text:
ክቡር ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡
ጀጋኑ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡
ሰብ-መዝን ሰራሕተኛታትን መንግስቲ፡
ሃገራዊ ሓይልታት ተቓውሞ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡
ኣቐዲመ፡ በዚ ዕዙዝ ኣጋጣሚ ናይ መበል 29 ዝክረ-ዓመት ሓርነትን መበል 27 ዝክረ-ዓመት ልዑላዊ ናጽነትን ኤርትራ፡ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን፡ ምዉቕ ዮሃና አቕርብ።
ልዑላዊ ናጽነት ኤርትራ፡ ብተባዕ ቃልስን መዘና-ኣልቦ መስዋእትን ተጋዳላይን ህዝብን ዚተረኽበ ዓቢ ታሪኻዊ ዓወት ናይ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ኣብ ልቢ ነፍሲ-ወከፍ ሃገራዊ ኤርትራዊ ድማ፡ ፍሉይ ቦታ ሒዙ ንዘልኣለም ኪዝከር፡ ኪኽበርን ኪጽንበልን ኪነብር ኢዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ንሓርነት፡ ንፍትሒ፡ ንክብረት፡ ንሰላም፡ ንቅሳነት፡ ንራህዋ ተቓሊሱ። ዘፍቅሮም ብሉጻት ደቁ፡ ህይወቱ፡ ንብረቱ ከይበቐቐ ወፍዩ፤ ምእንቲ እዞም ብጹኣት ዕላማታት እዚኦም ማእለያ ዘይብሉ መስዋእቲ፡ መቕተልቲ፡ ማእሰርቲ፡ ስቅያት ተጻዊሩ።
ናይ ታሪኽ ግሪንቢጥ ኰይኑ ግን፡ ዛጊት ጻምኡ ኣይረኸበን። እቲ መሰረታዊ ዕላማታት ናይቲ ብደረጃ ዓለም ቅያ ዘበለ ቃልሱ ተጠሊሙ፤ ኣብ ክንዲ ሓርነት፡ ጊልያነት፣ ኣብ ክንዲ ፍትሒ፡ ግፍዒ፣ ኣብ ክንዲ ክብረት፡ ሕስረት፣ ኣብ ክንዲ ሰላም፡ ኲናት፣ ኣብ ክንዲ ቅሳነት፡ ህውከት፣ ኣብ ክንዲ ራህዋ፡ ስእነት፣ ተደቢሱ።
ቀንዲ ዕላማ ናይ ኵሉ ጻዕርታት ደቂሰብ፡ ደረጃ መነባብሮ ንምምዕባልን ነቲ ሰብኣዊ ኵነት ወይ ህይወት ደቂሰብ ንምምሕያሽን ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ፡ ን29 ዓመታት፡ ጓንጓ ጭርሖታት፡ ዘይትግበሩ መደባት ልምዓት፡ ዘይፍጸሙ መብጽዓታት፡ ዘይጭበጡ ተስፋታት፣ ዓመት-ዓመት ምስቲ ክዉንነት ዘየሳንዩ፡ ብኣሽካዕላል ዚደጋገሙ ህውተታታት ኪሰምዕ ጸኒሑ። ኣብዚ ናይ ሎምዘመን ጽምብል’ውን፡ ቁምነገር ዘለዎ፡ ካብኡ ዚፍለ መልእኽቲ ንምስማዕ ትጽቢት ኣይግበርን።
ዘይፍጸሙ መብጽዓታት ኰነ ኣጉል ተስፋታት ሃገር ከልምዑ፣ ሃብቲ ኪፈጥሩ፣ መነባብሮ ህዝቢ ከመሓይሹ፡ ድራር ዕለት ኪዀኑ ስለ ዘይክእሉ፤ ሃገርና ከም ሽንቲ ገመል ንድሕሪት ተመሊሳ፣ ቍጠባና ተረሚሱ፣ ፖለቲካና ተዘሪጉ፣ ሕብረተሰብና ተደቚሱ፣ ስድራቤታትና ተበታቲኑ፣ መንእሰይና ብጃምላ ተሰዲዱ። ዞባውን ኣህጕራውን ቍመና ሃገርና ተበላሽዩ፣ ህዝብና ተዋሪዱ፡ መስሓቕ ሸራፋት ኰይኑ።
ሰላም፡ ርግኣትን ድሕነትን መሰረታዊ ኵነታት ንሰሳኒ ልምዓት ኢዮም። ህዝቢ ኤርትራ፡ ምስ ኵሎም ጐረባብቱ ብጀኦግራፍ፡ ብታሪኽ፡ ብባህሊ፡ ብስትራተጅያዊ ረብሓ ብቐረባ ዚተላገበ ኢዩ። ሃገራዊ ልዑላውነቱን ግዝኣታዊ ምሉእነቱን ዓቂቡ ድማ፣ ምስ ኵሎም ጐረባብቱ ብሰላም፡ ጽቡቕ ጕርብትናን ሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝን ኪነብር ዚደሊ ህዝቢ ኢዩ።
ብጠንቂ ባዕዳዊ ግህሰት መሰል ርእሰ-ውሳኔኡ፡ ሃገራዊ ልዑላውነቱን ግዝኣታዊ ምሉእነቱን፣ ህዝቢ ኤርትራ ንሓምሳ ካብዘን ዚሓለፋ ስሳ ዓመታት ኣብ ርሱን ወይ ዝሑል ኲናት ተጸሚዱ ጸኒሑ። ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰረት ናይ ነባሪ ሰላም ንምንጻፍ፣ ኢትዮጵያ፡ ልዑላውነትን ግዝኣታዊ ምሉእነትን ሃገረ ኤርትራ፡ ብቃልን ብግብርን፡ ከተኽብር ይግባእ።
ኲናት ብዘይካ መቕዘፍትን ዕንወትን ካልእ
ፋይዳ የብሉን። ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ነቲ ዚሓለፈ ታሪኽ ናይ ኲናትን
ተጻብኦን ኰነ ነቶም ንዕኡ ዘበገሱ ጠንቅታት፡ ወሳኒ መደምደምታ ብምግባር ነባሪ ሰላም ምርግጋጽ፣ ሓደ ኣብ ሓባራዊ ስትራተጅያዊ ረብሓታት
ዚምስረት ሓድሽ ዝምድና ናይ ሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝ ምዅስኳስ ዚከኣል እመስለኒ።
ነቲ ሓድሽ ዝምድና ድልዱል ሰረት ንምንጻፍ ድማ፡ እቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኰነ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፣ ነቲ ብኣህጕራዊ ሕጊ ዚድገፍ፡ ብጹእነት ናይ መግዛእታዊ ዶባት ዚባርኽ መትከልን ልምዲን ናይ ኣፍሪቃዊ ሕብረት ብምቕባል፣ ብመሰረት’ቶም መግዛእታዊ ውዕላት፣ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ኵሉ’ቲ ተጐቢጡ ዘሎ መሬት ኤርትራ ከውጽእ ይግባእ።
እዚ ስጕምቲ’ዚ ምስ ዚውሰድ፡- (1) ንቅንዕና ድሌት ሰላም ናይቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኰነ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብግብሪ ከረጋግጽ፣ (2) ከም መርኣያ ናይ ሰናይ ድሌት፡ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ህዝብታት ምትእምማን ኪዅስኵስ፣ (3) ነቲ ጌና ተመዛቢሉ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ዓድታቱ ተመሊሱ ንቡር መነባብሮ ንምህናጽ ከፍቅድ ይኽእል።
ኣብ ምኽላል ናይቲ ውዕላዊ ዶብ ዘሰሓሕቡ ቦታታት ምስ ዚህልዉ፣ ምስ ሽማግለታት ናይቶም ደረት መሬት ዓድታቶም ዚፈልጡ ዓበይቲ ዓዲ ናይተን ኣብ ክልቲኡ ወገናት ናይቲ ወሰናስን ዶብ ዚርከባ ጐደቦ ዓድታት ብምምይያጥን፡ ክኢላዊ ሓገዝ ናይ ካርቶግራፍያዊ ኣሃዱ ሕቡራት ሃገራት ብምዕዳምን ኪፍታሕ ይኽእል። ትካላዊ ኣገባብ ዚሓዘ፡ ንቡር ክልተኣዊ ዝምድና ምስ ዚምስረት ድማ፣ ኵሎም እቶም ዘይተፈትሑ ክልተኣዊ ጕዳያት፡ ብምይይጥ ወይ ብልዝብ ምፍታሕ ይከኣል።
ርግጽ፡ እቲ ሓድሽ ክልተኣዊ ዝምድና፡ ኣብ ኤርትራ ቅዋማዊ ስርዓት ምትካል፣ ኣብ ኢትዮጵያ ድማ፡ ቅዋማዊ ስርዓት ምርግጋእ ከድሊዮ ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ኰነ ኣብ ኢትዮጵያ ርጉእ ደሞክራስያዊ ስርዓት ምትካል ሓላፍነት ናይ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ኢዩ።
ኣብ ኤርትራ ንዅሉ ዜጋ ማዕረ ናጽነት፡ ማዕረ መሰል፡ ማዕረ ዕድል ዘረጋግጽ ቅዋማዊ ስርዓት ንምትካል፣ ኵሉ ሃገራዊ ኤርትራዊ፡ ኣብ ውሽጢ ኰነ ኣብ ወጻኢ፡ ውድብ ይዅን ውልቀሰብ፡ ጥርናፈኡ ከዕዝዝ፡ ብሓደ ድምጺ ኪዛረብ፡ ብሓባር ኪቃለስ፡ ህጹጽ ጠለብ ናይዚ እዋንና ኢዩ።
በዚ ዕዙዝ ኣጋጣሚ’ዚ፡ ነቲ ኣብቲ ህሉው መነባብሮኡ፡ ነብሰ-ምንጻል፡ ኣካላዊ ምርሕሓቕ ኰነ ክንክን ጽሬት ንምግባር ዘኽእል ግቡእ መሳለጥያታት ዘይብሉ ህዝቢ ኤርትራ፣ ካብዚ ንመላእ ዓለም ዘሳቒ ዘሎ ሓደገኛ ለበዳ ኮሮናቫይራስ መዋጽኦ ይሃብካ እብል። ነቶም ምስቲ ኵሉ ኣብ ባይታ ዘሎ ሕጽረታት፡ ድሕነትን ጥዕናን ህዝቢ ንምሕላው ኵሉ ዚከኣሎም ዚገብሩ ዘለዉ ሓካይምን ሰራሕተኛታት ሓለዋ ጥዕናን ኰነ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዘርእዮ ዘሎ ሓልዮትን ዚገብሮ ዘሎ ሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝን አሞጕስ።
ኣብ መወዳእታ፡ ነቲ ጥልመት ዕላማታት ሰውራና ዘምጽኦ ዘመነ ጸልማት ናይ ዓመጽ፡ ብልሽውናን ንድየትን ናብ ሰናይ ዘመን ናይ ፍትሒ፡ ቅሳነትን ራህዋን ዚቕይር፣ ክብሪ፡ ናጽነትን መሰላትን ህዝቢ ዘኽብር፣ ባህርያውን ሰብኣውን ጸጋታትና ብምምዕባል ኣብ መዓላ ልምዓት ሃገር፡ ግስጋሰ ሕብረተሰብ፡ ረብሓ ህዝቢ ዘውዕል፣ ኣብ ቅዋም ዚምስረት፣ ብናጻ ምርጫ ህዝቢ ዚቐውምን ንረብሓ ህዝብን ሃገርን ዘገልግልን፣ ርጉእ ደሞክራስያዊ መተካእታ ንምምጻእ ሓድነትና ከነደልድል፡ ጥርናፈና ከነዕዝዝ፡ ቃልስና ከነሐይል እላቦ።
ብኣጋጣሚ ናይዚ ድርብ ጽንብል በዓል ሓርነትን ናጽነትን፡ ንመላእ ህዝብና ደጊመ ዮሃና እብል።
ዕድመ ንናጻ ልዑላዊት ሃገረ ኤርትራ!
ዘልኣለማዊ ሓበን ንጀጋኑ ሰማእታትና!
ፈጣሪ ንኤርትራን ህዝባን ይባርኽ!


c: text/html

text:
Radio Erena: 18 August 2020
ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ከጋጥመን ካብ ዝኽእል ቁጠባዊ ቅልውላው ንምድሓን ባንክ ዓለምን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን፣ ዘለወን ውህሉል ዕዳ ክድስክል ዝብል እማመ ኣብ ዘተ’ዩ ዝርከብ።
እዘን ሃገራት፣ ንዓመታት ዘዋህለልኦ ዕዳ፣ ብሰንኪ ኮቪድ 19፣ ካብ ወለድ ናጻ ኮይኑ ክጸንሕ ዝኽእል እኳ እንተኾነ፣ ንሓዋሩ ኸ ዕዳኣ ክትከፍል ትኽእል ሃገር ኣላ ድያ ዝብል ትንታነታት ቁጠባ እንዳዓበየ ይመጽእ ኣሎ።
ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ ዘለወን ውህሉል ዕዳ 583 ቢልዮን ዶላር ከምዝበጽሐ ጸብጻብ ባንክ ዓለም የመልክት።
ብመሰረት ጸብጻብ እቲ ኣህጉራዊ ፊናንስያዊ ትካል፣ ቅድሚ 10 ዓመታት 236 ቢልዮን ዶላር ውህሉል ዕዳ ዝነበረን እዘን ሃገራት፣ ኣብ 2018 ብ150% ንሂሩ ናብ 583 ቢልዮን ደይቡ።
እዚ ድማ ኣህጉር ኣፍሪቃ፣ ክትጻወሮ ናብ ዘይትኽል ዕዳን ሳዕቤናቱን ትሽመም ከምዘላ ዝእንፍት ምዃኑ ተንተንቲ ቁጠባ የረድኡ።
ዕዳ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት እናነሃረ ካብ ዝኸደሉ ኣውራ ምኽንያት፣ ቻይና’ያ።
ቻይና፣ ንሃገራት ኣፍሪቃ፣ ቅድመ ኩነት ዘይብሉ ልቃሕ እናሃበት፣ ግዳያት ዕዳ ትገብረን ምህላዋ’ዩ ዝትንተን።
ኣብ ኣፍሪቃ፣ ዕዳኣ ክትከፍል እትኽእል ሃገር ዘየላ ክነሳ፣ ቻይና ብዘይቅድመ ኩነት 10ታት ቢልዮናት ዶላራት ብመልክዕ ልቃሕ ምሃባ፣ ንመጻኢ ጸጋታትን ዕድላት ወፍርን እዛ ኣህጉር ንምብሓት ዝዓለመ’ዩ ዝብሃል።
ኣብ ትሕቲ ሰሃራ ካብ ዝርከባ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝበዝሐ ዕዳ ዘለወን ተባሂለን ዝጥቀሳ ከም ናይጀርያን ኢትዮጵያን ክኾና እንከለዋ፣ ኤርትራ ሓንቲ ካብተን ዝወሓደ ውህሉል ዕዳ ዘለወን ሃገራት ኣፍሪቃ ተባሂላ’ያ ትግለጽ።
ክሳብ ታሕሳስ 2017፣ ውህሉል ዕዳ ኤርትራ ኣስታት 875 ሚልዮን ዶላር’ዩ ኔሩ።
ምስ ምትእትው ቻይና፣ ኤርትራ ኣብ መወዳእታ 2018 ዝነበራ ዕዳ ናብ ልዕሊ 3.5 ቢልዮን ዶላር ከምዝዓረገ ጸብጻባት ቁጠባ ይጠቕሱ።
ባንክ ዓለምን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን፣ ኣብ ኣህጉር ኣፍሪቃ ካብ ዘሻቕሎም ኣውራ ጉዳያት፣ ጎኒ ጎኒ’ቲ ምኽፋል ውህሉል ዕዳ፣ ብቑዕ ምሕደራን ምቁጽጻር ብልሽውናን ግሉጽነትን ዘይምህላው’ዩ።
ሃገራት ኣፍሪቃ ልዕሊ 580 ቢልዮን ዶላር ዕዳ ደኣ ይሃልወን’ምበር ዓመታዊ ኣስታት 100 ቢልዮን ዶላር ብብልሽውና ከምዝጠፋፋ’ዩ ዝግለጽ።
================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ዝብሉ ሕቶታት ዝድህስስን ዝምልስን ሰሚናር ክግበር ህጹጽ ተደላይነት ከም ዘለዎ ብምግንዛብ ኣሰናዳኢ ሽማግለ ፈስቲቫል፡ ነቲ ብደለይቲ ፍትሒ ኣብ ጀነቫ ዝተረጋገጸ ዓወት ንቅድሚት ንምድፋእ ከም ቀንዲ መደብ ፈስቲቫል ገይሩ ሒዝዎ ኣሎ። ኣብ ጀነቫ ብደለይቲ ፍትሒ ብ26 ሰነ 2015 ዝተረጋገጸ ዓውት ኣብዚ ተታሒዝናዮ ዘሎና ቃልሲ ንፍትሕን ደሞክራስን፡ መዘና ዘይርከቦ ኢዩ። ንምስጢራት ከዐውትዎ ዝኸኣሉ ረቛሒታት ከነለሊዮምን፡ ብእኦም ተማሂርና ድማ፡ ኣብ መደረኻዊ ቃልሲና ብዝለዓለ መልክዖም ከነዘውትሮም የድሊየና ኣሎ። እዚ ዓውትዚ ፈጢርዎ ዘሎ ተስፋታት ናብ ጋህዲ ክልወጥ ንሕሉፍ ድኽመታት ወጊድና ንቅድሚት ንመርሽ!!
ርዱእ ክኾነልናን ክቐለልናን ጀንቫ ብማለት ንጠቅስ ኣለና ድኣምበር እቲ ዓወትስ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ናይ ዓለም ብደለይቲ ፍትሒ ተረጋጊጹ ኢዩ። ንሓደ ምልክት ርእዩ፡ ንሐደ ጸዋዒት ሰሚዑ ኣብ እስራኤልን ኣዲስ ኣበባን ሰሜን ኣመሪካን ዝተኻየደ ዓበይቲ ሰላማዊ ሰልፊታት ንፍትሓዊ ቃልስና ናብ በሪኽ ቦታ ዘደየበ ኢዩ። ቃልሲ ንፍትሒ እናተጓሃሃረ ኢዩ ብኣንጻሩ ድማ፡ ጨቋኒ ስርዓት ኣስመራ ሓይሉ እናተሸምረረን እናደቐቐን ኢዩ። እቲ ብ22 ሰነ ብደገፍቲ መንግስቲ ኣብ ጀነቫ ዝተገብረ ሰልፊ ንውድቀታት መላኺ ስርዓት ብጉልሒ ኣመስኪርዎ ኢዩ።
ብመሰረቱ፡ ደላይ ፍትሒ ከካብ ዘለዎ ብዕለት 26 ሰነ ናብ ጀነቫ ክኸይድ ከሎ፡ ነቲ ብኣህጉራዊ ትካል ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ንዝፍጸም ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ንምጽራይ ዝወጸት ኮሚሽን ዘቕረበቶ ጸብጻብ ንከሞግስ ኢዩ ኔሩ። እቲ ኮሚሽን፡ ነቲ ንደላይ ፍትሒ ከም ምኽኒያት መቃለሲኡ ኮይኑ ዘሎ፡ በቲ መላኺ ስርዓት ኣብ ሃገርና ዝፍጸም ስፍሪ-ኣልቦ በደላት ንኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ ኣቕሪቡ። መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ፡ ብኣህጉራዊ ሕጊ ብገበን ከኽስሶ ዝኽእል በደላት ይፍጽም ከምዘሎ ኢዩ መስኪሩ። በቲ ካልእ መዳዩ ድማ፡ እቲ ኮሚሽን ንሕጋውነት ፍትሓዊ ቃልስና ተፈላጥነት ሂብዎ ከምዘሎ ዘመላኽት ኢዩ። እዚ ተግባርዚ ክሙጎስን ክንኣድን ስለ ዝግብኦ ኢዩ ምበእር ናብ ጀነቫ ዝኸድና።
ኣህጉራዊ ማሕበረ-ሰብ በዚ ደረጃዚ ናብ ህዝብና ቆላሕታ ምግባሩ፡ ንቃልሲ ደለይቲ ፍትሒ ብቐሊሉ ክርከብ ዘይክእል ሓገዝ ኢዩ ዘበርክት ዘሎ። ከመይ ንጠቕሚ ናይቲ መሰረታዊ ዕላማና፡ ፍትሕን ዲሞክራስን ሰላምን ንምርግጋጽ ነውዕሎ ግን ናትና ሓላፍነት ኢዩ።
ካብ 31 ሓምለ ክሳብ 2 ነሓሰ ዝካየድ ዘሎ ፈስቲቫል ፍራንክፈርት ካብዚ ክውንነት ብምንቃል ኢዩ ነዚ እዋናዊ ሕቶዚ፡ ቅጽበታዊ ኣገባብ ኣሰራርሓ ናይ ኩሎም ተቓለስቲ ፍትሒ ክረክብ ናይ መዛተይ መኣዲ ፈጢሩ ዘሎ።
ነዚ ኣብ ጀንቫን ኣብ ካላኦት ቦታታትን ዝተራእየ ናይ ኩሎም ደለይቲ ፍትሒ ስሙር ስራሓት ከመይ ጊርና ቀጻሊ ንገብሮ?
እዚ ኣህጉራዊ ማሕበረ ሰብ ኣብ መዳይ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ በጺሕዎ ዘሎ ኣረኣእያ ከመይ ንሐይሎን ናብ ፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን መኽሰባት ንቕይሮ? ወዘተ ንዝብሉ ሕቶታት ሰሚናር ክድህስስን ክምልስን ኢዩ።
እዚ ሰሚናርዚ ንኹሉ ኽፉት ኢዩ። ካብ ፖለቲካዊ ውድባትን ስቪካዊ ማሕበራትን ተወኪሎም ዝመጹ ቀንዲ ተዋሳእቲ ናይዚ ሰሚናርዚ ክኾኑ ዓቢ ትጽቢት ኣለና። ነዚ ሰሚናርዚ ዓቢ ኣበርክቶ ክገብረሉ ኢዩ ኢልና እንኣምነሉ፡ ኣብ ናይ ጀንቫ ዓወት ርኡይ ግደ ዝተጻወተ ናይ ሕጊ ምሁርን ህርኩት ተንቀሳቓሳይ ሰብኣዊ መሰላትን ዶክተር ዳኒኤል ረዘነ ተሳታፋይ ናይዚ ሰሚናር ክኸውን ኢዩ።
ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ኣብ ፈስቲቫል ፍራንክፎርት 2015 ክሳተፍ ንዕድም ። ድሕሪ ዓወት ጀነቫኸ እንታይ? ንዝብል ሕቶ ድማ መልሲ ሒዙልና ክመጽእ ንጽውዕ።
ብሰላም ምጽኡ
ኣሰናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል 2015


text:
ኤርትራ ኣብ መዝገብ ካልኣይ ዙርያ እገዳ መገሻ ሃገራት ንሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ
ኤርትራ ኣብ መዝገብ ካልኣይ ዙርያ እገዳ መገሻ ሃገራት ንሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ
ኣብ’ቲ ውሩይ ዎል ስትሪት ጆርናል The wall Street Journal ተባሂሉ ዝፍለጥ ጋዜጣ ምምሕዳር ፕረሲደንት ትራምፕ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ካልኣይ ዙርያ፡ ዳግማይ ካብ ኣፍሪቃን ኤስያን ሓንቲ ኤውሮጳዊት ዝርከብአን ኣስታት 7 ሃገራት፡ ዜጋታተን ንሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ከይኣትዉ እገዳ ክግበረለን ይሕሰብ ከም ዘሎ ኣብ’ቲ ትማሊ ብዕለት 21 ጥሪ 2020 ዝተዘርግሐ ሕታም ሰፊሩ ይርከብ። ብዘይክኡ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ብፍላይ ኣብ ሃገር ሽወደን፡ ዓበይቲ ጋዜጣታት፡ ፈነወ ሬድዮን ማዕከናት ቲቪ ንፍሉይ ተርኽቦ እዘን ሃገራት ኣመልኪቱ ምስ ወጻኢ ጉዳያት ኪኢላታት ዓዲሞም ኣዘራሪቦም።
እዚ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ንእገዳ መገሻ ዝተጠቕሳ ሃገራት ዝተዘርገሐ ሓበሬታ ኣመልኪቱ፡ ካብ ኣካላት ሰበ ስልጣን ምምሕዳር ፕ ትራምፕ ዝተረኽበ ዝርዝር ኣስማት ሃገራት ምዃኑ ይጠቕስ ።
ብተወሳኺ ፕረሲደንት ትራምፕ ኣብ መበል ሳልሳይ ዓመት ቀዳማይ እገዳ 6 ሃገራት፡ ነዚ ጉዳይ ከም ዘረጋገጾ’ውን Today News africa ዝተባህለ ዜናዊ ትካል ኣብ ደቮስ ዝተኻየደ ጋዜጣዊ መግለጺ ምንባሩ ተወሳኺ ይሕብር። ይኹን እምበር’ቲ እገዳ ንኩሎም ዜጋታት እተን ሃገር ከም ዘይትንክፍ ገሊጹ ክብል ይጠቕስ።
ዜናን ሓበሬታን ሓዲለ
ዕለት 23 ጥሪ 2020


text:
ኣብ ሶማል ዘጋጠመ ደርቂ ፅምኢ ማይ ዝፃወሩ ኣግማል ከይተረፉ ይሃልቁ ኣለው
(ገለ ምስልታት ዝሞቱ እንሰሳ ዘሰንብድ ምስሊ ከምዘለዎ ንሕብር) ኣብ ሶማል ብሰንኪ ዘጋጠመ ሕሱም ድርቂ ንምድረበዳን ድርቅን ናይ ምፅዋር ተኽእሎ ዘለዎም ኣሽሓት ኣግማል ከይተረፉ ይሃልቁ ከምዘለው ተፈሊጡ።ኣግማል ንመጎዓዚያ፣ንጸባን ስጋን ዝጥቀሙ ሰብ ጥሪት ኣብ ከቢድ ፀገም ወዲቖም ኣለው። ኣብ ሶማሊላንድ ዞባ ቶግድሂር ሓላዊ ኣግማል ዝኾነ ዳውድ ባሩድ ጃማ ስድርኡ ኣብቶም ዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ብስንኪ ደርቂ ልዕሊ 100 ኣግማል ከምዝሞቱዎም ይዛረብ።
መውሃቢ ርእይቶ ኣብ ፈይስቡክ
ኢፒሶዳት
-
መስከረም 29, 2020
ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ ዓዲ ግራት
-
መስከረም 29, 2020
ኤርትራዊ ምንቅስቓስ ባይቶ ይኣክል ኣመሪካ፥ ፈላማይ ጉባኤኡ ኣካይዱ ኔሩ
-
መስከረም 28, 2020
ኣከባብራ በዓል መስቀል ኣብ መቐለ ጎቦ ጮምዓ
-
መስከረም 22, 2020
መሮን ሰመዳር ንምምሕዳር ከተማ ኦክላንድ ካሊፎርንያ ይወዳደር
-
መስከረም 22, 2020
ኣብ ክልል ትግራይ ምህርቲ ማሸላ ንምዕባይ ዝግበር ጻዕሪ
-
መስከረም 20, 2020
ዕላል ምስ ነባር ሃራሚ ጭራ ዋጣ ፥ ብርሃነ ወልዱ


text:
Radio Erena: March 28, 2014
ገዲም ተጋዳላይን ሓደ ቀዳሞት ኣባላት ብረታዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራን ኣሕመድ ናስር ብዘጋጠሞ ሃንደበታዊ ወቕዒ ብ ሮቡዕ 26 መጋቢት ኣብ ስቶኮልም ከምዝዓረፈ ድሮ ተኸታቲልናዮ ኣሎና።
ኣሕመድ ናስር፣ ኣብ መፋርቕ 1960ታት ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድሕሪ ምጽናብሩ፣ እቲ ውድብ ምስ ህዝባዊ ሓይልታት ኣብ ዝተኻየደ ኵናት ሓድሕድ ኣብ 1983 ተበታቲኑ ዝበዝሐ ክፋሉ ናብ ስደት ክሳብ ዘምርሕ ከም ኣቦ መንበር ኮይኑ ዘገልገለ ገዲም ተጋዳላይ’ዩ።
ኣቦ መንበር ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ጨንፈር ጅዳ ኣቶ ሮሞዳን ዳራንካ ንታሪኽ ህይወት ገዲም ተጋዳላይ ኣሕመድ ናስር ኣምልኪቱ ኣብ ዝልኣኸልና ጽሑፍ፣ ኣሕ መድ ናስር ኣብ 1944 ኣብ ከባቢ ሓድሽ ኣይሮማለ ኣብ ዝተባህለት ኣብ ቀደም ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ናይ ሎሚ ዞባ ደቡብ እትርከብ ዓዲ’ዩ ተወሊዱ።
ናይ መባእታ ትምህርቱ ኣብ ጽላል ኣባሓጉኡ ናስር ባሻ ብምዃን ኣብ ዓዲ ቀይሕ ድሕሪ ምክትታል ድማ ናይ ማእከላይ ደረጃ ንምክትታል ናብ ኣቝርደት ኣምሪሑ። ብድሕሪ መንእሰይ ኣሕመድ ናስር ኣብ ኣስመራ ኣብ ዝርከብ ናይቲ እዋን እቲ ቀሃስ ናይ ሎሚ ቤት ትምህርቲ ቀይሕ ባሕሪ ካልኣይ ደረጃ ትምህርቱ ዛዚሙ።
ኣብ መፈለምታ 60ታት ኣብ ተማህሮ ብዝተላዕለ ርሱህ ሃገራዊ ምንቕስቓሳት ዝተጸንበረ ኣሕመድ ናስር፣ ኣብ መፋርቕ 60ታት ድማ ናብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተጸንቢሩ። ኣብ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ድሕሪ ምጽንባሩ ድሕሪ ዓመት ማለት ኣብ 1967 ናይ ከቢድ ብረት ስልጠና ንክረክብ ናብ ዒራቕ ተላኢኹ።
ኣሕመድ ናስር፣ ካብ ዒራቕ ድሕሪ ምምላሱ ኣብ 1970 ኣባል ባይቶ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኮይኑ። ኣብ 1975 ድማ ኣባል ፈጻሚት ሽማግለን ኣቦ መንበር ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ብምዃን ቃልሱ ብዝልዓለ ወኒ ኣብ ምቕጻል ኔሩ።
ህዝባዊ ሓይልታት ኣብ ዝተኻየደ ኵናት ሓድሕድ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ 1983 ተበታቲኑ ዝበዝሐ ክፋሉ ናብ ስደት ክሳብ ዘምርሕ’ውን ከም ኣቦ መንበር ኮይኑ ዘገልገለ ገዲም ተጋዳላይ’ዩ።
ተ.ሓ.ኤ ኣብ 1983 ተበታቲኑ ናብ ስደት ድሕሪ ምምርሑ’ውን ኣሕመድ ናስር ምስ ብጾቱ ኣብ ስደት ኮይኖም ንተጋድሎ ሃርነት ኤርትራ ሰውራዊ ባይቶ ዝተሰምየ ውድብ ኣብ ምክያድ ከምዝነበሩን፣ ድሕሪ ናጽነት መላእ ኤርትራ ድማ ምስ ህዝባዊ ግንባር ሃገራዊ ዕርቂ ንምክያድ ከምዝሓተተን’ዩ ዝንገረሉ።
እንተኾነ ኣሕመድ ናስርን ካልኦት ሓያሎ ኣባላት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ንሃገራዊ ዕርቒ ዘቕረብዎ ጻውዒት ብዋና ጸሓፊ ህዝባዊ ግንባርን ናይቲ እዋን እቲ ፕረዚደነት መሰጋገሪ መንግስትን ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከምዝተነጽገ መዛግብቲ ታሪኽ የዘንቱ።
ኣሕመድ ናስር፣ ኦለቲካዊ መድረኽ ኤርትራ ብመንእሰያት ክትካእ ኣለዎ ካብ ዝብል እምነት ካብ 2012 ንደሓር ካብ ዝነበሮ ናይ ተቓውሞ ፖለኢካዊ ጽፍሕታት ብወለንትኡ ከምዝተኣልዩ’ዩ ዝንገር።
ዝኸበርኩም ሰማዕትና፣ ንስድራቤትን ፈተውትን ተጋዳላይ ኣሕመድ ናስር ደጊምና ጽንዓት ይሃብኩም እናበልና፣ ኣሕመድ ናስር መን’ዩ ንዝብል’ውን ብቐረባ ዝፈልጥዎ ብጾቱ፣ ምስ ሬድዮ ኤረና ዘካየድዎ ዕላል ኣብ ናይ ጽባሕ ቀዳም ፈነወ ሬድዮ ኤረና ክቐርብ’ዩ። ኣቐዲምና ምክትታልኩም ንዕድም።
========================


text:
Radio Erena: 23 May 2016
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንተቓወምቲ ቤጃ ናይ ሱዳን ኣብ ከባቢ ኬሩ ወትሃደራዊ መዓስከር ኣቝሙሎም ከምዘሎ ወትሃደራውያን ምንጭታት ኣቓሊዖም።
እቶም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ንሬድዮ ዳባንጋ ብምጥቃስ ኣብ 19 ግንቦት ዘቕረበቶ ዜና ምርኩስ ብምግባር ኣብ ዝልኣኽዎ ሓበሬታ፣ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን፣ ኣብቲ ምስ ኤርትራ ዘዳውባ ቁሸታት ዘካይድዎ ዘለዉ ተፍትሽ’ውን ምስዚ ዝተኣሳሰረ ምዃኑ ኣገንዚቦም።
እቲ ኣብ ከባቢታት ታሕዳይ፣ ካራዪት፣ ሸላልብን ከሰላን ዝተኻየደ ተፍትሽን ወትሃደራዊ ምቁጽጽራን፣ ካብ ዓሌት ቤጃ ንዝኾኑ ዕጡቓት ግንባር ምብራቕ ሱዳን ነበር ንምህዳን ምዃኑ ሬድዮ ዳባንጋ ካብ ኣምስተርዳም ምጥቃሳ ይዝከር።
ብመሰረት እቶም ወትሃደራውያን ምንጭታት ናብ ሬድዮ ኤረና ዝልኣኽዎ ሓበሬታ ከኣ፣ ኣብ ኤርትራ ከባቢ ኬሩ ኣብ ዝርከብ መዓስከር ካብ ዝጸንሑ ተቓወምቲ ቤጃ ናይ ሱዳን፣ ሃዲዶም ናብተን ቁሸታት ድሕሪ ምእታዎም፣ ብ16 ግንቦት ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ ንምህዳኖም ኣብ ዘካየድዎ ፈተነ ተዅሲ ከምዝተላዕለ የመልክት።
እቲ ዝተኻየደ ቶኵሲ ኣብ መንጎ ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራን ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቐሱ ተቓወምቱን ካልኣይ ድማ ምስ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ምንባሩ’ዮም እቶም ወትሃደራውያን ምንጭታት ዝጠቕሱ።
እንተኾነ ካብ ወገን መንግስቲ ሱዳን ይኹን ዕጡቓት ቤጃ ዝተዋሕበ ዝኾነ ሓበሬታ የለን።
ብዕጡቓት ተቓወምቲ ቤጃን ራሻይዳን ዝቖመ ግንባር ምብራቕ ሱዳን፣ ብመንጎኝነት መንግስቲ ኤርትራ ድሕሪ ዝተኻየደ ዘተ ዕጥቁ ብምውራድ ምስ መንግስቲ ሱዳን ንኽጽንበር ኣብ 2006 ኣብ ኣስመራ ስምምዕ ከምዝኸተመ ኣይርሳዕን።
እንተኾነ ዝበዝሑ ኣባላት ቤጃ፣ እቲ ናይ ኣስመራ ስምምዕ ኣብ ግብሪ ኣይወዓለን ብዝብል ኣብ ከሰላን ፖርት ሱዳንን ተደጋጋሚ እዋን ተቓውሞታት ክውድቡ እንከለዉ፣ ሓያሎ ካብኣቶም ከኣ ዳግም ዕጥቖም ከልዕሉ ተገዲዶም ምህላዎም ይገልጹ።
ይኹን’ምበር ነቲ ናይ 2006 ስምምዕ ብመንጎኝነት ዝመርሐ መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቶም እቲ ስምምዕ ኣብ ግብሪ ኣይወዓለን ብምባል ኣንጻር መንግስቲ ሱዳን ብረቶም ዘልዓሉ ኣባላት ቤጃ ክጥርንፎም ይርአ ምህላዉ’ዮም ዘገንዝቡ ወትሃደራውያን ምንጭታት።
==========================


text:
መደበራት ዜና ኢጣልያ ንተቓወምቲ ወድባት ኤርትራ ኣብ መደባተን ኣፍደገ ከፊተን
v ልኡኽ መደበር ዜና ኢጥልያ ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራዊያን ንመጀመርያ ግዜ ምብጻሕ ገይሩ
ልኡኻት ማእከናት ዜና ኢጣልያ ምስ ኣቦ-መንበር ፈጻሚት ሽማግለ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ኣቶ ሑሰን ክሊፋ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ርክባት ኣካይዶም።ኣብቲ ርክብ ኣቶ ሑሰን ንህዝቢ ኢጣልያ መልእኽቲ ኣመሓላሊፉ።ኣብ መልእኽቱ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ኤርትራ፤ጠንቒ ቁጠባዊ ጸገም ህዝቢ ኤርትራ፤ዕላማን መርግጸን ኤዲኪ፤ጻዕርታት ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ኣብ ምስፋን ዲሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ገሊጹ ክብል ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ።ብተወሳኺ ኣቶ ሑሰን ከሊፋ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ስደት ዘጋጥሞ ዘሎ ጸገማት ድሕሪ ምዝርዛር እቲ ልኡኽ ንስደተኛታት ኤርትራዊያን ኣብ ማዓሰከራት ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ንኽበጽሕ ጻዕርታት ኣካይዱ።ብመሰርት እዚ እቲ ልኡኽ መደበር ዜና ኣብ ኢትዮጵያ ንዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራዊያን ንመጀመርያ ግዜ ምብጻሕ ገይሩ።ኣብተን ማዓስከራት ኣስታት 7,000 ኤርትራዊያን ይርከቡ።እዚ ቁጽሪ ድሕሪ ዶባዊ ኩናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምዝዋሓዘ ዝበጽሓና ምንጪ ሓቢሩ። ኣቶ ሑሰን ከሊፋ ነቲ ልኡኽ ተመሳስሊ ዑደት ኣብ ሱዳን ንዝርከቡ ሰደተኛታት ኤርትራዊያን ንኽገብር ዕድመ ኣቕሪቡ።
ድሕሪ ርክባት ምስ ሓለፍቲ ኢትዮጵያ ኮሚሽን ኢጣልያ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ንስደተኛታት ኤርትራዊያን ፋይል ከምዝኸፈት ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብዘይካ እዚ እቲ ጉጅለ ምስ ፍሉጣት ኤርትራዊያን ርክባት ኣካይዱ።ምስ ኣቶ መሓመድ ጣሃ ተወከል ዲርክተር ጋልፍ ኢንፎርሜሽን ሰንተር ኣብ ዝገበሮ ርክብ ኣቶ መሓመድጣሃ ብዝዕባ ሓፈሻዊ ኩነታት ኤርትራ፤ርክብ ስርዓት ኣስመራ ምስ ጉራብቱ፤መጻኢ ርክባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምእውን ግደ ኢጣልያ ኣብ ቐርኒ ኣፍርቃ ኣብ ዝብሉ ኣርእስትታት ስፊሕ መግለጺ ነቲ ልኡኽ ሂቡ።
ኣቶ መሓመድጣሃ ብምቕጻል ኢጣልያ ምስ ስርዓት ኣስመራ ትገብሮ ዘላ ምድግጋፍ ድሕሪ ምኩናን ነቲ ኣምባሳደር ኢጣሊያ ኣብ ኤርትራ ነበር ብስም ኣውሮጳዊ ሕብረት ነቶም ብስም G-15 ዝፍለጡ ንለውጢ ዝተበገሱ ሰበ-ስልጣናት ኣብ ምጥባቕ ዝኣተወቶ ቃል ክስብ ሕጂ ተግባራዊ ስጉምቲ ኣይወሰደት ከብል ንድኽመትን ምዝንጋዕ ሞራላዊ ሓለፍነትን መንግስቲ ኢጣልያ ከምእውን ምትሕብባር ኢጣልያ ምስ ማልታን ሊቢያን ኣብ ምምላስ ሰደተኛታት ኤርትራዊያን ናብ ኤርትራ ወቒሱ ክብል ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ዜና ሓቢሩ።
ዶክተር ኣልጋይነሽ ጋንዲ ንዑደት ልኡኽ ዜና ኢጣልያ ኣብ ምዕዋት ዓብይ ተራ ከምተጻወተት እቲ ዜና ሓቢሩ።ብመሰረት እቲ ዝበጽሓና ዜና ንሳ ኣብ ምልላይ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ኣብ ኢጣልያ ፤ ኣብ ምጥባቕ መሰላት ሰደተኛትት ኤርትራዊያን ኣብ ሊቢያን ቱኒዝያን ንዝርከቡ ዘይሕለል ተራ ትጻወት ዘላ እያ ድሕሪ ምባል ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ሊብያ ንዝርከቡ ኣስታት 3,000 ከምእውን ኣብ ቱኒዝያን ንዝርከቡ ኣስታት1,500 ሰደተኛትት ኤርትራዊያን ምብጻሕ ከምዝገበረት ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መፋርቕ 2005 ኣውሮጳዊ ፓርላማ ኣብ ቤልጅም ኣብ ዝገበሮ ንሰብእዊ መሰላት ዝምልከት ኮንፈረንስ ብዛዕባ ምግሃስ ሰብእዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ከምዘቓለዐት እቲ ዜና ሓቢሩ።ከምዝፍለጥ ዶክተር ኣልጋይነሽ ኣባል ግሪን ፓርቲ-ኢጣልያ እያ። ንሳ ኣብ ከፍሊ ወጻኢ ዝምድናታት እቲ ፓርቲ ሓላፊ ዴስክ ኣፍሪቓ ኮይና ትሰርሕ ዘላ እያ።ኣልጋይነሽ ካብቶም ቐዳሞት ንስወራ ኤርትራ ክበጽሑ ካብ ደገ ካብ ዝመጹ ቐዳመይቲ ተማሃሪት ጓል ኣንስቴይቲ እያ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2830


text:
መርገጺ መርበብ ሲቪላዊ ማሕበራት ኤርትራውያን ኣብ ኤውሮጳ ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
1. መእተዊ
መርበብ ሲቪላዊ ማሕበራት ኤርትራውያን ኣብ ኤውሮጳ ኣብ ውሽጣዊ ቅዋሙ ዘስፈሮምን ብግብሪ ዝቃለሰሎምን ዓበይቲ ዕላማታት፣
- ፓለቲካዊ ስልጣን ናብ ዋንኡ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላስ ምቅላስ
- ሃገራዊ ስኒትን ድሕነትን ንምርግጋጽ ምጽዓር
- ፍትሓውን ዲሞክራሲያውን ስርዓት ኣብ ምትካል እጃም ቃልሲ ምብርካት ዝብል ይርከቦ።
ካብዚ ዓበይቲ ዕላማታት ተበጊሱ ለውጢ ንምምጻእ ምስ ናይ ፓለቲካ ውድባትን ሰልፍታትን ከምኡውን ምስ ሲቪላዊ ማሕበራት ናይ ሓባር ቃልሲ ከምዘድሊ ኣሚኑ ብመርበብ ደረጃን ብኣባላቱ ዝኾና ማሕበራትን ንዓሰርተ ዓመታት ዘይሕለል ቃልሲ ኣካይዱ። ዘይጥርኑፍ ቃልሲ ደምበ ተቓውሞ ከዕውት ከምዘይክእል ብዕምቆት ብምርዳእ ካብ 2003 ጀሚሩ ሃገሪዊ ዋዕላ ኣብ ግብሪ ንምትርጋም ክቃለስ ጸኒሑ። ኣብ 2008 ናይ ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ሓድነት ጉባኤ ዝተኻየዱ ኣኼባታት ብትብዓት ብምስታፍ መርበብና ምስ ካልኦት ሲቪላዊ ምንቅስቓሳት ብምትሕብባር ኪዳን ሓድነቱ ዓቂቡ ንኽወጽእ ዘይነዓቕ ተራ ተጻዊቱ። ንሃገራዊ ዋዕላ ክውን ዝገበሩ ኣብ ናይ 2009 ኣኼባታትን ዓውድታት መጽናዕትን ተኻፊሉ ። ኣብ 2010 ዝተጋበኤ ሃገራዊ ዋዕላ ተሳቲፉ።
ሕጂውን ኣብ መወዳእታ 2011 ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ኣብ ዝግበር ዘሎ ምቅርራባት ኣብ ቅድመ ግንባር ኮይኑ ቃልሱ የካይድ ኣሎ።
2. መርበብና ሰለምንታይ ንሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ይድግፍ
ህጹጽ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ንምሕዋይ እቲ ፍታሕ ብመሰረቱ ኣብ ኢድ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻኢን ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ይርከብ። ብቐዳምነት ግን ነቶም ኢድናን እግርናን ዘይተኣሰርና ኣፍና ዘይተዓበስናን ኣብ ደገ ንርከብ ኤርትራውያን እዩ ዝምልከት። ንሱ ድማ ኣብ መኣዲ ዘተ እዩ ዝጅመር። ዘተ ንለውጢ ! ዘተ ንሓድነትን ንድሕነትን ሃገርን ህዝብን ።
ህዝቢ ዘይተጸንበሮ ፓለቲካዊ ቃልሲ ክዕወት ኣይክእልን። ጉዳይ ሃገርን ህዝብን ንፓለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን ጥራይ ዝግደፍ ኣይኮነን ህዝቢውን ወሳኒ ግደኡ ተኣሚኑሉ ክሕወሶ ኣለዎ ዝብል ዕግበት ሰለዘለዎ እዪ ድሞ መርበብና ንሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝድግፍ። ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ህዝቢ ዘካፍል ናይ ለውጢ መስርሕ ሰለዝኾነን ናይ ሓባር ቃልሲን ጥርኑፍ ደንበ ትቓውሞ ኣብ ምፍጣርን ለውጢ ኣብ ምቅልጣፍን ርጉእ መሰጋገሪ መድረኽ ኣብ ምሕንጻጽን ወሳኒ ተራ ከምዘለዎ ሰለዝኣምን እዪ።
3. መርበብና ካብ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ እንታይ ይጽበ
3.1 መዝነት ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
- ተቓወምቲ ሓልታትን ህዝብን ምጥርናፍ
- ንለውጢ ኣብ ዝግበር ቃልሲ ዝመርሕ ኣካል ምምራጽ
- ንመሰጋገሪ መድረኽ ዘድሊ ምቅርራባት ምግባር እዩ።
3.2 መርበብና መስርሕ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ከመይ ክኸውን ይጽዕር
- ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ህዝባዊ ምኻኑ ብጭቡጥ ከመስክር
- ተሳትፎ መላእ ደምበ ተቓውሞ ፓለቲካዊ ውድባትን፡ ሲቪላዊ ማሕበራትን፡ ማዕከናት ዜናን፡ ልኡኻት ህዝብን ዘረጋግጽ ንኹሉ ጽፍሕታት ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝሓቁፍ
- ዲሞከራሲያዊ ኣሰራርሕሓን ግሉጽነትን መለለይኡ
- ኣብ ትሕዝቶን ኣገባብ ቃልሲን ዓይነታዊ ለውጢ ምብትእትታው ኪኢላዊ ዓቕሚ ዜጋታት ዘሳትፍ
- ካብ ዝኾነ ናይ ደገ ጽልዋ ነጻነቱ ዝሓለወ
- ንፈተውቲ ህዝብናን ደገፍቲ ቃልስና ንለውጢን ዲፕሎማስያዊ ሓገዞም ከበርክቱ ዘተባብዕ
3.3 ውጺኢት ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
- ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራያዊ ለውጢ ጭቡጥ ዝኾነ ለውጢ ናይ ቃልሲ ክትልም
- ዋና ናይ ስልጣን ህዝቢ ምዃኑ ንምእማን ዝነጥፍ
- ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራያዊ ለውጢ ዘሕልፎ ውሳኔታትን ዝሕንጽጾም ስትራተጂን መደብ ስራሕን ዘተግብር ኣካል ክቐውም
- ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንዓለም ይኹን ንህዝቢ ኤርትራ፡ ብዘይካይ ካልእ ከመሓድር ዝኽእል ኣካል የለን፡ ብድሕረይ ባዶነት ክፍጠር’ዩ እንዳበለ ንዝገብሮ ዘሎ ናይ ብድዐ ጎስጓስ ዝብድህ
- ብኹሉ እንተናኡ ኣብ ውሽጥን ኣብ ደገን ብዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ብኣሰራርሕኡን ኣመራርሕኡን ዝእመንን ተቐባልነቱ ዘስፍሕን ሓያል መሪሕ ኣካል ክፍጠር
- ጎድኒ ጎድኒ ናይዝቐውም ፈጻሚ ኣካል ናጽነቱ ዝሓለወ ተሓታትነት ዘሎዎ ንስልጣንን ሓላፍነትን መሪሕነት ዝቆጻጸሮ ኣካል ጉባኤ ክመዝዝ
4. መርበብና ኣብ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝተመርጸ ኣካል እንታይ ከማልእ ይጽበ
- ዋና ሓላፍነቱ ስርዓት ህግደፍ ምልጋስን ኣብ ዝግበር ቃልሲ ዝመርሕን ዘበራብርን
- ብጠቕላለ ተቓውሞ ንለውጢ ዝመርሕ
- ድሕሪ ለውጢ ርጉእ መስጋገሪ መድረኽ ንምውሓስ ዝጽዕት
- ዲሞከራሲያዊ ኣሰራርሓን ግሉጽነትን መለለይኡ
- መደባቱ ብግዜን ብዕላማታትን ዝተሰነየ ክኸውን
- ዓቕሚታት ናይ ኤርትራውያን ክኢላታት ንምርካብ ርክባት ዝገብርን ጊዜያውን ምዕቡልን እሰራርሓን ዝኽተል
5. ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ክኣምነሎም ዝግባእ ኣገደስቲ ነጥብታት
- ኣብቲ ድሕሪ ለውጢ ዝቐውም ጊዜያዊ መላግቦ መንግስቲ ይኹን ብድሕሪኡ ዝመጽእ መሰጋገሪ መንግስቲ ብናይ ደገ ተቓወምቲ ሓይልታትን ምስቲ ኣብ ውሽጢ ዝጸንሐ ደላይ ለውጥን ኣካል ህዝቢ ኤርትራን ዝቖመ ክኽውን ምዃኑ
- ኣብ ደገ ዝርከብ ደንበ ተቓወሞ በይኑ ከቑሞ ዝኽል መላግቦ ይኹን ግዚያዊ መንግስቲ ከምዘየለ
- ውድድር ውድባትን ሰልፍታትን ግዜኡ ሕጂ ከምዘይኮነን፣ መድረኹ ድሕሪ ምውዳቕ ህግደፍ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ከምዝኾነ
- ኣብ ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት ህግደፍ ዘሎ ከመይነት ክንበኣስ ፍጹም ከምዘየድሊ ምኽንያቱ ምስ ህዝብና ምልዛብ ከድሊ ስለዝኾነ፡ መሰረት ናይ ስልጣን ህዝቢ ስለዝኾነ፡ ብእኡ ኢና ድማ ‘’ፍትሓውን ደሞክራስያዊን ስርዓት’’ ክንተክል ንቃለስ
- ጉዳይ ምንዳፍ መሰጋገሪ ሃገራዊ ቅዋም ድሕሪ ምውዳቕ ስርዓት ህግደፍ ሕንፍሽፍሽ ከይከውን ተሓሲብሉ ክጸንሕን ነቲ መድረኽ ህዱእ ክገብሮን ክሕግዝ ይኽእል። ንድፊ ቅዋም ክበሃል ከሎ ከም መወከሲ እዩ ጥራይ ክኸውን ዝኽእል እምበር ንህዝቢ ኤርትራ እዚ ቅዋምካዩ ብኡኡ ኸኣ ትግዛእ ክብል ዝኽእል ሓይሊ የሎን። ነቲ ንድፊ ህዝቢ ኤርትራ ክቕበሎን ከይቅበሎን ልኡላዊ መሰሉ እዩ። ዝመሓደረሉ ቅዋም ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ባዕሉ ዘጽደቖ ጥራይ እዩ ዝኸውን።
6. መጸዋዕታ
ኣብ ዝሓለፈ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ብዝተፈላለየ ምኽንያት ዘይተሳተፉ መንፈሳዊ መራሕቲ ዓበይቲ ዓዲ ናይ ፓለቲካ ውድባትን ሰልፍታትን ሲቪላዊ ማሕበራትን ግዱሳት ባእታታትን ኣብዚ ኣብ መወዳእታ 2011 ክግበር ተመዲቡ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንኽሳተፉ መርበብና ጻዊዒቱ የቕርብ።
ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ከምቲ ጀሚርዎ ዘሎ ርክብ ምስ ዝተፈላለዩ ሰልፍታትን ውድባትን ክቕጽልን ኣብ ሓደ ምርድዳ ክብጻሕን። ከምኡውን ምስ ኩሎም ካልኦት ማሕበራት ኣብ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ክሳተፉ ተመሳሳሊ ዘተ ክግበር መርበብና ይጽውዕ።
ተቓወምቲ ሓይልታት ዲሕሪ’ዚ ዝመጽእ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ከምብሓድሽ ኣብ ምስሕሓብን ሸንኮለልን ክንኣቱ ፡ ብሓቂ ዘይሓለፍነታዊ ስለዝኾነ በቲ ሓደ። በቲ ካልእ ከአ ንህላወ ደምበ ተቓውሞ ኣብ ደገ’ውን ኣብ ሕቶ ምልክት ዘእቱን ንተቓላሳይ ካብ ቃልሲ ዘርሕቕን ስለዝኾነን፡ ብሕድገትን ምእንቲ ኤርትራን ህዝባን ክንብል ኣብ ናይ ዘተ መኣዲ ክንርከብን ኣብ መወዳእታ ኽኣ ኣብቲ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ወይ ብኣካል ወይ ብውክልና ኩላትና ክንሳተፍ ንጽውዕ።
7. መደምደምታ
ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኣብ ፍሉይ ታሪኻዊ ናይ ቃልሲ መድረኽ ይርከቡ። እቲ ምኽንያት ከኣ ኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ህላወ ኤርትራን ሓድነት ህዝባን ኣብ ሓደጋ ሰጢሕዎም ሰለዝርከብ እዩ። ኣብዚ ታሪኻዊ ናይ ቃልሲ መድረኽ መርበብ ሲቪላዊ ማሕበራት ኤርትራውያን ኣብ ኤውሮጳ እጃሙ ከበርክት እንከሎ ከም ሲቪላዊ ማሕበር መጠን ንስልጣን ኣይወዳደርን። ሃገር ንምምሕዳርውን ፓለቲካዊ ፕሮግራም የብሉን። ነዚ ፍሉይ ፈታኒ ናይ ቃልሲ መድረኽ ህዝቢ ክሕወሶን ግቡእ ቦትኡ ክወሃቦን ከምዘድሊ እምነት መርበብና እዩ። ተሳትፎ መርበብና ኣብ ቃልሲ ድማ ብግቢሪ ዝግለጽ እዩ።
ቃልስና ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ምእንቲ ክዕወት እምነትናን መርገጺታትናን ብሕድገትን ዓራቒ መንፈስን ብእንካን ሃባን ብምትዕግጋብን ዝተሰነየ ምኻኑ በዚ ኣጋጣሚ ከነስምረሉ ንደሊ።
ልዕልነት ህዝቢ ይከበር
ዓወት ንጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
መርበብ ሲቪላዊ ማሕበራት ኤርትራውያን ኣብ ኤውሮጳ
ማሕበር ኤርትራውያን ንፍትሕን ንደሞክራሲን – በነሉክስ
ምንቅስቓስ ሕብረት ኤርትራውያን – ኖርወይ
ማሕበር ኤርትራውያን ንሰላም – ጀርመን
ማሕበር ኤርትራውያን ንሰላምን ንደሞክራሲን – ስዊዘርላንድ
መቓልሕ ኤርትራ – ጀርመን
ኤርትራዊ ጠቕላላ ባህላዊ ሕብረት -ሽወደን
ኤርትራዊ ማሕበር ተጣባቒ ንሰብኣዊ መሰላት – ጀርመን
ህዝባዊ ምንቅስቓስ ንደሞክራሲ ኣብ ኤርትራ – ሽወደን
ማሕበር ስኒት ሰላም – ጀርመን
ነሓሰ 2011
ንዝኾነ ትዕዝብቲ ወይ ርክብ ኣብዚ ዝስዕብ ኢመይል ክጻሓፍ ይከኣል :
EritreanCivicOrg@yahoo.com
Short URL: https://english.farajat.net/?p=5503


text:
Radio Erena: 09 March 2018
ቻይና ኣብ ጅቡቲ እትገብሮ ዘላ ወትሃደራውን ቁጠባውን ምስፍሕፋሕ ንረብሓታት ኣመሪካ ስግኣት ምዃኑ ኣዛዚ ሰራዊት ኣመሪካ እዚ ኣፍሪቃ ኣፍሊጡ።
ጀነራል ቶማስ ዋልድሁሰር ነዚ ዘፍለጠ ብሰሉስ 6 መጋቢት ንኣባላት ባይቶ ኣመሪካ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ’ዩ።
ኣመሪካ ምስፍሕፋሕ ቻይና ኣብ ጅቡቲ ከምዘስግኣ ብወግዒ ትገልጽ ዘላ፣ መንግስቲ ጅቡቲ ነቲ ብናይ ዱባይ DP World ክመሓደር ዝጸንሐ ወደብ ዶራለ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር መንግስቲ ከምዘእትዎ ኣብ ዘፍለጠሉ እዋን’ዩ።
መንግስቲ ጅቡቲ ነቲ ኣብ ናይ ኮንተይነር ተርሚናል ካብ ናይ ዱባይ DP World ብምሕዳግ ከምዘምሓድሮ ዝወሰነሉ ምኽንያት ብዝርዝር እኳ እንተዘይተገልጸ፣ ንቻይና ንምርካባ ምዃኑ ዝተፈላለየ ትንታነታት ኣሎ።
ኣብ ጅቡቲ ቀዋሚ ወትሃደራዊ መዓስከር ከፊታ ኣማኢት ወትሃደራታ ኣዋፊራ እትርከብ ቻይና፣ ከም ምህናጽ መንገዲ ባቡር፣ ጽርግያታት ምስፋሕ ወደባት ዝኣመለ ናይ ልዕሊ 5 ቢልዮን ዶላር ስምምዕ ምስ ጅቡቲ ከቲማ ከምዘላ ይፍለጥ።
ጅቡቲ ኣምሳያ ናይቲ ቻይና እትሃንጾ ዝተፈላለየ ናይ ትሕተ ቅርጺ ፕሮጀክታት፣ ተወሳኺ ወትሃደራዊ መዓስከር ከተቕውም ክትፈቕደላን ንወደብ ዶራለ ከተመሓድሮ ክትህባን ከምእትኽእል ተንተንቲ ይእምቱ።
ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ኣፍሪቃ ዑደት ንምክያድ ተበጊሱ ዘሎ ጸሓፊ ጉዳያት ወጻኢ ሬክስ ተለርሰን፣ ኣብ ጅቡቲ ኣብ ዝበጽሓሉ ብዛዕባ”ዚ ናይ ቻይና ስግኣታት ብዝምልከት ምስ ፕረዚደንት እስማዒል ዑመር ገለ ክዘራረብ ምዃኑ ተሓቢሩ።
======================


text:
ናይ ጸዋዒት መልእኽቲ ካብ ህዝቢ ሃገረ ኤርትራ፡ ኤርትራ
እቶም ዝሰምዓ ኣእዛንን ዘቕልባ ልቦናን ኣእምሮን ዘለዎም ደቂ ሃገረ-ኤርትራ ንኽፈልጡ፡-
“ኣብ ሃገረ-ኤርትራ፡ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ፡ ዕለተ-ሞት እያ።”
ዝተፈተኹም ደቅናን ኣሓትናን ኣሕዋትናን ኤርትራውያን፡ ወላ’ዃ ይኽወለኩም እዩ እንተዘይበልና፡ ከነፍልጠኩም ዝደለና ከቢድ መልእኽቲ ኣሎና፦ “ኣብ ሃገረ-ኤርትራ፡ ነፍሲ ወከፍ ዕለት፡ ዕለተ-ሞት
ዝኸበርኪ ሓብትና፣
በዓልቤትኪ ናይዝጊ ክፍሉ ካብዚ ዓለም ብሞት ብምፍላዩ ዝወረደኪ መሪር ሓዘን ከይኣክል ‘’ንበዓል ነጎዳ ሓዊ ደብሶ’’ ከም ዝበሃል፣ውልቀ-መላኺኢሳይያስ ኣብ ርእሲ’ቲ የማናይ ኢዱ ኮይኑ ዘገልግሎ ዝነበረ ብጻዩ ናይዝጊ፣ኣብታ ዝተወልደላን ንነጻነት ዝተቓለሰላን ዓወት ዝተጎናጸፈላንዓዱ ሓመድ ኣዳም ክይለብስ ሬሳኡ ከይኣቱ ብምኽልካሉ ኣባኽን ኣብ ደቅኽን ወሪዱ ዘሎ ድርብ ሓዘን
EAJP, Melbourne, 22/22/2012 With Deep concern, The Eritrean Australians for Justice and Peace (EAJP) has received the news of kidnapping veteran Mohamed Ali Ibrahim (Central council member of the Eritrean People’s Democratic party) who was taken away to an undisclosed location soon after he left
ብቐረባ ክንከታተሎ ከም ዝጸናሕና ብዕለት 17 ጥሪ 2012 ሓሙሽተ ኤውሮጳውያን አብ መሬት ዓፋር ፤ ግዝኣት ኢትዮጵያ ድሕሪ ምቕታሎም ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘይ ህዱእ ሃዋሁው እናሰፈነ ኢዩ። ነዚ ናይ ብዙሓት ሞት ዘኸተለ ኣሕዛኒ ተረኽቦ ብምጥቃም፡ መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ሸሸነኾም ኣጸጊዖሞም ዘለዉ ዕጡቓት ደቂ ዓፋር
ኩሉኹም ኤርትራውያን ከምቲ ትፈልጡዎን ከምትሰምዕዎን፡ ኣብ ጀርመን ኣብ ክሊ ሃይማኖትና ኦርቶዶክስ ዓበይቲ ሽግራት ተኸሲቶም ኣሎዉ።
ንዓና ንኦርቶዶክሳውያን ተጠሚርካን ሓቢርካን እምነትካ ኣኽቢርካን፤ ብሓባር ናይ ምጉዓዝ፤ ሓቢርካ ጸገምካ ናይ ምፍታሕን የጸግመና ከም ዘሎ፡ ኣሉ ዘይባሃል ሓቂ‘ዩ።
ንሱ ኸኣ ብገለ ውልቀ ሰባት ዝብገስ ሕማቕ ሕማማት፡ ምፍልላይ ስምብራቱ ሕማቕ ንሓደ ህዝቢ፡
ብወገንና ተሪፉ ኣሎ እንብሎ፡ መላእ ናይ ባይቶ ጸጥታ ኣባላት ነቲ ብሞኒተሪን ግሩፕ ዝቐረበ መተሓሳሰቢ ዝለዓለ ኣቓልቦ ብምሃብ ዝተረረ ውሳነ ምሕላፍ ክኸውን እንከሎ፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ድማ ነቲ ዘይሕጋዊተግባራቱን ሓደገኛ ጠባያቱን ቅቡል ክምዘይኮነን ደጊም ኣብ ልዕሊኡ ተጻዋርነት ከምዘየብልኩምን ንጹር ክትገብሩሉ እዩ።
….ንዝዓበየ ክፋል ህዝብና በቲ ናይ ምጥርጣርን ናይ ነዊሕ ግዜ ዘይምርድዳእን ጠባይ ተበኪሉ ዘሎ፡ ብናትና ብናይቶም ሰዓብቲ ወይ ኣመንቲ (ወይ ንኡስ ሽማግለታት) ዓቕሚ ጥራይ ዝፍታሕ ወይ ዝብጻሕ ሕቶ ከም ዘይኮነ ተረዲ ኡና ኣሎ። እዚ ብቀሊል ወይ ብምቅላል ክትሓዝ ወይ ክርኤ ዘሎዎነገር ኣይኮነን።….
ኣብ’ዚ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብሰንኪ ዓንዳሪ ባህርያቱ ንጥረዮ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንምዕጋት ብጭንቀት ደምበርበር ዝብለሉ ዘሎ እዋን፡ ብመንገዲ ልኡኻቱን ሃሱሳቱን ፡ዝውክሉዎም ኣባላት ፓርላማ ዓዲ እንግሊዝ ናይ ዘጽንዖም ኤርትራውያን ስደተኛታት መንነትን ኣድራሻን ብምስራቕ፡ ብዘይፍቓዶም፡ ንእገዳ ባይቶ ጸጥታ ዝቃወም፡ ደብዳበታት ይጽሕፍን ይልእኽን ከምዘሎ ሓበሬታ በጺሑና ‘ሎ።
ተጣባቂት ሰብኣዊ መሰላት፣ ጋዜጠኛ፣ ዋና ጸሓፊት ናይ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ማሕበር ኣብ ስደት፣ኣባል ኤምዲሰመ፣ ኣባል ስድሪ፣ ኣባል ኤትራውያን ንሰላም ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ኣባል ጉጅለ ተሓባበርቲ ምድላው ናይ ብራስልስ ኮንፈረንስ (Reference Group)፣ ኣባል ነበር ናይ Eritrean Room for A Strong and United Opposition (መጸውዒ ስም ኒግሮ)፣ ወዘተ…
ናብ ኣቶ ኣምሃ ዶሚኒኮ – ኣቦ መንበር ሃገራዊ ኮምሽን ንዴሞክራሲያዊ ለውጢ
ዝኸበርካ ሓው ወልደየሱስ፡
ውድብኩም፡ ብዘይቅቡል ምኽንያታትን ምስምስን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንምስታፍ ብዝምልከት ዝወሰዶ ነጻጊ መርገጽ ምስ ረኣኹ፡ እዛ ሎሚ ዝልእካ ዘለኹ ደብዳቤ ክጽሕፈልካ ዶ ኣይጽሕፈልካን ኣብ ዝብል ሓሳባት ኣቲየ።
ዝኸበርኩም ኣባላት መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ፣-
ፈለማ ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታይ ብምቕዳም ኣብ እተሰላስልዎ ሃገራዊ ዕማም ዓወት እምነየልኩም፣፣ ቀጺለ ነዛ ቅልዕቲ ደብዳበ ክጽሕፈልኩም ዘገደደኒ ምኽንያት ከምቲ ኩላትና እንፈልጦ ብመሰረት እቲ ኣብ ምትሕንፋጻዊ ኮንፈረንስ ሰልፍና ዝተኣትወ ውዕል፣ እዚ መሰጋገሪ ማእከላይ ባይቶ ሰልፍና ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሰለስተ ወርሒ ብኣቦ-መምበር ሰልፊ ብፓልቶክ ኣኼባ ክግበረሉ ዝብል ኢዩ ዝነበረ፣
ብመንጽር ክብደት ምዕዋት ሃገራዊ ጕባኤን ሕልኽልኻቱን፣ ብመንጽር ኤርትራዊ ሻቑሎትን ፈታኒ ጸገማቱን ወዘተ… ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ ዝዀንኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ንዝዀነ ዓይነት ምትዅታኻት (provacations) ዋጋ ከይዋሃቦን ከይትምልሱሉን ብትሕትና እሐተኩም፡፡
ዝኽበርኩም ኣሰናዳእቲ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ኣባላት ኪዳን፡ ኣባላት ውድባት፡ ኣባላት ሲቢካዊ ማሕበራትን ዑድማትን ዝዓዘዘ ሰላምታና ነቕርበልኩም። ከምኡውን ዕውት ዋዕላ ክኾውን ንምነ።
ዝኸበርካ በሺር ኢሳቕ ዓብደላ ዎ ዝኸበርካ ኣምሃ ደመኒኮ፡ ምስ ኣሰና ዝገበኩሞ ቃለ-መሕትት ሰሚኤዮ።ኣቐዲመ ነቲ ክትገብርዎ ትሓስብዎ ዘለኹም ዋዕላ ረቢ የቃንዓልኩም ኣምላኽ ከኣ የሳልጠልኩም ክብል ኣፍቅዱለይ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ብራሰልስ ዝተገብረ ምስጢራዊ ዋዕላ ንዓና ንደቂ ሃገር ክሳብ ክንደይ ከም ዝፈላለየናን ዘሰሓሓበናን ብቐሊሉ ዝርሳዕ ኣይኰነን። ዋዕላ ብራሰልስ ተወዲኡ ስምብራቱን ኣብ ተቓውሞ ደምበ ዘስዓቦ ፍልልይን ቂምታን ምድኻምን ከይተወድኤ ሎሚውን ካልእ ካብ ዕለት 18 ዲሰምበር ጀሚሩ ዕለት 20 ዝውድእ ናይ ዓርከይ ዓርክኻ ምስጢራዊ ዋዕላ ኣብ ሎንዶን ክግበር ዓቢ ምሽብሻባት ይግበር ምህላዉ ይነፍስ ኣሎ።
ብኢሳያስ ኣስፍሃ
ዝኸበርካ መምህር ተስፉ ዘውደ ኣቐዲመ ናይ ቃልስን ጽንዓትን ሰላምታይ ብምቕዳም ኣብ እተሰላስሎ ዘለኻ ሃገራዊ ዕማም ምሉእ ጥዕናን ዓወትን እምነየልካ።
ዝኸበርካ መምህር ተስፉ ዘውደ፡ ኣብዚ ቀረባ እዋን ዝጀመርካዮን ክሳብ ሻቡዓይ ክፋል ዝበጽሕ ተኸታታሊ ጽሑፍካ እከታተሎ ኣለኹ። ትሕዝትኡን ኣቀራርmበኡን ብዘየገድስ ኣንጻር’ቲ ዓማጽን ገባትን ስርዓት ህግደፍ ኣብ ዝካየድ ቃልሲ ኣበርክቶ ክህልዎ ከምዝኽእል ፈጺመ ኣይጠራጠርን። እንተኾነ ግን ኣብ መሪጽካዮ ዘለኻ ኣርእስቲ ጽሑፍካ ኣይግድን! ከመይሲ፡ እዚ ኣርእስቲ’ዚ ( ወፍሪ ዋርሳይ ይክኣሎ ወፍሪ ጊላነት ) ዝብል ዘሎ ካብቲ ብተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም ብተኸታታሊ ዝቐርብ ዝነበረን ንባህርያት ስርዓት ህግደፍ ብስነ-ፍልጠታዊ መንገዲ ዝተንተነን ዘቃልዐን ከም ውጺኢቱ ኽኣ ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ዝተማህረሉን ንኽቃለስ ዘለዓዓለን ጽሑፍ ( ወፍሪ ዋርሳይ ይክኣሎ ወፍሪ ባርነት) ዘፍልዮ እንታይ’ዩ? ነታ ባርነት እትብል ቃል ጊላነት ስለዝቐየርካ? ኣይፋልካን ዓገብ! መምህር ተስፉ። ጊላነት ማለት እኮ ባርነት ማለት’ዩ።
ሰላም ድምጺ ኣመሪካ መደብ ክፍሊ ትግርኛ፡ ንሕና ኣባላት መርበብ ሲቪካውያን ማሕበራት ኣብ ኤውሮጳ መደባትኩም መዓልታዊ ንከታተሎ ኢና። ገለ ካብቲ ጽቡቕ መደባትኩም ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዝብል ጽቡቕ ኣተሓሳስባታት ዘለዎም ኣሕዋትን ጎረባብትን ንዝኾኑ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ጽቡቕ መንፈስ ንምምጻእ እትገብርዎ መደባት ዝነኣድን ዝምጎስን ኢዩ።
ዝኸበርኩም ኣሰናዳእቲ ሬድዮ ድምጺ ኣሜሪካ መደብ ክፍሊ ትግርኛ ንሕና ኣብ ሽቱትጋርትን ከባቢኡን ሃገር ጀርመን እንርከብ ኤሪትራዊያን ኣባላት ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪካዊ ማሕ በራትን ከምኡውን ውልቀ ተቓወምቲ ኤሪትራውያንን ዝኾናን መደባትኩም ብተገዳስነት መዓልታዊ ኢና ንከታተሎ ።
ከም ኩለን ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ፡ስለ መሰልን ፍትሕን፡ንነዊሕ ዓመታት ቁርን ኣ ስሓይታን ተገሪፍኪ፡ጎቦ ደይብኪ፡ጎላጉል ወዲእኪ ንኣህለኽቲ ኩነታት ተቓሊስኪ፡ከም ኩሎም መቓልስትኺ ተዓዊትኪ።እዚ ኩሉ ጻዕርን ከርተት ምባልኪ ከኣ፡ኣብ መንጎ መግዛእትን ነጻነ ትን፡ኣብ መንጎ ድርብ ጭቆናን ፍትሕን ዘሎ ፍልልይ ተረዲእኪ፡ኣድልዎ ሃኒጹዎ ዘነበረ ኣገ ባብ ኣዕኒኺ፡ንዝጎደለ መሰል ክትሕለቒ፡ድግድግታኺ ሸጥ ኣቢልኪ በረኻ ምውጻእኪ ዘይሰሓ ት፡ርእሺ ኩሉ ክነኣኣስ ዘይግበኦ ዓብይ ተኻፋልነት ኢዩ።
ከመይ ቀኒኻ ከይብለካ፡ ከመይ ትነብር ከምዘለኻ ዝጠፍኦም ሰባት ሒዶት ክኾኑ ከምዝኽእሉ መጠን፡ ንይምሰል ካብ ዝሓተካ ርዱእ ንውሰዶ። ደብዳበ ንክጽሕፍ ዝደረኸኒ ምኽንያት ውን ኩነታት ጥዕናኻ ኢዩ።
ኣብዚ ዝሐለፈ ሳምንታት ዝተፈላለየ ጸለመ ኣንጻር ማሕበር ምትሕግጋዝ ኤርትራውያን (ማ.ም.ኤ) – ቦስቶን፡ ብህግደፋውያን ክጽሓፍ ቀንዩ። ምኽንያቱ ኸኣ፡ ንዝተፈላለያ ብሄራት ኢትዮጵያ ዝውክላ ማሕበራት፡ ነቲ ኣዳራሽ ማ.ም.ኤ ተኻሬን ክጥቀማሉ ስለዝተፈቕደ።
ብመጀመርያ ንዶክተር ዘይነብ ብርሃኑ ክብ ዝበለን ዝላዓለን ምስጋናይ ይብጸሓያ። ቀጺለ ድማ ምሁራትና ድምጾም ተዓቢሱ፣ ምንቅስቓሶም ተፈልዩና ብምጽንሑ ንዝወሰደቶ ፈላሚ ስጉምቲ ለባምን ኣድላይ ግዜን መድረኽን ዝጠልቦ ተበግሶን ሒዛ ደበኽ ብምባል እንቋዕ ብደሓን መጻእኪ እብል። እዚ እውን እቲ ማዕጾ ኣዝዩ ክረሖን ኩሎም ምሁራትና በብዘለውዎ ተራኺቦምን ተመያይጦምን ንቃልስና ከረሳስንዎ ፉሕ ከብልዎ እላቦ።
ከም ኣረዳድኣይ እዚ ሎሚ ዝህነጽ ዘሎ ፓርቲ ንዑ ምሳይ ጥራሕ ተወደቡ ዝብልዩ ኢለ ኣይግምትን። ኣነ ውድበይ
ኣቐሚጠ ምስ ህዝቢ ክብገስ ወሲነ ኣሎኹ ክብል ከሎ ከኣ ካብቲ መግለጺታቱ ተበጊሰ ካልኦት ውድባትውን ከምቲ ናቱ
ከገብሩ ዝጸልእን ዝቃወምን ኣይመስለንን።
ከምቲ ትፈልጦ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ከም ኩሉ ህዝቢ ዓለም ብሰላምን ራህዋን ምንባር ኢዩ። ነዚ ንምርግጋጽ ከቢድ
መስዋእቲ ከፊሉ ድማ ናጽነቱ አረጋጊጹ። ብድሕሪ እዚ ድማ አብ ውሽጥን ደገን ዝነብር ህዝቢ ሃገሩ ንኽሃንጽ ካብኡ
ዝድለይ ኩሉ ብምውፋይ እኳ ድኣ አብ ካልኦት ሃገራት ብዙሕ ዘይርኣይ ወፈያ ገንዘብን ጉልበቱን ከበርክት ዓለም
ምስክሩ እያ።
ቅሉዕ ደብዳቤ ንኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን – ካብ ሕብረት ኢርትራውያን ስያትል
ዝኸበርኩም መራሕቲ ዉድባት ኤርትራዊ ዲሞክራሳዊ ኪዳን ተካፈልቲ ኣኼባ ጥሪ 15, 2008፡ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ልባዊ ሰላምታና ይብጻሕኩም፡፡ ከም’ዉን ነዚ ኣጋጣሚ’ዚ ብምጥቃም እንቋዕ ናብ 2008 ዓ.ም.ፈ. ንክትሰጋገሩ ኣብቕዓኩም ንብል፡ ዓመት ሰላምን ፍቅርን፡ ዓመት ራህዋን ፍትሕን ክዀነልና ዘሎና ሰናይ ትምኒት ድማ ንገልጽ።
ኣቐዲመ፡ኣብዚ ቕንያት በዓላትን ምቕያር ሓድሽ ዓመትን ብዝምልከት ምስ ስድራ ቤትካን ደቅኻን ሰናይ እዋን፤ሩሑስ ብዓልን ቅንያትን ክኾነልካ ይምነይ።ቐጺለ ከም ዜጋን ኣባል ማሕበረሰብ ኤርትራውያንን ብሞያውን ከምጋዜጠኛ፡ ነዚ ዝስዕብ መልእኽቲ ብጽሞና ከተንብቦ ብትሕትና ጊዜኻ ይሓትት።
ብሓቂ ዕድለኛያ ኤርትራ ክበሃል ይከኣል፣ ሕፉራት ሰባት ንዕኦም ኮሪዕም ንዓዶም ዘኹርዑ ደቂ ከተፍሪ ብምኽኣላ። ሰብ ወዲ ሰብ ዘኹርዖ እንታይ እንተ ኢልና፣ ብዙሕ ክበሃል ይከኣል ኢዩ። ብዓቢኡ ግን ብወገን
ዓድና ኣብ ክንዲ ዓዲ ምትሑቑቛፍን ምትሕልላይን፣ ዓዲ ማእሰርትን፣ ቁጽያን ምትህልላኻትን ኮይና። ቅድሚ ሕጂ ንደገ ወጺኡ ዘይፈልጥ ናይ መራሕቲ ፍልልያት ብዕሊ ተጋሂዱ። ህዝቢ ምስ መን ከምዝኸውን ማእዝኑ ጠፊእዎ። መፍቶት ከም ሃገር ክንህሉ ዘይደልዩና ባእታት ኮይና። እቲ ሕቡኑን ሕፉሩን ኤርትራዊ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ርእሱ ብምድናን ክመሻኸን ጀሚሩ። ዛጊት ‘ውን 7 ዓመታት ኮይኑ ንድሕሪቲ ክንምለሰሉ ኣብ ዘይንክእለሉ በጺሕና ክበሃል ዝከኣል ኢዩ።


text:
ጥንሲ
ጥንሲ (pregnancy) ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ምስ እንቋቈሖ ጓል ኣንስተይቲ ካብ ዝተዋሃሃደሉ ኪሳብ ህጻን ዝወለደሉ ዘሎ ከባቢ 9 ኣዋርሕ ዘጣቓለለ እዩ።
ግዜ ጥንሲኣመዓራርይ
ብሳምንታት እዩ ዝቑጸር፡፡ ጥንስቲ ክትኮንሉ እትኽእሊ እቲ ዝበለጸ ግዜ። ኣብ ፍርቂ ዑደተ-ጽግያት እዩ። እታ ዝጸግየት እንቋቑሖ ኣብ ማህጸን ክትምዕብል ካብ ዝጀመረትሉ ግዜ ጀሚሩ ክሳብ እቲ ቆልዓ ዝውለድ ዘሎ ንውሓት ግዜ ግዜ ጥንሲ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ጥንሲ ንኣስታት 9 ኣዋርሕ ወይ 40 ሳምንታት ይጸንሕ ። ካብታ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ናይታ ዝሓለፈት ምፍሳስ ደም ጽግያት (እቲ ሓቀኛ ጥንሲ ቅድሚ ምግጣሙ ዘሎ ከባቢ ክልተ ሳምታት) ጀሚሩ ይቑጸር። ሕርሲ ክኣ ካብታ መወዳእታ ናይ ጽግያት ደም ዝተራእየሉ ግዜ ጀሚርካ ድሕሪ 40 ሳምንታት የጋጥም። ብዙሓት ደቂኣንስትዮ ኣብ ግዜ ጥንሲ ከቢድ ጸገማት ከየጋጠመን። ጥዕና ነብሰንን ወላደንን ንምውሓስ እምብኣር እታ ኣደ እኹል ኣፍልጦ ክጸንሓ ኣገዳስነቱ ዕዙዝ እዩ።
ምልክታት ጥንሲኣመዓራርይ
ጓልኣንስተይቲ ጥንስቲ ምዃና ዘርኢ ምልክት ካብ ጓል ኣንስተይቲ ናብ ጓል ኣንስተይቲ እኳ ዝፈላለ እንተ ኾነ፡ ገለ ካብኡ ንምግላጽ ኣብተን ቀዳሞት ሰለስተ ኣዋርሕ ንግሆ ክትንስእ ከላ ዕወልወል ምባል ፡ ከምልሳ ምድላይ፡ ድኻም ምስማዕ ፡ ሽውሃታ ምዕጻው ወዘተ ክንዝርዝር ንኽእል። መብዛሕቱኡ ኣብ ኩለን ጥንሲ ከም ዘጋጥም እትፈልጥሉ ግን ግዜ ናይ ጽግያት (ናይ ኣዴታታ) ኣብ ግዝይኡ ምስዘይመጻ እዩ። ካልኦት ምልክታት ድማ ምቕንዛው ጡብ። ኣብ ከባቢ ጫፍ ጡብ ድማ ካብቲ ንቡር ንላዕሊ ኣዝዩ ዝጸለመ ሕብሪ ምህላው የጠቓልሉ፣ ካብ ኣርባዕተ ክሳዕ ሸውዓተ ወርሒ ዘሎ ጥንሲ። ንመብዛሕተን ደቂኣንስትዮ እቲ ዝመችአ ግዜ ኣብ መላእ ናይ ጥንሲ ግዚአን እዩ። ኣብዚ ግዜ እዚ ምሉእ ሓይሊ ዝስምዐን ብዙሓት ደቀንስትዮ ኣለዋ፣
መፍለጢ ጥንሲኣመዓራርይ
ኣብ ምዕቡላት ሃገራት ኣብ ገዛ ኴንካ እትጥቀምሉ መመርመሪ ጥንሲ ካብ ፋርማሲ ክትዕድግ ትኽእል ኢኻ ወይ ድማ ውሑድ ሽንቲ ማይ ንመርመራ ናብ ዶክተር ክትወስድ ይከኣል እዩ።
ዕሸልኣመዓራርይ
ጥንስቲ ጓልኣንስተይቲ ካብ ራብዓይ ወይ ሓምሻይ ወርሒ ጥንሳ ጀሚሩ እቲ ዕሸል ክንቀሳቐስ ከሎ ክትሰምዕ ትኽእል እያ። ዘይ ቦካር ጓልኣንስተይቲ እዚ ነገር እዚ ኣቐዲሙ ክስምዓ ተኽእሎታት ኣሎ። ምንቅስቓስ ዕሸል ኣብ ሰሙን ዝተወሰነ ግዜ ጥራይ ክስምዓ ይኽእል እዩ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ግን መዓልታዊ ክስምዓ ይጅምር። ዕሸል ሸውዓተ ወርሒ ኣብ ዝገበረሉ ግዜ ከባቢ 1 ኪ.ግ ይምዘን። ኣስታት 35 ሰ.ሜ ድማ ንውሓት ይህልዎ፣ እቲ ዕሸል። ኣብዚ ግዜ’ዚ ምሉእ ብምሉእ ይምዕብል፥ ካብዚ ግዜ’ዚ ንድሓር ሕርሲ ምስዘጋጥም። መብዛሕቱ ግዜ። እቲ ቆልዓ ብህይወት ይውለድ እዩ፣ ኮይኑ ግን። እዚ ግዜ እዚ ንሕርሲ ኣዝዩ ዝቐልጠፈ ግዜ እዩ፥ ጥንስቲ ጓልኣንስተይቲ ንገዛእ ርእሳ ጽቡቕ ክንክን ክትገብር ኣገዳሲ እዩ፣ ከቢድ ነገር ኣብ ምልዓልን ልዕሊ ግቡእ ምዝርጋሕ ኣካላት ኣብ ምግባርን ክትጥንቀቕ ይግባኣ፣ ኣብ መወዳእታ ናይ ጥንሲ ግዜን። ከብዳ ኣጸቢቑ ይዓቢ፣ እታ ጓልኣንስተይቲ። ክብደት ብቐጻሊ ትውስኽ፣ ትንፋስ እውን ሕጽር ሕጽር ክብላ ይኽእል፣ እዚ ድማ እቲ ዕሸል ኣንጻር ናታ ድያፍራም ስለዝደፍኣ እዩ፣
ዕሸል ኣብ መወዳእታ ናይ ጥንሲ ኣዋርሕ ኣዝዩ ይዓቢ፣ ኣብ መወዳእታ 8ይ ወርሒ። ከባቢ 3 ኪ.ግ ይምዘን፣ ቅድሚ ሕርሲ ዘሎ ናይ መወዳእታ ወርሒ። እቲ ዕሸል ቦታ ይቕይር፥ ርእሱ ድማ ናብ ጐሎ ጓልንስተይቲ ገጹ ይገብር፣ ኩሉ ነገር ድማ ንሕርሲ ድልው ይኸውን፣ ድሕሪ ኣስታት 40 ሳምንታት ድማ እቲ ቆልዓ ይውለድ፣ ኣብ ኖርወይ እቲ ገምጋማዊ ክብደት ቆልዑ ኣብ ግዜ ሕርሲ። 3.6 ኪ.ግ እዩ፣


text:
Youmo
ተወሳኺ ኣብ Youmo
ፊልም: Ungdomsmottagning
ማርያም ብርቱዕ ቃንዛ ጻግነ ኣሎዋ። ኣሌክስ ከም ወዲ እምበር ከም ጓል ኾይኑ ኣይስምዓን እዩ። ኤሚል ክሳብ ክንደይ ሕማቕ ከም ዘሎ ጨሪሹ ምስ ዝኾነ ሰብ ተዛሪቡ ኣይፈልጥን እዩ። ሲሞን ኣብ እዋን ጾታዊ ርክብ መትልኡ ምቕናዕ ከይኣብዮ ተሻቒሉ ኣሎ።። ኣማንዳ ነፍሰ-ጾር ብምዃና ተሻቒላ ኣላ። ኣሊያህን ራዛን ናይ ራዛ ስድራ ንዝምድንኦም ከይቃወምዎ ፈሪሖም ኣሎዉ።
ኣልኮል
ኣልኮል ኣብ ዝተፈላለየ ዓይነታት መስተ ይርከብ። ብዙሓት ሰባት ጽቡቕ ወይ ጥዑም ኢሎም ስለ ዝሓስቡ መስተ ይሰትዩ። ብብዝሒ ወይ ቐጻሊ እንተሰቲኻ ግን ኣልኮል ንኣካላትካ ክጐድእን ጸገም ከምጽኣልካን እውን ይኽእል እዩ።
ምኽርታት ጽቡቕ ንምድቓስ
ጽብቕ ጥዕና ንኽህልወካ ጽብቕ ክትድቕስ ኣገዳሲ እዩ። ሓደ ሓደ ግዜ ሕማቕ ምድቓስ ግን ልሙድ እዩ። እዚ ንኣብነት ተጨኒቕካ ወይ ተሻቒልካ ስለ ዘሎኻ ክኸውን ይኽእል። ኣብዚ ጽብቕ ንክትድቕስ እንታይ ክትገብር ከም ዘለካን ኣየናይ ሓገዝ ክትረክብ ከም ትኽእልን ክትፈልጥ ትኽእል።


text:
ነባሪ ሰላም ንምስፋን ኣብ ዝተኻየደ እዚ ሃገርለኸ ኮንፈረንስ ኣባላት ተቓዋሚ ውድባት: ምሁራን: መራሕቲ ሃይማኖት: ሓለፍቲ ስራሕ መንግስቲ ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ተሳቲፎም እዮም:: ሚኒስትር ዴኤታ ሚንስትር ሰላም ወይዘሮ ኣልማዝ መኮነን: ከምዚ ዓይነት መድረኽ ምድላው ነባሪ ሰላም ንምስፋን ግደ ኣለዎ ኢለን:: ነባሪ ሰላም ብሓደ ግዜ ኣይመፅእን ዝበላ እተን ሚኒስቴር ዴኤታ ምጅማር ዝግበአና ግና ሐዚ እዩ ኢለን:: ኣብቲ ኮንፍረንስ ነባሪ ሰላም ከምፅኡ ይኽእሉ እዮም ዝተባህለሎም መፅናዕታዊ ፅሑፍ ቀሪቦም እዮም::
ኣቦ መንበር ዜጋታት ኢትዮጵያ ንማሕበራዊ ፍትሒ ኢዜማ ኣይተ የሺዋስ ኣሰፋ ኣብ ኢትዮጵያ ነባሪ ሰላም ንምርግጋገፅ ዴሞክራሲ ብምስፋን ህዝቢ ብዝደልዮ መንግስቲ ክምራሕ ከሎ እዩ ክብሉ ተዛሪቦም:: ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ሕጊ ኣይተ የማነ ካሳ ብወገኖም ኣብ ኢትዮጵያ ነባሪ ሰላም ዘረጋግጽ ሓያል መንግስቲ ምስ ዝህነጽ እዩ ኢሎም::


text:
ሰለስተ ብርክታት ሞተር ካብ ዕዳጋ ውሽጢ ሃገር ሓሊፉ ናብ ዕዳጋ ሃገራት ኣፍሪካን ማእኸላይ ምብራቕን ከምዘቕርብ ሓላፊ እቲ ፋብሪካ ንድምጺ ሬድዮ ኣሜሪካ ገሊፆም ኣለዉ።
ሓላፊ እቲ ፋብሪካ ሻምበል ግርማይ ብርሃነ ፋብሪካ ሞተር መቐለ ኣብ ትሕቲ ትካል ኢንጅነሪንግ ሓፂነ መፂን ዝርከብን ዕላማ እዚ ትካል ድማ ብኢንዳስትሪ ዝሃብተመት ሃገር ንምህናፅ ምዃኑ ተዛሪቦም።
እቲ ፋብሪካ ኣብ መዓልቲ 100 ነኣሽቱን 100 ማእኸለዎትን ሞተራት ናይ ምፍራይ ተኽእሎ ከምዘለዎ ሻምበል ግርማይ ኣብ መግለፂኦም ሓቢሮም።
ካብቶም ተሰሪሖም ንመሸጣ ቐሪቦም ዘለዉ ሞተራት እቶም ነኣሽቱ ብፍላይ ንሓረስቶት ልዑል ረብሓ ክህልዎን እዩ፤ ንኣብነት ሓደ ሓረስታይ ሓንቲ ሞተር እንተዓዲጉ ንማሕረስ ይጥቀመላ፣ ማይ መስኖ መስተዪ ኰይና ተገልግሎ፣ ፍልፍል መብራህቲ ትኾኖ ከምኡ እውን ንመጓዓዓዚኡ እውን ከውዕላ ይኽእል ብምባል ልዑል ረብሓ ከምዘለዎ ይዛረቡ።
ምስ ሓላፊ ፋብሪካ ሞተር ከተማ መቐለ ሻምበል ግርማይ ዝተኻየደ ቃለ-መጠይቅ ኣብዚ ምስማዕ ይከኣል።


text:
ኣብ ግዜ ጉብዝና ቅድሚ ጽግያ ምምጻኡ ኣካላትና ይጉብዝ ከምዘሎን ለውጢ ይገብር ከምዘሎን ይስመዓና -ኣጥባት ይወጸና ኣብ ሕንትኽትኽትናን ብልዕትናን ጸጉሪ ነውጽእ።እዚ ኩሉ ለውጢ ናይ ሆርሞናት ኣብ ኣካላትና እዩ።ኣብ መንጎ ቁልነትን ጉብዝናን መሰጋገሪ ጽግያ ይበሃል እዚ ከኣ እዩ “ፐርየድ መጽዩኒ ወይ ማኑስትራሽን መጽዩኒ”ክንብል ዝገብረና።እዚ ከኣ እዩ ናብ ጉብዝና ከምዝበጻሕናን ክንፈሪ ከምእንኽእልን ዘመክተልና ክንጠንስን ክንወልድን ንኽእል ማለት እዩ።
ዋላ እካ እቲ ናይ መፍረ ግዜ ኣብቲ ዕድመ እቲ ኣካላትና ንመፍረ ድሉው እንተኾነ ኣብ ኣቀዲምና ኣደታት ካብ ምኻን ግን ዝተወሰኑ ዓመታት ከይወለድና ክንጸንሕ ይምረጽ።ናይ ጽግያ ግዜ ኣብ እዋን ጉብዝና ናብ ጥንሲ ክንሕዘሉ ዘሎ ተኽእሎ እዩ ዘመልክት እዚ ማለት ግን ተመራጺ እዩ ማለት ኣይኮነን።ስለዚ ኣብ ግዜ ጽግያ ጾታዊ ርክብ ክትፍጽሚ እንተደሊኺ ካብ ዘይተደልየ ጥንስን ካብ ብጾትዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማማት ከም በዓል ኤድስን ንምክልኻል መከላኸሊ ክትጥቀሚ ንመክር።ብዛዕባ መከላኸሊ ጥንሲ ተወሳኺ ከተንብቢ ትኽእሊ ኢኺ።
“ወርሓዊ ጽግያ”እዚ ውሱን ናይ ምቅይያር ሆርሞን ኣብ ኣካላት ኮይኑ ኣብ ናይ ጉብዝና ዕድመ ዘሎዋን ኣብ ዝጎበዛ ደቂ ኣንስትዮን ይረኤ፡ኣብዚ እዋን እዚ ከኣ ክንጠንስ ዓቢ ተኽእሎ ኣሎ።ብዘይ ወርሓዊ ጽግያ ክንጠንስ ኣይንኽእልን።እዚ ናይ ሆርሞን ስራሓት እምበኣር ኣብ ሓንጎልናን ኣብ ናይ መፍረ ኣካላትናን(ኦቫርን ማሕጸን )።ኣብ ግዜ ወርሓዊ ጽግያ ኣብ ኣካላትና ገለ ዘጋጥሙ ነገራት ኣሎዉ ማለት መድመይቲ ሓደ ካብኦም እዩ፡ንመብዛሕትና ጽግያ እቲ ኣብ ጉብዝና ኣዝዩ ፍሉይ ስምዒት ዝፈጥረልና ነገር እዩ።
ወርሓዊ ጽግያ-ኣብ ኣካላተይ እንታይ የጋጥመኒ?
ጥንሲ ካብ እንቃቕሖን ዘርእን ዝፍጠር እዩ፡ስለዚ እንቃቕሖ ብኸመይን ካበይን ይመጽእ?ኩልና ምስ ናይ መፍረ ኣካላትና ኢና ተወሊድና ፡ማህጸን፡ክልተ ኦቫሪታት፡ብልዕቲ፡ክሳድ ናይ ማሕጸንን ካልእን።ወርሓዊ ጽግያ ቀዋሚ እዩ፡እቶም ሆርሞናት እምበኣር ነቲ እንቃቕሖ ክዳሎ ብምግባር ብዘርኢ ከምዝፋረ የዳልዎ ማለት እዩ፡እንተዘይኮነ ግን ጥንሲ የለን ማለት እዩ።
(ብዛዕባ ወርሓዊ ጽግያ በቲ ከቢብ ነገር ሓበሬታ እንተዝወሃብ ዝበለጸን ጽቡቕ መረዳእታ ዝህብ እዩ)
ኣብ ነፍስ ወከፍ ኦባሪ ብዙሓት እንቃቕሖታት ኣሎዉ፡ኣብ ነፍስ ወከፍ ወርሒ ሓንቲ እንቃቕሖ ጥራሕ በሲላ በቲ መስመር ኣቢላ ናብ ማሕጸን ትኸይድ።እቲ ጉዕዞ ናይ እንቓቕሖ ካብ ኦቫርይ ናብ ማሕጸን ኦቩሎሽን ይበሃል፡ ገለ መዓልታት ክወስድ ይኽእል እዩ፡እንቕቅሖ ኣብ ኦባሪ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ብዘርኢ ናብ መፍረ እንተዘይተቐይሩ ይመውት።ድሕሪ 24 ሰዓታት እቲ እንቕቅሖ ኣብ ማሕጸን “ንኽዳሎ”ይጅምር እዚ ዝተሸፈነ ኣካል ናይ ማሕጸን እምበኣር ነቲ ኣብ ኦባሪ ዘሎ እንቓቕሖ ናብ ድቒ ምእንቲ ክምዕብል ይምግቦ፡እቲ ንእንቃቕሖ ዝምግብ ናይ ማሕጸን ክፋል እምበኣር ምእንቲ ነቲ እንቃቕሖ ክምግብ ብደም ይመልእ፡እቲ እንቃቕሖ ከኣ ቀስ ብቐስ ናብ ድቒ ይምዕብል ማለት እዩ።እቲ እንቓቕሖ ብዘርኢ እንተዘይ ተፋርዩ ግን “ይወድቕ”ማለት እዩ፡እዚ ከኣ ንዝተወሰኑ መዓልታት ብብልዕቲ ደም ምፍሳስ ይስመዓና ማለት እዩ።እዚ ደም ምፍሳስ ድሕሪ ምውዳኡ ኣብ ኦባሪ ሓድሽ ናይ እንቓቕሖ ምብሳል መስርሕ ይጅምር።ወርሓዊ ጽግያ ን28 መዓልታት ይቕጽል ካብታ ዝጀመረላ መዓልቲ ጀሚርና ከኣ ንቖጽሮ።ኣብ ገለ እዋናት ከኣ 21 መዓልታት ወይ ከኣ 35 መዓልታት ውን የጋጥም እዩ።ንነፍስ ወከፍና ከኣ ዝተፈላለየ ኣካላት ኣሎና ።
יש להכניס בדף איור כזה וגם איור שמתאר את המסע של
መድመይቲ ናይ ናይ ወርሓዊ ጽግያ ካብ 3-7 መዓልታት ክቕጽል ይኽእል።ቃንዛ ከብድን ሕቖን ከም መግለጺ ናይቲ ወርሓዊ ጽግያ እዮም፡ብፍላይ ኣብ ጉብዝና ዝርከባን መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮን ከኣ ዝገነነ ተርእዮ እዩ።ምናልባሽ ካብ ንቡር ንላዕሊ ደም ይፈሰኪ እንተኾይኑ ንዝምልከቶ ሓኪም ክትዛረቢ ኣገዳሲ እዩ።
ቅድሚ ወርሓዊ ጽግያ ምቕባልኪ ቃንዛ ኣብ ኣጥባትኪ፡ድኻም፡ሕርቃን ይስመዓኪ፡ሽውሃት ንሓድሽ ወይ ፍሉይ መግብን ካልእ ምልክታትን እዚ ኩሉ “ምልክት ቅድሚ ጽግያ እዩ”(pms)እዞም ምልክታት እዚኦም ኣብ ግዜ ጽግያ ይጠፍኡ እዮም።
ጽግያ ኣብ ክንደይ ዕድመ ይጅምር?
እቲ ጽግያ ዝጅምረሉ ዕድመ 12 እዩ ፡ግን ካብዚ ኣቀዲሙ ወይ ድሒሩ ውን ክጅምር ይኽእል እዩ።ነቲ ቀዳማይን ካልኣይን ጽግያ ዝጸልዉ ምኽንያታት እምበኣር
ውርሻ-ኣደኺ መዓስ ጽግያ ተቐቢላ?
ኣመጋግባ-ሕጽረት ዝተመጣጠነ መግቢ ነቲ ጽግያ ደንጉዩ ከምዝመጽእ ይገብሮ ዝተመጣጠነን ግቡእ ኣመጋግባን ግን ነቲ ጽግያ ኣቐዲሙ ንኽመጽእ ጽልዋ ይገብረሉ።
ናይ ነፍስኻ ጥዕና ውን ኣብ ምምጻእ ቀዳማይ ጽግያ ድሒሩ ክመጽእ ይገብሮ እዩ
እቲ ንውሓት ግዜ ናይ ጽግያ ካብ ጽግያ ናብ ጽግያ ይፈላለ እዩ፡ገለ ግዜ ከኣ ኣብ ስሩዕ ዘይኮነ ግዜ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ብብዙሕ ዓቐን ይፈስስ።
እቶም ሆርሞናት ድዮም ነዚ ኩሉ ለውጥታት ኣብ ወርሓዊ ጽግያ ዘምጽኡ ዘለዉ?ኩሉ ኣብዚ ፊልም እዚ።
ክሳብ ክንደይ ዓመት ጽግያ ይመጽእ?
ኩልና ምስ ናይ መፍረ እንቃቕሖ ኢና ተወሊድና እዚ ከኣ ምስ ዕብየት ዝቕየር ኣይኮነን፡ንሕና ኣብ ጉብዝና በጺሕና ጽግያ ኣብ እንቕበለሉ ግዜ ግን እቲ ዓቐን እንቃቅሖ እንዳወሓደ ይኸይድ።ኩሉ ኣብ ኦባሪ ዝርከብ እንቅቕሖ ግን ይፈሪ ማለት ኣይኮነን፡ኣብ ኦባሪ ዘሎ እንቕቕሖ መወዳእታ የብሉን፡ገለ ምኢትታት ኣሻሓት “ጥራሕ” ኣሎዉና፡ ካብ ዕድመ 35 ጀሚሩ ናይ እንቃቕሖ ምፍራይ እንዳጎደለ ይኸይድ፡ጽግያ ዝቓረጸሉ እዋን ሞኖፖዝተባሂሉ ይጽዋዕ።ጽግያ ዝውደኣሉ ዕድመ እምበኣር 52 ኮይኑ እንቃቅሖ ዝውደኣሉ ማለት እዩ። ኣብ ዕድመ 45 ዘቃርጽ እንተኾይኑ ቅልጡፍ ሞኖፖዝ ይጽዋዕ።
እቲ ጽግያ እንተደንጉዩ’ኸ ?
ጥንሲ እንተተፈጢሩ ኣብ ምሉእ ናይ ጥንሲ ኣዋርሓት ጽግያ የቓርጽ።እዚ እቲ ቀዳማይ ምልክት ናይ ጥንሲ ዝሓዝክሉ ክትሓስብሉ እትኽእሊ ኩነታት እዩ “እንተደጉዩኪ”ማለት እዩ።ምክትታል ንኽትገብሪ ምእንቲ ክሕግዘኪ ጽግያኺ መዓስ ግዜ ቀልጢፉ ይመጽእ መዓስ’ከ ደንጉዩ ይመጻኪ መዓስ’ከ ኣብ ግዜኡ ይመጻኪ ክትፈልጢ ኣሎኪ፡ቅድሚ ሕጂ ከምዚ ዘይገበርኪ እንተኾንኪ ክትፍትኒ ጹቡቕ እዩ ስለዚ ኣብ ካላንደር ብጽሑፍ መሰረት ንውሓት ናይ ጽግያኺ ክትፈልጢ ክሕግዘኪ እዩ።ብዛዕባ ጥንሲ ተወሳኺ ከተንብቢ ትደልዪ’ዶ?ኣብዚ ክሊክ ግበሪ(ሓበሪታ ብዛዕባ ጥንሲ)።
ቀዳመይቲ ጽግያይ፡
ኣብቲ ናይ መጀመርታ፡መንእሰይ ጛል ኣንስተይቲ ጽግያ እትቕበለሉ እዋን ብዙሕ ሓሳባትን ድንፍቕፍቕን ዝመልኦ ሓጎስ ውን እንተኾነ ከጋጥም ይኽእል እዩ፡ምኽንያቱ ኣካላታ ይዓብን ይምዕብልን ከምዘሎ ኣንፈት ይህባ ስለዘሎ።እንተኾነ ግን ጽግያ ካልእ ስሚዒታትን ምድንጋራትን ውን ከምጸኣላ ይኽእል እዩ፡ዝምድናኺ ምስ ኣደኽን ዓባይ ሓፍትኽን ምዕቡል እንተኾይኑ ነዚ ነገር እዚ ከተካፍልዮም እንተኺኢልኪ ነዚ ከቓልለልኪ እዩ፡ምናልባሽ እቲ እትደልይዮ መልሲ ኣብ ገዛ ዘይትረኽብዮ እንተኾንኪ ግን ናባና ክትድውሊ ዕድምቲ ኢኺ(ናይ መን ቁጽሪ ተለፎን?ናትና?)ሓደ ግዜ ብምድዋል ኩሉ ዓይነት ሕቶታት ክትሓትን መልሲ ክትረኽብን በይንኺ ከምዘይኮንክን ክትፈልጢ ትኽእሊ ኢኺ።
ጽሬት ምሕላው
ወርሓዊ ጽግያ ዘሕፍር ወይ ከኣ ረሳሕ ነገር ኣይኮነን፡እዚ ብሩኽ ነገር እዩ፡እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ከኣ ሓድሽ ናይ ሓላፍነት እትሽከመሉ እዋን እዩ-ጽሬት ምሕላው።ከምዝደለኽዮን ከምዘሓሰብክዮን ነጻ ኮይኑ ክስመዓኪ ይግባእ፡ኣብዚ እዋን እዚ ብዙሕ ክሕግዙኺ ዝኽእሉ ነገራት ኣሎዉ ፡ካብ ፐዲም ጀሚሩ ክሳብ ሞደስ ወይ ከኣ ታምፖን ወይ ውን ካኦት ዝተፈላለዩ መንገድታት ንጽርየትን ንማሕጸን ምጽራይን ዝጠቕሙና(ስእሊ ናይ መሳርሒ ኤለትሪክ ዘይኮኑ ስእሊ ወስኽ)ምስ ግዜ ንኣካላትኪ ዝሰማማዕ መሳርሒ ክትረኽቢ ኢኺ።
ኣብ መጀመርታ ነዞም ኩሎም ናይ ጽሬት ነገራት ካብ ቦታ ናብ ዝኾነ ቦታ ሒዝክዮም ክትከዲ ከሰክፈኪ ይኽእል እዩ፡ኩሉ ግዜ ግን ዝኾነት ዝተወሰነት ነቲ ንብረት እትሕዝላ ቦርሳ ሓዚ ፡ጾታዊ ርክብ ትፍጽሚ እንተኾንኪ ውን ኮንዶም መትሓዚ ይኾነኪ፡ኣብ እዋን ጽግያ መዓልታዊ ምሕጻብ ንዓኺ ንምብርባር ጽቡቕ እዩ፡ኣብ ጥዕናኺ ግን ዝጸልዎ ነገር የብሉን።
ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ግዜ ጽግያ ዝተፈላለየ “ኩስቱመ” ይገዝኣ እየን ምናልባሽ እቲ ዝፈስስ እንተበዚሑ ግን እቲ ኩስቱሞ ክሕዞ ኣይክእልን።ኣብ እዋን ለይቲ ፐዲም ወይ ታምፖን ክንቅይር ስለ ዘይንበራበር ወይ ምስ ደምና ንትንስእ ወይ ከኣ ኣብ ኣንሶላ ውን ደም ክፈስስ ይኽእል እዩ፡ከምዚ ብብዝሒ የጋጥመኪ እንተኾይኑ ነቲ ዝፈስስ ደም ዝሰቲ ሞደስ ክትጥቀሚ ወይ ከኣ ዝኾነ ሽጎማኖ ኣብ ዓራት ከተንጽፊ ተመራጺ እዩ።
ጽግያ ጥዕናን ንኣካላትኪ ዘድልዮን እዩ-ሓደ ክፋል ናይ ሂወትኪ እትገብርሉ መንገዲ ድለዪ በቲ ሓደ ወገን ናይ ሂወትኪ ክፋል ምኻኑ ምቕባል፡በቲ ካልኣይ ወገን ከኣ ካብኡ ክትሃድሚ ከምዘይትኽእሊ ተረዲእኪ ብዘይ ምሕላል ምቕባሉ ኣገዳሲ እዩ።


text:
Radio Erena : 09 October 2015
ን24 ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከብ ሓርበኛ ተጋዳላይ ብርጋዴር ጀነራል ቢትወደድ ኣብርሃ፣ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ናይ 1997 ንሓጺር እዋን ካብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝወጸሉ፣ ንህዝቢ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ንመጀመርያ እዋኑ ብድምጽን ቪድዮን ምቅልሑ፣ ኣብ ውሽጢ ዓድን ወጻእን ኣብ ልዕሊ ዝነብር ህዝቢ ኣውራ መዘራረቢ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
እዚ ብሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ተሰኒዱ ዝርከብ ናይ ድምጽን ተንቀሳቓሲ ስእልን መልእኽቲ ብርጋዴር ጀነራል ቢትወደድ ኣብርሃ፣ ኣብ መበል 24 ናይ ማኣሰርቲ ዓመቱ ንመጀመርያ እዋኑ ምቅልሑ፣ ነቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ሕቶ መሰልን ፍትሕን ጉዳያት ሃገርን ህዝብን ንዘልዓሉ ተባዓት ኤርትራውያን ደሃዮም ብምጥፋእ ልሳኖም ከምዝዕበስ ብምግባር፣ ኣንጻር ናይ ስርቂ፣ ብልሽውናን ክድዓትን ክሲ ዝነዝሖ ወረታት ብንጹር ዘቃልዐ’ዩ።
ሓርበኛ ተጋዳላይ ጀነራል ቢትወደድ ኣብርሃ፣ ካብ 1991 ኣትሒዙ ብዘይዝኾነ ወግዓዊ ክስን ሕጋዊ መስርሕ ኣብ ቤት ማኣሰርቲ ክሳቐ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ኣብ መወዳእታ 1997 ድማ ንሓጺር እዋን ከምዝወጸ ይዝከር።
እንተኾነ፣ ሕቶኡ ሕቶ መሰልን ፍትሕን ዜጋታት፣ ሕቶ ምትካል ደሞክራስያዊ መንግስትን ልኣላውነት ሃገርን ምዃኑ ኣብቲ ንሓጺር እዋን ዝወጸሉ ግዜ ንህዝቢ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ደጊሙ ድሕሪ ምንጻሩ፣ ከም እንደገና ብፕረዚደንት ኢሰይያስ ብዝተላእኩ ሓይልታት ጸጥታት ተታሒዙ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ይርከብ።
ጀነራል ቢትወደድ፣ መሰልን ፍትሕን ዜጋታት፣ ሕቶ ምትካል ደሞክራስያዊ መንግስትን ልኣላውነት ሃገርን ብማእሰርቲ ጥራይ ዘይኮነ መስዋእቲ ክኸፍለሉ ቅሩብ ምዃኑ ኣብቲ ቅድሚ 17 ዓመታት ንህዝቢ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ ብንጹር ኣቐሚጡ ኣሎ።
መልእኽቲ ሓርበኛ ተጋዳላይ ቢትወደድ ኣብርሃ፣ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወጻእን ንዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ ኣብ ኤርትራ ፍትሕን ሕግን ንምንጋስ፣ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምትካል፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ከቢድ ገበናት ዝፍጽሙ ዘለዉ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ናብ ፍርዲ ንምቕራቦም ብዝልዓለ ንኽቃለሱ ዝድርኽ ኮይኑ ምህላዉ ኣብ ዝተፈላለየ ማሕበራዊ ሜድያታት ዝርአ ዘሎ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ዘቕረብዎ ፖለቲካዊ ሕቶታትን ጉዳይ ሃይማኖትን ካልእን ተኣሲሮም ደሃዮም ናይ ዝጠፍኡ ኣማኢት ኤርትራውያን ቀዳማይ ተሓታቲ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ምዃኑ’ውን እቶም ኤርትራውያን ይሰማምዑ።
ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ’ውን ፕረዚደንት ኢሳይያስ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ፣ ሃለዋት ሓያሎ ኤርትራውያን ከምዝጠፍእ ብምግባርን፣ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ብምፍጻምን፣ ገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ከምዝፈጸሙ ብምረትዖታት ኣብ ቅድሚ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ንምኽሳሶም፣ ናይ ሓደ ዓመት ተወሳኺ ዕማም ተዋሂቡዋ ስርሓ ኣብ ምጽፋፍ ትርከብ።
=======================================


text:
ኣብ መንጎ ሃገራት ምንጪ ፈለግ ናይልን፡ እቲ ፈለግ ዝሓልፈለን ሃገራትን ተላዒሉ ዘሎ ምስሕሓባት፡ ብሰንኪ ዋሕዲ ማይ ዝተላዕለ ከምዘይኮነ`ውን ገሊጾም
ኣብ`ዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ንማይ ፈለግ ናይል ከምቲ ዝድለ ኣብ ጠቕሚ ዘውዓለ ወገን ከምዘይነበረ ዝገለጹ ፕረዚደንት ኢሳያስ፡ ንምምዕባል ሕብረተሰብ ኣብ ጠቕሚ ዝውዕል ዘሎ ዓቕምታት፡ ካብ ሰለስተ ሚኢታዊት ዝበዝሕ ከምዘይኮነ ገሊጾም።
ማያዊ ዓቕሚ ናይል፡ ንኤርትራ ሓዊስካ ንብምሉኣተን 10 ሃገራት ኣኺሉ ዝተርፍ`ዩ ዝበሉ ፕረሲደንት ኢሳያስ፡ ዋሕዲ ማይ መካትዒ ክኸውን ከምዘይክእል ተዛሪቦም።
ብዘይካ `ዚ፡ ኢትዮጵያ ነዚ ጉዳይ`ዚ መዝሚዛ ምስ ገለ ኣባላት ናይቲ ናይል ክበብ ብምፍጣር፡ ምስ ጉዳይ ማይ ናይል ርክብ ዘይብሉ ኣጀንዳ ንምትግባር፡ ትሕልን ኣላ ኢሎም።
ኤርትራ ኣብ`ዚ እዋን ተዓዛቢት ኣባል ክትከውን ጥራሕ ከምዝመረጸት`ውን ሓቢሮም
ንምሉእ ጸብጻብ ካብ ሰናይት ሃብቱ ተኸታተሉ፡


text:
ጉጅለ ህግዲፍ፡ ኣብ ኤርትራ ኣስፋሕፊሑ ንዘሎ መርዛም መግዛእታዊ ምምሕዳሩ ምኽኑይ ንምምሳል፡ ካብ ዘቕርቦም ምስምሳት ሓደ “ንናጻን ልኡላዊትን ኤርትራ ኣነ ስለ ዘምጻእኩዋ ከም ድላየይ እንተ ገብርኩዋ፡ መን ይእውደኒ” ዝብል ብደዐ ምዃኑ ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ንጹር እዩ። ህግዲፍ ከምዚ ክብል እንከሎ ኣጐሊሑ ካብ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ፡ ንኹሉቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መስርሕ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነቱን ልኡላውነቱን ዝኸፈሎ ክቡር ዋጋን መስዋእትነትን ምጥላሙን ምኽሓዱን እዩ።
ህግዲፍ ነዚ ጥልመቱ “ንሕና ሃገር ንሕና ህዝቢ” ብዝብል ውሽጡ ብዕረ ዝተላዕጠጠ ምቁር ዝመስል መዝሙር የስምዕ። እዚ ጥራይ ኣይኮነን፡ ዘየለ ስኒት ህዝቢ ኤርትራን ህግደፍን ከም ዘሎ ንምምሳል “ሓደ ህዝቢ ሓደ ልቢ” ዝብል ቅኒት እውን ኣለዎ። እዚ ኩሉ ንኤርትራዊ ብዙሕነትን ናይ ቃልሲ ኣበርክቶን ደምሲስካ ጉጅለ ህግዲፍ ነቲ ሜዳ በይኑ ብሒቱ ከም ድላዩ ንከኹድደሉ ዝሃንደሶ እዩ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ጋዜጠኛ፡ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ንዲክታቶር ኢሳያስ “ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ህግዲፍን ኣብ ከመይ ደረጃ ይርከብ?” ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ ብነድሪ ዝሃቦ መልሲ “ንህዝቢ ኤርትራን ህግዲፍንከ ሓደ ክንሶም መንዩ ክልተ ኣካላት ገይርዎም?” ብዝብል ንሕቶኡ ብሕቶ ዝመለሰሉ ኢሳያስ ድምጽን ደሃይን ህዝቢ ኤርትራ ኣጥፊኡ ከም ድላዩ ንክገብር ዝነበሮን ዘለዎን መላኺ ህርፋን ዘርኢ እዩ።
እቲ ሓቂ እምበኣር፡ ከምቲ መራሒ ህግዲፍ ዝደባልቖ ዘይኮነ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዝነበረ፡ ዘሎን ንዘለኣለም ዝህሉን እዩ። ህግደፍ ግና ትማሊ ዘይነበረ፡ ሎሚ ዘሎ ጽባሕ ግና ዘይህሉ ኩንትራቱ ወዲኡ ከም ጽላሎት ዝሓልፍ ጉጅለ እዩ። ሎሚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ መግዛእታዊ ግፍዒ ከኣ፡ ጽባሕ ኣብ ጸሊም መዝግብ ታሪኽ ክምዝገብ እዩ። እዚ ዘይተርፍ መስርሕ ህግዲፍ ይድለዮ ኣይድለዮ ብናይ ገዛእ ርእሱ ሕጊ ዝግዛእ ተረኽቦ እዩ። ካብዚ ነቒልና ኢና ከኣ “ህዝቢ ኤርትራ ንህግዲፍ እምበር፡ ህግዲፍ ንህዝቢ ኤርትራ ዝፈጥሮን ዝወዳደሮን ኣይኮነን” እንብል።
“ጉጅለ ህግዲፍ ስለምንታይ ናይ ቀደም ኣበርክቶ፡ ኣብ ናይ ሎሚ ዕዳጋ ክሸይጥ ላሕ ዝብል፡ እዋናዊ ጠለብን ህዝባዊ ትሕዝቶን ዘለዎ ሓሳብ ሒዙ ናብ ዕዳጋ ዘይወርድ?” ንዝብል ሕቶ ብዙሓት ወገናት ዝህብዎ ነናቶም ምኽንያታት ኣለዎም። ዝተወሰኑ ወገናት ህግዲፍ ክገብር እንዳኸኣለ፡ ዝሕንግድ ዘሎ ኣምሲሎም ዝስእልዎ ኣለዉ። ርግጽ እዩ ህግዲፍ ንህዝብና ብዓይኒ ጽልኢ ስለ ዝርእዮ፡ ንጽብቑ ከምዘይሓስብ ፍሉጥ እዩ። ንሱ ጥራይ ግና ኣይኮነን። ህግዲፍ ነዚ ንነብረሉ ዘለና መዋእል ዝምጥንን እዋናዊ ሕቶ ህዝብና ዝምልስን ኣተሓሳስባ ዘመንጩ ዓቕምን ዓቕልን እውን የብሉን። ንሱ ግና ሓቀኛ እንታይነቱ ንምሕባእ፡ እንተ ፈትዩን ደልዩን ሕቶ ህዝቢ ናይ ምምላስ ዓቕሚ ከም ዘለዎ መሲሉ ክቐርብን ከጉባዕብዕን ይፍትን እዩ። ገለ ወገናት ከምቲ “ጨጓር ከልብስ ኣሎ እንዳበልካዮ ይመውት” ዝብልዎ ህግዲፍ ዘሎ መሲልዎም፡ ክገብር እንተደልዩ ተኣምራት ክሰርሕ ከም ዝኽእል ገይሮም ክገልጽዎ እንከለዉ ዘገርም እዩ።
እቲ ቀደምቀደም መሰረታዊ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ንኤርትራ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ምንጋፋ ተባራዒ ኣጀንዳ ኣብ ዝነበረሉ፡ እቲ ናይ ሎሚ ህግዲፍ ከም ኣካል ኤርትራዊ ሓርነታዊ ሓይሊ ኣበርክቶኡ ዝከሓድ ኣይኮነን። እቲ ቃልሲ ግና ንኤርትራን ህዝባን ካብ ባዕዲ መንዚዕካ፡ ንኤርትራዊ ገዛኢ ብምርካባ ዝውዳእ ዘይኮነ፡ ክሳብ ፍጹም ሓርነት ቀጻሊ ነይሩን እዩን። ከምዚ ካብ ኮነ፡ ሕቶ ናጽነት ኤርትራ ምስተመለሰ ካለኦት ናይ ድሕሪ ናጽነት ሕቶታት ክቐርቡ ባህርያዊ ነይሩ። ቀሪቦም ከኣ። እቲ ናይ ድሕሪ ናጽነት እሞ ንምምላሱ ንቃለሰሉ ዘለና ሕቶ ሰፊሕ ዝርዝር ዘለዎ ኮይኑ “ሕገመንግስታዊ፡ ብዙሕነታውን ማዕርነታውን ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ስርዓት ምትካል” ብዝብል ክጠቓለል ዝኽእል እዩ። እቲ ኣብ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ዝወሃብ ዝነበረ መልስታት፡ ነዚ ናይ ድሕሪ ናጽነት ሕቶታት መልሲ ክኸውን ኣይክእልን እዩ። ነብሱ ዝኸኣለ ምስዚ ሓድሽ ምዕራፍ ዝሰማማዕ መልሲ ምሃብ ናይ ግድን እዩ። ህግዲፍ ግና ነዚ ሓድሽ ናይ ካለኣይ ምዕራፍ ሕቶታት፡ በቲ ነባር ናይ ግዜ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት መልስታት ክምልሶ እዩ ዝህቅን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ከኣ ኣብቲ ናይ ቀደም ቅያ ተሓቢኡ ክነብር ይህቅን። ካብዚ ነቒልና ኢና እምበኣር ንተግባራት ህግዲፍ ናይ ቀደም ፍርያት፡ ኣብ ዘመናዊ ዕዳጋ ኣውሪድካ ክትከስብ ከም ምህቃን እንወስዶ። እቲ ኩነታት ባዕሉ ግና ኣብ ሎሚ ኮይንካ ብናይ ቀደም ኣተሓሳስባ ምንባር ከምዘይከኣል ሰማዒ ደኣ ኣይረኸበን እምበር ንህግዲፍ ይነግሮ ኣሎ። መልሲ ህግዲፍ ምስ ምዕባለ ናይቲ ዝለዓል ህዝባዊ ሕቶ ዝምዕብል ዘይኮነ፡ ህግዲፍ እዩ ነቲ ህዝባዊ ሕቶ ምስቲ ዝኣረገን ተደጋጋምን መልሱ ኣመዓራርዩ ክቐርጾ ዝደሊ።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ፡ ህግዲፍ ብተግባር ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ንምምላስ ዝምጥን ብቕዓት ኮነ ቅሩብነት ከምዘይብሉ ተረዲኡ እዩ። ነቲ ዘይብቕዓቱ ተንኮል ክውስኸሉ እንከሎ ከኣ፡ ሳዕቤኑ መሊሱ ከም ዝገድድ ብተግባር ዝረአ ዘሎ እዩ። ህግዲፍ ብኹሉ መለክዒ ሃገር ክመርሕን ህዝቢ ከመሓድርን ከምዘይደሊ ጥራይ ዘይኮነ ከምዘይበቅዕ ተነጺሩ እዩ። ሕቶ ህዝቢ ክምልስ ዘይምድላዩን ዘይምኽኣሉን ደሚርካ ከኣ እቲ መፍትሒ ምስ ኩሉ ናይ ጭቆና መሳርዑ ምውጋዱ ምዃኑ መተካእታ የብሉን። እዚ ከኣ ናይ ህዝቢ ኤርትራን ተወዲቦም ዝቃለሱ ዘለዉ ሓይልታቱን መሰረታዊ ሓላፍነት እዩ። ናይቶም ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ምውጋድ ክመሓዘዉ ዝዕደሙ ዘይኤርትራዊ ሓይልታት ብጽሒት ኣብ ልዕሊ ኣበርክቶ ህዝቢ ኤርትራ መመላእታ እምበር መተካእታ ኣይኮነን። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ብሓባር ንህግዲፍ “ኣነ ነባሪ እየ፡ ንስኻ ግና ሓላፊ ኢኻ እሞ ተኣለ” ዝብል መልእኽቱ ክነግሮ እዋኑ እዩ።


text:
ጉጅለ ህግዲፍ ካብ ናይ ህዝቢ ተቓውሞ ስግኣት ሓዲርዎ’ሎ2020-06-19 13:25:48 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 1414 times
- font size decrease font size increase font size
ጉጅለ ህግዲፍ ሓያል ህዝባዊ ተቓውሞ ከየጋጥሞ ስለ ዝሰገአ፡ ነዚ ተቓውሞ ንምቁጽጻርን ንምዕጋትን ናይ ከባብን ዓድታትን ምምሕዳራት ዳግመ-ስርርዕ ክካየድ መምርሒ ኣመሓላሊፉ ከም ዘሎ ካብ ውሽጢ ኤርትራ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረዲኡ። በዚ መሰረት ብ16 ሰነ 2020 ኣብ ብሪማካንትሪ ሓላፊ ዞባ ጋሽ ባርካ ኮለኔል ዮናስ ዝመርሖ ናይ ወከልቲ ህዝቢ ኣኼባ ከም ዝተኻየደ እቲ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ዜና ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ኣብቲ ኣጋጣሚ በቶም ነቲ ኣኼባ ዝመርሑ ዝነበሩ ሓለፍቲ ህግዲፍ፡ ብዛዕባ ሕማም ኮረና ንምቁጽጻር ካብን ናብን ምንቅስቓስ ሰባት ምእጋድ፡ ብዛዕባ ብወያነ ዝተጐበጠ መሬት ኤርትራ ዘይምምላስ፡ ልኡላውነት ኤርትራ ዝደፈረ ንምምካት ዘሎ ድልዉነትን ካልእ ዛዕባታትን ተዘሪቡ። እንተኾነ በተሳተፍቲ ኣኼባ ዝተዋህበ ርኢቶታት፤ ሓለፍቲ ህግዲፍ ዘይተጸበይዎን ዘሰንበዶምን ከም ዝነበረ እቶም ነቲ ኣኼባ ብቐረባ ዝተኸታተልዎ ምንጭታት ሰዲህኤ ገሊጾም።
ሓደ ካብቶም ካብ ጐልጅ መጺኦም ኣብቲ ኣኼባ ዝተሳተፉን ርኢይቶ ዝሃቡን ኣቦ፡ ንሕና ከም ወከልቲ ህዝቢ ኣብ ውሽጥና ዘሎ እምበር ካብ ደገ ዝመጸ ጸላኢ የብልናን። ኣብዚ እዋንዚ ጸላእትና፡ ጥሜት፡ ዕርቃንን ሕማምን እዮም። ስለዚ መንግስቲ ነዚ ጸገምዚ እዩ ክፈትሓልና ዝግበኦ ዝብልን ተሳተፍቲ ብሓያል ጣቓዒት ዘሰነይዎን ነይሩ። ካብ ተሰነይ ዝመጸ ካልእ ተሳታፋይ ብወገኑ፡ ንሕና ቀዳማይ ስግኣትና ኮሮናቫይረስ ዘይኮነ ጥሜት እዩ፡ ምስ በለ፡ ህዝቢ መግቢ ክደሊ ኣብ ዶብት ኤርትራን ሱዳንን ይሓድር ኣሎ። ናይ መግቢ ጸገሙ እንተዝፍታሕ ከኣ ደገ ኣይመሓደረን፡ ንስኻትኩም ግና መተካእታ ኣብ ዘየብሉ ኩነታት ኢኹም ዕጸዉን ምንቅስቓስ ተቖጻጸሩን ትብሉና ዘለኹም ኢሉ። ብዙሓት ተሳተፍቲ እውን ተመሳሳሊ ንሓለፍቲ ህግዲፍ ዘሰንበደ ርኢቶታት ስለ ዝሃቡ እቲ ኣኼባ ሓለፍቲ ህግዲፍ ብዘይተጸበይዎ ከም ዝተዛዘመ ምጭታትና ካብቲ ኣኼባ ሓቢሮም።
ብተመሳሳሊ፡ ኣብዚ ቅንያት ኣብ ከተማ ባረንቱ፡ ናይ ህግዲፍ ኣዘዝቲ ሰራዊትን ናይ ስለያ ሓለፍትን ዝተሳተፍዎ ኣኼባ ተኻይዱ። ኣብዚ ኣኼባ ተሳተፍቲ፡ ነቲ ካብን ናብን ኤርትራ ዝንቀሳቐሱ ሰባት መሰረታዊ ሕቶኦም ከይፈታሕካ ኣትሪርካ ምቁጽጻርን ኣብ መጻኢ እውን እቲ ምቁጽጻር ክሕይል ኣለዎ ምባልን ብመንጽርቲ ህዝቢ ዘስመዖ ዘሎ ተቓውሞ ስግኣት ከም ዘሕደረሎም ኣንጸባሪቖም። ናይቲ ከጋጥም ዝኽእል ሓደገኛ ዝበልዎ ተቓውሞን ስግኣትን ጠንቂ ኣብቲ ህዝቢ ኣጋጢሙ ዘሎ ቁጠባዊ ጸገም ምዃኑ ከኣ ተገሊጹ።


text:
ልሳነ ዕብራይስጥ ‘ቶማስ’ ማለት ፀሓይ እዩ። ድርብ ስሙ ‘ዲዲሞስ’ ብልሳነ ጽርኢ ማንታ ማለት እዩ። ሓዋርያ ቅዱስ ቶማስ ካብ ነገደ ኣሴር ዝተወልደ ኮይኑ፡ ኣቐዲሙ ‘ትንሣኤ ሙታን የሎን’ ኢሎም ካብ ዝኣምኑ ወገን ሰዱቃውያን ነበረ። ማቴ. 22፡25
ተስፋ ማለት ነቲ ዘይርአ ከም ዝርአ፡ ነቲ ዘየሎ ከምዘሎ፡ ነቲ ዘይኸውን ድማ ከምዝኸውን ጌርካ ብእምነት ንእግዚአብሔር ምጽባይ እዩ። ተስፋ ሓንቲ ካብተን ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ንሰብ ቆሮንቶስ ጽሒፍሎም ዘሎ ቃላት እያ። ( 1ይ ቆሮ. 13፥13)
እምነት ኣብ እግዚአብሔር ተስፋ የግብር፡ ተስፋ ድማ ፍቕሪ ኣምላኽ የንግሥ እዩ እሞ ኣብዚ ጊዜና ትስፍዋት ክንከውን ይግባእ።
ደብረ ምጥማቅ
ጐይታናን ኣምላኽናን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ኣደኡ ቅድስት ድንግል ማርያም ናብ ምድረ ግብጽ ምስ ተሰደ በኪደተ እግሩ ካብ ዝረገጸን ቦታታት ሓንቲ ደብረ ምጥማቅ እያ። ኣብ ጊዜ ስደት፡ እቶም ሸፋቱ ነቲ ዝወሰድዎ ኽዳን ጐይታና ብርኅራኄ ምስ መለሱላ፡ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ንፍቁር ወዳ እናኣመስገነት፡ ነዛ ቦታ ደብረ ምጥማቅ፡ ‘ ፍጹም ቅድስቲ ኩኒ፣ ኣብዛ ቦታ’ዚኣ ኾይኑ ዚጸለየ ብቕልጡፍ ክሰምዖ እየ’ እናበለት ብኢድ ወዳ ባረኸታ። ምእንቲዚ ድማ ካብ ሽዑ ጀሚሩ ኣብዛ ብስማ ዝተሓንፀ ቤተ ክርስቲያን ዘለዋ ደብረ ምጥማቅ ኮይኑ ዝጸለየ ዅሉ ጸሎቱ ተሰሚዑ ሓሳብ ልቡ ኪፍጸመሉን ተኣምራት ኪግበረሉን ይነብር ኣሎ።
After the Lord Jesus Christ had finished the operation of His wisdom upon earth, by His Passion, and His Death, and His Resurrection, He appeared to the Apostles and taught them for 40 days. On the 40th day of His rising, as he had told the Apostles before, He again told them of the descending of the Holy Spirit, He ascended into the heavens, seated upon the wings of the Cherubim, and the Seraphim, and the wings of the winds.
ዓመት መጸ ብዓቢይ መንፈሳዊ ኽብሪ ካብ እነኽብሮም ዓበይቲ በዓላት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ሓደ በዓለ ዕርገት እዩ። ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሙታን ምስ ተንሥአ ድኅሪ ኣርብዓ መዓልቲ ናብ ናይ ቀደም ክብሩ ዝተመልሰሉ ወይ ዝዓረገሉ ዕለት እዩ።


text:
Radio Erena: 18 July, 2014
ፊፋ ድሕሪ ምዝዛም ዋንጫ ዓለም ኣብ ዘውጽኦ ሓድሽ ደረጃ፣ ዋንጫ ዝዓተረት ጀርመን ሓደ ደረጃ ንቕድሚት ብምሕኳር ቀዳመይቲ ክትከውን እንከላ፣ ኤርትራ ድማ ካብ ናይ ዝሓለፈ ወርሒ ሓደ ደረጃ ንታሕቲ ወሪዳ መበል 202 ተሰሪዓ።
ፊፋ ወርሓዊ ዘውጽኦ ደረጃታት ኩዕሶ እግሪ ሃገራት ዓለም፡ ትማሊ ሓሙስ 17 ሕምለ 2014 ኣብ ዝዘርገሐሉ፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም ዝደመቓ ሃገራት፡ ንላዕለዋይ ደረጃ ብሒተንኦ።
ተዓዋቲት ዋንጫ ዓለም 2014፡ ሃገራዊት ጋንታ ጀርመን ካብ ናይ ዝሓለፈ ወርሒ መስርዕ፡ ሓደ ደረጃ ደይባ ቀዳማይ ደረጃ ክትሕዝ ከላ፡ ሃገራውያን ጋንታታት ኣርጀንቲናን ነዘርላንድስን ከኣ፡ ኣብ ዋንጫ ዓለም ዝሓዝኦ ደረጃ ብምድጋም፡ ካልአይትን ሳልሰይትን ኮይነን። ጀርመን ነዚ ደረጃ ትሕዝ ዘላ ድሕሪ 20 ዓመት ሕጂ ንፋልማይ ግዚኣ እያ።
ቀዳማይ ደረጃ ሒዛ ዝነበረትን ንኩዕሶ እግሪ ዓለምና ንዓመታት ዝበሓተት ስፐይን ናብ ሻሙናይ ደረጃ ዝወረደት ክትከውን ከላ፡ ኮሎምብያ፡ ቤልጅዩም፡ ኡራጋይ፡ ብራዚል፡ ስዊዘርላንድን ፈረንሳን ከኣ፡ ካብ ራብዓይ ክሳብ ዓስራይ ደረጃ ተሰሪዐን።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓንቲ ደረጃ ንድሕሪት ተመሊሳ ዝነበረት ኤርትራ፡ ሕጂ’ውን ሓደ ተርታ ንድሕሪት ተመሊሳ፡ 7 ሃገራት ጥራይ ቀዲማ፡ መበል 202 ኮይና ኣላ።
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ኣህጉራዊ ግጥማት ስለዘይተካይድን፡ ነይራ ነይራ ኣብ እተካይደሉ እዋን’ውን እተመዝግቦ ዓወት ስለዘየለን መመሊሳ እያ ንታሕቲ ክትኑቐት እትረአ።
ኣብ ዋንጫ ዓለም ብሉጽ ብቕዓት ዘርኣየትን፡ ንተዓዋቲት ሃገራዊት ጋንታ ጀርመን ገቲራ ሒዛታ ዝወዓለትን ኣልጀርያ፡ መበል 24 ደረጃ ብምዃን፡ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝለዓለ መስርዕ ሒዛ ኣላ።
=======================


text:
Uppsala län
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 29 10 2018
ኣውራጃ ኡፕሳላ ሓንቲ ካብቶብ ኣብ ሃገረ ሽወደን ኣብ ጎደና ምምዕባል ብፍጥነት ዝሕንበባ ዘለዋ ኣውራጃታት ሽወደን ሓንቲ እያ። ኣብዚ ኣውራጃ እታ ዝዓበየት ከተማ፡ እታ ዝበዝሐ ህዝቢ’ቲ ኣውራጃ ዝነብረላ፡ ከተማ ኡፕሳላ እያ። ልዕሊ 200000 ካብቶም ኣብዚ ኣውራጃ ዝቕመጡ ኣስታት 345000 ሰባት፡ ኣብዛ ከተማ ይነበሩ። ከባብያዊ ትሕዝቶ ናይዚ ኣውራጃ ዝተፈላለየ እዩ። ጽዑቕ ጫካታትን ደሴታትን ገለ ካብ ዓይነታዊ ብዙሕነት ተፈጥሮኣዊ ጸጋ ናይዚ ኣውራጃ እዩ። ኣውራጃ ኡፕሳላ 250 ባሕሪ ከምኡ ውን 11300 ደሴታትን ይርከብኣ። ኣውራጃ ኡፕሳላ ኣካል ዕዳጋዊ-ዞባ ስቶክሆልም ኮይኑ፡ ካብ ኡፕሳላ ናብ ሕምብርቲ ስቶክሆልም ንምኻድ፡ ኣስታት 40 ደቓይቕ ኣቢሉ ይወስድ።
ኮሙንናት ኣብ Uppsala län
ኣብ ታሕቲ እታ ብዛዕብኣ ብዝያዳ ከተንብብ ትደልያ ኮሙን ኣብ Uppsala län ምረጽ
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣውራጃ ኡፕሳላ፡ ክትነብረሉ ተበሃጊ ዝኾነ፡ ህቡብ ኣውራጃ እዩ። እዚ ኣውራጃ'ዚ ኣብ መስርሕ ምስፍሕፋሕ ይርከብ። ብተዛማዲ ንእሽቶይ ኣውራጃ ኮይኑ፡ ስሉጥ ኣገልግሎት መጎዓዝያን፡ ማእከላይ ጅአኦግራፊካዊ ኣቀማምጣን ዘለዎ ንኹሉ ቀረባ ዝኾነ ኣውራጃ እዩ። ኣብዚ ዝውራጃ'ዚ ሕጽረት መንበሪ-ኣባይቲ ኣሎ። ነዚ ሕጽረት'ዚ ንምግጣሙ ኸኣ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኩርንዓት ናይቲ ኣውራጃ ብርክት ዝበለ ናይ መንበሪ-ኣባይቲ ናይ ህንጸት ፕርጀክቲታት ኣብ ምስልሳል ይርከብ። ምህናጽ መንበሪ-ኣባይቲ፡ ምምሕዳር ኣውራጃ ቅድሚት ዝሰርዖ ኣገዳሲ ነጥቢ ኮይኑ፡ ነዚ ክውን ንምግባር ውን ኣብ መንጎ ዝተፈላለየ ከተማታት ናይቲ ኣውራጃ፡ ስጡም ምትሕግጋዛት ኣሎ።
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ኣብዚ ኣውራጃ'ዚ ካብ ዝርከቡ ዓበይቲ ወሃብቲ-ስራሕ፡ ምምሕዳር ከተማታት ናይቲ ኣውራጃ፡ ኡፕሳል ዩኒቨርስቲ፡ ዩኒቨርስቲ ሕርሻ ሽውደን ከምኡ ውን ምምሕዳር ኣውራጃ፡ ይርከብዎም። ምንስትሪ ምክልኻል፡ ኢንዱስትርያዊ ትካል ሳንድቪክ፡ ኣብ ጊሞ ዝርከብ ትካል ኮሮማንት ውን ካልኦት ኣብቲ ኣውራጃ ሰሪቶም ዝርከቡ ወሃብቲ-ስራሕ እዮም። ኣብ መዳይ ኣገልግሎታት ዝነጥፋ፡ ኣብ ምስፍሕፋሕ ዝርከባ ውን ብርክት ዝበላ ነኣሽቱ ትካላት ኣብቲ ኣውራጃ ይርከባ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ከተማ ኡፕሳላ፡ ባህላዊት ጥንታዊት ከተማ ኮይና፡ ኣብኣ ክልተ ብሉጻት ዩኒቨርስታት ሽወደን (ኡፕሳል ዩኒቨርስቲን ዩኒቨርስቲ ሕርሻ ሽውደንን) ሓቊፋ እትርከብ፡ ከተማ እያ። ኣብዘን ዝተጠቕሳ ዩኒቨርስታት ዓለማዊ ተፈላጥነትን መለኪዕታትን ዘማልአ መደባት ትምህርትን ምርምራዊ-መጽናዕታትን ይካየድ። ኣብዚ ኣውራጃ'ዚ ብተወሳኺ ብርክት ዝበላ ሞያዊ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርታት ውን ይርከባ። ንኣብነት ኣብ ከተማ ኤንሾፒንግ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣገልግሎት ጥዕና ኣብ ኣውራጃ ኡፕሳላ፡ ብምምሕዳር ኣውራጃ ይእለን ይመሓደርን። ኣብ ከተማ ኡፕሳላ፡ ሓንቲ ካብተን ኣብ ሽወደን ዝዓበያ ሆስፒታላት ዝኾነት፡ ሆስፒታል-ኣካደሚስካ፡ ትርከብ። ኣብ ከተማ ኤንሾፒንግ ውን ብተመሳሳሊ ዓቢ ሕክምና ይርከብ። ኣብዚ ኣውራጃ'ዚ ብጠቕላላ፡ ኣስታት 51 ነኣሽቱ ሕክምናዊ-ማእከላት ይርከባ። ጥዕናዊ ክንክን ከምኡ ውን ክንክን-ስኒ ውን ሓልፍነት ምምሕዳር ኣውራጃ እዩ።
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣውራጃ ኡፕሳላ፡ ንጡፍ ባህላዊ ንጥፈታት ዘለዎ፡ ኣውራጃ እዩ። ትያትር፡ ኣብያተ-መዘክር፡ ምርኢታትን ፌስቲቫላትን ገለ ካብቲ ንባህላዊ ንጥፈታት ናይ'ዚ ኣውራጃ ዝወቕቡ ንጥፈታት እዮም። ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ከተማ ናይዚ ኣውራጃ ብማሕበራት ዝምእከል ዝተፈላለየ ንጥፈታት ይርከብ። ክፉት ነጻ ከባቢታት ውን፡ ዳርጋ ኣብ ኩለን ከተማታት ኣሎ። ንዑደት ወይ ዙረት ዝኸውን ቦታታት ውን ኣብቲ ኣውራጃ ብብዝሒ ይርከብ። ንኣብነት፡ ዑደት ናብ ደሴታት ናይቲ ኣውራጃ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ኣውራጃ ኡፕሳላ፡ ኣብ መዳያት ባህልን ስፖርትን ዝነጥፋ ማሕበራት፡ ከምኡ ውን ሃይማኖታውያን፡ ቀቢላውያን ናይ ድጋፍ ማሕበራትን ካልእን፡ ይርከባ። ምምሕዳር ኣውራጅ ውን እንተኾነ፡ ተራ ሲቪካዊ ማሕበራት ኣብ መስርሕ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታትን ዘለዎ ጽልዋ ብዕምቆት ካብ ዝርኣዮም ጉዳያት እዩ። ብኸምዚ ኣቢሉ ከኣ፡ ሲቪላውያን ማሕበራት ምስ መንግስታዊ ምምሕዳራዊ ጽላት ብምድግጋፍ፡ ንመስርሕ ምውህሃድ ሓደስቲ ስደተኛታት ኣብ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን ሓጋዚ ክኸውን ይኽእል። እቲ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ ምስ ምውሳእ ኣብ ማሕበራት ዝመጽእ ነገር፡ እቲ ኣብ ተሳተፍቲ ዘትርፎ ዕጋበት ተቐባልነት ኣብ ሕብረተ-ሰብ ሽወደን እዩ። በዚ ኣቢሉ ውን እቲ ሓድሽ ኣብዚ መዳይ ዝዋሳእ ውልቀ-ሰብ ናይ ርኽክባት መስመራቱ ኣብ ምስፋህ ውን ይሕግዞ።


text:
ኣብ‘ቲ ምስ ኢትዮዽያ ዘዳቡብ ከባቢ ሶማልያ ዝተኸሰተ ሞት ህፃናት መጠኑ ውሱን ምንካይ ከምዝተራኣየሉ፣ኣብ ምትሕብባር ሰብኣዊ ጉዳያት ኣሜሪካዊ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ገሊፆም።ምክትል ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ሩብን ብሪጅት ነዚ ሪኢቶ‘ዚ ዝሃቡ፣ነቲ 120 ሽሕ ካብ ደርቂ ዘጥቀዖ ዞባታት ሶማልያ ሃዲሞም ዘዕቆብሉ ካምፕ ዶሎ ኣዶ ድሕሪ ዝገበርዎ ምብፃሕ‘ዩ።
መንግስቲ ኣሜሪካ ንጉዳያት ስደተኛታትን ኣጋይሽንን ንክከታተልሉ ዝሾሞም ምክትል ምንስትር ወፃኢ ኣሜሪካ ሩብን ብርጅት፣ሎም-ዘበን ናብ ዶሎ-ኣዶ ሳልሳይ መገሻ ፈፂሞም‘ለው።
ንሶም ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ፣ትካላት ሰብኣዊ ጉዳያት ኣብ ምኽፋት ሕክምናዊ ማእከላትን፣ካብ‘ቲ ደርቂ ዘጥቀዖ ዞባታት ሶማልያ ዕለታዊ ናብ ኢትዮዽያ ዝኣተው ስደተኛታትን ኣብ ምምዝጋብ ዝናኣድ ተግባር ፈፂሞም ኢሎም።እንተኾነ ሎሚ‘ውን ብርክት ዝበሉ ህፃናት ብጠንቂ ጉድለት ኣመጋግባን ካልኦት ፀገማትን ይሞቱ ከምዘለው ሓቢሮም።
”መጠን ሞት ቅድሚ ክልተ ወርሒ ከምዝነበሮ‘ዩ ዘሎ።ኣብ‘ዚ ቀረባ ለበዳ ንፍዮ ተኸሲቱ ነይሩ።እንተኾነ ዝምልከቶም ወገናት ንምጥፋእ‘ቲ ለበዳ ግቡእ ቅሩብነት ነይሩዎ‘ዮ።መጠን ብጉድለት ኣመጋግባ ዝሳቀዩ ህፃናት ግና ከም‘ቲ ቅድሚ ሽዱሽተ ሰሙን ዝነበረ‘ዩ ዘሎ።ስለዚ እዚ ፀገም‘ዚ ንክንኪ ክንዲ ዝካኣለና ክንፅዕር ይግባእ” ኢሎም ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ።
ሚስተር ብሪጅት ኣብ ዘረበኦም፣እቲ ኣብ ዶሎ ኣዶ ዝራኣይ ዝኸፍአ መጠን ሞት ህፃናት ትሕቲ ሓሙሽተ ዝዕድሚኦም ካብ ሽሕ ህፃናት ፲፭ ከምዝኾነ ገሊፆም።
ብሰንኪ ጥምየት በዝሒ ዝሞቱ ሶማልያውያን ዛጊድ ሰላሳ ሽሕ በፂሑ‘ሎ፣ ዕለት ዕለት ድማ ይውስኽ‘ሎ።ጥምየት ዝያዳ ዝገበለሉ ደቡባዊ ሶማልያ ግና ንትካላት ረድኤት ሎሚ‘ውን ዕፁው‘ዩ። ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ኣኽራሪ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ኣብ ዝርከብ ዞባ፣በዝሒ ዝሞቱ ሰባት ንምፍላጥ ኣይተኻእለን።
እቶም ኣሜሪካዊ ባዓል-ስልጣን፣ኣብ ድኳን ዶሎ ኣዶ ድሕሪ ምድቃስ ዝሃቦም ትምህርቲ፣ትርጉም እቶም ንህፃናት ካብ ጉድለት ኣመጋግባን ንፍዮን ንምድሓን ከቢድ ፈተና ኣጓኒፍዎም ዘሎ ብርክት ዝበሉ ሰራሕተኛታት ሰብኣዊ ትካላት ዘሕልፍዎ ዘሎ ህይወት ክፈልጡ ከምዘኽአሎም ሓቢሮም።
”ካብ‘ታ ዝሓደርኩላ ሓንቲ ለይቲ፣ምስተመለስኩ ነብሰይ ምስተሓፀብኩ፣ናብ ኣእዛነይ ንዝኣተወ ዶሮና‘ውን ኣራገፍኩ።ንድሕሪት ምልስ ኢለ፣ኣብ‘ቲ ዝሓደርኩሉ ከባቢ ዝነብሩ ዘለው፣ብዘይምቁራፅ ብሃሩርን ዶሮናን ዝሳቀዩ፣ ሓቂ ንምዝራብ ከቢድ ፈተና‘ዮም ዘሕልፉ ዘለው” ይብሉ ንሶም።
ዝያዳ ዘሻቅለኒ ግና ይብሉ ምክትል ምንስቲር ወፃኢ ኣሜሪካ ሩብን ብሪጅት፣ማሕበረ-ሰብ ዓለም ናብ‘ቲ ኣል-ሸባብ ዝቆፃፀሮ ዞባታት ሓያል ጣልቃ ምትእትታው እንተዘይገይሩ ዓሰርተታት ኣሻሓት ሰባት ክሞቱ‘ዮም ዝብል ምኻኑ ገሊፆም።
ኣሜሪካዊ ላዕለዋይ ባዓል ስልጣን ኣብ ካምፕ ስደተኛታት ዶሎ-ኣዶ ሓዲሮም ተመሊሶም
በዝሒ ዝሞቱ ህፃናት ሶማልያ ድሕሪ ክልተ ወርሒ ሎሚ'ውን ኣይነከየን ኢሎም
ኣብ‘ቲ ምስ ኢትዮዽያ ዘዳቡብ ከባቢ ሶማልያ ዝተኸሰተ ሞት ህፃናት መጠኑ ውሱን ምንካይ ከምዝተራኣየሉ፣ኣብ ምትሕብባር ሰብኣዊ ጉዳያት ኣሜሪካዊ ላዕለዋይ ባዓል-ስልጣን ገሊፆም።ምክትል ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ ሩብን ብሪጅት ነዚ ሪኢቶ‘ዚ ዝሃቡ፣ነቲ 120 ሽሕ ካብ ደርቂ ዘጥቀዖ ዞባታት ሶማልያ ሃዲሞም ዘዕቆብሉ ካምፕ ዶሎ ኣዶ ድሕሪ ዝገበርዎ ምብፃሕ‘ዩ።


text:
ፍሉጥ ጋዜጠኛን ደራሲን ማሞ ውድነህ፣ሎሚ ኣብ መበል 77 ዓመት ዕድሚኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዓሪፉ።
ደራሲ ማሞ ውድነህ፣ኣብ ሙሉእ ዕድሚኡ 53 መፃሕፍትን 8 ንትያትር ዝኾኑ ድርሰትን ዝፃሓፈ‘ውን እዩ።ካብ ሞንጎ ንሱ ዘዳለወን መፃሕፍቲ ገሊኤን፣የኛ-ሰው በደማስቆ፣የበረሃው ተኩላን የካይሮው ጀሮ ጠቢን ዝብሉ ይርከብዎም።
መባእታዊ ቤ/ትምህርቲ ድሒሩ ዝጀመረ ኣቶ ማሞ ውድነህ፣ስሩዕ ትምህርቲ ከይፈፀመ‘ዩ ናብ ሞያዊ መደባት ከምዝተፀምበረን፣ኣብ ጋዜጣታት ፖሊስና እርምጃው፣ ህብረትን የዛሬዪቱ ኢትዮዽያን ሰሪሑ‘ዩ።
ደራሲ ማሞ ውድነህ፣ድሕሪ ውድቀት ሃፀይ ሃይለ-ስላሴ፣ኣብ ኣስመራ ሓላፊ ክፍሊ ፕረስ ኢትዮዽያ ኮይኑ‘ውን የገልግል ነይሩ።ብዘይካ‘ዚ ኣቦ-መንበር ማሕበር ጋዜጠኛታት ኢትዮዽያ ኮይኑ ዝሰርሐን ብርክት ዝበሉ ሽልማታት ዝተቀበለን ፍሉጥ ሰብ‘ዩ ነይሩ።
ወለዲ ማሞ ውድነህ፣ኣብ እዋን ሓሙሽተ ዓመታት ወረራ ጣልያን ብደብዳብ ነፈርቲ ከምዝተቀትሉ ዝረኸብናዮ ዜና ይሕብር።
ስነ-ስርዓት ቀብሪ ደራሲን ጋዜጠኛን ማሞ ውድነህ ፅባሕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክፍፀም‘ዩ።
ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛን ደራሲን ማሞ ውድነህ ዓሪፉ
ስነ-ስርዓት ቀብሩ ፅባሕ ቀዳም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክፍፀም'ዩ
ፍሉጥ ጋዜጠኛን ደራሲን ማሞ ውድነህ፣ሎሚ ኣብ መበል 77 ዓመት ዕድሚኡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዓሪፉ።


text:
ዓወት ሕጹይ ተወዳዳሪ ሪፖብሊካን ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ክፍለ-ግዝኣት ፍሎሪዳ ድማ ወፍሪ ምረጹኒ ቀንዲ መወዳድርቶም ዝኾኑ ሰነተር’ቲ ክፍለ-ግዝኣት ዝኾኑ ማርኮ ሪብዮ ንኸብቅዕ ጌሩ’ሎ። ካብቲ ፓርቲ ሕጹይ ተወዳዳሪ ጆን ከሲች ድማ ድሕሪ ዓወት ኣብ ክፍለ-ግዝኣቶም ዝኾነት ኦሃዮ ተስፋ ከምዘለዎም ይገልጹ።
እዚ ናይ ትማሊ ምርጫ ኣብ ክፍለ-ግዝኣታት ፍሎሪዳ፡ ኖርዝ ኬሮላናን ኢሎኖይን ንዴታ ሪፖብሊካን ሕጹይ ተወዳዳሪ ዶናልድ ትራምፕ ካልእ ዓቢ ምሸት ዓወት’ዩ ኮይንሎም።
ዶናልድ ትራምፕ ድሕሪ’ቲ ዝተኻየደ ምርጫ ከምዚ ኢሎም።
‘ከምዝመስለኒ ዓቢ ዓወት ክንረክብ’ኢና። ካብ ኩሉ ንላዕሊ ዝያዳ ዘገድስ ድማ ደጊምና ክንዕወት ኢና ። ደጊም ንሕና ኣይኮናን እዛ ሃገር’ያ ዳግማይ ክትዕወት ትጅምር’ያ።’
ቢሊዮነር ሕጹይ ተወዳዳሪ ፓርቲ ሪፖብሊካን ኣብ ክፍለ-ግዝኣት ፍሎሪዳ ምዕዋቶም ካብታ ክፍለ-ግዝኣት ዝኾኑ ሕጹይ ተወዳዳሪ ማርኮ ሪብዮ ካብ ውድድር ከምዝወጹ ጌርዎም’ዩ።
ሰነተር ማርኮ ሪብዮ ውድድሮም ደው ከምዝበሉ አብ ዝገለጽሉ ጋዜጣዊ መግለጺ ናብ ዴታ ተወዳዳሪ ዶናልድ ትራምፕ ዝዓለመ ዝመስል መጠንቐቕታ’ውን ሂቦም።
ብኻልእ ወገን ኣመሓዳሪ ክፍለ-ግዝኣት ኦሃዮ ዝኾኑ ሕጹይ ተወዳዳሪ ጆን ካሲች ኣብ ክፍለ-ግዝኣቶም ተዓዊቶም። በዚ ድማ ንምርጫ ፕረዝደንት ኣሜሪካ ዘካይድዎ ወፍሮም ከምዝቕጽልን ነቲ ኣብ ወርሒ ሓምለ ዝካየድ ዋዕላ ፓርቲ ሪፖብሊካን’ውን ንውድድር ክሳተፉ ዘለዎም ተክእሎ’ውን ኣረጋጊጾም።
ኣብቲ ውድድር ፓርቲ ሪፖብሊካን ንባዕሎም ከም ቀንዲ ተቐናቐኒ ዶናልድ ትራምፕ ጌሮም ዝርእዩ ሰነተር ቴድ ክሩዝ ሓዊሱ ኣብ ሰለስተ ተወዳዳርቲ ተሓጺሩ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኣብ ውድድር ሕጹያት ፓርቲ ዲሞክራት ሂላሪ ክሊንተን ኣብ ክፍለ-ግዝኣታት ፍሎሪዳ፡ኖርዝ ኬሮላናን ኦሃዮን ዓብይ ዓወት ብምርኻብ ካብ መቐናቕንታ ሰነተር በርኒ ሰንደርስ ዝበለጸ ቁጽሪ ወከልቲ ንምርኻብ ኣክኢልወን ኣሎ።
ጸሓፊት ወጻኢ ጉዳያት ነበር ሂላሪ ክሊንተን ምስ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ዘለወን ፍልልይ ዘተኮረ ጋዜጣዊ መግለጺ ትማሊ አብ ማያሚ ንደፈተን አስሚዔን።
ተቀናቃኒአን ሰነተር በርኒ ሳንደርስ ነቲ ውድድር ክቅጽሉ’ዮም ወሲኖም።
ይኹን ደአ እንበር ሂላሪ ክሊንተን ንመወዳደርተን ሰነተር በርኒ ሳንደርስ ብገፊሕ ይመርሓ’ለዋ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ባዓል-ስልጣን በይነ-መንግስታት ምብራቅ ኣፍሪቃ (ኢጋድ) ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ብቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/ሃ ቅድሚ ክልተ ዓመት ዝተነበረ ማዕቀብ ንክፀንዕ፣ተወሳኺ ማዕቀብ ዘፈር ዕደናን ካብ ዳያስፖራ ዝላኣኽ ገንዘብን ንክትግበር ወሲኑ‘ሎ።ንጉዳይ ሱዳንን ሶማልያን‘ውን ከምዝተዘራረበ ገሊፅና ኢና።ንሎሚ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣቶ ግርማ ኣስመሮም ጋሻና‘ዮም።
ኣምባሳደር ግርማ ኣብ ዝሃብዎ ሪኢቶ ወለዲ "ጭጉራፍስ'ያ ባዕላ ሃሪማ ተእዊ ይብሉ።እዚ ብሽም ኢጋድ ዝወፀ ዝባሃል መግለፂ ብምውህሃድ ኣሜሪካን ብምትሕብባር ኢትዮጵያን ንግጉይ ፖሊሲ ኣሜሪካ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንምሽፋንሲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዓለም ለኸ ሕጊታት ብሓይሊ ረጊፁ፣ሉኣላዊ መርየት ኤርትራ ሒዙ ክነሱ፣ነዚ ንምሽፋን ኣብ'ዚ ቀረባ እዋን'ውን ለውጢ ስርዓት ዝብል ኣዊጁ፣ሕጂ ድማ ቁጠባዊ ወራር ተኣዊጁ ነዚ ኩሉ ንምሽፋንን ንህዝቢ ኢትዮጵያ ንምፍርራሕን ኣብ መጨረሻ ንረብሓ ዓበይቲ ሃገራት ዝሰርሕ'ዩ ኢሎም።


text:
ዑቕባ ዝሓተትካሉ ምልክታኻ ምስ ዚንጸግ
Om du får avslag på din ansökan – tigrinska
ናይቲ ዑቕባ ዝሓተትካሉ ምልክታ ምንጻግ ማለት፥ ”ሚግራሾንስቨርከት” ኣብ ሽወደን ከጽንሓካ ዚኽእል ብቑዕ ምኽንያት ኣሎካ ኢሉ ስለ ዘይሓሰበ እዩ። ናይ ምንጻግ ውሳኔ እንተ ተዋሂቡካ፥ ክልተ ምርጫታት’ዩ ዘሎካ፡- ነቲ ውሳኔ ተቐቢልካ ናብ ሃገርካ ምምላስ፥ ወይ ድማ ይግባይ ንምባል’ዩ። ይግባይ ንምባል እንተ መሪጽካ፥ ነቲ ዝተዋህበካ ውሳኔ ቤት ፍርዲ፥ ከም ብሓድሽ ክርእዮ እዩ። ዋላ`ኳ ይግባይ እንተ መረጽካ ግን፥ ናይ ምምላስ መደብ ምግባር ምጅማር ይግብኣካ’ዩ።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- ქართული (georgiska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ነቲ ናይ ምንጻግ ወይ ምጥራዝ ውሳኔ እንተ ተቐቢልካዮ፥ ነቲ ውሳኔ ናይ ምቕባልካ፥ ናይ ”ዕግበት-መግለጺ” ሰነድ (nöjdförklaring) ክትፍርም ኢኻ። ነዚ ናይ ”ዕግበት-መግለጺ” ሰነድ ምስ ፈረምካሉ፥ ከም ብሓድሽ ነቲ ውሳኔ ይግባይ ክትብለሉ ኣይትኽእልን ኢኻ። ስለዚ፡ ናብ ሃገርካ ናይ ምምላስ መደብ ክተሳልጥ ይግብኣካ። ዋላ`ኳ ነቲ ናይ ”ዕግበት-መግለጺ” ሰነድ እንተ ዘይፈረምካሉ ውን፥ ብዛዕባ ናትካ ናይ ምምላስ ጉዳይ፡ ምስ ”ሚግራሾንቨርከት” ተሓባቢርካ ምስራሕ ኣገዳሲ ኣዩ።
ናይ ምንጻግ ውሳኔ ከም ልሙድ ን4 ዓመታ’ዩ ዘገልግል።
ብዛዕባ ንሽወደን ሓዲጋክ ምኻድ፡ ንዓኻ እንታይ ከም ዚምልከተካ ኣብዚ ብዝሰፍሐ ኣንብብ (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ኣብቲ ናይ ምምላስካ ጊዜ ዚግበር ደገፍ
ከከምቲ ዝመጻእካሉ ሃገር ተራእዩ፥ ቁጠባዊ ደገፍ ናይ ምርካብ ወይ ውን ነቲ ናይ መጀመርታ ጊዜ ኣብ ሃገርካ ትነብረሉ ጊዜ ንኽቃለለልካ ብማለት፥ ካልኦት ናይ ደገፍ ስጉምቲታት ናይ ምርካብ ዕድላት ክህልወካ ይኽእል’ዩ።
ብዛዕባ ኣብ ጊዜ ምምላስ መን ደገፍ ክረክብ ከም ዚኽእል ኣብዚ ብዝሰፍሐ ኣንብብ (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ነቲ ዝተዋህበካ ውሳኔ ምስ ዘይትስዕቦ
ብመሰረት እቲ ኣብ ውሳኔ ተዋሂቡካ ዘሎ ናይ ጊዜ ደረት ካብ ሽወደን ምስ ዘይትወጽእ፥ ነቲ ዚቕጽል ጊዜ፡ ካብ ”ሚግራሾንስቨርከት” መንበሪ-ቦታ ናይ ምርካብን፥ ቁጠባዊ ደገፍ ናይ ምርካብን መሰል ኣይክህልወካን’ዩ። ናብ ሸወደን ጌሽካ ንምምላስ ውን ክትእገድ ኢኻ።
”ሚግራሾንስቨርከት” ክሳብ’ቲ መገሻኻ ኣብ ግብሪ ዚውዕል፥ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ክትህሉ ወይ ውን ኣብ ቀይዲ ንኽትኣቱ፥ ውሳኔ ክወስድ ይኽእል’ዩ። ”ሚግራሾንስቨርከት” ነቲ ናይ ምምላስካ ሓላፍነት፥ ናብ ቤትስልጣን ፖሊስ ከተሓላልፎ ውን ይኽእል’ዩ።
ብዛዕባ ምቁጽጻርን ቀይድን ኣብዚ ብዝሰፍሐ ኣንብብ (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ይግባይ ምባል
ነቲ ናይ ”ሚግራሾንስቨርከት” ውሳኔ ምስ ዘይትቕበሎ፥ ይግባይ ክትብል መሰል ኣሎካ። ይግባይ ክትብል ከሎኻ፥ ነቲ ናይ ”ሚግራሾንስቨርከት” ውሳኔ ብቤት ፍርዲ ንኽርኣየልካ ኢኻ ትሓትት ዘሎኻ። እቲ ናይ ይግባይ ጥርዓንካ፡ ኣብ ውሽጢ ዝተወሰነ ጊዜ ኢኻ ክተቕርብ ዚግበኣካ። እቲ ተቕርበሉ ጊዜ፡ ኣብቲ ናይ ውሳኔኻ ሰነድ ሰፊሩ ኣሎ።
ብዛዕባ ብኸመይ ይግባይ ከም ትብልን፥ ይግባይ ንምባል ክንደይ ጊዜ ከም ዘሎካን፥ ኣብዚ ብዝሰፍሐ ኣንብብ
ብድሕሪ ምንጻግ ዘጋጥሙ ሓደስቲ ፍጻሜታት
ናብ ሃገርካ ክትምለሰሉ ዘየኽእል ነገራት ምስ ዘጋጥመካ፥ ነቲ ናትካ ናይ ”ስደተኛታት ምቕባል ኣሃዱ” (mottagningsenhet) ክትነግሮ ይግብኣካ። ሽዑ ድማ ”ሚግራሾንስቨርከት” ነቲ ናይ ምጥራዝ ስጉምቲ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ዚዕንቅፍ ነገር ምህላዉ ክርኢ (ክምርምር) እዩ። እዚ ድማ ብድሕር’ቲ ውሳኔ ምቕባልካ ዝመጸ ሓድሽ ሓበሬታ ክኸውን ይግባእ።


text:
ኢህወዴግ ምስ መድረኽን ካልኦት ሓቀኛ ተቓወምቲ ምስ ዝበሎም ፓርታትን ብቕልጡፍ ክዛተ ኣለዎ ይብል።
መድረኽ ሎሚ ኣብ ዝውጽዖ ጋዜጣዊ መግለጺ መንቀሊ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ይጋፋሕ ኣሎ ዝበሎ መረረ ህዝብን ሰላማዊ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓስን ኣገዛዝኣ ውልቀ መላኺ ኢህወዴግ ዝፈጠሮ ብልሽው ምምሕዳር እዩ ይብል።
ብተወሳኺ መድረኽ ነቲ መንግስቲ ኢህወዴግ ዝህቦ ዘሎ ግብረመልሲ ምስ ፋሽሽታዊ ጭካነ የመሳስሎ።ሓላፊ ርክብ ህዝቢ መድረኽ ኣቶ ጥላሁን እንደሻው ብተወሳኺ ከምዚ ኢሎም።
‘ንናይቲ ህዝቢ ሰላማዊ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓሳት ካብ ፋሽሽታዊ ጭካነ ብዘይንእስ ናይ ምጭፍላቕ ስጉምቲ እናወሰደ ዝርከብ መንግስቲ ኢህወዴግ እቲ ጸገም ስእነት ሰናይ ምሕደራ ጥራሕ ከምዝኾነ ዘቕርቦ ዘሎ ምክንያት መድረኽ ብትዕዝብቲ ይከታተሎ’ሎ።’
ሰናይ ምምሕዳር ኣጉዲሎም ዝበሎም ሰበስልጣናት ካብ ሓደ ስልጣን ናብ ካልእ ስልጣን ከሸጋሽጎም ንርኢ ኣለና፤መንግስቲ የቕርቦ ንዘሎ ይቕሬታ እውን መድረኽ ኣይቅበሎን ይብሉ።
መንግስቲ ካብ ጃምላዊ ማእሰርቲ ብተወሳኺ ኣብ እዋን ደርጊ ከምዝነበሮ ኣስከሬን ፈቐዶ ክሳብ ምድርባይ በጺሑ’ሎ ይብሉ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ኣቶ ጥላሁን።ካብ ክልል ኦሮሚያ 2,627 ዜጋታት ካብ ሕጊ ወጻኢ ተኣሲሮም ይሳቐዩ ኣለው ይብል።ብግፍዒ ንዝተቐትሉ ተሓተቲ ናብ ሕጊ ኣየቕረበን ብኣንጻሩ ማእሰርቲ ቀጺሉዎ’ሎ ይብል።ኢህወዴግ ምስ መድረኽን ካልኦት ሓቀኛ ፓርትታትን ተቓወምቲ ዝብሎም ብህጹጽ ክዘራረብ ኣለዎ ኢሉ’ሎ።
መንግስቲ ግን ስነ ምግባር ምርጫ ኣይንፍርምን ምስ ዝበሉ መድረኽን ካልኦትን ተቓዋሚ ፓርታት ከምዘይዘራረብ ብተደጋጋሚ ክገልጽ ጸኒሑ’ዩ።
ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ውሽጥና ብዘሎ ብልሽውና ንሕቶታት ህዝቢ ቕልጡፍ ምላሽ ብዘይምሃብና ምስ ህዝቢ ኣብ ቅርሕንቲ እናኣተና ንርኸብ ክብሉ ኣብ ቀረባ ንፓርላማ ተዛሪቦም ነይሮም።
እቶም ቅርሕንቲ ኣብ ገሊኦም ቦታታት ግጭት ኣስዒቦም እዮም፤ካብ ጫፍ ትግራይ ክሳብ ጫፍ ደቡብ እዚ ጸገም ሓደን ተመሳሳልን ስለዝኾነ ምስ ህዝቢ ክንትዓረቕ ኣለና ክብሉ ገሊጾም እዮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ደጋፊት መንግስቲ ወ/ሮ ሕድያት ራያ፡ ኢህወደግ ንኢትዮጵያ ናብ ዝሓሸ ኢኮኖሚያዊ ደረጃ ኣሳጊርዋ`ዩ ክትብል ከላ፡ ደጋፊ ዓረና-መድረኽ ኣቶ ኣለምሰገድ ኣያልነህ ብወገኑ ናብራ ሓረስታይ ትግራዋይ ንዝሓለፈ ልዕሊ ሹድሽተ ዓመት እናንቆልቆለ`ዩ ኸይዱ ይብል። ሳልሳይ ተኻታዓይ ኣቶ መሓሪ ኣበራ ግን፡ ኣብ ኢትዮጵያ ምርጫ ንምክያድ ዘኽእል ዲሞክራሲያዊ ባይታ`ውን ኣይተፈጥረን ይብል። ነቶም ኣጋይሽ ዓዲሙ ዘካትዐ ተወልደ ወልደገብርኤል`ዩ።
“ኢህወደግ ዝኽተሎ ኣብዮታዊ ዲሞክራሲ፡ ንሕብረተሰብ ብደርቢ ዝመቓቕልን፡ ደጋፍን ተቓዋምን ኢሉ ዝገምዕን ብምዃኑ፡ ግጉይ ስርዓት`ዩ” ይብል ደጋፊ መድረኽ ኣቶ ኣለምሰገድ ኣያልነህ። ደጋፊት መንግስቲ ሕድያት ራያ ብወገና፡ ኣብ ባይታ ዘሎ ኩነታት ዘርእዮ ነገር እንተሃለወ ኢህወደግ ምስ ተቓወምቲ ኣብ ፓርላማ ኮፍ ኢሉ ክካታዕን ምርጫ ኸካይድን`ዩ ዝርአ ዘሎ፡ ዲሞክራሲያዊ ትካላት ድማ ኣብ ሓደ ለይቲ ክፍጠር ዝኽእል ኣይኮነን ኢላ። ኣቶ መሓሪ ኣበራ ድማ፡ “ኢህወደግ ንወተህደራዊ ሓይሊ፡ ንሓይሊ ጸጥታ፡ ንትካላት ፍትሒ ኸምኡ`ውን ንቦርድ ምርጫ ባዕሉ ዝቆጻጸሮ ክሳብ ዝኾነ፡ ምርጫ ምግባር ንህዝቢ ምትላል`ዩ” ይብል።
ኣቶ ኣለምሰገድን ኣቶ መሓሪን ካብ መንጎ ቀንዲ ተዋሳእቲ ፓል ቶክ ኣሉላ ኣባ ነጋ ክኾኑ ኸለዉ፡ ወ/ሮ ሕድያት ራያ ካብ ኣመሓደርቲ ፓል-ቶክ ገዛ ተጋሩ እያ።


text:
ደቂ ቤት ትምህርቲ ልደታ-ማሪያም ዓሊተናን ፈተውቱን ኣብ ዘሎኹም ሃሊኹም
እዙ ሓፅር መልእኽቲ ብዛዕባ ህልው ኩነታት እቱ ብመንፈስን ብስጋን ኮስኲሱ ዘዕበየና ቤት-ትምህርቲ ልደታ-ማሪያም ዓሊተና ክፅሕፍ ከሎኹ ኩልኻትኩም ፍረ-ልደታን ፈተውታን ዝኮንኩም ትሕዝቶኡ ብህድኣት ኣንብብኩምን ተረድእኩምን ምላሽ ከምእትህቡሉ ብልቢ ብምትእምማን እየ ። ኩልኻትኩም ከምእትፈልጡዎ ቤት-ትምህርቲ ልደታ-ማሪያም ዓሊተና ኣብ እትዮጵያ ንፈለማ ግዘ ዘመናዊ ትምህርቲ ዝተጀመረሉን ናይ ባዕሉ ነዊሕን ፍሉይን ታሪክ ዘለዎ ቤት-ትምህርቲ እንትኸውን ብዙሓት ብደረጃ ዓለም ዝፍለጡ ልቃውንቲ ዘፍረየ ቤት-ትምህርቲ እዩ።
እዙይ ከምዙይ እሉ እናሃለወ ግን ሎሚ ምልስ እልና እንተርእናዮ ብሓቂ ኣብ ዘሐዝን ደረጃ ንረኽቦ ። ብሓፅሩ ብዕድመን ብታሪክን ቀዳማይ ብደቁ ከዓ ሃብታም እናሃለወ እንካብ ኩለን ኣቢያተ-ትምህርቲ ንድሕሪት ዝተረፈን ድኻን ኮይኑ ንረኽቦ ።
ዝኸበራትኩም ኣሕዋተይን ኣሓተይን ንዙይ ምክንያቱ እንታይኮን ይኸውን እለ እንተሓሰብኩ መልሲ ክረክበሉ ኣይከኣልኩን። የግዳ ባዕለይ መልሲ ክደልየሉ ኣለኒ እለ ሓሰሲበ።
ምናልባት መብዛሕትኹም ከምእትፈልጡዎ ኣነ ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ 8 ዓመት ተማህረሉ መዓረ 12 ዓመት ከዓ ከም መምህርን ኣመሓዳሪን ኮይነ ስለዝሰራሕኩሉ ምናልባት ዚያዳ ዝክሪን ኣፍልጦ ኩነታቱን ከምዘለኒ ኮይኑ ይስማዓኒ።
ኣነ ሐዚ ንሰለስተ ዓመት ዝኣክል ብቤተክርስቲያን ተላእኸ ኣብ ዓዲ ሆላንድ(Netherlands) ቆሞስ ናይ ሓንቲ ቁምስና ኮይነ እናገልገልኩ እርከብ ብጎናጎኒ ከዓ ንምእመናን ካቶሊካዊያን ካብ እትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ሆላንድ እሕግዝ።
እምበኣርከስ ኣብዚ ዘሎኩሉ ዓዲ ንዙ ብመንፈስን ብስጋን ኮስኲሱ ዘዕበየኒ ቤት-ትምህርቲ ልደታ ማሪይም እንታኮን ክገብር ምከኣልኩ እለ ሓሰብኩ። ሓደ መዓልቲ ኣብዛ ዝሰርሐላ ቁምስና ንዝተወሰኑ ሰባት ብዛዕባ ኩነታት ቤት-ትምህርቲ ልደታ ማሪያም ኣፃወትኩዎም ብኡ ብኡ ከዓ ሓደ ግዘ ምሳይ ከይዶም እቲ ቤት-ትምህርቲ ብዓይኖም ክርእዩ ሓተትኩዎም። ንሳቶም ከዓ ፍቓዶም ኮይኑ ዓሚ (2016) ኣብ ጥቅምቲ ዝተወሰኑ ሰባት ምሳይ ናብ ዓሊተና ከዱ። ኩነታት እቲ ቤት ትምህርቲ ምስረኣዩ ከዓ ብጣዕሚ ሓዝኖም። 2ይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ እናሃለወ እኩል ቤተ-መፃሕፍቲ፣ ቤተ-ፈተነ የብሉን፣ ኣብ ሽንቲ-ቤት ማይ የለን፣ ቤት-ትምህርቲ ሓፁር የብሉን። ብኩላኩሉ ደረጃኡ ብሓቂ ትሑት ምኲኑ ተዓዝብና።
ምስተመለስና ካልኦት ጎረባብቲ ቁምስናታትን ሰብ ፅቡቕ ድላይን ኣተሓባብርና ቁሩብ ገንዘብ እተኣካክብና። ኣብዙይ ብፍላይ ከይኣመስገንኩወን ክሓልፍ ዘይደሊ ግዱሳት ደቂ-ኣንስትዮ ከባቢ ዓሊተናን ኣዕሩክተንን ኣብ ሆላንድ ባዕለን ብገንዘበን ናይ ሃገርና ምግቢ ብምድላው ገንዘብ ኣብ ምትእክካብ ዓብዪ ኣበርክቶ ገይረን እየን። ኩላኩሉ ሓደ 50.000.00 ዩሮ ዝኸውን ኣተኣኻኽብና ።እቲ ገንዘብ ብህፁፅ ልእኽና ሓደ ሓደ ኣገደስቲ ነገራት ከምዝመዓራረዩ ንገብር ኣለና። ንኣብነት ሽንቲ ቤት ተመዓራሪዩ ማይ ከምዝኣትዎ፣ ንቤተ-ፈተነን ንመፃሕፍቲ-ቤት ዝኾና ክልተ ዕብይ ዝበላ ክፍልታት፣ ከምኡውን ሓፁር ቤት ትምህርቲ።
ቀንዲ መልእክተይ እምበእር እዙይ ኣነ ብዓቅመይ ዝከኣልኩዎን ብጣዕሚ ውሱን ዝኾነ ነገር ግን መራኸብን መተኣካከቢ ይኮነልና እል ዝሓሰብኩዎ ስለዝኾነ እዙ ዘዕበየናን እንፈትዎ ቤት ትምህርቲ ልደታ ማሪያም ዓሊተና ደረጃ ዝሓለወን ንዝቅፅሉ ደቅናን ኣሕዋትናን ግቡእ ግልጋሎት ዝህብ ንምግባር ዝከኣልናዮ ፤ መፅሐፍ ዝከኣለ፣ ኮምፒውተር ዝከኣለ፣ ወንበር ዝከኣለ ገንዘብ ዝከኣለ ኮታስ ንቤት-ትምህርቲ ይጠቅም እልና እንሓስቦ ዝኾነ ይኩን ነገር ክነበርክተሉን ክነጠናክሮን ሓደራ ንምባል እዩ ። ኣነ ኩሉ ግዜ ዝዝክሮን ፈፂመ ዘይርስዖን ሓደ ነገር ኣለኒ።
ኣብ ቤት-ትምህርቲ ልደታ ማሪያም መምህር ኮይነ ዝሰራሕኩለን ዓመታት ከምኡውን ቅድመይ ብልማድ ኣብ ዓመት 2 ግዜ ናይ ቤት ትምህርቲ በዓል ይክበር ነይሩ.። እቲ 1ይን ቀንዲ ዓመታዊ በዓል ቤት ትምህርቲ ታሕሳስ ሰለስተ ተባህሉ ዝፅዋዕን በብዓመቱ ተምሃሮ ብዓብዪ ሃንቀውታ ዝፅበዩዎ ዝነበሩ በዓል እዩ። እቲ 2ይ ከዓ ኣብ መወዳእታ ዓመት ከም መዛዘሚ ዓመት ዝበዓል በዓል እዩ ነይሩ ። ኣብዘን በዓላት ተምሃሮ ገንዘብ ኣዋፅኦም ኣብዑር ከይተረፈ ብምሕራድ ዓብዪ በዓል ኣዳልዮም ወለዲ፣ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ምምሕዳር መንግስቲ ናይቱ ከባቢ ብምዕዳም ብጣዕሚ መምሃሪን ሃናፃይን ዝኾነ ፕሮግራም (ብድራማ፣ ብግጥሚ፣ ብሙዝቃ ወዘተ) የዳልዉ ነይሮም ።
በብዓመት ትምህርቶም ኣብኡ ወድኦም ናብ ካልእ ዓዲን ቤት ትምህርቲን ዝኸዱ ተምሃሮ ከዓ ኣብ ዝኾነ ኮይኖም ናይ ሰላምታ መልእኽቲን ዝኾነ ህያባትን ይልእኩሞ ኣብቲ በዓል ተገልፁ ይውፈ ነይሩ ።
እምበእር ሽዑ ተምሃሮ ኮይንኩም ትዝክሩዎ ዝነበርኩም ቤት-ትምህርትኹም ሎሚ ዓቢኹም ምናልባት ከዓ ስራሕ ሕዝኩም ኣብ እተፈላለየ ደረጃ ዝበፃሕኩሙሉ ግዘ ዚያዳ ከምእትዝክሩዎ ከምእትሕግዙዎን ምንም ጥርጥር የብለይን።
ካልኦት ቅድም እልኩም ብቱ ቤት ትምህርቲ ዝሓለፍኩም ወለድናን ኣሕዋትናን ከምኡውን ፈተውቲ ልደታ ኩልካትኩም ንኣና ንዳሕረዎት ወለዶ ብምምካርን ብምትሕብባርን እዙ ቤት ትምህርቲ ንምጥንካር ዝለዓለ ግደ ከምእትፃወቱ እምነተይ ምሉእ እዩ።
ኣብዙ ዝሓለፈ መስከረም ዕረፍቲ ከይደ ከሎኹ ኣብ ኣዲስ ኣበባ እዙ ሓሳብ ዘካፈልኩዎም ዝተወሰኑ መንእሰያት ድሮ ካልኦት ብፆቶም ኣተሓባብሮም መዓረ 13 ኮምፒውተር ፣ 1 መባዘሒት ማሺን(photocopier) ከምኡውን 1 printer ገዝኦም ከወፊዩ ተዳሊዮም ኣለዉ። ኣብ መላእ እትዮጵያ ከዓ ኩሉ እእጃሙ ከውፊ ንምትሕብባር ምንቅስቃስ ጀሚሮም ኣለዉ። ንስኻትኩምውን ኣብ ዘሎኹም ሃሊኹም ብምትሕብባር እጃምኩም ክተወፊዩ ሓደራ እብል።
ምናልባት ብዛዕባ እዙ ምንቅስቃስ ንፁር ወይ ከዓ ተወሳኪ ሓበሬታ ዝደሊ እንተሃሊዩ ብዙ ዝስዕብ ኣድራሻን ስልክን ክረኽበኒ ይኽእል እዩ።
ኣባ ተስፋይ ዝግታ
ቁ.ስልኪ 0031 685340570
Viber, messenger, watsapp, imo እጥቀም እየ።
e-mail address: atezigta@gmail.com
Home address፡
Voorhaven 126
1135 BV Edam
Netherlands
ልደታና ንምጥንካ ኩልና ንረባረብ!
እግዚአብሔር ኣብ ዘዘለናዮ ይሓልወና እንገብሮ ምንቅስቃስ ኩሉ ከዓ ይባርከልና።
ሓውኩም ኣባ ተስፋይ ዝግታ


text:
Radio Erena: 02 July 2019
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘጽነዖ ሕጊ፣ ኣብታ ሃገር ንዝርከቡ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝኾኑ ሓተትቲ ዑቕባ፣ ገና የሳቕዮም ከምዘሎ ተገሊጹ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ተጣበቕቲ መሰላት ብዝህብዎ ዘለዉ ሓበሬታ መሰረት፣ እቲ መንግስቲ’ታ ሃገር፣ ስደተኛታት ካብ ወርሓዊ ደሞዞም ሓደ ሕምሲት ኣብ ባንኪ ክተሓዝ፣ ንእስራኤል ገዲፎም ክወጹ ኣብ ዝወሰኑሉ ጥራይ ክወሃቦም ክብል ኣብ ወርሒ ግንቦት 2017 ዘውጸኦ ሕጊ፣ ንኣሰጋገርቲ ዝያዳ ዕድል ዝኸፍትን፣ ንስደተኛታት ግዳያት ዝገብርን ሙዃኑ ኣብሪሆም።
ተጸዋዒ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዓመታዊ ጸብጻቡ ከምዝገለጾ፣ መንግስቲ እስራኤል ነቲ ሕጊ ክስርዞ ጸዊዑ’ዩ።
ኣብቲ ጸብጻብ፣ ገለ እስራኤላውያን ኣስራሕቲ ነቲ ካብ ሰራሕተኛታት ዝውሰድ ገንዘብ ኣብ ክንዲ ብስም ሰራሕተኛታቶም ኣብ ባንኪ ዘእትዉዎ፣ ንገዛእ ርእሶም ይጥቀሙሉ ከምዘለዉ ኣነጺሩ’ዩ።
እቲ ኣብ ዓንቀጽ 4 ሰፊሩ ዘሎ ሕጊ፣ ስደተኛታት ካብ ኣታዊታቶም ተወሳኺ 16 ሚእታዊት ብመልክዕ ጥሮታ ክተሓዝ፣ ካብታ ሃገር ክወጹ ኣብ ዝወሰኑሉ ጥራይ ከኣ ክወሃቦም ዝብል ይርከቦ።
ነዚ ሕጊ’ዚ ንምቅዋም፣ ተጣበቕቲ መሰላት’ታ ሃገር፣ ናብ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቕሪቦም እኳ እንተኾኑ፣ ክሳብ ሕጂ ምላሽ ብዘይምርካቦም፣ ንስደተኛታት ናይ ስራሕ ሸውሃቶም ዓጽዩዎ ከምዘሎ የመልክቱ።
ብመሰረት ጸብጻብ ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል፣ መንግስቲ’ታ ሃገር ካብዚ ሓደ ሕምሲት ወርሓዊ ደሞዝ ስደተኛታት ዝተዋህለለ፣ ልዕሊ 40 ሚልዮን ዶላር ኣኪቡ ከምዘሎ የመልክት።
መንግስቲ እስራኤል ካብ 2009 ዓመተ ምህረት ኣትሒዙ ንሸሞንተ ኤርትራውያንን ክልተ ሱዳናውያንን ጥራይ እዩ ናይ ዑቕባ መሰል ሂቡ ዘሎ።
‘’ኣብ ልዕሊ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ዝወርድ ስቓይ ይቕጽል ኣሎ’’ ተጣበቕቲ መሰላት
Radio Erena: 02 July 2019
ርእይቶ
ዝገርም እዩ እዚ ኹሉ ዓመታት ንስደተኛታት መሰል ዘይምሃብ ካብ ራሲስት ምሕደራ ዝተላዕለ ናይ ፖለቲካ ኣካይዳ ናይታ ሃገር እዩ። ወይ እስራኤል ረሲዖሞ ኣብ ፈቖዶ ዓለም ተበቲኖ ዝነበሩ ህዝቢታት ኔቶም ህዝቢ ዓኦአም ግን ብጀካ ዓረባውያን ኩሉ ዓለም ኢዱ ዘርጊሑ እዩ ኣዕቊብዎም ኔሩ። ሎሚ ንሳቶም ክብረት ህላወ ስደተኛታት ጊሂሶም ኣብ እስራኤል ንዝመጽዎም ሰባት ብዘይ ክብሪ የሳቕይዎም፡ ተወሳኺ ንዘይድልየቶም ሓደ ሕምሺት ካብ ደሚዞም ቆሪጾም ክንድዚ ገንዘብ ኣኪቦም፡ እብታይ ይባሃል፡ኣብክንዲ መሰል ስደተባ ምሕላውሲ ክትስጊግ ኮለኻ ዝኾነካ ኢልካ ዝግበር ይገርም፡እዩ ብሓቂ። ወይ ኤርትራዊ ትረኽቦ መከራ።
The problem is from Us must Have to fight aur dectator not Israeles
I tinik 1/2 of aur people are spy for arabs and isaias they are infiltreted to confith the true refuges and the world!


text:
ብናይ ኣፍቃሪተይ ናይ ቀደም ዓርካ ይቐንእ እየJag är svartsjuk på min tjejs förra pojkvän - tigrinja
ሕቶ
ናይ ኣፍቃሪተይ ናይ ቀደም ዓርካ ስእሊ ረኺበ። ሕጂ ኵሉ ግዜ ንነብሰይ ምስኡ የወዳድራ ኣለኹ። ብጣዕሚ ቀናእ ስለ ዝኾንኩ፡ ቅድሚ ምሳይ ምርኻባ ንዝነበራ ሂወት ክሳብ ክንድቲ ክዘኻኸር ኣይደልን እየ። እንታይ ክገብር እየ?
መልሲ
ምስ ኣፍቃሪትካ ቅድሚ የዕሩኽ ምኳንኩም ንዝነበራ ዝምድና ክትቅይሮ ኣይትኻልን ኢኻ። ከምኡ ምኳኑ ክትቅበሎ ክትለማመድ ትኽእል ኢኻ።
ንስኻ እውን ተዘክሮ ካብ ናይ ቀደም ዝምድና ገና ከም ዘለካ ክትርስዖ ቀሊል እዩ። ንዓኻ ከምኡ ድዩ?
ምስ ናይ ብጸይትኻ ናይ ቀደም የዕሩኽ ንነብስኻ ምውድዳር ዝውቱር እዩ። ግን እዚ እንታይ ረብሓ ከምዘለዎ ባዕልኻ ክትሓስብ ፈትን። ናይ ቀደም ዓርካ ዘሻቕል ከም ዘይኮነ ድማ ክትሓስብ ፈትን። ንስኻ ፈጺምካ ካልእ ወዲ ኢኻ። ሕጂ ነንሕድሕድኩም ተመራሪጽኩም ኣለኹም፡ ምሳኻ ኢያ ድማ ብሓባር ዘላ። ተሓጐሰሉ!
ነታ ዓርክኻ ነቲ ስእሊ ምርኣዩ ደስ ዘይብል ስሚዒት ከም ዝተሰምዓካ ክትነግራ ትኽእል ኢኻ። ግን ድሓን ምኳኑ እውን ንገራ። ሰብ ናይ ቀደም ስእሉ ክዕቅቦ ክፍቀዶ ክኽእል ኣለዎ።
ቅንኢ፡ ንመብዛሕትኦም ሰባት ሓደ ሓደ ግዜ ዝስምዖም ሓደ ነገር እዩ። ግን ኣዚኻ ቀናእ ምኳን ኣሸጋሪ እዩ። ንኽልቴኹም ንነብስኻን ነታ ምሳኻ ብሓባር ትነብር ዘላን።
ሓደ ሓደ ግዜ ቅንኢ ኣብ ድኹም ርእሰ-እምነት ወይ ንነብስኻ ከም እታ ዘለኻያ ብቁዕ ኣይኮንኩን ኢልካ ኣብ ምሕሳብ ዝተመርኮሰ እዩ።
ንርእሰ- እምነትካ ከተሓይሎን ንነብስኻ ከምታ ዘለኻይ ክትፈትዋን ክትፍትን ትኽእል ኢኻ። ሽዑ ርግጽ ዝወሓደ ቅንኢ ክስምዓካ እዩ።


text:
ማርቲን ሉተርን ቪተንበርግን ብ1527 ሓደ ለበዳ ሕማም መጾም። ብወርሒ ነሓሰ 1527 እዩ፣ ኣብታ ዘገልግለላ ዝነበረት ከተማ ቪተንበርግ፡ ሓደ ለበዳ ሕማም ስለዝተላብዐ እታ ከተማ ኣብ ፍጹም ጸልማት ኣተወት። ነገራት ኩሉ ፍጹም ተዓጽወ። ብዓልቲ-ቤቱ ካትሪና ቮን ቦራ ድማ ነፍሰ-ጾር እያ ዝነበረት። ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ኣብ 2ቈረ 1.8 ጽሒፍዎ ዘሎ ድማ፣
“ኣሕዋተየ፡ ብዛዕባ እቲ ኣብ እስያ ዝረኸበና ጸበባ፡ ህይወትና እኳ ኽሳዕ እንቐብጽ፡ ሓለፋ ዓቕምና እምብዛ ኸም ዝኸበደና፡ ክንሐብኣልኩም ኣይንፈቱን ኢና።”
ብምባል፣ ነቲ ዝሓልፍዎ ዝነበሩ መከራ ዝገለጾ። ከምኡ ድማ ማርቲን ሉተር ኣብ ቪተንበርግ ኣብ ልዕሊ እቲ ብምኽንያት እምነቱ ዝወርዶ ዝነበረ መከራ፡ እቲ ለበዳ ሕማም ድማ ተወሳኺ ክብደት ኮይንዎ ነበረ። ዉሉዱ ሞይትዎ። ብጸቕጢ (ማለት depression) ኣዝዩ ጸቢብዎ ነበረ። ብሕማም ድማ ክሳብ ኣፍ ሞት በጺሑ እዩ። ህይወቱን ናብርኡን ኩሉ ድማ ኣብ ትሕቲ ኣዋጅ ሞት ተዋሒጡ የሕልፍ ነበረ።
ዝኾነ ዝረኸቦ ሰብ ድማ፣ ንክቀትሎ ካብ ብቻርለስ ሓሙሻይ ዝተኣወጀ ሕጋዊ ናይ ሞት ኣዋጅ ከምዚ ይብል ነበረ፦
“ስጋይ፡ ነፍሰይን ደመይን ኩሉ፡ ኣብ ውሽጢ ግዝኣት መንግስተይ ብምሉኡ፡ ማርቲን ሉተር ካብ ገጽ ምድሪ ንክጠፍእ ኣዚዘ ኣለኹ።” ኢሉ ኣዋጅ ኣውጽአ (Heiko A. Oberman, Luther: Man between God and the Devil, 29)።
ብሕማም ኮላሊትን ናይ ርእሲ መርዚ ማለት ማይግሬን፣ ብድርቀት ከብዲ፡ ብቁስሊ ኣእዛንን ብርቱዕ ረስንን ነዲዱ ይሳቀ ነበረ። ነዚ ኩሉ ተኸቲሉ ዝመጸ ብቡቦኒክ ፕላግ – ወይ ጸሊም ሞት (Black death) ዝፍለጥ ለበዳ ድማ፣ ህይወት ብዙሓት ሰባት እንዳወሰደ መጸ። እዚ ሕማም ካብ ቻይና ተበጊሱ ካብ 1347 ክሳብ 1350፡ ከባቢ 1/4 ህዝቢ ኤውሮጳ ኣህሊቁ ነበረ። ደጊሙ ድማ ኣብ 15 ክፍለ-ዘመን፡ ዘመነ ማርቲን ሉተር ከቢድ ስምዒታውን በሰላን ሽበራን ገዲፉ ዝሓለፈ ለበዳ እዩ። ካብ ከባቢ 30 ክሳብ 90 ሚእታዊት ተጠቓዕቲ ናይዚ ሕማም፡ ናይ ምቕታል ተኽእሎ ድማ ነበሮ።
ካብዚ ናይ ሞት ህሞት ንምህዳም ድማ ብዙሓት ካብታ ከተማ ሪሒቆም፣ ቪተንበርግ፣ ክሳብ ጭር ምባልን፡ ናይ ክፏት መናፍስቲ መንበሪ መሲላ ነበረት። ናይ ሳክሰኒ (Saxony) ልዑል ዮሃንስ (ዮሃንስ ጽኑዕ – The Steadfast John)፣ ድማ ካብዚ ሕማም ንሉተር ንኽሃድም ብግዲ ኢልዎ ነበረ። ኮይኑ ግና ብዙሓት ብዕድመ ዓበይትን ድኹማትን፡ ብእምነቶም ምክንያት ኣብ ትሕቲ መከራ ዝነበሩ ኣመንቲ፡ ገዲፉ ንክሃድም ግና ኣይመረጸን።
ልክዕ ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩነታት፡ ዝከኣሎ ዝበለ ናይ ጥዕና ጥንቃቄ እንዳገበረ፣ ምስ ነፍሰ-ጾር በዓልቲ ቤቱን ምስ ብጽኑዕ ዝሓመሙ፡ ኣብ ኣፋፌት ሞት ዝነበሩ ሰባት ብምዃን፡ ብጽንዓት ድኣ ኣገልገለ። ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ጥራይ ካብ 2-19 ነሓሰ፣ ሉተር ካብ ናይ ቀረባ ናይ ስጋ ኣዝማዱን ምስኡ ብቀረባ ዘገልግሉ፡ ከባቢ 18 ሰባት ሞይቶም ብገዛእ ኢዱ ቀበሮም። በዓልቲ-ቤት ከንቲባ ናይታ ከተማ፡ ቲሎ ዴን (Tilo Dene)፣ ብደገፍ ሉተር ካብ ኣፍ ሞት ኣምለጠት። ብተመሳሳሊ መልክዑ ድማ፡ ወዲ ሓደ ዓመትን ክልተ ወርሕን ዝነበረ ቀዳማይ ውሉዱ፡ ዮሃንስ ድማ ኣፍ ሞት ጥዒሙ፡ ኣምሊጡ፡ተረፈ። ድሕሪ ከባቢ ኣርባዕተ ወርሒ ማለት ታሕሳስ 10, 1527 ድማ፡ እቲ ዝነበረ ለበዳ ቁሩብ ሃድአ። ኣብቲ ግዜ ድማ እታ ኣብ ማህጸን ዝነበረት ካልኣይቲ ጓሉ፡ ኤልሳቤጥ ተወልደት። ኮይኑ ግና በዓልቲ-ቤቱ ገና ናይ ሸሞንተ ወርሒ ሓራስ እንዳሃለወት፡ ኤልሳቤጥ ጓሉ ሞተት።
ማርቲን ሉተር፡ ነቲ ናይ ልቡ ቃንዛን ሓዘንን፡ ዝነበሮ ኩሉ ስንብራት ክገልጽ እንከሎ ድማ ከምዚ ኢሉ ገለጾ፦
“ህጻን ጓለይ ኤልሳቤጥ ሞይታትኒ! ልበይ ብጣዕሚ ደምዩ፤ ሓሚሙ`ውን ኣሎ። ክሸከሞ ዘይክእሎ ከቢድ ሓዘን ገዲፋትለይ ከይዳ ኣላ . . . ብጣዕሚ ከቢዱኒ ኣሎ። በጃካትኩም ናብ ጐይታ ብጸሎት ደግፉኒ።” (Luther’s Works 49:203).
ኣዲኣ ካተሪና ብወገና ድማ፣ ጸጋ ብዝተመልአ ቃላት ገይራ፡ ሓዘና ከምዚ ክትብል ዝርግፍ ኣቢላ ደርጉሓቶ፤
“ኣንታ ብሩኽ ኣምላኽ፣ እዛ ጽብቕቲ ኤልሳቤጥ፡ ካብ ርህራሔካ ዝተላዕለ ሂብካኒ ነይርካ። በቲ ዝተዋሃብክዎ፡ ውህብቶ ድማ ኣዝየ ሕጉስቲ ነበርኩ። ንኣምላኸይ ባሪኸ ድማ ኣመስገንኩ። ድሮ ለበዳ ሕማም፡ ጠፊኡ ከምዘይነበረ ኮይኑ እዩ! ይኩን እምበር፡ እቲ ቑጥዓስ ቅድሚ እዛ ጽብቕቲ ጓለይ ምውላዳ፡ ኢዱ ዘንበላ ይመስለኒ። ድሕሪ ሸሞንተ ወርሒ፣ ፍትውቲ ኤልሳቤጠይ፣ ኣቡኣን ኣዲኣን ተፋንያ ናብ ክርስቶስ ከይዳ።”
ኢላ ከምዘልቀሰት፡ ኣብቲ ኣብ (Bainton, Roland H. Women of the Reformation in Germany and Italy. Augsburg: Fortress Publishers (1971) ዝተጻሕፈ መጽሓፍ ሰፊሩ ኣሎ።
ህይወት ብቀንዱ፣ ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝበሎ፣ ንሉተር እውን ኣዝያ ከቢዳቶን ፍጹም ኣጨኒቃቶን ነበረት። ካብቲ ኣብ ነሓሰ 2, 1527 ዝጸሓፎ፡ ኣብቲ ናይ መዓልታዊ መዘከርታ መጽሓፉ ድማ፡ ከምዚ ብምባል ኣስፊርዎ ንረክቦ፦
“ካብ ሓደ ሰሙን ንላዕሊ ኣብ መንጎ ድነ ሞትን ሲኦልን ውሽጢ ተመላሊሰ ኣለኹ። ክሳብ እታ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ዘላትኒ እምነት እትፍተን ድማ፣ መላእ ኣካለይን መገጣጠሚ ኣዕጽምተይን ብብርቱዕ ቃንዛን ሕማምን ተሰቀየ። ናይ መከራ ውሕጅን ማዕበላትን እንዳተበራረዩ፣ እምነተይ ዝፍትን፡ ናይ ቀትሪ ለይትታት፡ ብጸልማት መዓልታት ከቲቶም የሕሊፎምኒ። ተስፋ ብምቁራጽ ንልበይ ብጣዕሚ ኣድኪምዎ እዩ።”
ብምባል ኣብታ፡ (The Man Between God and the Devil, 323) እትብል ጽሕፍቲ ሰፊሩ ንረኽቦ።
እዚ ኩሉ መከራ ግና፣ ወንጌልን ናይቲ ናይ ኩሉ ሰብ ናይ መጨረሽታ ተስፋ ዝኾነ ክርስቶስ ካብ ምስባኽ ኣይዓገቶን። ምዓሉ፡ ምስ ቃል ኣምላኽ ነበረ። ልቡ፡ በቲ ንጹህ ናይ መንግስቲ ኣምላኽ ወንጌልን ዕዮ ወንጌልን ዘይጸዓድ፡ ትኩረቱ ዘይሳነፍን መጋብን ኣገልጋልን ነበረ። ትጉህ፣ ዘይስልኪ፡ ነቲ ዝጸውዖ እግዚኣብሄርን ነቲ ዝበርሃሉ ወንጌል ሓቂ እሙን ነበረ። ናይ ስነ-መለኮት መምህርን መጋብን ጥራይ ዘይኮነ፣ ዘማሪ`ውን እዩ ነይሩ። ኣብ ትሕቲ ዝኾነ ዓይነት ኩነት ዝዝምር ዘማሪ። ኩነታት ዘልውጦን ዘየሰንፎን ዘማሪ። ከባቢ 36 ዝኾኑ መዛሙር ነይሮሞ። ካብዞም መዛሙሩ ውሽጢ ድማ፣ መዝሙር ዳዊት 46 መሰረት ብምግባር፡ ካብ 1527-1529 ኣብ ዝነበረ ግዜ ከምዝተጻሕፈት ዝንገረላ መዝሙር “ዕርድና ኣምላኽና እዩ” (A Mighty Fortress Is Our God) እትብል መዝሙር፡ ልዕሊ ካልኦት ቀዳመይቲ እያ ነይራ።
“ኣምላኽ ንኣና መዕቈብን ሓይልን፣ ብጸበባ ፍጡን ረድኤትን እዩ። ስለዚ ምድሪ እንተ ተገልበጠት፣ ኣኽራን ኣብ መዓሙቚ ባሕሪ እንተ ተናወጹ፣ ማያቱ እንተ ሀመመን እንተ ዐፈረን፣ ኣኽራን ብነድሮም እንተ አንቀጥቀጡ፣ ንሕናስ ኣይንፈርህን ኢና።” (መዝ 46:1-3)
እዚ ናይ 16 ክፍለ-ዘመን፡ ሓዳስን መራሕ ተሃድሶን ማርቲን ሉተር፡ ቅድሚ ከባቢ 500 ዓመታት ዝኸውን ንለበዳ ሕማም ዝኸውን ምላሽ ጽሒፉ ኣሎ። ኣብቲ እዋን ብዛዕባ ለበዳ ጸሊም ሞት ምስ ተሓተ፡ ሉተር ዝሃቦ ምላሽ፣ ነዚ ሎሚ ኣብ ዓለምና ኣጋጢሙ ዘሎ ለበዳ፡ ቀውስን ዘይንጹር መጻኢታትን ዝኸውን፡ ገለ ምላሽ ዝሓዘ ይመስለኒ።
ኣብታ ናብ ኣገልጋሊ ዶክተር ጆን ሀስ፡ ዝጸሓፋ ደብዳቤ – ኣብ Luther’s Works እትብል መጽሓፍ፡ ኣብ ቅጺ 43, ገጽ 132, ኣብ ትሕቲ “ካብ ቀታሊ ለበዳ ሕማም ክንሃድም’ዶ ኣሎና፧” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝርከብ ጽሑፍ ከምዚ ይብል:
ናይ ጥዕና ሰብ ሞያ ዝህቡካ ምክሪ ዘይምስማዕን ፍቓደኛ ኮንካ ዘይምክትታልን፣ ናብ ሞት ምምራሕ፣ ንእግዚኣብሄር ምፍታን ጥራይ ዘይኮነ፡ ነፍሰ-ቅትለ’ውን እዩ። ስለዚ ዝዓበየ ሓጢኣት እዩ። ነቲ መሳኪን ምእመን፡ በዚ መገዲ ምምርሑ፡ ድማ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ብሞቶም ተሓተቲ ይገብረና – ምኽንያቱ ድርብ ነፍሰ-ቀተልቲ ኢና እንኸውን።
ከምዚኣቶም ዝበሉ ሰባት፡ ገዛ ብሓዊ እንዳነደደ እንዳረኣዩ፣ “እግዚኣብሄር እንተፈትዩ፣ ነዚ ባርዕ ሓዊ ብዘይ ማይ ከጥፍኦ ይኽእል እዩ” ብምባል፣ እቲ ባርዕ ከተማ ምሉእ እንዳሃሞኸ፡ ከም ሱቕ ኢልካ ምርኣይ እዩ። ኣሕዋተይ፣ እዚ ብፍጹም ትክክል ኣይኮነን። መጥፊኢ ሓዊ ውሰዱ፡ ገዛውትኩም፡ ካንሸሎታትኩም መገድታትኩም ካብ ዝተክክ ርሱን . . . ሓዊ፡ ካብ ሓደ ገዛ ናብ ሓደ እንዳ ኸደ ካብ ዝላባዕ፣ እሞ ድማ ነታ ከተማ ብምሉኣ ክሳብ ዘጥፍኣ ኣይትጸበዩ . . . እግዚኣብሄር ብልኡላዊ ፍቃዱ [ብናይ ወዲ-ሰብ ናይ ጥንቃቄ ጉድለት ወይ ናይ ሰይጣን ክፋኣትን] ለበዳ ሕማም መጺኡ ኣሎ።
እግዚኣብሄር ምሕረቱ ከውርደልናን ክሕልወናን ንጸሊ። ኮይኑ ግና፡ ክዕጠኖ ዘሎኒ ክዕጠን እየ፡ ነቲ ኣየር ንክነጽህ ደገፈይ ክገብር ምእንቲ፡ መድሃኒተይ ብስርዓት ተከታቲለ ክወስድ እየ። ኣብ ክርከቦ ዘይግብኣኒ ቦታ፡ ክረክቦም ዘይብለይን ሰባት ኣይክርከብን እየ። ምህላወይ ኣይዘየድለየሉ፡ ንካልኦት ምእንቲ ከይለክፍን ብካልኦት’ውን ከይልከፍን፣ ክገብሮ ዝግብኣኒ ብዘይምግባረይ፦ ከየጋድድን ክይብክልን፡ ከምኡ’ውን ብምኽንያት ሸለልትነት ጠንቂ ምሟት ካልኦት ኣይከውንን እየ።
እግዚኣብሄር ክወስደኒ እንተደኣ ደልዩ፣ ብርግጽ ኣብ ዘለኽዎ ክረኽበኒ እዩ። እቲ ካባይ ዝጽበዩ ኩሉ ከምዝገበርኩን፣ በዚ ድማ ንሞት ገዛእ ርእሰይን ካልኦትን ድማ ሓላፍነት ኣይክህልወንን እዩ። ብጻየይ እንተደኣ ሓገዘይ ደልዩ፡ ንምድጋፉ ኣብ ዝኾነ ቦታን ንዝኾነ ሰብን ድሉው እየ፣ ግና ከምቲ ኣብ ላዕሊ ዝገለጽክዎ ንጥዕናይን ናይ ካልኦትን ዘይጎድእ ምስ ዝኸውን ጥራይ። ስለዚ ነዚ ነገር ምግባር፣ ፈሪሃ-እዝግሄር ዘለዎ እምነት እዩ፣ ምኽንያቱ ድማ እዚ ዓሻ ድርቕና ኣይኮነን፡ ከምኡ`ውን ንእግዚኣብሄር ምፍታን ድማ ኣይኮነን።
ስለዚ እቲ ሓላፍነታውን እሙንን ናይ 21 ክፍለ-ዘመን ኣማኒ፡ ከምዚ ሉተር ዝብሎ ዘሎ እዩ ዝገብር። ሉተር ነቲ ኣብ ዘመኑ ዝነበረ ለበዳ ኣመልኪቱ፣ ክርስትያናት ክህልዎም ዝግባእ ግንዛቤ፡ ብዝምልከት ብዙሕ ምኽርታት ይህብ ነይሩ እዩ። ብፍላይ ድማ ኣመንቲ ክህልዎም ዝግባእ ኣመላኽታን ክገብርዎም ዘለዎም ጥንቃቄታት ካብ ዝጸሓፎ፣ ነዚ ሎሚ ብዓለምና ደረጃ ኣጋጢሙ ዘሎ ለበዳ COVID-19 ብዝተተሓሓዘ፣ ንዓና ክኸውን ዝኽእል ብዙሕ መልእኽትታት ዘሎ ይመስለኒ እሞ፣ እንሆ ኣብዚ ታሕቲ የስፍሮ፦
▶ መራሕቲ ሃገርን ህዝብን ከምኡ`ውን ናይ ቤተ-ክርስትያን መራሕቲ፡ እዚ ለበዳ ከይላባዕ ዝግባእን ዝከኣልን ጥንቓቄ ምግባር፡ ህዝቢ ምንቃሕ፡ ምምሃርን ናይ ምክልኻል ሓላፍነት ኣለዎም።
▶ ሉተር ከም ዝበሎ፣ ጓሶት ማሕበራት “ቁጹራት ደሞዝተኛታት ኣይኮኑን” ግናኸ ኣብ እዋን ለበዳ፡ ልክዕ ከምቲ ዓብዪ ጓሳ፡ ነፍሶም ምእንቲ እቲ መጓሰ ኣሕሊፎም ክሳብ ምሃብ ዝተጸውዑ እዩም (ዮሃ 10.11)። እቲ መጓሰ ንክርስቶስ ከመይ ክነብር ከምዘለዎ፡ ህይወቱ ንክርስቶስ ከመይ ከምዝህብ ብመሰረት ቃል ኣምላኽ ክምህሩ፣ ክጽልዩን ኣገዳሲ ኣብ ዝኾነሉ ድማ ናይ መጋቢነት ኣገልግሎቶም ብእምኑነት ንምሃብ ሓደራ ኣለዎም። ናይ እግዚኣብሄር ፍቕሪ፡ ናይ ፈውስን ምሕረትን ኢድ መግለጺ ክኸውን ይግባእ።
▶ ኣብቲ እዋን ብዝነበረ ለበዳ “ከነምልጠሉ ዘይንኽእል ናይ እግዚኣብሄር ፍርዲ እዩ። መፍትሒኡ ድማ ጸሎት ጥራይ እዩ።” ዝብል ግጉይ ኣረዳድኣ ስለዝነበረ፣ በዚ ድማ ካብቲ ክግበር ዝግብኦ ናይ ንጽህናን ጽሬትን ጥንቃቔ ጉድለት ዝተላዕለ፡ ሉተር ኣዝዩ ሓዚኑን ጉህዩን ነይሩ። ብከምዚ ዓይነት ኣካይዳ ምኻድ ድማ፡ ክርስቶሳዊ ርሕራሔን ሓላፍነትን ዝጎደሎ ኣካይዳ ጥራይ ዘይኮነ፣ ሓጢኣት`ውን እዩ ብምባል ብትሪ ኮነኖ።
▶ ሓጢኣት፡ ብርግጽ እግዚኣብሄርን ሰብን ከምኡ’ውን ምስ ኩሉ ተፈጥሮ ዘሎና ዝምድና ኣበላሽዩ እዩ። ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት 3 ከም ዝተገልጸ፣ ናይ ወዲ-ሰብ መርገም (ለበዳ ሕማማት`ውን ወሲኽካ) ውጽኢት ውድቀት እዮም። ብመሰረት ሓፈሻዊ ነጥበ-ርእየት ሉተር፡ እዚ’ውን ኣብኡ ጥቕሉል ኮይኑ፣ ለበዳ ጸሊም ሞት ብዘጋጠመሉ እዋን፡ “ህዝበ ቪተንበርግ ዝተፈለየ ሓጢኣት ስለዝሰርሑ ዝወረዶም ቁጥዓ ኣምላኽ እዩ” ኢልካ ምፍራድ፡ ስነ-መለኮታዊ ፍርሰት እዩ። ብከምዚ ኣባህላ ድማ፡ ነቶም ግዳያት ዝኾኑ ምኹናን፡ ርእስና ምጽዳቕን፡ ምስ ናይ እግዚኣብሄር ጽድቂ ምቕራንን እዩ። ቻይና፡ ኣሜሪካ፡ ጥልያን፡ እስጳኛ፡ . . . ወዘተ እሞ፡ ካባና ብዝለዓለ ክፉኣት ሓጢኣተኛታት ኣይኮኑን!
▶ ለበዳታት ሕማማትን ናይ ተፈጥሮ ሓደጋታትን ኩሉ ወሲኽካ፡ ካብ ሓጢኣት ዝተላዕለ፡ ኣብ ትሕቲ ፍርዲ እግዚኣብሄር ዘላ ዓለም ንነብር ምህላውና የዘክረና እዩ። ይኩን እምበር፡ ኩሎም ሓደጋታት ኣብ ውሽጢ ናይ ብገዛእ ርእሱ ልኡላውነቱ ክቱታት እዮም። ድምጹ ክንሰምዕ፡ ካብ ጥፍኣት ፈተና ክንምለስ፡ ህይወት ኣብ ኢዱ እምበር ኣብ ኢድና ዘይምዃና ንከርእየና፡ እግዚኣብሄር ናይ ምንቃሕን ናይ ምብርባርን ደወል የስምዓና ኣሎ። ብምኽንያት ሓጢኣት፡ ብፍርዲ ሞት ኣብ ትሕቲኡ ተገዚኦም ንዘለዉ መውጽኢ መገዲ፡ ብክርስቶስ የሱስ ትንሳኤ ተኸፊቱ ኣሎ። እዚ ናይ ብስራት ወንጌል፡ ተስፋ ዝህብን ዘሐድስን፡ ኣብ ዝኾነ ኩነት ውሽጢ ንሃሉ፡ ክንእውጆ ናይ ቤተ-ክርስትያን ተልእኮ እዩ።
▶ ሉተር ብትክክል ከምዘስፈሮን ጐይታ ከምዝመሃረናን፣ “ካብ ክፉእ ኣድሕነና እምበር ኣብ ፈተና ኣይተእትወና” ብምባል፣ ካብ ኩሉ ዓይነት ክፉእ፡ ሕማምን መከራን ናይ እግዚኣብሄር ናይ ምሕረትን ረዲኤትን ኢድ ብምድላይ ብምምላድ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽና ምቅራብ። ፈውሲ ውህበት እግዚኣብሄር እዩ። ብሕክምና ዝርከብ ፍወሳ`ውን ምንጩ ናይ እግዚኣብሄር ርዳእታ እዩ። ስለዚ COVID-19, ብጸሎትን ኢድና ብምሕጻብን ሕክምናዊ ምኽርታት ብምክትታልን ክንከላከሎ የድልየና እዩ።
▶ ሉተር ከምዘስፈሮ፣ ንእግዚኣብሄር ናይ ምፍቃርና ምልክት፡ ንብጻይና ንካልኦት ከም ርእስና ገይርና ከነፍቅር ምኽኣልና እዩ። በዚ ናይ ፈተና እዋን፣ ንካልኦት ብፍቅርን ብርህራሔን፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ፍሉይ ሓገዝ ዘድልዮም ንዘክር – ብተግባር ዝግለጽ ናይ ክርስቶስ ፍቅሪ!
▶ ማርቲን ሉተር በቲ ዘመን ዝነበሩ ኣመንቲ ከምዘተሓሳሰቦም፣ ብዝኾነ መገዲ እንተሞትና ካብ ናይ እግዚኣብሄር ናይ ፍርዲ መዓልቲ ኮታ ኣይነምልጥ ኢና። ስለዚ ድማ፡ እቲ ዝዓበየ ሕቶ፡ ብዝኾነ መገዲ ምስ ጐይታ ገጽ ንገጽ ኣብ እንራኸበሉ ግዜ ድሉዋት ናይ ምዃንና ጉዳይ እዩ። እዚ ኣብ ግዜና ዘሎ ለበዳ፡ ልባትና፡ ከም ውልቀ ምእመን፡ ከም ማሕበርን ቤተ-ክርስትያንን ኣብ ቅድሚ ኣግዚኣብሄር ህይወትና እንፍትሸሉ ኣጋጣሚ እዩ። ህይወትና ኣብ ቅድሚ ጐይታ እንታይ ይመስል ኮን ይህሉ፧
▶ ብናይ ሞት ፍርሃት ዘይኮነ፣ ብእምነት፡ ብተስፋን ብፍቕርን ክንነብር ይግብኣና – ካብዚኣተን ኩለን እትበልጽ ድማ ፍቅሪ እያ። ንጳውሎስ ብምክታል፣ ሉተር “ካባናስ ሓደ እኳ ንርእሱ ኢሉ ዝነብር የልቦን እሞ፡ ንርእሱ ዚመውት ከኣ ሓደ እኳ የልቦን። ብህይወት እንተ ነበርና፡ ንጐይታ ኢና እንነብር፡ ወይስ እንተ ሞትና፡ ንጐይታ ኢና እንመውት እሞ፡ ብህይወት እንተ ነበርና ወይስ እንተ ሞትና፡ ናይ ጐይታ ኢና።“ (ሮሜ 14:7-8)
እግዚኣብሄር ኣቦናን ኣቦ ምሕረትን ርህራሄን፣ ብምሕረትካ ዘክረና፡ ፈውስኻ ልኣኸልና! አሜን!
ምንጪ
Martin Luther, Luther’s Works, Vol. 43: Devotional Writings II, ed. Jaroslav Jan Pelikan, Hilton C. Oswald, and Helmut T. Lehmann, vol. 43 (Philadelphia: Fortress Press, 1999), 119–38.


text:
Radio Erena: 11 October 2016
ናብ ብሪጣንያ ንምስጋር ኣብ ካሌ ካብ ዝተኣኻኸቡ ስደተኛታት፣ መካይን ብናህሪ ኣብ ዝሓልፋሉን ንኣጋር ክልኩል ኣብ ዝኾነን ኣውራ ጽርግያ ድሕሪ ምእታዉ ሓደ ኤርትራዊ ብሓደጋ መኪና ከምዝሞተ ማዕከናት ዜና ፈረንሳ ሓቢረን።
እቲ ስሙ ዘይተጠቕሰ ኤርትራዊ፣ ምስ ካልኦት ሓያሎ ስደተኛታት ናብ ብሪጣንያ ንዝሓልፋ መካይን ንምዕጋት፣ ብሰንበት 9 ጥቅምቲ ናብ ጽርግያ ድሕሪ ምእታው፣ ብናህሪ እትሕንበብ ብዝነበረት መኪና ከምዝተረግጸ ጸብጻብ ፖሊስ ፈረንሳ ይገልጽ።
በቲ ሓደጋ፣ በዓልቲ ቤት እቲ መራሕ መኪናን ካልእ ስደተኛን ጉድኣት ከምዝበጽሖም እቲ ጸብጻብ ይጠቅስ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ካሌን ከባቢኡን ኣስታት ሽዱሽተ ሽሕ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ኣፍጋኒስታን፣ ሶርያን ካልኦት ሃገራትን ተኣኻኺቦም ኣለዉ።
ብሪጣንያ፣ ነቲ ካብ ፈረንሳ ዝተበገሳ መካይንን ባቡርን ዝሓልፋሉ መንገድታት ብትሪኮላታን መናድቕን ትሓጽረሉ ኣብ ዘላ እዋን፣ ሓያሎ ስደተኛታት እቲ መንደቕ ቅድሚ ምዝዛሙ ንምስጋር ብብዝሒ ናብ ጽርግያታት እናኣተዉ ፈተነታት የካይዱ ምህላዎም ፖሊስ ከጠንቅቕ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብ ናይ ካሌ ጽርግያ፣ በብእዋኑ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ካልኦትን ዝርከብዎም ሓያሎ መንእሰያት ተረጊጾም ከምዝሞቱ ጸብጻባት ፖሊስ የመልክት።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፣ ምልእተ ተስፋማርያም ዝተባህለት ጓል 17 ዓመት ኤርትራዊት መንእሰይ፣ ካብ ኢጣልያ ናብ ፈረንሳ ንምስጋር፣ ኣብ ከተማ ቨንቲሚልያ፣ ንኣጋር ኩልኩል ኣብ ዝኾነ፣ መካይን ብናህሪ ዝሓልፋሉ ኣውራ ጽርግያ ድሕሪ ምእታዋ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ብሓደጋ መኪና ከምዝሞተት ማዕከናት ዜና እቲ ከባቢ ሓቢረን።
ኣብ ቨንቲሚልያ ዝርከብ ቤተ ክርስትያን ብ9 ጥቅምቲ ጸሎተ ፍትሓት ከምዝተኻየደላ’ውን ጠቒሰን።
ንፈረንሳን ኢጣልያን ኣብ እተዳውብ ንእሽቶ ከተማ ቨንቲሚልያ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ኣሽሓት ስደተኛታት ናብ ፈረንሳ ከይኣትዉ ብፖሊስ ተዓጊቶም ከምዘለዉ ይፍለጥ።
===================


text:
Radio Erena: 20 July 2020
ዞባ ትግራይ ናይ ኢትዮጵያ፣ በይናዊ ምርጫ ንምክያድ ዘኽእሎ ኮሚሽን ምርጫ ኣቚሙ።
ባይቶ ናይቲ ዞባ፣ ብዕለት 16 ሓምለ ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ፣ ኮሚሽን ምርጫ ብሓሙሽተ ኣባላት ቦርድ ከምዝቐውም ገይሩ። ኮሚሽነርን ምኽትልን ብምምራጽ ከኣ፣ ስርሑ ክጅምር ምዃኑ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ከምዝፍለጥ ፈደራላዊ ኮሚሽን ምርጫ፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ፣ ሓፈሻዊ ምርጫ’ታ ሃገር ንዘተፈልጠ ግዜ ተናዊሑ ኣሎ ብምባል፣ ወከልቲ ህዝብን ቀዳማይ ሚኒስተርን ዝርከቦም ኩሎም ሰበስልጣን’ታ ሃገር ኣብ ስርሖም ከምዝቕጽሉ ገይሩ’ዩ።
ዞባዊ መንግስቲ ትግራይ፣ ዋላ ኣብ ካልእ ዞባታት’ታ ሃገር ኣይካየድ፣ ንበይኑ ምርጫ ከካይድ ብምውሳኑ፣ ንፈደራላዊ ኮሚሽን ምርጫ ግዚያዊ ዞባዊ ቦርድ ከዳልወሉ ሕቶ ኣቕሪቡ።
እንተኾነ እቲ ፈደራላዊ ኮሚሽን ምርጫ፣ ብዕለት 24 ሰነ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ኣብ ትግራይ ዝግበር ምርጫ ሕጋውነት ከምዘይብሉ ብምፍላጥ፣ ዝኾነ ዓይነት ሓገዝ ከምዘይገብር እዩ ኣፍሊጡ።
ነዚ መግለጺ’ዚ ብርጋጽ፣ ዞባዊ መንግስቲ ትግራይ በይናዊ ምርጫ ከካይድ ዘኽእሎ ኮሚሽን ምቛሙ፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ኣብታ ሃገር ኣስፋሕፊሑ ዘሎ ዓሌት ዝመንቀሊኡ ሕንፍሽፍሽ፣ ካልእ ፖለቲካዊ ወጥሪ ከይፈጥር ስግኣት ኣሎ።
ብምኽንያት ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ብዙሓት ሃገራት ዓለምና፣ መዲበንኦ ዝነበራ ምርጫ ኣናዊሐን እኳ እንተኾና፣ ኣብቲ ዝመደበኦ ናይ ኣማራጺ ግዜ ግና በብዝጥዕመን መንገዲ ዘካየዳ ከኣ ብዙሓት እየን።


text:
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፦ ነቲ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ናብ ደብረ ቁስቋም ዝኣተወትሉ ሽድሽተ ኅዳር በዓለ ቁስቋም ብድምቀት ተብዕሎ።
በዓለ ቁስቋም ሓደ ካብ 33 በዓላተ ቅድስት ድንግል ማርያም እዩ፡ ‘አመ ፮ ለኅዳር በዓታ ውስተ ደብረ ቁስቋም’ ከምዝብል። (መቅድመ ተአምረ ማርያም) ቅድስት ድንግል ማርያም ነቲ ናይ ሠለስተ ዓመትን መንፈቕን ስደታ ወዲኣ፡ ንመስፍን ሰላም ኣቦ ዘለዓለም ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ኂዛ ናብ እስራኤል ኣብ ዘቕንዓትሉ ጊዜ ደብረ ቁስቋም ኣትያ ብሓጐስ ዘዕረፈት ብሽድሽተ ኅዳር ስለዝኾነ ነዚ ንምዝካር በዓለ ቁስቋም ይበሃል።
ሕዝበ ክርስቲያን ነዚ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ምስ ፍቁር ወዳ ናብ ደብረ ቁስቋም ዝኣተወትሉ እናዘከሩ “ተመየጢ ተመየጢ ሃሌ ሉያ፤ ሰላመ ሰጣዊት ወንርአይ ብኪ ሰላመ/ ሃሌ ሉያ! ኣንቲ ወሃቢት ሰላም ብኣኺ ሰላም ምእንቲ ኽንረክብሲ ተመለሲ” እናበሉ ብፍቕሪ የብዕልዎ ።


text:
ካልእ ትሕዝቶ ቂሐ-ጽልሚ፡ ጥንታዊ ቋንቋ ግእዝ ኣብ ኣብያተ-ክርስትያናት ጥራይ ተሓጺሩ ከይተርፍ ብዝብል ብደርፊ ጌርካ ምብርባሩ ተጀሚሩ-ይብል-ዝሓለፈ ሰሙን፡ ፍርቃ ግእዝ ዝሓዘት ናይ ደርፊ ኣልቡም ዘመረቐ ስነ-ጥበባዊ ጸሃየ ክንፈ።
ኣስመራ: መቐለ —
ሽንግርዋ ዳግም ተበሪህዋ ! ብሓዲሽ መጸውዒ-ሽንግርዋ ኣካዳሚ፡
ካልእ፡ ብግእዝ ምድራፍ ተጀሚሩ፡ ቋንቋ ግእዝ ንኸይጠፍእ ይብል ጸሃየ ክንፈ-ካብ መቐለ።
ውድድር ሽንግርዋ ኣካዳሚ ምድላዋቱ ኣጻፊፉ ብዝሰፍሐን ብዝተፈለየን መልክዑ ተወዳደርትን ሸፈነኡን ብምስፋሕ ኣብ ምሉእ ሃገር ከካይዶ ዝጸንሐ 1ይ ዙር ውድድር ተዛዚሙ ናብ ህዝቢ ክቐርብ ጀሚሩ ።
“ዕላማ ውድድር ሽንግርዋ ኣካዳሚ ኣብ ደርፊ፥ያታውን ዘመናውን ትልሂትን ምልከት ያታዊ ሙዚቃን ተውህቦን ፍሉይ ክእለትን ዘለዎም መንእሰያት ኣላሊኻን ባይታ ፈጢርካን ብምኹላዕን ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ንምብጻሕን እዩ” ይብሉ ኣካየድትን ደያኑን ውድድር ሽንግርዋ።
ክልቲኡ ትሕዝቶታት ቂሐ-ጽልሚ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ቅዲ እቲ ሰይጣንን ድያብሎስን ዲካ ትስዕብ ዘሎኻ ወይስ ቅዲ እቲ ፍሉይ ክርስቶስ
ናይ ጐይታና ናይ መድሓኒና የሱስ ክርስቶስ ሰላም ምስ ኩላህኩም ይኹን።
ብምቅጻል ከምዚ ኪንብል ንፈቱ፡ በታ ናይ ጥንትን ዘይትልወጥን ቅንዕቲ ሰማያዊት መገዲ ኪትመላለሱ እንተ ደሊኹም፣ ነቲ ምስ ኩሎም ቅዱስን ኬረስትየኩም ዝከኣሎ ጥዑይ ምህሮ ጸጋ ብግቡ ኪትመሃርዎ እንተዳኣ ደሊኹም፣ ነታ ካብዚ ኣብዛ ሕጂ ዘላ ምድሪ ክርስትና ዘሎ ድብልቕልቕ፣ ሕልኽልኽን ሕንፍሽፍሽን ኣውጺኣ ነቲ ፍሉይን እንኮ በይኑ ክርስቶስ ወዲ ህያው ኣምላኽ ኣጉሊሓ፣ ኣድሚቓ፣ኣግኒና እተርእየኩምን ኣብኡ ኣብ ክርስቶስ ጥራይ እትተኽለኩም፣ እተጽንዕኩም፣ ኣተሃንጸኩምን እተዕብየኩምን እንኮ ትምህርቲ ሃዋሪያት (ግብሪ ሃዋርያት 2፥42) ኪትፈልጡዋን ኪትዕጠቁዋን እንተዳኣ ደሊኹም፡ ሃየ ነዚ በዞም ዝስዕቡ ቪዲዮታት ቀሪቡልኩም ዘሎ ኩሉ መልእኽቲታ እናጠውቅኩም ጊዜ ዓድግኩም ብግቡእን ብጥንቃቄን ስምዑ።
ንርእስኹም ተባሪኽኹም ንዓቢዪ በረኸት ኪትኰኑ ድማ ዓሚቅ ናይ ልብና ድሌትን ጸሎትን እዩ!
ጸጋ ኣምላኽ ምስ መንፈስኩም ይኹን!


text:
ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ካብ 1980ታት ጀሚሩ ዝኾነ ይኹን ሰብ ናይ ሓሽሽ ገበን እንተፈፂሙ ነዊሕ ማእሰርቲ ይፅበዮ ብመሰረት ሕጊ ዩናይትድ ስቴትስ።ማሕበር ሰብ ሙያ ሕጊ ኣብ ሳንፍራንሲስኮ ትማሊ ሰኒ ኣብ ዘሰላሰሎ ኣኼባ ተረኺቦም መደረ ዘስምዑ ዋና ዓቃቢ ሕጊ ዩናይትድ ስቴትስ ኤሪክ ሆልደር ገበን ሓሽሽ ዝፈፀሙ ትሕቲ ዕደመ ቀንዲ ኣዛወርቲ ሓሽሽ ብዝኽሰስዎ ዓይነት ገበናት ንኸይኽሰሱ ዓቀብቲ ሕጊ ንኸረጋግፁ ምእዛዞም ሓቢሮም።
ኣብ ከይዲ ገበናዊ ፍርዲ ዝርአዩ ኣብ ዘርኢ ዝምስረቱ ፍርድታት ንምፍታሕ መፍትሒ ሓሳባት ንኸውፅኡ ኣብ ምሉእ እታ ሃገር ንዝርከቡ ዓቀብቲ ሕጊ እውብ ኣዚዞም እቶም ዋና ዓቃቢ ሕጊ። ’’ እዚ ዘይቕቡል ጥራሕ ከይኮነስ ዘሕፍር እውን እዩ።ንዓባይ ሃገርና ዘይጠቅም እዩ፤ንዝፀንሐ ዓብይ ናይ ሕጊ ታሪኽና እውን ዘይረብሕ እዩ።’’
ኣብ ናይ ሓሽሽ ገበን ንዝሳተፍ ሰብ ይውሃብ ዝነበረ ዘይተርፍ ማእሰርቲ ተዓፃፃፋይነት ስለዘይብሉ ንብዙሓት ሰባት ንነዊሕ እዋን ኣብ ማእሰርቲ ዝዳጉን እዩ ክብሉ ሰባት ክንቀፉ ፀኒሖም እዮም።
ንመስርሕ ፍርዲ ካብ ምልዋጥ ብተወሳኺ ኣብ ክንዲ ማእሰርቲ ሕክምናን ኣብ ማሕበረሰብ ኣገልግሎት ምሃብን ሓዊሱ ከም መፍትሒ ክኽተሉ ኣተባቢዖም ሆልደር።
ኣብ ናይ መንግስቲ ጉዳያት ምኽሪ ዝሰርሓ ሞሊ ጊል እቶም ዋና ዓቃቢ ሕጊ ዘስምዕዎ መደረ ቅድም ክብል ክዝረብ ዝነበሮ እዩ ይብላ።
ናይ ሓሽሽ ገበን ዝፈፀመ ሰብ ናይ ግድን ክእሰሮ ዝግባእ ማእሰርቲ ኣብ ጎነፃዊ ገበናት ዘይተሳተፈ እንተኾይኑ ክተርፍ ምግባር ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዝጠፍእ ገንዘብ ከምዘቃልልን ፀጋታት እታ ሃገር ገበናት ንኸይፍፀሙ ንዝከላኸሉ ፕሮግራማት ከምዝሕግዝን ገሊፀን።
ነቲ ሕጊ ብምምሕያሽ ንዩናይትድ ስቴትስ ቢሊዮናት ዶላር ካብ ምውፃእ ከምዘድሕና ዋና ዓቃቢ ሕጊ ኤሪክ ሆልደር ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ሓቢሮም ኣለው።


text:
ቀ/ሚ ኣቢይ ኣብ መዛዘሚ ኣኼባ ፓርቲ ብልፅግና ክልል ኣምሓራ ተረኺቦም
ኣዲስ ኣበባ፣ 6 ነሓሰ፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ቀዳማይ ሚኒስትር ፌዴሪኢ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ኣብ መዛዘሚ ኣብ ከተማ ባህርዳር እናተሳለጠ ዝነበረ ኣኼባ ፓርቲ ብልፅግና ክልል ኣምሓራ ተረኺቦም።
ላዕለዎት ኣመራርሓታት ፓርቲ ብልፅግና ክልል ኣምሓራ ኣብ እዋናዊ ሃገራዊን ክልላዊን ዛዕባታት ኣድሂቡ ኣብ ከተማ ባህርዳር ንክልተ መዓልቲታ ኣኼባ ከካይድ ፀኒሑ ኢዩ።
እቲ መድረኽ ዘተ ኣብ ከይዲ ለውጢ ዝተመዝገቡ ውፅኢታትን ዘጋጠሙ ማሕለኻታትን ብምፍላይ ናይ መፍትሒ ስጉምቲ ንምቕማጥ ዝዓለመ ከምዝነበረ ተገሊፁ።
ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ፥ ኣብ መዛዘሚ እቲ ኣኼባ ክርከቡ ምኽኣሎም ከምጐሶም ኣብ ማሕበራዊ ሚዲያ ፌስቡክ ገፆም ፅሒፎም።
እዋናዊን ሓዱሽን ሓበሬታ ንምርካብ ናይ ቴሌግራም ገፅና ሰብስክራይብ ይግበሩ/ራ!
https://t.me/tigrignafana


text:
Radio Erena: 13 August 2018
ኣብ ስነ ስርዓት ቀብሪ ሓጂ ሙሳ ተገፊፎም፣ ኣብ ሓሽፈራይ ተኣስሮም ካብ ዝጸንሑ ኣስታት 400 ኤርትራውያን እመንቲ ምስልምና፣ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ቅነ 10ታት ካብኣቶም ከምዝተፈትሑ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቶም ካብ ወርሒ መጋቢት 2018 ኣትሒዞም ንኣስታት ሓሙሽተ ኣዋርሕ ኣብ ሓሽፈራይ ተኣሲሮም ዝጸንሑ ኤርትራውያን፣ ናብ ዓዲ ኣቤቶ ተሰጋጊሮም ድሕሪ ምጽናሕ’ዮም ብዋሕስ ተፈቲሖም ዘለዉ።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ዓላ ተኣሲሮም ካብ ዝነበሩ ሓይሎ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ከምዝፈትሐ ይፍለጥ።
ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2017 ኣብ ኣኽርያ ድሕሪ ዝተጎሃሃረ ተቓውሞ ተማሃሮ ቤት ትምህርቲ ድያእ ኣል እስላምያ፣ ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ወዲ 93 ዓመት ኣቦ መንበር ኮሚተ ወለዲ ናይታ ቤት ትምህርቲ ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ዝርከብዎ፣ መማህራንን ኣማኢት ተማሃሮ ምስ ወለዶምን ብጅምላ ከምዝኣሰሮም ኣይርሳዕን።
ኣቦና ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ድሕሪ ናይ ኣስታት ሽዱሽተ ኣዋርሕ ማእሰርቲ ክዓርፉ እንከለዉ፣ ኣብ ስነ ስርዓት ቀብሮም ካብ ዝተሳተፉ ኣስታት 800 መንእሰያት ተገፊፎም ኣብ ዓላን ሓሽፈራይን ከምዝተስሩ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
እቲ መንግስቲ፣ በብእዋኒ 10ታት ካብቶም እሱራት ይፈትሕ እኳ እንተሎ፣ ተማሃሮ፣ መማህራንን ወለድን ቤት ትምህርቲ ዲያእ ዝኾኑ ኣማኢት ኣመንቲ ምስልምና ገና ኣብ ሓሽፈራይን ዓላን ኣሲርዎም ከምዘሎ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
======================


text:
ትማሊ ምስ ወራሲ ዘውዲ ልዑል አቡዳቢን ምኽትል ኣዛዚ ሓይልታት ኢማራት ዓረብ ሸኽ መሃመድ ቢል ዛይድ ኣል ናሒያን ከምዝተራኸበ ምንጪታት ኣስመራን አቡዳቢን ሓቢሮም።
ፕረዚደንት ኢሳያስን ሸኽ መሓመድን ኣብ ወፍሪ፡ ቁጠባዊ ምትሕብባርን ንክልቲኣን ሃገራት ዘገድስ ዞባዊ ጉዳያትን ከምዝተዘራረቡ ሚንስትሪ ዜና ኤርትራን ኣፍሊጡ’ሎ።
ሸኽ መሓመድ ኣብቲ ርክብ ነቲ ኣብ ጅዳ ዝተፈረመ ውዕል ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ምምጓሱን ተጠቒሱ’ሎ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምስ ምክትል ቀ/ሚ ኢማራት ዓረብ ሸኽ መንሱር ቢን ዛይድን ምስ ኻልኦት ላዕለዎት ሓለፍትን ምርኻቡ’ውን እቲ ዜና ሓቢሩ’ሎ።
ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ናይ ኢትዮጵያ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድን ዝሓለፈ ሰሙን መስከረም 16 ብናይ ስዑዲ ዓረብ ንጉስ ሳልማን ቢን ዓብደል ዓዚዝ ኣብ ዝተታአናገደ ዋዕላ ሸውዓተ ነጥብታት ዝሓዘ ውዕል ሰላምን ምሕዝነትን ከምዝተረፈራረማ ይፍለጥ።


text:
ብኣመሪካ ብሪጣንያን ፈረንሳን ዝተቐናበረን ኣብ ዒላማታት ከሚካላዊ ኣጽዋር ሶርያ ዘተኮረን መጥቃዕቲ ሎሚ ቀዳም ወጋሕታ ተፈጺሙ።
እቲ መጥቃዕቲ ብ100 ተወንጨፍቲ ሚሳይላት ኣብ ደማስቆስ ርእሰ ከተማ ሶርያን ሖምስ ኣብ ዝተባህለት ካልእ ከተማን ኣብ ዝርከብ ዒላማታት ከሚካላዊ ኣጽዋራት ከምዝተኻየደ ድማ ተፈሊጡ
እዚ መጥቃዕቲ'ዚ ኣቐዲሙ ብፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ተተንቢሁ ዝነበረ ይኹንምበር: መዓስን ኣበየኖት ዒላማታትን ዘተኮረ ከምዝኸውን ግን ከይተገልጸዩ ጸኒሑ።
ኣመሪካ ብሪጣንያን ፈረንሳን ነዚ መጥቃዕቲ ዝወሰዳ: ከም ግብረመልሲ ናይቲ መንግስቲ ሶርያ ኣብ ሶርያዊት ከተማ ዱማ ዘካየዶ መጥቃዕቲ ከሚካላዊ ኣጽዋር ምዃኑ'ዩ ተገሊጹ።
ድሕሪ እቲ መጥቃዕቲ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረዛ መይ እቲ መጥቃዕቲ ስርዓት ምቕያር ዝዓለመ ዘይምዃኑን ንመንግስቲ ባሻር ኣሳድ ናይ ሶርያ ተመሳሳሊ ከሚካላዊ መጥቃዕቲ ከይፍጽም ዓቕሙ ንምድኻምን ንምኽልካልን ከምዝኾነ ኣረዲአን።
ፕረዚደንት ፈረንሳ ኢማኑኤል ማክሮን ብወገኑ ከሚካላዊ ኣጽዋር እናተጠቀምካ ንቡርነት ክንጻወሮ ኣይንኽእልን ኢና ድሕሪ ምባል ጭብጥታትን ሓላፍነትን መንግስቲ ሶርያ ከምዘየማትኡ ገሊጹ።
ሚኒስተር ምክልኻል ኣመሪካ ጂም ማቲስ ብወገኑ እቲ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ንሕጂ ጥራይ ምዃኑ ብምጥቃስ ተወሳኺ ክቕጽል ተኽእሎ ከምዘለዎ ድማ ኣብሪሁ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ ድሕሪቲ ሎሚ ቀዳም ወጋሕታ ብኣመሪካ ብሪጣንያን ፈረንሳን ዝተወስደ መጥቃዕቲ ግብረመልሲ- ካብ ዝተፈላለየ ኩርናዓት ዓለም ናይ ደገፍን ተቓውሞን መግለጺታት ይወሃበሉ ኣሎ።


text:
ብዝኽሪ ስዉኣትና ዝያዳ እነስተንትነሉ ሰሙናት ስለ ዝኾነ፡ ንጽሑፋትናን መደረታትናን ክብርን ዘለኣለማዊ ዝኽርን ንስዉኣትና ብዝብላ ቃላት ክንጅምር ግድን ኢዩ። እቲ ዝኽርን ክብርን ናይ ኲሎም ጀጋኑ ስዉኣት ኤርትራ ዘይግድሶ ስርዓት ኣስመራ’ኳ ብተግባራቱን ጥልመታቱን ከይሓነኸ ዝዝምረለን ቃላት ኢየን።
ክትገልጾ ዘጸግም ውልቀ-መላኺ ኤርትራ ፊን ብዝብሎ ክጐዓዝ ባይታ ኣደልዲሉ ስለ ዝጸንሔ፡ ሃገር ነጻ ኰይና ካብ እትብሃል 29 ዓመታት ሓሊፉስ፡ እታ ኣልቦ ሕግን ፍትሕን ዝገበራ ሃገረ ኤርትራ፡ ጌና ቊጽሪ ስዉኣታን ብዝሒ ዜጋታታን ከይፈለጠት ትነብር ኣላ። እዚ ሓደ ካብቲ ማእለያ ዘይብሉ መስደምማት ነጻ ሃገረ ኤርትራ’ዩ።
ውልቀ-መላኺ ሃገርና ፊን ኢሉዎ “20 ሰነ መዓልቲ ስዉኣት ትኹን” ምስ በለ ኰይና። ዘግለለ ኣግሊሉ፡ “እቶም ስዉኣትና” 65,000 ኢዮም” ምስ በለ ከምኡ ዀይኑ። ድሕሪ’ቲ ባዕሉ ዝኣጐዶ ውግእ 1998-2000 ከኣ “ገለ 19,000 ስዉኣት ጥራይ” ኢዮም እተሰውኡ ኢሉ ምስ ኣቃለለ፡ መን ክእርሞ! መን ዓገብ ክብሎ! ከምዚ ኢልካ ንነዊሕ ዓመታት ምቕጻል፡ ከም ህዝቢ ዘየሕንኸና ጒዕዞ ኣይኮነን።
ቊጽሪ ስዉኣት ኤርትራ?
እታ ሎሚ ብቛንቋ እንግሊዝ “ማርቲር” እትብል ቃል ብግሪኽ "ምስክር" ካብ ዝብል ትርጉም ዘሎዋ ቃል ዝመጸት ምዃና ይግለጽ። ብዓረብ ከኣ ሸሂድ (ሻህድ) ብተመሳሳሊ ምስክር ዝብል ትርጉም ኣሎዋ። ሰማዕታት ዝብል'ውን ካብኡ ዝርሕቕ ኣይመስልን። ብግእዝ ሰማዕት/ሰማዕቲ (ዝሰምዑ፡ ዝረኣዩ ዝመስከሩ) ኰይኑ ይስማዓኒ። ብሓጺሩ ሰማዕት/ሸሂድ/martyr ምዃን፡ ጽኑዕ ምስክር ኰንካ ንእተኣምነሉ ዕላማ ደው ምባልን ዝመጸ እንተመጸ ምእንትኡ ዋጋ ምኽፋልን የስምዕ። ንኤርትራ ብዝምልከት ከኣ፡ እቶም ነዚ ናይ ዕላማ ምስክርነት ደው ዝበሉን ከዐውትዎ ዘድሊ ዋጋ ዝኸፈሉን፡ ብዘይ ሌላን-ጒለላን ክብርን ዘለኣለማዊ ዝኽርን ዝግብኦም ስዉኣት ሃገርና ኢዮም።
ኣብቲ ነዊሕ ሓርነታዊ ጒዕዞ ዝወደቑ ስዉኣትናኸ መነመን ኢዮም? ብዝሖምከ? እዚ ካብቲ ጌና ዘይተመለሸ ሕቶታት መላእ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ብ1941 ዝጀመረ ዘመናዊ ፖለቲካዊ ጒዕዞ ኤርትራ እንሆ 80 ዓመት ክኾኖ ገለ ኣዋርሕ ተሪፉዎ ይርከብ። ኣብ ውሽጥ’ቲ ዓመታት እቲ ከኣ ምእንቲ ወይ’ውን ብምኽንያት ሃገራዊ ዕላማ ዋጋ ዝኸፈሉ/ዝኸፈላ ዜጋታት ናይዛ ከቢድ ዋጋ እተኸፍለላ ሃገር ኢዮም። እሞኸ ብዝሒ ሰማእታትና እቲ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ፊን ኢልዎ ዝሓበሮ ኣስታት 85,000 ጥራይ ድዩ? ብዘይካ’ቶም ብረት ዓጢቖም እተቓለሱን ዝወደቑን ጀጋኑ ኣባላት ሰራዊት ሓርነትን ህዝባዊ ሰራዊትን፡ ካልኦት ብኣሽሓት ዝቚጸሩ ምእንቲ ሃገራዊ ዕላማ በጃ ዝሓለፉ ምህላዎም ህዝብና ኣጸቢቑ ይፈልጥ። ኣብ ከባቢ መስዋእቲ ዓብደልቃድር ከቢረ ይኹን ብድሕሪኡ ክንደይ ንሃገራዊ ዕላማ ክምስክሩ/ክጣበቑ ዘይወደቑ!! ኣብ ኣሃዛትን ኣተሓሳስባን ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዘየልዉ፡ ማለት ዕጡቓጥ ህዝባዊ ምሊሻን፡ ገባር ኣለይቲ ሰውራን፡ ብጒጉይ ኣተኣላልያ ውድባት ኤርትራ እተሃስዩን፡ በብመዓልቱ በዚ ህልዊ ስርዓት ዝቕዘፉ ዘሎዉ ዜጋታትናን ስዉኣት ሃገረ ኤርትራ ኢዮም።
ንዓና ንኤርትራውያን ዝኾነት መዓልቲ፡ መዓልቲ ስዉኣት ኢያ ክንብል ንኽእል። ግን ከኣ ንዓመታዊ ኣበዓዕላ ክጥዕም ሓንቲ ፍልይቲ መዓልቲ ክትምረጽ የድሊ። ህዝቢ ክርድኦ ዝኽእል ፍሉይ ድሕረ-ባይታን ትርጉምን ክህልዋ ከኣ ይምረጽ። 20 ሰነ ክብርቲ መዓልቲ ስዉኣትና ምዃና ንግዚኡ ዘጣዕስ ኣይኰነን። ክትጅመር እንከላ ክነብራ ዝግብኦ ትርጉም ከም ዘይሓዘት ግን ርዱእ ኢዩ -- እንትርፎ ኢሳያስ ሓደ ወርሒ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ኣስመራ ህዝቢ ኣኪቡ ናይ መጀመርያ ኣግላሊ መደረኡ እናሃበ “መዓልቲ ስዉኣትና ትኹን” ምባሉ!!
ንኣብነት ክዀነና፡ መዓልቲ ስዉኣት ናይ’ታ ሓዳስ ሃገር ደቡብ ሱዳን ኣብ መዓልቲ መስዋእቲ ናይ ቃልሲ መራሒኣ ዝነበረ ዶክቶር ጆን ጋራንግ ይብዓል። ጐረቤትና ኢትዮጵያ ከኣ ብኣጋጣሚ እቶም 30,000 ዝግመቱ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ግዳይ ዝኾኑ ሰላማውያን ኣቢላ ንዂሎም ስዉኣታ ትዝክር።
ኤርትራኸ ንዂሎም ናይ እተናውሔ ቃልሲ ስዉኣታ ብመዓልቲ መስዋእቲ ጅግና ፈላዊ ሰውራ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ኣቢላ እንተተብዕሎ ኣይመመልክዓላንዶ? ወይ’ውን ንዓንጋሊ ሰውራ ዝነበረ ንተቓላሳይ “ሓፋሽ” ህዝባ ከይተረፈ ምእንቲ ከተኽብር፡ ካብቲ ኣስካሕካሒ ጅምላዊ ህልቂታት/massacres እተፈጸመሉ ዕለታት ሓንቲ መዓልቲ ረቚሓ ንዂሎም ሰማእታታ ክትዝክር ዝያዳ ትርጉም ኣይምሃበንዶ?
ስዉኣት ናይ እተናውሔ ቃልስና እጡቓትን ዘይዕጡቓትን ምንባሮም ምቕባል የድሊ። ስዉኣትና 85,000 ጥራይ ነይሮም ኢልካ ንኣበሃህላ ውልቀ-መላኺ ምኽታል ከኣ ቅኑዕ ኣይመስልን። ኣብ ውሽጢ ዝሓለፈ 29 ዓመታት ብመጽናዕቲ ዝድገፍ ኣሃዝ ሃሰስ ዘይምባልና እውን ከም ህዝቢ ዘየሕምየና ኣይኮነን።
ብዝሒ ስዉኣት ኤርትራ ከባቢ እቲ ብስርዓት ህግደፍ እተጠቕሰ ኣሃዝ ጥራይ ከምዘይኮኑ ዝእምት ሓበረታታት ጸኒሑን ኣሎን። ንኣብነት ብ1992 ኣብ ተሓትመ መጽሓፍ ከም ዘስፈርኩዎ፡ ኮሎነል መንግስቱ ሃይለማርያም ብሰነ 1978 ክዛረብ እንከሎ ኣብ ኤርትራ ክሳዕ ሽዑ 50,000 ዝኾኑ ሲቪላውያን ብሰንኪ ውግእ ከምዝሞቱ ሓቢሩ። ከምኡ’ውን ናይ ኤርትራ ገዛኢ ዝነበረ ሻለቃ ዳዊት ወልደጊዮርጊስ፡ ካብ 1975 ክሳዕ 1983 ከባቢ 280,000 ንጹሃን ሲቪላውያን ኣብ ኤርትራ መይቶም ኢሉ መስኪሩ። ናይ ወጻእተኛታት ትዕዝብቲ እውን ኣገዳሲ’ዩ። እቲ ፍሉጥ ሰሙናዊ መጽሔት ዓዲ እንግልሊዝ (The Economist): ኣብ ናይ 20 ጥቅምቲ 1990 ሕታሙ፡ ኣብ ሓርነታዊ ቃልሲ ኤርትራ ክሳዕ 500,000 ዝኾኑ ዜጋታት ብሰንኪ ውግእ ከም ዝሞቱ ገሚቱ። ድሒራ ሓንቲ እንግሊዛዊት ጋዜጠኛ (ሚቸላ ሮንግ - Michela Wrong) ብ2005 ኣብ ዘሕተመቶ መጽሓፍ (I Didn’t Do it for You)፡ 200,000 ዝኾኑ ሰላማውያን ኣብ ውሽጢ ናይ 30 ዓመታት ውግእ ኤርትራ መይቶም ኢላ።
ብዝኾነ፡ ናይ እተናውሔ ቃልስና ታሪኽ ብምልኣት ምእንቲ ክምዝገብ፡ ቊጽሪ ስዉኣትና ብሕጂ’ውን እንተኾነ ክንፈልጥ መጽናዕቲ ምክያድ ከድልየና ምዃኑ ኣየጠራጥርን። ሽዑ ጥራይ ከኣ’ዩ ነቲ ዘየዕግብ ኣሃዛት ኢሳያስን ስርዓቱን እንእርሞ።
ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራኸ?
ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ምስ እንሕተት እውን ቅኑዕ መልሲ ከምዝይብልና ንኹሉ ብሩህ ኢዩ። ኣብ ውሽጢ 29 ዓመታት “ነጻ” ህላዌና ነዚ ቀሊል ሕቶ’ዚ ክንምልሽ ዘይምኽኣልና ዘየሕዝን ኣይኰነን።
ጋዜጠኛ ማርቲን ፕላውት ብ2016 ኣብ ዘሕተሞ Understanding Eritrea ኣብ ዘርእስቱ መጽሓፉ፡ ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ካብቲ ዘስደምም “ምስጢራት” ዝርዓት ኰይኑ ከም ዝቕጽል ሓቢሩ። ዜጋታት ኤርትራ ካብ 3.2 ሚልዮን ክሳዕ 6.5 ሚልዮን ኣቢሎም ይኾኑ እንተዘይበልካ ካልእ መልሲ ከም ዘይብላን እውን ብኣስተንክሮ ጠቒሱ።
ስርዓት ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ እውን ንጹር ኣሃዝ ከይሓዘ ንብዝሒ ህዝብና ከም ድላዩ ክገላበጠሉ ይርኤ። ንኣብነት ብ12-13 መጋቢት 2019፡ ተስፋሚካኤል ገርሃቱን ኣደም ዑስማንን እተባህሉ ክልተ ልኡኻት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ቅድሚ 18 ዝኣባላታ ፍልይቲ ሽማግለ ሰብኣዊ መሰላት ናይ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ኣብ ከተማ ክጅኔቫ ተረኺቦም ሕቶታት “ይምልሹ” ነበሩ። ኣብቲ መልስታት ልኡኻት ህግደፍ፡ ሓዲኦም ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ 3.2 ሚልዮን ኢዩ እናበለ፡ እቲ ካልኣዩ ከኣ 3.4 ሚልዮን ኢዩ ኢሉ። ጽንሕ ኢሎም ካብቲ ኣዳልዮምዎ ዝጸንሑ (ግን ንሽማግለ ኣይንዕድሎን ዝበሉዎ) ጽሑፍ እናገላበጡ፡ ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ 3.8 ሚልዮን ምዃኑ ዝገልጽ ሓዲሽ ኣሃዝ ኣንበቡ።
እቲ ኩሉ መልስታቶም ኣስደሚምዎ ዝነበሩ ኣባላት ሽማግለ ቅኑዕ መልሲ ክረኽቡ ከምዘይክእሉ ፈሊጦም ብቊጽሪ ህዝቢ ኤርትራ መብርሂ ኣይሓተትዎምን። ምኽንያቱ፡ ካብቲ ድሮ ቀሪቡ ዝነበረ ጸብጻባት ብዓል ኣንባሳዶር ተስፋሚካኤል ገርሃቱ፡ ኣብ ኤርትራስ 11 ቤት ማእሰርቲ ጥራይ ከምዘሎ፤ ኤርትራ ናይ ፖለቲካ እሱራት ከምዘይብላ፤ ካብ 1991 ክሳዕ 2019 ብመንግስቲ ኤርትራ እተቐትለ ሰብ ከምዘየሎ፤ ንፓትሪያርክ ኣንቶንዮስ ብ2007 ዝኣሰርዎ ባዕሎም ሰበ-ስልጣን ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን እንበር መንግስቲ ከምዘይኰነት … ወዘተ ክብሉ ስለ ዝጸንሑ፡ ቅኑዕ መልሲ ዘይብሎም ምዃኖም እታ ሽማግለ ጽቡቕ ገይራ ተረዲኣቶምን ተዓዚባቶምን።
እቲ ብ1931 እተገብረ ቈጸራ ህዝቢ (census): ብዝሒ ተቐማጦ ኤርትራ 600,000 ምንባሮም ኣረጋጊጹ። ድሒሩ ብ1950 ከኣ ህዝቢ ኤርትራ 1 ሚልዮን ምዃኑ ብገምጋም ምምሕዳር ዓባይ ብሪጣንያ ተበጺሑ። በቲ ዓመት’ቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ 18 ሚልዮን ዝነበረ ሎሚ 114 ሚልዮን በጺሑ ኣሎ -- ማለት ካብቲ ናይ 1950 ብዝሑ ብ6.3 ረቢሑ (18 x 6.3) ማለት ኢዩ። ተመሳሳልነት መነባብሮ ህዝቢ ናይ ህልቲኡ ሃገራ ኣብ ግምት ብምእታው፡ ህዝቢ ኤርትራ 1 x 6.3= 6.3 ሚልዮን ክበጽሕ ይኽእል ካብ ዘብል ምኽንያታት ሓደ’ዩ። ከምኡ’ውን፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብ ዓመት ብከባቢ 2.5% ከም ዝበዝሕ ይንገር። ሓደ ብ2.5% ኣብ ዓመት እናወሰኸ ዝኸይድ ህዝቢ ከኣ፡ ኣብ ከባቢ 25 ዓመታት ዕጽፊ ይኸውን። በዚ መዐቀኒ’ዚ’ውን፡ ብ1975 ህዝቢ ኤርትራ 2 ሚልዮን፣ ብ2000 ከባቢ 4 ሚልሊዮን ብ2025 ከኣ 8 ሚልሊዮን ክበጽሕ ይኽእል ኢልካ ምግማት ዘይከኣል ኣይኮነን።
ቅድሚ 50 ዓመታት፡ ማለት ኣብቲ ብ1971 ብኢሳያስን ንኡስ ጭፍርኡን እተዳለወ “ንሕናን ዕላማን” ዘርእስቱ ማኒፈስቶ ሰልፊ ናጽነት፡ ህዝቢ ኤርትራ 3 ሚልዮን ኢዩ ተባሂሉ ነይሩ። ካብ ርእይቶኡ “ፈልከት” ዘይብል ውልቀ-መላኺ ናይ ሎሚ ኤርትራ ከኣ ነቲ ቅድሚ ፍርቂ ዘመን ዘቐመጦ ኣሃዝ ነኺስዎ ክነብር ዝወሰነ ይመስል።
እሞ ብሓጺሩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክንደይ’ዩ? ስዉኣት ኤርትራኸ ክንደይን መነ-መንን ኢዮም? እዚ ካብቲ ኢሳያስን ስርዓቱን ከለዉ ክንምልሾ ዘይንኽእል ማእለያ ዘይብሉ ሕቶታት ኢዩ። ክንምልሾም እንኽእለሉ ባይታ ክርከብ፣ ዳግማይ ዓወት ክጭበጥ፣ ሕጂ’ውን እተዓጻጸፈ ቃልሲን በብዓይነቱ መስዋእትነትን የድሊ ኣሎ።
ክብርን ዝኽርን ንስዉኣትና!! ሰነ 2020


text:
Radio Erena: 10 May 2019
ብምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሓምዲ ሳናድ ሉዛ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ግብጺ ናብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ በጺሑ።
እቲ ልኡኽ ብ7 ግንቦት ናብ ከተማ ሃርጌሳ ኣብ ዝበጽሓሉ ምስ ፕረዚደንት ናይታ ርእሰ ምምሕዳር ሙሰ ብሔ ዓብዲ ብምርኻብ ኣብ ክልትኣዊ ዝምድናታት ዘተኮረ ዘተ ከምዘካየደ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ካብ ካይሮ ገሊጹ።
እንተኾነ ምብጻሕ ልኡኽ ግብጺ ናብ ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ፣ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ሓድነት ሶማል ዝካየድ ዘሎ ርክባት ምዃኑ ዲፕሎማሰኛታት ይእምቱ።
ኣቐዲሙ ብ5 ግንቦት፣ ፕረዚደንት ናይጀርያ ነበር ኦሉሶጉን ኦባሳንጆ ዝምርሖ ልኡኽ’ውን ናብታ ርእሰ ምምሕዳር በጺሑ’ዩ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ኣማኻሪ ፕረዚደንት ኣቶ የማነ ገብርኣብን፣ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ናብዛ ርእሰ ምምሕዳር ከምዝበጽሑ’ውን ይዝከር።
ርእሰ ምምሕዳር ሶማሊላንድ፣ ኣብ1991 ካብ ሶማል ተፈንጪላ ናይ ገዛእ ርእሰ ምምሕዳር መስሪታ ትርከብ።
እንተኾነ ኣህጉራዊ ተቐባልነት ስለዘይረኸበት፣ ከም ሉኣላዊት ኣካል ሶማል’ያ ትፍለጥ።
ይኹን’ምበር፣ መንግስቲ ኢትዮጵያን ሕቡራት ኢማራትን፣ ንወደብ በርበራ ናይዛ ርእሰ ምምሕዳር ብሽርክና ንምውናኑ ምስ መንግስቲ ናይታ ርእሰ ምምሕዳር ስምምዕ ከቲመን ኣለዋ።
እዚ በዘን ክልተ ሃገራት ዝተኸተመ ስምምዕ፣ ንሉኣላውነት ሶማል ዝጥሕስ’ዩ ክብል ፈደራላዊ መንግስቲ ሶማል ይወቅስ።
======================


text:
Radio Erena: 31 August 2018
ከም መቐጸልታ ናይቲ ነበርቲ ኣብ ዶባት ናይ ዝርከባ ዓድታት ትግራይ ናብ ዶባት ዝርከብ ዓድታት ኤርትራ ዘካይድዎ ዘለዎ ምብጻሕ፣ ነበርቲ ሑመራ ብ30 ነሓሰ ናብ ኦምሓጀር ከምዝበጽሑ ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ሓቢረን።
እቶም ብመራሕቲ ሃይማኖት፣ ዓበይቲ ዓዲ፣ ወለድን መንእሰያትን ዝተወከሉ ኣስታት 50 ነበርቲ ሑመራ፣ ናይ ተከዘ ድልድል ብምስጋር ናብ ኦምሓጀር ኣብ ዝኣተውሉ ፣ ምስቲ ወከልቲ ሰራዊት ኤርትራን ሓደ ሓደ ነበርትን ከምዝተራኸቡ’ዩ ተገሊጹ።
ወከልቲ ኣብ ዶባት ዝርከባ ዓድታት ትግራይ ናብተን ኣብ ዶባት ዝርከባ ዓድታት ኤርትራ ዝበጽሑ ዘለዉ፣ ብሰንኪ ‘ቲ ቅድሚ 20 ዓመታት ዝተኻየደ ኵናት ተበቲኹ ዝጸንሐ ርክብ ናይቲ ብወለዶ፣ ብደም፣ ታሪኽ፣ ባህልን ሃይማኖትን ዝተኣሳሰረ ህዝቢ ንምሕዳስ’ዩ።
ኣብ ዶባት ዝርከብ ህዝቢ ትግራይ ብዛዕባ’ዚ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተጀሚሩ ዘሎ መስርሕ ሰላም ርእይቶታቱ ብናጻ ክገልጽ እንከሎ፣ ኣብ ዶባት ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ግና ኣብዚ ጉዳይ ርእይቶኡ ከይህብ ተዓቢሱ ከምዘሎ ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ዶባት ብምስጋር ናብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ካብቲ ቅድሚ ስምምዕ ሰላም ዝነበረ ኣዋርሕ ከምዘይጎደለ ተገሊጹ።
ኤሪ ሃብ ንወኪል ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ብምጥቃስ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ፣ ኣብ ወርሒ ሰነ 1791 ኤርትራውያን ናብ ኢትዮጵያ ብምስጋር ዑቕባ ክሓቱ እንከለዉ፣ ኣብ ወርሒ ሓምለ ከኣ 1738 ኤርትራውያን ከምዝኣተዉ የመልክት።
====================


text:
ካብ 183 ሃገራት ዝመፁ ዳርጋ 24 ሽሕ ተኻፈልቲ ንሰሙን ኣብ ልዕሊ ሳይንሳዊ ማሕበረ ሰብአዊን መሪሕነታውን አኹአባታት ዘተኮሩ 194 አኺኣባታት ድሕሪ ምክያድ መበል 19 ዓለም ለኸ ጉባኤ ኤድስ 2012 ዋሽንግተን ዲሲ ሎሚ ተዛዚሙ'ሎ።
ተኻፈልቲ'ቲ ጉባኤ ዝተፈላለየ ነቲ ሕማም ንምቁፅፃር ኾነ ዝርጋሐኡ ንምግታእ ክግበር አለዎ ዝብልዎ ሓሳባት ተለዋዊጦም'ዮም።
ገለ ካብቲ ን'ኤች ኣይ ቪ ንምቁፅፃር ኾነ ዝርጋሐኡ ንምግታእ ክግበር አለዎ ዝብልዎ ሓሳባት ግዝረት ደቂ ተባዕትዮን ፡ ቀረብ ማይን ፅርየትን ፡ ከምኡ'ውን ሓደ ምስ ሓደ ምውሳን ዝብሉ ናይ ባህሪ ለውጢን ብዙሕ ወፃኢ ዘይሓቱ ግን ዓብይ ግደ ዘለዎም ምኻኖም ተዘሪብሉ'ሎ።
ኣብዚ ሊቃውንቲ ተመራመርቲ ዲፕሎማት መራሕቲ ፖሎቲካ ተሓላቅቲ ሕሙማት ኤድስ ኤች ኣይ ቪ ቫይረስ ዘለዎም ዘይብሎም ልዕሊ 20-ሽሕ ሰባት ዝኻፈልሉ ዘለው ጉባኤ ህንጡይነትን ተስፋን ዝተሓዋወሶ ስእሊ ይንጸባረቆ'ሎ። ዓለም ኣብ መወዳእትኡ ኤድስ ክተወግድ ትኽእል`ያ ዝብል ተስፋ`ውን ኣሕዲሩ'ሎ።
ካብ ኤድስ ነፃ ዝኾነ ወለዶ ንኽመፅእ ኣሜሪካ ውፍይቲ'ያ ክብላ ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ሂለሪ ክሊንተን ነቲ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕኦ መደረ ምግላፀን ይዝከር።
ሙሉእ ፀብጻብ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
Borås
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 20 11 2019
ቡሮስ ብዙሕ ገጻት ዘለዋ ከተማ እያ። ከተማ ቦሮስ ምስ እቶም ልዕሊ 112 000 ነበርታ፡ ናይ ምዕራብ ሽወደን ካልኣይቲ ዝዓበየት ከተማን ናይ ሹሄራድ ማእከልን እያ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ112,178
ስፍሓት መሬት910 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Göteborg 63 ኪሜ
- Jönköping 83 ኪሜ
ቦሮስ ብዙሓት ኣህጉራውያን ርክባት ዘለዋ ናይ ንግዲ ከተማ እያ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ፡ ምስቲ ዘለዋ ናይ ነዊሕ ግዜ ናይ ዓለባ ባህሊ፡ ኣብ ቅዲን ምዕባለን ዓለባ ሓደ መሪሕ ቦታ ንኽልህዋ ጌይራ እያ። ቦሮስ 13,000 ተመሃሮ ዘለዎ ኮለጅ ኣለዋ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ንኣኻ ገዛ ንእትደሊ እኩብ ሓበሬታ ኣሎ። ባዕልና ገዛ ኣይነከፋፍልን ግን ብመገዲ ናይ ኣባይቲ መራኸቢ ባዕልኻ መንበሪ ኣባይቲ ክትደሊ ትኽእል።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ቡሮስ ናይ ማሕበራውን ብሔርን ባህልን ብዝሒ ንቕድሚት ዘሰጉማ ከተማ እያ። ኣብቲ ቦታ ዚዝረባ ቋንቋታት ንምጥቃስ፣ ፊንላንድ፡ ዓረብ፡ ፋርስ፡ ሶማሊ፡ ኩርድ፡ ዳሪ፡ ታይላንድ፡ ኣልባንያ፡ ቦስንያ፡ ሰርብያ፡ ክሮሻ፡ ወዘተ. ሽወደን ሓሙሽተ ውሁዳን ብሔራትን ቋንቋታትን ኣለዋ። ንሳቶም ከኣ፡ ኣይሁድ፡ ሮማ፡ ሳመር፡ ፊንላንድን ቶርነዳሊንጋርን እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ቡሮስ ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ። ነዚኣተን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ማሕበራት ደብተር ትረኽበን፡ ካብአን ድማ ምስቲ ዝንባለኻ ዝኸዳ ክትመርጽ ትኽእል።
ኣብ ቡሮስ ብዙሓት ውድባትውን ኣለዋ፡ ካባታተን ገለ ንምጥቃስ፡ ቀዪሕ መስቀል፡ KFR-Kyrka ናይ ስደተኛታት ኣማኽሪ፡ Rädda Barnen ከምኡውን እተፈላለየ ማሕበራዊ ንጥፈታት (ናይ ስፖርትን ባህልን ዓድን ማሕበራት) ኣሎ።
ብዛዕባ ማሕበራዊ ሂወት ኣብ እዚ ኮሙን ብዝያዳ ኣንብብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ቡሮስ ኣብቲ ህዝቢ ዝበዝሖ ናይ ቨስትስቨርየ ዞባ ትርከብ። ኣብ ውሽጢ ናይ 100 ኪ/መ ራድዩስ 1.5 ሚልዮን ህዝቢ ይቕመጥ። እታ 106,000 ተቐማጦ ዘለዋ ቡሮስ ናይ ሽወደን መበል 13 ዝዓበየት ኮምዩን እያ። ኣብቲ ኮምዩን ብዘያካ እታ ቀንዲ ከተማ ዝኾነት ቡሮስ፡ ካልኦት 20 ከተማታት ኣለዋ። እተን ዝዓበያ፡ ዳልሾፉሽ፡ ፍሪስታ፡ ሳንዳረድን ቪስካፉሽን እየን። ኣብቲ ዞባ እንታይ ከም ዚርከብ ንምፍላጥ ኣብቲ ናይ ቡሮስ ከተማ ወብሳይት ረአ።
ኣብኡ ኣስታት 600 ዘይመንግስታውያን ማሕበራት፡ 14 ደጋዊ መዘናግዒ ቦታታት፡ 70 ኪሎመተር ብሩህ መገዲ፡ መሐምበሲ፡ ናይ ተኒስ ሜዳ፡ 15 ናይ ዕረፍቲ ግዜ መዘናግዒ፡ ናይ ጎልፍ ሜዳ ከምኡውን ናይ ሞቶ ስታድዩም ኣሎ።
ናይ ቡሮስ ዞባ መጣየሲ ማእከል (BREC) ኣብ ሽድሽተ ኮምዩናት ንምቕባል ስደተኛታት ይሰርሕ፤ ቡሮስ፡ ቦልቢግድ፡ ማርክ፡ ትራነሞ፡ ኡልሪሰሃምንን ቮርጎርዳን።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ከተማ ቡሮስ ኣስታት 90 ኣብያተትምህርቲ ህጻናት፡ 20 መውዓሊ ስድራቤት፡ 41 ከኣ መባእታ ኣብያተትምህርቲ የመሓደር። ኣብ ቡሮስ ኣስታት 40 ናይ ዕረፍቲ ግዜ ቤት። እዚ ከኣ መብዛሕትኡ ግዜ ምስቲ ናይ መባእታ ቤትትምህርቲ ህንጻ እተተሓሓዘ እዩ። ብዘይካተን ኮሙናውያን ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን መደበኛ ኣብያተትምህርትን፡ ትሽዓተ ፍሉያት ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ፡ ክልተ ካባታተን ድማ ብሕታውያን እየን።
ክፍሊ ቅድመ ትምህርቲ፡ ንወለድን ህጻናትን ወለንታዊ እዩ፡ ነቲ ኮምዩን ግን ግዴታዊ እዩ። ደቂ 6 ዓመት ኣብ መንጎ ክፍሊ ቅድመ ትምህርትን ቤት ትምህርትን ምጅማርን ኪመርጹ ይኽእሉ እዮም። እቶም ቈልዑ ኣብ ሰሙን ን15 ሰዓታት ይምሃሩ። እቲ ዘይክፈሎ ትምህርቲ፡ ኣብ መንጎ ቅድመ ትምህርትን ቤት ትምህርትን ንዘሎ ስነ-ኣገባብን ስነ-ምምህርናን ባህሊ የተሓሕዞ እዩ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ቡሮስ እተፈላለየ መደባት ዘለዎ ናይ ካልኣይ ደረጃ ፕሮግራማት ዘቕርባ ሓሙሽተ ኮሙናውያን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ንተምሃሮ ናይ ምርጫታት ተኽእሎታት ዘለዎ መዳለዊ ኮለጅን ናብ ሞያ ዘተኮረን ስልጠና ኣሎ። ኣብቲ ናይ ሞያ ስልጠና፡ ምስ ናይ ሹሀራድ ቁጠባዊ ትምህርቲ ዝተኣሳሰረ ናይ ምምህርና ስልጠናውን ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ዕድላት ትምህርቲ
ንናይ ወጻኢ ምሁራን ሓጺር መገዲ KOVA
ንስራሕ እቲ ዝሓጸረ መገዲ ወይ ኮርታ ቨገን ውሰድ። ኮርታ ቨገን ንኣኻ ናይ ወጻኢ ድሕረባይታ ዘሎካን ኣብ ናይ ወጻኢ ኮለጅ ወይ ዩኒቨርሲቲ ሰለስተ ዓመት እተመሃርካን ኣብ ቤትጽሕፈት ዕዮ ከም ደላይ ስራሕ እተመዝገብካን ዝዓለመ ትምህርቲ እዩ። እቲ ኣብ ናይ ቡሮስ ኮለጅ ዚውሃብ ትምህርቲ ብተልእኾ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ንዕዳጋ ስራሕ ዝዓለመ እዩ። ናይቲ ትምህርቲ ዕላማ፡ እቲ እትደልዮ ስራሕ ምስቲ ኣብ ሃገርካ ዝቐሰምካዮ ትምህርቲ ወይ ሞያ ዚሰማማዕ ከም ዚኸውን ንምግባር እዩ።
ሽወደን ንወጻእተኛታት ምሁራን
ሽወደን ንወጻእተኛታት ወይ ኤስኤፍኢ፡ ነቶም ኣካደምያዊ ትምህርቲ ዘለዎም ስደተኛታት ዝዓለመ እዩ። እቲ ትምህርቲ ብጽዑቕ መገዲ እዩ ዚካየድ፡ ብምትሕብባር ናይ ከተማ ቡሮስ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይትን ቤትጽሕፈት ዕዮን ድማ ኣብ ተግባር ይውዕል። ናይ ምቕባል ቦታታት፡ ናይ ቡሮስን ሹሀራድን ከባቢታት እዩ።
Centrum för flerspråkigt lärande, CFL
CFL, Centrum för flerspråkigt lärandeንመባእታን ንካልኣይ ደረጃን ተምሃሮ ዝዓለመ ሓባራዊ ናይ ከተማ ቡሮስ ቤትትምህርታዊ ውድብ እዩ። CFL ንሓደስቲ መጻእቲ ተመሃሮ ዚቕበልን ዚምዝግብን ብቓንቋ ኣደ ዚምህርን ትምህርታዊ መምርሒ ዚህብን እዩ።
ዕላማ CFL ኩሉ ሓዲስ መጻኢ ተምሃራይ፡ ሪፖርት ምስ መጸና ድሕሪ ሰለስተ መዓልቲ ኣብ ክላስ ኣትዩ ኮፍ ከም ዚብል ንምግባር እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ቡሮስን ኸነን Södra Älvsborgs Sjukhus, SÄS ይርከብ። ንሱ ካብተን ናይ ቨስትራ ዮታላንድ ዞባ ኣርባዕተ ጉጅለ ሆስፒታላት ሓደ እዩ። ኣብቲ ሆስፒታልና ክኢላታት ዘለዎ ናይ ወረዳ ክንክን ጥዕናን ብዞባዊ ክንክን ጥዕና ዚምራሕ ናይ ቱሞርን ጨረርን ሕክምናን ኣሎ። ኣብ ቡሮስ ብዙሕ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብቲ Närhälsanተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ብዛዕባ ኣብዚ ዞባ ዘሎ ክንክን ሕማም ብዝያዳ ኣንብብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ንኣገልግሎት ትርጉም ብመገዲ Tolkförmedling Västትረኽቦ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ቡሮስ ግሩም መራኸቢታት ዘለዋ ሰሓቢት መንበሪ ከተማ እያ። ጥሙር ናይ ባቡር መራኸቢታት ብምህላዋ ኣብ ከባቢ ቦታታት ናብ ትምህርትን ስራሕን በጺሕካ ምምላስ ተኽእሎታት ኣሎ፡ ንኣብነት ናብ ዮተቦሪ።
ኣብ ቨስትራ ዮታላንድን ኣብ ቡሮስ ኮምዩንን Västtrafik ንሓባራዊ ጕዕዞ ይቆጻጸር። ኣብ ዮተቦሪን ቨስትስቨርየን፡ ኣውቶቡሳን ባቡርን ናይ ከተማ ባቡራትን መርከባትን ይንቀሳቐሱ።
ናይ ቡሮስ ስትራተጅያዊ ቦታ ንብዙሓት ዋኒናት ከም ዝመርጻኣ ይገብራ። ቡሮስ ንኣርባዕተ ሃገራውያን ጽርግያታት መራኸቢት እያ፡ ንኣብነት ቀንዲ ጽርግያ ዮተቦርን ስቶክሆልምን። ናብ ኣርባዕተ ሸነኻት ዚኸይድ መገዲ ባቡር ድማ ኣሎ። በታ X2000 ንስቶክሆልም ሰለስተ ሰዓታት ይወስድ። ብማኪና ናይ 30 ደቒቕ ጕዕዞ ርሒቑ ድማ ናይ ላንድቨተር ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከተማ ቡሮስ ኣስታት 10,000 ሰባት ኣብ 248 እተፈላለየ ሞያታት ይሰርሑ። እዚ ከኣ ንቡሮስ ዝዓበየ ናይ ስራሕ ቦታ ይገብሮ።
ቡሮስ ናይ ቅድን ንግድን ማእከል እያ፡ ጥንታዊ ናይ ዓለባ ፋብሪካ ድማ ኣለዋ። ኣብዚ ግዜዚ ናይ ዓለባ ቅድን ምዕባለን ንግድን ማእከል እያ። ብዙሓት ናይ ቅድን ሞዳን ዋኒናት ቀንዲ ኣብያተጽሕፈተን ኣብ ቡሮስ እዩ፡ ከም Hemtex, Gina Tricot, SVEA ከምኡውን 8848 Altitude። ብዘይካዚውን ምስናዕን ኤለክትሮኒክስን ክፋላት ናይ ቡሮስ ኢንዱስትሪ እዩ። ኣብዚ ከም Ericsson, Volvo Bussar ከምኡውን Parker Hannifin ዝኣመሰላ ዓበይቲ ዋኒናት ይርከባ።
ከተማና ንኽትምዕብል ግሩም ቢዚነሳዊ ሃዋህው ምህላው ኣገዳሲ እዩ። መታን ዋኒናትና ኪምዕብላን፡ መታን ኢንፕረዛነትን ቢዚነስን ሓደስቲ ዋኒናትን ወፍርን ናብ ቡሮስ ኪሰሓብ፡ ግሩም ቅድመኩነታት ክንፈጥር ኢና።


text:
ሓላፊ ምህንድስና ቴሌቪዥን ኤርትራ ኣብ ብሪጣንያ ፖለቲካዊ ዑቕባ ምሕታቱ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ሚኒስትሪ ዜና ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዘገልገለ ዳኒኤል ክፍሎም፣ ኣብ ቴሌቪዥን ኤርትራ ሓላፊ ምንህድስናን ተክኒካዊ ኣማኻሪ ሚኒስተርን ኮይኑ ከገልግል ድሕሪ ምጽናሕ’ዩ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ብሪጣንያ ዑቕባ ዝሓተተ።
ዳኒኤል ክፍሎም ብተወሳኺ ሓላፊ ክፍሊ ሳተላይት ሬድዮን ቴሌቪዥንን ብምዃኑ ሚኒስትሪ ዜና ምስ ናይ ወጻኢ ትካላት ዘካይዶ ዝምድናታት መራኸቢታትን ሳተላይትን ብመንገዱ ክካየድ ምጽንሑ ይፍለጥ።
ዳኒኤል ክፍሎም ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝሓተተሉ ቀንዲ ምኽንያት ምስቲ ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ክቃላሕ ዝቐነየ ምስዋር ሚኒስተር ዜና ኣቶ ዓሊ ዓብዱ ዝተተሓሓዘ ክኸውን ከምዝኽእል ይጥርጠር።
ሚኒስተር ዜና ኣቶ ዓሊ ዓብዱ፣ ካብ ስሩዕ ናይ ስራሕ ቦትኡ ወጻኢ ንኣስታት ሰለስተ ኣዋርሕ ተሰዊሩ ምህላዉን፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነ ርክብ በቲኹ ምህላዉን ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 01 March 2016
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኩነታት እሱራት ንምዕዛብ፣ ወከልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ኣብ ኣስመራ ናብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ሰምበል ክበጽሑ ከምዝፈቐደ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ
ሚኒስተር ዑስማን ነዚ ዘረጋገጸ ንሮይተርስ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኮይኑ፣ ወከልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ካብ ዘካየድዎ ናይ ሰለስተ እዋናት ዑደት፣ ናብ ቤት ማእሰርቲ ክበጽሑ እዚ ናይ ሰምበል ንመጀመርያ እዋኑ’ዩ።
ሓደ ካብ ወከልቲ ሕቡራት ሃገራት’ውን ናብቲ ቤት ማእሰርቲ ከምዝበዝጽሑ ንሮይተርስ ኣረጋጊጹ።
ይኹን’ምበር ሰምበል ብስርቂ፣ ቅትለት ሰብን ካልእ ሲቪላዊ ገበናት ዝፈጸሙ ዝእሰርሉ ምስ ምዃኑ፣ ካብቲ ናይ ፖለቲካ፣ ሃይምኖትን ስግረዶብን ዝእሰርሉ ከም ዒራዒሮ፣ ካርሼሊ፣ ሚዕጢር፣ ኣደርሰር፣ ትራክ ቢ፣ ፕሪማ ካንትሪ ባረንቱን ዝተፈልየን ዝሓሸን ኣተሓሕዛ ከምዘለዎ ይፍለጥ።
ኣብዘን ናይ ፖለቲካን ሃይማኖትን ስግረ ዶብን እሱራት ዝሕየሩለን ኣስታት 300 ኣብያተ ማእሰርቲ ዝተታሕዙ ኣማኢት ዜጋታት፣ ኣብ ልዕሊኦም ብዝወርድ ግፍዕታት ግዳያት ሕማማት፣ ሞትን ምጉስቛልን ከምዝኾኑ ጸብጻባት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት
ካብ 2001 ኣትሒዞም ኣብ ዘይፍለጥ ቤት ማእሰርቲ ተታሒዞም ዘለዉ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ነበረ፣ ጋዜጠኛታትንን መራሕቲ ሃይማኖትን’ውን ን15 ዓመታት ምስ ስድራቤታቶም ከይራተራኸቡ ብዘይ ፍርድን ሕግን ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ይፈለጥ።
በዚን ካልእን ብከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ተኸሲሱ ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራውያን’ውን፣ እሱራት ጽቡቕ ይተሓዙ ከምዘለዉ ንምምሳል ንወኪልቲ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኤርትራ ዑደት ከካይዱን፣ ንመመሳመሲ ድማ ቤት ማእሰርቲ ሰምበል ክበጽሑን ከምዝፈቐደ ይግለጽ።
ኣርባዕተ ኣባላት ዝሓቖፈ ልኡኽ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ መጀመርያ ወርሒ ለካቲት ናይ 2016 ንሓሙሽተ መዓልታት ዝጸንሐ ናይ ኤርትራ ዑደቱ ኣብ ዝተፈላለዩ ትካላት መንግስቲ ተዘዋዊሩ ድሕሪ ምዕዛብ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ከኣ ከምዝተዘራረበ ይዝዝከር።
ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ንምምርማር ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘት ሸይላ ኪታሩት ትኹን ካልኦት ኣባላት መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ናይቲ ውድብ፣ ናብ ኤርትራ ብምእታው ቀጥታው ምጽራይን መጽናዕትን ንምክያድ ከቕርብዎ ዝጸንሑ ጠለባት ብመንግስቲ ኤርትራ ብተደጋጋሚ’ዩ ተነጺጉ።
እታ ኮሚሽን ኣብ ስደት ካብ ዝርከቡ ኤርትራውንን ካብ ጎረባብቲ ሃገራትን ብዝኣከበቶም ሓበሬታን መጽናዕትን ከኣ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ጄኔቫ ዝመደበራ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ኣብ ኤርትራ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ይፍጸም ምህላዉ ምቕራባ ይዝከር።
እታ መርማሪት ኮሚሽን በተወሳኺ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ይፍጽሙ ከይህልዉ ንምጽራይ’ውን ናይ ሓደ ዓመት ተወሳኺ ዕማም ተዋሂቡዋ፣ መጽናዕቲ ኣብ ምክያድ ትርከብ።
መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፣ ጸብጻባ ኣብ ወርሒ ሰነ 2016 ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ከተቕርብ’ያ።
============================


text:
ተጣበቅቲ ከቢቢን ሰብኣዊ መሰላትን፣ነቲ ውዕል ተቃዊሞምዎ‘ዮም።ካብ‘ቶም ዝቃልሑ ድምፂ ተቃውሞታት፣ኣብ‘ታ ፅንኩር ሕፅረት እኽሊ ዝራኣየላ ሃገር፣ህዝቢ እናጠመየ ከሎ፣ወፃእተኛ ኩባንያታት ናብ ወፃኢ እኽሊ እናፍረዩ የግዕዙ‘ለው።ካልእ ዝላዓል ክሲ፣ወፃእተኛ ኩባንያታት ገዚፍ መኽሰብ ክሓፍሱ ተባሂሉ፣ኣስታት ክልተ ሚእቲ ሽሕ ነበርቲ‘ቲ ከባቢ ስለዝተፈናቀሉ ርእሶም ምኽኣል ኣብዩዎም‘ሎ።ሳልሳይ፣እቶም ገዘፍቲ ኩባንያታት ዝጥቀሙሉ ኬሚካላት ንወሓዝቲ ሩባታት ይብክል‘ሎ፣ከምኡውን ዱራት ይቁረፅ ስለዘሎ እቲ ከባቢ ንምሽርሻር ሓመድ ተቃሊዑ ዝብሉ ይርከብዎም።
መስራታይ ሓላፊ ስራሕ ካራቱሪ ራም ክሪሽና ካራቱሪ ግና፣ኣብ ኢትዮዽያ ንዘሎ ኣሰራርሓ ሕርሻ፣ናይ መርየት ዘረፋ ኢልካ ምግላፅ ሚዛን ዝጎድሎን መሰረት ዘይብሉን‘ዩ ይብል።
“እዚ ኣንፃር ኩባንያታት ንግዳዊ ሕርሻ ዝቀንዐ ዘይሚዛናዊ ጠቀነ‘ዩ።ቀዳማይ ኣብ ኢትዮዽያ መርየት ናይ መንግስቲ‘ዩ።መሰል ኪራይ‘ዩ ተፈቂዱልና።ልዕሊ ኩሉ ድማ፣ዘረፋ መርየት ክትብል ከለኻ፣መርየት ካብ‘ቶም ንመዋእላት ኣብ‘ቲ ከባቢ ዝነበሩ ህዝቢታት ክትምንጥል ከለኻ‘ዩ ዝሕብር።ንሕና ብወገና፣ ኣብ ጋምቤላ ብጠንቂ ዝጀመርናዮ ሕርሻዊ ንጥፈታት፣ዋላ ሓደ ሰብ‘ውን ኣይፈናቀልን ኢልና ኢና።ኣብ ጥቃ ብርክት ዝበሉ ሕራሻታትና፣ሎሚ‘ውን ቁሸታት ኣለዋ።ምስ ነበርተን ድማ ፅቡቅ ርክብ ኣለና።ካብኡ ሓሊፍና ፍርያቶም ዘደንፍዕሉ ዘበናዊ ሜላታት ሕርሻ‘ውን ነምህሮም ኣለና” በለ።


text:
ዕሸላት ትሕቲ ሰለስተ ዓመት
ንስኻ ወይ በዓልቲ ቤትካ ወይ ዓርክኻ ሰራሕተኛታት እንተ ኮይንኩም ንእሽተይ ዕሸል ፡ 3 ዓመት ዘይመልአት ህጻን፡ ምስዝህልወኩም እንታይ ትገብሩ ? ንውላድኩም ናብ መዋእለ ዕሸላት / ኪንደር ክሪፐ/ ትልእኩ። ብዙሕ ግዜ ኣብ መዋእለ ዕሸላት ውሱን ቦታታት ጥራይ ይርከብ። በዚ ምኽንያት እዚ ውላድኩም ኣቐዲምኩም ተመዝግቡ። ድሕሪ ሰለስተ ዓመት እቲ / እታ ህጻን ናብ ኣጸደ ህጻናት ይላኣኽ። ኣብኡ ክጻወቱ ክዝምሩ ክቀብኡ ክስንዑ ይኽእሉ። ኣብ መብዛሕትኡ ኣጸደ ህጻናት ፡ እቶም ኣለይቲ ኣብ እዋን ሓጋይ ምስቶም ቆልዑት ብሓባር፡ ኣብ ገደና / ናቱር / ይወስድዎም። መብዛሕትኡ ግዜ ተወሳኺ ናይ ቋንቋ ሓገዝ ኣብ መዋእለ ህጻናት ይወሃብ። ንኣብነት ሓደ ሰብ ምስቶም ቆልዑ ናይ ቋንቋ ጸወታ እናምጽአ፡ ጽውጽዋይ ኣናነገረ የዘናግዖም ቋንቋ ይምህሮም።
ኣጸደ ህጻናትን መዋእለ ህጻናትን
ኣጸደ ህጻናት ንቆልዑት ኣገዳሲ እዩ። ቅድሚ ቤት ትምህርቲ ምእታዎም ዝግበር ምድላዋት እዩ። ነፍስ ወከፍ ቆልዓ ካብ ሰለስተ ዓመት ንላዕሊ ኣብ ኣጸደ ህጻናት ሓደ ቦታ ኣለዎ። መዋእለ ህጻናት ኣብ ናእሽቱ ዓድታት ወይ ቦታታት ውን ኣሎ። ይኹን እንበር ንውላድካ ብእዋኑ ኣብ ኣጸደ ህጻናት መዝግብ። ኣብዚውን እንተኾነ ብዙሕ ቦታት የለን ፡፡ ቆልዓኻ ብኣጸደ ህጻናት ኣቢሉ ርክብ ምስ ባህሊ የጥሪ ፡ ነታ ሓዳስ ሃገር ከኣ ቀልጢፉ ይላለያ።
ገለ ኣጸደ ህጻናት ክሳብ ፍርቂ ማዓልቲ ጥራይ ካብ ሰዓት 7 ክሳብ 12 ወይ 13 ጥራይ ይኸፍታ። ካልኦት ኣጸደ ህጻናት ምሉእ መዓልቲ ክፉታት ኮይነን ካብ ሰዓት 7 ክሳብ 5 ድሕሪ ቀትሪ ይውዕላ። እዘን ኣጸደ ህጻናት እዚኣተን መዋእለ ህጻናት ይበሃላ። ኣብኡ ቆልዑ ምሳሕ ይምስሑ።
ንሓደ መጽኒሒ ቦታ ኣብ መዋእለ ዕሸላት ይኹን ወይ ኣብ ኣጸደ ህጻናት ወይውን ኣብ መዋእለ ህጻናት ከም ግቡእ ቅሩብ ገንዘብ ይኽፈሎ። እቲ ዋጋ ካብ ሓንቲ ፈደራላዊት ኣውራጃ ናብ ካልእ ኣውራጃ ዝፈላለ ኮይኑ ነፍስ ወከፍ ሓደ ዓይነት ኸፍሊት ኣይከፍሉን እዮም። ኣቲ ዋጋ ኣብ ዝተፈላለየ ኩነታት ይምርኮስ። እቶትካ ክንደይ እዩ ውላድካ ክንደይ ዓመት ኣለዎ እቲ ቆልዓ ክንደይ ሰዓታት ኣብ ኣጸደ ህጻናት ይጸንሕ ወዘተ። ናይ መንግስትን ናይ ብሕትን መዋእለ ዕሸላትን ኣጸደ ህጻናትን ኣለዋ። እተን ናይ ብሕቲ መዋእለ ዕሸላትን ኣጸደ ህጻናትን ክቡራት እየን። ገለ ናይ ብሕቲ ኣጸደ ሕጻናት ናይ ክልተኣዊ ሃገራት እየን። ኣብኡ ሓደ ቆልዓ ክልተ ቋንቋ እስፓንሽን ጀርመንን ይዛረብ።
ኣብ ብዙሓት ኣጸደ ህጻናትን መዋእለ ህጻናትን ቅድሚ ትምህርቲ ምጅማሩ፡ ኣቶም ቆልዑ ናይ ቋንቋ ፈተነ ይፍተኑ። ሓደ ሓደ ግዜ ቋንቋ ጀርመን ንጀርመናውያን ቆልዑ ውን ከቢድ እዩ። ነቲ ፈተና ዘይሓለፍዎ ቆልዑት እንደገና ሓደ ዓመት ኣብ ኣጸደ ህጻናት ይመላለሱ ወይ ውን ተወሳኺ ሓገዝ ናይ ቋንቋ ይረኽቡ።
ዝደጋገሙ ሕቶታት
Further questions? Write us via the contact form. We will forward your questions anonymously to the advisors of the youth migration services.Contact form


text:
Radio Erena: 21 September 2015
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝነብሩ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ንዘቕረበቶ ጸብጻብ ዘለዎም ደገፍ ንምግላጽን፣ ኣብ ኤርትራ ዝፍጸም ዘሎ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ንምጉላሕን ኣብ ኒው ዮርክ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ንምክያድ ምድላዋት ይገብሩ ኣለዉ።
እቶም ኤርትራውያን ነቲ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝርከበሉ ከተማ ኒውዮርክ ን29 ጥቕምቲ ከካይድዎ ወጢኖም ዘለዉ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ኣብ ክንዲ’ቲ ኣብ ኤርትራ ልሳኑ ተዓቢሱ ዘሎ ህዝቢ ብምዃን፣ ስቃይ ህዝቢ ከቃልሑ ምዃኖም’ዮም ዝገልጹ።
መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ኣብ ኤርትራ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ከምዘሎ ብምርግጋጽ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሓያሎ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ብገበን ኣንጻር ሰብኣውነት ክኽሰሱ ከምዝኽእሉ ምጥቃሱ ኣይርሳዕን።
500 ገጻት ዝሓዘ ጸብጻብ እታ ኮሚሽን ናብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላትን ማሕበረ ሰብ ዓለምን ድሕሪ ምዝርግሑ፣ ኣብ ኤውሮጳ ዝርከቡ ኣሽሓት ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ ብ26 ሰነ 2015 ኣብ ስዊዘርላንድ ከተም ጀኔቫ ኣብ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ብምትእኻብ፣ ንጸብጻብ እቲ ኮሚሽን ዘለዎም ደገፍ ገሊጾም’ዮም።
ኣብ ኢትዮጵያ ተሰዲዶም ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን ብተመሳሳሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ቤት ጽሕፈት ሕብረት ኣፍሪቃን ሕብረት ኤውሮጳን ብምትእኽኻብ፣ እቲ በታ ኮሚሽን ዝቐረብ ጸብጻብ ሓቂ ብምዃኑ ዘለዎም ደገፍ ምግላጾም ይዝከር።
ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝርከቡ ኤርትራውያን’ውን ምስዚ ኣብ ጄኔቭን ኣዲስ ኣበባን ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፍታት ብዝምለሳስል መልክዕ፣ ኣሽሓት ኤርትራውያን ዝሳተፍዎ ሰለማዊ ሰልፊ ንምውዳብ ናብ ኩሉ ኤርትራዊ ደላይ ፍትሒ ጻውዒት የቕርቡ ኣለዉ።
መርማሪት ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝርከቦም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ገበን ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ይፍጽሙ ከምዘለዉ ንምርግጋጽ ዘኽእላ ናይ ሓደ ዓመት ተወሳኺ ግዜ ተዋሂቡዋ፣ መጽናዕቲ ኣብ ምክያድ ትርከብ።
===============================


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴ፡ እግዚኣብሔር ንሕዝቡ ዘለዎ ፍቕሪ ማንም ዘይንጽል፡ ዓቢይን ዝልወጥን ሰብኣውን ዝገብር እዩ፡ ኣብ ስድራ ቤት ይዅን ኣብ ሕብረተሰብ ሕጻናትን ኣረጋውያንን ኣምረትቲ ሓይሊ ስለ ዘይኰኑ ዕሽሽ ምባሎም ምልክታ ንናይ ህላዌ እግዚኣብሔርን ህያው ምልክት ከምዘይኰነ ኣብ ዝገልጽ ሓሳብ ዘማእከለ ስብከት ከምዝለገሱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ጋብሬላ ቸራዞ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ቅድስተ ማርታ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጸሎት ዕለት 30 መስከረም 2019 ዓ.ም. ንጐሆ ኣብ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ናይ ዕለቱ ምንባብ፥ ካብ ትንቢት ዘካርያስ ምዕ. 8 ካብ ፍቕዲ 1 ክሳብ 8፡ ወንጌል ሉቃስ ምዕ. 9 ካብ ፍቕዲ 46 ክሳብ 50፥ ዝተወስዱ ምንባባት ኣሞርኵይዞም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት፥
ሕዝቢ ሽሕ እኳ ንእግዚኣብሔር ይኽሓድ ዕሽሽ እውን ይበል እግዚኣብሔር ግና ንሕዝቡ ካብ ምፍቃር ኣይቦክርን፡ ኣብ እግዚኣብሔር እቲ ንነፍሲ ወከፍና ዝተኣተወ ናይ ምድሓን ቃል ኪዳን ዝፍልፍለሉ ብርቱዕ ድላይ ወትሩ ህልው እዩ፡ እግዚኣብሔር ጐይታ ሰራዊት ንጽዮን ቀናእ እምላኽን ንኣኣ ዘለዎ ፍቕሪ ብርቱዕ ዕዩ፡ ናብ ጽዮን ክምለስን ኣብ ኢየሩሳሌም እውን ክነብር እዩ፡ ንፍቕሪ እግዚኣብሔር ምስጋና ይዅኖ ኢየሩሳሌም ናብ ሕይወት ክትምለስ እያ።
ኣረጋውያንን ሕጻናትን ምክንኻል ናይ መጻኢ ተስፋ እዩ
ምልክታ ህላዌ እግዚኣብሔር ከምቲ ነቢይ ዘካይርያስ ዝሕብሮ፡ ንሰብኣዊ ኣዚዩ ሰብኣውን በሳልን ዝገብርን ንሕይወት ምእዙዝ ምዃኑን፡ ብዝሒ ሕጻናትን ኣረጋውያንን፡ ከተማታትና ዚመልኡ ኣብ ኣደባባያትና ዚጻወቱን፡ ህላዌ ኣረጋውያንን ሕጻናትን፡ ኣብ ሕብረተሰብን ስድራ ቤትን፡
ምልክታ ሕይወት፡ ሕይወት ኣብ ምኽባርን ምፍቃርን እዩ፡ ሕይወት ኣብ ምክንኻን ምዕባይ ህላዌ እግዚኣብሔር ኣብ ማሕበረሰብና ይግለጽ። ሕዝቢ በሳል ይገብር፡ … ዕድመኦም ስለ ዝነወሐ ነፍሲ ወከፎም ብምርኩስ ኪኸዱ እዮም.. እዚ ምልክታ ህላዌ እግዚኣብሔር እዩ። እታ ከተማ ብሕጻናት ክትምላእ እያ፡ ብኣረጋውያንን ብሕጻናትን ትምላእ፡ ምልክታ ህላዌ እግዚኣብሔር፡ ካብ እግዚኣብሔር ናይ ሓደ መጻኢ ቃል ኪዳናዊ ምልክታ።
ከም ጓሓፍን ውዳቕን ምሕሳብ ዝብል ባህሊ ጥፍኣት እዩ
ቅዱስነቶምን ትምቢተ ኢዩኤል ምዕ. 2 ፍቕዲ 28 ኣረገውትዅም ሕልሚ ኺሓልሙን ኣጕባዝኩም ከኣ ራእይ ኪርእዩ እዮም ዝብል ቃል ጠቒሶም፡ ኣብ መንጐ እዚ ክልተ ናይ ሕይወት ደረጃ’ዚ ዘሎ ርክብ እናሓሰቡ፡ እዋናዊ ዓለም ብዙሕ ግዜ ሰብ ምንጻግን ከም ጓሓፍ ምጥማትን ዝብል ዓይነት ዝነብሮ ባህሊ ዕንወትን ጥፍኣትን እዩ ዘስዕብ፡ ውላድ ዘይብሉ ዘኽታም ከዕብይ ዝደልይ፡ እንታይ ዓይነት ዘኽታም ሕጻን ክናብይ ከምዝደሊ መምዘንታት የቕርብ፡ እቲ ክናብዮ ዝደልዮ ሕጻን ነቲ ዘቕርቦ መምዘኒ ዘየማልእ እንተድኣ ኰይኑ ነቲ ሕጻን ከም ኣቕሓ ናብ ሰዳድኡ ክምለስ ይብል፡ ኣረጋውያንን ሕጻናትን ሸለል ዝብልን ዘይሓልን ባህሊ፡
ሓደ ሃገር ዝኣርግ፡ ተካኢ ትውልዲ ምስ ዘይህልዎ እዩ፡ …. ካብ ዝሰርሑ ሰብ ጡረተይናታት ዝበዝሑለን ሃገራት፡ ዓቢይ ሓደጋ እዩ፡ ቐዝሒ ትውልዲ ዘለወን፡ ብዕድመ ዝደፍኡ ዝንጽልን ተካኢ ትውልዲ ዘይብሉ ሕብረትሰብን፡ ዘይሓንኽ ባህሊ’ዚ ፡ መጻኢ ዘይውሕስ፡ …. እዩ።
ኣረጋውያንን መንእሰያትን ናይ ሃገርን ቤተ ክርስቲያንን ተስፋ
ሕመረት መልእኽቲ እግዚኣብሔር እንታይ እዩ? ናይ ተስፋ ባህሊ እዩ፡ ኣረጋውያንን መንእሰያትን ዝብል፡ ናይ ሓደ ሃገር ህልውና ውሕስነት፡ ናይ ቤተ ክርስቲያን እውን፡ … ኣብተን ሓዋርያዊ ምብጻሕ ዘካየዱለን ሃገራት፡ ብዙሓት ወለድን ኣደ ሓጐታትን ኣቦ ሓጐታትን ደቆምን ደቂ ደቆምን ሓፍ እናበሉ ዘሎኒ ንሱ እዩ ሃብተይ ንሱ እዩ ባርኹለይ ዝብልዎም ዘኪሮም
ብፍላይ ኣብ ሮማኒያ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድክሉ እዋን፡ ኣብ ማእከል ኣደባባይ ያሲ፡ እተን ኣደ ሓጐ ጥምት ኣቢለን ኣብ ሕቑፋአን ዝነበረ ወዲ ወደን ድዩ ጓል ጓለን ብዘየገድስ ሓፍ ኣቢለን፥ ብሓበን ዓወተይ ንሱ እዩ ዝብላ ዝመስላ ዝነበራን፡ ናይተን ኣደ ዓባይን ምስቲ ሕጻን ዘርእይ ስእሊ ብመራኸቢ ብዙሓ ኣብቲ እዋን ኣብ መላእ ዓለም ዳርጋ ተዘርገሔ፡ ካብ ሓደ ስብከት ንላዕሊ ዛዕባ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ብተግባር ዝዛረብ ጭቡጥ ምስሊ፡ ካህናትን ቆሞሳትን ቅድሚ ምድቃሶም ናይ ሕልና መርመራ ክንገርብ ኣንዀለና፡ ንኣረጋውያንን ንሕጻናትን እንታይ ዓይነት ጠባይ እየ ዘርአኹ ቢልና ገዛእ ርእስና ንሕተትት፡ እዚ ሕቶ’ዚ ኣብ ሕይወትናን ንሕይወትናን ዓቢይ ደገፍ እዩ፡
እንክብሉ ዝለገስዎ ስብከት ከምዘጠቓለሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዘራዞ ሓቢረን።