text:
ማሕሙድ ሳልሕ
መቅድም፦
ብዙሓት አሕዋትን አሓትን ነታ ብቋንቋ እንግሊዝ ዝጸሓፍክዋ “Hands off, Dr.Yussuf, We are capable of dealing with our internal affair” እትብል ዓንቀጽ ክትርጉማ ተማሕጺኖምኒ፡፡ ንኹሎም ነታ ዓንቀጽ ዝተገደሱላ ናይ ሜድያ ትካላትን ናይ facebook ለጠፋታትን የመስግን። እነሆ ድማ ፈተነይ።
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
**Also on Radio Assenna.com:http:https://goo.gl/33Kj7T
አብዚ እዋን’ዚ አስላማዊ ዓለም ብጽንኩርን ፈታንን መድረኽ ይሓፍ አሎ። ንዓስርተታት ዓመታት ዝአክል ምዕራባውያን ሃገራት አብ ልዕሊ አስላማዊ ዓለም ዝተኸተልኦ ጉጉይ ሜላታት ምስቲ ዘቤታውያን መራሕቲ አብ ልዕሊ ህዝቦም ዝተኸተልዎ ጨኳኒ አተሓሕዛ ተደሚሩ አብተን ሃገራት ግብረ-ሽበራውያን ጉጅለታት ከም ዝሰዕርራ ገይሩ አሎ። ሓይልታት ዖውለማ (globalization) ንዓለምና ናብ ምትሕግጋዝን ምምልላእን ክድርኹዋ እንከለዉ፡ እቶም ሃንደስቲ ግብረ-ሽበራ ዝኾኑ ጠቢባን ግን ንአስላማዊ ዓለም ናብ ጸላምን ሕንፍሽፍሽን ደቅዲቆሞ ይርከቡ። እቶም ቀንዲ አሳወርቲ ናይዚ ግብረሽበራዊ ጥፍአት ዝኾኑ ውልቀሰባት ድማ እቶም ንናይ ዓርቢ ኹጥባ (ስብከታዊ መደረታት) ናብ ምንጪ እቶት ዝቀየርዎ ግብረ-እከይ መራሕቲ ሃይማኖት ኮይኖም ንረኽቦም።
ንአብነት’ኳ ሱዳናዊ ዶክቶር ዓብዱክሓይ ዩሱፍ፡ አብቲ ብስም “ዝተረሰዐ ጉዳይ፡ ኤርትራውያን አስላም” ብዝብል አርእስቲ ዝሃቦ ቁጥዐ ዝመልኦ ኹጥባ፡ ንኹሎም አስላም ዓለም ንኤርትራውያን አስላም ክሕግዙ ጸዊዑ። ንሱ አብቲ ናይ ዓርቢ መርዛም መደረኡ፦
- ኤርትራ 70% አስላም ከም ዝኾነት ግን ብዴሳውያን ባዓሳውያንን እዝጋብሄር ዘይብሎም መራሕን ከም እትምራሕ
- ኤርትራ አካል ናይቲ ብቱርካዊ (ዑስማናዊ) ካሊፈት (caliphate) ዝምራሕ ዝነበረ አስላማዊ ዓለም ምንባራ
- እምብራጦር ሃይለስላሴ አንጻር ኤርትራውያን አስላም ናይ ሃይማኖት ኲናት የካይድ ከምዝነበረ
- ድሕሪ ናጽነት ድማ፡ ኤርትራውያን አስላም አንጻር እቲ ካብቶም ቅሚኡ ዝነበሩ ክርስትያን መራሕቲ ዝገድድ ስርዓት ኢሰያስ አፈወርቂ ሓቢሮም ይቃለሱ ከምዘለዉ
- ኤርትራውያን አስላም ነቲ ዝኸሰርዎ አስላማዊ ስርዓት ክመልሱ ሓቢሮም ይቃለሱ አለዉ
- ኢሰያስ አፈወርቂ፡ አብ አስላም ዘለዎ ጽልእን ቅርሕንትን ካብቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ገዛእቲ ኢትዮጵያ ዝገደደ ኮይኑ አብ ልዐሊ አስላም ኲናት አዊጁ አሎ…ንመንጭታት ፍልጠት ምስልምና ጸንፊፉ…ሰበኽቲ ማእመናን (ዱዓት) አሲሩን አሳቅዩን አባሪሩን…ብስም ሃገራዊ አገልግሎት ንክብሪ አስላም ደቀንስትዮ ደፊሩ…ንክርስታያን ክምርዓዋ ከም ዝግደዳ ገይሩወን…
- ንቋንቋ ዓረብ ከም ናይ ወጻኢ ቋንቋ ቆጺሩስ ሱር ከይሰድድ ይጽዕር አሎ…ወዘተረፈ
እዚ አብ ላዕሊ ዘሎ ብጥቋላት ካብቲ ዶክቶር ዩሱፍ አብ ሓደ ዓርቢ አብ ካርቱም ዝሃቦ ሕርቃንን ጽልእን ዝመልኦ መግለጺ ዝተወስዱ እዮም። ትምክሕትን ድንቁርናን ዝተፋረቆ ግን ከኣ አብ ሃይማኖታዊ ደረቅነት ዝተሰረተ ተንኮለኛ ተበግሶ እዩ። እቲ ዶክቶር፡ ነዚ መርዛም ስብከት’ዚ ምስቲ አብ አስመራ ዝተኸስተ ተቃውሞ ቤት-ትምህርቲ አል-ዲያእ አል-እስላምያ አመሳሲሉን አተአሳሲሩን እዩ ከሕልፎ ፈቲኑ።ኤርትራውያን፡ ሃይማኖታዊ እምነቶም ብዘየገድስ፡ ነዚ ተረኽቦ’ዚ ምስቲ አብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ ከምጽኡ ዝገብርዎ ዘለዉ ቃልሲ አዛሚዶም ብዘይአፈላላይ ይዝትዩሉ አለዉ። ስለ’ዚ፡ ዓላማ ናይዚ ጽሑፍ’ዚ ነቲ ሱዳናዊ ሰባኺ ነቲ ንኤርትራ ን ህዝባን ታሪኻን ብዝምአልከት ዘመሓለለፎ ሓቂ ዝመስል ግን ጥምዙዝ ገለጻ ንምእራም’ዩ።
ገለ ሓቅታት ወስ ከብል፡
ብመጀመርያ፡ ዶክቶር ዩሱፍ ንኤርትራን ህዝባን ምስ ህዝቢ ሱዳን ከላሊ አየድልዮን እዩ። ናይ’ዚ ዶክቶር ኩነታት ደኣ አይፈልጥን እምበር፡ እቲ ነዘን ክልተ ሃገራት ዝፈሊ ዶብ ነቶም አሕዋት ዝኾኑ ህዝብታት ኤርትራን ሱዳንን ፈልዩ ወይ ጋሪዱ አይፈልጥን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ንሱዳን ከም ካለአይቲ ሃገሮም ይቆጽርዋ። ሱዳናውያን አሕዋትን አሓትን እውን አብ ኤርትራ አይጋየሹን እዮም። ኤርትራውያን፡ አስላሞም ይኹን ክርስትያኖም፡ ብዛዓባ’ቲ ተቀባሊ-ጋሻ ዝኾነ ባህሊ ህዝቢ ሱዳን በአድናቆት ምስ ተዛረቡ እዮም። እቶም ካብ ሱዳን ዝወጹ ኤርትራውያን እውን ንህዝቢ ሱዳን ኩሉ ግዜ ብጽቡቅ ምስ አልዓልዎም እዮም። ነታ ፍልጥቲ ናይ ምሕዝነት “አኽዋን አኽዋን ኤሪትርያ ዎ ሱዳን” ማለት “ኤርትራን ሱዳንን አሕዋት ኢና” እትብል ደርፊ እንዳ ደጋገሙ ዝኽርታቶም ይሕድሱ።
እዚ ነቲ ተራ ህዝቢ ይምልከት። ይኹን እምበር ሃይማኖታዊ ትካላት ሱዳን ብዝምልከት፡ ተመክሮና ቅሩብ ዝተፈልየ እዩ። አብቲ ጥሩፍነት ናብ ስግረ-ዶባት ንምስፍሕፋሕ ዝገብርዎ ዝነበሩ ምርብራብ፡ ጥሩፍ ፖሊቲካዊ ሃይማኖት ክብትኑ ዝደልዩ ሱዳናውያን ውልቀሰባትን ሃይማኖታዊ ትካላትን ንኤርትራ ሓሓሊፎም ዕላማ ክገብርዋ ጸኒሖም። አብ ከም ሶማል ዝአመሰሉ ቦታታት ተዓዊቶም እዮም። አብ ኤርትራ ግን እቲ ዛንታ ዝተፈልየ እዩ ነይሩ። እዞም ግብረ-እከያት እዚኦም ንህዝቢ ኤርትራ ክፈናጥሑ አይከኣሉን። እቲ ዘይጸዓድ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ከኣ እዩ እቲ ቀንዲ መስመር-መከላኸሊ ናይ ሰላምናን ህልውናናን ኮይኑ ዝጸንሐ።
ደድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ጥሩፋት አስላማውያን አኽረርቲ ንተመክሮ ሙጃሂዲን ኣፍጋኒስታን አብ ኤርትራ ክደግምዎ መደቡ። ሰላም ናይቲ ንሱዳን ዝዳወብ ክፋላት ሃገርና ክዘርጉን ሽበራዊ ተግባራት ክፍጽሙን ተራእዩ። እቶም ኤርትራውያን አኽረርቲ፡ መደበሮም አብ ሱዳን ኮይኑ ካብ ከም ሓሰን አቱራቢ ዝኣመሰሉ ዓበይቲ መራሕትን መንግስቶምን ሓገዝ ይረኽቡ ነይሮም። ኤርትራ ብሳላ ሓድነት ህዝባ ነቲ ንዞባና ክህውጽ ጸንሐ ናይ ጥሩፍነት ንፋስ ክተሽከዖ ክኢላ።
እሞ ኸ ደኣ፡ ዶክቶር ዓብዱልሓይ ዩሱፍ፡ ነቲ ናይ ቤት-ትምህርቲ አል-ድያእ ተቃውሞ መዝሚዙ ታሪኽ ክደግም ደልዩ’ዶ ይኸውን? ነቲ አዕናዊ መደባቱ ንምትግባር ንኩነታት ህዝብና ዳግም ይፈታትን ‘ዶ ይህሉ? ነቶም አብ ካልእ ቦታታት ናይቲ ዞባ ዝተቀጥቀጡን ዝተዳኸሙን ናይ ጸላምን ባርባርነትን ሓይልታት ናብ ኤርትራ ከእንፍቱ’ዶ ይሕብር ይህሉ ይኸውን?
ሓይልታት ሽበራ፡ አብ አፍጋኒስታን፡ ዒራቅ፡ ሶርያ፡ ሶማሊያን ካልእ ቦታታትን ይደሃኹ ስለዘለዉ፡ ከም ዶክቶር ዓብዱልሓይ ዩሱፍ ዝአመሰሉ ሃንደስትትን መገብትን ግብረ-ሽበራ፡ ናብ ካልእ አማራጺ ቦታታት ከማዕድዉ ትጽቢት ዝግበረሉ እዩ። ተዛረብቲ ትግረ ከምዚ ዝአመሰለ ኩነታት ምስ ዘጋጥሞም፡ “ ኢትትሃመል” ይብሉ። ትርጉሙ ድማ፡ “አይትዘንግዕ” ከም ማለት እዩ። ክንዝንግዕ የብልናን። ንሓድነትና ከም ብሌን ዓይንና ክንሕልዋ አለና።
ሓጸርቲ መልስታት ነቲ ሰንካም ዶክቶር
- “ኤርትራ 70% አስላማዊት እያ” ይብል ዶክቶር ዓብዱልሓይ ዩሱፍ። እቲ ሓጺርን ቅኑዕን መልሲ ግን “አይኮነን” ዝብል እዩ። ናይ’ዚ ቀረባ ግዜ ቆጸራ-ህዝቢ ደኣ አይሃሉወና’ምበር፡ ኤርትራ ዓዲ አስላምን ክርስትያንን እያ፤ ከማኡ እውን ዓዲ 9 ብሄራት እያ። አስላም ፍርቂ ህዝቢ ኤርትራ ክኾኒ እንከለዉ፡ አብ ታሪኽ ኤርትራ ሃይማኖት ምኽንያት ምፍንጫልን ንትርኽን ኮይኑ አይፈልጥን እዩ። ሃይማኖት ሓደ ካብ ብዙሓት መለለዪታትና እዩ፤ ካብ ሃይማኖት ሓሊፉ ብዙሓት ካልኦት ንህዝቢ ኤርትራ ዘተኣሳስሩን ዘዋስቡን መጥመሪታት አለዉ እዮም። ኤርትራውያን፡ ብዘይሃይማኖታዊ አፈላላይ አብ ሓደ ድፋዕ ተዋጊኦምን ተሰዊኦምን እዮም። እቲ ዓለም ቀቢጻቶ ክንሳ ብዓወት ዝዛዘምዎ ቃልሶም፡ ምስጢሩ ጥምረቶምን ሓድነቶምን እዩ ነይሩ። ንድሕሪት ነዊሕ ከይከድና፡ ምምሕዳር ብሪጣንያን ንጉስ ሃይለ ሰላሰን ንጉዳይ ሃይማኖት ክምዝምዙ ፈቲኖም እዮም። እቲ ሰራም ሃይማኖታዊ አጀንዳኦም ግን ንህዝቢ ኤርትራ አይመታተሮን።
- “ኤርትራ አካል ቱርካዊ (ዑስማናዊ) ካሊፈት ወይ ድማ አካል አስላማዊ ዓለም ነይራ” ንዝብል ዘረባ እውን መልሱ “አይኮነትን” ዝብል ይኸውን። ኤርትራ ነዚ ናይ ሎሚ ፖለቲካዊ ካርታኣ (ኣቋም) ምስ ምምጻእ ጣልያን ብ1890 እያ ሒዛቶ። ግዘአት ቱርኪ አብቲ ብብዝሒ አስላም ዝቅመጡሉ ዝነበሩ መታሕት ዝተወሰነ እዩ ነይሩ። እቲ ፍርቂ ህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ክርስትያናዊ ክፋል ህዝብና ዝቅመጠሉ ዝነበረ ከበሳ አብ ትሕቲ ካልኦት ምምሕዳራት እዩ ነይሩ። ቱርኪ ግዘአታ ንምስፋሕ ንከበሳ ገጻ ክትደፍእ ፈተነታት’ኳ እንተገበረት በቲ ዘጋጥማ ዝነበረ ተቃውሞ ንምሉእ ስፍሓት መሬት ናይ’ዛ ናይ ሎሚ ኤርትራ ክትቆጻጸር አይከኣለትን።
ካብቲ ዕብዳን ዝደረኾ መደረኡ ክንርደኦ ከም እንኽእል፡ ሼኽ ዩሱፍ ካብ መጀመርታኡ ንሰናይ ምኽሪ አይተበገሰን። ከምኡ እንተዝኸውን፡ ቅድሚ ነዚ ተኣፋፊ ጉዳይ’ዚ ምልዓሉ ቅሩብ ብዛዕባ ኤርትራን ህዝባን ከጽንዕ ምኸኣለ ነይሩ። ንሱ ግን ከምቲ ልሙድ ንኣእምሮ የዋሃት ክስምምን አብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራን ሓድነቱን ኲናት ክእውጅን እዩ አንቂዱ።
- “ኤርትራውያን ምስ ገዛእቲ ኢትዮጵያ አብ ሃይማኖታዊ ኲናት ተጸሚዶም ነበሩ” ንዝብል ሓሶትን ዘለፋን ድማ መልሱ እዚ ዝሰዕብ ይኸውን።
ሰውራ ኤርትራ ሃገራዊ መተከላት ዝነበሮ ኮይኑ አንጻር ገበጣን ዓመጽን ዝተካየደ ቃልሲ እዩ። ሰውራ ኤርትራ አብ መታሕት ስለዝጀመረ ጥራይ ናይ አስላም ምልዕዓል ክገብሮ አይክእልን እዩ። ጂኦግራፊ ንሃገራዊ ትሕዝቶኡ አይጸለዎን። ንኹሉ ዘሳተፈ ሰውራ እዩ ነይሩ። ሰውራ ኤርትራ አብ መታሕት’ኳ ይጀመር’ምበር፡ ደቂ ከበሳ ክጽንበርዎ ግዜ አይወሰደሎምን።
ልክዕ እዩ ሃይለሰላሰ ይኹን ቅድማኡ ዝነበሩ ገዛእቲ ኢትዮጵያ፡ ንኢትዮጵያ ከም ሓንቲ አብ ምድረበዳ እትርከብ ናይ ክርስትያን ምድረ-ገነት ወይ ኦኣሲስ (oasis) ከቅርብዋ ክፍትኑ ጸኒሖም’ዮም። ከምኡ እውን ንሰውራ ኤርትራ ብዓረብ ዝሳወር ናይ አስላም ምልዕዓል ብምምሳል ጸለሎ ክቀብእዎ ፈቲኖም። ዕላማ ናይዚ እኩይ ውዲት’ዚ ከኣ አብ ውሽጢ ህዝብና ሃይማኖታዊ ምጥርጣርን ምክፍፋልን ብምዝራእ ንሓድነት ህዝብና ንምሽርሻን ብኡ አቢሉ ድማ ንሰውራ ኤርትራ ንምድኻምን’ዩ ነይሩ። ብተወሳኺ ድማ ነቲ ንዘመናት አብ መንጎ ዓረባዊ ዓለምን አቢሲንያውያንገዛእቲ ደርብታትን ፈኸም ክብል ዝጸንሐ ናይ ጽልኢ ጓህሪ ንምንብድባድን ዝዓለመ ሜላ ኮይኑ ክውሰድ እውን ይከኣል’ዩ።
እዛ ነጥቢ’ዚኣ ዝያዳ ንምብራሃ፡ አብተን ቀዳሞት ዓስርተ ዓመታት፡ መነባብሮ ተጋደልቲ ኤርትራ ምሉእ-ብምሉእ አብ ህዝቢ መታሕት ዝተመርኰሰ እዩ ነይሩ። ንመግቢ ይኹን፡ ምግዕዓዝ ወይ ድማ ሓበሬታ አብ ምርካብን ምቅባልን፡ አቲ አብ ውሽጡ ኮይኖም ዝቃለሱ ዝነበሩ ህዝቢ እዩ ዝዕንግሎም ነይሩ። አብ መወዳእታ 1960ታት፡ ገድሊ ኤርትራ እንዳሰወደ ምስ መጸ፡ ንጉስ ሃይለስላሰ “ ዓሳ ንምቅታል ነቲ ባሕሩ ምንጻፍ” ብዝብል ሜላ መሰረት ናይ ሓደጋ እዋን ድንጋገ (state of emergency) አዊጁ ንናይ መታሕት ቁሽሰታት አብ ዝተወሰኑ አብ ትሕቲ ሓለዋ ዝጸንሑ መአከቢ ንቁጣታት ክኣትዉ አዊጁ። ዝበዝሐ ህዝቢ አብዩ። ከም መልሰ-ግብሪ ከኣ ኢትዮጵያ አብ መታሕት ኤርትራ ሰፊሕ ናይ ምጽናት ወፍርታት ብምክያድ አሽሓት ንጹሃት ዜጋታት ብእኩብን ብተመልከተለይን ቀቲላ፤ ክትግምግሞ ዘጸግም ብርሰት ናይ ጥሪትን ሃብትን ፈጺማ። አብዚ እዋናት’ዚ እዩ እቲ ኣስታት 75 ሽሕ ዝግመት ቀዳማይ ማዕበል ስደተኛታት ኤርትራውያን ንዶብ ሱዳን ዝሰገረ። አጋጣሚ ኮይኑ አነ ውጻእ-መዓት ናይቲ ህልቂት እየ። እቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ አንጻር ሰላማዊ ህዝቢ ዘካየዶ ዘመተ አዝዩ ጨካን ይኹን እምበር አብ ሃይማኖታዊ ምኽኒታት ዝተመርኮሰ አይነበረን። ብሱሩ እውን ሰውራ ኤርትራ ሃይማኖታዊ ምልዕዓል አይነበረን። ክርስትያን አሕዋት፡ እንኮላይ ኢሰያስ አፈወርቂ፡ አባል ናይቲ ሃይለስላሰ ዝሃድኖ ዝነበረ ሰራዊ ሓርነት እዮም ነይሮም። ብዙሓት ክርስትያን ዜጋታት ነቲ መብዝሑ አስላማይ ዝኾነ ህዝቢ መታሕት ክከላኸሉ ክብሉ አብ ጎድኒ አስላም ተጋደልቲ አሕዋቶም ተሰዊኦም እዮም።
ሰውራ ኤርትራ አብ ከበሳ ጀሚሩን ሰሪቱን እንተዝነብር፡ ገዛእቲ ኢትዮጵያ ነቲ ክርስትያናዊ ህዝቢ ከበሳ እትኸውን ዝረህረሃት ልቢ አይመጥረዩን። ጽሕፍቶ (fate) ህዝቢ ከበሳ ካብ አሕዋቶም ደቂ መታሕት አይምተፈልየትን። ድሒሩ ከም ዝተራእየ እውን እቲ ሓቂ ንሱ እዩ ነይሩ። ሰውራ ኤርትራ ንከበሳ ምስ ደየበ ቁሸታት ከበሳ ክነዳ ጀመራ። ህዝቢ ከበሳ እውን ከምቲ ደቂ መታሕት ዘጓነፎም ክህደኑን ክሕረዱን ጀሚሮም። አብ መወዳእታ እውን ህዝቢ ኤርትራ ንምልእቲ ኤርትራ ዝሽፍነ ቀዛፊ ኲናት ስዒሩ እዩ ተዓዊቱ።
ገዛእትቲ ደርብታት ኢትዮጵያ ይኹኑ ተመራመርትን ጸሓፍትን ዓረብ ንኢትዮጵያ ዝምልከት ዝደጋግምዎ ዝንቡዕ ትረኻ አሎ። ንሱ ድማ ኢትዮጵያ ክርስትያናዊት ሃገር እያ ዝብል እዩ። ይኹን’ምበር፡ ሓደ ሲሶ ህዝቢ ኢትዮጵያ አስላማይ እዩ። ንጉስ ሃይለስላሰ ንሃይማኖታዊ ኲናት ዘንቀደ እንተዝነብር ቅድሚ ናብ አስላም ኤርትራ ምምጥጣር፡ ንአስላም ኢትዮጵያ ከጽሪ ምቀለሎ ነይሩ። ንሃይለስላሰ ዘገድሶ ነገር እንተ ነይሩ ሓደ ነገር ጥራይ እዩ፤ ንሱ ድማ ስልጣኑ ምዕቃብ እዩ።
ነዚ አብነት ዝኾነና እቲ ሃይለስላሰ ብ1943 አብ ትግራይ ዝፈጸሞ ህልቂት እዩ። ነቲ ብቀዳማይ ወያነ ዝፍለጥ ምልዕዓል ህዝቢ ትግራይ ንምጭፍላቅ፡ ንጉስ ሃይለስላሰ ንነፈርቲ ብሪጣንያ ተጠቂሙ አሽሓት ክርስትያናዊ እምነት ዝነበሮም ትግራዎ ቀዚፉ እዩ።
ስለ’ዚ፡ ነቲ ኢትዮጵያ አብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ዘካየደቶ ኲናትን ወራራትን ከም መስቀላዊ ኲናት (crusade) ምግላጹ ጌጋ እዩ። ከምዚ ዓይነት ዝንቡዕ አገላልጻ ንሰውራ ኤርትራ ከም ሓደ አስላማዊ ምንቅስቃስ ዘምስል እዩ። እንተኾነ ግዳ፡ ገድሊ ኤርትራ ንኹሉ ክፋላት ኤርትራ ዝሓቈፈን ዘሳተፈን ሰፊሕ ሃገራዊ ሰውራ እዩ ነይሩ።
ይአክል ሼኽ ዓብዱልሓይ ዩሱፍ!
ናይ ጽልኢ ስብከት ይአክል። ማእከላይ ምብራቅ ብሰንኪ ከምዚ ዝኣመሰለ እኩይ ስብከታት ይሕመስ አሎ። ከም አፍጋኒስታን፡ ዒራቅ፡ ሶርያ፡ ስማልያ፡ ናይጀርያ ዝኣመሰላ ሃገራት ብሰንኪ እቶም ከምዚ ዓይነት ስብከታት ዝበከሎም ግብረሽበራውያን ሰባት ይርበጻ አለዋ። እቲ ዝሕዝን፡ ዓለምና አብ መዳያት ሳይንስን ተክኖሎጅን ንቅድሚት እንዳመረሸት እንከላ፡ አስላማዊ ዓለም ግን አብ ድቅድቅ ጸላምን ዕግርግርን ተሸሚሙ ይርከብ። ናይ’ዚ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ሼኽ ዓብዱልሓይን መሰልቱን ንኣእምሮ የዋሃት መንእሰያት ብምስራቆም እዩ። በዓል ሼኽ ዓብዱልሓይ፡ ምህዞን ፍልጥትን፡ ከማኡ እውን ምክእኣልን ሜላ ሓቢርካ ብሰላም ምንባርን አክንዲ ዝኹስኩሱ፡ ንሂወት ወዲሰብ እንዶ ዘይብሎም አክራርያን አሸበርቲ የፍርዩ አለዉ። እዞም ደረቅን ጥሩፋትን እዚኦም ነቲ ዝበቆሉሉ አስላማዊ ማሕበረሰብ እውን አየናሕሰዩን እዮም። ዝኸፍኡ አገባባት መስቀይቲ መሊኾምስ ንንጹሃት ሰባት ብሂወቶም ከቃጽሉ፡ ክስይፉን ከማኡ እውን ነቶም ነቲ ናቶም ዝኾነ አኽራሪ ትርጉም ሃይማኖት ምስልምና ክስዕቡ ዝኣበዩ አህዛብ ከዕምጹን ናብ ባሮት ክቅይሩን ዘይሓፍሩ አረሜን ፍጥረት ፈጢሮም።
እዞም መርዛማት ሰበኽቲ እዚኦም ንመንእሰያት ናብ ሞት ልኢኾም እዮም። እቶም ናብ ሞት ዝተላእኩ መንእሰያት ድማ ንእግረ-መገዶም ብኣሽሓት ዝቁጸር ንጹህ ህዝቢ ፈጂሮምን በታቲኖምን ጠፊኦም። ስለ’ዚ፡ ናይ ሼኽ ዓብዱልሓይ ሰራም መግለጺ ብዘይካ አብ ልዕሊ ኤርትራን ሓድነታን ኲናት ምእዋጅ ካልእ ትርጉም ክርከቦ አይክእልን እዩ። እዚ ሰብ’ዚ ንኦሳማ ቢን ላድን ዘለዎ አኽብሮትን ሰዓብነትን ገሊጹ አሎ። ከማኡ ዝኣመሰሉ ሰበኽቲ፡ ንዕድል ወዲ-ሰብ ዝጨበጡ ክመስሉ፡ ዋጋ ናይቲ መርዛም ስብከቶም ጅበኦም እንዳኣህጠሩ ነቲ ዝውለዱሉ አስላማዊ ዓለም ናብ ደልሃመት ከቲቶሞ አለዉ። ውጽኢት ናይዚ ናይ ጽልኢ ስብከት ከኣ ከም አልቃዒዳ፡ አስላማዊ መንግስቲ (ISIS)፡ ቦኮ ሓራምን ኣልሸባብን ዝብል አስማት ዝለበሳ ግብረ-ሽበራውያን ውድባትን ጫሌዳታተንን ንዓለምና ይህውኻ አለዋ። እሞ ደኣ ዶክቶር ዓብዱልሓይ ነዚ ጥሩፍ ደረቀ-እምነቱ ናብ ኤርትራ ክውጀሆ’ዶ ደልዩ ይኸውን?
ዘይጥዑም ወረ ክህበካ አቶ ዶክቶር። እዚ ሜላ’ዚ ቅድመኻ ተፈቲኑስ አብ ኤርትራ በርዒኑ እዩ።
እሞ ደኣ ስለምንታይ ብሃገርካ ሱዳን ዘይትጅምር? ብዛዕባ እቶም አብ ዳርፉር ዝተጋፍዑ ሱዳናውያን አስላም ሓሲብካ’ዶ ትፈልጥ? ነቶም ንቁሸታት ዞባ ዳርፉር ዝደሃኹ ዓሌታውያን ጃንጅዊድ (ምልሻታት መንግስቲ ሱዳን) ኮኒንካ’ዶ ትፈልጥ? መንግስትኻ ብምጽናት ዘርኢ-ወዲ ሰብ አብ አህጉራዊ መጋበአያታት ተኸሲሱ ምንባሩ ኣይትፈልጥን እንዲኻ? እሞ ኸ ጉዳይ አስላም ሱዳናውያ አሕዋትካ ዘይዓጠጠካስ ከመይ ኢሉ እዩ ንኣስላም ኤርትራ ክትረድእ እትህቅን? እዋእ፡ እንታይ ይገበር ሼኽና! ብዕብዳን ዝተረመሰ ሓንጎል ካብ’ዚ ሓሊፉ እንታይ ከየፍሪ? ግን በጀኻ፡ ኣእዳውካ ጥራይ ካብ ኤርትራና አክበልና።
ኣብ መወዳእታ፡ ብዛዐባ’ቲ ኣብ ልዕሊ ምሁራት አስላም ዝተፈጸመ ምእሳራት ብዙሕ ተዛሪብካ። ይኹን እምበር መራሕቲ ሃይማኖት ክርስትና እውን ካብዚ አይደሓኑን። አብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ንትካላት ክርስትና እውን አጨናኒቅወን እዩ። አብዛ ነዚ ጽሑፍ ዝጽሕፈላ ዘለኹ ህሞት፡ ክርስትያን ተማሃሮ ምልክታት እምነቶም ዝኾኑ ነገራት ክድርብዩ ተኣዚዞም አለዉ።
ዶክቶር ዩሱፍ አብ ናይ በይኑ ዓለም ይነብር ከይህሉ እምበር መንግስቲ ኤርትራ ዝገብሮ ዘሎ ምግሃስ ሰብአዊ መሰላት መዛረቢ ኮይኑ አሎ ።
አብ ኤርትራ አስላማይን ክስታይን ከይበለ ንብምልኡ ህዝብና ዘከላብት መንግስቲ እዩ ዘሎ። ዘላቂ ፍታሕ ዝመጽእ፡ ብዘይኣፈላላይ ንኩሎም ኤርትራውያን ዘሰልፍ ዝተወደበን ዝተወሃሀደን መደብ-ዕዮ ጥራይ እዩ። ብዙሕ አይትሸገር ሼክና። ክንሰግሮ ኢና። ሽግርና ካልኦት ክፈትሑልና ተጸቢና አይንፈጥን። ቅድሚ ሕጂ ገይርናዮ ኢና፤ ሕጂ እውን ክንደግሞ ኢና። ኤርትራ ብአዝዩ ፈታኒ መድረኽ ትሓልፍ ከምዘላ አየካተዕን እዩ። ይኹን ደኣ’ምበር፡ እቲ ሰበብ ሃይማኖታዊ አፈላላይ ዘይኮነስ ፖለቲካዊ ውሳኔ ናይዚ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለ እዩ።
አብዛ ዝጽሕፈላ ዘለኹ ህሞት አብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ ከውሕሱ ዝቃለሱ ዘለዉ ብዙሓት ኤርትራውያን ሓይልታት አለዉ። ከምቲ ሼኽ ዓብዱልሓይ ዝበሎ ዘይኮነስ፡ ኤርትራውያን ብሓደ ድምጺ ነቲ አብ ልዕሊ ተማሃሮን መምሃራንን ቤት-ትምህርቲ አል-ድያእ ዝተወስደ መጠኑ ዝሓለፈ መልሰ-ግብሪ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ይሓቱሉን ይኹንንዎን አለዉ። ዶክቶር ዓብዱልሓይ፡ አብዚ ጉዳ’ዚ፡ ክርስትያን ዜጋታትና ምስ አሕዋቶም አስላም ደው ኢሎም ይምርሹ ከምዘለዉ ክነግረካ እንከለኹ ሓጎስን ሓበንን እዩ ዝስመዓኒ። [ተተኮስ ግዲ]።
ናይ ዶክቶር ዓብዱልሓይ ሰክራም ሃተውተው ንሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ዝፈታተን አይኮነን። መልስና፡ “እምቢ ንምፍልላይን ምምቅቃልን!” ዝብል እዩ። ብሓንሳብ እንወድቅን ብሓንሳብ እንትስእን ህዝቢ ኢና። ንውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጉዳያትና ዋናታቱ ባዕልና ኢና። ኣእዳውካ አክበልና በጀኻ!


c: text/html

text:
መኒኻ ዝብለንስ መንዩኸ ንሱ?
መኒኻ ዝብለንስ መንዩኸ ንሱ? 15.02.17፡ “ሃይ፡ ኣበይድኣ ተሰዊርካ ጸኒሕካ? ኣነስ "ከይፈለጥናዶ ካን ተኻርጁ” ካብዝብል ሻቕሎት ሃለዋትካ ንምፍላጥ ክደልየካ ቀ ንየ ክረኽበካ ግን ኣይከኣልኩን” . . . . . . . ናብ ዘምጽኦ ዕላል ኢየ ሒዘኩም ክኸይድ። ቅንያተይ
መኒኻ ዝብለንስ መንዩኸ ንሱ? 15.02.17፡
“ሃይ፡ ኣበይድኣ ተሰዊርካ ጸኒሕካ? ኣነስ “ከይፈለጥናዶ ካን ተኻርጁ” ካብዝብል ሻቕሎት ሃለዋትካ ንምፍላጥ ክደልየካ ቀ ንየ ክረኽበካ ግን ኣይከኣልኩን” . . . . . . . ናብ ዘምጽኦ ዕላል ኢየ ሒዘኩም ክኸይድ።
ቅንያተይ ምስ ሓደ ካብቶም ከምገለ ወዝቢ ዓይነት እንተረኸቦም ጥፉኣት ከናዲ ዝተዋፈረ ብልሂ ተደፊኣ ምቕናያ ምዝራ ቡ ጽቡቕ ብምዃኑ ከውጋዓሉ እነኹ ተቐልቂለ። ወዮ ሃለዋተይን እምነተይን ክእልሸ ዝቐነየ ‘ፈላጢየይ’፡ ሕያዋይን ተሓላ ቕን መሲሉ ኣመተይ ክገብር ብተደጋጋሚ ጻውዒት ተሌፎን ክፈታትሸኒ ብምቕናዩ ተራኺብናስ ብሰፊሑ ንዘዕለልናዮ ቅ ንጥብጣብ ዛዕባታት ብኣዝዩ ዝሓጸረ ኩነትን ተገዳስነትን ከውጋዓኩም ክብል ኢለ’የ’ሞ ሃየስከ ንኺድ።
ክቡር መዋግዕተይ፡ ቅድሚ ዝኾነ ገፈጥ-መፈጥ ምዝራበይ፡ ኣርእስተይ ኣብ ክልተ ዝተኸፍለ ምዃኑ ክነግራካ። እታ ሓን ቲ እዛ ድሮ ከም ኣርእስቲ ኣቐሚጠያ ዘለኹ ብፍላይ ንዓኻ ትምልከት መኣዲ ዛንጡይ-መዓንጡይ ክትከውን እንከላ፡ እ ታ “ፖለቲካዊ መናውር” ትብል 2ይቲ መኣዲ ሕምቶን (ድሎት ትበሃል ቃል ኣይፈትዋን’የ) ፖለቲካዊ ሓኸለ-ቅልጽማትን ‘ውን ክትስዕብ ኢያ’ሞ ከምቲ “ጽሑፋትካ እከታተሎ ኢየ” ዝበልካዮ ክትከታተሎ ትዕግስቲ ክትረክብ እምነየልካ።
ከም ትዕዝብተይ፡ ከምቲ ኣብ ውትህድርና መኣዝን ጸላኢ ንምፍታሽ ወይ ንምድንጋሩ ዝትኮስ ጠያይቲ፡ ኣብ ፖለቲካ ከኣ ከምኡ ስለዘሎ እንሆ መራሒና ብምብራቕ ተራእዩ ምዕራብ እናሓደረ ኣዐዊኑና መሳሓቒ ዓለም ኴንና። ንስኻ ከተናድየኒ ምቕናይካ ካብ ልሳንካ ብምስምዐይ’ውን ምስጢሩ ድሮ ካብቲ ኣብ ኣደባባይ ዘሎ ምዃኑ’ዩ። መቸም ከምቲ ዝበልካኒ ዕላ ልና ኣይተወድአን ዝውዳእ’ውን ኣይኮነን። ግናስ ነገሩ ግልጺ ንምግባር እቲ ዘቕረብካዮ ዛዕባ ንኻልእ መበገሲ ስለዝተጠቐ ምካሉ እንተዘይኮይኑ፡ ብዛዕባ’ቲ ራዲዮ መድረኽ ንዝህልዋ ተልእኾ ክፈታትሽ መደበይ ከም ዘይነበረት’ሞ ካብቲ መልእ ኽተይ’ውን ክትርድኦ ምኸኣልካ። ናብቲ ዝጸሓፍኩዎ ዘእተወኒ ምኽንያት ድማ እታ ራዲዮ፡ ዓድና ‘ንናይ ጽባሕ ንጉስና” ብዝምህሩ ወፋሮ ምሁራት ከምዘጥለቕለቐት ክትሕብር ንዝፈነወቶ ዜና’ምበር ብዛዕባኣ ዝዓለመ ኣይነበረን ጽሑፈይ። ከ ምኡ እንተኾይኑ ከኣ “እቲ ንኣብራሃም ኢሳይያስ ዝወሃብ ብሕቱው ምህሮ ኪኖ ሞያ ‘ፈላሊኻ ግዛእ’ ካልእ ክኸውን ኣይ ኽእል። ነዚ ጥበብ’ዚ ዝምህር’ውን ብእምነተይ ካብ ወላዲኡ ንላዕሊ ዝውሕልል ሰብ ኣሎ ኣይብልን። እንተሓሰብካዮኸ ንናይ ኣገዛዝኣ ብልሓት፡ ንመገዲ ጥልመት ክሳብ ክንድቲ ዝመስለና ዕጥቂ ሰይጣንዶ መልኣኽ ዘጥቅስ’ኮ የብሉን። እታ ምስጢር ሓንቲ ጥራይ ኢያ። ነብስኻ ኣብ ማዕሰብቲ እንተነቚትካያ ኣኺሉ! ኣብ ገዛእ ሃገርካ ከም ሓደ ኤምባሲ ናይ እን ዳማትካ ኴንካ ማለት’ዩ። ከምዚ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ነዞም ዕሱባቱ ኣሽካዕሊልሎም ዘሎ፡ ንርእሱ’ውን ኣብ ኢድ ለኣኽ ቱ ትሑዝ ብምዃኑ ነብሱ ከይመሰለ ድማ ሓንቲ መዓልቲ ጨርቂ ከምዘዕጥቕዎ ጭቡጥ ምዃኑ ኣይትጠራጠር። እንተ’ቶ ም መማህራን ኣብራሃም “ኣይፍለጥን ድማ ከም ካልኣይ-ሳልሳይ ተወሳኺ ክፍለ-ግዜ (period) ናይ ተወሳኺ ዓውደ-ፍል ጠት ክምህርዎ መጺኦም እንተኾይኖም” ኢለ እዝጊ ንዝፈልጦስ ንዝጊ ምግዳፉ ከምዝሓይሽ እናተረዳእኩ ከም ዝገደፍኩ ዎን፡ እንተ’ቲ ዘልዓልካዩ ቁርጽራጽ ዕላል ግን ገሊኡ ስለዝዓጀበኒ እንተውጋዕኩሉ ነውሪ ከምዘይከውን ዓሊመ እነኹ ተ መሊሰካ።
ምስ ዘይፈልጦን ዘይሪኦን ሰብ ብተሌፎን ክንድኡ ምምልላሰይ’ውን ብጉርሕኻ ማዕጾ ከምዘርሓኻ ከምዝመስለካ እናፈለ ጥኩ ካብቲ መደባትካ ኣይኮለፍኩኻን። ከምቲ ቅድሚ ሎሚ “መን ኢኻ ዝብለንስ መን ኢዩኸ ንሱ?” ክብል ዝጸሓፍኩዎ ድማ “ንነገሩ ንስኻ መን ኢኻ?” ኢለ’ውን ኣይዓንቀጽኩኻን። ካልእ ኣይኮነን፡ ጥራይ ብዙሕ ልምዲ ስለዘለኒ እቲ ክትብሎ ትደሊ ከይበልካዮ እፈልጦን እቲ ብሓልዩት ዝቐምሰለ ቃላትካ’ውን ንመንነትካ ከጋርድ ስለዘይተኻእሎን፡ ብሓፈሻኡ’ው ን ኣነ ኣብዚ ናይ ፈተሻ መደናገሪ ተኹሲ ዘጠብሉቕ ከምዘይብለይ እንተትፈልጥን ንርእስኻ ኣብ ከንቱ ፈተነ ኣይምኾብለ ልካን ማለተይ ኢየ።
ኣፈይ ክኸፍት ካብተደልየ ግና፡ ከምቲ ጽሑፈይ ንኢሳይያስ ጥራይ ክዕልምን ከምኡ ድማ ኣብታ ዝጽሕፋ ኣርእስቲ ጥራ ይ ከተኩርን ‘ህጻናት’ ዘይፈልጥዎ ዘይርዱእ ከበድቲ ቃላት ከይጥቀምን ዝሓበርካኒ፡ ኣነ ድማ ምዕዶኻ ኣይርዳኣንን ከም ዝኾነ ንሓዋሩ ክትርዳኣለይ እሕብረካ። መበገሲ ምዕዶኻ ዝኾኑኻ ብሉጻት ሰብሞያ እንተልዮም ንዝመረጽካዮ ከተድንቕ መሰልካ ኢዩ። እንተ ኣነ ንዘለኒ ፖለቲካዊ ሓሳባተይ ንምግላጽ ዝጥቀመሉ ተራ ቋንቋ’ምበር ከምቲ ‘ስነ-ጽሑፍ’ ትብሎ ክ ወዳደር ሓሲበሉ’ኳ ኣይፈልጥን። ብተወሳኺ እቲ ብልጸትን ክእለትን ዝመስለካ ባህጊ ናይ ተር-ከም ዓተር ውሕሉል ኣጸ ሓሕፋን ብብዝሒ ሰራዊት ኮሜንትታት ዝሃጥር ውቃበን ሒዝካ ክትታተ እንተመሪጽካ፡ ግዜን ማዕበልን ንማንም ኣይጽ በን ኢዩ።
እዋኑ እዋን ነብሲ ኣድሕን’ምበር እዋን ንግዲ ኣይኮነን ጥራይ ዘይኮነ፡ ንዝቐረበ ትሕዝቶ ምድናቕን ምንቃፍን ንርእሱ ብ ቕዓት ስለዘድልዮ፡ ብዝወፈርካዮ ቦታታት ንዘዝሰማዕካዩን ዘንበብካዮን ቁምነገሩ ክንዲ ምስትምቓርን ምስትምሃርንሲ በ ቶም ዘርከቡሉ ናይ “መን ከማና” በሃልቲ እንተተደናጊርካ በዂርካ ከምዘለኻ እናኣዘኻኸርኩ፡ ሕጂ’ውን ንስኻ’ሞ ንጽሑ ፋተይ ኣዒንትኻ ኣጨምቲልካ እናኣንበብካዮም፡ ነገር ቦኽትሽ ኣብ ጥራይ ጎልጎል ከንቱ ጎስጓሳት እናነስነስካ መንእሰያት ክንዲ ተጎናድብ፡ ዝያዳ ክፈልጡ ዝያዳ ከምዘንብቡ እንተተባብዖም ምበለጸ። ንዝተቐረበ ምስትንዓቕን ምቁንጻብን እንተ ቐሊሉ፡ ዝተቐረበ ምስትምቓርን ምድናቕን ግዳ ንርእሱ መርኣያ ብቕዓት ኢዩ’ሞ ሕሰበሉ፡ ኩሉ ክኸውን ዝተፈጥረ ስለዘ
የለ ሂወት ብፍጥረታ ተላፊንካ ምዃና ተቐበሎ ጥራይ ኢየ ዝብለካ ዘለኹ።
ብዛዕባ’ቲ “ክደልየካ ቀንየስ ስኢነካ” ዝበልካዮ፡ ከምዝሰኣንካኒ ዘይኮነ ስለምንታይ ከምዝደለኻኒ ክገርመኒ እንተነይርዎ ኣ ይገረመንን ግና። ኣይፈለጥኩኻን ድኣ ኮይነ’ምበር ካብቲ ኣዘራርባኻስ ኣብቲ ቅድሚ ሎሚ’ውን በዚ ናይ ሕጂ ኣርእስቲ ኣብ ዘቕረብኩዎ ጽሑፍ ዝተኻተትካ ኮይኑ ተሰሚዕኒ ኣሎ። ኣማስያኻ ክትረኽበኒ ብምኽኣልካ’ሞ “እንኳዕ ኣሐጎሰካ” ክ ብል እፈቱ። እንተ’ቲ “ክደልየካ ቀንየስ ስኢነካ” ዝበልካዮ ግና ኣነድኣ’ሞ ካብ መዓስ ተሰዊረ እፈልጥ ዘይ ኣብ ጻልጣ ጎል ጎል ወይ ከም ኣብ ልዕሊ ፈሳሲ ከንሳፍፍ ኢኻ ትረኽበኒ። ብኣካል እንተትረኽበኒ’ውን ከምቲ መራሒና ከም ኣናብባኻ ምዃኑ ዝገለጸልና፡ ንስኻ ድማ ንዓይ ንኣብ ላዕሊ ክጽብለል ዝጸናሕኩኻ ከምድላይካ ከተንብበኒ ክትብል ምተበላሸኻ።
ንነገሩ እቲ ከም ሓደ ፈዂስ ነገር ኣብ ላዕሊ ክጽብልል ዝጸንሓካ ዲዩ ቁምነገረኛኻ ወይስ ከም እምኒ ዝጥሕል? ምርጫ ኻ ነቲ ናይ ላዕሊ ዘስተናዕቕ እንተኾይኑ’ውን’ኮ ገና ክትፍተን ኣለካ። ከመይሲ ብስም ናይ ኣብ ላዕሊ ዝጸንሕ ከምቲ ጉላ ል-ምላልን ጉርደ-ምርድን ገፋፊጥካ ዲኻ ክትጉሕፈኒ ወይስ ከምቲ ላህመተ-ጠስሚ ክትቆምዓኒ ምርጫኻ ንዓኻ ይኹን። እንተ ነቲ ሓቀኛ መንነት ክትምስርሕ ኢልካ ትሓስብ ኣሊኻ’ሞ ዝከኣለካ ብዘይምዃኑስ ኣይትሕሰቦ’ኳ። ከምኡ ዘበለኒ ም ኽንያት ኣብ ላዕሊ ጸብሊለ እንከለኹ ካብ ዘይረኣኻኒ ድማ ወይ ኣይደለኻንን ወይ እናረኣኻኒ ከምተሰወርኩኻ ከተምስል ዝመረጽካ ምስሉይ ብምዃንካ ብዘለኒ መሰል ነብሰ-ምክልኻል እብለካ ምህላወይ ክትርዳእ አዘኻኽረካ።
መቸም “እንታይድኣ ተሰዊርካ?” ዘምጽኦ እንድዩ፡ እቲ ንምስዋረይ ከም ምኽንያት ጌርካ ‘ዝተሰከፍካሉ’ ናይ ጥዕናይ ትዕ ዝብትኻ ኣሻቒሉካ ዘይኮነ ቀዳማይ ‘ኣበሳሪ’ ዕርበተይን ናይ ኩሉ ከምዚከማይን ንምዃን ብዝሓደረካ ጥሙሕ ምዃኑ በሪ ህለይ ኣሎ። እቲ ዝጠቐስካዮ ርግጸኛ እንተኾንካ፡ ሓቂ’ዩ ኩሉ ሰብ ኣብ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ዝቐርበሉ እዋን ነናቱ ጥበ ብ ኣለዎ። ገሊኡ መታን ክእመንን ውርጹጽ ንምምሳልን ክሳብ ክንዲ ዝከኣሎ ተዳልዩ ክቐርብ ይፍትን። ገለ’ውን ‘ውጹእ’ (perfect) ንዘይምምሳል ብቋንቋ ዎጆሃላይ ዝዛረብ፡ ድምጽታት ብተክኖሎጂ ዝጥምዝዝ፡ ወይ ብግህዶ ከምክኽርበሽ ዝ ቐረበ ሕሙም፡ ከም ብመስተ ዝተሰነፈ ሰኽራም፡ ከም ዘፍለጠ ጽሉል ኣምሲሉ ዝቐርብ ኣሎ። ኢሳይያስ ንርእሱ ጽሉል፡ ሕሙም፡ ወጆሃላይ፡ ክመስል ርኢኻዮ ኣለኻ። ኣነ ድማ ኣብቲ ዝተኸታተልካዮ መራኸቢ ብዙሃን ከምቲ ዝበልካዮ መሲ ለ እንተኾይነ ዝመረጽኩዎ ጥበብ ምንባሩ እንተትጥርጥር “ከደ–ተኸምበለ” ኢልካ ከተናድየኒ ክትብል ኣይምተቓላዕካን። ዝኾነ ኮይኑ ኣባኹም ኣብቶም ነብስኹም ከም ደቂ-መንግስቲ ትጽብጽቡዋ ንዘይትነብሩዋ ኣብ ሃገርና ዘላ ቤት ንምዕቃብ ትኣትውዎ ንግዲ’ምበር ሓልዮት፡ ልቦናን መንነትን ዝበሃል ሰሪጽኩም ኣይኮነን። ዝኾነ ኮይኑ ኣብዛ ቀንዲ ተገድሰካ ዘላ እ ዋን ኣነ ድማ እንተ ዝለኣኽኩዎም መንእሰያት ደቀይ ኣሚነ ኩሉ ነገር ናብኦም ገዲፈ፡ እንተ’ውን ብመልክዕ ነብ ሰ-ምክል ኻል እንተስቀጥኩኸ እንታይ’ዩ ክንድኡ ተፍትሽን ምዕልባጥን?
ብዛዕባ ፈተሽተይ ካብ ኣዘኻኸርካኒ ኣብቲ ባይታ መራኸቢ ብዙሃን ልክዕ ናተይ ኣምሲሎም ኣድራሻታት ዘውጽኡ፡ እንተ ቀ የርኩ ዝቕይሩን ዝመረጽኩዎ ስእሊ ዝመርጹን ዘይወዝበኛታት ብዘለዎም እኹል መሳርሒ ኪኖቲ ድሮ ንኩሉ ክፉት መልእ ኽተይ ካልእ እንተተረኽበ ክሳብ መፋትሕ መዓጽ ትዝቶይ ብምስራቕ ኣብ ውሽጢ’ቲ ጽሑፋተይ ናይ ባዕላቶም ፈጠራ ሰና ኒዖም ብምልኣኽ ምስ ቡዙሓት ሰበይ ከላኽፉንን ናባይ ዝዓለመ ክጨውዩን ከምኡ’ውን ካብ ዓምድታተይ ክቖናጥሩ ከምዝ ፈተኑን ቁጽሪ ተሌፎናት እናተለወጠ ወይ እናተሰወረ ዝተገብረ ፈተና ጻውዒት ድማ ኣይወሓደን’ሞ እንተጸንሐ ስለዝሓይሽ ክዛረብ ኣየብሃገንን። ነዚ ምግላጸይ’ኳ “ኦይ! መን ኮይኑድኣሉ?” ዝብሉ መስተናዓቕቲ ከምዘለዉ ርጉጽ’ዩ።
በቲ ሓደ “መን ኢኻ?”፡ በቲ ካልእ “ኣጸቢቐ እፈልጠካ ኢየ” ማለት ኣይገራጮንዶ? ስመይ ጎደፋ፡ ምስለይ ስእሊ ወልወል ደሚርካ ናይ ብርዒ መጸውዒየይ ምዃኑ ድሮ ነጊርካኒ ኣለኻ። ሓቅኻ፡ ንሱ’ሞ ኣርማ ጽሑፈይ ኢዩ። ግናስ ክንድኡ ካብ ፈለጥካስ ኣብ ክንዲ መልክዐይ ምፍታሽ፡ ኪኖ’ዚ ዝርአ ኣርማይ ንዘሎ ረቂቕ መንነታዊ ኒሕን መንፈሳዊ መልእክትን ክት ድህስስ ዘይምብቃዕካ “ምናልባሽዶ ተደፊኑ? ምናልባሽዶ ስዱዕ ኮይኑ?” ክብል ደንጽዩኒ ዘሎ ከይመስለካ። ንምዃኑ መን ነት ጎደፋን ወልወልን፡ ከምኡድማ እቶም ነብሶም ብግቡእ ዘይተቀብረ ስዉኣት ትፈልጦም ዲኻ? እንተ’ቲ ስርዓትና’ሞ መዋእሉ ብመልእዕን መልእኽትን ሓርበኛታትና ምስባህረረ ኢዩ። ንስኻ ድማ ኣካሉ ግዲ ኴንካ እቲ ከምሰበይ ካብቀዳሞ ት ዝተረከብኩዎ መልእኽተይ ዘይኮነ ምስለይ ትደሊ ኣለኻ ። ብከምቲ ፈተነኻ “እዚ ጎደፋ ዝበሃልሲ መን ኢዩ” ትብል ከምዘለኻ ይመስለኒ። ዘድልየና ትሕዝቶ ካብ ኮነ ክንዲ ኣብ ቁምነገር ዝደሃብ ንምንታይ ኢዩ መልክዕ ክርአ ተደልዩ?
ከሕጽረልካ፡ ኣምላኽ ብተግባራቱ እምበር መልክዑ ከይረኣኻዮ ኢኻ ኣምሊኽካዮ። ኣብዛ ሽኦል ዓለም እንከለኻ ድማ እ ሾኽ’ውን ትኹን ከይትወግኣካ ክሕልወካ ትልምኖ። ምስ ሓለፍካ’ሞ ኣባል ጥራይ ዘይኮነ እንኮላይ ሓላው ኣፍደገ፡ ጸኒሕ ካ’ውን ምሕደራ መንግስተ-ሰማይ ትምነ ትኸውን። ኣምላኽ ክኣምነካን ጥርዓንካ ክሰምዓልካን ከኣ ክንዲ ነብስኻ ብሰናይ ነገር ትቐብኣ ምስቲ ምስሉ ዘይረኣኻዮ ተረጋም ሰይጣን ክትናቖት ትርአ። ክልቲኡ ግዳ ንስኻ ባዕልኻ ኢኻ። ዝኾነ ኮይኑ ኣምላኽ መልክዑ’ኳ እንተዘይረኣኻዮ ክትቀስን ምእንቲ “ብኣምሳሉ ካብ ሰርሓናስ ግዲ ከማና ይመስል ይኸውን” ክትብ ል ትኽእል። ግናኸ ኣይርዳኣካን ድኣ ኮይኑ’ ምበር ፍልጠትካ’ሞ ኩሉሳዕ ጎደሎ ኢዩ። ከመይሲ ኣምላኽ ብመልክዑ ካብ ፈጢርና ንሱስ ንመን ከምዝመስል እንዶ’ኳ የብልካን።
ንነብስኻ’ንዶ ከምዚ ኢልካ ሕተታ። ኣምላኽ ማለትሲ ከመይ ዘሉዎ ጋብን ካባን ለቢሱ ኣብ ወርቂ መንበር ተቐሚጡ፡ ኣ
ብቲ ሰያብ ርእሱ ከቢብ ቆቡዕ ዝደፍአን ጭራኡ ብየማናይ ኢዱ ዓቲሩ ብጸጋሙ ድማ ነቲ ነዊሕ ሰያብ ጭሕሙ እናዳህ ሰሰ ከስተምህር ዝረኣየካ ምዕሩግ ሰብኣይ ከምዝመስል ዲዩ ዝመስለካ ወይስ ሓንቲ ብልክዕ ኣለባብሳ ዝለበሰት፡ ጸጉራ ኣ ብ ሓመሽተ-ሸውዓተ ረጎድቲ ጭዳዶ መቒላ ንድሕሪት ዘው! ዘበለትን ኣኽሊለ-መኾምብያ ዝደፍአትን ኳዕናን ውቅብቲ ኣደ? ካብ ክልቲኦምሲበል ኣምላኽ ንየናዮም ይመስል? ዶስ‘ታ ሰበይትስ ኣይምልከታን? ዶስ ኣምላኽ ጾታ የብሉን?
ድላዩ ይምሰልካ ዝብሎ ዘለኹ ግን እምነትካን ኣምልኾኻን ሰናይ ተግባራት ናይ ንኣምላኽ፡ አእኪቱ ድማ ነቲ ከምዚ ከ ማይ ሓውላል ዝዕድሉ ተረጋም ሰይጣን ከተላግበሉ ከምትነብር እፈልጦ’የ። ክሳብ ድማ ባዕልኻ ንዝፈጠርካዮ ዓገብ፡ ኣ ይ ብኢዱ፡ ኣይ ድማ ብኣፈ-እግሩ “ሰይጣን ኣስሒትኒ” ከምትብል ኣጸቢቐ እፈልጦ ኢየ።
ደጊመ ክሓተካ ሕጂ። ንኣምላኸ-ሰይጣንሲበል ኣበይ ርኢኻዮም ትፈልጥ? እንተድኣ መዐቀኒኻ እታ ነብስኻ ትኣምነሉ ጸ ጽቡቑ ኮይኑ እምባኣር ንዓይ’ውን ብመልክዐይ ዘይኮነ ብትሕዝቶይ ክትጽበየኒ እምሕጸናካ። እንተድኣ መልክዐይ ምርኣይ ኣድልይካ ግና ኣብ ላዕሊ ጸንበለል እናበልኩ ከተናድየኒ ቁልቁል ኣፍካ ኣይትጥሓል ሰብታሕቲ ኣዐርዮም ከይሸሙኻ።
ንፕረሲደንት ኢሳይያስ “ፕረሲደንት” ምባለይ ከምዘሕምምካ ጠቒስካ። ኣብቲ ዝሓለፈ እዋን’ውን ተስፋይ ተምኖ ኢሳይ ያስ ስልጣን ብስሪኡ ከምዘምጽኦ ብምጥቃሱ ብዙሕ ትሒም-ትሒም ፈጢርልኩም ምንባሩ እዝከረኒ። ሓቂ ድማ ኢዩ ዋ ላ’ኳ ተስፋይ ስልጣን ብኢዱ ከምዝመንዝዐ’ምበር ዝሃቦ ከምዘየለ ክገልጽ ክብል ነታ ቃል ከምተጠቕመላ እንተገለጸ ብፍ ላይ ፖለቲካዊ ቃላት ብዝህብዎ ትርጉም ተሰረቕቲ ብምዃኖም ምቅይያም ኣይተርፍን። ኣብ ማሕቡስ ህግደፍ’ካ ዋላ ኣይ ትሕሰቦ ቃላት ብዝህቡዎ ትርጉም ሞት ኢያ ባቃ! እሞ ክትዛረብ እንከለኻስ ቃላት ብዝህቡዎ ትርጉም ምምራጾም ኣገዳ ሲ ኢዩ። ብተወሳኺ ተስፋይ ኢሳይያስ ብክቱር ወንን ተወፋይነትን እናተዋግአ እንከሎ፡ ብጾቱ ንሱ ከይነቑሮም ለሚኖም ካብ ዕርዲ ከምዘውረዱዎን፡ ኣብቲ ግዜ ምዝንጋዕ ድማ ምስ ንዕዑ ክቐትል ዝፈተነ ከምተሓናነቐን ገሊጹ ነይሩ። ንተስፋ ይ መሲልዎ ይኸውን፡ እንተ ንኻልኦት ኢሳይያስ ዝሰርሖ ድራማ ምዃኑ ስለዘረጋግጹ ንተስፋይ ዝመሰሎ ኣይምሰሎም’ም በር ክቀያይም ኣይግቡእን! ኢሳይያስ ድማ ኣብ ልቢ ህዝቢ ክሰፍር ዘይገበሮ ድራማ’ኮ የለን። ክሳብ መኽደን ጁባ ኣፍ-ል ቡ ብሰንጢ ፈርፊዑ ጥይት ከምዝበስዐቶ ከምስል ዝተጣበቦ ድራማ ዝብሉዋ’ውን ክሳብ ሎሚ ኣብ ስእሉ ትርአ ኣላ። ሓ ቁኸ? “ኦይ! ኢሳይያስ ዝዋዓላ ዕርድስበሉ ኣላ ኢያ?” ተባሂልና ከይንሕተት ስቕ ይሓይሽ።
እንተ’ቲ ኣነ “ክቡር ፕረሲደንትና፡ መራሒና፡ መንግስትና፡ ባንዴራና፡ ምባለይ’ሞ ቁዋማዊ ቋንቋ ምዃኑ ኣይተረዳኣካን ይኸውን። “ግዜያዊ ፕረሲደንት” ክብሎ ከለኹኸ ብታሕጓስ ትጭደድዶ? ክዘናጥሎ እንተዝውዕልከ ቆጽሊዶ መውደቕካ ለይ? “ክቡር ፕረሲደንት” ክብል እምነተይ እንተኾነኸ እንታይ ኢዩ ሽግርካ? በል ክብርን ሕቶመሰልን ኣይነጻጸሉን’ዮም።
ብኣንጻር’ቲ ትብሎ ንርእስኻ’ምበር ንኢሳይያስ ኣብ እንዳ ኣምላኸ-ሰይጣን ከተናድዮ ኣይትትዓብ። ከመይሲ ክትፍቶ ክት ብል ከምቲ “ኢሳይያስ ዘይበለ” ክብል ዝሰማዕናዮ ሓደ ገልዒ ንስኻ ድማ ብሰብኣይካ ኣሳእል ወዲ-ሰብ እሞ ድማ ስእሊ ኢሳይያስ ክትስዕምሲ ጣኦት ከምዘምለኽካዶኾን ተሰቚሩካ ይኸውን? እናሳዕ ድማ “ኢሳይያስ ሰይጣን ኢዩ” ከምትብል ሰሚዕና። ከም ሰይጣን ምቑጻርካኸ ከተድንቖዲዩ ዓላማኻ? ከምኡ እንተኾይኑ እንደገና ንዝበልኩዎ ክደግሞስ ሰይጣን እ ንታይ’ዩ ንዓኻ? ማለት “ሰይጣን” ማለትካስ ሓደ ኣዕናዊ ግብረ-እኪት ዲዩ ወይስ ሓደ ዘይጻዓድ ኣርሓ? ዝኾነ ኮይኑ ንሰ ይጣን መዳርግቲ እኒ ኢሳይያስ ኣምሲልካ ኣይተከሻምሾን ምስደይመጻብእትኻ ኣይትጻባእን ከይጻብኣካ። ምኽንያቱ ኢሳ ይያስ ዝተላእኮ ዝገብር መሽክን ኢዩ። ሰይጣን ግና እናተነወረ’ምበር እታ ናይ ባዕሉ እምንቶ እንዳኣሉ ዝገብር! ድሓር ድ ማ ካብ ሰማይ ተሰጒጉ ዝወረደ ፍጡር እዛ መሬት’ኮ ናቱ ኢያ። ኣብ ጤሳኡ ተቐሚጥካ ክትውንጅሎስ ኣይግድን።
ዝኾነ ድማ ይኹን፡ እንተ’ቲ ምስ ሰይጣን ከተወዳድሮ ትህቅን ኢሳይያስ ሓንቲ መዓልቲ ክሕነቕ እንተትሪኦ’ሞ ብዘየወላ ውል “ትንሳኤ ምውታን፡ ኣሰሮ ለሰይጣን፡ ኣግኣዞ ለኣዳም፡ ኮነ-ፍስሃ ዎሰላም!” ኢልካ ክምትጭድርን፡ ብክንድቲ ዘምለ ኽካዮስ ይትረፎ፡ ከም ሰቡ’ውን ንብዓት ከምዘይተንጥበሉን እፈልጥ ኢየ’ሞ ምውድኽዳኽ ገዲፍካ ሰብኣይ ኩን።
ናብዚ ዘመን ዘምጽኦ ዝበልካዮ ግናኸ ዘመን ዝገደፎ ፖላቲካዊ ሕቶኻ ክምለስ። ማለትካ ነዚ ናይ ተስፋጺዮን ከምዝኸ ውን እግምት። ከምኡ እንተኾይኑ ንሱ ነቲ መዳመቒ ወይ ብመደብ ዝግበር ምዝንጣላትን ምጉብዕባዕን ገዲፍና ሓሳብ ሒዙ ከምዝመጸ ይገልጽ ኣሎ። ካብኡ ንኣብነት፦
“ዮሃንሰ ኣሉላ ገዛእትና ዘይኮኑስ ነጋውስና ኢዮም። ኣብ ዓድዋ መሓውርና ዝቖረጸትና ድማ’ዛ ጠንቛሊት ኣምሓራተይቲ’ ምበር ኣሉላ ‘ታይ ገይሩ? ‘ንሓማሸናይ ብማሕላ፡ ንደርሆን ብማሸላ” ዝተባህለ’ውን ፈጠራ’ዩ። እንተላይ እቲ “ልቢ ትግራ ይ ጥውጥዋይ” ዝባሃል ከተረፈ ልብታትኩም ዘይምፍላጥ’ዩ’ሞ ሎሚ ግና ኩሉ ገዲፍና ወዮ ንኡስ ወዲ-ወዶም ማለት ኣ ቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሓድሽ ናይ ትሸዓተ ቢሄራት መንነት ፈጢሩ ኣብ ዝባን ኢቲዮጲያ ክሕንገር ፈቲኑ ብሰንኪ ፕረሲ ደንት ክሊንተን ካብ በርዓኖ ዓንጺ-ዓንጾ ንዓና ን’ኣኽረርቲ’ (ብፍላይ ንትግርኛ) ኣልማማ ምዕጻዱ ናይ ይቕረታ መልእኽ ቲ’ኳ እንተዘየስማዓና ብሕጓ ግና ምእንቲ ዕቤት ክልቲኡ ትግርኛ ክብል ምዃኑ ዝዓመጸና፡ ከምኡ እንተዘይገብር ግና እቲ ናጽነት’ውን ከምዘይምተረኽበ ኣሚንና ንጸመም’ሞ ከም መደበስታ ወጽዓና ድማ ብወዱ ንጉሰ-ነገስት ኣብራሃም ኢሳይያ ስ ክንካሓሶ ኢና። ምንም ጥቕሚ ንዘይብሉ ብዘበን ውበ ምጽማምን በሰላ ቁስሊ ምሕካኽን ገዲፍኩም ነታ እዛ ጠንቛሊ ት ኣምሓረተይቲ መንጢላትና ዝጸንሓት ናይ ዘበነ-እኒእኒ (ሰለስተ ሽሕ ዓመታት) ዝዕድመኣ ሃገረ-ኣግኣዝያን ክንእውጅ ንበገስ። ኣውራ ንቕሓት ዘድልዮ ግና ህዝቢ ኤርትራ ብምዃኑ፡ ባህሪ ቃልስና’ውን ሰላማዊ ስለዝኾነ ብዕጥቂ ራዲዮን ተ ሌቪዥንን ኣብ ገገዝኡ ክንድርገም ምእንቲ ሃየ ገንዘብ ኣዋጽኡ ገንዘ—–ብ! ገንዘብተሎ ብሰማይ መገዲ ኣሎ! ‘ኣግኣዚት’ ድማ በሉ ክትምዕብሉ! እንተዘይበልኩም ግና ትሕመሉ ባቃ!”. . . . ዝብል ዘሎ ኮይኑ እንተተሰሚዕካ ሓዲኡ ግበር’ምበር እንታይ ናባይ ዘጠምት ኣለካ?
እንተ ኣነ ኣብ ካልኣይ መፋርቕ 20 ክ/ዘመን ተወሊደ ብናይ 19 ክፍለ-ዘመን ፖለቲካ ዝተዋሳእኩ ዜጋ ብምዃነይ፡ እታ ት ዛረበላ ዘለኻ ሃገርና’ውን ከምተን ካልኦት ብውጽኢት ናይ 19 ክፍለ-ዘመን ፖለቲካ ዝተመስረተት ብምዃና፡ ሎሚ’ዚ ሓ ድሽ ወለዶ ሕቶ እንተልይዎ ብወገነይ ድሮ ድማ ዓለሙ ክፈጥር ተላብየዮ ስለዝኾንኩ ልክዕ ከም ውጻእ ብርኪ “ንስኹ ም ኤርትራ፡ ንስኹም ድማ ትግራይ ክንዲ ትብሉ ተደሚርኩም ‘ሃገረ-ኣግኣዚ’ ኢኹም” ኣብ ዝጭርሕ ሓድሽ ዝመስል ፖ ለቲካዊ ጽምዶ የማነ ፍሻለ ተቖሪኑ ክታተ ምርኣይ ንምንታይ እጸልኦ?
መንቀሊ ናይቲ ዝጠቐስካዮ ጽሑፍ ብሄራት ነናተን ሰልፍታት ክሰርሓ ክመጣጠራ ምስ ረኣኹ “ዘሐጉስ ዜና” ብዝብል ኣ ርእስቲ ምስረታ ሰልፊ ብሄረ-ትግርኛ ኣበሲረ። እዚ ግና ከምዚ ትብለኒ ዘለኻ ምስ’ዚ እዋናዊ ኣግኣዚነት ዘራኽብ ፍጹም የብሉን። እንተድልይካ ንመሃዚኡ ክትጥይቕ ይከኣለካ’ዩ። ኣብ ዘቃላሕኩሉ እዋን ዘንከራረወ ናይ ተቓውሞ መዘረጋሕ’ ውን መንቀሊኡ ግድን ካብቲ እምባ ከምዘይነበረ ሽዑ ተረዲአዮ ኢየ። ቀንዲ ምኽንያት እቲ ሕቶ ብሄረ-ትግርኛ ዶብ ከ ይሰግር ዝጸልኡ ምንባሮም ግና ካባኻ እሰምዖ ኣለኹ። እንተ ብወገነይ ብሄራዊ ጥርናፈ ንረብሓ ሃገር ዝጠቅምን ቅቡልን እንተኾይኑ፡ ንምንታይ ከምዝጸልእዎን ከምዘጓጠጡለይን ከየተሓሳሰበኒ ኣይተረፈን። ዝኾነ ኮይኑ መሰል ህዝቢ ብሄራት ንምኽባር ክሳብ ሰልፍታት ምቛም ቅኑዕ እንተኾይኑ መሰል ትግርኛ’ውን ልክዕ ከምተን ካልኦት ብፍትሓዊ መገዲ ክሕሎ ኣለዎ። ነዚ ኩሉ ሕቶታት እንምልሰሉ እዋን ግን ብኸመይን መዓስ ኢዩ?
ከምእምነተይ ንህዝቢ ኤርትራ ኢዱ ጠዊኻን ጥርሑ ኣትሪፍካን ምርጫ ምስ ሰኣነ በስገዳድ ዘይእምነቱ ከተርዕሞ ምፍታ ን ግና ዝገደደ መግዛእቲ ምዃኑ ጥራይ ዘይኮነስ ከምዘይካኣል’ውን ዘይምርሳዕ። ከምኡ ምምናይ እቲ ቀንዲ ተልእኾ ፕረ ሲደንትናን ጉጅለኡን ምዃኑ ምርድኡ ድማ ንርእሱ ልቦና ኢዩ። ዝብሎ ዘለኹ ይርዳኣካ እንተልዩ፡ እቲ “ህዝቢ ኤርትራ ዝተጋደለ ፈደረሽን ምፍራሱን ስርዓት ኢቲዮጲያ ብዘርኣዮ ጭካነን’ምበር ብልቡ ናጽነት ደልዩ ኣይነበረን” ዝብል መግዛእ ታዊ ኣመለኻኽታ፡ ሎሚ’ውን ብሳላ ዕሱብ ፖሊሲ ገዛኢ ህግደፍ ዓዛብና ንርኢ ስለዘለና፡ ህዝብና ስለዘይምለኸሉ ናብ ቀ ጻሊ ህውከትን ውግእን ከምዝድርገም ተገሚቱ፡ ድሮ ስለዝተዳኸመ ድማ ጥቕሊሉ ንብርሰት ክቃላዕ ወይ ክንብርከኽ ከ ምዝተጠበበ ፖሊሲ ድቕድቕ ጸልማት ክጉልብቦ ከምዘይከኣለ ክበርሃልካ ኣለዎ።
ብዝተረፈ ትማሊ “ወያነ መጸትካ” እንዳተባህለ ናይ ዝባኑ ከይተረፈ ተገፊፉ ካብ ማእከል ርእሲ ከተማኦም ዝተባረረ ህ ዝቢ፡ ሎሚ’ውን ካብ ማእከል መሰረቱ እናተደከረ ጥራይ ዝባኑን ከብዱን ናብ እግሩ ዝመርሖ ከምዝነፍጽ እንተተገደደ፡ ወያነና ነቲ ዕሩቕ ሃዳሚ ክናና-ምናናኣ “ኣግኣዚት ጥራይ በል” እናለት ኢዳ ዘርጊሓ ክትቅበሎ ኢልካ ዘረባኸ ‘ታደለ ብድ ዐ’ዩ? ካን የሎንዲዩ’ታ ወዮ መንእሰይና?
ከክፉኡ ምሕሳብን ምጽሓፍንሲ ክንደይ ይኸፍእ ሓወይ! በል ብኣካል እንተዘይተቐልቂልካኒ ኣብታ ትቕጽል የራኽበና።
ጎደፋ፡

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
(ጋረድ ይነበብ)
ህወሓት ኣብ ታሪtኹ ቡዙሓትን ብዓይነቶምን ዝተፈላለዩን ፈተንቲ መድረኻት በዲሁ ዝሓለፈ እኳ እንተኾነ ሕዚ ገጢምዎ ዝንሄ በዳሂ ኩነታት ግና ብውሽጥን ብደገን ብተባራዓይ ሓዊ ተኸቢቡ ወይ ንቲ ሓዊ ከጥፍኦ ወይእውን እቲ ሓዊ ንባዕሉ ኣቓፂልዎ በሊዒዎ ህወሓት ግዳይ ናይቲ ሓዊ ክኾን በዳሂ መድረኽ ኣብ ቕድሚኡ ጠጠው ዝበለ ይመስል።
I/ ውሽጣዊ ብድሆ ህወሓት።
ሀ/ ኣብ ኢህወዴግ
ካብ ቐረባ እዋን ጀሚሩ ብፍላይ ድማ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ መሪሕነት ኣቦ መንበር ኢህወዴግ ኮይኖም ካብ ዝምረፁ እቲ ግንባር ዝፍለጠሉን መለለይኡ ዝነበሩ ኮምሌቲቨ ሊደርሽፕ፣ ሓደ ዓይነት መግለፂ ምሃብ፣ቐልጢፍካ መፍትሒ ምሃብ ሃዶሽደሽ ዝበሉ ይመስሉ። ብቐንዱ ድማ ኢህወዴግ ንነዊሕ ዓመታት ዝምረሓሉ ዝነበረ ወያናይ ዲሞክራሲ መስመር ብተግባር እውን ኣብዛ ሃገር ለውጢ ዘምፀአ መስመር ልምዓት ዲሞክራሲ ዘመዝገበ ባዕሉ ንኢህወዴግ ዝመርሕ ዘሎ ኣመራርሓ ብኻሊእ ዝቕይሮ ዘሎ ወይእውን ናብ ኒዮ_ ሊበራሊዝም ዝሰጋገር ዘሎ ይመስል። እዚ ድማ ን ህወሓት ናይ ሞት ሞት ጥራሕ ዘይኮነስ ስዕረት እዩ።ሕድሪ ስውኣት ኣብ ኣደባባይ ከም ብባዶ ምርባሕ ተጌይሩ ዝሕሰብ።
ምኽንያቱም ኣብዚ ኣብ መቐለ ቅድሚ ሰሙናት ናይ ሙሁራት ዝተሳለጠ ናይ ሰላም ኮንፈረስ ብዛዕባ ወያናይ ዲሞክራሲ መስመር።
ተጋዳላይ ኣባይ ፀሃየ ከምዚ ኢሉ:-
“ወያናይ ዲሞክራሲ መስመር ብተግባር ተፈቲኑ ለውጢ ዘምፅአ ንዛ ሃገር እንዳለወጠ ዝርከብ ዘሎ መስመር እዩ። ካብዚ ወፃኢ ዘይሕሰብ” ምኻኑ እንትገልፁ፤
ተጋዳላይ ስዩም መስፍን ድማ
“ወያናይ ዲሞክራሲ መስመር ሂወት ገቢርናሉ ፣ ሂወት ከፊልናሉ፣ ብህዝቢ ቓልሲ ዝመፀ እንበር ስቕ ኢልካ ከመዘይመፀ ብቐሊሉ ዝቕየር ከምዘይኮነ” ኢሉ እንትብል፤
ተጋዳላይ ኣለም ገብረውሃድ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ህወሓት ስራሕ ፈፃሚት ህወሓትን ኢህወዴግን ህወሓት ንኽትህደስ መመያየጢ ፁሑፍ ዝቐረበ (37 መዓልታት ገምጋም ተሃድሶ) ብዛዕባ ወያናይ ዲሞክራሲ መስመር ከምዚ ዝስዕብ ኢሉ።
“ወያናይ ዲሞክራሲ መስመር ኣብዛ ሃገር ብሕታዊ ልምዓትን ሰላምን ዲሞክራስን ከምፅእ ዝኽእል መስመር እዩ” ኢሉ።
እዚ ከምዚ እንዳሃለወ ፕሮፌሰር አንድርያስ እሸቴ ቅድሚ ቁሩብ መዓልታት ዝተሳለጠ ኣኼባ ከምዚ ኢሎም ÷
“ድሕሪ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ናብ መሪሒነት ምምፅኡ ኢህወዴግ ናብ ሓዱሽ ሪኢዮት ( እንግዳ ነገር) ይሰጋገር ዘሎ ይመስለኒ” ክብሉ ምስ ጭቡጥ ሓቅታት ኣሰንዮም ኣቕሪቦም።
ነበር ቀዳማይ ሚንስተር ሃይለማርያም ደሳለኝ ምስ ቡሉምበርግ ዝተብሃለ ናይ ደገ መራኸቢ ሓፍሽ ዝሃብዎ ቓለ_ መሕተት ከምዚ ኢሎም÷
“ኣነ እተን ዓበይቲ ትካላት መንገዲ ኣየር ኢ/ያ፣ባንኪ፣ኡንሽራንስ፣ መብራህቲ፣ ቴሌ ዝኣምሰሉ ፕራቬታይዝድ ክኾና ናብ ስራሕ ፈፃሚት ኢህወዴግ ፁሑፍ መመያየጢ ኣቕሪበሎም ኔይረ እየ። መሊእና ኣይተዘራረብናሉን።ተሰፍ እገብር ዶ/ ር ኣብይ ኣብ መወዳእታ ኣብፂሑ ብዓወት ክኽብቶ እዩ” ኢሎም ።
ወያናይ ዲሞክራሲ መስመር ድሕሪ ደጊም ኣብ እንዳ ኢህወዴግ ነዊሕ ዕድመ ከምዘይህልዎ ኣረጋጊፆም እዮም።
ስለዚ ህወሓት ተጋዲለሉ ተሰዊአሉ ተሰንኪለሉ ግዜ ኣጥፊአሉ ህዝቢ ደም ኸፊሉ ተቓሊሱ ዘምፅኦ ወያናይ ዲሞክራሲያዊ መስመር ኣብዘይ እዋኑ ካብ ሕቑፍ ባዕሉ ጠፍጢፍ ዝሰርሖም ሰባት ተጨውዩ Untimely ብኻሊእ ክልወጥ ከሰጋግርዎ ምርኣይ ን ህወሓት ካብዚ ንላዕሊ በዳሂ ነገር ክህሉ ኣይኽእልን።
ለ/ ኣብ ኢህወዴግ ዝመስረቶ ልምዓታውን ዲሞክራስያውን መንግስቲ
ኢህወዴግ ከም ገዛኢ ፓርቲ ኣብ ፓርላማ ኣብዝሓ መንበር ከምዘለዎ ግንባር ሚንስተራት ክሸይም፣ከውርድ፣ሪሻፍል ክገብር፣ ካብኔ ከጣይሽ ብሕጊ ዝተውሃቦ ስልጣን እዩ።
መንግስቲ ፌዴራል ካብቲ ግንባር ኢህወዴግን ፣ ካብ 9 ቴአን ክልላትን ብማዕረ ተወፃፂኦም ዝምስርትዎ መንግስቲ እዩ።ይኹን እንበር ሕዚ ንርእዮ ዘለና ዘይተለመደን ጋሻ ነገርን ግና ንቲ ወያናይ ዲሞክራሲ መስመር ክቕይር ዝህንደድ ዘሎ ሓይሊ ወይ ብሄራዊ ውድብ ንቶም ቑልፊ ዝብሃሉ ናይ ፌዴራል ስልጣን ጠቕሊሉ ንባዕሉ ቢሒትዎም ይርከብ።
እዚ ድማ ድላዩ ከግብሮ ዘኽእል ካብ ምብራር ክሻብ ብምኽንያት ሙሱና ኢልካ ምእሳር፣ ክሻብ ናብ ኣምባሳደርነት ምግላስ፣ደስ ዝበለካ ውሳነ ምሕላፍ ከግብር ዘኽእል ስልጣን ኣብ ኢዱ አእትዩ ይርከብ። እዚ ድማ ንቲ ወያናይ ዲሞክራሲ መስመር ናብ ዝደላኻዮ ንምስግጋርን ብኻሊእ ምልዋጥን ትኬት ከም ምቑራፅ ዝሕሰብ እዩ።ብምኻኑ ድማ ህወሓት ወያናይ ዲሞክራሲ መስመር ን ልምዓታዊን ዲሞክራስን መንግስቲ ሓመድ ድበ ከይኣቱ በሊሕን መደከማይን ቓልሲ ክገብር እዩ ተባሂሉ ይግመት።ብበሊሑ ድማ ክፍተን እዩ።
ሐ/ ኣብ ህወሓት ኣብ ባዕሉ ኣብ ውሽጡ ዘጋጠሞ ፀገም
ህወሓት ኣብ ትግራይ ብመረፃ ተወዳዲሩ ስዒሩ መንግስቲ ዘጣየሸ ውድብ እዩ።ህወሓት ናይ 37 መዓልታት ገምጋም ኣካይዱ ክሻብ ርእሰ ምም/ር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ኣቦ_ መንበር ህወሓት ዝነበሩ ክሸጋሸጉ ጌይሩ ተሃድሶ ድሕሪ ምክያዱ ትግራይን፣ ርእሰ ከተማ ትግራይ ከተማ መቐለ፣ ብርክት ዝበላ ከተማታትን ወረዳታትን ብምክትላት ክምርሓ እንዳተገበረ እዩ።እዚ ድማ ÷
1/ ንሕገ-መንግስቲ ዝፃረር እዩ።ህዝቢ ብወከልቱን ብዝመረፆምን እዩ ክመሓደር ዝግባእ።ህዝቢ ብኣባላት ቤት ምኽሪ ዝኾኑ ሰባት እዩ ክመሓደር ዝግብኦ።እዚ ሕገ-መንግስታዊ ሕቶ እዩ። ብምደባ ዳተመደበ ህዝቢ ክመሓደር ምግባር ፀረ ሕገ- መንግስቲ እዩ።
2/ መረፃ ዝካየድ ን 5 ዓመታት እዩ።ርእሰ ምምሕዳር፣ከንቲባ ፣ዋና_ ኣመሓዳሪ ኮይንካ ክትሰርሕ ናይ ግድን ኣባል ቤት_ ምኽሪ ክትከውን ግድን እዩ።ማለት እውን ብቲ ናይቲ ኸባቢ ህዝቢ ዝተመረፅካ ክትከውን ግድን እዩ።ህዝቢ ኣሚኑ ክመርፀካ ስለዝግበአካ እዩ።
3/ ህወሓት ብዕምቆት ተሃዲሰ ኢሉ ፀገማት ኔይሩኒ ኢሉ ንቲ ፀገም ክፈትሕ ኢሉ ካብ ሓደ ወረዳ ናብ ካሊእ ወረዳ ከምሓድሩ ምምዳብ ሕጊ ከኽብር ሕጊ ክጥሕስ ብግልፂ ይረአ ኣሎ። እዚ ድማ ኣብቲ ህዝቢ ዘሕድሮ ፅልዋ ቐሊል ኣይኮነን።
4/ ህወሓት ውክልና ህዝቢ ዘይብሎም ሰባት ካብ ወረዳ ናብ ኻሊእ ወረዳ እንዳመደበ ” ዞወር አሉ እንጂ አልሸሹም” እንዳገበረ ክትርእዮ እንከለኻ ናይ ኣመራርሓ ቕልውላው ከምዘገጠሞ ካብዚ ንላዕሊ ካሊእ መርትዖ ክቐርብ ኣይኽእልን።ሓድሽ ገፅ ዘለዎም ሰባት ከቕርብ ብዘይምኽኣሉ ኣባላት ቤት_ ምኽሪ ዝኾኑ ሰባት ኣመሓደርቲ ከንቲባታት ብዘይምግባሩ እንዳ ህወሓት ቅልውላው መሪሕነት ዘጋጦሞ ምኻኑ ግልፂ እዩ።
5/ ህወሓት ነገራት ቐዲሙ ብምፍትሓን ብምእማትን እዩ መለለይኡ ባህሪ ኔይሩ። ካብ ቐረባ እዋን ጀሚሩ ግና ከም ብጭቃ ዝተትሓዘት መኪና ትኪ ጥራሕ እንዳውፀአ ኣይ ንቕድሚት ንድሕሪት ክሕቆን እዩ ዝረአ ዘሎ። ንፌዴራል ቤት ምኽሪ ዝተመረፁ ኣብ ትግራይ ተመዲቦም ይሰርሑ፣ ኣባላት ቤት ምኽሪ ዘይኮኑ ህዝቢ የመሓድሩ ትግራይ ምኽትል ብምኽትል ኮይና ውፅኢት መረፃ ንበለል ኣትሪፍ ህዝቢ ብዘይ ተወካሊኡ ሕጊ ክወፅእ ይግደድ ኣሎ። 3 ኣባላት ቤት ምኽሪ ፌዴራል ኣብ ትግራይ ቢሮ ሓለፍቲ ኮይኖም ይስርሑ ኣለው። እቲ ዝመረፆም ህዝቢ ብዘይወካሊ ተሪፍ። ወይ መማሊኢ መረፃ ኣይግበር። እዚ ጥሕሰት ሕገ መንግስቲ እዩ።
ህወሓት ካብዚ ወፂኡ ናብቲ ትኽክለኛ ትራክ ክኣቱ ዓብይ ፈተናን ቁርፅኝነትን ይፅበዮ።
መ/ ኣብ እንዳ ህወሓት ውሽጣዊ ምጥልላፍ
ኣብ ህወሓት ዝላዓለ ስልጣን ዘለዎ ጉባኤ እዩ።ጉባኤ ህወሓት ማእኸላይ ኮምቴ ይመርፅ የውርድ።ኣብ ጉባኤ ዝሳተፍ ኣባላት ህወሓት እዮም። ብኸመይ ይምረፁ ብዘይግድሽ ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢ ትግራይን ውሽጢ ሃገር ወፃኢ ዓዲን ብዝመፁ ኣባላት ህወሓት ጉባኤ ይሳለጥ።
ጉባኤ ብዝመፀ ቑፅሪ ንባዕልኻን ጉጁለኻን ከተምርፅ ካልኦት ከይምረፁ ብውሽጣ ውሽጢ ፣ብኔትወርክ፣ ገንዘብ መንግስቲ ብሽም ስፓንሰር ብምብታን ፣ሽም ንፁሃት ተጋደልቲ ፀለሎ ብምዕያን ዝግበር ዘይመትከላዊ ከይዲ ኣብቲ ጉባኤ ቡቑዓት ከይምረፁ ዱኹማትን ዝኣጉሉ ንቲ ኣመራርሓ ክብሕትዎ ብምግባር ህወሓት ናይ ኣመራርሓ ቐውሲ ክግጥሞን ብሓሰርን ብሱማታትን ክኽበብን ፅዕንቶ ፈጣራይነቱ ክንኪ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ።እዚ ንምቕራፍ በቲ ህንፃን ስሪትን ክካየድን ንኹሉ እቲ ሜዳ ማዕረ ኣብ ምግባር ዓብይ ፈተና ክገጥሞ እዩ።
II/ እዋናዊ ናይ ደገ ብድሆ (ንህወሓት)÷
ኩናት ኢትዮ_ ኤርትራ ካብ ዝጅምር 20 ዓመቱ ጌይሩ እዩ።ዶብ ኮምሽን ውሳነ ካብ ዝውሰን 16 ዓመታት ተቖፂሩ ኣሎ። መንግስቲ ኣሜሪካ ብ ኣምባሳደር ዶናልድ ያማማቶ ኣቢሉ ንኢ/ያ ን ኤርትራን ዘተ ሰላም ጀሚሩ እዩ። ያማማቶ ቐደም እውን እንተኾነ ኣብ ኣዲስ_ ኣበባ እንዳሃለወ ኣብ ህወሓት ዘለዎ ኣርኣያ ፁቡቕ ኣይነበረን ዝብሉ ቡዙሓት እዩም።ን ህወሓት ርጅድ እዩ ዝብሎም።ሓደ እዋን ዊክ_ ሊክስ ናይ ኢ/ያ ኣብ ዘቃልዖ ዘውፅኦ ምሽጥር ያማማቶ ምስ ሲ ኣይ ኤ ዝተፀሓሓፎ ን ህወሓት ሰባት ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዘይልወጥ ቅዋም ከምዘለዎም ገሊፁ እዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ዝተወሰነሉ ውሳነ ክትገበረሉ ተዘይተተግቢሩ ግና ናብ ዘተ ከምዘይኣቱ ብተደጋጋሚ ቅድመ ኩነት ኣቕሚጡ እዩ።ኢ/ያ እውን ብሂብካ ምቕባል ፓሊሲ ናይ ሰላም እማመ ኣብ ቤት_ ምኽሪ ኣቕሪቡ ኣፅዲቑ እዩ። ሕዚ ግና መንግስቲ ኣሜሪካ እቲ ውሳነ ዶብ ኮምሽን ኢ/ያን ኤሬትራን ንኽትግበር ምንቅስቓስ ጀሚሩ ይርከብ። እዚ ውሳነ ከይትግበር ህወሓት ዕንቅፍት ከምዝኾነ ሲኔይር ህወሓት ክህሉ ከምዘይብሉ ብወገን እኒ ያማማቶ ድልየት ከምዘሎ ዝዛረቡ ቡዙሓት እዮም።
ሕዚ ዝርአ ዘሎ ምንቅስቓስ ጉዳይ ዶብ ኢ/ያን ኤርትራን ( ባድመ) ጉዳይ ኢ/ያ እንምበር ጉዳይ ትግራይን ህወሓትን ክኾን ስለዘይብሉ እቲ ውሳነ ተተግቢሩ ክልቲአን ሃገራት ናብ ናይ ቀደመን ሰላም ክምለሳ ብወገን ኣሜሪካ ድሌት ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ።እዚ ኣብ ግብሪ እንተዊዒሉ ግና ህወሓትን ናይ ትግራይ ህዝብን ንሓንሳብ ንሓዋሩን ከምዝፈላለዩ ዝዛረቡ ኣዝዮም ቡዙሓት እዮም። እዚ ጥራሕ ዘይኮነስ ናይ መንነት ቐውሲ ከምዝፍጠር እውን፣መቓብር ኣብ ክልተ ዝመቅል ውሳነ ኣተግብሩ ዝብል ኢድ ኣእታውነት ኣሜሪካ ህወሓት ኣዝዩ ክፍተን እዩ።
መጠቓለሊ
እንትጥቕለል ህወሓት ንነዊሕ ዓመታት ኣብዛ ሃገር ለውጢ ዘምፅአሉ፣ ዝተቓለሰሉ፣ ዝተሰወአሉ፣ ወያናይ ዲሞክራሲ መስመርን ልምዓታዊ ዲሞክራሳዊ መንግስቲ ብድውሉ ብሂወት እንዳሃለወ እንዳሰምዐ ብኻሊእ ሪኢዮት ከይልወጥን፣ ኣብ ባዕሉ ኣብ ህወሓት ኣጋጢሙ ዘሎ በቢደረጅኡ ናይ ኣመራርሓ ቐውሲ፣ ህዝቢ ዘይመረፆም ኣመሓደርቲ ህዝቢ ከመሓድሩ ምምዳብ ሕጊ ጢሒስካ ሕጊ ክተኽብር ምፍታን፣ መንግስቲ ኣሜሪካ ብዶናልድ ያማማቶ ኣቢሉ ጀሚርዎ ዘሎ ዘተ ሰላም፣ ባንኪ ዓለም ልቓሕን ናይ ወፃኢ ሸርፊ ንምርካብ መንገዲ ኣየር ኢ/ያ፣ ባንኪ፣ ኡንሽራንስ፣ ሓይሊ መብራህቲ፣ ቴሌ ዝኣምሰሉ ፕራቬታይዝ ንኽግበሩ ፀቕጥን ሪኮመንደሽን ብቐጥታን ብተዘዋዋሪ ዝገብርዎ ዘለውን ምስቲ ኢ/ያ ኣጋጢምዋ ዝንሄ ከቢድ ፀገም ህወሓት ከም ሳንድውች ብሓዊ ተጣቢቑ፣ ከም ሕብሽቲ ብላዕልን ታሕትን ብሓዊ ተኸቢቡ ከምዘሎ ንምፍላጥ ጳጳስ ክትከውን ግድን ኣይኮነን።
ሕዚ ዘድሊ ጥራሕ ህወሓት ካብቲ ብላዕልን ታሕትን ዝተኸበበሉ ሓዊ ከም ወርቂ ደሚቑ ዶ ይወፅእ ወይስ ከም ሽምዓ መኺኹ ታሪኽ ይኸውን? ወይስ ህወሓት ካብቲ ዘለዎ ከቢድ ፀገም ወፂኡ ልምዓታውን ዲሞክራስያውን መንግስቲ የቕፅሎ።ልምዓታዊ መንግስቲ ዝቕፅል ሃፍትም ኣመራርሓ ብምርጋፍ ጥራሕ ንዕዖም ኣራጊፍ ናይ ምቕፃል ተኽእሎ ይህልዎ ዶ ? ፅባሕ ዝረአ እዩ።ናይ ፅባሕ ሰባት ይበለና።
*********


text:
ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ዓርቢ 9 ለካቲት 2010 ዓ.ም ናይ ህፁፅ ኣዋጅ ኣዊጃ ኣላ፡፡ እዚ ህፁፅ ኣዋጅ ኣብታ ሃገር ኣጋጢሙ ዘሎ ቅልውላው ንምዕጋት ዝዓለመ እዩ፡፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ኢትዮጵያ ብዘጋጥም ዘሎ ዕግርግርን ተቃውሞን ብርክት ዝበለ ህይወት ሓሊፉ፡፡ ዘይንዓቅ ሃፍቲ ድማ ዓንዩ እዩ፡፡ ካብዚ ብምብጋስ ቤት ምኽሪ ሚንስተራት ኢትዮጵያ ህዝቢ ተረጋግዑ ናብርኡ ክመርሕ ምእንቲ ክኽእል ህፁፅ ኣዋጅ ኣዊጁ ኣሎ፡፡
ነዚ ህፁፅ ኣዋጅ ዝተፈላለዩ ውልቐ ሰባት ዝተፈላለየ ትርጉም ይህብዎ ኣለዉ፡፡ ኣብ መቐለ ኣድላይነት እዚ ህፁፅ ኣዋጅ ኣመልኪተ ምስ ክልተ ምሁራት ርእይቶኦም ሂቦም ኣለው። ምስ ኣቦ መንበር ውድብ ዓረናን ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ መምህር ፖለቲካል ሳይነስ ዝኾኑ ኣይተ ኣብርሃ ደስታን ምስ ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ መምህርን ተመራማርን ፖለቲካ ዝኾነ መንእሰይ መሓሪ ዮውሃንስ እዮም።
ኣብ ኣድላይነት እቲ ኣዋጅ ኣመልኪቱ ኣይተ ኣብርሃ ደስታ እዚ ህፁፅ ኣዋጅ ፍፁም ኣየድልን ነይሩ ድሕሪ ምባል ምክንያቱ እንትሕብር “ህዝቢ እኮ ዓፈና በዚሑ ኢሉ ተቃውሞ እዩ ዘካይድ ዘሎ፡፡ ነዚ ተዓፊነ ኢሉ ተቃውሞ ዘካይድ ህዝቢ መሊስካ ብህፁፅ ኣዋጅ ክትዕፍኖ ትክክል ኣይኮነን፡፡ ካብ ህፁፅ ኣዋጅ ምውፃእ ሕቶታቱ ምምላስ ወይ እውን እንድሕር ዘይትኽእል ስልጣንካ ምልቓቅ እዩ ዝግባእ ነይሩ” ይብል።
መንእሰይ መሓሪ የውሃንስ ድማ ብዛዕባ ህፁፅ ኣዋጅ እንትገልፅ “እዚ ኣዋጅ ግድን ኣድላዩ ኣብ ግዝኡ ዝተኣወጀ እዩ፡፡ ምክንያቱ ዘርኢ ማእከል ገይርካ ብምጥቃዕ ኣብ ጫፍ ስለዝበፅሐ መንግስቲ ድማ ክቆፃፀሮ ስለዘይከኣለ በዚ ኣቢሉ ክቆፃፀሮ ግድን እዩ፡፡ እዚ ድማ ኣባና ዝተጀመረ ኣይኮን ኣብ ኩሉ ኩርናዕ ዓለም ዝስራሕ ስራሕ እዩ” ይብል፡፡
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ፈፃሚ ስራሕ ኢህወዴግ ዝቕፅል ሰንበት ኣኼባ ከምዘካይድ ተፈሊጡ።ኣርባዒተን ኣባል ውድባት ገዛኢ ፓርቲ ነንበይነን ዘካይድኦ ግምገማ ኣብዚ ኣኼባ ከምዝዘራረብሉ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ኢህወዴግ ኣቶ ሽፈራው ሽጉጤ ገሊፆም ኣለው።
ድሕሪ ኣኼባ ፈፃሚ ስራሕ ክካየድ ትፅቢት ዝግበረሉ ሕድ ሕድ ኣባል ውድባት 45 ኣባላት ብድምር 180 ኣባላት ዝልእኻሉ ቤት ምኽሪ ዝመርፆ ኣቦ መንበር ናይቲ ግንባር ኣብ ፓርላማ ቀሪቡ ቀዳማይ ሚንስትር ከምዝኸውን ተገሊፁ’ሎ።
ብድልየቶም ካብ ስልጣኖም ከምዝወርዱ ዘፍለጡ ኣቦ ወንበር ኢህወዴግን ቀዳማይ ሚንስትር ኢትዮጵያን ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ክሳብ ዝምረፅ ኣብ ስርሖም ከምዘለው ተፈሊጡ’ሎ።
ኣፍሪቃ ኒውስ ዝተባህለ ናይ መላእ ኣፍሪቃ ዜና ማዕኸን ብሽም ፈልዩ እንተዘይፀውዐ እውን ቀፃሊ ቀዳማይ ሚንስትር ካብ ኦሮምያ ከምዝኸውን ወረታት ከምዝናፈሱ ሓቢሩ’ሎ።


text:
“ኣግራብ ምስ ዝውድኡ… ቆጣቑጢ ይረኣዩ”
ካልኣይ ክፋል
ናይ ፖለቲካ ሙሁራትን ተንተንትን Information is power, however, unless acted upon, utilized and shared at the right time and place soon it becomes obsolete ይብሉ፡፡ ብመንጽር’ዚ ዕላማ ጸሓፊ ሳክቲዝም ንዘመናት ብዝተፈላለየ መገድታት ከዋህልሎ ዝጸንሐ ጭቡጥን ብሰነድ ዝተደገፈ ሓበሬታትን ንደለይቲ ሰላምን ፍትሕን ብምዝርጋሕ፡ ካብ ድሌትና ወጻእ ናጽነት ኤርትራ ጨዊዩ ፍትሒ ንህዝቢ ዝሓረመ፡ ኣብ ሃገርና ስልጣን ቢሒቱ ዘሎ ጨቋኒ መላኺ ጉጅለ ካብ ሱሩ ንምምሓው”ዩ፡፡ ክቡራት ደለይቲ ፍትሒ ሓበሬታ ክንዲዝተደለየ ይተኣከብ፡ ይፈኖ ኣብ ግቡእ መዓላ እንተዘይዊዒሉ ንበይኑ ዘምጸኦ ለዉጢ ኣይክህሉን፡፡
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ጽሑፈይ ብዛዕባ ጀጋኑና ምስ ጸነቱ ክረኣዩ ዝጀመሩ፡ ብኢሳይያስ ዝገበሉ፡ ሰብ ግዜ ቆጣቑጢ “ኣናብስ ግብረ-ሽበራውያን” ቤ/ጽ ፕረሲደንት ዝምልከት ሓበሬታ ዘርጊሐ ነይረ፡፡ ቀጺለ ካልኣይ ክፋል የቕርበልኩም፡፡
ኣብ ቤ/ጽ ፕረሲደንት ዝርከቡ ብብርጋዴር ጀነራል ጠዓመ ጎይቶኦም (መቐለ) ዝተዳለው “ንጉዳይ ግዳማዊ ስለያዊ ስርሒታትን ሓገዝ ንዕጡቋት ጉጅለታትን” ዝምለከት ጸብጻባት ዘረጋግጽዎ ተወሽኽቲ መረዳእታት ኣለው፡፡
ኣብታ ምጭውቲ ሃገርና ኤርትራ ብስርዓት ኢሳይያስ ዝተደኮና ማእለያ ዘይበለን መደበራት ወተሃደራዊ ታዕሊማት ኣለዋ፡፡ ካባና ሓሊፉ ውን ዳርጋ ንኩሎም ዕጡቋት ጉጅለታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ተባጺሑ፡፡ ድሕሪ ናጽነት ጥራይ ንግዳማውያን ዕጡቋት ጉጅለታት (ሱዳን፡ ኢትዮጵያ፡ ሶማል፡ ጁቡቲ፡ የመን) ዘገልግላ መደበራት ታዕሊም ከም በዓል ዓጋመት፡ ሃይኮታ፡ ሳዋ፡ ሞሎቨር፡ ሓሪና፡ ዓሻጋላ፡ ጀበል ሐሚድ፡ ዓዲቀሺ፡ ዓላ፡ ዊዓ፡ ሚዒጥር፡ ዒን፡ ዳማስ፡ ማይኣጣል፡ ኪሎማ፡ ኣፋምቦን ካልኦትን ምጥቃስ ይከኣል፡፡
– ማእከል ስልጠና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ክሳብ 2015 ብኣዛዚ ሓይሊ ኣየር ሜጀር ጀነራል ተኽላይ ሃብተሱስን ብር/ጀነራል ነጋሽ ተስፋጽዮንን ክእዘዝ ጸኒሑ፡፡ ኣብ 2015 ኣብ ሞንጎ ኢሳይያስን ወዲሃብተስሉስን ሓያል ፍሕፍሕ ስለተፈጠረ ኣብ ሓንቲ መዓልቲ፡ ማእከል ስልጣና ሓይልታት ምክልኻል ካብቶም ሓደሽቲ ቆጣቑጢ ዝኾነ ብ/ጀነራል ተኽለ ልብሱ ብምሃብ ኣብ ሰንከልከል ዝነበረ ብር/ጀነራል ነጋሽ ተስፋጽዮን ከኣ ኣብ ገዝኡ ኮፍ ክብል ተገይሩ፡፡ ብር/ጀነራል ተኽለ ልብሱ ብጀነራል ፍሊጶስ ተሓርዩ እዩ ዝተመደበ፡፡
– ማ/ስ/ሓ/ም/ኤርትራ ቀንዲ ዕማሙ ንሃገራዊ ኣገልግሎት ዝግበር ታዕሊማት ኣብ ምምራሕን ምእላይን ይነጥፍ፡፡ ንግዳማውያን ዕጡቋት ጉጅለታት ዝወሃብ ወተሃደራዊ ታዕሊማት ግን ካብ ማ/ስ/ሓ/ም/ኤርትራ ወጻእ ኣብ ትሕቲ ቤ/ጽ ፕረሲደንት ብኣላይነት ኮሎነል ተስፋልደተት ተስፋስላሰን ብ/ጀነራል ጠዓመ ጎይቶም (መቐለን) ብላዕለዋይነት ይምራሕ፡፡
– እቲ ዝጸንሐ ታሪኽ ገዲፍና ድሕሪ 2006 ንግበረ-ሽበራዊ ጉጅለ ኣል-ሸባብ ዝተገብረ ሓገዝ እንተተዓዚብና፡ ኣል-ሸባብ ኣብ ዞባ ሰሜናዊን ደቡባዊን ቀይሕ ባሕሪ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ብትእዛዝ ቤ/ጽ ፕረሲደንት ካብ ሶማልን ካልኦት ሃገራትን ዝተኣኻኸቡ ኣባላት ኣብ ዊዓን ዒንን ተዓሊሞም ኢዮም፡፡
ሚስጢራዊ ሓገዛት ንግብረ-ሸበራዊ ጉጅለ እስላማዊ መጋባእያን ኣል-ሸባብን
– ኣብ መፋርቕ 2005 ሓለፍቲ ዕጡቋት ጉጅለታት ሶማል ብቤ/ጽ ፕረሲደንት ተደላወሎም ናይ ጉዕዞ ሰነዳት ሒዞም ናብ ኣስመራ ክመላለሱ፡ ኣብ ሆቴላት ኢምፐርያልን ኢንተርኮንቲኔታልን ክዕርፉ ጀሚሮም፡፡ ኣብቲ እዋን ሓላፊ ውሽጣዊ ጸጥታ ወኪል ሃገራዊ ድሕነት ዝነበረ ብር/ጀነራል (ሽዑ ኮሎኔል) ስምኦን ገብረድንግል ብስውር ድሕነቶምን ሓፈሻዊ ምንቅስቃሳቶምን ዝከታተሉን ምስኦም ካብን ናብን ዝንቀሳቐሱን 12 ኣባላት መዲቡ፡፡ ኣብ ዝተፈላለየ እዋን ምስ ኢሳይያስ፡ ኮሎነል ተስፋልደት፡ ወዲካሳ፡ መቐለ፡ ማንኪ፡ ቻርሊ ብስሩዕን ዘይስሩዕን እንዳተራኸቡ ክዝትዩ ጸኒሖም፡፡
– ብ/ጀ ጠዓመ ጎይቶኦም (መቐለ)፡ ኮሎኔል ተወልደ ሃብተ ነጋሽን (4 ምስ ግዜ ዝገልጾም ሰባትን) ናብ ሶማል፡ ኬንያን ጁባን ንጉዳይ ግዳማዊ ስለያዊ ስርሒታትን ንምእላይ ስግር ባሕሪ መሻርኽቲ ቢዝነስን ዝምልከት መደብ እንዳተውሃቦም ይመላለሱ ነይሮም፡፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ኢሳይያስ፡ መቐለ፡ ተስፋልደትን ኮ/ል ወልደማርያምን ብዛዕባ ምድላዋት ፍሉይ ሓይልታት 84ን (ካልኦት ድሒሮም ዝገደፍዎም ኣሃዱታትን ንኣብነት ክ/ሰ 525) ይዛተዩ ነይሮም፡፡
– ኣብ ቀዳማይ ክፋል ከምዝገለጽኩዎ 7 ወተደራዊ ኪኢላታትን 2 ጋዜጠኛታትን ኣብ 2006 ወርሒ 8ን 12ን ናብ ሶማል ተላኢኾም፡፡
– ኣብ መወዳእታ ወርሒ 1/2007 ካብ ሶማል ከባቢ ወደብ ኪስማዮ 1,199 ኣባላት እስላማዊ መጋባእያ (ኣልሸባብ) ብመርከብ ናብ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ዓሰብ ኣትዮም፡፡ ስታፍ ስለያ ስርሒት ዞባ 04 ዝነበረ ሌ/ኮ ግርማጽዮን ዮውሃንስ (ሃጸይነት)፡ ሓላፊ ወኪል ሃ/ድሕነት ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ዝነበረ ሌ/ኮ ኪዳነ ደብሩ (ተኾሳተር)ን ካብ ኣባላት ስለያ ሓይሊ ባሕሪ ም/ተለንተ ተስፉ ስዩም (ማንጃግሮ)ን ገለ ኣባላቶም ሒዞም ተቐቢሎም ናብ ግዚያዊ መደበር ታዕሊም ኣፋምቦን ኪሎማን ወሲዶምዎም፡፡ ኣብ ግዚያዊ ክ/ታዕሊማት ኣፋምቦን ኪሎማን ናብ ክልተ ጉጅለታት ተመቒሎም ስሩዕ ታዕሊም ተጀሚሩ፡፡
– ኣፋምቦን ኪሎማን ን2 ወርሒ ወተሃደራዊ ታዕሊም ዝወሰዱ ተዓለምቲ ኣባላት እስላማዊ መጋባእያ (ኣልሸባብ) ኣብ ወርሒ 3/2007 ታዕሊም ወዲኦም ናብ ሶማል ክምለሱ ተወሲኑ፡፡ ብመሰረት’ዚ፡-
ሀ) ብዕለት 9/3/2007 ፋዱስ ሰዓት 12፡00 ካብ መዕርፎ ነፈርቲ ዓሰብ 434 ዕጡቋት ናብ ሓንቲ ናይ ጋና ዜግነት ዘለዎ ፓይለት ዘብርራ ኣንቶኖቭ ምስ 12 ሳናዱቕ ኣጽዋር ጺዒና ንሶማል ተበጊሳ፡፡
ለ) ብዕለት 11/03/2007 ወጋሕታ ሰዓት 6፡30 ብተመሳሳሊ 463 ዕጡቋት ምስ 30 ሳንዱቕ ኣጽዋር ናብ ሶማል ተበጊሶም፡፡
ሐ) ብዕለት 13/03/2007 ምሽት ሰዓት 4፡00 ብተመሳሳሊ 302 (38 ሕሙማት ዘለውዎ) ዕጡቋት ጽዒና ክትበገስ ምስበለት ኣብ ራን ወይ ናይ ጎማ ቴክኒክ ጸገም ኣጋጢምዋ ሌ/ኮ ግርማጽዮን ዮውሃንስ (ሃጸይነት) ናብ ቤ/ጽ ፕረሲደንት ደዊሉ ብኮ/ል ተስፋልደት ዝተኣዘዘት MI17 ኣጉስታ ሄሊኮፕተር ብኣብራሪ ሜጀር ዮናስ ሄኖክ ብቅልጡፍ ቅያር ጎማ ሒዛ ምስመጸት እቲ ጸገም ተፈቲሑ፡፡ ንጽባሕቲኡ ዕለት 14/03/2007 ተበጊሳ፡፡ ኣብዛ ዕለት ኣብ ክፍሊ ነዳዲ ተመዲቡ ዝነበረ ሰብ ዳኒኤል ተወልደመድህን ዝበሃል ከምዝኾነ ኣብቲ ጸብጻብ ሰፊሩ፡፡
– ዕለት 13/09/2007 Beach Craft 200 ተባሂላ ብትጽዋዕ ብካፒተን ዮናስ ወልዳይን ኣሮንን ትምራሕ ናይ ስለያ ነፋሪት ብ/ጀነራል ጎይቶኦም ጠዓመ (መቐለ) 4 ላዕለዎት ሓለፍቲ ጉጅለ ዕጡቋት ሶማል ሒዙ ካብ ሶማል ተበጊሶም ሰዓት 1፡00 ቀትሪ ኣብ መዓርፎ ነፍረቲ ዓሰብ ዓሪፎም፡፡ ኣብዛ ዕለት ምስኡ ዝመጹ ሓለፍቲ
1. ሸኽ ሸሪፍ ኣሕመድ፡- ሓላፊ ወተሃደራዊ ክንፊ UIC (ሕብረት እስላማዊ መጋባእያ ሶማል ነበር)
2. ሓሰን ዳሂር ኣዌስ፡- ላዕለዋይ ሓለፊ ሕብረት እስላማዊ መጋባእያ ነበር
3. ዓሊ ራገ (ዓሊ ዳረ)፡- ኣፈኛ ጉጅለ እስላማዊ መጋባእያ ነበር
4. ሞኹታር ሮቦ እዮም፡፡ ኣብ ዓሰብ ነዳዲ መሊኦም ኣብታ መዓርፎ ነፍርቲ ሰጊዶም ቀጥታ ኣስመራ ተበጊሶም፡፡
– ብ15/09/2007 ኣብ ኣስመራ ምሸት ኣብ ግቢ (ቤ/ጽ ፕረሲደንት) ኢሳይያስ የማነ ማንኪ፡ ተስፋልደት፡ ጀነራል ስብሓት፡ ወዲ ካሳ፡ መቐለ፡ ምስቶም ሰለስተ ሓለፍቲ UIC ዕጹው ኣኼባ ኣካይዶም፡፡ ኣብ ኣፋምቦን ኪሎማን ዝተገብረ ታዕሊም ተገምጊሙ ኣብ ቀጻሊ ዝተተሓዙ መደባትን ኩሉ ዝምልከት ኣካል ዕቱብ ሓገዝ ክገብር ተረዳዲኦም፡፡ ቀጻልቲ ተወሳኺ ታዕሊም ኣብ መሰልጠኒ ፍሉይ ሓይልታት እንዳ ኮማንዶ ዊዓ ክቕጽልን በዓል ጆማል ክሳተፉ ከምዘለዎም መደብ ተሓንጺጹ፡፡
………ይቕጽል…………
ክቡራት ኣንበብቲ ኣብ ዝቅጽል ብቤ/ጽ ፕረሲደንት ትእዛዝ ንግብረ-ሽበራውያን ጉጅለታት ዝተውሃበ ወተሃደራዊ ታዕሊማት፡ ዓለምትን ትሕዝቶ ታዕሊምን፡ ካብ ዓሰብ ናብ ሶማል ዝተገብረ ብ Tail Number ዝተደገፈ ሚስጢራዊ በረራ (Smuggle flight)፡ ፍጻመ ግበረ-ሽበራዊ ኣልሸባብን ኣብ ልዕሊ ዘብጸሖ ሃሰያን ዝምልከት ሓበሬታ ክፍንወልኩም ’የ፡፡ “ንሕና ንሱ” ምእንቲ ክስቆሮምን ኩሉ ደላይ ፍትሒ ምእንታ ክፈልጦን ንሎሚ ’ውን SHARE ምግባር ኣይትሕመቑ፡፡


text:
ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ‘መንነቱ ባህሉ’ዩ፣ ክንዲ ዝኾነ’ ሓደ ካብቲ ሓደ ክንፈል’ዩ ባህሉ ከነጽንዕ ይግባእ። ኣብ ማሕብረሰብ ትግርኛ ሓደ ሰብ ምስ ዝቕተል እቲ ቅትለት መታን ናብ ሕነ ምፍዳይ ከይምዕብል ካብ ወገን ቀታሊ ጓል ንወገን ተቐታሊ ተዋሂቡ ደማዊ ምትእስሳር ይፍጠር። ብጓልን ጋርን ወይ ድማ ደመ ሕየት (ጠረቕ) ተዋሂቡ ይደቓቐስ። ኣብ መዓልቲ መርዓ ምናልባት ኣዴታት ነቲ ካብ ኣባል’ታ ስድራቤት ዝተቐትለ’ዶ ጓልና ንህቦ ብማለት ገለ ሓደጋ ከየውርዳ ተባሂሉ፣ ኣብ መዓልቲ መርዓ ብዋዕታ ዞማ፣ ኣጎስማ (ሓው ንመርዓትን ወዲ ሓውቱ ነቲ መርዓዊ ካብ ወገን እታ መርዓት) ተጸዊዖም ምስ መርዓዊ ከም ዝቕረቡ ይግበር። ከምኡ ክግብረሉ ዘድለየ ምኽንያት ከኣ እተን መግቢ ዘዳልዋ ኣሕዋተን ምስ መርዓዊ ስለ ዝቕረቡ ዘለው፣ ነሓተን ከይልክማ ክብላ ጥዑይ መግቢ ንኸዳልዋ ስለ ዝግደዳ’ እዩ። እንድሕር ብገንዘብ ክዳቐስ ተወሲኑ ከኣ በቶም መኻፍልቲ ጋር ተባሂሎም ዝፍለጡ (በብዓዱን ወረዳታቱን ወይ ‘ወን ዓሌትን) ተኣኻኺቡ ብሓደ ጋር ይኽፈል።
ኣቤት ጭውነት!
ኣብ እዋን መውስቦ እንዳ ወዲ ነታ ንወዶም ከምጽእሉ ዝደለዩ መበቆላ ዓደ በቦኣን በዲኣን ኣጻርዮም ምስ ፈለጡ ንእንዳ ጓል ይሓቱ። እንዳ ጓል ብወገንም ኣብ ዝሕተትሉ ክንዝቲ መዓልቲ ሃቡና ኢሎም ብተመሳሳሊ ዓዲ ንእንዳ ወዲ በቦን በደን ኣጻርዮም ምስ ፈለጡ ርኸቡ ኣይትስኣኑ ይብልዎም።
እምበር ሃንድፍ ኢልካ ዝግበር መውስቦ ኣይነበረን።...[......]
ኣቤት'ወ ቀደም ዘመን ከምዚ ሎሚ 'ስርዓት ከይተሳዕረ፣ ኩሉ ብባህልን ወግዕን ተቀይዱ 'ዩ ዝኸይድ ዝነበረ። ካብዚ ባህልና ስርዓት ፈልከት ዝበለ ድማ፣ በቲ ዝወርዶ ዝነበረ (ዒደረ) ዓዱ ገዲፉ እግሩ ናብ ዝመርሖ ሃጽ ይብል ነበረ። እዚ ድማ፣ እቲ ባህሊ ይሕመቕ ይጸብቕ' ኣተግበርቱ ግና፣ በቲ ስርዓት'ዮም ዝቕየዱ ዝነበሩ። ከምዚ ክብሃል ከሎ ግና፣ ብፍቕሪ ዝተሳዕሩ' ባህላዊ ጸቕጢ ከይዓጀቦም' ጉጅም ዝብሉ ኣይነበሩ ማለት ኣይኮነን።
ሓደ እዋን'ዩ ኣብ ሩባ ዓዲ ዝተቓጸሩ ፍቑራት፣ ጓልያት ብመስረት ቆጸራኦም ኣብ ጥቓኡ ምስ ቀረበት፣ ኣማዕድያ ማይ ዝወርዳ ኣዋልድ ረኣየት፣ ክትመጾ ከም ዘይትኽእል ንምግላጽ ድማ፣
"ኣብ ሩባ ሽተነ ዘሎኻ ተመነ
ሎምስ ኣይጠዓመን ኣዋልድ ወሪደነ"
በለቶ።
ነቲ ዜማ ዝሰምዐ ኣፍቓሪ ክትመጽእ ከም ዘይትኽእል ተረድኦ። ካብቲ ተሓቢእሉ ዝነበረ ቦታ ወጺኡ ክኸይድ እንከሎ፣ እተን ማይ ክወርዳ ዝወረዳ ኣዋልድ ርኣየኦ። ሓንቲ ካብ ኣተን ድማ፣ ኣጋውሉ ተዓዚባ፣
"እዞም ክልተ ሸዊት
ኣብ ሩባ ሽተነ ዝውዕሉ ትጽውት"
በለቶም።
ወያ ኣፍቓሪት ድማ፣ ዝተጎጠየቶ ከተሕዊ
"ብሰማይ ሓዊ
ብምድሪ ሓዊ
ሰብ'ዶ ከይረኣየ ይጸዊ"
ኢላ ኣዝየመት።
ኣብቲ ሕሱም እዋን እዋን ጥምየት ኣዲኡ ዝሞተኦ ወዲ በጃኽን ጎበዝ። ዘመን ተቐይሩ እኹል ትሩፍ እኽሊ ምስ ኣፍረየ። እተን ኣብ ሕማቕ እዋን ብጥምየት ዝሞታ ኣዲኡ ቅጅል በላኦ'ሞ እንጌራ ኣብ ኢዱ ብምሓዝ ከኣ እናስቆርቆረ ..
"ሓመር ፈረስ ናይ ባውይ ደንገዘ
ጮማ ስጋ መብልዒኡ ኣዋዘ
እኖይ ንዕነ ቀታሊኽን ሒዘ"
በለ ይብሃል።
ዓሱር መርዓ፣ ወግዒ መርዓ ድሕሪ ምክያዱ፣ ኣብ መበል ዓሰርተው ክልተ መዓልታት ሕጽኖት (ዓሱር መርዓ ዝብሃል ወግዒ ኣሎ) እዚ ወግዒ’ዚ ምናልባሽ መበገሲኡ ከመይ ሙዃኑን’ ኣበይ ከም ዝጀመረን ‘ዝበጻሕክዎ ‘ኳ እንተዘይብለይ፣ እቲ ወግዒ ግና ከምዚ ይመስል። ድሕሪ ወግዒ መርዓ ፣ መርዓዊ መርዓቱ ሒዙ፣ ኣብ እንዳ ዓለብኡ ምስ ኣተው፣ ኣብ መበል ዓሰርተው ክልተ መዓልቲ (ዓሱር መርዓ) ይግበር። እዚ ዓሱር፣ ዓዲ ተኣኪቦም (ሓውቦታቱ………ወዘተ……..) ሙዃኑ’ዩ፣ ኣብ ሓደ ፍሉጥ ቅርዓት ዓዲ ተኣኪቦም፣ ኣብ ሓደ ብርኽ ዝበለ (ጥርሙዝ) ይሰቕሉ’ሞ፣ ንመርዓዊ ሰለሰተ እምኒ ይህብዎ። መርዓዊ ድማ’ እተን እምኒ ሓደ ድሕሪ ሓደ ይድርብየን ክሳብ እታ ጥርሙዝ እትስበር። እታ ጥርሙዝ እንተሰይርዋ’ ድማ፣ ከም ዓቢ ህያብ ተሓሲቡ’ ወዲ ክቡኮር ሙዃኑ’ ይእመነሉ። ኣብዚ (ጸወታ) ቃርሳ’ዮም ዝብልዎ። ካብተን ዝተዋህበኦ ኣእማን ኣብ ዕላማአን እንተዘይ ወቒዑ ግና፣ (ቤተሰቡ’ ዓዲ በበዘለውዎ’ ነታ ጥርሙዝ ንምስባር ኣእማን ይድርብዩ።
ኣካ ‘ዚ ባህሊ ጥዑም።
ኣብዚ ወግዒ’ዚ ከበሮ ከምቲ ንቡር ብ ኢድካ ኣይውቓዕን’ ብዕንጸይቲ እዮም ዝወቕዕዎ (ኣወቓቕዓ ድማ’ ስጡም ናብ ጓይላ ዝእንፍት ዘይኾነ’ ሓደ ክልተ እናበሉ ‘ ዲም ዲም ዲም የብልዎ። ካልእ ምስዚ ተኣሳሲሩ ዝኸይድ፣ ኣብዚ ወግዒ ‘ፍሉጣት መራሕቲ’ ወግዒ ዓሱር (ኣንበሳ ወደንበሳ እናበሉ) ንመርዓውን ‘ንቤተሰብ መርዓውን ዝውድስ’ ዜማ (ግጥሚ) እናገበሩ’ ነቲ ወግዒ የድምቕዎ።
መመላእታ ወይ ወን መኣረምታ እንተሊኩም ጽሓፉልና
ባህላዊ ምግብታት
ጥሕሎ
ጥሕሎ ኣብ ዞባ ደቡብ ብፍላይ ድማ ከባቢ ደቡባዊ ምብራቕ ዝውቱር መግቡ እዩ ፣ ጥሕሎ ከም ኣብ ማእከል ዝርከባ ዓድታት ንጋሻ ወይ’ውን ኣብ ኣገዳሲ በዓላት ከም መርዓ ካልእን ልክዕ ከም ጸብሒ ደርሆ ብኽብሪ ተጠሚቱ ይቅረበልካ። ካብ ቀደም ዝጸንሐ ናይ ገዛእ ርእሱ ክብሪ ስለዘለዎ፣ ኣብዚ ልዕል ኢልና ዝጠቐስናዮ ከባቢ ድማ ከም ኣብ ማእከል ጥሕሎ ብኽብሪ ንጋሻ ኣብ መርዓ ዝቐርብ ናይ ክብሪ መግቢ እዩ። እዚ ማለት ግን ካልእ ግዜ’ውን ኣይብላዕን ማለት ኣይኮነን። ጥሕሎ ካብ ተኽሊ ስገም‘ዩ ዝስራሕ፣ ልከዕ ከም ጥሕኒ ተጣሒኑ ምስ ተዳለወ፣ ብልቡጥ ማይ ጨውን ዘይትን ወይ ጠስሚ ብዘለዎ ማይ ምስ ተዳወሰ ኣመና ከይለምለመ ልክዕ ከም ኣበላልዓ ቦሶ ዝጭበጥ ምስ ኮነ ትገድፎ፣ ሻቡ እንተሎካ ኣብ ጻሕሊ ጦቕ ዝበለ ቋንጣ ስጋ እንተዘይብልካ ድማ ብጸብሒ ስልሲ ጌርካ እናጠማዕካ ይብላዕ። ንኩነታት ኣበላልዓ ጥሕሎ ብዝምልከት ድማ ኣብ ማእከል ቅርጫት(ዓቢ ሰፍኢ መሰል መቀረቢ መኣዲ) እታ ጻሕሊ ጸብሒ ቋንጣ ድያ ወይ ስልሲ ኣብ ማእከል እቲ ቅርጫት ኮፍ ምስ ኣበልካያ ብዙርያ ከም ናይ መኣዲ ኣገባብ ከቢብካ ካብቲ
ልክዕ ከም ቦሶ ዝኾነ ጥሕኒ እና ኣክበብካ ትበልዕ (ኣብ ከም መርዓ ካልእ ኣገዳሲ በዓላት ምስ ዝኸውን ግን፣ ብመደብ እና ኣኽበባ ኣብቲ ቅርጫት ዘቐብላኻ ኣዋልድ ኣለዋ። ንስካ እና ጠማዕካ ምብላዕ ጥራይ ይኸዉን ስራሕካ። ጥሕሎ ኣዝዩ ተፈታዊን ክቡርን መግቢ ሃገርና እዩ ብፍላይ ድማ ኣብ ብሄረ ትግርኛ ኣብ ዞባ ደቡብ እዩ፣ እዚ መግቢ ኣብዚ ግዜ‘ዚ ዳርጋ እና ጠፈኣ ይመጽ ኣሎ።
ጉዶ ጉዶ መግቢ “ቐቢላ ሃውሳ”
ኣብ ዞባ ጋሽ ባርካ፣ ዚርከቡ ተወለድቲ ቐቢላ “ሃውሳ” (ተዃሪር) ዝፈትዉኻ ጋሽኦም እንተደኣ ኮይንካ፣ “ልሕሉሕን ባምያን (ጉዶ ጉዶ) ክቕርቡልካ ዕግብት ይፈጥረሎም። ኣብ ካልእ ከባቢ ዝነበሩ፣ ተወለድቲ’ዚ ቀቢላ’ወን እዚ ልምዲ ልሙድ እዩ። “ጉዶ ጉዶ” ካብ ዘርኢ ብልቱግ ዝተሰርሐ፣ ቢሑቕ ኮይኑ፣ ልክዕ ከም ብርኹታ፣ ብክቢ ዝዳሎ መግቢ እዩ፣ እዚ ዓይነት መግቢ፣ ብሽኮርን ማይን ገርካ በጽቢጽካ ልክዕ ከም ፈሳሲ እዩ ዝስተ፣ ንሕቖ ድማ መድሃኒት እዩ። ክዳሎ ከሎ፣ መጀመርታ ብልቱግ ይጥጠቕ፣ ካብኡ፣ ክሳብ ቢሑቕ ዝኸውን ይልንቐጥ፣ ኣክቢብካ ድማ ይዳሎ”።
ፍትሕን ኣመጻጽእኡን ብባህልና
ኣብ ዓዲ እገለ፣ ሓደ ንቑሕ ቛንቛ እንስሳታት ዝሰምዑ ሰብኣይ ነበሩ ይብሃል። እዞም ሰብኣይ፣ ብበዓልቲ እንደኦም ወርትግ ይጠርጥወን ነበሩ። ክንዲ ዝኾነ ድማ፣ ካብ ዕለታት ሓደ መዓልቲ፣ “ ብህይወት እንከለኹ፣ ተዝካረይ ክበልዕ ስለዝደለኹ ኣተዝክሪ” በልወን። ብዓልቲ እንደኦም፣ ዘረባኦም፣ ጉጥያ ስለ ዝነበረ፣ ኣይተበረሀንን። ግዳ ፍቓዶም ኪመልኣ ከምታ ፍታዎም ደኣ ክገብራ ተሰናደኣ።
ድግስ ተኻየደ።
ዓጽመ ስግኦም ድሕሪ ምፍናው፣ ኣብቲ ገበላ ኮፍ ኢሎም። ንጎፋር ከልብም ካብቲ ክጉሓፍ ዝተዳለወ ኣዕጽምቲ ሃብዎ። ሽታ ስጋ ዝመዶም ኣኽላብ ድማ ኣሰር ከልቦም፣ ኣብ ደንቤኦምመልኡ፣ ከልቦም ነቲ ዝተመጠወሉ ስጋ ብዘይ ተቓጻጺ ክበልዕ፣ “ሎሚ ተዝካር ናይ ጎይታይ’ዩ” በሎም ነቶም ኣሕዋቱ ናይ ዓዲ ኣኽላባት ። ሓደ ካብቶም ኣኽላባት ዓዲ፣ “ጎይታኻ፣ ደኣ እንታይ ኮይኖም ብህይወት ከለዉ ዝትዝከሩ” ክብል ጠየቆ። “ ንብዓልቲ እደኦም ስለዘአምንወን” በሎ ዋና ። እቲ ናይ ዓዲ ድማ፣” ንሕና’ኳ ዘለናዮ፣ ካብ ናብ ንሳገር፣ ነዛ መንብሮና’ዶ ኣቅሊበምላ ይፈልጡ። ደሓር ድማ፣ ፍትሕ’ኮ ፍታሕ’ዩ “ በሎ። ሻቡ፣ እቶም ንቑሕ ቛንቛ እንስሳ ዘስተውዕሉ፣ ሰብኣይ ኩሉ እቶም ኣኽላባት ክብልዎ ዝጸንሑ ድሕሪ ምስትውዓል። ብርግጽ፣ ፍትሕ ፍታሕ ቢሎም ። ገዛእ ርእሶም ካብ ማሕነቂ ኣድሓንዋ ይብሃል። ካብቲ ግዜ’ቲ ንደሓር ድማ፣ ፍትሕ ከም ፍታሕ ኣብ ባህሊ ሰረጸ ይብሃል።


text:
ኣሜሪካ ኣበይ ጸኒሓ`ያ ሕጂ !
ብኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ ኣዚዩ ሰላማዊ ኮይኑ ዝጀመረ ፤ ዳሓር ብምድፍፋእ ስርዓት ኣሰድን ሸለልትነት ሕብረተ- ሰብ ዓለምን ናብ ጎንጻዊ ዝተሰጋገረ ሰውራ ህዝቢ ሶርያ፤ ንዓለምና ዕርቃና ዝቀለዔ፤ ጸማም ክሰምዕ፤ ዕዉር ክርእይ ዝገበረ፤ ኣብ ሳሕራ ጭርጭር ዓበደ ምጽዋት ከም ዘይምችእ
ብኣወልኼር ዓ/ሓፊዝ
ኣዚዩ ሰላማዊ ኮይኑ ዝጀመረ ፤ ዳሓር ብምድፍፋእ ስርዓት ኣሰድን ሸለልትነት ሕብረተ- ሰብ ዓለምን ናብ ጎንጻዊ ዝተሰጋገረ ሰውራ ህዝቢ ሶርያ፤ ንዓለምና ዕርቃና ዝቀለዔ፤ ጸማም ክሰምዕ፤ ዕዉር ክርእይ ዝገበረ፤ ኣብ ሳሕራ ጭርጭር ዓበደ ምጽዋት ከም ዘይምችእ ዘርየና ሰውራ`ዩ።
ኣብ`ዚ 6 ዓመት`ዚ ንህዝቢ ሶርያ ዝወረዶ መከራ ሰድት፤ ዕንወትን ምብትታን ስድራን ታሪኽን ……… ድሕሪ 2ይ ውግእ ኣለም እቲ ዝኸፈኤ`ዩ ክበሃል ይከኣል።
ኣሜሪካ ክሳብ ሕጂ ህዝቢ ሶርያ ብነፈርቲ ሩስያ ሃገሩን ህዝቡን ክበርስ እንኮሎ ፤ መልሻታት ማእከላይ ምብራቅ ከኣ ንህዝቢ ሶርያ ብጥምየት፡ ብምልቃቅ፡ ብምጽናት፡ ክሃስየኦ እንኮለዋ፤ ኣበይ`ያ ጸኒሓ ?!
ቱርክያ ህዝቢ ሶርያ ዝዕቆቦሉ እገዳ ነፈርቲ ዘለዎ ዞና ክፍጠር ክትሓትት እንኮላ፤ እቲ ንዝበዝሔ ከተማታት ተቆጻጺሩ ንስርዓት ኣሰድ ቱርጉም ዘይብሉ ጌሩ፤ኣብ ዋና ከተማ ከይተረፈ ኣብ ውሱን ቦታ ሓጺሩዎ ዝነበረ ስውራ፤ ብጠገለ ዘይብሉ ድብደባ ሩስያ ከተማታት ንኣሰድ ኣረኪቡ ክወጽእ ክግበር እንኮሎ፤ ኣሜሪካ ስቅ ኢላ ትዕዘብ ዝነበረት ስለምንታይ`ዩ ? እቲ ሩስያ ትፍጽሞ ዝጸነሔት ዕንወት ንሳ`ውን ትደልዮ ዝነበረት ዕንወት ስለ ዝነበረ ድዩ ?
እቲ ኣብ ሶርያ ሃሊቁ ዘሎ ሰብ፤ እቲ ካብ ንብረቱ ካብ ዓዱ ክርሕቅ ተገዲዱ ዘሎ መላይን፤ እቲ መዓስ ይትካእ ኢልካ ንምግማት ዘሸግር ዕንወት ትሕተ ቅርጻ ………………. ንተጋደልቲ ውሱን ጸሬ ነፈርቲ ብምዕጣቅ ክግታእ ዝኽእል ዝነበረ ክነሱ ብዓል ኣሜሪካ ኣብ ኢድ ኣሸበርቲ / ሕንጉጉ ከይበጽሕ ብዝብል ምስምስ ጸሬ ነፈርቲ ከይህልዎም ምግባር ናይቲ ሰውራ ዓወት ይድለ ስለ ዘይነበረ`ዩ።
ኣብ ሳሕራ ጭርጭር ዓበደ ምጽዋት ዘይ ምችእ ካብ ኮነ፤ ዓይነት ጸወታ ክቅየር ኣለዎ። ስለዚ ኣብ ጎላጉል ሶርያ በዓል ሩስያ፡ ኢራን ፡ሕዝቢ ኣላህ፡ ካለኦት ናሽቱ መልሻታት፡ ዳዕሽ ቁልጭ ኢሎም ክረኣዩኻ`ዮም። እቲ ቁልጭ ኢሉ ዘይረኣየካ ካብ ናይ ኩሎም`ቶም ዝዘከርናዮም ዝዓበየ ህላዌ፤ ህላዌ እስራኤል`ዩ ።
ስለ`ዚ መርገጽ ወይ ስጉምቲ ኣሜሪካ ካብዚ ናይ እስራኤል ህላዌ ዝበልናዮ ፈሊኻ ምርኣይ ፖለትካዊ ግርህና`ዩ። ብሓጺሩ እቲ ካብ ሓለብን ካልእ ከተማታትን ብጽሉል ሩስያዊ ድብደባ ዝተባረረ፤ እስራኤል ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ኣብ ምምራሕ ሶርያ ክበጽሕ ዘይትደልዮ ሸነኽ`ዩ ፤ ኣብ ምጥፋእ ናይ`ዚ ትንፋስ ዝረኸበ ስርዓት ኣሰድ ከኣ ብኢራን ዝዝወር`ዩ።
ኢራን ማለት ከኣ ንእስራኤል እንታይ ማለት ምዃኑ ፍሉጥ`ዩ። ስለዚ ስርዓት ኣሰድ ሎሚ ብትራምፒ ኣሜሪካ ዝተሃርመ ስለ`ቶም ኣብ ካን ሸኹን ብስሚ ዝተቀትሉ ህጻናት`ዩ ኢልኩም ትኣምኑ ኸኣ ዳሓን ሕደሩ።
AAHafiz (215) 7/4/2017
,,,,,,,,,,,,,,


text:
መግለጺ ጉባኤ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ጨንፈር ኖርወይ!
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ጨንፈር ኖርወይ፣ ብዕለት 14 ሚያዝያ 2018፣ ኣብ ትሕቲ፡ “ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ” ዝብል መትከላዊ መርሆኡ፡ ቀዳማይ ጉባኤኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ።
ኣብ መኽፈቲ ጉባኤ፣ ብጻይ ኣባል ፈጻሚ ኣካልን ሓላፊ ፖለቲካውን ስርዒታውን ጉዳያት ቤ/ጽን ተረኺቡ ውድባውን ሃገራውን ኩነታት ኣመልኪቱ ብሰፊሕ ድሕሪ ምግላጽ፣ ብኣባላት ጉባኤ ንዝቐረበሉ ሕቶታት ግቡእ መብሪሂ ኣቕሪቡ።
ካብ’ዚ ብምቕጻል፣ ጉባኤ ብሽማግለ ጨንፈር ዝቐረበ ጸብጻባት ብግቡእ ተኻቲዑ ብምሉእ ድምጺ ኣጽደቐ። ጉባኤ ንኹሉ ውሽጣውን ግዳማውን ኩነታት ቃልስናን ዝምድናታትናን ብዕትበት ተመያይጥሉን መዚኑን። ጉባኤ ብፍላይ ውድብና ነቲ ክጓነፎ ዝጸንሐ መካቲ መድረኻት ሰጊሩ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዕዉት ውድባዊ ጉባኤ ምስልሳሉ፡ ጉባኤና ዮሃና ኢሉ። አዚ ድማ ከም ዓቢ መዐቀኒ ብቕዓት ውድብናን፡ ንመድረኻዊ ተረኽቦታት ዘርኣዮ ውሕሉል ኣተኣላልያን ዘረጋግጽ ኣብነት ምንባሩ፡ ጉባኤና መዚኑን ኣመጕሱን።
ጉባኤ ግሃድኤ ጨንፈር ኖርወይ፡ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ብቐጻሊ ዘውርዶ ዘሎ ናይ ጥፍኣት ተግባራት፣ ግዜ ክወሃቦ ዘይብሉ ህጹጽ ጉዳይ ምኻኑ ተገንዚቡ። ነዚ ገባቲ ጉጅለ’ዚ ካብቲ ህዝቢ ንምህላቕ ብሒቱ ሒዝዎ ዘሎ ስልጣን ንምጕሓፍ ንዝግበር ቃልሲ ንምቅልጣፍ ድማ፣ በብደረጅኡ ዝምዘን ሓድነትን ምውህሃድን ተቓውሞ ሓይልታት ወሳኒ ምዃኑ ጉባኤ መዚኑ። መትከልና ነዚ ጉዳይ አዚ ንምርግጋጽ ብዕትበት ዘስርሕ ምኻኑ ስለ አንግንዘብ ድማ፣ መሪሕነትና ኣብዚ መዳይ አዚ ተበግሶታት ክወስድን መሪሕ ግደ ክጻወትን ብምልባው፡ ኣብ ጎኑ ምህላውና ጉባኤና ኣስሚርሉ።
ጉባኤ፣ ውድብና ኣብ ዝተፈላለየ ዓውደ ቃልሲ፡ ብፍላይ ድማ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘካይዶ ዘሎ ምዑት ቃልሲ ብምምጓስ፣ ናይ ምብራኹ ሓላፍነት ናይ ኣባላት ውድብናን ደላይ ፍትሒ ህዝብናን ምዃኑ ስለ እንኣምን፣ ኣባላት ጨንፈር ኖርወይ ኣብ ርእሲ’ቲ ብሱሩዕ ዘማልእዎ ክፍሊታት፣ ፍሉይ ገንዘባዊ ወፈያ ገይሮም።
ኣብ መወዳአታ፣ ግደ ጨንፈር ንምዕዛዝ ኣገዳሲ ውሳኔታት ብምምሕልላፍን፣ ንዝመጽእ ክልተ ዓመት ጨንፈር እትመርሕ ኣካያዲት ሽማግለ ብምምራጽን፡ ጉባኤ ግሃድኤ ጨንፈር ኖርወይ ብዓወት ተዛዚሙ።
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!!!
ዓወት ንፍትሓውን ዲሞክራስያውን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!
ዕንወት ንምልካዊ ስርዓት ጉጅለ ህግደፍ!
ክብርን ዝኽርን ንጀጋኑ ስውኣትና!
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ – ጨንፈር ኖርወይ
14 ሚያዝያ 2018
Short URL: http://english.farajat.net/?p=10990


text:
+ በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ትሕትና ክበሃል ከሎ እንታይ ማለት እዩ፤
ኣብዚ ዓቢን ኣገዳስን ኣርእስቲ’ዚ ክንዛተ እንተ ኮና ትሑትነት’ውን ምግላጽ ከድልየና እዩ። “ኣነ መን እየ፤” ዝብል ናይ ትሑትነት ስምዒት (Inferiority) ሒዙካ ትሕትና ተተግብር መሲሉካ ናይ እግዚኣብሔር ክብርን ሓቅን ክድፈርን እናረኣኻ ከምዘይረኣኻ ከተጽቅጥ ግቡእ ኣይኮነን። ንትሕትና ዝምልከት ንኣብነት ሓደ ቅዱስ ኣቦ “ከልቢ!!!” ኢሎም ምስ ተጸርፉ “ኣውሒድካለይ ዝሓወይ ከልቢ ደኣ ንጎይትኡ ክሳብ መቃብር ይሕልዎ እዩ፡ ኣነ ግና ክሳብ’ዛ ዕለት’ዚኣ ንጎይታይ ብግቡእ ኣይየገልገልኩዎን” በሎ። እዚ ቅዱስ ኣቦ ንነፍሱ ተከላካኺሉላ’ዶ፤ ኣይፋሉን። ኣይተኸላኸለላን። መን ደኣ ይከላኸለሉ፤ እግዚኣብሔር ጥራይ እዩ ክከላኸለሉ። ትሕትና ነዚ ይመስል። እዚ ትሑት ኣብነታዊ ቅዱስ ኣቦ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሔር ትሑት ኮይኑ ይነብር፡ ኣብ ቅድሚ ሰባት ትሑት እዩ፡ ኣብ ቅድሚ ገዛእ ርእሱ’ውን ትሑት እዩ።
እቲ ብጌግኡ ዘይኣምን ሰብ እሞ ኸኣ ኣነ ቅኑዕ እየ ኢሉ ዝካታዕ ዓቢ በደል ኣለዎ። እዚ ሰብ’ዚ ጣዕሳ ኣይፈልጣን’ዩ፡ ናብ ንስሓ ክኣቱ’ውን ኣይክእልን። ምኽንያቱ ኣይተጋገኹን ኢሉ ስለዝሓስብ።
ኢዮብ 10፡2 ”ኦ ኣምላኽ ኣይትኾንነኒ ብምንታይ ትኸሰኒ ኸም ዘሎኻ ንገረኒ”
ሺምዒ ንዳዊት ምስ ረገሞ ዳዊት እንታይ ኢሉ መለሰሉ፤
2 ሳሙ 16፡10 “ ንጉስ ግና ኣቱም ደቂ ጽሩያ ምሳኻትኩም ዚራኽብ እንታይ ኣሎኒ፤ እቲ ዚረግመኒ ዘሎስ፡ እግዚኣብሔር ‘ንዳዊት ርገሞ’ ኢሉ ኣዚዝዎ እዩ እሞ ‘ስለምንታይ ከምዚ ትገብር ዝብሎ መን እዩ፤ በሎ።”
ቅኑዕ ከሎ ዝማጎት ኣሎ። በዲሉ ከሎ ከኣ ዝማጎት ኣሎ።
ጌጋ የብለይን ዝብል ሰብ ንጎይታ ምድሕን ህይወተይ ክብሎ ኣይበቅዕን እዩ። ዘይጋገ እንድዩ ካብ ምንታይ’ሞ ከድሕኖ። “ንሓኪም ሕሙማት እምበር ጥዑያት ኣየድልይዎን እዮም” ይብል እግዚኣብሔር ወልድ። ብሓቂ መዓልታዊ ኣብ ኣእምሮና ክመላለስ ዝግብኦ ዓቢ ህያው ቃል እዩ። ስለዚ ኣብዚ ትዕቢት ንስሓ ካብዘይሃለወት መዓስ ደኣ ክንምለስ፤ ድርቅና ምስዝውሰኾ ከኣ ካብ ሓንቲ ጌጋ ናብ ብዙሕ ተለዊጣ ጠጠው መበሊ/መዕረፊ ትስእን። ብኣንጻሩ እቲ ንሰማያዊ ህይወት ዝናፍቅ ሰብ ኩሉ ግዜ ተጋጊየ እና በለ ይነብር። ብስቡር ልቢ ንኣምላኹ ስለዝምለስ ኩሉ ግዜ ኣምላኽ እሕልዎን ይረድኦን። ንኣብነት ኣብ ሉቃስ ወንጌል 18፡11-13 ዘሎ ቅዱስ ቃል እቲ ፋርሳውን ተቀባል ቀረጽን፡ ተቀባል ቀረጽ ሓጥያቱ ተኣሚኑ ኣፍልቡ እናወቀዐ ናብ ኣምላኽ ጸለየ ሓጥያቱ ከኣ ተሓድገሉ። እቲ ፋርሳዊ ግን “ከምቲ ተቀባል ቀረጽ ዘይኮንኩ ኣብ ሰሙን ክልተ ግዜ ይጸውም እናበለ ጽድቁ ይቆጽር ነበረ፡ በሰንኪ ትዕቢቱ ከኣ ጸሎቱ ክዕንቀፍ ይርአ። ንጎይታና ጎይታ ኹሉ ኣሚና ካብ ዝገበርናዮ ኩሉ በደል ይቅረ ክብለልና ብስቡር ልቢ ንለምን። ኣምላኽ ከኣ ምሕረቱ ኣብ ቀረባ እያ። ብካልእ ወገን ውን እታ ኣመንዝራ ንጎይታና ብንብዓታ ቅዱሳን ኣእሩ ዝሓጸበት ስርየት ሓጥያት ካበይ ምዃኑ ስለዝተረደአት ካብቲ ዝገበረቶ ኩሉ ነጺሃ ክትመላለስ እግዚኣብሔር ወልድ ብርህራሀ ሓደገላ።
በደለኛ ከሎኻ በደል ይብለይን ኢልካ ንሰባት ከተእምን ምፍታን ተወሳኺ ዕንቅፋት እዩ። ከምኡ’ውን ክብርኻ የነኪ። ሰማያዊ ሃብቲ ዘማዕዱ ግን ተበዲሉ ከሎ ተበዲለ ኣይብልን ብሕልንኡ’ውን ከይተረፈ ከምዘይተበደለ ይኣምን። ካብዚ ዝለዓለ እቲ ወሪዱዎ ዘሎ ናቱ ይቆጽሮ። ንኣብነት ንዝጸረፈካ ወይ ጌጋኻ ንዝነገረካ ካብ ትኹርየሉ ወይ ትምልሰሉ ዓርክኻ ትገብሮ። ምኽንያቱ ቅድሚ ምጽኣት ዓለም ጉድለትካ ኣብዛ ምድሪ ከሎኻ ስለዝነገረካ። ክትሕጎስ’ውን ይግበኣካ።
ምሳሌ 20፡22 “እከይ ክፈዲ ኣይትበል ንእግዚኣብሔር ተጸበዮ እሞ ንሱ ኼድሕነካ እዩ” በዚ ምኽንያት ትሑታት ንገዛእ ርእሶም ኣይፈደዩን። ንኣብነት ሙሴ ጸሊም ብዛዕባ ዮሴፍ ክዛረብ ከሎ” ዮሴፍ ትሕትንኡ እምበር ኣሕዋቱ ኣይኮኑን ሸይጦሞ”። ዮሴፍ ብሰበይቲ ጳጢፋር (ኣዛዚ ቤት ፈርዖን) ምስ ተኸሰ ሓንቲ ኣይገበርኩን ኣይበለን። ተኣስረ። ኣምላኽ ብዝሓሰቦ ዓቢ ኽብሪ ከኣ ረኸበ።
ቅዱስ መቃርዮስ ተጋሲሱኒ ኢላ ሓንቲ ሰበይቲ ምስ ከሰሰቶ ኣፉ ኣይከፈተን። ተጻዒራ ክትሓርስ ከላ ከኣ ተናዘዘት። ይቅረታ ክሓትዎ ክመጽዎ ምስ ሓሰቡ ቅዱስ መቃርዮስ ነዚ ነገር’ዚ ፈሊጡ ናብ ካልእ ዓዲ ሃደመ። ምኽንያቱ ትዕቢት ከይሓድሮ።
ቅድስቲ ማሪና’ውን ናብ ብሕትውና ክትኣቱ ኸላ ሰብኣይ ኮይና ኣተወተ። ቅድስቲ ማሪና ሓንቲ ሰበይቲ ተጋሲስኪ ኢሎም ምስ ከሰሱዋ’ውን ኣነ ሰበይቲ እየ ኣይበለትን። ነቲ ገበን ለቢሳ ኪሳብ ሞት’ውን በጸሐት። ኪሓጽብዋ ምስ መጹ ጓል ኣንስተይቲ ምዃና ተፈልጠት።
ብርቱዕ ሰብ ዝበሃል ከመይ ዝበለ እዩ፤ ነገዛእ ርእሱ ዝሓሊ ወይ ጌጋ የብለይን ዝብል ድዩ፤ ኣይኮነን። ኣርኣያ ኩሉ ዓለም ጎይታናን ምድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንገዛእ ርእሱ ምእንታና በጃ ኮነ። ከምቲ ናብ መሕረዲ ዝኸይድ ገንሸል ኣፉ ኣይከፈተን። ተጸርፈ፡ ጡፍ ተባህለሉ፡ ተገርፈ፡ አረ ክሳብ መስቀል’ኳ ተሰቅለ። ስቅታኡ ካብ ዝኾነ ቃል ትዓቢ ነበረት።
ካብ ዘገርም ግን ብዙሓት ኣብ ጌጋ ከለዉ ጌገኛታት ኣይኮናን ይብሉ። ትሑታት ግን ተጋጊየ ንኽብሉ ግዜ ኣይወስደሎምን እዩ። ካብ ውሽጢ ዝፈልፈለ ሕልናኡ ዝደረኾ እዩ። ፈታዉ ነፍሱ ግን ክውንነት ዘይብሉ ሓበን ይብርትዖ። እዚ ከኣ ጌጋ እዩ። ክናሳሕ ዕድል የብሉን፡ ነቲ ጌጋኻ ካልእ ጌጋ ትውስኸሉ ትሽፍኖ’ውን። “ሓባእ ቅስሉስ ሓባእ ፈውሱ” ‘ኳ ዝበሃል። ንኣብነት ሃናንያን ሰጲራ ሰበይቱን ንመንፈስ ቅዱስ ጌግኦም ክሽፍኑ ክብሉ ናብ ዘይተደልየ ካልእ ዝገደደ ሓሶት ኣተው ዓስቦም ከኣ ሞት ኮነ። ኣብ ዓይኒ ሰብ ንጹህ ምዃን ኣይንጸሃካን እዩ።
ብዛዕባ ነፍስኻ ጥራይ ትዛርብ እንተኸንካ እቲ ዝሰምዓካ ዘሎ ሰብ ናባኻ ክቀርብ ኣይትዕድሞን ኣለኻ። ካባኻ በዝተኻእለ መጠን ክርሕቅ ይደሊ። ያዕ 1፡19 “ኩራ ሰብኣይ ጽድቂ ኣምላኽ ኣይገብርን እዩ” ስለዚ ኣብ ንቁጠዓሉ ንስምዒትና ንቆጻጸር። ሕያዋይ ሰብ ክትቀርቦ ደስ ይብለካ። ምኽንያቱ ስለዝሰምዓካ ከይትኹርዮ ይከናኸነካ። ተሪር ሰብ ግን ፍጹም ስለዘይሰምዓካ ሸለል ትብሎ። ኩሉ ሰብ’ውን ኣነ በሃላይ ምዃንካ ምስ ፈለጠ ይገድፈካ።
ናትካ ጌጋ ናብ ካልእ ምልጋብ
ንኣብነት ኣቦና ኣዳም ጌግኡ ናብ ሄዋን ሄዋን ከኣ ናብቲ ተመን ምልጋብ ማለት እዩ። ኣዳም ብዛዕባ ንፍሱ ክከላኽል ዝመሰሎ “እዛ ምሳይ ክተከውን ዝሃብካኒ ሰበይቲ ኻብታ ኦም በለስ ሂባትኒ በላዕኩ” ሓደ ሰብ ንምንታይ ዘይመጻእካ እንተኢልካዮ ዝሓበረኒ የለን ይብለካ። ወይ ናብ ቤተ ክርስትያን ንምንታይ ዘይከድካ እንተበልካዮ መዛሙር ወይ ቅዳሴ የብዝሑ ኮይኖም ይብለካ። ቅዳሴ ይብዛሕ መዛሙር ይደጋገም ግቡእካ ቃል ኣምላኽ ምስማዕ’ዶ ኣይኮነን፤
ኣብ ገሊኡ’ውን ጌጋኻ ናብ እግዚኣብሔር ምድርባይ ኣሎ። ዝሓሰብካዮ ውጥንካ ምስ ዘይቀንዓካ “ኣንታ ኣምላኽ ንምንታይ ከምዚ ጌርካኒ፤” ፍቁር ሓው ጌጋ’ኮ ናትካ እዩ። ኣበርቲዕካ ሰለዘይጸዓርካ ወይ ሜላኻ ብጽቡቕ ኣይተጠቀምካሉን ማለት እዩ። ቃኤል እግዚኣብሔር ብዛዕባ ሓው ምስ ሓተቶ እንታይ ኢሉ መለሰሉ ንርአ፡ ዘፍ 4፡9 “ሓውካ ኣቤል ኣበይ ኣሎ፤….ኣይፈልጥን ኣነ’ዶ ሓላው ሓወይ እየ” እዚ ከኣ ድፍረት ዝተሓወሶ እዩ።
ፍልስፍና ምሕዋስ ከኣ ኣሎ። ንኣብነት ኣርዮስ ካብ ጌግኡ ክንዲ ዝምለስ ፍልስፍና ሓዊሱ ነታ ሕብረት መእመናን ብደም ክርስቶስ ዝተቀደሰት ቅድስት ቤተ ክርስትያና ክፈላሊ ባህ በሎ። እቲ ዝገደደ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ነቲ ጌጋ ምሽፋን ካብ ቃላት እግዚኣብሔር ጥቅስታት ኣውጺእካ ናትካ ድልየታት ክትረክብ ሒዂ ምባል። እግዚኣብሔር ክህሉ ይብሉን ምባል ይሕሸካ። ብሓቂ ንሰብ ቅንዕቲ እትመስሎ መገዲ ኣላ መወዳእታ ግና መገዲ ሞት እያ። ነዓጹም! እንተበልካዮ ካብ ኣፍ ብዝወጽእ እምበር ብኣፍ ዝኣቱ ኣይጎድእን ኢልካ ናትካ ፍልስፍና ካብ ቃል ኣምላኽ ቁንጭል ኣቢልካ ድላይካ ክትገብር ጌጋን ዓቢ በደልን እዩ። ስለዚ ህዝበ ክርስትያን ኩልና በደል ኣሎና፡ ፈሊጥናን ከይፈለጥናን ንጋገ ኢና። ስለዚ“ኣብዚ ዘመን ግሽነትኩም ብፍርሃት ንበሩ” (1 ጴጥ 1፡17) ዝብለና ቃል ህይወት ከም ማዕተብ ንልበሶ። “እቲ ውግእሲ ናይ እግዚኣብሔር እዩ” (1 ሳሙ 17፡47) ኢልና ንእግዚኣብሔር ብዝግባእ ነገልግሎ። በደልና ከይረኣየ ሓጥያትና ከይተመልከተ ብብዝሒ ምሕረቱ ይደግፈና።
ምንጪ፡ ስብከት ካብ ልሳን ዓረበኛ ብፖፕ ሽኖዳ 3ይ.
ወስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!!!


text:
ኣብ ክረምቲ 2014 ሓንቲ 243 ስደተኛታት ዝሓዘት ጃልባ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ጥሒላ። ክሳብ ለይቲ ሎሚ ካብቶም ተሳፈርቲ ሓደ ሰብ’ውን ብህይወቱ ወይ ሬሳኡ ኣይተረኽበን። እታ ጃልባ ኣበየናይ ክፋል’ቲ ባሕሪ ኸምዝጠሓለት ኣይተፈልጠን። በዚ መኽንያት ‘ጃልባ ምትሃት’ ዝብል ስም ተዋሂብዋ።
መዓሾ ተስፋማርያም ነቲ ርክባት፡ መግብን ማይን ከምኡውን ናብቶም ዝዓበዩ ኣሳገርቲ ዝግበር ክፍሊታት ባዕሉ የሳልጦ ኔሩ። ካልኦት ሰለስተ ሰባትውን ነታ ጃልባ ኽመልኣ ሓጊዞሞ። ንሳቶም፡ ናይ ሱዳን ፓስፖርት ዘለዎ ኤርትራዊ ጀማል ኣ-ስዑዲ፡ ከምኡውን ኢብራሂምን ጃብርን ዝተባህሉ ኽልተ ሱዳናውያን እዮም። ኢብራሂም፡ ነቲ ጉዕዞ ምስላጥን ምስ ስድራቤት ተሳፈርቲ ምርኻብን እዩ ሓላፍነቱ ኔሩ። መዓሾ እታ ጃልባ ኻብ ገማግም ኹምስ ናይ ሊብያ ኽትብገስ ከምዝነበራ፡ ክትፋኖ ኸላ ግን ከምዘይርኣያ ይገልጽ። ነቲ ተዅላ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ጉጅለ ዘካይዶ ዝነበረ፡ ነቶም ኣብታ ጃልባ ዝተሳፈሩ ስደተኛታት ዝኣከበ ጀማል ኣ-ስዑዲ ክሳብ ሎሚ ብሰላም ኣብ ሊብያ እናተቐመጠ ዝመሰሎ ይገብር ኣሎ።
ክንድዚ ዝኣኽሉ ሰባት ዝጸዓነት መርከብ ብዘይምልከት ክትጠፍእ ኣዝዩ ዘይልሙድ ነገር እዩ። ኣብ ጥቅምቲ 2013 ኣብ ጥቓ ላምፐዱሳ፡ ኢጣልያ 360 ሰባት ሞይቶም፡ 155 ጥራይ ክድሕኑ ኸለዉ፡ እቲ ባሕሪ ብዘንሳፍፉ ሬሳታት መሊኡ ኔሩ። እንተዀነ ካብዞም 243 ሰባት ክሳዕ ሎሚ ዝዀነ ይኹን ተስፋ ዝህብ ምልክት ኣይተረኽበን።
ቤተሰብ ብዙሓት ካብቶም ምስታ ጃልባ ብዘይኣሰር ዝጠፍኡ መዓሾ ተስፋማርያም በቶም ስደተኛታት ተኸፊሉ ምዃኑ እዮም ዝገልጹ። መዓሾ ካብቲ እታ ጃልባ ዝጠፍኣትሉ ግዜ ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ ኣብ ኢጣልያ ተታሒዙ ኣብ ፍርዲ ቐሪቡ፡ ድሮ ፍርቂ ናይቲ ዝተፈርደሉ 4 ዓመት ወዲኡ ኣሎ።
መዓሾ ተስፋማርያም ነቲ ቀንዲ ኣወሃሃዲ ኸምዝነበረ ዝቐርበሉ ኽሲ ይነጽጎ’ዩ። ብመግለጺኡ እቶም ስደተኛታት ቆመና ሓዉ ንመዓሾ ዝዀነ ወዲ 22 ዓመት ዝነበረ ሓዉ መድሃኔ ዝርከቦም ካብ ሱዳንን ካብ ሊብያን ዝተኣኻኸቡ መብዛሕትኦም መዓሾ ዝፈልጦም ሰባት እዮም ኔሮም። ኢብራሂም ትግርኛ ስለዘይዛረብ ኣብ መንጎ እቶም ስደተኛታትን ስድራቤቶምን ኣራኻቢ ክኸውን ተሌፎን ከምዝሃቦ እዩ ዝገልጽ። ገንዘብ ዝኸለፈሎ ሰብ ከምዘየሎን ኣሳላጢ ናይቲ ሓደገኛ ጕዕዞ ኸምዘይነበረን ይገልጽ። ኢብራሂም ንሓው መዓሾ ብነጻ ባሕሪ ኸስግሮ፡ መዓሾ ዓረብን ትግርኛን ስለዝዛረብ ኣብ መንጎ ተሳፈርትን ስድራቤቶምን ብተሌፎን ሰባት ከራኽብ ከም ስራሕ ከምዝተዋህቦ ይገልጽ።
ኤሪክ ሪዲ ዝተባህለ ጋዜጠኛ ነቲ ዘይባህርያዊ ምስዋር 243 ሰባትን ጃልባኦምን ካብቲ እቲ ወረ ዝተሰምዓሉ እዋን ኣትሒዙ ተኸታቲልዎ። ኣብ መወዳእታ ናይ ዝሓለፈ ዓመት፡ ንመዓሾ ተስፋማርያም ብኣካል ረኺቡ ኣዘራሪብዎ። ካብቲ ዝርርብ ዝተረድኦ ነገራት ኣብታ ነታ ጃልባ ንምድላይ ተባሂላ ዝተዳለወት ወብሳይት (https://medium.com/ghostboat/i-was-helping-those-people-i-was-helping-myself-1bf44a76cadb#.cz1c03eu5) ኣስፊርዎ። እዚ ዝስዕብ ጽማቝ ትርጉም ናይቲ ጽሑፍ እዩ።
እንተኸፍአ መዓሾ ንሓጺር ግዜ ኣብ ሓደ ስርሒት ምስግጋር ሰባት ከም ተለኣኣኺ ኰይኑ ዝሰርሐ፡ ከምቲ ዝብሃሎ እንተዀይኑ ኸኣ ተሸጊሩ ነብሱ ንምድሓን ዝመሰሎ ዝገበረ ስደተኛ እዩ። ኣብ ሕቡእ ምስግጋር ስደተኛታት መን መን ምዃኑን እንታይ ከምዝገብርን ልክዕ ከምቲ ኻብኡ ዝርከብ ሓበሬታ ሃሳስን ንምርድኡ ዘሸግርን እዩ። ዝነበሮ ተራ ብዘየገድስ፡ መዓሾ ተኸሲሱ ከም ገበነኛ ተፈሪዱ፡ መቕጻዕቱ ይቕበል ኣሎ።
ገለ ኻብቶም ምስታ ጃልባ ቤተሰቦም ዝጠፍእዎም ሰባት መዓሾ ካብ ማእሰርቲ ከምዝወጸን፡ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ከምዘሎን ምስሓበርክዎም ተቘጢዖም። ነቲ ዝወረዶም ጓሂ ዝቕጽዓሉ ሰብ ክህሉ ደልዮም፡ መዓሾ ብቐሊሉ ዝልቀቕ ዘሎ ዀይኑ ተሰሚዕዎም። ኩላቶም ግና እቲ ቐንዲ ነገር፡ ብዛዕባ ምስዋር እታ ጃልባ እንታይ ክነግረና ኸምዝኽእል ምዃኑ ተሰማሚዖም።
ከምቲ መዓሾ ዝብሎ እቲ ሰባት ዝነበርዎ መኻዚኖ ነዊሕ ዝጐድኑ፡ ትሑት ናሕሲ ዘለዎ ብስሚንቶ ዝተሰርሐ፡ ካብ ትሪፖሊ ውጽእ ኢልካ ኣብ እትርከብ ታጁራ ዝተባህለት ገጠር ዝርከብ እዩ። ኣብ ውሽጢ ዄንካ ኣብ ጥቓ ናሕሲ ዝርከባ ጸበብቲ ኸፋታት ጥራይ እየን ናይቲ ገዛ መሳዅቲ። ቀቅድሚ እታ ጃልባ ምትሃት ምብጋሳ ኣብ ዝነበረ ግዜ እቲ መኻዚኖ ኣብቲ መሬት ብዝድቅሱ ኢብራሂም ዘምጽኦም ልዕሊ 150 ክብገሱ ተራኦም ዝጽበዩ ሰባት መሊኡ ኔሩ። ዓርቢ ምሸት 27 ሰነ 2014፡ ጀማልን ጃብርን ዝተባህሉ ኣስገርቲ ናብቲ ቦታ ተወሰኽቲ ሰባት ኣምጺኦም። እታ ጃልባ በቶም ሰለስተ ኣስገርቲ ዘመጽእዎም ሰባት መሊኣ። ንሰለስቲኦም ዝእዝዞም ካልእ ሰብ እዩ ኔሩ። ነተን መካይን፡ ነቲ መኻዚኖ፡ ነተን ጃላቡ፡ ንኹሉ ዝውንኖ ሓጅ ናስር ዝብሃል ካልእ ሰብኣይ እዩ። እቶም ስደተኛታት ክብገሱ ከለዉ ግን ሓጅ ናስር ኣብኡ ኣይነበረን።
መን ከም ዝኸፈለን ዘይከፈለን ንምፍላይ ኣስማት ናይቶም 243 ቆልዑት፡ ኣንስቲ፡ ነብሰጾራት ከምኡውን ሰብኡት ምስተመዝገበ፡ ናይ ትራክተር ተሳሓቢት ኣብ ኣፍደገ ናይቲ ገዛ ደው ኢላ። ብምሉኦም እቶም 243 ሰባት ኣብታ ተሳሓቢት ምእንቲ ክጽዓኑ ተቻፋሊቖም ክጽዓኑ ተገዲዶም። መዓሾ እታ ትራክተር ስሒባቶም ክትከይድ ምስረኣየ ድሕሪኡ ዝረኣዮ ነገር የለን። ካብቲ መኻዚኖ ክወጽእ ስለዘይከኣለ፡ ኢብራሂም ጥራይ እዩ ናብቲ ገምገም ባሕሪ ኣሰንይዎም። መዓሾ፡ እቲ ዝተበገሱሉ ካብ ታጁራ ናብ ምብራቕ 100 ኪሎሜተር ርሒቑ ዝርከብ ኹምስ ተባህሊ ዝፍለጥ ገምገም ባሕሪ ክኸውን ከምዝኽእል ይገልጽ። መዓሾ ድሕሪ ሒደት ኣዋርሕ ካብቲ ገምገም’ቲ እዩ ተበጊሱ።
ኣብ ናይ ሳተላይት ስእልታት ነቲ ገማግም ክንድህስሶ ኸለና፡ ኹምስ ካብቲ ንደልየሉ ዝነበርና ቦታ ቁሩብ እዩ ዝፍለ ኔሩ። ገለ ነገር ዘይረኸብናሉ መኽንያት ክኸውንውን ይኽእል እዩ። እንተዀነ፡ መዓሾ እታ ጃልባ ካብቲ ንሱ ዝተበገሰሉ ቦታ ተበጊሳ ክትከውን ከምትኽእል ምሉእ ብምሉእ ርግጸኛ ኣይኰነን። እቶም ስደተኛታት ናብታ ጃልባ ኸምዝተሳፈሩውን ርግጸኛ’ዶ ይኸውን፧ ንሱ ርግጸኛ ኸምዘይኰነ እዩ ዝገልጽ።
“ብዛዕባ’ዚ እፈልጥ’የ ኽብለካ ኣይክእልን’የ። ኢብራሂም ግን ይፈልጥ’ዩ። ዝፈልጦ ሓበሬታ እዚ’ዩ። ኢብራሂም እታ ጃልባ ንግሆ ሰዓት ሰለስተ ኸምዝተበገሰት ሓቢሩኒ።”
ኢብራሂም ኣብተን ዝሰዓባ መዓልታት ንስድራቤት ተሳፈርትን ንመዓሾን ብዙሕ ነገራት ኢልዎም’ዩ፡ ድሕሪኡ ግን ጠቕላላ ርክብ ኣቋሪጹ።
ፈለማ እታ ጃልባ ብሰላም ከምዝኣተወት ይገልጽ ኔሩ። ጸኒሑ ኣብታ ጃልባ ሓሽሽ ስለዝነበረ ብሰንኩ ፖሊስ ከምዝኣሰርዎም፡ በቲ መኽንያት ምዃኖም ንቤተሰቦም ደሃይ ዘይገበሩሎም ገሊጹ። ነቲ ሓሶታት መመሊሱ ወሲኹሉ። ዘዝበሎ ወረ ዀይኑ ይተርፍ ኔሩ። ኣብ ቱኒዝያ ኔሮም ክይኰኑ፡ ምናልባት ኣብ ማልታ ወይ ኣብ ግብጺ ኸይህልዉ፡ ምናልባትውን ባራዩ ክዀኑ ተሸይጦም ከይኰኑ ዝብ ዕላላት ቀጺሉ።
መዓሾ ነዚ ኹሉ ኽገልጸለይ ከሎ፡ እዚ ወረታት’ዚ ነቲ ዛንታ ፈለማ 2015 ክሰምዖ ኸለኹ ዝሰማዕክዎ፡ ነቲ ምስጢር ንምርካብ ዝተኸተልክዎ ዘረባታት ከምዝነበረ ዘኪረ። ናብታ ምስጢር ዝቐረበ ኽነሱ፡ እቶም ስደተኛታት ክብገሱ ከለዉ ምሳታቶም ዝነበሩ ኽነሱ፡ መዓሾ ኻባናን ካብ ኩሉ ኻልእ ነቲ ምስጢር ክፈትሕ ዝተጋደለን ንላዕሊ ዝፈልጦ የብሉን። ብርግጽ እንታይ ከምዘጋጠመ ዝፈልጦ የብሉን፡ እቲ ተወሳኺ ዝበሃል ዝፈልጦ ሓበሬታውን ኣብ ዘብጽሓና የብሉን።
ገለ ቤተሰብ ናይቶም ዝተሰወሩ ስደተኛታት መዓሾ ዝሕሱ ዘሎ ከምዝመሰሎም፡ ዝፈልጦ ነገራት ይሓብእ ከምዘሎ እዮም ዝገልጹ። ርግጸኛ ክኸውን ስለዘይከኣልኩ፡ ንጽባሒቱ ክሓቶ ተመሊሰዮ።
ንገለ እቶም ሕቶታት ብዝተፈላለየ መገዲ እናቕረብኩ ኣትሪረሉ። ዝፈልጦ ነገር እንተኔርዎ ዀይኑ ዝነግረኒ ኣይመስልን እዩ። እንዀነ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓበሬታ ካብ ምሕባእ ክኸስቦ ዝኽእል ርኡይ ነገር የለን። መልስታት ዘይምህላዉ ብሓቂ ከምዘሰክፎን፡ የቘጥዖ ምዃኑን እዩ ዝርአ ኔሩ። ንዕኡ ብውልቂ ዘገድሶ ነገር እዩ። ወዲ ሓወቡኡ ኣብታ ጃልባ ኔሩ እዩ። ከም ኩሎም ቤተሰቡ እንታይ ከምዘጋጠመ ኽፈልጥ ይደሊ እዩ።
“እታ መዓልቲ ኣይርስዓን’የ፥ 28 ሰነ 2014፡ እቶም ሰባት ክርስዖም ኣይክእልን’የ፡” ኢሉኒ መዓሾ ስምዒቱ እናሰዓሮ። “ስድራቤትና ብዘይሓበሬታ ክሃጥሙ ኣይክእሉን እዮም። ከምዚ ኢልና ኽንድቅስ ኣይንኽእልን ኢና። እንታይ ከምዘጋጠሞም ከይፈለጥና ኽንድቅስ ኣይንኽእልን ኢና። እንተወሓደ ሬሳ ሰብና ኽንርኢ ኣለና። እንተወሓደ እታ ጃልባ ጥሒላ ከምዝዀነት ዘረጋግጽ ምልክት ክንረክብ ኣለና። ሬሳታት ስለዘይተረኽበ ዝዀነ ነገር ክኸውን ይኽእል እዩ። ከምዚ ዓይነት ብዘይምልክት፡ ዝዀነ ነገር ከይገደፈት ዝጠፍአት ጃልባ እዚኣ ናይ ፈለማ’ያ።”
መርመራይ ካብ ዝጅምር ካብ ስድራቤት እቶም ዝተሰወሩ ተማሳሳሊ ዘረባ’የ ዝሰምዕ ኔረ። ንመዓሾ ነቲ ዝበለኒ ዛንታ ኸመይ ኢለ ኽኣምኖ ከምዝኽእል ሓቲተዮ፡ ስም ወዲ ሓወቡኡ ነጊሩኒ። እቲ ሽም ኣብቲ ዝርዝር ኣሎ።
ነቲ ምስጢር ክንዲ ዝፈትሓለይ፡ እቲ ዝርርብ ነቲ ሕቶ መሊሱ ሸናኺሩለይ። ነቲ መኻዚኖ፡ ነቶም ጉጅለ ኣስገርቲ፡ ሓደስቲ ኣስማት ዝኣመሰለ ተወሳኺ ሓበሬታ ኣለና፡ እንተዀነ ግን ነቲ ዛንታ ዝምልከት ተወሳኺ ምጥርጣርውን ኣለና። ክሳዕ ሕጂ ኸኣ ነቲ ዝዓበየ ሕቶ ዝኸውን መልሲ ኣይረኸብናን–እንታይ እዩ ኣጋጢምዎም፧
ሕቶታተይ ክውድእ ክቐርብ ከለኹ፡ መዓሾ ዝተሓለሎ ይመስል ኔሩ። ጠበቓኡ ኣብ ፍርቂ ዝርርብና ካልእ ስርሑ ኽገብር ከይዱ ስለዝዀነ፡ መዓሾ በይኑ’ዩ ኣብቲ ተዓጻፊ ዓራቱ ዀፍ ኢሉ ዘሎ።
ኢንተርነት ክጥቀም ኣይፍቀዶን እዩ፡ ተሌፎን ክቕበል እንተዀይኑ ካብ ቤተሰቡ ጥራይ ክኸውን ኣለዎ። ግዚኡ ኣብ ምንታይ ከምዘውዕሎ ሓቲተዮ።
“ክሓስብ እየ ዘሕልፎ ግዜይ፡ ብዛዕባ ዝዀነ ነገር፡” ይብለኒ። “ብዛዕባ ዝኸሰርክዎ ህይወተይ። ብዛዕባ ስድራይ እሓስብ። ክርእዮም ድየ ኣይክርእዮምን ኣይፈልጥን’የ። ዝዀነ ነገር ናይ ምግባር ዓቕመይ ጠፊኡ እዩ። ኣእምሮይ ተሃስዩ እዩ።” ኣዒንቱ ንብዓት መሊኡ እዩ።
ብዙሓት ቤተሰብ ናይቶም ዝተሰወሩ ነቲ መዓሾ ዝብሎ ኣይኣምንዎን እዮም። ዝያዳ መቕጻዕቲ ኽወሃቦ እዮም ዝደልዩ። ንዘረብኡ ኣይኣምንዎን እዮም፡ ነብሱ ኸድሕን ነቲ ሓቂ ይሓብኦ ኣሎ እዮም ዝብሉ።
እንታይ ክሓስብ ከምዘለኒ ኣይፈልጥን እየ። ብዛዕባ ገለ ዝበሎ ነገራት ምጥርጣር’ኳ እንተለኒ፡ ኣሰካፊ ሓቂ ሓቢኡ ክኸውን ከምዝኽእል ዝእንፍት ዝዀነ ነገር የብሉን። እንተዀነ፡ ንነብሱ ክከላኸለላ ዝደልን ውሽጡ ዝተሰብረን እዩ ዝመስል።
ምስ መዓሾ ተዛሪበ ሓድሽ ኣንፈት ዝህብ ነገር ዘይምርካበይ ኣየሐጐሰንን። ንኽንድዚ ዝኣክል ነዚ ዛንታ ስዒበዮ ምስ ምጽናሐይ ግን ዘይጽበዮ ነገር ኣይኰነን። ንመዓሾ ኽዛረቦ ዕድል ምስረኸብኩ፡ ናብ ሓደ ፍታሕ ክመርሓና ስለዝኽእል ቀልጢፈ ኽገብሮ ኔሩኒ። ክንዛረብ ከለና ግን ሓድሽ መልሲ ናይ ምርካብ ተስፋይ ትሑት እዩ ኔሩ።
ንስድራቤት እቶም ዝተሰወሩ ግን ምንጪ ሓድሽ ተስፋ እዩ ኔሩ።
“ክረኽቦ’የ ምስበልካ፡ ሓድሽ ነገራት ንሰምዕ ንኸውን ወይ ውን ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ይወስደና ይከውን ኢለ ኔረ፥” ኢሉ ጽሒፉለይ ያፌት ኤልያስ፡ እቲ ፈለማ ናብቲ ዛንታ ዘእተወኒ ሰብ እዩ። “ካልእ እንታይ ክንገብር ከምንኽእል ኣይፈልጥን እየ፡” ኢሉኒ።
ኣነ’ውን ኣይፈልጥን እየ። እንተዀነ ግን ምስቲ ካብ ፈለማ ኣብ ማእከል እዚ ዛንታ ዝነበረ ሕቶ ኽቃለስ ኔሩኒ። ከመይ ኢልካ እተፍቅሮም ሞይቶም ድዮም ኣለዉ ኸይፈለጥካ ኽትነብር ትኽእል፧ ፈጺምና ብሕጂውን መልሲ ዘይንረክብ እንተዀንና’ኸ፧ ምሉእ ክረምቲ ምስዚ ሕቶ’ዚ ኽቃለስ እየ ኣሕሊፈዮ፡ ስለዚ’የ ኸኣ ናብቲ ኣብ ምፍላም እቲ ዛንታ ዝነበረ ሰብ ክከይድ ዝወሰንኩ።


text:
እዞም ተጠማመትቲ መራሕቲ ኣብ ሲንጋፖር ክራኸቡ'ዮም
ፕረዚደንት ኣሜሪካ ዶናልድ ትራምፕ ምስ መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኣን 12 ሰነ ኣብ ሲንጋፖር ክራኸብ'ዩ።
"ክልቲኤና ንሰላም ዓለም ክንብል እዛ መዓልቲ ፍልይቲ ክንገብራ ኢና" ክብል ድማ ትራምፕ ኣብ ትዊተር ገጹ ጽሒፉ።
ኣብቲ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ትራምፕ ምስ ኪም ክራኸብ ከምዝደሊ ብምግላጽ ዓለም ኣገሪሙ'ዩ።
ክልቲኦም፡ ብርክት ዝበሉ ካብ መሪሕነት ዘጎርበጡ ጸርፍታትን ምፍርራሕን ክለዋወጡ'ኳ እንተጸንሑ ሕዚ ግና ኣብ ሞንጎ ሰሜንን ደቡብን ኮርያታት ዝነበረ ሓጹር ዘተ ምፍራሱ ስዒቡ ክልቲኦም መራሕቲ'ዉን ናብ ሰላማዊ ዝርርባት መጺኦም ኣለዉ።
ትማሊ ኣብ ሰሜን ኮርያ ተኣሲሮም ዝነበሩ ዜጋታት ኣሜሪካ ከምዝፈተትሑ ዝዝከር'ዩ።
እዞም እሱራት ክፍትሑ ዝተደራደረ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ማይክ ፖምፔዮ "ሓደ ትርጉም ዘለዎ ነገር ክንፍጽም ዕድል ዘለና መሲሉ ይስመዐኒ" ኢሉ።
ሲንጋፖር ንምንታይ?
ሲንጋፖር ብጣዕሚ ንኡሽቶ፡ ግን ድማ ምዕብልቲ ሃገር'ያ። ቅድም ኢሉ ድማ ዓበይቲ ዲፕሎማሲያዊ ኣኼባታት ኣተኣናጊዳ'ያ።
ኣብ 2015 ድሕሪ ልዕሊ 60 ዓመታት ንፈለማ እዋን ዝተራኸቡ መራሕቲ ሃገራት ቻይናን ታይዋንን ታሪኻዊ ዘተ ዘካየዱ ኣብዛ ከተማ'ዩ።
ሲንጋፖር ምስ ኣሜሪካ ጽቡቕ ዝምድና ዘለዋ ሃገር ኮይና፡ ምስ ሰሜን ኮርያ ዝነበራ ንግዳዊ ምሕዝነት ኣብቲ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ልዕሊ ሰሜን ኮርያ ብዝተነበረ ማዕቀብ ርክበን ተቋሪጹ'ዩ።
ኮይኑ ግና ኪምን ትራምፕን ተራኺቦም ክዝትዩላ ተሓርያ ኣላ።


text:
ዝምልከቶ ኣካል ምርመራ ኣካይዱ ነጻ ምስ በለ ጥራሕ’ዩ ሃላሊ ጉጅለ፡ ካብ ተግባራት ግብረ ሽበራ ነጻ ምዃኑ ክዛረብ ዝኽእል
ኣቋውማ ወይ ኣመሰራርታ ኣህጉራዊ ትካል “ ሕቡራት ሃገራት” ተመክሮኣዊ’ዩ። እዚ ኣህጉራዊ ትካል ብወግዒ ቆይሙ ስራሑ ከሰላስል ካብ ዝጅመር 72 ዓመት ደኣ የቑጽር ‘ምበር፡ እዚ ትካል ንክምስረት ዝደፋፍኡ ተረኽቦታት ወይ ፍጻሜታት’ሲ ኣማኢት ዓመታት ንድሕሪት ዝመልሱና ምዃኖም ክንዝንግዕ ኣይግባእን። ስለዚ ከኣየ ኣመሰራርታኡ ተመኩሮኣዊ’ዩ ዘበለኒ። ብውሕዱ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣንጻር ገዛኢታ ዝነበረት ዓባይ ብሪጣኒያ ኣብ ላቲን ኣመሪካ ነቲ ግዝኣታት እስጳኛ ነበር ንምሕባር ዕላማ ገይሩ ብመሪሕነት ስሞኦን ቦሊቫር ዝተኻየደ ደማዊ ውግእ፡ ሰውራ ፈረንሳ ብመሪሕነት ናፖሊዮን ቦናፓርት ዘካየዶ ቁጽሪ ዘይብሎ ወራራት፤ ኣብ ክ/ዓለ ኤውሮጳን ክኒዮ ኤውሮጳን ብቐንዱ ከኣ ኣዕነውቲ ተመክሮታት ቀዳማይን ካልኣይ ውግኣት ዓለም፡ እዚኦምን ካልኦት ዘይተጠቕሱን ንሰባት ብሕልፊ ከኣ ንጠበቓታትን ኣኽበርቲ ሕግን መለበሚ ኮይነሞም’ሲ፡ ኣገዳስነት ምልጋስ ኲናት ስለዚ ከኣ ምዕቃብ ሰላም ልዑል ኣትኩሮ ተዋሂብዎ ክስረሓሉ ስለ ዝኸኣለ እዚ ትካል ተመስሪቱ ክሰርሕ ተጌይሩ።
እዚ ኣህጉራዊ ትካል 193 ሃገራት ዝጥርንፍ ኮይኑ፡ ናይ ባዕሉ ዝምረሓሉ ቻርተርን ሕግታት ኣለዎ። ኩለን እተን ኣብ ትሕቲኡ ዝተጠርነፋ ሃገራት ከኣ በዚ ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ተማእዚዘን ክኸዳ ግዱዳት’የን። ሓንቲ ሃገር ልኡላዊት ስለ ዝተባህለት፡ ዝመርሓ ዘሎ መንግስቲ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ይኹን ጨቋኒ መላኺ ወይ ፋሽሽታዊ ኣብ ዝምድናታት ወጻኢኡ ቃሕ ከም ዝበሎ ክገብር መሰለ ወይ ፍቃድ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን። ብኣንጻር’ዚ ኣተሓሳስባ’ዚ ሓያል ጥንቃቐ ዝሓትት’ዩ። ምኽንያቱ ዝምድናታት ወጻኢ ተሃዋሲ ስለ ዝኾነ። መንግስታት ድማ ይፍለጥዎ ኣይፍለጥዎ፡ ይማእዘዝሉ ኣይማእዘዝሉ ኣብ ትሕቲ ማይክሮስኮፕ ናይ’ዚ ትካል ምዃኖም ክዝንጋዕ ኣይግባእን።
ንኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ ገዛኢ ደርቢ ህግደፍ ኣይተረደኦን ይመስለኒ ‘ምበር፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ዓይኒ ዝኣቱ ከይኣቱ’ዩ ኣንጊሁ ኣካይዳኡ ከስተኻኽል ነይርዎ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣይኮነን ንድኹም መንግስታዊ ጉጅለ ህግደፍ ነቶም ሕቖ ኣለና ዝብሉ ዓበይቲ መንግስታት’ውን ኣብ ትሕቲ ማይክሮስኮፕ እንተኣእትይዎም ዝፈጥሮ ተጽዕኖ ቀሊል ኣይኮነን። ንምዃኑ’ኳ ውድብ ህግደፍ ይበሃል ‘ምበር ኣበይ ዘሎ ህግደፍ። ብጉጉይ ግምታትን ስሱዕ ድሌታትን እንኮ ሰብ ኢሳያስ ኣፈወርቂ’ዩ ዝስራሕን ዝምራሕን። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ድሌቱ ደኣምበር ዓቕሙ ብልክዕ ዝፈለጥ ሰብ ኣይኮነን። ንዝምድናታት ወጻኢ ብከምቲ ንህዝቢ ኤርትራ ኣርዒዱ ዝገዝኣሉ ዘሎ ፖሊሲ ገይሩ፡ ጸብለልታ ከርእየሉ ክጥቀመሉን’ዩ ዝደሊ። ከምኡ ምግባር ከኣ ድሌቱ ብዘየገድስ ብተግባር ኣይክእልን። ንህዝቢ ኤርትራ ብእምነት ክሕደት ስለ ዝነዓቐ፡ ንዜጋታት ኤርትራ ስለ ዝኣሰረ፡ ዝሰወረ፡ ዝቐተለ ነዚ ገይሩ ድማ ኣልቦ ሓታቲ ስለዝኸደ፡ ኣብ ዝምድናታት ወጻኢ ብከምኡ ክሰርሕ’ሞ ነጻ ክኸይድ ዝሕሰብ ኣይኮነን። ኣብ ዝምድናታት ወጻኢ ብመሰረት ቻርተር ሕብረት ኣፍሪቃን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዘይምኻድ ቀንጠብ ጠብ ምባል ቀይሕ መስመር ምሕላፍ ስለዝኾነ ዋጋ የኽፍል’ዩ።
እነሆ ድማ ብሰሪ ሃላሊ ዕንደራኡ ህዝቢ ለኪሙ ኣብ ዓይኒ ኣትዩ ኣብ ዕኒይኒይ ይነብር ኣሎ። ህዝቢ ክብሪ ኣለዎ። ህዝባዊ ሕጊ ድማ ገዛኢ ኣሳሪ ናይ ኩሉ ንኡስ ሕግታት ’ዩ። ኢሳያስ ግን ከም በዓል ስብሓት ኤፍሬም ዝበሉ ዓሰርተ ግዜ ፖለቲካዊ ቃል ኪዳን ዝኣስሩን ኢዶም ኣብ ገበን ኣእትዮም ዝፋትሑን መጋበርያታት ኣብ ዝለዓለ ጽፍሒ ስልጣን ኣቐሚጠ ድሌተይ ክገብር ዓጋቲ የብለይን ዝብል ግጉይ ግምት ሒዙ’ዩ ይመርሕ ኣለኹ ዝብል ዘሎ። በዓል ስብሓትን ፊሊጶስ ወልደሃንስን ትእዛዝ ምቕባልን ህዝቢ ምቕጥቃጥን ‘ምበር ብዛዕባ ፖለቲካዊ ምሕደራ፡ ኣተሓሕዛ ህዝቢ፣ ጥበብ ዝምድናታት ወጻኢ ዝፈልጥዎ የብሎምን። ምኽንያቱ ዘይጸረዩ ናይ ፖለቲካ ዝራባዓት’ዮም። ኣብ ክንዲ ኣብ ህዝብን ሕግን ኣብ’ዞም ናይ ፖለቲካ ዝራባዓት ዝተኣማመን ኢሳያስ ብዘይካ ጥፍኣት ሰላም ከምጽእ ከም ዘይክእል ኣንጊሁ ብሩህ’ዩ ነይሩ። እነሆ ከኣ ተጋሂዱ።
ነዚ ክጽሕፍ ዘገደደኒ እዚ ጉጅለ ንገዛእ ርእሱ መንግስታዊ ግብረ ሽበራዊ ሓይሊ ክንሱ፡ ሽበራ ይጽየፍ’የ ክብል ዘስመዖ ቃና’ዩ። ባይቶ ጸጥታ ምስ’ዚ ጉጅለ ኣብ ተራ ህልኽ ስለ ዝኣተወሞ ብዘለዎ ሓይሊ ተጠቒሙ ካብ ርትዒ ወጻኢ ክድህኮ ካብ ዝብል ኩርናዕ ተበጊሱ ኣይኮነን ክልተ ግዜ ናይ ማዕቀብ ውሳነ ኣመሓላሊፍሉ። ብፖለቲካዊ ባህሪኡ ከም’ዚ ክገብር ይኽእል ካብ ዝብል ኩርናዕ ተበጊሱ’ውን ኣይኮነን። ዝግባእ ምክትታልን መጽናዕትን ገይሩ ህግደፍ ብተግባር መሓዛ፡ መዋልን መበጻጽሕን ግብረ ሽበራውያን ሓይልታት ምዃኑ ስለ ዝረጋገጸ’ዩ መተሓሳሰቢ ሂቡ፡ ተመሕጺኑ፡ ኣጠንቂቑ ነዚ ኩሉ ኣወንታዊ መልሲ ምስ ሰኣነ ብወግዒ ኣብ እገዳ ዝኣተወ።
ኢሳያስ ነቲ ባዕሉ ጸዊዑ ዘምጸኦ እገዳ፡ ዘይሕጋዊ ኣድላዊ ንዕግበት ናይ ገለ መንግስታት ክበሃል ግዳይ ዝገበረና እናበለ’ዩ ከደናግር ዝፍትን። መንግስቲ ኤርትራ ኣንጻር ሽበራ ‘ምበር ደጋፊ ኣሽበርቲ ኣይኮነን። መንግስቲ ኤርትራ ሰብኣዊ መሰል የኽብር ‘ምበር ኣይዳፋእን ብዝብል ብግልባጥ ናይ ባህሪኡን ተግባሩን ክማጎት ምስማዕ ልሙድ’ዩ። እዚ ፈጺሙ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ናይ ከኣልናዮ ፍረ ዘይህብ ምጉት’ዩ። ሶማላውያን ትማሊ ስለዝገበሩልና ሎሚ ክንገብረሎም ግዴታና’ዩ። ሞሳ ክንምልስ ኣለና። ዞባዊ ሰላም ምርግጋእ’ውን ሓላፍነትና’ዩ። ንሕና ዘይከም ካልኦት ክንገብሮ ንደልዮ ተሓቢእና ዘይኮነ ብወግዒ ኢና ንዋስኣሉ። ንጉጅለታት ሶማል ምሕጋዝ ደኣምበር እከለ ኣሸበሪ እከለ ደሞክራስያዊ ዝብል ጉልቡብ ዕላማ ዘለዎ ምስሉይ ኣካይዳ ኣይንኽተልን። ደገፍና ንዳግመ ምሕራር ሶማል ወሰን የብሉን። ብዝከኣለና ኩሉ ንኹሎም ሶማላውያን ውድባት ክንድግፍ ኢና እናበለ ተደናጋጺ ምስክን ህዝቢ ሶማል መሲሉ ኣብ ምህዋኽ ዞባዊ ሰላም ተዋፊሩ ምንባሩ፡ ግዜ እንተበለዐስ ዝተረሰዐ መሲልዎ’ዩ።
ህግደፍ መሰል ዜጋታተይ ኣይዳፋእን የኽብር’የ። ንፈጠርቲ ራዕዲ ኣይሕግዝን ዝብል ርእሰ ምትእምማን እንተዝህልዎ፡ ብውድብ ሕቡራት ዝተመዙ መርመርቲ ጉጅለታት ናብ ኤርትራ ኣትዮም፡ ተልእኾኦም ክፍጽሙ ኣፍ ደገኡ ከርሑ ነይርዎ። ተግባሩ ብኣንጻሩ ስለዝኾነ ግን ሃገር ካብ ኩሉ ዕጽውቲ ክትከውን ገይርዋ ይርከብ። እቲ ዝገርም ንውድብ ሕቡራት ሃገራት ሓንሳብ ዘይረብሕ ዋጋ ዘይብሉ መጋበርያ ናይ ምምሕዳር ኣመሪካ ክብል ይዘልፎ። ቀጺሉ፡ ኣድላዊ ወይ ሻራዊ ንእሽቶ ሃገር ስለዝኾና ድሌቱ ስለዘይገበርናሉ የጥቀዐና ኣሎ ኢሉ ይበኪ። ተገልቢጡ እንደገና ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዚ ከገብር ኣለዎ፡ ስልጣኑ’ዩ ኢሉ ይጠርዕ። ንሱ ዝብሎን ዝገብሮን መእሰሪ የብሉን። መርገጹ ንጹር ኣይኮነን። ኩነታተዊ’ዩ። ብሓጺሩ ኩሉ ኣካይዳኡ ፖለቲካዊ ምንዝራና’ዩ። ከም ውጽኢቱ ከኣ እነሆ ነዛ ሃገር ናብ ክትወጽኦ ዘይትኽእል መርጒ ኣእትይዋ። ስለዚ ጉጅለ ህግደፍ ብመርተዖ ሽበራዊ መንግስቲ ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ንዝተፈላለዩ ሽበራውያን ጉጅለታት ይድግፍ፡ ይምውል፡ የስልጥን፡ ዕጥቅን ስንቅን የቀባብል ምዃኑ ኣይጠራጥርን። ንሱ በቲ ዝተለምደ ክርህወካ ኲናት ጻሕትር ሰላም ዝረግ፡ ክጸበካ ምስኪን ኮይንካ ቅረብ ዝብል ፖለቲካዊ ምንዝርናኡ ኣነ ንጹህ’የ እንተበለ ብዝምልከቶ መርመሪ ኣካል እወ ሓቁ ዝብል መረጋገጽ ክሳብ ዘይተዋህበ እገዳ ከም ውሳነ ክቕጽል፡ ኣብ ተግባር ከኣ ክትርጎም ኣለዎ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንገበነኛታት ኣይከናኸን። ኣይረሩ። ውሳነኡ ብምትግባር ሚዛኑ ይሓሉ እናበልኩ ክፍለየኩም።
ሳሙኤል ፍረ
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትር፡ 29-11-2017


text:
ዲክታተራዊ ስርዓት ኤርትራ፡ ሜሬት ጤሳ ሸጥኩም ብዝብል ምስምስ ንብርክት ዝበሉ ዜጋታት ፍርቂ ዋጋ ናይቲ ሽያጥ ክከፍሉ የገድ
ዲክታተራዊ ስርዓት ኤርትራ፡ ሜሬት ጤሳ ሸጥኩም ብዝብል ምስምስ ንብርክት ዝበሉ ዜጋታት
ፍርቂ ዋጋ ናይቲ ሽያጥ ክከፍሉ የገድ
ምህልዉ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም። እዚ ንህዝብና ከቢድ ስምባደ ከም ዝፈጠረሉ ብፍላይ ድማ እቶም ቅድሚ ነዊሕ
ዓመታት ሜሬቶም ብከፊል ኮነ ብምሉእ ብምሻጥ ኣብ ካልእ መዓላ ንዘዉዓሉ ዜጋታት ክከፍልው ኣብ ዘይክእልሉ ደረጃ ብምህላዎም ኣብ ዓቢ ነውጺ ከም ዘለዉ ተሓቢሩ። ነዚ ሲዒቡ ዝቀረበ ተቃዉሞ ከም ልሙድ ኣሰረርሓ እቲ መንግስቲ ብምእሳርን ብምፍርራዝሓን ክዓብሶ ይፍትን ምህላዉ ተፈሊጡ። ሓያለ ዜጋታትና ሜሬት ጤሳና ክንሸጦን ክንልዉጦን መሰልና እዩ፡ ኣይፋል ትብሉ ተሊኩም ድማ ካብዛ ሎሚ ድኣ እምበር ቅድሚ እዚ ሓድሽ ሕግኩም ምውጽኡ ዝተሸጠን ዝተለወጠን ክትንክፍ ግቡእ ኣይኮንን ክብሉ ብምሙጋቶም ኣደዳ ማእሰርትን ምፍርራሕ ኮይኖም ኣለዉ። እሙናት ምንጥታትና ከም ዝሓበርዎ ሓያለ ዜጋታት በዚ ጉዳይ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ማይ ስርዋ ተኣሲሮም ከም ዘለዉን ገለ ድማ ፍርቂ ናይቲ ዝሸጥዎ ዋጋ ሜሬት ብምክፋል ይወጹ ከም ዘለዉ ተሓቢሩ።
ከም ዝፍለጥ መንግስቲ ኤርትራ ተጋላባጢ ዝኮነ ፖሊስኡ ንሕሰም ህዝብና ካብ ዘግድዱ ኮይኑ፡ መሬት ንኩሉ ኣብ ኩሉ እካ ዝብል እንተኮነ ምክንያቱ ብዘይተፈልጠ ምክንያት ምዕዳል ሜሬት ንዓሰርተታት ዓመታት ደው ኢሉ ከም ዝጸነሐ ይፍለጥ። በዚ ምክንያት ኣብ ኤርትራ ከቢድ ሕጽረት ኣባይቲ ከም ዘጋጠመ ባዕሉ እቲ መላኪ ዝተኣመነሉ ኮይኑ ኣብ ክንዲ ነቲ ሽግር ምፍታሕ መሊሱ ኣብ ምግዳዱ ይሰሕ ምህላዉ ይፍለጥ። ከም ዝፍለጥ፡ ነዚ ኣብ ሂወት መሰረታዉ ዝኮነ መንበሪ ገዛ ንምፍታሕ ሓያለ ዜጋታት ካብ ኣቀዲሞም መሬት ዝተዓደሉ ሙሉእ ኮነ ብከፊል ሜሬት ብምግዛእ መንበሩ ሰሪሖም ክቅመጥሉ ኣብ ዝጀመሩሉ እዋን እቲ ስርዓት ዘይሕጋዉ ብምባል ከፍርሶ ጸኒሑ ኣሎ። እዚ ከይኣክል ብተወሳኪ ነቶም ዝሸጡ ዉን ከይተረፈ ፍርቒ ዋጋ ናይቲ ዝሸጥዎ ሜሬት ክከፍሉ ኣብ ምስግዳዶም ይርከብ።
ምልካዊ ስራዓት ህግደፍ ኣብ ክራይ መንግስታዊ ኣባይቲ ልዑል ታሪፍ ይስልዕ
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ መንግስታዊ ክራይ ኣባይቲ ልዑል ዝኮነ ታሪፍ ብምጽዳቅ ንተካረይቲ ገዛ ካብ ዓቅሞም ንላዕሊ ንክከፍሉ ከም ዝወሰነሎም ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም። ብመሰረት እዚ ወጺኡ ዘሎ ሓድሽ ታሪፍ ንሓደ ሜተር ክዩብ ( 1 m3) 112 ናቅፋ ብምካኑ ዝተሓተት ሓንቲ ኣርባዕተ በርባዕተ ዝኮነት ናይ እስካቢሊ 16 M3 ገዛ ክሳብ 1793 ናቅፋ ክከፍለላ ክግደድ እዩ። እዚ ተወሳኪ ተጽዕኖታት ምስቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን ናይ ዓመት ሙሉእ ናይ ኤለክትሪክ ቢል ክከፍሉ ዝዝርግሖ ዘሎ ቢል ተደማሚሩ ንህዝቢ ኣብ ከቢድ ፋይናንሳዊ ጸቅጢ ብምሽማ ህዝብና ኣብ ከቢድ ናብራ ብምጽማፍ ብሃገራዊ ጉዳያትን ሃብትን ንብረት ሃገር ንከይሓትትን ስልጣኑ ኣብ ምንዋሕ ካብ ዝገብሮ ባርባራዊ ተግባራቱ እዩ።
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ


text:
‘ኣነ ድሮ ምስ ክርስቶስ ተሰቂለ እየ! ክርስቶስ እዩ ኣባይ ዝነብር ዘሎ እምበር ኣነ ኣይኰንኩን ብሕይወት ዝነብር ዘሎኹ፣ እዚ ሕጂ ኣብ ሥጋይ ዝነብሮ ዘሎኹ ሕይወት በቲ ዘፍቅረንን ነፍሱ ምእንታይ ዘወፈየን ወልደ እግዚአብሔር ብእምነት ሕያው ኮይነ እየ ዝነብሮ ዘሎኹ፣. . . ኣነ ግና ንጸጋ እግዚብሔር ከንቱ ኣይገብሮን እየ። (ገላ 2.19-21)
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም! ብዛዕባ ቅዳሴ ዝጀመርናዮ ትምህርቲ ክርስቶስ ብምቅጻል ነዛ እትስዕብ ሕቶ ክነቅርብ ንኽእል! ብመሰረቱ ቅዳሴ እንታይ ማለት እዩ! ቅዳሴ ዝኽሪ ናይ ምሥጢረ ፋሲካ ክርስቶስ እዩ፣ ቅዳሴ ኣብቲ ክርስቶስ ኣብ ልዕሊ ሓጢኣትን ሞትን ዝገበሮ ዓወት ከምእንሳተፍ ይገብረና ንሕይወትና ከኣ ምሉእ ትርጉም ይህቦ፣
ስለዚ ክብሪ ቅዳሴ ንምርዳእ ዝኽሪ ተዝካር ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እንታይ ትርጉም ከምዘለዎ ምርዳእ የድሊ፣ ኣብ ሓዲስ ትምህርቲ ክርስቶስ ቊ።1363 ‘ብናይ ቅዱስ መጽሓፍ ትርጓሜ ዝኽሪ ወይ ተዝካር ኪበሃል ከሎ፤ ናይ ዝሓለፈ ክዉን ነገራት ትዝታ ብሕቱ ዘይኮነስ፤ ኣምላኽ ምእንቲ ረብሓ ደቅሰብ ንዝፈጸሞ ዓበይቲ ግብራቱ ምእዋጅ (ምንጋር ምብሣር) ማለት እዩ። ብፍላይ ኣብቲ ብግብረ-ኣምልኾኣዊ ኣገባብ ዚኽበረሉን ዚዝከረሉን ግዜ እዚ ዓበይቲ ግብራት’ዚ ህልውን ኣማናውን ይኸውን። እስራኤል’ውን ካብ ግብፂ ሓራ
ንዝወጽኣሉ ዚዝክሮ ዝነበረ በዚ ዓይነት’ዚ እዩ፣- ወትሩ ግዜ ፋሲካ እናኺበዓል ከኣ ንሕይወቶም ምስኡ ምእንቲ ከሰማምዕዎ፤ እቲ ናይ ፀኣተ-ግብጺ ክዋኔ (ፍጻሜ) ኣብ ዝኽሪ-ምEመናን ህልው ከምዚኸውን ይግበር።` ይብል፣ ኢየሱስ ክርስቶስ ብሕማማቱን ሞቱን ትንሣኤኡን ናብ ሰማይ ብምዕራጉን ንበዓለ ፋሲካ ናብ ምልኣት ኣብጺሕዎ፣ መስዋዕተ ቅዳሴኸስ ተዝካር ናይ ፋሲካኡ እዩ እቲ ምእንታና ቢሉ ዝፈጸሞ ጸኣት ማለት ካብ ባርነት ሓጢኣት ነጻ ክንወጽእን ናብታ ምድሪ ተስፋ ዝኾነት ዘለዓለማዊት ሕይወት ንከእትወናን ዝተፈጸመ ፋሲካ ተዝካር እዩ፣ ማንም ዝኽሪ ወይ ትዝታ ዘይኮነስ ነቲ ቅድሚ ዕስራ ዘመናት ዝተፈጸመ ህልው ዝገብር ስርዓት እዩ፣
ጥቀ ቅዱስ ቊርባን ናብ ዝለዓለ ጥርዚ ስራህ ድሕነት እግዚአብሔር የብጸሓና፣ ጐይታ ኢየሱስ ንዓና ዝቊረስ እንጌራ ኮይኑ ከምቲ ኣብ ልዕለ ዕጸመስቀል ዝገበሮ ምሕረቱን ፍቅሩን ብምሉኡ ኣባና የፍስሶ እሞ ልብና ከምዝሕደስ ገሩ ሕይወትናን ምስኡን ምስ ኣሕዋትናን ዘሎና ርክብ የሐድሶ፣ ካልኣይ ጉባኤ ቫቲካን ኣብ ብርሃነ ኣሕዛብ ቊ.3 ‘መሥዋዕቲ መስቀል ኣብ መንበረ ታቦት ኣብ ዝሥርዓሉን እዋን፣ ወትሩ ስራሕ ድሕ2ነትናውን ኣብኡ ይፍጸም’ ይብል፣ ነፍሲወከፍ ሥርዓተ ቅዱስ ቊርባን ናይቲ ዘይዓርብ ጸሓይ ካብ ሞት ዝተንሠኤ ክርስቶስ ነጸብራቅ እዩ፣ ኣብ መስዋዕተ ቅዳሴ ምስታፍ ምናዳ ሰንበት ሰንበት እንክንሳተፍ ኣብቲ ብብርሃኑ ዝተዀለዔን ብፍቅሩ ዝሞቈን ዓወት ናይቲ ካብ ሞት ዝተንሠኤ ክርስቶስ ምስታፍ ማለት እዩ፣ ኣብ መሥዋዕተ ቅዳሴ መንፈስ ቅዱስ ነቲ መዋቲ ጥንተ ፍጥረትና ክልውጥ ብዝኽእል መንገዲ ኣብ መለኮታዊ ሕይወት ከምንሳተፍ ይገብረና፣ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሞት ናብ ሕይወት ካብ ግዝያውንት ናብ ዘለዓለማውነት እንክሰጋገር ንዓናውን ምሳኡ ኣብ ፋሲካኡ የሳትፈና፣ ኣብ መስዋዕተ ቅዳሴ በዓለ ፋሲካ ነብዕል፣ እምበኣርከስ ንሕና ኣብ መሥዋዕተ ቅዳሴ እቲ ናብ ህይወት ዘለዓለም ዝጐተና መይቱ ዝተንሠኤ ክርስቶስ ንቅድሚት የሰጒመና፣ ምሳኡ ሓደ ንኸውን፣ ከምቲ ክንበብ ዝሰማዕናዮ ቅዱስ ጳውሎስ ዝብሎ ክርስቶስ ኣባና ንሕና ከኣ ኣባኡ ንነብር፣ ኣነ ኣይኮንኩን ዝነብር ዘሎኹ ክርስቶስ እዩ ኣባይ ዝነብር ዘሎ፣ ክንብል ንኽእል፣
ደም ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሞትን ፍርሒ ሞትን የናግፈና፣ ካብ መግዛእቲ ስጋዊ ሞት ጥራይ ዘይኮነ ካብቲ መንፈሳዊ ሞት ዘኸትል ክፍኣት’ውን ማለት ካብቲ ብዝፈጸምናዮ ይኹን ካልኦት ብዝፈጸምዎ ወትሩ ኣብ ትሕቲ ባርነቱ ዘእተወና ሓጢኣት እውን ሓራ የውጽአና፣ ሓጢኣት ምስ እንገብር ነፍስና ትብከል ጽባቄኣ ተጥፍእ ትርጉም ትስእን እሞ ትቅምስል፣
ክርስቶስ ግን ሕይወት ይህበና! ንሞት ፊት ንፊት ገጢሙ ሓንሳእን ንሓዋሩን ምስ ኣጥፈኦ ክርስቶስ ምልኣት ሕይወት ሂቡና! ከምቲ ኣብ ኣኰቴተ ቊርባን እንብሎ ‘ካብ ሞት ብምትንሣእ ንሞት ደምሰሶ ሕይወትና ከኣ ኣሓደሶ’፣ ፋሲካ ክርስቶስከስ ኣብ ልዕሊ ሞት ዝተገብረ ወሳኒ ዓወት እዩ ከመይ ንሱ ንሞቱ ኣብ ዝለዓለ ተግባር ፍቅሪ ስለዝለወጦ፣ ስለፍቅርና ሞተ! ኣብ ጥቀ ቅዱስ ቊርባን ከኣ ነቲ ዓወት ዝመልኦ ፍቅሩ እዩ ከመሓላልፈልና ዝደሊ፣ ብእምነት ምስ እንቅበሎ ከኣ ከምቲ ንሱ ሕይወቱ ምእንታና ብምስዋዕ ዘፍቀረና ንእግዚአብሔርን ንብጻይናን ብሓቂ ክነፍቅር ንኽእል፣
ፍቅሪ ክርስቶስ ኣባይ እንተደኣ ኣልዩ ንገዛእ ርእሰይ ምእንቲ ካልኦት ከውፊ ወላውን ብውሽጢ ልበይ እቲ ካልእ ክጐድኣኒ ይኸይድ ምህላውን ንገዛእ ርእሰይ ክከላኸል ኣሎኒ ዝብል ርግጽነት እውን ይሃሉ ንገዛእ ርእሰይ ብምልኣት ምእንታኡ ከወፍያ ኣሎኒ፣ ሰማዕታት ስለዚ እዮም ሕይወቶም ኣብቲ ክርስቶስ ኣብ ርእሲ ሞት ዝተጐናጸፎ ዓወት ብምትእምማን ወፍዮማ፣ ነዚ ሓይሊ ፍቅሪ ዝኾነ ሓይሊ ክርስቶስ ምስ ኣስተማቀርካ ጥራሕ እዩ ብዘይ ፍርሒ ነፍስና ክነወፊ ብሓቅ ነጻ እንኸውን፣ ቅዳሴ ማለት ከኣ እዚ እዩ ኣብዚ ሕማምትን ሞትን ትንሣኤን ዕርገትን ክርስቶስ ምስታፍ! ኣብ መሥዋዕተ ቅዳሴ እንክንከይድ ልክዕ ኣብ ቀራንዮ ንጐዓዝ ከምዘሎና እዩ፣ እስኪ ሕስብ ኣብልዎ! በዚ መንፈስ እዚ ናብ ቀራንዮ ንጐዓዝ እንተሊና ኣብቲ ኮረብታ ክርስቶስ ከምዝሎ ኣረጋጊጽና ንፈልጥ፣ ኮይኑ ግን ሓንሳእ ሓንሳእ ዕላልን ስእሊ ክትስእል ቅልስን እንክትርኢ ናብ ትያትር ገጹ ዝኸደ ይመስል፣ ከምዚ ክግበር የብሉን! እንተደኣ እዚ ሓሳብስን እዚ ስእሊ እዝን ኣብ ልብናን ኣእምሮናን ኣልዩ ብሱቊታ ክነስተንትን ጥራይ ዘይኮነ በቲ ፍጻሜ ክነብዕ ስለ ድሕነትና ከኣ ክንሕጐስ እዩ ዝግባእ፣ ንመሥዋዕተ ቅዳሴ ናብ ቤተክርስትያን ክንኣቱ ከሎናኸስ ነዚ ንሕሰብ! ናብቲ ኢየሱስ ምእንቲ ድሕነትይ ሕይወቱ ዘወፈየሉ ናብ ቀራንዮ እኸይድ ኣሎኹ ቢልና እንተሓሲብና ሕሹዅሹዅን ሕሜታን ህልም ኢሎም ክጠፍኡ ብዓቢ መንፈሳውነት ክነቀድስ ንኽእል በዚ ከኣ ኢየሱስ ይዕወት፣
ተዝካር ፋሲካኸስ ትርጉሙ ነቲ ምእንታና ዝተፈጸመ መሥዋዕተ ድሕነት ሕያው ገሩ መስዋዕተ ቅዳሴ ኣብ ነዕርገሉ ዝኾነ ጊዜ ከምዝዓዩ ሕጂ ብሪህልና ክኸውን ተስፋ እገብር፣ ኣብ ቅዱስ ቊርባን ምስታፍ ኣብ ፋሲካዊ ምስጢር ክርስቶስ ከም እንኣቱ ይገብረና ምሳኡ ከኣ ካብ ሞት ናብ ሕይወት ንሳገር፣ መስዋዕተ ቅዳሴ መስዋዕተ ቀራንዮ ምድጋም እዩ፣ ትያትር ኣይኮነን! እግዚኣብሔር ይሃበለይ!’ እንክብሉ ትምህርቶም ደምደሙ፣


text:
ተዛረብቲ ቋንቋ እንግሊዝ ኣብ ዝኮኑ ዞባታት ‘ታ ሃገር ዝንቀሳቀሱ ተቓወምቲ ንዝኽሪ ምጅማር’ቲ ምንቅስቃስ ኣብያተ ትምህርቲ ክዕጸው ኣብ ዝጸውዕዎ ኣድማ ብዘይምስታፎም ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ መጥቓዕቲ ፈጺሞም። ብኣማኢት ዝቑጸሩ ተማሃሮን መማሃራንን ካብ ኣብያተ ትምህርቲ ክሃድሙ ከምዝተገደዱ ተገሊጹ።
ኣብ ሓንቲ ካብተን መጥቓዕቲ ዝተፈጸመን ኣብያተ ትምህርቲ ንዳይሬክተርን ሃይማኖታዊ መራሒ እታ ቤት ትምህርቲ ምጭዋዮም ድሒሮም ነቲ ሃይማኖታዊ መራሒ ከምዝለቐቁ እንተኾነ ሃለዋት ዳይሬክተር እታ ቤት ትምህርቲ ክሳብ ሕጂ ከምዘይተፈልጠ ተሓቢሩ።
ተዛረብቲ ቋንቋ እንግሊዝ ኣብ ዝኾኑ ሰሜናዊምዕራብን ደቡባዊ ምዕራብ ዞባታት ካሜሮን ዝርከቡ ኣብያተ ትምህርቲ ብሰንኪ አድማ መማህራንን ሰብሞያን ካብ ወርሒ ሕዳር 2016 ጀሚሩ ምዕጻዎም ይፍለጥ።
ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2017 ገለ ኣብያተ ትምህርቲ እዘን ዞባታት እንተተከፍቱ’ዃ ኣብቲ ሃገር ዘሎ ኩነታት ግን ብምግዳዱ፡ ፕረዚደንት ፖል ባያ ኣብተን ዞባታት ኩናት ኣዊጆም ኣለው።
ብመሰረት ካብ መንግስቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣብ ሰሜናዊምዕራብን ደቡባዊምዕራብ ዞባታት እታ ሃገር ኣብ 30 ኣብያተ ትምህርቲ መጥቓዕቲ ምክያዱን ብአሰርተታት ዝቑጸሩ መማሃራን ምሟቶም ካልኦት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ድማ ካብቲ ቦታ ምህዳሞም ይሕበር።
ካብ 2017 ዓ.ም ጀሚሩ መንግስቲ ኣብዘን ተዛረብቲ ቋንቋ እንግሊዝ ኣብ ዝኾና ዞባታት ንዘጋጠመ ኣድማ ጎነጻዊ ግብረ መልሲ ምሃቡ ነቲ ኩነታት ምግዳዱን ልዝብ ኣጸጋሚ ከምዝኮነን ይሕበር ኣሎ።
ብሰንኪ ኣብ መንጎ ተቓወምቲን መንግስቲ ዝተላዕለ ጎነጽ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ሰባት ምሟቶም ኣስታት 20,000 ካብ መነባብርኦም ምዝንባሎም ተገሊጹ።


text:
ሕልሚ
ሎሚ ንድሕሪት ተመሊስና ዝሓለፈ ታሪኽና ብምጥማት ጎንፂ ምፍጣር ክንዲዝቐንዐና ዝአክል፣ ንቕድሚት ምእማት ዝቐንዖ ወለዶ ፖለቲካዊን ማሕበራዊን ጉዳያት ሀገርና ኢትዮጵያ ዓብሊልዎ ምርአይ እዩ። ሕማቕ ይኹን ፅቡቕ ዝመፃእናሉ ናይ ታሪኽ መንገዲ ዘተአሳሰረና ምዃኑ ዘይክሓድ እኳ ተኾነ፣ ብዝበለፀ ዘተአሳስረናን ብኹለመዳይ ምንቅስቓሳ ንቕድሚት ዘሰድረናን ብሓባር ንሀንፆ ፅባሕና (Our Future) እዩ። አብዚ ሕልሚ ዝተደረኹ ሓሳባት ብዚ ብሎግ አቢሎም ክቐርቡ እዮም። እዚ ብሎግ ብዛዕባ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚያዊን ማሕበራዊን ጉዳያት ኢትዮጵያ ዝምልከቱ መረዳእታታን ውልቀ ሪኢቶ ናይቲ ብሎገርን ዝቕርቡሉ መድረኽ እዩ።
ዕላማታት እዚ ብሎግ
• ብመረዳእታ ዝተሓገዙ እዋናዊ ጉዳያት ብምዝካር ንዘተን ክርክርን ንምዕዳም፤
• ካብ ዝተፈላለዩ ሳይንሳዊ ፅሑፋትን መርበባት ሓበሬታን ዝተጠመሩ፣ ፖለቲካዊ ኢኮኖሚያዊን ማሕበራዊን ጉዳያት ሀገርና ዝምልከቱ መረዳአታታ ብዓይነቱ ፍልይ ብዝበለን ብዝቐለልን መንገዲ ንአንባቢ ምቕራብ፤
• ዕዱማት እዚ ብሎግ ክንድዝተሳተፉሉ መጠን አብ እዋናዊ ጉዳያት አመልኪቱ ሓደሽቲ መረዳእታታት () ካብ ዕዱማት ብምትእኽኻብን ውፅኢቱ ብምክፋልን ንዝበለፀ ዘተ ንምዕዳም እዩ።
ብዛዕባ እቲ ብሎገር
ትምህርቲ
ቀዳማይ ብርኪ – አብ አዲስአበባን አስመራን፣
ካልአይ ብርኪ – አብ አኽሱም
ሳልሳይ ብርኪ – አብ አምቦ ሕርሻ ኮሌጅ፣ መቐለ ዩኒቨርሲቲ፣ ኦስሎ ዩኒቨርሲቲን NMBUን
ሙያ – ኸባቢያዊ ሓለዋ፣ ኢኮኖሚክስን ጂኦማቲክስን
ስራሕ
ሎሚ – ኦስሎ ዩኒቨርሲቲ ፖለቲካል ሳይንስ ሓጋዚ ምርምር (Research Assistant)
ሕሉፍ – ጎልጎል ራያ ፕሮጀክት፣ ግብርና ቢሮ (ማይጨው)፣ መቐለ ዩኒቨርሲቲ (መምህር)
አቦ ክልተ ቖልዑን በዓል ሓዳርን


text:
ፍሉያት ኣብያተ ትምህርትና
እተን መንግስታውያን ፍሉያት ኣብያተ ትምህርቲ፡ ሓሙሽተ ዞባውያንን ሰለስተ ሃገራውያንን፡ ኣማራጺ ናይቲ ልሙድ መባእታ ቤት ትምህርቲ ንዝደልዩ ተምሃሮ ይቕበላ።
ወለዲ እዮም ደቆም ኣብ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ክምሃሩ እንተ ኾይኖም ዘመልክቱ። እቲ ተምሃራይ ኣብ ክመላለሰሉ ዝኽእል ርሕቀት ዘይነብር እንተ ኾይኑ፡ ኣብ ወቕተ-ትምህርቲ ናይ መንበሪ ምርካብን ንጡፍ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ንጥፈታትን ተኽእል ኣሎ።
ዞባውያን ፍሉያት ኣብያተ ትምህርትና
ጸማማት ወይ ናይ ምስማዕ ጸገም ዘለዎም ተምሃሮ ኣብ ዞባውያን ፍሉያት ኣብያተ ትምህርትና ክምሃሩ ይኽእሉ ኣዮም። እቲ ትምህርቲ ብኽልተ ቋንቋ ይወሃብ። ገሊኡ ብናይ ሽወደንኛ ቋንቋ ምልክት፡ ገሊኡ ድማ ብናይ ዝርርብ ወይ ጽሑፍ ሽወደንኛ። እቲ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ዘወፍዮ ኣብ ኵሉ ምስ ትምህርቲ ዝዛመድ ናይ ቋንቋ ምልክትን ሽወደንኛን ዝፈልጠሉን ዝጥቀመሉን ዕድላት ዝህብ ናይ ቋንቋ ሃዋሁው። ብመንገዲ እዚ ክልተ ቋንቋ ምህላው፡ ናይቲ ተምሃራይ ናይ ትምህርቲ ምቕጻልን ኣብ ሕብረተሰብ ምውሳእን ዕድል ይዓቢ።
- ክሪስቲናስኩላን ኣብ ሄርኖሳንድ (Kristinaskolan i Härnösand)
- ማኒላስኩላን ኣብ ስቶክሆልም (Manillaskolan i Stockholm)
- ቢርጊታስኩላን ኣብ ኦረብሩ (Birgittaskolan i Örebro)
- ቬነርስኩላን ኣብ ቬነርሽቦርግ (Vänerskolan i Vänersborg)
- ኦስተርቮንግስኩላን ኣብ ሉንድ (Östervångskolan i Lund)
ሃገራውያን ፍሉያት ኣብያት ትምህርቲ
ካብ ምሉእ ሃገር ተምሃሮ ዝቕበላ ኣብያተ ትምህርቲ ዝተፈላለዩ ዝግደሳሎም ጕጅለታት ኣሎወን። እቲ ትምህርቲ፡ ኣከባቢን ኣገባብ ርክብን፡ ናይቶም ተምሃሮ ጠለብ መሰረት ብምግባር ይሰማማዕ።
ኦስባካስኩላን (Åsbackaskolan i Örebro) ኣብ ኦረብሩ፡ ናይ ምስማዕ ስንክልና ምስ ምዕባለኣዊ ስንክልና ዝተሓወሶ ጸገም ንዘለዎም ተምሃሮን ናይ ተፈጥሮኣዊ ምጽማም ጸገም ንዘለዎም ተምሃሮን። እዚ ቤት ትምህርቲ ካብ ነፍስ ወከፍ ተምሃራይ ኩነትን ኣድላይነትን ተበጊሱ ናይ ትምህርቲ ዕድል ይህብ። ናይቶም ተምሃሮ ምዕባለ ኣብ ድልየትን ምንዮትን ናይ ብሓባር ምንባር፡ ምውሳእን ርክብን ኣብ ሓደ ናይ ክልተ ቋንቋ ኣከባቢ ዓቢ ተገዳስነት ኢና ነንብረሉ።
ሄልስቡስኩላን (Hällsboskolan i Stockholm och Umeå) ኣብ ስቶክሆልምን ኡመኦን ፡ ከቢድ ናይ ቋንቋ ጸገም ንዘለዎም ተምሃሮ። እዚ ቤት ትምህርቲ ናይ ኣብ ቋንቋን ዝርርብን ብዝተፋላለየ ኣገባብ ዘተኮረ ትምህርቲ ዕድል ይህብ። እዚ፡ ካብ ናይቶም ተምሃሮ ውልቃዊ ጠለብ ተበጊሱ ብጕጅለ ብምስምማዕ ናይ ትምህርቲ ሃዋሁው ይትግበር።
ኤከስኩላን (Ekeskolan i Örebro) ኣብ ኦረብሩ፡ ናይ ምርኣይ ጸገም ምስ ካልእ ተወሳኺ ተግባራዊ ስንክልና ዝተሓዎሶ ጸገም ንዘልዎም ተምሃሮ። እዚ ቤት ትምህርቲ ካብ ናይቶም ተምሃሮ ውልቃዊ ጠለብ ብምብጋስ፡ ንምርኣይ ብዝሰማምዕ፡ ናይ ዓይነት ትምህርቲ፡ ናይ ብረይል( ናይ ዓይነ ስዉራን ፊደል)፡ ናይ ጕዕዞ ምእዘናን ምንቅስቓስን፡ ከምኡ'ውን ልምምድ ነብስካ ንምኽኣል ኣስተምህሮ የወፊ።
ኣብ ገለ ካብ ፍሉያት ኣብያተ ትምህርትና ተምሃራይ ምኳን
ነቶም ተምሃሮ ናይ ተሳታፍነትን ምዕባለን ኵነት ዝህብ ሃዋሁው ነወፍየሎም። ኵሉም ሰባት ኣብቲ ማሕበራዊ ንጥፈት ክሳተፉ፡ ኣባልነት ክስምዖምን ከም ውልቀ ሰባት ክምዕብሉን ይኽእሉ።
ትሕዝቶ ትምህርቲ ናይቲ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ብዙሕ ካብቲ ናይ መባእታ ቤት ትምህርቲ ኣይፍለን እዩ። እዞም ኣብዚ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ዝሰርሑ፡ ነቲ ትምህርቲ ምስቲ ጕጅለ ከምዝሰማማዕ ኣብ ምግባር ክኢላታት እዮም። እዚ ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ናይቶም ተምሃሮ ውልቃዊ ጠለብ ከማልእ ንኽኽእል ብዙሓት መማህራንን ዝወሓደ ጕጅለ ተምሃሮን ኣሎዎ። ፍሉይ ቤት ትምህርቲ ናይ ዓሰርተ ዓመት እዩ። ከምኡ'ውን ብጀካ ሄልስቡስኩላን ናይ ስቶክሆልም፡ ኵለን ኣብያተ ትምህርቲ ናይ ቅድመ ትምህርቲ ክፍሊ ዕድል ይህባ እየን።


text:
ዶክ/ ሃብተ ሓደ ካብቶም በጻብዕ ዝቍጸሩ፡ ቀዳሞት ክብ ዝበለ ትምህርቲ ዝቐሰሙ ስለ ናጽነት ሃገርና ኤርትራን ሓርነት ህዝብናን ዝቃለሱ ዝነበሩ መንእሰያት እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ቨትሪናሪ ባችለር መዓርግ ድሕሪ ምውሳዱ፣ ኣብ ፖላንድ ቀጺሉ ናይ ማስተርስ መዓርግ ተቐቢሉ፣ ኣብ በርሊን ሃገረ ጀርመን ብምቕጻል ድማ ብዓቢ ብሉጽነት (Great Distinction)ናይዶክተርነት መዓርግ ተሰሊሙ። ትምህርቱ ንክካታተል ቋንቋታት እንግሊዝን ፖላንዳን ጀርመንን ክመልኽ ግድነት ነይሩ። ዶክ/ ሃብተ ንቋንቋ ጀርመን ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ኣዋርሕ መሊኹ ናይ ዶክተርነት መዓርግ ክሳብ ምውሳድ ክበጽሕ እንከሎ ማዕረ ክንደይ ንፉዕ ተማሃራይን ቋንቋታት ናይ ምምላኽ ተውህቦ ዝነበሮ ሰብ ምንባሩን ክንግንዘብ ንኽእል።ድሕሪ ምውዳእ ትምህርቱ፡ ኣብ በርሊን ዩኒቨርሲቲ ከም ተሓጋጋዚ ፕሮፈሶር ኰይኑ ክሰርሕ ጀሚሩ ነበረ፣ እንተዀነ ግን ንሃገሩ ዝነበሮ ዘቃጽል ፍቕሪ ልዕሊ ኵሉ ስለዝነበረ፣ ነቲ ክረኽቦ ዝኽእል ዝነበረ ግዑዛዊ (ማተርያላዊ) ረብሓ ራሕሪሑ ምሉእ ግዜኡን ዓቕሙን ኣብ ኣገልግሎት ህዝቢ ክውዕል ምውሳኑ ክብ ዝበለ ውፉይ ሓርበኛ ባእታ ምንባሩ እቲ ተግባር ንባዕሉ ይምስክር።
ናይ ዶክ/ ሃብተ ኣስተዋጽኦ/ኣበርክቶ ኣብ ሓደ ገጽ ዘርዚርካ ዝውዳእ ኣይኮነን። ሓው ትኩእ ተስፋይ ንዝኽሪ ሓርበኛ ጅግና ስዉእ ዶክ/ ሃብተ ክንእከብ ኢና ዝብል ሓበሬታ ምስ ሃበኒ ነዛ ንዕኡ ዘይትበቅዕ ሓጻር መልእኽቲ ክሰድድ ወሲነ። ኣብ ውሑዳት ነጥብታት ድማ ከተኵር እየ።
ዶክ/ ሃብተ ኣብ ኣለማያ ዩኒቨርስቲ ኣብ ዝምሃረሉ ዝነበረ ግዜ ኣባል ናይ ብማሕበር ሸውዓተ ዝፍለጥዝነበረ ምንቅስቓስ ሓርነት ኤርትራ ስሩዕ ኰይኑ ክንቀሳቐስ ድሐሪ ምጽንሑ ኣብ ኤውሮጳ ምስ ከደ፡ ኤርትራውያን ተማሃሮ ከም ኢትዮጵያውያን ከይኖም ክብ ዝበለ ትምህርቲ ንምቕሳም ይልኣኹ እኳ እንተነበሩ ከም ኤርትራውያን ናይ ገዛእ ርእሶም ማሕበር ተማሃሮ ንክህልዎም ተቓሊሶም ካብ እተዓወቱ ተማሃሮ እዩ ነይሩ። ኣብ ወጻኢ ዝነበረ ማሕበር ተማሃሮ ኢትዮጵያውያን፡ ኤርትራውያን ካብ ናይ ኢትዮጵያውያን እተፈልየ ናጻ ማሕበር ንከይህልዎም ብትሪ ይቃወም ነበረ። ኣብዚ ቃልሲ እዚ ዝነበሩ እሞ ዝልዓለ ዋጋ ህይወቶም በጃ ህዝቦም ከፊሎም ዝሓለፉ ስዉኣት ዶክተራት፡ የሕያ ጃብር፡ ፍጹም ገብረስላሰን ኣረጋይ ሃብቱን፣ ብህይወቶም ካብ ዘለዉ፡ ገና ብዘይምሕላል ኣብ ቃልሲ ዝርከብ ውፉይ ዶክ/ ዩሱፍ ብርሃኑን ሓው ከሊፋ ዑስማንን ካልኦት ኣስማቶም ክዝክሮም ዘይክኣልኩን ዘይፈለጥኩዎምን ብዘይምጥቃሰይ ይቕሬታ እንዳሓተትኩ ነዞም ክዝክሮም ዝኽኣልኩ ምጥቃስ ግቡእ ኰይኑ ይርኣየኒ። ዶክ/ ሃብተ ኣብ ምምስራት ማሕበር ኤርትራውያን ተማሃሮ ኣብ ኤውሮጳ ጥራሕ ዘይኰነስ እንተላይ ምስቲ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝቐውም ዝነበረ ማሕበር ተማሃሮ ሰሚሩ ሓደ ዘድምዕ ማሕበር ኤርትራውያን ተማሃሮ ንክህሉ ተቓሊሱ እተዓወተ እዩ።
ኣብ ሰውራ ኤርትራ ኣብ መጀመርያ ናይ ሰብዓታት ኣብ ውሽጢ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ናብ ምፍንጫል ዘምርሕ ተርእዮታት ኣብ እተኸስተሉ ግዜ ኣይኰነሉን እምበር ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይ ተ.ሓ.ኤ.ን ምስ ሓደ ካብቶም ነቲ ምፍንጫል ዘተባብዕ ዝነበረ ውሩይ መራሕን ተራኺቡ ሓድነት ናይ ሰውራ ኤርትራ ክዕቆብ ጽዒቱ። ዶክ/ ሃብተ ምስቲ ውሩይ መራሒ ኣብ ዘካየዶ ምይይጥ ንባዕሉ እቲ ዘተባብዕ ዝነበረ ምሉእ ዕግበት ከም ዘይነበሮ ካብቲ “ኢድካ ኣብ ባሕሪ ኣኣትዋ ወይ ዓሳ ሒዛ ትወጽእ ወይ ከኣ ተሓጺባ ትወጽእ” ዝብል መልሲ ዝሃቦ ከም እተገንዘበን “ኢድ ምሕጻብ ጥራሕ ኣይኮነን ዘሎ ብዓሳ ምውሓጥ/ ምቝራጽ እውን ኣሎ” ኢሉ ከም ዝመለሰሉ ብዛዕባ ሓድነት ማዕረ ክንደይ ይግደስ ከም ዝነበረን ከም ዝጽዓረን ስለ ዘመልክት በዚ ኣጋጣሚ እዚ ክዝክሮ እፈቱ። እቲ ውሩይ ሰብ ናብ ዓዲ ኵላትና ሓሊፉ ስለዘሎ ስሙ ክረቝሖ ኣይደለኹን።
ንዶክ/ ሃብተ ንመጀመርታ ግዜ ዝፈለጥኩዎን እተላለኹዎን ብ 1975 ኣብ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ናይ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ እዩ። ሽዑ ዶክ/ ሃብተ ኣባል ሰውራዊ ባይቶ ኰይኑ ተመሪጹ። ኣብቲ ግዜ’ቲ ኣብ ሜዳ ምስ ተጋደልቲ ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ 35 ተጋደልቲ ናይ ጎብየ ሽክና ተሰኪሞም መጺኦም ኮፍ ክብልዎ ምስ ርኣየ ኣዚዩ ሰንበደን ጕሃየን። እቲ ተርኽቦ’ቲ ዶክ/ ብመሰል ወዲ ሰብ ጥራሕ ዘይኮነስ እንተላይ ብመሰል እንስሳታት ከም ዝግደስ ዘርኣየ ነበረ። ኣብ ኣኼባ ናይ ሰውራዊ ባይቶ ኣድላዪነት ምዕቃብ እንስሳታት ዝገልጽ መሳጢ ጽሑፍ ኣቕረበ እሞ ሰውራዊ ባይቶ ጎብየን ካልኦት እንስሳታትን ንከይህደኑ ወሰነ።
ድሕሪ 2ይ ሃ.ጕ ዶክ/ ሃብተ ኣብ ቤት ጽሕፈት ወጻኢ ጕዳያት፣ ሓላፊ ምምሕዳር ክፍሊ ኤውሮጳ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፣ ብ 1977 ንውድብ ኣብ ሃገረ-ሽወደን ክውክል ኣብ እተመደብኩሉ እዋን ብቐረባ ክፈልጦን ክላለዮን ዕድል ረኸብኩ። ሕያዋይ፡ መስተውዓሊ፡ ምቕሉል፡ጽን ኢል ዝሰምዕ፡ ሰሪሑ ዘስርሕ፡ውፉይ፡ እሙን ዓርኪ ምንባሩ እምስክር። ኣብ ሽወደን ኣብ ዝነበርኩሉ ግዜ ኣብ Lund University, Sweden ንጕዳይ ኤርትራ ዝምልከት ሓደ ዓውደ መጽናዕቲ (Symposium) ተኻዪዱ ነይሩ። ነዚ ብደርግ ዝቐርብ ዘሎ ናይ ፍታሕ-እማመ መልስኹም እንታይ ከም ዝዀነ ክትገልጹ ንዕድመኩም ኣሎና ዝብል መልእኽቲ መጺኡና ኣሎ እሞ ውድባዊ መልሲ ኣሎና ድዩ ኢለ ምስ ሓተትኩዎ “መሪሕነት ትኣኪቡ መልሲ ንክህብ ዘጋማጥል ግዜ የልቦን፤ ንስኻ እተራእየካ መልስ” ኢሉ ብዝሃበኒ ፍቓድ መሰረት መልሲ ኣዳልየ ብዛዕባ ከስምረሉ ዝደልዮ ነጥብታት ምስኡ ድሕሪ ምምይያጥ፣ ኣቕሪበ። እቲ ሽዑ ዘቕረብኩዎ ናብ ቋንቋ ሽወደን ተተርጒሙ ከም ውጽኢት ናይቲ መጽናዕቲ ኣብ ሓደ መጽሓፍ ሰፊሩ ይርከብ። እዚ ሰሪሑ ዘስርሕ ምንባሩ ጥራሕ ዘይኰነስ ክብ ዝበለ ምትእምማን ከም ዝነበረና ዘመልክት እዩ።
ዶክተራት ሃብተን ዮሱፍ ብርሃኑን ንተ.ሓ.ኤ. ኣብ ኤውሮጳ ምስ ሰልፍታትን መንግስታትን ዘይመንግስታውያን ትካላትን ንምልላይ ዘካየድዎ ዘይሕለል ጽዓት ኣብ ናይቲ እዋን ናይ ተ.ሓ.ኤ. መጽሔታት ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ ኣብቲ ብእኒ ዮውሃንስ ዘርኢማርያም፡ ወልደየሱስ ዓማር፡እስማዒል ዓልን ካልኦት ብጾቶምን ብእንግሊዝኛ ዝሕተም ዝነበረ “Eritrean News Letter” and “The Eritrean Revolution” ተሰኒዱ ይርከብ። ኣብዚ ክዝክር ዝደልዮ ግን ሰለስተ ኣገደስቲ ነጥብታት ኣሎኒ፡
ቀዳማይ፡ ብሓገዝ ናይ UNHCR ምቛም 2ይ ደረጃ ቤት ትምህርቲንኤርትራውያን ስደተኛታት መንእሰያት ኣብ ከሰላ ሱዳን፡ መንእሰያት ኤርትራ እንተ ተማሂሮም ንርእሶምን ቤተ ሰቦምን ህዝቦምን ከገልግሉ ክኽእሉ ኢዮም ካብ ዝብል ዕግበት ኣብ ጂነቫ ንዝመደበሩ ዋና ቤት ጽሕፈት ባይቶ ሕቡራት መንግስታት ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት (UNHCR) ዶክ/ት ሃብተን ዮሱፍን ካብ ንውሑዳት ሰባት ኣብ ወጻኢ ሰዲድካ ምምሃር ንብዙሓት ኣብ ውሽጢ ሃገሮም ምምሃር ብዝውሓደ ወጻኢ ዝልዓለ ፍርያት ክርከብ ከም ዝክኣል ከረድኡ ጽዒሮም። ከምውጽኢቱ ድማ እቲ ብልምዲ “ቤት ትምህርቲ ዩኔስኮ” ተባሂሉ ዝፍለጥ 2ይ ደረጃ ቢት ትምህርቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ከሰላ ብጽዓት ናይ ተ.ሓ.ኤ.ን ፍቓድ ናይ መንግስቲ ሱዳንን፡ ኣብ 2ይ ክፋል ናይ ሰብዓታት ተኸፍተ። ክሳብ ሃገርና ኣብ ኢድ ባዕዳዊ መግዛእቲ ዝነበረትሉ ግዜ ሳላ እቶም ንነብሶም ከም ሽምዓ እንዳመኸኹ ንኣሕዋቶም ዘይበርስ ፍልጠት ዘቕስሙ ዝነበሩ ውፉያት መምሃራን እቲ ሓገዝ ቀጻሊ ነበረ። ድሒሩ ግን ኤርትራ ናጽነታ ስለ እተጓናጸፈት ሓገዝ ክቋረጽ ግድነት እዩ ተባሂሉ ተቛረጸ። በቲ ቤት ትምህርቲ እቲ ዝሓለፉ ኣብ ጥጡሕ ናብራ ዝርከቡ ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ኤርትራውያን ኣለዉ። ተጠርኒፎም ነቲ ዘሎ ናይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብያተ ትምህርቲ ዘድልዮ ነገራት ከማልኡ እንተዝዕጠቑ ሓያሎይ ጾር መቃለሉ።ንብዙሓት መንእሰያትን ወለዶምን ዓቢ ተስፋ ምሃቡ። ንዕኦም ድማ ከምቲ ሓምሳ ለሚን፡ ንሓደ ሰብ ሰከም፡ ንሓምሳ ጌጾም ዝብሃል፣ ከም ስልማቶም ክርእይዎን ሰናይ ብምግባሮም ክሕጎሱን ጽቡቕ ኣርኣያ ከውርሱ ምዃኖም ከገንዝቦም እፈቱ። ሰማዒ እዝኒ ክረክብ ድማ እትስፎ። ነዚ ነጥቢ እዚ ኣብቲ ዶክ/ ሃብተ ሓመድ-ኣዳም ዝለበሰሉ መዓልቲ ኣልዒለዮ ስለዝነበርኩ ሓደ ካብኦም “እዛ መልእኽትኻ ኣብ ርእሰይ ኣትያ ኣላ፤ ክዕጠቐላ እየ” ዝበለኒ ኣሎ። ምስኡ ተራኺቡ/ባ ቁም ነገር ክሰርሕ ዝደሊ እንተልዩ/ያ ከራኽቦ/ባ በዚ ኣጋጣሚ እዚ ክሕብር እፈቱ። ስዉኣት ዶክ/ ሃብተ ኰነ ሚካኤል ጋብርን ካልኦት ዝሓለፉ ኮኑ ህሉዋት መምህራኖም ካብ ዝጽብይዎ ነገራት ሓደ እዚ ከይኮነ ኣይተርፍን እዩ እሞ ማዕሬኡ ይግበሮም።
ካልኣይ፡ ዶክ/ ሃብተ ውጻዕ መዓት እዩ፡ ኣብ ግዜ ደርግ ኣብ ሉሳካ ዛምቢያ ኣብ እተኻየደ ናይ ኣፍሪቃ ወጻኢ ጕዳያት ሚንስትራትኣኼባ ከም ኣካል ናይ ሶማልያ ልኡኽ ኰይኑ ኣትዩ ዘድለዮ ናይ ት.ሓ.ኤ. ጽሑፋት ከም ዝዘርግሐ እተዓዘቡ ልኡኻት ደርግ ክጨውይዎ ምስ ሰበ ስልጣን ዛምቢያ ተሰማሚዖም ነይሮም። ሳላ ናይ ሶማል ኣምባሳደር ጻዕርን ዕቱብ ምክልኻልን ሃቐናኦም ፈሸለ። ጕዳይ ኢርትራ ብ ኣፍሪቃውያን ተቐባልነት ንኽረክብ ዋላ ንህይወቱ ኣብ ሓደጋ ከሳጥሕ ክምህ ይብል ከም ዘይነበር እዩ ዘመልክት። ካልእ ምዓልቲ እውን ዝጕዓዘላ ዝነበረት ነፋሪት ኣብ መዓርፎ-ነፈርቲ ኣስመራ ዓሊባ ነይራ። ናይ መላኺ ስርዓት ሰበ ስልጣን ጸጥታ፡ ኣብኣ ምንባሩ ፈሊጦም እንተዝነብሩ እንታይ ከም ዝገብሩ ካብ ኵላትና ስዉር ኣይኰነን። በዚ ክልተ ምኽንያታት እየ ውጻእ ምዓት ዝበልኩዎ። ቀደም እንተዀነ እውን ሰበ-ስልጣን ፖላንድ ምእንቲ ተገዲዱ ናብ ኢትዮጵያ ክምለስ ፓስፖርቶኡ ሒዞሞ ምንባሮም፣ እንትኸነ ግን ኣብቲ ግዜ እቲ ካብ ፖላንድ ናብ ናይ ሽዑ ምብራቕ ጀርመን ክትኣቱ ቪዛ የድሊ ስለዘይነበረ፣ ብዘይ ቪዛ ብምእታው ንውጥኖም ከም ዘምከኖ የዘንቱ ነበረ።
ሳልሳይ፡ ዶክ/ ሃብተ ድሕሪ ኣቦ መንበር ናይ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ምዃኑ ምስ ብዕላማ መሰረታዊ ፍልልይ ዘይብሎም ውድባት ኣብ ሓድነት ንምብጻሕ ምስ ካልኦት ድማ ኣብ ትሕቲ ሓደ ሃገራዊ ጽላል ብምጥርናፍ ኵሉ ተቓዋሚ ሓይሊ ጸጸጸሩ ደርብዩ እቲ ህዝብና ክቡር ዋጋ ዝኸፈለሉ ናጽነት ናይ ብሓቂ ናጽነት ኰይኑ ህዝብና ብሰላም ንክነብር ኣብ ሃገርና ዲሞክራስን ፍትሕን ንክሰፍን ብቅዋም እትምሓደር ሃገር ንክትህልወና ዝክኣሎ ንምግባር እምበር ንስልጣን ኢሉ ከም ዘይተቐብሎ ኣነ እውን ብወገነይ ኣብ ዘለኹዎ ንሓድነት ክድግፍ እሞ ነቲ ሒዙዎ ዘሎ ናይ ሓድነት ዕማም ክዉን ኣብ ምትግባር ግደይ ከበርክት ጸዊዑኒ ምንባሩን ኣብቲ ቅድሚ ክልተ ዓመት እተኻየደ ፈስቲቫላት ፍራንክፈርትን ካስልን እውን ንጕዳይ ሓድነት ብዕቱብ ተተሓሒዙዎ ከምዘሎ ብእዉጅ ገሊጹ ምንባሩ እምስክር።
ኣብ መደምደምታ ናይ ዶክቶር ሃብተ መስዋእቲ ንውድቡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ጥራሕ ዘይኰነስ ንመላእ ደምበ ተቓውሞ ዓቢ ክሳራ እዩ እሞ ንኵሉ ደላይ ፍትሒ ጽንዓት ይሃብ ምባል ኣብ ቦታኡ ኰይኑ፣ ኵሉ ንዶክቶር ዘፍቅርን ዘኽብርን ነቲ ዝጀመሮ ግን ኣብ መዓርፎኡ ዘየብጽሖ ጕዳይ ሓድነት ብኣፍ ጥራሕ ዘይኰነስ ብግብሪ ብዕቱብ ክትሓሓዞ፣ እወ ላዕለዎት ሓለፍቲ ክሳብ ዝሰማምዑ ከይተጸበየ ኣብ ዘዘለዎ ተኸባቢሩ ኣብቲ ሓቢሩ ክሰርሖ ዝኽእል ሓቢሩ ክሰርሕ ክበቅዕ ምእንቲ ንቂምን ቅርሕንትን ወጊድ ክብል የድልዮ። ሕድገታት ክንገብር ድሉዋት ዲና? ነነብስና ንሕተት።
ዶክ/ ሃብተ ልዕሊ ሓምሳ ዓመት ካብ ዕድመኡ ንናጽነት ሃገርን ንሓርነት ህዝብናን ተቓሊሱ ከብቅዕ ብሰንኪ መላኺ ስርዓት ናጻ መሬት ኤርትራ ከይረገጸ፣ ኣብ ሓጎስ ኮነ ሓዘን ናይ ስድራ-ቤቱን ኣዝማዱን ፈተውቱን ክሳተፍ ዕድል ከይረኸበ ምሕላፉ ኣዚዩ ከም ዘሕዝነኒ ከይጠቐስኩ ክሓልፍ ኣይደልን።
ኣብ ድሕሪ ንፉዕ ሰብኣይ ኵሉ ግዜ ንፍዕቲ ሰበይቲ ኣላ ከም ዝብሃል፡ ዶክቶር ወትሩ እተጽናንዖን እትኣልዮን ዝነበረት ወረጃ ብዓልቲ ቤቱ ኣድያምን ንሓድሕዶም ተጸናኒዖም ነዲኦም ዘጸናንዑ መንእሰያት ደቆም ዶክትር ሚለንን ሰንድን ሱሀልን ሓዲጉ እዩ ሓሊፉ እሞ ንኢዮብ ዝደበሰ ኣምላኽ ክድብሶም ኣብ ጸሎትና ንዘክሮም። ንነፍሰ-ኄር ዶክቶር መንግስተ ስማይ የዋርሶ።
ዘለዓለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣት ኤርትራ!
ሰላም፡ፍትሒ፡ ዲሞክራሲ፡ ብልጽግና ንህዝብና!
ገረዝጊሄር ተወልደ፣ ሳስካቱን ካናዳ
05 ለካቲት 2017.


text:
መስርዕና ኣብ 80 – ታደሰ ኪዳነ
መስርዕና ኣብ 80 ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም ብምኽንያት 20 ሰነ 2017 ኩለን ሃገራት ዓለም፡ ንዘዝሓለፍኦ ኲናትን ምረትን እናዘከራ ዝትርኻሉን፡ ንዝሓለፉ ጀጋኑአን ዝዝክራሉን ነናይ ገዛእ-ርእሰን ዕለታት ኣለወን። 20 ሰነ’ውን፡ ነቶም ሃገሮም መዓርን ጸባን ዝሕለባ፡ ብልጽግትን ምዕብልትን ክትኮኖሎም ኣሚኖም፡ ነቲ
መስርዕና ኣብ 80
ታደሰ ኪዳነ በርሚንግሃም ብምኽንያት 20 ሰነ 2017
ኩለን ሃገራት ዓለም፡ ንዘዝሓለፍኦ ኲናትን ምረትን እናዘከራ ዝትርኻሉን፡ ንዝሓለፉ ጀጋኑአን ዝዝክራሉን ነናይ ገዛእ-ርእሰን ዕለታት ኣለወን። 20 ሰነ’ውን፡ ነቶም ሃገሮም መዓርን ጸባን ዝሕለባ፡ ብልጽግትን ምዕብልትን ክትኮኖሎም ኣሚኖም፡ ነቲ ዘይከኣል ዝኸኣሉ፡ ነቲ ዘይሕለፍ ዝሓለፉ፡ ንሳቶም’ውን ኣብቲ ጉዕዞ ዝሓለፉ ስዉኣትና እንዝክረላ መዓልቲ ካብ ትኸውን ዓመታት ሓሊፉ ኣሎ። እዛ ዕለት’ዚኣ መዓልቲ ሓበንን ሓዘንን ጥራይ ዘይኮነት፡ ነቲ ኤርትራዊ ሃገራውነት ንምህናጽ ዝሓለፍናዮ መሪር፡ ኣዝዩ መሪር ጉዕዞ ዘኪርና፡ ነቲ ድሒሩ ከም ማይ ዓለቕቲ ኣብ ዓንቀርና ዝተሸኽለ፡ ኣይወሓጥ ኣይትፋእ ስርዓተ ራዕዲ ንምቕያር፡ መብጽዓና እነሐድሰላ ዕለት’ውን ኢያ።
ንሎሚ ድማ 37 ዓመታት ንድሕሪት ተመሊሰ፡ ብ5 ጥሪ 1980 ዓ.ም፡ ኣብ መስርዕና ዘጋጠመ ኩነታት ክዝክር ኢየ።
እቲ ብተበግሶ ዝፍለጥ፡ ብ2 ታሕሳስ 1979 ዓ.ም ረፋድ ዝጀመረ፡ ኣብ ልዕሊ’ቲ ብግብረ ሃይል 506ን 508ን ዝቖመ ብናደው እዚ ዝፍለጥ ሓይልታት ጸላኢ፡ በተን ኣብ ግምባር ናቕፋ ዝነበራ ኣሃዱት ህዝባዊ ግምባር ዝተፈነወ መጥቃዕቲ፡ ናብ ዕለት 10 ኣብ ዘውግሐ ለይቲ ኢዩ፡ ነቲ ዘይስገር ዕርድታት ጎቦ ኢተሓልበብ ዘፍረሶ። ድሕሪ ኢትሓልበብ፡ ኣብ ከባቢ ኩብኩብ ውሑድ ተቃውሞ’ኳ እንተ ኣጋጠመና፡ ደድሕሪ ጸላኢ እናጎየና ኢና ንኹሉቲ ንከተማ ኣፍዓበት ዘቐልቅል ጎቦታት ተቖጻጺርና ደው ዝበልና። እቲ ዘብ-ዘብ ዝተሓወሶ ትንፋስ ዘይህብ ውግእ፡ ብርቱዕ ድኻም’ኳ እንተነበሮ፡ ኣነ ግን ኣብቲ ምትሕውዋስ፡ ኣባል ብርጌድ 58ን፡ መድፍዓጂ ብሬንን ምስ ዝነበረ ተጋዳላይ ፍስሃየ ተኽሎም ስለ ዝተራኸብና፡ ንድኻምና ግዲ ከይገበርና ከይደቀስና -ከነዕልል ኢና ኣሕሊፍናዮ። እንተኾነ መሬት ከይወግሐ ከብቲ ቀላቕል ድሕር ኢልና ቦታ ክንሕዝ ስለ ዝነበረና፡ ምስ ፍስሃየ’ውን ተፈላሊና።
ኣብ ገድሊ ቀደም ምስ ኣትፈልጦ ሰብ ተራኺብካ ከተዕልል ሳሕቲ ኢዩ ዘጋጥም። ንሱ ድማ ወይ ተወጊእካ ኣብ ሕክምና፡ ወይ ኣብ ናይ ቋሕ-ሰም ምርእኣይ ኣብ ውግእ። ሎሚ ብኣጋጣሚ ናይዚ ኣርእስቲ’ዚ ንፍስሃየ ተኽሎም ዘልዕሎ ዘለኹ ድማ፡ ንሱ’ውን ሃይለን ተስፋገብሪኤልን ዝበሃሉ፡ ኣብቲ ግንባር ምስ ዝነበሩ ክልተ ኣሕዋቱ፡ ድሒሩ ኣብ መስርዕ ስዉኣት ስለ ዝተጸንበሩ ኢየ።
የማነ ጸጋም ምስ ዝነበረ ድፋዓት ንምትእስሳር ኢዩ እመስለኒ፡ ነቲ ቀላቕል ገዲፍና ድሕር ኢልና ምስ ኣሰርና፡ ጸላኢ ነቲ ቦታ ብኡ ንብኡ’ኳ እንተ ተቖጻጸሮ፡ ልዕሊኡ ዝኸይድ ዓቕሚ ስለ ዘይነበሮ ግን፡ ኣብቲ ካብ ክሳድ ዓዲ ሽሩም ድሕር ኢልና ንጸጋም ዘሎ ተረ-ተር፡ ዳርጋ ተዛኒና ኢና ቀኒና። ኣብዛ ንሎሚ ከም መዛረቢ መሪጸያ ዘለኹ ዕለት (5 ጥሪ 1980) እውን፡ ቀትሪ ክንዋዘ፡ ክንስሕቕን በቲ ኣብቲ ናይ ተበግሶ ውግእ ካብ ጸላኢ ዝረኸብናዮ መግብን ኣስቃጥላታትን ክንዕንገልን ኢና ውዒልና።እዛ መዓልቲ’ዚኣ፡ ዘይ ከምተን ቅድሚኣ ዝነበራ መዓልታት፡ ቀትሪ ክንስሕቕ፡ ክንጫረቕን ክንጻወትን ዕምርቲ መዓልቲ ኢያ ነይራ።
ኣብ ከባቢ ሰዓት 4፡00 ድሕሪ ቀትሪ ኣቢሉ ግን፡ ህውኽ ብዝበለ ድምጺ “ድራር . . . ድራር!” ዝብል ትእዛዝ መጺኡ። እቲ ሃታ ሃታ ዝተሓወሶ ድራር ገና ከይተወድአ ከሎ፡ ኮሚሳር ጋንታና፡ ስም መራሕ መስርዕና ጸዊዑ “መስርዕካ ሒዝካ ተሰራዕ! ሓደ ሓኪም ከኣ ምሳኻ ተማላእ!” ዝብል ቀጢን ትእዛዝ የሕልፍ። ብውሽጠይ “ኣባል ናይታ መስርዕ ምዃነይ እናፈለጠ – እንታይ ተወሳኺ ቃላት ኣድለዮ!” ዘይበልኩ ኣይኮንኩን። እታ ኣብ ብርጌድ 51, ሳልሰይቲ ቦጦሎኒ፡ ካልኣይቲ ሓይሊ፡ ሳልሳይ ጋንታ ዝነበረት መስርዕ ኣር ቢ ጂ ተሰሪዓ ንስራሕ ድልውቲ ኮነት። መራሕ መስርዕ እንታይ ትእዛዝ ከም ዝተቐበለ ኣይፈለጥኩን። መሪሑና ናብታ ብጸጋምና ኣብቲ ቀንዲ ተረ ተር ዝነበረት ሳልሰይቲ ሓይሊ ደየበ። ኣብኡ’ውን ከማና ንስራሕ ድሉዋት ዝኾና ክልተ መስርዕ ጸኒሐናና።
ንሰለስቲአን መሳርዕ ዘወሃህድ (ዝመርሕ) ንእሽቶ ራድዮ ርክብ ዝሓዘ ጽልም ዝበለ ሓጺር መራሕ ጋንታ ካብ ሓይሊ 33 ዝመጸ እመስለኒ። በቶም ኣብኡ ዝጸንሑ ሓለፍቲ ድማ ነቲ ሓባጥ ጎባጥ ግን ከኣ ቀላጥ መሬት ሰጊርና፡ ካባና ኣስታት ሓደ ኪሎ ሜትር ርሒቐን፡ ኣብቲ ናብ ኣፍዓበት ዘርኢ ቀላቕል ዝነበራ ክልተ ቀንዲ ታባታት ኣጥቂዕና ክንቆጻጸረን ተነጊሩና። ዕላማ ናይቲ መጥቃዕቲ፡ ነቲ ኣብ ግንባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል (ውቃው እዝ) ሽዑ መዓልቲ፡ ብወገን ህዝባዊ ግንባር ዝተፈነወ መጥቃዕቲ፡ መናወራ ንምግባር ምኳኑ ድሕሪ’ቲ ፍጻሜ፡ ብኻልእ ኣጋጣሚ ኢየ ሰሚዐ።
እቲ ኣብ ቅድሜና ኮይኑ ንመጥቃዕትና ዝጽበ ሓይሊ ጸላኢ፡ እቲ ቀደም እንፈልጦ፡ ካብ ናቕፋ ክሳብ ኣፍዓበት ዝጎየናዮ ጸላኢ ኢዩ። ሞራል ናይቶም ሬሳታቱ ዝረገጽና፡ ኣጽዋሩን ታንክታቱን ዝማረኽና ተጋደልቲ’ውን – ሚእቲ ኢዩ። እቲ ፍሉይ ዝገብሮ፡ ኣብቲ ቀላጥ ግን ከኣ ኣዝዩ ዝተፈንተተ ቦታ፡ ቅድሚ ኣብ እተድማዓሉ ናይ ኢድ ብኢድ ተኹሲ ትበጽሕ፡ ካብ ወገን ጸላኢ ብተመልከተለይ ብዝትኮስ ናይ ማሺንጋንን ብሬናትን ጠያይቲ፡ ዝዓበየ መሰናኽል ምንባሩ ኢዩ። እቲ ዘጋጠመ’ውን ንሱ ነይሩ።
ናይ ተበግስ ቀይሕ ትእዛዝ ተዋሂቡ፡ ናብ ቦታ ጸላኢ ጉያ ምስ ጀመርና፡ ድሕሪ ገለ ካልኢታት፡ ኣብታ ብሸነኽ የማን ዝነበረት በላሕ ታባ ዝነበረ ማሺንጋን ጸላኢ ክንቊ ጀሚሩ። ነቲ ናይ ጸላኢ ሓይሊ ትሑት ግምት ስለ ዝተዋህቦ ኢዩ እመስለኒ፡ ካብ ናትና ወገን ንዕኡ ዘዐግስ ዝስማዕናዮ ድምጺ ነዊሕ ብረት ኣይነበረን። እቲ ሓደ ክግበር ዝነበሮ ድማ፡ ኣብቲ ቃልዕ ቦታታት፡ ከም ሽንቲ ብዕራይ እናተጠዋወኻ፡ ኣብ የማነ ጸጋምካ ንዝዓልብ ጠያይቲ ነዊሕ ብረት እናሽካዕካ ምምራሽ ጥራይ ኢዩ።
ናይ ጸላኢ ማሽንጋን ገና ካብ መጀመርያ ኢዩ ክግዕር ጀሚሩ። ጻዕቂ ናይቲ ካብኡ ዝትፋእ ጠያይቲ ግን ካብቶም ኣብ ቅድሚት ዝነበርና ውሑዳት ንላዕሊ፡ ናብቶም ድሕር ኢሎም፡ ጻዕቂ ዝነበሮም ብጾት ዘነጻጸረ ኢዩ ነይሩ። ክልተ ቃልዕ – መቕተሊ ቦታ ሓሊፍና፡ ሳልሰይቲ ንምውራድ ቁልቁል እናነጠርና ከለና፡ ቀቅድመይ ዝነበረ ሓደ ተጋዳላይ ኣብቲ ቃልዕ፡ ገላጽ ቦታ ተሃሪሙ ይወድቕ። ሳንጣይ ኣውሪደ ዝተሃርመ ኣካላቱ ክፍትሽ ከለኹ ክሕግዘኒ ደው ዝበለ ካልእ ብጻይ’ውን ኣፍ ልቡ ተሃሩሙ ምስኡ ይድረብ። ክልተ ውጓኣት ኣብቲ ቃልጥ ቦታ።
ሳንጣ ከፊቲ ትንፋሶም ፈቲሸዮም። ኣይነበሩን፡ ንዘለ-ኣለም ደቂሶም ኢዮም። ኣብ ከምዚ ኩነታት እቲ ራድዮ ዝሓዘ መራሕ ጋንታ’ውን፡ በቲ ዝነበርናዮ ቦታ እናነጠረ ክሓልፍ ስለ ዝረኣየና “ተሰዊኦም ኢዮም፡ ካብቲ ቦታ ውጻእ!” ኢሉኒ ንታሕቲ ገጹ ንግፍ በለ። ኣፍ ሻምብቆ ማሽንጋን ኣንፈቱ ናብ ካልኦት ገጹ ክሳብ ዘቕንዕ ግን ምትንሳእ ዝከኣል ኣይነበረን። ንሬሳ ናይቶም ክልተ ብጾት ከውሊ ገይረ ክጸንሕ ነይሩኒ። እቶም ክልተ ብጾት ድሕሪ መስዋእቶም ብኽንደይ ጠያይቲ ከም ዝተደግሙ ዝፈልጦ የብለይን። በዓል ማሺንጋን ኣንፈቱ ናብ ካልኦት ምስ ገበረ ግን፡ ኩነታት መዚነ፡ ኣነ’ውን ሳንጣይ ኣልዒለ፡ ንቅድሚት በቲ ቁልቁል ተዓዚረ።
ነቲ ቃልዕ ቦታ ሓሊፍና (ወሪድና) ኣብቲ ከውሊ ቦታ ምስ በጻሕና፡ ናቶ ዝዓይነታ ብረት ዝዓጠቐ ኣባል መስርዕና፡ በኹረጽየን (ወኪ) ኣብ ስለፉ ተሃሪሙ ጸኒሑኒ። ቁስሊ በኹረጽየን ምጅናን ጸገም ኣይነበሮን። እቲ ቦታ ከውሊ ኢዩ፡ እታ ንቦኽረጽየን ዝሃረመት ጥይት፡ ብማእከል ሰለፉ ዓጽሚ ከይተንከፈት ስለ ዝሓለፈት፡ ምርኩስ ትኾኖ ዕንጸይቲ ሂበ፡ ተኹሲ ዝሕል ምስ በለሉ፡ ቀስ ኢሉ ክወጽእ ከም ዝኽእል ሓቢረ ገዲፈዮ ከይደ።
ሕጂ ካብ ድፋዓትና ኣዚና ርሒቕና ናብ ናይ ጸላኢ ወረዳ ኣቲና ኢና። ካብታ በኹረጽየን ዝነበራ ቦታ ውጽእ ኢልካ፡ ሓንቲ ሓላቕ ክሳድ ኣላ። ማሺንጋንን ብሬናትን ጸላኢ ኣሲሩላ ኢዩ። ነታ ክሳድ እንተ ሓሊፍካያ፡ ንቕድሚት እምበር ንድሕሪት ምምላስ ዝከኣል ኣይኮነን። ውሑዳት ብጾት ንዓኣ ሰጊሮም ናብ ጸላኢ ተጸጊዕም ኣለዉ። ገለ ከኣ በቲ ተኩሲ ተዓጊቶም ነይሮም። ነቶም ቀዳሞት ከርክቦም ነይሩኒ። ካብቲ ከውሊ ወጺአ፡ በቲ ቃልዕ እናጎየኹ ከለኹ፡ ብድሕረይ ረዛን ስዩም ተሃሪማ ክትወድቕ እሪኣ ኣለኹ። ምስቲ ዝዘንብ ዝነበረ ብዝሒ ጠያይቲ ግን ንድሕሪት ምምላስ ዝከኣል ኣይነበረን። ምስኣ ዝነበራ ብጾት ስሒበን ናብ ከውሊ ይወስድኣ ስለ ዝነበራ ድማ ናተይ ምምላስ ዘድልያ ኣይኮነን።
ሕጂ’ውን ኣብቲ ዕሙቕ ዝበለ ከውሊ ዘለዎ ቦታ ምስ በጻሕኩ፡ ምክትል መራሕ መስርዕና ዝነበረ ሰመረ (ኛም ኛም)፡ ኣብ ቃልዕ ቦታ ተሃሪሙ ጸጥ ኢሉ ደቂሱ ነይሩ። ብህይወት ምንባሩን ዘይምንባሩን ግን ኣየረጋገጽኩን። እቲ ኣብ ጥቓይ ዝነበረ መራሕ ጋንታ “ተመለስ!” እንተዘይብለኒ፡ ንስረ ንክረጋግጽ ናብኡ ተበጊሰ ነይረ። ምስቶም ብጾት ምስ ተጸንበርኩ፡ ሃለቃን ዓዲ-ቐሺን ካብ መስርዕና ኣብኡ ጸኒሖሙኒ።
ምስ ጸላኢ ኣብ ናይ ቀረባ ርሕቀት በጺሕና ኢና። ዝነበራና ካላሽናት ክሰርሓ ጀሚረን ኢየን። ዝነበረና ሓይሊ ሰብ ግን እንተስ ተወጊኡ ወይ ብተኹሲ ተዓጊቱ ዳርጋ ኩሉ ድሕሪት ተሪፉ ኢዩ። 5 ሰብ ኣብ ሑቅፊ ጸላኢ ተጸጊዕና። ንሳቶም ድማ ቡምባ ቻይና ዓጢቑ ራድዮ ርክብ ዝሓዘ መራሕ ጋንታ፡ ኣር ቢ ጂ ምስ ሰለስተ ቦምባታታ ዝሓዘ ተስፋማርያም (ሃለቃ)፡ ክልተ ሰብ ካላሽን (ሓደ ካብኦም ኣብ መስርዕና ዝነበረ ወለንሰአ (ዓዲ-ቀሺ))፡ ሳንጣ ዝሓዝኩ ሓኪም። ሃለቃ በተን ዝነበርኦ ቦምታታት ነቲ ተካል ዘምሰየና በዓል ማሺንጋን ኣፉ ከም ዝዕበስ ገይሩዎ ኢዩ። እተን ዝነበራና ክልተ ካላሽናት ብጻዕቂ ይትኩሳ ነይረን። ተኹስና ግን ካብ ዓሚቕ፡ ናብ በሪኽ (ንላዕሊ ገጹ) ስለ ዝኾነ ኣድማዕነቱ ዘተኣማምን ኣይኮነን። ነቶም ብቶኹሲ ተዓጊቶም ዝነበሩ ብጾት ግን ጉልባብ ክኾኖም ይኽእል ኢዩ። ቅድሚ ብጾትና ምምጽኦም ጸላኢ ብየምንን ብጸጋምን ጸረ-መጥቃዕቲ እንተ ገይሩ ግን ሓደገኛ ኢዩ። ዝነበርናዮ ቦታ ድማ ንቕድሚት እምበር ንድሕሪት ዘምልስ ኣይኮነን።
ድሕሪ ገለ ደቓይቕ፡ ገለ ሰለስተ ዝኾኑ ድልዱላት ተጋደልቲ ኣርኪቦም። ምስኦም ከኣ ኣበባ እትርከቦም ዝተረፉ ደቂ መስርዕና። ኣቐዲመን ዝነበረና ክልተ ካላሽናት ጠያይቲ ወዲአን ኢየን። በዓል ዓዲ ቀሺ፡ ካብቶም ዝመጹ ብጾት ገለ ጠያይቲ ተመቒሎም። ሃለቃ ግን እተን ዝነበረኦ ናይ ኣር ቢ ጂ ቦምባታት ካርጁወን ኢዩ። ብጻዕቂ ተኹሲ ናይተን ዝነበራና ካላሽናትን ቡምባ ኢድን ተሰኒና፡ ነቲ ኣብ መንጎ’ተን ክልተ ታባታት ዝነበረ ድፋዓት ጸላኢ ተቖጻጺርናዮ። መራሕ ጋንታ ክልተ ተጋደልቲ መሪጹ ነታ ማሺንጋን ዝነበራ ብየማንና ዝነበረት ታባ ክቆጻጸሩ ሰዲዱዎም። ንሳቶም ኣብኣ ምስ በጽሑ፡ ካልኦት ናብታ ብጸጋምና ዘላ ታባ ክኸዱ ኢዮም።
እቲ ግዜ ናይ ቋሕ-ሰም ካልኢታት ኢዩ። ርሕቀት ናይተን ብየማነ -ጸጋምና ዝነበራ ክልተ ታባታት ካባና ትሕቲ ሚእቲ ሚትሮ ኢዩ። እቶም ክልተ ናብ ሸነኽ የማን ዝተላእኩ ብጾት፡ ኣብ እግሪ’ቲ ድፋዕ ኮይኖም ናብ ቦታ ማሺንጋን ቡምባ ኢድ ምስ ደርበዩ፡ ደሃዮም ጠፊኡ። ልክዕ ኣብዛ ናይ ቋሕ ሰም ህሞት፡ እዚ ዘይበሃል ሓይልታት ጸላኢ ብኹሉ ሸኽ ፈሲሱ። ኣበባ ጽፈትን ሓደ ተጋዳላይ ናይ ሳልሰይቲ ሓይልን ቀዳሞት ዕላማ ኮይኖም። መህረምቲ ናይቲ ተጋዳላይ ኣብ ኢዱ ስለ ዝነበረ ጀኒነ ቀልጢፈ ኣፋንየዮ። ኣበባ ግን እታ ብሱር ጡባ – ናብ ኣፍ ልባ ዝኣተወት ጥይት ኣየላበወታን። “ማማ!” ኢላ ምስ ወደቐት ንዘለኣለም ደቂሳ ኢያ። ንረዛን ሓኪማ ዝመጸት ኣበባ፡ ብሓገዝ ቀዳማይ ረድኤት ኣብ ዘይትድሕነሉ ቦታ ተሃሪማ ተፈልያትና።
እታ ብየማንና ዝነበረት ማሺንጋን ዝነበራ በላሕ ታባ፡ ሓድሽ ዝመጸ ሓይሊ ጸላኢ ተቖጻጺሩዋ ኢዩ። በቲ ቅድሜና ዝነበረ ቃዳሩ’ውን ቁጽሩ ዘይንፈልጦ ሰራዊት ተጸጊዑና ኣሎ። ዝነበረና ጠያይትን ቦምባታትን ተወዲኡ ኢዩ። በቃ ዝግበር ኣይነበረን።
ነዚ ዘስተውዓሉ ናብታ ብሸነኽ ጸጋም ዝነበረት ጽፍሕ ዝበለት ታባ ዝመጹ ወታደራት፡ ንቕድሚት ናብ ፍርቂ’ቲ ጎቦ ወሪዶም፡ ነታ ጎቦ ብክቢ ሒዞም – ኣብሪኾም ኮፍ በሉ። ነቶም – ንሸነኽ የማን ዝነበረት ማሽንጋን ዝነበራ ታባ ዝተላእኩ ክልተ ብጾት ብሕቖኦም ዝሃረሙዎም’ውን ንሳቶም ክኾኑ ኣለዎም። መራሒኦም ኢዩ እመስለኒ “ተው ! እንዳትተኩስ” ክብሎም ንሰምዕ ኣለና። “ኣቋርጽ – ኣይትተኩስ” ማለቱ ኢዩ።
ኣብ ፍርቂ ጎቦ ብፍርቂ ክቢ ኣብሪኾም ናባና ዝጥምቱ ሽሾ ስራዊት ጸላኢ ኣብ ልዕሌና፡ ካብ ኮፍ ዝበልናዮ ተንሲእና ደው ኢልና ናብኦም ንጥምት 7 – 8 ተጋደልቲ ኣብ ትሕቲኦም። ኣብ ላዕልን ታሕትን ኮይንና ነንሕድሕድና ንጠማመት ክልተ ኣንጻራት፡ ኣብ ናይ እምኒ ዳርባ ርሕቀት። እንስሳ በረኻ እንተ ትኸውን ብዳርባ እምኒ ምኣተናያ። ኣዚኣቶም ግን ሓዊ ዝሓዙ ወታደራት ኢዮም። “ስለምንታይ ተኲሶም ክቐትሉና ኣይመረጹን? ስለምንታይ ብጉያ ወሪዶም በእዳውና ዘይሓዙና?” ኣብ ሓንጎለይ ዘንጀባርር ዝነበረ ሓሳባት ኢዩ። እዚ ግን ንዓና ዘጨንቕ ሕቶታት ኣምበር፡ ንሳቶም’ሲ ቡምባን ጠያይትን ከም ዘይነበረና ኣረጋጊጾም ዝፈልጡዎ ኣይነበሮምን። ሽዑ ዝነበረና ዕድል፡ ወይ ግዳይ ጠያይቶም ምዃን ወይ ኢድካ ምሃብ ኢዩ። ንሳቶም ግን ኣይተኮሱን፡ ይጥምቱና ጥራይ። ብረቱ ኣብ መሬት ዝተኸለ ወይ ኣብ ሑቕፉኡ ዘጸግዐ’ምበር፡ ናባና ዘነጻጸረ ወታደር’ውን ኣይነበሮምን።
ኣዒንቲ ናይቶም ወታደራት ናባና ምስ ተተኽላ ኣይተመልሳን። ኣዒንትና ግን ካብኣቶም ምልስ ኢለን፡ ነንሕድሕደን ተጠማመታ። ድምጺ የለን። ኣዒንትና ግን “ናይ እንታይ ንግበር” ምጥምማት ተተሓሓዝኦ። ቀስ ኢለን ከኣ ናይ ኩልና ኣዒንቲ ናብቲ መራሕ ጋንታ ጠመታ። ኣብታ ፈታኒት እዋን ኢድካ ሓፍ ኣቢልካ ምርኮኛ ምዃን፡ ናብ ነብሲ ወከፍ ተጋዳላይ ዝተርፍ ውሳኔ ኢዩ። “ያላ ነብስኻ ኣውጽእ!” ዝብል ትእዛዝ ግን ካብቲ መራሕ ጋንታ ጥራይ ኢዩ ክመጽእ ዘለዎ። ብዘይ ናቱ ፍቓድ ንድሕሪት ገጽካ ምምላስ ህድማ ኢዩ። ህድማ ድማ ምስ ወታደራዊ ሕጊ ዝኸይድ ኣይኮነን። ናይ ተፋረድ እዋን።
ብቕድሜና ዘሎ ጸላኢ ቀሪቡና ኢዩ። ድሕሪ ገለ ካልኢታት ምሳና ተሓዊሱ በእዳውና ክሕዘና ጸገም የብሉን። ምናልባት ናይቶም ተኹሲ ደው ኣቢሎም ናባና ዝጥምቱ ዝነበሩ ወታደራት ትጽቢት’ውን ንሱ ክኸውን ይኽእል ኢዩ። “ናብ ዘብልዎ የብሎምን፡ ትሑዛት ኢዮም!” ስለ ዝበሉ ጥራይ ኢዮም፡ ብዘይ ተኹሲ ዝጥምቱና ዝነበሩ። ናብቶም ብቕድሜና ዝነበሩ ወታደራት ገጹ ዝትኮስ ጠያይትን ቦምባታትን የብልናን። እንተ ፈቲንና’ውን እቶም ኣብ ልዕሌና ኮፍ ኢሎም ዝጥምቱና ዘለዉ ወታደራት ሓዊ ክዘርኡልና ኢዮም። ኣብተን ውሑድት ካልኢታት ናይ ሞትን ምምራኽን ዕድልና ክውሰን ኢዩ።
ኣብ ክልሰ-ሓሳብ ምሕደራ፡ ክልተ ዓይነት መራሕቲ ኣለዉ። እቶም ሓደ በቶም ልዕሊኦም ዘለዉ መራሕቲ ዝሽየሙ ኢዮም። እቶም ካልኦት ከኣ ኣብ ናይ ውዑይን ዝሑልን ተመኩሮኦም፡ ኩነታት ስሒሉ ዘፍረዮም ኢዮም። ብዙሓት ካብዚኣቶም ሓላፍነት ዘይብሎም ክኾኑ ይኽእሉ ኢዮም። እቶም ልዑል ናይ ምግባር ዓቕሚ ዘለዎም፡ ናይ ብሓቂ መራሕቲ ግን እዞም ዳሕረዎት ኢዮም። ሽዑ’ውን ነቲ ኣብ መንጎና ዝነበረ “ናይ እንታይ ንግበር!” ምጥምማትን ብርቱዕ ጸጥታን ዝሰበረ፡ እቲ መሪሑና ዝኣተወ መራሕ ጋንታ ዘይኮነስ፡ ወዲ ባሻይ ኢዩ። “ያላ ውጻእ !!!” ኢሉ ብዓውታ ክዛረበናን፡ ነታ ጠያይት ዘይነበራ፡ ኣብ ካላሽኑ ተሰዂዓ ዝነበረት ካዝና ብግናዕ ኢዱ እናሃረመ፡ ንቕድሚት ናብቶም ቀሪቦሙና ዝነበሩ ወታደራት ከቕንዓን ሓደ ነይሩ። ብርግጽ ትጽቢትና’ውን ንሳ ኢያ ነይራ። ንሳ ድማ ካብቲ ገዲም ተጋዳላይ ምንባሩ ዝንገረሉ፡ ጽሙእ ነብሲ ዝሓዘ፡ ናይ ጀጋኑ ጅግና፡ ተባዕ ናይ ተባዓት ተጋዳላይ መጺኣ።
ወዲ ባሻይ ናብ ገለ ዕላማ ዘነጻጸረ ክመስል፡ ኣእጋሩ ናብ ቅድሚትን ድሕሪትን ዘርጊሑ፡ ብረቱን ኣዒንቱን ናብቶም ብቕድሜና ዝመጹ ዝነበሩ ወታደራት ኣነጻጸረ። “ና ኣንተ ደደብ!!” እናበለ ክጻረፎም ከሎ፡ ግናዕ ኢዱ’ውን ነታ ጥራያ ዝነበረት ካዝና እና ሃረመት ጽምጺ ትገብር ነይራ። እዚኣ’ውን ኣብ ናይ ቋሕ – ሰም ካልኢታት ኢያ። ድሕሪኡ ዝሰዓበ ኩነታት ዝፈልጦ የብለይን። እተን ንጉያ ድሉዋት ዝነበራ መሓውር ግን፡ ትእዛዝ ካብ ወዲ ባሻይ ክቕበላን፡ ካብቲ ከበባ ንምውጻእ -ንግፍ- ኢለን ክዕዘራን ሓደ ነይሩ። ተሃሪሞም ዝተረፉ ብጾት እንተ ነይሮም’ውን ኣይፈለጥኩን።
ካብቲ ከበባ ወጺእና ናብ ከባቢ’ቲ ዝመጸናሉ ዓሚቚ ቦታ ምስ ኣተና ግን፡ ካብ መንጎ’ቲ ቆጽለ-መጽሊ ብብርቱዕ ብልጭታ ዝተሰነየ ናይ ፍንጀራ ድምጺ ነእዛንና ቀደዶ። ካብቶም ገዲፍናዮም ዝመጻእና ወታደራት ዝድርበ ቡምባ ኢድ፡ ኣብኡ ክበጽሕ ዘይሕሰብ ኢዩ። በየን ዝነጠበ ሂምታ? ካልእ ናይ ፈተነ ህሞት። ወልደትንሳኤ (ዓዲ-ቀሺ) ብስመይ ጸዊዑ “ተሃሪመ ኣለኹ! ምጻኒ “ ክብለኒ ከሎ፡ ወዲ ባሻይን እቲ መራሕ ጋንታን፡ ነቲ ዝነበርናዮ ቦታ ንየማኖም ገዲፎም፡ ብሸነሽኽ ጸጋም፡ በቲ ሰልፊ ሰልፊ ክሓልፉ ርእየዮም። ብርሑቕ – ጸሓይ ናብ መሕደሪኣ ክትኣቱ ጀሚራስ፡ ኩሉ ከባቢኣ ደም ዝመስል ሕብሪ ነይሩዎ። ተስፋማርያም (ሃለቃ) ኣብ ጥቓይ ደው ኢሉ ነይሩ። ካልኦት’ውን ነይሮም። ብቀይሕ ውዑይ ፈሳሲ ክዳውንተይ ክጥልቂ ጀሚሩ’ኳ እንተ ነበረ፡ መህረምቲ ዓዲ ቀሺ ክፍትሽ ነይሩኒ። ኣእጋረይ ናብ ሸነኽ ዓዲ-ቀሺ ክስጉማን፡ ሕጂ’ውን ብብርቱዕ ብልጭታ ዝተሰነየ ክልተ ሰለስተ ሂምታታት ክስማዕን ሓደ ነይሩ። ድሕሪኡ ዝሰዓበ ኩነታት እንድዒ።
ክንደይ ዝኣክል ግዜ ከም ዝሓለፈ ኣይፈለጥኩን። ደቓይቕ ዘይኮነ ግን ሰዓታት ኢዩ ሓሊፉ። ውነይ በብቑሩብ ክምለስ ጀሚሩ። ሓደ ከቢድ ነገር ጸቒጡኒ ነይሩ። ካብቲ ዝጸቐጠኒ ከቢድ ነገር ነብሰይ ከገላግል ፍሒትሒት ምስ በልኩ ግን፡ እቲ ኣብ ልዕለይ ዝነበረ ከቢድ ነገር፡ ዛዕ ኢሉ ናብቲ ውሕጅ ዝፈሓሮ ጉሁም ወዲቑ። ሃለቃ ኢዩ። ዝሑል ኣካላቱ ፍጹም ደሪቑ ነይሩ። ዓዲ ቐሺ ደሃይ ኣይነበሮን። ናብቲ ብሽኻል ዝፍለጥ ፖምዝ -2 ዝዓይነቱ ፈንጅታት ዝተዘርኦ ዓሚቕ ቦታ ክንኣቱ ከለና፡ ካልኦት ተጋደልቲ’ውን ነይሮሙና ኢዮም። ሕጂ ግን ዝስማዕ ድምጺ ይኹን፡ ቃንዛ ዘስምዕ ሰብ የለን። ኣዒንተይ ሽዑ ስለ ዝተሃርማ ናይ ምርኣይ ዓቕመን ኣዝዩ ስለ ዝነከየ ግዲ ኾይኑ፡ መሬት ፍጹም ጸልሚቱ ኢዩ። ዓይንኻ ዘንቁረካ ዘይትርእየሉ ጸልማት። ብዝኾነ መንገዲ ግን፡ ዝነበረኒ ኩሉ ሓይሊ ኣኻኺበ፡ ካብቲ ከባቢ ክርሕቕ ነይሩኒ። ብውሑዱ ካብቲ ናይ ጸላኢ ወረዳ።
—- —- —- —- —- —- —-
ኣብ ከባቢ’ቲ ምግብናና ዝነበሮ ናይ ግምባር ሕክምና በጺሐ፡ ነብሰይ ቁሩብ ምስ ተመልሰ፡ ኣኣዳወይ ካብ ናይ ኤንፉዥን ቱቦታት ኣይተላቐቓን። ረዛንን በኹረጽየንን ግን ኣብቲ ቦታ ኣይነበሩን። ነተን ሓካይም ሓቲተየን። “ከምዚ ትብሎ ዘለኻ ኣስማት ዘለዎም ውጉኣት ኣይተቐበልናን” ነይሩ መልሰን። ካልእ ሕንቂል ሕንቂሊተይ። ብልክዕ መህረምቶም ኣብ ኣእጋሮም ኢዩ። እንታይ ድኣ ረኺቡዎም?
ነዊሕ ሰዓታት ጸኒሖም ካብ ዝመጹ ውጉኣት፡ ድምጺ ናይ ሓንቲ ብርቱዕ ቃንዛ ዝነበራ ተጋዳሊት ሰሚዐ። ረዛን ኢያ ነይራ። ኣብቲ ዝተሃርመትሉ ቦታ ሓዲራ፡ ንጉሆ ኢዮም ኣውጺኦማ። ናይ መትኒ (ነርቭ) መህረምቲ ስለ ዝነበራ ኢያ፡ ክትሕከም ከላ ኣበርቲዓ ትቑንዞ ዝነበረት።
ሽዑ እዋን ከባቢ ዓራርብ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ጀብሃ ስለ ዝነበረ፡ ማእከላይ ሕክምና ናይቲ ውድብ ኣብ ዓምበርበብ ኢዩ ዝነበረ። ኣነ’ውን ከም ኩሎም ውጉኣት ንገለ ኣዋርሕ ኣብ ሕክምና ድሕሪ ምጽናሕ፡ ሓውየ ንቦታይ ተመሊሰ። ኣሃዱታትና ካብቲ ዝነርናዮ ቦታ ኣይተንቀሳቐሳን። ኣብ ሓንጎለይ ግን ሓደ ዘሻቕለኒ መልሲ ዘይረኸብኩሉ ጉዳይ ነይሩ።
“ናቶ ናይ ወኪ . . ኣበይ ከም ዝገደፋ ኣይትፈልጥን?” ብርሃነ ወዲ ካሕሳይ፡ ኣብ ጽባሕ ናይቲ ካብ ሕክምና ዝተመለስኩላ መዓልቲ ዘቕረበለይ ዱቦላ ሕቶ ኢያ። “እዋእ ! እፈልጥ እወ፡ ብዛዕባ ብረቱ ትሓተኒ ግን ንሱ’ኸ ኣበይ ኣሎ? መህረምቱ’ኮ ከቢድ ኣይነበረን። ስጋ ብስጋ ኣብ ሰለፉ ኢዩ ነይሩ። ኣብ ሕክምና ከኣ ኣይረኸብኩዎን!” ወዲ ካሕሳይ መልሲ ኣይሃበንን፡ ትም ኢሉ። ክምልሰለይ ኣይደለይን። ኣነ ግን ኣይገደፍኩዎን። “ወዲ ካሕሳይ! ብዛዕባ ወኪ እኮ ኢየ ዝሓተካ ዘለኹ!” ሕጂ’ውን ክነግረኒ ኣይደለየን፡ ከም ዘይገድፎ ምስ ተረድአ ግን “ወኪ ናብ ግምባር ሰሜናዊ ምብራቕ ሳሕል ተቐይሩ!” ክብል መሊሱ።
ብርሃነ ወዲ ካሕሳይ፡ ኣብ ጋንታና ናይ ዝነበረት መስርዕ ብሬን፡ መራሕ መስርዕ ኢዩ። ምስ ወኪ ጽቡቕ ምቅርራብ ከም ዝነበረና ይፈልጥ ኢዩ። ኣብ ባህሊ ህዝባዊ ግንባር – “ሻቕሎት ክፈጥረሎም ይኽእል ኢዩ” ንዝበልካዮም ሰባት፡ “ንስኻ ክትከዶ ወይ ክትረኽቦ ናብ ዘይትኽእል ቦታ ተቐይሩ ኣሎ!” ምባል ልሙድ ኢዩ። ኣነ’ውን፡ ብድሕሪኡ ብዛዕባ ወኪ ንዝኾነ ሰብ ኣይሓተትኩን። ወኪ ዓቕሊ ኣይገበረን። “ማሺንጋን ጸላኢ ኣፉ ከይተዓብሰ ከሎ ክወጽእ ክብል ተረኺቡ ኣሎ” ባዕለይ ዝበጻሕኩዎ መደምደምታ ኢዩ። ከምኡ እንተ ዘይከውን ነይሩ፡ ወዲ ካሕሳይ ብዛዕባ ብረቱ ጥራይ ንበይና ኣይምሓተተን።
ንምሸቱ ኣነ፡ ወዲ ካሕሳይን ሓደ ሰብ ወሲኽና፡ ብናይ ወርሒ ብርሃን ተሓጊዝና፡ ብረትና ኣኪብና። ወኪ ሒዙዋ ዝነበረ ናቶ፡ ንዕኡ ክሕክም ከለኹ፡ ኣብ ሓንቲ ጸሊሞ ዝዓይነታ ገረብ ኢየ ኣጸጊዐያ ነይረ። ሻምብቆኣ ንላዕሊ ስለ ዝነበረ፡ ማይ ኣትዩዋ እምበር ገለ ኣይኮነትን። ቀደም ዝነበሩ ኣባላት መስርዕና ግን – ሕጂ የለዉን። ረዛን ናይ መትኒ (ነርቭ) መህረምቲ ስለ ዝነበራ፡ ሰንኪላ ኣይተመልሰትናን። እቲ ኣብቲ ናይ ተበግሶ ውግእ ተጓዲሉ ዝነበረ ገጽን ኣስማትን ኣባላት መስርዕና፡ ድሕሪ 5 ጥሪ 1980 ብኻልእ ገጽን ኣስማትን ምሉእ ብምሉእ ተተኪኡ ኢዩ ጸኒሑኒ። እቲ ቀደም ዝነበረ ሽም ናይ መስርዕና ግን ኣይተቐይረን። ናይ ተጋድሎና ጉዕዞ’ውን ኣየቋረጸን። ብርሃነ ወዲ ካሕሳይን ዳርጋ ኩሎም ሽዑ ዝነበሩ ብጾት’ውን ኣብቲ ዝቐጸለ ውግኣት ስዒቦም ኢዮም። 20 ሰነ ድማ ናይ ኩሎም መዘከርታ ትኹን።
ነቲ ክሳብ ሎሚ ሽሙ’ውን ዘይሓዝክዎ ወዲ ባሻይ፡ ንመጀምርታ ዝረኣኽዎ ሽዓ ኣብታ ናይ ሞትን ህይወትን ህሞት፡ ናይ መወዳእታ ዝረኣኹዎ’ውን ሽዓ ኣብታ ናይ ህይወን ምምራኽን ህሞት ኢያ። ምስሉን ትብዓቱን ግን ንሓንቲ ካልኢት ‘ውን ትኹን ካብ ሓንጎለይ ዝተከወለሉ እዋን የለን። ኣብ ዓመቱ፡ ኣብ 1981 ዓ.ም ኣብ ረራሕ ዝበሃል፡ ስግር ሻባይ መንደር ዘሎ ነዊሕ እምባ፡ ኣብ ቅድሚት – ጸላኢ ሒዙዋ ዝነበረ፡ ካብ ከባቢ ድፋዕና ርሕቕ ዝበለት፡ ኣጻድፍ ዝበዝሓ በላሕ ታባ ነይራ። ሽዑ’ውን ወዲ ባሻይ ምስ ካልኦት ብጾት ኣጥቂዖም ክሕዝዋ ተኣዚዞም። ሕጂ’ውን ንዓኣ ተቖጻጺሮም ኣብ ዝባና ምስ ደየቡ፡ ሽሾ ሰራዊት ህሩግ ኢሉዎም። ወዲ ባሻይ – ብጾቱ ካብቲ ከባቢ ክወጹ ነጊሩዎም። ክሳብ ዝርሕቁ ግን ንበይኑ ምስ ጸላኢ ክታኾስ መሪጹ። ሽዑ ግን ኣይተዓደለን፡ ተወጊኡ። ክወጽእ ከም ዘይክእል ምስ ፈለጠ፡ በቲ ንሸነኽ ጸጋም ዝነበረ ገደል ነጢሩ ሸ ለ ው ኢሉ። ጸላኢ ቅንጥብጣብ ስጋ እምበር ሬሳ ወዲ ባሻይ ኣይረኸበን። እዚ ካብ ገለ ኣብቲ ፍጻሜ ዝነበሩ ብጾት ዝረኸብኩዎ ሓበሬታ ኢዩ። እታ ብማዕዶ ትረአ በላሕ፡ ግን ከኣ ጸድፈ ዝበዝሓ ታባ ድማ፡ ብስሙ “ታባ ወዲ ባሻይ” ዝብል መጸውዒ ተዋሂቡዋ ነይሩ። ሕጂ’ውን 20 ሰነ ንኹሎም ንስለ ሃገሮምን ህዝቦምን ሀይወቶም ዘይበቐቑ ስውኣትና እናዘከርና፡ ብመንፈስ ምስኦም እንውዕለላ መዓልቲ ኢያ። ፍረን ጻማን ናይቲ መሬት ዝሰተዮ ድሞምን፡ ኣብ ሓመድ ዝመሽመሸ ዓጽሞምን እነስተማቕረሉ እዋን ድማ ርሑቕ ኣይክኸውንን ኢዩ።
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንኹሎም ስዉኣትና
ታደሰ ኪዳነ
በርሚንግሃም


text:
ኣህጉራዊ ዜና
ኬንያ፣ ኣብ ውጻኢ ዝርከቡ ዜጋታታ ናብ ሃገሮም ብዝልእክዎ ብዝሒ ገንዘብ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ትስራዕ
Radio Erena: 26 April 2018
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ዜጋታት ኬንያ ዓመታዊ 2 ቢልዮን ዶላር ናብ ሃገሮም ከምዝልእኩ ብሰኑይ 23 ሚያዝያ ዝተዘርግሐ ጸብጻብ ባንክ ዓለም ኣፍሊጡ።
ብመሰረት እቲ ጸብጻብ፣ ኬንያ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝርከቡ ዜጋታታት ብእትረኽቦ ኣታዊ፣ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ቀዳማይ ቦታ ክትሕዝ እንከላ፣ ኡጋንዳ ድማ ብ1.3 ቢልዮን ዶላር ኣብ ካልኣይ ቦታ ትርከብ።
ብደረጃ ኣህጉር ኣፍሪቃ፣ ብ22 ቢልዮን ዶላር ቀዳማይ ቦታ ዝሓዘተ ናይጀርያ'ያ።
ንዜጋታት ናይጀርያ ስዒቦም ድማ፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከቡ ዜጋታት ግብጺ ዓመታዊ 20 ቢልዮን ዶላር ናብ ሃገሮም የውሕዙ።
ባይቶ ፈረንሳ፣ ጽኑዕ ሕጊ ስደተኛታት ኣጽዲቑ
Radio Erena: 24 April 2018
ባይቶ ፈረንሳ፣ ንሓያሎ ሰሙናት ከካትዕ ዝጸንሐ ሓድሽ ሕጊ ስደተኛታት ኣጽዲቑ።
እቲ ንዋሕዚ ስደተኛታት ዝገትአን ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ንዘይብሎም ከኣ በስገዳድ ንምጥራዝን ዘኽእል ሓድሽ ሕጊ፣ ኣብ ግብሪ ንኽውዕል ናይ 228 ኣባላት ባይቶ ናይ ደገፍ ድምጺ ብምርካብ'ዩ ጸዲቑ ዘሎ።
ኣብቲ 60 ሰዓታት ዝወሰደ ዘተን ክትዕን ኣባላት ባይቶ 139 ክቃወምዎ እንከለዉ 24 ድምጺ ካብ ምሃብ ተቖጢቦም።
ብመሰረት 'ቲ ጸዲቑ ዘሎ ሓድሽ ሕጊ፣ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዘቕረቡ ስደተኛታት፣ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ መልሲ ክወሃቦም፣ እቶም ዝተነጽጉ ድማ ናብ ሃገሮም ክስጎጉ ዝብል ነጥቢ ይርከቦ።
ላዕለዋይ ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ ሃ ናብ ኢትዮጵያ ይበጽሕ
Radio Erena: 24 April 2018
ላዕለዋይ ኮሚሽነር ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ዘይድ ራ'ኣድ ኣል ሑሰን፣ ብዛዕባ ህሉው ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ንምዝርራብ ናብ ኣዲስ ኣበባ ኣትዩ።
እቲ ኮሚሽነር ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝጸንሓሉ ኣርባዕተ መዓልታት ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ፣ ናይ ፖለቲካ እሱራት ነበርን መራሕቲ ተቓወምቲ ሰልፍታትን ክዘራረብ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ሎሚ 24 ሚያዝያ ኣብ ዝጋባእ ኣኼባ ሓባራዊ ዘተ ሰብኣዊ መሰላት፣ ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራትን ክሳተፍ ምዃኑ ዝተሓበረ ኮሚሽነር ኣል ሑሰን ምስ ኮሚሽነር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ መሓመድ ብምርኻብ ክዝቲ'ዩ።
ሓይልታት ሑቲ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ እትንቀሳቐስ ዝነበረት መርከብ ስዑዲ ዓረብ ኣጥቂዖም
Radio Erena: 24 April 2018
ሓይልታት ሑቲ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ፣ ከባቢ ውደብ ሖዴዳ እትንቀሳቐስ ንዝነበረት ናይ ስዑዲ ዓረብ መርከብ ከምዘጥቅዑ ምንጭታት ሓቢሮም።
ብመሰረት እቲ ድሒሩ ዝቐርብ ዘሎ ዝተፈላለየ ሓበሬታ፣ እታ ኣብ ፈለማ ዕለታት ናይዚ ወርሒ መጥቃዕቲ ወሪዱዋ ዘሎ መርከብ ወትሃደራዊት ምዃና ኣንፊቶም።
እንተኾነ፣ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ እታ መርከብ ነዳዲ እተመላልስ ምንባራ'ዩ ዝገልጽ።
ኣብ ልዕሊ እታ መርከብ ይኹን ሰራሕተኛታታ ዝወረደ ክሳራታት ብዝርዝር ኣይተነጸረን።
ኢትዮጵያ ሓድሽ ካቢኔ ሚኒስተራት ኣቚማ
Radio Erena: 22 April 2018
ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፣ ብሓሙስ 19 ሚያዝያ ካቢኔ ሚኒስተራት ከምዘቖመ ካብታ ሃገር ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
እቲ ብቀዳማይ ሚኒስተር ንካቢኔ ናይ ዝተረቑሑ ሰባት እማመ፣ ብባይቶ’ታ ሃገር ተቐባልነት ረኺቡ ኣሎ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ኣቐዲሞም ሚኒስተራት ዝጸንሑ ናይ ቦታ ምልውዋጥ ክገብር እንከሎ፣ ሓደስቲ 10’ውን ከምዝሾመ ተገሊጹ።
ኣብዚ ሓድሽ ቆይሙ ዘሎ ካቢኔ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ፣ ሚኒስተር ምክልኻል ዝነበረ ሲራጅ ፈገሳ፣ ብሞቱማ መካሳ ተተኪኡ ኣሎ። ከምዝፍለጥ ኣብ መላእ ኢትዮጵያ ተኣዊጁ ዘሎ እዋን ህጹጽ ሓደጋ ብሚኒስተር ምክልኻል’ዩ ዝእዘዝ።


text:
ክቡራት ተቐማጦ ስዊዘርላንድ፣
ከም መቐጸልታ ነቲ ኣብ ከተማታት ስዊዘርላንድ ክካየድ ዝጸንሐ ኣኼባታት፡ ንምጥርናፍ፣ ብጉዳይ ሃገራዊ ጉባኤ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ፣
ህዝባዊ ኣኼባ ንጉዳይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት እቲ ንኹሉ ኣንጻር ምልክን ዕብለላን ስቅያትን ዝቃለስ ዘሎ ኤርትራዊ ዜጋ ዘሰንበደ ተርእዮ ውልቃዊ ሓበሬታ ኣብ ዋዕላ ኣዲስ ኣበባ ዝተሳተፋ ሽድሽተ ደቂኣንስትዮ ኤርትራውያን ኣሕዋትና፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ሓርነት ዶት ኦርግ
ኣብ’ዚ ሰሙናት`ዚ ዝወጸ ”ብስም ዝተኣረመ ጸብጻባት ዋዕላ” ዝብል ዝርዝር ጸብጻባት ናይ ሰባትን ጸለመታትን ዝሓዘ እዩ ። እዚ ዘቃልዖ ነገራት እንተሃልዩ ንተኻፈልቲ ዋዕላ ዘይኮነስ ንኣካይዳ ሰልፊ ህዝቢ ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ደረጃ በጺሑ ምህላዉ እዩ ዝገልጽ።
መንእሰይ ከይኮነ ዝዓበየ ሰብ የልቦን። ገለ ግን ኣለዉ ስድራኦም ብንእስነቶም ሓላፍነት የሰክሙዎም እሞ፡ ንእስነት ከይረኣዩ ዚዓብዩ። ኩሉ ጸጽሕፍቶኡ ኣለዎ።
ንምልካውያን ፈተውቲ ስላጣን፡ ካብቶም ሓደ ዝገብርዎም ረቛሒታት ክግለጽ ተኾይኑ፡ ፍቕሪ ስልጣን፡ ብሕታዊ ሃብቲን ህቡብነት ምጥራይን እዮም። ህዝቢ ከምልኾምን ክፈርሖምን ድሕሪ ሞት ድማ ክዝከሩ ዓቢ ሃረርታ ናይ ምልካውያን እዩ።
እቲ ህዝባዊ እምነት ኣጥፊኡ፡ ንስለያዊ መሓውር ከም ኣማራጺ መጻንሒ ስርዓቱ ዝጥቀመሉ ዘሎ መላኺ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ቺካጎ፡ ሃሱሳዊ ስርሓት ከካይዱሉ ካብ ዘዋፈሮም ሰለይቲ ተቓሊዖም።
ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ ጽሑፋት ኣሰና ካብ ኢንተርነት ብምሕታም ናብ ካልኦት ሰባት ኣመሓላሊፍኩም ብዝብል ምኽንያት፡ ንኽልተ ተማሃሮ ካልኣይ ደረጃ ኣብ ካልኣይ መደበር ፖሊስ ኣስመራ ኣሲሩዎም ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣቶ ብርሃነ ሃይለማርያም ተስፋጽዮን ቅድሚ 14 ዓመት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድሕሪ ምርኣዩ፣ ዳሃዩ ኣይረኸብናን።
እቲ ሸውዓተ ወርሒ ኣቢሉ ተሪፍዎ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ኤርትራ፡ እንታይ ንግበር ወይ ነሰላስል ዝብል ኣርእስቲ ቀንዲ ናይቲ ኣኼባ ትሕዝቶ ዝነበረ ቅድሚ ምጅማሩ ሽማግለ ፖለቲካ ኣቶ ኣለም ዘቢብ ብዛዕባ ህልዊ ኵነታት ኤርትራን ህዝባን ስፍሕ ዝበለ መግለጺ ድሕሪ ምሃቡ፡ ቀጺሉ ኣቶ ሰዓድ መ/ሙሳ ኣባል ሃገራዊ ኮሙሽን ብወገኑ ብዛዕባ ሃገራዊ ኮሙሽን ኣልዒሉ ስራሓትን እንታይ ከምዝተሰላሰለን ኣብሪሁ።
ኣገዳሲ ኣኼባ ንኹሉ ኤርትራዊ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ።
ብስምምዓትና እንሰርሓሉ እምበር ብፍልልያትና እንሰሓሓበሉ ግዜ ኣይኮነን።
ኩነታት እተን ማዕበል ህዝቢ ሓፍ ኮፍ ዘብለን ዘለዋ ሃገራት፡ ኣብ ማዕከናት ዜና ክቃላሕ ክንርእዮን ክንሰምዖን እንከሎና፡ እዚ ዓመጽ እዚ ድኣ ሽም ሃገር ስለዝቐየረ እዩ እምበር፡ ዝያዳ ኣብ ሃገርና ጎሊሑ ዝርኣ ዘሎ እንድዩ ንብል።
By Tesfa-Alem Tekle
February 3, 2011 (ADDIS ABABA) – In fresh accusations, Ethiopia has laid fresh accusations against arch-foe Eritrea for conspiring to perform bomb attacks during the Africa Union (AU) summit held last week in the capital, Addis Ababa.
Whether to engage or isolate Eritrea as a spoiler was what the quint group addressed. Germany reported not being encouraged by its efforts to engage with Eritrea and noted that the German government had decided to freeze its support for the Bisha mining project, which he predicted would paralyze the project.
ዝኸበርካ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ
ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ከም ዝተኸታተልካዮ ነቶም ኣብ ሃገረ ግብጺ ተዋጢሮም ዓለም ክንዲ ዑንቂ ጸቢባቶም ንዘለው ኤርትራውያን ንምሕጋዝ ዝተገብረ ገንዘብ ናይ ምውጻእ ዕማም ብዓወት ተዛዚሙ ኢልና ኣበሲርናካ ኔርና።
ቅድሚ ኩሉ እንቓዕ ነዚ ኹሉ ዝግበር ዘሎ ጉያ ጉያን፤ ሓዞን ኣርክብን ጥራይ ከይኮነስ ርድኣዮን ርድኣናን ናይሓሶትን ናይ ሓቅን ጥርዓን ካብ ኩሉ ኩርናዕ ብሓባር ክንሰምዕን ክንርእይን ኣብጽሓና።
ብቀዳም ዕለት 18.12.2010 ኣብ ዝተገብረ ክፉት ኣኼባ ፣ ብጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላን ኣብ መደብ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤን ንኤርትራውያን ተቐማጦ ከተማ ዙሪክን ከባቢኣን መግለጺ ተዋሂቡ።
ቀኒእኩም ዶ ደቂ ዓደይ ብቕያ ህዝብታት ቱኒዝያን ግብጽን? ከመይ ዘይትቐንኡ ኣይ ከይፈተኻ እንድዩ ሕጅስ ብኻ ቱኒዝያዊ ኮይነ ወይ ግብጻዊ ኮይነ ንኽትብል ዘደናድነካ።
ሎሚ ቅነ ይሃምምን ይነጉድን ኣሎ። ስለናይቲ ደመናን ሰርብን ሓርየት ይሽትት ኣሎ። እሞ’ኸ ድኣ እዚ ኣዝመራ ይምልከተና ድዩ? እሂናይ ድኣ ከመይ ዘይምልከተና። ኣይ ንሕና እንዲና ግዳ ንጥላለት ፍትሒ ልዕሊ ዝኾነት ሃገር መስዋእትነት ዝኸፈልና።
ሰላም ክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጽሑፋት ‘ኣለና’። ንስርዓት ገበነኛ ኢሳይያስን ሰልፉ ህግደፍን ዘቃልዕ፣ ካብ ቀዳማይ ክሳብ መበል 16 ክፋል ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝቐረበ ተኸታታሊ ስኑድ ጽሑፋት፤ ኣስታት 95 ገጻት ኮይኑ ኣሎ።
ሰላም ክቡራንን ክቡራትን ተኸታተልቲ ጽሑፋት ‘ኣለና’። ንስርዓት ገበነኛ ኢሳይያስን ሰልፉ ህግደፍን ዘቃልዕ፣ ካብ ቀዳማይ ክሳብ መበል 16 ክፋል ኣብ ውሽጢ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዝቐረበ ተኸታታሊ ስኑድ ጽሑፋት፤ ኣስታት 95 ገጻት ኮይኑ ኣሎ።
Passed to the Telegraph by WikiLeaks 9:30PM GMT 31 Jan 2011
ውልቀመላኺ መራሒ ስርዓት ህግደፍ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞታት ፈጺሙ ከይቃላሕ ንሚኒስትሪ ዜና ተሪር ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና
ኣብ ናይ ሎሚ ሰኑይ 31 ጥሪ መደብ ራድዮ ድምጺ ኣሰና፡ ነቲ ኣብ ቱኒዝያን ግብጽን ዝርአ ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞን መስርሕ ለውጥን፡ ጽልውኡን ኣስተምህሮኡን ንዓና ንኤርትራውያን እንታይ ምዃኑ ንምድህሳስ ምስ ክልተ ኤርትራውያን ምሁራት: ዶ/ር ኣሰፋው ተኸስተን ዶ/ር ኣንገሶም ኣጽብሃን ዘካየድናዮ ዘተ ከነቕርበልኩም ምዃና እናዘኻኸርና ምክትታልኩም ንዕድም።
ኦ! ጅግና ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ!
ካብ ጀነራል ክሳብ ኮፕራል፣ ተጋዳላይን ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎትን፤ ብዝተፈላለየ ማዕረግን ሓላፍነትን ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንዕድመ ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ ኣብ ምድልዳልን፣ ስቅያት ገዛእ ርእስኻን ህዝብኻን ኣብ ምንዋሕን ብዘይ ድሌትካ ተዕወንውን ዘለኻ ጅግና ኤርትራዊ!
መጀመርያ ሰላም ንህዝቢ ኤርትራን ንኣብ ደገ ኮይኖም ግዘይኦምን፤ ገንዘቦምን፤ ሓንገሎም ዘወፍዩ ዘለዉ ተባዓት ተቃለስቲ ኤርትራውያን ብስም ደለይቲ ሰላምን ፍትሕን ሰላምታይ ከቅርበሎም ይደሊ።
አብዚ አብከባቢና ዘለዋ ሃገራት ዐቢ ጩራ ለውጢ ዝቐላቀለሉ ዘሎ እዋን ወላ ን አይተ ኩሉ ባዕሉ አየቕሰኖን አሎ። ከመይ ኢሉ ሞ ክቀስን;፡ እቲ ዘይምቅሳን ካአ ሕማቅ አሎ ጽቡቅ ናብ ቀጠር ብስራሕ ምክንያት( ማዓንጣ ምስ ተዘርገ) ኢዩ ዘንቅሳቅሶ። እዚ መገሻታት እዚ ክልተ ትርጉም ኢዩ ዘለዎ፡
It goes without saying that there are many nationalists serving the regime humbly for they have no alternative. In fact, they are between the devil and the deep blue sea.
ን30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ ፕረዚደንት ግብጺ ሑስኒ ሙባረክ፡ በቲ ንዝሓለፉ ክልተ መዓልታት ተጓሃሂሩ ሎሚ ዓርቢ 28 ጥሪ ናብ ጥርዙ ዝበጽሐ ህዝባዊ ናዕቢ መንግስቱ ክብትን ተገዲዱ።
እቲ ብስም መንእሰያት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝፍለጥ ማሕበር ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም ከም ዝነበሩ፡ ብዕለት 22.12.11 ኣብ መርበብ ሓበሬታታት፡ ዜና ዘርጊሕና ምንባርና ዝዝከር`ዩ፡፡
ሓላፊ መንእሰያት ህግደፍ ክኸውን ብህግደፍ ዝተሓርየ፡ ኣብ ኤምባሲ ስዊድን ቤት ጽሕፈት ተዋሂብዎ ዝሰርሕ ዘሎ፡ ወዲ 39 ዕድመ ቴድሮስ ጎይትኦም ዝብሃል፡ ቀንዲ ካብቶም ንብሕታዊ ምቾትን ንመዓርግን ዝቀዳደሙ ፈተውቲ ስልጣን ዎሽላኻት ኩርኩራት ህግደፍ፡ መበቆሉ ኢትዮጵያዊ ከምዝኾነ ተፈዲሑ።
ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ሓደ ፈታውየይ ስልኪ ደዊሉ ኣብታ ንህግደፍን ኮራኹሮምን ጥራሕ እተተኣናግድ መርበብ ሓበሬታ መስከረም ኔት ብዛዕባይ ብሓደ   ጸጋዝኣብ ገብረጊዮርጊስ ዝተባህለ ግለ-ሰብ ብቋንቋ እንግሊዘኛ ኣብ ዘስፈሮ ጽሑፉ ከምዝጠቐሰኒ ምስ ሓበረኒ ነቲ ጽሑፉ ብጽሞና ኣምቢበዮ ናይ ብሓቂ ክኣ ገሪሙኒ፣፣
ሰላም ክቡራት ተኸታተልቲ ጽሑፍ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ብድሕሪ ክፋል መበል 15 ናይዚ ጽሑፍ፣ ንክፋል መበል 16 ብዓቢ ሃንቀውታ ክትጽበዩ ከም ዝጸናሕኩም ይስደደለይ ካብ ዝነበረ መልእኽቲታት ተገንዚበ።
ሰላም !! ዝኽበርኩም ኣሕዋት ደቂ ሃገር ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ሕጅውን !! ሰላም !! ንሎሚ መመላእታ ነቲ ናይ ቦኣምሆይ ቱኒሳውያን ንዓኹም የማስለና ኢለ ዘቅረብክዎ ‘የ ክዛረብ፣
Thousands of demonstrators calling for a Tunisian-style revolution in Egypt brought the centre of Cairo to a halt last night after a “day of wrath”.
Couple apparently involved in an argument when husband attacks wife as she tries to get on bus; woman dies as result of wounds.
እቲ ዒብ ዘይብሉ ነውራም ስርዓት ህግደፍ፡ መብዛሕትኦም ድርብ ደቆም ንዝተሰውኡዎም 57 ገባሮ ማዕረባ ኣምሳያ ‘ቶም ካብ ስርዓቱ ዘመለጡ ደቆምን ደቂ ደቆምን 50 ሽሕ ናቕፋ ክኸፍሉ የገድዶም ከምዘሎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡን ተነጺሉን ዘሎ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ነቲ እምነት ኣጥፊኡ መመሊሱ እናረሓቖ ዝኸይድ ዘሎ ኣብ ወጻኢ ዝነበር ስደተኛ ህዝብና ብስዉር ንምቍጽጻር ኣብ ዝዘርግሖ ስለያዊ መርበብ ናይ ዝነጥፉ ኣብ ሰሜን ኣመሪካ፡ ላስ ቬጋስ ዝርከቡ ሃሱሳት ኣስማት ተቓሊዑ።


text:
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ትማሊ ታሕሳስ ዕለት 18 2017ዓምፈ ኣብ ቤተጸሎት ቅድስት ማርታ ዘዕረግዎ ቅዳሴ ‘ቅዱስ ዮሴፍ ካብኡ ናይ ዘይኮነ ውላድ ሓላፍነት ኣቦ ለቢሱ ነቲ ካብ እግዚብሔር ዝመጾ ሕጻን ኢየሱስ ኣዕብዩ ናብ ዓቅሚ ኣዳም ኣብጺሕዎ’ እንክብሉ ነቲ መልኣኽ ዝበሎ ነግ ፈረግ ከይበለ ኣሚኑ ተቀቢሉ ብቅንዕና ጥቅሚ ርእሱ ከይደለየን ንኣይ ይጠዓመኒ ከይበለን ተጸሚሙ ኩሉ ከምዝፈጸመ ገሊጾም፣
ቅዱስ ዮሴፍ ንዓናውን ዓቢ ኣብነት ክኾነና ዝኽእል ምናዳ ኸኣ ጸገማት እንከጓንፉና እንክጨንቀናን ኩሉ እንክጽልምተናን ከመይ ገርካ ኣብ ግብ ዝበለ ጸልማት ብእምነትን ተኣዝዞን ክተጐዓዝ ከምዝከኣልን ድምጺ እግዚኣብሔር ከመይ ቢልካ ከምትሰምዕን ንኩሉ ኣብ ልብኻ ሒዝካ ሱቊ ቢልካ ክተጐዓዝ ከምዝከኣልን ካብ ቅዱስ ዮሴፍ ንመሃር፣ እንክብሉ እምነትን ተኣዝዞን ቅዱስ ዮሴፍ ኣብሪሆም፣
ግጽው ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ንትማሊ ዘቅረቦ ወንጌል ናይ ማቴዎስ ኮይኑ 1.18 ነቲ ብሥራሕ መንፈስ ቅዱስ ዝተፈጸመ ጽንሲ ማርያም ምስ ኣስተውዓለሉ ካብ ንውርደትን ሕሱም መቅጻዕትን ኣሕሊፈ ዝህባስ ብምሥጢር ደኣ ክገድፋ ቢሉ እናሓሰበ ከሎ መልኣኽ እግዚብሔር ንማርያም ሕጽይትኻ ንምውሳዳ ኣይትፍራህ እቲ ጸኒሳቶ ዘላ ካብ መንፈስ ቅዱስ ኮይኑ መድሕን ዓለም ኢየሱስ እዩ ምስ በሎ ብኡ ንብኡ ምሳኡ ከምዝወሰዳ ይገልጽ፣
ቅዱስነቶም ነዚ እንክትንትኑ ‘እኖና ድንግል ማርያም ምስ ኤልሳቤጥ ዘመዳ ሰለስተ ወርሒ ዚኣክል ተቀሚጣ ምስ ተመልሰት ናይ ኣደነት ምልክት ክገሃድ ጀመረ ወዮ ወረ ናይ ኩሉ ዘይብሉ በዓልቤታ ክኸውን ዝጽበ ዘሎ ዮሴፍ ይጠራጠር ይሳቀ ይጭነቅ ጐረባብቱን ፈለጥቱን ከኣ መስተይ ቡኖም ገሮሞ ዓዲ ብምልእታ በዚ ጉዳዚ ትህወጽ፣ መሽኪናይ ዮሴፍ ኣብ መንቀራቅሮ ናይ ጭንቀት ይኣቱ በቲ ሓደ ወገን እኖና ድንግል ማርያም ናይ እግዚብሔር ሰብ ምዃናን ከምቲ ሰባት ዝብልዎ ክኸውን ከምዘይክእልን ይሓስብ በቲ ሓደ ወገን ከኣ ምሕረት ዘይብሉ ሕገ ኦሪትን ፈሪሳውያንን መሰልቶምን ዝሓምይዎን ዘቅርቡሉ ክስን ወቀሳን ይቅጀሎ፣ ስለዚ ናብ ቃልዕ ከይወጽኣ ብዘይምንም ዘረባ ሰላሕ ኢሉ ክሓድጋ ይውስን፣ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝሰማዕናዮ ወንጌል እግዚኣብሔር መልኣኹ ሰዲሱ ኩሉ ምስ ገለጸሉ ከኣ መጀመርያ ብምሉእ ልቡ ይኣምን ኣስዒቡ ከኣ ምሉእ ብምሉኡ ይእዘዝ፣ መሽኪናይ ውሽጡ ሕሩር ኮይኑ ብልቡ ከውርድን ከደይብን ድምጺ ኣምላኽ ተንሥእ ይብሎ፣ እዚ ተንሥእ ዝብል ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ እግዚኣብሔር ንሓደ ተልእኮ ክልእኽ ምስ ደለየ ዝጥቀመሉ ትእዛዝ እዩ፣ ተንሥእ ንማርያም ሒዝካያ ናብ ገዛኻ ምሳኻ ውሰዳ ንኩሉ ኣብ ዝባንካ ጹሮ ሓለፍነትካ ልበስ ንቅድሚት ከኣ ገስግስ ይብሎ፣ ቅዱስ ዮሴፍ ኣብዚ ናይ ወጥሪ ግዜ ካብ ኣዕሩኽቱ ምኽሪ ክሓትት ወይ ምጽንናዕ ክረክብ ኣይከደን ወይውን ከምዚ ናይ ዘመናን ናብ ሳይክያትሪስት ዝበሃል ከይዱ ብዛዕባ ሕልሙን ኩነታት ሓንጐሉን ክመራመር ኣይደለየን! ኣሚኑ ንቅድሚት ገጹ ከኣ መሪሹ፣ ነቱ ጉዳይ ምሉእ ብምሉእ ተሸኪምዎ፣ ሓላፍነቱ ተቀቢሉ፣ ኣየናይ ሓላፍነት ወይውን እንታይ ክገብር ነርዎ ቢልና እንተሓተትና ክልተ ነገር እየን እታ ሓንቲ ኣቦነት እታ ካልኣይቲ ከኣ ነዚ ዓቢ ምሥጢር ዓቂብካ ምኽኣል ክንብለን ንኽእል፣
ከምቲ ቅዱስ ወንጌል ብዛዕባ ወለዶ ኢየሱስ ወዲ ዳዊት ወዲ ኣብርሃም ኢሉ ያዕቆብ ድማ ንሕጹይ ማርያም ዮሴፍ ወለደ ካብኣ ድማ ኢየሱስ ክርስቶስ ተወልደ ዝብሎ ከምኡውን ‘ወዲ ዮሴፍ ይመስሎም ነበረ’ እንክብል ዝገልጾ ናይ ኣቦነት ምሉእ ሓላፍነት ክለብስ ነርዎ፣ ገርዎ ከኣ! ዘገርም እምነትን ተኣዝዞን! ንዘይናትካ ከም ናትካ ወሲድካ ሓልፍነት ኣቦ ምሽኻም! ካብ እግዚኣብሔር ኣቦ ምዃኑ ምስ ፈለጠ እዚ ሓላፍነት እዚ ንማርያምን ነቲ ሕጻንን ምድጋፍ ጥራይ ዘይኮነ ክንዮኡ ሓሊፉ እቲ ሕጻን ንክዓብን ንኩሉ ነገራት ንክፈልጥ ብግቡእ ምዂስኳስን ናብ ብስለት ዓቅሚ ኣዳምን ምብጻሕን ነበረ። ብካልእ ኣዘራርባ ናትካ ናይ ዘይኮነ ግን ናይ እግዚኣብሔር ውሉድ ምሉእ ሓላፍነት ኣቦ ምልባስ ማለት እዩ፣ ነዚ ኩሉ ክትገብር ከኣ ምንም ቃል ከየምለቊካ ብሱቅታ ክትገብሮ ከቢድ እዩ ግንከኣ ገርዎ፣ ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ካብ ኣፍ ቅዱስ ዮሴፍ ዝወጸት ቃል ሓንቲ ኣይንረክብን፣ ናይ ሱቅታ ሰብ ነበረ፣ ብስቅታ ዝእዘዝ ሰብ ነበረ፣
እታ ካልአይቲ ዝበልናያ ከኣ ነቲ ምሥጢረ ድሕነት ኣብ ኢዱ ተቀቢሉ ንሕዝበ እግዚብሔር ናብ ድሕነት ገጹ ምምራሑ እዩ፣ ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ንባብ ናይ ሎሚ ‘እንሆ፡ ንዳዊት ጻድቕ ጨንፈር ዘተንስኣለን መዓልትታት ይመጻ ኣለዋ። ንሱ ነጊሱ ኺገዝእ፡ ኪቐንዖ ድማ እዩ፡ ኣብታ ሃገር ከኣ ፍርድን ጽድቅን ኬውጽእ እዩ፡ ይብል እግዚኣብሄር። ብዘመኑ ይሁዳ ኺድሕን፡ እስራኤል ድማ ኣስተርሕዩ ኺነብር እዩ። ዚስመየሉ ስም ከኣ፡ እግዚኣብሄር ጻድቅና እዩ፡ ኪኸውን እዩ። ስለዚ እንሆ፡ እቲ ንደቂ እስራኤል ካብ ሃገር ግብጺ ዘውጽኤ እግዚኣብሄር ህያው እዩ፡ ዘይባህለሉ ዘመን፡ ግናኸ እቲ ንዘርኢ ቤት እስራኤል ካብ ሃገር ሰሜንን ካብቲ ሰጒጐዮም ዝነበርኩ ዂሉ ሃገርን ዘውጽኤን ዝመርሔን እግዚኣብሄር ህያው እዩ፡ ዚበሀለሉ ዘመን ኪመጽእ እዩ፡ ኣብ ሃገሮምውን ኪነብሩ እዮም፡ ይብል እግዚኣብሄር።’ እንክብል ኤርምያስ ነቢይ 23.5-8 ዝገልጾ እዩ እቲ ምሥጢር፣ ምሥጢር ዳግም ምፍጣር ክብሎ ንኽእል፣ ሥርዓተ ኣምልኾ ነዚ ምሥጢር እዚ ‘ኣዝዩ ዘደንቅ ፍጥረት’ ይብሎ፣ ቅዱስ ዮሴፍከስ ነዚ ናይ ምድሓን ሕዝበ እግዚኣብሔር ምሥጢር ሓላፍነት እዩ ዝስከም ብጽሞና ከኣ ሱቅ ኢሉ እጃሙ የበርክት ክሳብ እግዚብሔር ንሰማይ ዝጽውዖ ከኣ ይሰርሕ፣ በዚ ከኣ ናይ ኣቦነትን ናይዚ ዓቢ ምሥጢርን ሓላፍነት ለቢሱ፣ ከም ኣባሃህላ ጽላል ኣቦ እዩ ነሩ ንዝብል ብሂል እወ ጽላል ሰማያዊ ኣቦ ክንብሎ ንኽእል፣ ኢየሱስ ነቲ ሰማያዊ ኣቦኡ ኣባ ኣቡየ ኣቦየ ቢሉ ክጽውዕ ዝኸኣለሉ ከኣ ካብዚ ምድራዊ ኣቦኡ ስለዝተማህሮ እዩ፣ እቲ ዘገርም ከስ ምስክርነት ቅዱስ ዮሴፍ ንኢየሱስ ዓቢ ትምህርቲ ምዃን ጥራይ ዘይኮነ እሙን ሓላዊ ንፉዕ ኣዕባዪ ኮይኑ ንኩሉ ሒዙ ማለት ንኣቦነትን ነቲ ዓቢ ምሥጢርን ተሸኪሙ ንቅድሚት እንክጐዓዝ ንርእሱ ሓንቲ ነገር ዘይምውሳዱ እዩ፣ ዕብየት ቅዱስ ዮሴፍ ከኣ እዚ እዩ ማለት እግዚብሔር ነቲ ንሕዝቡ ናብ ሓዲስ ፍጥረት ገጹ ሒዝዎ ናይ ዝጐዓዝ ምስ ኣንቀሳቃሲ ገርዎ፣ እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣