text:
“ኣቦይ ሲ ምስ ዓብድ”
“ዓብድ” ቋንቋ ዓረብ ኮይኑ ባርያ ማለት እዩ።
ብምንታይ እየ ዘኪረዮ ደቀይ!፧
ኣብ ሕዳር 2012፣ ኣብ ሊብያ እየ ዝነበርኩ። እንተዀይኑለይ ሲ ሰሪሐ ንባሕሪ መስገሪ ዝዀነኒ ገንዘብ ኣዋህሊለ ክሰግር እዩ ዕላማይ። ቅድሚ ናብ ስራሕን ምውህላልን ምብጽሐይ ግዳ፣ ተኣሲረ ኣብ ሓደ ናይ ዕጡቓት መዓስከር ተዳጐንኩ። ምስ ኣማኢት ደቂ ምዕራብ ኣፍሪቃ፣ ግብጺ፣ ሒደት ዓሰርተታት ሶማላውያን፣ ብኣጻብዕ ዝቚጸሩ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውንን።
ሓደ ካብ ብልሓታት ካብቲ ቤት ማእሰርቲ መውጽኢ፣ (ብደገ ኮይኑ ዝኸፍለልካ ሰብ እንተዘየሎ) ምህዳም ወይ ሰራሕተኛ ደሊና ኢሎም ምስ ዝመጹ ሊብያውያን ተቖጺርካ ምኻድ እዩ። እቲ ምህዳም ንዓይ ቀሊል እኳ እንተነበረ፣ ኣነ እንተሃዲመ ነቶም ድሕረይ ዝተርፉ ኤርትራውያን ጸገም ስለዝበዝሖም፣ ንሳቶም ከኣ ምሳይ ክሃድሙ፣ ፍቓደኛታት ስለዘይነበሩ፣ ክገብሮ ኣይመረጽኩ። ምስ ሊብያዊ ሰራሕተኛ ተቖጺርካ ምኻድ ድማ፣ እቲ ዝበዝሕ ናብ ሕርሻን ምጒሳይ ኣባጊዕን ስለዝነበረ ኣይፈተዂዎን። (ብዛዕባ ኣብ ከምዚ ዓይነት ስራሕ ዝኸዱ ሰባትን ዘጓነፎም ፈጺሙ ዘይሰብኣዊ በደላትን ካልእ እዋን ክጽሕፍ እየ።)
ኣብ ከምዚ ኲነታት እንከለኹ፣ እቶም ዕጡቓት ኣብ ካልእ ቦታ ናቶም ስራሕ ነበሮም እሞ፣ ብፍቓዱ ዝኸይድ ሰብ ሓተቱ። ገለ ቁሩብ ክፍሊት ውን ነይርዎ እዩ። ኣነ ምስ ሓደ ኢትዮጵያዊ ትግራዋይ፣ ክልተ ኤርትራውያንን ሓደ ሶማላውን ከኣ ፍቓደኛታት ኮይንና።
ንሰርሖ ዝነበርና ስራሕ ኣብ እዋን ስልጣን ቃዛፊ ቤት ማእሰርቲ ዝነበረ፣ ኣብ ትሕቲ መሬት ዝተደኰነ ክፍልታት ምጽራይ እዩ። ሒደት መዓልታት ኣብ ትራክቢ ኣስመራ ተኣሲረ ነይረ እየ እሞ እዚ ናይ ሊብያ ክላሳት ግና፣ ፈጺሙ ዝተፈልየ ዓቕልኻ ዘጽብብ ክፍልታት እዩ።
ኣብዚ ስራሕ እንከለኹ፣ ብዝበላዕኲዎ ሳርዲን ከብደይ ሓሚመ። ሓሚመ ኢለ ከኣ ደቀስኩ። ካብቶም ምሳይ ዝሰርሑ ዝነበሩ ኤርትራውያን ሓደ፣ ክሃድም ደልዩ ደኣምበር ሓሚሙ ኣይኮነን ኢሉ ጠቀነኒ። ከምኡ ኢሉ ድማ ነቶም ዝህልዉና ዝነበሩ ዋርድያታት ነገሮም። ምሕማመይ ከይዓጠጦም ድማ ሳልስቲ ሓለፈ። ተሰነፍኩ። ሞት ኣብ ልዕለይ ኣንጸላለወት።
እቲ ግርማይ ዝሽሙ ትግራዋይን ሕጂ ስሙ ዝረሳዕኲዎ ሶማላውን፣ “ሓውና ኣብዚ እናሞተ ክንሰርሕ ኣይንኽእልን ኢና፣ ከምዚ ኢልና ምሟትና ዘይተርፈና እንተኾይኑ ቅተሉና እምበር፣ ኣይንሰርሕን” ኢሎም ኣደሙ። እቲ ብቐደሙ ውን ዝኣደመ ኤርትራዊ ዕጽይጸይ ኢሉ። ግርማይ እቲ ትግራዋይ (ኣብ ዘለዎ ብሰላምን ጥዕናን ይሃሉ) “ሕጂ እንተተዛሪብካ ለይቲ ክቐትለካ” ኢሉ ከፈራርሖ እንከሎ እቲ ሶማላዊ፣ ዝገብሮ ዘሎ “ዒብ (ነውሪ) ምዃኑ ተዛረበ። ዮናስ ዝሽሙ ኣምቸ ኤርትራዊ ድማ፣ ዝገብሮ ሓርቢትዎ ይነብዕ ነበረ። ኣብቲ ሰዓት እቲ ክዛረብ ውን ሓይሊ ኣጥፊኤ ብምንባረይ ዝብሎ ኣይነበረን። ኣዒንተይ ግን “ጽናሕ ከርእየካ እየ” ይብልኦ ነይረን ይዀና።
ንባዕሎም ከምኡ ዓይነት ቀልጢፉ ዘዳኽም ሕማም ዘሰንበዶም ወተሃደራት ሊብያ፣ ናብ ሓላፊኦም ብምድዋል ኲነታተይ ሓበሩ። ምናልባት ኣብ ሂወተይ ካብ ዝረኣዂዎም ሓለፍቲ ብዕቱብ ኣዘራርብኡን ዝስምዖ ሓላፍነትን እዩ፣ ክዝክሮ እንከለኹ ናይቲ መዓስከር ሓላፊ ዝነበረ ኮሌነል። ቅድሚኡ መዓልታት ኲነታትና ከረድኦን ንዓድና ክንምለስ ዘይንኽእል ምዃንና ክነግሮን ክልተ ሰለስተ ግዜ ተዘራሪብና ኔርና ኢና።
በታ ብዘይካ ኣብ ሊብያን ፊልምን ኣብ ካልእ ርእየያ ዘይፈልጥ ላንድኲረዘር እናተሃንፈፈ መጸ። “እንታይ ኮይንካ ሓሚምካ?” ሓቲቱኒ ብናይ ድንጋጸ መንፈስ። “መዓልቱ ዘሕለፈ ሳርዲን በሊዑ” ግርማይ መሊስሉ። ” ንምንታይ እሞ መዓልቱ ዘሕለፈ ዝበልዕ?” “ጠምዩ” እቲ ሶማላዊ እዩ። “ኣብ ሊብያ ሰብ ይጠሚ” እቲ ድሮ ቅድሚኡ ብዙሕ እዋን ሰሚዐዮ ዝነበርኩ ቃል ሊብያውን ደገመ እቲ ኮለኔል። ” ሕጂ ናይ ምሕካሙ ንግበር” እቲ ሶማላዊ በቲ ስብርባር ግን ከኣ ክትሰምዖ ኬፍ ዘለዎ ዓረቡ ተዛረበ። “ምስኡ ዝኸይድ መን ኣሎ ሕክምና ክንወስዶ ኢና” ምስ በለ፣ ኩላቶም ቀባሕባሕ በሉ። ሕክምና ናይ ምኻድ ዕድል፣ ናይ ምህዳም ዕድል ውን ብዝሰፍሐ ዝፈጥር እዩ። ሓደ ካብ ቤት ማእሰርቲ ክሃድም ዝደሊ ሰብ ከኣ ኣይኮነን ተሓቲቱ፣ ከይተሓተተ ውን ክቀዳደመሉ እዩ ትጽቢት ዝግበር። ይዂን እምበር፣ ኣብቲ ሽዑ እዋን ዝነበረ ኲነታት ሊብያ ንሓደ ከም ኤርትራዊ ዝኣመሰለ ስደተኛ፣ ካብ ኣብ ደገ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝምረጸሉ እዩ። ኣብ ቤት ማእሰትስ ሂወትካ እኳ ትዕቅብ።
ብዘይካ እቲ ኣብ ቤንቃዚ ዝነበረ ዕረፍቲ ዘይብሉ ኲናት ኣብ መንጎ ዕጡቓትን ቀቢላታትን፣ ረስኒ ጽልኢ፣ እቶም ኣብ እዋን ኲናት ምስ ቃዛፊ ዝወገኑ ጸለምቲ ደቂ ደቡብ ሊብያ ዝኾኑ ሊብያውያን ውን፣ ገና ኣብቶም ኣዕራብ ሊብያውን ብምንባሩ ንዝዀነ ጸሊም ኣብ መንገዲ ረኺቦም ክቐትልዎ ድሕር ኣይብሉን እዮም። ብኸምዚ ምኽንያት ሂወቶም ዝሓለፈ ሱዳናውያንን ካልኦት ደቂ ጫድን ደቂ ምዕራብ ኣፍሪቃን ውን ሒደት ኣይኮኑን። ካብ ዕዳጋ ዝገዝእዎ ጠበንጃ ሰብ ይቐትል ዶ ኣይቀትልን ክፈልጡ ኣብ ጸሊም ሰብ ዝፍትኑ እዮም ሊብያውን ናይቲ ሽዑ እዋን።
ቀባሕባሖም ዝረኣየ ኮለኔል ስቕልዎ ደሓን ኢሉ፣ ኣብ ላንድኲረዘሩ ሰቒሉ ናብቲ ቀንዲ መዓስከር ወሰደኒ። ኣብኡ ተሪፎም ካብ ዝነበሩ ኤርትራውያን ተጸዊዖም ከኣ ምሳይ ንሕክምና ክኸዱ ዝክእሉ እንተኾይኖም ተሓተቱ። ኩላቶም እኳ ኣነ ኣነ እንተበሉ፣ ኣሕመድ ዝሽሙ ወዲ ጊንዳዕ ብዝነበሮ ናይ ዓረብ ክእለት ተመርጸ። ኣብ ሊብያ ካብ ዘለዉ ዝዓበዩ ሕክምናታት ሓደ ከኣ ከድና።
ወላ እኳ ቋንቋ ዓረብ ጽቡቕ ዝረዳዳእ፣ ምስታ ዶክተር ውን ብእንግሊዘኛ ክንዛረብ ንኽእል እንተነበርና፣ ፎርም ንምምላእ ግና፣ ኣሕመድ ከም ኣስተርጓሚ ሰርሐ። ሕማመይ ኣብ ምንጋር ውን ካባይ ንላዕሊ ንሱ ተዛረበ። ሕጂ ውን ኣብ ፊልም እምበር ብዘይካ ኣብ ሊብያ ኣብ ካልእ ብዘይርኣዂዎ ኮምፒተራዊ ሲስተም መርመራ ተገብረለይ። ብዂነታተይ ዝተሻቐለት ዶክተር ድማ፣ ክልተ ኢንፍዥን ተተኺሉኒ ክድቅስ ኣዘዘት። ኣሕመድ ከኣ ምሕረት የውረድልካ ኢሉ ተፋነወኒ።
ሓሙሽተ መዓልቲ ሃለዋተይ ከይፈለጥኩ ኢንፍዥን ከምዝተተኽለኒ፣ እታ ሓኪም ሰኑይ ምዃኑ መዓልቱ ክትሕብረኒ እንከላ እየ ፈሊጠ። ሰኑይ ኢንፍዥነይ ካብ ክልተ ናብ ሓንቲ ኢደይ ወረደ። ክዛረብን ክንቀሳቐስን ከኣ ጀመርኩ።
ኣብታ ዝነበርኲዋ ክፍሊ፣ ሓደ ግብጻውን ክልተ ሊብያውንን ዓራት ሒዞም ነበሩ። እቲ ግብጻውን ሓደ ሊብያውን ዓራቶም ጐኒ ክኸውን እንከሎ፣ ኣነ ድማ ምስ ሓደ ሽማግለ ሊብያዊ ዝተመዓራረየ ዓራት ሒዘ ነይረ። ካብ ጋዜጣ ምንባብ ዘየዕርፍ ከባቢ 80 ዓመት ዝዕድሚኡ ሽማግለ እዩ።
ኣብ ሻብዓይ መዓልተይ፣ ሮቡዕ ምዃኑ እዩ። ድሕሪ ቁርሲ ምዕዳሉን ዝቖረስናሉ ብያታት ከይተላዕላለን፣ ሓደ ብዓል ጽሩራ ሰብኣይ ምስ ክልተ ዓጀብቱን ሓንቲ ጓልን ናብታ ክፍሊ ኣተወ። ደድሕሪኦም ድማ ክልተ ደቂ ባንግላደሽ ኣለይቲ ሕሙማት ተኸቲለንኦም ነበራ። በቲ ኣብ ኣፍልቡን መንኮቡን ዝነበረ ጽሩራታት እኳ፣ ልዕል ዝበለ ወተሃደራዊ ሓላፊ ምዃኑ ክግምት እንተዘይተጸገምኩ፣ ናይቶም ክልተ ዓጀብቱ ኣቃውማን ሸበድበድ ናይተን ኣላይቲ ሕሙማትን ውን ካልእ ምስክር እዩ። ሓንሳብ ደው ኢሉ ናብ ኩሉ ኲርናዕ ድሕሪ ምጥማት ትኽ ኢሉ ናብ ዝነበርኲዋ ዓራት ሰጐመ። ኣብ ጐነይ ዝነበረ ሽማግለ ከኣ፣ ሒዝዎ ዝነበረ ጋዜጣ ኣቐሚጡ ከም ሓውሲ ቅንዕ ኢሉ ኣብ መተርኣስ ድሕሪ ምጒዝጓዝ ዓይኑ ዓይኑ እናጠመተ ክመጾ ተጸበየ። ካብ ኣዒንቱ ውን ብህይንጡይነት ይጽበዮ ምንባሩ ርዱእ እዩ።
እቲ በዓል መዓርግ፣ ኣብ ክንዲ ናብቲ ዝጥምቶ ዝነበረ ሽማግለ፣ ናብ ዓራተይ ተጸጊዑ ኣብ ልዕለይ ድው በለ። ፈጺሙ ዘጸይኖ ርስሓት ይርኢ ከምዘሎ ከኣ፣ ገጹ ሸማቒቑ ጠመተኒ። ተገልቢጡ ናብተን ኣለይቲ ሕሙማት ኣፍጢጡ ብምጥማት ከኣ፣ ዶክተር ክጽውዓሉ ኣዘዘ።
ብሸበድበድ ዝወጻ ባንግላደሻውያን ኣለይቲ ሕሙማት፣ ንዶክተር ኣኸቲለን ብሸበድበድ ኣተዋ። ምናልባት ጓል ክምነ ዕድል እንተዝረክብ፣ ነታ ሊብያዊት ዶክተር ምተመነኹ። ህድኣታ!፣ ርእሰ-ተኣማንነታ!፣ ኣወጻጽኣ ቃላታ!፣ እዋይ ደስ ክትብል።
“እንታይ ተረኺቡ!?” ሓተተት ብዓረበኛ።
ንኸባቢ ደቒቕ ዝኸውን ከይመለሰላ ዓይኒ ዓይናን ጠሚቱ ካብ እግራ ክሳዕ ርእሳ ፈቲሽዋ። ከም ግምተይ ርእሰ ተኣማንነታ ዓጂብዎ፣ ጓል መን ደኣ ወይ ሓፍቲ በዓል መን ደኣ ኮይና እያ፣ ክንድዚ ድፍረት ኢሉ ዝኸውን። ሊብያውን ኣብ ንሕድሕዶም ክደፋፈሩ እንተኾይኖም ቀዳምነት ካበየናይ ዓሌት ኢኻን ክንድምንታይ ሓይሊ ኣለካን እዮም ዘጽንዑ። ተቓቲሎም ኣይኮነን ተጻሪፎም፣ ደቂሶም ከምዘይሓድሩ ከኣ ይፋለጡ እዮም። ምፍርራሖም ምክብባሮም እዩ። እቲ በዓል ስልጣን ከኣ፣ ንዕኡ ዝኣክል እናረኣየት ክንድኡ ድፍረት ምውናና፣ ዘይድፈሩ ስድራ ክህልውዋ ከምዝኽእሉ ይፈልጥ እዩ። ግን በዓል መን ይኾኑ እዩ ክፈልጥ ደልዩ ዝኸውን።
“ስምዕ’ስኪ ኣቦይ ሲ ኣብ ጥቓ ዓብድ ክድቅስ!? ንምንታይ ዲና ሰውራ ኣካይድና!? ንምዃኑ እዚ ዓብድ ኣብዚ እንታይ ክገብር ኣትዩ!?” ኣዒንቱ ክነጥራ ክሳዕ ዝደልያ ኣፍጢጡ እናተመታ ተዛረበ።
“በቃ! እዚ እዩ እቲ ጸገም!?” እታ ዶክተር ኣስታሕቃር ኮይኑ ዝተሰምዓኒ ኣጣምታ እናጠመተቶ መለሰት። እዚ እናተበሃሃሉ ድማ፣ ነቲ ሆስፒታል ዝሕልዉ ወተሃደራት ድርዒ ሊብያ ወይ እስላማዊ ምንቅስቓስ ብናይ ሽዑ ሽሞም ዳዕሽ ከኣ ናይ ሎሚ፣ ናብቲ ክላስ ኣተዉ።
ወተሃደራት እስላማዊ ምንቅስቓስን ካልኦት ዕጡቓት ሊብያን ተራኺቦም ማለት፣ ኲናት ተኸፊቱ ማለት እዩ ኣብ ቤንቃዚ ሽዑ። እቶም ብሃገራት ዓረብ ከምዝምወሉ ወግሐ ጸብሐ መራኸቢ ብዙሃን ሊብያ ዝዛረባሎም ስራዊት እስላማዊ ምንቅስቓስ ወይ ድርዒ ሊብያ፣ ኣብ እዋን ኲናት ምስ ቃዛፊ ኣብ ዞባ ምብራቕ ሊብያ ዝለዓለ ተራ ከምዝነበሮም ዝእመነሎም እኳ እንተዀነ፣ በቲ ደሓር ዘማዕብልዎ ዝነብሩ ጨቋኒ ባህርያት፣ ኣብ ህዝቢ ቤንቃዚ ክብረትን ተቐባልነትን እናሰኣኑ ይኸዱ ነይሮም እዮም። ነዚ ዝመዝመዙ ካልኦት ዕጡቓት ከኣ፣ ኩሉ ግዜ ከጥፍእዎም ምስ ሓለኑ እዮም።
“እንታይ እዩ ጸገም?” ሓተተ ሓደ ካብቶም ወተሃደራት ድርዒ ሊብያ። “እስኪ ሕጂ ተዛረብ” ብዝዓይነቱ ኣጣምታ ከኣ ጠመተቶ እታ ዶክተር ነቲ በዓል ስልጣን።
“ደገ ዶ ክንወጽእ” እቲ በዓል ስልጣን ከይመለስሉ መሪሕዎም ወጸ። እንታይ ከም ዝተበሃሃሉ እንድዒ፣ ድሕሪ ሒደት ደቓይቕ ግና፣ እታ ዶክተር ምስተን ክልተ ኣለይቲ ሕሙማት ተመልሰት።
“ያ እስታዝ” ከኣ በለትኒ ብትሕትና። “ማዕለሽ ክፍሊ ክንቅይረክልካ ኢና። ግና ኩሉ ሓደ እዩ። ነዚ ዝሰማዕካዮ ዘረባታት ከኣ ኣይትገደሰሉ፣ ኣብ ዝዀነ ሕብረተ ሰብ ደናቚር ሰባት ኣለዉ። ኣብ ሊብያ ድማ ብዙሓት ደናቑር ኣለዉ፣ ማዕለሽ” በለትኒ ኣብቲ ሓደ ክፍሊ ምስ ከድና። “ቴለፎን ክገድፈልካ እየ ዘድልየካ ዘበለ ደውለለይ ኢንተርነት ኣለዋ እዛ ሞባይል ከኣ ምስ ኣሕዋትካ ተራኸብ” ኢላትኒ ክደት። ሽዑ ፈይስቡክ እኳ እንተነበረኒ ምዕቡል ተጠቃምስ ኣይነበርኩን። ንዓኣ ውን ኣይደወልኩላን። ድሕሪ ክልተ መዓልቲ ኣብ ታሽዓይ መዓልተይ ኣብቲ ሆስፒታል፣ ወተሃደራት ድርዒ ሊብያ መጺኦም ወሰዱኒ።
“‘ትወከል ዓለ’ላህ”
(“‘ትወከል ዓለ’ላህ” ሊብያውን ኣብ ዝበዝሐ ኣጋጣሚታት ክፋነዉኻ እንከለዉ ዘዘውትርዎ ኣበሃህላ ኮይኑ፣ ኣብ ኣምላኽ ተወከል ወይ’ኣምላኽ ምሳኻ ይዂን” ማለት እዩ።)
ወተሃደራት ድርዒ ሊብያ፣ ካብታ ክፍሊ ምስ ኣውጽኡኒ፣ ኣብ ክልተ ኣእዳወይ ፌሮ ገይሮም ቆለፉኒ። የማነይን ጸጋመይን ከኣ ክልተ ወተሃደራት ዓጀቡኒ። ካልኦት ክልተ ድማ ምሳና ነበሩ። ኣብቲ ኣማኢት ተገልገልቲ ዝነበርዎ ሓደ ካብ ዓበይቲ ሆስፒታላት ሊብያ ዝኾነ ሆስፒታል፣ ውሩይን ሓደገኛን ገበነኛ ከምዝሓዙ ብዂርዓትን ጥንቃቐን ይጐዓዙ ነበሩ። እቶም ብጽልኢ ጸለምቲ ክሒኖም ዝነብሩ ሊብያውያን ኣዕራብ ድማ ብኽፉእ ዓይኑ ይጥምቱኒ። ምናልባት፣ ካብቶም ኣብቲ እዋን ኲናት ምስ ቃዛፊ ዝኸተቱ ጸለምቲ ሓደ መሲለዮም ይኸውን። ነዊሕ ብእግርና ተጓዒዝና፣ ኣብ HILUX ዝዓይነታ ቶዮታ ተሰቐልና፣ እሞ እናተሓንበብና፣ ንኸተማ ቤንቃዚ ሰንጢቕና፣ ኣብ ሓደ ውስን ዝበለ ሸነኽ ናይታ ከተማ በጻሕና። ኣብ ሓደ ካንቸሎ ኣቲና ከኣ ወረድና። ኣጸቢቐ ምስ ጠመትኩ፣ እቲ ፈለማ ካብ ኣጅድብያ ምስ መጻእኩ ዝኣተኹዎ ሂላል ኣሕመር ዝብሃል ካንቸሎ ምዃኑ ፈለጥኩ። ካብዚ ካንቸሎ እዚ እዮም ናብቲ ብ “ዓሊ ሓሰን ጃብር” ዝብሃል ሓርበኛ ዝጽዋዕ ቤት ማእሰርቲ ዝወሰዱኒ። ሕጂ ኸ ናበይ ኮን ይወስዱኒ ይኾኑ!?
እዚ ካንቸሎ፣ ኣብ ቤንቃዚ ዝዓበየ በዓል ደርብታት ህንጻ (TOWER) ክስርሓሉ፣ መደብ ከምዝነበሮ፣ በቲ ኣብ ኣብ ኣፍደገ፣ ዝነበረ መሐበሪ ታቤላ ይፍለጥ። ኣብ መሰረት እንከሎ ኲናት ተላዒሉ ደው ከምዝበለ ድማ፣ እትው ኢልካ ዝልለ እዩ። ንቤት ጽሕፈትን መመገብን ካልእ መሳለጥያታትን እዛ ኣብ መስርሕ ዝነበረ ህንጻ ተባሂሎም ዝተዳለዉ፣ ናይ ኮንተይነር ገዛውቲ፣ ኣብ ክልተ ተገሚዖም፣ ምስ ኣተኻ ንጸጋም ዘለዉ፣ ጣውርጋ ዝብሃሉ ጸለምቲ ሊብያውያን ዝተዓቚብሎም ክኾኑ እንከለዉ ብየማን ዘለዉ ድማ፣ ዝበዝሑ ሶማላውያን፣ ኢትዮጵያውን፣ ካብኦም ውሕድ ዝብሉ ኤርትራውያን፣ ከምኡ ውን ገለ ሱዳናውያን ይቕመጡለን።
እቶም ሊብያውያን፣ ኣብ ኲናት ምስ ቃዛፊ ወጊኖም ተባሂሎም በቶም ኣዕራብ ከይቅተሉ ካብ ከባቢታት ሲርትን ሚስራታን ናብ ቤንቃዚ ዝሃደሙ ኮይኖም ኣብ ትሕቲ ጽላል ቀይሕ መስቀልን ቀይሕ ወርሕን ተዓቚቦም፣ ብኮምሽን ረዲኤትን ስደተኛትን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ደገፍ እናተገብረሎም፣ ስዒሩ ነቲ ቦታ ብዝሓዘ ዕጡቕ ሓይሊ ከኣ ዝሕለዉ እዮም። እቶም ፈላሞ ናይቲ ቦታ ዝኾኑ ስደተኛታት ድማ፣ ኣብ እዋን እቲ ኲናት ኣብ ትሕቲ ቀይሕ መስቀል ምስ ተዓቚቡ፣ ጸጸኒሖም ካብ ሰሃራ መጺኦም ንኽቕጽሉ ገንዘብ ዝሰኣኑ ተጓዓዝቲ እናተወሰኽዎም ዝበዝሑ እዮም።
ናብዚ ቦታ ንምእታው ኣብ ዕድል ዝምርኮስ ዝተፈላለየ ኣማራጺታት እዩ ዘሎ። ኣብ ውሽጢ ትፈልጦ ሰብ ሃልዩካ፣ ብምትሕብባሩ ጸላም ተጎልቢብካ ብሓጹር ብምዝላል እቲ ዝበዝሕ ክኸውን እንከሎ፣ ብቐጥታ ናብቲ ማዕጾ ብምምጻእ ኩነታትካ ሓቢርካ ውን ይከኣል እዩ። እዚ ግና ኣብቲ ተረኛ ዝጸንሐ ሓላፊ ዝምርኮስ እዩ። ብኻልእ መልክዕ ድማ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታ ዝሓዙኻ ዕጡቓት ወይ ፖሊስ፣ ሰብኣውነት ዘለዎም እንተኾይኖም፣ ኣብ ክንዲ ናብ ቤት ማእሰርቲ ናብኡ የምጽኡኻ። ብኻልኣይ ሽም ናይቲ ቦታ ድማ “ህጅርያ ቔር ሸርዕያ ወይ ዘይሕጋውያን ተሰዳዶ” ዝቕመጥሉ ኢሎም ይጽውዕዎ እዮም።
ቅድሚ ወርሕን ክልተ ሰሙንን ኣቢሉ ካብ ኣጅዳብያ ናብዚ ቦታ መጺኤ። ንትራብሎስ (ትሪፖሊ) ዘቐጽል ገንዘብ ስለዘይነበረኒ እየ ካብቲ መዝርዓ ናይ ኣጅዳብያ ወጺኤ። እቲ ካብኡ ናብ ቤንቃዚ ከብጽሓኒ ዝተላእከ መራሕ መኪና ድማ፣ ከም ጽቡቕ ድሌቱ ንድሕነትኩም ኣብዚ ክብጽሓኩም እሞ፣ ኩነታት ርኢኹም የዋጽኣና እዩ እንተይልኩም ናብ ከተማ ትወጹ ኢሉ ኣምጺኡና። ኣነን እቲ ክሳብ ምሕማመይ ሓቢሩኒ ዝነበረ ሶማላውን ኢና። ኣብቲ ኣፍደገ ዝጸንሑና ወተሃደራት ግና፣ ኣብ ክንዲ ናብ ውሽጢ ተቐቢሎም ድሕሪ ብዙሕ ዓሊ ሓሰን ጃብር ወሲዶምና።
ኣብታ ቅድሚ ወርሒ ኣቢሉ ምስቲ ሶማላዊ መማጽእተይ ኣትየያ ዝነበርኩ ኮንተይነር ኣእተዉኒ። ኣብኡ ድማ ሓደ መንእሰይ ጸንሓኒ። ኣብቲ ዓረብን ኣምሓርኛን ዝተሓዋወሶ ዕላልና ከኣ፣ ጎንደር ዝዓዱ ኣምሓራይ ምዃኑ ፈለጥኩ። ኣብ ዝሰርሓሉ ቦታ ገንዘብ ከሊኦሞ፣ ናብ ፖሊስ ክጠርዕ ምስ ከደ እዮም ኣሲሮም ንደርዒ ሊብያ ኣረኪቦሞ። ኣቐዲሞም ሓቲተሞ ወይ ኣፈራሪሖሞ ክኾኑ ኣለዎም፣ ደጋጊሙ ኣስልማይ ድየ ክስታናይ ሓተተኒ። ክስታናይ ምዃነይ ምስ ፈለጠ ከኣ፣ እንተሓቲቶምኒ ኣስላማይ ምዃነይ ክሕብር መኸረኒ። “ግደፈና እስከ ንስኻ ከኣ” ኢለዮ ደቀስኩ።
ሰላት ኣልመቕርብ፣ ኣብ ዕራርቦ ሰዓታት ዝካየድ ስግዳን እዩ። ማዕጾና ከፊቶም፣ ማይ ዝሓዘ ኣብርቕ (ንእሽቶ ጃሎን ክንብሎ ንኽእል) ሒዞም ብምምጻእ ውዱእ ጌርና ክንሰግድ ንሰግደሉ ቦታ ሓበሩና። እቲ ጎንደሬ ውድእ ንምግባር ክኸይድ እንከሎ ኣነ ግን ከምዘይከይድ ነገርኲዎም። “ንምንታይ” ሓተተ ሓደ ፊንፊን ዝብል ኣብ ፈለማ ዕስራታት ዝኸውን መንእሰይ። “ኣነ ክርስትያን እየ” መለስኩሉ። ብዘይ ዘረባ ገዲፎምኒ ከዱ። ድሕሪ ስግዳን እቲ ጎንደሬ ናባይ ተመልሰ እሞ፣ ናብቶም ኣሕዋትና ክንሕውሰሉ ንኽእል እንኮ ብልሓት፣ ኣስላም ኢና ብምባል ምዃኑ ከረድኣኒ ፈተነ። እንተዘይኮይኑ ንጋንፉዳ ወይ ሰብሃ (ናይ ሽዑ ኣብ ምብራቕ ሊብያን ደቡብ ሊብያን ዝኸፍአ ዝብሃል ቤት ማእሰርቲ ንስደተኛታት) ከብጽሑና ምዃኖም ብዘፍርሕ ኣገላልጻ ክነግረኒ ፈተነ። ደኺመን ተጸሊኡንን ብምንባሩ ክምልሰሉ ኣይደለኹን። ሽዑ ውን ገዲፈዮ ደቀስኩ።
ሰላት ኣልዒሻ ናይ መወዳእታ ስግዳን ናይ መዓልቲ ኮይኑ ኣብ መንጎ ሸውዓተን ሸሞንተን ዘሎ እዋን ዝካየድ እዩ። ሽዑ ውን ማይ ዝሓዘ ኣብሪቕ ሒዞም ብምምጻእ ነቲ ጎንደሬ ናብ ስግዳን ወሰድዎ። ድሕሪ ስግዳን፣ ክልተ ዓበይቲ፣ ጭሕሞም ኣብ ኣፍልቦም ዝበጽሕ መሻይኽ መጹና። እቲ ሓደ እቲ ልሙድ ጻዕዳ ክዳን ዓረብ ዝለበሰ ክኸውን እንከሎ ካልኣዩ፣ ቀጠልያ ወተሃደራዊ ክዳን ለቢሱ ሽጒጥ ዓጢቑ ነበረ።
ኣብ ገጾም ትሕትና እናተነበበ ብኣኽብሮት ኣርእሶም እናነቕነቑን ኣእዳውና ብምጭብባት፣ ምዉቕ ሰላምታ ለገሱልና። ብዛዕባ ሓፈሻዊ ጥዕናን ተደሪርና እንተኾይንናን ከኣ ሓተቱና። ምድራርና ብኣወንታ ድሕሪ ምግላጽ፣ ሓሚመ ኣብ ሕክምና ምቕናየይን ገና ውን ድኻም እስምዓኒ ምህላውን ውን ነገርኲዎም። ናብቲ ከነዕርፈሉ ንኽእልን ሕክምና ውን ክረኽበሉ ዝኽእልን ቦታ ክወስዱና ምዃኖም ሓቢሮም ከኣ፣ ሰጊድና እንተኾይንና ሓተቱና። እቲ ጎንደሬ ምስጋዱ ሓበረ። ንስኻ ኸ ብዘስምዕ ኣጣምታ ጠመቱኒ። “ኣነስ ኣይሰግድን እየ።” ኣነጺረ መለስኩ። ንሓድሕዶም ተጠማሚቶም ናባይ ጠመቱ። “ንምንታይ” ዳርጋ ብሓንሳብ ዝበልዎ ቃል ነበረ። ድሒሩ ዝተሓወሰ ቀትሪ ዝሓተተኒ መንእሰይ “መሲሕ እየ ኢሉ” ንዓይ ወኪሉ መለሰ። ብዙሓት ውዑያት ሰባት ርእየ ኣለኹ እሞ ንሱ ንበይኑ እዩ።
ነቲ ጎንደረ ዝጥርንፎ ኣቑሑ እንተለዎ ሓተትዎ። ኣይነበሮን። ነቲ መንእሰይ ከኣ፣ ናብቲ መዕረፊ ዝተባህለ ቦታ ክወስዶ ሓበርዎ። ንዓይ ድማ ኣብቲ ዝነበርኩዎ ዓጽዮምኒ ከዱ።
ድሕሪ ፍርቂ ሰዓት ኣቢሉ፣ ማዕጾ ተኽፍተ እሞ ሓደ ካብቶም ቀትሪ ዝረኣዂዎም ወተሃደራት ክወጽእ ኣመልከተለይ። ካብ ዝሪኦ ኣትሒዙ ኣፉ ክኸፍት ኣይረኣዂዎን። ኣብ ገጹ ውን ዝዀነ ስምዒት ዘይንበቦ ሰብ እዩ። ዓባስ ክመስል ከኣ ናበይ ከምዘብል ብኢዱ ኣመልከተለይ። ኣብቲ ዘመልከተለይ ቦታ፣ እቶም ክልተ መሻይኽ ኣርባዕተ ወንበር ዝኸበቦ ሕጽር ዝበለ ጠረጴዛ ቀሪቦም ክጽበዩ ረኣዂም። ምስ ቀረብኩ ድማ፣ ኣብቲ ጠረጴዛ ቢከሪታት ተቐሪቡን ክልተ ውዑይ ነገር (ቡን ወይ ሻሂ) ዝሕዝ ቴርሙስ ከምኡ ድማ ተምሪ፣ ልስሉስ ሓውሲ ፓስተ ባኒ፣ ገለ ፍሩታትን ተቐሪቡ ረኣኹ።
ሕጂ ውን ከምቲ ዝቐደመ ትሕትና ዝመልኦ ሰላምታ ኣርእዮም፣ ኮፍ ክብል ኣመልከቱለይ። ቁሪ እዩ ዝነበረ እሞ፣ ኮበርታ ከምጽኣለይ ነቲ መንእሰይ ሓበርዎ። ንሳቶም ግና ድልዱል ጃኬት ምስ ዕማ ተኸዲኖም ነበሩ።
ኩላትና ኮፍ ምስ በልና፣ ካብቲ ቴርሙስ ኣየናይ ሻሂ ኣየናይ ከኣ ሻሂ ምስ ጸባ ምዃኑ ሓቢሮም ዝደለኹዎ ክቐድሕ ኣመልከቱለይ። ካብቲ ዝብላዕ ውን ዝመረጽኲዎ ክበልዕ ጋበዙኒ። ምስቲ ዘሎ ቁሪ ተምሪ እንተበሊዐ ሙቖት ክፈጥረለይ ከምዝኽእል ውን ተዛረቡ። ዳርጋ ኢደይ ኢደካ ኢሎም ካብቲ የድልየኒ እዩ ዝበልኩዎም ቀድሑለይን ኣቐበሉንን። ትሕትንኦም ምሒር መሰጠኒ።
ድሕሪ ገለ ምስ ቁርን እቲ ወቕቲ ኣብ ሊብያ ዝነፍስ ኩነታት ኣየርን ምዝራብና ወይ ንሶም ንዓይ ምንጋሮም፣ ኩነታት ጥዕናይ ሓተቱኒ። እቲ ዘጓነፈ ከኣ ኣሕጽር ኣቢለ ገለጽኩሎም። ሽዑ ውን፣ “ኣብ ሊብያ ሰብ ይጠሚ” ብሓባርን ብዘሕዝንን ድምጺ ተዛረቡ። ድሕሪ ሕጂ ከምኡ ከምዘየጋጥመንን ሕጂ ውን ክሳብ ኣጸቢቐ ዝሓዊ ብዙሕ ክንክን ክግበረለይ ምዃኑ ቃል ኣተዉለይ። ሊብያ ዝተቐደሰት ምድሪ ህዝቢ ሊብያ ከኣ ተቐባሊ ጋሻ ምዃኑ ውን ተዛረቡ። ንሶም ብዙሕ ኣነ ሒደት እናተዛረብና፣ ናብ ሊብያ ከመይ ኣቢለ ከምዝመጻእኩ ሓተቱ። እቲ ናይ ሰሃራ ጒዕዞ ምስ ሓበርኩዎም፣ “ብዘይ ሕጋዊ ኣገባብ” ኣድመጹ። “ማለት እዩ” መልስኩ። ነዚ ኣገባብ እዚ ደው ከብልዎ ምዃኖምን ነቶም እዚ ስራሕ እዚ ዝሰርሑ ዘለዉ ሰባት ሒዞም ኣብ ሕጊ ከቕርብዎም ምዃኖምን ሓንሓኑ። ናብ ሊብያ ንኽበጽሕ ዝወዳእኲዎ ገንዘብ ሓቲቶም ከኣ፣ በቲ ገንዘብ እቲ ኣብ ዓደይ እንታይ ክሰርሕ ይኽእል ምንባረይ ሓተቱኒ። እቲ ገንዘብ ብዙሕ ከስርሕ ዝኽእል እኳ እንተነበረ፣ እቲ ዕድል ናይ ምስራሕ ግና ከምዘየለ ገለጽኩሎም። “ንምንታይ!?” ምግራም ቃና ድምጾምን ኣዒንቶምን ተወሰኾ።
እቲ ሕቶ ድሮ ብዙሕ እዋን ዝቐረበለይን ንኸትረድእ ውን ጸገም ዘይነበሮን እዩ። ንኢሰያስ ጠቒሰ ከምዝዝክርዎ ምስ ገበርኩ ከኣ፣ ኩነታት ኤርትራ ኣረዳእኲዎም። “እሞ ዓዲ ገዲፍኩም ካብ ትወጹ ሰውራ ዘይትገብሩ!?” እዛ ሕቶ ወላ ንዓይ ምስ ነብሰይ ፈለማይ ነበረት። እንታይ ኮይንና ኣንጻር ህግደፍ ሰውራ ዘይገበርና ከኣ ሓሰብኩ። ኣብ ዓዲ እንከለኹ እቲ “ኣንጻር ህግደፍ ሰውራ” ዝብል ኣምር ኣይፈልጦን ብምንባረይ ግን፣ ኪኖ እንታይ ኮይንና ዘይሓሰብናዮ ዝብል ካልእ ሓሳብ ኣይመጸንን። ሽዑ ኣብ ኣእምሮይ ዝመጸለይ መልሲ ግን “ንሕና ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ኲናት ስለዝነበርና፣ ኲናትን ወረ ኲናትን ኣጽሊኡና እዩ። ንሓድሕድና ውግእ እንተጀሚርና ከኣ ዝኸፍአ ህልቂት እዩ ክስዕብ።” በልኩዎም። ናይ ምድጋፍ ይዂን ተቓውሞ ምልክተ ከየርኣዩ፣ ትም ኢሎም ሓሰቡ። ምናልባት እቲ ሽዑ ዝነበረ ሕድሕድ ኲናት ሊብያ የሕስቦም ነይሩ ይኸውን።
“ዓረብ ጽቡቕ ኢኻ ትኽእል፣ ኣበይ ክኢልካዮ?” እቲ ወተሃደራዊ ክዳን ዝተኸድነ ሓተተኒ። “ኤርትራ ዓረባዊት ሃገር እንድያ፣ ሓቀይ ምሽ” እቲ በዓል ጀለብያ እዩ።
“ዓረባዊት ድያ ኣይኮነትን እኳ እንድዒ፣ ኣነ ግን ኣብ ዓዲ ኣብቲ ዓረብ ዝዝውተረሉ ከባቢ ስለዝነበርኩ ገለ ኣንፈት ሒዘ፣ ኣብ ሱዳን ከኣ ኣማዕቢለዮ።” በልኩ።
“ኣብ ሱዳን ክንደይ ጌርካ” እቲ በዓል ጀለብያ ሓተተ።
“ሰለስተ ዓመት”
“ማሻኣላህ” ብሓባር ኣድመጹ።
“መን ኢልካኒ ሽምካ” ሕጂ ውን እቲ በዓል ጀለብያ እዩ።
“ፍቕረይ”
“ፍቕረይ እንታይ ማለት እዩ?”
” ሓቢቢ ኣና (ፍቱወይ) ማለት እዩ።”
“ኣብ ዓረብ ግና ፈቒር (ድኻ) ማለት እዩ።”
“ጽቡቕ ኣለኻ ግን ኣነ ፈቒር ዘይኮንኩ ፍቕረይ እየ ሽመይ።”
“ሕራይ ፍቕራይ፣ ብዛዕባ ምስልምና እንታይ ትፈልጥ?”
“ከመይ ማለት እንታይ ትፈልጥ?”
“ማለት ሲ ምስልምና ሃይማኖት ከመይ ትቕበሎ”
“ከም እምነት የኽብሮን ነቶም ኣመንቱ ከኣ የኽብሮምን እየ።”
“ሓቂ እዩ ኢልካ ኸ ትኣምን ዶ”
“ብዛዕባ ሓቅን ዘይሓቅን ሓሲበሉ ኣይፈልጥን እየ።”
“ካብ መዓስ ትፈልጦ ንምስልምና?”
“ምናልባት ካብ ወዲ 7 ዓመት ዕድመይ እንከለኹ ይኸውን እየ።”
“ማሻኣላህ” ብሓባር ዘድምጽዎ እዩ።
“ሕጂ ምስልምና እቲ ሓደን ሓቀኛን እምነት ምዃኑ፣ እንተነገርናካ ትኣምን ዶ፧”?
“ኣብ ሓቅን ሓሶትን ከይበጻሕና፣ ኣነ ክርስትያን እየ፣ ንካልእ ዘእምን ምኽንያት የብለይን ክርስትያን ኮይነ እየ ዝመወት”
“ላእ!” እቲ በዓል ጀለብያ ተንሲኡ ኮፍ በለ። ምስኡ ውን እቲ ጠረጴዛ ተነቓነቐ። ኣነ ውን ሰንበድኩ።
“ከምኡ ኮይነ እየ ዝመውት ኣይትበል። እንሻኣላህ ክትብል ኣለካ” ነድሪ ሓዊሱ ተዛረበ።
“ንዘይኮኖ እንሻላህ እንተበልኩ እሞ እንታይ ፋይዳ ኣለዎ።”
“ንምንታይ ኣይኣምንን! ክሳዕ ሕጂ እቲ ሓቀኛ እምነት ዝነግረካ ስለዘይረኸብካ፣ ኣይኣመንካን፣ ሕጂ ግና ኣልሕምዱላህ (ኣምላኽ ይመስገን) እቲ ሓቀኛ እምነትን መንገዲ ዘልኣለማዊ ሂወትን ክንነግረካ ኢና። ብልክዕ ኣርእዩ ዝምህረካ ሰብ ክንገብረልካ ኢና፣ እንሻኣላህ ምስ ፈለጥካዮ ትቕበሉ።” ክዛረብ እንከሎ ኣብ ውሽጡ ሓይሊ ይህውጾ ምንባሩ ኣወጻጽኣ ድምጹን ኣጣምታ ኣዒንቱን ይምስክሩ ነበሩ።
“እሞ ኣነ እኮ ሓቅን ዘይሓቅን ኣይበልኩኻን፣ ግና ክርስትያን እየ ካብኡ ዝእለየሉ ምኽንያት ከኣ የብለይን።”
“ዒሳ (ክርስቶስ) ንሕና ውን ንኣምኖን ነኽብሮን እዩ። ይዂን እምበር ዒሳ ባዕሉ፣ ብድሕሪኡ መሓመድ ዝብሃል ልኡኽ ኣምላኽ ክመጽእ ምዃኑን ንሱ (መሓመድ) እቲ እንኮን ናይ መወዳእታ ልኡኽ ምዃኑን ንዕኡ ምስዓብ ከኣ ዘለኣለማዊ ሂወት ከምዘውህብን ተዛሪቡ እዩ።”
“ከምኡ ዝብል እኳ ኣየንበብኲን”
“ሕጂ ከነርእየካ ኢና ተንብብ።”
“ነዚ ትብሎ ዘለኻ ንምንባብ ዝኸውን ብቕዓት ዓረብ የብለይን። ብመሰረቱ ውን ክዛረብን ክሰምዕን እምበር ከንብብ ኣይክእልን እየ።”
“እንሻኣላህ ክንምህረካ ኢና። ምስ መሃርናካ ከኣ ቁርኣን ተንብብ እዚ ንብለካ ዘለና ድማ ትፈልጦ። ጥራይ እንሻኣላህ በል ኣእምሮኻ ንምምሃር ኣድልዎ።”
“ኣነ ሕጂ ኣብዚ ትብሎ ዘለኻ ኣርእስቲ የለኹን። ካልእ ብዙሕ ጉዳይ ኣለኒ።”
“ካብዚ ዝዓቢ ጉዳይ! ኩሉ እኮ ብሓይሊ ኣምላኽ ኢኻ ትገብሮ። ኣይትዓሹ፣ ኣብታ ምስልምና ዝተቐበልካላ ሰዓት፣ ልብኻ ብሓጎስ ክመልእ፣ ኩሎም ጽቡቓት ዕድላት ክኽፈቱልካ፣ ኣብ ሰማይ ከኣ ዘልኣለማዊ ቦታ ክሕዝኣልካ እዩ። ኣስላማይ ኮይንካ ማለት ከኣ፣ ኣብ ሊብያ ወረቐት ንህበካ፣ ከምድላይካ ትሰርሕ፣ እቲ ዝኸስርካዮ ገንዘብ ከኣ ንስድራኻ ትሰደሎም። ካልእ ጉዳይ ኣለኒ ማለት ግን ናይ ዓያሹ ዘረባ እዩ።”
ብዙሕ ተመላለስና። ንዕኡ ከረድእ ዝኽእል ብቕዓት ቋንቋ ዓረብ ስለዘይነበረኒ፣ ብቐንዱ ውን ነድሩ ገለ ፍርሒ የሕድረለይ ብምንባሩ፣ ሒደት ሒደት እናተዛረብኩ ዘረባና ከሕጽሮ ፈተንኩ። ኣይከኣልኩን ግን።
እቲ ኣብዚ ርሱን ክትዕ ብኣንክሮ ክከተታል እምበር ቃል ከይሓወሰ ዝጸንሐ በዓል ወተሃደራዊ ክዳን፣ “ዕሕሕ” ኢሉ ጎሮሮኡ ድሕሪ ምጽራግ፣
“እንታይ መስለካ ፍቕራይ” ኢሉ ጀመረ ብህዱእ ድምጺ። “ንሕና ካብ ኣምላኽ ተልእኾ ኣለና። ተልእኾና ከኣ፣ ነቶም ዘይኣመንቲ ኣብ ዝረኸብናዮምን ኣብ ዘለዉዎ ብምኻድን ተልእኾ ነብዪ መሓመድ ዓይልሁ ‘ሰላቱ ወሰላም፣ ምንጋርን ምስባኽን እዩ። ንሕና እመን ኢልና ኣይነገድደካን ኢና። ሎሚ ረኺናካ እንከለና ግን ኩሉ እቲ ተልእኾና፣ ክንነግረካ፣ ከነረድኣካ፣ እንሻኣላህ ከኣ ብሓይሊ ኣምላኽ ክምህረካ ግዴታና እዩ።” በለኒ።
ኣብ ከምዚ ክትዕ እንከለና ሰዓታት ከደ። ደኺመ ውን ዘረባ ክጠፍኣኒ ጀመረ። ብዛዕባ ክርትስናን ምስልምናን ኣወዳዲርካ እዚ እዩ ቅኑዕ ኢልካ ምዝራብ፣ ብዘይካ እቲ ንዕኡ ከመላልስ ዝኽእል ዓረብ ዘይብለይ ምዃኑ፣ ኣብኡ ዘለኒ ኣፍልጦ ውን ዜሮ እዩ። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ግን ክርትስና እዩ ቅኑዕ ምስልምና ቅኑዕ ኣይኮነን ኢልካ ምዝራብ፣ ናብ ዘየሰማምዕ ነጥቢ ወሲዱ ከነሃህረና ምዃኑ ኣቐዲመ ዝፈልጦ እዩ። ምስዚኦም ምንህሃር ከኣ ኣየውጽኣንን እዩ።
ደኺመ ኣብ ሓሳብ እንከለኹ፣ ነቶም ከም ሓዎም እምበር ከም ጓናን ከም ክርስትያንን ርእዮምኒ ዘይፈልጡ ኣዕሩኽተይን ፈለጥተይን ሱዳናውያን ዘከርኩ። ኣብ ዝሓለፍኩዎ ቦታ ዝተኻታዕኲዎም ዝጸረፍኲዎም፣ ንወተሃደራት እኳ ከይተረፈ ምስኣቶም ካርታ ኣብ ዝጻወተሉ ዝነበርኩ እዋን፣ ብሕርቃን ካርታ ኣብ ገጾም ክድርብየሎም እንከለኹ ዝነብሮም ሕውነታዊ ኣመላልሳ ተዘከረኒ።
ኣብ ፖርት ሱዳን እናሰራሕኩ፣ ወናኒ ናይቲ ዝሰርሓሉ ዝነበርኩ ትካል ጽርበት ዕንጸይቲ ዝበለኒ ኣብ ርእሰይ ኣቃጨለ። ምስ ሓደ ካብቶም ሰራሕተኛታት ምስ ተብኣስኩ፣ ኣሕቢረ ንኹሎም ሱዳናውያን ክጻረፍ ምስ ሰምዓኒ እዩ። “ያ ፍቕረይ ያ ወለዲ” ኢሉኒ ቡን ኣዚዙለይ እናሰተና፣ “ኣሕቢርካ ህዝቢ ምጽራፍ ነውሪ እዩ። ደሓር ከኣ ሱዳናውያን ክትብል እንከለኻ፣ ንዓይ፣ ንዓሙ ዓብዱ (ኣመና ዘኽብሮ ዝነበርኩ ሰብኣይ እዩ) ንወደይ (ንወዱ ውን እፈትዎን አኽብሮን ነይረ) ንኻልኦት ኣዕሩኽትኻን ፈተውትኻን፣ ነዞም ምሸት ምሸት ምስኦም ካርታ ትጻወት መንእሰያት፣ ነዘን ኣብ ጣውላኻ ብኣኽብሮት ቡን ዘምጽኣልካ ኣንስቲ ወዘተ ኢኻ ትጻረፍ ዘለኻ። ሕማቕ ጌርናካስ ይትረፍ ብደስ ዘይብለካ ዓይኒ ጠሚትናካ ንፈልጥ!? ከማኻ ገይርና ነኽብሮ ሰብ እኳ ዘየለ። ሓቂ እዩ ክብረትካ ሓሊኻ ስለዝትኸይድ እዩ፣ ግን ህዝቢ ሱዳን ጥዑም ህዝብን ተቐባልን ኣኽባርን ጋሻ እዩ። ብፍላይ ከኣ ንዓኹም ንሓበሻ። እዚ ዝብለካ ዘለኹ ናብ ዝኾነ ኣንፈት ብዘይካ ናብ ዓድኻ እንተወጺእካ ክትዝክሮን ሓቂ ምዃኑ ክትኣምንን ኢኻ። ደሓር ካብ ዓድኻ ርሕቀት ኣብ ዝወሰኽካሉ ዝያዳ ገንዘብ ትረክብ ትኸውን ግን ዘይሰማማዓካ ህዝቢ እናረኸብካ ኢኻ ትኸይድ። ርሕቀት እናወሰኸ ብዝኸደ ከኣ ምስኡ ሕማቕ ፈታንን ተጓንፎታት እናወሰኸ ይኸይድ” ክብለኒ ብዓይኒ ዝኽሪ ሰማዕኲዎ። ንሱ እኳ ፈጺሙ ተንኪፉለይ ኣይፈልጥን፣ ኣዕሩኽቱ ወይ ካልኦት ሱዳናውያን ሃይማኖት ኣልዒሎም ክዛረቡኒ እንከለዉ ድማ ብሜላ ካብቲ ዝርርብ የውጽኣኒ ወይ የውጽኦም ነበረ።
ብሓፈሻ ኩሎም ዘጓነፉኒ ሱዳናውያን፣ ፍቓደኛ ክሳዕ ዘይኮንኩ፣ ሃይማኖት ኣመልኪቶም ክሰብኲንስ ኣይኮነን ክዕልሉኒ ውን ፈቲኖም ኣይፈልጡን።
“ጽቡቕ ኣለኻ፣ ዘረባኻ ውን ደስ ዝብል እዩ። ይዂን እምበር ክትሰብኩንን ክሰብከኩምን፣ ክልተ መሰረታውያን ነገራት ይጎድሉኒ እዮም። ቀዳማይ ጽሑፍ እናንበብኩ ከነጻጽረሉ ዘይክእል ክእለት ቋንቋ ዓረብ ስለዘይብለይ፣ ካልኣይ፣ ንስኻትኩም ኣብ ዓድኹም ኣነ ኣብ ስደት እሞ ከኣ ኣብ ማእሰርቲ ኮይነ ኢና ንዛረብ ዘለና። ከምድሌተይ ክካትዓኩም ኣይክእክልን እየ።” በልኩዎም።
“ላእ!” በለ እቲ በዓል ጀለብያ ከምቲ ኣመሉ ብነድሪ። “እዛ ዓለም ናይ ኩሉ ኣስላማይ እያ፣ ንስኻ ከኣ ሞስሊም ኣብ ዝኾንካሉ እዚ ዓድኻ እዩ። ስደተኛ ኣይኮንካን።” በለኒ። ዝበልኩዎ ድዩ ብግቡእ ዘይተረድኦ ወላ ኮነ ኢሉ እንድዒ፣ ዘረብኡ ግን ምስቲ ዝበልኩዎ ዘራኽብ ኣይነበሮን።
“ኣይተረዳእካንን መስለኒ” በልኩዎ።
“ኣነ ተረዲኤካ ኣለኹ” በለ እቲ ወተሃደራዊ ክዳን ዝተኸድነ። ኣስዒቡ “ዘረባኻ ናይ ምሰቐፍ (ምዕቡል) ሰብ ዘረባ እዩ። ሓቅኻ ኢኻ፣ ይኹን እምበር፣ ንሕና ንድሕነትካ ደኣ ኢና ኣብዚ ሒዝናካ ዘለና እምበር፣ መሬት ምስ ወግሐ እንተደለኻ ናብዞም ኣሕዋትካ እንተደለኻ ናብ ስራሕ ክትከይድ ኢኻ። እዚ ንነግረካ ዘለና ከኣ ተልእኾናን ግዴታናን ኮይኑ እምበር ኣይነገድደካን ኢና። እንተዀነ ኣምላኽ ሓንሳብ እዩ ዕድል ዝህብ፣ እዚ ሕጂ ረኺብካዮ ዘለኻ ዕድል ከኣ ዳግማይ ዘይክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ” በለኒ። ዘረብኡ ብትሕትና ምልክታቱ ውን ኣኽብሮት ነበሮ። እቲ ሓቂ ኣብ ልበይ ዘሎ ክዛረብ ውን ተተባባዕኩ።
“እመነኒ ሕጂ ዝዀነ መልሲ ኣይህበኩምን እየ። ግን ምሽ ኣምላኽ ኩሉ ዝገብር፣ ኣብቲ ኣምላኽ ዝፈቐዶ እዋን እዚ ትብልዎ ዘለኹም እንተተረዲኡኒ እምስልም እኸውን፣ እንተዘይኮይኑ ግን ክርስትያን ኮይነ ክመውት እየ”
“ላእ! ከምኡ ኣይትበል” እቲ በዓል ጀለብያ ነደረ። እንታይ ምዃነይ እንድዒ ብዛዕባ እምነት ኣብ ዝዛረበሉ እዋን ክርስትያን ኮይነ እየ ዝመውት ዝብል ዘረባ ካብ ዘዘውትር ነዊሕ ገይረ ነበርኩ። ነዚ ከኣ ብዓረብ እምበር ብትርግኛስ ዘኪረዮ እኳ ኣይፈልጥን።
“እንሻኣላህ! ክትብል ኣለካ” ኣትሪሩ ተዛረበ። ነቲ ኣብ ህድኣት በጺሑ ዝነበረ ዝርርብና፣ ናብ ካልእ ናህሪ ከይወስዶ ሰጋእኩ። “እንሻኣላህ” ከኣ በልኩዎ ብሓፊስ ድምጺ። “ሕጂ ግን ደኺመን ድቃስ መጺኡንን ኣሎ ክዛረብ ዝኽእል ውን ኣይመስለንን” ከኣ ኣስዓብኩ። ከባቢ ሰዓት ሸሞንተን ፈረቓን ናይ ምሸት ዝጀመርናዮ ዝርርብ፣ ሰዓት ኣርባዕተ ወጋሕታ በጺሑ ነበረ። ናይ ብሓቂ ከኣ ደኺመን ድቃስ መጺኡንን ነበረ።
“ክትድቅስ ኢኻ፣ ንግሆ ክንመጸካ ኢና እሞ ክንዘራረብ ኢና” እቲ ወተሃደራዊ ክዳን ዝተኸድነ እዩ። እዚ ተዛሪቡ ከኣ ብድድ በለ። ንሕና ውን ምስኡ ተንሳእና።
ኣብቲ ኮንተይነር ኣእትዮምኒ ድማ ማዕጾ ከይዓጸዉ ገዲፎምኒ ከዱ።
ክኸዱን ክድቅስን ፍልልይ ኣይነበሮን። ድሮ ኣብቲ ኮፍ ኢለሉ ዝነበርኩ ውን ፍግም እናበልኩ እየ ጸኒሐ። እቲ ኮንተይነር ንገዛ ተባሂሉ ብግቡእ ዝተሰርሐ እኳ እንተነበረ፣ ጸሓይ ምስ ሃረሞ ግን ሃሩር ይገብር እዩ። ኮነ ከኣ፣ ሃሩርን ብፍኒስትራ ዝኣትወ ጸሓይን ኣበራበሩኒ።
ኣበይ ኮይኖም ክርእዩኒ ከምዝጸሑ፣ ትብርብር ከብልን ክልተ ቅድሚኡ ዘይረኣኹዎም መንእሰያት ወተሃደራት መጺኦም ብምልክት ክጽውዑኑን ዳርጋ ሓደ ነይሩ። ብዘይ ድምጺ ናብ ሓደ ኣንፈት ኣመልከቱለይ። ኣንጎሎ ናይቲ ኮንተይነር ተጠዊና ድማ ማይ ክሕጸብ ናብቲ ቡንባ ኣመልከቱለይ። ብዙሓት መንእሰያት ሊብያውን፣ ጸሊም ማለት ንዕኦም ጥዑይ ሰብ ኣይኮነን። ጸሊም እንተኾይንካ፣ ክሃርሙኻ እንተዘይኮኖም ናብ ጥቓኻ ኣይቀርቡን። ብማዕዶን ብምፍንፋን እናረኣዩኻን እዮም ዝዛረቡ። ብዙሕ እዋን ውን ብምልክት እምበር ብዘረባ ክነግሩኻ ኣይደልዩን።
ኣእዳወይን ገጸይን ተሓጺበ ምስ ወዳእኩ፣ ዘመልክቱለይ ክርኢ ደው ኢለ ተጸበኹ። ኣብ ፊትና ኣብ ዝነበራ ኮንተይነራት፣ ቤት ጽሕፈት ናይቶም ወተሃደራት ምዃነን እዩ፣ ኣመልቱለይ። ኣብ ኣፍደገ ምስ በጻሕና ድማ፣ እቶም ምሳይ ዝሓደሩ መሻይኽ ወጹ። ጽቡቕ ደቂሰ እንተኾይነን ካብ ሕማመይ ይሓዊ እንተለኹን ሓተቱኒ። ኩሉ ብኣወንታ መለስኩ።
“እሞ ሕጂ ናብዞም ኣሕዋትካ ዶ ክትኣቱ ወላ ናብቲ ዘምጽኣካ ስራሕ ምንዳይ ክትከይድ?” እቲ በዓል ወተሃደራዊ ክዳን ሓተተኒ።
“ክሰርሕ እምበር ኽኸይድ”
“ኣብዚ ሰዓት፣ እዚ ከተማ ህዱእ ኣይኮነን” እቲ ብዓል ጀለብያ ተጸዊጉ እናጠመተኒ ተዛረበ። ጽውግታኡ ብጽልኢ ድዩ ወላ ብነብሱ እንድዒ፣ ድምጹ ግን ህድኣት ነበሮ።
“ዕድለይ እርኢ” በልኩ።
“እንካ እዚ ጃኬት፣ ‘ትወከል ዓለ’ላህ (ኣምላኽ ምሳኻ ይዂን) ወተሃደራት እንተኣሲሮምኻ ካብ ሂላል ኣሕመር (ማሕበር ቀይሕ ወርሒ) እየ መጺኤ በሎም፣ ናባና ከምጽኡኻ” ኢሎም ንሓደ ካብቶም መንእሰያት፣ “ኣልፈንድቕ (ማእከል ከተማ እዩ) ኣብጽሓዮ” ኢሎም ሓበርዎ።
ብሓባር ከኣ ” ‘ትወከል ዓለ’ላህ” ኣድመጹ።
“ሽኲረን (አቐንየለይ)” መሊሰ፣ ነቶም ኣብ ርሕቀት ናይ ሚእቲ ሜትሮ ኮይኖም ተኣኪቦም ዘማዕዱውኒ ዝነበሩ ኤርትራውያንን ካልኦትን ኢደይ ኣወዛወዝኩሎም። ምናልባት ንጋንፉዳ ወይ ሰብሃ እዮም ዝወስድዎ ዘለዉ ኢሎም ሓሲቦም ይኾኑ። ኣብታ ካልቸሎ መኪና ዝተሰቕለ ሰብ ናይ ሓዲኡ ዕድል ከጓንፉ ድሮ ተመኲሮሞ ዝነበሩ እዩ።
ፍቕረይ የማን (Fikrey Yeman)


c: text/html

text:
ፍሉጥ መራሒ ኤርትራውያን ተቓወምቲ ዝነበረ ኣምባሳደር ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ኣብ መበል 75 ዕድሚኡ ዝሓለፈ ዓርቢ ምሸት ኣብ ኒው ዮርክ ዓሪፉ`ሎ።
ካብ 1972 ጀሚሩ ኣብ ገድሊ ናጽነት ኤርትራ ክሳብ ኣዛዚ ሰራዊት፡ ድሕሪ ናጽነት ድማ ጠቕላሊ ዓቃቢ ሕጊን ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ሓላፍነትን ዘገልገለ ኣድሓኖም ገብረማርያም፡ ኣብ ሃገራት ስካንድናቭያን ድሓር ድማ ኣብ ናይጀርያ ኣምባሳደር ኤርትራ ኮይኑ`ውን ዝሰርሐ`ዩ።
ኣብ 2001 ካብቶም ብ ጉጅለ-15 ዝፍለጡ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ፓርትን ዝርከብዎም ንምምሕዳር ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝተቓወሙን ሕገ-መንግስቲ`ታ ሃገር ኣብ ስራሕ ክውዕል ዝጸውዑን ሓደ ምንባሩ`ውን ይግለጽ።
ንኣምባሳደር ኣድሓኖም ንምዝካር ብርክት ዝበሉ'ዮም ተዓዲሞም ዘለዉ ሃይለሚካኤል ሃይለስላሰ(ሊንጎ)፥ ወ/ሮ መብራት በየነ፡ ክልቲኦም ኣብ ገድሊ ህዝባዊ ግንባር ኣብ ትሕቲኡ ኮይኖም ዝሰርሑ'ዮም።
ዶ/ር ረዘነ መድሃኔ ናይ ልዕሊ 50 ዓመት ምሕዝነት ዘለዎ'ዩ፡ ወ/ሮ ዓዘዘት ኣብርሃ ድማ ጓል ኣኩኡ እያ፥ ሚካኤል እምባየ ገብረማርያም ድማ ወዲ ሓዉ'ዩ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ሓበሬታ
ሓደ ኣካል እንተተሳቐየ ኩሉ እቲ ኣካላት ምስኡ ይሳቐ!!! (1ቆሮ 12: 27)
ብስም ኣብን ወልድን መፈስቅዱስን ሓደ ኣምላኽ ኣሜን
ናብ ክቡራን ህዝበ ክርስቲያን ኣብ ርሑቅን ቀረባን እትርከቡ፥ ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን ካብ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ጸጋን ሰላምን ኣብ ዘዘሎኹሞ ንዓኹም ይኹን።
ቀጺልና ቅድሚ ሒደት መዓልታት ካብ ሊብያ ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝተበገሱ ኤርትራውያ ዝሓዘት መርከብ ብምጥሓላ ልዕሊ 155 ዝበጽሑ ብዙሓት ኣሕዋትናን ኣሓትናን ክብርቲ ህይወቶም ከምዝሰኣኑን ካልኦት ካብኣቶም ዝበዝሑ ተሳፈርቲ ዝሓዘት መርከብ እውን ደሃይ ከምዘይብላን ኩልና ንሰምዖ ዘለና ሓቂ እዩ። ብሰንኪ’ዚ ጸሓይ ሰረቐ ዘጋጥም ዘሎ ህልቂት ክንደይ ስድራቤታት ይዝኽትማን ብዙሓት ወለዲ ኣላዪ ዘይብሎም ብሓዘን ተኾርምዮም ይተርፉ ከምዘለዉን ንኹልና ብሩህ እዩ። ስለዚ ኣምላኽ ንመከራና ገደብ ክገብረሉ: ነቶም ዝሞቱ ዕረፍቲ ነብሲ ክህቦም ንቤተሰቦም ድማ መጸናንዒ መንፈስ ምእንቲ ክሰደሎም ኩልና ሓቢርና ንኣምላኽ ክንልምኖ መንፈሳውን ሞራላውን ግዴታ ኣሎና::
በዚ መሰረት ኣብ ኩለን ኣብ ሽወደን ዝርከባ ኣብያተ ክርስቲያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኤርትራ ስለ እቶም ዝሞቱ ጸሎተ ፍትሓት: ከምኡ ካኣ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ብፍላይ ድማ ኣብ ዒራቅ ኣብ ልዕሊ ብእምነት ኣሕዋትናን ኣብታ ኣብ ኣምላኽ ዘላትና ተስፋ መኻፍልትናን ዝኾኑ ክርስቲያን ዘጋጥም ዘሎ መከራን ሞትን ኣምላኽ ካብቲ ወሪድዎም ዘሎ ጸበባ ከናግፎምን ክረድኦምን ንዝመጽእ ዘሎ ሰንበት ዕለት 17/08/2014 ጸሎት ክካየድ ስለ ዝኾነ ተሳተፍቲ ክትኮኑ ነተሓሳስብ። ንዝያዳ ሓበሬታ ናብ ቀረባኹም ዘሎ ቤተክርስቲያን ብምድዋል ተወከሱ።
ብደሓን ምጹ
ክፍሊ ዜናን ሓበሬታን
11 ነሓሰ 2014።
{flike}
ኣብ ስቶክሆልም ኩነታት ክርስቲያን ኣብ ዒራቕ ዝርኢ ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ተኻይዱ
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን ።
ትማሊ ሰንበት ዕለት 09/08/2014 ካብ 6000 ክሳብ 10000 ምእመናንን ምእመናትን ዝተሳተፍዎ ዓቢ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ከተማ ስቶክሆልም ተኻይዱ። እቲ ብኣመንቲ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ሶርያን ዝተፈላለያ ስቪካውያን ማሕበራትን ዝተኻየደ መጠነ ሰፊሕ ሰለማዊ ሰልፊ ኣንጻር እቲ ብIsis ዝተባህሉ እስላማውያን ኣብ ኢራቕን ሶርያን ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ክርስቲያን ዝፍጽምዎ ዘለዉ ቅትለትን ስደትን ዝቐንዐ እዩ ኔሩ። እቶም ሰልፈኛታት እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ዘይንቡር ተርእዮ ብህጹጽ ደው ክብል ማህበረሰብ ዓለም ብሓፈሻ ሽወደናውያንን ሕብረት ኤውሮጳን ካኣ ብፍላይ ኣቓልቦ ክገብሩሉ ተማሕጺኖም።
ዝተፍላለያ ማዕከናት ዜና ሽወደን ከምዝሓበራኦ ኣብቲ ሰላማዊ ሰልፊ ብዙሓት ናይ ሽወደን መራሕቲ ፓርትታትን ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ምኒስተርን ተረኺቦም ኔሮም።
ከም ዝፍለጥ Isis ዝተባህለ እስላማዊ ጥርኑፍ ሓይሊ ኣብ ልዕሊ ኢራቓውያንን ሶርያውያንን ክርስቲያን ክልተ ምርጫ ማለት ወይ ናብ ምስልምና ቀይሩ ወይ ቀረጽ እንዳከፈልኩም ንበሩ ብምባል ከዘዋጠርዎምን ህጻናት ዝርከብዎም ኣዝዮም ብዙሓት ሰባት ከምዝቐተሉን ዝተፈላለያ መራኸቢ ብዙሃን ክዛረባሉ ጸኒሓ ኣለዋ።
ካብዚ ብምብጋስ ኩለን ኣብያተክርስቲያን ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ኤርትራ ኣብ ሽወደን ነቲ ሓደገኛ ኩነት ብትሪ እናኾነና ከም መግለጺ ደገፍ እቶም ውጹዓት እመንቲ ክርስትና ንሰንበት ዕለት 11 ነሓሴ 2006 ብግእዝ ወይ ድማ 17 augusti 2014 ናይ ጸሎት ስነ ስርዓት ከካይዳ እየን።
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር::
ክፍሊ ዜናን ሓበሬታን።
{flike}
እምነት ምእመናን ዘግሃደ ጽምብል ኣብ ከተማ ያቭለ ተጸምቢሉ
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ አሜን።
ብሓድነቱን ሰለስትነቱን እንዳተመስገን ዚነብር ህያው አምላክና ምስግና ይኩኖ፡ ናብ’ዚ ቅዱስ ዕለት እዚ ብሰላም ብጥዕና አብጺሑ ናይ ቅድስት ስላሴ በዓል ንምብዓልን ንምስታፍን ስለ ዚፈቀደልና ልዑለ ባህርይ አምላክና ክብሪ ይኹኖ።
ኣብ ሃገረ ስዊዲን፡ ያቭለ ኣብ እትበሃል ከተማ እትርከብ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን፡ ዓመታዊ ክብረ በዓል ቅድስት ስላሴ ትማሊ ቀዳም 19 ሐምለ 2014፡ ካብ ዝተፈላለያ ከተማታት ሽወደን ብዝመጹ ልዕሊ 30 ዝኾኑ ሊቃውንት መማህራን፡ ካህናትን ዲያቆናትን ከምኡ’ውን ልዕሊ 500 ዝኾኑ ምእመናንን ኣብ ዝተረኽቡሉ፡ ብዓብዪ መንፈሳዊ ድምቀት ተጸምቢሉ፥ እቲ ጽምብል ካብ 18 ሐምለ ሰዓት 18፣00 ድ,ቀ ምቅባል አጋይሽ ጀሚሩ ካብ ሰዓት 20፣00 ድ,ቀ መዝሙር ብመዘምራን ቤተክርስቲያን ቅድስት ሥላሴ ያቭለ ብመዘምራን ቤተክርስቲያን ቅድስት ማርያም ሳንድቪከን ፥ብመዘምራን ቅዱስ ሚካኤል ሱንድስቫል፣ ብመዘምራን አቡነ አረጋዊ ስቶክሆልም ከምኡ ውን ካብ ዚተፈላለዩ ማሕበራት ዚመጹ መዘምራን ተሳቲፎሞ።
መደብ ብጸሎት ምስ ጀመረ ብዝተፈላለየ መደባት ማለት ትምህርት፡ ሓፈሻዊ ፍልጠት ማዕሪጉ አምስዩ። ካብ ከባቢ ሰዓት 2 ድማ ማህሌት ተጀሚሩ መርጌታን ተስፋይ( ጎንደሬን )መርጌታ አፈወርቅን ብብዙሓት ሊቃውት ካህናትን ዲያቆናትን ማዕሪጉ ሓደረ።ከባቢ ሰዓት 6፣ ቅዳሴ ተጀሚሩ ቅዳሴ ድሕሪ ምዝዛሙ ብሊቃውንቲ እናተሰነየ ዑደትን ጸሎተ ምህልላ ስለ ህዝብን ሃገርን ተከየዱ፣ ኣብ መወዳእታ ብኣገልጋሊ ቤተክርስቲያን ቅድስት ስላሴ ቀሺ ገብረእግዚአብሔር ቃል ምስጋና ምስ ተዋህበ: ዕዱማት ናብቲ ብኣማንያን ዝተዳለወሎም ናይ ምሳሕ እንግዶት ኣምሪሖም። ነዚ ዝገበረ ህያው አምላክና ዚከበረን ዚተመስገን ይኩነልና።
ስብሃት ለእግዜአብሄር
ወለወላዲቱ ድንግል
{flike}
ምጅማር ናይ ሓባር መርበብ ሓበሬታ http://eotcs.se
ዓቢ ብስራት ኣብ ሃገረ ሽወደንን ኣብ መላእ ዓለምን ንእትርከቡ ኦርቶዶክሳውያን ኣገልገልትን ምእመናንን
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ፣ ኣሓዱ ኣምላክ፣ ኣሜን!
ምጅማር ናይ ሓባር መርበብ ሓበሬታ http://eotcs.se/
ኣብ ሃገረ ሽወደን ናይ ዝርከባ መላእ ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ ክርስቲያን ኤርትራ
ንሕና ኣብ ሃገረ ሽወደን እንነብር ናይ ኤርትራ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ-ክርስቲያን ኣገልገልትን ምእመናንን፣ ንጥንታዊ እምነትናን ሕጊ ቤተክርስቲያንናን ንምሕላው፣ ብቀኖናዊ መገዲ ኣብ ትሕቲ ናይ ግብጺ ቤተ-ክርስቲያን፣ ብናይ ስካንዲነቪያን ጳጳስ፡ ብጹዕ ኣቡነ ኣባኪር፡ ብምምእካል፣-
- ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ካብ ዝኾነ ግዳማዊ ጸቕጢ ነጻ ኮይና፣ ናይ ዘመናት ሓዋርያዊ ሰረተ-እምነታን ሰንሰለታዊ ርክባን ዓቂባ፣ ሓዋርያዊ ተልእኾኣን ጻውዒታን ብጽፈት ከይትዓምምን ብቑዕ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ከይተበርክትን ኣብ ከቢድ ናይ ፈተና እዋን ከምዘላ ብምግንዛብ፣
- ናይ ሓባር ባይታ ንዘይረኸቡ ኣገልገልትን ምእመናን፣ ኣገልገልቲ ጽሑፋቶም ብምእኩል ኣገባብ ዝዝርግሑሉ፣ ምእመናን’ውን ንዝረኽብዎ መንፈሳዊ ጽሑፋት ውሕስነቱን ተኣማንነቱን ኣረጋጊጾም ከንብብሉ ዝኽእሉ ናይ ሓባር ባይታ ክፍጠር ከምዝግባእ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣብ ግምት ብምእታው፣
- ህሉው ኩነታት ናይተን ኣብ ሃገረ ሽወደን ዘለዋ ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ ክርስቲያን ብዝምልከት፣ ናይ ሓባር ማዕከን ሓበሬታ ከምዘየሎ ብምግንዛብ፣
- ሕቶታት ምእመናን ግቡእ፣ ምእኩልን ርትዓውን መልሲ ኣብ ክንዲ ዝረክብ፣ ንሓደ ሕቶ ካብ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ዝተፈላለየ መልሲ ይረክብ ከምዘሎ ኣብ ግምት ብምእታው፣
- ሓፈሻዊ ዜናን እዋናዊ ሓበሬታን ቤተክርስቲያንና ብርትዓዊ ኣገባብ ንምእመናን ንምሕባር ኣገዳሲ ምዃኑ ብምግንዛብ
ኣብ ሃገረ ሽወደን ናይ ዝርከባ መላእ ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ ክርስቲያን ኤርትራ፣ ናይ ሓባር መርበብ ሓበሬታ ኣዳሊና ከምዘለና ብሓጐስ ነበስር።
እዚ http://eotcs.se/ ዝብል ናይ ኩለን ኣብ ሃገረ ሽወደን ናይ ዝርከባ መላእ ኦርቶዶክሳውያን ኣብያተ ክርስቲያን ኤርትራ፣ ናይ ሓባር መርበብ ሓበሬታ፣-
- ሚዛኑን ርትዑን ዝሓለወ ብቑዕ መንፈሳዊ መግቢ ብምድላው፣ መንፈሳዊ ኣፍልጦ ምእመናን ንምዕባይ
- ኣብ ኩሉ ኩርናዓት ዘለዉ ምእመናንን ኣገልገልትን፣ ህልዉ ኩነታት ቤተክርስቲያን ዝፈልጡሉ ባይታ ንምፍጣር
- ብዝተፈላለየ መገዲ ናይ ጽሑፍ ኣገልግሎት ከገልግሉ ንዝኽእሉን ንዝደልዩን፣ ምእኩል ባይታ ንምፍጣር
- ምእመናን መንፈሳዊ ጉስነትን ኣገልግሎትን ክረኽቡ ኣብ ዝደልዩሉ፣ ኣብ ከባቢኦም ናይ ዝርከቡ ኣገልገልቲ ቁጽሪ ተለፎንን ናይ ኢመይል ኣድራሻን ብምሕባር፣ ብቐሊሉ ምስ ኣገልገልቲ ተራኺቦም መንፈሳዊ ጉስነት ከምዝረኸቡ ንምግባር
- ምእመናን ንዝህልዎም መንፈሳዊ ሕቶታት፣ ምእኩልን ብቑዕን መልሲ ንምቕራብ
ብጸሎት ቅዱሳንን ብረድኤት እግዚኣብሄርን ንዓቢ ዕዮ ተበጊስና ምህላውና፣ ደጊምና ብሓጐስ ነበስር
ይትባረክ እግዚኣብሔር ኣምላከ ኣበዊነ!!
ኣካየድቲ መርበብ ሓበሬታ http://eotcs.se/
እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም!
ናብ መርበብ ሓበሬታና ስለ ዝበጻሕኩም መንፈሳዊ ሓጎስ ይስምዓና።
ኣብዚ መርበብ እዚ ናይ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ስርዓተ ኣምልኾን እምነትን ከምኡ ካኣ ብዛዕባ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ኤርትራ ኣብ ስካንዲናቪያ ከመይ ከምዝመስል ንጹር ዝኾነ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ከም መንፈሳውያን መጠን ኩሉ እንገብሮ ጻዕሪ ንኣባላት ቤተክርስትያንን ካልኦት ብእምነቶም ንዝግደሱን ብዝሓሸን ብዝጸፈፈን መንገዲ መልእኽቲ ወንጌል ከምዝበጽሖም ምግባር እዩ። ብተወሳኺ እዚ መርበብ ’ዚ ብቐረባ ቃል ኣምላኽ ክረኽቡ ንዘይከኣሉ ኣመንቲ ቃል ኣምላኽ ኣብ ምርካብ ክሕግዞም ዓቢ ተስፋ ኣሎና። ስለ’ዚ መንፈሳዊ ኣፍልጦኹም ንምዕባይን ብዛዕባ ቤተክርስቲያና እትደልይዎ ሓበሬታ ንምርካብን ነዚ መርበብ ሓበሬታ ክትጥቀሙ ብትሕትና ንሓትት። ምናልባት ሕቶታት እንተለኩም’ውን ከይተሰከፍኩም ጸሓፉልና ኣብ ሰዓቱ ክንምልሰልኩም ኢና።
ኣምላኽ ይባርኽኩም።


text:
መተሓባበሪ ቤት ፅሕፈት ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት፡ ብጣዕሚ ዝተጎድኡ ቦታታት ኣብ ትግራይ፣ ኣምሓራን ዓፋርን ከምዝርከቡ ብምጥቃስ ናብ ትግራይ ዝግበር ምጉዕዓዝ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣዝዩ ይተኣጓጎል ከምዘሎ ሓቢሩ።
እታ ብሕታዊ መንገዲ ብሰመራ-ኣብዓላ-መቐለ ከምዝኾነትን እዚ ውን ብዙሕ ዕንቅፋታት ዘለዎ ከምዝኾነን ክሳብ ሐዚ ክኣትዋ ካብ ዝነበረን ረዲኤት ዝፀዓና መኻይን እተን 14 ሚእታዊ ጥራሕ ከምዝኣተዋ ገሊፁ።
ነቲ ፀገም ህፁፅ መፍትሒ ንምሃብ መዓልታዊ 100 ረዲኤት ዝፀዓና መኻይን ከምዘድልያ ዝገለፀ “OCHA” ካብ ወርሒ ሰነ ጀሚሩ ኣብ ትግራይ ሕፅረት ነዳዲ ከምዘሎን በዚ ምኽንያት ብርክት ዝበላ መሻርኽቲ ትካላት መደበን ከምዘቋረፃ ኣፍሊጡ።
ብፍላይ መድሓኒት ናብ ትግራይ ከይኣቱ ከምዝተኸልከለ ዝገለፀ እዚ ትካል በዚ ምኽንያት ህፃናት፣ ኣዴታትን ካልኦት ክፋላት ሕብረተሰብን ግልጋሎት ሕክምና ክረኽቡ ከምዘይከኣሉ ሓቢሩ።
ኣብዝሓለፉ ሒደት ኣዋርሕ ሰራዊት መንግስቲ ፌደራል ተሳዒሩ ካብ መቐለ ካብ ዝወፅእ ንደሓር ኩሎም ናብ ትግራይ ዝወስዱ መገዲ መራኸቢታት ተዓጽዮም ኣብ ዘለውሉ እዋን ልዕሊ 90 ሚኢታዊ ህዝቢ ትግራይ ንሓደጋ ጥሜት ተሳጢሑ ከምዘሎ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምግላጹ ዝዝከር እዩ።


text:
Radio Erena: 09 December 2018
ፕረዚደንታት ሱዳንን ጂቡቲን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብዝገበረሎም ዕድመ መሰረት፣ ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም።
ፕረዚደንታት ዑመር ኣልበሽርን፣ ኢስማዒል ዑመር ገለን ኣብ ከተማ ጅማ ኣብ ዝኣተዉሉ፣ ኢንዱስትሪያዊ ዞባን ማእከል ሕክምናን ዝኣመሰሉ ትካላት መሪቖም።
እቶም መራሕቲ ጎረባብቲ ሃገራት፣ ነቲ ኢትዮጵያ ቅዋም ዘጽደቐትሉ ከም ሃገራዊ በዓል ዝዝከር መዓልቲ ንምጽምባል እዮም ትማሊ 8 ታሕሳስ ናብታ ሃገር ኣትዮም።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣብ መንጎ ኤርትራን ሱዳንን ዘሎ ምትፍናን ብሰላማዊ ዘተ ንምፍታሕ ንክልቲኦም ወገናት ከቃራርብ ምጽንሑ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብዚ ፕረዚደንት ኣልበሽር ዑደት ዘካዪደሉ ዘሎ ኣጋጣሚ፣ ምስ ፕረዚደንት ኢሰያስ ንምትዕራቖም ፈተነ ከምዝገብር ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መስከረም፣ ቆንስል ሚኒስተራት ኢጋድ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተጋብኣሉ፣ ኤርትራ ምስ ጂቡቲን ሱዳንን ዘለዋ ቅርሕንቲ ብሰላማዊ መንገዲ ክፍታሕ ምዝርራቡ ዝዝከር እኳ እንተኾነ፣ ዕለት 12 ዋዕላኡ ኣብ ዝዛዘመሉ ግና ብዘይመግለጺ እዩ ተፋንዩ።
ኣብ ጥሪ 2018 ሱዳን ጸጥታይ ትዘርገለይ ኣላ ብምባል ምስ ኤርትራ ዘዳውባ ከባቢታት ከቢድ ወተሃደራዊ ሓለዋ ኣዋፊራትሉ ከምዝነበረት፣ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ብድሕሪኡ ከኣ ኤርትራ፣ ሱዳን ንፕረዚደንት ኢሰያስ ካብ ስልጣኑ ንምዕላው ምስ ቐጠር ኮይና ትሰርሕ ኣላ ብምባል ምክሳሰን ይዝከር።
ኣብ ካልእ ናይ ኢትዮጵያ ዜና፣ ላዕለዋይ ኣኽባር ሕጊ ኢትዮጵያ ክልተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ጸጥታ ብምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ብምኽሳስ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወ ገሊጹ።
ቤት ጽሕፈት ኣኽባር ሕጊ ብቀዳም 8 ታሕሳስ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እቶም ተኸሲሶም ዘለዉ ላዕለዎት ሰበስልጣን ጸጥታ፣ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝተኻየዱ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ኢድ ኔሩዎም ብምባል ምዃኑ ሺን ሁ ዋ ካብታ ሃገር ሓቢሩ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥራይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ልዕሊ 60 ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት፣ ሓለፍቲ ጸጥታን ስለያን ዝርከብዎም ሰበስልጣናት ብክሲ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ብልሽውናን፣ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምዘእተወ ይፍለጥ።
=====================


text:
ወጻእተኛታት ከድልዮም ዝኽእል ዝተፈላለየ ኣገልግሎታት።
ኣብ ኖርወይ ሓድሽ ዝኾነ ሰብ ብዙሕ ግዜ ምስ ዝተፈላለያ ቤት ጽሕፈታት ትካላትን ምርኻብ የድልዮ እዩ። ንኣብነት ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ መዝገብ፣ ቤት ጽሕፈት ኣጸደህጻናት፣ ማእከል ሕክምና፣ ቤት ጽሕፈት ቀረጽን ናቭን።
ኣብዚ ኣዕሙቕ ኣቢልና ንገሊአን ክንርእየን ኢና።
እተን ዝተፈላለያ ቤት ጽሕፈታት እንታይ ይገብራን፣ ብኸመይ ትረኽበን ክትፈልጥ ኣገዳሲ እዩ። ብዙሕ ሕቶታትን መወከስታታትን ንመንግስታዊ ትካላትን ካልኦትን ሕጂ ብኢንተርነት እዩ ዝግበር። ብዙሕ ፎርምታት ኣብ ኢንተርነት ክርከብ ይከኣል፣ ካብቶም ዝተፈላለዩ ኣካላት ብዙሕ ሓበሬታ ኣብ ናቶም ናይ ኢንተርነት ገጽ ይርከብ። ኩለን ኩመነታት ነናተን ናይ ኢንተርነት ገጽ ኣለወን ሓበሬታ ንተቐማጦ ዝርከቦ።
ቤት-ጽሕፈት ቀረጽ ቀረጽን ግብርን ከምዝኽፈል ምሕላው እዩ ስርሑ።ኣብ ኖርወይ ክትሰርሕ ከለኻ ወረቐት ቀረጽ(ስካተኮርት) የድልየካ እዩ። ወረቐት ቀረጽ መጀመርታ ግዜ ከድልየካ ከሎ ባዕልኻ ኣብ www.skatteetaten.no
ብምእታው ክትጠልቦ ኣለካ። ንወሃቢ ስራሕካ ብቐጥታ እዩ ዝስደደሉ፡ኣብኡ ድማ ወርሓዊ ካብ ደሞዝካ ቀረጽ ክንደይ ከምዝቑረጽ ክርአ ይከኣል።
ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ መዝገብ ክፋል ናይ ቤት ጽሕፈት ቀረጽ እዩ። ወግዓዊ መዝገብ ናይ ኩሎም ኣብ ኖርወይ ዝቕመጡ ወይ ተቐሚጦም ዝፈልጡ እዩ። ኩሉ ኣድራሻ ዝቕይር ሰብ ድሕሪ ምግዓዙ ኣብ ውሽጢ ሸሞንተ መዓልታት ንቤት ጽሕፈት ህዝባዊ መዝገብ ክሕብር ኣለዎ። እዚ ኣብ ኢንተርነት ክግበር ይከኣል። ምቕያር ስምን 11 ኣሃዛት ዘለዎ ትውልዲ ቁጽሪን ደ-ቁጽሪ ንግዝያዊ ተቐመጢን ምዕዳል ሓላፍነት ቤት ጽሕፈት ህዝባዊ መዝገብ እዩ። ሰብ ክምርዖ እንተኮይኑ ንቤት ጽሕፈት ህዝባዊ መዝገብ ክውከስ ኣለዎ።
ናቭ ብዙሕ ኣገልግሎታት ዝህብ መንግስታዊ ቤት ጽሕፈት እዩ።
ናቭ ነዚ ዝስዕብን ንካልእን ሓላፍነት ይስከም:
- ወርሓዊ ቀለብ ቆልዑ (ባርነትሪግድ)
- ኣብ መዋእለ ህጻናት ንዘይከዱ ቆልዑ ክሳብ ዝተወሰነ ዕድመ ዝወሃብ ሓገዝ(ኩንታንትስቶተ)
- ገንዘብ ኣብ ግዜሕማም ዝወሃብ(ሲከፐንገር)
- ኣብ ሽቕለት-ኣልቦነት ንዝርከቡ ሰባት ዝወሃብ ገንዘብ (ዳግፐንገር)
- ብሕማም ምኽንያት ጦሮታ ዝወጹ ዝወሃብ ሓገዝ(ኡፎረትሪግድ)
- ጦሮታ
ናቭ ውን ንስራሕ ዘይብሎም ውን ኣገልግሎታት ይህብ እዩ። ብዙሓት ኣብ ናቭ ዝኸፍሎ ስልጠናታት ይሳተፉ እዮም፣ ዕላማ ናይዚ ስልጠናታት ከኣ ተሳተፍቲ ኣብ ስራሕ ዓለም ከምዝኣትዉ ምግባር እዩ።
መሰል ኣተርጓሚ
ሓደ ወጻእተኛ እኹል ኖርሽክ ክሳብ ዝመሃር ኣተርጓሚ ምጥቃም ኣድላዪ ክኸውን ይኽእል እዩ። መንግስታዊ ሰራሕተኛታት ንኣብነት ናቭ፣ ፖሊስ፣ ሕክምና ዝህብዎ ሓበሬታን መምርሒን ብዝርዳእ መገዲ ከመሓላሉፍዎ ግቡኦም እዩ። ስለዚ ኣተርጓሚ ንሓደ ወጻእተኛ መሰሉ እዩ፣ መንግስቲ እዩ ከኣ ነዚ ክኸፍሎ ዘለዎ።


text:
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ሓዊሱ ምዕራባውያን መራሕቲ ኣብ ግብፂ ቅልጡፍ አግባብ ዘለዎን ሰላማውን ስግግር ክጅመር ኣለዎ ኢሎም።
ፕረዚደንት ኦባማ ምስ ፕረዚደንት ሙባረክ ብቀጥታ ብስልኪ ከም ዝተዘራረቡን እቲ ኩነታት ከምዘለዎ ክቅፅል ከምዘይኽእልን ለውጢ ክግበር ከምዘለዎ ሙባረክ ከምዝተገንዘቡ'ውን ገሊፆም።
ኣብ ካይሮ ኸአ ደገፍቲን ተቃወምቲን ፕረዚደንት ሑስኒ ሙባረክ ተጋጭዮም ሓያለ ሰባት ቆሲሎም።
ንፕረዚደንት ሙባረክ ዝድግፍ ሰልፈኛታት ኣብቲ ተራእዩ ዘይፈልጥ ፀር-መንግስቲ ተቃውሞ ዝካየደሉ ኣደባባይ ታሕሪር ከይዶም። ኣብቲ አደባባይ ገና ፕረዚደንት ሙባረክ ክሳብ ዝወርዱን ካብታ ሃገር ዝወፁን ካብቲ አይንኸይድን ዝበሉ ኣሽሓት ተቃወምቲ ሰልፈኛታት ይርከቡ።
በቲ ኣብ መንጎ ደገፍትን ተቃወምቲን በእማንን ኣባትርን ዝተኻየደ ጎንፂ ሓያለ ሰባት ቆሲሎም። ክልቲኦም ወገናት ዝተጓነፁ ፕረዚደንት ሙባረክ ኣብ ዝመፅእ መስከረም ኣብ ዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ከም ዘይቀርቡን ክቀርቡ’ውን ከም ዘይሓለኑ ግን ሕጂ ካብ ስልጣን ከምዘይወርዱን ብተለቪዥን ኣብ ዘመሓላለፍዎ መደረ ድሕሪ ምግላፆም’ዩ።
ናይ ኣሜሪካ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ምስ ኣማኸርቲ ፀጥታ ኾይኖም ትማሊ ሙሉእ መዓልቲ ንኩነታት ግብፂ ድሕሪ ምክትታሎምን ንመደረ ፕረዚደንት ሑስኒ ሙባረክ ብተለቪዥን ምስ ተኸታተሉን ሙባረክ ቅልጡፍ ግቡእን ሰላማዊን ስግግር ክጅምሩ ከም ዝነገርዎም ገሊፆም።


text:
Radio Erena: 27 April 2015
ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት UNHCR ካብቶም ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ ኣስታት 700 ስደተኛታት እቶም ኣስታት 350 ኤርትራውያን’ዮም ክብል ምግላጹ ንመንግስቲ ኤርትራ ኣቖጢዕዎ።
ድሕሪ’ዚ ናይ UNHCR መግለጺ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣብ ኣስመራ ንዝርከብ ወኪል ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብምጽዋዕ፣ ብዛዕባ ኤርትራ ግጉይ ሓበሬታ ተመሓላልፉ ኣለኹም ክብል ከምዝተቓወሞ ዲፕሎማስያውን ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ሚኒስተር ዑስማን ሳልሕ ኣብቲ ብሓሙስ 23 ሚያዝያ ድሕሪ ቀትሪ ምስ ወኪል UNHCR ዘካየዶ ዝርርብ፣ ዝበዝሑ ኢትዮጵያውያንን ዜጋታት ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣብ ኤውሮጳ ዑቕባ ንምርካብ ኤርትራውያን ኢና ከምዝብሉ ከረድኦ ምፍታኑ’ውን እቶም ምንጭታት ጠቒሶም።
ውዲት ሃገራት ምዕራብ ኣንጻር ኤርትራ እቲ ኣውራ ጠንቒ ኮይኑ ምህላዉ ዝጠቐሰ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ፣ UNHCR’ውን ኣካል እዚ ውዲት እዚ ብምዃን ዘይተረጋግጸ ሓበሬታ እናዘርግሐ ምስሊ ኤርትራ የጸልም ምህላዉ ነቒፉ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ብኸምዚ እንተቐጺሉ ድማ እቲ ወኪል ካብ ኤርትራ ክስጎግ ምዃኑ ኣፈራሪሑ።
ወኪል UNHCR ኣብ ኤርትራ ብወገኑ፣ መንግስቲ ኤርትራ ዘለዎ ነቐፌታ ጄነቫ ናብ ዝርከብ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ከብጽሕ ምዃኑ ብምጥቃስ፣ እቲ ትካል ስደተኛታት ኣብ ሰኣዊ ውልቅላ ስደተኛታት ዘተኩር ደኣ’ምበር ዝኾነ ፖለቲካዊ ዕላማ ስለዘይብሉ፣ ንኤርትራ ንምጽላም ዝሰርሓሉ ምኽንያት ከምዘየለ ምርግጋጹ እቶም ነዚ ሓበሬታ’ዚ ናብ ሬድዮ ኤረና ዝልኣኹ ዲፕሎማስዊ ምንጭታት ገሊጾም።
=============================


text:
ማዓልታዊ ጸሎት
ኦ ጎይታ ንዓኻ ዚጽበዩ ከቶ ኣይኪሐፍሩን፣ እቶም ብዘይ ምኽንያት ዚጠልሙ ግና ኪሐፍሩ እዮም።
ዎ እግዚኣብሔር፣ ንሓጢኣት ንእስነተይን ኣበሳይን ኣይትዘክሮ፣ ከም ለውሃትካ፣ ስለ ሳህልኻ ኢልካ ዘክረኒ።ኢልና ንጸሊ ኣምላክ ምሕረቱ ክሰደልና በደል ሓውና ከኣ ኣይንጸብጽብ ድኽመት ሓውና ኣብ ንዝክረሉ ኣምላኽ ከኣ ድኻምና ይዝክር፣ ስለዚ ክርስትያን ማለት ሓጥያት ሓዉ ዝሽፍን ምዃኑ ፈሊጥና ብጸሎት ስለ ሓጥያት ብጻይና ገዲፍና ስለ ሓጥያትና ብብኽያትን ብቑዘማን ናብ እግዚኣብሔር ንለምን።
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ። ብሓደ ኣምላኽ ብኣብ ብወልድ ብመንፈስቅዱስ ስም፡ ብቅድስት ስላሴ እናኣመንኩን እናተማህጸንኩን ኣብ ቅድሚ እዛ ኣደይ ዝኾነት ቤተ ክርስቲያን ሰይጣን እኽሕደካ ኣሎኹ። ንሳውን ናይ ዘለዓለም ጸግዐይ ምስክረይ ዝኾነት ማርያም እያ።
ኦ ጎይታ ነመስግነካን ነኽብረካን ኣሎና፡ ኦ ጎይታ ኣሚና ንግዝኣካ ኣሎና፡ ንቕዱስ ስምካውን ንግዛእ ኣሎና፡ ናይ ኵሉ ብርኪ ዝሰግደልካ፡ ናይ ኩሉ ልሳን ዚግዝኣልካ ጎይታ ንሰግደልካ ኣሎና፡ ናይ ኣማልኽቲ ኣምላኽ ንስኻ ኢኻ፡ ናይ ጎይቶት ጎይታ፡ናይ ነገስታት ንጉስ ንስኻ ኢኻ፡ ክቡርን ምስጉንን ወድኻ ንስኻትኩምሲ ክትጽልዩ ከሎኹም ከምዚ በሉ እናበለ ከም ዝመሃረና ከምዚ ኢልና ንጽውዓካ ኣሎና።
ኣብ ሰማይ እትነብር ኣቦና ስምካ ይቀደስ፡ መንግስትኻ ትምጻእ፡ ፍቓድካ ከምቲ ኣብ ሰማይ ዝኾነ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ምድሪ ይኹን፡ ናይ ዕለት መግብና ሎሚ ሃበና፡ ንሕና ንዝበደሉና ከም እንሓድገሎም በደልናን ጌጋናን ሕደገልና፡ ኦ ጎይታ፡ ካብ ክፉእ ኣድሕነና እምበር ናብ ፈተና ኣይተእትወና፡ ከመይ መንግስትን ሓይልን ክብርን ንዘልዓለመዓለም ናትካ እዩ’ሞ ኣሜን።
ኦ እግዝእትየ ማርያም ብናይ ቅዱስ ገብርኤል መልኣኽ ሰላምታ ሰላም እብለኪ፡ ብሕሊናኺ ድንግል ኢኺ፡ ብስጋኺ’ውን ድንግል ኢኺ። ኣደ እግዚኣብሔር ጸባኦት (ጎይታ ሰራዊት) ሰላም እብለኪ ኣለኹ። ንስኺ ካብ ኣንስቲ ብርኽቲ ኢኺ፤ ፍረ ከርስኺ’ውን ቡሩኽ እዩ። ኦ ምልእተ ጸጋ እግዚኣብሄር ምሳኺ እዩ። ኦ ፍስሕቲ ደስ ይበልኪ፤ ሓጥያትና ይቕረ ንኽብለልና ናብ ፍቑር ወድኺ ኢየሱስ ክርስቶስ ምእንታና ምህረት ለምንልና።


text:
ሁማን ራይትስ ዎች ዝተባህለ ዓለምለኸ ተሓላቒ መሰላት ወታሃደራት ኤርትራን ተዋጋእቲ ክልል ትግራይን ኣብ ክልተ መዕቖቢ ስደተኛታት ዝነበሮም ዝርዝር ታራ ዝምልከት ሓዱሽ ፀብፃብ ኣውፂኡ።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ብዝመደብሩ ዓለምለኸ ተሓላቒ መሰላት ሁማን ራይትስ ዎችዝወፀ ሓዱሽ ሪፖርት ወታደራት ኤርትራን ተዋጋእቲ ትግራይን ኣብ ክልተ መዕቖቢ ስደተኛታት ብሓይሊ ናብ ሃገሮም ምምላስን ሰፊሕ ዕንወት ምውራዶምን ሓቢሩ ኣሎ።
‘’ኣብ ትግራይ ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ዝተፈፀመ ኣሰቃቒ ቕትለታት፣ፆታዊ ዓመፅን ስርቅን ብንፁር: ገበናት ኵናት እዩ’’ ኢላ ኣብ ሁማን ራይትስ ዎች ዳይረክተር ቀርኒ ኣፍሪካ ላቲሻ ባደር።’’ትግራይ ካብ መግሃስቲ ንዝሃድሙ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ንዓመታት ገነት እያ ነይራ፤ሊሚ ግን ብዙሓት ድሕነት ኣይስምዖምን’’ኢላ ብምውሳኽ።
ኣብ ሕዳር ኵናት ቅድሚ ምውልዑ ትግራይ ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ሕፃፅን ሽመልባን ዘዕቖቡ 19,200 ሰባት ሓዊሱ መንበሪ 92,000 ኤርትራዊያን ስደተኛታት ነይራ ብመሰረት ናይ ኢትዮጵያ ኤጀንሲ ጉዳያት ስደተኛታትን ተመለስትን።
ዋላኳ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቐተለ ካብ 1998 ክሳብ 2000 ኣ\ፈ ኵናት እንተተኻየደ እውን ቀዳማይ ምንስቴር ኣብይ ናይ ኖቤል ሽልማት ዘርከበሎም ምስ ፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምቅርራብ ኣበጊሶም።ኣስመራ ኣብ ትግራይ ወታደራዊ ሓገዝ ገይራ።
እቲ ግጭት ምስ ጀመረ ድሕሪ ክልተ ሰሙናት ሓይልታት ኤርትራን ትግራይን መጀመሪያ ኣብ ጥቓ ሕፃፅ ተዋጊኦም። Human Rights Watch ወታደራት ኤርትራ ኣብ ሕፃፅ ን31 ሰባት ከምዝቐተሉን እቲ ትኽክለኛ ቁፅሪ ‘’ካብኡ ኣዚዩ ዝለዓለ ክኸውን’’ ከምዝኽል ‘’እሙን ፀብፃባት’’ በፂሑና ኣሎ ክብል ትማሊ ሓሙስ ገሊፁ።AFP ቅድም ክብል እቲ ውግእ ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ከመይ ከምበፅሐ፣ደገፍቲ ህወሓት ብሒነ ቕትለት ንቶም ስደተኛታት ዒላማ ብምግባር ኣብ ጥቓ ቤተ ክርስቲያን ንትሽዓተ ደቂ ተባዕቲዮ መናእሰይ ቀቲሎም ክብል ፀብፂቡ እዩ።
ኤርትራዊያን ወታደራት ነቲ መዕቖቢ ስደተኛታት ምስ ተቖፃፀሩዎ 17 ቑስላት ስደተኛታት ንሕክምና ናብ ኤርትራ ከምዝወሰዱዎም ይእመን ይብል ፀብፃብ Human Rights Watch።እንተኾነ ግን ‘’ኣባላት ኮሚቴ ስደተኛታትን ኣባላት ተቓወምትን ተገይሮም ዝርኣዩን ኮላይ ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ሓዊሱ ካብ 20 ክሳብ 30 ዝተኣሰሩ ደሚርካ መብዛሕቲኦም ካብቲ መዕቖቢ ዝወፁ ሰባት ኣበይ ከምዘለው ኣይፍለጥን’'ይብል።ሓይልታት ትግራይ ነቲ ከባቢ ኣብ መጀመሪያ ታሕሳስ ምስተቖፃፀሩዎ ብስርቂ፣ምእሳር፣ምዕማፅን ብምጥቓዕን ንዓሰርተታት ሰባት ቆቲሎም ይብል እቲ ዓለምለኸ ተሓላቒ መሰላት።ድሕሪ ክልተ ሰሙናት ዝተመለሱ ሓይልታት ኤርትራ ሰባት ካብቶም መዕቖቢ ስደተኛት ብሓይሊ ንክወፁ ኣገዲዶምዎም፤ቅሩብ ፅንሕ ኢሉ ሕፃፅ ብዝዓበየ ክፋሉ ምዕናው ናይ ሳተላይት ምስልታት የርኢ ይብል እቲ ተሓላቒ መሰላት ወሲኹ።
ዝጠፍኡ ስደተኛታት ኣብ ሕፃፅን ሽመላባን ዝነበሩ ኣሽሓት ስደተኛታት ኣበይ ከምዘለው ኣይፍለጥን።ናብ ኤርትራ ካብ ምምላ ካሊእ መማረፂ ዘይነበሮም ኣማእቲ ድማ ሁማን ራይትስ ዎች ብኣስገዳድ ዝተመለሱ ኢሉ ዝገለፆ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም።
ካልኦት ድማ ኣብ ሓምለ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ህወሓት ናብ ዝኾኑ ክልተ ካምፕታት ማይ ዓይኒን ዓዲ ሓርሽን ኣትዮም።ናይ ኢትዮጵያ ኤጀንሲ ጉዳያት ስደተኛታትን ተመለስትን ህወሓት ኣብ ክልቲኦም ካምፕታት ከቢድ ኣፅዋር ኣእቲዩ፣ንመካይንን መኽዘናትን ወሪሩ ስደተኛታት ክይወፁ ከልኪሉ ‘'መጭወይቲ ዝመስል ኩነታት’’ ፈጢሩ ክብል ይኸስስ።ህወሓት ንከምዚኦም ዝበሉ ክስታት ብምንፃግ ናይቶም ስደተኛታት ሓለዋ ንምርግጋፅ ቃል ኣትዩ እዩ።
ሰበስልጣን ኢትዮጵያ ስደተኛታት ናብ ክልል ኣምሓራ ንምግዓዝ ንምስላጥ እናፈተኑ እዮም።ህወሓት ኣብ ሓምለ ኣብ ክልል ኣምሓራ መጥቓዕቲ ብምፍናው እቲ ክልል ብናይ ቀረባ ውግኣት ተሃሲዩ እዩ።ኣብቲ ግጭት ይሳተፉ ዘለው ኩሎም ወገናት ናይ ስደተኛታት ናይ ምንቅስቓስ መሰሎምን ረድኤት ክባፃሕን ከረጋግፁ ኣለዎም ክብል ሁማን ራይትስ ዎች ትማሊ ሓሙስ ፀዊዑ ኣሎ።


text:
ኣብ ለንደን ርእሰ ከተማ ዓዲ እንግሊዝ ሳብወይ ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ መጎዓዝያ ትሕተ ምድራዊ ባቡር ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ነታጒ ሎሚ ኣብ ሰዓታት ወጋሕታ ከምዝተፈጸመ ተሓቢሩ።
ዛጊት ተረኺቡ ብዘሎ ሓበሬታ: ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ትሕተ-ምድራዊ መጎዓዝያ ባቡር ለንደን ብውሑዱ ን 18 ሰባት ጉድኣት ከውርደሎም ከሎ ንዝበዝሑ ካብኦም ሓደጋ ቃጸሎ ኣጋጢምዎም።
ፖሊስ ለንደን እቲ መጥቃዕቲ ግብረሽበራዊ ክብል'ዩ ገሊጽዎ።መንነት ናይቶም ፈጸምቲ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ነታጒ ንምፍላጥ መርመራ የካይዱ ምህላዎም ድማ ብተወሳኺ ተገሊጹ።
እቲ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ነታጒ ዝተፈጸመሉ ቦታ ኣብ ምዕራባዊ ከተማ ለንደን ኮይኑ ብፍሉይ ፓርሶንስ ግሪን ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ መደበር መጎዓዝያ ባቡር ትሕተ ምድሪ እዩ።
ከንቲባ ለንደን ሰዲቕ ክሃን ነቲ ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ኣመልኪቱ ንሕና ኣይክንሰናበድን ኢና ብግብረሸበራውያን ድማ ኣይክንስዓርን ኢና ክብል መግለጺ ሂቡ።


text:
አውያት አብ ትግራይ
የዕብዮ ወልደማርያም
አብ ህዝቢ ትግራይ ብፍላይ አብ ልዕሊ ዓዃይን፡ መንእሰይን፡ ጓል አንስተይት ትግራወይትን ዝተፈፀመ ግፍዒ ዘኽፍሎ ዋጋ ክንደይ ምዃኑ ንምግማት ዘጸግም ኢዩ። ካብዚ ብምብጋስ ‘ዕዳስ ተዓዲና’ ኢና ሕምረቱ ግን አብ አከፋፍልኡ ኢዩ። ብሓጺሩ ዕንድርና መንግስቲ ኤርትራ ዘሰዓቦም ሳዕቤናት ብዙሓት ኢዮም። ካብቶም፡ እሞ እቲ ዝኸፍአ አሉታዊ ጽልዋ ክህልዎ ይኽእል ኢዩ ኢልካ እተስተንትኖ፡ እቲ አብ መንጎ ክልተ መላማምንቲ ሓዊ ዝኾኑ አሕዋትን ጎረባብትን ርክብ አብ ቅርሕንቲ ከይልውጥ ኢዩ። ብኤርትራውያን ዝተኻየደ ወፍሪ ራዕድን ሞትን አብ ትግራይ ከመይን ክንደይን አስቃቂ ምንባሩ ብቐሊሉ ዝርደአካ፡ አብ ገጠር ዝነብር ህዝቢ ብዝዕባ ዘሕለፎ ጸበባ ከዘንቱ ክትሰምዕ እንኮሎኻ ኢዩ። እቲ ተግባር ነቶም ደቂ ሃገረሰብ ‘ሓጺሩኒ እንተበልኩስ ተኾዲሙ ይስዕስዕ’ ዝመስል ነገር ኢዩ ዝኾኖም። ምኽንያቱ ድማ ብቋንቋ ትግርኛ ዝዛረቡ ሰባት ክግፉዑ ምርአዮም አብ ሃተፍተፍ ዝዓስሎ ድቃስ ድአ እምበር ብዊነኦም እቲ ተግባር ምፍጻሙ ንባዕሎም ዘጠራጠሮም ምዃኑ ትግንዘብ። ብዝኾነ አብ ትግራይ ዓቢ ማሕበራውን ኢኮኖምያውን ብርሰት አኸቲሉ አሎ።
አብዘን ዝሓለፋ ሰላሳ ዓመታት አብ ኢትዮጵያ ዘይንዓቅ ትሕተ-ቅርጺ ተሃኒጹ ኢዩ። ብርግጽ እታ ሃገር ንዘመናት ብድሑር መስፍናዊ ስርዓት ተቀፊዳ ንዓአ መሰል ሃገራት (ንግብጽን ንኢራንን) መባእታዊ ዝኾኑ ነገራት ከምኒ ማሕበራዊ አገልግሎት ዝህቡ ትካላት፣ንኡስ ፋብርካታት፡ ዘቕንእ ትምህርታዊ ተቛማት ዘይነበራ፡ ካብ ግዙአት ጋናን ጊንን ዘይትሓይሽ ሃገር እያ ዝነበረት። አብ አከባቢ እቲ መስፍናዊ ስርዓት አብ ዘኽተመሉ ግዜ ዝነበረ ናይ ትምህርቲ ደረጃ ምስ እነገናዝብ፡ አብ መፋርቕ ስሳታት ካብቶም ቤት ትምህርቲ ክአትዉ እትጽበዮም ቆሉዑ ስኮላ ንኽአትዉ ዝተመዝገቡ ቁጽሮም 3.3 ካብ ሚእቲ ዘይበዝሕ ነበረ። ኮታ ብኹሉ መዳያት ብጥዕና፡ ብህንጸት መንገዲ፡ ብሕርሻ፡ ብዙሕ ዓወት ዘየመዝገበት ብባህልን ብሕሉፍ ታሪኽን ተወጢሩ ጽገና ንምክያድ ጸማም እዝኒ ዝሃበት ህገር (ስርዓት) ኢያ ዝነበረት። ብአንጻሩ እዚ ብተጋድሎ ሓርነት ትግራይ ፊታውራሪነት ዝተወደበ ሓድሽ ስርዓት ኢትዮጵያውያን ካብ ዝተጸበይዎ ሃገራዊ ዕቤት ንላዕሊ ኢዩ ዘበርከተሎም። በዘን ዘማሓደረለን ርብዒ ዘመን፡ እቲ መንግስቲ ጉዙፋት ማይ ዝዕቅቡ ግድባት ድዩ ዘይሰርሐ፡ ካብቲ 1991 ዝነበረ 20,000 ኪሎሜተር መንገዲ ርሕቀቱ ናብ 150,000 ኪሎመተር ድዩ ክብ ዘይበለ፡ ካብ ሰለስተ ዩኒቨርሲቲ ናብ 45 ድዩ ዘይደየበ (ነቲ ክንድኡ ዝአክል ብብሕቲ ዝዋፈሩ ናይ ትምህርቲ ተቛማት ከይወሰኽካ)፡ አብ ነፍስወከፍ ክልላት ንዓለምለኸ ዝዳረጉ ዕስራታት መዕርፎ ነፈርቲ ድዩ ዘይሃነጸ። ትግራይ’ውን ካብ ዝተዘርግሑ መዋቅራትን ዝተረኽበ ጸጋን ተጠቃሚት ኮነት።
አብዚ ሓጺር እዋን ትግራይ ብሕክምና መዳይ ጥራይ 17 ሆስፒታላትን 240 ንአሽቱ ሆስፒታላትን ላዕለዋይ ናይ ሕክምና ማእከልን ክትሃንጽ አርባዕተ ዩኒቨርሲቲ’ውን መስረተት። አብ 2018 መቀለ ዩኒቨርስቲ ዝተመዝገበ ቁጽሪ ተማሃራይ ምስ እንድህስስ ካብ 31,000 ዘይንእስ ኢዩ። ብተወሳኺ ንናይ ውሽጢ ሃገር ጠለብ ዘማልኡን ንደገ ድማ ዝስደዱ ምህርቲታት ዘፍርዩ መጠነኛ ፋብሪካታት’ውን አጥርያ ኢያ። ከም ብሰላም አብ ዓዱ ክነብር ዝተሓረመ ኤርትራዊ ውልቀሰብ በዚ አብ ትግራይን መላእ ኢትዮጵያን ዝተመዝገበ ንእሽቶይ ዓወት ብመንፈስ እንተቀናእኩ የሐብነኒ ድማ ኢዩ። ይኹን’ምበር ብምኽንያት እቲ አብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተአወጀ ኲናት ካብ 50 ክሳብ 70 ካብ ሚእቲ ተቛማት ሕጥዕና ከምዝፈረሱ፡ እቲ መምህርን፣ ናይ ጠፈር ተመራማርን፣ ሓኪምን፡ ቫክሲን ፈጣርን፡ መራሕ ሃገርን፣ እትፍርየሉ ላዕለዋይ ትምህርታዊ ተቛማት ድማ ካብ ቁሸቶም ንዝተዘናበሉ ብአሽሓት አማእታት ዝቁጸሩ መጽለሊ ኮይኑ ይርከብ። ደይመድይ ተባሂሉ ድማ ፋብሪካታት ዓንዩ ኢዩ። ገሊኡ ድማ ብሳንቦ ሳንቦ ተጻዒኑ ንሽነኽ ደቡብን ሰሜንን ምጓዓዙ ቀስ ኢሉ ዝልሑኽ ዘሎ ወረታት የመልክቶ አሎ።
ነዚ ሕቅታት’ዚ ብምጉዕጻጽ ኢዩ ድማ ሓደ ሓደ ሰባት ክላእ ትም እንዶ በል (አይትጭነቕ) ግዜ ባዕሉ ክፈትሖ ኢዩ ኢሎም ብዕሽሽ ክሓልፍዎ ዝመርጹ። እንተኾነ ወተሃደራት ኤርትራ ዝፈነውዎ ናይ ህዝቢ ምጽናት ፈተነ ምስናይ ጾታዊ ዓመጽ አብ ልዕሊ እንሓጎታትን አብ ዘይበጽሓ ደቂ አንስትዮን ብሕደጎ ሕደጎ ዝሕለፍ አይኮነን። ኮነ ኢልካ ናውቲ ማሕረስ ምስንኻልን እንስሳ ዘቤት ምብራስን ከ አብ ምንታይ ምንታይ ይቑጸር? ብርግጽ ዝተፈጸሙ ገበናት ብሞራል አጸየፍቲ፡ ብሕጊ ድማ አጠየቅቲ ምዃኖም ዝተረጋገጸ ኢዩ። ነቲ ሂወቱ ብሰላም ዝመርሕ ዝነበረ ሕብረተሰብ ትግራይ፡ በየን መጸ ዘይብሃል መጠነ ጉዙፍ ዝኾነ ሽኦል አብ ልዕሊኡ ክዘንብ ዝተዓዘበ ሕያዋይ ሓላፍ መንገዲ ብምግራም ‘ምኽንያቱ’ኸ እንታይ ኮን ይኸውን’ ኢሉ እንተተወከሰ ዘውቅሶ አይኮነን። ከም በሃም ሰብ’ውን አይቁጽሮን ኢዩ።
አብ ህዝቢ ትግራይ ዝወረደን ዝወርድ ዘሎን መዓት ካብ ፍጻሜኡ እቲ ዝኸፍአ ምሕላኑ (genocidal intention) ኢዩ። እንተኾነ እዚ ዘለናዮ እዋን ከምቲ አብ 19 ዘመን ዝነበረ ዘመነ-ጭቃታት ወይ አብ 20 ዘመን ዝነበረ ዘመነ- ነገስታት አይኮነን። እንታይ ድአ ብግብእ ተተርጒሙ ሽዑን ሽዑን ይተግበር አይተግበር ብዘየገድስ ኩለን ሃገራት ዝቕየዳሉ አድማሳዊ ሕግታት ስለ ዘሎ ኢዩ። ነዚ መሰረት ብምግባር ኢሳይያስን ወተሃደራቱን ከምኡውን ሰብ መዚ ኢትዮጵያ አብ መጋባእያ ቤት ፍርዲ ንኽቀርቡ አብ ዝግበሩ ጎስጓሳት ከም አባላት ደቂ ሰባት ጥራይ ዘይኮነ ብፍላይ ከም ኤርትራውያን ብዑቱብ ክንካፈሎ ይግባእ።ንሰላማውያን ተጋሩ ዘጓነፎም ናጤባ እቲ ‘አብ ክንዲ ቀራናት ንጓዕማማት’ ዝብል ብሂል ብትኽኽል ይገልጾ ኢዩ።
ናይዚ ውራን/ዘረፋን ካልእ ሳዕቤናቱ ድማ እቲ ዝተበደለ ህዝቢ ብኢደዋኒኑ ፍትሒ ንኽረከብ ምስ ዝርበጽ ኢዩ።እዚ ማለት ነቲ ዝምከሓሉ በጃ ህዝቢ ዝኾነ ሰራዊቱ ተማሕጺኑ ንገበነኛታት ካብ ዝዓረድሉ ትሕቲ ምድሪ-ቤት እንዳ ጎቨርናቶር (አሥመራ) ይኹን ካብ ዝተሸጉጥሉ ሽንጭሮታት ብኳሌታ ሸሚዞም አንጠሊጢሎም አብ ቤት ፍርዲ ንኽቀርቡ ኢዩ። ብርግጽ አቶ ኢሳያስን ብጾቱን ቤትፍርዲ ንኸይቀርቡ ዝቃወሙ ብዙሓት ኤርትራውያን’ኳ አይሃልዉ’ምበር፡ ንዓመጸኛታት አብ ሕጊ ንምቅራብ አብ ዝግበር ወተሃደራዊ ወፍሪ ግን የሻቅሎም ኢዩ። እዚ ሲናሪዮ’ዚ ካብ ምሽቃል ሓሊፉ ገመድ ናይ ኮሬንቲ ክሳብ ዝጭብጡ ዝገብሮም ግን ነቶም አመንቲ እቲ ስርዓት ኮይኑ፡ ካልኦት ተቛወምቲ እቲ ስርዓት ክነሶም ኤርትራ እትብሃል ሃገር ፈጣሪአን መድሓኒአን ኢስያስን ብጾቱን ኢዮም ኢሎም ንዝአምኑ’ው እዩ። ካብዚ እንርድኦ ነገር እንተሎ፤ ዓዶም ከይትውረሮም ከብዶም ሓቚፎም ዝሓድሩ ከምዘለዉ ኢዩ። አድያም ከም ትብሎ ናይ ትግራይ ሠራዊት ‘ጉዳይ ሃገሮም ንኽፈጽሙ ዘይተኸፍለ ዕዳ’ውን አገዲዶም ንኸኽፍሉ’ ዶብ ንምጥሓስ ካብ ኤርትራውያን ቀጠልያ መብራህቲ አይድልዮምን ኢዩ።
ብርግጽ አየድልዮምን ኢዩ። ግን ካብ ሰሪ መዓቱ የውጽአና ኢልካ ካብ ምምህላል ንገበነኛታት ከም ሓባር ሮቛሒ ወሲድካ ብኹሉ መዳያት ምቅላስ የድሊ።አብ ግዳም ዝርከቡ ኤርትራውያን ነቲ አብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝተኻየደ ግህሰት ደቂ ሰባትን ካብኡ ሓሊፉ ድማ ንጽንተቶም ዝሓለነ ተግባር ብጽኑዕ ኮኒኖም ምስ ትግራይን ካብ ሓሊፉ ድማ ምስ አህዛብ ኢትዮጵያ ‘መልካም ጉርብትና’ ንምምስራት ክጽዕሩ ምንዮት እቲ አፉ ተሎጒሙ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ምዃኑ ክንዲ አድሪ ትኸውን ጥርጥር የብለይን።
አብ ትግራይ ዝተፈፀሙ ግህሰት ደቂ ሰባትን ዕነወት መንግስታውን ህዝባዊ ትካልትን ንግዜኡ ንጎኒ ገዲፍና፡ እቲ ብፉልያት ጉጅለ ህዝባዊ ግንባር ንፍርቂ ዘመን ዝአክል አብ ኤርትራዊት አደን አቦን፣ ዓዃይን ሸቃላይን፣ መንእሰይን አረጋውን፣ ከምኡ’ውን ተኸላኻሊ ዝሰአነት ጓል አንስተይትን፣ አብ አመንቲ ሃይማኖትን ዘይአመንቲ ዕልማውያንን ዝወረደ ግፍዒ ንምድባስ፡ ገበነኛታት አብ ቤት ፍርዲ ምቅራብ ናይ ግድን ይኸውን። ህዝቢ ኤርትራ ዝግብኦ ካሕሳን ደበስን ምርካቡ ዝረጋገጽ ድማ እቶም ብሓሳብን ብግብርን ዘሳሰዩ ካብ ዓበይቶም ክሳብ ደቀቕቶም አብ ቤት ፍርዲ ምስ ዝቐርቡ ጥራይ ኢዩ። ምስዋር ናዕብን ህውከትን ሞዮኦም ምዃኑ ዘመስከሩ (ዑጥሩን) መራሕቲ ሻዕብያ ብተደጋጋሚ አብ ዝወልዕዎ ኲናት ብአሻሓት አማእትታት ዝግመት ደም ንፁሃን ኤርትራውያን አፍሲሶም ከይአኽሎም ጸጋታት እታ ሃገርውን ብሑሱም አባኺኖም ኢዮም። ንመራሕቲ ሻዕብያ ሞት ክውሕዶም ኢዩ።


text:
ካልአይ ሰንበት ናይ ምጽአት-ታኅሣሥ 10/2017
ከምቲ አብ መጽሓፍ ነቢይ ኢሳይያስ፦ እንሆ ‘ጎደና እግዚአብሔር አሰናድዉ፥ መገድታቱ ኸአ አቕንዑ እናበለ ናይ ሓደ አብ ምድረ በዳ ዚእውጅ ድምጺ፥ ቀቅድሜኻ መገደይ ዚጸርግ ልኡከይ እሰደልካ አሎኹ” ዚብል ተጻሒፉ ዘሎ፥ ዮሓንስ አብ ምድረ በዳ እና አጥመቐን፥ ንኅድገት ኃጢአት ዚኸውን ናይ ንስሓ ጥምቀት እናሰበኸን መጸ። ብዘላ ሃገር ይሁዳን፥ ኩሎም ሰብ ኢየሩሳሌምን፥ ናብኡ ይመጹ ብኃጢአቶም እናተናዘዙውን አብ ፈለግ ዮርዳኖስ ብእኡ ይጥመቑ ነበሩ። ንሱ ኸአ “ ካባይ ዚብርትዕ፥ አነ ደኒነ ስራኽ አሣእኑ ኽፈትሓሉ ዘይበቅዕ፥ ብድኅረይ ይመጽእ አሎ። አነ ብማይ የጠምቐኩም አሎኹ፥ ንሱ ግና ብመንፈስ ቅዱስ ኬጠምቐኩመዩ” እናበለ ይሰብኽ ነበረ። ማር.1:1-8
አብዚ ናይ ካልአይ ሰንበት ናይ ምጽአት ወንጌል ማርቆስ ንዮሓንስ መጥምቕ ከም ሓደ ልኡኽ አምላኽ አብ ምድረ በዳ ዝእውጅ ድምጺ ገይሩ የቕርቦ። መገድታቱ አሰናድዉ፡ አምላኽ ንወዱ ናብዚ ዓለም እዚ ክልእኽ ነሩዎ። ዮሓንስ ከአ ነዚ ዝመጽእ ንጉሰ ሰማይን ምድርን ዝኸውን ብስብከቱ መገዲ፡ ስፍራ፡ ቦታ ከዳሉ ነይሩዎ። ዮሓንስ ይሰብኽ ይእውጅ ጥራይ አይነበረን እንታይ ደአ ከምቲ ጽሑፍ ዝብሎ “ እናጠመቐን፥ ንኅድገት ሓጢአት ዚኸውን ናይ ንስሓ ጥምቀት እናሰበኸን መጸ”። እዚ ጥምቀት እዚ ግና – ገና ከምቲ ባዕሉ ዮሓንስ መጥምቕ ስምስክሮ፡ ናይ ንስሓ ጥምቀት ነበረ። ነቲ ዝመጽእ “ውልድ አምላኽ” ንኽንከውን መሰል ዘውህበና፡ ብክርስቶስ ክሰራዕ ዝነበሮ ናይ መንፈስ ቅዱስ ጥምቀት መቀራረቢ ነበረ። ሎሚውን አሕዋት አሓት ቤተክርስቲያን ነቲ ናይ ዮሓንስ ቃል ብምድጋም “መገድታቱ አሰናድዉ፡ ሕይወትኩም ቐይሩ፡ ተነስሑ፡ እናበለት ትእውጀልና አላ። ነቲ ቃል አምላኽ ልባትና ክንከፍተሉ ንሱ ከአ ሕይወትና ክቅይር ጸዋዒት ትገብረልና አላ። ልባትና ምድረበዳ ኮይኑ ከይተርፍ ፡ ንቃል አምላኽ፡ ድምጺ አምላኽ ንኽሰምዕ ነሰናድዎ።
ክርስቶስ ጎይታ እምበአር ንዚጸምኤ ከርዊ፡ ንዚሓመመ ክፍወስ መዓልቲ መዓልቲ ናብ ሕይወትና ይመጽእ አሎ፡ ንነፍስወከፍና እጽውዕ አሎ። ከምቲ ዘማራይ “ኢራብ ናብ ዓይኒ ማያት ከም እትናፍቕ ኣነ ከኣ ኦ ኣምላኽ ንዓኻ እናፍቕ ኣሎኹ፣ መኣስ’የ መጺኤስ ኣብ ቅድሜኻ ዝሰግድ” መዝ.42 እናበልና ንቕረቦ።
እግዚአብሔር ነዚ ይሓግዘና። አሜን!
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ምእመናን ሓዋርያዊት ቤተ ክርስቲያን ኣርመን እቲ ኣብ መንጐ ኣርመንን - ኣዘርበጃንን እዚ ኸኣ ኣብ መንጐ ዞባ ናጎርኖን ካራባቅሕን ተኸሲቱ ዘሎ ውግእ ከብቅዕ ምእንቲ ከባቢ ካውካዚያ ዝሓለፈ ሰንበት ዕለት 11 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ከምዝጸለዩ ማእንቲ ምስራቕ እተሰምየ ኣብ መንጐ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣርቶዶክሳውያን ኣቢያተ ክርስቲያን ዘተ ንምንቕቓሕ ኣሚቱ ኣብ 1964 ዓ.ም. ብተወላዲ ኦስትሪያ ናይ ቪየነ ሊቀ ጳጳሳት ብዝነበሩ ብጹዕ ካርዲናል ፍራንዝ ኮይንግ (1905 – 2004 ዓ.ም.) ዝተመስረተ ማሕበር ወግዓዊ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ፍሉይ ጸሎት ምእንቲ ሰላም ንሃገረ ኣርመኒያ፥ ዝሓለፈ ሰንበት ዕለት 11 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. መለኮታዊ ስርዓተ ሊጡርጊያ ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ኣርመናውያን ምእመናን ሓዋርያዊት ቤተ ክርስቲያን ኣርመን ኣብ ዝርከቡሉ ካባቢ ከምዝዓረገን፡ ኣብ ሃገረ ኣርመንያ ኣብ ካቴድራል ኤትሽሚያድዚን ናይ ሕዋርያዊት ኣርመንያዊት - ካቶሊኮስ ቤተ ክርስቲያን ፓትሪያርክ ብጹዕ ወቅዱስ ካረኪን ዳግማዊ ዝሰርዕዎ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምዝዓረገ ዝሓበረ መግለጺ ምእንቲ ምስራቓውያን ኣቢያተ ክርስቲያን እተሰምየ ማሕበር ኣስዒቡ፥ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ሞስኮ ኣብ መንጐ ኣርመንያን ኣዘርበጃንን ቶኽሲ ደው ናይ ምባል ስምምዕ ዝተፈጸመ እውን እንተኾነ፡ እቲ ስምምዕ ስንኵፍ ምዃኑ ኣመላኺቱ፥ ዝሓለፈ ሓሙስ ዕለት 8 ጥቅምቲ 2020 ዓ.ም. ኣብ ደቡባዊ ዞባ ኣርመን ከተማ ሹሻ ዝርከብ ካቴድራል ክርስቶስ መድሕን ከምዝወደመን እቲ ካቴድራል ንተቐማጦ ኣርጻኪንን ንመላእ ኣርመን ምእመናንን ዓቢይን ኣገዳስንስ ቅዱስ ስፍራ ምዃኑ ይሕብር።
ዞባዊ ዘተ
ቅድሚ እቲ ኣብ ዞባ ሹሻ ብብርቱዕ ዝተካየደ ውግእ ብጹዕ ወቅዱስ ፓትሪያርክ ካቶሊኮስ ካረኪን ዳግማዊ ኣብ መንጐ ኣርመንን ኣዘርበጃንን ኣብ ዞባ ናጎርኖን ካራባቕሕ ዝተኸስተ ግጭት ኣመልኪቶም ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፡ ሞስኮ ኣብቲ ከባቢ ውግእ ደው ክብልን እቲ ዘይምርድዳእ ብሰላም ክፍታሕ ናይ ኣዘርበጃን ዓቢይሽ ሼኽ ኡል - ኢዝላምን ናይ ኣርመን ካቶሊኮስ ፓትሪያርክን ዘሳተፈ ሰለስተ ጐድናውነት ናይ ሓባር ዘተ ምክንያዱ ገሊጾም፡ ኣብቲ ዝተኻየደ ርክብ እቲ ኣብ ዞባ ናጎርኖን ካራባቕሕን ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኣብ መንጐ ኣርመንን ኣዘርበጃንን ምንም ዓይነት ሓይማኖታዊ ሱር መሰረት ከምዘይብሉን ማዕረ ማዕረ እውን ኣብቲ ከባቢ ኣብ መንጐ ማሕበረ ክርስቲያንን ቤተ እስላምን ስኑይን ሰላማውን ናይ ሓባር ናብራ ኣገዳሲ ምዃኑ ብኣጽንዖት ከምእተሰመረሉ ገሊጾም፡ ሰላም ካብ መገባርያ ሰላም ጥራሕ እዩ ዝርከብ ከምዝበሉ እቲ ምእንቲ ምስራቕ እተሰምየ ማሕበር ዝፈነዎ ሓበሬታ የመላኽት።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ ግጽዊ ንሰንበት ዕለት 10 መጋቢት ዘቅረቦ ወንጌል ካብ ናይ ሉቃስ ኮይኑ ብዛዕባ ናይ ኣርባዓ መዓልትን ለይትን ጾም ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስን ፈተና ዲያብሎስን ዚምልከት ነበረ። እተን ፈተናታት ሠለስተ እንክኾና ቅዱስነቶም ምስ ናይ ሎሚ ዓለምና ኣዛሚዶም ‘ነገራት ንክትውንን ዝግበር ህርፋን ክብርን መዓርግን ምድላይ ከምኡ እውን ንእግዚኣአብሔር መጋበሪ ጌርካ ምፍታን ወትሩ ንከጋግያና ዲያብሎስ ዘቅርበልና ፈተናታት እየን’ እንክብሉ እተን ንጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝቀረባ ፈተናታት ወትሩ ከምዘይፍለያና ገሊጾም።
ንኩሉ ክትውንን ዝረአ ናይ ህርፋን መንገዲ!
ቅዱስነቶም ኣብ ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ካብ ዝቀረባ ፈተናታት ኢየሱስ እታ ቀዳመይቲ ዲያብሎስ ጠምዩን ደኺሙን ምስ ረኸቦ `ወዲ እግዚአብሔር እንተኾንካ እስከ እዘን ኣእማን እንጌራ ግበረን ወይውን ናብ እንጌራ ለውጠን` ትብል ኮይና እዚ ከኣ ዲያብሎስ ወትሩ ፈተና ከቅርብ ከሎ ሰላሕታዊ ብዝኾነ መንገዲ ናብ መጻወድያኡ ከእቱ ከምዝጽዕር የመልክት።
ክብሪ ደቂሰባት ሃሰስ እትብለላ መንገዲ!
ኣብታ ቀዳመይቲ ፈተኒኡ ምስ ፈሸለ ዲያብሎስ ተሳዒረ ኢሉ ጠጠው ኣይበለን ብክብርን ግርማን ሥልጣንን ናይ ዓለምና ክፍትኖ ኢሉ ንካልኣይ ግዜ ይፍትኖ። ንኩሉ ሥልጣኔን ሥልጣንን ምድረ ሰማይ ከኣ ካብ ሓደ በሪኽ ቦታ የርእዮ። ክብርን ሥልጣንን ዝመልኦ ገባርን ሓዳግን ብቅልጽሙ ንኩሉ ክገብር ዝኽእል መሲሕ ኮይኑ ብትዕቢት ንኩሉ ክገዝእ ሥልጣን ክህቦ ነዚ ከኣ ንኣኡ እንተሰገደሉ ምዃኑ ምስ ገለጸሉ ኢየሱስ እንደገና ኣብዚ እውን `ንእግዚአብሔር ኣምላኽካ ጥራይ ስገድ` ዝብል ጽሑፍ ኣሎ ይብሎ።
ንእግዚአብሔር ምፍታን!
ኣብታ ሣልሰይቲ ፈተና ዲያብሎ ንኢየሱስ ኣብ ዝነውሔ ጫፍ ናይ ቤተመቅደስ ኢየሩሳሌም የደይቦ እሞ ካብኡ ክጸድፍ ይሕብሮ እዚ ከኣ ከምቲ ኣብ መዝሙረ ዳዊት ተጻሒፉ ዘሎ ‘አብ ኵሉ መገድኻ ኺሕልዉኻ፣ ንመላእኽቱ ኺእዝዘልካ እዩ እሞ፣ እግርኻ ብእምኒ ኸይትዕንቀፍሲ፣ አብ ልዕሊ ኣእዳዎም ኪጾሩኻ እዮም።’ (90/91) ንዚብል ከኣ ይጠቅሰሉ። ኢየሱስ ከኣ ብግዲኡ ኣብ ቅድሚ ሕያውነት እግዚአብሔር ብትሕትናን ብተኣማንነትን ከምዝህሉ ምሉእ ብምሉኡ ብምርግጋጽ ‘ንእግዚኣአብሔር ኣምላኽካ ኣይትፈትኖ’ ዚብል ጽሑፍ እዩ እንክብል ነቲ ኣብ ኦሪት ዘዳግም ‘ንእግዚኣብሔር ኣምላኽኩም፡ ከምቲ ኣብ ማሳ ዝፈተንኩምዎ፡ ኣይትፈትንዎ’ (6.16) ንዘሎ ይጠቅሰሉ።
ህላዌ እግዚአብሔር ኣብ ሕይወትና ምስትምቃር!
ቅዱስነቶም ናብ ኩነታትና ምልስ ይብሉ እሞ ነፍሲወከፍና ዓወትን ታሕጓስን ንምዕታር ንፍተነሉ ግዜ እዩ። እዚ ግን ካብ መንገዲ እግዚኣአብሔር ብዘይመጠን ርሑቅ እዩ። ብዝገደደ እኳ ደኣ ካብ ኣምላኽ ይፈልዩና ከመይ ኩሎም ሥራሕ ሰይጣን እዮም።
እንክብሉ ምስ ኣስተምሃሩ ምስቶም ኣብቲ ቅርዓት ዝነበሩ ምእመናንን ነጋድያንን ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ደጊሞም።
ጒዕዞ ጸመ ኣርባዓ ፍረ ምእንቲ ክህልዎ!
ቅዱስነቶም ድሕሪ ጸሎተ መልአከ እግዚአብሔር ኣብቲ ጉባኤ ኣስተምህሮ ንዝተረኽቡ በብማሕበራቶምን ቊምስናታቶምን ሰላምታን ምስጋናን ምስ ኣቅረቡ ቀዳም ዕለት 9 መጋቢት 2019 ዓምፈ ኣብ ሃገረ እስፐይን ኣብ ከተማ ኦቭየዶ ብጽዕናኦም ንዝተአወጀ ሰማዕታት ተመሃሮ ዘርኣክህነት ኣንጀሎ ክ ዋርተስን ሾመንተ ብጾቱን ብምዝካር ኣብ ሃገረ እስፐይን ግዜ ስደት ሃይማኖት ብጽልኢ እምነቶም ሰማዕታት ዝኾኑ ምዃኖም ዘኪሮም። ዝሓለፈ ሮቡዕ ዝተጀመረ ጾመ ኣርባዓ ብፍረታት ሃብታም ክኸውን ድሕሪ ተመንዮም ነዚ ሶሙን እዚ ምስ መሳርሕቶም ሱባኤ ንኽገብሩ ኣሪቻ ኣብ ዝበሃል ከባቢ ሮማ ዝርከብ ቦታ ክኸዱ ምዃኖም ሓቢሮም ብሓዋርያዊ ቡራኬን ሠናይ ምሳሕ ብምምናየን ኣፋነውዎም።


text:
ዝዀነ ይኹን ዝፍጸም ዓመጽ ንዝምልከቶ በርገሳዊ ኣካል ምሕባር፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ድሕሪ ነበር ካርዲናል ተኦዶር ኤድጋር ማክካሪክን ዘሎ ህልው ኩነታት ነዚ እዩ ዝመስል፡ ቅድም ዝነበረ እውን እንተዀነ ተበራቲዑ ይቕጽል ከምዘሎ ዘረጋግጽ እዩ፡፡ ዛዕባ ሲኖዶሳውነትን ናይ ጳጳሳት ሓላላፍነትን ኣደዳ ንዝዀኑ ቅርበትን ዝብሉ ነጥብታት ዘማእከለ ኣብ ግዳም ግዛእት ሃገረ ቫቲካን ስነ ቤተ ክርስቲያን ኣበው መንበረ ጥበብ ኣጐስቲኒያኑም ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣድራሽ ናይ ዕለት 22 ለካቲት ካልኣይ ዋዕላ ሓፈሻዊ ጋዜጣዊ መግለጺ ከምእተወሃበ ናይ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ልእኽቲ ጋዜጠይና ባርባራ ካስተሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ድሕሪ እቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝተፈጸመ ናይ ወሲብ ዓመጽን ነዚ ስዒቡ ዝተውሃቦ ውሳኔ ኵሉ ናይቲ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብዙሕ ጸገም እውን ዘጋጥሞ ዝነበረ ኣውን እንተዀነ ናይ እተቕርቦ ዝነበረት ክስታት ውጽኢት እዩ፡ ግልጽነት መጻኢና ዝገልጽን ዝውክልን እዩ ነዚ ዝበሉ ኣብ ዝተወሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተሳተፉ ናይ ቦስተን ሊቀ ጳጳሳት ናይ ሓለዋ ሕጻናት ላዕለዋይ ድርገት ኣቦ መንበርን ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ መማኽርት ጉባኤ ትስኣቱ ብፁዓን ካርዲናላት ኣባልን ብፁዕ ካርዲናል ሲን ፓትሪክ ኦመለይ እዮም።
ቝሸት ናይ ዝዀነ ዓለም ኣቝሳል
ሎሚ ኣብ እንነብረሉ ዓለማዊ ቝሸት ኣብ ሓደ ከባቢ ዝተፈጸመ ጉዳይ ዓውሎማዊ ሳዕቤን ኣለዎ፡ ስለዚህ ንዝበለጸ ዓለምን ንዝበለጸት ቤተ ክርስቲያንን ክዋኔ ንሓድ ሕድና ክንደጋገፍን ክንተኣራረምን ክንመዓዓድን ግድን ምዃኑ ብፁዕ ካርዲናል ኦመለይ እንክሕብሩ፡ ናይ ማልታ ሊቀ ጳጳሳት ናይ ዓንቀጸ እምነት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ተወሳኺ ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ኣቡነ ሺክሉና፥ ንሓደ ሕጻን ይዅን ንሓደ መንእሰይ ዝብድል ብሱቕታ ኣይሕለፍን፡ ዝቕበሎ ፍርዲ ምስቲ ዝፈጸሞ ገበን ዝተኻኸል እዩ፡ መጓሰ ንምድሓን እቲ ዝኣበሰ ካብ መጓሰ ምእላይ ዝብል ኣገባብ ኣይኰነን፡ ኵሉ ንምድሓን ዝብል እዩ ኢሎም።
ቤተ ክርስቲያን ከም ሓንቲ ጋንታ እያ ክትከውን ዘለዋ
ብፁዕ ኣቡነ ሺክሉና ይብሉ፡ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዝሃለወት ትሃሉ መክብባዊት እያ፡ ሓንቲ እያ፡ ስለዚህ ጋንታ እያ ክበሃል ይከኣል፡ ኵነታት ቅልውላው ንምብዳህ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ ማንም ንበይኑ ክሕደግ የብሉን ክብሉ እንከለዉ ናይ ቺካጐ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ጆሰፍ ኩፒክ ኩሉን ብዙሕ ነገር እውን ክቕየር እዩ፡ ኵላትና ንናይ ኵላትና መዓላን ሓደ ንዅሉን ኵሉ ንሓደን ኰይኑ፡ ምንባር ክብል ኣለዎ፡ እቶም ናይ ዓመጽ ኣደዳ ዝዀነ ዝሃብዎ ምስክርነት፡ ትብዓቶም አደንቕ፡ ቤተ ክርስቲያን ንምድሓንን ጭቡጥ ውሳኔ ከተመሓላልፍ ዝድርኹ እያቶም፡ ጭቡጥ ውጽኢት ዝደልዩ እያቶም፡ ጳጳሳት ናይ ስጉምትታቶም ሓላፍነት ዝወስዱ እያቶም፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ምስ ቤተ ክርስቲያን።
ንነኣሽቱ ክውንታውያን ዝሓስብ ግብረ ሓይሊ
ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሓን ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ዶክተር ፓውሎ ሩፊኒን ናይ ቫቲካን ማሕበር ራትዚንገር ኣቦ መንበር ናይቲ ዝካየድ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ ኣካያዲ ኣባል ማሕበር ኢየሱሳውያን ኣባ ፈደሪኮ ሎምባርዲ እውን ብወገኖም፡ ናይ ዝሓለፉ ክልተ መዓልታት ውዕሎታት እናሓሰቡ፡ ሩፊኒ ይብሉ፡ ነተን ነኣሽቱ ዝዀና ኣቢያተ ክርስቲያን ኣብ ዘካይድኦ ቃልሲ ንምድጋፍ ዘድሊ ምትሕብባር ክግበረለንን ዝፍጸም ዓመጽ ናይ ምኽሳስን ንዝምልከቶ ኣካል ናይ ምቕራብ ባህሊ ክሰፍሕን፡ ካብ ዘርኣ ክህነት ናብ ዘርኣ ክህነት ዝመሓላለፉን፡ ካብ ገዳም ናብ ገዳም ዝቐያይሩ ጥብቂ ክትትል ክግበር ከምዝግባእ እቲ ዓውደ ጉባኤ ከምዘተሓሳሰበ ከፍልጡ እንከለዉ፡ ኣባ ሎምባርዲ እውን ብወገኖም፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ ናይቲ ዝመያየጠሉ ዘሎ ርእሰ ጉዳይ ጥልቅን ስፍሓትን ልዑሉ ግንዛቤ ዘለዎ ኰይኑ ቅንዕናን ምርግጋእን ብዝተመልኦ መንፈስ ነቲ ዝስምዖን ጓህን ቍስልን ኩሉ ጸይሮም ብዘይ ምንም ዓይነት ውጥረትን ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዓመጽ ኣብ ልዕሊ መንእሰያትን ሕጻናትን ክይህሉ ኣብ ዝግበር ጻዕሪ መላእ ቤተ ክርስቲያን ዘዋስእ እዩ፡ እቲ ጉባኤ ነዚ ኣነጺሩ የተሓሳስብ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 26 July 2020
ኣብ ሱዳን ሰሜናዊ ክፋል ኡምዱርማን፣ 28 ሰባት ዝተቐብሩሉ ጋህሲ ተረኺቡ።
ኣኽባር ሕጊ’ታ ሃገር ብዓርቢ 24 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እቶም ብሓንሳብ ኣብ ሓደ ጉድጓድ ተቐቢሮም ዝተረኽቡ ሰባት፣ ኣብ 1990 ዝተቐትሉ ላዕለዎት ሓለፍቲ ሰራዊት ክኾኑ ከምዝኽእሉ ኣፍሊጡ።
ኣብቲ ዓመት’ቲ ብላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ዝተወደበ ፈተነ ዕልዋ መንግስቲ ተኻዪዱ ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። ኣብቲ እዋን፣ ብውሑዱ 30 ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ድሕሪ ምእታዎም ድሕሪ ሓደ መዓልቲ ከምዝተቐትሉ’ዩ ተሓቢሩ።
ድሕሪ ምዕላው ስርዓት ኣልበሽር ጥራይ ሰባት ብጃምላ ዝተቐብሩሉ ጋህስታት ክርከብ፣ እዚ ንሳልሳይ እዋን እዩ። ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ኣብ ምብራቕ ከተማ ካርቱም፣ ካብ ታዕሊም ክሃድሙ ፈቲኖም ዝተባህሉ ወተሃደራት ብጃምላ ዝተቐብሩሉ ጋህሲ ተረኺቡ’ዩ።
እቲ ኣብ ከተማ ኡምዱርማን ተረኺቡ ዘሎ ጋህሲ፣ 23 ሰብ ሞያ ተዋፊሮምሉ ጽዑቕ መጽናዕቲ ይካየደሉ ከምዘሎን፣ ብዕጡቕ ሰራዊት ሱዳንን ፍሉይ ዕጡቕ ሓይልን ሓለዋ ይካየደሉ ከምዘሎን ተገሊጹ።


text:
21 መስከረም፡ ብዙኃን ሊቃውንት ኣብ በዓለ ማርያም ተጋቢኦም ክሕደት ኣርኂቖም ሃይማኖት ዘጽንዕሉ ንዝክረሉ ዕለት ስለ ዝኾነ ብዙኃን ማርያም ይበሃል።
ኣብ ራብዓይ ክፍለ ዘመን መዓርገ ክህነት ተቐቢሉ ኣብ እስክንድርያ ዘገልግል ዝነበረ ኣርዮስ ዝበሃል ሰብኣይ ነበረ። ኣርዮስ፡ ካብ ትምህርተ ቤተ ክርስቲያን ዝወፅአ ብፍጹም ክሕደት፡ “ወልድ ፍጡር እዩ እምበር ኣምላኽ ኣይኮነን” ብምባል ተላዕለ።
ቅዱሳን ሓዋርያት፡ ጸጋ መንፈስ ቅዱስ ተቐቢሎም ወንጌለ መንግሥት ድኅነተ ዓለም ትምህርተ ክርስትና ዝሰበኽሉ፣ ካብ ኣይሁድን ኣሕዛብን መከራ ዝተቐበልሉን ብሰማዕትነት ዝኃለፉሉን ዘመነ ሓዋርያት ይበሃል።
እዚ ኸኣ ካብ በዓለ ጰራቅሊጦስ 34 ዓ.ም. ክሳዕ መወዳእታ መዋዕል ወንጌላዊ ዮሓንስ ከባቢ 100 ዓ.ም. ዘሎ ዘመን እዩ።
ብዕለተ በዓለ ኃምሳ፡ ብስብከት ሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ 3000 ኣይሁድ ኣሚኖም ጥምቀተ ክርስትና ምስ ተቐበሉ (ግብ. ሓዋ. 2፡41) ምስቶም ቀዳሞት 120 ቤተ ሰብ እግዚአብሔር ተደመሩ። እታ እግዚአብሔር አብ ዝቐደሳ፡ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብደሙ ዝተበጀዋ፡ መንፈስ ቅዱስ ዘጽንዓ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ጽርሐ ጽዮን ተወልደት።
ዘመነ ሊቃውንት፦ ርቱዕ ሃይማኖት ንምጽናዕ፡ ነቶም ኣንጻር ቤተ ክርስቲያን ዝኾኑ ከኣ ንምቅላዕን ንምግሣፅን ጽሑፋት ብግቡእ ዝተዳለውሉ፣ ብቝጽሪ ብዙኃን ዝኾኑ መናፍቓን ዝተንሥኡሉን ዓበይቲ ናይ መላእ ዓለም ሲኖዶሳውያን ኣኼባታት ዝተገብረሉን ዘመን እዩ።
እዚ ዘመን’ዚ ድኅሪ ናይ ነዊኅን መሪርን ዘመነ ሰማዕታት ዘሎ ጊዜ’ዩ። ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ብፈቃደ እግዚአብሔር ብዘመነ ንጉሥ ቈስጠንጢኖስ ወልደ እሌኒ ንግሥት ኣብ መጀመርታ 4ይ ክፍለ ዘመን ዕረፍት ረኺባ ብኣዋጅ ዝሰኣነቶ ናጽነትን መሰልን ረኺባ፡ ኣብያተ ክርስቲያን ዝተኸፍተሉ ኣብያተ ጣዖታት ዝተዓጽውሉ፡ ሕዝበ ክርስቲያን ብናጽነት ሃይማኖቶም እናመስከሩ ዝነበርሉ ዘመን እዩ።
ካብ ዓለመ መላእክት ክሳዕ ልደተ ክርስቶስ
ሓደ ካብቲ ትርጕም ‘ቤተ ክርስቲያን’ ሓድነት ናይቶም ሃይማኖተ እግዚአብሔር ዘለዎም ብምዃኑ፡ ብጊዜያት ቤተ ክርስቲያን ብሠለስተ ክፍሊ ንርእያ፦
ሀ. ሰብ ቅድሚ ምፍጣሩ ኣብ ዓለመ መላእክት ዝነበረት ሓድነት መላእክት።
ለ. ካብ ኣቤል ክሳዕ ሓድሽ ኪዳን ናይ ዝነበሩ ሓድነት ቅዱሳን ሰባት።
ሐ. ብደም ክርስቶስ ዝተመሥረተት ኣማናዊት ሓድነት ክርስቲያን።
“ቤተ ክርስቲያን” ዝብል ቃል ኣብቲ ሰዋስዋዊ ትርጕሙ ብዘይቤ ይኹን ብምሥጢራዊ ኣገላልጻ ሠለስተ ትርጕም ኣለዎ።
1. ንውሱን ቦታ የመልክት። እዚ ማለት ከኣ ናይ ምእመናን ቤት ዘመልክት ኮይኑ ‘ናብ ቤተ ክርስቲያን ንኺድ’ ከም ዝበሃል እዩ። (መዝ.122፥1)
2. ስም እግዚአብሔር ጸዊዖም ዝእከቡ ምእመናን “ቤተ ክርስቲያን” ይበሃሉ እዮም። እዚ ትርጕም እዚ ወገንነት፤ ዜግነት ወይ ኣባልነት ናይ ክርስትና የመልክት። ኵሉ ካብ ያዕቆብ ዝተወለደ ቤተ ያዕቆብ ወይ ቤተ እስራኤል ከም ዝበሃል ማለት እዩ። ብመንፈሳውን ምሥጢራውን ልደት ካብ ክርስቶስ ንዝውለዱ ኸኣ ቤተ ክርስቶስ ኪበሃሉ ይከኣሉ እዮም። ምኽንያቱ ናይ ክርስቶስ ወገናት፡ ናይ መንግሥቱ ዜጋታት እዮም።


text:
ቤት ትምህርትን ደሞክራስን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን፡ ብዛዕባ ደሞክራሲ ብዙሕ ይዝረበሉ። ሓደ ካብቲ ዕላማታቱ ድማ፡ እቶም ተምሃሮ ምስ ዓበዩ፡ ተሳተፍትን ኣብቲ ሕብረተሰብ ድማ ሓላፍነት ዝስመዖምን ንክኾኑ እዩ።
ስእሊ፡ ሚካኤል ጆንሶን
ተማሃሮ፡ ኣብ ደሞክራስያዊ ሃዋሁው ንኽነብሩ ዘኽእሎም ፍልጠት ክዓጥቁ፡ መሰላቶምን ግቡኣቶምን ክፈልጡን ኣለዎም። ከም ኣካል ናይቲ ዝውሃቦም ትምህርቲ ከኣ፡ 'ደሞክራሲ እንታይ ማለት'ዩ?' ዝብል ኣርእስቲ ኣልዒሎም ምይይጣትን ክትዕን ከካይዱ ዕድል ይውሃቦም።
ቀደም ዝነበረ ኩነታት ትምህርቲ
ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን፡ ካብ መፋርቕ 20 ክፍለ ዘመንኣትሒዙ ኣዝዩ ብዙሕ ለውጢ ኣርእዩ'ዩ። ቀደም፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ጽኑዓት መምርሒታት ነይሮም። መምህር፡ ንተማሃሮ ክሃርም መሰል ነይሩዎ። እዚ ኸኣ፡ 'ምቕጻዕ' ይብሃል። ክሳብ 1958 ዓ.ም ድማ፡ ይስርሓሉ ነይሩ። ድሕሪ'ዚ ዓመት'ዚ ግን ከም ዝኽልከል ተገይሩ።
ተማሃሮ ንመምህሮም፡ ብስሙ ኣይጽውዑዎን ወይ "ኣታ" ኣይብሉዎን ነይሮም። ኣብ ክንድኡ ግን 'መምህር (fröken, magistern)' ይብሉዎ ነይሮም። ተማሃሮ፡ ካብ ቀዳመይቲ ዓመተ ትምህርቲ ኣትሒዞም፡ ከመይ ከም ዝሰርሑ ዝገልጽ ነጥቢ ይውሃቡ ነይሮም። ብኽልተ ወይ ሰለስተ ዓይነታት ትምህርቲ ዘይሓለፉ ተማሃሮ፡ ትምህርቲ ክደግሙ ይግደዱ ነይሮም።
ቤት ትምህርቲ ሎሚ
ሎሚ፡ ተማሃሮ ናጻ ክሓስቡ፡ ክምሃሩን ኣብ ትምህርቶም ባዕላቶም ክውስኑን ዘኽእላ ደሞክራሲያውያን ኣብያተ ትምህርቲ ኣሎዋና። መምህር፡ መራሒ ጒጅለ ናይ ተማሃሮ'ዩ። እቲ ኣብ መንጎ መምህርን ተማሃሮን ዘሎ ርክብ ግን ምዕሩይ እዩ።
ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን፡ ካብ ሓፈሻዊ ኣዋጅ ሰብኣውያን መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝብገሱ ክብርታት ኣሎወን። ክብሪ ክብሃል ከሎ፡ ከም መጠን ቆልዑ፡ መንእሰያትን ኣባጽሕን ንሕድሕድና ዘሎና ኣተሓሕዛ ይምልከት። እዚ ክብሃል ከሎ፡ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ሽወደን፡ ዝኾነ ሰብ ብሕማቕ ክተሓዝ የብሉን ማለት'ዩ። ኣዋልድን ኣወዳትን፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ፡ ሓደ ዓይነት ዕድል ክህሉዎም ይግባእ። ተማሃሮ፡ ኣብ ኣኼባታትን ቤት ምኽሪ ተማሃሮን (klassmöten, klassråd) ብምስታፍ ነቲ ዝውሃብ ትምህርቲ ክጸልዉዎ ይኽእሉ።
ቤት ትምህርትን ስድራቤትን
ኣብ ሽወደን፡ ወለዲ፡ ኣብ ናይ ውላዶም ናይ ትምህርቲ ስራሓት ክሳተፉ ትጽቢት ይግበረሎም። ወለዲ፡ መማህራንን ተማሃሮን፡ እቶም ቆልዑ ብዝተኻእለ መገዲ ደስ ኢሉዎም ክምሃሩ ዝኽእሉሉ ሃዋሁው ንምፍጣር፡ ብሓደ ሓቢሮም ይሰርሑ። እቲ ቤት ትምህርቲ፡ ነቶም ወለዲ፡ ኣብቲ ናይ ውላዶም ህይወት ንጡፋት ክኾኑ፡ ውላዶም ኣብቲ ቤት ትምህርቲ እንታይ ይገብር ወይ ከመይ ከም ዘሎን ክፈልጡ ይደልዩዎም።
ኣብ ነፍሲ ወከፍ መንፈቐ ትምህርቲ፡ ኣብያተ ትምህርቲ ምስ ወለድን ተማሃሮን ብሓደ ኮይኖም ዘተ ምዕባለ (utvecklingssamtal) የካይዱ። ኣብቲ ዝግበር ዘተ፡ ወለዲ ብህድኣት ምስ መማህራን ይዝትዩ። ቆልዑ እንታይ ሓገዝ ከም ዝደልዩ፡ ብኸመይ ከም ዝምዕብሉን ከም ዝምሃሩን ናይ ምዝርራብ ዕድል ኣሎ። ኣብቲ ዝግበር ዘተ ምዕባለ፡ እቲ መምህር 'ውልቃዊ መደብ ምዕባለ (utvecklingsplan, IUP)' የውጽእ። ካብ ሽወደንኛ ወጻኢ ዝኾነ ቋንቋ ኣደ እንተለካ: ኣብቲ ዝግበር ዘተ፡ ኣስተርጓሚ ክግበረልካ መሰል ኣሎካ።
እቲ ቤት ትምህርቲ: ወለዲ ሓበሬታ ንኽረኽቡን ኣብቲ ቤት ትምህርቲ ኣብ ዝትግበሩ ስርሓት ድማ ኣበርክቶ ምእንቲ ክገብሩን 'ኣኼባታት ወለዲ (föräldramöten)' የካይድ'ዩ።
ከም መጠን ወላዲ፡ ናብ ቤት ትምህርቲ መጺእካ ኩሉ ነገራት ብኸመይ ከም ዝካየድን፡ ደቅኻ ከመይ ይኸዱ ከም ዘለዉን ክትዕዘብ ዕዱም ኢኻ። ሕቶታት ከተቕርብ ወይ ብዛዕባ ውላድካ ክትዘራረብ እንተ ደሊኻ'ውን ናብ መምህር ወይ ዳይረክተር ክትድውል ትኽእል ኢኻ።


text:
መሓዙትኪ ሴክስ ከም ዝገበራ ክንፈልጥ ኣይንኽእልን ኢና።
ሴክስ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ይፍጸም።
ኣባሃህልኦም ግን „ስጋዊ ርክብ“ ከይኮነ ኣይተርፍን እዩ።
ስጋዊ ርክብ ክበሃል ከሎ እቲ ወትሎ ወዲ ተባዕታይ ኣብ ብልዕቲ ጓል ኣንስተይቲ ይኣቱው ማለት እዩ።
ኣብ ጀርመን እምበኣብ ብዙሓት ኣዋልድን ኣወዳትን እንታይ ይገብሩ?
ቀጻሊ ብዙሓት መናእሰያት ይሕተቱ እዮም።፡
ዝህብዎ መልሲ ምስጢራዊ እዩ፡ እዚ ማለት ኣስማቶም ከይ ነገሩ።
ንኣብነት ሓንቲ ክላስ 10 ኣወዳትን 10 ኣዋልድን ኣብ ናትኪ ዕድመ ዘለዎም እሞ ሕሰቢ።
ምናልባሽ ኣርባዕተ ካብኣተን ስጋዊ ርክብ ገይረን ይፈልጣ።
እዚ ማለት: ሽዱሽተ ኣዋልድ ሴክስ ካብ ምግባር ይቁጠባ።
ኣወዳት 16 ዓመት ዘለዎም እውን ተመሳሳሊ እዩ።
ኣወዳት እውን ኣርባዕተ እዮም ኣብቲ ዕድመ ሴክስ ዝገብሩ።
እቶም ዝበዝሑ መናእሰያት ግን እቲ መጻምዲ ወይ እታ መጻምዲ ኣይረኽቡን እዮም።
ገለ ካብ ጥንሲ ይፈርሑ።
ገለ ድማ ገና ነኣሽቱ ዘለው ኮይኑ ይስምዖም ወይ ድማ ካብ ስድርኦም ይፈርሁ።፡
ኩለን ኣዋልድን ኣወዳትን እቲ ንሳቶም ቅኑዕ ዝብልዎ ኣየናይ ብዘየገድስ እንተ ገበሩ እዩ ዝምረጽ።


text:
Radio Erena: 18 October 2019
ኣብ ዓለም ዲሞክራሲ ንምንጋስ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ፖለቲካን መሪሕነትን ብብዝሒ ክሳተፋ ኣለወን ክትብል ፕረዚደንት ላይበርያ ነበር ኤሊን ጀንሰን ሰርሊፍ ገሊጻ።
እዛ ኣብ ኣፍሪቃ ናይ መጀመርያ መራሒት ሃገርን ተዓዋቲት ስልማት ኖቤል ሰላም 2011 ዝኾነትን ኤሊን ጀንሰን ሰርሊፍ፣ ዎርልድ ረቪው ኣብ ዝተባህለ ማዕከን ዜና ኣብ ዘስፈረቶ ዓምዲ፣ ቃልሲ ደቂ ኣንስትዮ ሱዳን ኣብ ምእላይ ምልካዊ ስርዓት ኣልበሺር ከም ኣብነት ብምጥቃስ ክልተ ሲሶ ካብ ጠቕላላ ቁጽሪ ሰልፈኛታት ብደቂንስትዮ ዝተዓብለለ ምንባሩ ዓቢ ምስክርነት እዩ ክትብል ኣረዲኣ።
ንሳ ብተወሳኺ ዲሞክራሲ ውሑስ ንምግባሩ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ምምራጽ ኣባላት ባይቶ ሓሊፈን ውሳኔታት ዝወሃቦ ናይ ፈጻሚ ቦታታት ክሕዛ ኣለወን ክትብል ኣስፊራ።
ኣብ ሱዳን ፣ ፕረዚደንት ነበር ዑመር ኣልበሺር ንምእላይ ይኹን ድሒሩ ኣንጻር ስልጣን ንዝበሓተ ወተሃደራዊ ጉጅለ ዝተገብረ ተቓውሞታት ኣብ ምስታፍ መሪሕ ተራ ዝነበረን ደቂ ኣንስትዮ ምንባረን ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር ኣብ ሱዳን ኣብ ዝቖመ መሰጋገሪ መንግስቲ፣ ሓንቲ ጓለነስተይቲ ጥራይ’ያ ኣባል እቲ መሰጋገሪ ሽማግለ ኮይና ተመሪጻ።
ዝተፈላለዩ መጽናዕቲ ከም ዝጠቕሶ፣ ደቂ ኣንስትዮ ናይ ምልኪ ባህሪ ከምዘይብለንን ሓቢርካ ናይ ምስራሕ ልምዲ ከም ዘዘውትራ’ዩ ዝገልጽ።
ይኹን’ምበር ኣብ ኣፍሪቃ፣ ብዘይካ’ታ ካብ 2006 ክሳብ 2018 ፕረዚደንት ላይበርያ ዝነበረት ኤሊን ጆንሰን ሰርሊፍ፣ መራሕቲ ሃገር ናይ ምዃን ዕድል ዝረኸበት ኣፍሪቃዊት ጓለንስተይቲ የላን።
ንበሰላ ናይታ ንነዊሕ ዓመታት ብዝተኻየደ ብኩናት ሓድሕድ ዝሰንበረት ላይበርያ ኣብ ምሕዋይ ዓቢ ኣበርክቶ ከምዝነበራ እትጥቀስ ኤልን ሰርሊፍ ጀንሰን፣ ኣብ 2018 ኣብ ዝተኻየደ ደሞክራሲያዊ ምርጫ፣ ብህቡብ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ዝነበረ፣ ጆርጅ ዎያ ተሳዒራ’ያ ካብ ስልጣን ተኣልያ።
ኣብ ክሊ ዕድመ መጀመርያ 80ታት እትርከብ፣ ኣደ ኣርባዕተ ደቂን እኖሓጎን ክትከውን ዝበቕዐት ኤሊን ጆንሰን ሰርሊፍ፣ ደቂንስትዮ ንሰላም ኣብ ዝገብርኦ ጻዕሪ ብዘርኣየቶ መሪሕ ተራ’ያ ኣብ 2011 ተዓዋቲት ናይ ሰላም ስልማት ኖቤል ክትከውን ዝበቕዐት።
=================


text:
ሃገር ሃገር ሃገር ዓቢ ቁም-ነገር
ሃገር ሃገር ሃገር
ዓቢ ቁም-ነገር
ሃገር ውሱን ናይ መሬት ባሕር ሰማይ ዶብን ታሪኻዊ ኣመጻጸኣን ሓባራዊ ስነ-ኣእሙራዊ ኣተሓሳስባ ዘለዎ ህዝብን ዘጠቃልል መንነት ኢዩ።
ሃገር ከም ጂኦግራፊካዊ ክሊ መሬት ንሰብ እቲ ዋና ዝኾነ ሰብ ድማ ነቲ ሃገር ኣገልግሎት እናተለዋወጡ ዝነብሩሉ ኣብ ሂወት እቲ ዝዓበየ ክብርን ትዕድልትንኢዩ። ሃገር ወዲ-ሰብ ንምሉእ ሂወት ካብ ውጽኢት ዘርኡን ካልኦት ባህርያዊ ጸጋታቱን ዝምገበሉ ድሕሪ ሞት ኣብኡ ዝድፈነሉ ሓመዱ ምስ ስጋዊ ኣካላት ወዲ-ሰብ ቃጥታዊ ምትእስሳር ዘለዎ ናይ ዋንነት መንነት ኢዩ። ከም ምንባር ኣብ ካልእ ሃገር ክትነብርን ድሕሪ መደምደታ ሂወትውን ኣብ ናይ ካልእ ሓመድ ክድፈንን ይከኣል ይኸውን። ይኹን እምበር ንቀንዲ መበቆልካ ዝኾነ ሃገር ተኣማኒ ዘይኮንካ ናይቲ ተሰዲድካ እትነብረሉ ሃገር ተኣማኒ ክትከውን ከም ዘይከኣል ስነ-ሞጎታዊ ሓቂ ኢዩ። ስለዚ ወላ ገለ ሕልፈታት እንተረኸብካ ከም ናይ ባዕልኻ ሃገር ክብሪ ግን የብልካን። ኣብ ሃገር ሰላም ወይ ጸገም እንከሎ ምስ ስድራ ኣሕዋት ደቂ-ሃገር ከከም ኩነታቱ ሃገር ንዝጠልቦ ግቡኣት ክፍጸም ቃል ተኣቲዩ ምሩጻት ኣሕዋት ደቁ-ሃገር ኣፋኒኻ እቶም ምስኦም ኪዳን ብምእታው ብዋጋ ሂወቶም ልኡላዊት ናይ ዝገበርዋ ሕድሪ ዳግም ንተመሳሳሊ ሓደጋ ክሳጣሕ እንኮሎ ማዕረቲ ዝሕተት ሓላፍነት ዘይምዃን ኣዚዩ ዘሕዝን ኢዩ። ኣብ ሓምሳታት ውድባት ሰልፍታት ምሁራት ናይ ካልእ ሃገር ዜግነት ዝውንኑ ኤርትራውያን ነሮም ኢዮም። ሃጸይ ሃይለስላሴ ኣብ 1960 ዓመተ ምህረት ንሃገርና ኤርትራ ምስ ወረራ ግን ንኹሉ ገዲፎም ናብቲ ዝተኣወጀ ብረታዊ ገድሊ ብቅጽበት ተጸንቢሮም። ንኹሉ ብሩህ እኳ እንተኾነ ከም ኣብነት ንምጥቃስ ግን ብዓል ዑስማን ኣቡሸነብ መራሒ ኲናት ተጎርባ ኣቡርጀላ ዑመር እዛዝ……..ወዘተ ናይታ ዝነብሩላ ዝነበሩ ሃገረ ሱዳን ናይ ናብራ ምቾት ወተሃደራዊ መዓርግ ሃብቲ ገዛውትን ዜግነትን ደርቢዮም ኣብ ሰውራ ተጸንቢሮም። ሎሚ ካባይ ጀሚርካ ሰብ ተራኢዩ ዘይፈልጥ ሰብ ሓደስቲ ናይ ካልእ ዜግነት እታ መበቆልና መሬት ዓደቦናን ዓደ ኣደናን ዝኾነት ኤርትራ ከም ተራ ኣቅሓ ብሓደ ውልቀሰብ ንዕዳጋ እናወረደት እንታይ ኢና ኰና ??????? ከም ኣብነት ናይ ምሁራት ድማ በዓል ዶክተር ያሕያ ጃብር ዶክተር ፍጹም ዶክተር ኢዮብ…….ወዘተ ሰርቲፊከይት ናቶም ደርቢዩም ዶላር ክንኣሪ ኣብ ካልእ ሃገር ዘድሊ ከነጥሪ ኣይበሉን ኣብቲ ነጻነት ዘምጸአ ቃልሲ ተሰሊፎም። ናይ ሎሚ ምሁራትና ግን በበይንኻ ብምትንታን ናይ ወረቀት ኣናብር ኮይኖም ጥራይ ተሪፎም። ንኹሉ ኤርትራዊ ዝጥርንፍ እማመ ብምቅራጽ ንባዕሎም ተጠርኒፎም ኣብነት ብምዃን ህዝቦም ምምራሕ ስኢኖም ኢንታይ ኢዮም ኮይኖም????ውድብ ወይ ሰልፊ ሲቪክ ማሕበር ቦታዊ ኣውራጃዊ ከተማዊ…….ወዘተ ውደባ ኩሉ ድሕሪ ህላወ ሃገር ምዃኑ ኣንዳዕዲዕካ እናፈለጥካ ነታ ዘዘለኻያ ጎጆ ተጠምጠምኒ ምባል ምስ ሕሉፍ ጅግንነታዊ ታሪኽ ከዋኽብቲ ሰማእታት ኤርትራ ምርጻም ዶ ኣይኮነንን????። ሃገርና ካብዚ ኣዚዩ ሓደገኛ ዝኾነ ተሳጢሓትሉ ዘላ ኩነታታ ንምድሓን ንኩሉ ኤርትራዊ ፖሊቲካዊ ምንቅስቃሳት ዓዲሙ ሓደ ሓባራዊ ፍታሕ ዝኸውን ራኢ ብምቅራብ ዘዛቲ ውድብ ሰልፊ ማሕበር ምሁር ውልቀ-ሰብ ተሳኢኑ ማለት ድዩ?????
ብመንገዲ ውድብካ ሰልፍኻ……ወዘተ ፕረዚደንት ምኒስተር ኣባል ባይቶ ንምዃን እንተኾይኑ ኣዝጊብካ ኣብ ናይ ፍልልይ ትጽቢት ዝንበር ዘሎ ብዛዕባዚ ዝሓስብ ደቂሱ ይሓልም ስለዘሎ ይበራበር እሞ ኤርትራ ሃገርና ካብ ናይ ከዳዕ ኢሰያስን ኣብይ ኣሕመድን ውሽጣውን ግዳማውን ውዲት ምስ ደሓነት ብዛዕባቲ ስልጣን ብግህዶ ይሕሰብ።
ሕጂ ዝኾነ ውድብ ንኹሉ ኤርትራዊ ፖሊቲካዊ ምንቅስቃስ ዘራኽብ ኢዩ ዝብሎ እማመ (ኣጀንዳ) ኣዳሊዩ ንዘተ ዕድመ የቅርብ።
ከምዚ ገረ ዓዲመ ነዚ ዝዕብ መልሲ ከኣ ረኺበ ኢሉ ኸኣ ናብ ህዝቢ የቅርብ። ጉዳይ ኩሉ ተተንቲኑ ተገሊጹ መጺጹ ወርጺጹ ኢዩ። ተሪፉ ዘሎ መንገዲ ቃልሲ እማመ ኣለኒ ምባል ዘይኮነ ኣጀንዳን እማመን ኣዳሊኻ ብተግባር ክትዕድም ክትዕደም ከተዛቲ ክትዛተ ምዃንካ ፈሊጥካ ድልውነት ምርግጋጽ ኢዩ። እዚ መድረኽ ዚ ናይ ናይ እማመታት ምቅራብን ንዘተ ነንሕድሕድካ ናይ ምዕዳምን ናይ ቃልሲ እውን ኢዩ። ክንዮዚ ሓባራዊ ረብሓ ካልእ ፈጺሙ የለን እሞ ሃገር ድሕሪ ምድሓን ንሓባራዊ ረብሓ ናይ ሓባር ፍታሕ ንድለ፡
ሃገር ሃገር ሃገር
ናይ ኣቦታት ሰፈር
ሃገር ሃገር ሃገር
ናይ ኣደታት ሰፈር
ሃገር ሃገር ሃገር
ዓቢ ቁምነገር
የለን ዝድምስሶ ነቲ ሓባራዊ ናትና ኣተሓሳስባ
ኣይውክለናን ዩ ናይ ኢሰያስን ኣብይን ኣወሳስባ
ከም ጎረቤት ንሰላም እወ ሕራይ መርሓባ
ነዛ ዓንጋሊትና ናይ ኩልና ኣልባ
ሓደ እንተኾይና ንኢረና መን ይቀርባ
ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ
ናይ ኣቦታት ስፍራ
ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ
ናይ ኣደታት ስፍራ
ሓደ ምስ እንኸውንዩ ዝሕሎ ክብራ
ካብ ጫፍ ናይ ራስ-ቀሳር ክሳብ ራስ ዱመራ
ካብ ደሴት ዳህላክ ክሳብ ዶብ ሑመራ
ካብ ወደብ ዓሰብና ክሳብ ጫፍ ቃሮራ
ክሳብ ቢንቶ መረብ ኪኖ መንደፈራ
ካብ ዛላምበሳ ክሳብ ደሴት ናኹራ
ኩለን ኣውራጃታት ሕምብርተን ኣስመራ
ሰላምታይ ይብጻሕኪ ሃገረይ ኤርትራ
ዓደየ ኤርትራ ኤርትራ ዓደይ
ፈለማ ዝጸገብኩላ ጡብ ኣደይ
ንበኹሪ እዝነይ ዝተበሃልኩላ ብኣቦይ ዝወደይ
ከምዚ ክትኮንስ ኩምትርዩ ዝብል ከብደይ
ዓደየ ዓደየ ኤርትራ ዝዓደይ
ንስኺ ኢኺ (قبلتي) ናይ ምብራቅ መገደይ
ሃገር ሃገር ኤርትራ ሃገር
ናይ ኣቦታት ሰፈር
ሃገር ሃገር መሬትና ዛ ሃገር
ናይ ኣደታት ሰፈር
ሰላምታ ይብጻሕኪ ዓቢ ቁምነገር
ኣቡ ያረድ


text:
ኣብ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ወትሃደራዊ ዕልዋ ናብ ዴሞክራስያዊ ስርዓት መቅድም‘ዩ ዝብሉ ሰባት ነይሮም‘ዮም።ካልኦት ድማ ዕልዋታት ኣብ ክንዲ ረብሓኦም ጉድኣቶም‘ዩ ዝዓዝዝ ይብሉ።
ኣብ ቴስዓታት፣መሸምበባ ዴሞክራሲ ንኣፍሪቃ ዝሸፈነሉ ዘመን ነይሩ። ኣብ ገለ ሃገራት ስርዓት ፓርቲታት ዝተኣታተወሉ፣ናፃን ርትዓውን ምርጫ ብህጎ ጥራሕ ዘይኮነስ ዝተተግበረሉ ዘበን‘ውን‘ዩ።ካብኡ ሓሊፉ፣ሰባት ብዛዕባ ሓደስቲ መራሕቲ ኣፍሪቃ ምዝራብ ዝጀመሩሉ ነይሩ።
ሎሚ’ኸ? ንነብሶም ንሕልፈት መራሕቲ ኢና ኢሎም ዝሾሙ ነባራት ፕረዚደንታት ዳርጋ ዝጠፍኡሉ ዘመን በፂሕና‘ለና።ኣብ ስሳታት፣ሰብዓታትን ሰማንያታትን መን ከማና ይብሉ ዝነበሩ መለኽቲ፣ሎሚ ዳርጋ ዘየለው‘ዮም። ጠንካራ ዴሞክራስያዊ ስርዓት ግና ገና ኣብ መስርሕ‘ዩ ዘሎ።
ፖለቲካዊ ተመራማሪን ኪኢላ ርክባት ሰራዊትን ሲቪልን ዝኾነ ኣቡበከር እንዳየ፣ኣፍሪቃውያን ንመስርሕ ዴሞክራሲ ዘገምተኛን፣ጣጥኡ ዝበዝሖን‘ዩ ኢሎም‘ዮም ዝገልፅዎ ይብል።
ኣንድሪው ሚለር፣ኣብ‘ቲ ኣሜሪካ ዝመደብሩ ማእከል ምርምርን መፅናዕትን ቤት ምኽሪ ዝምድናታት ወፃኢ ዝሰርሕ‘ዩ፣ክዛረብ ከሎ፣ኣብ ውሽጢ ዝሓለፉ ኣስታት ሰብዓ ዓመታት፣ኣብ ኣፍሪቃ 363 ውዲት፣ፈተነን ዕውት ዕልዋታት ተካይዶም ይብል።ኣብ ሓቀኛ ዴሞክራሲ ዝነበራ ሓንቲ ሃገር ዕልዋ ክፍፀም ከሎ፣ማዕሪኡ ሓሙሽተ ካልኦት ሃገራት ናብ ዝኸፍአ ምልካዊ ስርዓታት ተደፊኤን ዝብል መደምደምታ‘ውን በፂሑ‘ዩ ንሱ።ሓደ ዕልዋ ንካልኦት ዕልዋታት‘ዩ ክርዳድ ዘርኢ ዝኸውን‘ውን ኢሉ።
መፃኢ ጊዜ እንታይ ኮን ሒዙ ይመፅእ? ወትሃደራዊ ስርዓታት፣ካብ ሕገ መንግስታዊ ስርዓታት ዝምረፁ ደኾን ይኹኑ?ንኣብነት ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ናብ ምልካዊ ስርዓታት ይምለሱ ደኾን? ብደረጃ ገምጋም እንተኾይኑ፣ኣይምለሳን ይብሉ ተንተንቲ።
ምልካዊ ስርዓት ኣብ ኣፍሪቃ ነበር እናኾነ ይመፅእ ኣሎ
- ዜና ቪኦኤ
መስርሕ ዴሞክራሲ ግና ኣይጠንከረን ዘሎ
ኣብ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ወትሃደራዊ ዕልዋ ናብ ዴሞክራስያዊ ስርዓት መቅድም‘ዩ ዝብሉ ሰባት ነይሮም‘ዮም።ካልኦት ድማ ዕልዋታት ኣብ ክንዲ ረብሓኦም ጉድኣቶም‘ዩ ዝዓዝዝ ይብሉ።


text:
ካቶሊካውያን መንእሰያት ዒራቕ፥ ቅዱስ ኣቦና በቲ ኣብዚ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዛዕባ መንእሰያት ኣቶኵይሩ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ሲኖዶስ ካብቶም ብምስማዕ መሰል ዝሳተፉ ካብ ዘለዉ ዒራቓዊ መንእሰይ ኣቢሎም ንዝገለጹሎም ፍቕርን ቅርበትን ሞሳን ሓሴትን፡ ብዝብሉ ክልተ ቃላት ዝጠቓለል ውዕዉዕ ውሉዳዊ ፍቕሮም ዝገለጽሉ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ናብ ቅዱስ ኣቦና ከምዝሓላለፉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ዕለት 13 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ቅድስቲ ማርታ ሕንጻ ነቲ ኣብ ሲኖዶስ ብምስማዕ መሰል ካብ ዝሳተፉ ዘለዉ ዒራቓዊ መንእሰይ ሳፋኣል ኣቢያ ተቐቢሎም ኣባታዊ ፍቕሮም ገሊጾም ናብ ዓዱ ዒራቕ ዕለት 14 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ይምለስ ስለ ዝነበረ ሰላምታን ፍቕርን ቅርበትን ንመንእሰያት ዒራቕ ከብጽሓሎም ብሓደራ ዝሃብዎ መልእኽቲ ዝበጽሖም መእሰያት ዒራቕ ቅዱስነቶም ንዘመሓላለፉሎም ኣባታዊ ፍቕርን ቅርበትን ዘመስግን ዕለት 22 ጥቅምቲ 2018 ዓ.ም. ሞሳን ሓሴትን ብዝብሉ ቃላት ዝጠቓለል ናይ ውዕዉዕ ውላዳዊ ፍቕሮም ዝገለጽሉ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥
ሓውርያዊ ቡራኬ ቅዱስ ኣቦና ንመላእ መንእሰያት ዒራቕ
ቅዱስ ኣቦና ምስ መንእሰይ ኣቢያ ተራኺቦም እዚ መንእሰይ ንወላዲቱ ካብ ቅዱስ ኣቦና ዝተላእከ መቝጸሪያ ተቐቢሉን ብኣኡ ኣቢሎም እውን ንመንእሰያት ዒራቕ ዘበራትዕ ተስፋ ከይቆረጹ ኣብ መጻኢ እማኔኦም ከየዕበሩ ኣብ ጐይታ ተኣሚኖም ንቕድሚት ክብሉ ሓደራ ዝብል መእኽቲ እውን ኣረኪቦም መንእሰያት ዒራቕ ኣብ ጸሎቶም ህልዋን ምዃኖም እውን ከምዘረጋገጽሉ ጠቒሱ፡
ሞሳን ምስጋናን መንእሰያት ዒራቕ
መንእሰይ ኣቢያ ካብ ቅዱስ ኣቦና ዝተቐበሎ መልኽቲ ምስ ኣብጸሔ መንእሰያት ዒራቕ ቅርበት ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ዘረጋጽ ጸሎት ቅዱስ ኣቦና ዘሕደረሎም ዓቢይ ሓጐስ ምስ ናይ ባግዳድ ተሓባባሪ ብፁዕ ኣቡነ ሽለሞን ዋርዱኒ ሓቢሮም ንቕዱስ ኣቦና ፍቕሮም ገሊጾም ኣብ ጸሎቶም እውን ህልው ምዃኖምን ምስ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ሱታፌኦም ብዘረጋጽ ቃል ዝጠቓለል ናይ ምስማዐ ርእየት መልኽቲ ከምዘመሓላለፉ የመልክት።


text:
Radio Erena: 02 June 2020
ኣህጉር ኣፍሪቃ ናጻ ናይ ንግዲ ከባቢ (African Continental Free Trade Area – AfCFTA) ድሕሪ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንዝህሉ ቁጠባዊ ሕውየት ክሕግዝ ናብ ትግባረ ክሰጋገር ኣለዎ ክብሉ ክኢላታት ቁጠባ ውድብ መግብን ሕርሻን ተማሕጺኖም።
እቲ ኣብ 21 መጋቢት 2018 ኣብ ኪጋሊ ኣብ ዝተጋብአ ዋዕላ ዝተበገሰ ናጻ ናይ ንግዲ ከባቢ፣ ኣብ ፈለማ ኣስታት 20 ዝኾና ሃገራት’የን ከቲመናሉ።
ክሳብ ሓምለ 2019፣ ካብ 55 ኣባላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝኾና ሃገራት እተን 54 ክሰማምዓሉ እንከለዋ፣ ኣብዚ ስምምዕ ዘየላ እንኮ ሃገር ኤርትር ጥራይ’ያ።
ንኣህጉር ኣፍሪቃ ዝሓቖፈ ናጻ ናይ ንግዲ ከባቢ፣ ሃገራት ኣፍሪቃ ኣብ ሓድሕደን ዝገብርኦ ሓድሕዳዊ ንግዲ ልውውጥ፣ 90% ታሪፍ ቀረጽ ብምስራዝ፣ ኣውፈርቲ፣ ነጋዶን ሓረስቶትን ኣፍሪቃ ብምትብባዕ ቁጠባ ዘዕብይሉ መንገድታት ንምንዳይ ዝዓለመ’ዩ።
ሃገራት ኣፍሪቃ ንዘለወን ናይ መግቢ ዋሕዲ ካብ ዝፈትሓሉ መንገዲታት ሓደ፣ ኣብ ሓድሕደን ናጻ ንግዲ ምስ ዝህሉ ምዃኑ ነቲ ምሕጽንታ ካብ ዘቕረቡ፣ ላዕለዋይ ቁጠባዊ ኣማኻሪ ውድብ መግብን ሕርሻን ኣብ ኣፍሪቃ፣ ንዦን ሰንሁን ብምጥቃስ ማዕከን ዜና ቫንጉዋርድ ሓቢሩ።
ብፍላይ ኣብዚ ለበዳ ኮረና ቫይረስ፣ ንቁጠባን ንግዲን ዓለምና ብኣሉታ ጸልይውሉ ዘሎ እዋን፣ ድሕሪ’ዚ ለበዳ ኣብ ዝህሉ ንግዳዊ ስምምዓት፣ እዚ ናጻ ናይ ንግዲ ከባቢ ኣብ ግብሪ ምውዓሉ፣ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ከም ኣእካልን መሰረታዊ መግብታትን ዝኣመሰለ ሃለኽቲ ነገራት ንምርካብ፣ ናብ ካልእ ኣህጉር ካብ ምቑማት ከድሕነን ይኽእል’ዩ ዝብል ምጉት’ዩ ዘሎ።
እዚ ድማ ቁጠባን ጃምላዊ እቶትን ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ባዕሉ ንባዕሉ እናተደጋገፈ ክዓቢ ከምዝሕግዝ ይትንተን።
ጃምላዊ እቶት ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ብሰንኪ ለበዳ ኮረ ቫይረስ ብገምጋም ብ5.1% ከንቆልቁል’ዩ ምዃኑ ባንክ ዓለም ይእምት።
============


text:
Radio Erena: 14 December 2015
ኣብ ኢትዮጵያ፣ ማእከል ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝርከብ ኣንዋር መስጊድ ብዓርቢ 11 ታሕሳስ ዘጋጠመ ናይ ቦምብ መጥቃዕቲ ዛጊት ሓላፍነት ዝወሰደሉ ኣካል ከምዘየለ ተሓቢሩ።
እቲ መጥቃዕቲ መን ከምዝፈጸሞ ዛጊት ክፍለጥ ከምዘይክኣለ ዝሓበረ ሚኒስተር ዜና ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ፣ መንግስቲ ገና ኣብ ምጽራይ ከምዘሎ ኣረዲኡ።
ኣልሸባብ ኣብ ኢትዮጵያ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ከካይድ ምዃኑ ብተደጋጋሚ ዘጠንቕቕ እኳ እንተኾነ፣ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ብዕብየቱ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ዝስራዕ መስጊድ ኣብ ልዕሊ ኣመንቲ እስልምና ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ግና ምስ ኣልሸባብ ምትእስሳር ከምዘይብሉ ሓያሎ ወገናት እታ ሃገር ይሰማምዑ።
ዝተፈላለዩ ተቓወምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ በንጻሩ፣ እቲ ኣብ መስጊድ ኣንዋር ዝተፈጸመ መጥቓዕቲ፣ ግጭት ንምስዋርን ብኣባላት ስለያ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ክኸውን ከምዝኽእል ትንታነታቶም ይህብሉ።
እዚ ቦምባ ኢድ ብምድርባይ፣ 24 ሰባት ዘቑሰለ መጥቃዕቲ፣ ተማሃሮ ኦሮሞ ተቓውሞን ናዕብን ኣብ ዘካይድሉ ዘለዉ እዋን’ዩ ተፈጺሙ።
ኣብ 2011 ኣብ ኣንዋር መስጊድ ዝፈለመ ተቓውሞ ኣመንቲ ምስልምና ናብ ሓያሎ ካልኦት ኣባያተ መሳጊድ ድሕሪ ምልሓሙ ኢትዮጵያ፣ ሓይልታት መንግስቲ እታ ሃገር ንሓያሎ ኣመንቲ ምስልምና ምስ ሽበራውን ናዕብን ብምኽሳስ ከምዝቐየዶም ኣይርሳዕን።
===========================


text:
Radio Erena: 18 May 2015
ዋሕዚ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ኣመና ገኒንሉ ኣብ ዘሎ፣ ፈረንሳ ነቲ ምስ ኢጣልያ ዘዳውባ ከባቢታት ብጽኑዕ ክትዓጹ ምዃና ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር ማኑኤል ቫልስ ገሊጹ።
ፈረንሳ፣ ነቲ ብሕብረት ኤውሮጳ ዝተመጠነላ ብዝሒ ናይ ክትቕበሎም ዘለዋ ስደተኛታት ከምዝነጸገቶ’ውን እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣፍሊጡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ምስ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ፈረንሳ በርናር ካሳኖቭን ካልኦት ሰበ ስልጣን ፖሊስን ተሰንዩ፣ ናብታ ስደተኛታት ካብ ኢጣልያ ብባቡር ዝሰግሩላ ናይ ፈረንሳ ከተማ ኒስ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፣ ፖሊስ ፈረንሳ ኣብ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ምስ ስደተኛታት ንዝገብርዎ ዘለዉ ሃድን ብኣካል ተዓዚቡ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ፈረንሳ ማኑዌል ቫልስ ኣብታ ከተማ ድሕሪ ምብጽሑ፣ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ሓደ ካብቲ ዝዓበየ ብድሆ ሕብረት ኤውሮጳ ኮይኑ ምህላዉ ብምጥቃስ፣ እቲ ሕብረት ነዚ ከም መፍትሒ ዘቕረቦ ስደተኛታት ናብ ኩለን ሃገራት ክመቃርሑ ዝብል ሓሳብ፣ ፈረንሳ ነቲ ዝተሰልዓላ ብዝሒ ከምዘይትቕበሎ ጠቒሱ።
ብማእከላይ ባሕሪ ናብ ኢጣልያ ድሕሪ ምእታዎም ብመንገዲ ፈረንሳ ናብ ኩላን ሃገራት ክሰግሩ ንዝሃቀኑ ልዕሊ ሓደሽ ሽሕ ስደተኛታት ኣብ ከተማ ኒስ ናይ ፈረንሳ ድሕሪ ምትሓዞም፣ ብኡ ንብኡ ናብ ኢጣልያ ከምዝተመለሰ’ውን ፖሊስ ፈረንሳ ገሊጹ።
10ታት ኣሽሓት ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ድሕሪ ምእታዎም፣ መብዛሕቶም ብመንገዲ ፈረንሳ ናብ ሃገራት ስካንዲናቭያን ብሪጣንያን ንምስጋር ከምዝህቅኑ ዝፍለጥ’ዩ።
ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ድማ ኣስታት3 ሽሕ ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ኣትዮም ከምዘለው ማዕከናት ዜና ኤውሮጳ ኣብ ዝገልጻሉ ዘለዋ እዋን፣ ፖሊስ ሃገራት ኤውሮጳ ብፍላይ ፖሊስ ፈረንሳን ጀርመንን ኣብ መዓርፎ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ጽኑዕ ምክትታል ይገብሩ ኣለዉ።
ኣሽሓት ካብዞም ናብ ኢጣልያ ዝኣተዉ ዘለዉ ስደተኛታት ብስም ኤርትራውያን ዝተመዝገቡ እኳ እንተኾኑ፣ ዳርጋ ፍርቆም ግና ኢትዮጵያውን ምዃኖም’ዩ ዝፍለጥ።
ብ8 ግንቦት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ብሓይሊ ባሕሪ ጀርመን ድሒኖም ናብ ኢጣልያ ካብ ዝኣተዉ ኣስታት 300 ስደተኛታት እቶም 80 ዜጋታት ኤርትር ክኾኑ እንከለዉ እቶም ዝበዝሑ ግና ዜጋታት ኢትዮጵያ ምንባሮም ምስታ ጀልባ ካብ ዝነበሩ ኤርትራውያን ንሬድዮ ኤረና ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ኣረጋጊጾም።
እንተኾነ ናብ ኢጣልያ ድሕሪ ምእታዎም፣ ንቀይሕ መስቀልን ፖሊስ ኢጣልያን ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ ብምሉኦም እቶም ኢትዮጵያን ዜጋታት ኤርትራ ኢሎም ከምዝተመዝገቡ ገሊጾም።
ብዘይካ ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ዜጋታት ሶርያ፣ ሶማል፣ ሱዳን፣ ናይጀርያን ጋናን’ውን ብመንገዲ ማእከላይ ባሕሪ ናብ ኢጣልያ ብብዝሒ ካብ ዝኣትዉ ዘለዉ ምዃኖም ጸብጻባት ካብታ ሃገር የመልክቱ።
=====================================


text:
ክኢላታት ሕጊ ሽወደን፣ ንኢሳይያስ ኣፈወርቅን ሰበ ስልጣናቱን ዝርከብዎም መንግስቲ ኤርትራ ብገበን ከሲሶሞም
ክኢላታት ሕጊ ሽወደን፣ ንኢሳይያስ ኣፈወርቅን ሰበ ስልጣናቱን ዝርከብዎም መንግስቲ ኤርትራ ብገበን ከሲሶሞም
ክኢላታት ሕጊ ሽወደን፣ ንኢሳይያስ ኣፈወርቅን ሰበ ስልጣናቱን ዝርከብዎም መንግስቲ ኤርትራ ብገበን ከሲሶሞም ኣለዉ። እቲ ገበናዊ ክሲ ብዘማሓላለፍዎ ናብ ፖሊስ ሽወደን ዝቐረበ ብመረሰት ናይ ዳዊት ኢሳቕ ኩነታት ሂወት ኣስጋኢ ከምዘሎ ተበግሶ እኳ እንተኾነ፡ ብሓፈሽኡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽምዎ ብዘለዉ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ተኸሲሶም ናብ ፍርዲ ክቐርቡ ዝጽውዕ’ዩ።
እቶም ክኢላታት ሕጊ ናብ ፖሊስ ሽወደን ኣብ ዘቕረብዎ ወግዓዊ ክሲ እዚ ኣብ ሽወደን ንመጀመራያ ዝቐርብ ዘሎ ብምዃኑ ብዓይነቱ ፍሉይ ዝኾነ ኣብ ልዓሊ እዞም ሰበስልጣናት መንግስቲ ኤርትራ ኢሰያስ ኣፈወርቅን ናይ ፕረሲደንት ተሓባባሪ ቤት/ጽሕፈት የማነ ማንኪ፡ ናይ ወጻኢ ሚንስተር ዑስማን ሳልሕ፡ ናይ ምክልዃል ሚንስተር ስብሓት ኤፍረም፡ ከምኡውን ሚኒስተር ሰብኣዊ መሰል ሶፊያ ሓሽም ዝርከብዎም ኣብ ልዕሊኦም ክሲ፡ ኣብ ሽወደን ጥራይ ጥራሕ ኮይኑ ከይተርፍ መታን ንኣብ ካልኦት ሃገራት ንዝርከቡ ሰበ ስልጣን ከይተረፈውን፡ በዞም ሰበስልጣናት ኤርትራ ፈጺሞሞ ብዝብሃል ገበናት ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ንኽሕተትሉ ዝዓለመውን እዩ።
በዞም ኪኢላት ሕጊ ሽወደን ቀሪቡ ዘሎ ክሲ፡ የሱስ ኣልካሌ፡ ፐርሲ ብራት፡ ፕሪስካ ኡርሶነኣው፡ ዘቕረብዎ ክሲ ከም ሻሙ ሰማዒ ጥራይ ኮይኑ ክተርፍ ዘይኮነስ፡ ኣብ ግብራዊ ዝኾነሉ ሕጋዊ ባይታ ተጣጢሑ ከምዘሎ፡ ብዜናዊ ማዕከን ብዘይ ዶብ ዝፍለጥ ምስ ናይ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ኣብ ዘካየድዎ ጸብጻብ ይጠቕሱ።
ሃገራውያን ሰበስልጣናት ኣብ ልዕሊ ህዝቦም ዝፍጽምዎ ገበናት፡ እዚ ሓድሽ ሕጊ ኣብ ልዕሊ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰል ገበን ዝፈጸመ፡ ኣብ ሽወደን ቅድሚ ሕጂ ስጉምቲ ምውሳድ ኣይተፈተነን። ሕጂ ግን ንመጀመርያ ግዜ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ሕጊ ካብ ወርሒ ሸውዓተ ብፈረንጂ ዕለት 1/7/2014 ጀሚሩ ኣሎ። ናይ ሽወደን ቤት/ፍርዲ ገበናዊ ሕጊ ብዘጽደቖ ዓንቀጽ ኣብ ልዕሊ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ገበን ዝፈጸመን፡ ንምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝተሓባበረን መኖም ብዘየገድስ ሓፈሻዊ ዘጣቓለለ ፍጻሜታት፡ ናብ ፖሊስ ሽወደን መንግስቲ ሽወደን ክካታተሎ ኣማላሊፍዎ ኣሎ።


text:
ዕላማ ትንሳኤ
ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ዅነታት ከጋጥሞ ምኻኑ እኳ ተፈለጠ፣ ክእለ ዘይፈተነ ስለምንታይ እዩ? ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኪፍጸሞ ዘለዎ ዕዮ ኸም ዘለዎ ይፈልጥ ነበረ። ናይ ነፍሲ ወከፍ ኣብ ምድሪ ዝነብር ሰብ ናይ ሓጢኣት ዕዳ ክኸፍል፣ ህይወቱ በጃ ኣሕሊፉ ኺህብ ድሮ ወሲኑ ነበረ። ኣዝዩ ስለ ዜፍቅረና ምእንቲ ኽንድሕን ክመውት ፍቓደኛ ነበረ ። እዚ ዓቢ ብስራት እዩ! ምስ ኵሉ ጌጋታትናን ዘይፍጽምናናን እኳ እንተሎና፣ ክንድሕን ፈቂዱ። ብሓቂ ብህይወት ናይ ምንባር ዕድል ምእንቲ ኽንረክብ፣ ኣምላኽ ንወዱ ምእንታና ንኽመውት ለኣኾ።
ብዛዕባዚ ምስ ሓደ ሰብ ከዘራረብ ይደሊ እየ፡
መጽሓፍ ቅዱስ ይደሊ እየ፡
መጽሓፍ ቅዱስ ከምዚ ይብል፡
ኣምላኽ፡ በቲ ሓደ ወዱ ዝኣመነ ዅሉ ናይ ዘለኣለም ህይወት ምእንቲ ኺረክብ እምበር፡ ከይጠፍእሲ፡ ንወዱ በጃ ኽሳዕ ዚህብ፡ ክሳዕ ክንድዚ ንዓለም ኣፍቀራ። ኣምላኽ ንወዱ፡ ዓለም ብእኡ ኽትድሕን እምበር፡ ንዓለም ኪፈርዳስ ኣይለኣኾን። ዮሃንስ 3:16-17
ነዚ ኣካፍል


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብቲ ኣብ ብራቲስላቭ ኣብ ዝርከብ ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ሕንጻ ምስቶም ኣብ ስሎቫኪያ ዘገልግሉ ዘለዉ ደቂ ማሕበሮም ኣባላት ኢየሱሳውያን ካህናት ንሓደ ሰዓትን ፈረቓን ዝኸውን ብሕቶን መልስን ብዝተሰነየ ርክብ ከምእተመያየጡን ቅዱስነቶም ኣብዚ ብዙሕን ዝተሓላለኸን ከምኡ እውን ለብዕን ሃይማኖትን ግብረ ገብን ዝነጽግ ባህሊ ኣብ ዝሰፍሓሉን ዋሕዲ ጸዋዕታ ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን ኣብ ልኡካነ ወንጌል ኣገልግሎቶም ከምዘተባብዑዎም ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ብጠቕላላ ነቶም 53 ኣብ ስሎቫኪያ ዘገልግሉ ኣባላት ማሕበር ኢየሱሳውያን ብፍሽኽታ ሓንጐፋይ ቢሎም ተቐቢሎም፡ ንሕቶቶትም ሰሚዖምን ንገለ ካብኣታቶም እውን ባዕሎም ሕቶ ብምቕራብ፥ ኣብቲ ዓለማዊ ኣተሓሳስባን ሃይማኖትን ግብረ ገብን ዝነጽግ ባህሊ ኣብ ዝሰፍሓሉ ዘሎ እዋን ነቶም ካህናት ኣብ ተልእኾ ኣገልግሎት ወንጌል ኣተባቢዖም ዝበለ ዜና ቫቲካን ኣስዒቡ፥
ኣብ ስሎቫኪያ ብጠቕላላ 80 ኢየሱሳውያን ካህናት ከምዘለዉን እቶም 53 ጥራሕ ኣብቲ ርክብ ክሳተፉ ከምዝኸኣሉን ንዅሎም ኣብቲ ዘካይድዎ እተፈላለየ ሃዋርያዊ ተልኾኦም ክቕጽሉ ካብ ቅዱስነቶም ከምእተተባብዑን፡ ቅዱስነቶም ዝሃብዎ ምትብብዕ እቲ ሎሚ ብለበዳ ኮቪድ - 19 ዝልለ ዘሎ ኣጸጋሚ እዋን ጥራይ ዘይኮነስ ብሰንኪ እቲ ኣብ ምልእቲ ኤውሮጳ ኣስፋሕፊሑ ዘሎ ሃይማኖትን ግብረ ገብ ንዝነጽግ ዓለማዊ ኣተሓሳስባ እውን ቍጽሪ ህዝብን ጸውዕታን እናነከየ ይኸይድ ከምዘሎ እውን ኣብ ግምት ዘየእተወ ኣይኰነን። “ብዛዕባ እዚ ብዙሕ ኢና እንሓስብ” . . . ኣብ ዝሓለፉ እዋናት ስርዓት ዴስነት ኣብ ዝነበረሉ እዋን ብሕቡእ ኣተገልግል ዝነበረት ቤተ ክርስቲያን ይብሉ ኣባ ጆሰፍ ሓደ ካብቶም ኢየሱሳውያን ካህናት ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ እቲ ማሕበር ሓደስቲ ኣባላት ሰብ ጸዋዕታ ብሕቡእ ይሓንጽ ከምዝነበረን እቲ ህዝቢ ብጠቕላላ ነፍሲ ወከፍ ወለዶ ብዘይ መንፈሳዊ ሕንጸት ከይሓልፍ ገይሩ እዩ እክብሉ ንቕዱስነቶም ከምዝሓበርዎም ይገልጹ።
ሓደስቲ ብድሆታት
ሕጂ ኣብ ቅድሜና ሓደስቲ ብድሆታት ኣሎ እንተኾነ ግን ይብሉ እቶም ኢየሱሳዊ ካህን ምስ ዜና ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ “ካብ ር.ሊ.ጳ. ከምዚ ዝኣመሰለ ምትብባዕ፡ ጸገማትና እናሃለወ ክነሱ እንገብሮ ነገራት ኵሉ ተስፋ ብዘይ ምቝራጽ ንቕድሚት ክንብል ዝሕግዘና እዩ፡ ነፍሲ ወከፍ ኢየሱሳዊ ከም ካህን ምስቶም ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኢየሱሳዊ ካህን ጸዋዕታ ዘተኣሳስሮ ቡራኬ ንናይ ኢየሱሳዊ ካህን መንነት ዘደልድል እዩ፡ ቀረባኦም ምዃን ዝኾነ ይዅን ዕንቅፋት ከይከብደካ ዝገብር ሓልዮት እዩ” ኢሎም።
ሕቶን መልስን
እቲ ዝተኻየደ ርክብ ናጻን ሕውነታዊ መንፈስ ዝዓሰሎን ከምዝነበረ እዚ ኸኣ ብሕቶን መልስን ዝተሰነየ ናጻን በገባብ ዘተን ዝተኻየደ ምንባሩ እዩ። እቲ ዝተኻየደ ርክብ ንመራኸቢ ብዙሓን ዕጽዉ ከምዝነበረን ብዛዕባ ትሕዝቶ እቲ ዝርርብ ዝገልጽ ቃላት እዃ እንተዘይተሰምዐ ካብቶም ኣብቲ ርክብ ዝተሳተፉ ኢየሱሳውያን ግን ብዛዕባ እቲ ርክብ ብሓፈሻ ብሕቶን መልስን ዝተሰነየን ንገዛእ ርእሶም እውን ር.ሊ.ጳ. ነቶም ካህናት ሕቶ ከምዘቕረቡሎምን ብሚእቲ ካብ ሚእቲ ዘይኮነስ ብክልተ ሚእቲ ካብ ሚእቲ ዘዕግብ ርክብ ምንባር ይሕብሩ።


text:
ውዕል፡ ወርሓዊ ዓሚልነት፡ ክፍሊታትን ዕዳታትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 7 2020
ኣብዚ ብዛዕባ ውዕልን ወርሓዊ ዓሚልነትን፡ ብዛዕባ ክፍሊታትን ዕዳታትንን ሓደ ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ እንታይ ምኳኑን ብዝያዳ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ውዕል
ንስኻን ሓደ ካልእ ወገንን ብዛዕባ ሓደ ነገር ክትሰማምዑ ከለኹም፡ ሓደ ውዕል ትገብሩ። እቲ ውዕል ንክልቲኦም ወገን ቀያዲ እዩ። እዚ ድማ ክልቲኦም ወገን ነቲ ኣብ ውዕል ክገብርዎ ዝተመባጽዑ ናይ ግድን ክገብርዎ ኣሎዎም ማለት እዩ። ንኣብነት እቲ ካልእ ወገን ዳሕራይ ክኸፍለሉ ዘለዎ እቲ ሓደ ወገን ሓደ ኣቕሓ ከረክብ እንተ ኣሎዎ ኾይኑ።
ካብ ሓደ ድኳን ገለ ነገር ክትገዝእ ወይ ብኢንተርኔት ሓደ መገሻ ክትሕዝ ከለኻ፡ ውዕል ትኣቱ ኣሎኻ። ባዕልኻ ውዕል ክትኣቱ ወዲ 18 ዓመት ክትከውን ኣሎካ። ብዙሕ ዓይነት ውዕላትን እንታይ ዓይነት ውዕል ከም ትኣቱ ዘሎካ ዝውስኖ ዝተፈላለየ ሕግታትን ኣሎ።
ንሓደ ውዕል ብኽልቲኡ ብኣፋውን ብጽሑፍን ክትገብሮ ትኽእል ኢኻ። ንሓደ ሓደ ውዕል፡ እቲ ውዕል ቀያዲ ንኽኸውን ብጽሑፍ ክኸውን ኣሎዎ።ንኣብነት ገዛ ክትገዝእ ከለኻ።
ንዘይኣዘዝካዮ ነገር ምኽፋል ኣየድልየካን እዩ
ሓደ ውዕል ኣብ ግብሪ ንኽውዕል፡ ነቲ ኣቕርቦት ክትቅበሎ ወይ ብንጹር ገለ ነገር ክትእዝዝ ኣሎካ። ሓንቲ ትካል ገለ ነገር ኣዚዝካ ኢኻ እንተ ኢላ፡ እታ ትካል ጭብጢ ከተቕርብ ክትክእል እውን ኣሎዋ።
ንዘይኣዘዝካዮ ነገር ምኽፋል ኣየድልየካን እዩ። ግን ኵሉ ግዜ ምስታ ትካል ተራኺብካ ክትቃወሞ ከድልየካ እዩ። ምቅዋም ማለት፡ ነቲ እታ ትካል ካባኻ ትሓቶ ዘላ ዘይቅኑዕ ክፍሊት ትከራኸረሉ እዩ።
ብጽሑፍ ተቓወም፡ ንኣብነት ብኢ-መይል፡ ቅዳሕ ናይቲ ኢ-መይል ወይ ደብዳቤ ድማ ዓቅቦ። ናይ ዘይኣዘዝካዮ ነገር መምለሲ ዋጋ ጽዕነት ምኽፋል እውን ኣየድልየካን እዩ። ናይ መምለሲ ዋጋ ጽዕነት፡ ንሓደ ነገር ናብቲ ሸያጢ ንምምላስ ዝኽፈል እዩ። እታ ትካል ነቶም ኣቑሑት ክምለስ እንተ ደልያ፡ ናይ መምልሲ ዋጋ ጽዕነት ሰነድ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ወርሓዊ ዓሚልነት
ወርሓዊ ዓሚልነት፡ ሓደ ኣቕራቢ ብስሩዕ ሓደ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ንሓደ ዓሚል ዘረክበሉ ውዕል እዩ። እቲ ወርሓዊ ዓሚልነት ንዝተወሰነ ግዜ ወይ ንዘይተወሰነ ግዜ ከገልግል ይኽእል እዩ። ሓደ ኣቕራቢ፡ ሓደ ኣቕሓ ወይ ሓደ ኣገልግሎት ዘቕርብ ሓደ ሰብ ወይ ሓንቲ ትካል እዩ።
ወርሓዊ ዓሚልነት ንኣብነት ኣቕርቦት ናይ ኤለክትሪክ፡ ንሓደ ፍሉይ ናይ ሞባይል ኦፐረይተር ተጠቂምካ ምድዋል ወይ ብከይብል ተለቪዥን ወይ ሳተላይት ዝኽፈሎ ተለቪዥን ምርኣይ ክኸውን ይኽእል እዩ።
መብዛሕትኡ ግዜ እቲ ኣቕራቢ እዩ ነቲ ውዕል ኣዳልይዎ። እቲ ውዕል መብዛሕትኡ ግዜ ንብዙሓት ተመሳሰልቲ ናይ ንግዲ ኵነታት ክትጥቀመሉ ብዝከኣል ኣገባብ እዩ ዝጸሓፍ። እዚ ንስኻ ከም ዓሚል መጠን መብዛሕትኡ ግዜ ነቲ ውዕል ከመይ ከም ዝመስል ክትጸልዎ ኣይትኽእልን ኢኻ ማለት እዩ። ንስኻ ከም ዓሚል ነቲ ውዕል ክትቅበሎ ክትመርጽ ወይ ካልእ ኣቕራቢ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ።
እቲ ዓሚል መብዛሕትኡ ግዜ ብዓሚልነት ዝተወዓዓለ ተባሂሉ ይጽዋዕ እዩ
ናይ ወርሓዊ ዓሚልነት መጻወድያ
ናይ ወርሕዊ ዓሚልነት መጻወድያ ብሓደ ሰሓቢ ኣቕርቦትን መብዛሕትኡ ግዜ ብሓደ ጽቡቕ ጌይሩ ዝተሓብኤ ወርሓዊ ዓሚልነትን ዝቖመ እዩ። ኣብ ኢንተርኔት ከምኡ'ውን ብቐዳምነት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሃን፡ ናብ ክቡር ወርሓዊ ዓሚልነት ዝመርሕ ናይ ሕሱራት ፍርያታት ኣቕርቦት ልሙድ እዩ። ንኣብነት ኣብ ሓደ ናይ ዕዳጋ ግምገማ ምስታፍን ንሓንቲ ተለፎን ካብ መጠን ንላዕሊ ሕሱር ብዝኾነ ዋጋ ንምዕዳግ ዕድል ምሃብ። እዚ፡ ንስኻ ከም ሸማቲ መጠን ናይ መጓዓዝያ ወጻኢታት ጥራይትኸፍለሉ ዝመስል ሓደ ናይ ጥዕና ምግቢ ዝሓዘ መፈተኒ ጥቕላል ክኸውን ይኽእል እዩ። ናይ ወርሓዊ ዓሚልነት መጻወድያ ኣብ እዋን ናይ ተለፎን መሸጣ እውን የጋጥም እዩ።
- እቲ ኣቕርቦት ምስ ሓደ ወርሓዊ ዓሚልነት ከም ዝተሓሓዝ ንጹር እንተ ዘይነይሩ፡ ብቐጥታ ናይ ምኽፋል ግዴታ የብልካን።
- ምስ ሓንቲ ኣብ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ኖርወይ ወይ ኣይስላንድ ዝተመዝገበት ትካል እንተ ዄንካ ብርሑቕ ውዕል ኣቲኻ፡ ብሓፈሻ ናይ 14 ናይ መጣዓሲ መዓልታት ኣሎካ።
- ናይ ዘይኣዘዝካዮ ነገር ናይ መምለሲ ዋጋ መጽዓኒ ክትከፍል ግዴታ የብልካን።
- ነቲ ናይ ዘቅኑዕ ክፍሊት ሕቶ ካብታ ትካል ክሳብ ዝተቓወምካዮ፡ ብዛዕባ ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ምሽቓል ኣየድልየካን እዩ።
- ናብታ ትካል ብጽሑፍ ተቓወም፡ ንኣብነት ብኢ-መይል፡ ቅዳሕ ናይቲ ኢ-መይል ወይ ደብዳቤ ድማ ዓቅቦ።
ሃሎ ኮንሱመንት ብዛዕባ ናይ ወርሓዊ ዓሚልነት መጻወድያ ዝገልጽ ሓደ ፊልምታት ጌይሮም ኣሎዉ። እዛ ፊልም ብሽወደንኛ ጥራይ እያ ዘላ።
ግዳይ ናይ ወርሓዊ ዓሚልነት መጻወድያ ዝኾንካ እንተ መሲሉካ፡ ካብ ክፍሊት ናጻ ዝኾነ ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ክፍሊታት
ክፍሊት፡ ሓደ ነገር ዋግኡ ክንደይ ምኳኑ ዘርኢ ሰነድ እዩ። ኣብቲ ክፍሊት ሓበሬታ ብዛዕባ ክንደይ ክትከፍል ከም ዝኾንካ ኣሎ። ንኣብነት ናይ ተለፎን ክፍሊት ወይ ሓደ ክፍሊት ካብ መውዓሊ ህጻናትን ፍሪቲስን ክመጻካ ይኽእል እዩ። ክፍሊት ናይ ቲቪ፡ ኤለክትሪክን መውዓይን እውን ከመጸካ ይኽእል እዩ። ክፍሊት ፋቱራ እውን ይብሃል እዩ።
ነቲ ክፍሊት ቅድሚ ናይቲ ክፍሊት መወዳእታ ዝኽፈለሉ ዕለት ክትከፍሎ ኣሎካ። ነቲ ገንዘብ ካብቲ ዝለኣኽካዮ ዕለት ክሳብ ናብቲ ተቐባሊ ዝበጽሕ ሒደት መዓልታት ክወስድ ከም ዝኽእል ዘክሮ። መብዛሕትኡ ግዜ "እቲ ክፍሊት ኣብ ኢድና ዝበጽሓና" ወይ "ዝወድቀሉ መዓልቲ"ን ዕለትን ሰፊሩ ኣሎ። እዚ እቲ ገንዘብ እንተ ደንጐየ ናይ ግድን ኣብታ ዕለት ክበጽሕ ኣሎዎ ማለት እዩ።
ናብ ባንክ ኬድካ ክፍሊታት ክትከፍል ትኽእል ኢኻ። ግን እዚ መብዛሕትኡ ግዜ ነዊሕ ግዜ ዝወስድን ክቡርን እዩ። ብዙሓት ባንክታት ብመንገደን እንተ ከፊልካ ናይ መልኣኪ ክፍሊተን ብዝሕ ኢሊ እዩ።
ኣብ ናይ ካሳጂሮት (kassagirot) ወኪል እውን ፋክቱራታት ክኽፈል ይከኣል እዩ። ንመንገዶም እንተ ከፊልካ፡ ካሳጂሮት ሓደ ክፍሊት የኽፍሉ እዮም።
ብመንገዲ ኢንተርኔት ምኽፋል ዝቐልጠፈ እዩ። ዝሓሰረ እውን እዩ። ብመንገዲ ኢንተርኔት ክትከፍል ንኽትክእል ኣብ ሓደ ባንክ ሕሳብ ክህልወካ ኣሎዎ። ሽዑ እታ ባንክ ነቲ ናትካ ሕሳብ ምስ ኢንተርኔት ከተተሓሕዞ ትኽእል ኢያ። ብመንገዲ ኢንተርኔትባንክ ካብ ኮምፕዩተር ክፍሊታት ክትከፍል ትኽእል ኢኻ።
ኣብቲ ፋቱራ ናይቲ ትኸፍለሉ ሓደ ናይ ባንክጂሮ ወይ ፕሉስጂሮ ሕሳብ ቍጽሪ ኣሎ። ናይቲ ብመንገዲ ኢንተርኔትባንከን ትኸፍለሉ ቍጽሪ ሕሳብ ባዕልኻ ኢኻ ትመልኦ።
ዘይቅኑዓት ፋቱራታት ወይ ናይ ሓሶት ፋቱራታት
ሓደ ሓደ ግዜ ትካላት ፋቱራታት ክሰዳ ከለዋ ጌጋ ክገብራ ይኽእላ እየን፡ ንስኻ ድማ ዘይቅኑዕ ፋቱራ ይመጸካ። ኣብ ብምልኡ ወይ ኣብ ክፋል እቲ ፋቱራ ጌጋ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ከምኡ'ውን ናይ ዘይኣዘዝካዮ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ፋቱራ ክመጸካ ከሎ፡ ናይ ሓሶት ፋቱራ ይብሃል እዩ።
- ኵሉ ግዜ ምስታ ትካል ርክብ ብምግባር ጀምርን ናይቲ ጌጋ ጥርዓን ኣቕርብን።
- ብጽሑፍ ተቓወም፡ ንኣብነት ብኢ-መይል፡ ቅዳሕ ናይቲ ኢ-መይል ወይ ደብዳቤ ድማ ዓቅቦ።
- ነቲ ከይኣዘዝካዮ ዝመጸ ኣቕሓ ወይ ኣገልግሎት ኣይትጠቀመሉ።
ንሓደ ፋቱራ ከመይ ጌርካ ከም ትቃወሞ ብናጻ ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ዕዳታትን ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳን
ዕዳ እንታይ እዩ?
ሓደ ነገር ክትእወድ ከለኻ ብኡንብኡ ዕዳ ይህልወካ። ኣብ ኣዚዮም ብዙሃት ኵነታት እቲ ዕዳ ብዛዕባ ገንዘብ እዩ። መብዛሕትኡ ግዜ ዘይተኸፍለ ፋቱራን ለቃሕን እዩ።
ክፍሊትታት ኣብ ጊዜኡ ክፈል
ክፍሊታት ኣብ ጊዜኦም ክኽፈሉ ኣሎዎም። ነቲ ክፍሊት ኣብ ጊዜኡ ምኽፋል እንተ ኣምሊጡካ፡ በቲ ሸያጣይ ትዕደ። ሽዑ እቲ ሸያጣይ ናይ መዘኻኸሪ ክፍሊትን ናይ ምድንጓይ ወለድን ክወስድ መሰል ኣሎዎ። እዚ ክፍሊታት ኣብ ልዕሊ እቲ ዘይከፈልካዮ ክፍሊት ይውሰኽ። ስለዚ ኣብ ግዜኻ እንተ ዘይከፊልካ እቲ ዕዳ ይውስኽ እዩ። እቲ ዕዳ ኣብ ሓጺር ግዜ ክዓቢ ይኽእል እዩ።
ሓደ መዘኻኸሪ እንተ መጺኡካ፡ ኣብ ዝዓበየ ዕዳ ምእንቲ ከይትኣቱ ብዝተኻእለ መጠን ብቕልጡፍ ከም ትኸፍሎ ኣረጋግጽ።
ጌና ሕጂ'ውን ድሕሪ እቲ መዘኻኸሪ ምምጽኡ ነቲ ክፍሊት እንተ ዘይከፊልካዮ፡ እታ ትካል ወይ ወኪል ናይታ ትካል ሓደ ናይ ዕዳ እከባ ጠለብ ክሰዱልካ ይኽእሉ እዮም። እዚ፡ ቅድሚ እቲ ናትካ ጕዳይ ናብ ብዓል መዚ ኣስፈጻምነት (Kronofogdemyndigheten) ምሕላፉ ናይቲ ክፍሊት ወጻኢታትን ተወሳኺ ክፍሊታትን ወለድን ንምኽፋሉ ናይ መወዳእታ ዕድል ትወሃብ ማላት እዩ።
ግን ናይ ዘይኣዘዝካዮ ነገር ክትከፍል የብልካን። ኣብ ከምዚ እዋን ኣብ ክንድኡ ነቲ ፋቱራ ክትቃወሞ እዩ ዘሎካ። ብዝያዳ ኣብቲ "ዘይቅኑዓት ፋቱራታት ወይ ናይ ሓሶት ፋቱራታት" ዝብል ክፋል ኣንብብ።
ጠለብ ካብ ብዓል መዚ ኣስፈጻምነት
ካብ ብዓል መዚ ኣስፈጻምነት ሓደ ጠለብ፡ ሓደ ናይ ምኽፋል ትእዛዝ ዝብሃል፡ እንተ መጺኡካ እሞ ቀልጢፍካ ከፊልካ፡ ዝኾነ ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ኣይግበረልካን እዩ።
እቲ ጠለብ ጌጋ እዩ ኢልካ እንተ ሓሲብካ፡ ጥርዓን ከተቕርብ ትኽእል ኢኻ። እዚ ምስ ብዓል መዚ ኣስፈጻምነት ተራኺብካ ነቲ ጌጋ ምግላጽ ማለት እዩ።
ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ እንታይ ማለት እዩ?
ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ፡ ክፍሊታትካ ከም ዘይከፈልካ ኣብ ሓንቲ ኣታውን ዕዳን ትሕብር ትካል ምምዝጋብ እዩ። ኣታውን ዕዳን ዝሕብራ ትካላት ካብ ብዙሕ ውሑድ ካብ ብዓል መዚ ኣስፈጻምነት ሓበሬታ ይእክባ። ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ምስ ተመዝገበካ ገዛ ንምክራይ፡ ኣቑሑት ብኣራታ ምዕዳግ ወይ ካብ ባንክ ልቃሕ ምሕታት ከጸግመካ ይኽእል እዩ። ስለዚ ንዕዳኻ እንታይ ገደሰኒ ክትብሎ ኣይትኽእል ኢኻ።ምዝገባ ዘይተኸፍለ ዕዳ ንሰለስተ ዓመት ኣብ መዝገብ ይጸንሕ።
ክኸፍል እንተ ዘይኽኢለ እንታይ እየ ክገብር?
ሓደ ሓደ ግዜ ኣብ ግዜካ ክትከፍል ዘየኽእለካ ኵነታት ከጋጥም ይኽእል እዩ። እዚ ሕማም፡ ሓደጋ ወይ ንስኻ ብኻልኦት ምኽንያታት ነቲ ዕዳታትካ ክትከፍል ዘድልየካ ብዝሒ ገንዘብ ከተእቱ ስለ ዘይከኣልካ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ከምዚ እዋን ምስቲ ወይ ምስቶም ውዕል ወይ ዕዳ ዘሎካ ኣቕረብቲ ብቕልጡፍ ርክብ ግበር። ከምዚ ብምግባር ምናልባት በብእዋኑ ናይ ምኽፋል መደብ ክትገብሩ ክትሰማምዑ ትኽእሉ ትኾኑ።
ብዛዕባ ውዕል፡ ወርሓዊ ዓሚልነት፡ ክፍሊታትን ዕዳታትን ብናጻ ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ናይ ባጀትን ዕዳን ምኽሪ
ካብታ ትቕመጠሉ ኮሙን ብዛዕባ ቍጠባኻ ሓገዝን ምኽርን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ኵለን ኮሙናት ብናጻ ናይ ባጀትን ዕዳን ምኽሪ የወፍያ እየን።


text:
ምምሕዳር ፕረዝደንት ትራምፕ ኣብ ልዕሊ ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ንምስጓግ ዘኻየዶ ስጉምቲ ከተግብር ተዳልዩ’ሎ።
ካብ ሃገራዊ ደሕንነት ኣሜሪካ ዝወጸ ሓድሽ መምርሒ ዝተረረ ሕግታት ኢምግሬሽን ዘተግብር’ዩ።
ወሃቢ ቃል ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ሲን ስፔንሰር ብዛዕባ’ዚ ከምዚ ይብሉ።
“ሓድሽ ዝወጸ መምርሒ ብዛዕባ ውሳኔ ጸጥታ ዶባትን ትግባረ ሕግታት ኢምግሬሽንን ሃገራዊ ደሕንነት፡ ኣብ ምውሓስ ደቡባዊ ዶባት እታ ሃገርን ዘይሕጋዊ ስደትን ደው ንምባልን ኣብ ቅልጡፍ፡ጽኑዕን ሰብኣዊ ኣገባብ ምስጓግ ዘይሕጋዊያን ነበርቲ ክውስዱ ዘለዎም ስጉምትታት መምርሒ ዝህብ’ዩ።”
እዚ ሓድሽ ዝወጸ መምርሒ ብዛዕባ ፍጥነት መስርሕ ምስጓግ፡ ቁጽሪ ብቀዳምነት ክስጎጉ ዘለዎም ሰባትን ኣበርኽቶ ዞባዊ ኣኽበርቲ ሕጊ ብዓሙቕ ይዝርዝር።
ብተወሳኺ ኣብ ስራሕ ምትግባር እዚ ሓድሽ መምርሒ ኢምግሬሽን ዝነጥፉ 15,000 ሰባት ክቆጸሩ ምኻኖም ይግለጽ።
እዚ ሓድሽ መምርሒ ነቲ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ ብፕረዝደንት ትራምፕ ካብ ሸውዓተ ሃገራት ናብ ኣሜሪካ ስደተኛታት ከይኣትው ዝኽልኽል ናይ መገሻ እገዳ ብቤት ፍርድታት እታ ሃገር ደው ኢሉ ድሕሪ ምጽንሑ ዳግማይ ተራእዩ ብፕረዝደንት ትራምፕ ክፍረምሉ ኣብ ዝዳልወሉ ጊዜ’ዩ ወጺኡ።
ኣቐዲሙ ዝሓለፈ ውሳኔ እገዳ ኣብ መላእ እታ ሃገር ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ዘላዓለ እንተኾነ ዋይት ሃውስ ግን ፕረዝደንት ትራምፕ ነቲ ውሳኔ ኣይቕይርዎን እዮም ይብል።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ህዝቢ ኢትዮጵያ ብዘየማትእ ሰላማውን ዴሞክራሲያውን ናይ ስልጣን ስግግር ከምዝደሊ ተረዲኢና ኣለና ኢሎም ኣቦ መንበር ሰማያዊ ፓርቲ። ፓርቶም ሎማዕንቲ ሰሉስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ናይ ምረፁኒ ወፍሪ ክካይድ ከምዝወዓለ እውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኢህወዴግ ዴሞክራሲያዊ ኮይኑ ስልጣኑ ንምርካብ ከምዘይደሊ ሰማያዊ ፓርቲ ይፈልጥ እዩ ዝበሉ ኣቦ መንበር እቲ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት ይኹን እምበር ኣብ ውሽጢ እቲ መስርሕ ኮይንና ንህዝቢ ብምምሃርን ነታ ዘላ ዕድል ብምምዝማዝን ኣብቲ ከይዲ ኣለና ኢሎም።
ናይ ፓርቶም ኣባላትን ደገፍትን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ብጅምላ እናተኣሰሩ እዮም ምስ በሉ ብሓፈሻ ይውሰዱ ኣለው ዝበሉዎም ስጉምትታት እውን ዘርዚሮም።
‘’ንነበርቲ ገጠር እንተድኣ ተዓዘብቲ ኮይንኹም ወይ እንተመሪፅኩም ዱኽዒ ኣይትረኽቡን፤ ሰራሕተኛታት መንግስቲ እውን ካብ መንግስታዊ ስራሕኩም ክትባረሩ ኢኹም ይብሉዎም’’ይብሉ።
ካብዚ ሓሊፉ እውን ብሃይማኖታዊ መራሕቶም ኣቢሎም ካብቲ መስርሕ ንዓርሶም ከግልሉ ፅዕንቶ የሕድሩሎም ኣለው ኢሎም።
ፓርቶም ኣብቲ ሕብረተሰብ ዝተፈጥረ ፀገም የለን፤ስግኣት ዘሕድር ዋላ ሓደ ነገር የለን ዝብል እምነት ኣለዎም ብመሰረት መግለፂ ኣቶ ይልቃል።መንግስቲ ድማ ገለ ሓይልታት ናይ ቀለም ኣብዮት ወይ ለውጢ ንምልዕዓል ድልየት ኣለዎም ክብል ብተደጋገሚ መግለፂ የውፅእ ኣሎ።


text:
Radio Erena: 28 September 2020
ኣብ የመን ተዓጊቶም ዝጸንሑ ኣስታት 2 ሽሕ ስደተኛታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ ጂቡቲ ከምዝተመልሱ ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት (IOM) ኣፍሊጡ።
እቶም ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ጂቡቲ ተመሊሶም ዘለዉ ስደተኛታት ዜጋታት ኢትዮጵያ፣ ሶማልን ኤርትራን ኮይኖም፣ ክሳብ 8 ዓመት ዝዕድሚኦም ቆልዑ’ውን ከምዝርከብዎም መግለጺ እቲ ኣህጉራዊ ትካል ጠቒሱ።
እዞም ናብ ጂቡቲ ተመሊሶም ዘለዉ ዜጋታት ቀርኒ ኣፍሪቃ፣ ኣብ ውሸባ ኣትዮም፣ መርመራ ኮረና ቫይረስ ይካየደሎም ከምዘሎ ሚኒስትሪ ጥዕና እታ ሃገር ኣገንዚቡ።
መብዛሕቶም ዜጋታት ኢትዮጵያን ሶማልን ዝኾኑ ኣሽሓት ስደተኛታት፣ ናብ ስዑዲ ዓረብ ንምስጋር ሓሊኖም፣ ብመንገዲ ገማግም ባሕሪ ጂቡቲ ናብ የመን ድሕሪ ምእታዎም፣ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝካየድ ዘሎ ግጭት ተቐርቒሮም፣ ኣብ ከቢድ ሓደጋ’ዮም ጸኒሖም።
ብዙሓት ካብኣቶም፣ ብዝተፈላለዩ ጉጅለታት የመን ኣብ ዝመሓደር ኣብያተ ማእሰርቲ ተዳጕኖም፣ ካብ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ሓገዝ ክሓቱ ዝጸንሑ’ዮም።
ኣህጉራዊ ማሕበር ስደተኛታት ብዘቕረቦ ሰነድ መሰረት፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ፣ ካብ የመንን ናብ የመን ንምስጋር ኣብ ጂቡቲ ተታሒዞም ዝጸንሑን ልዕሊ 8 ሽሕ ኢትዮጵያውያን፣ ናብ ዓዶም ተመሊሶም ኣለዉ።
==============


text:
Radio Erena: 18 November 2019
መንግስቲ ኡጋንዳ፣ ኣስታት 12 ሽሕ ማሕበራት ክዕጸዋ ምእዛዙ ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት ማርዮ ኦቢጋ ካኒኣ ኣፍሊጡ።
እቲ ሚኒስተር፣ ንሬድዮ ፍራንስ ኢንተርናሽናል ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፣ መንግስቲ ኩለን ዘይመንግስታውያን ትካላት ዳግም ክምዝገባ ብዘመሓላለፎ ትእዛዝ፣ ኣብ ዝተመደበለን ግዜ ነቲ ቅጥዒ ዘማልኣ፣ ብወጻእተኛታት ዝመሓደራ ኣስታት 2 ሽሕ ጥራይ ምዃነን ኣስሚርሉ።
መብዛሕተን ብኡጋንዳውያን ዝካየዳ ኣስታት 12 ሽሕ ዝኾና ማሕበራት፣ ኣብቲ ዝተዋህበን ግዜ ክምዝገባ ብዘይምኽእለን ብህጹጽ ክዕጸዋ ተወሲኑ ምህላዉ ሚኒስተር ማርዮ ብተወሳኺ ገሊጹ።
ይኹን’ምበር እቲ መንግስቲ፣ ሓፈሻዊ ምርጫ እታ ሃገር ኣብ 2021 ንምክያድ ምድላዋት ኣብ ዝግበረሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ልዕሊ ሲቪካውያን ማሕበራትን ዘይመንግስታውያን ትካላትን ጸቕጢ ንምግባር ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ምዃኑ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይወቕሱ።
================


text:
እቶም ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ኣብ 22 ነአሽቱ ብቑዓት ዘይኾኑ ጀላቡ ተጻዒኖም ከምዝነበሩ እተን ነቲ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዘካየዳ ትካላት የረድኡ።
እተን ትካላት ወሲኸን እቶም ስደተኛታት ፍልሰተኛታትን ካብተን ተጻዒኖምለን ዝነበሩ ጀላቡ ምስ አደሓኑ ምክትታል ማያዊ ዶባት ሊብያ ነተን ተጻዒኖሙለን ዝመጹ ጀላቡ ምቅጻሎም ብምግላጽ እዚ ተግባር አስር ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ከይርኸብ ንምግባር ዝተገብረ እዩ ክብሉ’ውን ይኸሱ።
ካብቶም ትማሊ ሓሙስ ዝደሓኑ ስደተኛታት 10 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ካልኦት አላይ ዘይብሎም 90 ህጻናትን 10 ነፍሰጾራት ደቂ ኣንስትዮ ከምዝርኸብዎም ተገሊጹ’ሎ።
ዝበዝሑ እቶም ስደተኛታት ዜጋታት ናይጀርያ፡ሱዳን፡ሞሮኮን ባንግላዴሽን ምኳኖም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብዚ ዓመት ጣልያን ዝበጽሑ ስደተኛታት ፍልሰተኛታት ካብ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ብ35 ሚእታዊት ምውሳኹ’ውን ተሓቢሩ’ሎ።


text:
ዕላል ምስ ነርስ ጀርሶም ቤትወል | Eri-TV – ማእገር
Category - Maeger (ማእገር)
ዕላል ምስ ዳኛ በሪሁ ፍሰሃጽዮን – ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ በኖታጊ የዕንቱ ዝሰኣነ መንእሰይ ኣብዚ እዋን ብስራሕ ዳኝነት ነጢፉ ዝርከብ በዓል ሞያ | ERi-TV
ERi-TV ማእገር – ኣብ ንኡስ ዕድሚኡ በኖታጊ የዕንቱ ዝሰኣነ መንእሰይ ኣብዚ እዋን ብስራሕ ዳኝነት ነጢፉ ዝርከብ በዓል ሞያ | Interview with Judge Berihu Fessehatsion
ማእገር – ታሪኻዊ መስጊድ ሲዲ ጃዓፈር ከረን | Eri-TV, Historical mosque, Siddy JaAffer, Keren
ERi-TV, Eritrea – ማእገር፡ ዕላል ምስ ኪኢላ ስነ-ኣእምሮ ኣቶ ሙሴ ዓንደመስቀል
ERi-TV, Eritrea – ማእገር፡ ኣመንቲ ምስልምናን ክርስትናን ኣብ ሓደ መቓብር ዝተቐበሩሉ ቦታ ኣብ ከባቢ መጋርሕ ናይ ከተማ ከረን | Burial place where both Moslems and Christians were...
መደብ ማእገር – ዶ/ር መሓመድ ዑስማን ዓብደላ – ኪኢላ ውሽጣዊ ሕማማት ኣብ ኦሮታ ሆስፒታል


text:
ኣሊሰን ሽያጎ ዝተብሃላ ኣሜሪካዊት ገባሪት ሰናይ ኣብ ኢትዮዽያ ፊስቱላ ንምክልኻልን ንደቃ ኣንስትዮ ንምሕጋዝን ዝዓለመ ትካል ኣጣይሸን ኣለዋ።
እቲ ትካል “Healing Hands of Joy” ይባሃል። ዕላምኡ ነቲ ኣብ ኢትዮዽያ ዘሎ 1% ዝሸፈነ ሓደጋ ፊስቱላ ንምጥፋእ ኮይኑ ብፍላይ ብቐዳምነት ጠመተ ሂቡ ክሰርሕ ኣብ ትግራይ ከተማ መቐለ ተጣይሹ’ሎ። እቲ ሓደጋ ካብ ካልኦት ክልላት ዝያዳ ኣብ ትግራይ ይኸፍእ። 1.6% ሽፋን ኣለዎ።
ካብ ሳሓርቲ ሳምረ 6 ቅድሚ ሎሚ ሕክምና ፊስቱላ ወሲደን ዝሓወያ ኣዴታት ናብቲ ማእኸል መጽየን ኣብነት ኮይነን ንኻልኦት ከምህራን ዓርሰን ዘኸእለን ዓቕሚ ከጥርያን ስልጠና ይወስዳ ኣለዋ። ነቲ ኣብ ትግራይ ከተማ መቐለ ተጣይሹ ዘሎ ማእኸል ዝመርሓ ሲስተር ኣፀደ ታደል ብዛዕባ እዚ እንትገልጻ “እተን ኣዴታት ኣብቲ ማእኸል ኣብ ዝፀንሓሉ እዋን ሰለስተ ቁምነገራት ክማሃራ እየን። ማሃይምነት ከጥፍኣ እየን።ኣብ ምክልኻል ፊስቱላ ዝጠመተ ስልጠና ክወሃበን እዩ። ኣብነት ኮይነን ናብ ጣብያታት ወሪደን ከምህራ እየን።ብዝደለየኦ ዓይነት ሞያ ሰልጢነን ልቓሕ ገንዘብ ተዋሂብወን ናብረአን ከመሓይሻ ክፅዕራ እየን” ኢለን።
ኣብ ትግራይ ዋላ እኳ ማእኸል ሕክምና ፊስቱላ እንተሃለወ እተን ደቃ ኣንስትዮ ተሓኪመን ምስከዳ ኣብ ናብራ ዓርሰን ንክኽእላ ዝሕግዘን ዝኾነ ይኹን ትካል ኣይነበረን።


text:
ደወል
ደወል ብ ፍትዊ ክፍለ ምስ ብዙ ቡቱኞ
ደወል (ቃጭል) ማለት፣ ተወቒዑ ብድምጺ ናይ ስራሕ ወይ ናይ ዕረፍቲ ግዜና ከም-ዝኣኸለ እንዝከረሉ ሓጺን እዩ፡ኢሎም ይገልጽዎ
ጸሓፍቲ መዝገበ ቃላት ፡፡
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ነዚ ኣርእስቲ ክንመርጽ ከሎና ፡ደወል ንኽንባራበርን ፍትሓዊ ቃልሲ መስርዑ ከነትሕዞ፣ መሰል ወዲሰብ ክሕሎ፣
ስርዓተ-ሕጊ ክትከል ኣብ ክንዲ ምቅላስ፣በቢ እዋኑ ዝተፋላለዩ ሓቤረታትን ትንባሄታትን ተፈጽሞታት ኣብ
ውሽጢ ሃገርን ኣብ ጎረቤታትናን በዚ ማፍያ ደስቡጣ ስርዓት ኢሳያስን ጉጅሉኡን ብዝፈጸምዎ፣ ንዕኡ ንምትንታን
ምርቃቓ/ምፍልሳፍ ወይ ምምርማር ግዜና ነሕልፎ። ከይተረዳኣና ክኣ መስርሕ ናይቲ ገባቲ ኣጽናቲ ስርዓት
ብምዃን በቲ ንሱ ዝሰርዖ አጀንዳ ንጓዓዝ ፡፡ ሓጂስ ይኣክል ካብ ዝብሃል ዳርጋ ሰለስተ ዓመት ሓሊፉ እታ
መፍትሕ ናይ ፍትሓዊን ሓበራዊን መስርሕ ግን ኣይተረኽበትን።
ደወል፡ ካብ’ታ ብሓይሊ ብረትን ብረፈረንዱም ህዝብን ዘራጋገጽናላ ንጽነትና ጀሚሩ፣ብዙሕ ግዜ ናብ ፍትሓዊ
ቃልሲ ዝዕድም ተደዊሉ። ቅድም ኣድማ ተጋደልቲ ሲዒቡ ኣድማ ኣካለ ጹጉማን ወሲኹ ኣድማ ተማሃሮ
ዩንቨርሲቲ ብዝዓበየ ሕቶ ጂ/15 ከምኡ መገለጺታት ናጻ ጋዜጣታት ዝስዓቦም ምሕያር/ምእሳር፡ ምምካን ማርሻ
ሓርነት ወዲ ዓሊ፣ ሓለፍቲ እምነታትና ምቕያድ፣ ንኹሉ ክቃወም ዝፈተነ ምዕሻግን ምጭፍላቕን ቃጭላት
እናትሃርመ ከሎ፡ ሰኣን ሓቢርካ ምቅላስን ብሓደ ድምጺ ምዝራብን፣ ደሃይ ሓርነት ሰማዒ ዘይረኸበ ወይ ዘይብሉ
ተሪፉ ክባሃል ይካኣል ጥራይ ዘይኮነስ እዚ ማፍያዊ ደስቡጣ ስርዓተ ኢሳይስ ክቕጽል ዕድል ሂብናዮን ነቲ
መበገሲኡን ትምኒቱ ወይ ሕልሙ ንምትግባር ዘኽእሎ ዕድል ከካናውን ግዜ እዉን ሂብናዮ። እዚ ምስ ሕልናዊ
ወቐሳ ካብኡ ሓሊፉ ስጋብ ገበን ክቑጸር-ዶ ኣይክእልን ይመስለኩም።
ከም እንካታተሎን እንርእዮን ዘሎና ኢሳያስን ጉጅሉኡን እንሆ ስጋብ ሕጂ ንህዝብና፡ ከም ኡሱራቱን ዑሱባቱን
ገይሩ ብዘይ ድልየትና ብሓይሊ ኣብ ዘይምልከተና ደማዊን ውግእን ምጽናት ህዝቢ ሸኺሉና ይርከብ፡፡ ንሃገርና
ክኣ ኣብቲ ንሳላሳ ዓመት ብረታዊ ቃልሲ ኣካይዱ ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ልእላዊት ሃገር ክትከዉን ዘብቅዐ፣
ጥምሕቶን ሕልሚን እዚ ከዳዕ ማፍያ ደስቡጣ ኢሳያስ ንምዕጋብ፤ ነዛ ብተፈጥራዊ ተውህቦኣ ንነብሳ ኺኢላ
ንኻልእ ክትዕንግል እትኽእል ሃገር፡ ብማሕበራዊን ቁጠባዉ ፖለቲካዊን ኣምበርኺኹ ናብቲ ህዝብና ከይደለዮ
ፈደረሽን ወይ ኣምሰላዊ ኮንፈደረሽን ብዝብል ንድሕሪት ክመልሰና ይጓየይ ኣሎ።
ብወገን ደምበ ፍትሒ ኣብ ክንዲ ጠጠርኒፍካ ብሓደ ድምጺ እምቢ ናጽነትና ኣሕሊፍና ኣይንህብን ምባል፡
ኣብቲ ናቱ ኣጀንዳ ብምምርኳስ ብዛዕባ ፈደረሽን ወይ ኮንፈደረሽን ክንትንትን ክንፋላሰፍ ንውዕል። ዘገርም
መዓስ ኢና ደኣ ንሕና ብናትና ኣጀንዳ ክንዛረብን ክንሰርዕን። ናትና ዛዕባ ኣብዛ እዋን እዚኣ ሓደ ብሽም ኩላትና
ክዛረብ ዝኽእል ኣካል ብኸመይ ነቑሞ ጥራይ እዩ ክኸዉን ዝግብኦ፡፡
እዚ ደወል’ዚ ካብ ተጠንቀቅ ንላዕሊ ዝጽውዕ ምዃኑ ምስትውዓልን ምብርባርን ጥራይ ዘይኮነስ፤ ከይ ደቀስና
ጻዕርታትና እነበርትዓሉ፣ ሓበራዊ ስርሓትና እነካይደሉ፣ ብሓደ-ድምጺ እንዛረበሉ፣ ካብ እምቢ ንላዕሊ
ስጉምትታት ዝውሰደሉ ኮይኑ ይርኣየና፡፡09/04/2021
ኣብ እንታይ ንግበርን ከመይ ዝበለ ኣጋባብ ቃልሲ ነካይድ ዝብል ፍልስፍና ተዋሒጥና ወይ ከም ሕክመናዊ
መጥባሕቲ ክትገብር ከለኻ ዝወሃበካ መደቀሲ ፈውሲ፡ ኣብ ነንሕድሕድና ዝነበረን ዘሎን ሕማም ምርሕሓቕን
ምጥርጣርን ጢሕልናሉ ዞሎና ዓሚቕ ዒላ ንሰውነትና ካብ ናይ ቅርሕንቲ መግዛእቲ ነጻ ዘየውጻእናያ፣ ንነብስና
ጎዲኢና ጸገም ፍትሓዊን ህዝባዊን ቃልሲ’ዉን ንኸዉን ኣሎና፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ኣርእስቲ ጹሑፍና ተናገር ከም ሓሳብ/ውጥን ወይ እማመ ዘቕረብናዮ ብምድጋም፡ ሓንቲ ነባሪት
ሽማግለ፣ ንሱ ጥራይ እትሰርሕ ካብ ኩሉ ሕብረተሰብና ዝወጸት፡ ስፍሕ ዝበለ ቁጽሪ ዝሓቖፈት፣ ኣለዉ ዝባሃሉ
ሰብ-ቶሞክሮ፣ ሙሁራት ኣካላት፣ሰብ-ሞያ፣ ሓለፍቲ ሃይማኖት፣ ደቂ ኣንስትዮ፣ መንእሰያት ዘለውዋ ፡
ኣዋሃሃዲት-ሽማግለ ወጺኣ፣ ዝተፋላለየ መደበ ስርሓት ሰሪዓ ንድልየትን ጠለባትን ህዝቢ እተተግብር፣
ብፍላይ ክኣ ሙሉእ ሓላፍነት ሃልይዋ፣ ናብ ኩሉ መድርኻት ዓለም ባይቶ ሃገራት ዓለም ሑቡራት ሃገራት
ኤውሮጳን ኣፍሪቃን ሊግ ዓረብን ኣስያን ኮታ ናብ ኩሎም መንግስታት ዓለም ጥርዓንን ድልየት ህዝብናን
እተስምዕ ግዝያዊ ውክልና ከም ዝህልዋን ሕጋዊትን ውድዓዊትን ምዃና እነራጋግጸሉ ክኸዉን ዝብል ነይሩ፡፡
ሕጂ’ዉን ንደግሞ ኣሎና፡፡
እዛ ሽማግለ ኣብ ርእሲ ብስም ኩላትና ምዝራብን ምውካልን፡ነቲ ኩሉ ህዝቢ ዝጠልቦ፣ ናይ ለውጢ ባይታ
ንሙሉእ ህዝቢ ዘሳትፍ መደባት እትሰርዕን እተጣጥሕን ኮይና ኩሉ ሰብ ዓቕሚ ብምትሕብባር ተግባርነቱ
ኣወንታዉን ተግብርነታዉን ንምዃን ሁጹጽን ጽባሕ ዘይባሃሎ እዋን ምዃኑ ደጊምና ንጽውዕ።
እዛ ንኹሉ ወኪላ እትሰርሕ ናይ ሓባር ሽማግለ ኩሉ ንፍትሒ ዝቃለስ ይቕበሎን ይደልዮን እዃ እንተኾነ፡
ብኸመይን ከመይ-ጌርካ ትቐዉም፣ እንታይ ዓይነት ስም ንሃባ፡ ኣብ ዝብል መወዳእታ ዘይብሉ ክትዕ ክጽመድዶ ይግባእ ይምስለኩም ? ።
እቲ ድልየት ባህጊ ትምኒት ሓደ ካብ ኮነ፡ ንምትግባሩ ዝኣክል ጉዱሳትን ኑጡፋትን ዜጋታት ተበግሶ ብምውሳድ
ሓደ (Platform) መድረኽ/መደብ ብወለንተኛታት ክጅመር ይካኣል ዝብል ራኢ ኣሎና። ነዚ ብሁጹጽ ክውሰድ
ዘለዎ ተበግሶ ብዙሕ ደገፍ ከም ዝረክብ ተሞክሮ ናይ ይኣክል ከም መዘክር ክንጥቀም ንኽእል ኢና። እቲ
ክንምከረሉ ዘሎና ፍኑውን ኣጋባብ ዘይሓዘን መዓላኡ ዘይኣመተ ከይከውን ምእንቲ፡ብመጽናዕትን ኪኢላትን
ምኩራትን ዝተሰነየ ኑጡፍ ግደ ክዋሱኡ ምስ ዝካኣል፡ ውጺኢታዊ ይኸዉን ዝብል ግምት ኣሎና፡፡
እቲ ዘድሊ ተበግሶ ምውሳድ ቆራጽነት ዘለዎም ዜጋታት ብምርኻብ ግዚያዊትን ምስ ግዜ adhesion ሰዓብትን
ደገፍትን ስለ እትረክብ ንኹሉ በበቲ ዝኽእሎ ሞያኡ መደባቱ ሰሪዑ ክሰርሕ ምግባር ይካኣል፡፡ ሙዑቡል
መራኸቢ ብዙሃን ብምጥቃም ቀልጢፉ ዝዝርጋሓሉን ዝዓብየሉን ኣጋባብ ክኽተል ይኽእል፡፡
ህዝብና ብሰንኪ ንሕና ንሰውነትና ብጉቡእ ክንውድባን እቲ ግዜ ዝሓቶ ቃልሲ ከነካይድ ዘይምኽኣልና ካብቲ
ተጨኲንዎ ዘሎ ከነጋላግሎ ግደና ዘይምግባርና፣ ካልእስ ይትረፍ ሕልናዊ/ሞራላዊ ከኽስሰና ከም ዝኽእል ጌና
መልሲ ዘይረኸበ ሕቶ እዩ፡፡
ከምቲ ዓበይቲ ፈላጣት ዝብልዎ፣ መሰረት ናይ ሓደ ሲቪላዊ /በርገሳዊ ሕብረተሰብ ብምትእኽኻብ ውልቀ ዜጋ
እዩ ዝቐዉም፡ ወይ ክኣ እቲ ሕብረተሰብ እዩ ቅርጺ፣ መሳርዕ ብምሃብ ባህላዊ ክብሪ ሞራላዊ/ሪም ዘትሕዞ ?
ቅድም ናይ ህዝቢ ድልየትን ረብሓን ሕብረተሰብ-ዶ ይዋሃቦ? ወይስ ድልየትን ረብሓን ውልቀሰብ ?እዮም ዝብሉ
ሕቶታት ይስዕቡ። ኣበይን መዓስን’ዮም ዝዋሃሃዱ፣ መሰል ውልቀ ዜጋን ሓበራዊ ረብሓን፣ ህዝባዊ ፍትሒን
ማዕርነትን፣ ብቕዓታዊ-መረጻ፣ ጥምረት ወይ ሓድነት/ምሕዝነት ዝብል ወኸሳ ንምምላስ ጺዒሮም ጌና’ዉን
ይጽዕሩ ኣለዉ፡፡
ብናትና ወገን’ዉን ብፍላይ ደምበ ፍትሒ መልሲ ዘይረኸበ ሕቶ እዩ። ሙዑቡል ስነ-ሓሳብ ናይ ሓደ ሕብረተሰብ
ኣብ ውህደትን ሲኒትን ሓደ ማሕበረ-ሰብ ዝካናወን፣ ረብሓ ውልቀ ዜጋ ዝሕለወሉ ባይታ ክህሉ ከሎ እዩ።
ይኹን-እምበር ረብሓታት ማሕበረሰብን ውልቀ ዜጋን ኣብ መብዛሕቱኡ እዋን ብቐሊል ኣብ ግርጭት ዘእቱ
እዉን እዮም። እቲ ኣብ ሞንጎ ማሕበረ-ሰብን ውልቀ ዜጋን ዝፍጠር ናይ ረብሓ ግርጭታት ዘርግእ ጉቡእ
መልሲን ኣጋባብን ምስ ዝርከቦ ሱሩዕን ሱጡምን ስኒትን ዘለዎ ማሕበረ-ሂወት ዝብሃል፡፡09/04/2021
ብኸመይ መልክዕ ክተዋሃህዶ ? ንመን ጎዲኡ ንመን የርብሕ ? ብቐዳምነት ናይ ሕብረተሰብ-ዶ ወይስ ውልቀ
ዜጋ ረብሓ ? ኣብ (XVII) ዓሰርተው ሸውዓተ ክፍለ ዘመን፣ ብስነ-ሓሳብ ሕገ ስነ-ተፈጥራዊ ሰረተ-እምነትን፤
ውዑላዊ ስነ ኣምር ክዝተየሉን ክስነዱሉን ምስ ተጀመረ እዩ፤ ሓደ ሕብረተ-ሰብ ህላውነቱ ዘራጋገጽ ብድልየት
ናይ ውልቀ ዜጋ ገለ-ክፋል ካብ ናይ ገዛእ-ርእሱ ረብሓ ብምግዳፍ ንረብሓ ማሕበረ-ሰብ ምስ ዘውዕሎ ሰላም
ስኒት ዝዓዘዞ ብሓባር ምንባርን ረብሓ ሓደ ሕብረተ-ሰብ ዝራጋገጽ ይብሉ።
ብኣንጻሩ መሰረት መሰል ውልቀ ዜጋ ዘቕድሙ ፍላስፋታት’ዉን ነይሮምን ኣለዉን። ከም ኣብነት ሰውራ ኣመሪካ
ብቐዳምነት ናጽነት ውልቀ-ሰብ ከቐምጡ ከለዉ ፣ ናይ ፍረንሳ ሰውራውያን (ናጽነት፣ማዕርነት፣ ሕውነት) ዝብል
መሰርተ ቃልሲ ከም ዝነበረ ክንዝክር ንኽእል፡፡
እዚ ፍልስፍና ብጥልቂ ክንዛተየሉ ዘይኮነስ እቲ ተበግሶ ውልቀ ሰብ ኣብ ጠቕሚ ሕብረተሰብ ስጋብ ክንደይ
ኣገደሳነት ስለ ዘለዋ ኣብዚ እዋን’ዚ ክኣ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ብቐዳምነት ልእላውነት ሃገርን ሓድነትን ህዝብን
ንምሕላው፣ ኣብ ክንዲ ናይ ግለኻን እትዋሳኣሉ ውድብ ምንቅስቓስ ጠቕሚ፡ ቀዳምነት ምሃብ፣ ኩሉ ሓይልን
ጽዓትን ምእንቲ ሃገር ክትልዓልን ክትብገስን ምእንቲ ኢልና፡ ነዚ በቢ ዓይነቱ ክትዓት ዘተታት ተበግሶታት
እንርእዮን እንሰምዖን ዘሎና ኣብ ጎድኒ ገዲፍና እታ ቀንድን ኣድላይትን ንዓና እትኸዉን ዓለምለኽ
ኮሚሽን(Commissary) ወኪል ህዝቢ ወይ ልኡኽ-ህዝቢ ዝኾነ ክንገብር ክንበቀዕ የድሊ ካብ ምባል ዝነቐለና
ሓሳብ ተሞርኲስና ኢና፡፡
ከም ካርል ፖፐር(Karl Popper)ዝበሎ፣ ክውንነት ኣወንታ ሓደ ዓይነት ውዱእ/ዉሁብ ዘይኮነስ ብኣንጻሩ ንሱ
ምስ ግዜ ዝልወጥ ፣ ወድሰብ ክኣ ባዓቕሙ ቆላሕትኡ ወይ ነቲ ምስጢሩ ክፈልጦ ምእንቲ ክኽእል፡ ከምቲ
ሶክራተ፣ ኣነ ዓቕሚ ፍልጠተይ ንኡስ ዝበሎ፡ ኩሉ ግዜ ብስራሕ ወይ ብግብሪ እናፈተነ ጌጋታቱ ብምእራም ነቲ
ንሱ ዝደልዮ ራኢ ክበጽሖ ዘየኽእሎ ነገር ኣይህሉን፡ ክብል ከሎ ዘዘክረና !!፤ ንሕና እዉን ክፈላለየና ዘይኽእልን
ንኹላትና ዘታሓባብርን ሓድነትና ዘጠንክር ብፍላይ ክኣ ምስቲ ኣብ ውሽጢ ሃገርና ዘሎ ምትእስሳር ኣዳዊሕምብርቲ(Navel) ህዝብና ዘይበትኽ ተበግሶ እንተወሲድና ባህግናን ድልየትና ክንበጽሖ ከም እንኽእል
ዝጣራጥር የለን፡ ተምክሮ ኣቦታትና መምህር ክኾነና ይኽእል እዩ። ብጹቡቕ መንፈስ ጥራይ ክንብገስ ንላቦ፡፡
ሕጂ’ዉን ንሕሰብ ነስተውዕል ንማራመር ንባራበር
ኣዳለውቲ ፍትዊ ክፍለ ምስ ብዙ ቡቱኞ


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 16 መስከረም 2020 ዓ.ም. ሓፈሻዊ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ለጊሶም ምስ ኣብቅዑ፥ ዕለት 15 መስከረም 2020 ዓ.ም. ኣብ ኢጣሊያ ሰበኻ ኮሞ ናይ ኣእምሮ ጸገም ብዘለዎ ብአኦም ዝሕገዝ ብዝነበረ ስደተይና ዝተቐትሉ ኣባ ሮበርቶ ማልጀሲኒ ዘኪሮም ጸሎት ከምዘዕረጉ ልኡኽ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ጃንካርሎ ላ ቨላ ሓቢሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣባ ሮበርቶ ማልጀሲኒ ኣብ ኢጣሊያ ከተማ ኮሞ ናይ ማሕበረሰብ ብጹዕ ስካላብሪኒ ተሓባባሪ ብሓደ ናይ ኣእምሮ ጸገም ዘለዎ ብኦኦም ብዝድገፍ ዝነበረ ስደተይና ከምእተቐትሉን ቅዱስነቶም ዘኪሮም ንነፍሰ ሄር ማልጅሲኒ ናይ ፍቕሪ መስካርን ሰማዕትን እንክብሉ ከምዝገለጽዎም ዝሓበሩ ልኡክ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ላ ቨላ ኣስዒቦም ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፥
ኣብ ኢጣሊያ ናይ ሰበኻ ኮሞ ካህን ኣባ ሮበርቶ ማልጀሲኒ ዕለት 15 መስከረም 2020 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቂ መዓልቲ ብኢድ ሓገዝ ዘድልዮ ብኣኦም ብዝእለይ ናይ ኣእምሮ ጸገም ብዘለዎ ሰብ ዝተቐትሉ ክዝክር እፈትው፡ ኣብቲ ናይ ኣባይቲ ስድራኦምን ኣብ ናይ ኮማስካ ማሕበረሰብን ጸሎትን ሓዘንን እሓብር፡ ከምቲ ናይ ሰበኻ ኮሞ ጳጳስ ዝበልዎ ምእንቲ ምስክርነት እዚ ኸኣ ስለ ናይ ፍቕሪ ሰማእትነት ኣባ ማልጀሲኒ ንእግዚኣብሔር ቃል ምስጋና አቕርብ፡ ፍቕሪ ንድኻታት መስካሪ፡ ምእንቲ ኣባ ሮበርቶ ማልጀሲኒን ምእንቲ ኵሎም ነቶም ዝተነጸሉን ዝተሓረጉን ከም ውዳቕ - ጓሓፍ ንዝሕሰቡን ዘገልግሉ ብዙሓት ካህናትን ደናግልን ዓለማውያን ምእመናንን ናይ ጽሞና ጸሎት ነዕርግ፡
ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።


text:
ቀዳማይ ሚንስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ስልጣን ካብ ዝሕዙ ሎሚ ልክዕ ሓደ ሚእቲ መዓልቲ ኣቑጺሮም ኣለው።
ኢትዮጵያ ኣብ ከቢድ ቅልውላው ኣትያ ኣብዝነበረትሉ እዋን ናብ ስልጣን ዝደየቡ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ ትኹረት መራኸቢ ማዕኸናት ውሽጢ ሃገር ዓለምን ዝስሓቡ ተግባራት ፈፂሞም እዮም።
ናይ ዝሓለፉ 100 መዓልታት ጉዕዞ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ ዝገምገሙ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ታሪክን ስነጥበብን ኣቶ ኣበባው ኣያሌው እቶም ቀዳማይ ሚንስተር ዝተበላሸወ ድምፀት ፖለቲካዊ መደረ ከምዝቐየሩ ይገልፁ።
“ንፖለቲከኛታት፣ንካድራት ወይድማ ንውሑዳት ኢትዮጵያዊያን ልሂቃን ብዝርድኦም ከይኮነስ ናይ ኢኮኖሚ ይኹን ናይ ፖለቲካ ሽግራትና ከረድኡ ከለው ነቲ መንእሰይ፣ንዓብይ፣ንዝተመሃረ ይኹን ንዘይተመሃረ ብሓፈሻ ኩሉ ብዝርድኦ ቋንቋ ምዝራቦም ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ታሪኽ ፖለቲካዊ መደረ ዓብይ ለውጢ ኣምፂኦም ኢለ እኣምን።”
ኣቶ ኣበባው ብምውሳኽ ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣብታ ኢትዮጵያ ክሰፍን ዝገበሩዎ መንፈስ ዕርቂ ዓብይ ምዃኑን እሱራት ፖለቲካ ምፍትሖም መፃኢ ፖለቲካዊ ክድልድል ባይታ ፈጢሮም እዮም ይብሉ ።
ኣብ ኣሜሪካ ክፍለ ግዝኣት ሚችጋን ዩኒቨርስቲ ካተሪንግ ናይ ታሪክ ፕሮፌሰር ዝኾኑ ህዝቅኤል ጋቢሳ ብወገኖም ቀዳማይ ሚንስተር ኣብይ ኣሕመድ ስለ ፍቕርን ሓድነትን ብምዝራብ ኣንፀላልዩ ዝነበረ ሓደጋ መሊሶምዎ እዮም ይብሉ።
ፕሮፌሰር ህዝቅኤል ዘይትንከፉ ዝመስሉ ዝንበሩ እሱራ ብምፍታሕ፣ብፀረ ሽብር ዝተመደቡ ውድባት ነፃ ምግባሮም፣ብፖሊሲ ደረጃ እውን ዘፈራት ምክልኻልን ደሕንነትን ንምልዋጥ ዝወሰዱዎም ስጉምትታት ተስፋ ዝውሃቦም እዮም ይብሉ።ልዕሊ ኩሉ ድማ ንኢትዮጵያን ኤርትራን ንልዕሊ 20 ዓመታት ጨምዲዱ ሒዙወን ዝነበረ ወጥሪ ክፍታሕ ዝወሰዱዎም ስጉምቲ ነተን ሃገራት ጥራሕ ከይኮነስ ንናይቲ ዞባ ሰላምን ምርድዳእን ዘለዎም ራእይ ዝሕብር ስለዝኾነ ዝጥቀሰ እዩ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብዙሓት ደቀንስትዮ ተመሳሳሊ ጸገማት ኣለወን።
ኣብ ኤውሮፓ ከም ተሓዚት ቆልዓ ወይ መሻጢት ክሰርሓ ይደልያ።
መብዝሕትኡ ግዜ ድሕሪ ጐዕዞ ናብ ስደት ከቢድ ዕዳ ኣለወን።
ነዚ ዕዳ ክኸፍላ ድማ ክሰርሓ ይጅምራ።
ስለዚ እተን ደቅንስትዮ ኣብ ዘይደልይኦ ስራሕ ክሰርሓ ይጅምራ።
ገለ ካብእን ይሃድማ እየን።
ብዛዕባ ዘጋጠመን ነገር ግን ክዛረባ ኣይደልያን እየን።
ስለ ዝፈርሓ:
እንተ ተዛሪበን ንስድራቤተን ወይ ንባዕለን ገለ ከይኮና ይፈርሓ።
ተመሳሳሊ ነገር ኣጋጢሙኪ ድዩ፧
ንዝኾነ ሰብ ብዛዕብኡ ከይትዛረቢ ኣምሒሎሙኺ፧
ኣብ SOLWODI ንኣዋልድን ኣንስትን ኣብ ሽግረን ክሕግዛ ዝኽእላ ደቀንስትዮ ሰራሕተኛታት ኣለዋ።
ነዐእን ኩሉ ጸገምኪ ክትገልጽለን ትኽእሊ ኢኺ።
ተዳሃይየን እሞ ሓቢርክን ፍታሕ ትረኽባ ትኾና ኢኽን።
SOLWODI ሙንሸን: 089/27275859
ወይ ድማ ኣብ ኢንተርነት: www.solwodi.de
Text: SOLWODI München


text:
25 መንእሰያት ንዝልዓለ ትምህርቲ ናብ ሃገረ ሩስያ ዘእትዎም ናይ “Scholarship” ቪዛ ተቀቢሎም።
ኣብ መንጐ መንግስታት ኤርትራን ሩስያን ብዘሎ ሓያል ልምዓታዊ ሽርነት መሰረት ኣቀዲሙ ብዝተበጽሓ ስምምዓትን ብግብሪ ክስርሓሉ ዝጸንሓ ክልቲኣዊ ምትሕግጋዝ ኣብ ዓዉድታት ልምዓትን ምምዕባል ዓቅሚ ሰብን ፤ ናቱ መቀጸልታ ኣብ ትምህርቶም ብሉጽ ጸብለልትነት ዘርኣዩ 25 መንእያት ንዝልዓለ ትምህርቶ ኣብ ሃገረ ሩስያ ንክቅጽሉ ኣብ ቤ/ጽ ኢንባሲ ሃገረ ሩስያ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝተገብረ ናይ እንኳዕ ሓጉሰኩም ጽንብል እቶም መንእሰያት ናብ ሃገረ ሩስያ ዘእትዎም ናይ “Scholarship” ቪዛ ከም ዝተቀበሉ ዝረከብናዬ ሓበሬታ የረድእ።
እዞም 25 መንእሰያት ኣብ ሃገረ ሩሲያ ኣብ ዝጸንሕሉ ግዜ ናይ ዝልዓለ ደረጃ ትምህርቶም ኣብ ዓውድታት Geology,Neurosurgery,Physics,astronomy,Agro – engineering,Medicine, ወዘተን .. ብደረጃ ማስትሬይትን ( MA ) ፒኤችዲ ( PhD ) ብምእታወ ትምህርቶም ክከታተሉ’ዬም ፤ ትምህርቶም ጀሚሮም ስጋብ ዝፍጽሙ ድማ ዘድልዬም ካብ ትምህርቲ ጀሚርካ ኩሉ ወጻኢታቶም ብመንግስታት ኤርትራን ሩሲያን ክሽፍነሎም ሙኳኑ እቲ ሓበሬታ የረድእ።
መንግስቲ ኤርትራ ትምህርቲ ኣብ ኩሉ ንክባጻሕ እቲ ዝዓበየን ዝገዘፍን ባጀት ብምምዳብ ይሰርሓሉ ምሕላው ዝፍለጥዩ።
ኣብ ኤርትራ ካብ መዋእለ ህጻናት ስጋብ እቲ ዝልዓለ ናይ ማስትሬይትን ዶኩትሬይትን ትምህርቲ ንዜጋታት ብነጻ ከም ዝዉሃብ ዝፍለጥ ኮይኑ ኣብተን ዝማዕበላ ሃገራት ንኣብነት ኣብ ሃገር እንግሊዝ ናይ ቀዳማይ ዲግሪ ንምርካብ ብውልቅካ £50 – £60 ሽሕ ፓዉንድ ክትከፍል ከም ትሕተት ዝፍለጥ’ዩ።
በዚ ኣጋጣም ነዞም መንእሰያት ጽቡቅ ናይ ትምህርቲ ግዜ ክኮነሎምን ትምህርቶም ብዓወት ዛዚሞም ነቲ ዘምሃሮም ሕዝቦምን ሃገሮምን ክክሕሱ ትጽቢት ይንበረሎም ጽቡቅ ዕድል።


text:
ዝሓለፈ ወርሒ ብዕጡቅ ሓይሊ ዓፋር (ኣርዱፍ) ተጨውዮም ዝተወስዱ ክልተ ጀርመናውያንን ክልተ ኢትዮዽያውያንን ተለቂቆም እንተኾይኖም ዝተፈልጠ ነገር ከምዘየለ ሓደ ባዓል ስልጣን ምንስቴር ኢትዮዽያ ገሊፆም።
ኣብ ምንስቴር ወፃኢ ኢትዮዽያ ዳይረክተር ህዝባዊ ዲፕሎማሲ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ምስ ቪኦኤ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ-ምልልስ ከምዝገለፅዎ፣እቶም ዝተጨውዩ ኣርባዕተ ሰባት ይለቀቁ ኣይለቀቁ ክሳብ ሎሚ ኣየረጋገፅናን ዘለና ኢሎም።
ኢትዮዽያ ናብ ካልእ ስጉምቲ ቅድሚ ምንቃላ፣ሽማግለታት ዓዲ ዝጀመርዎ መስርሕ ምፍታሕ‘ቶም ጭውያት ዕድል ክንህብ ኢና ኢልና ገሊፅና ነይርና ኢና ዝበሉ ኣቶ ጌታቸው፣እቲ መንግስቲ ጀርመን‘ውን ይነጣጠፈሉ ዘሎ መስርሕ ክሳብ‘ቲ ቃለ-ምልልስ ዝሃቡሉ ሰዓት ኣፍርዩ እንተኾይኑ ዝረኸብዎ ሓበሬታ ከምዘየለ ጠቂሶም።
ኢትዮዽያ እቶም ዝተጨወዩ ብሰላም ዝምለሱሉ ዕድል ሙሉእ ንሙሉእ ክሳብ ዝፅንቀቅ ብዓቅሊ ነቲ መስርሕ ክትቅፅለሉ ምኻና‘ውን ኣቶ ጌታቸው ረዳ ገሊፆም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣እቶም ዝተጨወዩ ሰባት ብመሰረት ባህሊ ዓፋር ከምዝተለቀቁ ካብ ዝተፈላለዩ ምንጭታቶም ከምዘረጋገፁ ፕረዚደንት ተሓላቂ ሰብኣዊ መሰላት ህዝቢ ዓፋር ኣቶ ኣሕመድ ጋዓዝ ገሊፆም።
ምንስትር ወፃኢ ጀርመን ግና፣እቶም ይዝረበሎም ዘሎ ዝተጨወዩ ጀርመናዊያን ተለቂቆም እንተኾይኖም መረጋገፂ ክህብ ከምዘይኽእል፣ ብተወሳኺ ስለ ድሕነት‘ቶም ኣብ‘ቲ መስርሕ ይሳተፉ ዘለውን፣ንምፍታሕ እቲ ምስሕሓብን ኢሉ ተወሳኺ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ከምዝቁጠብ ምግላፁ ሮይተርስ ዝፈነዎ ዜና ሓቢሩ።
ኣርዱፍ ን4 ዝጨወዮም ሰባት ንምልቃቁ መረጋገፂ የብልናን ትብል ኢትዮጵያ
ምንስቴር ወፃኢ ጀርመን'ውን ተመሳሳሊ ሪኢቶ ይህብ
ዝሓለፈ ወርሒ ብዕጡቅ ሓይሊ ዓፋር (ኣርዱፍ) ተጨውዮም ዝተወስዱ ክልተ ጀርመናውያንን ክልተ ኢትዮዽያውያንን ተለቂቆም እንተኾይኖም ዝተፈልጠ ነገር ከምዘየለ ሓደ ባዓል ስልጣን ምንስቴር ኢትዮዽያ ገሊፆም።


text:
10ይ ጉባኤ ሕወሓት ንቐዳማይ ሚንስተር መለስ ዜናዊ እንደገና ብቐዳማይ ምንስትርነቶም ክቕጽሉ ዝመረጾም ክኸውን ከሎ፡ ንነባር ተቓላሳይ ስብሓት ነጋ ካብ መሪሕነት ሕወሓት ኣሰናቢትዎም ኣሎ።
ሕወሓት፡ ብናእሽቱ ናይ ምትኽኻእ ዕላማ ይኽተል ከምዘሎ ዝገለጹ ኣቶ ቴዎድሮስ ሓጎስ፡ ኣቶ መለስ ዜናዊ ጥራሕ`ዮም ቕድሚ ምውዳቕ ደርጊ ካብ ዝነበሩ ኣባላት ፈጻሚ ስራሕ ኣብ መሪሕነት ተሪፎም ዘለዉ ንዝብል ሕቶ ክምልሱ ከለዉ “ብጻይ መለስ ጥራሕ ኣይኮነን ዘሎ ኣብቲ ፈጻሚ ስራሕ፡ ብጻይ መለስ`ውን ለበዋ ኣቕሪቡ`ኳ እንተነበረ ናይ ኢህወደግ `ውን ኣቦ መንበር ስለዝኾነ ኣይተቐበሎን፡ ንዝቕጽል 5ተ ዓመት ክቕጽል`ይ” ኢሎም።እቲ ናይ ምትኽኻእ ስራሕ ኣብ`ዚ ጉባኤ`ዚ ጀሚርናዮ ኣለና ክብሉ`ውን ገሊጾም።
ኣብቲ 9ተ ዝኣባላቱ ፈጻሚ ስራሕ ሕወሓት፡ በዓልቲ ቤት ቀዳማይ ሚንስተር መለስ ዜናዊ፡ ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን`ውን ኣትየን ኣለዋ። እዚ ንሕወሓት ናብ ሓደ ናይ ቤተሰብ ፓርቲ ከምዝተሰጋገረ ከምስሎ`ዶ ኣይክእልን ንዝብል ሕቶ ዝመለሱ ኣቶ ቴድሮስ ሓጎስ፡” ኣዜብ ክትጋደል ከላ ሰይቲ መለስ ክትከውን ኢላ ኣይኮነትን ተጋዲላ፡ ዕላማ ኣሚና ክትቃለስ ጸኒሓ፡ ሕጂ`ውን ከም ማንም ተጋዳላይን ኣባልን ኣብ ስራሕ ተመዲባ`ያ ትሰርሕ ጸኒሓ” ኢሎም።
ኣባላት ፈጻሚ ስራሕ ሕወሓት ኮይኖም ዘለዉ፡
1. ኣቶ መለስ ዜናዊ
2. ኣቶ ጸጋይ በርሀ,
3.ኣቶ ኣባይ ወልዱ
4.ኣቶ ኣባዲ ዘሞ
5. ኣቶ ቴድሮስ ሓጎስ
6. ዶ/ር ተድሮስ ኣድሓኖም
7. ኣቶ ደብረጺዮን ገብረሚካአል
8. ኣቶ በየነ ምክሩ
9. ወ/ሮ ኣዜብ መስፍን


text:
ሕቡራት ሃገራት ብኣማኢት ዝቑጸራ ናብ ክልል ትግራይ ዝኣተዋ ረድኤት ዝጸዓና መካይን ከምዘይተመለሳን እዚ ድማ ሰብኣዊ ረድኤት ምቕራብን ክብ ንምባልን ቀንዲ ዕንቅፋት ከምዝኾነን ገሊፁ።
ወሃቢ ቃል ፕሮግራም መግቢ ዓለም ገማ ስነውደን ካብ 12 ሓምለ 2021 ጀሚሩ ኮንትራት ዝነበረን ናይ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዘይኮና 445 ናይ ፅዕነት መካይን ናብ ክልል ትግራይ እንተኣተዋ'ውን 38 ጥራሕ ምምላሰን ኣብ ዝሃቡዎ መግለፂ ተዛሪቦም።
"ኣብዚ ሕጂ እዋን እዚ ሰብኣዊ ረድኤት ናብ ክልል ትግራይ ንምእታው ቀንዲ ዕንቅፋት እዩ። ብሰንኪ ሕፅረት ናይ ፅዕነት መካይን ብዝሒ ዘለዎ ኮንቨይ ክነተኣኻኽብ ይክኣልናን’’ኢሎም።
ንሶም ወሲኾም እተን መካይን ክምለሳ ምስ ኣጎዓዝትን ከባቢያዊ ሰበስልጣን ክልል ትግራይን ምስራሕ ክንቕፅል ኢና እውን ኢሎም።
ወሃቢ ቃል ፕሮግራም መግቢ ዓለም ገማ ስነውደን እዘን መካይን ኣበይ ከምዘለዋን ንምንታይ ጥቕሚ ይውዕላ ከምዘለዋን ፕሮግራም መግቢ ዓለም ሓበሬታ የብሉን ኢሎም ።
ሰበስልጣን መንግስትን ተዋጋእት ክልል ትግራይን ረድኤት ናብ ትግራይ ከይኣትው ብምዕንቃፍ ነንሕድሕዶ ይካሰሱ።
ወሃቢ ቃል መንግስቲ ‘'ህወሓት ንናይ ባዕሉ ሎጂስቲክስ ሒዙወን ዝብል ጥርጣረ’’ ብምጥቓስ ትማሊ ሓሙስ ብትዊተር መልእኽቲ ዘርጊሑ።ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ዘወርቲ መካይን ናብ ክልል ትግራይ ከይኣትው ዘጋጥሞም ዕንቅፋት ብምጥቓስ ምስ ሰበስልጣን ክልል ትግራይ ዘራኽብ የብሉን ኢሎም።
መራሕቲ ናይ ሕቡራት ሃገራት መካይን ብዛዕባ ሕፀረት ነዳዲ፣ ናይ ፀጥታ ስግኣት፣ ኣብ መፈተሺ ኑቑጣ ዘሎ ምክልባት፣ ኣብ ክልል ዓፋር ንኣዋርሕ ኮፍ ምባልን ዝብሉ መረረ ኣስሚዖም እዮም ኢሎም ።
ሽሙ ክጥቀስ ዘይደለየ ኣብ ክልል ትግራይ በዓል ስልጣን ሰብኣዊ ረድኤት መብዛሕቲኦም ዘወርቲ ተጋሩ ምዃኖምን ናብቲ ክልል ክኣትው ከለው ኣብ መፈተሺ ኑቕጣታት መንነት መሰረት ዝገበረ ምክልባት የጋጥሞም እዩ ኢሉ።


text:
ዓርቢ ዝጀመረ ቀንዲ ውድድራት ኦሎምፒክ ሎሚ‘ውን ቀፂሉ ውዒሉ‘ሎ።
ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ኣርባዕተ መዓልታት፣ናይ ሓፂርን ነዊሕን ርሕቀት ውድድር ጉያ ሓዊሱ፣ብርክት ዝበሉ ዓይነት ስፖርታዊ ውድድራት ይሳለጥ‘ሎ።ገሊኡ መፃረዪ ገሊኡ ድማ መዛዘሚ።
ዓርቢ ምሸት እታ ኣብ ቤይጅንግ ድርብ ሜዳልያ ወርቂ ኣብ ሓሙሽተን ዓሰርተን ሽሓት ዝዓተረት ወርቅነሽ ዲባባ፣ሳልሳይ ሜዳልያ ኦሎምፒክ ረኺባ‘ላ።ዝናኣድ ቅዲን ኣፈፃፅማን ጉያ ተጠቂማ‘ያ ተዓዊታ።ጥሩነሽ ዲባባ ንራብዓይ ሜዳልያ ዘብቃዓ ተሳትፎ ኣብ ሓሙሽተ ሽሕ ሜትሮ ፅባሕ ሰሉስ ኣብ ናይ መፃረዪ ውድድር ክትሳተፍ ምኻና ዓለም-ለኸ ፈደረሽን ኣትሌትክስ ዘውፀኦ መደብ ይሕብር።መሰረት ደፋር‘ውን ክትሳተፍ‘ያ።
ሰንበት ውድድር ማራቶን ተካይዱ‘ሎ።ካብ ኢትዮዽያ ሰለስተ ቲቂ ገላኔ፣ ሓፍቲ ጥሩነሽ ዲባባ ማሬ ዲባባን ኣሰለፈሽ መርግያን፣ካብ ኤርትራ ሓንቲ ረሓሰት መሓሪ ተሳቲፈን ነይረን።
ውፅኢት ቲቂ ገላኔ ቀዳመይቲን ተሸላሚት ሜዳልያ ወርቂ ክትከውን ከላ፣ ማሬ ዲባባ መበል ፳፫፣ኣሰለገሽ መርግያ መበል ፵፪፣ኤርትራዊት ረሓሰት መሓሪ ድማ መበል ፶፱ ኮይነን ኣለዋ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ዓሰርተ ሽሕ ሜትሮ ልዑል ትፅቢት ዝፀንሖም ኢትዮዽያውያንን ኤርትራውያንን ካብ‘ቲ ኣብ ኦሎምፒክ ቤይጅንግ ዝነበሮም ተሳትፎ ኣዝዩ ዝታሓተ ምንቅስቃስን ውፅኢትን ኣርእዮም እዮም ነቲ ውድድር ዛዚሞምዎ።
ካብ ወገን ኢትዮዽያ ቀነኒሳ በቀለ፣ሓው ታሪኩ በቀለን ገ/እግዚሄር ገ/ማርያምን ክኾኑ ከለው ካብ ወገን ኤርትራ ድማ ንጉሰ ተስፋልደት፣ ተክለማርያም መድህንን ዘርእሰናይ ታደሰን‘ዮም ተወዳዲሮም።ውፅኢት ታሪኩ በቀለ ሳልሳይ፣ቀነኒሳ በቀለ ራብዓይ፣ዘርእሰናይ ታደሰ ሻድሻይ፣ተክለማርያም መድህን ሻውዓይ፣ገ/ሄር ገ/ያም ሻምናይ፣ንጉሰ ተስፋልደት መበል ፲፮ ኮይኖም ነቲ ውድድር ዛዚሞም።
ኣብ ቅድሜና ይፅበዩና ዘለው ውድድራት ሸሞንተ ሚእቲ፣1,500፣ሰለስተ ሽሕ ሜትሮ መሰናክል፣፭ ሽሕ ብክልቲኡ ፆታ ከምኡውን ማራቶን ደቂ ተባዕትዮ‘ዩ።
ሰደቃ ሜዳልያታት ክንሪኢ ከለና፣ዓባይ ብሪጣንያ ብሰለስተ ኣውርቅቲ፣ ሓደ ብሩርን ቀዳመይቲ፣ጃማይካ ብክልተ ኣውርቅቲ፣ሓደ ብሩርን ሓደ ነሓስን ካልአይቲ፣ኢትዮዽያ ብክልተ ኣውርቅትን ሓደ ነሓስን ሳልሰይቲ ኮይነን ነቲ ውድድራት ይመርሓ ከምዘለዋ IAAF ዘውፀኦ መግለፂ ይሕብር።
ውድድራት ኦሎምፒክ ይቅፅል‘ሎ
ጥሩነሽ ዲባባን ቲቂ ገላኔን ሜዳልያ ወርቂ ተቀቢለን
ዓርቢ ዝጀመረ ቀንዲ ውድድራት ኦሎምፒክ ሎሚ‘ውን ቀፂሉ ውዒሉ‘ሎ።


text:
ንናጽነት ፕረስን ድሕነት ጋዜጠኛታትን ዝጣበቕ ትካል ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ፣ ኣምባሳደር ሃና ስምኦን ንዘቕረበትሉ ክሲ ምላሽ ሂቡ።
ኣምባሳደር ሃና ስምኦን ናብ ቤት ጽሕፈት ዩኔስኮ ክፍሊ ናጽነት ሓሳብካ ምግላጽን ምዕባለ ሜድያን ኣብ ዘቕረበቶ ክሲ፣ ሸውዓተ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ እንከለዉ ሞይቶም ዝብል ብጋዜጠኛታት ብዘይዶብ ንዝቐረበ ጸብጻብ ናይ ሰለስተ ካብኣቶም ሓሶት’ዩ ክትብል ምላሽ ሂባትሉ’ያ።
ዳይረክተር ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ ክሪስቶፍ ደልዋኽ ናብ ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ፈረንሳ ኣብ ዝለኣኾ ደብዳቤ፣ ኣምባሳደር ሃና ብዝበለቶ እቶም ሰለስተ ጋዜጠኛታት ብህይወት እንተለዉ፣ ንቤተሰቦም ከተፍልጥን መርትዖ ከተቕርብን ጸዊዑ።
ንሱ ብተወሳኺ ናይቶም ሰለስተ ጋዜጠኛታት ሞት ሓሶት’ዩ ካብ በለት፣ እቶም ካልኦት ኣርባዕተ’ኸ ብህይወት የለዉን ማለት ድዩ፣ ብምባል ንተወሳኺ ሕቶታት መልሲ ክትህበሉ ጸዊዑ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት የካይድ ከምዘሎ ምስ ተገልጸ፣ ብባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝቖመት ኮሚሽን፣ ምጽራይ ከተካይድ ናብ ኤርትራ ክትኣቱ ጻውዒት ከምዘቕረበ ድሕሪ ምግላጽ ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ፣ እንተኾነ መንግስቲ ኤርትራ ዝተፈላለየ ምስምስ እንዳምጸአ መእተዊ ፍቓድ ከምዝኸልከላ ኣዘኻኺሩ።
ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ፣ ካብ ዝኾነ ፖለቲካዊ ዕላማ ናጻ ኮይኑ፣ ኣብ ናጽነት ሜድያ ኣተኲሩ ዝጣበቕን፣ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ከኣ ካብ መስከረም 2001 ምእሳር ጋዜጠኛታትን ምዕጻው ብሕታውያን ጋዜጣታትን ኣትሒዙ፣ ተሪር ነቐፌታ ከቕርብ ከምዝጸንሐ ዳይረክተር ክሪስቶፍ ደልዋኽ ብተወሳኺ ኣመልኪቱ።


text:
Radio Erena: 28 March 2018
ኢጋድ፣ ብ ጉዳይ ሱዳን ብምትኳር ብ26 መጋቢት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ፍሉይ ዋዕላ ኣካይዱ።
ኣብቲ መበል 61 ፍሉይ ዋዕላ፣ ሚኒስተራትን ወከልቲ ሚኒስትርታትን ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ጅቡቲ፣ ደቡብ ሱዳንን፣ ሶማልያ፣ ኡጋንዳን ኬንያን ክሳተፉ እንከለዉ፣ ወከልቲ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ሕቡራት ሃገራት፣ ሕብረት ኤውሮጳን፣ ቻይናን ካልኦት መሻርኽቲ እቲ ዞባ’ውን ውድብ’ውን ከምዝተረኽቡ መግለጺ ኢጋድ ኣፍሊጡ።
ውሽጠ-መንግስታዊ በዓልስልጣን ንልምዓትን ወይ ኢጋድ፣ ኣብቲ ብዋና ጸሓፊኡ ማሕቡብ ማዓሊም ተመሪሑ ዘካየዶ ፍሉይ ዋዕላ፣ መራሒ ተቓዋሚ ደቡብ ሱዳን ሬክ ማሻር ናዕቢን ጎነጽን ካብ ምጽዋዕ እንተተቖጢቡ ኣብ ልዕሊኡ ተነቢሩ ዘሎ ናይ ገዛ ማእሰርቲ ብዝቀልጠፈ ክልዓል ወሲኑ።
ብዘይካ’ዚ ኣብ ጉዳይ ደቡብ ሱዳን ዝተጀመረ መስርሕ ሰላምን ርክባትን ኢጋድ ብስሩዕ ክቅጽል ብምስምማዕ፣ መራሕቲ ኣባላት ሃገራት ኢጋድ ስሩዕ ዋዕልኦም ዘካይድሉ ግዜ ክሰርዕ ምዃኑ ኣፍሊጡ።
ኩሎም ወገናት ደቡብ ሱዳን ካብ ተጻብኦን ንናዕብን ጎነጽን ዝቱኽቱኽ ተግባራትን ክቑጠቡ ብምዝኽኻር ከኣ፣ ነዚ ዘየኽብሩ ኣካላት እገዳ ንክግበረሎም ብዛዕባ ዘሎ ተኽእሎ ጸብጻቡ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ ከሕልፍ ተሰማሚዑ።
ኢጋድ፣ ኤርትራ እትርከበን ሸሞንተ ኣባላት ሃገራት ኣለዎ።
እንተኾነ ኤርትራ ካብ ንጥፈታት እዚ ዞባዊ ውድብ ተነጺላ ትርከብ።
======================