text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ቅዱስ ሚካኤል - 12 ኅዳር
ቅዱስ ሚካኤል ሓደ ካብቶም ሊቃነ መላእኽቲ እዩ። (ይሁዳ 1፡9) ኃይላት ናይ ዝበሃሉ ነገድ ሓለቓ እዩ። (ሄኖ. 10፡2-12) ቅዱስ ሚካኤል ናይ ዕብራይስጥ ቃል ኮይኑ ትርጕሙ ‘መን ከም እግዚአብሔር’ ማለት እዩ፡ ከምኡ ውን ‘ሚካኤል’ ብሂል ዕፁብ ማለት እዩ። ቅዱስ ሚካኤል ዲያብሎስ ብትዕቢት ኣምላኽነት ደልዩ፡ ኣብ ሞንጎ መላእኽቲ ህውከት ምስ ኣለዓዓለ ናይ ቅዱሳን መላእኽቲ መራሒ ኮይኑ ንዲያብሎስ ዝተዋግኦ ጽኑዕ ኃያል መልኣኽ እዩ። ኣብ ሰማይ ከኣ ውግእ ኮነ፡ ሚካኤልን መላእኽቱን ነቲ ገበል ተዋግእዎ። እቲ ገበልን መላእኽቱን ድማ ተዋግእዎም እንተኾነ እቲ ገበልን መላእኽቱን ተሳዕሩ፡ እቲ ኣብ ሰማይ ዝነበረ ቦታኦም ኣጥፍኡ። (ራእ. ዮሓ. 12፡7)
ቅዱስ ሚካኤል ስለ ሕዝበ እግዚአብሔር ዝከራኸር መልኣኽ እዩ።
ዲያብሎስ ናይ ሙሴ መቃብር ንእስራኤላውያን ኣርእዩ፡ ኣምልኮተ ባዕድ ንኽፍጽሙ ንምምሃር ኣብ ዝተንሥኣሉ ጊዜ ዝተኸራኸሮን፡ ንእስራኤላውያን ንምውፃእ ዝሕግዞም ዝነበረን ቅዱስ ሚካኤል እዩ። (ዳን. 10፥13-21) ኣብ መወዳእታ ዘመን’ውን ካብ ጥፍኣት ሓሳዌ መሢሕ ዘድኅኖም ንሱ እዩ። (ዳን. 12፡1) ‘ሓደ ካብቶም ሊቃነ መላእኽቲ’ ብምባል ነቢይ ዳንኤል ዝገለጾ፡ ኣብ ምርኮ ባቢሎን ዝራድኦም ዝነበረ ቅዱስ ሚካኤል እዩ። (ዳን. 10፥13)
ንእስራኤላውያን ዝመርሐ (ዘፀ. 14፥9)፣ መንደቅ ኢያሪኮ ንከፍርሱ ዝሓገዘ (ኢያሱ 3፥15)፣ እስራኤላውያን ንእግዚአብሔር ኣብ ዝበደልሉን ዝተማረኹሉን ጊዜ ምእንቲኦም ዘማለደን ምሕረት ዘውሃበን (ዘካ. 1፥12)፣ ንኢያሱ ዝሓለወን ምእንቲኡ’ውን ዝተኸራኸረ (ዘካ. 3፡1)፣ ንእስራኤላውያን ሕጊ ሂቡ፡ ምስኦም ኣብ ሲና ዝነበረ (ግብ.ሐዋ. 7፡38) ቅዱስ ሚካኤል እዩ። ናይ ሶምሶን ምውላድ ንማኑኄ ዘበሠረ (መሳ. 13፥15)፣ ንእስራኤላውያን ከጥፍእ ዝመጽአ 185,000 ናይ ኣሶራውያን ሠራዊት ዝቐተለ (2ይ ነገ. 19፥35-37)፣ ኣብ ኣምልኾተ እግዚአብሔር ጸኒዑ ብምርካቡ ናብ ጕድጓድ ኣናብስቲ ንዝተደርበየ ነቢይ ዳንኤል ዚኸውን ስንቂ ኣትኂዙ ንነቢይ ዕንባቆም ክሳብ ባቢሎን ዘብጽሐ (ተረፈ ዳን. 13፡35-38) ሊቀ መላእኽቲ ቅዱስ ሚካኤል እዩ።
ኣብ ዕለተ ትንሣኤ ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናይቲ መቓብር እምኒ ገምጢሉ ንማርያም መግደላዊት ዝተራእየ (ማቴ 28፥2)፣ ንሊቀ ሓዋርያት ቅዱስ ጴጥሮስ ካብ ናይ ሄሮድስ ቤት ማእሠርቲ ዘውፅአ (ግብ. 12፡11)፣ ነቲ ብልቡ ንእግዚአብሔር ዝደሊ ዝነበረ ሓለቓ ሚእቲ ቆርኔሌዎስ ኣብ ታስዐይቲ ሰዓት ዝተገለጸ (ግብ. 10፥3) ቅዱስ ሚካኤል እዩ።
እዛ ጥንታዊትን ሓዋርያዊትን ዝኾነት ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን፡ ንበዓል ቅዱስ ሚካኤል ዕለታዊ፡ ወርኃውን ዓመታውን ትዝክሮን ተኽብሮን። ብፍላይ ድማ ዓመት መጸ 12 ኅዳር ክብረ በዓል ቅዱስ ሚካኤል ተኽብር። ቅዱስ ሚካኤል ኣብዚ ዕለት ነዞም ዚስዕቡ ተኣምራት ገበረ፡- ንግሥት ኪልዎፓትራ ሳተርን ንዝተባህለ ጣዖት ዘሥርሓቶ ቤት፡ ቅዱስ እለእስክንድሮስ ፓትርያርክ እስክንድርያ (312-326 ዓ.ም.)ንከጥፍኦ ምስ ተለዓለ፡ ገና ኣምልኾተ ጣዖት ካብ ልቢ እቲ ሕዝቢ ስለዘይጠፍአ፡ ‘18 ፓትርያርካት ዘይተንከፍዎ ንስኻ ስለምንታይ ተፍርሰልና ኣሎኻ’ ኢሎም ተቓወምዎ። ቅዱስ እለእስክንድሮስ ግን ነቲ ሕዝቢ መኺሩ ምሂሩ፡ ናይ ሳተርን በዓል ይውዕለሉ ኣብ ዝነበረ ዕለት ናይ ቅዱስ ሚካኤል በዓል ንኸኽብሩ ኣዊጁ፡ ነቲ ቤት ጣዖት ብስም ቅዱስ ሚካኤል ሰይሙ ቤተ ክርስቲያን ገበሮ። ድኅሪ'ዚ ብስም ቅዱስ ሚካኤል ኣብያተ ክርስቲያን ብብዝኂ ክሕነፅን በዓሉ ክበዓልን ጀመረ።
ከምኡ ውን ኣብቲ ኬልቄዴናውያን ኣብ ልዕሊ ኦርቶዶክሳውያን ተላዒሎሙሉ ኣብ ዝነበሩሉ ማእከላይ 4ይ ክፍለ ዘመን ብሰማዕትነት ዝኃለፈት ግብጻዊት ኣፎምያን ሰብኣያን፡ ኣብ ወወርኁ ዕለት 12 ናይ ቅዱስ ሚካኤል በዓል የኽብሩ ነበሩ። ሰብኣያ ቅድሚ ምማቱ፡ በዓል ቅዱስ ሚካኤል በብወርኁ ክትዝክር ሓደራ ኢሉ ሥእሊ ናይ ሊቀ መላእኽት ቅዱስ ሚካኤል ሂብዋ ነበረ። ሰይጣን ብቀሺን ፈላሲን ተመሲሉ ብተደጋጋሚ እናመጸ ካብ ሕጂ ንደኃር ከምዚ ዝበለ ብስም ቅዱስ ሚካኤል እትገብርዮ በዓል፡ ግደፍዮ ይብላ ነበረ። ብፍላይ ድማ ኣብ ዕለት 12 ኅዳር ‘ኣነ ቅዱስ ሚካኤል እየ’ ኢሉ መጻ። እንተኾነ ግን በትረ መስቀል ብዘይ ምኃዙ ቅድስት ኣፎምያ ስለዝጠርጠረቶ፡‘ንስኻ ቅዱስ ሚካኤል እንተኾይንካ ናይ ቅዱስ ሚካኤል ሥእሊ ኣሎኒ፡ ከምጽኦ እሞ ተሳለሞ’ በለቶ። ሰይጣን ድማ ከም ዝፈለጠቶ ፈሊጡ ዘሊሉ እኳ እንተሓነቓ፡ ተረዳኢ ዝኾነ ቅዱስ ሚካኤል ቀልጢፍ መጺኡ ንዲያብሎስ ሰዓረላ። ካብዚ ንደኃር በዓል ቅዱስ ሚካኤል ብሰፊሕ ክኸብር ጀመረ። (ድርሳነ ሚካኤል ዘኅዳር)
ኣብ ገድሊ ኣቡነ ተክለ ሃይማኖት’ውን ሓላዊ መልኣኽ ኣቡነ ተክለሃይማኖት ቅዱስ ሚዳኤል ንሞተሎሜ ሥዒሩ፡ ንእግዚእ ኃረያ ኣደ ኣቡነ ተክለሃይማኖት ካብ ዳሞት ናብ ኢትሳ ከም ዝመለሳ ተጻሒፉ ንረኽቦ። ኣብ ገደለ ክርስቶስ ሠምራ’ውን ሓላዊ መልኣኽ ቅዱስ ሚካኤል ከምዝነበረን ኣብ ኵሉ ገድላ ድማ ይራድኣ ከም ዝነበረን ብሰፊሑ ተዘርዚሩ ንረኽቦ።
ኣብ ቤተ ክርስቲያንና ካብቶም ኣብ ሥነ ሥዕሊ ሰፊሕ ቦታ ዘለዎም ሓደ፡ ሥዕሊ ቅዱስ ሚካኤል እዩ። ኣብ መንጽር ማዕፆን ቤተ መቅደስ ብብዝሒ ተሣኢሉ ንረኽቦ። ኣብ መንደቕ ቤተ መቅደስ ዝሠኣሉ ኣሣእል ቅዱስ ሚካኤል ኣብ መንበሩ ከሎ ዘርእዩ እዮም። ኣብ ማዕጾ ቤተ መቅደስ ድማ ልብሰ ተክህኖ ለቢሱ ሴፍ ኂዙ ደው ኢሉ ከሎ ዘርእዩ እዮም። ኣብ ሥዕለ ኣድኅኖ ምስለ ፍቁር ወልዳ ብሸነኽ የማን ተሣኢሉ ንረኽቦ።
በዚ መሠረት ቅዱስ ሚካኤል ምእንቲ ደቂ ሰባት ዝልምን ምዃኑ ፈሊጥና ብኣማላድነቱ ክንኣምንን ናይ ጸጋ ስግደት ክንሰግደሉን ይግብኣና። በዚ መንገዲ እንተ ኣቅናዕና፡ ከምቲ ቅዱስ ዳዊት “ኣብ ኵሉ መንገድኻ ክሕልወካ ንመላእኽቱ ክእዝዘልካ እዩ’ሞ እግርኻ ብእምኒ ከይትዕንቀፍሲ ኣብ ልዕሊ ኣእዳዎም ክፆሩኻ እዮም” ዝበሎ እዩ። (መዝ. 91፡11-12)
ተራዳእነቱ ምስ ኵልና ይኹን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


c: text/html

text:
ወ/ሮ መብራት ሃፍቱ
(ነበርቲ ወረዳ እንዳ መኾኒ)
ንብረት ሃፍቲ እዩ። ጥረ ገንዘብ እውን እዩ። ብዘይንብረት ዝሳለጥ ስራሕ የለን። ነዚ እዩ እውን በብዓመቱ ንዝሳለጡ ስራሕቲ ብዙሕ በጀት እናተመደበ ኣብ ዕድጊት ንብረት ዝውዕል። ንኣብነት ኣብ 2008 ዓ.ም ብብርኪ ክልል ክልተ ቢልዮንን 129 ሚልዮንን 261 ሽሕን 202 ብር ኣብ ዕድጊት ንብረት ከም ዝወዓለ ፀብፃብ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን የረድእ። ካብዚ ከም እንርድኦ በብዓመቱ ኣብ ዕድጊት ንብረት ብዙሕ ገንዘብ ወፃኢ ከም ዝኸውን እዩ። እዚ ብምዃኑ ድማ ንፁር መምርሕን ስርዓት ምሕደራን ክህልዎ ግድን ይኸውን። ስለዝኾነ ቢሮ ትልምን ፋይናንስን ክልል ትግራይ “ሪፎርም”ታት ንብረት ኣተኣታትዩ ንተግባራውነቶም ብዕቱብ እናሰርሐ ይርከብ። ከም ውፅኢቱ እውን ንብረት ብስርዓት ዝመሓደረሉ ኩነታት ጀሚሩ ኣሎ። እዚ ኣብ ብዙሓት ከባብታት ክልልና ምዕባለ እናርኣየ ዝመፅእ ዘሎ እኳ እንተኾነ ንሎሚ ምሕደራ ንብረት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ እንዳ መኾኒ ክንድህስስ።
ቅድሚ ሰለስተ ዓመታት ንብረት ካብ ክልል ብቀጥታ ንኣብያተ ፅሕፈት ይወሃብ ስለዝነበረ ኣብ ሰነዳት ኣታውን ወፃእን ንብረት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ኣይምዝገብን ነይሩ። እዚ ድማ ንስርዓት ቁፅፅር ኣዝዩ ክፍተት እናፈጠረ ፀኒሑ። ስለዝኾነ ዓመታዊ ቆፀራ ንብረት ኣብ ዝካየደሉ እዋን ኣካል እቲ ቆፀራ ኣይነበረን። ኮይኑ ግና እቲ ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ በቲ ዝነበሮ ኣይቐፀለን። ካብ 2007 ዓ.ም ጀሚሩ ይዕበ ይንኣስ ካብ ክልል ዝወሃብ ንብረት ፈለማ ናብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ኣታዊ ይኸውን።
ኣብታ ቤት ፅሕፈት እቲ ብክልል ይኹን ብቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ተዓዲጉ ንኣብያተ ፅሕፈት ዝተውሃበ ንብረት ብስርዓት ንክመሓደር ድማ ግቡእ ደገፍን ክትትልን እናተገበረ ይርከብ። ብፍላይ ምስ ኣባላት ቤት ምኽሪ ወረዳን ጣብያን፣ ኣመሓደርትን መካየድቲ ስራሕን ጣብያ፣ ጉዳይ ደቂ ኣንስትዮ ጣብያ፣ ዓበይቲ ዓዲ ኣብ ጉዳይ ንብረት ተዋዲድካ ይስራሕ እዩ። በዚ ድማ ኩሉ ግዘ ዕለት 29 ዝካየድ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ጣብያ ብዛዕባ ምሕደራ ንብረት ከም ሓደ ቁልፊ ኣጀንዳ ተታሒዙ ይግምገም።
ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ እናተጠናኸረ ብምምፅኡ ድማ ኣብ ምሕደራ ንብረት መስርሕ ግልፅነትን ተሓታትነትን ተኣታትዩ ተግባራዊ ንክኸውን ኣኽኢልዎ እዩ። ከም ውፅኢቱ እውን ህዝቢ እታ ወረዳ “ንብረት መንግስቲ ንብረትና እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ክውንን ጀሚሩ ኣሎ። ካብዚ ዝብገስ እውን “መንግስቲ ናብ ጣብያ ዝልእኾ ዘሎ ንብረት ንዓና እዩ፤ ንሕና ኢና ኣብ ጣብያ ዘለና፤ ስለዚ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን እዚ ንብረት እዚ ንዓና ስለዝኾነ ካብ ዝኾነ ኣካል ንላዕሊ ሓለውቱ ንሕና ክንኸውን ግድን እዩ” ዝብል ኣረኣእያ እናማዕበለ መፂኡ። ብተመሳሳሊ “ናይ ጣብያና ሃፍቲ ሎሚ፣ ፅባሕ ይኹን ቐፃሊ ንዓናን ንወለዶታትን እዩ ዝጠቅም፤ ብኣግባቡ ኣብ ረብሓ ንክውዕል ሓላፍነትና እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ዝውንን ማሕበረሰብ ይበራኸት ኣሎ። ኣብ ጣብያታት ዘሎ ንብረት ከም ዘይናቱ ረጊፁ ዝሓልፍ ዝነበረ ሕብረተሰብ ኣብዚ ሐዚ እዋን ልክዕ ከም ኣቑሑት ገዝኡ ምርኣይ ጀሚሩ ከም ዘሎ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ እንዳ መኾኒ ወ/ሮ መብራት ሃፍቱ ገሊፀናልና እየን። ይኹን እምበር ሐዚ እውን “ንብረት ጥረ ገንዘብ እዩ፤ ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ 100 ምኢታዊ ተወኒኑ እዩ ምባል ስለዘይከኣል ተወሳኺ ኣስተምህሮ መዕበዪ ግንዛበ ምሃብ ከም ዘድሊ ወ/ሮ መብራት የረድኣ።
ወ/ሮ ገነት ዮሃንስ
ወ/ሮ ገነት ዮሃንስ ክኢላ ምሕደራ ንብረት ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ እንዳ መኾኒ እየን። እተን ክኢላ፣ ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝዕደግ ንብረት ብመሰረት ዝተቐመጠ “ስፐስፊኬሽን”ን ፅርየትን ዝተዓደገ ምዃኑ ብበዓል ሞያ ክረጋገፅ ከም ዝግበር ይዛረባ። ፅርየቱ ምስተረጋገፀ ኣብ ሰነድ ኣታዊ ንብረት (ሞዴል 19) ኣታዊ ይኸውን። ብድሕሪ እዚ ብሰነድ ወፃኢ ንብረት (ሞዴል 22) ኣቢሉ ንኩለን ኣብያተ ፅሕፈት ይወሃብ። እተን ኣብያተ ፅሕፈት ብወገነን ወፃኢ ገይረን ዝወሰድኦ ንብረት ኣብ ናይ ባዕለን ሞዴል 19 ኣታዊ ብምግባር ብሞዴል 22 ኣቢለን ኣብ ስራሕ እናውዐልኦ ከም ዝርከባ ሰነዳት ኣታውን ወፃእን ንብረት እታ ቤት ፅሕፈት የረድኡ። በዚ መስርሕ ይፍፀም ምህላዉ ንምርግጋፅ ዝኣተወ፣ ዝወፀን ኣብ መኽዝን ዘሎን ዝመዛዘነሉ ስርዓት ተዘርጊሑ ተግባራዊ እናኾነ ይርከብ። ብፍላይ ሰራሕተኛታት ክኢላ ንብረትን ውሽጢ ኦዲትን እታ ቤት ፅሕፈት ምስ ቀወምቲ ኮሚቴ ቤት ምኽሪ ብምዃን ካብ ወረዳ ክሳብ ጣብያታት ኣብ ዝርከባ ኣብያተ ፅሕፈት ዘለወን ምሕደራ ንብረት ዳህሳስ ይገብሩ።
ካብዚ ብተወሳኺ ንብረት ብመሰረት መምርሕን ኣሰራርሓን ፋይናንስ ይመሓደር ምህላዉ ቆፀራ ንብረት ብምክያድ ይረጋገፅ። እዚ ድማ ካብ ሕድሕድ ቤት ፅሕፈት ሰለስተ ኣካላት ዝሓዘ ኮሚቴ ብምጥያሽ ዝፍፀም እንትኸውን እቶም ነዚ ዘሳልጡ ኣካላት ኣብ ቅድመ፣ ከይድን ድሕረን ቆፀራ ክገብርዎም ዝግብኡ ስራሕቲ ኣመልኪቱ ሓበሬታ ተዋሂቦም እዮም። ብከምዚ ኣገባብ ኣብ 2008 ዓ.ም ሓደ ግዘ ቆፀራ ንብረት ንምክያድ ትልሚ ተታሒዙ ምሉእ ንምሉእ ተፈፂሙ እዩ። እዚ ብመሰረት ዝተትሓዘሉ ትልሚ ብምፍፃሙ ኣብቲ በጀት ዓመት ዝተዓደገ፣ ኣብ ስራሕ ዝወዓለን ኣብ መኽዝን ዘሎን ንብረት ብንፁር ንምፍላጥ ከም ዝሓገዘ ወ/ሮ ገነት ይገልፃ።
ወ/ሮ ጀሚላ ኣሕመድ
ዕቀባ ንብረት እታ ቤት ፅሕፈት ወ/ሮ በላይነሽ ኣማረ ብወገን ኣቐዲሙ ዝተዓደገ ንብረት ኣብ ስራሕ ከይወዓለ ካልእ ተወሳኺ ከም ዘይዕደግ ሓቢረናልና እየን። ናይዚ ቀንዲ ምኽንያት ድማ ዘዝቐደመ ዝተዓደገ ንብረት ኣብ ረብሓ ንክውዕል ዝዓለመ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ንብረት ክዕደግ እንተሎ ፅርየት እቲ ንብረት በዓል ሞያ ኣረጋጊፁ መረጋገፂ ወረቐት እንተዘይሂቡ ኣታዊ ኣይኸውንን። ንኣብነት ንግልጋሎት ጥዕና ዝውዕሉ ኣፋውስ ኣብ ዝዕደግሉ እዋን ብሰብ ሞያ ጥዕና ተረጋጊፆም ይኣትዉ። ከምኡ እውን ኣቑሑት “ኤሌክትሮኒክስ” እንትዕደጉ በዓል ሞያ መርበብ ሓበሬታ (ኣይ ሲ ቲ) ምስ ኣረጋገፆም ኣታዊ ይኾኑ። ከምዚ ዝበለ ኣካይዳ ብምህላዉ ድማ ፅርየት ዘለዎ ንብረት ተዓዲጉ ኣብ ስራሕ ንክውዕል ኣኽኢሉ እዩ።
ካብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ እንዳ መኾኒ ዝረኸብናዮ መረዳእታ ከም ዘመላኽቶ፣ ኣብታ ወረዳ ካብ ዝርከባ 22 ኣብያተ ፅሕፈት፣ ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ፣ ማኣድንን ኢነርጅን ብዘርኣየቶ ስርዓቱ ዝሓለወ ምሕደራ ንብረት ኣብ ቅድሚት ተሰሪዓ ኣላ። ይኹን እምበር ቅድሚ 2007 ዓ.ም ሰነዳት ኣታውን ወፃእን ንብረት (ሞዴላት 19ን 22ን) ብኣግባቡ ኣብ ምጥቃም ፀገማት ነይሮም እዮም። እዚ ዝፈጠሮ ፀገም ድማ 31 ኩንታል ሲሚንቶ ተጠፋፊኡ ነይሩ። ብመሰረት ዝተገበረ ኦዲት ተሓታቲ ኣካል ተፈሊጡ ናይተን ዘጠፋፍአን ንሓደ ኩንታል ብብር 250 ስልሒት ክምልስ ተገይሩ ኣሎ። ከምዚ ዓይነት ፀገም ንከይድገምን ንብረት ብመሰረት ስርዓት ፋይናንስ ንክመሓደርን ምስ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ሰነድ ስምምዕ ተኣሲሩ እናተተግበረ ይርከብ።
ብመሰረት እዚ ኩሎም ሰነዳት ንብረት ክተኣታተዉን ኣብ ስራሕ ንክውዕሉን ተገይሩ። ከምኡ እውን ካብታ ቤት ፅሕፈት ናብ መሓውራት ኣብያተ ፅሕፈት ጣብያ ዝለኣኽ ንብረት በዚ መስርሕ ንክፍፀም ዘኽእል ስርዓት ኣሰራርሓ ተዘርጊሑ ይስርሐሉ ኣሎ። ንኣብነት ሲሚንቶ ናብ ጣብያ እንትለኣኽ ኣብ ጣብያ ዝምልከቶ ኣካል ተረኪቡ ይፍርመሉ። ብፍላይ ንመስተን መስኖን ዝውዕሉ ኣቑሑት ናብ ጣብያ እንትልኣኹ ኣመራርሓ ጣብያ ከም ዘለዉ ኮይኖም ካብ ህዝቢ ዝተወከሉ ኣካላት ብዝርዝር ርእዮም ክርከቡዎ ይግበር እዩ። ብከምዚ ዝተፈፀመ ምዃኑ ግብረ መልሲ ናብ ወረዳ ደብዳበ ይለኣኽ። በዚ ድማ ሕብረተሰብ ኣብ ጣብያኡ ዘሎ ንብረት፣ ንብረቱ ምዃኑ ኣሚኑ ምሕላውን ምቁፅፃርን ጀሚሩ ኣሎ። ብተወሳኺ ከምዚ ዝበለ መስርሕ ተኣታትዩ ተግባራዊ ብምዃኑ ዝኣትውን ዝወፅእን ንብረት ስርዓቱ ሓልዩ ክኸይድ ከምዘኽኣለ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ሃፍቲ ማይ ማኣድንን ኢነርጅን ወረዳ እንዳ መኾኒ ወ/ሮ ጀሚላ ኣሕመድ ይገልፃ።
ንመሳለጢ ስራሕቲ ዝዕደግ ንብረት ኣብ ዝተሓሰበሉ ዕላማ ንክውዕል ሓላፍነት ኩሉ ዜጋ እዩ። ኣባላት ቤት ምኽሪ ድማ ኣብ ምክትታልን ምቁፅፃርን ዓብዪ ሓላፍነት ኣለዎም። ኣባላት ቤት ምኽሪ ወረዳ እንዳ መኾኒ እውን ንብረት ብመሰረት መምርሒ ፋይናንስ ይመሓደር ምህላዉ ኣብ ዓመት ኣርባዕተ ግዘ ዳህሳስ ብምክያድ እናተኸታተሉ ይርከቡ። ኣብ ጣብያ ዝርከቡ መሓውራት ቤት ምኽሪ እውን ብመሰረት እቲ ናይ ወረዳ ኣንፈት ደገፍን ክትትልን ይገብሩ፤ ዳህሳስ እውን የካይዱ። ካብዚ ብተወሳኺ ኣብ ዘካይድዎም ኣኼባታት ብዛዕባ ምሕደራ ንብረት ከም ሓደ ኣጀንዳ ወሲዶም ይግምግምዎ። ከምኡ እውን ኣብ ቤተ ክርስትያን ይኹን ህዝቢ ኣብ ዝተኣከበሎም ቦታታት ብዛዕባ ንብረት ኣመልኪቶም ኣስተምህሮ ይህቡ። ናይዚ ውፅኢት ድማ ንብረት ህዝብን መንግስትን ኣብ ዝበላሸወሉ እዋን “ኣብ ከምዚ ዝበለ ቦታ ከምዚ ዓይነት ንብረት ተደርብዩ ኣሎ” ኢሉ ናብ ቤት ምኽሪ ጥቆማ ዝህብ ሕብረተሰብ እናተበራኸተ መፂኡ እዩ። ንኣብነት ኣብ ጣብያ ዱም ኣብ 2008 ዓ.ም ቱቦ ማይ ተሰሪቑ ህዝቢ ብዝገበሮ ጥቆማ እቲ ዝሰረቐ ሰብ ኣብ ቁፅፅር ከም ዝወዓለ መተሓባበሪ ክትትልን ቁፅፅርን ድልድል በጀት ቤት ምኽሪ ወረዳ እንዳ መኾኒ ኣይተ ካሕሳይ ኣስመላሻ ይገልፁ።
ነበርቲ ወረዳ እንዳ መኾኒ እውን ኣብ ምሕደራ ንብረት ዓበይቲ ምዕባለታት ከም ዘለዉ ኣረጋጊፆምልና ኣለዉ። ኣይተ ብርሃኑ ስብሃቱ ነባሪ ወረዳ እንዳ መኾኒ ጣብያ መስዋእቲ እዮም። እቶም ወገን፣ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ህዝቢ “ንብረት መንግስቲ ንብረተይ እዩ፤ ጥረ ገንዘብ ንብረት እዩ” ዝብል ኣተሓሳስባ ሒዙ በብከባቢኡ ዘሎ ንብረት ኣብ ምሕላው ፀገማት ከም ዝነበርዎ ይዛረቡ። ኣመራርሓን ሰራሕተኛታትን ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን፣ ኣባላት ቤት ምኽሪ ጣብያን ወረዳን ኣብ ንብረት ኣመልኪቶም ብዝህብዎ ኣስተምህሮ ዝሐሸ ግንዛበ ስለዝፈጠረ ኣብዚ ሐዚ እዋን ንብረቱ ምሕላውን ምቁፅፃርን ጀሚሩ ኣሎ።
ብድምር ንብረት ህዝብን መንግስትን ብኣግባቡ ንምምሕዳርን ንምቁፅፃርን ሰነዳት ንብረት ብኣግባቡ ተረዲእኻ ተግባራዊ ምግባር ወሳኒ እዩ፤ ንፅባሕ ዝብሃል እውን ኣይኮነን። ነዚ ተረዲኦም ሪፎርምታት ዕቀባን ምሕደራን ንብረት ብምትግባር ንብረት ህዝብን መንግስትን ኣብ መዓልኡ ንክውዕል ብቅንዕና ኣብ ዝሰርሑ ኣብያተ ፅሕፈት ለውጥታት ይምዝገቡ ብምህላዎም ነዚ ለውጢ ንምዕቃብ ኣብ ቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ወረዳ እንዳ መኾኒ ዘሎ ተመክሮ ምውሳድ ኣድላዪ እዩ። ኣብታ ወረዳ ዘሎ ህዝቢ እውን ኣብ ምሕደራ ንብረት ኣመልኪቱ በብእዋኑ ይወሃቦ ብዘሎ ኣስተምህሮ መዕበዪ ግንዛበ ንብረቱ ዝፈልጠሉን ዝቆፃፀረሉን ኣተሓሳስባ ከዕቢ ጀሚሩ ኣሎ። ክትትልን ቁፅፅርን ንብረት ድማ ግደ ነብሲ ወከፍ ዜጋ ይጠልብ። ስለዚ ምሕደራ ንብረት ንመንግስቲ ጥራሕ ዝድርበ ሓላፍነት ስለዘይኮነ ንብረት ብመሰረት ኣሰራርሓ ፋይናንስ ንክመሓደር እጃምና ክነበርክት ይግባእ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ብዓል ነጻነት ንመን?? ብህዝቢ ዘይመረጾ ልኡኽ መላኺ እሞ ብግዝያዊ መንግስቲ ጥራይ 27 ዓመታት እትግዛእ ሃገር! ብህዝቢ ዘየጸደቐ በብዓይነቱ ኣዋጃት! ብህዝቢ ዘይወከሎም ሃሱሳት ሚኒስተራት! እትግዛእ ሃገር ብዓል ነጻነት ከተብዕል ንስሙ እምበር ሓቂ ኣይኮነን። እወ፣ ንኣእምሮ ህዝቢ እትሰልብ ማዕከን ተሌቪዥንን፣ ብ”ድምጺ ሓፋሽ፣ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ” ብግብሪ ግና ድምጺ ሓሶትን ፕርፓጋንዳን ባዶ 3...
ቅንጸላ እድሪስ መሓመድ ዓሊን፣ ቀንጸልቱ ማፍያዊ ጭፍራ ህግደፍን መርድእ ብዜና ኣይንገርን .. ባህልናን ያታናን’ውን ኣይኮነን፡፡ ሚስጢር ቀተልቲ ሰባት፡ ብሃበ ተረኸበ ኣይትድሕደሖን፡፡ እቲ ምንታይ’ሲ ሳዕቤናት ስለ ዘለዎ፡፡ ንሎሚ ግን፡ ንዘመናት ውሽጠይ ከጨንቐኒ ዝጸንሐን ድቃስ ዝኸልኣኒን ሚስጢር፡ ንባህልን ያታን ጥሒሰ ክገልጾ ተገዲደ ኣለኹ፡፡ ብትእዛዛት ቤ/ጽ ፕረሲዳንትን ወኪል ሃገራዊ ድሕነትን ዝምርሑ ቀተልቲ ሰባት...
Shocking!! Pope Kissing the hands of Rotschild and Rockefeller! The Anti-Christ? By Irish Savant on May 15, 2018 Irish Savant — May 14, 2018 Although having abandoned Christianity as a teenager and subsequently dismissed all religion as mumbo I’ve begun to reassess...
እቲ ንቡርን ውርዙይን ጥንታዊን መለለዪ መንነት ህዝቢ ሓበሣ (ህዝቢ ተዛራቢ ትግሪኛ) ዝኾነ ባህላዊ ጸወታን ጓይላን፣ ንኣስታት 5 ሽሕ ዓመታት ኮሪዑ ክኸይድ ጸኒሑ እዩ። ኣብዚ ዘሎናዮ ዘመን ግሪንቢጥ ግና፣ብሰንኪ መሃንድሳት ጸረ ንቡር ዝኾኑ ህግደፍን ወያኔን ተዓንቂፉ፣ ኣብ ዘይንቡር ወዲቑ ይርከብ ኣሎ። ኣብ ገገለ ቦታታት ግና፣ ከም ኣብ ስደት ይኹን፣ ኣብ ውሽጢ ዓዲ፣ እቶም ህዝቢ ተስፋ ከይቆረጹ ነቲ ንቡር ጥንታዊ ባህሎም...
ቅድሚ ነገስታት ኣብርሃን እጽብሃን፣ (ኤዛናን ሴዛናን) እምነት ምድረ ሓበሣ እንታይ ነይሩ? እቶም ኣብርሃን እጽብሃን፣ (ኤዛናን ሴዛናን) ዝብሃሉ ነገስታት እኽሱም፣ መበቆሎም ካበይ እዩ? ኦሪታዊ ሃይማኖትዶ ይቕድምከ ወይስ ክርስትና? “ፈላጥ ዝብሃል ከምዘይፈልጥ እንተድኣ ፈሊጡ እዩ”። በለ ሶክራቶስ ንግስነት ኤዛናን ሴዛናን ኣብ ከተማ ኣኽሱም፣ ካብ 333 ክሳብ 356 ዓመተ ዓለም ድ.ል.ክ እዩ...


text:
ቤት ምኽሪ ከተማ ዓድዋ ልዕሊ 188ሚልዮን ቅርሺ በጀት ኣፅዲቑ…
መቐለ ሓምለ 09/2009(ድወት) ቤት ምኽሪ ከተማ ዓድዋ ንመደባት በጀት ዓመት 2010 መፈፀሚ ዝውዕል ልዕሊ 188ሚልዮን ቅርሺ በጀት ኣፅዲቑ።
መበል 18 ስሩዕ ጉባኤኡ ዘካየደ ቤት ምኽሪ ከተማ ዓድዋ በጀት ዓመት 2009 ኣብ ክትትልን ፅሬትን ሰሌጠንን ፕሮጀክታት ልምዓት ከምኡ’ውን እቶም ስራሕቲ ትሉም ብዝኾነ መንገዲ ክሰርሑ ምግባር ፅቡቓት ስራሕቲ ምንባሮም ተሓቢሩ እዩ።
ኣብ ጣብያታት ዘለዉ ፀገማት ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ወሪድካ ኣብ ምፍታሽን ንዝረኣዩ ፀገማት ቅልጡፍ ምላሽ ኣብ ምሃብን ሕዚ’ውን ሕፅረታት ከምዘለዉ ድማ እቲ ቤት ምኽሪ ኣተሓሳሲቡ እዩ።
ኣብ በጀት ዓመት 2010 ዝስርሑ ስራሕቲ ዘድመፀ ቤት ምኽሪ ከተማ ዓድዋ ነቶም መደባት መፈፀሚ ዝውዕል ልዕሊ 188.2ሚልዮን ቅርሺ ኣፅዲቑ ክብል ቤት ፅሕፈት ርክብ ህዝብን መንግስትን እታ ወረዳ ኣፍሊጡ።


text:
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ኣብ ስኮነ ኣብተን ዓበይቲ ከተማታት ናይ መንበሪ ኣባይቲ ሕጽረት ተራእዩ። ኣብ
boplatssyd ኮሙናውን ብሕታውን ዝካረ መንበሪ ኣባይቲ ንምርካብ ተራ ክትሕዝ ትኽእል። ኣብ ስኮነ መብዛሕትኡ ሰብ
ብናይ ሓባራዊ መስመራት ጕዕዞ (kollektivtrafiken) እዩ ዚጎዓዝ። እቲ ኣብ መንጎ ከተማታት ዘሎ ናይ ጕዕዞ መራኸቢታት ግሩም ብምዃኑ ብዙሓት ኣብ ሓደ ኮምዩን እናተቐመጡ ኣብ ካልእ ኮምዩን እዮም ዚሰርሑ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ናይ ስኮነ ዞባ እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ንሱ 36,000 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ንሳቶም መብዛሕትኦም ኣብ ክንክንን ጥዕናን፡ ንግድን ኢንዱስትሪን፡ ባህሊ ኣከባብን ይሰርሑ። ናይ ስኮነ ኮምዩናት ድማ፡ ካልእ ገዲፍካ፡ ኣብ ትምህርትን ክንክን ህጻናትን ምምሕዳርን የስርሓ። እተን ዝዓበያ ብሕታውያን ወሃብቲ ስራሕ፡ PEAB AB, Sony ከምኡውንPosten AB. እየን።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
እቲ ናይቲ ወረዳ ዝዓበየ ሉንድ ዩኒቨርሲቲ 47,000 ተመሃሮን 7,500 ብቐዳምነት ኣብ ሉንድን ማልመን ሀልሲንቦሪን ዝነጥፉ ሰራሕተኛታት ኣለውዎ። ኣብ ማልመ ናይ ማልመ ኮለጅ ኣሎ፡ 25,000 ተመሃሮን 1,400 ሰራሕተኛታትን ከኣ ኣለዉዎ። ኣብቲ ናይ ክሪስትያንስታድ ኮለጅ፡ 13,000 ተመሃሮ ይመሃሩ። ኣብ
studera.nu. ብዛዕባ ትምህርቲ ሓበሬታ ትረክብ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ፍሉጥ ዝኾነ ሕማም፡ ወይ መጕዳቲ ወይ ጸገማት ምስ ዚህልወካ፡ ናብቲ ናይ ዞናኻ ማእከል ጥዕና ኪድ። ኣብኡ ብዛዕባ ከመይ ጌርካ ጥዕናኻ ከም እተመሓይሽ ደገፍ ወይ ሓገዝ ትረክብ። ኣብቲ
vårdguiden ብዛዕባ ጥዕና ምኽሪ፡ ብዛዕባ ኣበይ ክትከይድ ከም ዘሎካ ድማ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል።
ስኮነ ስለስተ ዓይነት ሆስፒታላት ኣለውዎ፤ ዩኒቨርሲታዊ ሆስፒታል፡ ናይ ህጹጽ ረድኤትን ናይ ከባብን ሆስፒታላት። ኣብኡ እተፈላለየ ክፍልታት ሕክምናን እተፈላለዩ ክኢላታትን ኣለዉ። ሓደገኛ ሕማም ምስ እትሓምም፡ ኣብ 112 ደውል። ንሕማም ስኒ
ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ። ንሱ ብእተፈላለየ ቋንቋታት ሓበሬታ ይህበካ።
Kultur och fritid
ኣብ ስኮነ
ሃብታም ባህላዊ ህይወት ኣሎ። ኣብኡ፡ ካልእ ገዲፍካ፡ ተያትር፡ ኦርከስትራ፡ ኣብያተመዘክርን ብዙሕ ዝበጻሕቱ ቤትንባብን ኣሎ። ኣብቲ ናይ ኮምዩንካ ቤትንባብ ከይከፈልካ መጽሓፍ ክትልቃሕ ትኽእል። ብግዜ ዕረፍቲ መብዛሕትኡ ሰብ ኣብቲ ማሕበራት ይነጥፍ። ኣብ ናይ ስፖርት ወይ ናይ ሰራሕተኛታት ወይ ናይ ዝንባለ ማሕበራት ኣባል ምዃን ልሙድ እዩ። ገለ ካብተን ማሕበራት ስኮነ ኣብ
"Nätverket" ይርከባ።
ኩሉ ሰብ ናብቲ ተፈጥሮን፡ ዱርን ባሕርን ቀላያትን ዕዱም እዩ። እቲ ናይ ሓፋሽ መሰላት፡ ኣብኡ እንታይ ከም ዚፍቀድ ወይ ከም ዘይፍቀድ ይነግር። ስኮነ 200 ናይ ተፈጥሮ ሕዛእትን ሰለስተ ሃገራዊ መናፈሻን ኣለዋ። ኣብቲ
Länsstyrelsens hemsida ብዛዕባ ንኣብነት እቲ መሰላት ሓፋሽን ብዛዕባ እተፈላለየ ናይ ዙረት ቦታን ከተንብብ ትኽእል።
እቲ ናይ ስኮነ ብዙሓት በጻሕቲ ዝኸዱዎ ቦታ፡ ኣለ ስተናር፡ ሶደርኦሰንስ ሃገራዊ መናፈሻን ናይ ሉንድ ዱምሺርካን እዩ። ኣብቲ ወረዳ 500 ኣብያተክርስትያን ይርከቡ። ስኮነ 240 ጥንታውያን ኣብያተመንግስትን ኣደራሻትን ኣለዋ።


text:
ደራሲን ገጣሚን ኣቶ ግደይ ባሕሪሹም ትግራዋይ እዮም። አቶ ግደይ መስራታይን ኣባል ፈጻሚት ሽማግለ ጠራናፊትን ኢድዩን ዝነበሩ ኢዮም። አቶ ግደይ ዝጸሓፉዎ “ኣሞራ” ዝብል መጽሓፍ ኣብ መዋዕል ታሪኾምን ፡ ኣብ ጊዜ ገድሎም ዘሕለፉዎ ፤ጸበባን ገድላዊ ህይወትን ከምኡዉን ናይ ህዝባዊ ሓርነት ትግራይ እንታይነት፤ ኣብ ልዕሊ ህዘቢ ትግራይ ዝፈጸመቶ ሰብኣዊ ግህሰትን ፡ ብሰፊሑ ዘረድእ ደጋጊመካ ኣንቢብካዮ መሊስካ ንክትምለሶ ዘብህግ ታሪኽ እዩ።
እዚ ካብ ኣምሓርኛ ናብ ትግርኛ ዝመለስኩዎ ትርጉም አብ ገጽ 207 ክሳብ 209 ዝተዘርዘረ ናይ ወየንቲ ጭካነ ሰነባህረ ምስተነበበ፤ ካብ ከምቲ ዝበለ ሰብኣዊ ሕልና ዘይተላበስ ግበሪ ወየንቲ፤ አቲ ዝስዕቦም ዘሎ ዝተዓሸወ መንእሰይ ሎሚ እኳ እነተዘይኮነነኖም ንሓዋሩ ቀስ ብቐስ ከምዝኹኑኖም ኣይንጣራጠርን። ከምኡ’ዉን አብ መራኸቢ ሓበሬታን ኣብ አደባባይን ጠራዕ ኢሉ (ዓዉ ኢሉ -ተጠሊዑ) ብዛዕባ ናይ ህዘቢ ትግራይ ተሓላቕነትን ሰብኣዊነትን ብዘይ “ተሓህት” ካሊእ ሰብኣዊ ዉድብ የለን ኢሉ “እንትፍስፈስ” ፡ ኢቲ ሂተለራዊ በጋሚዶ ባህረቱ ንዝፈልጡ ግን ፤ ገበኑ ንምሽፋን ዝገብሮ ዘሎ ጓዕጻጽ መኸወልታ ሙኻኑ ብሩህ እዩ።
እቶም የዋሃን ግና ከጣቑዑሉ ንርእዮም፤ አዚ ድማ ዘገረም ክኸዉን የብሉን። ስለምንታይ፤ ክሳ ብ ሎሚ ብጋህዲ ገበናት ወያነ ትግራይ ንህዘቢ ምዝረጋሕ ባኣብዝሓ አይተጀመረን። ታሪኽ ግን ዉዒሉ ሓዲሩ ከርተት እንዳበለ ንዘልኣለም መቦሮኺ እነተይረኸበ ስለዘይነብር እቲ ዝተሸፈነ ገበን ክንበብ እዩ። ሽዑ ሓቂን ሑሶትን ጎፍ ንጎፍ ክፋጠጣ እየን። ንኣንጭዋ ከም ድሙ ዝሕይላ የለን፤ ንዓመጽ ድማ ከም ሓቂ ዝሕይላ የለን። ሰናይ ንባብ!
ኣሞራ ገጽ 207- 209
ካብ ግደይ ባሕሪሹም -
>
ግደይ ባሕሪሹም (አሞራዉ ካብ ዝብል መጽሓፎም)
ትርጉም
ጌታቸዉ ረዳ
ሳን ሆዘ - ካሊፎርኒያ


text:
ብኣምበስ ተወልደ
ካብ ትካል ኣማኻሪ ልምዓታዊ ስፖርት ባሎኒ መቐለ
መእተዊ
ስፖርት ናብ ኢትዮጵያ መኣዝ፣ ብመንን ብኸመይን ከምዝተኣታተወ ዝሕብር ንፁር ሰነድ የለን፣ ይኹን'ምበር ሰብ ፀጋ ዕድመ ከምዝሕብርዎ እቲ ስም ወይ ዝና ንደቂ ወፃኢ ይህብዎም፣ እዋኑ ድማ ኣብ ከባቢ 1916ዓ/ም ኾይኑ፣ በባዕሎም ንምግጣም ከም ጋንታ ኣጣይሾም ምንባሮም፣ ካብዚ ብተወሳኺ ብስራሕ መምህርነት ዝመፁ እንግሊዛዊያን ድማ ኣብ ዘምህርሉ ኣብያተ ትምህርቲ ተፈሪ መኮነንን ምኒሊክን ብምልላይ ከምዘሰፋፍሕዎ ብኣይተ ተፈራ ገዳሙ ዝተፅሓፈት ዓመታዊ መፅሄት ፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ኢትዮጵያ “እግርኳስ በኢትዮጵያ” ንመስራቲን መራሒን ስፖርት ሃገርና ኣይተ ይድነቃቸው ተሰማ ምንጪ ብምግባር ዝተሓትመት መፅሄት ትሕብር፡፡ (1968፡5)
ብኣንፃሩ መፅሓፍ "ኣፍሪቃን ኩዕሶ እግሪን" ከምዝሕብሮ፣ ኣብ 1928ዓ/ም ልዕሊ 60 ሺሕ ወራሪ ሰራዊት ጣልያን ሓቢሮም ዝኣተዉ ሲቪላት ሰራሕተኛታትን ነጋዶን ኩዕሶ እግሪ ናብ ኢትዮጵያ ከምዘተኣታተውዎን ኣብ ምምዕባሉ'ውን ዝለዓለ ኣስተዋፅኦ ከምዝገበሩ ተቕምጥ፡፡ (2000፡70)
ስፖርት ናብ ትግራይ'ውን ብተመሳሳሊ መንገዲ ከም ዝተኣታተወ እንትእመን ዕብየቱ ግና ምስ ምጅማር ዘመናዊ ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ትግራይ
ከምዝተኣሳሰር ብጋዜጠኛን ደራሲን ሰሎሞን ኣባዲ ዝተፅሓፈት ፈላሚትን ብሕታዊትን መፅሄት ማሕበር ስፖርት ትግራይ ንመስራቲን መራሒን ስፖርት ትግራይ ዝነበሩ በዓል ሞሳ ስፖርት ትግራይ መም/ ኣራም ማሩ ጠቒሱ ፅሒፉ እዩ፡፡ (1991፡5)
እሞ ብዛዕባ ታሪኽ ስፖርት ትግራይ ዓርሱ ክኢሉ ስለዝፅሕፎን ኣብ ምድላው'ውን ስለዘለኹ ናብቲ ዘበገሰኒን ንመብዛሕትና ዘገድሰናን እዋናዊ ዛዕባ ስፖርት ትግራይ ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ እቶም ሚልዮናት ቕርሺ ተሰሊዕሎም ዝንቀሳቐሱ ዓይነታት ስፖርት ብመንፅር መትከላት ስፖርት ኣብ ምንታይ ብርኪ ይርከቡ፣ ጎንፂ "ኣማተሪዝምን ፕሮፌሽናሊዝምን" ንስፖርትና ከመይ ይሓቑንዎ ኣለዉ፣ ግደ ቀንዲ መዳርግቲ ኣካላት ስፖርት (ኣብያተ ትምህርቲ፣ መራኸቢ ብዙሃንን ኣብያተ ማዘጋጃን) ከመይ ኣለዉ፣ ጎንፂ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት መፃወቲ ሜዳታት መንደርን ህንፀት ዘበናዊ ስታድዮማትን ውፅኢቱን፣ ዓለምለኻዊ ፅዕንቶኸ ከመይ ንብድሆ ኣለና ዝብሉ መበገሲ ሓሳባትን መፍትሒኦምን ብምቕማጥ ንሎሚ ሰዲረ ኣለኹ ካልኦትና'ውን ሰስዳሮና ንወስኸሉ፣ ሰናይ ንባብ፡፡
ድሕረ ባይታ ስፖርት ትግራይ
“ስፖርት ዘይገሃስ መሰል ኩሉ ሰብ እዩ” ኮንፈረንስ ስፖርት ኣውሮፓ
(ስፖርት ምሕደራን ኣመራርሓን 2ይ ሕታም ዴቪድ ሲ ዋት 2003፡2)
ስፖርት ትግራይ ኣመልኪተ ሕዚ ዘለሉ ኩነታት ቅድሚ ምርኣየይ ኣብ መሰረታዊ ዝኾኑ ነገራት ኣበይ ነይሩ፣ ከመይ እናበለ መፂኡን ሕዚ ዘሎ ኩነታትን መበገሲኡ ኣበይ እዩ? ንዝብል ሓፈሻዊ ስእሊ ስፖርት ትግራይ ብምቕማጥ መንበብቲ ግንዛበ ክሕዙን ከነፃፅሩን ስለዝሕግዝ ኣብ ሰለስተ ነጥቢታት መሰረት ብምግባር ቁሩብ ንድሕሪት ምልስ ከብለኩም፡፡
ስፖርት ትግራይ ጥንካርኡ ኾነ ድኸመቱ ካብ ሃገርን ሃገራዊ ኩነታትን ፈሊኻ ይርአ እዩ እኳ ተዘይበልኩ ሃገርና እትኽተሎ ስርዓት ፌዴራሊዝም መሰረት ጌርካ ምስራሕን ስፖርትኻ ምጥንኻርን'ውን ኣይከኣልን ስለዘይብል መምበብቲ ነዚ ኣብ ግምት ከእትዉለይ ይላቦ ፡፡
ስፖርት ትግራይ ኣመልኪቱ ናብዚ ሕዚ ዘለሉ ብርኪ ንምብፃሕ 3 ምዕራፋት ተጓዒዙ እዩ፡፡ እቶም ምዕራፋት ምስ ስርዓታት ዘተኣሳስሮም ባህሪኳ እንተሃለዎም ናብቲ ብድሕሪኦም ዝመፀ ስርዓት'ውን ዝሰግርሉ ኩነታት ስለዘሎ ብኣመተ ምህረት ከቐምጦም ፈትየ (እቲ ኣቀማምጣን ምምቃል ምዕራፋትን ናይ ባዕለይ እዩ)፡፡ ስለዚ ቀዳማይ ምዕራፍ ዝበልክዎ ካብ 1957ዓ/ም ስሩዕ ምስረታ ሓደ ሓደ ዓይነታት ስፖርት ጀሚሩ ክሳብ 1967ዓ/ም ክሳብ ስፖርት ብስሩዕ መንግስታዊ ኣዋጅ ዝተጣየሽሉ እዋን፣ ካልኣይ ምዕራፍ ካብ 1968ዓ/ም ምጥያሽ ኮሚሽን ስፖርትን ኣብያተ ምኽሪ ስፖርትን ጀሚሩ ክሳብ 1989ዓ/ም ድሮ ምፅዳቕ ፖሊሲ ስፖርት ሃገርና፣ ሳልሳይ ምዕራፍ ካብ 1990 ዓ/ም ምእዋጅ ፖሊሲ ስፖርትን ምጅማር ውድድራት ብብርኪ ሊግን ጀሚሩ ክሳብ ዛጊድ ዘለናሉ መድረኽ ዘጠቓለለ እዩ፡፡
በዚ መሰረት ቀዳማይ ምዕራፍ ዝበሃል ኣብ እዋን ስርዓት ሃ/ስላሰ ዝነበረ እንትኾን ድሕሪ ውድቀት እቲ ስርዓት ሓደ ዓመት ዘሎ ንኣስታት 13 ዓመታት ዝነበረ ምንቅስቓስ ስፖርት ኣብ ትግራይ እዩ፡፡ ኣብዚ ምዕራፍ እዚ
- ቀዳማይ መለለዪ፡- መንግስትን ስፖርትን ዝተፈላለዩን መንግስቲ ኣብ ስፖርት ኣይኣቱን ዝብል መትከል ዝነበረሉ እዋን እዩ፡፡
ኣብ እዋን ስርዓት ሃ/ስላሰ መንግስቲ ኣብ ስፖርት ኣይኣቱን ዝብል መትከል ብምንባሩ፣ ስፖርት መንግስታዊ በጀት፣ መንግስታዊ ኣወዳድባ፣ መሓውርን ምሕደራን ኣይነበሮን፡፡ ብኻሊእ ኣበሃህላ ስፖርት ናይ ህዝቢ ብምዃኑ ህዝቢ ይኽኣሎ ተባሂሉ ብምግዳፉ ንመንቀሳቐሲ ዝኸውን ገንዘብ ካብ ሰብ ሃፍቲ ሓቲትካ ስለዝእከብ ስፖርት ንምንቅስቓስን ንምትሕብባርን ግደ ውልቀ ሰባት ዕዙዝ ነይሩ፡፡ ስፖርት ትግራይ ዓርሱ ንክኽእል ሲኒማ ስፖርት ዝተጣይሸሉ እዋን'ውን እዩ፡፡ ኣብዚ ጊዜ ግደ ራእሲ መንገሻ ብጣእሚ ዕዙዝ ዝነበረ እንትኾን ተሳትፎኦም ከም ውልቀ ሰብ'ምበር መንግስታዊ ሕግን በጀትን እናተጠቐሙ ኣይነበረን፡፡
- ኻልኣይ መለለይኡ፡- ኩሎም ዓይነታት ስፖርት በቢባዕሎም ይፍጠሩን ይዓብዩን'ምበር ንኹሎም ዘማእኽል ኣወዳድባ ኣይነበሮምን፣
ብርግፅ ብሃገር ብርኪ ፌዴሬሽናት ዘጣየሽኦ "የኢትዮጵያ ስፖርት ኮንፌዴሬሽን" ዝብል ኣወዳድባ እንተነበረኳ እዚ ኣወዳድባ እዚ ናብ ጠቅላይ ግዛት (ክልል) ዝወረደ ኣይነበረን፡፡ ስለዚ ኣብ ትግራይ ዝነበራ ዓይነታት ስፖርት ጎናዊ ርክብ ኣይነበረንን፣ ነይርወን ክበሃል እንተኾይኑ ድማ ድልየትን ስምዒትን ዝነበሮም ውልቀ ሰባት ኣብ ክልተ ወይ ካብኡ ንላዕ መስረቲ ወይ ኣመራርሓ ዝኾንሉ ኩነታት ጥራሕ እዩ፡፡
ስለዚ ስፖርት ትግራይ ስሩዕ ብዘኾነ መንገዲ ተጣይሹ ኢልካ ምቕማጥ ኣይከኣልን፣ ከም ዓይነት ስፖርት ስሩዕ ብዘኾነ መንገዲ ዝተወደባሉን ዝተጣየሻሉን እዋን ከምመበገሲ ወሲድካ እንትርአ ግና ኩዕሶ እግሪን ብሽክሌታን 1958ዓ/ም፣ ኩዕሶ መርበብን ኩዕሶ ሰኪዔትን 1965 ዓ/ም ኔሩ፡፡ ኣትሌቲክስ ግና ኣብ ኣብያተ ትምህርቲን ፖሊስን ብደረጃ ክልልን ሃገርን ውድድራት ይካየደሉ ምንባሩ ይፍለጥ፡፡
- ሳልሳይ መለለዪ፡- ዝነበሮ መትከል ስፖርት "ኣማተሪዝም" መሰረት ብምግባር ን"ፕሮፌሽናል" ተፃወቲን መራሕቲን ዘይፈቅድ ምንባሩ እዩ፡፡
ኣብቲ እዋን ይትረፍዶ ኣብ ክልልናን ሃገርናን ብድረጃ ዓለም'ውን "ፕሮፌሽናሊዝም" ዘይዓበየሉ እዋን ብምንባሩን መራሕቲ ስፖርት ሃገርና'ውን መትከል ኣማተሪዝም'ምበር ንፕሮፌሽናሊዝም ዘይኣምንሉ ብምንባሮም ኣብ በቢዓይነታት ስፖርቱ ከም ሕጊ ዝነበረ እዩ፡፡ ኣብቲ እዋን ማእኸላይ ስሕበት ስፖርት ዝነበራ ኣብያተ ትምህርቲ እንትኾና ከምኒ ወወክማን (ወጣት ወንዶች ክርስቲያናዊ ማህበር) ፖሊስን ዕዙዝ ግደ ነይርወን፡፡ ነዚ ድማ እዩ ብወሳናይ መልክዑ ግደ መምህራንን ተምሃሮን ዝለዓለ ዝነበረ፡፡
ኣብቲ ጊዜ ሰራዊት ምክልኻል ሃገርን ፖሊስን ኣብ ናይ ባዕሎም ውሽጣዊ ውድድር ተዘይኮይኑ ሲቪል ኣብ ዝወዳደረሎም መድረኽ ክወዳደሩ ስለዘይፍቀደሎም ኣሃድኦም ክውክሉ ኣይኽእሉን ነይሮም (ኣብ ሓደ እዋን ብዝተፈጠረ ዕግርግር ጃንሆይ ወታደር ኣብ ኣሃድኡ'ምበር ምስ ሲቪል ንከይፃወት ብምኽልካሎም ስርዓት ደርግ መፂኡ ክሳብ ዘፍርሶ ከም ጋንታ ኣይነበሩን ቅድሚ እዚ ሕጊ ምውፅኡ ግና ኣብ መቐለ ፖሊስ፣ ኣብ ዓዲግራት መድፈኛ፣ ኣብ ዓድዋ 10ይ ሻለቃ ዝበሃሉ ጋንታታት ነይሮም እዮም) ፣ ክእለት ዝነበሮም ውልቀ ኣባላት ሰራዊትን ፖሊስን ግና ኣብ ጋንታት ሲቪል ኣትዮም ክፃወቱ ይፍቀደሎም ብምንባሩ ኣብ ጋንታ ሲቪላት ኣትዮም ይፃወቱ ነይሮም፡፡
ናብ ካልኣይ ምዕራፍ እንትንሰግር፣ እዚ ምዕራፍ ካብ 1968ዓ/ም ብኣዋጅ ምጥያሽ ኮሚሽን ስፖርትን ኣብያተ ምኽሪ ስፖርትን ጀሚሩ ክሳብ 1989ዓ/ም ቅድመ ምድላው ስፖርት ፖሊሲን ምጅማር ውድድራዊ ስፖርት ሊግን ዘለዉ ኣስታት 21 ዓመታት ዘጠቓለለ ብወሳናይ መልክዑ ንዘበነን ማሕበረ ቁጠባዊ ፖለቲካ ደርግን ዘንፀባርቕ እዋን ኮይኑ ድሕሪ ውድቀት ደርግ'ውን ኣስታት 6 ዓመታት ዝዘለቐ እዩ፡፡
- ቀዳማይ መለለዪ፡- ስፖርት መንግስታዊ ኣፍልጦ ብምርካብ ብኣዋጅ ዝተጣየሽ እንትኾን ኣብያተ ምኽሪ ስፖርትን ኮሚሽን ስፖርትን ዝተመስረተሉ እዋን እዩ፡፡
ኣብቲ ምዕራፍ ስፖርት ኣፍልጦ መንግስቲ ተዋሂብዎ ግደ ህዝቢ ብኣብያተ ምኽሪ ስፖርትን መሓዉራቱን (ፈፃሚት ቤት ምኽሪ ስፖርት፣ ኮሚቴታት፣ ንኡሳን ኮሚቴታት፣ ማሕበራት ስፖርትን ጋታታትን) ግደ መንግስቲ ድማ ንምንቅስቓስ ስፖርት ደገፍ ዝህቡ ውሑዳት ሰራሕተኛታትን በጀትን ዘለዎ ትካል (ኮሚሽን ስፖርት) ብኣዋጅ ዝተጣየሽሉ ኾይኑ፣ እቲ ስፖርት ዝምረሐሉ መትከል፣ ኣወዳድባ፣ መሓውርን ምሕደራን ደርግ ይኽተሎ እየ ካብ ዝብሎ ርእዮተ ዓለም ደምበ ምብራቕ ዝተቐድሐ ነይሩ፡፡
- ካልኣይ መለለይ፡- ኩለን ዓይነታት ስፖርት ኣብ ፅላል ቤት ምኽሪ ስፖርት ዝጠርነፈ ነይሩ፡፡
ኣብቲ እዋን ብመሰረት መጠየሺ ኣዋጅ ቤት ምኽሪ ስፖርት ተበታቲነን ዝነበራ ግን ድማ ዝተጠናኸራን ዘይተጠናኸራን፣ ምንቅስቓስ ዝነበረንን ዘይነበረንን፣ ብዝለዓለ ብርኪ ተወዲበን ዝነበራን ሃላዋት ዘይነበረንን ናብ ተመሳሳሊ ብርኪ ብምምፃእ ኣብ ፅላል ቤት ምኽሪ ስፖርት ተሓቚፈን ስፖርተን ከንቀሳቕሳ ዝገበረ ብምንባሩ ዝተጠናኸረ መሰረት ዝነበረንን ኣብ ዝሓሽ ዓቕሚ ዝነበራን ዓይነታት ስፖርት ቑልቑል እንትድፍኣ ነተን ሃላዋት ዘይነበረን ቁሩብ ትንፋስ ሰሪዑለን እዩ፡፡ (ንኣብነት መምርሒ ኩዕሶ እግሪ ባዕሉ ንባዕሉ ዝመሓደር ቤት ፅሕፈትን ዋላ ይውሓዱ ሰራሐተኛታት ዝነበርዎ እንትኾን ካብ መምርሒ ብርኪ ብምውራድ ኮሚቴ እንትኾን፣ ከምኒ ኩዕሶ ኢድ፣ ጠረጴዛ ቴኒስን ቦኽሲን ካብ መዘናግዒነት ሓሊፎም ብኮሚቴ ብርኪ ክጣየሹ ብምግባር ናብ ስሩዕ ውድድርን ኣወዳድባን ክኣትዉ ዝገበረ እዩ፡፡
- ሳልሳይ መለለዪ፡- ዝሓዞ መትከል ስፖርት "ኣማተሪዝም" እንትኾን ብተወሳኺ "ፕሮፌሽናሊዝም" ዝኮነነ ነይሩ፡፡
ኣብቲ እዋን ዝነበረ ስፖርት ንመትከል ሃገራት ምብራቕ (ደምበ ዴስነት ኢና ዝብላ ሃገራት መሻርኽቲ ነበር ሕብረት ሶቭየት) ዝተቐድሐ ብምንባሩን ስፖርት ዴሳዊ ፖለቲካዊ ፅልዋ ክህልዎ ብምግባር ኣንፃር ሃፀይነት፣ መስፍንነትን ቢሮክራሲያዊ ርእሰ ማልነትን ንክቃለስ ተሓሳቢ ተጌሩ ዝተወደበ ነይሩ፡፡
በዚ መሰረት ፕሮፌሽናሊዝም ማለት "ዘበናዊ ባርነት'ዩ" ኢሉ ዝኣምን ብምንባሩ ፕሮፌሽናሊዝም ብጥብቂ ዝኩነን ተግባርን ስፖርትና ንፕሮፌሽናል ተፃወቲን መራሕቲን ቦታ ዘይህብ ንመትከላት ኣማተሪዝምን "ኦሊምፒዝምን" ተገዛኢ ዝገበረ ነይሩ፡፡
ይኹን'ምበር ኣብ መፋርቕ ሰብዓታት ብዝተፈጠረ ዋዒ ውድድር ካብ ተራ ደገፍቲ ጀሚሩ ክሳብ ሓለፍቲ ጋንታታት ስምዒት ምሓዝ ብምጅማሩ መትከል ኣማተሪዝምን ኦሊምፒዝምን ዝሽርሽር ተግባር ክቀላቐል ጀመረ፣ ተፃወቲ ብዝነበሮም ክእለት ሰራሕተኛ እናተብሃሉ ክቑፀሩ ጀመሩ፣ መትከል ኣማተሪዝም ንስፖርታዊ ክእለትካ ምሻጥ ዘይፈቅድ ብምንባሩ ሰራሕተኛ ትካለን ዘይኮነ ግን ድማ ዝሐሸ ክእለት ኣለዎ ንዝብልኦ ተፃዋቲ መደብ ስራሕን ብመሰረት ስኬል ትካለን መሃያ እናሃባ ብሕብኦ ድማ ብተፀዋታይነቱ መሃያ ብምኽፋል ኣማተሪዝም ክሽርሸር ጀመረ፣ ኣብ ልዕሊ ኣማተሪዝም "ሸማተሪዝም" ወይ "ሓሳዊ ኣማተሪዝም" ዓምበበ፣ ብፍላይ ድሕሪ 1975 ዓ/ም ኣብ ኩዕሶ እግሪ ዝሓሽ ክእለት ዝነበሮም ተፃወቲ ሃፍታም ጋንታታት እናቖፀራ ክወስድኦም ብምጅማረን ሸማተሪዝም (ሓሳዊ ኣማተሪዝም) ብቄናን ኣካይዳ ክድልድልን ክግውድን ጀመረ፣ እዚ ኣካይዳ ድማ ነቲ ሕዚ ዘለናሉ ሽግር ኣወዳድባ፣ መሓውርን ምሕደራን ጋንታታት ድልዱል ግን ድማ ቄናን መሰረት ኮይኑ ይርከብ፡፡ (ነዚ ኣመልኪተ ብስፍሓት ምስ ዝርዝር ትርጉሙን መብርሂኡን ደሓር ክምለሶ እየ)
ማእኸላይ ስሕበት ካልኣይ ምዕራፍ "ኣብዮታዊ" ሰራዊትን (ምክልኻል ሃገር) ኣብዮታዊ ፖሊስን እንትኾኑ ዝለዓለ ዓቕሚን ብቕዓትን ዝነበሮም ኣትሌታት ወይ ስፖርታዊያን ዝለዓለ ወታደራዊ መዓርግ ብምሃብን በቲ እዋን ቀሊል ዘይበሃል መሃያ ብምቕራብን ከምኡ ድማ እቲ ስርዓት ወታደራዊ ብምንባሩ ናብቲ ፖለቲካዊ መሓውር ንምቕራብ ዝሐሸ በሪ ስለዝነበረ ማእኸላይ ስሕበትነቱ ቀሊል ኣይነበረን፡፡
ሳልሳይ ምዕራፍ ድሕሪ ውድቀት ደርግ ጀሚሩ ዘሎ 1984ዓ/ም ጀሚሩ እዩ'ኳ እንተተብሃለን ሓደ ሓደ ለውጢታት ዝተገበሩ እንተነበሩን ከም መሰረታዊ መለለይ እቲ ምዕራፍ ተጌሩ ዝውሰድ ግና ካብ 1990ዓ/ም ጀሚሩ ክሳብ ሕዚ ዘሎ እዋን እዩ፡፡ በዚ መሰረት
- ቀዳማይ መለለይኡ፡- ስፖርት ሃገርና ብፖሊሲ ንክምራሕን ውድድራዊ ስፖርትና ናብ ብርኪ ሊግ ዝዓበየሉን እዋን እዩ፡፡
ስፖርት ሃገርና ብፖሊሲ ደረጃ ክምራሕ ዝተገበረሉ ምዕራፍ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ነቲ ፖሊሲ ተግባራዊነት ሓቢሮም ሓደ ሓደ ደንቢታትን መምርሒታትን ምውፃእ ዝጀመረሉ እዋን እዩ፡፡
በዚ መሰረት ካብ ዝወፁ ደንቢታትን መምርሒታትን ስፖርት ብኣናእሽተይን ደቀቕትን ብርኪ ናብ ዕዳጋ ንክኣቱን ሰብ ሃፍቲ ኣብ ስፖርት ክሳተፉን ዘግብር ሓደ እንትኾን፣ መዘውተሪ ስፍራ ኣመልኪቱ ዝወፀ ድማ በቢብርኩ ኣብ መምበሪ ካብ ዝተሓተት ቁሸት ጀሚሩ ክሳብ ክልል ብርኪ ክህሉ ዝግብኦ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት ምስ ዓቐኑ ዘቐመጠን ብተመሳሳሊ መንገዲ ኣብያተ ትምህርቲ፣ መንግስታዊ ኣብያተ ዕዮን ዓበይቲ ሆቴላትን እንትህነፁ ንስፖርት መዘውተሪ ስፍራ ክህብኦ ዝግበአን ኣስገዳድ ጠመተ ዘጠቓለለ ውፅኢት እቲ ፖሊሲ ካብ ዝበሃሉ እዮም፡፡
ብተመሳሳሊ መንገዲ ብመሰረት "ፊፋን" "ካፍ"ን ዝሃብዎ መምርሒ ካብ 1990ዓ/ም ኣብ ኩዕሶ እግሪ ዝነበረ ስርዓት ውድድር ብምቐያር ናብ ብርኪ ሊግ ዝዓበየሉን ጋንታታት ኣብ ሊግ ክወዳደራ እንተኾይነን ከማልኦኦ ዝግበአን ፊፋን ካፍን ዘውፅእዎም መምዘኒ ጋንታ (Club licencing) ምስ ወድዓዊ ኩነታት ሃገርና ብዝሰማማዕ መልክዑ ቁሩብ ንክመሓየሽ ብምግባር ንምስራሕ ዝተፈተነሉ፣ ዝማዕበለን ዝዘመነን ስርዓት ውድድር፣ ኣወዳዳሪ ኣካልን ጋንታታትን ንምፍጣር ሓደ ሓደ ፈተነታትን ጅማሮታትን ዝተርኣየሉ ምዕራፍ እዩ፡፡
- ካልኣይ መለለዪ፡- ዝተፈላለያ ዝሐሸ ምንቅስቓስ ዝነበረን ኮሚቴታት ብብርኪ ፌዴሬሽን፣ ብርክት ዝበላ ሓደሽቲ ዓይነታ ስፖርት ድማ ብኮሚቴ ብርኪ ዝተወደባሉ እዋን እዩ፡፡
ደርግ እንትድምሰስ ኣዋጃት፣ መምርሒታትን ደንቢታትን ደርግ ምስቲ ስርዓት ሓቢሮም ብምድምሳሶም ኣብ ስፖርት ዝነበሩ'ውን ዝፈረሱኳ እንተኾኑ ብተግባር ግና ነቲ ዝነበረ ካብ ምፅግጋንን ስም ምቅይያርን ዝዘለለ ስራሕቲ ኣይተሰርሐን፡፡ ምኽንያቱ ድማ ለውጢ ስርዓትን መንግስትን ድሕሪ ከቢድን መሪርን ኵናት 17 ዓመት ዝተገበረ ብምንባሩ ቀዳምነት "ንሰላምን ምርግጋእን" ምሃብ መማረፂ ኣይነበሮን፣ ካብዚ ብተወሳኺ ዝፈረሱ መንግስታዊ፣ ህዝባዊን ልምዓታዊን ትካላት ደረጃ ብደረጃ ምምዕርራይን ናብ ንቡር ቦትኦም ንክምለሱ ምስራሕ ግድን ስለዝነበረ ኣብ ልምዓታዊን ዴሞክራሲያዊን ለውጢ መሰረታዊ ፀገም ዘይነበሮም ተግባራት ብዝነበርዎ መንገዲ ስለዝቐፀሉ ኣብ ስፖርት'ውን ተመሳሳሊ ተርእዮ ምርኣዩ ኣይተረፈን፡፡
ይኹን'ምበር እቲ ስርዓት ከም ስርዓት ብምድምሳሱ ኣዋጃቱ መምርሒታቱን ደምቢታቱን ሓቢሮም ክድምሰሱን ክሰዓሩን ስለዝተገበሩ ንኦኦም ዝትክእ ኣዋጅ፣ መምርሒን ደንብን ክሳብ ወፂኡ ዝመዓራረ ዝተፈጠሩ ክፍተታት ኣይነበሩን ማለት ኣይኮነን፣ ብፍላይ እቲ ኣብ መወዳእታ ካልኣይ ምዕራፍ ዝተኣታተወ ሸማተሪዝም (ሓሳዊ ኣማተሪዝም) ነቲ ዘለናሉ ባይታ ከም መሰረት ኮይኑ እናሽገረ ንክኸዱድ ዕድል ብምርካቦቡ ሕዚ ክንኸፍሎ ዝግባእ ዕዳ ኾይኑ ናብ ንደልዮን ንምነዮን ዕብየት ከይንመፅእ ጌሩ እዩ፡፡
- ሳልሳይ መለለዪ፡- ስርዓትን መትከልን ኣማተሪዝምን ፕሮፌሽናሊዝምን ኣመልኪቱ ከም ቀደማይን ካልኣይን ምዕራፋት ብንፁር ዝበሎ የለን፡፡
ኣብቲ እዋን ዝፀደቐ ፖሊሲ ንኣማተሪዝምን ፕሮፌሽናሊዝምን ብንፁር ዘቐመጦ ነጥቢታት ብዘይምህላዉ ክልቲኦም ተሓዋዊሶም ይርከቡ፣ ነዚ እዩ ድማ ሰባት በቢዝተረድእዎን ዝመስሎምን ኣብቲ ፖሊሲ ንዘሎ ሓሳባት እዚ ንኣማተሪዝም እቲ ድማ ንፕሮፌሽናሊዝም ዝውክል እዩ እናበሉ ዘቐምጡ፡፡ ብመሰረቱ ከም ተሞክሮ መስርሕ ስፖርት ዓለም ከምዘርእየና ክልቲኦም መትከላት መን፣ ብኸመይ፣ ኣበየናይ ብርኪን ከባቢን ይትግበር ዝብል ነፂርካ መፈፀሚ መስርሕ ተዳልዩ ምቕማጥ የድሊ ነይሩ፣ ይኹን'ምበር ዝተቐመጠ ኣይነበረንን ዛጊድ'ውን የለን፡፡
በዚ መሰረት ሰለስቲኦም ምዕራፋት ኣብ ሰለስተ ነጥቢ መቒለ እንትሪኦም ነቲ ዝሓበርክዎም ይመስሉ፡፡ ዕላማ ናይዚ መበገሲ ፅሑፍ ሰለስቲኦም ምዕራፋት ነቲ ዝነበሮም ኩነታት ብምርኣይን እቲ ሓደ ካብቲ ኻሊእ ብምንታይ ከምዝመሳሰል ወይ ከምዝፍለ ንምርኣይ'ምበር ጥንኩርን ድኹምን ጎኒ እናልዓልኩ መን ይበልፅ ንምባል ኣይኮነን፣ ብኣንፃሩ ሕዚ ስፖርትና ዘለሉ ኩነታት ካበይ መፀ፣ ሕዚ ዝተፈጠረ ድዩ ሱሩ ነዊሕ እዩ ንዝብል ገምጋማዊ ሪኢቶ መደምደምታ ንክህበሉ ሓጋዚ ምዃኖም ይሕብር፡፡ ስለዚ ስፖርትና ኣበየናይ ብርኪ ይርከብ ዝብል ምላሽ ንምሃብ እቶም ኣብ መእተውየይ ዝሓበርክዎም ነጥቢታት ኣልዒለ ክገልፅ፡፡
ጎንፂ ኣማተሪዝምን ፕሮፌሽናሊዝምን ንስፖርትና ከመይ ይሓቑንዎ ኣለዉ?
ናብቲ ዘቐመትክዎ ኣርእስቲ ዝርዝር ቅድሚ ምኻደይ ኣብ ቴክኒካዊ ቃላት ዘለና ኣረዳድኣ ተመሳሳሊ ንምግባር ከብርህ፡፡ ኣማተሪዝምን ፕሮፌሽናሊዝምን ኣብ ዝኾነ ዓውደ ዘፈር ኮነ ስፖርት ሓደሽቲ ዝበሃሉ ቃላት ኣይኮኑን ይኹን'ምበር ኣብ መብዛሕትኡ ተመሳሳሊ ኣረዳድኣ ሒዞም ኣይረኸቦምን፡፡ ይኹን'ምበር ዘበገሰኒ ነቶም ቃላት ትርጉምን ትንታነን ምሃብ ስለዘይኮነ ብዓይኒ ስፖርት እንታይ ማለት እዮም? ኣብዚ ፅሑፍ እዚ ተዋሂብዎም ዘሎ ትርጉምከ? በየነናየይ አኣገበባበብ አእየዩ ንዝብል ብሓፂሩ ንኹሉ መምበቢ ብዘረዳድእ መንገዲ ከብርህ፡፡
ኣማተሪዝም ማለት ሰባት ብድልየቶምን ፍታዎምን ብስፖርት ጥዕንኦም ንምሕላው፣ ወይ ጊዚኦም ኣብ ስፖርት ንምሕላፍ፣ ወይ ኣብ ውሽጦም ንዘሎ ድልየት ንምርዋይ ስፖርት ንምዝውታር ምእንታን ክኽእሉ ከምዚ ዓይነት ኣተሓሳስባን ድልየትን ዘለዎም ስፖርታዊያን ብዘይክፍሊት ዘሳትፍ ስርዓት እዩ፡፡
ኣብ ዝማዕበሉ ሃገራት ስርዓት ኣማተሪዝም ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ፣ ኮሌጃትን ኣብ ማሕበረሰብ ብፍላይ ህፃናትን መናእሰይን ብናፅነት ንክሳተፉ ዘኽእል መድረኽ ወይ ስርዓት ውድድር እንትኾን ማእኸሉ ብሰናይ ድልየት ዝግበር ተሳትፎ እዩ፡፡
ኣማተር ማለት ድማ ሓደ ሰብ ብሰናይ ድልየቱ ኣብ ዝገብሮም ስፖርታዊ ተሳትፎታት ንተሳትፍኡ ዋጋ ዕዳጋ ዘይሓትትን ብጥቕሚ ኣብ ስፖርት ዘይሳተፍን እዩ፡፡ ኣብዚ ክስተብሃለሉ ዘለዎ ጉዳይ ኣማተር ማለት ዝተሓተ ክእለት ዘለዎ ስፖርተኛ ማለት ከምዘይኮነ ክስመረሉ ይግባእ፣ ብኣንፃሩ ብስፖርታዊ ተሳትፍኡ ንዝበፅሖ ኪሳራ ሕግን መስርሕን ኣማተሪዝም ተኸቲሉ ዝድለ ካሕሳ ድማ ከምዘይኽልክል ምርድኡ ኣይኸፍእን፡፡
ፕሮፌሽናሊዝም ማለት ኣብ መድረኽ ውድድራዊ ስፖርት ዝሳተፉ ሰባት ኮኑ ጋንታታት ከምኡ ድማ ነቲ ውድድር ዘማእኽሉ ኣካላት ነቲ ስፖርት ናብ ዕዳጋ ብምእታው ስፖርት ከም ንግዲ ተራእዩ ሃፍቶም ኣዋፊሮም ዝለዓለ ጥቕሚ ንምርካብ ዝተኣኻኸብሉ ስርዓት ስፖርት እዩ፡፡ ስለዚ ፕሮፌሽናሊዝም ማእኸሉ ንግዲን ትርፊን እዩ፡፡
ፕሮፌሽናል ማለት ድማ ሓደ ኣብ ስፖርት ዝሳተፍ (ተፃዋቲ፣ ኣሰልጣኒ፣ መራሒ፣ ሓኪም ወዘተ) ስፖርት መሰረታዊ መነባብርኡ ብምግባር ንዝህቦ ስፖርታዊ ግልጋሎት ዋጋ ዕዳጋ ጌሩ ሒሳቡ ዝቕበል ንክቕበል ድማ ሕጋዊ ዝተፅሓፈ ውዕሊ ዘለዎ እንትኾን ማእኸሉ ፋይናንሳዊ ጥቕሚ ዝገበረ በዓል ሞያ ስፖርት እዩ፡፡
ኣብዚ ግና ዝተኸፈሎ ኹሉ ፕሮፌሽናል እዩ ማለት ኣይኮነን፣ ፕሮፌሽናል ኣተሓሳስባ፣ ግንዛበ፣ ኹነታትን ስብእናን (Professional attitude and personality) ክህልው ግድን እዩ፣ ዕዳጋ ማለት ውድድር'ምበር ሓገዝ ብዘይምዃኑ፡፡
ሕዚ'ውን ሓደ ነገር ክውስኽ ኣብ መበገሲ ፅሑፈይ ብዛዕባ ሓሳዊ ኣማተሪዝም ወይ ሸማተሪዝም (Shemateurizm) ሓቢረ ነይረ፡፡ ሸማተሪዝም ማለት ካብ ሼምን ኣማተሪዝምን (Shame and Amaterizeme) ዝተብሃሉ ክልተ ቃላታት ኣተሓናፊፁ ዝተወረሰ እንትኾን ትርጉሙ ድማ ኣብ መድረኽ ኣማተሪዝም ወይ ኣማተሪዝም ዝኸልከሎ ንስፖርታዊ ግልጋሎት ብሕብኦ ጥቕሚ ዝህብ ኮይኑ፣ ሪኡ ከምዘይረኣየ፣ ሰሚዑ ከምዘይሰምዐ ዝሓልፍ እንትኾን ብቐሊል ኣበሃህላ ኣብ መድረኽ ኣማተሪዝም ተግባራት ፕሮፌሽናሊዝም ዝዕንድርሉ ማለት እዩ፡፡
ሓውሲ ፕሮፌሽናሊዝም (Semi-professionalism) ማለት ድማ ካብ መድረኽ ኣማተሪዝም ናብ መድረኽ ፕሮፌሽናሊዝም ንዝግበር ስግግር ፕሮፌሽናሊዝም ዝጠልቦም ሮቓሒታት ንምምላእ (ፋይናንስ፣ ዓቕሚን ብቕዓትን በዓል ሞያ፣ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት፣ ዝተማልአ ሕግን ኣተሓሳስባ ወይ ግንዛበን ወዘተ) ስለዝጠልብ እዚ ድማ ብሓንሳብ ንምምላእ ከቢድ ብምዃኑ ደረጃ ብደረጃ ንምዕባይ ብዝተቐፅዐን ዝተፀንዐን ሕጋዊ ብዝኾነ መንገዲ ኣብ መደረኽ ውድድራዊ ስፖርት ፕሮፌሽናሊዝም ከሳትፍ ዝኽእል ስርዓት ካብ ኣማተሪዝም ናብ ፕሮፌሽናሊዝምን ዘሰጋግር መድረኽ እዩ፡፡
በዚ መሰረት ኣማተሪዝምን ፕሮፌሽናሊዝምን ኣብ ሓደ ዓዲ ተሳንዮም ዝኽዱ ሓዲኡ ብዘይ እቲ ኻሊእ ንምኻድ ዝፅገሙ ወይ ዕብየቶም ዝድረት ስለዝኾነ ከመይ ኣሳኒኻ ከምትወስዶም ውሕልና ይጠልብ፣ ሕጊ'ውን የድሊ፡፡ ብመሰረቱ ሓዲኡ ፅቡቕ እቲ ኻሊእ ሕማቕ ዝብል ኣረዳድኣን ኣተሓሳስባን የብለይን፡፡ ኣማተሪዝምን ፕሮፌሽናሊዝምን ስርዓታት እንትኾኑ ነዞም ስርዓታት መሰረት ብምግባር ንነፍሲ ወከፎም ዝገዝእ ሕጊ፣ ኣወዳድባ፣ ኣመራርሓ፣ በቲ ስርዓት ዝግዝኡ ጋናታታት ወዘተ ክህልዉ ግድን እዩ፡፡ ኣጠቓሊልካ እንትርአ ኣማተሪዝም ንፕሮፌሽናሊዝም መሰረትን መፈልፈሊ መድረኽን እንትኾን ፕሮፌሽናሊዝም ድማ ንኣማተሪዝም ከም ንቕድሚት ዝብፃሕ ሸቶ ብምዃን ተሳንዮም ዝኸዱ ማናቱን ኣብ ሓደ ሳንቲም ዝርከቡ ክልተ ገፅን ስርዓታት ስፖርት እዮም፡፡
ነዚ እዩ ድማ ዝዓበዩ ሃገራት ንኽልቲኡ ዝኸውን ስርዓት ብምሕንፃፅ ክልቲኦም ተደጋጊፎም ንክኽዱ ዝገብሩ፡፡ ነቲ ነገር ግልፂ ንምግባር ኣብ ነበር ሶቭየት ሕብረትን ተኸተልታን ንሃገርና ኢትዮጵያ ሓዊሱ ኣማተሪዝምን ፕሮፌሽናሊዝምን ዘይቃደዩ እቲ ሓደ እንተልዩ እቲ ኻሊእ ዘይህልወሉ እዩ ዝብል እምነትን መበገሲን ስለዝነበሮም ክሳብ ኣዋጅን ሕግን ከይተረፈ ንመትከል ኣማተሪዝም ብምሙጓስን ብምህናፅን ንመትከል ፕሮፌሽናሊዝም ድማ ውግዝ ከመኣርዮስ ብምባል ዘቐምጥዎ፡፡
ብኣንፃሩ ኣብ ኣሜሪካን ኣውሮፓን ክልቲኦም ተሳንዮምን ተቓድዮምን ዝኸዱ ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ሓደ ነቲ ኻሊእ ሂወቱ ጌሮም ስለዝሓስቡ ስርዓታት ሓንፂፆምሎም ንሪኦም፡፡ ንኣብነት ኣብ ኣመሪካ ክልቲኦም ጎና ጎኒ ኾይኖም ካብ ስፖንሰር፣ መራኸቢ ብዙሃንን መሽጣ ቲኬትን ንክመሓደሩ እንትሕንፅፁ ኣብ ኣውሮፓ ድማ ዓበይቲ ፕሮፌሽናል ጋንታታት ንኣማተር ሊግን ስርዓትን ብሕጊ ኣፍልጦ ብዘለዎ መንገዲ ብፅሒቶም ንክህቡ ዘግብር ስርዓት ዘርጊሖም ይንቀሳቐሱ፣ እቲ ቀንዲ ስርዓቶም ግና ኣማተሪዝም ኮነ ፕሮፌሽናሊዝም ኣበይ፣ ብኽመይን ብመንን ከምዝካየድ ጥቡቕ ሕጊ፣ ኣወዳድባን መስርሕን ምህላዎም እዩ፡፡
በዚ መሰረት ናብ ሃገርና ኮነ ክልልና እንትንመፅእ ንፁር ሕጊ፣ ኣሰራርሓን ኣወዳድባን ኣብልዕሊ ዘይምህላዉ ነቲ ዝተሓሟዘቐ ኣካይዳና ትክክል እዩ ብምባል ብድፍረት ሽምጥና ገቲርና ክነረድእ ዲሕ ንብል፡፡ እታ ዝቐለለትኳ ብደረጃ ሃገር ኮነ ክልል ፕሮፌሽናል ሊግ ወይ ኣማተር ሊግ ተባሂሉ ናይ ባዕሉ ኣወዳድባ፣ ሕግን ደንብን ሒዙ ዝካየድ ውድድር የብልናን፡፡ ብኣንፃሩ ኣብ ዓመት ወይ ክልተ ዓመት ሓንሳብ ንኽልተ ቕነ ዝካየዱ ውድድራት በዓል ከም መስርሕ ስርዓት ኣማተሪዝም ጌርና ብምውሳድ ዕድል ሰገናትናን መናእሰይናን ኮሊፍና ንነብር፡፡
ብኣንፃሩ ድማ ናብ ዕዳጋ ዘይኣተወ ኩዕሶ እግርናን ሓደ ሓደ ዓይነታት ስፖርትናን ሚልዮናት እናበልዑ ኣብ ሚልዮናት ቕርሺ ፍራሽ ንዝደቀሰ ስፖርትና ብማቻ ብድቅሱ ክነብር ይገብርዎ ኣለዉ፡፡ እቲ ዝገርም ድማ ልምዓታዊ ኣትረፍቲ መንግስታዊን ዘይመንግስታዊን ትካላት፣ ትካለን ሚልዮናት እናትረፈ ንስፖርተን ናብ ዕዳጋ ምእታው ኣብይወን እንትፈርሳ፣ ገድ ገድ እንትብላን እንትህነፃን ወይ ድማ ዓይነት ስፖርት እንተቀያይራን ምርኣይ ልሙድ ተርእዮ ኾይኑና ዘሎ፡፡
ሓደ ሓቂ ከቕምጥ ስፖርትን ዕዳጋን ብመንፅር ስትራተጂ 5ይ ሕታም ማቲው ዲ ሻንክን ማርክ ኣር ላይበርገርን ኣብ ዝፀሓፍዎ መፅሓፍ ንፕላንኬት ጠቒሶም “ኣብ ሃገረ ኣመሪካ ኢንዱስትሪ ስፖርት ዘለዎ ዕዳጋ ካብ ኢንዱስትሪ መኪና ብኽልተ ዕፅፊ፣ ካብ ኢንዱስትሪ ሲኒማ ሸውዓተ ዕፅፊ ዝዓበየ እዩ” ኢሎም ዘቐመጥዎ ሓቂ መበገሲ ጌርና እንተሪኢና ስፖርትስ ኢንዱስትሪን ዕዳጋን እዩ ኢልካ ብምልዓል ነዚ ዝኸውን ለውጢ ምግባርን ነቲ ለውጢ ዝሕግዝ ስርዓት፣ ሕጊ፣ ኣወዳድባን መስርሕን ምድላው'ምበር ዕብየትና ዘምፅኦ ጣጣ እዩ ኢልካ ምድቃስ እቲ ቀንዲ ሕማምና ኾይኑ ይርከብ፡፡
ካሊእ ኣብነት ክውስኽ ኣብ ሃገርና መንግስቲ ንመናእሰይ እግሪ መትከሊን ኣብ ኣናእሽተይን ደቀቕትን ንክዋፈሩ ብሃገር ብርኪ 10 ቢልዮን ቕርሺ ብምስላዕ ናብ ተግባር ካብ ዝኣቱ ፀኒሑ እዩ፣ ነዚ ኣብ ምፍፃም ድማ ሓላፍነት ካብ ዝተውሃቦም ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ሓደ እዩ፡፡ ይኹን'ምበር ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን መናእሰይ ዘዋፍሮም ዘሎ ኣብ ግልጋሎት ዓውደ ዘፈራት እሞ ድማ ዝኾነ ዜጋ ክሰርሖም ኣብዝኽእሉ ሸቀጣ መቐጥ እዩ፡፡ ይኹን'ምበር ስፖርት ንኣናእሽተይን ደቀቕትን ዝተመቻቸወ ዓብዪ ዓውደ ዘፈር እዩ፡፡
ስፖርት ብዓይኒ መፍረያይነት ዝውሰዱ ከም ኩዕሶ፣ ጫማ፣ ካልሲ፣ ቑምጣ፣ ፊሽካ፣ ነፀላ ጫማ፣ ራኬት፣ ጠረጴዛ፣ መገለባበጢ ኣቐቀሑ ጅምናስቲክን ከም ግልጋሎት ዝረኣዩ ብርክት ዝበሉ ምንቅስቓሳት ዘለዎ ኩሉ ነፍሱ ዕዳጋ ዝኾነ ዘፈር እንትኾን ምስ መፍረያይነት ዝተኣሳሰሩን ብቐሊሉ ኣብ ሃገር ክስርሑን መናእሰይና ጠቒምና ስፖርትና ናብ ዕዳጋ መእተናዮ ኔርና፡፡ ስለዚ ዕብየትና ዘይኮነስ ሓኒቑ ሒዙ ዘሎ ኣተሓሳስባና እዩ፡፡ ነዚ እዩ ድማ ክልቲኦም ስርዓታት (ኣማተሪዝምን ፕሮፌሽናሊዝምን) ዘቃዱ ሕጊ፣ መስርሕ፣ ኣወዳድባን ብዘይምፍጣርና ዓለም ለኻዊ ፀቕጢ (Globalization) ተወሲኽዎ ሚልዮናት ዝበልዐ ዒባራ ስፖርት ሒዝና ኣይ ንስፖርትና፣ ገንዘብናን ስምዒታናን ሸንፈላል ዝበለ ስፖርት ሒዝና ዘለና፡፡
ቀሊል ዘይበሃል ሸርፊ ወፃኢ ዝጠልቡ ብኣናእሽተይን ደቀቕቲን ክስርሑ ዝኽእሉ ነፀላ ጫማታት ስፖርት
ኣብ መወዳእታ ሓደ ሓበሬታ ሸው ከብል ኣብ ሓደ እዋን ኣብ ቤት ምኽሪ ስፖርት ኣኼባ (ፕረዚዳንት ፌዴሬሽን ኩዕሶ ኢድ ብምንባረይ ኣባል ቤት ምኽሪ ስፖርት ፈፃሚት ነይረ) ካብ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ሓላፊን ም/ ሓላፊን ዝተውሃበና ሓበሬታ "መንግስቲ ትግራይ ንስፖርት ዝሰልዖ ዓመታዊ በጀት 80 ሚልዮን" እዩ ይብል፡፡ ይረኣይኹም እዙይ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስትና ንስፖርት መንቀሳቐሲ ኢሉ ዝሰልዖ እዩ፣ ህንፀት ዘበናዊ ስታድዮም ንወስኸሉ እንተወሓደ ኣብ ዓመት ኣማኢት ሚልዮናት ይምድብ እዩ (ኣብዚ ዓመት እዚ መንግስቲ ትግራይ ክልተ ሚእቲ ሚልዮን መዲቡ እዩ)፣ ዩኒቨርስቲ መቐለ ሰለስተ ዘበናዊ ስታድዮማት ይሃንፅ ኣሎ (ኣሪድን ዓዲ ሓቂ ካምፓስን እቲ ሳልሳይ ድማ ባሎኒ)፣ ኣብ ዓመታዊ ውድድር ኣሰናዳኢት ከተማ ንመሰናድኦ ተውፅኦ በጀት፣ ወረዳታት ካብ ስሩዕ በጀት ወፃኢ ዝሕዝኦ፣ ጋንታታት ብዓሰርተታት ሚልዮን ዝሰልዐዖ ዓመታዊ በጀት፣ ቢሮ ትምህርቲ ኣብ በቢ ክልተ ዓመት ሓደ ጊዜ ዘካይዶም ውድድራት (ከም ኣሰናዳኢ ኣብ ክልል ከም ተሳታፊ ኣብ ሃገር) ዝሰልዖ በጀት ከም ኣብነት ኣብ 2009ዓ/ም ንስፖርት ዘውፅኦ በጀት፣ ኣብያተ ትምህርቲ በቢዓቕመን ንከባቢዊን ክልላዊን ውድድራት ኮነ ንኣብያተ ትምህርተን ምንቅስቓስ ስፖርት ዝሕዝኦ በጀት፣ ወዘተ እንትንደማምሮ ክንደይ ሚልዮን (ቢልዮን'ውን ክፅጋዕ ይኽእል) ከምዝኾነ ምግማት ይከኣል፣ እዚ ኩሉ ገንዘብ ናብ ዕዳጋ ምእታው ኣብዩ ዘሎ ሽግር ፋይናንስ ስለዘለና'ውን ኣይኮነን፣ እቲ ቀንዲ ሽግር ስፖርትና ናብ ዕዳጋ ንክኣቱ ዘድሊ ተበግሶ፣ ሕጊ፣ ኣወዳድባን መስርሕን ዘይምህላውና ኾይኑ ንሽግርና መፍትሒ ዘይምንዳይ መሰረታዊ ፀገምና እዩ፡፡ ቀልጢፍና መፍትሒ ተዘየምፃእና ግና ኣብ መንጎ ኣማተሪዝምን ፕሮፌሽናሊዝምን ዝተቐርቀረ፣ በሊዑ ዘይፀግብ ኣብ ሰናይ ዘበን ዝተደረቐ ስፖርት ሒዝና "ኣሎ እናበልካዮ ዝመውት ጨጓር ከልቢ" ካብ ምዃን ኣይሓልፍን፡፡
መዳርግቲ ትካላትን ስፖርትናን
ኣብ ስፖርት ብርክት ዝበሉ መዳርግቲ ኣካላት ኣለዉ፣ ኩሎም ግቡእ ኣስተዋፅኦ እንተጌሮም ስፖርትና ብመሰረቱ ናብቲ ዝድለ ብርኪ ዕብየት ንክሰግር ዝለዓለ ግደ ኣለዎም፡፡ ግዲኦም ሓደ ይበልፅ ኻሊእ ይንእስ ክብል ኣይደልን ዘይተኻኻእ ብፅሒት ስለዘለዎም መርኣያ ንዝበልክዎም ሰለስተ መዳርግተቲ ኣካላት ማለት ኣብያተ ትምህርቲ፣ መራኸብቲ ብዙሃንን ኣብያተ ማዘጋጃን ኣብነት ጌረ ወሲደ ኣለኹ፡፡
እዞም ቀንዲ መዳርግቲ ኣካላት ስፖርት ብርክት ዝበሉ ዓበይቲ ስራሕቲ እናሰርሑ ይርከቡ፣ ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ፕሮጀክት ስልጠና መናእሰይ ከም ማእኸል ኮይነን እንዳሰርሓ እንትኾና ሒደት ኣብያተ ትምህርትን መምህራንን ድማ ነቲ ኣብ ቤት ትምህርቶም ዝርከብ ማሕበረሰብ ንምህዳስን ተምሃሮ ብሓፈሻ ድልየት ስፖርት ዘለዎም ተምሃሮ ድማ ብፍላይ ከም ጋንታ ብምሓዝ ካብ ቤት ትምህርቶም ሓሊፎም ንከባቢኦም ክሳብ ምውካል ዝበፅሑ ኣለዉ፡፡ ብዘይካ እዚ ክልል ቢሮ ትምህርቲ ኣብ በቢክልተ ዓመቱ ሓደ ጊዜ ካብ ቤት ትምህርቲ ጀሚሩ ክሳብ ብብርኪ ክልል እኹል በጀት ብምምዳብ ሰፋሕቲ ውድድራት ክካየድ ምግባሩ እቲ ዝዓበየ ጠንካራ ጎኒ እዩ፡፡
መራኸቢ ብዙሃን'ውን ኣብ ክልልና ዝግበሩ ስፖርታዊ ንጥፈታትን ፍፃመታትን ተኸታቲለን ካብ ምፅብፃብ ሓሊፈን ኣብቶም ፍፃመታት ንዝረኣዩ ጉድለታት ብዓይኒ ስፖርትን ስፖርታዊ ጨዋነትን ጥራሕ ከይተደረቱ ፖለቲካዊ፣ ቁጠባዊን ማሕበራዊን ትርጉሞም እንታይ ከምዝኾነ ብምትንታን ዝምልከቶም ኣካላት መፍትሒ ከቐምጥሉ ኣብ ምግባር ፅቡቕ ስዳሮ ዝኸዳሉ ኩነታት ምዕዛብ ይከኣል፡፡ እዙይ ከምዘሎ ኾይኑ ሰማዕቶም፣ ረኣይቶም ወይ መምበብቶም ምስ ዓለማዊ ስፖርታዊ ፍፃመታት ንምልላይ'ውን ከም ጠንካራ ጎኒ ክርአ ዘለዎ እዩ፡፡
ኣብያተ ማዘጋጃ ንስፖርት ቦታን ካርታን ኣብ ምሃብ ኣብ ማስተር ፕላን ስፖርታዊ መዘውተሪ ስፍራታት ክተሓዙ ኣብ ምግባር ጥራሕ ዘይኮነስ ሓደ ሓደ ምትዕርራያት ንዘድልዮም በጀት መዲቦም ብምስራሕ ፅቡቕ ጅማሮታት ኣሎ፣ ሓደ ሓደ ቤት ማዘጋጃ ድማ ጋንታ ንክህልዎም ዝሰርሕዎም ተግባራት ዘተባብዑ ከምዝኾኑ ምቕማጥ ኣድላዪ እዩ፡፡
ይኹን'ምበር ከም መጠን ማእኸላይ ስሕበት ስፖርት ክንዲ ክኸድኦ ዝግብአን ይኸዳዶ ኣለዋ? እንተይልና ምላሽና ኣይግድንን እዩ ክኸውን፡፡ ኣብያተ ትምህርቲ እንተወሲድና ዝተወደበን ንስፖርት ቀረባ ዝኾነን ሰገናትን መናእሰይን ዝሓቖፋ ጥራሕ ዘይኮናስ፣ ንስፖርት ክልልና ከም ሞተር ኮይኑ ዘንቀሳቕስ ብስፖርት ዝተምሃረ ሙሩቑን ብስፖርት ዝሰልጠነ እኹል ሓይሊ ሰብን፣ ንስፖርት ተባሂሉ ዝተቐፅአ ክፍለ ጊዜ፣ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርትን መሳርሒ ስፖርትን ኩሉ ዘማልኣ ብምዃነን መተካእታ ዘይብለን መፈልፈሊን መፍረይትን ትካላት እየን፡፡ ነዚ እዩ ድማ ዝማዕበላ ሃገራት ማእኸላይ ስሕበት ስፖርተን ጌረን ዝወስድወን፡፡
ኣብዚ ሕዚ እዋን ስፖርት ኣብያተ ትምህርቲ ኣብ ከመይ ዝበለ ብርኪ ይርከብ፣ እማን ኣብያተ ትምህርቲስ ካብ ባዕለን ሓሊፈን ከባቢአንን ክልለንን ዝውክሉ ስፖርታዊያን ኣብ ምፍራይ ኣለዋ ዲና ንብል? እቶም ነንኣብያተ ትምህርቶም ዝውክሉ፤ ስፖርታዊያን ንሰን ዘፍረይኦም ድዮም ኣብ ደገ ዝፈረዩለን እንተይልና ምላሽ ንምርካ መፅናዕቲ ምክያድ ዝሓትት ኣይኮነን፡፡
ብፍላይ ክሕሰበሉ ዘለዎ ሓደ ጉዳይ ኣሎ፣ ውድድር ኣብያተ ትምህርቲ ዋንኡ ቢሮ ትምህርቲ እዩ፣ እቲ ውድድር ዕላምኡ ስፖርታዊ ንጥፈታት ንምጣፍ ዘይኮንስ ተምሃሮ ብስፖርታዊ ንጥፈት ትምህርቶም ብዝግባእ ክከታተሉ፣ ቤት ትምህርቶም ክፈትዉን ምስ ቤት ትምህርቶም ዘለዎም ዝምድና ክጠናኸርን ንምግባር እንትኾን እግረ መንገዱ ድማ ኣብያተ ትምህርቲ ብስፖርታዊ ንሕንሕ ቤት ትምህርተን ናብ ዝለዓለ ውድድር ክኣትዋ፣ ቤት ትምህርቶም ከላልዩ፣ ካብ ካልኦት ኣብያተ ትምህርቲ ዝርከብ ተሞክሮ ንከሰፋፍሑን ስፖርት ዘለዎ ፀጋ ተጠቒሞም ቤት ትምህርቶም ሞዴል ንምግባርን እዩ፡፡ እቲ ውድድር ዝስለዐሉ በጀት ቀሊል ዘይበሃል ብምዃኑ ድማ ኣብያተ ትምህርቲ ብስፖርታዊ ማቴሪያል ብምጥንኻር ንክተግሃ ጌርካ ካብ ውሽጣዊ ውድድር ሓሊፈን ሓበን ክልለን ዝኾናሞ ሕሰብሉ በቲ ሕዚ ዝኸየድ ዘሎ ኬድካ ሸቶ ትምርቲ ስፖርት ምውቃዕ ኣይከኣልን፡፡
መራኸቢ ብዙሃን ብመልክዕ ቴሌቪዥን፣ ሬድዮን ሕትመትን ይግለፅ፡፡ ስለዚ መራኸቢ ብዙሃን ስፖርት ክልልና ኣብ ምጥንኻር ዘለዎም ግደ ክሳብ ክንደይ እዩ እንተይልና ናብ ክትዕ ዝኣቱ ኣይኮነን፡፡
እሞ መራኸብቲ ብዙሃን ክልልና ንስፖርት ክልልናዶ ወይስ ንስፖርት ኣውሮፓ ብዝበለፀ ይፈልጥኦ እንቴልና ምላሹ ዘፀግም ኣይኮነን፡፡ መራኸቢ ብዙሃና ብደረጃ ሕግን መትከልን ንውሽጢ ዓዲ ስፖርት ልዕሊ 70 ሚእታዊ ሽፋን ንክህባ ዝተቐመጠ ኣሎ እዙይ ሓደ ፅቡቕ ነገር እዩ፣ ብተግባር እንትምዘን ግና ኣብ ደገን ንደገን ዘለወን ሚዛን ደረት ኣልቦ እዩ፡፡
መራኸቢ ብዙሃን ናብ ፍፃመታት ደገ ዝኸዳሉ ምኽንያት ንጊዚኡ ንጎኒ ንግደፎሞ ሓይሊ መራኸቢ ብዙሃን ክሳብ ክንደይ ሓያልን ብርቱዕን ምዃኑ ይትረፍዶ ንመፍቀርቲን ቤተሰብን ስፖርት ንባዕለን ንመራኸቢ ብዙሃና'ውን ከይተረፈ ፕሪሚየር ሊግ፣ ፕሪመራ ሊጋ፣ ቡንደስ ሊጋ፣ ሴሪ ኣ ወዘተ ከብለን ይውዕል ኣሎ፡፡
ስለዚ መራኸቢ ብዙሃና ተቓሊሰን ዘቓልሳ መድረኻት ክኾና እናተገብአን እንታይ ፍፃመን ተግባርን ኣሎሞ ክንፅብፅብ ኢልካ ናህሪ ምንካይ ነቲ ድኽመት ካብ ምግዳድ ወፃኢ ዝረብሖ ረብሓ የብሉን፣ ተሞከሮ ዓለምና ከምዘርእየና መራኸቢ ብዙሃን ስፖርት ንክዓቢ ጥራሕ ዘይኮነስ ናብ ዕዳጋ ብምእታው ንባዕለን ጠቒመን ነቲ ስፖርት ናብ ዝለዓለ ኢንዱስትሪ ንክሕምበብ ዝገብራ እየን፡፡ እሞ መራኸቢ ብዙሃና ዜና ንምርካብ እትገብርዎ ዝለዓለ ፃዕሪን ትግሃትን ግደ መራኸቢ ብዙሃን ኣብ ዕብየት ስፖርት እንታይ ከምዝኾነ ናብ ዝብል ተዝቕየር ግደ ማእኸላይ ስሕበትነትኩም ምተፃወትኩም ኔርኩም፡፡
እቲ ሳልሳይ ኣገዳሲ መዳርግቲ ኣካል ቤት ማዛጋጃ እዩ፡፡ ግደ ቤት ማዘጋጃ ዙርያ መለሽ እዩኳ ተተብሃለ ኣብ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት ዝኸውን ቦታ ምድላውን ደረጅኦም ኮነ ፅሬቶም ክሕለውን ኣብ ምግባር ዘለወን ብፅሒት ዝዓዘዘ እዩ፡፡ በዚ መንፅር ቤት ማዘጋጃ ኣበይ ኣሎ እንተይልና ኣብ ቦትኡ ኣይንረኽቦን፡፡
ኣብዚ ሕዚ እዋን ብርክት ዝበላ ዝነበራ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት ከባቢ ብስመ መዘናግዒ ካብ መፃወቲ ናብ መናፈሲ እሞ ድማ ተሰሪሐን ፃህያይ ዝወረረን ብዕሾኽ ዝተኸበባ ኣይሽምባይ ከዘናግዓ ክትርእየን ዘሰክፋ ናብ መድፍኢ ጓሓፍ ዝተቐየራ ውሑዳት ኣይኮናን፡፡ ይኹን'ምበር ብመንፅር ኣቀማምጣ ከባቢ (Location) ፣ ፅሬት፣ ዋንነት ወዘተ ካብኡ ንላዕሊ ክሰርሓ ኣለወን ጥራሕ ዘይኮነስ ኣብ ማእኸል ከተማ ዘሎ ሰገንን መንእሰይን ካብ ገዝኡ ውፅእኢሉ ዝረኽቦ እንዳ መሸታን እንዳ ጫትን ብምዃኑ ነቲ ሓደጋ ብምርኣይ ክሰርሓ ኣለወን ንምባል እዩ፡፡
ጎንፂ ከባቢ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርትን ዘበናዊ ስታድዮምን
"መዘውተሪ ስፍራ መንደር ዘይብሉ ስፖርትን መሰረት ዘይብሉ ገዛን ሓደ" እዮም፡፡ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት መንደር ተፃወቲ፣ ኣሰልጠንቲን መራሕቲን ስፖርት ዝፍጠሩለንን ዝፈርዩለንን ጥራሕ ዘይኮናስ ባህሊ ስፖርት'ውን ዝጥጀወለን መደረኻት እየን፡፡ ኣብ ህዝቢ ብሓፈሻ ኣብ መናእሰይን ሰገናትን ድማ ብፍላይ ከም ባህሊ ዘይተትሓዘ ስፖርት ድማ ክግውድንን ሱር ክሰድድን ኣይኽእልን፡፡
ኣብዚ ሕዚ እዋን ሰገናትን መናእሰይን ወይ ተተካእቲ ንምፍጣር ተባሂሉ ስልጠና ሰገናትን መናእሰይን ይወሃብ እዩ፣ ይኹን'ምበር ስልጠና በይኑ ይትረፍዶ ኣባናስ ኣብቶም ብጣዕሚ ዓብዮም ዝበሃሉ ኣካዳሚታት ኣውሮፓኳ ብስልጠና ጥራሕ ውሩያት ተፃወቲ ከፍርዩ ኣይከኣሉን፣ እሞ ድማ ኩሉ ዓይነት በዓል ሙያ (ቴክኒካዊ ኣሰልጠንቲ፣ ብቕዓት ኣካል ኣሰልጠንቲ፣ ስነ ልቦና ሙሁራን፣ ፈላጣት ስነ ምግብና፣ ዝተማልአ መፃወቲ ሜዳን በዝሒ ኩዕሶን ምስ ዝተማልአ ማልያ፣ ቁምጣን ጫማን ወዘተ) ብምምላእ ንተኸታተልቲ ዓመታት ብዕድመ ብርኩ እናዓበየን እናማዕበለን ዝኸይድ ስልጠና እናሃቡ ካብ መሰልጠኒ ማእኸሎም ዘፍርይዎም ተፃወቲ ብጣዕሚ ውሑዳት ብምዃኖም ተፃወቲ ካብ ምግዛእ ከናግፎም ኣይከኣለን፡፡ ንሶም ምስ እዚ ኹሉ ዓቕሞምን ቴክኒዮሎጂን ተሓጊዞም ዘይሰለጦም ንሕና ብዘልማዳዊ ኣሰልጢና ክነስልጥ ምሕሳብ ግርህነት ከይኸውን፣ ስለዚ ስልጠና ምሃብና ከምዘሎ ኾይኑ ስልጠናና ምስ መዘውተሪ ስፍራ ስፖርት መንደር ክተኣሳሰር ተዘይጌርናዮ ስራሕና ጣዕ ቖርጠም እዩ፡፡
ብመሰረቱ ስፖርታዊያን ወይ አትሌታት ፈለማ ኣብ በቢከባቢኦም ፍኑው ብዝኾነ መንገዲ ይፍጠሩ፣ ነቲ ኣብ በቢመንደሮምን ከባቢኦምን ሒዞምዎ ዝመፁ ውሸጣዊ ክእለትን ድልየትን መሰረት ብምግባር እንትተሰልጥኖምን ዘሰልጠንካዮም መሊሶም ናብ በቢከባቢኦም ብምዃድ እንትለማመድዎን እቲ ክእለት ዓቕሚ ይኸውን፡፡
ኣብዚ ሙሁራን ስፖርት ሳይንስ ብሓፈሻ ሙሁራን ስነ ልቦና ድማ ብፍላይ ከምዝሕብርዎ ሓደ ሰገን ናብ ስልጠና ክስልጥን እንትመፅእ ዝመርፆ ዓይነት ስፖርት ብወሳናይ መልክዑ ደጋዊ ድፍኢት ዝዓብለሎ እዩ፡፡ ንኣብነት ኩዕሶ እግሪ ንክስልጥን ዝመፅእ ሰገን ወይ መንእሰይ ብኩዕሶ እግሪ ንክስልጥን ውሽጣዊ ድልየት ስለዘለዎ እዩ ኢልካ ምድምዳም ኣይከኣልን፣ ብወሳናይ መልክዑ ድፍኢታት ስድራ፣ ዓርኪ፣ መራኸቢ ብዙሃን፣ መምህራን፣ እቲ ዓይነት ስፖርት ዘለዎ ማሕበረሰባዊ ተቐባልነት፣ ዝህቦ ቁጠባዊ ረብሓ ወዘተ እዩ ይብሉ፣ ስለዚ ኣብ ሃገርና ሰልጣኒ ብዘለዎ ውሽጣዊ ድልየት ተፈሊጡ ዝስልጥንን ዘሰልጥንን ኣሎ ንምባል ዘድፍር ኣይኮነን እንተልዩ'ውን ብኣጋጣሚን ብጣዕሚ ውሑድን ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ዳርጋ የለን ንምባል ዘድፍርን ነዚ ዘስርሕ ባይታና'ውን የለን፡፡
ስለዚ መፃወቲ ሜዳታት መንደር ነዞም ፀገማት ኣብ ምቅላል ዝለዓለ ግደ ከምዘለወን ፊፋን ካፍን ከይተረፉ ዘተባብዕዎን ኣብ ልዕሊነ ምዃኑ ንመዘውተሪ ስፍራ ስፖርት ኣመልኪቱ ሚኒስቴር መናእሰይን ስፖርትን ዘውፅኦ ሕጊ እንትንርኢ ነዚ ሓቂ እዩ ዘረጋግፀልና፣ ስለዚ ንመበገሲ ዝኸውን ሕጊ እንተልዩ ዝተርፍ ነቲ ዘሎ ሕጊ ንምትግባር ምንቅስቓስ ክመሓየሽ ዝግብኦ እንተልዩ ድማ ብምምሕያሽ ምምራሽ፡፡
ናብ ዘበናዊ ስታድዮም እንትንመፅእ፣ ዘበናዊ ስታድዮም ንምህናፅ ድልየት መንግስቲ፣ ሓለፍቲ ስፖርት ወይ ግዱሳት ጥራሕ ዘበግሶ ዘይኮነስ እቲ ስፖርት ዘለዎ ዕብየት ኣገዲዱካ ዝግበር እዩ፡፡ ብርግፅ ስታድዮም እንተዘሚኑ ሕማቕ እዩ ዝበሃል ኣይኮነን፣ ክስራሕ ዘለዎ ግን ንክንጥቀመሉ'ምበር ስታድዮም ኣለዎም ንክበሃል እንተኾይኑ ምስቲ ንምስራሕ ዝወፆ ገንዘብ ኣንትነፃፀር ካብ ዘይንጥቀመሉ ልዕሊ ፍርቂ ቢልዮን ገንዘብ ኣብ ሰብኣዊ ልምዓት እንተወዓለሞ ዝለምዐ ሰብ ተጠቃሚ ምስኮነ ባዕሉ ዝሰርሖ ተዝኸውን ይሓይሽ ይብል፡፡
ሕዚ ግና ተሰሪሑ ስለዘሎ እንታይ ተተገበረ ይሓይሽ ኢልካ ምውጋዕ ኣማራፂ የብሉን፡፡ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ወይ ከም መፍትሒ ዝናደ ዘሎ ሓንቲ ጋንታ ወይ ጋንታታት ናብ ፕሪሚየር ሊግ ንምሕላፍ ምቅላስ እንተኾይኑ ተመራፂ መፍትሒ እዩ ኣይብልን፡፡ እቲ ቀንዲ መፍትሒ ነቲ ብኣማኢት ሚልዮናት ወፃኢ ዝሰራሕናዮ ስታድዮም ናብ ስፖርት ዕዳጋ (Sport Market) ክኣቱ ብምግባር ስፖርትና ክዓቢን ዕዳጋ ክስሕብን ብምግባር ዝመፅእ እዩ መሰረታዊ መፍትሒ፡፡ እዙይ ከምዘሎ ኾይኑ ብተመሳሳሊ መንገዲ ክሕሰበሉ ዘለዎ ጉዳይ ብዛዕባ ምሕደርኡ እዩ፣ ነዚ ክኢላ ወይ በዓል ሞያ (Facility manager) ምህላው ወይ ድማ ተመሳሳሊዓቕሚ ዘለዎ ምርካብ ክዝንጋዕ የብሉን፣ ተዘየለ ንመስርሒኡ ልዕሊ ፍርቂ ቢልዮን ዝወድአ ስታድዮም ንምሕደርኡ ኣማኢት ኣሽሓት ምጥላቡ ኣይተርፍን፣ ስለዚ ናብ ፕሪሚየር ሊግ ክነሕልፈን ንፅዕረን ጋንታታት ድማ ፅግዕተኛ ብምዃነን ተወሳኺ ወፃኢ ብምሕታት ዕዳ ምውሳኽ ምዃኑ ከስምረሉ ይደሊ፡፡
በዚ በለ በቲ ዘበናዊ ስታድዮም እንትስራሕ ኣብቲ ስታድዮም ዝግልገል መንን እንታይ ዓይነት ውድድርን ዝብል ደረጃ (Standard) ስለዝወፀሉ ንሰገናትን መናእሰይን ዘለዎ ተበፃሕነት ትሑት እዩ፡፡ ስለዚ እቲ ስታድዮም ዝለዓለ "ስታንዳር" ዘለዎም ተፃወቲ ንምፍራይ ኣናእሽተይ መፃወቲ ሜዳታት መንደር ምህላውን ነዘን ዘለዋ ድማ ምክንኻንን ከድሊ እዩ፣ ተዘየለ በቢ ከባቢያዊ ምምሕዳሩ ዘሎ ተርእዮ ነቲ ስፖርት'ውን ብመሰረቱ ከይሃስዮ ዘስግእ እዩ፡፡ ነዚ ኣመልኪተ ሓደ ኣብነት ክህበኩም፡፡
ኣብ መወዳእታ መዕረፊ ታክሲ ቐልቐል ደብሪ ትርከብ መፃወቲ መንደር ተባሂላ ዝተኸለለት ሓንቲ ንእሽተን መይይዳ መንደር ኣላ፣ እታ ቦታ ሰገናት ከካብ ገዝኦም ውፅእ ኢሎም ዝዘናግዑላን ዝፃወቱላን እያ ነይራ፣ ግን ባዶ ምዃና ዘሕዘነቶም ዝመስሉ ሰባት ብልምዲ መናፈሲ ኢልና ንፅውዖ ኮፍ መበሊን መኸዲ መንገዲ (Walke way) ምስተሰርሐላ ስለዝተረሰዐት ፃህያይ ወሪርዋ "ኣይንሰማይ ኣይንምድሪ" ከምዝብልዎ ወለዲ እንትትሪኣ ብጣዕሚ ዘሕዝን ብዓይኒ ዝርአ እኹል መረዳእታ እንትኾን፣ እቲ ሕማም ግን ናብ ኩለን ከባቢዊ ምምሕዳር ዝተላበደ ይመስል ኣብ ድሕሪት ክቡር ርእሰ ኣብ ምምሕዳር ኣባይ ትርከብ መፃወቲት ነበር መይዳ'ውን መይዳነታ ብምጥፋእ ኣብ ማእኸል ኮፍ መበሊ ተጌሩ ሰገናትን መናእሰይን መፃወቲ ክስእኑ ምግባሩ ሓላፍነት ካብ ዝስምዖ ኣካል ዝምንጪ ኣይኮነን፡፡ ብተመሳሳሊ መንገዲ ኣብ ቀበሌ 18 ነበር ሕዚ ሰማእታት ላይብረሪ ተባሂሉ ዝተሰየመ ነባር ብዙሓት ዘፍረየ መፃወቲት ሜዳ ማእኸል መዘናግዒ ተባሂላ ተተሰርሐትኳ ብግብሪ ግና መናእሰይ ዝዘናግዑላ ዘይኮነትስ ቤት ፅሕፈት ኮሚኒቲ ፖሊስ ተባሂላ ብኣንፃሩ ሰገናትን መናእሰይን ኣብ ፅርጊያታት እንትፃወቱ መዓልታዊ ተርእዮ እዩ፡፡ ብፍላይ ኣብዚ ሕዚ እዋን መምበሪ ከባቢታት ዝበሃሉ ከይተረፉ ብኣልማሚት ብእንዳ ጫትን መሽታን እናተወረሩ መናእሰይናን ሰገናትናን ዘግልስሉ ስፍራ ክስእኑ ምግባር ንዕብየት ስፖርትሞ ይትረፍ ናበይ ዘብል ወለዶ ኢና ክንፈጥር ዘብል እዩ፡፡
ቐልቐል ደብሪ ትርከብ መፃወቲት መይዳ መንደር ሕዚ ዘላትሉ ኩነታት
በዚ መሰረት እንትዛዘም ናብ ሓደ ቢልዮን ዝፅጋዕ ቕርሺ ክውድእ ተባሂሉ ሃፍቲ ህዝቢ፣ መንግስትን ዓዲን ዝፈሰሶ ስታድዮም ናብ ረብሓ ክውዕል እንተደሊና ሰለስተ መሰረታዊ ነገራት ምምላእ ግድን ክብለና እዩ፡፡ እቲ ቀንዲ ስፖርትና ዕዳጋን ዕዳጋ ተኮርን ንግበሮ (ንክኣቱ ንጀምሮ)፣ ካልኣይ መፃወቲ ሜዳታት መንደር ኣብ ነፍሲ ወከፍ ከባቢ ብምህናፅ ሰገናትን መናእሰይን ደቅና ይውዓልሉ፣ ዝንባልኦም ይወስንሉ፣ ንሕና ወለዶም ድማ ነተባብዐዮም፣ ነቶም ፅቡቕ ኣፋፍኖት ንዘለዎም ፍሉይ ስልጠና ብምሃብ ፕሮፌሽናል ኣተሓሳስባ ነስርፀሎም፣ ናብ ዕዳጋ ዘቕንዐ ስፖርት ንምህናፅ ኮነ ኣማተራዊ ስፖርት ንምምዕባል ሕግን መስርሕን ፅፉፍ ኣወዳድባ፣ መሓውርን ምሕደራን ንህነፅ፡፡
ዘበናዊ ስታድዮም መቐለ ኣብ ህንፀት ደረጅአን ዝሓለዋ መለማመዲ ሜዳታት
ንመዘውተሪ ሰፍራ ዝበልክዎ ፅሑፍ ቅድሚ ምኽምባተይ ሓደ ሓበሬታ ሸው ከብል፡፡ ዘበናዊ ስታድዮም መቐለ ብመሰረት ፊፋ ንስታድዮማት ዘውፅኦ መዐቀኒ ወይ ሮቓሒ እንትዕቀን ደረጅኡ ዝሓለወን ፅፉፍን ከምዝኾነ ተዓዚበ፣ ብፍላይ ድማ ተመልካቲ ካብ መፃወቲ መይዳ ክርሕቖ ዝግብኦ ብርሕቐት ኣየር እንትዕቀን ምምልኡ፣ ንመራኸቢ ብዙሃን ዝኸውን ዝተመቻቸወ ስፍራ ምህላዉ፣ ጋንታታት ዝለማመዳሉ ደረጅኦም ዝሓለዉ ክልተ ስታድዮማት ምክታቱ፣ ናብ ዕዳጋ ንክኣቱ ዘኽእልን ንኣብያተ ፅሕፈት ዘገልግሉ ክፍሊታት ምሓዙ፣ ክብሪ ኣጋይሽ ዝኣትውሉን ዝፀንሕሉን ደረጅኡ ዝሓለወ ምዃኑ ወዘተ ይበል ዘብልን ብሓፈሽኡ እንትዛዘም ሓደ ሓደ ደቀቕቲ ምትዕርራያት እንተድልዩ ኣተዓራሪኻ እንትርአ ኣንቱም ነዚ ስራሕ ኣብ ምስራሕ ዝነጠፍኩም ኩሎኹም ክብረት ይሃብኩም፣ ምድንጓዩ ብፅፈት ተደቢሱ ዝብል ሪኢቶ ስለዘለኒ ምምሕዳር ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ፣ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን መስርሒት ኮሚቴን ኹርዑ ክብል ይደሊ፡፡
ኣብ መወዳእታ ፊፋ (ማሕበር ኩዕሶ እግሪ ዓለም) ብዛዕባ ረብሓታት መፃወቲ ሜዳታት ኩዕሶ እግሪ መንደር ኣመልኪቱ ዘቐመጦ መስርሕ ብምሕባር ዘለኒ ሪኢቶ ክዛዝም፡፡ መፃወቲ መይዳ መንደር "ኣብ ኩሉ ዕድመን ብርኪን ንዝርከቡ ተፃወቲ ቴክኒካዊ ምዕባለ ኣብ ምምፃእ፣ ካብ ብርኪ ሰገን ክሳብ ዝለዓሉ ምሩፃትት ተፃወቲ (ኤሊት) ኣብ ምምዕባል፣ መናእሰይ ኣብ እዋን ንእስነቶም ፅቡቕ ሃዋህው ንክረኽቡን ነቲ ፀወታ እናተሃደሱ ክፈትውዎን እናገበርካ ብቕዓቶም ንምዕባይ ዝፃወተኦ ግደ ዓብዪ እዩ" (ፊፋ፡6) ይብል፡፡
በዚ መሰረት ንመፃወቲ ሜዳታት መንደር ሸለል ብምባል ኣብ ዓበይትን ዘበነዎት ስታድዮማት ጥራሕ ተተረባሪብና ሓወልቲ ስታድዮማት ሓቚፍና ከይንተርፍ፡፡ ክቡራት መንበብቲ ኣብ ከተማ መቕለ ጥራሕ 4 ደረጅኦም ዝሓለዉ ዘበነዎት ስታድዮም ይህነፁ ከምዘለዉ ትፈልጡዶ?፣ እቶም ሰለስተ ብዩኒቨርሲቲ መቐለ ዝውነኑ ኣብ ኣሪድን ዓዲ ሓቂን ካምፓስ እንትርከቡ ሳልሳዮም ባሎኒ እዩ፡፡ እቲ ራብዓይ ድማ ዛጊድ ብመን ከምዝውነን ተዘይፈለጥክዎ ኣብ ህንፀት ዘሎ ዘበናዊ ስታድዮም መቐለ እዩ፡፡
ዓለም ለኻዊ ፅዕንቶ ከመይ ንብድሆ ኣለና?
ዓለም ናብ ሓደ መረበት ምምፅኣ ካብ ዝብሰር ፀኒሑ እዩ፣ እዙይ ድማ ዝለዓለ ረብሓ ከምዘለዎ ኹሉ ጉድኣት'ውን ኣለዎ፡፡ ሕዚ ብዛዕባ ረብሕኡ ንምዝርዛር ኣይተበገስኩን ፅዕንትኡ ኣመልኪተ ግና ክልተ መሰረታዊ ዝብሎም ነጥቢታት ከቕምጥ፡፡
እቲ ሓደ ኣብ ተኸታተልቲ ብሓፈሻ ኣብ መፍቀርቲ ስፖርት ድማ ብፍላይ ዝፈጠሮ ፅዕንቶ ውሻጥኡ ከይርኢን ናይ ባዕሉ ፀሊኡ ንደገ ከመዓድው ዝገብሮ ዘሎ እንትኾን፣ ነዚ ብዝግባእ ሓደግኡ ተረዲእና ተዘይሰሪሕናሉ ንቕድሚት ናይ ባዕልና ንብሎ ከይህልወና ገባሪ እዩ፡፡
ኣብዚ ግና መምበብቲ ክርድኡለይ ዝደሊ ነጥቢ ዓለም ለኻዊ ግንዛበ ስፖርት ኣብ ህዝብን መፍቀርቲ ስፖርትን ምዕባዩን ምስፍሑን ብነፍሱ ሓደጋ እዩ ኣይብልን፣ ጥቕሚ ከምዘለዎ'ውን ይርዳእ እየ፡፡ ኣነ ሓደጋ ዝብሎ ዘለኹ ግና ነቲ ግንዛበ ናብ ረብሓና ናብ ውሻጠና ዘይምምፃእና እዩ፣ ኩሉሻብ ዘይናካ ኣይናትካን፣ ብዘይናትካ ምዕጋብ ምፍታን ካሊእ ብዝሰተዮ ካብ ምርዋይ ዝፍለ ኣይኮነን፣ በቲ ንሪኦ ወይ ንሰምዖ ጊዚያዊ ስምዒት እንተፈጠረን እንተለዓዓለን ክፋእ ኣለዎ ኣይብልን፣ እቲ ክፋእ ብዘይሰተናዮ እንተርዊዩና እዩ፣ እንተዕጊቡና እዩ፣ እንተዘየሐሪኑና እዩ፣ ሕቶ ክነልዕልን ንሕናኸ ካብ መን ንንእስ ከብለና ተዘይኽኢሉ እዩ፡፡ ወለድና ሓቂን እምነትን ሰኒቖም ንጥልያን፣ ህዝቢ ትግራይን ደቁን ሓቂን ህዝቢ ዘሰልፍ መስመርን ሒዞም ንደርግ እንተስዒሮም ንሕናኸ? ምላሽ ዘድልዮ ሕቶ እዩ፡፡
ኣብዚ ግና ንውሽጥና ከመይ ንርአ እንተይልና ከመይ ከምንርኢ ዓᎂቕ ምርምር ዝሓትት ኣይኮነን እታ ዝለዓለት ሮቐሒ ንውሻጠኻ ዘርኢ ወነ፣ መስርሕን ውሳነን ምስናቕ ጥራሕ እዩ፡፡ እስቲ ነዚ ኣመልኪተ ሓደ ኣብነት ከቕርብ፡- ኣብ እዋን ውድባዊ ጉባኤ ዝተሳተፋ ሓንቲ ገባር ኣዶ ኣብቲ ጉባኤ ብዛዕባ መፃኢት ትግራይ እንትዝተ ዝሰምዐኦ ክትዕን ምይይጥን ልበን ስለዝመልአለን ብታሕጓስ ሪኢቶ ክህባ ደለያ፣ ዕድል ረኺበን ዝተዛረብኦ ዘረባ ኣመልኪቱ ስውእ መራሒ ተጋዳላይ መለስ ዜናዊ ኣብ 1984ዓ/ም ንፈለማ እዋን ኣብፅላል ሰላም ብጠላዕ ቀትሪ ኣብ ከተማ መቐለ ንዝተብዓለት በዓል 11 ለካቲት ንህዝቢ ትግራይ ብሓፈሻ ንመናእሰይ ድማ ብፍላይ ኣብ ዘሕለፎ ረዚንን ገድላዊ መልእኽትን ቆንጢረ ከቕርብ
"እዚ ውድብ እዚስ እንኳዕ ናትና ኾነ፣ ኣንቱም ተጋደልቲ'ውን እንኳዕ ደቅና ኾንኩም፣ እንኳዕ እዚ ውድብ እዚን ተጋደልቲን ብማዕዶ ኣማዕዲና ንሪኦምን ንቐንአሎምን ዘይኮኑ፣ ኣደ እዞም ጀጋኑን ኣካል እዚ ህዝቢ እዚ ብምዃነይ ይኾርዕ" (11 ለካቲት 1984ዓ/ም)
ኢለን ክብል ዘቐመጦ ኣብዚ ንዘራረበሉ ዛዕባ ኮይና እንተሪኢናዮ እተን ገባር ትግራወይቲ ኣደ ዘሕለፍኦ መልእኽቲ ከም ሕድሪ ክንቕበሎ ይግባእ፣ ምኽንያቱ ናትካ ዘኹርዕ እንትኾን ናይማትካ ግና እንተነፊዕኻ ትመሃረሉ ተዘየለ ዘይጭበጥ ጊዚያዊ ታሕጓስ ካብ ምፍጣር ስለዘይሓልፍ ንውሽጥናን ውሻጠናን ንርአ፡፡
እቲ ኻልኣይ ዓለም ለኻዊ ፅዕንቶ ዲ ኤስ ቲቪ (DSTV) እዩ፡፡ ንፕሮፌሽናል ጋንታታት ብዝለዓለ ደረጃ ስፖንሰር ዝገብር ኣካል ሚዲያ እዩ፣ ሚዲያ ንሓደ ውድድር ዘበን ኣብ ሓደ ሊግ ዝከፍሎ ገንዘብ መስደመም እዩ ምባል ይከኣል፡፡ ሓደ ኣብነት ክህብ ስፖርት ማርኬቲግ ሓምሻይ ሕታም ማቲውን ማርክን ከምዘስፈርዎ ብሄራዊ ሊግ ኩዕሶ እግሪ ኣሜሪካ (National Football League /NFL/) ኣብ 2011ዓ/ም/ፈ ምስ ኣርባዕተ ትካላት መራኸቢ ብዙሃን (FOX, NBC, CBS, and ESPN) ኣብ ዝኣሰሮ ውዕሊ ብዓመት 20.4 ቢልዮን ዶላር እንትኾን፣ ካብ 2014ዓ/ም/ፈ - 2022 ዓ/ም/ፈ ድማ ብዓመት 39.6 ቢልዮን ዶላር ንምኽፋል ተወዓዒሉ እዩ፡፡ (2015፡15) ይብሉ፡፡
እሞ መምበብቲ እዚ ኹሉ ገንዘብ ኣብ ውሽጢ ዓዶምደ ኮፍ ኢሎም ዝርኽብዎ ይመስለኩም? ኣይኮነን ንደገ ውፅእ ምባል ይደሊ፡፡ ኩዕሶ እግሪ ናብዚ ሕዚ ዝለዓለ ጠርዚ ንምብፃሕ ዝሓለፎም ብርኪታት ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኮቨንታሪ ቤት ትምህርቲ ቢዝነስ ሙሁር ዝኾኑ ጆን ቢች "ዕብየትን ከይድን ስፖርት ከም ንግዲ ወይ ቢዝነስ" ኣብ ዝብል ፅሑፎም ከምዘቐመጥዎ ዕዳጋ ኩዕሶ እግሪ ናብዚ ሕዚ ዘለዎ ብርኪ ንምብፃሕ 7 ብርኪታት ምስጋሩ የቐምጡሞ እቲ ፈላሚ መሰረት ወይ መበገሲ (Foundation) ይብልዎ፣ ስፖርትታት ንዝተመስረተሉ መዋእል ንምምልኻት፣ ብምቕፃል ስፖርትታት ናብ መድረኽ ውድድር መፂኦም ሕግን ስርዓትን ንዝወፀሉ እዋን ዘመላኽት (Codification) ኢሎምዎ፡፡ እቲ ሳልሳይ በቢብርኩ ንዝካየዱ ውድድራት ስፖርት በቢደረጅኡ ዝመርሑ ኣወዳድባታትን ሊጋትን ዝተፈጠርሉ ኮይኑ ንዘበነ ኣማተሪዝም ዘመላኽት (Stratification) እዩ እንትብልዎ ሓምሻይ ኢሎም ዝመቐልዎ ፕሮፌሽናላይዜሽን (Professtionalization) ውድድራት ስፖርት ንምርኣይ ተመልከቲ ክኸፍሉ ፍታዎም ዘርእዩሉ፣ ሰብ ሃፍቲ ኣብ ንስፖርት ስፖንሰር ክገብሩ ዝጀመርሉ፣ ዝሐሸ ክእለት ንዘለዎም ብምቑፃር ንክፃወቱ ዝተገበረሉን ኣማተርን ፕሮፌሽናልን ዝተፈላለይሉ እዋን ይብልዎ፣ ብምቕፃል ድሕረ ፕሮፌሽናላይዜሽን (Post Professionalization) እንትኾን ንፕሮፌሽናሊዝም ከም ዝለዓለ ፀወታ ንኣማተር ድማ ታሕተዋይ ፀወታ ዝተብሃለሉ እንትኾን፣ ቀፂሎም ዝመፁ ሻድሻይን ሻብዓይን ኮመርሻላይዜሽንን (Commercialization) እቲ ስፖርት ከም ንግዲ ዝተርኣየሉ፣ ትካላት ነቲ ስፖርት መሰረት ጌረን ክጥቀማሉ ዝጀመራሉ፣ ኩሎም ጋንታት ኮኑ ተፃወቲ ተረባሕነቶም ዘረጋገፅሉ ብኣጠቓላሊ ህልውንኦም ንምርግጋፅ ምትዕርራይ ዝገበርሉ እንትኾን ድህረ ኮመርሻላይዜሽንን (Post Commercialization) ድማ ሒደት ስፖርትታት ከም ኩዕሶ እግሪ ኣውሮፓ ዝበሉ ናብ ዝለዓለ ጠርዚ ኢንዱስትሪ ዝኣተውሉ እዋን እዩ ይብሉና፡፡ (2004፡5)
በዚ መሰረት እቲ ድህረ ኮመርሻላይዜሽን (Post commercialization) ዘሎ ምንቅስቓስ ሩባ ሰገር ብምዃኑ ክንዲ ዝከኣል ንደገ ዘውፅእ ተግባራት ንክሰርሑ ስለዝገበሮም እዩ፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዓበይቲ ጋንታታት ኣውሮፓ ኣብ ምዕራፍ ምድላወን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ብምግባር ኣባላትን ደገፍቲን እናፍረያ ዝርከባ፡፡ ብርግፅ ንሕና ናይ ዕዳግኦም ዒላማ ኢና ኣይብልን፣ ዒላምኦም ኣብ ዝማዕበላ ሃገራት ኤስያን ኣሜሪካን እዩ፡፡ ይኽን'ምበር ፅዕንትኡ ናባና ምልሓኹ ኣይተረፈን፣ ብፍላይ ምስ ምምፃእ ዲኤስ ቲቪ (DSTV) ተኣሳሲሩ፡፡ ዲኤስ ቲቪ (DSTV) ብኽልተ ገፁ ዝበልሐ ካራ እዩ፣ እቲ ሓደ ከምቲ ቅድም ኢለ ዝገለፅክዎ ፀወታታት ዓበይቲ ፕሮፌሽናል ሊጋት ብምርኣይ መፍቀርቲ ስፖርት ብመራኸቢ ብዙሃን ኣቢሎም ናብ ኣውሮፓ ንክሽፍቱ ምግባሩን ንውሽጣዊ ውድድራትና ኣናኢስና ብምርኣይ ናይ ባዕልና ንክንፀልኦ ምግባር እንትኸውን እቲ ኻልኣይ ድማ ከም መጠን ብስፖርት ዝነግድ ትካል (ዋላ ካብ ስፖርት ወፃኢ ቻናላት እንተሃለውዎ) ንውሽጣዊ ስፖርትና ዝገብሮ ጥር ትብል ኣስተዋፅኦ ብዘይምህላዉን ነዚ ዝኸውን ሕጊ ድማ መንግስቲ ብዘይምውፅኡ ዲኤስ ቲቪ (DSTV) ብስፖርትና ተጠቃሚ ኾይኑ ንስፖርትና (እንተወሓደ ንስልጠና ፕሮጀክትን ኣካዳሚ ብምኽፋትን ዘገድድ ሕጊ ተዝነብረና ኔሩ ምተከሓሓሰ) ይኹን'ምበር ነዚ ዝኸውን ሕጊ ዘይምህላውናን ተደማሚሩ ንውሻጠና እናሸርሸረ ንውሻጠና ግን ጥር ትብል ኣስተዋፅኦ ዘይብሉ ምዃኑ ዘተሓሳስብ እዩ፡፡ እቲ ዝገርም ድማ ጠንቂ ዲ ኤስ ቲቪ (DSTV) ኣብ መፍቀርቲ ስፖርት ጥራሕ ዘይኮነስ ቑፅሮም ኣብ ዘይነዓቑ ፖሊሲ መውፃእቲን መራሕቲ ስፖርትናን'ውን በዚ መርዚ ምልካፎም ነቲ ሓቂ ኣብ ክንዲ ክሪኡ ከም ሃገሮም ኣርሴ ማንቼ እናበሉ ክርከቡ ጌርዎም እዩ፡፡
እስቲ እቲ ሓደጋ ቀሊል ዘይምዃኑ ዘርኢ ሓደ ኣብነት ከቕርብ፣ ኣብዚ ሕዚ እዋን ንፌዴሬሽን ኩዕሶ እግሪ ሃገርና ዝመርሕ ዘሎ ፈፃሚት እንትምረፅ ዝኣተወልና መፅብዓን ነቲ መፅብዓ ንምትግባር ዝገበሮ ዓቕሙ ዘፍቀደሉ ምንቅስቓስን ንዘክር፡፡ እቲ ፈፃሚት ካብ ዝኣተወልና መፅብዓ ሓደ ኣብ ስታድዮማት ዓበይቲ ዲኤስ ቲቪ (DSTV) ከምዝተክል ምስነገረና ፀወታ ውሽጢ ዓዲ ብኣካል እናተኸታተልኩም ብመሽኮት ቴሌቪዥን ድማ ፀወታታት ኣውሮፓ ክትከታተሉ ዝብል ነይሩ፡፡ ከምዚ ዓይነት ኣተሓሳስባን ብቕዓትን ሒዝካ ኩዕሶ እግርና ክልወጥ ምሕሳብ ክንደየናይ ከምዘፀግም መምበብቲ ትርድእዎ ይመስለኒ፡፡
ናብቲ ኻልኣይ ነጥቢ ቅድሚ ምስጋረይ ብዛዕባ'ዚ ሓደ ነገር ክብል፡፡ ኣብዚ ሕዚ እዋን ስፖርት ናብ ዝለዓሉ ጠርዙ ዝደየበ ዕዳጋ ከምዝኾነ እናረእናዮ መፂእና ኢና፡፡ እዚ ዕዳጋ እዚ ንምትግባር ካብ ዝተሓንፀፁ ሰለስተ ስልቲታት ሓደ ተመልካቲ ከም ተጠቃሚ ዒላማ ጌርካ ዝተወሰደ ስትራተጂ እዩ፤ እዚ ስትራተጂ ከመይ ከምዝሰርሕ ስትራተጂካዊ ስልቲ ዕዳጋ ስፖርት ኣብ ዝብል መፅሓፍ ማቲውን ማርክን ከምዘቐመጥዎ "ኣብ ስፖርት ክልተ ዓይነት ተጠቀምቲ ኣለው ውልቀ ሰባትን ኮርፖሬሽናትን እንትኾኑ እዚኦም ድማ ብኽልተ መንገዲ ተጠቀምቲ ይኾኑ እቲ ሓደ ኣብ ስታድዮም ብኣካል ተረኺቡ እንትኾን እቲ ኻልኣይ ድማ ብመራኸቢ ብዙሃን ኣቢሉ ኣብ በቢገዝኡ ወይ ካብ ስታድዮም ወፃኢ ኮይኑ ዝከታተል እዩ" (2015፡19) ይብሉ፡፡
እቲ ኻልኣይ ዘገርም ነገር መፅብዓ ሓዱሽ ፌዴሬሽን ዝነበረ ናብ ኣሰናዳኢ ፕሪሚየር ሊግ ሃገረ እንግሊዝ ብምኻድ ህዝብና ፕሪሚየር ሊግ እንግሊዝ ብጣዕሚ መፍቀሪ ስለዝኾነ ፀወታኹም ዝከታተለሉ መንገዲ ፍጠሩልና ዝብል እዩ፡፡ እታ ሕቶስ ሰገናትን መናእሰይን ንፈጥረሉ ኣካዳሚን ማእኸላት መሰልጠኒን ክፈቱልና ምኾነትዶ ኣይምበለፀትን? እቲ ምላሽ ንመምበብቲ ክገድፎ፡፡
መጠቓለሊ
እሞ ንሎሚ ኢድ መፍትሒን ካልኦት'ውን ምእንታን ንክሳተፉ ኣብ መሰረታዊ ዝበልክዎም ነገራት መሰረት ጌረ ኣቐሚጠ ኣለኹ፣ ኣብ ፅሑፈይ ብዛዕባ ኣብዚ ሕዚ እዋን ዘሎ ኩነታት ኣፈፃፅማ ብዝርዝር ክኣቱ ኣይደለኹን ምኽንያቱ መሰረታዊ ነገር እንተተፈቲሑ እቶም ኣብ ተግባር ዘለዉ ፀገማት'ውን ሓቢሮም ስለዝፍትሑ፡፡ ስለዚ እዞም ኣነ ዘቐመትክዎም ሓሳባት ካልኦት'ውን ብኻሊእ መንገዲ ክሪእዎም ወይ ድማ ብመሰረቱ ክቃወምዎ ስለዝኽእሉ ንክሳተፉን ንክመኽሩን ይላቦ "ንላዘብ ምኽሪ ንክርከብ" ይብሉ ወለዲ፡፡
ኣብ መወዳእታ እዞም ፀገማት ብኸመይ ይፈትሑ ዝብል ምልዓሉ ኣይተርፍን፣ እቲ ቀንዲ መፍትሒ ኣበይዲና ዘለና ዝብል ሕቶ እንተልዒልና መሰረታዊ መፍትሒ ምርካቡ ኣይኸብድን፣ ብወገንካኸ እንታይ ትብል እንተይልኩምኒ ግና መፍትሒኡዶ! መፅናዕቲ ምክያድ እዩ፣ ኣብ መፅናዕቲ ተሞርኲሱ ዝወሃብ መፍትሒ ተኾነ ነቲ ፀገም ብመሰረቱ ይፈትሖ ተዘየለ ናብ ዝለዓለ መፅናዕቲ ከምርሕ ብምግባር ስፖርትና ዳግም ከንሳእርር ጥራሕ ዘይኮነስ ትግራዋይ መንነትና ኣብ ምህናፅን ክልልናን ሃገርናን ኣብ ምምዕባልን ስፖርትና ክፃወቶ ዝግብኦ ግደ ምእንታን ክፃወት መፅናዕቲ መፅናዕቲ መፅናዕቲ! ብምክያድ ትንሳኤ ስፖርት ክልልና ነብስር፣ ኣሽዑ ዘበነዎት ስቴድዮምና ተጠቃሚ ክረኽቡ እዮም ብምባል እንትሰናበት ኣብ መፃኢ ድማ ካሊእ ዛዕባ ሒዘ ከምዝምለስ ቃል ብምእታው እዩ፡፡
ሰናይ ቅንያት


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 78 guests and no members online
ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ምስ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን ዓድታት ክኒን ቅኒቶን ዝገበርዎ ንጥፈታት ኣመልኪታ ዝገበረቶ ቃለ-መጠይቕ ሳልሳይን ናይ መወዳእታን ክፋል
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 25 November 2016
ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ምስ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ኣብ ጉዳይ ስደተኛታትን
ዓድታት ክኒን ቅኒቶን ዝገበርዎ ንጥፈታት ኣመልኪታ ዝገበረቶ ቃለ-መጠይቕ
ሳልሳይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ሕቶ፡- ሕራይ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ናብ ካልእ ፍልይ ዝብለ ሕቶ ከስግረካ፡ ኣብ ዝሓለፈ ግዝያት ብተመሳሳሊ ገይርናዮ ናይ ዝነበርና ሓጺር ቃለ-መጠይቕ ኣብ’ቶም ብስርዓት ህግደፍ ተረሲዖም ኣብ ከቢድ ማሕበራዊ ጸገማት ዝርከቡ ክልተ ዓድታት ክኒን ቅኒቶ፡ ብፍላይ ኣብ ጽሩይ ዝስተ ማይን ቤት ትምህርትን ንዘለዎም ጸገማት ንምፍታሕ ብዓቕምኹም ገለ ክትገብሩ መደብ ከም ዘለኩም ሓቢርካና ነይርካ፡ እዚ ጉዳይ ኣበይ በጺሑ? እቲ ቤት ትምህርቲ ተሰሪሑ ኣገልግሎት ክህብዶ ጀሚሩ፡ እቲ ማይ’ከ ተዃዒቱ ህዝቢ ጽሩይ ማይ ክሰቲ’ዶ ጀሚሩ ብዝዕባ’ዚ እንታይ ክትብለና ትኽእል?
መልሲ፡- እዚ ሓደ ካብ ኣገዳሲ ሕቶን ብትኽክል ከኣ ክግለጽን ክበርህን ዘለዎ ጉዳይ’ዩ። ክኒን ቅኒቶ ኣብ ኣከለ-ጉዛይ ኣብ ከባቢ ጸሮና ዝርከባ ክልተ ዓድታት’የን። ኣስታት ን6 ዓመታት ካብ ምምሕዳር ህግደፍ ወጻኢ ዝነብራ ዘለዋ ዓድታት’የን። እዚ ማሕበር’ዚ ድማ ካብ ቅድሚ 5 ዓመት ኩነታተን ብቐረባ ክከታተል ጀሚሩ። እቶም ነበርቲ ዘለዎ ጸገም ገዚፍ’ዩ። ነጻነት ኤርትራ ኣብ ምምጻእ ኮነ ብድሕሪኡ ህግደፍ ብስም ልኡላውነት ብዝጻሐተሮ ኣዕናዊ ኲናት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ደቖም ዝገበሩ’ዮም። ስለዚ ንሕና ኩነታቶም ምስተረዳእና በቲ ድሩት ትሕዝቶና ብቐጻሊ እናተመላለስና፡ ብዝዓበየ ሰብ ከምዘለዎም፡ ብዛዕባኦም ዝቑንዞ ወገን ከም ዘለዎም ክፈልጡ፡ ብዝነኣሰ ከኣ ገንዘባውን ዓይነታውን ደገፍ ክንገብር ጸኒሕና ኢና። ገለ ካብ’ቲ ዝገበርናዮን ዘሐጉሰንን ነገር ብዘይ ትምህርቲ ዕድሜኦም ዝቑጽሩ ዝነበሩ ልዕሊ 100 ዝኾኑ ህጻናት፡ ኣብ’ቲ ከባቢ ምስ ዘለው ምምሕዳራት ናይ ኢትዮጵያ ብምርድዳእ ዶብ ሰጊሮም ማዕበል ኣብ ዝተባህለ ቤት ትምህርቲ ክመሃሩ ገይርና። እዚ ብርግጽ ርሕቀት ኣለዎ። ክኸዱን ክምለሱን ነዊሕ ሰዓታት ዝወስድ’ዩ። ብዝኾነ ኣብኡ ምስ ኢትዮጵያውያን ኣሕዋቶም ትምህርቲ ምስ ጀመሩ፡ ዝተፈላለዩ ሓገዛት ማለት ናይ ኮምፒተር ናይ ጀነሬተር ሓገዝ ገይርና ምስ’ቶም ኣሕዋቶም ማሚቖም ክመሃሩ ምግባርና’ዩ።
እዞም ደቂ- 8-9 ዓመት ህጻናት ካብ ገዛኦም ናብ’ቲ ቤት ትምህርቲ ዘሎ ርሕቀት፡ ናይ መንገዲ ዘይምችኡነት ስለ ዝተገንዘብና፡ ካብ ዝተፈላላያ ሃገራት ዝመጽኡ ኣባላት ናይ’ዚ ማሕበር ብ2014 ብኣካል ከይዶም ኣብ ዝተዓዘብሉ፡ ዓበይቲ ዓዲ ናይ’ዘን ክልተ ዓድታት፡ ኣብ ቀረባና ቤት ትምህርቲ ስለዘይብልና፡ ደቅና ክኸዱን ክምለሱን ብራሕቂ መንገዲ ይደኽሙ ኣለው፡ እንተደኣ ዓቕሚ ሃልዩኩም ባዕልኹም፡ እንተዘይ ክኢልኩም ከኣ ኣብ ስደት ንዝርከቡ ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኣእዊኹም ኣብ ዓድና ቤት ትምህርቲ ክሰረሓልና ጸዓሩ ዝብል ምሕጽንታ ስለ ዘቕረቡ፡ ምዑታት ኣባላት ናይ’ዚ ማሕበር ኣብ ክልቲኣተን ዓድታት ኣብ 2015 መበግሲ ዝኸውን ቤት ትምህርቲ ክስራሕ ገይሮም። እቶም ዓበይቲ ህጻናት ድማ ገጾም ተሓጺቦም ኣብ ውሽጢ ዓዲ ክመሃሩ ጀሚሮም። ድሮ እነሆ ንካልኣይ ግዜ ወይ ዓመቶም ኣብኡ ይመሃሩ ኣለው።
ብርግጽ ናይ ዓቕምን ግዜን ሕጽረታት ተደሪብዎ ብግቡእ ከይተለሰነ እንከሎ’ዮም ክመሃሩ ጀሚሮም። ሕጂ ግን ቸሜንቶ ተገይርሉ፡ ተነኮ ተወቒዑ፡ ብሃሩር ይሳቐዩ ነይሮም በሎፎን ተገይርሉ፡ ክልተ መማህራን ተመዲበምሎም ስሩዕ ናይ ምምሃርን ምስትምሃርን ህይወት የሕልፉ ኣለው። ደሞዝ ናይ’ዞም መማህራን ማሕበር ረድአትን ምዕበለን ኤርትራ ክትከፍል ዓቕሚ ስለዘይብላ፡ ፈተውትና ወይ እቲ ወረዳ’ዩ ዝኸፍሎም ዘሎ። ዓሚን ለብዘመንን ደብተር ርሳስን ብርዕን ዓዲልና ኢና። ንቕድሚት’ውን ካብ’ዚ ብዝሓሸ ደገፋትና ቀጻሊ ክኸውን።
እታ ካልኣይቲ ሕቶኻ ብዝምልከት፡ ንሕና ምስ ዝምልከቶም ኣካላት፡ ገበርቲ ሰናይ ኣካላትን ክኢላታትን ተዘራሪብና፡ እቲ ዘለዎ ናይ ጽሩይ ዝስተ ማይ ጸገም ክፍተሓሉ ተንቀሳቒስና ኢና። ነበርቲ እዛን ዓድታት ዕያግ ይስትዩ ከም ዘለው። ዓለቕቲ ይሰትዩ ከም ዘለው። ቆልዑ ይሓሙ ከም ዘለው። ቆርበቶም ይበላሾ ከም ዘሎ ኣረዲእና ዘተባብዕ ተስፋ’ውን ረኺብናሉ ነይርና ኢና። ሓደ ግዱስ ኢትዮጵያዊ ማይ ዘለዎ ቦታ ምስተጸንዐ ማሽነሪታት ከይደን ዃዕቲ ከካይዳን ህዝቢ ጽሩይ ዝሰተ ማይ ክስትን ክገብር’የ ዝብል ቃል ኣትዩላ ነይሩ። እንተኾነ ግን ዛጊት ክሳብ ሕጂ እዚ መደብ’ዚ ኣይተዓወተን። ስለዚ ከኣ ነበርቲ ዘለዎም ናይ ማይ ጸገም ኣይተፈትሐን። ናይ ማይ ክኢላ ተመዲቡልና ኣጽኒዑ ኣብ ክልተ ቦታ ደሓን ዝኾነ ማይ ክርከብ ከም ዝከኣል ነጊሩና ከብቅዕ፡ ኣብ’ቲ ዝሓለፈ ዓመት ብሃገር ደረጃ ኣጋጢሙ ዝነበረ ደርቅን ካልእ ምኽንያታትን ኣይተተግበረን። እቲ መብጸዓ ሕጂ’ውን ከም ዘለዎ ከም ዘሎ ኢና ንኣምን። ዋላ ግዜ ይውሰድ ቃሉ የዕብር’ዩ ዝብል እምነት የብልናን። ብቃሉ መሰረት እቲ ዝተኣትወ ቃል ክትግበር’ዩ እምነትና።
ሕቶ፡- ካብ’ተን ዝመደብኩመን ሓንቲ ተዓዊታላ ማለት’ዩ። ቤት ትምህርቲ ኣይነበረን ቤት ትምህርቲ ተሰሪሑ ህጻናት ናብ ርሑቕ ይጎዓዙ ነይሮም ኣብ ጎረቤት ገዛኦም ቤት ትምህርቲ ረኺቦም ትምህርቲ ምጅማሮም ሓደ ዓቢ ዓወት’ዩ። እቲ ዝተረፈ ናይ ማይ ጉዳይ ከኣ ከም’ቲ ዝበልካዮ ኣብ መደብ እንተሃልዩ ብትዕግስቲ ምጽባዩ። ብዝኾነ ድሕሪ ህንጸት ናይ’ቲ ቤት ትምህርቲ ናብ’ቲ ከባቢ ከይድካ እንተደኣ ነይርካ፡ ወለዲ ይኹኑ ተመሃሮ ብዝረኸብዎ ዕድል እንታይ ይብሉ እንታይ ይመስሉ ከመይ ኣንቢብካ?
መልሲ፡- ኣነ ብዙሕ ግዜ’የ ናብ’ተን ዓድታት ዝመላለስ። ንሳቶም ከኣ ናይ ወለድና ምስላ ገይሮም’ዮም ዝዛረቡ። ቅድሚ ሕጂ ዘይነበረ ቤት ትምህርቲ ክስራሕ ምኽኣሉ ሕጉሳት’ዮም። ምሳና ድማ ጥቡቕ ዝኾነ ዝምድና ኣለዎም። ከም ዝፍለጥ ኣብ ገጠር ዘይ ከም ከተማ ተማሃሮ ካብ ቤት ትምህርቲ ምስተፈደሱ ወለዶም ኣብ ምሕጋዝ’ዮም ዝወፍሩ። ስለዚ ከኣ ተመሃሮ ክኒን ቅኒቶ’ውን ነዚ ዕድል’ዚ ብምርካቦም ሕጉሳት’ዮም። እዚ ተግባር’ዚ ንሎሚ ጥራሕ ዘይኮነ ኣብ ናይ ጽባሕ ሓዳስ ህዝባዊት ደሞክራስያዊት ኤርትራ ተውሪቑ ክኽመጥን እናተዘከረ ክነብርን ምዃኑ’ዮም ዝገልጹ። ኣጋጣሚ ኮይኑ ኣነ ኣብኡ ኣብ ዝነበርኩሉ ብሕማም ውጻእትን ዓሶን ዝሳቐዩ ሰባት ብዙሓት ነይሮም። ኣብ ምፍዋሶም ድማ ዝከኣለና ገይርና። ከምኡ’ውን ኣብ ከብቶም ብዝኣተወ ሓድሽ ሕማም 10 ዝሞታ ከብቲ ክጉሕፉ ስለዝረኣና፡ ኣብ’ቲ ከባቢ ምስ ዘለው ኣመሓደርቲ ተረዳዲእና ኩለን ከብቶም ተኸቲበን።
ሕቶ፡- ንቕድሚት ኣብ ኩሉ መዓሰከር ስደተኛታት ዘለው ኤርትራውያን ይኹን ናይ’ዘን ዓድታት እዚኣተን ጸገማት ንምቅላል እንታይ ዝሓዝክሞ መደባት ኣሎ?
መልሲ፡- ማሕበር ረዲአትን ምዕባለን ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ፈተውትን ተደናገጽትን እናወሰኸን እናሰፍሐን ዝኸይድ ዘሎ ማሕበር’ዩ። ናይ ነዊሕ መደቡ ድማ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ዝሃለው ይሃልው ጸገማቶም ኣብ ምቅላል ክዋሳእ’ዩ። ኩሉ ንገብሮ ሓገዛት ገንዘባውን ዓይነታውን ጥራሕ ማለት ኣይኮነን። ልዕሊ ኩሉ ካብ ተጸባይነት ዝወጽእሉ ርእሶም ክኢሎም ናብ ደገፍቲ ዝሰጋገርሉ፡ ብስነ-ምግባር ተሃኒጾም ባህሎምን ታሪኾምን ዓቂቦም ዝቕጽልሉ ምኽርን ኣስተምህሮን ምሃብ’ውን ዘጠቓልል’ዩ። እቲ ረድአት ግዝያዊ ሓገዝ ክኸውን እንከሎ፡ እቲ ምዕባለ ከኣ ካብ’ዚ ዘለውዎ ብዝተፈላለየ ሞያታት ሰልጢኖም ነብሶም ዘማዕብልሉ መደባት ምፍጣር’ዩ ናይ ርሑቕ መደባትና። ነዚ ንምዕዋት ፈተውትን ተደናገጽትን ክንፈጥር ኣለና። ጸግም ኤርትራውያን ብጭብጥ ንኹሎም ተደናገጽቲ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ከኣ ነቶም ንሰለ መሰል ስደተኛታትን ክብረት ሰብኣዊ መሰላትን ዝቕሙ ገበርቲ ሰናይ ማሕበራት ኣረዲእና ከነእምን ቀጻሊ ዲፕሎማስያዊ ጎስጓሳት ምግባር ከም ዘድልየና ተረዲእና ኣለና ኢና። ምኽንያቱ እዚ ጉዳይ’ዚ ብናትና ውሱን ዓቕሚ ዝፍታሕ ስለ ዘይኮነ፡ ኩሉ ግዱስ ክረባረበሉ ወፍርና ኣውያትና ከነጽዕቕ ኢና። ኣውያትና ምጽዓቕ ጥራሕ ዘይኮነ ዝርከብ ሓገዛት ኣበይ ውዒሉ ብተግባር መተኣማመኒ ዝኸውን እናቕረብና ሓግዙና ክንብል ኢና። ብእንረኽቦ ሓገዝ ከኣ ኤርትራዊ ጸገማት ኣብ ምፍታሕ ናትና ግደ ክንጻውት ኢና። ንጽጉም ወገና ኣጆኻ ኣለና ምሳኻ ክንብሎ ኢና።
ኤርትራዊ ስደተኛ ጸላኢ ማለት ስርዓት ህግደፍ ዘተኣታተዎ ድሑር ስምዒታት ከለልን ፎእ ክብልን ከም ዜጋታትን ውጹዓትን መጠን ሕድሕዱ ክሳነን ክተሓቛቛፍን ናይ ምግባር ቀንዲ ዕማም ናይ’ዚ ማሕበር ምዃኑ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ንኹሉ ኣባልን ፈታውን ክግለጽ እፈቱ። ኣብ’ተን ክልተ ዝተረሰዓ ዓድታት ክኒን ቅኒቶ ቅድም ኢለ ከም ዝበልክዎ ዝከኣለና ኣብ ጎኖም ኮይና ክንገብር ጸኒሕና ኣለና። እቲ ዝገበርናዮ ብዝተፈላለዩ መራኸቢታት ኣብ አእዋኑ እናተገልጸ ጸኒሑ’ዩ። ኣብ ቀረባ ርሕቀት ናይ’ተን ዓድታት ኣብ ዘሎ ህዝቢ ተሰሚዑስ ምስገና ዝቐርበሉ ዘሎ’ዩ። እዚ ንዓና ሞራል ይኾነና። ዝያዳ ክንሰርሕ የተባብዓና። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ኣብ ታሪኽ ናቱ ፍሉይ ኣወንታዊ ምዕራፍ ዝሕዝ ክኸውን’ዩ። ንቕድሚ ከኣ ዓቕምና ዘፍቅዶ ኩሉ ክንገብር ሓደ ካብ መደብና’ዩ። ብፍላይ ኣብ ቀረባኦም ጽሩይ ዝስተ ማይ ዝረኽብሉ፡ እቲ ቤት ትምህርቲ ዝያዳ ሰፊሑ ክሳብ 8 ክፍሊ ዝመሃርሉ ንምግባር ሕልሚ ኣለና። ሕልምና ሕልሚ ኩሎም ብህዝቦም ዝግደሱ ሰብኣዊ ኣስተሓኮ ዘለዎም ወገናት’ዩ ዝብል እምነት ኣለና። ስለዚ ብናትና ተበግሶን ብልግሲ ናይ ፈተውትን ተደናገጽትን ትርጉም ዘለዎ ስራሕ ክንሰርሕ ኢና ዝብል ጽኑዕ እምነት ኣለና።
ኩሉ ግዱስ ክፈልጦ ዘለዎ ነበርቲ ናይ’ዘን ዓድታት ዝኾነ ህዝቢ ኣብ ምምጻእ ነጻነት ኤርትራ ልዑል መስዋእቲ ዝኸፈለን ዘሕብን ታሪኽ ዝሰርሐን ህዝቢ ክንሱ፡ በዚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጸረ-ህዝቢ መንግስታዊ ጉጅለ ምሉእ ንምሉእ ዝተረሰዐ ህዝቢ ምዃኑ’ዩ። እዘን ክልተ ዓድታት ብዙሕ ህዝቢ’ዩ ዝነብረለን ነይሩ። ብሰንኪ ህግደፍ ግን ካብ ዓዶም ርሒቖም ተባታቲኖም ዝነብሩ ብዙሓት’ዮም። እቲ ንዓይ ዝያዳ ዝሰሓበኒ ድማ እዚ ኩሉ ኣድልዎ በጺሕዎምን ተረሲዖምን ክንሶም፡ ዘለዎም ኤርትራዊ ኒሕን ሓቦን ልዑል ምዃኑ’ዩ። ስለዚ ኩሉ ግዱስ ብሓፈሻ ተወለድቲ ናይ’ዚ ከባቢ ዓድታት ኮይኖም ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኣብ ስደት ዝነበሩ ወገናት ከኣ ብፍላይ ፍሉይ ትኹረት ሂቦም ተሳትፎኦም ከረጋግጹ እላቦ።
ጸገምና ክፍታሕ፡ ብሓላፍነታዊ ስምዒት ክንደጋገፍ ድማ፡ ስለምንታይ ኣብ ከምዚ ኩነታት ወዲቕና፡ መን’ዩ ከምኡ ገባሪ ወይ ተሓታቲ ዝብል ሕቶ ብምልዓል ፈታውን ጸላእን ብምልላይ ክንዋሳእ ክንክእልን ኣለና። ምኽንያት ስርዓት ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ኤርትራ ዝፈጸሞን ዝፍጽሞ ዘሎን ግፍዕታት መግለጺ የብሉን። ስለዚ ጠንቂ ጸገምናን ውድቀትናን ንሱ ስለ ዝኾነ ነበረ ክንገብሮ ኢድን ጓንትን ኮይና ክንረባረብ ከም ዝግበኣና በዚ ኣጣሚ’ዚ ከዘኻኽር ኣፈቱ።
ሕቶ፡- ዝኸበርካ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ዘይተናኸፍናዮም ክበሃል ኣለዎ ትብሎ እንተለካ ክትብል ዕድል ክበካ?
መልሲ፡- መንግስትን ህዝብን ኢትዮጵያ ብፍላይ ከኣ ክልላውያን መንግስታት ትግራይን ዓፋርን ንዝተሰዱ ወገናት ተቐቢሎም ኣተኣናጊዶምን’ዮም እሞ ምስጋና ይብጸሓዮም። ኣብ ዓድታት ክኒን ቅኒቶ ኣጋጢሙ ዝነበረ ናይ ሰብን እንስሳን ሕማማት፡ ማሕበር ረድአትን ምዕባለን ኤርትራ ብዘቕረበቶ ናይ ሓግዙና ተሓባበሩና ኣውያት፡ ዝተጎድኡ ኣብ ምፍዋስን እቲ ሕማም ከይሰፍሕ ኣብ ምኽልኻልን ወረዳ ጉሎ-መኸዳ ዝገበረልና ምትሕብባር ክጥቀስ ዘለዎ’ዩ። ንመማህራን ዝኸፍልዎ ዘለው ወርሓዊ ደሞዝ ንስለቲ ሰናይ ተግባሮም ኣመስጊነ ንኣመስገንቲ ክነግረሎም ደስ ይብለኒ። እዚ ሰናይ ተግባር’ዚ ንጽባሕ ኣብ ዝምድና ናይ’ዘን ክልተ ዓድታት ምድልዳል ናቱ ልሉይ ተራ ክጻወት’ዩ። ስለዚ ኤርትራዊ ጸገማት ተፈቲሑ ጽጉማት ወገናትና ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ሰላሞም ኣውሒሶም እፎይታ ክሳብ ዝረኽቡ ድማ እዚ ዝገብርዎ ዘለው ምድግጋፍ ዝያዳ ብምሕያል ክቕጽል ኣላቦ። ጉዳይ ስደተኛታትን ተመለስትን (ኣራ) ዝቐረብናዮ ሓገዛት ናብ’ቲ ተሓጋዚ ዘለዎ ቦታ ኣብ ምብጻሕ ዓባይ ናይ ጽዕነት መኪናን ኣናእሽቱ መካይን መዲቦም ፍሉይ ምትሕብባር ገይረሙልና’ዮም። ንሳቶም ከምኡ እንተዘይገብሩ ብናትና ዓቕሚ ንምሽፋን ዝሓተና ወጻኢታት ከቢድ’ዩ ነይሩ። ስለዚ ብልቢ ኣመስግኖም።
ሕራይ’ሞ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ሎሚ’ውን ከም’ቲ ዝሓለፈ ብዛዕባ ስደተኛታትን ዓድታት ክኒን ቅኒቶን ኣመልኪትካ ንዝሃብካና ሰፊሕ መብርሂ፡ ብስም ኩሎም ሰማዕቲ ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ኣመስግነካ። ብተመሳሳሊ ካልእ ግዜ ክንሳብ እንራኸብ ሰላም። ዝኸበርኩም ሰማዕትና’ውን ምስ ኣቶ ካሕሳይ ይሕደጎ ዝገበርናዮ ቃለ-መጠይቕ ኣብ’ዚ ተዛዚሙ ኣሎ። ብዙሕ ቁም-ነገራዊ ሓበሬታ ረኺብክምሉ ከም እትኾኑ ብምትእምማን ንስለ’ቲ ምክትታልኩ ነመስግን።
ኣቶ ካሕሳይ ተካይድዎ ዘለኹም ዘይሕለል ቃልሲ ብቐጻሊ’የ ዝከታተለኩም። እዚ ዘሎ ጸገማት ተፈቲሑ፡ ኩሎም ዜጋታት ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ኤርትራ ካብ ጫፍ ናብ ጫፍ ማለት ካብ ደንከሊያ ክሳብ ኦምኒሓጀር ብዘይ ስግኣት ንንቀሳቐሰሉ ጥጡሕ ፖለቲካዊ ባይታ ክሳብ እንፈጥር፡ ህዝብኹም ሓበሬታ ክረክብን ፖለቲካሊ ክነቅሕን ትግብርዎ ዘለኹም ቃልሲ ብዝሓየለ ክትቅጽልሉ እላቦ። ኣነ’ውን ዓቕሚ ብዘፈቐደ መጠን ኣብ ጎንኹም ከም ዘለኹ ከረጋግጸልኩም እደሊ። ኣብ መወዳእታ ኣብ 2016 ዝገበርናዮ ንጥፈታት ክንገልጽ ንዝተዋህበና ዕድል ድማ ኣመስግን የቐኒየለይ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 25-11-2016
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ገዳም ወግረ ስኂን ኣቡነ እንድርያስ ዕፉን ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዓረዛ ዝርከብ ኮይኑ፡ ካብ ዓረዛ ንሸነኽ ደቡብ 33 ኪ.ሜ. ከምኡ’ውን ብመራጕዝ ንሸነኽ ምዕራብ ካብ ዓዲ ብሓይላይ 25 ኪ.ሜ. ኣብ ልዕሊ ሩባ ዑበል እዩ።
መሥራቲ ናይዚ ገዳም’ዚ ኣቡነ እንድርያስ እዩ። ኣቡነ እንድርያስ ካብ ቅዱሳን ወለዲ ኣብ ዞባ ደቡብ ንኡስ ሃገረ ስብከት ደቀምሓረ ኮርባርያ (እገላ ኃመስ)ተወልደ። ኣቐዲሞም እዞም ቅዱሳን ወለዲ ቀሺ መንክርን ፀዳለ ብርሃንን ውላድ ስለዘይነበሮም ናብ እግዚአብሔር ብጸሎት ይምኅፀኑ ነበሩ። ድኅሪ ነዊኅ እዋን ድማ ብሩኽን ዓቢይን ውላድ ከምዝወልዱ፡ ስሙ እውን ‘እንድርያስ’ ከም ዝበሃል ብሕልሚ ኣርኣዮም። በዚ ኸኣ ኣቡነ እንድርያስ 29 ሚያዝያ ተጸኒሱ፡ 29 ጥሪ ተወልደ። ከም ኵሉ ኣማኒ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ኸኣ ኣብ ኣርብዓ መዓልቲ ንጥምቀተ ክርስትና ናብ ቤተ ክርስቲያን ምስ ከደ፡ እቲ ማይ ከም ጸባ ፃዕድዩ ተራእየ፣ ገና ካብ ዝውለድ ዚጅምር ኣዘንቲኻ ዘይውዳእ፤ ሰሚዕካ ዘይጽገብ ብጸጋ እግዚአብሔር ዘደንቕ መንፈሳዊ ሕይወት ስለዝነበሮ ንመጻኢ ዓቢይ መንፈሳዊ ኣቦ ከምዝኸውን ርጉጽ ነበረ።
ሓደ መዓልቲ መልኣኽ እግዚኣብሔር ንኣቡነ መርቆሬዎስ ኣብ ኮርባርያ ዝተባህለ ዓዲ ንምንኵስና ዝበቅዕ ውላድ ከምዝህቦን ከይዱ ክባርኾን ብዝገለጸሉ ራእይ ከይዱ ባረኾ።
ከምኡ’ውን ኣቡነ እንድርያስ ገና ወዲ ኃሙሽተ ዓመት ከሎ ብሕልሚ ንኣቡነ መርቆሬዎስ ግሩምን ዘብህግን ፈላሲ ኾይኑ ተራእዮ። በዚ ከኣ መደብ እግዚአብሔር ብምዃኑ፡ ኣቡነ እንድርያስ ናብ ደብረ ድማኅ ከይዱ ትምህርተ ሃይማኖት ተማህረ። ኣብ መወዳእታ ድማ ‘ከም’ቲ ዓለም ኣባይ ምውቲ ዝኾነት ኣነ’ውን ንዓለም ምዉት እየ’ ብምባል ዓለም መኒኑ ንእግዚኣብሔር ከገልግል ካብ ኣቡነ መርቆሬዎስ ኣርዑት ምንኵስና ኣስኬማ መላእክት ተቐበለ። ኣብ ደብረ ድማኅ ብርድእናን ብሕትውናን ጽሙድ ተጋዳሊ ኮይኑ ዋላ እኳ ብዕድመ እንተነኣሰ መንፈሳዊ ተግባሩ ኣዝዩ ዘደንቕ ከምኡ’ውን ክሳብ ራእያት ምርኣይን ተኣምራት ምግባርን በቒዑ ነበረ። ቅዱስ ኣቡነ መርቆሬዎስ ከኣ ነቲ ናይ ወዱ መንፈሳዊ ዕቤት ብዓይኒ መንፈስ ተኸታቲሉ፡ ምእንቲ ናብ ልዑል ጸጋ ክበጽሕን ንፈተና ኣጋንንት ክስዕርን ወትሩ ይምርምሮን ይመኽሮን ነበረ።
ኣብቲ እዋን’ቲ ጽኑዕ መንፈሳዊ ተጋድሎ ዝነበሮን ጳጳሳት ዘይፍለይዎን ዓቢይ ገዳም ዝነበረ፡ ዳምባ ምጭ ንኣቦኡ ኣፍቂዱ፡ ብጽኑዕ ተባሕትዎ በዓቲ ዓጽዩ ብጸሎት፡ ጾምን ስግደትን ተወሲኑ ነዊኅ ዓመት ምስ ተቐመጠ ናብ ገዳም ደብረ ድማኅ ተመልሰ።
ኣቡነ እንድርያስ መጋቢ ኮይኑ ከገልግል ከሎ፡ ገበል ኣብ ገንኢ ስዋ ምስ ኣተወ፡ ንሓደ ተማሃራይ “እንተ ሞትኩ ማኅበር ከይሰተይዎ” ብምባል፡ ዋላ እኳ ዘይሰትይ እንተ ነበረ በጃ ማኅበር ንምዃን ግና ሰተዮ። ሓደ ኣባል ማኅበር ብማዕዶ ርእዩ ንኣቡነ መርቆሬዎስ “ኣቡነ እንድርያስ ኣይሰትን እየ እናበለስ ተሓቢኡ እዩ ዝሰቲ” ኢሉ ነገሮ። ኣቡነ መርቆሬዎስ ድማ “ኣንታ እንድርያስ ወደይ ስለምንታይ ደኣ ከምዚ ትገብር፧” ኢሉ ምስ ሓተቶ፡ “ኣነ ከምዘይሰተኹ እዛ ምርኵሰይን እታ ዚሰተኹላን ይመስክራ” ብምባል መለሰሉ። እተን ምርኵስን መስተይን ድማ ናብ ኣቡነ እንድርያስ ሰጊደን፡ ከም እምኒ ኢያሪኮን ኣድጊ በለዓምን ብቓል ሰብ፦ “ንሱስ ስለ ማኅበር በጃ ንምዃን’ዩ እምበር ስዋ ብሂጉ ኣይሰተየን” ብምባል መስከራሉ። ኣቡነ መርቆሬዎስ ድማ “ኣንታ እንድርያስ ወደይ ኣብዚ ዘብቃዓካ እግዚኣብሔር ይመስገን፣ ድኅሪ ደጊም ግና ምሳይ ኣይክትነብርን ኢኻ፣ ክፍሊ ርስትኻ ብወገን ደቡብ እዩ። ምልክቱ ድማ ክትከይድ ከለኻ ኣብታ ዝኣተኻያ ዓዲ ሓደ ዝወዳ ሰበይቲ ወዳ ሞይቱ ኣብ መሪር ብኽያትን ከቢድ ኃዘንን ክትጸንሓካ እያ። ንስኻ ጸሊኻ ከተተንሥኦ ኢኻ፣ ጕዕዞኻ ቀጺልካ ኣርሒቕኻ ምስ ከድካ እታ ክፍልኻ ዝኾነት ገዳምካ ብማዕዶ ብርሃን ተዓፊና ክትርእያ ኢኻ” ብምባል ትንቢታዊ ቃል ነጊሩ “ኣብ ትኸዶ ኵሉ እግዚአብሔር ምሳኻ ይኹን” ኢሉ ኣፋነዎ።
ኣቡነ እንድርያስ በቲ ዝተዋህቦ ሓበሬታ መንገድን ዝተነግሮ ምልክታትን ኵሉ ከምቲ ዝተባህሎ ሓደ ብሓደ ተፈጸመ። ብወገን ደቡብ ከይዱ፡ ነቲ ዝሞተ ወዲ ኣተንሢኡ፡ ጕዕዞኡ ምስ ቀጸለ ብማዕዶ ወግረ ስኂን ገዳሙ ብብርሃን ተዓፊና ተራእየቶ እሞ ኣዝዩ ተሓጐሰን ንእግዚአብሔር ኣመስገነን። እቲ ቦታ ብብርሃን ተዓፊኑ ስለዝነበረ “ዕፉን‘ዩ” ክብል ገለጾ፣ በዚ ኸኣ ክሳዕ ሎሚ ብብርሃን ዝተዓፈነ ሽፉን ንምባል ‘ዕፉን’ እናተባህለ ይጽዋዕ ኣሎ። እቲ ብማዕዶ “ዕፉን‘ዩ” ዚተባህለሉ ቦታ ግና ብቐረባ ዚብጻሕ ብዘይምንባሩ ቍልቍልን ዓቐብን ክሰግር ግድን ኮኖ። ቍልቍል ወሪዱ ዓቀበት ደይቡ ከዕርፍ ኢሉ ኣብ ትሕቲ ደው ዝበለ እምኒ ተጸጊዑ ኮፍ ምስ በለ፡ እቲ እምኒ ድንን ኢሉ ኣጽለለሉ።
ክሳዕ ሕጂ ድማ ምዕራፍ ኣቡነ እንድርያስ እናተባህለ፡ ዝኾነ ናብ ገዳም ዝድይብ ኃላፊ መንገዲ ንበረኸት ክኾኖ ኢሉ ኣብኡ ከየዕረፈ ኣይኃልፍን እዩ።
ኣቡነ እንድርያስ፡ ዓቐበት ወዲኡ ጥርዘ ጥርዚ ኅልፍ ኢሉ ኣብቲ ቦታ ምስ በጽሐ እቲ ብርሃን ባና ከም ግመ ቅንጥጥ በለ እሞ ዓቢይ በዓቲ ረኺቡ ኣብኡ ኣትዩ ተቐመጠ። እቶም ኣርድእቱ ከኣ ኣብቲ ከባቢኡ ዘለዉ ናኣሽቱ በዓትታትን ኣጓዱን ሠፈሩ።
ኣቡነ እንድርያስ ምስ ደቀ መዛሙርቱ ኣብቲ ሰፈር ኣራዊት ብዱር ዝተሸፈነ ጽኑዕ በረኻ፡ ድምፂ ኣራዊትን ግርማ ለይትን ጸብኢ ኣጋንንትን ተዓጊሡ፡ ቋርፍ በረኻ እናተመገበ፡ ብጽኑዕ ብሕትውናን ብርቱዕ ተጋድሎን ንብዙኅ ዓመታት ተቐመጠ። ብድኅር’ዚ ‘ግብረ ዘወሃብካኒ ፈጸምኩ/ዝሃብካኒ ሥራሕ ፈጸምኩ’ ብምባል ካብ እግዚኣብሔር ቃል ኪዳን ተቐቢሉ 29 መጋቢት 1484 ዓ.ም. ኣብ 96 ዓመት ዕድመኡ ዓረፈ። ኣብ ውሽጢ እቲ ብብሕትውና ዝነበሮ በዓቲ ኸኣ ተቐብረ። እዚ በዓቲ’ዚ ክሳዕ ሕጂ ከም ቤተ ክርስቲያን ኮይኑ የገልግል ኣሎ።
ገዳም ወግረ ስኂን ኣቡነ እንድርያስ ዕፉን ከም ኵሎም ገዳማት ሃገርና ብብዝኂ መነኮሳት ዝነበርዎ ዉዕዉዕ ገዳም እዩ ነይሩ። ሎሚ ግና ነዚ ገዳም እዚ ደመና ብርሰት ዘንጸላልዎ ዘሎ ይመስል፣ ምኽንያቱ ሎሚ እዚ ገዳም እዚ ሓደ መነኮስ ጥራይ እዩ ኂዙ ዚርከብ ዘሎ እምበር ዝትክኡ ተመሃሮ ዝረኣይዎ ኣይኮነን። ብመንፈሳዊ ኣገልግሎት ኮነ ልምዓታዊ ዕዮን እቶትን’ውን ኣዝዩ ዝተዳኸመ እዩ። ኣብ ውሥጡ ብዙኅ ዘይተፈተሸ ሃብትን ዘይተጻሕፈን ዘይተነግረን ታሪኽን ሓቚፉ ከምዘሎ ግና ርዱእ እዩ፣ እሞ’ኸ ደኣ እንታይ ይገበር፧ ሎሚ ስቕ ኢልና እንተረኣናዮ፡ ጽባሕ ከም ብዅርና ኤሳው በኺኻ ዘይምለስ ኪኾነና እዩ።
ስለዚ በብዓቕምናን በብደረጃናን ገዳማትናን ኣድባራትናን ዚዕቀቡሉ መንገዲ ሃሰስ ክንብል እግዚአብሔር ምስትውዓል የሃበና።
እግዚአብሔር፡ ብቃል ኪዳን ኣቡነ እንድርያስ ገዳማትና ሕዝብናን ይሓልወና።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር


text:
ኣገዳሲ መግለጺ
ማእከላይ መሪሕነት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንህልዊ ኤርትራዊ ኩነታትን ሓፈሻዊ ዝኽስቱ ዘለው ምዕባሌታትን ሳዕበናቶምን ኩነታት ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳንን ብዕምቆት ንምዝታይ ካብ 20 ክሳብ 29 ጥሪ 2014 ህጹጽ ኣኼብኡ ኣካይዱ።
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንህልዊ ኩነታት ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን: ኣብ ኤርትራ ኣጋጢሙ ዘሎ ቁጠባውን ማሕበራውን ቅልውላውን ኣመልኪቱ ዓሚቕ ገምጋም ኣካይዱ። ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ክንዲ መሰረታዊ ዝኾነ መፍትሒ ምንዳይ፡ ንውሽጣዊ ቅልውላው ሃገርና ዘጋድድ ግፍዓዊ ፖሊስታት ይቅጽል ብምህላዉ፡ ማእከላይ መሪሕነት መጻኢ ዕድል ሃገር ንሓደጋ ተሳጢሑ፡ ብውጽኢቱ ኣብ ዞባውን ኣህጉራውን መዳይ ዓቢ ጽልዋታት ዘለዎም ሓይልታት፡ ኣብዚ ዞባ’ዚ ሓድሽ ውድቀት ከየጋጥም ጻዕርታት ዘካይድሉ ኩነታት ከም ዘሎ ተመልኪቱ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ካብዚ ሓቅታት’ዚ ብምብጋስ፡ ውሽጣዊ ኩነታት ኤርትራን ዞባዊ ሳዕበናቱን ዘላቒ ረብሓታት ህዝቢ ኤርትራ ዘውሕስ፡ ሰላምን ምርግጋእን ዞባና ንምርግጋጽ፡ መሰረታዊ መፍትሒ ምንዳይ ዘለዎ ተደላይነት ተገንዚቡ።
ህዝብና ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ፍትሓዊ ቃልሲ ብዝምልከት፡ ማእከላይ መሪሕነት ፖሎቲካዊ ውድባት ተቓውሞ ኤርትራ ካብ ግዜ ንግዜ እናወሰኸ ምምጽኡ፡ ንመስርሕ ቃልሲ ኣውንታዊ ኣስተዋጽኦ ዘበርክት ምዃኑ’ውን ኣስተውዒሉ። እዚ ሓይልታት’ዚ ኩሉ ኣብ ቅድሚኡ ክህሉ ዝኽእል ብድሆታት ብምስጋር፡ ኣብ ኤርትራ መሰረታዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ዘውሕስ ጽዑቕ ርኽባትን ሓድነታዊ ኣንፈት ቃልስን ክቅይስ ዘለዎ ኣገዳስነት ድማ ኣሚቱ።
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ካብዚ ምሉእ ዕግበት’ዚ ብምብጋስ፡ ምትእኽኻብ መላእ ፖሎቲካዊ ሓይልታት ተቓውሞ ኤርትራ ኣብ ሓደ ሰፊሕ ሓባራዊ ጽላል ምጥርናፍ ንመስርሕ ቃልሲ ህዝብና ንቅድሚት ንምስጓም፡ መሪሕ ግዲኡ ንምጽዋት፡ ግብራዊ ንጥፈታት ንምክያድን ዝተፈላለየ መልክዕ ብድሆታት ንምግጣምን፡ ህዝብን ሃገርን ካብ ብርስትን ምብትታንን ንምድሓንን ንምርገጋጹ ህጹጽ እዋናዊ ተደላይነቱ ተገንዚቡ። ኣብዚ መዳይ’ዚ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ኩሎም ፖሎቲካዊ ውድባት ተቓውሞ ኤርትራ ብሓድነታዊ ጉባኤ ኣቢሉ ኣብ ሓደ ዝሰምረ ሰፊሕ /ግንባር/ ጽላል ክጥርናፉ፡ ምሉእ ተበግስኡ ይገልጽ።
ንኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብዝምልከት፡ ማእከላይ መሪሕነት ጉዕዞ ኤዲኪ ምስ ኩሉ ሃገራዊ ምቅይያራትን ምዕባሌታትን ከምኡ’ውን ምስ ወድዓዊ ዞባውን ኣህጉራውን ኩነታት ብምትእስሳር ብዕምቆት ድሕሪ ምግንዛብ ምስ ህልዊ መድረኻዊ ጠለባት ዝዘመድ መርሆታት ቀይሱ። ንጉዳይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ኣመልኪቱ፡ ማእከላይ መሪሕነት ኩሉ ክእለታትን ዓቕምታትን ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንምዕዋት ዕማም ኣሳናዳኢት ሽማግለን ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤን ክውዕል ድማ መምርሒ ኣመሓላሊፉ።
ማእከላይ መሪሕነት
ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን
29 ጥሪ 2014


text:
Hela Sverige ska leva- Uppsala län ኩላ ሽወደን ህይወት ክትረክብ እያ - ወረዳ ኡፕሳላ፡ ካብ ፖለቲካን ሃይማኖትን እተገለለ መኽሰብ ዘይብሉ ማሕበር ኮይኑ ምስቲ ሃገራዊ ማሕበር ኩላ ሽወደን ህይወት ክትረክብ እያ እተኣሳሰረ እዩ። እቲ ማሕበር ቤትጽሕፈቱ ኣብ ኡፕሳላ እዩ።
እቲ ዕላማ ነቲ ዞባዊ ጉጅለ ምዕባለን ነቶም ካልኦት ኣባላትን ኣብቲ ምስ ዞባዊ ምዕባለ፡ ምስ ገጠራዊ ምዕባለ ከምኡውን ምስ ማሕበራዊ ቁጠባ ዚገብሩዎ ስራሕ ንምጥንኻር እዩ፡ ከምዚ ብምግባር ከኣ ኩላ ሃገር ሽወደን መርበብ ኢንተርነት ንኽትፈጥር፡ ፕሮጀክት ንኸተበግስ ምስ ዘድሊ ድማ ናይ ስልጠና መደባት ንምጅምር እዩ። ኩላ ሽወደን ህይወት ክትረክብ እያ- ወረዳ ኡፕሳላ ብመሰረት ድሌት ዞባዊ ጉጅለ ምዕባለን ካልኦት ኣባላትን ኣብቲ ንህይወት ዘለዎ ገጠር ንምምስራት ዚገብሩዎ ጻዕሪ ክትሰርሕ እያ።
ኩላ ሽወደን ህይወት ክትረክብ እያ - ወረዳ ኡፕሳላ ነቲ ናይ ተመክሮ ምልውዋጥ ንምድራኽን ግሩም ኣብነት ብምቅላሕን ርእይቶ ብምእካብን ኣብ ፖለቲካ ጽልዋ ብምግባርን ብዞባውን ክልልን ሃገራውን ኣህጉራውን መገዲ ክትሰርሕ እያ።
Hela Sverige ska leva - Uppsala län ኩላ ሽወደን ህይወት ክትረክብ እያ - ወረዳ ኡፕሳላ ካብ መሰረታዊ ክብረታት ተበጊሳ እያ እትሰርሕ፣ ደሞክራሲ፡ ብዙሕነትን ማዕርነትን ከምኡውን ንማሕበራውን ኣከባብያውን ቁጠባውን ቀጻልነት ዘለዎ ምዕባለ።


text:
ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት ብመሪሕነት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተወዲቡ ዝተጸውዐ ናይቲ ሰልፊ መሪሕነት ዞባ ኢውሮጳን ካብ ጨናፍርን ዝተሳተፍዎ ናይ ሰለስተ መዓልታት ዋዕላ (ኮንፈረንስ) ተኻይዱ። መሪሕነት ሰልፊ ነዚ ዋዕላ ዝወደበ ብዘይካቲ ኣብ ዝተፈላለዩ ግዚያት ብኤልትሮኒካዊ ኣገባብ ዝካየድ ኣኼባታት ገጽንገጽ ተራኺብካ ብዛዕባ ኣገደስቲ ሰልፋውን ሃገራውን ጉዳያት ናይ ምዝታይ ኣገዳስነት ብኣባላቱ ክቐርብ ዝጸንሐ ለበዋታት መሰረት ብምግባር እዩ። እዚ ናይ ዞባ ኤውሮጳ ዋዕላ ናይ’ቲ አደብ መጀመርያ ኮይኑ ኣብ ካልእ ኩርነዓት ዓለም ምስ ዝርከቡ ኣባላት ሰልፊ እውን ብተመሳሳሊ ኣገባብ ክቕጽል ተታሒዙ ዘሎ መደብ እዩ።
ኣብዚ ዋዕላ ዝተዘተየሎም ኣቐዲሞም ብመሪሕነት ሰልፊ ዝተጸንዑን ቅድሚ ዋዕላ ናብ ኣባላት ዝተዘርግሑን ንድፊ ዛዕባታት፡ “1) ዲሞክራሲ፡ ግዝኣተ-ሕግን ትካላዊ ኣሰራርሓን ኣብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ፤ 2) መትከላትን ፖሊሲታትን ዝምድናታት ሰዲህኤ ምስ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራንን ጐረባብቲ ሃገራትን፤ 3) ኣብ ተሓድሶ ሰልፊ እንታይ ክንገብር ንደልን ንኽእልን።” ዝብሉ ምንባሮም ከኣ ናይቲ ዋዕላ እዋናውነትን መሰረታውነትን ዘርኢ እዩ። እዚ ዝቐረበ መዛተዪ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ከም ዝሕብሮ እቲ ዋዕላ ናብ ውሽጣዊ ሰልፋዊ ጉዳያት፡ ናብ ጉዳይ ሓድነት ሓይልታት ተቓውሞ፡ ናብ ዝምድና ምስ ጐረባብትን ኣብ መጻኢ ንሰልፊ ዝጽበይዎ ናይ ምሕዳስ መደባትን ዘድሃበ ምንባሩ ምርዳእ ይከኣል።
እዚ ዛዕባታት ብደረጃ ዋዕላ ብኣካል ተራኺብካ ግዜ ወሲድካ ክዝተየሉ እንከሎ፡ ኣገዳስነትን ኣተገባብራን ኣብዘሓዊ ግዝኣት፡ ልዕልና ሕጊ፡ ደሞክራስያዊ ማእከልነት፡ ተሓታትነትን ግሉጽነትን ዝብሉ መሰረታዊ መርሆታት ብዝምልከት ኣብ ዝርዝር ከም ዝኣቱ ርዱእ እዩ። ከምኡ ከኣ ነይሩ። እዚ ሰልፋዊ መትከላት ብመንጽር’ቲ ሓፈሻዊ ደሞክራስያዊ ዓምድታት ከመይ ክተሓዝ ከም ዝግበኦ ዘረድእ ስለ ዝኾነ፡ ኪኖ ብዛዕባ ኣሰራርሓ ሰልፍኻ ምርዳእን መጻኢ ራኢኻ ምስፋሕን ምስ ኣድማሳዊ ደሞክራስያዊ ኣጠማምታታት ዘላሊ እውን እዩ። እዚ ከኣ ዕላማ ናይዚ ዋዕላ ሓባሪ ኣብ ርእሲ ምንባሩ ኣፍልጦኻ ናይ ምስፋሕ ዕማም’ውን ዝነበሮ ኣስተምህሮኣዊ እዩ።
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ቅድሚ ናይ ኤርትራ ሓይልታት ለውጢ ተገቲሩ ዘሎ ብደሆ፡ ፍልልያትካ ኣመሓዲርካ ኣብቲ ዘሰማመዓካ ኣትኪልካ ብሓባር ንቕድሚት ክትስጉም ምኽኣልን ዘይምኽኣልን እዩ። ኣብዚ ዋዕላ ንዝምድና ተቓወምቲ ሓይልታት ዝምልከት ኣርእስቲ ምቕራቡ ከኣ ንእዋናውነት ናይዚ ዋዕላ ዘርኢ እዩ። ተሳተፍቲ ናይዚ ዋዕላ መሪሕነቶም ኣድማዒ ጽላል ኣብ ምፍጣር ተበግሶ ንክወስድ ዕዙዝ ለበዋ ምቕራቦም ከኣ እቲ ዋዕላ ክሳብ ክንደይ ከምቲ ትጽቢት ዝተነብረሉ ከም ዘድመዐ ዘመልክት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብዚ እዋንዚ ብዙሓት ዘልዕልዎ’ሞ ወትሩ ኣዛራቢ ዝኸውን ዝምድና ምስ ጐረባብቲ እዩ። እቲ ወሳኒ ውሽጣዊ ዓቕሚ ምዃኑ’ኳ እንተዘየዳደየ ምስ ጐረባብቲ ዝግበር ዝምድና ከኣ ተራኡ ኣትሒትካ ዝረአ ስለ ዘይኮነ ወትሩ ምልዓሉን ምብሳሉን ነውሪ ኣይኮነን። ብመንጽር እዚ ኣብዚ ዋዕላ ነቲ “ዝምድናና ምስ ጐረባብቲ፡ ኣብ ምክብባርን ናይ ሓባር ተረባሕነትን ዘትከለ ኣብ ሕድሕድ ጉዳያት ኢድ ምትእትታው ዘየፈቅድን እዩ” ዝብል እምንቶ ሰደህኤ ከም ዝዝተየሉ ምግባር ኣብ ነቲ ዝጸንሐ መትከልካ ደጊምካ ንምንጻር ዝሕግዝ ነይሩ።
ተሳተፍቲ ዋዕላ ነቲ ዝቐረበሎም ሰነዳት ዝውሰኽ እንዳወሰኹ ኣየስርሕን ዝብልዎ ድማ እንዳነከዩ ናቶም ናይ መጻኢ ናይ ተግባር መምርሒ ከም ዝኸውን ንምኽኣሉ ዘርኣይዎ ናይ እንካን ሃባን ተሳትፎ ከኣ እቲ መድረኽ ኣብ ግቡእ እዋን ዝተጋብአ ምዃኑ ዘርኢ እዩ። ተሳተፍቲ ነቲ ዝቐርበሎም መዘራረቢ ንድፊ ሰነዳት ምስ ኣዝዩ ንኡስ ምምሕያሻት ተቐቢሎም ምጽዳቖም ድማ መሪሕነትን መሰረታትን እቲ ሰልፊ ብሓባር ክስጉሙ ከም ዝጸንሑ ዘረድእ እዩ።
በዚ መሰረት ብመሪሕነት ኮነ ብመሰረታት ዝተኸደ መንገዲ ዝነኣድ ኮይኑ፡ እዚ መድረኽ ካብ ተመዓዳዲካ ምውቕቓስ ኣውጺኡ ኩሎም ወገናት ኣብቲ ኣውንታ ኮነ ኣሉታት በብጽሒቶም ክወስዱ ዝሕግዝ እውን እዩ። እቲ ንኡድ ስራሕ ኣብ ምዝታይን ምጽዳቕ ነቲ ዝቐረበ ሰነዳትን ዝድረት ዘይኮነ፡ ኣብቲ ቀንዲ ጉዳይ ምትግባር ንኹሎም ዝጽበዮም ሓላፍነት ኣሎ። እቲ ቀንዲ ናይ ኩሉ መእሰሪ ተግባር ስለ ዝኾነ። ከምቲ ኣብ መወዳእታ ናይቲ ዋዕላ ዝወጸ መግለጺ ኣመልኪትዎ ዘሎ ተሳተፍቲ ቁጠባዊ ዓቕሚ ሰልፎም ንምሕያል ወፈያ ኣካይዶም። እዚ ድማ ነቲ ኣብቲ ዋዕላ “ናትና” ዝበልዎ መደምደምታ ከተግብርዎ ምዃኖም ዘመልክት እዩ።
እዚ ቀንዲ መንቀሊኡ ሰልፊ ምሕዳስን ካብዚ ዘለዎ ናብ ዝበረኸ ደረጃ ምስግጋርን ዝኾነ ናይ እንካን ሃባን መድረኽ ቀጻሊ ስለ ኾነ ኣብ ካልእ ከባብታት ዘለዉ ኣባላት ሰልፊ ከሎ ጌና ክቕረብሉ ዝግበኦም እዩ። መሪሕነት ሰልፊ ከኣ ኣብ ከምዚ ኣገዳሲ መድረኻት ንዝቀርብን ናይ ኣባላቱ ሓሳባት ኣካል መጻኢ መደባቱ ገይሩ ክሰርሓሉ እዩ።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
ኣብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ብደጋፊ ከይዲ
ስራሕ ርክብ ህዝቢ እናተሳናደአት ኣብ ወርሒ ሓደ ግዜ
እትዳለው ብሮሸር ሕታም ቁፅሪ 24, ታሕሳስ 2010 ዓ/ም
ክሰፍሑ ዝግበኦም ተሞክሮታት በዓል መዚ
ከም በዓል መዚ ዝበለፀ ኣፈፃፅማ ነይርዎን ተባሂሉ ኣብ ዝተኣመነለን ወረዳታትን ከተማታትን ሓይልታት ልምዓት መደባት እቶትን ንግድን ንምፍፃም ዘገበርዎ ዝርዝር ምንቅስቓስ ብተግባር ተዳህሲሱ እዩ። ስለዚ ካብዞም ምንቅስቓሳት ብዋናነት ክሰፍሑ ዝግበኦም ተሞክሮታትን ምስጢር ናይዘን ፅቡቕ ምንቅስቓስ ዝነበረን ወረዳታትን ከተማታትን ብሓፂሩ ከምዝስዕብ ቐሪቡ ኣሎ።
ናይ ኣመራርሓ ድልውነትን ቁርፀኝነትን
ክሳብ ሐዚ ዝበለፀ ኣፈፃፅማ ዝነበረን ወረዳታትን ከተማታትን ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ብዘሎ ኣመራርሓ ዝተፈጠረ ድልውነትን ቁርፀኝነትን ንዓወተን ናይ ኣምበሳ ብፅሒት ዝወስድ እዩ። ብፍላይ ድማ ናይ ቀበሌን ቀጠናን ኣመራርሓ ካብዚ ሓሊፉ ድማ ናይ ልምዓት ጉጅለ ኣመራርሓ ኣብቲ ዋኒን ግልፂ ዝኾነ ኣረዳድኣ ሒዞም ሰብ ዋናታትን መሪሕ ናይቲ ምንቅስቓስ ኮይኖም ምስቲ ናይ ወረዳ ኣመራርሓ ሓደ ዓይነት ቋንቋ ክዛረቡ ብምግባሮም እዩ። እዚ ብፍላይ ኣብ ራያ ዓዘቦን ቆላ ተምቤንን ገዚፉ ዝርአ ተሞክሮ እዩ። ካሊእ ብወገን ኣመራርሓ ዝተፈፀመ ፅቡቕ ስራሕን ነቲ ዝበለፀ ኣፈፃፅማ መበገሲ ምኽንያት ክኸውን ዝኸኣለን ኣብ ዙርያ ግብሪ ምኽፋልን ንግዲ ፍቓድ ምሕዳስን ዝተፈጠሩ ናይ ውሽጥን ደገን ብሉፃት ተሞክሮታት ናብ ከምዚ ዝበለ ተሞክሮ ዘይብሎም ከባቢታት ወሲድካ ተግባራዊ ምግባር እቲ ኣመራርሓ ዝፈፀሞ ካልኣይ ተወሳኺ ብሉፅ ዓወት እዩ። ኣብነት ኣብ ቆላ ተምቤን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ሓደ መዓልቲ ዝወደአት ጣብያ ስለ ዝነበረቶም ናይዛ ጣብያ ተሞክሮ ወሲዶም ሎሚ ዓመት ከም ወረዳ ኣብ ሓደ ፀሓይ ከም መረፃ ወዲኦም እዮም። ከተማ ኣላማጣ እውን ካብ ራያ ዓዘቦ ተሞክሮ ወሲዶም ናይ ቐበሌ ወይ ጣብያ ቀጠናን ኣመራርሓ መሪሕ ኮይኑ ከመይ ይነጥፍ ዝብል ተሞክሮ ወሲዶም ተግባራዊ ገይሮም ናብ ዓወት ኣብፂሑዎም እዩ። ኣብ ከተማ ዓዲግራት እውን ነቲ ሓዱሽ ቴክኖሎጂ ክቕበል ዝኽእል ኣወዳድባ፣ ንዋታውን ቁሳውን ሓይሊ ቅድመ ምድላው ገይርካ ምፅናሕ ንኩነታት መሰረት ዝገበረ ናይ ኣመራርሓ ጥበብ እዩ።
„… ግብሪ ምኽፋል ከም መረፃ ኣብ ሓደ መዓልቲ ወዲእና ″ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ቆላ ተምቤን
ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ዘሎ ኣመራርሓ ዝተፋላለዩ ናይ ኣመራርሓ ጥበባት ተጠቒሙ ኣብቲ ዝፍፀም ልኡኽ ሙሉእ ድልውነት ገይሩ፣ ግልፂ ኣረዳድኣን ግንዛበን ዓጢቑ፣ ልእኹ ንምፍፃም ቁርፀኝነት ሰኒቑ ልኡኹ ካብ ምዕዋት ንደሓር ከምዘይብል ካብዚ ምርዳእ ይከኣል እዩ። ስለ ዝኾነ ካልኦት ከምዚ ዝበለ ኣፈፃፅማ ዘይብለን ወረዳታትት ከተማታትን እዚ ተሞክሮ ምጥቃም ኣገዳሲ እዩ።
ኣብ ሰብ ሞያታት ዝተርኣየ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ
ኣብ ዓውድታት ማኒፋክቸሪንግን ካልኦትን ዘርፍታት ኢንዳስትሪ ዝተዋፈሩ ነጋዶ ኣብ ዝተዋፈርሉ ዓውደ ስራሕ ዘጋጥሞም ዝነበረ ናይ ክእለት፣ ፍልጠት፣ ኣተሓሳስባ ጉድለት ክምልኡ ተባሂሎም መንግስቲ ዘቐመጦም ክኢላታት ኢንዳስትርያል ኤክስተንሽን ሰራሕተኛታት ልምዓት እቶት ብእዋኑን ብኣግባቡን ምኽፋል ግብሪ ሓደ ናይ ኣተሓሳስባ ሰራሕ ወይ ሓደ ነጋዳይ ልምዓታዊ ኢንዳስትርያሊስት ንምዃንን ዘይምዃንን ካብ ዘድልዩ ነገራት ሓደ ምዃኑ ዘንጊዖም ብዛዕባ ግብሪ ምኽፋልን ንግዲ ፍቓድ ምሕዳስን ዋኒን ናህና ዋኒን ኣይኮነን ዝብሉ ኣተሓሳስባታት ኣብ ዝተፋላለዩ ከተማታትን ወረዳታትን ከምዘሎ ካብ ራያ ዓዞቦን ከተማ ኣላማጣን ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብዞም ሰብ ሞያታት እዚኦም ዝነበረ ናይ ኣተሓሳስባ ፀገም ምርዳእ ይከኣል እዩ።
እዞም ሰብ ሞያታት ዝነበሮም ናይ ኣተሓሳስባ ፀገም ኣብ ዝተፋላለየ ቅድመ ምድላው መድረኽ ኣራጊፎም ከምቲ ካሊእ ንግድን እቶትን በዓል ሞያ ከምኡ እውን ከምቲ ኣመራርሓ ሓደ ዓይነት ቋንቋ ምዝራብ ጀሚሮም እዮም። ስለዚ ምድላው ምዕራፍ መራገፊ ፀገምን መፅረጊ መሐንከሊ ባእታታት ተግባራዊ ምንቅስቓስ እዩ ዝበሃል ኣበሃህላ ትኽክል ምዃኑ ካብዚ ተግባር እዚ ወሲድና ከምዚ ዝበለ ፀገም ዘለና በዚ መንገዲ እዚ ምስጓም ከድሊ እዩ።
ኣብ ሕ/ሰብ ዝተፈጠረ ምንቕናቕ
ንሓደ ዋኒን ወይ ልኡኽ ኣመራርሓ ዘድሊ ህዝቢ ክሳብ ዝውንኖ እዩ። ህዝቢ እንተወኒንዎ ኣመራርሓ እውን ብዙሕ ዘድሊ ኢልካ ዝውሰድ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ባዕሉ እቲ ህዝቢ ከቕፅሎ ስለ ዝኽእል እዩ። ስለዚ እዚ ናይ ግብሪ ምኽፋልን ንግዲ ፍቓድ ምሕዳስን ናይ ህዝቢ ንምግባር ኣብተን ዝረኣናየን ወረዳታትን ከተማታትን ጥራሕ ዘይኮነስ ዳርጋ ኣብ ኩለን ወረዳታት ፅቡቕ ምንቅስቓስ እናተተግበረ ከምዝፀነሐ ካብ በቢግዘኡ ዝግበር ዝነበረ ገምጋምን ሱፐርቪዥንን ምግንዛብ ይከኣል እዩ።
ኣብዘን ዳህሳስ ዘካየድናለን ወረዳታትን ከተማታትን ዝተፋላለዩ ናይ ሕ/ሰብ ክፋላት ማለት ነጋዳይ ማሕበረሰብ፣ መራሕቲ ሃይማኖት፣ ሓፋሽ ማሕበራት፣ ናይ ከባቢ ነበርቲ ወዘተ ካብ ግምት መዓልታዊ መፅናዕቲ ኣታዊ ሪኢቶ ካብ ምሃብ ሓሊፎም ምጅማር ምኽፋል ግብሪ እውን ከም ዓብይ ህዝባውን ሃይማኖታውን በዓል ክደምቕን ተሳትፎ ኣዕሪፎም እዮም። ብፍላይ ኣብ ቆላ ተምቤን፣ ራያ ዓዘቦ፣ ከተማ አላማጣ ኣመራርሓ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን ናይ ንግዲ ዘርፍ መራሕትን ነጋዳይ ክዓቁርን በዚ ኣቢሉ ድማ ኣብ ተግባር ምንቅስቓስ ብጊዜኡ ክከፍል ኣብ ምግባር ዝነበሮም ምንቅስቓስ ዝዓዘዘ እዩ ነይሩ።
ኣብ ከተማ ኣላማጣ እውን ናይ መካረይቲ ብደቂ ኣንስትዮ ልምዓት ጉጅለ ንምፅናዕ ሕ/ሰብ ጭቡጥ ሓበሬታታት ኣብ ምሃብ ዝገበሮ ምንቅስቓስ ኣብ ክራይ ኣታዊ ምሕባእ ዝፍጠር ዘሎ ፀገም ንምፍታሕ ዓብይ ተሞክሮ ክኸውን ዝኽእል እዩ። ኣብ ቆላ ተምቤን መራሕቲ ሃይማኖት ግብሪ ምኽፋልን ንግዲ ፍቓድ ምሕዳስን ኣብ ሓደ ፀሓይ ንምውዳእ ዝገበርዎ እወንታዊ ፅልዋ እውን ክውስድ ዝግበኦ ብሉፅ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ እዩ። ኣብ ዙርያ ግብሪ ምኽፋልን ንግዲ ፍቓድ ምሕዳስን ውዑይ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ዝፈጠራ ወረዳታትን ከተማታትን ካብ ሓደ ሰሙን ወይ ክልተ ሰሙን ምውዳእ ሓሊፈን ኣብ ሓደ መዓልቲ እውን ምውዳእ ከም ዝከኣል ብተግባር ኣርእየናና እየን። ስለዝኾነ ልዕሊ ኩሉ እዚ ተሞክሮ ወሲድካ ምስፋሕ ኣገዳሲ እዩ።
ብድምሩ ናይተን ዝበለፀ ኣፈፃፅማ ኣለወን ተባሂለን ዳህሳስ ዘካየድናለን ወረዳታትን ከተማታትን ዋና ሚስጢሩ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ማለት ካብ ዞባ/ወረዳ ክሳብ ቐበሌ/ጣብያን ቐጠናን ብዋናነት ድማ ኣብቲ ቐበሌን/ጣብያ ቐጠናን ዝተፈጠረ ናይ ኣመራርሓ ድልውነት፣ ሓበራዊ ኣረዳድኣን ቁርፀኝነትን ምዃኑን በዚ ኣቢሉ ድማ ብናይ ኣመራርሓ መሪሕነት ዝሐሸ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ክውልዑ ብምኽኣሎምን ኢልካ ዝውሰድ እዩ። ኣብ ቆላ ተምቤን ሓደ ግምባር ቐደም ሓይሊ ናይዚ ዋና ሚስጢር ዓወት እንታይ እዩ ኢልና ኣብ ዝሓተትናዮም እዋን ዝሃብዎ ምላሽ “ዝነበረን ግን ድማ እናተረሰዐ ዝመፅእ ዘሎን ሜላ ውድብና ስለ ዝተጠቀምና ኢና” ዝብል ምላሽ ስለ ዝሃቡና ንሕና እውን ብርግፅ እቲ ሚስጠር ዓወት ንሱ እዩ ዝብል ከም መደምደምታ ወሲድናዮ ኣለና።
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 8 guests and no members online


text:
ቅዱስ ኣቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ካብ ዕለት 26 ክሳብ ዕለት 30 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ኣብ ምያንማር ዘካይድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ኣጠናቒቖም ንተመሳሳሊ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ዕለት 30 ሕዳር ካብ ሃገረ ምያንማር ተሰናቢቶም ካብ ናንጐን ሰዓት ሽዱሽተን ፈረቓን ወጋሕታ ነቒሎም ኣብ ባንግላደሽ ርእሰ ከተማ ዳካ ልክዕ ብናይታ ሃገር ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት 15.00 በጺሖም ብኽልተ ናይ ሃገረ ባንግላደሽ ባህላዊ ልብሲ ብዝተኸድኑ ቁኑን ዕንበባ ብዘበርከቱን ልሙዕ ሓመድ ዝተመልአ ሳርማ፡ ከም ትእምርቲ መሬት ባንግላደሽ ንኽባርኽዎ ብዘቕረቡሎም ክልተ ሕጻናትን ብዓበይቲ ናይ መንግስቲ ላዕለዎ ኣካላትን 10 ብፁዓን ጳጳሳትን ዕስራን ሓሙሽተን ምእመናንን ናይ ሃገር ባህሊ ሸብሸቦ ብዘቕርቡ ኣርብዓ ሕጻናት ኣቀባብላ ተገይርሎም ናይ ቤተ መንግስት ክቡር ዘብዐይና ክቡር ሰላምታ ድሕሪ ምቕራብ ንናይ ክልቲኣተን ሰንደቕ ዕላማ ክብሪ ሃገራዊ መዝሙራት ምስ ተሰምዔ ብቐጥታ ንኽብሪ ሃገርን ሕዝብን ባንግላደሽ ናብቲ ሓወልቲ ሰማዕታት ብሔራዊ ዝኽሪ ዝተነብሮ ስፍራ በጺሖም ቅኑን ዕንባባ ኣንቢሮም ንዝኽሪ ሰማዕታት ሰንደቕ ዕላማ ትሒቱ ምስ ተሰቕለ ናይ ሕሊና ጸሎት ኣብጺሖም ኣብቲ ናይ ክብሪ ሰነድ ክታሞም ኣንቢሮም ኣብቲ ናይ ሰላም ናይ ኣታኽልቲ ስፍራ ንትእምርቲ ሰላም ገረብ ተኺሎምን፤ ናብ ቤተ መዘክር ናንጋባንድሁ ብምኻድ ናይ ባንግላደሽ ሃገራዊ ኣቦ ተባሂሉ ዝንገረሎም ናይ ሼክ ሙጂቡር ራሃማን ትውልደ ሓረግ ብዝዀኑ ብሓሙሽተ ኣባይቲ ስድራ ኣቀባብላ ተገይሩሎም ኣብቲ ቤተ መዘክር ቅኑን ዕናባ ኣንቢሮምን ናይ ሕልና ጸሎት ኣዕሪጎም ኣብ ናይ ክቡር መዝገብ ክታሞም ከምዘንበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ዲ ቡሶሎ ሓቢሮም።
ልክዕ ብናይ ባንግላደሽ አቆጻጽራ ሰዓት 17.30 ድማ ንኽብሪ ረፓብሊካዊት ባንግላደሽን ርእሰ ብሔርን ናብ ቤተ መንግስቲ ምስ በጽሑ ብናይ ርእሰ ብሔር ወተሃደራዊ ጉዳይ ኣማኻሪ ዋና ጸሓፊ ኣቀባብላ ተገይርሎም ምስ ርእሰ ብሔር አብዱል ሓሚድን ስድራ ቤት ርእሰ ብሔርን ተራኺቦም ግላዊ ዘተ ኣካይዶምን ምልውዋጥ ገጸ በረኸት ምስተፈጸመ ቅዱስነቶም ብርእሰ ብሔር ተሰንዮም ኣብቲ ቤተ መግንስቲ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ምስ ናይ ባንግላደሽ ላዕለዎት ናይ መንግስቲ ኣካላትን በርገሳውያን ማሕበራትን ኣብ ባንግላደሽ ናይ ወጻኢ ሃገራት ልኡካነ መንግስታት ተራኺቦም ኣብ ባንግላደሽ ቀዳማይ ወግዓዊ መደረ እንከስምዑ
ክቡር ርእሰ ብሔር
ክቡራት ሰበ ስልጣናትን
ዝኸበርኩም ኣሕዋተይ ብፁዓን ጳጳሳትን
ክቡራትን ክቡራንን ልኡካነ መንግስታት ወጻኢ ሃገራት ኣብ ባንግላደሽን
ካብ ምያንማር ከባቢ ራክሂነ ዝተሰዱ ኣብ ባንግላደሽ ዝተዓቑቡ ስደተይናታት እናሓሰቡ እዞም ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝነብርዎ ዘለዉ ጽንኩር ኩነት ንኹሉ ርኡይ እዩ። በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ማሕበረሰብ ዓለም ነዞም ኣብ ጽንኩር ኩነት ንዝርከቡ ስደተይናታት ኣሕዋትን ኣሓትን ደገፉ ከቕርብ እምሕጸን።
ርእሰ ብሔር ኣቡድል ሓሚድ ንቕዱስነቶም እንክቕበሉ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ ባንግላደሽ ሃይማኖታዊ ምክብባርን ምቅብባልን ሰላምን ሰብኣውነት ዝዓሰላ ሃገር እያ ዝበለዎ ሓሳብ ብምስትዎዓል ድማ እዛ ምክብባር ዝዓሰላ ሃገር ነቶም ተመዛበልቲ መስዋዕትነት ዝሓትት እውን እንተዀነ ብለጋስነት ሰብኣዊ ድጋፍ ተቕርብ ኣላ። ኣብዚ መዳይ ምቕራብ ሰብኣዊ ሓገዝ ሓደራ ሕዝብን ሃገረ ባንግላደሽ ንበይኑ ከይሕደግ።
እቶም ስደተይናታት ዘለውዎ ኩነት ኣገዳሲ ዝበሃሉ መሰረታውያን ሰብኣዊ ሓገዝ ዝሓትት እዩ። እቲ ዝቐርብ ሓገዝ እዅል ብዘይምዃኑ ድማ ንብዙሕ ስቓይ ተቓሊዑ ይርከብ። እቲ ተከሲቱ ዘሎ ጽንኩር ኩነት ፖለቲካው ፍታሕ ክርክበሉ ማሕበረሰብ ዓለም ብዙሕ ይጽዕር ኣሎ። ኰይኑ ግና ቅድሚ ፖለቲካዊ ፍታሕ ምንዳይ ነቲ ተኸሲቱ ዘሎ ሰብኣዊ ቅልውላው ዝተመዓራረየ ናይ ሰብኣዊ ድጋፍ ምቕራብ ቀዳምነት ክወሃቦ ይግባእ። ሃገረ ባንግላደሽ ነቶም ኣሕዋትን ኣሓትን ስደተይናታት ኣብ ሰብኣዊ ድጋፍ ምቕራብ ኣዚያ ትረባረብ ምህላዋ ብሓቂ ዝምስገን እዩ ነቲ ግብረ ሰናይ ኣገልግሎታ ዓለም ሓቆፍ ምትሕብባር ክግበረሉ ሓደራ ዝበሉ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ሃገረ ባንግላደሽ ቀዳማይ ምብጻሕ ዘካየዱ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ጳውሎስ ሻድሻይ ድሓር ድማ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ምንባሮም ዘኪሮም ንኣይ እውን ኣብዛ ሃገር ወግዓዊ ምብጻሕ ንኸካይድ ወግዓዊ ዕድመ ንዘቕርቡለይ ርእሰ ብሔር አመስግን። ባንግላደሽ ኅብረ ቋንቋን ኅብረ ባህልን ግምት ዝህብ እትስዕቦ ማሕበራውን ፖለቲካውን ከይዲ ዝነኣድ እዩ። ዝዀነ ይኹን ሃገርን ሰብን ተነጺሉ ዕጹው ሕይወት ህልው ክኸውን ዘይከኣል እዩ። ብተነጽሎ ምዕባለን ዘይዕተር እዩ። ናይቲ ሓደ ሰብኣዊ ቤተሰብ ኣካል ምብዃንና ድማ ንሓድ ሕድና ተደላየይትን ሓድ ሕድ ተደጋገፍትን ጽግዕይተይናታትን ኢና። … ባንግላደሽ ካብ ፓኪስታን ተፈልያ ናይ ገዛእ ርእሳ ሉኣላውነት ዘንብራ ነጻነት ምስ ዓተረት ቀዳማይ ርእሰ ብሔር ሸኽ ሙጂቡር ራህማን፥ ኵሉ ንናይ ሓባር ጥቕሚ ኣሚቱ ኣስተዋጽኦ ዘበርክተላ እዋናዊት ህብረኣዊት ንዅሉ እትሓቁፍ ነጻነትን ሰላምን ሓድነትን ዝንበረላ ንድኽታት ነቶም ኣብ ጽንኩር ኩነት ንዝርከቡ ክፍሊ ሕብረተሰብ ድምጺ ንዘይብሎም ድምጺ ብምዃኑ ኩሉ ንዅሉን ምትሕስሳብን ዝንበራላ ሃገር ምሕናጽ ዝበልዎ ሓሳብ ጠቒሶም እውነተይና ቅኑዕን ብዙህነትን ዝኽበረላ ናይ ባህልን ሃይማኖትን ቋንቋን ፍልልያት እተሳንይን ናይ ኩሉ ሓሳብ እተእንግድ ሃገር ውህደት ኣለዋ። ዘተ መጻኢ የመልክት ሓድነት ይሓንጽ ነፍሲ ወከፍ ንናይ ሓባር ጥቕሚ ንቑሕ ይገብር ከምዝበሉ ዲ ቦሶሎ ገሊጾም።
ቅዱስ ኣቦና ሃይማኖት መጋበሪ ሰላም ምዃኑ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ እንክገልጹ፥ ኣብዚ እንነብረሉ ዘሎና እዋን ሃይማኖት መጋበርያ ሁከትን ዓመጽን ኰይኑ ክግለጽን በዚ መንፍስ’ዚ ክትግበር ምርአይ ዘሕዝን እዩ። ስለዚህ ነፍሲ ወከፍ ኣማኒ ሃይማኖት ንሰላምን ዕርቅን ምክብባር ዝዓሰሎ ንናይ ሓባር ናብራ መጋበርያ ምዃኑ መሰኻኸር ኰይኑ ክርከብ ከምዝግብኦም ዝጽውዕ ኣዋን እዩ ምስ በሉ ኣብ ባንግላደሽ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝተፈጸመ ግብረ ሽብራ ምኽንያት ናብ ኩለን ሃይማኖታትን ርእሰ ብሔርን ባንግላደሽ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፥ ስም እግዚኣብሔር ኣብ ልዕሊ ዝዀነ ይኹም ፍጥረት ሰብ ንዝፍነው ግብረ ሽበራ መጋበሪያ ክኸውን የብሉን። ዝበልዎ ሓሳብ ዘኪሮም፤ ነቶም ውሁዳን ካቶሊካውያን ምእመናን ኣብ ባንግላደሽ እናሓሰቡ ውሁዳን እውን እንተዀኑ ኣብ ሕንጸት ሃገር ዘለዎም ኣበርክቶ ልዑል እዩ ከምዝበሉ ዲ ቦሶሎ ኣፍሊጦም።
… ኣብ ባንግላደሽ ዘሎ ናይ ነጻነት ግንዛበ ኣድኒቖም፤ ናይዚ ነጻነት ተጠቃሚ ኩሉ ሕዝቢ ባንግላደሽ እዩ፤ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ እትረከቡሉ ከባቢ ናይ ምርኻብ ባህሊ እተስፍሕ ኣብዚ ባህሊ’ዚ እትሓንጽን ኩሉ ኣብዚ ተግባር’ዚ ግዴኡ ከበርክት እተነቓቕሕን እያ። … ብዘይ ኣፋላላይ እተቕርቦ ኣገልግሎትን ኩሉ እናሓሰቡ እውን ኣብ ባንግላደሽ ዘሎ ውሑድ ካቶሊክ ምእመን ኣብ ሃገሩ ዘሎ ነጻነት ተቛዳሲ ኰይኑ ኣብ ልምዓት ሃገር ኣብርክቶኡ ከበራትዕ ድማ ሓድራ ቢሎም ደጊም ምንዝተገብረሉም ኣቀባብላ ኣመስጊኖም ዘስምዕዎ ዘረባ ከምዘጠናቐቑ ዲ ቦሶሎ ሓቢሮም።
ቅዱስነቶ ድሕሪ ናይ ዕለት 30 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ርክባቶም ፈጺሞ ንምሕዳሮም ናብ ሕንጻ ሓዋርያዊ ወኪል ቅድስቲ መንበር ከምዝኸዱ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
እቲ ሠናይ ዘርኢ ካብቲ ሕማቅ ፈሊኹም ከኣሉ! ር.ሊ.ጳ ንውሉደ ክህነት ኣብ ባንግላደሽ
ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸኮስ ትማሊ ኣብ ከተማ ዳካ ኣብ መንበረ ሊቀ ጵጵስና ካተድራል ቺታጎንግ ዘቅድስት ሮዛርዮም ምስ 1500 ዝኾኑ ካህናትን ገዳማውያንን ገዳማውያትን ተመሃሮ ዘርአ ክህነትን ኣብ ዝተራኸቡሉ ንጸዋዕታ ክህነት ዝምልከት ሰፊሕ ኣስተምህሮ ምስ ሃቡ ምእመናን ንካህናቶም ብጸሎት ከሰንይዎም ተማሕጺኖም፣ ንጸዋዕታ ክህነት ከም ዘርኢ ዝገለጹ ቅዱስነቶም እዚ ዘርኢ እዚ ንክበቊልን ንክዓብን ብጥንቃቄ ክሕሎ ከምዘለዎ ምናዳ ኸኣ እቲ ጸላኤ ሠናያት ካብ ዝዘርኦ ክርዳድ ክጥንቀቁ ነቲ ሠናይ ዘርኢ ካብቲ ክፉእ ኣሌሊኻ ንምኽኣል ከኣ ብርቱዕ ጸሎት ከምዘድሊ ኣዘኻኺሮም፣ ምስዚ ብምትሕሓዝ ከኣ ኣብቲ ማሕበራቶም ማለት ናይ ኣቡናት ካህናት ገዳማውያንን ገዳማውያትን ተመሃሮ ዘርኣ ክህነትን ዘርኣ ምንኩስናን ብሕሜታ ካብ ዝስዕብ ምክፍፋል ተጻይ ሕውነትን ሓድነትን ውህደትን ካብ ዝኾነ ነገራት ክጥንቀቁ ጸገም እንተሎ ገጽ ንገጽ ክዘራረቡ ሓደራ ኢሎም፣ ምስዚ ከኣ ክርስትያን ምናዳ ከኣ ናይ ቤተክርስትያን ሰብ ገጹ ወትሩ ሕጉስ ኮይኑ ፍሽኽታ ዘሰንዮ ይኹን፣ ዋላ ኣብ ትሕቲ ስቃይን ሽግርን እንተተረኸብኩም ንሰላምን ታሕጓስን ሃሰስ በልወን፣ እንክብሉ ሓደራ ኢሎም።
ቅዱስነቶም ነቲ ኣጋጣሚ ዝኸውን ንውሕ ዝበለ ስብከት ተሰናድዩ ከምዝነበረን ኮይኑ ግን ናይ ልበይ ክዛረብ እመርጽ ስለዝበሉ ነቲ ጽሑፍ ንካርዲናል ብምርካብ ካብ ትንቢት ኢሳያስ ካብ ጉንዲ ዳዊት ዝበቈለ ወይ ዝጨብጨበ ዝብል ብምጥቃስ ንሕና ኩልና ካብቲ እግዚብሔር ዝዓደለና ዘርኢ ዝጨብጨብና ወይ ዝበቈልና እምበር ናትና ንብሎ ሓንቲ የብልናን ስለዚ ነዛ ዘርኢ ንክትበቊል ንክትጭብጭብ ማይ ክ ነስትያ ክንግደሰላ ሓደራ ድሕሪ ቢሎም ናብቲ ኣብ ወንጌል ዘሎ ምሳሌ ሠናይ ዘርእን ክርዳድን ምልስ ይብሉ እሞ እቲ ጸላኤ ሰናያት ጸልማት ጉልባብ ጌሩ ካብ ዝዘርኦ ሕማቅ ዘርኢ ክጥንቀቁ ነዚ ፈሊኻ ንምኽኣል ከኣ ኣብ ጸሎትን ኣስተንትኖን ክጽመዱ ኣዘኻኺሮም።
ብካልኣይ ደረጃ ክጥንቀቀሉ ዘለዎም ቀንዲ ረቋሒ ሓድነት ስለዝኾነ ኣብቲ ዘለውዎ ማሕበራት ካብ ምክፍፋልን ምጉጅጃልን ክሃድሙ ምናዳ ከኣ ካብ ሕሜታን ትሒም ትሒም ብምባል ዝዝርጋሕ ከፋፋልን ዘቊስልን ዘረባ ክቊጠቡ ሓደራ ኢሎም፣ ንሓደ ሰብ ፊት ንፊት ገጢምካ ክትዛረቦ ኣሎካ እምበር ብድሕሬኡ ብዛዕባኡ ሕማቅ ክትዛረብ ሕማቅ እዩ፣ ሕሜታን ጸለመን ካልእ ዓይነት ራዕዲ እዩ ዳርጋ ሓደ ቦምብ ደርብኻ ምህዳም እዩ፣ ምስ ተፈንጀረ ክንደይ ከምዝጐድእ ፍሉጥ እዩ፣ ስለዚ ንካልኦት ክትሓምዩ ወይ ብዛዕባ ብጾትኩም ሕማቅ ክትዛረቡ ምስ ትፍተኑ ነታ መልሓስኩም ንኽስ ኣብልዋ፣ እንተኽኢልኩም ነቲ ዝምልከቶ ኣካል ትኽ ብትኽ ኣብ ገጹ ንገርዎ፣ እዚ እዩ ስራሕ ኣሰብኡት፣ ኣብ መወዳእታ ሓደራ ዝብለኩም ብሓጐስ ንበሩ ክልቲኤን ቅዱሳት ተረዛታት ናይ ኣቪላስ ትኹን ናይ ኢየሱስ ሕጻን ‘ኣብቲ ዝጸንከረ ግዜ እውን ይኹን ንሓጐስ ሃሰስ በልዋ’ ይብላ ከመይ ኣብ ግዜ ስቃይ ሰላም ክትረክብ ኣድላዪ እዩ፣ እቶም ብሓቂ ሕጉሳት ጳጳሳትን ካህናትን ኣዕይንቶም ብሓጐስን ብሰላምን መሊኤን ይረኣያ፣ እዚ ከኣ መንፈስ ኣምላኽ እዩ፣ እንክብሉ ተማሕጺኖም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ቅዱስነቶም ን16 መንእሰያት መዓርገ ክህነት ከምዝሃቡ ካብዚኦም 10 ናይ ሰበኻ እንክኾኑ እቶም ዝተረፉ 6 ናይ ዝተፈላለያ ማሕበራት ኣባላት ምዃኖም ተመልኪቱ፣ ኣብቲ ልዕሊ 100 ሺሕ ዝተሳተፍዎ ናይ ሥርዓተ ክህነት መሥዋዕተ ቅዳሴ ክርስቶስ እቲ እንኮ ሊቀ ካህን ከምዝኾነን ኣብ ኣሰሩ ኮይኖም መሳርሕቱ ዝኾንዎ ካህናት ከምዝሰርዔን ኣመልኪቶም፣ ንኩሎም ካብ ርሑቅን ቀረባን ዝመጹ ድሕሪ ምምስጋን ስለ ካህናት ክጽልዩ ሓደራ ኢሎም።
ቅዱስ ኣቦና ዳካ ኣብ ዝርከብ ናይ ቅድስቲ መንበረ ሓዋርያዊ ልኡኽ ሕንጻ ኣብ ዝርከብ መቐብሊ ኣጋይሻ ዕለት 1 ታህሳስ 2017 ዓ.ም.ምስ ናይ ባንግላደሽ መራሔ መንግስቲ ሸክሕ ኣሲና ብናይ ባንግላደሽ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት 15.20 ተራኺቦም ምስ ኣብቅዑ ሰዓት 15.40 ናብ ራምና ኣቕኒዕም ልክዕ ሰዓት 16.00 ኣብ ናይ ዳካ ሰበኻ ቤተ ጳጳስ ምስ በጽሑ ብናይ ዳካ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ፓትሪክ ድሮዛሪዮ ኣቀባብላ ተገይርሎም ብብፅዕነቶም ተሰንዮም ናብታ ኣብ 1956 ዓ.ም. ዝተሓንጸት ካቴድራል ቅድስተ ማርያም በጺሖም ነቶም ኣብታ ቤተ ክርስቲያን ንዝተረኽቡ 700 ምእመናንን ረዳእያን ቤተ ክርስቲያንን ተራኺቦም ቡራኬ ሂቦም ምስ ኣብቅዑ ናብ ቤተ ኣረጋውያን ካህናት ብምኻድ ኣብኡ ብጠቕላላ 10 ብፁዓን ጳጳሳት ምስ ዝሓቁፍ ናይ ባንግላደሽ ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ተራኺቦም ናይ ዳካ ሊቀ ጳጳስን ናይ ባንግላደሽ ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ፓትሪክ ድሮዛሪዮ ብስም ኩሎም ብፁዓን ጳጳሳት ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም መልእኽቲ ምስ ኣስምዑ ቅዱስነቶም ቀጺሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፥
ብፁዓን ጳጳሳት ምስ ኩሎም ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መራሕቲ ሓቢሮም እቲ ሃይማኖታዊ ዕሴት መሰረት ዝገበረ ምትሕባርን ዘተን ብምንባር ሃይማኖት ጸረ ዓመጽ ምዃኑ ክምስክሩ ሓደራ ቢሎም፤ ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ ህይወት ኅብረተሰብን ምእመናንን ህልዋን ብምዃን ቅርበቶም ክምስክሩ ከምዘተሓሳሰቡን፤ ሕዝቢ ባንግላደሽ ስድራ ቤት ኣፍቃሪ እዩ። ባንግላድሻዊ ካቶሊክ ምእመን ነዚ ፍቕሪ ዝምስክር ብግብረ ሰናይ ኣቢሉ ይምስክሮ። ብፍላይ ንድኻታትን ንዝተናዕቁን ቤተ ክርስቲያን እትህቦ ኣገልግሎት ዝምስገን እዩ። እቲ ዝቐርብ ግብረ ሰናይ ብሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ዝተሰነየ ክኽውን ድማ ምዒዶም ምልስ ቢሎም ብፁዕ ካዲናል ድሮዛሪዮ ቅድም እንክብል ስለ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣመስጊኖም ብፁዕነቶም ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ህላዌ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ባንግላደሽ ዝገልጽ ምዃን እውን ጠቒሶም፤ ጳጳሳት ንካህናትን ንምእመናንን ቀረባ ክዀኑን ካብቲ ተነጺልካ ዕጹው ሕይወት ካብ ምንባር ፈተና ክዕቀቡን ነቲ ኣብ ማእከል ምእመናን ዝዓዪ መንፈስ ቅዱስ ጽን ክብሉን ናይ ክርስትያንን ካህናትን ሕንጸት ዘተባብዑን ምእንቲ ናይ ኵሉ መንፈሳዊ ጽምኢ ብጥልቂ ክሓስቡን መንፈሳዊ ጽምኢ ኣብ ምርዋይ ክጓስዩ ሓድራ ከምዝበሉ ዝሐበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣመደዮ ሎ ሞናኰ ኣስዒቦም፥ ናብ ዝተናዕቁን ዝተነጸሉን ወሰናስን ከተማታትን ህልውናን ቀረባ ብዝዀነ ሕይወት ናይታ ናብ እትብል ቤተ ክርስቲያን መሰኻኽር ንኽዀኑ ድማ ኣተሓሳሲቦም ነቲ ኣብ እዮበልዮ ቅዱስ ናይ ምሕረት ዓመት ዝተነብረ መንፈስ ነቢይ ምሕረት ብምንባር ናይ ምሕረትን ዕርቅን ባህሊ ከስፍሑ ድማ ምዒዶም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ሓደራ ስለ ጸልዩ እንክብሉ ዝገለስዎ ምዕዳን ከምዘጠቓለሉ ኣፍሊጦም።
ቅዱስ ኣቦና ካብ ብፁዓን ጳጳሳት ተሰናቢቶም ዳካ ኣብ ዝርከብ ቤተ ጳጳስ ኣብ ባንግላደሽ ምስ ዝርከቡ ናይ ዝተፈላለያ ሃይይማኖታት መራሕቲ ልክዕ ብናይ ባንግላደሽ ሰዓት ኣቆጻጽራ ሰዓት 17.00 ከምእተራኸቡን፡ እቲ ርክብ ብናይ ባንግላደሽ ባህላዊ ሸብሸቦን መዝሙራትን ምስ ተኸፍተ ናይ ዳካ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ፓትሪክ ዶሮዛሪዮ ድሕሪ ዘስምዕዎ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኩም ዘረባ ቅዱስ ኣቦና ኣስዒቦም፥ እዚ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ኣቢያተ ክርስቲያንን ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ዝግበር ናይ ሓባር ዘተን ጸሎትን ናይቲ ኣብ ባንግላደሽ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ዓቢይ ትርጉም ዝህብ ኩነት እዩ፥ ከምዝበሉን ኣብቲ ናይ ሓባር ርክብ ብባህላዊ ሸብሸቦን መዝሙራትን ስዒቡ ሓሙሽተ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መንፈሳዊ መራሕትን ካብ በርገሳያን ማሕበራትን ዝተዋጽኡ ኣካላት ብዘስምዕዎ ዘረባ ምስ ተበገሰ፥ ቅዱስነቶም እቲ ህልው ሃንቀውታ ስኒትን ሕውነትን ሰላምን ዝብል ናይ ኩለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ትምህርቲ ናይዚ ርክብ ምኽንያት እዩ፡ እዚ ናይ ሓባር ርክብ’ዚ ኩለን ዝተፈላለያ ይማኖታት ነቲ ኣብ ባንግላደሽ ብሕድ ሕዳዊ ምክብባርን ዝተሰነየ ጽቡቕ ድላይ ሓባራዊ ናብራ ናይ ኩለን ሃይማኖታት መራሕቲ ናይ ዝገብርዎ ጻዕሪ ትእምርቲ ይኹን ቢሎም፤ ነቲ ኣብ ባንግላድሽ ዝንበር ዘሎ ናይ ሃይማኖት ነጻነት፤ ክፍሊ ናይ መሰልን ክብርን መሰረተ ሕጊ እዩ። ናይ ሃይማኖትን ባህልን ፍልልያት ናይ ዓመጽን ጽልእን መጋበርያ ከይከውን ዘተሓሳስብ እዩ። ከም ስግኣት ዘይኰነ ፍልልያ ዘስተውዕል ሓድነት ንምሕናጽ ብሓድ ሕድ ምትእምማን ሓቢርና ንጓዓዝ … ጽቡቕ ድላይ ምስ ዘይምግዳስን ሸልል ምብህሃልን ወይ ከኣ ኣብ ሃማኖታዊ ተኣምኖ ተቖጢብካ ተፈላሊኻ ምስ ምንብር ክደናገር የብሉን። ፍልልያትና መሰረተ ሰናይ ውህደትና እዩ ክኸውን ዘለዎ ከምዝበሉ ማሶቲ ገሊጸን።
ሃይማኖት ስለ ናይ ብጻይ ሰናይነት ዘነቓቕሕ እዩ። ነቲ ብጽልእን ዓመጽን ምግባረ ብልሽውናን ድኽነትን ብሓፈሻኡ በቲ ንሕይወት ዘዕንው ተግባር ምኽንያት ምድረ በዳ ዝኸውን ልቢ ሰብ ዘተርክስ ንሓው ብፍቕሪ ቀረባ ክንከውን ዝድርኽ እዩ። ኣብ መንጐ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሰዓብቲ ምትሕብባር ንናይ ስኒት ባህሊ ትርግታ እዩ … ናይ ምርኻብን ክንክን ስነ ምህዳርን ኣብ ባንግላደሽ ዝርከባ ኣቢያተ ክርስቲያንን ካልኦት ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ጸኒዔን ከምዝዓያ ርእዩ ምዃኑ ድማ ጠቒሶም፡ ምእንቲ ናይ ኩሉ ሰናይ ኵለን ሃይማኖታት ክሓብራ ክንደይ ሰናይ እዩ። ናይ ኵለን ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ሰዓብቲ ምእንቲ ናይ ሓባር ናብራ ክዓዩ ሰናይ እዩ። ንኹሎም ምእመናን ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ብጥበብን ቅድስናን ኣብ ሰብኣውነት ዝብርኽ ሰብኣዊ ዓለም ኣብ ምሕናጽ ምትሕብባር ክዓብዩ መታን ንደግፎም ቢሎም ልበይ እኸፍተልኩም ስለ ዝገበርኵምለይ ኣቀባብላ እመስግን፡ ኣብ ጸሎት ድማ ንዘኻኸር እንክብሉ ዘስምዕዎ ቃል ከዘጠቓለሉ ማሶቲ ሓቢረን።
ዕለት 2 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ምስ መንእሰያት ድሕሪ ዘካየድዎ ርክብ ብቐጥታ ልክዕ ሰዓት 17.20 ዳካ ናብ ዝርከብ ዓለም ሓቆፍ መዕርፎ ነፈርቲ ነቒሎም ብናይ ሃገረ ባግላደሽ መራሔ መንግስቲ ኣቀባብላ ተገይሩሎም ብዝቐረበሎም ናይ ሰናይ ጉዕዞ መገዲ ምንዮት መግለጺ ወግዓዊ ስነ ስርዓት ተፋንዮም ልክዕ ሰዓት 17.05 ናብ ሮማ ነቒሎም ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻጽራ ልክዕ ሰዓት 23.40 ብሰላም ሮማ ፊዩሚቺኖ ዓለም ሓቆፍ መዕርፎ ነፈርቲ በጺሖም ብሰላም ናብ ሓዋርያዊ መንበሮም ሃገረ ቫቲካን ከምዝኣተዉ ክፍለጥ እንከሎ ሰንበት ዕለት 3 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ንጐሆ፥ ሮማ ናብ ዝርከብ ጳጳሳዊ ባዚሊካ ቅድስተ ማሪያም ዓባይ ብምኻድ ኣብታ ድሕነት ሮማውያን እተሰምየት ቅድስቲ ማርያም ቅዱስ ምስሊ ፊት ናይ ምስጋና ጸሎት ኣዕሪጐም።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ጾምን ተግባራቱን
ሓደ ካብ ጥቕሚ ጾም፦ “ከመ ያእምር ጸዋሚ ሕማመ ረኃብ/ ዝጸውም ሰብ ናይ ጥሜት ፆር ምእንቲ ኽፈልጥ እዩ” (ፍትሐ ነገሥት ፍትሕ መንፈሳዊ አንቀጽ 15) እዚ ኸኣ ጸዋሚ ንምረት ጥሜት ተረዲኡ ነቶም ጠምዮም ዝልምኑ ኽርኅርኃሎም ማለት እዩ።
‘ንሽግር(ጸገም) እቲ ዝቐመሶ ብእኡ ዝኃለፈ እዩ ዝፈልጦ’ ከም ዝበሃል፡ እቲ ጸዋሚ ሰብ ንጥሜትን ጽምእን ስለዝፈልጥ ንጥሙይን ጽሙእን ሰብ ይድንግጽን ይርኅርኅን። ከምቲ ‘ኣብ ከብዲ ጽጉብ የለን ጥሙይ’ ዝብሃል ዘይጸውም ሰብ ግና ረኃብ ኣይፈልጥን እዩ፣ ጽጉማት’ውን ኣየደንግፅዎን። ረኃብ ከማን እንታይ ከም ዝኾነ ኣይፈልጥን። ሓደ ቈልዓ ምስ ኣቦኡ እናኸደ ከሎ፡ ንሓደ ብጥሜት ተጠቒዑ ዝልምን ሰብኣይ ምስ ረኣየ ተገረመ። ንኣቦኡ ድማ ‘እዚ ሰብኣይ እንታይ ይገብር ኣሎ’ ክብል ሓተቶ። ኣቦኡ ድማ ‘ጠምዩ ዝበልዖ ስኢኑ ይልምን ኣሎ’ በሎ። እቲ ቈልዓ ድማ ‘ስለምንታይ ኬክ(ፓስተ) ዘይበልዕ!’ በሎ ይበሃል።
ነዚ ዝመስል ታሪኽ’ውን ብዛዕባ ንጉሥ ሰሎሞን ንጉሠ እስራኤል ዝትረኽ ኣሎ።
ጠቢብ ሰሎሞን ኣቦኡ ዳዊት ንጉሥ ብምንባሩ ብምቾት እዩ ዝዓበየ፡ ሽግር ዝበሃል ፈጺሙ ኣይፈልጥን ነበረ። ናይ ኣቦኡ ዳዊት ንግሥነት ተረኺቡ ብቕኑዕ ፍርዲ እናመሓደረ ሕዝቡ ኵሎም እናተደነቅሉ ኣብ ዝነበረ እዋን ሓደ መዓልቲ ሓደ ዝጠመየ ሰብ መጺኡ ስመ እግዚአብሔር ጸውዐ። ንጉሥ ሰሎሞን እንታይ እዩ፧ እንታይ ማለቱ እዩ ኢሉ ነቶም ኣገልገልቱ ሓተቶም፡ እቶም ኣገልገልቱ ከኣ እዚ ሰብ ድኻ እዩ ዝበልዖ ስኢኑ ጠምዩ እዩ ዝልምን ዘሎ በልዎ። ንጉሥ ሰሎሞን ከኣ ጥሜት እንታይ ማለት እዩ፧ ኢሉ ብምዝራቡ እግዚአብሔር ክምህሮ ደለየ። ንጉሥ ሰሎሞን ንግሥነቱ ዝፍለጠሉ ስመ እግዚአብሔር ዝተጸሓፈላ መስጥመ ኣጋንንት ዝኾነት ቀለቤት ነበረቶ። ሓደ መዓልቲ ኣብ ዝፋኑ ረሲዕዋ ከደ፡ እቲ ናይ ጽሬት ሠራሕተኛ ከጽርይ ከሎ ምስ ጓሓፍ ናብ ሩባ ደርበያ።
በዚ ጊዜ ሰይጣን ንንጉሥ ሰሎሞን ተመሲሉ ኣብ ዙፋኑ ጠቐመጠ፡ ንጉሥ ሰሎምን ኸኣ ናብ ቤተ መንግሥቱ ክዓቱ እንተደለየ ናይ ገዛእ ኣገልገልቱ ምእታው ከሊኦሞ፡ “ኣነ ንጉሥ ሰሎሞን እየ” እተበሎም ንጉሥ ሰሎሞን ደኣ “ኣብ ንግሥነቱ ተቐሚጡ ኣሎ” ኢሎም ሰጐጉዎ። ንጉሥ ሰሎሞን ካብ ገዛእ መንግሥቱ ተባሪሩ ንሾብዓተ መዓልቲ ኣብ ከተምኡ ከርተት በለ፡ ጥሜት እንታይ እዩ ኢሉ ስለዝነበረ ናይ ጥሜት እንታይነት ፈሊጡ ለሚኑ ክበልዕ ጀመር። ሓደ መዓልቲ ሰይጣን ልቦና ሰባት ኣጨኺኑ ዝዝኽሮ ሰብ ስኢኑ ጥሜት ኣዝዩ ጸኒዕዎ፡ ዓሳ ዝገፉ ሰባት ኣብ ገምገም ሩባ ርእዩ ክልምን ናብኦም እንተ ከደ ዝሞተ ዓሳ ሂቦሞ። ኣዝዩ ጠሚዩ ብምንባሩ ጠቢሱ ክበልዕ እንተጠብሖ ነታ ናይ ንግሥነት ቀለቤቱ ኣብ ከርሲ ዓሳ ረከባ። ቀለቤተይ ደኣ መን ኣብዚ ኣምጺእዎ ኢሉ ተለበሳ፡ ናይ ንግሥነት ግርማኡ ተመሊስዎ እቶም ኣብከባቢኡ ዝነበረ ሰባት ንጉሥ ኣብዚ መጺኡ ኣሎ ኢሎም ከበብዎ። በቲ ሕዝቢ ተዓጂቡ ድማ ናብ ቤተ መንግሥቱ ከደ፡ ኣብቲ ቤተ መንግሥቱ ምስ በጽሐ እቲ ንእኡ ተመሲሉ ኣብ ሥልጣኑ ተቐሚጡ ዝነበረ ሰይጣን ከምልጥ ምስ በለ ስመ ኣምላኽ ጸዊኡ ኣጥፊእዎ እዩ።(ትርጉም ቅዳሴ ማርያም፡ ኣክሊሉ ለሰሎሞን) እዚ ኵሉ ፈተና ንንጉሥ ሰሎሞን ዝበጽሖ ንጽጉም ብዘይ ምሕዛኑ ጥሜት እንታይ እዩ ኢሉ ብዘይግባእ ቃል ብምዝራቡ እዩ። ናይ ኣልኣዛርን ነዌን ታሪኽ እውን ነዚ ዘረድእ እዩ።
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ ኣንቀፀ ብፁዓን ትምህርቱ ንናጾም ጥቅሚ፡ “ብፁዓን እለ ይርኅቡ ወይጸምኡ በእንተ ጽድቕ” ማቴ. 5፡6 ኢሉ ምሂሩ እዩ። ምእንቲ ጽድቂ ፡ ምእንቲ መንግሥተ ሰማያት፡ ኢሎም ዝጠምዩ ዝጸምኡ ሰባት ንኡዳን ክቡራን እዮም። ኣንድም፡ ሎሚ ዝረኸብናዮ ፈጺምና እንተ በሊዕና ደኃር መንግሥተ ሰማያት ብምንታይ ክንዕድጋ ኢና ኢሎም ከፊሎም ንነዳያን እናሃቡ ዝጠምዩ ዝጸምኡ ሰባት ንኡዳን ክቡራን እዮም። ኣንድም ሎሚ ዝረኸብናዮ ኵሉ እንተ በሊዕና ሰብነትና ካብ ኃጢኣት ወሲንና ገቲእና ምንባር ከመይ ኢሉ ይከኣለና ኢሎም ከፊሎም ንነዳያን እናሃብ ዝጠምዩ ዝጸምኡ ሰባት ንኡዳን ክቡራን እዮም። “እስመ ዘያነዲ ርእሶ እምብዙኃት መባልዕት ውእቱ ይክል እኂዞተ ሥጋሁ” ከም ዝብል። ኣንድም ካብ ብልዒ ኃጢኣኣት ካብ መስተ ኃጢኣት ዝጠምዩ ዝጸምኡ ሰባት ንኡዳን ክቡራን እዮም። ኣንድም ንፍቕሩ ዝስስዑ ሰባት ንኡዳን ክብራን እዮም “ጸምኣት ነፍስየ ኀበ አምላክየ ሕያው” ከም ዝብል። ኣንድም ብምምሃር ብምስትምሃር ብንስሐ ብምናኔ ብሃይማኖት ዝጠምዩ ዝጸምኡ ሰባት ንኡዳን ክቡራን እዮም። (ኣንድምታ ማቴ. 5፡6)
ምስ ጾም ዝሥርሑ ብዙሕ መንፈሳውያን ሥርሓት ኣለዉ ፦ ፍቅሪ ሰላም ትሕትና ትዕግሥት ርኅራኄ ጸሎት ምጽዋት ወዘይመስሎ ዝመሰሉ ሥርሃት ኵሉ ምስ ጾም ክፍጸሙ ዝግብኦም ተግባራት እዮም።
ጐይታናን ኣምላኽናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መበል ሠላሳ ዓመቱ ድኅሪ ምጥማቁ ከይወዓለ ከይኃደረ ናብ ገዳመ ቆሮንቶስ ከይዱ 40 መዓልትን 40 ለይትንን ጸይሙ፡ ኣብኡ ከሎ ጠመየ በዚ ጊዜ ፈታኒ ሰይጣን መጺኡ፦ “ወዲ እግዚአብሔር እንተ ዄንካስ እዘን ኣእማን እንጌራ ይኹና በል” በሎ። ኢየሱስ ግና “ሰብ ካብ ኣፍ ኣምላኽ ብዚወፅእ ኵሉ ቓል ደኣ እምበር ብእንጌራ ጥራይ ኣይነብርን እዩ፡’ ዚብል ጽሑፍ ኣሎ” ኢሉ መለሰሉ። ሽዑ ዲያብሎስ ናብታ ቕድስቲ ኸተማ ወሲዱ ኣብ ላዕላይ ጫፍ ቤት መቕደስ ኣቖሞ። ‘ወዲ እግዚአብሔር እንተ ዄንካስ እግርኻ ብእምኒ ኸይትዕንቀፍ በእዳዎም ኪፆሩኻ ንመላእኽቱ ምእንታኻ ይእዝዞም ዚብል ጽሑፍ ኣሎ እሞ እስከ ንታሕቲ ጽደፍ” በሎ። ኢየሱስ ድማ “ንእግዚአብሔር ኣምላኽካ ኣይትፈታተኖ፡’ ዚብል ጽሑፍ እውን ኣሎ” በሎ። ከም ብሓድሽ ዲያብሎስ ናብ ኣዝዩ ነዊኅ እምባ ወሲዱ መንግሥትታት ኵሉ ዓለምን ክብሮምን ኣርኣዮ እሞ “ተደፊእካ እንተ ሰገድካለይ እዚ ዅሉ ኽህበካ እየ” በሎ። ሽዑ ኢየሱስ “ንእግዚአብሔር ኣምላኽካ ስገድ ንእኡ በይኑ ድማ ኣምልኽ” ዚብል ጽሑፍ ኣሎ እሞ ኪድ ሰይጣን በሎ። ብድኅርዚ ዲያብሎስ ኃደጎ እንሆ ድማ መላእኽቲ መጺኦም ኣገልገልዎ።” (ማቴ. 4፡2-11)
ሠለስቱ አርእስተ ኃጣውዕ ዝበሃሉ ስስዐ ትዕቢት ፍቅረ ነዋይ እዮም፡ ጐይታናን ኣምላክናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ውን ኣብ ጊዜ ጾሙ ብስስዐ ንዝመጸ ፈተና ብትዕግሥቲ፡ ብትዕቢት ንዝመጸ ብትሕትና ብፍቅረ ነዋይ ንዝመጸ ብመንኖ ጥሪት ንሰይጣን ስዒሩ ንንኣና ድማ ጾም ንፈተና እንስዕረሉ ምዃኑ ብግብሪ ምሂሩና እዩ።
ጾም ኣብ ሕይወት ዘመንና ዝሰራሕናዮም ኃጢኣት ንምንጻሕ ካብ መግብና ነቶም ዘይብሎም ብምክፋል በረከት ክንረክብ ይሕግዘና። ዝጸውም ሰብ ንነብሱ ጥራይ ዘይኮነ ንዅሉ ሰለ ጸላዒኡ’ውን ከይተረፈ ክንጸውም ይግባዕ። ኣብ ዲዲስቅልያ 1፡5 “ነቶም ዘሳድድኹም ጹሙሎም” ተባሂሉ እዩ። ብሕማም ኣብ ሆስፒታል ንዘሎ፡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንዘሎ ኣብ ስደት ንዘሎ ንዅሉ ኣብ ጊዜ ጾም ክንዝኽር ይግባእ።
ስለዚ ጾም ትዕግስቲ ትህትና ፍቅሪ ርኅራኄ እንመሃረሉ፡ ናብ እግዚአብሔር ዘቅርብ ምዃኑ መጽሓፍ ቅዱስ የረድኣና። እዚ ናይ ጾም ወቅት ናብ እግዚአብሔር እንቀርበሉ ንጸላዒና ሰይጣን እንስዕረሉ ስለዝኾነ ምስ ጾምና ጸሎት ምጽዋት ስግደት ዝኣመሳሰሉ መንፈሳዊ ግብርታት ክንገብር እግዚእብሔር ይሓግዘና።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር ወለወላዲቱ ድንግል ወለመስቀሉ ክቡር!


text:
ጋና ናፃ ፕሮግራም ትምህርቲ ኣተኣታትያ…
መቐለ መስከረም 02/2010(ድወት) ጋና ናፃ ፕሮግራም ትምህርቲ ላዕለዎት ካልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ንሓደሽቲ ተምሃሮ ኣተኣታትና።
እዚ ፕሮግራም ኣብ ዘመነ ትምህርቲ 2017/18ዓ.ም ፈረንጂ ልዕሊ 424ሽሕ ተምሃሮ ተጠቀምቲ ክኾኑ ዝገብር’ዩ።
እዚ ኣካል ፕረዝደንት ጋና ናና ኣዶ ኣኩፎ ኣዶ ኣብ እዋን ጎስጓስ ፕረዝዳንታዊ መረፃ ጋና 2016ዓ.ም ፈረንጂ ኣካል ዝመርሕዎ ፖለቲካዊ ውድብ ኣብ ፖሊሲ ትምህርቲ እታ ሃገር ምምሕያሽ ከምዝገብር ዝገለፅዎ’ዩ።
ኣብዚ ፕሮግራም ሓደሽቲ ተምሃሮ ላዕለዎት ኻልኣይ ብርኪ ኣብያተ ትምህርቲ ተጠቀምቲ ዝኾኑ እንትኾን ንመለለዪ ካርዲ፣ ላይብረሪ፣ ምርመራ፣ ምግብን ኻልኦትን ዝሕተትዎ ኽፍሊት ናፃ ክኾኑ ዝገብር’ዩ።
ካብዚ ብዝሰገረ ኸፊሎም ክጥቀሙ ዓቕሚ ዘይብሎም መዓልታዊ ተምሃሮ’ውን ኣብዚ ፕሮግራም ተጠቀምቲ ክኾኑ’ዮም። (ኣፍሪካ ኒውስ)


text:
ወኪል ማዕርነት (Diskrimineringsombudsmannen)
ወኪል ማዕርነት (Diskrimineringsombudsmannen, DO): ንመሰላትን ዕድላትን ኵላቶም ሰባት ዚሰርሕ መንግስታዊ ትካል‘ዩ።ንሱ ንሕጊ ኣድልዎ ኣብ ግብሪ ኬውዕል ኣለዎ።
ብሕጊ ኣድልዎ፡ ሓደ ትካል ወይ ውድብ ንገለ ሰባት ብመሰረት ጾታን ጾታዊ ዝንባሌን ወይ ጾታዊ ርእይቶ ሃይማኖት ወይ እምነት፡ ዕድመ ዓሌት ስንክልና ወይ ጾታዊ መርገጺ ካብ ካልኦት ኣትሒቱ ክርእይ ኣይግባእን።
ቦታታት ስራሕን ኣብያተ ትምህርትን ግድን ናይ ጸረ-ኣድልዎ መደብ ኪህልዎም ኣለዎም። እንተደኣ ኣድልዎ ኣጋጢሙካ ምስ ወኪል ማዕርነት (DO) ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ መርበብ ኢንተርነት ወኪል ማዕርነት (DO)
www.do.se ኣለካ።
ኣብ ሽወደን፡ ብርክት ዝበላ ነጻ ዝኾና ቦታኣውን ዞባውን ናይ ጸረ-ኣግልሎ ኣብያተ-ጽሕፈት ኣለዋ። እዘን ኣብያተ-ጽሕፈታት ነቶም ግዳያት ኣግልሎ ዝኾኑ ሰባት ምኽርን ድጋፍን ይልግሳ። ብዛዕባ እዘን ኣብያተ-ጽሕፈታት ኣብዚ ዝስዕብ መርበብ-ሓበሬታ www.adbsverige.se ብምእታው ከተንብቡ ትኽእሉ።
ብዛዕባ ጾታን ጾታውነትን ዘሎ ደምብታት
ኩሉ ሕብረተሰብ ሰባት ከመይ ገይሮም ኪነብሩ ከም ዘለዎም ደምብታት ኣለዎም። ደምብታት ኣየናይ እዩ ቅኑዕ ወይ ዘይቅኑዕ ብምባል ዚሕብርን ሰባት እንታይ ባህርያት ኪህሉዎም ከም ዘለዎን ዚገልጽ ርእይቶታት እዩ። ኩሉ ሰብ ኣብ ኣንጻራዊ ጾታ ከትኩር ኣለዎ ዚብል ኣረኣእያ ኣዚዩ ሓያል እዩ። ኣብ ገሊኡ ሕብረተሰብ ድማ ሰበይትን ሰብኣይን ነንበይኖም እዮም፡ ነንበይኑ ዝኾነ ዕማም ድም ኣለዎም ይብል።
እታ ቀስተ-ደበና እትመስል ባንዴራ (ባንዴራ ፕራይድ) ኣርማ ናይቲ ንመሰላት ሕደ-ጾተኛታት፡ ድርብ-ጾተኛታት፡ ስግረ-ጾተኛታትን ሰዶመኛታትን ዝጣበቕ ምንቕስቓስ (HBTQ-rörelsen) እዩ። ትርጉም ናይታ ኣርማ ከኣ፡ ኣብ መንጎ ደቂ-ሰባት ተጻዋርነት ክዓዝዝ ብዙሕነት ኣብ ክሊ ናይዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ወሲባዊ ዝምባሌታት ዘለዎም ሰባት ውን ብዙሕነት ክዓዝዝ ዝብል እዩ።
ስእሊ: Colourbox
ኣብ ሃገረ ሽወደን ኩሉ ሰብ መምስ ዝደለዮ መጻምዲ ክምርዖን ክነብርን መሰል ኣለዎ። ሓደ ሰብ ስምዒቱ እዩ ነቲ ጾታዊ መንነቱ ዚውስኖ። ጾታዊ መንነት ምስ ኣካል እተኣሳሰረ ኣይኮነን። ምስ ስምዒት እተኣሳሰረ እዩ። ኩሉ ሰብ ናይ ጾታዊ-መንነት ባዕሉ'ዩ ዚውስኖ።
HBTQ ዝብል መጸውዒ፡ ኣሕጽሮተ-ቃል ናይ ሕደ ወይ ድርብ ጾታዊ፡ ስግረ-ጾታዊ ወይ ሰዶማዊ ስምዒታትን መምነትን እዩ። ስግረ ትብል ቃል፡ ነቶም ንጾታዊ መምነቶም ከም ኣንስታይ ወይ ተባዕታይ ዘይቆጽርዋ ሰባት እትጥርንፍ ቃል እያ። ስግረ-ጾታዊ መንነት ዘለዎ ሰባት ንነብሶም፡ መበቆላዊ ጾታኦም ብዘየድስ፡ ከም ሰብኣይ፡ ሰበይቲ፡ ከም ክሊቲኡ ማለት ሰብኣይ/ሰበይትን ወይ ውን ካብዚ ዝተጠቕሰ ወጻኢ ከም ነጻ ክቆጽርዋ ይኽእሉ። ስግረ-ጾታውያን ጾታዊ ስምዒት ዘይክህልዎም ውን ይኽእል እዩ። Q ትብል ቃል ከኣ ነቶም ብሽወደነኛ ”queer” ተባሂሎም ዝጽውዑ ሰዶሞኛታት እትውክል ቃል ኮይና ንፍሉየ-ጾታዊ ዝምባሌ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ዝነቅፍ ቀጽሪ እዩ። ሰደሞኝነት ወይ ክዊር መግለጺ ጾታዊ ዝምባሌ ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ማለት ከኣ ንኣብነት፡ ሓደ ሰብ ምስ ኣየናይ ጾታ ይዝብምል ወይ ፋቕሪ ይሕዞ ዘየገድሶ ክኸውን ይኽእል። ብዜካዚ ክዊር፡ ሓደ ሰብ ንወሲባዊ ዝምባሌኡ ብልሙድ ባህላዊ ኣገላልጻ መሰረት ጌሩ ክገልጽ ዘይደሊ ዝዓይነቱ ርድኢት ውን ከስምዕ ይኽእል። ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ መሰላት ናይ ሕደ-ጾተኛታት፡ ድርብ-ጾተኛታት፡ ስግረ-ጾተኛታትን ሰዶመኛታትን ኣብ መርበብ-ሓበሬታ ማሕበሮም www.rfsl.se ኣቲኹም ከተንብቡ ትኽእሉ።
ዝኾነ ሰብ፡ ጾታዊ መንነቱ ብዝደለዮ መልክዕ ናይ ምግላጽ መሰል ኣለዎ። ሓደ ሰብ ሕደ-ጾታዊ፡ ድርብ-ጾታዊ ወይ ስግረ-ጾታዊ ብምዃኑ ኣብ ስንኩፍ ኩነታት ምስ ዝኣቱ ወይ ውን ብልሙድ ዘይከደ ዝዓይነቱ ምጒጣጥ ምስ ዝገጥሞ ከም ኣግልሎ እዩ ዝቊጸር።
ኣብ ሽወደን እምነትካ ምዝውታር
ሽወደን ካብ 1951 ኣትሒዙ ናጽነት እምነት ኣለዋ። ናጽነት እምነት ማለት ዝደለኻዮ ዓይነት ሃይማኖት መሪጽካ ምእማን ማለት‘ዩ። ናጽነት እምነት ሓደ ካብቶም ኣብ ሕገ-መንግስቲ ሽወደን ኣዝዮም ኣገደስቲ ዝኾኑ መሰላት እዩ ዚጽብጸብ። ኣብ ሓያለ ዓለምለኻውያን ውዕላት: ንኣብነት ኣብ ሓፈሻዊ ኣዋጅ ሰብኣውያን መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ኣብ ውዕል ህጻናትን ንናጽነት ሃይማኖት ዚምልከት ሓበሬታ‘ሎ። መንግስቲ ግድን ንናጽነት እምነት: ኬኽብር: ኪከላኸልን ኪሰርሕን ኣለዎ።
- ኵላቶም ሰባት እምነት ኪመርጹ: ኪቕይሩን ኪገድፉን መሰል ኣለዎም።
- ኩሎም ሰባት እምነቶም ክኽተሉ መሰል ኪህልዎም ኣለዎ። እዚ ማለት ከኣ: ንኣብነት ኩሎም ሰባት ሃይማኖታዊ ማሕበራት ናይ ምቋም መሰል ኣለዎም ማለት‘ዩ።
- ኵላቶም ሰባት ጋዜጣን ሓበሬታን ኪጽሕፉን ኪሓትሙን መሰል ኣለዎም።
- ኵላቶም ሰባት ትምህርቲ ሃይማኖት ኪምህሩን ሃይማኖታውያን በዓላት ኬኽብሩን መሰል ኣለዎም።
- ዝኾነ ሰብ ብሰንኪ እምነቱ ግዳይ ኣድልዎ ኪኸውን የብሉን።
- ወለዲ ብመሰረት እምነቶም ንደቆም ብሃይማኖታዊ መዕበያ ኬዕብዩ መሰል ኣለዎም።
- ወሃብቲ ስራሕ ናይ ሰራሕተኛታቶም ኣብ ቦታ ስራሖም እምነቶም ንምዝውታር ኪገድፉዎም ኣለዎም።
ዓሌታዊ ምትእስሳር [Etnisk tillhörighet]
ኣብ ሽወደን ካብ እተፈላለያ ሃገራት ዝመጹ ሰባት ኣለዉ። ዓሌታዊ ምትእስሳር ማለት ኩሉ ሰብ ናቱ መበቆልን ባህልን ቀቢላን ኣለዎ ማለት እዩ። ኩሉ ሰብ ሓደ ወይ ብዙሕ ዓሌታዊ ምትእስሳር ኣለዎ። ብዓሌት ምኽንያት ብሕማቕ ዓይኒ ክትረአ ከሎኻ፡ ኣድልዎን ነቲ ሰብኣዊ መሰላት ዘፍርስን እዩ።
ስንክልናን ተቐባልነትን
ብዙሓት ሰባት ሓደ ወይ ካብኡ ዝበዝሕ ናይ ህዋሳት ወይ ኣካላት ስንክልና ኣለዎም። ሓደ ሰብ ንኣብነት፡ ናይ ምርኣይ፡ ምስማዕ፡ ምርዳእ፡ ናይ ምንቅስቓስ ወይ ውን ናይ ምትኳር ጸገማት ክህልዎ ይኽእል። ሕብረተሰብ ንኹሉ ንምሕቋፍ ድሉው ክኸውን ዘለዎ። ስለዝኾነ ከኣ፡ ከምዚ ዓይነት ጸገማት፡ ሰባት ኣብ ሕብረተ-ሰብኣዊ ንጥፈታት ካብ ምስታፍ ክሰናኽሎም የብሉን። እቶም ብመደያይቦ ክኸዱ ዘይክእሉ ሰባት ኣብ ህዝባዊ ቀጽሪታት ኣትዮም ብዘይዝኾነ ጸገም ምእንቲ ክንቀሳቐሱ ነቲ ቀጽሪታት ህንጻዊ ምምችቻኣት ምግባር ገለ ካብቶ ብሕብረተ-ሰብ ክውሰዱ ዝግባእ ሓቆፍቲ ወይ ሓወስቲ ተበግሶታት እዮም።
ዕድመ
ኣዚኻ ዝሸምገልካ ወይ ህጻን ብምዃንካ ብሕማቕ መገዲ ክትተሓዝ ከሎኻ፡ እዚ ኣድልዎ ይብሃል። ኣረግቶትን ህጻናትን ብሓደ ዓይኒ ክረኣዩ ከም ዘለዎም ዚሕብር ሕጊ ኣሎ። ንኣብነት ኣብ እተወሰነ ናይ እርጋን ዕድመ ሓደ ሰብ ፍቓድ ምዝዋር ማኪና ወይ ኣልኮም ምስታይ ይኽልከል እዩ።
< ናብቲ ዝሓለፈ ገጽ
ናብቲ ዚቕጽል ገጽ >
ናብቲ መውጽእ ኣርእስቲ ተመለስ


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ቪንደልን ኮምዩን ሓሙሽተ ከተማታት ኣለዋ፤ ቪንደልን፡ ሃልነስ፡ ትረቮሉንድ፡ ኦምሰለን ግራኖን። ቀንዲ ኮምዩን ቪንደልን እዩ፡ 2,500 ተቐማጦ ከኣ ኣለዉዎ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ VIBO ኣስታት 250 ኣብ ኩሉ ቦታታት እተኸፋፈለ ዝካረ መንበሪ ኣባይቲ ኣለዎ። ሪጋ ናይ ምሓዝ ወይ ምጽባይ ግዜ ብተዛማዲ ሓጺር እዩ። ይኹንምበር ብዙሓት ብሕታውያን ኣካረይቲ ኣለዉ።
መብዛሕትኦም እቶም እተመደቡ ስደተኛታት ኣብዚ ግዜዚ ኣብ ከተማ ቪንደልን እዮም ዚቕመጡን ዚመሃሩን።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ቪንደልን ኮምዩን እተፈላለያ ቋንቋታት ኣለዋ። ብዘይካ ሽወደንን እንግሊዝን ብብዝሒ ዚዝረባ ቋንቋታት፡ ዓረብን ዳሪን/ፍርስ እየን። ካልኦት ከኣ ትግርኛን ቱርክን ፓሽቶን እየን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ብዛዕባቲ ሰፊሕ ማሕበራዊ ህይወትና ንሕበን ኢና። ኣብዚ፡ ካልእ ገዲፍካ፡ ናይ ስፖርት፡ መንሸራተቲ፡ ትያትር፡ ፎቶግራፊን ሙዚቃን ማሕበራት ኣለዋ። ካባታተን ዘገድሳኻ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባ ናይ ቪንደልን ማሕበራት ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ክትረክብ ትኽእል።
ናይ ትምህርቲ ዕድመ ዘለዎም መንእሰያት ብገዛእ ቋንቋኦም ናይ መጽናዕቲ ደገፍ ናይ ምርካብ ተኽእሎ ኣለዎም። ኣብ በጺሕካ እትምለሶ ርሕቀት ድማ ናይ ብሔራትን ናይ ሃይማኖትን ማሕበራት ኣለዋ፡ ንኣብነት ናይ ሽወደን ኣስላም ኣብ ኡመዮ።
ቪንደልን ብምምዕባል ህዝቢ ሃብታም እያ፡ ብዙሕ ናይ መጽናዕቲ ማሕበራት ከኣ ኣለዉዋ። እዚ፡ ከም መራኸቢ ቦታ የገልግል፡ ናይ ቋንቋ ካፈታትን ምሕምባስ ንደቀንስትዮን ናይ ተኽሊ ኮርሳትን ወዘተ. ድማ የቕርብ።
ምስቲ ኣብ ቪንደልን ዚነብር ሰብ ሓድሽ ዕርክነት ክትምስርት እንተ ደሊኻ፡ ኣብቲ ዕርከነት ኣብ ቪንደልን ዚብል ማሕበር ተሳተፍ። ኣብኡ ብጻይ/ስድራቤታዊ ብጻይ ናብቲ ማሕበረሰብ ክትጽምበር ኪሕግዙኻ ይኽእሉ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ነቲ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ተወከሶ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ሰንትሩም ናይቲ ግሩም ዝኾነ ከተማ ቪንደልን ብዙሕ ድኳናት ኣሎ፡ ካብ እንዳ ክዳውንትን ሳእንን ክሳዕ ሓጸውን ቀለምን ናይ ህንጻ መሳርሕን። ክልተ ዓበይቲ ሱፐርማርከታት ኣለዋ፡ ኢካን ኩፕ ኮንሱምን። ንሳተን ናይ ሓላል ስጋውን ይሸጣ እየን። ኣብ ከም ላየንስ ሓራጅን ናይቲ ኮምዩን returbutik Retrå ዝኣመሰላ ድኳናት፡ ዘገልገለን ሕሱርን ኣቕሑ ምግዛእ ይከኣል። ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ናይ ስደተኛታት መቐበሊ ከምኡውን ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት ኣብቲ ውሽጢ ከተማ ይርከብ። ኣብቲ ቤትንባብ ብእተፈላለየ ቋንቋታት እተዳለወ መጻሕፍቲ ኣሎ። ገለ ፍሉይ እትደልዮ ነገራት ምስ ዚህሉ እቲ ሰራሕተኛ ሓሳባትካ ተሓጒሱ ይቕብሎ።
ናይ ስፖርት ቀንዲ ምንቅስቓሳት ኣብቲ ኣብ ሰንትሩም ዚርከብ Fritidscentrum ኣሎ። ኣብኡ ኵዕሶ ኢድ፡ ባስከት፡ ተኒስ፡ ቮሊቦልን ባድሚንቶን ክትጻወት ትኽእል። እቲ መሐምበሲ ኣደራሽ ኩሉ ግዜ ክፉት እዩ፡ ግን ገለ መዓልታት ንደቀንስትዮ ጥራይ እዩ ክፉት። ፈረስ ምግላብ ትኽእል እንተ ኾንካ ወይ ክትምሃር እንተ ደሊኻ፡ ካብ ሰንትሩም 3 ኪ/መ ርሒቑ ዚርከብ ናይ ምግላብ ክላብ ኣሎ። ብጥውይዋይ መገዲ ኣብ በረድ ክትንሸራተት እንተ ደሊኻ ኣብ ቡበርየት ግሩም ናይ መንሸራተቲ ቦታ ኣሎ።
ኣብ ቪንደልን ንጥፈታት ወይ ኣገዳሲ ፍጻመታት እንተ ደሊኻ ኣብ Vindelns lokala turistsida Visit Vindeln ተመልከት።
ንኹሉ ናይ ኡመዮ ኣከባቢ ዚምልከት ንጥፈታት ወይ ፍጻመታት ኣብ Visit Umeå ተመልከት።
ቪንደልን ካብ ኡመዮ በጺሕካ እትምለሰሉ ርሕቀት እዩ ዘለዋ። ኣብኡ ድማ ዓበይቲ ድኳናት፡ ኣብያተጽሕፈት ቀረጽ፡ ቤትጽሕፈት መድህን ከምኡውን ሚግራሹንቨርከትን ካልእን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ቪንደልን ውላድካ ኣብቲ ሽድሽተ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን ሓሙሽተ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ኣባይትን ከምኡውን ብሕታዊ ኣማራጺ ዘለዎ ናይ ህጻናት ክንክን ግሩም ዝኾነ ቤትትምህርቲ፡ ኪመሃር ይኽእል። ንውላድካ ቦታ ክትረኽበሉ ምስ እትደሊ ቅልጡፍ ኣሰራርሓን ሓጺር ናይ ምጽባይ ግዜን ትረክብ።
ኣብ ገዛ ምስ ደቅኻ እትውዕል ምስ እትኸውን ኣብቲ ኤስኤፍኢ ዘለዎ ህንጻ ክፉት ቤትትምህርቲ ኣሎካ። ኣብኡ ድማ ንስኻን ደቅኻን ንኻልኦት ወለዲ ምስ ደቆም ክትራኸቦም ትኽእል፡ ኣብ እተፈላለየ ንጥፈታት ድማ ትሳተፍን ቡን ትሰትን።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ኮምዩንና ሽድሽተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ክልተ ካባታተን ኣብታ ቀንዲ ከተማ ይርከባ። ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ህጻናት ኣብቲ ኣብ ቀንዲ ከተማ ዚርከብ ኣህጉራዊ ቤትትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንኺምሃሩ ተኽእሎ ኣሎ። ደሓር ናብቲ መደበኛ ክላሳት ናይ መባእታ ቤትትምህርቲ ይሳገሩ።
ኩሉ ህጻን ካብ 3 ዓመት ዕድመኡ ጀሚሩ ናይ ምሕምባስ ትምህርቲ ይውሃቦ። ናይቲ ኮምዩን ናይ ሙዚቃ ቤትትምህርቲውን ኣሎ። ኣብኡ ክትዝምርን ናይ ሙዚቃ መሳርያ ክትጻወትን ትኽእል።
ናይ ውልቅና ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ የብልናን፡ ግን እቶም ንካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዝበቕዑ መንእሰያት ኣብ ናይ ኡመዮን ቨነስን ኮምዩናት ከይዶም ኪምሃሩ ይመርጹ። ዝበዝሑ ተምሃሮ ናብን ካብን ቤትትምህርቲ ብኣውቶቡስ ይመላለሱ፡ እቲ ኮምዩን ድማ ነቲ ሕሳብ ባዕሉ ይዓጽዎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ማእከል ቪንደልን ግሩም ዝኾነ ለርሰንትሩም ኣሎ። ኣብኡ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ይውሃብ። ኣብኡ ሰርቩክስ፡ መባእታውን ካልኣይ ደረጃውን ከምኡውን ኤስኤፍኢ ብኹሉ ጽፍሕታት ኣሎ። ብመገዲ ናይ ስደተኛታት መቐብሊ፡ ነቲ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባሪ ብምርካብ ናብቲ ኤስኤፍኢ ንኺምዝገቡ ሓገዝ ይረኽቡ።
ኣብኡ ህዝባዊ ኮለጅን ናይ ኢደጥበብ ፋብሪካን ክንክን ጥዕናን ኣሎ። እታ 36,000 ተመሃሮ ዘለዋ ኡመዮ ዩኒቨርሲቲ ኣብ በጺሕካ እትምለሰሉ ርሕቀት እያ ዘላ።
ናይ ማሕበረሰብ ምልላይ ትምህርቲ ምስ ከባቢ ኡመዮ ብምትሕብባር ይካየድ። እቲ ትምህርቲ ኣብ ቪንደልን ወይ ኣብ ኡመዮ ወይ ድማ ብቪደዮ ኮንፈረንስ ኢዩ ዚውሃብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ቪንደልን ናይቲ ወረዳ ማእከል ጥዕና ከምኡውን ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ይርከብ። ንህጹጽ ሕማምን ክኢላዊ ረድኤትን ናብ Norrlands Universitetssjukhus (NUS) ኪድ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስቲ ኮምዩን ወይ መንግስታዊ ትካል ኣብ እትገብሮ ርክባት፡ ሽወደን ቋንቋ ኣደኻ ምስ ዘይከውን፡ ተርጓማይ ኪህልወካ መሰል ኣሎካ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ቪንደልን ናይ ኣውቶቡስን ባቡርን መስመራት ኣለዎ። ኣብ ቪንደልን፡ ትቨሮሉንድን ሃልናስን መነሃርያ ባቡር ኣሎ። ናብ ኡመዮ፡ ብባቡር ኣስታት 40 ደቓይቕ፡ ብኣውቶቡስ ድማ 50 ደቓይቕ ይወስድ። ንሰሌዳ ሰዓታት ኣውቶቡስን ባቡርን ብዚምልከት ኣብ tabussen.nu ረአ።
ናብ ኡመዮ መዓርፎ ነፈርቲ 60 ኪ/መ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ እቲ ናይ ኡመዮ-ስቶክሆልም መስመር ብሰለስተ ናይ ነፈርቲ ትካላት ይግልገል። ናብ ስቶክሆልም ንምኻድ ትሕቲ ናይ ሓደ ሰዓት በረራ እዩ። ካብ ኡመዮ ናብ ካልእ ከተማታት ኤውሮጳ ዝኸዳ ነፈርቲውን ኣለዋ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን፡ ናይ ቪንደልን ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ። ንሱ ኣስታት 550 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ኣብ ብዙሕ ሰክተራት ሓይሊ ሰብ የድሊ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ክንክንን ጥዕናን። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ብዛዕባ ክፉት ናይ ስራሕ ቦታ ሓበሬታ ኣሎ።


text:
ኣማሓዳሪ ክፍለ ግዝኣት ማሳቹስተስ ዝነብሩ ሚት ራምኒ ሱፐር ቱስደይ ተባሂሉ ኣብዝፍለጥ ናይ ትማሊ ሰሉስ ምርጫ ኣገዳሲ ንሕንሕ ኣብ ዝተኻየደላ ክፈለ ግዝኣት ኦሃዮ ብፀቢብ ድምፂ ስዒሮም።ካብ ፔንስለቨኒያ ዝተወከሉ ኣባል ሴኔተር ዩናይትድ ስቴትስ ዝኾኑ ሪክ ሳንቶረም ሕዚ እውን ኣብቲ ናይ ሪፓብሊካዊያን መባእታዊ ፕሬዝዳንታዊ ወፍሪ ተነሓናሖሒ ኮይኖም ቐፂሎም ኣለው።
ነቲ ሓፈሻዊ ጉባኤ ዝኾኖም ተወከልቲ ምርካቦም ሕጉስ ምዃኖም ዝሓበሩብና ራምኒ ከምዚ ኢሎም ነይሮም።’’ደስ ዘብል እዩ።ክሳብ እቲ ዝቕፅል ወርሒ ሕዳር ከምኡ እናበልና ክንቕፅል ኢና።ንሱ ድማ ብዝሓሸ ደስ ዘብል እዩ።’’
ትማሊ ንሚት ራምኒ ፅቡቕ ምሸት ነይሩ።ኣብ ኦሃዮ ሓዊሱ ኣብተን ንሕፀ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ውድድር ዝተኻየደለን ዓሰርተ ክፈል ግዝኣታት ዝበዝሕ ተወከልቲ ብምርካብ ስዒሮም ኣለው።ክሳብ ትማሊ ምሸት ኣብ ልዕሊ ሪክ ሳንቶረም ዝነበሮም ፀብለልታ ብዙሕ ዘተኣማምን ኣይነበረን።
ብዙሓት ሪፓብሊካዊያን ኣድመፅቲ ሕዚ’ውን ርግፀኛታት ኣይኮኑን።ራምኒ ናይ ቅድሚት ተወዳዳራይ እዮም።ሕዚ’ውን እንተኾነ ግን ዓብላላይነቶም ገና ኣየረጋገፁን።ገለ መድመፅቲ ኣብ ማሕበራዊ ዓቃብነት ፅኑዕ መርገፂ ዘለዎ ሳንቶረምን ክፈለግዝኣቶም ኣብዝኾነት ኣብጆርጂያ ዝሰዓሩ ኒውት ግንግሪችን ኣዝዮም ጫፍ ዝሓዙ እዮም ይብሉዎም።
ኣብቲ ናይ ትማሊ ምርጫ ብፍላይ ድማ ኣብ ገጠራትን ከተማታትን ኦሃዮ እቲ ቀንዲ ጉዳይ ኢኮኖሚ እዩ ነይሩ።ወሃብቲ ድምፂ ስራሕ እናጠፍአ ምኻዱን ሃገራዊ ዕዳ ይቑለል ምህላውን ኣዝዩ ዘስግኦም ጉዳይ እዩ።
እቲ ግጥም ዝበዝሕ ቁፅሪ ተወከልቲ መን ረኸበ እዩ።ሕፀ ፕሬዝዳንታዊ ውድድር ንምስዓር ካብቶም ተወዳደርቲ ሓዲኦም 1,144 ወከልቲ ክረክብ ኣለዎ።ራምኒ ንወፍሪ ምረፁኒ ዘውፅእዎ ገንዘብ ካብ ናይ ሳንቶረም ተዓፃፃፊ እንተኾነ’ውን ሳንቶረም ኣብ ኦሃዮ ዳርጋ ፍርቂ ተወከልቲ እዮም ተማቒሎምዎም።
ድሕሪ እቲ ውፅኢት ሳንቶረም ከምዚ ኢሎም ነይሮም ‘’ኣንፃር ዘይተለመዱ ነገራት ኣብዘካየድናዮ ውድድር ኣብ ሙሉእ ሃገር ስዒርና ኣለና።በቃ ኣኺልዎ እዩ ኢሎም ኣብዝበልሉ ተመሊስና ምምፃእና ቀፅሊና ኣለና።’’
ንመዋእሎም ንሪፓብሊካዊያን ክመርፁ ዝፀንሑ ገለ ኣድመፅቲ ንፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ንምምራፅ ዝወጠኑ ኣለው።


text:
ዓለም ኣብ ምክልኻል ፍርያት ፕላስቲክ ክትሰርሕ ይግባእ ተባሂሉ
መቐለ ሕዳር 28/2010(ድወት) ሃገራት ዓለም ፍርያት ፕላስቲክ ኣብ ስነ-ከባቢ ዘለዎ ኣሉታዊ ሳዕቤን ተረዲኤን ብኣግባቡ ኣብ ምእላይን ምፍራይ መተካእታ ፍርያትን ትኹረት ክገብራ ይግባእ ኢሉ ውድብ ሕቡራት መንግስታት፡፡
ሚኒስትራት ሓለዋ ከባቢ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ኬንያ ኣብ ዘሳለጥዎ መድረኽ ፍርያት ፕላስቲክ ድሕሪ ግልጋሎት ብኣግባቡ ስለዘይእለ ኣብ ስነ-ካበቢ ዘዎዋ ኣሉታዊ ፅዕንቶ ብእጃሙ ክውስኽ እናገበረ’ዩ ኢሎም፡፡
ግልጋሎት ዝወደአ ፍርያት ፕላስቲክ ኣብ ቀላያትን መሬትን ብዘይኣገባብ ስለዝድብረ ኣብ ምግዳድ ሃሰያ ስነ-ከባቢ ብኸቢድ ሳዕቤን ክመፅእ ይገብሮ ኣሎ ኢሎም እቶም ሚኒስትራት ኣብ ዝውፅኡዎ መግለፂ፡፡
ቢቢሲ ንቱ መግለፂ ጠቒሱ ከምዝፀብፀቦ ሳዕቤን ግልጋሎቱ ዝወደአ ፍርያት ፕላስቲክ ንምክልኻል ፓሊሲ ባዲ ኣጠቓቕማ ክህሉ ዓለም ክትሰርሕ ኣለዋ ምእንተዚ ምምሕዳር ሃገራት ኣፍረይቲ ኢንዳስትሪታትን ህዝብን ዝለዓለ እጃም ሒዞም ክነጥፉ ይግባእ፡፡
ሳይንቲስታት ስነ-ከባቢ ዓለም ንመግለፂ ሚኒስትራ ሓለዋ ከባቢ ውድብ ሕቡራት መንግስታት ሰናይ ተበግሶ ብምባል እንተነኣድዋኳ እቱ መግለፂን ስምምዕነትን ብደረጃ መትከል ተኣወአምበር ኣብ ምክልኻል ፍርያት ፕላስቲክ ካብ መዓዝ ብኸመይ ዝብል መርሃ ግብሪ ዘየነፀረ እዩ ብምባል ስግኣቶም ገሊፆም ይብል ቢቢሲ፡፡


text:
^ንላዕሊ ይመለሱ/ሳ
ዜና
ዕውት ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ወፍሪ
ድሕሪ ዕውት ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርት ጀጋኑ ዕጡቓት ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ደግሓኤ፡ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ብምዝላቕ፡ ብውሕሉል ኣገባብ ዘካየድዎ ናይ ፕሮፖጋንዳውን ውደባን ስርሒታት ወፍሪ ብዓወት ከም ዝተፈጸመ ካብ ወተሃደራውን ጸጥታውን ቤት ጽሕፈት ዝበጽሓና ዜና ይሕብር።
እዚ ንዕውት ውጽኢታት ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ፡ ምስ ስእላዊ መግለጺታቱ ዘንጸባርቕ ትሕዝቶታት ዝሓዘለ ፍሉይ ሕታም መጽሔት ህዝባዊ ደሞክራስን ካልኦት ንደሞክራስያዊ ተጋድሎ ውጹዕ ህዝብናን ዝገልጹ ጽሑፋትን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ፡ ጽዑቕ ወፍሪታት ክካየደሎም ብዝተታሕዙ መደባት፡ ኣብዘን ዝስዕባ ከባቢታት (ዓድታት) እቲ ወፍሪ ከም ዝተኻየደ እቲ ዜና ወሲኹ ሓቢሩ።
ድሕሪ’ዚ ዕውት ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ስርሒታት ወፍሪ’ዚ፡ ጸላኢ ዝሕዞን ዝጭብጦን ጠፊእዎ ብራዕዲ ተረብሹ፡ ስጉምቲ ክውሰድ ሸበድበድ ኣብ ምባል’ዩ ዝኣተወ። እዚ ጽሑፋት ዝተዘርገሓሉ ከባቢታት ዝርከቡ ተመሃሮ ብምእካብ፡ ዝረኸብዎ ጽሑፋት ከምጽኡን ብዛዕባኡ ንዝኾነ ሰብ ከይዛረቡን ብምጉብዕባዕ’ዩ ከፈራርሖም ዝተሃንደደ።
ብተመሳሳሊ ነቶም ነበርቲ ናይ’ዚ ከባቢታት (ዓድታት) ዝኾኑ ንዝረኸብዎ ጽሑፋት ክእክቡን ክረከቡን ትእዛዝ ብምምሕልላፍ’ዩ ከፈራርሖም ዝፈተነ። “ንስኹም ነዞም ጉጅለታት እዚኣቶም ኣብ’ዚ ከባቢታት’ዚ (ዓድታትኩም) ከም ድሌቶም ክኣትውን ክወጽኡን ክምገቡን ትገብሩ ስለዘለኹም ከኣዩ፡ ክሳብ ክንዲ’ዚ ዝኣክል ንውሽጢ እናኣተው ጽሑፋቶም ኣብ ኣብያተ ትምህርትን ኣብያተ ክርስትያናትን ክዝርግሑ ትተሓባበርዎም ዘለኹም “ዝኾነ ትርእይዎ ምንቅስቓስ ቀልጢፉኩም እንተዘይሓቢርኩምና ኣብተን ዓድታት ስጉምቲ ክንወስድ ኢና ብምባል’ዩ መጠንቀቕታኡ ዘመሓላለፈ።
ጀጋኑ ዕጡቓት ናይ ፕሮፖጋንዳውን ውደባን ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ኣብ’ዚ ሰፊሕ ከባቢታት’ዚ ዝወጠንዎ ወፍሪ ብዓወት ዛዚሞም ኣብ ቦታኦም ከም ዝተመልሱ እቲ ዜና ወሲኹ ሓቢሩ።
ብርግጽ እዚ ዓወት’ዚ ብድሕሪቲ ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ ቤት ትምህርቲ ኣል-ዲያኣ ዝተኸስተ ተረኽቦን ብኡ ዘጋጠመ ሰላማዊ ሰልፍን ንዕኡ ብምድጋፍ ኣብ ብዙሓት ናይ ወጻኢ ሃገራት ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፍታትን ናይ ስርዓት ህግደፍ ጨካን ኣረሜናውን ናይ ጨፍጨፋን ማእሰርትን ተግባራቱ ብምኹናን ስዒቡ ዝተኻየድ ስርሒታት ንጸላኢ ተወሳኺ ራዕዲ ዝፈጠረሉ ምዃኑ ክፍለጥ ተኻኢሉ።
ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 17 ሕዳር 2017


text:
“ለበዋ ደዚደራታ” እትብል ጽሕፍቲ ገና ንእሽተይ (አንቢቡ ዝኽእል ንእሽተይ) እንከለኹ’የ ዝዝክራ:: ኣብታ ፊት ካቴድራለ እትርከብ እንዳ ጫማ ንጉሰ ገብረታትዮስ (ንጉሰ ገ.) አብቲ መንደቕ ከም ስእሊ ኣብ “ፍሬም” ኣትያ ተለጢፋ ትርከብ:: ጌጋ ይኽልኣለይ እምበር አብዚ ቀረባ ግዜ’ኳ ካብቲ መንደቕ ተኣልያስ አብቲ ገዚፍ ጣውላ አብ ትሕቲ ነቲ ጣውላ ዝሽፍን መስትያት አትያ ርእየያ አለኹ::
ትሕዝቶ እዛ ጽሕፍቲ ሰናይ ምንባሩ ይዝከረኒ: እቲ ፍረ ነገሩ ግን ዳርጋ ኣይዝክሮን:: ብተወሳኺ’ውን እዛ ብኣተሓሳስባይ “ደዚደራታ” ዝስሙ ግለሰብ ዝጸሓፋ ምዕዶ ኣብ ዓለም ፍልጥቲ ጽሕፍቲ ትመስለኒ ኣይነበረትን::
ሎሚ ብኣጋጣሚ ሓንቲ ጽሕፍቲ እናንበብኩ ከለኹ ምስዛ ብ ንእስነተይ ዝዝክራ ጽሕፍቲ ተራኺብና:: ካብ ግዜ ንእስነተይ ምዝኽኻር ንላዕሊ ድማ: እቲ ትሕዝቶኣ አዝዩ ተንኪፉኒ::
አብ ኤንተርነት ብዝገበርክዎ መጽናዕቲ መሰረት ክልተ ነገር ተገንዚበ:: መጀመርያ: “ደዚደራታ” ስም ሰብ ዘይኮነሲ ኣርእስቲ ናይታ ጽሕፍቲ እዩ:: ደዚደራታ ብ ቋንቋ ላቲን “ተበሃጊ ነገራት” ማለት እዩ:: ብ 1920ታት ዝተጻሕፈት ግጥሚ ኮይና: ብ ሓደ ናይ ጀርመን መበቆል ዘለዎ ኣሜሪካዊ ኣቶ. ማክስ ኤርማን እያ ተጻሒፋ::
እቲ ካልኣይ ዝተገንዘብክዎ ነገር ናይ ትግርኛ ትርጉም እዛ ጽሕፍቲ ኣብ ኤንተርነት ክረኽቦ ዘይምኻለይ’ዩ [ተረኺቡ]:: ይኹን እንበር ዋላ ብ እንግልዚኛ ይኹን ሓቲመ አብ መንደቕ ክልጥፋ መዲበ ኣለኹ:: ምናልባት ከምዚ ከማይ ነዛ ጽሕፍቲ ክትውንኑ እንተደሊኹም: ንሕትመት ድልው ጌረ ኣብዚ ዝስዕብ አድራሻ ጌረያ አለኹ:- (1) Clean PDF version (2) Large JPEG image version
Updated 2: Jan 29


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 71 guests and no members online
- Details
- Written by ብደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደ.ግ.ሓ.ኤ)
- Published: 25 February 2018
ደምዳሚ መግለጺ
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመርካ
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና “ሎሚ እውን ከም ትማሊ ንምዕዋት ሓርነት ህዝብና በርቲዕና ንቃለስ ! ኣብ ትሕቲ ዝብል ጭርሖ ካብ ዕለት 17-18 የካቲት 2018 ኣብ ዝነበረ መዓልታት ብድምቀት ተሰላሲሉ።
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና ብዝኽሪ ሰማእታት ኤርትራ ድሕሪ ምኽፋቱ፡ ብዞባ ሽማግለ ዓመታዊ ኩሉ መዳያዊ ናይ ስራሕ ጸብጻብ ቀሪቡሉ። ዘድሊ ክትዓትን ምይይጣትን ኣካይድሉ፡ ዝጎደለ መሊኡ ምስ ኣጽደቖ፣ ካብ ዝሓለፈ ራብዓይ ዞባዊ ጉባኤና ክሳብ እዚ እዋን እዚ ዝተሰላሰሉ ዞባዊ ስራሓትን መደባትን ሓያልን ድኹምን ጎድንታቶም ብምግምጋም፣ ነቶም ዝተራእዩ ጉድለታት ብምእራም፣ ንመጻኢ ከይድገሙ ኣበርቲዑ ክሰርሓሎም ተሰማሚዑ። ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና ነቲ ካብ ዕለት 20-24 መስከረም 2017 ብዓወት ዝተጸንበለ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ውድብና ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዘሕለፎም ፖለትካዊ ውሳኔታትን፣ ውድባዊ መደብ ዕዮን፡ ዓንዲ-ሕግን ተቐቢሉ ብስጥመት ክሰርሓሎም ወሲኑን ኣገደስቲ ውሳኔታት ኣመሓላሊፉን።
ኦ! ደለይቲ ፍትሒ ህዝብታት ኤርትራ!
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና፡ ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ሰብኣዊ ርህራሄ ዘይተፈጥሮ፡ ሑሱም ጨካን ጸረ-ህዝብን ጸረ-ሰላምን ስርዓት ህግደፍ ተቖሪኖም ካብ ዝደሃኹ እንሆ 27ተን ዓመታት ኣቝጺሩ። ኣብዘን ዝሓለፋ መረርቲ ናይ መቕዘፍትን ወሓዚ ስደትን ናይ ስቓይ ዓመታት፡ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እንዳኸፍአን እንዳጸልመተን እኸይድ ምህላዉ መዚኑ። እዚ ተረኽቦ እዚ ከኣ ብዓቢኡ እዃ ብሰንኪ ጨቛኒ ስርዓት ህግደፍ እንተኾነ፣ ተቓወምቲ ፖለቲካውያን ውድባት ኤርትራ እውን ኣብ ተግባር ዘይትርጎም “ህዝብን ሃገርን ነድሕን” ዝብል ጭርሖ እንዳ ጨርሓ፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ሓደ ጽላል ተጠርኒፈን ናይ ሓባር ስራሕ ዝሰርሓ፡ ንግሆ-ንግሆ እንዳተፋናጠሓ ከቢድ በደል ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ኤርትራ ይፍጽማ ምህላወን ኣስሚሩሉ ሓሊፉ።
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና፡ ንደምበ ደለይቲ ፍትሒ ብሓበራ፡ ብፍላይ ካአ ፖልቲካውያን ውድባት ኤርትራ ኩሉ ፍልልያትና ንጎድኒ ገዲፍና፡ ኢድ ንኢድ ተታሓሒዝና፣ ብኣፍ ዘይኮነ ብተግባር ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ሓቢርና ክንቃለስ ኣትሪሩ ጸዊዑ።
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና፡ ጨካናት ነጋዶ ደቂ-ሰብ ኣብ ልዒሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝፈጸምዎን፡ ጌና እውን ዝፍጽምዎ ዘለዉ ኢ-ሰብኣዊ ተግባራት ኣትሪሩ ኮኒኑ። ማሕበረ-ሰብ ዓለም ብሓፈሻ ተጣበቕቲ መሰል ደቂ-ሰባት ከኣ ብፍላይ ኣብ ሊብያ ከምኡ እውን ኣብ እስራኤልን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ከምኡ እውን ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ዝፍጸም ዘሎ ዘይሰብኣዊ ተግባራት ቖላሕታ ክገብርሉ ጸዊዑ። መንግስቲ እስራኤል ከኣ ንኤርትራውያን ስደተኛታት መሰሎም ክሕልወሎምን፡ ብዘይ ድልየቶም ናብ ሳልሳይ ናይ ስደት ሃገራት ንኸየግዕዞምን፡ ኣብዮም ኢሉ ናብ ዝኸፍአ ቤት ማእሰርቲ ከይዳጉኖምን ብትሪ ነማሕጽን።
ጉባኤና፡ ንኹሎም ፈተውቲ ሰላምን ዲሞክራስያዊ ፍትሕን ዝኾኑ ዞባውን ኣህጉራውን ማሕበረ-ሰብ ዓለም ብሓፈሻ፡ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ከኣ ብፍላይ ንኢርትራውያን ስደተኛታት ህዝብና ዝገብርዎ ዘለዉ ኩሉ መዳያዊ ምትእንጋድን ሰብኣዊ ምትሕብባርን ምዕቛብን ልዑል ምስጋና ኣመሓላሊፉ።
ዞባዊ ጉባኤና፡ ነቲ ኣብዚ ዓመትዚ ብምኽንያት ዓለም-ለኻዊ በዓል ደቂ-ኣንስትዮ፡ ካብ 3/7/2018 ጀሚሩ ኣብ ሆላንድ ብደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራውያን ክካየድ ተመዲቡ ዘሎ ንጉዳይ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ዝምልከት ልዝብን ሰላማዊ ሰልፊን ምኽንያት ጌሩ፡ ውድብና ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዝገብሮ ዘሎ ተሳትፎን ናይ $1000.00 ሓገዝን ምሉእ ደገፉ ገሊጹ።
ጉባኤና፡ ኣብ ትሕቲ ኣርዑት መግዛእቲ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ እትርከቡ ኣባላት ሰራዊት ኤርትራ፣ መሳርሒን ኣገልገልትን ጨቛኒ ስርዓት ህግደፍ ኣብ ክንዲ ትኾኑ፣ ሃገራዊ ሓርነተዊ መርገጽ ወሲድኩም፡ ፍትሓውን ሓርነታውን ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ ንምዕዋት ኣብ ጎድኒ ውጹዕ ህዝብኹም ደው ክትብሉ ጸዊዑ።
ጉባኤና፡ ዕጡቓት ናይ ፕሮፖጋንዳን ምልዕዓልን ኣሃዱታትና፡ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ንምውጋድ ኣብ ዝካየድ ዘሎ ሓርነታዊ ተጋድሎ፡ ብጽንዓትን ተወፋይነትን ተሰላስልዎ ዘለኹም ሓርነታዊ ዕማማትን፣ እተካይድዎ ዘለኹም ህዝባዊ ምትሕብባርን ነሞግስን፤ ሎሚ እውን ከም ትማሊ ኣብ ጎኑኹም ከም ዘሎና ነረጋግጸልኩም።
ኣብ መደምደምታ ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤና ንዝቕጽል ዓመት ዝመርሕ ዞባ ሽማግለን ተቖጻጻርን ብድሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ፡ ብዝኽሪ ሰማእታት ጉባኤኡ ብዓወት ዛዚሙ።
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልሲ ህዝብታት ኤርትራ!
ውድቀት ንጸረ ሰላም ስርዓት ህግደፍ!
ዝኽርን ክብሪን ንሰማእታት ኤርትራ!!!
ሓሙሻይ ዞባዊ ጉባኤ ሰሜን ኣመሪካ! ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ)!
18 የካቲት 2018።
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.