text:
ኣቶ ተስፋማርያም ወይ ኣቶ መሲና
ኣቶ ተስፋማርያም ወይ ኣቶ መሲና
ኣቐድም ኣቢለ ሰላምታይ የቕርበልካ፡ ኣስዕብ ኣቢለ ንዝጀመርካዮ ተገዳስነትን፡ ሓልዮትን፡ ብጉዳይ ቛንቛ ትግርኛ ከመስግነካ ይፈቱ።
ድሕሪ ሓገርና መርየት ነጻ ምውጻኡ፡ ሓዳስ ኤርትራ ዝብል ጋዜጣ ምስጽሓፍ ጀመረ፡ እንተኾነ፡ “ከይ በቖለ ሓረረ “ ከም ዝብሃል፡ ቛንቛ ትግርኛ ናብ ምብራስ ገጹ ክኸይድ ርኣናዮ።
ቛንቛ ትግርኛ፡ ክፈርስ ዝጀመረ ግን “ህዝባዊ ሓይልታት ኤርትራ” ካብ ዝምስረት ምኻኑ ንዝፈልጥ ይርድኦ እዩ። ብዝጀምርካዮ ኣጽኒዕካ ክትቅጽሎን፡ በብንኽእሎ ንምትሕብባር ግን፡ ናይ ኩሉ ዜጋ ግዴታ እዩ። ሓዳስ ኤርትራ ጋዜጣ ንባብ ካብ ዝገድፎ 1994 እዩ።
“ሃላኺ” ዝብል ቃል ህግሓኤ፡ ኣብ ቦታኡዶ! ኣእትይዎ ይመስለካ? እቲ “ ሸመታ” ዝብልከ! ኣበይ ኮን ይኸውን ቦታኡ?
መልስኻ እናተጽበኹ እየ።
ደጊመ የምስግነካ ዝንኣድ ስራሕ ብምጅማርካ፡ ቛንቛ መንነት ሓደ ሕዝቢ እዩ። ወግዒ ኣነባብራኡ ዝገልጸሉ፡ ኣብ ሓጎስ ኮነ፡ ኣብ ጸገም፡ ዝነባበረሉ፡ ታሪኹን ባህሉን ዝዕቅበሉ፡ መስትያት መንነቱ ብቛንቛ እዩ ዝገልጸሉ።
ብሰላም የራኽበና
ሓውካ
ሃይለ ገብረትንሳኤ
ኢንድያናፖሊስ ኢንድያና


c: text/html

text:
Radio Erena: 24 January 2021
መንግስቲ ሶማል ሰራዊቱ ኣብ ኢትዮጵያ ናብ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ልኢኹ ተባሂሉ ብዝተፈላለዩ ወገናት ወቐሳ ኣብ ዝቐርበሉ ዘሎ እዋን፣ ካብ ህዝቡ’ውን ተቓውሞታት እንዳሓየለ ይመጽእ ከምዘሎ፣ ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ገሊጸን።
ኣብ ከተማ ሞቓድሾ፣ ደሃይ ደቅና ጠፊኡና ዝብላ ሓያሎ ደቀንስትዮ ዝወደበኦ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ዝተኻየደሉ፣ መንግስቲ’ታ ሃገር ጻውዒተን ተቐቢሉ ቅልጡፍ ምላሽ ክህበን ተማሕጺነን።
ኣብቲ ሰልፊ ካብ ዝተሳተፋ ኣዴታት ንኣሶሼትድ ፕረስ ኣብ ዝሃቦኦ ቃል፣ ደቀን ኣብ ሰራዊት ድሕሪ ምኽታቦም ንታዕሊም ናብ ኤርትራ ከምዝተወስዱ ድሕሪ ምግላጽ፣ ታዕሊሞም ምስ ወድኡ ግና ከምዘይተመልሱወን ሓቢረን።
እተን ኣዴታት፣ ደቀን ኣብ ኤርትራ እንከለዉ ደሃይ ከምዝነበረን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኲናት ድሕሪ ምውልዑ ግና ደቀን ደሃይ ከምዘጥፍኡ ይገልጻ። ኣጣዪቐን ዝረኸቦኦ ሓበሬታ፣ እቶም መንእሰያት ድሕሪ ታዕሊም ብቐጥታ ናብ ከተማ መቐለ ከምዝተወስዱ ዝእንፍት ምዃኑ ሓቢረን።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ምኽትል ዳይረክተር ስለያ ዝነበረ እስማዒል ዳሂር ዝርከቦም ሓያሎ ዲፕሎማሰኛታት ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፣ እቶም ንወተሃደራዊ ታዕሊም ናብ ኤርትራ ዝተላእኩ መንእሰያት፣ ታዕሊሞም ካብ ዝውድኡ ነዊሕ ከምዝገበረ ድሕሪ ምጥቃስ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ናብ ሃገሮም ክምለሱ ኔሩዎም ክብሉ ጥርጣረታቶም ገሊጾም’ዮም።
ኣቦ ወንበር ባይቶ ወጻኢ ዝምድናታት ሶማል፣ ነዚ ብህዝቢ ዝቐርብ ዘሎ ጥርዓን መልሲ ንኽህበሉ ንፕረዚደንት ዓብዱላሂ መሓመድ ዓብዱላሂ ወግዓዊ ደብዳቤ ልኢኹ’ዩ።
መንግስታት ኢትዮጵያን ሶማልን፣ ንተሳታፍነት ወተሃደራት ሶማል ኣብ ኵናት ኢትዮጵያ ናይ ኣሉታ ምላሽ ሂቦምሉ እዮም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ቁጠባ ዓለም 2019 ከም ናይ 2018 ዝሕቱል ክኸውን ትፅቢት ከምዝግበርን ኣብ 2020 ድማ ዕብየት ከርኢ ተስፋ ከምዝገብርን ዓለምለኸ ትካል ገንዘብ/IMF/ ኣፍሊጡ።
እቲ ትካል ኣብ ዘውፅኦ ፀብፃብ ቁጠባ ዓለም ክዓቢ ተስፋ ዝህቡ ምኽንያታት እንተሃለው እውን ክንድቲ ዝድለይ ከይዓቢ ዝተፈላለዩ ምኽንያታት ኣለው ኢሉ።ምውፃእ ብሪጣንያ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ፣ርክብ ንግዲ ኣሜሪካን ቻይናን ከምኡ እውን ቁጠባ ቱርኪን ኣርጀንቲናን ገጢሙዎ ዘሎ ሓደጋ ካብቶም ዘሰክፉ ምክንያታት ገሊኦም እዮም ኢሉ።
ቁጠባ ዓለም ኣብ 2018 ናብ 3.6 ሚእታዊት ክወርድ ከሎ ኣብ 2019 ድማ 3.3 ሚእታዊት ከምዝኸውን ዓለምለኸ ትካል ገንዘብ ይትንበይ።ኣብ 2020 ድማ ናብ 3.6 ሚእታዊት ክምለስ ተኽእሎ ከምዘሎ እቲ ትካል ይገልጽ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሃገራት ብልሽውና ኣብ ምምካትን ምዕባለ ኣብ ምትብባዕን ናይ ለውጢ ስጉምትታት ክወስዳ ዓለምለኸ ትካል ገንዘብ /IMF/ ክፍፅምኦም ዘለወን ዝበሎ ናይ መፍትሒ ሓሳባት ኣቕሪቡ'ሎ።ኣንፃር ብልሽውና ምግጣም፣ስሉጥ ቁጠባዊ ዕብየት ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ዕብየት ንዝተፈላለዩ ክፋላት ማሕበረሰብ ተጠቃሚ ዝገብር ክኸውንን እቲ ትካል ሎሚ ረቡዕ ኣብ ዘውፅኦ ሪፖርት ይገልፅ።
ቁጠባ ዓለም ገጢሙዎ ዘሎ ብድሆ’ውን ኣብቲ ሪፖርት ዘርዚሩ’ሎ።ለውጢ ሚዛን ስነ ህዝቢ፣ቕልጡፍ ለውጢ ቴክኖሎጂን ኣብ ዙሪያ ዓለም ይርአ ዘሎ ቁጠባዊ ውህደትን ገሊኦም ፈተናታት ክብል’ቲ ትካል ኣፍሊጡ’ሎ።
ዓለምለኸ ትካል ገንዘብ ዓለምለኸ ምትሕብባር ካብ ዘድልዮም ዛዕባታት ድማ ኣንፃር ብልሽውና ዝግበር ግጥምን ኩነታት ለውጢ ኣየርን ገሊኦም እዮም ኢሉ ።
ንሰበስልጣን ካልኦት ሃገራት ብላዕ(ጉቦ) ኣብ ልዕሊ ዝህባ ኩባንያታት ዝውውር ገንዘብ ብዝምልከት መንግስታት ስጉምቲ ክወስዳ እቲ ሪፖርት ጸዊዑ'ሎ።


text:
ን250 ሺሕ ዜጋታት ዝኸውን ሰብኣዊ ሓገዝ ናብ ክልል ትግራይ ከም ዝተላእከ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ነቲ ሰብኣዊ ሓገዝ ዘተሓባብሩ ጉጅለታት ከም ዝተመደቡ'ውን ሓቢሩ'ሎ።
ኣብ ክልል ትግራይ ናብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ዘምርሑ ከምዝነበሩ ዝገለጹ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ተኹሲ ዘጋጠሞም ንክልተ ኬላታት ጥሒሶም ንሳልሳይ ክደግሙ ክብሉ ምዃኑ'ውን ኣምባሳደር ረድዋን ሑሴን ገሊጾም ኣለዉ።
ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ፖሊስ ዝርከባ ኣባል ፈጻሚ ስራሕ ሕወሓትን ኣፈ ጉባኤ ቤት ምኽሪ ፈደረሽንን ዝነበራ ወ/ሮ ኬርያ ኢብራሂምን ምኽትል ፕረዚደንት ክልል ትግራይ ዝነበሩ ኣምባሳደር ኣዲስ ኣለም ባሌማን ድማ መርመራ ይካየደሎም ከም ዘሎ እቶም ወሃቢ ቃል ሓቢሮም ኣለዉ።
ኣምባሳደር ረድዋን ሑሴን ኣብ ህድማ ዝርከቡ መራሕቲ ህወሓት ድማ መብዛሕቲኦም ኣብ ቀረባ መዓልታት ወይ ሳምንታት ተታሒዞም ናብ ፍርዲ ክቐረቡ'ዮም ኢሎም።


text:
1.3 ቢሊዮን ህዝቢ ኣብ እትውንን ህንዲ በዝሒ ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ልዕሊ 6.2 ሚሊዮን ሰባት ተመዝጊቦም ኣለው።ሰበስልጣን ሃገራዊ ጥዕና ዘካየዱዎ ሓዱሽ መፅናዕቲ ግን እቲ ሓቃዊ ኣሃዝ ካብቲ ዝተጠቕሰ ዓሰርተ ዕፅፊ ክኸውን ከምዝኽእል ይሕብር።
ቤት ምኽሪ ምርምር ሕክምና ህንዲ ትማሊ ሰሉስ ከምዝሓበሮ ካብ 10 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኦም 15 ሰባት እቲ ሓደ ቫይረስ ዝከላኸሉ ታህዋሲያን Antibodies ተረኺቡዎም ኣሎ።ኣብ ነብሶም Antibodies ኣለዎም ማለት ቅድም ክብል በቲ ቫይረስ ተታሒዞም ምንባሮም ዝሕብር እዩ።እቲ መፅናዕቲ ኣብ ልዕሊ 29 ሽሕ ሰባት ከምዝተኻየደ ተፈሊጡ ኣሎ።
ኣብ ህንዲ 97,000 ኣብ ብራዚል 142,000 ኣብ ዩናይትድ ስቴት ስ ድማ 205.000ሰባት ሓዊሱ ኮቪድ 19 ኣብ ዙሪያ ዓለም ንልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ሰባት ቀቲሉ ኣሎ።
ብመሰረት ጆንስ ሃፕኪንስ ዩኒቨርስቲ ኣብ ዙሪያ ዓለም ብኮሮናቫይረስ ዝተትሓዙ ልዕሊ 33 ሚሊዮንን 700,000ን ሰባት ተምዝጊቦም ኣለው።


text:
ንስነ ኣእምሮኣዊ ማህሰይቲ ዘጓነፎም ስደተኛታ
ብዙሓት ስደተኛታት ካብ ውግእ ዞን ቕጽበታዊ ወይ ውን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ብርቱዕ ዘሰንብድ ረብሻ (ናዕዋ) ዘኸተሎ ስቕያት ዘጋጠሞም እዮም ካብቲ ዘሕዝን ድማ ቕጽበታዊ ይኹን ንነዊሕ እዋን ዝጸንሐ እኹል ናይ ሳይክያትራዊ ሕክምና ቦታ ነዞም እዚ ዝምልከቶም ሰባት ክቕረበሎም ብዘይ ምኽኣሉ እዩ
ንቕጽበታዊ ምልክት ሕማም ንምጉዳል ንኣብነት ከም ድቃስ ኣልቦነት ምስ ምብህራር ፍርሒ ዉጥረት ጎነጽ ዘስዓቦ ቀጻሊ ተደጋጋሚ ውሽጣዊ ስንባ ጉድኣት ተመላሲ በግታ (flashbacks) ወይ ዉን ሕዱር ሕማም ዘስዓቦም ሽግራት ንምንካይ ናይ ነዊሕ እዋን መጽናዕቲ ተኻይዱ ብግብሪ ተመስከረሎም መምርሒታት ንገዛእ ርእሲ ሓገዝ ክንጥቀመሎም ንኽእል ፍልጠታዊ ጭብጢታት ዘለዎም መምርሒታት (Materials) ብዛዕባ ስነ ኣእምሮኣዊ ማህሰይቲ ሳዕቤናቱን ምልክታቱን ኣተሓሕዝኡን ኣገላልጽኡን ብኸመይ ትገትኦን ብግቡእ ናብ ሰባት ከመይ ጌርካ መልእኽትኻ ተሕልፍ ዘረድእ ሓበሬታ ዘጠቓለለ እዩ ጠቐምቲ (ግብራዊ) Material ኣስተምህሮ ዝህቡ ንኣብነት ልምምዳት (exercises) ብኸመይ ኣገባብ ንምልክት ሕማም (symptoms) ነቃልሎምን ንገትኦምን ዘረድኡና ከም መምርሒታት እንጥቀመሎም ኣለው ምኽንያቱ ስነ ኣእምሮኣዊ ማህሰይቲ ዘጋጠሞም ቆልዑትን ልዕሊ ዕድሜን ዝተፈላለየ ምልክት ሕማም እዮም ዘርእዩ በዚ መሰረት እዚ ዝተፈለየ ሜላ (ኣገባብ) ነዚ ዓይነት ምልክት ሕማም ብኸመይ ትገጥሞን (ትገትኦን) ይሓትት ነዚ ምኽንያት ብምግባር ፍሉይ ሓበሬታ (special Materials) ንስነ ኣእምሮኣዊ ማህሰይቲ ዘጋጠሞም ስድራቤትን ቆልዑትን ኣሎና እዞም Materials ኣብ ዝዀነ እዋን ኣብ ዝዀነ ቦታ ንስደተኛታት ምእንቲ ክጥቀሙሎም ተባሂሎም ኣብ ኢንተር ኔት ዝተዘጋጀው እዮም እዞም (Materials) እዚኦም ንገዛእ ርእሲ ኣስተምህሮ ዝህቡ እምበር መተካእታ ናይ ቀንዲ ንስነ ኣእምሮኣዊ ሕማም ፍዋሴ ኣይኰኑን ነገር ግን ቀዳማይ ሓገዝ ነቲ ንስነ ኣእምሮኣዊ ዉጥረት ዘጋጠሞ ሰብ ምናልባት ቅልጡፍ ሳይክያትራዊ ሕክምና (ክንክን) እንተዘይ ረኸበ ዝሕግዝ እዩ
ጭብጢታት ዘለዎም ክሳብ ሕጂ ኣብ መጽሓፍቲ ዝርከቡ ዘዕግቡ መረድኢታት ብ (CD) ብድምጺን ብጽሑፍን እንዳተተርጎሙ እዮም ብተወሳኺ ብድምጺ (Audio-data) ከምኡ ዉን ብጽሑፍ ብመርበብ ሓበሬታ ንስነ ኣእምሮኣዊ ማህሰይቲ ዘጋጠሞም ሰባት ንኽጥቀሙልም ምእንቲ እንዳተዳለዉ እዮም ነቶም ካብ ዝተፈላለዩ ባህሊታት (Cultures) ዝመጹ ምእንቲ ክጥቀሙ ሕሉፍ ታሪኽ እቶም ሰባት ኣብ ግምት ክኣቱ ናይ ግድን እዩ ክሳብ ሕጂ ብዓረብኛን እንግሊዝኛን ፋርሲኛን ተሓቲሙ ኣሎ ቍጽሪ እዞም ቋንቋታት ድማ ቀጻሊ እንዳወሰኸ ክኸይድ እዩ
ንሓገዝቲ
ሓገዝቲ ዝተመሃሩን ኣዝዩ ብዙሕ ሓጋዚ ዝዀነ ሓበሬታ (መረድኢታት) Material ክህልዎም ካብኦም ይጥለብ ሓገዝቲ ቤሰንኪ እቶም ስደተኛታት ዝነገርም ዘሰንብድ ኩነታት (ተዘክሮታት) ዝሰምዕዎ ንባዕሎም ምልክት ሕማም (symptoms) ስነ ኣእምሮኣዊ ማህሰይቲ ከርእዩ ስለዝኽእሉ ንዖዖም ውን ህጹጽ ሓገዝ የድልዮም ከምኡ ውን ካብ (Burn out) መከላኸሊ ዝኸዉን መሳርሒ (Tools) ቕድሚ ኩነት ብኸመይ ኣገባብ ንነብሶም ዝኣልዩሉን ንምልክት ሕማም ብእዋኑ ኣለልዮም ብልክዕ ክሕሾምን ክሓዉዩሉን ጽቡቕ ክስምዖምን ዝገብሩሉ መንገዲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ መረድኢታት ተዳልዩ ይርከብ
ንፕሮጀክት ኣብ ግብሪ ምዉዓል
እዚ መርበብ ሓበሬታ ሓደ ፍሉይ ዕማሙ ብቐሊሉ ክናዋሕ ዝኽእል ኣገባብ ተወሳኺ ጽሑፋት (Info material) ናብ ዝተፈላለዩ ቋንቋታት እንዳተተርጎሙ ዝመጹ ስለ ዘለዉ እዩ ገለ ካብቶም ሕጂ እንጥቀመሎም ዘለና ዘለዉ ጽሑፋት ብደረስትን ሓተምትን ዝተቐረቡ እዮም ከምኡ ዉን ሓደሽቲ ጽሑፋት ዉን ኣለዉ (Info Material)ካብ (Psyochsocial centers) መርበብ ሓበሬታ መረድኢታት ዝተወሰዱ እዮም ሕጂ ዉን ናብ ዝተፈላለዩ ቋንቋታት እንዳተተርጎሙ እዮም ብድምጺ ብዝበለጸ ጽፉፍ ኣቀዳድሓ (Audio-data) ከምኡ ዉን ብጽሑፍ ዛጊት ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ቅሩብ ኣሎ ነዚ ድማ ኣገዳሲ ኣዉንታዊ ግብረ መልሲ ዉን ተራእዩሉ እዩ ንስነ ኣእምሮኣዊ ማህሰይቲ ዘጋጠሞም ሰባትን ሓገዝቶምን ህጹጽ ቀዳማይ ሓገዝ የድልዮም ብሰንኪ እቶተ ቃል ወለንታዊ ሓገዝቲ ናብ መርበብ ሓበሬታ ቀዳማይ ትርጓም (First version) ሒዝና ክንቀርብ ሓጊዙና
እዚ መርበብ ሓበሬታ ክመሃዝ (create) ክግበር ክዝርጋሕ እንከሎ ብጽሑፋትን ልምምዳትን (Exercises) እዞም ጽሑፋትን ልምምዳትን ንገዛእ ርእሲ ሓገዝ ተባሂሎም ተቐረቡ (ተፈነዉ) ካብቲ ልሙድ ኣገባብ ኣሰራርሓ ወጻኢ ከም ዝኾኑ እቶም ደረስቲ ዉን ኣዝዮምይፈልጡ እዮም ክሳብ ሕጂ እዞም ከምዚ ዘኣመሰሉ ልምምዳት ንዝሞልከቶም ኣካላት ብዓብላሊ በቲ ልሙድ ስርዓተ ስነ ኣእምሮኣዊ ሕክምናዊ ሓገዝ (ፍዋሴ) ዘተሰነየ ንኣሉታዊ ጽልዋ ወይ ዉን ግጉይ ዉጽኢት(ሳዕቤን) ምእንቲ ክገትእ ተቐሪቡሎም ኣሎ ብዙሓት ስደተኛታት ምናልባሽ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ ስነ ኣእምሮኣዊ ሕክምናዊ ሓገዝ (ፍዋሴ) ከምኡ ዉን ብተወሳኺ ዝዕቆቡሉን ንገዛእ ርእሶም ዝሕገዙሉ መንገዲ ክረኽቡ ኣይኽእሉን በዚ መሰረት እዚ ደረስቲ ምእንቲ እቶም ዝሞልከቶም ኣካላት ክጥቀሙ ብመርበብ ሓበሬታ ክዝርጋሕ ወሲኖም


text:
ሕቡራት ሃገራት ህይወት የመናዊያን ንምድሓን ዓብይ ናይ ገንዘብ ምትእኽኻብ ኮንፈረንስ ከካይድ እዩ።ኣብ የመን ንኣስታት ኣርባዕተ ዓመታት ብዝቐፀለ ኲናት ሓድሕድ ብሕሰም ይሳቐዩ ንዘለው ኣስታት 19 ሚሊዮን ሰባት ናይ ህይወት ኣድሕን ሓገዝ ንምቕራብ ክብረ ወሰን ዝሰበረ መጠን ገንዘብ ሓቲቱ’ሎ።
ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ንዘቕረቦ ናይ 4.2 ቢሊዮን ዶላር ሓገዝ ፅቡቕ ግብረ መልሲ ክረክብ ተስፋ ገይሩ’ሎ።
ብመሰረት ፀብፃባት ሕቡራት ሃገራት 80 ሚእታዊት ህዝቢ የመን ወይ ኣስታት 24 ሚሊዮን ሰባት ሰብኣዊ ረድኤትን ሓለዋ ጸጥታን የድልዮም።ኣስታት 10 ሚሊዮን ሰባት ብዓፀቦ ተጠቒቖም ኣለው።ካልኦት ሚሊዮናት ድማ ንባዕሎም ይኹን ንስድርኦም ክምግቡ ኣይክኣሉን።
ነቲ ናይ መፅብዓ ኮንፈረንስ ዝፀውዑ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶኒዮ ጉተረስ ዓለምለኸ ሓገዝቲ ከቢድ ኢሎም ንዝፀውዕዎ ቅልውላው ክልግሱ ምሕፅንታ ኣቕሪቦም።
ብሰንኪ ኣብ 2015 ዝተባርዐ ግጭት ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰባት ሞይቶም ወይ ቆሲሎም ኣለው ክብሉ እውን ጉተረስ ሓቢሮም። ጉተረስ ብተወሳኺ ከምቶም ኩሎም ግጭታት ዝለዓለ ዋጋ ዝኸፍሉ ዘለው ነቲ ኲናት ዘይጀመሩዎ ህፃናት እዮም ኢሎም።


text:
ምስ ዓርክኺ ሓዳር ክትምስርቲ ትኽእሊ ኢኺ።
እዚ ማለት ሕጋዊ ሓዳር ኣብ ትሕቲ ሕጊ ማለት እዩ።
ኣብ ማዛጋጃቤት ኬድኩም ድማ ሓዳርኩም ተመስክርዎ።
ነዚ ዝምልከት ግን ኣብ ጀርመን ዝተፈላለዩ ሕግታት ኣለዉ።
ካብ 18 ዓመት ንንዮው ከምድላይኩም ክትምርዓዉ ትኽእሉ ኢኹም
ሓደ ሓደ እዋን ውን ካብ 16 ዕድመ ክትምርዓዉ ትኽእሉ ኢኹም፡፣
ሕጹይኪ ግን ካብ 18 ዕድመ ንላዕሊ ክኸውን ኣለዎ።
ቤት ፍርዲ ስድራቤት ውን ፍቓድ ክህበኩም ኣለዎ።
ምስ ሓደ ሰብ ጥራይ ኢኺ ክትምርዓዊ ትኽእሊ
ካብ ሓደ ሓዳር ንላዕሊ ኣብ ጀርመን ፍጹም ኣይፍቀድን እዩ።
ሕጉስቲ እንተዘይኮንኪ ድማ ሓዳርኪ ኣብ ዝኾነ ሰዓት ከተቋርጽዮ ትኽእሊ ኢኺ።
እዚ ፍትሕ ይበሃል
ሓበሬታ ብዛዕባ እዚ ኣብዚ ትረኽቡ፡ http://www.zanzu.de/de/scheidung-0
ካብ ስድራቤትኪ ንዝኾነ ክትምርዓዊ ኣይፍቀደክን እዩ።
ኣብ ጀርመን ወዲ ሓትነኺ ወይ ወዲ ሓወቦኺ ውን ክትምርዓዊ ኣይፍቀድን እዩ።
ምኽንያቱ እቶም ካብ ከምዚ ዓይነት ሓዳር ዝውለዱ ህጻናት ሕማም ከጥቅዖም ስለ ዝኽእል።
ስለዚ እዩ ድማ ን ዘመድካ ምምርዓው ጽቡቕ ዘይኮነ።
ናይ ግድን ክትምርዓዊ የብልክን!
ዝግድደኪ ሰብ እንተሎ ሓገዝ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ
እቲ ካልእ ኣማራጺ ድማ፡
ብሃይማኖታዊ ኣገባብ ክትምርዓዊ ትኽእሊ ኢኺ
ከምዚ ዓይነት ብዙሕ ምምርዓው ኣሎ።
እዚ ግን ኣብ ጀርመን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ወግዓዊ ሓዳር ኣይኮነን።


text:
Radio Erena: 03 January 2021
ድሕሪ ሞት ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንደሳን ብዝሰዓበ ናዕብን ናይ ዝወረደ ዕንወት ከጻርይ ዝጸንሐ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ፣ ጸብጻቡ ብወግዒ ኣቕሪቡ።
እቲ ኮሚሽን ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ኣብቲ እዋን’ቲ ብዝተላዕለ ናዕብን ሕንፍሽፍሽን ካብ ዝወረደ ሰብኣዊ ዕንወት እቲ ዝበዝሐ፣ ብሰራዊት መንግስቲ ከምዝተፈጸመ ኣፍሊጡ።
59 ገጻት ዝሓቖፈ፣ ብዕለት 1 ጥሪ ወግዓዊ ዝኾነ’ቲ ጸብጻብ፣ ኣብ እዋን’ቲ ሕንፍሽፍሽ፣ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ከምዝተፈጸመ እዩ ኣመልኪቱ።
ኣካላዊን ስነኣምሮኣዊን መቕጻዕቲ፣ ንብረት ምዕናው፣ ምምዝባል፣ ሕክምናዊ ኣገልግሎት ምሕራም፣ መቕተልቲ፣ ገለ ካብ’ቶም ስርዓተ ሕጊ ከስፍኑ ትጽቢት ዝተገብረሎም ኣባላት መንግስቲ ከምዝተፈጸሙ እዩ ዝሕበር ዘሎ።
ስነጥበባዊ ሃጫሉ ምስተቐትለ፣ ኣብ 40 ከተማታት ኢትዮጵያ እዩ ናዕቢ ተላዒሉ። ኣብ መንጎ 29 ሰነን 2 ሓምለን ኣብ ዝነበረ ግዜ ጥራይ ልዕሊ 123 ሰባት ህይወቶም ክስእኑ እንከለዉ፣ 500 ከኣ ኣካላዊ መቑሰልቲ ገጢሙዎም። ኣብቲ ፍጻሜ፣ ሰባት ብዘስካሕክሕ ኣገባብ ከምዝተቐትሉ’ውን ጸብጻብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ኣመልኪቱ።
ብብሄር ዝተወዳደቡ መንእሰያት ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ህዝቢ ዘውረዱዎ ግፍዒ፣ መጥቃዕቲ ኣብ ልዕሊ ኣቐዲሞም ዒላማ ኮይኖም ዝጸንሑ ውልቀሰባት ብሰፊሑ ከምዝተኻየደ ዝፍለጥ ኮይኑ ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ብወገኖም ብውሑዱ 76 ሰባት ክቐትሉ እንከለዉ፣ ን190 ሰባት ከኣ ኣቑሲሎም ክብል እቲ ጸብጻብ ኣመልኪቱ።
ኣብ መወዳእታ፣ ኮሚሽን ካሕሳን ዕርቅን ብቕልጡፍ ቆይሙ፣ ቤተሰብ ግዳያት ዝከሓሱሉን፣ ገበነኛታት ሕጋዊ ፍርዶም ዝረኽቡሉን ባይታ ክጣጣሕ እቲ ኮሚሽን ጸዊዑ።
====================


text:
Radio Erena: 18 October 2020
ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ንንግዲ ከምዝተኸፍተ፣ ካብ ዞባ ብሉ ናይል ተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ራድዮ ዳባንጋ ብወገና ኣብ ዘመሓላለፈቶ ዜና፣ ሰለስተ ንቑጣታት ዶብ ክልቲኤን ሃገራት ብዓርቢ 16 ጥቅምቲ ኣብ ዝተኸፍተሉ፣ ሰበስልጣን ሱዳንን ኢትዮጵያን ተረኺቦም ከምዝነበሩ ኣፍሊጣ።
ዳግማይ ምኽፋት’ዚ ሰለስተ ንቑጣታት ዶብ፣ ከም ሽኮር፣ ዘይቲ፣ ቡንን ካልእ ሃለኽቲ ነገራትን ኣብ ዝግበር ንግዳዊ ልውውጥ፣ ኣብ ህዝቢ ክልቲኤን ሃገራት ዓቢ ጽልዋ ከምዝህልዎ ኣብቲ ኣጋጣሚ ተገሊጹ።
2.5 ሚእታዊት ካብ ሓፈሻዊ ሰደድ ሱዳን በዚ መስመራት’ዚ ናብ ኢትዮጵያ ዝውሕዝ ምዃኑ’ዩ ዝንገር።
ብመሰረት እቲ ዝወጸ ሓበሬታ፣ ኣብዘን ዶባት ዝግበር ንግዳዊ ምልውዋጥ፣ ካብ ቀረጽ ናጻ እኳ እንተኾነ፣ ጸጥታን ውሕስነትን ንምኽባር ግና ከቢድ ሓለዋ ክግበረሉ እዩ።
ዳይረክተር ሓለዋ ዶባት ሱዳን ኣቡልጋስም ዓብደላ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ምስ መሰጋገሪ መንግስቲ ብምትሕብባር ጉዳይ ዶብ ገዳርፍ ኣብ ዝሓጸረ እዋን መፍትሒ ክርከበሉን ክኽፈትን ምዃኑ ሓቢሩ።
ከምዝፍለጥ ብመጋሃጫ ጥሪት ዝተላዕለ፣ ኣብ መንጎ ዜጋታት ሱዳንን ኢትዮጵያን ተደጋጋሚ ግጭታት ተኻዪዱ እዩ።
===============


text:
Radio Erena: 12 January 2016
ኣብቲ ንኢትዮጵያን ኬንያን ዘዳውብ ዞባ ማርሳቢት፣ ብዕጡቓቲ ኢትዮጵያ ተጨዮም ዝጸንሑ ክልተ ኬንያውያን ከምዝተለቁ ምክልት ኮሚሽነር እቶ ዞባ ማርክ ዋንጃላ ኣረጋጊጹ።
እቶም ክልተ ኬንያውያን፣ ቦሪ ካብ ዝተባህለት ቁሸት ብ2 ጥሪ ድሕሪ ምጭዋዮም ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ዝኾነ ደሃይ ኣይጸንሖምን።
ዶብ ኬንያ ጥሒሶም፣ ናብታ ኣብ ከባቢ ሞያለ እትርከብ ቁሸት ዝኣተዉ ዕጡቓት ኢትዮጵያ፣ ነቶም ክልተ ኬንያውያን ከምዝጨወዩዮም መንግስቲ ኬንያ ብኡ ንብኡ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ ብወገን ኢትዮጵያ ዝኾነ መግለጺ ከይተዋህቦ ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ ብ8 ጥሪ ከምዝተለቁ ዝግለጽ ዘሎ።
ክልቲኦም እቶም ንሓደ ሰሙን ተጨውዮም ዝጸንሑ ኬንያውያን፣ ብለይቲ ካብ መኪና ኣውሪዶም ኣብ ከባቢ ዶብ ከምዝሓደግዎም’ውን ምክትል ኮሚሽነር እቲ ዞባ ጠቒሱ።
መንግስቲ ኬንያ ብዛዕባ’ቲ ጉዳይ ብዝምልከት ምስ ሰበ ስልጣን ኢትዮጵያ ክዘራረብ ከምዝጸንሀ ዘመልከታ ማዕከናት ዜና ኬንያ፣ ኢትዮጵያ ዶብ ኬንያ ዝጠሓሰትሉ ምኽንያት ተቓወምቲ ኦሮሞ ንምህዳን ብዝብል ምኽንያት ክኸውን ከምዝኽእል’የን ዝጠቕሳ።
ኢትዮጵያን ኬንያን ኣብቲ ዘዳውበን ከባቢታት ንዝርአ ዘሎ ተደጋጋሚ ግጭታት ንምውጋድ፣ መራሕቲ ክልትኤን ሃገራት ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ናይ 2015፣ ኣብ ዞባ ማርሳቢት ብምርኻብ ስምምዕ ከምዝኸተሙ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ እቲ ስምምዕ ወርሒ ከይመልአ፣ ሓይልታት ጸጥታ ኢትዮጵያ ዶብ ኬንያ ብምጥሓስ ክልተ ኬንያውያን ምጭዋዮም፣ እቲ ስምምዕ ከይጠሓሰ ተሰጊኡ’ዩ ጸኒሑ።
==========================


text:
Radio Erena: 10 August 2018
ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሳልቫኪር ሚያርዲት ፣ ሬክ ማቻር ንዝርከቦም ኩሎም ተቓወምቲ ምሕረት ከምዝኣወጀ መንግስታዊ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ገሊጸን።
እቲ ፕረዚደንት፣ ነዚ ናይ ምሕረት ኣዋጅ፣ ትማሊ 9 ነሓሰ ዘቕረበ፣ ድሕሪ’ቲ ምስ መራሒ ተቓዋሚ ሬክ ማቻርን ካልኦት ጉጅለታትን፣ ምቁራጽ ቶኽሲን ስልጣን ምምቕራሕን ዝርከቦም ስምምዓት ምኽታሞም’ዩ።
ኣብ 2011 ካብ ሱዳን ተፈልያ ናጽነታ ዝኣወጀት ደቡብ ሱዳን፣ ካልኣይ ዓመት ናጽነታ ከይጸንበለት ኣብ ኵናት ሓድሕድ ከምዝተጸምደት ይዝከር።
ኣብ መንጎ ካብ ዓሌት ዲንካ ዝኾነ ፕረዚደንት ሳልቫኪርን ካብ ዓሌት ኑዌር ዝኾነ ምክትሉ ሬክ ማቻርን ዝተወልዐ ግጭት፣ ዓሌታዊ መልክዕ እናሓዘ ክመጽእ ብምጽንሑ፣ 10ታት ኣሽሓት ሰባት ኣህሉቑን ኣስትትታት ሓደ ሚልዮን ህዝቢ ከኣ ኣመዛቢሉን’ዩ።
ክልቲኦም ወገናት ኣብ 2015 ናብ ስምምዕ በጺሖም እኳ እንተነበሩ፣ እቲ ስምምዕ ኣብ ግብሪ ከይወዓለ እንደገና ናብ ግጭት ኣትዮም።
ብመንጎኝነት ኢጋድ ክካየድ ዝጸንሐት ተደጋጋሚ ጻዕርታት ክዕወት ኣይከኣለን።
ይኹን’ምበር ዝሓለፈ ቅንያት ብመንጎኝነት ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ኣብ ዘካየድዎ ዘተ፣ ምቁራጽ ቶዅሲ ክትግበርን ስልጣን ክመቓራሕን ኣብ ዝብሉ ነጥብታት ተሰማሚዖም።
በዚ መሰረት ድማ ሬክ ማቻር ናብ ዝነብሩ መዝነት ምክትል ፕረዚደንት ክምለስ’ዩ።
ነዚ ንምትግባር ድማ’ዩ ፕረዚደንት ሳልቫኪር፣ ንኹሎም ዕጡቓት ተቓወምቲ ናብ ሰለማዊ ናብርኦም ክምለሱ ምሕረት ኣዊጁ ዘሎ።
እዚ ኣብ ደቡብ ሱዳን ተቐልቒሉ ዘሎ ጩራ ሰላም፣ ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ ኣማኢት ኤርትራውያን ኣውፈርቲን ነጋዶን ዘተባብዕ ተስፋ ሂብዎም ምህላዉ ነበርቲ ጁባ ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ ይገልጹ።
======================


text:
ናይ በላሩስ ማሕበራውን ፖለቲካውን ውጥረት ንምእላይ ፍትሕን ሕዝቢ ጽን ምባልን ንሰላም መሰረት ምዃኑ ኣብ ጀነቭ ኣብ ናይ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ኣብቲ ናይቲ ውድብ ዛዕባ ህልው ኩነታት ሚንስክ ኣማእከሉ ኣብ ዝተኻየደ መበል 45 ዓውደ ኣኼባ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ከምዝሓበሩ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ኢዛበላ ፒሮ ኣፍሊጠን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ቅድስቲ መንበር እቲ ኣብ ቀረባ እዋን ኣብ በላሩስ ዝተኻየደ ሕዝባዊ ምርጫ ስዒረ ንዝበሉ ርእሰ ብሔር ሉካሸንኮ ዝቃወምን እቲ ሕዝብዊ ምርጫ ዝተደናገረ እዩ ብዝብል መርሕ ሕዝቢ ዘካይዶ ዘሎ ጽንኩር ናዕቢ ኣብ ዝፈጥሮ ዘሎ ውጥረት ሰላማውን ቅኑዕን መፍትሒ ክረክብ ጻውዒት ከምዘቕረበትን ህልው ማሕበራውን ፖለቲካውን ኩነታት በላሩስ ይብሉ ኣብ ጀነቭ ኣብ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ቅድስቲ መንበር ቀዋሚ ተዓዛቢ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ኢቫን ዩርኮቪች፥ እቲ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ውድብ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓልዮ ማሕበር ኣብ በላሩስ ኣማእኪሉ ኣብ ዘካየዶ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፥ ዝኾነ ይኹን ውጥረት ብመገዲ ሰላም ጥራሕ እዩ ዝፍታሕ ከምዝበሉ ዝሓበራ ፒሮ ኣስዒበን፥
ፍትሕን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን
ብጹዕ ኣቡነ ዩርኮቪች እቲ ውጥረት ብቕኑዕ ዘተን ዓመጽ ኣይፋል ብዝብልን ፍትሕን ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ሓለፋ ብዝብል ኣገባብ እዩ ዝፍታሕ፥ እቲ ዝመጽእ ሰላማዊ ኩነት እውን ዘላቒ ይኸውን፥ ካብዚ ወጻኢ ዘላቒ ሰላም ውሑስ ንምግባር ዝከኣል ኣይኮነን ቢሎም፥ ዕለት 16 ነሐሰ 2020 ዓ.ም. ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ምስ ዝነበሩ ምእመናንን ነጋድያንን ጉባኤ ኣስተምህሮ ጸሎተ መልኣከ ኣግዚኣብሔር ኣቅሪቦም ምስ ኣብቅዑን ጸሎተ መልአከ እግዚኣብሔር ምስ ደገሙ ኣብ ዓለምና ህጹጽ ኣቃልቦ ካብ ዘድልዮም ብዙሓት ሃገራት ነታ ብምኽንያት መረጻ ርእሰ ብሔር ኣብ ቅልውላው እትርከብ ሃገረ በላሩስ ነማላድነት ቅድስቲ ድንግል ማርያም እወክፍ ቢሎም ዘቕረብዎ ጻውዒት ሰላምን ናይ ቅዱስቲ መንበር ናይ ወጻኢ ርክባት ጉዳይ ዋና ጸሓፊ ሊቀ ጳጳሳት ብጹዕ ኣቡነ ፖውል ሪቻርድ ጋላገር ከምቲ ቅዱስነቶም ዝበለዎ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ቅርበት ነታ ኣብታ ሃገር ንእትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያንን ንመላ ህዝብን ሃገርን በላሩስ ንኸረጋግጹ ሚንስክ ካብ ዕለት 11 መስከረም ክሳብ ዕለት 14 መስከረም 2020 ዓ.ም. ኣብታ ሃገር ዘካየድዎ ምብጻሕን ዘኪሮም ቅድስቲ መንበር እቲ ኣብ በላሩስ ዝረአይ ዘሎ ውጥረት ብዘተ ንኽፍታሕ ጻውዒት ተቕርብ ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ኣገዳስነት ሰላማዊ ዝኾነ ሰላማዊ ሰልፍን ንሕዝቢ ጽን ምባልን
ናይ ቤተ ክርስቲያን ኤቅለሲያዊ ተልእኾን ማሕበራዊ ዕርቅን ማሕበራዊ ጥምረትን ንምርግጋጽ እተበርክቶ ዓቢይ ግድ ብዕሞቆት ኵሉ ክርድኦ ተላብዮም፡ ዝኾነ ይኹን ዝካየድ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ፥ ናይ ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ግቡእን ብምኽባር ሰላማዊ ክኸውን ከምዘለዎን ሕዝቢ ዘቕርቦ ሕቶ ክስማዕ ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ቅድስቲ መንበር ሰላማዊ መፍትሒ ክርከቦ ትላበው። ዝኾነ ይኹን ምእንቲ ንናይታ ሃገር ሰላም ውሑስነት ኩሉ ኣብ ዘተ እዩ ከተኩር ዘለዎ ከምዝበሉ ፒሮ ሓቢረን።


text:
Radio Erena: 06 January 2021
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ብምጥያስ ይኹን ብምጥርናፍ ስድራቤታት፣ ናብ ኤውሮጳ፣ ኣመሪካ፣ ካናዳን ካልኦት ሃገራትን ዝተበገሱ ኤርትራውያን ቪዛ ካብ ዝኽልክሎም ኣዋርሕ ኣቑጺሩ ይርከብ።
ብትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራትን ብውልቂን ናብ ዝተፈላለየ ሃገራት ክጣየሱ ጉዳዮም ተወዲኡ፣ በረራ ጥራይ ክጽበዩ ዝጸንሑ ኣማኢት ዝኾኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ መውጽኢ ቪዛ ተኸልኪሎም።
እዞም፣ ብመንገዲ IOMን ብውልቆምን ዝተበገሱ፣ ቆልዑን ደቂንስትዮን ዝበዝሖኦም ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ መውጽኢ ቪዛ ንምሕታት ናብ ክፍሊ ኢምግሬሽን ከይመጹ፣ ኣብ ዘለውዎ ክጸንሑ’ዩ ብቴሌፎን ዝንገሮም ዘሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ነዞም ኣብ ኣዲስ ኣበባን ካልኦት ከተማታትን ነዊሕ ዓመታት ዝተቐመጡን፣ ብትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ናይ ምጥያስ ዕድል ዝረኸቡን ገሊኦም ድማ ብምጥርናፍ ስድራቤታት ዝተበገሱን ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ከይወጽኡ ዝኽልክሎም ዘሎ ምኽንያት ኣይተፈልጠን።
ይኹን’ምበር፣ ምስ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራን ህወሓትን ርክብ ዝነበሮም ንምጽራይ ክኸውን ከምዝኽእል ኣቐዲሙ ግምታት ክወሃብ ጸኒሑ’ዩ።
====================


text:
ዕጹው ኣኼባ ማእከላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ናብ ምዝዛም ገጹ የምርሕ ከምዘሎ ምንጭታትና ገሊጾም።
ብመሰረት ስሞም ክጥቀስ ዘይመረጹ ምንጭታትና ‘እቲ ንልዕሊ ሓደ ሰሙን ኣብ መቐለ ይካየድ ዝቐነየ ርሱን መድረኽ ክትዕን ገምጋምን፣ ኣብ ሰለስተ ተመቓቒሉ ይካታዕ ከምዝቐነየ’ ተሓቢሩ’ሎ።
እቶም ሰለስተ ደምበታት ቀዳማይ ‘ጽቡቕ ኣለና፣ ክንነኻኻእ ኣየድልን’ ባሃልቲ፣ እቲ ካልኣይ ደምበ ‘ብሓደ ወገን ጽቡቕ ኣለና’ ብካልእ ወገን ‘ጸገም ኣለና’ ባሃልቲ ወይካኣ ማእኸል ሰፈርቲ ዘጠቓለለ፣ እቲ ሳልሳይ ደምበ ግና ‘ተበላሺና ኢና፣ ነቒዝና ኣለና፣ ክንዕረን ሱር ነቀል ለውጢ ክንትግብር ግድን’ዩ’ ባሃልቲ ከምዝነበሩ’ውን ምንጭታትና ይገልጹ።
ብመሰረት ቀጺሉ ዝቐነየ ኣኼባ ህወሓት ‘ደለይቲ ሱር ነቀል ለውጢ ይስዕርሩን ይስዕሩን ከምዘለው እውን’ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የርድእ።
ድሕሪ ሓያልን ጽዑቕን ገምጋም፣ ነቐፌታን ዓርሰ ነቐፌታን፣ ኣባል ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ዝኾና ወ/ሮ ኣዜብ መስፍንን ኣቶ ብርሃነ ኪ/ማርያምን ትማሊ ነቲ ኣኼባ ረጊጾም ከምዝወጹን ንኣዲስ ኣበባ ከምዝተመለሱን ተፈሊጡ’ሎ።
እንተኾነ ኣባል ፖሊት ቢሮ ህወሓት ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ሎሚ ሓሙስ ናብ’ቲ ኣኼባ ንክምለሳ ንክፍቀደለን ከምዝሓተታን፣ እቲ ጉባኤተኛ ‘ሕቶአን ብጽሑፍ ንከቕርባን ኣብ ሚድያ ቀሪበን ንሕገ ደምቢ ከምዝጣሓሳ ንክዛረባን ከምዝሓተተን’ ምንጭታትና ሓቢሮም። ግብረ መልሲ ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን ገና ኣይተፈለጠን ዘሎ።
እዚ ከም’ዚ’ሉ ከሎ፣ ኣኼባ ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ብምኽንያት ኣብ ጎንደር ንክካየድ መደብ ተታሒዙሉ ዘሎ ሓባራዊ ኣኼባ ህዝቢታት ኣምሓራን ትግራይን ክቛረጽ’ዩ።
እቲ ዝተቋረጸ ኣኼባ ድሕሪ መዓልታት ከምዝቕጽልን መሰረታዊ ለውጢ መሪሕነት ኣታኣታትዩ ኣኼብኡ ክዛዝምን’ዩ ዝብል ትጽቢት ከምዘሎ ተፈሊጡ’ሎ።
ብዛዕባ ኣኼባ ህወሓት ምስ ክልተ ኣጋይሽ ዘካየድናዮ ክትዕ ተኸታተሉ፣


text:
ደምዳሚ መግለጺ 5ይ ስሩዕ ኣኬባ ፈጻሚ ኣካል ስምረት ምንቅስቃስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
ፈጻሚ ኣካል ስምረት ምንቕስቃስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር 5ይ ስሩዕ ኣኬባ ካብ 23 – 27 ሰነ 2020 ኣሰላሲሉ።
ፈጻሚ ኣካል ኣብቲ ዘካየዶ 5ይ ስሩዕ ኣኬባ ዝርኣዩ ዛዕባ ህሉው ኩነታት ዓለምናን ዞባናን ከባቢና ብዝምልከት እዩ። ኣብ ዙርያ ዓለምና ኣብ መንጎ ሓይልታት ዝግበር ዘሎ ቁጠባውን ወተሃደራውን ዲፕሎማስያውን ውድድርን ምፍጣጥን ምትፍናንን ነቲ ኣብ ዝሓለፉ ልዕሊ ርብዒ ዘመን ኣብዛ ንነብረላ ዘለና ምድሪ ተፈጢሩ ዝነበረ ተዛማዲ ሰላም ክዝረግ፡ ሃገራት ዓለም በቲ ኣብ መንጎ ሓያላት ሃገራት ዝግበር ዘሎ ምውጣጥን ተኸሲቱ ዘሎ ናይ ኣሰላልፋ ሓድሽ ምውግጋንን መርገጺአን ከፍልጣን መደበን ዝገልጻሉ ኩነታት ይምዕብል ምህላዉ ርእዩ። ብዘይካ’ዚ ምስ ምምጻእ ንዓለምና ዓቢ ስግኣት ናይ ሂወት መቅዘፍቲ ኮይኑ ዘሎ ለበዳ ሕማም ኮሮና (ኮቪድ-19) ኣብ ሂወትን ቁጠባዊ ሃብትን ዘብጽሖ ዘሎ ገዚፍ ዕንወት ዘንቀሎ ኣብ መንጎ ሓያላት ሃገራት ካልእ ዘሰሓሕብ ጉዳይ ብምኳን ነቲ ዝጸንሐ ግርጭት ክጋደድ፡ እቲ ወጥሪ ናብ ዝልዓለ ገጹ ከምርሕ ይገብር ምህላዉ፡ በዚ ምክንያት ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት ነቲ ኮሮና ዘውርዶ ዘሎ ሃስያ ንምምካት ዘክእለን ሓገዝ ኣብ ምርካብ ክጽገማ፡ ዓለም’ውን ነቲ ለበዳ ብሓባር ትምክተሉ ዕድል ክጸብብ ጌርዎ ከም ዝርከብ ርእዩ። ከም ውጽኢቱ ብቁጠባ ዝደኸማ ዝማዕበለ ናይ ጥዕና ኣገልግሎት ዘይብለን ሃገራት ብፍላይ ከኣ ኣህጉርና ኣፍሪቃ ብለበዳ ኮሮና ቫይረስ ብኸቢድ ከይትጥቃዕ ዓቢ ስግኣት ተኸሲቱ ብምህላዉ፡ ማሕበረሰብ ዓለም ብፍላይ ሃብታማት ሃገራት ሓገዛተን ከዕዝዛ ብቀንዱ ውዱብ ጥዕና ዓለም ልዕሊ ማንም እዋን ሓላፍነቱ ክሽከም ጸዊዑ።
ፈጻሚ ኣካል ንኩነታት ዞባናን ከባቢናን ኣመልኪቱ ኣብ ዝርኣዮ፡ ኣብ ዞባና ዘለዉ ሓይልታት ነቲ ኣብ መንጎ ሓያላት ሃገራት ተፈጢሩ ዘሎ ቁሩቁስ ከም ጽቡቅ ኣጋጣሚ ብምውሳድ፡ ተልእኮ ሓያላት ንምውሓስን ረብሓታቶም ንምርግጋጽን ኣብ ከባቢ ቐርኒ ኣፍሪቃ ዘካይድዎ ዘለዉ ብቐጥታን ብተዘዋዋሪን ኢድ ኣእታውነት ዝፍጠር ዘሎ ፖለቲካዊን ቁጠባውን ወተሃደራውን ቅልውላው ሰላምን ምርግጋእን ቐርኒ ኣፍሪቃ ክዝረግ፡ ድኽነትን ስግኣትን ክዓሙቕ፡ ናይ ኩናት ሃዋህው ክፍጠር ይኸውን ከም ዘሎ መዚኑ። እዚ ብድርኺት ናይ ሓያላት ሃገራት ብመንገዲ ውክልና ናይ ዞባና ሓይልታት ዝግበር ዘሎ ምትእትታዋት ኤርትራ ትርከቦ ቐርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ከቢድ ኩሉ መዳያዊ ሓደጋታት ዘእቱ ምልክታት ምህላዉ ኣሚቱ።
ፈጻሚ ኣካል ንውሽጣዊ ኩነታት ኤርትራ ኣተኲሩ ኣብ ዝርኣዮ ዛዕባ፡ እቲ ንሃገርና ኤርትራ ብዘይ ፍቃድ ህዝቢ ብሓይሊ ጠበንጃ ኣብ ዝባን ህዝብና ኣርዑት ባርነት ቆሪኑ ዘሎ ኣጽናቲ ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት፡ ብፍላይ ኣብዚ ውሽጢ ክልተ ዓመታት ዝኽተሎ ዘሎ ፖለቲካዊ መንገዲ ብሽም ሰላም ኣመኽንዩ ንመሬታዊ ግዝኣታዊ ሓድነትን ልዑላውነትን ዝዳፋእ፡ ንቅሳነት ሰላምን ህዝብና ዝድውሽ ንኩናትን ጥፍኣትን ዝጽሕትር ባህርያትን ተግባራትን ይፍጽም ከምዘሎ መዚኑ። ኣጽናቲ ጉጅለ ህግደፍ ንጉዳይ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ጸማም እዝኒ ብምሃብ ንጸቢብ ፖለቲካዊ ሕሳባት ነቲ ስትራተጂካዊ ረብሓታት ጎስዩ፡ ንግዝያውን ስልታውን መኽሰባት ክብል ዝኽተሎ ዘሎ ናይ ቅርሕንትን ጽልእን ዘመተን ኣብ ጉዳይ ጎረባብቲ ኢድ ኣእታዉነትን ፡ ኣብ ህዝብን ሃገርን ከቢድ ዕንወት ከኸትል ከም ዝኽእል ኣሚቱ። ኣጽናቲ ቁንጮ ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ ብራዕድን ሸበራን፡ ብድክነትን ድንቁርናን ኣባሳቢሱን ኣማሲኑን ከንበርኽኽን ክገዝእን ኩሉ ኢሰብኣዊ ኣረሜናዊ ትግባራት ምፍጻሙ ከይኣኽሎ፡ ነቲ ንዓለምና ስግኣት ሂወት ደቂ ሰባት ኮይኑ ዘሎ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ከምቲ ዓቢ ከዉሊ ብምግባር፡ ብሓደ መዳይ ካብ ህዝቢ ገንዘብ መዝመቲ፡ በቲ ካልእ ከኣ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ክጥቀመሉ ምፍታኑ፡ነቲ ሕማም ኣመኽንዩ ህዝቢ ኣብ ገዛ ክዕጾ ብምቅሳብ ኣደዳ ጥሜትን ጽምእን ኮይኑ ክማስን ኣብ ጸላም ብዘይ እኹል መብራህቲ ክዕፈን ብምግባር ንዝኸፍኤ ሕሰም ክቃላዕ ይገብሮ ብምህላዉ፡ ብዙሕ ህዝቢ ግዳይ ዓጸቦን ሞትን ከይከዉን ዓቢ ስግኣት ከምዘሎ መዚኑ። ፈጻሚ ኣካል ነቲ ህግደፍ ህዝቢ መሰረታዊ ቀረብን ከይረክብ ምሕራሙ፡ ካብ ለገስቲ ግብረሰናይ ትካላት ዝተዋህበ መከላኸሊ ሕማም ብመደብ ምሕሳሙ፡ መባእታዊ መከላኸሊ ዝኾነ ማይን ሳሙናን ከቕርብ ፍቃደኛ ብዘይ ምዃኑ፡ ኮሮና ንምምካትን ዘርእዮ ዘሎ ዘይተገዳስነትን ምስሉይ ፖሮፖጋንዳዊ ዘመተ ኮኒኑ። ነዚ ባርባራዊ ተግባራት ህግደፍ ማሕበረሰብ ዓለም ክፈልጦን ህዝቢ ኤርትራ ቅልጡፍ ሓገዝ ዝረኽበሉ ዕድል ክፍጠር ኩሎም ተቃለስትን ሓይልታትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ዜጋታትን ኤርትራ ብሓባር ክረባረቡ ኣተሓሳሲቡ።
ፈጻሚ ኣካል ንኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ኣመልኪቱ ኣብ ዝርኣዮ ዛዕባ፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ብኹሉ መዳይ ኣብ ዘይቅሱን ሻቅሎት ዝመልአ ህሞት ከም ዝርከብ ርእዩ። ብሓደ ወገን ኣጽናቲ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝፍጽሞ ዘሎ ኩሉ ዓይነት በደላትን ዓመጻትን ዝጽሕትሮ ዘሎ ናይ ኲናትን ወረ ኲናትን ዳንኬራ ዝፈጥሮ ዘሎ ከቢድ ስነልቦናዊ ኣደራዕ፡ እቲ ካልእ ሕማም ለበዳ ኮሮና ፈጢርዎ ዘሎ ቁጠባውን ማሕበራዉን ቅልውላው ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክልተ ዝብልሑ መላጸ ክወድቕ ኮይኑ ከምዘሎ ገምጊሙ። ህዝቢ ኤርትራ ልዕሊ ዝኾነ እዋን ንለውጢ ድልዉ ምህላዉ፡ እቲ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ ጸረ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ህያው መግለጺ ምኳኑ ኣስሚርሉ። ፈጻሚ ኣካል ንህዝቢ ኤርትራ ኣመልኪቱ ዘሕለፎ መልእኽቲ፡ ህግደፍ ናይ ሰላም ጉዕዞ ተሓሲሙ፡ ካብ ተኹታኺ ባህርቱን ሕዱር ቅርሕንትን ነቂሉ፡ ዝዉልዖ ኩናት ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ኩነታት ክቃወሞን፡ ንዳግማይ ደም ምፍሳስ ክኹንን ጸዊዑ::
ሕጂ’ውን ከም ህዝቢ ካብቲ ገጢሙና ዘሎ ኩሉ ዓይነት ጸገማት ንምንጋፍ እቲ ፍታሕ ተወዲብኻ ምቅላስ ምኳኑ ኣሚሙ። ህዝቢ ካብ ምጽናትን ብርሰትን ከድሕን ልዑላዊ ክብረቱ ከውሕስ ሓደን መተካእታን ዘይብሉ ምርጫ ኩሉ ፈላላዪ ዝምባለታትን ድሑር ኣተሓሳስባታትን ነጺጉ ሓድነቱ ኣስጢሙ ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ቃልሲ ተሰሊፉ ንድሕነቱን ድሕነት ህዝቡን ሃገሩን ክቃለስ ጸዊዑ።
ኣብ ጉዳይ’ቲ ኣብ ቃልሲ ዘሎ ፖለቲካዊ ውድባት ደምበ ተቃውሞ ኣመልኪቱ ካብ ዝርኣዮ ፈጻሚ ኣካል፡ ነቲ ደምበ ተቃውሞ ካብ ብተናጸልን ተነጻጺግኻን ተፈላሊኻን ተረሓሒቅኻን ዝብል ባህርን ኣተሓሳስባን ንዓመታት ተፈቲኑ ውድቀት እምበር ዝርኤ ውጽኢት ዘይተረክቦ ናይ ኩሉ ዝተደመሮ ዜሮ ኣካይዳ ገዲፉ ውሽጡ ብዝግባእ ፈቲሹ ናብ ሓድሽ መድረኽ ክሰግር፡ ነቲ ህዝብና ዝሓቶ ዘሎን ሃገርና ዘላቶ ኩነታት ብዝምጥን መዳዩ ኩሉ ዓቕምታቱ ኣስሚሩ ክቃለስ እቲ ኣማራጺ ዘይብሉ ጉዳይ ምዃኑ ገምጊሙ። ፈጻሚ ኣካል ነቲ ሓይልታት ደምበ ተቃውሞ ንምቅርራብ ብዝተፈላለዩ ግዱሳት ኤርትራውያን ሃገራውያን ዝተወስደ ተበግሶታት ናእድኡ ገሊጹ። እቲ ተጀሚሩ ዘሎ ዘተ ናይ ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ መፈጸምትኡ ከብጽሕ ኩሎም ውድባትን ምንቅስቓሳትን እወንታዊ ግደኦም ክጻወቱ ኣተሓሳሲቡ። ኣብዚ መዳይ ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ከም ኣካል ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር ነቲ መድረኽ ዝሓቶ ዘሎ ምቋም ሰፊሕ ጽላል ፖለቲካዊ ውድባት ክውን ንምግባር እቲ ኩሉ ዝከኣሎ ኣበርክቶ ክገብር ቅሩብ ምህላዉ ገሊጹ።
ፈጻሚ ኣካል ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ውድብ ኣመልኪቱ ኣብ ዝገበሮ ገምጋም ህዝባዊ ምንቅስቓስ ስምረት ንዝሓለፉ እዋናት ክሰላስሎ ዝጸንሐ ናይ ቃልሲ ዕማማት ብዕምቆት ፈቲሹ። ከም ውድብ ኣብ ውሽጢ ዘለዉ እወንታዊ ምዕባለታትን ኣሉታዊ ድኻማትን ብዝርዝር ድሕሪ ምርኣዩ፡ ኣገደስቲ መፍትሒታትን እማመታትን ኣሕሊፉ። እዚ ዘለናዮ እዋን ታህዋኽን ህጹጽ ፍታሕ ዘድልዮ እዋን ስለዝኾነ ከም ምንቕስቃስ ነቲ መድረኽ ዝገጥም ኩሉ መዳያዊ ቃልስን ጻዕርን ክገብር፡ ዓቅምን ጽልዋን ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር ንምሕያልን ንምብራኽን ኩሉ ዝከኣሎ ነገራት ከበርኽትን ክሰርሕን፡ ካብ’ዚ ብተወሳኺ ዓቅምታት ተቃውሞ ንምጥማርን ምስማርን ዝከኣሎ ክገብር ድልውነቱ ኣረጋጊጹ። ነቲ ናይ ቀዳምነት ቀዳማይ ዝኾነ ምድሓን ህዝብን ሃገርን ዕዉት ክኸውን ነዚ መድረኽ ዝሓቶ ንምምላእ ብዓቢኡ ፖለቲካዊ ውድባት ዓቅሞም ጠሚሮም ብሓባር ክቃለሱ ዘክእል ምቋም ጽላል ፖለቲካዊ ሓይልታት ብደረጃ ውድብን ግንባርን (ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር) ኩሉ ዓይነት ምርብራብ ክገብር ቅሩብነቱ ኣነጺሩ።
ቀዳምነትና፡ ድሕነት ህዝብን ምውሓስ ግዝኣታዊ ሓድነትን ልዑላዊ ክብረትን!!!!
ኤርትራን ኤርትራውነትን ንዘልኣለም ክነብሩ እዮም!!
ሓርነትና ናይ ግድን እዩ !!
ፈጻሚ ኣካል ስምረት ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር


text:
ብ ሜዲያን ዲፕሎማስን ኮሚተ ኢጣልያ ፡
ሰንበት ዕለት 08/12/2014 ኣብ ታሪኻዊት ከተማ ቦሎኛ ሰፊሕ ህዝባዊ ኣኼባ ተኻይዱ።
ኣብቲ ሓድነትና ሓይልና: ጽንዓትና ዓወትና ዝብል ህዝባዊ መኸተ: ሓላፊ ህዝባውን ኮማውን ጉዳያት ኣብ ኤምባሲ ኢጣልያ: ኣቶ ግርማይ ሃብተሚካኤል ዘካየዶ ኣኼባ: መንግስትን ህዝብን ኣብ ህንጸትን ልምዓትን ሃገር ዘካይዶ ዘሎ ሓያል ጻዕሪ ናይ ሎሚ ዓመት ርሑስ ክራማት ተደሚርዎ ኣብ ርህው መሰጋገሪ ንርከብ ኣለና ኢሉ።
ኣብ ፖሎቲካውን ዲፕሎማሲካውን ቃልሲ ድማ: ንኤርትራ ንምድኻም ዝተፋሕሱ ኩሎም ናይ ሓሶት ተንኮላትን ውዲታትን ብሓያል መኸተ ህዝብናን መንግስትናን ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተኸሽሑን ዕርቃኖም እናወጸ ይኸይድ ከም ዘሎ: ኣብነታት ብምቕራብ: ኣቐዲሞም መንግስቲ ኖርወይ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ከኣ ናይ መንግስቲ ደኒማርክ ስደተኛታት ዝቕበል ትካል ኣብ ኤርትራ ኣትዮም ደቕቕ መጽናዕቲ ድሕሪ ምግባር ዓዶም ገዲፎም ዝስደዱ ዘለዉ ኤርትራውያን መንእሰያት ዝኾነ ፖሎቲካዊ ምኽንያት ከምዘይብሎም ኣረጋጊጾም ክብል ገሊጹ።
እቶም ዝስደዱ ዘለዉ ኤርትራውያን፡ ንኤውሮጳ ከም ገነት ስለ ዝሓስብዋን ገሊኦም ከኣ ሃገራዊ ኣገልግሎት ነዊሑና ኢሎም ከም ዘመኽንዩን: ኣብ ዓዶም ምስ ዝምለሱ ከኣ ዝኾነ ጸገም ከም ዘየጋንፎምን: ኣብ ዓዶም ሰፊሕ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ከም ዘለዎም ከም ዘረጋገጹን ኤርትራ ሰላም ዝሰፈና ፖሊስ ውን ብዙሕ ዘይርኣየላ ሃገር ምኻና: ብምምስካር: ኣብ ዳኒማርክ ዑቕባ ዝሓተቱ መንእሰያት ከም ኩሎም ኣፍሪቓውያን 99 % ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ብምኻኖም ክፍሊ ኢምግረሽን ከም ናይ ፖሎቲካ ስደተኛታት ክቕበሎም ከም ዘይኮነ ኣብቲ 79 ገጽ ዘለዎ ሰፊሕ መጽንዓቲ ከምዝደምደሙ ወሲኹ ገሊጹ።
ኣቶ ግርማይ ብተወሳኺ፡ እዚ ብመንግስቲ ዴኒማርክ ዝተወስደ ስጉምትን ዝወጸ መግለጽን፡ ካልኦት መንግስታት ውን ኣብ ከምኡ ዝኣመሰለ መጽናዕቲ ንኽገብራ ይቀራረባ ምህላወን ብሰፊሕ ኣብሪህዎ።
ኣቶ ግርማይ ቀጺሉ ውሽጣዊ መሳርዕና ክሕይል ኣብ ኣወዳድባናን ስርሓናን ጽፉፍ ገምጋም ብምግባር ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ቦሎኛ ዝተዓመሙ ዓበይቲ ስርሓትን ዝተርኣዩ ጉድልታትን ድኽመታትን ዘርዚሩ ብምቕራብ: ጉድለታት ተኣሪሞም እቲ ጽቡቕ ከኣ ናብ ዝልዓለ ከነዕርጎ ነቲ ናይ 6 ወርሒ ተሓንጺጹ ዘሎ መደብ ስራሕ ብዓወት ንኽንዛዝሞ: ከምቲ ኣብ ዝኽሪ 40 ዓመት ዘርኣኽምዎ ቅያን ሓያል ተወፋይነት ስራሕን ብግብሪ ከም እትደግምዎ ምሉእ ርእሰ ምትእምማን ኣሎኒ ብምባል ዘረብኡ ደምዲሙ።
ካብ ተኻፈልቲ ዝቐረበ ሕቶታት መሊሹ:: ተቐማጦ ቦሎኛ ብዝተኻየደ ኣኼባ ዕግበቶም ብምግላጽ መኸትኦም ብዝላዓለ ከም ዝቕጽሉ ቃል ኣትዮም ኣኼባ ከኣ ብዓወት ተዛዚሙ።
ዓወት ንሓፋሽ !!


text:
27 ዓመት ኣብ ዕንወት ሃገር ተጸሚዱ ዝጸንሐ ስርዓት፡ ኮር ተገልበጥ ሎሚ ክሓተና ዘደንጹ’ዩ፡ ከም’ቲ ኣበዋት ዝምስልዎ፡ ” ዘበንያ ግርምቢጥስ ማይ ንዓቐብ ” ከም ዝበሃል ሎሚ መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ን27 ዓመት ሃገር ከዕኑ፡ መጻኢ ወለዶ ዜጋታት ኤርትራ ኣብ ዘይተወሰነ ሃገራዊ ኣገልግሎት ድከቶም ክሰትዮም፡ ነባራት ተጋደልቲ ምሁራት፡ ሽማግለታትን መራሕቲ ሃይማኖትን ክኣስሮም ከሳድዶም ሃገር ብሃገራ ከጽንታ ዝገበሮ ኩሉ ፈተነታት ዘንጊዑ፡ ሎሚ ኮር ተገልበጥ፡
Read more
ኣሰናዳኢት ሽማግለ ንጉባኤ ዞባ ሰ.ኣ ውሓዲለ ምድላዋቱ ወዲኡ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ፡ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሓጺር እዋን ብዘካየዶ ንጥፈታት ሓያል ስራሕን ተበግሶን ጉባኤ ዞባ ሰ.ኣ ው.ሓ.ዲ.ለ ንምክያድ ምድላዋቱ ወዲኡ። ኩሎም ኣባላት ው.ሓ.ዲ.ለ ተሳተፍቲ ጉባኤ ሰ.ኣ ከኣ መደባቶም ክሰርዑን ክቀራረቡን፡ ኣሰናዳኢ ሽማግለ ኣብ ዝሕለፎ መልእክቲ ኣፍሊጡ። ድሕሪ ዕዉት ጉባኤ ው.ሓ.ዲ.ለ ነሓሰ 2019፡ ዞባታትን ጨንፈራትን ብጉኤታተን ኣቢለን መሪሕነተን መሪጸን፡
Read more
ህግሓኤ ካብ ከዳዕ ጉጂለ ህግደፍን ፍሊና ምርኣይ ሓድነት የደልድል ፡ ብ ክብሮም ግረኔት ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ ኣብ ግዜ ቓልሲ ፡ንዝበዝሕ ክፋል ህዝቢ ኤርትራ ፡ካብ ዝኾነ ውድብ ንላዕሊ ኤርትራዊ ሃገርነት ኣስሪጹሉ ከም ዝነበረ ዝኸሓድ ኣይመስለንን ። ወኒ ህዝቢ ዘለዓዒል ባህላዊ ደርፍታት ኣብ ግምባራት ኹናትን ሓራ መሬትን ፡ ኣንጻር ኢትዮጵያዊ መግዛእቲ ዝፈጸምዎም ኣደንቅቲ ወተሃደራዊ ዓወታትን ፣ምስቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሃገራዊ ነጻነት
Read more
ምጥርናፍ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ኣብ ጀርመን ሓባራዊ መግለጺ ፍራንክፎርት፣ ዕለት 22-23 የካቲት 2020 ንሕና አዞም ኣስማትና ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሩ ዘሎ 14 ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ካብ ዕለት 22.02 ክሳብ 23.02.2020 ኣብ ፍራንክፎርት፣ ሃገረ-ጀርመን፣ ሰሚናር ኣካይድና። ነቲ ብሰንኪ ሰርዓተ-ምልኪ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ዘንጸላሉ ዘሎ ሓደጋ መስተርሆተ ንምርካብ ከኣ ብዕምቆት ተላዚብና።ኣብ መንጎ ስርዓታት ህግድፍን ኢህወደግን ኣብ‘ዚ መዋእል‘ዚ ዝካየድ ዘሎ፣ ንልኡላውነት ህዝብን ሃገርን
Read more
ካብ ውግእ ሰላም ክትመርጽ ተስፋ ይገብር!! ሃገረ-ኤርትራ ካብ ውልቀ-ሰብ ስድራ-ቤት እንዳ ቀቢላ ብሄር( ብጉጅላዊ ቋንቋታት ዝልለዩ ማሕበረ ሰብ) ውሱን ጂኦግራፊካዊ ክልን ምጣነ-ሃብታዊ ክውንነትን ሓባራዊ ስነ-ኣእምራዊ ኣተሓሳስባን ናይ ዝውንን ህዝቢ ሰፈር ኢያ። ድሕሪ ካልኣይ ኲናት ዓለም ከም ኩለን ኣብ ትሕቲ ምዕራባውያን መንግስታት ክግዘኣ ዝጸነሓ ሃገራት ኣፍሪቃ ነጻነታ ክእወጅ ዝነበሮ ኢዩ። ይኹን እምበር ንእስትራተጂካዊ ጠቅምታት ልዕሊ
Read more
ቀጻሊ ዘተ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ ትማሊ ዕለት 22 ለካቲት 2020 ኣብ ስመር ንፍትሕን ዲሞክራስን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ኤርትራውያን ዝተኻየደ ዘተ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ፡ ብልዑል ተገዳስነትን ዝተኻየደሉ ርክብ ኣድላይነት ሓድነት ህዝባዊ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ ኣመልኪቱ ብሰፊሑ ተዘሪብሉ። ኣብ’ቲ ዝተኻየደ ክትዕ ዝቀረበ ርእይቶን ሓሳብ ከኣ ንሓደ ዕላማ ሓድነት ኤርትራውያን ኣንጻር መላኺ ስርዓት ህግደፍ ዝተኮረ’ዩ። ከም ግደነትን ሓላፍነትን ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ ሎሚ
Read more
ኣብ ሕቶ ሃገርን ሃገራውነትን ዝጽበየና ብደሆታት ኣብዚ እዋንዚ ሕቶ ሃገርን ሃገራውነትን ኣብ ውሽጢ ኤርትራውያን ኣካታዒን ኣሰካፊን ሕቶ ኮይኑ ይረአ ከምዘሎ ዝከሓድ ሓቂ ኣይኮነን። እቲ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ተዋፊሩ ዘሎ ዘየቋርጽ መሰልከዪ መደባት ምግንዛብ እኩል መረጋገጺ ኢዩ። ደለይቲ ፍትሒ ዜጋታት (ተቃወምቲ) ኮኑ፣ ደገፍቲ መንግስቲ፣ካብ ዝተፈላለየ መኣዝናዊ ኣጠማምታ ተበጊሶም ስግኣቶም ከቃልሑን ስክፍታኦም ከስምዑን ዝውቱር ኮይኑ ኣሎ፡፡ እቶም ደገፍቲ መንግስቲ፣ ሃገርን
Read more
ኣንታ ዓገብ ዘይትብሉ፡ እንታይ ኢኹም ትገብሩ ዘለኹም ? ሰነድ ሓቀኛ ታሪኽ እዋኑ ስውእ ጅግና ዝዝከረሉን ዝኽበረሉን፡ ውሉድን ስድራ ቤታት ስውኣት፡ ውጉኣት ሓርነት (ማለት ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ቃልሲ ኣካሎም ዝጎደሉ) ዝጥወርሉ ፡ ዝተሰደዱ ንሃገሮም ዓዶም ዝምለስሉ፡ ትጽቢታት ህዝብና ከይጎደለ ጥራሕ ዘይኮነስ ተወሳሲኽዎ ክስስን፡ ረብሓ ህዝብን ሃገርን ዝቅድመሉ፡ ቅሳነትን ሰላም፡ ራህዋን ሰናይ ምሕደራ፡ ጀማሪ መዋእል ሙሉእ ተስፋ ሃረርታን ህዝቢ ኤርትራ ዝረጋገጸሉ’ዩ ዝነበረ።
Read more
ዘተ ፖለቲካውያን ሓይልታት ኤርትራ ኣብ ከተማ ስቶክሆልም 15 ለካቲት 2020 ብሓይልዮት ኤርትራዊ ማሕበር ዲሞክራሲ ንሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኡፕሳላ ሎሚ ዕለት ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ካብ’ቲ ኣብ ዝተፈላልየ ሃገራት ዝተኻየደን፡ ንመጻኢ’ውን ብመደብ ተታሒዙ ዘሎ ቃልሲ ኣንጻር ጉጅለ መላኺ ስርዓት ንደምበ ደላይ ፍትሒ ንምሕያል ዝካየድ ዘሎ ተበግሶታት’ዩ። ብልክዕ ኣብ’ዚ ንርከበሉ ጽንኩር ኩነታት ደምበ ተቃውሞ ኣብ መኸትኡ ክሕይል፡ ኣብ ውዳብኡ ክዓቢ፡ ኣብ ተሳትፍኡ ክሰፍሕን ህዝቢ
Read more
ምሕረት ዘይሕብ ምሕረት ክሓትት፡ ሰላም ዘይህብ ብሰላም ክዛረብ፡ ብከመይ ይከኣል!! መራሕቲ ሰለስተ ሃገራት ኤርትራ፡ኢትዮጵያ ፡ሶማልያ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ተራኺቦም፡ ብዛዕባ ዞባዊ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከም ዝዘተዩ ይዝከር፡ ኣብ’ዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ከኣ ብዕለት 27 ጥሪ 2020 ኣብ ከተማ ኣስመራ ተራኺቦም ዘትዮም። ኣብ’ዘን ሃገራት ቀሪኒ ኣፍሪቃ፡ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሶማልያን ዝካየድ ዘሎ ቅልጡፍን ተደጋጋሚ ርክባት ምስ ንዕዘብን ነስተውዕልን፡ኣብ’ቲ ከባቢ ዘሎ ኩልንተናዊ ሕቶታት
Read more
ሽልማት ጆሰፊን ማርገረት በኸታ ፡ ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ St. Patrick Cathedral ብዕለት 2/2/2020 ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ፡ ዓመታዊ ናይ ብላክ ሂስቶሪ ማንዝ Black History Month ዝብሃል ንታሪክን ባህልን መብቆልን ጸሊም ዘርኢ ዘንጸባርቅ ብዓል ተዘኪሩ ውዒሉ ። ኣብዚ ብዓል እዚ ንትሽዓተ ሰባት ኣብ ቀቅሞስኖኦም ብዝገበሩዎ/ዝገበርኦ ልዑል ኣበርክቶ ካብ ካርዲናል ቲሞቲ ዶለን ብሽም ቅድስቲ ጆሰፊን ማርገረት በኺታ መዘከርታ ሽልማት ተቀቢሎም ።ሓንቲ
Read more
መላእ ኣባላት ዝተረኽብሉ ኣኼባ ውሓዲለ ብዕለት 8 ለካቲት 2020 መላእ ኣባላት ውሓዲለ ዝተረኽብሉ ኣኼባ ተኻይዱ። ነዚ ኣገዳሲ ዝኾነ ኣኼባ ውድብ ክካየድ ዝተደለየሉ ምኽንያት፡ ድሕሪ ጉባኤ ሓድነት ውሓዲለ፡ ጉባኤ ዘሕለፎ ውሳኔታት ክሳብ እዚ ዘሎናዮ እዋን ዝተዓመሙ ስርሓት ጸብጻብ ንምቅራብን፡ መጻኢ መደባት ከኣ ብቅደም ተኸተል፡ እዋናዊ ሕቶታት ህዝብን ኣባላትን ንምምላስ ዝተኻየደ ሰፊሕ ዓውደ ዘተ’ዩ። ኣብ መኽፈቲ ኣኼባ ኣቦ/መ ፈጻሚት ሽማግለ ኣቶ ተስፋሚኪኤል
Read more
إفتتاحية:- قرارات مبادرات الوحدة و العمل المشترك يجب أن تتناغم مع التطبيق نحن نعيش في عهد نظام دكتاتوري مستبد ، يقمع شعبه و يحاول طمس هويته أو النيل من سيادته. تحمل الشعب الإرتري ومنذ تحرير كامل تراب أرضه، كل أنواع الظلم مرة أخرى على يد نظام الهقدف الديكتاتوري، فإلتف حول قياداتها من داخل الوطن و خارجه التي أبت ان تركع
Read more
Are the Horn of Africa’s borders increasingly irrelevant? February 5, 2020Martin PlautNews There was a fascinating discussion on the realities of sub-national and cross-border political and economic realities across the Horn of Africa last night at Chatham House – London’s most influential foreign policy think tank. The debate highlighted questions of citizenship, ethnicity and identity, and how they are becoming
Read more
ውሳኔ ተበግሶ ሓድነትን ሓባርዊ ስርሓትን፡ ምስ ትግባረ ዝሳነ ክኸውን ይግባእ! ርእሰ ዓንቐጽ ውሓዲለ ንርከበሉ መዋእል ንጥፍኣትና ዝህቅን፡ ምሕደራ ሓደ ጨካን ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ’ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ግን ካብ ድሕሪ ነጻነት፡ በቶም ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝነበሩ፡ንምልኪ ዘይምብርኸኹ ጀጋኑ ደቁ ንዳግማይ ግፍዒ ተጻዊሩ፡ ግዙፍ ዋጋ ከፊሉ፡ ሰለይ እንዳበለ ክሳብ ኣብ’ዚ ሕጂ ንረከበሉ ኣዝዩ ኣብ ዝተሓላለኸን፡ ብወጥሪ ዝተመልአ ውሽጣውን ግዳማውን ፖለቲካዊ ጉዳያት ንድሕነት
Read more
ምትእኽካብ ስነ ጥበባውያን ኤርትራ ኣብ ስዊዝ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኤርትራውያን ስነ ጥበባውያን ደለይቲ ፍትሒ ተራኺቦም፡ ማሕበር ኤርትራውያን ስነ ጥበባውያን ንምምስራት ድሮ ንዕለት 21 ለካቲት 2020 ኣብ ስዊዝ ክካየድ ኣኼባ ጸዋዒት ኣመሓላሊፎም ኣለዉ። ኣብ’ቲ ንህዝቢ ዘምሓላልፍዎ ጸዋዒት ኣኼባ 21 ለካቲት ከኣ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ንኩሉ ደላይ ፍትሒ ኤርትራዊ ስነ ጥበባዊ ብዘይኣፈላላይ ከም ዝምልከት ተሓቢሩ ኣሎ። እዚ ንዕለት 21 ለካቲት ዝካየድ
Read more
ዕርቃን ግብረ ትንሳኤ ኮይኑ ኣይፈልጥን ኢዩ። ሂወት ወዲ-ሰብ ብናይ ውረድ ደይብ መሳልል ዝግለጽ መስርሕ ኢዩ። ወዲ-ሰብ ኣብ ኩሉ መዳያት ሂወቱ ኣብ ዘካይዶ ቃልሱ ብዙሕ ብዶሆታት የጋጥሞ ኢዩ። ገሊኡ ብዕንቅፋት ገሊኡ ድማ ብግዝያዊ ውድቀትን ምረትን ይልለ። ጉዕዞ ምዕባሌ ህዝቢ ግን ብናይ ሂወት ሕጊ ዝኾነ ዕንቅፋታትን ግዝያዊ ወድቀትን ተገቲኡ ኮቶ ኣይፈልጥን። ከምኡ እንተዘይከውን እዚ ኣብ ዝሓለፈ ክፍለ-ዘመን ኣብ 60ታት ዘይነበረ ምዕባለ ሎሚ
Read more


text:
Radio Erena: 18 February 2018
ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ ተቐባልነት ዘለዎ ናይ ፖለቲካዊ ዑቕባ መውሃቢ ክኸውን ከምዝግባእ፣ ቤት ፍርዲ እስራኤል ወሲኑ።
ቤት ፍርዲ እስራኤል ኣካል ዩኒቨርሲቲ ተልኣቪቭ ዝኾነ ንመሰል ስደተኛታት ዝጣበቕ ማሕበር ብዝቐረበ ጉዳይ ኣብ ዝወዓሎ መጋባእያ፣ ኤርትራውያን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ እስራኤል ዑቕባ ክረኽቡ መሰል ከምዘለዎም ኣረጋጊጹ።
መንግስቲ እስራኤል ካብ ዝመጽእ ወርሒ ሚያዝያ ስደተኛ ናብ ሳልሰይቲ ሃገር ክጥረዝ ወይ ከኣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ክዳጎን ብዝብል ዘውጸኦ ሕጊ መሰረት፣ እቲ ናይ መምልኢ ቅጥዒ ገና ይዕድል’ኳ እንተሎ፣ ልዕሊ ፍርቂ ካብዞም ኤርትራውያን ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝነበሩ ስለዝኾኑ፣ ብውሑዱ ነቲ መስርሕ ምጥራዝ ከደናጉዮ ከምዝኽእል’ዩ ዝግለጽ።
እንተኾነ ሰበስልጣን እስራኤል ንውሳኔ’ዚ ቤት ፍርዲ ስዒቡ ኣብ ዝህብዎ ዘለዉ መግለጺ፣ ብወለንትኦም ናብ ኤርትራ ዝተመለሱ ስደተኛታት ከምዘለዉ፣ ክልተ ሚእታዊት ካብ ኣታዊኦም እንተኸፊሎም ከኣ ወላሓንቲ ጸገም የብሎምን ብምባል፣ ብመሰረት ውዕል ጀኔቫ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብቑዕ ምኽንያት ኣይከውንን’ዩ ኣብ ዝብል ውሳኔ’ዮም ጸኒዖም ዘለዉ።
ተጣበቕቲ መሰላት እስራኤል ብወገኖም፣ እዚ ውሳኔ ቤት ፍርዲ ከም ዓቢ ዓወት ከምዝርእዩዎ፣ ንኣሽሓት ኤርትራውያን ከኣ ዓቢ ፍታሕ ከምዝኸውን ይገልጹ።
ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል 15 ሽሕ ናይ ዑቕባ ሕቶ ቀሪቡሉ ክነሱ፣ ናይ 6500 ጥራይ እዩ ርእዩ። ካብኦም ከኣ ንዓሰርተ ኤርትራውያንን ሓደ ሱዳናዊን ጥራይ መሰል ዑቕባ ከምዝሃበ መዛግብቲ’ታ ሃገር የመልክቱ።
እዚ ብዩኒቨርሲቲ ተልኣቪቭ ቀሪቡ ብቤት ፍርዲ’ታ ሃገር ተቐባልነት ረኺቡ ዘሎ ጉዳይ ሃገራዊ ኣገልግሎትን ናይ ዑቕባ መሰልን ግብራዊ እንተኾይኑ፣ ኣብታ ሃገር ዘለዉ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ተቐባልነት ክረኽቡ ምዃኖም ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት እስራኤል ይገልጹ።
ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ሃገራዊ ኣገልግሎት፣ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ባርነት ብዝመሳሰል ኣተሓሕዛ’ዩ ዘካዪዶ ብምባል ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን ከም ቅቡል ናይ ዑቕባ መሰል እየን ክርእዮኦ ጸኒሐን።
==================


text:
June 5, 2021
ዓመተ 2021፡ መበል 30 ዓመት ዕለተ ናጽነትን መበል 60 ዓመት ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነትን እነዝክረላ፡ ዓመተ ድርብ ታሪኻዊ በዓላት እያ። ካብ መፋርቕ ዝሓለፈ ዘመን ማለት ኤርትራ ካብ መግዛእቲ ጣልያን ናብ ምምሕዳር ብሪጣንያ ካብ ዝተሰጋገረትሉ እዋን 40ታት ጀሚሩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንኣስታት 80 ዓመታት፡ መሰል ርእሰ ውሳነኡ ብሽርሒን ብሓይሊን ክደቊስ ዝሃቀነ ግሎባዊ ስትራተጂ ርእሰ ሓያላን ንምስዓር፡ ብመሪር ቃልሲን መስዋእቲን ዝሓለፈሉ መዋእል እዩ ነይሩ። መንእሰይ ሰለስተ ወለዶታት ኤርትራ፡ ሃገር ዝገጠማ ከቢድ መድረኻዊ ፈተነ ሰጊሩ፡ ናጻ ሃገር ንምፍጣር ጥራይ ዘይኮነ፡ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ተሪር ባይታ ዝረግጸሉ ኩነት ንምውሓስ፡ ረዚን ዋጋ እዩ ከፊሉ። ብዓረርን ሓዊን፡ ብዝተፈላለየ ፖለቲካዊ ሽርሒታትን ውዲታትን ተፈቲኑ፡ ክምህ ከይበለ ንኹሉ ጊንጢታት ስዒሩ ብምውጽኡ ከኣ፡ ኣዝዩ ዘሐብን ሃገራዊ ታሪኽን መንፈስ ሃገራውነትን ክነድቕ ክኢሉ ኣሎ። ሎሚ ኤርትራ፡ ንእሽቶ ሃገር ወይ ህዝባ ውሑድ ኢልካ ዘይትንዓቕ፡ ሓያልን ብቕዕቲን ሃገር ምዃና ዓለም ኣብ ዝኣመነትሉ መድረኽ በጺሕና ኣሎና። ህዝቢ ኤርትራ ከም ውጽኢት ነዊሕ ቃልሱ ብመንጽር ካልኦት ዝመስልዎ ህዝብታት፡ ንኹሉ ድሕረታት ሰጊሩ፡ እቲ ዝሓየለ ሓድነትን ጥምረትን ዝውንን፡ ውሽጣዊ ሰላሙን ቅሳነቱን ብብቕዓት ከውሕስ ዝኽእል፡ ህዝቢ ኮይኑ ኣሎ። ኤርትራ ክንዮ ውሽጣዊ ሰላማ፡ ብዞባ ደረጃ እውን፡ ጸጥታን ርግኣትን ንምውሓስ፡ ጥጡሕ ናይ ምትሕብባር ባይታ ንምፍጣር ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቃልሲ፡ እጃማ ወሳኒ ምዃኑ ኣብ ዝእምነሉ


text:
ሱዳን ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይበሎም ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ነናብ ዓዶም ክትሰጎም ምዃና ኣፍሊጣ።
ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ሱዳን ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ ኩሎም እቶም ኣብ ሱዳን ዝነብሩ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ክሳብ ዝተወሰነ እዋን ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ እንተዘይሒዞም፣ ነናብ ዓዶም ክስጎጉ’ዮም።
ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ብዝምልከት ኣብ ሱዳን ዝርከባ ኤምባሲታት ንዜጋታተን ከጠንቕቓ ካብ መንግስቲ ሱዳን መምርሒ ከምዝተዋህበን’ውን ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እታ ሃገር ባበከር ኣሕመድ ዲግና ሓቢሩ።
ኣብ ሱዳን ንዝበሩ ዜጋታት ዝተፈላለያ ሃገራት ሓድሽ መንበሪ ፍቓድ ክዕደሎም ምዃኑ’ውን እቲ ሚኒስተር ኣረጋጊጹ።
ኣብ ሱዳን ንዝኾነ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሉ ስደተኛ ዘዕቆበ’ውን ከቢድ መቕጻዕቲ ክብየነሉ ምዃኑ እቲ መግለጺ ናይቲ ሚኒስተር የጠንቕቕ።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ሱዳን ብዘይካ’ዚ፣ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ሱዳንን ሲናይን ግኑን ኮይኑ ዘሎ ምስግጋርን መሸጣን ደቂሰብ ብዝምልከት ምስ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሓባር ክሰርሑ ጀሚሮም ምህላዎም ኣረዲኡ።
ብብዝሒ ዝርአ ዝነበረ ዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራ ናብ ሱዳን’ውን ብኡ መጠን ካብቲ ዝነበሮ ጎዲሉ ምህላዉ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት የመልክት።
ብኣንጻሩ ዋሕዚ ስደተኛታት ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያ ኣብዚ ዝሓለፈ ቀረባ እዋናት ካብቲ ዝነበሮ ቁሩብ ምውሳኹ እቲ ኮሚሽን ገሊጹ ኣሎ።
ኣብዚ ዝሓለፈ 10 ዓመታት ጥራይ፣ ኣብ ሱዳን ልዕሊ 110 ሽሕ ስደተኛታት ኤርትራ ክህልዉ እንከለዉ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ድማ 72 ሽሕ ምብጽሑ ጸብጻብ UNHCR ይሕብር።


text:
Author: amanuel
ሱዳን፣ ሓንቲ ካብተን ክልተ ደቂንስትዮ ኣባላት ሉኣላዊ ቤት ምኽሪ ፣ ሲቪላዊ ምሕደራ ይጉሰ ኣሎ ብዝብል ስልጣና ሓዲጋ
Radio Erena: 25 May 2021 ኣባል ሉኣላዊ ቤት ምኽሪ ሱዳን ዝኾነት ዓይሻ ሙሳ፣ ብወትሃደራት ዝተዓብለለ መሰጋገሪ መንግስቲ ንሲቪላዊ ምሕደራ ይጎስዮ ኣሎ ብዝብል ስልጣና ሓዲጋ። ንሳ፣ ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት በሺር [...]
ኣመሪካ፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝመደበሩ ናይ ልፍንቲ ሓይሊ ሓድሽ ኣዛዚ መዲባ
Radio Erena: 25 May 2021 ኣመሪካ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝመደበሩ ናይ ልፍንቲ ሓይሊ፣ ሓድሽ ኣዛዚ መዲባ። ሓድሽ ተመዚዙ ዘሎ ሜጀር ጀነራል ዊልያም ዛና፣ ቅድሚኡ ንዝነበረ ሜጀር ጀነራል ላፓት ፍሎራ ብምት [...]
ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ንመበል 30 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፣ ብዝተፈላለየ ኣገባባት ይዝክሩ ኣለዉ
Radio Erena: 24 May 2021 24 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ብዝርከቡ ኤርትራውያን ብዝተፈላለየ ኣገባባት ትኽበር ኣላ። ኣብዚ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ዝተፈላለየ ደምበ [...]
ኤርትራዊት ኣመሪካዊት ኣይዳ ዑስማን፣ ኣብ ሓደ ካብ ዓበይቲ ትካላት መፍረ ፊልም HBO ፈጻሚት ኣርታዒት ኮይና
Radio Erena: 24 May 2021 ኤርትራዊት ኣመሪካዊት ኣይዳ ዑስማን ኣብ መርበብ ተለቪዥን HBO ፈጻሚት ኣርታዒት ጽሑፋት ድራማ ክትከውን በቒዓ:: ኣይዳ ዑስማን፣ Issa Rae ኣብ ዝተባህለት ኮሜዲያዊት ፊልም ከም [...]
ምምሕዳር ባይደን፣ ኣብ ልዕሊ ሰብ ስልጣን ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ መገሻ እገዳ ኣንቢሩ
Radio Erena: 24 May 2021 ምምሕዳር ባይደን፣ ኣብ ልዕሊ ሰብ ስልጣን መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናይ ቪዛ እገዳ ኣንቢሩ። ኣብ ትግራይ ኣብ ዝፍጸም ዘሎ ገበናት ኢድ ክህልዎም ይክእል’ዩ ዝተባህሉ ሓለፍቲ ጸ [...]
ናይ ሎሚ ዓርቢ 21 ግንቦት 2021 ፈነወና
Radio Erena: 21 May 2021 Radio Erena · ዓርቢ 21 ግንቦት 2021 [...]
ላዕለዋይ ወትሃደራዊ ኣዛዚ ኣመሪካ ናብ ጂቡቲን ሶማልን በጺሒ
Radio Erena: 21 May 2021 ብኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ እዚ ኣፍሪቃ፣ ጀነራል ስቴፈን ታውንሰንድ ዝምራሕ ላዕለዋይ ወትሃደራዊ እዚ ኣመሪካ ናብ ጂቡቲን ሶማልን በጺሑ። ጀነራል ታውንሰንድ፣ ብ18ግንቦት ናብዘን ሃገራት [...]
የመን፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ እትርከብ ወደብ ሖደይዳ ኣብ ዝተጎሃሃሀር ግጭት ሓያሎ ሰባት ተቐቲሎም
Radio Erena: 21 May 2021 ኣብ የመን፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ኣብ እትርከብ ስትራቴጃዊት ወደብ ሖደይዳ፣ ኣብ ዝተወልዐ ሓድሽ ግጭት ሓያሎ ሰባት ተቐቲሎም። እቲ ኣብ 19 ግንቦት ዝተወልዐ ግጭት፣ ሓይልታት ሑቲ፣ ኣብ [...]
ኢትዮጵያ፣ ክልል ደቡብ፣ መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቓት ትሽዓተ ኣባላት ጸጥታ ቀንጺሎም
Radio Erena: 21 May 2021 ኣብ ኢትዮጵያ፣ ክልል ደቡብ፣ ዞባ ቤንች ኣብ ዝርከብ፣ ሸካ ዝተባሃለ ከባቢ፣ መንነቶም ዘይተፈልጡ ዕጡቃዕቲ ብውሕዱ ትሽዓተ ኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ከምዝተቐትሉ ተሓቢሩ። ዶቼቨለ ብዘቕ [...]
المحكمة العليا في اوغندا تحكم على قاتلي رجل أعمال ارتري بالسجن خمسين عاما
اذاعة ارينا الدولية: الاخبار 19 مايو 2021 قالت وسائل اعلام اوغندية بأن قاضي المحكمة العليا في كمبالا السيد انجيل فلافيو سيروغا اصدر في السابع عش [...]


text:
ዋላ እኳ ሓፈሻዊ ዘይምግዳስ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ብሰፊሑ እንተሃለወ ኣብታ ሕጂ ኣብ ኢትዮጵያ እትርከብ ኣውራጃ ትግራይ (ሕጂ ኣብ ኢትዮጵያ እትርከብ ኣውራጃ) ምጽናት ዓሌት ብሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ምስ ደገፍታ ሚሊሽያን ብሰራዊት ምክልኻል ኤርትራን ይፍጸም ኣሎ ።
ው. ሕ. ሃ. ድሮ 350,000 ዝዀኑ ተጋሩ ብሰንኪ እቲ ውግእ ኣብ ጥሜት ከም ዘለዉ ድሕሪ ሓጺር እዋን ከኣ 2 ሚልዮን ተጋሩ ግዳያት ክዀኑ ከም ዝኽእሉ ኣፍሊጡ ኣሎ። ካብ ማሕበራት ሰብኣዊ መሰላት እተላእከ ሓያሎ ጸብጻባት እቲ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያ ምስ ደገፍታ ሚሊሽያን ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራን ዝፈጸሞ ግፍዒ ብፍላይ ከኣ ምግሳስ ኣስፋሕፊሑ ኸም ዘሎ ይገልጽ። ኣብ ኮሎምብያ ወተሃደራዊ ፖሊስን ጕጅለታት ሞትን ነቶም ካብ ድኽነትን ብልሽውናን ዝዓለዉ ህዝቢ ይጭቍንዎም ኣለዉ … እቲ ዕልዋ ኻብ ዝጅመር ኣትሒዙ ብ28 ሚያዝያ ልዕሊ 70 ሰባት (ሰነ 2021) ብፖሊስ ተቐቲሎም 2300 ድማ ቆሲሎም እዮም። ማሕበራት ሰብኣዊ መሰላት ብኣማኢት ዝቑጸር ዓመጽ ጭውያ ጾታዊ መጥቃዕቲ ከምኡውን ካብ ፖሊስ እተፈጸመ ምግሳስ ከምኡውን ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ እተፈጸመ ነገራት ጸብጻብ ሂበን ኢየን። ካብ ኮሎምብያ ወይ ኢትዮጵያ ቡን ብምዕዳግ (ካብንኣሽቱ ኣፍረይቲ እውን ከይተረፉ) ነዘን ዝያዳ ናጽነትን ዝያዳ ማሕበራዊ ፍትሕን ንዝደልን ንዝሓትትን ህዝቢ ዚቐትላ ኽልተ መንግስትታት ኢኻ እትምውለን ።
ነቲ መንግስቲ ኮሎምብያ ወይ ኢትዮጵያ ነዚ ውግእ እዚ ንምክያድ ዘለዎ ኽእለት ከነፍርሶ ኣሎና። ቡን ሓደ ኻብቲ እዚ ዚዀነሉ መንገድን ሓደ ኻብቲ መንግስቲ ብቐጥታ ሸርፊ ወጻኢ ንምምእራር ዚጥቀመሉን ዝዓበየ ምንጪ እዩ…..ስለዚ ነዚ ምንካይ የድሊ። እቲ ካብ ወጻኢ ሃገር ዘእቱ ትካል ምስ መንግስቲ ብቐጥታ ኣብ ዝግበር ዘተ ኢዩ ዝካፈል። ፍቓድ ምልክት ንግዲ ብቐጥታ ምቍጽጻርን ናብ ዕዳጋ ምእታውን ከኣ ብሚልዮናት ዝቑጸር ሸርፊ ወጻእን ገንዘብን ኣብ ናይ መንግስቲ ሳጹን ከም ዝኣቱ ኢዩ ዝገብር። ኣብ መላእ ዓለም ዘለዉ ሰብኣውነት ዘለዎም ሰባት እዚ ጃምላዊ ቕትለት እናቐጸለ ኸሎ ፍርያት ቡን ናይዘን ክልተ ሃገራት ብዘይምዕዳግ ነዚ ዋሕዚ ሚልዮናት ገንዘብ እዚ ንምቍራጽ ስጕምቲ ኽወስዱ ይግባእ። በቲ » ንኣሽቱ ኣፍረይቲ » ካብ ዓበይቲ ትካላት እተፈልየ ኢዩ ዝብል ምስምስ ክታለል ኣይግባእን። ሰደድቲ ኻብ ኮሎምብያ ወይ ካብ ኢትዮጵያ ቡን ንምስዳድ ርእሰ ማል (ገንዘብ) ምንጭታትን ምትእስሳርን የድልዮም እዩ ፣ ነዚ ኸኣ ዓበይቲ ኣፍረይቲ ጥራይ እዮም ኪረኽብዎ ዚኽእሉ ።
እቶም ባህላዊ ሓረስቶት ቡን ናብ ወጻኢ ዚስደዱሉ ምንጪ የብሎምን። እዚ ኣብ ኵሉ ዞባታት ዓለም ብፍላይ ከኣ ኣብ ኢትዮጵያን ኮሎምብያን ዘሎ መስርሕ ኢዩ። ኩሉ እቲ ኻብ ክልቲአን ሃገራት ዚስደድ ቡን ነታ ብድሕሪ ማስኬራ ንኣሽቱ ኣፍረይቲ ተሓቢኣ ዘላ ቡርጅዋዚ ይጠቕማ እቲ ናብ ወጻኢ ሃገር ዚስደድ ኣታዊ ድማ ብመንግስቲ ናብ ኣጽዋር ይቕይር ።
በዚ ኣጽዋር እዚ ጌረን ከኣ ኢትዮጵያን ኮሎምብያን ህዝቢ ኣብ ምቕታል ይርከባ። ኣነ እንታይ ክገብር ኣለኒ? ኣነ ብደረጃ ውልቀ-ሰብ ፍርያት ኮሎምብያ ወይ ኢትዮጵያ ዝኾነ ቡን ምዕዳግ ከቋርጽ ይግብኣኒ። መራኸቢ ብዙሓን ብዛዕባኡ ብዙሕ እኳ እንተ ዘይተዛረቡ ብዛዕባ እቲ ኣብ ኢትዮጵያን ኮሎምብያን ዘሎ ዅነታት ግን ክፈልጥ ይኽእል እየ። ኣብ ኢንተርነት ብርእሱ ሓሲቡ ዚዓዪ መራኸቢ ብዙሓን ኣሎ። ብምዝርራብን ብምሕታምን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዜና ብምዝርጋሕን ሓበሬታ ብዛዕባ እዚ ሰብኣውነት ዝጎደሎ ጉዳይ ንስድራ ቤተይን ንፈተውተይን መሳርሕተይን ከመሓላልፈሎም ይኽእል እየ ።
ካብ ኮሎምብያን ኢትዮጵያን ቡን ከይዕደግ ብምጽዋዕ ኣብ ድኳናትን ሱፐር ማርኬትን ኣብ ቦርሳታት ቡን ሓበሬታ ክሓትምን ከቐምጥን ይኽእል እየ። ምስቶም ኣብዚ ወፈራ ኺሳተፉ ፍቓደኛታት ዝዀኑ ሱባት ጉጅለ ክምስርት ወይከኣ ነዚ ዘይሰብኣዊ ጉዳይ ንምቅዋም ምስ ዝተመስረቱ ጕጅለታት ሓድነት ክጅምር ወይ ክሓብር እኽእል እየ። ሒደት ኣዕሩኽ ምስ ዝህልዉና ብሓባር ናይ ሓድነት ጕጅለታት ከነበግስን ሓበሬታ ዝሓዙ ወረቓቕቲ ብምሕታምን ኣብ ኩሉ ብምብታንን ኣብ መንጎ ሰባት ክንነግርን ከነለዓዕልን ንኽእል ኢና ።
ብዛዕባ እቲ ኣብ ትግራይን ኮሎምብያን ዝግበር ዘሎ ግፍዒ ንተገዳስነት ሰባት ንምልዕዓልን ሓድነት ንምፍጣርን ብኡ ንብኡ ከኣ መፍትሒ ንምምጻእን ኢዩ።
ኣብ ቅድሚ ቤት ቡን ብፍላይ ከኣ ኣብ ቅድሚ እቶም ካብ ኩሉ ዝዓበዩ ነጋዶ ቡን ዝኾኑ ዓለምለኻዊ ሸቃጦ ኮይና ተቓውሞና ብምስማዕ ነቶም ዓደግቶም ክነእምኖምን ኣብ ጎንና ደው ክብሉ ክንገብሮምን ንኽእል ኢና ።
ነቶም መብዛሕትኡ ግዜ ሕማቕ ናይ ስራሕ ኵነታት ዘለዎም መንእሰያት ዝዀኑ ሰራሕተኛታት ቤት መሸጣ ቡን ኣብቲ ምስ ዓለምለኻዊ ጕዕዞ ዚግበር ቃልሲ ምሳና ኺሓብሩ ኽንሓትቶም ንኽእል ኢና ።
ነቲ ኣብ ኮሎምብያን ኢትዮጵያን ዘሎ ናይ ጃምላዊ ቕትለትን ምጽናት ዓሌትን ፖሊሲታት ብምቅላዕ ንደረጃ ዓመጻ ንምቍጽጻር ኣበርክቶ ኽንገብር ንኽእል ኢና። እንተዀነ ግን ነቲ መንግስቲ ዘውርዶ ዓመጻ ብምግልባጥ ደው ከብሎን በቲ ኣብ ናጽነትን ማዕርነትን እተመስረተ ገዛእ ርእሱ ዝመሓደር ሕብረተሰብ ክትክኦን ዝኽእል ካብቶም ኣብቲ ጕዳይ ዘለዉ ሰባት ዝመጸ ሱር ዝሰደደ ምንቅስቓስ ጥራይ ኢዩ። እዚ ኸኣ ኣብ ዝዀነ ይኹን ሃገር ዚርአ ሓቂ ኢዩ። ነፍሲ ወከፍ ስጕምቲ ንእሽተይ ዋላ ትኹን ኣብቲ ዓለምለኻዊ ናይ ሓድነት ጕዕዞ ኣንጻር ምልካውነትን ናጽነትን ኣወንታዊ ኣበርክቶ ኣለዋ። ምሳና ንሕበር።


text:
ናብ ኤርትራን ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ወትሃደራዊ ምስጢራት ከተቀባብሉ ጸኒሕኩም ተባሂሎም ዝተተርጠሩ ክልተ ወትሃደራውያን መኮንናት ዝርከብዎም ኣርባዕተ ኢትዮጵያውያን ክሲ ከምዝተመስረተሎም ዘ ሪፖርተር ሓቢሩ።
እቶም ብስለያ ሃገራዊ ድሕነት ኣብ ሓደጋ ኣእቲኹም ዝብል ክሲ ተመስሪትሎም ዘለዉ ወትሃደራውያን ሓለፍቲ ኢትዮጵያ፣ ቀዳማይ ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣዛዚ ኮሌጅ መኮንናትን ዓቕሚ ሰብን ሜጀር ደበላ ሙለታ ዴንሳ፣ ካልኣይ ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኢትዮጵያ ሓላፊ ክፍሊ መዝገብ በሃይሉ ነጋሽ ከምኡ ድማ ኣብ እዋን ደርግ ኣባል ደህንነት ኮይኑ ኣብ ስዑዲ ዓረብያ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ከም ኦፐሬተር ዝሰርሐ ብታሪክ ዝፍለጥ ተሾመ መንግስቱን ካፒተን ለማ በቀለን’ዮም።
ቤት ፍርዲ እታ ሃገር ኣቕሪብዎ ብዘሎ ክሲ መሰረት፣ እቲ ኣብ ደህንነት ደርግ ዝነበረ ተሾመ መንግስቱ ምዕሽ ገብረግዝኣብሔር ምስ ዝተባህለ ኤርትራዊ ኣብ ስዑዲ ዓረብ ድሕሪ ምርኻቦም እቲ ኢትዮጵያዊ፣ ወትሃደራውን ካልእን ሓበሬታ ብምእካብ ናብ ኤርትራን ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ክልእኮ ከምዝጸንሐ የመልክት።
ድሕሩ ድማ ናይ ምስጢር ስሙ ሰለሙን ኣስራት ምስ ዝተባህለ ኣባል ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ብምልላይ፣ ወትሃደራዊ ሓበሬታ ክረኽቡ ንዝኽእሉ ሰባት ክምልምል ተልእኾ ተዋሂብዎ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝኣተወ ጸብጻብ ዘ ሪፖርተር ይገልጽ።
ካፒተን ለማ በቀለ ድማ፣ ብመንገዲ ኣብ ስዊዘርላን ዝርከብ ኣባል ኦነግ ምስ ሓደ ኣስራት ኣስፋ ዝተባህለ ኤርትራዊ ብምልላይ፣ ንኩነታት ኣወዳድባ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ብዝሕን ዓቕምን ተዓለምቲ፣ ዓይነት ዝወስድዎ ታዕሊም፣ ሓጺርን ነዊሕን ወትሃደራዊ ውጥናት፣…ወዘተ ዝኣመሰሉ ሓበሬታታት ብፖስታ ክልእኽ ከምዝጸንሐን ንኻልኦት’ውን ከምዝመልመለን እቲ ክሲ ብተወሳኺ የቕርብ።
እዞም ክልተ መኮንናት ዝርከብዎም ኣርባዕተ ኢትዮጵያውያን፣ ነፍሲ ወከፎም ንወርሒ ካብ 300 ብር ክሳብ 3000 ብር በብዝተፈላለየ መንገዲ ይልኣኸሎም ከምዝነበረ’ውን ይጥቐስ።
ቤት ፍርዲ ኢትዮጵያ ንጉዳይ’ዞም መንግስቲ ኢትዮጵያ ብክድዓት ከሲስዎም ዘሎ ኣርባዕተ ኢትዮጵያውያን፣ ኣብ መጀመርያ ሰሙን ወርሒ ጥቕምቲ ብይን ክህብ ትጽቢት ኣሎ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣቐዲሙ’ውን ናብታ ሃገር ዑቕባ ንዝሓተቱ ክልተ ኤርትራውያን ኣባላት ሚኒስትሪ ምክልኻል ብስለያ ከሲስዎም ምህላዉ ተገሊጹ’ዩ።
ኣርባዕተ ኢትዮጵያውያን ብስለያ ተኸሲሶም
ናብ ኤርትራን ግንባር ሓርነት ኦሮሞን ወትሃደራዊ ምስጢራት ከተቀባብሉ ጸኒሕኩም ተባሂሎም ዝተተርጠሩ ክልተ ወትሃደራውያን መኮንናት ዝርከብዎም ኣርባዕተ ኢትዮጵያውያን ክሲ ከምዝተመስረተሎም ዘ ሪፖርተር ሓቢሩ።


text:
“ባህ ክብላ ልባ፡ ጽብሓላ ዱባ” ምዃኑ ድዩ፥Thursday, 01 April 2021 10:13 Written by ኣሮን ናኦድ
ብሓፈሻ ህልዊ ኩነታት ኢትዮጵያ፡ ብፍላይ ከኣ እቲ ኣብ ትግራይ ዝካየደ ዘሎ፡ ኣብቲ መጀመርያ “ምኽባር ሕጊ” ተባሂሉ ዝነበረ ሎሚ ግና ዲቕ ዝበለ ውግእ ምዃኑ ባዕሉ ዝዛረብ ዘሎ ምዕባለ ዓብይ ናይ ዓለምና ኣጀንዳ ኮይኑ ኣሎ። ኤርትራ ከኣ ጐረቤት ትግራይ ስለ ዝኾነት ጥራይ ዘይኮነ ብሰንኪ ህግደፍ ደቃ ኣብቲ ውግእ ተነቊቶም ስለ ዘለዉ፡ ጉዳይ ኢትዮጵያ ክለዓል እንከሎ፡ ስማ ብሕማቕ ዝለዓል ኮይና ኣላ።
ኢድ ኣእታውነት ህግደፍ ኣብ ውግእ ትግራይ ተኸቲሉ፡ ብዙሓት ኣብ ምምላሶም ኣብ ኤርትራውያን ፍልልይ ዝፈጠሩ ሕቶታት ክለዓሉ ጸኒሖም እዮም። “ሰራዊት ኤርትራ ናብ ትግራይ ኣትዩዶ ኣይኣተወን?፡ እንተ ኣትዩኸ ኣብቲ ብኮሚሽን ዶብ ንኤርትራ ዝተፈርደ ቦታት ጥራይ ድዩ ተደሪቱ ወይ ናብቲ ዘየሰሓሕብ መሬት ትግራይ እውን ኣሳፊሑ እዩ?፡ ምስ ኣተወኸ፡ ምስ ምጥሓስ ሰብኣውነት ዝተተሓሓዘ ገበናት ፈጺሙ ዶ ኣይፋሉን?“ ዝብሉ ካብቶም ክለዓሉ ዝጸንሑ ሕቶታት እዮም።
ኣብዚ እቲ ውግእ 5ይ ወርሑ ሒዝሉ ዘሎ እዋን ከምቲ “ሓሶትን ስንቅን እንዳሓደረ ይፈኩስ” ዝበሃል እቲ ምስምስ እንዳበነነ፡ እቲ ክዉን ሓቂ ተጋሂዱ እዩ። ንተግባራት ህግደፍ ኣብ ክንዲ ከም ዘለዎ ምርዳእ፡ ሓቂ ሓቢኦም ከጸባብቕሉ ዝፈተኑ ወገናት ኣብ መልሓሶም ዝሓይክሉ ደረጃ በጺሖም ኣለዉ። ካብ ቅድሙ’ውን ንምዕጥጣይን ክፍቶ በሃልነትን እንተዘይኮይኑ፡ ድሕሪ ኢሳያስ “ጉዳይ ኢትዮጵያ ጉዳይና ስለ ዝኾነ ስቕ ኢልና እንርእዮ ዘይኮነ ዓቕምና እነበርክተሉ’ዩ” ምባሉ፡ ንኽትሓብኣሉ ኢልካስ ዕባራ ምኽንያታት ምቕራብ’ውን ኣይመድለየን። ከምቲ “ካብ ጳጳስ ንላዕሊ ካቶሊክ የለን” ዝበሃል፡ ካብ ኢሳያስ ንላዕሊ ህግደፍ ክትከውን ሃንደፍደፍ ምባል ናይ ጥዕና ኣይኮነን። ነስተውዕል ካብ ቅድም’ውን ኢሳያስ “ጉዳይ ብፍርዲ ዝተበየነልና መሬት ኤርትራ የገድሰና’ዩ” ኣይኮነን ኢሉ። ንጉዳይ ዶብ እሞ “ንእሽቶይ ጉዳይ እዩ” ካብ ዝብሎ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ብመሰረቱ ናይቲ ካብ ቅድም ጀሚሩ ምስ ኢትዮጵያ ዘካየዶ ውግእ ጠንቂ’ውን ዶብ ኣይነበረን። ኮታ ንኢሳያስ ዘገደሶስ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብዓባያን ስልጣኑን እዩ።
ሎሚ “ዋላ ትንፈር እምበር፡ ጤል እያ” ንምባል እንተዘይኮይኑ፡ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ምእታዉ ተረጋጊጹ እዩ። ኣብ ወሰናስ ዘይኮነ ከኣ ኣብ ማእከል ትግራይን ኣምሓራን ትግራይን ኣብ ዘዳውብ ከባብታትን ከይተረፈ ይዋጋእ ከም ዘሎ ዘይሕባእ ሓቂ እዩ። ሕሉፍ ሓሊፉ፡ ኣብቲ ካብ ዶብ ርሒቑ ናብ ትግራይ ኣዕሚቑ ዝኣቱ ቦታታት ኣድያቦን ኢሮብን ናይ ኤርትራ መንነት ይዕድል ከም ዘሎ እውን ናብ ነበርቲ ናይቲ ከባቢ ደዊልካ ምርግጋጽ ኣብ ዝከኣለሉ ግዜ ኢና ዘለና። ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ኣትዩ፡ “ህይወት ንጹሃት ይቐዝፍ፡ ንብረት መንግስቲ ክልል ትግራይን ውልቀ-ሰባትን ይራሲ፡ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት የዕኑን ይዝርፍን ኣሎ” ብዝብል ኣብ ዝተፈላለዩ ማዕከናት ዜናን ዘይሻራዊ ትካላትን ዘዕለቕልቕ ዘሎ ሓበሬታታት’ውን፡ ካብ ክትነጽጎ ክትቅበሎ ናብ ዝቐለለ ደረጃ በጺሑ ከምዘሎ ብብዙሓት ወገናት ዝምዘን ዘሎ እዩ። ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ኢትዮጵያ እውን ሰራዊት ኤርትራ ነቲ ዝኽሰሰሉ ዘሎ ከቢድ ገበን ከም ዝወዓሎ’ዩ ኣጻርዩ። ገለ ወገናት “ከምዚ ዓይነት ተግባራት ኤርትራዊ ባህሊ ኣይኮነን” ብዝብል መከራኸሪ ምኽንያት፡ ነቲ ህግደፍ ንጥፍኣት ዝለኣኾ ሰራዊት ክከላኸልሉ ይስምዑ እዮም። ብመሰረቱ ምስ ህግደፍን መጨቆኒ ትካላቱን ዘባእሰናስ፡ ካብ ኤርትራዊ ባህልን ድሌትን ወጻኢ ብምኻዶም ኣይኮነን ድዩ። ነዞም ከምዚ ዓይነት መህደሚ ክፈጥሩ ዝደልዩ፡ “ዘይኣነስ ኣይትበከ እዩ ዘብክየኒ ዘሎ” ጥራይ ኢና እንብሎም።
ኤርትራውያን ምናልባት ደኣ ግዜኡን ደረጃኡን ይፈላለይ ይኸውን እምበር፡ በዚ ሕጂ ንህዝቢ ትግራይ ዘጋጥሞ ዘሎ በደላት ዝሓለፍና ህዝቢ ኢና። ንመሰል ርእሰ-ውሳነና ስለ ዝተቓለስና፡ እቲ ናይ ዓውዲ ውግኣት ግጥማት ሳዕቤን ገዲፍካ፡ መግዛእታዊ ሓይልታት ኢትዮጵያ፡ ሰላማዊ ህዝብና ቀቲሎም፡ ዓድታት ኣንዲዶም፡ ናይ እምነት ትካላትና ኣፍሪሶም፡ ኣብያተ- ትምህርትን ሕክምናን ምስ መሳርሕኡ ዘሚቶምን ኣንዲዶምን፡ ቁጠባዊ ትካላትን ፋብሪካታትን ፈታቲሖም ወሲዶም። እዚ ምስዚ ኣብ ትግራይ ዝፍጸም ዘሎ ዝመሳሰል ናይ ቀረባ ግዜ ዛንታና እዩ። ኤርትራውያን ነዚ ተግባራት ወረርቲ ሓንጐፋይ ኢልና ኣይተቐበልናዮን። በዚ ፈሪሕና ካብ ቃልስና ኣይበኾርናን። እኳ ደኣ ተቓሊስና ስዒርናዮም። ድሕሪ ሕጂ ከምዚ ዓይነት በደል ከየጋጥመና ከኣ ወትሩ ድሉዋት ክንከውን ይግበኣና። ካብዚ ነቒልና ኣብ ልዕሊ ትግራይን ህዝባን ዝፍጸም ዘሎ በደል ክንቃወሞ ጥራይ ዘይኮነ ክንቃለሶ እውን ሞራላዊ ግደታ ኣለና። ኣብ ልዕሌኻ ክፍጸም ዘይትደልዮ ኣብ ልዕሊ ካለኦት ክወርድ እንከሎ ብውሕዱ “ዓገብ” ኣብ ክንዲ ምባል “ይርከብዋ ደኣ” ምባል’ሞ ከኣ ነውሪ’ውን እዩ። ደሓር ነቲ “ጽባሕ ነዓየ” ዝብል ወረጃ ኣበሃህላ ወለድና ክንርስዖ ኣይግበኣናን። ንሕና ኣብዚ እዋንዚ ብዛዕባቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታ ክንዛረብ እንከለና፡ ብጥሪኡ “ኣብ ዘይጉዳይካ ምእታው” ጌርና ክንወስዶ ኣይግባእን። ምኽንያቱ ጽልዋኡ ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይና ብሩህ ስለ ዝኾነ።
ንጉጅለ ህግደፍ፡ ናይ ግድን ካብ ኤርትራን ህዝባን ፈሊና ክንርእዮ ክንበቅዕ ኣለና። እዚ ብልቢ ክንትግብሮ ዝግበኣና እምበር፡ “ካብ ክሳድ ንላዕሊ” ክኸውን ኣይግበእን። ኣብዚ እንተዘየነጺርና፡ ንህግደፍ ከነቃልዖ እንከለና ንኤርትራን ህዝባን ንብድልን ንጠልምን ከምዘየለና እንተዘይተረዲእና፡ ከይተፈለጠና ኣገልገልቲ ህግደፍ ክንከውን ኢና። ኣገልገልቲ ህግደፍ እንተኮይና ከኣ ህዝብና ንጠልም ከም ዘለና ኣይንረስዕ። ንጉጅለ ህግደፍ ምስ ልኡላውነት ሃገርና ነተኣሳስር እንተሊና’ውን ኣብ ጌጋ መንገዲ ኣለና። ነዚ ንምብራህ ኣብ ካልእ ዝርዝር ከይከድና፡ እቲ ጉጅለ ጉዳይ ልኡላውነት ንመኸወሊ ዝጥቀመሉ እምበር፡ ካብ ልቡ ኣውጺእዎ ሰማይ ሰማይ ካብ ዘመዓዱ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ስለዚ ህግደፍ ባዕሉ ቀዲዱ ንዝደርበዮ ካባ ልኡላውነት ከነልብሶ ክንብል ህዝብና ኣይንበድል።
ጉጅለ ህግደፍ መጸዋዕታን ምሕጽንታን ህዝብና ኣይንታዩን እዩ። እኳ ደአ መንገዱ ኣንጻርቲ ህዝብና ዝመርጾ እዩ። ንናይ ሕብረተሰብ ዓለም ምሕጽንታ’ውን በቲ ንጉዳይ ህዝብና ዝርእየሉ መነጽር ክርእዮ ከም ዝጸንሐ ፍሉጥ እዩ። እነሆ’ኳ ነቲ “ሰራዊትካ ካብ ውግእ ትግራይ ኣውጽእ” ዝብል መጠንቀቕታ ኣብ ክንዲ ብቐጥታ ዝምልስ ጎቦጎቦ ይኸይድ ኣሎ። ከም ዘይትግብሮ’ኳ ናይ ብዙሓት ግምት እንተኾነ፡ ከምቲ “ጽብሓላ ዱባ፡ ባህ ክብላ ልባ” ዝበሃል መዳህለልን መሕብእን ወስታ ክወስድ ይኽእል እዩ ዝብል ግምት ኣብ ባይታ ኣሎ።
‘‘ ቁጠባ ባዶ“፡ “መን ባዶ ገይርዎ ?“ መስደምም !Sunday, 28 March 2021 18:54 Written by ክፍላይ ተኪአ
ዝኸበርካ ህዝቢ ኤርትራ፡ “ቁጠባ ባዶ“: “መን ባዶ ገይሩዎ?“ ዝብል ኣርእስቲ ተመርኲሰ፡ ነቲ መስደመም ኣበሃህላ ንኣርእስተይ ተኸቲለ ሓሳባተይ ብጽሑፍ ኣስፊረ፡ ናብ ሕብረተ-ሰበይ ከመሓላልፍ እንከለኹ፡ ከም ሰብ ከም ኤርትራዊ ታሪኻዊ ሓላፍነት ንነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ/ት ሕቶኡ/ኣ ብዓውታ ናቱ ናይ ባዕሉን ክሓትት መሰሉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ናይ መነባብሮኡ ናይ ሂወት ግዴታኡ እዩ። ብካልእ ኣዘራርባ፡ ሓደ ሕብረተሰብን ህዝብን ሃገርን ቁጠባ ሃገሩን ሃብቱን፡ ኣታዊኡን ወጻኢኡን ገምጋም ዕብየት ቁጠባኡን ክፈልጥን ክቆጻጸርን፡ መጀመርያ ምዕራፍ ናይ ሓደ ሃገርን ሕብረተ-ሰብን እዩ። ንሕና ኤርትራውያን እዚ ዘይምግባርና ፡ ን30 ዓመታት ኣብ “መዋእል እምኒ“ ከም ዘሎኻ ኴንካ፡ ክሳብ ሕጂ ባጀትካ ከይፈለጥካ ትቕጽል ኣሎኻ፥ እሞ ከኣ ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን፡ ብጣዕሚ ዘሕፍር‘ዩ።
ኣነ ከም ሓሳብ ኣቕራቢ፡ እቲ ጨካን ዲያብሎስ ስርዓት፡ ሰብ ዝመስል፡ ባህሪ ናይ ሰብ ዘየብሉ፡ ኮነ ኢሉ ንህዝቢ ኤርትራ ከይዓቢ፡ ንቁጠባኡን ንማሕበራዊ ናብርኡን ንፖለቲካውን፡ ብሓፈሻ ንኩሉ ጸጋታትና ዓትዒቱ ዘምከነ፡ ኣብ ዓለማዊ ንግዲ ከይዋሳእ ዓፊኑ፡ ንኣውፈርቲ ዓጽዩ፡ እቲ ናይ መጀመርያ ዕላምኡ እዩ። እዚ ከኣ ንኤርትራዊ ኩሉ፡ ኣብ ኢድካ ከሎ ክልተ ሞት ክብል እንከለኹ፡ ንህዝቢ ሰማዒ ዓለም መስደምም ኮይኑ ኣሎ። ኣብዚ ደጋጊመ ክብሎ ዝደሊ፡ ንሕና ኤርትራውያን ደቂ ሰባት ክንስና፡ እኩባት ኣህዛብ ሃገርን መንነትን ዝወነንና፡ ታሪኻዊ ነጻነት ዘመስከርና፡ ከም ሰባት ከምቲ ካልእ ህዝቢ ዓለም 5 ሕዋሳት ዘሎና፡ ካብ እንስሳ ዝተፈልየ ኣእምሮ ስለ ዝተዓደልና፡ ንዝኾነ ነገር ካብ ግዜ-ንግዜ እናኣስተብሃልናን እናጠመትናን ክንከይድ፡ ንመሪሕ ሂወትና ዝግበኣና ክንሱ፥ እዚ ብዘይምግባርና ን30 ዓመታት ብዘይሕግን-ስርዓትን፡ መሕድሮ ዘይብልናን እናበረስናን ሰለይ ንብል ኣሎና፡ ዘሕፍር‘ዩ። መንእሰይ ወሎዶ እንታይኮን ክብለና‘ዩ ፡ ኣብ ቅድሚ ኣህዛብ ዓለምን ሃገርን ዘሕፍር ምዕራፍ ሒዙ‘ሎ።
ዝኸበርካ ኤርትራዊ፡ “ቁጠባ ባዶ“ ተባሂልካ፡ ምስ‘ዚ ኩሉ ጸጋታትካ እንከሎኻ፡ ንእኡ ከኣ በቲ ዝፈልጦ ሓደ-ብሓደ ክጠቕሶም እንከለኹ፡ -
1 - እቲ ግዙፍ ቀይሕ ባሕርና ናይ 1000 ኪ.ሜ. ውነና ዘሎካ፤
2 - ክልተ ወደብ ምስ መርሳታት ኣፍደገ ዘሎካ፤
3 - ምቁራት በብዓይነቶም ዓሳታት ዘሎካ፤
4 - ዳህሳስ ልዕሊ ምድርን ትሕቲ መርየትን ፡ ዝተርኽበን ዘይተረኽበን ማዕድናት ጋዛት ዘሎካ፤
5 - ጸሓያውን ንፋሳውን ጸዓት ንምትካል ባህርያዊ ጸጋ ዘሎካ፤
6 - ስሕበት ቱሪዝም ብዙሓት ደሴታት ዘሎካ፤
7 - ክሊማ ሃገርካ ደጋን - ወይነዳጋን - ቆላን ዘሎካ፤
8 - ፍርያም ሕርሻ ሃገርካ ባርካ ጻዕዳን ካልኦት ኩርነዓት ሃገርካን ዘሎካ፤
9 - ዝተፈላለየ ፍርያም ፍረታት ብምሉኡ ኩርንዓት ሃገርካ ዘሎካ፤
10 - ሃብቲ እንስሳ ዘቤት ምሉእ ዘይጉዱል ባርካ ጻዕዳ ምስ ኩርነዓት ሃገርና ዘሎካ፤
11 - እንስሳ ዘገዳም ብመጠኑ ዘሎካ።
ዝኸበርካ ኤርትራዊ፡ እዚ ኩሉ ጸጋታት ስለ ዘሎካ፡ ንርእስኻ ጸጊብካ ሰደድን ቀረብን እናኣመዓራረኻ፡ ናይ ወጻኢ ሸርፊ ብምቍጽጻርን ብምዕቡል ቍጠባዊ ኣሰራርሓ ብምልዮን ዘይኮነስ ብምልያርድ ኣታዊና ጌርና፡ እቲ መጀመርያ ምዕራፍ መነባብሮ ህዝብና ኣወሃሂድና፡ ጥዑይ ሕብረተሰብን ቅልጡፍ ግስገሳን ሃኒጽና፡ ትምህርትን ተክኖሎጅን ኣተኣታቲና፡ ኣብ ዝሓጸረ ዓመታት ኤርትራ ተወዳዳሪት ከም ትኸውን ብፍጹም ጥርጥር የብለይን። ነዚ ኩሉ ሓቚፉ ዝኣልን ዘመዓራርን፡ ሕግን ስርዓትን ማሕድሮን እዩ።
ዝኸበርካ ኤርትራዊ፡ ኣብ መወዳእታ ጽሑፈይ ክብሎ ዝደሊ፡ ለባም ሓሳባት ምሃብ፡ ኣብ ትሕቲ ሕግን ሓቅን ምሃብ መሰላት ርእሰ-ተኣማንነት ሃገሩን ሕብረተ-ሰቡን ዝፈቱን ዘኽብርን፡ ኣብ ጉዕዞ ሂወቱ ሕልናዊ ዕረፍቲ ዝህብ ኮይኑ፡ ወትሩ ከኣ ክብሪ ኣለዎ። ጸሓፍትን ደረስትን ልቦና ዘለዎም ደቂ ሰባትን ከም ዝብሉዎ፡ “ ሕልና ናይ ዕግበት ዘይብሉ፡ ሕልናኡ ዘይተቐበሎ ሕዋሳቱ ኣምኪኑ ዝጐዓዝ እሞ ከኣ ከም ህዝብን ሃገርን፡ መሰሉ ዘይፈልጥ‘ዩ“። ወትሩ ድማ ኣብ ቁጠባዊ-ማሕበራዊ-ፖለቲካዊ፡ ኣብ ከርፋሕ ሂወት ይነብር። እዚ ንከይከውን ወዲ-ሰብ ኣነ ክብል ክኽእል ኣለዎ። ኣነ ማለት ከኣ መሰለይ-ክብረተይ-መንነተይ ማለት እዩ።
ብክፍላይ ተኪአ
22.03.2021
ጀርመን
2ይ ሓባራዊ ኣኼባ ጨናፍር ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ሽወደን ተካይዱSunday, 28 March 2021 16:09 Written by ጨናፍር ሰ.ዲ.ህ.ኤ. ሽወደን
ከምቲ ብዕለት 06/03/2021 ዝጀመርዎ ክትዕን ሓሳብ ንሓሳብ ምልዉዋጥን ብጉዳይ ኣሻቃሊ ሃለዋት ህዝብናን ሃገርናን ዘንጻላልዎ ዘሎ ሓደገኛ ኩነታት ተመኲሶም ንምቅጻል ብዕለት 27/03/2021 ካብ ሰዓት 18.00 ክሳብ ሰዓት 22.00 ዳርጋ ኩሎም ኣባላት ዝተሳተፍዎ ኣዝዩ ዓሚቁን ሰፊሕ ልዝብን ክትዕን ብኤለትሮኒካዊ መራኸቢ ዙም ኣኼባ ኣካይዶም። እዚ ኣዝዩ ኣሻቃልን ተንኮለኛ ዉዲት ኩነታት ሃገርና ብጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ምስ ኣቢ ኣሕመድ ዝፍጸም ዘሎ ስዉር ስምምዕን መታለሊ መግለጺታቶምን መሪሕነት ሰልፊ ጥንቁቅ ቅልጡፍ ኣትኩሮ ንምግባር ግብራዊ ስጉምትታት ክፍትን ንመሪሕነት ተሪር ለወባታቶም ክልእኹ ኣስሚሮምሉ። እዚ ብክልተ ጊዜ ዝተካየደ ኣኼባታት ሙዉቅ ኣኼባ ብዕምቆቱን ንቁሕ ኣጋላልጹኡን ብሓቂ ረዚን ፍረን ትምህርትን ሓዘል ብምንባሩ ኣዝዩ ሃብታምን ፍሉይ ኣገዳስን ይገብሮ። እቲ ርክብን ክትዕን ሓሳብ ንሓሳብ ምልውዋጥን ከኣ ቀጻሊ ክኸውን ደጊሞም ኣስሚሮምሉ።
ንኤርትራ ኢልና ኢና እንገብሮFriday, 26 March 2021 20:43 Written by ኣሰፋው በርሀ
6ይን መወዳእታን ክፋል
ኤርትራውያን እንፈላለ ኣብ ጉዳይ ኣተሓሕዛ መስርሕ ህንጸት ሃገርና’ምበር ኣብ ሃገርና ዘሎና ሓድነትን ፍቕርንስ ብዝኸፈልናዮ ከቢድ መስዋእቲ ኣረጋጊጽናዮ ኢና። ኩሉ ዝምእዘዘሉ ሕግታት ናይ ኣወዳድባ ኣብ ዘይብሉ፡ ህዝቢ ኣብ ፖለቲካዊ ስርሓት ብንቕሓት ኣብ ዘይሳተፈሉን ከማእዝን ዝኽእል ሓያል ፖለቲካዊ ጥርናፈ ኣብ ዘይሃለወሉን ብዙሕ ምጉጅጃላት እንተረኣና ዘገርም ኣይኮነን። ኩሉ ነቲ ዝሓዞ መንገዲ ከም ዝሓሸ መተግበሪ ናይቲ ዝርእዮ ዕላማ ገይሩ ስለዝወስድ ኢዩ። ምዓስ’ዩ እቲ ሕማቕ ዝኸውን ሓድነት ሕዝቢ ዝሃሲ፡ ኣብ ሓድሕዱ ዘናቑት፡ ልዑላውነት ሃገር ዝፈታተንን፡ ንሃገርነት ኤርትራ ኣብ ምልክት ዘእቱን ምስዝኸውን ኢዩ። ኣብ ጽበት፡ ድሕረትን ጥሩፍ ኣረኣእያን ተሞርኲሶም ዝፍጠሩ ፖለቲካዊ ጉጅለታት እናበዳህካዮም ደኣ ክኽየድ ኣለዎ'ምበር ካብ ምቕልቃልስ ዘይቦኽሩ ኢዮም። ኣብ ከም ናትና ዝኣመሰለ ብዙሕነታውን ዘይማዕበለን ሕብረተሰባት፡ ኣብ ፖለቲካዊ ስልጣን ንምብጻሕ ሕብረተሰባዊ ሕማማት ዝምዝምዘሉ ተኽእሎ ስለዘሎ ነዚ ክንጥቀመሉ በሃልቲ ጉጅለታት ክፍጠሩ ባህሪያዊ ኢዩ። እዚ ድማ በቲ ሃገራዊ ምትእኽኻብ ኣቢሎም ጸቢብ ፖለቲካዊ ጥሙሓቶም ንምፍጻም ዘይከኣል ኮይኑ ስለ ዝስምዖም ኢዩ።
ኣብ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ስራሕ እቲ ቅኑዕ ኣገባብ፡ ሃገራዊ ምጥርናፍ ጌርካ ነቲ ሃገራዊ ዕላማ ምዕዋት ኢዩ። ካብዚ ዝተሓተ ምጥርናፋት እቲ ዘለናዮ ኩነታት፡ ንክህሉ ዕድል ዝሃቦ እንተዘይኮይኑ፡ ኣብ ንቡር ኩነታት፡ ዝነብር ኣይኮነን። ሕግታት ፖለቲካዊ ኣወዳድባ ኣውጺኣ ኣብ እትኸይድ ኤርትራ፡ ብኣውራጃን ሃይማኖትን ዝግበሩ ፖለቲካዊ ምትእኽኻባት ቦታ ዝህልዎም ኣይኮኑን።
ብዘይካ ኣውራጃውን ሃይማኖታውን ምትእኽኻባት፡ ንደምበ ፍትሒ ኣብ ሓድሕዱ ዘቋይቑን ዘሻቕሉን ዶብ ሰገር ምትእኽኻባት ውን ኣለዉ። ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይድረቱ ንፖለቲካዊ ካርታ ናይ ዞባና ክቕይሩ ዝሓስቡ ኣግኣዝያንን ትግራይ ትግርኝን ተባሂሎም ዝጽውዑ ናይዚ ኣብነት ኢዮም። እዚኦም ንመንኮርኮርን ታሪኽ ንድሕሪት ክመልሱ ዝሕልኑ ሓለምቲ ኢዮም። ኣብ ልዑላውነትን ሃገርነትን ኤርትራን ሓድነት ህዝባን ዘይኣምኑ ስለዝኾኑ፡ ካብቲ ኢርትራዊ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ቁርቁስ ባዕሎም ነብሶም ወጻኢ ዝገበሩ ስለዝኾኑ መኣዝንና ከስሕቱና ኣይግባእን።
ኤርትራ ልክዕ ከም ካልኦት ናይ ሳልሳይ ዓለም ሃገራት ብናይ ሎሚ ኣጸዋውዓ ኣብ ምምዕባል ዝርከባ ሃገራት፡ ዶባታ ብመግዛእቲ ዝተሓንጸጸ ኢዩ። እዚ ዶባትዚ ነቲ ሓቢሩ ከም ሓደ ህዝቢ ክምዕብል ዝነበረ ኣብ ክልተ ሰለስተ መቓቒልዎ ኢዩ። እዚ ማለት ግን እቲ ፖለቲካዊ ምእዙዝነት ነናብ ዝምልከቶ መንግስቲ ይኺድ'ምበር እቲ ማሕበራውን ባህላውን ዝምድናታት ናይቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝነብር ህዝቢ በቲ ዝተሓንጸጸ ዶብ ክብተኽ ኣይክእልን ኢዩ። ውዮ ድኣ ንህዝቢታት ዘይሓልዩ መንግስታት ስለዝትከሉ'ምበር ነዚ ዝምድናታትዚ ከም መኽሰብ ተጠቒምካ ንዝሓሸ ናይ ሓባር ምዕባለ ክትሰርሓሉ ዝከኣል ኢዩ ነይሩ።
ኣብ ዶባት ዝነብር ህዝብና ነቲ ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት፡ ሱዳን፡ ጅቡትን ኢትዮጵያን ዘሎ ብባህልን ብቋንቋን ዝመሳሰሎ ህዝብታት ክርሕቆ ኣይደልን ኢዩ። ተሓጋጊዙን ተመላሊኡን ዝኸይድ ናይ ሓባር ህይወት ክነብር ዝደሊ ኢዩ። ህዝቢ ዓፋር ኣብ ኤርትራ፡ ጂቡቲን ኢትዮጵያን ይነብር። ኣብ ሰለስተ ሃገራት ምህላዉ ብዘየገድስ ኣብ ማሕበራዊ ዝምድናታቱ ንፋስ ዘየእቱ ስጡም ህዝቢ ኢዩ። ኣብ ጫፋት ሳሕልን ባርካን ዝነብር ህዝብና ምስቶም ኣብ ሱዳን ዝነብሩ ኣሕዋቱ ብምትሕልላይ ኢዮም ዝነብሩ። እንተደለዩ ናይ ኤርትራ እንተደለዩ ናይ ሱዳን ዜግነት ሒዞም ክነብሩ ጸገም የብሎምን። ብደቡባዊ ሸነኽ፡ ኣብ ዶብ ዝነብር ተዛራባይ ትግርኛ ህዝብና ውን ምስቲ ኣብ ጥቕኡ ዘሎ ኢትዮጵያዊ ትግራዋይ እናተሓጋገዘን እናተመላለአን ከምዝኸይድን ኣብ ጽቡቕ ይኹን ኣብ ሕማቕ ናይ ሓባር ስምዒት ክህልዎም ከም ዝኽእልን ዘይከሓድ ኢዩ።
ኣብ ዶባት ዝነብሩ ህዝቢታት፡ ካብቲ ናይ ሓባር ህይወቶም ዝነቅል፡ ንልዕላውነት ናይ ሃገራቶም ዝፈታተን ስምዒታት ከቀላቕሉ ይኽእሉ ኢዮም። ብፍላይ እቶም ዝመርሕዎም መንግስታት ረብሕኦም ዘይሕልውሎም ኮይኑ እንተተሰሚዕዎም ኣብቲ ብሄራዊ ምትእስሳር ክግደሱ ይኽእሉ ኢዮም። ዓባይ ዓፋር፡ ዓባይ ትግራይ (ትግራይ ትግርኝ) ወዘተ ከም ኣብነታት ክጥቀሱ ዝኽእሉ ኢዮም። እዚ ናይ ዓባይ ዓፋር ዝብል ምንቅስቓስ ሰብ ብዙሕ ዝፈልጦን ዘድህበሉን ኣይኮነን። ዓባይ ትግራይ ትግርኝ ዝብል ምንቅስቓስ ግን ብዙሕ ሰብ ዝዛረበሉን ንገለ ፖለቲካዊ ሓይልታት ውን ዓቢ ሻቕሎት ኮይኑ ዘሎ ኢዩ። እዚ ግን ኣሻቓሊ ክኸውን ዘይብሉ ኣብ ታሪኽ ዝተሳዕረ ናይ ውሑዳት ኣተሓሳስባ ኢዩ። ነቲ ክፍጠር ዘኽኣሎ ሕማቕ ስርዓተ ምሕደራ ብምልጋስ ክመዉት ዝኽእል ኣተሓሳስባ ኢዩ። ነዚ ምንቅስቓስዚ ዝተጋነነ መግለጺ ምሃብን ነቲ ንሱ “ኣለኹልካ” ዝብሎ ወገን ብጃምላ ከም ደጋፊኡ ጌርካ ምቑጻርን ዝተጋገየ ሚዛን ኢዩ። ካብዚ ግጉይ ሚዛንዚ ነቒልካ ንፖለቲካዊ ስራሓትካ ክትቅይስ ክትፍትን እንተኾንካ፡ መኣዝን ቃልሲ ዘስሕት ኢዩ።
ዝተባህለ ይበሃል፡ ብከቢድ መስዋእቲ ቃልሲ ህዝቢ ዝተረጋገጸትን ኣህጉራዊ ቦታኣ ዘውሓሰትን ሃገር፡ ጥሩፍን ድሑርን ኣተሓሳስባ ብዘለዎም ኣካላት ህዝባዊ ሓድነታ ዝነቓነቕ ኣይኮነን።
በዚ ስንኩፍ ኣተሓሳስባታትዚ ከይተሰናኸልና ኣብቲ ቀንዲ ጸላኢ ሃገርን ህዝብን ዝኾነ መራሒ ምልካዊ ስርዓት ከነተኩር ይህልወና። ብሓድነትና ክርከብ ዝኽእል ብርታዐና ንምስባርን ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕን ኢሉ ውን፡ ነዚ ጥሩፍን ድሑርን ኣተሓሳስባታት ንከይጠፍእ፡ ከንበድብዶን ከስንቖን ከም መደብ ሒዝዎ ዝኸይድ ዘሎ ኢዩ። ነዚ ናይ መቓቒልካ ስልጣንካ ኣናውሕ ዝብል ፖሊሲ ናይ ስርዓት ጉጅለ ህግዲፍ ግዳይ ከይኮንና መኣዝንና ከይሰሓትና ብጥምረት ክሳብ ዓወት ክንቃለስ ይግባኣና።
ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ዘይሕጋዊ ምርሻንን፡ ምስዋርን ስቅያትን ከምዝፈጸመ ሕብረት ኣውሮጳ ከሲሱTuesday, 23 March 2021 21:09 Written by ቢቢሲ
22 መጋቢት 2021
ሕብረት ኣውሮጳ ሎሚ 22 መጋቢት ኣብ ዘሕለፎ ውሳነ፡ ሃገራዊ ትካል ጸጥታ ኤርትራ ዝተፈላለዩ ከበድቲ ምግሃስ ሰባዊ መሰላት ከምዝፈጸመ ብምኽሳስ እገዳ ከም ዘንበረሉ ሓቢሩ።
ቤትምኽሪ ናይ ሕብረት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ "እቲ ብ[ብርጋዴር] ጀነራል ኣብርሃ ካሳ ዝምራሕ ሃገራዊ ድሕነት መንግስቲ ኤርትራ "ንዝተፈጸሙ ከበድቲ ሰባዊ መሰላት ተሓታቲ" ምዃኑ ገሊጹ።
"ዘይሕጋዊ ማእሰርቲ፡ ዘይሕጋዊ ምርሻን፡ ምስዋር ሰባትን ስቅያትን ብኣባላቱ ተፈጺሞም" ክብል እቲ መግለጺ ከሲሱ።
ኤርትራ፡ እቲ ብቤት-ምኽሪ ሚኒስተራት ናይቲ ሕብረት ዝሓለፈ ውሳነ "ሃሳዪን ዓንቃጺን" ክትብል ተቓዊማቶ'ላ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ሎሚ ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ "ሕብረት ኣውሮጳ ነቲ ዘሕለፎ ውሳነ ክወስድ ሕጋውን ሞራላውን ስልጣን የብሉን" ድሕሪ ምባል እቲ ክስታት "ንካልእ ሃቐነ ተባሂሉ ንኤርትራ ንምስርጣይ ኣብ ዝተሰንዐ ክስታት ተሞርኲሱ" ዝወሰዶ'ዩ ብምብል ነጺግዎ።
እቲ ሎሚ ዝሓለፈ ውሳነ፡ ን11 ውልቀሰባትን 4 ትካላትን ዘጠቓለለ ኮይኑ፡ ንቻይና፡ ሰሜን ኮርያ፡ ሊብያን ደቡብ ሱዳንን'ውን ዝትንክፍ'ዩ።
"እቶም ኣብ መዝገብ ዝሰፈሩ ውልቀሳባትን ኣካላትን፡ ኣብ ሕብረት ኣውሮጳ ዘለዎም ሃብቲ ክድስክል ዝገብር'ዩ" ክብል እቲ ሕብረት ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ጠቒሱ'ሎ።
"ሕብረት ኣውሮጳ ነዞም ዝተጠቕሱ ብቐጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ዝኾነ ገንዘብ ከይህብ ተኸልኪሉ ኣሎ።"
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ብተወሳኺ፡ እቲሕብረት ንህወሓት ናብ ስልጣን ንምምላስ፡ "ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጽልኢ" ክፈጥር ይፍትን ኣሎ ክብል ከሲሱ።
"ሕብረት ኣውሮጳ፡ ነቲ ዝፈረሰ ጉጅለ ህወሓት ንምድሓንን ናብ ስልጣን ንምምላስን ብህልኽ ይሰርሕ ኣሎ" ኢሉ።
እቲ ሕብረት ነቲ ኣብ ትግራይ ብምእታዉ፡ ከቢድ ግፍዕታት ከምዝፈጸመ ዝኽሰስ ሰራዊት ኤርትራ ካብቲ ክልል ክወጽእ ብተደጋጋሚ ክጽውዕ ጸኒሑ'ዩ። ኤርትራ ነቲ ብሓይልታታ ተፈጸሙ ዝብሃል ክስታት ይኹን ህላወ ሰራዊታ ኣብ ክልል ትግራይ ክትነጽጎ ምጽንሓ ይዝከር።
ኣብ ኤርትራ ላዕለዎት ሚኒስትራት መንግስቲ ዝነበሩ ፖለቲከኛታት ዝርከብዎም ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሰባት፡ ብኣባለት ጸጥታ ተታሒዞም ኣብ ቀይዲ ድሕሪ ምእታዎም ተሰዊሮም ከምዘለዉ ይፍለጥ።
ምንጪ ስእሊ,GETTY IMAGES
ካብዚኣቶም፡ እቶም ኣብ መስከረም 2001 ኣብ ቀይዲ ዝኣተዉ ኣባላት ናይቶም ብ"ጉጅለ-15" ዝፍለጡ "ንምልካዊ" ኣካይዳ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝነቐፉ ላዕለዎት ሚኒስተራትን ጀነራላትን ዝነበሩ ኣባላት ናይቲ ሕጂ ፈሪሱ ዘሎ ሃገራዊ ባይቶ ይርከብዎም።
ኣብቲ እዋን ኣብ ቀይይ ዝኣተዉ ጋዜጠኛታት'ውን ክሳብ ሎሚ ተሰዊሮም ምህላዎም ይግለጽ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብዘይ ቅዋምን ሃገራዊ ምርጫን ነታ ሃገር ኣስታት 30 ዓመታት መሪሕዋ ኣሎ።
መንግስቲ ኤርትራ፡ ኩሎም "ሃገራዊ ድሕነት ኣብ ሓደጋ ዘእተዉ'ዮም" ብምባል ኣብ ቀይዲ ከምዘእተዎም'ኳ ክምጉት እተንጸንሐ፡ ወግዓዊ ክሲ ኣይመስረተሎምን፡ ኣብ ዝኾነ ቤት ፍርዲ'ውን ኣየቕረቦምን።
ሕቡራት ሃገራት ዝርከቦም ጉጅለታት ተጣበቕቲ መሰላት፡ መንግስቲ ኤርትራ ሰባዊ መሰላት ዜጋታቱ ክግህስ ምጽንሑ ይኸሱ።
ኣብዚ ቀረባ እዋን፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ሕብረት ኣውሮጳን ዘሎ ዲፕሎማስያዊ ዝምድና እናሻሕከረ ይመጽእ ምህላዉ ይንገር።
ኤርትራ ደኣ ንኻልእ’ኳ መኾነትTuesday, 23 March 2021 14:02 Written by ኣሮን ናኦድ
ኤርትራ ከም ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ብውሳነ መግዛእታዊ ሓይልታት እያ እዚ ሎሚ ሒዛቶ ዘላ ቅርጽን ስፍሓትን ሒዛ። እዚ ዝኾነ ድሕሪ ጥልያን ብ1889 ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኤርትራ እትበሃል ሓዳስ ግዝኣት ሒዘ ኣለኹ ኢላ ምእዋጃ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ግና ስጥመት ሓድነቱኳ ከምቲ ድሕሪ ምውላድ ኤርትራ ከም ሃገር እንተዘይኮነ፡ ቅድሚዚ እውን ኣብዚ ኤርትራ ዝኾነ ከባቢ ነይሩ እዩ። እዚ ድሕርቲ ኤውሮጳውያን ብ1869-70 ንኣፍሪቃ ምክፍፋሎም ዝመጸ ናይ ብዙሓት ሃገራት ተመኩሮ እምበር ንኤርትራ ጥራይ ዝምከት ኣይኮነን።
ገዛእቲ ሓይልታት ንኤርትራን ካለኦት ሃገራትን ክኽልልወን እንከለዉ ኣብ ግምት ዘእተዉዎ ብኸመይ ንምምሕዳረን ከም ዝጥዕሞም እዩ ነይሩ። ካብኡ ሓሊፉ ናይ ህዝበን ድሌት፡ መበቆልን ምትእስሳርን ኣብ ግምት ዘእተዉዎ ኣይነበረን። ክሳብቲ እዋንቲ ሓደ ዓይነት ቋንቋ፡ እምነትን ካልእ ዘመሳስልን ዝነበሮም ህዝብታት ናይ ክልተ ሰለስተ ሃገራት ዜጋታት ኮይኖምሉ ዘለዉ ከኣ ሰንኪዚ እዩ። ብሰሪ እዚ ዓይነት ኣካልላዚ ኣብ ብዙሕ ከባብታት ምስሕሓባት ናይ ህዝብታት ከጋጥም ጸኒሑ እዩ። ጌና እውን ቀጻሊ ኣሎ። ንኣብነት ምስ ኤርትራውያን ዝመሳሰሉ ከም በንዓምር፡ ዓፋር፡ ትግርኛን ኩናማን ኣብ ሱዳን፡ ጅቡትን ኢትዮጵያን ንረክብ። ድሕርቲ ዶብ ምንጻር ግና፡ “ናተይ” ዝብልወን ሃገራት ኣለወኦም። ኤርትራ እትርከበሉ ከባቢ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ተዓጢቑ ዝማዕረገ እዩ። ኤርትራ ብሳላዚ ዘለዋ ኣቀማምጣ ከኣ ተበሃግነታ ኣዝዩ ልዑል እዩ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ከበሳን መታሕትን፡ ጐላጉልን ጎበታትን፡ ደጋ፡ ወይናደጋን ቆላን ትውንን። በብዓይነቱ ኣእካል ዘብቑልን ተመጣጣኒ ዝናብ ዝዘንባን ልሙዕ ሓመድን ተሃራፊ ኣቀማምጣን ኣለዋ። ካብዚ ሓሊፉ ንሕርሻ፡ ምርባሕ እንስሳን ዘኽእል ኩነታት ኣየርን እኹል ማያትን ዘለዋ ሃገር እያ። ብሓፈሻ እዚ ኩሉ ጸጋታት፡ ብፍላይ ከኣ እቲ ዝተዓጥቀቶ ኣስታት 1000 ኪሎሜተር ገማግም ባሕራ ትውንን ስለ ዝኾነት ኣብ ዓይኒ ብዙሓት ናይ ማዕዶ ሓይልታት፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ናይ ኢትዮጵያን መሓዙታ ሓያላት ሃገራትን ክትወድቕ ኣገዲድዋ ጸኒሑ።
ተኸታተልቲ ሓይልታት መግዛእቲ ኢትዮጵያ፡ ንናይ ኤርትራ ሃገርነት ብታሪኽ ኮነ ብቑጠባዊ ዓቕሚ ብቕዕትን ሕጋዊትን ክነሳ፡ ንነዊሕ ግዜ፡ እዚ ሓቂዚ ክወሓጠሎም ኣይከኣለን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ኤርትራ ሃገር ክትከውን ዘብቀዓ መምዘኒ ዘማልአት እንከላ ዘራይ ናይ ግዳም ተረባሕቲ ሓይልታት ተወሲኽዎ፡ “ኣካል ኢትዮጵያ እያ” ብዝብል ንሓንሳብ ክጐብጥዋ ንሓንሳብ ከኣ ክላፈንዋ ፈቲኖም። ህዝቢ ኤርትራ ግና ነቲ ኣብ ምስምስን ሕንቅልሕንቅሊተይን ዝተመስረተ ኣፍደገ ባሕሪ ናብ ምውናን ዘፍጠጠ ናይ ኢትዮጵያ “ኣካለይ እያ” በሃልነት ስለ ዘይተቐበሎ፡ ብዙሕ ውረድ ደይብን መስዋእትን ክኸፍል ተገዲዱ እዩ። ኢትዮጵያውያን ንኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ንምቑራና የቕርብዎ ካብ ዝነበሩ ምኽንያታት ብዘይካቲ ጥምዙዝ ታሪኽ፡ “ኤርትራ ብቑጠባ ነብሳ ኣይትኽእልን እያ” ዝብል ግጉይ ሚዛን ጐሊሁ ዝተራእየ እዩ። ኣይኮነንዶ እቲ ቀደም ሎሚ እውን እዚ ሕልሚዚ ምሉእ ብምሉእ ዝተደምሰሰ ኣይኮነን። ነቲ ኣብዚ እዋንዚ ብሰንኪ ዘይህዝባውን ዘይሓላፍነታውን ምሕደራ ህግደፍ ኣብ ሃገርና ሱር ሰዲዱ ዘሎ ድኽነትን ስእነትን ምስዚ ዕባራ መጐቲኦም የዛምድዎ እዮም።
ኣብቲ ሓቂ ንምምጻእ እምበኣር፡ ኤርትራ ብዘለዋ ተፈጥሮኣዊ ሃብትን ንኣፍሪቃን ኢስያን ዘራኽብ ባሕራን ኣይኮነንዶ ንገዛእ ርእሳ ንኻልእ እውን እትኾነሉ ህርኩት ህዝብን በብዓይነቱ ጸጋታትን ዘለዋ ሃገር እያ። ነወዳድረን እንተደ ኢልና፡ ኤርትራ ብመንጽር ታሪኽ እዚ ሒዛቶ ዘላ ቅርጺ ኣብ ምሓዝ ንኢትዮጵያ ትቕድማ እያ። ብደረጃ ሃብቲ እውን ናይ ኤርትራ ስፍሓት መሬትን ብዝሒ ህዝብን ምስ ናይ ኢትዮጵያ ኣወዳዲርካ ኤርትራ ነብስኻ ናይ ምኽኣል ብልጫ ኣለዋ። እዚ ኣብ ሕርሻን እቶት ዘራእትን ጥራይ ዘይኮነ፡ ትሕቲ መሬት ብዝርከብ ተፈጥሮኣዊ ሃብቲ እውን ዓቕሚ ጐዲልዋስ ካብ ኢትዮጵያ ዝምጽወተላ ኣይኮነትን። እኳ ደኣ እቲ ሓቂ ብኣንጻሩ’ዩ ምባሉ እዩ ዝቐልል። ካብ ቀይሕ ባሕሪ ዝርከብ ሃብትን ንግዳዊ ምቹእነትን እንተተወሲኽዎ ከኣ ብኣንጻሩ “ኢትዮጵያ ብዘይ ኤርትራ ጽግምቲ እያ” ምባልዩ ዝቐልል። እቲ ዘሳኒ መፍትሒ ከኣ፡ ኣህጉራውን ክልተኣውን ውዑላት ዘሰነዮ ኣብ ናይ ሓባር ተጠቃምነት ዝተሰረተ፡ ትካላውን ግሉጽን ዝምድናን ምትሕብባርን ምፍጣር ጥራይ እዩ።
ጠንቂ ናይቲ “ኤርትራ ነብሳ ኣይትኽእልን እያ” ዝብል ዓምጣሪ ሸፈጥ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሰላም ረኺቡ፡ ህዝባዊ ምሕደራ ዝውንነሉ ህዱእ ኩነታት ተፈጢርሉ ብጸጋታቱ ክጥቀም ዘይምኽኣሉ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሕጽረ ተፈጥራዊ ሃብታ ኮነ ሕመቕ ሰብእዊ ዓቕማ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ጐይታ ሃገርካን ሃብታን ናይ ምዃን ዕድልዚ ካብ ሓይልታት መግዛእቲ ኣይተጸበዮን። ብመሰረቱ ምእንቲ ናጽነቱ ዝተቓለሰ እውን እቲ ብጸጋታትካ ናይ ምጥቃም ዕድል ተቓሊስካ ዝመጽእ እምበር ለሚንካ ዝትኮበልካ ከምዘይኮነ ስለ ዝተገንዘበ እዩ። ድሕሪ ናጽነቱ ምጭባጡ ከኣ ርእሱ ኣቕኒዑ ዝኸደሉን ኣደልዲሉ ዝረግጸሉን ዕድል ጥራይ ዘይኮነ፡ ከብዱ ዝመልኣላን ዕርቃኑ ዝኸድነላን፡ ዝመሃረላን ጥዕናኡ ዝሕልወላን ኩነታት ከም ዝረክብ በዓል ምሉእ ተስፋ ነይሩ። እንተኾነ ብሰንኪ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ሕድሪ ሰማእታትን ተስፋ ህሉዋትን ምጥላሙ፡ እነሆ ህዝብና “ናይ ርኹብ ስኡን” ኮይኑ ኣሎ። ነቲ ኢሳያስ ኣብዚ እዋንዚ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ “ጉንብሕ ጥልዕ” ዝብሎ ዘሎ “ኤርትራ ነብሳ ክኢላ ክትነብር ስለ ዘይከኣለት ኢና ናብ ኢትዮጵያ ንመጽእ ኣለና” ይብል ከም ዘሎ ገይሮም ዝወስድዎ ብዙሓት እዮም። ብሓቂ ከኣ ናይዚ ዘይርጉእ ሰብእይ ኣካይዳ ከምኡ ዘየብል ኣይኮነን። እንተ እታ እንብህጋ ኤርትራ፡ ቅስንቲ ዓዲ ቅዋምን ዲሞክራስን ኣብዝኾነትሉ እዋን፡ “ንኻልእ’ውን መኾነት።”
ዘሔጉስ ዜናን ምስጋናንMonday, 22 March 2021 15:01 Written by ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ
ሎሚውን ከምቶም ወትሩ ዘይሕለሎም ዜጋታት ሰብ ሕልናን ገበርቲ ሰናያትን ስለ ዝተረኽቡ፡ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ኣመስጊኑ ንኣመስገንቲ ከተሓላልፍ ሓላፍነቱን ግቡእ ኣሰራርሕኡን ስለ ዝዀነ በዚ ዝስዕብ ኣገባብ ከነመጉሶም ንደሊ።
ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ከተማታት ከሎንን ከባቢኡን ሃገረ ጀርመን ንምምሕዳር ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ጨንፈር ጀርመን፣ ብሰናይ ፍቓዱ ግዙፍ ሓገዙ ንምውፋይ ፣ ኣቐዲሙ ሌላ ምስ ኣባላት ምምሕዳር ማሕበርና ሓው መዓሾ ኣስራትን ሓው ኣፈወርቂ ኣባይን ኣኼባ ብምግባር፣ ንማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ €1800.00 ( ሓደ ሽሕን ሸሞንተ ሚእቲን ኤውሮ) ከም ዘወፈዬ በዚ ኣጋጣሚ ከነበስረኩም ንፈቱ።
ንውጹዓት ምሕጋዝ መርኣያ ሰናይ ድሌትን ሕልናዊ ርውየትን ከምኡውን ንተሓጋዚ ኣካል፣ ሽግሩ ምፍታሕን ምቅላልን ኣብርእሲ ምዃኑ፣ ብሳልሳይ ደራጃ ድማ ንደቂ ሰባት ዓቢ መርኣያ ልግስን ሕዛውነትን ምዃኑ ክንገልጽ ንፈቱ። ዝተጠቕሰ ብርኩት ኣስተዋጽኦ ናብ ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ ባንክ ሕሳብ IBAN፡ DE96 5001 0060 0790 7506 01 postbank frankfurt ኣታዊ ከም ዝዀነ ድማ ነረጋግጽ።
ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ፡ ንህዝባዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ከተማታት ከሎንን ከባቢኡን ንስለቲ ሰናይ ተግባሩ ብስሙን፣ ብስም ጀጋኑ ውጉኣት ሓርነትን፣ ኣካለ ጽጉማትን ደጊሙ ክብ ዝበለ ምስጋንኡ የቕርብ።
ማሕበር ኣካለ ጽጉማን ኤርትራ
ጨንፈር ሃገረ ጀርመን
ህዝቢ ኤርትራ፡ ህግዲፍን ሰራዊት ኤርትራንSaturday, 20 March 2021 20:13 Written by ኣድሓኖም በርሀ
ህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ መሰሉ ቃልሲ ካብ ዝጅምር ነዊሕ ኮይንዎ። ኣብዚ ነዊሕ ናይ ቃልሱ ጉዕዞ ከኣ ብብዙሓት ናይ ኣወዳድባ ውረድ ደይብ እዩ ሓሊፉ። ኣብቲ “ተወዲብካ ንመሰልካ ምቅላስ” ዝብል ተረድኦኳ ፍልልይ እንተዘይነበሮ፡ “ብኸመይ እሞ ንወደብ?” ኣብ ዝብል ግና ብሰንኪ ዝተፈላለዩ ስምዒታት እንዳገንፈሉ ምውጸኦም ብዙሕ ዋጋን ግዜን ከፊሉ እዩ። ነቲ ዝኸፍሎ ዝነበረ ዋጋን ግዜን ዝያዳ ዘኽበሮን ነቲ መስርሕ ቃልሲ ዝኽብዶን ከኣ ናይቶም ኣብ ምውዳብን ሓድነትን ህዝቢ ኤርትራ ረብሓ ዘይነበሮም ሓይልታት መግዛእቲ እኩይን ፈላላይን ኢድ ይኣትዎ ስለ ዝነበረ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ፖለቲካዊ ውረድ ደይብ፡ እቲ ምርጫ ንሱ ጥራይ ኮይኑ ስለ ዝረኸቦ ከኣ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ተኣትዩ። ኣብቲ ብረታዊ ቃልሲ ነቲ ዝነበረ ዕንቅፋታት ከይዘንጋዕካ፡ ዝሓሸ ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ጽላል “ኩለንተናይ ንናጽነት ሃገረይ” ዘሰለፈ ኣወዳድባ ተራእዩ። እቲ ናይ ሽዑ ኣወዳድባ ምስ ኩሉቲ ዝነበሮ ሕጽረታትን ልቢንልቢ ዘይምውህሃብን ናጽነት ኤርትራ ኣውሒሱ። ህዝቢ ኤርትራ በቲ ብውዱብ ቃልሱ ዘረጋገጾ ናጽነት ተተባቢዑ ኣብ ረፈረንዶም እውን ንዓለም ብዘገረመ ዳርጋ 100% ብዝብሃል ድምጹ ልኡላውነቱ ኣውሒሱ። ከምቲ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ቃልሲ ብምጅማራ እትሕበን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ከኣ ናጻ ኤርትራ ክትርከብ ዝተዓደለ ውድብ ኮነት። ድሕሪ ናጽነት፡ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ቅድሚኣ ግዜ ዘይህቡ ሓላፍነታት ነይረምዋ። ካብኣቶም ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልስን ቅድሚኡን ኣብ ሕድሕድ ኤርትራውያን ዝሓደረ ስንብራት ናይ ምፍዋስ፡ ኤርትራውያን ብዘይ ኣፈላላይ ተሳትፎኦም ኣብ ምህናጽ ሓዳስ ሃገሮም ምውሓስን ልኡላዊት ሃገሮም ዝሕልዉሉን ምዕራፍ ምኽፋትን ንኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። እንተኾነ ኢስያስ ንሓደ ካብቲ ኣገደስቲ ዕማማት፡ ድሕሪ ናጽነት ወርሒ ኣብ ዘይመልአ ግዜ “ድሕሪ ሕጂ ናይ ውድባት ሓሸውየ የለን” ብዝብል ኣሰንባዲ መደረ ኣምኪንዎ። እዚ ሽዑ ዝተዕጽወ ኣፍደገ እነሆ ክሳብ ሕጂ ሓደ ካብ ቀንዲ ጠንቂ ናይ ኩሉ ጸገማትና ኮይኑ ቀጺሉ።
ጉጅለ ህግደፍ፡ ንጸጋታት ህዝባዊ ግንባር ብዝሓሸ መንገዲ ንምቕጻሉ ብዝመስል ተመስሪቱ። እንተኾነ ካብቲ እምነት ዝተነብረሉ ወጺኡ እኳደኣ ኣዝዩ ኣርሒቑ ክኸይድ ተራእዩ። ክሳብ ሕጂ እውን ብኣብኡ ይቕጽል ኣሎ። ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ነባራት ተገዳልቲ “ዓገብ መንገድና ነዕሪ” ዝብል ድምጾም ከስምዑ ጀሚሮም። ተበግሶ በርሊን ማኒፈስቶን ንቕሎ ጉጅለ-15ን ከኣ ናይዚ ኣብነት እዮም። እንተኾነ እቲ ንህዝቢ ኤርትራ በቲ ዝጀመሮ ንሓዋሩ ከይጠልሞ ዝፍራሕ ዝነበረ፡ ኢሳያስን ጉጅለኡን ቅድም ንህዝባዊ ግንባር ደሓር ከኣ ንህግዲፍ እውን ጠሊመምዎ ኣብ ጐልጐል ዝወገሖ ዝብኢ ኮይኑ እነሆ። ካብቲ እዋንቲ ንደሓር ከኣ ህዝቢ ኤርትራን ህግደፍን ዝኾነ ይኹን ዘተኣሳስሮም ሕጋውን ትካላውን ሰንሰለት ዘየብሎም ሕቖን ከብድን ምዃኖም ብግብሪ ተራእዩ። ህግደፍ ከኣ መርሆ “ሓይሊ ሕጊ እዩ” ተኸቲሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ኢልካ ምጽብጻቡ ዘጸግም በደላት የውርድ ኣሎ።
ኩሉ ሕሳባት ህግደፍ ማእከሉ ህዝቢ ኮነ ሃገር ምዕባይ ዘይኮነ፡ “ዝሓዝካ ሒዝካ፡ ዝሃብካ ሂብካ፡ ምስ ዝኾነ ተመሓዚኻ” ኣብ ስልጣን ምቕጻል ጥራይ ምዃኑ ብግብሪ ንርእዮ ዘለና እዩ። ነቲ ብጉልባብ ምምዕባል ሃገር ዘውጸኦ ዝነበረ ኢደ-ወነናዊ ፖሊሲታት ከኣ ናብዚ ጸቢብ ረብሓ ከውዕሎ ብግብሪ ሰሪሑሉ። ምስ ዝኾነ ናይ ግዳም ኣካል ዝገብሮ ዝምድና እውን ነዚ ጸቢብ ጉጅላዊ ድሌቱ ብዘራጉድ ኣገባብ እዩ ክቓንዮ ጸኒሑ። ኩሉ ተግባራቱ ካብ ንቡር ህዝቢ ናይ ምምራሕ ኣገባብ ወጻኢ ኮይኑ፡ ኩሉ ”ደሓን ኣይትእቶ” ምስ በሎ ከኣ ክሳብቲ ምስ መራሒ ኢትዮጵያ ምትዕርራኹ ንሓያሎ ዓመታት ተሓቢኡ ጸኒሑ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ስልጣን ንክቕጽል ንኹሉ ኤርትራዊ ኣካላት ኣርሒቑ ካብ ዝመረጾም ትካላት ሓይልታት ምክልኻል ብቐዳምነት ዝስራዕ እዩ። እታ ዝርካባ ዩኒቨርስትን ኩለን ካለኣይ ደርጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ኤርትራን ዓጽዩ “ኩሉ ናብ ሳዋ” ምባሉ ናይዚ መርኣያ እዩ። ሓደ ክንርሰዖ ዘይግበኣና ኣብ ኤርትራ ትሕዝቶኡ ብዝየገድስ፡ ዝተተግበረ ሕገ-መንግስቲ ክሳብ ሎሚ የለን። እቲ ናይ ኩሉ ሕግታት ላዕለዋይ ሕጊ ዝኾነ ሕገመንግስቲ፡ ኣብ ዝበኾረሉ ዝወጹ ካለኦት ሕግታት ናይ ህዝቢ ዝኾንሉ ተኽእሎ የለን። ብመንጽርዚ ዩኒቨርስቲ ዝተዓጽወሉ፡ ካለይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርቲ ዝበኾረሉ፡ መደበር ታዕሊም ሳዋ ዝተኸፍተሉን ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ዝተሃንጸሉን ኣዋጃት ናይ ኣዋጅኦም እምበር ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኣይኮኑን። ካብዚ ኩነታት ነቒሎም ንሰራዊት ኤርትራ “ናይ ህግደፍ ሰራዊት እዩ” ዝብሉ ወገናት ክንሰምዕ እንጽበዮ እምበር ሃንደበት ኣይኮነን። ኣብዚ እቲ ሰራዊት ካብ ኣብራኽ ህዝቢ ኤርትራ ዝወጸ ምዃኑ ርዱእ እዩ። እንተኾነ “ናይ ህዝቢ እዩ” ንክበሃል ካብ ኣብራኽ ህዝቢ ምውጽኡ ጥራይ እኹል ኣይኮነን። በዚ መለክዒ እንተኬድናዮ’ሞ ኢሳያስን ኣባላት ጉጅለኡን እውን እኮ ካብ ኣብራኽ ህዝቢ ኤርትራ እምበር ካብ ባዕዲ ኣይመጹን። ስለዚ እቲ ሰራዊት ናይ ህዝቢ ኤርትራ ንክበሃል፡ ናይ ህዝቢ ብዘብሎ ተግባር ከመስክር ናይ ግድን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ንስዉኣቱ ክብሪ ዝህቦምን ካብ ሕልናኡ ዘየውጸኦምኮ፡ ደቁ ስለ ዝኾኑ ጥራይ ዘይኮነ፡ ክቡር ህይወት ከፊሎም ናጽነቱ ስለ ዘሕቆፍዎ እዩ።
ሎሚ እውን ትጽቢት ህዝቢ ኤርትራ፡ እዚ ሰራዊት ኣብዚ ኣንጻር ወጽዓ ህግደፍ ዝካየዶ ዘሎ ቃልሲ፡ “ኣለኹ ምሳኻ” ንክብሎ እዩ። ድሕሪ ውድቀት እዚ ጉጅለ ከኣ ካብቲ ኣብ ካለኦት ሃገራት ዘጋጥም ናይ ድሕሪ ውድቀት መለኽቲ ዕግርግር ኣድሒኑ ከተሃደድኦ ይጽበዮ እዩ። እንተኾነ ከምቲ “ተጽግበኒ ቅጫስ ኣብ መቑሎኣ እንከላ ይፈልጣ” ዝበሃል፡ ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ኣብ ግዜ ጸገሙን ጨንቁን ኣብ ጐኑ ንዘይተሰለፈ ሰራዊት ብዛዕባ ጽባሕ እምነት ከንብረሉ ከም ዝጽገም ከስተውዕል ይግበኦ። ምስዚ ኩነታትና ሎሚ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራን ጉጅለ ህግደፍን ማዕረ ተቐባልነት ክረክብ ክሓስቦ’ውን ኣይግበኦን። ወገን ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ንምምስካር ከኣ ኪኖ’ቲ ውላዱ ምዃኑ፡ ካብዚ ዘለዎ ጸገም ከናግፎ ክኽእል ኣለዎ። ምንጋፍ ተሪፉ ምስቲ ጉጅለ ኮይኑ ክዘርዮ እንከሎ ግና ዘገርም እዩ። እዚ እዩ ከኣ፡ “ህዝቢ ኤርትራ፡ ጉጅለ ህግደፍን ሓይልታት ምክልኻልን እንታይ ምንታይ እዮም?” ኢልካ ክትሓትት ዘገድደካ።
ምሕጽንታ ባይቶ ኤርትራውያን ዳርምሽታትን ከባቢኡን ን ማሕበረ-ሰብ ዓለምThursday, 18 March 2021 22:26 Written by ባይቶ ኤርትራውያን ዳርምሽታትን ከባቢኡን
ጽባሕ’ውን ዋጋ ከየኽፍለናTuesday, 16 March 2021 10:23 Written by ኣሮን ናኦድ
ኤርትራውያን ኣንጻር ወጽዓ ጉጅለ ህግደፍ ናይ መሰረታዊ ለውጢ ቃልሲ ነካይድ ከም ዘለና ብሩህን እዉጅን እዩ። እዚ ነዓና ጥራይ ዘይኮነ ንሕብረትሰብ ዓለም እውን ርኡይ እዩ። እንተኾነ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ በደልን ንናትና ተወፋይነትን ሕብረተሰብ ዓለም ክህቦ ዝጸንሐ ግምት ካብቲ ክኾኖ ዝነበሮም ኣዝዩ ንታሕቲ እዩ። ብወገና እውን ቃልስና ብመንጽርቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ ወጽዓን ሕብረተሰብ ዓለም ካባና ዝጽበዮን፥ ውጽኢቱ ትሑት እዩ። ናይዚ ጠንቂ ከኣ ካብ ናትና ድኽመት ሓሊፉ ካልእ ክኸውን ከምዘይክእል ክንእመነሉ ይግበና።
“ስለምንታይ እዩ ውጽኢት ቃልስና ትሕቲ ትጽቢት ህዝብና ኮነ፥ ትሕቲ ግምት ሕብረተሰ ዓለም ኮይኑ ቆላሕታ ዝስእን?” ዝብል ግቡእ ግዜን ኣድህቦን ሂብካ ክምዘን ዝግበኦ ሕቶ እዩ። ሓደ ካብቲ ምኽንያታት ኣብ መንጐ ድሌትናን ዓቕምናን ዘሎ ፍልልይ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ናይ ድሌትን ዓቕምን ዘይምምጥጣን ባህሪ ቃልሲ እምበር፡ ኣባና ጥራይ ዘጋጥም ኣይኮነን። እቲ ካልእ ኣብ ናይ ካለኦት ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነት ዘተኣናገዱ ወገናት ተመኩሮ ዝመሓደር፡ ኣባና ሳዕሪሩ ዘሎ ከኣ፤ ነቲ ዝርካቡ ዝተበተነ ዓቕምና ኣቀራሪብናን ኣወሃሂድናን ክንጥቀመሉ ዘይምብቃዕና እዩ። ብዛዕባ ኣብቲ ዘሰማመዓካ ተኸኣኢልካን ተላፊንካን ምቅላስ፡ መፈላለይኻ መሰረታዊ እንተዝየኮይኑ ከኣ ሓደ ሰልፊ ወይ ውድብ ምዃን እንዳተኽእለ ብግብሪ ክንበቕዖ ዘይምኽኣልና እውን ቆላሕታ ክንህቦ ዝግበኣና እዩ። ኣብ መስርሕ ቃልሲ ንድሕሪት ተመሊስካ መፈላለይ ነጥብታት ምትዕብባይን ናይ ዝሓለፈ ተመኩሮ እሱር ምዃንን ሃናጺ ኣይኮነን። ኣብ ክንዳኡ ንቕድሚት እንዳማዕደኻ ዋላ ንእሽቶይ ይኹን ነቲ ዘሰማምዓካ ከተዕኩኾ ምጽዓር ተመራጺ እዩ። ብሓባር ክንሰርሕ ዘኽእለና ህልዊ ኮነ መጻኢ ዋኒንን ዕድልን ስለ ዘየብልና ኣይኮነን። እንታይ ደኣ ነቲ ናይ ሓባር መንገዲ ብዕቱብ ሒዝና ከነሰስኖ ብዘይምኽኣልና እዩ። እቲ ቀንዲ ከኣ እንተዘይሓቢርና እቲ ዝተበተነ ጻዕርና ትርጉም ከም ዘየብሉ ብግቡእ ክንርዳእ ዘይምብቃዕና እዩ። እዚ ዘይብቕዓት ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ ናይ ኩሉ ጸገማትና መሰረታዊ ጠንቂ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ ብዙሓት እንጭረሓሉ ሓብራዊ ዕማምና እዩ። ግና ኣብኡ እውን ብሓባር ኣትኪልና ክንሰርሕ ኣይከኣልናን። “እሞ ስለምንታይ?” እዚ እውን ቅድሚ ኩሉ ክምለስ ዝግበኦ መሰረታዊ ሕቶ እዩ። ዘይሩዘይሩ ኣብ ምምላስ እዚ ሕቶዚ ድኽመትና፡ ሕመቕናን ዘይተጸዋርነትናን ቅድሚት ዝስራዕ ውሽጣዊ ጠንቂ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እዚ ሕጽረትዚ ዝከኣል ክነሱ ዘይምኽኣልና ዘመልክት እዩ። በቲ ኮነ በዚ ናይዚ እዋንዚ ዓብይ ብደሆና ኣብ ክንዲ ብሓባር ንሰርሕ፡ በበይኖም “ሩባ ኣብ ዘየሳግሩ” ነናትና ናይ ኣተሓሳስባ ኩርቢታት ተኾይጥና ኢና “ያላኻ” ንበሃሃል ዘለና። ንፍቶ ንጽላእ ኣብዚ መስርሕዚ “ናይ መን ኣተሓሳስባ ሰዓረ” ኒሕን ዘይውሕሉል ውድድርን ይጻወተልና ምህላዉ ክንእመነሉ ይግባበኣና። ከምቲ “ውሕጅ ከይመጸ መንገዲ ውሕጅ ጽረግ” ዝበሃል፡ ስጉምትታትና ብሎሚ ጥራይ ተለኪዖም ዝስፈዩ ዘይኮኑ፡ ንጽባሕ እውን ኣብ ግምት ዘእተዉ ክኾኑ ይግበኦም።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ፖለቲካዊ ኩነታት ከምዚ ዘለዎ ነባሪ ኣይኮነን። “መዓስ?” ዝብል እኳ ሕጂ ክንምልሶ እንኽእል ሕቶ እንተዘይኮነ ክቕየር እዩ። መዓስን ብምንታይ ካልእ ጉዳይ ኮይኑ፡ ጉጅለ ህግደፍን መራሒኡ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ምስቲ ዝዓሰወ ኣተሓሳሳባኦም ክውገዱ እዮም። “መን ምስ ነበረ ከደኣ ክነብሩ” ከም ዝበሃል ምኻዶም ከም ዘይተርፍ ንኹላትና ብሩህ እዩ። ከምቲ “ክሳብ ዝሓልፍሲ ትንፋስ የሕልፍ” ዝበሃል ግና ኢሳያስን ኣሰነይቱን ክሳብ ዘለዉ፡ ንህዝብና ደም ከም ዘንብዕዎ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ናትና ብሓባር ኣንጻር ህግደፍ ምቅላስ፡ ኣበርክቶኡ ነቲ ዘይተርፍ ውድቀቱ ምቅልጣፍ እዩ። ድኽመትና ከኣ ንህግደፍ ዘለኣለማዊ ዝገብሮ’ኳ እንተዘይኮነ፡ ዕድመኡ ግና ከናወሓሉ ይኽእል። ዕድመ ህግደፍ ምንዋሕ ማለት ከኣ፡ ወጽዓ ህዝብና ምግዳድ ማለት እዩ። ስለዚ ናይቲ ዝባኽን ዘሎ ግዜ ትርጉም ክስቆረና ይግበኦ።
ሎሚ ብሓባር ክንሰርሕ ምብቃዕና ኣድማዕነቱ ኣብ ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ ጥራይ ዝድረት ኣይኮነን። ነቲ ድሕሪ ውድቀት እቲ ጉጅለ ዝጽበየና ሓድሽ መድረኽ እውን ባይታ ዝምድምድ እዩ። ሎሚ ሱር ዝሰደደ ብሓባር ዘሰልፍ ርኢቶ እንተዘይኣጥሪና፣ ጽባሕና ካብ ሎሚና ዝኸፈአ ከይከውን ውሕስነት የብልናን። ቀንዲ እነትክለሉ ንናይ ሎሚ ህጹጽ ዕማምናኳ እንተኾነ፡ ቃልስና ብዛዕባ ጽባሕ ዘይእምት “ካብ ኢድ ናብ ኣፍ” ከይከውን ክንጥንቀቕ ይግበኣና። ስለዚ ሎሚ ነቲ ጉጅለ ደፊኡ ዘውድቕ ናይ ሓባር ኣተሓሳስባ ዘይምሓዝና፡ ሳዕቤኑ ኣብ ሎሚ ዝድረት ዘይኮነስ፡ ጠንቁ ናይ ጽባሕ ዘይርግኣት ዘኸትል ከይከውን ግቡእ መንገዲ ምትሓዙ ከድልየና እይ።
ኣብቶም ክፈላልዩና ዘይግበኦም ብዙሓት ጉዳያት ኣተሓሳስባና ከነስጥም ዘይምኽኣልና፡ መርኣያ ድኽመትና ምዃኑ ክንእመን ይግበና። ምእማን ጥራይ ኣይኮነ፡ ነቲ ዝተኣመናሉ ድኽመት ከነወግድ ግብራዊ ስጉምቲ ክንወስድ ግድን’ዩ። ብኣራሚ ስጉምቲ እንዘይተሰንዩ ደጋጊምካ ድኽመትካ ምእማን ፋይዳ የብሉን። ብዙሓት ብመጽናዕቶም ከም ዘረጋገጽዎ፡ ኤርትራዊ ሓይልታት ለውጢ ካብ ዝፈላልዩና ዘሰማምዑና ይበዝሑ። እቲ ሓቂ ከምዚ እንዳሃለወ ግና፡ ኣብ ክንዲ ነቲ ጉሊሁ ዝረአ ዘሰማመዓና ተኸናኺንና ኣጽኒዕና እንሕዞ፡ በቲ ንኡስ ዝፈላልየና ንኹለፍን ንድሕሪት ንምለስን። እቲ ጸገም ኣብ ክንዲ ንኹልና ዘረዳድእ ቋንቋን ሓቛፊ ኣተሓሳስባን ክንረክብ ኣብ ማእከል ተራኺብና እሂንምሂን ነቐድም፡ ነናብ ናትና ንስሕብ። እቲ መዋጸኦ ተኸኣኢልካን ተጻዋዊርካን ብሓባር ምቅላስ ምዃኑ ምስተፈለጠ፡ ነዚ ዝተፈልጠ መድሃኒት ኣብ ምቕራብ ንጽገም ምህላውና ከኣ ዘየገርም ኣይኮነን።
ኤርትራውያን በብእዋኑ ንሰማመዓሎም ኮነ፡ ንፈላለየሎም ዛዕባታት ከከም መድረኹ ይቀያየሩ እዮም። ኣብዚ እዋንዚ ከኣ እቲ መፈላለይ ዛዕባ ኮይኑ፡ ንኤርትራውያን ኣብ ገሊኡስ ዘናቑተና ዘሎ፡ እቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ እዩ። ኣብቲ ኤርትራዊ ጉዳያትና እነርእዮ ምትህልላኽ ከይኣክል፡ ኣብ ጉዳይ ጐረቤት ክሳብ ክንዲዚ ምንህሃርን ምትህልላኽን ንብዙሓት ዘገርም ኮይኑ ኣሎ። ክሳብ ክንድዚ ኣብ ዘይቀዳምነትካ ዓሚቕካ ምእታው ኣዛራቢ ኮይኑ ኣሎ። ከም ኣባና’ውን ጽልዋ ዘሕድር ናይ ጐረቤት ኩነታት ቆላሕታ ምሃብና ግና ንቡር እዩ። በዚ ኮነ በቲ፡ “ሳዕስዕ’ሞ ሳዕስዕ ሓዳርካ ኣይትረስዕ” እንድዩ፡ ናብቲ ቀንዲ ጉዳይና እንተዘይተመሊስና ጽባሕ’ውን ዋጋ ከኽፍለና እዩ።


text:
Radio Erena: 08 June 2015
ኣብ ኢትዮጵያ መዓስከር ሕጻጽ ዝርከቡ ኤረትራውያን ስደተኛታት ንሓደ ኢትዮጵያዊ ድሕሪ ምቕታሎም ኣብ መንጎ’ቶም ኤርትራዉያንን ነበርቲ ኣብቲ ከባቢ እትርከብ ቁሸትን ከቢድ ምትፍናን ሰፊኑ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ብቀዳም 6 ሰነ ወጋሕታ ተቐቲሉ ዝተባህለ ኢትዮጵያዊ፣ ናብቲ መዓስከር ብለይቲ ድሕሪ ምእታዉ፣ ብስርቂ ዝጠርጠርዎ ኤርትራውያን ነበርቲ እቲ መዓስከር ብኸቢድ ቀጥቂጦም ብዘውረድሉ ጉድኣት ኣብ ሆስፒታል ምስበጽሐ ከምዝሞተ’ዩ ዘመልክት እቲ ዝበጽሓና ሓበሬታ።
ብሞት እቲ መንእሰያት ዝተጠርጠሩ ቅጽሮም ብልክዕ ዘይተፈልጠ ኤርትራውያን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ህዝቢ እታ ኣብ ጥቃ እቲ መዓስከር እትርከብ ሕጻጽ ዝተባህለ ቁሸት ግና ሕነ ንምፍዳይ ይደናደን ከምዘሎ ኣገንዚቦም።
ኣብ መንጎ ነበርቲ እታ ቁሸትን ኤርትራውያን ስደተኛታትን ግጭት ከይውላዕ ካብ ምስጋእ’ውን ብዝሒ ዘለዎም ሚሊሻታትን ኣባላት ፖሊስን ተዋፊሮም ይርከቡ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣብ መዓስከር ዓዲ ሓሩሽ፣ ወሪዳ ዝነበረት ባንዴራ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት – UNHCR ደጊማ ከምዝተሰቕለት ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብቲ መዓስከር ኣረጋጊጾም።
እታ ባንዴራ ካብቲ መዓስከር ምውራዳን፣ ወከልቲ UNHCR ዝኾነ ንጥፈታት ከየሰላስሉ ብምጽንሖምን፣ ንሓያሎ ኣብቲ መዓስከር ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ሻቕሎት ፈጢርሎም ጸኒሑ’ዩ።
እቶም ኤርትራውያን ኣቐዲሞም ናብ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝልኣኽዎ ሓበሬታ፣ ወኪል UNHCR ኣብ መዓስከር ዓዱ ሓሩሽ፣ ዝነበሮ ባንዴራ ኣውሪዱ ንጥፈታቱ ደው ካብ ዘብል ልዕሊ ሓደ ወርሑ ጌሩ ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ ኣብ ኤርትራውያን ስደኛታት ሻቕሎት ፈጢሩ ከምዘሎ ኣመልኪቶም’ዮም።
በብእዋኑ ናብ ኢትዮጵያ ብምእታው ዑቕባ ዝሓተቱ ልዕሊ 80 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኣርባዕተ መዓስከራት ስደተኛታት ከምዝተመዝገቡ ጸብጻብ UNHCR ካብ ኣዲስ ኣበባ ይሕብር።
እንተኾነ፣ ናብ ሳልሰትቱ ሃገር ናይ ምጥያስ መስርሕ ብምድንጓዩ ኣብቲ መዓስከር ዝነበሩ ኤርትራውያን፣ ናብ ሱዳንን ካልኦት ጎረባብቲ ሃገራትን እናሰገሩ፣ ሓደገኛ ጉዕዞ ስደቶም ይቕጽሉ።
===================================


text:
ንስኻ ካብተን ናይ EU ወይ ናይ EES ከባቢታት ወጻኢ ዝኾነ ሃገር ናብ ሃገር ሽወደን መጺእካ ዘሎኻ ወይ ድማ ሃገር ዘይብልካ፡ ኣብዚ ድማ ንሓደ ዓመት ወይ ዝያዳ ክትቅመጥ ሓሳብ ዘሎካ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብዚ ኢኻ እትምዝገብ። ግን ንኽትምዝገብ፡ ብውሕዱ ንሓደ ዓመት ዘገልግል ናይ ሽወደን ፍቓድ መንበሪ ኪህልወካ ይግባእ።
እቲ ምምዝጋብካ ምስቲ ጭቡጥ ኩነታት ዚሰማማዕ ምስ ዚኸውን ነቲ ሕብረተሰብ ኣገዳሲ እዩ፡ ምኽንያቱ እቲ ንኣኻ ዚምልከት መደባት ንኣብነት መንበሪ ቤት፡ ትምህርቲ፡ ክንክን ጥዕና፡ ኣብኡ እዩ ዚምርኮስ። ስለዚ ኣብቲ ኣድራሻኻ ዘለዎ ቦታ ኢኻ እትምዝገብ። ካብቲ ኣድራሻኻ ምስ እተልግስ፡ ንቤትጽሕፈት ግብሪ (ስካተቨርከት) ከተመልክት ይግባእ።
ካብተን ናይ EU ወይ ናይ EES ከባቢታት ወጻኢ ዝኾነ ሃገር ዝመጸ ኣባል ስድራቤት
እቲ ምሳኻ ዝመጸ ኣባል ስድራቤት ካብተን ናይ EU ወይ ናይ EES ከባቢታት ወጻኢ ዝኾነ ሃገር ዜጋ ድማ ዝኾነ፡ ንሱውን መንበሪ ፍቓድ ኪህሉዎ ይግባእ።
ኣብዚ ፊልምዚ ነቶም ናብ ሃገር ሽወደን ዚግዕዙ ዚምልከት ኣገዳሲ ሓበሬታ ኣኪብና ኣሎና
ኣብቲ ናይ ህዝቢ ደብተር ንምምዝጋብ፡ ናብ ሃገር ሽወደን ክትግዕዝ ከም ዝደለኻ ከተመልክት ኣሎካ። ነዚ ንምግባር ድማ ናብ ሓንቲ ካብተን ናይ ስካተቨርከት ኣብያተጽሕፈት ትኸይድ። ኣብቲ ግዜቲ ኩሎም ንሽወደን ኪኣትዉ ዚደልዩ ኣባላት ስድራቤት ወላውን ህጻናት ምሳኻ ኪህሉዉ ይግባእ። ስካተቨርከት ንኣኻን ንስድራቤትካን ምስ መዝገበ ቍጽሪ ሃገራዊ መንነት (ፐርሾንኑመር) ዝሓዘ ደብዳበ ናብ ገዛኻ ኪለኣኸልካ እዩ።
ካብ ካልእ ናይ EU ወይ EES ሃገር ናይ መንበሪ ፍቓድ ምስ ዚህልወክ፡ ሽወደናዊ መንበሪ ፍቓድ ካብ ሚግረሽን ክትሓትት ይግባእ።
መንበሪ ፍቓድ ምስ ዘይህልወካ፡ ሽወደናዊ መንበሪ ፍቓድ ንምሕታት ዘድሊ ሓበሬታን ከመይ ጌርካ ከም እትሓትትን ብዚምልከት ንሚግረሽን ተወከስ።
እቶም ናብ ሃገር ሽወደን ዝገዓዙ፡ ናብቲ ቤትጽሕፈት ኣገልግሎትና ኪመጹ ኸለዉ ነዘን ዚስዕባ ሰነዳት ኪማልኡወን የድሊ፣
ፓስፖርት
ሽወደናዊ ናይ መንበሪ ፍቓድ ካርድ
ነቲ ኩነታትካ ዘደልድል ሰነዳት፡ ንኣብነት ናይ መርዓ ወረቐት ምስክር።
ዘይተመርዓኻ ምስ እትኸውን፡ ነዚ ዘደልድል ሰነድ ኣየድልን።
ከምዚ ዚስዕብ ናይ ሓዳር ኩነታት ኣሎ፣
ህጻናት ምስ ዚህልዉኻ፡ ናይ ልደት ምስክር
ኣበይ ከም እትነብር ሓበሬታ፡ ከምዚ ዚስዕብ እተጻሕፎ ወረቐት ተማላእ፣
ሓደ ትሕቲ 18 ዓመት ዝዕድመኡ ቆልዓ ናብ ሽወደን ምስ ዚግዕዝ፡ እቶም ኣለይቱ/ሞግዚቱ ከመልክቱ ይግባእ። ሓደ ካብቶም ኣለይቱ ኣብ ወጻኢ ሃገር ምስ ዚርከብ ንምግዓዝ ብዚምልከት ከም ዚሰማማዕ ናይ ጽሑፍ ሓበሬታ ከቕርብ ይግባእ። 16 ዓመት ዝመልኡ ቆልዑ ብዘይ ናይቲ ኣላዪኦም ናይ ስምምዕ ሓበሬታ፡ ባዕላቶም ከመልክቱ ይኽእሉ እዮም።
ኩሉ ንኩነታት ሓዳርካ ይኹን ንዝምድናታትካ ዘደልድል ሰነዳትካ ብኦሪጂናል ኪኸውን ከም ዘለዎ ዘክር።
ፓስፖርትኻን ካልእ ሰነዳትካን ምስ ሚግረሽን ምስ ዚህሉ፡ ንኺመልሱልካ ሕተቶም ወይ ድማ ቅቡል ዝኾነ/እተመስከረሉ ቅዳሕ ተማላእ።
ቅቡል ወይ እተመስከረሉ ማለት፡ ሓደ ሰብ ነቲ ቅዳሕ ምስቲ ኦሪጂናል ኣነጻጺሩ ኣረጋጊጹዎ ማለት እዩ። እቲ ሰብ ኣብ ትሕቲ ናይቲ ቅዳሕ ክታሙ የንብር። ንጹር ስምን ቍጽሪ ተለፎንን ድማ ይጽሕፍ። ነዚ ብዚምልከት፡ ሚግረሽን ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ።
ኣብቲ ፖስፖርትኻ ናይ ፍቓድ ምልክት ምስ ዚህሉ
እቲ ኣብ ሃገር ሽወደን ንኽትቅመጥ ንማለት ኣብ ፓስፖርትኻ ዘሎ ናይ ፍቓድ ምልክት ግንቦት 20-2015 ወዲቑ። ስለዚ እቶም ኣብ ፓስፖርትኦም ናይ ፍቓድ ምልክት ዘለዎም ነቲ ናይ ፍቓድ ምልክት ብናይ መንበሪ ፍቓድ ካርድ ንምልዋጥ ኣብ ሚግረሽን ቆጸራ ኪወስዱ ይግባእ።
ካብ ግንቦት 20-2015 ንደሓር ካብን ናብን ሸንገን ሃገራት ብዘይ ናይ መንበሪ ፍቓድ ካርድ ክትገይሽ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ቅቡል ናይ መንነት ሰነድ (ንኣብነት ፓስፖርት) ወይ ድማ ዘይወደቐ ሽወደናዊ መንበሪ ፍቓድ ምስ ዚህልወካ፡ ኣብ ሓደ ወረቐት መንነት ዚህብ ናይ ስካተቨርከት ቤትጽሕፈት ኬድካ ወረቐት መንነት ንኺወሃበካ ሕተት። ናይ ስካተቨርከት ወረቐት መንነት ኣብ ውሽጢ ሃገር ሽወደን ቅቡል እዩ። ነዚ ወረቐት መንነትዚ ዕድመኻ ንምርግጋጽን ኣብ ፋርማሲን ወይ ባንክ ወይ ድኳናት መንነትካ ንምርግጋጽ ትጥቀመሉ። ወረቐት መንነት ምህላው ኣብ ሽወደናዊ ሕብረተሰብ ተኻፋሊ ንምዃን የቃልለልካ። ቅድሚ ናብቶም ወረቐት መንነት ዚህቡ ኣብያተጽሕፈት ምኻድካ፡ እንታይ ከተማልእ ከም ዘሎካ ኣንብብ።


text:
Radio Erena: 18 September 2017
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ሓዲሽ ፖሊሲ ክኽተል ከምዝወሰነ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ኣፈኛ እቲ ሚኒስተር ኣቶ መለስ ኣለም ብሓሙስ 14 መስከረም ኣብ ዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ፣ መንግስቲ ኤርትራ ንኢትዮጵያ ስግኣት ኣብ ዘይኮነሉ ደረጃ በጺሑ ኣሎ ድሕሪ ምባሉ፣ ምስ ህሉው ኩነታት ብምዝማድ፣ ሓድሽ ፖሊስ ምኽታል ኣድላዩ ምዃኑ ጠቒሱ።
ኣቐዲማ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ውሽጣዊ ዓቕሚ ብምሕያል ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያ እተካየዶ ተጻብኦታት ምግታእ፣ ዲፕሎማስያዊ ጸቕጢ ምፍጣርን ኣድላዩ ኣብ ዝኾነሉ ድማ ተመጣጣኒ ስጉምታት ምውሳድን ዝብሉ ሰለስተ ፖሊሲታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ክትክተሎ ከምዝጸንሐ ዝሓበረ እቲ ኣፈኛ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ግና መንግስቲ ሓድሽ ፖሊሲ ክኽተል ከምዝወሰነ ኣገንዚቡ።
ይኹን’ምበር እዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ክኽተሎ ወሲኑ ዘሎ ሓድሽ ፖሊስ እንታይ ምዃኑን መዓስ ኣብ ግብሪ ከምዝውዕልን ኣየነጸረን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ሓድሽ ፖሊሲ ክኽተል ምዃኑ ዝገልጽ ዘሎ፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ እታ ሃገር፣ ብፍላይ ኣብ ክልላት ኦሮምያን ሶማሊን ሓያል ናዕብን ግጭትን ኣብ ጎሃሃረሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
================


text:
ጸሊም ታሪኽ ሰብስልጣን-ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ክርስትና
ጸሊም ታሪኽ ሰብስልጣን-ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ክርስትና
ቤተ ክርስቲያን ኣብ ታሪኻ ካብ ስደትን ፈተናን ዘዕረፈትሉ ዘመን ኣሎ ኢልካ ምዝራብ ኣይከኣልን እዩ። ከመይሲ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፣ ዓለም ነዓይ ኣይተቐበለትንን እሞ፣ ንኣኻትኩምውን ኣይትቐበለኩምን እያ፣ ክብል ብቅዱስ ቃሉ ነጊሩና ስለ ዘሎ። ከም ውጽኢት ናይዚ ድማ ዓለማውያን ነገስታትን መራሕትን፣ ደም ንጹሃት ክርስቲያናት እናኣፍሰሱ፣ ን2000 ዓመት ጸኒሖምን ይቕጽሉ’ዉን ኣለዉ። በብጊዚኡ ንሳቶም ክሓልፉ እንከለዉ፣ እታ ብደም ክርስቶስ ዝተሠረተት ቤተ ክርስቲያን ግን ገና ትቕጽል ኣላ እኳድኣ በርቲዓ።
ኣቶ ናይዝጊ ድማ ሓደ ካብዞም ደም ንጹሃት ክርስቲያናት ብፍሉይ ድማ ኦርቶዶክሳውያን ብዋንጫ ቁጥዓ ሰትዩ ዝሰኸረ፣ ጸረኣምላኽ ብኣምሳል ሰብ ዝተፈጠረ ኣደራዕ ኣመንቲ ክርስትና እዩ። ናይዝጊ ኣብ ቀጽሪ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኣትዩ ከም ሓደ ክርስትያን ጸሎተ ፍትሓት ኪግበረሉን ኪጽለየሉን ቤተ ክርስቲያን ናይ ሓቂ ኣገልጋሊ ኣምላኽ ኢላ ክትምስክረሉን፣ ፈጺሙ ኣይግብኦን ናይዝጊ ከሓዲ ኣምላኽ ጥራይ ዘይኮነስ መጥፍኢ ኣመንቲ ኣምላኽ እዩ። ብመጠን ትሪ ልቡ ድማ ክሳብ ዕለት ሞቱ ንስሓ ዝኣተዎን ዝተጣዕሰሉን ነገር የለን።
ናይዝጊ ቅድሚ ናጽነት ኣብ ሃይማኖት ዝነበሮ ርድኢት ዘይፈልጦ እኳ እንተ ኾንኩ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ካብታ ኣብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት፡ ምኽትል ሚንስተር ውሽጣዊ ጉዳያት፤ ጉዳያት ጸጥታ፡ ኢሚግሬሽንን ሓላፊ ሃይማኖታዊ ጉዳያትን ኮይኑ ሥልጣን ካብ ዝሓዘላ እዋን ግን ስር ኢሉ ኣብ ሕቖ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን እዩ ተሓዚሉ፣ ሕማም መንድዓት ዝኾና። ዝነበሮ ሓላፊ ሃይማኖት ብምዃን ድማ ንቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ሱር ነቀል ዕንወት እዩ ምሂዙላ። ቤተ ክርስቲያን ካብ በዓል ኔሮን ድዮቅልጥያኖስ፣ ትራጃን ፈልያ ዘይትርእዮ፣ ክርስትና ከጥፍእ ንርእሱ ዝጠፍአ ገበነኛ ኣምላኽ እዩ። ርኹስ ተግባራቱ ዘርዚርካ ዘይውዳእ እኳ እንተ ኾነ፣ ካብ ባሕሪ ብማንካ ናይቲ ሓደገኛ ውዲቱ ሒደት ክጠቅስ።
- ኣብ 1991 ናይቲ እዋን ዋና ጸሓፊ፣ ናይ ሕጂ ፕረሲደትን ሃገረ ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ጊዚያዊ ሲኖዶስ ክቐውም ምስ ኣዘዘ፣ ነቲ ዝቖመ ጊዚያዊ ሲኖዶስ ብቐረባ ተኸታታሊኡ ናይዝጊ እዩ ኮይኑ። ከምውጽኢት ናይዚ ድማ፣ ኣብቲ እዋን እቲ ዋና ጸሓፊ ጊዚያዊ ሲኖዶስ ኮይኑ ዝተመርጸ፣ ናይ ሕጂ ናይ ኣሥመራ ሃገረ ስብከት ሊቀ ካህናት ቀሺ ሳሙኤል ጸጋይ፣ ብቐጥታ ናይ ውሽጣዊ ጉዳያት ሰላዪን ዝተገብረ ኩሉ ናብ ናይዝጊ ሪፖርት ከቕርብን ኣዝዩ ጥቡቕ ዝኾነ ርክብ መሥረተ ኣብ ውሽጢ ሕመረት ቤተ ክርስቲያን ሓደገኛ ሰላዪ ፈጢሩ ምሉእ ብምሉእ ንቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ኣብ ምሉእ ትሕቲ ምቁጽጻሩ ኣውደቓ። ቀሺ ሳሙኤል ጸጋይ ነቲ ሽዑ ዝረኸቦ ሞገስ እንጌራኡ በሲላትሉ፣ ክሳብ ሕጂ ካብ ዮፍታሄን ቀሺ ሃብቶምን ዘይትሕት ተፈራሕነትን ህቡብነትን ዘለዎ ሰብ እዩ፣ ኣብ ምእሳር ናይ ዘውገ ምሁራን ይትባረኽ በርሀ፣ ቀሺ ገብረመድኅን ገብረጊዮርጊስ ቀሺ ዶር ፍጹም ገብረንጉሥን ቀሺ ዶር ተኽለኣብ መንግሥተኣብን ዝለዓለ ኢድ ዘለዎ ብደም ዝሕተት ሰብ እዩ።
- ናይዝጊ ኣብ 1994 ኣብ መንጎ ጳጳሳት ንሓድሕዶም ከም ዝተፋነኑ ብምግባር ኣብቲ እዋን ዝነበሩ 3 ጳጳሳት ኣቡነ ፊልጶስ ኣቡነ መቃርዮስን ኣቡነ ያዕቆብን፣ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ገፊሕ ዝኾነ ምፍልላይ ከም ዝፍጠርን ንናይዝጊ ዘይተኣዘዘ ካብ መንግስቲ ባጀት ከም ዘይምደቦን፣ ምስናይ ምፍርራሁን ጸርፉን ንቤተ ክርስቲያን ኣብ ዕንወታ ሰርሐ፣ ንኣቡነ ያዕቆብን ኣቡነ መቃርዮስን ካብ ስራሕ ኣደስኪሉ ኣብ ገዝኦም ከም ዝዕጸዉ ብምግባር፣ ኩሉ ስራሕ ነቶም ኣብቲ እዋንቲ ወዲ 95 ዓመት ዝነበሩ ኣቡነ ፊልጶስ ክመሓደር ገበረ ነዚ ድማ ኩሉ ብኢድ እቲ ኣባል ስልያኡ ቀሺ ሳሙኤል ጸጋይ ከም ዝካየድ ገበሮ።
- ኣብ 1995, ንዝተሾሙ ጳጳሳት ዕድሜኦምን ኩነታቶም ገምጊሙ፣ ካብቲ ዝበሎ ቃል “መንግስቲ ሓደሽቲ መካይን፣ ገዛ፣ መራሒ መኪና፣ ዋርድያ ናይ ገዛ ናይ ዝገሽኩሙሉ ኣበል ብላዕሊ፣ ናይ ነዳዲ ብላዕሊ፣ ደሞዝኩም 1800 ብር ኣብቲ እዋን እቲ ኣዝዩ ብዙሕ ገንዘብ እዩ። በዚ መጋየጺ እዚ ዝተሓጎሱ ስሞም ምጥቃስ ኣየድልን ሓደ ካብቶም ሓደሽቲ ዝተሾሙ ጳጳሳት “እዚ መንግስቲ እዚ ዳግማይ ቆስጠንጢኖስ እዩ። ንሕና ድማ መንግሥትና ዝኣዘዘና ኣብ ኩሉ እዙዛት ኮይና ከነገልግል ኢና ሃገር ከይትጠፍእ፣ ከይትደኽሙና ንስኻን ኢሳይያስን ስራሕ ተጽዕቑ ኣሎኹም።” ክብሉ ናይግዙእነቶም ቃል ኣስምዑ። እዚ ድማ እቲ ጐይታ “ሰብ ንኽልተ ጎይቶት ኪግዛእ ኣይከኣሎን እዩ” ዚበሎ ብግልጺ ግዝኣቶም ነቲ ካልኣይ ጎይታ ዘነጸሩሉ ሕማቕ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ዘበን ነበረ።
- ኣብቲ እዋን’ቲ ናይ ሕጂ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ኣቡነ እንጦንዮስ፣ ናይ ዮፍታሄ ፓትርያርክ ኣባ ዲዮስቆሮስ፣ ሕጂ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከብ ቀሺ ገብረመድኅን ገብረ ጊዮርጊስ፣ ናይ ምምሕዳር ስራሕ ይሰርሑ ስለ ዝነበሩ፣ ንናይዝጊ ለሚኖምን ኣፍትዮምን፣ ገለ ክእለት ዘለዎም ካህናትን ዲያቆናትን ምሁራት ደቂ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ስራሕ ክምደቡ፣ ልማኖ ኣቕረቡ ናይ ኣጋጣሚ ኮይኑ ድማ፣ ሕራይ ስለ ዝበሎም። እቶም ደሓን ናይ ቤተ ክርስቲያን መንቋሕቋሕታ ዘለዎም ዝበሃሉ ደቂ ቤተ ክርስቲያን ከካብ ዘለውዎ ቦታን ስራሕን ተጸዊዖም መጽኡ።
ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ ክፍሊ መንፈሳዊ ትምህርቲ መምህር ዓምደብርሃን ገብረማርያም ዮፍታሄ ወጊዙ ዝሰጎጎም ሕጂ ብሕይወት ዘየለዉ።
ዋና ጸሓፊ መንበረ ፓትርያርክ ዘውገ ምሁራን ይትባረኽ በርሀ፣ ሕጂ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከብ።
ናይ ሕግን ሥርዓትን ሓላፊ መርጌታ ተወልደ መድኅን መንግስቱ፣ ብዮፍታሄ ተስጒጎም ኣብ ገዛ ተዓጽዮም ዝርከቡ።
ናይ ወጻኢ ርክባትን ዝምድናታትን ጸሓፊ ቀሺ ገብረሚካኤል ዮሓንስ ካብ ኢድ ናይዝጊ ኣምሊጡ ኣብ ሃገረ ኣሜሪካ ዝርከብ። ብምዃን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ደሓን ዝኾነ ምንቅስቓስ ተጀመረ። እንተኾነ ናይዝጊ እዚ ዕቤት እዚ ኣዝዩ ስለ ዘሻቐሎ በቲ ዝተፈጸመ ናይ ስራሕ መደብ ተጣዕሰ። ቀሺ ሳሙኤልውን ካብቲ ናይ ሲኖዶስ ጸሓፍነት ዘይሓልፍ ሥልጣኑ ክድረት ጀመረ።
ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ብናታ መምርሒ ክትከይድ ንናይዚጊ ናይ ሞትን ሕይወትን ጉዳይ እዩ። ድሕሪ እዚ ድማ እዩ እቲ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ውዲት ኣብ ውሽጢ ቤተ ክርስቲያን ተዋሕዶ ዝተማህዘ። ናይዝጊን መሰልቱን ንደምበ ተዋሕዶ ሓማሴንን ኣከለጉዛይን ዝብል ተኣፋፊ ምክፍፋል ኣእተውሉ፣ እዚ ፈተና እዚ ዋላ ነቶም ብዙኅ ትጽቢት ዝተገብረሎም ደቂ ቤተ ክርስቲያን ብቐሊሉ ዘይስገር ፈተና ኮኖም።
በዚ ድማ ደገፍቲ ኣቡነ ፊልጶስ ዝኾኑ ብስም ኣከለጉዛይ ዝጽውዑ ሓደ ደምበ፣ ደገፍቲ ኣቡነ ያዕቆብ ዝጽውዑ ብስም ሓማሴን ካልኣይ ደምበ። ኣብዚ ፈተና እዚ ብጀካ ሓደ ጳጳስ ኩሉ ሰንከልከል ክብል እዩ ተራእዩ። ዋላ እቶም ከም ኣቦን ውሉድን ዝፋተዉን ዝቀራረቡን እውን ተረጋጊጾም ኣብ ዝሓልፉሉ ደረጃ እዩ ተበጺሑ። ናይዝጊን ናይ ውሽጢ ሰላይኡ ቀሺ ሳሙኤልን ግን ዓላማኦም ሠመረሎም።
ኣብ ቀዳማይ ደምበ ኣቡነ ቄርሎስ፣ ኣቡነ እንጦንዮስ፣ ኣቡነ ዮሓንስ፣ ኣቡነ ሰላማ፣ ኣቡነ ዲዮስቆሮስ፣ መምህር ዓምደብርሃን ገብረማርያም፣ ዘውገ ምሁራን ይትባረኽ በርሀ፣ ቀሺ ገብረሚካኤል ዮሓንስ፣ መርጌታ ተወልደመድህን መንግስቱ፣ ሊቀ ጉባኤ በየነ ኢያሱ።
ኣብቲ ካልኣይ ደምበ፣ መምህር ተወልደብርሃን ዓምደመስቀል ቀሺ ተኽለማርያም ምርካጽዮን፣ ቀሺ ገብረመድኅን ገብረጊዮርጊስ፣ ምእመናን ናይ ሲኖዶስ ኣባላት ብጀካ ቀኛዝማች ኣስፋሃ ካሕሳይ ኩሎም፣ ቀሺ ማርቆስ፣ መርጌታ ጸጋይ፣ ቀሺ ባህታ፣ ቀሺ ግርማይ፣ ኣቶ ይስሓቕ ዮሴፍ ሓላፊ ክፍሊ ረድኤት ቀሺ ሳሙኤል ጸጋይ፣ መጋቤ ሥርዓት ቀሺ ሉቃስ ገብረሚካኤል። ብምዃን ከቢድ ምትፍናን ተፈጥረ።
ኣብ ማእከል ዘረባ ዘቀባብሉ ደቂ ሞንጎ ድማ ተፈጥሩ። ኣቡነ ማርቆስ፣ ቀሺ ኤፍሬም ግርማይ፣ መርጌታ ኣፈወርቂ ተስፋጽዮን፣ ኣባ ተኽለኣብ ሓጎስ ኣባ ማህጸንተ ኣማኑኤል (ሕጂ ኣባ ሲኖዳ ኣብ ኣመሪካ ዝርከቡ)፣ ቀሺ ፍጹም ተስፋይ፣ ቀሺ ኢሳይያስ መሓሪ ብምዃን ነገር ዘምበድብዱን ዘላኽዑን ተፈጥሩ። “በዓል ወይ ክረምቲ ክሳብ ዘፍልጥ ኣብ ዓሚቕ ጽመድ” ዝብል ርእሶም ዝቐበሩውን ነይሮም እዮም። ካልኦትውን በትሪ ሒዞም ቱፍ ቱፍ እናበሉ ዝኸዱን በዓል ኣባ ተስፋልደት። ወረቐት ጸሓፉልና ኢሎም ለይቲ ምስ መዓልቲ ናብ ክፍሊ ጸጥታ ዝጎዩ ከም በዓል ኣቶ ሓጎስ ተስፋጽዮን መራሕ መኪናውን ነይሮም እዮም።
ናይዝጊ ክፍሉ ቅጫኡ በሲላትሉ ሰላዪ ቀሺ ሳሙኤል መእተዊ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ረኸበ። ዝደልዮ ኮይኑ፣ ኣብ ክንዲ ናብ ዕቤት ቤተ ክርስቲያንን ምጥርናፍ ሕዝብን ኣብ ንሕድሕድካ ምፍኽኻርን ምትህልላኽን ወርቃዊ ጊዜ ብኸንቱ ባኸነ።
ነዚ መሳርሒ ዝጠቕሞ ድማ ኣብ ትሕቲ ናይዝጊ ዝምራሕ ደራጎን ሃይለመለኮት ዘማእክሎ ክፍሊ ሃይማኖታዊ ጉዳያት ዚብል ሓደ ትካል ተመሥረተ። ደራጎን ምንም ኣፈፍ ዘይብሉ ከም ንቖልዓ ችቸቶ ሂብካ ተዕሽዎ፣ ንግደታት እናወሰድካ ኣረቅን ዊስክን እንተ ቐሪብካሉን፣ ወዲ ጎይታይ እንተኢልካዮ፣ እኹል እዩ፣ ብኣራዳድኣ ደራጎን ኤርትራ ማለት ካብ ጸዓዘጋን ሃዘጋን ክሳብ ኣስመራ እንተ ኸደት ድማ ሓማሴን ተጠቓልል እምበር ብናይ ደራጎን ሓንጎል ኩሉ ትግራዋይ እዩ። ብፍላይ ድማ ኣብ ኣከለጉዛይ ግሉጽ ዝኾነ ጽልኢ ዝነበሮ ዓጋመ ዚብል መቐጸልታ ስም እዩ ዝጽውዖም። ካብ ዝገርም ግን ብእንዳ እኖኡ ካብ ማንም ሰብ ንላዕሊ ትግራይ ንደራጎን ትቐርቦ።
እዚ ክልተ ጉጅለ እዚ እቲ ሓደ ብቐጥታ ምስ ናይዝጊ ዝራኸብ ክኸውን እንከሎ እቲ ካልኣይ ምስ ደራጎን እዩ ዝራኸብ። ንናይዝጊ ንተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ንምቁጽጻራ ዝቐለለ መገዲ ኮነሉ።
እቲ ቀዳማይ ጉጅለ ጳጳሳት ዝሓዘ ብምዃኑ ዝያዳ ናይ ሓይሊ ብልጫ ኣርኣየ። ናይዝጊ እዚ ኣዝዩ ኣሰከፎ። ምኽንያቱ እናተዋጠጡን እናተገታተሩን ክነብሩ እምበር ሓደ ክዕወት ድራርካ ምዕጻው እዩ ንናይዝጊ። በዚ ድማ ነቲ ቀንዲ ክመርሕ ይኽእል እዩ ብቕዓት ኣለዎ ዝበሎ ሰብ ዘውገ ምሁራን ይትባረኽ በርሀ፣ ብቐጥታ ኣብ ቀይዲ ከም ዝኣቱ ገበሮ። ናይቲ ካልኣይ ወገን ሚዛንነት ተመዓራረየ። ከመይሲ ዘውገ ምሁራን ይትባረኽ በርሀ ብመንፈሳውነትን ብዘመናዊ ትምህርትን ኣዝዩ ዝበሰለ፣ ቤተ ክርስቲያን ናጽነታ ይከበር ኢሉ ደው ዝብል ሕይል ዝበለ ሰብ እዩ። ኣብታ ቀዳመይቲ ጉጅለ ናይ ምስንባድ መንፈስ ተፈጥረ።
ደራጎን ምስ ናይዝጊ ብምምስጣር ድማ ቅያር ዘውገ ምሁራን ይትባረኽ በርሀ፣ ናይ ቤት ጽሕፈት መንበረ ጵጵስና፣ ዋና ጸሓፊ ኮይኖም ክሰርሑ፣ መምህር ፍስሃየ ሃብተሥላሴ ተመደቡ።
መምህር ፍስሃየ መዘምር ኣይኮኑ ካህን ኣይኮኑ፣ ብደራጎን ዝተወፈየ ጉንዖ ናይ ዘይቅዱስ ኪዳን እዩ ነይሩ። ከመይሲ ደራጎን ሃይለመለኮት ኣብ መንደፈራ ኣመሓዳሪ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ምስ ጓል መምህር ፍስሃየ ግሉጽ ናይ ምንዝርና ርክብ ስለዝዝነበሮም መከሓሓሲ እዩ። ሓደ እዋን ኣብ መንጎ መምህር ፍስሃየን ኣቡነ ፊልጶስን ምስሕሓብ ምስ ተፈጥረ። ኣቡነ ፊልጶስ “ቤተ ክርስቲያን ብባሬላ ተሸይጣ።” ክብሉ ናይ ልቦም ተዛሪቦም እዮም።
መምህር ፍስሃየ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ክሰርሑ ኢደ እግሪ ዘይብሎም በዚ ኣትዮም በዚ ይወጹ ዘይበሃል፣ ናይ ደራጎን ልኡኽ ኮይኖም ዝተቐመጡ እዮም።
እቲ መደብ ስራሕ ብናይ መንበረ ፓትርያርክ ዋና ጸሓፊ ይሓዝዎ እምበር ክሰርሕዎ ስለ ዘይክእሉ። ንቀሺ ገብረሚካኤል ዮሓንስ፣ ምክትል ዋና ጸሓፊ መንበረ ፓትርያርክ ብዝብል ሽፋን ኩሉ ስርሓት ብእኡ ኣቢሉ ከም ዝዕመም ይግበር። እቲ ዝተጻሕፈ ኩሉ ብክታም መምህር ፍስሃየ እዩ ዝንቀሳቐስ።
ንቀሺ ገብረሚካኤል ሓደ እዋን ደራጎን ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ጸዊዑ፣ እቲ ስራሕ ንስኻ ክትሰርሖ ተመዚዝካ ኣሎኻ፣ ዘይኮነ ጽሑፋት ወይ ሓበሬታት መምህር ፍስሃየ ፈሪሞሞ እንተ ወጺኡ ናይቲ ጉዳይ ተሓታቲ ንስኻ ኢኻ። ደድሕሪ ይትባረኽ ክትስዕብ ምዃንካ ፍለጥ ኢሉ ከም ዘጠንቀቖ’ውን ይዝረብ እዩ።
ማእሰርቲ ዘውገ ምሁራን ይትባረኽ ካልኣይ ጉጅለ ዝያዳ ሓይሊ ረኸበ፣ ብፍሉይ ድማ ኣብ ጳጳሳት ዘተኮረ መጥቃዕቲ ተተሓሓዞ። በዚ ድማ ኩሎም ጳጳሳት ብጀካ ሊቀ ጳጳስ ኣባ ያዕቆብ ብገዳም ደብረ ቢዘን ተወጊዞም ዝብል ኣባ ተኽለማርያም ተስፋልደት ናይ ደብረ ቢዘን ኣበምኔት ዝነበሩ፣ብሥጋ ቀረባ ቤተ ሰብ ኣቡነ ያዕቆብ ዝኾኑ፣ ኣባ ኣርኣያ ናይ እንዳ ማርያም ዓይላ መነኮስ ብዝኾኑ፣ ኣብ መላእ ገዳማትን ኣድባራትን ኤርትራ ወረቓቕቲ ተበተነ፣ ቀንዲ ተዋሳኣይ ናይዚ ጸይቂ እዚ ድማ ቀሺ ሳሙኤል ጸጋይ ኮነ።
ናይዝጊ ነቲ ዝተፈጥረ ምንዕዓባት ቀንዲ ሃንዳስን ኣላዪን ንሱ ክነሱ፣ ንኣቡነ ፊልጶስ፣ ኣጆኹም እዛ ፓትርያርክ ነኣኹም እያ። ብዝብል ምስምስ የታልሎም ነበረ። ደራጎን ዝገብሮ ዘሎ ብቐረባ እከታተሎ ኣሎኹ ዝብል ብደራጎን ከምዘይተሓጎሰን ከምስል ተዋስኦ ኣብ ምስራሕ ተጸምደ።
ኣብቲ እዋን እቲ እታ እንኮ ልሳን ቤተ ክርስቲያን ዝኾነት ጋዜጣ ፍኖተ ብርሃን፣ ትርንዕ ዝበለ ጽሑፋት ትዝርግሕ ስለ ዝነበረት ኣዳላዊ ጋዜጣ ፍኖተ ብርሃን ቀሺ ተኽለማርያም ምርካጽዮን፣ ሕጂ ኣብ ሃገር ጀርመን ዝርከቡ ናይ ኣውሮጳ ሃገረ ስብከት ሊቀ ካህናት፣ ደራጎንን ናይዝጊ ክፍሉን፣ ካብ ርእሲ መሬት ንምሕቃቖምን ንምጭዋዮምን ዘይመሃዝዎ ነገር ኣይነበረን።
ኣብቲ ቀዳማይ ጉጅለ ዋላ እኳ ብኣካል ጳጳሳት ዝዓብለልዎ እንተ ነበሩ፣ ብቐጥታ ምስ ሃገራዊ ድሕነት ምትእስሳር ዝነበሮም ኣባ ዮውሃንስ ናይ ከረን ጳጳስ፣ ነቲ ካልኣይ ጉጅለ ራዕዲ ይፈጥሩሉ ነይሮም እዮም። ምንቅስቓስ ኣብ ስለያዊ ክፍሊ ኣባ ዮሓንስ ንናይዝጊ ክፍሉ ደስ ኣየበሎን ርክቡ ቀጥታ ኣብቲ እዋንቲ ኣዛዚ ፖሊስ ኤርትራ ሙሳ ራብዓን ኮለኔል ጋይም ወልደሚካኤልን ስለ ዝነበረ፣ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ከይከይድ ዘስግኦ ኮነ።
ናይዝጊ ጥልመቱን ክሕደቱን ኣብ እምነት ክርስትና፣ ከምዚ እዩ ኢልካ ክትገልጾ ዘይከኣል፣ ከሓዲ ኣምላኽ እዩ። ክብረት ኣምላኽን ሰብን ዘይብሉ፣ ዕድመን መዓርግን ሰብ ዘይግድቦ፣ ንሽማገለ፣ ንካህን ንጳጳስ ብጾታዊ ጓል ኣንስተይቲ ዚጽውዕ፣ ኣቲ ወይ እተን ጳጳሳት ኢሉ ፆታዊ ህያብ ኣምላኽ ዝኽሕድ ውሉድ ሰብ እዩ። ናይዝጊ ብስዲ መልሓሱ ዘይጸረፎ ጳጳስ፣ ካህን ዲያቆን ምእመን ኣሎ ኢልካ ምዝራብ ኣይከኣልን። ንመልሓሱ ምስናይ ኣደራዑ፣ ቀፊር ዘይብሉ፣ ዘይተቐብአ ሰብ እዩ።
ካብ 1998 ምርጫ ቀዳማይ ፓትርያርክ ኣቡነ ፊልጶስ ክሳብ ምእሳር 3ይ ፓትርያርክ ኣቡነ እንጦንዮስ ዝፈጸሞ ገበን ኣብ ቀጻሊ ጽሑፈይ ከቕርቦ እየ።
ናይዝጊ (ዘይ-ናይዝጊ) ጸሊም ታሪኽ ሓዲጉ ኣብ ምድሪ ብታሪኽ ሰባት ኣብ ሰማይ ድማ ብፍርዲ ኣምላኽ ዘሕፍር ኣማውታ ሞይቱ፣ ቤተ ክርስቲያን ግን ርእሳ ክርስቶስ ሕያው እዩ እሞ ብሕይወት ትቕጽል ኣላ።
ቅዱስ ታሪኽ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ክብረት ኣለዎ።
ልሳነ ሠይፍ ዘገዳም


text:
ፈረንሳ፣ ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝነበራ ብዝሒ ዲፕሎማሰኛታታ ክትቕንስ’ያ
ፈረንሳ ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣዋፊራቶም ዝጸንሐት ዲፕሎማሰኛታት ክትቕንሶ ምዃና ኣፍሊጣ። ሚኒስተሪ ጉዳያት ወጻኢ ፈረንሳ ነዚ ዘፍለጠ፣ ኣብተን ኤርትራ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ብዝሒ ዲፕሎማሰኛታት ዘድልዮ [...]
ኣርባዕተ ኣብረርቲ ነፋሪት ኵናት ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ከምዝኣተዉ ተገሊጹ
ኣርባዕተ ኢትዮጵያውያን ኣብረርቲ ነፈርቲ ኵናት፣ ናብ ኤርትራ ከምዝኣተዉ ይግለጽ ኣሎ። እቶም ናይ ካፕቴን ማዕረግ ዘለዎም ኣርባዕት ፓይሎታት፣ እቶም ክልተ ኣብ ቻይና ንትምህርቲ ኣብ ዝነበረሉ እዋን ናብ ኤርትራ ተመሊሶም ምስቲ ኣብ ኣስመራ [...]
ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ዝተራእየ ምንቕጥቓጥ ምድሪ ዳግም ክኽሰት ከምዝኽእል ክኢላታት የጠንቕቑ
ኤርትራ ኣብ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ዘጋጠመ ምንቅጥቓት ምድሪ ዳግም ክኽሰት ከምዝኽእል ክኢላታት የጠንቕቑ። እቲ ብ18 መስከረም ኣብ ኤርትራን ሓያሎ ካልኦት ሃገራትን ዝተኸስተ ምንቕጥቃጥ ምድሪ ካብ 12 ክሳብ 18 መስከረም ኣብ ዘሎ ግ [...]
“መጽሔት መቓልሕ ፎርቶ ኣብ ኣስመራ ብምስጢር ተዘርጊሓ” ኣዳለውቲ ዓርቢ ሓርነት
ብምስጢር ዝተሓትመት መጽሔት ‘መቓልሕ ፎርቶ’ ኣብ ኣስመራ ከምእተዘርግሐት ኣዳለውቲ ዓርቢ ሓርነት ኣፍሊጦም። እታ ንዝኽሪ’ቲ ኣብ 21 ጥሪ ኣብ ፎርቶ ዝቐረብ ጠለብ ምፍታሕ እሱራን ትግባረ ቅዋምን ተባሂላ መቓልሕ ፎርቶ ዝተሰምየት [...]
ኤርትራ ንብልሽውና ዝተቓልዐት ሃገር’ያ ተባሂላ
ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ንብልሽውና ተቓሊዐን ዘለዋ ሃገራት ምዃና ተገሊጹ። ጠንቒ ናይዚ ድማ፣ ባጀት ሰሪዑ ዝንቐሳቐስ መንግስትን ንትግባረን ኣሰራርዓን ባጀት ዝከታተልን ዘጽድቕን ባይቶ ወይ ፓርላማ ስለዘይብላ’ዩ። ትራንስፓረንሲ ኢንተ [...]
ኣባላት ሃገራዊ ዋዕላ ንዘተ የመን፣ ኣብ ኤርትራ ተታሒዞም ዘለዉ የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ክፍትሑ ጸዊዖም
256 ኣባላት ሃገራዊ ዋዕላ ንዘተ የመን ኣብ ኤርትራ ተታሒዞም ዘለዉ የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ንኽልቐቑ ፕረዚደንት ዓብዲ ሮቦ መንሱር ሓዲ ሕጋውያን ዲፕሎማስያውን ጻዕርታቱ ከሐይል ጸዊዖም። እቲ ኣብ ሓያሎ እዋናዊ ጉዳየት የመን ብፍ [...]
FIFA-ኤርትራ ኣብ መበል 195 ደረጃ ተሰሪዓ
ኣህጉራዊ ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ማለት ፊፋ ኣብ ዘውጽኦ ሓድሽ ደረጃ ሃገራት ኤርትራ ኣብ መበል 195 ተሰሪዓ። ፊፋ ኣብቲ ን205 ሃገራት ኣብ ሚዛን ብምቕማጥ ዘስፈሮ ሓድሽ ደረጃታት፣ ሕጂ'ውን ስጳኛ ቀዳማይ ደረጃ ሒዛ ኣላ። ካብ [...]
ብዝሒ ኤርትራውያን ሓተቲ ዑቕባ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ይስራዕ
ብዝሒ ኤርትራውያን ሓተቲ ፖለቲካዊ ዑቕባ ኣብ ኤውሮጳ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ከምዝስራዕ ተገሊጹ። ማልታ፣ ኢጣልያ፣ ስዊዘርላንድን ሽወደንን ኣቐዲመን ኣብ ዘቕረብኦ ጸብጻብ ምስ ብዝሒ ህዝቢ ብምንጽጻር ክረአ እንከሎ፣ ኣብተን ሃገራት ዑቕባ ናይ [...]
ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ኣቶ ግርማ ወልደጊዮርግስ ንመንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያ ናብ ናይ ዘተ መኣዲ ከቐራርብ’የ ከምዝበሉ ተገሊጹ
ፕረዚደንት ኢትዮጵያ ኣቶ ግርማ ወልደግዮርግስ፣ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ መኣዲ ዘተ ንምቕርራብ ተበግሶታት ክወስድ’የ ከምዝበሉ ጋልፍ ኒውስ ኣብ ናይ ቛንቛ ዓረብ ትሕዝቶኡ ገሊጹ። ዕድመ ደፊኦም ዝርከቡ ኣቶ ፕረዚደንት ግ [...]
ኤርትራ እትርከበን ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ጉዳይ ሃብቲ ዓሳ ዘትየን
ኤርትራ እትርከበን 11 ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ጉዳይ ሃብቲ ዓሳ ዘተኮረ ዋዕላ ኣከይደን። እቲ ብ10 መስከረም ኣብ ካምፓላ ዝተኻየደ ዞባዊ ዋዕላ፣ ኣብ ዞባ ኣፍሪቃን ካሪብያንን ንዘሎ ሃብቲ ዓሳን ምሕደርኡን ዘተኮረ’ዩ። እቲ ዋዕላ ብ [...]


text:
Radio Erena: 28 June 2019
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ዜጋታቱ ናይ ጸቕጥን ምፍርራህን ተግባራቱ ብሰፊሑ ከካዪድ ጸኒሑ ክብል ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ከሲሱ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ተጣባቒ መሰላት ብሓሙስ 27 ሰነ ኣብ ዘውጸኦ ጸብጻብ፣ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ወጻኢ ብርከባ ኤምባሲታቱ ኣቢሉ ኣብ ልዕሊ ዝነቕፍዎን፣ ብቃልዕ ዝቃወምዎን ዝገብሮ ምጉብዕባዕን ምፍርራህን ክቕጽል ከምዘይብሉ ብምዝኽኻር፣ ብፍላይ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ከኣ፣ ዝወርዶም ዘሎ ክሳብ ናይ ሞት ዝበጽሕ ናይ ምፍርራህ መልእኽቲ ብትሪ ኮኒኑ።
እቲ ካብ 2011 ክሳብ ግንቦት 2019 ዓመተ ምህረት ዘሎ ግዜ ዝሸፈነ ጸብጻብ፣ ሰበስልጣን ኤርትራ በቶም ኣብ ወጻኢ ዝዓበዩ ብያንግ ፒ.ኤፍ.ዲ.ጀይ. ዝብል ስም ተጠርኒፎም ዘለዉ መንእሰያት ኣቢሉ ንሰብኣዊ መሰል ዝጥሕስ ተግባራት ከምዝፍጽም፣ ምስ መርትዖታት ኣሰንዩ ኣቕሪቡዎ’ሎ።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብተወሳኺ፣ ናይ ሚኒስተር ዜና ኣቶ የማነ ገብረመስልቀል፣ ኣምባሳደራት ኤርትራ ኣብ ጃፓንን ኬንያን፣ ናይ ማሕበራዊ ሜድያታት መልእኽታቶም ከም ኣብነት ብምጥቃስ፣ ብደገፍቲ’ቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ዝግበር መጥቃዕቲ ዝድግፍ ጽሑፋቶም ከም መርትዖ ሒዙዎ ከምዘሎ የነጽር።
እቲ ትካል ኣብ መወዳእታ መንግስቲ ኤርትራ ብኣብ ወጻኢ ዝርከባ ኤምባሲታቱ ኣቢሉ ኣብ ልዕሊ ነቐፍቱ ዝገብሮ ምጉብዕባዕን ጸቕጥን ክቕጽሎ ክፍቀደሉ የብሉን ክብል ለበዋ ኣሕሊፉ።
ኤርትራ መበል 47 ኣባል ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ከም ምዃና መጠን፣ ንሰብኣዊ መሰላት ምኽባርን፣ ምስቲ ባይቶ ምሉእ ምትሕብባር ምግባርን ዝኣመሰሉ ግዴታታት ስለዘለዋ፣ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ዶባታ ንዝፍጸም ምግሃስ መሰል ደቂ ሰብ ደው ከተብል ዝጽውዑ ሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ብተደጋጋሚ ጥርዓኖም ከስምዑ ጸኒሖም’ዮም።
======================


text:
ናይ ምድረበዳ ጋሃነም፣
ብኤይናት ፊሽቤን
ሕዳር 19, 2010, የዲኦት ኣሃሮኖት
ጾታዊ ዓመጽ፣ ኤለክትሪካዊ ኣካላዊ ምንፍርፋር፣ ብጻዕዳ ውዑይ ሓጺን ገርካ ምቅጻል፣ ማእሰርቲ፣ ሃለዋት ምጥፋእን ሞትን ኣብ ኣመና ምዉቕ ኮንተይነር ካልእ ቡዙሕ ነገራትን ካብቲ ብዙሕ ራሕቂ ካብ ዘይብሉ ዶብ ግብጺ-እስራኤልን፣ መግረፊ መዓስከር ናይ በድዊን ከተርቲን ኣብ ሲናይ ምድረበዳን ዝርከብ ቤት ማእሰርቲታትን መረጋገጺታት ይራኣዩ ኣለዉ። እቲ ኩነታት ኣብቲ መዓስከር ዘሎ ኣዝዩ ክእመን ዘይክእል ኢዩ። ብዙሓት ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ብእኡ ክሓልፉ ከለዉ ብዙሕ መግረፍቲን ካልእ ነገራትን ከምዘጋጥሞም ይሕብሩ። መብዛሕተን ደቂ ኣንስትዩ ጾታዊ ዓመጽ ኣጋጢሙወንን፣ በዚ ሳዕቤን እዚ ድማ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዩ ኣብ እስራኤል ጥንሲ ንኽንጽላ ተገዲደን ኢየን። ሕጂ እምበኣር ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ነዚ ንውሓት ናይ ሰብኣዊ ዕንወት መወዳእታ ኪገብረሉ ይፍትን ኣሎ።
PICTURE 1
ስእሊ፣ B. ግዳይ መግረፍቲ ኤርትራዊት ስደተኛ፣
ስደተኛ፣ ሕጂ እቲ ገንዘብ ከተምጽእልና ኢኺ ኢሎሙኒ።
በድዊን ከተርቲ ኣብቲ ክፍሊ “B” ምስ ካልኦት ኤርትራዊያንን በዓል ቤታን ተታሒዛትሉ ዘላ ብምእታው ምሳቶም ንኽትወጽእ ሓቢሮማ፣ “B” ምስቶም ሰባት ብምብኣሳ፣ እቶም ኣብቲ ክፍሊ ምሳኣ ዝነበሩ ሰባት ብሰንካ ከይተቐተሉ ከለዉ ንኽትወጽ ሓቲቶማ። “B” እውን ካብቲ ክፍሊ ወጺኣ። ሓደ ካብቶም ኤርትራዊያን ኣስተርጎምቲ ድማ፣ ን“B” ሓደ ካብቶም ከተርቲ ምስኡ ኣብ ጎኑ ኮፍ ኢላ ግዜ ከተሕልፍ ይደልያ ከምዘሎ ነጊሩዋ። “B” ተመሊሳ ናብቲ ክፍሊ ጎያ ከይዳ።
“B” ከምዝሓበረቶ፣ ሰለስቲኦም እቶም ከተርቲ ደድሕሪኣ ብምምጻእ፣ ንኹሉ ሰብ ኽደንን ዓይኖም ክሽፍኑን ኣዚዞሞም። ኩሎም እቶም ሰባት ድማ ርእሶም ናብ ብርኮም ብምግባር ደኒኖም። ን“B” ደፊኦም ናብቲ መንደቕ ብምጽጋዕ ክቕጥቅጥዋ ጀሚሮም፣ ገጻ ኩሉ በቲ መግረፍቲ ሓቢጡ ኢዩ፣ ኩሉ ኢዳን እግራን፣ ኮታ ከይሃረሙ ዝገደፍዎ ክፋል ኣካላታ ኣይነበረን። ዳሕራይ ሓደ ካብኣቶም፣ ሕጂ እቲ ገንዘብ ከተምጽእልና ኢኺ ኢሉ ኣፈራርሕዋ። ቴሌፎን ብምሃብ፣ በቲ ሓደ ጎድኒ እዝነይ ሽጉጥ ብምጽጋዕ፣ ንመሓዛይ ኣብ ሱዳን እትርከብ ደዊለላ። ምስኣ እንዳተዛረብኩ’ውን ያሃርመንን ይጸፍዓንን ነይሩ። ገንዘብ ንኽትሰደለይ ለሚነያ፣ ክቐትሉኒ ስለዝደለዩ። ገንዘብ ረኺባ ከምትሰደላ ድማ ሓቢራታ። ኩሉ ነገር ንኽትሸያይጥ ክልተ መዓልቲ ወሲዱላ፣ ናይ ቃል ኪዳን ቀለቤታ ከይተረፈ ብምሻጥን ካልእ ተወሳኺ ገንዘብ ብምልቃሕን 500 ዶላር ሰዲዳትሎም። እንተኾነ ግን ተወሳኺ ሓደ ሽሕ ዶላር ኣምጽኢ ኢሎማ።
“B” ጓል 25 ዓመት ኢያ። ናብቲ መንደቕ ብምጽጋዕ ቀጥቂጦማ። ሓደ ካብኣቶም ብሓይሊ ካብቲ ገዛ ኣውጺኡ ብምውሳድ፣ “ጽቡቕ ጸወታ እንተተጻወትኪ ይሕሸኪ” ኢሉዋ። ድሕሪ ክንደይ ምዃኑ ዘይትዝክሮ ተበራቢራ። ገና ብእስርታ ብዘይ ክዳውንቲ ብድሕሪኡ እንታይ ከምዘጋጠመ ተረዲኡዋ።
ንዓይን ንበዓልቤተይን ገንዘብ ኣምጽኡ ብምባል ብዘይ ዕረፍቲ ቀጥቂጦምና ትብል “B”። እቲ ንዓይ ንደገ ምስኡ ክወጽእ ደጋጊሙ ዝሓተተኒ፣ ንበዓልቤተይ’ውን እናቐጥቀጠ፣ “ንበዓልቲቤትካ ተፍቅራ ዲኻ?” እንዳበለ ደጋጊሙ ይሓቶ ነይሩ። “እወ” ኢሉ እንድሕር መሊሱ ብዝያዳ ማህረምቲ የበርትዓሉ። ብዛዕባ ጾታዊ ርክብና፣ ከመይ ከምዘፍቅሮ፣ ንምንታይ ከምዝተመርዓወኒ ይሓቶ ኔሩ ምኽንያቱ ካብ መጀመርያ ናቱ ክኸውን ኣለኒ ኢሉ ስለዝሓሰበ። ድሕሪ ንውሕ ዝበለ መዓልታት ምስ በዓልቤተይ ፈላሊዮሙና። ደቂ ኣንስትዮን፣ ደቂ ተባዕትዮን ኣብ ዝተፈላለይ ክፍልታት ኣቐሚጦሙና።
ኣብ ሱዳን ትርከብ መሓዝኣ ን“B” ምስቶን በድዊን ከተርቲ/ነገድቲ ደቂ ሰባት፣ ቀጻሊ ርክብ ተካይድን ንኸይትንኩፍዋን ትልምኖም ኔራ ምኽንያቱ ካልእ ሓደ ሽሕ ዶላር ትእክበሎምን፣ ክትሰደሎም ትዳሎ ኔራ። ብኸምዚ ነጥቢ ድማ እቲ ናይ መጀመርያን ብተዛማዲ ድማ ኣጸጋሚ ዝነበረን ጎዕዞ ተዛዚሙ። ድሕሪ ክልተ-ሰለስተ መዓልቲ ይኸውን ካብ ካብኣቶም ካብቲ ክፍሊ ብሓይሊ ደፊኦም ኣውጺኦምኒ ይብል እዚ ተራኺ። ን“B” ድማ ብዓረብ “ምሳይ ጸወታ እንተተጻወትኪ ይሓይሽ” ኢሉዋ። ኣብቲ “B” ትህቦ መልሲ ዝኾነ ግዳሰ ኣይነበሮን። ቅድሚ እቶም ካልኦት ክልተ ምምጸኦም፣ ነቲ ሓደ ሓንሳብ ክሃርሞ ክኢለ ኔረ። ዳሕራይ ግን ብጨርቂ ጌሮም፣ ኢደይን እግረይን ንድሕሪት ብምጥዋይ ኣሲሮምኒ። ዋላ ተኣሲረ ከለኹ’ውን ክቃለሶም ብዙሕ ፈቲነ። ዳሕራይ ግን ገለ ነገር ብድሕረይ ወጊኦምኒ። ዓይነይ ሸፊኖም ናብ ካልእ ቦታ ወሲዶምኒ። ኣእምሮይ ክስሕት ዝደለኹ ኮይኑ ተሰሚዑኒ። ድሕሪ ክንደይ ምዃኑ ምስተበራበርኩ ገና ብእስርተይ፣ ብዘይ ክዳውንቲን ጥራየይን….. ድሕሪኡ እንታይ ከምዘጋጠመ ተረዲኡኒ። ብዙሕ ደም ይፈሰኒ ነይሩ። ካብተን ኣብኡ ዝነበራ ደቂ-ኣንስትዮ ማይ ከተምጸኣለይን ክትፈትሓንን ሓቢሮማ። ምስራኣየትኒ ድማ ክትበኪ ጀሚራ።
ድሕሪ እዚ ኩነት እዚ “B” ንመጀመርያ ግዜ ኣብ ዝርርብና ብቐስታ ክትበኪ ጀሚራ። ርእሳ ብማልያኣ ብምሽፋን ድሕሪ ምብካይ፣ ንብዓታ ጸሪጋ። ብድሕሪኡ ኣብቲ ገዛ ንሓደ ሰሙን ገዲፎሙኒ፣ ምሽት ምሽት ይመጽኣኒ፣ ኣነ’ውን ናይ ምጽዋር ሓይለይ ጸንቂቐ። እንታይ ከምዝሃቡኒ ክፈልጥ ኣይከኣልኩን። ዓይነይ ሸፊኑ፣ ናብ ካልእ ቦታ ብመኪናኡ ብምውሳድ ጾታዊ ዓመጽ የውርደለይ።
ኣብ ዘይደልየኒ ኩነታት ከምዝበጽሐ ካብቲ ናቱ ውሳኔ ተረዲኡኒ። ብጣዕሚ ሕማቕ ስለዝነበርኩ፣ ካልእ ክዳውንቲ ኣምጺኡ ሂቡኒ። ሓንቲ ካብተን ደቂ ኣንስትዮ ነብሰይ ሓጺባ፣ ክዳውንተይ ከዳዲናትኒ። ዝብላዕ ነገር ብምሃብ ናብ ዶብ ኣብጾሖሙና። ዶብ ሰጊረ እስራኤል ኣብዝኣተኹሉ ግዜ ድማ ሃለዋተይ ኣጥፊኤ።
ጓል 25 ዓመት “B” ምልክዕቲ ኢያ። የዒንታ ሓዘን ይንበቦ ግን ከኣ ምልኣተ-ሂወት ይራኣዮ። ተባዕን ሓያልን ምዃና ድማ ይርደኣካ። ዶብ ኣብ ዝሰገርሉ እዋን በዓልቤታ ክሒድዋ ኢዩ። በቲ ኩሉ ኩነታት ዝሓለፍዎ ከይኮነ ኣይተርፍን፣ ዘይምርዑው ምዃኑ ድማ ኣዊጁ። ድሕሪ “B” ዝተገበረላ ሕክምና ኣብ ኣምቡላስ ኣብቲ ዶብ፣ ናብ “ሰሃሮኒም” ዝተባሃለ ቤት ማእሰርቲ ተወሲዳ። ብዛዕባ እቲ ኩሉ ዝሓለፈቶ እተዕልሎ ሰብ ድማ ትደሊ ኔራ። እቲ ዝነበራ ክዳውንቲ ነታ ናይ ማሕበራዊ ጉዳያት ሰራሕተኛ ብምርኣይ፣ ኩሉ ነገር’ውን ኣዕሊላታ። ጠበቓ ኦስናት ኮሄን-ሊፍሻትዝ ካብ “ሆትላይን ሰራሕተኛታት ስደት” ካብ ቤት ማእሰርቲ ንኽትወጽእ ጠለብ ኣቕሪቡ። ኣብቲ ዝነበረቶ ናይ ባርነት ኩነታትን ድሕሪ እቲ ዝረኸቦ መረጋገጺ ናይ ኩነተ-ኣእምሮኣ ጉዳይ፣ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ፣ ኮሄን-ሊፍሻትዝ ካብቲ ቤት ማእሰርቲ ከውጻኣ ክኢሉ። ድሕሪኡ ብሚኒስትሪ ድሕነት ናብ መዕቆቢ ግዳያት ሰብኣዊ ንግዲ (ኮንትሮባንድ) ተሰጋጊራ። ሎሚ ድሕሪ ምድልዳላን ምሕያላን፣ በዓል ቤታ ክምለሳ ደልዩ ንሳ ግን ፈጺማ’ውን ክትሪኦ ኣይደለየትን።
ኣብቲ መጀመርያ ግዜ ኣብቲ ትሕቲ ህድኣትን ክንክን ኩነተ-ኣእምሮን ኢያ ሓሊፈዮ ትብል “B”. ሕጂ መደቀሲ ከኒና ጥራይ ኢየ ዝወስድ ዝለኹ ምኽንያቱ ለይቲ ክድቅስ ስለዘይክእል። ብዛዕባ ኩሉ ተሞኩሮታተይ ኣብቲ መዕቆቢ ክጽሕፎ ጀሚረ ኣለኹ። ኩሉ ግዜ ዝደልዮን ክሳብ ሕጂ ዝሓልሞን ጋዜጠኛ ምዃን ኢዩ። መጻኢ እንታይ ሒዙለይ ከምዘሎ ኣይፈልጥን ኢየ። ኣበይ ከምዝህሉ ንመጻኢ’ውን ዝፈልጦ ኣይኮንኩን። ሕጂ ኣብ ምምሕያሽ ጥዕናይ፣ ኣብ ትምህርቲን፣ ነተን ናይ መዕቆቢ ገንዘብ ምውህላልን ኢየ ኣተኩረ ዘለኹ። ነታ ገንዘብ ሂባ ሂወተይን ክተድሕን ዝፈተነት መሓዛይ ክመልሰላ ኣለኒ።
እስራኤል – ከም ናይ መጨረሻ መብጽሒት ቦታ፣
ሲናይ- ገነት ናይ እስራኤላውያን ቱሪስት፣ ንኣሽሓት ግን ጋሃነም ኮይና ኣላ። ብሳላ ልዑል ጻዕሪ ናይ እስራኤልን ኣህጉራዊያን ትካላት ሓገዝን እቲ ኣስቃቒ ኩነታት ኣብ ዶብ ግብጺ ንጹር እንዳኾነ ይመጽእ ኣሎ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት እቲ ኩነታት ብዝለዓለ ገዲዱ ኔሩ። ኩሉ ግዜ ኣማኢት ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ብዝተፈላለየ መንገዲ ናብ እስራኤል ይመጹ ኢዮም። ኣብዚ ጉዕዞ እዚ ከለዉ ብዙሓት ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን ካብኣቶም ንዕኡ ኢሉ ኣብ ዝተዳለወ መዓስከር ይተሓዙ ኢዮም። ብልዑል ዝጽለሙሉን እንዳወሰኸ ዝኸይድ ዓቐን ናይ ገንዘብ ዝሕተትሉን ኢዩ። ንኣረሜናዊ መግረፍቲ፣ ደቂ ኣንስትዮ ዝዕመጻሉን ኩነት ኮይኑ እቲ ዶብ ክሰግሩ ከለዉ’ውን ፍርቂ ሰብ ኮይኖም ኢዮም ዝሓልፍዎ።
እቲ ናይ መግረፍቲ መዓስከር ኣብ ምድረበዳ ሲናይ ዘሎ፣ ኣህጉራዊ ጉዳይ ኢዩ። ድሮ ንጽር ኮይኑ ከምዘሎ፣ ነቲ ጉዳይ ንምዕጻው ህጹጽ ኣህጉራዊ ምትእትታው የድሊ ኣሎ። ኣህጉራዊ ቀይሕ መስቀልን ቤት ጽሕፈት ስደተኛታት ውዱብ ሕቡራት ሃገራትን ኣብ እስራኤል ነቲ ጉዳይ ንምፍታሕን ንምጽራይን ብዝለዓለ መጠን ግዚኦም ወፍዮም ይሰርሑ ኣለዉ። ዝተመሓላለፈ ወግዓዊ ጸብጻብ እኳ እንተዘየለ፣ ገለ ኤምባሲታት ኣመሪካን ኤውሮፓውያን ሃገራትን ነቲ ጉዳይ በጺሖሞ ከምዘለዉን ከምኡ’ውን ምትእትታው ጀሚሮም ኣለዉ።
ሲናይ ካብቶም ቀንዲ ናይ ደቂ ሰባት ኮንትሮባንድ ዝካየደሉ ቦታ ኣብ ምዕራባዊ ዓለም ኮይና ኣላ ይብል ዊልያም ታል, ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ስደተኛታት ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ እስራኤል ካብቶም ኣዝዮም ፍሉጣት መስመራት ጉዕዞ ካብ ሞሮኮ ናብ ስፐይን፣ ካብ ሊብያ ናብ ጥልያንን፣ ካብ ቱርኪን ሰሜን ኣፍሪቃን ናብ ግሪኽ፣ መስመር ጉዕዞ ካብ ኤርትራን ሱዳንን ናብ እስራኤል ቐስ ብቐስ ዝያዳ ኣገዳሲ እንዳኾነ ይመጽእ ኣሎ። ኣብ ዝሓለፈ 3-4 ኣዋርሕ፣ ኣዝዩ ረባሽን ምስርሑን ዝኾነ ጸብጻብ ብዛዕባ እቲ ኣብ ዶብ ግብጺ ዝርከብ መስመር ሲናይ ተቐቢልና ኢና።
ኣብዚ ቀረባ ግዜ ዘይተዘርግሑን ዝተዋሳሰቡን ጸብጻባት ብዛዕባ ናይ ደቂ ሰባት መስመራት ንግድን ምስ ዓለማዊ ትካላት ጽቡቕ ርክብ ዘለዎን ተረኺቡ ኣሎ። ቁጽሪ ብዝሒ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ነኪዩ ኢዩ ምስቲ ብዝሒ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣብዚ ቀረባ ዓመታት ምምጽኦም። ኣሽሓት ዶብ ኤርትራ-ሱዳን ብዘይ ሕግን ብእግሪን ይሰርግዎ ምኽንያቱ ካብ ሃገሮም ክወጽእሉ ዝኽእሉ ሕጋዊ መንገዲ ዳርጋ ስለዘየለ። ካብቲ ዶብ ናብ ሻግራብ ዝባሃል መዓስከር ኤርትራውያን ስደተኛታት ብትካል ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ስደተኛታት (UNHCR); ዝካየድ መዓስከር ይመጽኡ። ካብኡ ድማ ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ ናብ ከሰላ ይቕጽሉ። እዚ እቲ ቀንዲ መስመር መኽየዲ ቦታ ናብ ሰሜን ሊብያ፣ ስዑዲ ዓረብን ግብጽን ኢዩ። ብተወሳኺ ድማ እዚ ቦታ እዚ እቲ ቀንዲ ብኤርትራዊያን ወከልቲ ዝእከብሉን፣ 2, 500 ዶላር ናብ እስራኤል ንምስጋር ዝኽፈል ኮይኑ፣ ኣብ ሲናይ ምስበጽሑ ዝኸፍልዎ ኢዩ።
ገለ ካብቶም ቃለ መሕትት ዝተገብረሎም ስደተኛታት ከምዝብልዎ፣ ናብ ከሰላ ዝመጽእሉ ምኽንያት፣ ካብ ሊብያ ናይ ጥልያን ንምስጋር ኢዩ ነይሩ። ሕጂ ግን ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት መንግስቲ ጥልያን ነዚ መስመር ጉዕዞ እዚ ንምስጋር ኣዚዩ ከቢድ ስለዝገበርዎ ቀንዲ ምርጨኦም ናብ እስራኤል ምኻድ ኮይኑ፣ ትካል ውዱብ ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ስደተኛታት (UNHCR)ብዛዕባ ተመሳሳሊ ጸብጻብ ከምዝሓበሮ ብዙሓት ሱዳናዊያን ብዘይ ናቶም ድሌትን መደብን ኣገዲዶም ኣብ መኪና ብምእታውን ገንዘብ ብምኽፋልን ናጽነቶም ብምግፋፍን ጨዊዮም ናብ እስራኤል ኣምጺኦሞም ኢዮም። ኣብዚ ሰሙን እዚ ናይ ቤት ፍርዲ ሓለፍቲ ኣብ “ሳሃሮኒም” ቤት ማእሰርቲ ኩሉ ግዜ ዘሰንብድ መግለጺታት ኢዮም ዝሰምዑ ከምቲ ዝተጠቕሰ ድማ ክልተ ጉዳያት ሰኒዶም።
እቶም ካብ ሱዳን ናብ ግብጺ ዘሰጋግሩ መሰጋገርቲ ኣባላት በድዊን ራሻይዳ ኢዮም። መብዛሕትኡ እቲ ጉዕዞ ብፒክ-ኣፕን ዓበይቲ ናይ ጽዕነት መካይንን ኢዩ ዝካየድ። ብዙሓት ሰባት ተጨቓጪቖም ብካንቫስ ተሸፊኖም፣ ድምጺ ንኸይገብሩ ኣብ ኣሸገርቲ ቦታታት ይሓልፍዎ። ገሊኡ ግዜ’ውን ኣብ ርእሲ-ርእሲ ንኽድቅሱ ይእዘዙ። እቲ መሸፈኒ ካንቫስ ድማ ብልዕሊኦም ኣትሪሮም ይኣስርዎ። እቲ ጉዕዞ ምስቲ ዝፍጠር ምድንጓያት ናይ ፖሊስን ዶብ ፍተሻን ካብ 7 መዓልቲ ክሳብ ገለ ሰሙናት ይወስድ። እዚ’ውን ኣብቲ ምድረበዳ ናይ ምጽናሕ ኩነታት ይፈጥር፣ መግብን ማይን ንሓደ ሰሙን ጥራይ ኢዩ ዘጽንሕ፣ እቲ ዝፍጠር ምድንጓያት ድማ ጥሜትን ጽምኣትን ዋላ’ውን ክሳብ ሞት የብጽሕ። ኣብዚ ኩነታት እዚ ስደተኛታት ደሓን ኣተሓሕዛ ይበረሎም እኳ እንተኾነ፣ ብዙሓት ግን ኣብቲ ጉዕዞ ይሞቱን ሬሳኦም ድማ ኣብቲ ምድረበዳ ይድርበ።
ዋላ’ውን እኳ እስራኤል ስደተኛታት ካብ ግብጺ ንምኻድ ዝጥቀሙላ ዝነበረት ቀንዲ ኣማራጺት ሃገር እንተነበረት፣ ሎሚ እስራኤል ናይ መወዳእታ መዕረፊቶም ከምዝኾነት ገና ቅድሚ ምብጋሶም ዝሕስብዎ ኢዩ። እቶም ካብ ኤርትራ ዝወጽኡ ብካይሮ ኣይሓልፉን ኢዮም። ግን ንስዊዝ ካናል ኣቢሎም ናብ ሲናይ ይኣትዉ። ቀንዲ ንመጓዓዚ ዝጥቀሙለን ድማ ጀላቡን; ነዳዲ ዘመላልሳ ቦጥ መርከብን (Fuel Tankers) ኮይኑ፣ ክሳብ 95 ሰብት ኣብኣ ክጽፍጸፉ ይኽእሉ፣ ነዞም ኩሎም ድማ ኣብቲ ላዕሊ ሓንቲ ናይ ንፋስ ቨንቲለተር ጥራይ ይርከበን።
ሱዳናውያን ስደተኛታት ካብቶም ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውንን ስደተኛታት ብዝወሓደ፣ በቲ ናይቲ ጉዕዞ ጸገማት ጥራይ ኢዮም ዝሽገሩ ምናልባት ከምቶም በድዊን ከተርቶም፣ እስላማውያንን ተዛረብቲ ቋንቋ ዓረብን ስለዝኾኑ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። እቶም ካልኦት, ብዝያዳ ድማ እቶም ኤርትራውያን ተጓዓዝቲ ብኣሰቃቒን ኮነ ኢልካ ዝግበር ኢ-ሰብኣዊ ዝኾነ ተግባራት ኢዮም ዝሓልፉ። እዚ ድማ ነቶም በድዊን ከተርቲ ካልእ ድላዮም ንኽገብርዎም የኽእሎም።
እቲ ልክዕ ቦታ እቶም ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ስደተኛታት ዝቕመጥሉ መዓስከር ፍሉጥ ኣይኮነን። ከም እቲ ናይቶም ስደተኛታት ቃል ግን፣ ኣብ ማእከላይ (level) ዝኾነ ቦታ ኮይኑ፣ ኣብ ሰሜናዊ ሲናይ፣ ጥቓ ሓንቲ (ኤል-ዓሪሽ) ዝተባህለት ዓዲ ክትከውን ትኽእል ኢያ። ኣብ ዝሓለፈ ሚያዝያ ናይ ግብጺ መጽሔት (ጋዜጣ) “ኣል-ማስሪ ኣል-ዮም” ሪፖርት ከምዝገበሮ፣ 50 ነጋዶ (ከተርቲ) ናይ ደቂ ሰባት፣ ብበድዊን ካብ “ኣል-ማናባ” ዝተባህለ “እንዳ” ዝተመርሐ ከምዝተኣሰሩ ገሊጾም። ናይ ግብጺ ፖሊስ ጸብጻብ ከምዝሓበሮ፣ “ማህዲያ” ዝተባህለት ዓዲ ኣብ ማእከላይ ሲናይ እትርከብ ከም ቀንዲ መንቀሳቐሲ ስርሓቶም ተቐይራ ከምዝጸንሓት ሓቢሮም። እቶም ስደተኛታት ኣብ ቃሎም፣ ኣብቲ ከባቢ ብዝሓት ዘለዎም መካበቢያታት፣ ገለ ካብኣቶም ብዓቢ ቴንዳታት ዝተሰርሑ፣ ገለ ጽላል ዘለዎምን ገለ ድማ ሓጺናዊ ኮንተይነራት ይርከብዎም። ኣብዚ ቀረባ ግዜ ከምዝተፈልጠ’ውን ክልተ ኣዚዮም ዓበይቲ መዓስከር፣ ኣማኢት ስደተኛታት ዝሓዛ ከምዘለዋን፣ ብግዴታ ብለይቲ ከምዝሃንጽዎም ከምዝገበርዎምን መረጋገጺታት ተረኺቡ ኣሎ።
ኣብ መጀመርያ እቶም ሰደተኛታት ብጽቡቕ ኢዮም ዝተሓዙ። ኣብዚ ግዜ እዚ ድማ እቲ ዋጋ ናብ 3,000 ዶላር ክብ ይብል፣ ብዙሓት ካብቶም ስደተኛታት’ውን ክኸፍልዎ ይኽእሉ ኢዮም። እንተኾነ ግን ኣብዚ ቀረባ ግዜ ነቶም ስደተኛታት ናብ ካልእ መዓስከር ንምስግጋሮም ዝግበር ዘሎ ወረታት ምንፋስን እንዳገደደ ዝኸይድ ዘሎ ጸቕጥን ብደንቢ ዝተዳለዉ መስርሕ ኮይኑ ኣሎ። ዋላ’ኳ እቶም ስደተኛታት ካብ ሓደ ጉጅለ ናብ ካልእ ከም መሽጣ የመሓላልፍዎም ከምዘለዎ እንተኣፍለጡ፣ እዚ ኩሉ መስርሕ ምትሕልላፍ ግን ብሓንቲ መርበብ ምትሕልላፍ ይካየድ ዘሎ ኢዩ ዚመስል።
154 ምንጻል ጥንስታት ኣብዚ ዓመት እዚ ጥራይ፣
ኣብቲ ካልኣይ መዓስከር ስደተኛታት ኩሉ ነገር ተለዊጡ ኢዩ። ኣእጋር ናይ’ቶም ደቂ ተባዕትዮ ብሓንሳብ ብመቑሕ፣ ካብ 3-5 ሰባት ብጉጅለ ብሓንሳብ ተኣሲሮም ዳርጋ ይውዕሉ። በዚ ኣገባብ እዚ ድማ ካብ 4-5 ዕጡቓት ሓለዋ ክሳብ 100 ሰባት ይሕልዉ። ኣብዚ ደረጃ እዚ እቲ ጠለብ ናይ ገንዘብ ካብ 7,000 – 10,000 ዶላር ክብ ይብል፣ ኣብዚ ግዜ እዚ ድማ እቲ መግረፍቲ ይጅምር። ንደቂ ኣንስትዮ ብዙሕ ግዜ ዓይነን ሸፊኖም ናብ ርሑቕ ጽላል ዘለዎ ቦታ ብምውሳድ ብተደጋጋሚ ጾታዊ ዓመጽ የውርዱለን።ኣብዚ ድማ ንነዊሕ ሰዓታት የጽንሕወን፣ ዋላ’ውን ንመዓልታት ይሕዝወንን፣ ብካብ ሓደ ንላዕሊ ካብቶም ከተርቲ ድማ ዓመጽ ይወርደን። ገሊኡ ግዜ ንነፍሲ ወከፈን ለይቲ ለይቲ ይወስድወን። ሳሕቲ እተን ደቂ ኣንስትዮ ነቶም ከተርቲ ከም መሓዙቶም/የዕርኽቶም ኮይነን ይዋሃባ። እቶም ደቂ ተባዕትዮ ድማ ለይታዊ ነቲ ናተን ኣውያት ከምዝሰምዑ ይምስክሩ።
“ለ” ናብ ቤት ማእሰርቲ ሳሃሮኒም ቅድሚ ቁሩብ መዓልታት መጺኣ። ንሳ ብዛዕባ እቶም ምሸት ምሽት ምሳቶም ጽብቕ ግዜ ንምሕላፍ፣ ደቂ ኣንስትዮ ንምምራጽ ዝመጹወን ኮንትሮባንዲስት ሓለዋታት ኢያ ትዛረብ። ንሳ ድሕሪ ንሓደ ካብኣቶም ምቅዋማ፣ መሓዙታ ብዶብ እንዳጾለቓ ከለዋ፣ንዓኣ ግን ኣብቲ መዓስከር ገዲፉ፣ ን14 መዓልቲ ኣብ ሓደ ማንም ዘብሉ ህንጻ ዓጽዮ መዓልታዊ ይዕምጻ ኔሩ። ድሕሪኡ ግን ካልኦት ሓደስቲ ደቂ-ኣንስትዮ ምስመጻኣ፣ ምስኣተን ከምዝኸይድ ጌሩ። ኣብ ኩሉ ዓይነት ስራሓት ኢዩ ኣዋፊሩኒ ትብል “ለ”።
የእዳዎም ኣብ መሬት ከንብርዎ ሓቢሮሞም ምቕጥቃጥ ንኽጥዕሞም። ሓቅታት ዝሓዘለ ብዛዕባ “ናይ ምግራፍ ልምዲታት” ሓዲሽ ሪፖርት ተዘርጊሑ ኣሎ። ኣብዚ ሰሙን’ውን ወከልቲ ቤት ጽሕፈት ስደተኛታት ውዱብ ሕቡራት፣ ኣብ ገለ ኣብቶም ዑቕባ ዝሓተቱ ስደተኛታት ኣዚዩ ዓሚቕ በሰላን ኣብ ሕቖምን፣ ፈጺሙ ዘይሓወየ ቁስሊን ተዓዚቦም ኣለዉ። ገለ ካብቶም ኣብቲ መዓስከር ተኣሲሮም ዘለዉ ስደተኛታት ብኣዝዩ ኢ-ሰብኣዊ ዝኾነ ተግባራት ይሳቐዩ ኣለዉ። ገለ ካብኡ፣ ኣብ ሰውነቶም ሽንቲ ማይ ብምሻን፣ ወይ ድማ ክሰትይዎ ምግዳድን ኢዩ። ንሳቶም ኣብ ኣዝዩ ኣሰቃቒ ቦታ ተገቲኦም ይርከቡ፣ ቀንዲ ድማ ኣብቲ ጫፍ ናይ ማዕጾ ምንጥልጣል ኢዩ። ሓደ ናይ ኣጻብዕ ምቑራጽ ጉዳይ’ውን ኣጋጢሙ ኔሩ። ካልእ እቲ ግዳይ ነቲ ዝተባህሎ ገንዘብ ክኸፍሎ ከምዘይክእል ንጹር እንድሕር ኮይኑ፣ ናይ ቅትለት ስጉምቲ ይወስዱ ኢዮም።
ብተደጋጋሚ ናይ ምቕጥቃጥ መርስሕ ዝካየደሉ ግዜ እቶም ከተርቲ ነቶም ስደተኛታት ብናይ ሳተላይት ቴሌፎን ምስ ኣዝማዶም ኣብ ዘራኽብሉ ግዜ ኢዩ። እዚ ድማ እቶም ቤተሰቦም ነቲ ገንዘብ ብቕልጡፍ ክሰድሎም ከምዝሓይሽ ንኽሕብርዎምን ንጹር ንምግባርን ኢዩ። እዚ መስርሕ እዚ ድማ ብቐጻሊ ኢዮም ዝጥቀመሉ፣ እቶም ሰባት’ውን ዋላ ኣብ ከቢድ ኩነታት እንተሃለዉ ካብ ዝምጻእ ኣምጺኦም፣ ነቶም ሰባት ይሰድሎም። ከምቲ ኣቐዲምና ናይ “ሀ” ጉዳይ ዝተኸታተልናዮ ማለት ኢዩ። እቲ ገንዘብ ካብ ኤርትራ ብዝቐልጠፈ ናብቲ ዝፈልጥዎ ሰብ (contact person) ብኤሌክትሮኒካዊ ምትሕልላፍ ናብ ተል-ኣቪቭ ይስደድ፣ ብመገዲ እተን ሃገራት ኣብቲ መስመራት ጉዕዞኦም ዘለዋ፣ ገሊኡ ግዜ ድማ ኣብ ናይ ባንክ ሕሳቦም ከም ተቐማጢ ኮይኑ ይመሓላለፈሎም።
እቶም ኣብቲ ኣሰቃቒ መዓስከር ዝርከቡ ስደተኛታት ገሊኡ ግዜ ንንውሕ ዝበለ መዓልታት ብዘይ መግቢን ማይን፣ ኣብቲ ምዉቕ ኮንተይነር ተዓጺዮም ይሓልፍዎ። ገለ ገለ ደቂ ተባዕትዮ ነቲ ዝእወድዎ ገንዘብ ንምኽፋል፣ ኣብ ናይ ህንጻ ወይ ጽሬት ስራሕ ስለዝዋፈሩ፣ ኣብቲ ናይ’ቶም ከተርቲ/ኮንትሮባንዲስት ማሕበረሰብ ዓቢ ኢኮኖሚያዊ ለውጢ የምጽኡ። ሓደስቲ ሞዴል መካይን (SUV), ናይ ኢንተርነት መስመር ዘለወን ላፕቶፓት፣ ኣገልግሎት GPS፣ ቪላታትን ኣብቲ ምድረበዳ ይውንኑ። ኣብዚ ሰሙን እዚ ናብ ሳሃሮኒም ካብ ዝመጹ ሓደስቲ ስደተኛታት፣ ን5-6 ኣዋርሕ ዝኸውን ኣብ ግዱድ ጉልበታዊ ስራሕ ኣብቲ መዓስከር ተዋፊሮም ከምዝነበሩ ሓቢሮም።
ካብቶም ኣብ እስራኤል ኣቲዮም ንኣህጉራዊ ፕረስ ቃሎም ዝሃቡ ስደተኛታት፣ ዝሓለፈ 18 ነሓሰ ሓደ ካብ እቶም ኣብቲ መዓስከር ተኣሲሮም ዝነበሩ ስደተኛታት፣ ካብ ሓደ ካብኣቶም ዋርዲያታት ጠበንጃ ብምምንዛዕ ናዕቢ ኣለዓዒሎም ኔሮም። ድሕሪ እቲ ዝተወለዐ ሓዊ፣ እቶም ከተርቲ ነቲ ኩነታት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮም ከእቲዊዎ ክኢሎም። ኣብዚ ኣጋጣሚ እዚ ድማ ኣርባዕተ ኤርትራዊያን ክቕተሉ ክኢሎም ኣለዉ። እቶም ካብዚ ኩነት እዚ ዝደሓኑ እሞ ናብ እስራኤል ክመጹ ዝጀመሩ ከምዝሓበርዎ፣ ድሕሪ እቲ ዝተላዓለ ናዕቢ፣ ብዝያዳ የሳቕይዎም ከምዝነበሩ ገሊጾም ኢዮም። ሓንቲ መንእሰይ ጓል ኣንስተይቲ፣ ኣቦኣ ገንዘብ ክሰደላ ስለዝኸኣለ ጉዕዞኣ ንኽትቅጽል ነጻ ሰዲዶማ። ኣብታ ሻዓ መዓልቲ እቲኣ ድማ ብግብጻዊያን ወተሃደራት ኣብቲ ዶብ ዝርከብ ክትቅተል ክኢላ፣ ሬሳኣ’ውን ኣይተረኸበን።
ብዙሓት ካብቶም ተቐመጥቲ ናይ’ቲ መዓስከር ስደተኛታት ድሕሪ እቲ ገንዘብ ምምጸኦም፣ ናብቲ ናይ እስራኤል ዶብ የብጽሕዎም። ገለ ውሑዳት ካብኣቶም ድማ ድሕሪ ሓያለ ኣዋርሕ ይፍንውዎም። እዚኣተን ቀንዲ ደቂ-ኣንስትዮ ኮይነን፣ እቶም ከተርቲ ከም ናይ ጾታዊ ዓመጽ ባርያታት ጌሮም ንኽሕዝወን ዝውስንሉ ኢዩ።
ገለ ካብዚ ድማ ጓል 25 ዓመት “ሐ” ምስ ካልኦት ብዙሓት ምስኣ ዝተወስዳ ደቂ-ኣንስትዮ ምሽት-ምሸት ካብቲ ቦታ ወጻኢ ናብ ጽላል ዘለዎ ቦታ ብምውሳድ፣ ብሰለተ ካብቶም ከተርቲ ንወርሒ ምሉእ ተዓሚጸን። ድሕሪ ሓደ ወርሒ ሓደ ካብቶም ኣጥቃዕቲ ን”ሐ” ወዲ 50 ዓመት ይኸውን ናብ ሓደ ኣዝዩ ርሑቕን ዝተነጸለን ገዛ ወሲዱ ንሰለስተ ወርሒ ኣብኡ ንበይና ብምዕጻው መዓልታዊ ምሸት ምሽት እንዳመጸ ይዕምጻ ኔሩ። ኣብዚ እዋን እዚ ዳርጋ ዋላሓደ መግቢ ኣይረኸበትን፣ ዋላ’ውን ነብሳ ክትሕጸብ ኣይከኣለትን። ኣብ መወዳእታ ግን ብዘይ ዝኾነ መግለጺ ናብቲ መዓስከር መሊሱ፣ ምስቶም ጉጅለ ዶብ ክሰግሩ ተቐሪቦም ዝነበሩ ጸንቢሩዋ።
ካብቲ ናይ እስራኤል ቤት ማእሰርቲ ድማ ብሓገዝ ጠበቓ ሲጋሊት-ዞሃር፣ ካብ ክፍሊ ሕጋዊ ረድኤት ናይ ሚኒስትሪ ፍትሒ ናብቲ መዕቆቢ ግዳይ ናይ ደቂ ሰባት ነገድቲ (ከተርቲ) ተሰጋጊራ።
ጓል 19½ ዓመት “መ” ካብ “ሳሃሮኒም ቤት ማእሰርቲ” ናብቲ ክሊኒክ ናይ “ሓኻይም ንመሰል ደቂ-ሰባት” (Physicians for Human Rights, PHR-Israel) ኣብ ዝበጽሓትሉ እዋን ድማ ኣብ ዝሰጎመ ጥንሲ ኔራ። ንሳ’ውን ከምተን ካልኦት ብጾታ ኣብቲ ምድረበዳ ብቶም በድዊን ከተርቲ ተዓሚጻ ኢያ። ናብቲ ክሊኒክ ጥንሲ ክትንጽል ኢያ መጺኣ። ብቁሩብ ቃላት ንሳ፣ ንብዓመጽ ዝመጸ ቆልዓ ክትወልድ ከምዘይትደሊ ኣፍሊጣ። ኣብ እስራኤል ሽዱሽተ ወርሒ ዝገበረ ጥንሲ ክትንጽል ዘይሕጋዊ ምዃኑ እኳ እንተተሓበረት፣ ንሳ ግን ፈጺሙ ከምዘይውለድ ኣነጺራቶ ኢያ። ከምዚ እንድሕር ኮይኑ’ውን ንዑ ከተጥፍእ ነፍሰ-ቅትለት ከምትፍጽም ሓቢራ። ሓኻይም ስነ-ኣእምሮ ከምዝሓበርዎ፣ እዛ ጓል ኣንስተይቲ እዚኣ ንኽትወልድን ቆልዓ ኽተዕብን ድልውቲ/ብቕዕቲ ከምዘይኮንት ምስኣረጋገጹ እቲ ጥንሲ ክንጽሉላ ክኢሎም። ብድሕሪኡ ስዒቡ እታ ጓል-ኣንስተይቲ ፈጺማ ኣይተቐልቀለትን።
ካብ መጀመርያ 2010 ጀሚሩ፣ “ሓኻይም ንመሰል ደቂ-ሰባት” (Physicians for Human Rights, PHR-Israel) ፣ 154 ምንጻል ጥንስታት ኣብ ክሊኒኩ ከምዘካየደ ጸብጻቦም ይሕብር። ዳርጋ ፍርቂ ካብዚኣተን በቶም በድዊን ከተርቲ/ነገድቲ ናይ ደቂ-ሰባት ከምዝተዓመጻ ኣፍርሊጠን። ዝሓለፈ ዓመት፣ 163 ጥንሲ ተነጺሉ። እዚ ድማ ምስቲ ተመሳሳሊ ቁጽሪ ናይ ዓመጽ ኢዩ። ዝሓለፈ ወርሒ “ሓኻይም ንመሰል ደቂ-ሰባት” (Physicians for Human Rights, PHR-Israel) ፣ ንሕሙማት ፍሉይ ፎርም ቃለ-መሕትት ኣዳሊዩ። እዚ ድማ ንናይ ግዳያት ንግዲ ደቂ-ሰባት፣ ኣሰቃቒ መግረፍቲን፣ ዓመጽን ዝኾኑ ንምልላይ ዝሕግዝ ኢዩ። ካብተን ዝሓለፈ ኣዋርሕ ሕክምናዊ ክንክን ዝተገብረለን ደቂ-ኣንስትርዮ ጥራይ ልዕሊ ሚእቲ ዝኾና ምግሳስን ጾታዊ ዓመጽን ኣብ መንገደን ኣጋጢሙወን ኢዩ። 18 ጥራይ ብዘይ ዝኾነ ጸገም ከምዝሓለፈኦ ሓቢረን። ርብዒ ካብቶም ቃለ-መሕትት ዝተገብረሎም ስደተኛታት ብኣሰቃቒ ከምዝተቐጥቀጡ ክሕብሩ ከለዉ፣ ምስቶም ኣብ መንገዶም ክቕጥቀጡን ክቕተሉን ዝራኣዮዎም ቁጽሪ ሰባት ማዕረ ይገብሮ። ልዕሊ ፍርቂ መግብን ማይን ከምዝሓረምዎም ገሊጾም። እቲ ቃለ ምስክርነቶም ሰጋእ-መጋእ ዘብሎምን ዘይምሉእን ኢዩ። ዝበዝሑ ስቕ ክብሉ ኢዮም ዝመርጹ።
PICTURE 2
ኣብዚ ሰሙን እዚ ሰሉስ ድሕሪ ቀትሪ ዓዚዛ ኪዳን፣ ኤርትራዊት ፈላሲትን ነርስን ኣብ “ሓኻይም ንመሰል ደቂ-ሰባት” (Physicians for Human Rights, PHR-Israel) ቃለ መሕትት ኣካይዳትሎም ኔራ። ሓደ ሰማያዊ ሃሳስ ማልያ ዝተኸድነ መንእሰይ ከምዝገለጾ፣ እቶም ከተርቲ በቶም ቀዳሞት ጉጅለ ገንዘብ ብዘይምኽፋሎም ሓሪቖም ስለዝነበሩ፣ ንዕኡ ኣእዳዉ ከምዝቐጥቀጥዎ ሓቢሩ። ንዕኡን የዕርኽቱን ድማ ናብቲ ኮንተይነር ጨፋሊቖም የእቲዮሞም። 20 ካብ መጓዕዝቱ ግን ኣብ ሲናይ ከይበጽሑ ከለዉ ሞይቶም። ንሱ ጠምዩን ፈሪሑን ነበረ። ንሱ ገንዘብ ከፊለ ኢየ፣ ስለዚ ድማ ሓንሳብ ጥራይ ቀጥቂጦምኒ ይብል።
ቀጺሉ ዕብይ ዝበለ ሰብኣይ ኣትዩ። ሙሉእ ነብሱ ተቛሲሉ ኢዩ። ን10 መዓልቲ ምስ ካልኦት ሰለስተ ሰባት ብሓጺናዊ ሰንሰለት ጌሮም ብሓንሳብ ኣስሮምና ኢሉ ንነርስ ዓዚዛ ሓብሪዋ። ከም እንስሳ ኢዮም ዝሕዙና ነሮም፣ እንዳቐጥቀጡዎምን እንዳቃጸሉዎምን ከለዉ ምስ ቤተሰቦም ቴሌፎም ክዛረቡ የገድድዎም ምኽንያቱ ነቲ ናቶም ኣውያት ንኽሰምዑዎ። ኣነ ግን ኣጽቂጠ፣ ስለዚ ብበትሪ ጥራይ ይቕጥቅጡኒ ኔሮም ይብል (እቲ ዘለዎ በሰላታት ኣብ ኣእጋሩ እንዳርኣየ)። ንደቂ-ኣንስትዮ ኣርባዕቲ ግዜ ንደገ ክወስድወን ይርኢ ኔረ። ከምዝመስለኒ ጾታዊ ዓመጽ የጋጥመን ኔሩ ንሳተን ግን ክዛረባሉ ኣይደልያን ኢየን።
ሓደ ነዊሕ ቆቢዕ ዘለዎ ጃኬት ዝለበሰ መንእሰይ ድማ፣ እቶም ናይ ራሻይዳ በድዊን ነቶም ናቱ ጉጅለ ኣብቲ ምድረበዳ ብዘይ መግብን ማይን ንሰለስተ ሰሙን ራሕሪሖሞም። ኣብቲ መጀመርያ ሰለስተ ሞይቶም፣ ኣብ ስዒቡ ዝቐጸለ መዓልታት ድማ 15 ሰባት ጠፊኦም፣ እቶም ዝተረፉ ድማ ናብ ዝተፈላላየ መንገዲታት ኣምሪሖም። ካብቶም ቀንዲ 60 ሰባት፣ ሸውዓተ ጥራይ ናብቲ ዶብ ክበጽሑ ክኢሎም ከለዉ፣ ሓደ ካብኣቶም ድማ ብወተሃደራት ግብጺ ብዝተኮስዎ፣ ናብ ሞት በጺሑ ከምዝነበረ ሓቢሩ። ንሱ ይብል፣ ዳርጋ ሞይተ ኢየ ኔረ። የዒንቱ ጎድጊደን ኢየን። ንሱ ህጹጽ ስነ-ኣእምሮኣዊ ፍወሳ የድሊዩ ክትብል ሲስተር ዓዚዛ ገሊጻ። ዝበዝሕ ግዜ እቲ ዝብልዎ ኩሉ ኣዚዩ ስለዝኸብዳን፣ ንኽትኣምኖ ስለዘሸግራን፣ ገጻ ብኢዳ ኢያ ትሽፍኖ። ካብቶም ሽዑ መዓልቲ ቃለ-መሕትት ዝገበረትሎም ልዕሊ 10 ሰባት ኩሉ ዘጋጠሞም ኣሰቃቒ ነገርን መግረፍቲን ከዕልልዋ ከለዉ፣ ሓደ ሱዳናዊ መንእሰይ ጥራይ ኢዩ ፍሽኽ ክብል ክኢሉ።
ድሕሪ እቲ ወርሒ ምሉእ ዝተገብረ ቃለ መሕትት፣ ኣብ ሲናይ ዘሎ ኩነታት ደቂ ሰባት ኣብ ኣዝዩ ሕማቕን ከቢድ ኩነታት በጺሑ ከምዘሎ ግሁድ ኮይኑ ኣሎ ይብል ራን-ኮሄን፣ ሓላፊ ክፍሊ ስደተኛታትን ሓተትቲ ዑቕባን ኣብ “ሓኻይም ንመሰል ደቂ-ሰባት” (Physicians for Human Rights, PHR-Israel)። ዓመጽ ሓደ መዳይ ኮይኑ፣ ምግሳስ፣ መጠኑ ዝሓለፈ ጎነጽ፣ ኣብ ልዕሊ እቶም ሓተትቲ ዑቕባ ማእሰርቲ ኣብ ትሕቲ ኣዝዩ ሕማቕ ኩነታት ንሰሙናት ዋላ’ውን ንኣዋርሕ ዝቕጽልን ኢዩ ይብል። እዚ ጉዳይ እዚ ብመልክዕ ኣህጉራዊ ደረጃ ከነልዕሎ መዲብና ኣለና። ብኡ መጠን ድማ ኣህጉራዊ ምትእትታው ኣብ ሲናይ ክንጠልብ ኢና። ከምተወሳኺ’ውን እስራኤል ነቶም ኤርትራውያን ከም ስደተኛታት ተቐቢላ ኣፍልጦ ክትገብረሎም፣ ኣብ ሙሉእ ዓለም ፍሉጣት ብምዃኖም ኢዩ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2122


text:
መስራቲ ጉባኤ ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ኣብ ጀርመን ብዓወት ተኻይዱ፡
ፍራንክፈርት 11 ሚያዝያ 2016
መስራቲ ጉባኤ ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ኣብ ጀርመን ብዓወት ተኻይዱ፡
መስራቲ ጉባኤ ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ኣብ ጀርመን፡ ድሕሪ ናይ ክልተ ዓመታት መርስሕ፡ ብቀዳም 9 ሚያዝያ 2016፡ ኣብ ከተማ ፍራንክፉርት ተቓኒዑ። ኣብ’ዚ ጉባኤ ካብ 27 ከተማታት ተወኪሎም ዝመጹ ወከልቲ ውዳቤታት፡ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣቶ ዮውሃንስ ወልዱ፡ ሓለፍቲን ዲፕሎማትን ኣብ ሚስዮን ኤርትራ ኣብ ጀርመን፡ ከምኡ’ውን ዕዱማት ኣጋይሽ፡ መራሕቲ ሃይማኖትን ተሳቲፎም።
ጉባኤ ብዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምኽፋቱ፡ ኣደ መንበር ኣሰናዲት ሽማግለ ወ/ት ሰምሃር ተኸስተ፡ ክልተ ዓመታት ዝወሰደ መስርሕ ምቛም ሃገራዊ ሽማግለ ብደረጃ ጀርመን ኣጠናቒቕና ኣብ’ዚ ምብጻሕና ዮሃና ክትብል ሓጎሳ ገሊጻ። እዚ መስርሕ’ዚ፡ ብሰፊሕ ጎስጓስ ሓለፍቲ ውዳበታትን ህዝብን ተበጊሱ፡ ሓንቲ ንድፊ ውድባዊ ሰነድን ቅርጽን ተቕርብ “ምኽራዊት ኣህዱ” ብምምዛዝ ተጻፊፉ፡ ዳግማይ ናብ ህዝባዊ ዘተን ጎስጓሳትን ተመሊሉ፡ መረዳእታ ተሃኒጹሉ፡ ብደረጃ ከባቢታት ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን፡ ኣብ 27 ከተማታት ከምዝቐውም ድሕሪ ምግባር፡ ኣብ’ዚ ደረጃ ዝበጽሐ፡ መስርሕ ዕቱብ ጉዕዞ ምዃኑ ኣዘኻኺራ።
ፈጻሚ ግዳያት ኣቶ ዮውሃንስ ወልዱ ብወገኑ፡ ሰፊሕ ጎስጓስ ኣብ ኮማትናን ሓያል ጽምዶ ምስ ኮምናን ድሕሪ ምክያድ ኣብ’ዚ ደረጃ ምብቕዑ፡ ንኹሎም ኣበርክቶ ዚገበሩ ድሕሪ ምምጓስ፡ ዕዉት ጉባኤ ኪኸውን እምነቱ ገሊጹ። ካብ ህዝባውን ኮማውን ጉዳያት (ፍራንክፈር) ኣቶ ካሕሳይ ተወልደ፡ ኣገዳስነት እንኣትዎ ዘሎና መድረኽን ውዳበን ዝያዳ ኣተኩሮን ኣድማዒ ትሕዞን ከምዝሓትት ብምዝኽኻር፡ ጉባኤ ብሓያል ውሳነታት ከምዝወጽእ እምነቱ ገሊጹ።
ካብ’ቲ ርዝነት ዝሃበ ረቛሒ ኣብ ጉባኤ፡ ሱታፌ መራሕትን ወከልትን ሃይማኖታትና ኮይኑ፡ ንሓድነት ፍቕርን ኣመልኪቶም ማዕዳ ኣቕሪብም፡ ምርቓን ቡራኬን ለጊሶም።
ቀጺሉ፡ ንስትራተጂካዊ ኣገዳስነት ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያንን ተመኩሮ ሰሜን ኣሜርካን ኣመልኪቱ ኣስተምህሮ ንኸቕርብ ዶር ጊደዎን ኣባይ ኣስመሮም፡ መድረኽ ድሕሪ ምሓዝ፡ ብዕምቆት ስትራተጂካዊ ኣድላይነት፡ ዉሁድ፡ ኣድማዒ፡ ተመላላኢን ጥሙሓውን ውዳበን መደባትን ብዘርኢ ተንቲኑ። ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን፡ ግሎባዊ ባህሪ ዘለዎ ምዃኑ ብምግላጽ፡ 6 ኣዕኑድ ሃገራዊ ቻርተርና ዝፍኖቱ፡ መንነት፡ ንቕሓት፣ ብቕዓትን ብምድላብ ንኮምን ሃገርን ብምልኣት ዘገልግል ሓይሊ ንምህናጽ ዘንቀደ ፍቱን ኣገባብና ምዃኑ ኣብሪሁ።
ተኸቲሉ ዚቐረበ መግለጽን ዘተን ኣብ ንንድፊ ውድባዊ ሰነድን ቅዋምን ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ኣብ ጀርመን ዘተኮረ ኢዩ። ኣቶ ተኽሉ ለባሲ ኣባል ኣሰናዳኢት ኮሚተ፡ ንመስርሕን ምቛም ሃገራዊ ሽማግለን፡ ቅርጽን ኣወዳድባን ንጥፈታትን ኣመልኪቱ መግለጺ ኣቕሪቡ፡ ብተጋባእቲ ኸኣ ዘተ ተኻይዱሉ።
ድሕሪ’ዚ ዝቐረበ መግለጺታት፡ ጉባኤ ሰለስተ ዝኣባላታ ሰክረታርያ መሪጹ። ሰክረታርያ፡ መስርሕ ጉባኤ ብምቕጻል፡ ብቐዳምነት፡ ጉባኤ ንዝቐረበ ንድፊ ሰነዳት ከጽድቕ ብምሕታት፡ ብሙሉእ ድምጺ ጸዲቑ። ብተመሳሳሊ፡ ስም ውዳበን ኣርማን ዘርኢ መኣዲ ዘተ ብምኽፋት ድሕሪ ሰፊሕ ክትዕ፡ ዝቐረበ እማመታት ቁቡል ኮይኑ!
ዝሰዓበ ኣጀንዳ ምርጫ ኣካያዲት ኣካል’ዩ ነይሩ። ኣባል ኣሰናዲት ኮሚተ ኣቶ ፍጹም ሳህለ፡ ንኣገባን ቅጥን ምርጫ ኣመልኪቱ መብርሂ ድሕሪ ምቕራብ፡ ጉባኤ ብቐጥታ ኣብ ሕጹያት ኣብ ምርቛሕ ሰጊሩ፡ 15 ሕጹያት ቀሪቦም፡ ብኣገባብ ስቱር ምሃብ ድምጺ፡ 9 ዝኣባላታ ኣካያዲት ኣካልን ሰለስተ ተቖጻጸርትን ተመሪጾም።
ኣብ’ዚ መስራቲ ጉባኤ፡ ህቡባን ስነጥበባውያን ሙዚቐኛታትን ተረኺቦም ወኒ ዝቕስቅስ ዜማታት ግጥምን ቃልሲ ኣቕሪቦም።
ዓወት ንሓፋሽ!
*************************
ውሳነታት መስራቲ ጉባኤ ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ጀርመን
መስራቲ ጉባኤ ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ጀርመን፡ ሎሚ 09 ሚያዝያ፡ ”ዉሁድ ውዳበ ንልምዓትን መኸተ”፡ ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ ኣብ ከተማ ፍራንክፉርት ተኻይዱ። ኣብ’ዚ ጉባኤና፡ ፈጻሚ ጉዳያት ኤምባሲ ሃገረ ኤርትራ ኣቶ ዮውሃንስ ወልዶ፡ ኣቦ-መንበር ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ኣብ ሰሜን ኣሚሪካ ዶር ጊደዎን ኣባይ ኣስመሮም፡ መራሕቲ ሃይማኖት፡ ናይ ክብሪ ዕዱማት ዓበይቲ ዓዲ፡ ወከልቲ ማሕበራትን ተሳቲፍና። ጉባኤ ካብ 27 ሃገራዊ ሽማግለ ዘቖማ ከተማታት ብዝመጹ ወከልቲ ውዳበታት ተጋቢኡ።
ተጋባእቲ፡ ንኣሰናዳኢት ጉባኤን፡ ንምኽራዊት ኣሃዱን፡ ንሚሽን ሃገረ ኤርትራን ልዑል ምስጋና የቕርብ።
መስራቲ ጉባኤ፡
1. መስራቲ ጉባኤ ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ጀርመን ኣብ ድሮ ጽምብል ብሩራዊ ኢዮቤል ናጽነትና ምክያዱ ረዚን መብጽዓ ዘሰክም ምዃኑ ተረዲኡ!
2. ጉባኤ ሃገራዊ ሽማግለ ኤርትራውያን ጀርመን፡ ከም ሃገር ኣብ ኣገዳሲ መድረኽ-ምስጋር ካብ ምክልኻል ናብ ደረጃ ንጡፍ ተበግሶን መጥቓዕትን ኣብ ንብገሰሉ ዘሎና ህሞት ምክያዱ ፍሉይነት ኣስሚሩሉ።
3. ኣንጻር ኩሉ መሰናኽላት፡ ዚሙገስን ንሕበነሉን ሰረት ሃገርነትን ሃገራዊ ልምዓትን ኣንቢርና ምህልዋና ብምእማን፡ ነቲ ኣንጻር ኩሉ መሰናኽልን ብድሆታት ገጢሙ መኪቱ ንዝረትዐ ህዝቢ፡ መንግስትን ሓይልታት ምክልኻልን ሃገርና መጎሱ የቕርብ፡ ርሑስ ጽምብል ብሩራዊ ኢዮቤል ናጽነት ክብረት!
4. ታሪኻውያን ጸላእትና ኣንጻር ህላወና ከም ሃገርን ህዝብን ዘንቀዱ ምዃኖም፡ ልኡላውነትና ካብ ምሕካኽ ዚትሕት ዕላማ ከመይዝብሎም ብምርዳእ መኸትኡ ክሳብ ሙሉእ ዓወትን ራህዋን ብዝለዓለ ኪቃለስ ምዃኑ ኣረጋጊጹ!
5. ምቛም ሃገራዊ ሽማግለ ጀርመን፡ ንዓመትን ፈረቓን ብዝኸደ ኣሳታፊ ጎስጓሳት ዝሓለፈ፡ ህዝባዊ ንቕሓት ዝዓዘዘሉ፡ ወሳኒ ምስርሕን ፕሮጀክትን ምዃኑ ሞጉሱ የቕርብ።
6. ኣብ ዝቐረበሉ መግለጺታት ስትራተጂካዊ ኣገዳስነት ፕሮጀክት ሃገራዊ ሽማግለ ብዕምቆት ተረዲኡ፡ ብዝለዓለ ወተውፋይነት ኪሰርሓሉ መብጽዓ ኣሓዲሱ!
7. ሱታፌ ኣብ ሰውራ ቀንዲ ረቛሒ ዓወት ምዃኑ ዳግም ብምርግጋጽ፡ ሕጂ’ውን ሰፊሕ ሱታፌ ሓፋሽ ኣብ ኩሉ ኮማውን ሃገራውን ዕማማት ንምውሓስ ብዝለዓለ ክስርሓሉ፡ ንቕሓት ንምዕባይ መደባት ሓበሬታን ትምህርትን ኪብርኽ ወሲኑ!
8. ከም ኣካል ንጡፍ ተበግሶ፡ መኸተ ጥብቅናን ሕግን ኪብርኽ ከምዝግባእ ተሰማሚዑ፡
9. ኣብ መኸተ ሜድያ፡ ዓቅሚ ደሊብና ብዝሓየለ ኪስርሓሉ ወሲኑ!
10. ምህናጽ ስትራተጂካዊ ኪዳናት ኣብ ሰውራና ኣገዳሲ ኣበርክቶ ከምዝገበረ ብምዝካር፡ ሕጂ’ውን ብፕራግማቲካዊ ትሕዞ፡ ኣብ ረብሓ መኸተናንን ልምዓትናን ዚኸትት ዝምድናታት ንምዕባይ ኪንስርሓሉ ወሲኑ።
11. ጉባኤ ብዲሞክራስያዊ መስርሑ ብምቕጻል፡
1. ብምኽራዊት ኣሃዱ ዝቐረበ ንድፊ ውድባዊ ሰነድን ቅዋምን ኣጽዲቑ!
2. ንኽልተ ዓመት ተገልግል፡ 9 ዝኣባላታ መሪሕነት (ማእከላይ ኮሚተ)፡ መሪጹ!
3. በተመሳሳሊ 3 ዝኣባላታ ተቖጻጻሪት ሽማግለ መሪጹ!
4. እተን ዛጊት ብደረጃ ሃገር (ጨንፈር)፡ ቅርጺ ዘየቖማ ውዳበታትና ብደረጃ ህገር ውዳበ ከቑማ ኣብ ቀዳምነት ክስርሓሉ ወሲኑ!
ኣብ መደምደምታ ጉባኤ!
1. ወያነ ወሪሩ ሒዝዎ ካብ ዘሎ መሬትና ብዘይቅድመ ኩነት ኪለቅቕ፡ ቃልስና ብጽንዓት ከምዝቅጽል የረጋግጽ!
2. ተቓጢኑ ዘሎ ኢፍትሓዊ እገዳ ባይቶ-ጸጥታ ብምልኣት ንምፍሻል መኸትኡ ብዝሓየለ ክቅጽል ወሲኑ፡
3. መቐጸልታ ተጻባኢ ውጥን ዝኾነ፡ ውዲት ሰብኣዊ-መሰል (COI ን Special rapporteur)፡ ፍጹም ንምስዓር ብዝሓየለ ከምዘሰርሕ ዳግማይ ኣረጋጊጹ፡
ኣባል ምኽራዊት ኣሃዱ፡ ነፍሰሔር ዶር ኣማኑኤል ትኩእ፡ ኣብ ኩሉ ምድላዋት ሰነድ ሃገራዊ ሽማግለን ጎስጓስስ ህዝብን፡ ኩሉ ጥዕናዊ ጸገማቱ ተጻዊሪ ብልዑል ተወፋይነት ክሰርሕ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ ክፍላ 2015 ብሞት ተፈልዩና፡ ስለቲ እቲ ልዑል ኣበርክቶን ተወፋይነቱን መጎስና ነቕርብ። ዕረፍቲ ዘልኣለም ይሃቦ!
ሰማእታትና ብግብሪ ይደበሱ!
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ
09 ሚያዝያ 2016 – ፍራንክፉርት


text:
Köping
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 18 12 2020
እታ ልዕሊ 25 000 ተቐማጦ ዘለዋ ሾፒንግ ኮምዩን ኣብ ዞባ ምዕራባዊ መላርዳለን ተፈጥሮኣዊ ማእከል እያ። ምስናዕ እቲ ኣገዳሲ ብዚነሳዊ ክፋል እዩ፡ ኣብኡ ድማ እቲ ናይ ኢንዱስትሪ ባህሊ ይቕጽልን ይዓብን። እቲ ናይ ሽወደን ዝዓበየ ወደብ ኣብኡ ይርከብ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ26,239
ስፍሓት መሬት645 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 59 ኪሜ
- Eskilstuna 42 ኪሜ
- Västerås 40 ኪሜ
- Stockholm 147 ኪሜ
ዞባ ቬስትማንላንድ ብመንገዲ እቲ ሆስፒታል ዓብይ ወሃብ ስራሕ እዩ፡ እዚ ኮሙን እውን ልክዕ ከምኡ። ሳላ ናይ ባቡርን ማኪናን መገዲታት፡ ካብን ናብን ምምልላስ ቀሊል እዩ። ኣብ ከባቢ ሾፒንግ ብዙሕ ናይ ተፈጥሮ ቦታታት ኣሎ። እቲ ወደብን ድኳናትን መናፈሻ መገድን ኣብቲ ኣደባባይ ከተማ ዚርከብ ናይ 19 ክፍለዘመን ህንጻታትን ነታ ከተማ ፍሉይ ባህርይ የልብሳ።
መንበሪ-ገዛ
ናብ ሾፒንግ ክትግዕዝ እንተ ደሊኻ ክትረኽቦም እትኽእል ብዙሓት ኣካረይቲ ኣባይቲ ኣለዉ። እቲ ዝዓበየ ኣካራዪ እቲ KBAB እተባህለ ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ እዩ። ግን ከኣ ኣባይቲ ዘካርዩ ብዙሓት ብሕታውያን ኣካረይቲ ኣለዉ። ናይቶም ኣብ ሾፒንግ ዚርከቡ ዝርዝር ኣካረይቲ ገዛ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን መርበብ ሓበሬታ ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ሾፒንግ ኮምዩን ካብ ልዕሊ 100 ሃገራት ዝመጹ ተቐማጦ ኣለዉ። ብዘይካ ቋንቋ ሽወደንን ፊንላንድን እቲ ብብዝሒ ዚዝረብ ቋንቋ፡ ዓረብን ሶማልኛን እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ደብተር ማሕበራት፡ ብዛዕባ መብዛሕትአን ኣብ ሾፒንግ ኮምዩን ዘለዋ ማሕበራት ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። ኣብቲ ኮምዩን ብዙሓት ናይ ወጻእተኛታት ውድባትውን ኣለዋ፡ ንሳተን ድማ ብእተፈላለየ መገዲ ነቶም ስደተኛታት ኣብቲ ሕብረተሰብ ንኺሕወሱን ንኺዋስኡን ንምሕጋዝ ይሰርሓ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሾፒንግ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽ፡ ቤትጽሕፈት መድህንን ጥሮታን ኣብ ሓደ ቦታ ኣብ ቨስትራ ሎንግጋታን 6 ይርከባ። ኣብኡ ብእተፈላለየ ቋንቋ እተዳለወ መጻሕፍትን መጽሔታትን ክትልቅሓሉ እትኽእል ቤትንባብ ኣሎ። ኣብኡውን ብዛዕባ ናይ ሆምዎርክ ሓገዝ ክትረክብ ተኽእሎ ኣሎ። ሾፒንግ ብዘይካ ኣብቲ ሳንትሩም ዘሎ ድኳናት፡ ኣብቲ ምስ ዓበይቲ ናይ ማኪና ጎደናታት ዘራኽብ ቦታ፡ ንእስ ዝበለ ናይ ዕዳጋ ማእከል ኣሎዋ። ዓበይቲ ዕዳጋታት ኣብ ቨስተሮስ፡ ኤስኪልስቱናን ኦረብሩን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ሾፒንግ ናይቲ ኮምዩንን ናጻን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። ዝበዝሓ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ፍሉይ መደባት ኣለወን፡ ከም ደጋዊ ህይወት፡ ናብ ሙዚቃን ኣከባብን ዝቐንዐ መደባትን። ኣብ ሾፒንግ ኮምዩን ውላድካ ኣብ ውሽጢ 4 ኣዋርሕ ኣብ ቤትትምህርቲ ቦታ ከም ዚረክብ ውሕስነት ኣሎካ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ሾፒንግ ኮምዩን ኮምዩናዊ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። መብዛሕትአን ናይ ዕረፍቲ ገዛ ኣለወን ካልኦትውን ናይ ስፖርት ወይ ሙዚቃ መደባት ኣለወን።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ሾፒንግ እቲ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ኣብ ኮምፐተንስሰንተር Kompetenscenter ተኣኪቡ ይርከብ። ኣብኡ መምርሕን ሓበሬታን፡ ብናይ መባእታውን ካልኣይ ደረጃን ጽፍሒ ዚወሃብ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ፡ ኮምቩክስ፡ ለርቩክስ፡ ሽወደን ንወጻእተኛታት (sfi) ከምኡውን ብርሑቅ ዚካየድ ናይ ኮለጅ ትምህርቲ ይወሃብ።
ምስ ህዝባዊ ኮለጅ ብምትሕብባር ኮርታ ቨገን ኤስኤፍኢ ( Korta Vägen-SFI) ይውሃብ። ኣብ 2015 ሾፒንግ ኤስኤፍኤ ከምኡውን ንኣኻ ናይ ኣካደምያዊ ናይ ሕክምና ዲግሪ ዘሎካ ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ኪጅምር እዩ። ኤስኤፍኤ መዲሲን SFA-medicin ንኣኻ ካብ ኤውሮጳ ወጻኢ ናይ ሕክምና ዲግሪ ዘሎካ ዚውሃብ ዓሚቝን ናብ ሞያ ዘተኮረን ናይ ቋንቋ ትምህርቲ እዩ። ኣብዚ መደብዚ ቋንቋ ሽወደን ምስ ናብ ስራሕን ክንክንን ዘተኮረ ኮርሳት ተጻሚዱ ይውሃብ።
ሽዑ ከይደንጎኻ ብናትካ ቋንቋ ወይ ድማ ብእትርዳኦ ቋንቋ ብዛዕባ ሕብረተሰብ መእተዊ ይውሃበካ። እቶም ኣብ ቤትጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕ ዘይተመዝገቡ ብናይዚ ኮሙን መርበብ ሓበሬታ ገይሮም ኣብቲ መደብ ኪምዝገቡ ይኽእሉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብቲ ቦታ ኣርባዕተ ናይ ክንክን ክፋላት ዘለዎ ንእሽቶ ሆስፒታል ኣሎ። እቲ ቀንዲ ስርሑ ናይ ህጹጽ ናይ ውሽጣዊ ሕክምና ረድኤት እዩ። ከምኡውን ኣብ ሾፒንግ ሰለስተ ማእከላት ጥዕና ኣብ ኮልስቫ ድማ ሓንቲ ማእከል ጥዕና ኣለዋ። ሆስፒታል መሕረሲ ኣብ ቮስተሮስ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ዚሕተት እቲ ኮምዩን ብናትካ ቋንቋ ዚትርጉም ካብ ናይ ቨስትማንላንድ ኣገልግሎት ትርጉም ሓገዝ ኪረክብ ይኽእል።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብቲ ናይ ቨስትማንላንድ ሎካል ትራፊክ ( Västmanlands lokaltrafik) ከምኡውን ኣብ SJ ብዛዕባ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ሓበሬታ ትረክብ። ብዙሓት ካብን ናብን ሾፒንግን ቀረባ ከተማታትን ይመላለሱ።
- ሾፒንግ - ቨስተሮስ፤ ብኣውቶቡስ 57 ደቓይቕ ብባቡር ድማ 17 ደቓይቕ ይወስድ።
- ሾፒንግ - ኤስኪልስቱና፤ ብኣውቶቡስ 53 ደቓይቕ ብባቡርን ኣውቶቡስን ድማ 46 ደቓይቕ ይወስድ።
- ሾፒንግ - ኦረብሩ፤ ብኣውቶቡስ 2 ሰዓታትን 12 ደቓይቕን ብባቡር ድማ 36 ደቓይቕን ይወስድ።
- ሾፒንግ - ስቶክሆልም፤ ብኣውቶቡስ 2 ሰዓታትን 22 ደቓይቕን ብባቡር ድማ 1 ሰዓትን 11 ደቓይቕን ይወስድ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ሾፒንግ ልዕሊ 1300 ዋኒናት ዝጠርነፈ ንጡፍ ቢዚነሳዊ ህይወት ኣለዋ። ዝበዝሓ ዋኒናት ሓደ ሰብ ጥራይ ዘስርሓ እየን ግን ከኣ ኣብቲ ኮምዩን ሓያል ናይ ኢንዱስትሪን ዋኒን ባህሊ ኣሎ ከም GKN Driveline, Volvo Powertrain, Sandvik, Yara, Tibnor, Leaxgroup och Hästens sängar.
ሾፒንግ ኣብ መላርዳለን ማእከላዊ ቦታ ምህላዋ ነቲ ካብን ናብን ቨስተሮስ ኤስኪልስቱናን ኦረብሩን ዚግበር በጺሕካ ናይ ምምላስ ጕዕዞ የቃልሎ። እቶም ናይ ብሕቶም ዋኒን ከካይዱ ዚደልዩ ካብ näringslivsenheten i kommunen ደገፍ ኪረኽቡ ይኽእሉ።


text:
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ትማሊ ረቡዕ 17 ለካቲት,2021 ኣብ ዘቤታውን ዞባውን ምዕባለታት ኣመልኪቱ ምስ ማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ኣብ ዝገብሮ ቃለ መሕተት ንህሉው ዞባውን ዘቤታውን ጉዳያት ሰፊሕ መብሪሂ ሂቡ።
ኣብቲ ዞባዊ ጉዳያት ኣመልኪቱ ኣብ ጉዳይ ምስሕሓብ ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን፡ ጉዳይ ዲጋ ኣባይ ዝተፈጥረ ምስሕሓብን ኣብ ዝሃቦ መብርሂ አተን ሃገራት ኣብ ምስግጋር እዋን ኣብ ዘለዋሉ አቲ ጉዳይ ምልዓሉ ምኽንያታዊ ከም ዘይኮነን ግዚኡ ዘይሓለወን'ዩ ድሕሪ ምባል ናይ ደገ ድፍኢት ዘለዎ ከም ዝኾነ ተዛሪቡ። እቲ ምስሕሓብ ቅልጡፍ ፍታሕ ዘድልዮ ጉዳይ ከምዝኾነ'ውን ኣመልኪቱ።
እቲ ብመራሕቲ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ስሜን እዚ ዝተኻየደ ወተሃደራዊ ስጉምቲ ካብ ዝንቡዕ ኣጠማምታ ዝነቐለ " ዕቡድ ኣተሓሳስባ እዩ" ክብል ገሊጽዎ። ፕረዝደንት ኢሳያስ ብዛዕባ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ከም ዘሎ ንዝቐርብ ወቐሳን ክስን ብቐጥታ ዝሃቦ ምላሽ እንተዘየለ እኳ እቲ ጠቐነ ካብ ነዊሕ እዋን ዝጸንሐ ብሙዃኑ ዘገርም ኣይኮነን ክብል ምላሽ ሂቡ።


text:
Radio Erena: 16 January 2019
ኣብ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሕጋዊ ንግዳዊ ምልልስ ዝካየደሉ ኣርባዕተ ነቑጣታት ክኽፈት ምዃኑ ኮርፐረሽን ፈወነ ኢትዮጵያ ንኮሚሽን ግምሩኽ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ብመሰረት ሓበሬታ፣ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ክካየድ ዝጸንሐ ፍኑው ንግዳዊ ልውውጥን ምንቅስቓስ ሰባትን ሕጋዊ መልክዕ ከትሕዝ ትጽቢት ኣሎ።
እዚ ብወገን ኢትዮጵያ ዝስርሓሉ ዘሎ፣ መቑጻጸሪ ነቑጣታት ናይ ምኽፋት መደብ ብወገን ኤርትራ’ውን ተመሳሳሊ መስርሕ ክካየድ ምዃኑ እቲ ጸብጻብ ብተወሳኺ ይጠቕስ።
ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ወርሒ መስከረም ድሕሪ ምኽፋቱ ዝኾነ ቁጽጽር ዘይብሉ ንምንቅስቓስ ሰብን ንብረትን ፍኑው ኮይኑ ምጽንሑ ይፍለጥ።
እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣትሒዙ፣ ዝኽዕነ መግለጺ ከይሃበ ንመስመራት ዓዲ ዃላ ራማን፣ ሰንዓፈ ዛላምበሳን ከምዝዓጸዎ ኣይርሳዕን።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ፍኑው ዝጸንሐ ዶባት ብሃንደበት ምዕጻውን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣፍልጦ ከምዘይብሉን ምግላጹን፣ ኣብ ህዝቢ ሻቕሎት ፈጢሩ ጸኒሑ’ዩ።