text:
ሃገራዊ ውድድር ጉያ ጽርግያ 21 ኪ/ሜ
ኣብ ከተማ ከረን ተኻይዱ
By- Dirar Fessahaye
# ኦሊምፒካዊ ኣትለት ሳሙኤል ጸጋይ ሃገራዊ ሪከርድ ኣመሓይሹ
ሃገራዊ ፈደረሽን ኣትሌቲክስ ኤርትራ ዓመታዊ ካብ ዘካይዶም ረዘንቲን ሃገርና ኣብ ዓለማዊ መድረኻት ስፖርት ብተደጋጋሚ ስማ ከተጸውዓሉ ዝኸኣለትን ናይ 21 ኪ/ሜ ውድድር ጉያ ጽርግያ ብሰንበት 5 ጥሪ 2014 ኣብ ዞባ ዓንሰባ ከተማ ከረን ብድምቀት ኣካይዱ።
ኣብቲ ካብ ኩለን ዞባታትን ሚኒስትሪ ምክልኻል ዝተዋጽኡን ሓያላት ኦሊምፒካውያን ኣትሌታትን ዝተሳተፉሉን ንኣፍቀርቲ ስፖርት ዞባ ዓንሰባ ብሓፈሻ ንተቐማጦ ከተማ ከረን ድማ ብፍላይ መሲጡ ዘርፈደ ውድድር ኣትሌት ዞባ ደቡብ ሳሙኤል ጸጋይ ካብ ምጅማር’ቲ ቅድድም ካብ መወዳድርቱ ብምፍንታት ነቲ ብኦሊምፒካዊ ኣትሌት ኣማኑኤል መሰል ኣብ 2010 ብደረጃ ሃገር ተመዝጊቡ ንዝጸንሐ ናይ 61.54 ደቒቕ ሃገራዊ ሪከርድ ናብ 59.42 ደቒቕ ብምምሕያሽ ንካልኣይ ተኸታታሊ ዓመቱ ዕዉት’ቲ ሃገራዊ ውድድር ክኸውን ብምኽኣሉ ነቲ ውድድር ካብ ዝተኸታተሉ ስድራቤት ስፖርት ኣትሌቲክስን ኣፍቀርቲ ስፖርት ከተማ ከረንን ልዑል ኣድናቖት ረኺቡ።
ኣትሌት ሳሙኤል ጸጋይ ብዘይካ’ዚ ሃገራዊ ፈደረሽን ኣትሌቲክስ ኤርትራ ኣብቲ ረፍዲ እቲ ሃገራዊ ውድድር ሓያል ናይ ተወዳዳርነት መንፈስ ክንጸባረቖን ምምሕያሽ ሰዓት ክምዝገበሉ ብመሰረት ኣቐዲሙ ከም ናይ ሰዓት ኣቀላጣፊ (Pace maker) ኮይኑ ንዝተወሰነ ኪሎሜትራት ናህሪ ናይቲ ቅድድም ክቕልስ ዝሃቦ ጊዜ ብግቡእ ሸፊኑ ውድድሩ ንዝጸንሐ ሃገራዊ ውድድር ብምምሕያሽ ብቐዳምነት ብምዝዛሙ ብዘይካ’ቲ ቀዳማይ ምውጽኡ ዝረኸቦ ናይ 10 ሽሕ ናቕፋ ሽልማት ተወሳኺ ናይ 12 ሽሕ ናቕፋ ሽልማት ክረክብ ክኢሉ’ዩ፡
ንዕኡ ስዒቦም ድማ ኣብ ምቕላስ ናይሪ ናይቲ ውድድር ዝነኣድ ተወዳዳርነት ዘርኣዩ ኣትሌታት ግርማይ ገብረስላሰ ካብ ደቡብ ብ 61.00.01ደቒቕ ካልኣይ ፡ ንጉሰ ኣምለሶም ካብ ሚኒ/ምክልኻል ብ 61.00.18ደቒቕ ሳልሳይ፡ ሳምሶን ገብረዮሃንስ ካብ ደቡብ ብ 61.01.02 ደቒቕ ራብዓይ፡ ኢሰያስ ሃብተሚካኤል ካብ ደቡብ ብ 61.01.05 ደቒቕ ሓምሻይ ከምኡ’ውን ጎይትኦም ክፍለ ካብ ማእከል ብ 61.01.08 ሻድሻይ ደረጃ ብምሓዝ ውድድሮም ዛዚሞም።
ከም ወትሩ ውሑድ ቁጽሪ ተሳተፍቲ ኣትሌታት ኣብ ዝተራእየሉ ናይ ደቀንስትዮ ውድድር ድማ እታ ካብ እዋን ናብ እዋን ኣብ ሃገራዊን ኣህጉራዊን ውድድር ዝነኣድ ብቕዓትን ውጽኢት እተመዝግብ ዘላ ኣትሌት ዞባ ደቡብ ለተኺዳን ገብረኣማን ንኣትሌታት ልኡላ ብርሃነ(ደቡብ)፡ ነብያት ሃብተማርያም(ሚኒ/ምክል)፡ እምበይተይ በላይ(ማእከል)፡ ኣድያም ኣብርሃም(ደቡብ)ን ሰላም ወልደጽዮን(ማእከል)ን ኣኸቲላ ውድድራ ብዓወት ዛዚማ። ኣብዚ ናይ ደቀንስትዮ ውድድር ኣትሌታት ዝሓልፋሉን ዝቖርጻሉን መስመር ብንጹር ኣብ ምሕባር ቴክኒካዊ ጌጋታት ተኸሲቱ ብምንባሩን ከም ውጽኢቱ ድማ ገለ ኪሎሜተራት ብግጉይ መጣውዮ ክኸዳ ብምኽኣለንን ኣብቲ ረፍዲ ካብ ዝተራእየን ውድድር ድሕሪ ምዝዛሙ ኣብ ዝቐረበ ገምጋም ንመጻኢ ክድገም ከም ዘይግብኦ ሕጽረት ክጥቀስ ዝከኣል’ኳ እንተኾነ፡ ፈደረሽን ኣትሌቲክስ ኤርትራ እቲ ርዝነት ዘለዎ ሃገራዊ ውድድር ንፈለማ እዋን ኣብ ዞባታት ምስምክያዱ ንመጻኢ ዞባታት ተወዳደርቲ ክኾና ዝድርኽ ባይታ ዘንጸፈ ኣጋጣሚ ምንባሩ ክግለጽ ዝከኣል ።
ኣብ መዛዘሚ’ቲ ዓመታዊ ውድድር ድማ ሽዱሽተ ዕዉታት ኣትሌታት ናይ ክልቲኡ ጾታታት ናይ ሜዳልያ ከምኡ’ውን ንነፍሲወከፎም ካብ ዓሰርተ ክሳብ 2500ናቕፋ ዝበጽሕ ናይ ገንዘብ ሽልማት ካብ ኢድ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ ሃገራዊ ፈደረሽን ኣትሌቲክስ ኤርትራ፡ ምም/ከተማ ከረንን ኮሚሽን ስፖርት ዞባ ዓንሰባን ተዓዲሎም።
By- Dirar Fessahaye
ህዝባዊ ርክባት
ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ


c: text/html

text:
ከፈልቲ ግብሪ ብርኪ "ሐ" ዘርኣይዎ ተበግሶ ኣብ ብርኪ “ለ” ክድገም ይግባእ
መቐለ ነሓሰ 02/2010(ድወ)ኣብ ምኽፋል ግብሪ ደረጃ “ሐ” ዝተርኣየ ተበግሶ ኣብ ደረጃ ”ለ” እውን ብተመሳሳሊ ክድገም በዓልመዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ፀዊዑ።
ኣብቲ በዓልመዚ ወናኒ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ትምህርቲን ስልጠናን ግልጋሎት ደምበኛታትን ኣይተ በላይ ገብረወልድ ንማህደረ ዜና ድምፂ ወያነ ትግራይ ከምዝሓበርዎ 1 ሓምለ ዝጀመረ ሰነ-ስርዓት ምኽፋል ግብሪ ደረጃ “ሐ” ዕውት ነይሩ ኢሎም።
ኣብዛ ክልል ካብ ዘሎ ከፋላይ ግብሪ ደረጃ “ሐ” እቲ 90 ሚኢታዊ ኣብ ግዚኡ ከምዝኸፈለን እዚ ተበግሶ ትማሊ 1 ነሓሰ ዝጀመረ ከፋላይ ግብሪ ብርኪ “ለ” ድማ ክደግሞ እቶም በዓል ሞያ ፀዊዖም።
ኣብ ዕለት 30 ሓምለ ገለ ምጭንናቕ ከምዝተርኣየ ዝሓበሩ ኣይተ በላይ እዚ ተግባር ኣብ ከፈልቲ ግብሪ ብርኪ “ለ” ውን ከይድገም ከፈልቲ ኣብ ግዚኦም መፂኦም ግቡኦም ክፍፅሙ ሓቲቶም።
ኣብ ከፈልቲ ግብሪ ደረጃ “ሐ” ዝተርኣየ ድኽመት ብሰንኪ መካረይቲ ኣብ ግዚኦም መፂኦም ዘይምኽፋሎምን መብዛሕትኦም መካረይቲ ካብ ቦታ ናብ በታ ብምንቅስቃሶም ዘጓነፈ ተግባር ምዃኑን ድማ ኣይተ በላይ ሓቢሮም’ዮም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብምንስቴር ማዕረገ ዋና ዳይረክተር ብዓልመዚ እትቶን ግምሩክን ኣቶ መላኩ ፋንታ፣ምኽትሎም ኣቶ ገብረዋህድ ወልደጊዮርጊስን ካልኦት ሓለፍትን ከምኡ’ውን ፍሉጣት ነጋዶ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዝውዓሉ ኣብዚ ሎም ቅነ ነይሩ።
ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ኢህወዴግን መንግስትን ዝነበሩ ኣቶ ስየ ኣብርሃ ቅድሚ 12 ዓመታት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ካብዝውዕሉ በዚ ደረጃ ዘለው ሰባት ብግዕዝይና ተጠርጢሮም ክእሰሩ እዚ ንፈለማ ግዜ እዩ።
ኣብ ልዕሊ እቶም ተኸሰስቲ መረዳእታ ከተኣኻኽብ ዝፀንሐን ኸሳስን ኮሚሽን ስነ ምግባርን ፀረ ግዕዝይናን ፌደራል እዩ።ኮሚሽነር ዓሊ ሱሌይማን ሰበስልጣን መንግስቲ ብግዕዝይና ክኸስሱ እዚ ንፈለማ እዋን ከምዝየኮነ ኣዘኻኺሮም።እዚ ናይ ሎሚ ኽትትል እውን ውፅኢት ናይ ነዊሕ እዋን መፅናዕቲ እዩ ኢሎም።
ትኹረት እቲ ኮሚሽን እንትገልፁ ‘’ኣብ ትካላት ኣከብቲ እቶት፣ኣብ ህንፀት ዓበይቲ መሰረተ ልምዓት ዝካየዱ ኮንትራት፣ኣብ ምምሕዳር መሬትን ዓብየቲ ዕድጊትን ምስ ፍትሒ ተኣሳሲሩ ዝተፈልየ ትኹረት ሂብና ብመደብ ክንቀሳቐስ ፀኒሕና ኢና።’’
ካብ ሓምየትን ሓበሬታን ተላዒልካ ስጉምቲ ምውሳድ ግቡእ ኣይኮነን ዝበሉ ኣቶ ዓሊ ጥፍኣት ተፈፂሙ እንተኾይኑ ብዝግባእ ከየፃረኻን ከየረጋግፅኻን ንሰባት ካብ ስልጣኖም ምልዓል መሃራይ እዩ ዝብል እምነት የብልናን ኢሎም።
እዚ ኣካይዳ እዚ ንተጠጠርቲ ጥራሕ ከይኮነስ ካሊእ ኣብ ናይ መንግስቲ ስልጣን ዝርከብ፣ኣብ ናይ ውልቂ ንግዲ ዝተዋፈረ ብዓል ሃብቲ ካብ ሕጊ ወፃኢ ዝካየድ ዝኾነ ይኹን ተግባር ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ ዘሕትት ምዃኑ፣ኣትራፊ ዘይምዃኑ መልእኽቲ ብዘመሓላልፍ ኣገባብ ክፍፀም ኣለዎ ኢሎም።
ቓልሲ ፀረ ግዕዝይና ውፅኢታዊ ንክኸውን እንተተደልዩ ናይመንግስቲ ድልየት ኣድላዪ ምዃኑን ናይቲ ኮምሽን ነፃነት ኣብ ምርግጋፅን እኹል በጀትን ሓይልን ብምምዳብን ክግለፅ ኣለዎ ኢሎም።
እቲ ኣብ ልዕሊ እቶም ሰበስልጣን ዝተወሰደ ስጉምቲ ኣብ ውሽጢ ኢህወዴግ ወይ ኣብ መንጎ ፖለቲከኛታት ናይ ዝተፈጠረ ምስሕሓስብ ውፅኢት እንተኾይኑ ተሓቲቶም ‘’ተጋጊዮም፤እዚ ምስ ፖለቲካ ዘራኽብ የብሉን፤እቲ ጉዳይ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ ክርአ ከሎ፣ ብመርትዖታት ክንፀሩ ስለዝኽእሉን ሎሚ’ውን እናተርኣየ ስለዝኾነን ርክብ የብሉን’’ ክብሉ መሊሶም።ንቕድሚት እውን ተመሳሳሊ ስራሕ ከምዝስራሕ ሓቢሮም።
እቶም ተጠርጠርቲ ጉዳዮም ኣብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ክርአ ምጅማሩ ይዝከር።


text:
መንግስቲ ኣፃብዕቱ ካብ ዓንቀር ብረት ኣልዒሉ ንሕቶ ህዝቢ ግቡእ ምላሽ ይሃብ ክብል ናይ ኢትዮጵያ ተቓዋሚ ሰማያዊ ፓርቲ ሓቲቱ።ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግ ስልጣኑ ንህዝቢ ከረክብ እቲ ፓርቲ ሎሚ ሶሉስ ኣብዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለፂ ፀዊዑ።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት እቲ ውድብ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ብዛዕባ’ቲ መግለጺ ከምዚ ይብሉ።
“ኣብዚ ሕዚ እዋን ተወለድቲ ኦሮሞ ካብ ክልል ሶማሊያ ብምምዝባሎምን ኣዚዩ ዘስካሕክሕ ህልቀት ህዝቢ ዝፈጠሮ ቅልውላው ንመላእ ኦሮሚያን ህዝቢ ኢትዮጵያን ዘቖጥዐ ብምዃኑ በብከባቢኡ ይልዓሉ ዘለው ህዝባዊ ተቓውሞታት ግቡእ ምላሽ ዘድልዮም እዮም።መንግስቲ ኣፃብዕቱ ካብ ዓንቀር ብረት ከልዕልን ንሕቶ ህዝቢ ግቡእ ምላሽ ክህብን ኣጥቢቕና ንሓትት።”
ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ብተወሳኺ ኢህወዴግ ነታ ሃገር ከድሕና ዝኽእል ስልጣኑ ንህዝቢ እንተድኣ ኣረኪቡ እዩ እውን ኢሎም።
ምኽትል ኣቦ መንበር እቲ ውድብ ኣቶ ጌታነህ ባልቻ እውን መንግስቲ ንፖለቲካዊ እሱራት ክፈትሕን ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ የገድሰኒ እዩ ዝብል ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ወፃኢ ዝርከብ ፖለቲካዊ ውድብ ስለ ሃገሩ ዝግደስ ምዃኑ ኣፍልጦ ምሃብ ኣገዳሲ እዩ ኢሎም።ሰማያዊ ፓርቲ ብዛዕባ እዚ እዋናዊ ጉዳይ ምስ ህዝቢ ንምምኻር ን19 ጥቅምቲ 2010 ዓ.ም ኣኼባ ፀዊዐ ኣለኹ ክብል’ውን ኣፍሊጡ።


text:
ኣብ ጃፓን 12 ናይ ክርስትና ትእምርቲ ዝበሃሉ ስፍራ ናይ መላእ ዘርኢ ሰብ ሃብቲ ዝብል ስያሜ ተዋሂብዎ። እዚ ናይ መላእ ዘርኢ ሰብ ሃብቲ ዝብል ስያሜ ዕለት 30 ሰነ 2018 ዓ.ም. ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ትምህርትን ስነ ምርምርን ባህልን ሓልዮ ውድብ ብዘመሓላለፎ ውሳኔ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ውሳኔ ይብሉ ናይ ናጋሳኪ ሊቀ ጳጳስ፥ “ናይ ጃፓን ክርስትናን ታሪኹን ተፈላጥነት ዝህብን ብኹሉ ክፍለጥ ዝድርኽ እዩ” እንክብሉ ገሊጾም።
ሲሞነ ተ. ኣርኣያ-ከተማ ቫቲካን
ኣብ መዋል ኤዶ (1603-1867) ኣብ ጃፓብ ኣብ እዋን ኣሳዶ ማሕበረ ክርስቲያን ምስ ዝነበረ ታሪኽ ዝተኣሳሰሩ 12 ናይ ክርስትና ኣብ ጃፓን ትእምርታዊ ስፍራ፡ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ትምህርትን ስነ ምርምርን ባህልን ሓልዮ ውድብ ናይ ዘርኢ ሰብ ሃብት እንክብል ከምዝሰመዮ ክምልከት እንከሎ፡ እቶም 12 ናይ እምነት ክርስትና ስፍራ ኣብ ናጋሳኪን ኣብ ዞባ ኣማኩሳኢል ዝርከብ እዩ። እዚ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ትምህርትን ስነ ምርምርን ባህልን ሓልዮ ውድብ ውሳኔ ምስ ተሰምዔ ኣብታ ሃገር እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሓጐስ ከምእተሰምዐ ናይ ናጋሳኪ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ጆሰፍ ሚትሱኣኪ
ታካሚ፥ “ክርስትና ኣብ ጃፓን ዘለዎ ታሪኽ ኣፍልጦ ዝሃበ ውሳኔ እዩ” እንክብሉ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ይምስከር።
ኣብ ናጋሳኪ ዝርከብ ካቴድራልን ተኣምረ ምስራቕ እተሰምየ ቅዱስ ስፍራን
“ሓደ ካብቶም ተፈላጥነት ዝረኸበ ናይ ክርስትና ትእምርቲ ኣብ ጃፓን፡ እቲ ኣብ 1864 ዓ.ም. ነቶም 9 ኤውሮጳውያንን 16 ጃፓናውያን ብጠቕላላ ናይ ደም ሰማዕትነት ዝተቐበሉ 26 ሰማዕታት ልኡካነ ወንጌል ክብሪ ብፍራንቸስካውያን ልኡካነ ወንጌል ዝተሓንጸ ናይ ናጋሳኪ ካቴድራል” ምዃኑ ዝሓበረ ኤሺያን ነውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፡ እቲ ስፍራ ፒዮስ ታሽዓይ “ተኣምረ ምስራቕ” እንክብሉ ዝሰመይዎ ምዃኑ የዘኻኽር።
ናይ ሰማዕትነት ስፍራ
እቲ ተፈላጥነት ዝረኸበ ካልኣይ ቅዱስ ስፍራ ከኣ ግንቢ ዘሓራ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ኣብ 1637 ዓ.ም. ካቶሊካውያን ምእመናን ዘካይድዎ ዝነበረ ሰላማዊ ሰልፊ ደው ንምባል ዝተፈጸመ ጸረ ክርስቲያናዊ መጥቓዕትን ኣሳዶን ዘዘኻኽር ክኸውን እንከሎ፡ ስዒቡ እውን ብሕቡእ ማሕበረ ክርስቲያን ስግደትን ኣምልኾን ዝፍጽምሉ ዝነበረ ክፍለ ከተማ ሳኪትዙ ምዃኑ ኤሺያን ነውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ማኤዳ፡ ሰላም ንኽልኣ እትህቦ ኣኽብሮት ማለት እዩ
ዕለት 29 ሰነ 2018 ዓ.ም. ካርዲናል ዘሰምዩ ናይ ኦሳካ መጥሮፖሊታ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ቶማስ ኣኵይኖ ማንዮ ማኤዳ ናይቶም ዝሳደዱን ብሕቡእ ካቶሊካዊ ኣምልኾን ስግደትን ናይ ዝፍጽሙ ዝነበሩ ጃፓናውያን ዘርኢ ንናይ እዋናዊ ማሕበረ ክርስቲያን ምዃኑ ንናይ ጃፓን ነውስ፥ “እቲ ውሳኔ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ትምህርትን ስነ ምርምርን ባህልን ሓልዮ ውድብ ዝወሰዶ ውሳኔ ሰላም ንኻልእ እትህቦ ኣኽብሮት ማለት ምዃኑ ዘረጋግጽ ቅዱስ ስፍራ እዩ፡ ምክብባር ሰላም ምዃኑ ዘበስር እዩ” እንክብሉ ብዝገለጽዎ ሓሳብ ዝረጋገጽ ምዃኑ ኤሺያን ነውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ኵነት
ናይ ናጋሳኪ ሊቀ ጳጳሳት እውን ብወገኖም፡ “ኣብ ጃፓን ን 250 ዓመታት ኣደዳ ኣሳዶን ኣድልዎን ዝዀነ ክርስትና ዘዘኻኽርን፡ እቲ ሎሚ ኣብ ጃፓን ዘሎ ክርስትና ናይቲ ደም ዝተኸፍሎ እምነት ዘርኢ እዩ፡ ሎሚ ዝተወሃቦ ተፈላጥነት ብሓቂ ነቲ ካብ ደም ሰማዕታት ዝተወልደ ታሪኽ እምነት ክርስቲያን ኣብ ጃፓን ኣፍልጦ ዝህብ ታሪኽ ኣስፍሆተ ወንጌል ዘመላኽት እዩ፡ ናይ መንፈስዊ ንግደት ቅዱስ ስፍራ ኰይኑ ብዙሓት ንስግደትን ኣምልዀን ዘእንግድ እዩ” እንክብሉ ዝተሰምዖም ሓጐስ ከምዝገለጹ ዝሓበረ ኤሺያን ነውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥
ታሪኽ እምነት ኵላዊ ክብሪ ኣለዎ
እቶም ናይ መላእ ዘርኢ ሰብ ሃብቲ ዝብል መጸውዕ ዝተውሃቦም ቅዱሳት ስፍራ ናይ እምነት ከይዲ ኣብ ጃፓን ተዘክሮ እዩ፡ ምእንቲ’ዚ ናይ ሎሚ ማሕበረ ክርስቲያን ኣብ ጃፓን ናይ ኣቦታቶም ታሪኽ ክርስትና ንኸጽንዑ ዝድርኽ እውን ምዃኑ ብፁዕ ኣቡነ ታካሚ ገሊጾም፡ ዕለት 1 ሚያዝያ 2018 ዓ.ም. ናይ ናጋሳኪ ሰበኻ፡ ታሪኽ ክርስትና ኣብ ጃፓን ዘዘንትው ቤተ መዘክር ከምዘመረቐ ኣዘኻኺሮም፡ እዚ ታሪኽ ክርስትና ኣብ ጃፓን ናይ እምነት ኵላዊ ክብሪ መስካሪ እዩ ከምዝበሉ ኣፍሊጡ።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ ዝዓረፉ ኣምባሳደር ሪቻልድ ሆልብሩክ ከም ኣ.ኤ ግንቦት 2000 ዓ.ም ንልኡኻት ባይቶ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት መሪሖም ናብ ኢትዮጵያ ከይዶም ከምዝነበሩ ይዝከር። ኣምባሳደር ሪቻልድ ሆልብሩክ ነቶም ልኡኻት ባይቶ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት መሪሖም ናብ ኣፍሪቃ ዝበፅሑ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ንዝነበረ ኹናት ንምህዳእ ዝከአል እንተኾይኑ ክፍትኑ ብምድላይ ምኻኑ ኣብቲ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ቲቦር ናዥ ገሊፆም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ቴክሳስ Teck ዩኒቨርስቲ ኣብ ቤት-ፅሕፈት ዓለም-ለኸ ጉዳያት ዝሰርሑ ዘለውን ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ዝነበሩን ቲቦር ናዥ ኣብቲ እዋን ናይ ኣልጀርያ ፕረዚደንት ዝነበሩን ኣማኻሪ ሃገራዊ ፀጥታ ኣሜሪካ ዝነበሩ አንተኒ ሌክን ናብ ስምምዕ መሰረተ-ሓሳብ ንምብፃሕ ናብ አዲስ-አበባን አስመራን ይመላለሱ ኔሮም ኢሎም።
ኣብቲ እዋን እቲ ልኡኻት ባይቶ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት ሓደ ውሳነ ከምዘርቀቀን እቲ ውሳነ ንኢትዮጵያ ኣቆጢዑ ከምዝነበረን ገሊፆም።


text:
ስለምንታይ እዮም UNICE ንህዝቢ ኣፍሪቃ፣ ዋላኳ ብባህርያዊ ጸጋ ካብ ኩለን ክፍለ ዓለማት፣ ኣሜሪካን ኤውሮጳን ኣስያን ዝሃብተመ መሬት ከለዎ ብስምን ብክታበትንውግእን ጥሜትን ዕርቃንን ዘጽንቱዎ ዘለ?
ስለምንታይ እየን ኣተን ብስም NGOን ዝፍለጣ ማእለያ ዘይብለን ትካላት ከም ቀይሕ መስቀልን፣ “ባኒ ንህዝቢ ዓለም” ካሪታስን፣ ካልኦት ዝተፋላለያ ብስም ረዲኤት ትካላት ተዋፊረን ንህዝቢ ኣፍሪቃ ዘህልቕኦ ዘለዋ?
እዛ ኣብ ማእከል ኣፍሪቃውያን ኮይና እንዳስሓቐት ትርአ ዘላ ሰበይቲ እዚኣ፣ ከምረዳኢትን ለጋስን ተመሲላ ካርካር ኢላ እንዳስሓቐት ኣብልዕሊ ከም “ድኻታት” ዝተቆጽሩ ግንከኣ መሬቶም ብባህርያዊ ጸጋ ዝበልጸገ ህጻናት ኣፍርቃውያን ትውሕልል ዘላ ንሓደ ዓላማ ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት እያ ትኽድም ዘላ። መራሕቲ ኣፍሪቃ ከም ብዓል ኢሰያስን ካልኦት መለኽትን ከኣ እቶ ቀንዲ መሳርሕታ እዮም።
እዞም ህጻናት እዚኦም ከም ብዓጸቦ ዝማሰኑን ህጹጽ ሓገዝ ከምዘድሎዮም ኣምሲሎም፣ ብሕሱርን ስነኣምራዊ ሜላ ዝተሰኔየ ሕሱር ፕሮፓጋንዳን ረክላምን ጥሜትን ስእነትን ጌሮም ንዓለም ዘቃልሑዎም ኣለው? ኣበይ ንምብጻሕ እዩ እዚ ኩሉ ሃልኪ?
ንሓደ ኤውሮጳዊ ወይ ኣሜሪካዊ ጻዕዳ ሕብሪ ዘለዎ ህጻን፣ ከም ብኣምላኽ ዝተዓደለን ብሉጽ ሰብ ምኻኑ ኣምሲሎም፣ ኣብ ቅድሚ ኣፍሪቃውያ ህጻናት ግንከኣ ከም ስኡናትን ብኣምላኽ ካብዚ ጻዕዳ ህጻንዚ ዝተሓቱ ፍጥረት ኣምሲሎም ዘሕፍር ፕሮፓጋንዳ ብምዝርጋሕ ገበን ይፍጽሙ ኣለው ?
Unicef ዩኒሴፍ ሓደ ብረቂቕ ሜላ “ለጋስ” “ረዳእን ሓጋዝን ንጥሙያት ኣፍሪቃውያን” ዝልግስ ተመሲሉ፣ ብስም ህዝቢ ኣፍሪቃ ርእሰማል ዘደልብ ግንከኣ ንጽንተት ኣፍሪቃው ደው ዝበለ ትካል እዩ።
ኣብ ሃገሮም ዝብላዕን ዝስተን ከይሰኣኑ፣ ንረብሓ ሓዲሽ ዓለማዊ ስርዓት ግና፣ ብውግእን ብሕማምን ተሳቒዮም ከም ስኡናትን ጥሙያትን ገርካ ምቕራብ ኣዝዩ ዘሕፍርን ዘነውርን ረቂቕ ወፍሪ ጥፍእት ህዝቢ ኣፍሪቃ እዩ።
እቶም ከም ብሉጻት ፍጥረትን ሃዋርያት ድሕነትን ራህዋን ህዝቢ ኣፍሪቃ ኮይኖም ንህዝቢ ኣፍሪቃ ንኸጽንቱ ተዋፊሮም ዘለው ኤውሮጳውያንን ምዕራባውያንን።
ብሓልዮት መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ
17።07።2018 ዓ.ም.ፈ.


text:
"ብሕልፊ ኣብቲ ኣብ 2000 ዓ.ም ዝራአይ ዝነበረ እቲ ትንታነታት ዝመፅእ ዝነበረ ኣብ ጋዜጣ ነቲ ኣብታ ሃገር ዘሎ ሰላም ንምዝራግ ኣብቲ ህዝቢ ዘሎ ሓድነት ንምዝራግ ዝኸይድ ዝነበረ ምንቅስቃስ ስለ ዝኾነ መንግስቲ ኤርትራ ሽዑኡ ሓላፍነት ኔርዎ፣ ስለዚ እቲ ዝመስሎ ስጉምታት ንኽወስድ ቅቡል'ዩ" ክብሉ ዘዘራረብናዮም 3ተ ኤርትራውያን ሙሁራት ተዛሪቦም።
እቶም ሙሁራት አተሓሒዞም እቲ ኣብ ሳዋ ዘሎ ኩነታት መንእሰያት ብዝምልከት ዝበሃል ዘሎ ዘረባታት ነቲ አእምሮአዊ ኹናት ብረቂቅ አገባብ ነቲ ሰብ ንምስንባድ ዝካየድ ፈተነታት'ዩ ኢሎም።
"ውዱቅ ዝበሃል መንግስቲ ወይ ስርዓት ረብሓ ውሑዳት መራሕትን አርካናትን ዘቀድም ምስ ዝኸውን ንህዝቢ ካብ ጥምየት ሕማምን ድንቁርናን ዘየናግፍ ምስ ዝኸውን፣ ሃገር ንምዝመዛን ፅግዕተኝነትን ተምበርካኽነትን ዘሳጥሕ ወይ ዘቃልዕ ምስ ዝኸውን'ዩ" ክብሉ 3-ተ ሙሁራት ኤርትራውያን ተዛሪቦም።
"በዚ መለክዒ ኣብ ላዕለዋይ ፅፍሒ ዝርከቡ መራሕቲ ኤርትራ ብዘለዎም ሃፍትን ካብ ህዝቦም ንላዕሊ ዝረኸብዎ ሓለፋታትን አይክሰሱን'ዮም፣ ከም ኣብ ካልኦት ሃገራት ብሓሶት አሽመኒ ዘሪፈ ክብልዓካ ዝብሉ መራሕቲ የብልናን" ኢሎም።
ምስ ዝተፈላለዩ አረአእያን እምነትን ዘለዎም ሙሁራት ኤርትራውያን ብዝጀመርናዮ መደብ መሰረት ዝቐረቡ 3-ተ ሙሁራት ኤርትራውያን ፣ "ዲሞክራሲ ክበሃል ኸሎ ምስቲ ታሪኽናን ባህልናን ብዝኸይድ ስድራ-ቤታዊ ዝኾነ ኮማዊ ዝኾነ ሃገራዊ ዝኾነ ሓላፍነት ስለዘሎ እዚ ኹሉ አጠቃሊሉ ዝሕሉ ረብሓታት ክኸውን አለዎ" ክብሉ'ውን ተዛሪቦም።
ዶ/ር ምሕረትአብ ገብረሂወት ካብ ሽካጎ ፡ ዶ/ር ጴጥሮስ ስብሃቱ ካብ ካሊፎርንያ'ን ዶ/ር ተስፋይ አርዓዶም ካብ ቦስቶን'ን ከምዝበልዎ "ባህርያዊ ዝኾነ ፖሎቲካዊ መስርሕ ሒዙ ዝመፀ ኣብ ርጉእ ኩነታት ኣብ ቀፃልነት ዘለዎ ናይ ፖሎቲካ ምንቅስቃስ ዘየእትወካ ካብ ክስታት ተሰኪፍካ ትገብሮ ነገራት ነታ ሃገር ንሓዋሩ ፅቡቅ አይኮነን" ኢሎም።
ብዛዕባ መንግስቲ ኤርትራን ኩነታት ኤርትራን ብዝምልከት ርኢቶኦምን እምነቶምን ተዛሪቦም'ለው።
ትማሊ ቀዳማይ ክፍሊ ቀሩቡ ኔሩ። ሎሚ ኸአ 2ይ ክፍሊ ቀሪቡ'ሎ'። ንምስምዑ ናብቲ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ክቡር ኣቦ ወንበር ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ተ/መንግስተኣብ ኣስመሮምን ክቡራት ኣባላት ፈጻሚት ሽማገለን ክቡራት ኣባላት ማእከላይ ባይቶን፡
ክቡራት ኣባላት ሽማግለ ዞባ ኤውሮጳ ሰ.ዲ.ህ.ኤ.
ክቡራት መራሕቲ ንኡስ ዞባ ጀርመን ሰ.ዲ.ህ.ኤ.
ክቡራት መራሕቲ ጨናፍር ኤውሮጳ ሰ.ዲ.ህ.ኤ.
ክቡራት ኣባላት ወከልቲ 4ይ ጉባኤ ሰ.ዲ.ህ.ኤ.
ብስም ኣሳናዳኢት ሽማገለን ሓጻይት ሽማገለ ዞባ ኤውሮጳ ሰላምን እንቋዕ ብሰላም መጻእኩም፡ እዚ ታሪኻዊ 4ይ ጉባኤ ዞባ ኤውሮጳ ድሕሪ ሓጺር ጊዜ ማለት ልክዕ ዕለት 01 06 2018 ጀሚርና ብጽዑቅ ኣኼባታትን ርኽክባት ብምክያድ ብድሓን ዝኾነ ዉጺኢት ምብቃዕና ብዝነበረና ስጡም ዉፉይ ትግሃት ጻዕር እንሆ ብምልኣተ ተሳታፍነት ኣብ ትሕቲ ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ: ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ !!! ዝብል መሪሕ ጭርሖ ጉባኤና ክኸፍት ከሎኹ ምስ መሳርሕተይ ኣባላት ኣሳናዳኢት ሽማገለ ሓበን እናተሰምዓና እንቋዕ መጎሰና ይብል።
ክቡራት ተሳተፍቲ 4ይ ጉባኤ ዞባ ኤውሮጳ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ፡
ዞባኹም ዞባና ዞባ ኤውሮጳ ስ.ዲ.ህ.ኤ. ፡ ብሓደ ንኡስ ዞባን፡ 11 ጨናፍርን ዝሓቆፈ ኮይኑ፡ ኣብ 8 ሃገራት ኤውሮጳ ዝነብሩ ህርኩታት ኣባላት እዮም። ከምቲ ኣብ ልዕሊ ዝተንከፍኩዎ ኣብ ባሕቲ ሰነ 2018 ብኣቦ ወንበር ሽማገለ ዞባ ኤውሮጳ ዝተማእከለ ኣኼባ 5ተ ዝኣባላታ ኣሳናዳኢትን ሓጻይትን ሽማገለ ቆምና። ንጊዜኡ ናይ በይንና ኣኼባ ጌርና ነብስና ንምስራዕ ናይ ስራሕ ምምቃል ማለት ኣቦ ወንበር ጸሃየ ቀለታ ( ካብ ሽወደን ) ዋና ጸሓፊ ታደሰ ኣስመላሽ ( ካብ ጀርመን ) ሰነዳትን ሎጂስቲክን ሙሴ ዓማር ( ካብ ኖርወይ ) ተኽለሰንበት ገ/ማርያም ( ካብ ሆላንድ ) ባይረ ገ/ወልዲ ( ካብ ሽወደን) ኮና ስራሕና ጀመርና። ብጻይና ባይረ ገ/ወልዲ ብሰንኪ ዉልቃዊ ጸገም ኣብ ሳልሳይ ኣኼባና ሲሒቡ። ዝተረፍና ኣባላት ኣሳናዳኢት ሽማገለ ድሕሪ 9 ስሩዕ ኣኼባታትን ኣቦ ወንበርን ዋና ጸሓፍን ከም ኣድላይነቱ መዓልታዊ እናተራኸብና ብግዱስ ተሓባበርነት ብ/ትዕበን ብ/ነጋስን እንሆ ብሓርፋፍ ካብ ዝረኸብናዮ ጸብጻብ ንጡፋት ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ እንሆ 47 ተሳተፍቲ ጉባኤ ክኾኑ ከለዉ ኣባላት መሪሕነት ሰልፊ ንምትብባዕናን ስሪዒታዊ ክብርን ከኣ ከም ተዓዘብቲ ኣብ መንጎና ብምህላዎም ንሕበን።
ክቡራት ተሳተፍቲ 4ይ ጉባኤ ፡
ሎሚ 4ይ ጉባኤና ኣብ እነካይደሉ ዘሎና እዋን ብፍሉይን ኣገዳሲን ዝገብርዎ ጸለውቲ ዝኾኑ ዕዉታት ብድሆታት እነስምረሎምን ዕዉታት ብድሆታት ንምዝካር ፡ 1ይ. ብመጀመርታ ሰልፍና ሰልፍኹም ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ዝሰገሮም ሓያላት ጽንኩራት መድረኽ ስጡምን መትከላዊ ንቅሓት ግዛተ ሕጊ ዝመለልያኡ ሓያል መሰረታት ኤውሮጳ ኣገናዕ ብምባል፡ ንለባምን ተባዕ ሕጋዊ ኣታላልያ መሪሕነት ሰልፍና ከኣ ኣድናቆትና ንገልጽ።
2ይ. ንህልዊ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ደምበ ተቋውሞኡን ብዓሚቁ ብምኩር ንቅሓትን ብምምዛን ምስ ኩሉ ደላይ ለውጢ እንኮፍትሒ ሓባራዊ ቃልሲ ምኻኑ ኣሚኑ ዘውጽኦ እማመ ብድርብ ነስምረሉ።
3ይ. ሓድሽ ተረኽቦ ናይ ኢትዮ ኤሪትረያ ሰላም ድምጺ ብወገ ኢትዮጵያ ብሩህ ግብራዊ ዕርቅን ምሕረትን ምስ ህዝቡ ጽቡቅ ክኸይድ ከሎ ብወገን ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ቀጻሊ ዕንደራን መናወራትን እንተዘይኮይኑ ጌና ጸልማት ብምህላዉ ስክፍ ከቢድ እዩ። ኮይኑ ግና መሪሕነትና ብጥንቁቅ ኣስተብህሎ ይከታተሎ ስለ ዘሎ እምንቶና ንጥቅሚ ተቃላሳይ ህዝብና ኣሕሊፉ ከም ዘይህብ ንኣምን ሙሉእ ደገፍና ደጊምና ነስምረሉ።
ኣብ መደምደምታ ከም ኣሳናዳኢት ሽማገለ ኣብ ሓጺር ጊዜ ዝተመኮርናዮ ክፍሊ ስርርዕ ሰልፍና ንኣሽቱ ድኽመታት ስለ ዝሬኤና ንምጽጋኑ ንምብርባሩ ኣስተምህሮ ሓጸርቲ ኮርስ ኮንፈረንስ ናይ መራሕቲ ጨናፍር ናይ ኣባላትን ንምምልማል ቅልጡፍ መደብ ክሰርዕ ንላቦ። ምዕቡል ዘሎናዮ መበል 21 ክፍለ ዘመን ቅኑዕ ብቁዕ ሰብ ናብ ቅኑዕ ቦታ !!! ተመክሮን ግድምናን መንቀሊ እምበር ዓይነታዊ ለውጢ ዝጥረ ብትምህርቲ ጥራሕ እዩ ብምባል ንላቦ።
ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ፡ ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ !!!
ኣሳናዳኢት ሽማገለ 4ይ ጉባኤ ዞባ ኤውሮጳ ሰ.ዲ.ህ.ኤ. 03 08 2018


text:
ሰርከስ ትግራይ ከምብሓዱሽ ኣብ ትሕቲ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ብምዃን ዕላዊ ስርሓ ጀሚራ
Category : News
ሰርከስ ትግራይ ብ1987 ዓ/ም ተጣይሻ። ክሳብ 1992 ዓ/ም ብብርኪ ሃገር ይሳለጡ ኣብ ዝነበሩ ውድድራት ብጅምናስቲክ ንሓሙሽተ ተኸታተልቲ ዓመታት ዓወት ብምምዝጋብ ትግራይ ሓሙሽተ ፅዋዕ ክትዓትር ኣኽኢላ እያ።
ኣብ ሃገርና ሰርከስ እንትልዓል ሽማ ገኒኑ ዝልዓል ሰርከስ ትግራይ ብ1991 ዓ/ም ኣብ ሃገራት እንግሊዝ፣ ጀርመን፣ ራሽያን ስፔንን ይሳለጡ ኣብ ዝነበሩ ውድድራት ጅምናስቲክ እውን ሻምፒዮን ኮይና እያ።
መናእሰይን ሰገናትን ብኣካላውን ስነ ኣእምሮኣውን ዝጠንከሩን ስነ ምግባሮም ዝተሓለውን ኮይኖም ንክወፁ ዓሊማ ቅድሚ 22 ዓመታት 30 ኣማተራት መናእሰይ ሓቍፋ ዝተጣየሸት ሰርከስ ትግራይ ክሳብ 1999 ዓ/ም ኩለመዳያዊ ምሕደራኣ ኣብ ትሕቲ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ዝነበረ ኮይኑ ድሕሪ 1999 ዓ/ም ግና ዘድሊ ናውቲ ተማሊኡላ ካብ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ወፃኢ ኮይና ብዓርሳ ንክትመሓደር ተገይሩ ነይሩ እዩ።
ሐዚ ህልው ኩነታት ሰርከስ ትግራይ ብምርኣይ ከምብሓዱሽ ኣብ ትሕቲ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኮይና ክትውደብ ብምግባር ስራሕታ ጀሚራ ኣላ።
ተኸታተልቲ መርበብ ሓበሬታ ማሕበር ልምዓት ትግራይ ኣብቲ ምስሊ እትርእይዎ ከም ዘለኹም ድማ ሰርከስ ትግራይ ብምኽንያት ምብሳር ምጅማር ቴሌቪዥን ማልት ኣብ ኤጀንሲ መራኸብቲ ሓፋሽ ክልል ትግራይ መላእ ትግራይ እናተዘዋወረት ዘርአየቶ ምርኢት ጅምናስቲክ እዩ።


text:
ስርዓት ደርግ ምስ ወደቐ ኣብቲ እዋን ኣመራርሓ ስራሕ ትካል ዓለምለኸ ቀይሕ መስቀል ብምዃን ኣብ ኢትዮጵያ ክልላት ዓፋርን ትግራይ ኣገልጊሎም።
ዴቭድ ስቴብልስ ዕድሚኦም እናደፈአ ምስ መፀ ካብቲ ዝነበሮም ስራሕ ዓለምለኸ ቀይሕ መስቀል ብኽብሪ ተሰናቶም፤ ንዝተፀገሙ ኣፍሪካውያን ቈልዑ ትምህርታዊ ሓገዝ ዝህብ ትካል ገባር ሰናይ (A-CET) ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ኣጣይሾም።
ፀገማት ኢትዮጵያውያን ብኢትዮጵያውይን እዩ ክፍታሕ ዝግበኦ ዝብል መርገጺ ህያው ንምግባር ድማ መሳርሕቲ ትካሎም ኣብ ኢትዮጵያ ኣጣይሾም። ብመሰረት እዚ EYES ማለት እውን ትምህርታዊ ሓገዝ ንመንእሰያት ኢትዮጵያ ዝተሰመየን ብኣይተ ብስራት መስፍን ዝምራሕን ንመኽሰብ ዘይሰርሕ ገባር ሰናይ ትካል ኣብ ከተማ መቐለ ተጣይሹ።
ዴቭድ ስቴብልስ ብዘጣየሽዎ ትካል ኣቢሉ ካብ 1997 ዓ.ም.ፈ ኣትሒዙ 500 ተማሃሮ ናፃ ዕድል ትምህርቲ ረኺቦም፤ እዞም ተማሃሮ ብዝተፈላለዩ ሞያታት ሰልጢኖም ድማ ንዓርሶምን ስድረኦምን በቒዖም። ካልኦት 150 ተማሃሮ እውን ናፃ ዕድል ረኺቦም ኣብ ትምህርቲ ይርከቡ።
ትካል ትምህርታዊ ሓገዝ ንመንሰያትይ ኢትዮጵያ (EYES) ካብ 10 ዓመታት ንነጀው እኹል ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ዘይረኸባ ጣብያታት ገጠር ትግራይ 12 ኣብያተ ትምህርቲ ሓኒፆም። ኣብዘን ኣብያተ ትምህርቲ እዚአን 8000 ቈልዑ ይመሃሩ ኣለዉ።
ዴቭድ ስቴብልስ ኣብ ኢትዮጵያ ን20 ዓመታት ንዘወፈይዎ ኣገልግሎት ሰናይ ተግባር ዩኒቨርሲቲ መቐለ ናይ ክብሪ ዶክትሬት ማዕረግ ከምዝሃቦም ይፍለጥ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክአል።


text:
መንእሰያት ካብ ጎዳእቲ ወልፍታት ርሒቖም...
መንእሰያት ካብ ጎዳእቲ ወልፍታት ርሒቖም ንመጻኢኦም ድልዱል ሰረት ከንጽፉ ዝካየድ ጻዕሪ ክብ ክብል መዘኻኸሪ ቀሪቡ፣
መንእሰያት ካብ ጎዳእቲ ወልፍታት ርሒቖም፡ ጥዕናኦም ብምውሓስን ሞያ ብምጥራይን ንመጻኢኦም ድልዱል ሰረት ንኸንጽፉ ዝካየድ ጻዕሪ ክሕይል፡ ተራ መሻርኽቲ ሚኒስትሪ ጥዕና ኣብ ምሕጋዞም ድማ ክብርኽ፡ ንኩነታት ጥዕና መንእሰያት ብዝምልከት ኣብ ከተማ ከረን ኣብ ዝተኻየደ ዘተ ተሓቢሩ፣
ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ዓንሰባ ዶክተር ከሰተብርሃን ሰለሙን ኣብ መኽፈቲ ናይ’ቲ ዘተ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኣብ ምውዳብ ተመሃሮ መንእሰያት፡ ማሕበራት ድማ ኣብ ምንቃሖም ዓቢ ኣስተዋጽኦ ከምዘለዎም ብምምልካት፡ በብእዋኑ ዝግበር ጎስጓሳት ኣብ ጥዕና መንእሰያት እወታዊ ውጽኢት ይርከቦ ብምህላዉ፡ ተርእዮ መልከፍቲ ኤች.ኣይ.ቪ/ኤይድስ። መርዓ ትሕቲ ዕድመን ጾታዊ ዓመጽን ከምዝነከየ፡ ፈጺሙ ንምጥፍኡ ግን ውሁድ ስራሕ ከምዘድሊ ኣገንዚቡ፣ Read more
ሚኒስተር ዑስማን መልእኽቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ...
ሚኒስተር ዑስማን መልእኽቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ
ናብ ፕረዚደንት ሙሰቨኒ ኣብጺሑ
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፡ ብ12 ለካቲት
መልእኽቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናብ ፕረዚደንት ሪፓብሊክ ኡጋንዳ ዩዌሪ ካጉታ ሙሰቨኒ ኣብጺሑ። መልእኽቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፡
ብቐንዱ ኣብ ዞባዊ ጉዳያትን ክልተኣዊ ምትሕግጋዝን ዘተኰረ’ዩ ነይሩ።ፕረዚደንት ዩዌሪ ሙሰቨኒ ነቲ መልእኽቲ ድሕሪ ምቕባል፡ ንፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ስለ’ቲ ክልተኣዊ ዝምድና ንምምዕባልን ኣብ ዞባና ሰላምን ምርግጋእን ንምስፋንን ዝወሰዶ ተበግሶ ኣመስጊኑ።
ዕዉት ዝርርብ ኣብ ሞንጎ ጀርመናውያን ኣባላት...
ዕዉት ዝርርብ ኣብ ሞንጎ ጀርመናውያን ኣባላት ምምሕዳር ከተማ ከለን- ኮርቫይለርን
ማሕበረ ኮም ከለንን ከባቢኣን
ምምሕዳር ከተማ ከለን- ኮርቫይለር ካብ ነዊሕ ግዜ ኣትሒዙ ምስቶም ኣብታ ከተማ ዝቕመጡ ዝተፈላለዩ ህዝብታት ብዛዕባ ባህልን ልምድን፤ ሃይማኖትን ኣነባብራን፤ምስቲ ትቕመጠሉ ዘሎኻ ሃገር ተዋሃሂድካምንባርን (ኢንተግረሽን ) ዘጋጥሙኻ ጸገማትን ዝብሉ ዛዕባታት ሒዙ ክጎዓዝ ጸኒሑ።
ሎሚ ዓመት እውን ብምቕጻል እቲ ምምሕዳር ጀርመናውያን ብምዕዳም ምስ ማሕበረ ኮም ከለንን ከባቢእን ንምልላይን ነዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሳ ዛዕባታት ሒዙ ብዕለት 02.02.2014 ዘተ ምስ ህዝቢ ኣበገሰ።
ብወገን ማሕበረ ኮምና ኣቶ እስቲፋኖስ ወልደማርያም ኣብቲ ምምሕዳር ኣባል ስለ ዝኾነ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ምቅርራብ ብምግባር፤ ምስ ኣብ ወንበር ማሕበረ ኮም ኣቶ ኢድሪስ ዑመርን ኣቶ ዮናስ ጸሃየን ምስ ኣባላት ማሕበረ ኮምና ብምርኻብ ኣድላዪ ዘተን ውዳበን ተኻይዱ ናብቲ ዘተ ተዳሊና ከም ንመጽእ ተገይሩ። ብተወሳኺ ውን እዞም ሰለስተ ኣባላትና ንነዊሕ ግዜ ምስቲ ምምሕዳር ብዙሕ ኣኼባታት ይካየድ ከም ዝነበረ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። Read more
መዓልቲ ስንኩላን ኣብ ከተማ ከለን ብዓወት...
መዓልቲ ስንኩላን ኣብ ከተማ ከለን ብዓወት ተዛዚሙ
ኣባላት ሃ.ማ.ደ.ኤ. ከተማ ከለን ብዕለት 3 ታሕሳስ መዓልቲ ስንኩላን ብዝተፈላለየ ምኽንያት ኣብቲ እዋናቱ ከተግብርኦ ስለዘይጠዓመን ብ11.01.14 ግን ምስ ውዳቤታት ከተም ከለንን ብምትሕብባር ሰፊሕ ተስትፎ ኤርትራውያን ነባሮ ከተማ ከለንን ከባቢኣን ዘነበሮ ዕዉት መደብ ኣካይደን። እዚ ድማ መቐጸልታ ናይቲ ኣባላት ሃ.ማ.ደ.ኤ. ንኡስ ጨንፈር ጀረመን ኣብ በብከተምኤን ዘካይድኦ ንስንኩላን ኤርትራውያን ካብ ማሕበራዊ ጸገም ንኽገላገሉ ኣብ ውሽጣ ብዝገበረቶ ሰፊሕ መረዳእታን ስምምዕን መሰረት ካብ 2009 ዓ.ም. ጀሚራ ኣብ ን/ጨንፈር ሃ.ማ.ደ.ኤ.ዝርከብኦ ከተማታት 3ታሕሳስ መዓልቲ ስንኩላን ብምዝካር ኣብታ ዕለት ዝተረኽበ ኣታዊ ንስንኩላን ዝውፈ እዩ። እዚድማ ኣብቲ ማሕበር ስንኩላን ኤርትራውያን ኣብ ሽቱትጋርት ጀርመን ምስቲ ብመንግስቲ ኤርትራን ብማሕበር ስንኩላን ኵናት ተጋደልቲ ኤርትራ (ማ.ስ.ኵ.ተ.ኤ) ንዝካየዱ ፕሮጀክትታት ንኽውዕል ዝዓለመ’ ዩ ። Read more
ቅነ ስፖርት ተማሃሮ ኤርትራ 2013-14 ብድምቀት...
ቅነ ስፖርት ተማሃሮ ኤርትራ 2013-14
ብድምቀት ተዛዚሙ
ብድራር ፍሰሃየ
ብሚኒስትሪ ትምህርቲ ዝተወደበ ቅነ ስፖርት ተማሃሮ ኤርትራ ዓመተ 2013-14 ካብ 2 ለካቲት ጀሚሩ ኣብ ዝተፈላለየ ሜዳታት ስፖርት ከተማ ኣስመራ ክካየድ ድሕሪ ምጽንሑ ብቀዳም 8 ለካቲት 2014 ብውዕዉዕ ስነ-ስርዓት ኣብ ስታድዩም ኣስመራ ተዛዚሙ። Read more


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ሪዮ ኦልምፒክ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን ካልኣይ ዝወፀ ወዲ 26 ዓመት ኣትሌት ፈይሳ ሌሊሳ ንምሕጋዝ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝነብሩ ኣባላት ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ ንሓገዝ ኣብ ሪዮ ይርከቡ።
ንሌሊሳ ንምሕጋ ይካየድ ኣብዘሎ ወፍሪ ልዕሊ 125 ሽሕ ዶላር ከምዝተኣኻኸበ እውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣትሌት ፈይሳ ሌሊሳ: ኣብ ሪዮ ኦሎምፒክ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን ካልኣይ ብምውፃእ ብሩር ዝተሸለመ ክኸውን እንከሎ: ኣብ መወዳእታ መስመር ናይቲ ማራቶን ምስ በጽሐ: ኣብ ኢትዮጵያ ይፍፀም ኣሎ ንዝበሎ መግሃስቲ ንምቅዋም ኢዱ ኣጣሚሩ ምልክት ድሕሪ ምርአዩ ኣምትራፉ ተሓቢሩ።
"ኣብ ሃገረይ ኢትዮጵያ ንመንግስቲ ንምቅዋ ኣዚዩ ሓደገኛ እዩ፤ሰባት ይቕተሉን ይእሰሩን ኣለው፤ ድሕሪ ሕዚ ናብ ኢትዮጵያ ኣይምለስን እየ፤እንተድኣ ተመሊሰ ኽኣ ክእሰር እየ" ድማ ኢሉ።
ኣትሌት ፈይሳ ሌሊሳ: ነዚ ምልክት ዘርኣየ ናይ ፖለቲካን ናይ ሃይማኖትን መልእኽቲ ምሕላፍ ኣብ ዘይክኣለሉ ናይ ስፖርት መድረኽ ስለዝኾነ ዝረኸቦ መዳሊያ ክምንጠልን ክቕፃዕን ይኽእል እዩ ዝብል ሪኢቶ ይቐርብ ኣሎ።ፈይሳ ለሊሳ ግን "ነዚ ፈሊጠ እየ ገይረዮ ዘለኹ" ክብል ገሊጹ።
ንሱ: "ካብ ቀደሙ እውን ፖለቲካን ሃይማኖትን ኣብ ስፖርታዊ መድረኽ ከምዘይቐርብ እፈልጥ እየ።ኣብዚ ስዓት እዚ ነዚ ዕድል ተጠቒመ ኣብ ሃገረይ ኣብ ልዕሊ ዝህብና ብመንግስቲ ይፍፀም ዘሎ ንምርኣይ ሓሲበሉ እየ መፂአ" ድማ ኢሉ።
ኣብ ስነ-ስርዓት ሽልማት ሜዳሊያ ነቲ ምልክት ከርኢ ከምዘይብሉ ከምዝተነገሮን ንሱ እውን ከምዝተቐበሎን ይገልፅ ፈይሳ። "ዝደለኹዎ መልእኽቲ ስለዘመሓላለፍኩ ዋላ እንተተቐፃዕኹን ሜዳሊያይ እንተተመንጠልኩን ዋላ ሓደ ነገር ኣይስምዓንን " ክብል ድማ ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ኣትሌት ፈይሳ ሌሊሳ: ካብ ሆቴል ወፂኡ ስሩዕ ናብርኡ ንክመርሕ ሓደ ጉጅለ ኢትዮጵያዊያን ካብዚ ካብ ዩናይትድ ስቴትስ ናብቲ ቦታ ብኣካል ከይዱ ሕጋዊ ሓገዝ ይህቦ ከምዘሎ ኣተሓባበርቲ ይገልፁ።
‘’ጎ ፈንድ ሚ’’ ብዝብል ናይ መርበብ ሓበሬታ መተኣኻኸቢ ገንዘብ ክሳብ ሎማዕንቲ ልዕሊ 125 ሽሕ ዶላር ከምዝኣከቡውን ብተወሳኺ ተፈሊጡ ኣሎ።ነዚ ወፍሪ ምትእኽኻብ ገንዘብ ካብዘተሓባብሩ ሓደ ዝኾኑ ዶ/ር ሰለሞን ኡንጋሼ እቲ ገንዘብ ንምንታይ ከምዝውዕል ከምዚ ክብሉ ይገልፁ።
" ምስኡ ንዘራርብ ኣለና።ናብ ኣሜሪካ ወይ ካሊእ ሃገር ክኸይድ ኣለዎ።ክጣየሽ ኣለዎ።ምስድርኡ ክሕገዙ ኣለዎም።እቲ ዝእከብ ገንዘብ ሓንቲ ሳንቲም ከይጎደለት ምሉእ ብምሉእ ኣብ ሓዳሽ ሃገር ንዕኡ ንምጥያሽ ዘኽእል እዩ" ኢሎም ዶ/ር ሰለሞን ኡንጋሼ ። እቲ ሓገዝ ኣብ ሕጋዊ መዳይ ደገፍ ከምዝሓወሰ ዶ/ር ሰለሞን ብተወሳኺ ይገልፁ።
ንሶም: " ኣብዚ ስዓት እዚ ካብ ኣተኣኻኻቢ ሓገዝ ሰለስተ ሰባት ዝሓቖፈ ሓደ ጉጅለ ፈይሳ ናብ ርከበሉ ብራዚም ተጓዒዙ’ሎ።ካብ መንጉኦም ሓደ ብዓል ሙያ ሕጊ እዩ።ናብ ካሊእ ሃገር ምናልባሽ እውን ናብ ኣሜሪካ ንምምፃእ ዘድሊ ናይ ሕጊ፣ቪዛን ዝኣመሰሉን ስራሕቲ ንምፍፃም ዝውዕል እዩ" ድማ ኢሎም።
እቶም ክልተ ሰባት ኣባላት እቲ ጉጅለ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መአላት እዮም ኢሎም ዶ/ር ሰለሞን። ኣብ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኢትዮጵያ ዳይረክተር ሚዲያን ርክብ ህዝብን ኣቶ መሓመድ ሰይድ ኣትሌት ፈይሳ ለሊሳ ናብ ሃገሩ እንተድኣ ተመሊሱ ዝኾነ ይኹን ጉድኣት ከምዘይበፅሖ ምግላፆም ይዝከር።
ብኻሊእ ዜና ኣብ ሪዮ ኦሎምፒክ ዝተሳተፈት ጉጅለ ኣትሌት ኢትዮጵያ ትማሊ ሰሉስ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝተመልሰት ተፈሊጡ።ኣትሌት ለሊሳ ፈይሳ ናብ ሃገሩ ኣይተመለሰን። ሓደ ወርቂ፣ክልተ ብሩርን ሓሙሽተ ነሓስን ብድምር ሸሞንተ መዳሊያታት ብምስዓር ዝዛዘመት ኢትዮጵያ ካብ ዓለም ኣብ መበል 44 ካብ ኣፍሪካ ድማ ሳልሳይ ደረጃ ሒዛ’ላ።
እቲ ውፅኢት ኣዚዩ ዝተሓተ ምዃኑ ኣብ ዓውዲ ስፖርት ዝተዋፈሩሰባትን ኣትሌታትን ኣብ ምግላፅ ከምዝርከቡ ዝተፈላለዩ መራኸቢ ማዕኸናት ይገልፃ ኣለዋ።


text:
መዲትራኒያውያን ደሴታት ካብ ዝዀና ናይ ማልታዊት ዴሴት ጐዞ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ማሪዮ ግረክ ዕለት 8 ሐምለ 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት ዓመታዊ በዓል ረዳኢተ ማርያም ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ፥ እቲ ቅድሚ ክልተ ሺሕ ዓመት ዝተፈጸመ ሞት ክርስቶስ ኣብ መስቀልን ስቓዩን ሎሚ እውን ኣብቲ ብፍርሕን ንጽገትን ኢፍትሓውነትን ዓመጽን ድኽነትን ዝሳቐን ዝስደድን ሰብ ይቕጽል ኢሎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብፁዕ ኣቡነ ማሪዮ ግረክ ክርስቶስ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዝሳቐይ ሰብኣዊ ፍጥረት ህልው እዩ፡ ስቓይ ኩሉ ናቱ ዝገብር ኣብ ዝሳቐይ ሰብ ዝሳቐይ ዝዀነ፡ እዚኣብሔር ምስቶም ዝስደዱን ኣብ ማያት ባሕሪ ምስ ዝሃልቁ ስደተይናታት ኣሕዋት ይጥሕል፥
ብኽረት ልቢ ሰብ ዝተባባዕ ሕልቂት
ብስልኪ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ብስልኪ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ “ኤውሮጳ እቲ መበቆላ ዝዀነ ዕሴት ምትሕብባር ፍትሕን ማዕርነትን ምክብባርን ኣኽብሮትን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዝብል መትከል ትኽሕድ ዘላ ትመስል፡ እዚ ዅሉ ካብ ትረት ልቢ ዝነቅል እዩ፡ እዚ ትረት ልቢ ከኣ ዕለት ብዕለት ማእለያ ናብ ዘይብሉ ጥፍኣት የሰንየና ኣሎ” ኢሎም።
ኤውሮጳ መበቆላ ዝዀነ መትከል ዳግት ንኽትረክብ
ኤውሮጳ መሊሳ እቲ ክርስቲያናዊ መበቆላ ንኽትረክብ ይግባኣ፡ ኣብ ቅድሚ እቲ ኣብ ድኻታትን ስደተይናታትን ዝተናዕቁን ውሽጢ ኰይኑ ዝነብዕን ዝሳቐን ወጅሂ እግዚኣብሔር ዘይትርእይን ጸማምን ምዃን ጥፍኣት እዩ ዝበሉ ማልታዊ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ግረክ፥ መብዛሕቲኦም እቶም ዝስደዱ ክርስቲያን ምእመናን እያቶም፡ እቶም ዘይኰኑ ናይ ካልእቶ ሃይማኖታት ሰዓብቲ እውን ኩሎም እምነቶም ዝነብሩ እያቶም፡ እምነት ኣብ ምንባር ስደተይና ኣብነት እዩ፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝበልዎ፡ “ኤውሮጳ ልክዕ ዕድመኣ ዝደፍአት ኰይና ውዕውዕ ህያውነት ዘጥፍኤት ትመስል፡ ስለዚህ ካብዚ ዘይህያውነት ሓደጋ ንኽትላቐቕ እቲ ሰብኣውን ክርስቲያናውን መበቆላ መሊስ ክትረኽቦ ኣዚዩ ኣገዳሲ እዩ፡
ሕዝብነት መፍትሒ እዩ ቢልካ ዘይምእማን
ኣብ ማልታ እንገዳ ዝብል ቃል ዘፍርሕ ኰይኑ ዘሎ እዩ ዝመስል፡ ስለዚህ ኣብ መርሕነት ዘሎ ፖለቲካ እውን ይዅን ተቓዋሚ ናይ ፖለቲካ ውድብ ኣብ ፈተና ሕዝብነት ፖለቲካ ከይወድቁ ብፁዕነቶም ሓደራ ቢሎም፡ ኣብቶም ክርስቲያን ኢና ዝብሉ ኣድልዎን ዘይተገዳስነትን ሸለል በሃልነትን ከምዝረአይ እውን ገሊጾም፡ ናይ ፖለቲካ ኣካላት ብዙሕ እዋን ኤኮኖሚያውን ፖለቲካውን መኽሰብ ብምቕዳም እያቶም ማሕበራውን ፖለቲካውን ኤኮኖሚያውን ሽግራት ዘንብቡ፡ እዚ ዓይነት ፖለቲካ ኸኣ እቲ ዝዘርኦ ናይ ብዙሓት ሞትን ጥፍኣትን ይዓጽድ ኣሎ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
ምምሕዳር ኦባማ ብዛዕባ ኣድላይነት ብመጠን ዝውሓደ ግን ድማ ቅፅበታዊ ምላሽ ዝህብ ሓይሊ ንዓመታት ክዛረብ ፀኒሑ እዩ።ምንስቴር ምክልኻል ቻክ ሄግል ነዚ ዘንፀባርቕ ናይ በጀት ምደባ ትማሊ ሰኒ ዕላዊ ገይሮም ኣለው።
እቲ ሓቂ ምግሃድ እዋኑ ሎሚ ምዃኑ ዝገለፁ ንሶም ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ኵናት ዒራቕን ኣፍጋኒስታንን ኣብ ዝነበረትሉ ካብ ዝነበራ 700 ቢሊዮን ዶላር ዝፅጋዕ በጀት ናብ 496 ቢሊዮን ዶላር ንምውራድ እዋኑ ሊሚ እዩ ኢሎም።ኣስዒቦም ‘’ምንስቴር ምክልኻ ካብቲ ኣብ ናይ ሃገርና ታሪኽ ዝነውሐ ግጭት፣ናይ 13 ዓመታት ኵናት፡ምስግጋር ይገብር ምህላው ምሉእ ብምሉእ ዘንፀባርቕ ፈላማይ በጀት እዩ’’ኢሎም።
እንተኾነ እቲ ምንካይ በጀት ፔንታጎን ቅድሚ እቶም ክልተ ግጭትታት ካብዝነበሮ በጀት እውን ዝወሓደ እዩ።
ንናይ ሶቪየት ታንክታት ንምዕናው ተባሂለን ዝተሰርሓ ኣብ እዋን ዝሑል ኵናት ኣገልግሎት ይህባ ዝነበራ A-10 ነፈርቲ ውግእ ደጊም ኣገልግሎ ኣይህባን፤ድሕሪ መጥቓዕቲ ሽበራ 11 መስከረም 570 ሽሕ በፂሑ ዝነበረ ኣርሚ ብዝብል ዝፅዋዕ ቁፅሪ ወታደር ካብ 440 ሽሕ ክሳብ 450 ሽሕ ክወርድ ዝብሉ ይርከብዎም።በዝሒ ወታደር ካብ 1940 ኣ/ፈ ናብዚ እቲ ዝነኣሰ ክኸውን እዩ።
ጎኒ ንጎኒ ድማ ኢሎም ሄግል ንሪፓርተራት ኣብዝሃብዎ መግለፂ ፔንታጎን ጠመትኡ ናብ ዞባ ኢሲያ-ፓስፊክ፣ምድንፋዕ ስርሒታት ፍሉይ ሓይልታትን ምክልኻል ሳይበርን ንምዛር ድልየት ኣለዎ ኢሎም።ከምዚ ንገብር ዘለና ድልውነትናን ናይ ቴክኖሎጂ ልዕልነትናን ብዘላቕነት ንምርግጋፅ እዩ እውም ኢሎም።
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ሓደ እዋን ክልተ ኵናታት ንምግጣም ዘኽእላ ትሕዝቶ ክልዋ ኣለዋ ክብሉ ገለ ጀነራላት ንናይ ሄግል ሓሳብ ይቃወሙዎ።
እቲ ዝቐረበ ናይ በጀት ምንካይ ትልሚ ብኮንግረስ ክፀድቕ ኣለዎ።ክንድዚ ዝኣክል ምንካይ ከም ቻይና ካብ ዝኣመሰሉ ተነሓናሕቲ ንዝመፅእ ስግኣት፣ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ፣ኣፍሪካን ደቡብ ኢሲያን ይቕፅል ካብ ዘሎ ኣንፃር ኣኽረርቲ ኵናት ኣብ ግምት ብምእታው ዩናይትድ ስቴትስ ድኹም ወታደራዊ ቕርፂ ክህልዋ ዝገብር እዩ ኢሎም ካብዝከራኸሩ ብርቱዕ ተቓውሞ ከጋጥሞም እዩ ምንስቴር ምክልኻል ቻክ ሄግል።


text:
መስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን
“እግዚአብሔር ብመጀመርታ ሰማይን ምድርን ፈጠረ። ምድሪ ቅርጺ ዘይብላ ባዶ ነበረት። ጸልማት ከኣ ኣብ ልዕሊ እቲ ብማዕበል ዝናወጽ ማዓሙቕ ባሕሪ ሰፊኑ ነበረ። መንፈስ ኣምላኽ ድማ ኣብ ልዕ ሊ፣ ማያት ይዝምቢ ነበረ። ሽዑ እግዚአብሔር “ብርሃን ይኹን” በለ። ብርሃን ድማ ኮነ። እግዚአብ ሔር ፣ድማ እቲ ብርሃን ጽቡቕ ከም ዝኾነ ረኣየ። እግዚአብሔር ከኣ ንብርሃንን ንጸልማትን ፈለዮም ። እግዚአብሔር ድማ ነቲ ብርሃን “ማዓልቲ“ ኢሉ ሰመዮ፡ ነቲ ጸልማት ከኣ “ለይቲ” ኢሉ ዓሰመዮ ምሸት ኮነ፡ ብጊሓትውን ኾነ፡ ቀዳመይቲ መዓልቲ”። ” ዘፍ 1፥1-5
መጽሓፍ ቅዱስ ንመጀመርታ ግዜ ወይውን ኣካላዊ ቃል ንመጀመርታ ግዜ ዝተዛረቦ ቃል ብርሃን ይኹን ዝብል እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ሰባት ኣብ መወዳእታ ሕይወት ዘመኖም ዝዛረብዎ ቃል ኣይርሳዕን ብጽኑዕውን ይሕሎ፡፡ ብሕይወት ድሕሪ ምንባሮም ነዛ ዓለም ክሰናበትዋ ከለው ዝዛረብዎ ቃል ናይ ሙሉእ ሕይወቶም ገጻት ዘርኢ ናይ ናብርኦም ፍረ ዝገልጽ እዩ። ንኣብነት ኑዛዜ እንተ ወሲድና ሕማቕ ይኹን ጽቡቕ ደመኝነት ይኹን ይቕሬታ ክሳብ መወዳእታ ዝሕለወሎም ብክብሪ ዝስምዑሉ ቃሎም እዩ፣ክሳብ መወዳእታ ድማ ኣይርሳዕን። ናይ መጀመርታ ቃሎም ግን ዝጸንዐ ኣይኮነን፡ንምንታይ እንተ ኢልና ንቃሎም ዝፍትን ናብራ ኣብ ቕድሚት ስለዘሎ እዩ፡፡ ነገሥታት ንሕዝቦም ብዙሕ ተስፋ ይህቡ ኣብ መወዳእታ ግን ወይ ብቃሎም ይጥዓሱ ወይ ውን ኣብቲ ዝተዛረብዎ ኣይጸንዑን።ስለዚ ደቂ ሰባት ዝእመነሎም ቃል ናይ መወዳእታ ዘረብኦም ኮይኑ ማሕተሙ ድማ ሞት እዩ።
እግዚአብሔር ግን ናይ መጀመርታ ቃሉ እሙን እዩ፡ማሕተሙ እንታይ እዩ እንተ ኢልና ድማ ናይ ሕያውነቱ ተኣማንነት እዩ። ስለዚ እግዚኣብሔር ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ንመጀመርታ ግዜ ዝተዛረቦ ብርሃን ይኹን ዝብል እዩ።
ኦሪት ዘፍጥረት ኦሪት ዘልደትውን ተባሂሉ ይጽዋዕ። ናይ ዓለም ኣፋጣጥራ፡ ናይ ደቂ ሰባት ምፍጣር፡ናይ ኃጢኣት ውድቀትን ውጺትን ዝትርኸልና፡ ናይ መጀመርያ መጽሓፍ ቅዱስ ክፍሊ ኦሪት ዘፍጥረት እዩ፡፡ ኦሪት ዘፍጥረት ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መእተዊ ጥራሕ ዘይኮነስ ናይ ታሪኽናውን መእተዊ እዩ። ስለዚ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መእተዊ ናትና መእተዊ እዩ፡ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መደምደምታ ናትና መወዳእታ ሕይወት እዩ።
ነዚ እዩ ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ዝምልከት ብላዕ ተባሂሉ ዝተጻሕፈ። ምኽንያቱ ቃሉ ካብ ምስማዕ ሓሊፉ ዝብላዕ ቃል እዩ፡ ዝብላዕ ነገር ምስ ውሽጥና ተዋሃሂዱ ሕይወት ይህበና። ዝተመረዘ እንተ ኾይኑ ድማ ይቀትለና፡ ንምንታይ እንተኢልና ስለ ዝዋሃደና እዩ። ስለዚ ናይ እግዚኣብሔር ቃል ምስ ውሽጥና ተዋሃሂዱ ሕይወት ዝበና ቃል እዩ።
ኣዝዩ ዘደንቕ እዩ መጽሓፍ ቅዱስ ካብ ኦሪት ዘፍጥረት ክጽናዕ ከሎ ኩሉ ግዜ ዝንገር ነገር ኣሎ::ንሱ ድማ እግዚኣብሔር ብመጀመርታ ሰማይን ምድረን ፈጠረ ዝብል እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ናይ እግዚአብሔር ኅልውና ንከረድእ ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ኣይኮነን፡ ነዚ እዩ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ናይ መጀመርያ ምዕራፍ ቁጽሪን ገጽን እግዚአብሔር ኣሎ ኢሉ ዘይጅምር። ኣብ ናይ እግዚአብሔር ኅልውና ተመሥሪቱ እግዚአብሔር ዝሰርሖ ነገር ብምዝራብ ይጅምር።
ነቢይ ዳዊት “ዓሻ ሰብ ብልቡ ኣምላክ የሎን ይብል” ክብል ይገልጽ ። ምስራሕ ዘይፈቱ ትእዛዝ ዘይፈቱ ማለት እዩ። ንዓሻ ሰብ ምስራሕ ሞቱ ምእዛዝውን ጭንቀቱ ፡ ጣዕሳኡ እዩ። ስለዚ ኣዛዚ ኣምላክ የለን እንተ ኢለ ሕጉ ብምፍራሰይ ጣዕሳ ኣይክህልወንን እዩ ኢሉ ብምሕሳብ እግዚአብሔር የሎን ይብል። ከምዚ ምባሉ ነቲ ዝገብሮ ኃጢኣት ብድፍረት ንምስራሕ ምእንቲ ክኽእል ኢሉ እዩ። ከምቲ ተዛረብቲ ዝብልዎ “የለን ዝብል ክርክር ዝወለዶ ንዘሎ ነገር እዩ” ንዘየለ ነገር ኣሎ የለን ኢልካ ምክርኻር ልሙድ ኣይኮነን።
ዓሻ ኣብ መደቀሲኡ ኮይኑ ንምውራድ ሙቀት እንዳ ሸገሮ ካብ ኃጢኣት ንምልቃቅ ግዚያዊ ሓጎስ እንዳ ኣታለሎ እንደገናውን ሕልና ናይ እግዚኣብሔር ወኪል ስለዝኾነ ስቅ ኣይብሎን እዩ። ምክንያቱ ሕልና ናትና ኣይኮነን። ሰብ እንተ ዝክእል ንሕልናና ናይ ባዑሉ ምገበሮ ግን ኣይከኣለን። ስለዚ ሕልና ብውሽጡ ከጨንቆ ምስ ጀመረ የለን ዘይብል ኢሉ ስለ ዝሓስብ ዓሻ ብልቡ ኣምላክ የሎን ይብል ተባሂሉ ተጻሒፉ።
እንተ ኾነ ግን ናይ እግዚኣብሔር ህልውና ኣብ መጻሕፍቲ ዝተጻሕፈ ዘይኮነስ ኣብ ልብና ዝተቀርጸ እዩ። እግዚኣብሔር እንተ ዘይሃልዩ ንሕናውን የሎናን እግዚኣብሔር እንተ ሃልዩ ግን ንሕናውን ኣሎና።”
ናይ መጽሓፍ ቅዱስ መጀመርታ ግን ናይ እግዚኣብሔር ስርሑ ተግባሩ ብምጅማር እግዚአብሔር ብመጀመርታ ሰማይን ምድረን ፈጠረ ክብል ጀሚሩ። ትሕት ኢልና እንተ ኣንቢብናዮ እዚውን ንሰብ ኢሉ ከም ዘዳለዎ የረድኣና። ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ናይ ነገሥታት ፡ መኳንንቲ መንበሪ ገዛ ላዕልን ታሕትን በዓል ሓደ ደርቢ እዩ። ታሕተዋይ ኣጋይሽ መቐበሊ ፡ብመዓልቲ ዝመጸ ብማዓልቲ ዝፋነወሉ እዩ። ናይ ምሸት ድማ ምስቶም ዝተረፉ ቤተሰብ ዝዕረፈሉ ክዳን ዝቕተረሉ ምስቲ ናይ መጨረሽታ ጋሻ ዝኽወነሉ ላዕለዋይ ገዛ እዩ።
እግዚኣብሔር ንደቂ ሰባት ዝፈጠሮ ሰማይ ምድርን፡ ምድሪ ታሕተዋይ ገዛ ሰማይ ድማ ላዕለዋይ ገዛ ገይሩ ፈጠረሉ። ምድሪ ታሕተዋይ ገዛ ጋሻ ንቕበለላ ብማዓልቲ ዝመጸ ብማዓልቲ ዝፋነወላ፡ ካብ ሓቂ ንላዕሊ ቡዙኅ{ ምስሉይነት} ዝበዝሓ እያ። ናይ ምሸት ገዛና መዕረፊና ግን ኣብ ሰማይ እዩ። ሓቀኛ ዕረፍቲ ዘሎ ኣብ ሰማይ እዩ። ክዳና ዝቅየረሉ፡ብምትእምማን ንድቅሰሉ፡ቀጻልነት ዘለዎ ዕረፍቲ ዝርከበሉ ኣብ ሰማይ እዩ።
መብዛሕትኡ ግዜ ነገራት ንምንታይ ይኸብዱና ይመስለኩም፤ ናይ ሕይወት ፈተና ካብ ቅድሜና ዝነበሩ ትውልዲ ኣብ ዘመንና ከቢድ ስለዚኾነ ዘይኮነስ ኣብዛ ምድራዊት ዓለም ከም ኣጋይሽ ኮይና ክንነብር ዘይምኽኣልና እዩ። ንምድሪ ከም ዘለዓለማዊት ገዛ ቆጺሩ ዝነብር ሰብ ካብ ገዝኡ ሓንቲ ኣቕሓ እንተ ተላዒላ ጭንቀት ይጅምር ፊንስትራ ክነቓነቕ እንተ ጀሚሩ ክርበሽ ይጅምር። ምኽንያቱ ንምድሪ ከም ዘለዓለማዊት ገዝኡ ገይሩ ስለዝሓሰባ እዩ። ንምድሪ ከም ግዚያዊት መንበሪትና ጌርና እንተ ቆጺርናያ ግን ኣብ ድንኳን ኮንካውን ይሕለፍ እዩ። ስለዚ ምድሪ ናይ መዓልቲ ገዛና እያ። ብጀካ እቶም ብዘለዓለማዊ ናይ ሕይወት ተስፋ ዝተጠቕለሉ ጥራሕ እንተ ዘይኮይኑ ካልኦት ናይ መዓልቲ ኣጋይሽና እዮም። ናይ ምሸትን ቀጻልነት ዘለዎም ፈተውትና ግን ብእግዚአብሔር ዝተዛመድናዮም መንፈሳውያን ቤተሰብ ጥራሕ እዮም። ኣብ ዓለም እቲ ዝዓበየ ናይ ወለዶ ኅብረት ናይ ወለዶ ማህጸን ፡ናይ ወለዶ መባዝሒ ዝኾነ ሓዳር እኳ ብዘለዓለማዊ ሓዳር ክሳብ ዘይተባዝሐ ግዝያዊ እዩ። ደቂ ሰብ ከም ክእለቶም ቀዳማይ ደርቢ ይሰርሑ ፡ እግዚኣብሔር ድማ ብአምላኽነቱ ሰማይን ምድረን ሰርሐ።
ትሕት ኢልና ከም ንርእዮ ዓለም ዝተፈጥረት ጥራይ ዘይኮነትስ ብሥርዓት ውን ዝተዳለወት እያ። ጸሓይ ብጎኒ ኣይኮነትን ምክንያቱ ብርሃን ወሃቢት ስለዝኾነት ኣብ ላዕሊ እያ ተቀሚጣ። ንከምዚ ዓይነት ኣቀማምጣ ወዲ ሰብ ክፈጥሮ ኣይክእልን እዩ። ስለዚ እዛ ዓለም ዝፈጠራ ጥራይ ዘይኮነ ምልክዕቲ ጌሩ ዘዳለዋ ኣምላክ ኣለዋ። የለን ዝበሉ ሎሚ የለውን ንሱ ግን ንዕዖም የሕሊፉ ብክብሩ ኣሎ። ንሱ ብግርምኡ ብቅድስንኡ ኣሎ፡ የሎን ዝበሉ ግን ነንሕድሕዶም እኳ ምስምማዕ ስለዘይከኣሉ ተዋዲኦም ሓሊፎም። ፍልስፍና ፤ናይ ሓባር ኣታሓሳስባ፤ ርእዮተ ዓለም የጣፍእ ደኣ እንበር ኣየፋቅርን እዩ።
ሰማይን ምድርን ክፍጠር ከሎ፡ ባዶ ነበረ፡ እዚ ማለት ኣብ ላዕሊ ሰማይ ብዘይ ከዋክብቲ ፡ጸሓይ ፡ወርሒ። ምድሪ ድማ ብዘይ ኣዝርእቲ ኣትክልቲ እንሰሳታት ኣራዊት ባዶ ነበረ። ብድሕሪዚ እዩ እቲ ሰኣሊ ንኩሉ በብቦቱኡ እንዳ ኣቀመጠ ከመልክዖ ዝጀመረ። ምክንያቱ ኩላትናውን እንተኾነ ገዛ ከይተሰርሐ ንብረት ኣምጺእና ናብቲ ገዛ ኣይነእትዎን ኢና። ስለዚ እግዚአብሔር ኣቐዲሙ ሰማይን ምድርን ምስ ሰርሐ ብድሕሪዚ ነቶም ኣቕሑ ኣብ በቦትኦም ከቐምጦም ጀመረ። ነዚ ከዳሉ ከሎ ግን ንሓንቲ ንእሽቶ ገዛ ንምስራሕ ብዙሕ ጻዕርን ሓገዝን ከም ዘየድልያ ኣዳሊዩዎ እምበር ብዙሕ ደኺሙ ተጨኒቁ ዝገበሮ ኣይኮነን። እግዚአብሔር ኃይሉ ድኻም ዘይብሉ ፍጹም እዩ።
“እዛ ዓለም ብኃያል ኢድ ዝተሰርሐት ጥራሕ ኣይኮነትን፡ ብኣዝዩ ጥበበኛ ዝኾነ ኣምላክ ዝተዳልወትውን እያ። ልክዕ እዩ፡ ኃያል ኢድ ውቅያኖሳት፡ እንባታት ክምዘኑ ዘይክእሉ ነገራት የዳሉ። ጥበበኛ ዝኾነ ኢድ ድማ የመልክዖም። ስለዚ እዛ ዓለም ኃያል ኢድ ጥራሕ ዘቀመጣ ፍጥረት ኣይኮነትን፡ ጥበበኛ ኢድ ዘቐመጣ፡ ናይ ጥበበኛ ዓሸራ ዝንበበላ ናይ ሕይወት መጽሓፍ ውን እያ“።
ናብ ዓሚቕ ዝኾነ መንፈሳዊ ሕይወት ንምእታው እንተ ደሊኹም ካብ ክለተ ነገራት ምምሃር እዩ ዘድልየኩም።
- ካብ እግዚኣብሔርን
- ተፈጥሮን ምምሃር፤
ንእግዚኣብሔር ጽን ምባል ንተፈጥሮ ድማ ከነንብቦም ምኽኣል ናብ ዓሚቕ ዝኾነ መንፈሳዊ ሕይወት ተመስጦ ናብ ዘለዎ ኣምልኾ ዓሚቕ ናብ ዝኾነ ምርምር የብጽሓኩም። ቅዱስ ኤፍሬም ከም ዝበሎ “ኣርባዕተ ብኣርባዕተ ዝኾነት ገዛ ናይ ሕይወት ትምህርቲ ክመሃር ኣይክእልን መላእ ዓለም ናይ መምሃርየይ ክፍሊ እዩ ” ክብል ይገልጽ።
“ ስለዚ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣርባዕተ ብኣርባዕተ ካብ ዘኾነት ገዛ ናይ ሕይወት ቁምነገር ምርካብ ኣይካልን እዩ። መላእ ዓለም ናይ መምሃሪየይ ክፍሊ እዩ። መምህር እግዚኣብሔር እዩ። ሰሌዳ ልብና ቀለም ድማ መንፈስ ቅዱስ እዩ። ናይቲ ድርሰት ናይ መወዳእታ ጽሑፍ እግዚኣብሔር ፍቅሪ እዩ ዝብል እዩ። ስለዚ ናይ መምሃሪ ክፍልና ዓለም ፡ መምህር እግዚኣብሔር ፡ ብራና ልብና፡ መንፈስ ቅዱስ ቀለም፡ ናይቲ ጽሑፍ ናይ መወዳእታ ንባቡ እግዚኣብሔር ፍቅሪ እዩ ዝብል እዩ።”
እግዚኣብሔር ነዛ ዓለም ፍቅሩ ንምግላጽ ዳኣ እንበር ኃይሉ ንከርኢ ዝፈጠራ ዓለም ኣይኮነትን። እግዚኣብሔር ነዛ ዓለም ዝፈጠረሉ ቀንዲ ምኽንያት ንሰብ ክሳብ ክንደይ ከም ዘፍቅሮ መለክዒዑ ንምግላጽ እዩ። ኣብቲ ዝደለዮ ድማ ከሕልፋ እዩ። እቲ ዝገረም ግን ምስ ሓለፈት ድክነት፤ ናይ ኢኮኖሚ ምንቁልቋል፡ ኣይከጋጥምን እዩ። ድሕሪ ምሕላፍ ፍጥረታት ወዲሰብ ግን ናብቲ ኣምላኽ ዘዳለወሉ ዝበለጸ ሥፍራ ክሰጋገር እዩ። ኣምላኽና ግን ከመይ ዝበለ ኣምልኽ እዩ!!!
ፍጥረታት ክፈጥሮም ከሎውን ዘማኸሮ ወይውን ዝሓገዞ የለን። መላእኽቲውን እንተኾኑ ኣየማኸርዎን። “ሓጋዚ ዘየድልዮ ኣምላክ፡ምክሪ ዘየድልዮ መኻሪ፤ ክቅዳሕ ዘይከል ጥበበኛ፡ ኃይሉ ዘይደክም ኃያል፡ ብዘመናት ዝሸምገለ እግዚአብሔር ብመጀመርታ ሰማይ ምድርን ፈጠረ”። ብድሕሪ እዚ ንምድሪ ሠለስተ ዓበይቲ ጸገማት ተረኽብዋ። ነቲ ኣጋጢሙ ዝነበረ ጸገም ድማ ክፈትሖ ዝኽእል ኣይነበረን። ቁጽሪ ክልተ ከምዚ ይብል
” ምድሪ ቅርጺ ዘይብላ፤ ባዶ ነበረት። ጸልማት ከኣ ኣብ ልዕሊ እቲ ብማዕበል ዝናወጽ ማዓሙቕ ባሕሪ ሰፊኑ ነበረ”።
ስለዚ ድማ ምድሪ ሠለስተ ጸገማት ነበራ፡፡ንሳቶም ድማ
፩. ቅርጺ ኣልቦ
፪. ባዶ ምዃን
፫. ድቕድቕ ጸልማት እዮም።
ምድሪ ባዶ ነበረት፤ ናይ ምድሪ ባዶ ምዃን ዓቢ ጸገም እዩ። ኣዝረእቲ ፡ ኣትክልቲ ዘይበላ ጥርሓ ነበረት፡ ጥርሓ ምዃና ክሳብ ክንደይ ዓቢ ጸገም ከም ዝኮነ እስኪ ሕሰቡ!!! ኣብ ልዕሊ ጥርሓ ምኻና ድማ ቅርጺ ኣልቦ እዚ ማለት መልክዕ ዘይነበራ ነበረት፡ ብተወሳኺ ውን ብጸልማት ዘተዋሕጠትን ዝተጎብጠትን ነበረት። ስለዚ እዞም ኣዝዮም ብርቱዓት ዝኾኑ ጸገማት ክልተ ሰራሕተኛታት ይጽበዩ ነበሩ። ንሳቶም ድማ እግዚኣብሔር ወልድን እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስን እዮም። እግዚኣብሔር ወልድ ናይ ሕይወት ቃል ኣዋጅ ነጋሪ እዩ፡ ስለዚ ንሱ ብርሃን ይኹን ዝበለ እዩ።
እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ድማ ኣብ ልዕሊ ማያት ዝዝንቢ ዝነበረ እዩ። ናይዚ ሠለስተ ዓበይቲ ናይ ምድርና ጸገም ብኸመይ ይፈታሕ ዝብል ሕቶ መልሱ ዘሎ ኣብ ናይ እግዚአብሔር ወልድ ምዝራብን እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ስራሕ ጥራሕ እዩ ነይሩ።
- ዓለም ንምፍጣር እግዚኣብሔር ኣብ ሓሲቡ፤ ምኽንያቱ እግዚኣብሔር ኣብ ንሥላሴነት ልቢ እዩ ወይ ውን ንሓሳብ መበገሲ እዩ፤ ኣብ ልቢ እዩ ዝበሃል ነዚ እዩ።
- ወልድ ድማ ቃል እዩ ቃል ናይ ልቢ መልእክተኛ ወይ ድማ ናይ ኣብ መልእክተኛ ናይ ሓሳቡ ገባሪ እዩ፤
- መንፈስ ቅዱስ ድማ እስትንፋስ ወይውን ሕይወት ወሃቢ እዩ።
ዝተሓስበ ኩሉ ተግባር የድሊዮ ተግባር ድማ ቀጻልነት የድልዮ፤ ስለዚ ብአብ ዝተሓስበ ብወልድ ይግበር፤ ብመንፈስ ቅዱስ ድማ ቀጻልነት ይህልዎ። ስለዚ ኣብዚ ክፍሊ ከም ነንብቦ እግዚአብሔር ኣብ ዓለም ንምፍጣር፤ ወጢኑ ኩሉ ውጥኑ ወጽዩ፤ ወልድ ቃል ብርሃን ይኹን ብምባል ይጅምር ፤ መንፈስ ቅዱስ ግን ግዚኡ ስለዘይኣኸለ ኣብ ላዕሊ ማያት ይዝንቢ ነበረ። ምክንያቱ ፍጥረት ድሕሪ ምፍጣሩ ቀጻልነት ዝህብ ሕይወት ዝህብ ብምዃኑ ወልድ ብርሃን ይኹን ክሳብ ዝብል እግዚኣብሔር መንፈስ ኣብ ላዕሊ ማያት ይዝንቢ ነበረ።
እንታይ ይጽበ ነይሩ፧ ብእግዚኣብሔር ወልድ ዓለም ክሳብ ዝስራሕ ይጽበ ነይሩ። ምኽንያቱ ወልድ ንዝፈጠሮ ሕይወት ወሃቢ ንሱ ስለዝኾነ። ኣስተውሉ እዚ ኣብ ድኅነትውን ተፈጺሙ እዩ።
“ዓለም ንክድኅን እግዚአብሔር አብ ኣፍቂሩ፡ እግዚአብሔር ወልድ ኣብ መስቀል ተሰቂሉ፣ እግዚአብሔር መንፈስ ቅዱስ ወሪዱ ነቲ ብስራት ንዓለም ከም ዝበጽሕ ገይሩ። ስለዚ ናይ ክርስቶስ ሞት ሕያውነት ረኪቡ ክሳብ ሕጂ ዝስበክ ዘሎ ብመንፈስ ቅዱስ እዩ። እዚ ብፍጹም ኣይዛባዕን እዩ፡ኣብ ይውጥን ወልድ ይገብር መንፈስ ቅዱስ ድማ ወልድ ንዝገበሮ ሕይወት ይህብ። እዚ ኣቐዲሙ ኣብ ጥንተ ተፈጥሮ ክፍጸም እንከሎ ዝራኣናዮ ኣብ ነገረ ድኅነትውን ተፈጺሙ እዩ”።
“መንፈስ እግዚኣብሔር ድማ ኣብ ልዕሊ ማያት ይዝንቢ ነበረ” ዝብል ቃል ልክዕ ከም ዘይቲ ኣብ ልዕሊ ማይ ዝሰፍፍ ዓይነት ኣይኮነን። እዚ ልክዕ ከምቲ ንስሪ ካብ ማይ ወይውን ካብ ዘለዎ ስፍራ ንምብጋስ ዝገብሮ ምድላዋት ማለት ንምንፋር ዝገብሮ ምድላዋት እዩ። ስለዚ ወልድ ብርሃን ይኹን ኢሉ ክዛረብ ከሎ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ዓይቢ ምድላዋት ከም ዝነበረ ዝገልጸልና እዩ።
ናይ እግዚኣብሔር ኃይሉን ጥበቡን ፈጣሪነቱ ንምፍላጥ እንተ ደሊና ካብ ናይ መጽሓፍ ኢዮብ ብዝበለጸ ከረድኣና ዝኽእል የለን። ኢዮብ ኣደናቒ ተግባር እግዚአብሔር ምስ ረኣየ ናቱ ግብሪን ሕቶን ኣዝዩ ንእሽቶይ ኮይንዎ እዩ። ናይ እግዚአብሔር ዓቢይ ግብሪ ክንርኢ ምስ ጀመርና ሽዑ ናትና ተግባር ባዶ ከም ዝኾነ ክረኣየና ዝጅምር። ኢዮ 26፥13።
ስለዚ መንፈስ እግዚኣብሔር ንዝተሰርሑ ብሙልኦም ጽባቐ ዝህብ ነበረ። ሕይወት ጽባቐ እዩ። ስለዚ ኩሉ በቦቱኡ ንክሕዝ ዝገብሮ ዝነበረ መንፈስ ቅዱስ እዩ። ሎሚ ውን ፋሕ ጭንግራሕ ንዝበለ ሕይወትና መልክዕ ጽባቐ ከም ዝህልዎ ንምግባር መንፈስ ቅዱስ ኣብ ዓቢ ምድላው እዩ። ግን መንፈስ ቅዱስ እግዚአብሔር ወልድ ብርሃን ይኹን ክሳዕ ዘይበለ ኣይሰርሕን እዩ። ኣብ ወንጌል ውን እንተ ተመልኪትና ወልድ ድሕሪ ምምጽኡ መንፈስ ቅዱስ ከም ዝመጸ ይገልጸልና። ስለዚ ወልድ ዘይኣተዎ ገዛ መንፈስ ቅዱስ ኣይኣቱን እዩ። ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ፈጣርነቱ፡ ሕይወት ዋሃቢን፡ መድኅን ከም ዝኾነ ኣብ ዘይኣምን ሰብነት መንፈስ ቅዱስ ኣይሓድርን እዩ።
መንፈስ ቅዱስ እንተ ዘይኣትዩ ድማ ኩሎም በቦትኦም ኣይሕዙን፤ብትንትን ከም ዝበሉ ኮይኖም ይነብሩ። ጽባቐ ስለዘይብሎም ድማ የጨንቁ። ሃብቲ፤ፍልጠት፤ሥልጣን፤ ክህሉ ይክእል ግን ብዘይ መንፈስ ቅዱስ ዝተበታተነ እዩ። ክንሕዞ ክንጭብጦ ዘይንኽእል ጥርሑ ዝኾነ ሕይወት፣ አብ ጸልማት ዝተዋሕጠ ሰብነት፡ ቅርጺ ዘይብሉ ናብራ ሎሚውን ንዓለምና አንጸላልይዋ ይርከብ። እቲ አሎና ንብሎ ነገር ኩሉ ቅርጹ ዘይሓለወ ፍጹም ጸልማት ብምዃኑ ከም ዘይብልና ኮይና ንነብር አሎና። ሓዳር አሎ ግን የሎን፡ፍልጠት ኣሎ ግን የለን ሎሚ ዘመኑ ብፍልጠት ዝተሓጽረን ቴክኖሎጂ ዝምስገነሉ ዘመን በጺሕና ኣሎና። ንሣይነስ ዘይዋሃቦ ክብርን ግዝየን የሎን። ንጥበባት ጎይታ ንኣእምሮ ብዓል ቤት ንዝኾነ አምላክ ዝኸውን ግዜን ልብን ግን ክንህብ ኣይከኣልናን። ፍልጠትና እግዚኣብሔር ንምፍላጥ ከብጽሓና እንተ ዘይክኢሉ ናይ ድንቁርና ድንቁርና እዩ። ነብይ ዳዊት “መጀመርታ ጥበብ ፍርሓት እግዚኣብሔር እዩ” ከም ዝበለ። ናይ ጥበብ መምዘኒኡ ንእግዚኣብሔር ምፍራሕ እዩ። ስለዚ ናይ ድንቁርና ጸልማት ሎሚውን አሎ። ንእግዚኣብሔር ዘይምፍላጥ ጸልማት፣ ንእግዚኣብሔር ካብ ዘክሕድ ምዕባለን ፍልጠትን ንዕኡ ፈሊጥና ካልእ ፍልጠት ክተርፈና ይሕሸና።
ክኢልናዮም ምስ ንብሎም ነገራት ብዙሕ ዘይንክሎ ነገር ሒዙልና መጽዩ እዩ። እግዚኣብሔር ዘይብሉ ክእለት ብዙሕ ባዕልና ክንፈትሖ ዘይንክእል ዘይንክእሎም ነገራት ሒዞም እዮም ዝመጹ። ሎሚ ውን ኢየሱስ ክርስቶስ ድምጹ እንተ ዘየስሚዑ ንነብረላ ዘሎና ዓለም ገጻ ናቡኡ ክሳዕ ዘይመለሰት ጸገማት መመሊሶም ክብርትዑ ናይ ግድን እዩ።
“ብርሃን ይኩን በለ ብርሃን ድማ ኮነ እግዚኣብሔር ብርሃኑ ጽቡቅ ከም ዝኾነ ርኣየ ፡እግዚኣብሔር ብርሃንን ጸልማትን ፈለየ“
ብርሃን ይኹን ምስ በለ ብርሃን ኮነ ፡ብርሃን ድማ ነቶም ሠለስተ ናይ ዓለም ጸገማት ሲዒሩ፡ ከም ዝጠፍኡ ገበሮም። እንደገናውን ናይ ብርሃን ስርሑ ፍልልይ ከም ዝመጽእ ምግባር ስለዝኾነ ማዓልትን ለይትን ፈለየ። መጽሓፍ ቅዱስ ንሕይወት ብርሃንን ጸልማትን ብምባል አቕልል አቢሉ እዩ ዝገልጾ። አብ ዓለም ክልተ ዓይነት ካምፕ ኣለዋ፣ሣልሳይ ተወሳኪ ካምፕ የለን። እቲ ሓደ ካምፕ ብርሃን እቲ ሓደ ድማ ጸልማት እዩ፣ ስለዚ ሰብ ናይ ግድን አብ ሓዲኡ አሎ። አብ ውሽጢ ጸልማት እንተ ሃሊና አብ ብርሃን የለናን አብ ውሽጢ ብርሃን እንተ ሃሊና ድማ አብ ጸልማት የሎናን። ሎሚውን ክርስቶስ ዘይሙዕሩይ ቅርጽና፡ገለ ነገር ዘይብልና ጥራሕና ምዃንና፡ ኣባና ዘሎ ጸልማት ገፊፉ ምስ ኣርሓቆ፡ ብድሕሪዚ ፍልልይ ይመጽእ አብ ጸልማት ዘለዉ ነቶም ደቂ ብርሃን ይቃወሙ፡ እዚ ከምዚ ዓይነት ነገር ሓደጋ ዘይኮነስ ባህሪ እዩ።
እግዚኣብሔር ነቲ ብርሃን ብርሃን ነቲ ጸልማት ጸልማት ኢሉ ሰመዮ። አስተውዕሉ እግዚኣብሔር አየዳሉን እዩ፡ ነቲ ብርሃን ጸልማት ነቲ ጸልማት ብርሃን ኢሉ አይጽውዖን፣ ንኩሉ ግን በብስሙ ጸውዖ። ወልደ እግዚኣብሔር ብግርማ ኣብ ዝመጻሉ ንኃጥኣን ኃጥኣን ንጻድቃን ጻድቃን ኢሉ ክጽውዖምን ንኃጥኣን ድማ ካብ ጻድቃን ክፈላልዮምን እዩ። ነናብ ቦትኦም ድማ ከእትዎም እዩ። ንኃጥኣን ናብ ናይ ዘለዓለም ጸልማት ንጻድቃን ድማ ናብ ናይ ዘለዓለም ናይ ሕይወት ብርሃን ከሰጋግሮም እዩ። ሎሚውን ብዙኃት ንሠናይ መን እዩ ዘርእየና ዝብሉ አለው፣ መፍትሒ እንተ ረኸቡውን ከምዚ እንተ ዝኸውን ከምዚ ኣይምኾነን ዝብል ናይ ሠናይ ነገር {ናፈቅቲ} ቡዙኃት እዮም። ነገር ግን ኣድራሽኡ አበይ ከም ዝኾነ ኣይፈልጡን።
ጥርሑ ዝኾነ ሕይወት ንዝተሰከምናዮ ሰብነት እኳ ዋጋ ዘይህብ፣ ብኽቡር ዋጋ ንዝተሰርሐት ዓለም እኳ ዋጋ ዘይህብ ባዶነት ብኒኩለር ብነተጉቲ ዝኾኑ ነገራት ነዛ ዓለም ንምጥፋእ፣ ክርስቶስ ሞይቱ ናይ ደም ዋጋ ንዝኸፈለሉ ወዲ ሰብ ንምጥፋእ ላዕልን ታሕትን ዝብል ጥርሑ ዝኾነ ሕይወት ምርኣይና፣ ናይ እዚ ምርኣያ እዩ። ድቅድቅ ጸልማት ርእስኻ ምፍታው ውን ሎሚ ኣብ ነፍሲ ወከፍና ኣሎ። ጸልማት ንርእስኻን ከባቢኻን ኣየርእን እዩ፡፤ ንስሓ ዘይብሉ ሕይወት ሓውካ ብፍቅሪ ዘይራኣየሉ መንፈሳውነት ሎሚውን አሎ። ናይዚ ኩሉ ከቢድ ጸገም መፍቲሒኡ እንታይ እዩ፧ እግዚአብሔር ብርሃን ይኹን ክብል ኣለዎ።
ስለዚ ብመጀመርያ ሽግርና ምልላይ ቀጺሉ ድማ ንስሓ ክንኣቱ ይግባእ። ብድሕሪዚ እዩ እምበኣር ነቲ በዓል ስልጣን ዝኾነ ጎይታ፣ ብርሃን ዘብርህ አምላክ ብርሃን ይኹን በል ክንብሎ ዝግባእ። ንሱ ብርሃን ይኹን ክብል ከሎ አዝዩ ዓቢ ጸገም ዝነበረ ናይ ምድርና ከም ዝተፈትሐ፣ናይ መላእ ዓለም ጸገምውን ክቃለል እዩ። ናይቲ ሽግር ዕብየቱን ክብደቱን ብዝሑን ብዘየገድስ፥ መፍትሒኡ ሓደ እዩ፣ ንሱ ድማ ብርሃን ይኹን ዝብል ድምጺ ናይ እግዚአብሔር ወልድ ናይ ስልጣን ቃል እዩ።
ብሓቂ ንዘየብርህ ነዚ አይነገረናን፡ ምክንያቱ እግዚኣብሔር ንልቢ ኣሽቃሊ ወይ ውን ንልብና ጠልጠል ዘብል ነጊሩ ዝገድፈና ኣምላክ አይኮነን። እግዚአብሔር ንልብና ዘዕርፍ እዩ። ናይዛ ዓለም ተዋሳእቲ ንልቢ ዘንጠልጥል ስራሕ እዮም ዝሰርሑ፡እግዚኣብሔር ግን ንልብና ዕረፍቲ ዝኾነ ስራሕ ይሰርሕ። ስለዚ ካብ ጥበበኛታትን ፈላጣትን ንላዕሊ ዝኾነ ሽግር ይሃልወና ብዘየገድስ፡ ዘጋጠመ ሽግር እንተ አጋጠመና ምድሪ ኣብ ጥንተ ተፈጥሮ ካብ ዘጋጠማ ሽግር ንላዕሊ ከጋጥመና አይክእልን እዩ። ነቲ ኣጋጢሙ ዝነበረ ሽግር መልሱ ናይ እግዚኣብሔር ድምጺ እዩ ነይሩ። ንሰማይ ዘጽንዐ ቃል ናተይ ሕይወት ደው ከብሎ አይክእልን እዩ ኢልኩም አይትጠራጠሩ፡ ናይ እግዚኣብሔር ቃል ይሰርሕ እዩ፡ ዝሰርሕ ግን እምነት አብ ዘለዎም ሰባት እዩ።
ሎሚውን ዓለምና ብዙሕ እግዚኣብሔር ብርሃን ይኹን ክብለሉ ዝግባእ ጸገማት ተሓጺራ ትርከብ ኣላ። ስለዚ ዘይምዕሩይ ቅርጺ ናብ ፍጹም ጽባቀ ፡ ጥርሑ ዝኾነ ሕይወት ናብ ምልአት፣ ጸልማት ዝኾነ ንርእስናን ብጻይናን ዘይንርእየሉ ድማ ናብ ምስትውዓል ይለውጠልና። ናይ ኩሉ ነገር መፍቲሒኡ አብ ኢዱ ዘሎ ኣምላክ አብ ልዕሊኡ ካልእ ከይደረብናን ከይሓዋወስናን ከም ፍቓዱ ክንግዝኦ ይደግፈና። ብርሃናዊ አምላክ ብብርሃኑ ብርሃን ንርእየሉ ሕይወት ይዓድለና።
ይትባረክ እግዚኣብሔር አምላከ አበዊነ።


text:
መንግስታዊ ኣብያተ ጽሕፈት ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ሎሚ ሶኑይ’ውን ተዓጽዮም’ዮም ውዒሎም። ሰራሕተኛታት ህጹጽ እዋን ኸአ ብበረድ ንዝተሸፈነ መንገድታት ኣብ ምጽራግ ይርከቡ። ቅድሚ ትማሊ ቀዳምን ሰንበትን ተቋሪጹ ዝነበረ መጉዓዝያ ባቡር እታ ከተማ ግን ሎሚ ሶኑይ ብከፊል ስርሑ ጀሚሩ’ሎ።
ኣብያተ ትምህርቲ ዋሽንግተን ዲሲን ከባቢኣን ተዓጽየን ኣለዋ። አብተን ሰለስተ ዓበይቲ መዓርፎ ነፈርቲ ዝተወሰነ በረራታት ምጅማሩ’ውን ክፍለጥ ተካኢሉ’ዩ። ኣብ እዋን እቲ መሸምቦባ በረድ ክሳብ 4,500 በረራታት ዝተፈላለያ መገዲ ኣየር ተቋሪጹ ምንባሩ ይፍለጥ።
ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ ገለ ከተማታት ገማግም ባሕሪ ክፍለ-ግዝኣት ኒው ጀርሲ፣ መሸምቦባ በረድን ምዕልቕላቕ ውሕጅን ኣጋጢሙወን’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ምስዚ መሸምቦባ በረድ ብዝተሓሓዝ 24 ሰባት ሞይቶም ኣለው። እዚ ኣብ ምጽራይ ኩምራ በረድ ንዝነበሩን ብሕማም ልቢ ዝሞቱ ሰባትን’ውን ዝሓወሰ’ዩ።
እዚ መሸምቦባ በረድን ንፋስን ነዚ ከምዚ ዓይነት ኩነታት ኣየር ኣጋይሽ ዝኾና ከተማታት ባልቲሞር፣ ዋሽንግተንን ኒውዮርክን ለኪሙወን ኣሎ።
ከባቢ ዋሽንግተን ዲሲ ብኣስታት 76 ሰ.ሜ ኩምራ በረድ ዝተሸፈነ ኽከውን ከሎ ባልቲሞር ብ74 ሰ.ሜ፣ ኒው ዮርክ ብ68 ሰ.ሜ ምሽፋኑ ተገሊጹ። እዚ መሸምቦባ በረድን ንፋስን አብ ከተማ ኒው- ዮርክ ካብ 1869 ዓ.ም ንድሓር ንመጀመርያ ጊዜ ዘጋጠመ ከቢድ በረድ ምኳኑ’ውን ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
በዓል ሙያ ኩነታት ኣየር ኣብ ኣኩ-ዌዘር ጃክ ቦስተን እቲ መሸምቦባ በረድ ኣብ ዝበዝሓ ቦታታት ታሪካዊ መዝገብ ምሃዙ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ገሊጹ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዘተ ሰላም ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ዳግማይ ክጅምር’ዩ
Radio Erena: 04 February 2018
ካልኣይ ዙር ዘተ ሰላም ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ኣብ ኢትዮጵያ ዳግማይ ክጅምር ምዃኑ ተሓቢሩ።
ምንጭታት ዜና ካብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘመሓላለፉዎ ሓበሬታ፣ እቲ ካብ 5 ክሳብ 16 ለካቲት ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ዘተ ሰላም፣ ተቐናቐንቲ ወገናት ደቡብ ሱዳን ኣብ ጸጥታን መንግስታዊ ቅርጺን ዝኣመሰሉ ጉዳያት ክዝትዩ ምዃኖም ይግለጽ።
እዚ ብተደጋጋሚ ክጅምርን ክቋረጽን ዝጸንሐ ዘተ ሰላም ደቡብ ሱዳን፣ ሕጂ’ውን ከም ዝሓለፉ እዋናት ብዘይፍረ ከይዛዘም፣ በርጌሳውያን ማሕበራት’ታ ሃገር ጻውዒት ኣቕሪበን።
ልዕሊ 20 ዝኾና ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝነጥፋ ማሕበራት ብሓባር ኣብ ዘውጸኦኦ መግለጺ፣ እቲ ዘተ ሰላም ውሕስነቱ ክረጋገጽ፣ ኩሎም ወገናት ነቲ ብተደጋጋሚ ክጥሕስዎ ዝጸንሑ ተጻብኦ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ከኽብሩ ከምዝግባእ ኣተሓሳሲበን።
ተኹሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ተፈሪሙ ሳልስቲ ከይጸንሐ ክጠሓስ ምርኣይ ተስፋ ዘቑርጽ’ኳ እንተኾነ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ሒደት መዓልታት ዝኾነ ናይ ተኹሲ ድምጺ ብዘይምስምዑ፣ ከም ጽቡቕ ተበግሶ ክውሰድ ይከኣል፣ ክብል እቲ መግለጺ ናይተን ማሕበራት የመልክት።
እዚ ብኢጋድ ተማእኪሉ ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ዘተ ሰላም ዕዉት ክኸውን፣ እቲ በይናዊ በዓል ስልጣን ናይ ዝኾነ ወገን ከይሕዝ ውድብ ሕቡራት ሃገራት የተሓሳስብ።
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ኣብ ደቡብ ሱዳን ናይ ኣጽዋር ማዕቀብ ንኽግበር ብዓርቢ 2 ለካቲት መምርሒ ኣመሓላለፈሉ እዋን፣ ካልኦት ሃገራት ብፍላይ ከኣ ጎረባብቲ ሃገራት’ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስዳ ጻውዒት ኣቕሪቡ’ዩ።
ኣቐድም ኣቢላ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ልዕሊ መንግስትን ተቓወምትን ደቡብ ሱዳን ስጉምቲ ክወስድ እማመ ኣቕሪባ’ያ። እንተኾነ ሩስያን ቻይናን ደገፍ ብዘይምሃበን እቲ እማመ ኣይጸደቐን።
ኲናት ሓድሕድ ደቡብ ሱዳን ኣብ 2013 ካብ ዝጅምር ህይወት ኣሽሓት ክቐዝፍ እንከሎ፣ ልዕሊ 4 ሚልዮን ህዝቢ’ታ ሃገር ከኣ ካብ ቤት ንብረቱ ኣመዛቢሉ ይርከብ።
========================


text:
ዩጋንዳ ካብ እስራኤል ንዝጥረዙ ስደተኛታት ክትቅበል’ያ
Radio Erena: 15 April 2018
ዩጋንዳ ካብ እስራኤል ንዝጥረዙ ስደተኛታት ክትቅበል ኣብ ዝርርብ ከምዘላ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ገሊጸን።
ካብ ከተማ ካምፓላ ዝተመሓላለፈ ዜና ከምዘመልክቶ፣ ዩጋንዳ 500 ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ክትቅበል ምዃና ንላዕለዎት ሰበስልጣን’ታ ሃገር ብምጥቃስ ይገልጽ። ላዕለዎት ሰበስልጣን ዩጋንዳ ነዚ ጉዳይ ብወግዒ ዝእመኑሉ ዘለዉ ንመጀመሪያ እዋን’ዩ።
ንጉዳይ ስደተኛታት ዝከታተል ሚኒስትሪ ካብ ከተማ ካምፓላ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ እቶም ካብ እስራኤል ዝጥረዙ ስደተኛታት ግቡእ መጻረዪ ተገይሩሎም ፖለቲካዊ ዑቕባ ክወሃቦም ምዃኑ’ዩ ዘመልክት።
መንግስቲ እስራኤል ስደተኛታት ካብ ሃገሩ ክሰጉግ ንዘውጸኦ መደብ ካብ ማሕበረሰብ ዓለም ሓያል ተቓውሞ ገጢሙዎ’ዩ። እዞም ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ናብ ሃገራት ምዕራብ ክጣየሱ ምስ ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተገብረ ስምምዕ፣ ካብ ኣባላት’ቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ውድብ ብዝተገብረሉ ጸቕጢ፣ መራሒ’ታ ሃገር ነቲ ስምምዕ ከምዘፍረሶ ዝዝከር’ዩ።
ብኻልእ ወገን እስራኤል ንዩጋንዳ ዝፋነዉ ስደተኛታት እትህቦ ቪዛ ዝተሰነዐ’ዩ ክብል ማዕከን ሓበሬታ ሃረዝ ብዓርቢ 13 ሚያዝያ ኣብ ዝዘርገሖ ዜና ገሊጹ።
ካብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ዩጋንዳ ኣገልግሎት መዓርፎ ነፈርቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ከምዘመልክቶ፣ ኣቐድም ኣቢሎም ካብ እስራኤል ናብ ዩጋንዳ ዝኣተዉ ስደተኛታት ዝሓዝዎ ናይ ቪዛ ደኩመንት፣ ምስቲ ኣብ እስራኤል ዝወሃብ ወግዓዊ ደኩመንት ገፊሕ ፍልልይ ከምዘለዎ የመልክት።
ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኢንተበ ሓላፊ ምቁጽጻር ዶባት ሮበርት ካኑማ ኣብ ዝሃቦ ቃል ብወገኑ፣ እቲ ቪዛ ምሉእ ብምሉእ ዝተሰነዐ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ጎዶሎን ናይ ፍቓድ ወሃቢ ፊርማ ዘይብሉን ምዃኑ ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ ካብ እስራኤል ዝፋነዉ ስደተኛታት ከምዚ ዓይነት ዝተሰነዐ ቪዛ ክወሃቦም ንፈለማ እዋን ኣይኮነን ኢሉ። ኣብዚ ዝሓለፈ 3-4 ዓመታት ልዕሊ 1,750 ስደተኛታት ካብ እስራኤል ናብ ዩጋንዳ ተፋንዮም ከምዘለዉ ጸብጻባት ሰበስልጣን ጉዳይ ስደተኛታት የመልክቱ።
========================


text:
እዚ ትካል ቅድሚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ኣብ ዘውጽኦ ሪፖርት 73 ሚእታዊት ናይቶም ስደተኛታት ደቂ-ተባዕትዮ’ዩም ምባሉ ይዝከር። እንተኾነ ግን ድሕሪ’ዚ ሪፖርት እቲ ቁጽሪ ደቂ-ኣንስትዮን ህጻናት ስደተኛታት ክብ ከምዝበለ ይገልጽ። ብመሰረት እዚ ናይ ሕጂ ጸብጻብ ካብ ዶብ ግሪክ ሰጊሮም ናብ መቆደንያ ዝኣትው ስደተኛታትን ፍልሰተኛታት 60 ሚእታዊት ደቂ-ኣንስትዮን ህጻናትን ምኳኖም ይገልጽ።
ብተወሳኺ ትካል ህጻናት ሕ/ሃ ዩኒሴፍ ብዝሒ ቁጽሪ ዘለዎም ህጻናትን ደቂ-ኣንስትዮን’ውን ኣብዚ ዘይውሑስ ምስጋር ባሕሪ ቱርኪን ግሪክን ከምዝሞቱ ይሕብር።
ብመሰረት ጸብጻብ ዓለም-ለኸ ትካል ስደተኛታት ( IOM) ኣብ ዝሓለፈ ወርሕ ጥራይ 60 ህጻናት ኣብ ምብራቓዊ ማእከላይ ባሕሪ ከምዝሞቱ እዚ ድማ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብዚ ጉዕዞ ዝሞቱ ቁጽሪ ህጻናት ናብ 330 ክብ ኣቢልዎ’ሎ።
ወሃቢት ቃል ትካል ህጻናት ሕ/ሃ ዩኒሴፍ ሳራ ክራው ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃበቶ ቃል እቶም ነቲ ሓደገኛ ጉዕዞ ባሕሪ ዝሰገሩ ድማ ካልእ ብድሆታት’ዮም ዝጋጥሞም፡ ኣብዚ ሃገራት ኣውሮጳ ብብዝሒ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ኣብ ዘዕለቕለቓሉ እዋን እቲ ኣድላይ ዝኮነ ናይ ምኽልካል ናይ ጥዕናን ደሕንነትን ኣገልግሎት’ውን ኣይረክቡን’ዮም ዘለዉ ይብላ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ዘካይዱ ሰልፈኛታት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ሓይሊ ምጥቃሞም ደው ከብሎ ህውማን ራይትስ ዎች ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ፀዊዑ።
እቲ ትካል ቅድሚ ሰለስተ ማዕልታት ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ ተመስሪቶም ሪኢቶ ሃሃቡ ኣብ ህይዋማን ራይትስ ዎቻ ንጉዳይ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝከታተሉ ፌለኪስ ሆርን ሓይልታት ፀጥታ ካብ ዝግባእ ንላዕሊ ሓይሊ ከይጥቀሙ መንግስቲ ከረጋግፅ ከምዘለዎ ብምሕባር ‘’ሰበስልጣን ፀጥታ ነዚ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንምብታን ካብ መጠን ንላዕሊ ሓይሊ ተጠቒሞም እንተኾይኖም ሽዑ ንሽዑ ምርመራ ተገይሩ ናብ ሕጊ ክቐርቡ ኣለዎም’’ኣለዎም ኢሎም።
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ተምሃሮ ካልኣይ ብርክን ላዕለዎት ኣብያተ ትምህርትን ንማስተር ፕላን ኣዲስ ኣበባ ብምቅዋም ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት እናካየዱ ይርከቡ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ሎማዕንቲ ሰሉስ እውን ኣብ ወሊሶ ምዕራብ ኣርሲ፣ሆራ ጉድሩ ወለጋ፣ጀልዱ ምዕራብ ሸዋ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ቀፂሉ ከምዝውዓለ ንደሕንነትና ስለ እንሰግእ ስምና ኣይንገልፅን ዝበሉ ነበርቲ ገሊፆም።
ዛጊድ ኣብዝተኻየደ ሰልፊ ሰለስተ መናእሰይ ከምዝተቐትሉ ክልላዊ መንግስቲ ኦሮምያ ኣሚኑ’ሎ።ብሞት እቶም መናእሰይ ምሕዛኖም ዝገለፁ ኮሚሽነር ፖሊስ እቲ ክልል ኣፃሪና ስጉምቲ ክንወስድ ኢና ኢሎም ኣለው ኣብዝሓለፈ ሰሙን።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይክአል።


text:
ዜና ኤርትራ
ኤርትራ ኣባል ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኮይና ምምራጻ፣ ካብ ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላት ተቓውሞታት ይስማዕ ኣሎ
Radio Erena: 14 October 2018
ኤርትራ ኣባል ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክትከውን ምምራጻ፣ ሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ተቓውሞታት የስምዑ’ለዉ።
ሓልዮት ንሰብኣዊ መሰላት ኤርትራን ህዩማን ራይትስ ዎችን ዝርከብዎም ተጣበቕቲ መሰላት ኣብ ዘቕረብዎ ተቓውሞ፣ ከም ኤርትራ፣ ፊሊፒንስ፣ ባሕረይንን ካሜሩንን ዝኣመሰላ ሃገራት ኣብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ክጽምበራ ኣይግባእን ክብሉ ጸዊዖም።
ኣብቲ ብዓርቢ 12 ጥቅምቲ ኣብ ከተማ ጀኔቫ ዝተኻየደ ዋዕላ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ኤርትራ እትርከበን 18 ሃገራት ንሰለስተ ዓመት ዝጸንሕ ወንበር ተዋሂቡወን ኣሎ።
ንምኽፋት ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ተኸቲሉ፣ ኣብ ትግራይ ሕጽረት ነዳዲ የጋጥም
Radio Erena: 14 October 2018
ምስ ምኽፋት ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ኣብ ሓያሎ ከተማታት ትግራይ ሕጽረት ነዳዲ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ኣብዚ ብፍኑው ዝካየድ ዘሎ ንግዳዊ ምልውዋጥን፣ ምንቅስቓስ ህዝብን፣ ናብ ትግራይ ብሰንኪ ዝኣትዋ ዘለዋ መካይን፣ እቲ ሕጽረት ነዳዲ ከምዘጋጠመ፣ ንቤት ምኽሪ ንግዲን ኢንዱስትሪን’ቲ ዞባ ብምጥቃስ ጋዜጣ ዘ ሪፖርተር ኣመልኪቱ።
ወነንቲ’ዘን ካብ ኤርትራ ዝኸዳ ናይ ጽዕነት፣ ናይ ህዝቢ መጎዓዝያ፣ ናይ ውልቂ መካይን፣ ዋጋ ነዳዲ ካብ ኣብ ኤርትራ፣ ዝያዳ ኣብ ትግራይ ስለዝሓስረሎም፣ መካይኖም መሊኦም ጥራይ ዘይኮነ፣ ጽዒኖም’ውን ስለዝምለሱ፣ ብፍላይ ኣብ ከተማታት መቐለ፣ ዓዲ ግራት፣ ኣኽሱም፣ ውቕሮን ዓድዋን፣ ሕጽረት ነዳዲ ምግጣሙ’ዩ ዝግለጽ።
ኢጣልያ፣ ናይ ዑቕባ መሰሎም ንዝነጸገቶም ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ንምስጓጎም ትሕልን
Radio Erena: 12 October 2018
ኢጣልያ፣ ዘቕረብዎ ናይ ዑቕባ መሰል ንዝተነጽጉን ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎምን ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያ ንምስጓግ መደብ ከምዘለዋ ተገሊጹ።
እዚ ዝግለጽ ዘሎ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ጁሰፐ ኮንተ ኣብዘን ሃገራት ዑደት ኣብ ዘካይደሉ ዘሎ ግዜ'ዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ናይ ኢትዮጵያ ዑደቱ ዛዚሙ ሎሚ 12 ጥቅምቲ ናብ ኤርትራ ክኣቱ'ዩ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘካየዶ ምብጻሕ፣ ምስ መራሕቲ ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ልምዓታዊ ሓገዝን ምግታእ ዋሕዚ ስደተኛታትን ዘተኮረ ዝርርባት ከካይድ ምዃኑ ኣቐዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ'ዩ።
ገደም፣ ማእከል መሰልጠኒ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ንምስልጣን ይዳሎ ከምዘሎ ተገሊጹ
Radio Erena: 12 October 2018
ኣብ ሰሜናዊ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ፣ ገደም ማእከል መሰልጠኒ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጵያ ንምስልጣን ይዳሎ ከምዘሎ ምንጭታት ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ካብ ሕርጊጎ ንደቡብ 10ታት ኪሎሜተር ርሒቑ ዝርከብ፣ ገደም ማእከል መሰለጠኒ ሓይሊ ባሕሪ ኤርትራ፣ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ክዳኸም ከምዝጸንሐ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ኣብዚ እዋን ዳግመ ስርርዕን ምሕዳስን ይካየደሉ ከምዘሎ ኣገንዚቦም።
ኢትዮጵያ፣ ድሕሪ ምውድቕ ስርዓት ደረግ ዝተበተነ ሓይሊ ባሕራ ዳግም ከተቑሞ ምዃና'ያ ትገልጽ።
እታ ሃገር፣ ስልጠና ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኣበይ ከምእተካይዶ ኣየነጸረትን።
ሶማል፣ ናይ ዝኾነት ሃገር ምትእትታው ከምዘይትደሊ ኣብ ስዑዲ ምብጻሕ ዘካይድ ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስተራ ገሊጹ
Radio Erena: 12 October 2018
ኣብ ስዑዲ ዓረብ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ዘካየድ ዘሎ ቀዳማይ ሚኒስተር ሶማል ዓሊ ኻይረ፣ ዝኾነት ሃገር ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሃገሩ ክትኣቱ ከምዘይትፈቅድ ገሊጹ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ዓሊ ኻይረ፣ ኣብዚ ሳልስቲ'ዚ ምስ ንጉስ ሳልማን ዓብደልዓዚዝ ኣል ስዑድን ወራሲ ዓራት ወዱ መሓድ ቢን ሳልማንን ኣብ ዝገበሮም ርክባት፣ ኣብ ህልዉ ኩነታት ሶማልን እቲ ዞባን ተመያይጡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብ9 ጥቅምቲ ናብ ሪያድ ዘምርሐ፣ ምንግስቲ ሶማል ምስ ቀጠርን ቱርኪን ዘለዎ ጥቡቕ ዝምድና ከምዘይበትኽ ድሕሪ ምርግጋጹ'ዩ።


text:
ሉቃ.11:1-4
ኢየሱስ አብ ሓንቲ ስፍራ ኺጽሊ ጸኒሑ ምስ ወድአ፥ ሓደ ኻብ ደቂ መዛሙርቱ፥ “ ጎይታይ፥ ከምቲ ዮሓንስ ንደቂ መዛሙርቱ ዝመሃሮም ጸሎት ምሃረና” በሎ። ንሱ ኸአ በሎም፦ ‘ክትጽልዩ ኸሎኹም ኸምዚ በሉ፥ ‘አብ ሰማያት እትነብር አቦና፥ ስምካ ይቀደስ፥ መንግሥትኻ ትምጻእ፥ ፍቃድካ ኸምቲ አብ ሰማይ ከምኡ ድማ አብ ምድሪ ይኹን። ንናይ ዕለት እንጌራና አብ ፅባሕ ሃበና። ንሕና ንዝበደሉና ኹሎም ይቕረ ንብል ኢና እሞ ኃጢአትና ይቕረ በለልና፤ ካብ ክፉእ አድኅነና እምበር ናብ ፈተና አይተእትወና።’’
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………፡፡
ሉቃ.11:1-4
ኢየሱስ አብ ሓንቲ ስፍራ ኺጽሊ ጸኒሑ ምስ ወድአ፥ ሓደ ኻብ ደቂ መዛሙርቱ፥ “ ጎይታይ፥ ከምቲ ዮሓንስ ንደቂ መዛሙርቱ ዝመሃሮም ጸሎት ምሃረና” በሎ። ንሱ ኸአ በሎም፦ ‘ክትጽልዩ ኸሎኹም ኸምዚ በሉ፥ ‘አብ ሰማያት እትነብር አቦና፥ ስምካ ይቀደስ፥ መንግሥትኻ ትምጻእ፥ ፍቃድካ ኸምቲ አብ ሰማይ ከምኡ ድማ አብ ምድሪ ይኹን። ንናይ ዕለት እንጌራና አብ ፅባሕ ሃበና። ንሕና ንዝበደሉና ኹሎም ይቕረ ንብል ኢና እሞ ኃጢአትና ይቕረ በለልና፤ ካብ ክፉእ አድኅነና እምበር ናብ ፈተና አይተእትወና።’’
ሓደ ካብ ሓዋሪያት ንጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ጸሎት መሃረና ዝብል ሕቶ ምስ አቕረበ ክትጽልዩ ከሎኹም “ኣቦና ኣብ ሰማይ እትነብር…. እናበልኩም ጸልዩ ኢሉ ክምልሰሎም ተረክበ። እዚ ጸሎት እዚ ኢየሱስ ምስ ኣቡኡ ዝነበሮ ፍሉይ ዝኾነ ርክብ ንሓዋሪያቱ ንነፍሲ ወከፍ አማናይ ንኸሳትፍ ዝነበሮ ብርቱዕ ድልየትን ሃረርታን ዚገልጽ እዩ ነይሩ።
ንሕና ንእግዚኣብሔር አምላኽና ኣቦ እንብሎ ኢየሱስ መንፈስ ፍቕርን ሓድነትን ኣብ ልብና ስለ ዘሕደሮ እዩ። “ውሉድ ስለ ዝኾንኩም ከኣ ነቲ “ኣባ “ኣቦ” ኢሉ ዚጽውዕ መንፈስ ወዱ ናብ ልብኹም ለኣኾ። ደጊም ውሉድ እምበር ባርያ ኣይኮንካን። ውሉድ ካብ ኮንካ ኸኣ ኣምላኽ ወራሲ ገይሩካ እዩ (ጋላ.4᎓6-7) ስለዚ ኣቦ መሠረታዊ ትርጉሙ ምንጪ ናይ ሕይወት የስምዕ። ቅዱስ ሲፕሪያኖስ፣ ታሪኽ ድሕነት እንተ ተዓዘብና መበገሲኡ ብፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣቦ እዩ። ኣተገባብራኡን ናብ ኣቦ ዘመርሕ እዩ። ሥራሕ ክርስቶስ ኮነ ሥራሕ መንፈስ ቅዱስ ከኣ ናብ ኣቦ ዘተኰረ እዩ። ምኽንያቱ እግዚኣብሔር ናይ ኩሉ ሥራሕ ድሕነት ምንጭን መወዳእታን እዩ። ኣባትነት እግዚኣብሔር እቲ ቀዳማይ መልእኽቲ ወይ ብሥራት ናይ’ቲ ዝተንስአ ክርስቶስ እዩ።
እግዚኣብሔር ኣቦ ኵላትና ስለ ዝኾነን ንሕና ከኣ ደቁ ስለ ዝኾንናን ነፍሲ ወከፍና አቦ ኢልና ክንጽውዖ ይደሊ። በዚ ኸአ ነፍስወከፍና ብመንፈስ ተመሪሕናን ተሓጊዝናን ርክብና ምስ እግዚኣብሔር ጥራይ ዘይኮነስ ምስ ኩሎም ኣሕዋትን አኃትን ጽኑዕ ርክብ ክህልወና ይግባእ።
ነዚ ኣብ ወዱ ብመንፈስ ቅዱስ ሓድነትና ዘቖመ ኣምላኽ -‘አብ ሰማያት እትነብር አቦና፥ እናበልና ዕብየት አምላኽ ንገልጽ ። በዚ ኸአ ስግደትን ኣምልኾን ነቅርበሉ። ንሕና ነዚ ጸሎት እዚ ኪንደግም ከለና ምስ እግዚኣብሔር እንገብሮ ኪዳን የስምዕ። ኣቦና ዘለዎ ቤትና ማለት’ዩ። ክርስቶስ ሰማይን ምድርን ስለ ዘተዓረቐ ከኣ እግዚኣብሔር ዘለዎ ቦታ ንሱ እዩ ስማይና።ብተወሳኺ በዚ ጸሎት እዚ መንነትና ንገልጽ፤ ምኽኒያቱ ንሕና ደቁ ኢና ስለዚ ኢና ኣቦ ኢልና እንጽውዖ ፣ እንተኾነ ሓቐኛታት ደቂ እቲ ልዑል አቦ ኽንከውን ፍቓዱ ክንመልእ ይግበአና።
ስምካ ይቀደስ መንግስትኻ ትምጻእ – ስም እግዚኣብሔር ኩሉ ግዜ ኪቅደስ ከም ዘለዎ ካብ ጥንቲ ዝተመሓላለፈ ትእዛዝ’ዩ። ስም እግዚኣብሔር ብከንቱ ኣይትጸውዕ ዚብል ትእዛዝ እግዚኣብሔር ኪንዝክር ይግበኣና። ምኽኒያቱ ብኣዘራርባ ቅዱስ መጽሓፍ ስም መንነትን ተግባራትን ናይ’ቲ ሒዙዎ ዘሎ ዚገልጽ ስለዝኾነ። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንደቂ መዛሙርቱ ዚገበረሎም ናይ ኣብ ግልጸት ኪዛረብ እንከሎ “እታ ንኣይ ዘፈቀርካኒ ፍቕሪ ኣብኣቶም ምእንቲ ኽትህሉ፣ ኣነ’ውን ኣብኣቶም ምእንቲ ኽነብር ስምካ ኣፍሊጦዮም ኣሎኹ፣ ከፍልጦም’ውን እየ” ብምባል (ዮሓ.17᎓26) ነፍሲ ወከፍና ምስኡ ሓድነት ከም ዝሃበና ከምቲ ናቱ ቅድስና’ውን ኪህልወና ከም ዚኽእል ብምግባር ከምቲ ኣነ ዚፈለጥኩኻ ንሳቶም’ውን ኪፈልጡኻ’ሞ ንሳቶም’ውን ከምቲ ኣነ ኣባኻ ንስኻ ኣባይ ዝተቀደስናን ዝተኸበርናን ንሳቶም እውን ከምኡ ይኹኑ።
ስምካ ይቀደስ ንሕና ክርስትያን ከም ውሉድ መጠን ስምካ ይቀደስ ክንብል እንከሎና ንእግዚኣብሔር ቅዱስ ምዃኑ ፈሊጥና ከም ቅድስናኡ መጠን ወይ ንቅድስናኡ ብዚበቅዕ መንገዲ ስግደትን ኣምልኾን ክብርን ንህቦ ኣሎና ማለት እዩ። ንእግዚኣብሔር ብኸመይ ንቅድሶ? ብኽርስቲያናዊ ሕይወትና፤ ብተግባራትና። “ፍጽምና ወይ ቅድስና ናይ ሓደ ክርስቲያን ወይ ክርስትያናዊ ሕይወት ዚርኣየሉ ኣብ ኩሉ ስራሑ ጉድለት ዘይርኣየሉ ኮይኑ ኩሉ ነዓኡ ዚርኢ ንኣምላኽ ክብሪ ኪህብ እንከሎ እዩ ይብል ቅዱስ ዮሓንስ ኣፈወርቅ። ብመንፈስ ፍቕሪ ተሰንዩ ቅንዕና ኃያውነት ሕውነት ንካልኦት ይጥዓሞም ዚብል መንፈስ ዘለዎ ምሕረትን ርትዕን መምርሒ ሕይወቱ ገይሩ ዚጐዓዝ ስም እግዚኣብሔር ይቅድስ። ስም እግዚኣብሔር ኣብ ዚተቀደሰሉን ዝኸበረሉን አብ ሕይወት ወዲ ሰብ መንግስቲ ኣምላኽ ይሰፍንን ይነግሥን፣ ንናይ ዕለት እንጌራና አብ ፅባሕ ሃበና። ንሕና ንዝበደሉና ኹሎም ይቕረ ንብል ኢና እሞ ኃጢአትና ይቕረ በለልና፤ ካብ ክፉእ አድኅነና እምበር ናብ ፈተና አይተእትወና።’’ ወደይ! አገልግሎት አምላኽ አብ እትጅምረሉ ጊዜ፡ ንፈተናውን ተሰናዶ” ሲራ 2፡1 ነቲ ጎይታና ቃል ዝኣተወልና መንግስቲ ንኽንወርስ ንፈተና እንተሰዓርና እዩ እሞ፡ ንኹሉ ፈተና እዛ ዓለም ንክስዕር ወትሩ ኣብ ጽሎት ክንጽመድ ኣማልድነት ቅድስቲ ድንግል ማሪያም ኣይፈለየና። ኣሜን!
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………፡፡
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ኢትዮጵያ ኬንያን ጋናን ንናይ ዩናይትድ ስቴትስ ማሕበርሰብ ንግዲ ናይ ኢንቨስትመንት ዕድላት ምቹዋት’የን ኢሎም ልኡኽ ቤት ምኽሪ ንግዲ ዩናይትድ ስቴትስ ስካት ኣይዝነር ኣብ መጀምሪያ እዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ መጋቢት ተበግሶ ንግዲ ኣፍሪካ ንዝተባሃለ ጉጅለ መሪሖም ኣብ ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪካ መገሻ ፈፂሞም ኣለው።ንሶም ኩለን ሃገራት ኢንቨስትመንት መሰረተ ልምዓት ዕዳጋ ናይምፍጣር ዓቕሚ ከምዘለውን ይገልፁ።
ዓቅሚ’ዘን ሃገራት፣ከምቶም ናይ ካልኦት ሃገራት ዘይተመዝመዘ ስለዝኾነ ብዙሕ መኽሰብ ዘርክብ ናይ ኢንቨስትመንት ቕሙጥ ዓቕሚ ከምዘሎ ኣይዝነር ይዛረቡ።ኩባንያታትን ናይ ውልቂ ትካላት ንግድን ኣብ ኢስያ ዘሎ ኢንቨስትመንቶም ከምቲ ቅድሚ ሎሚ ይዓቢ ከምዘየሎ ይሪኡ ስለዘለው ኣብ መሰረተ ልማዓትን ኣብ ናይ ሕርሻ ኢንድስትሪን ኢንቨስት ክገብሩ ከምዝኽእሉን ካልኦት ዘይረኽብዎ መኽሰብ ክረኽቡ ከምዝኽእሉን ይገልፁ።ኣስዒቦም ድማ ኣብ ኣፍሪካ ኢንቨስት ምግባር እዋኑ ሕዚ እዩ ይብሉ።
ኩባንያ ካርጊል ኣብ ጋና ናይ ኮካ ፋብሪካ ምኽፋቱ ኣይዝነስር ምስ ሓበሩ ኩባንያ ሰራሒ ነፈርቲ ቦይንግ ናይ ብሪታንያ ኤሮስፔስን ካልኦት ኩባንያታትን ኣብ ምምሕያሽ መዕረፎ ነፈርቲ ተዋፊሮም ኣልው።
ኣይዝነር ብዙሕ ክስራሕ ከምዝኽእል ይገልፁ።ሳላ ኣብ ቀረባ ዓመታት ነዳዲ ስለዝረኸበት ጋና ትውንጨፍ ዘላ ከተማ ኢሎም ይገልፅዋ።
ኢንቨስተራት ኣብዝቕፅል ዓመት ምርጫ ናብ እተካይድ ኬንያ’ውን እናመዓደው እዮም።ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ዝተኻየደ ምርጫ ነታ ሃገር ኣብ ህውከት ኣእትዩዋ ምንባሩ ይዝከር።ንቶም ክልተ ላዕለዎት ተንሓናሕቲ ዝሓወሰ ናይ ጥምረት መንግስቲ ምርግጋእ ዘምፅአን ኢንቨስትመንት ዝስሓበን ምምሕያሽ ኣካይዱ እዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ይብሉ ኣይዝነር ን90 ሚሊዮን ዓማዊል ዝኸውን ናይ ዕዳጋ ዕድል ሓዊሱ ትሑት መጠን ግዕዝይናን ሰሓባይ ናይ ኢንቨስትመንት ሃዋህውን ንናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኢንቨስተራት ከምዝሰሓበ ይገልፁ።
ትካላት ዩናይትድ ስቴትስ ንናይ ኢትዮጵያ ዕዳጋ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ኣብ ሰንሰለት ቀረብን ንግዲ ሕርሻን ብነዊሕ እናጠመትዎ እዮም።እቲ ኣድማስ ዕድል ህንፀት መንገዲ ሓዊሱ ካብ መሰረተ ልምዓት ጀሚሩ ቀረብ ጎማ ምስ ዓበይቲ ናይ ተኽሊ ኣተሓሕዛ ትካላት ይኽይድ’ውን ኢሎም።
ገለ ናይ ወፃኢ ኩባንያታት ንሰደድ ዝኸውን ምግቢ ንከፍርዩ ናይ ሕርሻ መሬት ተኻሪዮም ኣለው።እንተኾነ’ውን ይብሉ ኣይዝነር ናይ ኣሜሪካ ትካላት ኣብ ኢትዮጵያ ገንዘቦም ብምውፋር ኢትዮጵያዊያን ሰራሕተኛታት ብምቑፃር ናይቲ ከባቢ ህዝቢ ዝጥቀሞ ፍሪያትን ናይ ካልኦት ከባቢታት ዓለም ናይ ምግቢ ዕዳጋ ድልየት ኣብዘማልእን ስራሕ ከምዘተኩሩ ይገልፁ።


text:
ዩናይትድ ስቴትስ ኣብቲ ብኩባኒያታት ብሪታኒያ፣ነርዌይን ኣልጀሪያን ዝስራሕ ትካል ንዝተፈፀመ መጭወይቲ ኩሎም ኣድልየትን ግቡኣትን ስጉምትታት ክትወስድ እያ ኢሎም ምንስቴር ምክልኻል ፐኔታ።ቀፂሎም ’’ዩናይትድ ስቴትስ ንከምዚኦም ዝበሉ ናይ ሽብር ተግባራት ብፅኑዕ ትኹንኖ።ኣሜሪካዊያዊያን ምስካልኦት ክጭወዩ ከለው ከቢድ ጉዳይ ገይርና ኢና ንሪኦ።’’
ካብቶም ዝተጨወዩ ኣሜሪካዊያን ክንደይ ከምዝኾኑ ከምዘይፈልጡ ግን ፐኔታ ኣብ ሮም ኣብዝሃብዎ ቃል ሓቢሮም።
ወሃቢ ቃል ናይ እስላማዊ ማግረብ ኣልቃይዳ ንቪኦኤ ኣብዝሃቦ ቃል ሸውዓተ ኣሜሪካዊያን ከምዝተትሓዙን ፈረንሳይ ኣንፃር እቲ ጉጅለ ኣብ ማሊ እተካይዶ ዘላ ወታደራዊ ስርሒት ንምሕጋዝ ዩናይትድ ስቴትስ እንተድኣ ፈቲና ዋጋ ክትኸፍል እያ ኢሉ’ሎ።
ፐኔታ ቅድም ክብል ዩናይትድ ስቴትስ ኣጋር ወታደራት ኣይትልእኽን እያ እንተኾነ ግን ኣብ ማሊ ንዝርከቡ ናይ ፈረንሳይ ሓይልታት ናይ ስለያ ፣ሎጂስቲክስን መጎዓዚያን ሓገዝ ክይህብ እያ ኢሎም።
ኣብ ናይ ለንደን ቤት ትምህርቲ ኢኮኖሚክስ ናይ ኣል-ቃይዳ ጉዳይ ክኢላ ዝኾና ኣሊያ ብራሂሚ ትማሊ ረቡዕ ከምዝገለፅኦ ናይ ማግረብ እስላማዊ ጉጅለን ኣብ ሰሜን ኣፍሪካ ዝርከቡ ካልኦትን ኣብ ከባቢያዊ ጉዳያት ይህቡዎ ዝነበረ ጠመተ ብምግዳፍ ሸቶታቶም እናለወጡ እዮም ኢለን።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዪ ኣህመድ ምስ ናይ ግብፂ ፕረዚደንት ብስልኪ ምዝርራቦም ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።ብኻልእ ወገን ምልዓል ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ሓዊሱ ካልኦት ስጉምትታት ብቕልጡፍ ክወስዱ ከምዘለዎም ምሁራትን ተንተንትን ይዛረቡ ኣለው።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዪ ኣብ ቅድሚኦም ካብዘለው እዋናዊ ፈተናታት ግዳብ ህዳሴ ኣመልኪቱ ምስ ግብፂ ዘሎ ኣፈላላዪ ሓደ እዩ።
መራሒ ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ምስ ናይ ግብፂ ፕረዚደንት ኣብዱል ፈታሕ ኤል-ስሲ ብስልኪ ምዝርራቦም ተገሊፁ’ሎ።
ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ምምራፆም ናይ ግብፂ ፕረዚደንት እንዃዕ ሓጎሰኩም ከምዝበሉዎም ማዕኸናት ዜና ግብፂ ገሊፀን ኣልዋ።ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዘሎ ኩለመዳያዊ ርክባት ንምሕያል ምስ ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ከምዝሰርሑ ምዝራቦም እውን ተሓቢሩ’ሎ።ቀዳም ሚንስትር ኣብዪ ኣሕመድ ብወገኖም ኣል-ሲሲ ዳግም ምምራፆም ሓጎሶም ምግላፆም ተገሊፁ’ሎ።
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዪ ምስ መራሕቲ ጅቡቲ፣ሶማሊያን ካልኦትን ብስልኪ ምዝርራቦም ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኣቶ መለስ ኣለም ሓቢሮም።
“ምስ ናይ ግብፂ ፕረዚደንት ዓብዱ ፈታሕ ኣል-ሲሲ ዝተኻየደ ዝርርብ ተመሳሳሊ እዩ።እቲ ርክብ ፓርላማ ቀዳማይ ሚንስትር ንክኾኑ ድሕሪ ምፅዳቑ ዝተኻየደ ርክብ ምዃኑ ጥራሕ እዩ። “
ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዪ ኣሕመድ ምስ ናይ ግብፂ ፕረዚደንት ድሕሪ ምዝርራቦም ድሕሪ ክልተ መዓልታት ሱዳን ሓዊሱ ብደረጃ ምንስትራት ሰለቲአን ሃገራት ፅባሕ ኣብ ካርቱም ልዝብ ከምዝጅመሩ ሚንስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኢንሼትቪ ኣፍሪካ ንዝተብሃለ መንግስታዊ ዘይኮነ ትካል ዳይረክተር ኣቶ ክቡር ገና ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዪ ኣሕመድ ብቕልጡፍ ክወስድ ኣለው ዝበሉዎም ስጉምትታት ኣብሪሆም።
“ቅድሚ ኩሉ ንኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ምልዓል እዩ።ኣየድልን ዝብል እምነት ኣለኒ።ብዝገደደ ንዝህቢ ዘራፅምን ከምኡ እውን ንኣሰራርሓ ሕጊ ናይታ ሃገር ዝጥሕስን ስለዝኾነ ክልዓል ኣለዎ።ካልኣይ ህዝቢ ተኣኪቡ ክዘራረብ ዝኽእለሉ መድረኽ ክኸፍቱ ኣለዎም።ነቲ ነፃነት ዳግም ክመልሱዎ ኣለዎም፤ምኽንያቱ ነፃነቱ ተወሲዱ እዩ።ህዝቢ ንመንግስቲ ካብ ዝግባእ ንልዓሊ ይርሕቕን ይፈርሕን ኣሎ።”
ሳልሳይ ድማ ንካልኦት ፓርትታት ብዘሳትፍ መልክዑ ንኣካያይዳ ምርጫ ቦርድ ምምዕርራይ ከምዘድሊ ገሊፆም ኣለው ።


text:
መባእታ
1. 1. ብፍቓድ እግዚኣብሔርን፣ ብሥምረት መንበረ-ጴጥሮስን፥ ናይ’ታ ኣብ ኤርትራ ዘላ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ጓሶት ካብ ዝኾኑ ጳጳሳት ካብ’ዛ ሃገር ተበጊሶም ኣብ ኵለን ሃገራት ናብ ዘለዉ ካቶሊካውያን ምእመናን፥ ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን፥ ካብ ኢየሱስ ክርስቶስ ጐይታናን ጸጋን ሰላምን፡ ነኣኻትኩም ይኹን (1ቆሮ.1፣ 1-2)፣ ማኅበረ-ሰብ ዓለም፣ ብዝተፈላለየ ሰብ-ሰርሖ ግድላትን ማዕበላትን እናተጸፍዐ ኣብ ዚህወኸሉ እዋን፣ “ብክርስቶስ ምእማንኩም ኣብ ኵላ ዓለም ስለዝተሰምዐት፣ ቅድሚ ኵሉ ብዛዕባ ኵላትኩምንኣምላኽና ብኢየሱስ ክርስቶስ ነመስግኖ ኣሎና፣ ከየቋረጽና ኵሉ ጊዜ ኣብ ጸሎትና ንዝክረኩም” (ሮሜ.1፣ 8-9)።
እግዚአብሔር ብዘሕደረሎም ርድኢትን ብዝሃቦም ምድራዊ በረኸትን ተሓጊዞም ናይ ዑቕባ ዕድል ዝሃቡኹም፣ ኣብ መንጎኦም እትነብሩ ሃገራትን ሕዝብታትን፣ ብፍላይ ከኣ እተን ብኃልዮት ኣምላኽን ብናይ እንተላዕለ ኲሉ ቤተክርስትያን ኃልዮትን ተደሪኸን ዚስዕባኹምን ዚጓስያኹምን ሰበኻታትውን፣ ኣብ’ዚ ሰዓት’ዚ ብመንፈስ ምስጋና ንዝክረን ኣሎና።
ንእምነት-ክርስትናን መንፈሱን ኣብ ዚፈታተን፣ ፈጺሙ’ውን ኣብ ዚነጽግ ዓለም ኮይንኩም እምነትኩም ንምሕላውን፣ በዛ እምነት ተመሪሕኩም ንምንባርን እትገብርዎ ጻዕርን ትግሃትን ተገንዚብና፥ “በታዘላትና እምነት ንሓድሕድና ምእንቲ ክንጸናናዕ” (ሮሜ.1፣ 12) ንጽሕፈልኩም ኣሎና። ኣብ መልእኽቲ ዕብራውያን (11፣ 1) ከምዚንገረና ድማ፥ እምነት ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከምንረኽቦ ዜረጋግጽ ብምዃኑ፣ ከምኡ’ውን “ብተስፋ ከምዝደሓንና” (ሮሜ፣ 8፣ 24) ስለእንፈልጥ፥ እስኪ ብተስፋ ንበርትዕ።
ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኤውሮጳን ሰሜን ኣሜሪካን፣ ኬንያን ንዚነብሩ ምእመናንና ኣብ ዝገበርናዮ ሓዋርያዊ ዑደት (ኣቡነ መንግስተኣብ ተስፋማርያም፤ ኣቡነ ኪዳነ የዕብዮ) ብዘዋህለልናዮ ተመክሮን ትዕዝብትን ከምኡ’ውን ኣብ’ዚ ቀረባ ግዜ (ብ3 ግንቦት 2004) ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ካብ ሮማ ኣብ መላእ ዓለም ንዚርከቡ ምእመናን-ስደተይናታት ዚርኢ ዝሃበቶ መምርሕን ማዕዳን ዝሓዘ ሰነድ (ኤርጋ ሚግራንተስ ካሪታስ ክርስቲ = ናይ ክርስቶስ ፍቕሪ-ሰደተይናታት) ምኽንያት ብምግባር፣ በዛ ሓዋርያዊት መልእኽትና ምሳኻትኩም ክንዋሳእ ኣድላዪ ኮይኑ ረኺብናዮ። ናይ ምሥራቓዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ሕገቀኖና ከኣ ነዚ እንገብሮ ዘሎና ብሥርዓት ዚእዝዞ እዩ።
“ንስኻትኩም ስለ ዝኣመንኩም እቲ ኣብ መወዳእታ ዘመን ኪገሃድ ዘለዎ ድኅነት ክሳዕ ዚመጽእ፤ ኃይሊ-ኣምላኽ ኪሕልወኩም እዩ። ሽሕ’ኳ ሕጂ ንቝሩብ ግዜ ብብዙኅ ዝዓይነቱ ፈተና ክትሓልፉ ግዲ እንተኾነ፤ በዚ ክትሕጐሱ ኢኹም”። እዚ ከኣ እታ እምነትኩም ሓቂ ከምዝኾነት ኬረድእ እዩ። ወርቂ ሽሕ ግዜ ብሓዊ ይኰላዕ እምበር በራሳይ እዩ። እምነትኩም ግና ምስ ተፈተነት ኣዝዩ ብሉጽ ዝኾነ ዋጋ ኣለዋ። ከመይ ኢየሱስ ኪግለጽ ከሎ፤ ምስጋናን ስብሓትን ከተምጽኣልኩም እያ። (1ጴጥ.1፣5-7)
1ይ ክፍሊ ካብ ኀልዮት-ቤተክርስትያን ውጹኣት ኣይኮንኩምን
2.“ብምኽንያት ሃለዋቶም ኣብቲ ልሙድ ናይ ቤተክርስትያን ጕስነታዊ ኣገልግሎት ኪጥቀሙ ዘይከኣሉ፥ ካብ’ዚ ኣገልግሎት’ዚ ርሒቖም ዚርከቡ ኵሎም ፍሉይ ዝኾነ ተገዳስነትን ኀልዮትን ኪግበረሎምይግባእ። ከም’ዚኦም ካብ ዝበሉ ጕጅለታት፣ ብዙኃት ካብ ሃገር ናብ ሃገር ተንቀሳቐስቲ፣ ስደተይናታት…ይርከቡዎም” (ጉ.ቫ. 2ይ፥ ብዛዕባ ተልእኮ፣ ኣቡናት 18)። ምእንት’ዚ ናይቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያታት ብፍላይ ድማ” ኣብ ካልኦት ሃገራት ዝሓሸ ናይ መነባብሮን ስራሕን ዕድል ኪረኽቡ…” (ስራሕ-ወድሰብ Laborem Exercens.23) ዚንቀሳቐሱ ሰባት ሃለዋትን ኵነታትን ንቤተክርስትያን ኣዝዩ ኪግድሳ ከም ዚርከብ፣ ቤተክርስትያን ኣብ ዓለምን ምስ ዓለምን ብዘለዋ ርክብ ዚዛረብ ናይ ጉባኤ ቫቲካን ሰነድ፣ ፈላሚ ቃላቱ ንርድኦ፥” ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ዘለዉ ደቅሰባትብፍላይ ድማ፣ ናይ’ቶም መሳኺን ድኻታትን ብዝተፈላለየ ዓይነት ዝተወጽዑን ኵሎም ታሕጓስን ተስፋን፣ ጸበባን መከራን ኵሉ፣ ናይ’ቶም ተኸተልቲ ክርስቶስ (ናይ ቤተክርስትያን) ታሕጓስንተስፋን፣ መከራን ጸበባን’ውን እዩ። እቲ ብሓቂ ሰብኣዊ ዝኾነ ሃለዋቶም ድማ ካብ ናይ ሰዓብቲ-ክርስቶስ ኣቓልቦ ዝረሓቐ ኣይኮነን” ። (ጉባ.ቫቲ.2ይ፣ ፍሥሓን ተስፋን፣ 1 Gaud. et Spes 1)።
ስለ’ዚ ከኣ ሰብኣዊ ዓቕማን መደባታን ድሩት ብምዃኑ ዝጐደለን ዚጐድልን ኣገልግሎት ኪህሉ ይኽእል’ምበር፣ እቲ ናይ ቤተክርስትያን ኀልዮትን ተገዳስነትንሲ ንጹር እዩ፣ ወትሩ ከኣ ብዝተፈላለየ ደረጃ፣ እታ ዝዓበየትን ዝሰፍሐትን ቤተክርስትያን ኣብ ጉባኤ፣ ብዝበለቶን፥ ር.ሊ.ጳጳሳት’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ግዜያት ዜርእዩዎ ኀልዮትን ወትሩ ዚቕጽል እዩ።
ንሕና ጓሶትኩም’ውን እዚ መዝነትን ተልእኮን ከምዘሎና ብምግንዛብ፥ ነዚ ሃለዋትኩምን ኲሉ ግድላትኩምን ክንሓስብ “እቲ ብኽርስቶስ ኣባኹም ዘሎና ፍቕሪ የገድደና” (2ቆሮ.5፣ 14)። በዚ ፍቕር’ዚ ተደሪኽና፣ መዝነትና ንምፍጻም “ብተስፋ በርትዑ” ብዚብል ዘጸናንዕን ዘተባብዕን ቃላትና ንደሃየኩም ኣሎና።
ምስጋና
3. እቲ መንፈሳዊ ናይ ጕስነትን፣ ተገዳስነትን መደብ፣ ኣቐዲሙ ኣብ ውሱን ቦታታት (ሮማ፣ ሚላኖ፣ ሽቱትጋርት፣ ፍራንክፈርት፣ ዋሺንግተን፤ ቺካጎ፤ ሎሳንጀለስ፤ ሳንፍራንሲስኮ፤ ሎንደን፤ ከሰላ፤ ገዳርፍ) ብወግዒ ብቤተክርስትያንና፣ ተጀሚሩን ነዊሕ ተኻዪዱን እዩ። ብኣቡናት ኮነ ብማኅበራቶም ተላኢኾም ኣብ’ዚ ቦታታት’ዚ ንመእመናን ብሉጽ ተወፋይነቶምን ኣገልግሎቶምን ንዘወፈዩን ብሕጂ’ውን የወፍዩ ንዘለዉ ካህናትን ደናግልን ንዅሎም ማኅበራት፣ ልባዊ ምስጋናና ነቕርበሎም። ብዝበለጸን ብዝተወሃሃደን ኣገባብ ኪቕጽልዎ ከኣ ነተባብዖም ኣሎና።
ኣብ ዚበዝሕ ቦታታትን ኲነታትን ግን ቅንአት-እምነቶም ብዝሓደሮም ተገደስቲ ኣኅዋትን ኣኃትን ተጐሳጕስኩም ኣድማዕን ዜሓጕስን ተግባራትን ዕማማትን ብምፍጻምኩም ብልቢ ነመስግን፥ ነቲ ኪርሳዕ ዘይግበኦ ጕዳይ ድሕነትን እምነትን ከይረሳዕኩም፥ ንርእስኹም ተነቓቒሕኩም ንውሉድኩም ኮነ፣ ንካልኦት ኣኅዋትኩም ኣኃትኩም ምንቅስቓስኩም፥ ነዚ ንዘኽኣለኩም ልዑል ኣምላኽና ምስጋና ይብጸሓዮ። እተን ኣብ ዓዓዱን ሃሃገሩን ዘለዋ ቊምስናታት፣ ሰበኻታት፣ ካህናት ኲሎም’ውን ብወግዓዊ ደረጃ ኮነ በብውልቂ ኪሕግዙኹምን ኪግደሱልኩምን ዝተረኽቡ’ውን ነመስግኖም።
እዚ ዅሉ ዝሓለፈ በረኸትን፣ ናይ ኣምላኽ ረድኤትን ክንሓስብ ከሎና “ጐይታ ዓበይቲ ነገራት ገይሩለይ እዩ” (ሉቃ.1፣ 49) ዚብል ቃል፣ ኣብ ኣፍና የድምጽ። ምእንት’ዚ በረኸት’ዚ ከኣ ንጐይታ ነመስግኖ ንዝምረሉውን። ብዝሓለፈ ጸጋን በረኸትን ክንእመን ከሎና ንሕጅን ንዚመጽእን ኣበርቲዕና ከም ንሰርሕ ቃል ነኣቱ ኣሎና ማለት እዩ።
ኣብ’ቲ ብስደት እትነብሩሉ ሃገር፥ መንነትኩምን መንፈስ-እምነትኩምን ንምሕላው፥ ብድሕሪት ንዝሓደግኩምዎ ኣብ ጸገማት ንዚርከብ ኅብረተሰብኩምን፣ ስድራቤትኩምን ንምርዳእን ንምሕጋዝን ብእተርእይዎ ንጥፈትን ተገዳስነትን፣ እቲ ንመላእ ሰብኣዊ ሕንጸትን ብስለትን ዚርኢ ናይ ኣቦታትን ኣዴታትኩምን፣ ናይ’ቲ መሠረታዊ መዕበያኹምን መሥመር ንምሕላውን ናብ ውሉድኩም ንምምሕልላፍን …ብእትገብሩዎ ትግሃትን ጻዕርን፣ ተደኒቕና ልባዊ ምስጋና ነቕርበልኩም ኣሎና።
4. ቅድሚ ኃያሎይ ዓመታት፣ ኣብ’ዛ ዓባይ ከተማና (ኣሥመራ) ኣብ ትርከብ ሓንቲ ንእሽቶይ ቍምስና ብዝተገብረ መጽናዕታዊ ግምት (ብ1978) ክልተ-ሢሶ ካብ ኣባላታ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ብዘለዉ ውሉዶምን ኣባላት ቤተሰቦምን ዚናበሩን፣ ዚጥወሩን ምዃኖም ዜርኢ ነበረ፥ ናይ መላእ ሃገር ነጸብራቕ ኪበሃል ዚከኣል እዩ። እዚ ናይ ኀልዮትን ሓድሕዳዊ ረድኤትን ዝንባሌ፣ ነቲ ኣብ ወንጌል ዝተመርኰሰ፥ ፍቕሪ ብጻይ ዚገልጽ፥ መንፈስ-ክርስትና ዜረጋግጽ፣ ቀንዲ ማኅበረ-ሰባዊ መልክዕና ኮይኑ ምርካቡ፣ እቲ ባህልናን ኣተሓሳስባናን መጠን ክንደይ ብክርስትያናዊ መንፈስ ከምዝተሓንጸን ዝተዀስኰሰን ዜርኢ እዩ።
ብዙኃት ካባኻትኩም ኪብሉና ከም ዝሰማዕናዮ፥ ካብ’ቲ ፍረ ረሃጽኩምን፣ ኣዝዩ ድሩት ዝኾነ ዓቕምኹምን መቒልኩም፣ ንሃገርኩምን ኅብረተሰብኩምን ስድራቤትኩምን ብምሕጋዝኩምን ነዚ ንምግባር ድልየትን ተገዳስነትን ብምርኣይኩም፣ እቶም ኣብ ናይ ዕለታዊ ናብራ ጸገማት ኣብ ጐድንኹም ዚቃለሱን ዚጐዩን ምዕራባውያን ኣዝዮም ከምዚግረሙን፣ እዚ ኣተናኹም’ውን ንኺርድእዎ ከምዚጽግሞምን ዘመልክት እዩ። እዚ እንታይ የርእየና? እቲ ናተይ ንርእሰይ ጥራይ፣ “ካብ ወደይ ከብደይ” ነኣይ፣ ጥራሕ ይጥዓመኒ…ዚብል መንፈስ-ክርስትና ዝረሓቖ ምዕራባዊ መንፈስን ዝንባሌን ብግብራዊ ኣገባብ ከምዝነጸግኩምዎ፤ እዚ መንፈስ’ዚ ንዚኽተሉ ወገናት ከኣ፤ ናይ ኅሊና ስክፍታን ወቐሳን ከምዘሕደርኩምሎም ግልጺ እዩ። “ኣቱም ፍቑራተይ፣ ኣጋይሽን ስደተይናታትን …ንሠናይ ግብርኹም ርእዮም በታመዓልቲ ፍርዲ፣ ንኣምላኽ ምእንቲ ከመስግንዎ ኣብ ማእከል ኣሕዛብ ኣካይዳኹም ኣጸብቑ” (1ጴጥ.2፣ 11-12) ንዚብል ለበዋ-ኣቦኹም ቅዱስ ጴጥሮስ ሓዋርያ ኢኹም ዝፈጸምኩም። ”ኣምላኽና ከኣድሌትኩም ዘበለ ኵሉ ከም መጠን ሃብቱ፣ ብኢየሱስ ክርስቶስ ገቢሩ ብኽብሪ ኪመልኣኩም እዩ” (ፊልጵ.4፣ 19)። ”ብዛዕባታ ኣብ ልብኻትኩም ዘላ ተስፋ ንዚሓተኩም ዘበለ ምላሽ ምሃብ ምእንቲክትክእሉስ ኲሉሳዕ ድሉዋት ኩኑ። ግናኸ ብለውሃት ግበሩዎ” (1ጴጥ.3፣ 15)፥ ብተስፋ ከኣ በርትዑ።
መበቈልኩም ምስ ዝኾነት ሃገርኩም ንዘሎኩም ምትእስሳር፥ ብዚከኣል ብዝተፈላለየ መደብ ክትቅጽልዎን፣ ናይ መን ምዃንኩም ክትገልጹን ምጽዓርኩም ዚድነቕ እዩ። ክንየ’ውቲ እተበርክትዎ ግዙፍ ሓገዝን ረድኤትን፣ እቲ ጕዳይ “መንነትን” ዓሚቝ ስምዒትን፣ ኣብ ሓዘንን ሓጐስን፣ ኣብ ጸበባን ጸገምን፣ …ኵሉ እትገብሩዎ ሱታፌ፣ ብኣካልን ብዝተፈላለየ ኤለክትሮኒካዊ መልእኽታት ዚፍጸም ሓድሕዳዊ ርክብ ዓይነተይና ኣብነት እዩ።
ማኅበራዊ መልክዕ ዝዓዘዞ ናይ ሥነ-ምግባር ሕይወትን መደባትን ኣገዳሲ እዩ። ኣነ ዝድላየይ እፈጽም፣ ሰብ ዝበለ ይበል፣ …ወዘተ ካብ ዚብል ውልቀ-ስምዒት ወጺእና፣ ዝኸማይ ሰብ እንታይ ይብለኒ፣ ኃወይ ኃውተይ…እንታይ ኪብሉኒ እዮም? ዚብል መንፈስ ስክፍታን ጥንቃቐን፣ ኃባራዊ ጕዕዞን ዘመልክቶ፥ ንሕይወትን ንብረትን ትርጕም ዚህቦ እዩ። እዚ ኵሉ ብቐሊሉ ዚፍጸም ከምዘይኮነ፣ ሓያል ጻዕርን ትብዓትን ዚሓትት ምዃኑ ግልጺ እዩ። ምስ’ቲ ከቢቡካ ዘሎ “ከይብሉኒ” ካብ ዚብል ስኽፍታ ወጺኡ፣ ደስ ንዝበሎ ዚፍጽምን ዚኽተልን ባህልን ኣተሓሳስባን ብርቱዕ ቃልሲ ከም’ተካይዱ ከኣ መንም ዘስተውዕሎ እዩ።
ሃለዋት ስደት
5. ስደተይና ዚበሃል፣ እቲ ዓዱን ዓውዱን ሓዲጉ፣ ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት ኣብ ዓድ-ጓና ኪሰፍር ዝመረጸ ወይ ኪመርጽ ዝተገደደ እዩ፥ ገሊኡ ብፖሊቲካዊ ኲነታት፣ ገለ ብስራሕ ብትምህርቲ ብምርምር…ወዘተ..። ናይ ውልቀሰባት፣ ስድራቤታት፣ ሕዝብታት ምንቅስቓስን፣ ናብ ዓድኻ ምምላስን፣ ካብ ጥንቲ ብጥቅምቲ ኣብ ኅብረተሰብ ብዝጸንሐ፣ ኣብ ናይ ድኅነትና ቅዱስ ታሪኽ’ውን፥ ኣብቲ ናይ ደቂ-ያዕቆብ ናብ ግብፂ ምኻድን፣ ካብኡ ምምላስን ናይ ስደት-ባቢሎን ኵነታትን፥ ክሳብ ናይ’ታ ቅድስቲ ስድራ ሃለዋት…ኵሉ ከይተረፈ ዚግለጽ እዩ። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ’ውን ናብራ-ስደት ብናይ ምእመናን ምድራዊ ጕዕዞ ዚምሰል ኮይኑ ተረኺቡ።
ናይ ውድብ ኅቡራት ሃገራት ጸብጻባት ከምዜመልክቶ፣ ኣብ’ዚ 30 ዓመታት ኣኀዝ ስደተይናታት ዓለም ካብ 75 ሚልዮን ናብ 125 ሚልዮን ኪድይብ ተረኺቡ። ስለዚ ከኣ ሓዲሽ ተርእዮ ኮይኑ ዳርጋ ንዅለን ሃገራት ዓለም ዚትንክፍ ጕዳይ እዩ። ኣብ ውሽጢ ሃገራት ዘጋጥም ምምዝባል፣ ዶብ ሰጊርካ ምግዓዝ፣ ብሕግን ብዘይሕግን ምንቅስቓስ ብዝተፈላለየ ጸገማትን ምኽንያታትን ዝተደረኸ ኵነት እዩ።
ናብ ርእስና ማለት፣ ናብ ሃገርናን ሕዝብናን ክንጥምት ከሎና ድማ፣ እዚ ተርእዮ’ዚ ብፍላይ እዚ ናይ ስግር-ባሕሪ ስደት፥ ኣብ ዛንታ ኣቦታትን ኣቦሓጐታትን ዘይጸንሓና፣ ዘይሰማዕናዮ፣ ኣብ’ዘን ናይ መወዳእታ 40 ዓመታት ዝተኸሥተ ነቲ ዘጋጠመ ፖለቲካዊ ጸገማትን ስዒቡዎ ዝመጸ ማኅበራውን ኤኮኖምያውን ሃለዋት ተኸቲሉ ዝተበጋገሰን፤ ቀጺሉ ዝተንቀሳቐሰን ምዃኑ እዩ።
ካብ’ቲ ገሊኡ ናይ ስደት ኣወንታዊ ውጽኢታቱ ንምዝካር-ሕዝብታት ኪፋለጡ ዕድል ይህብ። ኣብ ዕለታዊ ሕይወትን፣ ንብረትን ከኣ ኣብ መንጎ ሕዝብታት ናይ ተዋስኦ (ዲያሎግ) መንፈስ ይምዕብል። ናብ ሥምረትን ኅብረትን ከኣ ይመርሕ። ስደት ብመንፅር ዝተፈላለየ ሥልጣኔታት ኪረአ ከሎ መምጽኢ ሃብትን በርከትን እውን እዩ። ብኻልእ ወገናት ድማ ስደተይናታትን ተቐበልትን (ደቀባት) ተኸባቢሮም ተፋቒሮም ተጸዋዊሮም ኺነብሩ ከምዚኽእሉ ዘረጋግጹሉ ዕድል ወይ ቤት ትምህርቲ’ውን እዩ።
ጸገማት ስደትን ሳዕቤናቱን
6. ናብራ-ስደት ከይፈቶኻ ዚምረጽ ምዃኑ፤ ካብ ቤትካን ስድራቤትካን ወጺእካ ብዘይትፈልጦ መንገድን ኣገባብን፣ ናብ ዘይትፈልጦ ዓድን መደብን ምብጋስ ዘምጽኦ ጥርጥርን ስግኣትን ፈተናታትን፣ ክንየው’ቲ ግዙፍ ጸገማትን ድኻማትን ዘስዕቦ ናይ ኅሊና ነውጽን ተርባጽን…ስነልቦናዊ ሃለዋቱ መሪር እዩ። ነፍስወከፍ ካባኹም በዚ መስርሕ’ዚ ዝሓለፈ ስለዝኾነ ብዛዕባ’ዚ ነናቱ ዚብሎን ዜዘንትዎን ጽዋ ከምዘለዎ ግልጺ እዩ። ኣብ ዓዲጓና ሰሪሕካ ርሂጽካ፣ ካብ ባዶ ተበጊስካ ሕይወትካ፣ ሕይወት ስድራቤትካ ክትሓንጽ ላዕልን ታሕትን ምባል፤ መጠን ክንደይ ዚኣክል፣ መንፈሳውን ሥነልቦናውን ድኻም፣ ጽምዋ… ከምዘለዎ ኣይከሓድን፣
ኣብ ገሊኡ’ውን ብሰንኪ’ቲ ጽንኩርን ዘይንጹርን ዝኾነ ጕዕዞ-ስደት፣ ብቑዕ ዝኾነ ሰነዳትን፣ ናይ መንበሪ ፍቓዳትን ብዘይምርካብ ዚመጽእ ሰንፈላል ዝዓብለሎ ኣካይዳ፤ ብምኽንያት ሰነዳትካን ናይ መንበሪ ፍቓዳትካን፤ ብሰንኪ ዋሕዲ-ትምህርትኻን ተመክሮኻን፣ ኣብ ዝተሓተን ዝጸገመን ሃለዋት-ስራሕ ተዋፊርካ ምስራሕ ብኅሊና ዘይተዓግበሉ፤ ብጥዕና እትጕደኣሉ ሃለዋት ዜጓንፍ እዩ።
ሞራልን፥ ሰብኣዊ ሕይወትን
7. ድልዱል ስድራቤት ዝዓንድማእከሉ፣ ኣብ ፍርሃት-እግዚኣብሔር ዝተመርኰሰ፣ ኣብ ፍቕርን ክብርን ወድሰብ ዝተሓንጸ ኅብረተሰብ ዓቢኻን ተዀስኵስካን፤ ካብ’ዚ ድልዱል መዕበያ ዝተቐበልካሉ ወጺእካ፥ ኣብ ዓድ-ጓና ዓዲ-ስደት ምንባር ማለት፥ ካብ ባሕሪ ወጺኡ ናይ ዚነብር ዓሣ ሕይወት ኪመስል፤ ምእንት’ዚ ከኣ ናይ ሞት፣ ናይ ሕየት ቃልሲ ከካይድ ንቡር ይኸውን። ልዕሊ ኵሉ ድማ እዚ ቃልስ’ዚ ኣብ መንፈሳዊ ሃለዋትን ኣብ ናይ ኅሊና ኵነታትን ዜጋጥም እዩ። ከም ውጽኢቱ ከኣ ኣብ ግዙፍ ናይ ዕለታዊ ሕይወት መነባብሮ ይንጸባረቕ። ነቲ ዝዓበኻሉ መምርሒ ሕይወትን መደብ ሰብኣውነትን ተኸቲልካዶ ምኻድ የሓይሽ? ወይስ ንከባቢኻ ምምሳል? ከም’ታ እናናሳዕ መልክዓ እትለዋውጥ ነፋሒቶ ምስ ከባቢኻ ምልውዋጥዶ ወይስ ነታ ዝነበረትካ ከይለወጥካ ምዕቃብ? ኣብ ዓደይ ኣብ መንጎ ስድራቤተይ ዘይምገበርክዎ፣ ኣብ’ዚኸ ክገብሮ ኅሊናይ የፍቅዶዶ? እዝን ካልእ ዚመስሎ ውሽጣውን ግዳማውን ክትዓት ጸዊርካ ዚኽየደሉ እዩ።
8. ብመንፈሳውን ባህላውን ማኅበራውን መዳያት፣ እቲ ስደተይና ንዝነበሮን ሒዝዎ ንዝመጽአን፣ ነቲ ኣብ ዓዲ-ስደቱ ዘጓንፎ መነባብሮን ብደረጃ ስነሓሳብ ይኹን ብተግባር ብኸመይ የላፍኖ? ክሳብ መጠን ክንደይ የወሃህዶ? ጨሪሽካ ናትካ ገዲፍካ ኣብ ናይ’ቲ ዘኣንግደካ ሕዝብን ዓድን ኵነታት ምስጣም ዘምጽኦ ጸገማትን ናይ መንነት ቅልውላዋትን ፈጺምካ ማዕጾኻ ብምዕጻው ኣይርኢ ኣይሰምዕ ኢልካ፤ ኣብ ከባቢኻ ምስ ዚርከብ ዝኾነ ናይ “ዲያሎግ” (ተዋስኦ)፤ ናይ ምሃብ ምቕባል መደብ ዘይተካይደሉ ዕሙት ኣገባብከ ኣበይ ከብጽሕ እዩ?… ስለ’ዚ እቲ ሕይወት ብቐሊል ዘይግመት፣ ዚርአን ዘይርአን ጸገማት ተጻዊሩ ሰጊሩ ዚካየድ ብርቱዕ ሕይወት እዩ።
ምስዚ’ውን ኣብ ውሽጢ ስድራቤት፣ ዘጋጥም ናይ ዕድመን ኣተሓሳስባን ፍልልይ፥ ነቲ ምዕራባዊ ሥልጣኔን ቅዲ-ሕይወትን ምስቲ ዝጸንሓካ ልምድን መንገድን ኣወሃሂድካ ካብ ዘይምኽኣልን ዚመጽእ፥ ቀሊል ዘይኮነ ግርጭታት ከይዘከርናዮ ኣይንሓልፍን። ብሰንክ’ዚ ክንደይ ሓዳር ዘይተበተነ! ኣብ ክንደይ ወለድን ውሉድን ዘይምርድዳእ ዘይተፈጥረ!!
ኣብ እዋን ስደት ዚህሰዩ ወገናት፥
ሥድራቤት
9. ኣብ ሃለዋት-ስደት እቲ ብዝለዓለ ደረጃ፤ ውሽጣውን ግዳማውን፤ ግዙፍን መንፈሳውን ጸገማት ዚቕበል ስድራቤት እዩ። በዓልኪዳን ካብ በዓልቲ-ኪዳኑ፣ በዓልቲኪዳን ካብ በዓልኪዳና፣ ወላዲ ካብ ውሉዱ፥ ወለድን ውሉድን ዚፈላለዩሉ ኵነታት ዜስዕብ እዩ፥ እዚ ጽምዋን ተነጽሎን ንርእሱ ዜምጽኦ ጠንቂ ኣለዎ። ልዕሊ ዅሉ ሓድነት ስድራቤት፣ ሓድነት ኪዳናዊ ሕይወት ዚህሰየሉን ዚቘስለሉን ሃለዋት ይኸውን። እዚ ጸገም’ዚ ከኣ ኣብ’ቲ ናብ ሕይወት-ስደት ገጽካ እትገብሮ ጕዕዞ ስድራቤት ክሳብ እትተኣኻኸብ ዚርአ እንኪኸውን፥ ድሕሪ ምትእኽኻብ’ውን ሰሪሕካ ንኽትነብር ኣብ ዚግበር ጻዕሪ፣ ናይ ሰዓታት ስራሕን ዕረፍትን ዘይምግጥጣም ብዘምጽኦ ጸገማት ከይተራኸብካን፣ ፍቕርን ሓድነትን ከየስተማቐርካን ከይጸገብካን ዚንበረሉ ሕይወት ይኸውን። ተነጽሎን ጽምዋን፣ ካልእ ናይ ማኅበራዊ ሃለዋት ጽልዋን፣ ብዘምጸኦ ተጽዕኖውን ሓድነት-ኪዳንን ስድራቤትን ኣብ ጠንቂ ኣብ ዚወድቀሉ ኵነታት፣ -ኣብ መንጎ ሰበኺዳን ፍትሕ፣ ኣብ ወለድን ውሉድን ዘጋጥም ዘይምርድዳእን ዘይምውህሃድን፥ ከም ሳዕቤኑ ሓሺሽ፣ ቈጽለመጽሊ ኣልኮሆል ካልእ ዚመስሎ ነገራትን የስዕብ። ኣብ ማእከላይ ዕድመ ዕጫ-ስደት ዝጠዓሙ ደጊም ናብ ሽምግልና ገጾም ዚገማገሙ ወገናትና ከምዘለዉ’ውን ፍሉጥ እዩ። ድኻምን እርጋንን ዜንጸላልዎም፥ ዚጽበዮም ዘሎ ጽምዋን ተነጽሎን’ውን ቀሊል ከምዘይኮነ ይርደኣና። ናብ’ቲ መበቈሎምን መዘናታቶም ዚረኽቡሉን ዓዶም ከመዓድዉ ከኣ ንቡር እዩ። ኣብ’ዚ ኲነት’ዚ ዚርከብ ናብ’ቲ ልቡ ኪዓልበሉን፣ ረሓት ኪረኽበሉን ዚኽእል ንዓዱ፣ ንምምላስ ትብዓት ኬሕድር ጽቡቕ ምኾነ።
ደቀንስትዮ
10. ናይ’ዚ ዅሉ ጸገማት ኣውራ ተሸከምትን፣ ሥነልቦናውን ግዙፍን ድኻምን ጸገምን ጸወርትን ግና ደቀንስትዮ እየን። ኣርዑት-ስደት ኣውራ ዚኸብደሉ ከኣ ኣብ ዝባን ጓለንስተይቲ እዩ። እዚኣተን ከኣ እተን ኣብ ሥሩዕ ኪዳናዊ ሕይወት ዝተጸምዳ ብመጠኑ፤ ኣውራ ግን እተን ኣብ ሥሩዕ ናብራ-ሓዳር ዘይተጸምዳ፤ ብውልቀን ኮይነን ሰሪሔን ኪነብራ ዚጽዕራ፤ ሓዳር ፈቲነን ብዝኾነ ይኹን ምኽንያት እቲ ኪዳናዊ ጕዕዞ ዘይሠመረ ኮይኑ ብውልቀን ሕይወተንን ሕይወት ደቀንን ኪመርሓ ዚቃለሳ፤ እተን ካብ ኪዳን ወጻኢ ብዝኾነ ኣገባብ ኣብ ውላድ በጺሐን፤ ሕጂ ውሉደን በይነን ዜዕብያ ..እዚኣተን ኵለን ሰሪሔን መነባበሪኤን ኪሕዛን ከመሓይሻን ዚቃለሳ፤ ናይ ሰብኣይን ሰበይትን ዕማም ዚፍጽማ እየን። እተን ኣብ ሓዳርን ንቡርን ከይበጸሓ፤ ንውልቀን ዚነብራ ዘለዋ፥ እዚኣተን’ውን ኣብ ከመይ ዝበለ ጽምዋ ከምዚነብራ፥ ኣውራ ድማ ንዚመጽእ ዝኸበደ ከምዜጓንፈን ብሕጂኡ ዚፍለጥ እዩ። ነዚ ዅሉ ኪፍውሶ ዚኽእል፥ ሓድሕዳዊ መንፈስ ምርድዳእን፣ ምትሕግጋዝን (solidarity) ዜማዕብል፥ ነቲ ናይ ኣዴታትና ልምዲ ዝተኸተለ ናይ ናእሽቱ ማኅበራት ምጥርናፍ ኪዝውተር ጽቡቕ ምኾነ፥ ልዕሊ ዅሉ ግን፥ ኣብ’ቲ ሓደ ኣምላኽን ኣብ’ቲ ንሱ ዝለኣኾ መድኃኒና ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ምጽጋዕ እዩ። ኣብኡ ዘሎና እምነት ኣደልዲልና፣ ብፍቕሪ-ኣምላኽን ፍቕሪ ብጻይን በሲልና፣ ብተስፋ ንበርትዕ። ንዅሉ ብዓይኒ ወርቅን ጨርቅን፤ ብዓይኒ ገንዘብን ርካብን ጥራሕ ዚመዝን፤ ብግዳማዊ ናጽነትን ግዙፍ ምንቅስቓሳትን ጥራሕ ዚጥምት’ምበር፤ ንውሽጣዊ ናይ መንፈስ ምልኣትን ናይ ጓለንስተይቲ ግርማ-ሞገስን ኣብ ግምት ዘየእቱ፤ ብሕይወታን ክብረታን ዚንግድ ምዕራባዊ ዓለም፥ ንኣዋልድናን ኣኀትናን ኣብ’ዚ ሃለዋት’ዚ ምንባር፣ መጠን ክንደይ ጽንኩርን ንመደብ ኅሊና ዚትንክፍን ምዃኑ ርዱእ እዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝበለውን ወትሩ ኅልናና ከይሸጥና መንነትና ከይለወጥና፣ በታ መስመር እምነትን፥ ናይ ኣቦታትን ኣደታትን መዕበያን ተኸቲልና ምኻድ እዩ ዜዋጽኣና። ንግዜያዊ ባህታን ደስታን ክንብል ነቲ ክብረትና መንነትና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ከነውርዶ የብልናን።
መንእሰያት
11. ከምኡ’ውን እቶም ብሕፃናቶም ካብ ዓደቦኦም ወጺኦም፣ ወይ ከኣ ኣብኡ ተወሊዶም ዝዓበዩ መንእሰያት፤ ብደምን ትውልድን ናይ መበቈል ዓዶም፣ ብመዕበያን ልምድን ከኣ ናይ’ቲ ከባቢኦም ኮይኑ ዚስምዖም፤ ሓዲግ ኮይኖም ኣብ ከቢድ ጸገም ከምዘለዉ፣ ርኡይ እዩ፥ እቲ ኣዝዩ ዜሰክፍ ድማ ዚበዝሕ ኣብ ስደት ዘሎ ሕዝብና ኣኀዙ ወገን መንእሰይ ዚዛይደሉ ምዃኑ እዩ። እዚ ከኣ ዓበይቲ ሕቶታትን ግድላትን የስዕብ። መንእሰያትና ናብ’ቲ ግልጽን ርጉጽን ዘይኮነ መጻኢ ኲነታቶም ገጾም ኪሰጋገሩ ከለዉስ ዚኣክል መበገስን መቃለስን፤ ትምህርትን ተመክሮን ደኾን ኣጥርዮም ይኾኑ? ርእሶም ክኢሎም ኪጐዓዙ ዘኽእሎም ተስፋ ኣሎዶ? ዚብል ስክፍታታት ዚሕድረልካ እዩ። በዚ ዝተጠቕሰ ምኽንያታት ዚኣክል ኣብ ቅብጸትን ምዕራብ-ንያትን በጺሖም፤ ናብ ሓሺሽን ቈጽለመጽልን፤ ዝገደደ ከኣ ናብ ቅትለት-ርእሲ ዚዝንብሉ ከምዘለዉ’ውን ምልክታቱ ዘርኣየ እዩ። በዚ ጸገማት’ዚ ዚህወኹ ስድራቤታት ከምዘለዉ ርዱእ እዩ። ነዚ ፈውሱ እንታይ እዩ?፣ ኣብ መንፈስ ክርስትናን እምነትን ዝተመርኰሰ መደባት ኣብ ዚካየደሉ ማእከላት ምዝንባል፥ ከምኡ’ውን ምስ መበቈል ዓዶም ብዚግበር ርክብ ገለ ፈዋሲ ዝኾነ መድረኽ ኪፍጠር ይከኣል ይኸውን ንብል።
2ይ ክፍሊ ብተስፋ በርትዑ፣
ውርሻኹም ዓቅቡ
12. ኣብ ሕገቀኖና ምሥራቓውያን (ቀኖና፣ ቍ. 27/28/148) ከምዜመልክቶ እቲ ናይ ምሥራቃውያን ሥርዐተ ኣምልኾ ናይ ኲላ ቤተክርስትያን ክቡር ሃብትን ርስትን ስለዝኾነ ብዚግባእ ኪሕሎ የማሕጽን። ንምሕላው’ውን ዜድሊ መምርሕታት ኣለዎ (ቀኖና፣ ቍ. 39/40/41/150) ከምኡ’ውን ኲሎም ሰበሥልጣን ቤተክርስትያን (ጳጳሳት ካህናት….ናይ’ታ ዘለዉዋ ቤተክርስትያን) ኣብ ሰበኻኦም ንዚርከቡ ካልእ ሥርዓት ዝመበቈሎም ምእመናን ዜድሊ ምትሕብባርን ሓልዮትን ኪግበረሎም የማሕጽን፥ ዳርጋውን ይእዝዝ (192/1)። ክርስትያናዊ ሥርዓታቶም ንኪሕልዉ ዜኽእሎም ኲሉ ኪሕለየሎም (193/1)፥ ብዚከኣል ከኣ ካህናት መዲብካ ኪግበር ከምዚግባእ የማሕጽን። (193/2) እዚ ብወገን ቤተክርስትያን ካብ ተአመመ፥ ብወገን ምእመናን ድማ ከምኡ ነቲ ዘሎካ ሃብቲ ኣብ ምዕቃብን፣ ነቲ ዚመጽእ ወለዶ ኣብ ምምሕልላፍን ዝተመርኰሰ ጻዕሪ ኪካየድ ይግባእ። ምእመናን ኣብ ዘለዉ ኣልዮም ኪጥርነፉ ከለዉ፥ ነዚ ኣብ ናይ ቤተክርስትያን መምርሒ ዚፈልጡ ወገናት ቤተክርስትያን ድማ ኣብ ኲሉ ግቡእኩምን ሥርዓትኩምን ንክትሕልዉን ንኽትስዕቡን ዜድሊ ምትሕብባር ከም ዚገብሩልኩም ጥርጥር የለን።
ትምህርተ ክርስትና
13. ኣብ ዘሎኹም ሃሊኹም፥ ኣብ ኲሉ ነቲ ናይ ትምህርተ-ክርስትና መደብ ንርእስኹምን ንደቅኹምን በብዜድሊ ክትግደሱሉ ሓደራ ንብል። እዚ ነኣና ናይ ሕይወትና ክፍሊ እዩ። ናይ መንነትና መግለጺ እዩ። ኪዳንና ንከነጽንዕ፥ ፍርሃት-እግዚኣብሔርን ኣኽብሮ-ሰብን ኪሰርጸና፥ ምሳና’ውን ከሰንየና እንተኾይኑ ኣብ ድልዱል መሠረት ትምህርተ-ክርስትና ክንሕነጽ ይግባእ። ኣብ ሕይወትና’ውን ብተግባር ዚንበር ናይ መንፈስ ክርስትና መንገድን ጠባይን ክንክተል የድሊ። ”ክርስትና ናይ ዚመጽእ ዓለም እምበር፤ ናይ’ዚ ዓለም’ዚ መጋበሪ ኪኸውን ኣይክእልን እዩ፥ ስለ’ዚ ኣብ ጕዕዞ’ዚ ዓለም’ዚክትዕወት ንመደብ ክርስትናን ትምህርቱን እንተዘይተገደስካሉ የሓይሽ”፣ ዚብል ዝንባሌ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ብግልጺ ከይሓፈሩ ዚብልዎ እዩ። ክርስትና ግን ተፃይ ቅኑዕ ኣእምሮኣዊ መምርሒ ኣይኮነን፥ ምእንት’ዚ ከኣ እቲ ቅኑዕ ኣረኣእያኡ ንቅኑዕ መደብ ሥልጣኔ የሰጕም እምበር ኣየዓግትን እዩ። ርግጽ እዩ፥ መንፈስ ክርስትና ሒዝካ ምክያድ ፃዕርን ትብዓትን ቈራጽነትን የሓትት እዩ። ኣብ ታሪኽ ከም ዝተራእየ ከኣ ዓበይቲ ተግባራት ዚፍጸም፣ ትግሃት ቈራጽነት ምስ ሓዝካ ጥራሕ እዩ። ስለ’ዚ ነቲ ግቡእን ብቑዕን ናይ ክርስትናዊ ሕይወት ሥነምግባርን መደብ ሕይወትን ብዚግባእ ክትስዕብዎ ሓደራ። ኣብ ብሉይኪዳን ናይ ዚርከብ፣ ናይ ጦቢት ታሪኽ ዘክሩ። ኣብ ዓዲጓና ኣብ መንጎ ኣረማዊ ሕዝቢ ኮይኑ፣ ነቲ ናይ ኣቦታቱ ቅኑዕ መሥመርን (ጦቢ.1፣ 17-21) ነቲ ናይ ሕጊ-እግዚኣብሔር መሠረታትን ከይሓደገ፣ እኳ ደኣ በኣኡ ክሳብ ዚልለ ዝሰዓቦን፤ ብዚግባእ ኣብ ግብሪ ዘውዓሎን እዩ። ንጥሙያት ኪዕንግል (ጦቢ.2፣ 1-14) ሕሙማት ኪበጽሕ ንምዉታን ኪቐብር፣ ንዝሓዘኑ ከጸናንዕ… ነቲ ግዙፍን መንፈሳውን ናይ ምሕረት ስራሓት ኪፍጽም ተረኽበ። ጦቢት፣ ዝተኸተሎ ሕይወት፥ ካብ ዓዱን፣ ዓውዱን ናይ ዝተፈልየ ሰብ ኣተና ዜንጸባርቕ እዩ። ንሱ ኣብ’ቲ ዝተሰደደሉ ሃገር ኮይኑ’ውን ሕጊ-ሃይማኖቱን መምርሒ እምነቱን ፈጸመ። በዚ ከኣ ነቶም ከቢቦምዎ ዝነበሩ ሰባት ኣብነትን ኣርኣያን ኮነ። ምእንት’ዚ ድማ ወለዲ ኣብ መደብ ትምህርተ ክርስትና ንደቅኹም ኣብነት ኩንዎም። ገሌኹም’ኳ ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት እሞ ብሕፃናትኩም ብዝተመሃርኩምዎ ጥራሕ ኢኹም እትናበሩ ዘሎኹምሞ፥ ዳግም ክትምለስዎን፣ ከተሓድሱዎ ብዝተፈላለየ መንገዲ ነዚ ዚሕግዘኩም መደባት ሃሰስ ክትብሉ ነዘኻኽረኩም። ንዚደሊ ድማ ኲሉ ይከኣል እዩ። ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ከኣ ኲልና ሕፃናት ብምዃንና፥ ንደቅና መሪሕና እንተተመሃርና’ውን የመልክዕ’ምበር ኣየኽፍእን እዩ። ንመንግሥቲ ኣምላኽ’ውን “ከም ሕፃናት ኮይንና” (ማቴ.19፣ 13–15፥ ማር.10፣ 14–16፥ ሉቃ.18፣ 15–1) ኢና ክንወርሳ እንኽእል።
ቃል ኣምላኽ ብርሃን-ሕይወትና
14. ኣብ’ዚ ዓለም’ዚ ካብ ዘሎ ዝበለጸን ዝተመርጸን ጽሑፋት እቲ ቃል-ኣምላኽ ዝኾነ ቅዱስ መጽሓፍ እዩ። ኣብኡ ጥበብን ልቦናን፤ ምሕረትን ናይ ፍቕሪ መቐረትን፤ ናይ ሕይወት ዕላማን እንታይነትን፣ ዜደንቕ ትምህርትን ኣብነትን ይርከብ። ልዕሊ ዅሉ ግን ንናይ ወድሰብ ጕዕዞ ዚኸውን መንገድን ሓቅን ሕይወትን ኣብኡ ይርከብ። ስለዚ ኣብ መንጎቲ ሰፊሕ ምንቅስቓስኩምን እፎይታ ዘይህብ ጻዕርኹምን ንቃል-ኣምላኽ ጽን እትብልሉ ግዜን ኣጋጣምን ምድላይ ግቡእ እዩ። ነዚ ዚሕግዝ መደባትን መጋበርታትን ኣብ’ቲ ዘሎኹምዎ ዓድን ብናይ’ቲ ቦታ ቋንቋታት ከም ዘሎ ዘጠራጥር ኣይኮነን፥ ኣብዚ’ውን እንተኾነ በብዓይነቱ መንፈሳዊ መጻሕፍቲ ስለዘይሰኣን፥ ንዕረፍትን ቤተሰብ ንምብጻሕን ክትመጽኡ ከሎኹም ንመንፈሳዊ ጕዕዞኹም ብዚሕግዝ ነገራትን፥ እምነትኩምን፣ መንፈሳውነትኩምን ብዚሕደሰሉ መደባትን ክትግደሱ ይግባእ። ብርሃንኩም ኣይተጥፍኡ፥ ብተስፋ ከኣ በርትዑ። “ኣበር ዘይብሎም ውሉድ ኣምላኽ ኮይንኩም ኣብርሁ” (ፊልጵ.2፣15)፤ “ሓቂ ዘበለ፤ ርዝነት ዘለዎ ኵሉ፤ ቅኑዕ ዘበለ፤ ንጹሕ ዘበለ፤ ተፈታዊ ዘበለ፤ ሠናይ ዜና ዘለዎ ኵሉ….ብዛዕባ’ዚ ነገር’ዚ ሕሰቡ” (ፊልጵ.4፣8)
ሥርዓተ ኣምልኾ (መግቢ ሕይወት) እዩ
15. ኣብ ዝኸድካ ከይድካ ነቲ ዘይርሳዕ ከይትርስዕ ፃዕሪ የድሊ፥ ምስ ኣምላኽካ ዘሎካ ርክብ። ሰብ ብግዜያዊ ሃብትን ምቾትን ኪተዓሻሾ ኣይክእልን ልቢ ወድሰብ ከኣ ኣብቲ ዕላማኡ ዝኾነ ኣምላኽ እንተዘይኣዕሪፉ ቅሳነት ዚበሃል፣ ህድአት ዚበሃል ኣይምረኸበን። ከመይ መዕለቢኡ ንሱ እዩ። ስለዚ መዕለቢና ከይጠፍኣና ምጥንቃቕ። ነዚ ምስ ኣምላኽና እንገብሮ ቀጻሊ ርክብ እንፍጽሞ ኣብ ሥርዓተኣምልኾ እዩ። ሎሚ ኣብ ምዕራባዊ ክፍለ-ዓለም ብዛዕባ ኑዛዜን መደብ ንስሓን ወይ ቊሩብ፥ ወይ ከኣ ፈጺሙ ዘይዝረበሉ ኲነታት እዩ ተኸሢቱ ዘሎ። እንተኾነ ግን ብጽምዋ ዝተበልዑ ደቅኣዳም፥ ነቶም ብብዙሕን ከቢድን ናይ ሕይወት ፈተናታት ዝተኸበቡ ሰባት፣ ቍሩብ ተስፋ እንተልያቶም ንሳ “ኑዛዜ” እያ። ነዚ እቶም ናይ ዘመናዊ ሥነፍልጠት-ሥነልቦና “ሳይኮሎጂ” መምህራን እውን ዘረጋግጽዎ እዩ። ብንስሓ ዝተወልደትን ኣብ መደብ ንስሓ ዝዓበየትን ሕይወትኩም በሓቂ ደልዲላ፣ ኣብ ናይ’ዚ ዓለም’ዚ ጐደናታት ሃዲኣ ክትጐዓዝ እንተኾይኑ “ዝደኸምኩምን ጾር ዝኸበደኩምን ናባይ ንዑ፥ ኣነከዕርፈኩም” (ማቴ.11፣ 28) ናብ ዝበለ ኢየሱስ ናብኡ ንምጻእ። መንገድና ርሑቕን ጽንኩርን ምዃኑ ፈሊጥና ከኣ፥ “ነዊሕ መንገዲ ኣሎካ’ሞ ተንሢእካ ብላዕ” (1ነገሥ.19፣ 7) ንዚብለና መልኣኽ-እግዚኣብሔር ሰሚዕና፥ ካብ’ቲ ኃይሊ ዚህበና፣ ንያት ዝኾነና ናይ ሥጋኡን ደሙን መግቢ-ሕይወት ንምርካብ ኣብ መሥዋዕተ ቅዳሴ ንሳተፍ። ነዚ ንምግባር ከኣ ግድን ዓበይቲ በዓላት ኣማዕዲና፥ ኣብ’ቲ ብሥርዓትናን ኣገባብናን ዚቕደሰሉ ጥራሕ ክንጽበ ኣይግባእን፥ ኣብ ጐድንና ኣብ ዘሎ ሥሩዕ ካቶሊካዊ ቤተክርስትያን ግቡእና ክንፍጽምን፥ ምስ ኣምላኽና ክንራኸብን ይግባእ። ነዚ ዚሕግዘና ድማ፥ እቲ ናይ ሰናብትን ናይ ማርያም ኮነ፤ ናይ ቅዱሳን በዓላትን መሥርዕ ክንርስዖ የብልናን። ኣብ’ዚ እዋናት’ዚ ናብ ኣምላኽና ከነድህብን፤ ነፍስና ክንፈቅድን የድሊ።
ምጽዋት (ኣብ ሃገርኩም ንዘላ ቤተክርስትያን)
16. ኣብ ታሪኽ ቀዳሞት ክርስትያንን ቀዳመይቲ ቤተክርስትያንን ከምእንረኽቦ፥ እቶም ኣብ ሥልጡንን፣ ሃብታምን ወገን ዝነበሩ ክርስትያን (ኣብነት፣ ናይ ቆሮንቶስ፣ 1ቆሮ.16፣ 3) ኣብ ጽጉም ሃለዋት ንዝነበሩ ክርስትያን፥ ብፍላይ ከም ኢየሩሳሌም ኣብ ዝበለ ቦታ ስደትን፣ ውርደትን ንዝነበሩ ክርስትያን ገንዘብን ረድኤትን ይዋጻእ ከምዝነበረ ይንገር። ርግጽዩ መብዛሕትኹም ኣብ’ተን ዘእንግዳኹም ኣብያተ-ክርስትያንን ሃገራትን ናይ ቤተክርስትያን ግቡእ (ኣብነት፣ -ጀርመን ንቤተክርስትያን ብመልክዕ-ግብሪ ዚወሃብ ገንዘብ) ብምክፋል በኣኡ ኣቢልኩም’ውን ኣብቲ ሰፊሕ፣ ናይ ኲላዊት ቤተክርስትያን መደብ ግብረሠናይ ትሳተፉ ኢኹም። ምስጋና ዚግበኦ እዩ። ብፍሉይ ኣገባብ ከኣ፤ ነዛ ኣብ ሃገርኩም ዘላ ቤተክርስትያን ማለት ንድሕነት-ሰብን ንረብሓ-ኅብረተሰብን፣ ኣብ እተካይዶ ስራሓት ኣብ ጐድና ኮይንኩም ክትድግፉዋ እንከነዘኻኽረኩም፥ ድሮ ቅድሚ ሕጂ ዝጀመርኩምዎ ጕዳይ’ምበር ሓዲሽ ነገር ኣይኮነን። ስለ’ዚ ከኣ ብናይ፣ ዝሓለፈ እናመስገንና፥ ንዚመጽእ ብዝተወደበን፥ ምናልባት’ውን በቲ ማእከላይ ኣወሃሃዲ ቤትጽሕፈትና ኣቢሉ ብዚካየድን ውጽኢቱን ምዕባሌኡን ብዚግምገመሉ ንጹር ኣገባብ ንጥፈታትኩምን ሓገዝኩምን ኪቕጽል ጽቡቕ ምኾነ። ምእንት’ዚ ብዝተወሃሃደ መልክዕ በብግዜኡ ብዚግበር ተበግሶታት ለጋስ ኢድኩም ብምዝርጋሕ፥ ነዛ ኣብ ዓዲ ዘላ” ንእሽቶይ መጓሰ-ኣምላኽ” ኣብ መደብ ኀልዮትኩም ክትጽንብሩዋ ከሎኹም “እቲ ተረፍኩም ንጐደሎኦም፤ እቲ ተረፎም ከኣ ንጐደሎኹም፤ ኪምልእ’ሞ ማዕርነት ምእንቲ ኪኸውን ንጽሕፈልኩም ኣሎና” (2ቆሮ.8፣14)። እዚ እንብለኩም ዘሎና “ዜድልየኩም ኵሉ ረኺብኩም ብሠናይ ተግባር ኵሉ ዕዙዛት ኮይንኩም ምእንቲ ክትርከቡ፤ ጸጋ ኬብዝሓልኩም” (2ቆሮ.9፣8) ብዚብል ሓሳብ እዩ። “እቲ ንዘራኢ ዘርኢ ዚህብ ኣምላኽ፤ ዘርኢ ኪህበኩምን ኬበርክተልኩምን እዩ። ኵሉ ግዜ ለጋሳት ምእንቲ ክትኮኑ ብዅሉ ወገን ኬሃብትመኩም እዩ” (2ቆሮ.9፣9)
ክርስትያናዊ ሰብኣዊ ሕንጸትን መዕበያን
17. ሎሚ ብዘሎ ኣተሓሳስባን ኣከያይዳን፤ ፍትሕን ርትዕን ሚዛናዊ ፍርድን ኣብ ኢድ-ኃያላትን ሰብ-ጕልበትን ሃብትን እዩ ዚረአ። ሎሚውን እንተኾነ ተሰማዕነት ዚረክብን፤ ንግዜኡ ዕዉት መሲሉ ዚረአን፤ እቲ ብስም ሞራልን ክርስትያናዊ ሥነምግባርን ዚምእዘዝ ዘይኮነስ ብብዝሒ-ሃብትን ብዓቕሚ ጕልበትን (ፖለቲካዊ ይኹን ካልእ ጽልዋ ዘለዎ)። ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ዓለም ምንባር፥“ስለምንታይ ክፉኣት ዚዕወቱ? ስለምንታይከ እቶም ቅኑዓትን ውጹዓትን ዚጥቅዑ….? ዚብል ሕቶታት ምምጻኡ ዘይተርፍ እዩ፥ እዚ ሕቶታት’ዚ እዚ ተርእዮ’ዚ “መዘናኡ ንወድሰብ” ኪበሃል ክሳብ ዚከኣል፥ ካብ ጥንቲ ዝጸንሐ፥ ጋና’ውን ዚጸንሕን እዩ። ንወድሰብ ዜናውጽ ሕቶ እዩ። ግና ኣሰር-ክርስቶስ ዝሰዓበን፤ ኣብ’ዚ ጕዕዞ’ዚ እምነቱ ብምሕላው ዝተዓገሰን እዩ ኣብ መወዳእታ ዚዕወት’ሞ፤ ብተስፋ ደኣ በርትዑ።
ስድራቤት
18. ሎሚ ከም ሎሚ፣ ዚዓኑ ካብ ዘሎ ሓንቲ፣ እታ ዕርዲ-ኅብረተሰብ ዝኾነት ስድራቤት እያ። ኣብ መብዝሕትአን እዘን ስደተይናታትና ዘለዉወን ሃገራት (ምዕራብ) ዘሎ ማኅበራውን ናይ ሥልጣኔ መደባትን ንስድራቤት ዜዕኑ ብዛዕባ ምዃኑ ባዕላቶም ዚእመኑሉ እዩ። ቤተ ክርስትያን ድማ ነዚ ዕንወት’ዚ ደው ከተብል፥ ንስድራቤት ክትሓንጽ፥ ብዘሎ ኃይላ ምርብራብ እትገብረሉ ዘላ ግዜ እዩ። እቲ ንስድራቤት ዚሽከም ዓበይቲ ኣዕኑድ፣ -ኪዳን-ስድራቤት-እናትነት-ኣባትነት፣ ወዘተ ዝነበሮ ክቡር ትርጕምን፣ ስምን ኣጥፊኡ ይርከብ። ብባህልና ብእምነት ክርስትናና፣ በዓል-ኪዳን/በዓልቲኪዳን ማለት”ኣሚን/ናይ ወጋሕታ/በዓልቤት/ በዓልዕጫ…” ብምዃኑ ነኣኡ ብዜንጸባርቕ ክቡር ቃላት ከኣ ንገልጾ። ሎሚ ዚኣቱ ዘሎ ኣተሓሳስባ ግን “ናይ ዓርከ-መሓዛ፤ ናይ መጓዕዝቲ” ሓሳብ ብዘለዎ ንግዜያውነትን፣ ንተመናውነትን ብዚዕድም ቃላት ኪስመ ከሎ መልእኽቱ’ውን ንሱ እዩ። ነቲ ዘለዎ ክብረት መዝነትን ዜፋዅስ ዜነኣእስ እዩ።
ኣብ ውሽጢ ስድራቤት’ውን በታኒ ዝኾነ፥ መስርዑ ዝተበለሸወ ሕቶ መሰልን ናጽነትን፤ ክንዲ ብለዓቱ ብብልሑ ዝተታሕዘ ጕዳይ ማዕርነትን፥ እዚ ዅሉ ንስድራቤት መሠረታታ ምሕዩ ዜናውጻን ዚብጽብጻን ካብ ዘሎ ሓደ እዩ። ስለ’ዚ ናይ ስድራቤት ኣርዑት ኃላፍነትን መዝነትን ዝደርበዩ፤ ብሓዲስ ናይ ገንዘብን ጣዕምን ምቾትን ኣምልኾ ተቐዪዶም፤ ምእንቲ ከብዶምን ዕለታዊ መንገዶምን ኪብሉ፥ ንኪዳንን ንኲሉ ዝሓዘሎ ቊምነገራቱን ይድርብዩ። ስለዚ ጥልመትን ፍትሕን፤ ብዘይገለ ኪዳናዊ መደብ ተጐዛጕዝካ ምንባር ነጊሡ፥ ክብረትን ኪዳንን ረኺሱ፣ ስድራቤት ከኣ መዓቝቦ ኣብ ዝሰአነሉ ደረጃ ትርከብ። ንሕፃናት ዘይደናገጽ፣ እኳ ደኣ ንርኹስ ዕላማ ዚጥቀመሎም ንዝዓበዩን ብሕማም ንዝተመግደሩን ከየናሕሰየ ኪሞቱ ዚሕግዝ (ዩታናዝያ) በዚ ዅሉ ናይ ሞት ሃለዋት ዝተንጸላለወት ስድራቤት፣ ኣብ ሓደጋ ምህላዋ ዘካሕድ ኣይኮነን። ነዛ ዓለም’ዚኣ ኣይትምሰልዋ (ሮሜ.12፣ 2) ንዚብል ቃል ጳውሎስ ንደግመልኩም። እንተኾነ፣ “ስድራቤት ኣብቂዑላ እዩ፣ ደጊም ኣይክትንሥእን እያ፥ ወዲቓ ሓቒቓ እያ” ንዚብል ባህሊ ኣይንቕበልን። ምስ’ዚ ዅሉ ጸገምን፣ ጸበባን፥ ሕጂ’ውን ስድራቤት ህያብ-ኣምላኽ ምዃና ከምዘየጥፈአት፤ ሕጂ’ውን ብቘራጽነትን ተወፋይነትን እትንበር፤ ሕጂ’ውን እታ ናይ ደቅኣዳም ኡንኮ ተስፋ፣ ንሳ ምዃና ብእምነት እነረጋግጾ እዩ። ጥራሕ ብተስፋ በርትዑ!!
19. ስድራቤት ህያብ-ኣምላኽ እያ
· ስድራ-ቤት ንዓሌትሰብ ዝሃባ ቀዳመይትን ባህርያዊትን፤ ናይ ኅብረተሰብ ዓይኒማይ ዝኾነት ህያብ እያ።
· ስድራቤት ብናይ ሰበኺዳን ሰብኣይን ሰበይትን ሓድሕዳዊ ፍቕርን ተወፋይነትን እትትከልን እትቕጽልን ህያብ እያ።
· ስድራቤት ሕይወት ክትቅበልን ክትህብን ከተመሓላልፍን፤ ናይ እናትነት ኣባትነት ህያብ ዝተቐበለት እያ።
· ውሉድ ህያብ-ኣምላኽ እዩ፥ ካብ ጽንሰቱ ኣትሒዙ ምስ መሰሉን፣ ክብረቱን ዘሎ እዩ። ዘርኢ ኪራኸብን ሰብ ኪሕነጽን ካብ ዝጀመረሉ ሰዓት፤ ደረጃ ዕብየቱ በብግዜኡ ዚምዘን’ኳ እንተኾነ፤ ህላዌኡ ግን ኵሉ ምልኣትን ክብርን ዘለዎ ምሉእ ሰብ፤ ፍጡር እዩ። ነዚ ድኹም ፍጡር ብዘይ ንሕስያ ዚብድል፤ ገበን ይፍጽም።
· ሕይወት ስድራቤት በብዕለቱ ኣምላኽ ዚልግሶ ህያብ እዩ። ነዚ ህያብ’ዚ ንኽትበቅዕ ፍቕሪ-ትዕግሥቲ-መሥዋዕትነት ተወፋይነት…የሓትት። ንዓበይትን ንናእሽቱን ዚሓቍፍ ሓድሕዳዊ ፍቕርን ሓልዮትን ዚረኣዮ እዩ።
· ስድራቤት ንኅብረተሰብ ዝተዋህበት ዝበለጸት ህያብ እያ፥ ቤትትምህርቲ እያ። ንካልኦት ምኽባር ምክብባር ምትሕግጋዝ ምድንጋጽ ርእስኻ ምግታእ፤ ኀልዮት- ሓድሕድ እትመሃረላ ቤት ትምህርቲ እያ።
· ብዝበለጸ ድማ ስድራቤት ናይ ክርስትናን ሓዲስ ስብከተወብጌልን ፍሉይ ህያብ እያ።
· ስድራቤት በቲ ብሥምረት እተዕርጎ ጸሎት፤ በቲ ናይ እምነት-ሓድሕድ
ምስክርነት በቲ ርኅራኄን ኀልዮ-ሓድሕድን ተቐባልነትን፥ ክርስቶስ ኣብ ዓለም ከምዚሰፍሕ ትገብር።
20. ህያብ-ኣምላኽ ወትሩ ተወፋይነትን ቈራጽነትን የሓትት
* ኣብ ውሽጢ ስድራቤት ሓድሕዳዊ ተገዳስነትን፣ ኀልዮትን ኪረአ ይግባእ ስለ’ዚ ብሓንሳብ ዚህልዉሉ፤ ብሓንሳብ ዚጽልዩሉ፤ ሓሳብ ሓድሕድ ዚለዋወጡሉ፤ እምነት ሓድሕድ ዚገልጹሉ ዕድል ኪህሉ ይግባእ።
* ኪዳን ልዕሊ ኲሉ፣ እዩ። ሰብኣይን፣ ሰበይትን ሓድሕዳዊ ፍጹም ተወፋይነት ዚፍጽሙሉ እዩ።
* ሥድራቤት ሕይወት ዚፍጠረሉን ዚዕቈረሉን ቅዱስ ቦታ (sanctuary of life) እዩ። እዚ ተግባር’ዚ ከኣ ብናይ’ቶም ወለዲ ኃላፍነትን መንፈስ እምነትን ዝመልኦ ኣገባብን መደብን (responsible parenthood) ዚፍጸም እዩ።
* ኣብ ገለ ሃገራት ብመንፅር፣ ስደተይናታት፣ ደቀንስትዮ ንምምካነን ዚግበር (ብኣስ ገዳድ) ሓደገይና ስጕምቲ’ውን ከምዘሎ፥ ክንግንዘቦ ይግባእ፥ ኣኃትናን ደቅናን፣ ናይ’ዚ ግፍዕ’ዚ ግዳይ ከይኮና ምጥንቓቕ የድሊ።
* ካብ ኣባላቶም ናይ ሓሺሽን ቈጽለመጽልን ጸገማት ዘለዎም ስድራቤታት ናይ ምትሕግጋዝን ሓድነትን መንፈስ ኪልገሰሎም ይግባእ።
* ወለዲ ንደቆም ዝበለጸ ዝሓሸን ዝበልዎ ትምህርትን ቤትትምህርትን ኪመርጹሎም መሰሎም እዩ። ነኣኣቶም ኣወጊኑ ካልእ ኣተሓሳስባን ስምዒትን ዘሕድረሎም ኣካል ኪህሉ ኣይግባእን። ብዝኾነ ወገን ብመንግሥቲ ይኹን ብመራኸብ-ብዙኃን (ሚድያ) ኣብ ልዕሊ ውሉዶም ንዚግበር ዝኾነ ዓይነት ጽልዋ ብሃንሳሰለባም ኪሓልፉዎ ኣይግባእን።
* ንስድራቤት ኣብ’ዚ ዅሉ ቃልሳ ዓወትን ንያትን ዝኾና፣ ኣብ ሓድነት ዚጠምራ ኣብ ክርስቶስ ዘለዋ እምነት እዩ።
21. ስድራቤት ተስፋ ደቅሰብ እያ
ኣብ 1994 ርእሰሊቃነጳጳሳት ዮሓንስጳውሎስ 2ይ፤ ኣብ ሮማ ምስ ስድራቤታት፣ ኣብ ዝተራኸቡሉ “ስድራቤታት! ንስኻትኩም ናይ ወድሰብ ተስፋን፣ ታሕጓስን ኢኹም” ኢሎም ነበሩ። እዚ ዅሉ ኣብ ላዕሊ ዝተዘርዘረ ምስ’ዚፍጸም ስድራቤት በሓቂ ናይ ኅብረተስብ መብራህትን መባዅዕትን ምዃና ዘይተርፍ እዩ።
ሃገራትን መላእ ኅብረተሰብ-ዓለምን ሰላም ኪረኽቡ እንተተደልዩ ናብ ስድራቤት ከተኲሩ ይግባእ። ጥዑያትን ቅኑዓትን ንካልእ ዚሓስቡ ምእንቲ ካልእ ዚውፈዩ፥ ኣገልገልቲ ሕዝቦምን፣ ሃገሮምን ዝኾኑ ብሱላት ዜጋታት ንኺህልዉኻ ስድራቤት ኪህልወካ የድሊ። ማይ ኣብ ዘይብሉ ዓሣ ዜንብር እንተ’ልዩ እንድዒ። ስለዚ ከኣ ድልዱልን ብሱልን ዝኾነ ስድራቤት፣ ንሓደ ድልዱልን ብሱልን ኅብረተሰብ መሠረቱ እዩ። ስለዚ እዩ ከኣ “ስድራቤት” ናይ ደቅሰብ ተስፋ ዝተባህለት።
መንፈስ ውልቃውነትን፣ ጣዕምን (Consumism ;Pragmatism ; Individualism ;materialism)
22. ሎሚ ኣብ ኲሉ ዚረአ ዘሎ ሕማቕ ዝንባሌ እንተ’ልዩ፥ እቲ ንግዜኡ ጥራሕ ዚሓስብ፥ ንሕጂ ደኣ ይጥዓመኒ’ምበር ካልእስ ባዕሉ ይፈልጥ ዚብል፣ ንመደብ ሓቅን፣ ሓሶትን እናደባለቐ ከከም ዚጥዕሞ ዚካየድ ተድላን ምቾትን ጥራሕ ሃሰስ ዚብል (Pragmatism) ነዊሕ ዘየማዕዱን ዘየስተውዕልን ብዚመጽእ ናይ ሞራል ጸገማትን፣ ውጽኢቱን፤ ናይ ኅሊና ምጕትን ዘይግደስ እዩ። ኣብ ዘይሞራላዊ ሕጊ-ዕዳጋን መኽሰብን ዝተመርኰሰ ኣገባብ፤ ናብ ኲሉ መዳያት ሕይወትካ ምውዓሉ ማለት እዩ። ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ሃለዋት ንሰባትን ግድሎምን ኣወጊንካ ናብ ረብሓኻ ጥራሕ ተማዕዱ ማለት እዩ።
እዚ ንርእሱ ምስ ውልቃውነት (Individualism) ዝተኣሳሰረ ወይ፣ ፍላይ-ማንታኡ እዩ ኪበሃል ይከኣል። ስለ’ዚ ንምዕባሌን፣ ንመኽሰብን ከም ልዕሊ ዅሉን፣ ቀዳማይን ነገር ካብ ምርኣይ ምጥንቃቕ፥ ቅድምና ንሰብን ንግድላቱን ጸገማቱን ምሃብ፣ የድሊ። ሰብሓዳር ነንሕድሕዶም፤ ንደቆም ንቤተሰቦም (ወለዲ፤ ኣኅዋት፤ ኣዕሩኽ፤ መሓዙት…) ተገዳስነት ምግባር ግቡእ እዩ።
ሕይወት ወድሰብ ክትከብር ይግበኣ። ስለ’ዚ ኣብ ናይ ደቅና ልደትን፣ ጥምቀትን፤ ኣብ ናይ ሕማምን ሞትን እዋን፥ እንገብሮ ተገዳስነትን ምፍቕቓድን፣ ኣብ ልዕሊ ሕይወት-ደቅሰብን ፍጥረት-ኣምላኽን ንዘሎና ክብርን ፍቕርን መግለጺኡ እዩ። በዚ ዝመጽአ ነቶም ካልኦት ሕዝብታት ብዙሕ እንምህሮም ከምዘሎና ፍሉጥ እዩ። ”ነቲ ጽቡቕ ግብርኹም ርእዮም፥ ኣብ ሰማያት ንዘሎ ኣቦኹም ምእንቲከመስግኑዎ፥ ብርሃንኩም ኣብ ቅድሚ ሰብ ይብራህ” (ማቴ.5፣ 16)።
ካብ ዝተጋነነ ብሔርነትን (ethnocentrism) ጸቢብ ስምዒትን ምጥንቃቕ።
“ኵልኻትኩም ብክርስቶስ ሓደ ኢኹም እሞ፤ በዚ ኣይሁዳዊ ወይ ግሪኻዊ የልቦን፤ በዚ ባርያ ወይ ጭዋ የልቦን፤ በዚ ወዲ ተባዕታይ ወይ ጓል ኣንስተይቲ የልቦን” (ገላ.3፣28)።
23. ሎሚ ንዓለም ዘስገኦ ካብ ዘሎ ሓደ፤ እቲ ካብ መሥመር ዝወጽአ ሕማቕ ዝንፋሱ ጸቢብ ስምዒት-ብሔርነት እዩ። ብመሠረቱ ኣምላኽ ዝፈጠሮ ሰብ ከኣ ካብ ሕፃንነቱ ጀሚሩ ኣብ ማኅበረሰብ ዓለም ዚጽንበረሉ ዝተፈላለየ ደረጃ ብምዃኑ፥ መሥመሩ ሓልዩ ኪካየድ ከሎ መሠረት ዕቤትን ሕንፀትን እዩ። መሥመር ምስዚስሕት ግን ከም ዘይወጽእ “ወልፊ” ወይ “ቈለ” (fanaticism) ይኸውን። ስለ’ዚ ከኣ መንነትካን መሠረትካን ንምግላጽን፣ ንምርግጋጽን እትገብሮ ጻዕሪ፥ ንኻልእ ቊሊሕ ኢልካ ንኸይትርኢ ዚዓግት፥ ወይ ምስ ካልእ ንኸይትዋሳእ ዚገብር፥ ኣብ ልዕሊ ካልእ ጸብለል ንኽትብልን ተፈሊኻ ንኽትረአን ዚፈታተነካ እዩ። ናብ ዘይተጸበኻዮ ህልኽን ሕልኽልኽን ዜምርሕ ስለዝኾነ በኣጋኡ ጥንቃቐ ምግባር ዚመስሉዎ የልቦን። ምእንት’ዚ ከኣ ብዝሒ-ዓይነት ናብ ሱታፌን ምትእኽካብን ደኣ ኪመርሕ ኣለዎ’ምበር፤ ናብ ህልኽን ምጥምማትን ኪኸይድ የብሉን። ነቲ ካልእ ከም “ካልእነቱ” ምቕባል፣ እቲ ካልእ ዝሓሳቡ ዝምሳሉ…ከምዘለዎ ምቕባሉን፣ ምኽባሩን ማለት እዩ። መንፈስ ምጽውዋር ምክብባር ብሰፊሑ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ሕዝብና ከማዕብሎን፥ ካብ’ቶም ዜኣንግድዎ ሕዝብታት ኪመሃሮን ዘለዎ እዩ። እቲ ብሓንሳብ ዝበቘለ ብሓንሳብ እንተማዕበለ እዩ ዜምዕረሉ።
ንዅሉ ዚሓቍፍ መንፈስ ካቶሊካውነት ኣብ መንጎኹም ኪዓዝዝ፥ ንዅሉ ከኣ ሚዛናውነት ብዘለዎ ኣገባብ በቦታኡ፣ ከተትሕዝዎ፥ ከም ሰብ መጠን ምስ ኲሉ ጣዕምን ጽቡቕ ርክብን፥ ከም ደቅሃገር መጠን ርእይቶኡን እምንቶኡን ብዘየገድስ ምስ ዝኾነ ብኅውነት፥ ከም ደቅ-ሃይማኖት መጠን ከኣ ብኣብነትን ስኒትን ኅውነትን ምክያድ የድሊ።
ምስ ካልኦት ክርስትያን ኣመንቲ እቲ ናይ ደቅክርስቶስ ኅውነት ስምዒት ከነኅድር፣ ምስ ኣስላም ኣኅዋትና’ውን፣ ምስ ኵሉ በብደረጃኡ ብምክብባርን ብምፍቓርን ክትካየዱ ሓደራ ንብለኩም።
ከም ናይ’ዚ መቐጸልታ ድማ፣ ኣብ መንጎ ሰብኣይን፣ ሰበይትን ኣባላት-ስድራቤትን፣ ቤተሰብን ከምኡ ዝበለ ናይ ምርድዳእን ምውስሳእን ምጽውዋርን መደብ ደኣምበር፤ ሓደ ኣብ ልዕልቲ ካልእ ጸብለልትነት ዜርእየሉ ኪኸውን የብሉን።
ኣብ’ቲ ብዝሒ ኣተሓሳስባን፤ ርእይቶን (Pluralism) ንዜንቀሳቕሰሉ ክፍሊ ዓለም ኮይንካ፥ ኣእምሮኻ ዓጺኻ ምክያድ ዘይከኣል እዩ። ምእንት’ዚ ከኣ መንፈስ “ተዋስኦ” ማለት “ዲያሎግ” ግቡእን ኣድላዪን እዩ። ከይተዋሳእካ ሓሳብ ሓድሕድ ክትፈልጥ ዘይከኣል እዩ። ክትፍለጥ’ውን ኣይትኽእልን። ስለ’ዚ ከምቲ ኣምላኽ በብናትና ባህርይን ተፈጥሮን ገቢሩ ኪፈጥረና ዝደለየ፤ ንሕና’ውን ከምኡ ነቲ ኣምላኽ ዝፈጠሮ ከነኽብሮ ክንሠምሮ፤ ምእንት’ዚ ከኣ ሓድሕዳዊ ምክብባርን ምጽውዋርን ከነጥሪ ይግባእ።
መዛዘሚ
24. ኣብ’ቲ ሰብኣዊ ባህልናን፤ ክርስትያናዊ መበቈልናን ተተኺልና፣ ብሞራላዊ ምልኣት (moral integrity) ክንዕንብብ ከሎና፣ እቲ ፍረና ጥዑም መኣዛ ኪኸውን፤ እቲ ብርሃንና ከኣ ጩራኡ ኪዝርግሕን ንኻልእ ኬብርህን ግዲ እዩ። ከመይ ንሕና “ናይ ክርስቶስ ጥዑም መኣዛ ኢና” (2ቆሮ.2፣ 15) ይብል ቅ.ጳውሎስ። ቀጺሉ’ውን እዚ ሓዋርያ’ዚ፣ እንኪምዕደና ከም’ዚ ይብል። “….ምእንቲናይ ገዛእ ርእስኹም ድኅነት ስርሑ…ከም’ቲ ከዋኽብቲ ኣብ ዓለም ዜብርሁ ንስኻትኩም ከእ ኣብ ማእከል’ዛ ቄናንን ጠዋይን ወለዶዚ’ኣ ኢንታ ዘይብሎም ንጹሓትን ኣበር ዘይብሎም ውሉድ-ኣምላኽን ኮይንኩም ኣብርሁ”(ፊልጵ.2፣ 12–15)።
ነዚ መዝነትን፣ ተልእኮን ንምፍጻም ድማ፣ ኣብቲ ዘሎኹምዎ ቦታ ኣብ ትርከብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ተሰዅዕኩም ክትጫልዱ ሓደራ ንብል። ቤተክርስትያን ካቶሊካዊት እያ ማለት፤ ኣብ ኵሉ፣ ንዅሉ እትሓቍፍ እያ። ስለዚ ኣብ ዘሎኹም ኣሊኹም፣ ናይ’ታ ከምዚ ዝበለ ፈራዪትን ጸጋይትን ሓላይትን ዝኾነት ኣደ ውሉዳ ምዃንኩም ይሰማዕኩም።
ነቲ ባህላውን ሕንፀተሰባውን (ካልቸራል) ውርሻኹም ምሕላው ማለት፣ ካብ ካልኦት ንምርሓቕን ንኻልእ ንምስትንዓቕን ዘይኮነስ፣ ዘሎኩም ሃብተ-ርስቲ ሒዝኩም ናብቲ ናይ ኣኅዋት ርክብ ክትኣትዉ ከሎኹም ኣበርክቶኹም የዓዝዝ፤ ነቶም ካልኦት ኣብቲ ጐደሎኦም ትምልኡሎም፤ ንስኻትኩም’ውን ካብኣቶም ገለ ተቐቢልኩም ጐደሎኹም መሊእኩም ዝሃብተምኩም ትኾኑ (2ቆሮ.8፣ 14)። ምእንት’ዚ መንፈሳውን ሰብኣውን ሃብትኹም ክትዕቅቡ እትገብርዎ ጻዕርን ትግሃትን፣ ኣብ ማዕጾኹም ንኽትዕጸዉ ዘይኮነስ፤ መንነትኩምን ትሕዞኹምን ኣደልዲልኩም ኣብ ናይ ቤተክርስትያንን፣ ናይ ሕዝብታትን ሃብቲ ንኸተፍስሱ፣ ንስኻትኩም’ውን ካብኡ ገለ ንኽትሓፍሱ ብዚብል ኅልና እዩ።
25. ኣብ’ቲ ዘሎኹምዎ ሃገራትውን ሰላምን ህድኣትን ንኪኸውን ብዘሎኩም ዓቕሚ ከተበርክቱ፥ ህላዌኹም ከኣ ወትሩ ናይ ሰላምን፣ ናይ ሠናይ ድልየትን መርኣያ ኮይኑ ኪርከብ ይግባእ። ኣብ’ቲ እግዚኣብሔር ክትናበሩሉ ዝመደበልኩም ዓድን መንገድን ወትሩ ነቲ ንሱ ዚደልዮ ሃሰስ ክትብሉ ንምዕደኩም። ቅድሚ 2587 ዓመታት ነቢይ ኤርምያስ ነቶም ኣብ ባቢሎን ዝነበሩ ደቂ እሥራኤል ዝጸሓፈሎም ቃል እነሆ፦
“…እግዚኣብሔር ጐይታ ሠራዊት ኣምላኽ እሥራኤል፥ ንዅሎም ካብ ኢየሩሳሌም ተማሪኾም ናብ ባቢሎን ዝኸዱ፣ ከምዚ ይብሎም ኣሎ፥ ቤት ስርሑ’ሞ ተቐመጡ። ኣታኽልቲ ትኸሉ’ሞ ፍሬኡብልዑ። ኣንስቲ ኣእትዉ፥ ኣወዳትን ኣዋልድን ውለዱ። ነወዳትኩምን ነዋልድኩምን ከኣ ኣመራዕዉዎም። ንሳቶም ድማ ኣወዳትን ኣዋልድን ይውለዱ። ኣብ’ቲ ዘሎኹምዎ ብዝሑ ደኣምበር ኣይትውሓዱ።ነተን ተማሪኽኩም ናባኣተን ከምትኸዱ ዝገበርኩኹም ከተማታት ንሠናየንን ደሓነንን ስርሑ። ንሳቶም እንተሃብተሙ ክትህብትሙ ኢኹም’ሞ ምእንታኣቶም ናባይ ናብ እግዚኣብሔር ጸልዩ፥ (ኤርም.29፣4-7)።
26. ንሥድራቤታት
ብሓዋርያዊ ኀልዮትን ፍቕርን ተደሪኽና ንሕና ካቶሊካውያን ጳጳሳት-ኤርትራ፣ እዚ ቃል-ተስፋን ምጽንናዕን ናብ ኵለን ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዘለዋ ካቶሊካውያት ስድራቤታትን ውልቀሰባትን ንሰድድ ኣሎና። ሓደ ካብ’ቲ ቀንዲ ሓሳብ-መልእኽትና ድማ፣ ተስፋናን ቈላሕታናን ኣብ’ታ ብመንፈስ-ክርስትና ተመሪሓ፤ ብወንጌል በሪሃ እትንቀሳቐስ ስድራቤት ምዃኑ ምግላጽ እዩ። እዛ ስድራቤት’ዚኣ ንኣባላታ እትሕብሕብን እተዕቍብን፣ ተስፋን ፍቕርን እምነትን እትምግብ ክትከውን ከላ፤ ንመላእ ሃገርን ኅብረተ-ሰብን ከኣ ምኽንያት በረኸት ክትከውን ግዲ እዩ። ናይ ስድራቤት ሕይወትን ሃለዋትን ኪምዕብልን ኪድልድልን ዚከኣል ዘበለ ኪግበር የድሊ።
ስለ’ዚ ካቶሊካውያን ምእመናን ኣብ ስድራቤትን ኣብ ናይ ቃልኪዳን ዕቤትን ክብረትን ዘሎኩም እምነትን ግምትን ካብ’ቲ ግቡኡ ከይወርድ ምጥንቃቕ የድሊ። እኳደኣ ነቲ ኣብኡ ተደጕሉ ዘሎ ሙቐትን ብርሃንን ንምርካብ ቀጻሊ ጻዕሪ ክትገብሩ ይግባእ። ኣብ’ቲ ዝጸንከረን ዝመረረን እዋን’ውን እንተኾነ፤ ንሕይወት ስድራቤትና ከም ሓደ ክቡር ዕንቍ ብምርኣይ፣ ንምዕቃቡን ንምዕንባቡን ከኣ ዝኾነ ይኹን ዋጋ ኪኽፈለሉ ይግባእ። ንደቅኹም’ውን ናይ ውፉይ ሕይወት (ድንግልና፤ ምንኵስና) ክህነትን መደባት ናይ ሕይወቶም ትርጕም ኪህቦም ከምዚኽእል፣ ተመሊሶም’ውን ከገልግሉኹም ከምዚኽእሉ ሓሲብኩም፤ በዚ ከኣ ኣብ ሥድራቤትኩም ገለ ናይ ጸዋዕታ ተበግሶ ኪግበር ነማሕፅን።
ነቲ ብስድራቤት ኣቢሉ ዝመጽኣና ሰብኣዊ ክቡር ውርሻ ናብ ዳሕረዎት ወለዶ ከነመሓላልፎ ከምዘሎና’ኳ ዘካሕድ እንተዘይኮነ፣ ነዚ ዕማም’ዚ ኣብ ምፍጻም ግን ከመይ ዝበለ ሓያል ጻዕርን ትግሃትን ከምዚሓተና ፍሉጥ እዩ። እቲ ዝተመሃርኩምዎ ትምህርተ-ክርስትና ከኣ፣ ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ጽንኩርን ፈታንን እዋናትን ቦታታትን፤ መግለጺ መንነትኩምን መምርሒ ሕይወትኩምን እዩ።
ንደቅኹም ብትዕግሥቲ እናመራሕኩም፥ ርኡይ ዝኾነ ኣብነትን ትምህርትን ኣብ ምሃብ ደኣምበር፥ ግዙፍ ጣዕምን ምቾትን ኣብ ምቕራብ ጥራሕ ኣይትደረቱ። ነቲ መሠረታዊ ዝኾነ ሰብኣውነትን፣ ክብረትን ናይ ሞራል ምልኣትን ደኣ’ምበር፥ ነቲ “ብዝጨበጥካዮ ወይስ ብዝበጻሕካዮ ትግመት” (you are what you achieve) ዚብል ዝንባሌ ግጉይ ምዃኑ ኣስተውዕልሉ።
27. ንመንእሰያት
“ኣቱም ኣጕባዝ፤ ብርቱዓት ስለ ዝኾንኩም ቃል-ኣምላኽ ኣባኻትኩም ይነብር ስለዘሎን፤ ነቲ እኩይ’ውን ስለ ዝሰዓርኩምዎን፤ ጽሒፈልኩም ኣሎኹ” (1ዮሓ.2፣14)
“መንእሰይ ኢሉ ሓደ’ኳ ከይንዕቀኩም” (1ጢሞ.4፣ 11) እቲ ግዜኹምን ሃለዋትኩም ዚሓቶ ሠናይ ዘበለ ኲሉ መሊእኩም፣ ብክርስትናኹም ተመሪሕኩም ክትካየዱ ይግባእ። ነቲ ካብ ወለዲ ክትወርሱዎ ዚግበኣኩም፣ ናይ እምነትን ተስፋን ፍቕርን መደብ ተኸቲልኩም፥ ነቲ ዝተቐበልኩምዎ ንስኻትኩም’ውን ንኻልኦት ኣረከብቲ ኮይንኩም ክትርከቡ ሓደራ ንብል። ሎሚ ንዘሎ ዓለም ሒዙዎ መጺኡ ዘሎ ጸገማትን ተስፋ ዜቝርጽ ሃለዋቱን ክትሰግሩዎን ክትስዕርዎን እትኽእሉ ከኣ ኣብ መደብ-እምነት እንተተተኸልኩም እዩ። ንዓለም ዝሰዓራ መድኃኒኹም ክርስቶስ እዩ ዚጽወዓኩም ዘሎ።
ኣምላኽ ንዝሃበኩም ጸጋ-ሕይወት፣ ብምልኣት ክትነብርዎ ነተባብዓኩም። ኣብ ቤተክርስትያንን ኣብ ማኅበረሰብን ከኣ፤ ሕይወት ዘለዎም ንቑሓትን ንጡፋትን ኃላፍነት ዚስመዖም ኣባላትን ኮይንኩም እጃምኩም ኣበርክቱ። ካብ ሕይወት-ወድሰብ ንእግዚኣብሔር ከወግድ ንዚደልን ዚህቅንን ኣተሓሳስባን መደብን ብተግባር ክትነጽጉዎን፣ ነቲ መንገድን ሓቅን ሕይወትን ዝኾነ ክርስቶስ ኣብ ዓለም ክትምስክሩሉ ይግባእ።
28. ጋና መዕለቢ ዘይረኸቡን ዘይተመሓደሩን፥
ኣብ ሓደ ርጉእ መነባብሮ ዘይበጽሑ፥ ሰንፈላል ዘለዉን ላዕልን፣ ታሕትን ዚብሉን ኲሎም’ውን ኣብ’ቲ ሥቓያቶምን ጽንኩር ሃለዋቶምን ምስኦም ከምዘሎና፣ ነሓስቦም ከምዘሎና ክንገልጸሎም ንፈቱ። ኣብ’ቲ ውዑይ ናፍቖት ዓዶምን ወለዶምን፣ ውሉዶምን ከምዘለዉ ምስዚ’ውን፣ እንታይ ከምዘጋጥሞም ከይፈለጡ፥ ከቢድን መሪርን ጕዕዞ-ስደት የሕልፉ ከምዘለዉ ይርደኣና። ዕድሎም ኣብ ኢድ-ኣምላኽ ከንብርዎ፥ ኣብኡ ተስፋኦምን እምንቶኦም ንኪገብሩ ከኣ ንምዕዶም። ኣምላኽ ብምሕረቱ ሓዲሽ መንገድን ኣገባብን ክሳብ ዚፈጥር ብትዕግሥቲ እናተጻወርኩም “እስኪ ብተስፋ በርትዑ” ንብሎም።
29. ነቶም ርኹባትን ምሁራትን
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዚርከቡ ብትምህርትን ብምርምርን ዝበሰሉ፥ ብምድራዊ ሃብቲ ዝደልደሉ ካቶሊካውያን ደቅሃገር ንሕዝቦም ዚህብዎ ኣገልግሎት ቀሊል ኣይኮነን። ነቲ ናይ ስደት ሃለዋት እናተንተኑ፣ ምስ ሃገሮምን ኲነታቶምን እናገናዘቡ፥ ንዘለዉዎ ሃለዋት ዚርኢ መጽናዕትን ምሁራዊ ክትዓትን ከካይዱ ጽቡቕ ምኾነ። እቲ ዝኾነን ኪኸውን ዚኽእልን እናወሃሃድካ ብምቕራብ ሕይወት-ስደት ጽንኩር’ኳ እንተኾነ ግና ከኣ ቊምነገር ኪግበረሉ ከም ዚከኣል እውን ኪፍለጥ እዩ። ናእሽቱ ናይ ዓዶምን ናይ እምነቶምን መሠረታት ከም ዚፈልጡን ፈሊጦምውን ብናቶም ከምዚተኣማመኑ ክትገብሩ ሓደራ፣ ንብል። ዓበይቲ’ውን ነቲ ከይተቐረቡ ብገርህን ብሃንሳሰልባምን ዝኣተዉዎ ምዕራባዊ ባህልን ሕይወትን ብምዕሩግ መንገዲ ከምዚነብሩዎ ክትገብሩ ምዝኽኻር ዘየድልዮ ተልእኮኹም እዩ። ሃይማኖት ኣብ ውልቃውን ማኅበራውን ሕይወት ንዘለዎ እጃምን ኣበርክቶን ከም ዚዓዝዝ ክትገብሩ ይግባእ። ሎሚ ኣብ ዓለም ብፍላይ ኣብ ምዕራብ ዘሎ ድኻምነት፤ መበቈሉ መደብ እምነትን ሃይማኖትን ሸለል ስለዝተባህለ እዩ።
ብሓፈሻ እቶም ሳላ ጻዕሮምን ትግሃቶምን፥ ከምኡ ድማ ሠሚሩሎም ሰብ-ሃብትን በርከትን ሰብ-ትምህርትን ዝኾኑ፥ ካብ’ቲ ዝተረፈ ኅብረተሰብ ከይተገለሉ፥ ካብ መንፈስ-ንፍገትን ተነጽሎን ብምጥንቃቕ፥ ንዝረኸብዎ በርከትን ክእለትን፥ ኣብ ኣገልግሎት ኅብረተ-ሰቦም ከውዕሉዎ፥ በዚ ኸኣ ናይ “ሲቪል ሶሳይቲ” ሰብኣዊ ግቡኦምን፤ መሪሕ ግደኦምን፤ ክርስትያናዊ ተልኮኦምን ኪፍጽሙ ነማሕፅን።
30. ኣኀት ንዝኾና ሰበኻታት (ኣብያተ-ክርስትያናት)
ነኣኻትኩም ደቅናን ኣኅዋትናን ንዚሕብሕባ፥ ናይ ሥርዓት ላቲን ሰበኻታትን፣ ቍምስናታት በቲ ቅድሚ ሕጂ ዝፈጸምኦ ኲሉ ነቲ ኣብ ምጅማር መልእኽትና ዝገለጽናዮ ምስጋናና ሕጂ’ውን ብስም ቤተክርስትያናን ብስምኩምን ዳግም ነሓድሰለን ኣሎና። ነቶም ካብ’ዛ ሃገር’ዚኣ ዝመጹወን ደቅና ኣብ’ታ ሓንቲ ተስፋን ፍቕርን እምነትን ከጽንዓኦም ዝተረኽባ፣ ንድሕር ሕጂውን ብዝበለጸ ኣገባብ ኪዅስኲሳኦምን ኪስዕባኦምን ሓደራ ንብለን። ምእንት’ዞም ዝተመዛበሉን ዝተሰደዱን ምእንቲ ዘኻትምን መበለታትን ምእንቲ ሕቡሳትን ምእንትቶም ኲሎም ኣብ ጸገም ዚርከቡን ብሓባር ክንጽሊ፥ ክንዝቲ ንብሩህ መጻኢ ዕድሎምን፣ ኣውራ ከኣ ዘለዓለማዊ ድኅነት ንምጭባጥ ኣብ ዚገብሩዎ ጕዕዞ ከነሰንዮምን ከም ዘሎና ይርደኣና።
ኣሥመራ ብበዓለ ፍልሰታ (16 ነሓሰ 1996) 22 ነሓሰ 2004
ካብ ሰቆቃወ ድንግል
ኢየሱስ ስዱድ ተስፋሆሙ ለነዳያን፣
ኢየሱስ ግፉዕ ምስካሙ ለግፉዓን፣
እግዚኣብሔር ማኅደር ዘኣልቦ ከመ ነዳያን፣
ኢየሱስ ነግድ ወፈላሲ እንዘ ውእቱ ሕፃን፣
ወልደ ኣብ ፍቁር ዘበኀበ ሰብእ ምኑን፣
መኃልየ ብካይ ኮነኒ ዘእሙ ኀዘን።
ትርጕም፦ ዝተሰደድካ ኢየሱስ ተስፋ ስዱዳን ኢኻ፣
ዝተገፋዕካ ኢየሱስ ጸግዒ ግፉዓን ኢኻ፤
እግዚኣብሔር መሕደሪ-ኣልቦ ከም ድኻ፤
ጋሻን ገዓዚን ኮይንካ ኢየሱስ ሕፃን ከሎኻ ፤
ፍቁር ወዱ ነቦ፣ ብሰብ ዝተነዓቕካ፤
መዝሙር-ብኽያት ኮነ ኀዘን ናይ ኣዴኻ።
ርኢክሙኑ ንእስተ መርዓተ፤
ጸዊራ ሕፃነ እንዘ ተሐውር ፍኖተ፤
አኀሥሠኪ ወእብል እስከ እትከደን መሬተ፤
ማርያም ፈላሲተ ቍስቋም ዘአልብኪ ቤተ፤
አውዐየኒ ንግደትኪ ከዊኖ እሳተ።
ትርጕም፦ ርኢኹምዋዶ እታ ንእሽቶይ መርዓት፤
ሕፃን ጸዊራ ኣብ መንገዲ ክትከይድ፤
ክደልየኪ እየ ክሳብ ዝኽደን መሬት፤
ስደተይና ቍስቋም ማርያም፤ ዘይብልኪ ቤት፤
ጕዕዞኽስ የቃጽለኒ ደኣ ከም እሳት።


text:
መን እዩ ኖኣስ ?
ናይ ኖርወይ ማሕበር ንዑቕባ ሓተቲ (NOAS) ካብ መንግስታዊ ጸግዕነት ናጻ ዝኾነ ማሕበር ኮይኑ ፤ ናይ ዑቕባ ሓተቲ መሰል ኣብ ኖርወይ ንኽሕሎ ዝጣበቕ ማሕበር እዩ፡ ፡ እቲ ቀንዲ መደባት ስራሓትና ድማ ሓበሬታን ናይ ሕጊ ድጋፍን ከም ኡውን ኣብ ልዕሊ እቶም ወሰንቲ ሰበስልጣናት ኣካላት ጽልዋ ብምሕዳር ይኸውን፡ ፡ እቲ ቀንዲ ዕላማና ከኣ እቲ ናይ ዑቕባ ጉዳይ ዝምልከት ብሰብስልጣናት ዝዋሃብ ዉሳነታትን ኣተገባብርኡን ኣብ ሰብኣውነትን ፍትሕን ዝተመርኮሰ ከምኡውን ዓለምለኻዊ ሕግታት ዝተኸተለ ንክኸውን ምቕላስ እዩ፡ ፤
ሓበሬታ ንሓደስቲ ዑቕባ ሓተቲ
ኖኣስ ንሓደስቲ ዑቕባ ሓተቲ ሓብሬታን መምርሕን ብምሃብ ይንቀሳቐስ. እቲ ሓብሬታ ድማ ናይ ዑቕባ መስርሕ ኣብ ኖርወይ ከመይ ከምዝመስልን ከም ኡውን እቲ ናይ ዑቕባ ዘውህብ መምዘንታት ወይ ቀንዲ ነጥብታት እንታይ ከምዝኾነን ዘተኮረ ኮይኑ ከም ኡውን ብዛዕባ መሰላትን ግቡኣትን ናይ ዑቕባ ሓተቲ ዘጠቓለለ ይኸውን፡ ፡ሓበሬታ ብዛዕባ እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ኣርእስትታት ብዝምልከት ብግቡእ ብመጽሀት ተዳልዩ ኣሎ፤ እሱ ኡውን -ሓበሬታ ንዑቕባ ሓተቲ ኣብ ኖርወይ ኣብ ዝብል ብ (PDF) እተዳለወ ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ፡ ፡
ናይ ሕጊ ድጋፍ ንዑቕባ ሓተቲ
ኖኣስ ብዛዕባ ዑቕባ ሓተቲ ጉዳይ ብዝምልከት ካብ ናይ ሚግረሽን ሰበስልጣናት ኖርወይ (UDI) ወይ ከኣ ካብ ናይ ይግባይ ኮሚቴ ዝተዋህበ ናይ ኣሉታዊ ውሳኔ ወይ ከኣ መንጸግቲ ውሳኔ ዶኮመንትታ ይምልከት፡ ፡ ነዚ ናይ ውሳኔ ወረቓቕትታት ኣጸብቑ ድሕሪ ምንባብ እንተደኣ እቲ ውሳኔ ካብ ኣሉታዊ ናብ ኣወንታዊ ናይ ምቕያር ትኽእሎታት ኣሎ ኢሉ ኣሚንሉ ኖኣስ ኣብ ክንዲ እቲ ዑቕባ ሓታቲ ኮይኑ ልክዕ ከምእቲ ጠብአቓታት ዝገብርዎ ናብ እቶም ወሰንቲ ኣካላት ሰበስልጣን ኖርወይ ደብዳቤ ይጽሕፍ፡ ፡ እዚ ከምዚ ዝኣመሰለ ናይ ሕጊ ድጋፍ ድማ ካብ ኖኣስ ብናጻ እዩ ዝወሃብ፡ ፡
ኖኣስ ኣብ ናይ ጉዳይ ዑቕባኻ ዝተመርኮሰ ድጋፍ ጥራይ እዩ ዝህብ፡ ፡ እንተድኣ ጉዳይካ ምስ ናይ ስድራቤት ምትእኽኻብ ፤ ብዛዕባ ካብ ኖርወይ ምጥራዝ ፤ ወይ ካኣ ብዛዕባ ቪዛ ምሕታት ወይ ከኣ ምስ ዜግነት ምርግጋጽ እተዛመደ እንተኾይኑ ግን ምስ Juss-Buss እተባህሉ ተርኺብካ ካብኦም ናጻ ሓገዝ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ፡ ፡
ኣብ ጉዳይ ዑቕባኻ ብዝምልከት ካብ ኖኣስ ሓገዝ ትደሊ ዶ?
እንተድኣ ትደሊ ኮንካ ፤ እቲ ምስ ጉዳይ ዑቕባኻ ዝተኣሳሰር ዘድሊ ሰነዳት ናብ ኖኣስ ላኣኮ፡ ፡
እንተድኣ ኖኣስ ጉዳይ ዑቕባኻ ክርእየልካ ደሊኻ ቕዳሕ ናይ እቲ ውሳኔታት ናይ UDI/UNE, ከምኡውን እቲ ብጠበቓ ዝተጻሕፈ ናይ ይግባኝ ሰንዳት ቕዳሕ ናብ ኖኣስ ክትሰዶ ኣለካ፡ ፡ ገለ ገለ ኣገደስቲ እትብሎም ሰነዳት ምሳኻ እንተዝይብልካ ቕዳሕ ክሰደልካ ንጠበቓኻ ክትሓቶ ትኽእል ኢኻ ፤ እንተድኣ ዘይክኢልካ ድማ ብመገዲ ኖኣስ ንኽስደደልካ ንኖኣስ ክትውከስ ትኽእል ኢኻ፡ ፡ ካብ እዚ ኣብ ላዕሊ እተጠቕሰ ፍልይ ዝበለ ኣገዳሲ ሰነዳት እንተሃልዩካ ድማ ናብ ኖኣስ ክትሰዶ ትኽእል ኢኻ፡ ፡
ከምኡውን እቲ ናይ ውክልና ስልጣን ዝምልከት ፎርም መሊእካ ክትሰድልና ከለኻ ብኸመይ ክንረኽበካ ከምንኽእል ኣድራሻኻ ነጺርካ ላኣኸልና፡ ፡ እዚ ናይ ውክልና ስልጣን ፎርም መሊእካ ክትሰድድ ክለኻ እቲ ብዛዕብ ጉዳይ ዑቕባኻ ዝምልክት ኣገዳሲ ሰነዳት እውን ምስኡ ኣተሓሕዝካ ክትሰዶ ኣለካ፡ ፡ እቲ ናይ ውክልና ስልጣን ዝምልከት ፎርም ኣብ ታሕቲ ስዕቡ ዝርከብ ጽሑፍ ክኸውን ከሎ ንዕኡ ቀዲሕካ ማለት ፕሪንት ገይርካ ከምኡውን ነቲ ፎርም መሊእካ ትሰዶ፡፡
እቲ ናይ ስልጣን ውክልና ፎርም ኣብ ታሕቲ ብኸምዚ ተጻሒፉ ይርከብ፡
Fullmaktskjema- norsk og engelsk (PDF)
እቶም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ሰነዳት ብእዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ብፓስጣ ወይ ከኣ ብፋክስ ክትሰዶ ትኽእል፡
- ብፖስጣ ፡ NOAS, Torggata 22, 0183 Oslo
- ብፋክስ ቁ. ፡ 22 36 56 61
ብዛዕባ ጉዳይካ ብዝምልከት ኖኣስ እንታይ እዩ ዝገብር ?
ኖኣስ ንዝቐረብሉ ጉዳያት ኩሉ ይምልከትን ይግምግምን፡ ፡ ከምኡ ዝገብረሉ ምኽንያት ድማ ካብ እቲ ኩሉ ዝቐርብ ጉዳያት ብትኽክል ሓገዝ ዘድልዩ መምዩ ንምፍላጥ እዩ፡ ፡ ኖኣስ ብርግጽ ኣዝዮም ብዙሓት ጉዳያት ይቐርበሉ፤ ኮይኑ ግን ካብዞም ኩሎም ጉዳይት ኣብቶም ከድማዓሎም ዝኽእል ጉዳያት ቐዳምነት ብምሃብ ይሰርሓሎም ፡ ፡ ብኸምዚ ምኽንያት ድማ እቶም ከድማዓሎም ዘይክእል ጉዳይት ከይሰራሓሎም ይተርፍ፡ ፡
ኖኣስ ሓደ ዝቐረበሉ ጉዳይ ክግምግም ከሎ እዞም ዝስዕቡ ነገራት ከም መምዘኒ ነጥብታት ይጥቀም፡ ፡
- ክሳብ ክንድምንታይ እቲ ዝድለ ሓገዝ ካብ ጠበቓኻ ከምዝረኸብካ፡ ፡ እንተድኣ እቲ ጠበቓኻ ዘድሊ ሓገዝ ገይርልካ ኣሎ ኢሉ ኣሚኑ ፤ ኖኣስ ዝገብረልክ ሓገዛት ኣይክህልውን እዩ፡ ፡
- እንተድኣ ነቲ ዝተዋህበካ ናይ ኣሉታዊ ውሳኔ ብእቶም ወሰንቲ ሰብስልጣን ኣካላት ናይ ምቕያር ተኽእሎ ኣሎ ኢሉ ኣሚኑሉ ኖኣስ ዘድሊ ሓገዛት ክገብረልካ ይኽእል እዩ፡ ፡ ኮይኑ ግን ካብ ይግባይ ኮሚቴ (UNE) ዝዋሃብ ናይ ምንጻግ ውሳኔ ናይ መጨረሻ ዉሳኔ ስለዝኾነ ንምቕያሩ ኣዝዩ ኣጸጋሚ እዩ ፡ ፡ ምኽንያቱ እቶም ወሰንቲ ሰበስልጣን ኣካላት ኣብ እቲ ውሳኔኦም ፈጺሙ ናይ ዑቕባ መሰል ኣይግብኦን እዩ ከምኡውን ኣብ ኖርወይ ናይ ምንባር መሰል የብሉን ኢሎም ስለ ዝውስኑ እዩ፡ ፡
- እቲ ካልእ ናይ ኖኣስ መምዘኒ ንጥቢ ድማ ፤ እንተድኣ ባዛዕባ ጉዳይካ ብዝምልከት ሓድሽ ሓበሬታ ሃልዩ እሞ ከምኡውን እቶም ወሰንቲ ሰበስልጣን ኣካላት ነዚ ሓድሽ ሓበሬታ እዚ ኣብ ጉዳይካ ክውስኑ እንከለው ዘይርኣይዎ እንተነይሮም እሞ ሕጂ እዚ ተቕርቦ ዘለኻ ሓድሽ ሓበሬታ ኣብ ጉዳይካ ለውጢ እንተድኣዘምጽእ ኮይኑ፤
ኖኣስ ንጉዳይካ ብዝከኣሎ መጠን ቐልጢፉ ክርእዮ እዩ፤ ኮይኑ ግን ኣብዚ ክፍለጥ ዘለዎ ጉዳይ እንተሎ ፤ ኖኣስ ኣዝዮም ብዙሓት ጉዳያት ከምዝመጽዎን ኖኣስ ድማ ብሸነኹ ዘለዎ ዓቕሚ ድሩት ምኻኑ እዩ፡ ፡ ስለዝኾነ ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ንሓደ ጉዳይ ቅድሚ ምርኣዩ ካብ 2 ሰሙናት ክሳብ 6 ወርሒ ይወስደሉ፡ ፡ እዚ ድማ ነቶም ቐዳምነት ክወሃቦም ዝግብኣም ህጹጻት ዝኾኑ ጉዳያት ቕድምያ ስለዝህብ እዩ፡ ፡ ስለዚ ንጉዳይካ ምስርኣናዮ ቐልጢፍና መልሲ ክንህበካ ኢና፤ ማለት እቲ ጉዳይካ ብኖኣስ ሓገዝ ክግበረሉ ዝካኣል ምኻኑን ዘይምኻኑን ክንሕብረካ ኢና፡ ፡


text:
ብናይ ግብፂ ተቃውሞ ከይዲ ህንፀት‘ቲ ግድብ ንሓደ ደቂቃ‘ውን ከምዘይተኣጓጎል እናጠቀሰት ኣብ ዝፀንሐት ኢትዮዽያ፣ሓቅነት‘ቲ ኣባሃህላ ሎሚ ተንፀባሪቁ‘ሎ።ዛጊድ ሰላሳ ሚእታዊ ስራሕ‘ቲ ግድብ ተዛዚሙ‘ሎ።
ሓፈሻዊ ህንፀት ምስተዛዘመ ሽዱሽተ ሽሕ ሜጋዋት ሓይሊ ዝልግስ እቲ ግድብ፣ንዓመታ ኣብ ፈላማይ ምዕራፉ 750 ሜጋዋት ኤሌክትሪክ ምምንጫው ከምዝጅምር’ውን ተፈሊጡ።
እቲ ኢትዮዽያ ትሃንፆ ዘላ ግድብ ንሰለስቲኤን ሃገራት ልዑል ረብሓ ከምዘምፅእ፣ንግብፅን ሱዳን ርኡይ ጉድኣት ከምዘየስዕብ ጠቂሱ‘ዩ ኢሎም ምንስትር ማይን ኤኔርጅን ኢትዮዽያ።
”ኢትዮዽያ ንዶብ ሰገር ሩባታታ፣ኣብ ጥቅሚ ናይ ምውዓል ሉኣላዊ መሰላ ኣብ ቦትኡ ኣሎ።እዚ መሰላ‘ዚ ክተረጋግፅ ከላ ግና ንፍትሓዊን ምኽኑይ ኣጠቃቅማን ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሃገራት ርኡይ ጉድኣት ከምዘየስዕብ ብምግባር‘ዩ።ብመንፅር‘ዚ ምስ ግብፂ ንምልዛብን ናብ ምርድዳእ ንምብፃሕን ቅሩባት ኢና።ስለዚ ሰበ-ስልጣን ግብፂ ንኣዕናዊ ኣንፈት ንጎድኒ ገዲፎም፣ናብ መኣዲ ልዝብ ንክምለሱ ንፅውዕ” እቶም ምንስትር።


text:
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፡ ካብ ስልጣን ዝተወገዱ ፓትሪያሪክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ከርስትያን ኤርትራ ይቕረ ሓቲቶም፡ ዝብል መግለጺ ኣዝዩ ከምዝተሓሳሰቦ ይገልጽ።
ኣብቲ ብዕለት 08 ነሓስ 2016 ብመራሕቲ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ዝወጸ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ ፓትሪያሪክ ኣንጦንዮስ ንዝፈጸምዎ ጌጋታት ተኣሚኖም ከምኡ ድማ ብሰንኪ ጌጋታቶም ኣብ ልዕሊኦም ኮነ ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ንዝተፈጸመ ሳዕቤናት ይቕረ ሓቲቶም ተባሂሉ።
ኮዩኑ ግን ብመጀመርታ እዚ ቃል እዚ ካብ ልሳኖም ወጺኡ ድዩ ኣይወጸን ዝብል ሕቶን፥ ኣብዛ ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት እትልለን ብኮምሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመስከረላን ሃገር፡ እቶም ፓትሪያሪክ ይቅረ ንክሓቱ ኣብ ልዕሊኦም እንታይ ዓይነት ጸቕጢ ተጌሩ ዝብሉን ሕቶታት ዛጊት ምላሽ ኣይረኸቡን ዘለዉ። ናጻ ዝኾነ ኣካል ተረኺቡ ነቲ ጉዳይ ክሳብ ዘየጻረዮ ድማ እቶም ፓትሪያሪክ ብወለንትኦም እዮም ይቕረ ሓቲቶም ክብሃል ኣይክኣልን እዩ።
ብዕለት 15 ጥሪ 2006 እቶም ካብ ስልጣኖም ዝተወገዱ ፓትሪያሪክ ኣብ ዝጻሓፍዎ ደብዳቤ “እዚ ኣብ ልዕለይ ዘንበርክሞ ናይ ሓሶት ክስን፡ ካብ መንበረይ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ምእላይኩምን ሕጊ ናይ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ኤርትራ ኣየፍቅዶን እዩ” ኢሎም ነይሮም በዚ መሰረት ድማ፡ ካልእ መረጋገጺ ክሳብ ዝርከብ፡ እቶም ካብ ስልጣኖም ዝተወገዱ ፓትሪያሪክ ይቅረ ሓቲቶም ዝብል መንግስቲ ኤርትራ ዘጽደቖ መግለጺ ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብፍጹም ዘይኣምነሉን ብዓይኒ ጥርጣረ ክርአ ዘለዎን እዩ። እዚ ድማ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ንዝቐረበ ንሃይማኖታዊ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝምልከት ነቐፌታ ንምንእኣስ ኮነ-ኢልካ ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተኣልመ ውዲት ከምዝኾነ ክፍለጥ ኣለዎ።
ፓትርያሪክ ኣንጦንዮስ ካብ 2006 ጀሚሮም ሃይማኖታዊ ሕጊ ብዘየፍቕዶ ኣብ ትሕቲ ናይ ገዛ ማሓዩር ከምዝጸንሑ ይፍለጥ። እቶም ፓትሪያሪክ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ናይታ ሃገር ንዝገብሮ ጣልቃ ምእታው ብትሪ ይኹኑኑ ከምዝነበሩ ይፍለጥ። ፓትሪያሪክ ኣንጦንዮስ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ዝኣተው ዘይሕጋዊ ዝኾነ ኣኼባ ቅዱስ ሲኖዶስ ድሕሪ ምክያዱ እዩ። እቲ ካልእ ምኽንያት ድማ ነቶም ኣብ ቀጽሪ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስትያን ዘምልኹ ዝነበሩ ከባቢ 3000 ዝኾኑ ኣባላት ቤት ትምህርቲ ሰንበት ስለዘይነጽግዎም ከምዝኾነ ይዝከር። መንግስቲ ኤርትራ ንሃይማኖታዊ ሕጊ እንደገና ብምጥሓስ እዩ ነቶም ፓትሪያሪክ ኣብ 2007 ብካልእ ፓትሪያሪክ ተኪእዎም እቶም ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዝተተኵኡ ፓትሪያርክ ‘ውን ካብዚ ዓለም ብሞት ተፈልዮም እዪም።
ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ (ሓሰመኤ)
ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ
12 ነሓስ 2016


text:
ናይ መላእ ላቲን ኣመሪካን ካሪቢያን ብፁዓን ጳጳሳት ሕብረት ናይ ኣማዞን ጉዳይ ዝከታተል ድርገት ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ክላውዲዮ ሁመስ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ዝካየድ ናይ ካበቢ ኣማዞን ሲኖዶስ፥ ጸገማት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ኣማዞንን ክንክንን ሓለዋን ናይ ሓባር ቤትናን (ምህዳርን) ዝብሉ ነጥብታት ብሰፊሕ ክመያየጠሎም ምዃኑ ገሊጾም፡ ቅዱስ ኣቦና ብዛዕባ እቲ ሰፊሕ ከባቢ ኣማዞን ብዙሕ ዝሻቐሉ ምዃኖም ብፁዕነቶም ይሕብሩ።
ሲሞነ ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ እቲ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. “ኣማዞን፡ ሓዲሽ ናይ ቤተ ክርስቲያንን ንሓደ ኵለንተናዊ ስነ ምህዳራዊ ጉዕዞን” ዝብል ቅውሙ ሓሳብ ኣማእኪሉ ንኽካየድ ዝጸውዕዎ ናይ ሃገራት ከባቢ ኣማዞን ሲኖዶስ ማለት ናይ መላእ ከባቢ ኣማዞን ብፁዓን ጳጳሳት ንኸካይድዎ ቅዱስ ኣቦና ዝጸውዕዎ ሲኖዶስ፡ ኣብ ፐሩ ካብ ዕለት 19 ክሳብ ዕለት 21 ጥሪ 2018 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዋን ብወግዒ ዝገለጽዎ ምዃኑ ዝዝከር እዩ። ካብቶም ብቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍርንቸስኮ ዝተመዙ 18 ኣባላት ናይ ኣማዞን ቀድመ ሲኖዶስ ጉባኤ መማኽርቲ ሓደ ብራዚሊያዊ ብፁዕ ካርዲናል ካላውዲዮ ሁመስ ክዀኑ እንከለዉ፡ ኣብቲ ዕለት 29 ሰነ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝተኻየደ መጋባእያ ብፁዓን ካርዲናላት ቅድሚ ምስታፎም ኣብ ላቲን ኣመሪካ ከባቢ ኣማዞን ኣብ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብዛዕባ እቲ ኣብ ወርሒ ጥቅምት 2019 ዓ.ም. ንኽካየድ ቅዱስ ኣቦና ዝጸውዕዎ ኣማዞናዊ ሲኖዶስ ዝተፈላለየ ጐስጓስን ንኽካየድ ናይቲ ከባቢ ሕዝብን ቤተ ክርስቲያንን ንኸነቓቕሑ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣካይዶም ከምዝነበሩ ይፍለጥ።
ዕላማ ኣማዞናዊ ሲኖዶስ
እቲ ኣማዞናዊ ሲኖዶስ፡ ኣብ ከባቢ ኣማዞን እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ተልእኾኣ ብኸመይ ትፍጽም ኣላ፡ ብግቡእ ትፍጽም’ዶ ዝብል ሕቶ ብዕምቆት ዝምልከትን፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብቲ ከባቢ ኣብ መጻኢ ክትክውኖ ዝግባኣ ክትሓስብ ልልያ ክተገብር ዝድግፍን እዩ፡ ብሓጺሩ ኣብ ከባቢ ኣማዞን ኣስፍሆተ ወንጌል ንምእዋን እንታይ ክግበር ከምዘለዎ ፈልዩ ዝመክር ምዃኑ ብፁዕ ካርዲናል ሁመስ ይሕብሩ። ኣብ ከባቢ ኣማዞን ዘሎ ኩነት ከቢድ እዩ፡ ኣብቲ ከባቢ ዋሕዲ ካህናት ብምህላዉ እቲ ብዙሕ ዕዮ ወንጌላዊ ተልእኾ ዓለማውያን ምእመናን እዮም ዘሳልጥዎ።
ሓለዋን ክንክንን ናይ ሓባር ቤት
ከባቢ ኣማዞን ንብዙሕ ሓደጋ ዝተቓልዔን ብፍላይ ከኣ ልምዓት ብዝብል ምስምስ ኣብ ልዕሊ እቲ ከባቢ ዝፍጸም ዘሎ ከቢድ ኣውዳሚ ሓደጋ ዘተሓሳብ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ብዙሕ ኣተኵሮ ዘድልዮን ናይ ኣማዞን ጥራሕ ዘይኰነ ናይ እንነብረሉ ምህዳር መጻኢ ብሉጽ ክኸውን ተቐባልነት ዘለዎ መደብ ልምዓትን ቅቡል ዓይነት ኣነባብራ ንምእንጋድ መገዲ ዘመላኽት ሲኖዶስ እዩ።
ቅዱስ ኣቦና ኣዚዩ ዘሻቕሎም ህልው ኩነት ኣማዞን
ኵሉ ከምዝዝክሮ ይብሉ ብፁዕ ካርዲናል ሁመስ፡ ቅዱስ ኣቦና ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኰይኖም ካብ ዝተሓረዩላ ዕለት ኣትሒዞም ብዛዕባ ፍጥረትን ተፈጥሮን ግብረ ሓዋርያውን ሰብኣውን ሻቕሎቶም ምዃኑ ብጋህዲ እናሓበሩ ብፍላይ ከኣ ኣብ ከባቢ ኣማዞን እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ መዳይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኰነ ኣብ ሰብኣዊ መዳይን እውን ነቲ ከባቢ ካብ ዕንወት ንምድሓን ቀዳመይቲ ተዋሳኢት ንኽትከውን ብምትብባዕ ኣብ ታሪኽ ቤተ ክርስቲያን ኣብ መዳይ ስነ ምህዳር መሓቕፎ ዝተማእከለ ይሴባሕ ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ ዓዋዲ መልእኽቲ ናይ ቤተ ክርስቲያን ስልጣናዊ ትምህርቲ እንታይን ከመይን ምዃኑ ኣነጺሮም እዮም፡ ክሳብ ሰብ ጽቡቕ ድላይን መላእ ዘርኢ ሰብን ብዛዕባ ስነ ምህዳር ክሓስብን ፍጥረትን ተፈጥሮን ኣብ ምንክኻን ክተግህን ዝመርሑ እዮም ይብሉ።


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ሎሚ ንግሆ ኣብ ቤተጸሎት ቅድስት ማርታ ኣብ ዘዕረግዎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ‘ፍቅሪ እግዚብሔር መወዳእታ ዘይብሉ ፍቅሪ እዩ፣ ዕብየቱ ኸኣ ትሕትና ተላቢሱ ብርሕራሔ ክሰርሕ እንከሎ ይግለጽ፣ ክርስቶስ ካባና ዝጽበዮ ዓበይቲ መግለጺታት ፍቅሪ ዘይኮነ ንኣሽቱ ዝጭበጡ ናይ ፍቅሪ ተግባራት ብምግባር ምሳኡ ነቲ ሠናይ ተግባር ክንቅጽል እዩ ዝሓተና’ እንክብሉ ፍቅሪ እግዚብሔር ኣብ ንኣሽቱ ነገራትን ኣብ ርሕራሔን ከምዝግለጽ ገሊጾም፣
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ሎሚ በዓል ቅዱስ ልበ ኢየሱስ ኣብ ትዝክረሉ ዕለት ቅዱስነቶም እዚ በዓል እዚ ‘ብዓል መወዳእታ ዘይብሉ ፍቅሪ እግዚአብሔር’ ክንብላ ንኽእል እውን ኢሎም፣ ከመይ ቅዱስ ልቢ ኢየሱስ ዝግለጸሉ በዚ ፍቅሪ እዚ ስለዝኾነ እዩ፣ ቅዱስነቶም ከኣ ነዚ ፍቅሪ ኣምላኽ ዕብየቱን ስፍሓቱን ክንገልጾ ዘጸገም እኳ እንተኾነ መወዳእታ ዘይብሉ ፍቅሪ ስለዝኾነ እግዚብሔር ወትሪ ኣቀዲሙ ምስ ኣፍቀረና ምዃኑ ገሊጾም፣
ብዙሕ ግዜ ብሰብኣዊ ኣተሓሳስባ ብዛዕባ ፍቅሪ እንክንሓስብ ምስ ጥቅሚ ብምትእስሳር ቀደመ ደሓረ ክንብል ንርከብ ክነወዳድር እውን ንጽዕር። ኮይኑ ግን መጀመርያ ዘፍቀረና እግዚብሔር እዩ እምበር ንሕና ኣይኮናን፣ ነዚ ሓቂ እዚ ነቢያት ብኣብነት ማርዶርሎ ዝበሃል ዓይነት ኦም ወትሩ ኣብ ጸደይ ንመጀመርያ ከምዝዕምብብ እግዚብሔር ከኣ ወትሩ መጀመርያ ፍቅሪ እዩ፣ ፍቅሪ ብርእሱ ስለዝኾነ ከኣ የፍቅረና ናይ ፍቅሪ መልሲ ክንህብ ይጽበየና ስለፍቅረና ከኣ ንክነፍቅሮ እውን ይሕግዘና፣ እዚ ፍቅሪ እዚ ደረት ኣልቦ መወዳእታ ኣልቦ እዩ፣ ነዚ ክንርድኦ ከቢድ እዩ፣ ኣብ ናይ ሎሚ ቀዳማይ ንባብ ካብ ትንቢት ሆሴእ 11 ዝተወስደ ኮይኑ “እግዚኣብሔር ከምዚ ይብብል ኣሎ፦ “ንእስራኤል ሕፃን ከሎ ኣፍቀርክዎ፣ ንወደይ ካብ ግብጺ ጸዋዕክዎ። . . . ንእስራኤል ዘታቴኽዎም ኣነ ኣየ። ሕቘፍኩዎም፣ ግናኸ ኣነ ከም ዝተኸናኸንኩዎም ኣይፈለጡን። ኣነ ብርኅራኀን ብፍቕርን ናባይ ሰሓብክዎም፣ ነቲ ኣርዑት ካብ ክሳዶም ኣልዓልኩሎም፣ ደኒነ ድማ መገብኩዎም። . . . ኦ እስራኤል ከመይ ገይረ ክኃድገኩም? ከመይ ገይረኸ ከምቲ ንኣድማን ንጸቦይምን ዝደምሰስኩወን ክድምስሰኩም? ኣባኹም ዘሎኒ ፍቕሪ ዓቢይ ስለ ዝኾነ፡ ነዚ ክገብሮ ኣይኽእልን እየ። ኣነስ ኣምላኽ እየ፣ ሰብ ኣይኮንኩን፣ ኣብ ማእከልኩምውን ቅዱስ እየ እሞ፣ ብነድሪ ቚጠዓይ ኣይመጽእን ኣየ፣ ሃና ነድረይ ኣባኻትኩም ኣየውፅእን ኣየ፣ ንእስራኤል ከጥፍእ ኢለ ድማ ኣይምለስን እየ።’ ይብል። ከምኡ እውን ካልኣይ ንባብ ካብ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ኤፌሶን 3 ዝተወስደ ኮይኑ “ንኣይ፡ ካብ ኲሎም ቅዱሳን ዝነኣስኩ እኳ እንተ ኾንኩ፣ ነቲ ዘይምርመር ሃብቲ ክርስቶስ ነሕዛብ ኪሰብኽ፡ እዚ ጸጋ እዚ ተዋህበኒ። እቲ ካብ ዘለዓለም ኣብቲ ንኲሉ ዝፈጠረ ኣምላኽ ተሠዊሩ ዝነበረ፡ ናይዚ ምሥጢር እዚ ኣገልግሎት ከመይ ከም ምዃኑ ንኲሉ ሰብ ከብርሃሎም ተውዋህበኒ። እዚ ከኣ ከምቲ ኣምላኽ ብክርስቶስ ኢየሱስ ጐይታና ገይሩ ዝፈጸሞ ዘለዓለማዊ ምኽሩ፣ ነቲ ብዙኅ ዝዓይነቱ ጥበብ ኣምላኽ፡ ብቤተ ክርስቲያን ገይሩ ነቶም ኣብ ሰማያት ዘለዉ ሊቃናትን ሥልጣናትን ምእንቲ ኬፍልጦም ኢሉ እዩ። ‘ እንክብል ፍቅሪ እግዚብሔር በቲ ኢየሱስ ክርስቶስ ዝዓደሎ ክትገልጾ ዘጸግም ሃብቲ ይብሎ፣
‘ክትርድኦ ዘይከኣል ፍቅሪ እዩ፣ ፍቅሪ ክርስቶስ ልዕሊ ዝኾነ ፍልጠት እዩ፣ ልዕሊ ኩሉ እዩ፣ ፍቅሪ እግዚብሔርከስ ዕብየቱ ክሳብ ክንድዚ እዩ፣ ሓደ ቅኔ ዝጽሕፍ ‘ፍቅሪ እግዚብሔርሲ ጽንፍን ዶብን ዕምቈትን ዘይብሉ ባሕሪ እዩ’ ደረት ኣልቦ ይብሎ፣ እቲ ንሕና እንቅበሎ ፍቅሪኸስ እዚ እዩ፣ ክንርድኦ እኳ እንተዘይከኣልና ቁሩብ መንቋሕቋሕታ ይሃልወና፣ እግዚብሔር ከኣ ዓቢ ኰስኳሲ ወይ መምህር ብምዃኑ ቀስ ብቀስ በዚ ፍቅሪዚ ኰስኰሱና፣ ኣብ ትንቢት ሆሴእ ዝሰማዕናዮ ከኣ ነዚ ይገልጽ፣ ንእስራኤል ዘታተኽዎ ኣነ እየ፣ ብኢዱ ሒዘ ምኻድ ዝመሃርክዎ፣ እንክብል ከምቲ ሓደ ኣቦ ንውሉዱ ቀስ ብቀስ ዘታትዮ እግዚብሔር ከኣ ንሕዝቢ እስራኤልስ ይኹን ንነፍሲወከፍና በዚ ፍቅሪ እዚ ይኵስኲሰና፣ ኢድና ሒዙ የታትየና፣
‘እግዚብሔር ፍቅሩ ከመይ ገሩ እዩ ዝገልጾ ቢልና እንተሓተትና ብመስተክርናዊ ነገራትን ብረኣዩለይን ስምዑለይ ከምዘይኮነ ንርዳእ፣ ትሕትና ተላቢሱ ንእሽቶይ ኮይኑ ኣብ ደረጃና ወሪዱ ከታትየና ምሳና ክጐዓዝ ርሕራሔኡን ሕያውነቱን ክገልጸልና እንከሎ ክሳብ ክንደይ ከምዘፍቅረና ይገልጸልና፣ እቲ ዓቢ ፍቅሪ እግዚብሔር ብናኣሽቱ ነገርቱ ክግለጽ ይረኤ።
እዚ ኩሉ ምእኻል ከም ዝሰኣኖ ከምቲ ብምሳሌ ሠራሕተኛታት ኣታኽልቲ ወይኒ ዝገልጾ ኣብ መወዳእታ ንእንኮ ወዱ ይልእኸልና፣ ኣምላኽ ክንሱ ከማና ሰብ ኮይኑ ብትሕትና ናብ ደረጃና ወሪዱ ከታትየና ክሳብ ሞት እኳ ደኣ ኣብ ዕጸ መስቀል ብሙማት ፍቅሩ ብትሕትናኡ ይገልጽ፣
‘ዝንባሌ ክርስትያን ከመይ ክኸውን ከምዘለዎ ንክምህረና ምስ ደለየ ኢየሱስ ዳርጋ ብዘይ ዘረባ ክትብሎ ዘድፍር ብቁሩብ ቃላት ክንክተሎ ንዝግበኣና መምርሒ ብሕይወቱ ብተግባር የርእየና፣ እንታይ ይብል እንተበልና ገለና ከም እንሓስቦን እንገብሮ ‘ብርእይቶይ እግዚብሔር ከምዚ እዩ፣ ፍቅሩ ከኣ ከምዚ ተረዲአዮ’ ኣይኮነን ዝብለና፣ እንታይ ደኣ ኣነ ብናኣሽቱ ነገራት ፍቅሪ እግዚብሔር ኣርእየኩም፣ ንዝጠመዩ ዝብላዕ ብምሃብ ንዝጸምኡ ዝስተ ብምሃብ ንሕሙምን እሱርን ብምብጻሕ ፈጺመዮ፣ ብካልእ ኣዘራርባ መንፈሳውን ሥጋውን ናይ ምሕረት ሥርሓት ነቲ ንሱ ዝጀመሮ ዓቢ ፍቅሪ እግዚብሔር መንገዱ ይሕብረና፣ ውሃ ዘበለ መደረን ስብከትን ብዛዕባ ፍቅሪ ኣይኮነን ዝድለ እንታይ ደኣ ዝጭበጥ ተግባር እዩ ዘድሊ፣ ዘድልየናስ ናኣሽቱ ነገራት ንኢየሱስ ንእግዚብሔር ክንገብር እዩ፣ እዚ ከኣ ካልእ ኣይኮነን እንታይ ደኣ እቲ ኣብ መወዳእታ ፍርዲ ኣበይ ርኢናካ ንዝበልዎ ዝሃባ መልሲ ነቶም ናኣሽቱ ኣሕዋቱ እንበርክቶ ናይ ምሕረት ሥራሓት እዮም፣ እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣


text:
ንወግዓዊ ምብጻሕ ሃገረ ቫቲካን ዝኣተዉ ናይ ቦሊቪያ ርእሰ ብሔር ዅዋን ኤቮ ሞራለስ ኣይማ ዕለት 15 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ቕዱስ ኣቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስክ ኣቀባብላ ከምእተገበረሎም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ሓቢሩ።
ርእሰ ብሔር ኤቮ ሞራለስ ድሕሪ እቲ ልባዊ ምቅርራብ ዝተመስከረሉ ክሌኣዊ ርክብ ብናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ሓላፊ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ፖውል ሪቻድ ገላገር ምስ ዝተሰነዩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ከምእተራኸቡ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ኣብቲ ክሌኣዊ ርክብ ርእሰ ብሔር ኤቮ ሞራለስ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሃገሮም ኣብ መዳይ ሰብኣውን ማሕበራውን ባህላውን ምዕባለ ህዝቢ እተበርክቶ ኣስተዋጽኦ ዝነኣድ ምዃኑ እንክገልጹ፡ ቤተ ክርስቲያን ኣውን ብወገና ኣብዚ ኣገልግሎት’ዚ ዘለዋ ግደ ዳግም ከምዘረጋገጸትን ከምኡ እውን ብዛዕባ ናይ ክልቲኣተን ሃገራት ክሌኣዊ ስምምዕ ንስሉጥ ትግባሬኡ ዘማእከለ ምይይጥ ምስ ኣካየዱ ኣብ ናይ ክልቲኣተን ሃገር ረብሓ ኣብ ዘተኰረ ዝክረ ነገር ኣውን ዝርርብ ከምእተኻየደ ኣፍሊጡ።


text:
ናይ 2018 ናይ ዓለም ሰላም መዓልቲ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ክውፈ ኣለዎ ትብል ተሸላሚት ናይ ኖብል
ሰራውር ናይ ሓበሬታ ማእከል 23 መስከረም 2018
ናይ ሰላም ኖብል ተሸላሚት ዝኮነት ለይማህ ግቦዊ ዝተባህለት ውርይቲ ላይበርያዊት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝወሰደኦ ስጉምቲ ንሰላም ናይ 2018 ናይ ዓለም መዓልቲ ሰላም ብስም ክልቲኤን ሃገራት ክውፈ ኣለዎ ክትብል ጺሒፋ።
“ኣብዚ ናይ ዓለም ናይ ሰላም መዓልቲ ነብዕለሉ ዘለና መዓልቲ፣ ጸሎተይ ዓለምና ሓደ ስጉምቲ ንቅድሚት ናብ ናይ ዓለም ሰላም እንዳቐረበት ክትቅጽል እዩ። እዛ መዓልቲ ንኢትዮጵያን ኤርትራን ክትውፈ ኣለዋ፣ ንፖለቲካዊ ፍልልያተን ንጎኒ ገፊዲፈንን ደፊረንን ሰላም ኣብ መንጎአን ብምምላሰን” ብምባል ክልቲኤን ሃገራት ብዝገበረኦ ኣፍልጦ ክወሃበን ከምዝግበአን ገሊጻ።
ለይማህ ኣብ ላይበርያ ንዓሰርተ ኣርባዕተ ዓመታት ዝቐጸለ ናይ ሓድሕድ ኩናት ጠጠው ኣብ ምባል ወሳኒ ተራ ዝነበሮ ምንቅሳቃምቓስ ናይ ደቒ ኣንስትዮ ዝመረሐት ብዓለም ደረጃ ተፈላጥነት ዝረኸበት ሰብ እያ። እዚ ምንቅስቓስ ኣስላምን ክርስትያንን ደቅ ኣንስትዮ ኣብ ሓደ ብምጥርናፍ ነቲ ኩናት ጠጠው ኣብ ምባል ዓቢ ተራ ዝተጻወተ እዩ። ብተወሳኺ እዛ ንሰላም ተቓላሲትን፣ ማሕበራዊ ሰራሕተኛን፣ ተጣባቒት መሰል ደቂ ኣንስትዮ ኮይና ዝነጠፈት፣ ናይ ኖብል ተሸላሚት ኣብ ኣጉራዊ ደረጃ ብፍላይ ከኣ ኣፍሪቃ ቡዙሕ ንጥፈታት ብምክያድ ትፍለጥ ሰብ እያ።


text:
ብስትራተጂካዊ ውጥን ዘይምራሕ፡ ፖለቲካዊ ውድብ ውድብ ኣይኮነን
- Details
- Created: Tuesday, 31 October 2017 01:41
- Last Updated: Tuesday, 31 October 2017 01:41
ፖለቲካ ምስ ህይወት ደቂ-ሰባት ቀጥታዊ ምትእስሳር ዘለዎ ገዚፍ ዓውዲ’ዩ። ብመንጸር ምስ ሰባትን ህዝብታትን ዘለዎ ቀጥታዊ ምትእስሳር ድማ ኣብ ኣጠቓቕማኡ ምስትውዓል የድልዮ። ልዑል ሓላፍነታዊ ተወፋይነት ይጠልብ። ካብ ናይ ካልኦት ውድቀትን ዓወትን ልምዲ ክትወስድ ተመክሮ ክትቀስም ድልውነት ይደሊ። ጽሮት፡ ሕብረትን ምክብባርን’ውን ይጠልብ። ቅድሚኡ ግን፡ ከም ዝተወጻዕካ ምፍላጥ፡ ጸላኢኻ ምልላይ፡ መሰልካ ንምኽባር ክትቃለስ ምውሳን፣ ተኣኻኺብካ ውድብ ምስራሕ፣ ፖለቲካዊ መደብ- ዕዮን ሕገ-ህንጻን ምቕራጽ ካብ ዘይተርፉ ግድነታት’ዮም። ከም’ዚ ምግባር ግን ገለ ካብ ክኸውንን ክግበርን ዘለዎ ደኣምበር እኹል ናብ መንገዲ ዓወት ዘብጽሕ መርሆ ሒዝካ ኣለኻ ማለት ኣይኮነን።


text:
'ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ተነቢሩ ዘሎ ማዕቀብ ዝለዓለሉ እዋን ገና ኣይኣኸለን'፣ ኣመሪካዊ ዲፕሎማሰኛ
Radio Erena: 14 September 2018
ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ተነቢሩ ዘሎ ማዕቀብ ዝለዓለሉ እዋን ገና ኣይኣኸለን፣ ክብል ኣመሪካዊ ላዕለዋይ ዲፕሎማሰኛ ገሊጹ።
ኣብ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኣመሪካ ምኽትል ጸሓፊ ደስክ ኣፍሪቃ ቲቦር ናይጊ ንኮንግረስ ሃገሩ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብመደብ ዝተገብረ ምምሕያሽ ዝምድና ጽቡቕ ኣንፈት እኳ እንተለዎ፣ ዘይተመለሱ ሕቶታት ስለዘለዉ ግና፣ እቲ ባይቶ ጸጥታ ዘንበሮ ማዕቀብ ክጸንሕ ኣለዎ ኢሉ።
ገለ ካብቲ ኣመሪካ ንመንግስቲ ኤርትራ ዘቕረበቶ ሕቶታት፣ ምእሳር ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ኣመሪካ ዝነበሩ፣ ኤርትራ ካብ ሰሜን ኮርያ ገዚኣቶ ዝተባህለት ኣጽዋር፣ ዝብል ይርከቦ።
ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ናይ ፖለቲካን ሃይማኖትን እሱራትን ካልእ ጸቢብ ስርዓተ ምሕደራን መንግስቲ ኤርትራ ገና ዝኾነ ለውጢ ኣየርኣየን ክብል’ዩ እቲ ዲፕሎማሰኛ ዝገልጽ።
ንሱ ብተወሳኺ፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያን ካልኦት ጎረባብትን ጀሚሩዎ ዘሎ ዕርቀ ሰላም ዝነኣድ እኳ እንተኾነ፣ ካብ ሰናይ ምንዮትን ቃላትን ዝሓልፍ ግብራዊ ለውጢ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ክሳብ ዘየተኣታተወ፣ እቲ ማዕቀብ ክለዓል ከምዘይብሉ እዩ ጠቒሱ።
ነዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት መንግስቲ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ ከይገብር ንዶባዊ ግጭት ከም ምኽንያት ከቕርብ ጸኒሑ’ዩ፣ ሕጂ ግና ካልእ ዘመኻንየሉ ጉዳይ የብሉን ክብል’ዩ ቲቦር ናይጊ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዘለዎ ተሪር ነቐፌታ ዘቕርብ።
ከምዝዝከር ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ኣብ ዘንበሮ ማዕቀብ፣ ኣጽዋር ምዕዳግ፣ ኣብ ፍሉያት ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ናይ ምንቅስቓስን፣ ንብረት ናይ ምድስካልን ውሳኔታት ይርከቦ።


text:
ዋና ፀሓፊ ሴካፋ (ፈደረሽን ማእከላይን ምብራቅን ኣፍሪቃ) ኒኮላስ ሚሶንየ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየዶ ቃለ-ምልልስ፣ኣባላት‘ታ ጋንታ ካብ ሆቴሎም ምስ ወፁ ኣይተመለሱን ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ሃለዋቶም ኣይፍለጥን ኢሉ።
ሚስተር ሚስዮካ ወሲኹ፣እቶም ኤርትራውያን ኣባላት ሕርይቲ ጋንታ፣ ንመንግስቲ ኬንያ ዘቅረብዎ ሕቶን ጠለብን ዛጊድ የለን።ሃለዋቶም ንምፍላጥ ድማ ፃዕሪ ቀፂሉ‘ሎ ኢሉ።
ኣባላት ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ኤርትራ ንክጠፍኡ እዚ ናይ ሎም ቅነ ፈላማይ ኣይኮነን።ዓሚ‘ውን ብተመሳሳሊ 17 ተፃወቲ‘ታ ጋንታን ዶክተሮምን ኣብ ኡጋንዳ ከምዝጠፍኡ ዝዝከር‘ዩ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ግብፂ ዝተዳለወ ኣህጉራዊ ውድድራት ተሳቲፋ ዝተዓወተት ሃገራዊት ጋንታ ብሽክለታ ኤርትራ ሎሚ ኣብ ኣስመራ ከምዝኣተወት መርበብ ዜና መንግስቲ ኤርትራ ኣፍሊጣ።
እታ ጋንታ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ኣብ ዝበፅሓትሉ እዋን፣ኮምሽነር ስፖርት‘ታ ሃገር ጀነራል ሮመዳን ኣውሊያን ካልኦት ሰበ-ስልጣንን ከምዝተቀበልዋ እቲ ዜና ይሕብር።


text:
International Food Policy Research Institute ኣብ ፀብፃቡ ኣብ ዓለምና ንኤርትራ ሓዊሱ ኣርባዕተ ሃገራት ኣብ ኣዚዩ ዝለዓለ ደረጃ ጥምየት፡ ኢትዮጵያ ሓዊሱ ካልኦት 25 ሃገራት ድማ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ጥምየት ሰሪዕወን ኣሎ።
ብዛዕባ እቲ ሪፖርት መብርሂ ዝሃቡና ብቢስነስ ኣድምንስትረሽን ክኢላ ዶ/ር ፍስሃየ እምባየ ካብ ቴክሳስን ክኢላ ስነቑጠባ ኣቶ ሓጎስ ገብረ ካብ ሜሪላንድን እዮም።ዶ/ር ፍስሃየ ብዛዕባ ርትዓውነት እቲ ሪፖርት ዘለዎም ስክፍታ ኣይሓብኡን። “ናይ ኤርትራ ምዕባለ ቅድሚ 10 ዓመት ኸይዱ ዝረኣያን፡ ሕጂ ኸይዱ ኽርእያን፡ እቲ ምዕባለ ሰማይን ምድርን`ዩ ዘሎ”.
እቶ ሓጎስ ገብረ ብወገኖም እቲ ደረጃ ጥምየት ኣብ ኢትዮጵያ ካብቲ ቅድሚ ሎሚ ዝነበረ ደረጃ ትሕት ምባሉ፡ ነቲ ኣብ`ታ ሃገር ዝርአ ዘሎ ኢኮኖሚያዊ ዕብየት ዝንጸባርቕ ክኸውን ይኽእል ።
ንምሉእ ትሕዝቱኡ ኣብ ናይ ሎሚ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኣቲኹም ስምዑ።


text:
ጨንፈር ሰዲህኤ ፍራንክፎርትን ከባቢኡን ብዕለት 12.11.2017 ስሩዕ ኣኼባኡ ኣካይዱ። ኣኼባ ሰዓት ብኣቦ መንበር ጨንፈር ብናይ ሰላምታን ሰናይ ምንዮትን ምስ ተኸፈተ ኣብቲ ቀንዲ ዛዕባ ተኣትዩ።
ዝነበረ ዛዕባ ድማ፡-
- እዋናዊ ሰልፋውን ዞናውን ዓለማውን ሓበሬታታት ምልውዋጥ፤
- ገምጋምና ናይቲ ብዕለት 11.11.2017 ዝተገብረ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ፍራንክፎርት፤
- እምነት ሰዲህኤ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ንዝህሉ ዝምድና ዝብሉ ኔሮም።
ኣኼበኛ ነዞም ዝተጠቕሱ ዛዕባታት ሓደ ብሓደ ተዘራሪቡሎም። እቲ ዝበዝሐ ግዜ ዝወሰደ ምርድዳእ ድማ ኣብቲ 2ይ ነጥቢ እዩ። ኣባላት ጨንፈርና ኣብዚ ዝነበረ ዕዉት ሰላማዊ ሰልፊ‘ዚ ብምስታፍ ዓቢ ተራ ስለ ዝተጻወቱ ሽማግለ ማሕበር ኣሞጒሱ። ብቐዳምነት እዚ ሰላማዊ ሰልፊ‘ዚ፡ ኣካል ናይ‘ቲ ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ ሰሙናት ኣብ ምሉእ ዓለም ብደለይቲ ፍትሒ ምእንቲ መሰል ክካየድ ዝቐነየ ሰላማዊ ሰልፍታት ምዃኑ ኣኼበኛ ተረዳዲኡሉ። እዚ ኩሉ ክካየድ ዝቐነየ ሰላማዊ ሰልፍታት‘ዚ ድማ፡ ኣካል ናይቲ ኣብ ምሉእ ዓለም ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ጸረ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዘካይዶ ዘሎ ሰላማውን ዲሞክራስያውን ቃልሲ ምዃኑን፤ ካብቲ ቅድሚ ሎሚ ዝካየድ ዝነበረ ሰላማዊ ሰልፍታት ፍልይ ዘብሎ ድማ፡ ብመንእሰያትን ህዝብን ኣስመራ፡ ኣብ ውሽጢ ርእሰ ከተማና ዝተጀመረን ብእኡ ጌሩ ድማ ኣብ ምሉእ ዓለም ዝለሓመን ብምንባሩ እዩ። ኣካያዲ ቤት ትምህርቲ እስላሚያ ኣኽርያ ኣቦና ሸኽ ሙሳ መሓመድ ኑር ድማ፡ ነቲ ብስርዓት ህግደፍ ዝተወስደ ስጉምቲ ናይ ኣብ ሃይማኖት ኢድ ምእታው፡ መሰል ህዝቢ ምግፋፍ ስለ ዝኾነ፡ ዝመጸ ሽግር ይምጻእ ክንቃወሞ ኢና ብምባል ዝሃብዎ መግለጺ፡ ንኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ንፍርሂ ስዒሩ ተባዕ ተቓውሞ ከም ዘርኢ ጌሩዎ‘ዩ። ገለ ካብቶም ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝነበሩ ጭርሖታት ድማ፡ መሰል ህዝቢ ይተሓሎ፡ ኩሎም ናይ ሕልናን ፖለቲካን እሱራት ይፈትሑ ዝብሉን፡ ስእልታት ናይቶም ንልዕሊ 11 ዓመት ብስርዓት ህግደፍ ተኣሲሮም ዘለዉ ብጹእ ፓትርያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጦንዮስን፡ ኣብቲ ብዕለት 31.10.2017 ዝነበረ ሰላማዊ ሰልፊ ኣስመራ ዝተኣስሩ ሸኽ ሙሳ መሓመድ ኑርን ኔሮም። ኣኼበኛ ድማ ነዚ ሰላማዊ ሰልፍ‘ዚ ብምድጋፍን ምምጓስን፡ ኣብ ተቓውሞ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ሓደ ካብቲ ካብ ውሽጢ ዝብገስ ተባዕ ተቓውሞን ምዃኑ ድሕሪ ምግምጋምን፡ ኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ክሳብ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ዝወድቕ ክቕጽሎን ጸዊዑ።
ብተወሳኺ ነቲ ስርዓት ህግደፍ ንትሕዝቶን መልክዕን ናይቲ ዝተራእየ ተቓውሞ ምእንቲ መሰል ህዝቢ፡ ናይ ፍሉይ ሃይማኖታዊ ጥሩፍነት ጌሩ ብምግላጽ ከጸልሞን ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ኤርትራ ድማ ኣፋላላይን ግርጭትን ክፈጥር ዝገብሮ ዘሎ ፍሹል ፈተነ ዝኹንንን፥ ሓድነት ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ዘረጋግጽ ሰላማዊ ሰልፊ ምንባሩን‘ውን ኣኼበኛ ኣስሚሩሉ።
ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ኣኼበኛ ነቲ ሰልፊ ሰደህኤ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ዘሎ ዝምድና ኣብ ቁዋሙ ኣስፊሩዎ ዘሎ ኣርእስቲ ብምግላጽ፡ ንመሰል ሃይማኖታት ዘኽብር ምዃኑ ተረዲኡ። መንእሰይ ክብሮም ዓንዶም‘ውን ከም ኣባል መንእሰያት ሰዲህኤ መጠን ንኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ፡ ጸረ እቲ ዝውጽዖምን ዝገፍዖምን ዘሎ ስርዓት ክምክቱ ሎሚ እዋኑ ምዃኑን፡ ንሕና‘ውን ኣብ ጎኖም ከም ዘሎናን ዝገልጽ ናይ መጸዋዕታ ጽሑፍ ኣንቢቡ። ኣኼባ ብዝክረ ስዉኣት ተዛዚሙ


text:
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ። ተቓውሞ መንግስቲ ኤርትራ ዝገልጽ ደብዳቤ ናብ ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ ልኢኹ፣
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ። ተቘጻጻሪ ጉጅለ ሶማልያን ኤርትራን ኣብ ታሕሳስ 2011 ንዝዘርግሖ ጸብጻቡ ኣመልኪቱ። ተቓውሞ መንግስቲ ኤርትራ ዝገልጽ ደብዳቤ ናብ ፕረዚደንት ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ልኢኹ፣
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣብ ወግዓዊ ደብዳቤ። እቲ ተቘጻጻሪ ጉጅለ “ናይ ኤርትራ ወተሃደራዊ ሓበሬታ ብደቂቕ ንምፍላጥ ንጽዕር ኣለና” ክብል፣ ባዕሉ ኣብ ጸብጻባቱ ኣስፊርዎ ንዘሎ ሕጡበ-ጽሑፍ ብምጥቃስ። እዚ ኣበሃህላ’ዚ፣ እቲ ተቘጻጻሪ ጉጅለ ኣንጻር ኤርትራ ኣንቂድዎ ንዘሎ ዘይሞያውን ዘይሕጋውን ባህሪ ዘነጽር ምዃኑ ገሊጹ፣
“መንግስቲ ኬንያ’ውን ንባዕሉ ካብ ካልኣይ ወገን ዝረኸብክዎ ሓበሬታ’ዩ” ኢሉ ኣንጻር ኤርትራ ዘቕረቦ ክሲ። ተቘጻጻሪ ጉጅለ ብድፍኑ ብምቕባል። “ኤርትራ ኣጽዋር ከምዝጸዓና ዝግመታ 3 ነፈርቲ ናብ ሶማል ልኢኻ ንዝብል ሓበሬታ የጻሪ ኣለኹ” ምባሉ። ንዝምቡዕ መርገጺን ኣሰራርሓን ናይቲ ጉጅለ ዘግህድ’ዩ፣” ዝበለ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ። መንግስቲ ኤርትራ ነቲ መሰረት ዘይብሉ ክሲ ብትሪ ብምቅዋም። እቲ ጉዳይ ክምርመር ንባይቶ ጸጥታ ኣቐዲሙ ምሕታቱ እውጅ ክንሱ። እቲ ጉጅለ ነዚ ናይ ኤርትራ ሕቶ ብፍላጥ ጐስይዎ ክሓልፍ ምምራጹ። ኣካል ናይቲ መሰለት ኤርትራ ንምድዋን ዘካይዶ ዘመተ ምዃኑ ብጭብጥታት ኣሰንዩ ኣቕሪቡ፣
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ብምቕጻል። “ኤርትራ ንተቓወምቲ ሓይልታት ኢትዮጵያ ተሰልጥንን ተዕጥቕን ኣላ” ክብል ዝወሰኾ ላቔባ። መሰረት-ኣልቦ ምዃኑ ብምግላጽ። ብመንጽር’ዞም እናሓደሩ ዝዅልዑ ዘለዉ ሓቅታት። ባይቶ ጸጥታ ነዚ ‘ተቘጻጸሪ’ ዝበሃል ዘሎ ጉጅለ ከህድሶን ከዕርዮን ከምዝግባእ፤ ማዕረ ማዕሪኡ ድማ ብዝርዝርን ብንጹርን ኣገባብ ንጥፈታቱን፤ ዝግዛኣሉን ዝምርሓሉን መሰረታዊ ሕግታት ከንብረሉ ጸዊዑ፣
******** ኣ.ዜ.ኤ *******


text:
ኤርትራ፣ ኣብ ጎደና ምዕባለ እትርከብ ሰላም ዝሰፈና ሃገር ምዃና ወጻእተኛታት ገሊጾም።
“ኤርትራ፣ ምሉእ ሰላም ዝሰፈናን ኣብ ቅልጡፍ ጎደና ምዕባለ እትርከብን ሃገር’ያ” ክብሉ፣ ወጻእተኛታት በጻሕቲ ንኤሪና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ገሊጾም።
እቶም በጻሕቲ፣ ናብ ዝተፈላለያ ሃገራት ከምዝበጽሑ ጠቒስም፣ ኣብ ኤርትራ ዘስተማቐርዎ ቅሳነት ዝመልኦ ሂወት ግን እናሻዕ ንኽመጹ ከም ዝደረኾም ኣረዲኦም።
ኣብ 2005 መጺኡ ምንባሩ ዝገለጸ ጀርመናዊ ዶክተር ኡሉፍ፣ ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ዝተዓዘቦ ደረጃ ምዕባለ ምስ ናይ ሕጂ ብምንጽጻር ገዚፍ ለውጢ ተመዝጊቡ ከምዘሎ ክዕዘብ ከምዝኸኣለ ብምሕባር፣ ኤርትራ ኣብ ዓቕሚ-ሰብን ትሕተ-ቅርጽን ትገብሮ ዘላ ወፍሪ፣ ተወዳዳሪት ከምዝገብራ እምነቱ ገሊጹ።
“ኤርትራ፣ ኣንጻር’ቲ ብገለ ማዕከናት ዜና እትግለጽ – ሃገር ሰላምን ምርግጋእን ኮይና ረኺበያ” ዝበለት ጀርመናዊት ዶክተር ሰራፊነ ሊንደማን ብወገና፣ ከተማታት ባጽዕ፣ መንደፈራ፣ ከረንን ኣስመራን ከምዝበጽሐትን ህዝቢ ቅሱን ሂወት ክመርሕ ከምእተዓዘበትን ኣነጺራ።
ቻይናዊ ጃክሰን ሊ ብግደኡ፣ ኣብ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ብስራሕን ዙረትን ኣብ ዝተንቀሳቐሰሉ፣ ሽቑረራ ዝመልኦ ህይወት የሕልፍ ምንባሩ ብምምልካት፣ ብኣንጻሩ ኣብ ኤርትራ ሰላምን ቅሳነትን ዝመልኦ ሂወት የሕልፍ ከምዘሎ፤ ልዕሊ ኩሉ ዘድንቖ ድማ ንቕሓትን ፍሕሹው ኣቀባብላን ሕብረተሰብ ኤርትራ ከምዝኾነ ኣስሚሩሉ።
ኤርትራ ብኣቀማምጣኣ፣ እትውንኖ ተፈጥሮኣዊ ጸጋታትን ፍሕሹው ኣቀባብላ ህዝባን፣ ቍጽሪ በጻሕታ እናዛየደ ይኸይድ ከምዘሎ፣ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣመልኪቱ።


text:
ሙሴ ዮሓንስ - ከተማ ቫቲካን
ልኡኽ ወንጌል ዝኮኑ ኣባ ፒየር ሉዊጂ ማካሊ፣ ዝሓለፈ ለይቲ ኣብ ደቡብ ኒጀር፣ ምስ በርኪናፋሶ ኣብ ዘዳውብ ሽነኽ ናይ’ቲ ዓዲ ብጉጅለ ናይ ጂሃድ ዕጡቃት ከም ዝተጨውዩ ክምልከት ኣንከሎ፣ መንግስቲ ኒጀር ኣብ መግለጺኦም፣ እዚ ጭውያ’ዚ፣ ኣብ ሕብረት ኤውሮጳን፣ ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃን ኣብ’ዚ ዓመት እዚ ንኻልኣይ ግዚኡ ዘጓንፍ ዘሎ ጭውያ ምዃኑ ገሊጾም።
ኣባል ናይ ኣፍሪቃ ልኡካን ወንጌል ዝኾኑ ኣባ ማካሊ፣ ተወላዲ ሰበኻ ክረሞነ ሰሜን ኢጣልያ እንክኾኑ፣ ቅድሚ ናብ ናይ ሰበኻ ኒኣመይ ቦሞኣንጋ ሃገረ ኒጀር ምቅያሮም፣ ኣብ ኣይቮሪኮስት ንኣርባዕተ ዓመት ልኡኽ ወንጌል ኮይኖም የገልግሉ ከምዝነበሩ እውን ተመልኪቱ።
ኣብ’ቲ ከባቢ ብዝነበሩ ሕዝቢ ዝተረኸበ ሓቤሬታ እዞም ወዲ 57 ዓመት ዝኮኑ ካህን ኣብ ናይ ምሸት ግዜ ከም ዝተጨውዩ እዩ ዝንገር፣ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ናይ’ቲ ዝነበርዎ ዞባ መንግሥቲ፣ ነዞም ናይ ጀሃድ ጉጅለን፣ ናይ ጉጅለ ኣልቓዒዳን፣ እስላማዊ ጒጅለታት ናይታ ሃገርን፣ ንምስዓሮም ይዋጉኡ ኣለው። እዚ ዘይምርግጋእ ኒጀር ዘኸትሎ ጸገም ነተን ምስኣ ዝዳወባ ሃገራት ማልን በኪናፋሶን እውን ይጸልወን ከምዘሎ፣ እዚ ኸኣ ሠራዊት ናይዞም ዕጡቃት ጒጅለታት ሰሊኹ ብምእታው ከኸትሎ ዝኽእል ሳዕቤን ከቢድ ምዃኑ ምንጭታት ዜና ናይ’ቲ ከባቢ ይሕብሩ።
ኣብ ርእሲ እዚ ድማ ናይ ሃገረ ጣልያን ወጻኢ ጒድያት ሚኒስተር በዚ ዘጋጠመ ጭውያ፣ ምስ ስድራቤት እዞም ካህንን፣ ነዚ ኣከቲሉ ዘሎ ጠንቂ ጉዳይ ኣብ ምጽራይ ምስ ዝርከቡን ከም ዝተራኸቡ ይንገር። ኣስዒቦም ስዳራቤት ኣባ ማካሊ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፣ ብምሉእ ልብናን፣ ብምሉእ ተስፋን ንጸሊ፣ እዞም ኣዚና እነፍቅሮም ኣቦና፣ ካብዚ ዘለውዎ ክወጹ እሞ ናብ’ቲ መንፈሳዊ ተልእኮ ስብከተ ወንጌሎም ክምለሱ ንምነ እንክብሉ ዘለዎም ምንዮትን ሃረርታን ገሊጾም።
ኣባ ማካሊ፣ እቲ ንሶም ዘገልግሉሉ ዝነበሩ ቁምስና ቦሞኣንጋ፣ ዝተገለለን፣ ዝተነጸለን ቦታ ብምዃኑ፣ ሕጽረት ናይ ጽርግያን፣ ናይ መረኻቢታትን፣ ትሕታ ቅርጽን ከምዘለዎ ይንገር። እቲ ዝነበርዎ ቦታ ኣዝዩ ብድኽነት ዝተወጽዐ ቅርጺ ስለዘለዎ፣ ሕጽረት ጥዕናን፣ ሕጽረት ጽሩይ ዝስተ ማይን፣ ሕጽረት ትምህርትን ከም ዘለዎም ከኣ ብተወሳኺ ተመልኪቱ።
ናይ ኣፍሪቃን ሕብረተሰብ ልኡካነ ወንጌልን ዓለም ለኻዊ ማሕበረሰብ ካቶሊካውያን ልኡካነ ወንጌልን ብሓባር፣ ንኩሉ ሕዝቢ ኣፍሪቓን ኣብ ምሉእ ዓለም ተዘርጊሑ ንዘሎን ኽሕግዞኦ ብዝብል መንፈስ ኣባ ማካሊ ሓቲቶም ምንባሮም ይንገር። ናይ ኣፍሪቃ ማሕበረሰብ ልኡኻን ወንጌል ኣብ 1856 ዓምፈ ልዮጝ ከም ዝቆመ ክፍለጥ እንከሎ፣ 1000 ዝኮኑ ኣባላት ዘለውዎ ኮይኑ፣ ንሳቶም ድማ ካብ ኣፍሪቃ፣ ኣመሪካ፣ ኤሽያ፣ ከማኡ ውን ኤውሮጳ ሙካኖም ይሕበር።


text:
እቶም ተቐማጦ ምስ ዝደልዩ ኣብ መንጎ ክልተ ምርጫታት ዘሎ ግዜ ብምጥቃም ብምድራኽን ብምስታፍን ነቲ ፖለቲካዊ ናይ ውሳነ መስርሕ ኪጸልዉዎ ይግባእ። ነዚ ድማ ንኣብነት ንሓደ ፖለቲከኛ ብምርካብ፡ እተፈረመ ስማት ብምእካብ ወይ ብሰላማዊ ሰልፊ ኪግብሮ ይኽእል እዩ።
ነቲ ንኣኻን ንናብራኻን ብዚምልከት ዚውሃብ ውሳነ ክትጸሉ ምኽኣልውን ኣገዳሲ እዩ። ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ዓሰርተታት ዓመታት ብዙሓት ኣብ ሽወደን ኣብ ሞያዊ ናብራ: ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ: ኣብ ስድራ: ኣብ ማሕበራትን ኣብ ከባቢ መንበሪ ገዛውትን፡ ተሳታፍነትን ደሞክራስን ንምዝያድ ፈቲኖም እዮም።
ኣብ ሞያዊ ናብራ ደሞክራሲ ምዝያድ ማለት ኵላተን ዋኒናትን ውድባትን ንሰራሕተኛታት ኣብ ስራሕ ኬሳትፉ ምጽዓር ማለት‘ዩ። ኵሉ ሰብ ንስርሑ ኪጸሉ ሓደ ዕድል ኪረክብ ኣለዎ። ይዅንምበር ጌና ሓለፍቲ‘ዮም ውሳነ ዜሕልፉ።
ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ደሞክራሲ ምዝያድ ማለት ቈልዑ ብነቐፌታዊ ዓይኒ ኪሃስቡ ኪኽእሉን ሓላፍነት ምስካም ክትምህሮም ምፍታን ማለት‘ዩ። መምህር ኣብ ኵሉ ኣይውስንን‘ዩ። ተመሃሮ ትምህርቲ ኣብ ምውጣን ኪሳተፉ ይኽእሉ‘ዮም።
ኣብ ስድራቤት ደሞክራሲ ምዝያድ ማለት ቈልዑ ርእሶም ኪኽእሉን ብርእሶም ከም ዚተኣማመኑ ክትገብር ምድላይ ማለት ኪኸውን ይኽእል። ብዙሓት ወለዲ ምስ ደቆም ኮይኖም ውጥን የውጽኡ: ኣብ ስድራቤታዊ ውሳነታት ምሕላፍ‘ውን ንደቆም የሳትፍዎም።
ብዙሓት ኣብ ሽወደን ዚርከባ ማሕበራት ንነዊሕ እዋን ስርዓተ-ደሞክራሲ ጸኒሕወን‘ዩ። ንኣብነት ኣኼባን ምርጫን በየናይ ኣገባብ ኪዕመም ከም ዘለዎ መምርሕታት ኣለወን። ኵላቶም ኣባላት ኬድምጹ ኣገዳሲ‘ዩ። ኵሉ ድምጺ ኣባል ብሓደ‘ዩ ዓይኒ ዚረአ።
ደሞክራሲ ኣብ ከባቢ መንበሪ ገዛውቲ ማለት እቶም ኣብ‘ቲ ከባቢ ዚቕመጡ ኪሳተፉን ኪውስኑን ምኽኣል ማለት‘ዩ። ንኣብነት ኣብ‘ቲ ገዛውቲ ሰብ ብሓባር ዚጥቀመሉ ነገር ዚምልከት ኪኸውን ይኽእል።
ስእሊ: Colourbox
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ምዕራፍ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ