text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 71 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 21 March 2018
ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
ቀዳም 17 መጋቢት 2018 ኣብ ሰዓታት ቀትሪ ብቴሌቪዥን ኣብ ዝመሓላለፍ ዝነበረ እስቲፋኖስ (ዘማች)፡ መሓመድን ባርናባስን ኣብ ዝመርሕዎ ዝነበሩ መደብ ሽንግርዋ ብዘይ ዝኾነ ስኽፍታ፡ ህግደፋዊ ዓፈና፡ ኣብ ልዕሊ ሞያን ሞያተኛታትን ተጽዕኖ ክገብር ተራእዩ።
ናብ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ፍሉይ ቅርበት ኣለዎ ተባሂሉ ዝሕመ፡ ኣብ ሓደ እዋን ኣቦ-መንበር ናይ’ቲ ንድሕነትን ድሌትን ኢሳያስ ንምሕላው፡ ዝተፈልየ ርእይቶ ንዘንጸባርቑ ዜጋታት ከኣ ንማእሰርትን ሞትን ንምፍራድ ዝተጣየሰ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ዝነበረ እስቲፋኖስ (ዘማች) ኣብ ሞያዊ ነጻነት ከጥታዊ ተጽዕኖ ብምግባር፡ ኣነ ቅቡል ዝበልክዎ ተቐበሉ ክብል ነቶም ክልተ ደያኑ ብህግደፋዊ ቅልጽሙ ሃዲድዎም።
መሓመድ (ሳልሕ) ኣቐዲሙ ዝመስሎ ሞያዊ ፍርዲ ሂቡ ክንሱ፡ እስቲፍኖስ ኣብ ቅድሚ ተዓዛቢ ህዝቢ ብዝገበሮ ዓይኑ ዘውጸአ ታሕዲድ፡ ንገለ ደቓይቕ ድሕሪ ምውልዋል ንውሳኔኡ ዓጺፉ፡ ንድሌት እስቲፋኖ ተቐቢሉ ሰኒ ሂበ ኣለኹ ክብል እንከሎ፡ ባርናባስ ግን፡ ኣነ ነዚ መድረኽ ፊት ንፊት’የ ዝሪኦ ዘለኹ። ፊት ንፊት’የ ዝሰምዖ ዘለኹ። ንድሕሪት ተገልቢጠ ጥራሕ’የ ዘይሰማዕኩ፡ ስለዚ ዝሃብክዎ ውሳነ ቅኑዕ’ዩ ኣይቅይርን ኢሉ ብሰንጠቕ ካብ እስቲፋኖስ ንዝቐረበሉ ታህዲድ መኪቱ ኣብ ሞያዊ ውሳኔኡ ለውጢ ከምዘይገብር ኣረጋጊጹ።
ጉጅለ ህግደፍ ከም ሓደ ኣእምሮ ህዝቢ መደንዘዚ ዝጥቀመሉ ዘሎ ሜላ፡ ጎይላን ዳንኬራን ምዃኑ፡ ምጥያስ ባህላዊ ጉዳያት ህግደፍን መደብ ሽንግራዋን ብሽፋን ደርፍን ሳዕሳዒትን ፖለቲካዊ መንቆሕቋሕታ ንምብራዝን ኣተሓሳስባ መንእሰያት ንምቁጽጻርን ዝዓለመ ከምዝኾነን እዚ ኣብ ዕለት 17 መጋቢት 2018 ዓፋኒ ሓይሊ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ሞያን ሞያተኛታትን ዝተገብረ ክሳብ ዝሓለፈ ውሳነ ዘለውጥ ታህዲድ ርኡይ ኣብነት’ዩ።
ነጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንሰላምን ደሞክራስን ዞባ ኤውሮጳ 4ይ ጉባኤ ኣቃኒዓ።
ራባዓይ ጉባኤ ናጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንሰላምን ዲሞክራስን ዞባ ኣውረጳ፡ ጉጅለ ህግደፍ ንህዝብና ዝኸበደ ዕዳ ዘሰክም፡ ምስ ጎረባብትና ፈጢርዎ ብዘሎ ዘየቕስን ኩነታት፡ ካብኡ ዝብገስ ህዝብና ብመንገዲ ጎረባብቲ ሃገራት ኣቢሉ ዝረኽቦ ዝነበረ ዝተፈላለየ ዓይነት ሸቐጣት ኣብ ዝተዓጽወሉ፣ ኣብ ዓሚቕ ጸጥታዊ ስግኣት ኣብ ዝኣተወሉ፣ መስዋእቲ ሓርበኛ ኣቦና ሓጂ ሙሳ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ህግደፍ ኣብ ዝተገልጸሉ መሪርን ዝተደዋወሰ ስምዒታትን ብ9 መጋቢት 2018 ኣብ ከተማ ሱንዶር ቦርግ ሃገረ ደንማርክ ከም ዝተኻየደ እታ ማሕበር ኣብ ዘውጸኣቶ ደምዳሚ መግለጺ ሓቢራ።
4ይ ጉባኤ ነጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ፡ ናይ ክልተ ዓመት ጸብጻብ ስራሕ በታ ኣብ ስራሕ ዝጸንሐት ማሪሕነት ማሕበር ቀሪቡ፡ ምስ ሰምዓን ምስ ተዛተያን፡ ንጉባኤ እትመርሕ ሰክሪታሪያ መሪጸን፡ ኣብ ረቂቕ መደብ-ዕዮ ውሽጣዊ ዓንዲ ሕግን ብልዙብ ኣገባብ ተኻቲዐን ብምሉእ ድምጺ ከም ዘጽደቓን እቲ መግለጺ ኣረዲኡ።
ኣብ መወዳእታ፡ 4ይ ጉባኤ ነጻ ማሕበር ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ንሰላምን ደሞክራስን ዞባ ኤውሮጳ፡ ኣንጻር ደመኛ ጸላኢና ጉጅለ ህግደፍ፡ ምስ ኩሎም ኣንጻር ምልኪ ምስ ዝቃለሱ ዘለው ደለይቲ ፍትሒ ዝኾኑ፡ ፖለቲካዊ ውድባትን በርገስ ማሕበራትን ሓቢራ ክትሰርሕ ምዃና ብምርግጋጽ፡ ንዝቕጽል ክልተ ዓመት እትመርሕ 6 ምሉኣትን 2 ተጠባበቕትን ዘለዋ መሪሕነት ብምምራጽ ጉባኤ ብዓወት ከም ዝተዛዘመ ኣፍሊጣ።
ኣስታት ቅድሚ 15 ዓመት ዝጀመረ ሸመታ ሃለኽቲ ነገራት ብኩፖን
ካብ ድኳናት ህግደፍ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ከቢድ ተጽዕኖ የገብር ምህላው ተገሊጹ።
ኮነ ኢሉ ህዝቢ ኣጥሚዩ ንምግዛእ መታን ከኽእሎ ኣስታት ቅድሚ 15 ዓመት ኣቢሉ፡ ህዝቢ ዘድልዮ መሰረታዊ ሃለኽቲ ነገራት ብኩፖን ካብ’ተን ብድኳናት ሕድሪ ዝሰመየን መጸይቲ ትካላት ጥራሕ ክሽምት ዘገድድ መምርሒ ብምውራድ፡ ዜጋታት ብዘይድሌቶም፡ ሕልናኦም ዘይቅበሎ ፖሊሲኡ ክቕበሉን ክትግብሩን፡ ኣብ ህግደፋዊ ውዳቤታት ብኣባልነት ክሕቆፉን ከቢድ ተጽዕኖ ይፈጥር ምህላው ረድዮ ኤረና ብ19 መጋቢት 2018 ኣብ ዝዘርገሓቶ ዜና ኣረጋጊጻ።
ኤርትራውያን ስድራ ቤታት፡ ብዘይካቲ ተገዲድካ ዝእቶ ኣባልነት፡ ናይ ሃማደኤ፣ናይ ህግደፍ፣ ናይ ወፋሮን ካልእን ምኽንያታት፡ ኣብ ዘይብለን ዓቕሚ ወርሓዊ ክፍሊት ከም ዝሕተታ፡ ከም ዝከላበታ፡ ህግደፍ ብድኳናት ኣቢሉ ዕለታዊ ንህዝቢ የሳቒ ከም ዘሎን ሓቢራ።
እቲ ሸቐጣት ካብ ድኳናት ህግደፍ ብኩፖን ናይ ምግዛእ መደብ፡ ብዓይኒ ገንዘባዊ ረብሓ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ብዓይኒ ጸጥታ ንዜጋታት ንምቁጽጻር ኣብ ጸብጻብ ኣትዩ ዝተበገሰ ኣዕናዊ መደብ ምዃኑን’ውን ኣረዲኣ።
ብካልእ ዜና፡- ኣብ ስጳኛ ዝርከብ ካሪታስ ዝተባህለ ገባሪ ሰናይ ማሕበር፡ ብመንገዲ ካቶሊካዊት ቤተ-ክርስትያን ኣቢሉ፡ ብሕጽረት መዓዛዊ መግብን ደርቅን ንዝተጠቕዓ ኣደታትን ህጻናትን ዝውዕል ናይ 209 ሽሕ ዶላር ገንዘባዊ ሓገዝ ከም ዝለገሰ ኤረና ወሲኻ ኣፍሊጣ።
ኤርትራዊ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ
ንመስዋእቲ ሓርበኛ ኣቦና ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር ምኽንያት ብምግባር ህዝባዊ ኣኼባ ከም ዘካየደ ገሊጹ።
ኣብ ባሕቲ ሕዳር 2017 ኣብ ኣኽሪያ ኣብ ቅድሚ ቤት ትምህርቲ ዲያእ ኣል-ኢስላሚያ (መድረሳ እስታዝ በሺር) ተሓቢኦም ዘይኮነ ብወግዒ ዓው ኢሎም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ንጉጅለ ህግደፍ ስለዝመከትዎ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክዳጎኑ ዝተፈርዶም ወዲ 94 ዓመት ሓርበኛ ኣቦና ሓጂ ሙሳ መሓመር ኑር ብ2 መጋቢት 2018 ኣብ’ቲ ዝሳቐይሉ ዝነበሩ ቤት ማእሰርቲ ብመስዋእቲ ብምፍላዮም ዝተሰመዐና መሪር ሓዘን ቁጠዐን ንገልጽ ኢሉ።
ሓርበኛ ኣቦና ሓጂ ሙሳ ንዓፋኒ መምርሒ ህግደፍ ዓው ኢሎም ብምቅዋሞምን ንስርዓተ ቤት ትምህርቶም ብምጥባቖምን ብኣባላት ጸጥታ ናብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝወስድሉ ዝነበሩ ግዜ፡ ብዙሓት ክፉእ ዝረኣዩ፡ ቀረባ ዝፈልጥዎም፡ ተመሃሮ ናይ’ቲ ቤት ትምህርትን፡ ኣካየድቲ ስራሕን ተቓውሞ ኣስሚዖም ከም ዝነበሩ፡ ዛጊት ክሳብ ሕጂ ዝተኣስሩ ከም ዘለውን ዝገለጸ ኤርትራ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፡ መርድእ መስዋእቶም ምስተሰምዐ ብተመሳሳሊ ህዝቢ ንሓርበኛ ወላዲኡ ብብኽያትን ንብዓትን ዝተሰነየ ጉቡእ ስነ-ስርዓት ቀብሪ ከም ዝተፋነዎም ሓቢሩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 21-03-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


c: text/html

text:
ማሕለኻ ዘይብሉ ጸባ ድፉእ! ሕጊ ዘይብሉ ህዝቢ ጥፉእ!’ ቀዳማይ ክፋል
ማሕለኻ ዘይብሉ ጸባ ድፉእ! ሕጊ ዘይብሉ ህዝቢ ጥፉእ!’ ቀዳማይ ክፋል “ክወግሕ’ዩ ቀደድ ክብል ለይቲ!” (ኣዝማሪኖ.ኮም) ዳስ ክንትክል ኢና ክነንጽፍ ሰቲ ክንቅበል ኢና ካብ ስደት ተመለስቲ ክንጎዪ ኢና ናብ ስራሕ ትምህርቲ ኣብ ደምበ ሳዋ ክነልምዕ ኢና ኣሕምልቲ ህዝቢ
ማሕለኻ ዘይብሉ ጸባ ድፉእ! ሕጊ ዘይብሉ ህዝቢ ጥፉእ!’ ቀዳማይ ክፋል
“ክወግሕ’ዩ ቀደድ ክብል ለይቲ!” (ኣዝማሪኖ.ኮም) ዳስ ክንትክል ኢና ክነንጽፍ ሰቲ ክንቅበል ኢና ካብ ስደት ተመለስቲ ክንጎዪ ኢና ናብ ስራሕ ትምህርቲ ኣብ ደምበ ሳዋ ክነልምዕ ኢና ኣሕምልቲ
ህዝቢ ኤርትራ ዘይጸዓድ ጅግና ከም ዝነበረ ቅልጽሙ ዝጠዓሙ፡ መኪቱ ዝጎሓፎም፡ ባእዳውያን ከይተረፉ ዘረጋገጽዎ ሓቂ ኢዩ። ‘ኩናት ክገጥም ከሎ ወራድ መርዓ ኢዩ ዝመስል’ ብማለት ምግላጾም ከኣ ንጅግነቱ ዝምስክር ኢዩ። ናይ ህዝብና ጅግንነት ሚስጢርን ብኸመይ ናብ ዝመጽእ ወለዶ ይመሓላልፍ ከም ዝነበረን ብዕምቆት ንምርዳእ ናይ ብህዝቦም ዝግደሱ ንታሪኽ ምሁራትን ተመራመርትን ዝጽበ ዘሎ ገዚፍ ዕማም ምዃኑ ዝስሓት ኣይኮነን። ጅግና ከም ዝነበረ ዝዘንግዑ ክህልዉ ስለ ዝኽእሉ ግን፡ ካብ ታሪኹ ንመዘኻኸርን ንመወከስን ዝኣክል ብምጥቃስን፡ ነቲ ብደለይቲ ፍትሒ ዝጽሓፍን ዝንገርን፡ ብናይ ብሕቲ መራኸቢ ብዙሓን’ውን ዝቐርብን ዝቃላሕ ዘሎን ምርኩስ ብምግባርን፣ ‘ስለ ምንታይ ኢዩ ሎሚ ጅግና ከም ዘይነበረ ዝመስል ዘሎ? ብኸመይ ኢዩ ንሓደጋ ተሳጢሑ ዝርከብ ዘሎ? ብኸመይከ ነዚ ሓደጋን ስቓይን ቀንጢጡ፡ መሰሉን ክኽብሩን ልዑላዊነቱ ሓልዩ፡ ብስላም ዝነብር ሕብረተሰብ ክሃንጽ ይኽእል? ዝብሉ፡ ንኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ድቃስ ዝኸልኡ ሕቶታት ብምልዓል፡ ንመበገሲ ዝኸውንን ንምልዛብ ዝሕግዝን ሓሳብ ንምውፋይ ኢዩ። ደለይቲ ፍትሕን መራኸቢ ብዙሓንን ህዝብና ክሳብ መሰሉን ክብሩን ከምልስ ዝኽእል ቃልሶም ብዝሓየለ ከም ዝቕጽልዎ ጽኑዕ እምነት ኣለኒ። ዝተጋገ ምእራም፡ ዝተረፈ ምምላእን እዝኒ መሰታ ቀዳሞት ምዃኑ ከይንርስዕ ግን ሓደራ።
ህዝብና ሓይሉ ሓድነቱ ምዃኑ ኣሚኑ፡ ሓቢሩ ንጸላእቱ ዘባርር፡ ከቢሩን ተኸባቢሩን ዝነብር ህዝቢ ኢዩ ኔሩ። ወዲሰብ ክቡር ምዃኑን፡ ከም ከብቲ ብበትሪ ዝሕሎን ዝኹብኮብን ዝዳጎንን ከም ዘይኮነ ኣሚኑ ብልዕልና ሕጊ ዝግዛእ፡ ነዊሕ ዘይዘሎ ሓጺር ዘይሾልኮ ሕጊ ተኺሉ ዝናበር ህዝቢ’ዩ ዝነበረ። ባህሉን ልምዱን ስርዓቱን ንመጻኢ ወለዶ ይምህርን፡ የተግብርን የውርስን ኔሩ። ሓደ ክንዲ ብዙሓት፡ ብዙሓት ክንዲ ሓደ ይሓልፍ። ፍጮ ሕብረተሰብ ተረጋም ወይ ሽፍታ እንተተረኺቡ፡ መቕርቡን ለባማትን ይመኽሩዎ። ዘይምለስ ብሕጊ ይፍረድ። ህዝብና ድሕነት ህዝቦምን ሃገሮምን ጥራይ ዘገድሶም፡ ዝኣምኖም፡ ዝንየተሎም መራሕቲ በብከባቢኡ ኔሮሞ። ካብ ጸላእትን፡ ካብ ዝናኸሱ ኣራዊትን፡ ካብ ብዓሶ ተማስንን ትቐትልን ጣንጡ ንምክልኻልን፡ ብርኽ ዝበለ ቦታ መሪጹ ይሰፍር። ብለይቲ ሓደጋ እንተጋጢሙ ኣብ ዝበረኸ ቦታ ኮይኑ ኣውያት የስምዕ። ብለይቲ ካብ ርሑቕ ዝርአ ሓዊ ኣንዲዱ፡ ናይ ርድኡና ምልክት የመሓላልፍ። ኣውያት ዝሰምዐ፡ ናይ ሓደጋ ምልክት ዝረኣየ፡ ቀልጢፉ ሓቢሩ ይልዓል ይረድእ፡ ይረዳዳእ። ንመራሕቱ ተኸቲሉ ሓቢሩ ይዘምት፡ ንጸላእቱ የባርር። ከምቲ ሓቂ ተዛሪብካ ኣብ መገዲ ደቅስ! ዝብል ምስላ ዝገልጾ ንሓቂ ዝመውትን ቅኑዕን ገርሀን’ዩ ዝነበረ። ጽቡቕ ግበር፡ ንመን? ንሓላፍ መገዲ! እናበለ ንመጻኢ ትውልዲ ይምህር። ኣብነት ይኸውን። ቀደም ተፈጺሙ ዝብሃል ከም ኣብነት ክጠቅስ። ሓደ ሓረስታይ ዝሰወተ ግራቱ ክኾልል ከሎ፡ ጉምቦ ዕፉን ሰሊቱ ካሻ ዝመልእ ሰብ ይርክብ። ኣውያት ይኸውን። ዝሰምዑ ይረድኡ። ነቲ ዝሰልት ዝነበረ ብመጽዓን ኣሲሮም፡ ንዓዶም ይወስድዎ። ‘ዋሕስ ትኸል!’ ይብሃል። ካብ ርሑቕ ዝመጸ ስለ ዝነበረ ዝፈልጦን ዝወሓሶን ስኢኑ ይውዕል ይሓድር። ኣብ ሳልስቲ ሓደ ሽማግለ ዓዲ፡ ‘ኣነ ክወሓሶ ኢየ!’ ይብሉ። ዝሰምዐ ሰብ ኩሉ፡ ኣበይ ትፈልጥዎ!’ ይብሎም። ‘ወዲሰብ እንዲዩ!’ ኢሎም ተዋሖሶሞ ይኸይድ። ድሕሪ ዝተወሰነ ዓመታት ዝተዋሕሱዎ ሽማግለ ብስእነት ምስ ስድራኦም ይስደዱ። ኣብ ሓደ ገዛ ኣሕዱሩና ይብሉ። ሓንቲ ኣደ ገበለአን ይፈቕዳሎም። ወደን ምሸት ምስ መጸ፡ እንታዎት’ዮም? ይብለን። ‘ኣጋይሽ እግዚሔር!’ ይብላ። ‘ስለ ምንታይ ዘይትፈልጥዮም ኣጋይሽ ትቕበሊ!’ ይብለን። ነቶም ሽማግለ ይሓቶም። ወዮም ተዋሒሶሞ ዝነበሩ ምዃኖም ምስ ፈለጠ፡ ‘ኣጋይሸይ መጺኦም!’ ኢሉ ዝሰብሐ ምክት ሓሪዱ፡ ይሃበናን ይሃብኩምን ዘብል ፌስታ ኮይኑ። ሎሚኸ!
ከምዚ ሎሚ ዘይኮነ ህዝቢ ኤርትራ ጅግና ኔሩ። ጅግንነቱ ሕጂ’ውን ኣብ ደሙ ኣሎ። ዘመስክረሉ መዓልትን ኣጋጣምን’ዩ ዝጽበ ዘሎ። ቀዲሞም ብፖለቲካ ዝነቕሑን ዝተዓጥቁን፡ ንጅግነቱ ከም ውሕጅ ቆጺሮም፡ ናብ ግራቶም ኣልዮም፡ ኣብ ዘይቦትኡን ኣብ ዘይመዓልኡን የውዕሉዎ ስለ ዝነበሩን ዘለዉን ግን፡ ከም ዘይነበረ መሲሉ ይርከብ። ካብ ሓደ ስድራ ቤት ጀሚሩ ተጠርኒፉ፡ ተዳልዩ፡ ስለ ዝነብርን ክቡር ባህሉን ልምዱን ስርዓቱን ካብ ዓዲ ሓሊፉ ብደረጃ ሃገር ንወለዶታት የውርስ ስለ ዝነበረን፡ ብቀሊሉ ዝበታተንን ዝድፈርን ኣይነበረን። ንህይወቱ ከይሰግአ፡ ዝሓዘ ሒዙ ምስ ስድርኡን መቕርቡን በተግ ኢሉ ይረድእ። ጸላኢ ወይ ወራሪ እንተመጺኡ ብሃገራ ትልዓል። ይጉሕፎም። ብራእሲ፡ ደገዝማቲ፡ ሸኻት፡ ሱልጣን፡ ከንቲባ፡ ባሕሪ ነጋሽ፡ ድግለላት ወይ ብካልእ መዓርግ ዝፍለጡ፡ ህዝቢ ዝኣምኖምን ቅያ ጅግንነት ዝፈጸሙ፡ ከም ኣብነት፣ ናይ ደጊያት ባህታ ሓጎስ፡ ደጊያት ማሕራይ ካብ ማሕቡስ ጣልያን ካብ ናኹራ ኣምሊጦም ንኢትዮጵያ ዝሰገሩ፡ ‘ደጊያት ማሕራይ ሰንጥቑዎ ከደ ንቀላይ!’ ተባሂሉ ዝተዘንተወሎምን ዝተደርፈሎምን፡ ‘ከሺ ኣማራ ኣንድ ኣበራ!’ ተባሂሉ ዝተነግረሎም ደጊያት ኣበራ ዝኣመሰሉ፣ መራሕቲ ኔሮም። ቅያ ጅግንነቶም ናብ መጻኢ ወለዶ ከም ዝመሓላለፍ ንምግባር፣ ብማሰ፡ ኣውሎ፡ ደርፊ፡ ግጥሚ ክዝክሮምን ታሪኾም ብቃል እናተቐባለን እናወደስን ይነብር። ናይ ጸላእቱ ወራራት ከይርስዕ፡ ከም መዘኻኸርን መለበምን ዝጥቀመሎም ከኣ፣ ከም ‘ግዝኣት ቱርኪ! ‘ብግዜ ውቤ ዝጸመመ ውቤ! ክብል ይነብር! ዝብሉን ካልእን ኔሮሞ። ‘ራእሲ ወልደንኪኣኤል ሰለሞን ኣንጻር ኣጼ ዮውሃንስ 4ይ ይዋግኡ ስለ ዝነበሩ፡ ራእሲ ኣሉላ ንራእሲ ወልደንኪኣኤል ከምበርክኹ ልኢኾሞም። ራእሲ ኣሉላ ግን ንራእሲ ወ/ሚ ብኩናት ክስዕሩዎም ከም ዘይክእሉ ተረዲኦም፡ ናይ ሰላም ውዕሊ ኣዳልዮም፡ ብመጽሓፍ ቅዱስ ምሒሎም ጥሒሎም ስለ ዘእመንዎም ንትግራይ ከይዶም፡ ኣብ መጻወድያ ከም ዝኣተዉ ይፍለጥ። (Ras Woldemichael Solomon fought against Emperor Yohannes IV who sent Ras Alula to fight him. When Ras Alula became aware of the difficulties fighting Woldemichael, he tricked him by arranging a peace treaty that he had no intention of observing, swearing on The Bible that he wouldn’t attack.) ራእሲ ወ/ሚ ክሳብ ዕለተ ሞቶም ተሓይሮም ምንባሮም ህዝብና ብሓዘን’ዩ ዝዝክሮ። ኣብ ማሕቡስ ከለዉ፡ ከመይ ከም ዘለዉ ምስ ተሓቱ ከኣ፡ ‘ኣነ ድኣ ስገመይ በሊዐ ማየይ ግስም፡ ጠላሚ ማሕላ ግን ክንደየናይ ከይቀስን!’ ከም ዝበሉ ኣቶ ሃይለሚካኤል ሃ/ስላሰ (ሊንጎ) ይገልጽ። ብግዜ ኣጼ ሃይለስላሴን ድርግን ዝተፈጸሙ ግፍዕታት ንምግላጽ ብህዝብና ዝጥቀመሎም ዝነበሩ መግለጽታት ግን ጸብጺብካ ዝውዳእ ስለ ዘይኮነ ክሓልፎ። ታሪኽ ህዝብና ከም ዘረጋግጾ ዝተማህረ ጥራይ ኣይኮነን ለባም። ከምቲ ጎባጥሲ መቓምጥኡ ይፈልጣ ዝብሃል፡ ህዝብና ኣብ ከባቢኡ ብኸመይ ከም ዝነብር፡ ካብ ዝኾነ ሰብ ንላዕሊ ይፈልጥ ኔሩ። ካብ ምህሮ ኣእምሮ ከም ዝብሃል፡ ዲሞክራሲ፡ ህዝብናን ለባማት መራሕቱን ዝጥቀሙሉ እምበር፡ ከምዚ ሎሚ ብቃል ዝስማዕ መላገጺ ኣይነበረን። ብተግባር ዝግለጽ መነባበሪ ህዝብና ኢዩ ኔሩ። ህዝቢ ዝደልዮ ሕጊ የውጽእ፡ የኽብር፡ የተግብር። መራሕቱ መሪጹ ቆጽሊ የውድቐሎም። ኣብ ዝደለዮ ግዜ ንመራሕቱ የውርድ ብካልእ ይትክእ። ዝነኣሰ ካብ ብዕድመ ዝዓቢ ይምሃር፡ ኣብነቱ ይኽተል። ‘መዕበያ ዝበደሎ!’ ከይብሃል ይጥንቀቕ። ከከም ዕድምኡ ሓላፍነት ይስከም። ዝውጥጦ ፖሊስ የለን። ኣብ ከተማ ዝዓበን ዝነብርን ሰብ ስለ ምንታይ ኣብ ሃገረሰብ ፖሊስ ከም ዘየለ ይግረም ይኸውን። ንምፍላጥን ንምርግጋጽን ዝደሊ ግን ንሃገረሰብ ከይዱ ከረጋግጽ ይኽእል።
ህዝብና ዕድሉ ከፊኡ ንሚእቲ ዓመታት ዝኣክል ካብ ኩናትን ተጻብኦታትን ከም ዘየዕረፈን ታሪኽ ዘረጋግጾ ሓቂ ኢዩ። ብሓደ ወገን ብወራራት መሳፍንቲ ትግራይ፡ በቲ ካልእ ከኣ ዝበናዊ ዕጥቂ ዝሓዘ፡ ናይ ዘበኑ ሓያል መንግስቲ ዝነበረ ቱርክን (ኦቶማን ኤፓየር)፡ ኣብ ጎቦታት ዓዱ ዓሪዱ ስለ ዝመከቶ፡ ካብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ጎላጉል ክሓልፍን ንከበሳ ክድይብን ኣይከኣለን። ግብጻውያ’ውን ካብ ወደባት ምሓዝ ኣይሓለፉን። ነዚን ነቲ ብደቡብ ዝመጽእ ዝነበረ ናይ መሳፍንቲ ትግራይ ወራራት ጉራደን ጭማራን ሰናድርን ተዓጢቑ፡ ሓቢሩ ይምክትን ይዕወት ከም ዝነበረ’ዩ ታሪኹ ዘረጋግጽ። ኣውሮጳውያን ንሃገራት ኣፍሪቃ መቓቒለን ክገዝኣ ሃነፍነፍን ዝብላሉ ግዜ ስለ ዝነበረ ከኣ፡ ጣልያን ህዝብና ብወራራት ከም ዝተዳኸመ ስለ ፈለጠ’ዩ ንሃገርና ክሕዝ ዝሓሰበ። ህዝብና ሓያል ምዃኑ ስለ ዝፈልጠ ከኣ ብቀጥታ ክወርር ኣይደፈረን። ብወረራት መሳፍንቲ ትግራይ ይሳቐን ይዳኸምን ከም ዝነበረ ብምፍላጥ፡ ንመከላኸሊ ዝኸውን ዕጥቂ ብምቕራብ ንምሕጋዝ፡ ዕላምኡ ከኣ ሃይማኖት ምስባኽን ህዝቢ ምስልጣንን ምዃኑ ብምግላጽን ንገለ ካብ መራሕቲ ኤርትራውያን ከእምን ስለ ዝኸኣለን ንሃገርና ክኣቱ ዝኸኣለ። ስልጣኑ ምሰደላደለ ኢዩ ‘ኤርትራ!’ ትብሃል ሃገር ግዝኣቱ ምዃኑ ንዓለም ዝኣወጀ። ካብ ዝኣተወሉ ጀሚሩ ከኣ፡ እዚ ህዝብ’ዚ ክእከብን ዘመናዊ ትምህርቲ ክረክብን እንተኽኢሉ ኣየቐምጠናን’ዩ! ብዝብል ሓሳብን እምነትን ተመሪሑ፡ ኮነ ኢሉ ን50 ዓመታት ዝኣክል፡ ህዝብና ተፈላልዩን ተበታቲኑን ከም ዝነብርን፡ ታሪኹ ክርስዕን ዘይተሓለለ ጻዕሪ ኣካይዱ። ታሪኹ ዝፈልጡን ክመርሑን ይእኽሉ ዝበሎም ናኹራ ኣስፊሩ። ናይ ታሪኽ መጻሕፍቲ ከካብ ዘለዉዎ ኣርዩ ኣጥፊኡ። ህዝብና ዝመሓደረሉ ዝነበረ ሕግታት ኣብ ዓድን ወረዳን ተወሲኑ ከም ዝተርፍ ጌሩ። ካብ ጣልያን ዝመረጾ ቦታታት ርሒቑ ክነብር ቀሲቡዎ። ከይምሃር ከልኪሉ። ዝተማህረ ይሃድን ስለ ዝነበረ ናብ ኢትዮጵያ ዝሃደሙ ብዙሓት ኔሮም። ጣልያን ንሃገርና ከም ካልኣይቲ ሃገሩ ቆጺሩ፡ ኣብ ከተማ ዝነብር፡ ካብ ጸዓዱ ዝነብሩሉ ቦታት ርሒቑ፡ ከም ኣባሻውል ዝኣመሰለ ሰፈር ሓበሻ ተባሂሉ ዝተኽለለ፡ ከም ካልኣይ ደረጃ ዜጋ ኮይኑ ክነብር ተቐሲቡ። ጣልያን ኣብ ሃገርና ምስቲ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝመሳሰል ስርዓት ኣፓርተይድ ክፈጥር ዘይፈጸሞ ኣይነበረን። ብዝሖም ዘይተመዝገበ ኤርትራውያን ገፊፉ ናብቲ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ሶማልያ ሊብያ ንምሓዝ ዘካይዶ ዝነበረ ኩናት ጠቢሱ ኣጥፊኡዎም። ብዙሓት ሰብኡተን ዝተመንጠላ ኣንስቲ፡ ‘ባቡር መጸት ትኪ ተኸዲና! ጓልነኻ ትበኪ ደኒና!’ እናበላ እናቖዘማ ዕድመአን ከሕልፋ ተገዲደን። ቁጽሮምን ብዝሖምን ዘይፍለጥ ዘኸታማት ደቀን ንበይነን ወይ ምሰዝማደን የዕብያ ኔረን። ኣብ ሊብያ ዝጠፍኡን ስቅያትን ሞትን ዝወረዶምን ኤርትራውያን፡ ‘ኣብ ትሪፖሊ ዘሎ መሓመዶ! ብካራ ገዲፉ ብጋለዶ! (ጋሌዶ፡ ሓጺር ኣብ ጫፉ ዝተጠውየ ሰይፊ፡ ካብ ብዶ/ር ኪዳነ/ማ ዘርእዝጊ ብ2008 ዝተሃትመ መጽሓፍ መዝገበ ቃላት ዝተወስደ) ብማለት ንጥፍኣቶም ይገልጹ ከም ዝነበሩ’ዩ ዝፍለጥ። ኣብ ሊብያ ዝብተኽ ኣእዋም ስለ ዘየለ ጎዞሞ (ነውሕ ለዓት ዘለዎ ፋስ) ኣይፍለጥን ኢዩ። ህዝብና ዝወርዶ ንዝነበረ ግፍዒ፣ ‘ሙሶሊኒ ብዓል ጋዶ! ሎምስ ኣይምነወካንዶ!’ ብማለት ብደርፊ ይገልጾ ከም ዝነበረ’ዩ ዝዝንቶ። ኣብ ሶማል ዝካየድ ዝነበረ ኩናት ዝለዓለ መዓርግ ዝነበሮ ኤርትራዊ ወተሃደር፡ ካብቶም ኣብ ኩናት ዝሞቱ፡ ናይ ጣልያን ሬሳታት ጥራይ ከልዕል ምስ ተኣዘዘ ብሕርቃን ከም ዝተሰልበጦም ይንገር። ጣልያን ኣብ ኢትዮጵያ ብእንግሊዝ ምስ ተሳዕረ፡ እንግሊዝ ንጣልያን ምሩኻት ሓለዋ ክገብረሎም ከሎ፡ ንኤርትራውያን ምሩኻት ግን ንኢትዮጵያውያን ኣሕሊፉ ስለ ዝሃቦም፡ ብዙሓት ምሩኻት ኤርትራውያን ብኢትዮጵያውያን ከም ዝተቐትሉ’ዩ ዝፍለጥ። ብፍላይ ልዑል ኣስራተ ካሳ ክልተ ኣሕዋተይ ዝቐተሉ ኤርትራውያን’ዮም ብዝብል ምኽንያት ንብዙሓት ምሩኻት ኤርትራውያን ከም ዝቐተለ ኢዩ ዝንገር። ህዝብና ብግዜ ጣልያን ዘመናዊ ትምህርቲ ክረክብ ስለ ዘይከኣለ፡ ኣተሓሳስብኡ’ውን ካብቲ ብማሕረስን መጓሰን ዝናበረሉ ኣከባቢ ዝሓልፍ ኣይነበረን። ብዘይካ ባህሉን መንፈሳዊ እምነቱን ኣኽቢሩ ኣብ ዝተወሰነሉ ቦታ ምንባር ምርጫ ኣይነበሮን። ንጣልያን ከገልግሉ ኣብ ከተማታት ዝነበሩን፡ ኣብ ሰገነይትን ከረንን ኣቕሽቲ ካቶሊክ ክኾኑ ዝተማህሩን ናይ ምዕራባዊ ስልጣነን ኣተሓሳስባን ከማዕበሉ ዝኸኣሉን ውሑዳት ኢዮም። ካብኦም ብዙሕ ክምሃር ዝኸኣለ ህዝብና ግን ውሑድ ኣይኮነን። ህዝብና ጣልያን ብፍቓድ ኣምላኽ ዝመጸ ገዛኢ ምዃኑ ኣሚኑ ክጽሊ፡ ኣብ ልዕሊ ጣልያን ገበን ምፍጻም ክሳብ ሾውዓተ ወለዶ ዘቕጽዕ ገበን ምዃኑ ፈሊጡ ፈሪሁ ክነብር፡ ከይምሃርን ከይነቅሕን፡ ኣተሓሳስባኡ ከይምዕብልን፡ ብጎዳኢ ባህልታት ተታሒዙ ክነብርን ዝተኻየደ ጻዕሪ ቆጺርካ ዝውዳእ ኣይኮነን። ንምርዳእ ዝሕግዝ ቁሩብ ምጥቃስ ይከኣል’ዩ። ዝነገሰ ንጉስና ዝበረቐ ጸሓይና! ንጉስ ኣይክሰስ ሰማይ ኣይሕረስ! ንጉስ በሎ እዝጊ በሎ! ዝብል። እዚ ጣልያን ጥራይ ዘይኮነ ህዝቢ ብሓይሊ ምግዛእ ዝመቀሮም ዓመጽቲ ዝጥቀሙሉ ብልሓት ምዃኑ ዝስሓት ኣይኮነን። ህዝብና ጅግና ስለ ዝነበረ ግን ክብሩን መንነቱን ንምሕላው ዘካይዶ ቃልሲ ኣየቋረጸን። ገለ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ውሑዳት፡ ‘ንሕና ኢና ንፈልጠልካ! ንሕና ንብሎ ስማዕ! ካብ ካልኦት ሃገራት ዘጽናዕናዮ ናይ ቃልሲ ብልሓት ተጠቐም፡ ቅዳሕ፡ ወዘተ…’ ዝብሉ ኣለዉ። ብዛዕባ ካልእ ኣብ ኣምሮኦም ዝፈጠሩዎን ዝሰኣልዎን ሕብረተሰብ ዝዛረቡን ዝጽሕፉን’ዮም ዝመስሉ። ኣባላት ሻዕብያን ጀብሃን ዝነበሩ ከኣ ኣትሓሳብኦም በቲ ኣብ ሜዳ ዘማዕበሉዎ ተሞክሮ ዝተዓብለለ ኢዩ ዝመስል። ነቲ ኣብ ሜዳ ዝነበረ ናይ ሕድሕድ ኩናት ቦታ ለዊጦም ዝቕጽሉሉ ዘለዉ ኢዮም ዝመስሉ። ካብቲ፡ ዝገበሩኒ ክገብር ዓዲ ነየጋብር! ዝብል ምስላ ህዝብና እንተዝመሃሩ ዓወት ህዝቦም ንምቅልጣፍ ምሓገዞም። ሓደ ሕብረተሰብ መሰሉ ከኽብርን ህልውንኡ ውሑስ ክገብር ዝኽእል፡ ካብ ዝሓለፈ ተማሂሩ፡ ዘበናዊ ትምህርቲ ቀሲሙ፡ ምስ ግዜን ኩነትን እናተቐዳደመ ንቕድሚት ንምስጓም ክሕልን ከሎ ምዃኑ ምግንዛብ ኣድላዪ ኢዩ። ኣብ ዝሓለፈ ታሪኽ ጠንቀላዕላዕ ካብ ምባል ክድሕን ከሎ ኢዩ።
ብግዜ ጣልያን ክዳኸምን ክርመስን ዝጀመረ ባህልን ልምድን ስርዓትን ህዝብና ክሳብ ብ1941 ጣልያን ብእንግሊዝ ተሳዒሩ ዝወጽእ ቀጺሉ። ወተሃደራዊ ምምሕዳር እንግሊዝ ምስ ጀመረ’ዩ ህዝብና ብሃገር ደረጃ ነንሕድሕዱ ክራኸብ ዝኸኣለ። ተጻዒኑዎ ዝነበረ መግዛኣትን ሕሰምን ክቕንጠጥ ምስ ጀመረ’ዩ ድላዩ ክዛረብን ክጽሕፍን ዕድል ዝረኸበ። ምምሕዳር እንግሊዝ፡ መራሕቲ ሃይማኖት ክኾኑ ብግዜ ጣልያን ዝተማህሩ ኤርትራውያን ቆጺሩ ኣብ ብዙሓት ዓድታት ቤት ትምህርቲ ከፊቱ። ብዛዕባ ህዝቦም ዝግደሱ ዝነበሩ መማህራን ከኣ፡ ህዝብና ካብቲ ባእዳውያን ዘሕደርሉ ጎዳኢ ጽልዋን ማህሰይትን ብዝቐልጠፈ ግዜ ክላቐቐ፡ ትምህርቲ ንሃገር ዕብየትን ምዕባለን መሰረት ምዃኑ ተርዲኡ፡ መጻኢ ዕድሉ ንምውሳን ክዳሎን ብዙሕ ጽዒሮም። ተመሃሮ፡ ‘ዘይተማህረ ኣየድሕን ዘይተወቕረ ኣየጥሕን!’ እናበሉ ክዝምሩን ንህዝቢ ከስምዑን ዘይተሓለለ ጻዕሪ ኣካይዶም። ብምስተር ሸረር ዝብሃል ላዕላዋይ ፈራዳይ እንግሊዛዊ መሪሕነት፡ በብከባቢኡ ዝዝውተር ዝነበረ ባህልን ሕግን ብምእካብ፡ ምስ ዘመናዊ ሕግታት ተወሃሂዱ ብሃገር ደረጃ ህዝቢ ክሰርሓሉ ጻዕሪ ተኻይዱ። ሚስተር ሸረር ምስ ናይ ባህላላዊን ዘመናዊን ሕግታት ልምድን ክእለትን ዝነበሮም፡ ካብ ኩሉ ከባቢታት ዝተመርጹ ለባማትን ዓበይቲ ዓድን ብምዕዳም ብዙሕ ጽዒሩ። ጻዕሩ ከይተዛዘመ ስርዓት ፈደረሽን ስለ ዘርከበ ግን ተቛሪጹ። ሕቡራት መንግስታት መጻኢ ዕድል ሃገርና ንምውሳን ድምጺ ህዝቢ ክስማዕ ምስ ወሰነ ከኣ፣ ቀንዲ ተዋሳእቲ ዝነበሩ ውሑዳት ምሁራትን፡ ምስለነታትን ናይ ሃይማኖት መራሕትን፡ ኣብ ዝተፈላልዩ ወረዳታት ዝነበሩ ለባማትን ኔሮም። ኣብ ወረዳ ዝነብር ህዝቢ ምስለንኡ ዝብሎ ይመረጽ ኔሩ። ናይ ብዙሓት መራሕቲ ናይ ፖሊቲካ ንቕሓት’ውን ውሱን ኔሩ። ምስ ኢትዮጵያ ዝብሉ ማሕበር ኣንድነትን፡ ኤርትራ ንኤርትራውያን ዝብሉን፡ ማሕበር ኣል ራቢጣ ኢስላሚያን ኔሮም። ብዙሕ ምስሕሓብን ዘይምስምማዕን ምክፍፋልን ስለ ዝነበረ መራሕቲ ዝነበረ ጸገም ብልዝብ ንምፍታሕ ኣብ ቤት ገርግስ ክእከቡ ተሰማሚዖም። ወከልቲ መራሕቲ ማሕበር ኣንድነት ግን፡ ኣባትር ዝሓዙ ኣጓብዝ ተማሊኦም መጺኦም። ንራቢጣ ኣል ኢስላሚያ ወኪሎም ዝመጹ ሸኽ ኢብራሂም ሱልጣን ነቶም ኣጓብዝ ምስ ረኣዩ፣ ‘ንሕና ከምቲ ልምድና ሽግርና ተላዚብና ንምፍታሕ’ምበር ንባእሲ ኣይመጻእናን!’ ኢሎም ከም ዝኸዱን ኣኼባ ክቕጽል ከም ዘይከኣለን’ዩ ዝፍለጥ። ሸኽ ዓብደልቃድር ከቢረ፡ ኤርትራ ከምተን ግዝኣት ጣልያን ዝነበራ ሊብያን ሶማልያን ናጻ ሃገር ክትከውን ከም ዝግብኣ ኣብ ኒው ዮርክ ተረኺቦም ንሕቡራት መንግስታት ንምርዳእን ንምምሕጻንን ምስ ነቐሉ፡ ብድርኡ ማሕበር ኣንድነት ብዘዋፈሮም እሸበርቲ ተቐቲሎም። ኣቦና ወልድኣብ ወልደማርያም’ውን ሾውዓተ ግዜ ናይ ምቕታል ፈተነ ከም ዘጋጠሞም’ዩ ዝፍለጥ። ምሁራት ኤርትራውያን ስለ ዝወሓዱን ህዝብና ስለ ዝተኸፋፈለን፡ ኣመሪካ ከኣ ንስትራተጂካዊ ረብሓኣ ቀዳምነት ብምሃብ ምስ ኢትዮጵያ ስለ ዝተሰማምዐትን፡ ሃገርና ኤርትራ ናጽነታ ክትጎናጸፍ ኣይከኣለትን። ብ1950 ምስ ኢትዮጵያ ብፈደረሽን ክትቁረን ተፈሪዳ። ከም ሳዕቤኑ ከኣ ህዝብና ኣብዚ ክሳብ ሎሚ ክውዳእ ዘይከኣለ ዘበን ስቓይን ሓሳረ-መከራን ተሸኺሉ ይርከብ። ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ምስ ተኣወጀ ትራቫስኪስ (G.K.N.Travaskis) ዝብሃል ኣብ ኤርትራ ብዓል ስልጣን ዝነበረ ኣብ Eritrea, a Colony in Transition) ኣብ ዝብል መጽሓፉ፡ ‘ኢትዮጵያ ንስርዓት ፈደረሽን ከተፍርሶ ከም ትደሊ ርዱእ ኢዩ። ክተፍርሶ’ውን ትኽእል’ያ። ግን እንተዘይተፍርሶ ምሓሻ። ምኽንያቱ እንተፈሪሱ ኣብ ኤርትራ ዝባራዕ ሓዊ ክልክማ ኢዩ!’ ብማለት ኣብ መጽሓፉ ዝገለጾ ትምቢት ጥራይ ኮይኑ ኣይተረፈን። ኣብ ኤርትራ ንዓመታት ክስርሓሉ ዝጸንሕን ምስቲ ናይ ኤውሮጳውያን ዝቀራረብ ደረጃ ዝነበሮ ናይ ምሕደራ ስርዓት፡ ብኸመይ ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያን ዝስርሓሉ ዝነበረ ድሑር ፊውዳል ምሕደራ ስርዓት ንምስምማዕ ከም ዝተሓስበ እንድዒ።
ስርዓት ፈደረሽን ጸዲቑ ምስ ተባህለን፡ ምምሕዳር እንግሊዝ ካብ ኤርትራ ንምውጻእ ኣብ ዝቀራረበሉ ዝንበረ ግዜን፡ ካብ ኢትዮጵያ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ምምሕዳር ስርዓት ንምጽናዕ ብም/ሚኒስተር ዘገየ ዝምራሕ ኮሚቲ መጺኡ። በናይ ምምሕዳር ክእለትን ልምድን ዝነበሮም ኤርትራውያን መግለጺ ተዋሂቡዎ። ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ናይ ምምሕዳር ስርዓት ዝበለጸን ምስ ናይ ኣውሮጳውያን ዝቀራረብን ምዃኑ’ኳ እንተረጋገጸ፡ በቶም ዝገልጽሉ ዝነበሩ ኤርትራውያን፡ ‘ናይ ኤርትራ ምሕደራ፡ ዝበለጸ ኮይኑ ስለ ዝረኸብኩሞ ናይ ኢትዮጵያ ምምሕዳር ክትልውጡዎ ኢኹም ማለት ኢዩ!’ ዝብል ሓሳብ ምሰቕረበሉ ግን፡ ናይ ኮሚቲ መራሒ፡ “በኩባያ ያለው ወደ ባልዲ መገልበጥ ነው የሚቻለው!’ ይብሎም። ይስምብዱ። ‘እዚ ድኣ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምምሕዳር ምፍራስ ማለት’ዩ ዝመስል!’ ምስ በሉ፡ ‘ምርጫ የለንም።’ ብማለት መሊሱ። ጃንሆይ፡ ነቲ ኣብ ኤርትራን ዝምስረት ዝነበረ ስርዓት ፈደረሽንን መንግስቲ ኤርትራን ንምድኻምን ንምፍራስን፡ መጀመሪያ፡ ንሰብኣይ ጓሎም እንደራሴ ራስ እንዳርጋቸው መሳይን፡ ምክትሎም ቢትወደድ ኣስፍሃ ወ/ሚካኤልን ልኢኾም። ማእለያ ዘይብሉ ሕልኽላኻት ክፍጠር ጀሚሩ። ራስ እንዳርጋቸው፡ ጣልያን ተሳዒሩ ካብ ኢትዮጵያ ምስ ወጸ፡ ናይ ጎንደር ኣማሓዳሪ ኣብ ዝነበሩሉ ዓመታት፡ ናይ ጣልያን ዝነበረ ንብረት፡ ‘የጥላት ንብረት!’ እናበሉ ከም ዝወረሱን ይጥቀሙሉ ከም ዝነበሩ’ዩ ዝፍለጥ። ንኤርትራ ምስ መጹ ከኣ፡ ንገዛውቲ መንግስቲ ከም ናይ ብሕቶም፡ ክራይ ይቕበሉ ኔሮም። ጀነራል ኣቢይ ኣበበ ምስ ተተክኡ’ዩ ጉዶም ዝተቓልዐ። ዘኽታማት ቋልዑ ዘዕብያ ደናግል ኪራይ ገዛ ክኸፍላ ምስ መጻ፡ ዝኸፍላሉ ዝነበራ ናይ ክራይ ኣባይቲ ሰነዳት ተደልዩ ስለ ዘይተረኽበ ካብ ክራይ ምኽፋል ድሕነን። እዚ ካብ ብዙሕ ገበኖም ሓደ ኣብነት ኢዩ። መንግስቲ ኤርትራ ብሓገዝ ካብ ብሕቡራት መንግስታት ዝተወከለ ኣንዘ ማቴንዞ ኢዩ ክምስረትን ኣባላት ባይቶ ምምራጽን ዝጀመረ። ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ ዝውክልዎ ክመርጽ ብቕዓት የብሉን ስለ ዝተባህለ፡ ኣብ ኣስመራን ባጽዕን ዝነብር ህዝቢ’ዩ ብቀጥታ ክመርጽ ዝኸኣለ። ካልእ ህዝቢ ከካብ ዓዱ ወይ ከተማ፡ ሰሰለስተ መሪጹ ብምስዳድ ክመርጽ ተወሲኑ። ኣብ ገሊኡ ዓድታትን ከተማታትን ከኣ ነቶም ሰለስተ ቀዲሙ ዝረኸቦም ተወዳዳሪ፡ ብልዕን መስተን እናቕረበ ኣብ ሓድ ገዛ ሓቢኡ ቀንዩ፡ ብመረጻ መዓልቲ ናብቲ ነቑጣ ወሲዱ፡ ከም ዝመርጹዎ ይገብር ከም ዝነበረ’ዩ ዝፍለጥ። ኣባላት ባይቶ ኤርትራ ክኾኑ ዝተመርጹ 68 ኣባላት ዝርከቡዎ ባይቶ ምስ ተመስረተ፡ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ክትውክል ዝመረጹዋ ሰማያዊት ባንዴራ ኣብ ኤርትራ ኣምበልቢላ። መንግስቲ ኤርትራ በቲ ዝጸደቐ ሕጊ መሰረት ከይሰርሕ ዝዕንቅፉ ታኸላታት ይውስኹ ኔሮም። ኣባላት ባይቶ ብእንደራሴ ቤት ጽሕፈት ተኸፋፊሎም ሓቢሮም ከሰርሑ ኣይከኣሉን። ህዝቢ ኤርትራ ትግርኛን ዓረብኛን ገዲፉ ኣምሓርኛ ክምሃርን ክዛረብን ተገዲዱ። ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ከኣ ብጣዕሳ ተበሊዖም ዝሞቱ ኢትዮጵያን ዝነበረቶ ናይ ምሕደራ ዓይነትን ደረጃን ከይፈለጡ፡ ‘ኢትዮጵያ ሞት! ዝብሉ ዝነበሩ ኢዮም። ለባማትን ዓበይትን ኤርትራውያን፣ ‘ግደፉ ቅድሚ ሕጂ ዝተጋገናዮ ይኣክል! ሓይልና ሓድነትና ምዃኑ ፈሊጥና ስርዓት ፈደረሽን ኣኽቢርና ክንጉዓዝ እንተዘይክእልና፡ ደም ኣሽሓት ደቂ 25 ደቅናን ደቂ ደቅናን ክንከፍለላ ኢና እዛ ሃገር! ደሞም ከም ውሕጅ ክዛሪ ኢዩ!’ እናበሉ የጠንቅቑ ከም ዝነበሩ’ዩ ይፍለጥ። ከምቲ ዝበልዎ ከኣ፡ ህዝብና ናብ ዲቕ ዝበለ ን30 ዝቐጸለ ደማዊ ኩናት ኣትዩ። ቀጺሉ ንሃገርና ዝመጸ፡ ናይ ጃንሆይ እንድራሴ ልዑል ኣስራተ ካሳ ከኣ፡ ንህዝብና ከበሳብስን ከሳቕን ከቃትልን ዳግማይ ዕድል ምርካቡ ዘሕዝን ኢዩ። ካብ ስልጣኑ ተኣልዩ ንኣዲስ ኣበባ ክኸይድ ከሎ፡ ካብ ህዝብና ዝዘረፎ ሃብቲ ዝጸዓና ዓበይቲ መኻይን ብዝሐንን ዝጸዓንኦ ንብረት ዓይነት ዝረኣዩ፡ ንዓመታት ብሓዘን ይዝክሩዎ ኔሮም። ብግዜ ሃይለስላሴ ብዝካየድ ዝነበረ ደማዊ ኩናት ምኽንያት ኣብ ሃገርና፡ ‘ሰላም ስለ ዘየለ’ ተባሂሉ ቤት ትምህርቲ ምውሳኽ ተሪፉ ዝነበራ ብዙሓት ተዓጽየን። ህዝብና ዝነበሮ ናይ ትምህርቲ ዕድል’ውን እናጎደለ ክይዱ። ህዝብና ብስርዓት ፈደረሽን መሰረት ተፈቒዱ ዝነበረ ናይ ምጽሓፍን ምዝራብን መሰል ክተግብር ኣይከኣለን። ካብ ኤርትራውያ’ውን ጋዜጠኛታት ሓደ ዝኾነ ኣቶ ኢልያስ ተኽሉ፡ ብስርዓት ፈደረሽን መሰረት ብዛዕባ ናይ ምምሕዳር ጉድለትን፡ ስርዓት ፈደረሽን ከይጠሓስን ብቐጻሊ ብጋዜጣ ብምጽሓፉ ተኸሲሱ። ኣብ ኣስመራ ንሽዱሽተ ዓመት ምስ ተኣስረ ንኣዲስ ኣበባ ተወሲዱ ናይ ገዛ ሕዩር ኮይኑ ዕድምኡ ኣሕሊፉ። የኤርትራ መንግስቲ ብስርዓት ፈደረሽን መስረት ዝተመደበሉ ዓመታዊ ባጀት ክወሃቦ ይሓትት’ኳ እንተነበረ፡ ‘ብባጀትኩም መስጊድን ቤተክርስትያናትን ሰሪሕናልኩም!’ ብዝብል ምኽንያት ስለ ዝተኸልፍከለ ብባጀቱ ክጥቀም ኣይከኣለን። ናይ ምምሕዳር ዓቕሙን ንምድኻም ዝፍጸም ዝነበረ ሽርሕታት ከኣ መወዳኣታ ኣይነበሮን። ኣብ ወሰናስን ኤርትራ ክሰፍር ዝግብኦ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ማእከል ኣስመራ ሰፊሩ። ስልጣን ፖሊስ ኤርትራ ይምንጥል ኔሩ። ብፈላሊኻ ግዛእ ምህዞ ዝተፈላለዩ ኣባላት ባይቶ ኤርትራ፡ ብህዝቢ ከም ዝተመርጹ ዘንጊዖም ንህዝቦም ከየፍለጡ ንስርዓት ፈደረሽን ንምፍራስ ተሰማሚዖም ተባሂሉ ተበቲኖም። ገሊኦም ኣማኸርቲ ተባሂሎም ናይ ሚኒስቴር ዲ አታን መኻይን ምስ ኣውቲስትአን ተሸሊሞም። ሰማያዊት ባንዴራ ኤርትራ ወሪዳ ብባንዴራ ኢትዮጵያ ተተኪኣ። ጃንሆይ፡ ‘ነቲ ኤርትራ መሬታ’ምበር ህዝባ ኣየድልየናን’ዩ!’ ዝበሉዎ ብግብሪ ምስላጥ ቀጺሎሞ። ብ1961 ስርዓት ፈደረሽን ፈሪሱ ሃገርና ሓንቲ ካብ 14 ጥቅላይ ግዝኣት ኮይና ተባሂሉ። ህዝብና ብሰላማዊ መገዲ ዘካይዶ ዝነበረ ቃልሲ ከም ዘይዕወት ምስ ተረድአ፡ ናብቲ 30 ዓመታት ዝወሰደ ደማዊ ኩናት ኣትዩ። ብዝሒ ናብ ኢትዮጵያ ዝዛወሩ ሰራሕተኛታት፡ ዝእሰሩ፡ ዝጠፍኡ ኤርትራውያን ወሲኹ። ስርዓት ሃይለስላሰ ህዝቢ መታን ሰኪሑ ንገድሊ ምድጋፍ ከቋርጽ ኣብ ኩናት ዝተሰውኡ ተጋደልቲ ሬሳ ኣብ ኣደባባይ ሰቒሉ። ዓድታት ኣቃጺሉ፡ ህዝቢ ኣመዛቢሉ። ኣብ ባጽዕ ዝነበረ ብሔራዊ ጦር፡ ‘ኣሕዋቶም’ዮም ዝዋጉኡና ዘለዉ!’ ብዝብል ምኽንያት፣ ዓሰርተ ክልተ ኤርትራውያን፡ ማለት ክልተ ናይ ፐቲ ኦፊሰር መዓርግ ዝነበሮም ናይ ባሕር ሓይል ኣባላት፡ ካብ ሲቪላት ከኣ፤ ክልተ ደቂ ሉባ ዝብሃሉ ደቂ ማዕረባ፡ ካልኦት ሾመንተ ብሓንቲ ሰንበት ምሸት ጨውዩ ኣጥፊኡዎም። ሃገርና ናጻ ምስ ኮነትን ኣብ ባጽዕ ብኮርያውያን ዝስራሕ ዝነበረ ገዛውቲ ንምስራሕ መሰረት ክኩዓት ከሎ ኣዕጽምቶም ምስ ተረኽበ፡ ስድርኦም ከም ዝተረዳኡ’ዩ ዝንገር። ቃልሲ ኤርትራ ግን ይባላሕ ኔሩ’ምበር ኣይዛሕተለን። ናብ ህዝብና ዝወርድ ዝነበረ ግፍዒ ይጋደድ ከም ዝነበረ ንምግላጽ ከኣ ህዝብና፡ ‘ሰምበል ሕደጊ ተባሪሮም ኢዮም’ዞም ደቂ!’ ብዝብል ጉልባብ ደርፊ ንኤርትራውያን ኣባላት ኮማንዶ ዝነበሩ ደቁ ይምሕጸን ኔሩ። ካብቶም ምሕጽንትኡ ዝተሰወጦም ብዙሓት ንበረኻ ዓዶም ወፊሮም ቅያ ጅግንነት ዝፈጸሙ ከም ዝነበሩ ከኣ ዝከሓድ ኣይኮነን። ዘውዴ ረታ ግን፡ ኣብ ‘በቀዳማዊ ሃይለሥላሴ ዘመነ መንግስት የኤርትራ ጉዳይ’ ዝብል መጽሓፎም፣ ‘በፈዴረሽን ኣስተዳደር ሆነ በፍጹም ኣንድነት ዘመን፣ ኣብረን በኖርንበት በኣርባ ዓመታት ጊዜ ውስጥ፣ እኛ ኢትዮጵያውያን በወንድሞቻችን ኤርትራውያን ላይ ምንም ዓይነት በደል እንዳልፈጸምንባቸው መዘንጋት የለባቸውም፡’ ነሕዋትና ኤርትራውያን ኣይበደልናዮምን! ዝብል ብምጽሓፎም ከኣ ዘደንጹን ዘሕዝንን ኢዩ። ብፍላጥ ድዮም ብዘይፍላጥ እግዚኣብሔር ዋንኦም። ብስርዓት ፈደረሽን ግዜ፡ መንግስቲ ዝብል ቃል ንኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግስት ጥራይ ዝምልከት ምዃኑ ስለ ዝኣምኑ ይኾኑ፡ ‘መንግስቲ ኤርትራ ወይ መራሕ መንግስቲ፡’ ዝብሉ ቃላት ምጽሓፍ ስለ ዝኸበዶም፡ ን መራሒ መንግስቲ ኤርትራ፡ ‘ቺፍ ኤግዜኩቲፍ!’ ብዝብል ቃል ጥራይ ኣብ መጽሓፎም ዝገልጹ። ተማሂርና ድግሪ ሰቒልና ዝብሉ ኢትዮጵያውያን’ውን፡ ‘መንግስቲ ኤርትራ!’ ማለት ዝወሓጠሎም ኣይነበረን። ከምቲ ኣቦና ኣቶ ወልደኣብ ወ/ል ዝበሉዎ ግን፡ ህዝብና ባዕሉ፡ ንሃገርና ናጻን ልዑላዊትን ከም ዝገብራን፡ ‘ሃገረ ኤርትራ! ተባሂላ ብዓለም ትፍለጠሉ መዓልቲ ከም ዝመጽእን፡ ንኤርትራዊ ጥራይ ዝርአ ሓቂ ከም ዝነበረን’ዩ ዘረድእጽ። ሎሚ ህዝብና ኣብ መርዓታትን ዓበይቲ ብዓላትን ዲኖ ተኸዲኖም፡ እናደበሉ፡ ንመርዓውቲ ከሰንዩን ከማዕርጉን ዝርኣዩ ከኣ ነቲ ዝነበረ ናይ ህዝብና ጅግንነት ሚስጢር ዝገልጽን ዘዘኻኽርን’ዩ ዝመስል።
ምልኪ ይፍረስ ሕጊ ይንገስ፡ ህዝብና ነናብ ገዝኡ ክምለስ
ምስሉ ተኪኤ 5 ለካቲት 2018
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ክሊኒክ መንእሰያት
ክሊኒክ መንእሰያት ቫለንቱና ነቶም ካብ 12 ዓመት ክሳብ 23 ዓመት ዕድመ እትበጽሑ መንእሰያት ዚሰርሕ'ዩ። ንግቡእ ሰክረተስ (ስትረት) ነኽብር: ኣባና ዚግበር ምብጻሕ ከኣ ካብ ክፍሊት ናጻ'ዩ።
ኣብ ክሊኒክ መንእሰያት:
- ብዛዕባ ዝምድናታት: ብዛዕባ ርእሰ-ክብሪ: ብዛዕባ ቅዛነት: ብዛዕባ ጭንቀት: ብዛዕባ ጸቕጢ: ብዛዕባ ርእስኻ ምጕዳእ: ብዛዕባ ጸገማት ክብሪ: ብዛዕባ ዓመጽ ወይ ብዛዕባ ጥዕና ምስኣን ምዝራብ
- ኣብ ጸገማት ሕማማት ወሲብ ሓገዝ ምርካብ
- ብዛዕባ መከላኸሊ ጥንሲ ምዝታይን ሓገዝ ምርካብን
- ንኣካል: ንጥንሲ: ንሕማማት ወሲብ ብዝምልከት ምሕታት: ኣባና'አን ክትምርመሩ ቅምሶ (ፕሩቭ) ክትህቡ ትኽእሉ።
- ኮንዶምን ህጹጽ ከኒና መከላኸሊ ጥንስን ንምምጻእ
እዞም ኣብዚ ንሰርሕ: መሕረስቲ: ተሓጋገዝቲ (ኩራቶረር): ስነ-ኣእምሮኛ: ሓኪም ደቀንስትዮን ሓኪም ደቂ-ተባዕትዮን ኢና።
ድሮፕ-ኢን (ብዘይ ቈጸራ ዚግበር ምብጻሕ)
ብዘይ ቈጸራ ኣብ ዚግበር ምብጻሕ (ድሮፕ-ኢን) ሰዓት 14-18 ሕማማት ወሲብ ከይህልወኩም ክትምርመሩ: ምርመራ ጥንሲ ንምርማር: ቅድሚ ሕጂ ኣባና መጺእኩም ትፈልጡ እንተ ኔርኩም እሞ ዓይነት ከኒና ክትቅይሩ እንተ ዘይደሊኹም: ሓድሽ ወረቐት መውጽኢ ከኒናታት መከላኸሊ ጥንሲ ንምውሳድ
ንዝተረፉ ጕዳያት/ሕቶታት ቈጸራ ሓዙ።
ቈጸራ ምሓዝ
ብስልኪ ቈጸራ ክትሕዙ እንተ ደሊኹም ብቝጽሪ ስልኪ 073-558 11 00 ክትድውሉ ትኽእሉ ኢኻም። ክንምልሽ እንተ ዘይኪኢልና ስምኩምን ቍጽሪ ስልኩኹምን ግደፉልና'ሞ ክንድውለልኩም ኢና።
ስምኩምን ቍጽሪ ስልክኹምን ጽሒፍኩም ብኤስኤምኤስ (SMS) ምስዳድ'ውን ትኽእሉ ኢኹም።
መሕረስቲ: ተሓጋገዝቲ (ኩራቶር) ከምኡ'ውን ��ካይም ስነ-ኣእምሮ: ንምርካብ ብኢንተርነት . ብቐጥታ ቈጸራ ምሓዝ ይከኣል'ዩ።
ክፉታት ሰዓታት ስራሕ
ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ብቈጸራ ዚግበሩ ምብጻሓት።
ክፉት ሰዓት ምሸት ረቡዕ ሰዓት 20.00 ብቈጸራ ዚግበሩ ምብጻሓት።
ብዘይ ቈጸራ (ድሮፕ-ኢን):- ረቡዕ ሰዓት 14.00-18.00.
ሓኪም ሕማማት ወሲብ/ሓኪም ደቂ ተባዕትዮ
ሕቶታት እንተሎኩም ወይ ኣብ ብልዕትኹም ወይ ኣብ ፍረ-ነብስኹም ጸገም እንተሎኩም ኪሕግዘኩም ይኽእል። ሓኪም ሕማማት ወሲብ ዚበዝሕ እዋን: ሓደ ረቡዕ እንዳጸቐጠ ናብ ክሊኒክ መንእሰያት ይመጽእ። ሰዓት 16–18. ሓኪም ከም ትረኽብዎ ንምርግጋጽ ቈጸራ እንተሓዝኩም ይሓይሽ።
ምስክርነት-ሆቤተ (HBT-certifiering)
ክሊኒክ መንእሰያት ኣብ ቫለንቱና ምስክርነት-ሆቤተ (HBT-certifierad) ዘሎዎ ንጥፈት'ዩ። እዚ ማለት ከኣ: ኣብ መሰላት ሆሞሰክሽዋላት: ባይሰክሽዋላትን ስግረ-ሰባትን (transpersoner) ዚምልከቱ ጕዳያት: ንኣኽብሮት ዘሎዎ ኣቀባብላን ንሰራሕተኛታት ከኣ ጽቡቕ ናይ ስራሕ ሃዋህው ኣብ ምፍጣር ከም ዕላማ ብምሓዝ: ብስትራተጂካዊ ኣገባብ ይሰርሕ ማለት'ዩ። ብዛዕባ ምስክርነት-ሆቤተ ተወሳኺ ሓበሬታ ንምርካብ: ኣብ
ነቶም ልዕሊ 23 ዓመት ዝዕድመኹም
ንመከላኸሊ ጥንሲ ዚምልከት ምኽሪ: ምርመራ ሕማማት ወሲብ ከምኡ'ውን ንሕቶታት ወሲብ ዚምልከቱ ምኽርታት ንምርካብ ናብ ዘተኣማምን ወሲብ ምጹ።
ተወሳኺ ሓበሬታ
Sidan uppdaterad den 6 april 2017


text:
ጠመተ መብዛሕቲኦም ፕሮግራማት ምኽልካል ዓሶ ኣብ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህፃናት ዘተኾረ እዩ።ብዙሓት ብዕድመ ድፍእ ዘበሉ ተማሃሮ ቆልዑ ዝኾነ ዓይነት ምልክት ሕማም ከይተርኣዮም ዓሶ ኣብ ነብሶም ክሽከሙ ይኽእሉ።ህፃን ሕክምና እንተዘይረኺቡ እናገደደ ከምዝኸይድ ኣብ ቤት ትምህርቲ ፅርየትን ትሮፒካል መድሓኒትን ተመራማሪት ዶ/ር ሲያን ክላርክ ይገልፃ።
“ናይ ዓሶ ፅግዕተኛ ንቀይሕ ዋህዮታት ደም የዕንዎ፤ከም ሳዕቤኑ ድማ ህፃናት ንከቢድ ዋሕዲ ደም ይቃልዑ።ብሓፈሻ ዋሕዲ ደም ዘለዎም ህፃናት ድኻም ይስምዖም፣ይፈዙ፣ብዙሕ ኣይንቀሳቐሱን።”
እቲ መፅናዕቲ ንኣስታት 2,000 ህፃናት ተማሃሮ ዘሳተፈ እዩ።ህፃናት ኣድሕን ዝተባህለ ትካል ቤት ትምህርቲ ፅርየትን ትሮፒካል መድሓኒትን ለንደን ምስ ሃገራዊ ኢንስቲቱት ምርምር ህዝባዊ ሕክምና ማሊ ብምትሕብባር እዩ ተኻይዱ።
ናይ ዓሶ መቆፃፀሪ ፓኬጅ ብመማህራኖም ኣቢሉ ንፍርቂ እቶም ህፃናት ተምሃሮ ተዋሂቡ።ናይ ምክልኻል ትምህርቲ፣ፀረ ጣንቱ ዝተነጽገ ዛንዚራ (ላምስያ)ን ፀረ ዓሶ ሕክምናን ዝሓዘ እዩ።ከም ውፅኢት መጠን ምስፍሕፋሕ ሕማም ዓሶ ካብ 80 ሚእታዊት ናብ ሓሙሽተ ሚእታዊት ወሪዱ፤ሕማም ዋሕዲ ደም እውን ብፍርቂ ነኪዩ።
ዶ/ር ክላርክ ብተወሳኺ ከምዚ ይብሉ።
“ስለዝኾነ ህፃናት ኣቓልቦ ናይ ምግባር ተኽእሎኦም ወሲኹ።”
ትካል ህፃናት ኣድሕን እቲ ፕሮግራም ኣብ ማሊ ናብ 400 ኣብያተ ትምህርቲ ክጋፋሕ ሓጊዙ። ማሊ ፈተነ ዝካየደላ ካልኣይቲ ኣፍሪቃዊት ሃገር እያ።
ብመሰረት ዶ/ር ክላርክ ናይ መጀመሪያ መፅናዕቲ ምሉእ ዓመት ሕማም ዓሶ ኣብ ዝስፋሕፍሕላ ኬንያ እዩ ተኻየዱ ።
ሰራሕተኛታት ረድኤት ኣብ ማሊ ደቂ ኣንስትዮ ተማሃሮ ካብ ዋሕዲ ደም ምክልኻል ብፍሉይ ኣገዳሲ እዩ ይብሉ፤ምኽንያቱ መጠን ትሕቲ ዕድመ መርዓን ጥንስን ዝለዓለ ስለዝኾነ።ዋሕዲ ደም ኣብ እዋን ጥንሲ ዝተሓተ ክብደት ዘለዎ ህፃን ክውለድ ዝተወልደ ህፃን ድማ ናይ ምሟት ዕድሉ ዝለዓለ ይገብሮ።


text:
ሰሙነ ሕማማት (ሓሙስ )
ኪርያ ላይሶን ኪርያ ላይሶን ኪርያ ላይሶን
ሰሙነ ሕማማት (ሓሙስ)
ኣብ ስነ-ፍጥረት፥ ሓሙስ ስጋውያን ኣዕዋፍን እንስሳታትን ዝተፈጥሩላ ሓሙሸይቲ መዓልቲ እያ። ጎይታናን መድሓኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ቅድስት ድንግል ማርያም ካብ ስጋኣ ስጋ ካብ ነፍሳ ነፍሲ ወሲዱ ተዋሃሂዱ ሰብ ኮይኑ ናብዛ ዓለም ምስ መጽአ ድማ “እዚ ስጋይ እንኩ ብልዑ፡ እዚ ድማ ደመይ እዩ እንኩ ስተዩ” ኢሉ ስግኡ ፈቲቱ ደሙ ኣፍሲሱ ዘለኣለማዊ መግቢ ህይወት ዝሃበና፡ ቅዱስ ቁርባን ዝሰርዓልና መዓልቲ እያ። እዛ መዓልቲ እዚኣ ብዙሕ ፍጻመታት ዝተፈጸመላ መዓልቲ እያ ገለ ካብኡ ንምይቃስ፥
1) ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብተዋሕዶ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ምዃኑ ንምግላጽን ንምርዳእን ከምኡ’ውን ኣርኣያ ንምዃንን ክጽሊ ዝሓደረሉ ዕለት እዩ። ጎይታ ሕብስትን ወይንን ባሪኹ ንደቂ መዛሙርቱ ክህበም ከሎ ጸለየ፡ ምእንቲ ደቂ መዛሙርቱ ጸለየ (ዮሓ17)፡ ስለዝኾነ እዛ መዓልቲ እዚኣ መዓልቲ ጸሎት(ጸሎተ ሓሙስ) ተባሂላ ትጽዋዕ (ማቴ 26፡36-46, ማር14፡32-42, ሉቃ22፡39-46, ዮሓ17፡1-መፈ)።
2) ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓና ትሕትናን ፍቕርን ኣብ ኣገልግሎትና ድማ ትጉሃትን ጽኑዓትን ክንከውን ከም ዘለና ንኽምህረና፡ እግሪ ደቀ መዛሙርቱ ትሕት ኢሉ ተንበርኪኹ ዝሓጸበሉ ዕለት እዩ። ጎይታ ሓጺብዎም ጥራይ ስቕ ኣይበለን፡ “ንስኻትኩም’ውን ከምዚ ኣነ ዝገበርክዎ ግበሩ” ኢሉ’ውን ኣዚዝዎም እዩ (ዮሓ13፡1)። ነዚ መሰረት ብምግባር ድማ ኣቦታትና ካህናት በዚ ዕለት እዚ ኣብ ቤተክርስቲያን ንዝተረኽቡ ምእመናን ብቖጽሊ ኣውሊዕ፡ ሳዕሪ ፡ወዘተ ገይሮም ተንበርኪኾም ኣእጋሮም ብማይ ይሓጽቡ።
ብኻልእ ድማ እዚ መዓልቲ እዚ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋርያት ምስጢረ ጥምቀት ዝፈጸመሉን፡ ቅዱስ ቁርባን ዝሰርዓሉን ዕለት እዩ። “ተጠምቁ አርድእት በምሴተ ኃሙስ ለጸቢሐ ዓርብ እምቅድመ ይንስኡ ስጋሁ ቅዱሰ ወደሞ ክቡረ ወወደየ ማየ ውስተ ምንዛህ ወአጥመቆሙ ለኵሎሙ አርዳኢሁ” ከም ዝበለ (ተስእሎተ ባስልዮስ)።
3) ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ስርዓተ ቁርባን ዝሰርዓሉ ዕለት እዩ። “ክበልዑ ኸለዉ ኢየሱስ እንጌራ ኣልዐለ፡ ባሪኹ ቘሩሱ ነቶም ደቀ መዛሙርቱ “እዚ ስጋይ እዩ ውሰዱ ብልዑ”እናበለ ሃቦም። ጽዋእ ኣልዒሉ ኣመስጊኑ ድማ “እዚ ምእንቲ ብዙኃት ንሕድገት ሓጢኣት ዚፈስስ ዘሎ ናይ ሓድሽ ኪዳን ደመይ እዩ እሞ ካብዚ ዅልኹም ስተዩ”(ማቴ26፡26-28,ማር14፡22-26, ሉቃ22፡14-20, 1ቆሮ 11፡23-25 )እናበለ ሃቦም። በዚ ድማ ኩላትና ስግኡን ደሙን ተቐቢልና ህይወት ክንረክብ ዝሰርዓልና ናይ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ምስጢር እዩ።
4) ይሁዳ ንጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብምስዓም ዘትሓዘሉ ዕለት እዩ (ማቴ26፡47-58, ማር 14፡43-52, ሉቃ22፡47-53, ዮሓ18፡3-12,)።
5) ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ መፋናዊ ነዊሕን ሰፊሕን ትምህርቲ ንደቂ መዛሙርቱ ዝመሃረሉ መዓልቲ እዩ (ዮሓ 14፡16)።
እዚ መዓልቲ እዚ ካብ ካልኦት ኣብ ሰሙነ ሕማማት ካብ ዘለዉ መዓልቲታት ፍልይ ብዝበለ፡ ቅዳሴ ዝቕደሰሉ ዕለት እዩ። ኣብዚ መዓልቲ፡ ከምቲ ጐይታ ንሓዋርያት ዝገበሮ ንሳቶም’ውን ነንሕድሕዶም ከምኡ ክገብሩ ስለ ዝኣዘዘ፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ድማ ብዝምስጥ ስርዓት ንመዘከርትኡን በረኸት ንምውሳድን ሕጽበተ እግር ቅድሚ ቅዳሴ ይፍጸም እዩ።
ስለዚ ፡ እዚ ዕለት እዚ ኣዘወቲርና ክንጽልን ኣብ ነንሕድሕድና’ውን ፍቕርን ስኒትን ክህልወና፡ ከምኡ ውን ኩሉ እንገብሮ ነገር ብትግሃትን ብትሕትናን ክንገብሮ ከም ዝግብኣና ዘዘኻኽር ዕለት እዩ።
ኩሉ ግዜ ኣብ ጸሎት ክንተግህ፡ ፍቕሪ፡ ስኒትን ትዕግስትን ክህልውናን፡ ደሙን ስጋኡን ተቐቢልና ምስኡ ክንነብርን ናይ እግዚኣብሔር ሰናይ ፍቓድ ይኹነልና! ኣሜን!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!
ይቕጽል…


text:
ሃገራት ኣውሮጳ ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ ኢጣልያ ንስቅያት ብኣሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ኣብ ሊብያ ዝርኸቡ ስደተኛታት ተሓተቲ’የን ክብል ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ኣፍሊጡ።
ብመሰረት በዚ ትካል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ዝወጸ ሓድሽ ሪፖርት መራሕቲ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ናብ ሃገራት ዝአትው ቁጽሪ ስደተኛታት ንምጉዳል ክብሉ ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ተታሒዞም ናብ መዳጎኒ ማእከላት እታ ሃገር ዝውስዱ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት “መስርሕ ግህሰት” ምፍጻሞም ይኸስስ።
ኢልዛ ደ ፒሪ ኣብ ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ተመራማሪት እያ ። ብዛዕባ እቲ ሪፖርትን እቲ ኩነታትን ከምዚ ትብል።
“ እቲ ደረጃ እቲ ዝፍጸም ዓመጽ ዘሰቕቅ’ዩ። እዞም ሰባት ኣብ ቀጻሊ ፍርሂ’ዮም ዝነብሩ። ዝወሃብ መግቢ ኮነ ማይ የለን፡ ኩሉ ብገንዘብ ከፍልኻ ዝርከብ’ዩ። ብዙሓት ሰባት ኣዘራሪብና ኢና። ስድራ ቤቶም ብቴሌፎን እንዳሰምዑ ስቕያትን ዓመጽን ከምተፈጸሞም ሓቢሮምና እዚ ድማ ገንዘብ ተከፊልሎም ካብቲ ቦታ ክወጹ’ዩ።እዚ ድማ ኣብዘን መዳጎኒ ማእከላት ልሙድ ተርእዮ እዩ።”
እቲ ሪፖርት ብተወሳኺ ኣብ ሕዳር6,2017 ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ንዘጋጠመ ፍጻሜ ብኣብነት ብምጥቃስ ኣብቲ እዋን ኣብ ትጥሕል ዝነበረት ጀልባ ዝነበሩ ስደተኛታት ንምድሓን ኣብ መንጎ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያን ዘይመንግስታዊ ትካል “ሲ ዎች” ጎንጺ ምግጣሙ ይጠቕስ።
ሰበ ስልጣን ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ኣብቲ ክስተት ነቶም ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ዘኻይዱ ዝነበሩ አባላት ዘይመንግስታዊ ትካል “ሲዎች” ካብቶም ስደተኛታት ንምርሓቕ ነገራት ክድርብዩ ከምተራእዩ ኣምንስቲ ብተወሳኺ ሪፖርቱ ኣስፊሩ’ሎ።
ኣብ ወርሒ የካቲት 2017 ቀዳማይ ሚንስትር ኢጣልያ ፓውሎ ጀነቲሎን አቦ መንበር ፕረዝደንታዊ ቤት ምኽሪ ሊብያ ፈይዝ ኣል ሳሪ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘሎ ዋሕዚ ስደተኛታትን ንምጉዳል ስምምዕ ምፍርራሞም ይዝከር።
ኣብቲ ስምምዕ ኢጣልያ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ቅድሚ ምቁራጾም ኣብ ምግታእ ዘካየድዎ ጻዕርታት ዘድልይ ሓገዝ ከምትህብ ከምኡ ውን ንትሕተ ቅርጺ እታ ሃገር ንምምዕባል ፋይናንሳዊ ሓገዝ ከምትህብ ምግላጻ ይፍለጥ።
ሕብረት ኣውሮጳ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ማእከላይ ባሕሪ ንምቁራጽ ዝጉዓዙ ስደተኛታት ኣብ ምግታእ ዘካየድዎ ጻዕርታት ብኣሰርተታት ሚልዮን ዝቑጸር ዩሮ ንመንግስቲ ሊብያ ሂቦም’ዮም።
ይኹን ደኣ እምበር ብመሰረት ሓበሬታ ኣምንስቲ እዚ ሓገዝ ነቲ ኩነታት ናብ ዝኸፍአ ዘጋደደ እዩ ይብሉ።
ብመሰረት ጸብጻብ’ዚ ትካል ካብ ወርሒ ሓምለ ክሳብ ሕዳር 2017 ኢጣልያ ዝበጽሑ ቁጽሪ ስደተኛታት ብ67 ሚእታዊት ጎዲሉ’ዩ ይኹን ደአ እምበር እዚ ቁጽሪ ብከቢድ ሰብኣዊ ዋጋ ዝተረኽበ እዩ ክብል ኣምንስቲ ይገልጽ።


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሐዱ ኣምላክ ኣሜን!!
ዕርገት ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ: ካብ ሓሙስ ምሸት ክሳብ ዓርቢ ናይ መስቀል ሞት ኣሕሊፉ ኣብ ሳልስቱ ምስተንስአ ኣብ መበል ኣርብዓ ምዓልቱ ኽኣ ዓረገ! ኣብ ሳልስቲ ተንስአ ኣብ ኣርብዓ ዓረገ ክብሃል እንከሎ ልዕሊ ዓቕሚ ሰብ እዩ! ብዙሓት ወሩያት ሰባት ወላውን ሃይማኖት ሰሪቶም ዝብሃሉ ሞይቶም ብዝተቐበርዎ እዮም ተሪፎም! ኢየሱስ ክርስቶስ ግን ኣምላኽ ስለዝኾነ ተቐቢሩ ኣይተረፈን! ኣብ መበል ኣርበዓ መዓልቱ ኽኣ እናራይዎ ዓረገ ንሰማይ ኣንቃዕሪሮም እናተመልከቱ ኽኣ መልኣኽቲ መጺኦም ግብረ ሐዋርያት ፩ ፡ ፲፩ - ኣቱም ሰብ ገሊላ፡ ስለምንታይ ናብ ሰማይ እናጠመትኩም ደው ኢልኩም ዘሎኹም? እዚ ኻባኻትኩም ናብ ሰማይ ዝዓረገ ኢየሱስ፡ ከምቲ ናብ ሰማይ ኪዓርግ ከሎ ዝርኤኹምዎ ኸምኡ ገይሩ ኸኣ ኪመጽእ ኢዩ፡ በልዎም። እቲ ሓቀኛ ቃል ኣምላኽ ወላ ጸላኢ እዚኣ ተባሂላ ኣይተፈጸመትን ኢሉ ክውጽኣላ ዘይክኣሎ ሓቀኛ ቃል: እቲ ግዚኡ ዝኣኸለ ተፈጺሙ እቲ ግዚኡ ዘይኣኸለ ኽኣ ምልክታቱ እናሓበረ ይቐርብ ኣሎ! መፈጸምታ ኽኣ ምጽኣት እዩ! እቲ ዝመጽእ ኽኣ እቲ ፈራዲ ጎይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ ከምቲ እቶም መልኣኸቲ ዝበልዎ ( እዚ ኻባኻትኩም ናብ ...full article here >>


text:
ዓለምላኻዊ ተበግሶ ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን
Global Initiative to Empower Eritrean Grassroots Movement
المبادرة العالمية لتمكين الحركة الشعبية الارترية
gieegm@googlegroups.com
ክፉት ደብዳበ ንኹሎም መራሕቲ ፖለቲካውያን ውድባት
ሃቐና ናይዚ ክፉት ደብዳበ’ዚ ነቶም ኣስማቶምን ኣድራሽኦምን ክንረኽቦ ዘይከኣልና መራሕቲ ፖለቲካውያን ውድባት ንምብጻሕ እዩ። ተመሳሳሊ ትሕዝቶ ዘለዎ ደብዳበ ናብ አብ ታሕቶ ተጠቒሶም ዘለዉ 20 መራሕቲ ውድባት ተላኢኹ’ሎ።
ርእሰ ጉዳይ፡ ሕዝቢ ዝሰረቱ ህዝባዊ ቃልሲ (Grass-Root Movement) ንደምዳሚ ዓወት
ኣቐዲምና ሕውነታውን ሃገራውን ሰላምታና ነቕርበልኩም። ብምቕጻል፡ ንምድሓን ህዝቡኹምን ሃገርኩምን እትገብሩዎ ዘለኹም ተወፋይነት ከነመስግነኩምን ከነድንቐኩምን ንፈቱ።
ሎሚ ነዛ ደብዳቤ ንጽሕፈልኩም ዘሎና ናይ ውድብኩም ምሉእ ደገፍን ምትሕብባርን ን ዓለምላኻዊ ተበግሶ ንምድንፋዕ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኤርትራውያን (ዓለምላኻዊ ተበግሶ) ብትሕትና ንምሕታት እዩ። ናይዚ ተበግሶ`ዚ ዓላማ ንኣብ ስደት ዘለዉ ኤርትራውያን ኣብ ምምሓው ናይዚ ንህዝብና ዘሳቒ ዘሎ ዲክታቶርያዊ ስርዓት እጃሞም ንኸበርክቱ ዘኸእሎም ባይታ ምጥጣሕ እዩ። እዞም ነዚ መልእኽቲ እንልእከልኩም ዘለና ግዱሳት ዜጋታት ፡ ነቲ ካብ ህዝቢ ብህዝቢ ክቐውም ንእምሞ ዘለና መሪሕነት ንምቅልጣፍ ንነጥፍ ዘሎና አሳለጥቲ ደኣ እምበር ፡ ድሮ ውክልና ወይ ስልጣን ዝሓዝና ሰባት ወይውን ስልጣን ናይ ምሓዝ ድልየት ይኹን መደብ ዘለና ከምዘይኮና ከነነጽር ንፈቱ።
ናይዚ ተበግሶ`ዚ ታራን እማመን ኣተገባብራ ምምራጽ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ፡ ብከባብያዊ ምንቕቓሕን ጎስጓስን ጀሚሩ አብ ኩሉ ብርክት ዝበለ ቁጽሪ ኤርትራውያን ዝርከቡሉ ከተማታት/ከባቢታት ብህዝቢ ዝምረጹ ሕጋውያን ወከልቲ ብምምራጽ ፡ እቶም ናይ ከባቢታት ወከልቲ ተኣኪቦም ናይ ሃገር ወከልቲ ይመርጹ፡ ብድሕሪኡ ብደረጃ ክፍሊ ዓለም ፡ አብ መወዳእታ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ናይ ምቛም መስርሕ ምስላጥ እዩ።
ዕማም ናይቲ ብህዝቢ ዝቐውም ዓላምለኻዊ መሪሕነት ፡ ምስ ፖለቲካውያን ውድባትን አብ ኤርትራ ዘለዉ ናይ ለውጢ ሓይልታትን ብምትሕብባር ፡ ኣብ ሃገርና ኤርትራ ፡ ነቲ ዘሎ ውልቀምልኪ ብምልጋስ ናብ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ዘሰጋግረና መደብ ዕዮ ምንዳፍ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ኩሉ ተጻቦኦታት ብጽንዓትን ሓቦን ተጋዲሉ ናጽነቱ ዝጨበጠ ሓያል ህዝቢ እዩ። ሎሚ ድሕሪ 25 ናይ ናጽነት ዓመታት ብልጽግትን ምዕብልትን ኤርትራ ዝርእየሉ`ምበር ሕሰም ዝበራረየሉ ጊዜ ክኸውን ኣይምተገበአን። እንታይሞ ይገበር፡ ሕማቕ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኮይኑ ፡ ህዝብና ኣብ ገዛእ ሃገሩ ስለዘይጠዓሞ ናብ እግሩ ዝመርሖ ብብዝሒ ይስደድ ኣሎ። መንእሰያትና፡ ቆልዓ ሰበይቲ ኣብ ጉዕዞ ስደት ኣደዳ ሞትን ስቓይን ይኾኑ ኣለዉ። ሃገር ባዲማ ኣብ ኣዚዩ ዘሰክፍ ሓደጋ ወዲቓ ኣላ። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ፈታኒ እዋን፡ ዝኾነ ሕልና ዘለዎ ኤርትራዊ ንኹነታት ሃገሩን ሕሰም ህዝቡን እንዳረኣየ፡ ኢዱን እግሩን ኣጣሚሩ ስምዒት ከም ዘይብሉ ጉኡዝ ወይ ከም ዘይምልከቶ መሲሉ ካብ ማዕዶ ክዕዘብ ዘይትጽቢታዊ ተረኽቦ እዩ። ስለ ዝኮነ እዩ ድማ ብዙሓት ኤርትራዊያን፡ ብውልቂ ኮነ ብጥርኑፍ እንቢ ንምልኪ ኢሎም ምስ ደምበ ፍትሒ ወጊኖም እጃሞም ዘበርክቱ ዘለዉ። እዚ ተባዕ ተበግሶ ድማ ክነኣድን ክሰዓብን ዘለዎ ኣብነታዊ ስጉምቲ`ዩ።
ደምበ ፍትሒ ግን ስለምንታይ ክሳዕ ሕጂ ክዕወት ዘይከኣለ፧ እዚ ሕቶ`ዚ ኣብ ርእሲ ነፍሲ ወከፍ ደላዪ ፍትሒ ኮይኑ ዝድዉል ግናኸ መልሲ ዘይተረኽቦ ዓቢ ሕቶ እዩ። እቲ ሕቶ ውልቀመላኺ ስርዓት ኢሰያስ ብሰንኪ ኣጽናትን ኣዕናውን ጨቋኒ ኣገዛዝኣኡ፡ ካብ ገዛእ ህዝቡን ማሕበረተሰብ ዓለምን ተነጺሉ ናብ ዘይተርፍ ውድቀት ተገማጊሙ ክነሱ፡ ስለምንታይ ክወድቕ ዘይከኣለ ዝብል እዩ። እምበኣር ነዚ ሕቶ ብሓባር ንኽንምልስ ኢና ተበግሶ ወሲድና ዘለና። መልሲ ናይዚ ሕቶ፡ ስርዓት ኢሰያስ ኣብ ኮረሻ ተወጢሑ ሸይሸይ ዝብል ዘሎ ኣብ ድልዱል ኣዕኑድ ስለዝቖመ ኣይኮነን፤ ብኣንጻሩኳ ደኣ ብዓለባ ሳሬት እዩ ተንጠልጢሉ ዘሎ፤ የግዳስ ደምበ ፍትሒ ነዚ ውልቀመላኺ ዝምሕወሉ ውጥናቱ ኣነጺሩ ብምትሕብባር ክቃለስ ስለዘይከኣለ እዩ። ክሳዕ ሕጂ ብተናጸል ዝገበርናዮ ቃልሲ ዝሓሸ ነይሩ እንተ ዝኸውን፡ ቀደም ምተዓወትና ሕሰም ህዝብና`ውን ሽዑ መብቀዐ ነይሩ። ስለዚ ካብዚ እንመሃሮ - ብተናጸል ሓይልና ብምምቕቓል ክመጽእ ዝኽእል ዓወት ዘይምህላዉ እዩ። ኣብዚ ድማ ኩልና ንሰማማዕ ይመስለና። ዕምሪ ናይዚ ጨቋኒ ስርዓት ኣሕጺርና ንህዝብና ሓራ ከነውጽእን ንሃገርና ካብ ሓደጋ ከነድሕናን ብሕብረት ንለዓል።
እስከ ብምስትውዓል ንጠምት፣ ዝፈላሉዩናዶ ዘሕቡሩና ይበዝሑ፧ ዘሕብሩና’ባ። እቶም ናእሽቱ ዝፈላሉዩና ስለምንታይ ንኽበታቱኑና ቦታ ንህቦም፧ ኩሉ ሰብ ሓደ ዓይነት ኣተሓሳስባ ክህልዎ ናይ ግድን ድዩ፧ ሓደ ኣረኣእያ ክህልወና ኢልካ ምሕሳብ ዘይኩውንነታዊ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ተደላይ`ውን ኣይኮነን። ከመይሲ ፍልልያትና ጽባቐናን ብርታዐናን እንበር ምልክት ድኻምና ክኸውን ስለ ዘይግብኦ። ድኻም ዝኸውን ግን ፍልልያትና ዓቂብና ናይ ሓባር ራእይን ዕላማን ምስ ዘይህልወና ጥራሕ`ዩ።
ኩላትና እንኣምነሉን ንኹሉ ኤርትራዊ መፍትሒ ዝኸውንን፡ ህዝቢ ባዕሉ ተኻቲዑ ኣብ ዘጽድቖ ቅዋም ዝስረት ዲሞክራስያዊ ስርዓት እዩ። ስልጣን ናብ ህዝቢ እንተ ወሪዱ፡ ኩሉ ሰብ ድማ ብሕጊ ተማእዚዙ እንተ ኸይዱ እንታይ ዘሰሓሕብ ኣለና፧ ቃልስናን ድልየትናን ስልጣን ናብ ህዝቢ ንኸነረክብዶ ኣይኮነን፧ ስልጣን ብህዝቢ እንተተወኒኑ ልዕልና ሕጊ እንተ ነጊሱ፡ ኩለን ሰልፍታት ብመሰረት ሕጊ ምርጫ ብሉጽ ዝብለኦ ሃገራዊ ፕሮግራመን ሒዘን ናብ ህዝቢ ክቐርባን ክወዳደራን ምቹእ ባይታ ክፈጥረለን እዩ። እዚ ክኸውን ግን፡ መጀመሪያ እዚ ስርዓት ክእለን ዲሞክራስያዊ ስርዓት ክትከልን ኣለዎ። እዚ ማለት ግን ፖለቲካውያን ውድባት ፈጺመን ይሕቀቓ ማለትና ዘይኮነስ ፡ አብዚ እዋን’ዚ ኩሉ ዓቕምና ናብቲ ወሳንን መጀመርያ ክኸውን ዘለዎን ክቐንዕ ኣለዎ። ነዚ ክንገብር ግን ኣብ መንጎና ምርድዳእ፡ ግሉጽነት፡ ታሓታትነት፡ ሓድሕድ ምጽውዋርን ምክብባርን ፡ መሳርሒ ቃልስና ብምግባር ከነማዕብሎም ኣዚዩ ከድለየና እዩ።
እምበኣር፡ ኣሳለጥቲ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ነዚ እዋናውን ታሪኻውን ዝኾነ ሕቶ ምሳኹም ንምምኽኻር ኢና ተበግሶ ወሲድና ኣብ ምንቅስቓስ ንርከብ ዘሎና። እቲ መፍትሒ ኢልና ንእምሞ ዘሎና ሓሳብ፡ ኩሉ ሰብ ዝሳተፎ ህዝባዊ ቃልሲ (grass-root movement) ንምልዕዓል እዩ። ህዝቢ ዝሰረቱ ሰፊሕ ምንቅስቃስ ንዝተበገሰሉ ዕላማ ኣብ ዝሓጸረን ብዉሑድ ንዋትን ሸቶኡ ክሃርም እንተ ኾይኑ ግን፡ መጀመርያ በብኸባቢኡ ክነቅሕን ክውደብን ኣለዎ። ህዝብና ኣብ መላእ ዓለም ፋሕ ኢሉ ስለ ዝርከብ፡ ንጥፈታቱ ብኸባቢያውን ዓለም ለኻውን ደረጃታት ክወሃሃድን ክምእዘንን ብግዲ ከድሊ እዩ። ነዚ መፍትሒ ክኸውን ይኽእል እዩ ኢልና ዝኣመምናዮ ድማ ካብ ታሕቲ ንላዕሊ (bottom - up) ዝዝርጋሕ መሳርዕ መሪሕነት እዩ።
ህዝቢ በብኸባቢኡ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ወከልቱ ክመርጽ እዩ። ኣብ መወዳእታ ድማ ብወከልቲ ህዝቢ ዝምረጽ ዓለም ለኻዊ መሪሕነት ክቐውም እዩ። እዚ ዓለምለኻዊ መሪሕነት ነቲ ኣብ ደገ ዘሎ ምንቅስቓስ ብምምራሕ ምስቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝግበር ስዉር ምንቅስቓስ ተሳንዩ ንሓደ ዕላማ ከምዝሰርሕ ክገብር ትጽቢት ይግበረሉ። በዚ መገዲ ድማ ዕድመ ምልኪ ኣሕጺርና ንሃገርና ናብ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ብምስግጋር ፡ ህዝብና ፍረ ጻምኡ ክረክብ ተቓወምቲ ሰልፍታት ድማ ተወዳዲረን ስልጣን ንኽሕዛ ጥጡሕ ባይታ ክህልወን እዩ።
ነዚ ዘይተርፍ ሽቶ ንምህራም፡ ጉዕዞ ቃልስና ቀሊል ከምዘይኮነ ኣጸቢቕና ንግንዘብ ኢና። እንተኾነ ግን ቃልስና ካብ ህዝብና ዝምንጩን ብህዝብና ዝዕየን ንረብሓ ህዝብና ዝውዕልን ክሳዕ ዝኾነ፡ ዓወትና ናይ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ሕሉፍ ታሪኽና ዘረጋግጾ ሓቂ እዚ ስለ ዝኾነ።
ትሕዝቶ መልእኽትና ከምዘለዎ ንምርድኡ ምእንቲ ክጥዕመኩም : እማመና ምስ`ዚ ደብዳበ ኣተሓሒዝና ንልእከልኩም ኣለና። ዝኾነ ይኹን ርእይቶ ወይ ሕቶ ምስ ዝህልወኩም ኣብ ዝሓጸረ ጊዜ ለኣኹልና፤ ብወገንና ቅልጡፍ ምላሽ ክንህበሉ ኢና። እማመና ንምንባብ ኣብዚ ዝስዕብ መላግቦ ጠውቑ።
http://assenna.com/an-urgent-call-to-all-eritreans-worldwide/
ኣብ መወዳእታ፡ ብስም ኣሳለጥቲ ዓለምለኻዊ ተበግሶ ፡ ደገፍኩም፡ ተሳትፎኹምን ኣበርክቶኹምን ብእኽብሮት እንዳ ሓተትና፡ ምሳኹም ብምትሕብባር ንኽንሰርሕ ድሉዋት ምዃንና በዚ ጽቡቕ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ከነረጋግጸልኩም ንፈቱ።
ዓወት ንደለይቲ ፍትሒ!!!
ዓለምለኻዊ ተበግሶ


text:
ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ /ህውሓት/ ኣብዝሓለፉ ሰሙናት ዘካይዶ ናይ 35 መዓልታት ገምጋምን ምንቕቓፍን ስዒቡ ዝመፀ ምቅይያራት መሪሕነትን ዝወጸ መግለፂ ቅዋምን ዝተፈላለየ ሓሳብ ዘተኣናግድ ምችው ሃዋህው ኣብ ምፍጣር ንፅር ዝበለ ሓበሬታ ሒዙ ወፂኡ እንተኾይኑ ዝተሓተቱ ተንተንቲ ዝተፈላለየ ርእይቶ ኣለዎም።
ብጋዜጠኝነትን ደራስትትን ነዊሕ ዝሰርሐ፣ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ዝሰርሕ ኣቶ ብርሃኑ ኣባዲ "እቲ ላዕለዋይ ኣመራርሓ ብፀረ-ዲሞክራሲ ዝተሓለኸ ነይሩ ኢሉ ምግምጋሙ ንኹሉ ዝሓቁፍ እዩ" ይብል። ዋና ኣሰናዳኢ መፅሄት ውራይና አቶ ጌታቸው ኣረጋዊ ብወገኑ ዝተፈለየ ሓሳብ ክብሃል ከሎ ፖለቲካዊ ውድብ ወይ ኣብ ደገ ዘሎ ሰብ ጥራሕ ኣይኮነን ይብል። "ይትረፍስ ኣብ ደገ ኣብ ውሽጢ እውን ናይ ዝተወሰነ ጉጅለ እያ ነይራ፤ንዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ናይቲ ውድብ ምኽትል ኣቦ መንበር ዝነበሩ ዶ/ር ደብረፅዮን/ሕዚ ኣቦ መንበር ህውሓት/ ብቴሌቪዥን ትግራይ ተራእዩ ኣይፈልጥን’’ይብል።
ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ክፍሊ ፖለቲካዊ ሳይንስን ስትራተጂያዊ መፅናዕትን መምህርን ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ ናይ ዶክትረት ድግሪ ትምህርቱ ኣብ ምክትታል ዝርከብን ኣቶ ገብረመድህን ገብረሚካኤል ግን እቲ መግለፂ ኣብ ውሽጡ እምበር ካብቲ ፓርቲ ወፃኢ ንዘለው ዝበሎ የለን ይብል። "መግለፂ ማእኸላይ ኮሚቴ ህውሓት ኣብ ውሽጠ ዴሞክራሲ መሰረት ዝገበረ እምበር ካብቲ ፓርቲ ወፃኢ ንዘለው ሓይልታትን ኣተሓሳስባታትን ከተኣናግድ እንተኾኑ ዝበሎ ነገር የለን’’ኢሉ’ሎ።
ኣብ ህውሓት ዝለዓለ ተራ ዝነበሮምን ብዝተፈላለዩ ምኽንያታት ካብቲ ውድብ ዝተባረሩ ላዕለዎት መራሕቲ ነበርን ካብቲ ዝሰርሑዎ ታሪኽ ናይ ምፍሓቕ ዝንባለታት ኣሎ ንዝብል ኣቶ ብርሃኑ ኣባዲ ንዝተኸፈለ ኣበርኽቶ ዘይቕበል መራሒ ወይ ኣባል እንተሃሊዩ ጌጋ እዩ፣ነዚ ዘራኽስ ብዝኾነ ይኹን መዐቀኒ ተቐባልነት የብሉን ክብል እምነቱ ይገልፅ።
ኣቶ ጌታቸው ግን ኣብ ሓደ ፖለቲካዊ መድረኽ ዝተፈለየ ሓሳብ ብምሓዞም ናይ ዝወፁ መራሕቲ ህውሓት ታሪኽ ይፍሓቕ ኣሎ ኢሉ። "ናይ ህውሓት ታሪኽ ተባሂሎም ኣብ ዝቐርቡ ናይ ዶክመንታሪ ቪዲዮታት ፈፂሙ ከይርኣዩ ይግበር ኣሎ፤ኣብ ቴሌቪዥን እውን ከይርኣዩ ይግበር ኣሎ’’ይብል።ነዚኣ ዝገብሩ ንቤት ፅሕፈት ህውሓት ን15 ዓመታት ዝመርሑ ሰባት ምዃኖም እውን ይገልፅ።
ኣብዚ ቐረባ ናይ ኦህሄደው ኣቦ መንበር ኣቶ ለማ መገርሳ ኣብ ጎኒ ካብ ኢህወዴግ ተፈሊዮም ዝወፁ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ኮፍ ኢሎም ምርኣዮም መራሕቲ ህውሓት ካብዚ ክምሃርዎ ዝግባእ እንተሃሊዩ ዝተሓተተ ኣቶ ገብረመድህን ኣብ ኦሄዴው ዝርአ ዘሎ ካብኡ ንልዕሊ ምዃኑን ብምግልፅ "ሕዚ ኣብ ሚዲያ ዘቕርቡዎም ዘለው መናእሰይ ክትርኢ ከለኻ ካብቲ ናይ ህውሓት ፍፁም ተፃራሪ እዩ፤ኣብ ካልእ ጫፍ ንዝነበረ የፀግዑ ኣለው ኣብ ናትና ግን ብዓለባ ተነፊዮም እዮም ናብ መድረኽ ዘውፅኡዎም’’ ይብል።


text:
እቲ ንቡርን ውርዙይን ጥንታዊን መለለዪ መንነት ህዝቢ ሓበሣ (ህዝቢ ተዛራቢ ትግሪኛ) ዝኾነ ባህላዊ ጸወታን ጓይላን፣ ንኣስታት 5 ሽሕ ዓመታት ኮሪዑ ክኸይድ ጸኒሑ እዩ። ኣብዚ ዘሎናዮ ዘመን ግሪንቢጥ ግና፣ብሰንኪ መሃንድሳት ጸረ ንቡር ዝኾኑ ህግደፍን ወያኔን ተዓንቂፉ፣ ኣብ ዘይንቡር ወዲቑ ይርከብ ኣሎ። ኣብ ገገለ ቦታታት ግና፣ ከም ኣብ ስደት ይኹን፣ ኣብ ውሽጢ ዓዲ፣ እቶም ህዝቢ ተስፋ ከይቆረጹ ነቲ ንቡር ጥንታዊ ባህሎም ከይተሓለሉ የካይዱዎ ኣለው። እንዳ ህግደፍን ወያኔን ግና፣ ነቲ ንቡር ዝነበረ ጥንታዊ ባህሊ፣ ብጸረ ንቡር ዝኾነ ማርክሰ ለኒናዊ ገሮም፣ ኣብዘይንቡር ክቕዪሩዎ ገልዳሕ ይብሉ ኣለው።ቀንዲ ተልእኾኦም ድማ፣ ነቲ ካብ ጎይቶቶም ሃጸያውያን ዝተዋህቦም ጸረ ጥንታዊ ባህልና ዝኾነ መደብ ዕዮኦም ንምትግባር እዩ። በትሪ ሐቂ ግና ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን ስለዝኾነት፣ ህዝቢ ሓበሳ ተዛራቢ ትግሪኛ ይኹን ኣምሓሪኛ፣ ሓደ መዓልቲ፣ ነቲ ዘይንቡር ዝኾነ ባህሊ ህግደፍን ወያኔን፣ ኣብ ንቡር ክመልሶ እዩ።
ክቡራትን ክቡራንን ተኻታተልቲ መርበብ ሓበሬት ደቀባት ኤርትራ፣ ነዘን ኣብ ታሕቲ ተዘርዚረን ዘለዋ ባህላዊ ጓይላታት ብኣድህቦ ክትከታተሉወን ንላቦ።
1ይ.) ኣብ ኤርትራ ዝጽወት ዓይነት ባህላዊ ጓይላ
2ይ.) ኣቦታት ስቦ ሌጋብ ስቦ! ሐ ሐ ! እንዳበሉ፣ ኣብ ዳስ መርዓ ክኣትዉ ከለው ባህላዊን ጥንታዊን ቋንቋ ትግሪኛ (ሓሕ! ሕሱም ጥፋእ ማለት እዩ) ዝደርፉዎ።
3. ኤርትራውያን ኣዴታትን፣ ኣሞታትን፣ ሕብቲኖታት፣ ኣሓትን፣ ምሓዙትን ኣብ ግዜ መርዓ ክጻወታ ከለዋ።
4ይ.) ኣብ መርዓ ባህላዊን ትግሪኛዊ ኵዳ ክካየድ ከሎ
1ይ.) ኣብ ትግራ ዝጽወት ዓይነት ባህላዊ ጓይላ


text:
ብተተካኢ ምኽትል ሚንስተር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ንጉዳያት ኣፍሪቃ ዶናልድ ያማሞቶ ዝምራሕ ጉጅለ ልኡኽ፡ ኣብ ኣስመራ ምስ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ዝተፈላለዩ ሰበ-ስልጣንን ተራኺቡ።
እቲ ርክብ ኣብ ክልቲኣዊ ምርድዳእ ዘተኮረ ምንባሩ፡ በዓል-ስልጣን ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኣስመራ ሚስተር ወህለርስ ማሪዮ ንወኪል ድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝለኣኾ ናይ ጽሑፍ መልእኽቲ ሓቢሩ`ሎ።
MR. ማሪዮ ኣብ`ቲ መልእኽቱ፡ ኣምባሳደር ያማሞቶ ኣብ ኣስመራ ምስ ዝመደበሮም ዲፕሎማቲክ ኮሚኒቲን ምስ ሰራሕተኛታት ኢምባሲ ኣሜሪካን ርክባት ከምዘካየደ`ውን ጠቒሱ`ሎ።
ንሱ ኣተሓሒዙ፡ ኣሜሪካ፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን ፍልልያተን ብሰለማዊ መንገዲ ክፈትሓ ምትብባዕ ከምትቕጽልን፡ ኣብ`ቲ መስርሕ ንምሕጋዘን ቅርብቲ ኮይና ከምዘላን ኣብሪሁ። እቲ ዑደት፡ ኣካል ናይ`ቲ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘሎ ሰፊሕ ሓባራዊ ረብሓ ምዃኑ`ውን እቲ በዓል-ስልጣን ኢምባሲ ኣብ ዝለኣኾ ጽሕፍ ጠቒሱ`ሎ።
ብኻልእ ወገን፡ ሚንስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል ብዛዕባ`ቲ ርክብ ኣብ ዝለኣኾ ናይ ትዊተር መልእኽቲ፡ ብተተካኢ ምኽትል ሚንስተር ወጻኢ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ያማሞቶ ዝምራሕ ጉጅለ ልኡኽ፡ ኣብ ኤርትራ ናይ ሰለስተ መዓልታት ዑደት ከምዘካየደን፡ ምስ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ካልኦት ሰበ-ስልጣንን ከምዘተራኸበን፡ ብዛዕባ ሓባራዊ ዝምድና ዘሎ ራእይታትን፡ ኣብ ዞባዊ ጉዳት ብዛዕባ ምትሕብባርን ዘትዮም ይብል።
ኣምባሳደር ያማማቶ ዑደቱ ናብ ጅቡቲ ብምቕጻል ብዛዕባ ክልቲኣዊ ርክባት ጸጥታን ኤኮኖሚን ርክባት ከምዘካየድ፡ ድሕሪኡ ድማ ሓሙስ 26 ሚያዝያ፡ ናብ ኢትዮጵያ ብምኻድ ብዛዕባ ዘሎ ሓባራዊ ረብሓን ሻቕሎትን ምስ ሰበስልጣን መንግስቲ ክራኸብ ትጽቢት ከምዝግበር፡ ካብ ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ዝወጸ ሓበረታ የመልክት።


text:
ሜጀር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ብደም ዝጨቀወ ብዋጋ ደም ኤሪትራውያን ኣብ ዝምወል ኣደራሽ ገዛ ኢዩ ዝነብር;; ኣብ ናይሎሚ ናይ ህግደፍ ኤሪትራ ገበን ውዕለት ኣለዎ:: ጀነራል ተኽለ ማንጁስ ብሰንኪ ኣብ ልዕሊንጹሃን ኤሪትራውያን ዘፍስሶ ዘሎ ደም ዋጋ ውዕለቱ ናጻ ኣደራሽን ምቹእ ሂወትን የሕልፍ:: እዚ ኣብ ማእከል ሕምብርቲ ከተማ ኣስመራ ቁጽሪ 4 ጎደና ሰማእታት (1A 175/175-2/4) ምስ ስድርኡ ዝነብር ጀነራል ተኽለ ማንጁስ እቲ ልሙድ ምቁራጽ ሓይሊ ኤለክትሪክ ኣብ ኣስመራ ፈጺኡ ኣይጸልዎን ኢዩ::ከመይሲ ኣስመራ ብምሉኣ ክትጽልምትከላ መዓልትን ለይትን ጂጅ ዝብላ ጀነረይተራት ስለ ዘለውኦ ስቃይ ህዝቢ ኣይዓጦን ኢዩ:: ህዝባዊ መጎዓዝያ ብሰንኪ ዋሕዲነዳዲ ደው ኢልሉ ኣብ ዘሎ ንሱን ስድራቤቱን እተን ምቹኣት መካይኖም ደው ኢለን ኣይፈልጣን:: ንኣብነት ወዱ ንተኽለ ማንጁስ ጸላም ሰማያዊት ቶዮታ (Toyota RAV 4) ይዝውር:: መንእሰያት ኣስመራ ብሰንኪ ግፋ መሬት ከምዕንቊ ጸቢባቶም ከላ እቶም መንእሰያት ደቁ ኣይምልከቶምንኢዩ:: ፍሉጣት ሃብታማት ኣስመራን ላዕለዎት ሚኒስተራት መንግስትን ብመጠን ዘይብሉ ሃብትን ብምቹእ ናብራ ተኽለ ማንጁስ ተገሪሞም ብጎቦ ቁሊሕ ይብሉ ኣለዉ::
ዝተማህረን ዝሸቀለን ኩሉ ድኻ ኣብ ዝኾነላ ናይ ሎሚ ናይ ህግደፍ ኤሪትራ መነባብሮ ተኽለ ማንጁስን ስድራ ቤቱን ግን ክትኣምኖ ዘጸግም ምቹእ ናብራ ብዋጋ ደም ኤሪትራውያን ይነብሩ ኣለ :: እንተኾነ እዚ ኣብ ብሉጽ ኣደራሽ ቪላ ዝነብር ዘሎ ተኽለ ማንጁስ ደረጃ ትምህርቱ 10ይ ወግዓዊ ደሞዙ ብመንጽር መዓርጉ 3 ሽሕን 700 ናቅፋ (ከባቢ275 ዶላር) እኳ እንተኾነ ብከመይደኣ ሕልፊ ሰቡ ይነብር ኣሎ? መልሱ ተኽለ ማንጁስ እዚ ምቹእ ናብርኡ ካብቲ ኤሪትራውያን እናጽነተ ዘኻዕብቶ ዘሎ ሃብቲ ኢዩ :: ኣብ ንግዲ ዜጋታት ተዋፊሩ ዘይተኣደነ ሃብቲን ምቹእ ናብራን ክነብር ኪኢሉ ዘሎ ብሓጺሩ ካብ ገበን ካብ ዝተረኽበ ገንዘብ ደም ኢዩ::
ተግባራት ተኽለ ማንጁስ ብተቆጻጻሪት ጉጅለ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተረጋጊጹ ኢዩ:: ደቂ ኣስመራ መነባብሮን ስራሕን ተኽለ ማንጁስ ፈሊጦሞን ኣስተውዒሎሞን ኣለዉ:: ኣብ በረኻታት ሲና፧ሰሃራን:ላምፔዱሳን ከም ቆጽሊ ዝረገፉ መንእሰያት ኤሪትራ: ክብሮምን ሰብኣውነቶምን ፈቆዶኡ ዝተቀንጠጠ ዜጋታት እምበኣር ተኽለ ማንጁስ ኣብ ምቹእ ናብራ ክነብር ኢዩ ዘኽእሎ ዘሎ:: እቲ ዚያዳ ዘሕዝን ግን ተኽለ ማንጁስ ኣብቲ ንስለ ክብሪ ኤሪትራውያን ሂወቶም ዝበጀዉ ዝተሰምየ ጎደን ሰማእታት ይነብር ምህላዉ ኢዩ::
ታሪኽና ግን በዚ ኣንከብቅዕን ኢዩ::ኤሪትራውያን ሃገርና እዞም ስሱዓት ጀነራላት ክድህኩዋን ናብ ባዕዲ ክመልስዋን ሱቅ ኢልና ኣይክን ዕዘብን ኢና::ሓበን ኣቦታትናን ጀጋኑ ተቃለስቲ ዘስነቁና ሓቦ ተቀኒትና ክብሪ ሃገርና ከነምልስ ኢና::ታሪኽ ከኣ ክንሰርሕ ኢና::<
ጉጅለ ዓርቢ ሓርነት
ኣስመራ


text:
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ሎሚ ሓሙስ ኣብ ኣፍደገ ቤት ማእሰርቲ ሳህሮኒም ሰልፊ አካይዶም።
እቶም ስደተኛታት ነዚ ሰልፊ ዘካየዱ መንግስቲ እስራኤል ካብ ብቅድሚ ትማሊ ሶሉስ ጀሚሩ ናብ ሳልሳይ ሃገር ክኸዱ ፍቓደኛታት ንዘይኮኑ ኣስታት 10 ኤርትራዊያን ስደተኛታት ናብ ቤት ማእሰርቲ ሳህሮኒም ብምውሳዱ ምኳኑ ተፈሊጡ’ሎ።
እቶም ስደተኛታት ካብ ሆሎት መዳጎኒ ማእከል ናብ ሳህሮኒም ቤት ማእሰርቲ ብምጉዓዝ ኣብ ኣፍደገ እቲ ቤት ማእሰርቲ እቶም ስደተኛታት ክፈትሑ ዝጠልቡ መፈክራትን ጭርሖታትን ምስምዖም ተሓቢሩ’ሎ።
ብተወሳኺ እቲ ብመንግስቲ እስራኤል ዝሓለፈ ውሳነ ምጥያስ ኤርትራዊያንን ሱዳናዊያን ስደተኛታት ናብ ሳልሳይ ሃገር መፍትሒ ክሳብ ዝረኽብ ናይ መግቢ ምሕሳም አድማ የኻይዱ ምሕላዎ ሓቢሮም ኣለው።
እስራኤል ብዘይሕጋዊ መንገዲ ናብ እስራኤል ዝኣተው እዮም ንዝበለቶም ሕቶ ዑቕብኦም ዝተነጸጉ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራዊያንን ሱዳናዊያንን ናብ ሳልሳይ ሃገር ክጣየሱ ውሳነ ምሕላፋ ይዝከር።
መንግስቲ እዞም ስደተኛታት ክሳብ ወርሒ ሚያዝያ ናብ ሳልሳይ ሃገር ክጣየሱ ወይ ማእሰርቲ ከምዝጽበዮም ክገልጽ ምጽንሑ እውን ይፍለጥ።
ሰበ ስልጣን መንግስቲ ነቶም ቀዳሞት 10 ስደተኛታት ብቅድሚ ትማሊን ትማሊን ካብ መዳጎኒ ማእከል ሆሎት ናብ ሳህሮኒም ምግዓዞም ተፈሊጡ’ሎ። ነዚ ስጉምቲ መንግስቲ ስዒቡ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኣብ መዳጎኒ ማእከል ሆሎት ዝርከቡ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ካብ ሶሉስ ጀሚሮም ናይ መግቢ ምሕሳብ አድማ ምክያዶም ተፈሊጡ’ሎ።
ሙሉብርሃን ገብረሂወት ቅድሚ ሽዱሽተ ዓመት ካብ ኤርትራ ናብ እስራኤል ምምጽኡን ናይ ዑቕባ ሕትኡ ምንጻጉ ብምግላጽ “ ናብዚ ዝመጻእና ዑቕባ ንምርኻብ እምበር ሰሪሕና ንምህብታም ኣይኮነን” ይብል።
ንሱ መንግስቲ እስራኤል ናበየናይ ቤት ማእሰርቲ ከምዘግዕዞ’ውን ከምዘይፈልጥ ይሕብር።
ቀዳማይ ሚንስትር ቤንጃሚን ነታንያሁ ዝርከቦም ገለ ዓቃባዊያን መራሕቲ እስራኤል ኣመንቲ እስልምናን ክርስትናን ዝኾኑ ስደተኛታት ንመንነት፡ባህልን ልምድን ኣይሁድ ስግኣት ዝፈጥሩ እዮም ዝብል ኣረኣእያ ከምዘለዎም ይፍለጥ።
ብመሰረት ሓበሬታ ሚንስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣስታት 42,000 ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ኣብ እስራኤል ከምዘለው ካብዚኦም ፍርቂ ድማ ህጻናት፡ ደቂ ኣንስትዮን ሰብ ሓዳር ደቂ ተባዕትዮም ምኳኖም እዚ ናይ ሕጂ ናብ ሳልሳይ ሃገር ምጥያስ ድማ ነዚኦም ዝምልከት ከምዘይኮነ ይሕብር።
ሰበ ስልጣን እስራኤል ናይ ስደተኛ ወረቐት ወይ ሕቶ ዑቕባ ተቐባልነት ዘይረኸበ ኩሉ ከምዝጥረዝ ይገልጹ ኣለው።


text:
ሓደ ብዕድመ ድፍእ ዘበለ ሓረስታይ ምስ ሽዱሽተ ደቁ ኣብ ሓንቲ ዓዲ ይቕመጥ ነበረ። እቲ ዝኣረገ ሰብኣይ ወላ’ኳ ንሱ ኣዝዩ ጸግደምን ጸዓት ዘለዎን እንተነበረ፡ ብደቁ ግን ይሓርር ነበረ። እቶም ደቁ መስከባት፡ ማሕረስ ዘይፈትዉ፡ ልክዕ ከም ዓዲ ውዒል ሽማግለ ደቂሶም ዝውዕሉ ኣዝዮም ህኩያትን ንብረት ኣቦኦም ዘባኽኑን ነበሩ።
ሓደ እኳ መብረ ዝዀኖ ሓየት ውሉድ ሰኣነ። ንሳቶም ሓደ ሓደ ግዜ ንእዶም ክሳብ ዝትርክስ ክሳብ ፍርቂ መዓልቲ ይድቅሱ። ኣብ ገለ እዋናት ከኣ ልክዕ ልምዲ ገይሮሞ፡ በለካ ለኽዓካ ክብሉ ኣብ እንዳ ጎረቤት ኰይኖም የዕልሉን ብሕሜት ሰባት ዝምንጭቱን ነበሩ።
ሓደ እዋን ክረምቲ ምስ ቀረበ፡ እቲ ሓረስታይ ብብርቱዕ ሓመመን ይሕሎ ነበረን። ብዛዕባ ማሕረሱ ድማ ሰሃሮን ጭንቐትን ኣተዎ። እቲ ምኽንያት እቶም ደቁ ማሕረስ ዘይፈትዉ ስለ ዝነበሩ እዩ። ስለዚ ብልቡ ጠቓሚ ትምህርቲ ከቕስሞም ሓለነ። ሓደ ምሸት ንዅሎም ጸዊዑ፡ ብድኹም ድምጺ ከምዚ በሎም፦ “ስምዑ እዞም ደቀይ፡ ርኢኹም ኣለኹም ኣነ ኣቦኹም ኣዝየ ሓሚመ ሎሚዶ ጽባሕ እብል ኣለኹ፤ ንስኻትኩም ድማ ኣይነኣስኩምን።
ከም ዘይትሓርሱን ዘይትምሕሱን እፈልጥ። ይዅን እምበር ብድሕረይ ዋላ ሓደ እኳ ኣመትኩም ዝገብር የልቦን። ዝዀነ ሰብ ቍሊሕ ዝብለኩምን ዝግደሰልኩምን ከም ዘየልቦ ክትፈልጡ ኣለኩም። እዚ ተገንዚበ እምበኣር፡ በሉ ኵሉ እቲ ንመነባብሮኹም ክኸውን ኢለ ዝዓቕዕርኩዎ ወርቀይን ንብረተይን ኣብቲ ግራት ኢኹም እትረኽብዎ። ስለዚ ኣይትሕመቑ! ሰብኡት ኵኑ! ገጥ በሉ ኢኹም።” ገና እናትዛረበ ከሎ፡ ወዮም ቦኽሪ ወዱ ኣመንገዎ እሞ፡ “ኣቦየ ኣበይናይ ሸነኽ እቲ ግራት እዩ ዘሎ እዚ ትብለና ዘለኻ ንብረት፧” በሎ። እቲ ኣቦ ወዱ ክሳዕ ክንደይ ከም ዝዓንዘረ ተረዲኡ ኣጽቐጠ። ክምልሸሉ ድማ ኣይፈተወን።
እቶም ደቁ ንገለ ደቓይቕ ምስ ኣቦኦም ጸኒሖም ወጹ። ብድሕርዚ ኣቦኦም በቲ ዝሓደሮ ሕማም ዓረፈ። ወዮም እቶም ኣሕዋት ወርቂ ኣቦኦም ክረኽቡ ኢሎም ናብቲ ግራት ከዱን ብዘሎ ዓቕሞም ዘለዎም መሳርሒታት ከም እኒ ኣፍራዛ፡ ዛባ ገሮም ንወዮም ግራት ኣብኦም ኵዕት ኣበልዋን። እዚ ኰይኑ ግን ህጣም ወርቂ ጠፍአ። ወርቂ ተበልካስ ወይከ።
ሓኾት ኢሎም ዝዀነ ንብረት ኣይረኸቡን። ሽዑ እቲ ቦኽሪ ገዛ ኵላ እታ ዝተዃዕተት ግራት ድሕሪ ምርኣይ፡ ንዓኣ ንምዅዓት ከመይ ርሃጾም ከም ዘፍሰሱ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ነቶም ሓቢሮም ዝሰርሑ ኣሕዋቱ፡ ከምዚ በሎም፦ “ነዛ ግራት ኣቦና ኩዒትና ወርቂ ወይ ዝዀነ ንብረት ካብ ዘይረኸብና፡ በሉ እዚ ኩሉ ኵዕትናያ ከነብቅዕሲ፡ ረኣዩ እሞ ከይዘራእና እንተ ገደፍናያሲ ሃየንታዶ ኣይኰነን፧ ተዘይዘሪእናያስ ዓገብዶ ኣይኰነን፧ ኣሕዋት፡ በሉ እኽሊ ንዝርኣያ እምበር፡” በሎም። ኣሕዋቱ ዘረባኡ ድሕሪ ምስማዕ፡ “እማንካ!” ኢሎም ነፍሲ ወከፎም ኣብ ምዝራው ኣዝርእቲ ተጸምዱ። እቲ ግራት ብግቡእ ተዃዒቱ ስለ ዝነበረ፡ ወዮም ኣእካል ብጽቡቕ ዓበዩ፤ ሕርሻኦም ድማ ስቡሕ ፍርያት ሃበ። ሽዑ እቶም ኣሕዋት ነቲ እቶት ኣብ ዕዳጋ ኣውሪዶም ብብዙሕ ወርቂ ተሻየጥዎ። ኣብ መወዳእታ እቲ ኣቦኦም ዝበሎም ሕቡእ ወርቅን ንብረትን ንሱ ምዃኑ ኣስተብሃሉ።
ሳሙኤል ገብረብርሃን
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ 19 ሓምለ 2015


text:
ኢትዮጵያን ሕ/ ኢማራት ዓረብን፣ ፖለቲካዊ ምምኽኻር ክገብራ ዘኽእል መዘክር ከቲመን
Radio Erena: 09 March 2018
ኢትዮጵያን ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ሓድሕደን ክመኻኸራ ዘኽእል መዘክር ከምዝኸተማ ኣገልግሎት ዜና ኢማራትስ ኣፍሊጡ።
እቲ መዘከር ዝተኸተመ፣ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሸኽ ዓብዱላ ቢን ዛይድ ኣል ናህያን ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ኢትዮጵያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ኣብ ዝፍጽመሉ ዘሎ እዋን'ዩ።
ነቲ ልኡኽ ዝተቀበለ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ፣ ሃገሩ ምስ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ብዙሕ ጽላታት ክትተሓጋገዝ ከምእትደሊ ኣብቲ ኣጋጣሚ ገሊጹ።
ብዘይካ'ዚ ክልቲኦም ሚኒስተራት ብ8 መጋቢት ድሕሪ ዘካየድዎ ርክብ፣ ኣብ ጉዳያት መጓዓዝያ ኣየር፣ ናይ ስራሕ ዕድላትን ካብ ናብን ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ዝግብር መገሻታት ቪዛ ዝስረዘሉ ተኽእሎታትን ከምዝተመያየጡ'ውን እቲ ኣገልግሎት ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብ መንጎ እዘን ክልተ ሃገራት ዝካየድ ንግዳዊ ልውውጥ ፍርቂ ቢልዮን ዶላር ክበጽሕ እንከሎ፣ ልዕሊ ሓደ ሚእቲ ዜጋታት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኣስታት 11 ቢልዮን ብር ወፍሪ ከምዘለዎም ጸብጻባት ካብ ኣዲስ ኣበባ የመልክቱ።
====================


text:
ለውጢ ብደረጃ ሃገራዊ መሪሕነት፡ መርገም ዘይኮነ ዓቢ ምርቓ’ዩ።
ዘ ኢትዮጵያን ሄራልድ
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ለካቲት 2018 ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃ/ማርያም ደሳለኝ፡ ብሰናይ ፍቓዶም ስልጣኖም ክለቁ ምዃኖም ኣብ ዝሓበርሉ ግዜ፡ ህዝብታት ኢትዮጵያ ኮነ መንግስታት ኣፍሪቃ ከይገረሞም ኣይተረፈን። ሓደ ካብ’ቲ ኣግራሞት ዝፈጥር ሃንደበትነት ናይ’ቲ ውሳነ’ዩ። ካልኣይ እዚ ከም’ዚ ዝበለ ሃንደበትነት ውሳነ ኣብ ውሽጥን ወጻእ እዛ ሃገር ክፈጥሮ ዝኽእል ጽልዋታት’ዩ።
ገለ ኢትዮጵያውያን ይኹን ወጻእተኛታት ወሃብቲ ርእይቶ ግን፡ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር ካብ ዝነበሮም ናይ መንግስቲ መሪሕነት ምእላይ ማለት ካብ ስልጣን ምውራድ፡ ዘምጸኦ ለውጢ ኣይክእሉ’ዩ በሃልቲ’ዮም። እቶም ተዓዘብቲ ካብኡ ሓሊፎም’ውን ኣብ ናይ ኢህወደግ ናይ ኣመራርሓ ብቕዓት እምነት ከምዘይብሎም ከውግዑ ይስምዑ ይብል’ሞ እቲ ርእሰ ዓንቀጽ ዘ ኢትዮጵያን ሄራልድ፡ እስከ ነዚ ምዕባሌታት ህድእ ኢልና ክንድሕስሶ ብምባል፡ መጀመርያ ኢህወደግ እዚ ይገበረለይ መሰለይ ይከበረለይ ዕድል ስራሕ ይፈጠረለይ ዝብል ንቕሓትን ትብዓትን ዘለዎ ሕብረተ-ሰብ ክፈጥር ከም ዝኸኣለ ክዝንጋዕ ኣይግባእን። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ንቕሓት ዘለዎ መሰለይ ዝብል ወለዶ ድማ፡ ሓደ ሓያል መሪሕነት ከም ዘድልዮ ዘጠራጥር ኣይኮነን። መሪሕነት ክበሃል እንከሎ ድማ ካብ ሓፋሽ ወይ መሰረታት በብደረጃኡ ክሳብ ዝለዓለ ጽፍሒ ስልጣን ዘለዎ መንግስታዊ ጽፍሒ ሓላፍነታት ማለት’ዩ።
ኢትዮጵያ ካብ’ዚ ቀረባ ዓመታት ብዘይምርግጋእ ክትሕቆን ዝጸንሐት ሃገራ’ያ። ብካልእ መልክዑ ከኣ፡ ነቲ ብጭቡጥ ተፈጢሩ ዘሎ ፖለቲካውን ጸጥታውን ቅልውላው ከይዘንጋዕና፡ እዛ ሃገር ብሳላ ብቕዓት ኣመራርሓ ኢህወደግ ዝገርም ኢኮኖሚያዊ ኣግሮ ኢንዳስትሪያላዊ ምዕባለታት ክትጎናጸፍ ዝኸኣለት ሃገር’ውን ኢያ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ ሃ/ማርያም ደሳለኝ ድማ፡ ናተይ ካብ ስልጣን ምውራድ መሰረታዊ ዕላማኡ ነዚ ኩነታት’ዚ ንምልዛብ ወይ ናብ ንቡርን ስሩዕን ሃዋህው ንምዕጻፍ ሓጋዚ ተራ ክጻወት’ዩ። ማለት ነዚ ብሃገር ደረጃ ኣጋጢሙ ዘሎ ሽግር ኣብ ምፍታሕ መንገዲ ክጸርግ’ዩ። በዚ ኣቢልካ ከኣ መጻኢ ዕድል እዛ ሃገር ውሕስነት ዘለዎ ዘተኣማምን ሰላምን ደሞክራስን ንምጉልባት’ዩ በሃሊ’ዮም። በዚ መሰረት ኣብ ናይ መግስቲ ኣሰራርሓን ኣካይዳን ለውጢ ክመጽእ’ዩ። ግን ድማ ኣብ’ቲ ፈደራላዊ ደሞክራስያዊ መንግስቲ ክፍተት ጸኒሑ’ዩ። ኣብ ካልእ ዘይኮነስ ኣብ’ቲ ዝመርሕ ዘሎ ኣካል ዘይተለምዱን ዘይጽቡቓትን መንፈሳት እናሳዕረሩ ስለዝመጽኡ እቲ ጋብ ኣሎ። እዚ ከም’ዚ ዓይነት ዘይተደላዪ ኣሉታዊ ስምዒታት ኣብ ኩሉ ጽፍሕታት ስልጣን ምዃኑ ከኣ ነቲ ጉዳይ ዝያዳ ከቢድ ይገብሮ።
ስለዚ ድማ ኢና ኣብ ናይ መንግስቲ ናይ ፖሊሲ ምምሕያሻት ክህሉ ምዃኑ እንዛረብ። ትጽቢትና ካብ ባዶ ዝብገስ ኣይኮነን። መንግስቲ ኢህወደግ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ንኢትዮጵያ ባና ብርሃን ወሊዑላ’ዩ እንተተ ባህለ ምግናን ኣይኮነን። ኣብ ዝተፈጥረ ባና ብርሃን ግን ነቲ ዝተፈጥረ ደሞክራስያዊ ለውጢ ብግቡእ ዘይርዳእ ወይ ምስኡ ሓቢሩ ክነብር ዘይደሊ ገለ ሕንቁቕ ርእይቶታት ክመጽእ ኮይኑ። ብዝኾነ እቲ ኢህወደግ ሕጂ ብህጹጽ ክምልሶ ዘለዎ መሰረታዊ ሕቶ፡ ሕቶ መሪሕነት’ዩ። ብህዝቢ ተኣማንነት ዘለዎ፡ ሓላፍነት ዝስመዖ፡ ሰሪሑ ዘስርሕ ኣመራርሓ ክረክብ ኣለዎ። ብስም ህዝብን ሃገርን ገዛእ ነብሶም ክጠቕሙ ካብ ዝደልዩ ኣመራርሓ ምጥንቃቕ ግቡእ’ዩ። እዞም ብስመ ህዝብን ሃገርን ንውልቆም ክጠቕሙ ዝደልዩ ሰባት፡ ኣብ ወሳኒ ናይ ስልጣን ቦታታት ከይድይቡ፡ ብኣጋ ክልለዩን ክእለዩን ኣለዎም። ምኽንያቱ ነዚኦም ከም’ዚ ዝበለ ባህርን ባህልን ዘለዎም ሒዝካ ስሉጥ ሃገራዊ ህዳሰ ምርግጋጽ ስለዘይከኣል።
ይቕጽል መጽሔት ዘ ኢትዮጵያን ሄራልድ፡ መንግስቲ ውሽጣዊ ጸገም ከም ዘለዎ፡ ቅድሚ ናብ ደገ ምኽሳሱ ናብ ውሽጡ ክርኢ ምኽኣሉ፡ ኣብቲ ስትራተጂካዊ ኣመራርሓ ክህብ ትጽቢት ዝግበረሉ መሪሕነት ከይተረፈ ምጥርጣራት ኣሎ ኢሉ ምእማኑ ዝድነቕ’ዩ። ከምኡ ዓይነት ውሽጣዊ ጸገማት ምህላው፡ ብሓሳብ እንተተኣሚኑ ዝተርፍ ግብራዊ ኣራሚ ስጉምቲ ምውሳድ’ዩ። ኢህወደግ ከም ውድብ ዘለዎ ባህሊ፡ ግዜ ሂቡ ንውሽጡ ኣዳቒቑ ዝፍትሽ ምዃኑ’ዩ። ኣይነሓሓፍን ይነቓቐፍ። እዚ ድማ ንገዛእ ርእሱ ሓደ ንኡድ ነገር’ዩ። ናይ ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ብሰናይ ፍቓዶም ካብ ስልጣኖም ንምውራድ ምውሳኖም ‘ምበኣር ካብ’ዚ ቅዱስ ባህሊ’ዚ ዝብገስ ምዃኑ ምግንዛብ ጽቡቕ’ዩ።
ኣብ’ዚ ተሃዋሲ ኩነታት’ዚ ህዝብታት ኢትዮጵያ ልቦና ዘለዎ ሓያል ጥንቃቐ ክገብሩ ከድልዮም’ዩ። ሃገራዊ ዕቤት ዝረጋገጽ፡ ድኽነት ዝሰዓር፡ ናይ ልምዓት ትካላት ዓቂብካ ‘ምበር እናቃጸልካ ኣይኮነን። ኣብ መንጎ ዜጋታትን ዝተፈላለዩ ማሕበራዊ ክፍልታት ምጥርጣርን ጎንጽን ክፍጠር እናጸዓርካን ሰባት እናቐተልካን ኣይኮነን ይብል’ሞ ኣብ መወዳእታ ህልዊ ኩነታት ፖለቲካዊ ኢትዮጵያ ተስፋ ዘቑርጽ ዘይኮነስ ዘተባብዕ’ዩ። ብፍላይ ኢህወደግ ብቕዓትን ህዝባውነት ዘለዎም ዜጋታት ኣለልዩ ናብ መሪሕነት ከደይብ እንተኽኢሉ፡ ሰላም፣ ደሞክራሲ፣ ፍትሒ፣ ልምዓት ክመጽእ ምዃኑ ኣይጠራጥርን ክብል ደምዲሙ
ትርጉም ብዓ.ኢ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 04-04-2018


text:
08/03/2017 23:54 PM
ሎሚ፡ ሸሞንተ (8ተ) መጋቢት 2017 (March 8)፡ ኢዩ። እዛ ብኣህጉራዊ ደረጃ ኣብ መላእ ዓለም ብኽብሪ እትበዓል ወግዓዊ ዕለት፡ ንኹሉ'ቲ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ዓለም ዝወርድ ዝነበረ ወጽዓ፡ ከምኡ ውን ካብዚ ወጽዓ'ዚ ንምግልጋል ዘካየድኦ ተባዕ ቃልሲን፡ እናዘከረት፡ ኣብ ነፍሲወከፍ ማሕበረ-ሰብ ክረጋገጽ ዝግብኦ ምዕሩይ ተራን መሰልን ደቀንስትዮ ንምዝኽኻር ዝቖመት ኣህጉራዊት ዕለት ኢያ። ንሕና ኤርትራውያን፡ ነዛ ክብርቲ ዕለት'ዚኣ ክንዝክር ከሎና፡ ብዘይካ'ቲ ከም ኩሉ ሕብረተሰባት ዓለም፡ ኣብ ልዕሊ ጓል-ኣንስተይቲ ዝወርድ ዝነበረ መጽቀጥቲን ካብኡ ንምልቓቕ ዝተኻየደ ቃልሲን ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ኣብ መላእ ዓለም ምናልባት መዳርግቲ ዘይብሉ፡ ተሳትፎን ሓርበኛነትን ደቀንስትዮ ኤርትራ እናዘከርና፡ እንሕበነላ ዕለት እውን ኢያ። እወ፡ ብዘይ'ቲ ልዕሊ ሓደ-ሲሶ ዝኸውን ተሳትፎን ጅግንነትን ደቀንስትዮ ተጋደልትና፡ ከምኡ'ውን መላእ ሕብረተሰብና፡ መዓንጥአን ሸጥ ኣቢለን ደቀን በጃ ሓርነት ዘፋነዋን ዝሓብሓባን ደቀንስትዮ ኣዴታት ኤርትራውያን፡ እታ ሕጂ ረኺብናያ ዘሎና ናጽነት ኤርትራ ጋህዲ ኣይምኾነትን ነይራ።
ኣብዚ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ፡ ነቲ ናይ ቀደም፡ ማለት እዋን ቃልሲ ዝነበረ ኩነታትን ተራን ደቀንስትዮ: ብሓፈሻዊ ትንክፍ ኣቢለ፡ ዝያዳ ሓይለይ ናብ ህሉው ኩነታት ደቀንስትዮ ኤርትራ ከድህብ ኢየ።
ኣብቲ መስተንክር ዝመልኦ ቃልሲ ኤርትራውያን፡ ኣብ እዋን ተኻታታሊ ወራራት ጸላኢ፡ ብሰንኪ ዘጋጥም ዝነበረ መስዋእቲ፡ ኣብ ገለ ኣሃዱታት፡ ደቀንስትዮ ዝዓብለልኦ ምንባሩ፡ ይጥቀስ። ኣብቲ ኩነታት'ቲ ድማ ደቀንስትዮ፡ ዕርደን ገጥ ኣቢለን ኣብ ልዕሊ ጸላኢ መስተንክር ዓወታት ኣመዝጊበን ኢየን።
ኣብ ደጀናት ሰውራና፡ እታ ሓርበኛ ተጋዳሊት፡ ማዕረ'ቶም ብጾታ ተባዕትዮ፡ ኣብ ንጥፈታት ደጀንና፡- ሕክምና፡ ኢደ-ስራሓት (ፋብሪካታት)፡ ጋራጃት፡ ማሺነሪታት፡ ዜናን ሓበሬታን፡ ምንቕቓሕ ወዘተ ዝኣመሰሉ ብምስታፍ፡ ኣዝዩ ዝነኣድ ኣበርክቶ ገይራ ኢያ። እተን ኣብ ደጀን ተዓቚበን ዝነበራ ኣዴታት እውን፡ ከቢድ ርሃጸን ነስኒሰን፡ ኣብ ኲናት ዝተወግኡ ተጋደልቲ ናብየንን ተጋደልቲ ደቀን ሓብሒበንን ኢየን።
እታ ኣብ ግንባር ብቀጥታ ዘይተሳተፈት ኤርትራዊት ኣደ፡ ካብ ማህጸና ዝወጹ ደቃ መሪቓ ንሰውራ ኣፋንያ፡ ስልማታ ቀንጢጣ ንድሕነት ሰውራኣ ወፍያ፡ ቅጫ ቀጭቅጫን ጋዓት ኣብሲላን ንተጋደልቲ ደቃ ዓንጊላ ኢያ። እንጣጢዕ በጽቢጻ ፈቐዶ ግንባራት እናኸደት፡ ዝነቐጸት ጎሮሮ ተጋደልቲ ደቃ ኣርዊያ፡ "ኣጆኹም ዞም ደቀይ!" እናበለት ብሞራል ደቃ ኣተባቢዓ። ዝተወግኡ ጀጋኑን ዕጥቆምን ኣብ ውሻጠ ብምሕባእን ብምቕባርን እናዓቀበት፡ ካብን መዓስከር ጸላኢን ናብ ደጀን ተጋደልቲን እናተማላለሰት፡ ሚስጢራዊ፡ ግን ከኣ ኣዝዩ ሓደገኛ ሳዕቤን ዘኸትል ሚስጢራዊ ተልእኾታት ሒዛ፡ ብብልሓት ብምትሕልላፍ፡ ቀንዲ መስመር ሓበሬታ ኮይና ሰሪሓ። በዚ ኸኣ ንዓወታት ሰውራና ዘዕዘዘት፡ ኣደ ኢያ።
እወ፡ ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ፡ ኣብቲ እዋን ገድሊ፡ ድርብ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ድርብራብ ቃልሲ ኢያ ኣካይዳ። ነቲ ዝነበራ ከቢድ ባህሪያዊ ጾታዊ ተጻብኦታት በዲሃ ተጓዒዛ። ብጾታ ንኸይተግድዕ ብምባል፡ ካብ ውላድ ብገዛእ ድሌታ ተሓሪማ፡ ብሰንኩ ድማ ቆልዓ ናይ ምውላድ ዕድመኣ ሰዊኣ። እተን ብዕድል ውላድ ዝገበራ ሓርበኛታት ተጋደልቲ ኣደታት ድማ፡ ኣብ መበል 1 ዓመትን ክልተ ወርሒን ዕድመ ናይ ደቀን፡ ሓዲገናኦም ናብ ዕድርታት ብምኻድ፡ ምስቲ ገና ዘይነጸፈ ኣጥባተን ዝፈጥረለን ዝነበረ ውጥረት (ማለት፡ ምልኣት ጸባ ጡብ ዝፈጥሮ ቃንዛ) እናተሳቐያ፡ ናብቲ ድሕሪት ዝሓደግኦ ዕሸል ውላደን ከይተመልሳ፡ ገንሸል መስዋእቲ ኮይነን ሓሊፈን። ገለ ድማ ከቢድ ስንክልና ወሪዱወን ኣብ መደበር ስንኩላን ኲናት ተዓቚበን። እስከ ሓጺር ዛንታ ናይዛ ሓርበኛ ኣብዚ ንርአ።።
ብኸምዚ፡ ልዒሉ ዝተገልጸ፡ ገና'ውን ብግቡእ ዘይተጸውየሉ ኣደናቒ መስዋእቲን ጅግንነትን ኤርትራውያን ደቀንስትዮና፡ ኢና እምበኣር ናብ ናጽነት ኤርትራ ክንበጽሕ ዝኸኣልና። እቲ ዛንታ ጅግንነት ደቀንስትዮና፡ ንብዙሓት ጽውጽዋይ ኮይኑ ይስምዖም ይኸውን። እቲ ሓቂ ግን፡ ኩሎም ተማራመርቲ ታሪኽ ዓለም፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ቃልሲ መሰል ደቀንስትዮ ዝመራመሩ ኣካላት፡ ንቃልሲ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ብልዑል ኣድናቖት ብምትኳር፡ ክጽሕፉሉ ኢና ንርኢ። ስለዚ ኩልና ኤርትራውያን፡ ብጀጋኑ ሓርበኛታትና ክንሕበንን እቲ ዝግባእ ሞሳአን ድማ ክንህበንን (ከም መንግስቲ ኮነ፡ ከም ግለ-ሰባት፡) ሓላፍነትን ግዴታን ኣሎና።
እታ በዚ ፈታኒ እዋን ዝሓለፈት ጓል ኣንስተይቲ ኤርትራ፡ ናጽነት ምስኮነ እቲ ሕልማ ተጋሂዱ'ዶ? ኣብ ከመይ ዝበለ ኩነታት'ከ ትርከብ ኣላ? ኢልና ክንሓትትን ከነስተንትንን እምበኣር ግዴታና ኢዩ። ነዚ ንምስትንታን ክሕግዘና፡ በዘን ዝስዕባ ኣርእስትታት ቁሩብ ክድህስስ ክፍትን ኢየ፡-
ናጽነት ኮይኑ ዓዲ ምስኣቶና፡ ኩሎም እኳ እንተዘይኮነ፡ ብዙሓት ኣብ ሜዳ (ገድሊ) ሓዳር መስሪቶም ዝነበሩ ተጋደልቲ፡ ክፈላለዩ ኢዮም ተራእዮም። ጠንቂ ናይቲ ምፍልላይ እንታይ ኢዩ ነይሩ? ንሱ ዝፈጥሮ ማሕበራዊ ሳዕቤናት ከ እንታይ ኢዩ?
እቶም ኣብ ሜዳ ዝተመርዓዉ፡ ገሊኦም ኣብ ሜዳ ከለዉ ውላድ ዝገበሩ ገለ ድማ ኣብ ፈለማ ዓመታት ናይ ናጽነት ውላድ ዝገበሩ ኢዮም ነይሮም። ጠንቂ ናይቲ ምፍልላዮም ድማ፡- (ሀ) እቶም ተባዕትዮ ናብ ንኣሽቱ ዘይተጋደላ ደቀንስትዮ ከቋምቱ ወይ ክሰድዑ ብምጅማሮም: ምዃኑ ህዝቢ ዘስተብሃለሉ ኢዩ ነይሩ። (ለ) ኣብ ሜዳ፡ ናይ ሃይማኖትን ካልእን ኣፈላላይ ስለዘይነበረ፡ ኣብ መንጎ ዝተፈላለየ ሃይማኖታዊ ድሕረ-ባይታ ዝነበሮም ተጋደልቲ ከይተረፈ፡ ቃልኪዳን ይምስረት ነይሩ ኢዩ። እንተኾነ ግን፡ እቲ ብሜዳ ዝመጽአ ባህሊን ኣብ ውሽጢ ሕብረተሰብና ዝጸንሐ ልምዲን፡ ምግጫው ስለዝፈጠረ፡ ብሰንኪ'ዚ፡ ብዙሓት ሰብሓዳር ተጋደልቲ፡ ክፈላለዩ ተገዲዶም። ገለ ግን፡ ነዚ ተጻዊሮም ኣብ ሓዳሮም ብምጽናዕ ሰጊሮሞ ኢዮም። (ሐ) ካልእ ናብ ምብትታን ሓዳር ዘምርሕ ዝነበረ ኩነታት ድማ፡ እቲ ደርባዊ (ማለት፡ ናይ ሃብታምን ድኻን ወለዲ ስድራቤታት) ዘንቀሎ ጸገማት ኢዩ ነይሩ። ንኣብነት ኣብ ሜዳ፡ ገለ ደቂ ሃብታማት ምስ ደቂ ድኻ ስድራቤት ሓዳር መስሪቶም ይነብሩ'ሞ፡ ናብ ዓዲ ምስኣተዉ፡ እቶም ወለዲ ወይ ቤተሰብ ናይቲ/ታ ሃብታም፡ ብዓይኒ ምስትንዓቕ ምጥማት ይጅምሩ። እዚ ዝፈጠሮ ዘይምቹእነት ሓዳር፡ ብፍላይ በተን ደቀንስትዮ ተጋደልቲ፡ ዘይተጸበይኦ ስለዝነበረ፡ ተቐባልነት ኣይረኸበን፡። ብኸምዚ ኸኣ ናብ ምፍልላይ ሓዳር ከምርሕ ተራእዩ። (መ) ኣብ ካልእ ኩነታት ምስ እንምልከት ድማ፡ ምስቲ ድሑር ባህሊ ሕብረተሰብና ዝተኣሳሰረ ኾይኑ ንረኽቦ። ወለዲ ናይቲ ተባዕታይ፡ ሰይቲ-ወዶም ልክዕ ከምተን ካልኦት ኣንስትዮ ሕብረተሰብና፡ ምእዙዛት ናይ ውሻጠ ኮይነን ከገልግላኦም ጸቕጢ ክገብሩ ይጅምሩ። እዚ ድማ በተን ተጋደልቲ ቅቡል ስለዘይነበረ፡ ብሰንኩ ናብ ምፍልላይ ሓዳር ኣምሪሑ። ድምር ናይዚ ኹሉ እምበኣር፡ እታ ቀንዲ ተሰካሚት ናይዚ ኹሉ ወጽዓ፡ እታ ጅግና ተጋዳሊት ጓልኣንስተይቲ ኮይና። ከም ሳዕቤኑ ኸኣ፡ ኣቦ ዘይብሎም ቆልዑ ሒዛ ንበይና ሓዳር ከተነባብር፡ ዝኸበደ ጾር ትስከም ኣላ። እቲ ምስኣ ዝነበረ ተጋዳላይ-ነበር መጓዕዝታ ግን፡ ብኣንጻሩ፡ ካልእ ደስ ዝበለቶ ወይ ወለዲ ዝመረጹሉ ጓልኣንስተይቲ ተመርዕዩ፡ በቲ ቤተሰቡ ዝሰማምዑሉ ባህሊ፡ ሓድሽ ሓዳር መስሪቱ ክኸይድ ተራእዩ። እምበኣር፡ እዚ እቲ ንደንስትዮ ተጋደልቲ ኣብቲ መጀመሪያ ዓመታት ናጽነት ዘጋጠመን፡ ከቢድ ብድሆ ኮይኑ ንኽብሪ ጓላንስተይቲ ድማ ዝተንከፈ ኢዩ ነይሩ። ብኸኣልእ ኣዘራርባ፡ መርኣያ ናይ ዘይንቑሕ ሕብረተሰብ ኢዩ። ይኹን'ምበር፡ ነቲ ኣብ ሜዳ ዝተሰረተ ናይ ተጋደልቲ ሓዳር፡ ንኹሉ ዝተጠቕሰ ተጻብኦታት በዲሆምን ተጻዊሮምን ክሳብ ሕጂ ዝጓዓዙ ዘለዉ ብዙሓት ተጋደልቲ ምህላዎም ድማ በቲ ኻልእ ሸነኽ፡ ሕብረተሰብና ክሕበነሉ ዘለዎ ኢዩ።
ድሕሪ ፈለማ ዓመታት ናይ ናጽነት፡ ኣብቲ ቀዳማይ መፋርቕ 1990ታት፡ ኣብ ኩለን ትካላት መንግስቲ፡ "ምጽልጻል"፡ (ማለት ልክዕ ከም ንሓደ ወንጨርጨር ዝበለ ገረብ፡ ዘየድሊ ጨናፍሩ ኣሊኻ፡ ምልሙል ንምግባሩ ዝካየድ ኣገባብ ማለት'ዩ)፡ ንኹሎም'ቶም ዘይብቑዓት ዝባሃሉ ደቀንስትዮን ተባዕትዮን ዝርከቡዎም፡ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ተጋደልቲ፡ ካብ ሒዞሞ ዝነበሩ ስራሕ ከምዝፋነዉ፡ በቲ ናይ ሽዑ ኣበሃህላ "ከም ዝጣየሱ" ኢዩ ተገይሩ። ሳዕቤን ናይዚ፡ እቲ ኣብ ማይሓባር ብተጋደልቲ ዝተላዕለ ናይ 1994 ተቓውሞ ኢዩ ዝነበረ። እቶም ሽዑ ዝተጣየሱ ተጋደልቲ፡ ካብ 5-10 ሽሕ ብር "መጣየሲ" ገንዘብ ተዋሂቡዎም ኢዮም ተፋንዮም። እንተኾነ፡ ብሰንኪ'ቲ ትሑት ዓቕሚ ናይቶም ተጣየስቲ፡ እቲ ዝተዋህቦም ገንዘብ ውሑድ ነይሩ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ዝርካቡ'ውን ብግቡእ ክጥቀሙሉ ትጽቢት ክግበረሉ ዝከኣል ኣይነበረን። ስለዝኾነ ኸኣ፡ ግዳያት ስሱዓት ኣሕረጥቲ ነጋዶ ብምዃን፡ ገንዘቦም ብዘይ ፍረ ተበሊዑ ተሪፉ። እተን ቀንዲ ግዳያት ናይዚ ተረካብ ድማ፡ ደቀንስትዮ ኢየን ነይረን። ከም ሳዕቤን ናይቲ ዝተኻየደ "ምጽንጻል" ዘስዓቦ ከቢድ ናይ ናብራ ውጥረት፡ እተን ሰብኡተን ዝተሰውኡወን፡ ኣደ ቆልዑ ደቀንስትዮ፡ ንበይነን ንህይወት ክገጥምኦ ግድነት ኮይኑወን። ብሰንኩ ኸኣ፡ ናብ ኣዝዩ ትሑት ዝቑጸር ስራሓት፡ ከም ናይ፡- ፓርኪንግ ሓለውቲ፡ ክድምና ናይ ገዛ፡ ባራት፡ ወዘተ ተቖጺረን፡ ናቕፋ ወዲ ናቕፋ ምስ ሙሉእ ውርደቱ ክኣራርያ ጀሚረን። ኣብ ካልእ ሕሱር ህይወት ዝተዋፈራ እውን ነይረን ኢየን። እዚ ልዒሉ ዝተገልጸ ኩነት፡ ነተን ኣብ መደበር ዕቑባት ህዝባዊ ግንባር ዝነበራ፡ ኣንስቲ ስዉኣት ተጋደልቲ ዝኾና ደቀንስትዮ እውን፡ ብተማሳሳሊ ኢዩ ተንኪፉወን። እዚኣተን'ውን ናጽነት ውግሕ ምስ በለ ጀሚረን፡ ኣብ ከም ናይ ጽርየት ስራሓት፡ ንሳ'ውን ዕድለኛታት እንተኾይነን፡ ብኣዝዩ ትሑት ደሞዝ እናሸቀላ፡ ከምኡ'ውን ፈቐዶ ቤትጽሕፈታት ከይደን እናለመና፡ ደቂ ስዉኣት ደቀን ክናብያ ኢየን ተገዲደን። እቲ ንስድራ ስዉኣት ተባሂሉ ዝተዋህበን ናይ 5 ሽሕ ደበስ፡ ካብ ጎሮሮኻ ንታሕቲ ዝወርድ'ኳ ኣይነበረን። ኩነታተን ድማ ከብድኻ ዝበልዕ ኢዩ ነይሩ። እቲ ኹነታተን ድማ ብዘይ መፍትሒ ብኸምኡ ኢዩ ቀጺሉ።
ከምቲ ኣብ መእተዊ'ዚ ጽሑፍ ዝተገልጸ፡ ኣብ እዋን ገድሊ፡ ደቀንስትዮ ተጋደልቲ፡ ኣብ ጥንሲን-ሕርሲን ምውዳቕ፡ ልክዕ ከም ምድሕርሓር፡ ወይ ንብጾትካ ምግዳዕ፡ ጌረን ዝጥምታሉ እዋን ነይሩ ኢዩ። ምምስራት ሓዳር ኣብቲ ውድባት ተፈቒዱ'ኳ እንተነበረ፡ ነዚ ዕድል'ዚ ከይተጠቕማሉ ናብ ጉዳይ ቃልሰን ጥራይ ዝገበራ ደቀንስትዮ ተጋደልቲ ቁጽረን ኣዝዩ ብዙሕ ኢዩ ነይሩ። ገለ ካብዘን ደቀንስትዮ፡ ኣብ እዋን ቃልሲ ከለዋ እውን፡ እቲ ናይ ወሊድ ዕድመአን ይሓልፈን ከምዝነበረ ይግንዘባ ነይረን ኢየን። ይኹን'ምበር ብዘይ ውላድ ክቃለሳ ኢየን ወሲነን። ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ ኣብ እዋን ናጽነት፡ ውላድ ዘይብለን ብጽምዋ ክሓልፍኦ ተገዲደን ኣለዋ። ገለ'ውን ብዘይ ሓድጊ ድሮ ብህይወት ሓሊፈን ኣለዋ። እተን ሓዳር ዘይነበረን እሞ፡ ናጽነት ኤርትራ ክርእያ ዕድል ዝረኸባ ተጋደልቲ፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ሓዳር ናይ ምምስራት ሓድሽ ገድሊ ኢየን ጀሚረን። እንተኾነ፡ እቶም ምስአን ዓዲ ዝኣተዉ መጋድልተን ተባዕትዮ፡ ኣመቶም ናብተን ንኣሽቱ ዘይተጋደላ ደቀንስትዮ ኢዩ ኾይኑ ኢየን ረኺበናኦ። ስለዚ ኸኣ፡ ናብ ሲቪል ኣቋሚተን ሓዳር ኣብ ምምስራት ዝተዓወታ ኣዝየን ውሑዳት ኢየን። እቲ ጸገም፡ ተጋደልቲ ብምንባረን፡ በቶም ኣብ ዓዲ ዝጸንሑ ሲቪል ተባዕትዮ እንተኾነ'ውን ብቐሊሉ ዝድፈራ ወይ ቅቡላት ኣይነበራን። ስለዚ መብዛሕትአን ብዘይ ውላድን ሓዳርን ህይወት ይሓልፍኦ ኣለዋ። እዚ ንባዕሉ፡ ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ተጋደልቲ ዝወረደ ከቢድ ሃስያ ኢዩ። በዚ ይኹን በቲ ድማ፡ እዘን ዝተጠቕሳ ደቀንስትዮ፡ ብዘይ ካልኣይ ሓጋዚ (ማለት፡ በዓልቤት) ንበይነን ህይወተን ክመርሓ ተገዲደን። ኣብዚ ዘሎናዮ መዋአል፡ ብዘይ ሓጋዚ ናብራኻ ምእላይ ኣዝዩ ከቢድ ምዃኑ ኩሉ ሰብ ዝርድኦ ኢዩ። እምበኣር፡ እዚ ኣብ ልዕሊ ተጋደልቲ ደቀንስትዮ ዘጋጠመ፡ ዓቢይ ማሕበራዊ ሕቶ ስለዝኾነ፡ ብሕብረተሰብን መንግስትን ደረጃ፡ ግቡእ ኣቓልቦን ፍታሕን ዘድልዮ ኢዩ ነይሩ። ኣብ ካልኦት ዓለማት፡ ንኸምዚአን ዝኣመሰላ ግዳያት እናተኻታተለ፡ ፍሉይ ደገፋት ዝገብር ትካላት ኣሎ።
ኣቐዲሙ ከምዝተገልጸ፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ናይ ብዙሓት ተጋደልቲ ካብ ስራሕ ምጽልጻል ወይ ምፍናው ስጉምቲ፡ ብመንግስቲ ተወሲዱ ኢዩ። ኣብ ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱ ተጋደልቲ ድማ ርኡይ ኣሉታዊ ሳዕቤናት ኢዩ ነይሩዎ። ኣብ መንጉ ዝተጣየሱን ዘይተጣየሱን ተጋደልቲ ርኡይ ምፍልላያት ፈጢሩ። እተን በዚ ኣዝየን ዝተሃስያ ደቀንስትዮ ኢየን ነይረን። ከም ሳዕቤኑ ድማ፡ ብዙሓት ተጋደልቲ-ነበር ደቀንስትዮ፡ ብኣዝዩ ትሑት ደሞዝ፡ ኣብ ናይ ገዛ ክድምና ክዕሰባ፡ ናብ ሃገራት ኣዕራብ ብዝተወደበ ናይ ደላሎ መንገዲ፡ ክስደዳ ወይ ክላኣኻ ጀሚረን (ኣብዚ ርእ)። ኣብዚ ናይ ክድምና ስራሕ'ዚ፡ ኩሉ ኣሎ ዝበሃል! ግፍዕታት በቶም ኣስራሕተን ኣዕራብ ወሪዱወን ኢዩ። ገለ ካብኣተን፡ ክሳብ ህይወተን ዝሓለፈ እውን ኣለዋ። ናይዚ ኣብነታት'ዚ፡ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን፡ እንከላይ ብጋዜጣን ተለቪጅንን ኤርትራ፡ ተደጋጊሙ ይቐርብ ምንባሩ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። እቲ ናይ ኩልና ሕቶ ግን፡ እዘን ብመስዋእተን ሃገር ዘረከባና ሓርበኛታት፡ ኣብ ከምዚ ዝበለ ደረጃ ክወድቃ፡ መንግስቲ ከፍቅድ ነይሩዎ'ዶ ኣይነበሮን? ዝብል ኢዩ። ከፍቅድ ይትረፍ'ሲ፡ ናብ ከምዚ ዝኣመሰለ ህይወት ከይበጽሓ፡ ኩሉ ኣድላዩ ዘበለ ክንክንን ሓልዮትን ኢዩ ክገብረለን ዝግብኦ ዝነበሮ።
ምስ ምኽሳት ኩናት ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ እቲ ኩናት ዘስዓቦ ናይ ናብራ ምርረትን ብሓፈሻ፡ ኣብ መላእ ህዝብና ኮይኑ፡ እቲ ዝያዳ ስምብራቱ ግን ኣብ ልዕሊ ደቀንስትዮ ኤርትራ፡ ኢዩ። ህይወት ናይ ግድን ክንበር ስለዘለዎ፡ እዘን ኣዴታት፡ ኮን ዶ እንተኾነለይ ብምባል፡ ኣብ ንኡስ ሸቐጣሸቐጣት ተዋፊረን፡ ብተረንሽዋ ወይ ክሻ ንብረት ዓዲገን፡ ንኣብነት፡- ካብ ተሰነይ ናብ ከረንን ኣስመራን እናምጽኣ ሳናቲም ከዋልዳ ክጽዕራ ጀሚረን። እንተኾነ፡ በብእዋኑ ብመራኸቢ ብዙሓን ከምእተገልጸ፡ ንብረተን ከም ዘይሕጋዊ ንብረት ተቖጺሩ፡ ብናይ ብሎኮታት ፖሊስ እናተወርሰን እናተዘርፈን፡ ጥራይ ኢደን ከምዝተርፋ ይግበር። ብሰንኪ'ዚ ኸኣ፡ እቶም ኣፎም ሃህ! ኣቢሎም ዝጽበዩ ደቀን፡ መዐንገሊ ስኢኖም ይተርፉ። እተን ከም ገለ መጸግዒ ረኺበን ብጥቕዕቃዕ ዚንጎ ዝተሰርሐት ንእሽቶ ድኳን (ኪዮስክ) ገይረን ድራር ዕለተንን ድራር ደቀንን ዝምእርራ ዝነበራ ደቀንስትዮ፡ መንግስቲ፡ ብዘይ ዝኾነ መተካእታ፡ ምስቲ ዘይሕጋዊ ኣባይቲ ተባሂሉ ብዶዘራት ከምዝፈርስ ዝተገብረ ተለኪሙ ኢዩ፡ ብፍላይ ኣብ ከተማታት። ብሰንኩ፡ ብዙሓት ስድራቤት ደቀንስትዮ፡ ናብራ እናሓሰመን መጺኡ ኢዩ።
እቲ ኩነታት ናይታ ኣብ ገጠር ዘላ ስድራቤት ጓላንስተይቲ ኤርትራዊት፡ ካብ ጻት ናብ ጻት ኤርትራ፡ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ምዃኑ፡ ዓዲ በጺሖም ዝተመልሱ ኤርትራውያን ይምስክሩ። ሎሚ፡ ናብ ዓዲ፡ ብፍላይ ናብ ገጠር ክበጽሕ ዝኸይድ ሰብ፡ ብዘይካ ኣንስቲን ንኣሽቱ ቆልዑን፡ ካልእ ዝርእዮ የልቦን። እዚ ንባዕሉ፡ ናብራ ኤርትራዊት ኣደ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ከምዘሎ መግለጺ ኢዩ። ሓንቲ ኣብ ገጠር እትነብር ስድራቤት፡ ማእቶታዊት ኣሃዱ ኢያ። እዚ ማለት፡ ጉልበት ኩሎም ኣባላት ሓንቲ ስድራ፡ ካብ ቆልዓ ዕድመ 4 ዓመት ጀሚሩ ክሳብ ዓቕመ ኣዳም/ሔዋን ዘሎ ኣባል ስድራ፡ ብሓባር እናተዳጋገፉ ንገዛ ዝኸውን ማእሪሮም፡ ጓስዮምን ሓሪሶምን ዝናበረሉ ህይወት ማለት ኢዩ። ኣብዚ ሰዓት'ዚ፡ ብዘይካ ኣዝዮም ንኣሽቱ ዝኾኑ ቆልዑን ኣዴታቶምን፡ ኩሉ ካልእ ኣባል ስድራቤት የለን፡ ነጺፉ ኢዩ። ኣቦታት ምስ ደቆም፡ ካብ 4 ክሳብ 21 ዓመታት ኣብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብዘይ ደሞዝ ተሓይሮም ኢዮም ኣለዉ። እዚኦም ናብ ደቆምን ኣንስቶምን ክሰዱዎ ዝኽእሉ ዓቕሚ የብሎምን። ስለዝኾነ፡ ኣንስቶም እናተሳቐያ፡ ደቆም እናጠመዩ፡ ብከቢድ ጓሂን ስቅያትን ዒሕ! እናበሉ ይነብሩ ኣለዉ። ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት፡ እቶም ዕድል ረኺቦም ስድራ ክርእዩ ናብ ዓዲ ዝመጹ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ብኣሃዱኦምን ኣዕሩኽቶምን መእተዊ ገዛ ዝኾኖም ተዋጺኡ ዝተዋህቦም ቁጻር ሓርጭ ሒዞም ናብ ዓዲ ኣብ ዝጓዓዙሉ አዋን፡ ዘይሕጋዊ ንብረት ኢዩ ተባሂሉ ኣብ ብሎኮታት ይዝረፉ። ኣብ ከምዚ ኩነታት ዝፍጠር ናዕቢ፡ ናብ ሓድሕድ ምቅትታል ዝበጽሓሉ ኩነት እውን ኣሎ። እምበኣር እታ ቀንዲ ግዳይን ተሰካሚትን ናይዚ ኩሉ ኣደራዕ፡ እታ መስኪነይቲ ሓርበኛ ኤርትራዊት ኣደን ደቃን ኢዮም።
እዚ ልዒሉ ዝተገልጸ ኹሉ፡ ንህይወት ደቀንስትዮ ኤርትራውያንን ህሉው ምርረት ናይ ናብራአንን ዝገልጽ ኢዩ። እታ ኣብ ስቅያት እትርከብ ኤርትራዊት ጓልኣንስተይቲ፡ ኣእውያ ሰማዒ እዝኒ እትረኽበሉ ዕድል የብላን። ደሃይ ናይ ሃለዋቶም ዘይፍለጥ ሰብኡተን፡ ወይ ደቀን፡ ክሓትታ መሰል የብለንን፡ ኩሉ ጊዜ ብፍርሒን ራዕዲን ምስተወርሳ ኢየን። ኣንስቲ ገዳይም ተጋደልቲ ዝነበራ፡ ብገለ ምኽንያት ሰብኡተን ምስዝእሰሩ ወይ ነቲ ስርዓት ተቓዊሞም ራሕሪሖሞ ምስዝኸዱ፡ ኣንስቶምን ደቆምን ካብ መንበሪ ገዝኦም ይስጎጉን ንብረቶም ድማ ኣብ ጎደና ይድርበን። ኩሉ ኤርትራዊ ዝሰምዖ ናይ ቀረባ እዋን ተዘክሮ ኣብነት፡ እቲ ንስድራቤት ስዉእ ጅግና ወዲ ዓሊ (ዓሊ ሕጃይ)) ዘጋጠማ ከመይ ከምዝመስል ካብ ቃላት በዓልቲ-ቤቱ፡ (ኣብዚ ንስማዓዮ)።
ምልካዊ ስርዓት ኤርትራን መሓውራቱን፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ወጻኢ፡ ንትሑት ደረጃ ንቕሓት ኤርትራዊት ኣደ መዝሚዙን ኣታሊሉን፡ ነታ ገርሂ-ልባ ኤርትራዊት፡ ኣብ ፈቐዶ ዳንከራን ጽምብላትን ገዘፍቲ ሕብራዊ ጽላላትን ባንዴራታትን ተጎምጒመን ከምዝስዕስዓ ብምግባር ንፕሮፓጋንዳዊ ሃልኪ ይጥቀመለን። በዚ ሜላ'ዚ ኸኣ፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኩሉ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ኤርትራዊ ኣብ ጎኒ'ቲ መንግስቲ ከምዘሎ ገይሩ ከእምን ይፍትን። እቲ ዘሕዝን ግን፡ ኣብዚ እከይ ተግባር'ዚ መጋበሪያ ኮይነን ዘገልግላን ዝጉስጉሳን ምሁራት ኤርትራውያን ምህላወን ኢዩ። ኣብዚ መዳይ'ዚ እምበአር ሓያል ቃልሲ ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ብሓፈሻ፡ ብወገን ደቀንስትዮ ድማ ብፍላይ ከድሊ ምዃኑ ምግንዛብ ኣገዳሲ ኢዩ።
ሃገራዊ ማሕበር ደቀንስትዮ ኤርትራውያን (ሃማደኤ)፡ ኣብ እዋን ሰውራ ተመስሪቱ ዕላምኡ ድማ ምንቃሕን ምውዳብን ደቀንስትዮ፡ ከምኡውን ንማዕርነትን መሰላትን ደቀንስትዮ ንምሕያል ኢዩ ነይሩ። እንተኾነ፡ ቅድም ኣብ ትሕቲ ውድብ (ህዝባዊ ግንባር) ኮይኑ ንዕላማታት እቲ ውድብ ኣብ ምቕዳምን ንደቀንስትዮ ወዲብካ ናብ ሰውራ ከምዝስለፋ ምግባርን ኢዩ ኣተኲሩ ሰሪሑ። ካብ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ዘሎ እዋን እንተተመልከትና ድማ፡ ንፖሊሲታት መንግስቲ ኣብ ምጉስጓስ፡ ኣብ ጽምብላትን ንመንግስቲ ዝድግፍ ሰልፍታትን ከምዝሳተፋ ኣብ ምግባርን፡ ቀዳምነት ሂቡ ኢዩ ክሰርሕ ዝርአ። ሽግራት ደቀንስትዮ ኣብ ምፍታሕ፡ ከም ኣባላት ማሕበር፡ ድሌት ክህልወን ዝኽእል'ኳ እንተኾነ፡ እቲ ማሕበር ደቀንስትዮ፡ ካብ መንግስታዊ ቁጽጽር ናጻ ኮይኑ ነብሱ ዝኸኣለ ትካል ብዘይምዃኑ ግን፡ ዋላ እተን ብመሪሕነት ደረጃ ዝንቀሳቐሳ ኣባላቱ ከይተረፈ፡ ጸገማት ደቀንስትዮ ኣብ ምፍታሕን ምጥባቕን ክገብርኦ ዝኽእላ ዓቕሚ የብለንን። እቲ ወጽዓ ደቀንስትዮ ኣብ ቅድሚ ዓይነን እናሃለወ፡ ንመንግስቲ ዓገብ ክብላኦ እውን ኣይከላን ኢየን። ዓገብ ክብሉ ዝፈተኑ ላዕለዎት መራሕቲ ሃገር ዕድሎም እንታይ ከምዝኾነ ኣጸቢቐን ስለዝፈልጣ። ንኣብነት ሓርበኛታት፡- ኣስቴር ፍስሃጼን፡ ኣስቴር ዮውሃንስ፡ ሚርያም ሓጎስ ከምኡ'ውን ሰናይት ደበሳይ፡ ብዘይ ፍትሒን ፍርዲን፡ ኣብ ማሕዩር እናበለያ ከለዋ፡ እቲ ክጣበቐለን ትጽቢት ዝግበረሉ ማሕበረን፡ ድምጹ ኣየስምዐን። ስለዚ፡ እቲ ስርዓት ብመሰረቱ ተቐይሩ፡ ናጻ ዝኾነ ማሕበር ደቀንስትዮ ክሳብ ዝፍጠር፡ ሓቀኛ ተጣባቒ መሰል ደቀንስትዮ ኣይክህሉን ኢዩ። ብዛዕባ'ዚ ብሰፊሑ ንምርዳእ፡ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ቪድዮ ስምዑዎ።
ታሪኽ ምልስ ኢልና ምስዚ ናይ ሎሚ ዘሎ ደረጃ ምስ እነነጻጽር፡ ቁጽሪ ምሁራት ደቀንስትዮ ኤርትራውያን ኣዝዩ ከምዝዓበየ ነስተብህል። ኣብዚ እዋንዚ፡ ብፍላይ ኣብ ሃገረ ስደት ዝነብራ ዘለዋ ደቀንስትዮ ኤርትራውያን፡ ኣብ ኩሉ ዓውድታት ህይወት ክነጥፋ ክትርኢ ኣዝዩ ዘተባብዕን ዘሐብንን ኢዩ። ብዙሓት ብዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ተመሪቐን ጥራይ ዘይኮነ፡ ከም ኣብነታውያን ደቀንስትዮ፡ ኣኣብ ዘለዋኦ ሃገር ብመራኸቢ ብዙሓንን ኣብ ጆርናላትን ብዛዕባ ኣበርክቶአን ይቐርብ ኣሎ። ኣብ ዝተፈላለየ ዓውድታት፡ ማለት፡- ሳይንቲስት፡ ሰብኣዊ መሰላት፡ ሞያ ሕጊን ፍትሒን፡ ጥዕና፡ ስነጥበብን ኤንጂነሪንግን ክነጥፋን ዓወታት ክዓትራን ንርእየን ኣሎና። እተን ኣብ ምምካት ናይቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ ዲክታቶሪያዊ ስርዓት ብዝለዓለ ዝነጥፋ ዘለዋን፡ ንግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ተቓዊመን ክሳብ ዝለዓለ ጥርዚ ናብ ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝበጽሕ ዝገበራን፡ እተን ሓርበኛታት ዝኾና ደቀንስትዮና ኢየን። በዚ ድማ ሓበን ክስምዐን ይግባእ። ልክዕ ከም ትማሊ፡ እታ ባህሪያዊ ጾታዊ ጸገማታ በዲሃ፡ ንልዕልነት ተባዕታይ ቀቢራ፡ ብግብሪ ማዕርነታ ዘመስከረት ጅግና ጓል ኣንስተይቲ ተጋዳሊት፡ ሎሚ'ውን ኣብዚ ሓድሽ ወለዶ ዘላ ጓል ኣንስተይቲ፡ መስተንክራት ትሰርሕ ኣላ።
ኣጆኽን ኣጆና!
ካልእ ተስፋ ዝህብን ኣዝዩ ዘተባብዕን ምዕባለታት ድማ፡ ኣብ ደገ ብዝርከባ ኤርትራውያን ደቀንስትዮ ዝበራበር ዘሎ ምንቅስቓስን ምጥርናፍን ኢዩ። እዚ፡ እቲ ከም ማሕበር ተጠርኒፈን ዝገብርኦ ናጻ ምንቅስቓስ ከምኡ'ውን ኣብ መስመር ቃልሲ ንፍትሒ ተሰሊፈን ዝጻወትኦ ዘለዋ ዘለዋ ኣብነታዊ ተራ የጠቓልል። በዚ ኸኣ፡ ዓቢ ኣገናዕ! ይግበአን። ናብ ዝለዓለ ደረጃ ውዳበን ተሳትፎን ከይተሓለላ ከማዕብላኦ ድማ በዚ ኣጋጣሚ'ዚ ይጽውዕ።
ብ'ዮውሃንስ ጸጋይ 08/03/2017
Network of Eritrean Women [NEW][Nasser Nuru 17 Mar 2014]


text:
ኣምባሳደር ሀርማን ኮሀን እንታይ እዮም ዝብሉ ዘለው? ካብ ብዓል ጣፍስ ብዓል ኣፍ። እቲ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ 1947 ዓ.ም.ፈ. ካብ ኣምባሳደር ፎርስተር ዱለስ ጀምሩ ድኣ ኣብ ኢድ መንግስቲ ኣሜሪካን ዓባይ ብሪጣንያን ከይከውን ዘሎ? እስከ መጻሕፍተ ታሪኽ ብምግንጻል ነቲ ታሪኽ ክንፈልጦ ንፈትን
ዋሽንግተን — ብምኽንያት መገሻ ሚንስተር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ረክስ ተለርሰን ኣብ ኣፍሪቃ፡ ንድምጺ ኣሜሪካ ዝተዛረቡ ኣብ ግዜ ቀዳማይ ጆርጅ ቡሽ ሓላፊ ጉዳይ ኣፍሪቃ ዝነበሩ ኣምባሳደር ሀርማን ኮሀን፡ ኩባንያታት ኣሜሪካ ኣብ ኤርትራ ኢንቨስትመንት ክገብራ ከምዝኽእላን፡ ኤርትራ ኣብ ስትራተጂካዊ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ ብምህላዋ፡ ንሃገራዊ ጸጥታ ኣሜሪካን ኤርትራ ኣገዳስነት ከምዘለዎ ተዛሪቦም።
እስከ ነዚ ኣብ ታሕቲ ቀሪቡ ዘለ፣ቃለምሕታት ፍሉይን ገዲምን ኣምባሳደርን መንግስቲ ሕቡራት ኣሜሪካ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ከምኡውን ምክትል ሰክሬታሪ ኦፍ ስቴት ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ሄርማን ጀ. ኮሀን፣ እንታይ ከም ምዃኑ ስትራተጂካዊ ዓላማኡ ንከታተሎ።
ብ1991 ዓ.ም.ፈ.ገርሀኛ ህዝብን ተጋዳላይን አርትራ፣ ኣብ ከተማታት ኤርትራ፣ ነጻነት ይኣይ ተረኺባ ኢሉ፣ ክጭፍር ከሎ፣ ኣብ ለንደን ግና ብዘይ ድልየት ህዝብን ሰራዊትን ዝተኻየደ ስዉር ኣጀንዳ፣ ግን ከኣ ንሃገር ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ፣ ኣኼባ ለንደን በዞም ስእሎም ኣብ ላዕሊ ትርእዩዎም ዘሎኹም ውዲታውያን ቶኳሉ ይካየድ ነይሩ።
ነቲ ብCode ፕሮጀክት “ተኽሊ” ወይ “Nurcery” ዝፍለጥ፣
sourc: http://www.ehrea.org/DIA%20Kagnew%20CIA%20Connection.pdf
ግንከኣ ብሰላሊ ኣሜሪካ ኢሰያስ ዝምራሕ ዝነበረ ውድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ.፣ ተዓዊቱ ነስመራ ክኣቱ ከሎ፣ ብወርሒ ግንቦት 1991 ዓ.ም.ፈ. ድማ፣ ብትእዛዝ መንግስቲ ኣሜሪካን እንግሊዝን፣ ብረቂቕ ውዲት ተኣሊሙ ዝተሓንጸጸ፣ ታሪኻዊ መደብ ዕዮ፣ ኣብ ግብሪ ንምትግባር፣ ብሄርማን ኮሀንብን ብሓደ ኣባል ስለላ መርበብ ኤም.ኣይ.6ን፣ ዝምራሕ ሕቡእ እጀንዳ ዝነበሮ ኮንፈረንስ ፣ ዕሱባት ኢሰያስ ኣፈወርቅን ሒዳሪናይ መለስ ዜናዊንን ተኵኻፊሎሞን፣ ነቲ ምስጢራዊ ውዕል ድማ ውዕል ኣትዮምሉ። እዚ ኮንፈረንስ እዚ ግና ካብ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሕቡእ እዩ። ትርጉሙ ግና ሎሚ ድሕሪ 28 ዓመታት ይግሃድ እሎ።
Interview with Ambassador Herman J. Cohen, former Assistant Secretary of State for African Affairs
መንዩ ኣምባሳደር ሄርማን ጀ. ኮሀን? ካብ 1968 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሩ ክሳብ ሎሚ 2018 ዓ.ም.ፈ. ማለት ንኣስታት 50 ዓመታት ንመንግስቲ ኣሜሪካ ወኪሉ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ንስትራተጂካዊ ረብሓ መንግስቲ ኣሜሪካ ዘገልገለ ምኩር ኣባል ማእከላይ ስለላ መርበብ ኣሜሪካ ሀርማን ጀ. ኮሀን እዩ።
-
ላዕለዋይ ኣማኻሪ ዓለምለኻዊ ምትሕንፋጽ ኣፍሪቃ ካብ 1993 ክሳብ 1998 ዓ.ም.ፈ.
Senior Advisor, Global Coalition for Africa (1993-1998)
-
ምክትል ሰክረታሪ ሃገራዊ ጉዳይ ኣሜሪካ፣ ኣብ ፍሉይ ጉዳይ ኣፍሪቃ ካብ 1989 ክሳብ 1989 ዓ.ም.ፈ.
Assistant Secretary of State for Africa (1989-1993)
-
ፍሉይ ሓጋዚ ንፕረሲደንትታት ኣፍሪቃን፣ ልዑል ዳይረክቶር ኣብ ጸጥታዊ ጉዳይ ኣፍሪቃን Special Assistant to the President and Senior Director for Africa, National Security Council (1987-1989)
-
ቀንዲ ልዑል ምክትል ሰክረታሪ ስለላዊ መርበብን ምርምርን ሃገራት ኣፍሪቃ ፣ ካብ 1980 ክሳብ 1984 ዓ.ም.ፈ. Principal Deputy Assistant Secretary of State for Intelligence and Research (1980-1984)
-
ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ጋምብያን ሰኔጋልን ካብ 1977 ክሳብ 1980 ዓ.ም.ፈ.
-
U.S. Ambassador to Senegal, Gambia (1977-1980)
-
ዳይረክተር ኣብ ጉዳያት ማእከላይ ኣፍሪቃ ካብ 1969 ክሳብ 1974 ዕ.ም.ፈ.
Director for Central African Affairs (Department of State) (1969-1974)
-
ዋና ሓላፊ ምስዮን ኣብ ኪንሳሻ ዲሞክራስያዊት ረፓብሊክ ኮንጎ.ካብ 1968 ክሳብ 1969 ዓ.ም.ፈ. Chief of Mission, Kinshasa, Democratic Republic of the Congo (1968-1969)
ኣስተብህል፣ ኣምባሳደር ሐርማን ጀ. ኮሀን ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ከተማ ለንደን ምስ ኢሰያስ ኣፈወርቅን መለስ ዜናዊን ዝተውዓዓሎ ስዉር ውዕል፣ ክሳብ ሕጂ እንዳ ተተግበረ ይኸይድ ኣሎ። ኣብዚ እዋንዚ በብእዋኑ ሓላዪ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኮይኑ፣ብፍላይ ሓንሳብ ኣብ ዶባዊ ጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን፣ ሓንሳብ ኣብ መንጎ ህግደፍን ወያኔን ዘሎ ፍልልያት እንዳምጽአ፣ኣብ ሜድያታት ሓላዪ ኮይኑ ክቐርብ ይርአ እዩ። እቲ ሓቂ ግና ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብመሰረቱ ኣብ ኢድ መንግስቲ ኣሜሪካን፣ ዓባይ ብሪጣንያን፣ እስራኤል ድኣንበር፣ ኣብ ኢድ ወያኔን ህግደፍን ከምዘይኮነ፣ ነቶም ብዛዕባ ስትራተጂካዊ ዓላማ ምዕራባውያን፣ ብፍላይ እኳድኣ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝከታተሉ ክኢላታት፣እቲ ሓቂ በሪሁ እዩ ዝርኣዮም።
-
ጽዮናውያን፣ነቲ ዋና ዘይብሉ መስኪን ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ነዞም ክናናን ምናናን ህግደፍን ወያኔን ኣዋፊሮም፣ ብገረብ ብሓኽላ ገሮም ጸላኢኡ ንኸይፈልጥ የደንቁሩዎ ኣለው። እዚ ፈሪሃ እግዚ-ኣቢሔር ዘለዎ ገርሀኛ ህዝቢ እዚ ክልዓል ከሎ ግና፣እዞም ወረበላ ዝኾኑ ናውቲ ጽዮናውያን ህግደፍን ወያኔን፣ ረሳሕ ታሪኽ ነቲ ወለዶ ገዲፎምን፣ ነቲ ዝዘመቱዎ ገንዘብ ድማ ከይበልዑዎ ክዓርቡ ከለውን ብዓይኑ ክርእዮም እዩ።
-
ሄርማን ኮሀን ብፍላይ ካብቲ ንነጻነት ኤርትራን ኢትዮጵይታን ዘበርዓነሉ እዋን፣ ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሩ፣ ንህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ሶማልን፣ ብሓፈሻ ንቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ንስትራተጂካዊ ረብሓ ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት ንኽብል፣ ኣብ ህውከትን ኣብ ባርነትን ንክኣቱ ገልዳሕ ይብል ኣሎ። በብግዜኡ ኣብ ሜድያታት እንዳተቓላቐለ፣ ሓልዪ ህዝቢታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ተመሲሉ ብስነኣእምራዊ ውዲት ዝተላዕጤጠ ሕሱር ፕርፖጋንዳ ከካይድ ክርአ ከሎ ግና ፣ ነቶም ንውዲት ምዕራባውያን ዝፈልጡ ሰባት ኣዝዩ ዘስደምም እዩ።
-
እቲ ኩሉ ሄርማን ኮሄን ዘተስፉዎ ዘሎ ዘይፍጸም ተስፋታት ግና፣ ንስልጣን ወያኔን ህግደፍን ኣናዊሕካ፣ ኣብ መወዳእታ እቲ ህዝቢታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ጀጋኑኡን ሓርበኛታትን ስኢኑ፣ ኣላሽ ምስበለ፣ ጽዮናውያን ሽዑ ነቲ መሬቱ ንኽዘምቱዎን ክቆጻጸሩዎ ጥራይ እዩ። ስለዚ እዚ ሰብዚ፣ ኣብ ጉዳይ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንኣስታት 50 ዓመታት ዝኣክል ዝቃለስ ዘሎ፣ ወኪል ስቴት ዲፓርትሜንት መንግስቲ ኣሜሪካ ኮይኑ፣ ንስትራተጂካዊ ረብሓ ሃጸያውያን ለይትን መዓልትን ዝሰርሕ ዘሎ እዩ። ሄርማን ኮሀን ንረብሓ ህዝብታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ይሓስብ aዩ ዝብል ሰብ እንተልዩ ግና፣ ዓሻ ጥራይ እዩ።
ሓበሬታ ፤Q: What were the U.S.’s objectives in trying to stabilize Ethiopia, Eritrea, Mozambique and the other countries facing political turmoil?
“ኤርትራ መላኺ ስርዓት ኣለዋ። ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ቻይና`ዩ ሰልጢኑ። ብእኡ ሞደል`ዩ ዝመርሕ። ግን ኤርትራ ብተዛማዲ ጽቡቕ ትኸይድ ዘላ ትመስል-ንኣብነት ንኢትዮጵያ ሓገዝ መግቢ ክንህብ ኸለና ንኤርትራ ሓገዝ መግቢ ኣይሃብናያን። ማይን ካልእን ኣለዎም። ዝሓሸ ውዳበታት ድማ ኣለዎም። ናይ ወጻኢ ኢንቨስትመንት`ውን ይመጾም ኣሎ” ኢሎም።
ኤርትራን ኢትዮጵያም ኣብ`ቲ ንቡር ዕዳጋ እንተተመሊሶም፡ ዝሓሸ ከምዝኸውን`ውን ተዛሪቦም። ሀርማን ኮሀን፡ ብዛዕባ ኣብ ምውዳቕ ደርግ ዝነበረ ኩነታትን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያ ነበር መለስ ዜናዊን ፕረዚደንት ኢሳያስን ኣብ ወደብ ብሓባር ንምስራሕ ዝተገብረ ስምምዕን፡ ምጅማር ኩናትን ኣልዒሎም`ውን ተዛሪቦም ኣለዉ።
ርእይቶና፤ እዞም ክልተ ውድባት ህ.ግ.ሓ.ኤርትራን ወያኔን ድኣ ብምኽርን ምዕዶን ስለላ መርበብ መንግስቲ ኣሜሪካ ዝምርሑ ከይኮኑ? እቲ ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ኣምባሳደር ሄርማን ኮሀንን፣መለስ ዜናውን፣ ኢሰያስ ኣፈወርቅን ዝተኻፈሉዎ፣ ምስጢራዊ ዋዕላ ለንደን፣ኣጀንዳኡ ከመይን እንታይን ከምዝነበረ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ይፈልጦዶ ነይሩ እዩ? ኣብቲ ድሕሪ ነጻነት ዝተገብረ ዶባዊ ኲናት ባዱመከ፣ ኢድ ኣእታውነት መንግስቲ ኣሜሪካ ነይሩዎ ድዩ፣ ወይስ በዞም ክልተ መራሕቲ ህግደፍን ወያኔን ጥራይ እዩ ተወሊዑ? እስከ ነዚስ ጉዳይ እዚ ብምርምርን መጽናዕትን ገርና ንከታተሎሞ፣ ነቲ ውዲታዊ ትሕዝቶኡ መታን ክንፈልጦ።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ፌደራል ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ እኒ ኣቶ በቀለ ገርባ ዝርከቡዎም ኣርባዕተ ኣባላት ኣመራርሓ ፌደራሊስት ኮንግረ ኦሮሞ ብምስክርነት ዝፀውዑዎም ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ከይቐርቡ ወሲኑ።
ተኸሰስቲ ኣብቲ መጋባእያ ዝለዓለ ተቓውሞ ብምስምዖም ንቤት ፍርዲ ደፊርኩም ብዝብል ነፍሲ ወከፎም ብሽዱሽተ ኣዋርሕ ማእሰርቲ ቀፂዑዎም ኣሎ።
እቶም ተኸሰስቲ ንቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ሓዊሱ ሓሙሽተ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ነቲ ጉዳይ ንምውሳን ዝህቡዎ ምስክርነት ኣገባብ የብሉን ክብል ክቐርቡ የብሎምን ኢሉ’ሎ።
ጠበቓ ተኸሰስቲ ኣቶ ኣምሃ መኮነን ንኣዋርሕ ክመሓላለፍ ዝፀንሐ እዚ ናይ ምስክራት ኣቀራርባ ቤት ፍርዲ ዝወሰነሉ ኣገባብ ካብ ትፅቢትና ወፃኢ እዩ ኢሎም ኣለው ።
“ሓቂ ንምዝራብ ብወገነና ትፅቢት ዘይገበርኩዎ ውሳነ ስለዝነበረ እቲ ውሳነ ክውሃብ ከሎ ዝተውሃበ ትንታነ፣ንሕና ክፅውዑ ኣለዎም ኢልና ክንውስን ከለና ምስ ዝነበረ ኩነታት ስለዘይኸድ ነቲ ቤት ፍርዲ ርእይቶይ ሂበ ኣለኹ።”
ላዕለዎት ሰበስልጣን ኦሮሚያ ብቤት ፅሕፈት ኦሆዴው ኣቢሎም ክምስክሩ ከምዝደልዩ ገሊፆም እንሃለው ከምዚ ዝበለ ውሳነ ምሃብ ግር ኢሉና’ሎ ክብሉ ወሲኾም ሓቢሮም።
ተኸሰስቲ ነቲ ውሳነ ብምቅዋም ካብቲ ቤት ፍርዲ ዝኾነ ይኹን ፍትሒ ክረኽቡ ትፅቢት ከምዘይገብሩ፣ንሓዋሩ እውን ኣብቲ መጋባእያ ንምርካብ ከምዘይደልዩን ፍርዲ ክህቦም ዝደሊ ወገን ፍርዱ ክህብ ከምዝኽእል ብምሕታት ብዝለዓለ ዓውታ ምዝማር ጀሚሮም።ካልኦት ተኸሰስቲ እውን ሓቢሮምዎም ብምዝማሮም እቲ መጋባእያ ስርሑ ክፍፅም ዘኽእሎ ኩነታት ብዘይምንባሩ ኣብ ልዕሊ ኣርባዕቲኦም ተኸሰስቲ ንቤት ፍርዲ ደፊርኩም ብዝብል ነፍሲወከፎም ብሽዱሽተ ኣዋርሕ ማእሰርቲ ተቀጺኦም ኣለው።


text:
ዓለምለኸ ስምረት ኤርትራዊያን ወይ Eritrean Global Solidarity ዝተባህለ ሲቪካዊ ማሕበረሰብ መጻኢ ኤርትራ ብዝምልከት ሎሚ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ዩኒቨርሲቲ ጆርጅ ዋሽንግተን ሲምፖስዩም ኣካይዱ።
ቀንዲ ዛዕባ እቲ ሲምፖዝዩም ዲሞክራሲያዊ ስግግር ኣብ ኤርትራ ዝምልከት ኮይኑ ሕሉፍ ታሪክ ስግግር ዲሞክራሲ ዝተፈላለያ ሃገራት ብምድህሳስ ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ብኸመይ ይትግበርን ክጋጥሙ ዝኽእሉ ዝበሎም ብድሆታት ብዝምልከት ብሰብ ሞያ ጽሑፋት ቀሪቡ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ሃገራት ግብጺ፡ሊብያን ቱኒዝያን ዝተራእየ ብ”ናይ ዓረብ ጽድያ” ዝፍለጥ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቃስ ዝምልከት መብርሂ ካብ ሰብ ሞያ ምስ ተዋህበ፡ ተሳተፍቲ ካብ ተመክሮ እዘን ሃገራት ክውሰድ ዘለዎ ኣወንታዊ ነጥብታትን ዘጋጠመ ብድሆታትን ኣሉታዊ ውጽኢታት ብዝምልከት ኣብ ዝብሉ ዛዕባታት ሕቶታትን ርእይቶታትን ብምሃብ ዘትዮም።
ኣብዚ ናይ ሓደ መዓልቲ ስምፖስዩም መንግስቲ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ስግግር ኣብ ምክያድ ዘይምዕዋቱን ንኩሉ ዝሓቑፍ ዲሞክራሲያዊ ስግግር ኣብ መጻኢ ብከመይ ክትግበር ከምዝኸአል ጽሑፋት ቀሪቡ።
ኣብ ሰዓታት ድሕሪ ቀትሪ ተራ ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን ኣብዚ ዲሞክራሲያዊ ስግግር ብዝምልከት’ውን ጽሑፋት ቀሪቡ።
ሓንቲ ካብ ተሳተፍቲ ተራ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ኣብ እዋን ቃልሲ ዝነበረ ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ፖለቲካዊ መዳያት ንጡፍን ውዕውዑን ኣይኮነን ብፍላይ ድማ ካብ ሃገር ወጻኢ ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ብምባል ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮን መንእሰያትን ትሑት ምኳኑ ትገልጽ።
ብተወሳኺ “ ንኩሉ ዝሓቑፍ ምንቅስቃስ ንምክያድ ናይ ሓድሕድ ምስምማዕ ኣገዳሲ ምኳኑ” ብኣጽዕኖት ትገልጽ።
ዕላማ እቲ ሲምፖዝዩም ኣብ ጉዳይ ኤርትራን ህልው ብድሆታት እታ ሃገርን ኣብ መንጎ ዝተፈላልያ ሃገራት ንዝርከባ ኤርትራዊያን ትካላት ዘተ ንምድላውን ንምሕያል ተሳትፎ ተራ ኤርትራዊያን፡ ሲቪካዊ ማሕበረሰብ፡ ውልቀሰባት፡ ማሕበረሰባት፡ ትካላትን ኣብ ምምዕባል ሰብኣዊ መሰላት፡ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ፡ፖለቲካዊ ተሳትፎ ምዃኑ’ውን አዳለውቲ ኣቲ መደብ ይገልጹ።


text:
ናይ ደንበኛታት ቻርተር ናይ ደንበኛታት ቻርተር
ራእይ
መንግስታውን ኢ-መንግስታውን ናይ መርበብ ሓበሬታ ግልጋሎታት ዝለዓለ መማረፂ ክኾን ንምግባር ፡
- ንቐጥታዊ(online) ግልጋሎታት ማእኸላይ መራኸቢ ምኻን
- ሓደስቲ ቴክኖሎጂታት ብምትእትታው መረዳእታ ወሃብቲ ኣሳተፍቲን ናይ ገንዘብ ዝውውርን(ቐጥታዊ(online) ክፍሊት ዘጠቓለለ) ግልጋሎታት ንምሃብ
- ምስ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሽግግርን ዕብየትን ስትራተጂያዊ ራእይ 2015 ክስማዕማዕ ምግባር
- ህዝቢ ምስ ማሕበረሰብን ናይ ግሊ ግልጋሎታትን ብናይ ብአሌክትሮኒክስ ዝተደረኸ ግልጋሎት ንተገልገለቲ ኣቢሉ ብምርኻብ እቲ ዝለዓለ መማረፂ ምኻDን
- ተገልገልቲ ኣብ ናይ መንግስቲ ፖሊሲታት ተሳተፍቲ ንክኾኑን ዘለዎም ሪኢቶታት ክገልፁ ዘኽእሎም ኩነታት ምፍጣር
ዕላማ
- 24 ሰዓት ብ 7 መዓልቲ ግልጋሎት ወሃቢ ምኻን
- ኣብ መወዳእታ 2010 ዓም ናብ 200 ዝኾኑ ናይ ቐጥታዊ(online) ግልጋሎታት ምሃብ
- ንመንግስታዊ ግልጋሎታት ምእኹል ኣገልጋላይ ምኻን
- ንደንበኛታት ዝበለፀ ናይ ዘይመንግስታዊ ኣገልግሎታት መድረኽ ምኻን
- ማእኸላይ ዝኾነ ከም ናይ ምይይጥ ፎረማትን ወይድማ ዓምዲታት ንዜጋታትን ቢዝነሳት ምቕራብ ምእንታን ኣብ ፖሊሲን ኣብ ናይ ህዝቢ ጉዳያት ክሳተፉን ሪኢቶ ክህቡን


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኽታበት ሂፓታተስ ”ቢ” ይወሃበ ኣሎ…
መቐለ ነሓሰ 24/2009(ድወት) ኣብ ኢትዮጵያ ሕማም ሂፓታይተስ “ቢ” ኣብ 2030 ንምጥፋእ ዝግበር ፃዕሪ ተጠናኺሩ ከምዝቐፀለ ሚኒስቴር ጥዕና ኣፍሊጡ።
ኣብዚ ንቑሕ ተሳትፎ ክገብሩ ትፅቢት ንዝግበረሎም 2ሽሕ ሰብ ሙያ ሕክምና ድማ ሆስፒታል ጥቁር ኣንበሳ ኽታበት ምሃብ ተጀሚሩ።
እዚ ብምኽንያት ቫይረስ ዝፍጠር ኢንፌክሽን ፀላም ኸብዲ ዘጥቅዕ ሕማም ኾይኑ እዚ ንምክልኻል ካብ 2000ዓ.ም ጀሚሩ ንህፃናትን ነቲ ሕማም ተቓላዕቲ ዝኾኑ ክፋላት ሕብረተሰብን ኽታበትን መዕበይ ግንዛበ ትምህርትን ክወሃብ ፀኒሑ’ዩ።
እቲ ሐዚ ተጀሚሩ ዘሎ ኽታበት ድማ መንግስቲ ጥዕናን ድሕንነትን ሰብ መያ ሕክምና ንምሕላው ዘለው ቑርፀኝነትን እቲ በዓል ሙያ ንተገልገልቲ ይህቦ ዘሎ ኣገልግሎት ንምዕባይን ዕላማ ዝገበረ’ዩ።
ሕማም ሂፓታይተስ “ቢ” ካብቶም ካልኦት ቐልጢፉ ዝመሓለለፍ ሕማም ኾይኑ እቲ ዝተጀመረ ኽታበተት ሰራሕተኛታት ስድርኦምን እቲ ማሕበረሰብን ብቐሊሉ ካብቲ ቫይረስ ክከላኸሉ ከምዝሕግዝ ተሓቢሩ።
ብብርኪ ዓለም ልዕሊ 350ሚሊዮን ህዝቢ በቲ ቫይረስ ዝተጠቕዐ ኾይኑ ዝርግሐ እቲ ባይረስ ኣብ ሃገርና ድማ ልዕሊ 70ሚኢታዊ ከምዝኾነ ይግለፅ።


text:
ነቐፍቲ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ብውልቀ ምልክነት ናይ ኣመሓድራ ሜልኦም ዝነቕፍዎም እንተኾኑ’ውን ቀዳማይ ምንስቴር መልስ ዜናዊ ሃገሮም ዕዙዝ ቁጠባዊ ዕብየት ንኽተመዝግብን፡ሰላማይ ንኽትኸውንን ኣብቲ ከባቢ ናይ ኢትዮጵያ ታሪኻዊ ዓብላልነት ንኽረጋገፅን ገይሮም እዮም። “ገጠር ተጛዒዘ ንዓሰርተታት ሰባት ኣዘራሪበ ብሕሹኽታ ከምዝገለፁለይ ንገዛኢ ፓርቲ እንድሕር ዘይመሪፆም ስርሖም፡መንበሪ ገዛውቶምን ናይ ምግቢ ረድኤትን ከምምጠሉ መጠንቀቕታ ከምዝተውሃቦም ተዛሪቦምኒ”
ኣብ ዓለምለኸ መድረኽ ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ንናይ ኢትዮጵያ ፅኑዕ ሃገራዊ መንነት ምስ ጠለባት ዘመናዊት ዓለም ንኽጠዓዐም ዝገበሩ እዮም ነይሮም።
ኣብ ዋሽንግተን ብንግዲ ዝመሓደር ኣቶ ካሳሁን ተፈራ ኣቶ መለስ ዜናዊ ነታ ሃገር ንድሕሪት ጎቲቶምዋ እዮም ይብል።
ንዝሓለፉ 10 ዓምታት ኣብ ኣሜሪካ ትነብር ዘላን ወናኒት ናይ ዕምበባ መሸጥን ኑብያ ፋሲል እውን ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ሰብኣዊ መሰላት ዝጥሓሱ መራሒ ስለዝነበሩ ንኢትዮጵያ ፅቡቕ ኣጋጣሚ እዩ ትብል። ሽሙ ዘይገለፀ ሓደ ወሃቢ ሪኢቶ ድማ ኣቶ መለስ ዜናዊ ዓብዪ መራሒ ነይሮም ይብል።


text:
እንቋዕ ናብ ዳግማይ ትንሣኤ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብጽሓና!
ምስባክ
ወተንሥአ እግዚአብሔር ከምዘንቃህ እምንዋም ወከመ ኃይል ወኅዳገ ወይን ወቀተለ ጸሮ በድህሬሁ
ሽዑ እግዚአብሔር ከም ደቂሱ ዝነበረ ። ከምቲ ብወይኒ ሰኺሩ ዝጭድር ጅግና ኮይኑ ተንሥአ፣ ንጸላእቱ ድማ ኣብ ድሕሪኦም ወቅዖም።
መዝ. ፸፯፡፹፭-፹፮ (78፣85-86።)
ዮሓ.20፣1-19። ግ.ሓዋ.2፣22-26። 1ይቆሮ.15-1-20። 1ይጴጥ.1፣1-13።
ወንጌል ማቴ. 28፣1-ፍጻሜ ማር.16፣1-ፍጻሜ ሉቃ.24፣1-16
ቅዳሴ ፣ ዲዮስቆሮስ ( እምቅድመ ዓለም)
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
ኣብዚ ዕለት ሰንበት ትንሣኤ ከምዝተጠቅሰ ኣብቲ ዕለት ትንሣኤ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንቅዱሳን ሓዋርያት ብዕጽው ማዕጾ ኣትዩ  > ኢሉ ትንሣኤኡ ክገልጸሎም ከሎ ሓዋርያ ቶማስ ምስኦም ኣይነበረን። ድሕሪኡ ካብቲ ከይድዎ ዝነበረ ምስ ተመልሰ። ትንሣኤ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብደስታን ሓጐስን ምስ ነገርዎ።
> ብምባሉ። ናይ ኩሉ ሰብን ናይ ዝመረጾም ፈተውቱ ናይ ልቢ ሓሳብ ምስ ምኽንያቱ ፈልዩ ዝፈልጥ፣ ለውሃቱ ሙሉእ ዝኾነ ናይ ባህርይ ኣምላኽ መድኃኔ ዓለም ኢየሱስ ክርስቶስ ልክዕ ከም ናይ መጀመርታ ዕለተ ትንሣኤ አበው ሓዋርያት ብሓንሳብ ከለዉ ብዕጽው ማዕጾ በሩ ከይተኸፍተ ኣትዩ  > ብምባል ኣብ ማእከሎም ቆመ። ንቶማስ'ውን ኣማኒ እምበር ተጠራጣሪ ኣይትኹን ብምባል እቲ ዝተሸንከሮ ኢዱን እግሩን፣ ዝተወግኦ ጎኑ ንዓ ርኣይ ኢሉ ኣርእይዎ። እሱ'ውን ምልክቱ ብምርኣይን ብኢዱ ዳህሲሱ’ውን ትንሣኤኡን ኣምላኽነቱን ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ከምቲ ዝደለየ ብዓይኑ ብምርኣይ ተረዲኡ  > ኢሉ መስኪሩ።
ስለዚ እዚ ናይ ትንሣኤ ምሥጢር ካልኣይ ግዜ ንሓዋርያት ዝተገልጸሎም ዕለት ስለዝኾነ  > ተባሂሉ እዚ ዕለት ሰንበት ይጽዋዕን ይኽበርን። ዮሓ.20፣24-30።
ኣብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያና ከኣ ኣብዚ ዕለት ኩሉ መንፈሳዊ ሓዋርያዊ ኣገልግሎት ከም ዕለተ ትንሣኤ ኮይኑ እዩ ዝፍጸም።
ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሳህሉን ምሕረቱን ፣ ናይ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ኣማላድነት ። ናይ ቅዱሳን ጻድቃን ሰማእታት ተራዳኢነት ኣይፈለየና።
(For those who do not have Geez, please visit this link) DAGMAY TINSAE
ወስብሓት እግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅደስ አሃዱ አምላክ አሜን!
እንቋዕ ናብ ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም
በዓለ ጽዮን (ሕዳር ጽዮን) ኣብጸሓና!
ምስባክ
እስመ ኃረያ እግዚአብሔር ለጽዮን
ወአብደራ ከም ትኩኖ ማኅደሮ
ዛቲ ይእቲ ምዕራፍየ ለዓለም መዝ.131-13 (134-14)
2ይ ቆረ.6-12, 1ይጴጥ.2፣5-11፣ ግ.ሓዋ.7፣44-45። ወንጌሌ ማቴ.21፣42
ዘእግዝእትነ (ጐሥዓ)
> መኃ. 4፡7
ነገረ ማርያም
(Click for PDF)ናይ ትንቢተ ነብያት መዕረፊ። መበገሲት ስብከት ሓዋርያት፣ ናይ ሉቃውንቲ ቤተክርስቲያን ምሥጢር ነገረ ማርያም እዩ። ብዘይ ነገረ ማርያም ነገረ ክርስቶስ ምዝራብ ኣይከኣልን። ኣብ ክርስትና ሃይማኖት ዝተላዕሉ መናፍቃን ናይ መጀመርያ ጸገሞም ናይ ነገረ ማርያም ኣማናዊ ትምህርቲ ዘይምቅባል እዩ። እዚ ጸገሞም ከኣ ንጐይታና መዴኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብትኽክል ከይኣምኑ ጌሩዎም እዩ። ኣብ ነገር ማርያም ቅኑዕ ትምህርትን እምነትን እንተዝነብሮም ግና ኣብ ኑፋቄ ኣይምወደቁን ኔሮም። ንስጥሮስ  > ኢሉ ንክርስቶስ ከይኣምን ዝተጸገመ  > ኢሉ ብኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ንምእማን ስለዝተሸገረ እዩ።
ነገር ማርያም ካብ ነገረ ክርስቶስ ምፍላይ ኣይከኣልን እዩ። ዝተዋህደ እዩ። ብዛዕባ ኣዳና ቅዴስተ ቅደሳን ድንግል ማርያም ዝንገር ጽቡቕ ኮነ ሕማቕ ንክርስቶስ ይትንክፎ እዩ። ናይ እግዚአብሔር ናይ ድኅነት ስራሕ ኣብ ንዛረበሉ እዋን ንኣዴና ቅድስተ ቅደሳን ድንግል ማርያም'ውን ፈሊና ክንገድፎ ኣይንኽእልን ኢና። ምኽንያቱ ወሊዳ ዘዕበየት፣ ሓዚላ ዝተሰደት፣ ኣብ ዘመነ ኣስተምህሮ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ እግሩ ከይተፈልየት ካብ ሃገር ናብ ሃገር ምስኡ ዝዞረት ስጋብ ቀራንዩ እግረ መስቀል ዘይተፈልየት ኣደ እያ። ብሓፈሻዊ ኣዘራርባ ምኽንያተ ድኂን ጌርዋ እዩ።
ብዛዕባ ነገረ ዴኅነት ክንዛረብ ከለና ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ንድሕነትና ኣብ መስቀል ዝፈጸሞ በጃነት ዝጅምር ካብ ዕለተ ጽንሲ ካብ ማህጸን ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም እዩ። ሥጉኡ ቆሪስልና ደሙ ኣፍሲስልና ፣ነፍሱ ኣሕሉፉ ሂቡና ንብል ካብ ኣዳና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ብዝወሰዶ ሥጋ እዩ። ካብኣ ብዝወሰዶ ኣብ ልዕሊ መስቀል ዝፈተቶ ሥጋኡን ዘፍሰሶ ደሙን ናይ ህይወት ማኣዲ ጌሩ ሂቡና። መለኮታዊ ፍሕሚ ኣብ ማህጸና ካብ ምሽካም ጀሚራ እዚ ዓቢ ምሥጢር ዝተፈጸመላ ብምዃና መልዕልተ ፍጡራን መትሕተ ፈጣሪ ኮይና ትምስገን። ኣብ መዝሙርና ኮነ ኣብ ቅዳሴና ድሕሪ ስም ሥላሴ ንዝምሮ ናይ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ምስጋና እዩ። ቅዱስ ዲዊት መዝ/86፣1-3።  > መዝ.87፣1-3
ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም'ውን እሳተ መለኮት ኣብ ማህጸና ተሸኪማ  > ለቃ.1-46።
ንኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ዝተገብረላ ዓብዪ ነገር፡
ካብ ጥንተ ኣብሶ ነጻ ኮይና ምፍጣራ
ካብ ሃልዮ ካብ ነቢብ ካብ ገቢር ሓጥያት ነጻ ምዃና።
ካብ ልማድ ኣንስት ነጻ ምዃና።
ሰማይን ምድርን ዘይክእልዎ ኪሩቤል እሳታዊ መለኮት ዝሽከሙሉ ሱራፌሌ መንበሩ ዝዓጥንሉን መላእክት ዝንቀጠቀጥሉ ኣብ ማህጸና ሰለዝተሰከመት እያ። እዚ ብምዃኑ ከም ቅዱስ ዳዊት  > እንዳበልና ነመስግና።
ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ንጽህት እምንጹሃን ቅድስቲ እምቅዱሳን እያ። ካብ ዝተፈልዩ ዝተፈልየት ካብ ዝኸበሩ ዝኸበረት ፣ ካብ ዝተመርጹ ዝተመርጸት ማለት እዩ። እዚ ከኣ ከም ካልኦት መርገም ሥጋ መርገመ ነፍሲ ስለዘይበጽሓ እዩ። ነዚ ክገልጾ ከሎ ጠቢበ ሰለሙን  > እንዲበለ መልክአ ማርያም ማለት ኩለንተናኣ ብምድናቅ  > መኃ. 4፣7። ሕፍቲ ዝተባህለ መርገመ ሥጋ መርገመ ነፍሲ ዘምጽአ ጥንተ ኣብሶ ዝበሃል ናይ ኣዳም ሓጥያት እዩ።
ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ቅድመ ጸኒስ ቅድመ ወሉድ ፣ ጊዜ ጸኒስ ጊዜ ወሊድ፣ ድኅረ ጸኒስን ድኅረ ወሊድ ድንግል እያ። ነብዩ ኢሳይያስ  > ኢሳ7።.13-14። ነብዩ ሕዝቅኤል.<<ወርኢኩ ኅኃተ በምስራቅ፣ ኅቱም በዐቢይ መንክር ማኅተም አልቦ ዘቦአ ዘእንበለ እግዚእ ኃያላን ቦአ ውስቴታ ወወጽአ…..፣ ናብ ምብራቕ እትርኢ ወጻኢት ደገ መቕደስ መለሰኒ፣ ዕጽውቲ ከኣ እያ። እግዚአብሔር ድማ በለኒ ፣ እዛ ደገ እዚኣ ዕጽውቲ ትኹን ኣይተከፈት ሰብውን ኣይእተዋ። እግዚአብሔር ኣምላኽ እስራኤል ኣትዩላ እዩ እሞ ስለዚ ብዕጽውታ ትንበር። ሕዝ.44፣-1-4።
እዚ ከኣ ንጽሓ ነፍስን ንጽሓ ልቦና ኣተሓባቢራ ሓደ ጌራ ምሓዛ የረጋግጸልና። ጠቢበ ሰሎሞን  > ዝበለ ሓለቃ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል  > ኢሉ ቅድሚ ብስራት ምንጋሩ ፣ብስራት ኣብ ዝነገረሉ እዋን፣ ድሕሪ ምብሳሩ'ውን ምዃኑ ንርዳእ። ለቃ.1-26። ምኽንያቱ መልኣኩ ቅድስ ገብርኤል ናብ ሓንቲ ድንግል ካብ ኣምልኽ ተላእከ ይብለና። እዚ ከኣ ድንጋሌ ሥጋ ጥራሕ ዘይኮነ ድንጋሌ ነፍሲ'ውን ከምዘለዋ ዘምልክት እዩ። ድንጋሌ ነፍሲ ናታ ብምግባራ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ብጥንተ ኣብሶ ዝተታሕዘትሉ እዋን ፈጺሙ ከምዘይነበረ የረድኣና። ነዚ እዩ ከኣ ጠቢቡ ሰልሞን  > ዝበላ።
ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ከኣ ናይ ኣድዴ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ስማ ትጽውዕ በዓላ ትዝክር ንዓዓ ተኽብር ነዚ ብምርዳእ እያ።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር በረከት ኣዲኡ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም የብዝሓልና።
ናይ እግዚአብሔር ምሕረት ናይ ንጽህተ ንጹሃን ቅድስተ ቅዱሳን ኣዴና ድንግል ማርያም ኣማላድነት ኣይፈለየና።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ደሃይ 24፡ ዓደይ ክናፍቕ ካብ ዝገብሩኒ ተኽሊ ጸዕዳ ባህርዛፍ ሓደ'ዩ
ሽመይ ወ/ሮ ኦብሴ ሉቦ ይበሃል። ኣብ ኣሜሪካ ግዝኣት ካሊፎርንያ ከተማ ብሬያ ምስ በዓል ቤተይን ቆልዓይን እየ ዝነብር።
ናብ ኣሜሪካ ዝመጻኹ ኣብ 2000 ኣቆጻጽራ ኣውሮፓውያን ኮይኑ ኣብ ዓደይ ኣቋሪጸዮ ዝነበርኩ ናይ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ኣብዚ ቀጺለዮ።
ኣብ ትምህርተይ ብልጫ ስለዝረኽብኩ ድማ ዕድል ናጻ ትምህርቲ ረኺበን ኪኢላ ጥዕና ዩኒቨርስቲ ንምዃን በቂዔ።
ትምህርተይ ኣብ 2007 ምስዛዘምኩ ከዓ ጽቡቕ ስራሕ ረኺበ ካብ ሚኖሶታ ናብ ካሊፎርንያ ቀይረ።
ድሕሪ እዚ'ዩ እምበኣር ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካን ኣብ ዓድና ኢትዮጵያን ዘሎ ኣወሃህባ ግልጋሎት ብምንጽጻር ናብ ዓደይ ከይደ ናይ በዓለይ እጃም ዘበርክተሉ መንገዲ ከናዲ ዝጀመርኩ።
ብፍላይ ድማ ኣብዚ ዓዲ ናይ ግልጋሎት ዘበኖም ዝወድኡን ብሓደሽቲ መሳርሕታት ጥዕና ዝተተክኡን መሳርሕታት ናብ ዓዲ ወሲድካ ክንደይ ዝኣክል ክጠቅም ከምዝኽእል ኢለ ሓሰብኩ።
ካብዚ ንደሓር ድማ ተወሊደ ናብ ዝዓበኹሉ ከባቢ ሆስፒታል ነጆ ከይደ።
ኣብታ ዝነበርኩላ ሓጻር ግዜ'ውን እንተኾነት፡ ህጻናት፣ ደቂ ኣንስትዮ ኮታስ ሽማግለታት ብሰንኪ ውሕሉል ኣወሃህባ ግልጋሎት ጥዕና ህይወቶም እንትስእኑ ተዓዚበ ኣንጀተይ'የ ሓሪረ።
ብድሕሪኡ ደቂ ዓደይ ኮኑ ካልኦት ኣብቲ ሙያ ዘለዉ ሰባት ኣተሓባቢረ ብገንዘብ ክሕግዙ ዝኽእሉ ብገንዘቦም፣ ሓካይም ብኽእለቶም ኢሉ'ውን ሰብ ናውቲ ብንብረቶም ዝሕግዝሉ መንገዲ ከናዲ ዝጀመርኩ።
ካብቶም ዝወገናዮም ስራሕቲ መንጎ ብሕማም ልቢ ዝሳቐዩ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ሕክምና ክረኽቡ ዘይኽእሉ ድማ ናብ ወጻኢ ሃገራት ወሲድካ ሕክምና ዝረኽብሉ መንገዲ ምንዳይ ይርከብዎም።
ኣሜሪካ ካብ ኢትዮጵያ ዝፈልያ ነገር እንተሎ ናጽነትን ሰብኣዊ መሰል ደቂ ሰባትን ብዝግባእ ዝኽበረላ ሃገር ምኳና'ዩ። ብፍላይ ኣብዚ ዓዲ ድላይካ ብናጽነት ብምግላጽካ ዋላ ሓደ ዝትንክፈካ የለን።
እዚ ናጽነት እዚ ድማ ኣዝየ'የ ዝፈትዎ።
ኣብዚ ዓዲ ካብ ዘለዉ ምግብታት ካብ ባሕሪ ዝወጹ ዓሳታት ይፎቱ።
ዓደይን ደቂ ዓደይን ድማ እናፍቕ። ብፍላይ ድማ ወለደይ፣ ወሓዝቲ ሩባታት፣ ሽንጥሮን ጎቦታት ዓድና ካብ ዓይነይ ኣይኽወሉን።
ህዝብኻን ሃገርካን መልክዕ'ዮም።
ብምኳኑ ሃብቲ ሓንቲ ሃገር እዚኣቶም ስለዝኾኑ ጥዕና ሰባትን እንስሳትን ኢሉ'ውን ደሕነት ተፈጥሮ ሃፍቲ ብዝግባእ ክሕሎ'ዩ ዝግባእ።
ኣብ ዝነብረላ ከተማ ብሬያ ኣዝዮም ውቁባት ገማግም ባሕርታትን መዘናግዒ ስፍራታትን ኣለዉ።
ኣብ ጥቃ ገዛውትና ስቲንሰን ቢች ዝበሃል መዘናግዒ ስፍራ በይንካ ንኽትቁዝም ዝዕድም'ዩ።
ጎልደን ጌት ዝብል መጸወዒ ዘለዎ ቢንቶ'ውን ኣዝየ'የ ዝፈትዎ። እዚ ቢንቶ ገዚፍ ካብ ምዃኑ ብተወሳኺ ድማ ተፈላጢ'ዩ።
ደቂ ዓዲ ኮኑ ደቂ ወጻኢ ብበዝሒ ዝበጽሕዎ ቢንቶ'ውን እዩ።
ኩሉሻብ በቲ ከባቢ ክሓልፍ እንከለኹ ኣሰራርሕኡን ግዝፈቱን ከምኡ'ውን ኣብዚ ዝተሳተፉ ሰባት እንትሓስብ ፈጣሪ ክሳብ ክንደየናይ ዝኣክል ንደቂ ሰባት ጥበብ ከምዝዓደለ ይርዳእ።
ኣነ ኣሜሪካ ብምምጸአይ ዘሐጉሰኒ ነገር እንተሎ፡ ብጽሩይ ስርዓተ ትምህርቲ ተማሂረ ብምሕላፈይን በታ ዘላትኒ ሙያ ዝኸኣልክዎ ኩሉ ንዓደይን ህዝበይን ብምዋፈየይ'ዩ።
ምስ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዝመጹ ሰባት ናይ ምልላይ ዕድል'ውን ስለዝገጠመኒ ድማ ታሕጓሰይ ወሰን የብሉን።
ፍልይ ዝበለ ሓይሊ ወይ ድማ ስልጣን እንተዝህልወኒ ኣብ ኣወሃህባ ግልጋሎት ጥዕና ዘሎ ስርዓት ክቕይር ስለዝደሊ'ዩ።
ኣብ ጥቃ ገዛውትና ጫካ ነገር ኣሎ። ኣብዚ ጫካ እዚ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ኣታኽልቲ ይርከቡ።
ብፍላይ ዓደይ ክናፍቕ ካብ ዝገብሩኒ ኣታኽልቲ ግና ጸዓዳ ባህርዛፍ'ዩ።
ቀደም ቆልዑት እንከለና ወለድና እንትንሓምም ጸዓዳ ባህርዛፍ የጫንዉና ነይሮም።
እዚ ተኽሊ እዚ ኣብ ካሊፎርንያ ብምርኣይ ድማ ኣዝዩ ገሪሙኒ። በብዝረኣኹዎ ቁጽሪ ድማ ዓደይ ውን ይብለኒ።
ኣብዚ ዓዲ ክመጽእ እንከለኹ ቋንቋ ዘይምኽኣለይ ተጸጊመ ነይረ።
ቀልጢፈ ዘይከኣልኩሉ ምኽንያት ድማ ስድራይ ኣመና እናፍቕ ስለዝነበረ'ዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ቋንቋ ኢንግሊዝኛ ከም ሓደ ትምህርቲ ንወስዲ እኳ እንተኾና ንኽንዛረብ ግና ንጽገም ኢና።
ሃንደበት መቸስ ናይ ፈጣሪ ነገር ካብታ ሕዚ ዘለኹዋ ዓዲ ናብ ዝደሉኹዎ ዓዲ ዝወስደኒ እንተዝረክብ ንባዕለይ ኣብታ ተወሊደ ዝዓበኹላ ናይ ወለደይ መረባ ክረኽባ ምደለኹ ነይረ።


text:
ባዮሎጂ
ባዮሎጂ ብዛዕባ ህይወት ዘለዎም ነገራት ዘፅንዕ ናይ ምርምር ክፋል እዩ። ነዚ ፅንዓት ዘካይድ ሰብ ባዮኦልጂስት ተባሂሉ ይፅዋዕ። መብዛሕቱ ግዜ ባዮሎጂ አብ ክልተ ይምቀል። እቶም ክልተ ጨንፈራትውን ቦታኒ (ብዛዕባ ተኽልታት ዘጽንዕ) ከምኡውን ዙሎጂ (ብዛዕባ እንስሳታት ዘፅንዕ) እዮም። እዞም ክልተ ጨንፈራት ከአ ደጊም ናብ ዝተፈላለዩ ጨንፈራትን ፍሉይ ናይ ምርምር ክፋላት ይምቀሉ።
ይኹን እምበር ከም አናቶሚ (ህይወት ናይ ዘለዎም ነገራት ንድፊ ዘጽንዕ ጨንፈር) ን ጀነቲክስ (አብ ልዕሊ ውርሰ ባህሪ ድግበር ፅንዓት) ዝአመስሉ መብዛሕትኦም ጨናፍር ባዮሎጂ ንእንስሣ ይኹን ን አታኽልቲ ብዘየገድስ ንክልቲኦም ክፋል ህይወት የፅንዑ።
ባዮሎጂስትታት መብዛሕትኡ ግዜ ጽንዐቶም ንምክያድ ካብ ጨንፈር ፅንዓት ናቶም ዝተፈልየ ናይ ምርምር ክፋላት ዝጥቀሙሉ ዘዴታትን ሐደስቲ ፍልጠታትን ይጥቀሙ። ንአብነት ተጠቐስና፡ ህይወት አብ ዘለዎም እንስሳታትን አታኽልትን ዝካየዱ ውህደታት ንምርዳእ ክሕግዞም ምእንቲ ፊዚክስ ን ኬሚስትሪ አብ ዝተባህሉ ናይ ምርምር ጨንፈራት ይውከሉ።


text:
ሓንቲ ኣደ ምስ ሽዱሽተ ደቃን ሓዋን ብድምር ሸሞንተ ኣባላት ቤተ ሰብ ምሟቶም፣ብዝሒ ዝሞቱ ድማ ካብ 40 ንላዕሊ ክኸውን ከምዝኽእል ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ ካብ ዘዘራረቦም ነበርቲ ጅግጅጋ ሓደ ገሊጾም።
ኣብ ከተማ ጅግጅጋ ለይቲ ሰዓት ሓሙሽ ጋሻ ውሕጁ መጺኡ ን23 ሰባት ቀቲሉ፣ን84 ሰባት ብከቢድ ኣቑሲሉን ኣብ ብዙሓት ኣባይቲ ድማ ጉድኣት ኣብጺሑን።
ሽመን ክግለጸለን ዘይደለያ ነባሪት ጅግጅጋ ነቲ ኩነታት ከምዚ ክብላ ይገልጻ።
‘እቲ ውሕጅ እናሓነነ እዩ መጺኡ።ልክዕ ናይ ኣውሮፕላን ድምጺ እዩ ዝመስል።ንሰባት ምውሳድ ምስ ጀመረ ኣብታ ከተማ ኣውያት ብኣውያት ኮይኑ።ጸልማት እዩ ድማ ነይሩ፣ናይ መንገዲ መብራህቲ ኣይነበረን።’
ፖሊስ ብዛዕባ ዝጋጠመ ሓደጋ ምዝጋብ ስለዝቐጸለ ብዝሒ ናይ ዝሞቱ ካብቲ ዝተጠቕሰ ንላዕሊ ክኸውን ከምዝኽእል ካልእ ነባሪ ይገልጹ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት ኣብ ክልል ዓፋር ኣብ ወረዳታት መጋሌን ዳሉልን ሓያል ንፋስ ዝተሓወሶ በረድ ወቒዑ ሓሙሽተ ሰባት ከምዝሞቱ ኣሶሼትድ ፕረስ ጸብጺቡ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Tuesday, July 3, 2012
ብጥልመት ዝጠልቀየ ወያነ ትግራይ! “ሓቢስካዮ ዘይኸይድ ጠቃር ” በለ “ዳዲሽ ሐወይ” ትብል አደይ ወላዲተይ ከም ወየነ ዝበለ “ጠቃር!!” መጠቀሪ ታሪኽ እንትገጥማ። እንበለ ሕፍረት- ብሽም አሉላ ይምሕል ፤ብሽም ዮሓንስ ይጥሕል፡ “ግናኸ” ቅያ አሉላ ዝጻባእ፤ዘበልል፤ ዘፍርስ፤”ብጥልመት ዝጠለቀየ” ወየነ ትግራይ ዝፈጸሞሥራሕ ባንዳታት ደጊምና ደጋጊምና ዝገለጽናዮ እዩ። ‘ቶም ቀንዲ ነዚ ጥልመት እዚ ዝመርሑዎ ዘለዉ አብ’ቲ ጭፍራ’ቲ ተሓዋዊሶም ብሻሽ ተጋሩ ዝሽቅጡ መዳናገርቲ ዝኾኑ ባንዳታትን ኮራኹሮምን ወደባት ሀገርና ዓጽዮም ቅሳነት ዘለዎ ታሪኽ ክጉልበቡ እንተፈተኑ’ዉን ሉኣላዊነት ሀገርና ኣሕሊፎም ብፍታዎም ንጸላእቲ ሀገርና ኣሕሊፎም ስለዝሃቡ ታሪኽ ንሓዋሩ ብታርጋ ዑስብነት ከምዝግቦም እዩ። ናይ ወየነ ዱኹም ሕልናን ጉዑዙይን ቆራይ ታሪኹን ጥለመቱን እንትሓስብ በየንኡ ናይ ክሕደት ሽሙ ክጽዖ ከምዘለኒ ይገርመኒሞ ገበኑ ምዝርዛር አንትጅምር ሕልናዊ ዓብለቕለቕ (overwhelming) አብ አእሙሮይ ይስገደኒ።አብመደምደምታ፤አቲ ኩሉ“ዱኹምነቱ፤ጠላምነቱ፤ሓሶቱ፤ተንኮሉ፤ዑስብነቱን ተምበርካኺነቱን ……፦ ሓንቲ ሐረግ መሪጽና “ብጥልመት ዝጠልቀየ ወለዶ!” ኢልና ተሰመናዮ’ዉን ምስቲ ኹሉ ዘጥፋኦ ናይ ተጋሩን ካልኦት ኣሕዋትናን ህይወትን መናባብሮን፤ ምስቲ ኩሉ ገበናት ሰብአዊ ግህሰት፡ ብሓዊ ዝጠበሶም አረጋዊያንን ህፃዉንቲን እንትትመዝኖ “ብጥልመት ዝጠልቀየ ወለዶ” ኢሊካ ብቐሊሉ ብምግላጽ ክሕለፍ ዝካአል አይመስለንን። ትግራይ! ትግራይ! አንትብል ክሳብ እዝንኹም ዝዑኮኽ ሰሚዕኩሞ ትኾኑ። ኣሉላ! ኣሉላ! አንትብል ሰሚዕኩሞ ፀሚምኩም ትኾኑ።ክሳብ ዝገርመኩም ኢትዮጵያ! ኢትዮጵያ! እንትብል ሰሚዕኩሞ ኢኹም “ዝሓልየላ እንትመስል”። መልሓሱ ምስቲ ግብሩ ፈጺሙ “ዘይጋነ” መልቲ ሙኻኑ ካብቲ ደርዘን ጊዜታት ዝተጋላበጦ መልሓሱን ግበሩን ክትዕዘቡ ቀሊል እዩ። ትግራይ! ትግራይ! እንትብል ትግራይ አትባሃል ከባቢን ህዝብን ዘይነበረ፤ ባዕሉ ካብ “ጭቃ-ወየነ” ዝባሃል አድቦለቢሉ ጠፍጢፉ ዝሰርሓ እዩ ዝመስሎ።ክልቲኦም “በጋሚዶታይ” ሻዕቢያን፤ “ጭፍራ” ወየነን (ጋንግሰተራት -ወየነን) ዝፈጠሩወን “ሓዳሰ ኤርትራን፤ ሓዳስ ትግራይን” ብዓይንኹም ዝራኣኹሞ ፍሽለትን ሕሶትን ንክልቲኡ ህዝቢ ናበይን ናብ ከመይ ዝበለ ጉህሚ ሞትን ጸበባን ከምዝመርሑዎ ክሳብ ሕዚ ካብ ዓይንኹም ዘይተኸወለ ዝራኣይ ዘሎ ማስረጃና እዩ። ክልቲኦም ዝፈጠሩዎ ዘራጸሙና ኣሕዋትና አብ ባድመን ጾሮናን ዘወድኡዎም ንጎኒ ገዲፍና፡(አብ ሽመልባን ከባቢ ትግራይን ዘሎ መዑቆቢ ሱዱዳትን ምርአይ ሓሰዉቲ ሙኻኖም ማስረጃ እዩ። ተጋሩን ካልኦት ኢትጵያዊያዊያንን ክሳብ ፎቖዶ ሀገር ዓዕራብ ብሕጋዊ ባርነት እነዳሸጡዎም፤ ከምኡ’ዉን ናብ ስደት አብ ሊብያን አብ ሳሃራ ምድረበዳ ይሞቱን ይሳቐዩን ይስደዱን ከምዘለዉ፤ አብ ዝሓለፈ መደበይ አቕሪበዮ ከምዝነበርኩ ይዝከር)። “ጎበዝ አድሪ” ፎቖዶ ጣሻ ን17 ዓመት ዓሪዱ ብጥይት እንዳፋጸየ ሕዝቢ “አሸቢሩ” “ተይፈተና ንጉስና” ህዘቢ ርዒዱ ኢዱ ከምዝሀበ ዝፍለጥ ሐቂ ሙኻኑ ተአንዲድና ምሰቶም ዝሕስዉ ጭፈራታቶም ክንምጉቶም ብቑዕ መረዳእታታት አለዉና። ሃየ!! (አነ አለኹ ነወየን ክጣበቕ እየ፤ ወየነ ሰብኣዊነት አለዎ፤ ገበን የብሉን፤ጠላም አይኮነን) ዝብል ተማጓታይ አብዚ መድረኽ’ዚ ክዕድሞ ምሳይ ኮነ ምስካልኦት ክማጎት ይዳለዉ! ሃየ! እኒሄ ማይዳ አነሆ ፈረስ!።ወየነ ዝጠልቀየ ገበነኛ ስለዝኾነ መሸፈኒ ገበን ሳዓብቱ “ወግዒ ድፋዕ” ‘፤“ወግዒ ቅትለትን ብርሰትን” ብደርፊ “ላለይሞየ” ተሰንዩ “ብሓምባር በሎም’ንዶየ፤ ብሓምባር በሎም’ንዶየ” ጃህራ ሓላፍነትን ሰብአዊነትን ብስለትን ዘይተላበሰ ኣሻሓት ዘወደአ ዑዉር “ህጁም” ዕላል ዉግእ ከዕልሉ ተዘይኮይኖም “ብሰብአዊነት፤ ብሰናይ ግበሪ፤ ብዲሞክራሲአዊነቱ ብሀገራዊነቱ” ክጣበቑሉ ከምዘይኽእሉ ይፈልጡ’ዮም። ሰብ ይብድል፤ይገፍዕ፤ ናይ ንጹሃት ደም የፍስስ ከምዝነበረይገርፍ፤ የሳራጥይ ከምዝነበረ ይፈልጡ እዮም። አቲ ሕዚ ዝዋፈሮሉ ዘሎ ህጸጽ መሕብኢ ንፈልጦ ኢና። ነገራት ኣሸበሸብ ዝኹርኩሕ ኮይኑ ኣዱንያ ተጠለመቶም “ያኢ፡ ትግራይስ መሕቢቶም ንክትኮን ” “ሪፓብሊካዊት ትግራይ” ክምስረተለይ “ጉያ” “ወሸለ ልምዓት” ተታሒዙለይ ዝህንፈጾ ዘሎ “ስርቂን ገፈፈን” ንዕዘቦ ኣለና ኢና። እኒ “ወዲ’ፍተራሪ ነጋ” በቲ “ገጻብ ሕልንኡ” (በቲ ጎጣይ መንፈሱ) ንሕና ተዘይገዚእናያ ኢትዮጵያ እትባሃል ሀገር አይክትህሉን፤ ነናብ መንደርና ክንባታተን ኢና! ኢሉ ዝምድሮ ዘሎ መንፈስ፤ ካብቶም ቅድሚ ሕዚ ንትግራይን ንኢትዮጵያን ጠሊሞም ምስ ጣላይን ተዓሲቦም ሀገሮም ክትባታተተን ዝገበሩ፤ “ባንዳታት ተጋሩ” “መቐጸልታ ኢዩ” (2nd Episod) (ካልኣይ ወያነ) ዘይኮነስ ካልኣይ ክፋል - ባንዳነት እዮ)። ካብቶም ቀዳሞት መሳፍንቲ ትግራይ ገሊኦም ከምቶም ናይ ሎሚ “መኳንንቲ ካልኣይ ወያነ” ንዖዖም ተዘይኮይና በቲንናያ ንሙት ዝብሉ ባንዳታት ከምዝነበሩዋ ክትዝክሩ ይግባእ። “ መኳንንቲ ካልኣይ ወያነ” “ቤኒቶ ሙሶሎኑ” ዝገደፈሎም ካርታ “ግዝኣት-እምብራጦርያ” ደኒኖም፤ ኢድ ነሲኦም፤ንሴብሆ ኢሎም ተቐቢሎም፤ አብ ዓለም ቤት ፈርዲ ወሲዶም “ጭፈራ ወያነ” ተማጓታይን ጠበቓ ኤርትራዊያን ኮይኑ ወደባታትና ዘመንጠለና ምኽንያትን ተመሊሱ ድማ “ባድመን ኢሮብን ባዳን…..” ሂቡ ሕዚ አብገልታዕታዕ ህዝብና ዘእትዎ ዘሎ ስራሕቱ ኩሉ ስራሕ ባንዳታት ሙኻኑ ክትርድኡዎ አለኩም። ገሌኹም ምሰቲ ዘሎ ምድንጋራት ሳሕቢ ከባቢያዊ ጎጣይነትን “ሆሆ” ዘይክትርድኡኒ ትኽእሉ፤ ዳሓር ግን ወየነ’ዉን ከምቶም ካልኦት ብጥልመት ምስተፈረደሉ፤ ምስ እዚ ጽሑፈይ እዚ ከምትዝክሩኒን “ሓቅኻ” ከምትብሉ አይጣራጠርን! እዚ ክድዓት እዚ እንትፍጸም ፡ ከም ፎኪስ ገይረካ ምርኣይ “ያዕ” ዘይምባል ገበን እዩ። “ነዊቱን” “ዱጉሩን” ጥለመትን ምድንጋርን ከም መጋርያ ግይሩ ብሕልናዊ ባህረታት አሳራራሓ እምነት መሳፍንቲ ዝዉነን “ጭፍራ ካልኣይ ወያነ ትግራይ” እኒ ስብሓት፤ እኒ መለስ፤ እኒ ስዩም እኒ……እኒ….ዘመሳሰሉ ማሳፍንቲ ትግራይ ነቲ ህዝቢን ነታ ሀገርን ብጎይታን ብጊላን ብብረት ኣሸቢሮም ይገዝኡዋ ከምዘለዉ ንፈልጥ።መሳፍንቲ ካልኣይ ወየነ ዝብሉና ዘለዉ መፋራሪሒ ፈኸራ “ንኢትዮጵያ ምዉናን ተዘይቀጺልና ክንብትና ኢና! ዝብል ፈኸራ ናይ ወለዶም ናይቶም ዝራኣናዮም አብ ትግራይና ዝነበሩ ባንዳታት መሳፍንቲ መቐጸልታ ባህረታቶም ሙኻኑ ንድሕሪት ተመሊስና ንስልጣንን ብዓመፅ ንዝእከብ ጥሪትን ክብሉ ንሀገሮም ዝጠለሙ ፤ምስ ጸላእቲ ዘሻረዉ ታሪኽ ብጥለመት ዘጠልቀዮም እኒመን ክምዝነበሩና ንድሕሪት ሃሰስ ምባል ኣድላይ ይመስለኒ። አነሆ፦ ወያነ፤ ትግራይ ንተጋሩን ብተጋሩን ጥራሕ እንትብል፤ አንጻር አምሓራነት አንዳጨረሐ፤ ን ሓረስታይ ትገራኢ ድከቱ አስቲዮም ናብ ሀሞኹሽቲ ህይወት ዝልዉጥዎ ዝነበሩ ሰብ ጉልቲ ዝነበሩ መኳንነቲ ትገራይ ገበኖም ሸፊኑ ጥራሕ ናብ አምሓራ ክጥምት ምግባሩ ንስልጣን ምንሕናሕ ዝገብሩዎ ዝነበሩ ናይቶም ቀዳሞት መኳንንቲ ትግራይ “መንየ አነ!!” ዝብል ጉለታዊ ባህረ ዑቡይነት ሎሚ ወያነ ክምመስመር ዝቃለሰሉ ዘሎ በሙዃኑ ልቢ በሉ። “ሽዋ”ን፡“ሸዋዉያን ተጋሩን” እንትብል “ብዘይካ” መራሕቲ “ካልኣይ ወየነ’ “ካሊእ ትግራዋይ” ኮነ “ኢትዮጵያዊ” ብዛዕባ “ትግራይ” ክዉክል ክዝቲ፤ክመርሕ ከስተንትን ሓላፍነትን መሰልን ከምዘይብሉ ይምድር (ቶም ናቱ ጭፍራታት ግን ፎቖዶ ክፍላተሃገራት መዲቡ ከምዝመርሑ ገይሩ እዩ) ። ከምታ ሎሚ መሳፍንቲ ወያነ ከባቢ ትግራይ ወናናይ ፤ገባሪ ሓዳጊ፤ አነ እየ! ዝብለና ዘለና ዘሎ ፡ እቶም መስፍናዊነት ዓኽሊል ደፊኦም፡ ካሊእ ክሽወም የብሉን ተዘይኮይኑ ግና ትግራይ አፍሪሰ ምስ ጸላእቲ ክስለፍ እየ ዝብሉ ዝነበሩ አኒ ደጃች ደበብ አርኣያ፤ አኒ ደጃች ሃይለስላሰ ጉግሳ፤ አቡነ አብራሃም፤ ራዕሲ ስሑል ሚካኤል (notorious power hunger individual) ተባሂሎም ዝፍለጡ፤ በ1761 እንደራሴ ዝብል ዉክልና ሽመት ንዝሸሙዎም አፄ ኢዮኣስ (ጎንደር) “ብሻሽ ክሕነቑ” ገይሮም (ኩዴታ) 70 ዓመት እታ ሀገር ብትንትን ብዝበለ ምምሕዳር ክትኣቱ ገፊሕ በሪ ዝኸፈቱ ፤ከምኡዉን እኒ አፄ የሐንስ ዋለ’ኳ ሀገራዊን ሐርበኛነቶም ዝናኣድን ዝኽበርን እነተኾነ’ዉን ሀገረዊ ጥልመት’ዉን ፈጺሞም እዮም (ንአፄ ቴድሮስ ከዉግዱዝተጠቐሙሉ ስልቲ ምስ እንግሊዝ ምስ ጀኔራል ናፔር ተማሳጢሮም 12 መድፍዕ 900 ሰናድርን ሽጓጉጢን ጠያይቲን ተረኪቦም ነቲ ምስ ጸላኢ ባዕዳዊ ዝኾነ ክወርር ዝመጸ ሠራዊት እንግሊዝ ዝገበሩዎ ምሕዝነትን፤ልግስናን ዘርኣይዎ ንሀገሮም ንህዝቦምን ጥልመት “ሕንዳ” (ፌቨር) ንዝተኸፈሎም (ባዕሎም ዝሐተቱዎ) ኣጽዋር ዉግእ፤ ንሰራዊቶም ዘሰልጥኑሎም እንግሊዛዊያን እኒ ከርካሃምን እኒ ልዊ ዝባሃሉ መሰልጠንቲ ተቐቢሎም እዮም። አፄ ዮሐንስ ነቲ ዕስለ ሰራዊት እንግሊዝ በሪ ጋሕጊሖም ከፊቶም ካብ ሰንዓፈ ብዓጋመ አዉራጃ ብእንደርታ ሕንጣሎ (ሜስ አፍሲሶም ፤አማኣት ኣላሕም ሓሪዶም ዳስን ኬንዳን ዘርጊሖም አጽሊሎም አንጊዶም) ክሳብ ወሎ ሣንሣራ ዝበሃል፤ ምስ ናይ ላሰታ ሽሟሙንቲ ተማሳጢሮም መግቢ፤ መራሒ መንገዲ፤ ሰለይቲ መዲቦም ንሐድነት ዝተቓለሱ ከምኦም ንዝበሉ ንጉስ አቲዮጵያዊ ተጋሂሶም(አፄ ቴድሮስ)፤ ባዓልቲ እንዳኦም ፤ ወዶም ፤ንብረትን ጥሪትን ጥንታዊ አቑሑትን ታቦትን ብእንግሊዝ ክግፈፍ ክባሳበስ ገበን ፈጸሞም እዮም( እዚ ገበን አዚ፦አብ ወፍሪ ቅድሚ ምስ ድርቡሽ ምግጣሞም እግሪ መንገዶም አብ ልዕሊ ህዝቢ ጎጃም ዝፈፀሙዎ ባዕሎም ብጽሑፍ ዝአመኑሉ ግፍዒ ገበኖም ንጎኒ ገዲፍና ማለተይ እየ)። ሓደ በሉ! ብጥለመት ዝጠልቀየ ደቂ መሳፍንቲ ዝመርሕዎን ዝዉንንዎን እኒ ወዲ ፍተራሪ ነጋን ወዲ አቶ ዜናዊ አስረስን፤ ኣምባየን ኮራኹሮምን ዝደገዩሑዎ ዘለዉ ጉልታዊ ሕልና፤ካብቶም ቀደምቶም ዝነበሩ “መሳፍንቲ ትግራይ” ዝተፈለዩ አይኮኑን። ኩላትና ንፋለጥ ኢና ፤ተጋሩ ኢና፤ ታሪኽ አይካሓድን።ብዋጭዋጭ ገበን ባንዳታት መሳፍንቲ ተጋሩ ክትሽፍኑ ምጽዓር ቁልዕነት እዩ። ናይ ቀደም መዋእል ታሪኽ ባንዳታት ንጎኒ ገዲፍና ናይ ቀረባ መዋእልና፤ ምስ ናይ ወራር ታሪኽ ጥልያንን ታሪኽ መሳፍንቲ ትግራይ ዘርኣይዎ ስራሕቲ ባንዳ ከዘክረኩም’ ሞ ክሳናበተኩም። ደጃች ደበብ ኣርኣያ ወዲ ራዕሲ ኣርኣያ ድምጹ እዮም።ደበብ ንአፄ ዮሐንስ ወዲ ኣኮኦም አዮም (“ስላስ” ወላዲት ዮሐንስ ሐፍቲ አርአያ ድመጹን እየን፡ አርአያ አኮኦም ንዮሐንስ አዮም ማለት እዩ)።ደበብ ናይ ሥጋ ቅርበት ዉራይ አይሃበሉዎን። እታ ሕለሞም ስልጣን እያ ነይራ። ከምቲ ካልኣይ ወያነ ንሀገሩ ንኢትየጵያን ንህዘቢ ትግራይን ጠሊሙ ምስ ጸላእቲ ተሰሊፉ ንኢትዮጵያዊያን ወጊኡ ቀቲሉ፤ማሪኹ ገፊዑ “ንኤርትራዊያን አዳሊዉ” ወደባት ንጸላኢና ንሻዕቢያ ዘበርከተ፤ --ደጃች ደበብ’ዉን ጥልያን ገና አብ ማሳዋ እንትቕልቀል ኣትሒዞም ብዑሱበነት ተዓሲቦም ንጥልያን ጎቲቶም ኣምጺኦም፤ አጼ ዮሐንስ ንመተማ ምስተዋፈሩ ንኣሉላ ረፊቶም (ገበን!!) ንኤርትራ ከማሓድሩ ዝሸሙዎም ንደጃች ሃይለስላሰ (ራዕሲ አሉላ ጓል ደጃች ሃለስላሰ ተመርዒዮም እዮም) ቀቲሎም ጥልያን ሰተት ኢሉ ከመጽእ ዓብይ ገበን ዝፈጸሙ እዮም። አዚ ኹሉ ዝገበሩሉ ምኽንያት ጥልያን ሽመት ንትግራይ ክህበካ እየ አንተዳኣ ሐጊዝካና ስለዝበሎምን፤ ሽመት ንዓይ እዩ ዝግባእ እመበር ንማንም አይግባእን! ተዘይኮነ ግና ሀገር ትበተን፤ ትብረስ፤ ሒዘያ ገደል ንእቶ ኢሎም አብ ጥልመት ተኣሊኾም። ደጀች ሃይለስላሰ ጉግሳ’ዉን ምንሊክ ምስሞቱ ራስ ተፈሪ (ቀዳማዊ ሃይለስላሴ) ዙፋን ምስሓዙ፤ መሳፍንቲ ትግራይ ስልጣን ከይጻብኡዎም ኢሎም፤ምምሕዳር ምብራቕን፤ምፅዳቕን ኢሎም አብክልተ ዞባ ንትግራይ ከፊሎም ፡ንራዕሲ ሥዩምን፤ ንሃይለስላሰ ጉግሳን ክገዝኡዋ ሸይሞም ጓሎም እዉን ንጉግሳ አመርዒዮም። ብከምዚ አንትቕጽል፤ ሃይለስላሰ ጉግሳ ሽመት ንበይነይ እየ ዝሕዝ ኢሎም ንሀገሮም ጠሊሞም ምስ ጥልያን ወጊኖም 30,000 ወታደር ክህበካ እየ። ንትግራይ መጻኢኻ ዉረራ ኢሎም ኢዶም ንጥልያን ሂቦም፤ እቲ ምስጢራት ኩሉ፤ ብዝሒ ወታደራት ሀገሮም ክንደይ ከምዘሓዘን በበይን አበየናይን ክመዝዓረደን ንጸላኢ ሓቢሮም፤ ኣቃሊዖም ተፏሒኹ ካብ ኤርትራ ንትግራይ ኣትዩ። ብርሰት ኣዉሪዱ። ዋላ ወሪሩናወ’ን ባሕርና ካብ ምጥቃም አይተኸልከልናን ነይርና። ታሪኽ ዝመዝገቦ “ብጥልመት ዝጠልቀየ ወያነ ትግራይ” ግና ብዉግእ አሰኲኑ እንዳሃለወ ከምተስኮነ ኮይኑ ሉአላዊነት ሀገርና አግሂስዎ (ኮነ ኢሉ!!)። ናይ ጊዜ ጉዳይ እመበር ከምቶም ዝዓረቡ ናብ መዕረቢኡ ምዕራቡ ዘይተርፍ እዩ። አዚ ኩሉ ገበን ብሄራዊ ወንጀል አነትፍጽም ዘንጨብጨቡ ፤እቶም ምስኡ ከም ሜዳቑ ዘኹረምብጡ ዘለዉ’ዉን ብገበኖም ሓፊሮም ምንሳሖም ዘይተርፍ እዩ። ታሪኽ ዝመዝገቦ ክንሓኮ አይካኣለናን! ጌታቸዉ ረዳ ሳን ሆዘ ካሊፎርንያ ጉንበት 2000ዓ.ም
at 1:33 AM
No comments:
Subscribe to: Post Comments (Atom)


text:
እቶም ኣርባዕተ መንእሰያት ኣበይ’ኮን ይህሉዉ
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣሽባይዶ ዘተባብዖን ዝመርሖን ኣካል ረኺቡ፡ ብመን ሕራይን ውሽጣዊ ዓቅሙ ብምውህሃድን ተኣምር ክሰርሕን ንሓድሕዱ ክደጋገፍን ሽግራቱ ክፈትሕን ክእለት ኣለዎ። ጽጉማትን ኣካላዊ ብቅዓት ዘይብሎምን ዜጋታት፡ ተበግሶ ጨቢጡ ብወፈራ፡ ብገንዘብን ብንዋትን ምሕጋዝ፡ ሕዙናትን ሕሙማትን ምጽንናዕ፡ ብኡሳት
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣሽባይዶ ዘተባብዖን ዝመርሖን ኣካል ረኺቡ፡ ብመን ሕራይን ውሽጣዊ ዓቅሙ ብምውህሃድን ተኣምር ክሰርሕን ንሓድሕዱ ክደጋገፍን ሽግራቱ ክፈትሕን ክእለት ኣለዎ። ጽጉማትን ኣካላዊ ብቅዓት ዘይብሎምን ዜጋታት፡ ተበግሶ ጨቢጡ ብወፈራ፡ ብገንዘብን ብንዋትን ምሕጋዝ፡ ሕዙናትን ሕሙማትን ምጽንናዕ፡ ብኡሳት ምዕራቅ፡ ንኣረጋውያንን መራሕቲ ሃይማኖትን ምኽባር ገለ ካብቲ ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ብዘይ ትእዛዝ መንግስቲ ዝዝውተር ዝነበረን ዘሎን ዲንቂ ልምድታትን ወግዕታትን’ዩ። ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ’ውን፡ ህዝብና ከም መርኣያ ንስውኣቱ ዘለዎ ፍቅርን ኣኽብሮትን ንምንጽብራቕ፡ ኣብ መዓልቲ ስውኣትን ካልእ ኣጋጣሚታትን ዘሕብን ንጥፈታት ኣካይዱ’ዩ። ካብቲ ብዙሕ ዝተሰላሰለ ዕማማት፡ ብውልቀን ብእኩብን ንስድራቤት ስውኣት ብጉልበት፡ ብንዋት፡ ብገንዘብን ሞራልን ምሕጋዝ፡ ንኽብሪ ስውኣት ኣግራብ ምትካል፡ ጉዕዞ እግሪ ምክያድ፡ ኣስከሬን ስውኣት ካብ ዝወደቆ ምእካብን ግቡእ ስነስርዓት ቀብሪ ምፍጻምን ሓወልቲ ስውኣት ምስራሕን ብኣብነት ምጥቃስ ይከኣል።
ብሰሪ ገስረጥን ብልሹውን ኣሰራርሓ ስርዓት ህግደፍ ግን፡ እቲ ኣብ ፈለማ ዓመታት ናጽነት ዝተራእየ ተበግሶታት ብናህሪ ኣይቀጸለን ጥራይ ዘይኮነ፡ ኒሕን ህርኩትነትን ዜጋታት ካብ ስርዓት ህግደፍ ቀጥታውን ተዘወዋርን ዕንቅፋትታት ኣጋጢምዎ’ዩ። ነቶም ኣብነታውያንን ቅያ ዝፈጸሙን ሰባት ኣብ ክንዲ ምትብባዕን ምምጓስን ክብሪ ይንፈጎም፡ ሞያኦም ክዝከርን መጻኢ ወለዶ ክኾርዓሉን ኣይድለን። ካብዚ ዝገደደ ድማ ካልኦት ዝረሃጽሉን ምህዞኦም ዘበርከትሉን፡ ኢሳያስን መሰልቱን ይንየትሉን ይጽውዕሉን። ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ብውልቁ ዝፈጸሞ ብህቡብነት ዘስምዮ ታሪኽ ስለዘይብሉ፡ ካብ ቅንኢ ወይ ካብ ህልኽ ዝነቅል፡ ጽቡቅ ነገር ዝፈጸሙ ኤርትራውያን ክርኢ እንከሎ ዓይኑ ደም’ዩ ዝመልኦ። ሞያኦም ምቁንጻብን ተበግሶታቶም ከምዝዳኸምን ከምኡ’ውን ቅያታቶም ካብ መጻኢ ወለዶ ከምዝስወርን ኣበርቲዑ ክሰርሓሉ ጸኒሑን ኣሎን። ንኣብነት ቅድምን ድሕርን ናጽነት ኤርትራ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ዓውድታት፡ ጅግንነት ዝፈጸሙ ዜጋታት፡ ነባራትን ሓለፍትን ተጋደልቲ፡ ጋዜጠኛታት፡ ስነጥበበኛታት፡ ዲፕሎማሰኛታት፡ ሰብ ጸጋ፡ ክኢላታትን ሞያውያንን ምስ ኢሳያስ ስለዘይተቃደዉን ሓቂ ስለዝገለጹን፡ ታሪኾምን ምስሎምን ካብ ህዝቢ ኤርትራ ምሕካኹ ከይኣክል፡ ኣስማቶም ኣብ መዝገብ ገበንን ጸለመን ህግደፍ ሰፊሩ’ሎ። ብኣንጻር ሓንኳል ዕንቅፋታት ስርዓት ህግደፍ፡ ንኹሉ ብድሆታት ፈንጢሶምን ተስፋ ከይቆሮጹን ታሪኽ ዝስንዱ ተባዓት ኤርትራውያን ከምዘለዉ ግን ክዝንጋዕ የብሉን። ብኻልእ ወገን ድማ ፍልጠቶምን ሃብታም ተሞኩሮኦምን ከይተቀድሐ ኣብ ሓመድ ዝቅበሩ ‘ውን ብዙሓት’ዮም። ህግደፍ ኢዱ ኣይስኣን። እዚ እቲ ኣዝዩ ዝሕዝንን ብዝኾነ ዋጋ ዘይትካእ ሃገራዊ ክሳራ’ዩ። ህላወ ናይቲ ኣብ ኢድ ስርዓት ኢሳያስ ዘሎ ሰነዳትን ንብረትን፡ ንዕንወት ህዝብና ዝተዓጥቀ ህግደፍ ክሳብ ዘሎ፡ ከይተሸርፈን ከይተጀልሐን ናብ ዋናታቱ ከምዝርከብ ዘተኣማምን ኣይኮነን።
ኣብ ብዙሓት ሃገራት፡ ብውልቀን ብጉጅለን ንሃገሮምን ንህዝቦምን ዘኹርዕን ዘስምን ታሪኽ ምስዝሰርሑ፡ ስሞምን ቅያታቶምን ኣብ ኣብያተ መዘክር፡ ኣብያተ ንባብ፡ ኣብያተ ትምህርቲ፡ ዝኣመሰለ ቦታ ይዕቀብን ንኹሉ ዜጋን ወጻእተኛን ርሑው ይኸውንን። ንኣብነት ንመጀመርታ ግዜ፡ ኮምፑተር፡ ተለፎን፡ ወይ ተሽከርካሪት ዝመሃዘ ሰብ መን’ዩ? ዝብል ሕቶ ክለዓል እንከሎ፡ “መን ምሂዝዎም” ኢልና ንምፍላጦም ንህንጠ። ምኽንያቱ እቶም ምህዞታት ኣብ ምዕባለ ህይወት ሰባት ዓቢ እጃም ስለዘበርከቱ። ኣብ ኤርትራ’ውን ንስም ህዝብናን ሃገርናን ዘስምዩን ንሞያ ስውኣትና ዘድንቁን ብዙሓት ተኣምራት ተፈጺሞም’ዮም። ይኹን እምበር ኣንጸባራቂ ቅያና፡ ዋናን ዘበራብሮን ስለዘይብሉ፡ ብሕጽረት ገንዘብን ስእነት ቅሳነትን፡ ኣብ ደረጃ ጽልግልግ ይርከብ። ብዘይካ’ዚ፡ እቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ስርዓት ህግደፍ ዘሕልፎ ዘሎ ኣሰቃቂ ህይወትን ናብራ ስደትን’ውን ኣካል ታሪኽና ስለዝኾነ ክስነድን መጻኢ ወለዶ ክወርሶን ዝግብኦ’ዩ። ርሑቅ ከይከድና፡ ኤርትራዊ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ህግደፍ፡ ኣብ ማያት ማእከላይ ባሕሪ፡ ምድረበዳ ሳህራ፡ ኣብ መዓስከራት ስደተኛታት ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ሊብያ እስራኤል፡ ዝወርዶ ዘሎ ሞትን ውርደትን፡ ማንካ ዘይተላዕሎ ጸሊም ታሪኽ ኤርትራውያን’ዩ። ኣብ ቀንዲ መንቀሊ ጽሑፈይ ከተኩር። ንምዃኑ ኣብ ሰነ 1992፡ ስውኣትና ንምዝካር ንፈለማ ግዜ ጉዕዞ እግሪ ንኽካየድ ብመን ተበግሶ ከምዝተወስደን ኣበይ ቦታ ጉዕዞ እግሪ ከምዝተኻየደን ሕቶ እንተዝቀርበልና መልስና እንታይ ምኾነ? ኣነ ንባዕለይ ኣብ 1992፡ 20 ሰነ መዓልቲ ስውኣት ከምዝተኻየደ’ምበር፡ ኣበይን ነቲ ቅዱስ ዕላማ መን ኣበጊስዎም ኣምር ኣይነበረንን።
ካብ ነዊሕ ዓመታት ዝፈልጦ ወዲ ሃይለ ዓርከይ ክኢላ ስነ ጽሑፍ’ኳ እንተዘይኮነ፡ ናይ ምዝካር ክእለቱን ህዝቢ ኤርትራ ዝኾርዓሉን ጽቡቕ ይኹን ሕማቅ ታሪኽ ኣብ ወረቀት ምሕንጣጥን ናብ መጻኢ ወለዶ ክሰጋገርን ሓሳቡ ምክፋልን ኣዝዩ ግዱስ፡ ብዓቅሙ ሓርኮትኮት ዝብል፡ ብዙሕ ታሪኽ ዝፈልጥን ፍቅሪ ምንባብ ዘለዎን’ዩ። ወዲ ሃይለ ከምዘዕለለኒ፡ ኣብ 1992 ናይ መጀመርታ ጉዕዞ እግሪ ንኽብሪ ሰማእታት ኤርትራ፡ ብ4 መንእሰያት ማለት ሰለስተ ደቂ ተባዕትዮን ሓንቲ ጓል ኣንስተይትን ብወለንታ ከም ሓሳብ ከምዝተበገሰን፡ ሰሜናዊ ምብራቅ ካብ ኣስመራ ሒደት ኪሎ ሜተራት ርሒቁ ኣብ ዝርከብ ማይ ድምነት ኣብ ዝተባህለ ቦታ ከምዝተኻየደን ሓቢሩኒ። ከምዝፍለጥ ማይ ድምነት ቅድሚ ናጽነት ኤርትራ፡ ናይ ቅሉዓት ተጋደልትን ኣብ ትሕቲ ሕቁፊ ጸላኢ ኮይኖም ብስቱር ንሰውራ ዝሰርሑ ዜጋታትን ተራኺቦም ሕሉፍን መጻእን መደባት ስራሕ ዝለዋወጥሉ ቦታ’ዩ ነይሩ። እቶም 4 መንእሰያት ስውኣት ንምዝካር ኣብ ማይድምነት ጉዕዞ እግሪ ንኽካየድ ብኹሪ ሓሳብ ምቅራቦ ድማ፡ እቲ ቦታ ታሪኻዊ ምዃኑ ኣፍልጦ ዝነበሮም ይመስሉ። ንሳቶም ዘበገስዎ ቅዱስ ዕላማ ድማ ክሳብ 1997 ብሃገር ደረጃ፡ ኣብቲ ሓርነትና ንምርግጋጽ መሪር ውግኣት ዝተኻየደሉን ክቡር መስዋእቲ ዝተኸፍለሉን ዓዲ ያዕቆብ፡ ሰላዕ ዳዕሮ፡ ዝግብ፡ ጊንዳዕን ከረንን ብውዕዉዕ መንፈስ ቀጺሉ። ድሕሪ 25 ዓመታት ንወዲ ሃይለ ዓርከይ ዝያዳ ንትዝታኡ ሕቶ ዘልዓለሉ ጉዳይ ግን፡ ህላወ ናይቶም ቅዱስ ሃገራዊ ዕላማ ዘንቀሉ 4 መንእሰያት’ዩ። እቶም ሽዑ ለይለይ ዝብሉ ዝነበሩ መንእሰያት ኣበይኮን ይህልዉ? ተመርዕዮም ወሊዶም! ተማሂሮም ስራሕ ሒዞም! ኣድራሻኦም ኣብ ኤርትራ ወይ ኣብ ስደት! ኣብ ልዕሊ መሬት ብህይወቶም እንተልዮም ድማ ዓቢ ብስራት’ዩ። ምኽንያቱ ብዛዕባ’ቲ ኣብ 1992 ዘንቀልዎ ቅዱስ ዕላማ ካብ ኣፎም ጦብላሕታኦምን ተሞኩሮኦምን ከካፍሉ እንከለዉ ዝያዳ ህያውነትን ላዛን ኣለዎ። ሞያኦምን ፍልማዊ ተበግሶኦምን እቶም ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ዝተወልዱ መንእሰያትና ክፈልጥዎን ተመሳሳሊ ተበግሶ ክወስዱን የተባብዖም። ብዝኾነ ብህይወት እንተልዮም “ምስ ሩሕና ኣለና” ዝብል መልሲ ጆባ ክብሉና፡ እንተገደደ ድማ ብዛዕባ ሞያን ኩነታትን ናይዞም 4 መንእሰያት ብቀረባ ዝተማልአ ሓበሬታ ዘለዎ ዜጋ እንተሎ መርሓባ።
ጽላል ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ (ሚያዝያ 2017)


text:
ሃብቶም ጸጋይን ማሕሙድ ሳልሕን
“ሃለው ባሕሪ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ፡ ተ/ ሃብቶም ጸጋይ ኣብተን ምስ ስዉእ ኢሰያስ ተወልደብርሃን (ወዲ-ፍላንሳ) ዝጸንሓለን ሕደት ኣዋርሕ ዘይሕከኽ ኣሰር ዝገደፈሉ ጦብላሕታታት ከዘንቱ ፈቲኑ። ዕላማና ውሱን ነይሩ። ዝኽሪ ጥራይ። ታሪኽ ሂወቱ ክንጽሕፍ ወይ ክንምርምርን ክንመራመርን ኣይኮናን ዝተበገስና። ምኽንያት ይኹን ሞይኡ የብልናን። ስለምንታይ ሎሚ? እቲ ፍጻሜ ድሮ ሰላሳ ዓመት ብምግባሩን ሕልፍሕልፍ ኢሉ ሰባት ብዛዕባ ኣሰዋውኣ ብጻይ ወዲ ፍላንሳ ግጉይ ጸብጻባትን ሓበሬታን ክህቡ ክሰምዕን ከንብብን ከምዝጸንሐን ከምኡ’ውን ዝፈልጥዎ ብጾቱ እቲ ዝፈልጦ መታን ክጽሕፍ በብግዚኡ ክሓትዎን ከተባብዕዎን ከምዝጸንሑ ንሱ እውን ይሓስበሉ ከምዝጸንሐን ሃብቶም ይገልጽ። ብፍሉይ ሕጂ ምጽሓፉ ምኽንያት ግን ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ጸሓፍን ተራኽን (ማሕሙድን ሃብቶምን) ሓደ መዓልቲ ብተለፎን ብዛዕባ ማርያ ጸላምን ግንባር ሓልሓልን ክ/ሰራዊት 96 ዘጣመረ ዕላል ወዲኦም ናብ ሰላሕታ ወራር ይሰግሩ ‘ሞ እቲ ነገር ናብዛ “ ሃለው ባሕሪ” ዘርእስታ ጽሕፍቲ ይምዕብል። ካልእ መበገሲ ኣይነበሮን።
ካልእ ከም ደራኺ ነገር ክቁጸር ዝኽእል ዕድመ እዩ። እንዳዓበኻ ክትከይድ ከለኻ፡ ልቢ ምዕባይ ኣሎ። ንድሕሪት ብምጥማት ዝሓለፍካዮ ጉዕዞ ብዝሓሸን ዝነጸረን መጕልሕ ክትርእዮ ዕድል ትረክብ። ከምኡ ስለዝኾነ እዩ “ ዕድመ ጸጋ’ዩ” ዝበሃል። ኣብ እዋን ሓርነታዊ ኲናት ዝተሳተፍናን ዝዓበናን ሰባት እናተመላለሰት ሕልናና እትጎዳድእ ሓንቲ ጉዳይ ኣላ- መቸም ንዝኾነ ብኲናት ዝሓለፈ ወተሃደር እተሳቒ እያ። “ስለምንታይ ብጾተይ ተሰዊኦም ኣነ ተሪፈ?” እትብል እያ። ምስ ነኣሽቱ ደቅኻ ክትጻወት ኮለኻ፡ ብዙሓት ክንዲ ደቅኻ ዝኾኑ ንኡሳን ከምዝተሰውኡ ትዝክር’ሞ ቀጭቀጭ ይብለካ። ንናብራን ሞያን ክትዋፈር ከለኻ፡ ብዙሓት ነቲ ንዓመታት ዝደኸሙሉ ሞያ ደርብዮም ሜዳ ኣትዮም ዝተሰውኡ ይረኣዩኻ። “ስለምንታይ ተሪፈ?” ትሓታ ንነብስኻ። ናይ ሱቕታን ውስጠ-ቃልስን ግዜ ምስ ሓለፈ ናብ ክውንነት ትምለስ እሞ እቲ ክትገብሮ እትኽእል ክትገብር ትፍትን። እታ ዝወሓደት ክንገብራ ንኽእል ከኣ ነቶም ብጾት ከም ተራ ተዋጋእቲ (warriors) ጥራይ ዘይኮኑ፡ብምሉእነቶም ከም ደቂሰባት ምዝካሮም እዩ። ተዋጋእቲ ሮቦት ዘይኮኑ፡ ስድራን ናብራን ባህግታትን ዝነበሮም ሰባት እዮም ነይሮም።
እታ ጽሕፍቲ ኣብ ገድሊ ንዘይነበረ፡ ወይ ወተሃደራዊ ኣሰራርሓን ኣሰራርዓን ህ.ግ. ንዘይፈልጥ ሰብ ሓፈሻዊ ስእሊ ናይቲ ንዛረበሉ ዝነበርና ግዜን ኩነታትን ሓበሬታ ክትህበሉ ብእትኽእል ኣገባብ ከም ዝቐረበት ብዙሓት ኣስተብሂሎምላ። ነቲ ተጋደልቲ ዕላማ ኣልቦ፤ ዕሙታት ጠነንትን ተዋጋእትን ነይሮም ዝብል ሓሓሊፉ ዝስማዕ ኣባሃህላ’ውን ኣብ ግምት ኣእትያ እያ ተጻሒፋ። ብርግጽ ቀዳማይ ዕማም ተጋደልቲ ወተሃደራዊ እዩ ነይሩ ስለዝኾነ ወተሃደራዊ ባህሊ ክነብሮም ዘካትዕ ኣይኮነን። ግን ደቂሰባት ስለዝኾኑ ኩሉ ኣብ ደቂሰባት ዝረአ ባህርያት ነይርዎም። ኣብዛ “ሃለው ባሕሪ” ዘርእስታ ሓጻር ጽሕፍቲ ንእግረመንገድና፡ ተጋደልቲ ከም ኩሉ ሰብ ዝፋቐሩን ዝጻልኡን፤ ዝሕጎሱን ዝጕህዩን፤ ከምቲ ኣብ ገለ ዕላላት ዝስማዕ ብሓሽሽን መስተን ሰኺሮም ዘይኮኑስ ሞትን ደምን ከምዘሎ እናፈለጡ ብሕርያኦም ዝቅበልዎ ከምዝነበሩን፤ ኣብ ካናለታትን ኣንደርግራውንድታትን ዝምድናታትን ስድራታትን ከም ዝመስረቱን፤ ኮታስ ናይ በይኖም ንኡስ ባህልን ሕ/ሰብን ከም ዘማዕበሉ ክነርኢ ፈቲንና።
ንወዲ ፍላንሳ ከኣ ኣብ ውሽጢ’ዚ ንኡስ ሕ/ሰብ ተጋዳላይ፡ ምስቶም ዝመርሖም ዝነበረ ጀጋኑ ተጋደልቱ ክንርእዮ መሪጽና። ነቲ መሪር ግዜ ንምርኣይ፡ መስዋእቲ ሚርያምን ወዲ ፍላንሳን (ሰብ ሓዳር) ኣብ ሓደ ወራር፤ መስዋእቲ ሃብተገብርኤልን ኣብረሀት ሓብቱን ፡ ከምኡ እውን ወዲ ጎማን ሓብቱን ከኣ ኣብ ሓንቲ ውግእ፡ ከም ኣብነት ቀሪቡ። እዚ ኣብነት‘ዚ ተራኺ ዝዝክሮን ብዓይኒ ስድራ ደረጃ (ኣሕዋትን ሰብ ሓዳርን) ተራእዩ ‘ዩ ተሓርዩ ‘ምበር እቲ መስዋእቲ ኣዝዩ ብዙሕን ከቢድን ምዃኑ ኣንባቢ ይርደኦ’ዩ ኢልና ንኣምን። ነብሰወከፍ ተኻፋሊ ናይዛ ውስንቲ ውግእ’ዚኣ፡ ንኣብነት እንተዝሕተት፡ እንታይ ዝኽርታት ምሃለዎ? ስለ’ዚ ኣንባቢ ግቡእ ስእሊ ናይቲ ኩነታት ኣትሪፉ ክህሉ ንትስፎር። ብሓፈሽኡ፡ ኲናትን ሃልኩን (ኣካላዊ ይኹን ስነ-ኣእምሮኣዊ ወገኑ) ብዓቕምና ክንቀርጽ ፈቲንና። እዚ ብውሱን ትዕዝብቲ ናይ ሓደ ንገዛእ ርእሱ ኣብ ትሕቲ ጽቕጢ ውግእ ዝጓዓዝ ዝነበረ ተጋዳላይ እዩ። ዝበዝሕ ክሳብ ሕጂ ዘንበብናዮ ጽሑፍን ስኡልን/ቅሩጽን ስረሓት ገድልና ትሕዝቶኡን ኣቀራርብኡን ንፕሮፓጋንዳ ወይ ንምልዕዓል ዝተሓርየ ስለዝኾነ፡ እንተ ሓቕኛ ምኽንያት መንቀሊኡ ይኹን ወይ ዝህቦ ስምዒት፡ ኣብ መወዳእታ ሓፈሻውን ፖለቲካውን ኮይኑ ይተርፍ። ንሕና ካብዚ ናጻ ክንከውን መሪጽና። መስዋእቲ ብጾትና ንጎስጓስ ክንጥቀመሉ ሕልናና ኣይገብረልናን’ዩ። ብኡ መሰረት እዩ ብጥንቃቐ፡ እቲ ሃብቶም ብዓይኑ ዝረኣዮን ብእዝኑ ዝሰምዖን ከምቲ ዘለዎ ክነቐምጦ ዝመደብና።
ኣብ ኣቀራርባና፡ ካብቲ ኣብ ታሪኽ እነንብቦ፡ ቲድሮስ፡ ዮውሃንስ፡ ናፖሊዮን፡ ሞንትጎመሪ፡ ሮሜል…ወ.ዘ.ተ. እናተባህለ፡ መስዋእቲ ኣሽሓት ስም-ኣልቦ ጀጋኑ ብስም መራሕቶም ተሰሪቑ ዝዝንተወሎም ክንወጽእ ደሊና። ስዉእ ወዲ ፍላንሳ ምቕሉልን ናይ ብሓቂ ተጋዳላይን ስለዝነበረ ምስ ብጾቱ ክንዝክሮ እምበር ድኻምን መስዋእትን ብጾቱ ክውንን ወይ ክብሕት ኣይምደለየን ነይሩ። ብዚ መሰረት፡መስዋእቱን መስዋእቲ’ቶም ካልኦት ብጾት ዝግበኦ ማዕረ ክብሪ ክንህቦን፡ ተጋዳላይን ታሕተዎት ኣዘዝትን ህዝብን ዝጻወትዎ ተራን ዝኸፍልዎ መስዋእትን፡ ብፍላይ ድማ ተራ ናይተን ሓበን ኤርትራውያን ዝኾና ኣሓትና ተጋደልቲ ክነንጸባርቕ ፈቲንና።
ሓደ ሓደ ኣንበብቲ እታ “ልበ-ወለድ” እትብል ልቃብ ኣይፈተውዋን። ሓቆም ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ናይ ርኢቶታት ፈትልታት/threads/ እውን ክነብርሃ ፈቲንና። ሃብቶም ካብ መጀመርያ ኣይፈተዋን ነይሩ። ግን ናብ ሳላሳ ዓመታት ተመሊስካ ምዝንታው ቀሊል ስለዘይኮነ፡ እተን ዘይሃሰሳ ፍቅዶ ዝኽርታት ክትተኣማመነለን ትኽእል ‘ኳ እንተኾይንካ፡ ነቲ ሓፈሻዊ ኩነታት ስእላዊ ክትገብሮ ግን ናጽነት ጸሓፊ ስለዝጠልብ፡ ኣቀራርብኡ ኣክንዲ ጸብጻባውን ደረቕን ዝኸውን ስነ-ጽሑፋዊ መታን ክኸውን ኢና ኣልጊብናያ። ኣብታ ሳልሰይቲ፡ ናብ መስዋእቲ ወዲ-ፍላንሳ ኣብ ዝተቃረብናሉ መድረኽ ኢና ብኣፍልጦ ንክብሪ ብጻይ ወዲ ፍላንሳ ዘልገስናያ።
ቅድሚ ናብ ሕቶታት ምሕላፍ ግን ክልተ መኣረምታ ኣለዋና።” እቶም ሰለስተ ኣባላት ስለያ ኣብ ካልኣይቲ መዓልቲ ዘይኮኑስ ኣብ ሳልሳይቲ መዓልቲ፡ ኣብታ ብጻይ ወዲ ፍላንሳ ዝተሰወኣላ መዓልቲ፡ ንግሆ እዮም ተጸንቢሮምና” ይብል ሃብቶም።ከምኡ እውን ኣብ ሳልሳይ ክፋል ናይታ ጽሑፍ ኣሕዋት ሃብተሀብርኤልን ጽሃይነሽን ኢልና ነይርና። ግን ሓብቲ ሃብተገብርኤል፡ ጸሃይነሽ ዝይኮነትስ ኣብረሀት ኣርኣያ እያ። ጽሃይነሽ እውን ናይ ቀረባ ዘመዶምን ተጋዳሊትን ስለዝነበረት ኣስማተን ተደናጊሩ ነይሩ። እምበኣር፡ እዘን ኣብ ታሕቲ ተዘርዚረን ዘለዋ ብገጸ-ገጽን ብተለፎንንን ኢሜልን ዝተደጋገማ እየን። ገሊአን ተጣሚረን ቀሪበን ኣለዋ።
ሕቶታትን መልስታቶምን
ሕቶ= እቶም ኣባላት ስለያ ይመጽኡኹም ከምዝነበሩ ተሓቢርክም ነይርክም’ዶ?
ሃብቶም፡ ዝመጸና ሓበሬታ ኣይነበረን።
ሕቶ፡ እሞ ከመይ ኢልክም ምስ ዘይትፈልጥዎም ሰባት ትጓዓዙ ነይርክም?
ሃብቶም፡ ኣብ ግዜ መጥቃዕቲ፡ ምስ ዝተፈላለዩ ተጋደልትን ሓለፍትን ትራኸብን ተፈላለን ኢኻ። ኣብ ሓደ ውግእ ነናቶም ሞያ ዘለዎም ዝተፈላለዩ ሰባትን ጉጅለታትን ይሳተፉ ‘ዮም። ተዋጋኢ ሰራዊት፡ ናይ ሃንደሳ፡ ስለያ፡ ከቢድ ብረት፡ ኤምዳድ………ወዘተ። ነናቶም ምምሕዳር ኣለዎም ግን ክትራኸብን ብሓንሳብ ክትጓዓዝን ንቡር እዩ።
ሕቶ፡ ወዲ ፍላንሳ ዝፈልጦም ‘ዶ ይመስል ነይሩ? ቅሩብ ዘጠራጥሩ’ዶ ይመስሉ ነይሮም?
ሃብቶም፡ ዘጠራጥር ባህርያት ኣይረኣናሎምን። ወዲ ፍላንሳ ይፈልጦም ይንበር ኣይንበር ኣይፈለጥኩን ንሶም ግን ብስሙ ክጽውዕዎን ከዕልልዎን ናይ ተክኒክ ሓበረታታት ክህብዎን ርእየ። ብመሰረቱ እውን ኣቓልቦና ዝስሕብ ዘይንቡር ነገር ስለዘይረኣና ኣይተገደስናሎምን።
ሕቶ፡ ንምንታይ ‘ዮም ኣብታ መወዳእታ ሳዓት እቶም ስለያ ጥራይ ምስኡ መሪሖም? ንምንታይ ኢኹም ንስኹም ተሪፍኩም?
ሃብቶም፡ ኣብኡ ጥራይ’ኮ ኣይኮኑን ንሶም ምስኡ ካባና ሕልፍ ዝበሉ። ኣብ ካልእ ግዜ እውን ተመሳሳሊ ኣካይዳ ነይሩና እዩ። ነቶም ኣካይዳ ኦፐረተራት ዘይትፈልጡ ቅሩብ ክሕብር። መጥቃዕቲ ኣብ ዝግበረሉ ንቅድሚ ምኻድ ማለት እዩ። ሓለፍቲ ብርጌዳት ዝበዝሕ ግዜ ንእዚ ክጥዕም ድሕር ኢሎም እዮም ዝግስግሱ። ኣብ ሓደ ቦታ ደቃይቕ ወይ ሳዓታት ወይ እውን መዓልታት ክትገብር ትኽእል ኢኻ። እቲ ግስጋሰ ናይቲ ኲናት እዩ ዝውስኖ። ኦፐረተራት ብርጌድ ናይቲ ግዜ ሓንቲ PRC እትበሃል ተሓንጊጥካያ እትጓዓዝ ሬድዮ ነይራትና። ኣብ ነዕርፈሉ ግዜ ንርክብ ኣብ ዝምችኣሉ ቦታ ነጻውዳ። መራሕቲ ድማ ኣብ ኢዶም ዝሕዝወን ነኣሽቱ ሬድዮታት ይጥቀሙ። ካልእ ከም ሽኮር፡ ሽጋራን መግብን እውን ንስከም ነይርና። ስለ’ዚ ኣብ ሓደ ቦታ ጸኒሕካ፡ እቲ ሓላፊ ብዙሕ ዝጠራነፍ ኣቕሑ ስለዘይብሉ ኣቀዲሙ ክሓልፍ ዘይልሙድ ኣይኮነን። ብቅድምና ናትና ሰራዊት ከምዘለዉ ዘይምዝንጋዕ። ካብኡ ናብኡ ወላ እቶም ኦፐረተራት እንሓንሳብ ተሰሪዕና እንሓንሳብ ድማ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ተፈላሊና ምጉዓዝ ካብ ንቡር ዝወጸ ኣይኮነን።
ሕቶ፡ ናይታ ዝሰምዓኩማ ቶዅሲ ዓይነትን ርሕቐትን ኣንፈት? ኣወቓቕዓ?
ሃብቶም፡ ቶኽሲ ቃጻሊ ነይሩ። ኣብ ውግእ ‘ኳ ኢና ነይርና። ኣብ መንጎ እቲ ቶኽስታትን ፍንጀራን ግን ምስ ድምጺ ወዲ ፍላንሳ ክንፈልያ ዝከኣልና ቶኽሲ ሰሚዕና። እቲ ቦታ ብከቢድ ፈኲስን ረሻሻት ይውቃዕ ነይሩ። ደብዳብ እውን ነይሩ ግን ዝበዝሕ ብደሕረና ይዓልብ ነይሩ። ኣብታ ጽሕፍቲ ተኣሲሩልና ከምዝነበረ ዝሕብር ስርዓተ-ኣታኩሳ ከምዘይነበረ ግን ብራርያ ይወቕዓና ከምዝነበረ ሓቢረ ነይረ። እታ ቶኽሲ ዓይነታ ይኹን ርሕቀታ ክፈልጥ ኣይክእልን። ኣብ ጸጋማይ ኣፍ ልቡ ተወቒዑ ከምዝነበረ ይዝከረኒ። ግን ዝፈተሽናዮ ኣይነበረን ንሱ እውን ግዜ ኣይሃበናን። እዚ ሕጂ ዝበሃል ጥርጠረታት ስለዘይነበረና ዝያዳ ክንምርምር ኣይከኣልናን። ዓቕሙ እውን ኣይነበረናን። በዓል ቻይና ምስ መጹ እውን ዝተገብረ ፍሉይ ምርመራ ኣይነበረን።
ሕቶ፡ ተወልደ ኣድሓኖም ዝበሃል ኣባልኩም “ ወዲ ፍላንሳ ቀቲሎሞ” ስለዝበለ ተቐቲሉ ይበሃል። ብዛዕብኡ ከ?
ሃብቶም፡ እዛ ሕቶ’ዚኣ እውን ተደጋጊማ እሕተታ እየ። ድሕሪ’ዛ “ ሃለው ባሕሪ” ጽሕፍቲ ከኣ ዝያዳ ርስንቲ ኮይና። ከምቲ ኣቀዲመ ዝበልክዎ ዕላማይ ዝኽሪ እዩ ነይሩ። ተደጋጊማ ካብ መጸት ግን እቲ ዝፈልጦ እንተካፈልኩ ሕማቕ ኣይኮነን። ኣብ ብርጌድ 58 ክውዛዕ ከለኹ ተወልደ ኣድሓኖም ድሮ ገዲም ተጋዳላይ’ዩ ነይሩ። ከምዝመስለኒ ብ1976 ወይ 77 እዩ ተሰሊፉ። ኣብዚ ንዛረበሉ ዘለና ማለት 1983፡ ሓላፊ ኤምዳድ ( ሓላፊ ቀረብን ምኽዛንን ምምሕዳርን ብረታትን ተተኮስትን) ብርጌድና ነይሩ። ብትዕዝብተይ ተወልደ ህርኩትን ሕዉስን በሊሕን ሰብ ነይሩ። ብድሕሪ መስዋእቲ ብጻይ ወዲ ፍላንሳ- ከምዝመስለኒ ኣብ 1984 ኣቢሉ እዩ- ተወልደ ኣድሓኖም ናብ ጸላኢ ሰሊሙ። ደድሕሪ ምስላሙ ኣሃዱታትና ሒዘንኦ ዝነበራ ኣገደስቲ ቦታታት ተደብዲቡ። ናይ ወገን ጥራይ ክፈልጦ ዝኽእል ብድሕሪ ድፋዕ ዝነበረ ኣገደስቲ ቦታታት ከይተረፈ ስለዝተደብደበ “ ወዲ ኣድሓኖም እዩ ኣደብዲብዎ” ተባሂሉ ይግለጽ ነይሩ። ብተወሳኺ ወዲ ኣድሓኖም፡ ንወዲ ፍላንሳ “ ሻዕብያ ቀቲላቶ” ኢሉ ኣብ ሬድዮ ኢትዮጵያ ተዛሪቡ። ሽዑ ከም ተራ ክድዓት ‘ኳ እንተወሰድክዎ ንወዲ ኣድሓኖም ይኣምኖ ስለዝነበርኩ ምስላሙ ገሪሙኒ። ቅድምኡ ዝሰለሙ ተጋደልቲ ተመሳሳሊ ዘረባታት የሰራጭዉ ስለዝነበሩ ነቲ ብዛዕባ ወዲ ፍላንሳ ዝበሎ ክሲ ኣቓልቦ ዝገበረሉ ኣይነበረን። ብኡ ኣቢሉ እውን ተረሲዑ። ድሕሪ ክልተ ዓመት ኣቢሉ ወረ ናይቲ ተረሲዑ ዝነበረ ወዲ ኣድሓኖም ኣብ ከባቢ ቤ/ጽሕፈትና ክናፈስ ጀሚሩ። ኣብ ከሰላ ከምዝነበረን ናብ ወጻኢ ክኸይድ ይሸባሸብ ከምዝነበረን ሓበሬታ መጺኡን ይዝረበሉ ነይሩን። ሓደ መዓልቲ፡ ኣብ ካልእ ቦታ ጸኒሐ ምስ መጻእኩ ኣብቲ ቤት ጽሕፈት ሓደ ዓቢ ድግስ ተገይሩ ይጸንሓኒ። ነቲ መሳርሕተይ ተረኛ ኦፐረተር ምስ ሓተትኩ “ ኣይሰማዕካን’ንዲኻ፡ ወዲ ኣድሓኖም ኣብ ከሰላ ከምዝቐተልዎ መልእኽቲ መጺኡና” ኢሉኒ። ጽንሕ ኢልና፡ ኣብቲ ድግስ ዝነበረ ላዕለዋይ ሓላፊ ብመስተ ረሲኑ ዓዕ እንዳበለ “ ሓለንጊ ሰውራ ነዊሕ’ዩ። ኣይምሕርን ‘ዩ። ከዳዕየ ከዳዕ፡ ጥራይ ስተዩ “ ኢሉ ወዲ ኣድሓኖም ከምዝተቀንጸለ ገሊጹ። ሽዑ ኣነ ገሪሙኒ። ምኽንያቱ፡ ካብ ወዲ ኣድሓኖም ንላዕሊ ገበን ዝፈጸሙ ኣብ ሱዳን ከም ዝነበሩ እፈልጥ ነይረ። “ ምናልባት ኣነ ዘይፈልጦ ገበን ፈጺሙ ክኸውን ኣለዎ” ኢለ። ክሳብ ሎሚ እውን በታናይ ወዲ ፍላንሳ ዘረብኡ ድዩ ወላ ብካልእ ተቐቲሉ ብልክዕ ዝፈልጦ የብለይን።
ሕቶ። ነቶም ኣባላት ስለያ ትጥርጥሮም’ዶ?
ሃብቶም፡ እቶም ስለያ ብቀጻሊ ናይ ካርታ ሓበረታታት ክህብዎን ምስኡ ክማኸሩን ንርእዮም ነይርና። ነቲ ግንባር ከጽንዑ ዝጸንሑ እዮም ዝመስሉ። ስለ’ዚ ዘጠራጥር ነገር ኣይረኣኹሎምን። ካልእ ኣንባቢ ክፈልጠለይ ዝደሊ፡ ኣነ ኦፐረተር እየ ነይረ። ስርሓይ መልእኽትታት ብኮዳት ምምሕልላፍ ጥራይ ነይሩ። ስለያ ነቲ መጽናዕቲ ዘካይዱን ኣብ ምምዕባል ውጥን መጥቃዕቲ ይኹን ኣተጋባብርኡ እውን ወሳኒ ተራ ዝጻወቱ ስለዝኾኑ ምስ ወዲ ፍላንሳ ኣቀዲሞም ኣብቲ ምድላዋት ተራኺቦም ክኾኑ ይኽእሉ እዮም። ብሂወቶምን ኣብ ክዛረቡሉ ዝኽእሉ ቦታን እንተለዉ ቃሎም ክሰምዕ ደስ ምበለኒ።
ሕቶ፡ ሚኪኤል መለስ ዝበሃል ኦፐረተ ናይ ወዲ ፍላንሳ ነይሩስ መስዋእቲ ወዲ ፍላንሳ ዘቃልዕ ምስጢር ስለዝነበሮ ኣጥፊኦሞ ይበሃል። ብዛዕብኡ ከ?
ሃብቶም፡ ሚኪኤል መለስ ዕባይ ቤት/ት/ሰውራ ኮይኑ፡ ብሓንሳብ ኦፐረተርነት ተማሂርና። ንሓጻር እዋን ምስ ወዲ ፍላንሳ ጸኒሑ። ወዲ ፍላንሳ እውን ብጣዕሚ ይፈትዎ ነይሩ። ሚኪኤል (ወዲ መለስ) ግን ኣብ ሓይልታት ከይዱ ክዋጋእ ስለዝደለየ ኣቕቢጹ። ናብ ሓይልታት ድማ ተመዲቡ። ኣብ እዋን መስዋእቲ ወዲ ፍላንሳ ምሳና ኣይነበረን። ሚኪኤል መለስ ከም ቃሉን ትምኒቱን ኣብ ግንባር ሓልሓል ካብቶም ግኑናት መድፈዓጅታት ነይሩ። ኣብ ባህላዊ መዳያት እውን ይነጣጣፍ ነይሩ። ንክራር ከም ብሬን ፒ ከይ እዩ ዘነቅዋ ነይሩ። ሓንቲ ካብተን ህቡባት ደርፍታቱ “ ኣቤት ጽንዓት” እትብል ነቲ ብ10/10/10 ብዕለት 10/10/1985 ብወገን 10( ግንባር ዓስርተ ናይ ሓልሓል) ዝተፈጥረ ጹዕጹዕ ኩነታትን ዝተኸፍለ መስዋእትን ትገልጽ። ወዲ መለስ ኣብ 1990 ኣብ ስርሒት ፈንቅል ተወጊኡ ናብ ሕክምና ምስ ከደ ኣብ ኣከባቢ ቢሰስ (ሽዕብ) እታ ዝነበረላ ሕክምና ብነፈርቲ ተደብዲባ ኣብኣ ተሰዊኡ። ስለ’ዚ እቲ ዝበሃል ሓቂ ኣይኮነን።
ሕቶ፡ ወዲ ፍላንሳ ተቀቲሉ’ዩ ‘ዶ ትብል?
ሃብቶም፡ ብመጀመርያ ብሰንኪ ንእስነትን ተመክሮን እዚ ሎሚ ዝሰምዖ ዘለኹ ሽዑ ሰሚዐዮ ኣይፈልጥን። ንወዲ ፍላንሳ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ውዲት፡ ብእዝነይ ይኹን ዓይነይ ዝረኣኹዎ ኣይነበረን። ኣብ ዕላላቱ እውን ስክፍታ ኣንቢበ ኣይፈልጥን። እታ ሕቶ ብሓሳብ ደረጃ ጥራይ እንተኮይና ግን ዕድመ ዘይምህሮ የለን’ዩ’ሞ ዘይግበር ከምዘየለስ እፈልጥ’የ። ኣነ ከስምረሉ ዝደሊ ግን ተቐቲሉ እዩ ዘብል ጭብጢ የብለይን።
ተራኺ= ሃብቶም ጸጋይ
ጸሓፊ= ማሕሙድ ሳልሕ


text:
ጥንሲን ክንክን ኣዴታትን
ማእከል-ጥዕና ኣዴታት - MVC
ማእከል-ጥዕና ኣዴታት Mödravårdscentralen ክፋል ካብቲ ናቱ ዕዮ፤ ጥኑሳት ንምእላይ እዩ። ኣብቲ ምሉእ ናይ ጥናስኺ ግዜ፤ ናብዚ ማእከል-ጥዕና ኣዴታት ብምምልላስ፤ ናይቲ ጥንሲን ናትኪን ናይ ጥዕና ሃለዋት ምክትታል ይግበረልኪ። ናብ ማእከል-ጥዕና ኣዴታት ምኻድ ብነጻ እዩ። ማእከል-ጥዕና ኣዴታት፤ ሓበሬታ ብዛዕባ ጥንሲ፤ ሕርሲን ምጥባውን ንምሃብ፤ ኣኼባታት የዳልዋ እየን። እቲ ኣቦ ናይቲ ጥኑስ ሕጻን ውን፤ ናብቲ ማእከል-ጥዕና ኣዴታት ምብጻሕን፤ ኣብ ኣኼባታት ምስታፍን ልሙድ እዩ። ሰብኡት ኣብ ግዜ ሕርሲ ክህልዉ፤ ኣብ ሃገር ሽወደን ልሙድ እዩ።
ሕርሲ
ኣበየናይ ናይ መሕረሲ ክሊኒክ ክትሓርሲ ከም ትደልዪ ባዕልኺ ክትመርጺ ትኽእሊ ኢኺ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ግን ኣብቲ ዝመረጽክዮ ቦታ እንተ ዘየለ ኾይኑ ናብ ካልእ ክትመሓላለፊ ትኽእሊ ኢኺ።
ኣብ ቮርድጋይደን 1177 ብዝያዳ ከተንብቢ ትኽእሊ።
ማእከል-ጥዕና ሕጻናት - BVC
ኣብዚ ከም ወላዲ ሓገዝ ትረኽበሉ ቦታ እዩ። ኣብዚ ማእከል-ጥዕና ሕጻናት Barnavårdscentralen፤ ብዛዕባ ናይ ቆልዓ ምዕባለ፤ ምጥባው፤ መግቢን ሕማማትን ምኽሪ ክትረኽቢ ትኽእሊ። ካብ ሕርሲ ምስ ተመለስኪ፤ ባዕልኺ ምስ ማእከል-ጥዕና ሕጻናት ርክብ ብምግባር፤ ነታ ናይ መጀመርታ ቆጸራ ውሰዲ። እታ ቀዳመይቲ ርክብ፤ መብዛሕትኡ ኣብ ገዛኺ እዩ ዚግበር። እታ ነርስ ድማ ብዛዕባ ማእከል-ጥዕና ሕጻናት ሓበሬታ ትህበኪ፤ ጥዕና ናይቲ ሕጻን ውን ከመይ ከም ዘሎ ትርኢ።
ዘይተድልየ ጥንሲ
ካብ ጥንሲ ምክልኻል
ንነብስኺ ካብ ዘይተደልየ ጥንሲ ዝተፈላለየ ትከላኸልሉ ኣገባባት ኣሎ። እቶም ዝተፈላለዩ ኣገባባት መብዛሕትኡ ግዜ መኸልከል ጥንሲ ወይ መዕገት ጥንሲ ተባሂሎም ይጽውዑ። ንመከላኸሊ ጥንሲ ኣብ ክሊንክ መንእሰያት፣ ክሊኒክ መወልዳን ወይ ማእከል ክንክን ጥዕና ከተመልክቲ ትኽእሊ። ኮንምዶም ኣብ ቤት መድሃኒት ወይ ድኳናት ምግቢ ክግዛእ ይከኣል።
ኣብ ቮርድጋይደን 1177 ብዝያዳ ከተንብቢ ትኽእሊ።
ምንጻል ጥንሲ ማለት ንሓደ ጥንሲ ምቍራጹ ማለት እዩ።
ሕጊ ምናጻል ጥንሲ፡ ነታ ጓል ኣንስተይቲ ቅድሚ ምውዳእ ሰሙን 18 ምኽንያት ከይሃበት ጥንሲ ናይ ምንጻል መሰል ይህባ። እታ ነፍሰ-ጾር ብዛዕባ ምንጻል ጥንሲ ባዕላ ትውስን።
ኣብ ቮርድጋይደን 1177 ብዝያዳ ከተንብቢ ትኽእሊ።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ
በንትስፉሽ ኮሙናዊ ቤትጽሕፈት ኪራይ ኣባይቲ ኣሎ። ኣብኡ ብዛዕባ ጥርሑ ገዛውትን ብዛዕባ ናይ ምጥያቕ ተኽእሎ ሓበሬታ ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ውልቃውያን ኣካረይቲ እውን ኣለዉ።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተመልከት።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኖርዲካዊ ቋንቋታት (ኖርቨጅያን፡ ዳኒሽ፡ ፊንላን፡ ኢስላንድ)። ኤውሮጳዊ ቋንቋታት (ሮማኒ፡ ጀርመን፡ ጣልያን፡ ስፓኛ፡ ፖርቱጊዝ፡ ሰርቦክሮሽያ፡ ኣልባንያ፡ ሩስያ፡ ፍለሚሽ፡ ሆላንድ፡ በልጂዩም፡ ፖላንድ፡ ሩማንያ፡ ቡልጋርያ፡ እንግሊዝ፡ ቱርኪ)። ካልኦት ኣብቲ ኮምዩን ዚዝረቡ፤ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ኡዝበክ፡ ኪርጊዝ፡ ኩርዲስካ፡ ፋርስ፡ ኡርዱ፡ ፋርሲ፡ ማንዳሪን፡ ቪየትናም፡ ታይላንድ፡ ክሪዮ (ክረዮን ካብ ሲየራ ለዮነ)።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ በንትስፉሽ ሓያሎ ማሕበራት ኣለዋ። ካላስ ዚብሃል ማሕበር ዶብ ዘይብሉ ኮይኑ እተፈላለየ ባህልታት ዝሓቖፈ ማሕበር ባህሊ እዩ። ኣብቲ ናይ
ማሕበራት ደብተርና ብዛዕባ ኣብ ኮምዩናን ዘለዋ ማሕበራት ሓበሬታ ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ቢሊንግስፉሽ እተፈላለየ ባህልን ቋንቋን ዘለዎም ሰባት ዝተኣኻኸቡሉን ዚነጥፉሉን፡ ኮምፕዩተር ዝልቅሑሉን ምስ ሚግራሹንቨርከት ዚራኸቡሉን መራኸቢ ቦታ ኣሎ።
ከምኡውን ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትንባብ (በንትስፉሽ፡ ዳልስ ሎንየድ፡ ባከፉሽ) ኣሎ። ረቱረን ዚብሃል ናይ ሰከንድሃንድ ድኳን ዝኣረገ ኣቕሑ ገዛ ይሸይጥ፡ ኣብ ካርልስ የርደ ወጻኢ ዳልስ ሎንየድ እውን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ዝኾነ ቦታ ናይቲ ኮምዩን ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ኣብ በንግስፉሽ ወለዲ ምስ ደቆም ዚዘናግዕሉ ናይ ቤተሰብ ማእከል ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ በንግስፉሽ፡ ዳልስ ሎንየድ፡ ባከፉሽ ካብ 1-5 ትምህርታዊ ዓመት ዚኸይድ መባእታ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብ በንግስፉሽ ካብ 6-9 ትምህርታዊ ዓመት ዚኸይድ መባእታ ቤትትምህርቲውን ኣሎ። ከምኡውን
ሰፊሕ ዓይነታት ሳብጀክት ዘለዎ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብ በንግስፉሽ ነቶም ናይ ምምሃር ጸገም ዘለዎም ህጻናት ዚኸውን መባእታ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ በንግስፉሽ፡
ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ንምክትታል ተኽእሎ ኣሎ። ንሱ እተፈላለየ ዓይነት ትምህርቲ ዝሓዘ እዩ። በይንኻ ወይ ምስ ኮለጃት ወይ ካልኦት ትምህርታዊ ትካላት ብምትሕብባር ይካየድ። ኣብኡ
ኤስኤፍኢ ወይ ሽወደን ንስደተኛታት ክትመሃር ትኽእል። ኣብ ዳልስ ሎንየድ ኣብ ናይ ኢድ ስራሕ ወይ ዲዛይን ዘተኮረ ኮለጅ ኣሎ - HDK ስተንቢ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ በንግስፉሽ፡ ናይ ኣደታትን ህጻናትን ክሊኒክ ዘለዎ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡውን ብዙሓት ሓከምቲ ስኒ ኣለዉ። ኣብ ባከፉሽ ቀጻሊ ኣገልግሎት ማእከል ዘለዎ ሆስፒታል ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቲ ኮምዩን ካብ ናይ ካርልስታድን ቨስትኦምሮደት ናይ ትርጉም ትካላት ስልጣን ዘለዎም ተርጎምቲ የምጽእ
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናብን ካብን በንግስፉሽ፡ ብኣውቶቡስ ምንቅስቓስ ቀሊል እዩ።
ቨስትትራፊክ እዩ ነቲ ናይ ከባቢ መስመራት ዘካይዶ። ባቡር ንምውሳድ ቅድም ናብ ዳልስ ኤድ ወይ ናብ ኦሞል ምኻድ የድሊ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ በንግስፉሽ፡
በንግስፉሽ ምዕባለ እተባህለ ናይ ንግድን ኢንዱስትርን ዋኒን ኣሎ። ንሱ ድማ ናይ ገዛእ ርእስኻ ዋኒን ንምትካል ይሕግዘካ።


text:
ሽማግለ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣብ ኮለን ሃገረ ጀርመን ፖለቲካዊ ዓውደ ዘተ ካከይድ መዲቡ ምህላው ገሊጹ።
ንኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘዳውብ ቦታ ክልተ ትሕተ ዕድመ ኤርትራውያን ብፈንጂ ተሃሪሞም።
ዝቕጽል ግፋ ናባናዩ ካብ ዝብል ስግኣት ተበጊሶም ነብሶም ከግልሉ ዝፈተኑ ኣብ ክሊ ዕድመ 15 ክሳብ 17 ዝኾኑ ኤርትራውያን ብሽነኽ ዛላንበሳ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘራኽብ ቦታ ብ22 ሓምለ 2017 ብፈንጂ ተሃሪሞም ብከቢድ ከም ዝተጎድኡ ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ካብ ዓዲግራት ሓቢሮም።
እቶም ዛጊት ብንጹር ኣስማቶም ዘየረጋገጽናዮም ግዳያት፡ ክልቲኦም ደቂ-ሰርሓ ከም ዝኾኑ፡ ሓደ ሽዑ ንሽዑ እግሩ ከም ዝተቖርጸ፡ እቲ ሓደ ድማ ዓይኑ ከም ዝተሃርመ፡ ሓዲኦም ኣብ ሆስፒታል ዓዲ ግራት ሓዲኦም ከኣ ኣብ ሆስፒታል መቐለ ይሕከሙ ምህላዎም፡ ዛጊት መንነቱ ናይ ዘይተፈልጠ ሬሳ ኣብ’ቲ ንሳቶም ዝተሃርምሉ ቦታ ከም ዝረኣዩ ምሕባሮምን እሙናት ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ኣረጋጊጾም።
ጉጅለ ህግደፍ ፖሊሲ ተኲስካ ቅተል ከተግብሩ ዘዋፈሮም ወተሃደራቱ ከይተረፈ ብዝረኸብዎ ኣጋጣሚታት እናራሕርሕዎ ምስ ከዱን መሳርዑ ምስ ሰሓወን ንኤርትራን ኢትዮጵያን ንዘራኽብ ቦታት ኩሉ ፍጹም ሓላፍነት ብዝጎደሎ ናይ ቀቢጸ ተስፋ ፈንጂ ዘሪእዎ ከም ዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
ሽማግለ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣብ ኮለን ሃገረ ጀርመን ፖለቲካዊ ዓውደ ዘተ ካከይድ መዲቡ ምህላው ገሊጹ።
እቲ ፖለቲካዊ ዓውደ ዘተ ኣብ ዕለተ ቀዳም 16 መስከረም 2017 ዝካየድ ምዃኑ፡ ተመክሮኦም ከካፍሉ ተዳልዮም ካብ ዘለው ዕዱማት ሓደ ደራሲ መጽሓፍ “ ሳሕል ወፍሪና እንታይ ኣምጻኣና” ኣባል ምስጢራዊት ገበናዊት ሰልፊ ዝነበረ ገዲም ተቓላሳይ ኣቶ የማነ ተስፋገርጊስ ምዃኑን ሽማግለ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኣብ ዘውጸኦ ናይ ዕድመ መጸዋዕታ ኣፍሊጡ።
ኣቶ የማነ ተስፋ ገርጊስ ኣብ’ታ ኣብ ውሽጢ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ብወሳኒ መልክዑ ኣብ ውሽጢ’ቲ ውድብ ንዝለዓሉ ናይ ርእይቶ ፍልልያት ኣብ ምጭፍላቕ፣ ምጭዋይን ምቕንጻልን ተግባራት ተካይድ ዝነበረት ብወግዒ ብኣባላት እቲ ውድብ ዘይትፍለጥ ምስጢራዊት ሰልፊ ኣባል ኣብ ዝነበረሉ ዝተፈጸሙ ገበናት፡ ቅድሚ ገለ ዓመታት ብመዕከናት ዜና ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ብሓላፍነታዊ ኣገባብ ብዝርዝር ኣቃሊዑ ምንባሩ፡ ነቲ ገበናዊ ተግባራት ብመጽሓፍ ሰኒዱ ዘርጊሕዎ ከም ዘሎ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ህዝባዊ መድረኻት ድማ የዕምቖ ምህላውን ዝፍለጥ ኮይኑ እዚ ናይ ዕለት 16 መስከርም 2017 ከኣ መቐጸላታ ከም ዝኾነን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኣባ ሙሴ ዘርኣይ ምስ ዘይሕጋዊ ስደት ዝተኣሳሰር ጥርጠራ ኣለኒ ክብል ፖሊስ ኢጣልያ ንዝቐረበሎም ክሲ ህይወት ስደተኛታት ንምድሓን ዝሰራሕክዎ ምስጢራዊ ነገር የለን ክብሉ መሊሶም።
ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ተሓባቢርኩም ተባሂሎም ብፖሊስ ኢጣልያ መርመራ ዝካየደሎም ዘሎ ኣባ ሙሴ ዘርኣይ፣ ህይወት ስደተኛታት ንምድሓን ኣብ ዝገበርዎ ናይ ሓያሎ ዓመታት ጻዕሪ፣ ብምስጢር ዝሰርሕዎ ስራሕ የለን ክብሉ ምስ ቢቢሲ ኣብ ዘካየድዎ ቃል መጠይቕ ምግላጾም ረዲዮ ኤረና ብ18 ነሓሰ 2017 ገሊጻ።
ኣባ ሙሴ "ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ካብ ዘንጸላለዎም ስደተኛታት ናይ ርድኡና መልእኽቲ እንተተቐቢለ፣ ግዜ ከወሰድኩ’የ ናብ ሓለዋ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያን ከም ሓካይም ብዘይዶብ ዝኣመሰሉ ዘይመንግስታውያን ትካላትን ዘመሓላልፎ ኢሎም።
ብብዙሓት ብባሕሪ ሜዲትራኒያን ዝሓለፉ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ምስጉን ስምን ተግባርን ዘለዎም ኣባ ሙሴ ዘርኣይ፡ እዚ ናይ ጥርጠራ ኣለኒ ክሲ ቀሪብሎም ምስተሰምዐ ንብዙሓት ካብ ምግራሙን ምቑጣዑን ሓሊፉ ናይ ህግደፍ ኢድ ከይህልዎ ዝብል ጥርጠራታት ይዓቢ ከም ዘሎ ኤርትራውያን ነበርቲ ኢጣልያ ሓቢሮም።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰልማን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 21-08-2017


text:
ማሕበር ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ዕለታት 3ን4 መጋቢት 2018 ኣብ ከተማ ኦስሎ፣ ኖርወይ ብደረጃ ኤውሮጳ ዝተጋበአ ዕዉት ዓውደ መጽናዕትን፣ ህዝባዊ ኣኼባን፣ ባህላዊ መደብን ኣካይዱ። ካብ ሓያለይ ሃገራት ኤውሮጳ ብውክልና ዝተሳተፉ ኣባላት ናይቲ ማሕበር ምስ ካብ ዝተፈላለየ ኩርነዓት ናይ ኖርወይ ዝመጹ ብጾቶም ኣብ ዕጹው መጋባእያ ብዛዕባ ህይወት ምንቅስቃሶም መጽናዕታዊ ምምይያጣት ድሕሪ ምግባር እዮም ናብ ክፉት ህዝባዊ ኣኼባን ባህላዊ መደባትን ዝሰገሩ።
ኣቦ መንበር ጨንፈር ኖርወይን ከባቢኣን ናይቲ ማሕበር ሓው ስቲፋኖስ ሽፍታ ናይ ሓጺር ናይ እንቋዕ ብደሓን መጻኹምን ናይ ምስጋናን ንተሳተፍቲ ድሕሪ ምሃብ፣ ኣሲዒቡ ኣባል ፈጻሚ ሽማገለ ናይቲ ማሕበር ዝኾነ ኣቶ ዓንደብረሃን ንማሕበሮም ምስ ህዝቢ ንምልላይ ብምዕላም፣ ኣብ ኣመጻጽኣን ኣመዓባብላን ናይቲ ማሕበር፣ ኣብ ዕላማታቱን፣ ራኢኡን ኣመልኪቱ ሰፊሕን ዓሚቊን መግለጺ ሂቡ። ኣብ መደረኡ ማሓበር ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ ኣብ ኩሉ መዳያዊ ኣገባብ ቃልሲ ዝኣምን ምንቅስቃስ ኮይኑ፣ ድሕሪ ምውዳቅ ስርዓት ህግደፍ ድማ ብኣገባብ መረጻ ተመጣጣኒ ውክልና(proportinal representation) ዝቀውምን፣ ብዝሓ ሰልፍታት (multi party) ዘፍቅድን፣ ኣብ ናጻ ዕዳጋ (free market) ዝመሰረቱ ቁጠባዊ ዕብየት ዝኣምንን፣ ማሕበራዊ ፍትሒ ዘረጋግጽን፣ ባይቶኣዊ መንግስቲ (Parliamentary Government) ንምትካል እዩ ክብል ኣብሪሁ።
ኣቶ ዓንደብረሃን ብተወሳኺ ምስቅንቓሶም ምስ ዝኾነ ብቻርተር ዝመሳሰሎ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ማሕበር ክሰምር፣ ምስ ዝኾነ ብመትከል ዘይጻረሮ ድማ ሓቢሩ ክሰርሕ ድልው ምዃኑ ኣበሲሩ። ድሕሪ ናይ ሕቶታትን ሪኢቶታትን መድረኽ ድማ ተሳተፍቲ ኣኼባ ብኣባላት ማሕበር ብዝተቀረበሎምን እክለ ማይ ተዓንጊሎም፣ ኣብ ናይ ወጋሕ ትበል ለይቲ ባህላዊ መደብ ሓዲሮም።