text:
ቀዳማይ ወፍሪ ምጥፋእ ብሄር (ጀኖሳይድ ትግራይ)
ብሽም ምምላስ ሰሎሞናዊ ሰርወ መንግስቲ ሽርሒን ተንኮልን ሸዋውያን ተጠቒሙ ብ1262 ዓ/ም ስልጣን ዝጨበጠ ይኩኖ ኣምላኽ ስልጣን ዝሓዘ ብሓገዝ ኣብ ገዳም ሃይቂ #እስጢፋኖስ ዝፀንሑ ኣባ #ኢየሱስ ሞዓን ኣባ ተክለሃይማኖትን ዝተብሃሉ ፈለስቲ እዩ፡፡ እዞም ዓለማዊ ሂወት ገዲፎም መንፈሳዊ ህይወት ንምስጓም ኣብ ገዳም ኣቲና ክብሉ ዝፀንሑ መነኮሳት፤ ካብቲ ንፈጣሪኦም ዝኣተዉዎ ቃል ብምውፃእ ኣብ ፖለቲካዊ፣ ወታደራዊን ምጭብርባር #ታሪኽን ተደሪኾም፤ ሽርሕን ተንኮልን ወሲኾም ይኩኖኣምላኽ ምንጋስ ክኢሎም፡፡ እዞም ፈለስቲ ኣብ ትግራይ ሱር ሰዲዱ ዝፀንሐ እምነትን #ስነ-መለኮትን ብምሽርሻር ንነዊሕ እዋን ኣማዕቢልዎ ዝፀንሐ ሃይማኖታዊ ፅንዓት ብምብራዝ ነቲ ካብ ትግራይ ልዑል ሃይማኖታዊ ድጋፍ ዝነበሮ ንግስነት #ኣገው #ኩሽቲክ ዝብል ስም ብምልጣፍ ስልጣን ከምዘይግበኦ ኣብ ነበረያ ነበረ ዝተደረኸ ታሪኽ ብምፅሓፍ ካብ ትግራይ ምንም ዓይነት ሓገዝ ከይረክብ ገቢረምዎ፡፡ #ስርወ ንግስነት #ዛጉዌ ዉፅኢት #ኣኹሱማዊ ኪነ-ጥበባትን ስልጣነን ዝኾኑ ኣብ #ላሊበላን ከባቢኣን ካብ ዝሃነፆም ገዳማት ብተወሳኺ ኣብ ታሪኽ #ኣቢሲንያ ሰላማዊ ዝኾነ መሪሕነት የካይድ ምንባሩ ኣብ ታሪኽ ስርወ-ንግስነት ዛጉዌ ተሰኒዱ እዩ፡፡ በቲ እዋን ኣብ ዙርያ ባሕሪ ሜዲተራኒያንን ቀይሕ ባሕሪን ዝነበረ ምስፍሕፋሕ ሃይማኖት እስልምና ፅልዋ ከየሕደረሉ ልክዕ ከም ነገስታት ኣኽሱም ሰላማዊ ርክብ ፈጢሩ ይጓዓዝ ኔሩ፡፡ እስራኤል ከም ሃገር ካብ ካርታ ጠፊኣ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ከይተረፈ፤ ምስ ንግስነት #ፍሊስጢኤም ብምርድዳእ እዞም ክሳብ ሕዚ ብኦርቶዶክስ #ኢትዮጵያ ዝመሓደሩ ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ገዳማት ብሽም #ኦርቶዶኩስ ሓበሻ ክህነፁ፤ ብተመሳሳሊ ድማ ካብ 7ይ ክ/ዘመን ጀሚሩ ኣብ ምድሪ ሓበሻ ክስፋሕፋሕ ዝፀንሐ ሃይማኖት እስልምና ብዘይ ምንም ተፃብኦ ሃይማኖታዊ ልኡኹ ብነፃነት ክፍፅም ሙሉእ መሰል ሂቦም፡፡ እዞም ሽዋዉያን ካብ መሰረቶም ኣብ ተንኮልን ምስፍሕፋሕን ዝተደረኸ ሸውሃት ዘለዎም ብምዃኑ በትረ ስልጣን ንግስነት ካብ ምጭባጥ ወፀኢ ካሊእ ሕልሚ ኣይነበሮምን፡፡ ብምዃኑ ድማ ንነግስታት ዛጉዌ ብደረጃ ዓለም ዝነበሮ ዝናን ብምኽሓድ ኣብ ሓሶት ዝምዘዝ ሓቲት ክነዝሑ ጀሚሮም፡፡ ኣብቲ እዋን ምስ ዝነበረ ምዕባለ ሕብረተሰብ ብምትሕሓዝ፤ መሰረት ፍልስፍናን መሪሕነትን ዝነበረ ትግራይ ካብ ንግስታት ኣገው ፈሊዮም ንምውቃዕ ተጠቒመምሉ፡፡ ስነ-ልቦና ትግራይ ክልወጠሉ ዝኽእል ብሕታዊ ተግባር እውን ብሃይማኖት ሽፋን ዝተላዕጠጠ ምንቅስቓስ እዮም ተኸቲሎም፡፡ #ክርስትና ናብ ትግራይ ቅድሚ ምእታው ጀሚሩ ህዝቢ ትግራይ ብኣተሓሳስብኡ ሒዝዎም ዝመፀ ፖለቲካውን ማሕበረ-ቁጠባዊን መስርሕ ምስቲ ዝመፀ ሃይማኖት ኣዛሚዱ ክትግብሮም ፀኒሑ፡፡ #ኦርቶዶክስ ከም ሃይማኖት እንትመፅእ ይኹን እስልምና እንትስዕብ ኣብ ሓድነትን ማሕበረ-ቁጠባዊ ርክብን ዝፈጠረሉ ፍልልይ ኣይነበረን፡፡ ተጋሩ ክሳብ ምምፃእ ሽዋዊ ንግስነት እውን ዝሓሸ ስነ-ልቦናዊ ልዕልነት ሃኒፆም ዝነብርሉ ታሪኽ ንዕዘብ፡፡ ንግስነት ይኩኖኣምላኽ ብመነኮሳት ሃይቂ ስጢፋኖስ (ኢየሱስ ሞዓን ተክለሃይማኖትን) እናተመርሐ መንግስታዊ ስልጣን ዛጉዌ ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ዘሕደገሉ እዋን ከይተረፈ፤ ኣተሓሳስባን ልዕልነት ስነ-መለኮትን ብኣኹሱማዊያን ዝተነደቐ ምንባሩ ይዝከር፡፡ እዙይ ከይፈረሰ ድማ ንነዊሕ እዋን ንግስነት ሽዋ ተረጋጊኡ ከሰጉም ከምዘይኽእል ተረዲኡ፡፡ ምኽንያቱ መንግስታዊ ስልጣን ኣብ ትሕቲ ንግስነት ዛጉዌ ኣብ ዝነበረሉ እዋን እውን፤ ፖለቲካዊን ሃይማኖታዊን ፅልዋ ንግስነት ኣኹሱም ተጠናኺሩ ብምቕፃሉ፤ ወሰንቲ ኣብ ዝበሃሉ ጉዳያት ከይተረፈ ልዑል ተሳትፎ ነይርዎም፡፡ ግን ከዓ ንግስነት ይኩኖኣምላኽ ስዒቡ ተጋሩ ኣብ መንግስታዊን ሃይማኖታዊን ጉዳያት ዝነበሮም ተሳትፎ ካብ ምቕናስ ክሳብ ጠቅሊሉ ምቁራፅ በፂሑ፡፡ ኣብቲ መሰረት #ፍልሰፈናን ልዕልነት ኣተሓሳስባን ኮይኑ ክምርሕሉ ዝፀንሐ ከባቢታት ትግራይ፣ #ምድሪ ባሕሪን፣ ጎንደርን ግና ስርዓት ኣወዳድባ ሃይማኖት፣ ርክብ ማሕበረሰብ፣ ዓለምለኻዊ ንግድን #ዲፕሎማስን ቀላሳይነት ህዝቢ ትግራይ ቀፂሉ ኔሩ፡፡ መንግስታዊ ስልጣን ተረኪቡ ክንሱ ተጠናኺሩ ዝቐፀለ ሓድነትን ቀላሳይነትን ትግራይ ሕማም ርእሲ ዝኾኖ ይኩኖኣምላክ ማሕበራዊ ርክብ ትግራይ ፈሪሱ ብልዕልነት ሽዋዊ ኣተሓሳስባን ስነ-መለኮትን ንምትካእ ከበድቲ ፃዕርታት ክገብር ጀሚሩ፡፡ ምኽንያቱ ኣብ ህዝቢ ትግራይ ተነዲቑ ዝቐፀለ ማሕበራዊ ዝምድና፣ ስነ-መሎኮትን ኣተሓሳስባን ከይፈረሰ ድሌት ሽዋዊያን ኣብ መወዳእታ ከም ዘይበፅሕ ተረዲኡ እዩ፡፡ ብምዃኑ ድማ መነኮሳት #ቤተ-ኣማራ (ኤረር) ህዝቢ ትግራይ ኣብ ከቢድ ፀቕጢ ኣእቲዮም ድሌታቶም ዝፍፅምሉ መስርሕ ንምትእትታው ልዑል ፃዕሪ ጀሚሮም፡፡ ፃዕሮም ኣብ መወዳእታ ንምብፃሕ ድማ ኣብቲ እዋን ቀንዲ መራኸቢ ገመድ ኣብ ዝነበረ #ሃይማኖት ብምትኳር ኣብ ምብትታን ማሕበራዊን ስነልቦናዊ ኣተሓሳስባን ህዝቢ ትግራይ ዒላማ ዝገበረ ውዲት ክፍሕሱ ጀሚሮም፡፡ በትረ ስልጣን ሽዋዊያን ንምድልዳል ኣብ ውሽጢ መራሕቲ ኦርቶዶክስ ልዑል ፍልልይ ክህሉ ብምግባር መነኮሳት ካብቲ ንፈጣሪኦም ዝኣተውዎ መፅበዓ ወፂዮም ኣብ ዓለማዊ ንሕንሕ ኣእቲዮምዎም፡፡ ኣብ #ምድሪ ሓበሻ ንዘመናት ተነዲቑ ዝፀንሐ ስርዓተ #ኣምልኾ (ዶግማ) #ኦርቶዶክስ ብቀኖናዊ ኣተሓሳስባ ሽዋዊያን ንምልዋጥ ኣባ ኢየሱስ ሞዓ /1211-1292/ ሃይቂ፣ ኣባ ተኸለሃይማኖት /1215-1313/ ደብረሊባኖስ ዝምራሕ ቤተ ኣማራዊ ፍልስፍና እናጎልሀ መፅዩ፡፡ እዙይ ኣብ መወዳእታ ንምብፃሕ ድማ እቲ ብተንኮልን #ፖለቲካዊ ሽርሒን ዝፍለጥ ተምሃራይ ኣባ እየሱስ ሞዓ ዝነበረ #ኣባ ተክለሃይማኖት /1215-1313/ ቀኖና ቤተክርስትያን ብዘይፈቕዶ ተንኮል ሽዋዊያን ንዓርሱ ፃድቕ ዝብል ሹመት ብምልጣፍ፤ ብስሙ ዝፍለጥ አቋቋም (ስርዓተ ዝማሬ) ሃንዲሶም፡፡ እየሱስ ሞዓ ድማ ኣብ #ቤተ-መንግስቲ ይኩኖኣምላኽ ወሳናይ ቦታ ብምሓዝ ዓቀቤ-ንዋይ ብዝብል ተሾይሙ፡፡ ተንኮልን ከይዲ ጉዕዞ መነኮሳት ሽዋን ብዝግባእ ዝተረደአ ኣባ #እዎስጣጤዎስ /1273-1353/ ዓ.ም ኣብ ትግራይ ንልዕሊ 900 ዓመታት ክትግበር ዝፀንሐ #ዶጉማን #ቀኖናን ከይተለወጠ ፀኒዑ ንኽቕፅል ዝከኣለሉ ፃዕሪታት ምግባር ጀሚሩ፡፡ ብምዃኑ ድማ ኣብ መንጎ ታሪኽ ከዛብዑ ዝተልዓሉ ሽዋዊያንን ኣብ ፅኑዕ እምነቶም ደው ዝበሉ #እዎስጣጤዎሳዊያንን ዓብይ ሃይማኖታዊ ንሕንሕ ተፈጢሩ፡፡ እቲ ፍልልይ ቀስ ብቐስ ካብ ሃይማታዊ ንሕንሕ ናብ ፖለቲካዊን ቁጠባዊን ንሕንሕ ሰሜንን ደቡብን ክዓቢ ክኢሉ፡፡ ምንቅስቓስ ሰሜን ብወታደራዊን ማሕበረ-ቁጠባዊ ምንቅስቓሱ ዝለዓለ ፀብለልትነት ሒዙ ዝፀንሐ ኮይኑ፣ ብእዎስጣጠዎሳዊያን ዝምራሕን ማእኸሉ ትግራይ ኮይኑ ካብ ምፅዋዕ ክሳብ ጐጃምን ዳሞትን ማለት እውን ኤርትራ፤ ትግራይ፤ ጎንደር፤ ጎጃም ዝሓቖፈ፣ ኣብ መንጎ ማሕበረ ቁጠባ እቲ ሕብረተሰብ ልዑል ርከብ ዝነበሮ፣ ምስ ኣዕራብን ባሕረኛታት ኣውሮፓን ዝሓሸ ዲፕሎማስያውን ንግዳውን ምትእስሳር ክገብር ዝፀንሐን እዩ፡፡ ብኣባ ተክለሃይማትን እየሱስ ሞዓን ዝምራሕ ደቡባዊ ኣተሓሳስባ ብግዲኡ ብሽም #ሰሎሞናዊ ሰርወ ንግስነት ስልጣን ዝሓዘ እኳ እንተኾነ፤ ወዲ ሰልሞን ዝነገሰሉን ንነዊሕ ዓመታት ብሽም #እብነ ኣልሒኩም/ምንሊክ/ ልዑል ስራሕ ዝተሰረሐሉን ከባብታት ትግራይ ኤርትራን ዘይሕቆፍ፤ ካብ መጀመርያ እውን ኣብ ምንጭብርባር ዝተመስረተ ንግስነት ምዃኑ ግልፂ እዩ፡፡ ብደረጃ ብቕዓት ምስ እንዕዘብ እውን መንግስታዊ ስልጣን ካብ ምሓዝ ዘሊሉ እዙይ ዝበሃል ፅዕንቶ ዘይነበሮን መንበረ ንግስነት እኳ ብዝግባእ ዘይሃነፀን ኮይኑ ንረኽቦ፡፡ ኣብ ዘበነ ንግስና ይኩኖኣምላኽ ብክልቲኦም ፈለስቲ (ተክለሃይማኖትን እየሱስ ሞዓን) ዝተጀመረ ፕሮጀክት ኣተሓሳስባ ትግራይ ብምብራዝ መዋቕራዊ ለውጢ ምምፃእ ብምዃኑ፤ ካብ ዘመነ ንግስነት ይኩኖኣምላክ 1262 ዓ.ም ክሳብ ዘበነ ንግስነት ገላውዲዮስ 1527 ዓ.ም ኣብ ዝነበሩ ልዕሊ 260 ዓመታት ኣተሓሳስባ ትግራይ ብምብራዝ ብቤተ-ኣማራዊ ነበረያ ነበረ ክልወጥ ልዑል ህልኽን ደምዘቃብእ ውግእን ክግበሩ ፀኒሖም እዮም፡፡ ኣተሓሳስባን ስነ ልቦናዊ ልዕልነት ትግራይን ከይብረዝ ፀኒዖም ክቃለሱ ዝፀንሑ ኣቦታትን ምሁራት ትግራይ፤ በብእዋኑ እናጎልሁ ዝመፁ ኮይኖም፤ ኩሎም ዘመሳስሎም ድማ ኣብ ልዕሊ መንነቶም ዝመፁ ተፃብኦታት ዝተፈላለዩ ስልትታት ምሂዞም ዓርሶምን ህዝቦምን ከድሕኑ ክኢሎም፡፡ ብኣንፃሩ ነገስታት ቤተ-ኣማራ ኣተሓሳስባን ስነ-መለኮትን ትግራይ ለዊጡ በቲ ንሱ ዘምፀኦ ድቓላ መንነት ንምፅዓን ፈላማይ ወፍሪ ምጥፋእ ህዝቢ ዝኣወጀሉ እዋን ኔሩ፡፡ ምንቅስቓስ #ደቂቀ እስጢፋኖስ፤ ድሕሪ ኣባ ኣዎስጣጢዎስ እቲ ዝዓበየ ምንስቃስ ተጋሩ ዝተርኣየሉ እዩ፡፡ ታሪኽ፣ ባህሊን መንነትን ትግራይ ከምኡ ድማ እምነትን ፍልስፍናን ትግራይ ዝለዓለ ብራኸ ሒዙ ክዓቢ ዝገበረ እዚ ምንቅስቃስ፤ መበቆሉን ዕቤቱን ሃይማኖታዊ ባህሪ ዝራኣየሉ እኳ እንተነበረ፤ መንነት ትግራይ ሓሊኻ ንምዝላቕ ዝተገበረ ቃልሲ ምኻኑ ከይዲ እቲ ቃለሲን ዘስዓቦ ማሕበራዊን ፖለቲካዊን ምትእስሳር ምርኣይ ይከኣል፡፡ 5 ዓበይቲ ጥራዛት (ፍልስፍና፣ ምርምር፣ ታሪኽ፣ ስነ-ጥበብን ሃይማኖታዊ ስነ-ሞጎትን) ብምሓዝ ዓለማዊን ሃይማኖታዊን መምርሒታት ዝሓዙ እዞም ጥራዛት፤ ህዝቢ ትግራይ ንወለዶታት ዝሓልፍ ተግባር ፈፂሞም፡፡ ግፍዓውያን ወረርቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዘውረድዎ ዓፀባ ምስ እንዕዘብ እውን ልክዕ ከምቲ ኣብ ዘመነ #ውቤ፣ ምንሊክ፣ ሃይለስላሰን ከምኡ ድማ ፋሽስታዊ ወራሪ ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝገበርዎ ከይዲ ምፅናት ህዝቢ ተመሳሳሊን ሓደ ዓይነትን ምንባሩ ብትእዛዝ #ዘርኣያቆብ ኣብ ገፅ ተጋሩ ክሰፍር ዝተገበረ ምልክት ከም ኣብነት ምውሳድ ይከኣል፡፡ ምንቅስቓስ ኣባ #ስጢፋኖስ ዝቓላይ ኣብ ዘበነ ንግስነት ሃፀይ ይስሃቅ (1414-1429 ዓ.ም) ጎሊሁ ዝወፀን ምሁራት ትግራይ ናብ መጋባእያ እቲ ንጉስ ቀሪቦም ኣብ ኣደባባይ ስዒሮም ዝተመለሰሉን ናይማን ልዕልነት ትግራይ ዝተረጋገፀሉን እዋን ምንባሩ ዶክተር ጌታቸው ሃይለ #"በህግ ኣምላክ" ኣብ ዝብል መፅሓፎም ኣስፊረምዎ ኣለዉ፡፡ እቶም ኣቦታት ሃይማኖታውን ስነ ልቦናዊ ልዕልነት ትግራይ ኣብ ቅድሚ እቶም ንግስነት ጨቢጦም ዝነበሩ መራሕቲ ሽዋ ልዑል ፀቕጢን ድንጋፀን ዝፈጠረ ኮይኑ ሓሊፉ፡፡ ስነ-መለኮታውን ስነ-ልቦናዊ ልዕልነት ሒዞም ዝተመለሱ ምሁራን #ትግራይ ኣብ ልዕሊ ናይቲ ግዘ ባንዳታት፤ ብኣውርኡ ድማ ኣብ ልዕሊ እቶም ናይ ሓሶት ትምህርቲ ኮፕቲክ ክርስቲያን ግብፂ ዘሰጐሙ ዝነበሩ ተኸተልቲ ኣባ ተክላሃይማኖት ዘ-ደብረሊባኖስ ብፍላይ ነቶም ብልዕልነት ሽዋ ሃፀያዊት ኢትዮጵያ ንምፍጣር ዝጓየዩ ዝነበሩ ምሁራትን ነገስታትን ደብረ ኤባ ልዑል ራዕዲ ፈጢሩ፡፡ መበገሲ እዚ ራዕዲ ድማ ስነ-ልቦናዊ ኣተሓሳስባ ትግራይ ካብ ትግራይን ሰሜናዊ ክፍልታት ኣምሓራን ባሕሪ ነጋሽን ሓሊፉ ናብ ሕምብርቲ ሽዋ ምእታው ነበረ፡፡ ብምዃኑ ድማ ኣብ መድረኽ ዝተስዓረ ስነ-ሞጐት ሽዋ፤ ተንኮልን መንግስታዊ መሓውርን ተጠቒሙ ኣተሓሳስባ ትግራይ ንምስኳን ዘኽአል ስጉምቲ ክወስድ ተገዲዱ፡፡ ኽቕፅል እዩ...


c: text/html

text:
እዚ ዝኾነሉ ዋና ምክንያት አብ ጽባሕ መጥቓዕቲ ግብረ-ሽበራ አብ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ዓለም ካብ ህዝቢ ዝተአከበ ርእይቶ ኣተኩሮ ህዝቢ አሜሪካ አብ ጉዳይ ጸጥታ ዝለዓለ ምኳኑ ብምምልካቱ’ዩ።
ድሕሪ ግብረ-ሽበራዊ መጥቓዕትታት ፓሪስን ካሊፎርንያን ንመጀመርያ ጊዜ ዝተካየደ ክትዕ ሪፓብሊካን ተወዳደርቲ ንፕረዝደንት አሜሪካ ነቲ አብ ህዝቢ ኣሜሪካ ዝጸንሐ ትኩረት ጸጥታ አሓዲስዎ’ዩ።
በዓል ጸጋ ረፓብሊካን ተወዳዳሪ ዶላንድ ትራፕ አብዚ ናይ ትማሊ ክትዕ አብቲ አኸራኻሪ ኮይኑ ዝጸንሓ ንኣሜሪካዊያን ዘይኾኑ ኣመንቲ እስልምና ናብ ኣሜሪካ ከይኣትው ክክልከሉ አለዎም ዝብል ውጥኑ ብፍላይ ድማ ነቲ ካብ አመሓዳሪ ክፍለ-ግዝአት ፍሎሪዳ ነበር ጄብ ቡሽ ንዝመጸሉ ዝነበረ ቅልጡፍ ግብረ-መልሲ አብ ምኽልካል’ዩ ተጸሚዱ ኔይሩ።
‘ ብዛዕባ ሃይማኖት ኣይኮናን ንዛረብ ዘለና ዘዛርብ ዘሎ ጉዳይ ጸጥታ’ዩ። ሃገርና ካብ ቁጽጽር ወጻኢ’ያ ዘላ' ዝበሉ ዶላንድ ትራፕ 'እዚ ውጥን ካብ ተከተልቲ እስልምና ዝነብርሉ ክፋል ዓለም ዝንጽለና’ዩ ኣድላይ ምስ ዝከውን አብቲ አንጻር ዳዕሽ ዝካየድ ቃልሲ ምትሕብባር ከድልይ ይኸውን። ዶላንድ ንዋዛ ጽቡቕ’ዩ እንተኾነ ግን ከም ተወዳዳሪ ንምርጫ ፕረዝደንትን ከም ፕረዝደንትን ግን ሕንፍሽፍስ ዝበለ’ዩ' ዝብል ግብረ መልሲ'ዮም ሂቦም መወዳድርቶም ጄብ ቡሽ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ጠዉቑ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መንግስቲ ኡጋንዳ ኣብ ልዕሊ ተጠቀምቲ ማሕበራዊ ሚድያ ቀረፅ ኣንቢሩ
ብርክት ዝበሉ ኡጋንዳውያን መንግስቲ እታ ሃገር ካብ ዘቐመጦ ቀረፅ ማሕበራዊ ሚድያታት ንምህዳም ገፆም ናብ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ቪፒኤን መሊሶም ኣለዉ።
መንግስቲ ኡጋንዳ ካብ ትማሊ ሰንበት ጀሚሩ፡ ተጠቀምቲ ማሕበራዊ ሚድያትት 200 ሽልንግ (ኡጋንዳ) ንክኸፍሉ ዘገድድ ሓድሽ ቀረፅ ኣንቢሩ።
ብመሰረት ሓድሽ ሕጊ መንግስቲ ኡጋንዳ ተጠቀምቲ ማሕበራዊ ሚድያታት፡ ፌስቡክ፣ ዋስኣፕ፣ ትዊተርን ቫይበርን፡ በብመዓልቱ ብዝተጠቐሙ ቁፅሪ እቲ ዝተወሰነ ገንዘብ ክኸፍሉ ግድን እዩ።
ፕረዚደንት ዩሪ ሚሶቬኒ፡ ፡ ማሕበራዊ ሚድያ ሓሜት ዘተባብዕ እዩ ብምባል እዮም ነዚ ሓድሽ ቀረፅ ንክትግበር ደንጊጎም።
ይኹን 'ምበር እዚ ሓድሽ ሕጊ መንግስቲ ኡጋንዳ፡ መሰል ሓሳብካ ብነፃነት ምግላፅ ዝግህስ እዩ ብምባል ብዙሓት ይኹንንዎ ኣለዉ።
ግልጋሎት ኢንተርኔት ቪፒኤን ግና ብመንግስቲ ሳንሱር ክኸውን ዝነበረ (ኣጠቓቕማ ኢንተርኔት) ናብ ካልኦት ሃገራት ናብ ዘለዉ ኮምፒዩተራት ብምዛር ነፃነት ዝህብ እዩ።
መንግስቲ እታ ሃገር ዘውፅኦ ሓድሽ ሕጊ ብምቅዋም፡ ኡጋንዳውያን ናብ ካልእ ኣጠቓቕማ መይላ ኢንተርኔት ዋላ እኳ እንተኣተዉ፡ መንግስቲ እታ ሃገር ግና ነቲ ከም መማረፂ ዝወስድዎ ግልጋሎት ከምዝዓግቶ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳያት ኮምዩኒኬሽን ኡጋንዳ፡ ንግልጋሎት ኢንተርኔት ቪፒኤን እውን ከምዝዓግቶ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኡጋንዳ ኣብ ልዕሊ ተጠቀምቲ ማሕበራዊ ሚድያ ዜጋታቱ ስጉምቲ እንትወስድ እዚ ፈለማዩ ኣይኮነን።
ኣብታ ሃገር ኣብ 2016፡ ኣብ ዝነበረ መረፃ፡ ናይ ሓሶት ወረታት ንከይንዛሕ ማሕበራዊ ሚድያታት ተዓጊቶም ከምዝነበሩ ፕረዚደንት ሚሶቬኒ ኣዘካኺሮም።


text:
Radio Erena: 08 July 2018
ንህሉው ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ክትከታተል፣ ብባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተመዘት ጉጅለ፣ ስርሓ ንሓደ ዓመት ክቕጽል ምዃኑ ተገሊጹ።
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ጀኔቫ ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፣ እታ ካብ 2012 ኣትሒዛ ዓመታዊ ጸብጻባ ከተቕርብ ዝጸንሐት ጉጅለ ዘቕረበቶ ውጽኢት ስርሓ ድሕሪ ምምርማር ብዘይድምጺ ምሃብ ንሓደ ዓመት ስርሓ ክትቅጽል ምውሳኑ ተገሊጹ።
ኣብቲ ዋዕላ ንሕብረት ኤውሮጳ ብምውካል ስሎቫኪያ ኣብ ዘቕረበቶ ምላሽ፣ ነቲ ብጂቡቲን ሶማልያን ዝቐረበ እማመ ዘለዋ ደገፍ ድሕሪ ምግላጽ፣ ኣብ ዝሓለፈ ጸብጻብ ቀሪቡ ዘሎ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ንተሓታትነቱ ዝምልከት ቀንዲ ኣተኩሮ ክወሃቦ ከምዘለዎ ኣስሚራትሉ።
ቻይና፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ንምምሕያሽ፣ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ብሓባር ክስርሓሉ ዝከኣል መንገዲ ምንዳይ እምበር፣ ፍሉይ ልኡኽ ብምምዛዝ ክሰልጥ ከምዘይክእል ብምግላጽ ነቲ እማመ ነጺጋቶ።
ኣቐድም ኣቢሉ ከምዝተገልጸ፣ ንኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ከተጽንዕ ብሕቡራት ሃገራት ዝተመዘዘት ሸይላ ኪታሩዝ፣ ኣብ መበል 38 ዋዕላ ሰብኣዊ መሰላት ተረኺባ ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ኣብ ኤርትራ ሕጂ’ውን ከበድቲ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት እናቐጸሉ፣ ማሕበረሰብ ዓለም ሱቒሉ ክዕዘብ ምምራጹ ከምዘተሓሳሰባ ገሊጻ’ያ።
ንሳ ኣብ መግለጺኣ፣ ተመሃሮ ዲያእ ኣልኢስላሚያ ዘካየድዎ ተቓውሞ ሓደ መርኣያ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዝካየድ ዘሎ ዓፈናን ጭቆናን’ዩ ድሕሪ ምባል፣ ኣብ መበል 93 ዓመት ዕድሜኦም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝዓረፉ ሓጂ ሙሳ መሓመድኑር ሓደ ህያው ኣብነት ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ማእሰርቲ ምዃኑ ሓቢራ’ያ።
==================


text:
ኤርትራዊ፡ “ገ እናበሉኻ ኣይትጋገ”Thursday, 29 September 2022 17:26 Written by EPDP Information Office
ርእሰ ዓንቀጽ ሰዲህኤ
በብግዜኡ ብዛዕባ ሃገርና ዝዝረብን ዝጸሓፍን ብዙሕ እዩ። ብዙሕ ጥራይ ዘይኮነ ትሕዝተኡ እውን በብዓይነቱ እዩ። ዝሓቖፎ ኣውንታውን ኣሉታውን መልእኽትታት’ውን ኣለዉዎ። ህዝቢ ኤርትራ “እምቢ ንወጽዓን መግዛእትን” ኢሉ፡ ንቃልሲ ምስ ወሰነ፡ ብሓቅነት ሕቶኡ ዝበልጾም፡ ብሰብኣውን ነጋራዊ ዓቕምን ግና ዘይወዳደሮም ሓይልታት ስዒሩ ናጽነቱ ምውሓሱ ካብቲ ብዛዕባ ኤርትራን ህዝባን በሪኹ ዝግለጽ፡ መመሊሱ ዝኹላዕ እምበር፡ ምስ ምንዋሕ ግዜ ዘይሃስስ ኣወንታት እዩ። እዚ ኣውንታዊ ታሪኻዊ ዓሚቕ ነብሱ ዝኸኣለ መግለጺ ዝርዝራትን ምስጢራትን ድማ ኣዝዩ ዓሚቕ እዩ።
ድሕሪ ናጽነት ብዛዕባ ኤርትራ ብዝተፈላለዩ ወገናት ዝዝረቡን ዝጸሓፉን ነቲ ናይ ቅድሚ ናጽነት ኣወንታዊ መልክዕን ትሕዝቶን መሊሶም ዝኹልዑን ዘሕድሱን ክኾኑ መተገበኦም፡ ግና ኣይኮኑን። ሕሉፍ ሓሊፎም ንዝሓለፈ ኣውንታ ዝድውኑን ንድሕሪት ዝመልሱን ምዃኖም ድማ የሕዝን። ስለዚ ድሕሪ ናጽነት ብዛዕባ ኤርትራ ዝዝረብ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ክንዲ ዝሕበን ርእሱ ከድንን ብዘገድድ ኣሉታታት ዝተዓብለለ እዩ። እቲ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኮይኑ፡ በኹሪ ናጽነት ኤርትራ ዝተረከበ ኤርትራዊ ጉጅለ፡ ዝኣተዎ ቃል ኪዳንን ሕድርን ሰማእታት ዘይምኽባሩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክቡር ዋጋ ከፊሉ ከብቅዕ ብዋጋ መስዋእቱ ክረኽቦ ዝተጸበዮ ጸጋታት ዘምርካቡ፡ በብግዜኡ ንዘቕረቦም ኩለ-መዳያዊ ሕቶታት መልሲ ዘይምርካቡን ናይ ግዜ ቃልሲ ቁጠባዊ ቁስሉ ዘሕውየሉ ኩነታት ዘይምፍጣሩን ኤርትራ ብኣሉታ ንክትግለጽ ካብ ዝደረኹ መምዘንታት ንኣብነት ዝጥቀሱ ነይሮም ጌና’ውን ኣለዉ። እዚ ዘይተጸበዮ ዕንቅፋታት ዘጋጠሞ ህዝቢ ኤርትራ፡ ሃገሩ ናይ ምህናጽ ዓቕምን ቅሩብነትን ሓጺርዎ ዘይኮነ፡ ብሰንኪ ዘየናሕሲ ጭቆና ናይቲ ሕሱም ኤርትራዊ ጉጅለ ምዃኑ ከኣ፡ ነቲ ኣዛራብነት ዝያዳ ኣዛራቢ ገይርዎ። እዚ ተርእዮ ኣሉታዊ ኣንፈት ዘመልክት ጥራይ ዘይኮነ፡ “ኤርትራዊ፡ ገ እናበሉኻ ኣይትጋገ” ዝሕመረቱ መልእኽቲ ዘመሓላለፈ’ውን እዩ። ህዝቢ ኤርትራኸ ካብ ቅድም ጀሚሩ ነቲ መልእኽቲ ግቡእ ኣቓልቦዶ ሂብዎ? ንዝብል ግና ህልዊ ኩነታትና መስካሪ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ” ሓደ ከይበልካ ክልተ ኣይባሃልንዩ” ኢሉ ዝምስሎ፡ ብናይ ድሕሪ ናጽነት ኩነታቱኳ ቅሱን እንተዘይነበረን ጌና ሎሚ’ውን እንተዘይኮነን፡ በቲ ኣብ ብረታዊ ቃልሲ ብደሙ ደሓር ድማ ብረፈረንደም ብ99.83 ሚእታዊት ናይ “እወ ንናጽነት” ድምጹ ኣብ ድልዱል ባይታ ዝሰረቶ ልኡላውነቱስ ስኽፍታ ኣይነበሮን። በዚ ስለ ዝደዓዓስ ከኣ ነቲ ድሕሪኡ ክመጽእ ዝነበሮ ራህዋ፡ ሰላምን ዕቤትን እምብዛ ኣይተሃወኸሉን፡ ቀልጢፉ መጻኢኡ ኣየማዕደወን። ነዚ ናይ ህዝብና ሓላፍነታዊ ሓልዮትን ልቢ ምዕባይን ብህግደፍን መራሕቱን ክብርን ክብደትን ኣይተዋህቦን። ሕሉፍሓሊፉ ህግደፍ ብህዝቢ ኤርትራ እናዕሸኻዕለለ፡ “ዘይትግበር ቃል እናኣተኻ ኣብ ስልጣን ምቕጻል ይከኣል እዩ” ዝብል ሓደገኛ ስኽራንን ትዕቢትን ሓደሮ። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ዝተወሰነ ግዜ እቲ ጉጅለ በዓል ደሓኑ ከም ዘይኮነ ክርዳእ በቒዑ እዩ። እነሆ ከኣ ህግደፍ ብዝኾነ መንገዲ ክሸፋፍኖ ብዘይክእል ደረጃ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቀጻሊ ዓወቱ ዘይተርፍ ቃልሲ ይርከብ።
ኩነታት ሃገርና “ይሓይሽ እንተበልናዮስ ዝገደደ” ኮይኑ፡ ብ2018 ኣብ መንጎ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣብይ ኣሕመድን ዕርከነት ተፈጢሩ። እቲ እዋን “ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ መጺኡ” ዝብል ዛዕባ ኣብ ኩሉ ኩርነዓት ዓለም ከይተረፈ ኣዛራቢ ዝኾነሉ እዩ ነይሩ። ኣወንታዊ መልእኽቲ ናይቲ ለውጢ ኣብ ኢትዮጵያ ከይተደረተ፡ ናብ ኤርትራ እውን ጽልዋ ከሕድር እዩ ዝብል ድማ፡ ናይ ብዙሓት ግምት ኮይኑ ቀሪቡ። ብግብሪ ግና እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኸስተ ለውጢ ኣይኮነንዶ ኣብ ኤርትራ ጽልዋ ከሕድር፡ ነብሱ ክኢሉ ናይ ምቕጻሉ ዕድል ጸልሚቱ፡ ካብ ዲክታተር ኢሳያስ ጀሚርካ፡ መፍቶ ጸረ ለውጥን ህዝብን ወገናት ኮይኑ ይሰሓግ ኣሎ። ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝርአ ዘሎ ፖለቲካዊ ነውጺ ከኣ ነዚ ዘርኢ እዩ። እቲ ዘሕዝን ብኣንጻሩ እቲ ኣብ ኤርትራ ሱር ሰዲዱ ዝጸንሐ ናይ ምምሕዳር ክፋእ ናብ ኢትዮጵያ እውን ምልሓሙ እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ውግእ ናይ ጸገማት መፍትሒ ጌርካ ብምውሳድ፡ ህልቂት ህይወት ብዙሓትን ቁጠባዊ ቅልውላውን ምዕዳም ናይዚ ኣብነት እዩ። ቀጻሊ ውግእ ብዘኸተሎ ኢትዮጵያውያን ተገፊፎም ናብ ውግእ ክኣትዉ ይግደዱ ምህላዎም እውን ካልእ ንኢትዮጵያ ምስ ኤርትራ ዘመሳስላ ዘሎ እዩ። ስለዚ ኢሳያስ ህውከትን ምልክን ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ከባቢና’ውን ክትግበር ዝተማህዘሉ ፖሊሲኡ ዳርጋ ክንድቲ ዝደለዮ ክበሃል ብዝከኣል ኣብ ኢትዮጵያ ኣዕዊትዎ እዩ።
ካብ ኣሉታዊ ሳዕቤናት መርህ-ኣልቦ ሽርክነት መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ኢድ ኣእታውነት ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይን ሃንዳሲ ብጽሒት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብቲ ውግእን ብቐዳምነት ዝጥቀስ እዩ። ነዚ ምኽንያት ብምግባር፡ ገለ ወገናት ከም ዝግምትዎ ኣብዚ እዋንዚ ዳርጋ ሓደ ሲሶ ካብ ሰራዊት ኢትዮጵያ ምስ ዕጥቁ ናብ ኤርትራ ኣትዩ’ሎ። ናይዚ ሰራዊትንዚ ብኽንድዚ ብዝሕን ኣጽዋርን ምእታው፡ ንትግራይ ብወገን ኤርትራ ንምውራር ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት ኤርትራ ዘኸትሎ ዝተደጐለ ሓደጋ ከይህሉ’ውን ናይ ብዙሓት ስግኣት እዩ። ካብቲ ዲክታተር ኢሳያስ ኣብ ፈቐዶ ኣዳራሻትን ኣደባባያትን ኢትዮጵያ ኣቐዲሙ ዘስመዖ ዝነበረ፡ ናይ ሃገር መራሒ ክትብሎ ዘሕፍር መደረታቱ፡ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ንመራሒ ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድ “ድሕሪ ሕጂ ንስኻ ኢኻ ትመርሓና፡ ኣነ ድማ ኣብ ጐንኻ ኣለኹ፡ እዚ ዝብሎ ዘለኹ ንቃለዓለም ዘይኮነ ካብ ልበይ ሓሲበሉ እየ። ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክልተ ህዝቢ እዩ ዝብሉ ነቲ ሓቅን ታሪኽን ዘየፈልጡ እዮም” ዝበሎ፡ ምስዚ ሎሚ ንከታተሎ ዘለና ኣራግጽ ኣእላፍ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ተደሚሩ፡ ስግኣት ኣብ ልዕሊ ስግኣት ዝድርዕ እዩ። እዚ ስግኣትዚ ዝሓደሮም ኤርትራውያን ከኣ ከምቲ “ኣእትወኒ እምበር ውጸለይሲ የዳዲ” ዝበሃል፡ ምስቲ ኣብ ሓምሳታት ናብ ኤርትራ ብምስምስ ምስ ዝኣተወ፡ ክሳብ ብቅልጽም ኤርትራውያን ዝድምሰስ ዘይወጸ፡ 2ይ ክፍለ ሰራዊት (ሁለተኛ ክፍለ ጦር) ዝበሃል ዝነበረ ሓይሊ ኢትዮጵያ የመሳስልዎ። እዚ እዩ ከኣ እቲ “ኤርትራዊ፡ “ገ እናበሉኻ ዶ፡ ትጋገ” ዘብለና ዘሎ። ነዚ ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ኣራግጽ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣቐሚጦም፡ “ትግራይ ኣብ ኤርትራ እንተ ኣትያ ኣይክትወጸልናን እያ?” ዝብል ስግኣት ዝሓደሮም ኤርትራውያን፡ ቅድም “እቲ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ሃገርና ከም ዝወጽእከ እንታይ ውሕስነት ኣለና?” ዝብል ሕቶ ክምልሱ መተገበኦም።
ምውጣጥ ጫፋት ንረብሓ መን?Thursday, 22 September 2022 19:51 Written by EPDP Information Office
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ እዋንዚ ብሓፈሻ ኣብ ዓለምና፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ዞባና ቀጻሊ ሓደስቲ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ይረኣዩ ኣለዉ። እዚ ምዕባለታት ዘስዓቦ ሓደስቲ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋታትን ዝምድናታትን እውን ንዕዘብ ኣለና። ካብቶም ምዕባለታት ዘኸትሉ ዘለዉ ኣሰላልፋታት፡ ሩሲያ ኣንጻር ዩክረይን፡ ኢትዮጵያን ኤርትራን ኣንጻር ትግራይን ኣብ መንጎ ቻይናን ታይዋንን ዘሎ ምትፍናን፡ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሱዳን ዝረኤ ዘሎ ምስሕሓብን ካለኦት ናብ ውግእ ዘይማዕበሉ ምትፍናናትን ከም ኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። እዞም ዝተጠቕሱ ተሰለፍቲ በበይኖም ዝቖሙ ዘይኮኑ፡ ብግሁድ ይኹን ብሕቡእ ዘዕጥቑን ዘስንቑን “ኣለናልካ” በሃልቲ ኣለዉዎም። በዚ መሰረት ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ዝፍጠር ፖለቲካዊ ምስሕሓብ ኣብቶም ውሱናት ቅድሚት ዝስለፉ ተሰሓሓብትን ተዋጋእትን፡ ዝድረት ዘይኮነ ነዊሕ ሰራውር ዘለዎ እዩ።
ኤርትራን ኤርትራውያንን ከም ኣካል ሕብረትሰብ ዓለም፡ ካብዚ ጽልዋን ኣሰላልፋን ወጻኢ ኣይኮናን። ጉጅለ ህግደፍ ድሮ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ክኽተሎ ዝጸንሐን ዘሎን፡ ዘይሕገመንግስታዊ፡ ዘይህዝባዊ፡ ዘይብዙሕነታውን ዘይደሞክራስያውን ፖሊሲኡምስቶም ኣንጻር፡ ዩክረይን፡ ታይዋንን ትግራይ ገለን ዘፈራርሑ ገለን ከኣ የራጉደለይ’ዩ ብዝብል ዝወሩ ዘለዉ ናይ ባህሪ መሓዝቱ ክለኣኾም ቅሩብ ኮይኑ ኣዳዕዲዑ ተሰሊፉ ኣሎ። ማእከላይ ስሕበት መምረጺ መዛምድቲ ህግደፍ፡ ህልዊ ጸገም ህዝቢ ኤርትራን መጻኢ መፍትሒኡን ኣብ ግምት ዘእተወ ዘይኮነ፡ ኣብ ስልጣን ምቕጻሉን ዘይምቕጻሉን ቅድሚት ዝሰርዕ እዩ። እዚ ኣሰላልፋዚ ከቢድ ዝሳዕቤንን ብቐሊሉ ዘይሓዊ ስንብራትን ዝገድፍ እዩ። እቲ ጉጅለ ነዚ ስጉምትታት ክወስድ እንከሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ዘይፈልጦ ምዃኑ ድማ ክሳብ ክንደይ መበገሲኡ ካብ ባህጊ ህዝብና ዝረሓቐን ዝተመስጠረን ምዃኑ ዘርኢ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ሕልሚ ህግደፍ ንኤርትራን ህዝባን ዕድመ ልክዑ ኣብ ምድሃኾም ጥራይ ዝድረት ዘይኮነ፡ ናይ ዞባና ተሰማዕን ጐብለልን ናይ ምዃኑ ምህሙን ተስፋ እውን ዝቐበጾ ኣይመስልን።
እቲ ጉጅለ ነዚ ረብሓን ድሌትን ህዝቢ ኤርትራ ዝጓሰየ ኣሰላልፋ ክመርጽ እንከሎ ዝተኸተሎ ስልቲ፡ ሕሉፍ ተሓላቒ ሃገርን ልኡላውነታን መሲልካ ምቕራብ እዩ። “ኤርትራዊ ልኡላውነት ብዘይካይ ዘውሕሶ የለን” ዝብል ዝኣረገ ኣዳህላልነቱ እውን ቀጻሊ ኣሎ። ማዕረ ማዕረዚ ግዳ ቀዳማይ ገሃስን ኣሕሊፉ ወሃብን ልኡላውነት ኤርትራ ንሱ ምዃኑ ክሓብኦ ዘይከኣለ ንመጻኢ እውን ዘይክእል ባህሪኡ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኩሉ መሰረታዊ ዲሞክራስያውን ሰብኣውን መሰላት ከም ዝሕረም ኣብ ርእሲ ምግባሩ፡ ኣብ ውግእ ኢትዮጵያ ደይ-መደይ ኢሉ ኢድ ምእታው፡ ምስቶም ጌና ኣብ ናጽነትና ሕቶ ምልዓል ዘየቋረጹ ኢትዮጵያዊ ሓይልታት ናይ ቀረባ ዝምድና ምምስራቱን ኤርትራ ናይ ኢትዮጵያ ሰራዊት መዕንደሪት ከም እትኸውን ምግባሩን ከኣ ኤርትራዊ ሓልዮትን ተሓታትነትን ዘይብሉ ባህርያቱ ዘርኢ እዩ። ኣእሚኑ ዘይኮነ፡ ኣሰናቢዱን ኣደናጊሩን ደጋፊ ንምርካብ ድማ፡ ሎሚ ምስኡ ንዘይተሰለፈ ኤርትራዊ ከመዮ “ወዮ ናታስ ንሓማታ” ዝበሃል፡ ከም ንልኡላውነት ኣሕሊፉ ዝሃበ ኣምሲሉ ክቕርቦ ይፍትን ኣሎ። ንኤርትራ ኣደዳ ኣራግጽ ናይ ግዳም ሓይልታት ክትከውን ዘፍቐደ ኣካል፡ ተሓላቒ ልኡላውነት ክኸውን ከኣ ብቕዓትን ሞራልን የብሉን። በዚ ሽፈጡ ተዓሽዮም፡ ልኡላውነት ሃገር ዝሕልዉ ዘለዉ መሲልዎም፡ ምስዚ ብክብሪ ህዝቢ ዝጣላዕ ጉጅለ ተሰሊፎም ዘጣቕዑ፡ ሰብኣዊ ልኡላውነቶም ኣሕሊፎም ዝሃቡ፡ ጐሓላሉ ምርኣይ ከኣ ቃልስና ጌና ዝተሓላለኸን ግቡእ መስርዑ ዘይሓዘን ምዃኑ ዘርኢ እዩ።
ክሳብዚ ቀረባ ዓመታት ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት ንሰማመዓሉ ካብ ዝነበርና ዛዕባታት ሓደ፡ ብሰንኪ ብሓባር ዘይምስራሕና ግዳይ ከፋፋሊ ህርፋን ህግደፍ ምዃና እዩ። ካብዚ ንምውጻእ ከኣ ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነትና ዓቂብና፡ ብምጽውዋርን ምክእኣልን ተገዚእናን ኣርሒቕና ብምርኣይን ንህግደፍ ዘሕምሞ ኣድማዒ ዓቕሚ ምፍጣር ክንቃለሰሎም ካብ ዝጸንሕና ዓበይትን ወሰንትን ዕማማትና ሓደ እዩ። ህግደፍ ብኣንጻሩ ነዚ ሕልሙ ዘምክን ምቅርራብ ሓይልታት ለውጢ፡ እንተ ኽኢሉ ናብ ረብሓኡ ከውዕሎ፡ እንንተዘይክኢሉ ከኣ በታቲኑ ዘርሞዘርሞ ክገብሮ ክጽዕት ጸኒሑ። ብሓፈሻ ነቲ ዝተኸስተ ሓድሽ ኣሰላልፋ፡ ብፍላይ ከኣ ንተረኽቦ ውግእ ኢትዮጵያን ክልል ትግራይን መርወዪ ህርፋኑ ክጥቀመሉ ስምዒታት ኣነሃሂሩ። ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት ነዚ ሓድሽ ኣሰላልፋን ክስተትን ተኸቲሉ ሒዝዎ ክጐዓዝ ዝጸንሐ ፍልልያት ኤርትራዊ ናይ ሓባር ዕማሙ ንድሕሪት ብዘይመልስ ከመሓድሮ ይግበኦ ነይሩ። ብግብሪ ግና ከም ዘይበቐዖን ኣብ ክንድኡ ኣብ ናይ ጫፋት ምውጣጥ ምእታዉን መርኣያ ድኽመቱ እዩ።
እቲ ዝገርም፡ ዝተበተነ ዓቕምኻ ኣማእኪልካ ብሓባር ምቅላስ ኣገዳሲ ምዃኑ ክጭርሑ ዝጸንሑ ኣካላት ከይተረፉ፡ ከካብቲ ዝተጸግዕዎ ጫፋት ተመሊሶም ማእከላይ መፍትሒ ክረኽቡ ዘይምኽኣሎምን ኣብ ተመዓዳዲኻ ምፍርራድን ምንእኣስን ምውዳቖም እዩ። እዚ ኣብ ክንዲ ብመትከል እካን ሃባን፡ ከክንድቲ ክትከዶ ዝግበኣካ ርሕቀት ኬድካ ኣብ ማእከል ምርኻብን ኣተሓሳስባ ምትዕራቕን ኣብ ዘዘለኻዮ ኮይንካ “እዛ እምባይ መን ይወርሳ” ምብህሃል ብዘይካ ንህግደፍ ንኻልእ ዘርብሕ ኣይኮነን። እቲ ዘገርም ከኣ ካብቲ፡ “ህግደፍ ብየናይ ኣገባብ ይወገድ፡ ድሕሪ ህግደፍ ብኸመይ ብህዝቢ ናብ ዝተመርጸ መንግስቲ ንሰጋገር፡ ብኸመይከ ሕገመንግስቲ ነዲፍና ነጽድቕ” ኣብ ዝኣመሰሉ ኣገደስቲ ዛዕባታት ዝጸንሓና፡ ብሓልዮትን ህዝባዊ ሓላፍነትን ክመሓደር ዝኽእል ፍልልይ፡ ኣብ “ብኸመይ ምስ ቃልሲ ጐረቤት ህዝቢ ትግራይ ንዛመድ?” ዝብል ዘረሓሕቕ ጫፋት ተጸሚድና ኣለና። ከምቲ ንቃወሞ ዘለና ናይ ኢሳያስ ኣገባብ ንኤርትራዊ ዘቤታዊ ጉዳይካ ኣቐሚጥካ ናብ ደገ ምምዕዳው ይብርኽ ኣሎ። ያኢ እቲ “ምስ ሰራዊትና” ወይ “ምስ ሓይልታት ትግራይ” ዝብል ናይ ምቅርራብ ኣንፈት ዘየብሉ ዝመስል ጫፋት ቅኑዕ መርገጻት ተባሂሉስ፡ እቲ “ነዚ ሓደገኛ ጫፋት ኣወጊድና፡ ፍልልያትና ኣጻቢብና ኣብ ማእከላይ መፍትሒ ንራኸብ” ዝብል ሓላፍነታዊ ማእዝን ክሳብ “ናይ በለጽ ምርጫ” ዝብል “ሓባል በልያ ከይትቕድመኪ” ዝዓይነቱ ስግንጢር ድምጽታት እውን ይስማዕ እዩ።
ካብዚ ክልተ ጫፋት “ወይከ ንቕንቕ” ምባል፡ ውሕሉል ኮነ ምቕሉል ኣተሓሕዛ ጉዳያት ኣይኮነን። ነቲ ዝጸንሓና ናይ ዘይምትእምማን ነቓዕ፡ውን መሊሱ ዘጋድዶ እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት “ሓድነት ሓይልታት ለውጢ ዓቕሚ እዩ” ኢልካ ምጭራሕ ጥራይ ትርጉም የብሉን። እዚ ክሳብ ዘይተቐየረ ንህግደፍ ስዒርና ሕቶ ህዝብና ንምምላስ ዝወስዶ ግዜ ሓጺር ኣይክኸውንን እዩ። ነዚ እንዳተረዳእካ ጫፋት ምውጣጥን ምምጣጥን ድማ፡ መፍቶ ህግደፍ ካብ ምዃን ሓሊፉ፡ ካልእ ትርጉም የብሉን። መፍቶ ህደፍ ምዃን ብኡ ንብኡ ንህዝብና ምብዳል’ዩ እሞ ነናብ ልብና ተመሊስና ብጽሞና ንሕሰብ።
ኤርትራ፡ ክሳብ መዓስ ግዳይ ሓደ ሰብኣይFriday, 16 September 2022 18:22 Written by EPDP Information Office
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ዘይተነግረ እምበር ዘይተገብረ የለን” ዝብል ኣበሃህላ፡ ንህልዊ ኰነታት ህዝብናን ሃገርናን ዝመስል እዩ። ምኽንያቱ ብህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ዘይተፈጸመ በደል፡ ዘይተራእየ ጥልመትን ዘይተጋሀስ መሰልን ስለ ዘየለ። ኣብ ህልዊ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ሕሱም ምምሕዳር ህግደፍን ብዛዕባ ምኽባርን ዘይምኽባርን ሕግን ስርዓትን ኣየዛረብን እዩ። ምኽንያቱ ኣብ ኤርትራ ድሕሪ ናጽነት ውልቃዊ ገባሪ ሓዳግነት እምበር፡ ይሕመቕ ይጸብቕ ህዝቢ ዝፈልጦን ናተይ ዝብሎን ሕጊ የለን። ኣብ ሃገርና ገዛኢ እምበር ሕጊ ብዘይምህላዉ፡ ህዝብና ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ዘገርም ሕሱም ኩነታት ወዲቑ ከም ዘሎ፡ ርእዩ ከምዘይረኣየ ክኸውን ንዝደሊ እንተዘይ ኮይኑ፡ ዓለም ብዓለማ እትምስክሮ እዩ።
ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራን ስዉኣቱን ዘርኣዮ ጥልመትን ንዕቀትን ንነዊሕ ዓመታት ዝተዘርበሉን ዝተጻሕፈሉን እዩ። መጻኢ ስንብራቱ ክሳብ ክንደይ ሓደገኛ ከም ዝኸውን ከኣ ኣይኮነንዶ ኣብቲ ኣደራዕ ዝወርዶ ዘሎ ዝተበደለ ህዝቢ፡ ኣብ ቅድሚ ካለኦት እውን ዝተመዝገበ ጸሊም ምልከት ስለ ዝኾነ፡ ሓደ፡ ክልተ፡ ሰለስተ፡ ኢልካ ዝዝርዘር ኣይኮነን። ብጥቕልሉ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ህግደፍን “ዓይንን ሓመድን” ምዃኖምን ቀዳማይ ጸላኢ ህዝብና እቲ ጉጅለ ምዃኑን ምጥቃሱ ግና ኣገዳሲ እዩ። እቲ ዝነቕልሉ ኩርነዓት ደኣ ይፈላለ እምበር፡ ጸላኢ ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብዙሓት እዮም። ህዝብታት ታይዋን፡ ዩከርይንን ትግራይን ብቐረባ ካብ ዝጥቀሱ ኣብነት እዮም። ምስዚ ኩሉ መሰረታዊ ዘይምቅዳዉ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ህግደፍ ከም ናይ ህዝቢ ሱዳን ዝኣመሰለ ቀጻልን በሪኽን ናይ ተቓውሞ ድምጺ ከምዘየስምዕ ዝተዓዘቡ፡ ህዝብና ነቲ ወጽዓ ሓንጐፋይ ኢሉ ዝተቐበሎን ዝተለማመዶን ዝመስሎም ወገናት ኣለዉ። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ ዝሓዞ ዳኣ ሒዝዎ እምበር፡ ብርግጸኝነት ንመሪር ተግባራት ህግደፍ ናተይ ዝብለሉ ሕልና ፈጺሙ የብሉን።
ጉጅለ ህግደፍ ነቲ ንህዝቢ ኩሉ መሰላቱ ጠሊሙ ዝጭቁነሎ ቅዲ ዘመናዊ ባርነት ከም ቅኑዕን ተወዳዳሪ ዘይብሉን ገይሩ እዩ ዝንየተሉ። ባዕሉ ንባዕሉ ደኣ የፍርሶ እዩ እምበር፡ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኣርዑት መግዛእቱ፡ ሰላማዊትን ብልጽግትን ኣምሲሉ ክስእላ ዘይሓፍረሉ ኣጋጣምታት ኣሎ። እቲ ዘገርም ከኣ ኢሳያስ መሳርሒ ምእንቲ ክኾኖም ዘረሳስንዎን ዘጸባብቕዎን ሓሰውቲ መሰኻኽር ዘለዉዎ ምዃኖም እዩ። ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ፡ ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ “ኤርትራ ሰላማዊትን ኣብ ቀጻሊ ዕቤት ዘላን ሃገር እያ፡ እዚ ንሕና ጥራይ ንብሎ ዘይኮነ፡ ዓለም እውን ዝመስከረቶ እዩ” ዝበሎ፡ ንኣብነት ዝጥቀስ ናይ ዘመና ግጉይ ሚዛን እዩ። ኣብዚ ቀረባ መዓልታት፡ ብዙሕ ዘየቕለብናሉ ግን ከኣ ክሳብ ክንዳይ ሃገርና ብሕታዊት ርስቲ ሓደ ሰብ ኮይና ከምዘላ ዘርኢ “ካቢነ ሚኒስተራት ኤርትራ ካብ ዝእከብ ኣርባዕተ ዓመት ገይሩ፡ ሃገራዊ ባይቶ ኤርትራ ካብ ዝፈርስ ከኣ ዕስራ ዓመቱ ኣሓሊፉ” ዝብል ጸብጻብ ካብ ማሕበራዊ መድያ ሰሚዕና። እዞም ካብ ምእካብ በዂሮም ዝተባህሉ መንግስታዊ ትካላት፡ ንዓና’ኳ ካብ ቀደሞም ስማውያን ምንባሮም ርዱእ እንተነበረ፡ እቲ ተረኽቦ ግና “ኤርትራ፡ ክሳብ መዓስ ግዳይ ውልቀ ሰብ?” ዘብልን ንዕቀትን ብደዐን እቲ ዲክታተር ኣብ ልዕሊ ህዝብና ክሳብ ክንደይ ደረቱ ከም ዝሓለፈ ዘርእን እዩ።
እዚ ዝሓለፈ 4ተ ዓመታት፡ እቲ ዲክታተር ብዝኸፈቶ ሰልኲ፡ ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ንልኡላውነት ኤርትራ ዝደናደን ብዙሕ ተርእዮታት ዝተቐልቀለሉ፡ ኤርትራውያን መንእሰያት ካብ ሃገሮም ወጻኢ ኣብ ውግእ ጐረቤት ኣትዮም ዝሃለቕሉን ንብረት ኤርትራ ዝባኸነሉን ግዜ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ስንብራቱ ብቐሊሉ ዘይሓዊ፡ እንተቐጺሉ ዋጋ ከየኽፍል ዘስግእ ጽልኢ ዝተዘርኣሉ’ውን ነይሩ። እዚ ዘይውሕሉልን ዓመጸኛን ኣካይዳ ጌና ሎሚ’ውን ህያው ምህላዉ ድማ ዘሕዝን እዩ። ኤርትራ ከም ሃገር፡ ብሰንኪ እዉጅ ናይ ህግደፍ ኣንጻር ውጹዓት ምስላፍ፡ ዝያዳ ብሻራነት ዝተለለየት’ውን ኣብዘን ዝሓለፋ ናይ ቀረባ ዓመታት እያ። ናብዚ ሓደገኛ ዝሳዕቤኑ ካብ ዝወደቐትሉ ጠንቅታት ሓደ፡ ናይ ሓደ ዘይጥዑይ ውልቀሰብ ብሕታዊት ርስቲ ምዃና እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ኩነታት ጥልመት መራሒ ህግደፍ፡ ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊ’ቶም፡ ካቢነ ሚኒስተራት፡ ፈጻሚ ኣካል ህግደፍን ካልእን ዝብል ትርጉም ዘየብሉ መዝነት እናሃበ ዘላገጸሎም ኣካላት ብግብሪ ዘርኢ እዩ። ኣብ መጻኢ ከኣ እቲ ጥልመት፡ በቲ ዝጥለም ዘሎ ህዝቢ እምበር፡ በቲ ጠላሚ ጉጅለን ከም እንስሳ “እምባሕ” ዝብሉ ሳዓብቱን ዝቕየር ከምዘይኮነ ዕዙዝ ኣስተብሎ ዘድልዮ እዩ።
ዲክታተር ኢሳያስ እዚ ኣካይድኡ ብህዝቢ ኤርትራ ተቐባልነት ዘየብሉ ምዃኑ ኣዳዕዲዑ ይፈልጥ እዩ። ዘይምቕባል ጥራይ ዘይኮነ ኩነታት እንተዘይጸጊምዎ ህዝቢ ኤርትራ ክጐሓፈሉ ከም ዝደሊ እውን ይርዳእ እዩ። ካብዚ ብምንቃል እዩ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ተቓሊሱ ንህግደፍ ናይ ምስዓሩ ሕልና፡ ድፍረትን ዓቕምን ንከይወነን ከምክኖ ወትሩ ዝፍትን። ነቲ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ዘሎ ኤርትራዊ ወሳኒ ናይ ለውጢ ባእታ፡ መንእሰያቱ ብምብታንን ናይ ሕድሕድ ምእትእምማኑ ከም ዘየትርር ንምግባሩ ንድሕሪት ከይበለ ዝሰርሕ። እዚ ሓደገኛ ሓይሊታት ለውጢ ናይ ምድኻም ተንኮሉ ተሰዓሪ’ምበር ነባሪ ከምዘይከውን ርዱእ እዩ። ብሓፈሻ ከኣ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ክንደይ ወሳኒ ናይ ዓወት ረቛሒ ምዃኑ ስለ ዝፈልጥ፡ ንምድኻሙ ንሓንሳብ ናይ ሃይማኖት ንሓንሳብ ከኣ ናይ ኣውራጃ ወይ ካልእ የገልግለኒ’ዩ ንዝብሎ ጸቢብ ስምዒታት፡ ክኢላ ዓቕሚ ሰብን ገንዘብን ከነሃህር ንዕዘቦ ኣለና። ስለዚ ኤርትራውያን ናይ ለውጢ በሃግቲ፡ ጸረ ሓድነትና ዝኾነ ጉጅለ ንክንስዕሮ፡ ናይቲ “ኤርትራ፡ ክሳብ መዓስ ግዳይ ሓደ ሰብኣይ?” ዝብል ሕቶ ርጡብ መልሲ ረኺብና፡ ኤርትራ ናይ ኩልና ምዃና ዘውሕስ ሓድነት፡ ብቕዓትን ተበግሶን ክንውንን እውናዊ ግደታና ኮይኑ ቀሪቡ ኣሎ።
ጉዳይ ህዝብን ሃገርን፡ እሞ ድማ ኣብ ወሳኒ መድረኽ፡ ህግደፍ ዝጻወተሎም ስማውያን ምዃኖም ዝዘንግዑ "መንግስታዊ” ዝበሃሉ ትካላትን ብሓደ ምግንዛብ ዝረሐቖ ሰብ እናተወሰነ ስም ጥራይ ሒዞም ዝተረፉ ሚኒስተራትን ካለኦት ሰብ መዝን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኢሎም ዘይኮነ፡ ነንገዛእ ርእሶም ክብሉ፡ ምስ ሕልናኦም ክመኽሩ ኣብ ዝግደድሉ ወሳኒ መድረኽ ምህላዎም ሎሚ’ውን ደጋጊምና ነዘኻኽሮም። ካብ ንህዝቦም ክሳብ ሎሚ ንውልቀ-መላኺ ኣዳልዮምን ብግዝያዊ ረብሓ ሰዲዖምን፡ መሳርሒ ሓደ ዘይርጉእ ኣእምሮን ንሃገርን ህዝብን ዘይሓልን ኢሳያሳ ኣፈወርቂ ኮይኖም ዘለዉ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻልን ካለኦት ኣካላት ጸጥታን ኤርትራ ካልእስ ይተረፍ፡ ነቲ ንዘይኤርትራዊ ረብሓ ዝፈስስ ዘሎ ደሞምን ዝገሃስ ዘሎ መሰሎም’ውን ከም ዘየድሓኑ በዚ ኣጋጣሚ ነዘኻኽሮም። ሎሚ “ተመን ኣብ እግርኻ በትሪ ኣብ ኢድካ” እናተባህሉ ርእሶም እንተ ኣድኒኖም፡ ጽባሕ ዘጣዕሶምን ኣብ ታሪኽ ዘሕትቶምን ክኸውን እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ደረጃኡ ደኣ ይፈላለ እምበር፡ ኩልና ኤርትራውያን ግዳይ ሓደ ሰብ ኮይና ብምህላውና፡ ሕራነ ሓዲሩና፡ “ኤርትራ፡ ክሳብ መዓስ ግዳይ ሓደ ሰብኣይ?” ክንብል ይግበኣና።
“ዘይሓስብ ኣይንገድ” እኳ ዝበሃል!Sunday, 11 September 2022 09:19 Written by EPDP Information Office
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ናይ ቃልሲ ታሪኹ ዝኸፈሎ መስዋእትነት ዘርዚርካ ስለ ዘይውዳእል፡ “ሰፍ ዘይብል” ኢልካ ዝምዝገብ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ነዚ መስዋእትነት’ዚ ዝኸፈለ ናይ ግድን ክበጽሖ ዝግበኦ፡ ኣማዕድዩ ዝርእዮ ሸቶ ስለ ዝነበሮ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ብዘይሕሳብ ዝኸፈሎ ዋጋ ኣይነበረን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ናይ 30 ዓመታት ብረታዊ ቃልሱ ዝኸፈሎ ናይ ህይወትን ንዋትን ዋጋ ከምቲ ህግደፍ ቆንጢሩ ዘቕርቦ ዘይኮነ፡ ብዓቐን ኣዝዩ ገዚፍ ብዓይነት ከኣ ኣዝዩ ክቡር እዩ። ነዚ ክቡር ዋጋ ክኸፍል ዘገደዶ ምኽንያት ምስጢር ዘይኮነ፡ ንገዛእቲ ስዒርካ ናጽነትን ልኡላውነትን ምርግጋጽ መተካእታ ስለ ዘይነበሮ እዩ። እቲ ብግቡእ ሓሲቡ ዘንቀሎ ዕላማኡ ቅኑዕ ስለ ዝነበረ ከኣ፡ እቲ ዝተኸፍለ ዋጋ ኣውጺኡ ኤርትራ ናጻን ልኡላዊትን ኮይና።
ህዝቢ ኤርትራ ብዝኸፈሎ ክቡር ዋጋ ዝተረኽበ ናጽነትን ልኡላውነትን ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ዘሰጋግር እምበር ብመንጽር’ቲ ህዝቢ ኤርትራ ተሊሙ ዝነቐለሉ ናይ ቃልሲ ሕሳብ መዛዘሚ ኣይነበረን። እቲ ምኽንያት ንጹር እዩ፡ ብህዝባዊ ሓርነት ዝተሰነየ ብዘይምዃኑ እዩ። እቲ ኣርሒቑ ዝጥምት ህዝባዊ ዕላማ ምሉእ ምእንቲ ክኸውን፡ እቲ ናይ ሓርነት ቃልሲ ክቕጽል ግድን ነይሩ። እነሆ ከኣ ኣንጻር’ቲ ካብ ናይ ግዜ መግዛእቲ ዝኸፈአ ወጽዓ ህግደፍ ዝካየድ ህዝባዊ ቃልሲ ንሓርነት እናበረኸ ይኸይድ ኣሎ። ቃልሲ ንሓርነት፡ ከምቲ ቃልሲ ንናጽነት ዝሓተቶ ዋጋ ስለ ዝተኸፍሎን ቅኑዕ ሕቶ ስለ ዝነበረን ዝተዓወተ፡ ዝያዳ ቃልስን ምሕሳብን ይሓትት እምበር ክዕወት ግድን እዩ።
ቃልስና ንናጽነት ፡ ነቲ ዝያዳ ዕጥቂ፡ ሓይሊ ሰብን ናይ ግዳም መንግስታዊ ሓገዛትን ዝነበሮ ሓይሊ መግዛእቲ ስዒሩ እዩ ተዓዊቱ። እቲ ዝሰዓረ ቃልሲ ኤርትራ ውሱን ዓቕሚ ግና፡ ፍትሓዊ ሕቶ ዝነበሮ እዩ። እዚ ተመኩሮ’ዚ ነቲ “በትሪ ሓቅስ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን” ዝብል ብግብሪ ዘግሃደ ተመኩሮ ጽንዓት ኮይኑ ዝተመዝገበን እዩ። ኣብዚ ሎሚ ምእንቲ ሓርነት ህዝብና ነካይዶ ዘለና ዝተሓላለኸ ቃልሲ፡ እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ስለ ዝጠለመ ንምክቶ ዘለና ጉጅለ ህግደፍ፡ ካብዝን ካብትን እናላኸዐ ዝኣከቦ ናይ ዕጥቂ፡ ገንዘብን ሻራነትን ብልጫ ኣለዎ። ንኹሉ ጸጋታት ኤርትራ ገቢቱ ንህዝቢ ደፊኑን ኣድክዩን መሕለዊ ስልጣኑ የውዕሎ ምህላዉ’ውን ተወሳኺ ግዝያዊ ብልጫ ዝኾኖ እዩ። ምስዚ ኩሉ ሸፈጡ ግና ሒዝዎ ዘሎ መንገዲ፡ ዓመጸኛ፡ ሻረኛ፡ ሸፋጢ፡ ኣግላሊ፡ ዝያዳ ኩሉ ድማ ውሑዳት ጸረ ህዝቢ ዝዝውርዎን ዝብለጽሉን ስለ ዝኾነ፡ ኣንጻር ሓርነታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ንሓዋሩ ጠጠው ዝብለሉ ዓቕሚ የብሉን። እነሆኳ ኣብ ኤውሮጳ ከጋጥሞ ዝቐነየ ብደሆ ናይ ስዕረቱ ምልክት እዩ። ናብ ኤርትራ ናይ ምልሓሙ ዕድል ከኣ ውሁብ እዩ። ክሳብቲ ዘይተርፍ ውድቀቱ ህዝብን ሃገርን ከም ዘድሚ ግና ኤርትራዊ ሃለዋት መስካሪ እዩ።
ገዛእቲ ኤርትራ ተሳዒሮም እምበር ፈትዮም ናጽነት ከም ዘይሃቡና እንርደኦ እዩ። ንሳቶም’ውን ብዝተወደበን ብዘይተወደበን ኣገባብ ዘይዕግበቶም ክነግሩና ጸኒሖም እዮም። ዕድል እንተዝረኽቡ ከምዘይድቅሱልና’ውን ርዱእ’ዩ። ብርግጽ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ዋላ እንተሃረፍዎ ከውርድዎ ኣብ ዘይክእልሉ ሰንደቕ ተሰቒሉ እዩ። ኣብ ቅድሜና ምስ ዘሎ ሓርነት ህዝቢ ናይ ምውሓስ ዕማምና፡ ጉዳይ’ዞም ኣንጻር ናጽነትና ርእሶም ካብ ምንቕናቕ ዓዲ ዘይወዓሉ ኢትዮጵያዊ ወገናት ከነስተብህለሉ ዝግበኣና እዩ። ካብዚ ሓሊፍና ስኽፍታና ኣውዲቕና ሰሚዕና ከምዘይሰማዕና ኮይና፡ ብፍላይ ኣብ ተሃዋሲ ሕርያ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ሓይልታት፡ ከምዚ ህግደፍ ዝገብሮ ዘሎ ሃንደፍ ኢልና ምስኣቶም ክንዛመድ፡ ንሓዋሩ ኣይሕሰብንዩ’ኳ እንተዘይተባህለ፡ ጥቡቕ ጥንቃቐን ምግንዛብን ዘድልዮ እዩ። ሓደ ነዚ ካብ እንቆጻጸረሉ መንገዲ ድማ ምስቶም ንናጽነትና ቅድም ዋጋ ዝኸፈሉ ክሳብ ሎሚ ድማ መንገዶም ዘይቀየሩ ኢትዮጵያዊ ወገናት ጥቡቕ ዝምድና ምግባር እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግደፍ ምስቶም ናጽነትና ኣይተዋሕጠሎምን ዝበልናዮም ወገናት “ኣፍን ማንካን” ኮይኑ’ሎ። መሬትናን ባሕርናን ብዘይንጹርን ዘይግሉጽን ውዕላት ኣደዳ ወተሃደራዊ ኣራግጾም ገይርዎ ኣሎ። ቅድሚ ሕጂ ህግደፍ ብዝኸፈተሎም ኣፍደገ ኣብ ክንዲ ኤርትራ ክምድሩን ክኽትሙን ተኸታቲልና ኢና። እዚ ኩሉ ክግበር እንከሎ ብወገን ህግደፍ መእረምታ ንክግበር ስምዕታኳ ዘይምቕራቡ ድማ ክሳብ ክንደይ ናጽነትናን ልኡላውነትና ከም ዝተደንደነ ዘርኢ እዩ።
ሎሚ’ውን እነሆ ህግደፍ ምስቶም “ድሕሪ ሑመራ ናብ ኣስመራ” ዘዝይሙ፡ ናጽነትና ዘይተዋሕጠሎም ጥራይ ዘይኮኑ፡ ካብቲ “ሰሜናዊ ዶብ ኢትዮጵያ ቀይሕ ባሕሪ እዩ” ዝብል ነበረያ ነበረ ጭረሖ ዘይወጹ ኢትዮጵያውያን ተሻሪኹ ደም መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ትግራይ የፍስስ ኣሎ። እቲ ንሕሳቡ ኩኑን ዝገብሮ እምበኣር ምስቶም ካብ ርእስና ዘይወረዱ ምትዕርራኹ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣንጻርቶም፡ ኣብ መትከል ምትሕግጋዝ ኣሚኖም፡ ካብ ግዜ ቃልስና ንናጽነት ጀሚሮም ኣብ ሜዳ ኤርትራ ደሞም ዘፍሰሱ፡ ኤርትራ ብረፈረንደም ልኡላዊት ክትከውን እጃሞም ዘበርከቱን ንውጽኢት ረፈንዶም ቅድሚ ሰቦም ተቐቢሎም ንልኡላውነትና ኣፍልጦ ዝሃቡን ሓይልታት ትግራይ ተሰሊፉ ይዋጋእ ኣሎ። ኣብ ትግራይ ዝፈስስ ዘሎ ደም ኤርትራዊ መንእሰይ፡ ዝባኽን ዘሎ ንብረትን ዝዝራእ ዘሎ ጽልእን ክሳብ ክንደይ ሕሳብ ህግደፍ ንህዝቢ ኤርትራ ከምዘይውክል ዘርኢ እዩ። መንግስቲ ክልል ትግራይ ግና ሕጂ እውን ምስ ህግደፍ ክታሃላለኽ ክብል መስመሩ ከይለቐቐን ኣብ ልኡላዊት ኤርትራ ዘለዎ መርገጽ ከይቀየረን ናብ ህዝቢ ኤርትራ ተደጋጋሚ ስምዕታኡ የቕርብ ኣሎ።
ድሕር’ዚ ብ25 ነሃሰ 2022 ዳግማይ ዝተባረዐ’ሞ፡ ህግደፍ ኣብ ጐኒ ናይ ኣምሓራ ፋኖ ተሰሊፉ ብወግዒ ዝሕንብሰሉ ዘሎ ውግእ፡ ብህወሓት ዝምራሕ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፡ “ዕድመ ስልጣን ኢሳያስ ንምንዋሕ ክብሃል ብኹሉ መዐቀኒ ኣሕዋት ዝኾኑ ህዝብታት ናብ ዘይዛሪ ቂምን በቀልን ንክኣትዉ ህዝቢ ኤርትራ ክፈቅድ ኣይግባእን። እዚ ድማ ንህዝቢ ትግራይ ካብ ምሕላይን ፅቡቕ ካብ ምምናይን ጥራሕ ዘይኮነስ ካብ ዘላቒ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ኣንፃር እውን ክምዘን ዘለዎ ውራይ እዩ።“ ዝበሎ ምስትውዓሉ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ማለት ግን ምስ ገለ ኤርትራውያን ኮይኖም ኣንጻር ልኡላውነት ኤርትራ ዘዳኽሩን ክምከቱ ዝግበኦምን ተጋሩ ባእታታት የለዉን ማለት ኣይኮነን።
ስለዚ ጉጅለ ህግደፍ ምስ ኣምሓራ ፋኖ ተመሓዝዩ፡ ኤርትራውያን መንእሰያት ኣብ ውግእ ትግራይ ከህልቖም እንከሎ፡ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ዝወጠኖ ሕሳብ ኣለዎ። ህዝቢ ኤርትራኸ ናቱ ናይ ድሕነት ሕሳብ ድዩ ክውጥን ወይስ በቲ ናይ ህግደፍ ሕሳብ’ዩ ክጸድፍ? ብኣፍልጦን ሓላፍነትን ክሓስበሉ ኣብ ዝግበኦ ወሳኒ መድረኽ እዩ ዘሎ እሞ፡ “ዘይሓስብ ኣይንገድኳ ዝበሃል” ክብል ንጽወዖ።
ድሕሪ ፍሽለት ፈስቲቫላትን ባዓላትን ህግደፍ ከ?Saturday, 03 September 2022 12:10 Written by EPDF Information Office
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ መድረኽ ኣዛረብቲ ኮይኖም ካብ ዝቐነዩ ኣገደስቲ ዛዕባታት ሓደ ፍሽለት ፈስቲቫላትን ባዓላትን ህግደፍ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። በዚ መሰረት ተረኽቦታት ሽወደን፡ ሆላንድ፡ ጀርመን፡ ስዊዘርላንድ፡ ነርወይን ዓዲ እንግሊዝን ምጥቃስ ይከኣል። ዕላማ ምድላዋት ህግደፍ ዝተፈላለዩ ኣስማትን መልከዓትን ክወሃቦም’ኳ እንተተፈተነ፡ ብዝተፈላለዩ ኣገዳዲ ኣገባባት ገንዘብ ካብ ምእካብ፡ ንሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ዘይስሞም ሂብካ ካብ ህዝቢ ክተርሕቕ ካብ ምፍታን፡ ምስ ጐረባብቲ ህዝብታት ናይ ጽልእን ቅርሕንትን እሾኽ ዝዘርኡ መደረታት ካብ ምቅላሕ ሓሊፉ ካልእ ንህዝብን ሃገርን ዘርብሕ ቁምነገር ኣይነበሮን። ነዚ ዝተጠቕሰ ሓቀኛ መልእኽቲ ናይቲ ዝፈሸለ ፈስቲቫላትን በዓላትን ንምሽፋን ግና ሙዚቃዊዶ ባህላዊ ምርኢታት ዝብሉ ምስምሳት ተዋሂብዎ ነይሩ።
ነዚ ንኤርትራዊ ካብቲ ቀንዲ ጉዳይ ሃገሩ ኣልጊሱ፡ ናብ ግዳም ጥራይ ከም ዘመዓዱ ናይ ምግባሩ መደብ፡ እቲ ፍትሒ፡ ቅኑዕ ምምሕዳር፡ ሰላምን ልምዓት ብሂጉ ዘይተዓደለ ህዝቢ ኤርትራ ከም ዘይድግፎ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብፍላይ ከኣ በቲ ዝያዳ ኩሉ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ፡ ግዳይ ወጽዓ ህግደፍ ዝኾነ መንእሰይ ዝለዓለ ተቓውሞ ከም ዘጋጥሞ እቲ ጉጅለ’ውን ዘይጽበዮ ኣይመስለናን። ብግብሪ ከኣ ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ኤርትራዊ መንእሰይ ነቲ ኣብ ሃገሩ ደም ዘንበዖን ብዕድሉ ዝተጻወተን ህግደፍ ብዘይተጸበዮ ስልቲ ኣብ መድረኽ ሕጊ ኣብ ምስዓሩን ምስንባዱን ዓብይ እጃም ኣበርኪቱ። እዚ ዘይግበኦ ስም ንዝተዋህቦ መታለሊ ፈስቲቫላት ህግደፍ፡ ኣብ መድረኽ ሕጊ ዘእገደ ኤርትራዊ ተቓውሞ፡ ተቓውሞኡ ካብዚ ፈስቲቫላት ዝጀመረን ኣብኡ ተደሪቱ ጠጠው ዝብልን ኣይኮነን። እቲ ዝተራእየ ሕራነ መንእሰያት ካብ ምጽራር ፈስቲቫል ጥራይ ዝነቅል ዘይኮነ፡ እኩብ ድምር ናይቲ ኣብ ኤርትራ መሊኡ ናብ ዲያስፖራ ዝፈስስ ዘሎ ወጽዓ ህግደፍ እዩ። እቲ ንናይዚ ቀረባ ግዜ ተሪር ተቓውሞ ፍሉይ ዝገብሮ ግና እተን ህግደፍ ብጉልባብ ፈስቲቫል ንዓመታት ከደናግረለንን ክዕንድረለንን ዝጸንሐ ሃገራት’ውን ጸረ ህዝብነቱን ዓመጹን ተረዲአን ብወግዒ ክእግደኦ ምብቀዐን እዩ። እዘን ሃገራት ነቲ ዝቐረበለን ናይ ኤርትራውያን ደለይቲ ለውጢ ምሕጽንታ ተገንዚበን ስጉምቲ ምውሳደን ኣብዚ ዝውሰን ዘይኮነ፡ ድሕሪ ሕጂ ህግደፍ ሕግታተንን ስርዓተንን እንተዘየኽቢሩ ክቐጽዕኦ ምዃነን መልእኽቲ ዘመሓላልፍ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ቅድሚ ሕጂ እውን ተግባራቱ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ቀሪቡ ተቐባልነት ከምዘይረክብ ይፈልጥ እዩ። በዚ መሰረት እዩ ከኣ ኣብ ዝኸዶ ሃገር ዘይሕጋዊ ኣሰራርሓ ዝኽተል። ነቶም ናይተን ሃገራት ሕግን ኣሰራርሓን ተመርኲሶም ዝበድህዎ መንእሰያት፡ ናይ ንእስነት ናህሮምን ውዑይ ደሞምን መዝሚዙ ብዝወሰድዎ ስጉምቲ ከም ገበነኛታት ከሲሱ ከቕጸዖምን ከንበርክኾምን ከም ዝፍትን ፍሉጥ እዩ። በዚ ኣቢሉ ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኤርትራ ዝበደሎም፡ መጻኢ ህይወቶም ከጽልምትን ከበላሹን ድሕር ከምዘይብል ርዱእ እዩ። ሰማዒ እንተረኺቡ፡ ኣብ ሃገር ጀርመን ከተማ ጊሰን መደባቱ ምስ ፈሸለ ዘወጣውጦ ዘሎ ወስታታት ድማ ነዚ ዘመልክት እዩ። ስለዚ ኤርትራውያን ነቲ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ንህግደፍ ረቲዖም መደባቱ ዘፍሸልሉ ንናይተን ሃገራት ሕጋዊ ኣሰራርሓ ክሕልዉዎን ከኽብርዎን ከድልዮም እዩ። ንዓመጸኛ ኣሰራርሓን ጥሕሰትን ጉጅለ ህግደፍ ምድጋም ግና ተመሊሱ ግዳይ ክትከውን ኣፍደገ ስለ ዝኸፍት፡ ብልቦና ምስትውዓሉ ኣገዳሲ እዩ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ፡ ከምቲ ፈጻሚ ሽማግለ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ መበል 11 ስሩዕ ኣኼባኡ ብ27 ነሃሰ 2022 ኣቃኒዑ ኣብ ዘውጸኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፡ “ንኹሎም እቶም ነዚ ዓወት ዘመዝገቡ ኤርትራውያን ኣመጒሱ፡ ቃልሶም ክቕጽልዎ ዘለዎ እምነት ኣረጋጊጹ። ናይተን ቃልሲ ኤርትራውያን ሓይልታት ለውጢ ፍትሓውነት ተገንዚበን ነቲ ፈስቲቫላት ናይ ምስራዝ ስጉምቲ ዝወሰዳ ሃገራት ኣካላት ጸጥታን ፍትሕን ኣመስጊኑ ምትሕብባሮም ቀጻሊ ክኸውን ድማ ጸዊዑ።” ዝበሎ ኤርትራውያን ተቓለስቲ መንእሰያት ኮኑ እተን ንዳንኬራ ህግደፍ ዕድል ዝኸልአ ሃገራት ጻዕሮም ቀጻሊ ክኸውን ይግበኦ።
ደገፍቲ ህግደፍ ኢና ዝብሉ ኤርትራውያን ወገናት፡ ነቲ ፈስቲቫላት ዘይመልክዑ ሂቦም ከም ናይ ልኡላውነት ምሕላው ድምጺ ዝቃለሓሉ መድረኽ ምውሳዶም ጌጋ ምዃኑ ክርድኡ ይግበኦም። ታራ ባህልኻን ልምድኻን ናይ ምዕቃብ ተልእኮ ዘለዎ ከምዘይኮነ’ውን ክዝንግዑ ኣይግበኦምን። እቲ ከም ናይ ልኡላውነት ተሓላቒ ዝወስድዎ ዘለዉ ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብ ገዛእ ሃገሮም ሰብኣዊ ልኡላውነቶም ግሂሱ ኣብ ዓዲ ጓና ንኽነብሩ ዘገደዶም ምዃኑ ክእመኑ ግድን እዩ። ባዕሉ ልኡላውነቶም ዝነፈጎም ክነሱ፡ ተጠውዩ “እገለ ናይ እትበሃል ሃገር መንግስቲ ወይ መራሒ ልኡላውነትካ ክግህስ እዩ” ክብሎም እንከሎ፡ “ንስኻኸ እንታይ ኢኻ ፈዲኻና?” ኢሎም ከዋጥርዎ ይግበኦም።
እቶም ኣብ ኣደባባያት ተቓዊሞም ኣብ መድረኽ ሕጊ ረቲዖም መደባት ህግደፍ ዘፍሸሉ ደለይቲ ለውጢ ብሓፈሻ፡ መንእሰያት ድማ ብፍላይ፣ ሃገሮም ጸሊኦም ዘይኮነስ፡ ብሰንኪ ግፍዕን ጭካነን ህግደፍ ሃጽ ኢሎም ዝተሰዱን ብሰንኪ ስደት ዝሓደሮም ቁስሊ ዘየሕወዩን እዮም። ደገፍቲ ህግደፍ ኢና በሃልቲ ኤርትራውያን ከኣ፡ ደቅኹምን ኣሕዋትኩምን ምዃኖም እናፈለጥኩም፡ ብኣተሓሳስባ ካባኹም ስለ ዝተፈልዩ ህግደፍ “ተጋሩ እዮም፡ ልኡኻት ወያነን ፈጠርቲ ራዕድን እዮም፡ ስርዓት ዝጐደሎም በጋሚዶ እዮም …….ወዘተ” እንተበለኩም፡ እሞ እንተኣሚንኩሞ “ጡፍ እንተበልካዮስ ናብ ጭሕምኻ” ከም ዝባሃል፡ ደሓር ከጣዕሰኩም እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ምስ ናይ ርሑቕ ኮነ ጐረባብቱ ህዝብታት ኣብ ምስናይ እምበር፡ ኣብ ምጽላእ ረብሓ ስለ ዘየብሉ፡ ነቲ ህግደፍ ተጽዕኖ ንምፍጣር ወተሃደራዊ ክዳን ብዘልበሶም ናይ ጸይቂ ልሳናቱ ዝነዝሖ ናይ ጽልኢ መርዚ፡ ንገዛእ ርእስኹም ክትብሉ ንጸግዎ። ነቶም ኣብ ኤርትራ ብቅዋም ዝምራሕ፡ ፍትሒ፡ ዲሞክራሲ፡ ሰላምን ልምዓትን ንክትከል ከም ዝቃለሱ ትፈልጥዎም ተቓወምቲ መንእሰያት ናይ ለውጢ ሓይሊ ብናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ ዘይኮነ፡ ብዓይኒ ጽልእን ክድዓት ሃገርን ንክትርእይዎም ህግደፍ ክጉስጉሰኩም እንከሎ “ስለምንታይ?” ኢልኩም ሕተቱ። እዞም ሎሚ ዘይስሞም ዝወሃቦም ዘሎ መንእሰያት፡ ንህግደፍ ምግልጋል ኣፍልጦን ክብርን ዘየውህብ ኮይኑ እምበር፡ ኣብ ወተሃደራዊ ድዩ ሲቪላዊ መዳያት ዘገልገልዎ ምዃኖም ኣይትስሓቱ።
ምፍሻል ፈስቲቫላት ኣፍደገ ተወሳኺ ቃልሲ ናብ ዓወት ዘተባብዕ እምበር፡ ናይ መወዳእታ ዓወት ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ኣይኮነን። በዚ ተኸፊቱ ዘሎ ዕድል ኣንጻር ኩሉ ዘይሕጋዊ ተግባራት ህግደፍ ኣብ ሃገርን ዲያስፖራን ዝካየድ ቃልሲ ብቐጻሊ ክሓንን ይግበኦ። ስለዚ ጉዕዞ ሓይልታት ለውጢ ድሕሪ ፍሽለት ፍርስቲቫላትን መደባትን ህግደፍ ናብ ቀጻሊ ቃልስን ዓወትን ክኸውን ይግበኦ። ከምቲ ብመዓር ዝተላዕጠጠ ዕረ እሞ ዝተሳዕረ መደባት ፈስቲቫል ከም ኣገዲድካ ካብ ኣታዊ ኤርትራውያን 2% ምምንዛዕ ዝኣመሰሉ ናይ ዓመጽ መደባት በብሓደ ክብድሁ ይግበኦም። እቶም “ካብ ዓድና ወጺእና ኣብ ስደት ዑቕባ ክንሓትት ዘገደደና ወጽዓ ህግደፍ እዩ” ክትብሉ ዝጸናሕኩም፡ ሕጂ ኣመጐስቲ ህግደፍ ትኾኑ ዘለኹ፡ ኣካይዳኹም ሳዕቤን ከም ዝህልዎ ብዙሓት ብዛዕባዚ ዓውዲ ዓሚቕ ኣፍልጦ ዘለዎም የጠንቅቕኹም ኣለዉ’ሞ ንድሕነትኩም ክትብሉ እዝኒ ሃብዎም።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ጉዕዞ ቃልስን ዓወትንThursday, 01 September 2022 08:38 Written by EPDP Information Office
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብ መፋርቕ ናይ 1880 ኤውሮጳውያን ገዛእቲ ከከም ዝጥዕሞም ንኣፍሪቃ ክማቐልዋ እንከለዉ፡ ኢጣልያ ንኤርትራ ወሪራ ኣብ ትሕቲ ግዝኣታ ኣእተወታ። ብጽሒት ግዝኣት ጣልያን ኮይና። መግዛእቲ ኢጣልያ ግዝኣቱ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንምስፍሕፋሕ ንኣስመራ ከም ቀንዲ መንበርን ምርዋፍርን ከተምኡ ክትከውን መስረታ። ነዚ ዝገበሮ ብዋጋ ናይቶም ደቀባት ጉልበት ኢዩ ነይሩ። ናይ ሕርሻ መሬቶም መንዚዑ ጉልበቶም መዝሚዙ ሰብኣዊ መሰላቶም ገፊፉ ግዙኣቱ ብምግባር ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ምስቲ ኣብቲ እዋንቲ ዝነበሮ ውሱን ዓቕሚ ንፋሽስታዊ መግዛእታዊ ምምሕዳር ኢጣልያ ብቐሊሉ ኣይረዓሞን።
ድሕሪ መወዳእታ 2ይ ውግእ ዓለም ስዕረት ናይቲ ኢጣልያ ዝነበረቶ ምሕዝነት ምግጣሙ፡ ኤርትራ ሓያላት ሃገራት ስለ ዝዘረይዋ፡ ከምተን ካለኦት ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኤውሮጳውያን ዝጸንሓ ብቐጥታ ኣኽሊል ናጽነት ክትደፍእ ኣይከኣለትን። ብኣንጻሩ እቶም ናይ ምውሳን ስልጣን ዝነበሮም ሓያላት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሃገርና ኣብ ሕድሕዶም’ውን ምርድዳእ ምስ ሰኣኑ፡ ኤርትራ ካብ ድሌት ህዝባ ወጻኢ ን10 ዓመታት ኣብ ትሕቲ መጉዚትነት ዓባይ ብሪጣንያ ክትጸንሕ ተወሰነ።
ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ዝወደቐትሉ ግዜ፡ “መጻኢ ዕድል ኤርትራ” ንምውሳን ኣዝዩ ጽዑቕ ፖለቲካዊ ላዕልን ታሕትን ተኻየደ። ምምሕዳር እንግሊዝ ምስ ኩሉቲ ጨቋንን ፈላሊኻ ግዛእ ኣመሓዳድራኣን ንህዝቢ ኤርትራ ዘየርብሕ ቁጠባዊ ፖሊሲኣን፡ መሰል ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን ስለ ዘፍቀደት ኤርትራውያን ከከም ዝንባለኦም ተወዲቦም መጻኢ ዕድል ሃገሮም ክውስኑ ተንቀሳቒሶም። እንተኾነ እተን ኣብቲ ግዜቲ ዝተፈጠራ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ማሕበራት ብሓፈሻ፡ ካብ ናይ ወጻኢ ሓይልታት ተጽዕኖ ብፍላይ ከኣ ካብ ኢድ ኣእታውነት ኢትዮጵያ ናጻ ሰለ ዘይነበራ መሰረታዊ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ኣየረጋገጻን። ኣብ መውዳእታ ከኣ እቲ ካብ ትጽቢት ህዝቢ ኤርትራ ወጻኢ ዝተመስረተ ፈደረሽን ኤርትራን ኢትዮጵያን እውን ሰንከልከል ክብል ምስ ጸንሐ፡ ብ14 ሕዳር 1962 ብኢደወነናዊ ውሳነ ንጉሰ ሃይለስላሴ ብወግዒ ፈረሰ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ኩሉቲ ብሕቡእን ብግሁድን ንናጽነቱ ዘካየዶ ፈተነታት ምስ መኸነን እቲ ካብ ድልየቱ ወጻኢ ዝተደኰነ ፈደረሽን እውን በቲ ዝወሰኖ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከይተረፈ ተጠሊሙ ምስ ፈረሰን፡ ኣብ ቅድሚኡ ብዘይካ“ንመግዛእቲ ክርዕም ወይ ድማ ካልእ ኣገባብ ቃልሲ ክኽተል” ካልእ ምርጫታት ኣይነበሮን። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ምንባር ስለ ዘይመረጸ፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ከካይዶ ዝጸንሐ ሕጋውን ሰላማውን ፖለቲካዊ ቃልሲ ንናጽነት፡ ዝበልሐን ዝለዓለን ኣገባብ ቃልሲ ተኸቲሉ ክቕጽል ናይ ግድን ኮነ። በዚ መሰረት ባሕቲ መስከረም 1961ብመሪሕነት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተሓኤ) ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብረታዊ ቃልሲ ተበሰረ። ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ወድዓዊ ኩነታትን ድሌት ህዝቢ ኤርትራ ንናጽነትን ኣንቢቡ ኢዩ ተበጊሱ። ንኤርትራ ልክዕ ከምተን ኣብቲ እዋንቲ ናጽነተን ዝዓተራ ሃገራት ኣፍሪቃ ንምግባራ ዝዓለመ ነይሩ። ኣብቲ ፖለቲካዊ ቃልሲ ዝተመኮሩ ኤርትራውያን ሓርበኛታት ኣብ ውሽጥን ወጻእን ሓሲቦምን ምስቲ ዝነበረ ዓለማዊ ኩነታት ኣገናዚቦምን ምስ ዝተወሰነ በዓል ቤታዊ ሕጽረታት ዝኣተዉዎ ምርጫ’ዩ ነይሩ።
ቅድሚቲ ስዉእ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ዝመራሒኦም ብባሕቲ መስከረም 1961 ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብረታዊ ቃልሲ ምብሳሮም፡ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ሃገር ግብጺ፡ ብ7 ሓምለ 1960፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ደረጃታት ትምህርትን ስራሕን ዝነበሩ ኤርትራውያን ንኣጀማምራ’ቲ ብረታዊ ቃልሲ ኣብ ዝምልከት ተኣኪቦም ምዝታዮምን ኣብቲ ዓመት ብ10 ሓምለ 11 ዝኣባላታ መሪሕነት ምምራጾምን ድማ፡ እቲ ብረታዊ ቃልሲ ብኣፍልጦ እምበር ብሃንደበት ከም ዘይተጀመረ ዘረድእ እዩ።
ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዕላማኡ እንታይ ምዃኑ ከይተረደአ ዝነቐለ ዘይኮነ፡ ኣብ 5 ጉዳያት ዘተኩር 14 ዓንቀጻት ዝሓዘ መበገሲ ሰነድ ከም ዝነበሮ ብዛዕባኡ ዓሚቕ መጽናዕቲ ዘካየዱ ተመራመርቲ ዘረጋገጽዎ እዩ። ኣብቲ መበገሲ ሰነድ፡ ሰውራ ንምሕያል ከከም ኩነታቱ ብግሁድን ብስዉርን ሰፊሕ ህዝባዊ ውደባ ምክያድ፡ ሓድነት እቲ ዝምስረት ሰውራን ህዝቢ ኤርትራን ምዕቃብን ጉዳይ ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራትን ካለኦት ዝምልከቶም ኣካላትን ግንዛበ ክረክብ ጻዕሪ ምቕጻልን ዝብሉ፡ ኣይኮነንዶ ኣብቲ እዋንቲ ሎሚ እውን ኣገዳስነቶም ህያው ዝኾኑ ሓሳባት ነይረምዎ። ከም ኣካል ናይዚ ሰነድዚ ተሳትፎ ኣብቲ ቃልሲ ንዝኾነ 18 ዓመትን ካብኡ ንላዕልን ዝዕድሜኡ ኤርትራዊ ክፉት ምንባሩ ከኣ ክሳብ ክንደይ ኣህጉራዊ ሕጊ ውትህድርና ኣብ ግምት ዘእተወ ከም ዝነበረ ዘመልክት እዩ።
ሰውራ ኤርትራ ብባሕቲ መስከረም 1961 ብመሪሕነት እቲ ብ1915 ተወሊዱ ብ1962 ዝተሰወአ ሓምድ እድሪስ ዓወተ ምስ ተበሰረ፡ ብዙሓት ወተሃደራዊ ተመኩሮ ዝነበሮም ኤርትራውያን ክኽተልዎ ግዜ ኣይወሰደሎምን። ኣብ ከባቢ ኣቑርደት ተወሊዱ፡ ብ1934 ኣብ ሱዳን ወተሃደር ዝኾነ፡ ኣቡ ርጀላ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ ከም ዝገለጾ፡ ኣብ ወርሒ ለካቲት 1962 ንሱ ዝርከቦም 20 ወተሃደራዊ ተመኩሮ ዝነበሮም ኤርትራውያን ናብቲ ዕሸል ሰውራ ከም ዝተጸንበሩ ይገልጽ። እቲ ዋሕዚ ተሳትፎ ድሕሪኡ’ውን ቀጺሉ።
እቲ ብኸምዚ ዝሰፍሐ ሰውራ፡ ኣብቲ መስርሕ የጋጥሞ ንዝነበረ ውሽጣዊ ምፍንጫላትን መግዛእታዊ ተጻብኦታትን በዲሁ፡ ናይ ኣእላፍ ጀጋኑ ህይወት ገቢሩ ድሕሪ ናይ 30 ዓመታት ናይ ቃልስን ዓወትን ጉዕዞ ብ1991 ናጽነት ኤርትራ፡ ድሕሪኡ ከኣ ብ1993 ብመንገዲ ረፈረንደም ልኡላዊት ኤርትራ ኣውሒሱ። እዚ ዓወትዚ ናይቲ ቃልሲ ናይ መጀመርያ ምዕራፍ መዛዘሚ ናይ ቀጻሊ ምዕራፍ ከኣ መኽፈቲ እምበር፡ ናይ መውዳእታ ኣይነበረን። ምኽንያቱ “ልኡላዊት ኤርትራ ከመይ ትመሓደር?” ዝብል መሰረታዊ ሕቶ ዝመለሰ ስለ ዘይነበረ። ብመሰረቱ እውን ናይቲ ቃልሲ መበገሲ ናይ ባዕዳውያን ገዛእቲ ኣብ ኤርትራዊ ኣካላዊ ህልውና ጥራይ ዘይኮነ፡ ምረት ናይቲ ብኣታቶም ዝወርድ ዝነበረ ወጻዒ ኣተሓሳስባ እዩ ነይሩ። ድሕሪ ናጽነት እውን ንኤርትራ መን ይምረሓያ ብዘየገድስ እቲ መግዛእታዊ ወጻዒ ኣተሓሳስባ ክሳብ ዘይተወገደ፡ ህዝቢ ኤርትራ ቃልሱ ክቕጽል ግድን ነይሩ። ስለዚ እዩ ከኣ ንምውጋድ ጉጅለ ህግደፍ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ክቕጽል ባህርያዊ ዝኸውን።
ባሕቲ መስከረም እዚ ን61 ዓመታት መልክዓቱ እንዳቀያየረ ጌና ዘይዓረፈ ዘሎ ቃልሲ በቲ ዝበለሐ መልክዑ ዝተጀመረላ ስለ ዝኾነት ክንዝክራ ግቡእ እዩ። ኣብቲ ዝኽራ ኣብ ጸልማት ኮይኖም ብርሃን ከም ዝመጽእ ተኣማሚኖም ቃልሲ ንዝጀመሩ ሓርበኛታትና ገድሎም ከነዝንቱ ግድን እዩ። እቲ ቀንዲ ቁምነገር ግና “ንሳቶምስ ግቡኦም ፈጺሞም ኣረኩበሙና ንሕናኸ ናበይ ገጽና ኢና?” ዝብል ንቕድሚት ዘማዕዱ ሕቶ ምምላስ እዩ ክኸውን ዝግበኦ። እቶም ሓርበኛታት ግቡኦም ፈጺሞም ኣረኪቦም ስለ ዝሓለፉ ዘይተኸፍለ ዕዳ ዘይብሎም ቅሱናት’ዮም። ንሕና ግና እቲ ሓላፍነት ጌና ኣብ እንግደዓና ስለ ዘሎ ሰብ ዕዳ ኢና። ንተካኢና ወለዶ ከነረክብ ግድን ስለዝኾነ፡ ኣብቲ ምርኽኻብ ድማ “እዚ ዓሚምና ኣለና ንስኻትኩም ከኣ መልእዎ” እንብለሉ ስራሕ ዝዓመምና ክንከውን ይግበኣና። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ታሪኻዊ ዕለት፡ መንእሰይ ወለዶ ተኸኣኢሉ፡ ተጸዋዊሩን ተመላሊኡን፡ ትርጉም ፍልልያዊ ሓድነት ተረዲኡ ብሓባር ዝቃለሰሉ ባህሊ ከነውርሶ ይግበኣና። ከምዚ ክንገብር እንተዘይበቒዕና ግና እቲ ዝትከኣና ወለዶ ጥራይ ዘይኮነ፡ ታሪኽ እውን ክተሓሳሰበና እዩ።
ዝኽርን ክብርን ንሰማእታት ኤርትራ!
ባሕቲ መስከረም 2022
“ዘበንያ ግርንቢጥስ: ማይ ንዓቐብ”Thursday, 25 August 2022 22:02 Written by EPDP Information Office
ርእሰ ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ዝሓለፈ ናይ መግዛእቲ ዘበናት ብዝተፈላለዩ ወገናት ክጥለም ዝጸንሐ ህዝቢ እዩ። ካብ ገዛእቱ ዝሓሸ ከጋጥሞ ስለ ዘይተጸበየ፡ እቲ ኣብ መዋእል መግዛእቲ በብመድረኹ ዘጓንፎ ዝነበረ ጥልመታትን ክሕደታትን ኣይተሓደሶን። ብኣንጻሩ ኣብ ክንዲ ሓንጐፋይ ኢሉ ተቐቢልዎን ተለማሚድዎን ተንበርኪኹ ዝነብር ከከም መድረኹ በብዝጥዕሞ ኣገባብ ክቃለሶ ከም ዝጸንሐ ታሪኹ ይምስክረሉ። እቲ ዘገርም ከኣ ድሕሪ መሪርን ነዊሕን ቃልሲ መግዛእቲ ምስዓሩ እውን ካብ ትጽቢቱ ወጻኢ ካብ ግዜ መንግዛእቲ ብዘይፍለ፡ ካብ መቑሕ ጠላማት ዘይምውጽኡ እዩ።
ድሕሪ ናጽነት ብፍላይ ኣብቲ ናይ መጀመርያ ዓመታት ኣንጻር ህግደፍ ዝነበረ ተቓውሞ ኣብ ውሱን ኩርናዕ ዝተደረተ ምንባሩ ዝዝከር እዩ። እዚ ሎሚ ዓለም ብዓለማ ኣጀንደኣ ገይራቶ ዘላ ናይቲ ተቓውሞ ምኽንያት እውን ክንድቲ ዝድለ ኣብቲ ናይቲ ተቓውሞ ቀንዲ በዓል ቤት ህዝቢ ኤርትራ ዝነበሮ ግንዛበን ተረድኦን ኣይነበሮን ። ጉጅለ ህግደፍ ግን ጥልመቱ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ስለ ዝፈልጥ፡ ብዛዕባቲ ቀንዲ ጠንቂ ናይቲ ተቓውሞ፡ መን ከም ዝቃወሞን ስለምንታይ ከም ዝቃወሞን ይፈልጥ ነይሩ። እቲ ተቓውሞ ከይሳዕረረን ኣብዚ ሎሚ በጺሕዎ ዘሎ ብራኸ ንከይበጽሕን ሓቢኡ ከምክኖ ዘይዕዉት ፈተነታት’ውን ኣካይዱ። ብዛዕባቲ ተቓውሞ ኣፍልጦን ግደን ኣለዎም ንዝበሎም ኣዝዮም ብዙሓት ኤርትራውያን፡ ብሰላሕታ፡ ናይ ምቕንጻሉ፡ ፡ ምጭዋዩን ምእሳሩን ምስጢር ከኣ ነዚ ተቓውሞ ንሓዋሩ ናይ ምጥፋእ መደቡ መርኣያ ምንባሩ ፍሉጥ እዩ። ብግብሪ ግና ኣይተዓወተን። እዚ ሎሚ ምስ ኩሉ ድኽመታቱ ዝሓቑኖ ዘሎ ስፍሓትን ምኽንያታትን ሓይሊ ተቓውሞ ኤርትራ ከኣ፡ ጉጅለ ህግደፍ ንተቓውሞ ብዕሸሉ ሓቢእካ ናይ ምሕቃቕ መደቡ ከምዘይተዓወተ መስካሪ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ናይ መጀመርያ ዓመታት ድሕሪ ናጽነት፡ ብዝተፈላለዩ ስቱር ኣገባባት፡ ንምምሕዳር ህግደፍ ዝቃወሙ ዝተወደቡ ኤርትራዊ ኣካላት ኣለዉ ክሰምዕ እንከሎ፡ “ሎሚ ድሕሪ ናጽነትከ ደኣ እንታይ ደልዮም እዮም ዝቃወሙ? እታ ንደልያ ዝነበርና ናጽነት ረኺብናያ ኢና” ዝብለሉ ኩነታት ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ። ነቲ ህግደፍ ንኹሉቲ ደሓር ግዜኡ ሓልዩ ዝተጋህደ ሓጥያቱን ጥልመቱን ንምሕባእ፡ ንዝተሳዕረ ስርዓት ደርግ እንዳላገበ “ዕሸል ሃገር እንዲና ንመርሕ ዘለና፡ ባዶ ሳጹን ገንዘብ እንዲና ተረኪብና፡ ህዝቢ ካብቲ ዝነበሮ ኣይነወሐን እሞ ይተዓገሰና” ክብሎ እንከሎ ምስ ኩሉ ጥርጠራኡ፡ ሓቂ መሲልዎ ዝኣመኖ ውሑድ ኣይነበረን። ህዝቢ ኤርትራ እምነት ከሕድር እንከሎ፡ ንህግደፍ ብዛዓብቲ ዝስዕርር ዝነበረ ጥልመቱ ከምዘይተረደኦ ይመስሎ ይነብር። ህዝቢ ኤርትራ ግና “ኤርትራዊ ኮይኑስ ኣብ ልዕሊ ብመስዋእቱ ሃገር ዘውሓሰ ህዝቢ ቃሉ ዓጺፉ ዝጠልም ኣይህሉን ግዲ” ካብ ዝብል ሓቦ እንተዘይኮይኑ፡ ነቲ ድሕሪ ናጽነት ክጐናጸፎ ዝነበሮ ሓርነት ዘንጊዕዎ ነይሩ ማለት ኣይኮነን። ክዕገሶ ዝግበኦ ግዜ ተዓጊሱ ውጽኢት ምስ ሰኣነሉ ግና ንሕገመንግስታዊ ስርዓት ፡ ንዲሞክራስያዊ ምምሕዳርን መሪሕነትን፡ ንብዙሕነታዊ ኣተሓሳስባን ኣወዳድባን፡ ንሰላማውን ልምዓታውን ሃዋህው፡ ተወዲቡ ክቃለስ ወሲኑ ግብራዊ ምንቅስቓስ ከኣ ኣርእዩ።
ህግደፍ ድሕሪ ናጽነት፡ ብሓፈሻ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ብፍላይ ከኣ ኣብ ልዕሊቲ መንእሰይ ወለዶ ዘርኣዮ ጥልመት፡ ኣብ ዝምድና መንግስትን ዜጋታቱን ብፍሉይ ዝርአ ኣሉታዊ ተመኩሮ እዩ። ካብዚ ኩነታት ብምንቃል ንኤርትራ “ኣፍሪቃዊት ሰሜን ኮርያ” ዝበልዋ ወገናት ምንባሮም ዝዝከር እዩ። እንተኾነ ኩነታት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ህግደፍ ካብ ኮርያ’ውን ዝገደደ እዩ። ምኽንያቱ ኤርትራ ንቕድሚት ዘይምስጓማ ዘይኮነ፡ ኣብ ግዜ መግዛእቲ ዝነበራ ደረጃ ኣብ ዘይትዕቅበሉ ደረጃ ወዲቓ ዘላ ሃገር ብምዃና። ተመኩሮ ግዱድን መጀመርታኡ እንተዘይኮይኑ መወዳእታኡ ዘይፍለጥን ውትህድርና ናይቲ ጉጅለ ጥልመት ካብ ዝተገልጸሎም ተግባራት እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ነቲ ክሳብ ሎሚ፡ ኣብታ ብገዛእ መስዋእቱ ዘውሓሳ ሃገሩ ኩሉ ሓርነታቱን መሰላቱን ዝነፈጎ ህዝብን፡ ንስልጣኑ ክብል ብዕድሉ ዝተጻወተሉ መንእሰይ ኤርትራን ይቕረታ ሓቲቱ፡ መጻኢ ብዲሞክራስያዊ ኣገባብ ዘመሓደሩዋን ብናጻ ድሌቶም ዓቕሞምን ዝሃንጹዋን ሃገር መንገዲ ክኸፍተሎም መተገበኦ። ብኣንጻሩ ግና ስለምንታይ ንመግዛእታዊ ኣርዑተይ ነቐፍኩምን ተቓወምኩምን ብዝብል ብደዐን ምጉብዕባዕን፡ ከምቲ “ዘበንያ ግርንቢጥስ ማይ ንዓቐብ” ዝበሃል፡ ይቕረታ ሕተቱኒ በሃላይ ኮይኑ ዘሎ።
ኣብዚ እዋንዚ ነቶም ሃገሮም ጸሊኦም ዘይኮኑ፡ ብሰንኪ ወጽዓኡ ዝተሰዱ መንእሰያት፡ ደድሕሪኦም እናኸደን ንሕግታት ናይተን ዝነብሩለን ሃገራት እናጠሓሰን፡ “ናይ ጣዕሳ ቀጥዒ እናመላእኩም፡ እሞ ድማ ብዶላራት ኣሰኒኹም፡ ይቕረታ ሕተቱኒ” ይብሎም ኣሎ። እዚ ምስቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ሕዱር ንዕቀት ካብ ህግደፍ ክትሰምዖ ዘገርም እምበር፡ ሎሚ ከም ዝጀመረ ዝውሰድ ኣይኮነን። ናይቶም ንዓመጸኛ ንዕቀቱ ተቐቢሎምን ቃሉ ኣሚኖምን ቀጥዕታቱ ክመልኡን ናይ ፈስቲቫል ዳሳቱ ኣማዕረግትን ዝኾኑ ዘለዉ መንእሰያት ተግባር ዘሕፍር እዩ። ንስቓይ ህዝቢ ኤርትራ ዘንጊዕካ፡ ምስ ጥልመት ናይቲ ጉጅለ ተመሳሲልካ፡ ኣብ ኤምባሲታቱ ተንበርኪኽካ ናይ ጣዕሳ ቀጥዒ ብምምላእ ጥራይ ዝግለጽ ኣይኮነን። ከምቲ “ባዕላ መምጽኢት ደርፊ፡ ባዕላ መጥፍኢት ደርፊ” ዝበሃል፡ ትማሊ “ተቓወምቲ ህግደፍ ኢና” ክብሉ ጸኒሖም፡ ሎሚ ግና “ምስ መንግስትና” ንዝብሉ ወገናት “ትማልን እንታይ ወሰደኩም ሎሚኸ እንታይ መለሰኩም?” ንዝብል ሕቶ መልሶም እንታይ ኮን ይኸውን? ሓደ ስጉምቲ ናብቲ ጉጅለ ምጽጋዕ ብክንድኡ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ምርሓቕ ምዃኑኸ ይርደኦምዶ ይኸውን?
ህግደፍ ቀልቢ ናይቶም ኣብ ቀረባ ዝጸንሑ ዝበሎም ንምስላብ፡ ነቲ ብዘይተጸበዮ ብራኸ ተቓውሞታት ዝሕቆን ዘሎ ፈስቲቫላቱ፡ መእከቢ ዘይሕጋዊ ኣታዊ፡ መስበኺ ልኡላውነትን መንዝሒ ናይ ጽልኢ መርዝን ክጥቀመሉ ተዓዚብና። ጸረ-ልኡላውነት ኤርትራ ዝበሎም ኣካላት እውን ዘርዚሩ። ካልእ ናይዚ ፈስቲቫላቱ ዕላማ ካብ ዘቤታዊ ተሓታተነት ንምህዳም ናብ ደገ ምምዕዳው’ዩ። ግደ ሓቂ ግና ዝያዳኡ ብጉዳይ ልኡላውነት ዘሽካዕለለ ናይ ውሽጢ ኮነ ናይ ግዳም ሓይሊ የለን። እንተልዩ’ውን ንሱ ብዝኸፈቶ ኣፍደገ ዝኣቱ እዩ። ስለዚ ኣብ ጐኒ’ዚ ጉጅለ ምስላፍ መሳርሒኡ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ካልእ ትርጉም የብሉን።
ብዙሓት ብሰንኪ ህግደፍ ውልቃዊ ክብሮምን ልኡላውነት ሃገሮምን ንድሕሪት ተመሊሱ ኣጀንዳ ከም ዝኾነ ዝርድኡ ክንሶም፡ ምስኡ ኮይና “ልኡላውነት ከነኽብር ኢና ቀሪብናዮ” ክብሉ ምስማዕ ዘየገርም ኣይኮነን። ልኡላውነት ህዝቢ ምስ ዝግህስ ወገን ተሰሊፍካ ልኡላውነት ሃገር ናይ ምዕቃብ ሓሸውየ ከኣ እዚ እዩ። ነቲ ይቕረታ ክሓተካ ዝነበሮ፡ “ይቕረ በለለይ” ክትብሎ ጉንብሕ ጥልዕ ምባል ከኣ “ዘበንያ ግርቢጥስ ማይ ንዓቐብ” ዘብል እዩ።
“ዒራ ዘይስንኻስ ሑጻ ቆርጥመሉ”Friday, 19 August 2022 11:06 Written by EPDP Information Office
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ምቅዋምን ምድጋፍን መኻይዲ እዮም። ስለዚ ሓደ ኣካል፡ ንሓደ ተርእዮ ክቃወም እንከሎ፡ ነቶም ደገፍቲ ክሕድሶም ዘለዎ ነገር ኣይኮነን። ኣብ ህልዊ ፖለቲካዊ ኩነታት ሃገርና ተቓወምትን ደገፍትን ህግደፍ ምርኣዮም መግለጺ ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነት እምበር፡ ከም ነውርን ካብዘየሎ፡ ብሰማይ ዝነጠበን ጌርካ ኣይውሰድን። እቶም ዝቃወሙ ኮነ እቶም ዝድግፉ ብዓይኒ ጽልኢ ክረኣኣዩን እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ህላወኡ ክሒዱ፡ ካብ ገጽ ምድሪ ከጥፈኦ ዝሕንሕነሉ ክኾኑ ኣይግባእን። ምኽንያቱ ካልእ ኩሉ ገዲፍካ ኤርትራ ናይ ኩሎም ኤርትራውያን ስለ ዝኾነት።
ምቅዋም ኮነ ምድጋፍ መሰል ዝኸውን ምኽንያታውን ርትዓውን ክኸውን እንከሎ ምዃኑ ክዝንጋዕ ኣይግበኦን። ብመሰል ተጐልቢብካ ብናይ “ዋላ ትንፈር እምበር ጤል እያ” ዝብል ዕዉር ድርቅና፡ ምድጋፍን ንህላወ እቲ ካልእ ወገን ምኽሓድን ግና፡ ቅኑዕ ናይ ምቅዋም መሰል ኣብ ልዕሊ ዘይምዃኑ፡ ናብ ጥፍኣት እምበር ናብ ፍታሕ ዝወስድ ኣይኮነን። ንኣብነት ነቲ ቀትሪ ለይቲ ወይ ነቲ ለይቲ ቀትሪ እንተዘይበልኩሞ ምባል፡ ብመሰል ኣመኽኒኻ እተኸዶ መንገዲ ናይ ጥዕና ኣይኮነን።
ኣብዚ እዋንዚ ብዘይካ ኣዝዮም ውሑዳት፡ ኣብዘሓ ህዝቢ ኤርትራ ንምምሕዳር ህግደፍ ዝቃወም እዩ። እቲ ምቅዋሙ ብደረጃታት ክፈላለ ይኽእል። ዘግሃደን ዘየግሃደን፡ ብቃልዕን ብምስጢርን፡ ዝተወደበን ዘይተወደበን፡ ኣብ ኤርትራን ኣብ ወጻእን፡ ዝፈርሕን ዝደፍርን፡ ……..ወዘተ ኢልካ ምጽብጻቡ ይከኣል። ብዙሕ ናይ ተቓዉሞ ድምጺ ዘስምዕ ይሃሉ’ምበር እቲ ዝያዳ ኣድማዒ እቲ ዝተወደበ ምዃኑ ንጹር እዩ። ብኣተሓሳስባ ንህግደፍ ካብ ልቡ ዘውጸአ ግና ክውደብ ኩነታት ዘየፍቀደሉ ኣካል ኣበርክቶ የብሉን ማለት ግና ኣይኮነን።
ንህግደፍ ዝቃወሙ ኤርትራውያን ናይ ምቅዋሞም ምኽንያት ብመሰሎም ምጥቃሞም ጥራይ ኣይኮነን። ናይቲ ጉጅለ ወጻዒ፡ ጠላም፡ ብናጽነትን ልኡላውነትን ሃገር ዝጣላዕን ገሃሲ ኩሉ መሰላትን ምዃን ንናይ ምቅዋሞም ርትዓውነትን ምኽንያታውነትን ብቑዕ መረጋገጺ እዩ። ነፍሲ ወከፍ እዞም ህዝቢ ኤርትራ ንህግደፍ ዝቃወመሎም ናይ ወጽዓ ኣዕኑድ፡ ኣዝዩ ሰፊሕን ኣስካሕካሕን ዝርዝር ኣለዎም። ስንብራቶም ድማ ኣብ ውሱን ክፋል ኤርትራዊ ዝረአ ዘይኮነ፡ እንዳ ኩሉ ኤርትራዊ ማዕጾ ዝኳሕኩሑ ምዃኖም ዝያዳ ምኽንያታዊ ይኾኑ። ንከምዚ ዓይነት ጸረ ህዝብን ጸረ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላትን ዝኾነ ጉጅለ ምቅዋምን ተቓሊስካ ክትስዕሮ ምስላፍን እምበኣር፡ ናይቲ ብመሰልካ ምጥቃም ቅኑዕ መግለጺ እዩ።
ሰዓብቱ ይውሓዱ እምበር፡ ንህግደፍ ዝድግፍ ኣተሓሳስባ ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሜዳ ምህላዉ ዝከሓድ ኣይኮነን። ናይ ለውጢ ሓይልታት፡ ኣተሓሕዛና ከምቲ “ኣሚንካ ምምጓት” ዝበሃል፡ ህላወ ናይቶም ነቲ ጉጅለ ዝድግፍዎን ዘመጉስዎን ብምኽሓድ ኣይኮነን። እዞም ደገፍቲ ህግደፍ ናይ ምድጋፍ መሰሎም ኣብ ባዶ ምኽንያት ዝምርኮስ እዩ። ህግደፍ ወጻዒ፡ ጠላምን ገሃሲ ኩሉ መሰላትን ምዃኑ፡ ሎሚ ኣይኮነንዶ ንኤርትራውያን ንዘይኤርትራውያን እውን ብሩህ እዩ። መብዛሕትኦም ካብቶም ዝድግፍዎ ብሓለንጊ ወጽዓኡ ዝተገርፉ ምዃኖም ከኣ ንደገፎም ዝያዳ ትርጉም የስእኖ።
ንኣብነት ሓደ ብሰንኪ ግዱድን መወዳእትኡ ዘይፍለጥን ውትህድርና፡ ኣብ ኤርትራ ማሕበረ-ቁጠባዊ ህይወቱ ምምራሕ ስኢኑ፡ ክሃድም ዝተፈነ ኤርትራዊ፡ ኣብ ዶብ ተታሒዙ ንዓመታት ተኣሲሩ። ካብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ተፈትሐ፡ እንዳጋና ሃዲሙ ኣብ ሓንቲ ብዲሞክራስያዊ ስርዓት እትምራሕ ሃገር ኣትዩ ዝተጣየሰ ኤርትራ ከም ኣብነት ንውሰድ። ኣብታ ሃገር ህግደፍ ኣብ ልዕሊኡ ዝፈጸሞ በደላት ከም ምኽንያት ኣቕሪቡ ዑቕባ ናይ ምርካብ ሕቶኡ ተቐባልነት ረኺቡ። ተገልቢጡ ንህግደፍ ዝድግፍ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሓደ ካብ ተኸልቲ ዳስ ፈስቲቫል ህግደፍ ክኸውን እንከሎ፡ ክሳብ ክንደይ ካብ ምኽንያታውነት ርሒቑ ከም ዘሎ ምርዳእ ዘጸግም ኣይኮነን። እዚ ኣካይዳ ጥልመት እውን እዩ። ከምቲ “ዒራ ዘይስንኻስ ሑጻ ትቑርጥመሉ” ዝበሃል፡ “እንኳዕ ደኣ ኣነ ነብሰይ ኣድሓንኩ እምበር እቲ ኣብ ኤርትራ ብህግደፍ ዝደሃኽ ዘሎ ህዝብስ ባዕሉ ይፈልጥ” በሃልነቱ ዘንጸባርቕ እዩ። ስለዚ ኣብዚ እዋንዚ ምስ ህግድፍ ምስላፍ ታራ ምርጫ ዘይኮነ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ገበን ምፍጻም ምዃኑ ዘርኢ እዩ።
እቶም ኣብ ፈስቲቫል ህግደፍ ዝኹነኑ፡ እቶም ህግደፍ ባዕሉ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ኣምሲሉ ዝሰኣሎም፡ ወያነ፡ ዩክረይን፡ ታይዋንን ዝተወሰኑ ምዕራባውያን መንግስታትን ምዃኖም ተዓዚብና። እዚ ኣቀማምጣ ምስ ህልኽን ምንዋሕ ዕድመ ስልጣን ህግደፍን እምበር፡ ምስ ህልዊ ክውንነት ህዝቢ ኤርትራ ዝተሓሓዝ ኣይኮነን። እቲ ምድጋፍን ምቅዋምን ንህልዊ ኩነታት ኤርትራን ህዝባን ቀዳምነት ዝሰርዐ እንተዝነብር፡ እቲ ቅድሚ ኩሉ ክኹነን ዝነበሮ ጨካን ተግባራት ህግደፍ እዩ። እቶም ደድሕሪ ህግደፍ ንዝተፈላለዩ ኣካላት ከውግዙ ዝሰማዕናዮም ደገፍቱ ከኣ “ከምቲ ላምሲ ብኢዳ ዝቐርባ ብእግራ ትሓክኽ” ዝበሃል ኮይንዎም እንተዘይኮይኑ፡ ቅድሚ ናብ ኣስመራን ዓዲ ሃሎን፡ ናብ መቐለ፡ ኪየቭ፡ ታይፐይ፡ ዋሽንገተንን ካለኦትን ኣይመተመጣጠሩን። ምናልባት ነዞም ክረግምዎም ዝሰማዕናዮም መንግስታት ናይ ምቅዋም ወልፊ እንተልይዎም እውን፡ እቲ ቀዳምነት ክሰርዕዎ ዝነበሮም እቲ ንኤርትራውያን ኣብ ገዛእ ሃገሮም መርገጽ እግሪ ነፊጉ ደም ዘንበዖም ዘሎ ኣብ ኣስመራ ዝዓረደ ጉጅለ ክኸውን ምተገበኦ። ንምዃኑ እቲ ህበይሲ “ቅድም እቲ ኣብ ኮፍ መበልያይ ዘሎ እሾኽ ኣውጽኡለይ’ሞ፡ እቲ ዝተረፈ ኮፍ ምስ በልኩ ባዕለይ የርክበሉ” በለት ዝበሃል ምስላስ ኣየስተብሃልሉን ማለት ድዩ።
ብሓፈሻ ደገፍቲ ህግደፍ፡ ብፍላይ ከኣ እዞም ኣብ ፈስቲቫላቱ “እምባሕ በል”፡ ኣብቲ ዘሕፍር ተግባሮም ከኣ፡“ኩራዕ ኤርትራዊ” ክብሉ ዝሰማዕናዮም፡ ኣብተን ዝነብሩለን ሃገራት ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ክጐድሎም እንከሎ “ሸንዳሕዳሕ” ከም ዝብሉ ፍሉጥ እዩ። እዚ ኣብ ሃገርከ፡ ብደምን ኣዕጽምትን ጀጋኑ ደቂ ህዝቢ ዝመጸ መሰል ብኣጻብዕ ንዝቑጸሩ ኣሕሊፍካ ምስ ሃብካ ምዃኑ፡ ዘሕፍርን ዘተክዝን እምበር ዘሳዕስዕ ክኸውን ኣይምተገብኦን።
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ይገዝእ ንዘሎ ጉጅለ፡ እትቃለሶ እምበር እትከላኽለሉን እንትድግፎን ከም ዘይኮነ ዝተገንዘቡ ብዙሓት፡ ምእንቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰል ሰባት ዝተሰለፉ ዘይኤርትራውያን ወገናት ከይተረፉ ድምጾም የስምዑ ኣለዉ። ጸረ ህዝብነት መልእኽቲ ፈስቲቫላት ህግደፍ ብምግንዛብ፡ ኣብ ሽወደን፡ ዳላስን ሆላንድን ዝተሰምዑ ድምጽታት ኣተባባዕቲ እዮም። ንሕና ኤርትራውያን ከኣ ከምዚ ዓይነት ተስፋን ደገፍን ዝህቡ ተበግሶታት ክንርኢ እንከለና፡ ኣብ ክንድ ከምቲ “ጠሓኒትሲ ሓጋዚታ እንተረኣየት መዲዳ ትሓብእ” ዝብሃል ኣብ ክንዲ እግርና እነድሕር፡ ነቲ ጻሕታሪ ጽልእን ኣጸላምን ፖለቲካ ህግድፍ ብትብዓት ንመክቶዮ።
ኣብ ዘይብሱል መምዘኒ፡ ምፍልላይSunday, 14 August 2022 12:32 Written by EPDP Information Office
ርእሰ ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብ ከምዚ ናትና ዝኣመሰለ፡ መስርሕ ፖለቲካዊ ቃልሲ፡ ናይቲ መስርሕ ተዋሳእቲ፡ ናይ ሓባር ሸቶኳ እንተሃለዎም “ብኸመይ ናብቲ ሸቶና ንብጻሕ?” ኣብ ዝብል፡ ብዝተፈላለዩ ዛዕባታት ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያት ክህልዎም ንቡር እዩ። ኣብ ከምዚ ኩነታት፡ ቀንዲ ዕማም ናይቲ ቃልሲ ነቲ ናይ ኣተሓሳስባ ምፍልልያት ኣመሓዲርካ ናይ ሓባር ጸላኢ በዲሁ ናብ ዓወት ዘምርሕ መንገዲ ከተትሕዞ ምብቃዕ እዩ። እዚ ኣብ ዝሓለፈ ኮነ ኣብዚ ናይ ሎሚ መድረኻት ቃልስና’ውን ኣድላይነቱ ህያው እዩ።
ኤርትራውያን ካብ ኣርበዓታት ጀሚርና፡ ናይ ዝተፈላለያ ፖለቲካዊ ማሕበራትን ሰልፍታትን ኮይና፡ ዝተፈላለዩ ናይ ኣተሓሳስባ ኣቕጣጫታት ንኽተል ምንባርና መዝገብ ታሪኽ ፖለቲካዊ ቃልስና ዝምስክሮ ሓቂ እዩ። ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልስና እውን፡ እቲ ካልእ ንኡሳት ምክፍፋላት ገዲፍና፡ ሰዓብቲ ውድባት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራን ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራን ካልኦት ውድባትን ኮይና፡ ተሰሊፍና። ኣብ ዝነበርና ውድብ ንንበር፡ ሸቶታትና መግዛእቲ ስዒርካ ምውሓስ ነጻን ልኡላዊት ኤርትራ ነይሩ፡ ድሕሪ ክንደይ ሰዓቦ ጉተቶን ከኣ ተረጋጊጹ።
እቲ ኣብ ዝተፈላለያ ውድባት ምስላፍና ከምቲ ገለ ወገናት ክገልጽዎ ዝፍትኑ ዝነበሩ፡ ናይ ገስገስትን ኣድሓርሓርትን፡ ናይ ኣስላምን ክርስትያንን፡ ናይ ከበሳን መታሕትን፡ ናይ ምሁርን ዘይምሁርን፡ ናይ ሰራሕተኛን ሓረስታይን ወይ ናይ ደገፍቲ ናጽነትን ተጻረርቲ ናጽነትን ምክፍፋል ኣይነበረን። ናይ’ቲ ናብ ዘይተደላዪ ምርጻምን ምርሕሓቕን ዝማዕበለ ምፍልላይና ቀንዲ ጠንቂ፡ ተቐራሪብካ፡ ብሓልዮትን ምጽውዋርን ነቲ ዝነበረ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያት ምቅርራብን ምምሕዳርን ስለ ዘይተኻእለ እዩ። ከምኡ ዝኾነሉ ከኣ ነዚ ክውግኖ ዝኽእል ዓቕሚ ዘይምንባሩ እዩ ኢልካ ምድምዳም የጸግም። በቲ ምርሕሓቕን ዘኸተሎ ምድማይን “ክጥቀም እየ” ዝብል ዘየናሕሲ ሓይሊ ስለ ዝነበረ እዩ ዝብል ከም ምኽንያት ቦታ ዘይወሃቦ ኣይኮነን። ናይቲ ናይ ሽዑ ዘይሓላፍነታዊ ኣተሓሕዛ መቐጸልታ ከኣ ክሳብ ሎሚ’ውን ሓድነት ሃገርናን ህዝብናን ዝሕምስን ኩሉ መሰላትና ዝግህስን ዘሎ እዩ።
ዝተፈላለዩ ርኢቶታት ኣብ ዝሕንብስሉ መስርሕ ቃልሲ፡ ናይ “ናተይ ርኢቶ እዩ እቲ ቅኑዕ” ውድድር ክህሉ ነውሪ ኣይኮነን። እንተኾነ ኣብ ሓደ ጉዳይ ክልተ ቅኑዕ ስለ ዘይህሉ፡ እቲ ቅኑዕ እቲ ናትካ ምዃኑ ከተእምን ርትዓዊ ምኽንያታት ኣቕሪብካን፡ ምክርኻር መሰል እምበር ዝንጸግ ኣይኮነን። ዘይሩዘይሩ ግን እቲ መስርሕ ናይ “እንካን ሃባን” ክኸውን እንከሎ፡ ናብ ጥዑይ ሓባራዊ መደምደምታ ስለ ዝመርሕ፡ ማዕረ እቲ ክትስማዕን ክትእመንን እትደልዮ፡ ንክትሰምዕን ክትቅበልን ቅሩብ ምዃን ሓላፍነታዊ እዩ። ናብ ቅኑዕ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልይ ኣወጋግና ዘብጽሕ ውሕሉል ኣገባብን ከኣ ንሱ እዩ። እዚ ናይ ሓደ ፖለቲካዊ ሓይሊ ብቕዓት ዝምዘነሉ እውን እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ነካይዶ ኣብ ዘለና ቃልሲ፡ ደንበ ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ በዂርዎ ዘሎ ድማ እዚ ውሕልነትን ልቦናን ምዃኑ ኣሉ ዝበሃል ኣይኮነን። ዝሓለፍናዮ ክንመዝንን መጻኢና ክንእምትን እንከለና፡ ኣብ ክንዲ ብውልቂ ይኹን ብሓባር ከካባና እንጅምር፡ ብፍላይ ንተሓታትነት ኣብ ዝምልከት ኣጻብዕትኻ ናብ ካልእ ምቕሳር፡ ክእረም ዝግበኦ ዘተዓዛዝብ ኣካይዳ እዩ።
ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያት፡ እንተ ተኻኢሉን ተቐራሪቡን ምሉእ ፍታሕ ክተረክብ፡ ወይ ድማ ነቲ ዝፈላልየካ ወጊንካ ኣብቲ ዘሰማምዓካ ብሓባር ክትሰርሕ፡ ቀዳማይ ቆላሕታ ናይ ትህቦም ዛዕባታት ብጥንቃቐ ምስራዕ ዕዙዝ ኣገዳስነት ኣለዎ። ቅድሚት ክስራዕ ዝግበኦን ግዜ ዘይህብን ዛዕባ ንድሕሪት ገዲፍካ፡ ቀዳምነት ንዘይወሃቦ ቅድሚት ኣምጺእካ ፍልልያት ምብላሕ፡ ኣገባቡ ውሕሉል፡ ውጽኢቱ ከኣ ብሱልን ከምዘይከውን ፍሉጥ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ኤርትራዊ ጉዳያትና ብግቡእ ዘይወገና ክነስና፡ ኣብ ዋኒን ዝምድናና ምስ ትግራይ ዝያዳ ንስሕሓብ ምህላውና ቀዳምነትና ብግቡእ ዘይምስራዕ ዘመልክት ኢዩ። ናይ ትግራይ ዛዕባ ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይና ጽልዋ ከም ዘለዎ ከይከሓድና በቲ እንሰርዖ ሃገራዊ ቀዳምነታትና ከነመሓድሮ እዩ ዝግበኣና።
ኣብ ከምዚ ነካይዶ ዘለና ተሃዋሲ ቃልሲ፡ ጉዳይ ዝምድና ምስ ናይ ቀረባ ይኹን ናይ ርሑቕ ሓይልታት ቦታ ኣለዎ። እንተኾነ እዚ ዝምድናታት ቅድሚ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ጉዳይና ዝስራዕ ኣይኮነን። ኣብዚ እዋንዚ ኩልና ንከታተሎ ከም ዘለና፡ ንኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝምልከት ሓድሽ ኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት ምስተጋህደ ንኣሰላልፋ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ’ውን ጸልይዎ እዩ። ኣብቲ መስርሕ ንኤርትራዊ ልኡላውነት ዓቂብና፡ ከከም ኣመዛዝናናን ፖሊስናን እድግፎን እንቃወሞን ከም ዝህልወና ብግብሪ ርኢናዮ ኣለና። እዚ ንቡር እምበር ዘሰንብድ ኣይምኾነን።
ካብኡ ሓሊፉ ካብቲ ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይና እነንጸባርቖ ብዝኸፈአ፡ ብሓፈሻ ኣብ ምዕባለ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ኣብ ዝምድና ምስ ትግራይ ዝምልከት ኣዝዩ ዝተረሓሓቐ ጫፋት ምሓዝና፡ ይፈቶ ይጸላእ ድኽመትና ዝተንጸባረቐሉ እዩ። ኣብዚ ዙርያዚ፡ ኣብ መትከል ዘይተመርኮሰ፡ ነቲ ሓደ ክትጸልእ ክትብል ነቲ ካልእ ምድጋፍ፡ ነቲ ካልእ ክትድግፍ ክትብል ከኣ ነቲ ካልእ ናይ ምኹናን ግጉይ ኣተሓሕዛ ተንጸባሪቑ። ክሳብዚ ቀረባ ብመትከል ተቓዋሚ ህግደፍ ጸኒሕካ ሎሚ ህግደፍ ኣንጻር ህወሓት ኣብ ዝገብሮ ዘሎ ጎስጓስ ደጋፊ መሲልካ ዘለካ ጽልኢ ንምርኣይ፡ ኣብ ፈስቲቫላት ህግደፍ ምኹዳድ ከም ናይዚ ኣብነት ዝውሰድ ተርእዮ እዩ። በቲ ካልእ ገጽ እውን ንህግደፍ ክትጸልእ ክትብል ምእንቲ ናጽነት ንዝተኸፍለ ዋጋን ንልኡላውነት ኤርትራን ካብቲ ክብደቱ ንታሕቲ ምምዛኑ ይንጸባረቕ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ እቲ ቀንዲ በዳሂ ዕማም ኤርትራዊ ሓይልታት ለውጢ፡ እንታይ ይሰየም ብዘየገድስ፡ ብሓባር ከስርሓካ ዝኽእል ናይ ሓባር መድረኽ ክትፈጥር ምኽኣልን ዘይምኽኣልን እዩ። ነዚ ከነዕውት ምብቃዕናን ዘይምብቃዕናን፡ ጉጅለ ህግደፍ ንምስዓርን ዘይምስዓርን ኮነ፡ ምስ ጐረባብትና ጥዑይ ዝምድና ክንፈጥር ንምብቃዕን ዘይምብቃዕን ወሳኒ ቅድመ-ኩነት እዩ። ኣብ ኤርትራዊ ዋኒንካ ከየድማዕካን ዝጀምርካዮ መስርሕ ምፍጣር ናይ ሓባር መድረኽ ኣደስኪልካን፡ ነቲ ስዒቡ ክመጽእ ዝግበኦ ዝምድና ቀዳምነት ምሃብ ብሱል ኣተሓሕዛ ኣይኮነን። ኣብ ናይ ገዛእ ርእስኻ ዓቕምን ናይ ውሳነ ናጽነትን ናይ ዘይምትእምማን ምልክት’ውን እዩ። እዚ ንቃልስና ኣንጻር ህግደፍ ዘዳኽም ጥራይ ዘይኮነ፡ ነቲ ተበታቲና እንዛመዶ ሓይሊ እውን ዝጠቕሞ ኣይኮነን። ምናልባት ከም ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት፡ መስርሕ ምቅርራብና ከምቲ ዝድለ ከነዕውቶ ብዘይምኽኣልና፡ ካልእ ኣቋራጭ መንገዲ ናብ ዓወት እንተተጸቢና ከድምዕ ኣይክእልን እዩ። ስለ’ዚ ኣብቲ መተካእታ ዘየብሉ ናይ ሓባር ጉዕዞ ከነድምዕ፡ “ኣብ ዘይብሱል መምዘኒ፡ ምፍልላይ” ኣወጊድና፡ ክንሰማማዕ ኮነ፡ ክንፈላለ ጽኑዕን ብሱልን ምኽንያት ክህልወና ናይ ግድን እዩ።
ሕቶ ህዝብና፡ ብጓይላን ዳንኬራን ኣይምለስን’ዩMonday, 08 August 2022 22:46 Written by EPDP Information Office
ርእሰ ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ሕቶ ናጻነትን ልኡላውነትን ዘንቀሎ እዩ ነይሩ። ናይቲ ሕቶ መልሲ ምርካብ ቀሊልን ኣብ ሓጺር ግዜ እተረጋገጸን ከምዘይነበረ ታሪኽ ቃልስና ዝመስከሮ እዩ። እዚ ሕቶዚ ናብ ባዕዳውያን ገዛእትን ናይ ረብሓ መሻርኽቶምን ዝቐርበ ስለ ዝነበረ፡ መልሱ ካብኣቶም ምርካብ ኣጸጋሚ ነይሩ። ኣጸጋሚ ጥራይ ዘይኮነ ዘይከኣል ምንባሩ እውን ተረጋጊጹ። ዘይከኣል ዝኾነሉ መሰረታዊ ምኽንያት ከኣ ነዚ ሕቶዚ ግቡእ መልሲ ምሃብ ምስ መሰረታዊ ረብሓ ናይቶም ክምልሱ ዝተሓተቱ ግና ዘይመለሱ ኣካላት ዝጻረረ ስለ ዝነበረ እዩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣይተዓሸወን እምበር፡ ናይቲ ሕቶኡ መልሲ ብዝመስል ምስምሳት ንምዕሻዉ ብዙሕ ፈተነታት ተኻይድዎ እዩ። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብኸፋፋልን ጠባርን ውዲታት ኣላሽ ከይበለ፡ ንኹሉ ናይ ሓሶት ምህዞታት ጠሓሒሱ ስኑ ነኺሱ ቃልሱ ሳላ ዝቐጸለ ናይ ሕቶኡ ሓቀኛን መሰረታውን መልሲ ባዕሉ ክረክብ በቒዑ። ብናጽነት ከይተጠበረ ከኣ ብመንገዲ ረፈረንደም ልኡላውነቱ ሓንሳብን ንመወዳእታን ኮሊዑ። ናይዚ ቀዳማይ ምዕራፍ ሕቶ ምሉእ መልሲ ምርካብ ግና ናይቲ ዝተናውሐ ቃልሲ መወዳእታ ዘይኮነ፡ ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ቃልሲ ዘሰጋግር ስለ ዝነበረ፡ እነሆ እቲ ቃልሲ መልክዑ ቀይሩ ቀጻሊ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ናይ ናጽነትን ልኡላውነትን ሕቶኡ መልሲ ንምርካብ እቲ መስርሕ ቃልሲ ልሙጽ ዘይነበረ፡ ሎሚ እውን ኣብ ዝያዳ ኩርኳሕ፡ ክቡር ዋጋ ዘኽፍልን ረቂቕን ንሕቶኻ ባዕልኻ መልሲ ናይ ምርካብ መስርሕ ቃልሲ ተጸሚዱ ኣሎ። እቲ ናይ ቀዳማይ መድረኽ ቃልሲ ሕቶኡ መልሲ ዝጽበየሉ ዝነበረ ኩነታትን ናይ ሎምን ዝተፈላለዩ እዮም። እዚ ናይ ሎሚ ሕቶ ናብ ኤርትራዊ ሓይሊ ቀሪቡ መልሲ ዝሰኣነ እዩ። እቲ ዘመሳስሎም ናይ ክልቲኡ መድረኻት ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ፡ መልሲ ምርካብ በቶም ጸረ ህዝቢ ሓይልታት ምስተነጽገ፡ ንምርግጋጹ ተመሳሳሊ ካብ ህዝቢ ክቡር ዋጋ ዝሓቱ ዝነሩን ዘለዉን ምዃኖም እዩ። ናይቲ ሕቶታት ትሕዝቶ ግና ይፈላለ። እቲ ናይ ቅድም ሕቶ ንናጻን ልኡላዊትን ሃገር ነይሩ። ናይ ሎሚ ድማ ሰፊሕ ዘርዝርን ረቂቕ ትርጉምን ዘለዎ፡ ንልኡላውነትን ሓርነትን ህዝቢ እዩ።
ኣብዚ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ መልሲ ዝጽበ ዘሎ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ፡ “ሰለ ምንታይ፡ ብሕገ-መንግስቲ ዘይንመሓደር?፡ ብውሳኒ ድምጽና ብእነደይቦን ኣነውርዶን ኣካል ዘይንምራሕ?፡ ብሕገ-መንግስትን ኣህጉራዊ ሕግታትን ዝተዋሕሱ፡ ናይ ምዝራብ፡ ምጽሓፍ፡ ምውዳብ፡ ምቅዋምን ሰላማዊ ሰልፍታት ምክያድን መሰል ዘይህልወና?፡ ብዝመርጽናዮ ሃይማኖት ዘይነምልኽ?፡ መጀመርታኡ’ምበር መወዳእታኡ ኣብ ዘይፍለጥ ግዱድ ውትህድርና ክንኣቱ ንግደድ?፡ ካብን ናብን ሃገርናን ዓለምን ብናጻ እንንቀሳቐሰሉ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዘይህልወና?፡ ናይታ ብዋጋና ህልውነኣ ዝተረጋገጸት ሃገርና ጸጋታት ብማዕረ ተጠቀምቲ ዘይንኸውን?፡ ኣብ ቅድሚ ፍትሒ ቀሪብካ ነብስኻ ናይ ምክልኻል መሰል ዘፍቅድ መስርሕ ፍትሒ ዘይህልወና?፡ ብዘይ ድሌትና ክንስደድ ንግደድ?” ……..ወዘተ ንኣብነት ዝጥቀሱ ኮይኖም፡ ናይቲ መልሲ ዝተነፍጎ “ስለምንታያት?” ዝርዝር ኣዝዩ ነዊሕ እዩ።
እዚ ሕቶታትዚ ናብቲ ኣመጻጽኣኡን ባህሪኡን ርዱእ ዝኾነ፡ ንይምሰል “ንኤርትራ የመሓድራ ኣለኹ” ዝብል ጉጅለ እዩ ቀሪቡ። ህዝቢ ኤርትራ እውን ንባህሪ እዚ ጉጅለ ካብ መጀመርታኡ ኣይርደኦን ነይሩ’ኳ እንተዘይተባህለ፡ ድሕሪ ናጽነት ንሓጺር ግዜ “ሕቶይ ክምልሰለይ እዩ” ዝብል እምነት ኣንቢርሉ ከም ዝነበረ ዝከሓድ ኣይኮነን። እንተኾነ ከምቲ “ሕኑቕ እንታይ የውጽእ ዓፍራ” ዝበሃል፡ ህግደፍ ናይ ባህሪ ጉዳይ ኮይንዎ፡ ኣይኮነንዶ መሰረታዊ ሕቶ ህዝብና ክምልስ ናብኡ ዝቐርብ ሓሳብ እውን ከምጽእ ከምዘይኮነ ቀልጢፉ እዩ ባዕሉ ምልክታት ኣርእዩ። “ንፖለቲካዊ መሰል፡ ብውድባት ሓሸውየ የለን፡ ንክብሪ ዕድጋ ሰንበት ሰንበት ዲና ኣባጊዕ ክንሓርደሎም ድዮም ደልይምና፡ ንሕቶ ዝስተ ማይ፡ ማይ ትኸዶ እምበር ኣይመጸካን እዩ፡ ንውጉኣት ሓርነት፡ ሓንቂቖም” ዝበሎም ናይ ደሓን ከምዘይነበሩ ንዘቕለበሉ ብሩህ መልእኽቲ ጥልመት እዩ ነይሩ። እነሆ ከኣ ሕቶ ዝምልስ ዘይኮነ፡ ሕቶ ኣብ ልዕሊ ሕቶ ዝድልብ ጸማም መንገዲ መሪጹ ክሳብ ሎሚ ኣብኡ የዳኽር ኣሎ። ንሓንሳብስ ተመሊሱ ሓታታይ ዝኾነሉ’ውን ኣሎ። ንመጻኢ እውን ካብዚ ሓዲርዎ ዘሎ ጽላለ ወጺኡ ንሕቶ ህዝቢ ቦታ ዝህብ መንገዲ ደሓን ክሕዝ እትጽበዮ ኣይኮነን።
ጉጅለ ህግደፍ መሰረታዊ ሕቶ ህዝቢ ንዘይምምላስ ዝጥቀመሉ ሜላታት ብዙሕ እዩ። ሓደ ካብኡ፡ ብቐጥታ ንህዝቢ ኤርትራ ዝምልከትን መድረኻውን ዘይኮነ ዛዕባታት ፈጢርካ ምህውታቱ እዩ። መሰረታዊ ሕቶታት ህዝቢ ኤርትራ ኣነኣኢስካን ግዜ ዘይሓለወን ኣምሲልካ ምቕራብ ከኣ ካልእ መደንዘዚ ስልቱ እዩ። እተን ሎምስ ከም ሳሙና ሓቒቐን ተወዲአን ዘለዋ “ኣብ እገዳ ሓያላት ኢና ዘለና፡ ብምሕላው ልኡላውነት ተጸሚድና” ዝብላ ሓረጋት እናመጠጠ ንነዊሕ ግዜ ሸቂጡለን እዩ። “ዲሞክራሲ ቀዳማይ ሕቶ ህዝቢ ኤርትራ ኣይኮነን። ዲሞክራሲ ብምርጫ ኣይዕቀንን እዩ።” ዝብሉ መህደሚ ኣበሃህላታት ድማ ካልእ ህግደፍ ዝሕበኣሎም ዝኣረጉ ካርድታት እዮም። ካብዚ ሓሊፉ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ሓላፍነቱ ዓሚሙ ዘጣጥሐ መሲሉ ብምቕራብ፡ ምስ መሰረታዊ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ዝምድና ዘየብሎም፡ ናይ ደገደገ ሓደገኛ ፖለቲካዊ መደዓዓሲ ዛዕባታት ምፍጣር ካልእ ተንኮሉ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ “ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ዩክረይን ምስ ሩሲያ፡ ኣብ ጉዳይ ታይዋን ምስ ቻይና ዝተሰለፈት እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር” ተባሂላ ትጽወዓሉ ዘላ ተረኽቦ ነዚ ዘርእየና እዩ።
እቲ ካልእ ህዝቢ ብጓይላን ዳንኬራን ኣረሳሲንካን ናይ ሓሶትን ጽልእን ኣጀንዳታት ፈጢርካ፡ ነቲ ቀንዲ ጉዳዩ ቦታ ከምዘይህቦ ምግባር እዩ። ናይዚ ሎምስኳ ኣይኮነንዶ ኤርትራውያን ካለኦት እውን ነቒሐምሉ ዝጻረርዎ ዘለዉ ናይ ዳንኬራን ሳዕሳዒትን ፈስቲቫላት ተልእኮ፡ ኣብ ርእሲቲ ምንጪ ኣታዊ ምኽዕባት ምዃኑ፡ ንህዝቢ መስመር ኣስሒትካ ሓቀኛ መልሲ ናይ ሕትኡ ኣብ ክንዲ ምሃብ ዝተማህዘ መህደሚ ሜላ እዩ። እዚ ተረኽቦ ጉጅለ ህግደፍ ትወቕሰሉን ትኹንነሉን ጥራይ ዘይኮነ፡ እቶም ከም ሰብ ምሕሳብ ስኢኖም፡ ከምቲ ናይ ቅድም “ንኺድ ጥራይ” ሎሚ ድማ ከም እንስሳ “እምባሕ በል” ክብሉ ጀሚሮም ዘለዉ ወግናት ጽባሕ ኣብ ታሪኽ ቀንዲ ተሓተትን ሓፈርትን እዮም። እቶም ስለ ንቃወሞ ኣብቲ ፈስቲቫላት ዘይወዓልና እውን፡ ብኩራትና ጥራይ እኹል ኣይኮነን። ስለዚ ንኣሽካዕላል ጉጅለ ህግደፍ ተግባር ብዝተሰነየ፡ “ሕቶ ህዝብና መልሱ ጓይላን ዳንኬራን ኣይኮነን” ክንብልን፡ ኣሽካዕላል ብፈስቲቫል ከይድገምን ጸኒዕናን ተኣማሚናን ምምካት ኣብ ቅድሜና ዘሎ መድረኻዊ ሓላፍነት እዩ።


text:
ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ መንግስታት ኢትዮጵያን ኤርትራን ሰላም ክልቲኡ ህዝብታት ብዘላቒ መንገዲ ንምፍታሕ ዘርአዩዎ ዘለዉ ድሉውነትን ተበጊሶን ብምንኣድ መግለፂ ኣውፂኡ።
ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ኮምኒኬሽን ክልል ትግራይ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ብሕልፊ ህዝቢ ኤርትራ እቲ ን20 ዓመታት ዝፀንሐ ኩነታት ብምፍታሕ ምሕዝነትን ሕውነትን ኢትዮ-ኤርትራ ንምሕያል ዘርኣዮ ድልየት፣ ባህጊን ፍቕሪን ኣዝዩ ዘሐጉስን ኣብቅድሜና ብሩህ ተስፋ ምህላዉ ዝገልፅን እዩ ይብል፡፡ ብተወሳኺ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ንህዝቢ ኤርትራ ዘለዎ ሕውነታዊ ናእዳን ምስጋናን ክገልፅ ይደሊ ይብል ፡፡
ኩነታት ኢትዮ-ኤርትራ ብዘላቒነት ንምፍታሕ ኣብ ዝግበር ኩለመዳያዊ ፃዕሪ መንግስትን ህዝቢን ክልል ትግራይ ኣብ ጎኒ ህዝቢ ኤርትራ ከምዘሎ እናረጋገፀ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ነቲ ሕጂ ተጀሚሩ ዘሎ ስራሓት ሰላም ዝያዳ ንምሕያል ኣብ ዝሓፀረ እዋን ቀጥታዊ ዝኾነ ርክብ ብምጅማር ሕውነቶምን ምሕዝነቶምን ንኸጠናኽሩ ፃውዒቱ ኣቕሪቡ’ሎ።


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ HR 128 ከይሓልፍ ኣብ መንጎ ሃገራትና ዘሎ ምትሕብባርን ርክብን ብዝተኣሳሰር ዝኾነ ይኹን ጸቕጢ ኣይገበረን ክብሉ ሓድሽ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ማይክል ሬይነር ገሊፆም።ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ኣምባሳደርነት ስርሖም ቀዳምነት ብዛዕባ ዝህቡዎም ጉዳያት እውን ተዛሪቦም ኣለው።
ኣብ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር ኣሜሪካ ማይክል ሬይነር ቀዳምነት ዝህቡዎም ጉዳያት ክዝርዝሩ ከለው ንኢትዮጵያን ህዝባን ዘለዎም ፍቕሪ ብምቕዳም ይጅምሩ።
“ቅድሚ ኩሉ ናብ ኢትዮጵያ ምምፅአይ ማዕረ ክንደይ ሕጉስ ምዃነይ ክዛረብ እደሊ።ናይ ዲፕሎማሲ ስርሐይ ካብ ዝጅምር ኣትሒዙ ከም ቱሪስት ክበፅሓ ዝምነያ ሃገር እያ።ከም ኣምባሳደር ኣብዚ ንምስራሕ ዕድል ረኺበ ኣለኹ።እዛ እትድነቕ ሃገርን ህዝባን ብዝግባእ ንምፍላጥ ግዜ ረኺበ ኣለኹ።እዚ ዘሕጉስ ናይ ህይወተይን ናይ ስራሕን ግዜ እዩ።ምሉእ ብምሉእ ክጥቀመሉን ናብ ውፅኢት ክቕይሮን ዝብህጎ እዩ።”
ብዲፕሎማሲያዊ ሞያኦም ድማ ንሰለስተ ጉዳያት ቀዳምነት ከምዝህቡ ከምዚ ኢሎም።
“ብኣምባሳደርነት ስርሐይ ቀዳምነት ክህቦም ዝደሊ ጉዳያት ኣብ ሰለስተ ዘፈራት ዝኸፋፍሎም ይመስለኒ።እቲ ሓደ ምስ ኢትዮጵያ ዝህለወና ምሕዝነት ምሕያል እዩ።ንቁጠባዊ ምዕባለን ልምዓትን ንናይታ ሃገር ብልፅግና ብምስራሕ፡ ካልኣይ ከባቢያ ፀጥታን ምርግጋፅን ኣብ ምምፃእ ምስ ኢትዮጵያ ዘለና ሽርክና ምሕያልን ምቕፃልን እዩ።ሳልሳይ ፖለቲካዊ ሃውህው ክሰፍሕ፣ሰናይ ምሕደራ ክህልው፣ልዕልነት ሕግን ሰብኣዊ መሰልን ክኽበር ምስራሕ እዮም።”
ኣምባሳደር ማይክል ረይነር ሳልሳይ ትኹረቶም ምዃኑ ዝገለፁዎ ጉዳያት ልዕልና ሕግን ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ኢትዮጵያን ናይ ኣፈላላይ ነጥቢ ኮይኑ ዝቐፀለ እዩ።
ሓድ ሓደ ኣባላት ኮንግረስ ኣሜሪካ ተሓታትነት ዘስዕብ ሕጊ ንምውፃእ ተንቀሳቒሶም።ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ከይዲ ዝርከብን ብኣባል ኮንግረስ ክሪስ ስሚዝ ዝረቐቐን ናይ ኢትዮጵያ ናይ ሲሞክራስን ሰብኣዊ መሰልን ተሓታትነት ሕጊ ዝጥቀስ እዩ።
እዚ ብናይ ኮንግረስ ናይ ወፃኢ ጉዳያት ኮሚቴ ዝሓለፈ ሕጊ ብኮንግረስ ድምፂ ክውሃቦ ትፅቢት ይግበረሉ ኣብዝነበረ እዋን ንኻልእ እዋን ተመሓላሊፉ።
እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ኣሜሪካ ዘለዎ ምትሕብባር ፀረ ግብረሽብራ ብምጥቓስ ብሰንኪ ዘቕረቦ ሕቶ ምዃኑ ዝተዘርግሑ ሓበሬታት ኣለው።ኣምባሳደር ረይነር ግን እዚ ዝተጋገየ እዩ ኢሎም።’’ኣነ ዝተሳተፍክሉ ከምዚ ዝበለ ፅምዶ ፈፂሙ ኣይነበረን፤ከም ኣብቶም ካልኦት ጉዳያት ኮንግረስ ከምዚ ዝበለ ሕጊ ንምውፃእ ናይ ሓሳባት ምልውዋጥ ነይሩና፤እቲ ሕጊ ኣይፀደቐን ዝፀድቕ እንተኾይኑ እውን ግልፂ ኣይኮነን’’ኢሎም።
“ኢትዮጵያ እዚ ሕጊ እዚ ከምዝተሓሳስባ ገሊፃ’ላ።ግን እቲ ዝተሓሳስቦም ጉዳይ ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራትና ካብ ዘለና ዝኾነ ይኹን ምትሕብባርን ርክብን ክነተሓሕዞ ኣብ ልዕለይ ይኹን ኣብ መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ዘለው መሳርሕተይ ብዝኾነ ይኹን መንገዲ ጸቕጢ ኣይገበሩን።”
መንግስቲ ኢትዮጵያ ንፀረ-ግብረሽብራ ሕጉ ይጥቀመሉ ዘሎ ኣገባብ ከምዝተሓሳቦም ዓለምለኸ ትካላት ሰብኣዊ መሰላትን ተቓወምቲ ውድባትን ክገልፁ ፀኒሖም እዮም።
ፍሉጥ መራሕቲ ተቓዋሚ ፓርቲ ዶ/ር መረራ ጉዲና ሓዊሱ ጋዜጠኛታትን ካልኦትን ምስዚ ሕጊ ብዝተኣሳሰረ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ይርከቡ።ናይዚ ሕጊ ኣፈፃፅማ የተሓሳስበና’ሎ ናይ ዝብሉ ወገናት እምነት ተኻፈልቲ ኢና ኢሎም ኣምባሳደር ማይክል ረይነር ።
ዲቪ ሎተሪ ከቋርፅ እንተኾይኑ ዝተሓተቱ ኣምባሳደር ረይነር ዝርዝረ ሓበሬታ ከምዘይብሎም ብምግላፅ እንተኾነ ግን ኣሜሪካ ንናይ ስደተኛታት ፖሊሲኣ ብስፍሓት ኣብ ምርኣይ ከምእትርከብ ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Radio Erena: 20 July 2018
ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ዝተዘርወ ነተጕቲ፣ ኣብ ልዕሊ የመናውያን ገፍፍቲ ዓሳ ናይ ሞትን መቑሰልትን ጉድኣት የብጽሕ ከምዘሎ ንሰበ ስልጣን ጸጥታ እታ ሃገር ብምጥቃስ ሺንሁዋ ሓቢሩ።
ብመሰረት ‘ቲ ሓበሬታ፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ናይታ ኵናት ዝካየደላ ዘሎ ወደብ ሖዴይዳ ዝተዘርው ነታጕ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ሓሙሽተ ገፈፍቲ ዓሳ ከምዝቐተለ ክጠቕስ እንከሎ፣ ሸሞንተ ከኣ ቀሊል ጉድኣት በጺሖም ብህይወት ድሒኖም ኣለዉ።
እቲ ነታጕ ብሚሊሻ ሑቲ ከምዝተዘርወ መንግስቲ የመን ክወቕስ እንከሎ፣ ሑቲ ብወገኑ ሕቡራት ኢማራትን ስዑዲ ዓረብን ዝተኸልኦ ምዃነን’ዩ ዝኸስስ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ የመን ካልድ ያማኒ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ድማ እቲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናበዝሐ ዝመጽእ ዘሎ ናይ ባሕር ነታጕ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ንዝመላለሳ ናይ ንግዲ መራኽብ ሓደጋ ከብጽሓለን ከምዝኽእል የጠንቕቕ።
ኣብ የመን ብሓፈሻ ኣስታት ሓደ ሚልዮን ናይ ምድርን ባሕርን ነተጕቲ ከምዝተቐብሩ ዝሓበረ ጸብጻብ ሺንሁዋ፣ ንምጽራዩ ኣስታት ሸሞንተ ዓመታት ክወስድ ከምዝኽእል የመልክት።
ኣብታ ሃገር፣ ነታጕ፣ ኣብዚ ኣርባዕተ ዓመት፣ ኣስታት 5 ሽሕ ሰባት ግዳያት ሞትን መቑሰልትን ጌሩ ኣሎ።
==================


text:
Radio Erena: 29 April 2015
ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ብዛዕባ ኩነታት የመን ንምዝርራብ ትማሊ ሮቡዕ 29 ሚያዝያ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ናብ ስዑዲ ዓረብ ኣትዩ።
እቲ ፕረዚደንት ምስ ወራስ ዓራት እታ ሃገርን ሚኒስተር ምክልኻልን መሓምድ ቢን ሳልማን ቢን ዓብደልዓዚዝ ተራኺቡ ኣብ ህሉው ኩነታት የመንን ዞባ ቀይሕ ባሕርን ዘተኮረ ዘተ ኣካይዶም።
ብዘይካ’ዚ’ውን ፕረዚደንት ኢሳይያስ ምስ ንጉስ ሳልማንን ካልኦት ላዕለዎት ሰበ ስልጣን እት ሃገርን ኣብ ተመሳሳሊ ጉዳያን ዝምድና ኤርትራን ስዑዲ ዓረብ ዘተኮረ ዝዝርብ ምክያዶም ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣቐዲሙ’ውን ብዛዕባ ተመሳሳሊ ጉዳይ ብዝምልከት ናብ ንግስነት ስዑዲ ዓረብ ደብዳቤ ከምዝልኣኸ ዝዝከር’ዩ።
ዝምድና ኤርትራን ስዑዲ ዓረብ ከምቲ ዝድለ ሓያል እኳ እንተዘይኮነ፣ ኣብ የመን ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት ግና ንኹለን እተን ቀይሕ ባሕሪ ዘዋስነን ሃገራት ዝጸሉ ስለዝኾነ፣ ኣብዚ ጉዳይ እዚ ዘተኮረ ዝርርብ ከካይዳ ተገዲደን ኣለዋ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ስዑዲ ዓረብ ዘካየዱ ዕደት ዘካይድ ዘሎ ኣብ ዝሓለፈ 12 ዓመታት እዚ ንኻልኣይ እዋን’ዩ።
ንግሱ ዓብደላ ናይ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ወርሒ ጥሪ ናይዚ ዓመት እዚ ድሕሪ ሙሟቱ’ውን፣ መራሕቲ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ስነ ስርዓት ቀብሩ ክርከቡ እንከለዉ፣ ካብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘይተረኽበ መራሒ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ጥርይ ምንባሩ ይዝከር።
እዚ ናይ ሎሚ ዑደት ፕረዚደንት ኢሳይያስ ናብ ስዑዲ ዓረብ፣ ንዝሕቱል ዝምድና እዘን ብቀይሕ ባሕሪ ዝዋሰና ሃገራት ናብ ዝሓሸ መድረኽ ከደይቦ ትጽቢት ከምዘሎ’ውን ሓያሎ ተንተንቲ ግምታቶም ይህብሉ።
ብስዑዲ ዓረብ ድሕሪ’ቲ ንኣስታት ወርሒ ዘካየደቶ ጽዑቕ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ፣ ናብ የመን ኣጋር ሰራዊት ንምልኣኽ ምድላዋት ከምዘላ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን ድማ’ያ ብዛዕባ ኩነታት የመን ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ትዘራረብ ዘላ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ነቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝተመርሀ ልፍንታዊ መጥቃዕቲ ብወግዒ እኳ እንተዘይተቓወሞ፣ ኤርትራ ኣብ ከምኡ ዝኣመሰለ ምትእኽኻባት ከምዘይትጽንበር ግና ኣፍሊጡ’ዩ።
ብዘይካ’ዚ’ውን ኤርትራ ኣብ የመን ኢድ ክህልዋ ይክእል’ዩ ዝብል ጥርጣረታትን ዝምድንኣ ምስ ኢራንን ንስዑዲ ዓረብ ካብ ዘሻቕላ ጉዳያት’ዩ።
======================================


text:
Radio Erena: 05 June 2018
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣል በሽር ንፍሉይ ልኡኽ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ቀጠር፣ ኣብ ጉዳይት ጸረ ሽበራን ዕርቅን፣ ዶክተር ሙልታቕ ቢን ማጂድ ኣል ቓሕታኒ ኣብ ካርቱም ኣብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈቱ ተቐቢሉ ከምዘዘራረበ ጋልፍ ታይምስ ሓቢሩ።
ኣብቲ ብሰንበት 3 ሰነ ዝተኻየደ ዝርርብ፣ ቀጠር ንመስርሕ ሰላም ዳርፉር ናይ ምሽምጋል ሓላፍነታ ክትቅጽሎ ኣብ ዝብል ነጥቢ ከምዝተመያየጡ ተገሊጹ።
ኣቐዲሙ ብመንጎኝነት ቀጠር ክካየድ ዝጸንሐ ስምምዓት፣ እወታዊ ውጽኢት ከምዝተረኽቦ ዘመልከቱ ዲፕሎማሰኛታት፣ እቲ መስርሕ ደረጃ ብደረጃ ንኸይቅጽል ኣብ መንጎ ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ዝተፈጥረ ምግምማዕ ዓንቂፍዎ ምጽንሑ የረድኡ።
መንግስቲ ሱዳንን ሓያሎ ወገናት ዳርፉርን፣ ቀጠር ነቲ ናይ ምሽምጋል መስርሕ ክትቅጽሎ ኣብ ስምምዕ ድሕሪ ምብጽሖም’ያ፣ ናብቲ ጠረጴዛ ተመሊሳ ዘላ።
ንዶባዊ ምስሕሓብ ኤርትራን ጅቡትን’ውን ከም መንጎኛ ንኣስታት 8 ዓመታት ዝኣለየቶ ቀጠር፣ ክልቲኦም መንግስታት ምስ ዓዑዲ ዓረብ ከምዝወገኑ ብወግዒ ድሕሪ ምግላጾም፣ ነቲ ካብ 2010 ኣትሒዛ ክትሰርሓሉ ዝጸንሐት ናይ ሽምግልና መስርሕ ደው ከምዘበለቶ ይፍለጥ።
=====================


text:
ነሕዋትካ ምሕላው ከቢድን ዓቢ ሓላፍነትን እዩ።
ንኣሕዋትካ እውን ኣይምቹእን እዩ።
ንዓኻ እውን ሂወትካ ኮነ መዓልትኻ ከም ድላይካ ከተስተማቕሮ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ክብረት ወለዲ ኣብ ብዙሓት ስድራቤት ኣገዳሲ እዩ።
ንዓኻን ንስድራቤትካን ክብረት እንታይ ማለት ምዃኑ ሕሰብ።
ብፍላይ ንዓኻ እንታይ ትርጉም ኣለዎ፧
ሓፍትኻ ምስ ሓደ ወዲ እንተ ወጺኣ እንታይ ትገብር፧
ሕማቕ ኮይኑ፡ ብሰንኪ ከምዚታት ንውላዶም ዘጋፍዑ ስድራቤት ኣለዉ።
ክሃርምወን ከለዉ ድማ ንኽብረት ስድራቤት እዮም ዝብሉ።
ክብረት ግን ብግፍዕን ማህረምትን ክትካእ ኣይክእልን እዩ።
ካልኦት መናእሰያት ከምዚ ዘኣመሰለ ናይ ክብረት ዕዮ ምውሳድ ዝኣበዩ ኣለው።
“ክብረት ነዓይ፡ ንነጻነት ሓፍተይ ክቃለስ ከለኹ እየ” ዝብሉ እውን ኣለዉ።
ብኸምዚ እውን ክብረት ክርእ ይከኣል እዩ።
ምናልባት ንዓኻ ክትሓስበሉ እውን ይጽግመካ ይኸውን።
ምናልባት ሓገዝ ካብ ካልኦት መናእሰያት የድልየካ ይኸውን።
ምስ ፍሉይ ኣረኣእያ ዘለዎም መናእሰያት ብዛዕባ ክብረት ክትዛረብ ትኽእል ኢኻ።
ምናልባት ይሕጉዝኻ ይኾኑ ክብረት እንታይ ምዃኑ ንዓኻ ንኽትውስን።
ኣብዚ ኣድራሻ ኣለካ፡
www.heroes-net.de (ኣብ ብዙሓት ዓበይቲ ከተማታት)
http://www.aufbruch-neukoelln.de/


text:
ናይ ብሪጣኒያ ቀዳመይቲ ሚንስትር ተሪሳ ሜይ ብሪጣኒያ ካብ ሕብረት ኣውሮጳ ክትወፅእ /Brexit/ ዘኽእል ስምምዕ ኣባላት ፓርላማ ክድግፉወን ንምእማን ሰለስተ ግዜ ፈቲነን ድሕሪ ምፍሻሉ ካብ መዝነተን ከምዝለቃ ሎሚ ዓርቢ ገሊፀን።
ብኽያት እናሓነቐን ኣብ ዘስምዕኦ መደረ ንረብሓ ናይዛ ሃገር ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ከምዘድልያ ንፁር ኮይኑለይ ኣሎ ኢለን።
"ኣብ ህይወተይ ክብሪ ዝስምዓኒ ካልኣይቲ ጓል ኣንስተይቲ ቀዳመይቲ ሚንስትር ኮይነ ዘገልገልኩሉ መዝነተይ ኣብ ሓፂር ግዜ ከረክብ እየ።ናይ መወዳእታ ጓል ኣንስተይቲ ቀዳመይቲ ሚንስትር እውን ኣይከውንን እየ።ነዛ ዝፈትዋ ሃገረይ ናይ ምግልጋል ዕድል ምርካበይ ዝለዓለ ክብሪ ይስምዓኒ" ኢለን።
ቀዳመይቲ ሚንስትር ተሪሳ ሜይ ካብ 7 ሰነ 2019 ጀሚሩ ካብ መሪሕነት ዓቃባውን ሕብረትን ፓርቲ ከምዝወርዳ እውን ገሊፀን።
ሓድሽ መራሒ ፓርቲ ብኡ ኣቢሉ ድማ ቀዳመይ ሚንስትር ናይ ዝኸውን ሰብ ናይ ምምራፅ መስርሕ ዝቕፅል ሰሙን ክጅምር እዩ።


text:
'ኢትዮጵያ ብሕብረት ኣፍሪቃ ንዝምራሕ መስርሕ ሰላም ቅርብቲ እያ’’ ኢሎም ምኽት ቀዳማይ ምንስቴርን ወፃኢ ምንስቴርን ኣቶ ደመቀ መኮነን።
ንሶም ነዚ ዝገለፁ ምስ ኣብ ኣገልግሎት ወፃኢ ኣውሮፓ ዳይረክተር ጉዳይ ኣፍሪካ ሪታ ላራንጂንሃ ትማሊ ኣብ ቤት ፅሕፈቶም ኣብ ዝተዘራረብሉ እዋን ምዃኑ ምንስቴር ጉዳይ ወፃኢ ኣፍሊጡ።
ሰበስልጣን ትግራይ ብሕብረት ኣፍሪካ ዝምራሕ መስርሕ ሰላም ከምዝቕበሉ ምግላፆም ብዝምልከት ኣቶ ደመቀ ዝሃቡዎ ምላሽ ኣይተፈለጠን።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ሕብረት ኣውሮፓ ትማሊ ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ማዕልታት ኣብ መቐለ ዝፈሞም ናይ ድሮን መጥቓዕቲ ሰበስልጣን ትግራይ ብሕብረት ኣፍሪካ ዝምራሕ መስርሕ ሰላም ከምዝቕበል ምፍላጢ ስዒቡ ‘’ኣብ ኢትዮጵያ ሰላም ክሰፍን ዘሎ ተስፋ ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ እዩ’’ኢሉ ይብል ፀብፃብ ኬኔዲ ኣባተ ካብ ኣዲስ ኣበባ።


text:
ደገፍቲ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ከተማ መቐለ ደም ንህዝብና ዓወት ንጋንታና ብዝብል መራሒ ቃል ተሰንዮም ወፍሪ ደም ምልጋስ ኣካይዶም፡፡
እዞም ደገፍቲ ጋንታ ከተማ መቐለ ኣብ ዘተፈላለዩ ንጥፈታት እናተዋስኡ እዮም ዝርከቡ፡፡ ምስ ኣቦ መንበር ማሕበር ደገፍቲ ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ከተማ መቐለ መምህር ኣታክልቲ ሃይለስላሰ ዕላማ እቲ ወፍሪ ምልጋስ ደም እንትገልፁ “ዕላማ ደገፍቲ ጋንትኦም ዓወት ክትጓናፀፍ እዩ፡፡ ደገፍትና ፍልፍል እቶት ፋይናንስ ክኮኑ ንጋንታና ብሞራል ንዓወት ከብቅዕዋ፡፡ ሕብረተሰብና ኣብ ስፐርት ዘለዎ ኣረዳድኣ ክዓቢ ደገፍትና ንሕብረተሰብ ዝጠቅም ስራሕ ምስራሕ ቅድም ኢሎም እዮም ጀሚሮሙዎ፡፡ ኣብ ምልባስ ሓምለዋይ ከባቢ ተክሊ ብምትካል፤ ኣብ በዓል ልደት ንፅጉማት ወገናትና ብዘለና ዓቅሚ ክድገፉ ገይርና ኢና፡፡ ኣብ ከባቢና ዘሎ ናይ ሕፅረት ናይ ደም ንምቅላል ብርክት ዝበለ ደጋፋይና ኣብዚ ቁዱስ ስራሕ ንኽኸትት ኣብ ኣርባዕተ ቦታትት መለገሲ ደም ኣዳሊናሉ ኣለና፡፡ ኣብ ኣደባባይ ሮማናት፣ኣብ እስተድዮም ትግራይ፣ኣብ ከተማ ኵሓን ከም መሓለውታ ወይ መጠባበቂ ድማ ኣብ ሰርከስ ትግራይ ከባቢ ኣዳሊና ኣለና፡፡”
ምሉ እ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል፡፡


text:
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ
እዚ ወርሒ እዚ ሰማእታትና ንዝክረሉ ወርሒ’ዩ። ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ ዘመን ዝኽርና ግን ንህዝቢ ትግራይ ቐዳምነት ክንህቦ ወሲና። ሰማእታትና ኣዕኑድ ታሪኽና፣ ባና ጽባሕ ናጽነትና፣ ክብርናን ኩርዓትናን ኣብ ዓመት ሓንሳብ ዘይኮነ መዓልታዊ ሕድሪ ናቶም እናፈጸምና’ና ክንዝክሮም’ዩ ዝግባኣና። ህዝቢ ኤርትራ ኣዋርቕ ደቑ ‘’ዓወት ንሓፋሽ’’ እናበሉ
ዝወደቑሉ ሎሚ ኣብ ሲኦል ክነብር ምርኣይና ዝያዳ የሕርነና ኣሎ። ኣብ ዓዲ ሓቒ መቐለ ቆይማ ዘላ ሃዉልቲ ሰማእታት ህዝቢ ትግራይ ከኣ ካብ ቐደም ንላዕሊ ክደምቕ ሙዃና ንኣምን። ነቶም ምእንቲ ፍትሒ ኣብ ሞቑሕ ዘለዉ’ውን ብጥዕና ሓርነት ሃገሮም ክርእዩ ተዓጢቅና ክንቓለስ 20 ሰኔ ዳግም ቓልና ንሓድሰላ ዕለት ሙዃና ንኹሉ ደላይ ፍትሒ ነዘኻኽር።
ክቡርትን ክቡራንን ህዝቢ ኤርትራ፣ እዛ ሎሚ ነበልብላ ዘሎና ምልክት ናጽነትና ባንዴራ ንግደ ሓቒ ንሕና በይንና ኣይወደቅናላን። መንግስቲ ደርጊ፣ ሓዲስ መሳርያታት ካብ ደገፍቱ ተዓጢቑ ፈላጣት ኮምንደርስ ወሲኹ ካብ ገጽ ምድሪ ከጥፋኣና ከምጽእ እንከሎ እንኮ ምሳና ደዉ ዝበሉ ሂወቶምን ግዜኦምን ሞራልን ዝኾኑና ኣሕዋትና ተጋሩ ተጋድልቲ ህወሓት’ዮም። ድሕሪ ደርጊ ምዕናዉ’ውን ዲሞክራስያዊ ሩፑፕሊክ መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ግዜ ረፈረንዱም ብናዉትን ብሞራልን ብሕጋዊ መንገዱን ዝደገፉና ንሶም ህወሓት’ዮም። ህወሓት ብሰንኪ እዚ ቅኑዕ መስመሮም ግዳይ ከም ዝኾኑ’ውን ኩሉ ብዓል ህልና ኤርትራዊ ዘይክሕዶ’ዩ። እዚ ቅድሚ ሾብዓተ ወርሒ ዝተወልዔ ኲናት ንመንግስትን ህዝብን ትግራይ እንተዘይንበርኪኽና መስመር ትምክሕቲ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክዕወት ኣይ ክእልን’ዩ ዝብል ኣጅነዳ ናይ ብዙሓት ሽርሒ’ዩ። ብሰማይን ብምድርን ዝጎስዕ ኣጽዋር ዓጢቖሞም ብገንዘብን መዳልያን ድማ መሪቖሞም። እዚ ኲናት ጸረ ህዝብን ጸረ ሰላምን ጸረ ዲሞክራስን’ዩ። ዲዉብብኤ ነዚ ናይ ፋሺሽቲ ኲናት ይኹንኖ።
ንሕና ኤርትራዉያን ኣብ ግዜ ጣልያን ብሓይሊ ባንዳታት ጥልያን ኮና ንኢትዮጵያ ንሶማል ንሊብያ ወጊእና’ና። ሃገርና ዶባታ ብመሬት ምስ ስለስተ ብባሕሪ ድማ ካብ ባብ ኤልመንደብ ክሳብ ሱወዝ ካናል ምስ ሓምሽተ ሃገራት ትዳውብ። ምስ እዘን ኩለን ሃገራት ሰላምን ርጉእ ናይ ቑጠባ ዝምድናን የብልናን። ንየምን ክትዓኑ ካብ ዓሰብ ነፈርትን ድሮናትን ክበራ መሬትና ተዋሂቡ። ሰቕ ኢልና። ሎሚ ብኢድና ብእግርና ንጎርቤት ሃገር ወሪርና። እሞ ንህዝቢ ትግራይ። ካብ እዘን ኩልን ሃገራት ዓለማት እታ ብሂወት ደቓ ኣብ ግዜ ቓልስና ዝደገፈትና ትግራይ ከም ዝነበረት መን ይርስዖ። ሎሚ ዝኾነ ፍጡር ወዲ ሰብ ክግብሮ ዘይግባእ ወንጄል ብባንዳታት ኢሰብ ኢሳያስ ኣብ ትግራይ ይፍጸም ከም ዘሎ ናይ ዓለም ዜናን ናይ መራሕቲ ዓለም ሃብታማት መንግስታትን ዛዕባ ኮይኑ ኣሎ። ንትምክሕቲ ስርዓት ኢትይጵያ መንግስቲ ፋሺስቲ ኢሳያስ ዓንዲ ሕቆ ኮይኑ ከም ዘሎ ዓለም ብኹሉ ይዛረብ ኣሎ። ኣብ ጎቦታት ሳሕል ፋሕ ኢሉ ዘሎ ኣዕጽምቲ ናይ ተጋደልቲ ትግራይ ሰማእታት ከይወግኣናን ንታሪኽና ጸሊም ከይንገድፍን ብህጹጽ ኣብ ልብናን ቀልብናን ንመለስ።
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ/ሆደ ናይ ዓለም ሕቡራት መንግስታትን ትካል ጸጥታ ቤት ምኽሪ፣ ብጥሜትን ብጥይትን ብሕሱም ጭቆናን ንዝጸንት ዘሎ ህዝቢ ትግራይ ሽዓ ክርድኦ ንጹዉዕ። በቲ ዝሓሸ ዝብልዎ መንገዲ ንህዝቢ ትግራይ ምስ ወኪላቱ ተሳንዮም ሂወት ሰብ ከድሕኑ ብዕሊ ጻዊዒትና ነቅርብ ኣሎና። ነዚ ጽሑፍና እትድግፉ ኣሓትን ኣሕዋትን ግዲታኹም ክትገብሩ’ውን ንጽዉዕ። ካልእ ክንግብሮ ዝግባእና እንተሎ’ውን ቅሩቡነትና ንገልጽ።
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ/ሆደ እዚ ኲናት ቅድሚ ምጅማሩ ናይ ኢሳያስን ኣብን ምሕዝነት ክሳብ ክንደይ መዘዝ ኣብ ቐርኒ ኣፍሪቓ ከምጽእ ከም ዝኾነ ጺሕፍና’ና። ሎሚ ዘሎ ኲናት’ውን ‘’ዶብ ምሕንጻጽን ንሕጊ ምኽባር’’ ዝብልዎ ሸፍጥ’ዩ። አብ ኢትዮጵያ ብናይ ህዝብታት ቃልሲ ንዝተተኽለ ፈደራላዊ ስርዓት አፍሪስካ፡ አብ ክንድኡ ንስርዓት ህግደፍ ዝመስል ብዉልቐ መላኺ እትማሓደር ኢትዮጵያ ክምስርቱ ነዚ መሰለይ ዝብል ህዝቢ ትግራይ ምምብርካኽ ናይ ቐዳምነት ቐዳማይ መደቦም’ዩ። እዚ ግን ሕልሚ’ዩ።
ፍሽስታውያን ዕምሮም ሓጺር’ዩ። ንሕና ደጊፍና ኣይደግፍና ህዝቢ ትግራይ ክዕወት’ዩ። ኣብ ድሮ ኣዉድኣመት ዓወት ህዝቢ ትግራይ እንተኾነ ቅድሚኡ ጸሓይና ክትበርቕ ንሕና’ውን ኣብ ጎኒ ህዝቢ ትግራይ ኮና ብመትከል ንቓለስ። መሬት ንርእሳ ኢላ ምስ ወግሔት ጣዕሳ አይጠቅምን`ዩ። ጭዋ ባህልና ብህግደፍ ተብሪዙ ኣሎ። ንድለዮ ንሓድሶ ንተዓጠቆ፣ ንሱ’ዩ ዘሰማማዓናን ዘዕዉተናን ዘኽብረናንን። ባህሊ ዘይብሉ ህዝቢ ኩሉ’ዩ ዝጻወተሉ። መጻወቲ ከይንኸዉን ኣብ ክቡር ባህልና ንመለስ። ካብ ዝፈላልዩና ዘራኽቡና ይበዝሑ፣ ዘባእስ ባህሊ ፋሺስቲ’ዩ ንቐሓሉ ወጊድ ንበሎ።
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ/ሆደ ከም ስሙ ንመሰል ዉጹዓት ይቓልስ። መረበቱ ድማ ምድሪ ብሌን’ዩ። ኣብ ምድሪ ብሌን ብሓፈሻ ድማ ኣብ ምዕራባዊ ወገን ሃገርና ‘’ዓሳ ንምሓዝ ባሕሪ ክንጽፍ ኣለዎ’’ ዝብል ጭርሖ ተከቲሎም ሰራዊት ኢትዮጵያ ሓደ ሺሕ ዝኸዉን ኣብ ሓንቲ መዓልቲ ንሰላማዊ ህዝቢ ናይ ዓድታት ዖናን በስክዲራን ቐቲሎም ገዝኡን ማሉን ግራቱን ድማ ኣንዲዶም። እዚ ቑስሊ ኣሎና። ከም’ዚ ጥፍኣት ግደፉ ናብ ንፈትዎም ንጸልኦም እኳ ክወርድ ኣይንምኔን። ጸሊም ታሪኽ ንደቅና ክንገድፍ ኣይንደልን። ኣብ’ዚ ግዜ ኩሉ ፋታዉ ፍትሒ ምስ ህዝቢ ትግራይ ደዉ ክብል ግዴታ ኣለዎ። ሞት ደቅና ኣብ መንገዲ ስደትን ኣብ ዘይፍትሓዊ ኲናት ደዉ ክብል ቅኑዕ መትከል ህዝቢ ንትዓጠቕ።
ናይ ውጽዓት አህዛብ ምሕዝነት ንዘለአለም ይንበር!!
ህዝቢ ትግርይን ህዝቢ ኤርትራን ክዕወት`ዩ!!
ዉድቐት ንፋሺስታዊ ጥምረት!!!
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን/ሆደ 6/18/21


text:
1 ኣዳም ድማ ንሰበይቱ ሄዋን ፈለጣ፡ እሞ ጠነሰት፡ ንቃየል ከኣ ወለደት፥ ብረድኤት እግዚኣብሄር ሰብ ተቐበልኩ፡ ድማ በለት።
2 ደጊማውን ንሓው ኣቤል ወለደት። ኣቤል ድማ ጓሳ ኣባጊዕ፡ ቃየል ከኣ ዓያዪ ምድሪ ዀነ።
3 ድሕሪ ገለ ወርሓት ድማ ዀነ፡ ቃየል ካብ ፍረ ምድሪ ንእግዚኣብሄር መስዋእቲ ኣምጽኤ።
4 ኣቤል ከኣ ካብ ብዅራት ኣባጊዑን ካብ ስብሔንን ኣምጽኤ። እግዚኣብሄር ድማ ናብ ኣቤልን ናብ መስዋእቱን ባህ ኢልዎ ረአየ።
5 ናብ ቃየልን ናብ መስዋእቱን ግና ባህ ኢልዎ ኣይረአየን። ቃየል ከኣ ኣዝዩ ዀረየ፡ ገጹ ድማ ጸለመ።
6 እግዚኣብሄር ከኣ ንቃየል፥ ስለምንታይ ኰሬኻ፧ ስለምንታይከ ገጽካ ጸለመ፧
7 ጽቡቕ እንተ ትገብርሲ፡ ገጽካዶ ትኽ ኣይምበለን፡ ጽቡቕ እንተ ዘይገበርካ ድማ፡ ሓጢኣት ኣብ ኣፍደገ ትቃጸወካ አላ፡ ሃረርታኣውን ናባኻ እዩ፡ ግናኸ ንስኻ ክትገዝኣ ይግባኣካ፡ በሎ።
8 ቃየል ድማ ንሓዉ ኣቤል ተዛረቦ። ኰነ ኸኣ፡ ኣብ መሮር ከለዉ፡ ቃየል ንሓዉ ኣቤል ተንስኦ፡ ቀተሎ ድማ።
9 እግዚኣብሄር ከኣ ንቃየል፥ ኣቤል ሓውካ፡ ኣበይ አሎ፧ በሎ። ንሱ ድማ፥ ኣይፈልጥን፡ ኣነዶ ሓላው ሓወይ እየ፧ በለ።
10 ንሱ ኸኣ፥ እንታይ ጌርካ ኢኻ፧ ድምጺ ደም ሓውካ ኻብ ምድሪ ናባይ ይጠርዕ አሎ።
11 ሕጂ ድማ ንስኻ ካብዛ ንደም ሓውካ ኻብ ኢድካ ኽትቅበል ኣፋ ዝኸፈተት ምድሪ ርጉም ኩን፡
12 ንምድሪ ምስ እትሓርሳ መሊሳ ሓይላ ኣይክትህበካን እያ፡ ኣብ ምድሪ ኰብላልን ቀባሕባሓይን ኩን፡ በለ።
13 ቃየል ከኣ ንእግዚኣብሄር በሎ፥ በደለይ ክጾሮ ዘይክኣለኒ ዓብዪ እዩ።
14 እንሆ፡ ሎሚ ኻብ ገጽ ምድሪ ትሰጐኒ አሎኻ፡ ኣነ ድማ ኻብ ገጽካ ኽሕባእ እየ፡ ኣብ ምድሪ ኰብላልን ቀባሕባሓይን ክኸውን እየ። ክኸውን ከኣ እዩ፡ ዚረኽበኒ ዘበለ ዅሉ ኪቐትለኒ እዩ።
15 እግዚኣብሄር ድማ፥ እምበኣር ንቃየል ዝቐተለ ዅሉ ሾብዓተ ካዕበት ሕነ ኺፍደዮ እዩ፡ በሎ። ዝረኸቦ ዅሉ ምእንቲ ኸይቀትሎ ኸኣ፡ እግዚኣብሄር ንቃየል ምልክት ገበረሉ።
16 ቃየል ድማ ካብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ወጸ፡ ኣብ ምድሪ ኖድ ከኣ፡ ኣብ ምብራቕ ኤድን ተቐመጠ።
17 ቃየል ከኣ ንሰበይቱ ፈለጣ፡ እሞ ጠነሰት፡ ንሄኖክ ድማ ወለደት። ንሱ ኸኣ ከተማ ሰርሔ፡ ስም እታ ኸተማ ድማ ብስም ወዱ ሄኖክ ኣውጽኣላ።
18 ንሄኖክ ከኣ ኢራድ ተወልደሉ። ኢራድ ድማ ንሜሁያኤል ወለደ። ሜሁያኤል ከኣ ንሜቱሳኤል ወለደ። ሜቱሳኤል ድማ ንላሜክ ወለደ።
19 ላሜክ ክልተ ኣንስቲ ኣእተወ፡ ስም እታ ሓንቲ ዓዳ፡ ስም እታ ኻልኣይቲ ድማ ጺላ ነበረ።
20 ዓዳ ንያባል ወለደት። ንሱ ኣቦ እቶም ኣብ ድንኳውንቲ ዚነብሩን ማሎም ዚጓስዩን ኰነ።
21 ስም ሓዉ ኸኣ ዮባል እዩ። ንሱ ኸኣ ኣቦ ዅሎም እቶም ወቓዕቲ መሰንቆን በገናን ኰነ።
22 ጺላ ድማ ንቱባል-ቃይን ወለደት። ንሱ ኸኣ ካብ ኣስራዝን ሓጺንን ኵሉ ዓይነት መቕረጺ ይሰርሕ ነበረ። ሓውቲ ቱባል-ቃይን ድማ ናዕማ እያ።
23 ላሜክ ድማ ነንስቱ በለን፥ ዓዳን ጺላን፡ ቃለይ ስምዓ፡ ኣትን ኣንስቲ ላሜክ፡ ናብ ዘረባይ ጽን በላ፡ ስለ ቝስለይ ሰብኣይ፡ ስለ ስምብራተይ ድማ ጐበዝ ቀተልኩ።
24 ንቃየል ሾብዓተ ኻዕበት ሕነ እንተ ዝፈድዮስ፡ ንላሜክ ከኣ ሰብዓን ሾብዓተን ካዕበት።
25 ኣዳም መሊሱ ንሰበይቱ ፈለጣ። ንሳ ኸኣ ወዲ ወለደት፡ ኣምላኽ ኣብ ክንዲ እቲ ቃየል ዝቐተሎ ኣቤል ካልእ ፍረ ኸርሲ ተኪኡኒ እዩ፡ ኢላ ስሙ ሴት ኣውጽኣትሉ።
26 ንሴት ድማ ወዲ ተወልደሉ። ስሙ ኸኣ ሄኖስ ኣውጽኣሉ። ሽዑ ሰብ ብስም እግዚኣብሄር ኪምህለሉ ጀመሩ።
Result not found!
No valid results were found for your search. Try refining your search using the above form.
Search again using the above filed or click blow button to see Bible book name list...


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮሚያ ለንቅነ ብዝተወልዐ ህውከት ብውሑዱ 167 ሰባት ከም ዝሞቱ ተገሊጹ። ክልላዊ መንግስቲ ትማሊ ምሸት ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፥ ካብ መንጎ`ቶም ዝተቐተሉ ትሸዓተኣባላት ፖሊስ፥ ሓሙሽተ ድማ ሚሊሻ ከም ዝኾኑ ሓቢሩ`ሎ። ኣካላት ጸጥታ`ቲ ኽልል 3,100 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ከምእተው ኣፍሊጦም ኣለዉ።
ብመሰረት ሓበሬታ ፈደራል ፖሊስ ቁጽሪ ዝሞቱ ድሕሪ ትማሊ ኣይወሰኸን፥ ቁጽሪ ዝተኣሰሩ ግን ወሲኹ`ሎ። ሓላፊ ፈደራል ፖሊስ ኮሚሽን ኣቶ ጄይላን ኣብዲ፥ ብዛዕባ ዳሕራዋይ ሪፖርት ክገልጽ ከሎ፥ ሎሚ ድሕሪ ቀትሪ ዝተመዝገበ ቁጽሪ 167 ሰባት ኣብ ክልል ኦሮሚያ ብዝተላዕለ ህውከት ከም ዝሞቱ ኣረጋጊጹ`ሎ። እቲ ወሃቢ-ቓል ፈደራል ፖሊስ ኢትዮጵያ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድማ 10 ሰባት ህይወቶም ሓሊፉ`ሎ ይብል ።
ብዘይካ`ቶም ህይወቶም ዝሰኣኑ፥ ዝቖሰሉ ብድምር 229 ከም ዝተመዝገቡ ኣፍሊጡ`ሎ።
ብኻልእ ወገን ሎሚ ናይ ክልል ኦሮሚያ ተተካኢ ኮሚሽነር ፖሊስ ሙስጠፋ ከድር፡ ብድምር 239 ከም ዝተቐተሉ ንኣገልግሎት ዜና ኢትዮጵያ ዝገለጾ- ድሕሪኡ ናብ ካልኦት ዓለም-ለኸ ሚድያታት ዝተበተነ ዜና ብጌጋ ምዃኑ`ውን ኣቶ ጄይላ ኣብዲ ኣፍሊጡ`ሎ።
ብኻልእ ወገን፥ ሎሚ ዝተወሰኸ ሓዲሽ ቁጽሪ ሞት ከም ዘየለ ኣብ ዝሕበረሉ ዘሎ እዋን፥ ድሕሪ`ቲ ህውከት ብፖሊስን ሓይልታት ጸጥታን ብዝውሰድ ዘሎ ስጉምቲ፥ ኣብ ልዕሊ ተጠርጠርቲ ዝግበር ማእሰርቲ ወሲኹ ውዒሉ`ሎ።
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ምስ ናይ ሎሚ ወሲኽካ 3,100 ክእሰሩ ከለዉ፥ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ድማ 1,600 ሰባት ከም ዝተኣሰሩ ፖሊስ ኣረጋጊጹ`ሎ።
ወሃቢ-ቃል ፈደራል ፖሊስ ኢትዮጵያ ካብቲ ቁጽሪ ንላዕሊ ግን ነቲ ዘሎ መረዳእታታት ናይ ምምርማር ስራሕ ተጀሚሩ ከም ዘሎ፥ ምጽራይ ኣብ ዝተገብረሉ እዋን ድማ ንህዝቢ ብዕሊ ክነፍልጥ ኢና ኢሉ`ሎ ።
ብኻልእ ወገን በቲ መጥቃዕቲ ኣባላት ቤተሰቦም ዝሰኣኑ፥ ኣብ ዝዋይ ድግዳ ዝረከቡ ዜጋታት፥ ከምኡ`ውን ንብረቶም ዝተቓጸሎም ኢትዮጵያውያን ብዘይ ዝኾነ ረድኤት ኣብ መደበር ፖሊስ ተዓቑብና ንርከብ ኣለና ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም ኣለዉ።
ወሃቢ ቃል ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያ ኣቶ ጌታቸው ባልቻን ወሃቢ-ቃል ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስተር ኣቶ ንጉሱ ጥላሁንን ኣብዚ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት በብወገኖም ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፥ ነቲ መጥቃዕቲ ዘካየዱ ህውከት ንምትኹቷኽን ኣብ መንጎ ክልተ ብሄረሰባት ግጭት ንምልዕዓልን፥ ከምኡ`ውን ንምልእቲ`ዛ ሃገር ንምዝራግ ዘንቀዱ ወገናት`ዮም ኢሎም ኣለዉ።


text:
ኤርትራ ኣብቲ ካብ 21 ጥሪ ኣትሒዙ ኣብ ዳርኤሰላም ታንዛንያ ዝካየድ ግጥማት ሻምፕዮና ኩዕሶ ሰክዔት ምስታፋ ኣጣራጣር’ዩ ይብሃል ኣሎ።
ብመሰረት እቲ ኣቐዲሙ ወጺኡ ዘሎ መደባት፣ ኤርትራ እትርከበን 12 ሃገራት ኣብ ናይ ደቂ ተባዕትዮን ደቂንስትዮን ናይ መጻርዩ ግጥማት ከካይዳ’የን።
እንተኾነ ብህድማ ተጻወቲ ኣብ ከቢድ መዋጥር ዝርከብ ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ፣ ናይ ደቂ ተባዕትዮን ደቂንስትዮን ክልተ ጉጅለ ዝሓቖፈት ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ ሰኪዔት ኣብቲ ብ’ፊባ ኣፍሪካ ዞና ሓሙሽተ’ ዝፍለጥ ዞባዊ ናይ ሻምፕዮና ግጥማት ንምስታፍ ኣሚኑ ናብ ታንዛንያ ከፋንዋ ተጸጊሙ ምህላዉ ይሕበር።
ኣብ ካምፓላ ኣብ ዝተኻየደ ግጥማት ሴካፋ፣ 18 ኣባላታ ዑቕባ ንምሕታት ኣብታ ሃገር ድሕሪ ምትራፎም፣ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ እግሪ ካብ ሃገራ ወጻኢ ግጥማት ከይተካይድ ዝወሰነ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት፣ ኣብዚ ናይ ኩዕሶ ሰኪዔት እንታይ ውሳኔ ክወስድ’ዩ ኮሚሽን ስፖርት መልሲ ይጽበ ምህላዉ’ዩ ዝሕበር።
ኣብቲ ግጥም ክሳተፋ ምዃነን ኣረጋጊጸን ዘለዋ ጅቡቲ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳን፣ ኡጋንዳ፣ ኬንያ ሶማልያ፣ ደቡብ ሱዳን፣ ብሩንዲ፣ ርዋንዳ፣ ግብጽን የእንጋዲት ሃገር ታንዛንያን፣ ናይ ደቂንስትዮን ደቂተባዕትዮን ተጻወተን ድሮ ኣብ ጽዑቕ ልምምድ ተጸሚዶም ከምዘለዉን፣ ክሳብ 19 ጥሪ ድማ ኣብ ዳርኤሰላም ታንዛንያን ክርከቡ ምዃኖም ይግለጽ።
ብወገን ኤርትራ ግና፣ እታ ብውሕዱ 30 ኣባላት ክትሓቑፍ ትጽቢት ዝንበረላ ናይ ደንቂንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ክልተ ጉጅለ ዘለዋ ሃገራዊት ጋንታ ኩዕሶ ሰኪዔት፣ ካብቲ ኣብቲ ግጥም ተሳቲፋ ዕእወት ሒዛ ንምምላስ ዘሎ ሃንቀውታ ንላዕሊ ጉዳይ መውጽኢ ቪዛን ምምላስ ተጻወቲ ናብ ሃገሮም ዝዓበየ ነጥቢ ኮይኑ ይርከብ።


text:
ብቤትኤል ቤ/ክ ሎንደን ዝተዳለወ
ጥቅምቲ (October) 31 ሃለዊን ተባዒሉ ዝምሰየሉ ምሸት እዩ። ነዚ ሃለዊን እንተ ብፍላጥ ወይ ብዘይፍላጥ ዘብዕልዎ ሰባት ኣብ ዓለምና ካብ ዓመት ናብ ዓመት ይበዝሑ ኣለዉ። ነዚ ኣጋጣሚ ብምጥቃም ድማ ነጋዶ ኻዝናታቶም ይንኹንኹዎ ኣለው። ብዓቢኡ ነዚ ኣጋጣሚ ዝጥቀሙ ነጋዶ ጥራይ ዘይኮኑስ፡ ኣጋንንቲ ወይ ርኹሳት መናፍስቲ’ውን እዮም። ከም ክርስትያናት 1ቆረ2፡-13 “ንሕና ኸኣ መንፈሳዊ ነገር ምስ መንፈሳዊ እናኣሰማማዕና…” ይብል።
ከም ህዝበ ክርስትያናት ብድሕሪ ዝኾነ ይኹን ብዓላት፡ መን እዩ ኽብሪ ዝወስድ? መን እዩ ንዕላምኡን ኽብሩን ዝጥቀመሉ? መን እዩ ህላዉነቱ ዝገልጽ? ኣምላኽ ሕጉስ ድዩ ጉሁይ?... ወዘተ ዝብላ ሕቶታት ክንሓትትን ብቓል ኣምላኽ መሰረት ክንምልሶን ይግብኣና እዩ።
ሃለዊን (Halloween or Hallowe'en) ጥቅምቲ (October) 31 እቲ ሱር ኣጀማምርኡ ካብ ኣምለኽቲ ጣኦታት (pagan) ከምኡ’ውን ክርስትያናት ንምዉታት ሰባት፣ ጻድቃናትን ሰማእታትን (All Hallows' Eve) ዝዝከረሉን ዘብዕልሉን ምዓልቲ እዩ። እዚ ድማ ምዉዳእ ናይ ቀዉዒ፡ (ምዉዳእ ናይ ሓጋይ) ምጅማር ናይ ክረምቲ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ምሸትን ጸልማት ምድርን እዩ ዝብዓል። እዚ ማለት ናይ ቐትሪ ብርሃን ዝሓጽረላ ናይ ለይቲ ጸልማት ክረምቲ ዝነዉሓላ ናይ መጀመርያ ምዓልቲ እያ።
ነዚ ናይ ምንዋሕ ጸልማት በዚ ሃለዊን ዝብል ብዓል ድማ ዝተፈላለየን ኣዝዩ ዘጽልኣካን ንናይ ሰይጣን ኣሰራርሓታትን ጥንቆላን ዝገልጹ ክዳዉንትን ምስልታትን …ወዘተ ብምግባር ብጸልማት ኣብ ግዳምን ኣብ ገዛን፡ ብፓርትን ብምስሊ ወይ ክዳዉንቲ ናይ ቫንፓየር ብምግባርን የብዕልዎ። ቫንፓየር ምዉታት ሰባት ኮይኖም ብጸልማት (ለይቲ) ጥራይ ህያዋን ኮይኖም ስጋ ሰብ ዝበልዑን ደም ሰብ ዝሰትዩን ንሰብ ድማ ናብ ከምኦም ዝቕይሩ ኣጋንንታዊ ዓይነት ፊልም እዩ።
ኣብዚ እዋን ሰይጣን ብዕሊ ኣብ ዝገዝኣሉ ዓለም፡ ብመገዲ ነጋዶ ምእንቲ መኽሰቦም ነዚ ብዓል የጎሃህርዎ ኣለዉ። ኣብዚ ብዓል ዝብዓለሉ ዓድታት ምናዳ ኣብ ኣሜሪካን ኣዉሮጳን ድማ በዚ ምሸት ቆልዑ ይጠፍኡ (ይስረቑ)፡ ሰባት ይቕተሉን (ንመስዋእቲ ይሕረዱ) ብዙሕ ክፉእ ነገራትን ሓደጋታትን ድማ ይወርድ እዩ። ከም ክርስትያናትን ከም ደቂ እቲ ጭዋ ሕብረተሰብን ነዚ ብዓል ከነኽብሮ ዘይኮነስ ክንቃወሞ እዩ ዝግብኣና። ኣቦታት ክምስሉ “ኣብቲ እንታይ ኣለዎ፡ ገለ ኣለዎ።”
ምናዳ ድማ ብሽም ጽዓዱ ጌሮሞ ኢልና ንደቅና፡ ደቂ ኣጋንንቲ ኣምሲልና ንደገ እንዳ ሰብ ክልምኑን ንሰባት ከፈራርሑን ምስዳድ፡ ከምኡውን ኣብቲ ዝዳሎ ፓርቲ ናይ ሃለዊን ምስዳድ፡ ከም ንደቅኻ ንናይ ኣጋንንቲ ኣሰራርሓታት ኣሳጢሕካ ምሃብ እዩ ወይ ንሰይጣን ምክራይ እዩ። ዘዳ18፡-9-14 እቶም ቆልዑ ድማ ብፍቓድ ወለዶም ኣብ ትሕቲ ተጽዕኖን ዉዲትን ናይዚ እኩይ ሰይጣን ይወድቁ። ሰይጣን ከይብለጸልና ዉዲቱ ኣይንስሕቶን ኢና። 2ቆረ2፡-10-11
ክቡራት ኣንበብቲ፡ ብኽብረትኩም ከም መንፈሳዉያን እንታይነት ሃለዊን ብዝግባእ ብቓል ኣምላኽ መሰረት መጽናዕቲ ኣካይዱ፡ ዘሎናዮ ዘመን ዘመን ሓበሬታ እዩ፡ ምስ ዝመጸ ዓይነት ብዓላት፣ ባህልታትን ፋሽናትን ከም ዉሑጅ ሃንደፍ ኢልና ንሕናን ደቅናን ኣይንእተዎ። ብፍላጥ ይኹን ብዘይ ፍላጥ ኣብ ናይ ሰይጣን ኣሰራርሓታት ክትኣቱ ዚክኣል እዩ። ክትኣትዎ እናተዋዘኻ ክትወጾ ግን ኣዋዘ እናነባዕኻ እዩ (ንሱ’ውን እንተወጺኻ)።
ኣምላኽና ብርሃን እዩ፡ ንሕና ድማ ደቂ ብርሃን ኢና፡ ብርሃንና ኣብዛ ጸልማት ዓለም ከብርህ ኣለዎ እንበር፡ ንሕናን ደቅናን ምስ እዛ ጸልማት ዓለም እንታይ ኣለዎ እናበልና ክንጽልምት የብልናን። ካብ ዓለምን ዓለማዊ ነገርን ክንወጽእን ክንፍለን እዩ ዘሎና። ሮሜ13፡-12 ዮሃ3፡-19-21 ንእንገብሮን ንእንሓብሮን ኩሉ ነገር ድማ ብምዓልቲ ፍርዲ ተሓተትቲ ኢና።
እግዚኣብሄር ብኹሉ ኣእምሮ ኺህበኩም እዩ እሞ፡ ነዚ ቤ/ክ እትብሎ ዘላ ኣስተብህልዎ። 2ጢሞ2፡-7 በዚ መልእኽቲ እዚ እንተ ተሰማሚዕኩም ብኽብረትኩም ንዘይፈልጡ ሰባት ኣፍልጡዎም። ህዝ44፡-23


text:
Tibro
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2020
ቲብሩ ኮሙን ኣብቲ ምብራቓዊ ክፋል ናይ ክፋለ ሃገር ቬስተርዮታላንድ ኣብ መንጎ ቬነርንን ቬተርንን ትርከብ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ11,178
ስፍሓት መሬት220 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Skövde 20 ኪሜ
- Lidköping 70 ኪሜ
- Jönköping 83 ኪሜ
- Örebro 130 ኪሜ
- Göteborg 174 ኪሜ
ኣብዚ ፍሉይ ክእለት ኣብ ጽላት ኣቑሑት ገዛ፣ ምጽብባቕን ሎጂስቲክስን ከምኡ'ውን ብርቂ ዝኾነ ሃብታም ማሕበራዊ ሂወት ምስ ብዙሓት ውሩያት ስፖርተኛታት ኣሎ። ቲብሩ ንተቐመጥታ ኣዚዩ ዝምስገን ኮሙናላዊ ኣገልግሎት ትህብ እያ። እዚ ኮሙን፣ ኢንዱስትሪን ንግድን ከምኡ'ውን ማሕበራዊ ሂወት፡ ንቲብሩ ሓደ ናይ ሓባር ራኢ ኣሎዎም - ጎሊሖም ዝርኣዩ ሃዋህዋት ብሓባር ክንፈጥር እዩ።
መንበሪ-ገዛ
መብዛሕትኦም ኣብ ቲብሩ ዘለዉ ትካላት መንበርን ወነንቲ ኣብይትን ምስ ለገንሄትስፖለን (Lägenhetspoolen) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ውድብ ብሓባር ይሰርሑ እዮም። ዕላማ ናይ ለገንሄትስፖለን (Lägenhetspoolen)፡ ተኻረይቲ ብቐሊሉ ኣብዚ ከተማ ኣየኖት ኣካረይቲ ከም ዘለዉ ብቐሊሉ ንኽረኽቡ እዩ። ቲብሩብይገን (Tibrobyggen) ኮሙናላዊ ትካል ኣባይቲ እዩ፣ ብዛዕብኦምን ብዛዕባ ዝውንንዎ ገዛውትን ኣብ ናቶም መርበብ ሓበሬታ ተወሳኺ ሓበሬታ ትረክብ ኢኻ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኮሙንና ካብ ብዙሓት ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጹ ሰባት ይነብሩ። ኣብዚ ካልእ ገዲፍካ ዓረብኛ፣ ኣስይርኛ፣ ዳሪ፣ ፋርስኛ፣ ትግርኛን ሶማልኛን ዝዛረቡ ሰባት ኣሎዉ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ቲብሩ ዘደንቕ ቐረብ ናይ ናጻ ግዜ ንጥፈታት ዘወፊ ሓደ ሃብታም ማሕበራዊ ሂወት ኣሎዋ። ኣብ ቲብሩ ዝተፈላለየ ንጥፈታት ዘወፍያ ኣስታት 130 ማሕበራት ኣሎዋ። ኣብዚ ኮሙን ብዙሓት ናይ ስፖርትን ባህልን ማሕበራት ከምኡ'ውን ናይ ዓሌታውን ሃይማኖታውን ማሕበራት ኣሎዋ። ማሕበር ኣስይራውያን፣ ማሕበር ሶማላውያን-ሽወደናውያን ከምኡ'ውን ሓደሽቲ ሽወደናውያን ኣብ ኣካራቦርይ ኣብነታት ናይ ዓሌታውን ሃይማኖታውን ማሕበራት እየን።
ቲብሩ ሓደ ብእግርኻ ክትዛወረሉ፣ ክትጎየሉን ብብሽክለታ ኣብ ተፈጥሮ ክትዛወረሉን ትኽእል ራንኮስ ዝበሃል ናይ ናጻ ግዜ ኣከባቢ ኣሎዋ። ኣብ እዋን ውርጪ እውን ናይ ነዊሕ ሸታሕትኦ በረድ ክትከይድ ትኽእል ኢኻ።
እቲ ፍቱው ናይ ናጻ ግዜ ኣከባቢ - ራንኮስ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ቲብሩ ኮሙን ዝተፈላለየ ዓይነት ኣገልግሎት ከም ሓንሳብ ኣብ ሰሙን ናይ ጽውጽዋይ ግዜ ኣብ ሓደ ቤት ንባብ ተወፊ እያ። ኣብቲ ናይ ኮሙን ህንጻ ኣብቲ መቀበል ኣጋይሽ ነቲ ትደልዮ ልክዕ ሓገዝ ንኽትረክብ ናይ ኮሙን ሓበርቲ ኣሎዉ። ኣብቲ ህንጻ ኔርሄልሳን (Närhälsan)፣ ማእከል ክንክን ጥዕና ቈልዑን ማእከል ስድራቤትን (Familjecentralen) እውን ትረክብ ኢኻ።
ኣብ ማእከል ቲብሩ ኢካ ሱፐርማርከት፣ ኢካ ኔራ፣ ኔቶን ናይ ዓረብ ዱኳውንትን ትረክብ። ኣብ ማእከል ከተማ ናይ ክዳውንቲ ዱኳናት፣ መመሸጢ ጸጕሪን ኣብያተ ምግብን ካፈታትን እውን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ቲብሩ ካንደላ ሰከንድ ሃንድን ናይ ቀይሕ መስቀል ሞተስፕላትስ ኩፓን ዝብሃላ ናይ ካልኣይ ኢድ ዱኳናት ኣሎዋ።
ናብ ብዓል መዚ ግብሪ፣ ቤት ጽሕፈት መራኸብቲ ስራሕን ቤት ጽሕፈት ካሳ ውሕስነትን ንኽትበጽሕ ናብ ሾቭደ ብኣውቶቡስ ወይ ማኪና ክትከይድ የድልየካ። ኣብ መንጎ ቲብሩን ሾቭደን ብኣውቶቡስ ንምጕዓዝ ጽቡቕ ተኽእሎታት እዩ ዘሎ።
ቲብሩ ናብኡ ኬድካ ዝተፈላለዩ ናእሽቱ እንስሳታት ክትርእየሉን ቡን ክትሰትየሉን እትኽእል ሓደ ፍቱው ንእሽቶ መካነ እንስሳታት እውን ኣሎዋ። ሒደት ኪሎሜተር ካብ ማእከል ቲብሩ ወጺእካ ኣብ ባሕሪ ኦርለን ክትሕምብሰሎ ትኽእል ጽቡቕ ቦታታት እውን ትረክብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
እቲ ማእከል ስድራ ቤት ብወለድን ቈልዑን ፍቱው መራኸቢ ቦታ እዩ። ብዙሕ መዓልታት ኣብ ሰሙን ይኸፍቱ እዮም። ናብዚ ካልኦት ወለዲ ንምርካብን ኣብ ተግባር ወላድነት ደገፍ ንኽትረክብን እውን ክትመጽእ ትኽእል ኢኻ።
ቲብሩ ኮሙን ትሽዓተ መውዓሊ ህጻናት ኣሎዋ፡ ካብኣተን ሓንቲ ብናይ ግሊ ዋኒን ትካየድ እያ። ኵሎም ካብ 1 ክሳብ 5 ዕድመኦም ቈልዑ ናብ መውዓሊ ህጻናት ክመጹ ብሓጐስ ቅቡላት እዮም።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ቲብሩ ኮሙን፡ ክፍሊ ቅድመ ትምህርትን ካብ 1ይ ክሳብ 5ይ ክፍሊን ዘለወን ሰለስተ መባእታዊ ኣብያተ ትምህርቲን፣ ካብ 6ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ ዘለዋ ሓንቲ መባእታዊ ቤት ትምህርቲን ኣሎዋ። ቲብሩ ኮሙን ፍሉይ መባእታዊ ቤት ትምህርቲ ናይ ኵሉ ደረጃ እውን ይቕርብ እዩ።
ንደቂ 16 ዓመትን ልዕሊኡን ዝኾኑ መንእሰያት ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ኣብተን ኣብ ከባቢ ቲብሩ ዝርከባ ከተማታት ኣሎ። መብዛሕትኦም ናብቲ ኣብ ሾቭደ ዝርከብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ እዮም ዝኸዱ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ኮምፐተንስሰንተር ኣብ ትብሩ ኮሙን፡ ትምህርቲ ኤስኤፍኢ (SFI) ከምኡ'ውን ትምህርቲ ንዓበይቲ ኣሎ። ኣብቲ ትምህርቲ ንዓበይቲ ካልእ ገዲፍካ፡ ሽወደንኛ፣ ቁጽሪ፣ እንግሊዝኛን ዝተፈላለዩ ንሞያ መቀራረብቲ ትምህርትታት ከም ንኣብነት ኣላዪ ቈልዑ፣ ሲኤንሲ (ኮምፕዩተር ቍጽራዊ ቁጽጽር)፣ ናይ ውሽጢ ገዛ ኣወቃቕባ ጸራባይን ናይ ናእሽቱ ማኻይን መካኒክን ክትምሃር ትኽእል ኢኻ።
ኣብ ውሽጢ እቲ ኮምፐተንስሰንተር፡ ካልእ ገዲፍካ ንናይ መምርሕን ልምምድን ዕድላት ዝህብ ኣሃዱ ዕዳጋ ስራሕ ትረክብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ቲብሩ ክልተ ማእከል ክንክን ጥዕና ኣሎዋ። እቲ ሓደ ኔርሄልሳን (Närhälsan) ቲብሩ እቲ ኻልኣይ ድማ ማእከል ሓለዋ ጥዕና እየን። ከምኡ'ውን ማእከል ክንክን ቈልዑ፣ ክሊኒክ ኣደታት፣ ክሊኒክ ተሃድሶን ክሊኒክ መንእሰያትን እውን ኣብ ማእከል ቲብሩ ኣሎ።
ህዝባዊ ክንክን ስኒ እውን ኣብ ማእከል ቲብሩ ትረኽቦ።
ሆስፒታልን ቅበላ ህጹጽ ረድኤትን ኣብ ሾቭደ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ሰራሕተኛታት ናይዚ ኮሙን ክትራኸብ ከሎኻ ሓገዝ ናይ ቋንቋ ኣብ ዘድልየካ እዋን፡ ኣስተርጓሚ ብቋንቋኻ ክሕዙልካ ይኽእሉ እዮም። ምእንቲ ብቑዕ ኣስተርጓሚ ክሕዙልካ ከርክቡ፡ ብኣግኡ ናይ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ከም ዘድልየኻ ክትሕብር ኣገዳሲ እዩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ምሉእ መዓልቲ ካብን ናብን ቲብሩ፣ ሾቭደ፣ ህዩን ካርልስቦርይን ዝኸዳ ኣውቶቡሳት ኣሎዋ። ካብቲ ማእከላይ መደበር ናይ ሾቭደ ናብ ብዙሓት ከተማታት ናይ ሽወደን ንምጕዓዝ ብዙሓት ኣውቶቡሳትን ባቡርን ክትወስድ ትኽእል ኢኻ።
ልክዕ ከምቲ ዝተረፈ ቦታታት ምዕራባዊ ዮታላንድ ኣብዚ እውን ቬስትታርፊክ እዮም ኣውቶቡስ ዘንቀሳቕሱ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ትካል ከተብግስ ትደሊ ዲኻ? እምበኣር ሓደ ጽቡቕ ሓሳባት ዋኒን፣ ቅኑዕ ኣረኣእያን ንነውሕ ግዜ ከቢድ ስራሕን የድሊ። ነቲ ዋኒነ ትካል ቀሊል ንምግባሩ ምስ ናይ ርክብ መርበባትን ወነትቲ ትካል ዝራኸብሉ ዝተፈላለዩ ዓይነት ናይ ርክብ ቦታታትን ነጢፍና ንሰርሕ ኢና። ብመገዲ ናብዚ ከባቢ መእተዊ ዝኾነ ኢንረድያ (Inredia)፡ ንሓደሽቲ ሰብ ትካል፣ ሰብ ንግዳዊ ዋኒነ-ትካልን መሃዝትን ንእግሪ ምትካል፣ ርክብ ምስ ኣብያተ ጽሕፈታት መንግስቲ፣ ደገፍ ዝህባ ውድባትን ናይዚ ከባቢ ናይ ርክብ መርበባትን ንዚምልከት ሓበሬታ ንህብ ኢና።
ቲብሩ ኮሙን፣ ኤልገተ ሎጂስቲክስ ኣበ (LGT Logistics AB) ከምኡ'ውን ጋተርተይል (Gatertail) እቶም ዝዓበዩ ወሃብቲ ስራሕ ኣብ ቲብሩ እዮም። መብዛሕትኦም ነበርቲ ቲብሩ ኣብተን ጥቕኣ ዘለዋ ኮሙናት ከም ሾቭደን ካርልስቦርይን እዮም ዝሰርሑ።


text:
Radio Erena: 14 November 2015
ስደተኛታት ነናብ ሃገሮም ንምምላስ ዝሕግዝ ማዕከን ገንዘብ ክምስረት ኣብ መንጎ ሕብረት ኤውሮጳን መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃን ስምምዕ ምኽታሙ፣ ካብ ሓያሎ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ነቐፌታ ይወርዶ ኣሎ።
እቲ ኣብ ማልታ ዝተኸተመ ናይ 1.9 ቢልዮን ዶላር ስምምዕ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ ነቲ ካብ ዜጋታተን ዝለኣኽ ናይ ሓዋላ ኣታዊታት ክንክዮ እዩ ብምባል ክነጽጎኦ እንከለዋ፣ ኢትዮጵያ እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ከኣ ስምምዕ ከቲመን ኣለዋ።
ኣብ ኤውሮጳ ዝርከቡ ስደተኛታት ኣፍሪቃ ናብ ሃገሮም ብዝልእክዎ ሓዋላ፣ እታ ኣህጉር ዓመታዊ 32 ቢልዮን ዶላር ኣታዊ ከምዘለዋ ጸብጻባት የመልክቱ። ካብዚ፣ ኢትዮጵያ ልዕሊ 3 ቢልዮን፣ ኤርትራ 1.2 ቢልዮን፣ ሶማልያ 2 ቢልዮን ካብ ዜጋታተን ካብ ዝለኣኽ ናይ ሓዋላ ገንዘብ ኣታዊታት ኣለወን።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ምስ ምኽትል ፕረዚደንት ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ ዝኸተሞ ስምምዕ፣ ናብ ሃገሮም ንዝምለሱ ኢትዮጵያውያንን መጣየሲን፣ ዘሕጋዊ ምስግጋር ደቂሰብ ንምቁጽጻርን ዝውዕል ናይ 2 ቢልዮን ዶላር ሓገዝ ክልገስ እዩ።
ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ዘቕርብዎ ዘለዎ ተቓውሞ፣ ነቶም ቀንዲ ምኽንያት ስደት ዜጋታቶም ኮይኖም ዘለዉ መራሕቲ ሃገራት ገንዘብ ምልጋስ፣ ነቲ ኩነታት ዘጋድድ ደኣምበር ፍታሕ ከምጽእ ከምዘይኮነ ይጠቕሱ።
ሕብረት ኤውሮጳ ንመንግስቲ ኤርትራ’ውን ንቁጠባዊ ምዕባለ ዝተሰምየ ገንዘባዊ ሓገዝ ብምሃብ ንዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ክገትእ ምፍታኑ፣ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ደው ምባል እዩ ክብሉ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ጥርዓናት ከቕርቡ ምጽንሖም ይፍለጥ።
===========================


text:
ክልተኣዊ ኣማራጺታት፡ ንወፍሪ ዝኸውን ፈጠራዊ መገዲ
ባይናሪ ኦፕሽንስ ኣብ ብዙሓት ዓለማዊ ዕዳጋታት ንዝፍጠር ምልውዋጥ ዋጋታት ንግዲ ዝሕግዙ ሓደስቲ ፋይናንሳዊ መሳርሒታት እዮም። ክልተኣዊ ኣማራጺታት ኣብ ብዙሓት መሰረታዊ ንብረታት ከም ፎርክስ ባጤራታት ወይ ኣክስዮናት ክነግዱ ይኽእሉ። ክልተኣዊ ኣማራጺታት ኣብ ዕዳጋ ወፍሪ ንምግባር ዝቐለለ መንገዲ እዩ ምኽንያቱ ዋጋ መሰረታዊ ንብረት ኣብ ዝተወሰነ ግዜ ክውስኽ ወይ ክወርድ ድዩ ኣይውስኽን ጥራይ ኢኻ ትወራዘ።
OTC (over-the-counter) ደላሎ ነዞም ዓይነት ዲጂታላዊ ኣማራጺታት የቕርቡ። ካብ ዝተፈላለዩ ነጋዶ ዝመጽእ ትእዛዝ የሰማምዑ። ክሳብ $1፡ ወይ ክሳብ $1000 ክትውፍር ትኽእል ኢኻ። ኩሉ ኣብቲ ትነግዶ Binary Options ይምርኮስ።
ዋላ ጀማሪ እንተኾንካ ባይነሪ ንግዲ ክትጅምር ትኽእል ኢኻ። እዚ ማለት ብቨርቹዋል ገንዘብ ትነግድን ዝኾነ ሓቀኛ ጥረ ገንዘብ ኣብ ሓደጋ ኣይትእቶን።
ክልተኣዊ ንግዲ ንምጅማር እዞም ዝስዕቡ ስጉምትታት ተኸተሉ፤
- ክትነግዶ እትደሊ ንብረት ምረጽ
- ኣብ መጻኢ ዝህሉ ምንቅስቓስ ዋጋታት ትንበያ (ላዕልን ታሕትን)
- ናይቲ ኣማራጺ ዝውድኣሉ መዓልቲ ምረጽ
- ንንግዲ ዝኸውን መጠን ወፍሪ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ። ካብ $1 እዩ ዝጅምር
- ናይ ኣድማ ዋጋ መሪጽካ ንግዲ ጀምር።
- ክሳብ እቲ ናይ ምውዳእ መዓልቲ ዝበጽሕ ተጸበዩ።
- ከከም ኣንፈት ንግዲ፡ እቲ ዋጋ ካብቲ ናይ ኣድማ ዋጋኻ ወይ ዝለዓለ ወይ ዝወሓደ ክኸውን ኣለዎ።
- ክሳብ 100% መኽሰብ ረኸብ፣ እንተዘይኮይኑ መጠን ወፍሪኻ ክትስእን ትኽእል ኢኻ።
ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ንግዲ ክልተኣዊ ኣማራጺታት, ንስኻ ምሉእ መምርሒና ክትሪኢ ነጻ ኢኻ እዚ ንዓኻ ደረጃ ብደረጃ ከመይ ጌርካ ክልተኣዊ ኣማራጺታት ትነግድ ይገልጸልካ .
ብልጫታት ክልተኣዊ ኣማራጺታት
ንግዲ ክልተኣዊ ኣማራጺታት ካብ ሕጂ 60 ካልኢት ይኹን ካብ ሕጂ ድሕሪ 5 ወርሒ ብኣንፈት ንብረት ወይ ሸቐጥ ክትነግድ ብሉጽ መገዲ የቕርቡ። ናይ ጻውዒት ኣማራጺ እንተገዚእካን ዋጋ ናይቲ መሰረታዊ ንብረት ኣብቲ ናይ ምውዳእ ግዜ ልዕሊ እቲ ናይ ኣድማ ዋጋ እንተኾይኑን፡ ምሉእ ናይ ክፍሊት መጠን ክትረክብ ኢኻ። እቲ ንግዲ ግዜኡ እንተወዲኡን ዋጋ ናይቲ መሰረታዊ ንብረት ትሕቲ እቲ ናይ ኣድማ ዋጋ እንተኾይኑን ወፍርኻ ክትስእን ኢኻ። ኣብቲ ተገላባጢ ኩነታት እውን ተመሳሳሊ ስነ-መጎት ይትግበር። ዋጋ ምስ ወረደ እውን ገንዘብ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ፑት ኦፕሽን እንተገዚእካን ዋጋ እንተወሪዱን፡ ወፍርኻ ትመልስን ከምኡ’ውን ኣብቲ ኦፕሽን እትገዝኣሉ እዋን ዝተቐመጠ ውሱን መጠን ገንዘብ ትረክብ። ንግዲ ክልተኣዊ ኣማራጺታት ኣዝዩ ተፈታዊ እዩ ምኽንያቱ ንምርዳእ ኣዝዩ ቀሊል እዩ፣ ብሓፈሻ ድማ ምስ ካልኦት ፋይናንሳዊ ውጽኢታት ክነጻጸር እንከሎ ዝለዓለ ረብሓ ይህብ።
ብልጫታት፤
- ሓደጋታትካ ውሱናት እዮም።
- መኽሰብ ልዑል ክኸውን ይኽእል እዩ።
- ንሓጺርን ነዊሕን ግዜ ዝግበር ንግዲ
- ንምርዳእ ቀሊል እዩ።
- ፕሮፌሽናል መድረኻት ኣለዉ።
- ኣብ ስትራተጂ ምክልኻል ክውዕል ይኽእል።
- ኣብ ኩሉ ፋይናንሳዊ ዕዳጋታት ጠቓሚ እዩ።
ጉድለታቱ፤
- ወልፊ ክኸውን ይኽእል እዩ።
- ብዙሓት ሕማቓት ናይ ደላሎ ትካላት ኣለዋ።
- ኣብ ኩለን ሃገራት ኣይርከብን እዩ።
ክልተኣዊ ኣማራጺታት ሕጋዊ ድዮም?
ብዙሓት ነጋዶ ባይነሪ ኦፕሽንስ ሕጋዊ ድዩ ዝብል ሕቶ ኣለዎም። እዚ ኣብ ምቁጽጻር ዘለዎ፣ ከምኡውን ውሑስ ዝኾነ ናይ ኦንላይን ንግዲ ክመጽእ ከሎ ወሳኒ ሕቶ እዩ። ኣብ ባይነሪ ኦፕሽንስ ዝሰርሑ ብዙሓት መታለልቲ ነይሮም። እዞም ጉዳያት እዚኦም ብተቖፃፀርቲ ዝተጎልበቡ ኮይኖም ነቲ ፋይናንሳዊ ፍርያት ዝያዳ ክቆፃፀርዎ ዝጀመሩ እዮም።
ባይነሪ ኦፕሽንስ ኣብ 99 ሚእታዊት ካብ ኩለን ሃገራት ክነግድ ይኽእል። ኣውፈርቲ ችርቻሮ ገለ ፍሉያት ክኾኑ ይኽእሉ እዮም።
ክልተኣዊ ኣማራጺታት ንንግዲ ሕጋዊ እዩ።
ነጋዶ ችርቻሮን ኣውፈርትን ነዚ ፋይናንሳዊ ውጽኢት ክነግድዎ ይኽእሉ። Binary Options ብሞያውያን ነጋዶ እውን ክነግዱ ይኽእሉ እዮም። ምስ ትኽክለኛ ደላላይ ብምምዝጋብ ንግዳት ክጅመር ይኽእል። ገለ ደላሎ ባይነሪ ኦፕሽንስ ስርዓት ዘይክህልዎም ይኽእል እዩ። ገለ ቁጽጽር ዘይብሎም ደላሎ ዕቱባትን ቅኑዓትን እዮም፡ ብዙሓት ካብዞም ኩባንያታት ግን ከምኡ ኣይኮኑን። በዞም ደላሎ ክትነግድ እንተኽኢልካ ጥንቃቐ ክትገብር ኣለካ። ግን ኣብ መብዛሕትኡ እዋን, መብዛሕትኡ ግዜ ሕጋዊ እዩ ክልተኣዊ ኣማራጺታት ንግዲ ሕሳብ ምኽፋት።
ኣብ ኤውሮጳ ክልተኣዊ ኣማራጺታት ተኣጊዱ ድዩ?
ኣብ ኤውሮጳ ንባይናሪ ኦፕሽንስ ክነግዱ ዝፍቀደሎም ሞያውያን ነጋዶ ጥራይ እዮም። ኣብ ኤውሮጳ ዝርከቡ ቁጽጽር ዝግበረሎም ደላሎ ንንግዲ ባይናሪ ኦፕሽንስ ናይ ችርቻሮ ነጋዶ ክቕበሉ ኣይክእሉን እዮም። ሞያውያን ነጋዶ ልዕሊ 500 ሽሕ ዩሮን ልዑል መጠን ንግዲ ወይ ፋይናንሳዊ ትምህርትን ክጠልቡ እዮም። ካብዞም ነጥብታት እንተወሓደ 2 እንተሃልዮምኻ ኣብ ኤውሮጳ ን Binary Options ክትነግዶም ትኽእል ኢኻ። ምስ ናይ ባሕሪ ደላላይ እውን ክትነግድ ትኽእል ኢኻ ግን ስርዓት ዘይብሉ እዩ፣ ገንዘብካ ክትመልስ ኣዝዩ ከቢድ ክኸውን እዩ ምትላል እንተኾይኑ።
ክልተኣዊ ኣማራጺታት ኣብ USA ሕጋዊ እዩ።
ባይነሪ ኦፕሽንስ ወግዓዊ ፋይናንሳዊ ፍርያት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እዩ። Binary Options ብዜጋታት ኣሜሪካ ክነግዱ ይኽእሉ እዮም፣ ግን ኣብ USA ምስ ከም CFTC ዝኣመሰለ ቁጽጽርን ፍቓድ ዘለዎን ደላላይ እንተተገይሩ ጥራይ እዩ ።
ደንቢ ናይ ክልተኣዊ ኣማራጺታት
ሎሚ ዝቆጻጸሩ ናይ ክልተኣዊ ኣማራጺታት ደላሎ ኣዝዮም ውሑዳት እዮም። ብዙሓት ካብኣቶም ስርዓት ዘይብሎም እዮም። ዝተፈላለዩ ደንብታት ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ይምልከቱ። ቅድሚ ናብ ዝኾነ ደላላይ ምምዝጋብካ፡ ኣብ ሃገርካ ዘሎ ደንቢ ምፍታሽካ ኣረጋግጽ። መብዛሕትኦም ደላሎ ካብ 90 ሚእታዊት ሃገራት ዝመጹ ዓማዊል ክቕበሉ ምዃኖም ተመኩሮና ይሕብር። እቲ ደላላይ ኣብ ሃገርካ ዝመደበሩ እንተኾይኑ፡ ናይቲ ደላላይ መርበብ ሓበሬታ ክትፍትሽ ትኽእል ኢኻ። ብዙሓት ደላሎ ዓማዊል ኣብ ዘይፈቕዱለን ሃገራት Binary Options ከይነግዱ ይዓግቱ።
ተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ክልተኣዊ ኣማራጺታት፤


text:
—-
ኣካል መኸተ ሰለስተ ዝኾነ ፌስቲቫል ዲያስፖራ ትግራይ፤ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ኣውሮፓ ብድሙቕ ይቕፅል ኣሎ፡፡ ኣታዊኡ ንመኸተ ትግራይ ዝኾነ ፌስቲቫል ዲያስፖራ ትግራይ፤ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝበፅሕ ዘሎ ጀኖሳይድ ኣብ ምቅላዕን ሓድነት ህዝቢ ትግራይ ኣብ ምጥንኻርን ዝለዓለ ግደ ይፃወት ኣሎ፡፡
ዲያስፖራ ትግራይ ነበርቲ ኣውሮፓ ኣብ ስዊዲን ከተማ ስቶኮልም ተኣኻኺቦም ኣብ ዘሳለጥዎ ፌስቲቫል፤ ንምጥንኻር ሓድነት ዲያስፖራ ትግራይን ሙሉእ ንሙሉእ ንመኸተ ሰለስተ ዝኾነ ኣታዊ ኣብ ምትእኽኻብን ዝለዓለ ግደ ይፃወት ኣሎ፡፡
ፌስቲቫል ዲያስፖራ ትግራይ ኣውሮፓ፤ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድን ዘራያቱን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዘካይድዎ ዘለዉ ጀኖሳይድ ተወዲቦም ኣብ ምቅላዕን ኣብ ዳግመ ህንፀት ትግራይ ንምምኽኻርን ሓጋዛይ ምዃኑ ዝገለፁ መተሓበበርቲ ኮሚቴ፤ ኣብ እዋን ሰላም ይኹን ኣብ መፀገሚ ኩነታት ሓድነት ትግራይ ወሳናይ ምዃኑ ገሊፆም፡፡
ስፖርታዊ ውድድር ሓዊሱ ኣብ ወፃኢ ዝተወለዱ መናእሰይ ትግራይ ዓዶምን ምስ ካልኦት ኣሕዋቶምን ዝፋለጥሉ ኮይኑ ዝተሳለጠ ፌስቲቫል ዲያስፖራ ትግራይ ኣብ ስቶክሆልም፤ ምስ ተወከልቲ መንግስቲ ትግራይ ዘራኸበ ዘተ ፓናል እውን ኣሳሊጦም፡፡
ዲያስፖራ ትግራይ ነበርቲ እንግሊዝ እውን ብተመሳሳሊ፤ኣብ ከተማ ለንደን ድሙቕ ፌስቲቫል ዘካየዱ ኮይኖም፤ ኣታዊኡ ንመኸተ ሰለስተ ዝውዕል እቶት ናይ ምትእኽኻብ ዕውት ስራሕቲ ከም ዝፈፀሙ ተፈሊጡ ኣሎ፡፡
ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራትን ኣህጉራትን ዝርከቡ ዲያስፖራ ትግራይ፤ ጉጅለ ፋሽስት ኣብይ ኣሕመድን ዘራያቱን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ቅሉዕ ጀኖሳይድ ካብ ዝእውጁ ኣትሒዞም ድምፂ ህዝቢ ትግራይ ብምዃን ኣብ ቃልሲ ዝርከቡ ኮይኖም፤ ሰለስተ ምዕራፋት መኸተ ይፍፅሙ ምህላዎም ተፈሊጡ፡፡
ገ/ሄር ሃይሉ


text:
ንመመረቒ ዝዳለዉ ፅሑፋት ብሶፍትዌር ተመርሚረም ካብ ፕላጃሪዝም ናፃ ምዃኖም እንተይተረጋገፀ ዲግሪ ከምዘይህብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ኣፍሊጡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 ለካቲት፣ 2012 (ኤፍ ቢ ሲ)ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ካብ 22 ለካቲት 2012 ዓ.ም ጀሚሩ ፖሊሲ ፀረ-ፕላጃሪዝም (Anti-Plagiarism) ተግባራዊ ከምዝገብር ኣፍሊጡ።
እቲ ዩኒቨርሲቲ ንመመረቒ ዝዳለዉ መፅናዕታዊ ፅሑፋት፥ብአርከንድ (URKUND) ሶፍትዌር ተመርሚረም ካብ ፕላጃሪዝም ናፃ ምዃኖም እንተይተረጋገፀ ዲግሪ ከምዘይህብ እውን ገሊፁ።
ፕላጃሪዝም፥ ሓደ መመረቒ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ዘሰናድእ ወይ ድማ ስራሕቲ ምርምር ዝሰርሕ ውልቀ ሰብ ሕጊታት ምርምርን ኣካዳሚን ብምጥሓስ ካልኦት ሰባት ዝሰርሑዎ መፅናዕቲ ናይ ባዕሉ ኣምሲሉ ብምውሳድ ዝፍፀም ዘይሕጋዊ ተግባር ከምዝኾነ እቲ ዩኒቨርሲቴ ኣብሪሁ።
ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ተመረቕቲ ተምሃሮ መመረቒ ፅሑፍ ኣብ ዘዳለዉሉ እዋን ብናይ ባዕሎም ፃዕሪን ልፍዓትን ናይ ባዕሎም ስራሕ ከቕርቡ ብምግባር ፅሬት ትምህርቲ ኣብ ምርግጋፅ ዝገብሮ ፃዕሪ፥ ፕላጃሪዝም ዓቢዪ ጉድኣት እናብፀሐ ምምፅኡ እውን ተሓቢሩ።
ስለዝኾነ፥ እቲ ፖሊሲ ኣብ ተግባር እንትውዕል እቲ ፀገም ከምዝቃለል ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዘውፀኦ መግለፂ ኣፍሊጡ።


text:
ብዛዕባ ናይ ኢንተግረሽን ፖሊሲ ሓሳባት ምግላጽ ።
ምስ ኣብ ሲ ኤር ኦኣ CRPA ብ ፊ ሲ BFC
እንታይ ኢዩ?
እቲ ቤት ምኽሪ ናይ ኣስተንግዶትን ደፓርትመን ት (CRPA) ን ሰባት ፖለቲካዊ ርእይትኦም ንኽህቡ ዘፍጽቅድ ባይታ የጣጥሕ፣
ከምኡ እውን ንኹሎም ሰባት፣ ብዝተፈላለዩ ምኽንያት ፍልልይ ዝለዎም ኣከላት ድማ ብማዕረ የአንግድ።
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ርእይቶኹም ሃቡ
እዚ ጽላት እዚ መለት (CRPA) ናይ ክትዕ መድረኽ ፣ ናይ ምዝርራብ መድረኽ ፣ ናይ ምብህሃል መድረኽ ኮይኑ፣ ኣብ ኣገደስቲ ዝኾኑ ጉዳያት ድማ የመየይጥ።
ን ምልልላይ
ኣብቲ ናይ ልዝብል ልትዕን ደስ ዘብል መድረኽ፣ምስ ልዙባት ተመያየጥቲ ሰባት እውን ዘራኽብ ባይታ እዩ።
ንምምዕባል
ብ ኣባላት ኮንሰይ ጀነራል ፣ ናይ (CRPA),ተወከልቲ እውን ኣለዉ
ኣብ ሓደገኛ ኩነተት ዘለዉ ሰባት ኣብቲ ዞባ፣ ከስዕብዎ ዝእሉን ነገር ዝዝቲስለዝኾነ፣ ድማ እዮም ኣብቲ ኣኣኼባ ዝሳተፉ ።
ኣብዚ ኣኼባ እዚ፣ ኣብቲ እዋን እቲ ብዛዕባ ንሰባት ዘገድሱ ናይ ፖለቲካ ኩነታት ይዝረብ።
እቲ ዕላማ፣ ናይዚ መደብ ድማ፣ ፖለትካ ብ ሰባት ተሃኒጹ ንሰባት ከገልግል ኣለዎ ዝብል ሓስሳብ ንምትግባር እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ኣኣብ ናይ CRPA ኣኼባ ተሳተፉ
Le CRPA 4 ኣኼባታት ኣብ ዓመት የዳሉ
ንምምዝጋብ :
- ደውሉ ብ le 07 76 09 23 12
- ኢመይል ናብ crpa.bfc@gmail.com ጸሓፉ


text:
ወረቐት መንነት ኤርትራ፣ ንምውሳድ፣ ንምትካእ፣ ንምእራም፣ ክማላእ ዘለዎ ቅጥዕታት:
1. ሓዲሽ ወረቐት መንነት:
- ፎርም መሕትት ወረቐት መንነት ኣብ ቤት ጽሕፈት ጠ/ቆንስል ምምላእ
- ምሉእ ስም ሓታቲ ክሳብ 3ይ ወለዶ
- ዕለትን ቦታ ልደትን
- ምሉእ ስም ኣደ ክሳብ 3ይ ወለዶ
- ቅዳሕ ወረቐት መንነት ናይ ወለዲ (ብኽልቲኡ ገጽ)
- ኣቦን ኣደን ብህይወት ምስ ዘይህልዉ ቅጺ ምስክርነት ዜግነት ንነበርቲ ወጻኢ ብውክልና ይምላእ(ስም፣ ቁጽሪ ቴሌፎን፣ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ቀረባ ዘመድ ብወላዲት ወይ ብወላዲ)
- መበቆል ዓዲ፣ ብሄር ናይ ኣቦን ኣደን
- ኣርበዓተ ስእሊ 4.5 X 3.5 (ድሕረ ባይታ ጻዕዳ )
- ስእሊ ምስ መነጸር፣ ብሓኪም ከም ዝተኣዛዘ፣ መረጋገጺ ሰነድ የድሊ
- ሰነድ መንበሪ ፍቓድ ኣብ ጀርመን/ ቅዳሕ ፓስፖርት
- ክፍሊት፣
- ዕድምኦም ካብ 18 ዓመት ክሳብ 20 ዓመት ዝኾኑ፣ 20.00 ኦይሮ
- ካብ 21 ዓመት ዝዕድምኦም፣ 20.00 ኦይሮ ተደምሮ 15.00 ኦይሮ ንነፍሲ ወከፍ ተወሳኺ ዓመት
- ጊዜዊ ወረቐት መንነት፣ 10.00 ኦይሮ
- ምሉእ ኣድራሻ፣ ቁ. ቴልፎን፣ ኤመይል
- መምለሲ ሓደራ ደብዳቤ ዝኸውን እኹል ቴምብር
2. መተካእታ ወረቐት መንነት፣
- ፎርም መሕትት ወረቐት መንነት ኣብ ቤት ጽሕፈት ጠ/ቆንስል ምምላእ
- ቅዳሕ ኣብ ኢድ ዘሎ ወረቐት መንነት
- ኣርበዓተ ስእሊ 4.5 X 3.5 (ድሕረ ባይታ ጻዕዳ )
- ስእሊ ምስ መነጸር፣ ብሓኪም ከም ዝተኣዛዘ፣ መረጋገጺ ሰነድ የድሊ
- ሰነድ መንበሪ ፍቓድ/ ቅዳሕ ፓስፖርት
- ምሉእ ኣድራሻ
- ክፍሊት፣ 20 ኤይሮ
3. ምትካእ ዝጠፍአ ወረቐት መንነት፣
መንነት ወረቐት ምስ ዝጠፍእ፣ መሕትት ፎርም ክምላእ ይግባእ። እዚ ከይተመልአ ናይ ምትካእ መስርሕ ኣይጅመርን ኢዩ።
- ቅዳሕ ወርቐት ምስ ዝህልው ይቕረብ
- ቅዳሕ ምስ ዘይህልው፣
- ቁጽሪ ናይ ተዋሂቡ ዝጸንሐ ወረቐት መንነት
- ወረቐት መንነት ዝተዋህበሉ ዕለትን ቦታን
- ምሉእ ስም ኣደ፣
- መበቆል ዓዲ ናይ ኣቦን ኣደን
- ካብ ተገልጋሊ ዝተዋህበ ሓበሬታ፣ ኣብ ኤርትራ ተላኢኹ ብዝምልከቶ ኣካል ሓቅነቱ ምስ ተረጋገጸ፣ መስርሕ ምትካእ ወረቐት መንነት ይጅምር።
4. መአረምታ ኣብ ወረቐት መንነት፣
መአረምታ ወረቐት መንነት (ስም፡ ዕለተ-ልደት፡ ቦታ-ልደት) ዝምልከት ብቤት ፍርዲ ምስ ተወሰነ፣ ኣብ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ብቆንስላዊ ጉዳያት ምስተረጋገጸ፣ ጥራይ እዩ ዝፍጸም።


text:
ሎም-ዘበን ኣብ ኢትዮዽያ ንዝሳለጥ ሃገራዊ መረፃ ዘሐግዝ መስርሕ ምቅባል ምልክት መወዳደሪ ንሕፁያት ምውሃብ ከምዝጅምር ቦርድ ምርጫ‘ታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ኣቶ ነጋ ዱፊሳ ሓላፊ ቤ/ፅሕፈት ቦርድ ምርጫን ዋና ፀሓፊ’ቲ ቦርድን‘ዮም ንኣቀባሊ ቪኦኤ ክዛረቡ ከለው፣ዝወዳደሩ ሕፁያት ምልክት መወዳደሪ ንክቅበሉ ምኽኣል ማለት መስርሕ መረፃ ተጀሚሩ‘ሎ ማለት እዩ ኢሎም።
እቶም ሓላፊ ኣብ ዘረበኦም፣ኣብ ኢትዮዽያ ክሳብ ሰብዓን ሓሙሽተን ሕጋዊ ፓርቲታት ከምዝንቀሳቀሱን ኣብ ውሽጢ ሰለስተ መዓልታት ኣስታት 22 ፓርቲታት መወዳደሪ ምልክታት ከምዝወሰዱ ጠቂሶም።ምልክት መወዳደሪ ዝተቀበለ ኣብ‘ቲ መረፃ ክሳተፍ‘ዩ ማለት ከምዘይኮነ‘ውን ገሊፆም።
ገለ ፖለቲካዊ ፓርቲታት‘ታ ሃገር መወዳደሪ ባይታ ኢትዮዽያ ንኩሉ ምቹእ ኣይኮነን‘ሞ ክንዘራረብ ኣለና ከምዝበሉ ዝጠቀሰ እክስንድር ፍሬው፣እቲ ሕቶ ኣበይ በፅሐ? ክብል ንዘቅረቦ ሕቶ ”ፖለቲካዊ ፓርቲታት ዘቅረብዎ ጠለባት ሓደ ብሓደ ዝምርመረሉ ኩነታት ስለዘሎ ዛጊድ ዘጓነፈና ፀገም የለን ምባል ይካኣል” ዝብል መልሲ ሂቦም።
ብመሰረት ቦርድ መረፃ ኢትዮዽያ ዘውፀኦ ሰሌዳ፣ምዝገባ መረፅቲ ባሕቲ ጥሪ ክጅምር‘ዩ።ሸውዓተ ለካቲት ድማ ወፍሪ ምረፁኒ።ስለምንታይ መረፅቲ ድሕሪ ምጅማር ወፍሪ ዘይካየድ ንዝብል ሕቶ፣ኣቶ ነጋ ክምልሱ ከለው፣ናብ‘ዚ ውሳነ‘ዚ ዝተበፅሐሉ ሓደ ምኽንያት ብመሰረት እቶም ፖለቲካዊ ፓርቲታት ዘቅረብዎ ሕቶ‘ዩ ኢሎም።


text:
ሲሶ ካብ መንእሰያት ኖርወይ መጽሓፍ ቅዱስ ኣንቢቦም ኣይፈልጡን እዮም ክብል ሓደ መጽናዕቲ ኣመልኪቱ።
ሃይማኖት ከም ዘይብሎም ዝገልጹ ሰባት ብዛዕባ መጽሓፍ ቅዱስ ንምፍላጥ ህንጡይነት ከም ዘለዎም፡ እንተኾነ ግና በንጻሩ እቶም ሃይማኖት ከም ዝስዕቡ ዝገልጹ ባእታታት መጽሓፍ ቅዱስ ከም ዘየንብቡ ስነ ማሕበራዊ መጽናዕቲ ሃይማኖት ዘካይድ ኤርለንድ ሆቭድኪን ፎን ገሊጹ። እዚ ዳህሳስ ኖርስታት ብተልእኾ ቫርትላንድ ዝተኻየደ እዩ። ብዘይካዚ መጽሓፍ ቅዱስ ብሉይ ናይ ጀንደር ሓሳባት ስለ ዘለዎ ከምኡውን ግዜኡ ዝሓለፎ እዩ ብምባል ሰባት ኣብዝቲ መጽሓፍን ኣብ ሃይማኖትን ብሓፈሻ ዘለዎም ተገዳስነት እናንቈልቁለ ምምጽኡ ፎን ወሲኹ ኣመልኪቱ። ዋና ጸሓፊት ማሕበር መጽሓፍ ቅዱስ ኣን ቶፕላንድ ነዚ ኣመልኪኣ ኣብ ዝሃበቶ ቃል ክልተ ሲሶ ካብ መንእሰያትና መጽሓፍ ቅዱስ የንብቡ ምህላዎም ኣዝዩ ኣዎንታዊ ነገር እዩ ኢላ’ላ።


text:
ኣብ ታሕቲ ዘሎ ስእሊ ከፊትካ ብተፈላለየ ቋንቋ ፈነወ ዜና ትከታተል:
Dagens nyheter
Elevkanalen
ኣብዚ መሓበሪ፣ ዜና ብቋንቋ ትግርኛ ክትሰምዕን ክትርን ትኽእል።
Elevkanalen
ቡክሞል ( ነርወጂያን ቋንቋ ) ኣብዚ መስመር ተለቪጂን እዚ፣ ንማእከላይ ዕድመ ካብ 6-13 ዓመት ንዘለዉ ዝዝርጋሕ ዜና ክትርኢ ትኽእል።
Elevkanalen
ኣብዚ መስመር ተለቪጂን እዚ ፣ ንመንእሰያት ኣብ ክሊ ዕድመ 14-19 ዓመት ንዘለዉ ዝዝርጋሕ ዜና ክትርኢ ትኽእል።
Elevkanalen
ቡክሞል ( ነርወጂያን ቋንቋ )
Junioraktuelt 1-7
ቡክሞል ( ነርወጂያን ቋንቋ ) ኣብዚ መስመር ተለቪጂን እዚ፣ ንማእከላይ ዕድመ ካብ 6-13 ዓመት ንዘለዉ ዝዝርጋሕ ዜና ክትርኢ ትኽእል።
Junioraktuelt 1-7 tegnespråk
ዜና ብሕንጻጻት ዝቆመ ስእሊ።
Ny i Norge – nyheter på flere språk
ዜናታትን ጸብጻባትን ብዓረብ ፣ ዳሪ ፣ ኩርማንድጂ ፣ ሶማልን ትግርኛን ካብ ሙሉእ ኖርወይ።


text:
ኣብ ጀርመን ወልቀሰብ ካብ ሕብረተሰብ ወይ ካብ እኩባት ሰባት ንላዕሊ የገድስ። ዉልቃዊ ሓርነትን ዉልቃዊ መሰልን ማዕርነት ናይ ሕግን ኣብ ዉልቀሰባት ዝለዓለ ቀዳምነት ኣለዎ። ኣብ ጀርመን ኮነ ኣብ ኣዉሮጳ ኩሉ ሰብ ማዕረ እዩ ሰብኣይ ይኹን ሰበይቲ፣ ጻዕዳ ይኹን ጸሊም፣ ካብ ዝተፈላለየ ሃይማኖታት ይኹን ብህሊ፣ ድሕረባይታኡ ብዘየገድስ። ሰለ ከምኡ ኢና ከኣ ጓና እዩ ኢልና ዘይንንዕቕ። መርሓባ ንብል ኩሉግዜ ምኽንያቱ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ስደትኛ ኩን ወላ ወዲ ዓዲ ሓደ ኢኻ።
ሰብኣይን ሰበይትን ኣብ ቅድሚ ሕጊ ማዕረ እዮም። ሰበይቲ ዉልቃዊ ናጽነት ኣለዋ ከምኡ ድማ ሰብኣይ። ሰበይቲ ኮነ ሰብኣይ ዝደለይዎ ክኽደኑ ይኽእሉ እዮም መሰሎም እዩ ዝሓቶም ድማ የለን። ሕጺር ክዳን ምኽዳን ምስ ሓርነት እዩ ዝተሓሓዝ እምበር ንዝኾነ ጾታዊ ነገር ዝዕድም ነገር ኣይኮነን። ስለዚ ድማ ዝኾነት ጓል ኣንስተይቲ ሓጺር ክዳን ተኸዲና ኢልካ ኣቶኪርካ ክትጥምታ ጽቡቕ ኣይኮነን። ጋሻ ክትክቅበል ከለኻ ድማ ሰብኣይ ኮነ ሰበይቲ ማዕረ ጌርካ ክትቅበል ይግባእ። ሰብኣይን ሰበይትን እንተ መጹኻ ድማ ቅድም ነታ ሰበይቲ ሰላም ምባል ጽቡቕ ኣኽብሮት እዩ።
You can download this article in your language as a pdf-file:


text:
ወፍሪ ባርነትዶ ወይስ ወፍሪ ሓርነት? – መልሲ ንኡስ ብጻየይ ኢሰያስ ኣስፈሃ።
ብመምህር ተስፉ ዘውደ።
መልሲ ክህበሉ ኣድላይ ኮይኑ ኣይተራእየንን። ብሓፈሽኡ ንኣንበብትን ተዓዘብትን እገድፎ። ኣብቲ ወፍሪ ባርነት ዝብል ጽሑፍ ናይ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም ዝቐዳሕክዎ የለን። መሰል ደራሳይ (copy right) ንመላእ ትሕዝቶ ናይ ደራሲ ደጊመ እንተ ዝጽሕፎ ኣበሃህለኻ ልክዕ ክኸውን ምኸኣለ። ይኹን እንበር ኣነ ባርነት ናይ መስፍናዊ ኣገላልጻ ባርያን ጭዋን ዝብል ናይ ትውልዲ ልዑልን ትሑትን ኣምር ዝያዳ የስምዕ። ብኣጋላልጻና ጭዋ ኮይኑ ጊላነት ግን ናብ ምምዝማዝ ገጻ ዝያዳ ተዘንብል። ሕጂ ኣብ ናይ ቃላት ኣተራጉማ እንተዘይ ነድህብ ዝሓሸ ነይሩ ይመስለኒ።
ብመምህር ተስፉ ዘውደ።
መልሲ ክህበሉ ኣድላይ ኮይኑ ኣይተራእየንን። ብሓፈሽኡ ንኣንበብትን ተዓዘብትን እገድፎ። ኣብቲ ወፍሪ ባርነት ዝብል ጽሑፍ ናይ ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም ዝቐዳሕክዎ የለን። መሰል ደራሳይ (copy right) ንመላእ ትሕዝቶ ናይ ደራሲ ደጊመ እንተ ዝጽሕፎ ኣበሃህለኻ ልክዕ ክኸውን ምኸኣለ። ይኹን እንበር ኣነ ባርነት ናይ መስፍናዊ ኣገላልጻ ባርያን ጭዋን ዝብል ናይ ትውልዲ ልዑልን ትሑትን ኣምር ዝያዳ የስምዕ። ብኣጋላልጻና ጭዋ ኮይኑ ጊላነት ግን ናብ ምምዝማዝ ገጻ ዝያዳ ተዘንብል። ሕጂ ኣብ ናይ ቃላት ኣተራጉማ እንተዘይ ነድህብ ዝሓሸ ነይሩ ይመስለኒ።


text:
ድሕሪ 56 ግጥማት: ዋንጫ ዓለም ንምጭባጥ ዘቛምታ ሾሞንተ ሃገራት ተሪፈን ኣለዋ።
ኣብ መወዳእታ ግጥም ንርብዒ ፍጻመ መን ሓለፈ ዘካየዳ ሃገራውያን ጋንታታት እንግሊዝን ኮሎምብያን ክኾና ከለዋ፤ ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝ ዳርጋ ተሳሒጋ ክበሃል ብዝኽእል ጸወታ ንመጋጥምታ ኮሎምብያ ድሕሪ ናይ 120 ደቓይቕ ሓደ ብሓደ ዝኾነ ውጽኢት: ብዝተዋህበን ፍጹም ቅላዕ መቕጻዕቲ' ዩ ክፈላለያ ተገይሩ። በዚ ድማ ሃገራዊት ጋንታ እንግሊዝ 4 ብ 3 ብዝኾነ ሓፈሻዊ ውጽኢት: ሻሙነይቲ ኮይና ቦትኣ ኣብ ግጥም ርብዒ ፍጻመ ከተውሕስ ምኽኣላ ይዝከር።
እዘን ኣብ ዋንጫ ዓለም ካብ 32 ሃገራት ተሪፈን ዘለዋ ሾሞንተ ጋንታታት እምበኣር: ጽባሕ ዓርቢ ብዘካይድኦ ግጥም ርብዒ ፍጻመ ክፍልማ እየን። ብመሰረት ተታሒዙ ዘሎ መደብ ኡራጋይ ምስ ፈረንሳይ ብራዚል ድማ ምስ ቤልጅዩም ክገጥማ እየን።
ቅድመ-ግጥም ፈረንሳይን ኡራጋይን
ሃገራዊት ጋንታ ፈረንሳይ ንሃገራዊት ጋንታ ኣርጀንቲና ብዘሕፍር ኣገባብ ካብ ዋንጫ ዓለም ድሕሪ ምግላፋ እያ ናብ ግጥም ርብዒ ፍጻመ ተሰጋጊራ። ኣብ ናይ ምድብ ጸወታኣ ድማ ንኣውስትራልያ ክልተ ብሓደ ንፐሩ ድማ ሓደ ብባዶ ስዒራ ምስ ደንማርክ ባዶ ብባዶ ተፈላልያ ብሓፈሻ ኣብ ናይ ምድብ ግጥማታ ብሽዱሽተ ነጥቢ ክትሰግር ዝኸኣለት።
ብተመሳሳሊ ኡራጋይ ናብዚ ግጥም ርብዒ ፍጻመ ክትሓልፍ ዝኸኣት ንብክርስትያኖ ሮናልዶ ትምራሕን ሻምፕዮን ኤውሮጳ ንዝኾነትን ሃገራዊት ጋንታ ፖርቱጋል ክልተ ብ ሓደ ድሕሪ ምግላፋ እዩ።
ኣቐዲማ ኣብ ናይ ምድብ ግጥማታ ንግብጺ ሓደ ብ ባዶ ንስዑድ ዓረብ ብተመሳሳሊ ሓደ ብ ባዶ ከምኡውን ንአንጋዲት ሩስያ ሰለስተ ብ ባዶ ተዓዊታ ምሉእ ትሽዓተ ነጥቢ ሒዛ ናብ ዝሓለፈ ጸወታኣ ክትሰግር ክኢላ።
ሃገራውያን ጋንታታት ኡራጋይን ፈረንሳይን ምልስ ኢልና ታሪኻዊ ድሕረ ባይትአን እንድሕር ርኢናዮ: ብዙሕ ሰሓቢ ዝኾነን ዝጥቀስን ግጥም ከምዘየካየዳ'ዩ ዝግለጸ። ኣብተን ዝተራኸባለን ሒደት ግጥማት ድማ ዳርጋ ኣብ ዝበዝሕ ሸቶ ዘይተመዝገቦ ማዕረ ውጽኢት'ዩ ነይርወን።
ክልቲአን ሃገራውያን ጋንታታት መወዳእታ ዝተራኸባሉ ኣብ 2013 ዘካየድኦ ናይ ምሕዝነት ግጥም ኮይኑ: ኡራጋይ ብመገዲ ልዊስ ሱዋረዝ ኣቢላ ብዘመዝገበታ ሓንቲ ሸቶ ምዕዋታ ይጥቀስ።
እዚ ኮይኑ ከብቅዕ: ኣብዚ ጽባሕ ዝካየድ ግጥም ክልቲአን ሃገራት መን ክትዕወትያ ንምግማት ኣዝዩ ዘጸግም ምዃኑ'ዮም ሓያሎ ተንተንቲ ስፖርት ኣብ ምግላጽ ዝርከቡ። እቲ ድሕሪ ልዊስ ስዋረዝ ዓንዲ ሕቖ ሃገራዊት ጋንታ ኡራጋይ ምዃኑ ዝንገረሉን ኣብ ዝሓለፈ ግጥማ ኣንጻር ፖርቱጋል ክልተ ሸቶ ብምምዝጋብ ህቡብነቱ ኣመና ዝገነነ ኢዲንሶን ካቫኒ ብዘጋጠሞ ማህረምቲ: ብክርስትያኖ ሮናልዶ ተደጊፉ ድሕሪ ምውጽኡ: ኣብዚ ናይ ጽባሕ ክስለፍ ምዃኑ ኣጠራጢሩ ኣሎ።
ዋላ'ውን እንተተሰለፈ ማህረምቱ ብግቡእ ከንቀሳቕሶ ይኽእል ድዩ ዝብል ሕቶ ብሰፊሑ መዛረቢ ኣርእስቲ ማዕከናት ዜና ዓለም ኮይኑ ኣሎ።በዚ ድማ ሃገራዊት ጋንታ ኡራጋይ ነዚ ዝጽበያ ግጥም ክትዕወት ብዙሕ ከምዘጸግማ ይሕበር ኣሎ።
በኣንጻሩ ሃገራዊት ጋንታ ፈረንሳ ኣብ ኣዝዩ ዝለዓለ ደረጃ ከምትርከብ’ዩ ዝጥቀስ። ብፍላይ ፈረንሳይ ንኣርጀንቲና ኣብ ዝገለፈትሉ ኣዝዩ ማራኺ ጸወታ ዘርኣየ ካይልያን ማፓፐን ኣብቲ ግጥም ዘመዝገበን ክልተ ሸቶታትትን ኣብ ግምት ብምእታው: እታ ሃገራዊት ጋንታ ምስ ኡራጋይ ኣብ እትገብሮ ግጥም ክትዕወት ብዙሕ ተስፋ ተነቢሩላ ኣሎ።
ይኹንምበር ሃገራዊት ጋንታ ፈረንሳ ኣብ ድሕሪት: ብፍላይ ኣብ መስመር ምክልኻል ዘለዋ ክፍተት ኣሪማ እንተዘይቐሪባ: ከም ሉዊስ ስዋረዝ ንዝኣመሰሉ ኣዝዮም ምኩራት ኣጥቃዕቲ ሃገራዊት ጋንታ ኡራጋይ ዳርጋ ሽሻይ ኮይና'ያ ካብ ግጥማት ዋንጫ ዓለም ክትሰናበት።
ቅድመ-ግጥም ብራዚልን በልጅምን
ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል ኣብ ነፍስ ወከፍ መድረኽ ግጥማ እናበርትዐት: እናተወሃሃደትን እናረሰነትን ዝምስገን ምንቅስቓስ እናርኣያ ካብ ዝመጻ ዘለዋ ተሳተፍቲ ዋንጫ ዓለም ሃገራውያን ጋንታታት ሓንቲ እያ።
ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል እቲ ዝበለጸን ማራኺን ምንቅስቓስ ዘርኣየትሉ ግጥም ዝሓለፈ ግዜ ኣንጻር ሃገራዊት ጋንታ ሜክሲኮ ዝገበረቶ ግጥም'ዩ። ብፍላይ ነይማርን ምስ ድሒሩ ተቐይሩ ሜዳ ዝኣተወ ፈርሚኖ ንጸወታ ብምቁጽጻር ፡ ሃገራዊት ጋንታ ሜክሲኮ ዛጊት ክትጎስሞ ዘጸገማ ክልተ ብ ባዶ ብ ዝኾነ ውጽኢት ስዒሮም ንዓዳ ዘፋነውሉ ምንቅስቓስ ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል: ብሉጽ ምንባሩ ይዝከር።
ኣቐዲማ ሃገራዊት ጋንታ ብራዚል ኣብዚ ግጥማት ዋንጫ ዓለም ኣብ ናይ ፈለማ እግሪ ጸወታኣ ኣንጻር ስዊዘርላንድ ማዕረ ብዝኾነ ሓደ ብ ሓደ ውጽኢት ድሕሪ ምፍልላያ: እምበርከ እዛ ብራዚል ትበሃል ጋንታ ኣላ ድያ? ዝበሉ ወገናት ኔሮም።
ድሒሩ ኣብ ዘካየደቶ ናይ ምድብ ግጥማታ ግን ንኮስታሪካን ሰርብያን ክልተ ብባዶ ስዒራ ሽማን ዝንኣን ክትዕቅብ ዝኸኣለት ትመስል። ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ ኣንጻር ሜክሲኮ ኣብ ዝገበረቶ ግጥም: ሻቕሎት ሓያሎ ደገፍታ ዘህድአት ሃገራዊት ጋንታ ምዃና'ያ ኣመስኪራ።
ሃገራዊት ጋንታ በልጅም እንተርኢና ኣብ ናይ ምድብ ጸወታኣ ንሰለስቲአን ጋንታታት ማለት እንግሊዝ ቱኒዝያን ፓናማን ብምስዓር ምሉእ ትሽዓተ ነጥቢ ሒዛ ዝሓለፈት ጥራይ ዘይኮነት ምስ ፓናማን ቱንዝያን ኣብ ዝገበረቶ ግጥም ናይ ሰለስተ ሸቶ ጸብለልታ ዘለዎ ውጽኢት'ያ ኣመዝጊባ።
እዚ ድማ ሃገራዊት ጋንታ በልጅም መርኣያ ድልዳለኣን ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ምህላዋን ዘረጋግጽ ምዃኑንዮም ብዙሓት ዝጠቕሱ። ናይ መወዳእታ ናብ ግጥማት ርብዒ ፍጻመ ዘሕለፋ ኣንጻር ጃፓን ዝገበረቶ ግጥም እሞ ካብ ክልተ ብ ባዶ ተመሪሓ ዝነበረትሉ ጸወታ ናብ ሰለስተ ብ ክልተ ተዓዊታ ክትወጽእ ምኽኣላ: ተወሳኺ መረጋገጺ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ትርከብ ምዃናዩ ዝሕበር።
ብተወሳኺ ማዕረ ክንደይ ህቡብ ኣጥቃዓይ እታ ጋንታ ፈላኒ ዝርከቦም ተጻወቲ እታ ጋንታ: ተስፋ ከይቖረጹን ስኖም ነኺሶም ክሳብ መወዳእታ ናብ ዓወት እናቛመቱ ናይ ምጽዋት ፍሉይ ክእለት ከምዘለዎም ዘመስከሩሉን ኣጋጣሚ እዩ ነይሩ።
ብሓፈሻ ክልቲኤን ሃገራውያን ጋንታታት እንተርአና መወዳእታ ዝተራኸባሉ ኣብ 2002 ኣብ ግጥማት ዋንጫ ዓለም ክኸውን እንከሎ፤ ኣብቲ ኣጋጣሚ ብራዚላውያን ሪቫልዶን ሮናልዶን ብዘመዝገብወን ክልተ ሸቶታት ብራዚል ምዕዋታ ይዝከር።
እቲ ዘይተመለሰ ሕቶ ሕጂ ብራዚል ክትደግሞ ክትኽእል ድያ እዩ። ብፍላይ ምስ ሰናፍ ዘይኮነን ኣብዝሓለፈ ኣንጻር ግጥም ጃፓን ዝተንጸባረቐን ስልቲ ጸወታ ቤልጅዩም: ብራዚል ነዚ ጽባሕ ዓርቢ ዝጽበያ ግጥም ኣነኣኢስኻ ዝረአ ከምዘይኮነ'ዩ ክፍለጥ ዝከኣል።
እዚ ይኹንምበር እቲ ሓቂ: ብራዚል ብፍላይ ካብ ግዜ ናብ ግዜን ካብ ጸወታ ናብ ጸወታን እናመቀረን እናረሰነንን ዝመጽእ ዘሎ ጸወታኦም ምስ ምሉእ ምሕዋይ ህቡብ ኣጥቃዒዓ ነይማር ተወሲኹ፡ ብመሰረት ሓበሬታ ሓያሎ ተንተንቲ ስፖርት: እዚ ጸወታ'ዚ ብራዚል ትዕወተሉ ግጥም ምዃኑ ዝጠራጠሩ ኣዝዮም ውሑዳት ጥራይ እዮም።


text:
Radio Erena: 26 January 2018
ፕረዚደንት ርዋንዳ ፓል ካጋመን ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል በንያሚን ናታንያሁን ኣብ ጉዳይ ምስጓግ ስደተኛታት ከምዝተዘራረቡ ማዕከናት ዜና እስራኤል ሓቢረን።
ማዕከን ዜና ሃረጽ ብዘቕረቦ ጸብጻብ መሰረት፣ እቶም መራሕቲ ጎኒ ጎኒ’ቲ ኣብ ስዊዘርላንድ ዝተኻየደ ኣኼባ ዳቮስ፣ ብሮቡዕ 24 ጥሪ ብምርኻብ፣ ኣብ መስርሕ ምስጓግ ስደተኛታት ተመያይጦም።
ፕረዚደንት ፓል ካጋመ ኣብቲ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር እስራኤል ዘካየዶ ዝርርብ፣ ርዋንዳ ካብ እስራኤል ንዝምለሱ ስደተኛታት እትቕበል ኣህጉራዊ ሕግታት ብዝፈቕዶ መስርሕ ጥራይ ምዃና ከምዝገለጸሉ እቲ ማዕከን ዜና ብተወሳኺ ኣገንዚቡ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ርዋንዳ፣ ድሕሪ’ቲ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብሰኑይ 22 ጥሪ ኣብ እስራኤል ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ርዋንዳ ዘካየድዎ ሰለማዊ ሰልፊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ መንግስቲ ርዋንዳ ብዘይድሌቶም ንዝስጎጉ ስደተኛታት ንምቕባል ምስ መንግስቲ እስራኤል ዝኣተዎ ምስጢራዊ ውዕል ከምዘየለ ኣረጋጊጹ’ዩ።
እስራኤል፣ ንኣሽሓት ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ ርዋንዳን ኡጋንዳን ክትሰጉግ ትዳሎ ከምዘላ እኳ እንተገለጸት፣ መንግስታት እዘን ናይ ኣፍሪቃ ሃገራት ግና ምስ እስራኤል ዝተበጽሐ ስምምዕ ከምዘየለ’ዮም ዝሕብሩ ዘለዉ።
ብፍላይ ርዋንዳ ምስ እስራኤል ኣብ ቀጻሊ ዝርርባት እኳ እንተላ፣ ኣብ ውዱእ ስምምዕ ከምዘይተበጽሐ ግና ደጋጊማ ተመልክት።
ብቀዳማይ ሚኒስተር በንያሚን ናታንያሁ ዝምራሕ ሕሉፍ የማናዊ መንግስቲ እስራኤል፣ ክሳብ ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ዘሎ ግዜ፣ ኣሽሓት ስደተኛታት ካብ እስራኤል ክሰጉግ ነቶም ዝኣበዩ ድማ ንዘይተወሰነ እዋን ኣብ ሳህሮኒም ክኣስር ምዃኑ ኣብ ዘፈራርሓሉ ዘሎ እዋን፣ ብዙሓት መራሕቲ ሃይማኖት፣ ጋዜጠኛታት፣ ምሁራት፣ ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ኣብረርቲ ነፈርት፣ ነጠፍተኛታትን ሰብ ሞያ ሕግን ዝርከብዎም ሓያሎ ወገናት እታ ሃገር ግና ነቲ ውሳኔ ይኹንንዎ ኣለዉ።
=============================


text:
ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ንምንፃል ጥንሲ ሕጋዊ ዝገበሮ ውሳነ ክድምስሶ ኸም ዝደሊ ዝሕብር ንድፊ ርእይቶ ነፂጎሞ ። እዚ ነቲ ኣብ ወርሒ ሕዳር ዝግበር ምርጫ ቤት ምኽሪ መረፅቲ ንምልዕዓል ተባሂሉ ዝተዳለወ እዩ ተባሂሉ ።
ብላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣመሪካ ዝተዋህበ ውሳነ እኳ እንተዘየሎ ፕረዚደንት ጆ ባይደን ግን ነዚ ንድፊ 'ቀያዲ' ክብሉ ፀዊዖሞ ።
"ድሕሪ 50 ዓመት ጓል ኣንስተይቲ ናይ ምምራፅ መሰል ከምዘይብላ ምውሳንና ኣዝዩ እዩ ዘተሓሳስበኒ፤ እዚ ማለት ንውልቀኻ ዝምልከት ዝኾነ ይኹን ውሳነ ኣብ ሕቶ ክኣቱ እዩ ማለት እዩ።"
ብመሰረት ጸብጻብ ፖለቲኮ ሸሊኹ ዝወፀ ዝተባህለ ንድፊ ርእይቶ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ኣብ ውሽጢ ሒደት ኣዋርሕ ነቲ ንምንጻል ጥንሲ ዳርጋ ን50 ዓመት ሕጋዊ ዝገበረ ውሳነ ሮይ ምስ ዌድ ብምሕዳግ ሓጋግቲ ክፍለ ግዝኣታት ክውስኑ ከፍቅደሎም እዩ።
ብዓልቲ ሞያ ሕጊ ፕሮፌሰር ጄሲካ ዋተርስ ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣመሪካ: "ከም ጓል ኣንስተይቲ ጥንሲ ኽትሰድድ እትደሊ እንተኾይና ምሉእ ብምሉእ ኣብቲ እትነብሩሉ ቦታ እዩ ዝምርኮስ። እዚ ውሳነ እዚ ኣብ ተግባር እንተውዒሉ ድማ ካብ 26 ክሳብ 28 ዝኾና ክፍለ ግዝኣታት ንምንጻል ጥንሲ ጠቅ፟ሊለን ንምኽልካል ድሉዋት ምዃነን ኢና ንግምት"ትብል።
ኣመሪካ ኣብ ዓለም ንምንፃል ጥንሲ ሕጋዊ ኣፍልጦ ዝሃባ ወይውን ከም ገበን ካብ ዘይርእያ 65 ሃገራት ሓንቲ እያ ።
ተሓለቅ፟ቲ ደቂ ኣንስትዮ ንምንፃል ጥንሲ ሓዊሱ ኣገልግሎት ስነ ተዋልዶ ምርካበን አብ ሕብረተሰብ ዝሕልወን ተሳትፎ ክውስኽ ዝገብር ወሳኒ ጉዳይ እዩ ይብሉ። ኣብ ሮይ ምስ ዋድ ዝግበር ለውጢ ንልዕሊ 36 ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮ ክሃሲ ከምዝኽእል ፕረዚደንትን አካያዲት ስራሕን ፕላንድ ማዘርሁድ ሜትሮፖሊታን ዋሽንግተን ላውራ ሜየርስ ይዛረባ።
"እዚ ኣብ ትሑት መነባብሮ ንዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ኣዝዩ ዝሃስየን እዩ ። ሰብ-ሃብቲ ኣብ ዝደለየኦ ሰዓት ነፋሪት ተሰቂ፟ለን ናብ ዝደለየኦ ከይደን ፍታሕ ክረክባ ይኽእላ እየን።ነዚ ጨካን ውሳነ እዚ ዝስከማ ድካታት እየን።"
ምንጻል ጥንሲ ሕጋዊ ሽፋን ንኸይረክብ ዓቃባውያን ንነዊሕ እዋን ሸቶኦም ገይሮም ክሰርሕሉ ፀኒሖም እዮም ። ይኹን እምበር መራሕቲ ሪፓብሊካን ፓርቲ ግን ነቲ ብልዑል ሚስጥራዊ መስርሕ ዝካየድ ምምይያጥ ኣካላት ፍትሒ ልሒኹ ክወፅእ ንዝገበሩ ይኹንኑ ኣለዉ።
መራሒ ውሑዳን ሴነት ሚች መካኖል "ሕጂ ኣብ ውሽጢ እቲ ቤት ፍርዲ ንናፅነት እቲ ቤት ፍርዲ ዘስግእ ካልእ ሰብ ኣሎ" ክብሉ ርእይቶም ሂቦም ኣለው።
ዜና እቲ ዝለሓኸ ርእይቶ ንኽልቲኦም ወገናት ኣብቲ ኣብ ዝመፅእ ወርሒ ሕዳር ዝካየድ ምርጫ መፋርቅ፟ መረፅቲ ንምልዕዓል ዝጥቀሙሉ ኣጀንዳ ገይሮም ተዳልዮምሉ ኣለዉ ።
ኬሮላይን ስሚዝ ተቃ፟ዋሚት ምንፃል ጥንሲ ኢያ ። ዘይተወልደ ኮነ ዝተወልደ ህፃን ምቅ፟ታል ዘፍቅድ ሕጊ ክህሉ ኣይግባእን ክትብል ከላ ሶፊያ ዎልፍ ዝተባህለት ደጋፊት መሰል ምንፃል ጥንሲ ድማ ሮይ ምስ ዌድ ዝቅ፟የር እንተድኣ ኾይኑ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ዝሞታ ይመስለኒ ትብል ።
ህዝባዊ ርእይቶታት መብዛሕትኦም ኣመሪካውያን ምንፃል ጥንሲ ኩለመዳይ ትሕዝትኡ ሕጋዊ ክኸውን ከምዝመርጹ የርእዩ።


text:
እንተደኣ ምስ ስደተኛታት ወይ ውን ምስ ንማህሰይቲ (ዘጓነፎም) ዝወረዶም ሰባት ትሰርሑ ኣለኹም ኣብቲ ንዖዖም ዘጋጠሞም ጸገማትን ንስኹም ውን ተኻፈልቲ ሽግሮም ኮይንኩም ካብቲ (ሽግሮምን) ስቓዮምን ንኽሕሾም ክትሕግዙ ትፍትኑ እዚ ኣገዳሲ ዕማም እዚ ብርቱዕ ኣድካሚ እንከሎ ግና ኸ እቲ እትገብርዎ (እተበርክትዎ) ሓገዝ ድማ ኣዕጋቢ ክኸውን ይኽእል (ሕልናዊ ዕግበት) ምናልባሽ ሓደ ሓደ ጊዜ ክልቲኡ ክኸውን ይኽእል
ሓገዝቲ ኣብዚ መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ ማህሰይትን ምልክታቱን ክትረኽቡ ትኽእሉ ብተወሳኺንካብ ዓቕምኹም ንላዕሊ ንዝዀኑ ኣጋጣሚታት ብኸመይ ኣገባብ ከም ትፈትሕዎም (ክትፈትሕዎም ከም ዘለኩምን!) ንነዊሕ እዋን ዘተኮረ ነዚ ኣገዳሲ ስራሕ ብዘይ ጸገም (ውጥረት) ምእንቲ ክትሳተፉ ዝተወሃቡ ምኽሪታት እዮም
ከምኡ ውን ብኸመይ መንገዲ ምስ ንማህሰይቲ ዘጓነፎም ሰባት ትኣልይዎምን ጸገማቶም ኣቃሊልኩም ቁሩብ ከምዝሕሾምን ኣብ ርእሲኡ ድማ (ኣብኡ እንከለኹም) ንገዛእ ርእስኹምውን ብኸመይ ትሕገዙ ዝሕብሩ ምኽርታት ትረኽቡ
ምኽሪታት ብኸመይ ነብስኻ ትኣሊ (PDF)
ምኽሪታት ንቆልዑት (ህጻናት) ብኸመይ ትኣልዮም (PDF)
ምኽሪታትን ሓበሬታትን ንማህሰይትን ዝወረደዶም ሰባት (PDF)
ከምኡ ውን ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ማህሰይትን ሳዕቤናቱን ኣብ ሓበሬታ ማህሰይቲ ገጽ ክትረኽብዎ ትኽእሉ


text:
Oxelösund
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 23 12 2020
ኦክሰሎሱንድ ምስቲ 11500 ተቐማጦኣ ኣብቲ ገማግም ኦስተርሾንስ ሓደ ሰዓት ካብ ስቶክሆልም ንደቡብ ርሒቓ ትርከብ። ጥቓ ባሕሪ ብምዃና ንምሕምባስን ምጅላብን ብጃልባ ምቅድዳምን ናይ እኩባት ደሴታት ጽባቐ ንምርኣይን ተኽእሎታት ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ11,969
ስፍሓት መሬት745 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Norrköping 72 ኪሜ
- Katrineholm 73 ኪሜ
- Södertälje 81 ኪሜ
ኦክሰሎሱንድ ናይ ተቓራንታት ከተማ እያ። ኣብኡ እቲ ንእሽቶ ምስ ዓቢ ይራኸብ። ኢንዱስትሪ ምስ ተፈጥሮ። ጽርግያታት ምስ ባሕሪ። ናብ ኦክሰሎሱንድ እንቋዕ ብደሓን መጻእኩም!
መንበሪ-ገዛ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበላ ናይ መንበሪ-ኣባይቲ ኣማራጺታት ኣለኩም። ብርክት ዝበላ ኣባይቲ ዘካርያ ትካላት ኣለዋ። መንበሪ-ገዛ ክትዕድጉ ምስ እትደልዩ ውን ኣሎ። ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው፡ ነጻ ዘሎ መንበሪ-ገዛን ትካላት ክራይ-ኣባይትን ዝምልከት፡ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረኽቡ ትኽእሉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ብርክት ዝበሉ ተዛረብቲ ካልኦት ቋንቋታት ዝኾኑ ነባሮ ይርከቡ። ንተወሳኺ ሓበሬታ፡ ንክፍሊ ምቕባል ሓደስቲ ስደተኛታት ትወከሱ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ኣብ ዝተፈላለየ መዳያት ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ይርከባ። ንኣብነት፡ ማሕበራት ስፖርታዊ-ንጥፈታት፡ ባህላዊ ማሕበራት፡ ኣብያተ-ክርስትያናት ምትእሳሳራተንን። ኣብቲ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ዝርከብ መዝገብ-ማሕበራት ብምእታው ምስ ዝምባሌታትኩም ዝሳነያ ማሕበራት ክትደልዩ ትኽእሉ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኦክሰሎሱንድ፡ ድኳናት፡ ቤትንባብ፡ ናይ ኩሉ ንጥፈታት ቤት፡ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ማእከል ጥዕናን ፋርማስን ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብዚ ከተማ'ዚ፡ ነቶም ቆልዑ ዘለዎም ኣገልግሎት መዋዓሊ-ህጻናት ኣሎ። ምምሕዳር ከተማ፡ ነቶም ካብ 1 ክሳብ 5 ዓመት ዝዕድሚኦም ህጻናት ዝዓለመ፡ ትምህርታዊ ንጥፈታት ውን ኣለዎ። ንተወሳኺ ዝርዝር ብዛዕባ'ዚ፡ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኦክሰሎሱንድ ኮምዩን ምስ ኒሾፒን ውዕል ኣለዋ፡ ኣብኡ ዝበዝሑ ክትመርጸሎም እትኽእል ሃገራዊ ፕሮግራማት ኣለዉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ካምፑስ ንኹሉቲ ኣብ ኦክሰሎሱንድ ኣብ ውሽጢቲ ትምህርቲ ንዓበይቲ ዚካየድ ስልጠና ዚጥርንፍ ስም እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ፡ ተጠቀምቲ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ጥዕናዊ--ኣገልግሎታትን ክንክን ክትኮኑ ትኽእሉ። ኣብዚ ከተማ፡ ሓፈሻዊ ሕክምና፡ ማእከል-ጥዕና ህጻናት፡ ኣዴታት (ነፍሰ-ጾራት) ከምኡ ውን ክሊኒክ-ስኒ፡ ይርከብ። ሕክምናዊ ክንክን ምስ እትደልዩ፡ ናበይ ክትከዱ ከም ዘለኩምን ካልእ ንጥዕናዊ-ክንክን ዝምልከት ዝርዝራት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትረኽብዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
እቲ ኮምዩን መብዛሕትኡ ግዜ ስፖክሰርቪስ Språkservice እዩ ዘዘውትር።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ'ዚ ከተማ'ዚ ስሉጥ ኣግልጎሎት መጎዓዝያ ኣሎ። ንሰዓታት ንቕሎን ናይ መጎዓዝያ ኣማራጺታትን ብዝምልከት፡ ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ብምእታው ክትረኽብዎ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ሳብ SAAB ናይቲ ዞባ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ፡ ብድሕሪኡ ናይ ኦክሰሎሱንድ ኮምዩንን ናይ ኦክሰሎሱንድ ወደብን ይመጽእ።


text:
“ ክንብርኵት ከይንብርኵት ቅድም ቀዳድም ኣብ ማይ ዘለዎ ንብጻሕ”
ኤርትራዊ መንእሰይ ዝያዳ ኵሉ ክፋል ሕብረተሰብና ኣደራዕ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ኣብ ነብሱ ዝጸሓየ ወለዶ ኢዩ፡፡ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ነዚ ናጽነት ዝተረከበ ወለዶ ንምድሃኽን፡ ካቡኡ ሓሊፉ እውን “ እሺ” ኢሉ ዝንብርከኽ ሙኡዙዝ ግልያ ንምቕያር ፡ ሳዋ ዝበሃል ብቝዱስ ዕላማ ዝተለበጠ ተንኮል ኣሊሙ፡
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ነቶም ኣብ ሃገረ ግብጺ ሓደጋ ኣንጸላሊዎም፡ ናብ ኤርትራ ክምለሱ እውን ዝገደደ ከምዝጽበዮም ፈሊጦም ናብ ኢትዮጵያ ክምለሱ ዝጠለቡ ዜጋታትና ንምሕጋዝ ኩሉኹም ኤርትራውያን ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ሓገዝ ከምዝገበርኩም ይፍለጥ።
በቲ ኣብ ቱኒዝያ ጀሚሩ፡ ብግብጺ ቀጺሉ፡ ኣብ ሊብያ ተጓሃሂሩ ንምልካውያን ስርዓታት ዝሰሃሎም ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ወዲቑ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብነታዊ ጽልዋ ኣስዒቡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተመሳሳሊ ተበግሶ ከይወስድ መታን ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብሓድሽ መብጽዓታት ንምሕባል ሓዱሽ ጎስጓስ ከካይድ መደብ ኣውጺኡ ንምትግባሪ ተበጊሱ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ዝኸበርካ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ሓፋሽ ህዝቢ ኤርትራ
ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ከም ዝተኸታተልካዮ ነቶም ኣብ ሃገረ ግብጺ ተዋጢሮም ዓለም ክንዲ ዑንቂ ጸቢባቶም ንዘለው ኤርትራውያን ንምሕጋዝ ዝተገብረ ገንዘብ ናይ ምውጻእ ዕማም ብዓወት ተዛዚሙ ኢልና ኣበሲርናካ ኔርና።
ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጢ(ቤይ ኤርያ) ከም ኩሉ ደላይ ለውጢ ኤርትራውን ከም ኩለን ተቓወምቲ ውድባትን ኤርትራ ነቲ ኣብ ሃገርና ሳዕሪሩ ዘሎ ውልቀ ምልክን ስርዓተ ኣልቦነትን ካብ ሱሩ ሚሒኻ ኪኖ ሓጹር ንምድርባይን፡ ኣምሳይኡ ድማ ፍትሕን ደሞክራስን ሰላምን ዝሰፈኖ ስርዓት
ፖለቲካዊ ቁጠባውን ማሕበራዊን ኩነታት ኤርትራ 19 ዓመታት ድሕሪ ናጽነት ፣ ብዘደለናዮ መዓቀኒ ንርኣዮ ፣ ካብ ሕማቕ ናብ ዝኽፍኤ የንቆልቁል ከምዘሎ ንዕዘብ። ኣብ ዝባን ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ዝገዝእ ዘሎ፣ ዘይሕጋዊ ዕላምኡ ዘይተፈልጠ ጉጅለ ኢሳያስ፣ ንኤርትራን ህዝባን ናብ መንገዲ ጥፍኣት ይመርሕ ኣሎ።
ከቦሮ ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ብሓዳስ ከቦሮ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ተተኪኣ። ናብቲ ገፊሕ ዳስ ዘተን ምርድዳእን ዋዕላን፡ ገጻ እትመርሕ ከቦሮ መንእሰይ፡ “ንዑ ኩሉኹም ኣሕዋት ኤርትራውያን፡ በዚ’ዩ መንገዱ ሰዓቡኒ ተጸንበሩ ተዛተዩ!” ክትብል ኣምስያ።
ህዝቢ ኤርትራ ንዓመታት ኣንጻር ገዛእቲ ሓይልታት ኣብ ዝገበሮ ሓያል መኸተ ኣእላፍ መስተንክራትን ጅግንነትን እንክፍጽም ማዕረ ምዕረኡ ድማ ብዙሓት ኣሰቀቕቲ ጸለምቲ ውዕሎታት ዊዒሉ እዩ።
ኣብ በይ ኤርያ፡ ክልተ በዓላት ነጻነት ክብዓል ይዳሎ’ሎ ተባሂሉ ክዝረብ ይስማዕ። ከምኡ ክኸውንሲ ኣይምተግብኦን ዝብል ዘረባ’ኳ እንተሰዓቦ፡ ጠንቁ ንምድህሳስ ዝተዳኸመ ወይ ከኣ ዘይገደሶ ይመስል።
ንልሙድ መደብና መሰረት ብምግባር፡ እንሆ ን-ቀዳም ዕለት 13.02.2010 ዓ.ም.ፈ.፡ ኣባላት ማሕበር „መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ EYC“፡ ካብ San Jose, CL (USA)፡ ኣጋይሽ ናይ (Eritrean room for strong and united opposition) ኮይኖም ከምስዩ፣ „ሌላ ምስ መንእሰያት ኤርትራ ንለውጢ (EYC)“፡ ኣብ ዝብል ኣርእስቲ፡ ከም ዋና ዛዕባ ኣልዒሎም፡ ምስ ህዝቢ ክዛተዩ ዓዲምናዮም አሎና። እዚ (Chat-Room) ዝኽፈተሉ ግዜ፡ ብናይ ብርሊን (Berlin) አቖጻጽራ፡ ሰዓት 20፡00 እዩ፡፡ መደረ ጋሻና ዝጅመረሉ ሰዓት 21፡00 ክኸውን እንከሎ፡ ዘተ ዘብቃዓሉ እዋን ከባቢ ሳዓት 01፡00 ክኸውን እዩ። ድሕሪ’ዚ ጋሻና ግዜ ሃሊይዎ፡ ፍቃደኛ እንተ ኾይኑ፡ አብ ለበዋ፤ ርእይቶ፤ ነቐፈታ፤ …ወዘተ… ክንአቱ ኢና።
ኦክላንድ ኣብ ወሽመጥ ምዕራባዊ ክፋል ካሊፎርኒያ ትርከብ ከተማ እያ። እዛ ካብ ከተማ ሳንፍራንሲስኮ ብመኪና ናይ ዓሰርተ ደቒቕ ርሕቀት ዝተደኮነት ኦክላንድ ምስ ከተማ ኣስመራ ዝመሳሰል ክሊማ ኣየር ኣለዋ።ካብ ከተማ ኦክላንድ ናብታ ብባሕሪ ዝተኸበበት ምጭውቲ ከተማ ሳንፍራንሲስኮ ንኽትከይድ ነቲ ንኽልቲኤን ከተማታት ዘራኽብ ቤይ ብሪጅ(bay bridge) ዝተባህለ መስተንክራዊ ቢንቶ ትጥቀም። ኦክላንድ ሓንቲ ካብተን ኤርትራውያን ብብዝሒ ዝቕመጡለን ከተማታት ኣሜሪካ እያ።
ማሕበር ኤርትራዉያን መንእሰያት ንለውጢ(ኤመለ) ብውሑዳት በጻብዕቲ ዝቑጸሩ መንእሰያት እዩ ዓሚ ከምዚ ሕጂ ተመስሪቱ። ነዚ ማሕበር ዝመስረትና ሰባት ኩልና ራእይ ኔሩና ። ራእይና ከም ናይ ህግደፋውያን ኤርትራ ናብ ሲንጋፖር ምቕያር ዘይኮነስ ራእይ ብቕዋም ትምሓደር ኤርትራ። ጫማኻ ማዕረ እግርኻ ከምዝብልዎ እቲ ራእይኻዉን ጠገለ ዘለዎ ክኸዉን ይግባእ።
መራኸቢ ብዙሃን የልምዕ መራከቢ ብዙሃን ድማ የጥፍእ። ክንዲ ዝኾነ መራኸቢ ብዙሃን ሚዛናዊን ሓቀኛን ኪኸውን ይግባእ።እንተኾነ ብዙሓት ቴክኖሎጂ ብዝፈጠሮ ምዕባለ ተጠቒሞም ሕሱር ፕሮፖጋንዳ የካይዱ። ካብ ኩሉ ዘስደመም ድማ ብኣፎም ጸፍ ዝብሉ ወይ ብኻልኦት ዝወራዘዩ ምዃኖም ኢዩ።ገለ ዉሑድ ካብቲ ብዙሕ ከም ኣብነት ክጠቅስ።


text:
ፋይናንሳዊ ማዕከን ህግደፍ ብዝተፈላለየ መንገዲ ንምስሳን፡ ኣጽዋር ንምሽማትን ናብ ዝተፈላለየ መኣዝናት ንምስግጋርን፡ ከምኡ ‘ውን እቲ ስርዓት ብኣትኵሮ ዝነጣጠፈሉ ውዲታዊ ተልእኾታት ንምስልሳል፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወጻኢ፡ ተዋፊሮም ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ 19 ልኡኻት ህግደፍ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ፋይናንሳዊ ማዕከን ህግደፍ ብዝተፈላለየ መንገዲ ንምስሳን፡ ኣጽዋር ንምሽማትን ናብ ዝተፈላለየ መኣዝናት ንምስግጋርን፡ ከምኡ ‘ውን እቲ ስርዓት ብኣትኵሮ ዝነጣጠፈሉ ውዲታዊ ተልእኾታት ንምስልሳል፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ወጻኢ፡ ተዋፊሮም ዝንቀሳቐሱ ዝነበሩ 19 ልኡኻት ህግደፍ ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ከምዘለዉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ሚኒስተር ጸጥታ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ዑመር ሓሺ ኣደን ትማሊ ኣብ ዘካየዶ ጋዜጣዊ ዋዕላ፡ ኣጽዋር ዝጸዓነት ናይ ኤርትራ ነፋሪት ብላድ-ዶግለ ኣብ ዝብሃል ካብ መቓድሾ 100 ኪሎሜተር ርሒቑ ኣብ ታሕተዋይ ሸበሌ ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ከምዝዓለበት ብምጥቃስ፡ ንስርዓት ህግደፍ ኣብ ጉዳይ ሶማል ጣልቃ ብምእታዉ ከምዝኸሰሶ፡ APA ዝተባህለ ናይ ኣፍሪቃ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ዝርዝር ኣስማት ናይቶም ካብ ኢራን ዝተበገሰ ኣጽዋር ናብ ሓማስ ከሰጋግሩ ኣብ ዶብ ሱዳንን ምስርን ብደብዳብ ኣየር ዝተቐትሉ ሓደ ኮለኔል ዝርከቦም ህግደፍ ናብ ጥፍኣት ዝለኣኾም መኮንናት ኤርትራ። (ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ዝለኣኹዎ)
ኣብቲ ብዕለት 12 ጥሪ 2009 01፡36 ወጋሕታ ኣብ ጥቓ ዶብ ሱዳንን ግብጽን ዝተኻየደ ናይ ኣየር መጥቃዕቲ ጸይቀ ዕሉል ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ምኽትል ብሪጋደር ጀነራል ጠዓመ ጎይትኦም (መቐለ) ዝኾነ ኮሎኔል ኣፎወርቂ ሞሳዝጊ ዝርከቦም 6 ሜጀራትን 2 ካፒተናትን ከም ዝተቐትሉ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
መንግስቲ ኣመሪካ፡ ኤርትራ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ንዝርከቡ ግብረሽበራውያን ትሕግዝ እያ ካብ ዝብል ሻቕሎት ተበጊሳ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ናይ ኣጽዋር መሸጣ እገዳ ከምዘጽንዐት ኣገልግሎት ዜና ኣሾሼትድ ፕረስ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት እገዳ ኣጽዋር ብምጥሓስ ጸረ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ንዝንቀሳቐሱ ዕጡቓት ኣጽዋር ምቕባል ትቕጽል ኣላ ክብል ዘቕረቦ ክሲ ነጺጉዎ።
መንግስቲ ኤርትራ ንእገዳ ኣጽዋር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብምጥሓስ ንተቓወምቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ሶማል ኣጽዋር ምቕባል ከምዝቐጸለ ብባይቶ ጸጥታ ነቲ እገዳ ክከታተል ዝተመዘዘ ጉጅለ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ኣፍሊጡ።


text:
መልእኽቲ ናብ ህዝቢ ኤርትራ!2021-09-21 07:46:52 Written by ኣድሓኖም በርሀ Published in ጽሑፋት ትግርኛ Read 762 times
- font size decrease font size increase font size
ኤርትራን ህዝባን ሓደ ኣካል ሓደ ኣምሳል እዮም። ምኽንያቱ ህዝቢ ካብ ሃገር፡ ሃገር ከኣ ካብ ህዝቢ ፈላሊኻ ዝረኣዩ ስለዘይኮኑ። ኣብዚ ኤርትራውያን ነካይዶ ዘለና ናብ ዲሞክራሲ ናይ ምስግጋር ቃልሲ፡ ኣብ ዝተወሰነ እዋን “ ንህዝቢዶ ንሃገር ኣቐዲምና ነድሕን?” ዝብል ሕቶ ኣብ ምምላስ ምስሕሓብ ነይሩ’ዩ። ብፍላይ ከኣ ምውጋድ ጉጅለ ህግደፍን ምጥራር ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ውዕዉዕ ኣጀንዳ ኣብ ዝነበርሉ ኣዝዩ ርሱን መካትዒ ነይሩ። ጉጅለ ህግደፍ ከኣ ነቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘቤታዊ በደል ንምሕባእን ኣቓልቦ ህዝቢ ኤርትራ ንምጥምዛዝን፡ ነቲ ደሓር ባዕሉ ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ኣውሪድዎ ዘሎ “ልኡላውነት” ካብ ጉዳይ ህዝቢ ፈልዩን መጢጡን ከቕርቦ ፈቲኑ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ግና ብዘይካቲ ህዝቢ ናይ ምግልጋል ኣጀንዳ ዘየብሉ ጉጅለ ህግደፍ፡ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ውዳበታቱን ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ፈላሊኻ ብምሓዝ “ሓደ ምስ ወዳእኩ ናብቲ ካልእ ክሓልፍ እየ” ዝበሃሎ ዘይኮነ፡ ብሓንሳብ ዝዕመምን ተመጋጋብን ምዃኑ ኣብ ዝተረደኣሉ ደረጃ በጺሕና ኢና። እዚ ከኣ ምትላል እቲ ጉጅለ ካብ ዝተዓጽፈሉ ተረኽቦታት ሓደ እዩ።
ኣብ ንቡር ኩነታት ጉዳይ ሃገር ካብ ህዝቢ ንላዕሊ ዝምልከቶ ኣካል የለን። እዚ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ንሃገሩ ካብ ምንጋጋ መግዛእቲ ኣብ ዝመንዘዓሉ መዋእል ኣመስኪርዎ እዩ። ኣብ ከምዚ ኤርትራ ብዘይንቡር ኩነታት ትሓልፈሉ ዘላ መስርሕ ግና፡ እቲ ኣሰራርዓ ግምጥልሽ ኮይኑ፡ ንጉዳይ ሃገርን ህዝብን ሓደ ዕሉል ዓመጸኛ ጉጅለ ኣብ ዘኹድደሉ ኢና ንርከብ ዘለና። እዚ ከም ቁርዲድ ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ተላሒጉ ዘሎ ጉጅለ፡ ዝጭቁን ጥራይ ዘይኮነ፡ ነዛ ሃገር ምስ ህዝባ ክምጥዋ ትንዕምንዕ ዝብል ዘሎ እዩ። መሰረታዊ ምኽንያት ናይቲ ህዝቢ ኤርትራን ውድባቱን ዝቃለስሉ ዘለዉ ከኣ ነዚ ዝንቡዕን ዘይንቡርን ርእሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘድንን ውሑዳት ርእሶም ዘቕንዕሉን ኣሰላልፋ ኣወጊድካ ልዕልና ህዝቢ ናብ ንቡር ቦታኡ ንምምላስ እዩ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ንልዕልናን ወሳንነት ህዝቢ ኤርትራ፡ ከም ሓደ መሰረታዊ ዓንዲ ናይ ቃልሱ፡ ኣብቲ መሰረታዊ ሰነዱ “ሰዲህኤ ምልካዊ ስርዓትን ንሱ ዘተኣታተዎ ኣዕናዊ ሳዕቤናትን ኣልጊስካ ኣብ እትምስረት ደሞክራስያዊት ኤርትራ ልዕልና ሕጊ ዝሰፈና ንመሰልን ክብርታትን ኩሎም ዜጋታታ ብማዕረ ንምርግጋጽ ምንጪ ስልጣን ናይቲ ዝቐውም መንግስቲ፡ ህዝቢ ምዃኑ ይኣምን። ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ተሓታቲ ዝዀነ፡ ኣብዝሓ ሰልፍታታን ሰላማዊ ውድድርን ዘፍቅድ፣ ንመሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ዜጋታት ዘኽብርን ዝጣበቕን፤ ስርዓተ-መንግስቲ ብምርጫ ህዝቢ ክውሰን ከም ዘለዎ ይኣምን።” ብዝብል ኣስፊርዎ ኣሎ። ኣብ ሰነድ ምስፋር ጥራይ ዘይኮነ፡ ምስ ኩሎም ኤርትራውያን ኣካላት ለውጢ ብሓባር ንምዕዋቱ፡ ብመንገዲ መስርሕ እንካን ሃባን ዘሎ እዩ።
ሎሚ ጉጅለ ህግደፍ መሰረታዊ ጸገማት ህዝቢ ክፈትሕ ዘብቅዕ ዓቕሚ ኮነ ባህሪ የብሉን። ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ጽዒንዎ ዘሎ ብበብዓይነቱ ዝግለጽ ጭቆና ዘይፈተሐ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ገሊኡስ ነቲ ነባር ጸገም ከጋድድ፡ ኣብ ገሊኡ ከኣ ሓደስቲ ጸገማት ክምህዝ እዩ ዝሰርሕ ዘሎ። እዚ ጉጅለ፡ ህዝቢ ኤርትራ፡ ናጽነት ናይ ምምጻእን ልኡላውነት ሃገሩ ናይ ምሕላውን ግደታ እምብር፡ በቲ ብዋጋኡ ዝመጸ ጸጋታት ናጽነት ናይ ምጥቃም መሰል ከም ዘለዎ ኣይኣምንን እዩ። እዚ ከኣ “ኣነ እየ ዝሓስበልካ’ሞ ዝበኩኻ ግበር” ብዝብል ክቱር ትዕቢቱ እዩ ዝግለጽ። ጉጅለ ህግደፍ ከምዚ ናይ ምግባሩ ምስጢር ፍሉጥ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ንከምዚ ዓይነት ብደዐ ምጽማሙ ግና ሕቶታት ዘልዕል እዩ።
ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ህዝብና እዩ ተረጋጊጹ። በዚ ከኣ ናይ ርሑቕን ናይ ቀረባን ናእዳ ሓፊስሉ እዩ። እንተኾነ ምእንቲ ናጻነት ብዝኽፈሎ ዋጋን ዘርእዮ ጀግንነትን ክንየት ጉጅለ ህግደፍ ኣገሪህዎ እዩ። እዚ ኩሉ ህዝብና ዝሓልፎ ዘሎ ኣዝዩ መሪር ማሕበረ-ቁጠባዊ ህይወት ከኣ ናይቲ ዝተዳህለሎ ዋጋ እዩ። ደጊም እቲ መፍትሒ በቲ ዝሓለፈ ክምለስ ዘይከኣል “ኣህህ” ምባል ዘይኮነ፡ “ይኣክል በቓ” ክትብል ምኽኣል እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ናይ ኢዱ ከምዘይረኸበ ዝሓልፎ ዘሎ ህይወት መስካሪ ስለ ዝኾነ ካልእ ኣካል፡ ኣብ ሃገሩ “መሊኡ ዘይረገጸ፡ ሓሳብ ልቡ ዘይገለጸ፡ ወሊዱ ዘየዕበየን ኣብ ቁምነር ዘየብጽሐን፡ ፍትሕን ስርዓትን ዝጸምኦ” እናተባህለ ክዝርዝረሉ ዝጽበ ኣይመስለንን። ብዓይኡ ከኣ ናይ ሰላም፡ ልምዓት፡ ድሕነትን ዲሞክራስን መሰሉ ፈጺሙ ዝተነፈገ ህዝቢ እዩ። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ወዮ ክንዲ ናጽነት ንዝኣመሰለ መሰረታዊ ጉዳይ ብክቡር ዋጋ ኣውሒሱስ፡ ፍረ ናይቲ ኮስኲሱ ዘዕበዮ ተኽሊ ኣብ ምሕፋስ ግን ዘይበቐዐ ተባሂሉ ይንቀፍል ከም ዘሎ ነጋሪ ዘድልዮ ኣይኮነን። ርግጽ እዩ ንጉጅለ ህግደፍ ኣብቲ መጀመርያ እምነት እንተነንብረሉ ጌጋ ኣይምተባህለን። ኣብቲ መስርሕ ኣሰጓጉማኡ ርእዩ “ክሳብ እትኣምን ኪድ፡ ካብ ዘይትኣምን ግን ተመለስ” ዘይምባሉ ግና ዘተዓዛዝብ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ድሕሪ ሕጂ ህዝብን ሃገርን ንምጥፋእ በቲ ዝጀመሮ ክዕዘር እንተዘይኮይኑ፡ ንድሕሪት ኣብ ዘይምለሰሉ ደረጃ ጽላለ በጺሑ እዩ። ንህዝቢ ኤርትራ እቲ ክሳብ ሕጂ ኣብ ልዕሊኡ ዝፈጸሞ ገበናት ውሒድዎስ፡ እነሆ ሎሚ ከኣ ዝያዳ ቀይዲ በቲኹ፡ ከም መቐጸልታ ናይቲ ካብ ኤርትራ ሓሊፉ ዞባና ንክዘርግ ከዕገርግሮ ዝጸንሐ፡ ብንቡርኳ ከይተዓደመ ኣብ ሃገረ ኢትዮዮጵያ፡ ትግራይ፡ ጎንደርን ወሎን ከይዱ ብህይወት ኤርትራውያን ዕሸላት ይጻወት ኣሎ። ናይዚ ኢድ ኣእታውነቱ ሳዕቤን ብዙሕ ኮይኑ ብቐረባ “ኣይማዮም ኣይሰማዮም” ኣብ ዝኾነ፡ ካብ ንቀጻልነት ህግደፍ ኣብ ስልጣን ሓሊፉ ኤርትራዊ ረብሓ ኣብ ዘየብሉ መንእሰያትና ይህልቕ ኣሎ። ድሮኳ ኣብዚ ሓድሽ መገሸኦም እውን ብናይ ውግእ ገበናት ክኽሰሱ ጀሚሮም ኣለዉ። እዚ ኣብ ትግራይ፡ ዓፋርን ኣምሓራን ዝካየድ ዘሎ ውግእ፡ ኣብ ኤርትራ ኮንካ ኣማዕዲኻ ኣብ እትርእዮ ተደሪቱ ዘይክተርፍ ክኸውን ከም ዝኽእል ኤርትራዊ ምስትውዓል የድልዮ። እዚ ሻራዊ ጉዕዞ ህግደፍ፡ ኤርትራውያን ኣብ ዓዲ ጓና ዝሃልቅሉ ዘለዉ እዩ። ኣብ ርእሲኡ፡ ኤርትራ ናብ እትፈርሰሉ ደረጃ እውን ክምዕብል ከም ዝኽእል ህዝብና ከስተብህለሉ አዘኻኽሮ። ስለዚ ሕጂ እ’ውን እቲ ሃገርን ህዝብን ናይ ምድሓን ዕድል ምሉእ ብምሉእ ኣይተጸንቀቐሞን’ሞ ህዝቢ ኤርትራ ሕሳብካ ክትገብር አዘኻኽር።