text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ምስ ናይ ሊጉሪያ ክፍለ ሃገር ብፁዓን ጳጳሳትን ውሉደ ክህነት ገዳማውያንን ተመሃሮ ዝርአ ክህነትን ደናግልን ናይ ሊጉሪያ ሰበኻ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ተሓባበርቲ ዓለማውያን ምእመናን ኣብታ ክፍለ ሃገር ናይ ዝርከቡ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መንፈሳዊ መራሕት ኣብ ከተማ ጀኖቫ ኣብ ዝርከብ ካቴድራል ቅዱስ ሎረንዞ ተራኺቦም።
ኣብቲ ርክብ ድማ ናይ ጀኖቫ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ኣንጀሎ ባኛስኮ ንቕዱስ ኣቦና ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ዝብል ናይ መላለዪ መልእኽቲ ኣስሚዕም ምስ ኣብቅዑ ቅዱስ ኣቦና ብቐጥታ ካብቶም ኣብቲ ርክብ ዝተሳተፉ ንዘቕረቡሎም ሕቶ መሠረት ገይሮም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ሓደ ቆሞስ፥ “ኣብዚ ዝተሓላለኸን እዋናዊ ርቡጹን ምዕቡልን ዓለም ከምኡ እውን ምስቲ እትፍጽሞ ምሕደራዊ ዕዮ ዝኣመሰሉ ተገማሚዕካን ፋሕ ጭንግራሕ ዝብለ ሕይወት ክትነብር ዘገድድ ኩነት ኩሉ ኣጣሚርካ ዓሚዩቕን ውዕዉዕን ጽዑቕን መንፈሳዊ ሕይወት ከመይ ገርካ ምንባር ይከኣል?” ካልኦት ዝቐረቡ ሕቶታት ኣጠቓሊሎም፥
ቅዱስ ኣቦና መልሶም እንከቕርቡ ዝያዳ ንኢየሱስ ኣብ ምምሳል ምስ እንዓብይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣገልግሎትና ብዝበለጸ ነሳልጥን ብሉጽ እውን ይኸውን። እዚ እዩ እቲ መሰረታዊ መምዘኒ ክኸውን ዘለዎ ንኢየሱስ ምምሳል፡ ናይ ኢየሱስ ኣገባብ ምንባር፡ ከም ጓሳ ናይ ኢየሱስ ኣገባብ ከመይ ኢዩ ዝመስል? ኢየሱስ ወትሩ ኣብ ጉዕዞ እዩ። ኣርባዕቲኦም ወንጌላውያን ኢየሱስ ወትሩ ኣብ ጉዕዞ ከምዝነበረ ብዝተፈላለየ መገድን መልክዕን ሕብረ ሓሳቡ ይገልጽዎ። ኣብ መንጐ ሕዝቢ፡ ህዝብታት እንክብሉ ይዛረቡ። ደቀ መዝሙርን ሕዝብን ናይ ሕጊ ሊቃውንትን ሰዱቃውያንን ፈሪሳውያንን እናበሉ ይዛረቡ። ስለዚህ ኢየሱስ ኣብ ጉዕዞ ከምዝነበረ የነጽሩ። ኣብ እነንቦም ወንጌላት ናይ ኢየሱስ ዕለታዊ መራሓ ግብርታቱን ሰዓታቱን ከመይ እዩ ኔሩ ቢልና እስከ ንሕተት። ብሓቂ ሰዓታቱን መርሓ ግብርታትን ንምግማቱ ዘጸግም ይመስል ይኸውን። ኰይኑ ግና ከም እንርድኦ ኢየሱስ ሕይወቱ ኣብ ጐዳና እዩ ዘሕልፎ ነሩ፥ ወትሩ ጉዕዞ። ወትሩ ኣብ መንገዲ። እዚ ድማ ክሳብ ክንደይ ንሕዝብን ንናይ ሕዝቢ ጸገምን ዕለታዊ ሕይወትን ቀረባ ምንባሩ እዩ ዘረጋግጸልና።
ካብ ሕዝቢ ተሓቢኡ ተፈሊዩ ዝነበር ከምዘይነበረ ነስተውዕል። ጸሓይ ምስ ዓረበ ግና ምስ ኣቡኡ ክኸውንን ንኽራኸብን ክጽልን ፍልይ ይብል ኔሩ። እዚ ዓይነት ኣብ መገድን ኣብ ጸሎትን ናይ ኢየሱስ ምንባር ንዓና ነቲ ቡዙሕ እዋን ኣብ ጐደና ዘይኰነ ወትሩ ርቡጽ ንዕለታዊ ሕይወትና ዓቢይ ደገፍ እዩ። ኣተሓሒዞም ቅዱስነቶም፥ “ኢየሱስ ህዉኽ ኰይኑ ዝተረኣየሉ እዋን እንተነበረ ናብ ሕማማት ናብ መስቀል ኣብ ዝገበሮ ጉዕዞ እዩ ይበሃል። ቆሪጹ እዩ ናብ እየሩሳሌም ዝኸደ” ሰዓት እናረኣኻ ሕጂ እዚ ክገብር እየ ደሓር ልክዕ ሰዓት ክንድዚ ድማ እቲ ክግበር እዩ ኣበሃህላ ናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣግባብ ኣይኰነ። ኢየሱስ ኣብ ሰዓት ዝተሓጽረ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ኣይነበሮን። ኢየሱስ ብዘይ ገለ ስራሕ ወይ ድማ ኣገልግሎት ብዙሕ እዋን ከምቲ ኣንሕና ወይ ከኣ መብዛሕትና እንነብሮ ዘትጠጥው ሕይወት ኣይፈልጦን እዩ። ዘንጠጠወሉ እዋን ኣይነበረን። ምእንቲ’ዚ እቲ ዝቐረበለይ ሕቶ ብሓቂ ዓቢይ እዩ። ደስ ዘበለኒ ሕቶ እዩ፡ ስለምታይ ነቲ ሕቶ ዘቕረበ ከቕርቦ ዝኸኣለ ድማ ወትሩ ዝጓዓዝ እምንበር ኣብ ደውታ ዘየለ ምዃኑ እዩ ዘነጽር። ምንቅስቓስን ምጉዓዝን ከምኡ እውን ናይ ጊዜ ዝርጋሔ ወይ ከኣ ብታነ ከፍርሓና የብሉን። ዝዓበየ ፍርሒ ክህልወና እንተድኣ ኰይኑ ክንግምቶ እውን እንተድኣ ኰይንና ዘንጠጥው ሕይወት እዩ ክኸውን ዘለዎ። እዚ እዩ እቲ ዓቢይ ፍርሒ። ዘንጠጠወ ዘይንቀሳቐስ ዕኑድ ሕይወት እዩ ከፍርሓና ዘለዎ። ናይ ሓደ ካህን ሕይወት፡ ኩሉ ዝተሰርዐ መስመሩ ዝሓዘን ዝተተኻኸለን ብስርዓት ዝተወደነን ሰዓቱ ዝሓለወን ሰዓት ክንድዚ ቤት ጽሕፈት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ይኽፈት ሰዓት ክንድዚ ድማ ይዕጸው፥ እወ ኣነ እዚ የፍርሓኒ ዕኑድ ሕይወት ዝንበር ክህነት የፍርሓኒ። ከምኡ ኣብ ጸሎት ዕኑድ ሕይወት እውን የፍርሓኒ፡ ካብ ሰዓት ክንድዚ ክሳብ ሰዓት ክንድዚ ምስ ኢየሱስ ክራኸብ ዘይኰነስ ብኢየሱስ ንኽትርከብ ምፍቃድ እዩ እቲ ዘድልይ? እቲ ኣነ ነቲ ዘይንቀሳቐስ ፍጹምን ኩሉ ኣስሪዑ ንዝነብር ካህን ክብሎ ዝደልይ፡ ስነ መዋቕርነት ዝተላበሰ ሕይወት ክርስቲያናዊ ሕይወት ኣይኰነን እየ ዝብል። ቅዳሴ ይቕድስ እዩ እወ ክቕድስ ኣለዎ። ግና ከምዚ ዓይነት ስነ መዋቕራዊ ሕይወት ክርስትያናዊ ሕይወት ኣይኰነን። ሰብ እምነት ምዃን እዩ ዘድልይ። በዓል እምነትን ሰብ ሰናይን ብጸጋ እግዚኣብሔ ዝነብርን ልክዕ ከም ሓደ ሰብ ትካል ማለት እዩ። ኩሉ ግዚኡን ሓይሉን ዓቕሙን ኣብ ትካሉ። ኢየሱስ ናይ ጐዳና ሰብ እዩ ዝነበረ። ተጓዓዚ ንናይ እግዚኣብሔር ኣግርምኖት ምድናቓት ክፉት እዩ፡ ኩሉ ወዲቡን ኣዋዲቡን ኣዋቒሩን ዝነብር ካህን ብዙሕ ጊዜ ንናይ እግዚኣብሔር ኣድናቖትን ኣግርሞትን ዕጹው እዩ። ናይቲ ምስ እግዚኣብሔር ምራኻብ ዘሕድሮ ምድናቕ ዝፈጥሮ ሓጐስ ይስእን። ኣብ ዘይትሓስቦን ዘይትጽበዮን ሰዓት ኢየሱስ ይበጽሓካን የደንቐካ ግና ነዚ ዓይነት ምድናቕ ክፉት ምዃን የድሊ። ኣብ ጐዳና ጉዕዞ ምህላው። ዓለም ከምዚ እዩ። ጉዕዞን ምጉዓዝን ናይ ሕይወን ህላዌን ምልክታ እዩ። ሓደ ኣቦ ሓንቲ ኣደ ሓደ መምህር ንኸምዚ ዓይነት ሕይወት ዝተቓልዔን ኣብ ከምዚ ዓይነት ምጠት ወይ ድማ ውጥረት ዝነብር እዩ። ዘፍቅር ልቢ ገዛእ ርእሱ ምሃብ ዝፈልጥ እዩ፡ ነኸምዚ ዓይነት ኣቃልቦ ቅሩብነት ድልውነት ዘለዎ እዩ። ገለ ገለ ሰብ ድማ ኣይ ኣነ ኣብ ማሕበር መናንያን ገዳም እየ ዝኣትው እዚ ዓይነት ምጠት ድዩ ውጥረት ክህልወኒ ኣይደን ይብል ይኸውን። እቶም ገዳማውያን መነኩሳትን ናይ ምድረ በዳ ኣበው ናብ ምድረ በዳ ዝኸዱ ዝነበሩ እኰ ካብ ቃልሲ ንምምላጥ ዘይኰነስ ንምቅላስ እዩ። ነቲ ዓይነት ውጥረትን ምጠትን ንምቅላስ እዩ። ወንጌላውያን ክልተ ናይ ኢየሱስ ኩነታት የቕርቡልና፥ እቲ ቀዳማይ ምራኻብ ምስ ኣቡኡ። እቲ ካልኣይ ድማ ምራኽብ ምስ ሕዝቢ (ሰባትን)፡ ካብቶም ዝራኸቦም መብዛሕቲኦም ስኡናትን ጽጉማትን ኣብ ከቢድ ኩነት ዘነብሩ ህሙማን ዕሩቓትን ሓጥኣንን ናይ ዲያቢሎስ መንፍስ ዘጻወዶምን ዝተነጸሉን ሕማም ደዌ ዝሓደሮምን እያቶም ዝነበሩ። ምስ ኣቦ ኣብ ምራኻብ ምስ ኣሕዋት ዘራኽብ ርክብ እዩ። እቲ ምስ ኣቦ ምርኻብ የምጥጥ ምስ ሓው ክትራኸብ ይድርኽ። ስለዚህ እቲ ርክብ በዚ መንፈስ እዚ እዩ ክንበር ዘለዎ። ንስኻ ካህን ምስ እግዚኣብሔር ምስ እትራኸ ምስ ኣቦን ምስ ኢየሱን ኣብ ቅዱስ ቁርባን ምስ እትራኸብ ምስ ምእመናን ትራኸብ። ንርክብ ዝዕንቅጽ ምንም ዓይነት ዓጋቲ መንደቕ የልቦን፡ ርክብ ዝዕንቀጽ ምንም ዓይነት ወግዓውነት ስርዓት የልቦን ንኣብነት ኣብ ጸሎት፡ ኣብ ቅድሚ መንበረ ታቦት ሓደ ሰዓት እትምብርከኽን እትጽልን ትኸውን ምስ ጐይታ ዘየራኽብ ጸሎትን ብዘይ ምስ ኢየሱስ ምራኻብ ጸሎት ልክዕ ከም ሕንጻይ ምዃን ማለት እዩ። … እትጽልይ እንተድኣ ኰይንካ፡ ትጽልን ምስ ጐይታ ትራኸብን። ጽን በል ሱቕ በል ጽሞና ግበር ብጐይታ ንኽትርከብን ንኽትጥመትን ፍቐድ ገዛእ ርእስኻ እነዀልካ ይኹን። እንክብሉ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ኣጠቓሊሎም።


c: text/html

text:
አንተ ካህኑ ለዓለም በከመ ሢመቱ ለመልከ ጼድቅ (መዝ. 110፣4)ዕብ. 5፣6፡ ንስኻ ከም መዓርግ መልከጼድቅ ንዘለዓለም ካህን ኢኻ፣ አሉ መሓለ አይጠዓስን ከኣ’ዩ።
መልከጼድቅ፣ ንጉሠ ጽድቅ፣ (King of Righteouness) ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ፣ መልከጼድቅ፣ ብጊዜ ኣብርሃም ኣብ ሳሌም ጥንታዊት (ኢየሩሳሌም) ዝገዝእ ዝነበረ። ንጉሥን-ካህንን ነበረ። ኣብ እስራኤል ሓደ ዓይነት ሥርዓት ክህነት ነበረ (Jobsite Priest)። ካብ ነገደ ሌዊ ኣሮን ደቁን ነበረ። ዓሌት ዳዊት ዝኾኑ ነገሥታት፣ ካብ ነገደ ይሁዳ ነበሩ፣ ንዝኾነ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ግና፣ ኣብ ትሕቲ ሥልጣን ክህነት ኣሮን ነበሩ። ካብ ነገደ ይሁዳ ኣብ ክህነት ክኣቱ እንተደኣ ኮይኑ፣ ክህነት ነገደ ኣሮን ከብቅዕ ኣለዎ። እዚ ክርስቶስ ምስ ተሰቅለ ፍጻሜ ኮነ። እቲ ሕዝቢ ከኣ ሓዲስ ሊቀ-ካህንን ንጉሥን ረኸቡ፣ ኣምላኽ ከኣ ነዚ ንጉሥ እዚ ክህነቱ ንዘለዓለም ምዃኑ መሓለሉ።
“አንተ ከህኑ ለዓለም” - ፍሉይ ትርጉም ኣለዎ። ኣምላኽ ካህናት ምስ ሐሪዩ፣ ነዚ ሕርያነቱ ዚቃልም የልቦን፣ ኣምላኽ ነቲ ንጉሥ ጐይታና ዝኾነ ንኣኡ ከኣ ዘለዓለማዊ ሊቀ-ካህናት ክኸውን ይመርጾ። በዚ ከኣ እዩ፣ ናይቲ ንጉሥ ንፍዓት ኣገልገልቲ ይለብሱ ጽድቀ ዝበለ ንጉሦም ካህኖም ክንድዝኾነ። ከም ካህን፣ ንሕዝቡ ቀዲሱ፣ መንፈሳውያን ኣገልገልቲ ይገብሮም በዚ ከኣ “ክህነታዊ መንግሥትን ቅዱስ ሕዝብን” ዝብለ (ዘፀ. 195)፣ ሓዋርያ ጳውሎስ፣ ነዚ ትሕዝቶዚ ብምድጋም፣ ዕብየት ሕርየትን፣ ኣገልግሎትን ኪገልጸልና ምድላይ፣ ብቀዳምነት፣ ሊቀ-ክህነት ኢየሱስ ክርስቶስ ዘስተምህር።
ኣብ ዝኾነ ዘመን፣ ወለዶን፣ ናይ ክህነት ፫ ኣገደስቲ ረቋሒታት የቕርበልና።
ካህን ንኣምላኽ ዝምልከት ነገራት፣ ኣብ ክንዲ ሰባት ምእንቲ ክዋሳእ - ዝጽዋዕ ምኻኑ።
e.g. ሓደ ጸሓፊ A.J. Gossip ዝብል፣ ክክህን እንከሎ ዝስምዖ ዝነበሩ ንተመሃርቱ ከምዚ ይብል ነበረ።
እቶም ሕዝቢ ከምዚ ዝብሉኒ ይስመዓኒ ነበረ፣ “ንሕና ወትሩ ኣብ ናይ መዓልታዊ ደሮናን ዋዕን ተጸሚድና ንርከብ፣
ጊዜና ኣብ ምእካብን ምጥፋእን ንሕልፎ፣
ኣብ ሥራሕ ኣገልግሎት ክንህብ
ኣብ ፋብሪካታት እቲ መሣርሒታት ከምዝግባእን ክሰርሕ ክንደክም ንውዕል
ንሕና፣ ኣብ ማሕረስ፣ ኣብ ሸቀት፣ ኣብ ማሕበራዊ ነገራት፣ ትሑዛት ኰንና ንርከብ፣ ንስኻ ግና፣ ፍልይ ኢልካ፣ ኣብቲ ምሥጢራዊ ስፍራ ኣምላኽ ከድካ፣ ኣብ ነፍስ ወከፍ ሰንበት፣ ቃል ኣምላኽ ሒዝካልና ምጻእ ዝብሉኒ ኮይኖም ይስምዑኒ ይብል ነበረ።
ካህን ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰብን ዘራኽብ ድልድልዩ ማለት’ዩ።
ኣብ ኣይሁድ ካህን ሓንቲ ፍልይቲ ሥራሕ ነበረቶ፣ ምእንቲ ኃጢአት ሕዝቢ መሥዋዕቲ ምቅራብ።
ኃጢኣት፣ ኣብ መንጎ ሰብ ኣምላኽን ክነብር ዝነበሮ ቅሳነት ስለዝዘርግ፣
መሥዋዕቲ- ነቲ ዝተዘርገ ርክብ ኣብ ንቡር ዝመልስ’ዩ።
ባህሊ ነቲ ብወዝቢ ዝግበር ኃጢኣት’ዩ ዝምሕር።
ብሉይ ነቲ ደይ መደይ ኢሉ ብኣልቦ ዝግበር እሞ ከኣ ሓዘንን ይቅረታን ንዘይረኣዮ ግና፣
ኪዳን መሥዋዕቲ ምሕረት ኣይመጽእን።
ንኸመዚ ዝኣመሰለ ኃጥእ ኣዒንቱ ከፊቱ ክምለስ ምስ ዝደሊ መንገዲ ዝኸፍተሉ ካህን’ዩ፣ መንጎኝነት ካህን፣ ክንደይ ዓቢይ ምዃኑ ይገልጽ። በዚዩ ንመላእኽቲ ዘይተዋህበ - ንደቂ ሰባት ተዋህበ ዝበሀል። እዚ ዓቢይ መጋበሪ’ዚ ግና፣ ብብዙሓት ዝተናዕቀ ኮይኑ ይርኤ። ነዚ ሕይወት ዝመርጹ ከኣ፣ ድኹማትን ድሑራትን፣ ሀሱሳትን ይበሀሉ።
ዓለም ጥርዚ ዕብዳናን ድንቍርናኣን በዚ ትገልጽ። ካህን ግና ንዓለም ዝተዋህበ፣ ትሕቲ ኣምላኽን ልዕሊ መላእኽትን ዝርከብ፣ ፍሉይ መራኸቢ ነፍሳት ምስ እግዚአብሔር ኢዩ፣ መንፈሳዊ ሞባይል’ዩ።
ካህን ካብ ሰባት ሓደ ክኸውን ኣለዎ፣
ተመኵሮ ሰባት ዝሓለፈ፣ ሕማማት ሰባት ዝሓምም ሕይወቶም ዝነብር፣ ከም ክርስቶስ’ዩ፣ ፍሉይነቱ፣ ንሱ ዘፅርሳ መሥዋዕቲ ምእንቲ ኃጢኣቱን፣ ኃጢኣት ሕዝቡን’ዩ።
ክርስቶስ ምእንቲ ኃጢኣት ደቂ ኣዳም ጥራሕ’ዩ ዘወፈየ።
ንባዕሉ ካህን ዝስየም የልቦን፣ ሥያሜ ካብ ኣምላኽ’ዩ፣
ክህነት - ሰብ ዝወስዶ ዓይነት ሥራሕ ኣይኮነን፣
ነቲ ዝተጸወዓሉ ክብርን ጉንዖን’ዩ።
ንኣገልግሎታምላኽ ዝውፈ፣ ሥራ ኣይኮነን፣ ምያነት እንታይ ደኣ ጸዋዕታ’ዩ። ነዚ ሥራሕዚ መሪጸ ወይ ኣብዚ ሥራሕዚ ተቈጺረ ዝብል የልቦን። እንታይ ደኣ ኣምላኽ ጸዊዑኒ፣ ነዚ ዕዮዚ ክገብር ከኣ ሃበኒ፣ ዝብል ኢዩ።
እዞም ሎሚ ንሥዮም ዘሎና፣ በዚ መንገዲ ዝተጸውዑ፣ ነዚ ዕዮዚ ክገብሩ፣
ኩሉ ዝገደፍ፣ ኵሎ ኃደግና ወተሎናካ፣ ዝመነኑ
ቃል ኣምላኽ ክሰብኩ
ጸለይትን ኣጸለይትን ኪኾኑ፣ ሕይወቶምን ሕይወት ምእመናኖምን ኣብ ማእከል ቅዱስ ቍርባን ምእንቲ ክገብሩ፣
ንኣገልግሎት ክውፈዩ፣ አርዑተ መስቀል ተሰኪሞም፣ ንጉዕዞ ቀራንዮ ዝፍልሙ፣ ናይዚ ወለዶዞ መንጎኛታት’ዮም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ንባባት፡ ዕብ 12፡ 22-ፍ፥ ያዕ 3፡3-10፥ ግ.ሓ. 21፡27-33፥ ማቴ 8፡23-ፍ ምስባክ፡ ኵሉ ዘፈቀደ ገብረ እግዚአብሔር፥ ሰማይኒ ወበምድርኒ፥ በባህርኒ ወበኩሉ ቀላያት። “እግዚአብሔር ንዝደለዮ ኩሉ አብ ሰማይን አብ ምድሪን፥ አብ ባሕርን አብ ቀላያትን ገበረ” መዝ. 135፡6።
መዝሙር፡ “ቅድሚ ምፍጣር ዓለም ዘሎ አምላኽ ብኅላዌኡ ፍጹም እዩ፥ ንሱ ብግዝአቱ ንዓለም የመሓድር፥ ሰማይ ንኽብሩ ገበሮ ንዓለም ፈጠሮ፥ ንምድሪ አጸበቓ፥ ንኹሎም አብ ጸገም ዘለዉ ከዕርፉ ንባሕርን ንኹሎም ንፋሳትን ገሰጾም፥ ኩሎም አብአ ከዕርፉ ምእንቲ ንሰንበት ቀደሳ። አብ አምላኽ ጽድቅን ማኅደር ናይ ንጹሓትን አኽሊል ነቶም ዘፍቅርዎ ኢሉ ዘሰናደዎ ምእንቲ ክትቅበሉ አብኡ ቅረቡ። ንሶም ብጸጋን ብልቦናን ብሃይማኖትን ካብ መጀመርያ ንጎይትኦም ዘሕጎስዎ መምህር ቅዱሳን አኽሊል ሰማዕታት ናይ ካህናት ሽመት ዝኾነ አምላኽ ብጸግኡ አጽንዖም”።
ሰንበት ዘምኩራብ አብ አምላኽ ዘሎና ምቅርራብ ክነስተንትን ይሕግዘና። መዝሙር አምላኽ ፍጹም ከም ዝኾነ እናገለጸ ንፍጡራቱ ከም ዝሓልን አብ ሕይወቶም ንዝጓነፎም ጸገማት ክሕግዞም ምስኦም ከምዘሎ ይነግር። አምላኽ ብአርአያኡን አምሳሉን ንሰብ ክፈጥር እንከሎ ካብኡ ክፍለ ስለ ዘይደለዮ እዩ። አምላኽ ፈቃር እዩ፥ ንኹሉ ብፍቕሪ ስለ ዝርእዮ ምሕረቱ ወሰን የብሉን ስለዚ ክንቀርቦ ክንሰምዖ ይደልየና።
ወንጌል ማቴ 8፡23-27 ኢየሱስ ማዕበል ከምዘህድአ ብማርቆስን ሉቃስን እውን ይንገረና እዩ። እዚ ፍጻሜ ካብቲ ዝንገረና ንንየው ትርጉም ክውሃቦ ይግባእ ምኽንያቱ ነቲ ዝተገብረ ጥራሕ ንምዝንታው እንተ ኾነ ሓንቲ ትርጉም የብሉን ክንርድኦን ክንሓስቦን ዘሎና ዝሓዘ እዩ። እቲ ቀንዲ ትርጉም ኢየሱስ አብ ቀላይ ገሊላ ማዕበል አህዲኡ ክብል እንከሎ ኢየሱስ አብ ዘለዎ ኩሉ ናይ ሕይወት ማዕበል ይሃድእ። ፈተናንን ከቢድን ጽንኩርን አብ ሰላም ይልወጥ። ናይ ሓዘን ንፋስ ምስ ነፈሰ ኢየሱስ ምሳና እንተሎ ሽዑ ቅሳነትን ህድአትን አሎ። ናይ ጥርጣሬ ማዕበል ንእምነትና ክምንቍሶ ምስ ተፈታተኖ ምስ ኢየሱስ እንተሎና ጽንዓት አሎ። አብ ዝኾነ ማዕበል ሕይወት ኢየሱስ ሒዝና እንተ ገጠምናዮ መጨረሽትኡ ህድአት ሰላም አሎ።
ማቴዎስ ነዚ ዝጸሓፈ እቶም አይሁድ ዝነበሩ አብ ክርስትና ምስ ተመልሱ ድሕሪ 70 ዓ.ም. ኢየሩሳሌ ብቲቶ ዝብሃል ሮማዊ ጀነራል ጨሪሻ ምስ ተደምሰሰት ከም ሓንቲ መርከብ አብ ባሕሪ ብማዕበል ተናዊጻ አብ ሕማቕ ኩነታት ዝነበረት ክርስትያን ከአ ንበይኖም ተስፋ ቆሪጾም ነገራት ኩሉ ፋሕ ኢልዎም ኩሉ ሓርቢትዎም እንከሎ ነቲ ዝነበረ ኩነታት ኲንኡ ርእዮም ክርእዩ እሞ ብተስፋ ክሓልፍዎ ኢሉ እዩ ጽሒፍዎ። እዚ ኸአ ናብታ እተድሕኖም ወደብ ክሕብሮም ኢሉ እዩ።
አብ ክርስትያናዊ ትውፊት ነዚ ተአምራት ብብዙሕ መገዲ ንሕይወት ቤተ ክርስትያንን ተመክሮ ናይ ነፍሲወከፍ ክርስትያን ከም ዝገልጽ ገሩ የቕርቦ። ካብ መጀመርያ ዘመናት አብ ክርስትያናዊ ስነጽሑፋትን ስነጥበባውያንን ጃልባ/መርከብ አምሳል ቤተ ክርስትያን እያ እትርአ። ኢየሱስ አብ መርከብ ምስ ሓዋርያቱ እናተጓዕዘ ንሱ ደቂሱ ከም ዝነበረ እሞ ብማዕበል ክሳብ እትጉልበብ አብቲ ባሕሪ ብርቱዕ ምንዋጽ ከም ዝኾነ ነንብብ። እዚ ማዕበልን ንፋሳትን አምሳል እቲ ቤተ ክርስትያን ኩሉ ጊዜ አብ እትጉዓዞ ሕይወታ በብእዋኑ ንዝጓነፋ መከራን ስደትን ዘመልክት እዩ። አብተን ቀዳሞት ዓመታት ክርስትያን ብብዙሕ መገዲ ብአይሁድ ይስደዱ ነሮም፥ ቀጺሎም አረማውያን ብፍላይ ሮማውያን የሳድድዎምን ይቀትልዎምን ነሮም። 300 ዓመት ብብርቱዕ ስደት ሓሊፋ። ሎሚ እውን አብ ዝተፈላለየ ክፍሊ ዓለም ብግሁድን ብስዉርን ትስደት አላ፥ ኢየሱስ ግን ኩሉ ጊዜ ምስአ አሎ፥ እቶም ዘጸግምዋ ዘሳድድዋ እዮም ዝሓልፉ። ንክርስትያን ተስፋ ምቝራጽ አይናቱን እዩ፥ እኳድአ መከራ አብ ዝበዝሓሉ አብኡ ብዝያዳ ሓልዮትን ፍቕሪ አምላኽን አሎ።
ማቴዎስ ፍሉይ ርድኢት ክህልወና ኢሉ ኢየሱስ አብዚ ጽንኩር እዋን ይድቅስ ነሩ ይብለና። ብሓቂዶ ይድቅስ ነሩ ወይስ ንዝበለጸ መግለጺ ክቕርበና ኢሉ እዩ። ደቂሱ እንተ ኾነ ክሳብ ክንደይ ደኺሙ ነሩ ማለት እዩ። ማቴዎስ ይድቅስ ነሩ ክብል እንከሎ ነቲ አብ ሰማያዊ አብኡ ዘልኦ እምነት ስለ ዝፈልጥ ሃዲኡ ነሩ ከምዝነበረ ክነግር ኢሉ እዩ። ሓዋርያት እናአእወዩን ጭርሑን ሰሚዑ ከምዘይሰምዐ ምዃኑኸ ስለምንታይ እዩ? አብዚ መሰረት ገርና አብ ገለ እዋን አምላኽ ንቤተ ክርስትያኑ አብ ከቢድ ስደትን ውርደትን እንከላ ከድሕና ዝመጽእ አይመስልን። ክርስትያን አሰር ሓዋርያት ተኸቲልና ንክርስቶስ ንደልዮ አሎና ኦ ጎይታ ጠፋእና አድኅነና ክንብሎ ይግባእ። እዚ ክንብል እንከሎና ካብ ዓቕምና ንላዕሊ ንዝኾነ ሽዑ ክሕግዘና ይመጽእ።
ሰብ እንታይ ምስ ኮነ እዩ ዝጭነቕ ወይ ተስፋ ዝቖርጽ? አብ አምላኽ እምነት ምስ አጉደለ ንነገራት ባዕሉ ንበይኑ ክፈትሕ ምስ ደለየ ኩሉ ይሕርብቶ። ሽዑ ግልጽ ምልጽ ክብል ይጅምር ከም ገለ ሓደ እምነት ዘልኦ እንተ ተረኽበ አብ አምላኽ ግልጽ ይብል። አምላኽ ኩሉ ጊዜ ምስኡ አሎ ክሕግዞ ክሰምዖ ምስኡ አሎ፥ እሞ ሎሚ አብ አምላኽ ንመለስ ክሰምዓና እዩ።
ንአምላኽ ምስ ተጨነቕና ጥራሕ ክንልምኖ ክንቀርቦ የብልናን፥ አብ ኩሉ እዋን ምስኡ ክነብር ምስኡ ክንጉዓዝ አሎና። አብ ገለ እዋን ካብ ዓቅምና ንላዕሊ ምስ ተጸገምና እንብሎን እንገብሮን ይጠፍአና፥ አብ ከምዚ ሕይወት እንከሎና ኢና እምብአር ምስ መን አሎኹ ክንብል ዝግባእ። ሰብ ንበይኑ ወይ ምስ ከምኡ ዝመሰሉ ሰባት ጥራሕ ዝጉዓዝ እንተ ኾነ ሕይወቱ ዋሕስ የብሉን ስለዚ ምስ አምላኽዶ እጉዓዝ አሎኹ ኢልና ክንሓስብን ክነስተንትን አሎና።
ከም ሓዋርያት ዘንጋዕቲ ኢና። ሓዋርያት ክርስቶስ እቲ አምላኽ ምዃኑ ብተአምራታቱ ብትምህርቱ ዝነገሮም ምስኦም እንከሎ እምነት አጉዲሎም ክዝክሩ ጸጊምዎም። ንሕና እውን ከምዚ ብዙሕ ጊዜ ንገብር ኢና እምነት አጉዲልና አብ ካልእ ንዝንብል። ሎሚ ንብዙሓት ከቢዱ ዘሎ ንኸማኻ ሰብ ከም ፈጣሪ ገርካ ምርአይ እዩ። እምነትና ዳርጋ አብ ዕዳጋ ከም ዝወረደ ኮይኑ እንኸዶ ዘሎና መገዲ ጠፊኡና ነዕበድብድ አሎና፥ አብ አምላኽ ንመለስ እሞ ጎይታና ንጠፍእ አሎና አድሕነና ንበሎ።
ኢየሱስ ተጨኒቖም እናለመንዎ አቱም ሰብ ጎደሎ እምነት ንምንታይከ ትፈርሁ እናበለ ተንሢኡ ንንፋሳትን ንባሕርን ገሠጾም እሞ ዓቢ ህድአት ኮነ። ኢየሱስ በቲ ማዕበል አይኮነን ተንሲኡ በቲ ተስፋ ቍርጸት ሓዋርያት እዩ። በዚ ምኽንያት እዩ አቱም ሰብ ጎደሎ እምነት ንምንታይ ትፈርሁ እናበለ ዝተዛረቦም።ሽዑ ተንሢኡ ንንፋሳትን ባሕርን ገሰጾም ምኽንያቱ ዘፍርሕ ጸገም ስለ ዘይነበረ። ከምቲ ሓደ ሰብ አብ ገዛ ዓርኩ እንተ ኸደ እሞ ከልቢ ጎይትኡ እንተነብሐ ዓርኩ ምስኡ ከም ዘሎ ስለ ዝፈልጥ አይፈርሕን እዩ ወላ እኳ እቲ ኸልቢ ብርቱዕን ዘፍርሕን እንተ ኾነ፥ ምኽንያቱ ዓርኩ ንከልቡ ክሕዞ እዩ። እዚ ኢየሱስ ዝገበሮ ተአምራት ከምቲ አብ ዘፅ 14፡22 ዝንበብ እስራኤላውያን ንባሕሪ ክሳገሩ ከለዉ ብዘይፍርኂ ዝሰገሩ ከምኡ እዩ። ነዚ እዩ ኢየሱስ ከም ብሓዲስ ዝደግሞ ዘሎ። ከምኡ ነቲ አብ ኢሳያስ 43፡2 “ብማያት ምስ እትኃልፍ ምሳኻ ክኸውን እየ ብዝኂ መከራ አይኬጥሕለካን እዩ፥ ንሓዊ ምስ እትከይድ አይክትነድድን ኢኻ ዚበጽሓካ ፈተናውን አይክጎድአካን እዩ” ዝብሎ የዘኻኽር፥ ከምኡ ነቲ አብ መዝ. 107፡23-30 ዘሎ ንማዕበል ከም ዘህድእ ዝነግር የዘኻኽር።
ሓዋርያት ዝገበሮ ምስ ረአዩ ዝያዳ ፈሪሆም እዚ ንፋስን ባሕርን ዚእዘዝዎስ መን ኮን ይኸውን በሉ። ጸገማት ማዕበል አብ ባሕሪ ዝገጥም ብፍላይ መብዝሕትኦም ገፈፍቲ ዓሣ ስለ ዝነበሩ ክርድኦም ይኽእል እዩ፥ እዚ ኢየሱስ ዝገበሮ ግን ፍሉይ ነገር እዩ፥ እንታይ ዓይነት ሰብ እዩ ንፋሳትን ባሕርን ዝእዘዝዎ እናበሉ ሓሰቡ።
አብ ርድኢቶም ነዚ ነገር ክገብር ዝኽእል ሓደ ጥራሕ እዩ ንሱ ኸአ አምላኽ እዩ። እዚ ዝብልዎ ዘለዉ ግን ንዝዓሞቐ እንታይነትን መንነት ኢየሱስ አብ ምርዳእ ዘምርሐ እዩ። እዚ ዝኽተልዎ ዘለዉ መምህር መን ምዃኑ ከለልዩ ክፈልጡ መገዲ ሓቢርዎም። ሰብ ብባህሪኡ ሓደ ዘደንቕ ወይ ዝበለጸ እንተ ረአየ ኲንኡ ክርኢ ይደሊ። ሓዋርያት በቲ ዝርአይዎ ኢየሱስ መን ምዃኑ ክሓቱ ጀሚሮም። አብዚ ንሕና እውን አምላኽ አብ ሕይወትና ወይ አብ ስድራና ወይ አብ ዓድና ዘርእየና ርኢና ኢድ አምላኽ ክነለሊ ከም ዝግባእ ክንሓስብ አሎና። ተደኒቕካ ምፍትራፍ ለውጢ አየምጽእን እዩ፥ ኲንኡ ክንከይድ የድሊ።
መንዩ እዚ ሰብአይ? መንዩ ኢየሱስ ንአና፥ ንአይ? እዚ ሕቶ እዚ ቅዱስ መጽሓፍ ክነንብብ ይሕግዘና ንኢየሱስ ብዝበለጸ አብ ሕይወትና ክንፈልጢ ክነለልዮ ምእንቲ። አብ ቀዳሞት ክርስትያን ነቲ ኢየሱስ ዝገበሮ ብምርአይ ዝተፈላለየ አስማት ይህብዎ ነሮም መስሕ፥ ነቢ፥ ወዲ አምላኽ፥ ወዲሰብ፥ ብርሃን ዓለም. . . . እዚ ዝተፈላለየ አስማት ኢየሱስ አብ ሕይወቶም እንታይ ዓይነት ጽልዋ ወይ ሳዕበን ከምዘምጽአ ግምት ብምግባር እዩ። እንተ ኾነ ስም ትርጉሙን ጽባቔኡን ብዘየገድሲ ናይ እቲ ሰብ ምስጢር ክገልጽ ብዝያዳ ኸአ ናይ ኢየሱስ እንታይነት ክገልጸልና አይክእልን እዩ። ኢየሱስ አብ ስም ዝሕጸር አይኮነን ልዕሊ ስም እዩ። አብ ሓደ ዓቚርካ እትሕዞ አይኮነን ስሙ። ዝበለጸ ስም ኢየሱስ ፍቕሪ እዩ። አብ ፍቕሪ አስማት ምሉእ ትርጉሞም ይረኽቡ። እሞ መን እዩ ኢየሱስ ንአይ ንአና?
ነዚ ማቴዎስ ዘዘንተወልና ካልእ ትርጉም እውን ክውሃቦ ይክአል ማለት ማቴዎስ ወንጌሉ ንፍሉያት ክርስትያን አይሁድ ዝነበሩ እሞ አብ ኩሉ ፋሕ ኢሎም አብ መንጎ ዝበዝሑ አረመን ህዝቢ ዝነበሩ ማለት ከምታ ጃልባ አብ ማእከል ባሕሪ እትርከብ እሞ ብንፋስን ማዕበልን እትግፋዕ ንሳቶም እውን አብ መንጎ አህዛብ ዝተፈላለየ ግፍዕን ስደትን ውርደትን ከም ዝነበሮም ዝነግር ኮይኑ ክንረኽቦ ንኽእል። ነፍስወከፍ ንእሽቶይ ማሕበር ክርስትያን አብ መንጎ ዝበዝሑ አረመን ከምቲ ንሓዋርያት ዝተሰምዖም ኮይኑ ይስምዓ ነሩ ክኸውን ይኽአል እዩ። አብ ገለ እዋን እቲ ማዕበል ነታ መርከቦም ዘጥሕላ ዘሎ ክመስል ይኽእል እዩ። አብቲ እዋን ኢየሱስ እቲ ጎይታ ዝድቅስ ዘሎ፥ ካብኦም አዝዩ ርሒቑ ዘሎ፥ ጸገሞም ዘይግድሶ ወይ እውን ዘይፈልጥ ኮይኑ ይርአ ይኸውን እቲ ሓቂ ግን ንሶም እየም ክርእይዎ ዘይክአሉ እምበር ንሱ ምስኦም እዩ ነሩ። አብዚ ወንጌል ሓደ ፍሉይ እንርእዮ “ጎይታ” ዝብል ቃል እዩ እዚ ነቲ ህልው ኩነታቶም ዘመልክት ኮይኑ ርግጽነት አብዘይብሉ ዓለም ካብ ኩሉ ተፈልዮም ከም ዘለዉ እሞ ንመምህሮም ከም ዝልምኑ ዝሕብር እዩ።
ድሕሪኡ ኢየሱስ አብ ማእከሎም ከምዘሎ ፈሊጦም አለልዮሞ ብአኦም ከም ዝግደስ እውን ክርእዩ ክኢሎም። ሰላም ሽዑ እንደገና ክምለሶም ጀሚሩ። እቲ ንሱ ዘምጽኦ ሰላም አብ ልቦም እዩ፥ እቲ አብ ከባቢኦም ዘሎ ባሕሪ ከም ከቀድሙ ዝበርትዐ ማዕበል ከምጽአሎም ይክአል እዩ።
አብዚ ብዙሕ እንምሃሮ ነገር አሎ። ብዙሕ ጊዜ አብ ከባቢና ንዘሎ ዓለም ክንቅይር ንእሽቶይ ነገር ኢና እንገብር፥ ወይ እውን ነቶም ዝህውኹና ሰባት አብ ልቦም ክንመልሶም ወይ ከም ዝቕይሩ ክንገብሮም አይንጽዕርን ኢና። ምናልባት ክንቅይሮም መሰል ዘይብልና ክንከውን ንኽእል፥ ግን ክንቅይሮም ንኽእል ኢና፥ ንነገራት ብዝተፈለ ብኻልእ ክንርእዮም ንኽእል ኢና፥ አብ ክንዲ ነጸግቲ እንኸውን ተሓባበርቲ ክንከውን ንኽእል ኢና።
ልዕሊ ኹሉ አምላኽ ኩሉ ጊዜ ካባና ርሑቕ ከምዘይኮነ ክንምሃርን ክነስተውዕልን ንኽእል ኢና። ንሱ ጸገምና ይፈልጥ፥ ይግደሰልና እዩ፥ አብ ክንዲ ንነገራት ካባና ዝአልዮም ባዕልና በቲ ጸገም ሓሊፍና ክንቅይሮም ይሕግዘና ሽዑ ሰላምና ንረክብ።
ንኹሉ አብ ሕይወት ንዝጓነፈና ማዕበላት አህዲእና እንኽእለሉ ጸጋ ይዓድለና።
ብሩኽ ሰንበት።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
መንበሪ-ገዛ
ጎረቤትካ ወይ ካብ ወጻኢ ዝመጸ ወይ ሽወደናዊ እዩ። እቲ ኣብ ኩንግስባካ ዘሎ ናይ ስደተኛታት ቤትጽሕፈት ምፍልላይ ዓሌት ከይፍጠር ኣቐዲሙ ይከላኸል። ኤክስታን ኣራናስን ምስ ናይቲ ከባቢ ናይ ኪራይ ቤትጽሕፈት ኮይኖም ኣብ ኩሉ ናይ ከተማ ክፋላት ኣባይቲ ይቕርቡ፡ ምስ ሽወደናውያንን ካብ ደገ ዝመጹ ስድራቤትን።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
እቶም ብዘይካ ሽወደን ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ ህጻናት ብናይ ኣደኦም ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃቦም ይኽእል።
ስለዚ በዘን ዚስዕባ ናይ ኣደ ቋንቋታት ትምህርቲ ንቕርብ፣ ዓረብ፡ ቦስንያ፡ ሰርብ፡ ክሮኣት፡ እንግሊዝ፡ ፊንላንድ፡ ፈረንሳ፡ ግሪኽ፡ ጣልያን፡ ቻይና/ማንዳሪን፡ ሊቱዋንያ፡ ነዘርላንድ፡ ፋርስ፡ ፖላንድ፡ ፖርቱጊዝ፡ ሩስያ፡ ስፓኛ፡ ታይላንድ፡ ጀርመን፡ ሩማንያን ቸክን። .
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኩንግስባካ ብዙሓት ማሕበራት ኣለዋ። ኣብቲ ኮምዩን ልዕሊ 200 መኽሰብዘይደልያ ማሕበራትኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
እቲ ኮምዩን ኣድላዪ ኣገልግሎት ይህብ። እተን ነንሓድሕደን ቀረባ ዝኾና ትካላት ነቲ ሓድሽ መጻእተኛ የገልግላ።
ኩንግባካ ሓንቲ ካብተን ዓበይቲ ናይ ንግዲ ቦታታት እያ። ፍሪፖርት 50 ድኳናት ኣለዋ፡ኩንግስመሳን 90 ድኳናት። ኣብናይ ኩንግስባካ ሰንትሩም ናይ ዘገልገለ ኣቕሑ ዚሸጣ ድኳናትን ብሕሱር ዚሸጣ ድኳናትን ኣለዋ። ኣብ የተቦርይ ካብ ኩሉ ዓለም ዚብላዕ ዘምጽኣ ኣህጉራውያን ድኳናት ኣለዋ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኩንግስባካ ንናይ ህጻናትናይ መጻኢ ጽቡቕ ዕድልን ቅሳነትን ፍልጠትን እተወፈዩ መምህራን ዘለወን እተፈላለያ ኣብያተትምህርቲ ህጽናት ኣለዋ። ውላድካትብዓትን ተኣማንነትን ንኺህልዎ ዝኾነ ኩሉ ንገብር።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ትሕቲ 16 ዓመት ዝዕድመኦም መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዎም። ደቂ16-19 መንእሰያትሽወደናዊ ካልኣይ ደረጃቤትትምህርቲ ኣለዎም። ኩለን ኣብያተትምህርቲ ንኹሉ ናይቲ ተመሃራይ ድሌት ዘማልኣ ብቕዓት ዘለወን እየን።
እቶም ብዘይካ ሽወደን ካልእ ቋንቋ ዚዛረቡ ህጻናት ብናይ ኣደኦም ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃቦም ይኽእል። ኣብ መባእታን ካልኣይ ደረጃን እቲ ቋንቋ ኣደ ከም ሳብጀክት ይቐርብ። ተመሃሮ ኣብ ገሊኡ ሳብጀክት እውን ብናይኣደ ቋንቋ ሓገዝ ይወሃቦም እዩ።
ዕድላት ትምህርቲ
ከም በጽሒ ናይ ኤስኤፍኢ ትምህርቲ ይወሃበካእዩ። ኣቐዲሙ ትምህርቲ እንተ ነይሩካ እዚ ኣዚዩ ጠቓሚ እዩ። እንተ ዘይብልካ ግን ኣብዚ ኴንካ ክትውድኦ ትኽእል። ነፍስወከፍ ህጻን መንእሰይ ወይ በጽሒ ነናቱ ቅድመኩነት ኣለዎ።
ውልቃዊ ናይ ትምህርቲ መደብ ነቲ ውልቀሰብ ናብ ዕላማኡ ኪበጽሕ ይሕግዞ። ኣብ መዓልታዊ ህይወትካን ኣብ ስራሕን ቤትትምህርትን ቋንቋ ሽወደን ክትርዳእን ክትዛረብን ይግባእ። ብዛዕባ ማሕበረሰብ ሽወደን ክትፈልጥ ኢኻ። ከምኡውን ናይ ስራሕ ህይወትን መሰልካን ግዴታኻን። ካብ ስራሕን ሞያዊ ህይወትን እተፈላለዩ ሰባት ክትረክብ ኢኻ።
ኣገልጎት ጥዕና
መታን ጥዕና ኪህልወካ መድሃኒት ንኽትረክብ ክንሕግዘካ ኢና። ናይ ኩንግስባካ ማእከልጥዕና ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ናብ ክሊኒክ መጺኦም ኪዘራረቡን ኪምርመሩን ምስ ዘድሊ ድማ ምስ ክኢላታት ኪራኸቡን ይዕድም።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኩሉ ትካላት ወይ ኣብያተጽሕፈት ናይ ትርጉም ሓገዝ ኣሎ
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ መንጎ ኩንግስባካን የተቦርይን ኣብ ረርብዒ ሰዓት ዚኸይድ ባቡር ኣሎ፡ 25 ደቓይቕ ይወስደሉ። ፍየትቶገን ዚብሃል ባቡር ኣብ ፈፍርቂ ሰዓት ይኸይድ። ኣብ ናይ ቨስትራፊክ ወብሳይት ሰዓታትን ዋጋን ትረክብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኮምዩንና ምስተን 7611 ንጡፋት ዋኒናት ናይ የተቦርይ ኣውራጃ ክፋል እየን። ቀልጢፉ ዚዓቢዘሎ ናይ ስራሕዕዳጋ ንናትካ ብቕዓትን ሞያን እዩ ዚጽበ ዘሎ።


text:
ቅድሚ 1983 ዓ/ም 40 ሚልዮን ኩንታል ብዓመት እትረክብ ዝነበረት ሃገርና ሕዚ ናብ ከባቢ 270 ሚልዮን ኩንታል ምህርቲ ብዓመት እትሓፍሰሉ ግዜ በፂሓ ኣላ። ሎሚ መሪሕነት ሕርሻ ብኢንዳስትሪ ንክትካእ ኣብ ስግግር ንርከብ።
ጎና ጎኒ ዕቤት ምህርቲ ሕርሻና ናብ ስግግር ኢንዳስትሪ ድልድል ክኾኑ መሰረት ህንፀቶም እናተሳለጡ ዝመፁ ትካላት ንግዲ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ድማ ኣለዉ። ምስ እዚ ተተሓሒዙ”ካብ ብሕርሻ ብኢንዳስትሪ ዘይንምራሕ፣ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት ንግዲ እውን ከድቅቓና እምበር መሰረት ኢንቨስትመንት ክኾናና ኣይኽእላን” ዝብሉ ግጉይ ኣተሓሳስባታት እናቐረቡ ከምዝፀንሑ ይፍለጥ ።”እዚ ኣተሓሳስባ ወድዓዊ ኩነታት ሃገር ኣብ ግምት ዘይኣእተወ እዩ። ኢንዳስትሪ ድማ “ኣብ ልዕሊ ሑፃ ኣይህነፅን” ዝበለ ልምዓታዊ መንግስትና “ኣብቲ ጭቡጥ ባይታ ተሰሪቶም ዝጥጥዑ ወነንቲ ትካላት ኢንዳስትሪ ክነፍሪ ኢና” ዝብል ፅኑዕን ቅኑዕን መትከል ሒዙ ኣብ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት እናተወደቡ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውደ ስራሕቲ ዝነጥፉ መናእሰይ ንምፍራይ ብዙሕ ደኺሙ እዩ። እዚ ዓይነት ህንፀት ስርዓት ቑጠባ እተን ሎሚ ዝሕሸ ቑጠባዊ ዓቕሚ ዘለወን ሃገራት ዝተኸተለኦ ኣካይዳ እውን ስለዝነበረ ውፅኢታዊነቱ ዘጠራጥር ኣይነበረን። ውፅኢቱ ድማ ኣብቲ ጭቡጥ ባይታ ተሰሪቶም ብዝንቀሳቐሱ መናእሰይ ደወል ምስፍሕፋሕ ስራሕቲ ኢንቨስትመንት ኣብ ኩለን ከተማታትና እንትጋዋሕ ይስማዕ ኣሎ።
ክሳብ ሕዚ ኣብ ክልልና 98 ሸሕን 870 ትካላት ንግዲ ዝውነኑ 172 ሽሕ መንቀሳቐስቲ ትካላት ንግዲ መናእሰይ ተፈጢሮም ኣለዉ። ካብዚኣቶም 748 ትካላት ንግዲ ዝውነኑ 748 ኣካላት ናብ ማእኸላይ ደረጃ ኢንቨስትመንት ዝተሰጋገሩ እዮም። ካብዚኦም ሓደ ሰብ ዋና ሙሉጌታን ያሬድን ሕብረት ሽርክና ማሕበር ስፌት ጨርቃ መርቂ /”ኤም ዋይ ጋርመንት”/ ዘሎ ስራሕ ናይዚ ሰሙን ማእኸል ተመኩሮ መናእሰያትና ክኸውን ሓሪናዮ ኣለና።
“ኤም ዋይ ጋርመንት” ሕብረት ሽርክና ማሕበር ትካል ስፌት ጨርቃ መርቂ ኣብ ከተማ መቐለ ክፍለ ከተማ ሓድነት ይርከብ። ወነንቲ ናይዚ ትካል ድማ መናእሰይ ሙሉጌታ ደስታን ያሬድ ኣስገዶምን ይበሃሉ። ሙሉጌታን ያሬድን ዝፋተዉ ኣዕርኽቲ እምበር ነጋዶ ኮይኖም ኣይተፋለጡን። ሙሉጌታ ናይ ሒሳብ በዓል ሞያ እዩ። በዚ ስራሕ ብውልቅኡ ንኸባቢ ዓሰርተ ዓመት ሰሪሑ። ያሬድ ድማ ክኢላ “ዲዛይን” ዓለባ እዩ። በዚ ሞያ እውን ኣብ ኣዲስ ኣበባ “ኣዲስ ጋርመንት”፣ ኣብ ትግራይ ድማ ኣብ “ማ ጋርመንት” ተቖፂሩ ንልዕሊ ዓሰርተ ዓመት ሰሪሑ። ድሕሪ እዚ እዩ ዕርክነቶም ብሓባር ናብ ምስራሕ ከሰጋግርዎ ዝወሰኑ። ይኹን እምበር እዚ ስራሕ ንምጅማር ከም ቀንዲ ማሕንቖ ዝሓዞም መበገሲ ገንዘብ ነይሩ። ብርክት ዝበለ ገንዘብ ስለዘድሊ ብቐጥታ ክጅምርዎ ኣይከኣሉን። ብኣተሓሳስባ ቆሪፁ ንዘተልዓለ መፍትሒ ስለ ዘይሰኣን ኣብ ዝተቖፀርሉ ስራሕ ኮይኖም ገንዘብ ክዓቑሩ ወሲኖም። እዚ ተግባራዊ ድሕሪ ምግባር ዝጎደሎም ገንዘብ ካብ ዝተፈላለዩ ኣካላት ልቓሕ ዝረኽብሉ ባይታ ብምምችቻው ኣብ ስራሕ ግልጋሎት እናሃባ ዝነበራ ሓንቲ ክዳን እትዓፅፍ ክልተ ድማ ክዳን ዝገጣጥማ ብድምር ሰለስተ ሜሽናት ብ250 ሽሕ ብር ዓዲጎም። ጉንበት 2005 ዓ/ም ድማ በዘን ሰለስተ ሜሽናት፣ ንኻልኦት መካየዲ ስራሕ ዝወዕል 200 ሽሕ ብር ጥረ ገንዘብን ንባዕሎም ሓዊስካ ብሸውዓተ ሰራሕተኛታትን ትካል ስፌት ጨርቃ መርቂ “ኤም ዋይ ጋርመንት” ሕብረት ሽርክና ማሕበር ብዕሊ ኣጣይሾም።
ከም ኣገላልፃ መንእሰይ ያሬድ ኣስገዶም፣” እዚ ትካል እንትኽፈት ኩነታት ዕዳጋን ጠለብ ህዝብን ብዝግባእ ኣብ ግምት ብምእታው፣ ፅቡቓት ክዳውንቲ ናብ ዕዳጋ ብምቕራብ ተወዳዳሪ ኮይንካ ምርካብ ዝብል ዕላማ ሒዝና ኢና ተበጊስና” ይብል። እዚ ትካል ኲሓ ካብ ዝርከብ ዋንነቱ ናይ ሼክ መሐመድ ኣል ኣሙዲ ካብ ዝኾነ ትካል ጨርቃ መርቂ “ማ ጋርመንት” እዩ ጨርቂ ዝዕድግ። እዚ ጨርቂ ንዝተፈላለዩ ዓይነት ክዳውንቲ ኣብ ትካል “ኤም ዋይ ጋርመንት” ቅርፂ ወፂኡሉ፣ ንስፌት ቀሪቡ ዝተፈላለዩ መልክዓትን ማህተማትን ተገይርሉ ውዱእ ክዳን ኮይኑ ንዕዳጋ ይቐርብ። ህፃውንቲ፣ መናእሰይን ዓበይትን ዝተኸድንዎም ከናቲራ ኢትዮጵያዊ ፌደልን መልእኽትን ዝሓዙ ኮይኖም ንርኢ ኣለና። እዚ ምህርቲ ትካል ተኸዲነን ዝረኸብናየን ወይዘሪት ኪሮስ ተስፋይን ተበርህ ኣማረን ድማ እቶም ክዳውነቲ ፅቡቓት ካብ ምዃኖም ብተወሳኺ ዋግኦም ኣዝዩ ተመጣጣኒ ስለዘኾነ ናይቲ ትካል ዓማዊል ምዃነን ይዛረባ።
“ኤም ዋይ ጋርመንት” ኣብ 2006/2007ን ዓ/ም ብደረጃ ሃገር ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ ድሬዳዋ፣ ባህርዳርን መቐለን ኣብ ዝተሳለጡ ምርኢት ንግዲ ደቀቕትን ኣናእሽተይን ትካላት /ባዛር/ ብምስታፍ ፅቡቕ ጠለብን ናእዳን ረኺቡ እዩ። በዚ ምኽንያት ድማ ተሸላሚ ወረቐ ምስክር ኮይኑ። እቲ ትካል ካብ መቐለ ብተወሳኺ ኣብ ከተማ ደሴ እውን ብውክልና ምህርቱ እናሸጠ እዩ።
ኣብ ጉንበት 2005 ዓ/ም ብሰለስተ ማሽን፣ ተወሳኺ 200 ሽሕ ብርን ሸውዓተ ሰራሕተኛታትን ዝተኸፈተ እዚ ትካል፣ ሕዚ 17 ሜሽናትን 31 ቀወምቲ ሰራሕተኛታትን ብምሓዝ ክልተ ነጥቢ ሰለስተ ሚልዮን ዝግመት ሃፍተ ገነት ዝውንን ትካል ንምዃን በቒዑ ኣሎ። ስራሓቱ ብዝበለፀ ንምግፋሕ ድማ ኣብዚ ዓመት 500 ሽሕ ብር ካብ ደደቢት ማይክሮ ፋይናንስ ልቓሕ ወሲዱ ኣሎ። ጉዕዞ “ኤም ዋይ ጋርመንት” ብኣንፀባረቕቲ ዓወታት እናተዓጀበ ሰፊሕ ራእይ ዝሰነቐ ትካል እዩ። ኣብ 2024 ዓ/ም ጡጥ ካብ ምፍራይ ጀሚሩ ናይ ባዕሉ ጨርቂ ክሰርሕን ብደረጃ ዓለም ዝወዳደር፣ ንልዕሊ 20 ሽሕ ሰራሕተኛታት ዕድል ስራሕ ዝኸፍትን ትካል ንምዃን ራዕይ ሰኒቑ ለይትን ቀትርን ኣብ ስራሕ ተፀሚዱ ይርከብ። ቅኑዕ ልምዓታዊ ፖሊስና ካብ ዘፈረዮም ትካላት ሓደ ዝኾነ “ኤም ዋይ ጋርመንት” ንብዙሓት መናእሰይ ኣብነት ኮይኑ ከምዘለዓዕሎም እምነትና ፅኑዕ እዩ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ብሰንኪ የጋጥሙ ዘለው ናይ ፀጥታ ፀገማት ንፁሃት ዜጋታት ግዳያት ሞትን መቑሰልትን ከምኡ እውን ምዝንባልን ይኾኑ ኣለው።
ኣብ ወሰና ወሰን ክልላት ኦሮሚያን ሶማሊያን ብሰንኪ ዘጋጠሙ ግጭታት ኣማእቲ ኣሽሓት ኢትዮጵያዊያን ንዘመናት ይነብርሉ ካብ ዝነበሩ ብዘሕዝን ተመዛቢሎም።ኣብ ክልል ኦሮሚያ እውን ናይ ተቓውሞ ሰልፍትታ ስዒቦም መንነት መሰረት ዝገበሩ መጥቓዕትታት ተፈፂሞም ቁፅሮም ብንፁር ዘይተፈልጡ ሰባት ተቐቲሎም፣ቆሲሎም፣ንብረቶም ተዘሚቱን ተመዛቢሎምን እዮም።ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ብሄረ ኣምሓራን ተጋሩን።
ኣብ ዞባ ቡኖ በደሌ ብዙሓት ሰባት ተቐቲሎም፣ ቆሲሎም፣ንብረቶም ዓንዩን ተዘሪፉን።ናይቲ ክልል መንግስቲ እውን ዘረጋገፆ እዩ።
ኣብ 1977 ዓ/ም ኣብ ትግራይ ብሰንኪ ዝተኸሰተ ድርቂ ብሰፈራ ናብ ክልል ኦሮሚያ ዝኸዱን ንኣስታት 33 ዓመት ኣብኡ ይነብሩ ዘለውን ኣብ ስግኣት ንርከብ ኣለና ይብሉ ኣለው።ግዳያት መጥቓዕትን ምምዝባልን ንዝኾኑ ኣዘራሪብና ኣለና።ካብ ዞባታት ቡኖ በደሌ፣ምብራቕ ወለጋን ከተማ ሻሸመኔን።
ብምሉኡ ፀብፃብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
ዝኾነ ይኹን ኣብ ትሕቲ ኣርዑት ጭቆና: ምዝመዛን ወጽዓን ዝነብር ህዝቢ፥ ነቲ ዝውጽዖን ዘጋፍዖን ስርዓት ከለሊ ናይ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ኣሜን ኢሉን ረድዩን ዝግዛእ ፍጡር ስለዘየለ። ኣሜን ኢሉ ዘይግዛእ ካብ ኮነ ኣብ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ ክሳተፍ ዓቢ ተደላይነት ኣለዎ። ተሳትፎኡ ከኣ ብቐጥታ ብኣካል፡ ናይ ደገፍ ድምጽን ናይ ገንዘብ ሓገዝ ብምብርካትን ክኸውን ይኽእል።
ዜጋታት ኣብ ዝምልከቶም ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ እንተዘይተሳቲፎም ጽባሕ ካብቲ ብምልኪ ዝሳቐይዎን ዝግፍዕዎን ክላቐቑ ኣይክእሉን እዮም። ምኽንያቱ ነቲ ናይ ምልኪ ኣተሓስስባን ጽልዋኡን ንምውጋድ ዋናታት ክኾኑ ስለ ዝይክእሉ መመሊሶም ክድቆሱን ክምዝመዙን ኢዮም። በዚ ምኽንያት እቲ ጨፍሊቑ ጅሆ ሒዝዎም ዘሎ ምልኪ ወይ ኢደ-ወነናዊ ስልጣን ናይ ምብዳሁ ሓላፍነቶም ከም ምዃኑ ምስዝዝንግዑ ተወጻዕቲ ንሶም እዮም ክኾኑ። እቲ ምንታይ ምልኪ ንምልጋስ ናይ ዝተወሰኑ ሰባት፥ ዓሌት፥ ብሄር፡ ኣውራጃ ወይ ሃይምኖት ሓላፍነት ስለዘይኮነ።
ኣብ ሃገርና ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ናይ ምልጋስ ሓላፍነት ናይ መላእ እቲ ጭቁንን ግፉዕን ዜጋ እዩ። ስለዝኾነ ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ሃገሮም እጃሞም ከበርቱን ክዋስኡን ናይ ግድን እዩ። ዜጋታት ኣብ ፖለቲካዊ ምንቅስቓሳት ዘይምስታፎም ሕመቕ ናይ ሰልፍታት ወይ ውድባት ገይሮም ክወስድዎ ወይ እውን እተን ሰልፍታት ልዕሊ ዝዓቕመን ከብርክታ ክጽበዩ ኣይግባእን። ከምየሲ ምልኪ ንምልጋስ ክበሃል እንከሎ እቲ ጨቋኒ ስርዓት ጥራይ ዘይኮነ እንተላይ እቲ ጸረ ምልኪ ዝቃለስ እውን ኣብ ኣተሓሳስባኡ ካብ ምልካዊ ኣተሓሳስባ ናጻ ክኸውን ኣለዎ ማለት እዩ። በዚ ምኽንያት፡ እቲ ኣንጻር ምልኪ ዝካየድ ቃልሲ ብዘይ ተሳትፎ መላእ ዜጋታት ክዕወት ኣይክእልን እዩ። ምልኪ ንምልጋስ ጽባሕ ንመላእ ዜጋታት እታ ሃገር ዘርብሕን ዘቕስንን ኩነታት ክፈጠር እምበኣር፡ ናይ ዝሰፍሐ ተጨቚነ ዝብል ዜጋ ግደን ሓላፍነትን እዩ።
እዚ ክበሃል እንከሎ ነተን ኣለዋ ዝበሃላ ሰልፍታት ክከታተልን፥ ሓደ ብሓደ ክፈልጠንን ከለልየንን ይግባእ። ህዝቢ ክሰምርን ሓቢሩ ክነብርን ዝምነን ዝብህግን፥ ካብ ጭቆና ተላቒቑ ድሞክራሲያዊ ግዝኣተ ሕጊ ከንግስ እንተኾይኑ እምበር፡ ኢዱን እግሩን ኣጣሚሩ ተዓዛባይ ጥራይ ክኸውን ኣይግባእን። እቲ ምንታይ ቅኑዕ ዲሞክራሲያዊ ምሕደራ ብተሳትፎ መላእ ህዝቢ እዩ ክረጋገጽ ዝኽእል። ንዲሞክራሲ ብግቡእ ምፍላጥን ብተግባር ምምኳርን ሓደ ካብቲ ቀንዲ መሰረት ኣዕኑድ ናይ ግዝኣተሕጊ ስለ ዝኾነ ህዝቢ ከይተሳተፈን ኣብ ተግባር ከይኣተወን እንታይ ዓይነት ስርዓት ክተክል ምዃኑ ጽባሕ ክሕርብቶ እዩ።
በዚ ሕጂ ኣብ ደገ እንከሎና እንዕዘቦ ዘሎና፡ እዚ ዘይበሃል ቁጽሪ ሰልፍታትን ውድባትን ተደርዲረን እንከለዋ ወግሐ ጸብሐ ክፈናጨላን ኣብ ነንሓድሕደን ክወናጀላን እንከለዋ ግደ እቲ ካልእ ኣብ ሰልፍታትን ውድባትን ዘየሎ እንታይ ከኸውን ነይርዎ? ነቲ ምፍንጫል ምውጋድን ነቲ ሓቂ ፋሕቲሩ ንዝተጋገየ ጊጋ ከምዘሎ፥ ንቅኑዕ ከኣ ቅንዕነቱ ብምሕባርዶ ኣይኮነን? ዋላስ እንታይ ገደሰኒ ዘይንስልጣን እዮም ዝቆራቑሱ ዘለዉ ኢልካ ከምዘይናትካ ምርኣይሲ ጽባሕ ንግሆ ፍትሓውን ርትዓውን ሕብረተሰብ ክንከውንዶ ንኽእል? ተዕዛባይ ጥራሕ ምዃን ወይ’ውን ንጉዳይ ሃገር ከምዘይናትካ ምርኣይ ወገሐጸብሐ ምፍንጫል ነቲ ዘሎ ጨቋኒ ስርዓት ህግደፍ ዘርብሕ እምበር ካልእ ትርጉም የብሉን። ብኸምዚ ኣገባብ ድማ ንሃግርናን ህዝብናን ካብዚ ግፍዓዊ መላኺ ስርዓት ከነናግፎ ኣይኮናን። ንሓድነትና እውን ኣብ ሓደጋ ከነእቱ ምዃና እዩ ዝሕብረና። ኣብ ከምዚ ህሞት ከኣ ሃገርናን ህዝብናን ንምድሓን ዝብል መደብ ወይ ሓሳብ ክህልወና ኣይኮነን።
ምልኪ ንምልጋስ ኣብ ዝካየድ መስርሕ ውሑዳት ጸየቕቲ፡ ተበለጽትን፥ መደናገርትን ክህልዉ ናይ ግድን እዩ። ነዚኦም ንምልላዮምን መስመሮም ንምትሓዝን ከኣ ናይቲ ዝሰፍሐ ጸረ-ምልኪ ዝኾነ ኣካል እዩ። እዞም ተበለጽትን ጸየቕትን ብጸረ-ኣምር ዲሞክራሲ ዝጎዓዙን ከኣ ተቐላጢፎም ናብቲ ናይ ፍልልያት በዓቲ እዮም ዝዕቆቡ። በዚ ኣቢሎም ከኣ እቲ ናይ ምድንጋር ሰይጣናዊ ስራሓቶም ንምስላጥ ዘየለ ፍልልያት ንምዕማቚን ንሓሶት ብኹምራ ደጋጊሞም ኣብ ኣእምሮ ደቂ ሰባት ክሰዂዑን ለይቲ ምስ መዓልቲ ብግሁድ ይኹን ብስውር እናተንቀሳቐሱ ንምልኪ ዘጠናኽሩ እምበር ንምልኪ ዝድምስሱ ኣይኮኑን። መሰረት ዘይብሉ ሓሶትን መናፍሓትን ሓቅነት ዘይብሉ ክስን ብምዝውታር ከኣ ዲሞክራሲያዊ መስመር ክትተክተል ማለት ዝበት እዩ። ስለዚ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ነዚ መላኺ ስርዓትን ምልካዊ ኣተሓሳስባን ካብ ሱሩ ክመሓው ድሌት ዘለዎ ዘበለ ሓቅን ሓሶትን፥ ሕጋውን ዘይሕጋውነትን ፈልዩ ክመራመርን ፍርዲ ክህብን ዘይተዳለወ ደላይ ፍትሒ ከይተረደኦ ነቲ ስርዓት ደገፍ እዩ ዝኸውን ዘሎ።
ዜጋታት ኣብ ኣኼባታት ተሳቲፎም ርእይትኦም ክህቡን ርእይቶ ካልኦት ክስምዑን ክቕበሉን፥ ሓቀኛ ዲሞክራሲ ክምኮሩን ከተግብሩን ክጽዕሩ ኣለዎም። ዜጋታት ናይ ፖለቲካዊ ህይወት ኣንቀሳቐስቲ ብምዃኖም ነዚ ብዕቱብ ክስረሕሉ እንተኾይኖም ዓገብ ንዝበሃል ዓገብ ክብሉ፥ ንዝኹነን ክኹንኑ፥ ጸቕጢ ምግባር ዘድልዮ እንተኾይኑ ጸቕጢ ክግበሩ እንከለዉ እዮም ውሕስነት ናይ ግዝኣተ ሕጊ ዘረጋገጽ። ንሓድሕድካ እናተጎራፈጥካን፥ ብሓሶት እናጠቀንካን ግዝኣተ ሕጊ ክተውሕስ ማለት ዘይከውን እዩ። ልክዕ እዩ ዲሞክራሲ ናጽነትን መሰልን ኢዩ ጥራሕ ኢልና ንውድኦ ኣይኮነን። እንታይ ደኣ እቲ ኣምር ዲሞክራሲ ዝግዝኣሉ ወይ ዝጠልቦ እውን ዕረ እናጠዓመካ ናይ ምምላእን ምትግባርን እውን እዩ።


text:
“እንተደኣ እታ ኩሉ ጊዜ እትሰርሓ ስራሕ ቀፂልካ፤ እታ ኩሉ ጊዜ እትረኽባ ጥራሕ ኢኻ እትረክብ” ይብሃል። እዙይ ማለት ምስ ኩነታት ክተዓፃፀፍ ዘይከኣለ ኣሰራርሓ ተገቲሩ ይተርፍ ንምባል እዩ። ተገቲርካ ምትራፍ እውን ከይርከብ ይኽእል። መርዓስ ይቕረኽን ዓይነት። ብፍላይ ኣብ ሜዳ ፖለቲካ ዝፃወት ሓይሊ፤ በቢጊዚኡ ኣሰላልፉ ሓይልታት እናተንተነ መስርዑ ክሕሉ
እንተዘይኪኢሉ፤ ኣብ ቀጣን ገመድ ሕየት ጥራሕ ደው ይብል። ተሞክሮ ፍርቂ ክፍለ ዘመን ዘለዎ ኢህወደግ ድማ ጉዳይ ኣሰላልፋ ሓይልታት ኣፀቢቑ ይፈልጣ።
እንተኾነ ኢህወደግ ን16 ዓመታት ኣብ ማዕበል ለውጢ ከይኣተወ ፀኒሑ። ህዝቢ፤ ንፍተሒ ተቓሊስና ፍትሒ ሓሪሙና፤ ልምዓት ዘጓትቱን ሃዋርታታት ለውጢ ብዘይኮኑ ሰባት ክተምርሑና ጋዶ እዩ፤ ስራሕ ስአነት ዓምቢቡ ማዕሮ ተመሪቆም ሸውዓተ ዓመት ከፍ ንዝበሉ መናእሰይ መፍትሒ ግበሩ፤ ብፃህያይ ግዕዝይና ዓዲ ስለዝተወረረት ፍትሓዊ ክፍፍል ሃብትን ሓፋሽ በቢደረጅኡ ዝጥቀመሉ ባይታ ይጠፍእ ስለዘሎ ተጠንቀቑ፤ መሰል ምውዳብ፤ ምዝራብን ምፅሓፍን ተሽተሸርሺሩ ትግራይ ንፋስ ትስእን ኣላ፤ ማሕበራት ሓፋሽ ዝብሃላ ውዳበታት መጋበርያ ድኹማት መራሕቲ ጥራሕ ስለዝኾና ይመዓራረያ፤ ሚድያታት ትግራይ ድፋዕ ድኽመት መራሕቲ ካብ ምኳን ተናጊፈን ድምፂ እቲ ድምፂ ኣልቦ ህዝቢ ይኹና፤ መኣዲ ምይየጥኩምን እዝንኹምን ንሓፋሽ ኣይትዕፀዉ፤ ንኹለን ስጉምትታትኩም ብተሳትፎ ሓፋሽ ዓጅቡ ወዘተ ኢሉ ነጊርዎም እዩ። ሕሉፍ ሓሊፉውን ብዛዕባ ፀጥታ ኣልዒሉ ኣብ ዶባት ዘሎ ኣይ ሰላም ኣይ ኵናት መፍተሒ ክግበሮ፤ ፀቢብነትን ዕውር ትምክሕትን ተኳሲሖም ናብ ሓደጋ ከየእትዉና ሃየ ክብል ነገራት መስመር ከይስሕቱ ኣጠንቂቑ ነይሩ።
ህዝቢ ነዚ ኹሉ ምሕፅንታን ማዕዳን ከውሕዝ ዝኸኣለ፤ ምስቲ ውድብ ዝነበሮ ነዊሕ ሰብኣውን ታሪኻውን ሓድነት ከይብተኽ ተሰቁርዎ ስለዝሓሰበ ጥራሕ ምኳኑ ፍሉጥ እዩ። ህዝባዊ ውግንንኡ ውሻይ ኣትይዎ፤ ባዕላዊ ደሴት ሃኒፁ ኣብ ውሽጠ ጉዳዩ ዕንክሊል ክብል ጊዜ ዝሃንኮተ መሪሕነት ግን፤ ንምሕፅንታ ሓፋሽ ብዘብረቕርቑ ጭርሖታት እናጠበረ ኣብ ጎልጎል ክሳብ ዝወግሖ ዓዊኑ ፀኒሑ። ጠሪዑ ጠሪዑ እዝንን ድልየትን ውድብ ዝሰኣነ ኣካል ድማ፤ ስምዒቱ ክግንፍልን ፈላማይ ዝብሃሉን ገለ ደፋእቲ ሰጉምትታትን ናብ ምውሳድ ከምዝሰገረ ተራእዩ። እዚ ተርእዩ ከምቲ ሓደ እዋን ኣይተ ኣባይ ፀሃየ “ህዝቢ ተስፋ ምስወደአ እንታይ ክገብር ከምዝኽእል ኣርእዩና” ዝበልዎ፤ መመሰሲ እዩ። ለውጢ እንተደንጉዩ ድማ ናብ ዝኸፍአ ሓደጋ ከምዝኸይድ ንኽትትምቢ ምርምር ዘድልዮ ኣይኮነን።
መወዳእታ ግን፤ እቲ መገጣጥም ስሕበት ኢህወደግ ዝኾነ ህወሓት፤ ን35 መዓልቲ ሱባኤ ኣትዩ እንተብቅዕ፤ ሕዚስ በቲ ህዝብን ጊዜን ዝጠልቦ ዕምቆት ነብሰይ ፈትሸ ኣለኹ ኢሉና’ሎ። ከምታ ዝነበርኩዋ ክቕፅል ከምዘይክእል ተረዲኡኒስ መሰረታዊ ለውጢ ከምፅእ ብድድ ኢለ ኢሉ። ስትራቴጅያዊ ኣመራርሓ ከይሃብኩ ብተደማራይ ፀብፃብ ዝዓግብ ነይረ ክብል ተነሲሁ። ዘይድፈሩ ዝመስሉ ላዕለዎት ኣመራርሓ ብምውራድ ‘ውን ዕምቆትን ሓቀኝነትን እቲ ለውጢ ከርእየና ፈቲኑ ሎ።
ጭቡጥ ኩነታት ሃገርና ዝምሰክሮ ነገር እንተሃለወ፤ ኣይሽመባይ ለውጥታት ንዝጀመረ፤ ኣብ ዓሚቕ ጉድጓድ ንዝነበረ ህወሓት’ኳ ንእለታ ተኪኡ ዝስጉም ሓይሊ ኣዳሊና ከምዘይፀናሕና ይፍለጥ እዩ። ፖለቲካዊ ግጥም ብተፈጥርኡ ተኳሳሓይ፤ ቀፃላይ ዕድል ዓደን ህዝብን ፄርካ ዝግበር ግጥም እምበር፤ ብተብተብ ዝውዳእ ዋኒን ኣይኮነን። እዚ ማለት ሰላማዊ ምቅብባል ይፈፀም እንተዝብሃልኳ ጥንቃቐ ይሓትት። እዙይ እንትብሃል ግን እቲ መንእሰይን ምሁርን ዜጋ ኢህወደግ ከየራጥጥ ኢሉ ናይ ባዕሉ ሓይልን ሓዱሽ ኣተሓሳስባን እናሃነፀ ከምዝመፀ ማንም ክግንዘብ ኣለዎ።
ዝኾነ ኮይኑ እቲ ናይ ሕዚ ግምገማ ከም ሓደ ናይ ተስፋ ሃዋህው ገይሩ ክጥቀመሉ ይግባእ። ብውሑዱ ነገራት ናብ ጭኾል ወፅኦም ንፋስ ረኺቦም ኣለዉ። ዝጀመሮ እምበር ዝወደኦ ነገር ግን የለን። ኣብ ትግራይ ፅቡቕ ክብርን ተቐባልነትን መሊስና ሃገራዊ ቦታኻ ንሓዝ ዝብል ኣንፈትውን ከም ኣንፈት ፅቡቕ እዩ። ነባራት ተጋደልቲ ዝተኻፈሉሉ ገምጋም ምክያዱውን ነቲ ዓውደ ምይይጥን ባህጊ ለውጥን ስለዘራጉድ ክድገፍ ዘለዎ እዩ።
ሕዚ ህወሓት ዘርአዮ ጭላንጭል ቁሩብ ብርሃን ዝቐደደ ይመስል። እናተሃደስኩ ክሰርሕ እናሰራሕኹ ክህደስ እንተብል፤ እቲ ምሁርን መንእሰይንውን ልቡ ኣውዲቑ ዝፅበዮም ምኽንት ግን የብሉን ። ንሱውን በቲ ዝሓዞ ንቕሓት እናኸደ ክመዓራረን ክውደብን እዩ ዘለዎ። ዜጋታት ክውደቡን ወረጦ ክኾኑን ይግባእ። ሓፂረናና ዘለዋ መሰላት ብሰናይ ድልየት ህወሓት ዘይኮነስ ብቓልስና ጥራሕ ከምዝገሃዳ ሓፋሽ ፈሊጡ ኣሎ።
ሕዝውን እቲ ፖለቲካ ምህዳር ጋሕ ክብል ኣለዎ። ንኣብነት ኣብ ክልል ትግራይ ንዘሎ እንኮ ፖለቲካዊ ፓርቲ ዓረና፡ መንግስቲ ባዕሉ ማዕሮ በጀት እናመደበ ኣማራፅታቱ ዝገልፀሉ ሚዲሚዶ ከመቻችወሉ ንቡር እዩ። ኩለን ማሕበራት ሓፋሽ ምስሉያትን ብወንጭፍ ገለ ኣመራርሓ ዝሕለዋ ፅግዕተኛታት ካብ ምኳን ተናጊፈን ናብ ኢድ እቲ ናይ እማን ዝመስረተን ኣካል ክኣትዋ ይግባእ። እቲ ዘተጀመረ ምርር ዝበለ ፅርየት ንሙሉእ ገዛ ህወሓት ወሪዱ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ሕንግድ ነቐርሳን ክፀራርግ ይግባእ። እዙይ እንተዘይገይሩ ንድሕሪት ዝትኮስ ጭማራ ተመሊሱ ነቲ ለውጢ ዘበገሰ ሓይሊ እንተይተረፈ ከውድቖ ይኽእል እዩ።
እዙይ ኢልና መንእሰይን ምሁርን ሕዚውን ኣጀንዳታት ለውጢ እናቐርፅካ ምእነተ ህዝብኻን ዓድኻን ክትቃለስ ትፅቢት ይግበር። ከምቲ ብተግባር ለውጢ ንፅበ እናበልካ ንህወሓት ክትወቕሳ ዝፀናሕኻ ፤ ካባኻውን ጥብ ኢሉ ዝርአ ተግባር እዩ ሓፋሽ ዝፅበ። ኣንቱም ሓደሽቲ መራሕቲ እውን ምስ ህዝብኹም ተመያይጥኩም ንሓሙሽተ ዓሰርተ ዓመት እናበልኩም ቅልፂ ዝኾነ ናይ ለውጢ ኣንፈታትን ኣካይዳታትን ኣውፂእኹም ህዝቢ ከተንቀሳቕሱን ተስፋ ክትህቡን ይግባእ። ሓደራ ንብለኩም ግን በይንና ኢና እንፈትሖ ዝብል ውቃበ ከይዋረሰኩም፤ ብኣንፃሩ ብሰፊሕ ተሳትፎ ህዝቢን ኩሎም ዝምልከቶም ኣካላትን እዩ ዝፍታሕ ዝብል እምነት ሒዝኩም ንተግባራውነቱ ክትተግሁ ይግባእ። በታ ዝነበረት መንገዲ ምኻድ ከም ዘይተዋፅእ ርግፀኛ ምዃን ይከኣል።


text:
ቁጠባዊ ዕቤት ኢትዮጵያ ንሃገራት ኣፍሪካ ክበልፅ’ዩ
መቐለ ሓምለ 10/2009(ድወት)ቁጠባዊ ዕቤት ኢትዮጵያ ኣብዚ በጀት ዓመት ንሃገራት ኣፍሪካ በሊፁ ኣብ ቅድሚት ክስራዕ’ዩ ኢሉ ባንኪ ዓለም፡፡
ትምብያ ባንኪ ዓለም ከምዘመልክቶ ንኢትዮጵያ ስዒበን ታንዛንያ፣ ኮትዲቭዋርን ሰኔጋልን ብቅደም ስዓብ ዝስርዓ ሃገራት’የን፡፡
ቁጠባ ኢትዮጵያ ብ8.3 ሚኢታዊ
ቁጠባ ታንዛንያ ብ7.2
ቁጠባ ኮትዲቭዋር ብ6.8 ከምኡ’ውን ቁጠባ
ሰኔጋል ብ6.7 ሚኢታዊ ክዓቢ’ዩ ተባሂሉ’ሎ
እዘን ሃገራት ንምስፍፋሕ መሰረተ ልምዓት መፍረያይነት ሕርሻን ዝሃበኦ ጠመተን ኣብ ወሃብቲ ኣገልግሎት ዝረአ ዘሎ ምስፍሕፋሕን መሰረት ዕቤተን ከምዝኮነ ገሊፁ፡፡
ኣብዝሓ ሃገራት ኣፍሪካ ኣብዚ ዓመት ብ2.6 ኣብ ቀፃሊ ዓመት ብ3.2 ሚኢታዊ ቁጠባዊ ዕቤት ከምዘመዝግባ ቅድመ ትንበያ ዘቀመጠ ባንኪ ዓለም ብፍላይ ኣብ ሃገራት ምብራቅ ኣፍሪካ ዘጋጥም ዘሎ ድርቂ ምክንያት ምንካይ መፍረያይነትን ፀገም ምርግጋፅ ውሕስነት መግብን ክኸውን ከምዝክእል ሓቢሩ፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሚያዝያ’ውን ብተመሳሳሊ ቁጠባ ኢትዮጵያ ንቁጠባ ኬንያ ከምዝበለፀ ምግላፁ ይዝከር ኣብ መንጎአን ዘሎ ቁጠባዊ ዕቤት 29 ሚልዮን ዶላር ኣፈላላይ ከምዘለዎ ብምጥቃስ በዝሒ ህዝቢ ኢትዮያ ካብ ኬንያ ብዕፅፊ ዝዛየደ ብምኳኑ እቲ ኣፈላላይ ንቁጠባዊ ዕቤት ኢትዮጵያ ዓቢ ትርጉም ከምዘለዎ ገሊፁ ባንኪ ዓለም፡፡ዋልታ


text:
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት፡ ቅነ ዝኽሪ መበል 26 ዓመት ነጻነት ኤርትራ፡ መራሕቲ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለዩ ኤርትራዊ ማዕከናት ዜናን መድረኻትን ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ኣስተምህሮኣዊ መብርሂ ክህቡ ቀንዮም። ኣቶ መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣቦመንበር ኣብ ሬድዮ ኤረና፡ ኣቶ ወልደየሱስ ዓማር ሓላፊ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ኣብ መርበብ ዓዋተ፡ ኣቶ ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ) ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ውደባዊ ጉዳያት ኣብ ቲቪ ቴምፖ ኣፍሪክ፡ ኣቶ ረዘነ ተስፋጼን ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ገንዘባዊ ጉዳያት ኣብ ርክብ ኤርትራውያንን ሽውደናውያንን ኣቶ ተኽለ መለኪን ኣባል ማእከላይ ባይቶ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ንሓርነትን ብመልክዕ ጽሑፋትን ቃለ መጠይቓትን ዘቕረብዎም ንኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። ብዘይካዚ ኣቶ ደበሳይ በየነ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ዜናን ኣቶ ሃይለ ገብሩ ኣባል ማእከላይ ባይቶን እውን ኣብ ምምዕባል ውሽጣዊ ዓቕሚ ሰልፊ ዘድሃቡ ኣስተምህሮታት ንኣባላት ሰልፊ ምሃቦም ዝዝከር እዩ።
እዞም መራሕቲ ሰዲህኤ ዘድሃብሉ ጉዳያት ብሓፈሻ ኣብ ሰልፋዊ ክሊ ከይተደረቱ፡ እንተላይ ኣብ ኤርትራውን ከባብያውን ዛዕባታት ዘተኮሩ ኣስተምህሮታት እዮም ሂቦም። ዝያዳ ንምጥቃሶም ዝኣክል ካብ ዘተኮሩሎምን ዘብርህዎምን ዛዕባታት፡
- ብደሆታት ኣብ ግዜ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ።
- ኣብ መስርሕ ቃልሲ ዘጋጠሙ ፍልልያትን ናብ መሪር ሕድሕድ ውግእ ምምረሖምን ዘሕደርዎ ኣሉታዊ ስንብራትን።
- ኣብ ምርግጋጽ ነጻነት ኤርትራ 1991 ናይ ሎሚ ገዛኢ ህግደፍ ዝፈጸሞ ጌጋታትን ሳዕቤኑን፡ ሽዑ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ተጽዕኖ ክፈጥሩ ዝግበኦም ዝነበሩ ወገናት ግበኦም ዘይምፍጻሞምን።
- ግደ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቃልሲ ምእንቲ ነጻነትን ብሰንኪ ህግደፍ ሞሳኡ ከም ዘይረኸበን።
- መንእሰያት ኤርትራ ትውልዳዊ ሓላፍነቶም ምርካብ ዘኽእሎም ሚዛናዊ ንቕሓት ክቐስሙ ከም ዝግበኦም።
- ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ህግደፍ ዘሕልፎ ዘሎ ህይወትን ህግደፍ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዘካይዶ ዘሎ ሸርሕታትን።
- ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ህይወት ካብዚ ኣትይዎ ዘሎ መጻብቦ ንክወጽእ ሓይልታት ተቓውሞ ብሓባርን ብግልን ክዓምዎ ዝግበኦም ዕማማት።
- ፈተውትን መሓዙትን ኤርትራውያን ኣብ ምዕዋት ቃልስና ከወፍዩ ምጽዋዕ።
- ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝኽተሎ ኣገባብ ቃልሲ፡ ዝምረሓሉ ፖሊሲን ዝቕየደሉ ደሞክራሲያዊ መትከላትን
ምብራህ እቶም ቀንድታት እዮም።
እዚ መግለጽታት፡ ብሓደ ወገን መርገጽ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝተፈላለዩ ዛዕባታት ዘብርሀን ውሽጣዊ ዓቕሚ ኣብ ምሕያል ዝሕግዝን ክኸውን እንከሎ፡ በቲ ካልእ ወገን ድማ ኣብ ክሊ ሰዲህኤ ከይተሓጽረ፡ ኤርትራውን ከባብያውን ኩነታት እውን ዘብረሀ ነይሩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣቲ ብመልክዕ ጽሑፋትን ቃለ መጠይቕን ዝተዋህበ ሓባርን መሃርን መግለጽታት፡ ህዝቢ ኩነታት ተረዲኡ ኣብቲ ቃልሲ ክሳተፍ ዝሕግዝ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ናይ ግሉጽነት ባህሊ ኣብ ምዕኳዅ እውን ናቱ ብጽሒት ኣለዎ። እዚ በቲ ዝተፈላለዩ ወገናት ሰሚዖምን ኣንቢቦምን ዝህብዎ ዘለዉ ግብረ መልሲ ተረጋጊጹ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ቃልስና ይረኣዩ ካብ ዘለዉ ጸገማት፡ ብሓፈሻ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ እቲ ድሕሪ ነጻነት ዝተወልደ ወይ ኣብ ግዜ ነጻነት ህጻን ዝነበረ ኤርትራዊ ክፍሊ ሕብረተሰብ፡ ብዛዕባ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ሚዛናዊ ግንዛበ ዘየብሉ ምዃኑ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ንግደ ዝተፈላለዩ ውድባትን ህዝቢ ኤርትራን ክሒዱ ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ጥራይ ሓደ ሸነኻዊ ጥምዙዝ ታሪኽ ከስርጽ ስለ ዝፍትን፡ እዚ ብቅኑዕ ሚዛናውነት ክትካእ ናይ ግድን እዩ። እዚ ብመራሕቲ ሰዲህኤ ክወሃብ ዝቐነየ መብርህታት ከኣ ኣብዚ መዳይዚ ኣዝዩ ሓጋዚ እዩ።
ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ዓዲ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ርሑቕ ብዛዕባ ተቓወምቲ ውድባት ክሓስብ እንከሎ፡ በቲ ብዝሐን እዩ ዝስከፍን ዝስንብድን። ብዛዕባ መትከላት ነፍሲ ወከፈን ዘለዎ ኣፍልጦ፡ ብሰኒ ጉጅለ ህግደፍ ኣዝዩ ድሩት ምዃኑ ከኣ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ዝቃላሕ እዩ። ከምዚ ብምዃኑ ህዝቢ ነየነይቲ ውድብ ከም ዝድግፍ ኣብ ምውሳን ኣብ ዝጽገምሉ ደረጃ እዩ ዘሎ። ብዛዕባተን ዝድግፈን ወይ ዝቃወመን ውድባት ግቡእ ኣፍልጦ ከይረኸበ ዝወስዶ ምርጫ ኣብ ጌጋ ከም ዘውድቖ ከኣ ንዕዘብ ኣለና። ናይተን ውድባት መንነት ብፖለቲካዊ ዓይኒ ክርዳእ ኣብ ዘይከኣለሉ ምርጫኡ ኣብ መሰረታዊ ዘይኮኑ ዝንባለታት ክምርኮስ ከም ዝግደድ ከኣ ፍሉጥ እዩ። ካብዚ ንምድሓን እምበኣር ተቓወምቲ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ዝኽተለኦ ፖሊሲታት ናብ ህዝቢ ከቕርባ ግድነት እዩ። እዚ ክረጋገጽ ካብ ዝኽእለሉ ኣገባባት ሓደ ከኣ ብኸምዚ ብመራሕቲ ሰዲህኤ ክወሃብ ዝቐነየ ኣስተምህሮ እዩ። እዚ ብካለኦት ውድባት እውን ክሰዓብ ዝግበኦ ኣብነታዊ ተግባር እዩ። ሰደህኤ ከኣ ብዝረኸቦ ኣጋጣሚ ክቕጽሎ እዩ።
ኣብ ደንበ ተቓውሞና ዝነጥፋ ማሕበራዊ ሚድያታት፡ መራሕቲ ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ መድረኽ ቀሪቦም፡ ኣብ ህልዊ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ሃለዋት ዘለዎም ሚዛንን፡ መተካእታኦም ድሕሪ ውድቀት ህግደፍን ናብ ህዝቢ ከቕርቡ ምትብባዕ ሓደ ካብ ዝተሰለፋሉ ዕላማ እዩ ዝብል ተረድኦ ኣለና። ቆላሕተአን ድማ ጌጋ ንምጉላሕን ፍልልያት ንምግዳድን ዘይኮነ፡ ባህሊ ምጽውዋርን ምክእኣልን ምኽባር፡ ትካላውን ሕጋውን ኣሰራርሓ ክኸውን ይግበኦ። ብመንጽር እዚ ንሓለፍቲ ሰደህኤ ዝኸፈተኦ ኣፍደገ እንዳነኣድና ምስኣቶም ኮነ ምስ ካለኦት መርሕቲ ውድባት ክቕጽለኦ ከኣ ነተባብዐን።


text:
እቶም መተሓላለፍቲ መስመራት ወርሒ ታሕሳስ ክዛዘሙ እዮም…
መቐለ መስከረም 03/2010(ድወት) ህንፀቶም ኣብ ምስላጥ ዝርከቡ 21 ኣናእሽቱ መከፋፈሊ ሓይሊ ኤሌክትሪክን መስመራት መተሓላለፊ ሓይልን ሙሉእ ብሙሉእ ኣብ ወርሒ ታሕሳስ ከምዝዛዘሙ ሓይሊ ኤሌክተሪክ ኢትዮጵያ ገሊፁ።
እዞም ፕሮጀክታት ካብ ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ብዝተረኸበ 200ሚልዮን ዶላር ልቓሕን ሓገዝ ገንዘብ ህንፀቶም ክሳለጥ ዝፀንሐ ኾይኑ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሩ ብውስን መልክዑ ኣገልግሎት እንዳሃቡ እዮም።
እቲ ህንፀት 21 ኣናእሽቱ ጣብያታትን 943 ኪሎ ሜትር ዝጓዓዙ በዓል 230 ኪሎ ቮልት ሓደሽቲ ህንፀታትን መመሓየሺ መስመራት መተሓላለፊ ሓይሊ ዘካተተ እዩ።
እዚ ስራሕቲ ህንፀት ምምሕያሽ ኣብ መላእ ኢትዮጵያ እንዳተሳለጠ ኮይኑ ፅርየትን ተበፃሕነት ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዘስፍሕን ንፓርክታት ኢንዳስትሪ ሓዊሱ ሓይሊ ዘቅርብ እዩ ተባሂሉ ኣሎ።
ኣተሓባበሪ ፕሮጀክት ምምሕያሽ መስመራት መተሓላለፊ ሓይሊ ኤሌክትሪክ እቲ ትካል ኣይተ ውድነህ የማነ እዞም ዝሳለጡ ዘለዉ ፕሮጀክታት ብዝተትሓዘሎም ግዘ ሰሌዳ ብምዝዛም ኣብ ሃገርና ዝርኣ ዘሎ ፀገም ቐረብ ሓይሊ ንምንካይ ዘኽአሉ ከምዝኾኑ ተዛሪቦም።
ካብ ቆቃ-ሁርሶ፣ ድሬዳዋ-ጁቡቲ ዝዘልቅ ካብ ወልቅጤ-ሆስና-ሃለባ ገይሩ ናብ ኢንዳስትሪ ፓርክ ሃወሳ ዝኸይድን ካብ ኣላማጣ-መኾኒ- መቐለ ዝኸይድ መስመር ስራሕቱ ይሳለጥ ከምዘሎ ከም ኣብነት ገሊፆም።
ኣብ ባንኪ ልምዓት ኣፍሪካ ዳይሬክተር ኣካያዲ ስራሕ ሸውዓተ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ዶክተር ካሌብ ወጋሮ ብወገኖም እቲ ባንኪ ቐንዲ ትኹረት ሂቡ ካብዘሳልጦም ስራሕቲ ሓደ ሓይሊ ኤሌክትሪክ እዩ ኢሎም።
እቶም ፕሮጀክታት ኣብ ዝተትሓዘሎም እዋን ክዛዘሙ ምኽኣሎምን እቲ ዝተፈቐደ ገንዘብ ብዝግባእ ኣብ ስራሕ ምውዓሉ እቲ ባንኪ ኣብ ቐፃሊ ኢትዮጵያ ንኻልኦት ፕሮጀክታት ሓይሊ ትደልዮ ገንዘብ ንክፈቀደላ ዘኸእል እዩ ኢሎም።
እዚ ፕሮጀክት ኣካል ምትእስሳር ሓይሊ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ብምዃኑ ኢትዮጵያ ምስ ሃገራት ጁቡትን ኬንያን ብሓይሊ ዘተኣሳስር ከምዝኾነ ንምፍላጥ ተኻኢሉ።


text:
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብመሪሕነት የማነ ገብርኣብ ( ማንኪ) ኣብ ሆላንድ ከካይዶ ጀሚሩ ዝነበረ ኣኼባ ኩርኩር ህግደፍ (YPFDJ) ብ ሳላ ተባዕ ተቓውሞ ደለይቲ ፍትሒ ሆላንድ ተሰሪዙ። ልኡኻት ህግደፍ ብህጹጽ ክወጽኡ ተኣዚዞም።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብመሪሕነት የማነ ገብርኣብ (ማንኪ) ኣብ ሆላንድ ሎሚ 13 ሚያዝያ ከካይዶ ጀሚሩ ዝነበረ ኣኼባ ኩርኩር ህግደፍ (YPFDJ) ብ ሳላ ተባዕ ተቓውሞ ደለይቲ ፍትሒ ሆላንድ ተሰሪዙ፣ ኩሎም ልኡኻት ህግደፍ ካብ ሆላንድ ብህጹጽ ክወጽኡ ተኣዚዞም
ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ብመሪሕነት የማነ ገብርኣብ (ማንኪ) ኣብ ሆላንድ ሎሚ 13 ሚያዝያ ከካይዶ ጀሚሩ ዝነበረ ኣኼባ ኩርኩር ህግደፍ (YPFDJ) ብ ሳላ ተባዕ ተቓውሞ ደለይቲ ፍትሒ ሆላንድ ተሰሪዙ፣ ኩሎም ልኡኻት ህግደፍ ካብ ሆላንድ ብህጹጽ ክወጽኡ ተኣዚዞም ከምዘለዉ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ብመሰረት እቲ ሓበሬታ፣ ነቲ ኣኼባ YPFDJ ደው ናይ ምባል ትእዛዝ ከንቲባ ከተማ Veldhoven ኣብ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሎሚ ምሸት ሰዓት 8፣00 ብናይ ሆላንድ ኣቋጻጽራ ብወግዒ ከምዝገለጾ ተፈሊጡ።
ኣብ ሆላንድ ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ፣ ናይቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ንህዝብ ኤርትራ ጨቍኑ፣ ኣብ ሽበራ ኣብ ወጻኢ ዝነበሩ ኤርትራውያን ዝርከብ ምልካዊ ስርዓት ኣኼባ ኣብታ ሃገር ከይካየድ ቀጻሊ ጎስጓሳት ከካይዱ ድሕሪ ምቕናይ፣ ሎሚ ናብቲ ልኡኻት ምልካዊ ስርዓት ኢሳይያስ ተሓቢኦም ኣኼባ ዝጀመሩሉ ኣብ Veldhoven ዝርከብ ሆቴል ብቕጽበት ከይዶም ብዝገበሩዎ ተሪር ተቓውሞ ክፈሽል ከምዝኸኣለ ምስ ድምጺ ኣሰና ሓጺር ቃለመጠየቕ ዝገበረ ሓደ ካብ ንጡፋት ወደብቲ ናይቲ ተቓውሞ ሓው ያቆብ ሓቢሩ።
ብመሰረት ‘ቲ ሓበሬታ፣ ኣብ ዓዲ ጥልያን ዝመደበሩ ኣምባሳደር ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ናብቲ ኣኼባ ብመኪና ክኣቱ ኣብ ዝፈተነሉ እቶም ብብዙሕ ሽግረም መከራን ምድረበዳን ባሕርን ጥሒሶም ዝተሰዱ መንእሰያት ኣብ ጽንርግያ ደቂሶም ስለዝዓገቱዎ ናብቲ ኣኼባ ክኣቱ ይከኣለን። ብድሕሪኡ፣ ናብቲ ኣዳራሽ ዝኣትዉ ዝነበሩ ስቓይ መንእሰያት ኤርትራ ዘይተሰቆሮም ሰለስተ ሙዚቀኛታት ብሰንኪ ዘርኣዩዎ ብድዐ ምስቶም ሰልፈኛታት ደለይቲ ፍትሒ ኣብ ግጭት ድሕሪ ምብጽሖም፣ ፖሊስ ሆላንድ መጺኦም ነቲ ኩነታት ከምዝተመልከቱዎን ነቲ ኣኼባ ደው ከብሉዎ ከለዉ፣ ገለ ካብ ደለይቲ ብትሒ ንግዚኡ ብፖሊስ ተታሒዞም ኣለዉ።
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኤውሮጳ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣኼባ YPFDJ ከካይድ ናይ መጀምርያኡ ኳ እንተዘይኮነ፣ ካብ ደለይቲ ፍትሒ ቀጻሊ ተቓውሞ ከጋጥሞ ብምጽንሑ ነቲ ናይ ኣኼባ ኣዳራሽን ከተማን ክሳብ ናይ መወዳእታ ሰዓት ብምስጢር ብምሓዝ ብቐባሕ መባሕ ‘ዩ ዘካይዶ ነይሩ። ሎሚ ግን ሳላ ‘ቶም ኣብ ሆላንድ ዝርከቡ ተባዓት ደለይቲ ፍትሒ ዘካየዱዎ ጽኑዕ ምክትታልን ጻዕርን ክሰልጦ ኣይከኣለን። ደለይቲ ፍትሒ ሆላንድ ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ዓማጺ ስርዓት ተዓዊቶም።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሉለዮ እተፈላለየ ቪላታትን ኣፓርትመትን ኮንዶሚንዩምን ዝሓዘ መንበሪ ቦታ ኣሎ። ሉለቡ ናይቲ ኮምዩን ናይ ክራይ ኣባይቲ ቤትጽሕፈት ኮይኑ ገዛውቲ የቕርብ። 91% ናይ ሉለዮ ተኻረይቲ በቲ መንበሪኦም ዕጉባት እዮም። ሉለቡ ኣብ ከትማ ይኹን ኣብ ጥቓ ተፈጥሮ ኣባይቲ የቕርብ እዩ። ናይቲ ኮምዩን ናይ ስደተኛታት መቐበሊ ነቶም ገዛ ዝደልዩ ስደተኛታት ገዛ ንኪረኽቡ ይሕግዞም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ካብ 75000 ተቐማጦ ሉለዮ እቶም 6800 ኣብ ካልእ ሃገር እተወልዱ እዮም። እቲ በቶም ናይ ኖርዲክ ዓሌት ዘይብሎም ኣዘውቲሩ ዚዝረብ ቋንቋ፡ ዓረብን ፍርስን ዳሪን ታይላንድ በርማ ቻይና ትግርኛን እንግሊዝን እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሉለዮ 500 ምዝጉባት ማሕበራት ኣለዋ። ንሳተን ኣብዚ ፍጻመታትዚ ይነጥፋ፤ ስፖርት፡ ባህሊ፡ ዝሮት፡ ክንክን ጥዕና። ገለ ኣብያተክርስትያንን ሃይማኖታዊ ማሕበራትን ኣለዋ።ኣብ ሉለዮ ናብ ስደተኛታት ዝጠመታ ማሕበራትን ውድባትን ኣለዋ፡ ንኣብነት ከም ናይ እስልምና ማሕበር፡ ሽወደን-በርማ ማሕበር፡ ሩስያ-ሽወደን ማሕበር፡ ስፑትኒክ ወዘተ...
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሉለዮ ምንባር ብዙሕ ምርጫታት ምህላው ማለት እዩ። ካብን ናብን ስራሕን ቤትትምህርትን መዘናግዒ ቦታታትን ቀረባ ብምዃኑ ንህይወት ፈኲስ ይገብሮ። ኣብኡ ኩሉ ይርከብ፤ ተፈጥሮ፡ ስፖርት፡ ባህልን መዘናግዕን፡ ከም ንኣብነት፡ ድኳናት፡ ኣብያተመግቢ፡ ናይ ስፖርትን ጂምን ኣደራሽ፡ ሲነማን ተያትርን። ኣብ ሉለዮ ኩሉቱር ሁስ ዚብሃል ህንጻ ኣሎ፡ ኣብ ውሽጡ ድማ ቤትንባብ፡ ናይ ስነጥበብ ክፍሊ፡ ናይ ኮንሰርት ክፍሊታት፡ ባርን ሪስቶራንተን ኣሎ። ሉለዮ ሃብታም ናይ ሙዚቃ ባህልን ዘመርትን ኣለዎ። ኣብ ጥቓቲ ከተማ ኣብ ሀርትሰትረስከት ናይ ዓሳ መግፈፊ ኣሎ፡ ካብ ሉለዮ ሰንትሩም ቅሩብ ኪሎመትር፡ ከምኡውን ጥቓ ከተማታት ዚርከቡ እተዓቀቡ ናይ ተፈጥሮ ቦታታት ኣለዉ። ሉለዮ ናይ ዕዳጋ ቦታ እያ፡ ኣብቲ ማእከል ከተማን ኣብቲ ስቱርሀደን ዚብሃል ካብ ሉለዮ ወጻኢ፡ ብዙሕ ናይ ዕዳጋ ኣደራሻት ኣሎ። ኣብ ሉለዮ ብዙሕ ናይ ዘገልገለ ኣቕሑ መሸጢ ድኳናት ኣለዋ፡ ንሳተን ድማ ነዚ ዚመስል ይሸጣ፤ ዘገልገለ ኣቕሑ ገዛ፡ ናይ ተክኒክን ናይ ስፖርትን መሳርሒ፡ ኣጫርቕ፡ ክዳውንቲ፡ ፈናጅልን መጻሕፍትን። ሉለዮ ናይ ስፖርት ከተማውን እያ፡ ሰለስተ ምሩጻት ጋንታታ ኣለዉዋ፤ ሉለዮ ሆኪ፡ ኤል ኤፍ ባስከትን ኖርዝላንድ ባስከትን። ኣረዩስሃለን ናይ ሽወደን ዝዓበየ ናይ ውሽጢ ገዛ ናይ ስፖርትን ናይ ኤክስፖን ወዘተ. ደምበ እዩ። ሉለዮ 15 ናይ ስፖርት ኣደራሻት፡ 4 ናይ መሓምበሲ ገዛን 5 ናይ መጻወቲ በረድን መጋለብን ኣለዋ።
ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ቤትጽሕፈት ቀረጽን ቤትጽሕፈት መድህንን ኣብ ውሽጢ ከተማ ይርከብ፡ ከምኡውን ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ናይቲ ክፍሊ ምውህሃድ ዝኾነ ናይ ስደተኛታት መቐበልን።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ሉለዮ ናይቶም ህጻናት ዘለዎም ስድራቤት ምርጫ እያ። ኣብዝ፡ ኩሉ ቀረባ እዩ፡ ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክሳዕ ዩኒቨርሲቲ። ኣብ ሉለዮ ንደቂ 1-5 ዝኾኑ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ፡ ከምኡውን ኣጸደ ስድረቤት ንህጻናት ካብ 1-5 ዓመት፡ ክንክን ህጻናት ብግዜ ዘይጥዕም ሰዓታት ስራሕ፡ ክፉት መራኸቢ ብታ ንኣኻ ማለት በይንኻ ምስ ህጻን ኣብ ገዛ ዘሎኻ፡ ማእከል ምዝንጋዕ ከምኡውን ናጻ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት። ኣብ ናይ ሉለዮ ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ነቶም ፍሉይ ሓገዝ ዘድልዮም ህጻናት ዝዓለመ ክፍሊ ኣሎ፡ ንኣብነት ነቶም ናይ ምስማዕ ጸገም ዘለዎም፡ ናይ ቋንቋ ጸገም ዘለዎም፡ ከምኡውን ንዝተፈላለየ ስንክልና ዘለዎም።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ናይ ሉለዮ ኮምዩን እታ መጻኢት ቤትትምህርቲ እታ ዝበለጸት ክትከውን እዩ ዚደሊ! ናይቲ ኮምዩን ራኢ እተን ናይቲ ኮምዩን ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ተመሃሮን ከምኡውን ሰራሕተኛታት ንኺዕወቱ ዕድል ምሃብ እዩ።
ኩሉ ናይ ኮምዩን ቤትትምህርቲ ጀዮግራፍያዊ ግዴታ ኣለዎ ስለዚ ኣብያተትምህርቲ ነቶም ኣብኡ ዚቕመጡ ቀዳምነት ኪህብ ይግባእ። ውላድካ ኣብ ሓንቲ ካብተን ኣብ ከባቢ ዘለዋ ኣብያተትምህርቲ ቦታ ንኺወሃቦ ውሕስነት ኣለዎ። ናይ ኮምዩን ኣብያተትምህርቲ ኣየኽፍላን እየን።
ኣብ ሉለዮ ናይ ባህሊ ቤትትምህርትን ሞንተሶሪን ከምኡውን ናጻ ቤትትምህርቲ ከም ኖርሸነት፡ ኒያ ለሮቨርከትን ናይ ኒየሚሰል ክቫርኖ ናይ ብሕቲ ቤትትምህርቲ።
ኣብ ሉለዮ ኣብ መንጎ ናይ ኮምዩን ዝኾነ ናይ ሉለዮ ይምናስየቢን ወይ ከኣ ገለ ካብቶም ብሕታውያን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተትምህርቲ ክትመርጽ ትኽእል። ናይ ሉለዮ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣብቲናይ ሉለዮ ይምናስየቢ ካምፓስ ይርከብ።ኣብኡ ከኣ 2300 ተመሃሮን 280 ሰራሕተኛታትን ኣለዉ።
ዕድላት ትምህርቲ
ነቶም ኪመሃሩ ዚደልዩ እተፈላለየ ምርጫታት ኣሎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ኣብ ኤስኤፍኢ ክትኣቱ ትኽእል ከምኡውን ንሓደስቲ መጻእቲ ዚወሃብ ናይ ማሕበረሰብ ናይ ምልላይ ትምህርቲ። ኣብዚ፡ መሰረታውን ካልኣይ ደረጃውን ትምህርቲ ክትቀስም ተኽእሎ ኣሎ።
ኣብ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ኣብ ናይ ሞያ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ክትመሃር ይከኣል። ንሱ ድሕሪ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኮይኑ ንስራሕ ተደላያይ እዩ። ትሕዝቶን ዕላማን ስልጠና ይፈላለ እዩ ቀጻሊ ድማ እዩ ዚተዓራረ።
ሉለዮ ፍሉይ ናይ ዓበይቲ ስልጠና ኣለዎ። እቲ ስልጠና ነቶም 20 ዓመት ዝዕድመኦምን ናይ ምዕባለ ጸገም ዘለዎምን ወይ ምስ ዓበዩ ናይ ሕንጎል ጉድኣት ዝወረዶምን ወለናታዊ እዩ።
ኣብ ሉለዮ ሱንደርቢ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ንሱ ሓፈሻዊን እተፈላለየን ኮርሳት ኣለዎ። ኣብ ዩኒቭርሲቲ ክትመሃር እንተ ደሊኻ ኣብ ናይ ሉለዮ ተክኒካል ዩኒቨርሲቲ ተኽእሎ ኣሎ። ንሱ 19000 ተመሃሮ ኣለዉዎ፡ ሓይሉ ድማ ኣብ ተክኒካዊ ነገራት እዩ። እቲ ዩኒቭርሲቲ ኣጠቓላሊ ናይ ምምሃር ስልጠና፡ ናይ ቁጠባ ስልጠናን ካልእ ናይ ሶሻል ሳየንስን ሙዚቃን ትልሂትን ተያትርን መድያን ይህብ። ምስ ኣህጉራውን ሃገራውን ትካላት ብምትሕብባርውን ኣፕላይድ ሪሰርች የካይድ እዩ።
ኣገልጎት ጥዕና
ሉለዮ ናይ ኖርቦተን ወረዳ እዩ ኣብዚ ግዜዚ ድማ ኣብቲ ኮምዩን ትሽዓተ ማእከል ጥዕና ይርከባ። እቲ ማእከል ጥዕና ኩሉ ግዜ ምሳኻ እዩ። ምስ ተወለድካ ኣብቲ ክፍሊ ወሊድ ይመዝኑኻን ይዕቅኑኻን። ናይ መጀመርያ ሓናት ምስ ሓመምካ ወይ እግርኻ ምስ ተመነኻ ወይ ጋስትራይትስ ምስ ሓመምካ። ምስ ኣረግካ እሞ ቀጻሊ ናይ ደም ምርመራን ኣፋውስን ምስ ዘድልየካ። ንኹሉ ሰብ ንምሕካም ክኢላታት ዝኾኑ ሓከምቲ፡ ነርሳት፡ ናይ ስራሕ ሓከምትን ናይ ጭዋዳታት ሓከምቲ። ኣብቲ ናይ ጥዕና ማእከል፡ ዘድሊ ሕክምና ኣብ ግዜኡ ይወሃብ።
ኣብ ሉለዮ ሱንደርቢ ሆስፒታል ኣሎ፡ ንሱ ኣብ ናይ ምሉእ ኖርቦተን ናይ ክኢላታት ማእከል እዩ። ንሱ ናይ ወረዳ ሆስፒታል እዩ ከምኡውን ነቶም ኣብ ሉለዮን ቡደንን ዚነብሩ ናይ ከባቢ ሆስፒታል እዩ። ኣብቲ ሆስፒታል ብዘይካ ቶራክስን ናይ ሕንጎል መጥባሕትን ኩሉ መደባውን ህጹጻውን ሕክምና ይካየድ እዩ።
ናይ ሕርሲ ክፍሊ እቲ ኣብ ሰሜን ኡፕሳላ ዝዓበየ እዩ። ዳርጋ ልዕሊ 1900 ሕርሲ ኣብ ዓመት። እቲ ሆስፒታል ዳርጋ ንኹሉ ናይቲ ወረዳ ህጹጽ መጥባሕቲ ባዕሉ ይወስዶ።
ጽድያ 2011 ሱንደርብይ ሆስፒታል ተመህሮ ሓከምቲ ኪቕበል ጀሚሩ። ንሳቶም ነተን ናይ መወዳ
እታ ሰለስተ ዓመት ትምህርቶም ኣብቲ ሆስፒታል የሕልፉወን። ኣብዚ እዋንዚ ኩሉኩሉ 60 ሕጹያት ተመሃሮ ኣብ እተፈላለየ ጽፍሕታት ኣብቲ ሆስፒታል ይመሃሩ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ቋንቋ ሽወደን ምስ ዘይትኽእል ኣብ ኩሉ ኣብያተጽሕፈት ናይ ትርጉም ሓገዝ ይወሃበካ። እቲ ናይ ማሕበረሰብ ኣስተዋጽኦ እዩ ነዚ ዚገብሮ። ናይ ምስማዕን ምዝራብን ጸገም ምስ ዚህልወካውን ተርጓማይ ይግበረልካ እዩ። ኣብ ኡመዮ ናይ ትርጁማን ቤትጽሕፈት ኣሎ። ንሱ ብኣካልን ብተለፎንን ናይ ትርጉም ኣገልግሎት የቕርብ። ናይ ሰነድን ብሮሹርን ናይ ምትርጓም ተኽእሎውን ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ሉለዮ ዳርጋ ናብ ኩሉ ቦታ ቀረባ እያ። ናይ ሉለዮ መዓርፎ ነፈርቲ ካብቲ ሰንትሩም ናይ 10 ደቓይቕ ጕዕዞ እዩ። እቲ መዓርፎ ነፈርቲ ብዕብየቱ ኣብ ሽወደን ሓምሻይ ቦታ ይሕዝ ኣብ ሓደ ዓመት ከኣ ሓደ ሚልዮን ተጓዕዝቲ የስተናግድ። ምስ ኣርላንዳ ስቶክሆልም ድማ ኣብ መዓልቲ 15 ግዜ ይራኸብ። ሃገራውን ኣህጉራውን በረራ ከኣ ኣለዎ። ሉለዮ ኣብ ማእከል ከተማ ዝኾነ ግሩም ናይ ባቡርን ኣውቶቡሳትን መደበር ኣለዎ።
ሉለዮ 170 ኪሎመትር ዝምንውሑ ናይ ብሺግለታ መገዲ ኣለዎ። ኣብ ሉለዮ እቲ ኣዚዩ ሰሜናዊ ወደብ ይርከብ። ኣብኡ ድማ ዓመታዊ 600 መራኽብ ይዕሸጋ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን 6500 ሰራሕተኛታት ዘለዎ ዓቢ ወሃቢ ስራሕ እዩ። ንሱ ነዘን ዚስዕባ የካይድ፤ ኣብያተትምህርቲ፡ ናይ ኣረጋውያን ገዛ፡ መገድታትን መናፈሻታትን። እቲ ዝዓበየ ፋብሪካ ናይ ሳብ ፋብሪካን ናይ ፈሩፎርም ፋብሪካን እዩ። ካልእ ዓቢ ውሃብ ስራሕ ከኣ ናይ ኖርቦተን ወረዳን ናይ ኖርቦተን ኩፕ እዩ። ምስ ናይ ሉለዮ ተክኒካዊ ቤትትምህርቲ እተኣሳሰረ ስራሓትውን ኣሎ፡ ከም ናይ ኣይ ቲ ክፍሊ። ጥቓ ዩኒቭርሲቲ ዝኾነ ናይ ሉለዮ ናይ ሳየንስ ፓርክ ናይ ኖርላንድ ዝዓበየ ናይ ተክኒክ ቍሸት እዩ፡ 80 ናይ ሳየንስ ዋኒናት ከኣ ኣለዉዎ። ፈይስቡክ ንሉለዮ ዝመረጸ በቲ ልዑል ተክኒካዊ ብቕዓታን ተፈጥራዊ ዛሕልን ጽኑዕ ናይ ኤልትሪክ መርበብን እዩ። ኣብ ከባቢ ፖርሰን ዚርከብ ናይ ኮምፕዩተር ሰንተር ኣብ ኤውሮጳ እቲ ዝዓበየ እዩ።


text:
ቀጠር፣ ብዛዕባ መግለጺ መንግስቲ ኤርትራ መብርሂ ክህብ ንኣምባሳደር ኤርትራ ሓቲታ
Radio Erena: 14 May 2018
ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ኢብራሂም መሓመድ፣ ምስ ኣፈኛ ቤት ምኽሪ ቀጠር ቢን ዓብዱላ ዛይድ ኣልማሕሙድ ተራኺቡ ብዛዕባ ህልዉ ኩነታት ዝምድና ክልትኤን ሃገራትን ካልእ ጉዳያትን ብዝምልከት ተዘራሪቡ።
ብመሰረት እቲ ድሒሩ ዝበጽሓና ዜና፣ ቤት ምኽሪ ኣፈኛ ቀጠር ንኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ቀጠር ብ18 ሚያዝያ፣ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ብምዕዳም ብዛዕባ'ቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ዝሃቦ መግለጺ መብርሂ ክህበሉ ከምዝሓተተ እቶም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ቀጠር ምስ ሱዳን ብምትሕብባር፣ ዕጡቓት ተቓወምቲ እናሰልጠነት ኣንጻር ኤርትራ ትሰርሕ ከምዘላን'ዩ ዝወቕስ።
ብዘይካ'ዚ ቀጠር ኣብቲ ንሱዳንን ኤርትራን ዘዳውብ ከባቢታት ሰለስተ ነፈርቲ ኵናት ከምዘዋፈረት መግለጺ መንግስቲ ኤርትራ ይሕብር።
ሱዳንን ቀጠርን ኣብቲ እዋን'ቲ ንመግለጺ መንግስቲ ኤርትራ ብወግዒ ክነጽግኦ እንከለዋ፣ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ቀጠር ከኣ ነቲ ጉዳይ ተወሳኺ መብርሂ ክህበሉ'ዩ ዝሓለፈ ቅንያት ብኣፈኛ ቤት ምኽሪ ቀጠር ተጸዊዑ።
===================


text:
ትማሊ ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ሞያሌ ብዝተፈጥረ ጎንጺ ሸሞንተ ሰባት ሞይቶም ክብሉ ምንጭታት ሆስፒታል ገሊጾም።
ልዕሊ 40 ካልኦት ሰባት ኣብቲ ጎንጺ ዝቆሰሉ ክኮኑ ከለው ናብ ሆስፒታል ያቤሎን ሲዶን ከምዝተላእኹ’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ትማሊ ኣብታ ከተማ ኣብ ሓሙሽተ ዝተፈላለየ ቦታታት ጎንጺ ምፍጣሩን፡ ሎሚ ንግሆ ኸአ ሓደ መንእሰይ ካብ ክልል ሶማሌ ኢትዮጵያ ብዝተተኮሰ ጥይት ተቀቲሉ ክብሉ ነበርቲ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም ኣለው።
ምምሕዳር’ቲ ክልል’ውን ፈደራል መንግስቲ ህጹጽ ስጉምቲ ክወስድ ሓቲቱ’ሎ። ናይ ሞያሌ ሆስፒታል ጠቅላሊ ዳይሬክተር ዶ/ር ንጉሱ አዱኛ ብዙሓት ዝተቀትሉ ብጥይት ብምዃኑን ብዝተደርበየ ነታጊ ዝቆሰሉ ምህላዎም’ውን ገሊጾም።
“ናብ ሆስፒታልና ዝመፁ ብግምት 50 ዝኾኑ ሰባት እዮም።ካብኣቶም ሸሞንተ ምሟቶም ሆስፒታልና ኣረጋጊፁ’ሎ።ኣብ መንገዲ ከለው ዝሞቱን ኣብ ሆስፒታል ሕክምና እናተገበረሎም ከሎ ዝሞቱን እዮም።ቀሊልን ከቢድን መቑሰልቲ ዝወረዶም እውን 43 ሰባት ኣብ ሆስፒታል ይሕከሙ ኣለው።”
ካብቶም ዝቆሰሉ ህጻናትን ደቂ ኣንስትዮን ከምዝርከብዎም ዝገለጹ ዶ/ር ንጉሱ ዝሞቱ ግን ደቂ ተባዕትዮ እዮም ኢሎም።


text:
ዮሓ. 14፡18 “ኣነ ዘኽታማት ኬንኩም ክትተርፉ ኣይሓድገኩምን እየ” ይብለና ልዑል ፈጣሪ። ብሓቂ ክርስቶሳውያን እግዚኣብሔር ኣምላኽና በደልናን ኣበሳናን ከይተመልከተ በቲ ዘይውዳእ ምሕረቱ ጌሩ ናብ ‘ዛ ዕለት እዚኣን ናብ’ዛ ሰዓት ‘ዚኣን ኣብጺሑ ንንስሓ ትበቅዕ ዕድመ ወሲኹ ይንከባኸበና ኣሎ። ስሙ ዝኸበረን ዝተመስገነን ይኹን። እዚ ሓይለ ቃል’ዚ ዓቢ ምዃኑ ሓይሊ ኣስኒቁ ኣብ ተስፋ ሰማያዊ ሃብቲ ክንጸንዕ ይመኽረና። ኣቦ ኣለና መን እዩ ዝጎድኣና! ሓደ ኮ የለን ብሓቂ። እዚ ግን ንሕና መእመናን ምፍላጥና ምስ እግዚኣብሔር ክንከይድ ይግባእ። መገዱን ቅንዕንኡን ኣርእዩና። እቲ ዝዓበየ ኸኣ ብቅዱሳን ኣእጋሩ ገይሩ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓለም ክዞራን ክቅድሳን ከሎ ኣርኣያ ዝኾነና ኩሉ ገዲፉልና እዩ። ምኽንያቱ ኣብ 1 ጴጥ 2፡21 “ንስኻትኩምውን ነዚ ኢኹም ዝተጸዋዕኩም ክርስቶስ ድማ ኣሰር ኣሰሩ ምእንቲ ኽትስዕቡ ኢሉ ምእንታኹም መከራ ተቐበለ፡ ኣርኣያውን ሓደገልኩም” ይብል ቅዱስ ቃሉ።
ነቢይ ዳዊት ምስ ጉልያጥ ክገጥም ከሎ ኣብ ወንጭፉ እግዚኣብሔር ሒዙ እዩ ከይዱዎ። ጉልያጥ ግና ምስቲ ጉብዝንኡ ኣረኣእዩ ነቲ ዘይርአ ዘይጭበጥ እግዚኣብሔር ስለዘይየስተውዓለ “በትሪ ሒዝካ ትመጻኒስ ኣነ ከልቢ ድየ፤” ጉልያጥ ብጣዕሚ ብትርኢቱ ዘርዕደካ ሰብ እዩ ነይሩ። ዳዊት ከኣ ሓደ ንእሽቶይ ጓሳ እዩ ነይሩ። እግዚኣብሔር ግና ንኽልቲኦም ዝፈጠረ ኣምላኽ እዩ። እግዚኣብሔር ዝሓረዮ ከኣ ብሓንቲ ናይ ወንጭፍ እምኒ ገይሩ ነቲ ገዚፍ ፍጥረት ኣብ ኢድ እቲ ንእሽቶ ድኹም ግን ብሓይሊ እግዚኣብሔር ዝመላለስ ዳዊት ኣሕሊፉ ሃቦ። (1 ሳሙ 17)። ግሓ. 18፡10 “ኣነ ምሳኻ ስለዝኾንኩ ድማ ኪጎድኣካን ኪጻብኣካን ዚኽእል ሓደ እኳ የልቦን”። ምስ እግዚኣብሔር ንጎዓዝ። ቃሉ ንመገብ ህይወና ነዛ ሓላፊት ዓለም’ዚኣ ኣይንሽጣ። ምኽንያቱ ንሕና ካብ ኣብራኽ መንፈስ ቅዱስ ኢና ዝተወለድና። ህያዋን ክንከውን ምስቲ ህያው ዝኾነ ሓደ ኣምላኽ ንኹን። ኢሳ 41፡10 “ምሳኹም እየ እሞ ኣይትፍርሁ ኣነ ኣምላኽኩም እየ እሞ ኣይትሸበሩ፡ ከበርትዓኩም፡ ክረድኣኩም በታ ሓያል የማነይቲ ኢደይውን ክድግፈኩም እየ” ብሓቂ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ምሳና ኣሎ።
ፍርሂ እታ ናይ መጀመርያ ምንቅጥቃጥ ልቢ ኢያ። ፍርሂ ኣብ መጀመርያ ዝመጸት ፍርሂ ሰሪ ኩሉ ዝለዝኾነት። ፍርሂ እንተዘይብለና ኮይኑ ኣይንሕሱን፡ ሓውና ኣሕሊፍና ኣይንህብን፡ ኣብ እንጽልዮ ኣይንጠራጠርን። ምስጢሩን ጥበቡን ዝገለጸሎም ቀዳሞት ኣቦታትና ንየማነይቲ ኢድ እግዚኣብሔር መን ይብልዎ፤ ወልድ እግዚኣብሔር እዩ። ዮሓ 1፡1 “ቃል ብመጀምርታ ነበረ፡ እቲ ቓል ድማ ኣብ ኣምላኽ ነበረ፡ እቲ ቓልውን ኣምላኽ ነበረ።” ይብለና። እዚ ሓይለ ቃል እዚ ሓይለ ልዑል ኣምላኽ ኣጽለለና ካብ ሞት ውን ኣውጸኣና። ስለዚ ኣብ መዝሙሩ ዳዊት መዝ 124፡1 “እግዚኣብሔር ምሳና እንተዘይነብርሲ እንታይ ምኾንና ኔርና እስራኤል ምላሽ ይሃብ”። ካብዛ ገጽ ምድሪ ምጠፋእና ነይርና። ግን እግዚኣብሔር ምሳና ኣሎ። ብሓይሉ ንንቀሳቐስ ብሓይሉ ነስተንፍስ ብሓይሉ ደቂስና ንትንስእ። ኣስዕብ ኣቢሉ ነቢይ ዳዊት መዝ 27፡10 “ኣቦይን ኣደይን እኳ እንተ ጠንጠኑኒ ንስኻ ኦ እግዚኣብሔር ትእርንበኒ ኢኻ”። ኩሉ ኣንጻርይ ክለዓል እቶም ዝፈትዎም ኣቦይን አደይ ‘ኳ እንተ ሓደጉኒ ንስኻ ኩሉ ሰናየይ ኢኻ ብሓቂ። ኣቦኣን ኣዲኣን ኣብ ዓዶም ገሊላ ሕፉራት ዝነበሩ (ወንጌል ሉቃ 8፡43-48) ነታ ብዙሕ ደም ዝፈሳ ዝነበረ ጓሎም ገዲፎም ናብ ካልእ ከይዶም። ብሰንኪ ደም ምፍሳሳ ዘይበጸሑዎ ኣይነበረን። ዓለም ከም ንፈልጣ ከዳዕ እያ። እታ ትነብረላ ዝነበረት ገዛ ‘ኳ ኣሕዲጎም ግዳም ሓደር ኮይና ኩሉ ሰብ ፈንፊኑዋ። ጎይታናን መድሓኒናን ግን ከምኡ ኣይኮነን። ብፍቕሩ ደጊፉ ነታ ዘፈር ክዳኑ ጥራይ ተንኪፋ ክሓዊ ኢላ ምእማና ይኹነልኪ “እምነትኪ ኣሕወየትኪ ኣላ” ሰላማ መለሰላ። ሕጂ ውን እግዚኣብሔር ኣምላኽና ምሳና ኣሎ። ማቴ 28፡20 “. . . እንሆ ኣነ ድማ ክሳዕ መወዳእታ ዓለም ኩሉ መዓልቲ ምሳኻትኩም እየ” ብቅዱስ ቃሉ የጸናንዓና። ብቅዱስ መንፈሱ ገይሩ ይደግፈና፡ ሓይሉ ኣይኽለኣና፡ ኩሉ ግዜ ነታ ሎሚ ኮይና ንርእያ ተስፋ ክሳዕ መወዳእታ ምሳና ጸኒዓ ትንበር።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
ኣሜን!!!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
1 ናይ ቤተ መቕደስ ትርጉም
ቤተ መቅደስ ዝብል ሓረግ ናይ ክልተ ቃላት ኮይኑ ፣ ቤት፣-ማለት መሕድሪ ፣መንበሪ፣ ስራሕ ዝስርሓሉ ፣ ጉባኤ ማኅበር ( ቤተ እስራኤል ፣ ቤተ ክርስቲያን ከምዝበሃል) ማለት ኪኸወን ከሎ፣ መቅደስ ፣- ማለት ድማ መቀደሲ ፣መመስገኒ፣ መሥዋእተ ጸሎት መቅረቢ ማለት እዩ።
ስለዚ ቤተመቅደስ ዝብል ሓረግ ሓደ ቤተ እግዚአብሔር ፣ ናይ እግዚአብሔር መሕደሪ፣ ናይ ቅዱስ ስሙ መጸውዒ ፣ መቅደስ ኦሪት ፣ መቅደሰ ወንጌል፣ ቤተ ክርስቲያም ማለት እዩ።
ካልኣይ ማኅበረ እግዚአብሔር ፣ ጉባኤ ምእመናን ዝብል ትርጋሜ ክህልዎ ከሎ ክርስቲያን ንገዛእ ርእሶም ማኅደረ እግዚአብሔር ወይ ከኣ ናይ እግዚአብሔር መሕደሪ ምዃኖም ይገልጸልና ።
ኣብ ላዕሊ ከምዝረኣናዮ ናይ ቤተመቅደስ ትርጉሙ ግልጺ ንኽንገብሮ ብሠለስተ መገዲ ከፊልና ክንሪኦ ኢና።
1 .ናይ ክርስቲያን ሓድነት ( ጉባኤ ምእመናን) ቤተመቅደስ ይብሃል።- ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ  > ማቴ.18-20። ብዝበሎ መሠረት ንሕና ምእመንና ክርስቲያን ክልተ ሠለስተ ኮይንና ስሙ እንዳጸዋዕና እንተተኣኪብና ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ኣብ መንጎና ተረኺቡ ጉባኤና ብጸጋኡ ይባርኸና። ስለዚ ናይ እግዚአብሔር መሕደሪ ዝኾነ ናይ ክርስቲያን ሓድነት ( ጉባኤ ምእመናን ) ቤተ መቅደስ ተባሂሉ ይጽዋዕ።
2 .ክርስቲያን (ሓደ ምእመን) ቤተመቅደስ ይብሃል። ብርሃናት ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ መልእኽቱ ነፍሲ ወከፍ ክርስቲያን ናይ እግዚአብሔር መሕደሪ (ቤተመቅደስ) ምዃና ክገልጽ ከሎ 1ይቆረ. 3-16 ። > ይብለና።
ከምእውን ኣብ 1ይቆረ.6-19። > ስለዚ ሓደ ምእመን ሰውነቱ ናይ እግዚአብሔር ብምዃኑ፣ ነፍሲ ወከፍ ምእመንና ናይ እግዚአብሔር ቤተመቅደስ ይበሃል።
3. ህንጻ ቤተመቅደስ ቤተመቅደስ ይብሃል። እግዚአብሔር ዝምለኸሉ ፣ ቅዱስ ስሙ ዝጸውዓሉ ፣ መሥዋእተ ወንጌል ዝሥወኣሉ
፣ ክርስትያን ዝእከብሉ ቤተ መቅደስ ተባሂሉ ይጽዋዕ። እዚ ቤተመቅደስ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ናይ ምስጋና ቦታ ስለዝኾነ እዩ። ኣብ ቅዱሳት መጽሓፍቲ ህንጻ ቤተመቅደስ ናይ ቅዱስ ስሙ መጸውዒ ምኻኑ ተገሊጹ ንረኽቦ ኢና።  > 2ይዜና.መዋ.7፣15። ብምባል ህንጻ ቤተመቅደስ እግዚአብሔር ንምእመናኑ ዝባርኸላን ዝቅድሰላን ጸጋኡ ዝዕድለላ ምዃኑ ይነግረና።
ኣብዛ ቤተመቅደስ እግዚአብሔር ፣ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ቅዱሳን መልኣኽቲ ቅዱሳን ሓዋርያት፣ጻድቃን ሰማእታት ዝርከቡላ ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ምሕረቱን ጸጋኡን ንምእመናኑ ዝዕድለላ ቅድስቲ ቦታ እያ።
1. ናብ ቅድስቲ ቤተክርስቲያን ክንኣቱ ከለና ዝገብሩ ምድላዋት
ጠቢቡ ሰለሙን  > መክ.5-1። ከምዝብለና ናብ ቤተ መቅደስ ክኸይድ ዝብገስ ምእመን ንእግሩ ምሕላው ማለት እግረ ሥጋኡ ካብ ዘይግባእ ቦታ ፣ እግረ ሕሊናኡ ካብ ሓጥያትን በድልን ምሕላው ይግባእ ። መዓስ፧ ብኸመይ ናብ ቤተመቅደስ (ቅድመ እግዚአብሔር) ምእታው ከምዘለዎ ፈሊጥና ክንዳሎ ይግባእ።
ናብ ቤተ መቅደስ ቅድሚ ምእታውና ኣቀዲሞና ክንገብሮም ዝግብኣና ምድላዋት ከም እግዚአብሔር ቅዱስ ፍቃድ ካብ ዝቅጽል ጽሑፍና ክንርእዮም ኢና።
ኣምላከ ቅዱሳን እግዚ አብሔር ጥበቡን ምስትውዓሉን ይግለጸለና።
ሀ .ናይ ልቡና ምድላዋት።
ይቕጽል……. ብሰላም የጽንሓና።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር።
ወለወላዲቱ ድንግል።
ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ኣብዚ ዘለናዮ ክፍለ ዘመን ዝኾነ ውልቀ ሰብ ወናኒ ሕሳብ /account / አብ ማሕበራዊ መርበብ (ኢንተርኔት) ከም ባዓል ፈዩሰቡከን ትዊተር ዘኣመሰላ፡ ድላዩ ክብልን ክንድርን መሰል ሰለ ዝረኸበ፡ ብፍላይ አብ ስደትዘሎ መንእሰይ፡ አብ መትሓዚ ዘይብሉ ክትዓት ተሾኺሉ ክግስግስ ጸኒሑ።
እዘን ንማሕበራዊ ምርኻብ ዝተሰየማ መርበባት ኣብክንዲ እትጥቅመንን ኣገዳስነተን ኣብ ገለ እዋናትን ጉዳያትን በሰለአን ከየትረፋ ኣይ ሓለፋን፡ ገለኦም ብፍልጠትን ብሕሰምን ገለኦም ድማ ብየዋህነትን ድንቁርናን ገዳያት ዘየድሊ ናይ "ጽልኢ ማኣዲ" ኮይኖም ጸኒሖም። ጽልኢ ሽሕ ግዜ ኡኮ ሰላብን ማራኽን እንተ ኾነ እቲ ናይ መጨረሻ ታዓዋቲ ክኸዉን ኣይክእልን እዩ።
ምንልባሽ "ጽልኢ" ንሓጺር ግዜ ሰብ ክርብሽ ይኽእል ይኸዉን፡ ልቢ ሰባት ከርስሕ፡ መንፈሶም ክብክል፡ ሓሳባቶም ክብትን፡ ባህጎም ከባስን፡ ዝጻወቶ ተራ ብቀሊል ክረአ ኣይግብእን ።
እንተኾነ ግን "ጽልኢ" ካብኡ ሓሊፉ ተሪፉ ሓዲሽ ታሪኽ ክምስርት ዓቅሚ የቡሉን። ኣብ መደምደምታ ዝኾነ ታሪኽ፡ ፍቅርን ሕውነትን እምበር፡ ጽልእን ቅርሕንትን ዘምጽእዎ አወንታዊ ለውጢ የለን። እዚ ሓቂ እዚ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ዘይ የካትዕ ሙስኩር ታሪኻዊ ፍጻሜ ወላኳ ተኾነ፡ ነዚ ምዕራፍ እዚ ዘሊሎም ሓዲሽ "ቤላ በለዉ " ዝሰረቶ ጽንጽዋያት ዝኣልሙ አይተሳእኑን። ኩሉ ሻዕ "ተረኽቲ ጽልኢ" ኣብ ዝቅልቀሉሉ ግዜ ናይ ለባማትን ሙሁራትን ተራ ኣገዳሲ ኮይኑ ይረአ። እዚ ተራ እዚ ኻኣ ሹቶኡ ክወቅዕ እንተኾይኑ ናይ ኩሎም ለባማትን፡ ሰብ ሕልና ተሳታፍነት የሓትት፡ ልዕሊ ኩሉ ድማ ተራ ስነ ጥበብ እዩ።
ስነ ጥበብ ኣብ ተሞኩሮ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝተጻወቶ ተራ ናይ ትማሊ ታሪኽ ብሙኻኑ ብዙሕ ኣብነት ዘድልዬ ጉዳይ ኮይኑ ኣይራኣየንን። ኣብዚ ንነብሮ ዘለና ወቅቲ ድማ ምስ ኩሉ ግዝያዉን ታሪኻውን ቡዶሆታቱ ናይ ስነ ጥበብ ተራ እንዳ ዓበየ ክመጽእ ምተገበአ። እንተኾነ መብዛሕቶም ስነ ጥበበኛታት ኤርትራ ንሞዮኦም ከም መዘናግዕን መብለዒ እንጀራን ጥራይ ጌሮም እዮም ዝቆጽርዎ፡ ዝብል ቡዙሕ ሕሜታ ይስማዕ እዩ። ሓቅነቱ ክሳብ ክንደይ ሙኾኑ ንምፍላጥ ዑሙቅ ዝበለ መጽናዕቲ ዋላኳ እንተድለየ፡ እዚ ሕሜታ ዚ ዘይምልከቶም ብርክት ዝበሉ ስነ ጥበበኛታት ከም ዘለዉ ግን ዘይካሓድ ሓቂ እዩ።
በዚ ኣጋጣሚ'ዚ ከም ኣብነት ከቅርባ ዝደለኹ ስራሕ፡ እታ ካብ ዝሓለፈ 1 መስከረም ኣትሒዛ ብመርበብ ዩቱብ ትቃላሕ ዘላ "ባህጊ አለኒ" ዘርእስታ ደርፊ እያ። እዛ ብአብራር ዑሰማንን: መንእሰሰይ ፉጹም በራኺን እትድረፍ ስራሕ ፉሉዩነታ ብብርክት ዝበላ ነጥብታት ክግለጽ ምተኻእለ። እንተ ኾነ ግዜ ንሙቁጣብ አብ ዉሑዳት ነጥብታት ከድህብ ይመርጽ።
1- አርእስትን ተልእኾን (title & messages)
መጀመርታ ኣርአሰቲ ክንሰምዕ ኮለና "ባህጊ አለኒ"፡ ኣብ ተዘከሮና ዝመጽእ ሓሳብ ኣሎ ኢለ እየ ዘኣምን፡ ንሱ ድማ እቲ ኣብ ሰለማዊ ሰልፊ 1963 (ኣብ ዋሽንተን) ብማርተን ሎተር ኪንግ ዝተነበ ታሪኻዊ መግለጺ (I Have a dream) እዩ። መበገሲ እዚ ተዘክሮ እዚ ኣብቲ ኣርእሰቲ ጥራይ ዝሕጸር ኮይኑ ግን ኣይራኣየንን። ንምንታይ ወላ እቲ መልእኽቲ ውን ተመሳሳሊ ኮይኑ ስለ ዝረኸብክዎ። ኣብ ሱሳታት አመሪካ አብ ዓቢ ናዕብን ቁልውላዋት አብ ተሸኽለቱሉ እዋን፡ ማርተን ከም ቀንዲ ጸዋዒ መሰል (ጸለምቲ አሜሪካውያን)፡ ንፍቅርን ሓድነትን ከም ጭሮሖ እዩ መሪጹ። ንኹሎም ፈተውቱን ተኸተልቱን ድማ "ልስና ምእንቲ ፍትሒ በፍቅርን ሓድነትን ጥራይ ኢዩ ክዕወት ንኽእል" ኢሉ መልእኽቱ ዘሕለፈ።
ልክዕ መልእኽቲ አብራርን ፍጹምን ካኣ ንሱ እዩ ዝመስል ፣
ሓድነት'ያ ሓይሊ - ክመልካ 'ዛምድሪ
ፍትሒ'ውን ክዛሪ
'ቲ ሰላም ክነፍስ ራህዋ ክነስተንፍስ
ሓደነት'ያ ዋሕስ
2- ፉሉይ ተርእዩ
ሓደ ካብቲ ዘይ ልሙድ አብ ስነ ጥበብ ኤርትራ፡ ክልታዊ ስራሕ (Duets) እዩ፡ ብፍላይ አብ ሞንጎ ክልተ ዝተፈላለዩ ወለዶታት (Generations) ዝውቱር ኣይ ኮነን። ገለ ካብ ቁጽሪ ናይ ሓንቲ ኢድ አጻብዕቲ ዘይ በዝሓ ስራሓት ገዲፍካ ብክልታዊ መልክዕ ዝተዳለዋ ደርፍታት ናይ ምርካብ ዕድል ብጣዕሚ ዱሩት ኮይኑ ይራኣየኒ።
3- ዓይነት ክሊፕ ( the quality of clip)
ድሕሪ ጽፈት ግጥምን ዜማን ተሰሪዑ ዝመጽእ ነጥቢ፡ አቀራርጻን ውህደት ቪድዮ ክሊፕ እዩ ኮይኑ ዘሎ ሞ፡ ናይ ባህጊ አለኒ ክሊፕ ከመይ ይመስል ?
ንዓይነት ስእሊ ( quality of image) ከም ቀዳማይ ነጥቢ እንተ ተዓዚብና፡ ንጹር ብቡሉጽን ጹፉፍ አመራርሓ ዝተታሕዘ ስራሕ ምንባሩ የመስክር። ሽሕ ኮ እቲ ክለብ ንጽርን ሱሩዐ ዛንታ (story) ኣይሀልዎ፡ ግን ብሓፈሻ ነቲ መልኽቲ ዘንጸባርቅ ኡኹልን ምሩጽን panorama ከቅርበልና በቂዑ።
- አብ ድሕሪ ባይታ (background) ኮይኖም ዝተዋሰኡ characters አገዳሲ ተራ ኔርዎም፡ ዘዝሰንደውዋ ኩዑሶ አብ ሰኪዐት ብዘይ ምዕላባ፡ ዘብጹሑልና መልእኽቲ ዳይረክተር ኑጹር ኔሩ።
- ኣብራርን ፍጹምን ከም ቀንዲ ተዋሳእቲ፡ ሙሉእ ምውህሃድን ሉዑል መንፈስ ዘለዎ Scene ከቅሩቡልና በቂዖም ክባሀል ይከኣል።
- ሓንቲ ካብተን መሰጥቲ ተርአዮታት ድማ እታ ናይ መጨረሻ ደምዳሚት Scene ክብል ይደፍር።
- ክልቴኣቶም ኢድ ብኢድ ተታሒዞም ብምዝላሎም ልክዕ ነዚ ኩሉ አብ ቅድሜና ዘሎ መሰናኽልን ብዶሆታተ ብስምረትን ሓድነትን ክንሰግሮ ከም ንኽል ኣስሚሮምልነ።
ኣብ መጨረሻ ባህጊ ኣብራርን ፍጽምን ክጋሃድ ናይ ኩሉና ትምኒት ሙኾኑ ጥርጣረ የብለይን፡ ንምንታይ ባህጎም ባህግና ክሳብ ዝኾነ።
ማሕሙድ ኣቡበከር


text:
ንባባት፡ ሮሜ 11:13-15, 29-32፥፥ 2ዮሓ 1፡1-7፥ ግ.ሓ.1፡1-15፥ ማቴ 15:21-28። ምስባክ፡ አዋልደ ነግሥት ለክብርከ ወትቀውም ንግሥት በየማንከ። በአልባሰ ወርቅ ዑፅፍት ወሑብርት። ናይ ነገስታት ውሉድ ንኽብርኺ እዮም፥ ብናይ ወርቂ ልብሲ ተጎናጺፋን ተሰሊመን፥ እታ ንግስቲ አብ የማንካ ትቐውም” መዝ. 45፡9።
ኩልና አብ የማን አምላኽ ክንቀውም ዝተሓረና ኢና። ማርያም ንሰማይ መሪሓ ክተእትወና ምእንቲ ነዚ ሰንበት ብፍሉይ ክነስተንትን ንዕደም አሎና። እዋናት ፍልሰታ ዘዘኻክሮ ብማርያም አቢልና መገዲ ሰማይ ክንደሊ እሞ ጉዕዞና ምስአ ክንገብሮ እዩ። ምስጢር ምህልላና ኵልና ደቃ ብሓደ አብ አምላኽ ክተብጽሓና እዩ።
ንማርያም ምፍላጥ ማለት ንግብሪ አምላኽ ምፍላጥ እዩ፥ አብአ ተግባር እግዚአብሔር ንርእዮ። ማኅደር ልዑል ንብላ ምኽንያቱ አብአ ካልአይ አካል ቅድስቲ ስላሴ ኃዲሩ ካብአ ባህርና ስለ ዝወሰደ። ማርያም ብሥጋዎ ባህሪ ውሃቢት አምላኽ ፍልይቲ ፍጥረት እያ። ነዚ ዕሞቕ ምስጢር አምላኽን ማርያምን ክንርዳእ ንማርያም ምሃርና ክንብላ ይግብአና።
አብ ጊዜ ካልአይ ውግእ ዓለም ውሑዳት ወተሃደራት አብ ሓደ ፍሉይ ስርሒት ከይዶም። ሓደ ካብኦም ብዘይመጠን ዝፈትውዎ አብ ዝተገብረ ኲናት ቆሲሉ ሒዞሞ እናኸዱ ኸአ ሞይቱ። እዞም እሙናት አዕሩኽ ንዓርኮም አብ ሓደ ፍሉጥ መቓብር ክቐብርዎ ደልዮም። አብቲ ከባቢ መቓብር እንተ ረኸቡ አናድዮም አብ መጨረሻ ሓንቲ ንእሽቶይ ዓዲ አብ ጥቓ ቤተ ክርስትያን ንእስ ዝበለ መቓብር ዘልአ ረኸቡ እንተ ኾነ እቲ መቓብር ብዘሪባ ዝተኸለለ ነበረ።
አብቲ ቤተ ክርስትያን መጺኦም አብኡ ንዝነበሩ ካህን ረኸብዎም እሞ ንዓርኮም አብ መቓብር ክቐበር ሓተትዎም። እቶም ካህን ብጽቡቕ ገጽ ተቐቢሎሞም ግን ካቶሊኽ ምዃኑምስ ሓተቱ አይ ኮነንን በልዎም፥ ካህን ጉሃዩ ብዝኾነ አብ ውሽጢ ዘሪባ ክቐብሮ አይክእልን እየ፥ ካቶሊካውያን ጥራሕ እዮም አብ ውሽጢ ክቕበሩ ዝኽእሉ ግን ካብ ዘሪባ ወጻኢ ቅበርዎ ባዕለይ ከአ ክሕልዎ እየ በልዎም። ወተሃደራት ንካህን እና አመስገኑ ንዓርኮም ካብ መቓብር ወጻኢ ኲኖ ዘሪባ/ሓጹር ቀበርዎ።
አብ መጨረሻ ውግእ ደው ምስ በለ ወተሃደራት ዓዶም ተመሊሶም። ሓደ ዓመት አብ ዝገበርዎ ናይ ምሕዝነቶም ምትእኽኻብ ንመቓብር ዓርኮም ክበጽሑ ወሰኑ። እታ ዓርኮም ዝተቐብረላ ዓዲ ብዙሕ አይቀየረትን በዚ ኸአ ነታ ቤተ ክርስትያን ክረኽብዋ አየጸገሞምን ግን ንመቓብር ዓርኮም ክረኽብዎ አይከአሉን። ካህን ብማዕዶ ምስ ረአዮም አለልዮሞም ሰላም ክብልዎም አብኦም መጹ። ንመቓብር ዓርኮም ክረኽብዎ ከምዘይክአሉ ነገርዎም። እቶም ካህን እቲ ወተሃደር አብ ወጻኢ ዝተቐብረ አይ መስልን እዚ ኸአ ቅኑዕ አይኮነን በሉ። እቶም ወተሃደራት ንስኹም ነቲ መቓብ ቀይርክምዎ ማለት ድዩ እናበሉ ሓቲቶሞም። አይ ኮነን ነቲ ዘሪባ/ሓጹር አግዒዘዮ ኢሎሞም።
ካልአይ ጉባኤ ቫቲካን ሣደ ካብቲ ብዝያዳ ዝፍለጠሉ ድሕነት ንኹልና ደቂ ሰብ ማዕረ ብሓባር ከም ዝብጽሓና፥ አብ ቅድሚ አምላኽ ብፍሉይ ዓይኒ ዝርአ ሰብ ከም ዘየለ ኩልና ፍቕሪ አምላኽ ዝውሃበና ከም ዝኾነ ይገልጽ። ሕጊ ሰባት አብ መንጎ ፍልልይ ፈጢሩ ዘይተደለ ዓለትነት ውግእ ፍልልይ ፈጢሩ ናይ ብዙኃት ሕይወት ዘሕለፈ ከም ዝኾነ ታሪኽ ይነግረና። ሰብ ብገግኡ ክእመን ጸጊምዎ ሎሚ እውን ዓለምና ብዓለትነት ብወገንነትን ብዝተፈላለየ ሰብ ዝፈጠሮ ትሳቐን ትሕመስን እንርእዮ ዘሎና ሓቂ እዩ። ሎሚ ደቂ ሓንቲ አደ ኮና ብሓደ ዓይኒ ፍቕሪ አብ ነነድሕድና ክንራአ እዋኑ እዩ። ሰአሊለነ እናበለን ምእንቲ ኹሉ ክንልምን ይግብአና።
አብዚ ቅዱስ እዋን ምህለላ ፍልሰታ ለማርያም ናይ ሎሚ ሰንበት ንባባትና ወላ ሓደ ካብ ምሕረት አምላኽ ዝተገለለ ከምዘየሎ ይነግሩና። ድሕነት ንአይሁድ ነቶም ሕሩያት ህዝበ አምላኽ ጥራሕ ዝተሓዝአ አይኮነን እንታይ ድአ ንኹልና ንወጻእታኛታትን አረማውያንን ከይተረፉ ዕዱማት እዮም።
አብ ትንቢት ኢሳያስ 56፡1-7 ዘሎ እንተ አንበብና ሓደ ካብቲ ብንጹር ንኹሉ ሓበራዊ ዝኾነ ትምህርቲ ቅዱስ መጽሓፍ ንረክብ። እዚ ነቲ ካብ ስደት ባቢሎን ምስ ተመልሱ ናይ ተሓድሶን ሕንጸትን ጊዜ ዘመልክት እዩ። ስደት ዘስተውዕሉ ንቃል አምላኽ ዝሰምዑ፥ ቅኑዕን ዘይቅኑዕን ዝፈልዩሉ ኩነት ፈጢርሎም። ድሕሪ ስደት ዘሎ ጊዜ ንእስራኤላውያን ፍሉይ ርድኢትን መንፈስን ከም ዘሕድሩ ገርዎም ነቲ ብነብያት ዝንገሮም ዝነበረ ብዝያዳ ከስተውዕሉን ክሰምዑን ሓጊዙ ከምኡ መጸዋዕታ አምላኽን ንኹሉ ደቂ ሰብ ከምዝኾነ ክርድኡ ሓጊዙ። በዚ ኸአ ነብይ ኢሳያስ አብ ክንዲ እግዚአብሔር ኮይኑ ቤተይሲ ንኹሎም አሕዛብ ቤት ጸሎት ተባሂሉ ኺስመ እዩ፥ ወጻእታኛታት ንአምላኽ ዘፍቅሩን ዘገልግሉን ንትእዛዛቱ ብእምነት ንዝሕልዉ ብሓጎስ አብ እምባ አምላኽ ከምጽኦም እዩ። አብ ሰማያዊ አምልኾ ምስ ህዝበ እስራኤል ክጽንበሩ እዮም ይብል። እዚ ኹሉ ዝሕብሮ ንሓበራዊ ድሕነት፥ ናይ ንጽሕና አድላይነትን ፍጻሜ ተስፋን ብምጽአት እቲ ትስፍው መሲሕ ከምዝፍጸም ይነግር።
አብ ናይ ሎሚ ወንጌል ካብ ማቴዎስ 15 ዝተነብ እውን ናይ አምላኽ ሓባራዊ ናይ ድሕነት ስራሕ ንኹሉ ዝተዋህበ ከምዝኾነ ዝገልጽ እዩ። አብዚ ብዛዕባ አብ መንጎ ኢየሱስን ከንአናዊት ሰበይቲ ዝተገብረ ዝርርብ አብነት ክኾነና የቕርበልና።
ኢየሱስ ናብ ወሰን ምድረ ጢሮስን ሲዶናን ምስ አልገሰ ሓንቲ ከንአናዊት ሰበይቲ ካብ ወሰናስን እቲ ምድሪ መጺአ ሓንቲ እትፈትዋ ጓላ ብጋኒን ተታሒዛ እትሳቐ ዝነበረት ከሕውየላ እናለመነት ደድሕሪኦም ትኸይድ ከም ዝንበረት ይነግረና። ሓዋርያት ዓው ኢላ ትልምን ስለ ዝነበረት ዘረብአ ለምንአ ጸሊኦም ስቕ ክትብል ደልዮም፥ ኢየሱስ እውን ዋጋ ከሊእዋ ሱቕ ኢሉ ከምዘይሰምዓ ይኸይድ ነሩ። አብዚ ኩሉ እቲ ኢየሱስ ዝበሎን ዘርአዮን ሓደ ካብቲ ንአእዛና ዘደንጹ ምናልባት ዝተረረ ቋንቋ አብ ወንጌል እንረኽቦ ምዃኑ ክገልጽ እንከሎ ተልእክኡ ንአይሁድ እምበር ንኻልእ ከምዘይኮነ ብዘይካ ናብተን ዝጠፍአ አባግዕ ቤት እስራኤል አይተለአኽኩን ኢልዋ ዝገደደ ኸአ ጎይታይ ርድአኒ እናበለት ቀሪባ እና ሰገደትሉ እንከላ እንጌራ ውሉድ አልዒልካ ነኽላባት ምሃብ ጽቡቕ አይኮነን ኢልዋ። እዚ ዝሕብሮ አይሁድ ንከንአናውያን ክሳብ ክንደይ አትሒቶም ከም ዝርእይዎም ዘመልክት እዩ። እታ ሰበይቲ ነዚ አጸቢቓ ትፈልጦ ነራ አይገረማን። ብርግጽ ናይ ንዕቀት ቃል እዩ፥ አኽላባት ዝኾነ አብ ምድሪ ወዲቑ ዝጸንሖም ሥጋ ዝበልዑ እዮም። አረማውያን ዝኾነ ነገር ከም ሓሳማ ዝሓለቐ እንስሳ፥ ዝረኸሰ እንስሳ ስለ ዝበልዑ እዩ ከም አኽላማት ዝርእይዎም ዝነበሩ።
ኢየሱስ ስለምንታይ እዩ ነዛ ሰበይቲ ካብ መጀመርያ ክሕግዛ ዘይደለ? እቲ መልሲ ብዙሕ እዩ ምናልባት ንእምነታ ክርኢ ኢሉ ኡኸውን እዩ። አምላኽ ኩሉ ጊዜ ሓደ ነገር ክገብረልና ምስ ደለየ ካባና ሓደ ነገር ክንገብር ይደሊ (ካብ ዘርኢ እድሪ እትንእስ እምነት ክነርኢ ይደሊ ማቴ 17፡20)። ምሕረት አምላኽ ክንረክብ እታ ዝነአሰት ነገር ካባና እትሕተት እምነት አብ ኢየሱስ ክርስቶስ እነርእያ እያ።
አብ መጀመርያ እታ ሰበይቲ ካብቶም መሬቶም ብእስራኤላውያን ዝተሓድጉ እሞ ከም ዘይንጹሓት ዝሕሰቡ ስለ ዝነበረት ክዛረባ ወይ ክምልሸላ አይደለየን። እንተ ኾነ እዛ ከንአናዊት ሰበይቲ በዚ እናከደ ዝሰብኽ ሰብአይ ብዝበሎ አይሰንበደትን ካብቲ እትደልዮ ምሕታት አይተዓግተትን። ኩሉ ዝተባህላ እኳ ዓንቃፍን ዓጋትን እንተ ነበረ አይተሓለለትን እኳ ድአ ንልቢ ኢየሱስ ዝቕይር ቃላትን ግብርን እምነትን አርእያ። ንሳ ምናልባት ነዚ አብ ቅድሚአ ዘዋርዳን ዝጸርፋን ዘሎ አይሁዳዊ ሰብአይ ሓንቲ ፍቕሪ አይነበራን እንተኾነ ንሱ ንጓላ ከሕውየላ ከም ዝኽእል ስለ ዝአመነት ንስምዒታን ርኢቶአን ንጎኒ ሓዲጋ አብኡ ቀሪባ ቐጺላ ለሚናቶ። አብ ቤት እተፍቅራ ጓላ ብጋኒን ትዋርድን ትሓምምን ሓዲጋ መጺአ ስለ ዘላ ምእንትአ ዝኾነ ጸርፊ ውርደት ክትጸውር ደልያ። በዚ ኸአ ሓንቲ ካብቶም ብፍሉይ አብ ውንጌል ዝርአዩ ሰባት ክትከውን በቒዓ። አብ ቅድሚ ኢየሱስ እናሰገደት ንዒንቱ አብአ ከም ዝጥምታ ገራተን እወ ጎይታይ አኽላባትውን እምበር ካብ መአዲ ጎይተቶም ዝወደቐ ርፍራፍ ይበልዑ እዮም በለቶ።
ኢየሱስ ብመልሳ ተገሪሙ፥ ተማሪኹ ከም ድላያ ከም ዝምልሰላ ገራቶ። በቲ ዝበለቶ ዝለዓለ አድንቖት እና ገለጸ አቲ ሰበይቲ እምነትኪ ዓቢ እዩ ከምቲ ዝደለኽዮ ይኹነልኪ ኢሉ መለሰላ። እምነታ ምኽንያት ምሕዋይ ጓላ ከም ዝኾነ ይገልጽ፥ ቀጻልን ትኩረት ዝመልኦ ልመንአን ጽንዓታን ብኢየሱስ ከም እትኽሓስ ገርዋ። አብዚ እንርእዮ ሓዲስ ዘመን ሓዲስ ምዕራፍን አብ ርድኢት እምነት ማለት አብ ክንዲ አብ ሕጊ ምሕላው ጥራሕ አብ ጸጋ አምላኽ ምምስራት ቀንዲ ከም ዝኾነ ንርኢ። አብ ሓዲስ ኪዳን ሓደ ሕሙም ክሓዊ እንከሎ ምልክት ምጽአት መስሕ አብ ግብሪ ይርአ ከም ዘሎ ዝነግር እዩ። እዚ ምሕዋይ ናይ ከንአናዊት ሰበይቲ ዝገልጾ አብ መጨረሻ እቲ መሲሓዊ ትጽቢት አብ ኢየሱስ ክርስቶስ ከም ዝተፈጸመ ዝነግር እዩ።
ሎሚ እውን ኢየሱስ ምሳና አሎ ከምዛ ከንአናዊት ሰበይቲ ዓው ኢልና ወዲ ዳዊት መሓረና እናበልና ንለምኖ። ኩልና ከምዛ ከንአናዊት ሰበይቲ ዝተፈላለየ ምሕረት የድልየና አሎ። ሓንቲ ካባና እትድለ ዘሎና እምነት ገሊጽና ምኽአል ጥራሕ እዩ።
ቀዳመይቲ ንባብ ካብ ሮሜ 11 ድሕነት ንኹሎም አሕዛብ ዓለም ከም ዝኾነ ቅ. ጳውሎስ እቲ መምህር አሕዛብ ይገልጾ። ጳውሎስ አብ ሕይወቱ ባዕሉ በቲ ዝተንሥአ ክርስቶስ ዝረኸቦን ብመንፈስ ቅዱስ ተሓጊዙ ዝገበሮ ብምርአይ ንሰማይዊ መደብ ድሕነት ብተአዝዞ እዩ ስዒብዎ። ዓለቱ ዝኾኑ እስራኤላውያን ንኢየሱስ ክርስቶስ ከም መድኃኒን መስሕን ብዘይምቕባሎም ብጣዕሚ እዩ አጉህይዎ፥ ግን ተስፋ አይቆረጸን። ንእኡ ውድቀት እስራኤል ግዝያዊ እምበር መወዳእታ አይኮነን። ተስፍኡ አብቲ ምሉእ ዝኾነ ፍቕሪ አምላኽን አብቲ መወዳእታ ዘይብሉ ምሕረቱን እዩ። አምላኽ ንህያባቱ አየሕድግን ወይ ንሕርየቱ አይቅልብስን እዩ። ንሱ ሓቀኛን እሙንን አብ ቃሉን ተስፍኡን እዩ።
ጳውሎስ ቀጺሉ ውድቀት ወይ እምቢትነት እስራኤል ከመይገሩ ንአሕዛብ ንክርስቶስ ኢየሱስ ክቕበሉ ከም ዝጠቐመን ንእስራኤ ግን ጽልኢ ከም ዘካውሱ ከም ዝገበሮም ይነግር። ብርግጽ ንሱን ብጾቱን ንአረማውያን አብ ክርስቶስ ክመልሱ ዘይተጓነፎም ጸገም ወይ ጽልኢ አይነበረን። ንሱ አይሁዳዊ ንአረማውያን ወይ አይሁድ ንዘይኮኑ ድሕነት ብኢየሱስ ክርስቶስ እዩ ዝመጽእ እናበለ ምሂሩ። ብዙሓት አረማውያን ዝነበሩ ንኢየሱስ ተኸቲሎም። ነዚ ምስረአየ ውድቀት እስራኤል ነዚ ካብ ዘምጽእ ኩሎም ብሓባር እንተ ዝኸኑ ድአ ክንደይ ዝበለጸ ፍረ መርአየ እናበለ አድንቖቱ ይገልጽ። ካልእ አብዚ ክንርድኦ ዘሎና አምላኽ አይጸልእን እዩ፥ ወላእኳ ንሕና ንኽሓዶ ንሱ ኩሉ ጊዜ ምስ አፍቀረና እዩ።
አብ ሓደ ዝንገር ትምህርቲ ሓዘል ጽውጽዋይ ሓደ ወጣም ሰብ አብ መንግስተ ሰማይ ንቅ. ጴጥሮስ ከምዚ እናበለ ሓተቶ። ክንደይ ዝኾኑ ሂንዱ አለዉ አብ መንግስተ ሰማይ? ቅ. ጴጥሮስ ወላ ሓደ ሂንዱ የለን ኢልዎ። ክንደይ ዝኾኑ አስላምከ አለዉ እናበለ ሓተተ። ወላሕደ የለን እናበለ ቅ. ጴጥሮስ መሊሱ። እቲ ሰብአይ እናገረሞ ክርስትያን ጥራሕ አለዉ ማለት ድዩ አብ መንግስተ ሰማይ እናበለ ሓተተ። ወላ ክርስትያን እውን የለዉን እናበለ መለሰ ቅ. ጴጥሮስ። እቲ ሰብአይ ክንደይ ዝኾኑ ካቶሊካውያንከ አለዉ እናበለ እንደገና ሓተተ። ወላ ሓደ ካቶሊካዊ የለን እናበለ መለሰሉ። ቀጺሉ ቅ. ጴጥሮስ መንግስተ ሰማይ ናይ ውሱናት ሰባት ወይ ጋንታ አይኮነንን። አብ መንግስተ ሰማይ ፍልልይ ዝብሃል የለን ሂንዱ አስላማይ ክርስትያን ቡዲስት ካቶሊክ ዝብሃል የለን። ኩሎም አብ መንግስተሰማይ ክአትዉ ቅቡላት እዮም፥ አብኡ ኩሎም ደቂ አምላኽ እየሞ ኢልዎ።
ንሕና ተኸተልቲ ክርስቶስ ድሕነትና ብክርስቶስ ከምዝኾነ ንአምን። ብዛዕባ ናይ ካልኦት ድሕነት ብዝርኢ ርድኢትና እንታይ እዩ? ካብ ቤተ ክርስትያን ወጻኢ ድሕነት የለን። ኩሎም ናይ ሎሚ ንባባትና ዝነግሩና አምላኽ ኩሎም ደቅሰብ ንድሕነት ዕዱማት ምዃኖም እዩ። ካቶሊካዊ እምነትና ከም ዘስተምህረና ኢየሱስ ክርስቶስ አምላኽን ሰብን ብትምህርቱን ሞቱን ትንሣኤኡን መገዲ ድሕነት ንኹሉ ደቂ ሰብ ከምዘወፈየ። ወላእኳ አብ ውሱን ጊዜ ታሪኽ ይንበር ትምህርቱን ሕይወቱን ሞቱን ትንሣኤኡን ንኹሎም ደቂ ሰብ ሓባራዊ አድማዕነትን ዝውታረን አልኦ። ንሱ ነቲ ሓጹር የፍርሶ እሞ ንኹሎም ከም ዝአትዉ ይገብር ንሕና እውን ከምኡ ክንገብር ይዕድመና። ንሱ አብ ዓለት ሃይማኖት ጾታ ሕብረተሰብ ወይ ቁጠባዊ ኩነት ገሩ ፍልልይ አይገብርን እዩ። ብሓቂ ዘገዲስ ነገር እንተሎ አብኡ ምሉእ እምነት ምግባርን ንትእዛዛቱ ምሕላኤን እዩ። አብ መወዳእታ ዓለም በዚ መለክዒ ኢና እንፍረድ። ሓጎስ መንግስተ ሰማይ ንኹሎም ነቶም ብእምነት ዝጸበይዎ እዩ።
አብዚ ብሩኽ ዘመነ ምህለላ እምብአር ቤተ ክርስትያን ካብ መአዲ ድሕነት አምላኽ ዝተገለለ ከምዘየለ፥ ኩልና አብ መንግስቲ አምላኽ ክንሳተፍ ዕዱማት ከም ዝኾና ክንሓስብ አሎና። ኩልና ሓደ ዝኾነ ዕድል ተዋሂብና አሎ ብእምነት ክንምልስ እንተ ኸአልና።
ማርያም ምሉእ ሕይወታ ብእምነት ነቲ አምላኽ ካብአ ዝደልዮ ክትምልሽ እያ ተረኺባ። ከም ዝበልካዮ ይኹን ክትብል እንከላ ንኹሉ ብዓይኒ እምነት ርእያ ከም ዝኽአለት እዩ ዝነግረና። እሞ አብዚ አብ ትሕቲ ጽላላ ኮና አብ እንልምኖ ዘሎና ጊዜ ምስአ ሓደ ኮና ራሕርሓልና ተዓረቐና እናበልና ንለምን።
ብሩኽ ብዓለ ፍልሰታ ለማርያም።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ።


text:
Date: 09/12/2011
(ስድራቤት)
ኣገባብ ኣጀማምራ ተወሳኺ መግቢ ንህጻናት
ጥዕና ብዶክተር ሙሴ ዑቕባሚካኤል
ጸባ ጡብ ኣደ ኣብ ፈለማ 6 ኣዋርሕ: ንኹሉ ጠለባት ህጻን እናማልአኣካላውን ስነ-ኣእምሮኣውንዕብየት ኣብ ምርግጋጽዛጊት መተካእታ ዘይተረኽቦመግቢ ህጻናት’ዩ። ድሕሪ ሽድሽተ ወርሒ ዕድመ ግና ህጻናት ነቲ ልዑል ናህሪ ዘለዎ ኣካላዊ ጠለባትዕብየቶም ጸባ ጡብ ኣደ ከማልኦ ኣይክእልን’ዩ። ጠለብ ህጻን ንምምላእ ድማ ተወሳኺመግቢ ምጅማርኣድላዪ’ዩ። ኣደታት ዋላ እተን ብተደጋጋሚዝወለዳ: ህጻናትደቀን ካብ ጸባ ጡብ ናብ ስሩዕ መኣዲ ዝሰጋገሩሉኣገባብ ስለ ዘይፈልጣብሰንኪ ዘይቅኑዕ ኣመጋግባህጻናት ደቀን ኣደዳ ዝተፈላለዩ ሕማማት ክኾኑ ይኽእሉ። ብተወሳኺ እዚ መሰጋገሪ ወቕቲ ንህጻናት ፈታኒ’ዩ። እቶም ህጻናት ንዝተፈላለዩ ሕማማትክቃልዑ ልዑል ተኽእሎኣሎዎም። ነዚ ዝኽሰትሃጓፍ ንምምላእን ንዘጓንፍጥዕናዊ ጸገም ንምክልኻልንነቲ ህጻን ዝወሃቦ ዓይነት መግቢ ብመንጽርዝህቦ ጥቕሚ ክረአ ኣለዎ።
ንህጻናት ዘድልዮም መግቢ ብትሕዝቶ’ኳ ተመሳሳልነት እንተለዎ ብዓይነትግና ከከም ኩነታቱካብ ቦታ ናብ ቦታ ክፈላለ ይኽእል’ዩ። እቲ ፍልልይ በዞም ዝስዕቡነጥብታት ክፈላለ ይኽእል።
ሀ. ልሙድ ዓይነት መግቢ:- ሰባት ዝምገብዎመግቢ ካብ ቦታ ናብ ቦታ ይፈላለ’ዩ። ንኣብነት ኣብ ከበሳ ስገምን ስርናይን ብቐዳምነትዝስራዕ እኽሊ ክኸውንከሎ ኣብ መታሕትድማ መሸላ ዝምረጽ ዓይነት እኽሊ’ዩ። ኣብ ከበሳ ካብ ስገም ጥሕኒ ብምድላዉመግቢ ህጻናትክሰናድኡ እንከለዉ ኣብ መታሕት ድማ ካብ መሸላ ገዓት ይሰናዶ።
ለ. ዋጋ ናይ’ቲ እኽሊ:- ዋጋ ናይ’ቲ ኣብ’ቲ ከባቢ ዝፈሪ ኮነ ብኻልእ ዝኣቱ ፍርያትነቲ ንህጻንዘድልዮ መግቢ ዓቢ ጽልዋ ኣለዎ። ስለዝኾነምኡዝ ትሕዝቶዘለዎ ዋጋኡ ርትዓዊ ዝኾነ መግቢ ክምረጽ ይግበኦ።
ሐ. ኣገባብ ኣሰናድኣ መግቢ:- ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ተመሳሳሊ ዓይነት ዘራእቲ ይብቆል ደኣምበር ብናይ ባህሊ ፍልልይ እቲ ዝዋደድዓይነት መግቢ ክፈላለይኽእልዉ’ዩ። ከበሳ ካብ መሸላ እንጌራክዋደድ ከሎ ኣብ መታሕትድማ ዝበዝሐእዋን ካብ ተመሳሳሊ እኽሊ ገዓት ይዳሎ።
ህጻን ካብ ጸባ ጡብ ናብ ተወሳኺ መግቢ ኣብ ዝሰጋገረሉ እዋን እቲ መግቢ ኩሉ ጠለባቱ ዘማልእን ብተዛማዲዋጋኡ ሕሱርንብቐሊሉ ኣብ ዕዳጋ ክርከብ ዝኽእልን ክኸውን ኣለዎ። እቲ ዝዳሎ ዓይነት መግቢ ብያታውንልምዳዉን ኣገባብዝዳሎን ንምድላው ብዙሕ ግዜ ዘይወስድን ክኸውን’ዉን ይግባእ።መግቢ ምስ ተሰናድአ: መቐረቱከመይ ከም ዝኾነ ኣደ ጥዒማ ክትፈልጦ ይግባእ። እቶም ህጻናትነቲ መግቢ ከምዝፈትውዎ’ውን ምፍላጥ ኣገዳሲ’ዩ። ንኣብነት ኣባጽሕ: ኣብ መግቢ ዘለዎም ምርጫ ካብ ሕሉፍ ተሞክሮኦም ተበጊሶም ኣብ ህላወ: ትሕዝቶ: መቐረትን ዋጋን ይምርኮስ። ህጻናት ግና ዝበልዕዎመግቢ ከም ኣባጽሕብምኽንያት ዘይኮነ ብሃውሪ’ዩ። ስለዝኾነህጻናት ተወሳኺመግቢ ኣብ ዝጅምሩሉ እዋን ዝወስድዎመግቢ ምስኦምከይሳነ ይኽእል’ዩ። ነዚ ጸገም ንምፍታሕ ዝተፈላለየ ዓይነት መግቢ ብምቕራብእቲ ህጻን ዝያዳ ዝግደሰሉምልላይ ይከኣል’ዩ። ህጻን ዝያዳ ዝመርጾ ዓይነት መግቢ ንክልተወይ ሰለስተመዓልታት ኣከታቲልካ ብምሃብ: እቲ ህጻን ነቲ መግቢ ዝያዳ ከም ዘስተማቕሮምግባር: ምስ ዝደጋግሞድማ ምስ’ቲ ድሮ ተላልዩዎ ዘሎ መግቢ ካልእ ተወሳኺ መግቢ እናሓወስካምስ ዝተፈላለየዓይነት መግብታት ምልላይይከኣል’ዩ።
ኣደ: ቃሕታ ውላዳ ምስ ኣለለየት ሰዓታት ኣመጋግባኡ ስርዑነት ክሳብ ዝህልዎ ከይሰልከየት ዋላ እንተኣበያ’ዉን ክትምግቦ ኣለዋ። መዛሕትኡ ኣብ መንጎ ውሉድንወላድና ዘሰሓሕብጉዳይ:ኣደ ተመኒያ ዘሰናድኣቶመግቢ ውላዳ ክሕሰማ እንከሎ’ዩ። እዚ እንተጋጢምዋ ንህጻና ኣብ ናታ ናይ ግዜ ሰሌዳ ክትቅይዶ የብላን። ንዕኡ ቃሕ ኣብ ዝበሎ እዋን ክትምግቦ ኣለዋ።
ሓድሽ መግቢ ኣብ ቀልቀል ዘምጽኦ ለውጢ ምስትውዓል ዘድልዮ ጉዳይ’ዩ። ኣብ መፈለምታ ዝዳሎ መግቢ ካብ እኽሊ (ኣዝርእቲ) ክኸውን ኣለዎ። ብተወሳኺብሓደ ዓይነትመግብን ብውሑድ ዓቐን ምጅማርን ኣድላዪ’ዩ። ምኽንያቱ ከስዐ ህጻን ክጾሮ ዝኽእልመጠን መግቢ ውሑድ’ዩ። ንህጻን ዝወሃቦ ዓቐን መግቢ በብቑሩብ ክውስኽ ክኽእልኣለዎ። ክምገቦ ዝጀመሮዓይነት መግቢ ኣብ’ቲ ከባቢ ብዘይጸገም ዝርከብን ከም ዋና ምንጪ ጸዓት ዘገልግል ክኸውን ይግበኦ።ህጻን:መግቢ ምስ ተቐባበሎድሕሪ ሓደ ወይ ክልተ ሰሙን ካልእ ዓይነት መግቢ ምትእትታውኣድላዩ’ዩ። እንተኾነክብልዓሉ እናበልካ ኣብ መግቡ ካብ ንቡር ንላዕሊ ሽኮር ክዉሰኾየብሉን። ህጻናትመግቢ ኣብ ዝጅምሩሉ እዋን ካብ’ዞም ኣብ ታሕቲ ዝጥቀሱ እንተኾነ ይምረጽ። ዝወሃብ መግቢ ምስ ጸባ ጡብ ተወሃሂዱክወሃብ ኣለዎ። ኣብ ኣቀራርባኡ ሉምሉም ወይ ሓፊስ ንገዓት ዝመሳሰልክኸውን ኣለዎ።
ስሩዕ ስድራቤታዊ መግቢ
ሃናጺ መግቢ ፕሮቲን: ጥረምረ: ጸባ: ስጋ: እንቋቚሖ (ዉጽኢት እንስሳእንተተረኺቡ ተመራጺ’ዩ:)
ቫይታሚናት:ኣሕምልትን ፍረታትን
ምንጪ ጸዓት: ቅብኢ: ስብሒ: ዘይቲንጠስሚን
ህጻን: መዓልታዊኣብ ነብስ- ወከፍ መኣዲ ንኹሎምእዞም ተገሊጾምዘለዉ ክረኽቦም ኣለዎ ማለት ግና ኣይኮነን።ዉጽኢት እንስሳምስ ዘይርከብ ጥረምረ ምስ ስሩዕ ስድራ-ቤታዊ መግቢ ሓዊስካ ምሃብ ይከኣል’ዩ። ኣብቲ ከባቢ ዝርከብኣሕምልቲ ምስ መግቢ ሓዊስካምሃብ ኣድላዪ’ዩ። ወቕቲ ተሞርኩስካ ኣብ ከባቢኻ ብብዝሒን ብተዛማዲ ርትዓዊ ዝዋጋኡ መግቢ ምልላይኣገዳሲ’ዩ።
ኣቐድምኣቢሉ ከም ዝተገልጸ: ህጻናት ድሕሪ 6 ወርሒ ተወሳኺ መግቢ ክጅምሩኣለዎም። ኣብ’ዚ ክሊ ዕድመ ቅልጣፈ ኣካላዊ ዕብየቶምብመንጽር ክብደትሰብነቶም ልዑል’ዩ። እዚ ማለት ሓደ ህጻን ክውለድ እንከሎ ሰለስተኪ.ግ. እንተነይሩ ኣብ መንፈቑሽድሽተ ኪሎ ክኸውንኣለዎ። ኣብ ዓመቱ ድማ ትሽዓተ ኪ.ግ. ክኸዉን እቲ ቅቡል ክብደትሰብነት’ዩ። እዚ ወሰኽ ክብደትሰብነት ካብቲ መበገሲክብደት:ኣብ መንፈቕ 100% ኣብ ዓመት ድማ 200% ወሲኹ ኣሎ። ስለዝኾነጠለብ ጸዓትንምህናጽ ኣካላትን ጽቡቕ ኣሎ ማለት’ዩ።
ድሕሪ ሽዱሽተወርሒ ግርጻን’ቲ ህጻን ስለ ዝተርር ዝረኸቦ ናብ ኣፉ ክዉትፍ ባህሪያዊ ተርእዮ’ዩ። ብዘይካ መኣዛዊ ተወሳኺትርር ዝበለ መግቢ የሐጉሶ’ዩ። ኣብ መፈለምታ ልምልም ዝበለ ገዓት እንተተኻኢሉ ብጸባ ዝተሰናድአ እንተዘይኮይኑ ድማ ብማይ ብምግዓት ብዘይቲወይ ብጠስሚኣሃብቲምካ ምሃብ ኣድላዪ’ዩ። ትርር ዝበለ መግቢ ክተኣታቶ እንከሎ መጠኑ ብርኩት ክኸውን የብሉን። ህጻን: ስኒ የብሉንኢልካ ኣዝዩ ቀጢን ዝኾነ መግቢ ክወሃቦ ኣይግባእን። ምኽንያቱማያዊ ዝትሕዝቶኡመግቢ (ዝቐጠነ)
ንጠለባት’ቲ ህጻን ከማልእ ኣይክእልን’ዩ።
ህጻን ኣብ መግቢ እምነት እንተኣሕዲሩ ዝሃብካዮካብ ምቕባልድሕር ኣይብልን’ዩ። እንተ ነጺግዎ ግና ከየገደድካ ዝኣክል ግዜ ተጸቢኻከም ዝቕበሎንምግባር ክፍተን ኣለዎ።ኣብ እዋን ምትእትታው ሓድሽ መግቢ: ኣብ ዓይነትን ትሕዝቶን ጥራይ ዘይኮነእንተላይ ኣብ ጽሬት ምድሃብኣገዳሲ’ዩ። ዝወሃቦመግቢ ጽሬቱ ብግቡእ ዘይተሓለወ እንተኾይኑኣብ ክንዲ ሰብነቱዝሃንጽ ጠንቂ ሕማም ኮይኑ ዘፍርስክኸውን ልዑል ተኽእሎኣሎ።
መግቢ ህጻን ንሓደጋ ብከላ ዝቃልዓሉ ኣጋጣሚታት፦
ካብ ዕዳጋ ክመጽእእንከሎ
ኣብ ቤት ክዕቀብእንከሎ
ኣብ ግዜ ምስንዳእ
ምስ ተሰናድአ
መግቢ ንህጻንቅድሚ ምቕራቡእዘን ዝስዕባ ናይ ጥንቃቐ ስጉምቲ ዝተሰናድአ መግቢ ከይበላሾሓገዝቲ’የን።
ውልቃዊ ጽርየት፦
ኣደ መግቢ ቅድሚ ምቕራባ: መቐረቢ መግቢንኣእዳዋን ከተጽሪ: ዓይነ ምድሪ በጺሓ ድሕሪ ምምላሳ ኣእዳዋብሳምና ክትሕጸብኣለዋ። ጽርየትመግቢ:- ቅድሚን ድሕሪንመግቢ ምስንዳኡ ኩሉ ናውቲ መግቢ ክሕጸብ ይግበኣ።
ኣተዓቓቕባመግቢ፦
ዝተሰናድአ መግቢ
ክሳብ ዝቕረብኣብ ንጹህ መኽደኒዘለዎ መትሓዚ: ባልዕንሓሸራን ክኣትውዎ ከም ዘይክእሉኮይኑ ክዕቀብ ኣለዎ።ዝተሰናድአ መግቢ ኣብ ዘይተዓብዓበን ብተዛማዲ ኣብ ዝሑል ቦታ ክዕቀብኣለዎ።
ጸረ ባልዕ ወይ ቀመማት ንጽህና ካብ ዝሰናዳእመግቢ ርሒቑ ክቕመጥኣለዎ።
ተወሳኺሓበሬታ
ዝተሰናድአ መግቢ ብቕልጡፍ ክቕረብ ክክእል ኣለዎ። ምኽንያቱንንውሕ ዝበለ እዋን ምስ ዝጸንሕንብከላን ምምራዝንይቃላዕ’ዩ።
ዝወሃብ መግቢ ስብቆ እንተኾይኑ ንንውሕ ዝበለ ግዜ ክበስል ይግባእ።
ዝሰናዳእ መግቢ ልዑል ሙቐት ኣብ ዘለዎ ቦታ ካብ ክልተ ሰዓታት ንላዕሊክጸንሕ የብሉን።


text:
ዝኽሪ መበል 28 ዓመት ስርሒት ፈንቅል፡ “ፈንቅል፡ ብስራት ሓርነት!” ብዝብል ቴማ፡ ካብ 9 ክሳብ 11 ለካቲት ብልዑል ኮማዊ ተሳትፎ ብድምቀት ከም እተጸምበለ፡ ኣመሓዳሪ ከተማ ባጽዕ ኣቶ ሃይለ ኣስፍሃ ገሊጹ።
እቲ ዝኽሪ፡ ታሪኽን ክብርታትን ሰውራ ብዘውርስ ባህላውን ስነ- ጥበባውን መሰናድኦታት፡ ስፖርታዊ ውድድራትን ካልእ መሰናድኦታትን ከም ወትሩ ማዕሪጉ ምቕናዩ፡ ንርዝነት ናይ’ቲ ስርሒትን ኣብ ታሪኽና ዘለዎ ፍሉይ ቦታን ዝገልጽ ምዃኑ ሓቢሩ።
ንዝኽሪ ስርሒት ፈንቅል ዝትከል ኮማዊ ዳሳት፡ ኣብ ሞንጎ ምምሕዳራት ከባቢ ቅዱስ ናይ ምውድዳር መንፈስ ምሕዳሩ፡ ኣብ ድምቀት ናይ’ቲ ኣጋጣሚ ዓቢ ኣስተዋጽኦ ከምዝነበሮ ዝሓበረ ኣቶ ሃይለ፡ ቀንዲ ተዋሳእቲ ናይ’ቲ መደባት መንእሰያት ምዃኖም ከኣ ካልእ ሓበን ምዃኑ ኣረዲኡ።
ዝኽሪ ስርሒት ፈንቅል፡ ስነ-ስርዓት ምንባር ዕንባባ ኣብ ሓወልቲ ሰማእታት ፈንቅል፡ ስፖርታዊ ውድድራት መካይን፡ ብሽክለታ፡ ኣትለቲክስን ምሕምባስን፡ ከምኡ’ውን ስእላዊ ምርኢት ዘጠቓለለ ስነ-ጥበባውን ባህላውን መሰናድኦታት ዝሓቘፈ ነይሩ።


text:
ክብረ በዓል ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማ ብልዑል ድምቀት ተኸቢሩ።
ብሕዝበ ክርስቲያን ዓመት መጽአ 29 መስከረም ዝኽበር ክብረ በዓል ሰማዕት ቅድስት ኣርሴማ፡ ሎሚ ዓመት’ውን ኣብ ኵለን ኣብያተ ክርስቲያን ክዝከር ከሎ ብፍላይ ግና ኣብ ቅድስት ኣርሴማ ቤተ ክርስቲያን ዓዲ ሓውሻ፡ ካብ ዝተፈላለየ ቦታ ዝመጹ ብዙኃት ሊቃውንት መዘምራን፡ ውሉደ ክህነትን ምእምናትን ምእመናንን ኣብ ዝተረኽቡሉ ብዓቢይ መንፈሳዊ ድምቐት ተኸቢሩ።
ከም ልሙድ ዋዜማ ካብ ሰዓት 12፡00 ክሳዕ 2፡00 ድኅር ቀትሪ ስብሐተ እግዚአብሔር ምስ በጽሐ፡ ናይ ዕለቱ ስብሐተ ማኅሌትን ጸሎተ ሰዓታትን ድማ ሰዓት 10፡00 ድ.ቀ. ተደዊሉ ብዓቢይ ተመስጦን መንፈሳዊ ሓበንን ክበጽሕ ኃዲሩ።
ብድኅር’ዚ ሰዓት 6፡00 ቅ.ቀ. ጸሎተ ቅዳሴ ምስ ተሠርዐ፡ ታቦት ብለባስያን ካህናትን ዲያቆናትን፡ ብሊቃውንት መዘምራንን ሕዝበ ክርስቲያንን እናተዓጀበ ሠለስተ ሳዕ ምስ ዖደ፡ ኣብ ዝተዳለወሉ ቦታ ደው በለ። ብሊቃውንት መዘምራን ንእግዚአብሔር ዘመስግንን ንቅድስና ሰማዕት ኣርሴማ ዝገልጽን ያሬዳዊ ዜማ ምስ ቀረበ፡ ብሰባኬ ወንጌል ቀሲስ ኣሮን ነቲ ዕለት ዝምልከት ትምህርቲ ተዋሂቡ። ቀሲስ ኣሮን ኣብ ትምህርቶም፦ ቅድስት ኣርሴማ ምእንቲ ፍቕሪ እግዚአብሔርን ሃይማኖታን መሪር ገድሊ ዝተጋደለት፡ ንሕና ድማ ነቲ ቅዱሳን ምእንቲ ሃይማኖቶም ዝተቐበልዎ መከራ እናዘከርና ኣብ ሃይማኖትና ኽንጸንዕ ይግብኣና ብምባል ሰፊሕ ትምህርቲ ምሂሮም።
ቀጺሎም ኣገልጋሊ ቅድስት ኣርሴማ ቤተ ክርስቲያን ዝኾኑ ቀሲስ ኪዳነ “ንሕና ክንዓዪ ኢና እግዚአብሔር ኣምላኽና ድማ ከቅንዐልና እዩ” ዝብል ኃይለ ቃል መሠረት ገይሮም መንፈሳዊ ኣገልግሎትን ልምዓታዊ ዕዮን ቅድስት ኣርሴማ ቤተ ክርስቲያን ኣበይ ከምዝበጽሐን እንታይ ከም ዝተርፎን ገሊጾም።
ኣብ መወዳእታ ድማ ‘ሰላመ አብ’ ታቦት ኣብ መንበር ክብሩ ምስ ኣተወ ናይቲ በዓል ፍጻሜ ኮነ።


text:
Du är här:
Nationella minoriteter
ሃገር ሽወደን ዝፈለጠትሎም ሃገራውያን ውሑዳት ጉጅለ-ህዝቢታት ኣሎዉ። ንሳቶም ድማ፤ ”ሮመር”፡ ”ቶርነ-ዳሊንጋር”፡ ”ኣይሁድ”ን ”ሽወደናዊ-ፊንለንዳውያን” እዮም። ሃገር ሽወደን ናይቶም ሃገራውያን ውሑዳት ጉጅለ ህዝቢታት፤ ጽልዋ ንምግባር ዘኽእልን፤ ንቛንቋታት ፊኒሽ፡ ዪዲሽ፡ መአንከይሊ፡ ሮማኒን ንምሕያልን ዘሰጉም ዕድላትን ንኽወሃቦም፤ ኣብ ሕጉ ኣስፊርዎ ኣሎ። ንስኻ ሓደ ኣባል ናይዞም ዝተጠቕሱ ሃገራውያን ውሑዳት ጉጅለ-ህዝቢታት ምስ ትኸውን፤ ቋንቋኻ ንኽትመሃርን ንኸተማዕብልን፤ መሰል ኣሎካ።
ብፍላይ እቶም ፊኒሽ፡ መአንከይሊን ሳሚስካን ዝዛረቡ ዓሊታት፤ ሓያል ዝኾነ መሰል ዘሎዎም እዮም። ንስኻ ቋንቋ ፊኒሽ፡ መአንከይሊ ወይ ሳሚስካ ትዛረብ ምስ ትኸውን፤ ነቲ ቋንቋ ዚመልኩ ሰራሕተኛታት እንተ ተረኺቦም፤ ብቛንቋኻ ዚዛረብ ናይ ኣረጋውያን-መቐመጢ ቦታ ንኽትረክብ፤ ምስ ቤተስልጣን ርክብ ግበር። እቲ እጥቕመጠሉ ኮሙን፤ ናይዞም ፊኒሽ፡ መአንከይሊ ወይ ሳሚስካ ቋንቋታት ዚዘረቡሉ ምምሕዳዊ-ከባቢ ምስ ዚኸውን፤ ምስቲ ኮሙን ብቛንቋኻ ክትራኸቦምን፤ ንሳቶም ውን ብቋንቋኻ ብጽሑፍን ብቓልን ክምልሹልካ ክኽእሉ ኣሎዎም። ኣብ ርእሲኡውን ናይ ሓልዮት-ቈልዑ ኣገልግሎትን ናይ ሓልዮት-ኣረጋውያን ብምሉኡ ወይ ብኸፊል፤ ብቛንቋ ፊኒሽ፡ መአንከይሊ ወይ ሳሚስካ ዚዝረቦ ኣገልግሎታት ክትረክብ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ናይ ኦርንሾልድስቪክ ኮሙን፤ ካብ 2016 ጀሚሩ፤ ናይ ፊኒሽ-ቋንቋ ዚዝረቦ ምምሕዳርዊ-ከባቢ ንኽኸውን ምልክታ ኣቕሪቡ ኣሎ። ከምኡውን ናይ ሳሚስካ-ቋንቋ ምምሕዳራዊ-ከባቢ ንምዃን ምልክታ ንምቕራብ፤ መጽናዕቲ ኣብ ምክያድ ይርከብ ኣሎ።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ናይ ስልጣን መልቀቒ ሕቶ ዘቕረቡ ኣብ ሓደ ለይቲ ዝመፀ ኣይኮነን ብደረጃ ኢህወዴግን ሓድ ሕድ ኣባል ፖለቲካዊ ውድባትን ውሽጦም ዝፈተሽሉ ኣኼባ ብምክያድ ኣብታ ሃገር ንሓዋሩ ዝሓሸ ኩነታት ንምፍጣር ብዘቐመጦ ኣንፈት ምዃኑ ምስ ድምጺ ኣሜሪካ ቃለ መጠይቕ ዝገበሩ ሚንስትር ኮሚኒኬሽን እታ ሃገር ዶ/ር ነገሪ ሌንጮ ገሊፆም።
እዚ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ታሪክ ዓብዪ ትርጉም ኣለዎ እውን ኢሎም።
“ክቡር ቀዳማይ ሚንስትርና ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ታሪኽ ፈላማይ ብዝብሃል ስልጣኖም ብድልየት ንምልቃቕ ምሕታቶም እዚ ብናይታ ሃገር ታሪኽ ዓብዪ ነገር እዩ ክበሃል ይክኣል።”
ምኽንያቱ ናይ ዴሞክራሲ መግለፂኡ ተግባር ስለዝኾነ መራሕቲ ንሃገር ዘለዎም ፍቕርን ንህዝቢ ዘለዎም ክብሪን ዘርኢ እዩ ኢሎም።
እቲ ምልቃቕ ስልጣን ንኣባላት ካብነ ከምዘይምልከት እውን ገሊፆም ኣለው።ቤት ምኽሪ ገዛኢ ፓርቲ ኣቦ መንበር ክምረፅን ቀዳማይ ሚንስትር ድማ ብመሰረት ሕጊ ዝመርፀሉ ኩነታት ክህልው እዩ፤ኣብ ግዚኡ ዝግለፅ እዩ ኢሎም።


text:
By YPFDJ-Vegas
ናይ ከዳሚ ስርዓት ወያነ ላዕለዎት ሓለፍቲ “ኤርትራዊያን ውሻጤኦም ጹቡቅ ጌርና ስለ እንፈልጦም ልክዕ ከም ሶማል ፋሕ ከነብሎም ኢና።” “ኤርትራዊያን እታ ኤርትራ ትብል ቃል ረሲዖም ብእንዳን ቀቢላን ኣዉራጃን ከም ዝዛረቡ ክንገብሮም ኢና” ክብሉ ብተደጋጋሚ ክፍኩሩ ከምዝጸንሑ ዝፍለጥ እዩ። ነዚ ዘይግሃድ ጠፋሽ ሕልሞም ግብራዊ ክገብሩ ድማ ሓድነት ኤርትራዊያን ክብትኑ ስለ ዝነበሮም እቲ ዝልዓለ ባጀት ሰሊዖም ክንቀሳቀሱ ካብ ዝጅሙሩ ድሮ ዓሰርተታት ዓመታት እኳ እንተቁጸሩ ብዘይካ በጻብዕቲ ዝቁጸሩ ዑሱባት ምዉዳብ ካልእ ዘፍረይዎ ነገር ኣይነበረን።
ሎሚ እዉን እንተኾነ ከደምቲ መራሕቲ ወያነ ንኣብ ወጻኢ ዝነብር ህዝብና ሓድነቱ ንምዝራግ ሓድሽ ሜላ ብምኽታል ለይትን ቀትርን ክሰርሑ ይርኣዩ ኣሎ። እዚ ድማ ነቶም ብስም ኤርትራዊያን ካብ ትግራይ ናብ ዲያስፖራ መጺኦም ከም ኤርትራዊያን ተመሲሎም ኣንጻር ህዝብን መንግስቲ ኤርትራን ዝንቀሳቀሱ ዘለዉ ተወላዶ ትግራይ በቶም በጻብዕቲ ዝቁጸሩ ዑሱባት ኣቢሎም ነቲ ናይ ኤርትራዊያን ሓድነት ምብታን እከይ ተግባራቶም ንምቅጻል ሽፋን ዝኾኖም ናይ “ኤርትራዊያን ማሕበረ ኮም” ምምስራት ዝብል እዩ። ነዚ ሓቂ ዘግህድ ተርእዮ ድማ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ላስ ቬጋስ ተጌሩ ዝተባህለ ብኣዝማሪኖን ኣሰናን ዝተሓበረ ወረ እዩ።
እቲ በቶም ብዘይጠቅማ ቁንጣሮ ገንዘብ ተዓሲቦምን፡ በተን ኣዲስ ኣበባን መቀለን እንዳተመላለሱ ዘምጽእወን፡ ሽሮን በርበረን ዙርያን ተጠቢሮም፡ ናይ ሓሳድ ወያነ ኢደበይዛ ብሙኻን፡ ንሓድነት ኤርትራዊያን ነበርቲ ላስ ቬጋስ ንምብታን፡ ለይትን ቀትርን ከይተሓለሉ ዝሰርሑሉ ግብረ እከይ ተግባራቶም፡ ፍረ ኣልቦ ኮይኑ ስለዝተረፈ፡ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ይኣይ ስትራተጂ ተቀይሩለይ ተባሂሉ፡ “ንሕና ናይ ኤርትራን ኣሜሪካን ኮሚኒቲ ላስ ቬጋስ ካብ ዝኾነ ናይ ፖለቲካ ጽልዋ ነጻ ዝኾነ ማሕበር መስሪትና ኣለና” ክብሉ፡ በተን ስርዓት ወያነ ዘማሓድረን መርበብ ሓቤሬታ ኣዝማሪኖን ኣሰናን ከይሓፈሩ ከምዘጋዋሕዎ ዝዝከር እዩ። ዘገርምዩ!! ካድራት ወያነን ኣሰናን ኣዝማሪኖንን ብኣካል ዝተሳተፍኦን ኣብ መርበባተን ብእልቢ ዘይብሉ ኣንጻር ህዝብን ሃገርን ኣነዋሪ ጸርፍታት ኣሰንየን ዘጋዎሖኦ ዜና ካብ ፖለቲካ ጽልዋ ነጻ ዝኾነ ማሕበር ምባለንሲ ኣየናይ ኤርትራዊ እዩ’ሞ ክደናገር!!!!
እቲ ኣብ ኣዝማሪኖን ኣሰናን ዝለጠፍዎ ናይ ሃበስ ቀደስ ጹሑፋቶም ገዲፍና፡ እዞም ሕጂ ቆርበት በጊዕ ተጎልቢቦም፡ ብስም “ኤርትራን ኣሜሪካን ኮሚኒቲ ላስ ቬጋስ”፡ እቲ ናይ ዑሱብነት ስራሕ ክቅጽሉዎ ዝህቅኑ ዘለዉ ግብረ እከይ ተኳሉ፡ ኣብዚ ዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመታት፡ ዝተፈላለያ ጉጅለታት፡ ንኣብነት ንምጥቃስ፡ ጉጅለ “ሰራዊት ሕድሪ”፡ ጉጅለ “ስምረት መንእሰያት ንለውጢ”፡ ጉጅለ “ደለይቲ ፍትሒ ላስ ቬጋስ”፡ ጉጅለ “ስመር ፓልቶክ”፡ ጉጅለ “ምንቅስቃስ መንእሰያት ንለውጢ”፡ ጉጅለ ጋንታ ኩዑሶ እግሪ ሽመልባ”፡ ጉጅለ “ኣቡነ ኣንበስ ዛላምበሳ”፡ ጉጅለ “እንዳ መስፉን ሓጎስ”፡ ጉጅለ ዘብሔረ ዓዲ ቀይሕን ዝኣመሳሰሉ ካልኦት ናይ እንዳታት ጉጅለታት መስሪቶም ንሓድነት ኤርትራዊያን ነበርቲ ላስ ቬጋስ ንምብታን ዘካየድዎ ኩሉ ሃቀነታት በርዒኑ እዩ ተሪፉ።
ሎሚ እዉን እታ ነዞም ዑሱባት ተኸድሞም ከዳሚት ስርዓት ወያነ፡ ብሙሉእ ህዝቢ ኢትዮጲያ ዋላ እዉን ብህዝቢ ትግራይ ከይተረፈ ተፈንፊናን ተናዒቃን፡ ብዝተፈላለዩ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘካይዱ ኢትዮጲያዊያን ሓይልታት ትጭፍለቅ ኣብዘላትሉ እዋን፡ በዞም ብናይ መቀለ በርበረን ሽሮን ዝጥበሩ ዑሱባት ኣቢላ ሓድነት ኤርትራዊያን ኣብ ላስ ቬጋስ ንምብታን ትገብሮ ፈተነ ፋይዳ ክትረኽበሉ ከምዘይምኳና ካብ ሑሉፍ ዉድቀታታ ክትምሃር ምተገብኣ።
ኣብ ከተማ ላስ ቬጋስ ዝነብሩ ኤርትራዊያን ብዘይካ በጻብዕቲ ዝቁጸሩ ዑሱባት ገዲፍካ፡ ብሙሉኦም ፈተውትን ተሓለቅትን ህዝቦም፡ ንሃገሮምን መንግስቶምን ንጸላእትን ጓኖትን ኣሕሊፎም ዘይህቡ፡ ሙዑታትን ውፉያት ሃገራዊያን ምኳኖም ምግላጽ ዘድልዮ ነገር ኣይኮነን። ብተወሳኺ ግን ነቲ ካብ ላስ ቬጋስ ወጻኢ ዝነብር ህዝብና፡ ሓቀኛ ምስሊ ኤርትራዊያን ነበርቲ ላስ ቬጋስ ክህልዎ መታን፡ እዚ ዝስዕብ ብሰነዳት ዝተረጋገጸ ሓቂታት ምጥቃስ ይክኣል።


text:
መባእታዊ ሆስፒታል ሳምረ ኣብ ኽትትል ጥዕና ኣዴታትን ህፃናትን ተኹረት ጌሩ ይሰርሕ ኣሎ…
መቐለ ሕዳር 27/2010(ድወት) መባእታዊ ሆስፒታል ከተማ ሳምረ ኣብ ኽትትል ጥዕና ኣዴታትን ህፃናትን ጠመተ ጌሩ ይሰርሕ ከምዘሎ ገሊፁ።
ኣብቲ መባእታዊ ሆስፒታል በዓል ሞያ ከቢድ መጥባሕቲ ኣይተ ኣፅብሃ ግደይ ከምዝገለፅዎ መባእታዊ ሆስፒታል ከተማ ሳምረ ዕላዊ ስርሑ ካብዝጅምር ኣስታት ሓደ ዓመትን መንፈቕን ኣቑፂሩ ኣሎ።
ክሳብ መወዳእታ 2009ዓ.ም ኣብ መዳይ ሓይሊ ሰብን ቐረብ ናውትን ኣፋውስን ዋና ሕፅረታት እንተነበርዎ ኣብ ኽትትል ጥዕና ኣዴታትን ህፃናትን ከምኡ’ውን ኻልኦት ግልጋሎት ሕክምና ዝሓሸ ግልጋሎት እናሃበ መፂኡ እዩ።
ካብ 2010ዓ.ም ጀሚሩ ድማ ጠለብን ድሌትን ሕብረተሰብ እቲ ወረዳ ንምምላእ ይሰርሕ ከምዘሎ ካብ ወርሒ ጥቅምቲ ጀሚሩ ድማ ፈተነ ግልጋሎት ኸቢድ መጥባሕቲ ብምጅማር ብፍላይ ኣብ ግልጋሎት ወሊድ ዕውት ስራሕ እናወገነ ከምዘሎ ገሊፁ።
ኣብዚ መባእታዊ ሆስፒታል ግልጋሎት ኸቢድ መጥባሕቲ ብምጅማሩ ኣብ ማሕበራውን ቑጠባውን እቲ ሕብረተሰብ ልዑል ግደ ከምዘለዎን ብፍላይት ፅኑዕ ሕርሲ ዝተተሓዛ ኣዴታት እታ ወረዳ ናብ ሆስፒላት መቐለን ዓይደርን ይለኣኻ ብምንባረን ብራሕቂ ቦታ ንዘይተደለየ ወፃኢታትን ምንግልጋዕን ካብዚ ብዝኸፍአ ድማ ኣብ መንገዲ ሓደጋ የጋጥመን ኔሩ።
እዚ መባእታዊ ሆስፒታል ዕላዊ ስራሕ ብምጅማሩ ብሕልፊ ድማ ግልጋሎት ኸቢድ ምጥባሕቲ ምጅማሩ ነቶም ፀገማት ኣብ ምቕራፍን ጥዕና ኣዴታት ህፃናት ንምሕላው ዓብይ ግደ ኣለዎ ክብሉ እቶም ክኢላ ሓቢሮም።
ዛጊድ ድማ ሸውዓተ ኣዴታት ብኸቢድ መጥባሕቲ ምውላድ ከምዝተኽኣለ ዝገለፁ ኣይተ ኣፅብሃ ኣብ ምንካይ ሞት ኣዴታትን ህፃናትን ዕውት ስራሕ ምስርሑ’ውን ሓቢሮም።


text:
መእተዊ
ኣውሮጳ ንዘጋጠማ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምቅባል አብ ትዳለወሉ ዘላ ጊዜ ዛንታ ካብ ሶርያ፡ዒራቕን አፍጋኒስታን ዝካየድ ዘሎ ኩናት ኣምሊጦም ዝስደዱ ንዓለም-ለኸ መራኸቢ ብዙሃን ዓብሊልዎ ይርኸብ።
እንተኾነ ግን ታሪኽ ካብ ዞባዊ ጎነጽን ቀጻሊ ዘይምርግጋእን ዝረኣየሉ ትሕተ- ሰሃራ ሃገራት አፍሪቃ ዝስደዱ ስደተኛታትን ናይ ቁጠባ ፍልሰተኛታት ጉዕዞኦም ሓደጋ እንተዘየጋጠሞ ብዓለም-ለኸ መራኸቢ ክቓላሕ ዘለዎ ዕድል ውሑዱ’ዩ።
ኣብ ዓመተ 2015 ጥራይ ነዚ ጉዕዞ ዝፈጸሙ ቁጽሪ ኣፍሪቃዊያን 130 ሽሕ ዝግመት ኽከውን ከሎ: መብዛሕት ኦም ተረፍ መግዛእቲ ዝኾነ ሱር ሰደድን ጨፍላቒን ዝኾነ ድኽነት ንምምላጥ’ዩ።
ኣብ ዓመተ 2015 ነዚ ሓደገኛ ጉዕዞ ካብ ዝፈጸሙ 130 ሽሕ ኣፍሪቃዊያን መብዛሕትኦም ካብ ሱር ሰደድ ደቛሲ ዕለታዊ ድኽነት ንምምላጥ ነዚ ጉዕዞ ከምዝፍጽሙ ይገልጹ። ካልኦት ድማ እዚ ውጽኢት ተረፍ ዝሓለፈ መግዛእቲ’ዩ ኢሎም ይገልጽዎ።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ: ሞሮ ሳነሕ ዝተባህለ ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሮማ ዝርከብ ጋምባዊ ወዲ 16 ዓመት ስደተኛ ብቀሊሉ ከም ደቂ- ሰብ ክንነብር ስለንደልይ ኢና ንስደድ ይብል።
ስደተኛታት ካብቲ ዝረሓቐ ሳሕል ትሕተ ሰሃራ ካብ ሕጊ-ኣልቦ ውሽጣዊ ስነ-ኩናትን ግጭት ምስ መንግስታዊ ትካላትን ናብታ ‘መሬት- መብጽዓ’ ዝኾነቶም ኣውሮጳ ንምብጻሕ ብክልተ ዋና መንገድታት ንሊብያ የቋርጹ። አብዚ ድማ ከምቲ መራሒ ሊብያ- ነበር መሓመድ ቓዛፊ ዝበሎ ‘ ማእከላይ ባሕሪ- ባሕሪ ሕንፍሽፍስ ክትከውን እያ’ ዝበልዎ’ዩ ዘጋጥም ዘሎ።
ኣብዚ ብቕድሚት መወዳእታ ዘይብሉ ባሕሪ ብድሕሪት ድማ ምድረ-በዳ ምስተጋጠሙ መብዛሕትኦም ነቲ አብ ህቦብላን ማዕበልን ኣብ ዘይብሉ መዓልቲ ብሰላም ዝሰገሩ 3,771 ስደተኛታት ብምምዕዳው ነቲ ማኦበል ህቦብላን ማእከላይ ባሕሪ ንምስጋር ይውስኑ። ነቶም ዕድለኛታት ብሰላም ናብ ገምገም መሬት ዝበጽሑ ብዙሓት ድማ እቲ ገነት ዝመስሎም ናብራ ናብ ስቓይ ክቕየር ቁሩብ ጊዜ ጥራይ’ዩ ዘድልዮ።
ከምቶም ናይ ማእከላይ ባሕሪ ስደተኛታት: አብ ገለ እዋን’ውን እዞም ሃገር ዘይብሎም ስደተኛታት ኣብ መንጎ ንጸገማቶም ብዘይፍርዲ ዝብዝብዙ ዘይሕጋዊያን ኣሰርገትን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ዱ መንግስታቶምን ኣብ መንጎ ተቐርቂሮም ይርከቡ። እዚ ድማ ታሪኽ’ቶም ስደተኛታት’ዩ።
ሓበሬታ ኣሰናዳእቲ: ዋላኳ ኣብ ሞንጎ ፍልሰተኛ ስደተኛን ዑቕባ ሓታትን ንጹር ፍልልይ ይሃሉ፤ ንኹሉቲ ነዚ ፕሮጀክት ዝኸውን ሓበሬታ ንምእካብ ኣብ ዘካየድናዮቃለ-መሕትት: ናይ ወሃብቲ ሓበሬታ ንጠንቂ ስደት ዝምልከት ሕጋዊ መግለጺ ብንጹር ክፍለጥ ዘጸግም ብምንባሩ፡ በብዝተጠቕሶ መግለጺ እናተመላልአ ክንበብ ነዘኻኽር።
ቀዳማይ ክፋል፡
ብመሰረት ሓበሬታ ዓለም-ለኸ ትካል ስደተኛታት 90 ሚእታዊት ካብ ስደተኛታት አፍሪቃ ንሊብያ ብምቁራጽ ኣውሮጳ ይበጽሑ። ዝተረፉ 10 ሚእታዊት ድማ ብምስሪ ኣቢሎም ናብ ኣውሮጳ ይኣትው። ስደተኛታት ካብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ድማ ብብዝሒ ካብ ሰኔጋል፡ጋንብያ፡ጋናን ናይጀርያን ንማሊን ኒጀርን ኣቋሪጾም ናብ ሰባሕ ዝተባህለ ቦታ ናይ ሊብያ ይበጽሑ። ካብኡ ናብ ጥራብሎስ (ትሪፖሊ) ርእሰ ከተማ ሊብያ ይቕጽሉ። እዞም ስደተኛታት አስታት 10 ሽሕ ማይል ወይም 16 ሽሕ ኪ.ሜ ብዉሑዱ ንክልተ ሰሙን ብምጉዓዝ ኣብ ገለ አጋጣሚታት’ውን ዓመታት ብምውሳድ’ዩ ናብዞም ቦታታት ዝበጽሑ።
ካብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝስደዱ መብዛሕትኦም ኤርትራዊያንን ሶማልያዊያንን ዝኾኑ ድማ ጉዕዞኦም ብኢትዮጵያ፡ኬንያ፡ኡጋንዳን ሱዳንን ብምቁራጽ’ዮም ዘካይዱ።
” ካብቲ ናይ ባሕሪ ጉዕዞ እቲ ናይ ሰሃራ ጉዕዞ ይኸፍእ።ምኽንያቱ ኣብቲ ናይ ባሕሪ ጉዕዞ ናይ ሞትን ህይወትን ጉዳይ’ዩ። ንመወዳእታ ዘይብሉ ስቓይን ቃንዛን ኣይትቃላዕን ኢኻ። “
– ሓፍሳ ዝተባህለት ስደተኛ ካብ ሮማ ኢጣልያ
ኩሎም መንገድታት ንሊብያ ብምቑራጽ’ዮም ዝካይዱ። ብዙሓት ስደተኛታት ናብ ኣውሮጳ ከም መሰጋገሪ ዝጥቐሙ ደሴት ላምፓዱሳ: ካብ ገማግም ሊብያ ኣብ 160 ናቱካል ማይል ርሕቐት ትርከብ።
ኣብዚ ድሕሪ ካልኣይ ኩናት ዓለም ንመጀመርያ ጊዜ ብዝሒ ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ኣውሮጳ ዝተራእየላ ዓመተ 2015: ስደተኛታት ትሕተ – ሰሃራ ኣፍሪቃ ካብ ሓፈሻዊ ቁጽሪ ስደተኛታት 15 ሚእታዊት ይሽፍኑ። መብዛሕትኦም ድማ ብመንገዲ ኢጣልያ ናብ ኣውሮጳ ዝበጽሑ’ዮም። ዘይከም ኣብ ጎረቤታ ግሪኽ ዝኣትዉ ሶርያዊያን፡አፍጋኒስታያዊያንን ዒራቓዊያን ስደተኛታት እቲ ቁጽሪ ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ዝኣተው ምስ ዝሓለፈ ዓመታት ክወዳደር ከሎ ተመሳሳሊ’ዩ።
ዳይሬክተር ዓለም-ለኸ ትካል ስደተኛታት ጨንፈር ኢጣልያ ፍረደሪኮ ሶዳ ከም ናይ ሎሚ ዓመት ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ኣይተራእየን ይብል። ብሓፈሻ እቲ ቁጽሪ ስደተኛታት ምስ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ተመሳሳሊ’ዩ። እንተኾነ ግን ዓሌትን እቶም ስደተኛታት ዝመጽሉ ዞባታትን ግን ይፈላለዩ። ሎሚ ዓመት ውሑዳት ሶርያዊያን’ዮም ናብ ኢጣልያ መጺኦም። ምክንያቱ ጉዕዞኦም ብሃገራት ናይ ባልካን ብዘሎ መንገዲ ብምልዋጦም’ዩ። ብኣንጻሩ: ብዙሓት ናይ ምዕራብ ኣፍሪቃ ስደተኛታት መጺኦም’ዮም። መብዛሕትኦም ድማ ናይ ቁጠባ ስደተኛታት’ዮም። ከምኡ ስለዝኾነ ይኸውን ብዙሕ ሽፋን ኣይተዋህቦምን። ምኽንያቱ: ቅድሚ ሕጂ በዚ መንገዲ ዝስደዱ ዝነበሩ ካብ ዘይምርግጋእን ዘይውሑስ ቦታታትን ቀርኒ አፍሪቃ ዘምለጡ’ዮም ይብል።
ካልኣይ ክፋል፡ ሊብያ:
ንስደተኛታት ተጎዓዝቲ ሊብያ ስጊንጢር’ያ። ንሓደገኛን ነዊሕ ጉዕዞ ሰሃራ ናይ መጀመርያ መዕለቢት ዝኾነት ሊብያ: ነቲ ካልእ ሓደገኛ ዝኾነ ጉዕዞ ማእከላይ ባሕሪ ንምስጋር ድማ መንጠሪት’ያ። ብመሰረት ሓበሬታ ኩሎም ዘዘራረብናዮም ተጎዓዝቲ: ሊብያ እታ ዝኸፈአ ክፋል እቲ ጉዕዞ ክትክውን ከላ: ማእከልን መራኸብንቲ ጉዕዞ’ውን እያ።
እዛ ኣብ ሓደ እዋን ማእከል ስራሕ ንትሕተ ሰሃራ ስደተኛታት ዝነበረት ዘይዕውቲ ሰሜን ኣፍሪቃዊት ሃገር: ሕጂ መዕቆቢ ገበነኛታትን ጉጅለታትን ግብረ-ሽበራን መግለጺ ኩሉ ራዕዲ ኮይናላ። ብመሰረት ናይ ቀረባ እዋን ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት: ቤት ማእሰርትታት እታ ሃገር ብዕጡቓት ጉጅለታት፡ዘይሕጋውያን አስገርትን ስበ-ስልጣን’ታ ሃገር ማእከል ስቓይ፡ ባርነት፡ ጾታዊ ዓመጽን ጎነጽን ዝኾነዩ።
‘ኣብ ዶብ ዝረኽቡና ሊብያዊያን ብፕላስቲክ በትሪ ይሃርሙና፡አብ ሑጻ ዝተሸኸላ መካይኖም ክንደፍእ የገድዱና። ነዓና ኣብቲ መሪር ጸሓይ ኣሰሊፎም አብ ቅድሜና ይበልዑን ይሰትዩን።’
– ሑሴን ሙሒዲን, ሶማላዊ ስደተኛ ኣብ ሚላን ኢጣልያ
ሽሕ’ኳ ጸብጻባት ካብ ልክዕ ዝሓለፉ ዓመጽ ብተደጋጋሚ እንተወጸ: ስደተኛታት ግን ብዛዕባ’ዚ ሓደጋ ኣፍልጦ ዘለዎም ኣይመስሉን’ዮም ይብል ፍረደሪኮ ሶዳ ካብ ዓለም-ለኸ ውድብ ስደተኛታት። ንሱ ብተወሳኺ: እቶም ስደተኛታት: እቶም ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ካብ መጠን ንላዕሊ ጎነጽ ከምዝጥቀሙ ኣይፈልጡንዮምን ኢሎም።
ነዚ ኣመልኪቱ: ወዲ 23 ዓመት ስደተኛ ማላዊ ’ኣብ ጥራብሎስ (ትሪፖሊ) መዓልታዊ ኣብ ህድማ ኢና ነሕልፎ ዝነበርና’ ይብል።
ሳልሳይ ክፋል፡
ሶማላዊት ኣደ ሸውዓተ ቆልዑ ንሓገዝ ኣብ ዝመጸት መርከብ ጀርመን ጓል ተገላጊላ። ክልተ ደቂ 16 ዓመት ኢትዮጵያዊያን መንእሰያት: በቶም ዘይሕጋዊያን አስገርቲ ዝተሓተተ ሾሞንተ ሽሕ ዶላር ስድራቤቶም ክሳብ ዝኸፍሉ ኣብ ማእሰርቲ ምጽንሖም ይገልጹ። ካልእ ሶማላዊ ስደተኛ አብቲ ናይ ምድረ-በዳ ጉዕዞ ብህይወት ንምጽናሕ ሰባት ናይ ገዛእ ርእሶም ሽንቲ ክሰትዩ ከምዝረኣየ ይገልጽ። ነፍስ-ወከፍ ስደተኛ ናቱ ዝኾነ ፍሉይ ታሪኽን ተመክሮን ኣለዎ። ኣብ መወዳእትኡ ግን ኣብቲ ናይ ዕድል ጉዳይ ዝኾነ ምስጋር ማእከላይ ባሕሪ’ዩ ዝምርኮስ።
ምስክርነት ቪድዮ: ራሕማ ኣቡካር
ራሕማ ኣቡካር ጓል 33 ሶማላዊት ኣደ’ያ። ራሕማ ኣብ ነሓሰ 22, 2015 ምስ ካልኦት ስደተኛታት ናብታ ማእከላይ ባሕሪ ክትሰግር ዝተጸዓነት ጃልባ ክትበጽሕ ከላ: እቲ ጉዕዞ አብ ሂወታ ሓድሽ ምዕራፍ ክኸፍት ወይ’ውን መወዳእታ ናይ ሂወታ ክኸውን ከምዝኽእል ፈሊጣ’ያ ጉዕዞኣ ጀሚራ።
ራሕማ ናይ መወዳእታ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ጥንሳ ካብ ሶማልያ ናብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ንምብጻሕ በቲ ፈታኒ ዝኾነ ምድረ-በዳ ሰሃራ ኣብ ጉዕዞ’ያ ኣሕሊፋቶ። እዚ ግዜ’ዚ እትዕርፈሉ ግዜኳ እንተነበረ ምስ ከምኣ ካብ በሰላ ኩናት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝስደዱ ስደተኛታት ካብ ዓቐን ንላዕሊ ብዝተጸዓና መካይን ተጻዒና ትጉዓዘሉ ጊዜ’ዩ ኮይኑ።
‘የዕወልውለኒ ኔሩ። በቲ ነዊሕ ጉዕዞ ብጣዕሚ ደኺመ’የ’ ትብል ራሕማ። እንተኾነ ግን: “ንጓለይ አብ ሊብያ ከይወልዳ ወሲነ’የ” ክትብል ብተወሳኺ ትገልጽ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ምስ ኩሉ ሓደጋታት ነታ ዘይውሕስቲ ጀልባ ተሳፈረት።
“ምስታ ኣብ ማህጸነይ ዝነበረት ውላደይ ንምሟት’ውን ተዳልያ’የ ኔረ”ትብል።
ራሕማ ንጓላ ሶፍያ ንረድኤት ኣብ ዝመጸት ናይ ጀርመን መርከብ ኣብ ማእከል ማእከላይ ባሕሪ ተገላጊላ። ድሕሪኡ’ያ ናብ ማእከል ስደተኛታት ዱሰልዶርፍ ጀርመን ከይዳ። መልሲ ንሕቶ ጽግዕተኛኣ ድማ ትጽበይ ኣላ።
” ሊብያ ናይ ማእከላይ ባሕሪ ሶማል ክትኸውን’ያ። ኣብ ሲሲሊ፡ክረትን ላምፓዱሳን ሸፋቱ ባሕሪ ክንርእይ ኢና። ብሚሊዮናት ዝቁጸሩ ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት’ውን ክንርእይይ ኢና። እቲ ኣሰቃቂ ምርኢት አብ ጎረቤታ ክኸውን’ዩ።”
– ሰይፍ ኣል እስላም ቓዛፊ ወራሲ ኮሌነል ሙዓማር ቓዛፊ – ነበር ኣብ መጋቢት 07, 2011 ንመራኸቢ ብዙሓን አብ ዝሃቦ መግለጺ
ምስክርነት ቪድዮ: ሳማ ቶንካራ
ሳማ ቶንካራ ወዲ 23 ዓመት ጋናዊ ስደተኛ መንእሰይ እዩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ቅድሚ ናብ ሰሜን ጉዕዝኡ ምቅጻሉ ኣብ ግዝያዊ መዓስከር ስደተኛታት ቀይሕ መስቀል ሮማ ይርከብ።ኣብ ማሊ ዘሎ ቀጻሊ ኩናትን ሽቕለት-ኣልቦነት ብምርሕራሕ ኣብ ክረምቲ 2014 ዓ.ም.ፈ ካብ ጋና ተበጊሱ ንዶብ ኣልጀርያ ብምስጋር ድሕሪ ናይ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጉዕዞ ምድረ በዳ ሊብያ በጺሑ። ኣብዚ’ውን እንተኾነ ኩነታት ዝኸፍአ’ምበር ዝሓሸ ኮይኑ ኣይረኸቦን።
“ኣብ ትሪፖሊ መዓልታዊ ዕጡቓት ሰባት ገንዘብና ክወስዱ ይመጹ። ኣብ ገለ እዋን’ውን ንገለ ነአሽቱ ስራሕ ኢሎም ይጽውዑናሞ ይዘርፉና’ ይብል ንሱ።
ሓደ ለይቲ ወታሃደራዊ ክዳን ዝተኸድኑ ሰባት መጺኦም ንከባቢ መዓስከር ንምጽራይ ክንሕግዝ ብረት ጌሮም ብምፍርራሕ ሓቲቶም። ብድሕሪኡ ኣነ ንዝሰራሕክዎ ስራሕ ክኽፈል ሓቲተ። እዝን ካልእ ምኽንያታትን ድማ ምስ ካልኦት 146 ስደተኛታት ብምዃን ኣብ ሓንቲ ጀልባ ብምጽዓን ንባሕሪ ሜዲተራንያን ክሰግር ከምዘገደዶ ይገልጽ። ንሱ ክመውት’የ ኢሉ ሓሲቡ ከምዝነበረ ኣይሓብኣን ግን ድሕሪ ሸውዓተ ሰዓታት ኣብ ክፉት ባሕሪ ብረድኤት ዝሕቡ መራኽብ ሓገዝ ከምዝረኸበ እሞ ከምዝተረፈ ይገልጽ።
ምስክርነት ቪድዮ: ዳልመርን ኣሕመድን
ዳልመርን ኣሕመድን ክልቲኦም ደቂ 16 ዓመት ኢትዮጵያዊያን መንእሰያት’ዮም። ኢጣልያ ካብ ዝበጽሑ ሓደ ወርሒ ኣሕሊፎም’ዮም። እንተኾነ ሓቐኛ መንነቶም ንምጥቃም ሕጂ’ውን ይሰግኡ።
ክልቲኦም እዞም መንእሰያት ተማሃሮ ከምዝነበሩን ንስደት ዝደፋፍኦም ድማ ኣብ ኣውሮጳ ሓድሽ ሂወት ካብ ዝጀመሩ ኣዕሩኽቶም ብዝሰምዕዎ ዕላል ምዃኑ ኣይሓብኡን።
“ንስደት ዝቐሰበና ብዙሕ ምክንያታት’ዩ’ ይብል ኣሕመድ። ” ሽቕለት- ኣልቦነትት ሓደ ምኽንያት’ዩ። ቅድሜና ዝተመረቑ’ውን ስራሕ የብሎምን። አብ ጎደናታት ዘወን ክብሉ’ዮም ዝውዕሉ። ስለዚ ንሕና ንክንስደድ ወሲና።’,
ድሕሪ ኣብ አዲስ ኣበባ ርእሰ ከተማ ኢትዮጵያ ምብጽሖም: እቶም አስገርቲ ንዶብ ሱዳን ንምብጻሕ ንሾሞንተ ሰዓታት ብእግሮም ከምዝተጎዓዙ ይገልጹ። ብድሕሪኡ: ምስ ካልኦት ስደተኛታት ብምዃን ንሰሃራ ንምቚራጽ ከምተበገሱ ይሕብሩ። ድሕሪ ናይ ሓሙሽተ መዓልታት ኣብ ልዕሊ ዓቐን ዝጸዓና መካይን ተወጢሖም ዝገበርዎ ጉዕዞ ድማ ኣብ ከተማ ኣጂዳብያ ከምዝበጽሑ ይጠቕሱ። እዚ ቦታ ካብ በንጋዚ አስታት 150 ኪ.ሜ ርሕቀት ከምዝርከብ ድማ ይገልጹ።
“ኣብ መበል ሓሙሻይ መዓልቲ ጉዕዞ ምድረ-በዳ ዝስተይ ማይ ወዲእና” ይዝክር ኣሕመድ። ኣብ ከምዚ ኩነታት: ኣተሓሕዛ እቶም አስገርቲ ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሊ ክፉእ’ዩ። ንስደተኛታት የሳቕዩ። ብፍላይ ድማ ንስድራቤታት እቶም ነቲ ንሶም ንዝሓተትዎ ገንዘብ ክኸፍሉ ዘይክእሉ ።
በሰላ ዳልመር ምስክርነት እቲ ኣብ መዓስከር አስገርቲ ዘሕለፎ ሽዱሽተ ሳምንታት’ዩ።
ምስክርነት ቪድዮ: ሞሮ ሳነሕ
ሞሮ ሳነሕ ወዲ 16 ጋምብያዊ መንእሰይ’ዩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሮማ ኮይኑ ነቲ መጀመርያ መዓልቲ ካብ ገዝኡ ወጺኡ ዝሓደረሉ መዓልቲ ይዝክር። ኣብ ድሮ ሓድሽ ዓመተ 2015 ንፕረዝደንት ያያህ ጃመህ ንምዕላው ፈተነ ምስ ተኻየደ: ሞሮ ንስድርኡ ከይነገረ ገዝኡን ዓዱን ገዲፉ ተሰዲዱ። ሰነጋል ምስ በጽሐ ድማ ሰለስተ ሽሕ ዶላር ከፊሉ ናብ ማሊ ሰጊሩ። ኣብ ማሊ ማይ አብ ጎደናታት እንዳሸጠ ናብ ኒጀር ሰጊሩ። ኣብ ኒጀር ድማ ከም ናይ ህንጸት ሰራሕተኛ ኮይኑ ሰሪሑ። ካብኡ ናብ ጥራብሎስ ሊብያ ከይዱ። ኣብኡ ፖሊስ ንዝነበሮ ገንዘብ ኣሕዲጎም ን 33 መዓልታት ኣሲሮሞ።
ሽወደን ንምብጻሕ ዝወሰነ ሳነሕ: ንመንእሰያት ኣፍሪቃ የጠንቅቅ። ንሱ: ’ ኩነታት ክመልሶም እንተዝኽእል ኔረ ነዚ ጉዕዞ ኣይምፈጸምክዎምን ኔረ። እቲ ጉዕዞ ብጣዕሚ ሓደገኛ’ዩ’ ይብል። ‘
ራብዓይ ክፋል፡ ኣሰጋገርቲ፡
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ብሚሊዮናት ዝቁጸር ገንዘብ ኣታዊ የምጽኡ። ብዓለም-ለኸ ደረጃ ዝተወሃሃደ መርበብ ገበነኛታት ድማ ተጠቃሚ’ዚ ምስግጋር ደቂ-ሰባት’ዩ። ንስደተኛታት “ናብ ዝሓሸ ናብራ ከነሰጋግረኩም ኢና” ብዝብል ተስፋ: ጉዕዞ ስደት ናብ ኣውሮጳ ከምዝጅምሩ ይገብሩ። እንተኾነ: እቲ ጉዕዞ ብዙሕ ብዝበዛ ዝካይደሉ መስርሕ’ውን እዩ።
ካብ ካርቱም ሱዳን ክሳብ ካሊያስ ፈረንሳ: እቲ ናይ ዓመጽ ታሪኽ ተመሳሳሊ’ዩ። ኣብ ምድረ-በዳ ብዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ዝፍጸም ስቓይ፡ ካብ ምትፋእ ሽጋራ ኣብ ኣእዳውን፡ገጽን ኣፍ-ልቢ እቶም ስደተኛታት ክሳብ ከም እንሰሳ ኣብ ልዕሊ ዓቐን ዝጸዓኑ መካይን ኣብ ሑጻ ሰሃራ ምሕያር የጠቓልል።በቶም ኣስገርቲ ዝተሓተተ ገንዘብ ክሳብ ዝኽፈል ኣብ ቀይዲ ኣብ ሊብያ ምጽናሕ’ውን ኣሎ።
” ሓሓሊፉ ንመግቢ መስርሒ ዝኸውን ዕንጨይቲ ወይ ሓዊ ኣይህቡናንዩም። ስለዚ እቶም ሰራሕቲ መግቢ ንኽዳውንትና ጫማታትናን ከም ነዳዲ ክጥቀምሉ ተዓዚብና ኢና።”
– ሓፍሳ ዝተበሃለት ሶማላዊት ስደተኛ ካብ ሮማ ኢጣልያ
ኣብ ኢጣልያ’ውን እቶም አስገርቲ ብቕሉዕ’ዮም ዝሰርሑ። ሓደ ኤርትራዊ ስደተኛ ብዛዕባ ኢዱ ምሃብ ከምዘጠንቐቕዎ ክገልጽ ከሎ: ካልኦት ድማ ኣብ ካታንያ ንልዕሊ 10 መዓልታት ከም ጅሆ ከምዝተታሕዙ ሓቢሮም። ንሶም ድሕሪ ነፍሲ ወከፎም ሓደ ሽሕ ዶላር ምክፋሎም ነጻ ከምተለቀቁ ድማ ይገልጹ።
ነቲ ጉዕዞ ዘይሕጋዊ መርበብ ምስግጋር ኣብ መልክዕን ቅርጺ ምድርን ብዝለዋወጥ ኣንፈት የካይድዎ። እዚ ድማ ካብ ደቂ ዓዶም ብዝረኽብዎ ሓበሬታ ኮይኑ: ካብ ማእከላይ ባሕሪ ክሳብ ኣልባንያን መዓስከር ስደተኛታት ሰሜናዊ ፈረንሳን ብዝሰርሑ ውልቀ-ሰባት ይፍጸም። ሰሪሖም ዕዳኦም ክኸፍሉ ይክእሉ’ዮም ብዝብል ቃል እምነት: ገንዘብ ዘይብሎም ስደተኛታት’ውን ነዚ ጉዕዞ ይኣትውዎ እዮም። ጆቫኒ ኣባተ ካብ ዓለም-ለኸ ትካል ስደተኛታት እዚ ቃል እምነት ብፍላይ ንመንእሰያት ደቂ-ኣንስትዮ ናብ ዘይተደልየ ምንዝርና ከምዘጥሕለንዩ ዝገልጽ።
ሓሙሻይ ክፋል፡ ኣብ መወዳእታ፡
ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ሓደጋ ዝኣተወ ህይወት ምስ ኣብ ሰንፈላል ዝርከብ ፖሊሲ
እቲ ተደጋጋሚ ፍርሒ ካብ ዕጡቓት ኣል-ሸባብ ንኒምኮ ሙሳ ኣሕመድ ካብታ ብድኽነት እትሕመስ ሶማል በቲ ካብ ዓለም ዝሰፍሓ ምድረ-በዳን ዞባ ኩናትን ሓደገኛ ምስጋር ባሕሪን ሓሊፋ ክትስደድ ከምዘገደዳ ትገልጽ እዛ አደ ክልተ ቆልዑ ዝኮነት ሶማላዊት ስደተኛ።
ኣብታ ብናይ ሕቡራት ሃገራት ናይ ብልጽግና መዐቀኒ ኣብ ቀዳምነት እትስራዕ ናይ “ሕልሚ ከተማ” ተባሂላ እትፍለጥ ቬና ምስ በጽሐት: ድሕሪዚ ኩሉ ጉዕዞ ካብ ሓደ ወተሃደራዊ መዓስከር ብምውዳቕ ነብሰ-ቕትለት ዝፈጸመት።
” ንዝተወሰነ ጊዜ ብሓገዝ መድሃኒት ኣብ ሃለፍታ’የ ኔረ። ክልተ የእጋረይን ዓንዲ ሕቖይን ድማ ተሰይረ’ ትብል ኒምኮ ኣሕመድ ድሕሪ’ቲ ኣብ መዓስከር ታዕሊም ከበድቲ ኣጽዋር መንግስቲ ኦስትርያ ዝነበረን: ኣብዚ ግዜ ድማ መዓስከር ስደተኛታት ኮይኑ ኣብ ዘሎ ቦታ ዘካየደቶ ፈተነ ርእሰ-ቅትለት።
እቲ ናይ ጽግዕተኛ ሕቶኣ ከምተነጽገ ምስፈለጠት ዝሓዛ ፍርሒ ናብ ተስፋ ምቁራጽ ተቐይሮም ኣብ ሓደ ናይ ቀውዒ ሙቐት ዝበዝሖ ምሸት። እዚ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝሓለፈቶም ዕንቅፋታት ሂወት’ዩ ኢላ ክንዲ ምቕባል ሂወታ ከተሕልፍ ዝፈተነት። ንሳ ነቲ ኩነታት ክትገልጽ ከላ ድሕሪ’ዚ ኩሉ ጸገምን ምንጻግ ናይ ጽግዕተኛ ሕቶይን ናብ ቤተይ ምስ ኣተኹ ብዝጠፍአት ሞባይል ተለፎን ዝተናኸሰ ባእሲ ክልተ ጎረባብቲ ሶማላዊያን ስደተኛታትን ናብ ናይ ጉስጢ ቃልሲ ተቐይሩ ድሕሪኡ ናብቲ ናይ መወዳእታ ስጉምቲ ከምዝደፋኣ ትገልጽ።
“ድሕሪ’ዚ ኩሉ ጸገም ነቲ ሕቶ ጽግዕተኛ ምንጻጉ’ዩ ተስፋ ኣቁሪጹኒ” ትብል ንሳ ነታ ነብሰ-ቅትለት ከተገብር ዝወሰነትላ ህሞት ብምዝካር። ” ካብ ኣፍሪቃ ናብ ኣውሮጳ ንዝመጹ ሰባት ብፍላይ ድማ ካብ ሶማልያ ንኽመጹ ንዝሓስቡ - ኣብ ኣውሮጳ ዋላ ሓንቲ የለን። ስለዚ ብዛዕብኡ ምሕላም እንተኣቋረጽኩም ይሓይሽ ይብሎም” ኢላ።
” እቲ ሓቂ ሕጂ’የ ዝዕዘቦ ዘለኹ። እቲ በረድ። ኣብ ዓደይ ከለኩ ዘይፈልጦ ዝነበርኩ: ስምዒት ጥምየት’ውን ኣብዚ ክስምዓኒ ጀሚሩ’ሎ ”
– ሶማላዊት ስደተኛ ኒምኮ ሙሳ ኣሕመድ
እዚ መግለጺ ኩሎም ካብ ሃገራት ትሕተ-ሰሃራ ተሰዲዶም ኣውሮጳ ምስ በጽሑ ዝሓልፍዎ ክኸውን እንከሎ: እዚ ታሪኽ ኒምኮ ንስደተኛታት ዘጋጥም ብድሆ ዘንጸባርቕ’ዩ።
ከም መብዛሕትኦም እቶም ልዕሊ ሓደ ሚሊዮን ዝተገመቱ ኣብ ዓመተ 2015 ጥራይ ናብ ኣውሮጳ ዝበጽሑ ስደተኛታት: ንዓኣ ጉዕዞ ናብ ዝሓሸ መነባብሮ ማለት ስድራ ንድሕሪት ገዲፍካ: ንሕማቕ ግዜ ዝተዓቑረ ገንዘብ ብናይ ዕድለይ ውሳነ ኣብ ባሕሪ ህይወትካ ተጣሊዕካ ኣውሮጳ ድሕሪ ምብጻሕ ነብሳ ብዘይ መጽለልን ግዳም ሓደርን ኮይና ምርካብ፡ ብዘይ ወረቐት መንነት: ብዘይ ሃገርን ኣብ ዓዲ ጓናን ምግያሽ ኣብ ሰሜናዊ ክፍለ ዓለምን ማለትዩ።
ዘይከም ዜጋታት ሶርያ ኣፍጋኒስታንን ዒራቕን ንኣውሮጳ ብብዝሒ ስደተኛታት ኣጥለቕሊቖም ዝርከቡ፤ ካብ ሃገራት ሳሕል ሰሃራ ዝመጹ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ብፍሉይ ብዓሌታዊ ተነጽሎን ከምዝጥቅዑ ኒምኮ ትገልጽ። ንሳ ብተወሳኺ: ኣብ ኩላታ ኣህጉር ኣብ ዝርከቡ ማእከላት ኢሚግረሽንን መዓስከራትን ብካብ ሃገራት ዓረብን ኣፍጋኒስታንን ዝመጹ ከምኦም ስደተኛታት ከይተረፈ ከም ካልኣይ ዜጋ ከምዝርኣዩ ትጠቅስ። እቲ ናይ ዝጠፍአ ሞባይል ቴሌፎን ባእሲ ንባዕሉ ናብቲ ደረጃ ዓሪጉ ጥርዚ ከምዝደፍኣ ትገልጽ። ብቐጻሊ ብደቀቕቲ ነገራት ተበጊሶም ምስ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ተስፋ ዝቖረጹ ዝካየዱ ክኾኑ ከለው: ከም ኩሉ ጊዜ መወዳእትኡ ስለዝተረድኣን ምዃኑ’ውን ትገልጽ። ንሳ እቲ ምኽን ያት ክትገልጽ እንከላ፤ ደሓን ዝተማህሩ ኣፍጋኒስታናውያን ንሰበ-ስልጣንቲ መዓስከር ስደተኛታት ክረዳድእዎም ስለዝኽእሉ: ነቲ ብናቶም ወገን ዘሎ ሓቂ ጥራይ ገሊጾም፡ እቲ ኣፍሪቃዊ ስደተኛ ይውዓሎ ኣይውዓሎ ቀጻሊ ወቐሳ ክቐርቦ ከምዝገብሩ ተረድእ።
ቀንዲ መዕለቢ ስደተኛታት ሃገራት ሳሕለ-ሰሃራ
ኣብ ሰንኮፍ ዘሎ ፖሊሲ
ንከም ኣሕመድ ዝኣመሰሉ ስደተኛታት ፍታሕ ዝከውን መልሲ የለን። 28 ዝኣባላቱ ሕብረት ኣውሮጳ ኣብ 2015 ንዘጋጠመ ዋሕዚ ስደተኛታት፡ተደጋጋሚ መጥቓዕትታት ግብረ-ሽበራን ዘይምስምማዕ አብ ጉዳይ ልቃሕ ግሪኽ ዝኣመሰሉ ዝተወንዘፉ ዘይተፈትሑ ሽግራት ስለዘለውዎ ፍታሕ ንምምጻእ ዘድልዮ ፖለቲካዊ ሓድነት ብቐረባ የለን። ብርገጽ ናይ ቀረባ እዋን ናይ ኣውሮጳ ቁጠባዊ ትንበያ ከምዝገለጾ ገና ተወሰኽቲ 3 ሚሊዮን ስደተኛታት ኣብ ዝመጽእ ዓመት ኣውሮጳ ከምዝበጽሑ’ዩ ዝሕብር። ብሪጣንያ ሓንቲ ካብተን ሰለስተ ቀንዲ ሃገራት’ቲ ሕብረት ኣብ ዝመጽእ ዓመት ካብቲ ሕብረት ክትጸንሕ ወይድማ ክትወጽእ ሪፈረንደም ከተካይድ’ያ። እዚ ድማ ነቲ ኣህጉር ናብ ካልእ ዘይተፈትሕ ሽግር ዝሸምም’ዩ።
ሓንጸጽቲ ፖሊስ ሕብረት ኣውሮጳ ብዘይካ ብኣባላት እቲ ሕብረት ዝተኣተወ ቃል ንምጥያስ እቶም 160 ሽሕ ስደተኛታት: ነቲ ቀውሲ ንምፍታሕ ብፍሉይ ፍታሕ ኢላ ዘቐመጠቶ የለን። ክሳብ ታሕሳስ 12, 2015 ድማ 159 ሰባት ጥራይ’ዮም በቲ መደብ ተጣይሶም። ካናዳ ቀዳሞት 25 ሽሕ ሶርያውያን ስደተኛታት ኣብ ታሕሳስ 11 ተቐቢላ። ኣሜሪካዊያን ሓገግቲ ድማ ፕረዝደንት ኦባማ ንዘቕረቦ 10 ሽሕ ሓተቲ ዑቕባ ሶርያዊያን ንምቕባል ዝብል ውጥን ንካልኣይ ጊዜ ይዘራረብሉ ኣለዉ። ጉዳይ ኢሚግረሽን ኣብ ጎስጓስ ፕረዝደንታዊ ምርጫ ኣሜሪካ ገና ኣካታዒ ኮይኑዩ ዝቕጽል ዘሎ። ኣብ ጎስጓስ ፕረዚደንትዊ ምርጫ ሰልፊ ሪፖብሊካውያን ኣብ ምምራሕ ዝርከብ ዶናልድ ትራምፕ ተኸተልቲ እምነት ምስልምና ናብ ኣሜሪካ ከይኣትውን እቲ ብፕረዝደንት ኦባማ ዝቐረበ ውጥን ምቕባል ሶርያውያን ስደተኛታት ድማ ምሉእ ብምሉእ ከምዘይሰማምዓሉ ገሊጹ። በቲ ናይ ኦባማ ዝሓንጸጾ መደብ ኣመሪካ ኣትዩ ንዝተጣየሰ ሶርያዊ ድማ ከምዝጥርዞ ኣጠንቂቑ’ሎ።ዋላ ምስ ኩሉቲ ናይ ጻዕዳ ገዛ ማለት ቤተ-መንግስቲ ኣመሪካ ዝተፈላለየ ስጉምትታት ኣብ ጉዳይ ፖሊሲ ኢሚግረሽን: ነቶም ኣፍጋኒስታናውያንን ዒራቓውያንን ኣብ ዓውደ ኲናት ከም ተርጎምቲ ኮይኖም ዘገልገሉ ከይተረፈ ቪዛ ንምሃብ ዝተኻየደ ስራሕ ብዘሕዝን ተቖጽዩ።።
ነፍስወከፍ ኤውሮጳዊት ሃገር ብ ከከም ዝቐረበለን ሕቶ ዑቕባ ስደተኛታት ኣብ ምስራሕ ኣብ ዝርከባሉ: ኢጣልያን ግሪኽን ግን እቲ ጾር ናብ ዓለም-ለኸ ናይ ረድኤት ትካላት፤ ሰበ ስልጣን ምምሕዳር ከተማታትን ወለንተኛታትን ዝዘዘወዩ።
ዳይሬክተር ክፍሊ ህጹጽ ረድኤት ኣብ ተዓዛቢ ሰብኣዊ መሰላት ( Human Right Watch ) ፒተር ቦካርት ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ” ንምንታይ ኣዋርሕ ድሕሪ እዚ ዝተፈጥረ ቅልውላው ስደተኛታት መስርሕ ናይ ምቕባልን ህይወት ምድሓንን ሓገዝ ናይ ምብርካትን ጾር ኣብ ወለንተኛታት ጥራይ ብቐንዱ ዝምርኮስ” ኢሉ ይሓትት። ንሱ፤ ” ሕጂ’ውን እቲ ናይ ሂወት ምድሓን መስርሕ ብወለንተኛታት እንበር ብመንግስታዊ ትካላት ኣይኮነን ዝካየድ ዘሎ። እዚ’ከ ንምንታይ ኮይኑ?” ክብል ብተወሳኺ ሕቶ የቕርብ።
ገለ ጸብጻብ ጋዜጣታት ንምንታይ ተወከልቲ ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ ቅድመ ግንባር ናይዚ ቅልውላው ተሰሊፎም ዘይርኣዩ ኢለንውን ወቐሳ የቕርባየን።
ነዚ ጉዳይ ብዝምልከት ካብ ኣፈኛ ኮሚሽን ኤውሮጳ ብኢመይል ዝተረኽበ መልሲ ” ሓለዋ ምምሕዳር ዶብ ሓላፍነት ነፍስ ወከፍ ሃገርዩ። ኮሚሽን ኣውሮጳን ወኪላት ኤውሮጳዊ ሕብረትን ድማ ኣብ ባይታ ንዝተፈጥረ ኩነታት ምትሕግጋዝ እምበር: ንሃገራት ተኪእካ ናይ ምስራሕ ሓላፍነት የብሉን ” ይብል።
ሕብረት ኣውሮጳ ኪንዮ’ቲ ውሽጣዊ ፖሊሲ ነቲ ሱር ዋሕዚ ስደተኛታት ካብ ኣፍሪቃ ንምፍታሕ ክሰርሕ ተንቀሳቒሱ’ዩ። ኣብ ወርሒ ሕዳር ኣብ ጉዳይ ፍልሰት ኣቶኪሩ ኣብ ዝተቓንዐ ዋዕላ ኣውሮጳዊ ሕብረትን መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃን ሃገራት ኣፍሪቃ ንዝተመዛበሉ ዜጋታተን ንምጥያስ ዝውዕል ናይ 1.9 ቢሊዮን ይሮ ናይ ህጹጽ እዋን ሓገዝ ክወሃብ ኣብ ስምምዕ ተበጺሑዩ። ቀዳመይቲ መዕረፊት ስደተኛታት ዝኾነትን ነቲ ዋዕላ ዘአንገደትን ማልታ 270 ሽሕ ዶላር ክትልግስያ ተመባጺዓ።።
ድሕሪ ሓደ ወርሒ’ዚ ዋዕላ: ሕብረት ኣውሮጳ ንሱር ዋሕዚ ስደተኛታት ካብ ኣፍሪቃ ንምግታእን ኣብ ሃገሮም ስራሕ ንምፍጣርን ናይ 2 ቢሊዮን ዶላር ሓገዝ ኣብተን ቀንዲ ስደተኛታት ዝፈልሱለን ሃገራት ንምትግባር ሰሊዑ።
ዓበይቲ ስትራቴጂካዊ ስጉምትታት ንምርግጋእ ከባቢ ማእከላይ ባሕሪ ድሕሪ ጋዳፊ’ውን ይካየድ ኣሎ። ኣብ 2011ውን ናይ ሽዑ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢጣልያ ብዝነበረ ፍራንኮ ፍራቲኒ ንምምስራት ሓድሽ ስርዓት ኣብ ዞባዊ ኣህጉር ጻውዒት ቀሪቡ።
” ብሚሊዮናት ዝቁጸሩ ጸለምቲ ንማእከላይ ባሕሪ ብምስጋር ናብ ፈረንሳይን ኢጣልያን ንምብጻሕ ናብ ብሊብያ ይመጹ። ሊብያ ድማ ኣብ ጸጥታ ማእከላይ ባሕሪ ዓቢ ተራ ኣለዋ “
– ሙዓመር ቓዛፊ ኣብ ወርሒ መጋቢት 2011 ምስ ቴሌቭዥን ፈረንሳይ 24 ካብ ዝገበርዎ ቃለ መጠይቕ ዝተወስደ
ፍራንኮ ፍራቲኒ ኣብ 2011ፋይናንሽያል ታይምስ ዝተባህለ ጋዜጣ ኣብ ዝጸሓፎ ዓንቀጽ: ኤውሮጳዊ ሕብረት ካልኦት ሓያላት ሃገራትን ኣህጉራውያን ትካላት ከም ዓለማዊ ባንክን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን ንማርሻል ፕላን ዝዳረግ ኣብ ጉዳይ ምርግጋእ ቁጠባ ማእከላይ ባሕሪ ግዙፍ መደብ ከዳልዋ ይግባእ” ክብል ጠቒሱ። ንሱ ነዚ ዝጠቐሰ: ኣመሪካ ኣብ ድሕሪ ካልኣይ ኩናት ዓለም ኣብ ዳግመ-ምህናጽ ምዕራብ ኤውሮጳ ዝነበራ ተራ ብምግላጽዩ። ”እዚ መደብ ኣገዳሲ ክፋል ኤውሮጳን ካልኦት ኣህጉራውያን ፊናንስያውያን ምንጭታትን ከሳትፍ ኣለዎ። ብተወሳኺ ብቢልዮናት ዝቑጸር ዩሮ ኣኽቲቱ ቁጠባቲ ዞባ ንምምዕባልን ወፍሪ ንምስፋሕን ክትግበር ኣለዎ” ኢሉ።
ፍራንቲኒ ብዘይካዚ: ሰበ-ስልጣን ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ ሞንጎ ሃገራት መዲተራንያን ዘሎ መኻልፋት ንግዲ ክኣልዩን ምስ “ኣገዳሲ ተራ” ዝህልዋ ኣመሪካ ብሓባር ኣብ መደባት ክሰርሑን ይጽውዕ። ” እቲ ዝበለጸ መንገዲ ዘይሕጋዊ ምትሕልላፍ ስደተኛታት ንምቁራጽ ተባሂሉ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢጣልያ ዝነበረ ፍራንኮ ፍራቲኒ ዝቐረበ መፍትሒ ሓሳባት ናይ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ምትብባዕ፤ ናይ ስራሕ ዕድላት ብምኽፋት መንእሰያት ኣብ ናይ ግብረ ሽበራ ጉጅለታት ከይጽንበሩ ምግታእ፥ስግረ ማእከላይ ባሕሪ ዝወሃቡ ስልጠናታት ምሕያል” ይርከብዎም።
ብኣንጻር’ዚ ሓደ በዓል ሙያ ጉዳይ ስደተኛታት ብወገኑ ነቲ ሱር ስደት ኣፍሪቃዊያን ዝኾነ ጥራይ ብምርኣይ እቲ ኩነታት ክፍታሕ ኣይክኣልን’ዩ ይብል።
“እቲ ቀንዲ ጸገም ምሉእ ዘይኮነ ግብረ-መልሲ ሃገራት ኣውሮጳ’ዩ’ ይብሉ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣምስተርዳም በዓል ሞያ ስነ-ማሕበረሰብ ዝኾኑ ሄን ደ ሃስ ንሃፊንግቶን ፖስት ኣብ ዝሃብዎ ቃል። ንሶም ብተወሳኺ: ካብ ግጭትን ናይ ፖለቲካ ስቓይን ንዘምለጡ ስደተኛታት፡ ክፉት ናይ ቁጠባ ኩነታት ሕብረት ኣውሮጳ ምስ ድሩት ዝኾነ ሕግታት ስደተኛታት ዘይመዓራረይ ንሕሱር ብዝበዛ ጉልበት ስደተኛታት ይፈጥርኣሎ ኢሎም።
” ኣውሮጳ ን25 ዓመታት ዝሓነጸቶ ዕርዲ ምፍራሱ ሰባት ዝተረድኦም ይመስለኒ’ውን ይብሉ እዞም በዓል ሞያ። እንተኾነ ግን: ሰባት ሕጂ’ውን ናብ ኣውሮጳ ይመጹ ኣለዉ። ናይዚ ቀንዲ ውጽኢት ድማ ምውሳኽ ቁጽሪ ዘይሕጋዊ ምስጋር ሰባት፡ ስቃይ ስደተኛታትን ቁጽሪ ሞት እቶም ዶብ ክሰግሩ ዝፈተኑ እዩ።
ዳይሬክተር ኣብ ብራስለስ መሰረቱ ስገበረ ኢንስቲትዩት ጉዳይ ስደተኛታት ዝኾነት ኤልሳቤጥ ኮለት: ዓበይቲ ስትራቴጂካዊ ውጥን ንወለዶታት ዝጸንሕ ጊዜ የድልዮም። ምኽንያቱ ድማ ትብል ኮለት: ኣብ መንጎ ትጽቢት ስደተኛታትን ፖሊሲ ስደተኛታትን ዘሎ ርክብ መሰረታዊ ዘይምጥዕዓም ብምህላው ምዃኑ ትገልጽ። እቲ ውጥን ብንእሽቶይን ዞባዊ መሰረት ዝገበረን ክኸውን ድማ ትመክር።
“ዓበይቲ ናይ ምዕባለ መደባት ጥራይ ነቲ ዋሕዚ ስደተኛታት ደው ከብል ኣይክእልንዩ። ካልኦት ኣብ ሓጺር እዋን ዝፍጸሙ ዝያዳ ንጹር ዝኾኑ ክፍጸሙ ዝኽእሉ መደባት ግን ኣለዉ። ሰባት ድማ መወዳእትኡ ዘሕዝን ካብ ዝኾነ ሓደገኛ ጉዕዞ ካብ ምፍጻም ድማ የድሕን” ትብል።
ምናልባት’ውን ሕብረት ኣውሮጳ ከምቲ ሓደ እዋን መሪሕነት ቓዛፊ ናይ ሊብያ ዘቕረቦ ስጉምቲ: ምፍጣር ነአሽቱ ዓይነት ስራሕ ኣብ ጽላታት ኢንዳስትሪ ምድጋም ከድሊ ይኽእል ይኸውንዩ። ምኽንያቱ ከምዚ ዓይነት ውጥን ንከም ኒምኮ ዝኣመሰሉ ስደተኛታት ካብ ናብ ዝነበርዎ ናብራ ምምላስን ወይ’ውን ሓድሽ ህይወት ኣብ ኣውሮጳ ንምምስራት ካብ ምቅላስ የድሕን’ዩ።
ንድሕሪት ምምላስ የለን
ዋላቲ ናይ ሓጺር እዋን ናይ ምርግጋእ ተበግሶታት ኣብ ድሕረ ቓዛፊ ሊብያ ተስፋ ዘቁርጽ: እቲ ብግቡእ ዘይተሓለወ ዶባት ድማ ንሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ኣንጻር ስደተኛታት ንዘለዎም ስምዒት ዘበራትዕ ጥራይ’ዩ። እዚ ከምዚ እንከሎ: ብዛዕባ ስደተኛታት ሓንጸጽቲ ፖሊሲ መፍትሒ ንምምጻኣ ይቃለሱ ኣለዉ። ምናልባት እቲ መልሲ አብ ቤት ጽሕፈታት ብራስለስ ዘይኮነ: ተርእዮ ምምዝባል ፈለማ ኣብ ዝቀላቐለሉ ቦታታት ክኸውን ይኽእልዩ። ብጥንቃቐ ኣብ ዝበዝሕኳ ብዘይምድላዋት ኣብ ዝግበሩ ኩሉ ንነፍሲ ወከፍ ናብዚ ሓደገኛ ጉዕዞ ዝመርሕ ዘበለ ንርዝነት እቲ ሽግርን ሒዝዎ ዘሎ ጉዳይ ክርአ ኣለዎ።


text:
ክርከቡ ዝኽእሉ ናውቲ ምህሮ
ራኢና ኵሎም ተምሃሮ ማዕረ ትምህርቲ ንኽረኽቡ እዩ። ካብቲ ናይ ተምሃራይ ኵነት ተበጊስካ ክርከቡን ክሰማምዑን ዝኽእሉ ናውቲ ምህሮ ክህሉ ኣገዳሲ እዩ።
ኣብ እንህቦ ምኽሪ ሕቶታት ብዛዕባ ናውቲ ምህሮ ይጠቓለል። እቲ ተምሃራይ ብማዕረ ኵነት ዕላምኡ ክበጽሕ ንክኽእል፡ መብዛሕትኡ ግዜ ናይ'ቲ መምህር ምርጫ ናውቲ ምህሮ ወሳኒ እዩ።
ኣብ ናይ ናውቲ ምህሮ ዓውደ ምርኢታትናን ኣብ ናይ መርበብ ሓበሬታና ናይ መድለዪ ኣገልግሎትን ንተምሃሮ ኣብ ዝተፈላለየ ናይ ትምህርቲ ዓይነት ዝምሃሩ ናይ ፍሉይ ስነ ምምህርና ናውቲ ምህሮን መጻሕፍትን ኣኪብናዮም ኣሎና። ገለ ካብቶም ዓውደ ምርኢታትና ክትበጽሕ እንተ ደሊኻ፡ ምሳና ርክብ ግበር።
ንግዳውያ ትካላት ክሽፍንዎ ዘይከኣሉ ጠለባት ናውቲ ምህሮ ነፍሪ ኢና። ከምኡ'ውን ቤት ማሕተም ዝሓተምዎ መጻሕፍቲ ነተዓራርን ንቤት ማሕተማት ቁጠባዊ ሓገዝን ምኽርን ብምሃብ በብዓይነቲ ናይ ፍሉይ ስነ ምምህርና ናውቲ ምዕባለ ነተባብዕ።


text:
ኽልቲአን ሃገራት ዲፕሎማሲያዊ ርክበን ንምዕባይ ዘትየን…
መቐለ ግንቦት 11/2009(ድወት) ሃገራት ኢትዮጵያን ኳታርን ዲፕሎማሲያዊ ርክበን ንምጥንኻር ኣብ ዘኽእሉወን ሓበራዊ ጉዳያት ብሓባር ንምስራሕ ዘትየን።
ሚኒስትር ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ኮሚዩኒኬሽን መንግስቲ ዶክተር ነገሪ ሌንጮ ኣብ ኳታር ዕላዊ ዑደት ስራሕ ኣካይዶም።
እቶም ሚኒስትር ምስ ሚኒስትር ጉዳያት ካቢኔን ምኽትል ቐዳማይ ሚኒስትርን ኳታር ኣሕመድ ቢን ዓብዱላሂ ቢን ዛይድ ኣል ማሕሙድ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ኣብ ዘጠናኽሩ ጉዳያት ዘትዮም።
እቶም ሰበ ስልጣን ንግድን ኢንቨስትመንትን ሓዊሱ ኣብ ኩሎም ግንባራት ርክበን ንምዕባይ ኣንፈት ከምዘቐመጣ’ውን ተገሊፁ።
ካብዚ ብዝሰገረ ኢትዮጵያን ኳታርን ኣብ ሓበራዊ ተጠቃምነት ዝተመስረተ ዲፕሎማሲያዊ ርክብ ንምዕባይን ኣብ ዞባውን ዓለምለኻውን ጉዳያት ብሓባር ንምስራሕ ከምዝተዛተያ ተሓቢሩ ከም ፀብፃብ ገልፍ ታይምስ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን!
ብዛዕባ ጾም ናይ ቅዱሳን ኣቦታት ትምህርቲ
ኣብ እዋን ጾም ሓደ ክርስቲያን ጾሙ ክሠምረሉ ጽቡቅ ተግባር ክፍጽምን ክትግብርን ይግብኦ እዩ። ብኣንጻሩ ድማ ካብ ሰባት ምስጋና ወይ ድማ ካልእ ሙገሳ ነገራት ደልዩ ዝጸውም ካብ ኮነ ግና ጾሙ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ተቀባልነት ዘይብሎ ጾም ይኸውን። ምኽንያቱ ዓስቡ ካብ ሰብ ዝደሊ ስለዝኾነ።
ዝኾነ ጽቡቅ ስራሕ ኮነ ተግባር ንገብሮ ንኣምላኽና እግዚአብሔር ካብ ዘለና ፍቕሪ ዝተበገሰ እንተዘይኮይኑ ንእግዚአብሔር ከንሐጎሶ ኣይንኽእልን ኢና።
ሓደ ሰብ ዋላ እኳ ሙሉእ ናይ ህይወት ዘመኑ ብትርሕምት ሥጋኡ ንነፍሱ ኣግዚኡ፣ ህይወት ምምራሕ ዘለዎ እንተኾነ ኣብዚ ዓቢይ ጾም ግና ካብ ቅድም ብዝበለጸ ሓጥያቱ ንካህን ተናዚዙ፣ ንድኻታት ብምምጽዋት ብኣግባብ ክጸውም ይግብኦ። ኣብዚ ኣርብዓ መዓልቲ ውሽጢ ዓመት ሙሉእ ዝሰራሕናዮ ሓጥያትና ክእለየልና ይኽእል እዩ። ( ቅዱስ ዮሓንስ አፈወርቒ) ።
ንመንፈሳዊ ህይወትና ዘይኮነ ንሥጋዊ ህይወትና ምጥንቃቅና ብጣዕሚ ዝገርም እዩ። ንሕና ንገዛእ ርእስና ዝተጠንቀቅና መሲሉና ባህ ወይ ደስታ ይፈጥሩልና እዮም ዝበልናዮም መግቢን መስተን ኣብዚሕና ንበልዕን ንስቲን። … ኮይኑ ግና ኣብ መጨረሻ ሕማምን ስቃይን ይዀኑና። ናይ ሥጋ ድሌትን ፍትወትን ዝነዓቁ ብጾምን ብጸሎትን ከሙኡ ብትሕርምት ህይወት መንፈሳዊ ህይወቶም ዝመርሑ ቅዱሳን ግና ሥጋኦምን ነፍሶም ሕዋያን ጌሮም ብጥዕና ይነብሩ። ብሓጎስን ተድላን ዝነብር ዝነበረ ሰውነትና ድሕሪ ዕረፍተ ሞቱ ካብ ውሽጡ ዝወጽእ ሕማቅ ሽታ ዝተላዕለ ኣብ ልዕሊኡ ቅዱይ ቅብኢ ሽቶ ንለኽዮ ። ኮይኑ ግና ናይ ቅዱሳን ሰውነት ህይወት ከለዉ ዋላ ምስ ዓረፉ ሥጋኦም ጥዑም መኣዛ ይምንጩ። እዚ ብጣዕሚ ዘደንቅ እዩ። ንሕና ሥጋና ክንሃንጽ ክንብል ንገዛእ ርእስና ከንጥፍእ ከለና። ንሶም ግና ሥጋኦም ንነፍሶም ኣግዚኦም ብጾምን ጸሎትን ንገዛእ ርእሶም ካብ ድሌታት ሥጋ ተጊኦም ብምንባሮም ንሥጋኦም የኽብርዎ። ናይ ነፍሶም መኣዛ ስለዝሓለዉ ከኣ በዚ ምኽንያት ሥጋኦም ጥዑም መኣዛ ይህልዎ።
ነፍስና ንጽሕንኣ እንድሕር ዘይሓለወት ንንጽሕንኣ ንኽትስእኖ ኣዝዩ ቀሊል እዩ። ብዘይ ጾም ናይ ነፍሲ ንጽህና ክሕለው ኣይከኣልን እዩ። ሥጋና ንነፍስና ምእዛዝን ምግታእን ኣይትኽእልን እያ። ኣእምሮና ምድራዊ ነገር ስለዝእዝዘና ጸሎትና ዝሰመረ ኣይከውንን። ሥጋና ንነፍስና ኣብ ፍርሓት ተእትዋ። ኣብ እእምሮና ክፋእ ሓሳባት ብምምጻእ ሕልናና የርስሖ። ስለዚ ከኣ ናይ እግዚአብሔር ጸጋ ካባና ትርሕቅ፣ ትውሰድ ። ካብዚ ዝተላዕለ ብግልጺ ጸላኢ ሰናያት ዲያብሎስ ናብ ዝፈቀዶ ሓጥያት ይመርሓና።
ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣርብዓ መዓልትን ኣርብዓ ለይትን ድሕሪ ምጻሙ። ጸላኢ ሰናያት ዲያብሎስ ናቡኡ ቀሪቡ ጠምዩ ከም ዘሎ ፈሊጡ። ብመግቢ ፈቲንዎ ኣምላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንጸላኢና ዲያብሎስ ከመይ ጌርና ከም እንስዕሮ ከኣ ብናቱ ጾም ኣሚሂሩና።
እዚ ከኣ ሓደ ሙኩር ዓላማይ መምህር ዝርአ ሜላ እዩ ። ንተመሃሮኡ ንጸላኢ ከመይ ጌርካ ክምትስዕሮን ኣብ ልዕሊኡ ዓወት ከምትረክብ ከምህሮም ምስ ዝደሊ ምስቲ ጸላኢ ኣብ ኩናት ይገጥም። ሓቐኛ ብዝኾነ ኩናትውን ከመይ ጌርና ንጸላኢና ምስዓር ከም ዝከኣል ንጸላኢ ብተግባር ብምስዓር ንተመሃሮኡ የምህሮም።
ኣብ ናይ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ጾም̕ውን ዝኾነ እዚ እዩ። ናብ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ንጸላኢ ሰናያት ሰይጣን ናብኡ ከቅርቦ ከምዝጥመየ ገሊጹ። ናቡኡ ምስ ኣቅረቦ፡ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ በቲ ፍሉይ ዝኾነ ጥበቡ ብመጀመርታ፣ ካልኣይን፣ ሳልሳይን ኩናት ኣብ መሬት ኣወዲቑ ሲዒርዎ። (ቅዱስ ዮሓንስ አፈወርቒ)።
ቀዳማይ፣- ንስስዐ፣- ብትዕግሥቲ።
ካልኣይ፣- ንፍቅረ ንዋይ፣- ገንዘብ ብምጽላእ
ሳልሳይ፣- ትዕቢት፣- ብትሕትና ሲዒርዋ። ማቴ.4፣4።
እግዚአብሔር ኣምላኽ ከኣ ንዓና ሕቶ ይሓተና ። ወደየ እንዳጾምካ ዲኻ? ጾምካ ብሥራሕ ተጊቢርካ ኣርእየኒ። ንድኻ ሪእኻ እንተኾንካ ራህርሃሉ። ፈታዊኻ ከቢሩ እንተኾይኑ ቅንኣት ኣይሰመዓካ። ኣፍካ ጥራሕ ኣይጹም ። ዓይንኻ ፣ እዝንኻ፣ እግርኻ፣ ኣእዳውካ፣ ኩሉ ናይ ሰውነት ህዋሳትካ ክፋእ ካብ ምስራሕ ኮነ ምሕሳብ ይጹሙ።
ኣእዳውካ ካብ ስስዐ ይጹሙ። ኣእጋርካ ካብ ሓጥያት ምስራሕ ምፍጣን ይጹሙ። ዓይንኻ ናይ ሓጥያት ነገራት ኮነ ስርሓት ካብ ምርኣይ ይጹሙ። ኣእዛንካ ካብ ከንቱ ዝኾኑ ነገራት ሓሜት ካብ ምስማዕ ይጹሙ። ኣንደበትካ ካብ ስንፍና ዘረባን ዘይግባእ ነቀፊታን ዋዛን ፈዛዛን ምዝራብ ይጹሙ። ንሓውና እንዳሓመኻ ካብ ዓሳን ተዋጽኦ እንስሳ ጥሉላት መግቢ ምኽልካልካ እንታይ ይጠቅመካ? ይብለና ኣሎ ኣማላኽና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ።
ህዝበ ክርስቲያን ንሕና̕ኸ እንታይ እዩ መልስና? ነብስና ኩላትና ንመርምርን ንፈትሽን። ነቲ ዝጎደለና ክንምልእ ነቲ ዘለና ጽቡቅ ተግባራት ከነጽንዕ ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ይሓግዘና።
ኣብ እዋን ጾምና ንእግዚአብሔር ደስ ዘብል ተግባራት ስራሕ ጽድቂ ክንሰርሕ ኣምላከ ቅዱሳን እግዚአብሔር ብምሕረቱን ለውሃቱን ይደግፈና። ወላዲት ኣምላክ ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ብኣማላድነታ ኣይትፈለየና።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ኩባንያታት፡ ገንዘብ ከተመሓላልፉ ከለኹም፡ ብዙሕ ዝዓይነቱ ዝተፈላለየ ክፍሊት ንኽትከፍሉ ይሓታኹም እየን። እቲ ኩባንያታት ንዘኽፍልኦ ክፍሊታት ኣብ ንሓድሕደን ብምውድዳር፡ ገንዘብ ክትቁጥቡ ትኽእሉ ኢኹም። እቲ ዝበለጸ ምርጫ ብምምራጽ ድማ ነቲ ገንዘብ እትሰድሉ ዓቐን ገንዘብ ከምዚዛይድ ይኸውን።
ኣገዳሲ፥
•ዓቢ ዝዓቐኑ ገንዘብ ምትሕልላፍ፡ ካብቲ ውሑድ ዝዓቐኑ ገንዘብ ብተደጋጋሚ ምትሕልላፍ መብዛሕቱ ግዜ ዝሓሰረ እዩ።
•ክሳዕ ናይ መወዳእታ ደቒቕ ኣይትጸበዩ፣ እቲ ገንዘብ ንምትሕልላፍ ውሑድ ሰዓታት ዚወስድ፡ ካብቲ ንኽመሓላለፍ ውሑድ መዓልታት ዝወስድ መብዛሕቱ ግዜ ኣዝዩ ዝኸበረ እዩ።
•ንዝተፈላለየ ኣመራጺታት ምትሕልላፍ ገንዘብ ኣወዳድሩ
ንኩባንያታትን ዋጋታትን ኣወዳድሩ
እቲ ፍልልይ ክንደይ ምዃኑ ንምፍላጥ፡ ንዘሎና መወዳደሪ ዋጋ ተጠቐሙ። ካብቲ ዝስደድ ገንዘብ ዚኽፈል ክፍሊታት ኣገልግሎታት ክንደይ ምዃኑ፡ ብመንጽር ክሮነር ስዊድንን ሚእታዊትን ኣብዚ ቦታ ክትርእዩ ትኽእሉ ኢኹም። ብ1,000 ክሮነር ስዊድን ከምኡውን 3,000 ክሮነር ስዊድን ንምስዳድ ክንደይ ከምዚኽፈል ንሕብር ኢና። እዚ ኣብነታት'ዚ፡ ፍልልያቱ ብቐሊል መገዲ ንኽትፈልጡ ዚዓለመ እዩ። ዝደለኽሙዎ ዓቐን ገንዘብ ከተእትዉ ኣይትኽእሉን ኢኹም።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማርያም ደሳለኝ ሎሚ ቅነ ኣብ ምብራቕን ምዕራብ ሃረርጌ ከምኡ’ውን ኣብ ካልኦት ከባቢታት’ታ ሃገር ብዝተፈጥሩ ጎንጽታት ህይወት ሰብ ብምጥፍኡ ዝተሰምዖም ጓሂ ገሊጾም።
መንግስቲ ንዝተፈጥሩ ጎንጽታት ከምዘጻርይንን ውጽኢቱ ንህዝቢ ከምዘፍልጥ ገሊጾም።
እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ኣብዚ ናይ ሓዘን መግለጺኦም ኣብ ክልላት ኦሮምያን ሶማሌን ተዳወብቲ ወረዳታት ዝተፈጥረ ጎንጺታት እንደገና ከምዝደገሰ ኣብ ዝገለጽሉ እዋን እዩ።
“እቲ ጎንጺ ኣብ ቀረባ መሊሱ ዝደገሰ ኽከውን ከሎ ኣብ ልዕሊ ንጹሃት ዜጋታትና ናይ ሞት ጉድአት፡ ናይ አካልን ንብረትን ዕንወት የስዕብ’ሎ። ኣብ ምዕራብ ሃረርጌ ወረዳ ድሮ ለቢ ቀበሌ ጋዲለ ንደሕንነቶም ተባሂሉ ኣብቲ ከባቢ ዝርከብ መደበር ፖሊስ ተዓቑቦም ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ኢትዮጵያዊያን ተወለድቲ ሶማሌ ጃምላዊ ቅትለት ተፈጺሙ’ሎ። መንግስቲ ነቲ ተግባር የወግዝ። ነቲ ጉዳይ ዘጻርይ ግብሪ ሓይሊ ምምስራቱ ክግለጽ እፈቱ።”


text:
ቀዳም 6 ጉንበት 2018 ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሓፈሻዊ ናይ ኣባላት ኣኼባ ኣካይዱ።
ቀንዲ ኣጀንዳ ኣኼባ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ልኡኽ ሰልፊ ናብ እስራኤል ብምኻድ ናይ ዝገበሮ ዕዉት ዑደት ዝርዝር ሓበሬታ ንኣባላት ንምክፋል እዩ ነይሩ። ብክልተ ኣባላት ማእከላይ ባይቶ፡ ሓው ትኩእ ተስፋይን ሓውቲ ፌቨን ጊደዎንን ዝቖመ ልኡኽ ሰልፊ ንክልተ ሰሙን ኣብ እስራኤል ዘካየዶ ንጥፈታትን ዘመዝገቦ ዓወታትን ንእባላት ብሓው ትኩእ ብዝርዝር ተገሊጹ።
ልኡኽ ሰልፊ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ግዜ ምስ ብዙሓት መንእሰያት ኤርትራውያን ተራኺቡ ብምምይያጥ ህዝብና ኣብ እስራኤል ዝሓልፎ ዘሎ መሪር ሂወት ክርዳእ ክኢሉ። ህዝብና ካብ ስደትን ውርደትን ክድሕን እቲ መሰረታዊ ፍታሕ ኣብ ሃገርና ዘሎ ምልካዊ ስርዓት ፈሪሱ ብፍትሓዊ ስርዓት ክትካእ ምዃኑ ገሊጹን ራኢን መንነትን ሰልፍና ኣላልዩ። ፍርያት ጻዕሩ ድማ ልዕሊ 75 መንእሰያት ብመትከላት ሰልፊ ዓጊቦም ኣባላት ኮይኖም ኣብ ፍትሓዊ ቃልስና እጃሞም ከበርክቱ ወሲኖም። እኖሆ ድማ ኣብ እስራኤል ናይ ሰልፍና ጨናፍር ቆይመን ብግዝያዊት ዞባ መሪሕነት ድሮ ስርሐን ጀሚረን።
ብዘይካ’ዚ ልኡኽ ሰልፊ ምስ ዝተፈላለያ ናይ ኤርትራውያን ማሕበራትን ምስ እስራኤላውያን ገበርቲ ሰናይን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰልን ተራኺቡ።
መግለጺ ሓው ትኩእ ብጽሞና ድሕሪ ምስማዕ ኣኼባ ንሕቶን መልስን ተኸፊቱ። ሓው ትኩእ ንኹሉ ዝቐረበሉ ሕቶታት ኣዕጋቢ መልስታት ሂቡሉ።
ኣባላት፡ ልኡኽ ሰልፊ ንዘርእዮ ተወፋይነትን ዘካየዶ ጽፉፍ ስራሕን ዘመዝገቦ ዓወታትን ብልቢ ኣመስጊኖም። ሰልፊ ኣብ ኩሉ ስደተኛ ህዝብና ብብዝሒ ዝርከቦ ቦታታት ተመሳሳሊ ዑደታት ከካይድ ተላብዮም። “ምንጪ ሓይሊ ሰልፍና ንሕና ኢና” ካብ ዝብል ተረድኦ ነዚ ኣብ ሓጺር ግዜ ዝተመዝገበ ዓቢ ዓወታት ብምድናቕ ብስም ስዉእትናን ኣብ ማእሰርቲ ምልኪ ኤርትራ ዝሳቐዩ ዘለዉ ብጾትናን ንድራር እዞም ክልተ መደብ ሰልፍና ዘዐወቱ ብጾትና ሓው ትኩእ ተስፋይን ሓውቲ ፈቨን ጊደዎንን ናብ ሳጹን ሰልፊ ዝኣቱ ብተበግሶ ኣባላት ናይ ገንዘብ ውጽኢት ወፈራ ክካየድ ተወሲኑ። ድሮ ድማ ብዙሓት ኣባላት ኣወፍዮም። እቲ ወፈያ ንኽቅጽል ድማ ሽማግለ ቆይማ።
ኣብ መደምደምታ መስርሕ ሓባራዊ ጉዕዞ ተቓወምቲ ሓይልታት ንምዕዋት ሰልፍና ዘካይዶ ዘሎ ጻዕርታትን ዘተታት በጺሑዎ ዘሎ ምዕባሌታትን ብዝምልከት ሓው ተስፋይ ደጊጋ ጽማቝ መግለጺ ሂቡ።
ኣባላት ብዝተዋህቦም መግለጺ ኣዝዮም ሕጉሳት ምዃኖምን ብሓፈሽኡ ኣብ ሰልፍና ብፍላይ ድማ ኣብ ካናዳ ዝርአ ዘሎ ምዕብልና ንኢዶም። ኣኼባ ፍናን ኣባላት ሓፍ ዘበለ ኮይኑ ተዛዚሙ።
ክንዕወት ኢና!
ውድቀት ንምልካዊ ስርዓት! ክብርን ዘልኣለማዊ ዝኽርን ንስዉኣትና!
ቤት ጽሕፈት ዜናን ባህልን
ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰ.ድ.ህ.ኤ.
6 ጉንበት 2018


text:
ምናልባት ከምቲ “ቤተይ እንተ ኢልካዮ መቓብር’ውን ይመውቕ” ዝበሃል ሕሰም እውን ስለ ዝልመድ፡ ለሚድናዮ ንኸውን እምበር ኤርትራውያን ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ኩነታት ኢና ዘለና። ንሓንሳብስ ምናልባት ደንዚዝና ግዲ ኮይና ኮነታትና ካባና ዝያዳ ንኻለኦት ፍትሓውያን ዘቐንዝዎም ይመስል። መዝገብ ቁጠባ፡ መዝገብ ሰብኣዊ መሰል፡ መዝገብ ድሕንነትን ውሕስነትን፡ መዝገብ መሰላት፡ ዲሞክራሲ፡ ፍትሕን ልዕልና ሕግን ኮታ ኩሉ መዛግብቲ እንተገንጸልካ ኣብ እንዳ ህግደፍ ብድፉኑ ኩሉ ጸሊም እዩ። እዚ ኩነታት’ዚ ዘሳቕየና ዘሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ናይ ምዕራዩ ከቢድ ሓላፍነት ዘሰክመና’ውን እዩ። ኣብ ገለ ኣጋጣሚ ክንዕዘብ እንከለና ክምቲ “ዝጠልቀየ ዝናብ ኣይፈርሕን’ዩ” ዝበሃል ግዲ ኮይኑ ነቲ ጸገም ዝረዓምናዮ ንመስል። ቅድሚ ናብ ካልእ ምስጋርና እዚ ኩነታት ህግደፍ ባዕሉ ዝፈጠሮን ዘሳዕረሮን እምበር ዘሻቕሎ ከምዘይኮነ ምርዳእ ኣገዳሲ እዩ።
እምበኣር ክብደት ጸገምና ከምዚ ዝተጠቕሰ ካብ ኮነ፡ ናብ ንቡር ናይ ምምላሱ ሓላፍነትና ከኣ ክብደቱ ካብኡ ንላዕሊ እዩ። ሃገርናን ህዝብናን ካብዚ ዘለዉዎ ዘሕዝን፡ ዘገርምን ዘተዓዛዝብን ኩነታት ወጺኦም ንፋስ ራህዋ ከተንፍሱ ዝኽእልሉ ኩነታት ምፍጣር ኣብ እንግደዓ ናይቶም ንመሰረታዊ ለውጢ ንቃለስ ዘለና ኤርትራውያን ዘሎ ዕዳ እዩ። እዚ ዕዳዚ ናይቶም ሕሰም ህዝብናን ሕማቕ ምስሊ ሃገርናን ዘስቆርቁረና እምበር ነቶም ጉልባቦም ቀሊዖም ርእዮም ከምዘይርኣዩ ምስ ጉጅለ ህግደፍ ዝዓለዉ ውሕጅ ግዝያዊ ረብሓ ዝወሰዶም ውሑዳት ወገናትና ዝምልከት ኣይኮነን። ንሕና እቶም ጉዳይ ህዝብናን ሃገርናን ዝዓጠናን ምእንታኡ ንቃለስ ዘለናን”ደሓን ኣለና” እንዳበልና፡ ከምኦም ከይንዓሉ ከነስተብህል ይግበኣና።
ካብዚ ህዝብናን ሃገርናን ብሰንኪ ጉጅለ ህግደፍ ተዋሒጠምዎ ዘለዉ ሰልሚ ክንወጽእ ከም እንደሊ ዘዳዲ ኣይኮነን። ጭርሖና፡ ድሌትና፡ ኣዋጃትና፡ መደረታትናን ዕላላትናን ከምኡ ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። እንተኾነ እዚ ጽቡቕ ድሌት ብውፉይን ምቕሉልን ተግባር እንተዘይተሰንዩ ፋይዳ የብሉን። እዚ በብኩርናዑ ጉጅም እንብሎ ናይ “ከምዚ ክንገብር ኣለና” ድምጺ ብ“ከምዚ ንገብር ኣለና” እንተዘይተሰንዩ ብዘይቃለዓለም ሕልሚ ኮይኑ እዩ ዝተርፍ። ህግደፍን ናይ ወጽዓ ስንክሳሩን ድማ ኣብዚ እንተፈታሕካዮ ባዶ ቁጻራት እዮም ዝነብሩ። ስለዚ ካብ “ክንገብር ይግበኣና” ናብ “ንገብር ኣለና” ክንሰግር እዋናዊ ጠለብ እዩ። ካብዚ ሓሊፉ እዝኒ ብዘይትግበር መብጸዓ ኣይትሃጥርን እያ።
ንሕና ብቓልስና፡ ካብዚ ንሃገርና ዓምጢርዋ ዘሎ ምኩሕ ዲክታተርነት ናጻ ክንወጽእ ይግበኣና። ቅድም ካብቲ ህግደፍ ዝሕበኣሉ ዘሎ ናይ 2009 ናይ ሕቡራት ሃገራት ማዕቀብ ዘይኮነ፡ ካብቲ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣንቢርዎ ዘሎ፡ ናይ ቁጠባ፡ ናይ ምንቅስቓስ፡ ናይ ምዝራብ፡ ናይ ምውዳብን ሓሳብካ ምግላጽን፡ ኣብ ዓድኻ ናይ ምንባር፡ ናይ ምንጋድ፡ ምምሃርን መሬት ናይ ምውናንን ማዕቀባት ናጻ ክንወጽእ ይግበኣና። ህግደፍ ንሱ ኣብ ልዕሊ ህዝቡ ዝጸዓኖ ማዕቀብ ሓቢኡ፡ ብቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ልዕሊ መጠፋፋእቲ ላዕለዎት ሓለፍቱ ዝተበየነ ማዕቀብን ገበናዊ ተሓታትነትን ከልዕል ጸፋዕፋዕ ክብል እንከሎ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዘሎ ኣርዑት ዘይኮርኮሓናስ ኣብ ክሳድ ህግደፍ ዘሎ ኣርዑት ዝያዳ ክዓጠና ከምዘይግባእ ንኹልና ንጹር ይመስለኒ። ህግደፍ ግና ብባህሪኡ ደገደገ ምምዕዳው እምበር፡ ናብ ውሽጡ ክርኢ ኣይተብዕን እዩ። ንሱስ ባህሪኡ ኮይኑ ንሕና እቶም ረብሓና ብመሰረቱ ካብ ረብሓ ህግደፍ ዝፍለ ኤርትራዊ ወገናትከ?
ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዕማም ሓቀኛ ድሌት ጥራይ ዘይኮነ፡ ሓቀኛ ተግባር እንተዝውሰኾ እኮ ለውጢ ምውሓስ ከቢድ ኣይመኾነን። ንሕና ውጹዓትን መሰረታዊ መሰላትና ዝተገፈፍናን ኤርትራውያን ወገናት ርእስና እነድንነሉ፡ በላዕሰብ ህግደፍን ኣሳሰይቱን ድማ ሓለይቲ መሲሎም ክባጭዉን ክሕጭጩን እንከለዉ “ኮር ተገልበጥ” ከም ዘብል ኩልና ኣይንስሕቶን ኢና። ጉጅለ ህግደፍ ዋላ’ኳ ኣብ ኣደባባያት ዓው ኢሉ እንተዘይተዛረበሉን ንቓልስና ኣፍልጦ እንተዘይሃቦን፡ ኣይቋመተናን ማለት ይኮነን። እቲ ብግሁድ ይኹን ብስዉር ዝጥቀሞ ሜላ ከኣ ዘይሩዘይሩ ናይቶም ናይ ሓባር ወጽዓ ዘለና ወገናት ሓድነት ምድኻም ክሓልፍ ከምዘይክእል፡ ካብ ተመኩሮ ናይቶም ተመኩሮኦም ብህግደፍ ዝውረስ ዘሎ፡ በብመድረኹ ዝሓለፉ ገዛእቲ ህዝቢ ኤርትራ እንርደኦ እዩ። ርግጽ እዩ ብብዙሕ ምኽንያታት ንጉጅለ ህግደፍ ብዓይኒ ናይቶም ኣብ ኤርትራ ዝሓለፉ ንህዝብና ድከት ዘስተይዎን ደም ዘንብዕዎን ገዛእቲ ምርኣዩ ንክብሪ ኤርትራ ምትንካፍ ኮይኑ ዝረኣዮም ወገናት ኣለዉ። እንተኾነ “ሓወይ ዝብል ኣይውቃዕካ” ዝብል ምስላ ወራዙ ከኣ ኣይንረስዕ።
ናብቲ ዘንቀለና ቀንዲ ጉዳይ ንመለስ። ነቶም ኣንጻር ጉጅለ ህግደፍ ተቓሊስና ተዓዊትና ብዓብይኡ “ናጻ፡ ልኡላውን ጉዳዩ ባዕሉ ዝውስን ህዝቢ” ክንከውን እንደልን ምእንታኡ እንቃለስ ዘለናን ዝጐድለና ብዙሕ ምዃኑ ርዱእ እዩ። ክሳብ ሕጂ ናይ ዘይምዕዋትና ምስጢር ከኣ ሓያልነት ህግደፍ ዘይኮነ ናትና ድኽመት እዩ። ናይ ጉድለትና ማእከል ከኣ ድሌትና ሓደ እንከሎ ብሓባር ክንወፍር ዘይምኽኣልና እዩ። ኣብዚ እዋንዚ “ብሓባር ከምዚ ክንገብር ኣለና” ዝብል ናይ ተስፋ ድምጺ ዘየድምጽ ውድብ፡ ሰልፊ፡ ማሕበር፡ ምሁርን ግዱስ ኤርትራዊ ዜጋን የለን። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና፡ ነቶም ብዋጋ ህዝቦም ንህግደፍ ዝረዓሙ ውሑዳት ገዲፍካ እዩ። ኣብዚ ኩነታትዚ “እሞ ክሳብ ክንድዚ ብሓባር ምቅላስ እንኮ መዋጸኦ ምዃኑ ካብ ተረዳእኩም ደኣ ሓቢርኩም ዘይትስጉሙ?” ዝብል ሕያዋይ ሓታታይ እንተሓቲቱና መልስና እንታይ ከምዝኸውን እንድዒ። እቲ መልሲ “ትሕቲ ጉጭ ልዕሊ ጉጭ” ዝብል ዕባራ ምኽንያት እዩ ክኸውን። ስለዚ በዚ ዘለናዮ ናይ “ደላይን ተዕባይን” ኣገባብ እንተቐጺልና’ሞ ጽቡቕ ዘለና እንተመሲሉና ከምቲ “ውሕጅስ እንዳስሓቐ እዩ ዝወስድ” ዝበሃል ክንከውን ኢና። ካብዚ ክንድሕን እምበኣር “ክንገብር ይግበኣና፡ ዘይኮነ ንገብር ኣለና” ክንብል ግዜኡ ጽባሕ ዘይኮነ ሎሚ እዩ።


text:
ሃገራዊ መዓልቲ ምግራብ – 15 ግንቦት፡ “ሓምላይ መሬት – ውሑስ ህይወት” ብዝብል ቴማ፡ ንመበል 12 ግዜኣ ተዘኪራ።
ኣብ’ዚ ላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ግንባርን ከምኡ’ውን ዕዱማት ኣጋይሽ ዝተሳተፍዎ መደብ፡ ሚኒስተር ሕርሻ ኣቶ ኣረፋይነ በርሀ ኣብ ዘስመዖ ቃል፡ ናይ መወዳእታ ሸቶ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ፡ ልምዕትን ፍርያምን ሃገር ምህናጽ ምዃኑ ጠቒሱ፡ ነዚ ንምትግባር፡ ብመገዲ ምግራብ፡ ምሕዛእ፡ ልምዓት፡ ርትዓዊ ኣጠቓቕማን ቊጽጽርን፡ ሽፋን መሬት ምስሳንን ብርሰት ምጉዳልን ከምዝኾነ ኣስሚሩሉ።
ዋና ኣካያዲ በዓል-ስልጣን ኣግራብን እንስሳ ዘገዳምን ኣቶ ኣብርሃ ጋርዛ ብግደኡ፡ ሃገራዊ መዓልቲ ምግራብ፡ ኣከባቢና ዘድልዮ ሽፋን ገረብ ብሓያል ጻዕሪ ንምምላእ መብጸዓና እነሐድሰሉን፡ ዘይሓላፍነታዊ ብርሰት ክዂነን መዘኻኸሪ ዝቐርበሉን ዕለት ምዃኑ ብምዝኽኻር፡ ዘጋጥም ዘሎ ዘሰክፍ ተርእዮታት ብርሰት ንምግታእ ዝካየድ ጻዕሪ ብውህደት ክቕጽል ተላብዩ።
ኣወሃሃዲ ሽማግለ ሓምላይ ወፍሪ ኣቶ ፍጹም ሓጐስ ብወገኑ፡ ብምትሕብባርን ተሳትፎን ዝተፈላለያ ኣካላት መንግስትን ግንባርን፡ ሃይማኖታውያን ትካላት፡ ኣብያተ- ትምህርቲ፡ ከምኡ’ውን ውልቀ-ዜጋታት ዝካየድ ዘሎ ንጥፈታት ምግራብ ኣተባባዒ ውጽኢት ይርከቦ ከምዘሎ ጠቒሱ፡ እናበኣሰ ዝመጽእ ዘሎ መጠን ብርሰት ኣግራብ ግን – እቲ ዝዓበየ ብድሆ ምዃኑ ኣገንዚቡ።
በቲ ኣጋጣሚ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ሓደ መዓልቲ ዓውደ-መጽናዕቲ፡ ትሕዝቶ ሃብቲ ገረብን ሕዛእቲን ዘነጽር ጸብጻብ፡ ተደጋጋሚ ብርሰት ዝርኣየሉ ከባቢታት፡ ብደረጃ ሃገር ዝግበር ንጥፈታት ምግራብን ብድሆታቱን፡ ናይ እምነት ትካላትን ኣብያተ-ትምህርትን ዘሰላስላኦ ዘለዋ ንጥፈታት ምግራብን ውሕስነት ቀጻልነቱን – ዘነጽሩ ጸብጻባት ሓምላይ ወፍሪን ቊጽጽር ኣግራብን እንስሳታት ዘገዳምን ቀሪቦምን ዘተ ተኻዪዱሎምን።
ብዘይካ’ዚ፡ ኣብ ኩለን ዞባታት ንዝካየድ ንጥፈታት ምድላው ፈልሲታት፡ ወፍሪ ምግራብን ናይ ምጽዳቕ መጠንን፡ ቊጽጽራዊ ስራሓትን ሚዛን መቕጻዕትን፡ ቈጠብቲ ጸዓት መሳርሒታት ንምትእትታው ዝካየድ ዘሎ ስራሕን ገስጋሱን ዝምልከት መብርሂታት ተዋሂቡ።
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ንኽብሪ’ታ ዕለት ሰበ-ስልጣንን መራሕቲ ሃይማኖትን ናይ ምግራብ ንጥፈታት ከካይዱ እንከለዉ፡ ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ኣብነታዊ ስራሕ ዘበርከቱ 88 ውልቀ-ሰባትን ትካላትን ድማ ሽልማት ተዓዲሎም።
እቲ መደብ፡ ጉጅለ ባህሊ ህጻናት ‘ፍዮሪና’ ብዘቕረበቶ ስነ-ጥበባዊ መሰናድኦታት ተሰንዩ ነይሩ።


text:
ዘይምፍላጥ ሓጥያት ኣይኮነን። እንተኾነ ግና ካብ ዘይምፍላጥ ክትገላገል ትደሊ ምህላውካን ዘይምህላውካን ኣብ እትገብሮም መዓልታዊ ተግባራት ንሂወትካን ሂወትን ካልኦት ደቂ ሰብን ዓቢ ተራ ኣለዎም። ስለዝኾነ ድማ ነቲ ዘይንፈልጦ ማዕረ ክንደይ ኮን ኢና እንፈልጦ? ብሓቂ’ኸ ነቲ ዘይንፈልጦ ክንፈልጥ ተበግሶታት ንወስድ ዲና? እቲ ዘይንፈጦ ፈሊጥንና ክንደይ ኮን ኢና ኣፍደገ ዘይፍልጠትና ንኸፍቶ?
እዚ ኣብቲ “Knowledge and Knowing” ዝበሃል ዓወደ ፍልስፍና ብስፍሕ ዝበለ ኣገባብ ተስተንቲኑ ክንረኽቦ ንኽእል ኢና። ነዚ ፍልጠት ንምፍላጥ ድማ ኣፍደገ ዘይምፍላጥ ምርሓው ማለት እዩ።
እዚ ረቂቕ ፍልስፍናዊ ትንተና ናብ መዓልታዊ ሂወት ፖለቲካ ምስ እንጥቀመሉ ዝሕቦ ትርጉም ብዝተፈላለየ መንገዲ ክንርእዮ ንኽእል። ብሓደ ነገር ደረጃ ንቕሓት ከስምዕ ከሎ፡ ብኻልእ መዳይ ድማ ድርቅነት ሓሳብ ከስምዕ ይኽእል። ደረጃ ንቕሓት ብኽፉትነት ኣእምሮ ክሰዓር ከሎ ድርቅነት ሓሳብ ግና ክልወጥ ኣዝዩ ከቢድን ዝተሓላለኸን ግድል እዩ።
እቶም ብደረጃ ንቕሓት ዝሳቐዩ ፖለቲከኛታት ምስ መዛንኦም ዝገብርዎ ክፉትን ነጻን ርክባት ሓጋዚ ክኸውን ከሎ፡ ኣብ ናይ ሓባር መኣዲ ምቕራብ ሓጋዚ እዩ። እዚ ድማ ኣብ “ኣግዶ ዘይምፍላጥ” ምርኻብ የስምዕ።
በቲ ካልእ ድማ እቶም ድርቀርት ሓሳባት ዘጋጥሞም ፖለቲከኛታት ካብቲ ዝነብርሉ በዓቲ ዘይምፍላጥ ክወጹ ይሽገሩ። ኣብታ ጥዕምቲ “በዓቲ ዘይምፍላጥ” ድማ ብምቾት ይነብሩ።
ነዚ ዓውደ ፍልጠት ፍልስፍና ክግንጽል ዘገደደኒ ኣጋጣሚ ድማ ምስ ናይ Facebook የዕሩኽተይ ኣብ ዝገብሮ ዝነበርኩ ዝተኸፍተ ኣግዶ ዘይምድላጥ እዩ ዝነበረ። ንኸስተንትን ስለዝሓገዘኒ ድማ እንሆ ብተወሳኺ መእተዊ የሀብቲመ ምሳኹም መኣዲ ዘይፍልጠተይ ይካፈል።
እዚ ኣስተንትኖ (Contemplation) ኢለ ሰምየዮ ዘለኹ ኣርእስቲ፥ ብናትኩም ምስትንታን ከተሀብትምዎ ተስፋ እናገበርኩ ናብቲ ዝተገብረ ኣስተንትኖ ይገድፈኩም።
መበገሲ ዕላል
እዞም ትማሊ ህግ፣ ሎሚ ህግ ትብሉ ኣብ ደንበ ደለይቲ ፍትሒ ዘለኹም ተጋደልቲ፡ ድሌታትኩም ፍትሒ ዘይኮነ ታሪኽኩም ምዕቃብ እዩ ዝመስል።
ዝተዋህበ መልሲ/ርእይቶ
መነጸር veil of ignorance (ብትግርኛ ‘ ኣጉዶ ዘይምፍላጥ’ ወይ ‘ ባዕቲ ድንቁርና ‘ ተበልናዩ እንታይ ብል ኢሉ፡) እስከ ነዕልል። ኣጉዶ ዘይምፍላጥ ፍትሒ ማለት፡ ሕጊ ክንሕንፅጽ ከሎና ናትና መኒነት ኣብ ግምት ከየእተና ክንሕንፅጽ ከሎና እያ ትመጽእ ይብል። ሽቃጣይ ዲኻ ክትከውን፡ ነጋዳይ፡ ትግርኛ ዲኻ ክትከውን ሳሆ፡ ተጋዳላይ ዲኻ ክትከውን ሲቪል ዘይትፈልጥ እንተኾይንካ ንኹሉ ማዕረ ዝሪኢ ሕጊ ትሰርሕ ንምባል እዩ።
ሓደ ተጋዳላይ ተጋድልነቱ ክዕቅብ ጥራሕ ዝሰርሕ እንተኣሎ ካባዛ ብዓቲ ድንቁርና ይእለ። ምኽንያቲ ናይ ምሕደራ ዕድል ኣብ ዝህበሉ ነቶም ከሙኡ ተጋድርልቲ ሓለፋ ዝገብር ሕጊ ክሕንፅጽ፡ ዝፈልጦም መጋድልቱ ኣብ ላዕለዎት ጽፍሒ ኮፍ ክብል ስለዝኾነ።
ካብዚ ነጻ ክኸውን ኣብዚ ናይ ፍትሒ ጉዕዞ ኣብታ ‘ ኣጉዶ ዘይምፍላጥ ‘ ተሳፊሩ ንኹሉ ኣብ ግምት ዘእተወ ርእይቶ ክህብ ከሎ መንእሰይይ እምነት የሕድረሉ።
ኣስተንትኖ
ብሓደ ወገን በዓቲ ዘይምፍላጥ ገላጺ ይመስል። ከመይ በዓቲ ማለት ክትረኽቦ ዝርይትኽእል ጸልማት ቤት ከስምዕ ስለዝኽእል። እዚ ድማ ካብቲ ዘይምፍላጥ ዘይምውጻእ የስምዕ።
ኣግዶ ዘይምፍላጥ ሓቛፊ እዩ። ንኻልኦት’ውን መርሓባ ክብል ጸገም የብሉን። ኣግዶ ዘይምፍላጥ ኣኣንጋዲ እዩ። ስለ’ዚ ከምቲ ኣብ ናይ መደምደምታ ጽሑፍካ፡ ኣግዶ ዘይምፍላጥና ምፍላጥ የድልየና ኣሎ። ዘይምፍላጥና እንተፈሊጥንና ንኻልኦት መርሓባ ምባል ጸገም የብልናን። ልክዕ ከም’ቲ ሶቅራጦስ ዝበሎ እዩ ክኸውን ማለት እዩ፡ “ኣነ ዝፈልጥ ከምዘይፈልጥ ምፍላጠይ እዩ”። ስለ’ዚ እዛ ኣግዶ ዘይምፍላጥ ተድልየና ኣላ።
እቲ ዓቢይ ኤርትራዊ ፍላስፋን ጸሓፍን በየነ ሃይለ(ገና ስርሓቱ ዘይተዳህሰሰ ) ዝበሎ፡ ብየናይ ዓይንና ኢና ንርኢ ምልላይ የድልየና ኣሎ።
እንገብሮ ዘለና ቃልሲ ብዙሕ እዩ ዓይነቱ። ገሊኣቶም ዝተኣስሩ ብጾቶም ወይ ኣባላት ስድራ ቤቶም ሓራ ከውጽኡ ክቃለሱ ከለዉ ገሊኣቶም ድማ መላእ ሓርነት ህዝቢ እዩ ዘገድሶም ዘሎ።
ገሊኦም ናይ ኣውራጃ ነጻነት ከገድሶም ከሎ፡ ገሊኣቶም ድማ ኣውራጅኦም ከም ሃገር ይቃለሱ ኣለው።
ገሊኣቶም ናይ ብሄሮም ሓርነት ከገድሶም ከሎ፡ ገሊኦም ድማ ምምስራት ናይ ብሄሮም ሃገር እዩ ዘቃልሶም ዘሎ።
ገሊኣቶም ንገለ ህዝቢ ዝውክል ሓድሽ ሃገር ምምስራት ክቃለሱ ከለዉ፡ ገሊኣቶም ድማ ሕብረት ምስ ገሊኣተን ሃገራት ዘገድሶም ዘሎ።
ወዘተ
ስለዚ እንገብሮ ዘለና ቃልሲ ብዙሕ እዩ ዓትነቱ።
ስለዝኾነ፡ ኣብ ሓደ ኣግዶ ዘይምፍላጥ ምምጻእ የድልየና ኣሎ።
እቲ ጸገም በዓቲ ዘይምፍላጥ መስሪቶም ኣብዚኣ ተንከስ ዝበለ ወይልኡ ዝብሉ ብዙሓት ምዃኖም እዩ።
ኣጋጣሚ ደኣ ነዞም ኣብ በዓቲ ዘይምፍላጥ ተጋደልቲ ነበር ጠቒሰ ኣለኹ እምበር ብዙሓት በዓትታት ዘይምፍላጥ ከምዘለዋስ ንብዙሓት ብሩህ እዩ።
ከምዚ ዝበልካዮ፡ ኣብ ኣግዶ (ህድሞ) ዘይምፍላጥ ምውጻእ የድልየና ኣሎ። ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ውን ዝቀላቐል ዘሎ ይመስል። ዘይምፍላጡ ዝፈለጠ ዝመስል ተስፋ ዘለዎ ምንቅስቓስ’ውን ይቀላቐል ኣሎ።
ንኣብነት፡ ብሩህ መጻኢ ኤርትራ ወላ’ኳ እቲ በዓቲ ዘይምፍላጥ ዝሰዓሮም እንተመሰለ፡ ኣብ’ታ እትድለ ዘላ ኣግዶ ዘይምፍላጥ ኣብ ምውጻእስ ደሓን ይመስል። ግናኸ ነቲ ዘይምፍላጥ ከይሓፈረ ኣብታ ኣግዶ ዘይምፍላጥ ክልፍለፉ ክትርኢ ይድንጽወካ። እዚ በዓቲ ዘይምድላጥ ክንደይ ኮን ይሓስም ድማ ክትብል ትግደድ።
ዘይምፍላጥካ ምፍላጥ ጽቡቕ ነገር እዩ። ሶቅራጠስ ዝበሎ መግለጺ ትሕትና እዩ ዝነበረ። እንተ ናይዚ ብሩህ መጻኢ ግና መግለጺ ብድዐ ይመስል። እዚ ይኹን ደኣ’ምበር ኣብቲ ኣግዶ ዘይምፍላጥ ወጺኦም ስለዘለውስ ክተባብዑ ይግባእ። ኣብዚ ኣግዶ ድማ ብዙሓት ክጽንበሩ ይትስፎ።
ዘይምፍላጥካ ዘይምፍላጥ ሕሱም እዩ። ናይዞም ተጋደልቲ ነበር ኢና ዝብሉ ሓለፋ ኣለዎ። ዘለናዮ ስቅያት ብሰንኪ ጌጋታት ብጾቶምን ባዕላቶምን ምዃኑ ዝተረድኦም ኣይመስልን።
ሓደ ሓደ ተብዓት ካብ በዓቲ ዘይምፍላጥ ወጺኦም ዓውርና ኢና ኔርና ክብሉ ከለዉ ተስፋ ይህበካ። ከም ተጋዳልቲ የማነ ተኽለገርግሽ ይብዙሑልና።
ኣስተንትኖ ዘይምፍላጥ።


text:
ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረሳ መይ ጠንቂ ናይቲ ኣብ ሓደ ዓቢ ህንጻ ሎንዶን ዘጋጠመ ባርዕ ንምፍላጥ ሙሉእን ግሉጽን ምርመራ ክካየድ ኣዚዘን። ዛጊት ካብቲ ቦታ ብዝተረኽበ ሓበሬታ ሬሳ 17 ሰባት ከምዝተረኽበን ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ ድማ ነቶም ክሳብ ሕጂ ድሃዮም ዘይተረኽበ ንምርካብ ጻዕርታት የካይዱ ምህላዎም ተሓቢሩ።
ቀዳመይቲ ሚኒስተር ብሪጣንያ ተረሳ መይ፤ በቲ ዝወረደ ሓደጋ ዝተሰመዐን ሓዘን ድሕሪ ምግላጽ ሙሉእን ግሉጽን ምርመራ ክካየድ ኩሉ ዘድሊ ክማላእ ምዃኑ ድማ ኣፍሊጠን።
ኣባላት መጥፋእቲ ሓዊ ከተማ ሎንዶን እቲ ብባርዕ ዝተሃሞኸ ግረንፈል ዝተባህለ ህንጻ ሙሉእ ብሙሉእ ውሑስ ዘይምንባሩ ገሊጾም ኣለው። ኮሚሽነር መጥፋእቲ ሓዊ ዳኒ ኮተን ካብቲ ባርዕ ክወጹ ዘይከኣሉ ምንባሮም ብምሕባር ቁጽሪ ግዳያት ክውስኽ ከምዝኽእል ኣፍሊጡ'ሎ። ብሕጂ ካብቲ ባርዕ ብህይወት ዝተረፉ ናይ ምርካብ ተኽእሎኦም ግን ዝማህመነ ምዃኑ ገሊጾም ኣለው። " ብሕጂ ካብቲ ባርዕ ብህይወት ዝተረፉ እንተረኺብና ተኣምራት ጥራይ እዩ ክኸውን ዝኽእል" ድማ ኢሎም።
እቲ 27 ዝደርቡ መንበሪ ህንጻ ግረንፈል ልዕሊ 600 ሰባት ይቕመጡሉ ምንባሩ'ዩ ተሓቢሩ። ህንጻ ግረንፈል ኣብ 1970 ዓ.ም ከምዝተሰርሐ ብተወሳኺ ተገሊጹ ኣሎ።
ዛጊት ካብ ሓያሎ ፖለቲከኛታት ብሪጣንያ ቀሪቡ ዘሎ ሕቶ ብኸመይ እቲ ባርዕ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ናብ ጠቕላላ'ቲ ህንጻ ክልሕም ምኽኣሉ'ዩ።
ህንጻ ግረንፈል ኣብ ሰሜናዊ ክፋል ከንሲንግተን ዝርከብ ኮይኑ መብዛሕትኦም ተቐማጦ'ቲ ህንጻ ካብ ካልእ ሃገር ዝመጹ ፍልሰተኛታትን ስደተኛታትን ምኻኖም ብተወሳኺ ተሓቢሩ።
እቲ ህንጻ ካብቲ ኣብ ዓለምና ዝኸበረ ኣባይቲ ዝርከበሉ ክፋል ከተማ ለንደን ሒደት ጎደናታት ፍንትት ኢሉ ከምዝርከብ ድማ ተፈሊጡ።


text:
ናይ ሱማሊያ ዓርሰ ምምሕዳር ፑንትላንድ ናይ ባዕላ ሓድሽ ማእኸላይ መንግስቲ ንምፍጣር ብዝብል ምስ ማእኸላይ መንግስቲ ሱማሊያ ዝነብሩዋ ኩሎም ርክባት በቲኻ።ተንተንቲ ግን ንነዊሕ እዋን ሽግር ንዘየተፈላያ ሱማሊያ ሰላም ንምምፃእ ንዝገብሩ ፃዕርታት ካሊእ ዕንቅፋት እዩ ክብሉ የጠንቅቑ ኣለው።
ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ወርሒ መንግስቲ ሱማሊያን ካብ ማእኸላይ ዞባታት እታ ሃገር ዝተወከሉን መራሕቲ ዞባታት ጋልጉዱድን ሙዱግን ሓድሽ ምምሕዳር ንምምስራት ሓደ ሰነድ ተፈራሪሞም ነይሮም።
ኣብ ሱማሊያ ፍሉይ ልኡኽ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንግስታት ዝኾኑ ኒኮላስ ከይ ኣብ ዘውፅእዎ መግለፂ ነቲ ስጉምቲ ደገፎም ብምግላፅ እንተኾነ መራሕቲ ንቕድሚት ፈተናታት ከጋጥሞም ከምዝኽእል እውን ኣጠንቂቖም ነይሮም።
ዘለዎም ኣፈላላያት ንምፍታሕ ንመራሕቲ ነገዳት፣ደቂ ኣንስቲዮን ጉጅለታት ስቪላ ማሕበረሰባትን ብምስታፍ ልዝብን ድርድርን ከካይዱ ፀዊዕም።
ድሕሪ ማዕልታት ፑንትላንድ ምስ መንግስቲ ሞቓድሾ ዘለውዋ ኩሎም ርክባት በቲኻ’ላ።
ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ዝኾና ዞባታት ናይ ባዕለን ፌደራል መንግስቲ ከጣይሻ ከምዝኽእላ ሕገ መንግስቲ ሱማሊያ ይፈቅድ።ጋልጉዱድ ኣብ ውሽጢ ግዝኣት መንግስቲ ሱማሊያ እትርከብ ዞባ እንትኸውን ሙዱግ ግን ኣብ ኽልተ ዝተመቐለት እያ።እቲ ሓደ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፑንትላንድ፤እቲ ካሊእ ድማ ምስ መንግስቲ ሱማሊያ ርክብ ብዘለዎም ከባቢያዊ ሰበስልጣን ትመሓዳደር።
ፖለቲከኛ ፑንትላንድ ዝኾኑ መሓመድ ዓሊ ሓሺ ሙዱግ ኣብ ክልተ ዝተመቐለት ቅድሚ 20 ዓመታት ኣብ መንጎ ክልተ ነገዳት ደም ሰፍሰሰ ግጭት ድሕሪ ምክያዱ ስለዝኾነ ናብ ሓደ ንምምፃእ ቀሊል ኣይኸውንን ይብሉ።
ቅድሚ እቲ ውሳነ ኣቐዲሞም ክስርሑ ዘለዎም ብዙሓት ነገራት ኣለው፤እንተ ድኣ ተሰማሚዖም ፀገም የለን።እንድሕር ዘይተሰማሚዖም ግን ክተገድዶም ኣይትኽእልን ይብሉ።
ሓድ ሓደ መራሕቲ ዓሌትን ከባቢያዊ ጉጅለታትን ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ንዝተፈረመ ስምምዕ ተቓዊሞምዎ ምንባሮም መራኸቢ ብዙሃን ሱማሊያ ፀብፂበን ኣለዋ።
ሓድሽ ፌደራላዊ መንግስቲ ንኽምስረት ዝድግፉ ፖለቲከኛ ማእኸላይ ሱማሊያ ዓሊሓሺ መሓመድ ሳሓል ህዝብን መራሕትን ክልቲአን ዞባታት እንታይ ዓይነት መንግስቲ ከምዘድልዮም ባዕሎም ክውስኑ ኣለዎም ይብሉ።
ኣብ ጉዳይ ፖለቲካ ዘማኽሩ ኣብ ሞቓድሾ ናይ ዝመደብሩ ትካል ሓላፊ ዝኾኑ ዓብዲራሕማን መሓመድ ሓድሽ መንግስቲ ንምፍጣር ዝግበር ፃዕሪ ንማእኸላይ መንግስትን ንግዚያዊ ሕገ መንግስቲ ፌራልን ፈተና እዩ ይብሉ።
ኣብ መንጎ ፖለቲከኛታት መወዳእታ ኣልቦ ጭቕጭቕ ዋላ እንተሃለወ እውን ሕቡራት መንግስታትን ማሕበረሰብ ዓለምን ከይዲ ፌደራሊዝም ዝተረጋገአትን ሰላማዊትን ሱማሊያ ኣብ ምፍጣር ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ ክብሉ ብተደጋጋሚ ይደፍእሉ ኣለው።