text:
ወያናይ ኣረጋይ ዕሱባት ሰራዊት ኢድዩ እንትስዕብዎ ኣብ ሓደ ቆጥቋጥ ተፀጊዑ ዝተኮሰን ዓረራት ኣካላት ፀላእቲ እናበስዓ ዒላማአን ወቕዓ። ካብተን ኣርባዕተ ዓረራትድማ እተን ሰለስተ ፀላእቲ ኣውደቐለን። ኮይኑ ግና ዘላቶ ብረት ኣብ ውሽጣ ዝሓዘታ ዓረር ሓንቲ ጥራሕ ብምዃናኣፍታ ቅፅበት እቲኣ እታ ተሪፋ ዘላ ዓረር “ንዓይ ዶ ንሓደ ፀላኢ?”ኣብ ዝብል ስነ ሞጎት ኣትዩ ከም ዝተወጠረን ኣልጋነሽ ኣብ ኢድ ፀላእቲ ከም ዝኣተወትን ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ርኢና። እቲ ታሪኽ ንቕፅሎ ኣለና።
ወያናይ ኣረጋይ ኣብታ ዝዓረደላ ቦታ ኮይኑ ኣፅቀጠ። ሓንቲ ዓረርን እንኮ ተባዕ ወያናይን ምስ ብርክት ዝበሉ ዘበናዊ ዕጥቂ ዝዓጠቑ ሰራዊት ኢድዩ ይዋግኡምህላዎም ንሱ ጥራሕ እዩ ዝፈልጥ። ዕሱባት ኢድዩ ግን ብሓይሊ እቲ ቶኽሲ ብዙሓት ተጋደልቲ ከም ዘለዉ እዮም ሓሲቦም። በዚ ዝሰግኡ ፀላእቲ ናብቲ ወያናይ ዝሓዞ ድፋዕ ክቐርቡ ኣይመረፁን። ንድሕሪት ገፆም እንትምለሱ ወያናይ ካብቲ መፃብብ ምግልጋሉ ኣረጋገፀ። ይኹን እምበር ሓደ ዘጨንቖ ጉዳይ ኣሎ፤ ጉዳይ ብፂይቱ ተጋዳሊት ኣልጋነሽ።
ሕርቃንን ዓውታን ዝተመልኦ ዘረባ ኣልጋነሽ ብርሑቕ እዩ ዝስማዕ። ሞት ንዒቓ ኢድዩ ዘካይድዎ ፀረ ህዝቢ ምንቅስቓስ ኣብ ቅድሚኦም ተንቲና ነገረቶም። ርዝነት ሓሳብ ኣልጋነሽ ዝኸበዶም ሰራዊት ኢድዩ ብሓንቲ ጥይት ትመውት ስጋ ለበስ ሄዋን ኣይመሰለቶምን። “ፈራሕስያ ዓሰርተ በትሩ” ከምዝበሃል መጅሙዕ ጠያይቲ ኣብ መላእ ኣካላታ ነስኒሶም መስዋእታ ጋህዲ ገበርዎ። ብቑጠዐን ሕራነን ዝገረረ ደም ኣልጋነሽ ኣብ ዋልካ መሬት ሸራሮ ብኽብሪ ፈሰሰ። 21 መጋቢት 1969 ዓ/ም ከባቢ ሰዓት ሓሙሽተ ናይ ቀትሪ እታ ቖራፅ ተጋዳሊት ንመወዳእታ ግዘ ሒቕታ ሞት ኣስመዐት። እዚ ኣጋጣሚ እዚ ኣልጋነሽ ፈላመይቲ ስውእቲ ጓል ኣንስተይቲ ተጋዳሊት ህወሓት ንክትኾን ታሪኽ ሓርዩዋ። ታሪኽ ሰብ ሓርዩ ኣብነት መስዋእቲ ገይርዋ። ድምፂ መስዋእታ ኣብ መላእ ሃገር ንዝስማዕ ድምፂ ውፁዓት፣ ብፍላይ ደማ ድምፂ ናይተን ኣብ ምሒር ወፅዓ ዝወደቓ ደቂ ኣንስትዮ ፈላማይ ደሃይ ፍትሕን ማዕርነትን ኮይኑ ተጋወሐ። ቃልሲ ዝሓቶ ክቡር መስዋእትን ትርጉምን ንተጋደልትን ወየንትን ኣርእያ። ኣብ ሓንቲ ዓውደ ኲናት ምስኣ ዝወዓለ ውፃእ መዓት ወያናይ ኣረጋይ ነዚ ታሪኽ እንትዝክር ስቓይን ርዝነትን እቲ መስዋእቲ ኣብ ዓይነ ሕልናና ኮለል ኢሉ ክረአ ይዕድም።
ተዘክሮ ወየንቲ ኣድያቦ ኣብ ጨዓመስከበት
ተሓህት ንምጭፍላቕን ንተሓህት ረጊፆም ናብ ማእኸል ዓዲ ብምግስጋስ ስልጣኖም ክመልሱ ዝተሃንደዱ ሰራዊት ኢድዩ ኣብ መንጠብጠብ፣ ኣድመይትን ጨዓ መስከበትን ተሃድሶ ኣካየዱ።ኢድዩ ብዘበናዊ ኣፅዋርን በዝሒ ሰራዊትን ተፀንቢሉ ንተሓህት ከጥፍእ ተበጊሱ ከም ዘሎ ድማ መሪሕነት ተሓህት ነቲ ኩነታት ገምጊሙ ተዳለወ። ዋና ኣዛዚ ሰራዊት ተሓህት ተጋዳላይ ሙሴ፣ ሰራዊት ኢድዩ ብዝተጠናኸረ መልክዑ መፂኡ ስለዘሎ ክምከት ከም ዝግባእ ንሰራዊቱ ኣፍለጠ። ኣብታ ሓይሊ ህወሓት ወያናይ ኣረጋይ ሓዊሱ ብርክት ዝበሉ ወየንቲ ኣድያቦ ምስቲ ዕጡቕ ሓይሊ ተሰሊፎም መጥቃዕቲ ንምፍናው ተዳልዮም ኣለዉ። ኣብ ማእኸል ትግራይ ከባቢ ፃዕዳ ላኻ ዝነበሩ ተጋደልቲ እውን ናብ ከባቢ ሸራሮ ክምለሱ ብምግባር ሓይልታት ተሓህት ተኣኻኺበን ምስቲ ብኣሽሓት ዝቑፀር ዘበናዊ ኣፅዋር ዝዓጠቐ ፀረ-ህዝቢ ሰራዊት ኢድዩ ንምውጋእ ተዳለዋ።
ሰራዊት ኢድዩ ኣብ ማይ ኩሕሊ፣ መንጠብጠብን ጨዓመስከበትን ዓሪዶም እዮም ዝብል መፅናዕቲ ስለዝነበረ ክልተ ሓይልታት ተሓህት ኣብቶም ከባብታት ተፀጊዐን መጥቃዕተን ከጠናኽራ ተገብረ። ዝዓበየ ሓይሊ ኣብ ጨዓመስከበት ከም ዘሎ ስለዝተረጋገፀ ሓይልታት ተሓህት ናብ ጨዓ መስከበት ኣቕንዑ። ኣብ ኩጀት ጨዓ መስከበት ርክብ ሬድዮ ሒዙ ይከታተል ዝነበረ ተጋዳላይ ኣውዓሎም ብሰራዊት ኢድዩ ተኸቢቡ ንሕንጢጥ ብምምላጥ ናብ ኣባላቱ እንትሕወስ ውሑዳት ጀጋኑ ተጋደልቲ ህወሓት ነዚ ኣጋጣሚ እቲ ኲናት ንምጅማር ከም ናይ ደወል ምልክት ገይሮም ድፋዖም ኣፅንዑ። ወየንቲ ሸራሮን ኣድያቦን ነቶም ከባቢታት ኣፀቢቖም ስለዝፈልጥዎም ምስ መራሕቲ ሓይሊ ዓይነ ብርኪ ኮይኖም ነተን ቁልፊ ከባቢታት ንምሓዝ ዝከኣለሉ ኣንፈት ቀየሱ።
ኣብቲ ዳህሪ ፀሓይ ኣብ ጨዓ መስከበት መሬት ዘንቀጥቅጥ ኲናት ተጀመረ። ኣብ በረኻታት ኣሰገደ፣ ኣድያቦን ፅምብላን ሸፊቶም ዝነበሩን ደሓር ምስ ኢድዩ ዝዓጠቑን ዓሊሞም ተኮስቲ ኣብ ልዕሊ ተሓህት ጨሚቶም ክትኩሱ ጀመሩ። ወዲ ሃይለ ዝመርሓ ዝነበረ ሓይሊ ብየማንን ፀጋምን ፀቕጢ ኢድዩ በፂሕዋ ፈለኽ መበሊ ሰኣነት። ወዲ ሃይለ ነቲ ኩነታት ንምትዕርራይ ኣመራርሓ እናሃበ እንከሎ እንትስዋእ ፃድቃን ገብረትንሳኤን ዘርኡ በዛብህን ነቲ መሪሕነት ተቐቢሎም ምስቲ ሰራዊቶም ዘይመጣጠን ምስ ሽሾ ሰራዊት ኢድዩ ኲናት ቀፀሉ።ብኣውዓሎም እትምራሕ ሓይሊ ብወገና ብርክት ዝበሉ ወየንቲ ኣሰሊፋ ኣንፃር ዕስለ ሰራዊት ኢድዩ እናተዋግአት ኣብ ከቢድ ወጥሪ ኣተወት።
ሰራዊት ኢድዩ ሓይሎም እናተጠናኸረ ኸደ። እታ ብእኒ ፃድቃን እትምራሕ ሓይሊ ብየማንን ፀጋምን ንዝመፃ መጥቃዕቲ ምፅዋር እንትኣብያ ናይ ምክልኻል ስራሕ እናሰርሐት ኣብ ክባ ሰራዊት ኢድዩ ኣተወት። ኣብዚ ቅፅበት ብሙሴ ዝምራሕ ሰራዊት ካብ መንጠብጠብ ንጨዓመስከበት ኣትዩ ነታ ዝነበረት ሓይሊ ኣድሓና። ካብ ክባ ወፂኣ ድማ ተወዲባ ክተጥቅዕ ጀመረት።
ሰራዊት ተሓህት ብሓዱሽ ሓይልን ውዳበን ብዋና ኣዛዚ እቲ ሰራዊት ተጋዳላይ ሙሴ እናተመርሐ ኣብ ልዕሊ ኢድዩ ናይ ምክልኻልን ምጥቃዕንኲናት ከፈተ። ይኹን እምበር ሰራዊት ኢድዩ ብቐሊሉ ዝኽበስ ሓይሊ ኣይነበረን። ስለዝኾነ እቲ ኲናት ፃዕፀዐ። ብኽልቲኡ ወገን ህይወት ሰባት እናበልዐ ኸደ። ኣብቲ ቅፅበት ኣውዓሎም ሽም ዝርዝር መሪሕነት ኢድዩን ኣበይ ኮይኖም ነቲ ኲናት ይመርሕዎ ከም ዘለዉን ንሙሴ ሓበረሉ። ኣብዚ ኩነት ብዝተገበረ ምትዕርራይን ብዝነበረ ርሱን ወነን ሰራዊት ኢድዩ እናዘሓለ ብኣንፃሩ ጀግንነት ተጋደልቲ ተሓህት እናጎልሀ እንትኸይድ ተርኣየ። ድሕሪ ግዜ ውቅዒት ሓይልታት ህወሓት እናበርተዐ እንትኸይድ ሰራዊት ኢድዩ ብረቶም እናደርበዩ ክሃድሙ ጀመሩ። ኣብ መዓንጣኦም ኣትዩ ሓመዶም ዘውፀኦም ጅግና ተጋዳላይ ተወሓት ፋሕ ጭንግራሕ ኣበሎም። ኣብ ተጠባባቒ ሓይሊ ዝፀንሓ ከራቢትን ምልሻን ድማ ነቲ ዝነበረ ሓይሊ እናኸርተማ፣ ክማረኽን ቁሱልን ምውትን ክኸውንን ወያናይ ብፅሒተን ወሰዳ። እቲ ፈኸምታ ኩናት ናብ ሃልሃልታ ባርዕ ተቐይሩ። ሓይልታት ተሓህት ነቲ ርሱን ወነ ጨቢጠን ነቲ ኲናት ቀፀላሉ። ኣብቲ ዝተኻየደ ውዕዉዕ ኲናት መሪሕነት ኢድዩ ኣይነበሩን። ካብቶም ዝተማረኹ ይኹን ዝሞቱ ኣይተረኸቡን።
ሙሴ ኣሰላልፋ ሰራዊት ኢድዩ ኣፀቢቑ ተገንዚብዎ ኣሎ። እቶም ንሰራዊት ተሓህት ዝመርሑ መሪሕነት ምስ ሰራዊቶም ኮይኖም እንትዋደቑን እንትመርሑን ባላምባራስን ደጃዝማችን ነበር መራሕቲ ኢድዩ ግና ኣብ እንዳ ፀሃየ ዝተብሃለ ዓሙይቕ ቦታ ኾይኖም እዮም ዝዋግኡ ነይሮም። ዘይተረኸብሉ ምኽንያት እውን እተን እንዳ ደጃዝማች ፀሃየ ዘለዋ ሃዳሙ ኣፅሊለናሎም እየን። ተጋደልቲ ተሓህት ናብተን ህድሞታት ተፀጊዖም መጥቃዕቲ እንትፍንዉ ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ሰራዊት ኢድዩ ግና ከፀግዕዎም ኣይከኣሉን። ነቶም መራሕቲ ምድምሳስ ወይ ምቁፅፃር ኣገዳሲ ስለዝኾነ ሙሴ ገለ ተጋደልቲ ሒዙ ናብተን ሃዳሙ ክኸይድ ወሰነ። ሓየሎም፣ ኣውዓሎምን ንርአን ድማ ተቓወምዎም።
ሙሴ “እቲ ዝተበታተነ ሰራዊት ከም ብሓዱሽ ክውደብ ይኽእል እዩ፤ መሪሕነት ኢድዩ ድማ ከምልጡ ይኽእሉ እዮም” ዝብል ስግኣት ስለዘሕደረ ንገለ ተጋደልቲ ሒዙ ናብተን መሪሕነት ኢድዩ ዝዓረዱለን ሃዳሙ ክኸይድ ዳግም ሓተተ። ግን ሐዚ እውን ብብፆቱ ሓያል ተቓውሞ ገጠሞ። ሙሴ ነቲ ብብፆቱን ተጋዳላይ ሓየሎምን ዝቐረበሉ ተቓውሞ ጥሒሱ ሸውዓተ ተጋደልቲ ሒዙ ኸደ። ነቲ ኩነታት ዘፅንዑን ሓበሬታ ዝምግቡን ወየንቲ እውን ብቅድሚት ኣለዉ።
ሰራዊት ኢድዩ ንሙሴን ብፆቱን ብተኹሲ ተቐበልዎም። ሙሴ ብሬን ሒዙ ዓፀፋ መለሰሎም። ድሕሪ ውሱን ልውውጥ ቶኹሲ ምስ ሙሴ ዝነበረ ባህኣበሎም ተወጊኡ ወደቐ። ብዙሕ እንተይፀንሐ ድማ ተሰውአ። ብመስዋእቲ ባህኣበሎም ቁጠዐኡ ዝበርተዐ ሙሴ ብፅዑቕ ቶኽሲ ብሬን መሬት ዕንፅራር እንትገብራ ሰራዊት ኢድዩ ዓቕሎም ኣፅበበሎም። እቶም ቶከስትን ዓለምትን ኢና ዝብሉ ስራዊት ኢድዩ ብድንጋፀ ርእሶም ኣድነኑ። ነዛ ኣጋጣሚ ንምጥቃም ካልእ ሓይሊ ከይተጠናኸሩ ሓየሎም ዝሓዞም ተጋደልቲ ቡምቧ እናቶኮሱ ነቲ መሪሕነት ኢድዩ ዝዓረድሉ ቦታ ክድምስስዎ ሙሴ ኣዘዘ። ሓየሎምን ካልኦትን ነዚ መደብ ተቐቢሎም ድማ ፈፀምዎ።
ኣሕፈሮም ንኻልኦት ተጋደልቲ እናመርሐ ናብ ድፋዕ ኢድዩ ጠበቐ። ኣሕፈሮም ዝትኩሶ ዝነበረ ብሬን ንሰራዊት ኢድዩ ኣርዓዶም። ይኹን እምበር ብሬን ኣሕፈሮም ብቕፅበት ኣፅቀጠት። ኣሕፈሮም ተወጊኡ ተሰውአ። እኒ ሓየሎም ኣብ ድፋዕ ኢድዩ ክሳብ ዝበፅሑ ሙሴ ብሬን እናተኮሰ ከውሊ ኾኖም። ኣብቲ ከባቢ ዝነበረ ቆፎ ንህቢ ስለዝተወቕዐ ኣናህብ እናዘለሉ ንሰራዊት ኢድዩ ክናኸሱ ጀመሩ። ድሕሪ እዚ ሰራዊት ኢድዩ ብረቱ እናደርበየ ከምጋላባይ ፈረስ ሃደመ። እቶም ምስ ሓየሎም ኮይኖም ዝሃጅሙ ዝነበሩ ሸውዓተ ተጋደልቲ ኣብቲ ዓውደ ውግእ ብኽብሪ ተሰዊኦም ሓየሎም ጥራሕ ተረፈ። እቲ ኲናት ፈታንን ብዙሕ መስዋእቲ ዝተኸፈለሉን ኮነ።
ልዕሊ 700 ሰራዊት ኢድዩ ብሓይልታት ተሓህት ተረፍረፉ፣ 100 ኢዶም ሃቡ። ኣስታት 300 ብረት ተመንዘዐ፣ እቶም ዝተረፉ ሰራዊት ኢድዩ ባህሪሮም ተበታተኑ። እዮብ፣ ፋንታሁን፣ ሰመረ፣ ኣበበን ብርሃነ ሽውሽውን ዝተብሃሉ ተጋደልቲ ተሓህት ከምዝተሰውኡ ተረጋገፀ። ካልኦት ተጋደልቲ እውን መስዋእትን መውጋእትን ኣጋጠሞም። እቲ ኲናት ህድእ ዝበለ እዩ ዝመስል፣ መሪሕነት ኢድዩ ግና ኢዶም ኣይሃቡን። ዋላ እቶም መውጋእቲ ዘጋጠሞም እውን ኣብ ድፍዖም እዮም ኣፅቂጦም።
ኩሉ ከባቢ ጨዓመስከበት ብጨና ባሩድ ተዓፊኑእቲ ብተኹሳ ረሲኑ ዝነበረ መሬት ዝሕል እንትብል ኣብ ድፋዕ ዝተሸጐጡ መሪሕነት ኢደዩ “ሙሴ ባዕሉ ኢድኩም ሃቡ እንተዘይኢሉና ኢድና ኣይንህብን” ክብሉ ተሰምዑ። ስሕት ኢሉ ኳሕ! ተርኳሕ! ዝብል ድምፂ ጥይት ግና እኒሀ። ሙሴ ብሬኑ ኣቐሚጡ ሽጉጥ ኣዐሚሩ እናተንቀሳቐሰ ተዂሲ ጠጠው ክብል ንተጋደልቲ ኣዘዘ። እቶም ተጋደልቲ ትእዛዝ መራሒኦም ኣኽበሩ። ገለ ተጋደልቲ ግና ኣብቲ መሪሕነት ኢድዩ ዝዓረድሉ ብረቶም ብምዕማር ድፋዕ ሒዞም ኣለዉ፤ ሙሴ ተፀገዖም።
ሙሴ ናብኣቶም ከምዝቐረበ ዝፈለጡ ብፆቱ መሪሕነት ኢድዩ ሙሴ ባዕሉ ኢድኩም ሃቡ እንተይበሎም ኢዶም ከምዘይህቡ ምዝራቦም ንሙሴ ሓበርሉ። ሙሴ ናብቲ መሪሕነት ኢድዩ ዝተሓብእሉ እንዳ ኣድማሱ ፀሃየ ተፀገዐ። ተኹሲ ምሉእ ብምሉእ ዓሪፉ እዩ። ብዘይካ እቶም ኣብ ህድሞ ዝተሸጐጡ መሪሕነት ኢድዩ ካልእ ሰራዊት የለን። እቶም ንሰራዊት ተሓህት ናብቲ ህድሞ ምቕራብ ከሊኣምዎ ዝነበሩ ኣባላት ኢድዩ ተረፍሪፎም እዮም።
ሙሴ ኣብ ጥቓ እቲ መሪሕነት ኢድዩ ዝዓረደሉ ህድሞ ምስበፅሐ ሽጉጡ ኣዐሚሩ ነቶም መሪሕነት ኢዶም ንክህቡ ሓተተ። ብድሕሪ ሙሴ ሓንቲ ጋንታ ተሓህት ሓለዋ እናካየደት እያ። ድምፂ ሙሴ ዘድምፁ መሪሕነት ኢድዩ ኢዶም ንዓቐብ ገይሮም ሓደ ብሓደ ካብታ ህድሞ ወፁ። እኒ በዓል ኣድማሱ ፀሃየ፣ ገ/መስቀል ካሕሳይ፣ መብራህቱ ኣርዓዶም፣ ግዳይ ባሕሪ ሹምን ካልኦት ዓሰርተ ክልተ ቀንዲ መሪሕነትን ኢዶም ሃቡ።
ኣብዚ ኸምዚ ዓይነት ኩነት ድምፂ ጥይት ተሰምዐ፤ ሓንቲ ጥይት ኤም ዋን ኣብ ፀጋማይ ኢድ ሙሴ ዓረፈት። ነዚ ዝረኣዩ ተጋደልቲ መራሒኦም ስለዝተወግአ ኸበብዎ። እታ ጥይት ኤም ዋን ካብ ቀረባ ስለዝተሓንበበት ንኣዕፅምቲ ሙሴ ፈንፂሓ ኣተወት። ነዚ ስዒቡ መሪሕነት ኢድዩ ክሃድሙ ፈተኑ፤ ገለ ተጋደልቲ ምስ ሙሴ እንትቐርዩ ገሊኦም ድማ ነቶም ክሃድሙ ዝፈተኑ ተዅሲ ኸፈትሎም። ኣድማሱ ፀሃየን፣ ገ/መስቀል ካሕሳይ ጥራሕ እንትተሓዙ ካልኦት ኣምለጡ።
ካብ ፀጋማይ ኢድ ሙሴ ደም ወሓጀ። ኩሎም ተጋደልቲ ደንጊፆም ፈዘዙ። ኣጋር ሓኪም ለምለም ሰሑል ንሙሴ ንምሕካም ፀዓረት፣ ዋሕዚ ደም ሙሴ ግን ብቐሊሉ ጠጠው ክብል ኣይከኣለን። ደም ሙሴ ከም ጋሻ ውሕጅ ኣብ ዝጋልበሉ እዋን ሙሴ ብሰላሕታዊ ድምፀት፣ “እቲ ፀላኢ ዝደርበዩ ኣቑሑ ኣኻኸብዎ፣ ብረትኩም ብጥንቃቐ ሓዙ ሸለል ኣይትብሉ፣ እቶም ዝተሰውኡ ብፆት ቅበርዎም” ብምባል ተዛረቦም። ገለ ተጋደልቲ ነቲ ሙሴ ዘውረደሎም መደብ ንምፍፃም ተንቀሳቐሱ። መወዳእታ ዕፃ ኣመራርሓ ኢድዩ እንታይ ይኸውን? መውጋእቲ ኣዛዚ ሰራዊት ተሓህት ተጋዳላይ ሙሴ መወዳእታኡ እንታይ ኮነ? ኣብ ዓወት እቲ ኲናት ዘለዎ ፅልዋ ኸ ከመይ ይኸውን? ዝብል ብኣንደበት ወያናይ ኣረጋይ ተዘንትዩ ኣሎ። ኣብ ቀፃሊ ክፋል ክንምልሶ ኢና።
ፍልፍል፡- (ወያናይ ኣረጋይ ገብረመድህን፣ መፅሄት ወይን ሕታም ለካቲት 2000 ዓ/ም)


c: text/html

text:
ዝኸበርኩም ኣዳለውቲ መርበብ ኤሪ መድረኽ፥ ትማሊ ወተሃደራት ኢማራት ንህዝቢ ዓፈር የሳድድዎ ኣለዉ ዝብል ዜናኹም ምስኣንበብኩ እዛ ናይ የማነ ደርፊ ተራእያትኒ፥ ናባኹም እልእካ ኣለኹ። የማነ ባርያ ነቢይ ኢዩ እንተበልናዮ የምሕር ኢዩ። ‘ መኣዲ ገዛና ብጋኖት ክብላዕ፡ ህድሞና ጠፊኡ ናሃቶም ይውላዕ ‘ ኢሉዩ ደሪፉ እንጭዋ ግዳም ንኣንጭዋ ገዛ ምስኣሳደዶ። ግጥማን ድምጻን ኣተሓሒዘ እልእከልኩም ኣለኹ ሓደራ ቁሊሕ ክትብልዋ። ኣብረሃም ሰረቐ
ኣብ መሬት ክቦቁል ጽቡቅ ዕምባባታት
ዓበይትን ናእሽቱን ኣክራናት ጎበታት
ርኢካ ኣይጽገብን ናይ ሓጎስ ሳዓታት
ወደባት ከለኒ ምስ ክቡራት ዑንቀይ
ኣነ’ዶ ምሰኣንኩ ምስ’ዚ ኩሉ ሃብተይ
ዘይሃስስ ብርሃን ዘይድበን ጸሓይ
በብዓይነቱ እወ ኣእካል ካብ ስገም ስርናይ
ካብቲ ልምሉም መሬት ፈልፋሊ ጽሩይ ማይ
ምስ ለይሙን ብርቱካን ዘቢብ ዝቦቅሎ ወይኒ
ሰፊሕ ዓቢ መሬት ዘይጥመት ብዓይኒ
ወደባት ኣለዉና ኩቡር ዑንቂ እምኒ
ጸባ መዓር ወለላ ኣብ ቅድመይ እናተሓልበ
ሃብታም ኢዩ መሬተይ ዕንባባ ዝተጎልበበ
ኣነ’ዶ ምጠመኩ ጉድ እምበር ረኪበ
ብኣየር ብባሕሪ ብመሬት ኣቢሉ
ናብ ወጻኢ ሃገር ተሰዲዱ ኩሉ
ጸሞይ ኣሕዲሮምኒ ጨካናት ተኻሉ
ዘይውዳእ ሕልሚ ዘይወግሕ ለይቲ
ሓጋይ ብዘይ ጸሓይ ብዘይ ማይ ክረምቲ
ኣይሓርስ ኣይቁጥቁጥ ኩሉ ናብ ማእሰርቲ
መሬተይ ዘፍረዮ ሸዊት ናይ ግራተይ
በሲሎም ዝወጹ ማዕድን ወደባተይ
ጋኖት ይበልዑሉ ወደባት ናይ ዓደይ
ከም ሰብ ተፈጢረ ቦታ ተዋሂቡኒ
ሰሪሖም ዝናበሩ ዓይነ ብርኪ ኣለዉኒ
ግና ኣይኮነለይን መግዛእቲ መሪሩኒ
ጸሓይ ብርሃን ዓለም ሰላም ተፈልዩኒ
ሓጋይን ክረምትን ኩሉ ሓደ ኮይኑኒ
ኣይዘርእ ኣይዓጽድ ዕድል ሃዲሙኒ
ትርጉም ፈሓም ኮይኑ ረመጽ ሓሙኩሽቲ
ሓኪም ዘይክእሎ ሕማም ውሽጠ ውሽጢ
ስጋይ ወዲእዎ ኣትሪፉኒ ሰቲ
ብክያተይ ንብዓተይ ኣውያተይ ዘይስማዕ
መኣዲ ገዛና ብጋኖት ክብላዕ
ህድሞና ጠፊኡ ናሃቶም ይውላዕ
ዘይውዳእ ሕልሚ ዘይወግሕ ለይቲ
ሓጋይ ብዘይ ጸሓይ ብዘይ ማይ ክረምቲ
ኣይሓርስ ኣይቁጥቁጥ ኩሉ ናብ ማእሰርቲ
መሬተይ ዘፍረዮ ሰዊት ናይ ግራተይ
በሲሎም ዝወጹ ማዕድን ወደባተይ
ጋኖት ይበልዑሉ ወደባት ናይ ዓደይ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እዞም ኣርባዕተ እዋን ዝተመላለሱ ናይ ጣዕሳ ፎርም ዝመልኡ እንዳተባህሉ ንግዳዊ ትካላትን ካልእ ሓለፋታትን ክወሃቦም ዝጸንሐ ዜጋታት ብሙሉኦም ተለሊዮም ከምሰቦም ኣተሓሕዛ ክግበረሎም ዝብል መምርሒ ናብ ምምሕዳራት ተመሓላሊፉ ምህላዉ ዝገለጹ ምንጭታት ድሮ እቲ ትግባረ ብዙሕ ሓላፍ ዘላፍ ሳዕቤናት ከምዘኸተለ ሓቢሮም።
እዞም ብስግረ ዶብ ብሊብያን ሲናይን ሓሊፎም ናብ ሃገራት ኤውሮጳን ኣሜሪካን ካልእ ክፍለ ዓለማትን ዝኣተዉ ዜጋታት ንዝኸፍልዎ ገንዘብ ንምምጻው መንግስቲ ናይ ጣዕሳ መስርሕ ዝብል ኣገባብ ኣታተኣታትዩ ምንባሩ ዝፍለጥ ኮይኑ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ህዝቢ ግን ንምስሉይ ተግባራት ናይቶም ተመለስቲ ከይፈተዎ ምጽንሑ ይሕብሩ።
ኣብዚ እዋን እዚ በዚ ናይ ጣዕሳ ፎርምን ኣርባዕተ ግዜ ምምልላስን ዝብል ኣገባብን ንሃገር ዝኣተዉ ዜጋታት ኣብ ክፍሊ ኢሚግረሽን ዘይንጹር መልስን ይወሃቦም ከምዘሎ ውሑዳት ድማ ንወጻኢ ምምላስ ተከልኪሎም ምህላዎም ተሓቢሩ።
ኣብ ገለ ምምሕዳራት ነዚ ተዋሂቡ ዘሎ መምርሒ ከከም ዝጥዕመን ብምትግባር ካብ ገለ ሰባት ብርክት ዝበለ ብላዕ ይሓታ ምህላወን እውን ተፈሊጡ።
በዘይካ እዚ ዝኾነ ተጣይሱ ዝበሃል ሰብ ሒዝዎ ዘሎ ናይ መጣየሲ ካርድ ብዘየገድስ ናብ ኣሃድኡ ተመሊሱ መሰነይታ ደብዳበን መረጋገጺ ምጥያስን ከቕርብ ይሕተት ምህላዉ ተፈሊጡ። እዚ ሓድሽ ሕጊ እውን ኣብ ኣሰራርሓ ክፍሊ ኢሚግረሽን ዓቢ ሽግር ኣእትዩ ምህላዉ ተሓቢሩ።
ክፍሊ ኢሚግረሽን ብሰንኪ እዚ ኣብ ሰሙን ሰሙን ዝቐያየር መምርሒታት ምስራሕ ስኢና ዝብል ጥርዓናት የስምዑ ምህላዎም ተፈሊጡ። እቲ ንክፍሊ ኢሚግረሽን ኣመልኪቱ ዝወጽእ ሕግታት ብዙሕ እዋን እቶም ነቲ ሕጊ ዘውጽኡ ሓለፍቲ ከከም እቲ ንነብሶምን ወገኖምን ዝምችእ ከምዘውጽእዎ ይፍለጥ። ንኣብነት ካብ ሃገር ወጻኢ ክትከይድ ዝደለይዋ ጓል 6 ዓመት ቆልዓ እንተላ እቲ ልዕሊ 5 ዓመት ቆልዓ ንወጻኢ ኪኸይድ ኣይፍቀድን ዝብል ሕጊ ናብ ልዕሊ 7 ዓመት ቆልዓ ንወጻኢ ኪከይድ ኣይፍቀድን ዝብል ከምዝቕይርዎ ይፍለጥ።
ኣብ ናይ ኢሚግረሽን መስርሕ ብሪጋደር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ኮለነል ተስፋልደት፡ ኮለነል ወዲ ኣርባዕተ ብርክት ዝበለ ጉቦ ከምዝቕበሉን ፍሉይ ፍታሕ ብዝብል ምስምስ ብዙሓት ዝደልይዎም ሰባት ከምዘውጽኡን ይሕበር። ብሪጋደር ጀነራል ስምኦን ገብረድንግል ክሳብ 5 ሽሕ ዶላር ዝበጽሕ ጉቦ ብዝተራቐቐ መንገዲን ቆጸራታትን ከምዝቕበል እቶም ምንጭታት ሓቢሮም።
ብርክት ዝበሉ ሰባት ብዝተፈላለዩ ብልሓት ንደገ ይወጹሉ ኣብ ዘለዉሉ እዋን ክሳብ መጀር ጀነራላት ዝርከብዎም ሓለፍቲ ንወጻኢ ከይገሹ ተኸልኪሎም ምህላዎም ኣብ ዝሓለፈ ዜናታት ተሓቢሩ ምንባሩ ይዝከር።እቲ መምርሒ ምእጋድ መገሻ ሓለፍቲ ዝሓዘ ፋይል ብመንገዲ ኮለነል ተስፋልደት ናብ ኢሚግረሽን ከምዝተላእከ እቶም ምንጭታት ገሊጾም።


text:
80 ኢትዮጵያዊያን ዘይሕጋዊ ስደተኛታት ዝጸዓነት ንእሽተይ ጀልባ ኣብ ወሰን ባሕሪ ሰሜናዊ ሶማል ትማሊ ምሸት ከምዝተረኸበት ንርእሳ ሪፓብሊክ ሶማሊ ላንድ ኢላ ናይ እትጽውዕ ግዝኣት ሰበስልጣን ገሊጾም። እቶም ስደተኛታት ናብ ሃገራት ወሽመጥ ዓደን ንምስጋር ይፍትኑ ከምዝነበሩ እውን ተሓቢሩ’ሎ።
ዋና ኣመሓዳሪ ሶማሊናንድ ሳናግ ኣሕመድ ዓብዲ ፋላይ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ሓይልታት ባሕሪ ሶማሊላንድ ኣብ እዋን እቲ ጉዕዞ ብጥምየትን ጽምእ ማይን ዝሞቱ ሬሳታት ሓዊሱ 80 ሰባት ዝጸዓነት ጀልባ ከምዝረኸቡ ገሊጾም ኣለው።
ንሶም ብተወሳኺ ከምዚ ኢሎም።
‘ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ከምዝነገሩና ካብ ከተማ ቦሳሶ ምስ ዝተላዕሉ እታ ጀልባ ኣብ ማእከል ባሕሪ ተሰይራ።ኣብታ ጀልባ ሸውዓት ሬሳታት ረኺብና ኣለና።ካልኦት ሰለስተ ሰባት ድማ ካብ ባሕሪ ምስወጹ ሞይቶም።10 ደቂ ኣንስትዮ ሓዊሱ 72 ሰባት ኣብ ኢድና ኣለው።ኩነታቶም ሕማቕ እዩ። ‘
ነቶም ኢትዮጵያዊያን ስደተኛታት ብኮንትሮባንድ የስግሩዎም ነይሮም ዝተባሃሉ ሰለስተ ሶማሊያዊያን ኣብቲ እዋን ከምዝተትሓዙ ወሲኾም ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ኣብ ሶማል ዞባ ታሕተዋይ ሸበሌ ከተማ አፍጎይ ሚሊሻታት አልሸባብ ሎሚ ወጋሕታ ኣብ ሓደ ወታደራዊ መደበር መጥቓዕቲ ፈጺሞም ብዉሑዱ 12 ሰባት ምሟቶም ተገሊጹ።
ኣመሓዳሪ ዞባ ታሕተዋይ ሸበሌ ኢብራሂም አደን ዓሊ ናጃህ ንድምጺ ኣሜሪካ አብ ዝሃብዎ ቃል ሰራዊት ሶማል ነቲ መጥቓዕቲ ኣል-ሸባብ ሞት ብዘስዓበ ምላሽ መሊስዎ'ሎ ኢሎም።
እቶም ኣመሓዳሪ እቶም ሚሊሻታት ናብታ ከተማ ኣይኣተውን እቲ ሰራዊት ካብ መፈተሺ ኑቑጣ'ዩ መሊስዎም ክብሉ ከለው አል-ሸባብ ግን ኣፍጎይ ከተማ ኣትዩ ንወታሃደራዊ መደበር ድሕሪ ምቁጽጻር ኣጽዋራት መንዚዑ ከምዝወጸ ይገልጽ።
ብኻልእ ወገን ኣብ ውሽጢ ማህበረሰብ ስለያ ሶማል ዘሎ ድኽመት'ዩ ሚሊሻታት አል-ሸባብ አብ ሶማል መጥቓዕትታት ሽበራ ንኽፍጽሙ ኣኽኢልዎም ክብሉ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ስለላ ሶማል ነበር ዖማር ሱሌማን ዓሊ ንድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ሶማል ሓቢሮም።
ምሉእ ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ፣ ኣብ ፍርቂ ማራቶን ጃፓን፣
ሓድሽ ናይ’ቲ ውድድር ክብረ-ወሰን ኣመዝጊቡ።
ኤርትራዊ ኦሎምፒካዊ ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ፣ ብሰንበት 19 ግንቦት ኣብ ውድድር ፍርቂ ማራቶን ጊፉ ስየርዩ – ጃፓን፣ ሓድሽ ናይ’ቲ ውድድር ክብረ-ወሰን ኣመዝጊቡ።
ኣብዚ ሓያላት ኣትለታት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝተሳተፍዎ ሓያል ውድድር፣ ኣትለት ዘርእሰናይ ብ1 ሰዓትን 31 ካልኢትን ቀዳማይ ክወጽእ እንከሎ፣ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ተዓዋቲ ናይቲ ውድድር ዝነበረ ኬንያዊ ማርቲን ማታቲ ካልኣይ፣ ካልእ ኬንያዊ ጃኮብ ዋንጁኪ ድማ ሳልሳይ ብምውጻእ ውድድሮም ዛዚሞም።
እቲ ውድድር ካብ ቀዳሞት ደቓይቕ ብኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ክቕለስ ስለዝጀመረ፣ ካብ ፈለማኡ ሓያል ምንባሩ፣ ብዘርኣዮ ሓያል ናይ ውድድር መንፈስ ድማ ኣትለት ዘርእሰናይ ብማዕከናት ዜና ጃፓን ልዑል ኣድናቖት ከምዝረኸበ፣ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣመልኪቱ።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራውያን ተቓወምቲ፡ ጉዳይና ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ምዃኑ ወትሩ እነንጸባርቖ ዕላማና እዩ። ነዚ ዓብይ ጉዳይ፡ ምስቲ ቀንዲ ዋንኡ ህዝቢ ኤርትራ ኮይና ኣብ መዕርፎኡ ከነብጸሖ ከም እንደልን ናብኡ ዘብጽሕ ዓቕሚ ከም ዘለናን እውን ወትሩ እንጠቕሶን ከም ቀንዲ ዕላማና እንወስዶን እዩ። እዚ ከም ዘለዎ ኮይኑ፡ ነዚ ኣብ ምትግባር ብዙሓት ዘይሰዓርናዮም ብደሆታት ከም ዘለዉ ከኣ ደጋጊምና ንገልጽ። “ድሌትናን ዕላማናን ሓደ፡ ኣዋፍራና ከኣ በበይኑ” ምዃኑ ከኣ ናይ ዘይምዕዋትና ፍሩይ መግለጺ እዩ። ጸገምና ምርዳእ ጥራይ ዘይኮነ ናይ ጸገምና ጠንቂ እንታይ ምዃኑ ከም ዘይጠፍኣና’ውን ብዙሕ ግዜ ነመላኽት ኢና። ኣንጻር ሓደ ክውገድ ዝግበኦ ኣይኮነንዶ ንሕና ዓለም ዘለለየቶ ጸረ ህዝቢ ክትቃለስ እንከለኻ፡ ከምቲ ንቡር ቀንዲ ዕንቅፋት ክኾነካ ዝግበኦ ንሱ እቲ ኣንጻሩ ትቃሶ ዓመጸኛ እዩ። ካለኦት ባዕላውን ወድዓውን ጸገማት ኣይህልዉን ማለት ግና ኣይኮነን።
እዚ ጉዳይዚ ኣባና ክመጽእ እንከሎ ግና ፍልይ ዝበለ መልክዕ ምሓዙ ንግንዘብ። እቲ ኣንጻሩ ንቃለሶ ዘለና ዘይህዝባዊ ሓይሊ ብሰንኪ ኣሻዅ ባህርያቱ እንዳ ሓደረ ዝምንምን ዘሎ ብምዃኑ ቀንዲ ዓንቃፊና እዩ ኢልካ ምጥቃሱ የጸግም። ከም ውጽኢት ምድኻሙ ኣባና ዘንጸባርቕ ብርታዐ ግና ትሕቲ ክኾኖ ዝግበኦ እዩ። ንሕና ከኣ ነቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ባህግናን፡ ዓቕምናን ኣውሃሂድና ንቃለዓለም ዘይኮነስ ብልብን ብዘይቀያየር ቀጻልነትን “ጉዳይና ጉዳይ ህዝቢ” ምዃኑ ኣዕሚቑ` ክሰርጸና ዘይምኽኣሉ ከም ቀንዲ ጸገምና ኮይኑ ቀሪቡ ኣሎ። ብዙሓት ከም ዝብልዎ፡ “ምእንቲ ህዝቢ ዝተሰለፍኩ እየ” ምባልን ብተግባር ምእንቲ ህዝቢ ምውፋይን ይፈላለ እዩ። ኣብዚ ሕጂ ዘሎ ኩነታትና ናይ ብሓቂ ምእንቲ ህዝቢ ዝተሰለፈ ኮይና ክንበቅዕ ዝተርፈና ብዙሕ እዩ። ከም ሓቂ ናይ ምትግባሩ ውሱንነት እንተዘይኮይኑ፡ ናይ ብሓቂ ምእንቲ ህዝቢ ዝተሰለፈ ወገን ንምዃን ከነማለኦ ዝግበኣና እውን ኣይመጠፈኣናን። እቲ ጸገም ኣብ መንጎ ንውልቃውነትካ ወይ ጉጅላውነትካን ምዃንን ንባህጊ ህዝቢ ምዃንን ዘሎ ናይ ኣተሓሳስባን ምድብላቕ ዝፈጠሮ እዩ።
ምእንቲ ህዝቢ ዝተወፈየ ዘተኣማምን ሓይሊ ንምዃን፡ ክኽፈል ካብ ዝግበኦ ክቡር ዋጋ ንጸቢብ ድሌትካ ብናይ ህዝቢ ድሌትን ባህግን ከም ዝግዛእ ክትገብሮ ምብቃዕ መሰረታዊ’ እዩ። ዝተፈላለዩ ጸበብቲ ዝንባሌታትካ ውሒጥካ ናይ ብሓቂ “ኣነ ንህዝበይ’የ” ኣብ ክንዲ ምባል፡ ክልተ፡ ሰለስተ ዝንባሌታትን ኣተሓሳስባታትን እንዳቛሰኻ ምኻድ ኣየዕውትን እዩ። በቲ ሓደ ወገን “ኣነ ንህዝበይ” ዝብል ጭረሖ ሒዝካ በቲ ሓደ ወገን ድማ፡ ንሃይማኖታዊ፡ ንብሄራዊ፡ ንቋንቋውን ንቦታውን ጸቢብነታት ብውዱብ ይኹን ብዘይውዱብ መልክዕ ልዕሊ ጉዳይ ህዝቢ ክትሰርዕ ምፍታን ውጽኢቱ ኣብ ዘለኻዮ ዕንክሊልን ደውታት እዩ። ምናልባት እውን ካብኡ ንታሕቲ ሻታሕታሕ ምባል ይኸውን።
ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ናይ ኣተሓሳስባ ብዙሕነት፡ ነየናይ ወሲድካ ነየና ትገድፍ፡ ነየናይ ኣደይብካ ነየናይ ተውርድ፡ ኮታ ነየናይ ተቐቢልካ ነየናይ ትነጽግ ክትውስን’ሞ ውሳነኻ ከኣ ርትዓዊ ክኸውን ኣተሓሳስባታትን ተረኽቦታትን ምግምጋምን ምምዛንን ኣገዳሲ እዩ። ናይ ብሓቂ ኣገዳሲ ዝኸውን ከኣ ሚዛንካ ኣብ ርትዓውነት ዝተመስረተ ኮይኑ ናይ ውጽኢ’ቲ ገምጋምካ ምእዙዝን ቅዩድን ክትከውን እንከለኻ እዩ። እዚ ዘይምግባር ከኣ ኣዝዩ ግጉይ እዩ። ከምቲ ግጉይ መንገዲ ናብቲ ዝሓሰብካዮ ዘይወስድን ካብ ናይ ህዝቢ ውክልና’ውን ዘውጽእ። ካብዚ ሓሊፉ፡ ብኒሕ፡ ብህልኽ፡ ብሓንሳብ ካብ ጀመርኩዎ ንድሕሪት ኣይምለስን ተሰንዲሕካ ንዝረአን ዝድህሰስን ክዉን ሓቂ “ይረኣየኒ የለን” ዝዓይነቱ መንገዲ ምምራጽ ቦታኻ ከምቲ ኣፍካ ዝደርፎ ወገን ህዝቢ ዘይኮነስ ኣብቲ ኣንጻሩ ዘሎ ኩርናዕ እዩ ዝኸውን። ካብዚ ናይ “ዓይኒ የብለይ ስኒ የብለይ” ኣካይዳ ወጺእካ ብግብሪ ጉዳይ ህዝቢ ዘቐድም ርትዓዊ መንገዲ ክትሓዝ ተወፋይነት ዝሓትት እዩ። ተወፋይነት ኣብ ዓውዲ ውግእ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ሃለዋት ንባዕላውነት ኣወጊዱ ጉዳይ ህዝቢ ዘቐድም ኣተሓሳስባ ምሓዝ እውን ውፉይነት እዩ። ኣብዚ ዝዕወቱ ከኣ ጀጋኑ እዮም። ብእንጻሩ፡ “ንውልቃዊ ወይ ጉጅላዊ ድሌተይን ጸቢብ ስምዒተይን ዘየንጸባርቕ እንተኾይኑ፡ ዋላ ጉዳይ ህዝቢ ይኹን ይጠንጠን” ምባል ከኣ ናይ ስሰዐ መግለጺ እዩ። ስሰዐ ኣብ ንዋይ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ኣተሓሳስባ’ውን ይረአ እዩ።
ኣብ ክንዲ ቅኑዕ ህዝባዊ ኣተሓሳስባ ምሓዝ ጸቢብ ህርፋንካ ከተርዊ ምምራጽ ነቲ ዓወቱ ዘይተርፍ ባህጊ ህዝቢ ተገደደስ የደናጎዮ እምበር ጠጠው ከብሉ ኣይክእልን። ጉዳያት ብናይ ገዛእ ርእሶም ናይ ምቕጻል ባህሪ ስለ ዘለዎም። ቅኑዕ ናይ ህዝቢ ሕቶ ኣብ ሓደ እዋን ክዕወት ናይ ግድን እዩ። እቲ ዘይቅኑዕን ዘየስርሕን ክነሱ “ቅኑዕ እዩ” ኢልካ ትምድረሉ ከኣ ናይ ግዜ ጉዳይ ደኣ ይኸውን እምበር ብኣሉታ ምምዝጋቡ ናይ ግድን እዩ። እቲ ንሓደ ተረኽቦ፡ ኮነ ኢሉ ብናይ ህዝቢ ድሌት ኣጐልቢቡ፡ ንጸቢብነቱ ሓሸውየ ክጻወት ዝፍትን ኣካል ከኣ ብውሕዱ ብሕልንኡ ክውቀስ ምዃኑ ዘይተርፍ እዩ። ህዝቢ’ውን “ንዓኻ ኣሚነ ነዓይ ኣብ ዘይውክል መስርሕ ተስፋ ኣንቢረ መዋጸኦ ከይደሊ ዘሪዕካኒ ጸኒሕካ” ዝብለሉ መድረኽ ከም ዝመጽእ ምዝንጋዕ ኣይግባእን።


text:
ንኽንፈላልዮም’ኮ ሓርበተና – መንዩ መንግስቲ ዞባታት? መንዩ’ኸ ባይቶ ዞባ? – ኩሎም ለበዋታት የሕልፉ- ግን ንመን?
ብተወልደብርሃን ገብረ
ብመሰረት ናይ 4 መጋቢት ፈነወ ዜና ኢሪ-ቲቪ ዞባ ባይቶ ደቡብ ኣብ ትሕቲ “ምዕቃብ ባህሪያዊ ጸጋታትና እምነ-ኩርናዕ ምዕባሌና” ዝብል ቴማ መበል 16 ስሩዕ ኣኼቡኡ ብ2 መጋቢት 2017 ኣሰላሲሉ ይባሃል ኣሎ።
ከም ፈነወ ኢሪ-ቲቪ እንተ ዳኣ ኾይኑ መም/ወልዳይ ገብረ (ኣቦ መንበር ባይቶ) “ምምሕያሽ ደረጃ መነባብሮ ኣብ ማሕበራውን ቁጠባውን ህዝቢ ኣብ ዝግበሩ ለውጥታት ዝምርኮስ ምዃኑ ጠቂሱ ብኹለን ኣካላት መንግስትን ግንባርን ዝተዓሙ ንጥፈታት እወታውን ኣሉታውን ሸነኻቶም ተለሊዩ ንዝበለጸ ዕዮ ብዝድርኹ ብውህደት ክስራሓሎም ኣዘኻኺሩ” ይብል።
ንመን’ዩ ዘዘኻኽር ዘሎ መም/ወልዳይ? ንዞባዊ መንግስቲ ዞባ ደቡብ ወይስ ንመንግስቲ ኤርትራ? ቀጺሉ – ኣማሓዳሪ ዞባ ደቡብ ኣቶ ኤፍሬም ገ/ክርስቶስ ኣብ ዘስመዖ ቃል ይብል ጋዜጠኛ ሳምሶን ሃይለ “ትግባረን ውጥንን መንግስቲ ንምርግጋጽ ጠለባት ህዝቢ ንምምላእን ተራን ኣበርክቶን ኣካላት ባይቶ ወሳኒ ምዃኑ ጠቂሱ ኣብ በበይኑ ከባብታት ዝተዋደዱ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ቀጻልነቶም ክዋሓስን ከም ኡውን ግብሪ መንግስቲ ኣብ ጊዚኡ ንምእካብ መምርሕታት መንግስቲ ብግቡእ ንኽትግበሩን ኩለን ኣካላት መንግስቲ ብውህደት ክሰርሓሉ ኣተሓሳሲቡ” ይብል። ናይ ኣቶ ኤፍሬም “ተራን ኣበርክቶን ኣካላት ባይቶ ወሳኒ ምዃኑ” ዝብል ሓረግ እንተ ሪኢና ተራ ምምሕዳር ዞባ ካላኣይ ወይ ትሕቲኡ ዝኸይድ ተራ ኢዩ ዘሎዎ ማለት ኢዩ። ባይቶ ሓጋግን ተቖጻጻርን’ምበር ፈጻሚ ወይ ኣተግባሪ ኣይኮነን። ባይቶ ንምምሕዳር ዞባን ንመንግስትን ለበዋ ዘማሓላልፍ እንተ ኾይኑ ምምሕዳር ዞባ ካኣ ንባይቶ ዝላቦ እንተ ኾይኑ መንግስቲ ዳኣ መን ኢዩ?
መም/ወዳይ ይብል “ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ኣገልግሎታት ጥዕናን ትምህርትን ከምኡ’ውን ኣብ ምዕቃብ ባህሪያዊ ጸጋታት ዝተሳላሰሉ መደባት ኣንፈት ብሩህ መጻኢ” ምዃኖም ጠቂሱ “ኣብ ገለ ከባቢታት ብልዑል ወጻኢታት ዝተሃንጹ ፕሮጀክትታት ማይ ብሰንኪ ሸለልትነትን ጉድለት ምሕደራን ኣገልግሎቶም ከምቲ ዝድለ ስለ ዘይኮነ ኣቓልቦ ክግበረሎም ከም ዝግባእ ኣስሚሩሉ” ኢዩ ዝባሃል ዘሎ። ብኣንጻሩ ኣቶ ኤፍሬም “ተራን ኣበርክቶን ኣካላት ባይቶ ወሳኒ” ኢዩ ይብለና ኣሎ። ብኻልእ ኣባሃሃላ መም/ወልዳይ ብሰንኪ ሸለልትነትን ጉድለት ምምሕዳርን ፕሮጀክትታት ማይ ግቡእ ኣገልግሎታት ይህቡ የለውን ይብል ኣሎ። መም/ወልዳይ ኣይተጋገየን። ኣቶ ኤፍሬም ግን ወሳኒ ተራ ክትጻወቱ ዝነበረኩም ንስኹም ባይቶ ስለ ዝኾንኩም ብሰንኪ ናትኩም ጉድለት ኢዩ ይብል። መም/ወልዳይ “ኣብ ገለ ከባቢታት” ክብል ዝጠቐሶ ነጥቢ ምስቲ ናይ ጥሪ ቃለ-መሕትት ፕረዚደንት ኢሳያስ ብዝተወሰን ደረጃ ኣማሓይሹ ኢዩ ኣቅሪቡዎ። ምኽንያቱ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኩሉ ከም ዝዓነወ ኢዩ ሓቢሩና። መም/ወዳይ ከም ሰብ ኣዚዩ በሊሕን ስነ-ምግባር ዘሎዎን ሰብ ኢዩ። ስለዚ ብኸምዚ ደረጃ እንተ ኣቕረቦ ንኹሎም ኣብቲ ዓውዲ ዘሎዉ ተስፋ ንዘይ ምቑራጽ ይመስለኒ።
ስለምንታይ እዞም ናይ ማይ ኣገልግሎታት ካብ ጥቕሚ ወጻኢ ይኾኑ ኣሎዉ መልሱ ግሉጽን ቀጥታውን ኢዩ። ብሸለልትነትን ጉድለት ምምሕዳራት ጥራሕ ግን ኣይመስለንን። እንታይ’ዳኣ ኣማሓደርትን ዝምልከቶም ጨንፈራት ምኒስትሪታትን ባጀት ይኹን መለዋወጢ ኣቑሑት ስለ ዘይብሎም ኢዩ። ሃብቲ ሃገር ኣብ ኢድ ሓደ ሰልፊ ኣብ ዝወደቐሉ ኩነታት ብዛዕባ ባጀት መንግስቲ ኣልዒልካ ምዝራብ ትርጉም ስለ ዘይብሉ ንግዚኡ ንሕለፎ።
ብዘይካ’ዚ ንኣገዳስነት ባህሪያዊ ጸጋታት ኣመልኪቱ መም/ወልዳይ ኢሉዎ ዝተባህለ “ህዝቢ ን ኣገዳስነት ባህሪያዊ ጸጋታት ብግቡእ ተገንዚቡ ካብ ዕንወት ንምክልኻል ከካይዶ ዝጸንሐ ንጥፈታት ብዝተጸንዐን ብዝተወደበን ኣገባብ ክስራሓሉ ኣተሓሳሲቡ” ዝብል ኢዩ። ግርም። ህዝቢ ግቡኡ ይገብር ኣሎ። እቶም ግቡኣቶም ዘይገብሩ ዘሎዉ ግን እቶም መንግስታዊ ስልጣንን ሓላፍነትን ዘሎዎም ኢዮም እቲ መልእኽቲ ባይቶ። ነዚ’ኸ ባይቶ ዞባ’ዲዩ ተሓታቲ? ከም ኣባሃሃላ ኣቶ ኤፍሬም እወ ባይቶ ኢዩ ተሓታቲ። – “ዘመነ ግሪምቢጥ ማይ ንዓቐብ” ዝመስል ምምሕዳር ኤርትራ።
ኣብ ኩሎም ኣኼባታት እንተላይ ኣብ ኣኼባ ባይቶ ዝቐርብ ዛዕባ ጉዳይ ስነ-ምግባር መንእሰያት ኢዩ። እዞም መንእሰያት እንዳ ተባሃሉ ዝጥቀሱ መንእሰያት ዘይኮኑ ህጻናት ኢዮም። ምኽንያቱ እቶም ሎሚ 11 ክፍሊ ወዲኦም ተባሂሎም ናይ 12 ክፍሊ ትምህርቶም ንምክትታት ናብ ሳው ዝወርዱ ዘሎዉ ንገዛእ ርእሶም ኣብ ትሕቲ 18 ክሊ ዕድመ ዘሎዉ ኢዩም። ትሕቲ 18 ዓመት ዘሎዉ ዜጋታት ካኣ ህጻናት እምበር መንእሰያት ኣይኮኑን። ዜና ኢሪ-ቲቪ ከም ዝበሎ “ኣባላት ባይቶ ድማ ኣብ ዝቐረበ ገንጋም ድሕሪ ዘካየድዎ ዘተ ቆልዑን መንእሰያትን እሩም ስነ-ምግባርን ኣካዳሚያዊ ብቕዓትን ንክህልዎም ወለዲ ንዝለዓለ ምስፋን ጸጥታትን ርግኣትን ንምሕያል ምስ ፖሊስ ዘሎዎም ምትሕብባር ክሕይል፡ ኣብ ምሕያል ኣብያተ-ትምህርቲ ድማ ስታፌአን ከዓዝዝ ዝብሉ ለበዋታት ኣቕሪቦም” ይብል። መቸስ ባይቶ ዞባታት እንታይ ኣርእስቲ ወይ ኣጀንዳ የልዕል ናቱ ስራሕ ኣይኮነን። ኣጀንዳ ዝሰርዑ ካለኦት ስለ ዝኾኑ። ንህጻናት ከም መንእሰያት ንመንእሰያት ካኣ ከም ህጻናት እንዳ ሓዋወስካ ምቕራብ ግን ልሙድ ታክቲክ ናይ ምቁጽጻር ኢዩ። እዚ ጥራሕ ኣይኮነን። ንኹሉ ጉድለታትን ሸለልትነትን ኣካላት መንግስቲ ንወለዲ፡ ንህጻናትን መንእሰያትን ምሽካም ልሙድ ፖለቲካ ኤርትራ ኢዩ።
ንምጥቕላል ዝኣክል “መንዩ መንግስቲ ዞባታት? መንዩ’ኸ ባይቶ ዞባ?” ኩሎም ለበዋታት የሕልፉ- ግን ንመን? መን’ዩ መንግስቲ? መንዩ’ኸ ባይቶ። ሓላፍነታት ባይቶታትን መንግስትን ንጹር ኣብ ዘይኮነሉ ወቕቲ መንግስቲ ኣሎ ኢልካ ክትዛረብ ይከኣ’ዶ?
ወዳሓንኩም!


text:
ንናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኮንግረስ ብዛዕባ ዝቐረበ ረቂቕ ሕጊ መልሲ ዝሃቡ ወሃቢ ቃል ጉዳያት ኮሚኒኬሽን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኣሜሪካ ዘሎ ርክብ ኣብ ፅኑዕ መሰረት ጠጠው ዝበለ እዩ፤ገለ ውልቀ ኣባላት ኮንግረስ ዝተፈላየ መርገፂ ክሕዙ ይኽእሉ እዮም ኢሎም።
ዴሞክራሲ ካብ ዝኾነ ቦታ ዝውሃብ ኣይኮነን ዝበሉ ኣብ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ዳይረክተር ጉዳያት ህዝብን ሚዲያን ኣቶ መሓመድ ሰይድ መንግስቲ ኢትዮጵያ ናይ ዜጋታቱ ሰብኣዊ መሰላት ዘኽብር ንዜጋታቱ ካብዘለዎ ሓላፍነትን ተገዳስነትን እዩ ኢሎም።
ዝተፈፀሙ ምጥሓሳት ሰብኣዊ መሰላት ብገለልተኛ ወገናት ንኽፃረ ዝቐርብ ንዘሎ ፃውዒት መንግስቲ ብገለልተኛ ኣካል ዘፃሪዮ ብፀቕጢ ወይ ናይ ወፃኢ ተፅዕኖ በፂሑዎ ንዕኡ ብምምብርካኽ ከይኮነስ ነቲ ህዝቢ ማእኸል ስለገብር፣ንዝህቢ ሓላፍነት ስለዝስምዖን ብልዕልነት ሕጊ እውን ስለዝኣመንን ንባዕሉ ክብል ዝገብሮ እዩ ኢሎም።
ኣብ መጀመሪያ እዚ ሰሙን እዚ ኣብ ጉዳያት ወፃኢ ኮንግረስ ዩናይትድ ስቴትስ ንኡስ ቀዋሚ ኪሚቴ ጉዳይ ኣፍሪካ HR 2016 ተባሂሉ ዝፅዋዕ ረቂቕ ሕጊ ምውፅኡ ይዝከር።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክ ኣል።


text:
ትማሊ አብ ዝተካየደ መበል 5ይ ክትዕ ሪፓብሊካን ተወዳደርቲ ንፕረዝደንት አሜሪካ፡ ሃገራዊ ጸጥታን ፓሊሲ ወጻኢ ጉዳያት ቀንዲ መከራከሪ ኣርእስትታት’ዮም ኔይሮም።
እዚ ዝኾነሉ ዋና ምክንያት አብ ጽባሕ መጥቓዕቲ ግብረ-ሽበራ አብ ዝተፈላለዩ ክፍልታት ዓለም ካብ ህዝቢ ዝተአከበ ርእይቶ ኣተኩሮ ህዝቢ አሜሪካ አብ ጉዳይ ጸጥታ ዝለዓለ ምኳኑ ብምምልካቱ’ዩ።
ድሕሪ ግብረ-ሽበራዊ መጥቓዕትታት ፓሪስን ካሊፎርንያን ንመጀመርያ ጊዜ ዝተካየደ ክትዕ ሪፓብሊካን ተወዳደርቲ ንፕረዝደንት አሜሪካ ነቲ አብ ህዝቢ ኣሜሪካ ዝጸንሐ ትኩረት ጸጥታ አሓዲስዎ’ዩ።
በዓል ጸጋ ረፓብሊካን ተወዳዳሪ ዶላንድ ትራፕ አብዚ ናይ ትማሊ ክትዕ አብቲ አኸራኻሪ ኮይኑ ዝጸንሓ ንኣሜሪካዊያን ዘይኾኑ ኣመንቲ እስልምና ናብ ኣሜሪካ ከይኣትው ክክልከሉ አለዎም ዝብል ውጥኑ ብፍላይ ድማ ነቲ ካብ አመሓዳሪ ክፍለ-ግዝአት ፍሎሪዳ ነበር ጄብ ቡሽ ንዝመጸሉ ዝነበረ ቅልጡፍ ግብረ-መልሲ አብ ምኽልካል’ዩ ተጸሚዱ ኔይሩ።
‘ ብዛዕባ ሃይማኖት ኣይኮናን ንዛረብ ዘለና ዘዛርብ ዘሎ ጉዳይ ጸጥታ’ዩ። ሃገርና ካብ ቁጽጽር ወጻኢ’ያ ዘላ' ዝበሉ ዶላንድ ትራፕ 'እዚ ውጥን ካብ ተከተልቲ እስልምና ዝነብርሉ ክፋል ዓለም ዝንጽለና’ዩ ኣድላይ ምስ ዝከውን አብቲ አንጻር ዳዕሽ ዝካየድ ቃልሲ ምትሕብባር ከድልይ ይኸውን። ዶላንድ ንዋዛ ጽቡቕ’ዩ እንተኾነ ግን ከም ተወዳዳሪ ንምርጫ ፕረዝደንትን ከም ፕረዝደንትን ግን ሕንፍሽፍስ ዝበለ’ዩ' ዝብል ግብረ መልሲ'ዮም ሂቦም መወዳድርቶም ጄብ ቡሽ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ጠዉቑ።


text:
መንግስቲ ኤርትራ ሓድሽ ወረቐት ባጤራ ናቕፋ ካብ ዝዝርግሕ እነሆ ልዕሊ መንፈቕ ሓሊፉ ኣሎ። ከምቲ ሽዑ ብክኢላታት ስነቁጠባ ግምት ዝተገብረሉን ዝተተንተነን ድማ እቲ ምቕያር ወረቐት ዕላምኡ ንህዝቢ ምንብርካኽ ሙኻኑ ንህዝቢ ኤርትራ ዘበርከቶ ነገር እንተሎ ድማ ዝያዳ ድኽነት፥ ዝያዳ ሕሰም፥ ዝያዳ ተስፋ ሙቕራጽ ጥራይ ኢዩ።
ብዙሓት ክኢላታት እቲ ስጉምቲ ምስ ቁጠባዊን ፊናንሳውን ፖሊሲታትን ብምትእስሳር ከምቲ ልሙድ ተግባራት ናይ መንግስቲ ኤርትራ ብሰንኪ ክኢላታት ዘይምምኻር እተገበረ ግጉይ ስትራቴጂ ጌሮም ክወስድዎ ጸኒሖም ኣለዉ።
የግዳስ እቲ ዕላማ ካብ ቁጠባዊ ንላዕሊ ናይ ጸጥታዊ ቁጽጽር ተልእኾን ህዝቢ ብደቂቕ ናይ ምምምላኽ ዕላማን ሒዙ ዝነቐለ ኢዩ። ስለዚ ድማ እቲ ቁጠባዊ ክፋሉ እዚዩ ንእሽቶ እቲ ህዝቢ በቲ ዝደቐቐ መዓልታዊ ህይወቱ ሓኒቕካ ምሓዙ ድማ ዝዓበየ ክፋሉ ሙኻኑ ምግንዛብ ዝግባእ
1. ድሕረ ባይታ
ኣብ 1997 ባጤራ ናቕፋ ክእወጅ ከሎ መንግስቲ ኤርትራ ክልተ ቢልዮን ጥራይ ኢዩ ተሓቲሙ። እቲ ኣብ እዋን ሕጽኖት ናጽነት ኤርትራ ዝተሓተመ ገንዘብ ኣብ ሃዋህው ናይቲ ሽዑ ተስፋ ዝነበሮ ቑጠባዊ ኩነታት ስለዝተዘርገሐ ድማ እኹል ታርፍ ኮይኑ ቁጠባ ኤርትራ ብ8% እንዳዓበየ ንምቕጻል ተበጊሱ።
ካብ 1998 ክሳብ 2000 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጲያን ዝተኻየደ ትርጉም ዘይነበሮ ሃዚል ውግእ ንቁጠባ ኤርትራ ብኣሉታ ከምዝጸለዎ ርዱእ ኢዩ፤ ምኽንያቱ ጸጋታት ዝዞቁቕን ዝመጺን እምበር ትሕዝቶ ዝውስኽ ኩናት ስለዘየልቦ። ኮይኑ ድማ ኣብዚ ዝተጠቐሰ እዋን ሓይሊ ባጤራ ናቕፋ በቲ ኩናትን ሳዕቤናቱን ርኡይ ማህሰይቲ ወሪድዎ።
2. እቲ ካልኣይን ዝሑልን ኩናት
ኣብ ልዕሊ ባጤራ ኤርትራ ካልኣይ ዝሑል ኩናት ዝኣወጀ ግን መንግስቲ ኤርትራ ባዕሉ ኢዩ። ድሕሪ ምብቓዕ ኩናት ምስ ኢትዮጲያ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ገዛእ ህዝቡ፥ ብፍላይ ድማ ኣብ ልዕሊ እቲ ኣፍራዩ ዓቕሙን ኣውፋሪ ሓይሉን ናይ ምጽጻይ ውግእ ስለዝኣወጀ ቁጠባ ኤርትራ ከንቆልቁል፥ ሰሪሑ ዝኣቱ ሓይሊ ክሰኣን፥ ስራሕ ብዓቢኡ ክጠፍእ፥ ነጋዶን ኣውፈርትን ከም ቀንዲ ጸላእቲ ክፍረዱ ጀሚሮም። ከም ኩሎም ናይ እዋን ዝሑል ኩናት ቁጠባታት ድማ ናይ ኤርትራ ቁጠባዊ ቁመና ንዕብራንን ዝሕታለን፥ ንዘይሕጋዊ ኣሰራርሓን ግዱድ ሕግታትን ተቓሊዑ።
እዚ ውሽጣዊ ግዝኣት ግዳማዊ ሸርሕታት ስለዝተወሰኾ ድማ ልክዕ ከምቲ ኣብ ዚምባብወ ዘጋጠመ ኩነት ናቕፋ ናብ ትርጉም ዘይብሉ ወረቐት ኪቕየር ጀሚሩ። ማዕረ ማዕረዚ ባዕሉ መንግስቲ ኤርትራ፥ ኣብ ሱዳን ኣብ ዝገብሮ ዘይሕጋዊ ተግባራት እንተላይ ንግዲ ደቂ ሰባት ቢልዮናት ናቕፋ ስለዝመጸወ፥ ናቕፋ ብፍላይ ድማ ናይ 100 ወረቐት ካብ ዕዳጋታት ብዓቢኡ ውን ካብ መሬት ኤርትራ ክስወር ጀሚሩ። ብኣንጻሩ ትምዩን ወረቐት ናቕፋ ንዕዳጋታት ኤርትራ ብፍላይ ድማ ነቲ ብሕግታት ኤርትራ ዘይኮነስ ብሕግታት ሱዳንን ኮንትሮባንዳን ዝመሓደር ዕዳጋታት ተሰነይ ክጎብእ ተራእዩ።ሻቡ ድማ ነጋዶ ኤርትራ ብኣዘዝቲ ሰራዊት ዘመሓድርዎም ከም ቃንጥሻ ዓሶ ቦቒሎም ዝሓድሩ ሚልዮነራት’ ተተኪኦም።
እቲ ንክኢላታት ስነቁጠባ ኣባሪሩ ንነብሱ ናይ ፊናንስን ቁጠባን ክኢላ ዝኣወጀ ጉጅለ መንግስቲ ኤርትራ፥ ነዚ ጌጋታት ብኸመይ ክእረም ይኽእል ዝብል ሓሳብ ኣንቂሉ ሰብ ሞያ ኣኪቡ ንሓሳብ ክንዲ ዝዕድም፤ ባዕሉ ዝገደደ ስጉምታት ብምውሳን ኣብ 2006 ደሓር ድማ 2010 ኣብ ሱዳን ልዕሊ 18 ቢልዮን ተወሳኺ ባጤራ ብምሕታም ሚዛን ናቕፋ ናብ ደረጃ ክንቲት ኣውሪድዎ፤ በዚ ድማ መጠን ሸርፊ ክሳብ 1 ዶላር ናብ 55 ናቕፋ ዓሪጉ።
3. ግዜ ኣሕጺርካ ገንዘብ ህዝቢ ንምዝማት ዝተጠጀአ ውዲት
መንግስቲ ኤርትራ እዚ መስርሕ ዝፈጠሮ ሃጓፍ ንምሽፋን ሕጂውን ክኢላታት ዓዲሙ እንታይ ንግበር ኢሉ ኣብ ክንዲ ዝመክር ኣብ ዕጽው ውሻጠ ብኣጻብዕቲ ሓንቲ ኢድ ዝቕጸሩ ‘ሓቅኻ እዚኣ ድማ ተኣምር ሓሳብ’ ጥራይ ኢሎም ዘዳምቑ ሰባት ጸንቢሩ ሃንደበት ብምስጢር ምቕያር ባጤራ ናቕፋ ክትግበር ወሲኑ።
እቲ ኣዋጅ ብጽበት እዋን ኣብ ወርሕን ክልተ ሰሙንን ክትግበር ፡ ልዕሊ 20 ሽሕ ናቕፋ ኣብ ዝኾነሉ እዋን ድማ ጸቢብ መሕንቖታት ክግበረሉ ፡ ከምኡውን ወጻእተኛታት ውልቀሰባትን ትካላትን መረጋገጺ ሕጋውነት ዝውንንዎ ናቕፋ ከቕርቡ ዝብል መምርሒ ዝሓዘ ስለዝነበረ ድማ መንግስቲ ኤርትራ ብኻልእ ሜላ ክእክቦ ዝኽእል ዝነበረ ጥቓ 45 ሚእታዊት ናይቲ ጠቕላላ ገንዘብ ልክዕ ንሙኻን 11 ቢልዮን ናቕፋ ጠፊኡ ኣሎ።
4. ጉዳይ መሻርኽቲ ነጋዶ ደቂ ሰብ – ግጭት ኣብ ምምቕቓል ድሕሪ ስርቂ
ካብዚ ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ህጣሙ ጠፊኡ ዘሎ 40% ገንዘብ እቲ 5 ቢልዮን ምስቶም መንግስቲ ኤርትራ ካብ ኣስመራ ክሳብ ሲናይ ኣብ ዝዝርጋሕ ዕዳጋታት ሰባት ክሸጡ ዘዋፈሮም ነጋዶ ደቂ ኣዳም ኢዩ ተሓቢኡ ጸኒሑ። ኮይኑ ድማ እቲ ባጤራ ምስተቐየረ ኣመሓዳሪ ዞባ ከሰላ ዝመርሖ ልኡኽ ናብ ኣስመራ ብምኻድ ‘እዚ ካብቲ ብሓባር ዝሰራሕናዮ ዕዮ ንግዲ ሰባትን ኮንትሮባንዳን ዝተረኸበ ገንዘብና ብኸመይ ምቕያር ትኸልኡና’ ዝብል ሕቶ ዝሓዘ መልእኽቲ ሒዙ ናብ ኤርትራ ደድሕሪ ምቕያር ወረቐት ባጤራ ናቕፋ ዑደት ኣካየደ።
እቲ ልኡኽ ምስ ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍን ናይ መንግስቲ ኤርትራ ሚኒስተር ንግድን ኢንዳስትሪን ከምኡውን ናይ ስራሓት ኮንትሮባንዳ ሓላፊን እኳ እንተተራኸበ፤ ፍረ ዘለዎ መልሲ ግን ክረክብ ኣይከኣለን። ኮይኑ ድማ ኣብ ኤርትራ ን10 መዓልታት ንፕረሲደንት ኤርትራ ንምርካብ ድሕሪ ምጽባይ ፕረሲደንት ኤርትራ ኣብ ዞባታት ገይሹ ከምዘሎን ክረኽብዎ ከምዘይክእሉን የግዳስ ምስኦም ዘሎ 5 ቢልዮን ከረክቡ ኣምሳይኡ ድማ ካብቲ ሓድሽ ባጤራ ሓደ ቢልዮን ጥራይ ክወሃቡ ሙኻኖም ከምዝተሓበሮም ተገሊጹሎም።
5. መንፈቕ ድሕሪ ምቕያር እንታይ ፈረየ
ልዕሊ መንፈቕ ድሕሪ ምቕያር ናቕፋ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ገዲዱ እምበር ኣይተመሓየሸን። ቀዳማይን ቀንዲን ጉዳይ መንግስቲ ንህዝቢ ‘ወላ ነቲ ናትካ ገንዘብ ውን እንተኾነ ኣነየ ከም መቑነን ሰራዊት ኣብ ወርሒ ሓንሳብ ዝዕድለካ’ ስለዝበሎ ህዝቢ ወናኒ ህይወቱ ከምዘይኮነ ፈሊጡስ ኣብ ኤርትራ ምንባር ደጊም ዘይከኣል ሙኻኑ ኣረጋጊጹ ኣሎ።
እዚ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ናብ ደሞዝተኛ ቀይሩ ዘሎ ስርዓተ ፊናንስ፤ ህዝቢ ካብ ናይ ባዕሉ ገንዘብ ብመንግስቲ ናብ ዝኽፈል ሰራሕተኛ መንግስቲ ከምዝቕየር ጌርዎ እሎ። በዚ ተግባራት ድማ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ እቲ ዝጸንሐ ስነኣእሙራኣዊ ምትፍናን ህዝብን መንግስትን፤ ኣካላዊ ድኽነትን ሕሰምን ህዝቢ ከምዝገንን ኮይኑ ኣሎ።
ሎሚ ኣብ ኤርትራ ህዝቢ ካብ ሓደ መስርዕ ናብ ካልእ መስርዕ ኢዩ ክዘውር ዝውዕል። ስድራ ቤት ንግሆ ተሲኣ እቲ ሓደ ናብ ናይ ባንክ ሪጋ፥ እቲ ካልእ ናብ ናይ ላምባ ሪጋ፥ እቲ ህጻን ናብ ናይ ባኒ ሪጋ፥ እታ ተረፍ ሕሳስ ልደ ድማ ናብ ናይ ማይ ሪጋ ክዋፈሩ ኣለዎም።
6. እቲ ዕላማ ህዝቢ ኣጥሚኻን ገሪፍካን ምንብርካኽ ኢዩ
ብመሰረቱ ዕላማ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ህዝቢ እንተስ ብስእነት ማይ፤ እንተስ ብስእነት ባኒ፤ እንተስ ብግፋ፤ እንተስ ብምፍራስ ኣባይቲ፤ እንተስ ብምህጋር መሬት ቅሳነት ስኢኑ ማዓልታዊ ህይወቱ በዚ ጭንቀት ተወሪሩ ካልእ ናይ ተቓውሞ ወይ ዘይዕግበት ስምዒት ክሳብ ዘማዕብል ዘዛኒ ግዜ ክወሃቦ የብሉን ዝብል ሜላ ኢዩ ዝኽተል። ስለዚ እዩ ድማ ህዝቢ ገዛእ ገንዘቡ ጌሩ ውራዩ ከየሕልፍ ናብ ምምሕዳር ከይዱ 3 ሽሕ ንኽራይ ቬሎ፤ 2 ሽሕ ንባንድ ሙዚቃ፤ 4 ሽሕ ንብዕራይ፤ 2 ሽሕ ንበርበረን ድልኽን ወዘት ክብል ከምዝውዕል ዝገብሮ።
ናብዚ ኩነት ዝድርኽ ዘሉ ጉዳይ ስእነት ጸጋታት ኣይኮነን። ንመንግስቲ ኤርትራ እቲ ሜላ ህዝቢ ብመዓልታዊ ህይወቱ ኣእምሩኡን ቀልቡን ኣብ ትሕቲ ምሉእ ምቁጽጻር መሓውራት መንግስቲ ኣእቲኻ ዝኾነ ካብ እቲ መንግስቲ ዝነድፎ መስመር ምዩቕ ዝብል ሓይሊ ከምዘይፍጠር ክፍጠር ምግባር ኢዩ።
ብልክዕ ድማ ዝኾነ ተቓውሞ ዝመስል ሓይሊ ክፍጠር ኣጸጋሚ ኣብ ምግባሩ ዕዙዝ ተራ ኣለዎ፥ ምኽንያቱ ከምቲ ኣብ ሓደ ምንቅስቓስ ኣእዳውን ኣእጋርን ካብ ዘሎ ናይ ኣእላፍ ሰባት ሰልፊ ሓደ ወይ ክልተ ንበይኖም ኣእዳዎም ወይ ኣእጋሮም ዘንቀሳቕሱ ዘለዉ ሰባት መዝሕቕካ ንምውጻእ ቀሊል ዝገብሮ፥ ምንቅስቓስ ገንዘብ ብጸቢብ ምቁጽጻር በይኑ ካብቲ ስሩዕ ምንቅስቓስ ወስ ንዝበለ ነቒስካ ንምውጻእ ዝሕግዞ ናይ ሃገራዊ ድሕነት ስትራቴጂ መንግስቲ ኤርትራ ኢዩ።
7. ምቁጽጻር ገንዘብ ኣካል መሓውር ስለያን ድሕነትን
ኣህዛብ ብገንዘብ ምቁጽጻር ክሳብ ክንደይ ኣድማዒ ሙኻኑ ኣብቲ ድሕሪ ግብረሽበራዊ መጥቓዕታት 11 መስከረም ዝተገበረ ዓለማዊ ውህደት ኣብ ምቁጽጻር ፊናንሳዊ ምንቅስቓስ ግብረሽበራውያን ተራእዩ ኢዩ። ንመንግስቲ ኤርትራ እውን እቲ ዕላማ ተመሳሳሊ ኢዩ፤ ቁጠባዊን ፊናንሳውን ሕቶ ዘይኮነስ ሕቶ ጸጥታዊ ምቁጽጻርን ምምላኽ ህዝብታትን። እቲ ፍልልይ ኣብ ዕላማ ኢዩ ኣብቲ ቀዳማይ ንምቁጽጻር ሽበራ ኣብዚን ዳሕረዋይን ከ ንምፍጣር ሽበራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘንቀለ ተግባራት ስለዝኾነ።
ብብዙሓት ግሩሃት ምቕያር ባጤራ ነቶም ደቂ ሰባት ኣሰጋጊሮም ዝሃብተሙ ንምርካብ ዝተገብረ ሃንደበታዊ መጥቓዕቲ ኢዩ ዝብል መንግስቲ ናይ ዝለኣኾም ሰባት መግለጺ ይድገም ኢዩ። ከምኡ ነይሩ እንተዝከውን እቲ ዕላማ ልዕሊ ኩሉ ኣብ ውሽጢን ወጻእን ዘሎ ህዝቢ ሓንጎፋይ ኢሉ ምተቐበሎ። ኣብ ወጻኢ ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ሲናይ ጂሆ ተታሒዞም ህይወቶም ኣብ ሓደጋ ናይ ዝወደቕ ሕጂ ተዘይከፈልኩም ክንቀትሎም ኢና ክንሓርዶም ኢና እንዳተባህሉ ዝተጭውዩ ኣዝማድ ንምድሓን ኣእላፍ ዶላራት ከፊሎም ኢዮም።
እቲ ዝኽፈል ኣእላፍ ዶላራት ዝቕበል ሰብ ሓንሳብ ኣብ ባሕቲ መስከረም ክጸንሓካ ኢዩ፥ ሓንሳብ ኣብ ካምቦቦሎ ማእከላይ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ ክጸንሓካ ኢዩ፥ ሓንሳብ ንበዓልቲ ቤቱ ንሓላፊ ወይዘሮ እከሊት ኢልካ በዛ ቑጽሪ ደዊልካ ሕተት እሞ ሃባ፥ ሓንሳብ ኣብ ቤት ጽሕፈት ምክትታል ዶባት ኬድካ ክፈሎ፥ ሓንሳብ ኣብ ሜድያን ሆቴል ኦፐረይተር ናይ ጀነራል ኩስቶ ክጸንሓካ ኢዩ ዝተባህሉ ውሑዳት ስለዘይኮኑ ዋና ናይቲ መሸጣ ሰብን ናውቲ ኣካላትን ባዕሉ መንግስቲ ሙኻኑ ህዝቢ ኣጸቢቑ ይፈልጥ ኢዩ።
ነቶም ሰብ ዘስግሩ ሒዞሞ ዘለዉ ንምሓዝ ሃገራዊ ባጤራ ምቕያር የድሊ ዝብል መጎት ከም ባጫ እንተዘይኰይኑ ካልእ ክሕሰብ ኣይክእልን። ካብ ኤርትራ ሰባት ዘሰጋግርን ካብ ከሰላ ክሳብ ሊብያን ሲናይን ዝሸይጥ ብህግደፍ ዝምእከል ምትእስሳር ዘይሕጋዊ ንግዲ ናብ ውልቃዊ ሕሳባት ሒደት ኣብ ስልጣን ዘለዉ ውልቀሰባት ኣማኢት ሚልዮናት ዶላር ኣታዊ ይገብር ምህላዉ ዝጠፍኦ የለን።
ዝኾነ ምኽንያት ይንበሮ ብዘየገድስ ምቕያር ባጤራ ንረብሓ ህዝቢ እንተዝኸውን ውን ህዝቢ ኣብ እቲ ዝቐደመ ኣይምነኸሰን። ብነብሱ ህዝቢ ሓዳግ ስለዝኾነ ናብ ህይወቱ መድሃበ። ሓለንጊ ምቕያር ናቕፋ ግን መሊሱ ድኽነት ናብ ከብዱ ከምዝኣቱ ዝዓለመ ካልእ ገጽ ናይቲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኣዊጅዎ ዘሎ ኩናት ኢዩ።
8. እቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝብሎ ቁጠባዊ ምጉት ውን ብመጠኑ ሓቅነት ኣለዎ ።
መንግስቲ ኤርትራ ሓደ ካብ ዘቕረቦም ምኽንያታት ህዝቢ ባንካዊ ኣገልግሎት ስለዘይጥቀምን ገንዘቡ ኣብ ቤቱ ስለዝዕቅቦን ዑደት ናቕፋ ዛሕቲሉ ገለ ክፋሉ ብፍላይ ድማ ናይ 100 ኖት ተሰዊሩ ዝብል ኢዩ። ብዙሓት ንናቕፋ ብምትምያን ክህብትሙ ዝደልዩ ወገናት ገንዘቦም ናብ ባንክ ከቕርብዎ ስለዘይክእሉ እቲ ዝተምየንዎ ናቕፋ ከይሰርሕ ምእንቲ፡ ከምኡውን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ዝተረኽበ ኣታዊ ሕጋዊ መሲሉ ክትሓዝ ዝግበር ኣገባባት ስለዝበዝሐ፡ ነዚ ንምቍጽጻር ምቕያር ባጤራ ኣድልዩ ውን ተባሂሉ ነይሩ። ሃብታማት ነጋዶ ኣብ ገዝኦም ኣቐሚጦሞ ዘለዉ ብዙሕ ዘይሕጋዊ ጥቕሉል ባጤራ ኣብ ዕዳጋ ሕጽረት ገንዘብ ስለዝፈጥር፡ ንዓታቶም ንምቍጽጻር ዝብልውን ይውሰኾ።
እዚ ኣበሃህላ ብኸፊል ሓቅነት ዘለዎ ኢዩ ይኹን ግን ጠንቁ ባዕሉ እቲ ዝኸስስ ዘሎ ወገን ኢዩ፥ ምኽንያቱ መሰረት ናይ ባንክታትን ዓማዊልን እምነት ኢዩ፥ ህዝቢ ድማ ኣብቲ ኣብ ገዛእ ህይወቱ ኣትዩ ዕድሉን ዕድል ወለዶታትን ዝወሰደ ስርዓት፥ በብእዋኑ ተኣዊጆም ብዘይሓድሩ ሕግታት ዘመሓድር፥ ኣብ እዋን ጸገም ናይ ህዝቢ ቦንድ መንዚዑ ዘይመልስ፥ ሰባት ሓሪሶም ዝዓጸድዎ እኽሊ ክግዕትዎ ዲዩ ዘለዎም ክለውስዎ ዝእዝዝ፤ ህዝቢ ጨቖቕ ኢሉ ገዛ ክሰርሕ ትም ኢሉ ክርኢ ጸኒሑ ድሕሪ ዓመታት ብዶዘር ጌሩ ዘፍርስን ከምኡ ብምግባሩ ደስታ ዝስመዖን ሳዲስት መንግስቲ እምነት ህዝቢ ክህልዎ ኣይክእልን።
9. መሰረት ዝምድና ባንክታትን ህዝብን እምነት ኢዩ
ከምቲ ክሰርቀኒ ዝረኣኽዎስ ክመልሰለይ ነይኣምኖ ዝበሃል ድማ ህዝቢ ነቲ መዓልቲ ክዕምጾን ክግብቶን ዝውዕል ስርዓት ኣሚኑ ገንዘቡ ከረክቦ ኣይመርጽን።
ኣብ ሃገራት ሳልሳይ ዓለም ፡ ብፍላይ ከኣ ካብ ቅዋም ወጻኢ ብመዓልታዊ ቐጨውጨው ውልቀመለኽቲ ኣብ ዝመሓደራ ሃገራት፡ ገንዘብ ኣብ ባንክታት ምቕማጥ ብብዙሕ መኽንያታት ኣጸጋሚ’ዩ።
ሓደ ኻብቶም ህዝቢ ኣብ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራት ባንክታት ዘይመርጸሉ መኽንያት ባንክታት ብመሰረቱ ኣብ ውሑዳት ከተማታት ጥራይ ዝርከቡ ምዃኖም’ዩ። እቲ ባንክታት ይትረፍ ንመላእ ህዝቢ ሓደ ሃገር ከገልግል፡ እቶም ኣብ ከተማታት ዝርከቡ ሒደት ተጠቀምቲውን ብኣሸጋሪ መስርሓትን ብልዑል ምብኻን ግዜን ሓሊፎም ይጥቀሙሉ።
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ፍሹል ምሕደራ ዘለወን ሃገራት፡ መንግስታት ኣብ ባንክ ዘይተቐመጠ ብዙሕ ገንዘብ ዘይሕጋዊ’ዩ ክብሉ ኽስምዑ ኸለዉ’ዩ ዘይሕጋዊ መግለጺ ኽበሃል ዝግብኦ። ዘይሕጋውነት ናይዚ መግለጺ ተቓዊሙ ደው ዘብል ኣካል ኣብ ዘይብሉ ሃገር፡ መንግስቲ ስልጣኑ ብዘይግቡእ ተጠቒሙ ብዘይሕጋዊ መሰረት ዘሕለፎ ኣዋጅ፡ ንህዝቢ መቕጽዒ ይጥቀመሉ።
10. ነጋዳይ ኣብ መዝገበ ቃላት መግስቲ ኤርትራ ገበኘኛ ኢዩ ዝቕጸር
ኣብ ኤርትራ ነዚ ተኸሲቱ ዘሎ ቁጠባዊ ዝሕታለ ዘጋድዶ፡ ህዝቢ ካብ ምስራሕ ካብ ዝኽልከል 16 ዓመታት ኣሕሊፉ ምህላዉ ኢዩ።ቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ በይኑ ኣብ ዝውንኖ ዘሎ ቑጠባ፡ ሰብ ሒደት ጥሪት ምስዝረከቡ ብጥርጣረ ይርኣዩ።
ብዙሓት ነጋዶ ኣብ ጠመተ ቐታሊ ጨናፍር ህግደፍ ንኸይኣቱ ሃብቱን ንበረቱን ክሓብእ’ዩ ዝግደድ። 100 ዶላር ኣመሪካ ብ5500 ናቕፋ ኣብ ዝሽረፈሉ ቑጠባ፡ ንትካላትን ውልቀሰባትን ኣብ ሰሙን ትሕቲ 1200 ናቕፋ ካብ ገንዘቦም ጥራይ ክጥቀሙሉ ዝእዝዝ ኣዋጅን ኣሰራርሓን፡ ንብዙሓት ሰብ ሕሳብ ገንዘቦም ብዘይዕንቅፋት መንግስቲ ክሰርሑሉ ምእንቲ ኣብ ቤቶም ከቐምጥዎ ተገዲዶም።
ዓመት ቅድሚ ምቅያር ወረቐት ባጤራ ዝተኣወጀ ካልእ ኣዋጅ ኰነ ተባሂሉ ነዚ ዝሰዓበ ኣዋጅ ዝያዳ ማህሰይቲ ንኸውርድ ዝተዳለወ ይመስል። ሰብ ሕሳብ በቲ ኣዋጅ ተደፋፊኦም ገንዘቦም ብውልቂ እናቐመጡ፡ ነቲ ናይ ባንክ ዝቐደመ ሕሳቦም ሸለል ክብልዎ ምስጀመሩ፡ እቲ ዳሕረዋይ ሓድሽ ኣዋጅ ነቲ ዘዋህለልዎ ብዝቕባበ ዝዅመር ባጤራ ናብ ባንክ ከቕርብዎ ዝፈጥረሎም ስክፍታ ርዱእ’ዩ።
ልዕሊ 20 ሽሕ ንዘዋህለለ ሰብ ንግዳዊ ምንጩ ምሕታት፡ ኣብቲ ብመደብ ኣብ ዝፈረሰ ቑጠባ ተቓሊሱ ዝናበር አሎ ህዝቢ መቕጻዕቲ ምውራድ’ዩ ቀንዲ ዕላምኡ። በቲ መንግስቲ ኤርትራ ዝሓንጸጾ ኣገባብ ኣብ ድኽነት ኣትዩ ንሓድሕዱ ኽባላዕ ዝተደልየ ህዝቢ ኤርትራ፡ በብመዓልቱ ፍሉይ መገዲ ስራሕ ረኺቡ እናተበላሓተ ብህይወት ክቕጽል ይኽእል ኣሎ።
ናብ ዝተፈላለየ ኹርንዓት ዓለም ዝተሰደዱ ዜጋታት ኣብ ናብራ ቤተሰቦምን መቕርቦምን ለውጢ ንምምጻእ ዝከኣኣሎም መጠን ገንዘብ ናብ ሃገር ይሰዱ። ጸጸኒሑ ዝቀያየር ፋይናንሳዊ ፖሊሲ ዘረብረቦም፡ ናይ ዓመታት ድኻሞም እናኣባኸነ ዘአፍገዶም ነጋዶ ገንዘቦም ባዕሎም ጥራይ ኣብ ዝፈልጥዎ ቦታ ከቐምጥዎ መሪጾም።
እቲ ኣዋጅ፡ ነቶም ካብ 2001 ኣትሒዙ ንሓፋሽ ተስፋ ከቝርጽ ዘውጽእ ዝነበረ ኣዋጃት ናይ ስራሕ ሕልናኦም ከየዳኸሙ ዝሰርሑ ሰባት ቀዳማይ ዕላማ ጌሩ ዝቐጽዕ’ዩ።
ድሕሪ’ቶም ተባላሒቶም ዘጥረዩን ቤተሰቦም ዝኣለዩን፡ ንመደብ ስደት ህግደፍ ዘበርዓኑን ዜጋታት ዝስዕቡ እቶም ካብ ደገ ገንዘብ ተላኢኹሎም ዝናበሩ ስድራቤታት ዝዕልም’ዩ። ኣብ ነዊሕ እዋን ካብቲ ካብ ወጽኢ ዝተላእከሎም ገንዘብ ቈጢቦም ዘዋህለሉ ስድራቤታት ነቲ ዘዋህለልዎ ገንዘብ ናብ ባንክ ከቕርብዎ ኣይክእሉን’ዮም።
እቲ ብቁጠባዊ ጉዳያት ህግደፍ ዝካየድ ጸሊም ዕዳጋ ሸርፍን ሓዋላን፡ ኣብ ቤትፍርዲ ከም ሕጋዊ ኣገባብ ንምቕራቡ ከምዘይከኣል ስለዝፈለጠ ድማ ፡ ሰባት ኣብ ቤቶም ዘቐመጥዎ ኣማኢት ሚልዮናት ናቕፋ ባዶ ክኸውን ኮነ ኢሉ ኢዩ ተዋዲዱ።
11. ህዝቢ ነንሕድሕዶ ዝበሃሃለሉ ናይ ባዕሉ ኣዋጅ ኣዊጁ ኣሎ
መሰረታውያን መዓልታዊ ጠለባት ንምርካብ ኣሸጋሪ ኣብ ዝዀነሉ ሃገር ኣታዊታት ውልቀሰባትን ትካላትን በቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጅለ ዝደልዮ ኣሳልጦ ምሽንካር ዝዕላምኡ ኣገባብ እንተሓሊፎም ክትግበር ስለዘይክእሉ፡ ህዝቢ ካብ ትእዛዛት’ቲ ፍሹል መንግስቲ ወጻኢ ኣብ ንሓድሕዱ ዝሰማምዓሉ ኣገባብ እናተኸተለ’ዩ ክሰርሕ ጀሚሩ ኣሎ።
ከም ኩሉ ብሓይሊ ዘስገድዶ ተግባራት ነቲ ብቁጠባዊ ሕግታትን ዓለማዊ ፊናንሳዊ ተዋስቦታትን ዝውሰን መጠን ሸርፊ ውን ከይተረፈ ብኣዋጅን ሓይልን ክውስኖ ኢዩ ሃቂኑ። ንስለ ኩርዓት ጥራይ ሓደ ዶላር ዳርጋ 10 ናቕፋ ስለምባል ድማ ኣብ ባይታን ትሕቲ መሬትን ዘሎ ክውንነት ካልእ ክንሱ ብማእሰርትን መጭወይትን ነዚ ውሳነ ክትግብር ጽዒሩ። ብግዝኣት ዝረግእ መጠን ስለዘየ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ግንቦት እቲ መጠን ናብ 36 ተመሊሱ ወሪሑ።
ኣብዚ መዳይ እዚ ዝተቐየረ ነገር የለን፥ ዝተቐየሩ እንተለዉ እቶም ንዶላር ዝእክብዎ ዘለዉ ሰባት ኢዮም። ዘይ ከም ቀደም ሎሚ ዶላር ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ናይ ምውፋርን ምእካብን ስራሕ እቲ ዝበዝሐ ክፋሉ ብበዓልቲ ቤት ሓደ ላዕለዋይ ሓላፊ ህግደፍን፤ በዓልቲ ቤት ሓደ ጀነራልን ብዝዋፈሩ ሰባት ኢዩ ዝእከብ ዘሎ።
መደምደምታ
ህዝቢ ኤርትራ ልዑል መጠን ናይቲ ህዝቢ ኣዋህሊሉ ብውልቁ ዘቐመጦ ቢልዮናት ናቕፋ፡ ናቕፋ ዝቕየረላ ሰሙን ክትሓልፍን፡ እቲ ገንዘብ ባዶ ክኸውንን’ዩ ወሲኑ። በዚ ድማ ክሳዕ ኣብ ኤርትራ ፍትሓዊ መንግስቲ ተተኺሉ ዝባኸነ ገንዘብ ዋጋኡ ዝምለስ፡ ኣብ ቁጠባ ብመጠን’ቲ ዘይተለወጠ ገንዘብ ዝቕባበ ብምፍጣር፡ ጻዕሪ ኣብ ደገን ኣብ ውሽጥን ኰይኖም ብምስራሕ ዘዋህለሉ ዜጋታት ብኸንቱ ተጓሒፉ ኣሎ።
እቲ ብኣፋራራሒ ሓረጋት ተፈቲሉ ዝተፈነወ ኣዋጅ ኣብ ህዝቢ ዘሎ ገንዘብ ኣባኺኑ፡ በይኑ ጎብለል ኰይኑ ንቕጽል ዘኽእሎ’ዩ። እቲ ህዝቢ ዝርእዮ ኣካይዳ’ቲ ስርዓትን ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ እዋን ህይወቱ ንኽሕሉ ክኸስር ኢዩ መሪጽ።
እዚ ብጸቢብ ኣብ ዘሕልፉ ኣሉታዊ ትርጉማት ተተኺሉ ዝወጸ ኣዋጅ፡ ንመላእ ህዝቢ ከም ገበነኛ ኸምዝርዕድ ንምግባር፡ ንገዚፍ ክፋል ቁጠባ ሃገር ናብ ተራ ወረቐት ለዊጡ ህዝብን ሃገርን ዝሃሲ ኲናት ኢዩ ከፊቱ።
ዓብላልነት’ቲ ምሕላፍ ሰሙናት ዘይኰነ፡ ምሕላፍ ዓሰርተታት ዓመታት ከምዘይምልከቶ ዝኣምን ዘሎ ጉጅለ ብምውህላል ገንዘብን ሓይልን ጥራይ ዘይኰነ፡ ንሓይልን ገንዘብን ሓፋሽ ብምድኻም ዝረኽቦ መላኽነትን ዕግበትን ልዑል ስለዝዀነ’ዩ ነዚ ኣዋጅ ኣውጺእዎ ዘሎ። መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸፈቶ ኲናት ቅድሚ ሃብቲ ንህይወት ሰባት ስለዝተጻረረ በዚ ጉዳይ’ዚ ዝግረም ብዙሕ የለን።
እንተዀነ ግና ህዝቢ ኤርትራ ንመንግስቲ ኤርትራ ድሕር’ዚ ዓማጺ ኣዋጅ’ዚ ኣንዊሑ ኣብ ስልጣን ክጸንሕ እንተተፈቒድሉ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣዋጃትን መኽንያታትን ኣተራኢሱ ብጻዕሩ ዘጥረዮ ገንዘብ መንጢሉ ምስኣጥመዮ፡ ብኸብዱ ዝግዛእ ባርያን፡ ኣብ ባህ ዝበሎ ዝቐትሎ መጽዓኛን ዝዀነሉ ዛዛሚ መድረኽ ክስዕብ ምዃኑ ርኡይ’ዩ።


text:
ሰንበት ዘኖላዊ
ታሕሣሥ 22 2010 ዓ.ም. (12/31/2017)
መዝሙር፡ ኖላዊ ዘመጽአ ውስተ ዓለም…
ንባባት፡ ዕብ. 13:16-ፍ፥ 1ጴጥ 2፡21-ፍ፥ ግ.ሓ. 15፡13-21፥ ዮሓ 10:1-21።
ምስባክ፡ ኖላዊሆ ለእስራኤል አጽምእ፥
ዘይሬእዮሙ ከመ አባግዐ ዮሴፍ፥
ዘይነብር ላዕለ ኪሩቤል አስተርአየ።
ትርጉም፡ “ኦ ጓሳ እስራኤል ጽን በለና
አታ ንህዝብኻ ንደቂ ዮሴፍ ከም መጓሰ እትመርሓና፥
አታ አብ ልዕሊ ኪሩቤል እትቕመጥ ተገለጽ።”
ካብ ታሕሣሥ 1-26 ዘሎ ዘመነ ስብከት ይብሃል። ምኽንያቱ ነብያት ናይ ጎይታ ብሥጋ ምምጻእ አግፊሖም ብትንቢት ብትምህርቲ ብምስትምሃሮም ምስባኾም፥ ቤተ ክርስትያን በዚ እዋን ንዝኽሪ ጥራሕ ዘይኮነ ነፍስወከፍ ንአምላኽ አብ ልቡ ከሰናዱ ኢላ እተቀራርበሉ እዋን ስለ ዝኾነ።
ናይ ሎሚ ሰንበት ብፍሉይ ዘኖላዊ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ክርስቶስ እቲ እንኮ ጓሳና ምዃኑ ተረዲእና አብ መጓሰኡ ክንርከብ ክንሓስብ ሕይወትና መንፈስ አምላኽ ለቢሱ ደቂ አምላኽ መጓሰ አምላኽ ዘብል መገዲ ክንሕዝ እሞ ደቂ ገዛ ኮና ደምበና ክነለሊ። እዚ ጓሳ ዝብል ካብ ጥንቲ ብነብያት ዝተነገረ እዩ። ኩሎም ነብያት ክርስቶስ ጓሳና ከምዝኾነ ተነበዩ፥ ባዕሉ ኢየሱስ ከአ “እቲ ሕያዋይ ጓሳ አነ እየ” እናበለ አስተምሂሩና (ዮሓ 10፡14)።
አብ መአዲ ቅዱስ ቍርባን ምስ ሓዋርያቱ እንከሎ ሓደ መጓሰ ክንከውን ጸልዩልና። ናይ አምላኽ መጓሰ ኮና ክነብር እዩ ተፈጥሮና አብ ካልእ መጓሰ ክንሕወስ ድላይ አምላኽ አይኮነን። ሎሚ መጓሰና አለሊና ደንበና ክንአቱ አምላኽ ይጽውዓና አሎ።
መዝሙር፦ “ቅድም እቲ ሙሴ አብ ኦሪት ዝተዛረቦ ነገሮም ዳዊት ድማ ኃይልኻ አርኢ ንዓ አድኅነኒ እቲ ጓሳና ካብ ሰማያት ወሪዱ እዩ እቲ ጓሳና ብጃ ኮይኑ ንዓለም ከድኅን እዩ ተአዚዙ ንእስራኤል ጓስኦም ኮይኑ ከድኅን ወሪዱ መጸ፥ ንስኻ ብአፍ ነብያት ዝመጸ ረዳኢ አምላኽ ኢኻ ናብ ሕዝብኻ ሰላም ስደድ ሕያዋይ ጓሳ ምስጉን ከማኻ ዝበለ መን አሎ ምእንቲ ህዝብኻ በጃ ክትከውን ብትእዛዝ አቦኻ ካብ ሰማይ ወሪድካ ንዕረፍቲ ሰንበት ሰራዕካ” እናበለ ጎ.ኢ.ክ. ጓሳ ሕዝቢ ኮይኑ ከም ዝመጸ ይገልጸልና።
ሰንበት ዘኖላዊ ብዛዕባ ጉስነት አምላኽን መጓሰ አምላኽ ዝኾና ደቂ አዳምን ምዃና ዘኪርና አበይ ከም ዘሎና ክንሓስብ ይሕግዘና። አብ ዘመን ምጽአት ተጓሲኻ ምኽአል እቲ ዝበለጸን ዝዓበየን ጉዳይ እዩ። አብ ወንጌል ናይ ዮሓንስ አብ ዝተነበ ኢየሱስ ብዛዕባ ጓሳ፥ መጓሰ፥ አፍደገ፥ ሕያዋይ ጓሳ፥ ዕሱብ ጓሳ፥ ሰራቒ፥ ክብትን ዝመጽእ ከመይ ዝበለ ከም ዝኾነ ይዛረብ።
እዚ ወንጌል እዚ መሰረቱ አብቲ ሕዝቅኤል ነብይ አብ ምዕ 34 ብዛዕባ ጓሶት እስራኤል መሰረት ገሩ ይገልጾ፥ ካብኡ ዝፈልዮ ናይ ዮሓስን ጓሳ በጃ አባግዑ ከምዝሓልፍ ይዛረብ እዚ ኸአ ነቲ ክርስቶስ አብ መስቀል መይቱ ዘርአዮ ፍቕሪ የመልክት። ጉስነት ሓደ ካብቲ ጥቡቕ ርክብ ዝፈጥር ክፍሊ ሕይወት እዩ፥ ጓሳን መጓሰን ሓደ አካል እዮም ንሱ የፍቅረን ንሰን የፍቅርኦ ንሱ ጓስየን ንሰን ከአ ይጓሰያ። እዚ ነቲ ክርስቶስ ምስ አመንቱ ዘለዎ ርክብ እዩ ዝገልጽ። ንሱ መራሒና ጎይታና ሕይወትና እዩ አብኡ ክንቀርብ ክንአምን እንከሎና አባና ሕይወት አሎና።
አብ ሃገረ እስራኤል አብ ጊዜ ኢየሱስ ጉስነት አባግዕ ዝውቱር እዩ ነሩ ብዙሓት መጓሰ አብ ሓደ ከባቢ ይርከባ ብሓንሳብ ይወፍራን ይአትዋን አብ ሓደ ደምበ ኸአ ይአትዋ። እቲ ደንበ ሓንቲ መእተዊት አፍደገ ነራቶ እቲ ጓሳ አባግዕ አብ አፍደገ እዩ ዝኸውን ዝኾነ ጽቡቕ ይኹን ክፉእ መጀመርያ ንእኡ እዩ ዝረክብ። እቲ ጓሳ አብ አፍደገ ኮይኑ ካብ አራዊት ካብ ሰራቒ ይከላኸለለን፥ ከምኡ በቲ አፍደገ ክምገባ ክወፍራን ክአትዋን የውፍረን፥ብርግጽ አፍደገን ጓሳን ዝብል ሓሳብ ብሓንሳብ ዝኸይድ አይኮነን እንተ ኾነ አብዚ ምዕራፍ እዩ ብሓንሳብ ተገሊጹ እንረኽቦ።
አብ መንጎ ጓሳን አባግዕን ጽቡቕ ርክብ እዩ ዘለወን። አብ ልሙዕ ቦታ ይወስደን ይከናኸነን ብደሃየን ይፈልጠን ንሰን እውን ይፈልጣኦ። ኩሉ ጊዜ ምስአን አሎ ቀቅድምኤን እናኸደ ይመርሐን ዝኾነ አራዊት ወይ ሰራቒ ክትንክፈን አይክእልን እዩ።
እዚ ምሳሌ እዚ ኢየሱስ ባዕሉ ንሱ መን ምዃኑ ክገልጽ ኢሉ ዝበሎ እዩ። አብ መንጎ አመንቱን አብ መንግኡ ዘሎ ርክብ ከምዚ ናይ ጓሳን መጓሰን ክኸውን ከምዘለዎ ይነግረና።
ጓሳና ኢየሱስ እዩ።
አብዚ አብ ልደት ክርስቶስ አብ እንቀራረበሉ ዘሎና እዋን ሓደ ካብቲ ዝዓበየ ነገር ክንገብሮ ዝድለ ዘሎ ምስ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘሎና ርክብ ክንርኢ። አብ ሓደ ልብን መንፈስን ክንአቱ አሎና። አፍና ግብርና ሕብርና ንኢየሱስ እንተ ዘይመሰልና ምስኡ ሓደ ክንከውን አይንኽእልን ኢና። ከምቲ ጓሳ ምስ መጓሰኡ ሓደ ዝኾነ ንኢየሱስ አብ ሕይወትና ዝለዓለ ቦታ ክንህቦ ይግባእ።
ሰብ ብአርአያ አምላኽ ዝተፈጠርና ስለ ዝኾና ከም እንስሳ ዘይኮነ ርክብና ተረዲኡና አብ ትሕቲ አምላኽ ክንአቱ ይግብአና። ስለዚ ንመገዲ ጎይታ ክንፈልጥ ፍቓደኛታት ክንከውን አሎና። አብ መጓሰ ክርስቶስ ክንአቱ ነዚ ዝስዕብ ክንገብር አሎና።
ጓሳና አላሊና ክንክእል አሎና። ጓሶትና ዘይኮኑ ጓሶትና መሲሎምና አሰሮም ክእይንስዕብ ጓሳና ንዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ክነለሊ አሎና። ካልኦት ጓሶት አለዉ ንሶም ግን በቲ አፍደገ ዝአትዉ አይኮኑን ንጥፍአት እዮም ዝወስዱ። ናይ ዘመና ጉሓሉ ወይ ናይ ሓሶት ጓሶት ክንብሎም እንኽእል ብዙሓት አለዉ።
ጓሳኻ አለሊኻ ምኽአል የድሊ።
ድምጺ ጓሳና ክንሰምዕ የድልየና። ካልእ ድምጺ ከይንሰምዕ እሞ አብ ዘይናትና ከይንጽንበር ምስትውዓል ይሓተና። ጥዑም ድምጺ ዝመስል ግን ንልብና ሰሊቡ አብዘይ ደምበና ዝመርሕ ከይሰርጸና ንድምጺ ኢየሱስ ብኻልእ ከይንጋገዮ ምጥንቃቕ የድልየና።
አብ ሓደ መጓሰ ምዃንና ክንፈልጥ አሎና። ኢየሱስ ማእከልና ገርና ክንጉዓዝ እሞ ካልእ ዋና ከይንገብር ልዕሊ ዅሉ አነ ርእሰይ ዝኸአልኩ ባዕለይ ዝብል መንፈስ ከይነሕድር እሞ ንሓድነት አሕዋት ከይንቕይር ምስትውዓል ልቦና ይሓተና። ሰብ ንአምላኽ ብርእሱ ወይ ብኻልእ ነገራት ምስ ተክአ አብ ዝኸፍአ ጸልማትን ጥፍአትን እዩ ዝአቱ ስለዚ ንአምላኽ ልዕሊ ኩሉ ክንሰርዕ ይግባእ ሽዑ ሓድነትና ክረግእ ይኽእል።
ተዃሉ አለሊኻ ምኽአል የድሊ። ጸጉሪ በግዕ ዝተኸድኑ ግን ተዃሉ ካብ ክርስቶስ ፈልዮም ክቐትሉና ዝደልዩ ብዙሓት አለዉ ስለዚ ምስትውዓል ልቦና የድሊ። ናይ ዘመና ተኳሉ አብ ወገን ዓለት ፍልልይ ጽልኢ ከም እንነብር ዝገብሩ እሞ ብነፍስና ምዉታት ዝገብሩና ካብ ክርስቶስን ካብ ማሕበር ክርስቶስ ዝፈልዩና አለዉ ክነለልዮም ይግባእ።
ንጓሳና አሰሩ ክንስዕብ አሎና።
ንሱ ቀቅድመና ይጉዓዝ አሎ ስዓቡኒ እውን ይብለና አሎ አሰሩ እናሰዓብና ጓል መገዲ አይንውሰድ። አንፈትና አብኡ ገርና እስዕበካ አሎኹ ሓግዘኒ ንበሎ። ሽዑ ንሱ አጆኻ እናበለ ክመጽአና ከተንስኣና ክሕብረና እዩ።
ንሕያዋይ ጓሳና ክንሰምዕ እዋኑ እዩ።
ሓቂ ክፈልጥ ዝደሊ ፍቕሪ ክገብር ዝደሊ አብ ክርስቶስ ሓድነት ክህልዎ የድሊ። ምስ ክርስቶስ ርክብ ክንገብር እንተ ጸዓርና ሽዑ አብ ቤቱን አብ መጓሰኡን ክንጽንበር አይኸብደናን ስለዚ አብቲ አፍደግ ኩሉ ሕይወትናን ርክባትናን ዝኾነ ክርስቶስ ቀሪብና ኃጢአትና ተአሚና አብ መጓሰኻ ክጽንበር አእትወኒ ንበሎ። ዝኾነ ርክብና መምዘኒኡ ክርስቶስ ክንገብር እንከሎና ጥራሕ ኢና መጓሰ ክርስቶስ ክንብሃል እንኽእል። ናይ ክርስቶስ ዝኾና መጓሰ ሓደ ልቢ ሓደ መንፈስ እዩ መለልይና። መጓሰ አምላኽ ብሓደ መገዲ ይጉዓዛ ብሓደ ይምገባ፥ አብ ሓደ ቤት ይአትዋ ብሓንሳብ ከአ ይነብራ። መጓሰ ክርስቶስ ምፍልላይ ምቅይያም ምብራር አይናቶምን እዩ ምናልባት እዚ መንፈስ አብ መንግኦም እንተሎ ጌና ናይ መን ምዃኖም አይተሰቕሮምን አሎ ማለት እዩ። ሓደ ካብቲ ርክብ ጓሳን መጓሰን ድምጺ አለሊኻ ምኽአል እዩ።
ድምጺ ዘለልየት እንስሳ ንጓስአ ትስዕቦ እንተ ዘየለለየቶ ግን ካብኡ ትሃድም ወይ አይተድህበሉን። ድምጺ ጓስአ ምስአ ይወሃሃድ ፍሉይ ድምጺ እናሃበት ፍቕራ ትገልጸሉ። ናይ ኢየሱስን ናታትናን ርክብ አብዚ ከምዚ እዩ ክምስረት ዘልኦ ክንሰምዖ ክነፍቅሮ እሞ በቲ ንሱ ዝደልዮ ክንጉዓዝ። ሎሚ ዝዛረብ አፍ እምበር ዝሰምዕ እዝኒ ዳርጋ ተሳኢኑ እዩ ዘሎ። ኩሉ ዝዛረብ ዝሕብር ጥራሕ ኮይኑ፥ ኩሉ ድምጹ ከስምዕ ዝደሊ ኮይኑ ስምዑኒ አድህቡለይ ዝብል በዚሒ ጸጊሙ ዘሎ ዝሰምዕ ተሳኢኑ። አብዚ ልደት ክንሰምዕ ክንእዘዝ ልብና ሕልናና ንኽፈት። ሰማዕትን ተግበርትን ክንከውን ፍቓደኛታት ንኹን።
ሓደ መጓሰ ምዃን እዋኑ እዩ።
ልደት፥ ክርስቶስ ምእንቲ ድሕነት ኩልና ከም ዝመጽአ እዩ ዘዘኻኽረና። ሓደ ምዃን ሓደ ካብቲ መለልዪ መጓሰ አምላኽ እዩ። ሓድነትና ኸአ አብቲ ምእንቲ ኩልና ኢሉ ዝተበጀዎ እሞ ደቂ ሰማይ ዝገብረና ፍጻሜ እዩ ዝምስረት። ሓደ ካብ ሓደ ዝበልጸሉ ዝኾነ ነገር የብልናን። መሰረትና ክርስቶስ ስለ ዝኾነ ሓደ መንፈስ ሓደ ልቢ ክህልወና ድላይ መድኃኒና እዩ። “ሓደ ልብን ሓደ መጓሰን ክንከውን ጸልዩ” እዩ። ክንባረር ክንበታተን ድልዩ አይኮነን። ዝኾነ ተኸታል ክርስቶስ ንማሕበር ክርስቶስ
ክሃንጽ እምበር ክብትን ከካፍእ አይናቱን እዩ። ቤት አምላኽ ማሕበር አምላኽ ዝብትን መውዳእትኡ ዝገደደ እዩ ስለዚ ኩሉ ጊዜ ነቲ ሓደ አምላኽ ዘኪርና ሓደ ዝገብረና ሕይወት ክንፈጥር ናይ ነፍሲ ወከፍና ጻዕሪ ይሓትት።
ዓለምና ሎሚ ዝፈላሊ በዚሑ፥ አብ መንጎ ሰብ ኪዳን ከምኡ አብ መንጎ ስድራታት አብ መንጎ ደቂ ዓዲ አብ መንጎ ሃገራት እንርእዮ ምፍልልይ ምጽላእ ንሰብ ቅሳነት ከሊእዎ አደዳ ስደት ሞት ጥፍአት ገርዎ ንርኢ አሎና። ዝብትን እምበር ዝእክብ የለን። አብዚ ብሩኽ ልደት ምእንቲ ድሕነት ነፍስወከፍና ዝመጸ ልብና ከፊትና ንኹሉ ክፍአትና ተአሚና ሓደ መንፈስ ልቢስና ንቀበሎ ሓደ መጓሰ ኮና ሓወይ ሓፍተይ ኢልና ተኻፈልቲ ጸጋ ክርስቶስ ክንገብር እንልአኽ ንሕና ኢና። ሰባት ክሰምሩ ፍቕሪ ክዓቢ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ንጹሕ ሕልናን ድለትን የድሊ፥ ሓደ ንበይኑ ክገብሮ ዝኽእል ነገር የለን ኩልና ሰሚርና አብ ሓደ ምአዲ ክንጽመድ ብሓደ መንፈስ ክንጉዓዝ ድላይ ክርስቶስ መምህርና እዩ።
አብ ሓደ መአዲ ክንምገብ አብ ሓደ ቤተ አምላኽ ክንጓሰ እዩ ድላይ አምላኽ፥ አብ ስደት እንርከብ ካብ ክንሓብር ክንፈላለ ካብ ክንፋቐር ክንጻላእ ቀሊሉና ዘሎ ይመስል፥ አምላኽና ሓደ እዩ ጓሳና ሓደ እዩ፥ ደንበና ሓደ እዩ እንታይ ድአ እዩ ነዚ ዅሉ ዘምጽእ ዘሎ፥ እንታይ እዩ ዝፈላልየና ዘሎ፥ ስለምንታይ እዩ ሰይጣን ተዓዊቱልና ዘሎ፥ ስለምንታይ እዩ ልኡኽ ሰይጣን ዝኾነ ሰብ ምፍልላይ ምጽላእ ክርኢ ዝደሊ ሰብ ዝያዳ ዝዕወት ዝስማዕ፥ እስከ ሕልናና አብ ቅድሚ አምላኽ አንቢርና ነንብብ ንርአ ሽዑ ብርሃን መንፈስ ቅዱስ ለሚና ከብርሃልና ንለምኖ እምበር ሰብ አይጠዓሞን ዝዘርግ በዚሑ ንሓቂ ዝዛረብ ውሒዱ አብ ርአዩለይ ዝተመስረተ መንፈስ ነጊሱ ሰብ ይሕመስ ንርኢ አሎና ስለዚ ክንልወጥ እንተ ኾና ሎሚ እዋን እዩ።
ኢየሱስ ክርስቶስ ከማና ኮይኑ ካብ ድንግል ተወሊዱ ከድሕነና ይመጸና አሎ አፍደገ ገዛና ልብና አንጺሕና ንቀበሎ። ንእኡ ዝበቅዕ ልቢ ከየጥረና ዝገበርና እንተ ገበርና ተሳፍተቲ ብርሃን ልደቱ አይንኸውንን ኢና እሞ ምሉእ እምነት ገርና ነፍሲ ወከፍና ንነሳሕ ሕድገት ኃጢአትና ለሚና ንብዓልና ንቀራረብ።
ብሩኽ ምቅርራብ ልደት ክርስቶስ ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- መንግስቲ ሱዳን ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ናብ ኤርትራ ክኣቱ ዝተረኽበ ሸቐጣት ብወግዒ ክህግር ጀሚሩ።
- ውሽጣዊ ጉዳይ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ብዋናታቱ ዘይኮነ ብፖለትከኛታት ብጅሆ ተታሒዙ
- ማእከላይ መደበር ናይ’ቲ ኣብ መሬት ኤርትራ ኣትዩ ዘሎ ሰራዊት ግብጺ ማርሳ ተኽላይ ምዃኑ ተሓቢሩ
- መንግስቲ ሱዳን ክሊ ማያዊ ግዝኣተይ ብግብጽን ስዑዲ ዓረብን ተደፊሩ ክብል ናብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣመልኪቱ።
- ብኲናት ሕድሕድ ትሕመስ ኣብ ዘላ ሃገረ የመን ዝርከቡ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያን ህይወቶም ዘድሕን ሓገዝ ይሓቱ ኣለው።
- ኤርትራውያን ዝርከብዎም ዝተወሰኑ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ተሰጋጊሮም።
- ሓደ ኢትዮጵያዊ ካብ ኤርትራ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ዝተመልሰሉ ብግብረ ሽበራ ተጠርጢሩ ከም ዝተታሕዘ ተገሊጹ
- ህግደፍ ካብ 5 ታሕሳስ 2017 ጀሚሩ ኣብ ልዕሊ ዝተፈላለያ ትካላት ናይ ምዕጻው ስጉምቲ ይወስድ ከም ዘሎ ተፈሊጡ
- ጅቡትን ስዑዲ ዓረብን ወትሃደራዊ ምትሕግጋዝ ይገብራ ምህላወን ተገሊጹ
- ኣብ’ታ ቅሱን ፖለቲካዊ ኩነታት ዘይብላ ሃገረ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት መግትኢ ክግበረሉ ዝተፈላለየ ጻዕርታት ይግበር ኣሎ።
- ማእከላይ ኮሚቴ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ፡ (ህወሓት) ህልዊ ውሽጣዊ ፖለቲካዊ ጸገሙ ንምፍታሕ ዝጀመሮ ዕጹው ኣኼባ ይቕጽል ኣሎ
- ኣንጻር’ቲ ኣብ ሊብያ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዝካየድ ዘሎ ንግዲ ደቂ-ሰባት፡ ብተጣበቕቲ ሰብኣዊ ሰላት ዝተወደበ ሰላማዊ ሰልፊ ኣብ ቅድሚ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ኤምባሲ ሊብያ ኣብ ፈረንሳ ተኻይዱ።
- መንግስቲ ዓዲ እንግሊዝ ናብ ኤርትራ ንዝኣትው ዜጋታቱ መጠንቀቕታ ሂቡ
- ዕውት ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ወፍሪ
- ኣብ ሊብያ ሕጂ’ውን ብዙሓት ስደተኛታት ከም ዘለውን ኣዝዩ ሕማቕ ህይወት የሕልፉ ምህላዎምን ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 22 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 30 December 2017
ኣደ መንበር ህግደፋዊት ሃማደኤ ዝተመጠወላ ስልጣን ንምዕቃብ ኣብ ባይታ ካብ ዘሎ ሓቂ ወጻኢ ሓሶት ትዘርእ ከም ዘላ ተገሊጹ
ተኽኣ ተ/ሚካኤል ዝተባህለት ኣደ-መንበር ስማዊት ህግደፋዊት ማሕበር ሃማደኤ፡ ብስም ደቂ-ኣንስትዮ ብተዘዋዋሪ ካብ ኢሳያስ ንመጋበርያነት ንዝተዋህባ ስልጣን ንምዕቃብን፡ ተፈታውነት ንምርካብን ነተን በቲ ስርዓት ድከተን ዝበልዓ ዘለዋ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ብሳላ መንግስቲ ብቑጠባውን ማሕበራውን መዳያት ርኡይ ለውጢ የምዝግባ ኣለዋ ክትብል ዘስመዓቶ መደረ: ድሕሪ ኣኼባ ደፋር ልእኽቲ ብስምና እንጀራኣ ከተብስል፡ ብዛዕባና ኣብ ክንዲ ንነግራ ክትነግረና ዝብል መዛረቢ ኮይና ከም ዘላ ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ካብ ሱዳን ሓቢሮም።
ኣደ መንበር ህግደፋዊት ሃማደኤ ኣብ ወተሃደራዊ ታዕሊም ሳዋን ካልኦት ቦታታትን ናይ ደቂ-ኣንስትዮ ኣኼባ ከተካይድ ከም ዝቐነየት፡ ኣብ ኩሉ ዝገበረቶ ኣኼባታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ሳላ መንግስቲ ዝፈቐዶ መደባት ትምህርትን ዝሰለዖ ባጀትን ብዝገርም ናህሪ ማሕበራዊ ህይወቱ ይልወጥ ኣሎ፡ ብፍላይ ኤርትራዊት ጓል ኣንስተይቲ ቀጥታዊት ተረባሒት ናይ ዝምዝገብ ዘሎ ፖለቲካውን ልምዓታውን መደባት ኮይና ኣላ። ንዝያዳን ተወሳኽን ዕቤት ድማ ንመደባት መንግስቲ ብግቡእ ተረዲኣ ኣብ ግብሪ ንምትጓሙ ብንጥፈት ክትዋሳእ ኣለዋ እናበለት ብሓውሲ ትእዛዝ ዝሃበቶ መግለጺ፡ ቁጠዐ ፈጢሩ ደሓን መዓልትኺ ተጸበዪ ዝብል ርእይቶ ካብ ብዙሓት ዝስማዕ ቅሬታ ምህላውን ኣረዲኦም።
ኤርትራውያን ዝርከብዎም ዝተወሰኑ ስደተኛታት ካብ ሊብያ ናብ ኢጣልያ ተሰጋጊሮም።
ኣብ ሊብያ ንህይወቶም ኣብ ዘስግእ ኩነታት ዝርከቡ ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ስደተኛታት ከም ዘለው፡ መንግስቲ ጣልያን ብኣባል ኤውሮጳ ሕብረት ዝኾና ሃገራትን ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላትን፡ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ንዝመጽእዎ ስደተኛታት መዓስከራት ከፊቱ ብሓውሲ ጅሆ ካብ ምሓዝ ሓሊፉ፡ ብግቡእ ስደተኛታት ተቐቢሉ ኣየጣየስን ንዝብል ክሲ መልሲ ንምሃብ ይመስል፡ ብናይ ወተሃደራት ነፈርቲ 162 ሰባት ካብ ሊብያ ናብ ሃገሩ ከምዘእተወ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ጸብጺበን።
እቶም ካብ’ቲ ባርነታዊ ንግድን ጾታዊ ዓመጽን ዝካየደሉ ናይ ሲኦል መሬት ሊብያ ናብ ኢጣልያ ናይ ምስግጋር ዕድል ዝገጠሞም ስደተኛታት፡ ዜጋታት ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ፣ ሱዳንን የመንን ከም ዝኾኑ፡ መስርሕ ምስግጋር ገና ቀጻሊ ከም ዝኾነ፡ ግን ከኣ ብመንጽር’ቲ ኣብ ሊብያ ዝፍጸም ዘሎ ሰብኣዊ ግፍዕታት ኣዝዩ ዘግምታዊ ብምዃኑ ሻቕሎት ከም ዝሓደሮ ላዕለዋይ ተጸዋዒ ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምሕባሩን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ፕረዚደንት ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣመሪካ ገንዘባዊ ደገፍ ትገብረለን ሃገራት ንመርገጺና ክድግፋ ኣለወን እንተዘይኮይኑ ግን ክብል ዝሃቦ መግለጺ ኣብ ብዙሓት እንኮላይ ኣብ ኣማሪካውያን ኣግራሞት ፈጢሩ።
ካብ እዋን ምረጹኒ ጎስጓስ ዝገብረሉ ዝነበረ ግዜ ክሳብ ሕጂ፡ ዝህቦ ርእይቶታት ምስ ክብሪ ርእሰ ሓያል ኣመሪካ ዘይኸይድ ሕድሕዱ ዝራጸም’ዩ ዝብል ትዕዝቢ ከም ዘለዎ እንከሎ፡ ኢዮሩሳሌም ዋና ከተማ እስራኤል ክትከውን’ያ ምባሉ ዳርጋ ንኩሉ ንደላዪ ሰላም ማሕበረ ሰብ ዓለም ዘገረመ ከምዝኾነ፡ እዚ ግጉይ ርእይቶ’ዚ ኣብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ተቓውሞ ከም ዝገጠሞ፡ ቀጺሉ ህጹጽ ኣኼባ ሓፈሻዊ ባይቶ ኣብ ዝተጸዋዓሉ፡ ንሕና ሚሊዮናትን ቢሊዮናትን ገንዘብ ንልግሰለን ሃገራት ንርእይቶና ክድግፋ ኣለወን። ንርእይቶና ዘይድግፋ ሃገራት በዓል መን’የን ዝርዝር ኣስማተን ተመዝጊቡ ክመጽኣኒ ኣለዎ ምባሉ፡ ርእስኻ ክኢልካ ደው ዘይምባል ክሳብ ክንደይ ዋጋ ዘኽፍል ከምዝኾነ፡ ዝተፈላለዩ ጸሓፍትን ትካላት መራኸቢ ብዙሓንን ርእይቶታት ይህብሉ ኣለው።
ህጹጽ ኣኼባ ሓፈሻዊ ባይቶ ብ128 ድምጺ ኢዮሩሳሌም ዋና ከተማ እስራኤል’ያ ንዝብል መርገጽ ትራምፕ ከም ዝነጸጎ፡ ነብሱን እስራኤል ሓዊሱ ናይ 9 ሃገራት ደገፍ ከም ዝረኸበ፡ 35 ሃገራት ድምጺ ተዓቅቦ ከም ዝገበራ፡ 21 ሃገራት ድማ ኣብ ኣኼባ ከምዘይተሳተፋን ማዕከን ዜና ኣልጀዚራ ኣረጋጊጹ።
ትረምፕ ድሕሪ ብ128 ሃገራት ዝገጠሞ ተቓውሞ፡ ብወኪሉ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣቢሉ፡ ሃገረይ ኣመሪካ ከም ሎሚ ተገሊላን ውድቀት ገጢምዋን ኣይፈልጥን ከም ዝበለ፡ ነተን ገንዘብ ዝሕግዘን ዝነበረሞ ብኣንጻሩ መርገጽ ዝወሰዳ ሃገራት ክንረአ ኢና ኢሉ ይሕንሕነለን ከም ዘሎ፡ ንውድብ ሕቡራት ሃገራት ይህቦ ካብ ዝነበረ ባጀት ብኣማኢት ሚሊዮናት ከጉድል ምዃኑ ምሕባሩ፡ ዛጊት ካብ ደገፍቱ ላቲን ኣመሪካዊት ሃገር ጓቲማላ ኣብ ቴል ኣቪቭ ንዝርከብ ኤምባሲኣ ናብ ኢዮሩሳሌም ከተግዕዞ ምዃና ብወግዕ ምሕባራን እተን ማዕከናት ዜና ሓቢረን።
መራሕቲ ቱርክን ሱዳንን ተራኺቦም ንግዳዊ ንጥፈታቶም ካብ ዝነበሮ ናብ 10 ቢሊዮን ዶላር ሓፍ ከብልዎ ተሰማሚዖም።
ፕረሲደንት ቱርኪ ጣይብ ኤርዶጋን ብ24 ታሕሳስ 2017 ኣብ ሱዳን ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ከም ዝገበረ፡ ዕላማ እቲ ምብጻሕ ኣብ መንጎ ክልቲኣቶም መንግስታት ዝጸንሐ ቁጠባዊ ንግዳውን ካልእ ጉዳያትን ካብ ዝነበሮ ንምሕያሉ መሰረት ዝገበረ ከም ዝኾነ፡ ረድዮ ጀርመን መደብ ቋንቋ ኣምሓርኛ ብ25 ታሕሳስ 2017 ጸብጺባ።
ክልቲኦም መራሕቲ ቅድም ክብል ዝነበረ ናይ 500 ሚሊዮን ዶላር ንግዳዊ ስምምዕ ናብ 10 ቢሊዮን ዶላር ሓፍ ክብል ከምዝተሰማምዑ፡ ኣብ ቀጠርን ብስዑዲያ ዝምራሕ ምሕዝነትን ተፈጢሩ ዘሎ ሓርፋፍ ዝምድና፣ መራሒ ኣመሪካ ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ጉዳይ ኢዮሩሳሌም ዝወሰዶ ዘሓላፍነታውን ሓደ ሸነኻውን ውሳነን መርገጽ መንግስታቶም ኣመልኪቶም ብሰፊሕ ከም ዝተረዳድኡ ፈለጥቲ ውሽጢ ሓቢሮም።
ጣይብ ኤርዶጋን ኮነ ብረሲደንት ኣል በሽር፡ ከካብ ናቶም መንቀሊታት ምስ ምዕራብ ሃገራት ብፍላይ ከኣ ምስ ኣመሪካ ኣብ ምትእምማን ዝተሰረተ ዝምድና ከምዘይብሎም ይፍለጥ’ዩ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 27-12-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ገበር | ልዕለ ባህርያዊ ምርኢት እንታይ ሓደጋ ኣለዎ፧
ኣቓልቦ ዚስሕብ ልዕለ ባህርያዊ ምርኢት
“ቫምፓየራትን ወርዎልቭታትን ዞምቢታትን ዜርኢ ዝነበረ መዘናግዒ፡ ኣጋንንቲ ዝሓደርዎም ሰባትን እኩያት መናፍስትን ብዜርኢ መዘናግዒ እናተተክአ እዩ ዚኸይድ ዘሎ።” —ዘ ዎል ስትሪት ጆርናል።
ንኣሽቱን ዓበይትን ኣስማተኛታት፡ ዚማርኻ ጠንቈልቲ፡ ከምኡ ድማ ጽቡቕ ዝትርኢቶም ቫምፓየራት ገለ ኻብቶም ንኢንዱስትሪ መጻሕፍትን ፊልምታትን ጸወታታት ቪድዮን ዓብሊሎምዎ ዚርከቡ ልዕለ ባህርያዊ ገጸ ባህርያት እዮም። መሰጥቲ ዚገብሮም እንታይ እዩ፧ *
ፕሮፌሰር ስነ ማሕበር ዝዀነ ክሎድ ፊሸር ከም ዝገለጾ፡ ኣብዚ ቐረባ ዓመታት፡ ኣብ መናፍስቲ ዘሎ እምነት እናወሰኸ ብምኻዱ፡ ቅድሚ ሕጂ ሓደ ኻብ ዓሰርተ ኣመሪካውያን ጥራይ ብመናፍስቲ ይኣምን እኳ እንተ ነበረ፡ ሕጂ ግና ሓደ ኻብ ሰለስተ ኣመሪካውያን ብመናፍስቲ ይኣምን እዩ። እቲ ፕሮፌሰር ከም ዝጸሓፎ፡ ካብ ዓበይቲ ኣመሪካውያን ዳርጋ ብዕጽፊ ዚዛይዱ መንእሰያት ኣመሪካውያን ብዛዕባ መጻኢኦም ንዚነግርዎም ሰባት ከም እተወከሱ፡ ብምትሃትን ብዓንደረቦን ከም ዚኣምኑ ተዛሪቦም እዮም።
እኩያት መናፍስቲ ብዛዕባ ዝሓደርዎም ሰባት ዚገልጽ ዛንታታት ዳግም የስፋሕፍሕ ምህላዉ ዜገርም ኣይኰነን። ሚካኤል ካሊያ ኣብ ዘ ዎል ስትሪት ጆርናል ከም ዝጸሓፎ፡ “ኣብ ህቡብ ባህልታት ዳግም ዜስፋሕፍሕ ዘሎ ኣጋንንቲ ዝሓደርዎም ሰባት ዜርኢ ነገራት፡ ምስቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብብዝሒ ዚርኣዩ ዝነበሩ ዞምቢታትን ወርዎልቭታትን ቫምፓየራትን ዚተሓሓዝ እዩ።”
ብመሰረት ሓደ ጸብጻብ፡ “ካብ 25 ክሳዕ 50 ሚእታዊት ህዝቢ ዓለም ብምትሃት ይኣምኑ እዮም፣ ኣብ ስነ ጽሑፍ መብዛሕትኡ ባህልታት ከኣ ምትሃት ጕሉሕ ቦታ ኣለዎ።” ኣብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ፕሮፌሰራት ስነ ማሕበር ብዝዀኑ ክሪስቶፈር ባደርን ካርሶን መንከንን እተኻየደ መጽናዕቲ ኸም ዘረጋገጾ፡ ‘ካብ 70 ክሳዕ 80 ሚእታዊት ዚዀኑ ኣመሪካውያን እንተ ወሓደ ብሓደ ዓይነት ልዕለ ባህርያዊ ንጥፈት ብጽኑዕ ይኣምኑ እዮም።’
ምስ መናፍስትነትን ልዕለ ባህርያዊ ምርኢትን ዚተሓሓዝ ነገራት ጕድኣት ዘይብሉ ድዩ፧
^ ሕ.ጽ. 4 ልዕለ ባህርያዊ ምርኢት፡ ብስነ ፍልጠት ወይ ብሕግታት ተፈጥሮ ኺግለጽ ንዘይከኣል ምርኢት የመልክት።


text:
ርዋንዳን ኡጋንዳን፣ ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ ሓተቲ ዑቕባ ንምቕባል ዝኾነ ስምምዕ ከምዘይከተማ ገሊጸን
Radio Erena: 08 January 2018
ርዋንዳ ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ መብዛሕትም ዜጋታት ኤርትራ ዝርከብዎም ሓተቲ ዑቕባ ንኽትቅበል ምስ መንግስቲ እስራኤል ዝበጽሓቶ ስምምዕ ከምዘየለ ምክትል ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ኦሊቭየ ኑድሁንግርየ ገሊጹ።
ንሱ ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብ መንጎ ሃገሩን እስራኤልን ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ኣቢሉ ዝተጀመረ ዝርርብ ከምዝነበረ ብምርግጋጽ፣ ኣብ ናይ መወዳእታ ስምምዕ ከምዘይተበጽሐ ግና ኣስሚርሉ።
ኣቐዲማ'ውን ኡጋንዳ ካብ እስራኤል ንዝስጎጉ ሓተቲ ዑቕባ ንምቕባል ምስ እስራኤል ዝበጽሓቶ ስኾነ ስምምዕ ከምዘየለ ምግላጻ ይዝከር።
እዘን ሃገራት ነዚ መግለጺታት ዝህባሉ ዘለዋ፣ እስራኤል ኣብ ውሽጢ'ዚ ሰለስተ ኣዋራሕ፣ መብዛሕቶም ኤርትራውያን ዝኾኑ ኣሽሓት ሓተቲ ዑቕባ ናብ ርዋንዳን ኡጋንዳን ክወጹ ምዃኖም ኣብ እትገልጸሉ ዘላ እዋን'ዩ።
እስራኤል ኣብዚ 90 መዓልታት ናብዘን ሃገራት ንዝወጽእ ነፍፍፍሲ ወከፍ ሓታቲ ዑቕባ 3500 ዶላር ክትህብ ምዃና ብምጥቃስ፣ ኣብዚ ተወሲኑ ዘሎ ግዜ ንዘይወጸ ግና ንዘይተወሰነ እዋን ኣብ ሳህሮኒም ክእሰር ምዃኑ'ያ ተፈራርሕ ዘላ።
እዚ እስራኤል ኣውጺኣቶ ዘላ ኣዋጅ፣ ብወግዒ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕ ዘቕረቡ፣ ኣለይቲ ትሕቲ ዕድመ ዝኾኑ ወለዲ፣ ልዕሊ 60 ዓመት ዝዕድሚኦምን ናይ ሕክምና ጸገማት ዘለዎም ንግዜኡ ኣይምልከቶምን'ዩ።
ኣብ እስራኤል ካብ ዝርከቡ ልዕሊ 27 ሽሕ ኤርትራውያን ስደተኛታት እቶም ኣስታት 6 ሽሕ ጥራይ'ዮም ቅጥዒ ብምምላእ ብወግዒ ሕቶ ፖለቲካዊ ዑቕባ ኣቕሪቦም ዘለዉ።
እዚ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ሓተቲ ዑቕባ ዘውርዶ ዘሎ ጸቕጥን ዝወስዶ ዘሎ ንመነባብርኦም ዘጎሳቕል ስጉምታት ብኣህጉራውያን ማሕበራት ስደተኛታትን ትካላት ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ብተሪር ይንቀፍ።
====================================


text:
ተናኻሳይ ሉኢስ ስዋረዝ ብተኸታታሊ ኣብ ሃገራዊት ጋንታ ኡሩጓይ ተካይዶም ትሻዓተ ግጥማት ንከይሳተፍ ብፊፋ ተኣጊዱ።
ፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ ዓለም (ፊፋ) ሎሚ ኣብ ዝዘርገሖ መግለፂ፣ሉኢስ ስዋረስ ካብ ሓደ ስፖርታዊ ትፅቢት ዘይግበረሉን ኣብ ቅድሚ ሚልዮናት ህዝብታት ዓለም ዝከታተልዎ ግጥማት ፅዋዕ ዓለምን ነውሪ ተግባር ፈፂሙ ይብል።
ብመሰረት ሕጊን ስሪትን ፊፋ፣ሉኢስ ስዋረስ ትሻዓተ ግጥማት ተኣጊዱ‘ሎ። እቲ ውሳነ‘ዚ ጋንታ ኡሩጓይ ኣብ ኣውዲቅካ ምሕላፍ ምስ ኮሎምብያ ኣብ ይፅበያ ዘሎ ወሳናይ ግጥም ከምዝጅምር ይጠቅስ።ንጋንታ ኡሩጓይ ዓብዪ ኪሳራ፣ንኮሎምብያ ዘሕጉስ ዜና።እቶም ዝተረፉ ሸሞንተ እገዳታት ሃገራዊት ጋንታ ኡሩጓይ ናብ ቀፃላይ ብርኪ እንተሓሊፋ’ውን ክትግበር‘ዩ።
ኣብ ግጥማት ፅዋዕ ዓለም ናይ ሓሙስ፣ጀርመን ንኣሜሪካ ሓደ ንዜሮ፣ ፖርቹጋል ንጋና ክልተ ንሓደ ስዒራ።
ቤልጅየም ብዓሰርተ ሰባት ኣንፃር ደቡብ ኮርያ ተፃዊታ ሓደ ንዜሮ ስዒራ።ካብ ምድባ እውን ሙሉእ ትሻዓተ ነጥቢታት ኣመዝጊባ ቀዳመይቲ ኮይና ንውድድራት መፃረዪ ዛዚማቶ።
ኣልጀርያን ሩስያን ማዕረ ሓደ ንሓደ ተፈላልየን።ብመሰረት‘ዚ ኣልጀርያ ናብ ቀፃላይ ምዕራፍ ካልኣይ ኮይና ሓሊፋ‘ላ።


text:
Published: 28 December 2016
ብስም ኣቦን ወድን መንፈስ ቅዱስን ሓደ ኣምላኽ። ኣሜን።
ከምቲ ኣብ ሜዳ ኩዕሶ እግሪ ዝጻወቱ ብዙሓት ተዓዘብትን ደገፍትን ድማ ዝከታተልዎምን ዝድግፍዎምን፡ ኣብዛ ምድሪ እዚኣ ድማ ኣብ ሜዳ ቅልስ ህይወት ክንቃለስ ከሎና ጉያኦም ወዲኦም ሰናይ ገድሊ ዝተጋደሉ ቅዱሳን ከም ደመና ኣብ ዙርያና ኮይኖም ዝዕዘቡን
ዝኸቡን ኣለዉ። ንሕና ድማ ኣብ ጉያና ንዕኦም ጠሚትና እቶም ቅድሜና ዝነበሩ እኳ በዚ ሓሊፎም እዮም ቢልና ብተስፋ ንምላእ ተስፋ ንገብር። ኣብ ሜዳ ቃልሲ ህይወት ድማ ብጽንዓትን ብእምነትን ንጋደል።" ወበእንተ ዝንቱ ንሕነኒ እለ ብነ እሙንቱ ሰማዕት ኩሎሙ ዘየዐውዱነ ከመ ደመና ንግድፍ እምላዕሌና ኩሎ ክበደ ወሁከተ ኃጢአት። ወንሩጽ በትዕግስት ኀበ ዘጽኑሕ ለነ ተስፋነ። ምእንትዚ ንሕና ድማ ብኽንድዚ ዚኣክል ደበና ምስክር ተኸቢብና ኸሎና፡ ንዅሉ ዚኸብደናን ነቲ ዚጠብቀናን ሓጢኣትን ነርሕቕ፡ በቲ ኣብ ቅድሜና ተሐንጺጹልና ዘሎ መቀዳደሚ ኸኣ ብትዕግስቲ ንጕየ" (ዕብ 12፣1)።
እምበኣር ሎሚ ብጣዕሚ መሃሪ ህይወት ዝነበሮም ሓቀኛ ጓሳ ዝነበሩ፥ ብትምህርቶም ዘይማረኽ መጻሕፍቶም ኣንቢቡ ዘይምሰጥ ዘየለ፥ ስሞም ካብ ግብጺ ሓሊፉ ኣብ ዓለም ዝገነነ፥ ህይወቶም ብጣዕሚ ማራኽን ካብ ቤተ ክርስቲያን ሓሊፎም ንግብጺ ዘበርከትዎ ኣስተዋጽኦ ኣብ ዝዓረፉሉ ወቕቲ ግብጺ ብምልኣ ሓዚና ነይራ። እዞም ኣቦ ናይ ግብጺ ፓትርያርክ ኣቦና ብጹእ ወቅዱስ አቡነ ሺኖዳ ሳልሳይ እዮም። ኣገልገልቲ ሰናይ ዝኾነ ገድሎም ምስ ንሰምዕ ጽቡቕ እዩ'ሞ ታሪኾም ተርጊመ ኣቕሪበዮ ኣለኹ ሰናይ ንባብ።
ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንዓለም ብዝሰዓረሉ ብፍቕሪ መስቀሉ ዝገዝኣና መዓልቲ ብኣቋጻጽራ ግእዝ ኣብ ዕለተ ዓርቢ 27 ሓምለ 1915 ዓ/ም ፥ ብኣቋጻጽራ ፈረንጂ 3 ሓምለ 1923 ዓ/ም ኣብ ላዕላይ ግብጺ ኣስዩጥ ኣብኑብ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ናይ ኮፕቲክ ብርሃን ናይ ሊቀ ዲያቆናት ሓቢብ ጊዮርጊስ ፍረ፡ ንቤተ ሰቦም ናይ መወዳእታ ውሉድ ኮይኖም ዝተወልዱ ወለዶም ዝሃብዎም ስም ናዚር ጋዪድ ዝብል ነበረ። ገና ምስ ተወልዱ ኣብ ውሽጢ ውሑዳት መዓልታት ኣዲኦም ዝሰኣኑ ሽኖዳ ምስ ሓሙሽተ ኣሓቶምን ምስ ክልተ ኣሕዋቶምን ንበይኖም ተረፉ።ኣብ ግዜ ቁልዕነቶም ብጣዕሚ ርጉእን መስተውዓልን ነበሩ።ናይ መጀመርያ ትምህርቲ ኣብ ዳምንሁር ባንሃ ካይሮ ተኸታቲሎም ካብ ዩኒቨርቲ ካይሮ ናይ መጀመርያ ዲግሪኦም ብታሪኽን ብቋንቋ እንግሊዝን ወሰዱ።ካብኡ ድማ ካብ ኮፕቲክ ሴሚናሪ ብነገረ መለኮት ናይ መጀመርያ ዲግሪ ረኺቦም ኣብቲ ሴሚናሪ ናይ ብሉይ ኪዳንን ሓዱሽ ኪዳንን መምህር ኮኑ። ንቤተ ክርስቲያን ግብጺ ካብ ድኻም ዘበራትዐ ሓቢብ ጊዮርጊስ ናይ ቤት ትምህርቲ ሰንበት ምንቅስቓስ ክጅምር ከሎ ቀንዲ ናይቲ ተልእኾ ኣንቀሳቓሲ ሺኖዳ ነበሩ።ንሶም በቲ ወቕቲ ናይ ኮፕቲክ መናእሰያት ሕብረት መስረቱ።ንቤተ ትምህርቲ ሰንበት መጽሄታትን ዝተፋላለዩ ጽሑፋትን ብምብርካት ንመንእሰያት የበራትዑ ነበሩ።ድሒሩ ናይ 'መንፈስ ሓርነት' ተብሂሉ ዝተጻሕፈ መጽሓፎም ናይዞም ጽሑፋት እኩብ እዩ።
ኣብ 18 ሓምለ 1954 ኣብ ዋዲ ኤል ናትሩን ዝርከብ ናይ ሶርያውያን ገዳም ኣትዮም ምንኩስና ተቐበሉ።ናይቲ ገዳም አበ ምኔት እንጦንስ ዝብል ስም ሂብዎም።ኣብቲ ገዳም ሺኖዳ ሓያሎ ቀዳሞት መጻሕፍቲ ቤተ ክርስቲያን ምንባቦም ይንገር።ምስ መንኮሱ ኣብ ዓመቶም ክህነት ተቐበሉ።ሺኖዳ ልዕሊ ማንም ንምንኩስናን ናይ ምናኔ ህይወት ፍሉይ ትኹረት ነይርዎም።ኣብ ዘመኖም ኣብ ግብጺ ዝነበሩን ንግብጻውያን ገዳማዊ ህይወት እንደገና ንምስፍሕፋሕ ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ዝገበሩ ኤርትራዊ ኣብደል መሲሕ (ገብረ ክርስቶስ) ደቀ መዝሙር ነበሩ።ናይ ገብረ ክርስቶስ ፍጹም መገዲ ንምኽታል ይጽዕሩ ነበሩ።በዚ ዝተላዕለ ድማ ንብዙሕ ዓመታት ዝነበሩ ብተባህትዎ ነበረ።መጀመርያ ካብቲ ገዳም ስለስተ ኪሎ ሜትር ርሒቑ ዝርከብ ኣብ ውሽጢ ሓደ በዓቲ ተቐመጡ፡ብምቕጻል ድማ ካብቲ ገዳም ዓሰርተ ኪሎ ሜተር ዝርሕቀቱ ብባሕሪ ኣል ፋሪግ ዝርከብ በዓቲ ኣትዮም ተጋድሎኦም ቀጸሉ።
ባሕታዊ ዝተባህለን ብዳሓር ብ 1954 ዝተሓትመ ቅኔኦም ዝጸሓፍዎ በዚ ግዜ ነበረ። ብ1959 ቄርሎስ ሻዱሻይ ፍሉይ ጸሓፊኦም ገይሮም ሸይሞሞም።ሺኖዳ ግን ሕጉስ ኣይነበሩን።ካብ ገዳሞም ምውጻእን በዓቶም ምሕዳግን ኣየሕጉሶምን ነበረ።ብዙሕ ግዜኦም ዘሕልፍዎ ኣብ ውሽጢ በዓቶም ብጸሎትን ቅዱሳት መጻሕፍቲ ብምንባብን ነበረ።ንብዙሕ ግዜ ድማ ናብ ኤጲስ ቆጶስነት ከይጽውዑ ይከላኸሉ ነይሮም።ብ1962 ሺኖዳ ኣብ ዝነበርዎ ገዳም ሓደ ናይ ምምሕዳር ሽግር ተፈጥረ።ጉዳዩ ድማ ናብ ፓትርያርክ ቄርሎስ ሻዱሻይ ቀረበ።በቲ ግዜ ሺኖዳ ኣብቲ ምምሕዳር ነበሩ።ገዳማውያን ከም ቀደም ኣቦታት ኮይኖም ክነብሩ፡ገዳማት ናይ ሽግር ቦታታት ዘይኮና ናይ ጸሎት ቦታታት ክኾና፡ናይ ግብጺ ገዳማት ንሓዱሽ ወለዶ ንምቕባል ብዝኽእላሉ መገዲ ክዳለዋ፡ገዳማውያን ስራሕ፡ጸሎትን ትምህርትን ኣጣሚሮም ክሕዙ ይጋደሉ ነይሮም።እዚ ናይ ሺኖዳ ሓሳብ ዘይተሰማምዖም ሓደ ሓደ ገዳማውያን ንሺኖዳ ከሲሶም ናብ ቄርሎስ ኣቕረብዎም።ኣቡነ ቄርሎስ ሻዱሻይ ንሺኖዳ ጸውዕዎም።ሺኖዳ ኣብ እግሪ ኣቡነ ቄርሎስ ተደፊኦም "ኣጥፊአ እየ፡ብቐደሙ'ውን ሓላፍነት ዝተቐበልኩ ብዘይ ዓቕመይ እዩ።በጃኹም ካብ ሓላፍነት እለዩኒ'ሞ ኣብ በዓተይ ጥራሕ ተወሲነ ክነብር።ኣነ ድኹም ሰብ እየ" ክብሉ ለመንዎም።ቄርሎስ ድማ "ሎሚ ንሕደር'ሞ ጽባሕ ውሳነይ ከፍልጠካ እየ" በሉ።
ንጽባሒቱ 30 መስከረም 1962 ዓ/ም ፓትርያርክ ቄርሎስን ካልኦት ጳጳሳትን ናይ ሺኖዳ ጉዳይ ንምርኣይ ኣብ መንበረ ፓትርያርክ ተኣከቡ።ሺኖዳ ነቲ ውሳነ ብሃንቀውታ ይጽበይዎ ነበሩ።ሓላፍነት ካብ ዝበሃል ነገር ተገላጊሎም ናይ ምናነ ህይወቶም ጥራሕ ንምሓዝ ደልዮም።ሺኖዳ ተጸውዑ።ጳጳሳት ቆሙ።ኣዒንቲ ኩላቶም ንዓይኒ ቄርሎስ ይርእያ ነበራ።ሺኖዳ ክንብርከኹ ተነግሮም።ተንበርከኹ።ቄርሎስ ኢዶም ኣብ ልዕሊ ሺኖዳ ኣንበሩ።ካልኦት ጳጳሳት ድማ ናብኦም መጹ።ከይተሓስበ አቡነ ሺኖዳ ተብሂሎም ናይ ግብጺ ናይ መንፈሳውያን ኮሎጃት ናይ ትምህርቲ ትካላት ጳጳስ ኮይኖም ተሾሙ።
ሺኖዳ ደንገጹ፡ በኸዩ ድማ። ኣብ ቤተ ክርስቲያን ግብጺ መጽናዕቲ ብምግባር ፍሉጥ ዝኾነ ናይ ዩኒቨርስቲ ካይሮ ፕሮፌሰር ጀርመናዊ ኦቶኣ ሜናርድስ ናይ ኣቡነ ሽኖዳ ምሻም ምስ ሰምዐ እንቋዕ ደስ በሎም ዝብል ደብዳበ ለኣኸሎም።ሺኖዳ ግን ዝመለስሉ እዚ ዝስዕብ ነበረ፥- "ጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምሳኻ ይኹን።እንቋዕ ደስ በለካ ኢልካ ብቕንዕና ዝለኣኽካለይ መልእኽቲ አመስግነካ።ናትካ ዕርክነትን ፍቕርን ኣብ ዝኾነ ግዜ ኣይዝንግዖን።ሓቂ ንምዝራብ ግን ንዓይ ክለኣኽ ዝነበሮ ናይ ሓዘን ደብዳበ እምበር ናይ ሓጎስ ደብዳበ ኣይኮነን።ሓደ መነኮስ ጸጥታ ዝተመለኦ ናይ ጸሎት ቦታ ሓዲጉ ጫውጫውታን ህኮትን ናብ ዝተመለኦ ከተማ ክነብር ክግበር ከመይ ኢሉ እንቋዕ ሓጎሰካ ይብሃል? ንማርያም ካብ እግሪ ክርስቶስ ተንሲኣ ንምርታ ክትሕግዝ ናብ ውሻጠ ክትኣቱ መን'ዩ እንቋዕ ደስ በለኪ ዝብላ፧ ንዓይ እዚ ሓጎስ ዘይኮነ ሕፍረት እዩ።ኣነ ኤጲስ ቆጶስ ኮይነ ዝተሸየምኩላ መዓልቲ ብሓጎስ ዘይኮነ ብሓዘንን ብኽያትን እየ ዝዝክራ።ብሕትውናን ናይ ተጋድሎ ጸሎትን ልዕሊ ማንም ዝበልጽ ነገር እዩ።ብሕትውናን ምናነን ካብ ኤጲስ ቆጶስነት ተሪፉ ምስ ፓትርያርክነት እኳ ዝወዳደር ኣይኮነን።" ፍትወይ ሓቀኛ ቅድስና ሽመት ዘይኮነ ንልብኻ ቤተ መቕደስ ጌርካ ንክርስቶስ ምቕዳስ እዩ።ክርስቶስ ኣብ መወዳእታ መዓልቲ ናይ ልብና ንጽህና እምበር ናይ ክህነትና መዓርግ ኣይሓተናን።ነዚ ደብዳበ እዚ ዝጽሕፈልካ ዘለኹ ኣብታ ዝፈትዋ በዓተይ፡ኣብ ባሕሪ ኣል ፋሬግ፡ኣብ ዋዲ ኤል ናትሩን ውሽጢ ኮይነ እየ።ኣብዚ ድማ ክሳብ ጥምቀት ንምጽናሕ ሓሲበ ኣለኹ።ካብኡ ንካይሮ ክምለስ እየ"። ኣቡነ ሺኖዳ እናበኸዩ ካብታ ናይ ዋዲ ኤል ናትሩን በዓቲ ሓዲጎም ካይሮ እንተ መጹ ኣብ ዝተረኽበ ኣጋጣሚ ኩሉ ናብ በዓቶም ምኻድ የዘውትሩ ከም ዝነበሩ ታሪኾም ዝጸሓፈ ናይ ቀረባ ዓርኮምን ብእምነቱ ፕሮቴስታንት ዝነበረ ኦቶኣ ሜናርድስ ይዛረብ።
ክሳብ 1969 ናይ ቤተ ክርስቲያን ናይ ቤት ትምህርቲ ትካላት ብዘመናዊ መልክዕ ኣዳለውዎ (ኣሰናድእዎ)።በዚ ዝተላዕለ ብምሉእ ግዜኦም ዝመሃሩ ቁጽሪ ተማሃሮ ካብ 100 ናብ 207 ዓበየ።ሺኖዳ ድማ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰሙን ዓርቢ ዓርቢ ንህዝቢ ዝምህሩሉን ሕቶ ህዝቢ ዝምልስሉን ናይ ትምህርቲ መርሃ ግብሪ ከፈቱ።ክሳብ 10,000 ዝበጽሕ ህዝቢ ነቲ መርሃ ግብሪ ይከታተሎ ነይሩ።ንቤት ትምህርቲ ሰንበት ዝኾኑ መጻሕፍትን መዝሙራትን ትምህርታትን የዳልዉ ነይሮም።ናይ ቤት ትምህርቲ ሰንበት መማህራን የሰልጥኑ ነይሮም።በዚ ውሽጢ ጻዕቂ ስራሕ እናሃለዉ እኳ ናይታ ሰሙን ፍርቂ ኣብ ካይሮ ዝተረፈ ድማ ኣብ ገዳሞም ኣብ ውሽጢ በዓቶም የሕልፍዋ ነይሮም።በቲ ዓመት ሺኖዳ ናይ ማእከላይ ምብራቕ ናይ ነገረ መለኮት ትካላት ፕረዚደንት ኮይኖም ተመረጹ።ንቤተ ክርስቲያን ምስ ካልኦት ናይ ምቅርራብ ስራሕ ዝጀመርዎ ገና ኣብ ዘመን ጵጵስናኦም እዩ።ብመሪሕነቶም ድማ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሓያሎ ናይ ነገረ መለኮት ዝርርብ ተሳቲፋ እያ።ፓትርያርክ ቄርሎስ ኣብ 9 መጋቢት 1971 ዓረፉ።ኣብ መጋቢት 22 ዝተኣከበ ናይ ግብጺ ሲኖዶስ ተተካኢ ንምምራጽ ምድላዋት ጀመረ።ሓሙሽተ ሕጹያት ድማ መረጸ።ነገር ግን ኣብ ማእከል ቤተ ክርስቲያን ሓያሎ ፈተናታት ገጠማ።በዚ ምኽንያት ድማ ፓትርያርክ ከይተመርጸ ነዊሕ ግዜ ጸንሐ።ኣብ 29 ጥቅምቲ ዝተኣከበ ቅዱስ ሲኖዶስ ናይ ሕጹያት ቁጽሪ ናብ 3ተ ኣውረዶ።ናይ ሰለስቲኦም ሕጹያት ኣስማት ኣብ ካቴድራል ቅዱስ ማርቆስ መንበር ተቐመጠ።ህዝብን ገዳማውያንን ንሰለስተ መዓልታት ሱባኤ ሓዙ።
3 ጥቅምቲ 1971 ኣብ ዕለተ ሰንበት ህዝቢ፡ካህናት፡ገዳማውያንን ጳጳሳትን ኣብ ዝተረኽብሉ ጸሎት ድሕሪ ምብጻሕ ንሓደ ዓይኑ ብሻሽ ዝተሸፈነ ኣይማን ሙኒር ካሊል ዝተባህለ ህጻን ኣብ ልዕሊ እቲ መንበር ዝተጸለየሎም ኣስማት ቀረብሉ።ኢዱ ዘርጊሑ ሓንቲ ዕጫ ኣውጸአ።ኣብቲ ወቕቲ ነታ ቤተ ክርስቲያን ብግዚያውነት ዝመርሕ ዝነበረ ኮሚተ ሊቀ መንበር ንዝኾኑ ንሜሮፖሊታን ኣንቶንዮስ ሃቦም።ነቲ ወረቐት ድማ ገንጸልዎ፣- " እግዚአብሔር ንቤተ ክርስቲያና ኣቦ ክኾኑ ንኣቡነ ሺኖዳ መሪጹ" ምስ በሉ ህዝቢ ብጣቕዒትን ዕልልታን ኣካባቢኡ ኣናወጸ። ቅድሚ 40 ዓመት ኣቢሉ ኣብ ሕዳር 14 1971 ኣብ ካቴድራል ቅዱስ ማርቆስ፥ሺኖዳ 3ይ መበል 117 ናይ ግብጺ ፓትርያርክ ተብሂሎም ተሾሙ።
ኣብ ዘመኖም ቤተ ክርስቲያን እንደገና ሓይሊ ረኺባ።ኣብ ኮሌጅ ነገረ መለኮት ይምህሩ ኔሮም። ናይ ኮሌጅ ዲን'ውን ነበሩ።ናይ ኤልኬራዛ መጽሄት ኣዳላዊ ነበሩ።ዓርቢ ዓርቢ ይምህሩ ኔሮም።ገዳማትን ቤት ትምህርታትን ኣስፋሒፊሖም።ንመናእሰያት ናብ ኣገልግሎት ጸውዑ። ፓትርያርክ ምስ ኮኑውን ኣብ ገዳም ኣባ ብሻይ ብገዳማዊ ህይወት ምሕላፍ ኣይገደፉን። መጻሕፍቲ ጽሒፎም። ኣብ ሃገርን ወጻኢ ሃገርን ዘሎ ህዝቦም ይበጽሕዎ ኔሮም።ንሶም ክሽየሙ ከለዉ ኣብ ወጻኢ ሃገር 7ተ ኣብያተ ክርስቲያናት ጥራሕ ነበራ።ኣብዚ ሰዓት እዚ ግን ኣብ ኣመሪካ ካናዳን ጥራሕ ልዕሊ 300 ኣብያተ ክርስቲያናትን ልዕሊ 3ተ ገዳማትን በጺሐን ኣለዋ።ኣብ ኣውስትራልያ ልዕሊ 20፥ኣብ ኤውሮጳ ልዕሊ 30 ኣብያተ ክርስቲያናት በጺሐን።ሺኖዳ ንዕላማኦምን እምነቶምን ክብሉ ስደት ዝጠዓሙ ፓትርያርክ ነ በሩ።ኣንዋር ሳዳት ናይ ግብጺ መራሒ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ኣብ ልዕሊ ቤተ ክርስቲያንን ምእመናኣን ዝበጽሐ መከራ ብምቅዋም ሺኖዳ ደጋጊሞም ይዛረቡ ነይሮም።በዚ ዘይተሓጎሰ ሳዳት 3 መስከረም 1981 ብዘውጸኦ ኣዋጅ ንሺኖዳ ካብ መንበሮም ኣሳደዶም።ብስደት ድማ ናብ ገዳም ኣባ ብሾይ ተላእኩ።ህዝቢ ድማ ካልእ ኣቦ ኣይንመርጽን ኢሉ ተኸቲልዎም ናብ ገዳም ኣባ ብሾይ ኣተወ።ኣብኡ ድማ ኣብታ ዝፈትውዋ ገዳም ተጋድሎኦምን ትምህርቶምን ቀጸሉ።ኣብቲ ገዳም ነርባዕተ ዓመትን ፈረቓን ድሕሪ ምጽናሕ ሳዳት ሞይቱ ሙባርክ ምስ ተተክአ ኣብ 2 ጥሪ 1985 ናብ መንበሮም ተመልሱ።ሺኖዳ ቀልዲ ፈላጥ እዮም ነይሮም።ብፍላይ ንህጻናት ምምሃር ይኽእልሉ።ንህዝቢ ከስተምህሩ ከለዉ ድማ ቀልድን ታሪኽን ምንጋር ይፈትዉ ኔሮም።ደቀ ኣንስትዮ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ዝነበረን ናይ ኣገልግሎት ተሳትፎ ብምዕባይ ሺኖዳ ዓቢይ ለውጢ ኣምጺኦም።ሺኖዳ ንሃገሮም ዝነበሮም ፍቕሪ መለክዒ ኣይነበሮን። "ኣብ ውሽጢ ልብና ዘላ ግብጺ ካብዛ ብዓይንና እንሪኣ ግብጺ ትበልጽ" ዝብል ብሂሎም ኣብ ልቢ ግብጻውያን ንዘለኣለም ተሓቲሙ ተሪፉ።ክርስቲያንን ኣስላምን ተኸባቢሩን ተሓባቢሩን ክነብር ብብርቱዕ ጽዒሮም።ኣብ 40 ዓመት ናይ ፕርትክና ዘመኖም ልዕሊ 100 መጻሕፍቲ ጽሒፎም።ፈላጥ ዘረባ፡በዓል ቅኔ፡ሰባኽን ደራስን ነይሮም ሺኖዳ።ኣቦና ብኣስላም፡ብፕሮቴስታንት፡ብካቶሊክ ፍትውን ክቡርን ኣቦ ኮይኖም ነይሮም እዮም።ናይ ዓቢይ መስጊድ ኣላዝሃር ኢማም ኣብ ሞት ፖፕ ሺኖዳ ከምዚ ኢሉ፦ "ግብጺ ነዞም ጥበበኛ ኣቦ ኣብ እትደልየሉ ወሳኒ ግዜ ምስኣና ዘሕዝን እዩ" ኢሎም።ሞቶም ንቤተ ክርስቲያን ግብጺ ጥራሕ ዘይኮነ ንመላእ ዓለም ዝጎድአ እዩ።ተፈትዩ ዝነብርን ተበኽይሉ ዝቕበርን መራሒ ሃይማኖት ኣብ ዓለም እናጠፍአ ኣብ ዘለወሉ ግዜ ሺኖዳ ብህይወቶምን ብሞቶምን ዝመሃሩ ኣቦ ኮይኖም ነይሮም።ኣብ ሕክምና ክእለዩ ጸኒሖም 17 መጋቢት 2012 ሰናይ ገድሊ ተጋዲሎም ዓረፉ።ኣብታ ዝፈትውዋ ገዳም ኣባ ብሾይ ተቐብሩ።
ፍትዋት ኣንበብቲ ካብ ታሪኽ ብፁዕ ወቅዱስ ፖፕ ሺኖዳ 3ይ ብዙሕ ከም ዝተመሃርኩም ይግምት። ናይ ቅድስናኦም ብረኸት ኣይፈለየና። ኣሜን።
ተርጓሚ፦ ቀሺ ኣፈወርቂ፡ USA.


text:
ኣገባብ ኣቀራርባ መመልከቲ ሕቶ ዑቕባ
Så här ansöker du om asyl – tigrinska
ኣብ ሽወደን መመልከቲ ሕቶ ዑቕባ ከተቕርቡ እንተደሊኹም ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ክትከዱ ከድልየኩም እዩ። ቅድሚ ናብ ሽወደን ምእታውኩም መመልከቲ ሕቶ ዑቕባ ከተቕርቡ ኣይክኣልን እዩ።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ናብ ሽወደን ክትኣትዉ ከለኹም ሓለዋ ዶብ ዝዀኑ ፖሊስ ምስ እትረኽቡ፡ መመልከቲ ሕቶ ዑቕባ ከተቕርቡ ከምዝደለኹም ክትነግርዎም ኣለኩም። ንኣብነት፡ ዶብ ዝቆጻጸሩ ፖሊስ፡ ኣብ ነቚጣ መቆጻጸሪ ፓስፖርት ማለት፡ ኣብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ፡ ኣብ ተርሚናል ወደብ፡ ባቡራትን ኣውቶቡሳትን ናብ ሽወደን ዝኣትዋሉ ቦታታትን ኣለዉ። ሓለዋ ዶብ ፖሊስ ገለ ገለ ሕቶታት ክሓትኹምን ናብቲ መመልከቲ ሕቶ ዑቕባኹም እተረክብሉ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ክሰድኹምን እዮም።
ድሮ ኣብ ስዊድን መጺእካ ምስ ትህሉ፥ ባዕልኻ ምስ ሚግራሾንስቨርከት ርክብ ግበር። ዑቕባ መሕተቲ ምልክታ፥ ኣብ ሓንቲ ካብዘን ዚስዕባ ናይ ሚግራሾንስቨርከት ናይ ምልክታ መቐበሊ ኣሃዱታት፥ ኣብ ቡደን፡ ፍሌን፡ ዮተቦርይ ወይ ኣብ ስቶክሆልም ክተቕርቦ ትኽእል ኢኻ። ብዘይ ወለዲ ንበይኖም ዝመጹ ቆልዑ፥ ኣብ ኖርሾፒንግ ውን ናይ ዑቕባ መሕተቲ ምልክትኦም ከቕርቡ ይኽእሉ እዮም።
መመልከቲ ሕቶ ዑቕባ ንምቕራብ ኣሃዱ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ስወደን ኣበይ ከም እትረኽብዎ (ብቛንቛ አንግሊዝ)
ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ዘመልከትኩምዎ ክምዝግቦ እዩ
ሕቶ ዑቕባ ምስ እተቕርቡ፡ መን ምዃንኩም፡ ንምንታይ ሕቶ ዑቕባ ከተቕርቡ ደሊኹም፡ ናብ ሽወደን ብኸመይ ተጓዒዝኩም ክትገልጹ ኢኹም።
መንነትኩም ብሰነድ ከተረጋግጹ ኣለኩም
ፓስፖርት ወይ ዝዀነ ካልእ ከም መለለዪ ከተረክብዎ ዘለኩም ሰነዳት ምስ ዝህልወኩም፡ መንነትኩም ንምርግጋጽ፡ ስምኩም መን ምዃኑ፡ መዓስ ከምዝተወለድኩም፡ ዜግነትኩምን ወዲ ኣየነይቲ ሃገር ከምዝዀንኩምን ከትሕብሩ ኣለኩም። ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደብ፡ ቅኑዕ ውሳኔ ምእንቲ ክገብር፡ መንነትኩም ክትገልጹ ኣገዳሲ’ዩ።
ዝዀነ ናይ መረጋገጺ ስነዳት ከተረክቡ እንተዘይክኢልኩም፡ ብኻልእ መገዲ መን ምዃንኩም ከተርእዩ ኣለኩም። ንኣንብነት፡ ምስክር ወረቐት ዝተወለድኩምሉ ዕለት፡ ናይ ስድራቤት ወይ ወተሃደራዊ ዝተመዝገብኩምሉ ስነዳት ወይ ምስክር ወረቐት መርዓ ክትገብሩ ትኽእሉ። ከምዚኦም ዝኣመሰለኡ ሰነዳት ብተናጸል መንነትኩም ዘረጋግጹን እኳ እንተዘይኰኑ፡ ኣብ ገሊኡ ብዙሓት ሰነዳት ተኣኪቦም ከም መረጋገጺ መንነትኩም ቅቡላት ክዀኑ ይኽእሉ እዮም።
ስለምንታይ መን ምዃንኩም ክትነግሩ ከም ዚግበኣኩም ብዝበለጸ ኣብዚ ኣንብብ
ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት፡ ነቲ ኣብ ናይ መንነትኩም ሰነዳት ዘሎ ስምን ካልእ ሓበሬታን ተጠቒሙ፡ ከም ሓተቲ ዑቕባ ክምዝግበኩም እዩ። እዚ ማለት፡ ንኣብነት፡ ክልተ ዝጾታኹም ሰባት፡ ኣብ’ቲ ክትውለዱ ከለኹም ዝነበረኩም ስምን ጾታን ኢኹም ትምዝገቡ። ሕማቕ ዕድል ኰይኑ፡ ሕጊ ሽወደን ብኻልእ ስም ክንምዝግበኩም ኣየፍቅደልናን’ዩ። ካልእ፡ ቀዳማይ ስም ወይ ውልቃዊ ክንድስም ክትጥቀሙ ምስ እትደልዩ ግን፡ ምእንቲ ምልክት ክንገብረሉ ክትሕብሩና ኣለኩም። ከምኡ’ውን፡ ኣብዚ ደረጃ’ዚ ብሰንኪ ፍሉይ ምኽንያት፡ ተርጓሚ፡ መኻሪ፡ ጾታ ኣብ ምፍላይ ዝሕግዝ ሰብ ምስ እትደልዩ፡ ወይ ድማ ምስ ካልእ ፍሉይ ዝጾታኡ ሓታቲ ዑቕባ ሓደ ክፍሊ ክትውሃቡ ምስ ዘይትደልዩ፡ ክትሕብሩና ጽቡቕ እዩ።
ስእሊ ክትስኣሉን ናይ ኣጻብዕቲ ኣሸራ ክልዓለልኩምን እዩ
ሕቶ ዑቕባ ኣብ ኣተመልክትሉ፡ ስእሊ ክትስኣሉን ናይ ኣጻብዕቲ ኣሸራ ክውሰደልኩምን እዩ። ስእልኹም፡ ናብ መዝገበ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ምእንቲ ክውሰኽ፡ ኣብ’ቲ ሓተቲ ዑቕባ ምዃንኩም ከም መረጋገጺ እትቕበልዎ ካርድ ሓተቲ ዑቕባ (ኤል.ኤም.ኤ ካርድ) ከገልግል እዩ። ትሕቲ ሽዱሽተ ዓመት ዝዕድሜኦም ህጻናት ናይ ኣጻብዕቲ ኣሸራ ክውሰደሎም ኣየድልዮምን እዩ።
ናይ ኣጻብዕቲ ኣሸራ ዝውሰድ፡ ኣብ ዝዀነ ሃገራት ዞባ ሸንገን ሕቶ ዑቕባ ሓቲትኩምን ኣይሓተትኩምን ንምርግጋጽ፡ ከምኡ’ውን ኣብ ዝዀነ ሃገራት ዞባ ሸንገን መንበሪ ፍቓድ ኣለኩምን ተኸልኪልኩምን ንምፍላጥ ዘገልግል እዩ። ዝተላዕለልኩም ናይ ኣጻብዕቲ ኣሸራ ናብ ሽወደን እናመጻእኩም ከም ተመዝጊብኩም ከምዝነበርኩም እንተደኣ ኣመልኪቱ፡ ወይ’ውን ኣቐዲምኩም ኣብ ካልኦት ሃገራት ሕቶ ዑቕባ ኣቕሪብኩም ከምዝነበርኩም እንተደኣ ሓቢሩ፡ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን፡ መመልከቲ ናይ ሕቶ ዑቕባኹም ኣበየነይቲ ሃገር ክርአ ከምዘለዎ ክውስን እዩ። እዚ ብመሰረት ናይ ሕብረት ኤውሮጳ ሕጊ ዱብሊን ዝውሰን ክኸውን እዩ።
ትሕቲ 14 ዓመት ንዝዕድሜኦም ህጻናት ናይ ኣጻብዕቲ ኣሸራ ኣይክውሰደሎምን እዩ።
ብዛዕባ ሕጊ ዱብሊን ዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ’ዚ ክፈቱ
ናይ መመልከቲ ቃለ-መሕትት
ስእሊ ምስ ተሳኣልኩምን ናይ ኣጻብዕቲ ኣሸራ ምስ ተላዕለልኩምን ምስ መርማሪ ክትራኸቡ ኢኹም። ብሓገዝ ናይ ዋል ተርጓሚ ድማ፡ መን ምዃንኩም፡ ስለምንታይ መበቆል ሃገርኩም ሓዲግኩምን ብኸመይ ናብ ሽወደን ተጓዒዝኩምን ክትገልጹ ኢኹም። ብተወሳኺ፡ ብዛዕባ ስድራቤትኩምን ጥዕናኹምን እውን ክትሕተቱ ኢኹም።
ንኽትሰርሑ ስንክልና ምስ ዝህልወኩም ማለት፡ ብኣካል፡ ብኣእምሮ ወይ ስነ-ኣእምሮ ናይ ምስራሕ ብቕዓት ዝጎድለኩም ምስ እትዀኑ፡ ንትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ክትሕብሩ ይግባኣኩም። ብሰንኪ ዘለኩም ስንክልና፡ ሕቶ ዑቕባ ኣብ እተቕርብሉ እዋን ምስ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ክትዘራረቡ ጸገማት ምስ ዝፈጥረልኩም፡ ሓገዝ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም። ከምኡ’ውን፡ ምስ መሰረታውያን ጠለባትኩም ዝሳነ መንበሪ ክውሃበኩም መሰል ኣለኩም።
ብዛዕባ መስርሕ ሕቶ ዑቕባ ማለት፡ ዝቕጽል ደረጃ እንታይ ምዃኑን እንታይ ክትገብሩ ከምዘለኩምን ዝገልጽ ሓበሬታ ክወሃበኩም እዩ። ብዘይካ’ዚ፡ ብዛዕባ ፍሉያት ጉዳያት ማለት፡ መንበሪ፡ ገንዘባዊ ሓገዝ፡ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ትምህርቲ ንህጻናትኩምን ዝምልከት መሰልኩም፡ ሓበሬታ ክትቅበሉ ኢኹም።
ውሳኔ ኣብ እትጽበዩ ግዜ፡ ንግዜኡ ገዛእ ርእስኹም ብገንዘብ ክትሕግዙ ክትፍትኑ ኣለኩም። ዝዀነ ኣታዊ ወይ ቀዋሚ ንብረት ምስ ዘይህልወኩም፡ ገንዘባዊ ሓገዝ ንምርካብ ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ከተመልክቱ ትክእሉ።
ዳሕራይ፡ ስለምንታይ ካብ መበቆል ሃገርኩም ከምዝሃደምኩምን እንተተመሊስኩ እንታይ ከጋጥም ይኽእል ኢልኩም ትሓስቡን፡ ናብ መርመራ ሕቶ ዑቕባ ሓሳባት ክትገብሩ ክትልኣኹ ኢኹም።
ጭቡጥ ምኽንያት ዘይተረኽቦ መመልከቲ ሕቶ ዕቝባ
ሕቶ ዑቕባኹም ተቐባልነት ንኽረክብ ዝዀነ መሰረት ምስ ዘይርከቦ፡ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን፡ ዑቕባ ክትረኽቡ ምኽንያት ከምዘይብልኩም ክገልጸልኩም እዩ። እቲ ውሳኔ ድማ ኣብ ውሽጢ ውሑዳት ሰሙናት ክውሃበኩም እዩ። ዑቕባ ንኽትረኽቡ ዝዀነ ብቑዕ ምኽንያት ፍጹም ምስ ዘይርከበኩም፡ ቀጥታዊ ምንጻግ ናይ ሕቶ ምእታው ውሳኔ ክትቅበሉ ኢኹም።
ብዛዕባ ቀጥታዊ ምንጻግ ሕቶ ናይ ምእታው ውሳኔ ምቕባል እንታይ ማለት ምዃኑ ንምርዳእ ብዙሕ ኣንብቡ
መመልከቲኹም ምስ ኣረከብኩም
መርማሪ ንኹሉ ሰነዳኩም ማለት፡ ንትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን እንታይ ከምዝበልኩሞን ናይ ኣጻብዕቲ ኣሸራኹም ውጽኢት እንታይ ከምዝዀነን ብስሩዕ ክርእዮ እዩ። መርማሪ፡ ብመሰረት’ቲ ዝሃብኩምዎ ሓበሬታ፡ ኣብ ጉዳይኩም ተወሳኺ መርመራታት ዘድልየሉ እንተዀይኑ ክውስን እዩ። ኩሎም መመልከቲታት ካብ ሓድሕድ ዝተፈላለዩ ስለዝዀኑ፡ ዝተፈላለየ ዓቐን መርመራታት ከኣ የድልዮም።
መርማሪ፡ ነቲ ዘቕረብኩምዎ መመልከቲኹም ንተወሳኺ መርመራታት ከቕርቦ እዩ። እዚ ከኣ፡ ካብ ካልኦት መንግስታዊያን ትካላት ሓበሬታ ምርካብ ዘጠቓልል ክኸውን ይኽእል። ነቲ ዘቕረብኩምዎ መመልከቲ ተወሳኺ ሓበሬታ ክትገብርሉ እንተደሊኹም፡ እቲ መርማሪ ክውከሰኩም እዩ። ንኣብነት፡ ኣብቲ ዘቕረብኩምዎ መመልከቲ ዝዀነ መለለዪ ወይ መንነት ስነዳት ምስ ዘይትህቡ፡ ከምዚ ዓይነት ብዛዕባኹም ተወሳኺ ሓበሬታ ምስዓብ ኣገዳሲ ይኸውን።
ነቲ ንዑቕባኻ ዚግበረልካ ምርመራ ምጽባይ
እቲ ጉዳይካ ኣብ ሽወደን ክውሰነልካ እንተ ዀይኑ፤ ክሳዕቲ ሚግራሾንስቨርከት ፍቓድ ንኽወሃበካ መሰል ከም ዘሎካ መጽናዕቱ ኣካዪዱ ዚውድእ፡ ኣብ ሽወደን ክትጸንሕ ኣሎካ።
ናብቲ ብዛዕባ ዑቕባኻ ዚግበረልካ ምርመራ ክሳዕ ትመጽእ፤ ነዊሕ ጊዜ ክወስድ ይኽእል እዩ። ሽዑ ድማ ስለምንታይ ናብ ሽወደን ዑቕባ ክትሓትት ከም ዝመጻእካ፡ እንታይ ከም ዘጋጠመካ፡ ናብ ሃገርካ እንተ ተመለስካኸ እንታይ ከጋጥመኒ ይኽእል ኢልካ ከም ትኣምን፡ ኣስፊሕካ ክተዘንቱ ኢኻ። እቲ ናይ ምጽባይ ጊዜ፡ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ክፈላለ ይኽእል እዩ።
ቅድሚ እቲ ውሳኔ ምቕባልካ፡ ናብ ብዙሕ ርክባት መጸዋዕታ ክልኣኸልካ እዩ። ስለዚ ድማ፡ ናብቲ ምግራሾንስቨርከት ዝገበረልካ ቆጸራታት፡ ናብኡ ከም ትርከብ ግበር ኢኻ። ሓድሽ ቆጸራ ክንገብር፡ ናይ ጊዜ ሕጽረት ስለ ዘሎና፤ ካልኣይ ጊዜ ቆጸራ ክንገብረልካ እንተ ደኣ ተገዲድና፡ ነቲ ናይ ዑቕባኻ ውሳኔ ዝወስዶ ጊዜ፡ ንቕድሚት ክመጦ ይኽእል እዩ።
ብዛዕባ ንዑቕባኻ ዚግበረልካ ምርመራ ምጽባይ፡ ኣብዚ ብዝበለጸ ኣንብብ
ኣድራሻኻ ሓብረና
እንተደኣ ግዒዝካ፡ ኣብቲ ናይ ምርመራኻ ጊዜ ምስ በጽሐ ወይ ንኻልእ ቆጸራታት ክንረኽበካ መታን ክንክእል፤ እቲ ሓድሽ ኣድራሻኻ ንሚግራሾንስቨርከት ክትሕብረና ይግባእ። ካብ ሚግራሾንስቨርከት ዝመጸካ ሓበሬታ መታን ከየምልጠካ ድማ፤ ነቲ ኢ-መይልካ ብቐጻሊ ኣንብቦ።
መቐመጢ ፍቓድካ ምንዋሕ
ብጊዜ ዝተደረተ መቕመጢ ፍቓድ ምስ ዚህልወካ፤ ግን ኣብ ሃገር ሸወደን ድማ ክትጸንሕ ምስ ትደሊ፤ ቅድሚ’ቲ ዘሎካ ፍቓድ ምውዳቑ፡ ናይ መናውሒ ፍቓድ ምልክታ ክተቕርብ ይግብኣካ። ገና ንቐጻሊ ውን ዑቕባ ዘድልየካ ሰብ ምስ ትኸውን፤ መቐመጢ ፍቓድካ ክናውሓልካ ይኽእል እዩ። ካልእ ምክንያት ምስ ዚህልወካ ውን፤ እቲ መቐመጢ ፍቓድካ ክናውሓልካ ይኽእል ይኸውን እዩ።


text:
ናይ ሊብያ ትካል ቀይሕ ወርሒ ሬሳ ኣስታት 74 ኣፍሪቃዊያን ስደተኛታት ኣብ ሰሜናዊ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ከምዝረኸቡ ሎሚ ሶሉስ ኣፍሊጦም።
ወሃቢ ቃል ትካል ቀይሕ ወርሒ ሊብያ መሃመድ ኣል ሚስራቲ ትማሊ ሶኑይ ንግሆ ኣብ ገማግም ከተማ ሳዊያ ዝተሰባበረት ጀልባ ከምዝረኸቡ ብምሕባር ቁጽሪ ዝሞቱ ሰባት ክውስኽ ከምዝኽእል ይሕብር።
ንሶም ብተወሳኺ ሬሳ እቶም ስደተኛታት ኣብ ከተማ ትሪፖሊ ዝርኸብ መንነቶም ንዘይተፈልጠ ሰባት ዝቕበርሉ መቓብር ከምዝተወስደ ሓቢሮም።
ሰበ ስልጣን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ብወገኖም ኣብ ዝሓለፈ ዓርብን ቀዳምን ልዕሊ 500 ስደተኛታት ኣብ ገማግም ባሕሪ ሳዊያ ከምዝደሓኑ ይገልጹ።
ናይ ኣውሮጳ ገማግም ባሕሪን ዶብ ኤጄንሲ ዝተባህለ ትካል ዳይሬክተር ፋብሪስ ለገሪ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ጥራይ ካብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ተበጊሶም ናብ ኣውሮጳ ማእከላይ ባሕሪ ብምቁጻር ኣብ ጉዕዞ ካብ ዝነበሩ ስደተኛታት 4,579 ምሟቶም ይገልጽ።
ብተወሳኺ ኣብ ሊብያ ዝርኸቡ ዕጡቓትን ኣባላት መንግስትን ካብቲ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባት ይጥቐሙ ኣለው። ትካላት ተማጓቲ ሰብኣዊ መሰላት ብወገኖም ኣብታ ሃገር ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ስቕያት፡ ጾታዊ ዓመጽን ግዱድ ስራሕን ከምዝፍጸም ጭብጢ ከምዘለዎም ይገልጹ።
ሊብያ ድሕሪ ኣብ 2011 ዓ.ም ዝተላዕለ ኹናት ሓድሕድን ምቕታል ናይ ነዊሕ እዋን መራሒኣ መሃመድ ጋዳፊ ኣብታ ሃገር ብሰፊሑ ስርዓት ኣልቦነት ከምዝረኣ ይ’ውን ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ሓለዋ ባሕሪ ጣልያን ኣስታት 630 ዝኾኑ ስደተኛታት ሎሚ ሶሉስ ካብ ማያት ማእኸላይ ባሕሪ ምድሓኑ ሓቢሩ።
እቶም ስደተኛታት ብክልተ ጀላቡ ይጉዓዙ ከምዝነበሩ ዝሓበረ ሓለዋ ባሕሪ ታልያን ብዛዕባ ዝርዝር መንነት እቶም ስደተኛታት ሓበሬታ ኣይሓበን።


text:
Press Release on the human trafficking and Slavery in Libya!
http://www.snitna.com/articles/Press-Release-on-the-human-trafficking-and-Slavery-in-Libya.pdf
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
الحركة المدنية الديمقراطية الارترية
Eritrean Civic Democratic Movement
ዕለት/Date: 25/11/2017 ቁ/መዝገብ/Ref.NO: ECDM 11/2017/07
Press Release
Concerning: on the human trafficking and Slavery in Libya
The Eritrean Civic Democratic Movement (E.C.D.M) is deeply concerned about the worsening human rights situation in Libya, and calls the Libyan authorities and all the relevant stakeholders to take immediate action towards ending the various violations in order to protect the rights guaranteed by the Universal Declaration of Human Rights (UN) and the African Charter on Human and Peoples’ Rights (African Charter).
According to the several recently published reports the video footage of African migrants being sold as “goods” in Libya is actively showing the issue with the Libyan authorities to organize transparent monitoring mechanism that safeguards migrants against the horrifying human rights abuses.
This new footage shows the readily unimaginable and inhumane situation that migrants have to suffer and endure in Libya such as human trafficking, forced labour, unlawful killings; sexual abuse of men, women and children, arbitrary detentions. These are all carried out in a system with no responsibility and accountability. Nowadays the UN’s International Organization for Migration has also alerted the international community of cases that migrants were being sold between the human trafficking gangs in Libya.
The Eritrean Civic Democratic Movement Condemns human trafficking, probes claims of slave auctions in Libya and condemns the inhuman, cruel and degrading treatments of the refugees by the gangs. E.C.D.M requests the Libyan authorities to conduct the necessary investigations in order to bring to justice the presumed perpetrators of this practice and to do everything possible to ensure equal access to justice for the victims.
To meet the needs of security and humanitarian help, the Libyan authorities have to ensure, without any discrimination, respect for their regional and international obligations regarding the protection of refugees. The Eritrean Civic Democratic Movement wants to remind the Government of Libya that no situation should justify the continuity of violation of human rights, and calls upon the national authorities to take without delay the necessary measures to ensure the promotion and protection of human and peoples’ rights in accordance with Article 1 of the African Charter. The Government of Libya should also comply with its obligations under the OAU Convention Governing the Specific Aspects of Refugee Problems in Africa, the Protocol to the UN Convention against the Smuggling of Migrants, African Union policy documents on migrants, and other relevant regional and international instruments.
The Eritrean Civic Democratic Movement calls upon the African Union, the Arab League, the European Union and the United Nations to take necessary measures to ensure the security of the civilian population in Libya, and to make everything possible to find a lasting solution to peace and security in Libya. These elements are essential for the promotion and protection of human rights.
Reference:-
- http://edition.cnn.com/2017/11/17/africa/libya-slave-auction-investigation/index.html
- https://www.iom.int/news/iom-learns-slave-market-conditions-endangering-migrants-north-africa
- https://www.un.org/press/en/2017/sgsm18793.doc.htm
ጋዜጣዊ-መግለጺ
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
الحركة المدنية الديمقراطية الارترية
Eritrean Civic Democratic Movement
ዕለት/Date: 09/11/2017 ቁ/መዝገብ/Ref.NO:ECDM11/2017/06
ጋዜጣዊ-መግለጺ
ሜላታት ኣገባብ ምሕደራ ዲክታተርያዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንህዝቢ ኣብ ንሓድሕዱ ንቁልቁል ብምትፍናን በሊጹ ንኽርአ ዘይኽተሎ ፍሕሶ የሎን። ንዝተገብሩ ዝኾነ ምንቅስቃስ ንመሰልን ፍትሕን ከኣ ኣንፈት ዕላምኦም ናብ ሓደ ወገን ብምእንፋት ዘይመልክዑ ብምትሓዝ ከም እንኮ ሓላይ ህዝቢ ኮይኑ ክቀርብ ምፍታን ንህዝቢ የደናግር። ካብዚ ሓለፉ እውን ባዕሉ ኣብ ባይታ ንዘየሎዉ ጉዳያት ባዕሉ ብምፍብራኽ ሓደ ስርርዕ ብምግባር ንገለ የዋሃት ኣብ ግዳይ ዘእቱ ስርዓት እዩ።
እምበኣርከስ ነዚ ትማል 31.10.17 ዝተጋህደ ህዝባዊ ዘይሙኡዙዙነት፡ ቑጥዔን ተቃዉሞ ሰለማዊ ሰልፊ ተመሃሮ ኣልድያእ ኣል እስላምያ ናይ ሃይማኖታዊ ምንቅስቃስ እዩ ነይሩ ብምባል ህዝቢ ኤርትራ ንዝሃነጾ ናይ ነዊሕ ዓመታት ሓድነትን ምክብባርን ክዘርግ ይፍትን ኣሎ። እዚ ከምዚ ዓይነት ተርእዮ ፍልማዊ ኣኳ እንተዘይኮነ፡ ኩሉ ኣካል ሕብረተ-ሰብ ነዚ ጉዳይ ብኣንኩሮ ብምጥማት ካብ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ይኹን ካልኦት ሓይልታት ነዚ ኣጋጢሙ ዘሎን ንብድሕሪ ሕጂ እውን ከይተረፈ ከጋጥም ዝኽኣል ንናይ ተበለጽቲ ወገናት ምዝመዛ ብስምዒት ይኹን ወይ ድማ ወገን ከይሓዘ ንዘጋጥም ወጽዓታት ዜጋ ክከላኸልን ሕመረት ናይቲ ጠንቂ ኸኣ እቲ ዘሎ ግዕዘይ ምሕደራ ሙዃኑ ክርዳእ ንጽውዕ።
ሲቪክ ደሞክራስያዊ ምንቕስቃስ ኤርትራ ከም ቀንዲ መትከላቱ ከምዝገልጾ፡ “ኤርትራ ብናይ መላእ ህዝባ፣ ብዘይ ኤትኒካዊን ዓሌታዊን ሃይማኖታውን ኣፈላላይ፣ ብሓባራዊ መስዋእቲን ኣበርክቶን ኣብ መሪርን ነዊሕን ተጋድሎ ዝተኸፍለ መስዋእቲ ዝተወልደት፣ ንእናተባራረየ ዝመጸ ባዕዳዊ መግዛእቲ ብምስዓር ህልውናኣ ጋህዲ ዝገበረት፣ ልዑላውነታን ነጻነታን ዘረጋገጸት ሲቪክ ፣ናይዜጋታት) ሃገር እያ”። ስለዚ ኣብ ቡዙሑነትና ብምእማንን ንዘጋጥም መዝማዚ ወገናዊ ቅመራ ፖለቲካ ብህድኣት ብምጥማት ብዘይ ወገን ብምሓዝ ብፍትሓዊ መስመሩ ክጥመት የተሓሳስብ።
በዚ ኣጋጣሚ ብሓፈሻ ኩሎም ናይ ንቅሓትን ፖሎቲካ እሱራት፡ ብፍላይ ድማ ቅድሚን ድሕሪን 31/10/2017 ዝተኣስሩ ዜጋታት ብዘይ ዉዓል ሕደር ክፍትሑ ከምዘለዎም ንጽዉዕ ኣሎና።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ
ቤትጽሕፈት ዳይሬክተር
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
09/11/2017
ጋዜጣዊ መግለጺ ቊጽሪ 1 (ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን)
ንህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን ብዝምልከት፡ ኣብ ዝተፈላለየ መድረኻት ብዙሕ ዝዓይነቱ ዘረባታት ክጋዋሕ ጸኒሑ ኣሎ፡፡ በቶም እቲ ጉዳይ ብቐጥታ ዝምልከቶም ኣካላት ግን፡ ክሳብ ሎሚ ዝተዋህበ ወግዓዊ መግለጺ የለን፡፡ እቲ ጉዳይ፡ ጉዳይ ህዝቢ ከም ምዃኑ መጠን፣ ህዝቢ ድማ ሓበሬታ ናይ ምርካብ መሰል ስለ ዘለዎን እምበኣር፡ እዚ ዝስዕብ መግለጺ ንህብ፡፡
1. መእተዊ
ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ናይ ነዊሕ ግዜ ናይ ሓባር ታሪኽ ዘለዎም፡ ብቝጠባ፡ ብባህሊን ብመውስቦን ዝተኣሳሰሩ፡ ኣሕዋትን ጐረባብትን ህዝብታት ኢዮም፡፡ ኣብ ርእሲ’ዚ፡ ብሰንኪ እቲ ኣብ ከባቢ ክልቲኤን ሃገራት ዝረአ ዘሎ ንቐጻልነት ህላዌኦምን ድሕነቶምን ኣብ ከቢድ ሓደጋ ከውድቕ ዝኽእል ፖለቲካዊ ምዕባለታት፡ ብሓባር ክዓምዎ ዘለዎም ህጹጽ ዓበይትን ኣገደስትን ዕማማት ዘለዎም ህዝብታት እዮም፡፡ ከም ዝፍለጥ፡ ክሳዕ ሎሚ፡ ጉዳይ ሰላም ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ናብ መንግስታት ክልቲኤን ሃገራት እዩ ተገዲፉ ጸኒሑ፡፡ ማሕበረሰብ ዓለም ሓዊስካ እዚ ሽግር እዚ ንምፍታሕ ዝተወስደ ስሉሳዊ ተበግሶ ከምቲ ዝድለ ብዘይ ምኳኑ ዛጊት ክዕወት ኣይከአለን፡፡ ብሰንኩ ኣብ ህዝብታት እዘን ሃገራት ኣውሪዱዎ ዘሎ ማሕበረ-ቑጠባዊ ፡ ባህላዊ ፡ ሞራላዊ ዕንወትን ክሳራን ብቃላት ዝግለጽ ኣይኮነን፡፡ ተኸሲቱ ብዘሎ ‘ኣይሰላም ኣይኩናት’ ሃዋሁ፡ ካብ ክልቲኡ ሸነኽ ብሓፈሻ፡ ኣብ ዶባት እዘን ሃገራት ዝነብር ህዝቢ ድማ ብፍላይ፡ ግዳይ ናይዚ ዘይፍትሓውን ኢሞራላዉን ድርኺት ኮይንዎም ይርከብ፡፡ ህዝብታት እዘን ክልተ ሃገራት ብሃንቀውታ ዝጽበዮ ዘሎ ሰላምን፡ ኣገዳስነት ናይቲ ምስኡ ተተሓሒዙ ክርከብ ዝኽእል ሓባራዊ ረብሓታትን ብምግንዛብ፡ መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዛጊት ነቲ ጸገም ኣብ ምፍታሕ ክዕወቱ ብዘይ ምኽኣሎም ህዝብታት ክልቲኤን ሃገራት ኣብ ምፍታሕ እቲ ጸገም ኣበርክቶ ክገብሩ እዋኑ ዝሓቶ ጉዳይ ምኻኑ ብምእማን ግዱሳት ኤርትራዉያንን ኢትዮጵዮጵያውያንን ወለንተኛታት ደለይቲ ሰላም ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ዝብል ቴማ ሒዞም ቀትርን ለይትን ብዘይ ምሕላል ናይቲ ሰላም መስርሕ መሰረት ንምንጻፍን ንምዕዋትን መጠነ ሰፊሕ ዕማማት ኣብ ምዕማም ይርከቡ፡፡
2. መበገሲ ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’
‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ብክልተ ኣብ ኤርትራ ተወሊዶም ዝዓበዩ ኢትዮጵያዉያን ኣሕዋት ነበርቲ ኣዲስ ኣበባ እዩ ተበጊሱ፡፡ እዞም ግዱሳት ምስ ዝተፈላለዩ ከምኦም ዝመስሉ ኤርትራዉያን ወገናት ንንዉሕ ዝበለ ግዜ ኣብ ጉዳይ እዘን ሃገራት ወግዓዊ ብዘይ ኮነ መንገዲ ክመያየጡሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ከም መቀጸልትኡ ዕትብ ብዝበለ መልክዕ ተታሒዙ፡ ናብ ትግባረ ዘይክየደሉ ምኽንያት ኣይክህሉን እዩ ብዝብል ሓቦ ብምብጋስ ዝተፈላለዩ ናይ መደብ ዘተ ፕሮግራማትን ናይ ሙዚቓ ኮንሰርትን ንምድላዉ ናይ ኢትዮጵያ ሕጊ ብዝፈቅዶ መስርሕ ብምኽታል ‘ሰለብሪቲ ኢቨንትስ’ ብዝብል ስያሜ ሕጋዊ ፍቃድ ካብ መንግስቶም ብምሕታት ክንቐሳቐሱ ጀሚሮም፡፡ ካብ ክልቲኡ ህዝብታት ንሰላም ዝግደሱ ወለንተኛታት ስለዘይተሳእኑ ድማ ምስኣቶም እናተመያየጡ ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ንምዕዋት ኣብ ምርብራብ ይርከቡ፡፡ ንሕና ሰናይን ቀጻልነት ዘለዎን ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እንብህግ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ብሓባር መዝሙር ሰላም ንምዝማር ህዝባዊ ተበግሶ ወሲድና ኣብቲ ህዝባዊ ማዕበል ተሓዊስና ታሪኻዊ እጃምና ነበርክት ኣለና፡፡ ብመሰረት እዚ እቲ ናብ ህዝቢ ወሪዱን ኣሽሓት ሰዓብቲ ረኺቡን ዘሎ ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ኩሉ ደላይ ሰላም ክድግፎን ክዓስሎን ኣሎዎ ንብል፡፡ ‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’፡ ምእንቲ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ህዝቢ ምስ ህዝቢ ርክባትን ምምኽኻርን ዝዕድም ውራይ እዩ፡፡ ኣብዚ ውራይ እዚ፡ ብወገን መንግስታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እውን፡ ዕዙዝ ተሳትፎ ክህሉ ትጽቢት ይግበር፡፡
ዕላማ ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’
ብወገን ኤርትራውያን፡ እዚ ሰናይ ተበጉሶ እዚ ፍረ ንኽህብ እጃመና ከነበርክት ምእንቲ፡ ኣብቲ ውራይ ብሓፈሻ፡ ኣብቲ ዝዳሎ መደብ ዘተ ድማ ብፍላይ፡ እትተሓጋገዝን እትመኻኸርን ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ብዝብል ኣሰናዳኢት ኣካል ኣቝምና ክንሰርሕ ጀሚርና ኣለና፡፡ ኣባላት እዛ ሽማግለ ውለንተኛታት፡ ነጻ፡ ሰብ ሕልናን መሰጋገረትን ንረብሓ ኤርትራውያን ዝጣበቑን ካብኦም ዝሓሹ ክሳብ ዝርከቡዎም ተወፍዮም ዝዓዩ ዘሎዉ ኢዮም፡፡ እዛ ሽማግለ እዚኣ ምስ ንተመሳሳሊ ዕላማ ኢትዮጵያውያን ዘቘሙዋ ህዝባዊት ሽማግለ ብምርድዳእን ብምትሕግጋዝን ትንቀሳቕስ ኣላ፡፡ ከምቲ ልዕል ኢሉ ዝተገልጸ፡ ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’፡ ዝቘመትሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ ነቲ ተሓሲቡ ዘሎ ውራይ፡ ዕዉት ከም ዝኸውን ንምግባር እዩ፡፡ ይዂን እምበር እዛ ሽማግለ እዚኣ፡ ኪኖ’ዚ ኣርሒቑ ዝጥምት ራኢ ሒዛ ኢያ ክትሰርሕ ተበጊሳ ዘላ፡፡ ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ነዚ ክካየድ ተሓሲቡ ዘሎ መድረኽ መበገሲ ብምግባር፡ ስቓይን መከራን ህዝቢ ኤርትራ ዘብቅዓሉን፡ ኣብ መንጎ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓቀኛን ዘላቕነት ዘለዎን ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን ዝህነጸሉ ሃዋሁ ንምፍጣርን፡ ዓቕማ ዝፈቕዶ ኩሉ ጻዕርታት ከተካይድ እያ፡፡
እቲ ኣብ ቀዳማይ ምዕራፍ ናይ ዕማማ እትሰርሖ ስራሕ ዕዉትን ናብ ቀጻሊ ምዕራፋት ዘሰጋግርን ንክኸዉን ዓቅማ ብዝፈቀዶ ክትሰርሕ ጸኒሓን ትሰርሕ ኣላን፡፡ ገለ ካብኡ ንምጥቃስ ኣብቲ ተሓሲቡ ዘሎ ውራይ ክዝተየሎም ኣለዎም ኢላ ዝኣመነትሎም ዛዕባታትን ሓፈሻዊ ኣካይዳ ናይቲ ውራይን ሓሳባታ ኣቕሪባ ኣላ፡፡ ብዝተኻእለ መጠን ኣብ ዘይምርድዳእ ከብጽሑ ይኽእሉ እዮም ዝበሃሉ ዛዕባታት ኣብዚ ቀዳማይ መድረኽ እንተዘይተለዓሉ ከም ዝሓይሽ ብምግንዛብ ርእይቶኣ ሂባ ኣላ፡፡ ብወገን ኢትዮጵያዉያን ኣሕዋት ዝቀርቡ ሓሳባት ብክፉት ኣእሙሮ ተቀቢላ ብምምይያጥ ኣብ ናይ ሓባር መረዳእታ ክብጻሕ ይኽእል እዩ ዝብል እምነት ኣለዋ፡፡ እዚ ድማ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ መንጎ መንግስታቶም ዘሎ ናይ ዘይምርድዳእ መንፈስ ዝሓሸ መረዳእታ ሒዞም ክወጽኡ እዮም ኢላ ትኣምን፡፡ ኣብ መወዳእታ ከኣ፡ ኣብ ምህናጽ ዘላቅነት ዘለዎ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እትሰርሕ ትካል ሰላም ንኽትቀዉም ዝጽዉዕ እማመ ክቀርብ ትጽቢት ትገብር፡፡
3. ናይ ሓጺር ግዜ መደባት ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’
3.1. ኣብ ምሕያል ዓቕሚ-ሰባ ብቐጻልነት ምስራሕ
3.2. ንጥፈታታ እተካይደሉ ናይ ገዛእ-ርእሳ ቤት ጽሕፈት ምኽፋት
3.3. ኣብ ዝተፈላለዩ ኤርትራዉያን ዝርከብዎ ቦታታት መደብ ዘተ ሰላም ምክያድ
3.4. ምሰ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን እትራኸበሉ ናይ ሓባር ዌብ-ሳይትን መጽሄትን ምድላው
3.5. ናይ ክልቲኡ ህዝብታት ባህላዊን ማሕበራዊን ክብርታትን ህሉዉ ኩነታትን እትስንደሉ ዶክመንተሪ ፊልም ምድላው
3.6. ኣብ ናይ ሓባር ዕዮ፡ ናይ ሓባር መረዳእታ ንምዕባይ ብቐጻልነት ምስራሕ
3.7. ኣብ ጉዳይ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘሎ ናይ ኤርትራውያን ኣመለኻኽታ ምፍታሽ፡፡ ናይ ኣመለኻኽታ ፍልልያት እንተልዩ ኸኣ፡ እንተተኻኢሉ ምሉእ ብምሉእ ንምእላዩ፡ እንተዘይተኻኢሉ ድማ ንምጽባቡ ምስራሕ፡፡
3.8. ኣብቲ ዝቐርብ ናይ መጽናዕቲ ጽሑፋት፡ ብኽፋት ኣተሓሕዛ፡ ንኹሎም ኤርትራዉያንን ኢትዮጵያዉያንን፡ ከምኡዉን ካብ ክልቲኤን ሃገራት ወጻኢ ንዝኾኑ ምሁራት ዕድል ክወሃብ ምስራሕ፡፡
3.9. ደረጅኦም ዝሓለዉ፡ ናይ ኳየር መልክዕ ዘለዎም፡ ብቋንቋታት ትግርኛ፡ ዓረብ፡ ኣምሓርኛን፡ እንግሊዝኛን ዝዝመሩ ናይ ሰላም መዝሙራት ንኽዳለዉ ምግባር፡፡
4. ፋይናንሳዊ ምንጪ ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’
ዛጊት እዛ ሽማግለ ብውሽጣዊ ዓቅሚ ኣባላታ ብዝተዋጸአ ውሱን ገንዘብ ትንቀሳቐስ ኣላ፡፡ እዚ ከኣ ነጻ ነታ ሓልያ ብዘይ ዝኾነ ይኹን ምትእትታው ርእይቶታኣን ሓሳባታን ከተፍስስ ኣኽኢሉዋ ኣሎ፡፡ ክሳብ እቶም ሰብ ዋና ዝኾኑ ኤርትራውያን ዝርከቡዋ ድማ ወጻኢታታ ብወለንታዊ ወፈያ ደለይቲ ሰላም ኤርትራውያንን ፈተዉቲ ኤርትራዉያንን ክሽፈን ወሲና ብኡ ክትቅጽል ኢያ፡፡
5. መደምደምታ
ኣብ መወዳእታ፡ ሓቀኛ መልክዕ እዚ ተበግሶ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ኮይኑ ንመልክዕ እዚ ሰናይ ተበግሶን ድልየታቱን ዝንቡዕ ትርጉም ክህብዎ ዝጸንሑ መርበብ ሓበሬታታት ከዉጽኦ ዝቀነየ ኣመለኻኽታ በዚ መልክዕ ክርአ ጽቡቅ እዩ፡፡ ኣብዚ ሰላማዊ ተበግሶን ዝፍጠር መድረኻቱን በዘይ ኣፈላላይ ብሄርን ሃይማኖትን ንኹሉ ብቕንዕና ክሳተፍ ዝደሊ ሰብ ክፉት ምኻኑ ክንሕብር ንፈቱ፡፡ ዓለም ኣብ ዝሰልጠነሉ ግዜ ብሰንኮፍን ተጠራጣሪን መንፈስ ካብ ቅንዕና ምርሓቅ ዘስዓቦ ሃስያ ልዕሌና መን ክምስክር ይኽእል፡፡ ካብ ሰላም ብምህዳም ዝርከብ ረብሓ የለን እሞ ምእንቲ ነባሪ ሰላማዊ ፍታሕ ብንጽህና ኩልና እወንታዊ እጃምና ከነበርክት ሰብኣዊ ሓላፍነትና እዩ፡፡ መስርሕ ህንጸት ዘላቕነት ዘለዎ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን፡ ኣብ ሓደ እዋን ተጀሚሩ ዝውዳእ ናይ ሓጺር ግዜ ዕማም ዘይኰነስ፡ ቀጻልነት ዘለዎ ሓያል ጻዕሪ ዝሓትት ጉዳይ እዩ፡፡ ስለ ዝዀነ ኸኣ፡ ሕልሚ ደለይቲ ሰላምን ጽቡቕ ዝምድናን ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ናብ ጋህዲ ክቕየር እንተደኣ ኰይኑ፡ ደገፍ ኩሎም ፈተውቲ ሰላምን ደለይቲ ጽቡቕ ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክሓትት እዩ፡፡
6. መጸዋዕታ
ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ንሳዕቤናት ኲናት ኣጸቢቖም ዝፈልጡ፤ ኣብ ሰላምን ሓድሕድ ምክብባርን ንዘሎ ረብሓ ድማ ብግቡእ ዝርድኡ፤ ክቡር ባህሊ ዘለዎም ህዝብታት እዮም፡፡ ስለዝዀነ ኸኣ፡ ብናይ ህልኽ፡ ቂም፡ ቅርሕንትን፡ ሕነ ምፍዳይን መንፈስ፡ ብዓይኒ ጽልኢ ካብ ምጥምማት ተዓቂቦም፤ ብዓቢ ልቦና፡ ናይ ዕርቂ፡ ይቕረ-ይቕረ ምብህሃል፡ ምጽውዋርን ምክብባርን መንፈስ፣ ነዚ ናይ ሰላም ተበግሶ እዚ፡ ብሓደ ድምጺ ክሰምርዎ ጻውዒትና ነቕርብ፡፡ ‘ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ንኹሎም ግዱሳት ደለይቲ ሰላም ብፍላይ ከኣ ንመራሕቲ ሃይማኖት፡ ንዓበይቲ ዓዲን ለባማትን፡ ንምሁራት፡ ንፖለቲከኛታት፡ ንስነ-ጥበበኛታት፡ ጋዜጠኛታትን ስፖርተኛታት መንእሰያትን ኣብዚ ነቒልናሉ ዘሎና ንቕሎ ዘለኣለማዊ ሰላምን ፍቐሪን ክልቲአን ሃገራት ክትዓስሉን ነዚ ተበግሶ እዚ ናትኩም ጌርኩም ከተበርክትሉን ናብ ፍረ ከተብጽሕዎን ልባዊን ሕውነታውን ጻውዒትና ነቕርብ፡፡
‘ቅኒት መዝሙር ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን’ ክዕወት’ዩ!!
ኤርትራዊት ሽማግለ ህዝባዊ ተበግሶ ሰላም ኤርትራን ኢትዮጵያን
25 ጥቅምቲ 2017
ኣዲስ ኣበባ
ምንጭ ካብ ናይ ጸጋይ ኣስመሮም ፌስ-ቡክ ዝወሰድናዮ’ዩ፡ https://www.facebook.com/tsegay.asmerom.92
ጋዜጣዊ መግለጺ
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
الحركة المدنية الديمقراطية الارترية
Eritrean Civic Democratic Movement
ዕለት/Date: 17/05/2017
ቁ/መዝገብ/Ref.NO: 012015170501
ጋዜጣዊ መግለጺ
ናይ ሎሚ መዓልቲ ጋዜጣዊት መግለጺና ሓቤሬታ፡ ስምዕታ፡ መጸዋዕታን ምሕጽንታን እያ። ኣብ ዕለት 14/05/2017 ኣባላት ቦርድ ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ዕላዊ-ርክብ ኣካይዱ፡ ኣብዚ ርክብ’ዚ 4 መሰረታዉያን ሕቶታት ብምልዓል ብዓሚቕ ዘትዩ። ብኣትኩሮን ብዕሙቖት ዘሻቀለቶ ድማ ዉሽጣዊ ኩነታት ህዝብናን ሃገርናን መዓልቲ-መጸ ናብ ዝኸፍኣ ኩነታት ብናህሪ እናምረሐ፡ ሃገርን ህዝብን ብኹሉ-እንትንኡ እናበረሰን፡ ኤርትራ ናይ መልኣከ-ሞት ሃገር (phantom state) እንዳኾነት ምኻዳ ምስ መዘነ እዩ። ሚዛና ኣብዞም ዝስዕቡ ሮቓሒታት መሰረት ዝገበረ እዩ፡-
1.ከም ሳዕቤን ኣዝዩ ረቂቕን ጉሁዱን ካብ ሃገርካ ሃጽ ዘብል፡ ደፋኢ ፖሊሲ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ኣብ ኤርትራ እቲ ክልዉጥ፡ ክሃንጽ፡ ንዓበይትን ህጻናትን ክእብድ፡ ክኣሊን ክጥዉር፡ ሃገርን ህዝብን ክካላኸልን…ወ.ዘ.ተ ዝኽእል መንእሰይን ማእከላይ ዕድመን ብሓፈሻ ንመላእ ዓለም፡ ብፍላይ ድማ ንሃገራት ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ተዞቒቁ ከምዝወጸን ብቀጻሊ ይወጽእ ብምህላዉ ጽንፌት-ኣእሙሮ ኣጋጢሙ ከምዘሎ ብልክዕ ኣብዝተረዳሉ ህሞት እዩ።
2.ኣብ ዉሽጢ ኤርትራ ዝነብር ህዝብና ብሕጽረታትን ናይ ዋጋ-ክብሪን ስእነት ጽዓት ኤለክቲክን ነዳድን፡ መግቢ፡ ዝስተ-ጹሩይ ማይ፡ ስሓ፡ ምጣኔ-ሃብታዊ ቅልዉላዉ …ወ.ዘ.ተ መዓልታዊ ይሳቀ ምህላዉ ድሕሪ ብኑጹር ምፍላጥና እዩ።
3.ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ፡ ነዚ ኣብ ላዕሊ ተጣሕሚሱ ዘሎ ኩነታት፡ ንምቕያሩ ዝኾነ ይኹን ሰናይ ድሌትን መደብን ከምዘይብሉን፡ ብኣንጻሩ ናይ ምብታን ህዝቢ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ መንእሰይ ፖሊሲታቱ ክቅጽሎ ድሕር ከምዘይብል ኣብዝተገንዘብናሉ እዩ።
4.እቲ ካብ ኤርትራ ወጻኢ ዘሎ ናይ ተቃዉሞ ኣካላት ኣብ ሃለውሎዋትን ኣብ ኣዝዩ ጉጉይ ጽምዶታት ኣትዩ ከምዘሎ ኣብ ዝዳህሰስናሉ እዩ ።
5.ኣብ ዉሽጢ ሃገር ዘለዉ ወትሃደራዊያን መኮኑናት፡ ሲቪላዊ ሸማምንቲን ካልኦት ዜጋታት ክዉዱቡን፡ ክመርሑን ከንቃሳቑሱን ዝኽእሉ፡ ብሰንኪ ፖሊሲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ምትእስሳራቶሙን ዝምድናታቶሙን ተባጣጢሱ፡ ኣብ ተማዕዳዊን ቱኹላዊን ምትፍና ከምዝርከቡ ኣብ ዘለለናሉ እዩ።
በዛ ጋዜጣዊ መግለጺ ገምጋምና ምስ ህዝብና ክንቛደሶ ወሲና ኣሎና። እቲ ተፈጢሩ ዘለ ክዉንነት ኣዝዩ ዘሻቕልን ጊዚየ ዘይህብን እዩ። ከምዚ እንተ ቀጺሉ፡ ኤርትራ ከም ሃገርን ህዝቢ፡ ክቕጽል ዘይክእል ናይ ሙኻን ትኹኡሎታት ተኾሊዑ ዝርኤ እዩ። ካብዚ ኣብ ላዕሊ ብሕጽር ዝበለ ተጣሕሚሱ ዘሎ ኩውንነት ዝልዕሎ ሕቶ ኣሎ፡ ንሱ ድማ ሃገር ኤርትራ ከም ሃገር፡ ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ናይ ሓደ ሃገር ይቀጽል ዶ ውይስ ኣይቀጽል ዝብል’ዩ። ነዚ ሕቶ’ዚ ብተግባር ክንምልስ እንተዘይበቂዕና። ጽባሕ ንግሆ ከጣዕሰናን ኣብ ከቢድ ዓዘቅቲ ክሸመና ሙኻኑ ዘጣራጥር ኣይኮነን። እዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ኩነት-ኩዉንነት “ንደጋፊ” ወይ “ንተቃዋሚ” ዜጋ ብተናጸል ዝምልከት ኣይኮነን ። ንኹሉ ኤርትራዊ ዜጋ ዝምልከት ስለዝኾነ፡ ከምህዝቢ ካብ ህልኽን እንኪሒራዊ_ባህርያት ተናጊፍና፡ ብሓደ ድምጺ ገባቲ ፖሎቲካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካብ ምቅጻል ደዉ ክብል ከምዘለዎ ክንገሮን ብተግባር ክንቃወሞ ኣሎና ብምባል ንጽዉዕ፡ ነሰምዕ፡ ንምሕጸንን ንሕብርን ኣሎና።
ዓወት ንህዝቢ ኤርትራ!
ቦርድ ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ
17/05/2017
Copyright 2017 Eritrean Civic Democratic Movement. All rights reserved. This material may be published, broadcast, or redistributed with proper citation of the Eritrean Civic Democratic Movement, eritreancdm@gmail.com
Erythree: UN Commission of Inquiry report adopted A/HRC/32/L.5/Rev.1 Vote Item:4 – 45th Meeting 32nd Regular Session of Human Rights Council
Press Statement John Kirby Assistant Secretary and Department Spokesperson, Bureau of Public Affairs Washington, DC June 10, 2016
Commission of Inquiry on Eritrea – Press Conference (Geneva, 8 June 2016)
ሎሚ ዕለት 8 ሰነ 2016 ውድብ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዘቕረቦ መግለጺ ኣብ ኤርትራ ኣሰቃቒ ግፍዕታት ገበናትን ከም ዝወረደ ኣረጋጊጻ:: በዚ መሰረት ድማ እታ ነዚ ጉዳይ‘ዚ ዝተመዘት ፍልይቲ ናይ መጽናዕቲ ኮሚሽን እቶም ነዞኦም ዘይተኣደነ ግፍዕታት ዝፈጸሙ ገበነኛታት ኣብ ዓለም ለኻዊ ቤትፍርዲ ክተቕርብ ምኽዋና ኣፍሊጣ::
http://webtv.un.org/watch/commission-of-inquiry-on-eritrea-press-conference-geneva-8-june-2016/4930296361001
Permanent Mission of the State of Eritrea – Press Conference (Geneva, 8 June 2016)
PRESS RELEASE UN Inquiry reports gross human rights violations in Eritrea
GENEVA (8 June 2015) — The Government of Eritrea is responsible for systematic, widespread and gross human rights violations that have created a climate of fear in which dissent is stifled, a large proportion of the population is subjected to forced labour and imprisonment, and hundreds of thousands of refugees have fled the country, according to a UN report released Monday. Some of these violations may constitute crimes against humanity.
http://www.caperi.com/un-inquiry-reports-gross-human-rights-violations-in-eritrea/
Audio Press Conference USA
Audio Press Conference USA
ERITREA / HORN OF AFRICA On this edition of the program, host Carol Castiel, and former Horn of Africa VOA Correspondent, Pete Heinlein, speak with Bronwyn Bruton, Deputy Director of the Africa Center at the Atlantic Council about her recent trip to Eritrea and meeting with President Isaias Afwerky, about prospects for political and economic change in that reclusive regime, which has strained relations with its neighbors, the European Union and the United States.
http://www.voanews.com/audio/2734041.html


text:
ብሓንቲ ኢድ ክትስከሞ እትኽእል ቤተ መጻሕፍቲ
ብ7 ጥቅምቲ 2013፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንንባብን ንመጽናዕትን መጽሓፍ ቅዱስ ዚኸውን JW Library ዚብሃል ኣብ ሞባይል ዚጽዓን ኣፕሊኬሽን ኣውጺኦም። እዚ ናጻ ኣፕሊኬሽን መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ብእንግሊዝኛ ሽዱሽተ ትርጉማት መጽሓፍ ቅዱስ፡ እንተላይ ኪንግ ጄምስ ቨርሽንን ብ2013 ዝወጸ እተኸለሰ ትርጉም ሓዳስ ዓለምን ዝሓዘ እዩ። *
ስለምንታይ ተዳልዩ፧
ሚልዮናት ሰባት ምስ ስራሖምን ምስ ልውውጥ ሓበሬታን ብእተተሓሓዘ ስማርትፎን፡ ታብለት፡ ወይ ካልእ ተመሳሳሊ መሳርሒ ይጥቀሙ እዮም። ተጠቀምቲ ሞባይል ንንባብን ንመጽናዕትን መጽሓፍ ቅዱስ ዚኸውን ነገራት ኣብ jw.org ዚረኽቡ ኻብ ኰኑ፡ ስለምንታይ JW Library ተዳልዩ፧
ቀዳማይ፡ እቲ ኣፕሊኬሽን ሓንሳእ ምስ ተጻዕነ፡ ኢንተርነት ከይወላዕካ ኺዓዪ ይኽእል እዩ። ካልኣይ፡ ኣንበብቲ ብቐሊሉ ጥቕስታት ኪግንጽሉን ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሰፊሕ መጽናዕቲ ኺገብሩን ተባሂሉ እዩ ተነዲፉ። ብኸመይ እዩ ኸምኡ ኽንገብር ዜኽእለና፧
JW Library ንመጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ይሕግዝ
JW Library ንፈለማ ግዜ ምስ ከፈተ፡ ስማት መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ እዩ ዜርኢ። ሓደ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ መጽሓፍ ምስ ተሓርየ፡ ቀጺሉ ኣብቲ እተሓርየ መጽሓፍ ዘሎ ምዕራፋት የርኢ። እዚ ድማ ኣብ ሓደ ምዕራፍ ዘሎ ፍቕዲ ወይ ክፋል ኣብ ውሽጢ ሒደት ካልኢት ክትረኽቦ የኽእለካ። እቲ ኣፕሊኬሽን ንመጽናዕቲ ዚሕግዝ እዚ ዚስዕብ ናውቲ እውን ኣለዎ፦
ኣማራጺ ትርጉምን ካልእ ድሕረ ባይታዊ ሓበሬታን ዝሓዘ እግረ ጽሑፋት
ናብ ተዛማዲ ፍቕድታት መጽሓፍ ቅዱስ ዚሕብር መወከሲታት
ቃል ወይ ሓረግ ናብ ዚርከበሉ ዘበለ ቦታ ዚወስድ መድለዪ
ኣብ መመጀመርታ መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚርከብ ትሕዝቶ
መጻሕፍቲ መጽሓፍ ቅዱስ መን ከም ዝጸሓፎ፡ እተጻሕፈሉ ቦታ፡ ዚሽፍኖ ግዜ ዚገልጽ ሰሌዳ
ሕብራዊ ካርታታትን ሰሌዳታትን ስእልታትን
JW Library ከም ኵሉ እቲ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዜሕትምዎ ሕትመት፡ ብዘይ ክፍሊት እዩ ዚርከብ። እዚ ናጻ ኣፕሊኬሽን መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ብፍታው ብዚግበር ወፈያ እዩ ዚምወል፣ ድሮ እኳ ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ሳዕ ተራጊፉ ኣሎ። (2 ቈረንቶስ 9:7) እሞኸ ነዚ ብሓንቲ ኢድካ ኽትስከሞ እትኽእል ፍሉይ ቤተ መጻሕፍቲ ስለምንታይ ዘይትፍትኖ፧
^ ሕ.ጽ. 2 ኣብ ጥሪ 2014፡ እቲ ኣፕሊኬሽን ዘሚኑ እዩ። ካብ ሽዑ ንነጀው ጥቕሲ ዕለትን ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዚጥቀሙሉ መጽሓፍ መዝሙርን ኣለዎ።


text:
ሃገራትን ህዝብታትን
ናብ ሆንዱራስ እተገብረ ምብጻሕ
ሆንዱራስ ብስጳንኛ፡ “ዕምቈት” ማለት እዩ፣ እዛ ቓል እዚኣ፡ ክሪስቶፈር ኮሎምበስ ነቲ ብሸነኽ ገማግም ኣትላንቲካዊ ውቅያኖስ ዘሎ ማያት ሆንዱራስ ንምግላጽ እተጠቕመላ ቓል ክትከውን ትኽእል እያ። ገሊኦም ሰባት፡ ሆንዱራስ በዚ ምኽንያት እዚ ኸም እተሰምየት እዮም ዚገልጹ።
ተቐማጦ ሆንዱራስ፡ ነቲ ኣብ መንጎ ኣባላት ስድራ ቤት ዘሎ ተኣማንነትን ምትሕብባርን ዓብዪ ግምት እዮም ዚህብዎ። ንኣብነት፡ ንወጻኢታት ስድራ ቤት ወይ ከኣ ንትምህርቲ ውሉዳት ዚምልከት ዓበይቲ ውሳነታት፡ መብዛሕትኡ እዋን ሰብኣይን ሰበይትን ብሓባር ኰይኖም እዮም ዚውስንዎ።
መብዛሕትኦም ነበርቲ ሆንዱራስ፡ መስቲዞስ፡ ማለት ምስ ኤውሮጳውያንን ምስ ደቀባትን እተዳቐሉ እዮም። ከምቶም ቾርቲ ዚብሃሉ ገሊኦም ደቀባት ሆንዱራስ ድማ ክሳዕ ሕጂ ኣለዉ። ከም ጋሪፉና ዝኣመሰሉ ኻልኦት ደቀባት ሆንዱራስ ከኣ፡ ካብ ካልእ ቦታ ዝመጹ እዮም።
ጋሪፉና ዘርኢ ኣፍሪቃውያንን ዘርኢ እቶም ኣብ ደሴት ሰይንት ቪንሰንት ዚነብሩ ዝነበሩ ህንዳውያን ኣመሪካውያንን እዮም። ኣብ ከባቢ 1797 ድማ፡ ኣብ ኢዝላስ ደ ላ ባዪያ (ደሴታት በይ) በጽሑ። ጸኒሖም ከኣ፡ ኣብቲ ኽፍሊ ማእከላይ ኣመሪካ ዝዀነ ገማግም ካሪበያን ኪቕመጡ ጀመሩ። ድሕሪ ግዜ፡ እቶም ጋሪፉና ኣብ ኵሉ ማእከላይን ሰሜንን ኣመሪካ ተበተኑ።
ዓሌት ጋሪፉና፡ ብደረቕ ዕንጨይቲ እተሰርሐ ኸበሮ እናሃረምካ ምስዕሳዕ ባህ እዩ ዚብሎም። ብዘይካዚ፡ ባህሎም፡ ደሚቕ ዝሕብሩ ባህላዊ ኽዳውንቲ ምኽዳንን ዛንታ ምዝንታውን የጠቓልል፣ ኢሪባ ዚብሃል ካብ ሱር ካሳቫ ዚስራሕ ሰፊሕን ረቂቕን ቅጫ እውን የዳልዉ እዮም።
ኣብ ሆንዱራስ ኣስታት 400 ጉባኤ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣለዋ። ኣኼባታት ብቐንዱ ብስጳንኛ እዩ ዚምራሕ፣ ብዘይካዚ፡ ብሚስኪቶን ብማንዳሪን ቻይንኛን ብቛንቋ ምልክት ሆንዱራስን ብእንግሊዝኛን ብጋሪፉናን እውን ይምራሕ እዩ።


text:
ትንታነ ዜና 27-07-2017
እዚ እንርከበሉ ዘመን ዘመነ ዓውለማን ቴክኖሎጅን ከም ምዃኑ መጠን ዓለምና’ውን ብውጽኢት ቴክኖሎጂ ናብ ሓንቲ ቁሸት እናተቐየረት ትርከብ ምህላዋ ኩሉ ዝስማማዓሉ ሓቂ’ዩ፡፡
ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ኣብዚ እዋን ይትረፍ’ዶ ንበይንኻ ተነጻጺልካ ሓቢርካ’ውን ተፈጥሮኣዊ መሰናኽላት ንምብዳህ ኣዝዩ ፈታኒ እዋን ኮይኑ’ሎ፡፡
ሰላም ወሰናይ ንዓኻትኩም ይኹን ክቡራትን ፍቱዋትን ሰማዕትን ተኸታተልትን ማሕበረሰባዊት ሬድዮ ድምጺ ወጋሕታን መርበብ ሓበሬታ ሳሊና ወጋሕታን ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜና ከመይ ቀኒኹም፡፡
ምልካዊ ጉጅለ ህግደፍ ሃገራት ዓለምና ንዘጋጥሙወን ብድሆታት ክሰንፋ ብሓበራዊ ረብሓ ይደጋገፋ ኣብ ዘለዋሉ እዋን፡ ንበይኑ ክራጋሕ ካብ ዝጅምር ነዊሕ እዋን ኣቑጺሩስ ሕጂ’ውን ክእረመሉ ይረአ የለን፡፡
መግለጺታት ናይዞም ሓርፋፋት ርክባት እዚኦም እንታይ’ዮም? ጎባጥ መርገጺኡ ንዘይምቕያር ንምንታይ መሪጹ? ንሕናኸ ካብዚ ብምብጋስ ግዴና እንታይ ይኹን ኣብ ናይ ሎሚ ሓሙስ 27 ሓምለ 2017 ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜናና ንተናኽፎ ክኸውን ’ዩ፡፡
—————————————-/////////////——————————————
ሽግራት ከጋጥሙ ባህርያዊ ኮይኑ፡ ነቶም ሽግራት ግና መበገሲኦም እንታይ’ዩ እንተዘይተፈሊጡ መፍትሒኦም ንምርካብ ከም ዘይከኣል’ዮም ተንተንቲ ዝገልጹ፡፡
መበገሲ ናይቶም ሽግራት ካብ ዝመጽኡ ይምጽኡ ሱሮም ክፍለጥን መፍትሒኦም ብትግሃት ክናደን እንተኾይኑ ድማ ቅንዕና መሰረታዊ ምዃኑ የስምርሉ፡፡
የመን ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣጋጢሙዋ ዘሎ ቅልውላው ንኣብነት ምስ እንርኢ ኩለመዳያዊ ’ዩ፡ ዝብል መትከል ዘለዎም እቶም ተንተንቲ፡ ኣብ ርእሲ እቲ የመናውያን ዘካይዱዎ ዘለው ኵናት ሓደሕድ ተፈጥሮኣዊ ድርቂ’ውን ተሓዊሱዎ ንሕሱም ኩነታት እታ ሃገር ኣጋዲዱዎ ምህላው ንሓበራዊ መግለጺ ናይቶም ኣብታ ሃገር ዑደት ዘካየዱ ላዕለዎት መራሕቲ ሰብኣዊ ትካላት ሕቡራት ሃገራት ብምጥቃስ የብርሁ፡፡
ጀነራል ዳይረክተር ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ዳይሪክተር ውድብ መግቢ ዓለምን ዳይሪክተር ላዕለዋይ ትካል ጉዳይ ህጻናት እቲ ውድብ ኣብ የመን ድሕሪ ዘካየዱዎ ትዕዝብቲ ኣብ ዝሃቡዎ ናይ ሓባር መግለጺ የመን ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣጋጢሙዋ ዘሎ ኩለመዳያዊ ቅልውላው ብዓቕሚ የመን ጥራሕ ክፍታሕ ኣሸጋሪ ስለዝኾነ ማሕበረሰብ ዓለም ኢደይ ኢድካ ኢሉ መፍትሒ ከንብር ዕዮ ገዛ ክወስድ ኣትሪሮም ኣተሓሳሲቦም’ዮም፡፡ እዚ ድማ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዘጋጥም ቅልውላው ብቀጥታ ይኹን ብተዘዋዋሪ ኣብ ዓለም ኣሉታዊ ተጽዕኖ ከም ዘንብር ዘነጽር ’ዩ፡፡
ብመሰረት ኣገላልጻ ተንተንቲ ፖለቲካ ዜጋታትና፡ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ንኤርትራ ኣማሓድር ኣለኹ ዝብል ዘሎ ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ ንሃገር ካብ ዞባውን ዓለማውን ምትሕግጋዝ ነጺሉ ብኩሉ መዳያታ ዝወደቐት ሃገር ክትከውን ክሰርሕ ጸኒሑን ይሰርሕ ኣሎን፡፡
ጉጅለ ህግደፍ ኤርትራ ክመርሕ ካብ ዝጅምር ሃገርና ምስ ዘይተጋጨወታ ጎረቤት ሃገር የላን፡፡ የመን፡ ሱዳን ኢትዮጵያን ጁቡትን ኩለን ምስታ ህግደፍ ኣመሓድራ ኣለኹ ዝብላ ሃገርና ተጋጭየን ’የን፡፡ ክሳብ ሕጂ’ውን እንተኾነ ዝተመሓየሸ ዝምድና ኣለወን ዝበሃል ኣይኮነን’ኳ ደኣስ ብዝገደደ እናሓርፈፈ ይኸይድ ምህላው ኩነታት ባዕሉ እናገለጾ ይርከብ፡፡
እቲ ምልካዊ ጉጅለ ምስ ጎረቤት ጁቡቲ ብዝጸንሖ ዶባዊ ዘይምርድዳእ ዓቃቢ ሰላም ቀጠር ኣብቲ ዘስሓሕብ ቦታ ኣትዩ ምጽንሑ ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ቀጠር ምስ ዘጋጠማ ናይ ባዕላ ውሽጣዊ ኩነታት ነቲ ዓቃቢ ሰላም ሰራዊታ ናብ ሃገር ከም ዝሰሓበቶ፡ እንተኾነ መላኺ ጉጅለ ኢሳይያስ ነዚ ዕድል ተቐዳዲሙ ክቆጻጸሮ ከም ዝተራእየ ተረጋጊጹ፡፡
ብኣፍሪቃዊ ሕብረት ኢጋድን ሕቡራት ሃገራትን ነውሪ ኣብ ዝተባህለሉ እዋን ድማ ተገልቢጡ ንጹህ ንምምሳል’ዩ ፈቲኑ፡፡ ሕጂ’ውን ንልዕልና ሕጊ ዘለዎ ኣብያ በዚ ኣረጋጊጹዎ’ሎ፡፡
ብመሰረት ዝወጹ ዘለው ጸብጻባት ነቲ ነገር ንዘይምትህድዳእ እቲ ምልካዊ ጉጅለ ካልእ ጓል መንገድታት እናፈጠረ ካብ ክውንነት ይሃድም ከም ዘሎ’ዩ ዝፍለጥ፡፡
ጉዳይ ብጹእ ወቅዱስ ኣቡነ እንጠንዮስ ንባዕሉ ካብቲ ኣትዩዎ ዘሎ ወጥሪ ንምውጻእ ኮነ ኢሉ ዝሃንደሶ እምበር ናይ ብሓቂ ስራሕ ይሰርሕ ከም ዘየለ ምስክር’ዩ ’ውን ይብሉ እቶም ተንተንቲ ፖለቲካ፡፡
ጠንቂ ናይዞም ኩሎም ሓርፋፋት ዝምድናታቱ ንሕጊ ካብ ዘለዎ ዘይምእዙዝነት’ዩ ዝብገስ ዝበሉ እቶም ተንተንቲ ብኸምዚ ዝቕጽለሉ ኣብነት ስለዘየለ ኩሉ ንሃገረይን ህዝበይን ይሕለቕ’ዩ ዝብል ዜጋ ነዚ ጠንቂ ኩሉ መከራና ኮይኑ ዘሎ ተሓባቢሩ ክኣልዮኸ ሀኸነኸ ¸ ጸዊዖም፡፡


text:
የመን፣ ነፋሪት ውግእ ስዑዲ ዓረብ ወዲቓ፣ ክልተ ኣብረርታ ንስክላ ድሒኖም
Radio Erena: 09 Januray 2018
ኣብ ደቡባዊ የመን፣ ዞባ ሰዓዳ ደብዳብ እተካይድ ዝነበረት ነፋሪት ውግእ ስዑዲ ዓረብ ብሰንበት 7 ጥሪ ወዲቓ።
እታ ስርሓት ብሪጣንያ ዝኾነት ቶርኔዶ ዝዓይነታ ነፋሪት ውግእ፣ ብቴክኒካዊ ምኽንያት ከምዝወደቐት ኣዘዝቲ ሰራዊት ናይቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ልፍንቲ እኳ እንተገለጹ፣ ሑቲ ግና ብጸረ ነፈርቲ ከምዝሃረማ'ዩ ዝገልጽ።
ሓይልታት ልፍንቲ ድሕሪ ምውዳቕ እታ ነፋሪት ብዘካየድዎ ናይ ሄሊኮፕተር ስርሒት፣ ንክልቲኦም ኣበርርታ ብህይወት ከድሕንዎም ከምዝኽኣለ ኣፈኛ እቶም ሓይልታት ገሊጹ።
ኣብ የመን፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ኣዋርሕ፣ ሰለስተ ነፈርቲ ውግእ ሓይልታት ልፍንቲ ወዲቐን ኣለዋ።
ብስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ዝተመርሐ መጥቃዕታት ኣብ ልዕሊ ሑቲ ካልኣይ ዓመቱ ተቓሪቡ እኳ እንተሎ፣ ኣብ ባይታ ዘምጽኦ ለውጢ ከምዘየለ'ዮም ተንተንቲ ዝገልጹ።
ናይ የመን ኩነታት ብፖለቲካዊ ዘተ እንተዘይኮይኑ ብወትሃደራዊ ሓይሊ ክፍታሕ ከምዘይክእል'ውን እቶም ተንተንቲ የረድኡ።
========================


text:
እቶም ብክፍሊ ስለያ ወጻኢ ሃገራዊ ድሕነት ንፌስቲቫል ኢስታንቡል ዝተላእኩ ዜጋታት ኩሉ ወጻኢታቶም ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተሸፈነ ኮይኑ፡ ከም ተቓወምቲ ወይ ውን ‘ኣብቲን ኣብዝን ዘየለዉ’ ኮይኖም ዝቐርቡ ኮይኖም ምስ ማእከላይ ቤትጽሕፈት ስለያ ወጻኢ ቀጥታዊ ርክባት ዘለዎምን ስሩዕ ክፍሊት ዝኽፈሉን ሙኻኖም ተሓቢሩ።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ናብ ሕሳባት ባንክ ውሑዳት ሰበስልጣን ዘእትዎ ብርክት ዝበለ ሚልዮናት ስዒቡ ዝመጽእ ካልኣይ ዝዓበየ ወጻኢታቱ እቲ ኣብ ስለያ ዝገብሮ ከቢድ ወጻኢታት ኢዩ። እዚ ብሚልዮናት ዝቑጸር ወጻኢታት ነቶም ኣብ ስለያ ዜጋታቱ ዘዋፍሮም ቃርማታት ዝወጽእ ወጻኢታት ዘጠቓለለ ሙኻኑ ይሕበር።
ኣብ ውሽጢ ተቓወምቲ ውድባት፡ ኣብ ማሕበረኮማት፡ ኣብ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ኣብ ተቓወምቲ መንግስቲ ኤርትራ ተመሲለን ዝሰርሓ መርበባት ሓበሬታ ወብሳይታት፡ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ተደፊኦም ዝውዕሉ ሰባት ዝገብሮ ወጻኢታትን ዘዋፍሮ ውዲታዊ ስርሒታት ኣዚዩ ብዙሕ ሙኻኑ ብሰነዳት ዝተደገፈ ጭብጥታት የረጋግጽ።
ኩሎም እቶም ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ዝጸሓፉ ኮመንት ከይተረፉ ብፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍን፡ ሃገራዊ ድሕነትን ብዝወሃቡ መምርሒታት ዝምእዘኑ ሙኻኖም ዝፍለጥ ኢዩ። ንኣብነት ኣብዚ ቅንያት እዚ ካብ ሓደ ‘ሓላፊ ንኡስ ዞባ ህግደፍ’ ኣብ ወጻኢ ናብ ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣብ ዝተላእከ መልእኽቲ ‘ኣብ መንጎ ድምጻዊ እገለ ምስ በዓልቲ ቤቱ ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዝኸይድ ዘሎ ክትዕ ኣባላትና ከመይ ክንሕዞ ኢሎም ይሓቱና ኣለዉ እንታይ ክንብሎም’ ዝብል መልእኽቲ ምስ ዝረአ ህግደፍ ክሳብ ክንደይ ኣብ ሃጠው ቀጠውን ብሕታዊ ጉዳያትን ከይተረፈ ኣትዩ ንምምሕዳር ከምዝጽዕር ዝሕብር ኢዩ።
እቶም ‘ውፉያት ኣባላትና’ ተባሂሎም ዝጽውዑ ሰባት ከከምቲ ዝተዋህቦም መምርሒታት ንሰባት ምጽላም፡ ኣብ መንጎ ሕብረተሰብ ናይ ዓሌት፡ ሃይማኖት፡ ኣውራጃ ምግምማዕ ምዝራእ፡ ኣብ መንጎ ሓዳር ከይተረፈ ምእታው ካብቲ ቀንዲ ዕማማት ናይቶም ልኡኻት ኮይኑ ኣሎ።


text:
ተራ መንእሰይ ኣብ ህልዊ ማሕበራዊ ሰዉራ ኤርትራ ብዝምልከት፣-
መፍለጢ መንእሰይነት ብቁጽሪ-ዕድመ ጥራይ ምስ ዝውሰድ ካብ ዓቕመ ኣዳም/ሄዋን ክሳብ ምፍጣር ስድራቤትነት ዘሎ ግዜ ይዉሰን። እዚ ድሩት-ጊዜ መንእሰይነት ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ይኹን ዓለም ካብ 18 ክሳብ 30 ዘሎ ዕድመ ምኻኑ ዓለምለኻዊ መዕቐኒ እዩ። ብቁጽሪ ዕድሜ ኣየናይ ዕድሜ መንእሰይ ምኻኑ ካብ ተራዳዳእና፣-
ቀዳማይ፣ብሓፈሻ ሕብረተሰብ ኤርትራ ማሕበራዊ ክብርታቱ፣ ባህልታቱ፣ ሃገርነታዊ መንነቱ ገብረ-ገብነቱን ስነምግባሩ፣ ብፍላይ ድማ መንእሰይ በቲ “ፈንጢሕካ ሓድሽ ስራሕ ዝብል ማሕበራዊ ህንደሳ (social engineering) ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝተፈግረን ዝተበከለን እዩ። እዚ ኣዕናዊ ማሕበራዊ ህንደሳ ዝሓድጎ ሓድግታት ኣሎ፣ ንሱ ድማ ጽልዉኡ ኣብቲ ሕብረተሰብ ኣስሪጹ ልክዕ ከም ሓደ ሕማቕ ኣብነት (model) ልክዕ ባህርያትን ጠባያትን ናይቲ ማሃንድስ ዝቅለቡ፣ ንኡኡ ክመስሉ ዝወሰኑ ንኡሳን ጋኒናት ተምሳል ናይቲ ዓቢ ጋኒን ዝፍጠሩ ምኻኖም እዩ። መረዳእታ ኣንካይዶ ኣብቲ መንእሰይ ወለዶ፣ ኣብቲ ኣረጊት ወለዶ እዉን ቅዳሕ ናይ ኢሰያስ ክኾኑ ዝህቕኑ ኣብ ኣዛራርብኦም፣ ኣብ ኣታሓሳስብኦም፣ ኣብ ኣካዳድንኦም ኣዝዮም ቡዙሓት እዮም። ስግር እዚ “ንሕና ንሱ፣ ንሱ ንሕና” እንዳበለ ዝጭርሕ ናይዚ ኣዕናዊ ማሕበራዊ ህንደሳ ሙሩኽ-ሓይሊ እዉን ዘሎ እዩ። ስለዚ ግዳይ ናይዚ ሓደገኛ ማሕበራዊ ህንደሳ ከም ዘለዉ ምግንዛብ ከድልየና እዩ። ብሓፈሻ ንመንእሰይ ሞተር ሕብረተስብ፣ ለዉጢ ዝቕበል፣ ኣካላዊ ብቕዓት ዘለዎ…ወ.ዘተ ኢልና እኳ ነለልዮ እንተኾና፣ ብፍላይ ኣብ ዉሽጥ መንእስያት እዉን በቲ ኣብ ሕብረተሰቦም ዝጋሃድ ኣሉታዊ ዝንባሌታት ዝተለኽፉን ዝልከፉን የለዉን ማለት ኣይኮነን። እዞም ሕጂ ንመንግስት ኤርትራ ይኹን ተቃዉሞ ዝመርሑ ዘለዉ ቅድሚ 40 ዓመታት ነቲ ሰዉራ ክስለፍዎ እንኮሎዉ፣ ካብ ደቂ 19-27 ዓመታት ዝዕድሜኦም እዮም ዝነበሩ። ቀደም ሶጎምቲ፣ ሕጂ ኣድሓርሓርቲ ኮይኖም ማለት ኣይኮነን። ኣብ ባህርያቶም ዘይነበረ ሓድሽ ባህርያት ኣብ እርጋኖም ክጥርዩ ዝክኣል ኣይኮነን።
ካልኣይ፣ብሓፈሻ መላእ ሕብረተሰብ ኤርትር፣ ብፍላይ ድማ መንእሰይ ወለዶ፣ብናይ ኪናት-ስንብራት (war trauma) ከም ሳዕቤኑ ኣብ ዝተፈላለየ ስነ-ኣእሙራዊ ጸገማት ዝኣተወ ከምዘሎ ምስትብሃል ከድሊየና እዩ።
ሳልሳይ፣ ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ንመንእሰያት ከምዘይሓልፍ መንፈሳዊን ኣካላዉን ሃስያታት ስለ ዘዉረደሎም ናቱ ኣሉታ ሓድግታት ከምዘለዎ ክንፈልጥ ይግባእ።
ራብዓይ፣ ሃገር ሓዲጎም ስግር-ዶብ ክሰግሩ እንኮሎዉ ዘጋጠሞም ኢሰብኣዊ መንፈሳዊን ኣካላዊ ምጉስቓልን ባህደላን (abuse) ኣሎ።
ሓሙሻይ፣ ከም ዉጽኢት ናይቲ ኣርባዕተ ኣቀዲሙ ዝተጣሕመሰ ፍጻሜታት ሓያል ስነኣእሙራዊን ብድሆታት እንዳሃለወ ከንሱ፣ ብተወሳኺ ካብ ሃገሮምን ስድራቤቶም ምስተፈልዩ ናፍቆት፣ ተነጽሎ፣ ሻቅሎት፣ ራዕዲ፣ ነብሰ-ምትሓት፣ ሕርቃን፣ ኩቱር ጽልኢ፣ሓዲሽ ሂወት ምጅማርን ብክልተ እግርኻ ደው ክትብል ምቅላስ፣ ስድራኻ ነብስኻን ክትሕግዝ ምህቃን…ወ.ዘ.ተ እዉን ኣሎ።
ኣብዚ ዘለናሉ እዋናት ኩሉ ወሎዶታት ኤርትራ ኣብ ሓደጋ እኳ እንተሃለወ፣ ብፍላይ ኤርትራዊ መንእሰይ ቀንዲ ብቀሊሉ-ተጠቓዒ ዕላማ (soft target) ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኮይኑ ከምዘሎ ቡዙሕ ዘታሓታትን ጉዳይ ኣይኮነን። እዚ ካብ ወዱ/ጓሉ ካብ 1 ዓመት ክሳብ 42 ዓመት ዝዕድሚኡ 73% ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ዝግምገም ብተዛማዲ መንእሰይ ኮይኑ፣ ብዉሽጢ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብደገ ድማ ዝተፈላለዩ ናይ ጥፍኣት ሓይልታት ክሃድንዎን ንማዓልኦም ከዉዕልዎ ዘይፈንቀልዎ ጎቦ ዘይፋሓርዎ ጉዳጉድ የሎን።
ኣብ-ኮንቱ መዓላታት መታን ከዉዕልዎ ብዝተፈላለዩ መራኸቢ ቡዙሓን ተጠቂሞም፣ ኣብ ክንዲ ቁኑዑን ሃናጽን ፍልጠትን ተሞክሮ ዘቕስምዎ፣ ብዘንባዕ ዝኾነ ጎስጋሳት ብምልካፍ፣ ልዕሊ ህሉዉ ዓቕሙን ልዕሊ ትጽቢቱን ስለዘንበድበድዎ፣ ዋላካ ክልዓል እንተጀመረ፣ ኣንፈቱ ግን ኣብ ነዉጺ እዩ ዝርከብ ዘሎ።
Ø ንሓንሳብ ናይ ገዛእ ርእሰይ ናይ መንእሰያት ማሕበር ክምስርት እየ ይብል፣ ብዝተፋላለየን ተመስሳሊ ኣስማት የቕዉምን ይእዉጅ።
Ø ንሓንሳብ ኤርትራዊ ጉዳይ ብኣና ጥራይ ብኤርትራዉያን ክፍታሕ ስለዘለዎ፣ብዉሽጣዊ ዓቕምታትና ክብገስን ክቅጽል ኣለዎ ይብል። ንመረዳእታ ኣብኮንፈረንስ መንእሰያት ዋሽንግተንዲሲካብዝነበር ንዕላማታቶምን ድርኺታቶምን ዘናጻጸረ-መደረክጥቀስእንተኮይነ፣-
ሀ/ናይፖለቲካእሱራትክፍትሑ፡
ለ/ ወፍሪዋርሳይይከኣሎደውክብል፡
ሓ/ ህግደፍምእላይን፡
መ/ ብሰላማዊመንገዲህዝብዊመንግስቲምቛም።
ነዘን ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሳ ነጥብታት ንምትግባር ከኣ፡-
ሀ/ ብምጣኔ-ሃብታዊመዳይነቲስርዓትካብዓለም–ለካውያንማሕበራትዝልገሰሉሓገዛትንእቲ 2% ካብኤርትራውያንዝምንጥሎንምንቓጽምቅላስ።
ለ/ ብፖለቲካዊመዳይኣብውሽጢሃገርምስህዝብናተጀሚሩዘሎናይዓርቢሓርነትርክብንካልእመደባትምውጻእ/ ምስራዕ።
ሓ/ ብተሃደራዊመዳይነቲስርዓትንምእላይግብራውንትከምዘይብሉተጠቂሱ።ብተወሳኪ፡ኣብናይክትዕመድርኽ (Debate) እውን፡ወኪል (EYSC) ጉዳይናክንመርሖዘሎናባዕልናክንከውንኣሎናኣብዝብልፍልስፍና ዘትኮረመደረእዩዝገበረ።ቀጺሉ፣ወኪል EYSC ከምዝበሎሃገራዊነጻነትናጉሁድክንገብርዝበቅዓናሕጂእውንከምትማሊብጽፍሪናክንዕወትኢናኢሉ።
Ø ንሓንሳብ ኣብተን ዘለዋ ምንቅስቓሳት ኣቲና ክንቃለስ ኣሎና ይብል።
Ø ንሓንሳብ ምስቲ ዉጽኢት ጉባኤ ኣዋሳ ዝኾነ ሃገራዊባይቶንዲሞክራሲያዊለውጢ፡ ክሰርሕ ዝወሰነ፣ ድርብ ኣባልናት ማለት ኣባል ባይቶን ኣባል መሪሒነቱ ንክኸዉን ዘፍቀደ፣ ንመረዳእታ ዋዕላ መንእሰያት ደብረ-ዘይቲ፣-ካብ7-17ሓምለ2012ተኣኻኺቡ፡ዘተንልዝብንዘካየድና፡ልዕሊ 200 ኤርትራውያን ዝወሰንዎ ዉሳኔ ኣሎ።
Ø ንሓንሳብ ኔዉ በሉወን እዘን ኣቀዲመን ዝጸንሓ ዉድባት ይብል።
Ø ንሓንሳብ ኔዉ በሉዎም እዞም ገዳይምን ኣሮጉቶት ተጋደልቲ ዝነበሩ ይብል።
Ø ብመንጸር እዚ ኣብ ደገ ተወዲቡ ምስ ዉሽጥ ኤርትራዉያን መንእሰያት ዝትኣሳሰር፣ ንገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝድግፍ ብስም YPFDJ ዝፍለጥ እዉን ኣሎ; ስግር እዞም ክልተ ተጻረርት ሓይልታት ማለት ደገፍቲ ህ.ግ.ደ.ፍ ን ተጻያቱን ኣጽቂጡ ዝዕዘብ (silent majority) እዉን ኣሎ።
Ø ንሓንሳብ ናይ ገዛእ ርእስና ግንባር ፈጢርና ብጎነጻዊ መልክዕ ነዚ ግርጭት ክንፈትሖ ኣለና ይብል…ወ.ዘ.ተ ልዕሊኡ እዉን ዝተፈላለየ ዋዕላታት ኣብ ኣመሪካ፣ ኣብ ሽወደን፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣክሱም፣ መቀለን ደብረዘይቲ ኣካይዱ እዩ። ናይ ብሓቂ መጀመርታን መወዳእታን ዘይብሉ ምርጫታትን ስጉምታትን ወኒኑ ዘንሂን ዝነጥፍን ዘሎ እዩ።
ስለዚ መንእሰይ ኤርትራ ኣብ ከቢድ ብድሆ ይርከብ ኣሎ። ዋላ እኳ ዝተደርደረ ጸገማት እንተሃለዎ፣ ኣብ መጨረሽታ ናይቲ ግብ ዝበለ ጸልማት ዝኾዶ ዘሎ ጉዕዞ ብርሃን ከምዘሎ (there will be light at the end of the tunnel) ወይ ድማ ናይ ቀረባ ደረት ትርኢት ናይ ጮራ ለዉጢ ከምዘሎ ክፈልጥ ኣለዎ። ነዚ ብርሃን’ዚ ንምርካብ ድማ እቲ ቀንድ መዕቀኒ ከርሰ-ጉዳይ (parameter) ሎሚ ጽባሕ ዘይብሃሎ ብቀዳምነት ዉልቓዊ ሓርነቱ፣ ቀጺሉ ናጻን ሓራን ናይ መንእሰያት ማሕበራት ብደረጃ ዝነብረሉ ዘሎ ከባቢ (Local) ፈጢሩ ክእዉጅ ኣለዎ። እዘን ብደረጃ ከባቢኡ ዝተፈጥራ ናጻን ሓራን ናይ መንእሰያ ማሕበራት፣ ቀጺሉ ብደረጃ ሃገርን ክፍለዓለምን መጋባእያታት ብምፍጣር፣ መጀመርታ ነቲ ገጢምዎ ዘሎ ብድሆ ከፋኽስ የኽእሎ፣ ቀጺሉ ሃናጺ ጊደ ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ማሕበራዊ ሰዉራ ከበርክቱ ይክኣል እዩ።
ብተወሳኺ ክዝንጋዕ ዘይብሉ ኣገዳሲ ቀንዲ ቀላሲ ማእከል (nucleus) ዝኾነ ኣካል ፍንጫሕ-መሰንገለ ሕብረተሰብና ሓደ ፈጺሙ ዘይንዓቕ ኣሎ። ንሱ ድማ ደቂ-ኣንስትዮ ሕብረተስብ ኤርትራ እየን። ደቂ ኣንስትዮ 54%ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ዝግምገማ እዉን ከምኡ ክገብራ ግድነታዊን ቀንዲ ወሳኒ እዩ። ብዘይ ናጻ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮን፣ ብዘይ ሙዕሩይን ርትዓዉን ተሳትፎ ደቂ ኣንስትያ ዝዕወት ማሕበራዊ ሰዉራ ድማ ፈጺሙ የሎን።
ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ኣብ ማንፌስቶ ፖሎቲካዊ ራእይናን ዕላማና ነዚ ኣብ ላዕሊ ተጣሕሚሱ ዘሎ እምነትናን መርገጺ’ዚ ብንጹር ኣብ ዓንቀጽ.4. መሰረታዊ መትከላት ሲቪክ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ፣ፖለቲካዊ ናጽነትን ደሞክራስያዊ መሰላት ዜጋታትን ፣- ኣብ ዝብል ዓንቀጽ ብኸምዚ ዝስዕብ ንኡስ ዓንቀጻት ብንጹር ኣቀሚጥዎ ኣሎ።
4.10. ንቑሕ ተሳትፎ ህዝቢ ግብራውነቱ ንምርግጋጽ፣ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ውዳቤ ክህልዎ ይግባእ። ህዝቢ በብሞይኡ፣ በብማሕበራዊ ጉጅልኡ፣ ናጻ ህዝባዊ ትካላት ብደሞክራስያዊ ኣትሓሳስባ ዓምቢቡ፣ ናብ ደሞክራስያዊ ትካላት ምህናጽ እንተተሰጋጊሩ፣ ልዕልና ሕጊ ይነግስ፣ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ይኸብር፣ ይውሓስ ዝብል መትከል ንኣምን።
4.11. ናጻ ደሞክራስያውያን ማሕበራት፣ ወይ ህዝባዊ ትካላት ማለት ድማ፣ ከም ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት፣ ማሕበር ሰራሕተኛታት፣ ማሕበር መንእሰያት፣ ማሕበር ደቂ- ኣንስትዮ፣ ማሕበር ሓረስቶት፣ ማሕበር ስንኩላን፣ ማሕበር ሓርበኛታት፣ ማሕበር ኩሉ ዓይነት ሞያ፣ ከም ኣብነት፣ ማሕበር ጋዜጠኛታት፣ ማሕበር ሓካይም፣ ማሕበር ናይ ሕጊ ኪኢላታት/ ጠበቓታት/ ማሕበር መማህራን፣ ማሕበር ነጋዶ፣ ማሕበር መጓዓዝያ፣ ማሕበር ስነ-ቑጠባ፣ ማሕበር ስነ-ጥበባውያን፣ ማሕበር ድሕነት/ኣንጻር/ ብከላን ልምዓትን፣ ማሕበር ተጣበቕቲ ህጻናት፣ ማሕበር ረድኤትን ምትሕግጋዝን፣ ዝተፈላለያ ዘይመንግስታውያን ትካልትን፣….ወዘተ ከም ናጻ ማሕበራት ምስዝቖማ፣ ደሞክራስያዊ መሰረትን በርጌሳዊ ፈልስታት የንጽፋ፣ ልዕልና ሕጊ የንግሳ የውሕሳ፣ ሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ኣብ ምኽባር ምውሓስ ንጡፍ ተራ ይጻወታ ዝብል መትከል ንኣምን።
መንእሰይ ኤርትራ ብሓፍሻ፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ደገ ዝነብር ዘሎ፣ ኣብዚ እዋን እዚ ዘርእዮ ዘሎ ብድሆታትትን ቃልስታትን ኣንጻር ገባቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝንኣድን ክታባባዕ ዝግብኦ ኮይኑ፣ ጻዕርታቱን ቃልሱታቱ መታን ኣድማዒ ንረብሓ ሃገሩን ህዝቡ ክዉዕል፣ ንጹር ዉዳቤ፣ ንጹር ዕላማ፣ ንጹር ራእይ ክህልዎ ስለዝግባእ ኣብኡ ብሙሉእ ኣቃልቦ ክስርሓሉ ይሕተት። እቶም ማእኮሎትን ዓበይቲ ሰብ ዕድሜ-ጸጋ ድማ ብዘይ ገለ ተግላባነት ኣዉንታ ተሞክሮታትና ክንምህሮምን፣ ጉጉይ መገዲ ኣብ ዝሕዙሉ ድማ ዓገብ ክንብል ይግባእ። ንዉልቃዊ ሽዉሃታትና ንምዕጋብ ሸንኮለል ነብሎም እንተኼና ታሪኽ ክሓትና እዩ። ልዕሊ ኹሉ ግን ኣብ ሓደገኛ ቃራና-መገዲ ተሳጢሓ ዘላ ሃገርናን ህዝብና ሓንሳብ ንሓዋሩ ንጥፍኣት ንፈርዶ ስለዘሎና ፣ ኣብ ታሪኽ ደቂ-ሰባት፣ ከም ናይ 21 ክፍለዘመን ናይ ዓለምና ገበን ክቑጸር እዩ።
ወድሓንኩም!!!
መርእድ ዘርኡ
5/2/2013


text:
መደብ ሓቅን ብጋህድን ካብ ስደት ቍ. 15 -ገምጋም ቃለ-መሕትት ፕረዚደንት ኢሳያስ
ኣዳላዊ ተወልደብርሃን ገብረ
ኣወሃሃድን ኣንባብን ቀለታ ኪዳነ
ክቡራትን ክቡራንን ከመይ ቀኒኹም?
ኣብዚ ዝሓለፍናዮ ወርሒ መወዳእታ ማለት ጥሪ 27ተን 28ተን 2017 ፕረሲደንት ኢሳያስ ንዅነታት ሃገርን ህዝብን ኣመልኪቱ ቃለ መጠይቕ ከም ዝገበረ ዝዝከር ኢዩ። ነዚ ብዝምልከት ርእይቶናን ጸብጻብናን ኣብ ዝሓለፈ መደብ ብጋህዲ ኣብ ስደት ቍ. 14 ከም ዝገለጽናዮ እውን ዘይርሳዕ ኢዩ። ብዛዕባቲ ኵነታት ምዝራብን ምጽሓፍን ስለዝመቀረና ዘይኮነ ከኣ ንዅነታት ሃገርናን ህዝብናን ዝትንክፍ ንዅሉ ዜጋ ዝጸሉ ብምዃኑ ደጊምና ደጋጊምና ክንዛረበሉን ምዓንጣኡ ከነውጽኦን ግቡእና ኢዩ። ስለዝዀነ ከኣ ብዘይካቲ ንሕና ኣብ ዝሓለፈ እዋን ዝገለጽናዮ ካብ ካልኦት ናይ ፖለቲካን ቍጠባን ምሁራት ዝረኸብናዮ ጸብጻብ ከነቕርብ ምዃንና ብዝኣቶናዮ መብጽዓ መሰረት ከኣ ንሎሚ ኣቶ ተወልደብርሃን ገብረ ኣመሓዳሪ መርበብ ሓበሬታ ኣስመራ ኦንላይን (asmara-online.com) ዝሰደደልና ጽሑፍ ንሰማዕትን ተኸታተልትን ከም ዘለዎ ነቕርብ። ኣብዚ ሎሚ ነቕርቦ ዘሎና መደብ ርእይቶ ወይ ሕቶ ዘለዎም ናብ ኣስመራ ኦንላይን ወይ ብመንገዲ መስከረም ነት ምስ ዝቐርበሉ ኣዳላዊ መደብ ባዕሉ ክምልሰሎም ቅሩብ ምዃኑ እውን ኣረጋጊጹልና ኣሎ።
ሰናይ ምክትታል
እሞኸ ናይዚ ኵሉ ዝተገልጸ ጕድለታትስ መንዩ ትሓታቲ ክቡር ፕረሲደንትና?
ሕቶ ጋዜጠኛ፡–ንቁጠባዊ ልምዓት ናይ 2017 ዝምልከት መደባት ልምዓት
ሓፈሻዊ መልሲ ፕረዚደንት፡– ቀዳምነታት 2017 ጸዓት፡ ማይ፡ መጓዝያ ትሕተ-ቅርጽን መራኸብታትን፡ ከምኡውን ኣገልግሎት ትምህርትን ጥዕናን ምዃኖም ብምጥቃስ እዞም ዝስዕቡ ዝርዝራት ይርከብዎም፡-
ሀ) ጻዓት፡– ንጻዓት ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መልሲፕረዚደንት ኢሳያስ ብሓፈሻ ኣገዳስነት ጻዓትን ሽግራት መመንጨዊ ሓይሊ ጻዓት ሕርጊጎን እንተላይ ድሩትነት እዚ ትካልን ግቡእ ክንክን ክግበረሉ ስለ ዘይጸንሐ ምማቱ ብምብራህ ኢዩ ዘረባኡ ዝቕጽል። ንመደባት ወፍሪ ኣብዚ ጽላት ኣብዚ ዓመት 200 ሜጋ ዋት ጻዓት ንምፍራይ ከም መደብ ተታሒዙ ምህላዉ የብርህ። ብዘይካዚ ብናኣሽቱ መርበባት ጽዓት እንተላይ ንኣሽቱ ተሓደስቲ (renewable) ግሪዳት ምስ ኣገዳስነቶም ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕርን ካለኦት ከባብታትን ክዝርጋሕ ምዃኑ ይጠቅስ።
ለ) ማይ፡– ፕረዚደንት ኢሳያስ ቅድሚ መደባት መንግስቲ ኣብ ምኽዛን ማይ ምዝራቡ ብዛዕባ ጥቕሚ ማይን ኣገባብ ኣጠቓቐምኡን ኢዩ ሰፊሕ መግለጺ ሂቡ። ዝተኸዘነ ማይ ብግቡእ ኣብ ጥቅሚ ይውዕል ከምዘየሎ እውን ኣይሓበኦን። ብዘይካ’ዚ ከባቢ 250 ሚሊዮን ትርቢዒት ሜትሮ ማይ ከም ዝተኸዘነን ናብ 300 ሚሊዮን ትርቢዒት ሜትሮ ንምብራኹ ድማ ንኣብ ምህናጽ ዝርከብ ዲጋ ጋሕቴላይ ብምጥቃስ ዘረባኡ ይቕጽል።
ሐ) ትሕተ–ቅርጺ መጓዝያ፡– ኣብዚ ፕረዚደንት ከም ቀዳምነታት ዝጠቐሶም መጓዝያ ኣየርን ባሕርን ኢዮም። ንድሩትነት መጓዝያ ኣየርን ባሕርን ብምዝርዛር ዛጊት መዓርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ከም ዘይሰረሐ ጠቒሱ ኣብ 2017 መዓርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ንምምሕያሽ ቀዳምነት ተዋሂብዎ ከም ዝስራሓሉ ድማ ይዛረብ። ብዘይካ’ዚ ኣብ ካለኦት ቦታታት ንኣብነት ኣብ ተሰነይን ካልእን እውን ኣገዳስነት መዓርፎ ነፈርቲ ይትንትን። ንመጓዝያ ምድሪ ኣመልኪቱ ክዛረብ እንከሎ ዘለዉና ጽርግያታት ከም ዝዓነዉን ክሕደሱ ከም ዘለዎምን የብርህ። ንመራኸብታት ኣብ ዝምልከት ምስ ቻይናዊ ኩባንያታት ዝተበጽሐ ስምምዕ ከምዘሎ ብምጥቃስ ትግባረኦም ከም ዝጅመር ጠቂሱ መዓስን ብኸመይን ከም ዝጅመር ግን ኣይሓበረን።
መ) ትምህርትን ጥዕናን፡– ኣብዚውን ብኣገዳስነት ናይ ትምህርትን ናይ ጥዕናን ይዛረብ እሞ ብዝተገብሩ ወፍርታት ብዘይ ምዝናይ ክድፋኣሉ ምዃኑን ዝሓሸ ናይ ትምህርትን ጥዕናን ኣገልግሎታት ንምሃብ ከም ዝጻዓርን ገሊጹ።
ገምጋመይ፡–
ቀዳምነታት ንጸዓት፡ ማይ፡ መጓዝያ ትሕተ-ቅርጺን መራኸብታትን እንተላይ ንትምህርትን ጥዕናን ምሃብ ዝጽላእ ወይ ዝጉሰ ኣይኮነን። ይኹን እምበር ተሰሪሖምን ዓንዮምን ዝብሉ መግለጽታት ብማዕከናት ዜና ሃገርና’ውን እናሳዕ ተደጋጊሙ ዝግለጽ ሓቂ ኢዩ። መመንጨዊ ጻዓት ሕርጊጎ ኮነ ጽርጊያታት ከም ዝዓነወ’ውን ባዕሉ ሓቢሩ። እዚ ማለት ዝድለን ዝረኣን ቁጠባዊ ኣገልግሎት ቅድሚ ምሃቡ ይዓኑ ኣሎ ማለት ኢዩ። ኣገልግሎት ጽሩይ ዝሰተ ማይ እውን ከምኡ ስኣን ንእሽቶ ጽገና ይዓኑ ከም ዘሎ ብተደጋጋሚ ክግለጽ ጸኒሑን ኣሎን። ዝተሰርሑ ዲጋታት ከምኡ ዝግባእ ኣገልግሎት ይህቡ ከም ዘየለዉ ተነጊሩ። ቅድሚ ሕጂ ተሰሪሖም ዝግባእ ኣገልግሎት ዘይሃቡ ብሕጂ ዝስርሑ ትሕተ-ቅርጽታት ብኸመይ ኢዮም ኣገልግሎት ክህቡ ዝኽእሉ ዘሻቕል ጉዳይ ኢዩ። ብትዕዝብተይ ትሕተ-ቅርጺ ንስራሕ’ሞ ንጥቕሞምን ንኣጠቓቕመኦምን ዝምልከት ንዓመታ ንሓስበሉ ብዝብል ንኽትኣምኖ ብዘጸግም ኣገባብ ዝኸይድ ዘሎ መደባት ልምዓት ኮይኑ ይስማዓኒ። ከምኡ እንተ ኾይኑ እቲ ብወፍሪ ልምዓት ዝልፍለፈሉ መንእሰያት ጅሆ ንምሓዝ እምበር ንልምዓት ኣይኮነን ማለት ኢዩ።
ብሓፈሻ ግን ኣሰራርሓ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ቁጽጽር ፕረዚደንት ኢሳያስ ወጺኡ ከም ዘሎ ስዉር ኣይኮነን። ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣብ መልስታቱ ብዙሕ ጊዜ ዘዘውትሮም “ክግበር ኣለዎ” ወይ “ክሕሰበሉ ዘለዎ ኢዩ” ዝብሉን ካልኦትን ኢዮም። እቶም ጸገማት ብዙሓት ኢዮም። ንምጥቃስ ዝኣክል፡- መደባትን ፕሮግራማትን ልምዓት ብዝግባእ ኣዳሊኻ ዕቱብ ምቁጽጻር ዘይትገብረሉ እንተ ኮይንካ ተሰሪሖም ኣገልግሎት ዘይህቡ እንተ ኮይኖምን ቀጻልነቶም ንምርግጋጽ ስርዓተ በጀት እንተ ዘይሃሊዩዎምን ትርጉም ምህናጽ ትሕተ-ቅርጺ ምትንታንን ምልፍላፍን እንታይ ፋይዳ ኢዩ ዘሎዎ።
ኩሉ ከም ዝፈልጦ ተራ ሚኒስትሪታትን ሚኒስተራትን ኤርትራ ዳርጋ የለን እንተ ተባህለ ምግናን ኣይኮነን። ንሚኒስትሪታት ተኪኤን ዝሰርሓ ትካላት ህግደፍ ንሚኒስተራት ተኪኦም ዝሰርሑ መዃንንቲ ህግደፍ ወይ መሳፍንቲ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኢዮም። ስለዚ ስርዓተ-መንግስቲ ከምቲ ኣብ ወረቀት ዘሎ መዋቅር ዘይኮነስ ንመንግስታዊ መዋቅር ጎሲኻ ብሰልፊ ዝዕመም ዘሎ ኣካይዳ ኢዩ። እቲ ቀንዲ ብድሆ ኮይኑ ዝጸንሐን ዘሎን እዚ ዘይንቡር ኣሰራርሓ እንተ ዘይተኣሊዩ ከኣ እዚ ክቡር ፕረዚደንት ዝብሎ ዘሎ ሽግራት ክፍታሕ ኢዩ ኢልካ ምሕሳብ ፈጺሙ ዝከኣል ኣይኮነን። ንሱውን ኣዳዕዲዑ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ፍታሕ ናይዚ ሽግራት ዝግባእ ስልጣንን ሓላፍነትን ንሚኒስተራት ክወሃቦምን ግቡእ በጀት ክስላዓሎምን እንተ ዘይኪኢሉ ዝወፈረ ወፍሪ ይውፈር ዝተሃንጸ ትሕተ-ቅርጺ ይተሃነጽ ዝመጽእ ፍታሕ ወይ ራህዋ ከምዘየለ ብርግጸኝነት ምዝራብ ይከኣል።
ሕቶ ጋዜጠኛ፡–ብዛዕባ ምርግጋእ ማክሮ-ቁጠባ
ሓፈሻዊ መልሲ ፕረዚደንት፡–ኣብዚ ሕቶ ፕረዚደንት ኢሳያስ ብዛዕባ ምህርትን ጽላታት ምህርትን ብዙሕ ትንተናታት ሂቡ። ቁጠባ ማለት ፍሪያት ማላት ምዃኑ የብርህ። ቁጠባ ምፍራይ ጥራሕ ዘይኮነ ምውህላል ማለት ከም ዝኾነ እውን ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ። ብዘይካ’ዚ ሽምጠጣ ብዝተሓወሶ ብክልተ ኣሃዝ ወይ ድጅት ዓቢናዶ ካልእ ኣይንብል ኢና ክብል ኢዩ ዝዛረብ። ስለዚ መስፈርታት ቁጠባ ኣገደስቲ ከም ዘይኮኑ ኢዩ ዝዛረብ። ቁጠባዊ ዕቤት እንተ ዘይሃሊዩ ብዛዕባ ምውህላል ዝተጨነቀ ኢዩ ዝመስል። ፕረሲደንት ኢሳያስ ብዙሕ ጊዜ ንሕቶ ጋዜጠኛታት መልሲ ኣብ ምሃብ ዘይኮነስ ናይ ገዛእ ርእሱ ሕቶታት ኣብ ምሕታት የድህብ ነይሩ።ኣብ መወዳእታ ፕረዚደንት ድሕሪ 25 ዓመታት ሎሚ ኣብ ዝሓሸ ደረጃ ከም ዘለናን ብኣሃዛት ክግለጽ ዝኽእል ዕቤት ንምምዝጋብ ብተኣማንነት ገሊጹ። ጸኒሑ ካኣ ብዛዕባ ዝዓነዉ ትሕተ-ቅርጽታት ብዘይ ሕፍረት ይዛረብ።
ገምጋመይ፡–
ቁጠባ ኤርትራ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ናብ ደልሃመት ይኣቱ ከም ዘሎ ሓላፍ መንገዲ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ቁጠባ ሃገር ካብ ዜሮ ሓሊፉ ትሕቲ ዘሮ እናኸደ ብዛዕባ ምቑጣብ ምጭናቕ ምስ ምንታይ ክትርጎም ከም ዝኽእል ንሰማዕቲ እገድፎ።እወ ሓደ ቁጠባ ብዝተፈላለዩ ጽላታት ዝቖመ ኢዩ። እወ ምህርትን ውህለላን ሓቢሮም ዝኸዱ ባእታታት ቁጠባ ኢዮም። ሕቶ ቁጠባዊ ምርግጋእ ግን ክንዮ ምህርትን ምቑጣብን ኢዩ። ነዚ ሕቶ ቅኑዕ መልሲ ኣይተዋሃቦን ጥራሕ ዘይኮነስ እቲ ሕቶ ዝተረደኦ’ውን ኣይመስልን። ዋላዃ ዝተሓቶ ጉዳይ ምርግጋእ ማክሮ-ቁጠባ እንተነበረ ዝበዝሕ ዝተዛረበሉ ጉዳይ ጉዳይ ሕርሻ ኢዩ። ምርግጋእ ማክሮ-ቁጠባ ብኸምቲ ፕረዚደንት ዝገለጾ ዘይኮነስ ንግዳማዊ ተቓላዓነት ብምጉዳል ወይ ብምትሓት ቐጻልነት ዘለዎ ቁጠባዊ ዕቤት ምርግጋጽን ማለት ኢዩ ነይሩ። ዘይርጉእ ማክሮ-ቁጠባ ናህሪ ዋጋታት ብምዝንባዕ ንናብራ ህዝቢ ዝሃስን ንኣውፈርቲ ዘባህርርን ተርእዮ ዝኽሰተሉ ማለት’ውን ኢዩ። ዝቕባበ ንምቁጽጻር ዕቱብ ማክሮ-ፖሊሲን ትግባረታትን ይሓትት። ዝቕባበ እንተ ዘይተ ቆጻጺርካ ካኣ ዜጋታት ንዓመታት ዘዋህለልዎ ብሰንኪ ዝቕባበ ተባሕጕጉ ይጠፍእ። ስለዚ እቲ ሕቶ ኣይተመለሰን።
ካልእ መንግስቲ ንጹርን ስኑድን መደብ ቁጠባዊ ሕውየት ዘለዎ ኣይመስለንን። ምኽንያቱ ንጹርን ስኑድን መደብ ነይሩ እንተ ዝኸውን ርግጸኛ ኢየ ኣብ ክንዲ ናብ ትንተናንታት ኣብቶም ወጺኦም ዘለዉ መደባት ሓደ ብሓደ ምምላስ ይከኣል ነይሩ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ካብ ቀዳማይ ማዓልቲ ነጻነቱ ኣትሒዙ መንግስቲ ብመደብ ይኸይድ ከም ዘየሎ ክዛረብን ክሕብርን ጸኒሑን ኣሎን ኢዩ። መደብ እንተ ዝህሉ ንኣብነት ሕርሻ ብ10%፡ ኢንዱስትሪ ብ5%፡ ህንጻ ብ8%፡ ቱሪዝም ብ10%፡ ኣገልግሎታት ብ12% ብምባል ንመልስታት ምሕጻር ይከኣል ነይሩ። ኣብ ሕርሻ ብዙሕ ተዘሪቡ ግን ዝጭበጥ ኣይኮነን። ሕርሻ ኣልዒልና ብዙሕ ክንዛረብ ንኽእል ኢና። ካለኦት ጽላታት ከም ኢንዱስትሪ፡ ህንጻ፡ ቱሪዝምን ኣገልግሎታትን ንመዛረቢ ዝኸውን ባይታ የልቦን። ምኽንያቱ ን25 ዓመታት ዝዓነወ ጽላታት ሎሚ ብመስኮት ተለቪዚዮን ብምቕልቃል ኣብ ሓደ ወይ ኣብ ክልተ ዓመት ክትጽግኖ ዝከኣል ስለ ዘይኮነ።
ብኣጠቓላሊ ንብሕታዊ ጽላት ከም ቁሪ ዝፈርሕ መንግስቲ ኣብ ኩሎም ጽላታት ለውጢ ከምጽእ ማለት ዘበት ኢዩ። ስለዚ ዝመጽእ ዓመት ተኣምራት ክንሰርሕ ኢና ብዘምስል መደምደምታ ክቡር ፕረዚደንት ንዓመታ የራኽበና’ሞ እቲ ትኣምራት ዝባሃል ዘሎ ብሓደ ኮይና ክንግምግሞ። ክንዮ’ዚ ግን መንግስቲ ኤርትራ ዘይምልከቶምን ዘይ-ወግዓውያንን ቅርጽታት ኣወጊዱ መንግስታዊ መዋቕር ብዕቱብ ክሰርሓሉ ኣለዎ።
ሕቶ ጋዜጠኛ፡–መወከሲታትወሰኽ ደሞዝ ሰራሕተኛታትን ምሕያል ናይ ስራሕ ዲሲፕሊንን ኣፍራይነትን
ሓፈሻዊ መልሲ ፕረዚደንት፡– ኣብዚ ኣርእስቲ’ዚ ከም ኣብ ቀዳሞትኣርእስትታት ብትንተናታት ዝተጎበአ ኢዩ ነይሩ። እቲ ፍርቁ’ኳ እንተ ዘይተጸልአ ነቲ ሕቶ ዝምልስ ግን ኣይኮነን። ብቐንዱ ግን መልሲ ክቡር ፕረዚደንት ምድኑጓይ ምኽፋል ሓዱሽ ደሞዝ ምስ ምድንጓይ ምጽፋፍ ሰራሕተኛታት ዝተታሓሓዘ ምኳኑ ኢዩ ዘብርህ። መዓዝ እዚ ምጽፋፍ ሰራሕተኛታት ይውዳእ ዝፈልጦ ነገር ከም ዘየሎ ሓቢሩ። ደሞዝ ንምስላዕ ብቐንዱ ብዙሓት ረቋሒታት ከም ዝሓትትን ምስ መነባብሮን ብፍርያምነትን ተራኢዩ ዝስላዕ ምኳኑ ብምብራህ ናብ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ሽግር ምብራህ ኢዩ ሰጊሩ። እቲ ሽግር ዓቢዪ ምኳኑ ጠቒሱ ንምፍትሑ ግን ዋላ ሓንቲ መልሲ ከይሃበ ኢዩ ዝሓልፎ ክቡር ፕረዚደንት። ብዛዕባ ኣፍራይነትን ዲሲፕሊንን ሰራሕተኛታት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ ፕረዚደንት ብዛዕባቶም ኣብ ጽርጊያታት ዝውዕሉን ዝሕሽሹን ዉሑዳት መንእሰያት ዝሃቦ መብርሂ እንተ ዘይኮይኑ ብዛዕባ ፍርያምነት ሰራሕተኛታት ዝሃቦ መልሲ ኣይነበረን።
ገምጋመይ፡–
ምስላዕ ደሞዝ ሰራሕተኛታት ምስ ኣፍራይነት ኣተሓሒዙ ምግላጹ ቁኑዕ ኢዩ። ይኹን እምበር ድምር ፍርያምነት ሃገርና ንድሕሪት ተመሊስና ብዓመታዊ እኩብ ምህርቲ (GDP) ምስ እንርኢ ካብቲ ዝዓብየሉ ዘይዓብየሉ ዝበዝሐ ኢዩ። ስለዚ ፍርያምነት (productivity) ከም መለክዒ ናይ ደሞዝ ወሰኽ ኣብዚ ምምጽኡ ብዘይካ ንሃልኪ ትርጉም ዘለዎ ኣይኮነን። ብዛዕባ ምድኑጓይ ምኽፋል ደሞዝ ብዘይካ’ቲ ምድኑጓይ ምጽፋፍ ሰራሕተኛታት ዓቕሚ ይኹን ግብራውነት ስለ ዘይብሉ እምበር ምድኑጓይ ምጽፋፍ ሰራሕተኛታት ጥራሕ ክኸውን ከም ዘይክእል ግን ዘተሓታትት ኣይኮነን። ብዘይካ’ዚ እቲ ዝዓበየ ስግኣት መሰረታውያን ቀረብ ኣብ ዘይብሉን ፍርያምነት ባይታ ኣብ ዝዘበጠሉ ብኽንድቲ ዝኣክል ናይ ደሞዝ ወሰኽ ምግባር ብዘይካ ምዕዳም ማክሮ-ቁጠባዊ ቁልውላው ካልእ ትርጉም ዘለዎ ኣይኮነን። ስለዚ ምንዋሕ ምኽፋል ደሞዝ ምስ እዚ ሽግር’ዚ ዝተታሓሓዘ እምበር ምስ ምጽፋፍ ሰራሕተኛታት ጥራሕ ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ። ወሰኽ ደሞዝ ተሓሲብሉ ዘይኮነ ምስ ዓለማዊ ጸቕጢ ኣብ ጉዳይ ደረት ኣልቦ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከም መፋኾሲ ኣህጉራዊ ጸቕጢ ዝመጸ ኢዩ ነይሩ። እዚ ሕቶ’ዚ እምባኣር ምስቲ “ምርግጋእ ማክሮ-ቁጠባ” ዝብል ሊዒሉ ዝተሓተ ሕቶ ተኣሳሲሩ ክምለስ ዝነበሮን ግቡእ መልሲ ዘይተዋህቦን ኢዩ።
ብዛዕባ ኣፍራይነትን ዲሲፕሊንን ሰራሕተኛታት ኣብ ዝሃቦ መብርሂ ፕረዚደንት ንሰራሕተኛታትን ንኣስራሕትን ንወለድን ኢዩ ሓላፍነት ዘሰክም። ንዘየሎ ኣስራሕን ሃለዋት ደቆም ንዘይፈልጡ ወለድን ምኽሳስን መፍትሒ ናይ ዲሲፕሊንን ፍርያምነትን ኣይኮነን። እቶም ኣስራሕቲ ዝባሃሉ ዘለዉ ትካላት መንግስቲ ጥራሕ ኢዮም። ሓቂ ንምዝራብ ግን ትካላት መንግስቲ ኣለዉ ኢልካ ምዝራብ ኣብ ዘይከኣለሉ ህላወ ናይ ኣብ ትሕቲኦም ዝሰርሑ ሰራሕተኛታት ዲሲፕሊንን ፍርያምነትን ምዝራብ ቅድሚ ፈረስ ዓረቢያ ምቕዳም ኢዩ። ንምድኑጓይ ምጽፋፍ ሰራሕተኛታት ኣብ ዝተዋህበ መልሲ ሓደ ነገር ምግንዛብ ይከኣል። ንሱ ካኣ መንግስቲ ዓቕሚ ሰቡ ከም ዘይፈልጥን ብዝግባእ ይሕዝን የማሓድርን ከም ዘየሎን ከም ዘይነበረን ጭቡጥ መርትዖ ኢዩ። መንግስቲ ኣይኮነን መን እንታይን ኣፍሪዩ ክፈልጥ መንን ኣበይን ኣሎ’ውን ዝፍለጥ ኣይኮነን። ስለዚ ሃገርና ብዓቕሚ ሰባ ትጣላዕ ምህላዋ እዚ ድማ ብሰንኪ ብኹረት ፖለቲካዊ ድሌት፡ ዝተዳኸሙ መንግስታዊ ትካላትን ዘይወግዓዊ ኣሰራርሓ መንግስትን ካብቶም ቀንዲ ማሕኖቖታት ኢዮም።
ሕቶ ጋዜጠኛ፡– ምፍራይ ኪኢላዊ ዓቅሚ-ሰብን ኣፍራይነቶምን-ብመጠን ወፍሪ
መልሲ ፕረዚደንት፡– ነዚ ሕቶ ክምልስ እንከሎ ፕረዚደንት ኢሳያስ ብሓፈሻ እቶም ናይ ኮለጃት ነጥቢ ኣምጺኦም ናብ ኮለጅ ዝኣትዉ ዉሑድ ቁጽሪ ኮይኑ ነቶም ዕድል ዘይረኸቡ ብመንገዲ ተክኒካዊ ትምህርቲ በቲ ብማሞስ ዝፍለጥ ናይ ተክኒካዊ ስልጠና ትካል ሳዋ ዕድል ከም ዝወሃቦም ኢዩ ዘብርህ። እዚ ናይ ትካል ማሞስ ዕላማኡ ከም ዘይ ሃረመ ካኣ ይዛረብ። ብዘይካ እቲ ነቲ ትካል ዘጋጠሞ ሕጽረት መሳለጥያታት ዝህቦ ሞያዊ ስልጠናታት ክማሓየሽ ከም ዘለዎ እውን ይጠቅስ። ብዘይካ ብኽልሰ ሓሳብ ብግብሪ ዝማሃርሉ ዓውድታት ክመሓየሽ ክኽእል ከም ዘለዎ ጠቂሱ ብቐንዱ ግን ዋላ’ኳ ዓው ኢሉ ክዛረበሉ እንተ ዘይደለየ ንዝሰልጠኑ መንእሰያት ከእንግድ ዝኽእል ቁጠባዊ ጽላት ከም ዘየሎን ክዓቢ ከም ዘለዎን ብኸፊል ከይተንከፎ ኣይሓለፈን። ካልእ ኣገዳሲ ሕቶ ግን ካኣ ግቡእ መልሲ ዘይተዋሃበሉ ግዳማዊ ሽርሕታት ንስደት መንእሰያት ኤርትራን ነዚ ንምክልኻል ዝወጸ መደብን ዝብል ኢዩ ነይሩ። መልሲ ፕረዚደንት ግን ድሕሪ’ቲ ሽርሕታት ግዳማዊ ሓይልታት ኢሉ ዝጠቀሶም ዝተለምዱ ናይ ሸንኮለል መልስታቱ ብዘስደምም መንገዲ ኣዴታት ንደቀን ናይ መደንዘዚ መንድሃኒት ኣውጊኤን ንኣሰጋገርቲ ከም ዝህበኦም ኢዩ ከይሓፈረ ዝዛረብ። ነቲ ነዚ ንምግታእ ዝወጸ መደብ ኣሎዶ ዝብል ሕቶ መልሱ ዕዮ ገዛና ካብ ምግባር ዓዲ ኣይንውዕልን ኢና ብምባል ኢዩ ሓሊፉዎ። እንታይ ኢዩ እቲ ዕዮ ገዛ ግን ኣይገለጾን።
ገምጋመይ፡–
ተክኒካዊ ስልጠናን ሞያዊ ትምህርትን ንዘሎን ንዝመጽእን ጠለብ ኪኢላዊ ዓቕሚ-ሰብ ተባሂሉ ዝወጽእ መደብ ኢዩ። ብዘይካዚ ሞያ ዘይብሉ ዜጋ ኣብ ቁጠባዊ ዕቤት ቁርዑው ተሳታፍነትን ተጠቃምነትን ስለ ዘይህልዎ እዚ ወፍሪ’ዚ ኣዚዩ ኣገዳሲ ኢዩ። ሓደ ዜጋ ኣብ መስርሕ ቁጠባዊ ዕቤት ክሳተፍ እናኻኣለ ብሰንኪ ሞያ ዘይምህላው ትሑት መነባብሮ ክነብር ይግደድ። ስለዚ ወፍሪ ኣብ ሞያዊ ስልጠና ብሃገርን ብውልቃዊ መዳያትን ምስ ዝረኣ ኣገዳስነት ኣለዎ። ነቶም ዕድል ኮለጃት ዘይረኸቡ ዕድል ሞያዊ ትምህርቲ ምሃብ ዝምስገን’ኳ እንተ ኾነ ሞያዊ ስልጠና ምስ ዕዳጋ ሰራሕተኛታት (labour market) ምትሕሓዝ ዘይብሉ ምስ ዝኸውን ግን ዜሩ ዜሩ ምስ ብኽነት ዓቕሚ-ሰብ ዝምደብ ህላወ ኢዩ።
እዚ ማለት ኤርትራ ነቶም ኣብ ሞያዊ ትካላት ስልጠና ዘሰልጠነቶም መንእሰያት ባይታ ናይ ስራሕ ክሳብ ዘይፈጠረት ተሳታፍነት እዞም መንእሰያት ኣብ ቁጠባ ሃገር ይኹን ውልቃዊ ተጠቃምነት (private return) ዝባሃል ነገር የለን ማለት ኢዩ። ብቐንዱ ዓውድታት ስልጠናን ከምቲ ክቡር ፕረዚደንት ዝበሎ ኣዚዩ ጸቢብን ድሩትን ኢዩ። ምኽንያቱ እቲ ቁጠባ ኣዚዩ ጸቢብን (narrow) ዝርገሐ ዘይብሉን (undiversified) ስለ ዝኾነ እቲ ዝወሃብ ስልጠናታትውን ብኡ መጠን ድሩት ኽኸውን ናይ ግድን ኢዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ ፕረዚደንት ንመሽነሪታት ማለት ዶዞራት ንዝዝዉሩ ጥራሕ ከም ኣብነት ክጠቅስ ኢዩ ተገዲዱ። ሕጂውን እቲ ጉዳይ ካልእ ዘይኮነ ሰልጢኖም እውን ከበርክትዎ ዝኽእሉ ነገር የለን። ልኽዕ ከምቲ ኣብ ጻዓት፡ ኣብ ማይ፡ ኣብ ትሕተ-ቅርጺ ጽርጊያታትን ካልእን ዝተረኣየ ብኽነት ኣብዚ ኣብ ዓቕሚ-ሰብ እውን ተመሳሳሊ ዕጫ ኢዩ ዘጋጥም ዘሎ። ወፍሪ ብሕታዊ ትካላት ኣብ ዘይብሉ ሃገር ነዞም ቀዳዳት እዚኦም ክትሓትም ኢልካ ምፍታን ግን ኣብዑር ጸሚድካ ዱግሪ ክትጸርብ ኮፍ ከም ምባል ኢዩ ዝቑጸር።
ካብ ኩሉ ዘስደምም ግን ውርደት ዘይስመዖ ሰብ ካብ ምዃኑ ዝተላዕለ ይመስለኒ ኣዴታት ኤርትራ ንደቀን መደንዘዚ መድሃኒት ሂበን ንኣሰጋገርቲ ሰባት ናብ ኤሮጳ ንኸሰጋጉሩለን ከም ዝህበኦም ከይ ሓፈረ ምዝራቡ ኢዩ። ብእምነተይ ከምኡ ትገብር ኤርትራዊት ኣደ ኣላ ኢለ ኣይግምትን። እንተ ሃሊያ’ውን ምናልባት ሓንቲ ወይ ክልተ ጌረን ይኾና። ብኽንድቲ ዘዛርብ ክኸውን ግን ዝሕሰብ’ውን ኣይኮነን። ከም መራሒ ሃገር እሞ በቲ ባዕሉ ዝፈጠሮ ሕሱም መነባብሮ ዓቅለን ኣጽቢበን እግረን ናብ ዝመርሐን ዝረኸበ ይርከበና ኢለን ካብ ገዝአንን ስድረአንን ዝወጻ ኣዴታትን ኣሓትን ክንድዚ ዝኣክል ጸለመ ክውፈየለን ግን ዘስደምም ኢዩ። ግን ከኣ እንታይ’ሞ ሕሱር ማዕረ ነብሱ የሕስረካ ካብ ምባል ሓሊፉ እንታይ ክበሃል?
ሕቶ ጋዜጠኛ፡–ጉዳይ ናህሪ ክራይ ኣባይትን ጭቡጣት መደባት 2017
ሓፈሻዊ መልሲ ፕረዚደንት፡–ሽግር ኣባይቲ ኣብ መነባብሮን ህዝቢ ዝፈጥሮ ዘሎ ጸቕጢ ብምግላጽ ቅድሚ ሕጂ ዝተሰርሑ ዕዉታት ኣባይቲ ሰምበልን ባጽዕን ብምጥቃስ ኢዩ ጀሚሩዎ። ተጀሚሮም ዘይተወድኡ ኣብ ከባቢ ኣስመራ ንኽዛዘሙ ጻዕርታት ይግበር ከም ዘሎን እቲ ቀንዲ ምስ እዚ ሕቶ ኣልዒሉ ዝተዛረበሉ ጉዳይ ትሕተ ቅርጺ ከም ማይ፡ ረሳሕ ፈሳሲ መትሓላለፊ ፡ ኣገልግሎት ጻዓትን መንገድታትን ኢዩ። ክሳብ ሕጂ ዝተፈተነ ፈተናታት ብዙሕ ከም ዘይሰለጠ ድሕሪ ምብራህ ብዛዕባ መደባት ምህናጽ ኣባይቲ ብሓፈሻ መደባት ዘይኮነስ ሰሪሕና ኢና ነሪኤኩም ብዘስምዕ ኢዩ እቲ ሓፈሻዊ መልእኽቲ ፕረዚደንት።
ገምጋመይ፡–
ሽግር ኣባይቲ ብመንግስቲ ጥራሕ ዝፍታሕ ሽግር ኣይኮነን። ኣባይቲ ብፍኑው መንገዲ ምስራሕውን ኣይኮነን ዝፍታሕ። መንግስቲ ብዘውጻኦ ሕንጻጽ ወይ ካርታ ብሕታውያን ኣውፈርቲ ገዛውቲ ሰሪሐን ክሸጣን ከካርያን ምስ ዝፍቀድ ጥራሕ ኢዩ። መንግስቲ ደድሕሪኣን እንዳ ኸደ ትሕተ-ቅርጺ ማይ፡ ረሳሕ-ፈሳሲ፡ ኣገልግሎት ጻዓትን መንገድታትን ክገብር ይኽእል። ካብዚ ወጻኢ መንግስቲውን ብዓቅሙ ኣባይቲ ክሰርሕ ይኽእል። ብፍላይ ንትሑት መነባብሮ ዘለዎም ዜጋታት እንተ ደለዮም ብኽራይ እንተ ዘይደልዮም ካኣ ኣብ 25 ወይ ትሕቲኡ ዝኽፈል ዉዑል ከተኣታቱ ተኽእሎታቱ ዓቢዪ ይኸውን። በዚ ዝባሃል ዘሎ ኣካይዳ እንተ ድኣ ቀጺሉ ግን ነዚ ዘይጻዓት ህዝቢ ኤርትራ ንግዚኡ ጃላ ሒዝካ ሓተላ ታሪኽ ካብ ምዃን ሓሊፉ ፋይዳ የብሉን። ብቐንዱ ግን ዝኾነ መደባት ንዘይብሉ መንግስቲ ጭቡጣት ወይ ኩርሙያት መደባት መንግስቲ ኣሎ’ዶ የለን ኢልካ ብተደጋጋሚ ምሕታት እቶም ነቲ ሕቶ ዘዳለዉ ወገናትውን ካብ ነቲ ፕረዚደንት ምቅላዕ ንላዕሊ መደብ ዘለዎም ኣይመስሉን ኢዮም። እቲ ፕረዚደንት ዘይተረደኦ ግን ኣይኮነን ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ እቶም የማናይ ኢዱ ዝመስልዎ እውን ምስኡ ከም ዘየለዉ ዝነግሩዎ ዘለዉ ይመስል።
ሕቶ ጋዜጠኛ፡–ጭቡጣት ናይ ሓጺር ጊዜ መደባት ምሕያል ህግደፍን ምውዳብ መንእሰያትን መስርሕ ምንዳፍ ቁዋምን
መልሲ ፕረዚደንት፡–ፕረዚደንት ኢሳያስ ነዚ ሕቶ “እወ ሕጂ እዚ ጉዳይ’ዚ ምስ ካለኦት ጉዳያት ኣተሓሕዛና ብግቡእ ክንርድኦ ኣለና” ይብል እሞ ይቕጽል። ቀጺሉ ንቁዋም ቁዋም ዘይኮነስ ስርዓተ-መንግስቲ ኢሉ ክጽወዖ ከምዝደልን ስርዓተ-መንግስቲ ከኣ መሳርሒ (means) ኢዩ ይብል። ከምኡ ስለዝኾነ ካኣ ስርዓተ-መንግስቲ መሰረታውን ኣገዳስን ምዃኑ ይሓትት። በዚ ድማ ካበይ ተበጊስና ኣበይ ኣለናን ናበይ ክንከይድ ንደሊ ኣለና ካብ ዝብሉ ገምጋማት ዝተበገሰ መርሓ-ጎደና (roadmap) ተዳሊዩ ከም ዘሎን ናብ ሓዱሽ መድረኽ ይሰጋገር ከም ዘሎን ይሕብር። በዚ መሰረት ንኤርትራ ኣብ 4 ናይ መኸተን 3 ናይ ልምዓት ግንባራትን ከም ዝመቓቐላውን ይሓትት። ነቲ ፖለቲካዊ መስርሕ ክመርሖ ዘለዎ ህግደፍ ምዃኑ ድማ ይሕብር። ብምጥቕላል ፕረዚደንት ኢሳያስ ፖለቲካዊ መስርሕና ብዝሓየለን ዝተረረን ክቕጽል ምእንቲ እዚ መደባት ወጺኡ ምህላዉ ንምዕዋቱ ድማ ጥርጥር ከም ዘይብሉ ይዛረብ።
ገምጋመይ፡–
መልሲ ፕርዚደንት ሸንኮለል ጥራሕ ዘይኮነ ነቲ ድሮ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ዝኾነ መንግስቱ ብሓዱሽን ንስልጣኑ ብዘናውሕን መንገዲ ክውድቦ መደብ ኣውጺኡ ከም ዘሎ ኣብ ምሕባር ኢዩ ሓዲሩ ክበሃል ይከኣል። ንቑዋም ከም ስርዓተ-መንግስቲ ንስርዓተ-መንግስቲ ከም መሳርሒ ከብርህ ፈቲኑ። ስለዚ እቲ ጉዳይ ምንዳፍ ቁዋም ምስ ተራ መርሓ-ጎደና ብምምስሳል ጉዳይ ቁዋም ጉዳዩ ከም ዘይኮነ ኢዩ ዝሕብር ዘሎ። መርሓ-ጎደና ኣዳሊና ኣሎና እንዳበለ ሰፊሕ ምይይጥ ክግበረሉ ከም ዝኾነውን ይዛረብ። መርሓ-ጎደና ኣበየናይ ሕጋዊ ባይታ ተመርኩሱ ምይይጥ ይኹን ትግባረ ክሰላሰል ከም ዝኽእል ግን ዘተሓሳስብ ኢዩ። ንኤርትራ ሓንሳብ ኣብ 3 ሓንሳብ ኣብ 4 መቓቒለያ ዝብል መደረኡ ካኣ ከም ሓዱሽ ገይሩ የቕርቦ ይሃሉ እምበር እቲ ሓቅስ ብጎደናታት ከፋፊሉ ብጀነራላት ከማሕድራ ኢዩ ጸኒሑን ዘሎን። ስለዚ ሓዱሽ ዝኸውን ዘሎ ሎሚ ኣብ ተለቪዚዮን ወጺኡ ይነግረና ስለ ዘሎ ጥራሕ ኢዩ።
እዚ ኹሉ ባዶ ሕልምታት ናይቲ ፕረዚደንት ዝሕብር እምበር ሎሚ ነዝን ነትን ክትግብር ዝኽእል ዓቅሚ ይኹን ድሌት ናይቶም ንሱ ዝእዝዞም ሓለፍቲ ክህሉ ከም ዘይክእል ንሱውን ይፈልጥ ኢዩ። ብሓፈሻ እዚ ፕረዚደንት ዝሕዞን ዝጭብጦን ዝሰኣነ ኢዩ ዝመስል። ምናልባት ነቶም ክሳብ ሕጂ ክጥቀመሎም ዝጸንሐ ሓለፍቲ ገሊፉ ሓደስቲ ዘይደኸሙ ዝመስልዎ ይሸይም ይኸውን ግን እዚ መደባት እዚውን እቲ ቀጺሉ ዝተሓተ ሕቶታት ኣብ ዲምፕሎማሲያዊ ዉዲታታትን ንኹነታት ተጻብኦ ኣብ ወፍርን፡ ጉዳይ ማዕቀብን ጉዳይ ዶብን፡ ጉዳይ ኢትዮጵያን ምትሕብባር ኤርትራን ናይቲ ብሱዑዲያ ዝምራሕ ዓረባዊ ምንቅስቃስ ኣብ ጉዳይ የመንን ዝብሉ ኢዮም ነሮም። ልሙድ ሃተውተው ስለ ዝኾነ ብዛዕባዚ ምዝራብ ዳርጋ ምስ ጊዜኻ ምባኣስ ማለት ኢዩ። ስለዚ ኣብዚ ተመርኩሰ ዝብሎ ዝጭበጥ ነገር የብለይን። ኣብቲ ንስርዓት ወያነ ዝምልከት ዘልዓሎም ጉዳያት ግን ከይ ጠቐስኩ ክሓልፍ ኣይደልን።
ስትራተጂ ወያነ ንኢትዮጵያ ንምግዛእ፡–
ንህዝቢ ኢትዮጵያ ብፖለቲካ ከፋፊልካ ምግዛእ፡ ቁጠባ ኢትዮጵያ ምቁጽጻርን ወትሃደራዊ ሓይሊ ወኒንካ ወይ ሒዝካ ኣብ ስልጣን ምጽናሕዩ፡ ዝብሉ ይርከብዎም። ብጣዕሚ ዝገርምዩ። ብተመሳሳሊ ኣብ ኤርትራ’ኸ ከምኡ ኣይኮነን ድዩ? ኣብ ዉሽጥን ኣብ ደገን ዘሎ ህዝቢ ብረብሓ ከም ዝመቓቐል ኣይተገብረን ዲዩ? መን’ዩኸ ሓለፋታት ዝረክብ ዘሎ? ኣብ ዉሽጢ ወይስ ኣብ ደገ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ? ካልእከ መን’ዩ ቁጠባ ኤርትራ ተቖጻጺሩዎ ዘሎ? ህግደፍ ኣይኮነን ድዩ? ንኤርትራ ብወትሃደራዊ ዞባ ከፋፊሉ ዘመሓድር ዘሎኸ ስርዓት ህግደፍ ኣይኮነን ድዩ? ስለዚ ኣበይ ኢዩ እቲ ፍልልይ ኣሰራርሓ ስርዓት ወያነን ስርዓት ህግደፍን? ንምዃኑ’ኸ ስርዓት ወያነ ተመሃራይ ስርዓት ህግደፍ ኣይኮነን ድዩ?
እሞ ናይዚ ኵሉ ኣብ ሃገርና ወሪዱ ዘሎ ዝተገልጸ ጕድለታትስ መንዩ ትሓታቲ ክቡር ፕረሲደንትና? መልሲ ኣብ ንዓመታ ዝግበር ቃለመጠይቕካ ክትህበና ብተስፋ ክንጽበ ኢና?
ዘለዓለማዊ ክብርን ዝኽርን ንሰማእታት ኤርትራ
ሰናይ ቅነ