰሚሩ ንወካሊ ታሕጓስን ፍስሃን ካብ ተመልከቲን መፍቀርቲ ስፖርትን ድማ ዝለዓለ ክብረት ዝርከበሉ ኔሩ፡፡
ስፖርትን ግደ ኣወንታዊ ህንፀት ሰገናትን መናእሰይን ኣብ መቐለነንሐ
ነዚ ፅሑፍ እንትፅሕፍ ካብ መሰረተ ሓሳብ ተልዒለ ካብ ዝፅሕፍ ካብ ተሞክሮይ ተበጊሰ ነቲ ዝነበረ ኩነታት ብመንፅር ሳይንስ ዘለዎ ትርጉም ንምርኣይ መሪፀ፡፡ ኣብ ከተማ መቐለ እየ ተወሊደ ዓብየ፡፡ ናብ ስፖርት ዝኣተኹ ከም ኩሎም ሰገናት ትግራይን መቐለን ኣብ መንደርን ዕሸል ዕድመይን ነይሩ:: ኣብ መንደርና ዳርጋ ዘይንፃወቶ ዓይነት ስፖርት ኣይነበረን፡፡ ኩዕሶ እግሪ ብጨርቂ ዝተሰፈየት ኩዕሶ፣ ብእምኒ ዝተሰርሐ በሪ ሸቶን፣ ባዕልትና ብዝተሰማማዕናሉ ሕግን፤ ብጨርቂ ኩዕሶ ቲራ ብሓደን ክልተን ሰባት፤ ቁሩቁስ ኣብ ዘይተወሰነ ቦታን በዝሒ ሰብን፤ ቅብቀባ ብኢድን እግሪን፤ ኩዕሶ መርበብ ብሸምበቆ ኣብ ዝተዘርግሐ ገመድን ጨርቂ ኩዕሶን፤ ኩዕሶ ሰኪዔት ኣብ ሰፈር ዳቦን ብጨርቂ ኩዕሶን፤ ቴዘር ቦል (ፋወል) ብእግርን ብኢድን፤ ማይ ማዮ ብጨርቂ ኩዕሶ ወዘተ እዚኦምን ካልኦትን ንክንፃወት ክልተ መሰረታዊ ኣጋጣሚታት ምርካብና እዩ፡፡ “መንደር ዝብልዎ ውዳበን” ኣብ መንደር ዝርካባ “ክፍቲ ቦታታትን” እዮም፡፡
በዚ መሰረት ዳርጋ ነፍሲ ወከፍ ቖልዓ ኣብ ክልተን ሰለስተን ዓይነታት ስፖርት ንክነጥፍ ባይታ ዝተነፀፈሉ ነይሩ፡፡ ነዚ ኣብ መንደር ዝተጀመረ ፍንው ምንቅስቓስ ኣብ ምቕፃዕን መልክዕ ኣብ ምትሓዝን ግደ ኣብያተ ትምህርቲን መምህራንን፣ ከምኡ ድማ ወወክማን ዓበይቲ መፃወቲ ሜዳታትን ዕዙዝ ነይሩ፡፡
ብኸምዚ ኣገባብ ዝተጀመረ ኣብ ሃገርና ፈላሚ ዝነበረ ስሩዕ ስልጠና ሰገናት ኣብ ከተማ መቐለን ብኩዕሶ መርበብን ተጀመረ፡፡ ነቲ ስልጠና ንክጅመር ተበግሶ ዝወሰደ መብራህቱ ከለሎም (ወዲ ከለሎም) እንትኾን ነፍስሄራት መምህር ሃይለ ገ/መስቀልን ኣይተ ገ/እግዚኣብሄር ገ/ማርያምን ዝለዓለ ግደ ነይርዎም፡፡ ካብ ኣሰልጠንቲና መሓዛይ መም/ ገ/መስቀል ጣሰው ሓደ ኔሩ::
እቲ ብ1970ዓ/ም ክረምቲ ንሓደ ሰሙን ዝተውሃበን ኣብ መሰረታዊ ምንቅስቓስ ኩዕሶ መርበብን መሰረት ዝገበረ ስልጠና ዝሐሹ ንዝተብሃልና ሰገናትን መናእሰይን ተመሪፅና ነቲ ዝተውሃበና መበገሲን መሰረታዊን ስልጠና ባዕልትና ንውንኖ ኩዕሶን መርበብን ተዋሂቡና ንጉሆ ንመሃር ድሕሪ ሰዓት፣ ድሕሪ ሰዓት ንመሃር ንጉሆ ንለማመድ ከምዝነበርና ይዝከረኒ፡፡
በዚ መሰረት እቶም ነዚ ሓሳብ ዘመንጨውን ዘተሓባበሩን ሓለፍቲ ስፖርት ኮሚሽን ትግራይ ኣብ 1971ዓ/ም ኣብ ዝተኻየደ ሃገርለኸ ውድድር ኩዕሶ መርበብ ካብ ሰልጠንቲ ሞራል ንክኾነና ተባሂሉ ሓደ ሰልጣኒ ምስታ ሕርይቲ ጋንታ ክምረፅ ተገበረ፡፡ ነቲ ምርጫ ድማ ኣነ ተመሪፀ ክለማመድ ምስ ፀናሕኩ ካብ ኣብዮታዊ ሰራዊት ተፃወቲ ኣየእተኹምን ዝብል ሕቶ እንትቐርብ ካብቶም ተቐኒሶም ዝተረፉ ተፃወቲ ሓደ ኮይነ ተሪፈ፡፡ ብርግፅ ኣብቲ እዋን ንትግራይ ንምውካል ናብ ሕፀ ምቕራብ ባዕሉ ዝለዓለ ታሕጓስ ዝፈጥር ብምንባሩ ብምትራፈይ ቅርታ ኣይተሰመዐንን፡፡ እኳድኣስ ንቀፃሊ ዝነበረኒ ብቕዓት መሰረትን ሞራልን ከምዝኾነኒ ኣይከሓድን፡፡
ኣብ ትግራይን ብኩዕሶ መርበብን ዝተጀመረ ስልጠና ሰገናትን መናእሰይን ብሃገር ብርኪ ከም ዝለዓለ ብሉፅ ተሞክሮ ተወሲዱ ብኩዕሶታት እግሪ፣ መርበብ፣ ሰኪዔት ኢድን ኣትሌቲክስን ንክልተ ኣዋርሕ ዝወሃብ ስሩዕ ክረምታዊ ስልጠና ኮይኑ ንክቕፅል ተወሲኑ ክትግበር ድሕሪ ምፅናሕ ካብ 1990ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ኣብ ሰለስተ መደብ (Category) ትሕቲ 13 ዓመት፣ ትሕቲ 15 ዓመትን ትሕቲ 17 ዓመትን ተባሂሉ ናብ ዓመት ሙሉእን ዝተቐፅዐን ስልጠና ተቐይሩ እስካብ ሕዚ እናተተግበረ ይርከብ፡፡
ብተመሳሳሊ መንገዲ ካብ 2006ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ካብ መላእ ሃገር ንዝተውፃፅኡን ብብቕዓቶም ዝተኣመነሎምን 4 ዓመት ንክስልጥኑ ብሃገር ብርኪ ኣብዝተሰርሐ ስፖርት ኣካዳሚ ክስልጥኑ ተጌሩን እናተገበረን ይርከብ፡፡ ኣብቲ ፈላማይ ስልጠና ካብ ትግራይ ተሓርዮም ዝሰልጠኑ መናእሰይ ዝነበሩ እንትኾኑ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2009 ተመሪቖም ወፂኦም እዮም፡፡ ኣብቲ እዋን ካብ ትግራይ ተመሪፆም ናብቲ ኣካዳሚ ዝኣተዉ 5 መናእሰይ እንትኾኑ ስልጠንኦም ዝዛዘሙ ግና እቶም 4 እዮም፡፡ እሞ እቶም ሰልጢኖም ዝተመረቑ ናበይ ከዱ? ፀኒሐ ክምለሶ እየ፡፡
ቅድሚኡ ግና ሰገናትን መናእሰይን ንምህናፅ ዝውሰዱ ዘለዉ ተበግሶታት እንታይ ይመስሉ? መዝሙርን ዕማምን ምእታው ሓንቲ ጋንታ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ብምእታው ክልተ ጋንታታት ተኸምቢቱ ኣሎ፡፡ ሕዚኸ እቲ ዝነበረ ጉያ ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነታት ይርከብ ንዝብል ክድህስስ ክፍትን እየ፡፡
ኣወንታዊ ተበግሶን ጅማሮን ህንፀት ሰገናትን መናእሰይን
ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተገለፀ ሰገናትን መናእሰይን ንምህናፅ ብዝተቐፅዐን ዘይተቐፅዐን ስሩዕን ዘይስሩዕን ምንቅስቓሳት ኣገደስቲ እዮም፡፡ ቅፁዕን ስሩዕን ምንቅስቓስ ዝጠልቦም ጠለባት (ፋይናንስ፣ ፍልጠት፣ ስሩዕ መዘውተሪ ስፍራ፣ ጊዜ፣ ተበፃሕነት፣ ማቴሪያል፣ መምርሒ /ማንዋል/፣ ክትትል ወዘተ) ስለዝበዝሑ ዘይቅፁዕን ብተበግሶን ንዝስርሑ ተግባራት ምትብባዕን ምድጋፍን ወሳኒ እዩ፡፡
በዚ መሰረት ኣብ ህንፀት ስፖርት ሰገናት ዓቕሞም ክንዲ ዘፍቀደ ፋሕጠርጠር ካብ ዝብሉ ውልቀ ሰባት ቀሺ ገ/መስቀል ኣብረሃን መንእሰይ ማሙሻ ማሞን ተጠቀስቲ እዮም፡፡፡ ቀሺ ገ/መስቀል እንዳፀባ ኣብ ዝበሃል መፃወቲ ሜዳ ሰገናትን መናእሰይን ብምትሕብባር ኣብ ዘካይድዎ ዝነበሩ ውድድር ዝፈረዩ ተፃወቲ ካብ ጋንታታት ጉናን ትራንስን ሓሊፎም ክሳብ ንሃገራዊት ጋንታና ዝወከሉ ከምዝነበሩ ኣይርሳዕን፡፡
ኣቦ ቐሺ ነዚ ብዓርሰ ተበግሶን ብክፋል ዝተቐፅዐን መንገዲ ዘካይድዎ ዝነበሩ ውድድራት ተስፋ ሰገናትን መናእሰይን ኮይኖም ድሕሪ ምፅናሕ ብምኽንያት ስራሕ ናብ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ክልል ምእታዎም ነቲ ብውልቀ ተበግሶ ዘካይድዎ ዝነበሩ መድረኽ ሰገናትን መናእሰይን ተቋሪፁ ድሕሪ ምፅናሕ ሕዚ ጡረታ ምስወፁ ዳግም ጀሚሮምዎ ይርከቡ፡፡
ኣቦ ቐሺ ክልተ መርሃ ግብሪ ተሊሞም ውድድር ክረምታዊን ሓጋይን ሓንፂፆም ኣካይዶም እዮም፡፡ ኣብ ሓጋይ ደቂ ኣንስትዮ ዝሓወሰ ትሕቲ 15 ዓመት ደቂ ተባዕትዮ ዝሳተፍሉ ውድድራት ዘካየየዱ እንትኾኑ ኣብ ክረምቲ ድማ ትሕቲ 13 ዓመት 3 ጋንታታት፣ ትሕቲ 15 ዓመት 5 ጋንታታት ትሕቲ 18 ዓመት 6 ጋንታታት ብምስታፍ ውድድሮም ዛዚሞም እዮም፡፡
ኣቦ ቐሺ ኣብ ሓጋይ ዘካየድዎ ውድድራት ብወሳናይ መልክዑ ወፃኢኡ ባዕሎም ዝኸኣልዎ እንትኾኑ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ትግራይ ንሽልማት ዝኾና 3 ዋንጫታትን 7 ካናቲራን፣ ክፍለ ከተማ ሰሜን 1 ዋንጫን 4 ካናቲራን ዝሓገዝዎም እንትኾኑ ኣይተ ግርማይ ፀጋይ ዝተብሃሉ ውልቀ ሰብ ድማ 3ሺሕ ቅርሺ ዝዋግኡ ኩዕሶን መንፍሒን ብምሃብ ከምዘተባብዕዎም ይዛረቡ፡፡
ኣብ ክረምታዊ ውድድር ድማ ክፍለ ከተማ ሰሜን 4ሺሕ ቕርሺ፣ 1 ዋንጫን 2 ኩዕሶን፣ ጣብያ ለካቲት 3ሺሕ ቕርሺ፣ 2 ኩዕሶ፣ 2 ደርዘን ደፍተርን መፅሐፊ 4 ቢሮን (እስክርቢቶን) ከምዝሓገዝዎም፣ ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ክረምታዊ ውድድር ተሳተፍቲ ጋንታታት ብነፍሲ ወከፈን ማለት ትሕቲ 13 ዓመት 100 ቕርሺ፣ ትሕቲ 18 ዓመት 300 ቕርሺ ከዋፅኣ ብምግባር ከምዘካየድዎ ሓቢሮምለይ፡፡
ብተመሳሳሊ መንገዲ ወዲ 17 ዓመት ኮይኑ ቅድሚ 9 ዓመት ክረምታዊ ውድድር ምክያድ ዝጀመረ ካሊእ ግዱስ ሰገናትን መናእሰይን ክረምታዊ ጊዚኦም ኣብ ውድድር ንከሕልፍዎ ተበግሶ ዝወስድ ዘሎ መንእሰይ ማሙሻ ማሞ እዩ፡፡ ማሙሻ ኣብዚ ዓመት እዚ ብክረምታዊ መደብ 3 ዙርያ ውድድር ዘካየደ እንትኾን ኣብ 1ይ ዙርያ ትሕቲ 13 ዓመት 7፣ ትሕቲ 15 ዓመት 9፣ ትሕቲ 17 ዓመት 9 ጋንታታት ዘሳተፈ ፣ ኣብ 2ይ ዙርያ መደብ ውድድሩ ትሕቲ 10 ዓመት 6፣ ትሕቲ 13 ዓመት 18፣ ትሕቲ 15 ዓመት 7፣ ትሕቲ 17 ዓመት 9 ጋንታታት ብምስታፍ እንትዛዝም፣ ኣብ 3ይ እዋን ውድድር ድማ ትሕቲ 10 ዓመት 7 ጋንታታት፣ ትሕቲ 13 ዓመት 4 ጋንታታት ብምስታፍ
ኣጠቓላሊ ነዚ ዓመት ዝሓዞ መድረኽ ውድድር ዛዚሙ እዩ፡፡
ማሙሻ'ውን ነዚ ውድድር ንምክያድ ብወሳናይ መልክዑ መሓዝቱ ብምትሕብባር ዝሰርሖ እንትኾን ተሳተፍቲ ጋንታታት ብመሰረት ዕድመ ብርከን ዘዋፅእኦ ገንዘብ ንመግዝኢ ኩዕሶን ሽልማትን ከምዝጥቀመሉ ይሕብር፡፡ ማሙሻ ኣብ ዘዳልዎ ውድድር ዝሳተፋ ጋንታታት ዝፍፅምኦ ክፍሊት ትሕቲ 10 ዓመት120.00 ቅርሺ፣ ትሕቲ 13 ዓመት 150 ቅርሺ፣ ትሕቲ 15 ዓመት 170 ቅርሺ፣ ትሕቲ 19 ዓመት 190 ቅርሺ ከምዝኸፍላ የረድእ፡፡ ማሙሻ ኣብዘካይዶም ውድድራት ኣብ 1ይ ዙር ካብ 1ይ-3ይ ዝወፁ ጋንታታት ኣብ ቀፃሊ ውድድር ብዘይክፍሊት ብምእታው ከምዘሳትፈን ኣዋጊዑኒ እዩ፡፡
ኣብዚ ግና ብፍላይ ማሙሻ ውድድር ዘካይደሉ መፃወቲ ሜዳ ሶኒን ዓርቢን ዕዳጋ ከፍትን ጠለ በጊዕን ብምዃኑ ብዒነ እተን እንስሳን ዝናብ ክረምቲን ሓዊሱ ነቲ ሜዳ ጭቃን ንጥዕና ጠንቂ ክኾን ከምዝገብሮ ተዓዚበ እየ፡፡ ይኹን'ምበር እቶም ኣብዚ ዝሳተፉ ሰገናትን መናእሰይን ግና ዝለዓለ ጠመትኦም ኣበይ ምፅዋት ዘይኮነስ መድረኽ ውድድር እሞ ድማ ከፊልካ ዝእቶ ውድድር ምስታፍ ብምዃኑ ልቦም ኣጥፎኦም እንትፃወቱ ክትሪኦም ከለኻ ጨኽኒ ዝምልከቶም ኣካላት ጎሊሁ ይረኣየካ፡፡
በዚ መሰረት ኣቦ ቐሺ ኮኑ ማሙሻ ኣብዘካይድዎ ዘለዉ ውድድር ሓጋይን ክረምታዊን ሰገናትን መናእሰይን ግደ ዝምልከቶም ኣካላት ማለት ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ትግራይን መቐለን ፣ ፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ትግራይን መቐለን፣ ምምሕዳር ከተማ መቐለን ከባቢያዊ ምምሕዳራትን፣ ጋንታታት፣ ኩሎም መራኸቢ ብዙሃንን ካልኦት ንዕብየት ስፖርት ትግራይ ኣስተዋፅኦ ንገብር ኣለና ዝብሉ ልምዓታዊ መንግስታዊ፣ ህዝባዊን ውድባዊን ትካላት ትርጉም ዘለዎን ዝነፍዕን ምትሕብባር ዘይምግባሮም ምስቲ ትግራይ ኣብ ፕሪሚየር ሊግ የላንሞ እንተወሓደ ሓንቲ ጋንታ ንምእታው ዝሓገየ መዝሙርን ነዚ ንምዕዋት ዝፈሰሰ ገንዘብ፣ ጊዜ፣ ጉልበትን ፍልጠትን እንትምዘን ልምዓታዊን ተበፃሕነትን ስፖርት ከምዘይብልና ዘረጋግፅ እዩ፡፡
ተመረቕቲ መናእሰይ ትግራይ ካብ ኣካዳሚን ውፅኢቱን
ብመሰረት ትርጉም ፕሪሚየር ሊግ እንግሊዝ "ኣካዳሚ ወይ ኩዕሶ እግሪ ኣካዳሚ ማለት ማእኸል መሰልጠኒ ኮይኑ ብፕሮፌሽናል ጋንታ ዝምራሕ መዕበይን መሰልጠኒን ማእኸል ተፃወቲ ኩዕሶ እግሪ ሰገናትን መናእሰይን እዩ፡፡" (20011፡4)
ስልጠና ኩዕሶ እግሪ ሰገናትን መናእሰይን ፕሮፌሽናል ወይ ኣማተር ተፃወቲ ንምፍራይ ዝዓለመ ክኸውን ይኽእል እዩ፡፡ ንፕሮፌሽናል ኮነ ኣማተር ተፃወቲ ንምፍራይ ካብ 5 ወይ 6 ዓመት ጀሚሩ ክሳብ 12 ዓመት ኣብ ዘሎ ዕድመ ብዝተቐፅዐን ዝተወደበን፣ ብክፋል ዝተቐፅዐን ዝተወደበን፣ ወይ ብዘይተቐፅዐን ዘይተወደበን መልክዑ ክሳለጥ ዝኽእል ኮይኑ ካብ 13 ዓመት ጀሚሩ ኣብ ዘሎ ዕድመ ግና እቲ ስልጠና ዕላምኡ ብምንፃር ሰልጠንቲ ኩዕሶ እግሪ ኣማተር መንፈስ ሒዞም ዝኸዱ እንተኾይኖም ወይ ፕሮፌሽናል ተፃወቲ ንክኾኑ ዝዓለሙ ምዃኖም ብምንፃር እቲ ስልጠና ዝቕነ ከምዝኾነ ተሞክሮ ኣካዳሚን ሰብ ሞያን ሙሁራንን የረድኡ፡፡
ቀንዲ ዕላማ ኣካዳሚ ኩዕሶ እግሪ ሰልጠንቲ ብኩዕሶ እግሪ ቴክኒክን ታክቲክን፣ ስነ ልቦና፣ ኣካላዊን ማሕበራዊን ብቑዓት ዝኾኑ ተፃወቲ ምፍራይ ዝዓለመ ኮይኑ ብወሳናይ መልክዑ ፕሮፌሽናል ወይ ብቑዓት ተፃወቲ ንምፍራይ ካብ 13 ዓመት ጀሚሩ ኣሰልጠንቲን ሰልጠንቲን ካብ 4 ሰዓታት ዘይወሓደ ርክብ ክህልዎም ብምግባር ተደላይ ብቕዓት ኩዕሶ እግሪ ሒዞም ንክወፁ ዘግብር እዩ፡፡
በዚ መሰረት ናብ ተሞክሮን ተግባርን ሃገርናን ክልልናን እንትንምለስ ካብ ትሕቲ 13 ዓመት ጀሚሩ ትሕቲ 15 ዓመትን ትሕቲ 17 ዓመትን ንኩዕሶ እግሪ ሓዊሱ ሰገናትን መናእሰይን ዝስልጥንሉ ስርዓት ከም ብሓዱሽ ተዘርጊሑ ምትግባር ካብ ዝጅምር ኣስታት 20 ዓመት ዘቑፀረ እንትኾን ምዕባለ ዘይብሉ ኮይኑ ዝቕፅል ዘሎ ካብ ዘይስሩዕ ስልጠና ብዙሕ ለውጢ ዘየመዝገበ ግን ድማ ብዝምልከቶ ኣካል ኣፍልጦ ዘለዎ ክፋል ቅፁዕ መደብ እዩ፡፡
ብቑዓትን ንሃገራዊት ጋንታና ዝኾኑ ተፃወቲ ከፍሪ ተባሂሉ ዝተጣየሸ ስፖርት ኣካዳሚ ሃገርና ንፈለማ እዋን ካብ ዝተቐበሎም ኣስታት 24 ሰልጠንቲ ኩዕሶ እግሪ እቶም 5 ካብ ክልልና እዮም ኔሮም፡፡ ግን ሓደ ነቲ ስልጠና እንትገድፎ ኣርባዕቲኦም ኣብ ከባቢ ሓምለ 2009ዓ/ም ስልጠንኦም ወዲኦም ካብቲ ኣካዳሚ ተመሪቖም ወፂኦም እዮም፡፡
ይኹን'ምበር እቶም ተመረቕቲ ይትረፍዶ ሃገር ንክውክሉስ እተን ትማሊ ካብ ላዕለዋይ ሊግ ናብ ፕሪሚር ሊግ ዝሓለፋ ጋንታታትናኳ ምቑፃርስ ይትረፍ ንፈተነኳ ተሓሲመንኦም፡፡ ይኹን'ምበር እዞም ካብ ኣካዳሚ ብቑዓት ተባሂሎም ዝተመረቑ መናእሰይ ተጋሩ ናብቲ ኣካዳሚ እንትኣትዉ ሂወቶም ኣብ ኩዕሶ እግሪ ብምምስራትን ካሊእ ኣማራፂታቶም ኩሉ ብምዕፃውን ስለዝነበረ ክልሎምን ጋንታታት ክልሎምን ክሕሰምኦም ጥር ትብል ሞራላዊ ተቐባልነት የብሉን፡፡
ብፍላይ ክስመረሉ ዝግባእ ዋኒን "ጋንታታትን ዘጣየሽወን ትካላትን ቀንዲ ዕላማ ምጥያሽ ጋንታታት ማሕበራዊ ግቡኦም ንምፍፃምን ኣብ ስፖርት ትግራይ ኣስተዋፅኦ ንምግባርን'ምበር ንዕዳጋ ስለዘይኮነ ማሕበራዊ ግቡእ ድማ ተፈተወ ተፀልአ ኣብ ኣዎንታዊ ህንፀት ሰገናትን መናእሰይን ዝለዓለ ምትእስሳር ከምዘለዎ እዩ፡፡
ግን ከምቲ ንሪኦን ንሰምዖን ዘለና እንተኾይኑ ብሸርፊ ወፃኢ ከይተረፈ ካብ ካልኦት ሃገራት ንፈተነ ዘምፅእ ጋንታ ካብ ኣካዳሚ ሰልጢኖም ብቑዓት ተባሂሎም ዝወፁን ዓርሰ እምነት ዘለዎምን ተፃወቲ ብስም ተሞክሮ የብልኩምን ክግፍዑን ነታ ዝወሓደት ዕድልኳ "ንፈተነ" ከይቐርቡ ምግባር ስርዓት ኩዕሶ እግርና ተዛቢዑ ዘዛብዕ፣ ሓሚሙ ዘሕምም፣ ደሪቑ ዘድርቕ ከምዝኾነ ምግንዛብ ይከኣል፡፡ እቶም ካብ ኣካዳሚ ሰልጢኖም ዝወፁ መናእሰይ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዕድሎም ንምፍታን ናብ ኣዲስ ኣበባ ከምዝኸዱ ነጊሮምኒ እዮም::
መጠቓለሊ
ስርዓት ስፖርትና ብሓፈሻ እቶም ሃፍቲ ዓዲ እናበልዑ ነቲ ስፖርት ዘሕቕቑ ዘለዉ ዓይነታት ስፖርት ብፍላይ ጠጠው ኢልካ ምርኣይን ምፍታሽን ኣገዳሲ እዩ፡፡ ስፖርትና እንትርፊ በቲ ዘሎ ዝምቡዕ ስፖርት ተጠቀምቲ ዝኾኑ ሰባትን ኣካላትን ወፃኢ ካብ ማንም እዋን ንላዕሊ ከምዝተዛብዐን ንዝኾነ ሰብ የዕግብ ከምዘየሎን ካብ ኩሉ ዝተሰወረ ኣይኮነን፡፡ ነቲ ሓቂ ንምፍላጥ ሩሑቕ ከይከድካ ቀሊል ዳህሳስ ብምክያድን ተራ ገምጋም ብምግባርን ጥራሕኳ ምፍላጥ ናብ ዝከኣለሉ ብርኪ ተበፂሑ እዩ፡፡
በዚ መሰረት መንግስቲ ብሓፈሻ ዝምልከቶም ኣካላት ድማ ብፍላይ ነቲ ከይዲ ጠጠው ኢሎም ክሪእዎ እንተዘይፈቲኖም ትማሊ ብስም ምሕላፍ ሓንቲ ጋንታ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ዝነበረ መዝሙር ሳዕቤኑ ፈሓኽ ኢሉ ናብ ዘይተደላይ ነውራም ኣውራጃዊነት ንክቕየር መንገዲ ፀሪጉን ዘሰክፍ ተርእዮታቱ በሰላ አዕሪፉን ምኻዱ ኣይርሳዕን፡፡
ስለዚ ትማሊ ዝተርኣየ ኩነታት እቲ ዝተዛብዐ ስርዓት ስፖርት ዝፈጠሮ ምዃኑ ግንዛበ ተወሲዱ ነቲ ኣማኢት ሚልዮናት ነውፀአሉ ዘለና ስፖርት ንኣና፣ ሰገናትናን መናእሰይናን፣ ንክልልናን ከተማናን ተዘይረቢሑ "ብስም ይጠቕመኩም ኣሎ" "ኩዕሶ እግርና ትንሳኤ ረኺቡ" ንብል እንተኾይና ትማሊ ምልክት ዝሃበ መፍቀሪ ስፖርት ፅባሕ ናብ ዘይድለ ምድፋእ ከይኸውን ክሕሰበሉ ይግባእ፡፡ ነቲ ሓቂ ሪኢኻ መፍትሒ ምሃብ ውሕልና እዩ፡፡
ስለዚ ዝምልከተኩም ኣካላት ካብ ኣካዳሚ ዝኣክል በቒዕኹም ተባሂሎም ዝወፁ ሰገናትን መናእሰይን ትማሊ ብስሞም ከምዘይተፀብፀበን ክንድዚ መናእሰይ ናብ ኣካዳሚ አእቲና ከምዘይተብሃለን ሕዚ ከምዘይናትካ ተሞክሮ የብልኩምን (እሞ ድማ ካብ ላዕለዋይ ሊግ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ኣብ ዝሓለፋ ጀመርቲ ጋንታታት) ብዝብል ዕሽሽ ምባልን ፕሮፌሽናል ንምዃንስ ይትረፍ ንምምሳል ዘይነፍዕ ተግባር ምግዛእ ተፃወቲ ብወፃኢ ሸርፊ ጥዕና ኣለዎ እዩ ምባል ኣየድፍርን፡፡
በዚ መሰረት ከምኒ ኣቦ ቐሺ፣ ማሙሻን ካልኦትን ብተበግሶ ዘሰልጥኑን ዘወዳድሩን ውልቀ ሰባት የዒቢኹም፣ ናትና ስራሕ ወሲድኩም ብምሕጋዝኩም የቐንየልና ክበሃሉ፣ ናብ ኣካዳሚ ክስልጥኑ ዘእተናዮም መናእሰይ ተቐቢልና ክነዕብዮምን ናብ ዝለዓለ ተሞክሮ ዝረኽብሉ ኩነታትን ክነስግሮምን፣ ዪኒቨርሲቲታትና እናምሃራ ዘመርቕኦም ዘለዋ ሙሁራን ሳይንሳዊ ፍልጠጠቶም ተተረቢሕናሉ፣ ዕድመን ነዊሕ ልምዲን ዝሃቦም ዓቕሚ ዘጥረዩ ሰብ ተሞክሮ ንልምዶም ናብ ጭቡጥ ዓቕሚ እንተቀይርናዮ ስፖርትናን ኩዕሶ እግርናን ብቀሊሉ ምምዕባል ከምንኽእል ዘጠራጥር ኣይኮነን፣ ተዘይለ ነዚኦም ተዘይተጠቒምናሎም ብዘልማዳዊ ምሕደራ ንመርሖ ብምህላውና ኩዕሶ እግሪና ንምምራሕ ናብ ዘይከኣለሉ ብርኪ በፂሕና ኢና፡፡
እቲ ንሃገራዊት ጋንታ ኮነ ንጋንታታት ተተካእቲ ንምፍራይ ዓሊሙ ዝተጣየሸ ኣካዳሚ ድማ ኣብ በቢ 4ዓመቱ ብጋዎን እናመረቐ ካብ ዝስኒ ነቲ ኣካዳሚ ንውልቀ ክኢላታትን ሰብ ሃፍቲን ክመሓላለፍ ተዝግበርሞ ምምሕዳር እቲ ኣካዳሚ ኣብ መስርሕ፣ ሕጊን መምርሒን ከምኡ ድማ መምርሒ መሰልጠኒ (ማንዋል) እናዳለወ ተዝቆፃፀር ውፅኢታዊ ስራሕ ምተሰርሐን ተመራፂን ምኾነ ኔሩ፡፡ ተዘየለ መንግስቲ ኣብ ከምዚኦምን ካልኦትን ተግባራት ኢዱ እናእተወ፣ እናስፈሐን እናበሓተን እንተኸይዱ መወዳእትኡ ከምቲ ንሪኦ ዘለና ኩሉ ፀውራ ናብ መንግስቲ ስለዝድርበ እቲ ስፖርት ናብ ጠቕሊሉ ዝጠፍአሉ ብርኪ ከየምርሕ ይተሓሰበሉ ኢለ ክሰናበት ሰናይ ቅንያት፡፡


text:
ናይ ሚድሶማር ጓል። ፎቶ ዮሃና ኤክስትራንድ
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮምዩን ክልተ መደቀስን ካብኡ ዚበዝሕ ናይ ስድራቢት ናይ ኪራይ ኣፓርትመንት ኣሎ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ መንበሪ ኣባይቲ ቤትጽሕፈት
በርይስ ሂረስሁስ ይብሃል። እንተ ኾነ ናይ ግሊ ኣካረይቲ ዝኾኑ ኣባይቲ ድማ ኣለዉ: ከም ኒልሰንስ ኣባይቲ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብብዝሒ ዚዝረብ ቋንቋ: ዓረብ: ሶማሊ: ትግርኛ: ፋርስ: ታይላድን ሩስያን እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ቦታ እተፈላላያ ምስ
ሽወደናዊት ቤትክርስትያን እተተሓሓዛ ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብያተክርስትያን ኣብ እተፈላለየ ቦታታት ኣለዋ። ኣብ ስቨንስታቪክ ናይ ሽወደን ሚስዮን ቤትክርስትያን ዝኾነት ቤትክርስትያን ኣላ። ዝቐረበ መስጊድ ኣብ ኦስተርሱንድ ይርከብ። ኣብቲ ኮምዩን ምስ ስፖርት: ምግፋፍ ዓሳ: ሙዚቃ: ጡረታ እተተሓሓዘ ማሕበራት ኣሎ። ንተወሳኺ ናይቲ
kommunens hemsida ኮምዩን መርበብ ኢንተርነት ኣንብብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ከተማ: ኢካ: ቤትንባብ: ቤትጽሕፈት ዕዮ: ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት: ናይ እተዘውተረ ክዳውንቲ ድኳን ኣሎ። ኣብ ነኣሽቱ ከተማታት ድማ ናይ መግቢ ድኳናትን ኣብያተንባብን ይርከብ።
ፊልም ብዛዕባ ኣደናቂ ናይ በርይ ኮምዩን ተመልከት
ፊልም ብዛዕባ ትርኢት ካብ ናይ በርይ ኮምዩን ተመልከት
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ
ናይ ህጻናት ቤትትምህርቲ ኣሎ። ንኣብነት፤ ኣብ ስቨንስታቪክ: ሃኮስ: ሚርቪከን: ኦሳርና: ረታንን ስቱርሸ/ዩንግዳለን። ኣብ ስቨንስታቪክ ናይ ፍየልዪምናስየት ወይ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ: ኣብኡ ድማ እተፈላለየ ትምህርቲ ኪምረጽ ይከኣል።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብ ስቨንስታቪክ፡ ህኮስ፡ሚርቪከን፡ ኦሳርና፡ ሮታንን ስቱርሾ/ዩንግዳለን ይርከብ። ኣብ ስቨንስታቪክ እተፈላለየ ኣካይዳ ዘለዎ
ፍየልዪምናስየት እውን ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ስቨንስታቪክ: ኤስኤፍኢ: ምልላይ ምስ ሕብረተሰብ: ትምህርቲ ንዓበይቲ: ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ: ኮምቩክስ ይርከብ። ብዛዕባ ናይ ዓበይቲ ቤትትምህርቲ ኣብ ናይቲ
ኮምዩን መርበብ ኢንተርነት ተወከስ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብቲ ኮምዩን ክልተ እንዳ ስኒ ኣሎ: ሓደ ኣብ ስቨንታቪክ ሓደ ድማ ኣብ ሚርቪከን። ኣብዚ ቦታዚውን ሓኪምን ነርስን BVC, MVC ናይ ምውስዋስ ኣካላት ዘለዎ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ንተወሳኺ ኣብ
Jämtlands läns landsting ኣንብብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣድላዪ ኮይኑ ምስ ዚርከብ እቲ ኮምዩን ብተለፎንን ብኣካልን ዚትርጉም ተርጓማይ ይጥቀም እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ትራፊክ ወረዳ ንመብዛሕትኡ ቦታታት ናይቲ ኮምዩን የገልግል። ካብ ረታን ኦርሳና: ስቨንስታቪክን ሃኮስን ናይቲ
ከባቢ ባቡር ምጕዓዝ ይከኣል። ብናይ ከባቢ ባቡር መዓልታዊ ብሞራ ጌርካ ናብ ስቶክሆልም ምኻድ ይከኣል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን ኣብ ኣብያተትምህርትን ሕክምናን ክንክንን ዓቢ ወሃብ ስራሕ እዩ። ኣብ ሕርሻን ዱርን ቱሪዝምን ሆተልን ሪስቶራንተን ኣብ ህንጻን እውን ስራሕ ይርከብ እዩ። ንክፉት ቦታ ኣብ
Arbetsförmedlingen ተወከስ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ነቲ ካልእ ገጽ ሕይወት ዘፍለጠኒ በዓል ውዕለት
ካብታ ሃገር ዝመለሰኒ ዘመን ኵነንየይ ወዲኡ ናብቲ ሠናይ ምጽንንዑ ዝመለሰኒ እቲ ብተግባር ኣእዳዉ ዝፈጠረኒ ርኅሩኅ ኣምላኸይ ወትሩ ይኽበር ይመስገን ሎምን ኵሉ ሳዕን።
ኣነ ብተግባር ኣእዳው እግዚአብሔር ዝተፈጠርኩ ጐይታይን ንጉሠይን ንሱ ዝኾነ ብድኅሪ ምፍጣሩ ውን ከንቲባ ናይታ ልምዕቲ ኸተማ ጌሩ ዝሸመኒ ሰብእየ፡ ከተማይ ኣዝያ ባህ እተብል ንምጥማታ እተብህግ ንምንባራ ኣዝያ ምሽእቲ እያ። መልክዕ ናይ ከተማይ ምድራ ልሙዕ ሰቲ፣ ኣግራባ ምቁር ፍረ ዚህቡ፣ ኣየራ ካብ ድኻም ሕይወት ዘበራብር፡ ኣዝዩ ምዑዝ፣ ንፋሳ ህዱእን ልኡምን ተናፋቕን ወኃይዛ ነታ ከተማ ግርማ ዚህቡ ኣብ ርእሲ ምዃኖም ካብ ምብራቕ ንምዕራብ ኪውኅዙ ኸለዉ ነቲ ኣብኡ ዘሎ ሰትን ንብዘሎ ኣግራብን የስትዩ ካብ ምዕራብ ንምብራቕ ዚውኅዙ እወ ነቲ ኣብኡ ዘሎ የስትዩ። ካብ ደቡብ ናብ ሰሜን ካብ ሰሜን፡ ናብ ደቡብ እና ወኃዙ ንብዘሎ ናይታ ኸተማ ኣትክልትን ሳዕርን ሕይወት ይህቡ። ንኣይ ውን ካብ ጽምኢ የርውዩንን ብመልክዕ ሥራሖም እሕጐስን፡ ካብ ብዘሎ ርስሓት ብእኦም እነጽሕን።
ኮታ ዘርዚረ ዘይውድኦ መቐረት ዘለዎ ክሕልዋን ክዓያን ዝተዋሃበትኒ ኸተማ ነበረትኒ። ይዝከረኒ ኣብ ከተማይ ሓጐስን ባህታን ንሓደ ኻልኢት ውን ትኹን ገጸይ ብኃዘን ከይጽምሉ ምቁር ሕይወት እነብር ኣሎኹ። እቲ ዝነበረ ሕይወት ክገልጽ እንተ ዘይፍትን ነይረ ዝዛረቦ ቓል ስኢነ ብኣርምሞ ትም ምበልኩ።
ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ኣብ ከተማይ እናተዘዋወርኩ ሽታኣ እናእስተማቐርኩ፡ ሓደ ጋሻ መጺኡ ዝወደሳ ስመይ እና ኣልዓለ ምዉቕን ፍሕሽውን ሰላምታ ኣቕረበለይ። ኣነ ግና ብዙኅ ምግናን ዘለዎ ካብ ሓቂ ዝረኃቐ ዘየሕጉስን እቲ ኪኸውን ዘለዎ ክሰምዕንን ክሠርሕ ዝብህግ ስለዝነበርኩ ንሰላምታኡ ኣየቕረብኹሉን። እቲ ዝግብኣኒ በለኒ እቲ ዘይግብኣኒ ድማ ንዝግኦ ምለሰሉ ኢለ መለስኩሉ። ጋሻይ በዚ ከየኽተመ ኣብ ምዕራፈይ ምስታ በዓልቲ ቤተይን መናብርተይን ኣካለይን ዝኾነት ንልባ ብዘሕጕስ ዕላል እናመለሰ ዝምኽነ ንኣይ ውን ከተዓራርከኒ ጀመረ። ካብዚ ጊዜ እዚ ጀሚሩ ኣባይ ዝነበሮ ተልእኮ ንኺፍጽም ናይ ቀረባ ዓርኩ ገበረኒ። ንኸተማይ ነቲ ኸቢቡኒ ዝነበረ ግርማን ኣረሲዑ ሓዲሽ ሕይወት ኣብ ለለይ ከምዝብህግ ገበረኒ። እዚ ኸኣ ዋላ እዃ ኸተማይ ብኣይ ክተማኃደር እንተ ተፈቅደለይ ናይ ምምኅዳራ ሕግን ሥርዓትን ግና ተዋሂቡኒ ነይሩ እዩ። ካብቲ ዚሸመንን ዘኽበረንን ጐይታ ሕይወተይ ንዝተውሃበኒ ሕጊ እንተጥሒሰ ዝያዳ ጥበብኛ ከምዚከውን ዘረድኣንን ዝመዓደንን በዓል ውዕለተይ፡ ነዚ ክገብር ድማ ንልበይ ነዋኒዉ ከይሓስብ ንምስተዓለይ ደፊኑ ነቲ ዝተውህበኒ ሕጊ ጐይታይ ንምጥሓስ ክፈርዳ ገበረኒ። ነቲ ጥዑም ዝመስል መታለሊ ቃላቱ ሰሚዓ ንነፍሰይ ናብ ባርነት ኣስተኹዋ። ግርማይ ክቕንጠጥ ተፈሊጡኒ፡ ነፍሰይ ብብርቱዕ ጭንቀት ተወቒዐ ናብ ዝኸዶ ጠፍኣኒ፡ ዕንይንይ ክብል ጀመርኩ፡ ካብቲ ንዅሉ ዝገበረ ጐይታ ክሃድም ናበይ እሞ። ኵሉ ብእኡ ዝተፈጥረ እዩ ግና ኸኣ ፈተንኩ። እቲ ርኅሩኅ ብፍቕሪ ዝጥምተንን ንዅሉ ሽሻያተይ ዝባረኸለይን ንዅሉ መዋዕል ሕይወተይ ዝቕድስን ጐይታይ ድምፁ ዓው ኣቢሉ “ኣበይ ኣሎኻ” ኢሉ ሓተተኒ። ልበይ ካብኡ ከምዝዓለወት ፈሊጡ ዝምልሶ ጠፊኡኒ ምኽንያት ኣቕረብኩ። ንሱ ግና ሓቅን ቅንዕናን ዚፈቱ ንጹሕ ብምዃኑ ንምኽንያተይ ኣይተቐበሎን። እኳ ደኣ ብዘይ ምጥዓሰይን ሓቂ ብዘይምዝራበይን ቍጥዓዑ ኣብ ልዕለይ ኣውረደ። ካብ ቅድሚ ገጹ ፍጹም ደርበየኒ፡ ካብ ከተማይ ብቕዱስ መልኣኹ ገይሩ ኣውፂኡ ኣባረረኒ። ናብታ ኣነ ዘይፈለጥክዋ ምሥጢር ብጥበብ ቃላት ክፍኣት ደርዲሩ ካብ ከተማይን ገጽ ጐይታይን ዓልዩ ምስኡ ምረት ክጸግብ ዝደለየኒ በዓል ውዕለተይ ናብታ ዝገዝኣ ሃገር ተባረርኩ። ንዝነበረኒ ኽብረት ቀንጢጡ ባርያኡ ገበረኒ፡ እንሆ እዛ ሃገር ኣእሞሮ እያ እተሰልቹ፡ ምድራ እሾኽ ተኾርባ፡ ንፋሳ ንገጽካ ዘመጽሉ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ብቐዝሒ ዓጽምኻ ዚጐድእ፡ ኃይልኻ ዘድክምን እዩ። ኣዝየ ጸላእክዋ ዕዮን ጻዕርን ዝበዝኃ፡ ዕረፍቲ ዘይህብ ምስታያ ንጐሮሮይ ዘንድድ፡ ብልዓ ድማ መቐረት ዘይብሉ ኾነኒ። ኣዝየ ድማ ተጣዓስኩ፡ ንበዓል ውዕለተይ ብልቢ ረገምክዎ ልበይ ኣብ ውሽጠይ ነደደት፡ ኣምዑተይ ብጓሂ ወትሩ ይነድድ ኣዕይንተይ ልክዕ ከምቲ ኣብታ ቕድስቲ ኸተማይ ዚውኅዝ ወኃይዝ ብዘይ ዕረፍቲ ጀለም ይብል። ንጐረረይ ከጥልል ካብታ ናይታ ኸተማይ ዚውኅዝ ማይ ፈንጢሱ ክመጽኣኒ ሃረር በልኩ። እዚ ዅሉ ስቓይሲ ናብቲ ብባሮቱ ዘይቀስን ርኅሩኅ ጐይታ መን ከብጽሓለይ ይኽእል፡ ኢለ ሃረር እብል። ንኣዕይንተይ ድማ ከም ብርቱዕ ውኂዝ እፍንዎ በዓል ውዕለተይ ልበይ ምሕረት ብዘይምግባር ኣርዑት የኽብደለይ፡ ዕረፍቲ ይከልኣኒ፡ ተስፋ ክቘርጽ ብላግጺ ልበይ ኣጥፍኣለይ፡ ብምቝሕ ኣሲሩኒ እዩ’ሞ ዝብሎ የብለይን።
እታ ሓንቲ ዝዝክራ ጐይታይ ርኅሩኅን ተጠዓሲ ልቢ ዚፈቱን ፈጺሙ ዘይድርብን ምዃኑ ጥራይ እያ። ወትሩ ልበይ ሰንፈል ይብል፡ ጉልበተይ ግና ብኣርዑት በዓል ውዕለተይ ደኺሙ፡ ሕይወተይ ብጓህን ጣዕሳን ማሲኑ፡ ኣዕይንተይ ብዛራ ውኂዝ ፈዚዘን እየን። መን ይፈልጥ እዚ ዛራ ንብዓት እዚ ንእህህታይን ኣውያተይን ሕሰመይን ፆይሩ ናብ ዝፋን ኣቦ ምሕረተይ ይበጽሕ ይኸውን ኢለ ተስፋ እገብር። እቲ ዝገበርክዎ በደል ግና እናርኣኽዎ ተስፋይ ካብ ቅድመይ ይሃስስ። ሕሊናይ ወትሩ ንላዕሊ ምስተሰቕለ ብናብራ እታ ሃገር’ውን ልበይ ኣይከበደን፡ በዓል ውዕለተይ ግና ነዚ ክፉእ ሕይወት እዚ እዩ ዘፍለጠኒ እምበር እቲ ብሓቂ ኣምሲሉ ብምቍራት ቃላት ደርዲሩን ዘስምዓኒ ጥበብ እትብል ካብቲ ዝተዋህበኒ ጸጋ ንላዕሊ ሃብታም ዝመሰለትኒ ቃል ኣይረኸብክዋን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ካብ ሕይወተይ ንቛሕ ሰም ውን ይኹን ዘይፍለ ጸሊም ካባ ኃዘን እያ ዘልበሰትኒ። ካብ መዓልትታት ሓንቲ መዓልቲ ግና ሕይወተይ ብድኻምን ኣርዑት መግዛእቲ መሪርዋ እናተሳሕገት ብመነባብሮ ናይታ ሕስምቲ ሃገር እናተበሳጨወትን ብሕሱም ጣዕሳይን እህህታይን ዛራ ንብዓተይን ከምዝበዝኅን፡ ከምዘደንገፅክዎን ምጽንናዕ ናይታ ሕያወይቲ ኢዱ ተስፋ ኂዛ መጽአትኒ። እታ ዝተዋህበትኒ ተስፋ ድማ ዘመኒ ብምጥቃስ ብብዝኂ ብበደለይ እናለመንኩን ደጊመ ከይብድል ንነፍሰይ እናሓሎኹ ነቲ ሕሱም በዓል ውዕለት ሽሕ’ኳ ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ እንተኾንኩ ብፍጹም ጽንዓት ንእኡ እናተቓወምኩ ክጽበ፡ ንዝገበርክዎ በደል ከቢድ ዋጋ ተኸፊሉ ምድኃን ሓርነት ኪወሃበኒ ምዃኑ፡ ርስቲ ቐደመይ ድማ በቲ መዳርግቲ ኣልቦ ዋጋ ሕይወተይ ኪምለስ ምዃኑ ኣረጋጊጹ ነገረኒ። ነታ ተስፋ እናማዕደኹ ንሕይወተይ ኣጆኺ ኢለ እናኣጸናናእኩን በቲ ጐይታ ዝፈትዎ መንገዲ ቅንዕና እናገበርኩ መዓልቲ ምድኃነይ ብሃረርታ ተጸበኹ። እቲ እሙንን ቅኑዕን ሓቀኛን ፈጣርየይ ዝቘጸረለይ ዘመን ከየጕደለን ከይወሰኸን፡ ነታ ሓቀኛ ቓሉ ፈጸመለይ፡ እቲ ቐደም ዝተዋህበኒ ቓል ብግብሪ ብኣካል ናብታ ዝነበርክዋ ሃገር ብምምጻእ ንዅሉ ሕማመይ ፆይሩ ብበደለይ ተኸትኪቱን ተሸንኪሩን፡ ብዙኅ ጸዋትወ መከራ ተቐቢሉ፡ ዋጋ በደለይ በጃ ብምኅላፍ በታ ዓባይ ፍቕሩ መቝሕ ፍርደይ ሰይሩ ሓርነት ኣልበሰኒ። ርስቲ ቐደመይ ድማ ኣብ ኢደይ ሃበኒ ሕጂ ግና ኣብታ ሃገር እቲኣ ብኣይ ወለዶ ዝቝጸረሎም ውሉድ ኣለዉኒ ንሳቶም ንሓዋሩ ደቂ ኺኾኑንን መዋርስቲ ናይቲ ፈጣሪና ዝዓደለና ብርሃን ሕይወት ኪኾኑን እምዕዶም ኣሎኹ። ደቀየ ብናብራ ናይታ ሕስምቲ ሃገር ልብኹም ኣይተኽብዱ ንሳ ሕስምትን መራርን እቲ ሓጐሳ ዝበሃል እንተኾነ’ውን ንሕይወት ላዛ ዘይህባ ብምዃኑ ነቲ ዝተዋህበ ሓርነት ኣጽኒዕኩም ብምሓዝ ባንዴራ ናይታ ሰማያዊት ርስትኹም እናኣንበልበልኹም ንሳ ከይትኅደገኩም ተባዓት ተዋጋእቲ ሠራዊት ናይቲ ሓቀኛ ሕይወት ብምዃን ካብ ፍርዲ ናይቲ ሕሱም ገዛኢ እታ ሃገር እቲኣ ተሓለዉ። ነዚ ብዓወት ክትስዕሩ ብተስፋ ተጋደሉ እናበልኩ ነታ ዝተዋህበትና ርስቲ ብኃባር ክንነብር ሃረር እናበልኩ እጽበየኩም ኣሎኹ። ደጊም ደቂ ተስፋ ኢኹም እሞ ነቲ ቕኑዕ ዝኾነ ፍቓድ ኣምላኽ እናፈጸምኩም ምርጫኹም ነዚ ዝነግረኩም ዘሎኹ ሓቅኛ መንገዲ ናይቲ ቐደም ዝፈጠረኒ ጐይታን ደኃር ዘድኃነኒ ፈቃርን ርኅሩኅን ኣቦ ምሕረትና ይኹን።
ስብሐት ለእግዚአብሔርልዑል፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ዮም ፍሥሐ ኮነ በእንተ ልደታ ለማርያም/ ሎሚ ብልደት ቅድስት ድንግል ማርያም ዓቢይ ሓጐስ ኮነ!
ልደት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ሃንደበታዊ ኣይኮነን። ካብ ፅንሰታ ክሳዕ ልደታ ኵሉ መስተንክር እዩ። ትንቢት ዝተነግረሉ፡ ሱባዔ ዝተቘጽረሉ፡ ምሳሌ ዝተመሰለሉ እዩ።
ንቕድስት ድንግል ማርያም ኣቦሓጎታታ ቴክታን በጥሪቃን ዝበሃሉ እዚ ጎድሎም እዚ ተሪፍዎም ዘይበሃሉ ሰብ ጸጋ ሃብታማት ነበሩ። ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ በጥሪቃ ኣብ ቤተ መዛግብት ኣትዩ ብዝኂ ገንዘቡ ርእዩ “ቴክታ ኣነ መኻን ንስኺ መኻን እዚ ኵሉ ሃብቲ ንመን ኪኸውን እዩ፧’’ በላ። ንሳ ድማ “እግዚአብሔር ካባይ እንተዘይሃበካ ካብ ካልእ ይህበካ ይኸውን እምበር፧ ተመርዒኻ ደኣ ዘይትወልድ’’ በለቶ። ንሱ ግና “ነዚ ክፍጽም’ሲ ሕያው እግዚአብሔር ኣምላከ እስራኤል ይፈልጥ’’ በላ። በዚ ጊዜ’ዚ ክልቲኦም መሪር ኃዘን ተሰምዖም።
እንተኾነ ግና ብኡ ንብኡ ዘጸናንዕ ራእይ ረኣዩ፥ ፃዕዳ ብተይ ካብ ደንብኦም ክትወፅእ እታ ብተይ ብተይ እናወለደት ክሳዕ ሽዱሽተ ክትበጽሕ፣ እታ ሻድሸይቲ ወርኂ፡ እታ ወርኂ ድማ ፀሐይ ክትወልድ ተራእዮም። ኣብ ዓዶም መፈክረ ሕልም ነበረ እሞ ናብኡ ከይዶም ነገርዎ። ንሱ ድማ “ውላድ ክትወልዱ ኢኹም፡ ናይ ወርኂ ነገር ግን ካብ ፍጡራን ልዕል ዝበለ ውላድ ክትወልዱ ኢኹም ፤ ናይ ፀሐይ ነገር ግን ኣይተገለጸለይን፡ ከም ነቢይ ከም ንጉሥ ዝበለ ይኸውን” በሎም።
እቲ ራእይ ካብ እግዚአብሔር ኮይኑ በዚ ጊዜ’ዚ ፀነሰት። ምስ ወለደት ድማ ስማ ሄኤመን በለታ። ሄኤመን ማለት ረከብኩ ተምኔትየ ረከብኩ ሥዕለትየ (ጸሎተይ ረኺበ) ማለት እዩ። ሄኤመን ንዴርዴ፡ ዴርዴ ንቶና፡ ቶና ንሲካር፡ ሲካር ንሔርሜላ፡ ሔርሜላ ድማ ንሓና ወለደት። ሓና ዓቕመ ሔዋን ምስ በጽሐት ካብ ቤተ ይሁዳ ንዝተወልደ ኢያቄም ዝስሙ ቅኑዕ ሰብኣይ ኣመርዓዉዋ። ኢያቄምን ሓናንን ብሕጊ መውስቦ ምስ ተመርዓዉ ነባሪ ዘይኮነ ጊዜያዊ ምምካን ኣጋጢምዎም እኳ እንተነበረ ብተስፋ ናብ ቤተ እግዚአብሔር እናኸዱ ይጽልዩ ነበሩ። ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ ክልቲኦም መሥዋዕቲ ከነቕርብ ኢሎም ናብ ቤተ መቕደስ ምስ ቀረቡ፡ ሮቤል ዝተባህለ ሊቀ ካህናት “ወኢይትዌከፍ መሥዋዕቶሙ ለመካናት/ መሥዋዕቲ መኻናት ኣይቕበልን’’ እንድዩ ዝብል፣ ንስኻትኩም ደኣ’ሞ “ብዝኁ ወተባዝኁ ወምልእዋ ለምድር/ ብዝኁን ተባዝኁን ንምድሪ ድማ ምልእዋ” ኢሉ ነቦና ኣዳም ዝሃቦ ቃል ዝኸልኣኩም እንዲኹም! እንተዝፈትወኩም እሞ ውላድ ምሃበኩም ነይሩ ስለዚ መሥዋዕትኹም ኣይቅበለኩምን እየ” ኢሉ መለሶም። ብኃዘን ተዋሒጦም ኣብ ትሕቲ ጽላል ኦም ኣዕሪፎም ከለዉ፡ ሓና ረጋቢት ምስ ደቀን ክጻወታ ዕፀዋት ዓምቢቡ ፈርዩ ርኣየት እሞ “ጐይታ ንረጋቢት ብባህርያተን ከም ዝባዝኃ ዕፀዋት ብባህርያቶም ከም ዝዕንብቡ ከም ዝፈርዩ ከም ዝገበርካ፣ ንኣይ ደኣ ውላድ ዝከላእካኒ ተፈጥሮይ ካብ እምኒ’ዶ ኾይኑ እዩ” ኢላ ኃዘነት። በዚ ኣምሪሮም እናኃዘኑ ናብ ገዛኦም ምስ ኣተዉ “ወዲ ይኹን ጓል እንተወለድና ንቤተ እግዚአብሔር ይኹን።’’ ኢሎም ተመባጽዑ።
ዕለት 30 ሓምሌ፡ ሓና ንኢያቄም “ፀምር ክዕጥቑኻ፡ መቆምያኻ ዓብያ ፈርያ ኵሉ ፍጥረት ክምገባ ርእየ” በለቶ። ኢያቄም ድማ ንሓና፥ “ፃዕዳ ርግቢት ሾብዓተ ሰማያት ሰንጢቓ መጺኣ ኣብ ርእስኺ ክትዓልብ፤ ብየማናይ እዝንኺ ኣትያ ኣብ ማኅፀንኪ ኽትዓርፍ ርእየ” በላ። ጊዜ ይፍትሓዮ ኢሎም ብተስፋ እናተጸበዩ 7 ነሐሴ መልአከ እግዚአብሔር ‘ዓቢይ ውላድ ክትወልዱ ኢኹም’ በሎም። በፈቃደ ኣምላክ በብሥራተ መልአክ ድማ ድንግል ማርያም ተፀንሰት።
ምስ ተፀንሰት ብዙኅ ተኣምራት ገበረት። በርሴባ እትበሃል “ሐና እግዚአብሔር ረዲኡኪ እዩ’’ ኢላ ሰብነታ ዳኅሢሣ ዓይና ምስ ሓሰየቶ በርሃላ። ነዚ ኣብነት ገይሮም ኵሎም ሕሙማን ሰብነት ሐና እናዳኅሠሡ ተፈወሱ። ከምኡ’ውን ሓና ትፈትዎ ዝነበረት ሳምናስ ዝተባህለ ዘመዳ ሞይቱ ኣብ ሬሳኡ እናዞረት ክትበኪ ከላ፡ ጽላላ ዓሪፍዎ ካብ ሞት ተንሥአ።
ነዚ ዝተገብረ መንክራትን ተኣምራትን ርእዮም ክንዲ ዝኣምኑ፡ ኣይሁድ ንኽፍኣት ስለ ዘይዓርፉ ‘ቀደም ካብዚኦም ወገን ዝኾኑ ዳዊትን ሰሎሞንን ኣኣርብዓ ዓመት ኣብ ልዕሌና ተሸይሞም ገዚኦምና እዮም፣ ስለዚ ሕጂ ካብዚኦም ዚውለድከ እንታይ ኮን ክገብረና እዩ፧’ ብምባል ብጽልኢ ተላዒሎም ንኢያቄምን ሓናን ሕማቕ ሓሰብሎም። ፍጡነ ረድኤት ሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል ተላኢኹ መጺኡ ናብ ደብረ ሊባኖስ ዝበሃል ጫካ ኪዱ በሎም እሞ ናብኡ ከዱ። ኣብዚ ቦታ’ዚ ድማ ቅድስት ድንግል ማርያም ብሓደ ግንቦት ተወልደት። “እም ሊባኖስ ትወፅእ መርዓት/ ካብ ሊባኖስ መርዓት ትወፅእ” (መኃ. 4፡8) ዝብል ትንቢት ተፈጸመ። ዓቢይ ሓጐስ ድማ ኮነልና።
ካብዞም ቅዱሳን ወለዲ እንመሃሮ፡ ውላድ ዝህብ እግዚአብሔር እዩ ብዝብል እምነት ጸኒዖም፡ ውላድ ስኢንና ብምባል ናብ ምፍታሕን ምፍልላይን ወይ’ውን ኣብ ካልእ ሰይጣናዊ መንገዲ ኣብ ሥራይን ጥንቆላን ዘይምኻዶም እዩ። ከም ውፅኢት ዓቕሎምን ትዕግሥቶምን ድማ ንጊዜኡ ንእኦም፡ ደኃር ድማ ንዅሉ ሕዝበ ክርስቲያን ጸጋን ሃብትን ዝኾነት ውላድ ተዋህቡ።
ቀደም፡ ሓደ ሓደ ሰባት ‘እግዚአብሔር ወልድ ነቲ ካብ ሰማይ ዝመጽአ ሥጋ እዩ ለቢሱ’ ንኽብሉ ቅድስት ድንግል ማርያም ‘ኃይል ኣርያማዊት እያ’ ማለት ካብ ኣርያም ዝመጸት ኃይሊ እያ እምበር ሰብ ኣይኮነትን ዝብሉ ነይሮም እዮም። ነዚ ኸምዚ ዝበለ ትምህርቲ ግና ቅዱሳን ኣቦታትና በረኸቶም ምስ ኵልና ይኹን! ኣብ መጽሓፍ ሃይማኖተ ኣበው መጽሓፍ ቅዱሳዊ ጥቅስታት መሠረት ብምግባር መልሲ ሂቦምሉ እዮም። “እቲ መልኣኽ እንሆ ዘመድኪ ኤልሳቤጥ ምባሉ (ሉቃ. 1፡35)፣ ወንጌል ማቴዎስ ናይ ክርስቶስ ሓረግ ትውልዲ ቈጺሩ ምጅማሩ፣ . . . ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ወላዲተ ኣምላኽ ዋላ እኳ ልዕሊ ፍጡራን፡ ኃፍቲ መላእኽቲ እንተ ተባህለት፡ ሰብ ጓል ሰብ እያ እምበር ካብ ኣርያም ዝመጸት ኃይሊ ኣይኮነትን። ከም ኵሎም እስራኤላውያን ነገድ ዘለዋ እያ። ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብኣቦኣ ካብ ነገደ ይሁዳ ማለት ናይ መንግሥትነት ነገድ ኽትከውን ከላ፡ ብኣደኣ ድማ ካብ ነገደ ሌዊ ማለት ናይ ክህነት ነገድ ዘለዎም እያ። ምሥጢሩ ድማ እቲ ካብኣ ዝውለድ ጐይታ ካብ ቤተ መንግሥትን ቤተ ክህነትን ኮይኑ ዘለዓለማዊ ካህንን ዘለዓለማዊ ንጉሥን ስለ ዝኾነ እዩ። በዚ ኢና ድማ “ኢየሱስ ክርስቶስ እምቤተ መንግሥት ወተክህኖ’ ብምባል ኵሉ ጊዜ እነመስግኖ።
በዓላተ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ብቐዳሞት ቅዱሳን ኣቦታት ዝተሠርዑ ኣብ ዓመት ሠላሳን ሠለስተን እዮም። (መቅድመ ተኣምረ ማርያም) ሓደ ካብዚኦም በዓለ ልደታ ብምዃኑ ብዓቢይ ኽብሪ ከነብዕሎ ክርስቲያናዊ ግዴታና እዩ። ምኽንያቱ በዓለ ልደታ ካብቶም ካልኦት በዓላታ ፍሉይነት ኣለዎ። ሓደ ባሕታዊ ካብ ፍቕሩ ዝተላዕለ ካብዘን ሠላሳን ሠለስተን በዓላትክስ ነየናይ ዝያዳ ከኽብሩልኪ ባህ ይብለኪ በላ እሞ ንሳ ድማ “ዕሥራን ሓደን ጥሪ ዕረፍተይ፡ ዓሠርተ ሽድሽተ የካቲት ኪዳነ ምሕረት ዝተቐበልክሉ፡ ሓደ ግንቦት ዝተወለድኩሉ፡ ዓሠርተ ሹድሽተ ነሓሴ ድማ ፍልሰተይ” በለቶ። ደጊሙ ድማ ‘ካብ ኣርባዕቲኤንከ’ በላ፧ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ድማ ከምዚ በለቶ፥ ‘ካብ ጸቢብ ናብ ርኂብ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዝወፃእኩሉ ከምኡ’ውን ኣነ ከይተወለድኩ ንወለደይ መባእኩም ኣይንቕበለኩምን ኢሎሞም ኃዚኖም ኔሮም እዮም። ኃዘኖም ኃዘነይ እዩ። ስለዚ በዓል ልደተይ ከኽብሩለይ እፈቱ። (ትርጓሜ ቅዳሴ ማርያም)
በዚ መሠረት ካብ ካልእ በዓላት ፍልይ ብዝበለ ውዳሴን ቅዳሴን ሥርዓትን ኣገባብን ከምኡ’ውን ኣደታት ኣብ ነፍስ ወከፈ ቤት ድዩ ኣብ ገዛውቲ ብኃባር ተኣኪበን ጥጥቖን ካልእን እናገበራ ብምህላ ዘብዕልኦ በዓል እዩ።
ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ርኅርኅትን ሕያወይትን ኣማላዲት ኣደ እያ’ሞ ኣሠራ ብቕድስና ክንስዕብ ብጸሎታን ቃል ኪዳናንን ኽንምኅፀን ይግብኣና። ንዓኣ ዘየኽብርን ብእኣ ዘይምኅፀንንን፡ ነቲ ኣማናዊ ኣምላኽ ወዳ ከኽብርን ክእዘዝን ኣይኽእልን እዩ። “ንጽዮን ዝጸልኡ ዅላቶም ይኃፍሩ፡ ተሳዒሮም ንድኅሪት ይምለሱ።” (መዝ. 129፡5) ከምዝብል መወዳእታኡ ጥፍኣት እዩ። ስለዚ ከነኽብራን ክንምኅፀናን ከነመስግናን ክርስቲያናዊ ግዴታና እዩ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!!!


text:
ግብጺ፣ 330 እሱራት ብምሕረትፕረዚደንት ተፈቲሖም
Radio Erena: 17 May 2018
ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣል ሲሲ፣ ናዕብን ሰለማዊ ሰልፍን ወዲብኩምን ተሳቲፍኩም ተባሂሎም ተኣስሮም ንዝጸንሑ 330 ዜጋታት እታ ሃገር ብምሕረት ክፍትሑ ከምዝኣዘዘ ማዕከናት ዜና ካብ ካይሮ ሓቢረን።
ንሱ፣ ብምኽንያት'ቲ ትማሊ ሮቡዕ 16 ግንቦት ኣብ ካይሮ ዝተኸፍተ ዋዕላ መንእሰያት ኣብ ዘስምዖ መደረ፣ እቶም በብእዋኑ ዝተኣስሩ መብዛሕቶም መንእሰያት ክፍትሑ ንሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ትእዛዝ ከምዝሃበ ኣፍሊጡ።
ኣብ 2014 ኣብ ዝተኻየደ ካልኣይ ህዝባዊ ናዕቢ ናብ ስልጣን ዝመጸ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ፣ ሰለማዊ ሰልፍታትን ካልእ ህዝባዊ ምትእኽኻባትን እኳ እንተኸልከለ፣ ብመንገዲ ፌይስቡንክ ካልእ ማሕበራዊ ሜድያታትን ዝተኣኻኸቡ መንእሰያት ኣንጻሩ ተደጋጋሚ ሰለማዊ ሰልፍታት ከምዘካየዱ ይዝከር።
ሓይልታት ጸጥታ ግብጺ፣ ኣሽሓት ተሳተፍትን ወደብትን ሰለማዊ ሰልፍታት ብኣልማማ ክኣስሩ እንከለዉ፣ ፕረዚደንት ኣል ሲሲ፣ ነቶም 330 ካብኣቶም ኣብዚ ሰሙን እዚ ክፍትሑ ወሲኑ ኣሎ።
ግብጺ፣ ብምግሃስ መሰል ዜጋታትን ኣተሓሕዛ እሱራትን ምስ ቀዳሞት ካብ ዝስርዓ ሃገራት ዓለም'ያ።


text:
ኣብ ብሪታንያ ምልላይ ኣልኮል ጠጠው ክብል ይግባእ ተባሂሉ…
መቐለ ጥሪ 03//2009(ድወት) ኣብ ብሪታንያ ዝካየድ ምልላይ ኣልኮል መስተ ጠጠው ክብል ከምዝግብኦ ኪኢላታት ጥዕና እንግሊዝ ኣተሓሳሲቦም።
እዞም ኪኢላታት ነዚ ዝገለፁ ሓዱሽ ዝተኻየደ ሓዱሽ መፅናዕቲ ስዒቡ ምልላይ ኣልኮል መስተ ንመናእሰይ ንክጥቀሙ የተባብዕ’ዩ ዝብል ውፅኢት ስዒቡ እዩ።
ትካላት መፍረይቲ ኣልኮል ዝጥቀምዎ ሜላ ምልላይ ንመስተ ዘቃልዕን ህፃናት’ውን ኣብ ግምት ዘየእተወ ከምዝኾነ ኣመላኸቲ እዩ።
ኣብ ዕዳጋ ዝካየድ ምልላይ ኣልኮል ዓርስኻ ብምዕቃብ ጥራሕ ምክልኻል ስለዘይከኣል መንግስቲ ብሪታንያ ነዞም ምልላያት ማዕቐብ ክገብር ይግባእ ኢሎም።
ኣብ ምልላይ ኣልኮል ዘሎ ትሕዝቶን መልእኽትን ህፃናት ብቐሊሉ ንመስተ ኣልኮል ክቃልዑን ቐልጢፎም ኣብትሑት ዕድመ ምስታይ ክጅምሩ ዝገብር እዩ።
መንግስቲ ንጥዕና ዜጋታት ውሕስና ወሲዱ ነዚ ምልላይ ኣልኮል ማዕቐብ ክገብር እቶም ኪኢላታት ጥዕና ኣተሓሳሲቦም።


text:
ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን 134 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓኖም ናይ ስፔን ዘይመንግስታዊ ትካል ፕሮኣክቲቭ ኦፕን ኣርምስ ሓቢሩ።
እቶም ስደተኛታት ካብ ከተማ ሳባርታ ዝተበገሱ ክኾኑ ከለው ጉዕዞ ምስ ጀመሩ ድሕሪ 24 ሰዓታት ብናይ ህይወት ኣድህን መራኽብ ሓገዝ ረኺቦም ናብ ማልታ ከምተወስዱ ተፈሊጡ’ሎ።
ካብቶም ስደተኛታት 26 ህጻናት ኽኮኑ ከለው እቶም 24 አላይ ዘይብሎም ህጻናት ምዃኖም’ውን ተሓቢሩ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ትማሊ ሶኑይ ልዕሊ ሓደ ሚእቲ ጋምቢያዊያን ስደተኛታት ብሓገዝ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ሃገሮም ምምላሶም ተገሊጹ።
እዞም ስደተኛታት አካል’ቲ ኣብ ቀረባ ጊዜ ዝጀመረ ፕሮግራም ምጥያስ ኣብ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ዘለው ስደተኛታት ናብ ሃገሮምም ዝተመልሱ ምኳኖም’ውን ይፍለጥ።
ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ኣብ መወዳእታ ወርሒ ዓመተ 2017 ጥራይ ኣስታት 15,000 ስደተኛታት ካብ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ሊብያ ናብ ሃገሮም ከምዘጣየሰ ገሊጹ።
ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ኣውሮጳ ንምብጻሕ ምድረ በዳ ሰሃራ ብምሕላፍ ብሊብያ ኣቢሎም ማእከላይ ባሕሪ ብምቑራጽ ብዙሓት ንነዊሕ ዓመታት ክመርጽዎ ዝጸንሑ መንገዲ ኽከውን ከሎ ኣብዚ ጉዕዞ ብዝሒ ዘለዎ ስደተኛታት ኣብ ምድረ በዳ ሰሃራን ማእከላይ ባሕሪ ምሟቶም’ውን ይፍለጥ። ብተወሳኺ ብዙሓት ዘይሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ኣብ ዝዝውተረሉ መዳጎኒ ማእከል ስደተኛታት ሊብያ ክጸንሑ ከምዝግደዱ ይፍለጥ።


text:
ካብ ጥንቲ ኤርትራ መሰረት ኢትዮጵያ ብምዃና መሰረት ዓሌት መብዛሕቲኡ ህዝብታት ከበሳ ኢትዮጵያ ሴማዊ ዝዓብለሎ ከም ምዃኑ መጠን፣ ሴማዊ ህዝቢ ከኣ ምድሪ ባሕሪ ቀጺሉ ኣብ ትግራይ እቲ ዝለዓለ ስልጣኔ ፈጢሩ ዝሳገመ ምዃኑ ዝተፈላለየ ባህርታት ንክፈጥር ምኽንያት ከም ዝኾን ክጥቀስ ይኽእል። ከምቲ “ካብ ክፈትውኻ’ስ ክፈርሁኻ” ዝብሃል፣ ስለዝፋተዉ ወይ ዝፋለጡ ብዝይዳ ክረዳድኡን ክደፋፈሩን ኪኢሎም ገለ’ወን ዓብለልቲ ኮይኖም ክወጹ ብምድላይ ንቐጻሊ ምትሕግጋዝን ወራራትን ክፈጥር ከኣለ።
እዚ ስለ ዝነበረ ብዙሓት ህዝብታት ኣብቲ ዝኸድዎ ምጥዓም ምስ ዝስእኖም ተመሊሶም ናብቲ መበገሲኦም ክምለሱ ግድነት ነበረ። ሰኣን ጥልቕ ኢልካ ዘይምምርማር ከኣ ገለ ገለ ነቲ መሰረቶም (ምድሪ ባሕሪ ወይ ምድረ ሓማሴን) ኤርትራ ገዲፎም ሰኣን ምርዳእ ነቲ ዳሕረዋይ (ትግራይን ወይ ዓደ’ምሓራ) ነይረሙሉ ዝተመልሱ መበቆሎም ምዃኑ ክምስክሩ ይስምዑ። ምድሪ ባሕሪ መስረት ምዃኑ ብሰፊሑ ክንርእዩ’ኳ እንትኾንና ገለ መጻንሒ ኣብነት ክንጠቕስ።
ህዝቢ ዓቓቢ ጥንታዊ ባህሉን ቋንቛኡን ብምዃኑ፣ ሊቃውንቲ ኢትዮጵያ ንቃላት ግእዝ መሰረት ነባር ዓንቀጹ ምስ ዝጠፍኦም ከምኡ’ወን ትርጉም ቃላት ንምድላይ ንዓበይቲ ዓዲ ምድሪ ሓባብ ክሓቱ ይመጹ ከም ዝነበሩ ብዙሓት ዓበይቲ ደቂ እቲ ከባቢ የዘንትዉ።
ብቀንዱ ሃጸይ ምንሊክ እንተኾነ እወን መሰረት ወለደኦም ክሓቱ ንግራዝማች ዮሴፍ ዝተባህለ ተምሃራይ፣ ኣብ ውዕል ውጫለ ተርጓሚ ዝነበሩ፣ ናብ ኣባ ኪዳነ ቀሺ ወልደገርግስ ብዓል እንዳ ገርጊስ ማዔላ ሽሓግነ ትግራዋይ ቆሞስ ኣብ መድሃኔ ኣለም (ኣስመራ) ዝነበሩ፣ ተላኢኾም መጹኡ፣ ብምስጥር ድማ ምስ ዓበይቲ ሓማሴን ተራኸቡ። እንተኾነ ግን እንተስ ፈሪሖም እንተስ ብጉርሖም ኣይፈልጥን ቢሎም ከም ዘፋነውዎም ይፍለጥ።
ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ገዳማት ዓደ’ምሓራ ዝተቐመጡ ኤርትራዊ ካህን ባዕላቶም ኣምሓራ፣
“ከትግረ የማይወለድ፣ ከሻንቅላወይ ከካይላ (ፍላሻ) ወይ ከጋላ (ኦሮሞ) ነው”
ከም ዝብሉ የዘንትዉ ። ሃለቃ ታየ ኣብ መጽሓፉ
“ቋንቋ ኣምሓርኛ፣ ዝመጸ ካብ እብራይስጣ ኣብሓጉኡ፣
ካብ ግእዝን ዓረብን ኣቦታቱ፣ ካብ ትግረን ትግርኛን ኣሕዋቱ”
ምባሉ መሰረት ኣብዚ ምድሪ ባሕሪ (ኤርትራ) ምዃኑ የረደኣና።
መወከሲ
“ጥንተ ኣሚን ዘ ኢትዮጵያ” ርእሰ ደብር ዕንቁ እንድርያስ ዓሰቡ


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ፕረዚደንት ጅቡቲ ኣብ ኬንያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ይፍጽም
Radio Erena: 10 May 2018
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ኣብ ኬንያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ንክልተ መዓልታት ወግዓዊ ምብጻሕ ዝፈጸመ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ካብ ኬንያ ድሕሪ ምፍናዉ'ዩ ትማሊ ሮቡዕ 9 ግንቦት ናብ ከተማ ናይሮቢ ኣትዩ።
ብድሙቕ ስነ ስርዓት ዝተቐበሎ ፕረዚደንት ኬንያ፣ ኡሁሩ ኬንያታ ምስ ፕረዚደንት ገለ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ስምምዕ ከምዝኸተሙ ቤት ጽሕፈቱ ገሊጹ።
ብመሰረት እቲ ዝተዋህበ መግለጺ፣ ጅቡትን ኬንያን፣ ኣብ ሓባራዊ ጸጥታዊ ጉዳያት እቲ ዞባ ብፍላይ ድማ ኣብ ምግታእ ምንቕስቓስ ኣልሸባብን ካልኦት ሽበራውያን ጉጅለታትን ብሓባር ክሰርሓ ተሰማሚዐን።
ኤርትራ፣ በዓል መዚ ኤሌክትሪክ፣ ወርሓዊ ክፍሊት ኣገልግሎታት ንምእካብ ተጸጊሙ ከምዘሎ ተሓቢሩ
Radio Erena: 09 May 2018
በዓል መዚ ኤሌክትሪክ ኤርትራ፣ ወርሓዊ ክፍሊት ኣገልግሎታት ንምእካብ ኣብ ከቢድ ጸገም ከምዝርከብ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ምንጭታት፣ እቲ በዓል መዚ፣ ወርሓዊ ክፍሊት ብግዜኡ ክእክብ ብዘይምኻሉ፣ ንህዝቢእ ኣብ ከቢድ ዕዳን ሻቕሎትን ሸሚሙ ከምዘሎ ኣገንዚቦም።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት'ውን እቲ በዓል መዚ፣ ንኣስታት ሓደ ዓመት ዝኸውን ክፍሊት ከኣይከበ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ንዝህቢ ብውህሉል ግምብታዊ ዕዳ ከምዝደብደቦ ይዝክር።
ህዝቢ በቲ ዝተሰልዓሉ ግምታዊ ዕዳ መረረ ድሕሪ ምስምዑ፣ እቲ በዓል መዚ፣ ዝሃለኸ ዓቐን ኤሌክትሪክ ዝምዝግበሉን ወርሓዊ ክፍሊት ዝእክበሉን ዓቕሚ ከምዝሓጸሮ ብውግዒ ብምግላጽ፣ ነቲ ጸገም ንምስትኽኻል ይሰርሕ ከምዘሎ ጠቒሱ ኔሩ።
ዕዳ፣ ኤርትራ ናይ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ይውስኽ ምህላው ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ገሊጹ
Radio Erena: 09 May 2018
ኤርትራ ናይ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ በብግዜኡ ዝውህለል ዘሎ ዕዳ እናወሰኸ ይመጽእ ከምዘሎ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ብሰሉስ 8 ግንቦት ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣህጉራዊ ፊናንስያዊ ትካል ካብ ጋና፣ ከተማ ኣክራ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ዝርከባ ሃገራት፣ ኣብ መንጎ ኣታዊታተን ወጻኢታተን ዘሎ ጋግ እናዓበየ ብምምጽኡን በብግዚኡ ዝልቅሕኦ ዘላዋ ብዝሒ ገንዘብን፣ ኣብ ከቢድ ዕዳ ከምዘለዋ'ዩ ዘገንዝብ።
40 ሚእታዊት ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ኣሻቓሊ ናይ ዕዳ ኩነታት ከምዝርከባ ዘመልከተ ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ፣ ብፍላይ ኤርትራ፣ ቻድ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ሞዛምቢክ፣ ደሞክራስያዊት ሪፖብሊክ ኮንጎን ዚምባብዌን ብቀዳምነት ጠቒሱ።
ስዑዲ ዓረብ፣ ደቂንስትዮ ካብ ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ መኪና ምዝዋር ክጅምራ 'የን
Radio Erena: 09 May 2018
ካብ 24 ሰነ 2018 ኣትሒዘን ደቂንስትዮ ስዑዲ ዓረብ መኪና ክዝወራ ከምዝጅምራ መንግስቲ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ብመሰረት ክፍሊ ትራፊክ እታ ሃገር ዝሃቦ ሓበሬታ፣ ኩሉቲ ዘድሊ ቅጥዕታት ተማሊኡ ስለዘሎ፣ ካብ ዝመጽእ ወርሒ ደቂንስትዮ ስዑዲ ዓረብ፣ መኪና ክዝውራ ከምዝኽእላ ትእዝዛዝ ተዋሂቡ ምህላዉ ሓቢሩ።
ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት፣ ደቂንስትዮ መኪና ክዝውራ ዝፈቕድ ኣዋጅ ከምዘውጽአት ዝዝከር'ዩ።
እታ ሃገር ብዘይካ'ዚ፣ ብእተኣታዎ ዘላ "ብራኢ 2030” ዝፍለጥ ሓድሽ ናይ ለውጢ ተበግሶታት፣ ደቂንስትዮ ኣባላት ሰራዊት ክኾና ከምዝኽእላን'ውን ኣዊጃ'ያ።
ቀ/ ሚ ኢትዮጵያ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዘካይዶ ዘሎ ምብጻሕ ብምቕጻል ናብ ኬንያ ኣምሪሑ
Radio Erena: 08 May 2018
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ኣብ ጎረባብቲ ሃገራት ዘካይዶ ዘሎ ወግዓዊ ዑደት ብምቕጻል ብሰንበት 6 ግንቦት ናብ ኬንያ ከምዝኣተወ ማዕከናት ዜና ካብ ናይሮቢ ሓቢረን።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናብ ከተማ ናይሮቢ ድሕሪ ምእታዉ፣ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኬንያን ንዘሎ ናይ ዶባት ጉዳያት ጸጥታን ንግድን ካልእ ዞባዊ ኣርእስታትን ብምልዓል ምስ ፕረዚደንት ኡሁሩ ኬንያታ ተዘራሪቡ።
ኢትዮጵያን ኬንያን፣ ብዘይካ'ዚ ኣብ ዶባተን ጸጸኒሑ ዝኽሰት ናይ ቀቢላን ዋንነት መጋሃጫን ግጭታት፣ ምንቅስቓስ ሽበራውያን ጉጅለታት ሶማል ዝዓበየ ኣጀንድአን ምዃኑ'ዩ ዝግለጽ።


text:
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ስነ ኣእምራዊ ሕማቕ ምህላው እዩ። ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕማቕ ምህላው ብሰንኪ ዝኾነ ዘጋጠመካ ነገራት ክኸውን ይኽእል፡ ንኣብነት ጎነጽ ወይ ጾታዊ ዓመጽ ። ብዛዕባ ገለ ነገራት ትሻቐል ስለ ዘሎኻ ሕማቕ ክትህሉ ትኽእል ኢኻ፣ ንኣብነት ብዛዕባ ስድራ ወይ ብዛዕባ ኵነታት መጻኢ ግዜ።
እቲ ልክዕ ምኽንያቱ ከይተረድእካ'ውን ሕማቕ ኽስምዓካ ይኽእል እዩ።
ኣእምሮኣዊ ሕማቕ ምህላውካ ኣካላዊ ቓንዛ ክገብረልካ ይኽእል እዩ
ንኣብነት ርእስኻ ከሕመካ ወይ ከብድኻ ከሕመካ ይኽእል። ንኽትዛነን ጽቡቕ ክትድቅስን የጸግመካ። ካብ ንቡር ንላዕሊ ክትጠሚ ወይ ከይትጠሚ ትኽእል። ምናልባት ብቐሊሉ ትሓዝንን ትበክን። ክትሓርቕን ናይ ኣተኵሮ ጸገም ከጋጥመካን እውን ልሙድ ተርእዮ አዩ።
ዋላ'ውን እቲ ዘጋጠመካ ሕማቕ ወይ ሓደገኛ ነገር ቅድሚ ነዊሕ ግዜ ይኹን፡ ከምዚ ክስምዓካ ይኽእል እዩ። ሽዑ ምናልባት ሕማቕ ክስምዓካ ዘይንቡር ኮይኑ ክስምዓካ ይኽእል ። ግን ዘይንብር ወይ ዘይልሙድ ተርእዮ ኣይኮነን ።
ኵሉ ግዜ ሕጉስ ሰብ የለን ። ሓደ ሓደ ግዜ ክትሓዝን ወይ ክትሻቐል ናይ ሂወት ንቡር ባህሪ እዩ።
ምኽሪ፣ ንኽሕሸካ ዝግበሩ ነገራት
እዘን ሓሙሽተ ነጥብታት ዝያዳ ሓያል፡ ሓጉስን ህዱእን ንክስመዓካ ክትገብረን ትኽእል ነገራት እየን፣
- ተንቐሳቐስ፣ ንኣብነት ስፖርት ምስራሕ ወይ ብእግርኻ ምኻድ ።
- ጽብቕ ምግቢ ተመገብ። ዝተፈላለየ ዓይነታት ምግቢ ብዙሕ ፉሩታታትን ኣሕምልትን ምምጋብ ጽብቕ እዩ። እንተ ኽኢልካ መዓልታዊ ቍርሲ፡ ምሳሕ፡ ድራርን ኣብ ሞንጎ ጠዓሞትን ብላዕ።
- እኹል ድቃስ ክትድቅስ ፈትን ። እቲ ዝበለጸ ኣብ ግዜ ለይቲ ምድቃስ እዩ ።
- ትፈትዎ ነገራት ግበር፣ ምስ ትፈትዎም ሰባት ተዘናጋዕ።
- ከመይ ከም ዘሎኻ ንዓርክኻ ወይ ንትኣምኖ ዓቢ ሰብ የዕልል። ከምኡ ድሕሪ ምግባርካ መብዛሕትኡ ግዜ ይሕሸካ እዩ። ዋላ'ውን ኣዝዩ ከቢድ ስምዒት እንተኾነ፣ ንኣብነት ክነብር ሓይሊ የብለይን ወይ ኣይደልን እየ ኢልካ ትሓስብ እንተ ኾንካ'ውን ክትዛረበሉ ጽብቕ እዩ ።
እዚኦም ነገራት ነቶም ክትገብሮም ትደሊ ነገራት ንምግባሮም የቃልሉልካ እዮም።
ኣልኮላዊ መስተ ምስታይ ወይ ካልኦት ድሮጋታት ምጥቓም ጽብቕ ኣይኮነን ። ካብቲ ዘለኻዮ ከግድደልካ ይኽእል እዩ ።
ሓደሓደ ግዜ ብውልቅኻ ንኽሕሸካ ገለ ምፍታን ቀሊል ክኸውን ይኽእል እዩ ። ሓደሓደ ግዜ ግና ዝኸበደ ክኸውን ይኽእል፡ ንኣብነት ኣዝዩ ከቢድ ነገር ምስ ዘጋጥመካ።
ኣዚኻ ሕማቕ እንተ'ሎኻ ኾንካ ሓገዝ ሕተት
ንነዊሕ ግዜ ሕማቕ እንተ'ሎኻ ኾንካ ወይ ኣዚኻ ሕማቕ እንተ'ሎኻ ኾንካ ሓገዝ ክትሓትት ኣለካ ። ንኣብነት ምስ ungdomsmottagning, vårdcentral ወይ barn- och ungdomspsykiatrin (bup) ተራኸብ። ተምሃራይ እንተ ኾንካ ካብ skolsköterskan ወይ skolkuratorn ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል።
ንስኻ ወይ ካልእ ሰብ ኣዚኹም ሕማቕ እንተ'ሎኹም ኾንኩም እሞ ብቕልጡፍ ሓገዝ እንተ ደሊኹም ናብ 112 ደውል ወይ ምስ psykiatrisk akutmottagning ተራኸብ። ናበይ ከም ትኸይድ ንምፍላጥ ናብ 1177 ደውል ።
እንተ ኣድልዩካ ካብ ትፈልጦ ሰብ ሓገዝ ሕተት ።


text:
ስዑዲ ዓረብን ጅቡትን ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት ንምትሕግጋዝ ዘኽእል ውዕል ከቲመን
Radio Erena: 26 December 2017
ስዑዲ ዓረብን ጅቡትን መጓዓዝያ፣ ጥዕና፣ ሕርሻ፣ ጸዓት፣ ቴክኖሊጂን ዝርከቦ ዝተፈላለየ ጽላታት ንምትሕግጋዝ ዘኽእል ውዕል ከምዝኸተማ ማዕከን ዜና ዓረብ ኒውስ ኣፍሊጡ።
እዘን ሃገራት ነዚ ዝኸተማ፣ ብ22 ታሕሳስ ኣብ ሪያድ ኣብ ዝተኻያደ ሓባራዊ ምርኢት ቁጠባዊ ንጥፈታት'ዩ።
ኣብ ምርኢት፣ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን፣ ዲፕሎማሰኛታት፣ ነጋዶን ኣውፈርትን ክልቲኤን ሃገራት ተረኾቦም።
ካብ ክልትኤን ሃገራት ዝተዋጽአ ኮሚተ ብምቛም ንትግባረ እቲ ተወጢኑ ዘሎ ናይ ምትሕግጋዝ መደባት ክከታተሉ ዝብል እማመ'ውም ኣጽዲቖም።
ጅቡቲ ኣምሳያ ናይቲ ምስ ቀጠር ዝነበራ ዝምድና ብምብታኽ ጸግዒ ስዑዲ ዓረብ ምሓዛ፣ ካብ ሪያድ ወትሃደራውይን ቁጠባውን ደገፍ ይብርከተላ ምህላዉ ይፍለጥ።
ብዘይካ'ዚ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ጅቡቲ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ንምህናጽ ትሰርሕ ከምዘሎ ይሕበር።
============


text:
‘ን17 ዓመታት መምህር'ኳ እንተነበርኩ ምጽሓፍን ምንባብን ግና ኣይክእልን'
ዕባይ ሃገረ ሜክሲኮ 1940ታትን 50ታትን ጆን ኮርኮራን፡ ናይ ካልኣይ ብርኪ ትምህርቱ ዛዚሙ ኣብ ካብ ዩኒቨርሲቲ ዲግሪ ዝረኸበ እንትኾን ፡ ኣብ 1960ታት ን17 ዓመታት ዘገልገለሉ መምህር ኮይኑ'ዩ። ንሱ ምስዚ ሞያ ፍልይ ዝበለ ምሽጢር ኣለዎ።
ቖልዓ እንከለኹ ስድራይ ኩል ግዘ ሰዓራይ ከምዝኾንኩ ይነግሩኒ ነይሮም። ንፈላሞት 6ተ ዓመታት እቲ ናተይ ዝብሎ ህይወተይ ስድራ ዝነግሩኒ ዘለዉ ጥራሕ ይመስለኒ ነይሩ።
ኣብ ምዝራብ ዝንጉዕ'የ ነይረ። ከም ሓፍተይ ምንባብ ክለምድ ቐዳማይ ኽፍሊ ክመሃር ናብ ቤት ትምህርቲ ይኸይድ ነይረ።
ኻልኣይ ክፍሊ ምስ በጻሕኹ ግና ምንባብ ክንመሃር ግዴታና ነይሩ። ንዓይ ግና ምንባብ ልክዕ ከም ጋዜጣ ቻይና ምቕላዕ'ዩ። እንታይ ከምዝብል ዘሎ ኣይርድኣንን። ከም ቖልዓ 6፣ 7፣ 8 ዓመት እቲ ጸገም እንታይ ከምዝኾነ ፈጺሙ ኣይርድኣንን ነይሩ።
ኩል ግዘ ምሸት "ኣምላኸይ፡ ጽባሕ ኣብ ምንግሀይ ምንባብ ኽኢለ ክለዓል ሓግዘኒ" እናበልኩ ክጽሊ ይዝከረኒ። ገለ እዋን ዝኾነ ተኣምር እንተረኸብኹ እናበልኹ መብራህቲ ወሊዐ መጽሓፍ ይግንጽል ነይረ። ኮይኑ ግና እቲ ተኣምር ክረኽቦ ኣይኽኣልኩን።
ትምህርተይ ምስ ኸማይ ዝበሉ ምንባብ ዝኣበዮም ህጻናት ተደሚረ ናይ መወዳእታ ኮይነ እየ ወዲአ። ከመይ ገይረ ካብዚ ጸገም ከምዝወጽእ ኣይፈልጥን።
መምህር "ረድፊ ሰነፋት" ኢሉ'ኳ እንተዘይጸወዐካ ተምሃሮ ግና ኣለዉ ብዚ ሽም ዝጽዉዑኻ። ሽዑ ኢኻ ድርባይ ምዃንካ እትፈልጥ።
ሓደ እዋን፤ ኣብ ናይ ወለዲ ኮንፈረንስ፡ መምህረይ "ወድኹም ንፉዕ ቖልዓ'ዩ" ኢሉ ንወለደይ ነጊሩዎም'ዩ። ድሓር ናብ ሳልሳይ ኽፍሊ ተሰጋጊረ።
"ንፉዕ ቖልዓ'ዩ። ክዋጽኦ'ዩ" እናተብሃልኹ ናብ 4ይ፣ 5ይ ክፍሊ ይሰጋገር።
እንተኾነ ግና ኹሉ ነገር ክኽእሎ ኣይኽኣልኩን።
ሓምሻይ ክፍሊ ምስ በጻሕኹ ብምንባብ ተስፋ ቖሪጸ። ንጉሆ ተላዒለ፣ ኽዳነይ ተኸዲነ፣ ናብ ትምህትርን ኲናትን ይኸይድ። እቲ መምሃሪ ክፍሊ ጸሊአዮ። ከቢድ ሃዋህዉ ስለዝነበሮ ክጸንሐሉ ዝኽእል ኣጋጣሚ የናዲ ነይረ።
ሻብዓይ ኽፍሊ ምስበጻሕኩ ኣብ ደገ ኣፍ ቤት ጽሕፈት ርእሰ መምህር ኮፍ እብል ጀሚረ። ትዕቢተኛ፣ ዳርጋ ናብ ኲናት ዝኣተኹ ዝመስለኒ ሰብ ስለዝነበርኹ ካብ ቤት ትምህርቲ ተሰጒገ።
ኮይኑ ግና እዚ ባህርይ ዉሽጠይ ዝስመዐኒ፣ ክኾኖ ዝደልዮ ባህርይ ኣይነበረን። ኣነ ንፉዕ ተምሃራይ ክኸዉን ባህጊ'ኳ እንተነበረኒ ግና ኣይኽኣልኩን።
8ይ ክፍሊ እንትበጽሕ ንባዕለይን ስድራይን ምጭናቕ ኣጽሊኡኒ። ባህርየይ ከመሓይሽ ኣለኒ ኢለ ድማ ወሲነ።
ናይ ኣትሌቲክስን ሒሳብን ክእለት ስለዝነበረኒ፡ ቅድሚ ናብ ትምህርቲ ምኻደይ ዓርሰይ ክልዉጥ ገንዘብ ድማ ክረክብ ስለዝክእል ኣትሌት ክኸዉን ደልየ።
ማሕበራዊ ክእለት'ዉን ነይሩኒ። ምስ መተዓብይተይ ይጎይዪ ኔይረ። ኣብ እዋን ምረቓ ብልዑል ነጥቢ ዝምረቑ ተምሃሮ ዘረባ ብምስማዕ ንጉስ ኣነ'የ ነይረ። ዕዮ ገዛ ድማ ኣዋልድ ይሰርሓለይ ነይረን።
ሽመይ ምጽሓፍ ይኽእል'የ። ገለ ቃላት ድማ ይዝክር። ሙሉእ ሓሳብ ግና ክጽሕፍ ኣይኽእልን። ምንባብ ከምዘይክእል ግና ንዝኾነ ሰብ ተዛሪበ ኣይፈልጥን።
ኣብ እዋን ፈተና ናይ ዝኾነ ሰብ ናይ ፈተና ወረቐት ይወስድ፤ ወይ ከኣ ፈተናይ ንዝሰርሐለይ ሰብ ወረቐተይ ኣሕሊፈ ይህቦ። ኣብ ሞንጎ ናይ ኣትሌቲክስ ናጻ ዕድል ትምህርቲ ረኺበ ናብ ሓደ ኮሌጅ ከይደ።
"ከመይ ኣቢለ'የ ብዚ ክሓልፍ" እብል ነይረ።
ኣብ መምሃሪ ክፍሊ እንትመሃር ፈተና ከቕድሐኒ ዝኽእል ሰብ ኣብ ጎነይ ሒዘ'ዩ።
ኣብ ሓደ ፈተና ሓደ ፕሮፌሰር ኣብቲ ሰሌዳ ኣርባዕተ ሕቶታት ኣቐሚጡ። ኣብ ድሕሪት እየ ኾፍ ኢለ ነይረ። እቶም ሕቶታት እንታይ ዝብሉ ከምዝነበሩ ዝፈልጦ ነገር ኣይነበረንን፡ ኮይኑ ግን ናብቲ ሒዘዮ ዝነበርኩ መጽሓፍ ገልቢጠዮም።
እቶም ሕቶታት ክምልሰለይ ድማ ብደገ ኣብ ከባቢ መስኮት ንዘሎ መሓዛይ ድማ ኣቐቢለዮ። ኣነ ዝጽሕፍ ዘለኹ ዘምስለኒ ተመሳሳሊ ወረቐት ድማ ሒዘ ነይረ።
ክወድቕ ስለዘይደሊ ትኽክለኛ መልሲ እቲ መሓዛይ ክሰርሐለይ እየ ዝደሊ።
ሓደ ምሸት ፍርቂ ለይቲ ብናይቲ ፕሮፌሰር ቤት ጽህፈት ይሓልፍ። ንሱ ኣብ ዉሽጢ ስለዘይነበረ ካራ ገይረ እቲ መስኮት ከፊተ ከም ድሙ ንዉሽጢ ኣትየ። ኣብዚ ህሞት እቲ ፈተና ዝቐድሕ ተምሃራይ ዘይኮንኩስ፡ ገበነኛ'የ ነይረ።
ዉሽጢ ኣትየ ፈተናታት ምርኣይ ጀሚረ። ክረክብ ግና ኣይክኣልኩን። ሓደ ሰነዳት ዝሓዘ ዝተቖለፈ መትሐዚ ሰነድ ግና ነይሩ።
ንክልተ ሰለስተ ለይቲ ተመሳሳሊ ነገር ፈቲነ። ሓደ መዓልቲ ከባቢ ሰዓት ሓደ ናይ ወጋሕታ ግና ካልኦት ሰለስተ መሓዙተይ ሒዘ ናብቲ ቤት ጽሕፈት ከይደ። ኣብ ኣርባዕተ ተስሓቢ ዝነበሩ ሰነዳት ሒዝና ወጺእና።
እቲ ዝወሰድኹዎ ሰነድ ዝኸፍተለይ ሰብ ድማ ቑልፊ ሂቡኒ፡ 40 ቅዳሕ ሓደ ፈተና ድማ ረኺበ። ናብ መደቀስየይ ወሲደ፡ ሓደ ንፉዕ ዝብሎ ተምሃራይ ነቲ ፈተና ክሰርሖ ሂበዮ።
"ልኡኸይ ተሳኺዑ" እናበልኹ ጨሪሐ ነቶም ሰነዳት ዝሓዘ ኣቕሓ መሊሰ ኣቐሚጠዮ። ደስ ድማ ኢሉኒ።
ኣነ ምንባብ ዝምህረኒ ሰብ ዘይምንባሩ ኣሚነ ተቐቢለ ምንባር ዝጀመርኹ ሰብ እየ ነይረ። እዚ ነይሩ ናተይ ምሽጢር።
መምረሃራነይን ስድራይን ካብ ኮሌጅ ዲግሪ ዝረኸቡ ሰባት ዝሓሸ ስራሕ፣ ናብራን ካልኦትን ከምዝረኽቡ ስለዝነገሩኒ፡ ብዚ እየ ዝኣምን ነይረ። ናተይ ጉያ ወረቐት ንምርካብ'ዩ ነይሩ። ብጸሎት ድዩ ብዝኾነ ተኣምር ምንባብ ክመሃር'የ።
ስለዝኾነ ካብ ኮሌጅ ተመሪቐ፡ ሕጽረት መምሃራን ስለዝነበረ ድማ መምህርነት ስራሕ ረኺበ።
ዝተፈላለዩ ነገራት ድማ ምሂረ። ኣትሌቲክስ ኣሰልጢነ፣ ማሕበራዊ ሳይንስ፣ ጽሑፍ'ዉን ከይተረፈ ምሂረ። ኣብ ጸሊም ሰሌዳ ግና ጽሒፈ ኣይፈልጥን።
ብጣዕሚ'የ ዝፈርሕ። ተምሃሮ ሽሞም ስለዘየንብቦ ከንብቡለይ'የ ዝገብር። ኩል ግዜ ባይቶም ዝተረፉ ተምሃሮ ሸዕም ዘንብቡለይ ክልተ ወይ ሰለስተ ተምሃሮ ድማ መዲበ።
ናተይ ዓብዪ ስግኣት ዝነበረ ናይ ፋካሊቲ ኣኼባ'ዩ። ኣብ ሰሙን ሓደ ግዜ ኢና ንእከብ ነይርና። ሓደ መዓልቲ ኣብ እዋን ኣኼባ ጸዊዖም ኣብቲ ሰሌዳ ሓሳባት ከስፍር ከይገብሩ ኣብ ዉሽጢ ስግኣት ተዉሒጠ ይነብር ነይረ። ምኽንያት ዘየዳለኹ ግና ናብ ኣኼባ ኣትየ ኣይፈልጥን።
ኣጋጣሚ ኮይኑ እንተድኣ ተጸዊዐ፡ ዝኾነ ምልክት ምሕማም ኣርእየ ኣብ መሬት ዘፍ'የ ዝብል ይብል ነይረ። ሓፍ እንተይሉ 911'ዮም ዝድዉሉ። ተረኺበ ግና ኣይፈልጥን።
መምህር እናሃለኹ ሓዳር መስሪተ። ኣብ ሓዳር እሙን ክትኸዉን ስለዘለካ ንበዓልቲ ቤተይ ብዙሕ ግዜ እቲ ሓቃዊ መንነተይ ክዛረባ ኣብ ቅድሚ መስትያት ከይተረፈ ጠጠዉ ኢለ ፈቲነ።
"ኬቲ ኣነ ምንባብ ኣይኽእልን" ክብላ። ሓደ ኣጋምሸት ብሓንሳብ ኾፍ ኢልና እናሃለና፡ "ኬቲ ምንባብ ኣይኽእልን" ኢለያ።
ንሳ ግና እንታይ ይብል ከምዝለኹ ክርድኣ ኣይኽኣለን። ፍቕሪ ዕዉርን ጸማምን'ዩ።
ኣብ ሞንጎ ቖልዓ ተፈጢሩ። ጓልና በብግደ ኢና ትምህርታ ነንብበላ ነይርና። ኣነ ግና ነቶም ዝፈልጦም ታሪካት ድራማታት እናወሰኽኹ'የ ዝነገራ እምበር ዘንብበላ ነገር ኣይነበረንን።
ሓደ እዋን ጓለይ ዝሓዘቶ መጽሓፍ ልክዕ ከም ኣደይ ኣይኾንካን ተንብቦ ዘለኻ ኢላትኒ።
በዓልቲ ገዛይ ብህጻን መጽሓፍ ንባብ ክላመድ ትሰምዐኒ። ንቤት ትምህተርቲ ዝኾኑ ነገራት ክትጸዕሕፈለይ ይሓታ ስለዝነበርኹ፡ ኣብ መወዳእታ ክንደየናይ ኸቢድ ከምዝነበረ ፈሊጣ።
ንዝኾነ ሰብ ተዛሪበ ኣይፈልጥን። ተምሃሮይ ግና ኣብ ዝኾነ እዋን ሓቂ ክዛረቡ ይምህሮም ነይረ። ዕረፍቲ ዝረክብ ምንባብ ዝኸኣልኹላ መዓልቲ'ዩ።
ኣብ ኻልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ካብ 1961 ክሳብ 1978 ምሂረ። ንሸሞንተ ዓመት መምህርነት ጠጠዉ ድሕሪ ምባል ሓደ ነገር ተቐይሩ።
ወዲ 47 ዓመት ምስ ኮንኩ፡ ባርባራ ቡሽ (ካልአይቲ ቐዳመይቲ እመቤት ኣሜሪካ) ኣብ ቴሌቪዥን ብዛዕባ ትምህርቲ ንኣባጽሕ እናተዛረበት ይርእያ። ቅድሚኡ ዋላ ሓደ ሰብ ብዛዕባ ትምህርቲ ንኣባጽሕ ክዛረብ ሰሚዐ ኣይፈልጥን። ኣነ ጥራሕ ኣብ ከምቲ ዘለኹዎ ኩነታት ዝርከብ ሰብ ገይረ'የ ዝሓስብ ነይረ።
ንሓደ ሰብ ተዛሪበ መፍትሒ ክረክብ ዘይደለኹሎም መዓልታት የለዉን። ሓደ መዓልቲ ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ብዛዕባ ምንባብ ክለምዱ ናብ ቤተ ንባብ ዝኸዱ ዓበይቲ ኣሕዋተን እናስሓቓ ከዋግዓ ይሰምዕ። ክኣምን ኣይክኣልኩን።
ሓደ ዓርቢ ኣጋምሸት ናብ ሓደ ቤተ ንባብ ከይደ፡ ነታ ዳይሬክተር ፕሮግራም ምጥፋእ መሃይምነት ምንባብ ከምዘይኽእል ነጊረያ። ንሳ ነይራ ኣብ ኣጋ ዕብየተይ ብዛዕባ ጸገመይ ዝተዛረብኹዋ ካልኣይቲ ሰብ እያ።
መምህር ዘይኮነት ምንባብ እትፈቱ፡ ሓደ ሰብ ድማ ከመይ ከምዘንብብ ከይፈለጠ ክሓልፍ የብሉን እትብል፡ ጓል 65 ዓመት መምህር ነይራትኒ።
ፈላሞት መዓልታት ጽሕፈት ክፍትን ትነግረኒ። ብዛዕባ ስምዒታተይ እትዛረብ ግጥሚ ድማ ንፈለማ እዋን ዝጸሓፍኹዋ ነይራ። ክሳብ ሻድሻይ ክፍሊ ምንባብ ምሂራትኒ። ሞይተ ናብ ገነት ዝኣተኹ መሲሉ ተሰሚዑኒ። ዘይተምሃርኹ ሰብ ምንባረይ እናተሰምዐኒ ግና ሸዉዓተ ዓመት ወሲዱለይ።
ምንባብ ድሕሪ ምጅማረይ ግና በኽየ፣ በኽየ በኽየ.....ኮይኑ ግና ሓደ ዓብዪ ክፍተት ኣብ ህይወተይ መሊአ። ምንባብ ዘይኽእሉ ኣባጽሕ ኣብ እዋን ቁልዕነቶም ብስነ ልቦና፣ መንፈሳዉን ዓለማዊ ትምህርትን ዝተገለሉ'ዮም።
ትምህርቲ ንምጥንኻር ታሪኸይ ክዛረብ ከምዘለኒ ብመምህረይ ተነጊሩኒ። ኣነ ግና "ኣይኸዉንን። ኣብዚ ማሕበረሰብ ን17 ዓመታት ነቢረ'የ። ደቀይን ሰበይተይን ኣብዚ'ዮም ዘለዉ። ኣነ እዚ ታሪክ ኣይዛረብን" ኢለ።
ድሓር ግና ክገብሮ ከምዘለኒ ወሲነ። ብጣዕሚ ዘጨንቕ ምሽጢር'ዩ ነይሩ። ኣብ መላእ ኣሜሪካ ታሪኸይ ተዛሪበ። ንዓመታት ሓቢአዮ ዝነበርኹ ምሽጢረይ ንመላእ ዓለም ተነሲሀ።
ኣብ ምድላዋት ላሪ ኪንግ፣ ኤቢሲ፣ ኦፕራ ተዓዲመ።
ንብዙሓት ታሪኽ ምንባብ ዘይኽእል መምህር ምስማዕ ዘሐጉስ ኣይነበረን። ሰባት ግና ተስፋ እንተሃልዩ መፍትሒ ኣሎ'ዩ ዝብል ነገር ክፈልጡ'የ ዝደሊ ነይረ።
ን48 ዓመታት ኣብ ጸልማት'የ ነይረ። ኣብ መወዳእታ ግና ኣብ እንግድዓይ ተሓዚሉ ዝነበረ መንፈስ ምቕባር ኽኢለ'የ።


text:
ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ከረን ብኸመይ ክትምዕብልን ክትዕቀብን ትኽእል ኣብ ዝብል ዝዘተየ ሓሙሻይ ዳግመ ምትእኽኻብ ኣብ ከባቢ ዋሺንግተን ዲሲ ኣብ ኣለክዛንደርያ ቨርጂንያ ተቓኒዑ።
ኣወሃሃድቲ ዳግመ ምትእኽካብ 2ይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ከረን ዘዳለውዎ ናይ ሰለስተ መዓልታት ርክብ ኣብ ዝሓለፈ ቐዳመ ሰንበት'ዩ ተኻይዱ።
ብዛዕባ`ቲ ዳግመ ምትእኽኻብ ንቪኦኤ ዝገለጸ ኣቶ ዮሃንስ ፈርናንዶ ድራር፡ እቲ በዓል ኣብ ከክልተ ዓመት ዝካየድ ኮይኑ፡ ሎሚ ዓመት ን5ይ ግዚኡ ይብዓል ከምዘሎ ሓቢሩ።
"ከረን ካብ ዝተፈላለዩ ከባብታት ኤርትራ መጺኦም ዝምሃሩላን ዝነብሩላን ስለዝኾነት ብቛንቋን መነባብሮን ንሕብረ-ብዝሒ ኤርትራ ክትውክል ትኽእል ከተማ`ያ" ኢሉ ኣቶ ዮውሃንስ ፈርናርዶ ድራር።
ንሱ ብተወሳኺ: ነዚ ሰብኣዊ ሃብቲ`ዚ ናብ ደቅና ንምስግጋርን፡ ነታ ዝተማሃርናላ ቤት-ትምህርቲ ብኸመይ ክንዕቅባን ክነማዕብልና ንኽእል ዝብል ዝጠመተ ምትእኽኻብ`ዩ ነይሩ ኢሉ።
ኣብ መወዳእታ ኣቶ ዮሃንስ ከም`ቲ ከረን ዝሓዘለቶ መልእኽቲ ፡ እቲ ማሕበር ንኹሉ ኤርትራዊ ክፉት`ዩ ድማ ኢሉ።


text:
ተጠቀምቲ ፅሩይ ማይ ከተማ ሃገረሰላም
ቢሮ ሃፍቲ ማይ ክልል ትግራይ ኣብ ካልኣይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ንክፍፀሙ ካብ ዘነፀሮም ኣንፈታት ኣብ ገጠር ዝነብር ሕብረተሰብ ካብ ሓደ ኪሎ ሜትር ዘይበልፅ ርሕቐት ተጓዒዙ ግልጋሎት ፅሩይ ዝስተ ማይ ክረክብ ምግባር ሓደ እዩ። ከምኡ እውን ሓደ ሰብ እንተነኣሰ 25 ሊትሮ ማይ መዓልታዊ ክበፅሖ ከምዘለዎ ተነፂሩ እዩ። ኣብ ዕሸል ከተማታት ድማ ሓደ ሰብ ኣብ መዓልቲ እንተወሓደ 40 ሊትሮ ማይ ክረክብ ኣለዎ ይብል። እዚ ትልሚ ንምዕዋት ምንቅስቓስ ካብ ዝጅመር ሳልሳይ ዓመቱ ሒዙ ኣሎ። ብመሰረት እዚ ድማ ኩለን ወረዳታትን ከተማታትን ነቲ መደብ ኣብ ሓሙሽተ ዓመት ሸንሺነን ንኸተግብርኦ እናተንቀሳቐሳ ይርከባ፡፡
ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ካብዚኣተን ሓንቲ ኮይና ማእኸል ከተማኣ ከተማ ሃገረ ሰላም ድማ ልዕሊ 21 ሽሕ ነባሪ ህዝቢ ዘለዋን 2,200 መራሕቲ ስድራ ዝሓቖፈትን ከተማ እያ። ነበርቲ እታ ከተማ ክሳብ ወርሒ ለካቲት 2010 ዓ/ም ግልጋሎት ቀረብ መስተ ማይ ካብ ሓንቲ ጉድጓድ ጥራሕ ይረኽቡ ብምንባሮም ንከቢድ ፀገም ሕፅረት ማይ እናተቓልዑ ከም ዝፀንሑ ይገልፁ። “ፀገም ዝስተ ማይ ሕዚ እውን ኣይተፈተሐን። ኣይኮነን ዶ ብሰዓታትን መዓልትታትን ብሰሙናት እኳ ማይ ክንረክብ ኣይከኣልናን። ካብ ክልተ ክሳብ ሰለስተ ሰሙን ማይ ከይረኸብና እንፀንሐሉ እዋን ብዙሕ እዩ” ይብላ ነባሪት ከተማ ሃገረ ሰላም ወ/ሮ ኪሮስ ገ/ሚካኤል። መብዛሕትኡ ግዜ ኣብታ ከተማ ካብ ዘለዋ ብተለምዶ ማይ ዳንሲ (hand pump) እናተባሃላ ዝፅውዓ ሰለስተ መማረፅታት ማይ ከም ዝጥቀሙ እውን እተን ነባሪት ይገልፃ።
እቶም ካብ ነበርቲ ዝተልዓሉ ሓሳባትን ኣጠቓላሊ ስራሕቲ መስተ ማይ እታ ከተማን መሰረት ገይርና ዘዘራረብናየን ተወካሊት ቤት ፅሕፈት ግልጋሎት መስተ ማይ ከተማ ሃገረ ሰላም ወ/ሮ ዙፋን ሃይለማርያም፣ ኣብ 2009 ዓ/ም ሽፋን ፅሩይ ዝስተ ማይ 95 ምኢታዊ ንምብፃሕ ትልሚ ተታሒዙ 60 ምኢታዊ ከም ዝተፈፀመ ይገልፃ። ነዚ ፀገም ንምፍታሕ ቢሮ ሃፍቲ ማይ ክልል ትግራይ ብልዕሊ ትሽዓተ ሚልዮን ብር ወፃኢ ሓዱሽ ጉድጓድ ማይ ብምኹዓት ቅድሚ ሽዱሽተ ወርሒ ህንፀቱ ዛዚሙ ኣረኪቡ እዩ። ይኹን እምበር ንኣስታት ኣርባዕተ ኣዋርሕ ግልጋሎት ከይጀመረ ፀኒሑ እዩ።
ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ናብኡ ዝወስድ መንገዲ ዘይተሃነፀሉ ብምፅንሑ ከም ዝኾነን ድሕሪ ዝተወሰነ ኣዋርሕ ግን ካብ ፋብሪካ ስሚንቶ መሰቦ ብዝተረኸበ ሓገዝ እቲ መንገዲ ከም ዝተሰርሐን ካብቲ ወረዳ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የመላኽት። ሕዚ ግልጋሎት ምሃብ ካብ ዝጅምር ክልተ ኣዋርሕ ኣቑፂሩ ኣሎ። እዚ ፕሮጀክት ካብታ ከተማ ሸውዓተ ኪሎ ሜትሮ ርሒቑ ዝተሃነፀ ኮይኑ ክልተ መዋህለሊ ማይ ታንከራት(ባስካታት) ሓዊሱ ናይ ሸውዓተ ኪሎ ሜትሮ መስመራት ማይ ተዘርጊሑሉ ከም ዘሎ ወ/ሮ ዙፋን ገሊፀናልና እየን።
ምክትል ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይን ማዓድንን ኢነርጅን ወረዳ ደጉዓ ተምቤን ኣይተ ሃፍቶም ገብረመስቀል ብወገኖም ብምኽንያት ሕፅረት በጀት እቲ ዝተሰርሐ ሓዱሽ ፕሮጀክት ማይ መስመር ሓይሊ ኤሌክትሪክን “ትራንስፎርመርን” ክዝርግሐሉ ከምዘይካኣለ ይዛረቡ። እዚ ዝፈጠሮ ፀገም ድማ ሕፅረት መስተ ማይ ከተማ ሃገረሰላም ክፈትሕ ተባሂሉ ብብዙሕ በጀት ዝተሰርሐ ፕሮጀክት ማይ ብእዋኑ ናብ ተጠቀምቲ ኣይተሰጋገረን። ስለዝኾነ እቲ ብህዝቢ ዝተልዓለ መረረት ትኽክል ምዃኑ የረድኡ።ኣብዚ ክስትውዓል ዝግብኦ መስመራት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ምዝርጋሕን ትራንስፎርመር ምግጣምን ስራሕን ሓላፍነትን ወረዳ እዩ። እዚ ኮይኑ ምቁርራፅ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኣብ ዘጋጥመሉ እዋን እቲ ማይ ናብተን ታንከራት ንኽበፅሕ ዝሕግዛ ብቢሮ ሃፍቲ ማይ ዝተወሃባ ክልተ ዓበይቲ ጀኔሬተራት ስለዘለዋ መስመር ኤሌክትሪክ ክሳብ ዝዝርግሐሉ ብግዝያውነት ብተን ጀነሬተራት ግልጋሎት ክህብ እናተገበረ ይርከብ።
ኣብ ቤት ፅሕፈት ግልጋሎት መስተ ማይ ከተማ ሃገረ ሰላም ክኢላ ምትእንጋድ ዓማዊል ዝኾኑ ኣይተ ዮሃንስ ገብረፃድቕ ከም ዝበልዎ፣ ግልጋሎት መስተ ማይ እዛ ከተማ ምስታ ሓዳሽ ጉድጓድ ሓዊስካ ካብ ክልተ ጎዳጉዲ ቀረብ መስተ ማይ ከም እትረክብን ክልቲአን ተደሚረን ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓት 276 ኩዩቢክ ሜትር ማይ ጥራሕ ከም ዘቕርባን ይሕብሩ። ኮይኑ ግና ብመንፅር ዘሎ በዝሒ ህዝቢ ዘድሊ መዓልታዊ መጠን ዝስተ ማይ 525 ኩዩቢክ ሜትር ስለዝኾነ ሕዚ እውን እኹል ኣይኮነን። እታ ዝፀንሐት ጉድጓድ ማይ ብሓይሊ መብራህቲ 24 ሰዓት እናሰርሐት ኣብ ሰዓት ትሽዓተ ኩዩቢክ ሜትር መጠን ማይ ተፈልፍል። እታ ሓዳሽ ዝተሃነፀት ፕሮጀክት ማይ ግን ብጀነሬተር ኣብ መዓልቲ ንሸሞንተ ሰዓታት ጥራሕ እናሰርሐት 20 ኩዩቢክ ሜትር ማይ ኣብ ሰዓት እናሰሓበት ግልጋሎት ኣብ ምሃብ ትርከብ።
እዚአን ዝህብኦ ግልጋሎት እኹል ብዘይ ምዃኑ ብብርኪ ከተማ ማይ እናዓደልካ ሕብረተሰብ ክጥቀም ይግበር ኣሎ። ናይዚ ኣካይዳ እንትረአ ድማ እታ ከተማ ኣብ ሸሞንተ ናቑጣታት ከፋፊልካ በብተራ ነብሲ ወከፍ ናቑጣ ንኽልተ ተኸታተልቲ መዓልትታት ማይ ክረኽባ ብምግባር እዩ። እዚ ከዓ ሕድ ሕድ ናቑጣ ደጊማ ማይ ንምርካብ ልዕሊ 14 መዓልትታት ምፅባይ ግድን ይገብሮ። እንተኾነ ግን እቲ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓት ዝርከብ 376 ኩዩቢክ ሜትር መጠን ማይ ብኣግባቡ እንተዝከፋፈል ነይሩ ነብሲ ወከፍ ነባሪ እታ ከተማ መዓልታዊ 18 ሊትሮ ማይ ምበፅሖ። እዚ ማለት ብብርኪ መራሕቲ ስድራ እንተተሓሲቡ ሓሙሽተ ኣባላት ዘለዉዎ ሓደ መራሒ ስድራ ከባቢ 90 ሊትሮ ማይ ኣብ መዓልቲ ምረኸበ ማለት እዩ። ዝኾነ ኾይኑ ግን እቲ ብቢሮ ሃፍቲ ማይ ክልልና ዝተሃነፀሎም ሓዱሽ ፕሮጀክት ማይ ብሙሉእ ሓይሉ ግልጋሎት ንኽህብ ህዝብን ምምሕዳርን እቲ ወረዳ ተዋዲዶም ክሰርሑ ይግባእ። ብተወሳኺ እውን ኣብቲ ሜላ ኣተዓዳድላ ማይ ዘሎ ፀገም ተስተኻኺሉ ዝሓሸ ስርዓት ክፍፍል መስተ ማይ ክህሉ ኣለዎ መልእኽትና እዩ፡፡


text:
ትምህርቲ ግሬስ ሙጋቤ ክፃረ እዩ ተባሂሉ…
መቐለ ጥሪ 02/2010(ድወት) ኤጀንሲ ፀረ-ግዕዝይና ዙምባብዌ ትምህርቲ ሳልሳይ ዲግሪ (ዶክትሬት) በዓልቲ ቤት ነበር ፕረዝደንት ሮበርት ሙጋቤ ከምዝምርምሮ ገሊፁ።
መምህራን ዩንቨርስቲ ዙምባብዌ ትምህርቲ ሳልሳይ ዲግሪ ግሬስ ሙጋቤ ክፍተሽ ፊርማ ኣተኣኻኺቦም ሕቶ ኣቕሪቦም እዮም።
ትምህርቲ ሳልሳይ ዲግሪ ኣብ ስራሕቲ ምርምር ብምንጣፍ ዓመታት ዝወስድ ከይዲ እናሃለወ ነበር ቐዳመይቲ እመቤት ዙምባብዌ ግሬስ ሙጋቤ ግን ኣብ 2014ዓ.ም ፈረንጂ ኣብ ኣዋርሕ እየን ዶክትሬት ዲግሪ ረኺበን።
ብስሩ’ውን ንመማልኢ ትምህርቲ ሳልሳይ ዲግሪ ዘካየድኦ መፅናዕቲ ዕላዊ ኣይተገበረን።
ኣማኸርቲ ሳልሳይ ዲግሪ እቲ ዩንቨርስቲ’ውን ብዛዕባ ርእሲ መፅናዕተን ከይዱን ውፅኢቱን ከምዘይረኣዩን ከምዘይስምዑን ብምሕባር እዚ ጉዳይ ክፃረ ሓቲቶም እዮም።
እዚ ሕቶ ቅድሚ ሐዚ’ውን ቐሪቡ ብግሬስ ሙጋቤ ግን ተነፂጉ እዩ።
ኤጀንሲ ፀረ-ግዕዝይና ድማ ነቲ ጉዳይ ከምዝምርምሮ ገሊፁ ኣሎ።


text:
ወደሰብ ውሽጣዊ ኮነ ደጋዊ ኣካሉ እንትጎድል ብሳይንሳዊ ጥበብ ተጠቒሙ ኣካሉ ተኪኡ ህይወቱ የቐፅል እዩ። እዚ ዓይነት ከይዲ ካብ ወዲ ሰብ ሓሊፉ ኣብ እንስሳ እውን ኣሎ እዩ እንተበልናስ ይእመን ዶ ይኸውን? ኣካላዊ ተሃድሶ ንምርግጋፅ ምስ ተፈጥሮ ግጥም ዘካይድ ኣሞራ እዩ። እነሆ ዝርዝር ሓበሬትኡ!
ኣሞራ ኣብ ዘርኢ ኣዕዋፋት ዝምደብ በራሪ እንስሳ ኮይኑ ንኣስታት 70 ዓመት ብህይወት ምንባር ዝኽእል በዓል ፀጋ ዕድመ እዩ። ዕድሚኡ 40 ዓመት እንትበፅሕ ግና ተፈጥሮ ኣብ ቅድሚኡ ክልተ ፈተንቲ ኣማራፅታት ኣቐሚጣትሉ እያ። ምሟት ወይከዓ ስቓይ ዝተመልኦ ማሕለኻታት ብምሕላፍ ዕድሚኡ ናብ 70 ዓመት ዘብፅሐሉ ተወሳኺ 30 ዓመት ምርካብ። “እዚ ብሕጊ ተፈጥሮ ከመይ ገይሩ ይኸውን”? ዝብል ሕቶ ምልዓሉ ኣይተርፍን። ኣሞራ ካብ ውልደቱ (ካብ ዝፍልፈል) ጀሚሩ 40 ዓመት ድሕሪ ምንባር ምግቡ ንምህዳን ዝግልገለሎም ኣጭፋሩ ካብ መጠን ንላዕሊ ስለዝዓብዩ ምግቡ ካብ መሬት ምልዓል ይፅገም እዩ። ኣዕፅምቲ ናይ ምስባር ፍሉይ ጥንካረን ዓቕምን ዝነበሮ ኣፉ (መንቁሩ) ድማ ስለዝዕፀፍን ዝጥወን ከምቀደሙ ዓርሱ ምምጋብ ይስኣኖ። መንፈሪኡን ኣብ ኣካላቱ ዘሎ ክንቲቱን ስለዝኸብድዎ ድማ፣ እቲ ሓያል ንፋስ፣ ደመና ኮነ ማይ እናሰንጠቐ ሰማየ ሰማያት ክበርር ዘኽእሎ ዝነበረ ሓይሉ ይክሕዶ።
ኣብዚ ግዜ እዩ እምበኣር ኣሞራ ኣብ መንቆራቁዖ ክልተ ውሳነታት ዝወድቕ፤ ምስቲ ዝኣረገ ኣካሉ ስቕ ኢሉ ብምቕማጥ ሞቱ ምፅባይ፤ ወይከዓ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝወስድ ብስቓይን መከራን ዝተዓጀበ መስዋእትነት ከፊሉ ተወሳኺ 30 ዓመት ከሲቡ ምንባር። እቲ ኣሞራ ነቲ ካልአዋይ ዕድል እንተመሪፁ ናብ በሪኽ ጎቦ ብምውፃእ ናይ በይኑ ጎጆ ይሰርሕ፤ ድሕሪ ጎጆ ምስርሑ ፈላሚ ተግባሩ ንናይ ኣፉ መንቁር ምስ ከውሒ ብምልታም ነቒሉ ምድርባይ ይኸውን። እዚ ምስገበረ ሓዱሽ መንቁር ይወፀሉ። መንቁሩ ክሳብ ዝዓቢ ዝኾነ ዓይነት ምግቢ እንተይተመገበ ኣብ ጎጅኡ ተዓጊሱ ናይ ምፅናሕ ግቡእ ድማ ኣለዎ። እቲ ሓዱሽ መንቁር ምስ በቖለሉ ድማ፣ ብኡኡ ንናይ ገዛእ እግሩ ኣረጊት ፅፍሪ ነቓቒሉ ይድርብዮ። እንደገና ሓዱሽ ናይ እግሪ ፅፍሪ ምስ በቖለሉ ድማ ነዚ ሓዱሽ ፅፍሪ ከም መሳርሒ ብምጥቃም ነቶም ኣብ ኣካላቱ ዝተጣበቑን ከይነፍር ዕንቅፋት ዝኾንዎን ገዘፍትን ኣረግቶትን መንፈሩ ነቓቒሉ ይድርብዮም። መተካእታ ናታቶም ድማ ሓዱሽ ክንቲት ይወፀሉ። ንተኸታታሊ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ብኸምዚ ዓይነት ከቢድ መስዋእትነት ምስሓለፈ ከም ብሓዱሽ መንእሰይ ኮይኑ ንቐፃሊ 30 ዓመት ንምንባር ናብ ደምበ ኣሞራታት ይሕወስ።
ተወዳዳራይ ኮይንካ ብህይወት ምንባር ክንደየናይ መስዋእቲ ከምዝሓትት ካብዚ እንስሳ ምርዳእ ይከኣል። ንሕናኸ ዓርስናን ሃገርናን ናብ ዝበለፀ ብርኪ ንምብፃሕ ኣዋርሕ እሞ ይትረፍ ስዓታት መስዋእቲ ንምኽፋል ድሉዋት ዲና? ንዘራረበሉ።
ፍልፍል ሓበሬታ:- www.survival101.com
ፍሉይ ክእለት ምርባሕ ቑፅርታት
ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ብፍላይ ድማ ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ዕድሚኦም ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ዝኾኑ ህፃውንቲ ብዘይተለመደ ኩነታት ዋና ከተማታት ሃገራት ዓለምና ሓደ ብሓደ እንትፅውዑ ወይ ድማ ብሚልዮናት ዝቑፀሩ ቁፅርታት ብዘይ ዝኾነ ዓይነት መራብሒ ማሽን ኣራቢሖም ክዛረቡ ሰሚዕና ወይ እውን ርኢና ንኸውን። ከምዚ ዓይነት ፍሉይ ክእለት ዘለዎም ሰባት “Gifted and Talented” እናተብሃሉ እዮም ዝፅውዑ። ካብ ስድርኦም፣ ካብ ትካላት ትምህርትን ካልኦትን ዝተፈላለዩ ደገፋትን መበረታትዕታትን ዝረኽብሉ ዕድል ሰፊሕ እዩ። ከምዚ ዓይነት ክእለት ዘለዎም ህፃውንቲ ኩነታት ምስዘይምችቻው ተኣሳሲሩ ኣብ ሃገርና ኢሉ እውን ኣብ ክልልና ትግራይ ክህልዉ ይኽእሉ እዮም ኢልና ምሕሳብ ንፅገም እኳ እንተኾንና ግን ድማ ብተግባር ነዚ መርኣዪና ዘስተኻኽል ሓደ ኣጋጣሚ ረኺብና ኣለና።
ነባርነቱ ኣብ ክልልና ትግራይ ከተማ ዓብዪ ዓዲ ቀበሌ 03 ዝኾነ ወዲ 13 ዓመት ህፃን ጌቹ ዘማርያም እምበኣር ነቲ ክንሓስቦ ዘፀገመልና ጉዳይ ዝቐየረ ሰገን እዩ። ጌቹ ዝኾነ ዓይነት መራብሒ ማሽን እንተይተጠቐመ ዓሰርተታት፣ ኣማኢት፣ ኣሽሓትን ሚልዮናትን ቁፅርታት እናራብሐ ትኽክለኛ መልሲ ምቕማጥ ናይ ሰከንድታት ስርሑ ካብ ዝገብሮ ፀኒሑ እዩ። እቲ ህፃን ይትረፍ ዶ ከምቶም ኣብ ላዕሊ ዝገለፅናዮም ፍሉይ ክእለት ዘለዎም ህፃውንቲ (ወፃእተኛታት) ዝተፈለየ ሓገዝ ክረክብስ ወላዲቱ ኣመና ፅግምቲ ብምዃና ናብ ጎደና ወፂኣ እናለመነት ተዕብዮን ተምህሮን እዩ። ንሱ እውን ድሕሪ ትምህርቱ ቆሎ እናሸጠ ንወላዲቱ ዝድግፍ ምዃኑ ብጣዕሚ የገርም።
ንጌቹ ዝደለኻዮ ቁፅሪ እናፀዋዕኻ ትሓቶ ንሱ ብሰከንድ ሓሲቡ ይምልሰልካ… ከምዚ እንትገብር “መባዝሒ ማሽን ዶ ውሒጡ ይኸውን” ዝብል ሓሳብ እዩ ዝመፀልካ። ጌቹ ብዓይነት ትምህርቲ ሒሳብ ኩሉ ግዘ ካብ ካልኦት ተምሃሮ ዝበለፀ ውፅኢት እዩ ዘምፅእ። ብኻልኦት ዓይነታት ትምህርቲ ግና ዋላ እኳ ንፉዕ ክበሃል ዝኽእል እንተኾነ ከምቲ ኣብ ሒሳብ ዘለዎ ውፅኢት ግና ኣይኮነን። እዚ ድማ ስኣን ግዜን ትኹረትን ምሃብ ይመስለና። ምኽንያቱ እዚ ህፃን ካብ ትምህርቲ ወፃኢ ዘሎ ግዚኡ ቆሎ ብምሻጥ እዩ ዘሕልፎ ዘሎ፤ ብናይ ባዕሉ ፃዕሪ እንተዘይኮይኑ ኣብ ገዛ ይኹን ኣብ ቤት ትምህርቱ እውን ዝግበረሉ ትምህርታዊ ሓገዝ የለን። እዞም ዝበልናዮም ሓገዛት እንተዝረክብ ውፅኢቱ እንታይ ክኸውን ከምዝኽእል ንምግማቱ ኣይኸብድን።
ከም ኣጋጣሚ ኮይኑ ነዚ ህፃን ስለዝረኸብናዮ እምበር በቢኸባቢኡ ካልኦት ፍሉይ ክእለት ዘለዎም ሰባት እውን ኣይሰኣኑን። እሞ ከምዚ ዓይነት ሰባት እንትንረክብ ናብ ዝለዓለ ብርኪ ንክበፅሑ እንታይ ክንገብረሎም ከምዝግባእ ምሕሳብን ምምኻርን ዕዮ ገዛ ኩሉ ዜጋ ክኸውን ይግባእ።


text:
የህወሃት ጽ/ቤት የ2009 ዓ.ም እንዲሁም 2009 ዓ.ም የ6 ወር የአፈጻጸም ሪፖርት (በትግርኛ የተጻፈ)
To download the full reports click on the following links
(ኣብ ፍሉይ ዞባ ህወሓት ቤት ፅሕፈት ናይ 6 ወርሒ 2009 ዓ/ም መደባት አፈፃፅማ ሪፖርት, pdf )
( ኣብ ፍሉይ ዞባ አ/ አበባ ህወሓት ቤት ፅሕፈት ናይ 2009 ዓ/ም ናይ መደባት አፈፃፅማ ሪፖርት, pdf )
ዝተልዓሉ ዓበይቲ ሕቶታትን ሪኢቶታትን ኣብቶም መድረኻት
● አብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ብዝተላዓለ ህውከት ሰብ እናተዘረፈን እናተቐተለን ፌዴራል መንግስቲ ቁልጢፉ አትዩ ናይ ሕጊ ምኽባር ስራሕ ንምንታይ ዘይሰረሐ?
● አብ ጉንደርን ከባቢኡን አብ ዝነበረ ዕግርግር እቲ ነውፀኛ ሓይሊ ኣብ ተጋሩ ሓደጋእንተብፅሕ ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ እንታይ ብፅሒት ነይሪዎ? ፌዴራላዊ መንግስቲ ንምንታይ ደንጉዩ አቲዩ? ህ.ወ.ሓ.ትን መንግስቲ ትግራይን እንታይ ይገብሩ ነይሮም? ሕዚኸ እንታይ እዩ ዝገብር ዘሎ? ፌዴራል መንግስቲ ንህዝቢ ውሕስና ክኸውን ከምዘይኽእል አብ አምሓራን ኦሮሚያን ክልላት አብ ዝተፈጠረ ዕግርግር ተራእዩ እዩ፡፡ ቡዙሕ ምስተኸፈለ እዩ ዝእለ ዘሎ ብሱሩ ኸ መንግስቲ አሎ ዱዩ? ፌዴራል መንግስቲ ናይ ሕጊ ልዕልና ክኽበር፣ ሕገ መንግስቲ ክሕሎ ይገብር ?ንምንታይ ድአ እናተጥሓሰ ስቅ ዝብል? ዝተበደሉ ሰባት ከመይ ክካሕሱ ይሕሰብ ኣሎ?
● አብ ኣምሓራ ብዙሕ ዘይሕጋዊ ዕጥቂ ገባር ክፍቱ እናሸጠ እንተይተረፈ ዕጥቂ እንከገዘእን እንክዕጠቅን እናተገበረ ብኸልል መንግስቲ ፈቃድ እንተዋሃብ ፌዴራል መንግስቲ እንታይ ይገብር ነይሩ? ናይ ፀጥታ ሓይሊ ንምንታይ ስቅ ኢሉ ንምንታይ ኢዱ ዘየእተወ?
● መንግስቲ ናይቲ ዝፍጠር ዘሎ ዕግርግር ቀንዲ ምኽንያት ናይ ሰናይ ምምሕዳር ፀገም ከምዝኾነ ድጋጊሙ እንዳገለፅ ይስማዕ ናይ ሰናይ ምምሕዳር ሕቶ ናይ ህዝቢ ድልየት እናወሰኸ ምስምኻድ ኩልሻዕ ክህሎ እዩ ስለዝኾነ ኩሉሻዕ ዕግርግር ክህሎ እዩ ማለት ድዩ? መበገሲ እዚ ዝፍጠር ዘሎ ዕግርግር ብደንቢ ተነፂሩ ድዩ? እቲ ቀንዲ ምኸንያት ናይ ትምክሕቲን ፅበትን ናይ ሓባር መጥቃዕቲ መግለፂ ዶ አይኮነን?
● መንግስቲ በአጠቃላሊ ናይ ሕጊ ልዕልና ናይ ምኽባር ድልውነቱን ዓቅሙን ብኸመይ ይግምጋም? አብ ዝተፈላለየ ከካቢታት ዝላዓሉ ዕግርግራት አብ ህይውትን ንብረትን ሓደጋ ክሳብ ዝብፅሑ በእዋኑ ስጉምቲ አብ ምውሳድ ዘሎ ፀገም፣ ሓልሓሊፉ ሕግታት ወፂዎም አብግብሪ ዘይምዋል ፀገማት ከጋጥሙ ይረእዩ/ይምለሱ/እዮም፡፡ ብዚ ድማ ሓድሓደ ሰባት ብፍላይ ፀላእቲ መንግስት የለን ክሳብ ዝብል ጫፍ ይኸዱ ዓቅሚ ይኾኖም አሎ ንምንታይ?
● ዴሞክራስያዊ ስርዓትና ንድሕሪት ይምለስ አሎ፡፡ ንናይ ዉድብ ስራሕቲ ትኹረት አይተገበረሉን ካብ ሓይሊ ሰብ አመዳደብኡ ጀምሩ ንምንታይ ትኹረት አይተገበረሉን? ሚኒስተራት ይኹኑ ካልኦት አብ ዓብይ ናይ መንግስቲ ስልጣን ዘሎው ብስራሕ ብተግባር ተመዚኖም ንምንታይ ዘይምደቡ፡፡ ንምኻኑ አመራርሓና እስትራቴጂክ አተሓሳስባ ሒዙ ድዩ ዝመርሕ ዘሎ?
● አባላት ኮይኖም ፀላእቲ /ሰርጎገብ/ የለዉን ድዮም? በቑዕ ናይ ምልመላን ህንፀትን ስራሕ ሰለዘይካየድ አባል ተገፊጡ አትዩ ወይ አይሰርሕ ወይ አያስረሕ ናይ ውድብ መሽጥር ክብትን ዘውዕል ዘሎ መፍተሒ ዘይግበረሉ፡፡
● አብ ናይ ወሰን ምክላል ክልቲኦም ክልላት እስካብ ሕዚ ክፈትሕዎ እንተዘይኪኢሎም ንምንታይ ብፌዴራል ዘይፍታሕ? ናይ ግጨው ጉዳይ ብእዋኑ መፍተሒ ዘይምረካቡ ( ህወሓትን ብአዴንን) ዝነበረ ሽግር ንምንታይ ብማዕረ ቀርቡ? ጉድለት ምክፋል ዶ አይኸዉንን?
● ትግራይ ክልል ናይ ወልቃይት ሕቶ አይቀረበለይን ዝብል ሽፍጥ እዩ፡፡ ናይ ወልቃይት ሕቶ ዋላ 5% አይኹን ንዙይ ዝለዓሉ ሰባት ከምዞሎው ይፈልጥ እዩ፡፡ ፖለቲካሊ ተርእዩ መፍትሔ ክንዲ ምሃብ ብሰላማዊ ሰልፊ ንምዕፍን እዩ ተሞክሩ እዙይ ድማ ፀረ ዲሞክራሲያዊ ተግባር እዩ፡፡ ንዙይ ዘልዓሉ ዝተፈላለዩ ወልቀ ሰባት ተአስሮም እዮም፡፡ ንአብነት፤ ናብ ፌዴሬሽን ክጠርዑ ዝመፁ ዝነበሩ አብ ፍቸ ተአሲሮም እዮም ዝብል ብናይ ቢአዴን ብፆት ቀሪቡ እዩ፡፡


text:
ልዕሊ 3,000 ስደተኛታት ካብ መዓስከር ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ከተማ ሳባርታ ሊብያ ተታሒዞም ናብ መዳጎኒ ማእከል ከምዝተወስዱ ሰበ ስልጣን ሊብያ ሓቢሮም።
ምቕያድ እቶም ስደተኛታት ሓደ መዓልቲ ድሕሪ ዕጡቓት ጉጅለታት ኣብ ልዕሊ እቶም ምብጋስ ስደተኛታት ካብ ከተማ ሳባርታ ንምግታእ ብኢጣልያ ዝድገፍ ጉጅለ ዘካየድዎ ኩናት ምዕዋቱ ድሕሪ ምግላጹ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ዘጋጠመ ምኳኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ንዕጡቓት ዳዒሽ ካብ ከተማ ሳባርታ ንምውጻእ ዝሓለፈ ዓመት ዝተፈጥረ ጸረ- ዳዒሽ ሓይሊ ምስ ካልኦት አጋሩ ብምኳን ነታ ከተማ ካብ አል ኡማ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ጉጅለ ምቁጽጻሩ ሓቢሩ’ሎ።
ሓላፊ እቲ ጸረ ዳዒሽ ሓይሊ ኣባላቱ ነቲ መዓስከር ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ከምዝረኸቡ ብምሕባር ኣብቲ ቦታ ዝረኸብዎም ስደተኛታት ልዑል ዝኾነ ሓገዝ ዘድልዮም ብምዃኑ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ሓገዙ ከበርኽት ጻዊዒት ኣቕሪቡ’ሎ።
ካብ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ሊብያ ጀነራል ዑመር ዓብደክ ጀሊል ንከተማ ሳባርታ ተቆጻጺሮማ ዝነበሩ ዕጡቓት መራሒ ኣል ኡማ ኣሕመድ ዳባሺ ድሕሪ’ቲ ኩናት ነቲ ቦታ ገዲፉ ምስዋሩ ሓቢሩ።
እዚ ብ ኣል ኡማ ዝጽዋዕ ጉጅለ ብመንገዲ ኢጣልያ ምስ ናይ ሕቡራት ሃገራት ስምምዕ ሃገራት ንዋሕዚ ምብጋስ ስደተኛታት ካብ ከተማ ሳባርታ ንምግታእ ስምምዕ ምክያዱ ዝፍለጥ ኮይኑ ድሕሪ’ቲ ስምምዕ ዋሕዚ ካብ ከተማ ሳባርታ ዝብገሱ ስደተኛታት ብፍላይ ኣብ ወርሒ ሓምለ ምጉዳልይ ይፍለጥ።
ይኹን ደኣ እምበር እዚ ስምምዕ ኣብ ካልኦት ዕጡቓት ጉጅለታት ናይ ስልጣን ስግኣት ብምፍጣሩ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ መንጎ ዕጡቓት ጉጅለታት እታ ሃገር ኩናት ምልዓሉ’ውን ይዝከር።
ብሰንኪ እዚ ኩናት ብኣሰርተታት ዝቑጸሩ ሰባት ምሟቶምን ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ካብ መነባብርኦም ምዝንባሎም ይግለጽ ኣሎ።


text:
ዕለት 3 ኣህጉራዊ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ብደረጃ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዝተወሰነ ኣብ ሓያሎ ሃገራት ከቢራ ዊዒላ። ሃገረ ኤርትራ ብድምጺ ህዝባ፡ ህዝባዊ ረፈረንዱም ኣካይዳ ብ99.8% ውጽኢት ናጽነታ ኣረጋጊጻ ኢሉ እዩ ውልቀ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ባይቶ ሕቡራት መንስታት ኣቅሪቡ ፡ ኣብ መደበር ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ሰንደቓ ዕላማኣ ተሰቂላ ዘምበልበለትሉ ዓመተ 1993 እዩ። ( ብእምንቶናን እቲ ሓቅን ግና ተባዕ ተጋዳላይ ህዝቢ ኤርትራን ጀጋኑ ተጋደልቲ ደቁን፡ ጀመርቲ ተ. ሓ .ኤ . ደምደምቲ ከኣ ደቁ ተጋደልቲ ህዝባዊ ግንባር ፡ንባዕዳዊ ጸላኢ ግዝኣት ኢትዮጵያ ብወተሃደራዊ ዉግእ ሲዒሮም እዮም ሃገሮም ነጻ ኣውጺኦምዋ። ኮይኑ ግና እቲ ከዳዕ ህግደፍ ምስ ጓና ወያኔ ትግራይ ዉዲት ዝኣተዎ ዉዕል ክትግብር ብሃንደበት ህዝቢ ዘይተጸበዮ ናብ ረፈርንዱም ኣምበርኪኹ ንዝነበረ መሪር ተጋድሎ ከበቲ መስዋእትን ዝኸፈለሉ መሪር ቃልሲ ፡ ዝነበሮ ጽማኣት ትጽቢት ናጽነት ብርግጽ 100% ብዘየማትእ ነጻነት ሃገሩ ከም ዘድመጸ ኢና ነረጋግጽ። 0,02 ህግደፍ ብሓሶት ከደናግር ዝፈጠሮ ምኻኑ ኢና ንኣምን) ሲዒቡ ሓፈሻዊ ጉባኤ ባይቶ ሕቡራት ሃገራት፡ ንእማመ ሓፈሻዊ ጉባኤ ዩኔስኮ ጸብጻባቱን ተቐቢሉ፡ ንግንቦት 03 ዓለማዊ መዓልቲ ናጽነት ፕረስ ክትከውን ወሲኑ። እታ ሎሚ ዘላ ኣኤርትራ ህግደፍ ከኣ ተቀቢላቶ እያ። ኮይኑ ግና ፡ እታ ንመግዛእታዊ ጎበጣ ስዒራ ብኸቢድ መስዋእቲ ናጽነታ ኣረጋጊጻ ኩሉ ዓይነት ሰብኣዊ መሰላት ከተኽብር ትጽቢት ዝተገብረላ ኤርትራ ግን ኣብ 1996 ንዝጀመራ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት፤ ብሰንኪ ኣተሓሕዛ ኣልያ ኩናት ኢትዮ ኤርትራ፤ ኣብ መንጎ መራሕቲ መንግስትን ግንባርን ብዝተኸስተ ጎንጺ፤ ርእይቶ ነቐፍቲ መንግስቲ ሕማቅ መናባብሮ ህዝብን ጉጉይ ምሕደራን ንዲሞክራስያዊ ክብሪ ኤርትራውያን ንክዕረን ክእረምን ክመሓየሽን ስለ ዝሓበራ ስለ ዝመሃራ ስለዘአንገዳን ካብ መስከረም 2001 ክሳብ ሕጂ መላኺ ስርዓት ህግደፍ ንኩለን ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ከም ዝዕጸዋ ጌሩ።
12 ኣዳለውትን ጸሓፍትን ጋዜጠኛታት ተኣሲሮም። ክሳብ ሕጂ ብዘይካ በቶም ተቐይዶሙሉ ኣብ ዝነበሩ ኣብያተ ማእሰርቲ ቀዳማይ መደበር ፖሊስ ኣስመራ፡ እምባትካላን ዒራዒሮን ሓለውቶም ዝነበሩ ገለ ገለ ጽቡቅ ዕድል ረኺቦም ዝሃደሙ እሞ ካብ ሃገር ዝወጽኡ ሰባት ዝተዛረብዎ እንተዘኮይኑ ብወገን መንግስቲ ህግደፍዝተዋህበ ዝኾነ ይኹን መግለጽን ሓበሬታን የሎን። ይኹን እምበር እቶም ጋዜጠኛታትን ከምኦም ምምሕዳር ጌጋ ኣሎ ህዝቢ ይሓሚ ኣሎ ዝወጻእናሉ ዕላማን፡ ሕድሪ ሱዉኣትና ይገኣስ ኣሎ፡ ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ መንግስቲ ንግበር ዝበሉ 11 ሚኒስተራትን ጀነራላትን ዝርከቡዎም ላዕለዎት ሓለፍቲ ህግደፍ ዝነበሩ ኣብ ትሕቲ ምድሪ ተቀፊዶምስ ብዝተፋለለየ ምኽንያት ሕማም ስቅያት ግፍIዒታትን ከምዝሞቱ ብዘይወግዓዊ መገዲ ይግለጽ ጸኒሑን ኣሎን። መላኺ መንግስቲ ህግደፍ ነቲ ኣብ መስከረም 2001 ዝዓጸዎ ህላዌ ብሕታዊ ሕትመት መዓስ ከምዘልዕሎን ከምዝኸፍቶን ኣብ ዝሕተተሉ እዋን፡ ብሰንኪ ጎበጣ ልዑላዊ መሬት ኤርትራ ዝተፈጥረ ሃዋሁወ ኣይ ኩናት ኣይ ሰላም ክሳብ ዘይተፈትሐን ብምኽንያት ሃገራዊ ድሕነትን ውሕስነትን ከምዘየልዕሎ እዩ ዝዛረብ። ኣብዚ ጉዳይ'ዚ ብጋዜጠኝነት ንኣስታት 16 ዓመታት ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ ዝሰርሐ ጋዜጠኛ ዓብዱ መሓመድ ዓንዱ፡ " ኣብ ኤርትራ ኣፈኛ ናይ መንግስቲ ኮንካ ኢኻ ትሰርሕ 'ምበር ነጻ ጋዜጠኛ ኮነካ ናጽነት ተሰሚዑካ ንጉድለታት ክትነቅፍን ከም ድላይካ ክትጽሕፍን ኣዝዩ ኣሸጋሪ ኢዩ" ይብል።
ሳሕቲ፤ ተኣማንነት ንምርካብ ወይ ንይምሰል መታለልን ነቀፈታዊ ጽሑፋት ክጽሕፉ ብናይ ቀረባ ሓለፍቱ ትእዛዝ ይወሃቦም ከም ዝነበረ እንተኾነ ግና ብጸቢብ ከም ዝሓልፍን ንሕትመት ዝበቅዕ ሒደት ምዃኑን ይገልጽ። ዓብዱ መሓመድ ዓንዱ ቀይዱ ዝሰገረ ቀጺሉ ዝብሎ ናጽነት ሕትመት፤ ህዝቢ ምስ ህዝቢ፤ ዓሌት ምስ ዓሌት ከናቑት ተኽእሎ ክህልዎ ከም ዝኽእል ብምዝኽኻር፤ ኣብ ኤርትራ ጉዳይ ናጽነት ሕትመት በይኑ ቆንጺልካ ክርአ ዝከኣል ዘይኮነን ነጻ ዝኾነ ፍርዳዊ ኣካል ብቕዋም ዝምእዘዝ መንግስቲ ዝኣመሰሉ ጉዳያት ከይተፈትሑ ናጽነት ሕትመት በይኑ ክመጽእ ከም ዘይክእል ይዛረብ። ብነጻነት ሓሳባትካ ናይ ምግላጽ ዕድላት ክህሉ ከሎን ብግቡእ ዝጥቀምሉ ትካላትን መራኸቢ ብዙሓንን ጋዜጠኛታትን ክህልዉ ከለዉ ግና "ንህዝቢ ከም ህዝቢ ዘቑሙን ንህዝቢ ከም ህዝቢ ዝሃንጹን ከም ህዝቢ ብሱል ኮይኑ ህይወቱ ክመርሕ ሓድነቱን ናጽነቱን ኣኽቢሩ ክነብር ዘኽእሎ ፕረስ ኢዩ" ይብል። ቀዳማይ ዲግሩ ካብ ኣስመራ ዩኒቨርሰቲ ካልኣይ ዲግሪ ከኣ ካብ ደልሂ ሃገረ ህንዲ ዝተቀበለ ጋዜጠኛን ጸሓፍን ቴድሮስ ኣብርሃም፤ ኣብ ኤርትራ ኣብዚ እዋን ብምምያ ከይሓለፈ ዝሕተምን ዝዝርጋሕን ጽሑፋት ከምዘየሎ ድሕሪ ምግላጽ ፤ ንናጽነት ፕረስ ኣብ ሓንቲ ሃገር ንዘለዎ ኣስተዋጽኦ ብኽመዚ ዝስዕብ የብርህ፤
"ናጽነት ፕረስ ንህዝቢ ግሉጽ ዝኾነ ሓበሬታ ኣብ ምልውዋጥን ፡ ከይሰገአ እቲ ክብሎን ክነቕፎን ዝደሊ ሃህ ኢሉ ክዛረብ ዝፈቕድ'ዩ ፡ ብዓቢኡ ሓንቲ ሃገር በየናይ ኣንፈት ምዕባለ ትኸይድ ኣላ ኣብ ዝብሉ ናጻ ምይይጣት ንክህሉ ዓቢ ሮቓሒ'ዩ " ድሕሪ ምባል ህዝቢ ብምንገዲ ናጽነት ፕረስ ካብ ቤላቤሎውን ኮንዶኾንን ዝኾኑ እንተታት ወጽዩ ሓቐኛን ውዱዕን ሓበሬታ ንኽረክብ ዝሕግዝ'ዩ ፡ ነቲ ህዝቢ'ውን መሰሉ'ዩ" ይብል።
ግንቦት 3፤ ዓመት ዓመት፦ ነቲ መሰረታዊ መትከላት ናይ ፕረስ ነጻነት ንምጽምባል፡ ንኩነታት ነጻነት ፕረስ ኣብ መላእ ዓለም ንምግምጋም፡ ኣብ ልዕሊ ናጽነት ሚድያ ንዝወርድ መጥቃዕቲ ንምክልኻልን፡ ኣብ ዕማም ጋዜጠኝነት ህይወቶም ንዝሰኣኑ ጋዜጠኛታት ንምዝካርን ዝጽምበል ዓለም ለኻዊ መዓልቲ ነጻ ፕረስ ኢዩ። ሎሚ ዓመት እዚ መዓልቲ ኣብ ትሕት "ንስልጣን ተሓታቲ ምግባር፡ ሚድያ፡ ፍትሒን ልዕልና ሕግን" ዝብል ቴማ ዝኽበር ክኸዉን ከሎ፡ንኣገዳስነት ሕጋዊ ሃዋሁው ንነጻነት ፕረስ ዘስምር ኮይኑ፡ ብፍላይ ድማ ነጻ ዝኾነ ፍርዳዊ ኣካል ኣብ ምርግጋጽ ሕጋዊ ውሕስነት ንነጻነት ፕረስን ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ንዝፍጸም ገበናት ናብ ሕጊ ኣብ ምቕራብ ዘተኮረ ኢዩ። እቲ ቴማ ብተወሳኺ ብዛዕባ ርእሰኻ ናይ ምግላጽ ነጻነት ዘሎ ሕጋዊ ሓጓፋት ንምድህሳስ ዝዓለመ ኢዩ።
ቅድሚ ሓያሎ ዓመታት ገዲም ተጋዳላይ ስዉእ ስዩም ዑቅባሚካኤን ብስዩም ሓረስታይ ዝፍለጥ፡ ከምቲ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ራዲዮና ናይ 28/04/2018 ዘቃላሕናዮ ስዩም ኣብ ፈስቲቫል ጀርመን ዝሃቦ ታሪኻዊ ኣስተምህሮ …ነጻ ኤርትራዊ ዜና ማዕከን ክህሉ ሚዛን ስልጣን ክሕሎ ህዝቢ ከይብደል ከይጥለም ምእንቲ ፡ ናይ ዓወትና እስትርተጂ …ዉሕስነት ዲሞክራሲ … ክስተታት ዲሞክራሲ ክድኮን ሕጋዊ ሰረት ሂወት ህዝቢ ዉሑስ ክኸውን ነጻ ኤርትራዊ ዜና ማዕከንን ክህሉን ምቋም ነጻ ሕዝባውያን ማሕበራት ሕጂ …ካብ ውልቀ ጀሚሩ ዉድባት ክህሉ ኣሎዎ እዩ ኢሉና ሓሊፉ … ተሰዊኡ….
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ትካል ተሓላቒ ነጻ ፕረስ ኣብ ዘዉጽኦ ጸብጻብ ንኤርትራ በቲ ንፕረስ እትህቦ ናጽነት ካብ 180 ሃገራት መበል 179 ሰሪዑዋ ኣሎ። ኣብቲ ን180 ሃገራት ዘመልክት ጸብጻብ ኤርትራ ን ሰሜን ኮርያ ጥራይ ቀዲማ መበል 179 ተርታ ሒዛ ኣላ። ኣብዚ ተርታ ኖርወይ ቀዳመይቲ ክትከዉን ከላ ሽወደንን ሆላንድን ካልኣይትን ሳልሰይትን ኮይነን ኣለዋ። ሓደ ካብቶም ኣብ 2001 ዝተኣሰሩ'ሞ ክሳብ ሕጂ ኣብ ቀይዲ ዝርከብ ጋዜጠኛታት ኤርትራዊ ሽዊድናዊ ዳዊት ኢሳቕ ብዙሕ ተዘሪቡሉ ተጻሒፉስ ክሳብ ኣብ 2017 ዩኔስኮ ናይ ጉሌርሞ ካኖ ዓለማዊ ሽልማት ናጽነት ፕረስ ጌሩ ከም ዝሸለሞ ይዝከር፡፡ ኮይኑ ግና ክሳብ ሎሚ ሃለዋት ዳዊት ይኹን እቶም 26 ድዮም 29 ህቡባት ጋዜጠኛታ ደሃይ የለን ዓለም ዋላ እውን እቲ ዝምልከቶ ማሕበር ማንም ለውጥ ኣየምጽኤን ስለምታይ ??? ... መልሲ ካብ ኩልና !!!
ነጻ ፕረስ መሪሕ ሂወት ናይ ዓለምና እዩ !!!
ምምሕዳር ድምጺ ሓርነት ካብ ሽወደን።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ዩወሪ ሙሰቨኒ ሚንስትሪ ፋይናንስ ሃገሮም ኣብ ቴሌፎን ዝወሃብ ኣገልግሎት ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ቀረጽ ዝኽፈለሉ መስርሕ ከተኣታትው ምእዛዞም ካብ ብዙሓት ነቐፌታ ዘስዓበሎም እንተኾነ ገለ ቤት ጽሕፈታት ‘ታ ሃገር ግን ካብ ወርሒ ሓምለ ጀሚሮም ካብ ተጠቐምቲ ኢንተርነት ኣብ ቴሌፎን መዓልታዊ ዝኽፈል ቀረጽ ንምእትታትው ጻዕርታት የኻይዱ ምህላው ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ቁጽሪ ተጠቐምቲ ኣገልግሎት ኢንተርነት ኣብ ቴሌፎን ብ15 ሚእታዊት ምውሳኹ መንግስቲ ኡጋንዳ ይገልጽ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ነቲ መስርሕ ቀረጽ ንምትግባር ክልተ ውጥን ቀሪቡ’ሎ። እቲ ቀዳማይ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣብ ቴሌፎን ንዝኻየድ ናይ ገንዘብ ምትሕልላፍ ሓደ ሚእታዊት ቀረጽ ክኽፈል ዝብል ኽከውን ከሎ እቲ ካልኣይ ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ተገልጋሊ ኢንተርነት ዝኽፈል ሓሙሽተ ሚእታዊት ክፍሊት ዝብል’ዩ።
እቲ ካልኣይ ውጥን እቲ ዝበዝሓ ክትዕ ፈጢሩ ዘሎ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
አባላት ካቢነ’ታ ሃገር ብወገኖም ኣብታ ሃገር ዘሎ ኣገልግሎት ኢንተርነት ከመሓይሽ ይክእል’ዩ ክብሉ ነቲ ውጥን ይድግፉ።
ሚንስትር ሓበሬታ፡ኮሚኒኼሽንን ቴክኖሎጂን ኡጋንዳ ፍራንክ ቱምዋቤዝ “ብዋትስ ኣፕ ጻውዒት ቴሌፎን ምክያድ ቀረጽ ኣየድልዮን ይኸውን ብካልኦት መሳለጥያታት ተጠቒምካ ዝተፈላለዩ ስርሓት ንምስላጥ ቀረጽ ምክፋል ግን ጸገሙ እንታይ’ዩ? ነቲ ኣገልግሎት ኢንተርነት’ውን ዘመሓይሽ’ዩ” ይብሉ።
ተጣበቕቲ መሰላት ግን ነዚ ውሳነ ዘለዎም ጥርጣረ ኣይሓብኡን።
መንግስቲ ኡጋንዳ ኣብ እዋን ምርጫ 2016 ዓ.ም ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን ምዕጻውን ፡ ንመንግስቲ ዝነቕፍ ጽሑፋት ንዝውጽኣ ሓደ ውልቀ ሰብ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዋ ይፍለጥ።
እቲ ቀረጽ ምክፋል ዝጸድቕ ብውሳነ ፓርላማ ኮይኑ ነቲ ጉዳይ ብዝምልከት ሚንስትሪ ፋይናንስ ምስ አባላት ካቢነ ኣብ ወርሒ ግንቦት አኼባ ከኻይድ’ዩ።


text:
ፕረዚደንት ጅቡቲ ኣብ ኬንያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ይፍጽም
Radio Erena: 10 May 2018
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ ኣብ ኬንያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ የካይድ ኣሎ።
ፕረዚደንት ጅቡቲ እስማዒል ዑመር ገለ፣ ንክልተ መዓልታት ወግዓዊ ምብጻሕ ዝፈጸመ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ካብ ኬንያ ድሕሪ ምፍናዉ'ዩ ትማሊ ሮቡዕ 9 ግንቦት ናብ ከተማ ናይሮቢ ኣትዩ።
ብድሙቕ ስነ ስርዓት ዝተቐበሎ ፕረዚደንት ኬንያ፣ ኡሁሩ ኬንያታ ምስ ፕረዚደንት ገለ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ስምምዕ ከምዝኸተሙ ቤት ጽሕፈቱ ገሊጹ።
ብመሰረት እቲ ዝተዋህበ መግለጺ፣ ጅቡትን ኬንያን፣ ኣብ ሓባራዊ ጸጥታዊ ጉዳያት እቲ ዞባ ብፍላይ ድማ ኣብ ምግታእ ምንቕስቓስ ኣልሸባብን ካልኦት ሽበራውያን ጉጅለታትን ብሓባር ክሰርሓ ተሰማሚዐን።
ብዘይካ'ዚ እቶም መራሕቲ፣ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ዘሎ ድሩት ንግዳዊ ልውውጥ ዝዓብየሉ ተኽእሎታት ንምፍታሽ ሓያሎ ውዕላት ከቲሞም።
ናይ ዲፕሎማት ፓስፖርት ንዝሓዙ ሰበ ስልጣንን ዲፕሎማሰኛታትን ክልትኤን ሃገራት ካብን ናብን ብዘይቪዛ ክንቐሳቐሱ ዝብል ነጥቢ'ውን ኣጽዲቖም።
====================


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንስራሕቲ ህንፀት መንገድን ንፕሮግራም ሴፍት ኔትን ዝውዕል ናይ 4.4 ቢሊዮን ብር ረድኤት ካብ ሕብረት ኣውሮፓ ረኺቡ።
ምንስቴር ገንዘብን ኢኮኖሚያዊ ልምዓትን ኣቶ ሶፊያ ኣሕመድን ኮሚሽነር ኮሚሽን ዓለምለኸ ምትሕብባርን ልምዓትን ሕብረት ኣውሮፓ ኔቨን ሚኒካብ ሎማዕንቲ ዓርቢ ተፈራሪሞም ኣለው።
ኢትዮጵያ ንመንገዲ ዝኸውን ሓገዝ ገንዘብ ካብ እትጅምር ቅድሚ ትሽዓት ዓመታት 470 ሚሊዮን ዩሮ ኣብ ስራሕ ከምዝወዓለ ኣቶ ሶፊያን ኣሕመድ ኣዘኻኺሮም።ካብዚ ብተወሳኺ ሕብረት ኣውሮፓ ኣብቶም ዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት 350 ሚልዮን ዩሮ ንፕሮግራም ሴፍት ኔት ምሕጋዙ ገሊፆም።
እቲ ሓገዝ ኣብ ሓፈሻዊ ቁጠባዊ ዕብየት እታ ሃገር ከምዝንፀባረቕ እውን ወሲኾም ገሊፆም።
ኪሚሽነር ኮሚሽን ዓልመልኸ ምትሕብባርን ልምዓትን ሕብረት ኣውሮፓ ኔቨን ሚኒካ ብወገኖም ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሕብረት ኣውሮፓን ዘሎ ርክብ ብምስማር ኣድላይነት እቲ ምትሕብባር ብመንፅር ከባቢያዊ ምትእስሳርን ኢትዮጵያ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ትፃወቶ ዘላ ናይ ሰላምን ድሕነትን ኣበርክቶ ዓብዪ ምዃኑ ተዛሪቦም።
ሕብረት ኣውሮፓ ኣብቶም ዝሓለፉ 10 ዓመታት ኣብ ኢትዮጵያ ይሳለጡ ንዘለው ፕሮግራማት ልምዓት ካብ 1.1 ቢሊዮን ዩሮ ዘይውሓደ ገንዘብ ምሕጋዙ ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፦ ነቲ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ናብ ደብረ ቁስቋም ዝኣተወትሉ ሽድሽተ ኅዳር በዓለ ቁስቋም ብድምቀት ተብዕሎ።
በዓለ ቁስቋም ሓደ ካብ 33 በዓላተ ቅድስት ድንግል ማርያም እዩ፡ ‘አመ ፮ ለኅዳር በዓታ ውስተ ደብረ ቁስቋም’ ከምዝብል። (መቅድመ ተአምረ ማርያም) ቅድስት ድንግል ማርያም ነቲ ናይ ሠለስተ ዓመትን መንፈቕን ስደታ ወዲኣ፡ ንመስፍን ሰላም ኣቦ ዘለዓለም ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ኂዛ ናብ እስራኤል ኣብ ዘቕንዓትሉ ጊዜ ደብረ ቁስቋም ኣትያ ብሓጐስ ዘዕረፈት ብሽድሽተ ኅዳር ስለዝኾነ ነዚ ንምዝካር በዓለ ቁስቋም ይበሃል።
ሕዝበ ክርስቲያን ነዚ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ናብ ደብረ ቁስቋም ዝኣተወትሉ እናዘከሩ “ተመየጢ ተመየጢ ሃሌ ሉያ፤ ሰላመ ሰጣዊት ወንርአይ ብኪ ሰላመ/ ሃሌ ሉያ! ኣንቲ ወሃቢት ሰላም ብኣኺ ሰላም ምእንቲ ኽንረክብሲ ተመለሲ” እናበሉ ብፍቕሪ የብዕልዎ ።


text:
ብምጽናት ዓሌት ተኸሲሶም ንሕልፈትን ሞትን ተፈሪዶም ካብ ዝነበሩ ላዕለዎት ሰበስልጣን ደርግ 16 ነጻ ከም እተለቁ ጋዜጣታት ኢትዮጵያ ገሊጸን።
ብምጽናት ዓሌት ተኸሲሶም ንሕልፈትን ሞትን ተፈሪዶም ካብ ዝነበሩ ላዕለዎት ሰበስልጣን ደርግ 16 ነጻ ከም እተለቁ ጋዜጣታት ኢትዮጵያ ገሊጸን። ብምጽናት ዓሌት ተኸሲሶም ንሕልፈትን ሞትን ተፈሪዶም ን20 ዓመታት ኣብ ማሕቡስ ካብ ዝጸንሑ 23 ላዕለዎት ሰበስልጣን ደርግ 16
ብምጽናት ዓሌት ተኸሲሶም ንሕልፈትን ሞትን ተፈሪዶም ካብ ዝነበሩ ላዕለዎት ሰበስልጣን ደርግ 16 ነጻ ከም እተለቁ ጋዜጣታት ኢትዮጵያ ገሊጸን።
ብምጽናት ዓሌት ተኸሲሶም ንሕልፈትን ሞትን ተፈሪዶም ን20 ዓመታት ኣብ ማሕቡስ ካብ ዝጸንሑ 23 ላዕለዎት ሰበስልጣን ደርግ 16 ትማሊ ሓሙስ 6 ጥቅምቲ ነጻ ከም እተለቁ ጋዜጣ ሪፖርተር ናይ ኢትዮጵያ ገሊጹ።
ብመሰረት’ቲ ሓበሬታ፡ እቶም ነጻ ዝተለቁ ላዕለዎት ሰበስልጣን ደርግ ነበር፡ ናይ ደርግ ጠቕላሊ ምኒስተር ዝነበረ፡ ሻምበል ፍቅረስላሰ ወግደረስ፡ ምኽትል ፕረዚደንት ኮለኔል ፍስሃ ደስታ ከምኡ ‘ውን ሻምበል ለገሰ ኣሰፋው ይርከቡዎም።
እቶም ዝተረፉ 20 ዓመቶም ኣብ ዝመልኡሉ ግዜ ክፍትሑ ምዃኖም ‘ውን ኣቲ ጋዜጣ ይእምት።
እዞም ትማሊ ነጻ ተሊቐቖም ዘለዉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ‘ውን ግዳይ ከቢድ ገበናቶም ብምዃኑ ገና ዘይረስዖም ላዕለዎት ሰበስልጣን ደርግ፡ ካብ ሕልፈት ማእሰርትን ፍርዲ ሞትን ምሕረት ረኺቦም ነጻ ክልቀቑ ከለዉ፡ እቶም ንዝህቢ ኤርትራ ካብ ግፍዕን መግዛእትን ስርዓት ደርግ ሓራ ዝገበሩዎ ጀጋኑ መራሕቱ ግን ጼሮሞ ብዝኣተዉ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዒራዒሮ ብዘይገበን ንልዕሊ 10 ዓመታት ተኣሲሮም ይሓቁ ‘ለዉ።
እዚ ድማ፡ ንሕሉፍ ኢሰብኣውነትን ሕገ ኣልቦነትን ስርዓት ህግደፍ መሊሱ ዘቃልዕ፡ ህዝቢ ኤርትራ ‘ውን ገና በዚ ዓንዳሪ ስርዓት ምሉእ ብምሉእ ከይተለከመ ኸሎ፡ ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ስርዓት ዕቱብ ስጉምቲ ክወስድ ዘዘኻኽር እዩ።


text:
ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ክብገስ እንከሎ ንጹር ዝኾነ ፓለቲካዊ መደብ ዕዮ ሒዙ ናብቶም ክፋል ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ክነሶም ብጨፍላቒ ስርዓት ህግደፍ ሃለዋቶም ተነፊጉ መንነቶም ኣብ ሕቶ ምልክት ዝኣተወ ብሄረ ጀበርቲ ምስ ቀረበ ተቐባልነት ረኺቡ ንስራሕ ክዋፈር ክኢሉ።
ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝብል ስም ብዓረበኛ ኮይኑ ቃል ብቃሉ ብትግሪኛ ክትርጎም እንከሎ ሰልፊ ትንሳኤ ኤርትራ ማለት እዩ። ዕላምኡ ድማ ነቲ ህላውነቱ እንዳ ጸነተ ሕልንኡ ኣዕሪቡ ተስፋ ዝቖረጸ ሕብረተ-ሰብ ኣባራቢሩ፡ ነዚ ፈላላይን ጨቋንን ዝኾነ ስርዓት ካብ ስሩ ምሕዩ ኣብ ኤርትራ ፍትሕን ዲሞክራስን ንምትካል እዩ።
ስርዓት ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ፍጹም ከም ዘይሓልን፡ እኳ ድኣ ብኣንጻሩ ንህዝብና ጨፍሊቑ ዝገዝእ ዘሎ ስርዓት ሙዃኑን፡ ኣብ ቁጠባዊ ይኹን ከምኡ’ውን ማሕበራውን ሃይማኖታውን ናብርኡ ኣብ ዓዘቕቲ ኣእቲዎ ዘሎ ኣረሜናዊ ስርዓት ሙዃኑ ንማንም ኤርትራዊ ብሩህ ኮይኑ ኣሎ።
ስርዓት ህግደፍ ብደረጃ ሃገር ጥራይ ዘይኮነ፡ ዕድመ ስልጣኑ ንምዋሕ፡ ቆላሕታ ህዝቢ ኤርትራ ንምድንጋር ምስ ጎሮባብቲ ሃገራት ውግእ እንዳ ጻሕተረ ንዞናን ብሓፈሽኡ ድማ ንማሕበረ-ሰብ ዓለም ሰላምን ቅሳነትን ከይርከብ ብሓይሊ ዝሰርሕ ዘሎ ሃደገኛ ስርዓት እዩ።
ቀንድን ቀዳማይን ዕላማ ሰልፊ ናህደ ኤርትራ እምባኣር ነዚ ጨፍላቒ ስርዓት ካብ ስሩ ምሒኻ ኣብ ኤርትራ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ተኺሉ ሰላም፡ ፍትሒ ፡ ሓድነትን ማዕርነትን ንምንጋስ እዩ። ነቲ ኣብ ቅድሚት ተሰጢሑ ዘሎ ብድሆታት ንምምካት ጥርናፌኡን ሓድነቱን ኣደልዲሉ ክሰርሕ መተካእታ ዘይብሉ እንኮ ረቋሒ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ሓድነቱ ዘደልድለሉ፡ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ዝተኻፈሎን ዝተቐበሎን ቅዋማዊ ሕጊ ምስ ዝህልው ጥራይ እዩ። እዚ ፍትሓዊ ሕጊ እዚ፤ንሓድነትና ዋሕስ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ድሕሪ ለውጢ እንደልዮ ዳግመ-ህንጻ ጥጡሕ ባይታ ዘንጽፍ፡ ሰላምን ቅሳነትን ኣብ መንጎ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ምትእምማን ዘሕድርን መሰረታዊ ዓንዲ እዩ ኢልና ንኣምን።
ሰላምን ቅሳነትን ሰፊኑ፡ መሰል ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ብዘይ ኣፋላላይ ተሓልዩ፡ ኣብ ሓድ-ሕዳዊ ምክብባርን ኣብ ብዙሕነትን ማዕርነትን ዝኣምን ሓያልን ሓድነት ዝነገሳ ሃገርን ክትከውን ጽኑዕ እምነትና እዩ።
ስርዓት ህግደፍ ንምእላይ መድረኻዊ መሰጋገሪ እኳ እንተኾነ፡ እቲ ስተራተጅካዊ መደብናን ዝያዳ ቆላሕታ እንህበሉን ጉዳይ ግን ነታ ብስርዓት ህግደፍ ዝበረሰት ጸጋታት ሃገርን ዕቁር ሓይሊ ህዝብን፡ ዳግማይ ህያው ንምግባር፡ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ኣስተዋጽኦ ዝገብረሉ ባይታ ንምፍጣር እዋናዊ ሕቶ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ እዩ።
እዚ ፓለቲካዊ መደብ ዕዮ፡ ኣብ ካልኣይ ጉባኤ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ዝጸደቐ ኮይኑ፡ ምስ ህልው ኩነታት ሃገርና ኤርትራ ዝኸይድ፡ ንወጽዓ ህዝቢ ኤርትራ ፍታሕ ኣብ ምንዳይ ዝዓለመ ኮይኑ፡ ተሞክሮ ሰልፍና ኣብ ግምት ዘእተወን ብሓያል ህዝባዊ ሱታፌ ዝተማሓየሸን ዝሃብተምን ፓለቲካዊ መደብ ዕዮ እዩ።
ነሓሰ 2016
2. “መሰራተዊ መትከል ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ”
1. ሃገራዊ ሉዓላውነት ሓድነት ህዝብን፡ መሬትን ባሕርን ኤርትራን: ኣብ ድሮ ነጻነት ብኣህጉራዊ ተፈላጥነት ዝታኣመነሉ ጆኦግራፊካዊ ዶባት ንኣምን፡
2. መሰልን ማዕርነትን ብሄራትን ቋንቋታትን ኤርትራ ንኣምንን ነኽብርን፡
3. ጀበርቲ ርእሱ ዝኻኣለ ብሄር ሙዃኑ ንኣምን። ውሳኔ ስርዓት ህግደፍ ግዴታዊ ናይ ብሄራት ጽምበራ ውዱቕ ኮይኑ፡ ነፍሲ ወከፍ በሄር በቲ መጸዊዒ ስሙ ክጽዋዕ ዲሞክራሲያዊ መሰሉ ሙዃኑ ንኣምን፡
4. ኩለን ብሄራት ኤርትራ ናይ ገዛእ ርእሰን ቋንቋን ባህልን ንኸመዕብላ ምሉእ መሰል ከምዘለዎም ይኣምን፡
5. ኩለን ቋንቋታት ኤርትራ ማዕረ እየን። ዓረበኛን ትግሪኛን ዕላውያን ሃገራውያን ቋንቋታት እየን። ኣብ ኩሉ መንግስታዊ ስራሓት ድማ ዓረበኛን ትግሪኛን ናይ ምሕደራ ቋንቋታት ኮይነን ብማዕረ ንኽትግበራ ሕገ-ምንግስታዊ ግድነት እዩ፡
6. ካብ ኩሎም ፓለቲከውያን ሓይልታት ፍጹምን ርጉጽን ፡ ካብ ዝኾነ ተጽዕኖ ናጻ ዝኾነ ቤት ፍርዲ ምምስራት። ቤት ፍርዲ ነጻ ዝኾነ ኣተግባሪ ስርዓተ-ሕጊ እዩ።
3. “ዕላማ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ”
1. ኣብ ቅዋም ዝተሞርከሰ ዲሞክራሲ ፍትሕን ማዕርነትን ሕብረ-ሰልፋውነትን ዝእምነቱ ፓለቲካዊ ስርዓት ምምስራት፡
2. ብሄራት ኤርትራ ቋንቋአንን ባህለንን ንምምዕባል ምምሕዳራዊ ጉዳያት ብቋንቆአን ንኽጥቀማ ምትብባዕ፡ እዚ ድማ መሰል ብሄራትና ኮይኑ ዋሕስ ሓድነትና ዝረጋገጸሉ እዩ፡
3. ቅዋም ዝቕይዶ ዘይሙእኩል ምሕደራ ምኽታል፡
4. ነጻ ዝኾነ ሓጋግን ፈጻምን ፈራድን ኣካላት ዝጠምር ስርዓት ምምስራት፡
5. ዲሞክራሲያዊ ህይወት ዘለዎ ባይቶኣዊ ስርዓት ንኽምስረት ኩለን ፓለቲካውያን ሰልፍታት ብሰላማውን ርትዓውን ኣገባብ ተወዳዲረን ብምርጫ ስርዓት ከም ዝሕዛ ምግባር፡
6. ኣብ ዞባና ሰላምን ርግኣትን ንምርግጋጽ ምስ ኩለን ጉሮባብቲ ሃገራት ኣብ ናይ ሓባራዊ ረብሓ ሕድሕድ ምክብባርን ዝተሰረተ ጥዑይን ሓያልን ዝምድናታት ንምህላው ብዕቱብ ምስራሕ፡
7. ብህዝቢ ዝተመርጸ በርጌሳዊ መንግስቲ ምምስራት፡ መንግስቲ ኣብ ዝኾነ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ጣልቃ ከይኣቱ ብቅዋማዊ ሕጊ ምክልኻል፡
8. መንግስቲ ኤርትራ ዝሙርከሰሉ ሕግታት ምንጩ ካብ ቅዋማዊ ሕጊ ኤርትራ ክኸውን፡
9. ብቕዋማዊ ሕጊ ዝቕየድ ፍትሓውን ዲሞክራሲያውን ሕብረ-ሰልፋውነት ዝሰረቱ ፓለቲካዊ ስርዓት ምምስራት፡
4. “ሰብኣውን ዶሞክራሲያዊ መሰላት”
1. መሰል ምውዳብ፡ ምሕሳብ፡ ምዝራብን ምጽሓፍን ከምኡውን ሰላማዊ ተቓውሞታት፡ ስራሕ ጠጠው ናይ ምባል መሰላት ብዘይ ገለ ዕቃቤታት ምሕላውን ምኽባርን፡
2. ናይ መራኸቢ ብዙሓን ምዕቡል ተክኖሎጂ ብዘይ ገደብ ናይ ምጥቃም መሰል ምኽባር፡
3. ዝኾነ ዜጋ ብዘይ ገበን ዘይምእሳርን ዘይምቕጻዕን፡ ብዘይ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ዘይምፍታሽን ኣብ ኣብያተ-ማእሰርቲ ዘይሰብኣዊ መርመራታት ዘይምክያድ፡
4. ምስ ሃይማኖት ብዘይራጸም ኣገባብ ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ ምርግጋጽ፡
5. መሰል ህጻናት ኣሮጋውያን መንእሰያትን ምኽባር፡
6. ኩሎም ዜጋታት ኣብ ትሕቲ ቅዋም ንመንግስቲ ምድጋፍን ምቅዋምን መሰሎም ሕልው ኮይኑ ንኽምረጹን ክመርጹን መሰል ይህለዎም፡
7. ነጻ ዝኾነ ንሰብኣዊ መሰላት ንጠበቓ በርጌሳውያን ማሕበራት፡ ሃይማኖታውን ሞያዊ ትካላትን ንኽቆማ ምድጋፍን ምትብባዕን፡
8. ኣብ ኩሉ ምንግስታዊ ትካላት ምምሕዳራዊ ኣካላትን ፍትሓዊ ተሳትፎ ብሄራትን ካልኦት ማሕበራዊ ጉጅለታትን ምርግጋጽ፡
9. ሃይማኖታውን ታሪኻውን ቦታታት ንኸይጸንቱ ምክልኻል።
10. መንግስቲ ኣብ ዝኾነ ሃይማኖታዊ ጉዳያትን እምነትን ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ይኹን ኩነታት ወይ ብዝኸነ ምኽንያት ጣልቃ ከይኣቱ። ኩለን ሃይማኖት ኣብ ትሕቲ ሕጊ ብማዕረ ይሪኤን።
5. “ቁጠባዊ ፓሊሲ”
1. ንኤርትራዊ ዜጋ ቀዳምነት ዝህብ ብሕታዊ ትካላት፡ ሓባር-ስራሓዊ ንጥፈታትን ከምኡውን ወፍሪ ርእሰ-ማል ወጻኢ ዘተባብዕ ቁጠባዊ ፖሊሲ ምኽታል፡
2. ምስ ጉሮባብቲ ሃገራት፡ ሃገራት ኣዕራብ ከምኡውን ምስ ካልኦት ክፍሊ ዓለማት ኣብ ናይ ሓባር ረብሓ ዝተሞርኮሰ ምቹእ ቁጠባዊ ኩነታት ምፍጣር፡
3. ብዘመናዊ ስነ-ፍልጠትን ናውቲ-ማእቶትን ዝተሰነየ ኣገባብ ኣሰራርሓ ብምትእትታው ካብ ድሑር ናውቲ-ማእቶት ምጥቃም ንምግልጋል ዝተማዓራረየ ዳይናሚካዊ ዝኾነ ናኣሽቱን ማእከሎትን ከበድትን ኣብያተ-ዕዮ ዘዛነቐ ኢንዳስትሪ ሕርሻ ንኽምዕብል ምቅላስ። እዚ ንኹሎም ኣብ ሕርሻ፡ ምርባሕ ከብቲ፡ ምግፋፍ ዓሳ ኣብ ናይ ኢደ-ጥበባዊ ሞያ ንዝተዋፈሩን ነጋዶን ወዘተ… የጠቓልል፡
4. ኣብ መንጉ ከተማታት ኤርትራ ይኹን ምስ ጎሮባብቲ ሃገራት ዝግበር ናይ ንግዲ ርኽክባት ግዚያዊ ዝኾነ ናይ መጎዓዓዝያ መርበባትን ትሕተ-ቅርጽን ምህናጽ፡
5. ናአሽቱን ውልቃውን ሓባራውን ትካላት ከምኡውን ተራድኦ (Co-operative) ማሕበራት ክቆማ ምትብባዕን ዘድሊ ሓገዛት ምብርካትን፡
6. ንነጻ ውድድር ዕዳጋ ዘተባብዕ ንግበታ ዕዳጋ ዝቆጻጸር ሕግታት ብንጹር ምቐማጥ፡
7. ምስ ወድዕነት ሃገርና ዝኸይድ ኣብ ሕርሻ መጓሰ ሃብቲ ዓሳ ወ.ዘ.ተ… ምዕባለ ገጠርን ፍሉይ ቆላሕታ ምግባር፡
8. ነፍሲ ወከፍ ዜጋ ኣብ ኩሉ ዓይነት ቁጠባዊ ህይወት ሕጊ ብዘፍቅዶ ማዕረ ክኸውን ኣለዎ፡
9. ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ወኒንዎ ዘሎ ሃብቲ፡ ብድሕሪ ለውጢ ዝትከል ህዝባዊ መንግስቲ ተወኒኑ ንረብሓ ህዝቢ ከም ዝውዕል ምግባር፡
10. ብዘይ ሕጊ ዝተመንዘዐ ንብረት ዜጋታት ተጸኒዑ ብሕጊ ናብ ዋናታቱ ከም ዝምለስ ምግባር፡
11. ከባቢና ካብ ብከላ ኣየር ንምድሓን ጽዑቕ ስራሕ ምክያድ፡
12. ሃገራዊ ሃብቲ ናብ ህዝባዊ ጥቕሚ ምውዓል፡ ቀዳምነት ድማ ንተቐማጦ ከባቢ ከም ዝኸውን ምግባር።
6. “ሕብረተ-ሰብኣዊ መዳያት”
1. መሰል ሰራሕተኛታት፡ ሳዓታት ስራሕን፡ ናይ ሰራሕተኛታት ዝተሓተ ዶሞዝን ንደረጃ መነባብሮ ብዝማጣጠን ኮይኑ ብሕጊ ይውሰን፡ ብሞይኡን ክእለቱን ናይ ምስራሕ ማዕረ ዕድልን ማዕርነት ዶሞዝን መሰል ከም ዝህልዎ ብሕጊ ምርግጋጽ፡
2. ማዕርነት ዶሞዝ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ምርግጋጽ፡ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ጥዕነአን ዝጉድእ ስራሕ ንኸይሳተፋ ምግባር፡ ዶሞዝ ወሊድን ዕረፍትን ብሕጊ ዝተሓለወ ይኸውን፡
3. ንመሰል ሰራሕተኛታት ዝጣበቓ ንቓባዊ ማሕበራት ንኽቆማ ምትብባዕ፡ ስራሕ ኣልቦነት ንምውጋድ ኣድላይ ጻዕርታት ምክያድ፡
4. ትሑት ደረጃ መነባብሮ ዘለዎም ዜጋታት ነጻ ሕክምና ከም ዝረኽቡ ምግባር፡
5. ተጠባበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን ካልኦት ክፍልታትን ሕብረተሰብን ንቓባውን ሞያውን ማሕበራት ንኽቆማ ምትብባዕ፡
6. ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብ ሰደቶም ተመሊሶም ዝጣየስሉ መደባት ንምዕዋት ምቹእ ባይታ ምፍጣር፡
7. መሃይምነት ካብ ስሩ ንምጥፋእ ሰፊሕ ወፍሪ ምክያድ፡
8. ንምክልኻልን ምቁጽጻር ሕማማት ቀዳምነት ዝሃበ ሕክምናዊ ፖሊሲ ተኸቲልካ ካብ ኩሉ ከባቢ ምስ መጠን ብዝሒ ሕማማትን ዝዛመድ ናኣሽቱ ሕክምናታት ምቋም፡
9. ኣብ መላእ ኤርትራ ኣገልግሎት ጽሩይ ማይ መብራህትን ንምዝርጋሕ ምጽዓር፡
10. ፍጡን ምጣኔ ሃብታዊ ሞያዊ ዕብየት ንምርግጋጽ ሞያዊ ፍልጠት ምስ ኣካዳሚያዊ ትምህርቲ ተጣሚሩ ዝኸይድ ንጹር መደባት ምስራዕ፡
11. ትምህርቲ መሰረታዊ ህዝባዊ መሰል ኮይኑ ብሓልዮት መንግስቲ ንኽሉ ዜጋ ብዘይ ክፍሊት ብነጻ ምሃብ፡
12. ግላዊ ኣብያተ ትምህርትታት ንኽቆማ ምፍቃድ፡ ብሃገራዊ ስርዓተ-ትምህርቲ ንኽቅየዳ ዘገድድ ሕጊ ምሕንጻጽ፡
13. ኣንጻር ጎዳኢ ድሑር ባህልታት ብዕቱብ ምቅላስ፡ ንኣወንታዊ ባህልታት ምትብባዕ፡ ብዙሕነት ባህልታትና ምኽባር፡
14. ዝኾነ ዓይነት ሃይማኖታዊ፡ ዓሌታዊ ወይ ወገናዊ ኣድልዎ ንኸይህሉ ምርግጋጽ፡
15. ታሪኻውን ሃይማኖታውን ቅርስታት ምዕቃብ፡
16. መንግስቲ ኣብ ዝኾነ ሃይማኖታዊ ትካላት ጣልቃ ንኸይኣቱ ምክልኻል፡
7. “መዳይ ኣህጉራዊ ዝምድናታት”
1. ምስ ጎሮባብቲ ሃገራት፡ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ማእከላይ ምብራቕ ከምኡውን ምስ ካልኦት ክፍሊ ዓለማት እንገብሮ ዝምድናታት ወጻኢ ኣብ ሓባራዊ ረብሓ እተሞርኮሰ ድልዱልን ልኣላውነት ሕድሕድን ዘኽበረን ክኸውን ይግባእ፡
2. ቁጠባውን ማሕበራውን ምትሕብባር ምስ ጎሮባብቲ ህዝብታት (ሃገራት) ንምድልዳል፡ ኣብ መንጎ ኣህዛብ ነጸ ምንቕስቓስ ህዝቢ፡ ኣቕሑት፡ አገልግሎት፡ ርእሰ-ማልን ከም ዝህልው ምግባር፡
3. ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ጎሮባብትን ካልኦት ሃገራት ጣልቃ ኣእታውነት ዝወረደ ልዑል ሃገራዊ ረብሓታትና ዝጉድእ ወታሃደራዊ ስምምዓትን ምሕዝነታትን ካብ ምግባር ምርሓቕ፡ ፍልልይ ይኹን ግርጭት ብልዝብን ብኣህጉራዊ ሕግን ክፍታሕ ከም ዘለዎ ዝኣምን ፖሊሲ ምኽታል፡
4. ብዓለምለኻዊ ደንቢ ዝግዛእ ምስ ኣህጉራዊ ማሕበራትን ምንግስታትን ምሕዝነት ብምድልዳል ኣንጻር ዝኾነ ይኹን ዓሌታዊ ኣድልዎን ጭቆናን ምቅላስ፡
5. ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ብሰንኪ’ቲ ሽግር ምጽሕታርን ውግእ ጥራይ ዝባህሪያቱ ምልካዊ ስርዓት ብዘሳበቦ ኣብ ወጻኢ ሰፊኑ ዘሎ ኣሉታዊ ስእሊ ሃገርና ክማሓየሽ ኣትክሮ ምሃብ፡
6. መሰረት ሰላምን ዲሞክራስን ብደረጃ ሃገርን ዓለምን ንምድልዳል ምቅላስ፡
8. “ንሕጊ መንግስቲ ዝምእዘዝን ዘገልግልን ሃገራዊ ሰራዊት ምቛም”
1. ሃገራዊ ሰራዊት ፓለቲካዊ ሻርነት ዘይብሉ፡ ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ዝተመርጸ መንግስቲ ምእዙዝ ኮይኑ ኣብ ትሕቲ በርጌሳዊ ምምሕዳር ይኸውን፡
2. ሃገራዊ ሰራዊት ንረብሓታት ህዝቢ ኤርትራ ብዘገልግል ልኣላውነት ሃገርን ቅዋምን ምሕላውን ምክልኻልን ይኸውን፡
3. ሃገራዊ ሰራዊት ንክውንነት ሕብረተ-ሰብኣዊ ኤርትራ ዘንጸባርቕ ክኸውን ይግባእ፡
4. ውትህድርና ሞያ ስለዝኾነ ብድልየትን ምርጫን ዜጋታት ዝውሰን ከም ዝኸውን ምግባር፡ (ንመንእሰያት ልዕሊ ዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት ግዴታዊ ኣገልግሎት ን 18 ኣዋርሕ ኮይኑ ንደቂ ተባዕትዮ ጥራይ ዝታሓጽረ፡
5. ሃገራዊ ኣገልግሎት ብድልየት/ምርጫ ኮይኑ ኣብቲ ዓለም-ለኻዊ ሕጊ ዝተሞርከሰ ን18 ወርሒ ጥራይ ይከውን፡
6. ሰራዊት ኤርትራ ብውሳኔታት ሕግታትን ውዕላትን እንተዘይኮይኑ ኣብ ጉዳይ ካልኦት ሃገራት ጣልቃ ኣይኣቱን፡
7. ኣዋጅ ውግእን ሰላምን ብፓርላማ ጥራይ ዝውሰን ምዃኑ ብሕጊ ምርግጋጽ፡


text:
ኣደይ ምሕረት ገብረሚካኤል፣ ኣዲኡ ንተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰለሙን ኣብዚ ሳልስቲ ዓሪፈን።
ኣደይ ምሕረት ገብረሚካኤል፣ ኣዲኡ ነቲ ኣብ ምስጢራዊ ማሕዩር ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ን ልዕሊ 15 ዓመታት ደሃይ ኣጥፊኡ ዘሎ ሓርበኛ ተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰለሙን ኣብ መበል 95 ዓመተን ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ 29 መጋቢት ዓሪፈን። ሎሚ 31 መጋቢት
ኣደይ ምሕረት ገብረሚካኤል፣ ኣዲኡ ነቲ ኣብ ምስጢራዊ ማሕዩር ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ን ልዕሊ 15 ዓመታት ደሃይ ኣጥፊኡ ዘሎ ሓርበኛ ተጋዳላይ ጴጥሮስ ሰለሙን ኣብ መበል 95 ዓመተን ብቕድሚ ትማሊ ረቡዕ 29 መጋቢት ዓሪፈን። ሎሚ 31 መጋቢት ድማ ኣብ ኣስመራ ሓመድ ኣዳም ለቢሰን።
ዘፍቅራኦ ወደን ተጋዳላይ ጴጥሮስ ኣብ ንእስነቱ ስለ ናጽነት ናብ ገድሊ ኣብ ዝወፈረሉ እዋን ንኣስታት 20 ዓመት ብህይወቱ ደኾን ይኣቱ ኢለን ከብደን ሓቝፈን ዝነበራ ኣደይ ምሕረት፣ ናጽነት ኤርትራ ተረጋጊጹ ብህይወቱ ምስ ተመልሰ፣ ዝተጠልመ መብጽዓታት ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ክትግበር ሕቶ ስለ ዘቕረበ ጥራይ፣ ምስ ብጾቱ ብምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ተሓይሩ ንነዊሕ ዓመታት ሃለዋቱ ብምጥፍኡ፣ እተን ወደን ርእየን ክጸግባኦ ኣምላኽ ምሉእ ጸጋ ዕድመ ዝዓደለን ኣደ፣ በቲ ውልቀመላኺ 15 ዓመታት ተሰሪቐን ወደን ከይተፋነዋኦ ካብዛ ዓለም ምስንባተን ዘሕዘን እዩ።
ድምጺ ኣሰና፣ ንኣደ ሓርበኛ ጴጥሮስ ሰለሙን፣ ኣደይ ምሕረት ገብረሚካኤል መንግስተ ሰማይ የዋርሰን እናበለት፣ ንቤተሰብ ጽንዓት ይሃብኩም ትብል።


text:
፳፬/24 ሰነ ዕረፍቱ ለኣባ ሙሴ ጸሊም/ 24th JUNE The Death Of St. Musie The Black
፳፬/24 ሰነ ዕረፍቱ ለኣባ ሙሴ ጸሊም
ኣቦኡን ኣዲኡን ንጸሓይ ዘምልኹ ነበሩ። ስድራኡ ሙሴ ምሴ ክብድል እንከሎ ጸሓይ ኣምላኽና ከይትቁጥዓካ ይብልዎ ነበሩ። ንሱ ግን “ጸሓይ ኣምላኽ እንተትኸውን ነይራ ክሳብ ሎሚ ኣይመጽንሓትን መቃጸለትኒ ነይራ” ኢሉ ይምልሰሎም ነበረ። ሓደ መዓልቲ ግና ጸሓይን ወርሕን ዝእዝዘን መንኮን ይኸውን ፧ “ ኦ ንጸሓይን ወርሕን እዝእዝዝ እስከ ተገለጸለይ” በለ እሞ መንፈስ ቅዱስ መሪሕዎ ድማ መሪሑ ናብ ገዳም ኣስቄጥስ ወሰዶ፡ ኣብኡ ድማ ካህን ረኸበ። እቲ ካህን ምስ ረአዮ እዚ ንዓና ክጻብአና ዝመጸ ኢዩ ሓሰበ፡ ሙሴ ድማ “መን ኢዩ ኣምላኽ መሃረኒ” በሎ። እቲ ካህን ድማ ምስ ኣባ ኤስድሮስ ኣራኸቦ። ኣባ ኤስድሮስ ድማ ምሂሩን ኣጠሚቑን ንመዓርገ ምንኩስና ኣብጽሖ። ንአርብዓ ዓመት ዝኣክል ካብ ሰብ ተፈልዩ ብዓቱ ዓጽዩ ድሕሪ ምንባር ድማ ኣብ ልዕሊ 500 መነኮሳት ኣበ ምኔት ተሸመ። መዓልቲ መዓልቲ ክምህር ይውዕል ለይቲ ለይቲ ድማ በረኻ ወፊሩ ዕንጨይቲ ኣርዩ ማይ ወሪዱ ንመነኮሳት ኣብ ኣፍ ገዝኦም ይገብረሎም ነበረ። እንተኾነ እቶም መነኮሳት እቲ ከምኡ ዝገብር ዘሎ ሰብ ንሱ ምኻኑ ግና ኣይፈልጡን ነበሩ። ሓደ መዓልቲ ከም ልማዱ ብለይቲ ማይ ክወርድ ዕንጨት ክኣሪ እናኸደ ከሎ ሰይጣን ብድሕሪኡ መጺኡ ብእምኒ ሕቑኡ ሃረሞ፡ ተጻባኢ ምዃኑ ተረዲኡ ብዝያዳ ይተግህ ነበረ ዓቢ ተጋድሎ ድማ ገበረ።
መንፈሳዊ በዓል ኣብ ዝገበርሉ ግዜ “ምእንቲ ከተገልግለና መዓርገ ክህነት ክትቅበል ናብ ጳጳሳት ንዓነይ” ኢሎም ሒዞሞ ምስ ከዱ፡ እቶም ሊቀ ጳጳስ ስለምንታይ ነዚ ባርያ ተምጽኡልና በሉ። ብድሕሪ እዚ ሙሴ ንገዛእ ርእሱ “ጽቡቕ ጌሮሙኻ” ንገዛእ ርእሱ ኣናገሰጸ ወጸ። እምቤታችን ድማ ነቶም ዝሰጎግዎ ተገልጸትሎም እሞ ሕብሩ ጸሊም እኳ እንተኾነ ልቡ ግን ጻዕዳ ኢዩ ኢላ ወቐሰቶም። እቶም ሊቃነ ጳጳሳት ድማ በቲ ዝገበርዎ ተጣዒሶም ጸዊዖም ሸሙዎ። እዚ ኪዳን ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም፡ ንዘማዊ ከም ድንግል ንሓጥእ ድማ ከም ጻድቕ ከም ዝገብር የረድእ፡ “ይትባረክ ጺጌኪ ማርያም ለልብየ ፍቅርኪ ዘከፈሎ፡ ወኣያርህቀ እምኔየ በኪዳንኪ ሳህሎ፡ ትምህርተ ኪዳንኪ ይሁብ ለዘማውያን ተደንግሎ” ከም ዝበለ ደራሲ።
ብድሕሪ’ዚ ሸውዓተ ካብ ደቀ መዛመርቱ ኣኸቲሉ ናብ ኣባ መቃርስ ከይዱ ከሎ ጻልእቲ ንገዳሙ ከቃጽሉ ንዕኦም ድማ ክቐትሉ መጹ። ካባኹም ዝፈርሀ ይህደም ድማ በልዎም። ኣባ ንስኻ ህደም በልዎ። ኣባ ሙሴ ድማ ንሞት ፈሪሄ ንሰማእትነት ጸሊኤ ዝሃድም’ዶ መሲልኩም ኢሎም መለስሎም። እቶም ባርበራውያን ድማ መጽዎም ኣባ ሙሴ ነፍሲ ኣጥፊኡ ስለ ዝነበረ “ደም ብዘይ ደም ስለ ዘይጸሪ ደመይ ዉን ይፍሰስ” ኢሎም ክሳዶም ንሴፊ ሂቦም ብሰማእትነት ዓረፉ። ሽዱሽተ ካብ ደቂ መዛሙርቶም ድማ ንዕኡ ተኸቲሎም ክሳውዶም ንሴፊ አናሃቡ ሰማእትነት ተቐበሉ። እዚ ዝተፈጸመ ኣብ 4ይ ክፍለ ዘመን እዩ።
ክቡራት ህዝበ ክርስቲያን ሙሉእ ትህዝቶ ናይ ኣባ ሙሴ ጸሊም ታሪኽ ንምክትታል ብትግርኛ ተተርጒማ ብቤ/ት/ሰ/ቅ/ድ/ማርያም ቤ/ክ መድሃኔ ኣለም እስራኤል ተዘርጊሓትልኩም ኣላ!!!
በረኸትን ጸጋን ናይ ኣቦና ሙሴ ጸሊም ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን!!!
ስብሓት ለእዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ነገረ ስግደት (1ይ ክፋል)
‘ስግደት’ ካብ ‘ሰገደ’ ዝብል ግእዛዊ ግሢ ዝወፀ ቃል ኮይኑ ምድናን፡ ምንብርካኽ፡ ድፍእ ምባል፡ ደኒንካ ብግንባርካ መሬት ስዒምካ ምምላስ . . . ማለት እዩ።
• ስግደት፡ ሠለስተ ዓይነት እዩ፦
ሀ) ሰጊድ፥ ናብ ምድሪ ወዲቕካ ብግንባርካ ምድሪ ተንኪፍካ ምትንሣእ እዩ።
ለ) ኣስተብርኮ ፥ ብብርክኻ ምድሪ ተንኪፍካ ምትንሣእ እዩ።
ሐ) ኣድንኖ ፥ ርእስኻ ትሕት ኣቢልካ ኢድ ምንሣእ እዩ።
• ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዚስገደሎም ጊዜያት፦
ሀ) ናብ ቤተ ክርስቲያን ክትኣቱ
ለ) ጸሎት ክትጅምርን ምስ ወዳእካን
ሐ) ኣብ መንጎ ጸሎት ስግደት ዝጠቕስ ወይ ዝእዝዝ ቃል ምስ ዝርከብ
ብብዝኂ ምስጋድ፡ ናይ ንስሓን ናይ ትእዛዝን ስግደት ግና ኣብ ዕለተ ሰንበት፡ በዓለ ኃምሳ፡ ኣብ በዓላት ጐይታናን ቅድስት ድንግል ማርያምን ዓበይቲ በዓላትን፣ ከምኡ’ውን ድኅሪ ሥጋኡን ደሙን ምቕባልካ ኣይስገድን እዩ። እዚ ድማ ካብ ሰሙነ ሕማማት ወፃኢ ማለት እዩ።
* ስግደት ኣብ ክልተ ይኽፈል፦
ሀ. ናይ ኣምልኾ ስግደት
ለ. ናይ ጸጋ ስግደት
፨ ናይ ኣምልኾ ስግደትን ናይ ጸጋ ስግደትን ዝፍለ ብኣእምሮኻ (ብሕሊናኻ) እዩ።
ሀ. ናይ ኣምልኾ ስግደት
ናይ ኣምልኾ ስግደት ንፈጣሪ እግዚአብሔር ጥራሕ ንበይኑ ንኣምላኽነቱ ዚስገደሉ ስግደት እዩ። ሰብ ነቲ ኣምልኾቱን ተገዛእነቱ ንምግላጽ ዝሰግዶ እዩ።
ኵሉ ብርኪ ንበይኑ ንእኡ ጥራሕ ከም ዚሰግድ ኣብ ነቢይ ኢሳይያስ ኃዲሩ እግዚኣብሔር፡ “ኵሉ ብርኪ ኪሰግደለይ ኵሉ ልሳን ከኣ ብኣይ ኪምሕል እዩ ኢለ ብርእሰይ እምሕል ኣሎኹ” ይብል። (ኢሳ. 45፡23) ባዕሉ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ኣምልኾ ስግደት ከም ዚግባእ ኪነግር ከሎ ፡ “ ንእግዚኣብሔር ኣምላኽካ ስገድ ንእኡ ንበይኑ ድማ ኣምልኽ” ይብል። (ማቴ 4፡10)
ብርሃን ዓለም ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ’ውን “ስለዚ ንኽብሪ ስም ኢየሱስ ኣብ ሰማይን ኣብ ምድርን ኣብ ትሕቲ ምድሪ ዘሎን ኵሉ ፍጥረት ብብርኩ ክንብርከኽ እዩ” ብምባል ናይ ኣምልኾ ስግደት ንበይኑ ንእግዚኣብሔር ክንሰግድ ከም ዘሎና ይነግረና። (ፊል. 2፡10፣ ሮሜ 14፡11)
ለ. ናይ ጸጋ ስግደት
ናይ ጸጋ ስግደት ኪበሃል ከሎ ነቶም እግዚአብሔር ዘኽበሮም፦ ንቕድስት ድንግል ማርያምን፣ ቅዱሳን መላእኽትን ቅዱሳን ሰባትን ከምኡ’ውን ንቅዱስ መስቀል፡ ቅዱሳት ኣሣእል . . . ዚስገድ እዩ።
ስግደት ንመላእኽቲ
ንቅዱሳን መላእኽቲ ናይ ጸጋ ስግደት ይስገደሎም። ንመላእኽቲ ናይ ጸጋ ስግደት ከምዝግብኦም ዘረድኡ ጥቕስታትን ታሪኻትን ንረክብ።
• ሰዶምን ገሞራን ብብዝኂ ኃጢኣትን፡ ዘጸይፍ ነገራትን ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ረኺሰናሉ ኣብ ዝነበራ ጊዜ፡ ነዘን ከተማታት እዚኣተን ብሓዊ ከቃጽሉ (ኪቐጽዑ) ዚመጽኡ መላእኽቲ ናብ ቤት እቲ ንበይኑ ጻድቕ ዝነበረ ሎጥ ኪኣትዉ ኸለዉ ሎጥ ብግንባሩ ተደፊኡ ናይ ጸጋ ስግደት ሰገደሎም። “ እቶም ክልተ መላእኽቲ ድማ ምሸት ናብ ሰዶም መጽኡ። ሎጥ ኣብ ኣፍ ደገ ኸተማ ሰዶም ተቐሚጡ ነበረ፡ ምስ ረኣዮም ድማ ኪቀባበሎም መጽአ፡ ፍግም ኢሉ ድማ ሰገደ።” (ዘፍ 19፡1) ከምዝብል።
• እቲ ድኅሪ ሞት ሊቀ ነቢያት ሙሴ ንሕዝቢ እስራኤል ዚመርሕ ዝነበረ ኢያሱ ወልደ ነዌ፡ ሊቀ መላእኽቲ ቅዱስ ሚካኤል ምስ ተገልጸሉ ብግንባሩ ፍግም ኢሉ ናይ ጸጋ ስግደት ከም ዝሰገደሉን፡ ቅዱስ ሚካኤል ድማ ንኢያሱ ‘ኣይትስገደለይ’ ዝብል ናይ ተቓውሞ ቃል ከምዘይተዛረቦ ኣብ መጽሓፍ ኢያሱ 5፡14 ነንብብ።
• ቅዱስ ዳዊትን ሽማግለታት እስራኤልን፡ ንመልኣኽ እግዚኣብሔር ሰይፉ መሊሑ ኃዲግ ሰማይ ኃዲግ ምድሪ ቆይሙ ምስ ረኣይዎ ፍግም ኢሎም ሰገድሉ። (1ይ ዜና መዋዕል 21፡16)
• ወለዲ ሶምሶን እውን ነቲ ከምዝወልዱ ከበሥሮም ዝመጽአ መልኣኽ ሰገድሉ። (መሳ. 13፡20)
• ነቢየ እግዚኣብሔር ዳንኤል ኣብ ሩባ ኡባል ሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል ምስ ተገልጸሉ በቲ ግርማኡ ተደኒቑን ፈሪሁን ብገጹ ተደፊኡ ናይ ጸጋ ስግደት ሰገደሉ። (ዳን 8፡15)
• . . .
፨ ከምቲ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ “ ነቶም ቃል ኣምላኽ ዝሰብክልኹም መራሕትኩም ዘክርዎም፡ ከመይ ኢሎም ከም ዝነበሩን ከም ዝሞቱን ኣስተውዒልኩም ኣሰር ኣሰር እምነቶም ሰዓቡ።” (ዕብ 13፡7) ዝብለና፡ ቅዱሳን ኣቦታትና ነቲ ኣብ ቅዱሳን መላእኽቲ ዘለዎም ኣኽብሮት ብልባዊ ፍቅርን ብስግደትን ከም ዝገልጽዎ፡ ንሕና’ውን ኣብ ቅድሚ ሥእሎም ናይ ጸጋ ስግደት ብምስጋድ ፍቕርና ኽንገልጽን፡ ንቅዱሳን መላእኽቲ ናይ ጸጋ ስግደት ምስጋድ ከም ዝግባእ ክንምስክርን ይግብኣና።
እቶም ቅዱሳን ኣቦታትና ብዓይኖም ርእዮም ብኣእዛኖም ሰሚዖም ዝገበርዎን ዝሰምዕዎን ናባና ኣኅሊፎምዎ እዮም እሞ ንሕና ነቲ ዓይኖም ከም ዓይንና ነቲ እዝኖም ከም እዝንና ጌይርና ነቶም ክብሪ ዝሃብዎም ክብሪ ክንህብ ይግባእ።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!
ተፈጸመ ቀዳማይ ክፋል


text:
ንውሉደ ክህነት ሀገረ ስብከት ኣሥመራ ክወሃብ ዝቐነየ ትምህርቲ ተዛዚሙ!
ኣብ ምስፋሕ ስብከተ ወንጌልን ምኅያል ጕስነትን ዘተኮረ ከምኡ’ውን ሓድነትን ውሕደትን ውሉደ ክህነት ንምጥንኻር ዕላማ ዝገበረ፡ ንልዕሊ ሓደ ሽሕ ዝኾኑ ውሉደ ክህነት ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ክወሃብ ዝቐነየ ናይ 15 መዓልታት ቀዳማይ ክፋል ሥልጠና ብዕለት 30 የካቲት 2010 ዓ.ም.ግ. ተዛዚሙ።
ኣብቲ ኣብ ርእሰ ኣድባራት ደብረ ጽዮን ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ኣሥመራ ዝነበረ መዛዘሚ ጉባኤ፡ ብፁዓን ጳጳሳትን ኃለፍቲ ክፍልታት ዘመንበረ ፓትርያርክን ተሳተፍቲ ትምህርትን ተረኺቦም ነይሮም።
ጉባኤ ብጸሎት ምስ ተጀመረ፡ ብኃላፊ ኣገልግሎት ካህናት ሊቀ ካህናት ቀሲስ ሳሙኤል ጸጋይ ብዛዕባ ‘መንፈሳዊ ጕስነት’ ኣስተምህሮ ተዋሂቡ።
ካብ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን መምህራን ጣዕመ ዜማ ምስ ኣስምዑ፡ መምህር ኣናንያ ቅኔ ተቀንዮም። መምህር ኣናንያ ኣብ ቅኔኦም “ቃልየ አጽምዕ እግዚኦ ወለቡ ጽራሕየ፥ ይትባረክ ዘልፈ ያዕቆብ አምላከ ዮሴፍ ዘሆከ ላዕለ ካህናት ኤፍሬም ወምናሴ በአንሥኦ አእዳው ባረከ” (ዘፍ. 20፥48) ብምባል ከምቲ እግዚአብሔር ኣምላኽና ብመንገዲ ያዕቆብ ንደቂ ወዱ ዝባረኸ፡ ነኣና ድማ ብብፁዓን ኣቦታትና ይባርኸና ዝመልእኽቱ ቅኔ ኣቕሪቦም።
ቀጺሎም ንተሳተፍቲ ሥልጠና ብምውካል ርእሰ ደብር ቀሲስ ምስጉን ነቶም ነዚ ሥልጠና ዝሠርዑን ዝመሃሩን ድኅሪ ምምስጋን ነቲ ዝተመሃርዎ ኣብ ግብሪ ከውዕልዎ ምዃኖም ቃል ኣትዮም።
ኣካያዲ ሥራሕ ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ሊቀ ካህናት ዘርአ ብወገኖም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል “እዚ ክወሃብ ዝቐነየ ሥልጠና ኣብ ጊዜ ዓቢይ ጾም ምስ ምዃኑ ለይቲ ኣብ ጸሎተ ሰዓታትን ስብሐታትን ኃዲርኩም፡ ኣብ ሰዓታት መዓልቲ ድማ ኣብ ጸሎተ ቅዳሴ ውዒልኩም፡ ከየዕረፍኩም ኣብ ጉባኤ ኽትሳተፉ ምቕናይኩም ነቲ “ወየሐውር እምኃይል ውስተ ኃይል” ዝብል ቃለ እግዚአብሔር ብግብሪ ፈጺምኩሞ። ሕጂ ድማ ኣብ ኣገልግሎትናን ጕስነትናን ክንብርትዕ ይግባእ’ ብምባል መልእኽቶም ኣመኃላሊፎም።
ኣብ መወዳእታ ካብ ብፁዓን ኣቦታት ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ብፁዕ አቡነ ሉቃስ፥ “መራሒና ሓደ እግዚአብሔር እዩ፡ መምርሒና ድማ ሓደ ቅዱስ መጽሓፍ እዩ፡ ቤተ ክርስቲያና ኸኣ ሓንቲ እያ። እዚ ዝቐነየ ሥልጠና ድማ ነዚ መሠረት ዝገበረ እዩ። ስለዚ እዚ ሥልጠና’ዚ ሓድነትና ዘደልድል ንመጓሰና ኃይሊ ዝህብ እዩ እሞ ‘ገብር ኄር’ ዘብለና ኣገልግሎት ንፈጽም” ብምባል ቃለ ምዕዳን ሂቦም።
እቲ ጉባኤ ድማ ብቃለ ቡራኬን ጸሎትን ተፈጺሙ።
እዚ ብቤት ጽሕፈት ቅዱስ ሲኖዶስ ተማእኪሉ ዝምልከቶም ኣካላት መንበረ ፓትርያርክ ብምውሓድ ኣብ ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ዝተሠርዐ ሥልጠና’ዚ ንሓድነት ቤተ ክርስቲያን ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ በቶም ኣብቲ ጉባኤ ክሳተፉ ዝቐነዩ ተሳተፍቲ ውሉደ ክህነት ተገሊጹ።
ቅዱስ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ ነቲ ዝጸንሐ ድኻም ይኣክል ብምባል፣ ንዝጸንሑ ድኻማት ብምልላይ፣ ጕስነት ምእመናን ዝምእከለሉን ዝኅይለሉን፣ ውሉደ ክህነት ኣብ ኣገልግሎቶምን ተልእኾኦምን ዝግባእ ዕጥቂ ዓጢቖም ሓዋርያዊ ተልእኾም ዝፍጽሙሉ ኣገባብ ንምድልዳል ሥልጠናታት ይሠርዕ ከምዘሎ ይፍለጥ።
ከምዚ ዝበለ ኵሎም ውሉደ ክህነት ዝሳተፍዎ ሥልጠና’ዚ ኣብ ሃገረ ስብከት ኣሥመራ ካልኣይ ክፋሉ ኪቕጽል፣ ንመጻኢ ድማ ኣብ ኵለን ሃገረ ስብከታት ኪካየድ ከምኡ’ውን በብደረጃኡ ኣብ ነፍስ ወከፍ ሰበኻ ቤተ ክርስቲያንን ናብ ማኅበረ ምእመናን ብሥሩዕ ስብከተ ወንጌል ናብ ዝመሃሩሉ ዓውደ ምሕረት ኪባጻሕ ተስፋ ይግበረሉ።