text:
ቂም፡ ሕነ-ምፍዳይ፡ ምድንጋርን ኢድ ምትእትታውን ዝሕላገቱ ቃለ-መሓትት ፕ/ኢሳያስ ኣፍወርቂ (ራብዓይን ናይ መወዳእታን ክፋል)Saturday, 07 March 2020 07:49 Written by ብብርሃነ ኣብርሃ
ራብዓይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ፕረሲደንት ኢሳያስ ዝገበሮ ቃለ-መሓትት ብናይ ወጻኢ ጕዳያት ምጅማሩ ቅኑዕ ኰይኑ ስለዘይተሰምዓኒ፡ኣብ ካልኣይ ክፋል ናይ ሓተታይ ወቒሰ ምንባረይ ዝዝከር ኢዩ። ድሓር ግን፡ ኣብ ዘቤታዊ መዳይ ዝገበሮ ቃለ-መሓትት ምስ ሰማዕኩ ድማ፡ ሓቁ እባ’ዩ ብናይ ግዳም ክጅምር፡ ኣብ ዘቤታዊ ጕዳያት ደኣ እዚ ቍም-ነገር ገይረ ኢሉ ክዛረበሉ ዝኽእል ነገር ከምዘይብሉ ባዕሉ እንድዩ ዝነግረና ዘሎ ኢለ ዓጊበ። ኣብ መንጐ ኢሳያስ ኣፍወርቅን ኣብዪ ኣሕመድን ናይ ሰላም ውዕል ምስ ተፈረመ፡ ዓለም ብዓለማ ኣብ ኤርትራ ገለ ለውጥታት ክትርኢ ኢያ ተጸብያ። ሃገራዊ ኣገልግሎት ናብ’ቲ ንቡር ዓመትን መንፈቅን ክምለስ፡ መንእሰያት ናብ ትምህርትን ስራሕን ክዋፈሩ፡ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ክፍትሑ፡ እቲ ብሓደ ሰብ ተዓብሊሉ ዘሎ ፖለቲካዊ ባይታ ክሰፍሕ፡ ናይ ምውዳብ፡ ምዝራብ፡ ምንቅስቓስ፡ ምእካብ፡ ንዝደለኻዮ እምነት ምስዓብ ….ወዘተ ዝኣመሰሉ መሰረታውያን መሰላት ክሕለዉን ክኽበሩንን …ወዘተ ኢዩ ሰበ ተጸብዩ።
ዘይብሉ ኣይህብን’ዩ
ዓረብ ክምስሉ ከለዉ “ዘይብሉ ኣይህብን ኢዩ” ይብሉ። ፕረሲደንት ኢሳያስ፡ ኣብ ኤርትራ ትምህርቲ የለን፡ ጽዓት የለን፡ ፋብሪካ የለን፡ ትሕተ-ቅርጻ የለን፡ ምምሕዳር የለን፡ ዓቕሚ የለን ….የለን….የለን ኢሉ’ዩ ነቲ ክሕባእ ዘይክእል ሓቂ ካብ ገለጾ፡ ካብ ዝነደየን ዝጠፈሸን መራሒ እንታይ ክትጽበ ትኽእል። ድሕሪ የለን ኣይትሕተት ኢዩ እሞ፡ እቲ ኢሳያስ ቃለ-መ\ሓትት ክገብር ምምጽኡ ንህዝቢ ኤርትራ ከሀውትት እንተዘይኰይኑ ካልእ ፋይዳ ከምዘይርከቦ ብኡንብኡ ኢዮም ንዓይን ይኹን ንብዙሓት ሰማዕቲ በሪሁልና።
ካብ ጉይይ ምውዓል ክሳብ ምሓዝ
ፕረሲደንት ኢሳያስ፡ ኣብ ቃለ-መሓትቱ “ክሳድ ምሓዝ” ትብል ቃል ደጋጊሙ ተጠቒሙላ ክነሱ ክሳድ ከይሓዘ ዕንክሊል ብምባል፡ ነተን ቅድሚ ሕጂ ዝሰማዕናየን …እዚ ገጂፍ ጕዳይ ኢዩ፣ ናብ ካልእ ክውጥጠና ኢዩ፣ ክሳብ ሕጂ እዚ ጌርና ክንብል ኣይንኽእልን ንዓመታ ንምጅማር ዘኽእለና ተመኵሮን ትምህርትን ግን ኣጥሪና ኣሎና፣ ኣነ’ኳ እዚ ናይ ስኳላታት፡ ሊቅነትን ፈሊጣውያንን መጽናዕቲ ኣሎና፡ ከም’ዚ እንተዀነ ከም’ዚ ክኸውን ኢዩ ዝብል ዘረባታት ኣየገድሰንን ኢዩ …ክብል፡ ክሳድ ከይሓዘ፡ ሓድሽ ነገር ከየምጽአ ከም ኵለን ዝሓለፋ ዓመታት ዝገበረን ቃለ-መሓትታት ኣብ ዕንክሊል መሬት ዓሪባ።
ደሞዝ፡ መንበሪ ኣባይትን ትሕተ-ቅርጻን
ፕረሲደንት ኢሳያስ ዝተዛረበለን ሰለስተ ኣጀንዳታት ዘቤታዊ ጕዳያት ደሞዝ፡ መንበሪ ኣባይትን ትሕቲ ቅርጻን ዝብላ ኢየን። ፕረሲደንት ናይ ሃገር ዝኣክል ሰብ ኣብ ትርጕም ዘይብሉ ዝርዝራትን ኣስተምህሮታትን ኣትዩ ኰለል ክብል ክትሰምዖ ከለኻ ስራሕ’ዶ የብሉን ኢዩ ዝብል ሕቶ ኢዩ ኣብ ኣእሙሮኻ ቅጅል ዝብለካ። ከምኡ’ውን፡ እቶም ሚኒስተራት ኢሉ ሸይምዎም ዘሎ ሓልፍቲ፡ ብዛዕባ’ዘን ኣጀንዳታት እዚኣተን ክዛረቡ ዘይክእሉ ሚኒስተራት ድዮም? ወይስ፡ ስለዘይኣምኖም ኢዩ?
ደሞዝ፡-
ብዛዕባ ደሞዝ ብጋዜጠኛታት ዝቐረበ ሕቶ፡ “ኵነታት ደሞዝ ሰራሕተኛታት መንግስቲ ትምልከት’ያ። ከምዝፍለጥ ኣብ 2016 ብዝተኣታተወ ሓድሽን ብዅሉ መዐቀኒታት ኣዕጋብን ተወዳዳርን ስርዓት ደሞዝ ኵሎም ኣብ ሰራዊት ዘለዉን ኣስታት 70% ኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎትን ተጠቐምቲ ኰይኖም ኢዮም። እንተዀነ፡ ኣብ’ዚ በብመድረኹ ዝትግበር መቃን ናይ ገዳይምን ትሕተ 12 ክፍሊ ዝደረጅኦም ሰራሕተኛታትን ምምሕያሽ ደሞዝ ዛጊት ኣይተጻፈፈን’ሞ፡ ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ነዚ ዝምልከት መደብ ናይ መንግስቲ እንታይ ኢዩ? ትብል ነበረት።
መልሲ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ድማ፡ እቲ መጽናዕቲ ብ2016 ከምዝተገብረ። ኣብ 2018 ኣብ ግብሪ ክውዕል ከምዝጀመረ። እቲ ዝተሓተ ደረጃ ናይ ደሞዝ 1,800 ናቕፋ፡ እቲ ዝለዓለ ደረጃ ደሞዝ ድማ ናይ ቀዳማይ ደረጃ ምሩቕ ናይ ዩኒቨርስቲ ኰይኑ 4,000 ናቕፋ ክኸውን ከምእተወሰነ ገሊጹ። ኣብ መንጐ’ዚ ደረጃታት’ዚ ድማ 3 ደረጃታት ምህላዎም፡ ማለት ኵሉ ኵሎም ሓሙሽተ መሳልላት ዘለዎ ስርዓት ናይ ደሞዝ ከም እተሰርዐ ገሊጹ። ነዚ ድማ ቅድም ብሰራዊትን በቶም ዝተሓተ መነባብሮ ዘለዎም ኣብ ገጠር ዝነብሩ ሰራሕተኛታትን ክጅመር ተባሂሉ ኣብ 2018 ናይ ትግባረ መደብ ከምዝተገብረሉ ሓቢሩ። ኣብ’ቶም ናይ ከተማታት ሰራሕተኛታት ግን፡ ኣይተጀመረን። ንሶም ኣከናዊኖም ክነብሩ ከምዝኽእሉ ርዱእ ኢዩ ኢሉ። ብንጹር ድማ ኣብ ሲቪል ሰርቪስ ደሞዝ ምሃብ ኣይተጀመረን ኢሉ።
ብሓጺሩ፡ ገዳይም ተጋደልቲ፡ ላዕለዎት ናይ ሰራዊት ሓለፍቲ፡ ኣብ ከተማታት ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ኣብ’ቲ ናይ ደሞዝ መቓን ኣይኣትዉን ዝብል ኢና በቶም ሓተቲ ይኹን በቲ መልሲ ዝህብ ዝነበረ ፕረሲደንት ኢሳያስ ዝተገልጸልና። ካብ’ዚ ሓሊፉ፡ ዋላ ገለ ካብ’ቶም 1800 ናቕፋ ክወስዱ ተወሲንሎም ዝነበሩ ሰራሕተኛታት ድማ ዝግብኦም ደሞዝ ክውሃቦም ስለዘይጸንሐ፡ ካብ 2018 ጀሚሩ እቲ ዘይተዋህቦም ደሞዝ ክኽፈሎም ከምእተወሰነ ሓቢሩና። ስለምንታይ ኢዩ ዝተወሰነ ደሞዞም ክውሃቦም ዘይጸንሐ ንጹር መብርሂ ከይሃበ፡ ንሱ ከይፈለጦ ክኸይድ ዝጸንሐ፡ ካልኦት ዝፈጸምዎ ጕድለት ምዃኑ ከረድእ ፈቲኑ። እዚ እቲ ልሙድ ፈላሊኻ ግዛእ ኣብ ዝብል ፖሊሲኡ ዝተመርኰሰ ናይ ምድንጋር ስርሑ ኢዩ። ኢሳይስ እኳ ጥዑይ ኢየ፡ መሳርሕቲ ኢዩ ስኢኑ፡ ዝብል ንዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዝጥቀመሉ መናፍሕ ብ03 ኣቢሉ ከምዘዋፍር ሎምስ ህዝብና ዝላደናሉ ስልቲ ኰይኑ’ዩ።
ቀጺሉ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ብሰንኪ ናህሪ መነባብሮን ብሰንኪ’ቶም ብሕሱር ዋጋ ገዚኦም ብዝተዓጻጸፈ ዋጋ ዝሸጡ ኣዋቓዕትን (ኵሉ ዓመት ክኽሰሱ ንሰምዖም ነጋዶ ማለት ኢዩ) ሰራሕተኛታት በተን ዝውሃብኦም 1800 ናቕፋ ክነብሩ ከምዘይክእሉ ተኣሚኑ። ነዚ መፍትሒ ዝኸውን ድማ መንግስቲ ነዚ ናይ ምውቅቃዕ ቍጠባ ናይ ምልዛብ ስጕምቲ ክወስድ ኣለዎ ክብል ተሰሚዑ። እዚ መዝሙር’ዚ ኣብ ኵሉ ቅድሚ ሕጂ ዝገበሮ ቃለ-መሓትት ዝሰማዕናዮን ዝደጋገምን ምንጪ ጸገም ናይ መነባብሮ ኣነ ወይ ስርዓተይ ዘይኰነስ ኣዋቃዕቲ፡ ወያነን ኣመሪካን ዝፈጠርዎ ኢዩ ንምባል ዝግበር ሕሱር ምስምስ ኢዩ። ንሕና ጸገምኩም ንምፍታሕ ንጽዕር ኣሎና፡ ጸላእትና ግን ጌና ካብ ምዕንቃፍና ኣይዓረፉን እናበልካ ንፍሽለትካ ንኻልኦት ብምስካም ንህዝቢ ኣብ ቀጻሊ ናይ “ግዳያት ኰና” ዝብል ስነ-ኣእሙሮ ንምቝራኑንን ንዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕን ዝተማህዘ ሸርሒ ኢዩ።
ከም’ቲ ባዕሉ ዝበሎ፡ ብሓቂ ክሳድ ንምሓዝ እንተደኣኰይኑ ዝድለ ዘሎ፡ ንዅሉ ዕንክሊልን ኣስተምህሮን ናይ መላኽዒ ፕረሲደንት ገዲፍና፡ ኣብ ኤርትራ ደሞዝ ኢልካ ክትዛረበሉ ትኽእል ነገር የለን ኢዩ እቲ ጽሟቕ ቍም-ነገር ናይ’ቲ ቃለ-መሓትቱ። እትረፍ’ዶ ብ1800 ናቕፋ፡ ዋላ በተን ዝለዓለ ዝበለን 4000 ናቕፋ ንምንባር እውን ዘይከኣል ኢዩ። እቲ ህዝቢ ካብ ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ደቁ ብዝረኽቦ ሓገዝ ከምዝናበር ኵሉ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። እዚ ሓገዝ’ዚ እውን፡ እቲ መንግስቲ ብዝተኣታተዎ ናይ ዘይተመጣጠነ ናይ ባጤራ ሸርፊ ኣብ ግዳም ካብ ዝነብሩ ኤርትራውያን ናብ ሃገሮም ዝልኣኽ ዝነበረ ገንዘብ እናነከየ ይኸይድ ምህላዉ ዝፍለጥ ኢዩ።
መንበሪ ኣባይቲ፡-
ፕረሲደንት ኢሳያስ፡ እንታይ ኢዩ እቲ መሰረታዊ ጸገም ንዝብል ሕቶ ክምልስ ከሎ ሓንሳብ ምምሕዳርን ዓቕምን ኢዩ ኢሉ። ጽንሕ ኢሉ ከኣ ማይ ኢዩ፡ ብዘይ ማይ ዝግበር የለን ክብል ተሰሚዑ። ኣብ’ዚ እውን ደው ኣይበለን ኣብ ጕዳይ ኣባይቲ ምስ በጽሐ ድማ፡ መንበሪ ኣባይቲ መሰረታዊ ኢዩ ብምባል ንህዝቢ ኤርትራ ብዛዕባ ኣድላይነት መንበሪ ኣባይቲ ኣስተምህሮ ክህብ ዘጥፍኦ ግዜ ዘስደምም ኢዩ።
“ዝዀነ ናይ ቍጠባ ናይ ልምዓት መደብ፡ ናይ እቶታውነት ናይ ማእቶት፡ ናይ ምህርቲ ምዕባይ ዝብሃል ብዘይ ናይ ኣባይቲ ሽግር ምፍታሕ ክፍታሕ ይከኣል’ዩ ዝብል ፈሊጥ እንተደኣ መጺኡኒ ካልእ ስራሕ እንተልዩ ኪድ ስራሕካ ስራሕ ክብሎ እኽእል ኢየ። እዚኣ ከይፈታሕካ ናይ መግቢ፡ ልብሲ፡ ልምዓት ዝብሃል ሽግር ክትፈትሕ ኣይትኽእልን ኢኻ” ዝብል መግለጺ ኣስሚዑና። መንበሪ ኣባይቲ፡ ናይ መብራህቲ መስመር፡ ናይ ማይ ቡምባታት፡ ናይ ሽቓቕ ቱቦታት፡ ናይ መራኸቢ ጽርግያታትን መስመራትን፡ ዕዳጋታት፡ ናይ ትምህርትን ሕክምናን ኣገልግሎታት ከምዘድልዮ እውን ወሲኹልና። ብዛዕባ ገነት እናዛረበ፡ ኣብ ገሃነም ዘንብረና ዘሎ ስርዓት ኢዩ። እዝስ ንዕቀት ኣብ ልዕሊ ንቕሓት ናይ ህዝቢ’ዶ ኣይኰነን!!!!?
ዝዀነ ኤርትራዊ፡ ዓቕሚ እንተልይዎ ኣብ ከተማ ናይ ገዛእ ርእሱ መንበሪ ኣባይቲ ክህልዎ ዘይደሊ የለን። ኣብ ክራይ ገዛ ክነብር ዝመርጽ ዝዀነ ሰብ የለን። እትረፍ’ዶ ኣብ ከተማ፡ ዋላ ኣብ’ታ እተወልደላ ቍሸት እውን ትኹን መረባዕ ክሃንጽ ዝምነ ህዝቢ እኳ ኢዩ እዚ ምዑት ተቓላሳይ ህዝቢ። ድሕሪ ናጽነት ከኣ፡ ኣብ ግዳም ዝነብር ኤርትራዊ መንበሪ ዝዀኖ ኣባይቲ ክሰርሕ፡ ኣብ ሃገሩ ዓቕሙ ዘፍቅዶ ናይ ምስናዕ ድዩ ናይ ንግዲ ትካላት ከቕውም ክጓየ ኢዩ ተራእዩ። እንተዀነ ግን፡ ግዝያዊ መሰጋግሪ መንግስቲ ኤርትራ፡ ነቲ ፕሮጀክትታቶም ሰሪቑ፡ ኣብ ባንክታትን ፎንድታትን ዘእተዎ ገንዘብ ዘሚቱ፡ ንዝሃነጽዎ ኣባይትን ትካላትን ኣዕንዩን ብወደባት ዝኣቱ ንብረት ዘሪፉን ኣይብልዑ ኣይስተዩ ገይሩ ነናብ ዝመጽዎ ሃገር ከምዝምለሱ ምግባሩ ዝፍለጥ ኢዩ። ሃብታማት ኤርትራ ድማ፡ ወስ ቀስ ከምዘይብሉ ገይሩ ስለዝሓዞም ሃገሮም ገዲፎም ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ገንዘቦም ከዋፍሩ ተገዲዶም ኢዮም።
ንከተማታት ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ ንርእሰ-ከተማ ኤርትራ ዝዀነት ኣስመራ፡ ዝደወነ ስርዓት ብዛዕባ ኣባይቲ እንታይ ከመስሉ ኣለዎም ክዛረብ ክሓንኽ ኢዩ ዝግብኦ። ነዚ ዕንወት’ዚ ንምሽፋን ከኣ፡ ንሕና ኣብ ከተማታት ንዘሎ ዘይኰነስ፡ ብዛዕባ’ቲ ኣብ ርሑቕ፡ ኣብ ገጠራት ዝነብር ኢና ንግደስ ክብል እውን ሰሚዕናዮ። ገጠራት ይኹና ከተማታት ኤርትራ ሎሚ ህዝበን ክነብረለን ናብ ዘይክእል ሲኦል ከምዝተቐየራ፡ ዝርአ ዘሎ ዋሕዚ ናይ ስደተኛታት እኹል ምስክርነት ኢዩ።
ትሕተ-ቅርጻ፡-
ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ሃገርና ከም ሲንጋፖር ክንገብራ ኢና ዝብል ኣብ ኣገልግሎት (service) ምሃብ ዘትኰረ ናይ ቍጠባ ራእይ ኢዩ ነይሩ ናይ ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ። ክንደይ ሚኒስተራትን ሓለፍትን እውን ናብ ምብራቕ እስያ ዑደት ክገብሩ ተራእዮም። ሕጂ ድማ፡ ሓድሽ ኣብ ምፍብራኽ (industrialaization) ሰደድን (export) ዘቕንዐ ቍጠባ’ዩ ዘድልየና ዝብል ሓድሽ ራእይ ከናፍስ ይስማዕ ኣሎ። “…ኣብ ምምስራሕ ገጹ ዝኸይድ ኣብ ክብሪ ምውሳኽ (value adding) ዝኸይድ ቍጠባታት ክትፈጥር ክትክእል ኣሎካ። ናይ ውሽጢ ኣውፋሪ ናይ ደገ ኣውፋሪ ኣይኰነን እቲ ሕቶ ንሕና ዘድልየና እቲ ባይታን እቲ ሃዋህውን ከነዋድዶ ኣሎና…” ኢሉ ምግልባጥ ዘይእግሞ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ክምልስ ተሰሚዑ።
ሃብቲ ንምፍጣር ከኣ እቲ ትሕተ-ቅርጻ ክዋደድ ኣለዎ። ጽርግያታት፡ መዓልቦ ነፈርቲ፡ ናይ ባቡር መስመር፡ ናይ ኤለክትሪን ናይ ማይን ኣገልግሎት ካልእ ምስኡ ዝኸይድ ዝተፈላለየ ኣገልግሎታት ክንቅርብ ክንክእል ኣሎና። ነዚ ንምግባር ብሽርክነት ምስ ዞባውያን ሓይልታት ክስርሓሉ ምዃኑ ድማ ኣሚቱ።
ካብ’ዚ ብምብጋስ፡ ንወደባት ኤርትራ ብጽርግያታት ምስ ውሽጥን ጐረባብትን ሃገራት ምርኻብ፡ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ዝርከባ ማርሳታት ድማ ነንሓድሕደንን ምስ ወደባት ዓሰብን ምጽዋዕን ከምዝተኣሳሰራ ምግባርን ካብ ኤርትራ ናብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝበጽሕ ጽርግያታት ምውዳድን ከምዘድሊ ተገሊጹ።
ኤርትራውያን ኣውፈርቲ እኳ ክሳብ ዝኣኽሎም ተዳሂኾም ስለዝዀነ ሕጂ በየናይ ዓቕሞም ምስ ዞባውያን ሃብታማት ሃገራትን ህዝብን ክወዳደሩ። እዛ ንገለ ኣዋርሕ ዶብ ዝተኸፍተትላ እዋን እንተዀነ እውን፡ ኤርትራውያን ምስ ኢትዮጵያውያን ከወዳድሮም ዝኽእል ዓቕሚ፡ ናይ ትምህርቲ ድዩ ሃብቲ ድዩ …ወዘተ ከምዘይነበሮም ተመስኪሩ ኢዩ። ፕረሲደንት ኢሳያስ እውን ኣብ ኤርትራ ትምህርቲ ዝብሃል የለን ካብ’ቶም ተመሃሮ ናብ ዝለዓለ ደረጃ ዝሓልፉ 15% ኢዮም እቶም ዝተረፉ 85% ካብ 12 ክፍሊ ንታሕቲ ኢዩ ደረጃ ትምህርቶም ኢሉና።
ጩግራፍሲ ነብሳ ባዕላ ሃሪማ፡ ባዕላ ተእዊ
ኣብ ኤርትራ ትምህርቲ ኣሎ ኢልካ ክትዛረብ ኣይትእኽልን ኢኻ። ስርዓተ-ትምህርቲ ካብ ሱሩ ክቕየር (overhaul) ኣለዎ ክብል ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሓትት ተሰሚዑ። ብቐዳምነት መን’ዩ፡ ነቲ ትምህርቲ ናብ’ዚ ደረጃ’ዚ ኣውዲቕዎ፡ ስርዓት ኢሳያስ ድዩስ ወይስ ከም’ቲ ኵሉ ግዜ ዝዝርግሖ ፕሮፕጋንዳ ወያነን ኣመሪካን ኢዮም ዝብል ሕቶ ኢዩ መጀመርያ ክምለስ ዘለዎ። ኣይድግፉንን ኢዮም ንዝብሎም መምህራን ሞያኦም ከየገደሶ ብፖለቲካዊ መርገጻቶም ዝጸልጸለ፡ ነታ ዝነበረት እንኮ ዩኒቨርሲቲ ዓጽዩ ናብ ናይ ሞያ ኮለጃት ዝቐየረ፡ ንትምህርቲ ምስ ወተሃደራዊ ስርዓት ዝቖረነ (ንትምህርቲ regimentalize ዝገበረ): መን’ዩ? ስርዓት ህግደፍ’ዶ ኣይኰነን። ኢሳያስ’ዶ ኣይኰነን።
ኢሳያስ፡ ዝሓለሞ ሕልምታት ንምርግጋጽ ንበይኑ ጐዩ ምውዳእ ምስ ኣበዮ፡ ሕጂ ብስም ሰደድ ዝተመስርሐ ኣቝሑ ንኤርትራ፡ መንሃርያ ናይ ወፍሪ ናይ’ቶም ሓደስቲ ጐይቶቱ ክገብራ ዝወጠነ’ዩ ዝመስል። … ኣነ ናይ ወጻኢ’ዶ ናይ ውሽጢ ኣውፈርቲ ዝብል ናይ ፈሊጥ ዘረባ ኣይርድኣንን’ዩ። ንሕና ምቹእ ሃዋህው ከነዋድድ’ዩ ዘድልየና። ሽዑ ናይ ውሽጢ ድዮም ናይ ግዳም ኣውፈርቲ ኣብኡ ክዋስኡ ይኽእሉ… ኢሉ። ንለባም ኣምተሉ ክንደይ ከይስሕቶ፡ ንዓሻን ደርጕሓሉ ክንደይ ከይፈልጦ ኢዩ ነገሩ። በጻብዕ ዝቝጸሩ ኤርትራውያን ኣውፈርቲ ኣብ ኣፍሪቃ ከምዘለዉና ንፈልጥ ኢና። እዚኦም ግን እኹላት ኣብ ርእሲ ዘይምዃኖም በቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊኦም ዝፈጸሞ ጸቕጥታትን በደላትን ባህሪሮም ንሃገሮም ራሕሪሖም ዝኸዱ ስለዝዀኑ፡ ኣብ’ቲ ስርዓት ዘለዎም እምነት ተጸንቂቑ ኢዩ። ስለዝዀነ፡ ሕጂ ዝድለዩ ዘለዉ ኣውፈርቲ ካብ’ቶም መሻረኽተይ ዝብሎም ሃገራት ስዑድያ፡ ዓረብ ዓማራት፡ ግብጽን ኢትዮጵያን ዝመጹ ክዀኑ ምዃኖም ምግማት ዘጸግም ኣይመስለን ኢዩ። ኤርትራውያን ግን፡ ከም’ቲ ኢሳያስ ዝበሎ፡ ኣውፈርቲ ዘይኰነስ፡ ናይ ሞያ ትምህርቲ ወሲዶም ኣብ’ተን ብወጻእተኛታት ዝቖማ ናይ ወፍሪ ትካላት፡ ጽርግያታት፡ ወዘተ ሰራሕተኛታት ኰይኖም ጕልበቶም ሸይጦም ክነብሩ ዝተፈርዱ ኢዮም ዝመስሉ።
ኣብ መደምደምታ፡ ዕላማ ናይ ቃለ-መሓትት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ንዓይ ከምዝተረድኣኒ ኣብ ሰለስተ ጕዳያት ዘትኰረ ኢዩ ነይሩ።
እቲ ቀዳማይ ዕላማኡ፡ ኣብ ቅርሕንቲ ዝተመርኰሰ ኰይኑ ምስ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ናይ ብልጽግና ፓርቲ ጽምዶ ብምፍጣር ንህወሓት ኣብ መቓቕሮ ምእታውን ምድኻምን ኢዩ።
እቲ ካልኣይ ዕላማኡ ድማ፡ ነቲ ”ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ክልተ ህዝብታት ኢዮም ኢሉ ዝኣምን ታሪኽ ዘይፈልጥ’ዩ፣ ኣይከሰርናን፡ ኵሉ ዘጥፍኣናዮ መሊስናዮ ኢና፣ ዕድል ናይ ሰለስተ ወለዶታት ብዘይ ምኽንያት ባኺኑ፤ ኣብዪ ክትመርሓና ወኪለካ ኣለኹ፡ ኣነ ድማ ክኽተለካ ኢየ …ወዘተ” ዝብል ብፕረሲደንት ኢሳያስ ዝተዋሀበ መግለጺታት ዘስዓቦ ናይ ህዝቢ ተቓውሞ (ናይ ይኣክልን ካልእ ናይ ውሽጡ ተቓውሞን) ንምክሕሓስ ወይ ንምሕዋይ ኢሉ ዝገበሮ ፈተነ ኢዩ። ከም’ቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይ ሓተታይ ዝገለጽክዎ ብፕረሲደንት ዝተዋህብዎ መምርሒ መሰረት፡ እቶም ጋዜጠኛታት፡ “ክቡር ፕረሲደንት ካብኡ ከይወጻእና ተራ ወይ መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ወለዶታት ማለት 80 ዓመታት ኣብ’ዚ መዳይ’ዚ ከመይ ተንብቦ? ኣብ መጻኢ’ኸ ከመይ’ዩ ክኸውን”? ዝብል ሕቶ ዘቕረብሉ።
ፕረሲደንት ኢሳያስ ከኣ፡ ኵሉ ናይ ኤርትራ ሽግር ጠንቁ ካብ ኢትዮጵያ ዝመጸን ንህዝቢ ኤርትራ ብዙሕ ዋጋ ዘኽፈልን ምዃኑ ብምግላጽ ነቲ ቅድሚ ሕጂ ዝገበሮ ክፍወስ ዘይከኣል ሸታሕታሕ ክፍውስ ፈቲኑ። እቲ ዝኸፍአ ደረጃ ድማ በታ ብኢህወደግ እትምራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝተፈጥረ ብድሆታት ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ፡ ሕጂ ኢዱ ኣጣሚሩ ከምዘይርእን ምስ መንግስቲ ሰልፊ ብልጽግና ብጽምዶ ክሰርሕ ምዃኑን ሕንኽ ከይበለ ናይ ኢድ ምትእትታው ዕላማታቱ በጨቕ ዘበለ።
እቲ ሳልሳይ ዕላማ ናይ’ቲ ቃለ-መሓትት ድማ፡ ምስ ዞባውያን ሓይልታት (ኢትዮጵያ፡ ስዑዲ ዓረብን ዓማራትን) ብምሽራኽ (ብ synergy ብምስራሕ) ኣብ 2021 ዝጅምር ናይ ልምዓት ወፍሪ ክህሉ ምዃኑ ንምእማትን ንህዝቢ ብተስፋ ከምዝጽበ ንምግባርን ኢዩ።
ተፈጸመ።
“ሓሶትን ስንቅን እንዳሓደረ ይፈኩስ”Friday, 06 March 2020 09:00 Written by ኣሮን ናኦድ
ጉዳያት ምሕባእ፡ ምናልባት እንተመለቑዎ ድማ ምኽሓድ ቀንዲ ባህርያት ጉጅለ ህግዲፍ እዩ። እዚ ሜላ ኣብ ኩሉ መዳያት ዘርእዮ ጠባይ ኮይኑ፡ ብፍላይ ኣብ ጉዳይ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ብሰፊሑ ክንርእዮ ዝጸናሕና እዩ። ጉጅለ ህግዲፍ ኣብዚ መዳይዚ ኣዝዩ ሕሙም ክነሱ፡ ጥዑይ መሲሉ ንምቕራብ ዝጥቀመሉ መንገዲ ከምቲ “ስንኩል ንስንኩል ይዋቕዑ ብድንኩል” ዝበሃል፡ ከም ቻይና፡ ቨንዝዋላ፡ ኩባን ራሻን ዝኣመሰሉ ተመሳሳሊ ኢንታ ዘለዎም መንግስታት መሰኻኽር ገይርካ ምቕራብ እዩ። ንሳቶም ከምዚ ኣብ መበል 43 ርክብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ዝተራእየ፡ ዓይኖም ዓሚቶም ይምስክርሉ ንሱ እውን ከምኡ ንምስክርነት ደኣ ኣይበቅዕን እምበር ይምስክረሎም።
እንተኾነ፡ እቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ፡ ግዱድ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት፡ ብኩራት መስርሕ ፍትሒ፡ ምስዋርን ብዘይ ፍርዲ ምድጓንን እሱራት፡ ምግሃስ መሰላት እምነት፡ ሓሳብካ ምግላጽን ምእካብን ….. ኢልካ ዘርዚርካ ዘይውዳእ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን ግህሰታት ሓቢእካ ክሕባእ ስለ ዘይከኣለ፡ ህግዲፍ ብሓሳዊ ምስክርነት ደቂ መዛምሩ ክድሕን ኣይከኣለን።
እቲ ካልእ ህግደፍ ሓጥያቱ ንምኽዋል ዝጥቀመሉ መንገዲ፡ ብሓፈሻ ኣብዚ ዛዕባ ዝግደሱ ኣካላትን ባእታታትን ብፍላይ ድማ እተን ብባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ጉዳይ ኤርትራ ክከታተላ ዝምዘዛ ሰብ መዚ ናብ ኤርትራ ከይኣትዋ ምኽልካል እዩ። ኢሳይስ ነዚ ከም መፍትሒ ዝወስድ ንሱ እምበር፡ ዓለምና ኣብ ናይ ዘመናዊ መራኸቢ ጸልማት ከምዘየላ ስለ ዘይርዳእ እዩ። ዋላ እቲ ንሱ ክሓብኦ ዝደሊ ኣብ ከምዚ ናይ ቀረባ መዓልታት መበል 43 ርክብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት እንተተነግሮ በቶም ናብ ግኡዝ ነገር ቀይሩ ዝልእኮም በዓል ተስፋሚካኤል ገራህቱ ኣቢሉ ዘይሕባእ ክሓብእ ይፍትን እሞ መስሓቕ ሸራፋት ይኸውን።
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራትን ካለኦት ዝምልከቶም ወገናትን ነቲ ኣብ ኤርትራ ብዛዕባ ዘሎ ዓሚቕ ግህሰት ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት ብዝምልከት፡ በብግዜኡ ዝቐርበሎም ውሳነታትን ለበዋታትን ከተግብር ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግዲፍ ዘሕምም ተጽዕኖ ብዘይምሕዳሮም ዕቃበና ከነንብር ጸኒሕና ኢና። ሕሉፍ ሓሊፎም ህግዲፍ ኣብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ኣባል ክኸውን ምምዛዞም ከኣ ካብ ዕቃበ ሓሊፉ ዘቖጥዕ እዩ። እንተኾነ በቲ ሓደ ወገን ከምቲ “ሓቅስ ብርእሳ እንተቐበርካያ ብርእሳ ትወጽእ” ዝበሃል፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ “ሓሶትን ስንቅን እንዳሓደረ ይፈኩስ” ዝበሃል፡ እቲ ሓቂ ሓቂ እቲ ሓሶት ከኣ ሓሶት ካብ ምዃኑ ከምዘይሓልፍ ፍሉጥ እዩ። እነሆኳ እተን ኣብዚ እዋንዚ ሰብኣዊ መሰል ኤርትራ ዝከታተላ ዘለዋ ወይዘሮ ዳኒየላ ክራቨትዝ ኣብ መበል 43 ርክብ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ሕቡራት ሃገራት ንኤርትራ ብዝምልከት ናይ ቃል ጸብጻብ ምስ ኣቕረባ፡ ከምዚ ኣብ ታሕቲ ሰፊሩ ዘሎ ዝተፈላልዩ ወገናት ሻቕለቶም ይገልጹ ኣለዉ።
“ብዛዕባቲ ኣብ ኤርትራ፡ ነቲ ደረት ዘየብሉን ቀንዲ ጠንቂ ስደት መንእሰያትን ኮይኑ ዘሎን ወተሃደራዊ ኣገልግሎት፡ ካልእ ሲቪላዊ ምርጫ ስራሕ ዘይምህላው፡ ጾታ ዝመሰረቱ ግህሰት፡ ግዱድ ውትህድርና ደቂ ኣንስትዮ፡ ሃሳይ ተግባራት ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ብዝርከቦ ዝፍጸም ዘሎ ሓደገኛ ግህሰት መሰላት ሻቕሎትና ቀጻሊ እዩ።” (ልኡኽ ሕብረት ኤውሮጳ ኣብ መበል 43 ኣኼባ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል)
“ኤርትራ ብሩህ መጻኢ ከም ዘለዋ ንኣምን። ምሉእ መሰል ኣብ ዝኽበረሉ ኩነታት ምስ ህዝባ ምትሕግጋዝ ክህልወና እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና በቲ ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ዝረአ ዘሎ ግህሰት መሰላት ሻቕሎትና ዕዙዝ እዩ። ኣብ ምኽባር መሰረታዊ መሰል፡ ሓርነትን ድሕነትን ህዝቢ ለውጢ ምርኣይ ኣገዳሲ እዩ። ርትዓውን ማዕርነታውን ኣተሓሕዛ እሱራት መሰረታዊ እዩ። ኣብ ናጽነት ሃይማኖታዊ እምነት፡ መሰል ሓሳብካ ምግላጽን ምእካብን ለውጢ ክረኣይ ኣዝዩ ኣድላይ እዩ።” (ልኡኽ ዓባይ ብሪታንያ ኣብ መበል 43 ኣኼባ ባይቶ ሰብኣዊ መሰል)
እዞም ወገናት፡ እቲ ዘሻቕል ኢሎም ጠቒሰምዎ ዘለዉ ዝርዝር ብመለክዒ ህዝቢ ኤርትራ ዘሕልፎ ዘሎ ሃለዋት እኹል ኣይኮነን። ዝያዳ ክዓሙቕ ነይርዎ። ከምቲ ግቡእ ንጉጅለ ህግዲፍ ክነቕፉ እንከለዉ፡ ብዘይሕገ-መንስቲ ዝገዝእ፡ ሓጋጊ፡ ፈጻምን ፈራድን ኣካላት ዘየብሉ፡ ካብ ምርጫን ተሳትፎ ህዝብን ዝሃድም፡ ብናይ ሓደ ውልቀ-ሰብ ዝንቡዕ ኣተሓሳስባ ዝመርሕ ዘሎ ጉጅለ ኢሎም ክጅምሩ መተገብኦም። እንተኾነ ኣብዚ ሎሚ በጺሐምዎ ዘለዉ ሻቕሎት ካብ በጽሑ፡ ናብቲ ንጽበዮ ንወድዓዊ ኩነታት ኤርትራ ብግቡእ ዘንጸባርቕ መርገጽ ከም ዝምዕብሉ ዘይተርፍ ስለ ዝኾነ፡ ተስፋ ዝህብ እዩ። ብዓብዩ ከኣ ንዓና ዝምልከት እንድዩ ንሕና ሰብ ጉዳይ ንመለኣዮ።
እቲ ሻቕሎት እውን ንህግዲፍ ብግብሪ ቀጺዑ ብሰብኣዊ ሕግታት ከም ዝግዛእ ዝገብርን ካብ ግህሰት ዝእድብን ክኸውን መተገበአ። እንተኾነ ኣብዚ መዳይ እዚ እውን ንሳቶም ኣብዚ ካብ በጽሑ ንሕና ከኣ በዚ ተተባቢዕናን ስምዕታና መኺኑ ከም ዘይተረፈ ተገንዚብናን ህግዲፍ ሓሶቱ ጸንቂቑ ጥራዩ ኢዱ ክሳብ ዝተርፍ ክንቃለሶ ኣለና። ናይ መርገጽ ለውጢ ብሓደ ጸሓይ ገዚፍ ኮይኑ ዝመጽእ ዘይኮነ፡ ብመስርሕ በብንእሽቶይ ከም ዝውህለል ክንኣምን ይግበኣና። እንተ እቲ “ሓሶትን ስንቅን እንዳሓደረ ይፈኩስ” ዝብል ኣብ ጉዕዞ ህግዲፍ እውን ክትግበር ምዃኑ ብዙሓት ምልክታት ንርኢ ኣለና።
ጸብጻብ ናይ ኣብ ክልተ መዓልታት፣ ማለት ካብ ዕለት 22.02. ክሳብ ዕለት 23.02.2020 ኣብ ፍራንክፎርት ሃገረ-ጀርመን ዝተኻየደ ሰሚናርSaturday, 29 February 2020 09:58 Written by ምጥርናፍ ፖለቲካዊ ውድባተን ሰልፍታትን ኣብ ጀርመን
ዜናዊ ዕዮ ናይ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ኣብ ጀርመን
ድሕረ-ባይታ፦ እዞም ድሒሩ ስሞም ዚጥቀስ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ድሕሪ ንኣስታት ክልተ ዓመታት ኣብ ክሊ ሓድነታዊ ዛዕባ ዚተኻየዱ ዝተፋለለዩ መድያዊ ኣኼባታትን ናይ ዕላማ ምድላዋትን፣ እንሆ ሎሚ ንኣባላት ናይዞም ብቚጽሪ 14 ዚበጽሑ ኣብ ሃገረ-ጀርመን ዝነብሩ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ብኣካል ተራኺቦም ናይ ክልተ መዓልታት ዝወሰደ ሰሚናር ብምክያድ፣ ካብ’ቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ተንጠልጢሉ ዘሎ ከቢድ ናይ ዕንወትን ፋሕብትንን ሓደጋታት ዘድሕን መዋጽኦ ንምፍታሽ ተጋቢኦም።
ኣጀንዳታት ሰሚናር፦
- ተመክሮ ናይ ሓቢርካ ምስራሕን ንሓድነት ዝዓለመ ፈተናታትን ኣብ መዋእል ፖለቲካዊ ቃልስና እንታይ ይመስል ጸኒሑን ኣሎን
- ነዚ ዝሓለፍናዮ ተመክሮ - ብንጹር ፈሊጥናን ፈሊናን - ብምርኣይ፣ ቅኑዕ ገምጋም ኣብ ልዕሊኡ ከነቐምጥ፣ ብኡ መጠን ከኣ ንዝተጋገናዮ ከንእርም፣ ንዝተጎዳእናዮ ከኣ ከንፍውስ ይግብኣና። እዚ ኣብ ሓጺር ግዜ ክፍጸም ምእንቲ …እንታይ ዓይነት ረቛሒታት ክማላእ ይግባእ? ካብ ዝጸናሕናዮ ጽልግልግ መዋእል ወጺእና ክንርእዮም ዘሎዉና ነገራት ምፍታሽ
- ኣብ’ዚ ዘሎናዮ መድረኽ’ዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ልዕሊኡ ዝፍጸም ዘሎ በደላት መሪርዎ፣ ኣብ ክጻወሮም ዘይክእል ደረጃ ተሰጋጊሩ ከም ዘሎ ነፍሲ ወከፍና እንምስክሮ ሓቂ እዩ። ነዚ መበገሲ ዝገበረ ብውሽጥን ብደገን ንውልቀ-መላኺ ዝብድህ ናይ ተቓውሞ ማዕበል - ብ”ይኣክል” ዝልለ - ኣብ ኵሉ ኵርናዓት ዓለም፣ ከምኡ ኣብ ብዙሓት ከተማታት ጀርመን ይካየድ ኣሎ። ነዚ ኣገዳሲ መድረኻዊ ክስተት’ዚ ዘሎና ሚዛን
- ናይ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ኣብ ሃገረ-ጀርመን ሜዳ ሓላፍነትን ድሩትነትን። መሰረታት ፖለቲካዊ ውድባት ክህልዎም ዝኽእል ስልጣን
ክትዓት ተጋባእቲ ሰሚናር፦ ኣብ ቀዳማይ ዛዕባ
ሓይል ጎኒ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ
ሀ/ ብቀጻሊ ተወዲብካ ምቅላሱ
ለ/ ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ይኹን ፈተነታትን ዓቕሊ ጽበትን ኣብ ልዕሊ ልኡላውነትን ሃገራዊ መስመርን ዘርኣዮ ቅኑዕ ተኣማንነቱ
ድኹም ጎኒ ደምበ ደለይቲ ፍትሒ
ሀ/ ሓቢርካ ዘይምስራሕ፣ ጸላኢኻ ብግቡእ ኣለሊኻን ፈሊኻን ዘይምምካት
ለ/ ቅድምያታት ሃገርን ህዝብን ምዝንጋዕ፣ ሕቶ ስልጣን ኣብ ዘይግዜኡን ቦታኡን ምትሕውዋስ
ሐ/ ክብሪ ሕድሕድካ ዝጥሓሰ ስነ-ግብርን ሞራልን ምዝውታር፣ ንሰባትን ንርእይቶኦምን ፈላሊኻ ዘይምርዳእ
ንሓቢርካ ምስራሕ ቀንዲ ዓንቀጽቲ እናተባህሉ ካብ ዝተጠቕሱ ነገራት፣ ከም ኣብነታት
- ሕቶ ስልጣን ቅድሚ ሕቶ መትከል ስለ ዝርአ
- ኣብ ዘይመሰረታውያን ኣገባባት ዘሎ ኮለላት፣ ብጎነጽ’ዶ ብሰላማዊ መንገዲ ንህላው ህግደፋዊ ምልኪ ካብ ሃገር ትኣልዮ
- ነንውድብካን ነንመሪሕነትካን ጸቕጢ ብምግባር ካብ ጽጋብ-ኣሕዋት ክወጹ ከሎዉ ዓገብ ዘይምባል
- ንህዝቢ ዘስርሕን ዘሳትፍን ኣገባብ ቃልሲ ዘይምኽታል፣ ንህዝቢ ዕዮ-ገዛኡ ክገብር ዘይምምራሕ። ሃገር ንኩሉ ወዲ ሃገር ስለ ዝዀነ፣ ህዝብናን ቅዋሙን ዝሃበና ክንከውን ምባል ብሓደ ሸነኽ፣ ኣበዮ ምግብኣት ብሕቶ ስልጣን ምውጣጥ በቲ ካልእ ነንባዕላቶም ተጻረርቲ ጕዳያት ምዃኖም
- ሓደ ጠርናፊ ባይታ ወይ’ውን ባይቶ ኣቝምካ ከተብቅዕ ተመሊስካ ከኣ ናይ ኮታ -ናይ ካባናን ካባኹምን - እኽብካብ መሪሕነት ከተቑውም ዝርኣ ፍርቂ-ብሱል ዕዮታት
- ንባህላዊ ያታና - ባይቶኣዊ ልምድታትን ሕጊ-እንዳባን - ምስ ህልዊ ጠላባት ሕቶ ስልጣን ከነዋስቦ ዘይምኽኣልና
ተጋባእቲ ሰሚናር፦ ኣብ ካልኣይ ዛዕባ
ንፍረ ሰውራ-ኤርትራን ጻማ-ጻዕሪ ህዝብናን ከይነስተማቕር እቲ እንኮ ዕንቅፋት ህልውና ጕጅለ ህግደፍ ኣብ ሃገረ-ኤርትራ ምዃኑ ዝኾኑ ክልተ ጥዑይ ኣእምሮ ዘለዎም ሰባት ዘይፋላለይሉ ጉዳይ ኴይኑ’ዩ። ብፍላይ ኣብ’ዚ ውልቀ-መላኺ ኢሰያስ ኣብ ኢትዮጵያ ብምኻድን ምስ ዶር ኣቢይ ኣሕመድ ምስጡር ስምምዓት ብምኽታሙን ሎሚ ዝርኣ ዘሎ ንልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ምልክት ሕቶ፣ ንባሕርናን መሬት-ዓደቦናን ከኣ ዳግም ኣብ ረግጺ ሓይሊ ኢትዮጵያ ዘእቱ መናውራት፣ መን’ዩ ቀዳማይ ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ብሩህ እንዳዀነ መጺኡ’ሎ። ምእንት’ዚ፣ ሎሚ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ኣብ ቅድሚ ኣህጕራዊ ዲፕሎማስያ ብቑዕ መተካእታን ተግባሪ ዓቕሚን ንምጽዓድ ሓደ ሰፊሕ ግንባር ናይ ደለይቲ ፍትሒ ክቘዉም ኣለዎ። ቅድሚ ዝኣገረ ንቅድምያታት ልኡላዊት ሃገር ዘውሕስ ስጕምታት ክውሰዱ ከኣ ቆጸራ ዘይህብ ጕዳይ ኴይኑና ኣሎ። እቲ ንተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ፣ ድሒሩ ከኣ ንህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዘጥፍኣ ጕጅለ፣ ሎሚ ከኣ ኣብ ቅድሚ ዓይነናን ዕድሜናን ምስ ተረፍ-መረፍ ደርግን ሓይሊ ዶር. ኣቢይ ኣሕመድን ብምምሕዛው ታሪኽ ክድገም ንርእዮ ኣሎና። ናይ’ዚ እዋን ጠለብ
- ብዘይ ውዓል ሕደር ንስርዓት ህግደፍን ውልቀ-መላኺ ኢሰያስን ምልጋስ
- ናይ ስልጣን ሕቶ ምስ ምቛም ቅዋማዊት ሃገረ-ኤርትራ ጥራይ ከም ዝተኣሳሰርን ዝለዓልን ምፍላጥ
- ሕቶ መሬትን፣ ሕቶ ቅዋምን፣ ሕቶ ባንዴራን፣ ናይ ህዝቢ ዋንነት ምዃኑ ክስመረሉ
ክትዓት ተጋባእቲ ሰሚናር፦ ኣብ ሳልሳይ ዛዕባ
- ስቪካዊ ማሕበራትን ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን (ይኣክል) ዘይፋላለ ኣካል ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን እዮም።
- ንሕና ኣባላት ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ኣካል ዝተባህለ በርጌሳዊ ማሕበራት ጥራይ ዘይኮናስ፣ ቀንዲ ኣበገስቱ ኢና’ውን ክንብል ንኽእል ኢና።
- ዘሎናዮ መድረኽ ቃልሲ ጸረ-ህላወ ምልኪ ኣብ ሃገረ-ኤርትራ ብፖለቲካ ዝተወደበን ብበርጌስ ዝተወደበ (ዘይፖለቲካው)ን ተባሂልካ ምፍልላይ ከብቅዕን፣ ኩሉ ትዅረት ቃልስና ኣንጻር ቀዳማይ ጸላኢ ከቕንዕን ኣለዎ!
- መንእሰያት ምጥርናፍን ምውሳእን ኣዝዩ ኣገዳሲ ምዃኑ። እዚ ክፍሊ ሕብረተሰብ’ዚ ዝወረዶ ፍሉይ ማህሰይቲ ኣለሊኻ ምእላዩን ምትብብዑን ሎሚ’ውን ሓላፍነት ናይ’ቲ ምእንትኡ ኩሉሻብ ከቢድ ዋጋ ዝኸፈለ ደላይ-ፍትሒ ካብ ቀዳማይ ወለዱ ክመጽእ ይግብኦ። ምእንት’ዚ ብንቕሓት ምስ መንእሰያት ዝምድና ምንዳይ።
- ደቂ ኣንስትዮ ዘሎወን ግደ ኣብ ቃልሲ ትማልን ሎምን ብኣትክሮ ምስትብሃል። ኣዴታት ምስ’ቲ ኣብ ስድራ-ቤት ዘሎወን ዝያዳ ጾር፣ ናይ ሃገርን ህዝበን ጾር’ውን ከም ኵላትና ብጽሒተን ኣለወን። ምእንት’ዚ ንተደራራቢ ዕማማተንን ሸኸምን ኣብ ግምት ዘእቱ ምትብባዕን ደገፍን ክወሃበን ግቡእና’ዩ። ውጽኢት ፍረ ኣስተዋጽኦ ናታተን ከአ ተመሊሱ ነዚ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ጥቕምን መዓላን’ዩ።
ክትዓት ተጋባእቲ ሰሚናር፦ ኣብ ራብዓይ ዛዕባ
ተጋባእቲ ሰሚናር ኣባላት ዝተፋላለያ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን እዮም። ስለዚ ናብ ወውድባቶም/ሰልፍታቶምን መራሕቶምን ዘሎዎም ታኣማንነት መርገጻዊ እምነትን ኣብ ቦትኡ ኣሎ። ይኹን እንበር ንሕሉፍ ናይ ምፍልላይ ተመክሮ ብዘየዳግም ብኣሉታ ሚዛኖም ስለ ዘቐመጡ፣ ኣብ ሃገር ጀርመን ብሓደ ክሰርሑን ናይ ሓበር ሰፊሕ ግንባር መታን ክፍጠር ብዘለዎም ዓቕምን ውድባዊ ጽልዋታትን ተጠቒሞም ናናብ ውድባቶምን መሪሕነታቶምን ጸቕጢ ክገብሩን ርእዮም።
- ሓድነት ሓይሊ’ዩ
- ብሰንኪ ፍልልያትና በዂሩ ዘሎ ዓቕሚ ውዱብ ህዝቢ ኣብ ፖለቲካ ዳግም ክበራበር’ዩ
- ብሰነኪ ምፍልላይ ፋሕ ኢሉ ዘሎ ውዱብ ዓቕናምና ብሰብ፣ ብንዋት፣ ብንያት ብዝተዓጻጸፈ ክብርክት’ዩ
- ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝብና በዚታት ተታባቢዑ ኣድላዪ ሓድሕዳዊ ምቅርራባትን ስጉምትን ክወስድ’ዩ
- ኣብ ዲፕሎማስያዊ ዓንኬል ብሓደ ምምካት ንደላይ ፍትሒ ከም መተካእታ ሓይሊ ከጥምቶ’ዩ
ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ፣ ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ!
ኣባላት/ተሳተፍቲ ሰሚናር ዝነበሩ ውድባት ከኣ እዞም ዝስዕቡ ኢዮም፦
- ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ
- ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ
- ዲሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ
- ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
- ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ/ሕድሪ
- ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ/ሕድሪ
- ሰልፊ ዲሞክራሲ ኤርትራ (ሰደኤ)
- ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
- ኤርትራዊ ስምረት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
- ሰውራዊ ዲሞክራስያዊ ግንባር ኤርትራ
- ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ሓደለ)
- ሓድነት ኤርትራውያን ንፍትሒ
- ስምረት ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
- ስምረት ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር
ምጥርናፍ ፖለቲካዊ ውድባተን ሰልፍታትን ኣብ ጀርመን
እዋናዊ መልእኽቲ ንፖለቲካዊ ወድባትን ሰልፍታትን ኤርትራWednesday, 26 February 2020 23:04 Written by ብዓንደጽዮን ግርማይ
ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ፡ ብመልክዕ ተቓውሞ ኣዕናዊ ገበናትን ተግባራትን ጃንዳ ህግደፍ ተሰሊፈን ዓገብ ካብ ዝብላ 29 ዓመታት ኣቝጺረን። ይኹንምበር ኣብ ልዕሊ ጕጅለ ኢሳያስ ዘሰንብር ዘሰክፍ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ድማ መተካእታ ዝኸውን ናይ ተስፋ ሓይሊ ምዃነን ዘተኣማምን ምልክት ከርእያ ኣይከኣላን።
እዚ ዘመልክቶ እንተልዩ፡ ኣብ ውሽጠን ሓደ መድሃኒት ዘይተረኽቦ ረማሲ ሕማም ምህላዉ ስለ ዝኾነ፡ ነዚ ከይፈወስካ ናይ ለውጢ ሓይልታት ምዃን ዘይሕሰብ‘ዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ድማ፡ እንሆ እታ ብክቡር መስዋእቲ ዝተረኽበት ልኡላውነት፡ እዚ ከዳዕ ውልቀ መላኺ ከም ናይ ውልቁ ንብረት ክጠላዓላ ንርእን ንሰምዕን ኣሎና። ኣብዚ እዋን‘ዚ ብሂወት ከሎና ብሃገርናን ህዝብናን ዝላገጽ ኣይነፍቅድን ኢሉ ሓቢሩን ሓሪኑን ዘይለዓል ኤርትራዊ ደምበ ተቓውሞ ኣለኹ ምባሉ ትርጉም የብሉን። ትማልስ ልኡላውነት ሃገር ከም ህሉው ሓሲብና ቅዋም ይተግበር፡ ብቅዋም መሰረት ባይቶ ኣቚምና ዝጐደለ ንመልእ ካብ ዝብል እምነት ነቒልና ቅዋም ክትግበር፡ እሱራት ክፍትሑ ዝጠልብ ሕቶ ብመልክዕ ሰላማዊ ሰልፊ ነቕርብ ኔርና። እዚ ኣብ ሎሚ ኴንካ ክርአ እንከሎ፡ ኣብ ዘይሰምዓካ ደብሪ ካብ ምምህላል ዘይሓልፍ ልሙስ ወይ ምእዙዝ ዓይነት ሕቶምበር፡ ሕቶ ተቓወምቲ ሓይልታት ክኸውን ዝግባእ ኣይነበረን።
ናይ ብሓቂ ንለውጢ ዝቃለሳ ሓይልታት ክወስድኦ ዝነበረን መርገጽን መደብዕዮን፡ ኩሉ ዓቕመን ብሓደ ጸሚደን፡ ፍልልያት ወጊደን፡ ሃገርን ህዝብን ካብዚ ገሃነማዊ ጨቋኒ ስርዓት ብሓይለን ክገላገላሉ ዝኽእላ ውልውል ዘየብሉ ዘየናሕሲ ስጉምቲ ምውሳድ ጥራሕ‘ዩ። ነዚ ኣብ ክንዲ ምግባር፡ ሓድሕድ ክካሰሳን ከም ቀቓዊት ደርሆ ንግሆ ንግሆ ውድባት ክጫጭሓን መዋእለን ስለ ዘሕለፋ፡ እንሆ ኢሳያስ ሕሉፍ ሓሊፉስ ናብታ ህዝብና ፈንፊኑን ኣንጻራ ተቓሊሱን ነጻ ዝወጸላ፡ ከም ጐረቤት እምበር ከም ኣደን ኣካልን ዘይቅበላ ኢትዮጵያ ንምሕዋስና ክጽዕር ንርኢ ኣሎና። እዚ ከኣ ከምቲ ሕማቕ ዋና ዘለወን ኣባጊዕ ወኻርያ ትጻወተለን ዝበሃል ምስላ፡ ደምበ ተቓውሞ ብርቱዕ ናይ ለውጢ ሓይሊ ዘይኮነስ፡ ስቓይ ህዝቢ ኤርትራ ክነውሕን ከዳዕ ኢሳያስ ድላዩ ክፍጽምን ርሒብ ዕድል ብምሃበን ነፍሰን ክወቕሳን ንህዝበን እቕሬታ ክሓታን ንምኽሓሱ ብሓደ ክብገሳን እዋኑ ሕጂ‘ዩ።
እዛ ዕድል‘ዚኣ ብኣውራጃ፡ ብወገን፡ ብስልጣን ክቈራቘሳ እንተኣምሊጣተን ግን፡ ብሃገራዊ ጥልመት ካብ ናይ ኢሳያስ ብዘይንእስ ተኸሰስቲ ምዃነን ክርድኣ ይግባእ። ኣብዚ ሃገርና ኣብ መንጎ ሞትን ሕየትን ትሰሓገሉ ዘላ እዋን፡ ብዛዕባ ድሕሪ ምህላው ሃገር ክለዓል ዝግብኦ ኣጀንዳ ኣልዒልካ ምፍልላይ፡ ካብ ዘይብቕዓት ሓሊፉ ክሕደትን ጥልመትን ሰማእታት ዘመልክት‘ዩ። ብሓድነት ንጃንዳ ህግደፍ ምልጋስ ንበገስ ማለት፡ ወውድባትና ኣፍሪስና ኣብ ሓንቲ ንጠርነፍ ማለት ከም ዘይኮነ፡ ንባዕሉ እዛ ንህዝቢ ኤርትራ ደም ድፋጭኡ ተስትዮ ዘላ ኣዕናዊት ውድብ ህግደፍ ህያው ምስክር‘ዩ። ሓደ ምዃን ኣብ ሓባራዊ ረብሓን ሃገር ናይ ምድሓንን ዝዓለመ ኮይኑ፡ ነናትካ ፖለቲካዊ ፕሮግራማት ሃልዩካ፡ እታ ሃገር ምስ ደሓነት ኣብ ጽላል ሃገራዊ ቅዋምን ሰፊሕ ደሞክራስያዊ ዓውድን ተወዳዲርካ ስዒርካ ክትመርሕ ተሳዒርካ ክትምራሕ ድሉው ምዃን‘ዩ።
እቲ ስልጣን ናይ ህዝቢዩ እናበልና ተሓቢእናሉ ዘሎና መጋረጃ ዝቕንጠጠሉ ኣገባብ ድማ እዚ‘ዩ። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ሕደግ ሎሚ ብከቢድ ስቓይ ተማሂሩስ ኣብቲ ኣብ ዘመን መግዛእቲ ዝነበረሉ እዋን‘ውን ባዕሉ ቈጽሊ ዘየውደቐሉ ክመርሖ ከም ዘይደሊ፡ ዝመርሖ ዝመርጸሉ ፍሉይ መለክዒ ዘለዎ ህዝቢ ስለ ዝኾነ፡ ንመን ይመርጽ ዕድል ክወሃቦ ጥራሕ‘ዩ ዝግባእ።
ኣብዚ ብዘየወላውል ክንጸር ዝግባእ እንተልዩ፡ ከምቲ ላም ፍርቂ ጎና ሰቢሓ ፍርቂ ጎና ነይትዓብር ዝብልዎ ኣቦታትና፡ ሓንቲ ኣውራጃ ብዘይተን ካልኦት ኣውራጃታት፡ ሃይማኖት ምስልምና ብዘይ ሃይማኖት ክርስትና ወይውን ሃይማኖት ክርስትና ብዘይ ምስልምና ምልእቲ ወይ ስብሕቲ ኤርትራ ክትህሉ ዘይከኣል ምዃኑ‘ዩ። ኣብ ውሽጢ‘ዛ ብኩሉ ዓይነታ ዝተማልአት ኤርትራ ዝርከቡ ንኣሽቱ መሰናኽላት ከኣ ኣብ ፍትሓዊ ባይቶ ዓደቦ ዘቲኻ ዝፍትሑን ዝስተኻኸሉን ምዃኖም ክንኣምን ይግባእ። ኣብዚ ክንበጽሕ ግን ናይ ሎሚ ዘሎ ቀሊል ዘይኮነ ሃገራዊ ብድሆ ክንምልስ ኣዝዩ ዘየገላብጥ ጸቢብ ግዜ ምዃኑ ተረዲእና፡ ኣብ ተግባር ምውፋርን ሃገር ምድሓንን‘ዩ። እዚ ከኣ ምንቅስቓስ ይኣክል ምስ ኩለን ውድባትን ሲቪክ ማሕበራትን ብሓደ ንምስራሕ፡ ብፍላይ ውድባትን ሰልፍታትን ወይ ከዕግብኦ ወይ ክስዕብኦ መተካእታ ዘየብሉ ኣማራጺ‘ዩ። እቲ ጉዳይ ሃገራዊ ጉዳይ ስለ ዝኾነ ዝፈላልየና የለን። ፍልልይ እንተልዩ ኣብ መን መርሐ ዝብል ሕቶ ኮይኑ ብህዝቢ ዝምለስ ዛዕባ‘ዩ።
ስለዚ ውድባትን ሰልፍታትን ኤርትራ ከምቲ ሓጋዚታ ዝረኣየት ዓሻ ሰበይቲ መዲዳ ትሓብእ ዝበሃል ምስላ፡ ነዚ ብነድሪ ተበጊሱ ዘሎ ምንቅስቓስ ይኣክል ኣብ ጎኑ ተሰሊፈን ክሰርሓን ንባዕለን ኩሉ ዘየፍሪ ምትርማስ ኣወጊደን ህዝበን ንምኽሓስ ሃገረን ካብ ሓደጋ ንምድሓን ዓጸፋ ክሰርሓን ይግባእ። በዚ መሰረት ከኣ ነዞም ከዳዕ ኢሳያስ ብዝኸፈተሎም ዕድል ተጠቒሞም፡ ልኡላውነትና ረጊጾም ስኖም እናመወጹ ኣብ ሃገርና ኣትዮም ተጠቀምቲ ወደባትናን ጸጋታትናን ንምዃን ዘንባህቑ ዘለዉ በዓል ተኣምራት ነገራን መሰልቱን፡ ኤርትራ ከም ወትሩ ዋናታታ ከም ዘሎናያ ከነረጋግጸሎም ዝግበኣና ሎሚ‘ዩ። ኣብዚ መስርሕ‘ዚ ዓቕምን ሓላፍነትን ሓይልታት ምክልኻል ጎሲኻ ዘይሕለፍ ቀንዲ ሃገራዊ ሓይሊ ስለ ዝኾነ፡ ዋላ እቶም ብፍላጥ፡ ብጠቕሚ፡ ወይ ብግርህነት ሃገር ትከላኸሉ ዘለኹም መሲሉኩም ግን ንዕምሪ ስልጣን ኢሳያስ ንምንዋሕ ክሳብ ኣብ ልዕሊ ኣሕዋትኩም ገበን ዝፈጸምኩም ከይተረፈ፡ ነዚ ኣብ ሃገርኩም ዝግበር ዘሎ ገበንን ምፍራስ ሃገራዊ ልኡላውነትን ተገንዚብኩም፡ ኣብ ጐድኒ ህዝብኹም ክትስለፉን ታሪኽኩም ከተሐድሱን እዋኑ ሕጂ‘ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ሓዳግን እቕረበሃልን ስለ ዝኾነ፡ ሕጂ ምስ ትኽሕስዎ እቲ ቀደም ኣብ ልዕሌኹም ዝነበሮ ልዑል ኣኽብሮት ከም ዝመልሰልኩም ክትተኣማመኑ ይግባእ። ስለ ዝኾነ ኩሉ መሰናኽል ሰጊርኩም ብስርሒት ፈንቅል ንጸላኢ ደምሲስኩም ልኡላዊት ሃገር ክዉን ዝገበርኩም ጀጋኑ፡ ሎሚ እቲ ኣብ በዓቲ ፍልልይኩም ተሓቢኡ ሃገርና ዘዕኑን ፍረ ሰማእታትና ከንቱ ዝገብርን፡ ክብሪ ጀግንነትኩም ዝድውን ሕልና ኣልቦ ዝሩግ መዓንጣ ኢሳያስ ንምእላይ ትስእኑ ኢኹም ኢሉ ዝኣምን ኤርትራዊ ከም ዘየለ ክትርድኡ ይግባእ።
ኣብ መደምደምታ፡ ንሕና ብደገ ንስኹም ብውሽጢ ዓቕምና ብምውህሃድ ሃገርና ካብ ዕንወት ህዝብና ካብ ስቓይ ከነድሕን ዘሎና ግዜ ሓጺር ምዃኑ ተረዲእና ንቀላጠፍ።
ብዓንደጽዮን ግርማይ
ጀርመን
22.02.2020
ንህዝብን ሃገርን ዝሓሊ መራሒMonday, 24 February 2020 05:51 Written by ድራር መንታይ
ኩልና ከም እንፈልጦ፥ ብዙሕ ዓይነት መንግስቲ ከምዘሎ ርዱእ እዩ። እዚ ዓይነታት መንግስቲ ድማ ኣብ ኣገባብ ኣመጻጽኣኡን ኣመሓድራኡን ዘፈላለ ምዃኑ ብሩህ እዩ። ንኽሓጽረና ምእንቲ ኣብ ክልተ መቒልና እንተረኣናዮ ዝሓሸ ኮይኑ ይስመዓኒ። ንሱ ድማ ብህዝቢ ዝተመርጸን፥ ብኢደወነኑ መንግስትነት ዝሓዘን ኢልና ክንከፍሎ ንኽእል።
በቲ ህዝቢ ኣሚኑ ዘጽደቖ ወይ ዝሓንጸጾ ቅዋም መሰረት፡ ኣብ ምዱብ ግዜ ምርጫ ብምክያድ ዝምረጽ መንግስቲ ብባህሪኡ ኣገልጋሊ ህዝቢ እዩ። በዚ መልክዕ ዝቐውም መንግስቲ ተሓታትነቱ ነቲ ዝመረጾ ህዝቢ ኢዩ። ዝኾነ ይኹን ንሃገር ዝምልከት ውሳኔ ክወስድ ከሎ’ወን በቲ ህዝቢ ዝመረጾ ባይቶ ኣቢሉ ይኹን ወይ ህዝባዊ ወኸሳ ብምግባር እዩ ዘሰላስሎ እምበር ብኢደ ወነኑ ክውስን ኣይክእልን ኢዩ። ስለዚ ነቲ ሒዝዎ ዘሎ ሓላፍነት ብግቡእ ምስዘየካይድ እቲ ህዝቢ ክውርዶ ምሉእ ሓላፍነት ኣለዎ። በዚ ኣገባብ እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት ነተን ኩንትራቱ ብዘይ ኣድልዎን ፍትሒ ከየጒደለን ንህዝቢ ብማዕረ ዘደላድል መስርሕ ክኽተል እዩ ዝጽዕር።
ልክዕ እዩ ኣብቲ መስርሕ ገለ ገለ ጉድለታት ኣይርከብን ማለት ኣይኮነን። ጉድለታት ክርከብ ንቡር እዩ። እዚ ኣብ ምምሕዳራዊ መስርሕ ዝርከብ ጉድለት በቲ ህዝቢ ዝመረጾ ባይቶ ኣቢሉ ቁጽጽር ስለዝግበረሉ፥ ብመሰረት እቲ ቅዋም መቕጻዕቱ ይቕበል። እዚ ከምዚ ዝዓይነቱ ስርዓት ንህዝቢ ዘገልግል፡ ብዙሕ ግዜ ኣብ ውልቃዊ ረብሓታቱን ጠቕሙን ኣይዛዙን እዩ። ምኽንያቱ ንቀጻሊ ግዜ ንኽምረጽን፥ ስሙ ድማ ንኸይከፍእን ብማለት ኣብ ነፍሱ ሕልናዊ ወቐሳ ዘሕድር እዩ።
እቲ ካብዚ ብህዝቢ ዝተመርጸ ፍልይ ዝበለ ምልካዊ ስርዓተ መንግስቲ ብመሰረቱ እቲ ቀዳምነታቱ ንናይ ዝናኡን ስልጣኑን እምበር ሓላይ ህዝቢ ኣይኮነን። ብተወሳኺ ንረብሓኡን ጠቕሙን እንተዘይኮይኑ ናይ ካልእ ሽግርን፥ ስቓይን ፈጺሙ ኣይግደስን እዩ። ምናልባት ተመሓይሹ እንተተባህለ ነቶም ውሑዳት ዝጥቀመሎም ተማእዘዝቱን ኣምለኽቱን ወይ ኣገልገልቱ ሓለፋታት ይገብር።
ከምዚ ናይ ኢሳያስ ዓይነት ምልኪ፡ ምናልባት ኣብ ዓለም ኣይተራእየን እንተተባህለ ምጋናን ኣይኮነን። ብሓጺሩ መላኺ ስርዓት ኢሳያስ ነታ ሃገር ካብቲ ዝነበረቶ ደረጃ ከም ኣብነት ኣስመራ ካልኣይቲ ሮማ (ሰኮንዶ ሮማ ) ትበሃል ከምዘይነበረት ሎሚ ጎዱፍ ኮይና ትሕቲ እተን ብድሕሪኣ ዝጥጥዓ ዘለዋ ሀገራት ኣፍሪቃ ኮይና ኣላ። ህዝቢ እሞ ከኣ ግደፎ ካብቲ ዝነበሮ ፍልጠትን ምሃዝነትን ሓርኮትኮትን ናብ ደረጃ ተጸባይ ክቕየር ዝተረፎ የብሉን።
መንእሰይ ኤርትራ ይኹን ኣብ ፈቐዶ ሃገራት ዓለም ዝርከብ ኤርትራዊ፡ ሃገር ከምዘይብሉ ዝከላኸለሉን መሰሉ ዝሕልወሉን መንግስቲ ፈጺሙ የብሉን። ስርዓት ኢሳያስ ንመንእሰያት ኤርትራ ክንዲ ሓብሒቡ ዘማዕብሎም ኣደንቊሩ ሃጽ ኢሎም ክጠፍኡሉ እዩ ድሌቱ። ሃገሮም ጠንጢኖማ እንተዘይወጺኦም ውን ስራሕ-ኣልቦ ገይሩ ከም ዝሳቐዩን ባራዩ ኮይኖም ክነብሩ ድሌቱ እዩ ። ነዚ ሽግርን መከራን ኣደራዕን ዓቕሊ ክኢሎም ኣብ ሃገሮም እንተነበሩ ድማ ዘየድሊ ጎንጺ ፈጢሩ ኣብ ኲናት የእትዎም።
ናይዚ ምልክታት እቲ ትማሊ ኣብ ዝሃቦ ቃለ መጠይቕ፥ እታ ሓዊ መወልዒት ክትኮኖ ዘይተድሊ ጌም ኢዝ ኦቨር (game over) ዝበላ ክሳብ ሕጂ እናሓየኻ፥ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢዱ ክመልስ ምዃኑ ሓቢሩ። ትርጉም ናይዚ ከኣ ኣብ ዘይጉዳዩ ጣልቃ ኣትዩ ውዒሉ ሓዲሩ ህውከት ንምፍጣር ምዃኑ ፍሉጥ እዩ። ወያኔ ድማ ጣልቃ ምስ ዝእቱ ኢዱ ክንቆርጻ ኢና፥ ኣብኣ ትደኻ ዝዓይነቱ መደረ ውን ተሰሚዑ። ካብዚ ቃላትዚ ንላዕሊ ኲናት ምእዋጅ ጥራይ ኢዩ ተሪፉ ዘሎ ይመስል።
ንሕና ደለይቲ ፍትሕን ሰላምን ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝኾነ ይኹን ናይ ጥይት ድምጺ ክስማዕ ኣይነፍቕድን። ሎሚ ድምጺ ጥይት ዘይኮነስ ድምጺ ሰላም ዝዝመረሉ እዩ ክኸውን ዝግበኦ። ካብዚ ብምንቃል እቲ ብውዑል ኣልጀርስ ዝወጸ ብይን ዶብ ኣብ ተግባር ክውዕልን፥ ኣብቲ ንኤርትራ ዝተዋህበ መሬት ናይ ኢትዮጵያውያን ምስፋር ከኣ ነቲ ሓዊ በንዚን ምንስናስ እዩ ዘስምዕ። ስለዚ እዚ ብጉዳይ ዶብ ዝለዓል ምትህልላኻት ብሰላም ደው ክብልን ንህይወት መጻኢ መንእሰያት ክልቲኡ ሃገራት ክንሓስብን ይግባእ። ምኽንያቱ እቲ ዝጠፍእ እቲ ምስኪን ድኻ መንእሰይ እምበር እቶም ተበለጽትን ስልጣኖም እምበር ጉዳይ ህዝቢ ዘይግድሶም ኣይኮኑን። ብዓቢኡ ድማ ነቲ ሰላምን ሰናይ ጉርብትናን ዘሪጉ ንዘልኣለም ኣብ ተፋነን ዘንብረና መህለቒ ህዝብናን ስለ ዝኸውን ናብ ምርግጋእን ቅሳነትን ዝወስድ መንገዲ ክንሕዝ ይግበኣና።
ድራር መንታይ
ልኡኻት ሳተላይት ተለቪዥን (ERISAT) ኣብ ከተማ ኦክላንድ-ካሊፎርንያ ህዝባዊ ኣኼባ ኣካይዶምSaturday, 22 February 2020 20:47 Written by ቤት ጽሕፈት ዜናን ብህልን ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰ.ድ.ህ.ኤ.
ኣብ ክተማታት ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ ምስ ህዝቢ ንምርኻብ ካብ ዘካይድዎ ዘለዉ ዑደት፣ ብ16 ለካቲት 2020 ኣብ ከተማ ኦክላንድ ሰፊሕ ህዝቢ ዝተሳተፎ ኣኼባ ኣካይዶም።
ኤርትራውያን ተቐማጦ በይ-ኤርያ ካብ ዓበይቲ ከተማታት ሳንፍራንሲስኮ፣ ሳንሆዘ፣ ሳክራመንቶ፣ ሳንታሮዛን ካልኦት ከተማታትን ተጓዒዞም ናብቲ ብማሕበር በይ-ኤርያ ኤርትራውያን ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ማ.በ.ኤ.ደ.ለ) ዝተዳለወ መጠነ ሰፊሕ ኣኼባ ብ16 ለካቲት 2020 ኣብ ከተማ ኦክላንድ፣ ሰሜን ካሊፎርንያ ተኻይዱ።
ብሓልዮት ንዅሎም ኤርትራውያን ዘጽልል (ማ.በ.ኤ.ደ.ለ) ዝተዳለወ ኣኼባ፣ ግዱሳት ገዳይም ተቓለስቲ፣ መንእሰያት ደቀንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ዘሳተፈ፣ ንኤርትራዊ ፖሊቲካውን ማሕበራውን ብዙሕነት ዝወከሉ፣ ንመብዛሕትአን ናይ ተቓውሞ ውድባትን ሲቪካዊ ማሕበራትን ከምኡ’ውን ውድባዊ ጸጊዕ ዘይብሎም ሃገራውያንን ዝጠርነፈ ናይ ደለይቲ ፍትሒ ተሳትፎ ምንባሩ ዝያዳ ድምቀት ዘንጸባረቐ ነይሩ።
ካብ ጸጋም ንየማን ኣብ ስእሊ ዘለዉ ክቡራት ልኡኻት ሳተላይት ተለቪዥን ኤሪሳት፡ ፊልሞን ሓጎስ፣ ብኮሙኒከሽን-ተክኖሎጂ ዝነጥፍ፡ ዘካርያስ ገሪማ፣ ናይ መደባት ዳይረክተር፡ ዮኤል ኪሮስ ኣካያዲ ፋኑስ ስቱዲዮ፡ ዘካርያስ ክብረኣብ፣ ኣካያዲ ስቱድዮ መስትያት ቤትና እዮም። ተሳታፋይ ህዝቢ ንዩኤልን ዘካርያስ ክብረኣብን ኣብ ተለቪዥን ብዘቕርብዎ ዜናን ሓበሬታን፣ ሓተታን ቃለ-መሓትትን ተላልይዎም ነይሩ እዩ፡ ንሳቶም ግን ብኣካል ክራኸብዎን ምስኡ ኢሂን-ምሂን ክበሃሃሉን እዮም መጺኦም።
ኣርባዕቲኦም ልኡኻት በብተራ ዝተወልድሉን ዝዓበይሉን ድሕረ-ባይታ ብምሕባር፣ ገለ ካብኦም ኣብተን ናጻ ዘይመንግስታዊ ጋዜጣታት ምብርካት ጀሚሮም ምንባሮም፣ ሓደ ካብኦም’ውን ኣብ ክፍሊ ዜና ብሓላፍነት ናይ ሓደ መደብ ሓላፊ ኰይኑ ከምዘገልገለን ሓቢሮም። ኣብትሕቲ ግፍዓውን ምልካውን ስርዓት ክነብሩ ስለዘይመረጹ ግን፣ በብመንገዶም ብእግሮም ተጓዒዞም፣ ዶብ ሰጊሮም ክሳብ’ዚ ሕጂ ዝነብርሉ ዘለዉ ሃገራት ከምዝበጽሑ ንተሳተፍቲ ዝመሰጠ ተሞክሮታት ጕዕዞኦም ኣካፊሎም።
ኣመሰራርታ ሳተላይት ተለቪዥን ኤሪሳት ክገልጹ ኸለዉ፤ መደብ ስርሖም ብሓሙሽተ ዝኣባላታ ቦርድ ድሕሪ ምቛም፤ ካብ ካሊፎርንያ ናይ መኽሰብ ኣልቦ ላይሰንስ ሕጋዊ ፍቓድ ብምውጻእ እዮም ተበጊሶም። ብውሑዳት ዝተጀመረ ዕማም፣ እናዓበየ ዝኸደ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ምሉእ ዓለም ዝሳተፉ ዝተፈላለየ ሞያ ዘለዎም ግዱሳት ኣበርከትን ተሓባበርትን ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ዝሓቖፈት ምዃናን ብቐጻሊ ኣብ ምምዕባል ትርከብ ምህላዋን ብዝርዝር ኣብሪሆም።
ብኤሪሳት፡ ዝዳሎ ርእሰ ዓንቀጻት (ኤዲቶርያል) ኣብዘን ዝስዕባ መትከላት መሰረት ዝገበረ ምዃኑ ከብርሁ ከለዉ፡
- ህዝብናን ላኣላውነት ኤርትራን ዘኽብር
- ሰላማዊ ኣገባብ ቃልሲ ዝኽተል
- ወገናዊ ኣጀንዳ ዘይብሉ ኰይኑ ዝዳሎ
- ጸላኢ ህዝብና ህግደፍ ምዃኑ ዝኣምነን እዩ ኢሎም።
መግለጺኦም ምስወድኡ፣ ኣብ በይ-ኤርያ ኣምባሳደር ኤሪሳት ዶክተር ነጋ ወልደሩፋኤል ንኣጋይሽ እንኳዕ ድሓን መጻእኩም ብምባል ንዘካይድዎ ኣገልግሎት ሓበሬታን ምንቕቓሕን ንህዝብና ሞጐሱ ገሊጹ። ብዘይ ባጀት ዝዕወት መደብ ስለዘየለ፣ ምንጪ ባጀት ድማ ካብ ህዝቢ ስለዝዀነ፣ ዓቕምታትና ዘፍቅዶ ክንሕግዝ ኣተሓሳሲቡ። ኣብ ርእሲ’ቲ ንሱ ዘወፍዮ፣ ካብ ዘካይዶ ጎስጓስ፡ ከም ኣብነት ጠቒሱ፣ ብዛዕባ ኤርትራዊ ዓርኩ ተኸታታሊ ኤሪሳት፣ ብኣብ ኤርትራ ዘሎ ህዝብና ዘሕልፎ ዘሎ ጭቆና ኩሉ ጊዜ ክሻቐል ዝሰምዓቶ ኣመሪካዊት በዓልቲ ቤቱ፣ ንሳ’ውን ከምኡ ኣብ ምሽቓል ኣትያ፡ ኤሪሳት ኣኼባ ከካይዱ መጺኦም ኣለዉ ኢለ ምስሓበርኩዎም፡ ንምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ ንምውዳቕ፣ ኤሪሳት ዓቢ ግደ ከምዝህልዋ ስለዝኣመኑ፣ ሓገዞም ናይ $1,000.00 ቸክ ሰዲዶምለይ ክብል ሓቢሩ። ስለዚ ኣኼባ እንዳተኻየደ ወፈያ ዝቕበሉን ዝምዝግቡን ተዳልዮም ስለዘለዉ ወፈያና ንጀምር ድሕሪ ምባሉ፣ በብተራ ወፈይቲ ወፈያኦም ብሽሕ፣ በማእትን ወፍዮም። ጠቕላላ ኣታዊ ድማ ልዕሊ $16,000.00 በጺሑ ይቕጽል’ውን ኣሎ። ዶክተር ነጋ ንዕለት 29 ለካቲት 2020 ሰዓት 1፡00 ድሕሪ ቀትሪ ካብ መሪሕነት ባይቶ ይኣክል ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣቶ ፍቕረ ጋይም ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ኦክላንድ ከካይድ ምዃኑ ሓቢሩ።
ኣብ ርእሲ ንዋታዊ ወፈያታት፣ ኣገዳሲ ርእይቶታት፣ ምትብባዕን ለበዋታትን ካብ ተሳተፍቲ ኣኼባ ንልኡኻት ኤሪሳት ካብ ዝተለገሱ ሓሳባት፡
- ንሃገራዊ ጉዳያትና ቀዳምነት ሂብና ንስራሕ፡ በጃኹም ዘየድሊ ኣውራጃዊ ክትዓት ኣይተልዕሉ/ላ፡ “እታ ሃገር እንተዘየላ’ኮ እታ ኣውራጃ የላን” ዝብል ናብ ህዝቢ ዘቕንዐ ለበዋ ቀሪቡ
- ኣጆኻ ኣጆኺ እናበልና ኢና ናጽነት ኣምጺእናያ፡ ሕጂ ድማ ኣጆኹም ኣጆና እናበልና ፍትሓዊ ስርዓትና ከነምጽእ ንቃለስ፣ ይከኣል ድማ እዩ
- ዝተፈላለዩ ወለዶታትና ክምኡውን ዝተፈላለያ ፖሊቲካውን በርጌሳውን ውድባትና፣ ብሓባር ክሰርሓን ንምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ ክስዕራን፤ ኤሪሳት መላግቦን ብምውህሃድ ዘቃልስን ጎስጓስ ሚድያ ከተካይድ ንላቦ።
ድሕሪ ኣኼባ ንመዘከርታ ናይ ሓባር ስእሊ ተላዒልና። (ማ.በ.ኤ.ደ.ለ) ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ንኽብሪ ኣጋይሽ ዘዳለዎ ናይ ድራር ግብዣ ንዅሉ ተሳታፊ ኣኼባ ዓዲሙ፣ መብዝሕትና ድማ ኣብኡ ምስ ኣጋይሽ ከነዕልልን ክንላለን ጽቡቕ ኣጋጣሚ ምሸት ኣምሲና።
ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ !!!
ዘልኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና !!!
(ማ.በ.ኤ.ደ.ለ)
ጸገም ምጽብጻብ፡ መፍትሒ ኣይኮነንSaturday, 22 February 2020 10:17 Written by ኣሮን ናኦድ
ንሕና ኤርትራውያን ብብዙሕ መልከዓት ዝግለጽ፡ ጭቆና ዝወለዶ ጸገማት ከም ዝጸንሓናን ከም ዘለናን ተገንዚብና ካብ እንዛረበሉን እንጽሕፈሉን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። እቲ ናይ ቅድም ገዲፍና፡ ናይ ድሕሪ ናጽነት ግዜናኳ እንተዳህሰስና ሓጺር ግዜ ኣይኮነን። ናይቲ ወጽዓ ስንብራት ኣብ ኩሉ ህይወት ህዝብናን ምስሊ ሃገርናን ኣዝዩ ዓሚቕ እዩ። ንሕና ነቲ ጸገም ካብ ምርዳእ ሓሊፍና ምእንቲ እቲ ጸገም ተፈቲሑ ክርህወና፡ ብዛዕባኡ ብዙሕ ተዛሪብና፡ ሓቲትና፡ ተማሕጺንና፡ ጠሪዕና፡ ተሰሊፍና ኮታ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ንጭቆና ተቓዊምና ፍታሕ ጠሊብና ኢና። ኣብዚ መዳይዚ ዘካየድናዮ ጻዕርን ቃልስን መሪርን ከቢድን ክነሱ፡ ክሳብ ክንደይ ኣድሚዑ ግና ናይ ካልእ መብርሂ ዘይንሓተሉ ባዕልና ንርእዮ ዘለና እዩ። ብጥርኑፍ ኣገላልጻ ከኣ ፍረ ቃልስና ጌና ንባህግና ዝምጥን ኣይኮነን።
ቅድሚ ነዊሕ ዓመታት ንኣብነት ኣብ ጽባሕ ናጽነት፡ ኣብ ኤርትራ ብሰንክቲ ዝመርሕ ዝነብረን ዘሎን ጉሒላ ጉጅለ “ዝተሃንደሰ ጸገም ኣሎ” ኢልካ ምዝራብ ነውሪ ነይሩ። ከምኡ ኢልካ ምንቃፍ ዳርጋ ከም ኣብ ልዕሊ ህዝብን ሃገርን ክሕደት ምፍጻም ዝውሰደሉ እውን ነይሩ። ብዙሓት ኤርትራውያን ብተፈጥሮ ጭቆና ዝጸውር እንግደዓ ተዓዲልዎም ዘይኮነ፡ ንለውጢ ድምጽኻ ኣጥፊእካ ናይ ምጽባይ ዘይርትዓዊ ምርጫ ስለ ዝወሰዱ ክነቕፉ ቅሩባት ኣይነበሩን። ሎሚ ግና ንናይቶም ካብ ንግሆኡ ጀሚሮም ዝተቓወሙ ኣካላት ጻዕሪ፡ ናይ ጉጅለ ህግዲፍ ምዕልባጥን ኣከባብያዊ ምዕባለታትን ተወሲኽዎ፡ ኩሉ ኤርትራዊ “ሃገርናን ህዝብናን ኣብ ጸገም’ዮም ዘለዉ” ብዝብል ሓሳብ ኣብ ዝሰማምዓሉ ደረጃ በጺሕና ኣለና። እዚ ናይ ሓባር ድምጺ ካብ ጉጅለ ህግዲፍ ርሒቕካ ኣብ ውሑስ ዓዲ ጓና ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ገጠራትን ከተማታትን ሃገርና እሞ ድማ ብኹሉ ክፋላት ሕብረተሰብ “ሕማቕ ሕማም ካብ ሞቱ ነይሓልፍ” ከም ዝበሃል፡ ዓው ኢልካ ዝቃላሕ ዘሎ ድፍረት ኣብ ልዕሊ ህግዲፍ እዩ። ህግዲፍ እውን እቲ ንዓኡ ንክነቅፍ ብጩቕ ዘዝበለ ናይ ምእሳርን ምስዋርን ጉልበቱ ተዳኺሙ፡ ኣብ እዝኑ “ንስኻ ኣይናትናን፡ ንሕና እውን ኣይናትካን” እናተባህሎ ኣብ ዘጽቅተሉ ደረጃ በጺሑ ኣሎ።
ምስዚ ኩሉ፡ ብሓባር ንህግዲፍ እቲ ክንገሮ ዝግበኦ እንዳነገርናዮ ግና፡ ኣብቲ ጭቆና ተወጊዱ ክንድይቦ እንብህጎ በሪኽ ቦታ ኣይደየብናን። ምኽንያቱ ነቲ ጸገም ምድግጋሙን ምጽብጻቡን ጥራይ መፍትሒ ስለ ዘይኮነ። ብኻልእ ኣዘራርባ እቲ መዋጸኦ ብዛዕባቲ ጸገም ደጋጊምካ ምዝራብ ዘይኮነ ምውጋዱ ስለ ዝኾነ። ስለዚ ቃልስና ካብ ጸገማት ምጽብጻብ ናብ ግብራዊ ጸገማት ምውጋድ ካብ ምብራኹ ካልእ መተካእታ የብልናን። እዚ ከም ዝከኣል ከኣ ካብ ናይ ቀረባ ይኹን ናይ ርሑቕ ብከምናትና ኩነታት ናይ ዝሓለፉ ተመኩሮ ምርድኡ ዝከኣል እዩ። ስለዚ ነቲ ዝከኣል ከምዘይከኣልናዮ ክንዝንግዕ የብልናን። ነዚ ዝከኣል ክነሱ ክሳብ ሕጂ ዘይከልናዮ ክንክእል ዘይስገር ወሳኒ ተግባር ወይ መፍትሕ ብሓባር ተሰሊፍካ ምቅላስ እዩ። እዚ እውን ከምቲ ኣብ ጸገም ምህላውና ናይ ሓባር ተረደኦና ኮይኑ ኣሎ ዝበልናዮ፡ ኣብ ወሳንነት ብሓባር ምቅላስ እውን፡ ካብ ክለሰ-ሓሳብ ናብ ግብሪ ኣብ ምስግጋሩ ደኣ ዓቐብ ኮይኑና ኣሎ እምበር፡ ከም ተረደኦስ ኩልና ኣብ ዘዝረኸብናዮ ኣጋጣሚ ከነኮማስዖ እንውዕል ዘለና እዩ።
ኣብ ድልዱል፡ ቀጻልን ትካላውን ሓቢርካ ናይ ምቅላስ መንገዲ ክትጽመድ ዋጋ ምኽፋል የድሊ እዩ። እቲ ዋጋ ግና ኣብ ኢድና ዘሎን ክንከፍሎ እንኽእልን እምበር፡ ልዕሊ ዓቕምና ኣይኮነን። ኣብ ናይ ሓባር ራኢ ምጽናዕ፡ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ምቕዳም፡ ምጽውዋር፡ ናይ ሕሉፍ እሱር ዘይምዃን፡ ኣብ መትከል ብዙሕነታዊ ሓድነት ምጽናዕ፡ ኣብ ዝብሉ ሓሳባት ብልቢ እንተርዒምና ንሱ እዩ እቲ ምእንቲ ብሓባር ተቓሊስና ህዝብን ሃገርን ከነድሕ ክንከፍሎ ዝጽበየና ዋጋ። እዚ ከኣ ኣብ ኢድ ነፍሲ ወከፍና ዘሎ እምበር፡ ካብ ዝኾነ ዘይኤርትራዊ ሓያል ወይ ሃብታም እንምጽወቶ ኣይኮናን።
ኣብዚ እዋንዚ ገለ ከም በዓል ኢትዮጵያ፡ ስዑድ ዓረብን ሕቡራት ዓረብ ኤምረትን ዝኣመሳላ ሃገራት ንዲክታቶር ኢሳያስ ክቋለብሉ እንከለዉ ተዕዚብና፡ “ነዚ ሰብኣይ እንታይ ርእየምሉ እዮም? ንሕና ኣብ ኤርትራ ብሰንኩ ጸገም ኣሎ እንዳበልና፡ ንሳተን ከሰራስረኦ ከለዋ፡ ንሕና ዲና ወይስ ንሳተን እየን ተጋግየን?” ዝብል ሕቶ ነልዕል ኤርትራውያን ኣለና። ሓቂ እዩ ወዮ እንፈልጦ ሰይጣን መልኣኽ መሲሉ ክቐርብን መዳልያ ክስለምን እንከሎ ሕቶ ዘየልዕል ኣይኮነን። እቲ ምኽንያት ከኣ ንዲክታቶር ኢሳያስን ጉጅለኡን ከካብ ናትና ኩርናዕ ስለ እንርእዮም ዝፈጠሮ ፍልልይ እዩ። ንሕና ኤርትራውያን ቀንዲ መምዘኒና እቲ ብሰንኪ ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ልኡላውነት ሃገርናን ክብርን መሰልን ህዝብናን ዝወርድ ዘሎ ዓመጽን በደልን እዩ። በመንጽርዚ ንዓናን ምእንቲ ፍትሕን ሓቅን ንዝሕለቑ ወገናትን፡ ኢሳያስ ተወዳዳሪ ዘየብሉ ጭው ዝበል ዲክታተርን ጨቋንን እዩ። እዘን ዝጠቐናየን ሃገራት ብኣንጻሩ፡ ጉዳይ ህዝብና ቀዳምነተን ስለ ዘይኮነ፡ መምዘኒአን ኢሳያስ ኣብ ዞባዊ ረብሓአን ክሳብ ክንደይ ንኤርትራዊ እስትራተጅካዊ ጸጋታት መዝሚዙ የገልግለን እዩ። ስለዚ እቲ ፍልልይ ኢሳያስ ብሓደ ጐኑ መልእኽ በቲ ካልእ ጐኑ ከኣ ሰይጣን ስለ ዝኾነ ዘይኮነ፡ ናይቶም ንኢሳያስ እንመዝን ኣካላት ናይ ረብሓን ሸቶን ፍልልይ ዝወለዶ እዩ። ኢሳያስ ብወገኑ ኣብዚ እዋንዚ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ተስፋ ስለ ዝቖረጸ፡ ንናይ ግዳም ሓይልታት (ብናቱ ቃል) ከዲሙ ጥራይ ኣብ ስልጣን ከም ዝቕጽል ተረዲኡ ይሰርሕ ምህላዉ፡ ነቲ ጉዳይ ናተይ ኢሉ፡ ቀሪቡ ኣድቂቑ ክርደኦ ንዘይክእል ኣካል ከደናግሮ ዝኽእል እዩ።
ስለዚ እቶም ቃንዛ ህዝብና ዘይቃንዛኦም፡ ናይዘን ዝጠቐስናየን ሃገራት መራሕቲ፡ ኣበይ ከም ዘብጸሖም እንድዒ ንኢሳያስ ከም ፈረስ ጽዒኖም የጋልብዎን የለፋልፍዎን ኣለዉ። ንሕና እቶም ቃንዛ ህዝብና ቃንዛና፡ ድፍረት ኤርትራዊ ልኢላውነትና ድፍረትና ዝኾነ ሓቀኛ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ሓይልታት ከኣ፡ ንጸገማትና ብምድግጋሞምን ብምቑዛምን ዘይኮነ፡ ብምውጋዶም ኣብ ዓወት ንምብጻሕ፡ ነቲ ሒዝናዮ ዘለና ጉዕዞ ናብ ሓቢርካ ምቅላስ፡ ኣጽኒዕና ዘይምኽኑይ ግዜ ከይበላዕና ከተግብሮ ንንቀል።
ቃል ምስጋና !!Saturday, 22 February 2020 00:41 Written by Mr. Negash Osman
ብስመይን ብስም በዓልቲ ቤተይን ደቀይን፣ ከምኡ’ውን ብስም’ቶም ኣብ ኤርትራን ኣብ ስዑዲ ዓረብን ኣብ ዓዲ እንግሊዝን ኣብ ሽወደንን ዝረከቡ ኣሕዋተይን መቕርበይን፣ ብምኽንያት ዕርፍቲ ክብርቲ ወላዲትና ሓጅያ ሳዕድያ ሻፊ ሓጂ ሙሳ ልባዊ ምጽንናዕን ናይ ሓዘን ተኻፋልነትን ዝገልጽኩሙልና ኣሕዋትን ኣሓትን ክብ ዝበለ ምስጋና ብምቕራብ፣ ሕሰም ኣይተረክቦ ንብለኩም። ክብርቲ ወላዲትና ብሰሉስ ዕለት 18/02/2020 ካብዛ ዓለም ብሞት ተፈሊያትን፣ ኣብ ኣስመራ መቓብር ሸኽ ኣልኣሚን ሓመድ ኣዳም ለቢሳ።
ንኽብርቲ ወላዲትና ረበል ዓለሚን ኣብ ሰፊሕ ገነቱ ይቀበላ። ነቶም ኣብ ናይ ቀብሪ ስነ-ስርዓት ብኣካል ዝተሳተፍኩም ይኹን ነቶም ኣብ ገዛና ብምምልላስ ዘጻናናዕኩምናን፣ ካብ ዝተፈላለይ ኩርናዓት ዓለም ብስልኪ ይኹን ብዝተፈላለየ ማሕበራዊ መረኸቢታት ኣተባባዕን ኣጸናናዕን ቃላትን መልእኽታትን ጽሑፋትን ዝለኣክሙልና፣ ካብ መዓሙቚ ልብና ዕዙዝ ሕውነታዊ ምስጋናና ከነቕርብ ደስ ይብለና። ዘርኣኹሞ ሕውነታውን ሰብኣውን መርገጽ፣ ነቲ ዝወረደና ከቢድ ናይ ወላዲት ምፍላይ ሓዘን ኣብ ምፍዃስ ዓቢ ተራ ከም ዝነበሮ ብምግላጽ፣ ዝገደፈልና ስምዒት ንምግላጽ ቃላት ይሓጽረና።
ዲጊመ ብስም ኩሎም ኣሕዋተይን በዓልቲ ቤተይን ደቀይን መቕርበይን ልባዊ ምስጋናይ ብምቕራብ፣ ሕሰም ኣይትርከቡ ይብለኩም። ንኽብርቲ ወላዲትና ሳዕድያ ሻፊ ድማ ኣብ ሰፊሕ ጀንኡ ረቢ ይቀበላ።
ብስም ስድራ ቤት
ነጋሽ ዑስማን ኢብራሂም
21/02/2020
ቂም፡ ሕነ-ምፍዳይ፡ ምድንጋርን ኢድ ምትእትታውን ዝሕላገቱ ቃለ-መሓትት ፕ/ኢሳያስ ኣፍወርቂ (ሳልሳይ ክፋል)Wednesday, 19 February 2020 11:20 Written by ብብርሃነ ኣብርሃ
ፕረሲደንት ንዝገበሮ ሸትሕታሕ መፈወሲ ክምህዝ ፈቲኑ፡-
ብጋዜጠኛታት ኤሪ-ቲቪ ንኢሳያስ ካብ ዝቐርብሉ ሕቶታት ሓደ ከም’ዚ ዝስዕብ ዝብል ነበረ። ክቡር ፕረሲደንት ካብ’ዚ ከይወጻእና ተራ ወይ መኸተ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ’ዚ ዝሓለፈ እዋን ሰለስተ ወለዶታት ማለት 80 ዓመታት ከመይ ተንብቦ? ኣብ መጻኢ’ኸ ከመይ’ዩ ክኸውን?
እዚ ሕቶ’ዚ ንምንታይ ኢዩ መጺኡ ኢልና ክንሓትት ይግብኣና። እዚ ሕቶ’ዚ ብሓንቲ እምኒ ክልተ ኣዕዋፍ ንምቕታል ተባሂሉ ብፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ዝተመርጸ ሕቶ ኢዩ። ብሓደ ሸነኽ፡ ነቲ ኣብ እዋን ዑደቱ ናብ ኢትዮጵያ ይኹን ድሕሪኡ ዝፈጸሞ ጌጋታት ወይ ሸታሕታሓት ንምእራም ክኸውን እንከሎ፡ ብኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ እቲ ልሙድ ጸላእቲ እናፈጠርካ ዕድመ ስልጣንካ ናይ ምንዋሕ ፖሊሲኡ ንምትግባር ኢዩ ነይሩ።
ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ፡ ኣብ ባህርዳር፡ ኣዋሳን ኣዲስ ኣበባን ኣብ ዝገበሮ ዑደት፡ ኣይከሰርናን፡ ኵሉ ዝኸሰርናዮ መሊስናዮ ኢና፡ ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ክልተ ኣህዛብ ኢዮም ኢሉ ዝሓሰብ እቲ ሓቂ ዘይፈልጥ ኢዩ፡ ኣብዪ ወካልየይ ኢኻ፡ ምርሓና ኣነ ከኣ ክኽተለካ ኢየ፡ እዚ ንቐልዓለም ኢለ ዘይኰንኩስ ብልበይ ኢየ ….ወዘተ ክብል ከምዝተሰምዐ ዝዝከር ኢዩ። ብድሕር’ዚ እውን፡ ዕድል ናይ ሰለስተ ወለዶታት ብዘይምኽንያት ኢዩ ባኺኑ ዝብል: ነቲ ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነት ዝገበርናዮ ተጋድሎን ዝኸፈልናዮ መስዋእትን ከም ምብኻን ወይ ዘይምኽኑይ ገይሩ ዝገልጽ ኣብ ጥርዚ ዝበጽሐ ጥለመቱ ኣግሂዱልና። ህዝቢ ኤርትራ፡ ነዚ ናይ ጥልመት መግለጺታት ምስ ሰምዐ፡ ካብ ጫፍ ንጫፍ፡ ደጋፊ ይኹን ተቓዋሚ ናይ’ቲ ስርዓት፡ ነዲሩ ኢዩ ተላዒሉ። ቆፍኡ ከምዝተተንከፈ ንህቢ ይኣክል ኢሉ ተቓውሞኡ ገሊጹ። እቲ ዓው ኢሉ ክዛረብ ዘይክእል ድማ ብልቡ ካብ’ቲ ስርዓት ርሒቑ። ንጌጋታት ናይ ኢሳያስ ክኸላኸል ዝፈተነ ገለ ብጥቕሚ ይኹን ብጽልኢ ናይ ተቓወምቲ ዝተዘርዐ ውሑድ ቍጽሪ ነበረ።
በዚ ኵነታት’ዚ ዝተሰናበደ ፕረሲደንት ኢሳያስ ነቲ ሕቶ ክምልስ እንከሎ፡ ንድሕሪት ምልስ ኢሉ፡ “ህዝቢ ኤርትራ ንናይ እንግሊዝ ናይ ምምቕቓል ፖሊሲ ስጊርዎ፣ ናይ ሰውራ ኤርትራ ናይ ቀቢላ ምፍልላይን ናይ ሕድሕድ ውግእን ተመኲርዎ፣ ኣንጻር ደርጊ ዘካየዶ መኸተ ኣትሪርዎ፣ ኣብ ዝሓልፈ 20 ዓመታት ዝኸፍአ ተጻብኦታት (ካብ ህወሓት ማለት’ዩ) መጺእዎ ኢሉ። እዚ ኵሉ ዝኸፈሎ መስዋእትን ዝሓለፎ ጸገማትን ከም’ቲ ሓዊ ንሓጺን ዘትብዖ ድማ ንሓድነቱ ከምዘደልደሎ ገሊጹ። ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ወለዶታት ጠንቂ ናይ ሓደጋታትና ኢትዮጵያ ኢያ ነይራ ብምባል፡ ነቲ ሓደ ህዝቢ ኢና፡ ኣይከሰርናን ወዘተ እናበለ ዝደጋግሞ ዝነበረ ቃል ክዓጽፍ ወይ ንጌጋታቱ ክፍውስ ወይ በቲ ናቱ ኣገላልጻ ከኒናታት ከናዲ ሃሰውሰው ክብል ተራእዩ።
እዚ ብሓደ ሸነኽ ንሸታሕታሑ ንምፍዋስ ዝገበሮ ክኸውን እንከሎ፡ ብኻልእ ሸነኽ ከኣ፡ ጸላኢ እናፈጠረ ንዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ኢዩ ፈቲኑ። ኣብኡ ጥራሕ እውን ኣይተሓጽረን፡ ኣብ ውሽጣዊ ጕዳያት ኢትዮጵያ ኢዱ ኣእትዩ እዚ ስነ-ሓሳብ ከልግስ ኣለዎ፡ እዚ ውድብ ክዳኸም ኣለዎ …ወዘተ ክሳብ ምባል እውን በጺሑ ኢዩ።
ጸላእቲ ምፍጣርን ኢድ ምትእትታውንን፡-
ኣብ መጻኢ’ ከመይ ክኽውን’ዩ ንዝብል ካልኣይ ኣካል ናይ’ቲ ሕቶ፡ ክምልስ ከሎ ከኣ፡
“እቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ኵነታት ርኣዮ። እቲ ምትፍናን ኣብ ኤትኒክ’ዩ። እዚ ከኣ ናብ ዝደቐቐ ምክፍፋል ክሳብ ናብ እንዳታት’ዩ ዝኸይድ። ስለ’ዚ ነቲ ዝመረዘ ፖለቲካን ኣተሓሳስባኡን (ንወያነ ማለቱ ኢዩ) ክትኣልዮ ክትክእል ኣሎካ። ምርጫ ይካየድ ኣይካየድ ዝብል ሕቶ ኣድላዪ ኣይኰነን። ንምትፍናን ዘምርሕ ኢዩ። ኣብ ግዜኡ ይካየድ ኢልካ ምዝራብ ትርጕም የብሉን። ናብ ሓድሽ መገዲ ዝወስደካ ምርጫ ኣብኡ ምስራሕ። ኢትዮጵያ ካብ’ቲ ዝወረሰቶ ባህሊ ክትወጽእ ክትክእል ኣለዋ” ኢሉ። ካብ’ዚ ሓሊፉ ንወያነ ክገልጽ እንከሎ፡ “…ናይ ኢትዮጵያ ስምዒት ዘይብልካ” ብምባል ካብ ኢትዮጵያውያን ንላዕሊ ኢትዮጵያዊ ክኽወን ፈቲኑ። እዚ ኣብ ክንዲ ኢትዮጵያውያን ኰይኑ፡ ክሳብ ሓድሽ ስርዓት ምምራጽ ዘብጽሖ ድፍረት ዓይኑ ዘፍጠጠ ናይ ምትእትታዉ ስራሕ ኢዩ። ንኢትዮጵያውያን ዘለዎ ንዕቐት እውን ዝገልጽ ኢዩ።
ህዝቢ ኢትዮጵያ ምርጫ የድልዮ’ዶ ኣየድልዮን? ኤትኒካዊ ፈደራላዊ መንግስቲ ድዩ ዝደሊ ወይስ ምእኩል መንግስቲ፡ ናይ ብልጽግና ፓርቲ ድዩ ዝደሊ ካልእ፡ ናይ ህዝቢ ኢትዮጵያ መሰል ደኣ’ምበር፡ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፍወርቂ ከመርጸሎም ዝዀነ ይኹን ሓላፍነት ወይ መሰል የብሉን።
“ንሕና፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝመጽእ ምዕባለታት ኢድና ኣጣሚርና ክንርእዮ የብልናን። ከይዱ ከይዱ እቲ ጸገም ንዓና ኢዩ ዝጸልወና። ስለ’ዚ ብምሕዝነት (ምስ ብልጽግና ፓርቲ ማለት ኢዩ) ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝመጽእ ለውጢ ክንሰርሓሉ ኣሎና። ብዓቕምና ኣበርክቶ ክንገብረሉ ክንክእል ኣሎና። ንሕና ኢድና ኣጣሚርና ክንዕዘቦ ስለዘይንኽእል፡ actively engage (ንጡፍ ተሳታፍነት) ክንገብር ኣሎና። ከምኡ ኢና ክንሰርሕ ጸኒሕና” ክብል ድማ ሕንኽ ከይበለ ወሲኹሉ። ኣስዒቡ፡ “እቶም ነዚ ኵናት ከካውስዎ ዝጸንሑ ዝጠፈሹ ናይ ግዳም ሓይልታት ሕጂ ሰላም፡ ርግኣት መጺኡ ኢሎም ባህ ኢልዎም ደቂሶም ክሓድሩ ኢዮም ኢልና ክንጽበ ኣይንኽእልን ኢና። ብዘይካ’ዚ ካልኦት ናይ ዞባ ሓይልታት ኣለዉ። ናይ ሽበራ ሓይልታት ኣሎ” ብምባል ብዙሓት ጸላእቲ ኤርትራ ከምዘለዉ ገይሩ ብምቕራብ ናይ ውግእ መልኸት ክነፍሕ ተራእዩ።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ብዘይካ ኢሳያስን ስርዓቱን ካልኦት ጸላእቲ የብሉን። ብሰንኪ ገስረጥ ምምሕዳር ኢሳያስ ኣፍወርቂ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእታዊ ስርዓት እውን እንተዀነ ከም’ዚ ሎሚ ከፊእዎ ኣይፈልጥን። ህዝቢ ኤርትራ ብድኽነት፡ ድንቍርና፡ ሕማምን ስደትን ይሳቐ ኣሎ። ናይ ምዝራብ፡ ምውዳብ፡ ምንቅስቓስ፡ ምስራሕ፡ ምምሃር፡ ምሕካም ፡ንብረት ምውናን፡ ሃብቲ ምፍራይ መሰል ተሓሪምዎ ሃገሩ ገዲፍ ናብ ዝሓሸ መነባብሮ ዝረኽበሉ ቦታታት ይፈልስ ኣሎ። ሓላፍነት ናይ’ዚ ፍልሰት’ዚ ብዘይካኡ ካልእ ዝስከሞ የለን።
ህዝቢ ኤርትራ፡ ሕጂ ኢሳያስ ኣብ ዝውልዖ ውግኣት ዘእቱ የብሉን። ህዝቢ ኤርትራ ሰላም፡ ምትእኽኻብ፡ ምስ ጐረባብትኻ ብምክብባርን ብምትሕብባርን ምንባር ኢዩ ዝደሊ። ውግእን ወረ ውግእን ኣየድልዮን ኢዩ።
ራብዓይ ክፋል ክቕጽል ኢዩ…….


c: text/html

text:
ሓድሽ ዝወጸ ሪፖርት ኣብ ዓመተ 2030 ፍርቂ ካብ ድኻታት ዓለም ኣፍሪቃዊያን ህጻናት ምኳኖም ገሊጹ’ሎ።እዚ ሕሱም መጠንቐቕታ ዝወጸ ኣብ ዓለም ዝረአ ድኽነት ንምግጣም መራሕቲ 150 ሃገራት ዓለም ንናይ ሕቡራት ሃገራት ዋዕላ ቀጻልነት ዘለዎ ምዕባለ ንምስታፍ ኣብ ዝዳለውሉ ዘሎ ጊዜ’ዩ።
ሕቡራት ሃገራት ኣብ 17 ነጥብታት ዕላማ ቀጻልነት ዘለዎ ምዕባለ ተሰማሚዑ’ሎ።ቀዳማይ ነጥቢ’ዚ ስምምዕ ድማ ኣብ 2030 ሕሉፍ ድኽነት ካብ ገጽ ምድሪ ንምድምሳስ’ዩ። ይኹን ደአ እምበር ብመሰረት ሪፖርት ትካል ህጻናት ኣድህን (ሴቭ ዘ ችልድረንን)ኢንስትዩት ምዕባለ ሃገራት እቲ ዓለምለኸ ሕሉፍ ድኽነት ምጥፋእ ዝብል ዕላማ ኣብ ኣፍሪቃዊያን ህጻናት ሸቶኡ ክወቕዕ ከምዘይክእል ይገልጹ።
ሓላፊ ትካል ህጻናት ኣድህን ጨንፈር ብሪጣንያ ኬቨን ዋትኪንስ ብመሰረት ዘለዎም ሓበሬታ ኣብ 2030 55 ሚእታዊት ካብ ኣብ ሕሉፍ ድኽነት ዝርኸቡ ዜጋታት ዓለም ኣፍሪቃዊያን ህጻናት ምዃኖም ይሕብሩ።
ብመሰረት’ዚ ሓድሽ ዝወጸ ሪፖርት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ኣስታት 87 ሚልዮን ኣፍሪቃዊያን ህጻናት ኣብ ድኽነት ይውለዱ፡ 40 ሚእታዊት ካብ ዜጋታት ኣፍሪቃ ድማ ብትሕቲ 1.90 ዶላር አታዊ ንመዓልቲ ይነብሩ ይብል።
“ብሓፈሻዊ ገምጋም ደቂ ኣንስትዮ ኣርባዕተ ወይ ሓሙሽተ ቆልዑ ይወልዳ። እዚ ድማ ኣብ ድኽነት ብትሑት ዓቐን ዝጎድለሉ ክፋል ዓለም’ዩ። እዚ ድማ ብሰንኪ ትሑት ዝኾነ ምዕባለን ኽከውን ከሎ ልዑል ዓቐን ዘይምዕሩይነት’ውን ካልእ ረቓሒ’ዩ” ክብሉ ዋትኪንስ ነቲ ኣብ ኣፍሪቃ ዝረአ ሕሉፍ ድኽነት የረድኡ።
ንሶም ቀጺሎም ኣብ ድኽነት ዝተወልዱ ህጻናት ንልዑል ሓደጋ መሃይምነት፡ ዕድሚኦም ሓሙሽተ ዓመት ቕድሚ ምብጽሑ ንሓደጋ ሞት ፡ ምስ ዓበዩ ድማ ካብ ድኽነት ወጺኦም ክነብሩ ዘለዎም ተኽእሎ ትሑት ምዃኑ ይገልጹ።
እቲ ሓድሽ ዝወጸ ሪፖርት ኣፍሪቃዊያን መንግስታት ጥሙር ዝኾነ ፖሊሲ ብዘይምክታሎም፡ ከም ዓለምለኸ ትካል ገንዘብ (IMF): ባንኪ ዓለምን ካልኦት ለገስቲ አካላትን ድማ ዝግባእ ግብረ መልሲ ብዘይምሃቦም ነቒፉ።
ሓላፊ ትካል ህጻናት ኣድሕን ጨንፈር ብሪጣንያ ኬቨን ዋትኪንስ እኹል ዝኾነ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ንብድኽነት ዝነብሩ ህጻናት አካል’ቲ መፍትሒ ክከውን ከምዝግባእ ብምግላጽ ገንዘብ ጥራይ እኹል ከምዘይኾነ እዞም ህጻናት ካብ ድኽነት ከምልጡ ዝግባእ ኣገልግሎት መግቢ፡ ክትትል ጥዕናን ኣገልግሎት ትምህርቲን ከምዘድልዮም ይገልጹ።
ኣብ መወዳእታ እቲ ሪፖርት ምጉዳል ድኽነት ሸትኡ እንተዘይወቒዑ ዓለም ኣብ ዕላማታት ቐጻልነት ዘለዎ ምዕባለ ኣብ ዓውድታት ትምህቲ፡ጥዕናን፡ ጾታዊ ማዕርነት’ውን ከምዘይትዕወት ይገልጽ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ትግባረ መጽባዓ ለውጢ ኣብ እንግደዐ መንግስቲ ኢትዮጵያ ጥራሕ ከምዝዓርፍ፣ ሓላፊ ዘፈር ዴሞክራሲ፣ ሰብኣዊ መሰላትን ስራሕን ሓጋዚ ሚኒስትር ወጻኢ ኣሜሪካ ታም መለንውስኪ ገሊጾም።
ፈውሲ ዜናታት ጽልኣትን ዝንቡዕ ሓበሬታን ድማ ማዕጾ ምዕጻው ዘይኮነስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ነጻ፣ ቅቡልን ህይወት ንዘለዎ ሚድያን ማዕጾኻ ኣጸቢቅካ ምኽፋት’ዩ ኢሎም።
‘ተቃወምቲ ኢትዮጵያ ከምዝብልዎ ኣይኮነን። ረብሓ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮጵያን ኣብ’ዚ ዞባን ምስ’ቲ ኣሜሪካ ንሰብኣዊ መሰላትን ዴሞክራሲን ዘለዋ መርገጺ ዝጻባእ ኣይኮነን’ ኢሎም።
‘ምስ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳያት ጸጥታ፣ ምዕባለን ዞባዊ ሰላምን ዘማእከለ ስትራተጂካዊ ምሕዝነት ኣለና። እዞም ሸቶታት ክዕወቱ ዝኽእሉ ድማ ኢትዮጵያ ህድእቲ፣ ዝማዕበለትን መስርሕ ዴሞክራሲኣ ምስ ዝዕወት ጥራሕ’ዩ’ በሉ።
‘መራሕቲ ኢትዮጵያ ምስ’ቲ ዝበልክዎ ሚእቲ ብሚእቲ ከምዝሰማምዑ ርግጸኛ’የ። ምኽንያቱ ምስ’ቲ ንሳቶም’ውን ዘነጸርዎም ሸቶታት ስለዝቃዶ’የ ከምኡ ዝበልኩ። ስለዚ ብውልቀ ድዩ ብግልጺ መንግስቲ ንዝኣተዎም ቃላት ንክፍጽም ኣተባቢዕና ኢና፣ ሓጊዝና ኢና’ ኢሎም።


text:
መንእሰይ ዘካርያስ ክብረኣብ ንተሞክራታቱ ዝገልጽ መጽሓፍ ጽሒፉ። ምስ መራሒት ሃገር ጀርመን ኣንጀላ መርከል ተራኺቡ፡፡
ዘካርያስ ክብረኣብ ዝተባህለ ወዲ 28 ዓመት ኣብ ጀርመን ዝቕመጥ መንእሰይ ፡ ካብ ኤርትራ ኣትሒዙ ብምድረበዳ ሱዳንን ሊብያን ማእከላይ ባሕርን ጥሒሱ ንጀርመን ቅድሚ ምእታው ዘጋጠሞ ናይ ባህርን ናይ ሰብን ተጻብኦታትን መስገደልን ኣጻምእን ዝገልጽ መጽሓፍ ብቋንቋ ጀርመን
ዘካርያስ ክብረኣብ ዝተባህለ ወዲ 28 ዓመት ኣብ ጀርመን ዝቕመጥ መንእሰይ ፡ ካብ ኤርትራ ኣትሒዙ ብምድረበዳ ሱዳንን ሊብያን ማእከላይ ባሕርን ጥሒሱ ንጀርመን ቅድሚ ምእታው ዘጋጠሞ ናይ ባህርን ናይ ሰብን ተጻብኦታትን መስገደልን ኣጻምእን ዝገልጽ መጽሓፍ ብቋንቋ ጀርመን ኣሕቲሙ ንዕዳጋ ኣውሪዱ ኣሎ፡፡
እዛ ብመንእሰይ ዘካርያስ ዝተሓትመት 400 ገጻት ዝሓዘለት መጽሓፍ፡ <Hoffnung im Herzen – Freiheit im Sinn / ተስፋ ብውሽጢ – ናጽነት ብተግባር / ዝኣርእስታ ሓቀኛ ታሪኽ ኮይና ዓቢይ ኣድናቖትን ተጠማትነትን ስለዝፈጠረት ፡ ብማዕከናት ዜናን ዓበይቲ ናይ ተለቪጅን ስቱዲዮን ቆላሕታ ረኺባ ንህዝቢ ክትቃላሕ ቀንያ፡፡
መንእሰይ ዘካርያስ፡ ኣብ መጽሓፉ ከምዝገለጾ፡ ናይዚ ኩሉ ኣብ ልዕሊ ገዛእ ርእሱ ይኹን ኣብ ልዕሊ ካልኦት ኣሽሓት መንእሰያት ዝወረደ ግፍዕን መከራን መሰረታዊ ጠንቂ፡ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ንሕስያ ዘይብሉ ኣረመናዊ ስርዓት ከምዝኾነ ገሊጹ፡፡
እዛ ዝተጻሕፈት መጽሓት ኣብ ጀርመን ካብ ዝርከባ ናይዚ ዓመትዚ ብሉጻት ጽሑፋት ኮይና ስለዝተረኽበት፡ ናይ መንግስቲ ጀርመን መራሒት ፡ ቻንስለር ኣንጀላ መርከል ንመንእሰይ ዘካርያስ ክብረኣብ ጸዊዓ ኣዘራሪባቶ፡፡ ተዓዘብቲ ከምዝገመትዎ ውን፡ ኣብዛ መጽሓፍ ኣዚኣ ዝተመርኮሰ ፊልም ኣብ መጻኢ እዋን ከይተሰርሐ ኣይተርፍን ይብሉ፡፡
እዚ ዘካርያስ ዘበርከቶ ስነ ጽሑፍ፡ ንኩሉ ኤርትራዊ ሓበን ኮይኑ፡ ብፍላይ ድማ ነቶም ከም ዘካርያስ ካልኦት ኣሽሓት ብበረኻታት ሲናይን ሰሓራን ዝተኻላበቱ ኣወዳትን ኣዋልድን መንእሰያት፡ ንዘጓነፎም ሓሳረመከራ ዓው ኢሎም ክዘራረቡሉ ዘተባብዕን ማዕጾ ዝኸፍትን ኣብነታዊ ተግባር እዩ፡፡


text:
“ለበዳ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ንመኸተ ኣብ ዝተዳለናሉ እዋን ስለዝመፀ ህይወት ክግብር ተዳልዩ ዝነበረ ህዝቢ ህይወት ንምድሓን ንደሓር ክብል ኣይግባእን” ምክትል ም/ር/ምም/ደ/ር ደብረፂዮን ገ/ሚካኤል
“ለበዳ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ንመኸተ ኣብ ዝተዳለናሉ እዋን ስለዝመፀ ህይወት ክግብር ተዳልዩ ዝነበረ ህዝቢ ህይወት ንምድሓን ንደሓር ክብል ኣይግባእን” ምክትል ም/ር/ምም/ደ/ር ደብረፂዮን ገ/ሚካኤል
ምክትል ርእሰ ምምሕዳር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ዶ/ር ደብረፂዮን ገ/ሚካኤል ኣብ ለበዳ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ኣመልኪቶም ሎሚ 17 መጋቢት 2012 ዓ/ም ንጋዜጠኛታት ዝሃብዎ መብርሂ ከም ዝስዕብ ቀሪቡ ኣሎ ፡፡
- እዚ ሕማም ካብ ሓደ ጫፍ ናብ ካሊእ ጫፍ ብፍጥነት እናተዘርገሐ ናብ ሃገርና እውን ኣትዩ ኣሎ፡፡
- ገለ ዝማዕበላ ሃገራት ልዕሊ ዓቕሚ ቁፅፅረን ወፂኡ ኣብ ክሊ ተስፋ ምቑራፅ ይርከባ፤ ኣብዘን ሃገራት እዚአን ዓበይቲ መራሕቲ ሃገራት እንተይተረፈ በዚ ሕማም ግዳይ ሞት ኮይኖም እዮም፡፡ ናይዚ ምኽንያት ድማ ሕብረተሰብ ብብቱንን ብውዱብን ክምክቶ ብዘይምኽኣሉ እዩ፡፡
- ንሕና ከም ተጋሩ እውን ዕድለኛታት ኢና፡፡ በቲ ሓደ ወገን ካብተን ዝማዕበላ ሃገራት ግን ድማ ዓቕሚ ስኢነን ተስፋ ቆሪፀን ካብ ዘለዋን ብውዳበ ኮነ ብቡቱን እናተቆፃፀረኦ ካብ ዘለዋ ሃገራት ተሞክሮ እንወስደሉ፣ በቲ ካሊእ ወገን ድማ ለበዳ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ንመኸተ ኣብ ዝተዳለናሉ እዋን ስለ ዝመፀ፣ ንመኸተ ተዳልዩ ዝነበረ ህዝቢ ህይወት ንምድሓን ንቃለሰሉ እዋን ስለ ዝመፀ እዩ፡፡
- ሎሚ ፍሉይ መኸተ ክንገብር ኢና፡፡ መኸተና ምስ ሰብ ዘይኮነስ ምስ ረቂቕ ቫይረስ ብምዃኑ ፍሉይ ይገብሮ፡፡ እዙይ እውን ህዝቢ ትግራይ ብውልቀ ይኹን ብውዳበ ነዚ መኸተ ክረባረበሉ ይግባእ፡፡ እዚ ማለት እውን ህዝቢ ትግራይ ብንቕሓት ከባቢኡ ክከታተልን ሓዱሽ ዝኣቱን ዝወፅእን ሰብ እንተሃልዩ ናብ ዝምልከቶ ኣካል ሓበሬታ ክመጋገብ ይግባእ፡፡
- ህዝቢ ትግራይ ኣብ ሕሉፍ እዋናት ዝተፈላለዩ ከበድቲ ዓፀባታት ብፅንዓት ተፃዊሩ ሓሊፉ እዩ፡፡ እዙይ ማለት ህዝብና ዓቕሚ ፀዋርነት ዓፃባት ዝለመደ ብቀሊሉ ዘይስኮን እዩ፡፡ ነዙይ ኣብ ዓለም ይኹን ኣብ ኣፍሪካ ኣጋጢሙ ዘሎ ለበዳ ብፍርሕን ራዕድን ዘይኮነስ ሓድነቱ ኣጠናኺሩ ብውዳበን ብብቱንን ከምቲ ኣብ ወራር ኣንበጣ ዘርአዮ ሓድነታዊ ጥንካረ ክምክቶ ይግባእ፡፡
- እዚ ለበዳ በዚ ኣገባብ ክንቆፃፀሮ እንተዘይኪኢልና ዋጋ ከኽፍለና እዩ፡፡
- እዚ መኸተ ስርዓት ክህልዎ እዩ፡፡ እዚ ወፍሪ መኸተ ቫይረስ ስርዓት ሒዙ እናተመርሐ ዕውት ንምግባር ፈፃሚ ስራሕ ካቢኔ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ድንጋገ ህፁፅ እዋን ውሳነታት ኣውፂኡ ኣሎ ፡፡


text:
ፖለቲካዊ ስነ ሓሳባትን ሰልፍታትን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 10 2018
ኣብ ምርጫ ክትሳተፉ ከለኹም፡ እትድግፉዋ ፖለቲካዊት ሰልፊ ትሓርዩ። ፖለቲካዊት ሰልፊ፡ ተመሳሳሊ ሓሳባት ዘለዎም፡ ንኹነታት ሃገር ክጸልዉ ዝደልዩ ኣባላት ዝሓቖፈት ውድብ እያ። ነፍሲ ወከፍ ሰልፊ፡ ሕብረተሰብ ንምምዕባል ዝዓለመ፡ ሓሳባት ዝሓቖፈ ፖለቲካዊ መደብ-ዕዮ ኣሎዋ። መብዛሕትአን ናይ'ዘን ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ሽወደን ዝርከባ ፖለቲካዊያን ሰልፍታት፡ ውጽኢት ናይቲ ኣብ 19 ክፍለ ዘመን ዝማዕበለ ስነ ሓሳብ እየን።
ሊበራልነት
'ሊበር' (liber) ትብል ቃል፡ ብቛንቋ ላቲን ኮይና፡ ትርጉማ ድማ፡ 'ናጽነት' ማለት'ዩ። እቶም ቀዳሞት ሊበራላውያን (ናይ 18 ክፍለ ዘመን)፡ ዕላምኦም፡ ምውሓስ መሰላትን ናጽነታትን ደቂ ሰባት ዝብል እዩ ነይሩ። ንሳቶም ንኣብነት፡ ኩሉ ሰብ ሓሳቡ ብቓል ይኹን ብጽሑፍ ምእንቲ ክገልጽ፡ መሰል ሓሳብካ ምግላጽን መሰል ሕትመትን ንምውሓስ ይቃለሱ ነይሮም።
ሊበራላውያን ብተወሳኺ፡ እቶም ኣብ ምግዛእን ምሻጥን ኣቑሑ ዝኽፈሉ ዝነበሩ ክፍሊታትን ዝትግበሩ ዝነበሩ ተግባራትን ክእለዩ'ውን ይደልዩ ነይሮም። በዚ መገዲ'ዚ፡ ኣብ መንጎ ሃገራት ዝግበር ንግዲ ብኹሉ መዳዩ ምወሰኸ። እዚ ኸኣ፡ ንቑጠባ ሃገር ኣድማዒ ምኾነ፣ ሓደጋ ውግእ'ውን ምነከየ።
ዓቃባውነት
'ኮንሰርቫቲቭ'(ዓቃባዊ) ትብል ቃል፡ ካብ 'ኮንሰርቫረ' (conservare) ትብል ናይ ላቲን ቃል ዝመጸት ኮይና፡ ትርጉማ ድማ ምዕቃብ ማለት'ዩ። እቶም ቀዳሞት ዓቃባውያን(ኣብ 18 ክፍለ ዘመን)፡ ታሪኽ ሃገር፡ ልምድታትን ሃይማኖትን ክዕቅቡ ይደልዩ ነይሮም። ስልጣን፡ ምስ ንጉስ፡ ምስ ቤተ ክርስትያንን ምስ ልኡላን ማሕበረሰብን ክኸውን ይደልዩ ነይሮም። ቀንዲ ሓሳባት ዓቃባውያን ዝነበረ፡ ኣብቲ ሕብረተሰብ ዝርአ ዝነበረ ቅልጡፍ ለውጢ ንምጽራር፡ ነቲ ልምዲ ድማ ብመሰረት ናይ ስድራቤትን እምነትን ክብርታት ምሕላው እዩ።
ሶሻሊዝም (ማሕበርነት)
ሶሻሊዝም' እትብል ቃል፡ ካብ 'ሶስዩስ' (socius) ትብል ቃል ላቲን ዝመጸት ኮይና፡ ትርጉማ ድማ 'ብጻይ' ማለት'ዩ። እቶም ቀዳሞት ማሕበርነታውያን (ኣብ 19 ክፍለ ዘመን) ንመሰላት ሰራሕተኛታት ከውሕሱ ይደልዩ ነይሮም። ፋብሪካታትን ትካላትን ብብሕቲ ክውነና ኣይደልዩን ነይሮም። ኣብ ክንድኡ ግን፡ ሰባት ብሓባር ኮይኖም ክውንኑዎ ይደልዩ ነይሮም። እቲ ቀንዲ ዕላማ ናይ'ዞም ማሕበርነታውያን ድማ፡ ኣብ መንጎ ሰባት ምዕሩይነት ምስፋን እዩ።
ካልእ ፖለቲካዊ ርእየት
ኣብ 20 ክፍለ ዘመን፡ ካልእ ርእዮተ ዓለም በቚሉ። እቲ ሓሳባት ድማ፡ ንመላእ ዓለም፡ ብዝተፈላለየ መገዲ ጸልዩዋ።
መሰል ደቅንስትዮ፡ ካብ ቀደም ዝነበረ'ኳ እንተኾነ፡ ኣብ 20 ክፍለ ዘመን ግን እናሓየለ መጺኡ። ንመሰል ደቀንስትዮ ዝጣበቑ፡ "ኣብ ሕብረተሰብ፡ ሰብኣይ ካብ ሰበይቲ ንላዕሊ ስልጣን ምውናኑ ቅኑዕ ኣይኮነን" ይብሉ ነበሩ። ፖለቲካዊ፡ ቊጠባውን ማሕበራውን መሰላት ደቀንስትዮ ኣብ ምሕያል ድማ የተኲሩ ነይሮም።
ስነ ኣከባቢያዊነት፡ ከም ስነ ሓሳባት፡ ንሰብ ከም ሓደ ክፋል ተፈጥሮ እዩ ዝወስዶ። ፖለቲካዊ ስነ ኣከባቢያዊነት ድማ፡ ንግሩም ተፈጥሮን ቀጻልነት ንዘለዎ ስነ ኣከባብያዊ ምዕባለን ይነጥፍ።
ሃገራውነት ከም ስነ ሓሳብ ድማ፡ ነቲ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዘሎ ሕብረተሰብኣውነት ይገልጾ። ሃገራውያን፡ ንሃገሮም፡ ነቲ ናይ ሃገሮም ባህልን ታሪኽን ክዕቅቡ ይደልዩ። ሃገራውያን፡ ንምትሕንፋጽ ባህልታት ይነቕፉ።
ፋሺሽትነትን ናዚስትነትን ዝተሰምዩ ስነ ሓሳባት፡ ኣብ መጀመርታ 20 ክፍለ ዘመን እዮም ተቐልቂሎም። ቀንዲ ምጉት ፋሺስታውን ናዚስታውን ስነ ሓሳብ፡ ሓደ ሕብረተሰብ፡ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ብዝተሓርዩ ፖለቲከኛታት ዘይኮነ ብሓያላት ኢሊታት (በሃራት ኢና በሃልቲ) ክምራሕ ኣለዎ ዝብል እዩ። እዞም ክልተ ስነ ሓሳባውያን'ዚኣቶም፡ ማእከላይ ስነ ሓሳባቶም፡ ሃገራውነት ኮይኑ፡ "ባህልና ካብ ካልኦት ባህልታት ዝበለጸ'ዩ" ዝብል ልዕልናዊ እምነት ኣሎዎም። ናዚስታዊ ስነ ሓሳብ፡ ጀርመን ብኣዶልፍ ሂትለር ትምራሕ ኣብ ዝነበረትሉ ግዜ፡ ማለት 1930ታት፡ ድልዱል ሰረት ዝነበሮ ስነ ሓሳብ እዩ። ናዚስታውያን፡ ካልኣይ ኲናት ዓለም ኣሳዊሮምን ብሚልዮናትዝቚጸሩ ኣይሁዳውያን፡ ሮመራውያን፡ ስንኩላንን ካልኦት ንናዚስታዊ ስነ ሓሳብ ዝተቓወሙን ቀቲሎም።
ፖለቲካውያን ሰልፍታት
ፖለቲካዊያን ሰልፍታት፡ ወሳኒ ዝኾነ ደሞክራስያዊ ተራ ኣሎወን። ንኣባላተን ከኣ፡ ኣብ ሓፈሻዊ ምርጫ ከድምጹ፡ ኣብ ጒዳያት ክጸልዉ፡ ተሳተፍትን ሓላፍነታውያንን ዝኾኑሉ ዕድላት ይኸፍታሎም። ፖለቲካውያን ሰልፍታት፡ ካብ ትኳቦ ናጻ ኾይነን፡ ነዊሕ ዝጠመተ መደብ ሒዘን ክሰርሓ ዘኽእለን ገንዘባዊ ሓገዝ ይግበረለን እዩ። ሰልፍታት፡ ካብ 'ቦርድ ምወላ ንሰልፍታት' ቁጠባዊ ሓገዝ ክረኽባ ይኽእላ'የን። እቲ ቊጠባዊ ሓገዝ፡ ንሓፈሻዊ ወይ ህዝባዊ ትግባረታትን ንጥፈታትን ናይ'ተን ሰልፍታት፡ ኣብ ውሽጥን ካብኡ ወጻእን ናይ'ቲ ፓርላማ ይውሃበን። ውጽኢት ዓወት፡ ንመጠን ቊጠባዊ ሓገዝ ይጸልዎ'ዩ።
እዘን ሎሚ፡ ኣብቲ ካብ 2014-2018 ዓ.ም ዝምጠጥ ናይ ስልጣን ዕድመ፡ ኣብ ፓርላማ ተወኪለን ዘለዋ ሰልፍታት፡ ማእከላይ-ሰልፊ (Centerpartiet)፡ ሊበራላውያን (Liberalerna)፡ ክርስትያናዊ-ደሞክራሲ (Kristdemokraterna)፡ ከባቢኣዊ ሰልፊ (Miljöpartiet)፡ ሰልፊ-ማእከሎት (Moderaterna)፡ ሰልፊ ማሕበራዊ ደሞክራሲ፡ (Socialdemokraterna): ሽወደናዊ ደሞክራሲ (Sverigedemokraterna): ከምኡ'ውን ጸጋማዊ-ሰልፊ (Vänsterpartiet) እየን። ድሕሪ ናይ መስከረም 2014 ዓ.ም ምርጫ፡ ማሕበራዊ ደሞክራስያዊ ሰልፍን ከባቢኣዊ ሰልፍን እዮም መንግስቲ ኣቚሞም። መራሒ ሃገር እስቴፋን ሎፍቬን ከኣ፡ ኣባል ሰልፊ ማሕበራዊ ደሞክራሲ (ሶሻል ደሞክራተርና) እዩ።
ገለ ካብ'ዘን ሰልፍታት'ዚኣተን፡ 'ኣልያንሰ (Alliansen) ዝተሰምየ ፖለቲካዊ ልፍንቲ ኣቝመን ኣለዋ። ኣባላት ናይዚ ምሕዝነት'ዚ ዝኾና ሰልፍታት ከኣ፡ ሞደራተርና፡ ሰንተር-ፓርቲ፡ ሊበራለርናን ክሪስቲ-ደሞክራተርናን እየን። እዘን ኣርባዕተ ሰልፍታት'ዚኣተን እየን ካብ 2006-2014 ዓ.ም ዝነበረ፡ ዕድመ ስልጣን መንግስቲ ሒዘነኦ ዝነበራ።


text:
ቐዳማይ ክፋል! ኢቫን ቫሲሊየቪች ሞይሲየቭ (ብሕጽር ዝበለ ኣጸዋውዓ ወይ ሳጓ ድማ ቫንያ) ብ1952፣ ቮሎንቲሮቭካ ኣብ ዝተበሃለት ሓንቲ ቁሸት ናይ ግዝኣት ሞልዳቪያ (ኣብቲ እዋንቲ ኣካል ሕብረት ሶቭየት ዝነበረት) ካብ ኣመንቲ ስድራቤት ተወሊዱ። ኣብ ሕዳር 1970 ድማ ከም ኩሉ ዜጋ ሕብረት ሶቭየት፣ ናይ ክልተ ዓመት ሃገራዊ ኣገልግሎቱ ንምፍጻም ናብ ሰራዊት ሕብረት ሶቭየት ተጸንቢሩ። ካብታ ናብ ሰራዊት ዝተጸንበረላ ሰዓት ጀሚሩ ድማ ብሰንኪ እምነቱ ካብ ዝተፈላለዩ
ሰማእታት ካታኮምብ (8ይ ክፋል)
ኣብተን ማርሴሉስ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ዝጸነሓለን ውሑዳት ሳምንታት ሓያለይ ሰባት መዕቆቢ ንኽረኽቡ ሃዲሞም ናብተን በዓትታት ክኣትዉ ጀመሩ። ቅድሚ ሕጂ ክንድዚ ዝኣክል ህዝቢ ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ተኣኻኺቦም ኣይፈልጡን ነበሩ። መብዛሕትኡ ግዜ ሰበስልጣን ሮማ ካብቶም ክርስትያናት ነቶም ቀንዲ ዝበሃሉ እንዳመረጹ እዮም
ሰማእታት ካታካምብ 7ይ ክፋል
ህይወት ኣብ ውሽጢ ካታኮምብ ! ናይ ብርሃን ጩራ ዘይደፍሮ፣ ድቕድቕ ጸልማት ዝዓሰሎ ! ናይ ማርሴሉስ ህድማ ናብ ካታኮምብ ኣብጸሖ። እቶም ክርስትያናት'ውን ብሓጎስ ተቐበልዎ። ብዛዕባቲ ምስ ሓለፍቱ ተራኺቡ ዝወሰዶ ስጉምቲ ክነግሮም ከሎ ድማ ብዓቢ ኣድናቖት ሰምዕዎ። ምስኦም መከራ ንኽቕበል ብምውሳኑ
ሰማእታት ካታኮምብ (6ይ ክፋል)
ናይ እምነት ጽንዓት! ብርግጽ'ውን እቶም ብክርስቶስ የሱስ ብፍርሃት እግዚኣብሄር ክነብሩ ዝደልዩ ኩሎም ክስጎጉ እዮም። እቲ መንእሰይ ሓለቓ ሰራዊት ካብ ሰፈሩ ካብ ዝፍለ ኣርባዕተ መዓልታት ሓለፋ። ኣብዚአን መዓልታት ከኣ ብዙሕ ጠቓሚ ፍልጠታት ክቐስም ከኣለ። እቶም ዝተዓዘቦም


text:
ገጣሚ፡ ዮናስ ወልደሩፋኤል ኣሕታሚን ዘርጋሕን፡ ኣሕታሚ እምኵሉ ዓመተ-ሕትመት፡ 2019 መጽሓፍ እንቶሽ ከምቲ ልዒሉ ዝተገልጸ ብቐሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል ዝተጻሕፉ ግጥምታት ሒዛ ብኣሕታሚ እምኵሉ ዝተሓትመት መጽሓፍ እያ፡፡ ኣብ መእተዊ ንብዙሕ ምርምርን ተገንዝቦን ስነ-ጽሑፍ ካብኡ ናብኡ ድማ ስነ-ግጥሚ ዝዕድም ጽሑፍ ብገጣሚት ይርግኣለም ፍስሃ ዝተጻሕፈላ ድማ እያ፡፡ ኣብ መጽሓፍ እንቶሽ ዘለዉ ግጥምታት ንምስትምቓር ይዅን ንምርዳእ መራትዕን መደግፍታን ዘየድሊ እኳ […]
መእተዊ ርቀትካ ዕጣን፡ ጋዜጠኛን ገጣምን ግርማይ ኣብርሃም ዝተገጥሙ ግጥሚታት ሒዛ፡ ብኣሕተምቲ ሕድሪ ዝተሓትመት መጽሓፍ እኵብ ግጥምታት እያ። እዛ 87 ግጥሚታት ሓቚፋ ኣብ 2018 ዝተሓትመት መጽሓፍ፡ ሓቚፋቶም ዘላ ግጥሚታት ኣብ መቓን ነዊሕ ግዜ ዝተጻሕፉ ምዃኖም ካብቲ ኣብ መእተዊ ብገጣሚ ተጻሒፉ ዘሎ “ንመዓስ ከይበልኩ ቕድሚ ሓያሎ ዓመታት በብሓደ ኽጽሕፎም ዝጀመርኩ ግጥሚታተይ እነሀዉ ባይቶ ኣቚሞም፡፡” ዝብል ምሉእ ሓሳብ […]
ብምንጽጻር! ንፕረዚደንት በሽር ብድምጹ ኣምጺኡ ብድምጹ ድማ ዝኣልዮ ዘሎ ህዝቢ ሱዳን፡ ንትብዓቱ ዝበቅዕን ድሌታቱን ቀዳምነታቱን ኣለልዩ ዘተግብርን መንግስትን መርሒነትን የምጽኣሉ። ዝዀነ ደላይ ጽቡቕን ፈታው ህዝቢ ሱዳንን ዝዀነ ሰብ ክብሎ ዝኽእል እዚ ጥራይ እዩ። እቲ ካልእ ዕዮ ባዕሉ ህዝቢ ሱዳን ይፈልጦን ይኽእሎን እዩ። ምስ ምእላይ በሽር ተኣሳሲሩ ብብዙሓት ኤርትራውያን ዝስማዕ ዘሎ ዘረባታት ግን ሓቂ ዘይምፍላጥ ወይ […]
ፈለማ ንገብሮ ጠፊኡና ነዕወንውን ነይርና። ደሓር ነብስና ክንከላኸልን ሓቀኛታት ምዃንና ከነርእን ፈቲንና። ከምዚ እንከሎ ንሳቶም ከጥቅዑና ዝከኣሎም ገይሮም። ተኸላኺልና። ጸኒሕና ክንማጎት ጀሚርና፡ ዝምልሰልና እኳ እንተዘይረኸብና ግን ቀጺልናዮ። ልምምድና ንለውጢ ብውልቅን ብእኵብን ቀጻሊ ነይሩ። ሃንደበት ዘይኰነ ኣብ ነዊሕ መስርሕ፣ ልዕሊ ዓሰርተ ዓመታት ኣብ ዝወሰደ መስርሕ ለውጢ ክመጽእ ጀሚሩ። ንሕና ከነጥቅዕ ንሳቶም ክከላኸሉ ጀሚሮም። እዚ መስርሕ እዚ […]
ብግዱሳት ሃገራውያን ኤርትራውያን ዝጀመረ፡ «ይኣክል» ዝተሰምየ ጐስጓስ ሕድሕድን ናብ መንግስቲ ኤርትራ ዝቐንዐ ጻውዒት ብድሆን ኤርትራውያን፡ ዝርጋሐኡ እናሰፍሐን ዘልዕሎም ኣርእስታትን እናዓበዩን እናሰፍሑን ይቕጽል ኣሎ። እዚ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ዝካየድ ዘሎ ሃገራዊ ንጥፈታት፣ ብዝተወሰኑ ኣዕሩኽን መፍልጥትን ጀሚሩ ብዘደንቕ ስንሰለታዊ መርበብ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣብ ምሉእ ዓለም ናብ ዘለዉ ኤርትራውያን ተባጺሑ ክላባዕ ምኽኣሉ፣ ዘመናዊ ቴክኖለጂ ብዝፈጠሮ ዕድል ማሕበራዊ […]
ተልእኾይ ናብ ኣቢሲንያ፡ ብእንግሊዛዊ ዲፕሎማት ጀራልድ ሀርበርት ፖርታል፡ ኣብ 1891 ተጻሒፉ፡ ኣብ 2017 ብነጋሽ ኣስፋሃ ዝተተርጐመ መዘክር እዩ። ጀራልድ ሀርበርት ፖርታል ኣብ መወዳእታ 18 ክፍለ-ዘመን ኣብ ኣፍሪቃ ዘገልገለ ዲፕሎማት ኮይኑ፡ ኣብ 1887 ካብ ንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ንጒስ ኣቢሲንያ ሃጸይ ዮውሃንስ ክበጽሕ ዝተደልየ መልእኽቲ ከብጽሕ ብልዑል ሓላፍነት ዝተመዘዘ ሰብ እዩ። ትሕዝቶ እዛ መጽሓፍ፡ እቲ ካብ […]
1ምስልኻ ዘቖመ ሕብርታት ዘይሳነደጓሕን ልኡምን ከም ወርሕን ጸሓይንትነብረሉ ስፍራ ኣብ ኣንጻር ዝቖመንፋሱ ዘይራኸብ ዝሑልን ውዑይን።ልቕብቃብ ናይ ላኻ ምንጻፍካ ተንኮበትጨንገርን እሾኽን ምንባርካ ኣብ ኣግነት፡ብጨዋም ትረዊ፡ ቅዳሕካ ማይ ባሕሪኣብ ሽያኽ ናይ ሑጻ ባርካዊ ነባሪ፡ማእከል ዘየብልካ እንትርፎ ፈጣሪ፡ […]
መን’ኳ ከይነግሮ መዓስ ምስ ተጻሕፈ ግና፡ ታሪኸይ ዘዘንቱ ጽሑፍ ‘ተተረኽበ ቀዳማይ ምዕራፉ፡ ክኸውን’ዩ ከምዚ ዚንበበ’። “ኣብ ዋልድቢ ዓፈን ዝተወልደ ጸሓዩ ዝዓረበት ቀትሪ ዘይረኣየ ክፈትዎን ክጸልኦን ንብርሃን ዘይፈልጦ ነበረ ኣብ በዓቲ ጽላለቱ ዘፍርሖ።” ወደይ! ኣንታ ናይ ጽባሕ መጻኢ ብህንጡይነት ‘ትዓቢ ብዓል ራኢ ሱርካ ንኽትፈልጥ ዝመጻእካሉ ምንጪ ዘይትርፍ’ዩ ምፍታሽካ ሓዲሩካ ባህጊ፡ በጃኻ! ንባብካ ግደፎ፡፡ እመነኒ፡፡ ንቓላተይ ምስክር […]
መስለኒ፡ ሕሰም ጽምዋኻ ዝፈጠሮ ፍርሒ ዝሓደረ ጭንቀት ዝዘርኣልካ ቀዝሒ ምጻሩ ስኢንካስ ብሂግካ መጸግዒ፡ ከም እኖኣ ዝሰኣነት ዕየት ብባህጊ ዕንጋሎን ሕቚፍን እተሕገብግብ፡ ከተምሰውስው ከተማስው ተሸጒጥካ ንኽትመውቕ ካብ ማእከል ሞሊቕካ ናብ ‘ማእከል’ ክትድቕደቕ፡ ቀው! ኢለ ርእየካስ፡ ከብደይ በሊዕካኒ ወሪሩኒ ድንጋጽ። ከም ነቢ ድሕነት ኣብ ዝኸበርካሉ ከም ሸዊት ሓጋይ ኣብ ዝተብሃግካሉ ከም ቆልዓ መብጽዓ ኣብ ዝተረረኻሉ ቃልካ ከም […]
ዕጹፍ መጽሓፍ ከይተገንጸለ ዕጹው ማዕጾ ከይተራሕወ ኣሎ ድዩ ተኽእሎ ክነብብ ‘ዝደሊ ኣብ ውሽጢ ንዘሎ ይከኣል ድዩ ክትለሊ? እቲ መጽሓፍ ኣብ ኢድካ ሒዝካዮ መሸጐር ውሽጥኻ እምቢ ረጊጥካዮ ምሳኻ ንዘሎስ ካብ ካልእ ትደልዮ ውሽጥኻ ሰፈሩስ ማዕዶ ትደሃዮ! ንቡር እኮ’ዩ! ንቡር እኮ እዩ ንድሕሪት ምምላስ ናብ መንቀሊኻ ምርኣይ ምጥማት ምቕባል ስዕረት ሕሉፍ ምፍታሽ ተረጋጊእካ ዳግማይ ንምብጋስ ምንጻህ እኮ’ዩ […]


text:
ምስጋና ካብ ስድራቤት ብምኽንያት ዕረፍቲ ኣቦይ ተስፋጊዮርጊስ ብዓታይ
ብምኽንያት ዕረፍቲ ኣዚና እነፍቅሮን እነኽብሮን ኣቦና ኣቦይ ተስፋግዮርጊስ በዓታይ፡ ብኣካል ኣብ ቤትና መጺእኩም፡ ከምኡ’ውን ብዝተፋላለየ መንገዲ ናይ ሓዘንና ተኻፈልቲ ብሙዃን ዘጻናናዕኩሙና ኣሕዋትናን ፈተውትናን፡ ስለቲ ዘርኣኹሙና ሕውነትን ፍቅርን ሕሰም ኣይትርከቡ እናበልና ብልቢ ነመስግን ኣሎና።
ክቡር ወላዲና ካብ ግዜ ጣልያን ጀሚሩ ብዙሕ ክርኢ ዝተዓደለ ናይ ዕድመ በዓል ጸጋ’ዩ። ኣብዚ ልዕሊ 100-ዓመት ሓሊፉ ዝኸይድ ጉዕዞ ድማ ብብዙሕ ናይ ሕይወት ተመክሮ ዝሕለፍ ከም ሙኻኑ መጠን፡ ብብዙሕ ናይ ሕይወት ፈተና ክትሓልፍ እትግደደሉ ናይ ሕይወት መስርሕ እውን እዩ። ክቡር ኣቦና ግን ኣብ ፍርሓት እግዚኣቢሄር ዝተሰረተ ብዝነበሮ ጽኑዕ እምነት ምስ ኩሉ ፍቅርን ሰላምን ሓዲጉ እዩ ዝኸደ።
ኣቦና ካብ ንኣሽቱና ኣቲሒዙ ደጋጊሙ ነንሓድሕድኩም ተፍቀሩ፡ ምስ ኩሉ ከኣ ተፋቀሩ፡ ፍቅሪ እንተሎ ሓጎስ ኣሎ ሓጎስ እንተሎ፡ ጥዕና ኣሎ፡ ሃብቲ ማለት ፍቅሪ’ዩ እናበለ የዕብዩና። እታ እነፍቅራ ክብርቲ ኣዴና ወይዘሮ ሓረጉ ቀሺ ዑቅባዮሃንስ ካብ ትዓርፍ 28-ዓመት ኮይኑ። እዚ ንሓደ ሓዳሩ ዘፍቅር ኣቦ-ስድራ ብቀሊል ክስገር ዝኽእል ፈተና’ዩ ዝብሃል ኣይነበረን። እቲ ረዚን ልቦናን ትዕግስትን ዝተዓደለ ኣቦና ግና ነዚ ከም ምኽንያት ተጠቂሙ ናብ ዓለም ኣቢሉ ክጥምት ኣይደለየን። ስለዚ’ውን ንእግዚኣቢሄርን ንኪዳኑን እሙን ኮይኑ ምድራዊ ጉዕዝኡ ፈጺምዎ።
እሞ ኣንቱም ኣጆኹም ተጻናንዑ፡ ኣቦይ ባዓታይ ኣቦኹም ጥራይ መኣስ ኮይኖም፡ ጽላልኩም ጥራይ መኣስ ኮይኖም፡ ንዓና’ውን ኣቦናን ጽላልናን ጽላል ዓዲ’ዮም ነይሮም፡ መንግስተ ሰማይ የዋርሶም እናበልኩም ዘጻናናዕኩሙና፡ ምጽንናዕኩም የጻናናዓና ኣሎ’ሞ ደጊምና ደጋጊምና ብልቢ ነመስግነኩም።
ስድራቤት


text:
ጸሓፊ ታሪኽ ቤተክርስትያንን ታሪኽ ካህናትን ዝኾኑ ጥቀ ክቡር ኣባ ብሩኽ ወልደጋብር ታሪኽ ሕይወት ኣባ ኣለነ ብርህነ እንክትንትኑ ናይ ሎሚ 67 ዓመት ነፍሰኄር ኣባ ኣለነ ብዕለት 25 መጋቢት 1953 ዓምፈ ኣብ ሸውዓተ ዓንሰባ ተወሊዶም ኣብ ደብረ አርባዕቱ እንስሳ ሓዲሽ ዓዲ ዓንሰባ ከምዝተጠምቁ ከምኡ እውን ብ1981 ዓምፈ ብዓቢ መብጽዓ ንኣምላኽ ተወፊዮም ብ1982 ዓምፈ ብኢድ ብፁዕ ኣቡነ ኣብርሃ ፍራንሷ መዓርገ ክህነት ከምዝተቀበሉ ይገልጹ።
እስመ ኣልቦሙ ለአግብርቲከ ሞት ኣላ ፍልሠት! ዜና ዕረፍቲ አባ ኣለነ ብርሃነ ዘማ/ሲታ!
ነፍሰኄር አባ ኣለነ ብርሃነ ኣባል መነኮሳት ሲታውያን ኣብ መበል 67 ዓመት ዕድመኦም ብዝሓደሮም ሕማም ዕለት 16 መጋቢት 2020ዓም ኣብ ሃገረ ጣልያን ዓሪፎም። ኣብ ዘለዓለማዊ ዕረፍቱ ይቀበሎም ዘለዓለማዊ ብርሃን ከኣ የብርሃሎም።
19 March 2020, 13:38


text:
ቤትምኽሪ ሕብረት ኤውሮጳ ፡ ኣብቲ ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ ዘሕለፎ ውሳኔ 1907 ተመርኵሱ፡ ብቑጽሪ (5534/10) ዝፍለጥ ንትግባረ እገዳ ባይቶ ጸጥታ ኣብ ምትግባር ንኽሕግዞ ዝኣመሞ ኣህጉራዊ ቀያዲ ስጉምታት ከምዘጽደቐ ብ 1 መጋቢት ኣብ ዘውጽኦ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስርዓት ህግደፍ ብመንገዲ ደገፍቱ አቢሉ ካብ ከተማ የቶቦሪ ዘመሓላልፎ ሓድነት ህዝቢ ዝበታትን ናይ ፕሮፖጋንዳ ራድዮ ፕሮግራም ደው ከብልን አብቲ ናይቲ ራድዮ መደባት አንጻር ኤሪትራውያን ዝፍኖ ምፍርራሕ: ሓሶትን ዘለፋታትን ሕጋዊ ስጉምቲ ክውሰድን ብተወሳኺ መንግስቲ ሽወደን ነቶም ብደገፍቲ ህግደፍ ዝመሓደሩ ናይ ራድዮ መደባት ጥብቂ ቁጽጽር ክገብሮሎም ከምዘለዎ ኣብ ዮቶቦሪ ዝርከቡ ግዱሳን ኤሪትራውያን አብ ዝተፈላላያ ናይ ጋዜጣ ማዕከናትን ናይ ተለቪዥን መደባትን ቀሪቦም ኩሉ ናይ ህግደፍ ናይ ፕሮፖጋንዳ ምንቅስቃስ ከመይ ከምዝመስል ኣቃሊዖም::
ሰራዊት ሲሪላንካ ንብረት ናይቲ ኣብ ዝሓለፈ ሒደት ኣዋርሕ ብመንግስቲ ናይታ ሃገር ዝተሳዕረ ምንቅስቃስ ‘ታሚል ታይገርስ’ ዝኾና 12 ነፈርቲ ውግእ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዝርከብ መዓርፎ ነፈርቲ ተዓቝበን ከምዘለዋ ምግላጹ ‘ቮይስ ታሚል’ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ነባሪ ኢንዲያናፖሊስ ኢንዲያና ዝርከቡ ኤርትራውያን “ ንጽምብል ናጽነት በበይንካ ተኸፋፊልካ ምብዓል የብቅዕ “ኣብ ትሕቲ ዝብል ሓድነታዊ ጭርሖ ኣጽሊሉ፡ ብመሪሕነት ካብ ውሽጢ ህዝቢ ዘቖማ ናይ ገዛእ ርእሱ ሽማግለ ዕዉት በዓል ናጽነት ከምዘሕለፈ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
አብቲ ብዓል መብዛሕትኦም ካብታ መዳሕንቶም ዝተቐብረትላ ሃገሮም ኤርትራ ህዝቦምን ገዲፎም ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ ዝተሰደዱ መንእሰያት ተረኺቦም ነጺ ጽምብል ብባህላዊን ዘመናዊን ደርፊታት ሓባራዊ ናይ ድራር ግብጃን ግብጃን ከምዝጸንበሉዎ ተሓቢሩ።
እቲ ብቤትምኽሪ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ ከምዝጸደቐ ዝጠቐሶ መምርሒ፡ እቶም ካብታ ሃገር ከምዝወጹ ዝተገብሩ ኤርትራውያን፡ ግላዊ ንብረቶም ንምርካብ፡ ንግዳዊ ምንቅስቓስ ንምክያድ፡ ኣብ ባንክታት ኢትዮጵያ ዘሎ ገንዘቦም ብምንቅስቓስ ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ከምዘለዉ ተቖጺሮም ኣብ ንግድን ወፍርን ንኽነጣጠፉ ዘኽእሎም ምዃኑ የገንዝብ።
ስርዓት ህግደፍ 80ታት ዝዕድሚኦም ሰለስተ ኣረጋውያን ኣመንቲ ክርስትና ካብ ወተሃደራዊ ቤትማእሰርቲ ከምዝፈትሐ ‘ቦስ ኒው ላይፍ’ ዝተባህለ መርበብ ሓበሬታ፡ ተጣበቕቲ መሰል እምነት ክርስትና ንዝሃቡዎ መረዳእታ ብምጥቃስ ኣፍሊጡ።
እቲ ሰራዊት ኣልዒሉዎ ዘሎ ሕቶ ፡ መሰረታዊ ጠለብ ህዝቢ ‘ምበር ሕቶ ደሞዝ ከምዘይኮነ ኮሚተ ድሕነት ሰራዊት ምክልኻል ኤርትራ ኣፍሊጡ።


text:
በብግዚኡ ዝምረቑ ሓደሽቲ ተመረቕቲ ሓካይም ኣብ ትግራይ ሕብረተሰብ ብቐረብኡ ኣገልጋሎት ሕክምና ንክረኽቡ ይሕግዝ ኣሎ ክብል ቤት ጽሕፈት ሓለዋ ጥዕና እቲ ክልል ኣፍሊጡ።
እቲ ቤት ጽሕፈት ብተወሳኽI ተበፃሕነት ሓካይም ሓደ ን 10 ሽሕ ንምግባር ፃዕሪ ይገብር ምህላዉ ሓቢሩ’ሎ።
ዩኒቨርስቲ ዓዲ ግራት ንፈለማ እዋን ኣብ ዝሓለፈ ቀዳም ብሕክምና ኣብ ዘመረቐሉ እዋን ብዝልዓለ መዓርግ ካብ ዝተመረቑ ዶክተር ሳምራዊት ነጋሲ በቲ ዝተመረቐቶ ሞያ ንህዝቢ ከተገልግል ድልውቲ ምዃና ትዛረብ።
ዶክተር ናትናኤል ተስፋይ እውን ካብቶም ሓደሽቲ ተመረቕቲ እቲ ዩኒቨርስቲ ሓደ እዩ። ሕክምና ልዑል ጥንቃቐ ዝሓትት ሞያ ብምዃኑ ህዝቢ ዝደልዮ ኣገልግሎት ንምሃብ ድልው እየ ኢሉ።
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ዶክተር ሓጎስ ጎድፋይ ኣብ ትግራይ ኣብዚ ሐዚ እዋን ሓደ ዶክተር ን15 ሽሕ ሰባት እዩ ብፅሒቱ። እዚ ነቲ ብዓለምለኸ ደረጃ ዝተቐመጠ ሓደ ዶክተር ን10 ሽሕ ሰባት ንምብፃሕ ፃዕሪ ይግበር ኣሎ ኢሎም ። ሓደሽቲ ተመረቕቲ ሓካይም ድማ ነቲ ኣገልግሎት ከምዘዕብይዎ ድማ ተዛሪቦም።
ብተወሳኺ ድማ ሓደሽቲ ሓካይም ናብቲ ዓውዲ ምእታዎም ተሓከምቲ ኣብ ከባቢኦም ኣገልግሎት ክረኽቡ ኣብ ምግባር እውን ልዑል ኣበርክቶ ኣለዎ ኢሎም።


text:
“ዝተወሰና ሃገራት ኣፍሪቃ ኣንጻር ግብረ ሽበራ ዝሰርሕ ሓይሊ ኣብ ምምስራት ተበግሶ ዝወሰዳሉ ፍሉይ ጉዳይ እዩ። ስለዚ ኣሜሪካ ኣብዚ ኣንጻር ግብረ ሽበራ ዝካየድ ቃልሲ ንዘይምስታፋ ወይ ተዓቕቦ ምግባራ ክንርደኣና ኣይከአልናን።”
ኣብ ወርሒ ጥሪ አቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ኮይሮም ዝተመዘዙ ሙሳ ፋቂ መዓልታት ድሕሪ ፕረዝደንት ትራምፕ ቃለ መሓላ ምፍጻሞም ኮይኑ፡ ኣቐዲሞም ፕረዝደንት ኮይኖም እተተመሪጾም ኣሜሪካ ንከም ናይ ሕቡራት ሃገራት ዝኣመሰላ ትካላት ትህቦ ሓገዝ ከምተጉድል ወይ ደው ከተብል ብተደጋጋሚ ምግላጾም ይዝከር።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ቻድ ኮይኖም ዘገልግለሉ ሙሳ ፋቂ ሰላምን ጸጥታ ብቀዳምነት ዝሰርሕሉ ምኳኑ ብምግላጽ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ኣንጻር ኣብታ ኣህጉር ዝረአ ግብረ ሸበራ ኣብ ሓሙሽተ ሃገራት ሰራዊቱ ከዋፍር ንዘቕረቦ ጠለብ ብሓጎስ ምቅባሎም ይፍለጥ።
እንተኾነ ኣሜሪካ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ብወግዒ ነዚ ሓይሊ ካብ ምድጋፍ ምኽልካላን ትህቦ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ደው ምባላ ገሊጻ።
ኣሜሪካ እዚ ሓይሊ ኣብ ሃገራት ቦርኪኖፋሶ፡ቻድ፡ማሊ፡ማውሪታንያን ኒጀርን ዝወፈር ኮይኖም እቲ ሰራዊት’ውን ካብዘን ሃገራት እዩ ስለዚ መዝነት ሕቡራት ሃገራት ኣየደልይን እዩ ክትብል ተቓውሞኣ ተሰምዕ።
ይኹን ደኣ እምበር እቲ ቀንዲ ጉዳይ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ነዚ ልዑኽ ዝህቦ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ናይ ምቅጻል ፍቓዱን ትግባረ እቲ ሓገዝ እዩ ምክንያቱ ትግባረ እቲ ሓገዝ ሓላፍነት ኣብተን ዋና ቤት ጽሕፈተን ኣብ ማሊ ዝገበራ ሓሙሽተ ሃገራት ዝውሰን እዩ።
“ምሕያል እዘን ጉጅለ ሓሙሽተ ሃገራት ንኣሜሪካ ዘረጋግእ እንተኮይኑ ብተወሳኺ ደው ምባል እንተዘይተኻለ ምጉዳል ምፍላስን ስደትን ከምኡ’ውን ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባትን ኣብዚ ዞባ ስለዚ ኣብ ክልቲኡ ግንባር ክሰርሕ ይግባእ።”
ምምሕዳር ፕረዝደንት ትራምፕ ንዘቕረብዎ ናይ ባጀት ሓሳብ ንከም ሕብረት ኣፍሪቃ ዝአመሰላ ትካላት ዝወሃብ ሓገዝ ምጉዳል ዝብል ገና ቤት ምኽሪ እታ ሃገር ውሳኔ እንተዘይሃበ ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋዊ ኣሜሪካ ነታ ኣህጉር ከይትርሕርሕ ይምህጸኑ።
“እዚ ሓድሽ ምምሕዳር ኣሜሪካ ምስ እዋናዊ ብድሆታት ዓለም ክጉዓዝ ተስፋ ንገብር። ኣሜሪካ’ውን ካብ ከምዚ ዓይነት ጉዳይ ምግላላ ንገዛእ ርእሳ ዝሕግዝ ኣይኮነን። ንሰላምን ጸጥታ እታ ኣህጉር ዘሎኒ እምነት ንምውሳን እዚኦም ድማ መሰረታዊ ሕቶታት እዮም።”
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣሜሪካ ኣብ ዞባ ዳርፉር ሱዳን ንዝወፈረ ዓቃብ ሰላም ሕቡራት ትህቦ ዝነበረት 600 ሚልዮን ዶላር ናይ ገንዘብ ሓገዝ ምጉዳላ ይዝከር።
ኣሜሪካ ንሕብረት ኣፍሪቃ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ካብ ዝህባ ሃገራት ሓንቲ ኮይና ዋና መሻርክቲ ኣብ ሶማል ዝተዋፈራ ናይቲ ሕብረት ዓቃብ ሰላም ሰራዊት’ውን እያ።
እንተኾነ ኣህጉር ኣፍሪቃ ኣብዚ ሕጂ እዋን ብውሳኔ ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ ምጉዳል ባጀትን ምውጻእ ኣሜሪካ ካብ ስምምዕ ኩነታት ኣየር ፓሪስ ኣብ በዳሂ ኩነታት ይርከብ።


text:
Searchትግራይ ቲቪ፡ ዜና ቢዝነስ ምሸት ስዓት 01፡00 ሓምለ 19/2011ዓ/ም Searchትግራይ ቲቪ፡ ዜና ቢዝነስ ምሸት ስዓት 01፡00 ሓምለ 19/2011ዓ/ም
ኣብ ጉዕዞ ወዲ ሰብ ዘጋጠሙ ተላባዕቲ ሕማማትን መከላኸሊን
ኣብ ጉዕዞ ወዲ ሰብ ዘጋጠሙ ተላባዕቲ ሕማማትን መከላኸሊን
መቐለ 14 መጋቢት 2012 ዓ/ም (ትግራይ ቲቪ)
ህዝቢታት ዓለም ንለውጢን ምዕባለን ኣብ ዝጓየይሉ ህሞት ኣብ ቅድሚኦም ከበድቲ ሰብ ስራሕን ተፈጥራዊን ሓደጋታት ክገጥምዎም ይረኣዩ፡፡ ኣብዚ ሀዚ እዋን ገጠሙ ምስ ዘሎ ተላባዓይ ሕማም ኮሮና ተታሓሒዙ ዝተፈላለዩ ሓሳባት ይቐርቡ፡፡
ንኮሮና ኣቕልል ኣቢሎም ዝገልፁ ወሃብቲ ርኢቶ ልሙድ ጉንፋዕ ወይ ድማ ጨለውታ ብምባል ሓዱሽ ነገር ኣይተፈጥረን ክብሉ ከለዉ ብሊእ¸ገፅ ድማ ቁጠዐ ፈጣሪ ክሕማማት እንትጎንፍዎምን ንዕቤቶም አዚዮም ፈተና እንትኾንዎም ይረኣዮ፡፡ እዙይ ዝተረድኡ ሰብ ሞያ ጥዕና ድማ ከምዚኦም ዓይነት ሕማማት ብኣጋ ትኹረት እንተዘይተጌርሎም ጉዳይ ዘርኢ ሰብ ኣብ ሓደጋ ከይወድቕ ይምሕፀኑ ኣለዉ፡፡
ሲኤንኤን ዝተብሃለ ማዕኸን ዜና ኣብዚ ሀዚ እዋን ኣጋጢሙ ምስ ዘሎ ቫይረስ ኮሮና ኣተሓሒዙ ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ክሳብ ሀዚ ኣብ ህይወት ሰብ ዘጋጠሙ ሕማማት ሐደገኛነቶምን መከላኸሊ ሜላታቶምን ኣቐሚጡ እዩ፡፡
ብኣቆፃፅራ ኣውሮፓ ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ብ430 ዓ/ዓ ኣብ ግሪክ ወዲሰብ ዝተርኣየ ተላባዓይ ሕማም ፍንጣጣ ኾይኑ ብቐሊሉ ብናይ ቆርበት ምትንኻፍ ወይ ድማ ብአየር ዝመሓላለፍን እንትኾን ኣብቲ ጊዜ 30000 ህዝቢ አቴንስ በቲ ለበዳ ህይወቶም ስኢኖም እዮም፡፡
እዚ ኣብ ታሪኽ ወዲ ሰብ ከም ቀዳማይ ተላባዓይ ሕማም ኮይኑ ካብ ነበርቲ እታ ከተማ 20 ሚኢታዊ ህይወቶም ሲኢኖም እዮም፡፡ እቲ ሕማም ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ዝተልዓለን ብግዚኡ መከላኸሊ ዝተረኸበሉን እኳ እንተኾነ ክሳብ ዕስራ ክፍለዘመን ብዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ናብ ደረጃ ለበዳ እናዓበየ ዝፀንሐ ምዃኑ ይፍለጥ፡፡
ኣብ 1334 ዓ/ም ብለበዳ ደረጃ ዝተርኣየን ዓብይ ለበዳ ለንደን እናተብሃለ ዝግለፅ ሕማም ኾይኑ መበገሲኡ ቻይና ጌሩ ብምኽንያት ንውውጥ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ዝተሻገረ እዩ፡፡ እዚ ለበዳ ኣብቲ መስመር ንግዲ ንዝነበራ ዓበይቲ ከተማታት ዘጥቀዐ እንትኸውን ፍሎረንስ ዝተብሃለት ናይ ዓዲ ጥልያን ከተማ ኣብ መጀመሪያ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጥራይ ካብ ዝነበርዋ ቴስዓ ሽሕ ነበርቲ ውሽጢ ሲሶ ብቲ ሕማም ከምዝሃለቑ ይፍለጥ፡፡ ብኣውሮፓ ደረጃ እንትረአ ግን ብቲ ሕማም ጥራይ 25 ሚልዮን ህዝቢ ንሓደጋ ሞት ተሳጢሑ እዩ፡፡
ኣብ ዘበናዊ ታሪኽ ዓለም ብለበዳ ደረጃ ዝተርአየን እንታይነቱ ግን ብግልፂ ዘይተፈልጠን ለበዳ ብ1860 ኣብ ሆንግ ኮንግ፣ ቻይናን ህንዲን ዝተርአየ ኾይኑ 12 ህዝቢ ንሞት ዘሳጥሐ ሕማም ኮይኑ ተመዝጊቡ ይርከብ፡፡ እቲ ለበዳ ብኸመይ ከምዝተላበዐን ብኸመይ ጠጠው ከምዘበለን ክሳብ ሀዚ ንሰብ ሞያ ጥዕና ሕንቅልሕንቅሊተይ ኮይንዎም ይርከብ፡፡
ኣብ ታሪኽ ወዲ ሰብ ፀሊም ሞት እናተብሃለ ዝፍለጥ ለበዳ ሕማም ከም ሽሙ ኣብ ሃገራት ኣውሮፓን ኤስያን ፀሊም ነጥቢ አዕሪፉ ዘሕለፈ ኮይኑ ንረኽቦ፡፡ እዚ ሕማም ኣብ ቆርበት ወዲሰብ ነጠብጣብን ሓፈውን ዘኸተለ ኮይኑ እቲ ዝኸፍአ መቕዘፍቲ ዘስዓበ ሕማም እውን ኮይኑ ተመዝጊቡ፡፡
ብለበዳ ደረጃ ካብ 1347 ክሳብ 1351 ዓም ዝፀንሐ እንትኾን ክሳብ 200 ሚልዮን ዝኣክል ህዝቢ ንሞት ኣጋሊፁ እዩ፡፡ ቀንዲ መመሓላለፊ እዚ ሕማም ኣብ ፀለምቲ ኣናፁ ብዝነበሩ ፐርሲኒያ ፔሰተስ ዝተብሃለ ባክተርያ መማሓላለፍቲ ቁንጪታት ኮይኑ እዘን ኣናፁ ድማ ምስ ናይ ንግዲ መራኽብን ጀላቡን ካብን ናብን ኣውሮፓን ኤስያን ከም ዝተስፋሕፈሐ እዩ፡፡ ሓውሲ ደሴት ኪሪሚያን ሃገራት መዳበቡቲ ፀሊም ባሕሪን ናይቲ ሕማም ኣውራ ተጠቃዕቲ ኮይነን ሓሊፈን እየን፡፡
ኣብ ታሪኽ¸ኣውሮፓ እቲ ዝዓበየ ሓደጋ ሞት ዝተርኣየሉን ልዑል ፅዕንቶ ዘስዓበ እንትኾን ሃይማኖታዊ ፣ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ቅልውላው እውን አስዒቡ፡፡ ብቲ ግዜ ናይ ሃሪ መስመር እናተብሃለ ዝፍለጥ ዝነበረ መስመር ንግዲ ፀሊም ሞት ካብ ቦታ ናብ ቦታ ንኽስፋሕፋሕ ልዑል ግደ ተፃዊቱ ሓሊፉ እዩ፡፡
እዚ መቕዘፍቲ ዝፆረ ለበዳ ካብ ዘጋታት ሃገራት ኣውሮፓ ካብ 30% ክሳብ 60% ከምዝቐተለ ይግመት፡፡ ጥቕልል ኣቢልካ እንትረአ ኣብ መበል 14 ክ/ዘመን እዚ ለበዳ ካብ 475 ህዝቢ ናብ 350 ሚልዮን ንኽቕንስ ምኽንያት ከምዝኾነ ብዝሓት ሰብ ሞያ ስነ ህዝቢ ይስማዕምዕሉ፡፡ ሃገራት ኣውሮፓ እዚ ሕማም ዘስዓበለን ሃሰያ መሊሰን ንምርካብ ክሳብ 200 ዓመት ወዲኡለን እዩ፡፡
ስፓኒሽ ፍሉ ኣብ 20 ክ/ዘመን ካብ ዝተርኣዩ ቀተልቲ ሕማማት ሓደ ኮይኑ ይጥቀስ፡፡ እዚ ተላባዓይ ሕማም ኣብ 20 ክፍለ ዘመን እቲ ዝዓበየ ለበዳ እናተብሃለ ዝፍለጥ ኮይኑ ካብ ደቡባዊ ባሕሪ ክሳብ ሰሜን ዋልታ ኣውሮፓ ኣብዘለዋ ሃገራት ካብ ዝነበሩ 500 ሚሊዮን ዝግመቱ ዜጋታት እዘን ሃገራት ሕሚሸን ዝኣኽሉ ደቂ ሰባት ንሕልፈት ተሳጢሖም እዮም፡፡ እዚ ሕማም ምስ ቀዳማይ ኲናት ዓለም ተታሓሒዙ ምስ ዝነበረ ስርዓት አመጋግባን ፅሬትን ንምክልኻሉ እውን አዚዩ አፀጋሚ ምንባሩ ይዝንቶ፡፡
ከም ፀብፃብ ሲ ዲ ሲ ብኣቆፃፅራ ኣውሮፓ 2009 መበገሲኡ ሜክሲኮ ዝገበረ ጉንፋዕ ሓሰማ እናተብሃለ ዝፍለጥ ለበዳ እንከይደሓነ ኤች 1ኤን 1 ዝተብሃለ ቫይረስ መላእ ዓለም ንምብፃሕ ዝወሰደሉ አዚዩ ሓፂር ግዜ ኔሩ፡፡ ብምዃኑ ድማ ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ውሽጢ ክሳብ 1.4 ዝኣኽሉ¸ህዝብታት ዓለም ብቲ ሓደጋ ዝተጠቕዑ እንትሾኑ ክሳብ 575,400 ዝኣኽሉ ህዝቢታት ንሓደጋ ሞት ተጋሊፆም ፡፡
ኤች 1ኤን 1 ብቐዳምነት ህፃናትን መናእሰይን ዘጥቀዐ እንትኾን ንሞት ሐደጋ ካብ ዝተጋለፁ ሰባት ውሽጢ 80 ካብ ሚኢቲ ዕድሚኦም ትሕቲ 65 ዓመት ኮይኑ ተመዝጊቡ ሓሊፉ እዩ፡፡ ጉንፋዕ ሓሰማ ብዘይተለመደ መልክዑ ንሰብ ፀጋ ዕድመ ዘየጥቅዕ እንትኾን ኣብ መወዳእታ ግና ሰብ ሞያ ጥዕና ብዝገበርዎ ርብርብ ክትባት ክርከበሉ ክኢሉ እዩ ፡፡
ዓለም ኣብዚ ሰዓት እዙይ እውን ከም ዝተለመደ ከቢድ ፈተና ገጢሙዋ ይርከብ፡፡ ኣብ ቻይና ክልል ሁባይ ዉሃን ኣብ ዝተብሃለት ከተማ ዝጀመረ ኮረና ቫይረስ አካላት መተንፈሲ ደቂሰብ ብምህዋኽ ናብ ደረጃ ሞት ዘብፅሕ አዚዩ ተላባዓይ ሕማም ገጢምዋ ይርከብ፡፡
ኣብ ወርሒ ታሕሳስ 2012 ዓም ዝጀመረ እዚ ተላባዓይ ሕማም ንሃገርና ሓዊሱ 193 ሃገራት ዓለም ተባፂሑ ይርከብ፡፡
ኮረና ቫይረስ ብደረጃ ውድብ ጥዕና ዓለም ሓደገኽነቱ ተገምጊሙ ናይ መጠንቀቕታ ደወል ዝአወጀ እንትኾን ብዙሓት መራሕቲ ሃገር ዝተፈላለየ ሜላ ምክልኻል ተኸቲሎም ናብ ህዝቦም ፃዉዒት እናቕረቡ ይርከቡ፡፡
ኮረና ቫይረስ ቅድሚ ሀዚ ካብ ዝነበሩ ተላባዕቲን ሐደገኛታት ሕማማት ዝፍለየሉ ምኽንያት¸ብምክልኻል ጥራይ ኩሉ ሰብ ክድሕን ዝኽእለሉ ዕድል ዘሎ ምዃኑ እዩ፡፡ ብኽልል ደረጃ እዚ ሕማም ንምክልኻል ዘኽእል ግብሪ ሓይሊ ዝተጣየሸ ኾይኑ ብሃገርን ውድብ ጥዕና ዓለምን ዝወሃቡ ሓበሬታታት ተኸቲልካ ብምስራሕ ናይ ግልን ስድራን ሂወት ምሕላው ይከኣል እዩ፡፡
ብገብረዝግኣብሄር ሃይሉ


text:
ልዕሊ ብር 13 ሚሊየን ዝግመቱ ኣቕሑት ኮንትሮባንድ ተታሒዞም
ኣዲስ ኣበባ፣ 8 መጋቢት፣ 2012 (ኤፍ.ቢ.ሲ)ልዕሊ ብር 13 ሚሊየን ዝግመቱን ካልኦት ግምታዊ ዋጋ ዘይወፅአሎም ኣቕሑት ኮንትሮባንድን ተታሒዞም።
እቶም ኣቑሑት ኮንትሮባንድ ኣብ ዛሓለፉ ተኸታተልቲ 12 መዓልቲታት ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ኢትዮጵያ ዝተትሓዙ ምዃኖም ሚኒስቴር እቶት ኣፍሊጡ።
እቶም ዘይሕጋዊ ኣቑሑት፥ ካብ ባህርዳር፣ ጅግጅጋ፣ መተማ፣ ኮምቦልቻ፣ ሃረር፣ ኣዋሽ፣ ቶጎ ውጫሌ፣ መቐለ፣ ክልል ዓፋር ዞባ 3 ወረዳ ዱለቻ፣ ዞባ ምብራቕ ጉጂ ወረዳ ሻኪሶን ካልኦት ኬላታት መቆፃፀሪ ጣቢያ ኢዮም ተታሒዞም።
መሳርሒታት ጦር፣ ክዳውንቲ፣ ተሸከርከርቲ፣ ገይፀ መይፂ፣ ሺሻን ኣፋውስን፣ ግዘ ዘሓለፎም ምግቢታትን መሳርሒታት ኤሌክትሮኒክስን ዝበሉ ዘይሕጋዊ መሳርሒታት ከምዝኾኑን እውን ተገሊፁ።
ዘይሕጋዊ ዝውውር ኣቑሑት ኮንትሮባንድ፥ ብሕጋዊ መገዲ ቀረፅ ከፊሎም ፍርያታት ናብ ውሽጢ ዓዲ ዘእትዉ ነጋዶ ክጉድኡ ከምዝገብር ካብ ሚኒስቴር እቶት ዝረኸብናዮ ሓበሬታ የረድእ።
እዋናዊን ሓዱሽን ሓበሬታ ንምርካብ ናይ ቴሌግራም ገፅና ሰብስክራይብ ይግበሩ/ራ!
https://t.me/tigrignafana


text:
ምኽሪ እንታይ ማለት እዩ፧
ጥዕና ከለና ኸ ናብ ሓኪም ምኻድ የድሊ ድዩ፧
ብዛዕባ ናይዚ ሃገር ኣብ ማሕበራዊ ኮነ ኣብ ናይ ጥዕና መዳያት ፈልማዊ ዝኾነ ኣንፈታት ክንህበክንን ናይ ነጻን ዘይወገናዊን ዝኾነ ምኽርን ሓበሬታን ብዛዕባ ጥንሲ ክንልገሰልክንን እዩ ድልየትና። ኣብ ጸገም ምስ ትህልዋ ወይ ውን ሓፈሻዊ ምኽሪ ምስ ትደልያ፡ ኣብ ብዙሓት ናይ ኣማኸርቲ ቦታ ኬድክን ሓገዝ ክትረኽባ ትኽእላ ኢኽን። ኣብ ጀርመን ከምዚ ዓይነት ተግባራት ዝውቱርን ልሙድን ምዃኑ ክንሕብር ንፈቱ።
1. ጥንሲ:
ዝኾነት ጓል ኣንስተይቲ ወይ ዝኾነ ወዲ ተባዕታይ ንስጋዊ ርክብ፡ ምቛም ስድራቤትን ጥንስን ዝምልከቱ ሕቶታት ኣስተምህሮ ክወሃብ ወይ ክትወሃብ (ብዓንቀጽ 2,1 SchKG) ምሉእ መሰል ኣለዎ ወይ ኣለዋ።
ኣብ ቁዋም እዛ ሃገር ሰፊሩ ከም ዘሎ ከኣ „ዝኾነት ኣደ ክንክንን ደገፈን ናይ ስድራቤታ ክግበረላ መሰል ኣለዋ“። ጥኑሳት ደቀንስትዮ ከኣ (እዚ ማለት ኣብ ነፍስ-ወከፍ 4 ሰሙን፡ ኣብተን መወዳእታ ክልተ ኣዋርሕ ከኣ ኣብ ክልተ ሰሙን) ናብ ሓኪም ወይ ኣውላዲት ብምኻድ ናይ ጥዕና መርመራታት ክግበረለን መሰል ኣለወን። ዘሕርሰ ሓኪም፡ ክኢላ ማማይ፡ ናይ ምውላድ ክንክን ኮርስ፡ ከምኡ ‘ውን ዝሓርስሉ ክሊኒክ ጥኑሳት ባዕለን ክመርጻ ይኽእላ እየን። ናይ ኣደነት ታሴራ ምስ ተዋህበን ድማ እንተ ወሓደ ሰለስተ ግዜ ናይ ኡልትራሻል (ብኮምፕዩተር ኩነታት ህጻን ኣብ ከብዲ መመርመሪ) መርመራ ይግበረለን።
ካብ መጀመርያ፡ ማለት ካብ ምውጣን ስድራቤት ኣብ እዋን ጥንሲ ዘሎ መስርሕ ክሳብ ውላድክን ሰለስተ ዓመት ዝገብር ኣገልጉሎትና ክትጥቀማ ትኽእላ ኢኽን። ናይ ኣታዊ ገንዘብ ጸገማት፡ ናይ ጥዕና ሕቶታት፡ ግጭት ምስ መጻምዲ፡ ናይ ገዛ ምድላይ ጸገማት፡ ናይ ኣላዪት ህጻን ሓገዛት፡ ኣብ ዕረፍቲ ግዜ ዝግበር ናይ ስድራቤት ንጥፈታት፡ ናይ ማማይ ክፍሊ ምፍራሽ፡ ኣቐዲምካ ዝግበር ናይ ወረቓቕቲ ጉዳያት...ወዘተ ዝኣመሰሉ ጉዳያት ምስ ዝህልወክን ኣበይ ኬድክን እንታይ ሓገዝ ክትገብራ ከም ትኽእላ ነማኽር።
ድሕሪ ምሕራስክን ድማ ካብ ምምሕዳር ከተማ ናይ ህጻን ክብረ መዝገብ ወረቐት ክወሃበክን እዩ። ብድሕሪ እዚ ድማ በታ ኣላይትኽን ክትከናኸና ኢኽን ከምኡ ‘ውን ቀጻሊ ዝኾነ ጥዕናዊ መርመራታት ንህጻንክን ክግበር እዩ። ቤት ጽሕፈት መንበርን ስደትን፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎትን ኢሚግረሽንን ድማ ናይዚ ክብረ መዝገብ ቅዳሕ ወረቐት ክትህብዎም ኣለኩም።
2. ግጭት ኣብ እዋን ጥንሲ:
ሓደ ሓደ እዋን ጥንሲ ዘይምቹግ ኩነታት ይፈጥር እዩ። ምናልባት ሓቦኽን ትጽንቅቓሉ ግዜን ትደኽማሉ ግዜን ሓገዝ ትደልያሉን ክኸውን ይኽእል እዩ ትገብርኦ ይጠፍኣክን ብፍርሂ ውን ክትወሓታ ትኽእላ ኢኽን።
ኣብ ከምዚ ኩነታት እምበኣር ንሕና ግዜ ወሲድና ንኹነታትክን ብዘይ ዝኾነ ውጽኢታዊ መኽሰብ ምኽሪ ንልግስ ከምኡ ‘ውን ጉዳይክን ብምስጢር ንዕቅብ። ጎኒ ጎኑ ከኣ ምስ ውላድክን ትኸድኦ ጥጡሕ መገዲን ዝተፈላለዩ ሓገዛትን ነናድን ነበርክትን። ኣብተን ናይ መጀመርያ ዘለዋ 12 ሰሙናት ጥንስኽን ከተስድደኦ ምስ ትደልያ፡ ብሕጊ መሰረት ኣብ ብመንግስቲ ዝተረጋገጸ ናይ ጥንሲ ኣማኸርቲ ኬድክን ፍቓድ ከተውጽኣ ኣለክን። ኣብ መንጎ እቲ ናይ ምኽሪ ዝርርብን ምስዳድ ጥንሲ ዘሎ ግዜ ድማ ካብ 3 መዓልቲ ክሓልፍ የብሉን። ብድሌትክን ከኣ ድሕሪ እቲ ምኽሪ እቲ ዘድሊ ምስክር ወረቐት ክወሃበክን እዩ። እቲ ናይ ጥንሲ ምስዳድ መስርሕ ወይ ብመድሃኒት ምውሓጥ ወይ ድማ ብኦፐረሽን ዝዓይነቱ ኣገባባት እዩ ዝሰላለል። እዚ ግን ሓኪም ጥራይ እዩ ዝውስኖን ዘተግብሮን። ድሕሪ ምስዳድ ጥንሲ እውን ምኽርን ሓበሬታን ካባና እንተ ደሊኽን፡ ኣብ ዝኾነ እዋን ክንተሓባበረክን ድልዋት ኢና።
3. ቅድሚ ምሕራስ ዘሎ መርመራታት:
ኣብ እዋን ጥንሲ፡ እቲ ኣብ ከብዲ ዘሎ ህጻን ዝኾነ ጸገማትን ሕማማትን ንኸይህልዎ ንምፍላጥ ብናትክን ናይ ደቀንስትዮ ሓኪም ዝግበር መርመራታት (Pränataldiagnostik) ዝበሃል ኣሎ። እዚ መርመራታት ንዓኽን ወይ ኣቕሳኒ ወይ ከኣ ኣሻቓሊ ክኸውን ይኽእል እዩ። ስለዚ ብዛዕባ ከምዚ ዝኣመሰሉ መርመራታት ንምውሳን እውን ብዘድሊ ሓበሬታታት ምኽሪ ክንህበክን ንኽእል ኢና (ናይ ክፍሊት!)
እቲ ኣብ ከብድኽን ዘሎ ህጻን ዝኾነ ጸገማት ምስ ዝህልዎ ድማ፡ ጽዑቕ መርመራታትን ምድላዋትን ናይቲ ሕሙም ህጻን ሓቢርና ንገብር። ብሰንኪ እቲ ጸገማት ጥንስኽን ክቋረጽ (ክስደድ) ምስ ትደልያ ድማ ነቲ ከቢድ ውሳኔን ጽንኩር ግዜን ክትብድህኦ ኣብ ጎንኽን ጠጠው ንብል።
4. ስእነት ውላድ ብዘይ ድሌት:
ኣብዚ ሃገር ዑቕባ ምስ ትሓታ መጀመርያ ስሩዕ ናይ ህይወት መድሕን ውሕስነት ኣይኮነን ዘለክን። ሃንደበታዊ ወይ ከቢድ ሕማም ምስ ዘጋጥመክን ጥራይ ኢኽን ብነጻ ክትሕከማ ትኽእላ። ብተወሳኺ እውን ጥኑሳት ኣንስቲ፡ ግዳይ ኲናት ወይ ግፍዒ ዝኾኑ ሰባት ከምኡ ‘ውን ስንክልና ዘለዎም ሰባት እውን ፍሉይ ክንክን ይግበረሎም እዩ። ውላድ እንተ ኣብዩክን እሞ ኸኣ ብሕክምናዊ ኣገባብ ክትጠንሳ ደሊኽን ግን እቲ ኩሉ ወጻኢታት ሕክምና ምስ ክብሩ ካብ ጁባኽን ክትሽፍንኦ ኣለክን። ክሳብ እቲ ስሩዕ ናይ ህይወት መድሕን ዝወሃበክንን ሕክምናዊ መስርሕ ትጅምራን ግን ብርትዓዊ ዋጋ እቲ ጸገማት ንክፍለጥ፡ ንኣብነት ምክትታል ናይ ጽግያት ስሩዕ ዙረት ፡ ኡልትራ ሳውንድ፡ ናይ ሆርሞን መርመራ፡ ብቕዓት ዘርኢ በዓል ቤትክን ... ወዘተ ከተዘውትራ ትኽእላ ኢኽን። ኣብዚ ግን እቲ መጻምድትኽን ወዲ ተባዕታይ እውን ብልክዕ ከማኻን ክምርመር ኣለዎ። ምኽንያቱ ናይ ዘይምውላድ ተኽእሎ ብደቅንስትዮ ጥራይ ዘይኮነ ብደቅተባዕትዮ እውን በተዛማዲ ኣገባብ ስለ ዘጋጥም። ኣብቲ ንሕና ንህቦ ምኽሪ ብዛዕባ ምምካን ኮነ ምጽጋይ፡ ናይ ኣካላዊ ኣገባባት፡ ከምኡ ድማ ብዛዕባ ዕድላትን ሳዕቤናትን ሕክምና ሓበረታታት ትረኽቡ ብተወሳኺ ድማ ብሰንኪ ናይ ምውላድ ጸገማት ዘጋጥሙ ከም ሓዘን፡ ሕርቃን፡ ቅንኢ፡ ስምዒት ገበነኛ ምዃን፡ ጸቕጢ ናይ ስድራቤት፡ ግጭት ኣብ ሓዳር፡ ናይ መጻኢ ራኢን ኣማራጺታትን ከመይ ጌርኩም ትምክትዎ ትምህርቲ ነቕስም።
5. ማህረምቲ / ጭኮና:
ደቀንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ኣብ ጀርመን ሓደ መሰል እዩ ዘለዎም። ዝኾነ ዓይነት ኣካላዊ ማህረምቲ ኮነ ስነ-የእምራዊ ጭኮና ንደቀንስትዮ፡ ንደቂ ተባዕትዮ ወይ ንህጻናት ዋላ እውን ኣብ ሓዳርን ስድራ-ቤትን እንተኾነ ኩልኩልን ዘቕጽዕን እዩ። ከምዚ ምስ ዘጋጥመኩም ናብቶም ኣማኽረቲ ሰራሕተኛታትና ኪዱ፡ ምስጢራዊ ዝኾነ ሓገዝን ክንክንን ክንገብረልክን ኢና። ኣብ ህጹጽን ኣስጋእን ዝኾነሉ እዋን ድማ በዛ ናይ ናጻ ክፍሊት ቁጽሪ ተሌፎን 08000 116016 ደዊልክን ምስጢራዊ ዝኾነ ኣስተምህሮታት ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ክትረኽባ ትኽእላ ኢኽን።
6. ምስጢራዊ:
እንታይ ከም ትገብራ እንተ ጠፊኡክን፡ ጥንስኽን ክትሓብኣ ተገዲድክን ወይ ውን እንተ ኸፍእስ ንበይነይ ከዕብዮ እየ ውላደይ ትብላ ኮይንክን፡ ብዕቁብ ምስጢር ከመይ ጌርክን ከም ትሓርሳ ምሳና ክትማኸራ ትኽእላ ኢኽን።
ውላድክን ሕክምናዊ ክንክን እንዳ ኣማላእክን ክትሓርሳ ትኽእላ ኢኽን። ስምክን ምጥቃስ እውን ኣየድልየክንን እዩ። ኣብ ቅድሚ ሕርሲን ድሕሪ ሕርሲን ዘሎ ግዜ ከኣ ንሕና ኣብ ጎንኽን ኮይና ነማኽረክንን ንሕግዘክን። ኩሉ ዘድሊ ዘበለ ሓገዛት እውን ካባና ትረኽባ። መሰላትክን መሰል እቲ ህጻንን እውን ዝተማልእ እኸውን። ኩነታት መነባብሮ መዋጽኦ ዘይብሉ ኮይኑ እንተ ተሰሚዑክን ድማ ኣብቲ ሚስጢራዊ ሕርሲ እኹል እዋን ኣለክን ክትሓስባሉ። ኩነታት ፍጹም ዘይጥዑም ኮይኑ እንተ ተሰሚዑክን ውላድክን ናብ ጥዑማት ወለዲ ክወሃብ ይከኣል እዩ። እንተ ተጠራጢርክን ድማ (ካብ ሕርሲ ጀሚርክን ክሳብ ናይ ሞግዚት ስምምዕ ትፈራረማ) ውላድክን ክትዕቅባ ኣብ ዝኾነ ሰዓት ሓሳብክን ክትልውጣ ትኽእላ ኢኽን። ኣብዚ ከቢድ ውሳኔታት ድማ ንሕና ኣብ ጎንኽን ኮይና ንሕብሕበክን! (ብዝተፈላለዩ ቋንቋታት ዝግበር ናይ ሓገዝ ተለፎን 0800 4040020).
ማሕተም ክፍሊ ኣማኸርቲ፡ ቀጻሊ ቆጸራና፡ መዘከርታ ጽሑፍ


text:
ገጣሚ፡ ዮናስ ወልደሩፋኤል ኣሕታሚን ዘርጋሕን፡ ኣሕታሚ እምኵሉ ዓመተ-ሕትመት፡ 2019 መጽሓፍ እንቶሽ ከምቲ ልዒሉ ዝተገልጸ ብቐሺ ዮናስ ወልደሩፋኤል ዝተጻሕፉ ግጥምታት ሒዛ ብኣሕታሚ እምኵሉ ዝተሓትመት መጽሓፍ እያ፡፡ ኣብ መእተዊ ንብዙሕ ምርምርን ተገንዝቦን ስነ-ጽሑፍ ካብኡ ናብኡ ድማ ስነ-ግጥሚ ዝዕድም ጽሑፍ ብገጣሚት ይርግኣለም ፍስሃ ዝተጻሕፈላ ድማ እያ፡፡ ኣብ መጽሓፍ እንቶሽ ዘለዉ ግጥምታት ንምስትምቓር ይዅን ንምርዳእ መራትዕን መደግፍታን ዘየድሊ እኳ […]
Read More እንቶሽ፡ ከም ጠስሚ ኣብ ልዕሊ ሽሮ ንቛንቋን ባህልን ትግርኛ
መእተዊ ርቀትካ ዕጣን፡ ጋዜጠኛን ገጣምን ግርማይ ኣብርሃም ዝተገጥሙ ግጥሚታት ሒዛ፡ ብኣሕተምቲ ሕድሪ ዝተሓትመት መጽሓፍ እኵብ ግጥምታት እያ። እዛ 87 ግጥሚታት ሓቚፋ ኣብ 2018 ዝተሓትመት መጽሓፍ፡ ሓቚፋቶም ዘላ ግጥሚታት ኣብ መቓን ነዊሕ ግዜ ዝተጻሕፉ ምዃኖም ካብቲ ኣብ መእተዊ ብገጣሚ ተጻሒፉ ዘሎ “ንመዓስ ከይበልኩ ቕድሚ ሓያሎ ዓመታት በብሓደ ኽጽሕፎም ዝጀመርኩ ግጥሚታተይ እነሀዉ ባይቶ ኣቚሞም፡፡” ዝብል ምሉእ ሓሳብ […]
Read More ርቀትካ ዕጣን፡ ኣብ መንጸፍ ሓቦ፡ ተስፋን ትዕግስትን ዝተሃናዘዩላ መጽሓፍ
ኣብ The Lovers and the Despot እትብል ደኲመንታሪ ፊልም ዝርከቡ ክልተ ደቡብ ኮርያውያን ኣዘንተውቲ፡ ኣብ 1978 ብኣባላት ጸጥታ ሰሜን ኮርያ ተጨውዮም ናብ ሰሜን ኮርያ ዝተወስዱ ኰይኖም፣ ኣብኡ ንኸባቢ 8 ዓመታት ብኣስገዳድ ፊልምታት ከፍርዩን ክሰርሑን ዝተቐሰቡ እዮም። እዞም ኣብ እዋኖም ኣብ ደቡብ ኮርያ ከዋኽብቲ ኢንዱስትሪ ፊልም ዝነበሩ፡ ሓደ ወዲ ተባዕታይን ሓንቲ ጓል ኣስተይትን፣ ግዳያት መጭወይቲ ዝዀንሉ […]
Read More ምህናጽን ምዕናውን ሕብረተ-ሰብ ብመገዲ ስነ-ጥበብ
“ዘይቀበረት: ዘይቀበጸት ነብሲ ኣይትድቕስ ኣይተማሲ ምህሙን ተስፋ’ያ ‘ተቋሲ” ተደጋጊሙ ከምዝግለጽን ዝርአን፣ ሓደ ካብ ዕማማት ግጥሚን ገጠምትን ንሂወት ሕብረተ ሰባትን ኣጋጣሚታቱን ዝድህስስ፣ ካብ ዳህሳሱ ነቒሉ ብዝተፈላለየ መልክዓትን መንጽራትን ጠሚቱ፣ ትዕዝብቱ፣ ተምሳጡ፣ መግናሕቱ፣ እህህታኡ፣ ሓጎሱ፣ መጠንቀቕታኡ ብቕኔ ዘቕርብ እዩ። ንምስሊ ቀዳማይን ካልኣይን ኲናት ዓለም ብዝተፈላለየ መልክዓቱ ከንጸባርቑ ዝተጻሕፉ ግጥምታት ናይ ዝተፈላለዩ ናይ እዋኑ […]
Read More እዋናውያን ግጥምታት ኣብ ምስናድ ታሪኻዊ ፍጻሜታት ሂወት ኤርትራውያን
“… ትብዓት‘ዶ ሪኢኻሎም ገለ ፈይታ ነጥሪ ባይታ ተለለወ ምስ ሓመዱ ክምጥምጡ ፍቕሪ፧“ “ኣብ ጥንታዊ ሂወት በደይዊንን ሓፈሻዊ ዓረባውን ምብራቓውን ዓለምን፣ ቀንዲ ንጥፈታት ስነ ግጥምን ገጠምትን፣ ንባህላውን ያታውን ንጥፈታት እቲ ሕብረተ-ሰብ ምሕላውን ምዕቃብን ኮይኑ፣ ከምኡ ድማ ከም ባሬላ ኮይኑ ታሪኽ ብምስናድ ናብ ዝቕጽል ወለዶ ምትህልላፍ እዩ ነይሩ። ምጽሓፍን ምንባብን ዝኽእል ዳርጋ ገጣሚ ጥራይ እዩ ነይሩ […]
Read More ግጥሚ፣ ኣብ ምዕቃብን ምትሕልላፍን ያታ፣ ባህልን ታሪኽን
“ሰነድ፣ ናይቲ ግዳይ ዲክታተርያዊ ስርዓትን፣ ብሰንኩ ዝሰዓበ ስደትን ስነ ኣእምሮኣዊ ቀውስን ዝኾነ መንእሰይ” ድምጺ ልቢ መጽሓፍ እኲብ ግጥምታት ብርሃነ ገብረህይወት ኮይና፣ ኣብ 2016 ንሕትመት በቒዓ፣ ኣብ ስደት ንዕዳጋ ዝተዘርግሐት መጽሓፍ እያ። ኣብዛ መጽሓፍ 115 ግጥምታት ኣብ 187 ገጻት ተሓቚፎም ይርከቡ። ኣብዛ መጽሓፍ ሰፊሮም ዘለዉ ግጥምታት ኣብ ጒዕዞ 17 ዓመት ዝተጻሕፉ ምዃኖም በቲ ኣብ እግሮም […]
Read More ድምጺ ልቢ፣ ምስሊ ኤርትራዊ መንእሰይ
ልቢ ወለድ ትጽሕፍ ዲኻ? እንታይ ዓይነት ልቢ ወለድ? ንግዳዊ ስነ ጽሑፍ (Commericial fiction) ወይስ ስነ ጽሑፋዊ (Literary fiction)… ካበየናይ… ኣበየናይ… ኢኻ ተተኹር? እስከ ንገረኒ፡ ገበናዊ ልቢ ወለድ ( Mysteries Fiction): ሳይንሳዊ ልቢ ወለድ (science fiction): ዘሰንብድ ወይ ዘርዕድ (Honor or Thrillers Fiction): ፍቕራዊ ልቢ ወለድ፡ ታሪኻዊ ልቢ ወለድ፡ ፋንታዝያዊ ልቢ ወለድ. . . ካብዚታት […]
Read More መባእታዊ ኣገባብ ልቢ ወለድ


text:
ብፖለቲካዊ ተነጽሎን ሕጽረት ሸርፊ ወጻእን ተጠቒዑ፡ ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ “ ካብ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ እዋን፡ ብዝኾነ መንገዲ ናብ ስደት ዝኸደ ኤርትራዊ ብሓፈሻ፡ ናብ ኤርትራ ክኣቱን ካብ ኤርትራ ክወጽእን ኣፍቂድና ኣለና” ዝብል ጎስጕስ ብኣኼባታት መልክዕ ከካይድ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ብፖለቲካዊ ተነጽሎን ሕጽረት ሸርፊ ወጻእን ተጠቒዑ፡ ብህዝቢ ኤርትራ ተኻዒቡ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ “ ካብ ኤርትራ ኣብ ዝኾነ እዋን፡ ብዝኾነ መንገዲ ናብ ስደት ዝኸደ ኤርትራዊ ብሓፈሻ፡ ናብ ኤርትራ ክኣቱን ካብ ኤርትራ ክወጽእን ኣፍቂድና ኣለና” ዝብል ጎስጕስ ብኣኼባታት መልክዕ ከካይድ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ሎሚ 8 መጋቢት መበል ሚእቲ ዓመት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ እዩ። ኤርትራውያን ደቅንስትዮ ኸኣ፡ ኣብዚ ኣገዳሲ ዕለት ‘ዚ፡ ኩነታተን ገምጊመን ተራአን ዘጕልሕ ዕማማት ከዋድዳ ይግባእ።
ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ንኤርትራ ብኹዑሶ ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ብስጉምታ እያ ወኪላታ።
እታ ዝሓለፈ ቀዳም፡ 13 ታሕሳስ ኣብ ናይሮቢ፡ ኬንያ፡ ተሸሪባ ዝተረፈት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ካብቲ ኩሎም መንእሰያት ኤርትራ ብቐጻሊ ዝወስዱዎ ዘለዉ ስጉምቲ ዝተፈልየ ስጉምቲ ኣይወሰደትን። መሳቱ ኣባላት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ወግሐ ጸብሐ፡ ድብያታት ሓለዋ ዶብ ህግደፍ ዕጅብ ከይበሎም፡ ሓለዋ ዶብ በድራጋ እናተኮሱሎም፡ ናብ ኩሉ መኣዝናት፡ ንኢትዮጵያ፡ ንሱዳን፡ ንየመን ይጸሩ ኣለዉ። ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ከኣ፡ በዚ ዝወሰደቶ ስጉምቲ፡ ብኻልእ ኣዘራርባ “ቺቺሮ ብዘይ ቲፎዞ ፡ እንታይ ክገብሮ” እያ ትብል ዘላ።
ብ18ን 19ን መስከረም 2001፡ ሚኒስተራትን ጀነራላትን ዝርከቡዎም፡ ኣባላት ማእከላይን ሃገራውን ባይቶ ዝነበሩ፡ ገዳይምን ህቡባትን ተጋደልቲ (G15)፡ ፕረዚደንት ብሕጊ ኪቕየድ፡ ቅዋም ኪትግበር፡ ስልጣን ናብ ህዝቢ ኪርከብ፡ ናጻ ፖለቲካውያን ማሕበራትን ሰልፍታትን ኪቆማ፡ ፍሉይ ቤት ፍርዲ ኪፈርስ፡ ሃገራዊ ገምጋም ስራሕ ኪግበር፡ ብምሕታት ናብ ህዝብን ተጋደልትን ቅሉዕ ደብዳቤ ዝጸሓፉ መራሕቲ፡ ብንግሁኡ ተሃዲኖም ተወሲዶም ደሃዮም ጠፍኤ።
ሃገርና ኤርትራ ኣብዚ እዋን ‘ዚ ብዘይካ ሓደ ነገር ዘለዋ የብላን። ባይቶ የልቦን! ተቓወምቲ ሰልፍታት ወይከ! ቤት ፍርዲ ኣበደን! ልዕሊ ኹሉ ፕረስ ወይ ከኣ መራኸቢ ብዙሃን ሽታ ማይ ኮይኑ ኣሎ። ኣብዛ ብናፍቖትን ጥምየትን ናይዚ ኹሉ ጸጋታት ማሲና ዘላ ሃገርና ግን ሓደ ህጣራ ነገር ኣሎ። ውልቀመላኽነት። “እንኮን ዓኮን”!
መኪና ህግሓኤ ሓደ መራሒን ብርክት ዝበሉን ተሓጋገዝትን ሒዛ ነስመራ ክትኣቱ ከላ ምስኪናይ ህዝብና፣ “ደጊም ሞት ከም ኣዳም፣ ሃገርና ሽሻይ ብሽሻይ ክትከውን’ያ! ደርጊ ካብ ጠፍአ ኩሉ ሓጥያትና ንግፍ ኢሉ ምስኡ ክበንነልና’ዩ! ኣምላኽ ነዛ መዓልቲዚኣ ከየርኣኻ እንቋዕ ኣይቀተልካና፣ ወዘተ” ዘይበለ ኣይኮነን፣ እዚ ትምኒት’ዚ ከም ጨው ሓቒቑ ክተርፍ ግን ግዜ ኣይወሰደን።
ነዛ ኣብ ታሕቲ እትርእዩዋ ን ወ/ሮ ሶፍያ እትምልከት ናይ ‘ደወል’ ጽሕፍቲ ምስቲ ኣሰንዩዋ ዘሎ ስእልታት ምስ ኣንበብኩ ምስ ዝሓደረኒ መረዳእታ ትሰማምዑ ኣንበብቲ ክረክብ ተስፋ እገብር። መረዳእታይ ከካፍለኩም፡-


text:
ኮምሽን ንዝተዋህቦ ናይ ጊዜ ሕጽረትን ሰሌዳን ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዕቱብ ስርሑ እናሰላሰለ፡ እንሆ ኣብ ሰላሳ ከተማታት ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ዝገበሮ ዕዉት ዑደታት፡ 30 ህዝባዊ ሽማግለታት ብምቛም ንቕድሚት ይግስግስ ኣሎ።
ሎሚ’ውን ከም’ቲ ናይ ተበግሶ ሕዳር 2008፡ “ክህብ ዝበለ ብንያት” ዝብል ጭርሖ ኣልዕሊና፡ ናይ ኣካለ-ጽጉማትና ንናይ 2011 ዓመታዊ ባጀት ንምርካብ ናብ ህዝብናን ለገስቲ ትካላትን ጸዋዒት ነቕርብ።
ትማሊ 6 ሕዳር ‘ደሃይ ካብ ኤርትራ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዝተዘርግሐ ሓበሬታ፡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ብልሽውና ክሳብ ክንደይ ሳዕሪሩ ከምዘሎ ጠቒስናልኩም። ሎሚ ድማ ከም ኣብነት ናይዚ ሕማም’ዚ ኣብ ናይሮቢ ኬንያ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ህግደፍ ዝተኸስተ ጉዳይ ነቅርበልኩም።
ኩልና ከም እንፈልጦ ስውኣትና ወትሩ አብ ዝኽርና ምህላዎም እዩ። እንተ ኮነ ግን 20 ሰነ ነቶም እዛ ሎሚ ሃገረ ኤርትራ እናተባህለት ትጽዋዕ ዘላ ሃገር እቲ ዝግባኣ ክብርን ስፍራን አብቲ ናይ ዓለማዊ ካርታ ንኽትውንን ግብራዊ ዝገበሩ ንጹሃን ሰማእታት ኤርትራ ብኽብርን ብድምቀትን እንዝክረላ ረዛን ዕለት እያ።
ብሰንኪ ጻሕታሪ ተግባራት መሪሕነት (ህ.ግ.ደ.ፍ.) ብ23 ታሕሳስ 2009 ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፡ ዝወጸ ውሳኔ ብይን ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝወጸ ብምዝካር ንኣባላት ህ.ግ.ደ.ፍ. ካናዳ ዝተዋህበ መተሓሳሰቢ ዘሐጉስ ስጉምቲ ብምውሳድኩም ሓጎሰይ ወሰን የብሉን።
ፈስቲቫል ህግደፍ ምዕራባዊ ዞና ሰሜን ኣሜሪካ ካብ 14 ነሓሰ ስጋብ 16 ነሓሰ ኣብ ከተማ ኦክላንድ ብዘይ ሓደ ፍረ ተዛዚሙ። ሕግደፋዉያን ዘመኖም ከምዘብቅዔ ከም ጸሓይ ቀትሪ ተኾሊዑሎም። ዘይተኣደነ ገንዘብ እዮም ኣጥፊኦም ኣለና ንኽብሉ። ቁጽሪ ተሳተፍቲ ግና ኣይግድን። ናብቲ ባህላዊ ምሸት ዝኸዱ መብዛሕትኦም ትሕቲ ዕድመ ህጻውንቲ ኣብ ርእሲ ምኻኖም እቶም ዝርካቦም ዓበይቲ ድማ ነቲ ስርዓት ኣሚኖምሉ ዘይኮነስ ንቆርጫጭ ክርእዩ ኢሎም እዮም ከይዶም። ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ኣዳልዮም እተን ቅድሚ ሕጂ ዝሳተፋ ዝነበራ ካብ ኣርባዕተ ዘይውሕዳ ጋንታት ስለ ዝኣበያ እቲ ዉድድር ኣብ ዓሰርተ ሓሙሸተ ዘይበጽሑ ሜዳ ዘይመልኡ ተጻወቲ’ዩ ተሓጺሩ። እዚ ካብ ሰለስተ ስጋብ ኣርባዕተ ሽሕ ህዝቢ ዝሳተፎ ዝነበረ ውድድራት ካብ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ሚእቲ ዘይበዝሑ ሰባት እዮም ተሳቲፎሞ። እቲ ህዝቢ ብሃንቀዉታ ዝተጸበዮ ጸወታ ግና ግጥም ህግደፍን እባላት ማሕበር ኤርትራውያን መንእሰያት ንለውጥን እዩ ኔሩ።


text:
ኤስ ኦኤስ ሜዲተራንንያን ዝተባህለ ትካል ግብረ ሰናይ ኣስታት 81 ስደተኛታት ትማሊ ሰንበት ቕድሚ ቑሩብ ደቓይቕ ድማ 105 ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ ምሓኖም ገሊጹ’ሎ።
ሓካይም ብዘይዶብ ኣብ ናይ ትዊተር ገጹ ብዘስፈሮ መልእኽቲ መሰረት ዳሕረዋይ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ናይ ህይወት ኣድሕን ጀልባ ብምትዃሱ ስደተኛታት ናብ ባሕሪ ምውዳቖም ግን ኹሎም 105 ስደተኛታት ብደሓን ናብታ ዓባይ መርከብ ምብጽሖም ሓቢሩ ኣብዚ ሕጂ እዋን 356 ስደተኛታት ኣብታ መርከብ ከምዘለው ገሊጹ።
እቲ ትካል እቶም ስደተኛታት ነቶም ኣቐዲሞም ኣብታ መርከብ ዝጸንሑ 130 ስደተኛታት ከምዝተጸንበርዎም ሓቢሮም ኣለው።
እታ ብሓካይም ብዘይዶብ ትውነን መርከብ ካብ ገማግም ባሕሪ ከተማ ትሪፖሊ ኣስታት 50 ማይልስ ርሒቓ ኣብ ዓለምለኸ ማያት ትጉዓዝ ከምዝነበረት ብምግላጽ “ኣብቲ ቦታ ዝነበርና ንሕና ጥራይ ኢና፡ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ነቲ ናይ ርድኡና መልእኽቲ እቶም ስደተኛታት ግብረ መልሲ ኣይሃቡን” ክብል ኒኮላን ሮማኑኽ ንኤኤፍፒ ሓቢሩ።
ሓካይም ብዘይዶብ 17 ካብቶም ብሰንበት ዝደሓኑ ስደተኛታት ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ምኻኖም ሓቢሩ’ሎ።እቲ ትካል ብተወሳኺ መብዛሕትኦም እቶም ዝደሓኑ ሱዳናዊያን ምዃኖም ይገልጽ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ዋንነታ ናይ ስፔን ዝኾነት ፕሮኣክቲቭ ኦፕን ኣርምስ ዝተባህለት መርከብ ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ 160 ስደተኛታት ሒዛ ዝቕበሎም ኣውሮጳዊት ሃገር ብዘይምርኻባ ንመበል 10 መዓልቲ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ደው ኢላ ከትርከብ ይፍለጥ።


text:
ብምኽንያት ቪሲታ ኣድ ሊሚና ኣፖስቶሎሩም Visita ad Limina Apostolorum ማለት ካብ ሓምሻይ ዓመት ድርኩኺት ባሲሊካ ቅዱስ ጳጥሮስ ባዚሊካ ቅዱስ ጳውሎስን ንምስላም ካቶሊካውያን ብፁዓን ጳጳሳት ዝገብርዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዝኣተዉ ኣብ ምስሪ ናይ እስክንድሪያ ምስራቓዊት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ዝሓለፈ ሰኑዕ ዕለት 6 ለካቲት 2017 ዓ.ም. ምስ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ተራኺቦም ብዛዕባ ኣብ ምስሪ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ህልው ኩነታት ዘትዮም ካብ ቅዱስነቶም መሪሕ ቃል ከምእተቐበሉ ክፍለጥ እንከሎ።
ናይ እስክድርያ ኤጳርቅና ፓትሪያርክ ብፁዕነቶም ኢብራሂም ኢሳክ ሰድራክ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ቅድሚ ምርኻብ ምስ ቅዱስ ኣቦናን ምቕባል መሪሕ ቃሎምን ምዕዳኖምን ኣብ ዝተፈላለያ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባባርቲ ጳጳሳዊ ኣባይቲ ጽሕፈትን ቅዱሳት ማሕበራትን ጳጳሳዊ ኣቢያተ ምኽርታትን ምብጻሕ ከምእተኻየደን ገሊጾም፡ ምስ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝተኻየደ ርክብ ይብሉ፥ ብዛዕባ ሕንጸት ተመሃሮ ዘርአ ክህነትን ቀጻሊ ሕንጸት ወሉደ ክህነትን ዓለማውያን ምእመናንን ብቓልን ሕይወትን ኣብነት ኣብ ቤተ ክርስቲያንን ካብ ቤተ ክርስቲያን ወጻእን ፍሉዩ ቆላሕታን ንመንእሰይ ወለዶን ኣብ ዝምልከቱ ኣርእስታት ሰፊሕ ምይይጥ ተገይሩ ቅዱስነቶም ኣብዞም ነጥብታት ኣተኵይሮም ቅድም ኣቢሎም እውም ምዕዳን ከምዝለገሱን እቶም ኣብ ምስሪ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ቅዱስ ኣቦና ኣብ ምስሪ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ዑደት ንኽፍጽሙ ናይ ዕድመ ሰታሪት ከምዘረከቡ እውን ሓቢሮም ስለ እተገብረሎም ዕድመ ድማ ኣመስጊኖም ብጥንቃቔ ድማ ክሓስብሉ እየ እንክብሉ ከምዝመለሱ ዝሓበሩ ብፁዕነቶም ፓትሪያርክ ኢብራሂም ኢሳቕ ሰድራቕ ኣስዒቦም ብዛዕባ ማእከላይ ምብራቕን ምስርን ኣብ ዝምልከት ሕቶ እንክምልሱ፥ ዓመጽን ሁከትን ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ብሰፊሕ ዝረአይ እውን እንተዀነ ዓመጽ ዳርጋ ዕውሉም ኰይኑ እዩ፡ እቲ ኣብ ምስሪ ዘሎ ህልው ኩነት ናይ ምስሪ ሰናይ ዝሓስቡ መንግስትን እስላምን ክርስቲያንን ኩሉ ብዙሕ እዩ ዝሻቐልን ዝሓስብን እቶም ሰላም ዘይደልዩን ናይ ምስሪ መንግስቲ ክእለይ ዝደልዩ ናይ ገለ ገለ መንእሰያን ብስእነት ስራሕ እውን ዝተጠቕዑ ካልኦት ጉድለት ሓበሬታን ዘይኣፍልጦነት እናተጠቐሙ ናይዚ ናይ ሁከት ዕላማኦም መሳለጢያ ክገብርዎም ይርአይ ኣሎ፡ ማሕበረ ክርስቲያን ኣብ ምስሪ ውሁዳን ክፍሊ ሕብረተሰብ እዩ። እቲ ማሕበረ ክርስቲያን ድማ ነቲ መንግስቲ ኣል ኣሲሲ ደጋፊ ስለ ዝበሃል በቶም ኣኽረርትን ጸረ መንግስቲ ምስርን ተሃዳኒ እዩ ኢሎም።
ኣብ ልዕሊ ማሕበረ ክርስቲያን ዝፍጸም መጥቃዕቲ ብመንግስትን ብሰላማዊ ሕዝብን ክውገዝን ናይቲ መጥቃዕቲ ተሓተትቲ ንፍርዲ ንምቕራብን ግቡእ ፍርዲ ንምትሕልላፍ ዝግበር ዘሉ ኣሰራርሓ ኣባይቲ ፍርድን ሓይሊ ጸጥታን ዘርአይዎ ዘሎ ጻዕሪ ዘሕጉስ እውን እንተዀነ ዝቕተሉ ክርስትያን ምእመናን ኣብ ዝግበር ጸሎተ ፍትሓት ናይ መንግስቲ ኣካላትን ልኡካንን ክሳተፉ ምስ እትርእይ እቲ ዘሎ ሓድነት የሐጒስ። ኣብ ልዕሊ ማሕበረ እስላም ዝፍጸም መጥቃዕቲ እውን ማሕበረ ክርስቲያን ኣብ ልዕለይ ዳርጋ ዝተፈጸመ እዩ ቢሉ ዘርእዮ ምትሕብባር ንኡድ እዩ።
ኣብ 2013 ዓ.ም. ብኣሸበርቲ ዝወደማ ኣቢያተ ክርስቲያን መንግስቲ ንዳግማይ ሕንጸት ድጋፍ ይህብ እውን እዩ። ኵለን ዝዓነዋ ኣቢያተ ክርስቲያን ዳግማይ ተሓኒጸን እየን እዚ ዓቢይ ተበጽሖ እዩ ሽሕ እኳ ቤተ ክርስቲያን ንምሕንጻ ፍቓድ ምሕታት ዝብል ሕጊ እውን እንተሎ ኣብ ሓሳብን ተግባርን ብዙሕ ፍልልይ ኣሎ። ኣብ መንጐ ኣል ኣዝሃርን ናይ ምስልምና ሃይማኖት መንበረ ጥበብን ኣብ ግብጺ ናይ ኦርቶዶክስን ካቶሊክን ፕሮተስታትን ኣቢያተ ክርስቲያን ዘሎ ርክብ ሰናይ እዩ፡ ሰላማዊ ሕዝቢ ሃገሩ ዘፍቅር እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
ኣብ ዝኾነ ሕብረተሰብ ዝካየድ ህዝባዊ ቃልሲ፡ ቀንዲ ዓላማኡ እቲ ሕብረተሰብቲ ካብ ጭቆና ተጋላጊሉ ኣብ ዕለታዊ መነባብሮኡ ለውጢ ንምምጻእ ኢዩ። ለውጢ ክበሃል እንከሎ እቲ ጨቋኒ ስርዓት ተለዊጡ ህዝቢ ዝሳተፎ፤ ዝቆጻጸሮ ህዝባዊ ስርዓት ምቛም ማለት ኢዩ። ህዝባዊ ስርዓት ድማ እቲ ህዝቢ መሰሉ ተሓሊዩ ሓደ ኣብ ልዕሊ ሓደ ብባህሊ ይኹን ብሃይማኖት ዕብለላ ዘይብሉ ብማዕረ ዝነብረሉ ስርዓት ማለት ኢዩ። ብሓጺሩ ፍትሕን ዲሞክራስን ዝነገሰሉ ስርዓት፡ መሰል ዘጋታት ዝሕለወሉ ስርዓት ማለት ኢዩ። ኣብ መጨረሻ እዚ ህዝባዊ ስርዓት’ዚ ከይዱ ከይዱ ኣብቲ መነባብሮ ሕብረተሰብ ናይ ናብራ ለውጢ የምጽእ። ተዘይኮነ ሓደ ሕብረተሰብ ዝፈትዎም ደቁ ዘሰውእን ንብረቱ ዘወፍን ንጽድቂ ኢሉ ኣይኮነን። ወይ ድማ ንቕያ’ውን ኣይኮነን። ሓደ ሕብረተሰብ ብታሪኽ ጥራይ ኣይነብርን ኢዩ። እወ! ታሪኽ ግደ ኣለዎ። ብጌጋኻ እትእረመሉን ብጽቡቚ ከኣ እትሕበነሉን ኮይኑ ብህልዊ ኩነታት ኢኻ እትነብር። ካብዚ ሓሊፉ ናብ ምዕባለ ዘይትግበር ነጻነት ንሽሙ ታሪኽ ኰይኑ ኢዩ ዝተርፍ። ህግደፋውያን ናይ ሕጂ ምዕባሌ ገዲፎም ብዝሓለፈ ናሪኽ ኢዮም ክቑዝሙ ዝነብሩ።
ህዝቢ ኤርትራ ን30 ዓመታት ብረታዊ ቃልሲ ከካይድ እንከሎ፡ ንታሪኽ ኣይኮነን ወይ ድማ ንጸድቂ’ውን ኣይኮነን። ባዕዳዊ ስርዓት ኣውዲቑ ሓደ ካብኡ ዝሓሸ ፍትሓውን ዲሞክራስያውን ስርዓት ንምህናጽ ኢዩ ነይሩ። ወለዲ ዝፈትውዎም ደቆም ዝኸፈሉ ንባዶ ቅያ ኣይኮነን። እንታይ ድኣ ሓደ ፍትሓውን ዲሞክራስያውን ስርዓት ተተኺሉ ኣብታ ዝፈትውዋ ሃገሮም ምዕባሌ ንምምጻእ ኢዩ ነይሩ። ኣብ ስደት ከርታት ናብራ ዝነብር ዘሎ ህዝቢ’ውን ተመሊሱ ሃገሩ ንኸማዕብል ኢዩ ድልየቱ ነይሩ። ናይ ትምህርቲ ዕድል ሲኢኑ ዝነበረ መንእሰይ’ውን ዕድል ረኺቡ ንኽማሃር ኢዩ ነይሩ። ምኽንያቱ መንእሰይ ትውልዲ መሰረት ምዕባለን ቀጻልነትን ናይ ሓደ ሕብረተሰብ ስለ ዝኾነ። ሓረስታይ’ውን ሰላምን ርግኣትን ረኺቡ ዝሓሸ እቶት ንኽረክብ ኢዩ ነይሩ።ነጋዳይ’ውን ናጽነት ረኺቡ ከም ልቡ ክኣቱን ክወጽእን ምስ ዝኽእል ኢዩ ከፍሪ ዝኽእል። ኰታ ብሓጺሩ ዓላማ ናይቲ ቃልሲ ንምዕባሌን ራሕዋን ዝዓለመ ኢዩ ነይሩ።
ፍረ እቲ ቃልሲ ግን ዓላማኡ ሲሒቱ ኢዩ። ሓቂ ክንዛረብ እንተ ዀይኑ፡ ድሕሪ ናይ ሰለስተ ወይ ኣርባዕተ ዓመት ምምሕዳር ስርዓት ህግደፍ፡ ህዝቢ ኤርትራ እንታይ ክብል ጀሚሩ? ካብ ስርዓት ህግደፍ ስርዓት ደርጊ ይሓይሽ ክብል ጀሚሩ። እዚ ክብል ከሎ ህዝቢ ኤርትራ ስርዓት ደርጊ መሪጹ ኣይኮነን። ናጽነት ሃገሩ’ውን ጸሊኡ ኣይ ኰነን። ዝተቓለሰናሉን ዝተመነናዮን እዚ ኣይነበረን ማለቱ ኢዩ። ሓቁ ኢዩ ድማ። ከም ፍትሒ፤ ፍትሒ ኣይረኸበን።ከም ዲሞክራሲ፤ ዲሞክራሲ ኣይነገሰን። ብሓደ ሰልፊ ዝዕብለል እሞ ብሓደ መላኺ ውልቀ-መራሒ ዝጥቃዕ ስርዓት፡ ሓንቲ ሰንቲ ሜተር ንቐድሚት ክጉዓዝ ኣይከኣለን። በንጻሩ ኣብ ክንዲ ፍትሒ ማእሰርቲ፤ ኣብ ክንዲ ኣብያተ-ትምህረቲ ኣብያተ ማእሰርቲ፡ ኣብ ክንዲ ኣብያተ-ሕክምናን ክሊኒክን ማዓስከራት ዝበዝሓ ሃገር ኰነት። መነባብሮ’ውን ኣብ ክንዲ ሕረስ-ሓረስታይ ንገድ-ነጋዳይ ዝኸውን፡ ስርዓት ህግደፍ ዘሎ ሓይልታት ቁጠባ ኣብ ኢዱ ጨቢጡ፡ ሙሉእ ሕብረተሰብ ኣብ ድኽነት ዓዘቕቲ ወዲቑ ይርከብ። እቲ ብግዜ ባዕዳዊ መግዛእቲ ፎቖዶ ስደት ፋሕፋሕ ኢሉ ዝነበረ ሕብረተሰብ’ውን ኣብክንዲ ናብ ሃገሩ ገጹ ከምርሕ፡ በንጻሩ እቲ ኣብ ውሽጢ ዘሎ ህዝቢ ብፍላይ ድማ መንእሰይ ንስደት ይውሕዝ ኣሎ። ሰብ ከይዛረብ ኣብየት ከይብል ብፍርሒ ተዋሒጡ። ከምቲ ምሳሌ ዝብሎ “ ዳስ ሓውያስ ዝኣቱ’ምበር ዝወጽእ ነይብላ” ከም ዝበሃል ናብ ቤት-ማእሰርቲ ዝኣቱ’ምበር ካብ ቤት-ማእሰርቲ ዝወጽእ ኣይረኣናን። ብሓፈሽኡ እዛ ሃገርዚኣ ብዘይ ፍትሒ፡ ብዘይ ቅዋም እትግዛእ ናብ ሓደ ዓቢ ቤት-ማእሰርቲ ካንሸሎ ተለዊጣ ትርከብ። በሉ’ስ ከ! ህግደፋውያን በየናይ ስነመጎት ኢኹም ነዚ ስርዓት’ዚ ክትካላኸልሉ እትፍትኑ? ካብ ስርዓት ህግደፍ ስርዓት ደርጊ ይሓይሽ ዘየብል እንታይ ኣሎ? ኣቶ ኢሳያስ ወዲ ሃገር ስለ ዝዀነን(ንሱ ከማን ኣብ ሕቶ ምልክት ዘሎ ጉዳ ኢዩ) ንሽሙ ባንደራ ስለ ዘሎን ድዩ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስርዓት ደርጊ ዝሓይሽ?
ክቡራት ኣንበብቲ! ከስምረሉ ዝደለኹ ቀንዲ ነጥቢ፡ ናጽነት ሓደ ሃገር ምስ ምዕባሌ ዝተኣሳሰረ ኢዩ። ናብ ምዕባሌን ራህዋን ህዝቢ ዘይኸስት ናጽነት እንታይ ዓይነት ናጽነት ክበሃል ይካኣል? ንናጽነት ኤርትራ ዝተኸፍለ ዋጋ ከቢድ ኢዩ። እዚ ከቢድ ዋጋ’ዚ ናብ ምዕባሌን ጸጋን ሕብረተሰብ እንተዘይተተግቢሩ ናጽነት ንሽሙ እንታይ ዋጋ ኣለዎ? ናጽነትን ላዕላውነትን ሓደ ሃገር መሰረቱ ልዕላውነት ህዝቢ ኢዩ። ህዝቢ መሰሉ እንተ ዘይ ተሓሊዩ፡ ናብርኡ እንተ-ዘይተመሓይሹ፡ ናጽነት ንሽሙ እንታይ ትርጉም ይህልዎ? ጭቆና፡ ጭቆና ኢዩ። ከምኡ ስለ ዝዀነ ኢዩ ድማ ናብ ካልኣይ ቃልሲ ተኣትዩ። ንሕና ጥራይ ኣይኮናን ናብ ካልኣይ ቃልሲ ኣቲና ዘሎና። ብዙሓት ሃገራት መጀመርያ ንሽሙ ናጽነት ኣምጺኤን ናብ ህልም ዝበለ ሓርነታዊ ቃልሲ ከም ዝኣተዋ ታሪኽ ይሕበረና ኢዩ።
ካብዚ ቀጺለ፡ መቸስ ነብስኻ ምስ ካልኦት ምንጽጻር ናይ ለባም ኣተሓሳስባ ይመስለኒ። ምኽንያቱ ድማ ደረጃኻ ትፈልጥ ማለት ኢዩ። ናይ ኢሳያስ ምስ ዘይመዘናኻ በትሪ ምውጥዋጥ፡ ማለት ምስ በዓል ኣሜሪካ ኣብ እግሮም ኮይንካ ምጽራፍ ገዲፍና፡ ኤርትራ ብረታዊ ቃልሲ ተዓዊታ ብ1993 ከም ሃገር ተፈላጥነት ኣብ ዝረኸበትሉ ግዜ፡ ምዕራባውያን ሃገራት ብፍላይ ድማ ኣሜሪካ፡ ንምዕባሌ ተስፋ ኣለወን ዝተባህላ ሃገራት ኣብቲ ግዜ’ቲ፡ ሓንቲ ኤርትራ፤ ቀጺላ ኢትዮጵያ፤ቀጺላ ኡጋንዳ፤ ቀጺለን ሩዋነዳን ድሞክራቲክ ረፓብሊክ ኮንጎን ነበራ። ዲሞክራቲክ ረፓብሊክ ኮንጎ ገዲፍና፡ እስከ እዘን ሰለስተ ዓድታት ምስ እዛ ድሕሪት ተሪፋ ዘላ ሃገረ-ኤርትራ ነነጻጽረን።ኡጋንዳ ኣብ ትሕቲ ፕረሲደንተ ሞሰቨኒ ብቑጠባ ይኹን ብፖለቲካ ካብ ኤርትራ ከም እትሓይሽ ማንም ዝጠራጠር የለን ። ብዙሓት ካብ ኤርትራ ዝተሰዱ መንእሰያትን ከምኡ ድማ ኣብ ሃገሮም ምንቅስቓስ ዝሰኣኑ ነጋዶን እኳ ድኣ አዕቚባ ትርከብ። ሩዋንዳ’ውን ዓለም ዝመስከረላ ዝሓሸ ስርዓት መስሪታ፡ ናይ ቁጠባዊ ዕብየት ዘመዝገበት ሃገር ኢያ። ኢትዮጵያ’ውን ባዶ ፕሮፓጋንዳ ስርዓት ህግደፍ ንወሰን ገዲፍና፡ ዓለም ዝምስከረላ ምዕባሌታት ተመዝግብ ምህላዋ ክንክሕዶ ኣይንኽእልን። ኢትዮጵያ ብህንጻ ድሕረ-ባይታ ጥራይ ኣይ ኰነትን ትስጉም ዘላ። ብሸነኽ ቁጠባ ብሓፈሽኡ ዕዙዝ ዕብየት ተመዝግብ ከም ዘላ ዓለም ዝመስከሮ ኢዩ። ኣነ ከም ዝመስለኒ መንግስቲ ኢትዮጵያ ቀንዲ ኣተኩሮኡ ኣብቲ ናይቲ ሃገር ዓንዲ ሕቘ ዝኾነ ሕርሻ ኢዩ።እዚ ድማ 85% ቁጠባ እቲ ሃገር ኣብ ሕርሻ ዝተመርኰሰ ስለ ዝዀነ ኢዩ።ብሓፈሽኡ ከም ዝተዓዘብኩዎ በቲ ወጺኡ ዘሎ ናይ ሓሙሽተ ዓመት ትራንስፎርመሸን መደብ፡ ናይ ሓጽቢ ኣባይ ምህናጽ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ጠቕላላ ድኽነት ንምጥፋእ ህዝቢ ተላዒሉ ኣሎ ክበሃል ይከኣል።እግኢኣብሄር ድማ ይሓግዞም። ምዕባሌን ዕብየትን ጐረባብቲ ሃገራት ከኣ ጥቕሚ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።
ክቡራት ኣንበብቲ! ነዛ ጽሕፍቲ እዚኣ ክጽሕፍ ዘተሳስኣኒ (Addis Ababa and Djibouti: Mannequin and Plastic) እትብል ብሳልሕ ቃዲ ዝቐረበት ጽሕፍቲ ምስ ኣንበብኩ ኢዩ። ሓው ሳልሕ ዘወፍዮ ዘሎ ናይ ቃልሲ ኣስተዋጽኦ እናመስገንኩ፡ መቸስ ከምዚ ዝኣመሰለ ውድዕነት ዝመልኦ ጽሑፋት ከተንብብ ከሎኻ ሃገራዊ ስምዒት ይሕድረልካ’ሞ ብዙሕ ድማ ትሓዝን። ሓው ሳልሕ ሓቁ ኢዩ፡ ብግዜ ስሳታትን ሰብዓታትን ማዕቢለን ዝነበራ ወደባት ባጽዕን ዓሰብን፡ ሎሚ ድሕሪ 50 ዓመታት ዓንየንን መኺነንን ክተርፋ ኣዝዩ ዘሕዝን ኢዩ።ግን ከኣ ስለምንታይ ከምዚ ኪኸውን ኪኢሉ ኢልና ምስ እትሓት መልሱ እንታይ ይኸውን?
ስርዓት ህግደፍ ብፍላይ ኢሳያስ ኣብ ጐደና ምዕባሌ ዘይሎ ፍጠረት ኢዩ።ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ወጻኢ ሽርሕታትን ውዲታትን ገበናትን ኣብ ምእላም ኢዩ ዝርከብ። ገበን ዘይብሉ ንጹሕ ዘይጋ ምእሳር፡ ህዝቢ ዝበልዖ ሲኢኑ ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት ሰላም ዝኸልኡ ሸፋቱን ተሮሪሰትን ምቕላብ። እስከ ኣእምሮ ዘሎካ ዘጋ እዚ ኹሉ ኢሳያስ ዝብሮ ዘሎ ጸረ ሰላም ንህዝቢ ኤርትራ ይጠቕም ድዩ? ኢሳያስ ኩሉ ግዜ ንስልጣኑ ዘናውሕሉ ኣብ ውሽጢ ይኹን ኣብ ኣብ ደገ ሽግር ኢዩ ዝጽሕትር። ምስ ኩሉ ድማ ይጻላእ።”ንሱ ጥራይ ጥዑይ። ዓለም ኩሉ ሸርሒ። ሕቡራት መንግሰታት ብላሽ። ሕቡራት ሃገራት(ኣሜሪካ) መዝመዝቲ። መራሕቲ ኣፈሪቃ ሕበረት ከደምቲ።” እዛ ሓንጎል እዚኣ ብርግጽ ጥዕና የብላን። ካብ እትሓምም ነዊሕ ግዜ ኰይኑ ኣሎ ይብለ ኩም ኣሎኹ። እቶም ዓይኖም እናረኣየ ዝዓወሩ፡ እዝኖም እናሰምዐ ዝጸመሙ፡ ሰብኣይ ናይ ኣእምሮ ጥዕና ከም ዝተቓወሶ እናፈለጡ ዝስዕብዎ ዘለው፡ናቱ ሕማም ዝሓደሮም ክኾኑ ኣለዎም። ሓደ ግዜ ጌጋ ተሕልፈሉ። ክልተ ግዜ ጌጋ’ውን ትጽመሞ። ን20 ዓመታት በሻሓት ሂወት ዝተጸወተን፡ ሃገር ብኹሉ ነሸነኻቱ ኣብ ዓዘቕቲ ዘእተወን ስቕ ኢለካ ይረኤ? ሕጂ ሞ ዝገሸላ ዓዲውን የላን። ኩሎም ዲክታተራት ኣዕሩኹ ተዓልዮም ኢዮም።
ንዑ’ድኣ ሎምስ ኩላሀና ንሕሰበሉ።ይኣክል ንበል።ኣብ ማሀጸን ኣደ ዘሎ ህጻንን፡ ኣብ መቓብር ዝኣተወ ረይሳን እንተዘይኮይኑ፡ ስርዓት ህግደፍ ንምቕያር ኩሉ ክትስእ ኣለዎ። ስርዓት ህግደፍ ብጀካ ንውሑዳት፡ ጥቕሚ ህዝቦም ሓሪዶም ዝበልዑ፡ ሎሚ ሙሉእ ሕበረተሰብ ብስርዓት ህግደፍ ዘይተጠቕዐ የለን።ዘሕፍር ኢዩ። ኣብ ቱኒዘያ ዝነበረ ስርዓት ትኣልዩ። ስርዓት ሙባረክ እውን ተዓልዩ። ጋዳፊ’ውን ሙባረክ ዘወጸላ ኣፍደገ ንኽወጽእ ተዳለዩ ኣሎ። ናይ የመን ዓሊ ዓበደላ ሳሊሕ’ውን ተኣልዩ። መን ተሪፉ። ኢሳያስ ካብ ኩሎም ዝኸፍኤ ገበነኛ ከንሱ ብለውጢ ተኸቢቡ በይኑ ተሪፉ።
ንእሽቶይ ከሎኹ ኣቦይ ዝነግረኒ ጽውጽዋይ ሎሚ ትዝ ይበለኒ። ኣብ ሐደ ሃገር ከም ኢሳያስ ዝበለ ሓደ ጨካን ንጉሰ ነበረ። እቶም ዝገዝኦም ዝነበረ ህዝቢ መነባብሮኦም ኣብ ሕረሻ ዝተመረኮሰ ነበረ። ኮይኑ ግን እዚ ንጉስ ሓደ ሓርማዝ ነበሮሞ፡ ኩሉ ግዜ እዚ ሓርማዝ’ዚ ኣብቲ ዘራእቲ ናይዞም ገባር እናኣተወ ብእገሩን ብኣፉን ነቲ ዘራእቶም የባላሽወሎም ነበረ። ክኽልክለዎ እውን ኣይፍቀደሎምን። እንተ ከልከልዎ ድማ ይቕጽዑ። ስለዚ ሓደ ግዜ ኩላቶም መሪርዎም፡ “ናብቲ ንጉስ ንጥራዕ ። እንተ ሓቢርና ንኹላትና ክኣስረና ኣይኽእልን።” ኢሎም ዘተዩ። ሓደ ካብኦም’ውን ንኽመርሖም እሞ ኣብቲ ቅድሚ ንጉስ ምስ በጽሑ ድማ “እዚ ሓርማ እዚ” ክብል እሞ እቶም ዝተረፉ ድማ “ጐይታይ ኣጥፊኡና፡ ናቒሉና” ንኽበሉ ተሰማምዑ። ከም ስምምዖም ድማ ናብቲ ጨካን ንጉሰ ቀረቡ። መራሒ ከም ስምምዖም ኣብ ቅደሚ ንጉስ ቀሪቡ፡”እዚ ሓርማዘ’ዚ” በለ ሰለስተ ጌዜ።ዝተረፉ ፈሪሖም ኣጽቅጥ ኣበሉ’ሞ፡ ንጉሰ ከኣ ትቕብል ኣቢሉ” ኢሂ’ሞ ሓርማዘይ እንታየደኻ ጌሩካ” በሎ።” ዋእ! ጐይታይ በይኑ ኮይኑ’ሞ ካልኣይ ግበሩሉ ማለተይ ኢየ።” በለ ይበሃል። ኣቦይ እዚ ዛንታ’ዚ ምንጋሩ ሓደ ዓላማ ኣብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ሓድንት ስጋዕ ክንደይ ኣድላይ ምዃኑ ንምምሃር ኢዩ።
ኣብ መጨረሻ ክብሎ ሕጂ’ውን ህዝቢ ኤርትራ ዝዕወት ብቓልሲ ኢዩ። ከምቲ ናይ ብረታዊ ተጋድሎኡ ተቓዋሚ ሓይልታት ክጥርነፍ ኣለዎ።ውድበ-ውድብካ፤ ሰልፈይ-ሰልፍኻ ተሪፉ፡ ንጥቕሚ ውድብ ወይ ሰልፊ ዘይኮነ፡ ንጠቕሚ ህዝቢ ኢሉ ክቃለስ ኣለዎ።ስርዓት ህግደፍ ክወድቕ ዝኸእል ብጥሙር ግንባር ኢዩ። እዚ ሕጂ እንኽተሎ ዘሎና መንገዲ ሃገራዊ ጉባኤ፡ ሓደን እንኮን ከዐውት ዝኽእል ኣገባብ ኢዩ። ስለዚ ሕጂ’ውን ንሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋት ንዳሎ።
Comment: fitiwi@planet.nl


text:
ሓድሽ ፈይስቡክ ከምዘሎ ብኣና ብሀምስተደ መልእኽቲ መጽእና ኣሎ። ስም ናይቲ ፈይስቡክ ድማ ‘UIT IN HEEMSTEDE’ ኢዩ ዝብል።
ኣብኡ ድማ እዞም ዝስዕቡ ንጥፈታት ሪቦርት ይኾኑ ንኣብነት ሳዕሳዒት፡ሙዚቃ፡ፍልም፡ንባብ፡ዕዶት፡ናይ መጽሓፍ ምቅራብ፡ሽርሽር፡ናይ ንጥፈታት መላለይ መዓልቲ፡ናይ ቆልዑ ንጥፈታት፡ናይ ክረምቲ ዕዳጋ፡ምርኢት፡ናይ ትያትር ምርኢት፡ጥንታዊ ዕዳጋ፡ናይ ኣርት ከምኡ ውን ካልኦ ብዝሕት። እዚ ፈስቡክ ናይ ኩሉ ሀምሰተዳዊን (Heemstedenaren) ኢዪ።እቲ ንጥፈታት ድማ ናይ ግድን ኣብ ሀምስተደ ዝተኻየደ ክኸውን ኣለዎ።
ሕጂ ክረምቲ ይመጽእ ኣሎ ሓደ ግዜ ኣብቲ ናይ ሃርለምሚርሰ(Haarlemmermeerse) ጫካ ወይ ኣግራብ ምኽእድ ጽቡቅ ኢዩ።ንሱ ኣዝዩ ዓብይ ዱር ወይ ጫካ ክትጓዓዘሉ፡ስፖርት ትገብረሉ፡ክትሕንብሰሉ ከምኡውን ንቆልዑ ዝኸውን መጻወቲ ኣለዎ።በቲ ኣግራብ ብእግርኻ ክሳብ 3 ኪሎሜተር ይበጽሕ።ኣዝዮም ዝተፈላለዩ ዓይነት ኣግራብን ቆጣቁጢን ኢኻ ትሓልፍ።
በቲ ናይ ሓሰኻታት ወይ ሓሻራት መንገዲ ውን ክትኸይድ ትኽእል ኢኻ፡ንሱ ድማ 1,5 ኪሎሜተር ኢዩ።ኣብቲ መንገዲ ዘለው ታቤላታት ድማ ብዙሕ ብዛዕባ ኣብቲ ጫካ ዝርከቡ ሓሳኹ ይሕብር።ኣብ ጽቡቕ መዓልቲ ብዝሓት ሓሳኹ ትሪኢ።
መድረኽ ስደተኛታት ሀምስተደ ኣብ ቀውዒ ናይ 2015 ኢዩ ተመስሪቱ።ኣገዳስነት ናይዚ ድማ ነቶም ናይ መንበሪ ፍቃድ ዝሓዙ እሞ ኣብ ሀምስተደ ክቅመጡ ዝመጹ ምስቲ ኣብ ሀምስደተ ዘሎ ሕብረተስብ ብቅልጡፍ ከም ዝወሃሃድ ምግባር ኢዩ።ከምኡ ውን ሰራሕተኛ ናይ ስደተኛታት፡ናይ ገዛ መምሃራን፡ምምሕዳር ኣብ ከከባቢኦም ናይ ገዛእ ርእሶም ተራን ሓላፍነትን ኣለዎም።እዚ መድረኽ እዚ ድማ ተወሳኺ ከማዕብሎም ዝኽእል ነገራት ክገብር ይፍትን።ገለ ኣብነታት ካባቶም፡
. ኣብ ጽድያ ናይ 2018 11 ሰርያውያን ደቂ ኣንስትዮ ካብ ሀምስተደን ከባቢኡም ዝተሳተፍኦ ኮርስ ተኻይድ። እተን ደቂ ኣንስትዮ ነፍሰን ምስ ሕብረተስብ ነዘርላድ ተላሊየን።እዘን ደቂ ኣንስትዮ ንሓሙሽተ ሰናብቲ ብሓንሳብ ነይረን።ንሳተን ንኹሉ ዓይነት ማሕበራዊ ቴማታት ተዛራሪበናሉ፡ከም በዓል፣ጥዕና፡ፋይናንስ/ምእላይ ቆልዑ፡ትምህርቲ/ሕብረተሰባዊ ክብርታት፡ልምድታት፡መሰላት፡ግቡኣት።እዚ ማለት ድማ ኣብዝመጽእ ዘሎ ቆውዒ ናይ 2018 ከምእንደገና ኮርስ ንደቂ ኣንስትዮ ክወሃብ ኢዩ።ድሕሪ ክረምቲ ምስ ኩሎም ናይ ገዛ መምሃራን ኮና ዝሮት ናብ ፓርክ ሜርሞንድ(park meermond) ከነዳሉ ኢና። ኣብዚ ድማ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ክሳትፍ ንዕድም። እዚ ድማ ሓደ ዝበለጸ መንገዲ ህዝቢ ሀምስተደ ምስ ኣብዚ ምምሕዳር መንበሪ ፍቃድ ዝተውሃቦም ሰባት ለይላ ዝገብሩሉ ኢዩ።ብሰፊሑ ኣብ ወብሳይት፡ WWW.Welkomheemstede.nl
ክዝርጋሕ ኢዩ።
. እዚ ድማ ካልእ ንጥፈታት ናይዚ መድረኽ ኢዩ። ካን ምያዝያ ጀምሩ እዚ ወብሳይት ኣብ ኣየር ኣሎ።እዚ ወብሳይት እዚ ሓበሬታ ብዛዕባ ናይ ሀምስተደ ሕብረተሰብን ንጥፈታቶምን ኣብ ሀምስተደን ከባቢኡን ዝተፈጸመ(ብነዘርላድ፡ብእንግሊሽ፡ብዕረብ ፡ብትግርኛ) ይህብ።
ኣብ መስከርም ከምባሓድሽ ኣብ ሓደ ክመጽእ ኢዩ።ሽዑ ድማ ክንሕብረኩም ኢና።ኣብዚ መድረኽ እዚ ክሳተፍ ትደልዩ መንበር ፍቃድ ዘለኩም ሰባት ከተመልኩቱ ትኽእሉ ኢኹም።
መዓልቲ ኣቦ መሰረቱ ክርስትያናዊ በዓል ኮይኑ ካብ 15 ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ ዝነበረ ኢዩ። ኣብዚ ሕጂ ግዜ ግን ካብ ናይ ኣመሪካውያን ባህሊ ዝመጸ ኮይኑ ካብ ዝሓለፈ ክፍለ ዘመን ጀሚሩ ይበዓል ኣሎ።ከም መዓልቲ ኣደ ግን ኣዝዮ ፍሉጥ ኣይኮነን መኽንያቱ ባህላውያን ኣዴታት ኣብ ናይ ገዛ ትዝቶ ኣዝዩ ኣገዳሲ ቦታ ስለ ዘለወን ወይ ሰለ ዘማልኣ ኢዩ።ኣብ ነዘርላድ መዓልቲ ኣቦ ኣብ ሳልሰይቲ ሰንበት ናይ ወርሒ ሰነ ኢዩ ዝውዕል፡ሰለዚ ኣብዚ ዓመት’ዚ ዕለት 17 ሰነ ኢዩ ዝውዕል።ኣብ መዓልቲ ኣቦ ኣቦታት ኣብ ፓውዛ ናይ መብራህቲ ኮፍ ይብሉ። ብደቁ ድማ ኣብ ዓራቱ ኮሎ ጥዑም ቁርሲ ይቅረበሉ ወይ ድማ ህያብ ይወሃቦ። መዓልቲ ኣቦ ማለት ነቦ ጥራይ ኣኮነን ዝምልከት ንኹሉ ናይ ኣቦነት ባህሪ ዘለዎ ኢዩ ዝምልከት።ሰለዚ ንሰብኣይ ኣደ ውን ይምልከት ኢዩ።
እቲ ናይ መወዳእታ ፈተና ሰኑይ 14 ግንቦት ጀሚሩ 29 ግንቦት ይውድእ።ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኩሉ ግዜ ከቢድ ስራሕን ብዙሕ እስትረስን ኣለዎ።እቶም ናይ መወዳእታ ፈተና ትገብሩ ተማሃሮ ዝኾነ ቅሬታ ብዛዕባ እዚ ፈተና ምስዝህልወኩም ናብ Laks ጥርዓንኩም ክትሕብሩ ትኽሉ ኢኹም፡ ማለት ከም ናይ ድምጺ ረበሻ፡ ኣዚዮም ኣሸገርቲ ዝኮኑ ነገራት እሞ ድማ ፍታሕ
ዘይተረኽቦም ጸገማት ክኾኑ ይኽእሉ ።ኩሎም ጥርዓናት ብግቡእ ተራእዮም እንተ ደኣ ኣገዳሲ ኮይኑ ተረኺቡ ድማ ብቅልጡፍ ስጉምቲ ይውሰዶ።
ውጺኢት ናይ እቲ ፈተና ድማ ዕለት 13 ሰነ ኢዩ።እንተ ደኣ ናይ መወዳእታ ፈተና ሓሊፍካ።ንሕና ድማ ከምዚ ዝስዕብ ንብለካ “ንስኻ ሓሊፍካ ኣለኻ ኢልና ባንደራ ንገብረልካ” ።እታ ባንደራ ድማ ደሓር ትወርድ ኣብ ክንደኣ ናይ ቤት ትምህርቲ ቦርሳ ትስቀል።
5 ግንቦት መዓልቲ ናጽነት ዝበዓለሉ መዓልቲ ኢዩ። ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ ብዙሕ ሰብ ዕረፍቲ ኢዩ።
እቲ ዝዓበየ በዓል ኣብ’ዚ መዓልቲ እዚ ኣብ ሃርለም(Haarlem) ኣብ Haarlemmerhout ፊት provinciehuis ኢዩ ዝካየድ።
ኣብ’ዚ ታሕቲ ዘሎ ሊንክ ብምንባብ ኩሉ ኣብኡ ዝካየድ ክትፈልጥ ትኽእል።ናብ’ቲ ቦታ ብሳይክል ጥራይ ኡዩ ዝኽየድ መኽንያቱ ኩሉ ዕጹው ኢዩ ንመኻይን።ኣዝዩ ሰሓብን ብሉጻት ተዋሳእትን ደረፍትን ዘለውዎ ኮይኑ ብናጻ ኢዩ ድማ።


text:
ሕንጸት ውሉደ ክህነት ዳግም ክነቓቓሕን ክሕደስን ይግባእ ዝብል ሓሳብ ናይ ውሉደ ክህነት ጉዳይ ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል በኒያሚኖ ስተላ እቲ ብኣኦም ብህነንተነት ንቕዱስ ኣቦና ዝመርሕዎ ቅዱስ ማሕበር “Ratio fundamentalis institutionis sacerdotalis – መሰረታዊ አመክንዮ ንክህነታዊ ሕንጸት” ብዝብል ኣርእስቲ ዝተደርሰ ሰነድ ዕለት 8 ታሕሳስ 2016 ዓ.ም. ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ክብረ በዓል ጽንሰታ ለማርያም (ኣልቦ ሓጢኣት ኣዳም ምጽናስ ማርያም) ዕለት ብውግዒ ከምዘቕረቡን ነቲ ሰነድ ኣማእኪሎም ምስ ሎሶርቫቶረ ሮማኖ እተሰምየ ናይ ቅድስቲ መንበር ዕለታዊ ጋዜጣ ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት፥ እዚ ሰነድ ቅድሚ 46 ዓምት ተደሪሱ ዝነበረ ብዛዕባ ካህናት ጉዳይ ዝምልከት መስረታዊ ኣመክንዮ ዘርእስቱ ሰነድ ንፈላማ ጊዜ ዝወጸን ነቲ ዝነበረ ሰነድ ዝሕድስን ንናይ ካህናት ምሉእ ሕንጸት ዝድግፍን እዩ ኢሎም።
እቲ ሰነድ በስተምህሮ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝበርሄ እዩ
እቲ ሰነድ ሕንጸት ሰብኣውን መንፈሳውን ርእየት ሚዛኑ ብዝሓለወ መገዲ ናይ ምውህሃድ ብቕዓት ዘለዎ ኰይኑ መንፍሳውን ሓዋርያዊ ግብረ ኖላውን ደረጃ ብደረጃን ንነፍሲ ወከፍ ካህን ወይ ድማ ተመሃራይ ዘርአ ክህነት ከከም ገዛእ ርእሰ ኩነት ብስነ ምምህርና ብዝተሰነየ ኣገባብ ክወሃብ ከምዘለዎ ሕንጸት ይሕብር። እቲ ሰነድ ብቓል ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝተተባብዔን ብኣስተምህሮኦም ዝበርሄ እዩ። ናይ ካህናት ሕንጸት ይብሉ ብፁዕ ካርዲናል ስተላ ደጊሞም ሕንጸት ካህናት ናይቲ ብኣኦም ዝምራሕ ቅዱስ ማሕበር ቤተ ክርስትያናዊ ገጽ ዘለዎ መሰረታዊ ተግባር ምዃኑ እቲ ሰነድ ይምስክሮ።
መርመራታት ብሕላፍ ጥራሕ ዘይኰነስ ምሉእ ሕንጸት ኣገዳሲ እዩ
ኣብ ሕይወት ቤተ ክርስቲያን ሕዳሴ ክበሃል እንከሎ ካብ ትውፊት ቤተ ክርስቲያን ዝተነጸለ ማለት ኣይኰነን እቲ ሕዳሴ በንጻሩ ምስ ትውፊት ቤተ ክርስትያን ዝማላእን ነቲ ትውፊት ዘዕሙቕን እዩ። ስለዚህ እቲ ሓድሽ ሰነድ እቲ ኣብ 1992 ዓ.ም. ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ “Pastores dabo vobis - ጓሶት ክህበኩም እየ” ብዝብል ኣርእስቲ ዝደረስዎ ሓዋርያዊ ምዕዳን ድሕረ ሲኖዶስ ብዛዕባ ምሉእ ሕንጸት ካህናት ዘቕርቦ ስልጣናዊ ሓሳብ ዘዕሙቕን ዘጠቓልልን እዩ። እቲ ሓድሽ ኣመክንዮ ካብ ዝሓለፈ ኣዋን ንነጀው እናተፈጥሩ ንዝመጹ ገለ ገለ ርእሰ-ሰራሕነት ከይድታት ንምስጋር ዝብልን እቲ ብድሆ ድማ ሰብ ኩለ መዳያዊ ብስለት ክህልዎ ዝድግፍ ምሉእ ሕንጸት ብምቕራብ ኣብ መወዳእታ ነቲ ኣብ ኩለ መዳያዊ ጉዕዞ መሰረት ገይሩ ገምጋም ምቕራብ ዝብል እዩ። ስለዚህ ብሓጺሩ ዘተኣማምን ግሩም ካህን ንምዃን መርመራታት ምሕላፍ ጥራሕ ዘይኰነስ ሰብኣውን መንፈሳውን ግብረ ኖላውን ብስለት ወሳኒ ምዃኑ ዘብርህ እዩ።
ንክህነታዊ ሕንጸት፥ ሰብኣውነትን መንፈሳውነትን ልልያን
ነቲ ሓድሽ ሰነድ ምሉእ መልእኽቱን ራእዩን ንምስትውዓል ዝድግፉ ዝበልዎም ሰለስቲ ቃላት እንክጠቕሱ፡ ብቕዳምነት ሰብኣውነት ዝብል እዩ፡ ፍቱዋት ቅኑዓት እውነተይናታት ውሽጣዊ ናጽነት ስምዒታዊ ርግኣት ድላይ ሰላማዊ ሰብኣዊ ርክባት ዘለዎም ወንጌላውያን ምዕዶታት (ተኣዝዞን ድኽነትን ንጽሕናን) ብዘይ ድርቅና ማለት ብምስሉይነት ወይ ከኣ ብህድማ ህድማ ዘይነብሩ ክዀኑ ከምዘለዎም ዝብል ሓሳብ ዝትንትንን። ብኻልኣይ ደረጃ ድማ መንፍሳውነት ዝብል እዩ። እዚ ቃል’ዚ ክህነት ናይ ሃይማኖት ማሕበራት ወዳቢ ወይ ከኣ ናይ ቅዱሳት ነገራት ዘመሓድር ሙያ ማለት ዘይኰነስ ንጐይታ ዘፍቕር ደቀ መዝሙር ሕይወቱን ክህነታዊ ኣገልግሎቱን ኣብቲ ምስ እግዚኣብሔር ዘለዎ ውሽጣዊ ርክብ ዘቕውም ክኸውን ከምዘለዎ ዘረድእን ኣብ መወዳእታ ድማ ልልያነት ዝብል ቃል እዩ። ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2016 ዓ.ም. ኣብ ዝተኻየደ መበል 36 ናይ ኢየሱሳውያን ማሕበር ምሉእ ጉባኤ ኣብ ዝለገስዎ ምዕዳን ኣብ ኣባይቲ ትምህርቲ ዘርአ ክህነት ካብ ልልያ ኩነት ዘራሕቕ ዓይነት ንቕጽና ዝንበር እዩ ዝመስል እንክብሉ ዘስመርሉ ሓሳብ መሰረት ገይሮም ብፁዕ ካርዲናል ስተላ እቲ ቀንዲ ብድሆ ናይቲ ኣመክንዮ ድማ ነቲ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ልልያ ኣርሒቖም ዝጥምቱ ካህናት ክህልዉ ይግባእ ዝበልዎ ሓሳብ እዩ ስለዚ ነዚ ሓሳብ’ዚ ብሰፊሕ ዝትንትን እዩ እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ኣጠቓሊሎም።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ንባብ ካብ ቅዱስ ጳውሎስ ዝተወስደ ሮሜ 7.18-25 ብዛዕባ እቲ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ሕይወቱ ዝቃለሶን መንጎ ሓጢኣትን ጸጋን ወትሩ ከምዝሕመስ ነቲ ዝደልዮ ገዲፉ ነቲ ዘይደልዮ ስለዝገብር ካብዚ መከራ እዚ መን ከገላግለኒ ዝብል እንክብርከቦ ናይ ዕለቱ ወንጌል ከኣ ሉቃ 12.54 ኮይኑ ነቶም ናይ ምድሪ ምልክታት ብምርኣይ ሎሚ ክዘንም እዩ ሎሚ ሙቐት ክኸውን እዩ ንዝብሉ ኩነታት ግዜኹም ርኢኹም ብዛዕባ ገዛእ ርእስኹምከ ዘይትፈልጡ ከመይ ዝብል ሕቶ ጐ.ኢ.ክ ይርከቦ።
ቅዱስነቶም ኣብታ ናይ ቅዱስ ጳውሎስ ውሽጣዊ ገድሊ ወይ ቃልሲ ምልስ ይብሉ ጐይታ ኣብ ውሽጥና እንታይ ይኸውን ከምዘሎ ንምፍላጥ ብርሃኑ ክህበና ክንልምኖ ከምዘሎና ኣመልኪቶም እቲ ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ መልእኽቱ ዘዘንትዎ ውሽጣዊ ውግእ ናይ ኩልና ከምዝኾነ ኣዘኻኺሮም።
ናይ ኩልና ቅልስ!
ቅዱስነቶም ብዛዕባ እዚ ቅልስ እንከስተምህሩ ሕቶ ክለዓል ይኽእል ይብሉ! እዚ ሕቶ ከኣ ቅዱስ ጳውሎስ ነቲ ዘይደልዮ ሕማቅ ነገር እናገበረ ተሸኒፉ ማለት ድዩ ኣይፋል ጸዲቁስ ቅዱስ እኳ ንብሎ ኣሎና ከመይ ደኣ እዩ እቶም ቅዱሳን ከይተረፉ ነዚ ውሳጣዊ ውግእ ወይ ቃልሲ ሒዞም ዚጐዓዙ እንተኢልኩም እዚ ናይ ኩልና ሕጊ እዩ ዕለት ዕለት ክንዋገኦ ዘሎና እዩ ኢሎም።
ሕይወትናኸስ ሕይወት ጉዕዞ ቃልሲ እዩ።
ምናልባት ሎሚ ሓደ ውግእ ንስዕር ንኸውን እንደገና ጽባሕ ከኣ ካልእ ክገጥመና እዩ ከምኡ ኢሉ ክሳብ መወዳእታ ሕይወትና ዘይተርፍ እዩ። ሰማዕታት እውን ከይተረፉ ኣብ እምነቶም ክጸንዑ ክሳብ መወዳእታ ተቃሊሶም እዮም። ንብዙሓት ቅዱሳት እቲ ናይ መጨረሻ ውግእ ዝጸንከረ ምዃኑ ቅድስት ተረዛ ዘኢየሱስ ሕጻን ኣብ ዓራት ተጋዲማ ንሞት ክትቀራረብ ከላ ‘እቲ ርኹስ መንፈስ ካብ ጐይታ ክምንጥላ ይቃለስ ከምዝነበረ’ ትገልጽ። ኣብ ሕይወት ከስ ፍሉይ ናይ ቃልሲ ግዝያት ኣለው ብዝተረፈ እቲ ልሙድ ቃልሲ ንኩልና ዕለት ዕለት ዘጋጥም እዩ፡ ድሕሪ ቢሎም ኣብ ናይ ዕለቱ ቃለ ወንጌል ምልስ ይብሉ ኢየሱስ ነቶም ዝሰምዕዎ ዝነበሩ ግዝያት ኣለልዮም ክኽእሉ ገኒሕዎም። እዝስ ነቶም ናይ ሽዑ ሰማዕቲ ጥራሕዶ ኢልዎ ወይስ ንዓና እውን ይምልከት እዩ እንተኢልና ንኩልና ኣጸቢቁ ይምልከተና እዩ ሎሚ ንዓና እውን ይደግመልና ኣሎ ኢሎም።
ጸጋን ሓጢኣትን!
እቲ ቅልስ ኣብ መንጎ መነመን እዩ እንተበልና ኣብ መንጎ ጸጋን ሓጢኣትን እዩ። ኣብ መንጎ እቲ ከድሕነና ዝደሊ ጐይታን ካብ መንገድና ከጋግየና ሒዅ ዝብል ጸላኤ ሠናይትን እቲ ከውድቀና ከሸንፈና ዝጽዕር ርኹስ መንፈስን እዩ። ስለዚ ይብሉ ቅዱስነቶም `ስለዚ ነፍሲወከፍና ንገዛእ ርእስና ክንሓቶ ዘሎና እዚ እዩ። ከም ማንም ተጐዓዛይ መንገዲ እንታይ ይኸውን ኣሎ ከይተገደሰ ላዕልን ታሕትን ዶ ንብል ወይስ ውሳኔታትና ካብ ጐይታ ምዃኖም ወይውን ካብቲ ንኣይ ጥራይ ይጠዓመኒ ዝብል ፈተና ዲያብሎስ ይመጹ ኢልና እስኪ ነስተንትን’ ኢሎም።
ኣብ ውሽጥና እንታይ ይኸውን ኣሎ ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ውሳጣዊ ሕይወትና ምፍታሹን ምስትምቃሩን ኣድላዪ እዩ። ሕይወትና ኩሉ ዝኸዶ መንገዲ ክኸውን የብሉን። ነዚ ንምግባር እንታይ የድልየና እንተበልኩም ሥርሕ ምስ ወዓልኩም ቅድሚ ምድቃስኩም ገለ ግዜ ወስን እሞ ነዊሕ ኣይኮነን ቊሩብ ደቃይቅ ይኣክል እዩ። ኣብ ሕልናኻ ምልስ ኢልካ ሎሚ ኣብ ሕይወተይ እንታይ ኣገዳሲ ነገር ተፈጺሙ! ብማለት ጀሚርካ ዝተባኣስካዮ ድዩ ዝሓመኻዮ ድዩ ሠናይ ነገር ዝገበርካዮ ዘክር። ነዚ ሕማቅ ክትገብር መን ሓጊዙካ ነቲ ሠናይ ነገርከ! ነዛ ሓጻር መርመራ ሕልና ምስ እንገብር ኣብ ውሽጥና እንታይ ከምዘሎ ክንፈልጥ ኢና። ሓንሳእ ሓንሳእ በታ ለለይ ትብልን ሓማዪትን ዝንባሌና ኣብ ከባቢና እንታይ እንታይ ከምዝኾነ ብኡ ንብኡ ንፈልጥ ኰይኑ ግን ኣብ ውሽጥና እንታይ ከምዝፍጸም ንዝንግዕ እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ።


text:
Radio Erena: 27 April 2016
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ብምልኪ ዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ካብ ዝጸንሑ 54 መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ሻሙናይ ደረጃ ሒዙ።
መርበብ ሓበሬታ ናይጀርያ ቡለቲን ኣቕሪብዎ ብዘሎ ዝርዝር መሰረት፣ ካብ ሃገራት ኣፍሪቃ ንዝነውሐ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መራሒ ፕረዚደንት ኢኳቶርያል ጊኒ ቴዶር ኦብያንግ ክኸውን እንከሎ፣ እቲ ፕረዚደንት ካብ 1979 ኣትሒዙ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ን37 ዓመታት ኣብ ስልጣን ይቕጽል ኣሎ።
ፕረዚደንት ኣንጎላ ሆሴ ኤድዋርዶ ዶ ሳንቶስ’ውን ብተመሳሳሊ ን37 ዓመታት ኣብ ስልጣን ብምንጽሑ፣ ካልኣይ ደረጃ ክሕዝ እንከሎ፣ ፕረዚደንት ዚምባብዌ ሮበርት ሙጋበ ብ36 ዓመታት ሳልሳይ፣ ፕረዚደንት ካሜሮን ፖል ቡያ ብ32 ዓመታት ራብዓይ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ዩዌሪ ሙሴቬኒ ብ30 ዓመታት ከኣ ሓምሻይ ተሰሪዖም ኣለዉ።
ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ካብ ዝርከቡ መራሕቲ፣ ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ብ26 ዓመታት ኣብ ኣፍሪቃ ንዝነውሐ ዓመታት ካብ ዝጸንሑ መራሕቲ ተባሂሉ ሻድሻይ ደረጃ ክሕዝ እንከሎ፣ ፕረዚደንት ቻድ ኢድሪስ ደቢ ከኣ ብ25 ዓመታት ሻብዓይ ደረጃ ሒዙ ይርከብ።
ምስዞም መራሕቲ ኣብ ተመሳሳሊ ዓመታት ናብ ስልጣን ዝመጸ ፕረዚደንት ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ’ውን ካብቲ ኤርትራ ረፈረንዱም ብምክያድ ብወግዒ ናጻን ሉኣላዊትን ሃገራት ዝኾነትሉ ዓመተ 1993 ዓመት ምሕረት ኣትሒዙ ን23 ዓመታት ኣብ ስልጣን ብምጽንሑ፣ ሻሙናይ ደረጃ ሒዙ ክሕዝ ክኢሉ።
ፕረዚደንት ጋምብያ ያሕያ ጃምዕ ከኣ ብ22 ዓመታት ታሽዓይ ደረጃ ብምሓዝ፣ ንልዕሊ 20 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሑ መለኽቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝብል ክብረወሰን ተዋሂብዎም ኣሎ።
ኣብ ዝበዝሓ’ዘን ንልዕሊ 20 ዓመታት ብምልኪ ዝምርሓ ዘለዋ ሃገራት ኣፍሪቃ ስማዊ’ውን ይኹን
ምርጫ ክካየድ እንከሎ፣ ኣብታ መራሕተን ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ሓዅሮም ካብ ዘለዉ ሃገራት ኣፍሪቃ ዝኾነት ኤርትራ ግና ምርጫ ተኻይዱ ይኹን ንኽካየድ ተሓሲቡ ኣይፈልጥን።
ደምበ መለኽቲ እናተባህለት ኣብ እትግለጽ ኣፍሪቃ፣ ውሑስ ናይ ስልጣን ምስግጋር ክትግበር ስለዘይርአ፣ ነቶም ን10ታት ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከቡ መራሕቲ ንምእላው ወትሃደራዊ ዕልዋ ከም ንቡር መስርሕ’ዩ ዝውሰድ።
ኤርትራ’ውን፣ ደሞክራስያዊ ምስግጋር ስልጣን ንምትግባር ዝኾነ ውጥን ዘይብሉ ፕረዚደንት ይመርሓ ምስ ምህላዉ፣ ስልጣን ዝሰጋገረሉ እንኮ መንገዲ ዕልዋ ጥራይ ምዃኑ ሓያሎ ተንተንቲ ይጠቕሱ።
ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ ብ41 ዓመታት ንዝነውሐ እዋን ኣብ ስልጣን ብምጽንሑ ክብረ ወሰን ሒዙ ዝነበረ ፕረዚደንት ሊብያ ሙዓመር ቐዛፊ፣ ብዘስካህክሕ ኣገባቢ ብህዝቢ ተጨፍጪፉ ኣብ 2011 ካብ ስልጣንን ካብ ገጻ እዛ ምድርን ጠቕሊሉ ከምዝተኣልየ ኣይርሳዕን።
======================


text:
ዕለት 18 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዘተሓሳስብዎ ሕዳሴ ሓዋርያዊ ላዕለዋይ ምሕደራ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን መዋቕር ኵርያ ሮማና ብስሩዕ ኣገባብ ዘሳልጥ መማክርት ጉባኤ ብፁዓን ካርዲናላት ዘካይዶ ዘሎ መበል 28 ኣኼባ ቅዱስነቶም መሪሖም ከምእተሳተፉ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊማሕተምን መግለጺ ኣፍሊጡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ካብ ዕለት 18 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ቅድሚ ፍርቅ መዓልቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ መማክርት ብፁዓን ካዲናላት ጉባኤ ድሕሪ እቲ ካብ ዕለት 10 ታሕሳስ ክሳብ ዕለት 12 ታሕሳስ 2018 ዓ.ም. ዘካየዶ ኣኼባ ኣስዒቡ ብቕዱስ ኣቦና ዝተመረሔ መበል 28 ኣኼባኡ የካይድ ከምዘሎ ዝሓበረ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣስዒቡ፥ ብፁዓን ካርዲናላት ብዛዕባ እቲ ካብ ዕለት 21 ለካቲት ክሳብ ዕለት 24 ለካቲት 2019 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዛዕባ ምክልኻል ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ርእሰ ጉዳይ ዝመክር ዝጸውዕዎ ናይ መላእ ሃገራት ብፁዓ ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ኣበ መናብርትን ናይ ዝተፈላለያ ገዳማትን ልኡካነ ወንጌል ማሕበራትን ላዕለዎት ኣሕሉቕ ኣሳቲፉ ዝካየድ ዓውደ ጉባኤን ምስ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሃን ጉዳይ ሓልዮ ላዕለዋይ ቤት ጽሕፈት ዝምልከቱ ሕቶታትን ከምዝመኸረን Praedicate evangelium - ወንጌል ኣበስሩ ዘርእስቱ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ብኵርያ ሮማና ናይ ዝጽዋዕ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ሓዋርያዊ ላዕለዋይ ጳጳሳውያን ኣባይቲ ምኽርን ላዕለዎት ኣባይቲ ጽሕፈትን ቅዱሳት ማሕበራትን ዝሕድስን ዝምርሓሉን ናይ ሓዋርያዊ ቅዋም ሓርፋፍ ሰነድ ንቕዱስ ኣቦና ከምእተረከበ ኣፍሊጡ።
ትስዓቱ መማክርት ጉባኤ ብፁዓን ካርዲናላት ቅዋሜ
ዕለት 28 መስከረም 2013 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ትስዓቱ መማክርት ብፁዓን ካርዲናላት ብኢዶም ብዝጸሓፍዎ ናይ ውሳኔ ሰነድ ክቐውም ከምዝገበሩ ዝዝከር ኰይኑ፡ እቲ ጉባኤ መማክርት ብፁዓን ካርዲናላት ካብ ዕለት 3 ጥቅምቲ 2013 ዓ.ም. ብወግዒ ቆይሙ ስርሑ ከምዝጀመረን፡ ናይ ተጉቹጋልፓ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ኦስካር ኣንድረስ ሮድሪገዝ ማራዲያጋን ናይ ሃገረ ቫቲካን ቤት ምሕደራ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ጁዘፐ በርተሎን ናይ ቦምበይ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ኦስዋልድ ግራሲያስን፡ ናይ ሙዩኒክን ፍሪሲንጋን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ራይንሃርድ ማርክስን ናይ ቦስተን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ሲን ፓትሪክ ኦማለይን ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊንን ኣብ ኢጣሊያ ናይ ኣልባኖ ጳጳስ ናይቲ መማክርት ጉባኤ ብፁዓን ካርዲናላት ዋና ጸሓፍን ብፁዕ ኣቡነ ማርቸሎ ሰመራሮን ተወሳኺ ዋና ጸሓፊ ናይ ክረዚማ ስዩም ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ማርኮ መሊኖን ዝሓቑፍ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ጉባኤ መማክርት ካብ ዕለት 10 መስከረም ክሳብ ዕለት 12 መስከረም 2018 ዓ.ም. ኣብ ዘካየዶ መበል 26 ጉባኤ፥ ናይቲ ጉባኤ መማክርት ገለ ገለ ኣባላት ብዕድመ ምድፋእ ምኽንያት ናብ ልሒቕነት ዝተሰጋገሩ ብፁዕ ካርዲናል ጆርጅ ፐልን ብፁዕ ካርዲናል ፍራንሲስኮ ኻቪየር ኤራዙሪዝን ብፁዕ ካርዲናል ላውረንት ሞሰንግዎ ፓሲኒያን ካብ ቅዱስ ኣቦና ቃል ምስጋና ከምዝቐረበሎምን ስለ ዘበርከትዎ ኣስተዋጽኦ እውን ኣመስጊኖም እቲ ጉባኤ መማክርት ዘካይዶ ዘሎ ዕዮ ዝበጽሓሉ ደረጃ ግምት ብምሃብ ነቶም ንዝተሰናበቱ ብፁዓን ካርዲናላት ምትካእ ዝብል መደብ ከምዘየለ እውን ከምዝገለጹ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የመላኽት።


text:
ኮሚቴ ፈፃሚት ስራሕ ህወሓት ካብ 23 ክሳብ 25 ምያዝያ 2012 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ ክልልና፣ ሃገርናን ዞባናን ኣብ ዝማዕበሉ ፖለቲካዊ ጉዳያት ብዝርዝር ብምምርማር ናይ ውሳነ ሓሳባት ኣሕልፉ ኣሎ። ኮሚቴ ፈፃሚት ስራሕ ህወሓት ኣብ ክልልና ዝሰላሰሉ ዘለው ናይ ሰላም፣ ልምዓት፣ ሰናይ ምምሕዳር፣ ድሕንነት ህዝብናን ክልልናን ናይ ምርግጋፅ መደባትናን ከምኡ’ውን ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ንምምካት ዝተሰላሰሉ ስራሕቲ መሰረት ብምግባር ብዝርዝር ዝተመያየጠ እንትኾን፤ ክሳብ ሕዚ ዝተረኣዩ ጠንካራ ጎንታት ዝያዳ ንምዕቃብን ንምስፋሕን፣ ኣብ ከይዲ ኣፈፃፅማ ዝነበሩ ጉድለታት ከኣ ንምእራም ዝተፈፀሙ ስራሕቲ ብምምርማር ውሳነታት ኣሕልፉ ኣሎ። ኣብ ክልልና ንዝህሉ ዝኾነ ዓይነት ፈተና ንምምካት ሕዚ’ውን ወሳኒ ጉዳይ ውሽጣዊ ጥንካረ ምዃኑ ዳግም ብምርግጋፅ፣ ኣብዚ መዳይ ዝተጀመሩ ስራሕቲ ዝያዳ ኣጠናኺርካ ምቕፃል ከምዝግባእ ኣብ ስምምዕ ተበፂሑ ኣሎ።
ኮሚቴ ፈፃሚት ስራሕ ኣብዚ ናይ ሰለስተ መዓልቲ ኣኼብኡ ብስፍሓት ካብ ዝተመያየጠሎም ዛዕባታት እቲ ቀንዲ፣ ብብርኪ ሃገር ‘ብልፅግና ኢሉ ንባዕሉ ዝሰየመ’ ኣካል ብብርኪ ሃገር እናተኻየደ መፂኡ ሕዚ ኣብ መወዳእታ ደረጃ ዝበፅሐ ሕገ መንግስቲዊ ስርዓት ናይ ምፍራስ ወፍሪ ብዝምልከት ዝለዓለ ትኹረት ዝተወሃቦ ርእሰ ጉዳይ ነይሩ። ኮሚቴ ፈፃሚት ስራሕ ብዝርዝር ተመያይጡ ከምዘቐመጦ ብልፅግና ዝተባህለ ፓርቲ ካብ ፈለምኡ እውን እንተኾነ መረፃ ንምክያድ ድሌት ስለዘይነበሮ፣ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ከም ፅቡቕ ኣጋጣሚ ብምውሳድ ብሓደ ውልቀመላኺ ዝምራሕ ስርዓት ንምትካል ካብ ሕገ መንግስቲ ወፃእ ዕድመ ስልጣኑ ንምንዋሕ ዝተጀመረ ፃዕሪ ኣጠናኺሩ ቀፂልሉ ኣሎ። ኣብ ዝሓለፉ መዓልታት ከምዝተራእየ፣ ናይ ፓርቲታት ሓሳብ ንምስማዕ ብዝብል ምኽንያት ኣብ ዝተፀወዐ መድረኽ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝተወደአ ዝበልዎ ሓሳብ ከቕርቡ ዝተጀመረ ሽርሒ መወዳእታ ክፍሊ እንታይ ክመስል ከምዝኽእል ብግልፂ ኣመላኺቱ’ዩ።
ኮሚቴ ፈፃሚት ስራሕ ህወሓት ነዚ እኹል
ምድላው ዘይተገበረሉን ካብ ግልፂ ኣጀንዳ ወፃኢ ዝተፀወዐን መድረኽ፣ ቀዳማይ ሚኒስትር እዛ ሃገር ካብ ሕጊ ወፃኢ
ኣብ ስልጣን ንምቕፃል ዘለዎም ግልፂ ድሌት ዘርአይሉ መድረኽ ኮይኑ፣ ንዑኡ ስዒቡ ድማ ብብርኪ ፓርላማ ዝተጀመረን
ሕጊ ብዘይ ኣግባብ ብምትርጓም ናይ ብልፅግና ዘይሕጋዊ ዕድመ ስልጣን ናይ ምንዋሕ ምንቅስቓስ ፈፂሙ ተቐባልነት
ከምዘይብሉ ደጊሙ ኣስሚርሉ ኣሎ፡፡ሕዚ እውን በቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኣካል ዝተጀመረ ሕገ መንግስቲ ምትርጓም ብዝብል
ሽርሒ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ናይ ምፍራስ መወዳእታ ምዕራፍ ከምዝተበፅሐ ግልፂ ኮይኑ ኣሎ፡፡
ብመሰረት እዚ ኮሚቴፈፃሚ ስራሕ ህወሓት እዞም ዝስዕቡ ውሳነታት ኣሕሊፉ ኣሎ፡፡
1. ብልፅግና ሕገ መንግስቲ ንምትርጓም ብዝብል ምኽንያት ጋህዲ ዝወፀ ምንቅስቓስ ብቑልጠፍ ደው ክብል፤ ትርጉም ሕገ መንግስቲ ዘድሊ ብመሰረት እቲ ስርዓት ሕገ መንግስቲ ኣብ ዘቐመጦ ግልፂ መለክዒ ኮይንካ መሸማይቲ ኮኖም ኣብ ዝተረኸቡ ዓንቀፃት ዝግበር እምበር ናይ ሓደ ኣካል ዕድመ ስልጣን ንምንዋሕ ተባሂሉ ካብቲ ስርዓተ ሕገ መንግስቲ ወፃኢ ከይድካ ዝትርጎም ክኸውን ኣይኽእልን፡፡ ብምዃኑ እውን ነዚ ሕገ መንግስቲ ሙሉእ ንሙሉእ ንምፍራስ ዝግበር ዘሎ ጉያ ብቑልጡፍ ደው ኢሉ፤ ሕዚ እውን ለበዳ ሕማም ቫይረስ ኮሮና ብዝተዋደደ መንገዲ ንምክልኻል ኮነ ሃገራዊ መረፃ፣ ኣብ ክሊ ስርዓት ሕገ መንግስትና ዝፈቕዶ ኮይና ንምግባር ኣብ ዝክኣለሎም መንገድታት ኩሎም ፖለቲካዊ ውድባት ብናይ በዓል ዋናነት መንፈስ ክሳተፉ ብምግባር ሃገር ካብ ግልፂ ናይ ጥፍኣት ሓደጋ ንምድሓን ሃገራዊ መድረኽ ክመቻቾ ይፅውዕ፡፡
2. ከምዚ ዝበለ መድረኽ ኣድላዪ ምዃኑ ግልፂ ኮይኑ፣ ነፃን ግልፅን መረፃ ከፈፅም ዘኽእል ዝተፈለየ ኣወዳድባ ናይ ምፍጣር ኣድላይነት ኣብ ስምምዕ ተበፂሑ፣ ሉኣላዊነት ሃገርን ሰላምን ንምኽባር ከምኡ እውን ኮረና ንምክልኻል ኣድላዪን እኹልን ትኹረት ብዝሃበ መልክዑ መረፃ ንምስላጥ ዘኽእል ምድላው ክጅመር ፃውዒቱ የቕርብ፡፡
3. እዚ እንተይኮነ ተሪፉ ቀደሙ እውን ሕጋዊ ገዛኢ ፓርቲ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ኣፍሪሱ ንባዕሉ ከም ወራሲ ዘቐመጠ ኣካል ድሕሪ መስከረም 25 ኣብ ስልጣን ከፅንሖ ዝኽእል ዋላ ፀቢብ ዕድል እውን እንተኾነ ዘየለ ስለዝኾነ ፀገም ሃገር ንምፍታሕ ናብ ዝኸብድ ኩነታት እትኣትወሉ ምፍጣሩ ዘይቐሪ ይኸውን፡፡ ህወሓት ከምዚ ዓይነት ኩነታት ክፈጥሮ ዝኽእል ህውከት ንምእላይ ኣብ ዝግበሩ ሃገራዊ ፃዕሪታት ውሽጢ ብፅሒቱ ብቕንዕና ንምፅዋት ድልው እንተኾነ እኳ ህዝቢ ትግራይ ብምስዋእትነቱ ዝተኸሎ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ዝተረጋፀሉ መሰል ዓርሰ ምሕደራ ከም ብዋዛ ክድርበየሉ ኣይፈቅድን፡፡ ነዚ እንትበሃል ምስ ህዝቢ ትግራይን ንህዝቢ ትግራይ ዓርሰ ምሕደራ ምሉእ ኣፍልጦ ምስ ዝህቡ ሓይልታት ፖለቲካ ብምዃን ክልላዊ መረፃ ሓዊሱ እዚ መሰል ህዝብና ካብ ሕምስምስ ንምድሓን ዘኽእሉ ስራሕቲ ብብርኪ ክልል ንምስራሕ ምድላው ክግበር ወሲኑ ኣሎ፡፡ እዚ ምንቅስቓስ ወፍሪ ፀረ ኮረና ከምኡ እውን ተቐባልነት ዘለዎም መትከላት ሕገ መንግስቲ ብዘማልአ መልክዑ ዝፍፀም ይኸውን፡፡
4. ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ብሄራት፣ ብሄረሰባትን ህዝብታትን ኢትዮጵያ ከምኡ እውን ኣባላት ቤት ምኽሪ ፌዴሬሽን ንህልውነኦም ዘረጋገፀ ሕገ መንግስታዊ ስርዓት ኣብ ፀሓይ ቀትሪ ንምፍራስ ዝግበር እከይ ተግባር ደው ከብሉ ካብ ናይ ታሪኽ ተሓታትነት ንባዕሎም ከርሕቑ በዚ ኣጋጣሚ ፈፃሚ ስራሕ ህወሓት ፃውዒቱ የቕርብ፡፡
5. ኣብ መወዳእታ ህወሓት ኮነ ህዝቢ ትግራይ ስርዓት ሕገ መንግስትና ዘረጋገፆ ሕብረ ብሄራዊ ፌዴራላዊ ስርዓት ንምድሓን ኣብ ዝግበር ምርብራብ ከምዚኦም ዝበሉ ኣጀንዳታት ምስ ዘሰጉሙ ብሄር ብሄረሰባት ኮነ ሓይልታት ፖለቲካ ኮይንካ ንምቅላስ ድልዋት ምዃንና ሕዚ እውን ደጊምና ክነረጋግፀልኩም ንደሊ፡፡
ቤት ፅሕፈት ማእኽላይ ኮሚቴ ህወሓት
26 ሚያዝያ 2012 ዓ.ም


text:
ፍልስጤማውያን ጉዕዞ ሕጃን ዑምራን ተኣጊዶም
መቐለ 30 ጥቅምቲ 2011(ድምፂ ወያነ) ስዑዲ ዓረብ ግዚያዊ ፓስፓርት ዝሓዙ ፍልስጤማውያንን እስራኤላውያንን ሙስሊም ናብ ቅድስቲ ከተማ ሜካ ከይኣትው ኣጊዳ።
ኣብ ዮርዳኖስ፣ሊባኖስን እስራኤል ኣብ ትቖፃፀሮ ምብራቅ እየሩሳሌምን ዝነብሩ ፍልስጤማውያን ስደተኛታት ናብ ስዑዲ ዓብረ ዘእቱ ቪዛ ከይረክቡ ከልኪላ’ላ ስዒዲ ዓረብ።
በዚ ድማ ኣስታት 3 ሚልዮን ፍልስጤማውያን ተሃስዮም ኣለው።
ናብ ሜካ ዝግበር ጉዕዞ ዑምራ ወይ ሓጂ ኣብ እስልምና እንተውሓደ እንተተካኢሉ ሓደ ግዘ ክግበር ዝግበኦ ዕድል ምስ ምኳኑ ስዑዲ ዓረብ ነዚ ዕድል’ዚ’ያ ከልኪላ ዘላ።
እዚ ውሳነ ስዑዲ ዓረብ ንኩሉ ዓረብን ሙስሊምን ዝሃሲ ምኳኑ ሓደ ኣባል ፓርላማ ዮርዳኖስ ይዛረቡ።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራሕ ካብ ምብራቅ የሩሳሌም ዌስት ባንክን ጋዛን 6ሽሕን 600 ሰባት ንሓጂ በብዓመቱ ድማ 70ሽሕ ኣመንቲ ጉዕዞ ዑምራ ከምዘካይዱ ይግለፅ።


text:
ኣብ ሃገረ ጣልያን ሕማም ኮሮና ቫይረስ ኣብ ሃገረ ጣልያን ብምኽንያት ሕማም ኮሮና ቫይረስ፣
መቐለ 26 ለካቲት 2012(ድወት) ንዝቕፅሉ 30 መዓልትታት ኩሎም ዓይነታት ስፖርት ኣብ ዕፁው ሜዳ ከካይዱ ተወሲኑ።
ንማሕበረሰብ ዓለም ስግኣት ኾይኑ ዘሎ እዚ ቫይረስ ክሳብ ሕዚ ልዕሊ 3ሽሕን 200 ሰባት ግዳይ ሞት ገይሩ ኣሎ።
ኣብ ጣልያን ድማ 3090 ሰባት በቲ ቫይረስ ተጠቒዖም ኣለዉ 107 ሰባት እውን ሞይቶም እዮም።
ካብ ሃገራት ኣውሮፓ ድማ ዝበዝሓ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ዘለዋ ሃገር ኾይና ኣላ።
ክሳብ ሕዚ እውን ዝተፈላለዩ ፀወታታት አናናወሓለን ኣብ ዕፁው ሜዳ እናካየደትን ዝመፀት እዛ ሃገር ሕዚ ግን ኩሎም ዓይነታት ስፖርት ነዚ ወረሒ እዚ ኣብ ዕፁው ሜዳ ክካየዱ ወሲና ኣላ።
ትማሊ ክካየድ ተሓሲቡ ዝነበረ ኻልኣይ እግሪ ፀወታ ፅዋዕ ጣልያን ጁቬንቱስ ምስ ኤስሚላን ናብ ካልእ እዋን ተናዊሑ እዩ።
ስሩዕ ፀወታታት ሰሪኤ ጣልያን ድማ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ዕፁው ሜዳታት ክቕፅሉ እዮም።


text:
Vänersborg
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 25 11 2019
ቫነሽቦሪ ኮምዩን ናይ ቨስትራ ዮታላንድ ቀንዲ ዞባ እዩ፡ ኣብ ጫፍ ናይ ቀላይ ቨነርን ድማ ይርከብ። እቶም ሓደስቲ መጻእቲ ጥቓ ተፈጥሮን ማይን ኪኾኑ ይደልዩ። ኣብ ቫነሽቦሪ ሙዚቃን ባህልን ስፖርትን ዓቢ ተራ ኣለዎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ39,484
ስፍሓት መሬት644 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Trollhättan 16 ኪሜ
- Uddevalla 31 ኪሜ
- Göteborg 89 ኪሜ
- Oslo 248 ኪሜ
እቲ ኮምዩን ኣርባዕተ ከተማታት ኣለዎ፤ ቫነሽቦሪ፡ ብሮላንዳ፡ ፍረንደፉሽን ቫርይአንን። ናይ ቫነሽቦሪ ኮምዩን ራኢ - መሳጥን ቀጻልነትን ኣብ ኩሉ ክፍልታት፡ ንሓዋሩ።
መንበሪ-ገዛ
AB Vänersborgsbostäder ናይ ቫነሽቦሪ ዝዓበየ ትካል ክራይ ኣባይቲ እዩ። ብቫነሽቦሪ ኮምዩን ድማ ይውነን።
ኣካረይቲ ትካላትን መንበሪ ገዛውትን ርኸብ
-
ናይ ሓበሬታ ካርታ
ኣብቲ ካርታ እንታይ ኪረኣይ ከም እትደሊ ምረጽ
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት፡ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛን ሮማኒን እየን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ቫነሽቦሪ ከም ሓንቲ ብዙሓት ማሕበራት ዘለዋ ኮምዩን እያ እትፍለጥ። ኣብቲ ናትና ደብተር ማሕበራት ንኣኻ እትሰማማዕ ማሕበር ክትረክብ ትኽእል ትኸውን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከል ቫነሽቦሪ ንቤትጽሕፈት መድህንን ቀረጽን ንክፍሊ ጥሮታን ዝሓዘ ናይ ኣገልግሎት ቤትጽሕፈት ኣሎ። ኣብኡ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮውን ኣሎ። እቲ ናይ ኮምዩን ኣሃዱ ስደተኛታት ኣብ Individ- och familjeomsorgen ይርከብ። ኣብ ቫነሽቦሪ ብዙሓት ዓበይቲ ሰከንድሃንድ ቡቲካት ኣለዋ። ኣብቲ ሰንትሩም፡ ግሮሰሪን፡ ቤትንባብን ፋርማሲን ባንክን ኣብያተመግብን እንዳ ፒሳን ካፈታትን ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ቫነሽቦሪ 27 ኮሙናውያንን 5 ብሕታውያንን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። እተን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ናይ ዕረፍቲ ቤት ኣለወን። ኣብ På familjecentralen Sirius ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
"ብዛዕባ ኣብዚ ኮሙን ዘሎ ሓልዮት ቈልዑን መውዓሊ ህጻናትን ብዝያዳ ኣንብብ። "
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
እተን 17 መባእታ ኣብያተትምርህቲ 3,500 ተመሃሮ ኣለዉወን። ኣብኡ ክልተ ብሕታውያን ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፣ Fridaskolan ን ቨነርስነስ ሞንተሶሪ ቤትትምህርትን። ነቶም ጽሙማን ወይ ናይ ምስማዕ ጸገም ዘለዎም ተመሃሮ ናይ መንግስቲ ቨነርስኩላን ኣሎ።
Birger Sjöberggymnasiet ክፋል ናይ Kunskapsförbundet Väst እዩ። ንሱ ነቲ ናይ ቫነሽቦሪን ትሮልሃታንን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርትን ናይ ዓበይቲ ትምህርትን ይቆጻጸሮ።
ዕድላት ትምህርቲ
ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ንማሕበራዊ ምልላይ ብዚምልከት ትምህርቲ ይቐርብ። Kunskapsförbundet Väst ን sfi ይቆጻጸሮ። ኣብታ ጎረቤት ከተማ ትሮልሃታን ናይ ቨስት ኮለጅ ኣሎ።
ብዛዕባ ትምህርቲ ኣባጽሕ ኣብዚ ዝስዕብ ኣንብብ፡
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ቫነሽቦሪ ኮምዩን 5 ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። ነኣየነይቲ ከም እትደሊ ክትመርጽ ትኽእል። ብዛዕባዚ ኣብቲ ምርጫ ሕክምና ዚብል ኣንብብ። ኩሉ ግዜ ምኽሪ ክትደሊ ከሎኻ ናብ 1177 ደውል።
ሆስፒታል ነል ኣብ ትሮልሃታን ካብ ቨነሽቦሪ 10 ኪ/መ ርሒቓ ትርከብ። ክሳዕ ናይ ኡደቫላ ሆስፒታል 30 ኪ/መ እዩ። እቲ ሆስፒታል ምስ NU-sjukvården ብምትሕብባርን ናቱ ክፋል ብምዃንን ይሰርሕ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ሰበስልጣናት ወይ ትካላት ኣብ እትራኸበሉ ግዜ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ናይ ምርካብ መሰል ኣሎካ። እቲ ትካል እዩ ተርጓማይ ዚእዝዝን ወጻኢታት ከኣ ዚኸፍልን። እቶም ተርጎምቲ ናይ ምስጢር ምሕላው ግዴታ ኣለዎም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ትሮልሃታን-ቫነሽቦሪ ትኽ ኢልካ ናብ ናይ ስቶክሆልም ብሩማ ትበርር። Riksväg 42, 44 ከምኡውን europaväg 45 በቲ ኮምዩን ይሓልፍ። ክሳብ ዮተቦሪ ብባቡር 50 ደቓይቕ ይወስድ። ብዛዕባ ናይ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ሰሌዳ ሰዓታት Västtrafik ኣብ ትረኽቦ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እተን ዝዓበያ ብሕታውያን ወሃብቲ ስራሕ VBG Group AB, Tranter ከምኡውን Norautron AB እየን። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ስራሕንን ዋኒንን ሓበሬት ክትረክብ ትኽእል።


text:
ኣብ ላይበርያ ሰልፊ ተቓውሞ ክካየድ እዩ ተባሂሉ
መቐለ 07 ግንቦት 2011(ድምፂ ወያነ) ተቓወምቲ ሓይልታት ላይበርያ ኣብ ዝቕፅል ወርሒ ሰነ ሰልፊ ተቓውሞ ከምዘካይዱ ኣፍሊጦም፡፡
እቶም ተቓወምቲ ሓይልታት ትማሊ ኣብ ዘሳለጥዎ ኣኼባ ዝቕፅል 7 ሰነ 2019 ዓ/ም/ፈ ኣብ መላእ እታ ሃገር ኣንፃር ፕረዚደንት እታ ሃገር ጆርጅ ዊሃ ሰልፊ ተቓውሞ ክካየድ ወዊዖም ኣለው፡፡
እቲ ሰልፊ ተቓውሞ ድማ ፕረዚደንት ጆርጅ ዊሃ ኣብታ ሃገር ኣጋጢሙ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላውን ኣብ ዝበዝሕ ህዝቢ ንዘሕድሮ ዘሎ ፅዕንቶ መፍትሒ ከምፅኡ ወይ ድማ ስልጣኖም ንኽለቁን ዝፅውዕ ምዃኑ ተገሊፁ ኣሎ፡፡
ፕረዚደንት ጆርጅ ዊሃ ድማ ኣብቲ ሰልፊ ንዝሳተፉ ይኹን ንዘይሳተፉ ዜጋታት እታ ሃገር ኣብ ዝሓለፉ እዋናት ናብ ዝረኣዩ ዝነበሩ ዓመፃትን ዕግርግራትን ንከይኣትው ንምክልኻል ኩሉ ዝከኣል ነገር ከምዝሰርሑ ኣረጋጊፆም እዮም፡፡
ማሕበረሰብ ዓለም ድማ ፕረዚደንት ጆርጅ ዊሃ ናብ ስልጣን ካብ ዝመፁ ንነዘ ክካየድ ተሓሲቡ ዘሎ እቲ ዝዓበየ ሰልፊ ተቓውሞ ዝኸፍአ ሓደጋ ከየስዕብ ስግኣት ኣሕዲሩሉ ከምዘሎ እናተገለፀ እዩ፡፡
ኣብ ምዕራባዊት ኣፍሪካ ሃገረ ላይበርያ ካብ 1989 ክሳብ 2003 ዓመተ ፈረንጂ ብዝተወለዐ ኲናት ሕድሕድ ኣስታት 250 ሽሕ ዜጋታታ ከምዝስኣነት ኣፍሪካን ኒውስ ኣዘኻኺሩ፡፡