text:
ፕረዚደንት ሳህለወርቅ ዘውዴ ኣብ 6ይ ሓባራዊ ባይቶ ፈደሬሽንን ባይቶ ወከልቲን ናይ መኽፈቲ ስነ-ስርዓት ኣብ ዘስምዕኦ መደረ ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ናይ ለውጢ ዓመታት ኣብ ዝበልኦ ግዜ እታ ሃገር ዘጋጠማ ላዕልን ታሕትን ብምጥቃስ ነቲ ለውጢ ስዒቡ ዝመጸ ብድሆታት ብፍላይ ኣብ ዝሓለፈ ሓደ ዓመት ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ንዓመታት ኣብ ዝተወፈረ መከላኸሊ ሓይሊ’ታ ሃገር ዝተፈፀመ ተግባር ነወሪ’ዩ ኢለን።
ኣብ ካልኦት ክፍልታት’ታ ሃገር’ውን ኣብ ልዕሊ ሰላማዊ ዜጋታት ትካላት ህዝብን መንግስቲን ክፍፀሙ ዝስተውዓሉ ተግባራት ካብ ሕግን መርሆታትን ክብርታትን ሞራልን ባህልታትንናን ዝወፁ’ዮም ኔሮም ዝበላ ፕረዚደንት ሳህለወርቅ ድሕሪ ደጊም ለውጢ ኾነ ስልጣን ኣብ ኢትዮጵያ ኽውን ዝኾነሉ’ዩ ዝበልኦ መንገዲ ጠቂሰን።
“ ብዓመፅን ቃልሲ ጠመንጃን ወይ ንፁሃት ብምስባር ዝርከብ ስልጣን ድሕሪ ደጊም ኣብ ምድረ-ኢትዮጵያ ዘይፍጠር ምኻኑ ክፍለጥ ይግባእ። ብዝካየድ ሕጋዊ ምርጫ ጥራይ ብምስታፍ ወሃቢ ስልጣንን ዝሸይምን ህዝቢ ኢትዮጵያ ጥራይ ስለዝኾነ ፖሎቲከኛታትን ፓርትታትን ፖለቲካ ሃገርና ንዲሞክራስያዊ መንገዲ ኣብ ዝካየድ ሕጋዊ ምርጫ ጥራይ ብምስታፍ ህዝቡኹምን ሃገርኩምን ተገልግልሉ ሰላማዊ መድረኽ ውድድር ጥራይ ንኽትመርፁ ኸዘኻኽረኩም እፈቱ” ኢለን ።
ኣስዒበን ትምኒትና ሃገራዊ ምርድዳእ ንኽፍጠር ትዕግስቲ ምትእምማን ምምኽኻርን ሕብረትን ሓድናትን ናይ ልዝብን ክትዕንን ባህሊታት ከነደንፍዕ ኣለና ዝበላ ፕረዚደንት ሳህለ ምስ ጂኦ ፖልሎቲካ ፖለቲካዊ ኣቀማምጣን ሓድሽ ተፈጢሩ ዝበልኦ ዓለም-ለኸ ኩነታትን ኣተሓሕዛን መንግስቲ ዝስዕቦ ዝበልኦ ኣንፈት ርክባት ከባቢን ኣመልኪተን፡ “ ኢትዮጵያ ኣብ ትርከበሉ ቀርኒ ኣፍሪቃ ቀይሕ ባሕሪ ባብኤል-መንደብ ወሽመጥ ዓደን ከባቢ’ቲ ዞባን ናይ ሓያላት ሃገራት ምፍጣጥ በብእዋኑ ይውስኽ’ሎ። ኣብዚ ከባቢታት ኣብ ዝግብሩ ዓበይቲ ፍፃመታት ኢትዮጵያ ናይ ሩሑቅ ተዓዛቢት ክትከውን ኣይግባእን። ስለዝኾነ ምስ ጎረባብቲ ሃገራትን ኣብቲ ዞባ ምስ ዘለዉ ትካላትን ተዋዲዳ ኣብቲ ዞባ ሃገራዊ ረብሓ ናይ ምሕላው ስራሕ ብትኹረት ክስራሕ’ዩ። ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ዘለና ርክብ ኣብ ከባቢና ነባሪ ሰላምን ማሕበራዊ መስተጋብርን ቁጠባዊ ምትእስሳርን ሓባራዊ ብልፅግናን ንምምጻእ ዘኽእል ስትራቴጂ ብምሕንፃፅ ተግባራዊ ክግበር’ዩ” ኢለን።
ፕረዚደንት ሳህለወርቅ ኣብዚ መደረኣን ብዛዕባ ኣገልግሎታት ቁጠባዊ ውጥናትን ካልኦት ጉዳያትን ኣመልኪተን ዝተዛረባ ክኾና ኸለዋ ኣታዊ መንግስቲ ኣብ 2014 በጀት ዓመት 600.9 ቢልዩን ብር ንምብፃሕ ሸቶ ተታሒዙ’ሎ፡ ካብ ወፃኢ ሸቀጣት ኣታዊ 5.25 ቢልዮን ዶላር ክበፅሕ’ዩ ኢለን።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ፅባሕ ኣባላት ካብሌኦም ናብ ባይቶ ወከልቲ ኣቅሪቦም ክሸሙ ትፅቢት ይግበር።
ኣፈ-ጉባኤ ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ኣቶ ታገሰ ጫፎ ምኽትል ኣፍ-ጉባኤ ወይዘሮ ሎሚ በዶ ከምኡ’ውን ኣፈ-ጉባኤ ኣቶ ኣገኘሁ ተሻገርን ምኽትል ኣፈ-ጉባኤ ወይዘሮ ዛህራ ኡሙድ ዓሊ ኣብ ቅድሚ’ቶም ባይቶታት ቃለ-ማሕላ ኣለው።


c: text/html

text:
ሓደ ሞያዊ ስልጠና እናወደስኩም ገዛ ርኸቡ
ምስ ምስ ሆፐ HOPE
እንታይ ኢዩ?
HOPE (ብዝብል ኣህጽሮተ ቓል ዝፍለጥ ማሕበር) ን ስደተኛታት ስራሕ ንምስራሕ ዝነጥፍ ማሕበር እዩ።
ኣቲ መደብ ብ 2ገጻት ይካየድ:
- ሓደ ስልጠና ናይ POEC FLE :ማለት ን ራሕ ዝኸውን ቋንቋ ዝዓልአመ BTP/ ኣገልግሎት ናይ እንዳስትሪ /ኮይኑ ን (400 ሰዓታት ናይ ልዕሊ 70ሰዓታት ካብኡ ናይ ስራሕ ልምምድ ዘለዎ ትካል እዩ).
ናይ ቋንቋ ብቕዓት ዝኽብር፣ ሰርቲፊኬት ናይ (DCL) ኣብ መወዳእታ ድማ እቲ POEC. ዝበሃል ይወሃብ
- ሓደ ናይ ስራሕ ስልጠን። :ን ሞያዊ ብቕዓት ዘሐይል። ናይ ውልቂ መደባት ንምምዕባል (CDPI) ወይ ሓደ (450ሰዓታት ናይ ትምህርቲን / 450 hናይ ስራሕን ዘጠቓልል).ኮይኑ
ምሕላፍ ናይቲ CCP (ብቕዓት ዝሕብር ሰትሪፊኬት ) ወይ ሓደ ማዓርግ ይህብ።
iክፍለጥ ዘለዎ። :እዚ መደብ ኣዚ :
- ሓደ ናይ ኣሳላጥነት ማሕበራዊ ምምሕዳር ንምፍታሕ ውልቃውያን ጸገማት ፣ (ጥዕና፣ , መጓዓዝየ፣ ገዛ ፣ስልጠና )
- ሓደ ሓደ ኣሰናይነት ናይ ማሕበራዊ ናብራ እኮላይ ዘጠቓለለ እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
መነበሪ ካርድ
6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
መነበሪ ካርድ
6 ክሳብ 12 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ብቕዓትኩም ክብ ንምባል
ብሳላ እዚ ስልተና እዚ ፣ ናይ እቲ ብ DCL ዝፍለጥ (ናይ ቋንቋ ዲፕሎም ከል እትሓልፉ ክገብር ).
ኣብ እዋን ስልተና መንበሪ ገዛ ትረኽቡ
ኣብዚ መደብ እዚ፣ተሳተፍቲ ናይ ቋንቋ AFPA.ብሳላ እዚ መደብ እዚ ፣ ናይ መነበሪ ገዛ ይረኽቡ፣መዓስ እዚ ጥራይ ኣሰነይነት ናይ ማሕበራዊ መሳለጥያ እውን ይረኽቡ
ሞያዊ ብቕዓት ንምጥራይ
ሕሪ ስልጠና፣ ብዙሕ ዕድላት ናይ CCP (ብቕዓት ስሕብር ሰርቲፊኬት )ወይ ማዕረግ ትረክቡ
ርራሕ ምርካብ
እዚ ስልተና እዚ ስራሕ ናይ ምርካብ ተኽሎሉም የዕብዮ። .እቲ ዕላማ ናይ ማሕበር HOPEድማ ብ ስዝሰልጠንኩምሉ ሞያ ስራሕ ምርካብ እዩ
ክፍሊት ምርካብ
ኣብ እዋን መደብ ናይ POEC, lተሳተፍቲ 500€ ን 685€ይኽፈሎም
ኣብዚ ካልኣይ እብረ ድማ፣ (ኮንትራ ናይ CDPI), እቶም ተሳተፍቲ 905€ et 1300€ ይኽፈሎም.
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና !
እንተደኣ ኣገዲስኩም ርኸቡና
Caroline DANET, ሓላፊት ናይ መደብ – ናይ ዞባዊ ጉዳያት ሓላፊት ናይ - Nlle Aquitaine እያ
- ኢመይላ: Caroline.danet@afpa.fr
- ቴለፎና : 06.03.54.39.31

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ተቓወምቲ ኮንጎ ኣብ ምብራቓዊ ክፋል’ታ ሃገር ብዘካየድዎ መጥቓዕቲ 12 ሰላማዊያን ሰባትን 1 ወታሃደር ምሟቶም ሰበ ስልጣን’ቲ ዞባ ሓቢሮም።
“ ሃንደበት ኣብ ገዝኦም ከለው’ዩ እቲ መጥቓዕቲ አጋጢሙ” ክብሉ ኣመሓዳሪ ግዝኣት በኒ ዶናት ካሳረካ ኪብዋማ ንኣሶሴይትድ ፕረስ ገሊጾም።
መጥቓዕቲ ሕብረት ሓይልታት ዲሞክራሲ ኣሉጋፓ 25 ኪ.ሜ ካብቲ ዝበዝሓ ጊዜ ዒላማ ትኸውን ከተማ በኒ ርሒቓ ኣብ ትርከብ ሓንቲ ዓዲ ዘጋጠመ ክከውን ከሎ ፕረዚደንት ሃገራዊ ባይቶ ንከተማ በኒ ኣብ ዝበጽሕሉ ዝነብረ ዘጋጠመ ምኳኑ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብታ ብባህርያዊ ንጥረ ነገራት ሃብታም ዝኾነ ምብራቓዊ ክፋል ኮንጎ ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ዕጡቓት ተቓወምቲ ሓይልታት ከምዘለውን በብእዋኑ ብዘካየድዎም መጥቓዕትታት ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ሰባት መነባብርኦም ሃዲጎም ክስደዱን ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቀሱ ሰብ ሞያ ሕክምና’ውን ንዝረአ ሕማም ኢቦላ ክቆጻጸርዎ ከምዘይከአሉ ይገልጹ።
ኣብቲ ከባቢ ዝንቀሳቀስ ጉጅለ ሲቪል ማሕበረሰብ ሕብረት ሓይልታት ዲሞክራሲ ካብ ወርሒ ጥቕምቲ ክሳብ ሕጂ ብዘካየዶ መጥቓዕቲ ኣስታት 300 ሰባት ምሟቶም ይሕብር።
ኣመሓዳሪ ግዝኣት በኒ ኪብዋማ ኣብዚ ሕጂ እዋን መጥቓዕቲ ዘጋጠመሉ ቦታ ኣብ ትሕቲ ወታሃደራዊ ቁጽጽር ከምትርከብ ገሊጾም።


text:
ገለ ሃገራት ኣፍሪካ ካብ ካልኦት ሃገራት ዝሓሸ ሕገ-መንግስቲ ኣለወን።እንተኾነ ኣብ ክንዲ ኣብ ትግባረ ሕገ-መንግስቲ ካብ መጠን ንላዕሊ ትኹረት ዝህባሉ ነቲ ኣብ ወረቐት ዝሰፈረ ጥራሕ እዩ ክኢላታት ኣፍሪካ።
ድህረ ዘርኣዊ ስርዓት /ኣፓርታይድ/ ሕገ-መንግስቲ ደቡብ ኣፍሪካ ኣብ 1997 ኣ/ፈ ኣብ ግብሪ ዝወዓለ ሕገ-መንግስቲ እታ ሃገር ዴሞክራሲ፡ማሕበራዊ ፍትሕን ሰብኣዊ መሰላትን ኣብ ምስፋን ኣብነት ፅቡቕ ሕገ-መንግስቲ ተገይሩ ይርአ።
ኣብ ዪንቨርስቲ ቦስተን ዳይረክተር ማእኸል መፅናዕቲ ኣፍሪካ ዝኾኑ ቲሞቲ ሎንግማን ዝኣመሰሉ ተመራመርቲ ጉዳያት ኣፍሪካ ግን ግጭት ቡሩንዲ ስዒቡ ዝወፀ ሕገ መንግስቲ ከም ካሊእ ፅቡቕ ኣብነት ይጠቕሱዎ።
ኣብ ዋሽንገተን ዝመደብሩ ኣትላንቲክ ካውንስል ኣብ ዝተብሃለ ትከላ ዝሰርሑ ጄይ ፒተር ፋም ከም ዴሚክራሲዊ ሪፓብሊክ ጎንጎ ዝኣመሰላ ገለ ሃገራት ኣብ ወረቐት ዝሰፈረ ፅቡቅ ሕገ መንግስቲ ኣለወን ይብሉ።ኣብተግባር ዘይውዕል እንተኾይኑ ግን ብዙሕ ትርጉም የብሉን።
ኣብ ዩኒቨርስቲ የል መምህር ፖለቲካዊ ሳይንስ ዝኾኑ ብትውልዲ ደቡብ ኣፍሪካዊ ኢያን ሻፒሮ ሕገ-መንግስታት ሰፊሕ ቁጠባውን ፖለቲካውን ዕድላት ከሳልጡ ኣለዎም ይብሉ።
ሕማቕ ሕገ-መንግስቲ ንምዕባለ ይድርት እዩ፡ኣብ ወረቐት ጥራሕ ዝሰፈረ ፅቡቕ ሕገ-መንግስቲ’ውን መፈንቅለ መንግስታት ካብ ምኽሳትን ሕድ ሕድ ዅናት ካብ ምክያድን ኣየድሐኑን ይብሉ ብምውሳኽ ሻፒሮ።


text:
ካብ 22 ክሳብ 27 መጋቢት ኣብ ሻርም-ኣሼኽ – ግብጺ ኣብ ዝተኻየደ መበል 18 ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ ኣንጸባራቒ ዓወት ዘመዝገበት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ሎሚ ቅድሚ-ቐትሪ፡ ንኽብራ ዝበቅዕ ድሙቕ ህዝባዊ ኣቀባብላ ተገይሩላ።
ኣብ’ቲ ካብ ኣህጉራዊ መዓርፎ ነፈርቲ ኣስመራ ዝጀመረ ስነ-ስርዓት፡ ኮሚሽነር ባህልን ስፖርትን ኣምባሳደር ዘመደ ተኽለ ንኹሎም ተቐዳደምቲ ሕቋፍ ዕንባባ ድሕሪ ምብርካት፡ ብስም ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ናይ ምስጋና ቃል ኣስሚዑ።
ኤርትራ፡ ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ ዓመት ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ ብሓደስትን ንኣሽቱን ተቐዳደምቲ ተወኪላ ዘመዝገበቶ ዓወት ፍሉይ ምዃኑ ዝገለጸ ኣምባሳደር ዘመደ፡ ኣብ መጻኢ’ውን ተካእቲ ተቐዳደምቲ ንምፍራይ ብዕቱብ ከምዝስራሓሉ ኣረጋጊጹ።
ኣምባሳደር ዘመደ ኣስዒቡ፡ ምስ ዓበይቲ ክለባት ኤውሮጳ ዝወዳደሩ ፕሮፈሽናል ተቐዳደምቲ ቢኒያም ግርማይን ናትናኤል ተስፋጽዮንን እውን ድሙቕ ዓወት ሒዞም ምስ ሃገራዊት ጋንታኦም ብሓባር ናብ ሃገሮም ምምላሶም፡ ነቲ ኣጋጣሚ ተወሳኺ ድምቀት ከም ዝሃቦ ገሊጹ።
ኣሰልጠንቲ ሃገራዊት ጋንታ ቅድድም ብሽክለታ ኤርትራ ኣቶ ሳምሶም ሰለሙንን ኣቶ ዮናስ ዘካርያስን ኣብ ዝሃብዎ ቃል፡ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ኣብ’ቲ ምስ ቊመናኦም ዘይከይድ ጎልጎል ዝዓብለሎ መወዳደሪ ቦታ ድሙቕ ዓወት ምምዝጋቦም፡ ንዓወቶም ካብ’ቲ ዝሓለፈ ዓወታት ፍልይ ከምዘብሎ ብምሕባር፡ እቶም ተቐዳደምቲ ንዝተዋህቦም መምርሒ ንምትግባር ንዘርኣይዎ ተወፋይነት፡ ውህደትን ናይ ዓወት መንፈስን ሞጒሶም።
ሎሚ ዓመት ኣብ በልጁምን ስጳኛን ብዘመዝገቦ ዓበይቲ ዓወታት ብደረጃ ዓለም ብ526 ነጥቢ ሻድሻይ ደረጃ ሒዙ ዘሎ ፕሮፈሽናል ተቐዳዳማይ ቢኒያም ግርማይ ብወገኑ፡ ኣብ ሰለስተ ዓመት ክምዝገብ ተወጢኑ ዝነበረ ዓወት ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ ጥራይ ክሰምር ምኽኣሉ፡ ኣብ ዝቕጽል ናይ ግራንድ-ቱር መድረኻት ተወዳዳሪ ኰይኑ ክቐርብ ዓቢ ሞራል ኰይንዎ ከምዘሎ ሓቢሩ።
ተዓዋቲ ዙር ርዋንዳ 2022 ፕሮፈሽናል ተቐዳዳማይ ናትናኤል ተስፋጽዮን’ውን፡ ዝሓለፈ ዓመት ካብ ዘጋጠሞ ናይ ምውዳቕ ሓደጋ ሓውዩ ነዚ ክብሪ’ዚ ምብቅዑ፡ ከምዘሐብኖ ገሊጹ።
ኣብ ሻርም-ኣሼኽ – ግብጺ ኣብ ዝተኻየደ መበል 18 ሻምፕዮን ቅድድም ብሽክለታ ኣፍሪቃ ዝተሳተፈት ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ፡ ብክልቲኡ ጾታታት – ብሓፈሻ 7 ወርቂ፡ 6 ብሩርን 2 ነሓስን ሜዳልያ ብምሽላም፡ ሕልፊ መወዳድርታ ሃገራት ከምዝደመቐት ዝፍለጥ’ዩ።


text:
August 17, 2019
ቃለ መጠይቕ ምስ
ጽሓፊ ህዝባዊ ግንባር ንደሞክራሲን ፍትሒን
ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ፡ « ድ.ሓ.ኤ. »
ብግርማይ በርሀ (ዓሲንባ )
– ምስረታ ድ.ሓ.ኤ. ዝደረኸ ኩነት?
* ኣብ ኣጋጣሚ ምምስራት ድምጺ ሓፋሽ ኤርትራ፡ ንኣንበብቲ ብዛዕባ ታሪኻዊ ጉዕዞ ድ.ሓ.ኤ ምግላጽ ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ። ድሕረ ባይታ ኣመዓባብላ ሜድያ ምርኣይ ከኣ ተበጺሑ ንዘሎ ደረጃ ንጹር ስእሊ ኣብ ምሃብ ሓጋዚ እዩ። ሜድያ ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ግዜ ጣልያን እዩ ጀሚሩ። ጣልያን ንናቱ ረብሓ፡ መምርሒታት የውጽእ፣ ብዝተፈላለዩ መንገድታት ኣብ ኣኼባታት፡ ኣብ መርዓ ነቲ ናቱ ፖሊሲን መደባትን ንምግላጽ ብዝተፈላለየ ሜድያ ይጥቀም ነይሩ። እንግሊዝ ምስ መጸ ኣብ ነሓሰ 1941 ንመጀመርታ እዋን ሓደ ኣዋጅ ኣውጺኡ። ካብ ሎሚ ንድሓር ብማስ ሚድያ (መራኸቢ ብዙሓን) መምርሒታትና ከነውጽእ ኢና፣ ህዝቢ ድማ ብዛዕባ እቲ ዝግበር ክፈልጦ ኣለዎ፣ ርእይቶ እንተለዎ ሜድያ


text:
መዘኻኸሪ ንበጻሕቲ demo.archive.assenna.com
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ demo.archive.assenna.com ፡ መርበብ ሓበሬታ demo.archive.assenna.com ብዘይጸገም ግቡእ ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ትርከብ ኣላ። ብፍላይ እቶም ብመንገዲ ሊንክ ናይ ዓዋተን መስከረምን ን demo.archive.assenna.com ከተንብቡዋ እትፍትኑ በቲ መንገዲ ‘ቲ እንተዘይረኸብኩማ ኣይትሻቐሉ። ጉድለት demo.archive.assenna.com ኣይኮነን፡ ጉድለትኩም ‘ውን ኣይኮነን። ብኡ ኣቢልኩም ክትኣትዉዋ ዘይከኣልኩሙሉ ምኽንያት ክልቲኦም ዌብሳይታት ዓዋተ ኮነ መስከረም URL ኣድራሻ demo.archive.assenna.com ብጌጋ ጽሒፎሞ ስለዘለዉ እዩ።
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና: ድምጺ ኣሰና ሳላ ‘ቶም ዘይሕለሉ ደገፍታ ብዘይተጕላባነት ዘወፈዩዎ ፋይናንሳዊ ኣበርክቶ ካብ ወርሒ ናብ ወርሒ ሰለይ እናበለት ን 6 ኣዋርሕ ኣገልግሎት ፈነወ ራድዮ ናብ ኤርትራ ክትህብ ጸኒሓ ‘ላ። ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ወጻእን ዝነብር ተኸታታሊኣ፡ ብኣድማዕነት መደባታ ተመሲጡ ‘ድምጸይ ድምጺ ልበይ፡ ደው ትበለለይ’ ክብላ ጸኒሑ ‘ሎ። ኒሕን ሞራልን ቀጻልነታ ድማ እዚ ተዓቢሱ ዝጸንሐ ቅዱስ ድምጺ ውጹዓት እዩ።
ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ዋሺንግተንን ከባቢኣን ንድምጺ ኣሰና ብፋይናንሳዊ ሓገዝ ንምስሳን ካብ ፈለማ ክሳብ ሕጂ ብተወፋይነት ዝነጥፍ ዘሎ ወኪልና ተስፊት ክፍሉ፡ ብፍላይ ነቶም ኣብ ዋዕላን ሰልፍን ዝተሳተፍኩም ናይ ገንዘባዊ መብጽዓ ካርድ (ፕሌጅ ካርድ) ዝዓደለኩም ግዱሳት፡ መብጽዓኹም ብቑጽሪ ቴለፎን 7036290952 ከተፍልጡዎ ብትሕትና ነዘኻኽረኩም።
ሙሴ ኤፍሬም ዝባሃል ኤርትራዊ-ሽወደናዊ ዜጋ ኣባል ጸጋማዊ ሰልፊ (Vänsterpartiet) ዝኾነ፡ ኣብዚ ጽባሕ (7 ሰነ 2009) ዝውዳእ መዓልቲ ምርጫ፡ ንፓርላማ ኣውሮጳ ይወዳደር ከምዘሎ ክነላልየኩም ንደሊ፡፡ ኩሉኹም ኣብ ሽወደን ትቕመጡ ኤርትራውያን፡ መሰል ምርጫ ዘለኩም፡ ድምጽኹም ነዚ መንእሰይ ንክትህብዎ ነዘኻኽር። እቶም ከተድምጹ ዘይትኽእሉ ድማ፡ ከድምጹ ንዝኽእሉ፡ የዕሩኽትኹምን ቤተሰብኩምን ድምጾም ንሙሴ ኤፍሬም ክህቡ ከተተባብዑዎም ነዘኻኽረኩም።
Dear Asena readers, please use the right e-mail address for the right subject:
Dear Asena readers, please use the right e-mail address for the right subject:
ዘበገስካዮ ዕላማን ትጽቢት ህዝብኻን ይሰማማዕ እዩ። ሕሉፍ ተሞክሮኻን ሕጽረታቱንዉን ኣይትዝንግዖን ኢኻ። ኣብ ቅድሚት ተጸፍዩ ዘሎ መንደላይዉን ካብ ክሻፋኻ ዝስወር ኣይመስለንን። ዝጫጭሖም ኣትማንዉን ኣብትሽትሽካ ከምዘለዉ ኣሚንካ ትድህለል ኣይመስለንን ። ከምዚ ሕጂ ኣልዒልካዮ ዘሎኻ ተባዕ ሕቶ ዘልዓሉ ምእንቲ ህዝቢ ዝተጣበቑ መራሕትኻዮም ንሸዉዓተ (7) ዓመታት ኣብ ትሕቲ ጉድጓድ ዝሳቐዩ ዘለዉን፤ ብሕማም ማሲኖም ናይ ሞት ሓደጋ ዘንጸላልዎም ዘሎን።
ኣብ ጽባሕ ዝኽሪ ሰማእታት ኤርትራ ብ21 ሰነ ንግዱድ ስጓ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብመንግስቲ ምስሪ ብምቅዋም ኣብ ለንደን ኣብ ፊት ኤምባሲ ምስሪ ምዉቕ ዝበለ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ኣብ ዝተኻየደሉ ግዜ ሓደ ሕርኽርኽ ዘብል ዘይወሓጥ ትዕዝብቲ ተዓዚበ።


text:
Meet the Workgroup
አማርኛ • 繁体字 • 简体中文 • ភាសាខ្មែរ • 한국어 • Oromiffa • af-Soomaali • Español • Tagalog • ትግርኛ • Tiếng việt • English
ኣባል ጉጅለ ዕዮ ማዕርነት መጎዓዚያ (Transportation Equity Workgroup) ንምዃን ኣመልክት
ጉጅለ ዕዮ ማዕርነት መጎዓዚያ (TEW) ን 2023-2024 ናይ ኣባልነት ቦታታት ከፊቱ ይርከብ። ብቑዓት ኣባላት ማሕበረሰብ ኣባላት ክኾኑ ንደሊ ኣለና።
ኣብ ማዕቀፍ ማዕረነት መጎዓዚያ (TEF) ከም ኣሳሳዪ ኮይንካ ክተገልግል ድልየት ኣሎካ ዶ? እቶም ምስ ጉጅለታት ማሕበረሰብ፣ መርበባት፣ ወይ ንመኽሰብ ዘይተጣየሹ ትካላት ነቶም ኣብ ሲያትል-ኪንግ ካውንቲ ዝርከቡ ተኣፈፍቲ ማሕበረሰባት ግልጋሎታት ዝህቡ ርክብ ዘለዎም ሰባት ከመልክቱ ይዕደሙ።
ሓደ ደገፍ ክትህቦ እትደልዮ ኣመልካቲ ኣሎካ ዶ? እቶም ምስ ናይ ጉጅለ ዕዮ ማዕርነት መጎዓዚያ (TEW) ሕጹያት ርክብ ዘለዎም ትካላት ናይ ደገፍ ደብዳበ ኣታዊ ክገብሩ ይኽእሉ እዮም።
ናይ ትርጉም ኣገልግሎታት
ናይ ትርጉም ኣገልግሎታት የድልየካ ድዩ? መመልከቲ ወይ ናይ ደገፍ ደብዳበታት ንምቕራብ ሓገዝ ዘድልዮም ውልቀ-ሰባት ወይ ጕጅለታት፥
- ናብ transportationequity@seattle.gov ኢሜይል ግበሩ፣ ወይ
- ናብ 206-684-5142 ደውሉ።
ኣብ'ዚ እዋን ዘለዉ ኣባላት ጉጅለ ዕዮ
Yordanos Teferi፣ ተሓባባሪት ኣቦ ወንበር ጉጅለ ዕዮ
Yordanos Teferi ናይ eDiscovery ጠበቓ ሕጊ እያ። ኣብ ሕግን ፎርቹን 100 ኩባንያታትን ልዕሊ 17 ዓመት ተመክሮ ኣለዋ። Yordanos ኣብ ቦርድ ማእኸል ማሕበረሰብ ኤርትራዊያን ኣባል ኮይና ክተገልግል ምስ ጀመረት እያ ነቶም ብሕብረት ማሕበረሰባት ብዙሕ ባህሊታት (Multicultural Community Coalition) ዝተሰርሑ ዓበይቲ ስራሕቲ ክትፈልጥ ክኢላ። ሎሚ፣ ከም ዋና ዳይሬክተር ፈጻሚት ኮይና ኣገልግሎት ኣብ ምሃብ ትርከብ። ካብ'ዚ ብተወሳኺ ዮርዳኖስ ኣብ ተበግሶ ፍትሓዊ ምዕባለ (Equitable Development Initiative) (EDI) ቦርድ ኣማኸርቲን ኣብ ማሕበረሰባት ዕድል (Communities of Opportunity) (COO) ቦርድ ምምሕዳርን እናገልገለት ትርከብ።
Yu Ann Youn፣ ተሓባባሪት ኣቦ ወንበር ጉጅለ ዕዮ
Yu-Ann Youn ኣብ'ዚ ሐዚ ግዜ ኣብ University of Washington's Robinson Center for Young Scholars ብኮንስትራክሽን ማኔጅመንት ናይ መጀመሪያ ዲግሪ ትምህርታ ኣብ ምክትታል ትርከብ። ኣብ'ቲ ዝተሃንጸ አከባቢያዊ ኢንዱስትሪ ዓሌታዊ ማዕርነትን ብዙሕነትን ኣብ ምህናጽ ኣዝዩ ዓሙቕ ድልየት ዘለዋ እንትትኾን፣ ኣብ ጉዳያት ምውጻእ ትልሚን ምዕባለን ከተማታትን ድማ ዝበለጸ ማሕበረሰባዊ ተሳትፎ ክህሉ ኣለዎ ኢላ ብምምጓት ንቑሕ ተሳትፎ እተካይድ እያ። ናብ'ዚ ጉጅለ ማዕርነት መጎዓዚያ (Transportation Equity Workgroup) ዝተጸንበረትሉ ምኽኒያት ኣብ'ቶም ኣብ ዙርያ ምውጻእ ትልሚ መጎዓዚያ ዝካየዱ ምይይጣት ናይ'ቶም ትሑት ኣታዊ ዘለዎም ማሕበረሰባት ጸለምቲ፡ ደቀባት፣ ጸዓዱ ዘይኮኑን (BIPOC) መናእሰያትን ድምጺ ክተስምዕ እዩ።
Rizwan Rizwi፡ ተሓባባሪ ኣቦ ወንበር Emeritus
Rizwan ፕሬዚደንትን ዋና ኣካያዲ ስራሕን ናይ SAR Wealth Management እዩ። ኣብ ኒውካስትል ኣፖን ታይን ዓዲ እንግሊዝ ተወሊዱ ዝዓብዬ ኮይኑ ካብ ዩኒቨርሲቲ ኒው ካስል (Newcastle University) ብቢዝነስ ማኔጅመንት ብማዓረግ ናይ መጀመሪያ ዲግሪኡ ዝረኸበ ኮይኑ፣ ድሒሩ ድማ ብቢዝነስ አድሚኒስትሬሽን ካልኣይ ዲግሪ ተቐቢሉ እዩ። ኣብ'ዚ ናይ ኢንቨስትመንት ኢንዱስትሪ ዓብዪ ተሞክሮ ስራሕ ዘለዎ ኮይኑ፣ ኣብ SMITH BARNEY Citigroup (ሐዚ ኣካል Morgan Stanley) ናይ ዕዳጋ ብጽሒት ፖርቶፎልዮ ኣብ ምምሕዳር ናይ ብዙሕ ዓመት ተሞክሮ ስራሕ ዘለዎ እዩ
ኣብ 2012፣ ሪዝዋን ናይ ሙስሊም ሃውሲንግ ሰርቪስስ (Muslim Housing Services) (MHS) ኤክስኪዩቲቭ ዳይሬክተር ኮይኑ ቀጺሉ ኣብ 2018 ንልዕሊ 1,100 ዝኾኑ ኣብ መላእ ኪንግ ካውንቲ ዝርከቡ፣ መንበሪ ገዛ ዘይብሎም፣ ስደተኛታትን ተፈናቐልቲን ናይ ገዛ ሓገዝ ገቢሮምሎም እዮም። ዋላኳ ቁጠባዊ ጸገማት ካብ ዘለዎን ብታሪኽ ድማ ኣብ ከይዲታት ምሕንጻጽ ፖሊሲታት ዝግብኦ ውክልና ዘይረኸበን ሕበረተሰብ ዝመጽአ እኳ እንተኾነ፣ ኣባል ናይ ክፍሊ መጎዓዚያ ከተማ ሲያትል ጉጅለ ፍትሓዊነት (Seattle Department of Transportation's Equity Workgroup) ዝኾነሉ ምኽኒያት ሰባት ኣብ ውሳነታት መጎዓዚያ ሓሳባት ከካፍሉ ንምኽኣል እዩ።
Steven Sawyer፣ ተሓባባሪ ኣቦ ወንበር Emeritus
Bishop Steven R. Sawyer ናይ ሰብኣዊ መሰላት ተሟጋቲ፣ መራሒ ማሕበረሰብ፣ ናይ ስራሕ ፈጣሪን፣ ብሄራዊ መራሒ ሃይማኖትን ኮይኑ ካብ ፖርትላንድ፣ ኦሪጎን ማልትኖማህ ዩኒቨርሲቲ (Portland, OR Multnomah University) ኣብ ትካላዊ ምምሕዳርን ዝጠመተ ቢዝነስ አድሚኒስትሬሽን ናይ መጀመሪያ ዲግሪ ዘለዎን እንትኾን ከምኡ ድማ ኣብ ዓለም ለኻዊ ምዕባለን ፍትሒን ዝጠመተ ካልኣይ ዲግሪ ብስነ-መለኮት ዘለዎን እዩ። ኣብ'ዚ ሐዚ እዋን፣ ስቲቨን ኣብ'ቲ ኣቐዲሙ መርበብ ሰብ ሕብሪ ኣንጻር ኤድስ (People of Color Against AIDS Network) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ሕጂ POCAAN ዝተብሃለ ትካል ኤክስኩዩቲቭ ዳይሬክተር ኮይኑ ኣብ ምስራሕ ዝርከብ እዩ፣ ብዙሕ ባህሊታት ዝሓቁፍ ኤጀንሲ ማሕበራዊ አገልግሎት ኮይኑ ካብ 1987 ጀሚሩ ኣብ ሲያትል ዝርከቡ እተገለሉ ማሕበረሰባት አገልግሎት ኣብ ምሃብ ዝርከብ። እቲ ኤጀንሲ ኣብ ሕጋዊ ዘይኮኑ ወልፊ ዘትሕዙ፣ ማእሰርቲ፣ ስእነት መንበሪ ገዛ፣ ብጾታዊ ርክብ ዝመሓላለፉ ሕማምት፣ ዓሌታዊነት፣ ጾታዊ ጥቕዓት፣ ጽልኢ ግብረ ሰዶማዊነትን፣ ካልኦት ኣግለልቲ ዝኾኑ ፍልልያትን መፍትሒ ዝህብ መደብ ከካይድ፣ ንመሰላት ክማጎትን፣ ትምህርቲ ክህብን፣ እዩ ትጽቢት ዝገብር። እቲ ናቱ ጭርሖ ምስ'ቲ ናይ ትካል ጭርሖ ተመሳሳሊ እዩ፡ "ጥዕና ምድንፋዕ፣ ማሕበረሰብ ምውዳብ፣ ከምኡ'ውን ህይወት ሰባት ምቕያርን"።
An Huynh
An Huynh ኣብ ዓለምለኻዊ ዲስትሪክት ቻይና ታውን በዓል መዚ ዕቃበን ምዕባለን (Seattle Chinatown International District Preservation and Development Authority (SCIDpda) መተሓባባሪት ህዝባዊ ቦታን ማሕበረሰብን እያ። ኣብ ዓለምለኻዊ ዲስትሪክት ቻይና ታውን (Chinatown International District) ምስ ከባቢያዊ ትካላት ንግዲ፣ ነበርቲ፣ ወነንቲ ንብረትን ከምኡ ድማ ክፍሊታት ስራሕ ምምሕዳር ከተማ፣ መወልቲ ገንዘብን፣ ናይ ንድፊ ትካላትን ብሓባር ብምዃን ኣብ ጉዳይ ንድፊ ዝተፈላለዩ ህዝባዊ ስነ-ጥበብ፣ ንድፊ ፓርክን ናይ ኣጋር መገዲታት መሊስካ ምልማዕ ፕሮጀክትታትን ናይ ሓባር ስምምዕ ክህሉ ንምግባር ኣብ ዝካየዱ ናይ ህዝባዊ ቦታትት ፕሮጀክትታት ዝህሉ ማሕበረሰባዊ ተሳትፎን ህዝባዊ ርክብን እያ ተሳልጥ። An ኣባል ጉጅለ ማዕርነት መጎዓዚያ (TEW) ዝኾነትሉ ምኽኒያት ናይ'ቶም ኣብ ዓለምለኻዊ ዲስትሪክት ቻይና ታውን (Chinatown International District) ዝነበሩ፣ 72% ዝኾኑ ሰባት ካብ ቋንቋ እንግሊዘኛ ወጻእ ዝኾነ ቋንቋ ዝዛረቡ እቶም 19.1% ዝኾኑ ድማ ሽማግለታት ዝኾኑሉ ከባቢን እዚኦም ድማ መብዛሕቲኡ ግዜ ምስ ማዕርነት መጎዓዚያ ዝዛመዱ ዝርርባት ዘይሳተፉ ምስ ምዃኖም፣ ነቲ ዝህሉዎም ተሞክሮ ክብ ንምባል እዩ።
Cesar Garcia
Cesar Garcia ኣብ ከባቢታት ሲያትል ኣብ'ቶም ዝሓለፉ 17 ዓመታት ከም ናይ ስፓኒሽ ተርጓማይን ን ሕክምና፣ ማሕበራዊን ሕግን ሓዊሱ ኣብ መንጎ ብዙሓት ዓውዲ ስራሕቲ ከም ድልድል ርክብ ኮይኑ ከገልግል ጸኒሑ እዩ። ንኣስታት 5 ዓመታት ድማ ምስ ክፍሊ መንበሪ ኣባይቲ ከም ነጻ ክኢላ ርክብ ማሕበረሰብ ኮይኑ ኣብ መንጎ ምምሕዳር ከተማን እቲ ማሕበረሰብን ዘሎ መገዲ ርክብ ኣብ ምጽራይ ክሕግዝ ጸኒሑ እዩ። ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ንስደተኛታትን ተፈናቐልትን ዝጸልዉ ናይ ሂወት ተሞክሮታት ምርኣዩ እዩ ምስ በዓልቲ ቤቱ Peggy Hernandez ብሓባር ብምዃን ሌክሲቲ ኮለክቲቭ (Lake City Collective) ዝተሰመዬ፣ ኣብ ጉዳያት ትሕተ ቅርጺን ኩነታት መነባብሮን ዝምልከቱ ነቶም ኣብ ጫፍ ሰሜናዊ ሲያትል ዝነብሩ ስድራ ቤታት ጸለምቲ፣ ተወለድቲን፣ ሰብሕብርን (BIPOC) በዋናነት ዝጸልዉ ጸገማት ኣብ ምፍታሕ ዝነጥፍን ዝሟገትን ትካል ኣጣይሾም እዮም። ኣብ ደቡብ፣ ማእኸላይን ሰሜናዊ ሲያትልን ዝነበረ ከም ምዃኑ፣ Cesar ነቶም ኣብ መጎዓዚያ እታ ኸተማን ናይ ትሕተ ቅርጺ ኢንቨስትመንታትን ዝረኣዩ ዘይማዕርነታዊ አሰራርሓታት እንታይነት ብገዛእ ርእሱ ዝረኣዮ ጉዳይ እዩ። ናብ ጉጅለ ፍትሓዊነት መጉዓዝያ (TEW) ዝተጸንበረሉ ምኽኒያት ነዚ ከምዚ ዝበለ ጭቆና ንምስባርን ነቲ ከም ስድራ ቤቱ ዝመስሉ ስድራ ቤታት ዝነብሩሉ ከባቢታት መንበሪ ውሑስ ንምግባርን እዩ።
Ellany Kayce
Ellany Kayce ዝተመዝገበት ኣባል ቀቢላ ናይ ትሊንጊት ብሄር፣ ራቨን ዓሌት እያ። ናይ መበቆላዊ መደብ ናካኒ (Nakani Native Program) ኤክስኩዩቲቭ ዳይሬክተር ኮይና፣ 501c3 ኣብ ሲያትል ኣብ መላእ ሂወት ስራሓ ከም መምህር ዓሌታዊን ማሕበራው ፍትሕን ኣማዕባሊት መደብን፣ ኣማኻሪት ባህሊ፣ ኣዳላዊት ፍጻመታት፣ መተሓባበሪት፣ ኣሳላጢት፣ ኣሰልጣኒት፣ ኣማዕባሊት ስርዓት ትምህርቲን ናይ ገንዘባዊ ደገፍ መተኣኻኸቢትን እያ። Ellany ምስ ናይ ኣላስካ መበቆል ዘለዎም፣ ተወለድቲ ኣሜሪካዊያን፣ ማሕበረሰባት ቀዳሞት ህዝብን፣ ሓቢርካ ብምስራሕ ነዊሕ ተሞክሮ ዘለዋ እንትትኾን፣ ካብ'ዚ ብተወሳኺ ኣሰልጣኒት፣ ባህላዊ ወቓዒት ከበሮ፣ ደራፊት፣ ሳዕሳዒትን፣ ኣክትቪስትን እያ። ናይ መጎዓዚያ ተበጻሕነት ኣብ መዓልታዊ መነባብሮ ኣዝዩ ኣገዳሲ ጉዳይ ምዃኑ ትኣምን፣ ካብ'ዚ ብተወሳኺ ኣብ መጎዓዚያ ዘይማዕርነትን ስእነት ማሕበራዊ ፍትሕን ነቶም ብስእነት መንበሪ ገዛ፣ ዓሌታውነት፣ ጾታዊ ጥቕዓት፣ መደባዊ መድልዎ ዝበጽሖም ሰባት ኣዝዩ ዝጸልው ከምዝኾነን፣ ነቶም ብታሪኽ እተገለሉ ዕድል ስራሕ፣ ናይ ጥዕና ክንክንን፣ ብተመጣጣኒ ዋጋ ዝርከብ መንበሪ ገዛ ከይረኽቡ ዝገብር እዩ ኢላ ትኣምን። ኣብ ውሽጢ ጉጅለ ፍትሓዊነት መጉዓዝያ ንዱዋሚሽ ዝበሃሉ ጎሳ ትውክል ኮይና፣ ንዱዋሚሽን ንኹሎም ናይ ጎሳ/መበቆላውያን ዝኾኑ ሰባት መሰላት ምርግጋጽ ክትሟገትን ብዛዕባኦም ክትመሃርን ተስፋ ትገበር።
Amir Noir Soulkin
Amir Noir Soulkin ኣብ ኣገልግሎታት ማሕበረሰብ ምብራቕ ኣፍሪካ (EACS) ዳይሬክተር ርክባትን ምዕባለን፣ ካብ ዝቐውም 21 ዓመት ዘቑጸረ፣ ብጸሊም ዝምራሕን ንጸለምቲ ዘገልግልን ንትርፊ ዘይቀወመ ትካል በቶም ኣብ ኪንግ ካውንቲ ዝነባርነቶም ስደተኛታትን ተፈናቐልቲን ምብራቕ ኣፍሪካ ዝቐወመን ንዓኦም ድማ ግልጋሎት ዝህብን ትካል እዩ። ናይ'ቲ ትካል ቀንዲ ናይ ርክብ ሰብ እንትኸውን ናይ'ቲ ትካል ገንዘብ ናይ ምትእኽኻብ ስራሕቲን ክፍሊ ምዕባለን ድማ ብሓላፍነት ይቆጻጸር። ኣገልግሎታት ማሕበረሰብ ምብራቕ ኣፍሪካ (EACS) ሲያትል ኣብ ከባቢ ኒው ሆሊ ዝበሃል ቦታ ይርከብ፣ ኣዝዮም ብዙሓት ማሕበረሰባት ጸለምቲ፣ ተወለድቲን፣ ሰብሕብርን (BIPOC) ዝርከቡዎ፣ ኣብ ዓመት ንልዕሊ 350 መናእሰይ ግልጋሎት ዝህብ፣ ኣብ ባህሊ መሰረት ዝገበረ ካብ ቅድመ-መዋእለ ህጻናት ክሳብ 12 ክፍሊ ድሕሪ ቤት ትምህርቲ፣ ክረምታዊን፣ ስደተኛን ተፈናቐልቲ ስድራ ቤታት ምብራቕ ኣፍሪካ ድምጾም ክስማዕ ዝገብሩ ጣልቃ ምእታውን ኣድህቦ ዝቕይር ንጥፈት ዘጠቓልል ናይ መናእሰያት መደባት ክትትል ዝካየደሉ እዩ።
ኣሚር ካብቲ ኣብ ፑጀት ሳውንድ ሳጅ ዝርከብ ናይ ማሕበረሰብ መሪሕነት ትካል ተመረቐ ኣብኡ ኸኣ ኣብ መንጎ ምንቅስቓስ ከምኡ'ውን ኣብ መንጎ እቲ ንዅሉ መዳይ ህይወት ዘራኽብ ድሕንነትን፣ ተመጣጣኒ ዋጋን፣ ፍትሓዊ መጓዓዝያ ዘሎ ምትእስሳር ኣጸቢቑ ፈለጠ። መብዛሕቲኡ ግዜ ጸለምቲ ስደተኛታት ብስንኪ ናይ ቋንቋን/ ወይ ካልኦት ዕንቅፋታት ካብ ናይ ፖሊሲ ዝርርባት ወጻእ ይግበሩ፣ እዚ ድማ ነቶም ኣብ ዉሽጢ ንቑሕ ዝኾነ ዴሞክራሲያዊ ተሳትፎ ቅርጺ ዝሓዘ ማሕበረሰብ ዝነብሩ ዝተገለሉ ማሕበረሰብ (folx) ኣዝዩ ሓደገኛ እዩ። Amir ንማሕበረሰባት ተፈናቐልቲን ስደተኛታትን ምብራቕ ኣፍሪካ ወኪሉ ኣባል ጉጅለ ዕዮ ማዕርነት መጎዓዚያ (Transportation Equity Workgroup) ብምዃን ኣዝዩ ኣገዳሲን ጽልዋ ዘሕድርን ናይ ማዕርነት ስራሕ ክሰርሕ ከምዝኽእል ተሰመዖ፥ "ውክልና ዋጋ ኣለዎ። ሓድነት ጸለምቲ፡ ደቀባት፣ ጸዓዱ ዘይኮኑን (BIPOC) ዋጋ ኣለዎም። ህይወት ጸለምቲ ዋጋ ኣለዎም። ድምጺ ጸለምቲ ዋጋ ኣለዎ። ድልየታት ጸለምቲ ዋጋ ኣለዎ። ቁጠባ ጸለምቲ ዋጋ ኣለዎ። ደረጃ ጽርየት ሂወት ጸለምቲ ዋጋ ኣለዎ።"
Karia Wong
Karia Wong ካብ 1998 ኣትሒዛ ንስደተኛታት ኣብ ምግልጋል ትርከብ፣ ፈለማ ከም ወለንታዊት ሐዚ ድማ ኣብ ማእኸል ሓበሬታትን ግልጋሎትን ቻይናውያን (Chinese Information and Service Center (CISC)፣ ከም መተሓባበሪት Family Resource Center ኮይና፣ ኣብ ምግልጋል ትርከብ። ኣብ'ተን ንስደተኛታት ትድግፈለን ዝነበረት 20+ ዓመታት፣ Karia ኣብ መጎዓዚያ ዘሎ ዘይማዕርነት ስደተኛታት ነቲ ኣብ ሲያትል ዘጣየሹዎ ሓድሽ ሂወት ክየመሓይሹ ክንደየናይ ዕንቅፋት ከምዝኾኖም ርእያ እያ። ኩሉ ሰብ ዝመጸሉ ሃገር፣ ቋንቋ፣ ድሕረ ባይታን ኣካላዊ/ኣእምሮኣዊ ክእለታትን ብዘየገድስ ውሑስ፣ ብተመጣጣኒ ዋጋ ዝቐርብ፣ ተበጻሓይ ዝኾነን ኣብ ከባቢ ጉድኣት ዘየብጽሕን ናይ መጎዓዚያ ኣማራጺታት ናይ ምርካብ ተመሳሳሊ ዕድል ክረክብ ኣለዎ ኢላ ትኣምን።
ናይ ቀደም ኣባላት ጉጅለ ማዕርነት መጎዓዚያ (TEW) ዝነበሩ
- Khatami Chau
- Kiana Parker
- Kristina Pearson
- Chris Rhoades
- Christina Thomas
- Phyllis Porter
- Micah Lusignan
- Julia Jannon-Shields
- Sokunthea Ok (Department of Neighborhoods (DON), Community Liaison)
- Analia Bertoni (Department of Neighborhoods (DON), Community Liaison)


text:
ኣብ ጀርመን ደቂ ሰብ ብዝተፈላለየ ኣገባብ ይነብሩ።
ኣብዚ ውሑዳት ኣብነታት ክንህበኪ:
ገሊእን ኣዋልድን ኣወዳትን ተመርዒዮም ውላድ ይወልዱ።
ገለ ኣሰብኡትን ኣንስትን ከይተመርዓዉ ይወልዱ።
ገለ ኣሰብኡትን ኣንስትን ድማ ተመርዒዮም ብዘይ ውላድ ይነብሩ።
ገለ ሰብ ሓዳር ድማ ይፈላለዩ ወይ ይፋትሑ።
እዚ ማለት ዝምድንኦ ተበቲኹ ማለት እዩ።
ገለ ካብዚኣቶም ቆልዑ ኣለውዎም።
እቶም ቆልዑ ከኣ ወይ ምስ ኣብኦ ወይ ምስ ኣዲኦም ጥራይ ይቕመጡ።
ገለ ኣሰብኡትን ወይ ደቅንስትዮ homosexuell እዮም።
ምስ ተመሳሳሊ ጾታ ዘለዎ ሰብ ዝምድና ይገብሩ ።
ገለ ሰባት ድማ ኣብ ናይ ሓባር ገዛ ይነብሩ።
እዚ ማለት: እቶም ሰባት ዋላ እኳ ኣብ ሓደ ገዛ እንተ ተቐመጡ ፍቑራት ወይ ስድራቤት ግን ኣይኮኑን።
ብዙሓት ኣወዳትን ኣዋልድን እውን ልዕሊ ዕድመ ምስ ኮና ንበይነን ይቕመጣ እየን።
ዝኾነ ሰብ እንታይ ይደሊ ባዕሉ ክውስን ኣለዎ።
ኩሉ እዚ መነባብሮታት ኣብ ጀርመን ፍቑድ እዩ።
ካብዞም ዝተጠቕሱ ኣብነታት ዝበለጸ ወይ ዝሓመቐ ዝበሃል የለን።
ዝኾነ ይኹን ሰብ እውን ብሰንኪ እዚ ክንጸልን ክዋረድን ኣይፍቀድን እዩ።
ስለዚ ክትምርዓዊ እንተ ዘይደሊኺ ሕማቕ ኣይኮነን።
ብዘንክ እዚ፡ ንስኺ እውን ሕማቕ ጓል ኣይኮንክን


text:
መምርሒታት ኮቪድ 19 ዝጠሓሱ ሓደሽቲ ሩዋንዳውያን መርዑት ኣብ ደገ ክሓድሩ ተገዲዶም
መምርሒታት ኮሮናቫይረስ ጥሒስኩም ዝተባህሉ ሓደሽቲ ሩዋንዳውያን መርዑት፡ ስድርኦምን ዘሰንይዎም ዝነበሩ ዕዱማትን ብምልኦም ኣብታ መዓልቲ መርዓ ኣብ ስታድዮም ክሓድሩ ተገዲዶም።
ኩነታት እዞም መርዑት፣ ስድራን ኣጋይሽን ዕላዊ ምስኮነ፡ ሓያል ተቓውሞታት ኣስዒቡ ኣሎ።
ሓንቲ ኣብ ስታድዮም ክትሓድር ዝተገደደት መርዓት ንቢቢሲ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፡ “ኣብ መዓልቲ መርዓይ ዘጋጠመ ሕማቕ ዝኽሪ፡ ኣብ ምሉእ ህይወተይ ዘይርሳዕ እዩ” ኢላ።
ፖሊስ ኪጋሊ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ እታ ሃገር ኣብቲ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰናብቲ በዓል ፋሲካ፡ ልዕሊ 20 ዕዱማት ዝነበሮም ሰለስተ መርዓታት ጠጠው ኣቢሉ እዩ።
ወሃቢ ቃል ፖሊስ ንማዕከናት ዜና ሩዋንዳ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ “ብዙሓት ሰባት ጓይላ (ውራይ) ብምድላው፡ ሕግታት ይጥሕሱ ኣለዉ” ኢሉ። ፖሊስ ድማ እዚ ክቕፅል ከምዘይፈቅድ ሓቢሩ።
ገለ ሰባት ግና፡ ሰብመዚ “ልዕሊ ዓቐን ብምሕላፍ” ሰባት ኣብ ስታድየም ክሓድሩ ይኣስሩ ኣለዉ ብምባል ተቓዊሞም። ካልኦት ድማ “ንዕኦም ንምውሓስ” እዩ ክብሉ፡ ንስጉምቲ ፖሊስ ንኢዶም።
ካብ ሞንጎ እቶም ብመገዲ ትዊተር ተቓውሞታቶም ዝገለጸት ስነ-ጥበባዊ ክላሪሰ ካራሲራ፡ “እዚ ተግባር ሰብኣውነት ዝጎደሎ እዩ። ነቶም መፃምድን ደቆምን ድማ ንዝንተኣለም ዝነብር ስቓይ እዩ” ኢላ።
ሩዋንዳ ኮቪድ-19 ንምምካት ትወስዶም ዘላ ስጉምትታት፡ ብማሕበረሰብ ዓለም ናእዳ ረኺቡ'ዩ።
ነጠፍትን ተቓወምትን እታ ሃገር ግና፡ ኣብ ተግባራውነት፡ ሰብኣዊ ግህሰታት ይፍፀም ኣሎ ብምባል ይኹንንዎ። ኣብ ሩዋንዳ፡ ዛጊድ ልዕሊ 22 ሽሕ ሰባት ብኮሮናቫይረስ ከምዝተለኸፉን፡ 311 ሰባት በዚ ቫይረስ ከምዝሞቱን ይግለፅ።


text:
ህርኩት ህዝቢ ትግራይ፡ ቅድም ክብል ብሰንኪ ብቁዕ መሪሕ ፖለቲካዊ ውድብ ዘይምርካብ፡ ንዓመታት ዘይኮነ ንዘመናት ብዝተፈላለዩ ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ገዛእቲ ሓይልታት፡ ውሽጣዊ ሓድነቱ ተዘሪጉ፡ ቁጠባዊ ምንጪታቱ ተመንዚዑ ብለባሙ ናብ ዓሻ ተቖጺሩ ርእሱ ኣድኒኑ፡ ገዛእ ርእሱ መሲሉ ዘይኮነ ተመሳሳሉ ክሓድር ተፈሪዱ ጸኒሑ። ድሕረትን ድኽነትን ካብ ምቁጽጻር ወዲ-ሰብ ወጻኢ ዘይኮነ፡ ብትምህርትን ስራሕን ዝምክት ጠንቂ ምዕባሌ ክንሱ፡ ኣብ ትግራይ ግን ፈጺሙ ብዓቕሚ ወዲ-ሰብ ዘይብዳህ ብመንፈሳዊ ሓይሊ ወይ ብመርገም ከም ዝመጽአ ክሳብ ዝመስል፡ ህዝቢ ዕድለዩ ኢሉ ክቕበሎን ተሰኪምዎ ክነብር ተፈሪዱ። ኣቦ ድሕረትን ድኽነትን ዘይህዝባዊ፡ ዘይደሞክራስያዊ፡ ዘይቅዋማዊ ኣድላዊ ጸረ-ህዝቢ ፖለቲካዊ ስርዓተ ምሕደራ’ዩ።
ህዝቢ ትግራይ ብድሕረትን ድኽነትን ተኣሲሩ ይነብር ከም ዘሎ፡ ጠንቂ ድማ ኣብ በብመድረኹ ፖለቲካዊ ስልጣን ዝተቖጻጸሩ ገዛእቲ ሓይልታት ምዃኖም ይፈልጥ ነይሩ። ኣፍልጦ ስለ ዝነበሮ ድማ ብዝተወደበን ዘይተወደበን ኣገባብ፡ እምቢ ኣይግዛእን፣ እምቢ ንዘይፍትሓዊ ግብሪ፣ እምቢ ንኣድላዊ ፖለቲካዊ ምሕደራ ዝብል ድምጺ የስምዕ ነይሩ። ገለ ተበዓት ድማ ካብ ውሽጡ ብመልክዕ ሽፍትነት ብረት ሒዞም በረኻ ወጺኦም ተቓውሞኦም ይገልጹ ከም ዝነበሩ ጸሓፍቲ ታሪኽ የረጋግጹ። ናይ ቀረባ ኣፍልጦ ዝነበሮም ሰብ ጸጋ ዕድመ’ውን የዘንትው። እዚ ህዝቢ ትግራይ ብሰንኪ ጨፍለቕቲ ገዛእቲ ሓይልታት ብፍሉይ ንድሕረትን ድኽነትን ተሳጢሑ፡ ትሕቲ ህልዋት፡ ልዕሊ ምውታት ኢልካ ክግለጽ ኣብ ዝኽእል ከርፋሕ ህይወት የሕልፍ ከም ዝነበረ፡ ካብ’ዚ ንምውጻእ ክሳብ’ቲ ኣብ ፖለቲካ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ ፍሉይን ፍሩይን ቦታ ዘለዎ፡ ዘይዕውት ግን ከኣ፡ ኣወንታዊ መሰረት ኣንጺፉ ዝሓለፈ ቀዳማይ ወያነ ኣንጻር መስፍናዊ ስርዓት ተቓሊሱ።
ናይ እምቢታ ድምጹ የስምዕ፡ ብመልክዕ ሽፍትነት በረኻ ብዝወጽኡ ውሑዳት ተባዓት ደቁ ኣቢሉ ዘይዕግበቱ ይገልጽ ‘ምበር፡ ንጉስ ሃ/ስላሴ ብግዳማዊ ሓይሊ ንግስነት እንግሊዝ ተደጊፉ ንቀዳማይ ወያነ ክሳብ ዝሃረመሉ ግዜ፡ ከም ህዝቢ ኣብ ማሕበራዊ ህይወቱ ካብ ዝቐደመ ዝገደደ እንተዘይኮይኑ ዝሓሸ መነባብሮ ክርኢ ኣይከኣለን። ለባም ክንሱ፡ ጸላኢኡን ፈታዊኡን ፈላልዩ ከም ዘይፈልጥ ናይ ፖለቲካዊ በሃም ተቖጺሩ፡ ኣብ ገዛእ መሬቱ ብጉልበቱ ዘፍረዮ ምሩጽ ኣዝርእትን ኣትክልትን፣ ካብ እንስሳ ዝረኽቦ መዓር፡ ጠስምን ስብሕትን፣ ኮታ ብገንዘብን ብዓይነትን ንመሳፍንቲ መኳንንትን ሽሞኛታትን ብቀጻሊ ይግብር ነይሩ። ጓሉ ውዱ፡ ሰብኣዩ ሰበይቱ ኣብ ዝተኣዘዞ እናኸደ ብቀስመን የገልግል ነይሩ። እቲ ዘመን’ቲ ፈጺሙ ዘይርሳዕ ዘመነ ሕሱም ቃንዛን እህህታን ምንበሩ ኣብ መዛግብቲ ታሪኽ ተሰኒዱ ይርከብ።
ነቲ ገዛእቲ ኮነ ኢሎም ዝፈጠርዎ ሕሱም ድሕረትን ድኽነትን፣ ንምውጋድ፡ ኣብ በበይኑ ኣጋጣሚታት ክሳብ ውዲታዊ መጥቃዕትን ፍሽለትን ቀዳማይ ወያነ፡ ብዝተወደበን ዘይተወደበን ዝካየድ ዝነበረ ቃልሲ ኣይተዓወተን። ስለምንታይ? ብቑዕ ቀላሲ ፖለቲካዊ ሓይሊ ስለ ዝሰኣነ። ነዚ ናይ እምቢታ፡ ውድቀትን ውሽጣዊ ሕራነን ቃልሲ ከም መወከሲ ተጠቒሙ፡ ብግዝያዊ ስምዒት ዘይኮነ፡ ብህዱእ መንፈስ፡ ሓቀኛ ህዝባዊ ባህሪ፡ ንጹር ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ፡ ማሕበራዊ ውግንና፡ መሰረታውያን ጸላእቱን ተጻባእቱን ኣለልዩን፣ ንኹሉ ብደሆታት ብጽንዓትን ጥበብን ሓሊፉ ኣብ ዓወት ከም ዝበጽሕ ብነዊሕ ዝኣመተ ምትእኽኻብ ተጀሚሩ፡፡ ኣብ ሕቑ`ፊ ጸላኢ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨሪሲቲ፡ ብማሕበር ገስገስቲ ብሄረ ትግራይ (ማገብት) ብሓሳብ ተጠኒሱ። ብ11 ለካቲት 1975 ብህወሓት ኣብ ደደቢት ተወሊዱ። እዚ ዕጥቃዊ ቃልሲ ንሓርነት፡ ንድሕሪት ብዘይምለስ መልክዑ ፍናኑ ከይዘሓለ ቀጺሉ። ናይ ዘመናት ሰንሰላታዊ መግዛእታዊ ኣርዑት ድማ ብናይ 17 ዓመት ኣላሽ ዘይብል ደማዊ ብረታዊ ቃልሲ ስዒሩ መሰስ ኢሉ፡ ኣብ መድረኽ ወጺኡ።
ኣብ ናይ 17 ዓመት ደማዊ ብረታዊ ቃልሲ ናይ ኣሽሓት ኣዋልድን ኣወዳትን ዕድመ ንእስነት ካብ ኩሉ ውልቃዊ ማሕበራዊ ድሌታትን ዕድላትን ንስለ ክብረት መሰረታዊ ሓርነታዊ መሰል ህዝቢ ክበሃል መስዋእቲ ተኸፊሉ። ህጻናት ብቕረባ ፍቕርን ክንክንን ወለዲ ካይረኸቡ ዘኽቲሞም ክዓብዩ ኮይኖም። ብዕድመ ዝደፍኡ ወለዲ ናባይ ስኢኖም ዘይምሱል መሲሎም ኣስቆንቊኖም። ወሲኖም በረኻ ዝወጽኡ ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ደቂ-ህዝቢ ብኽብሪ ተሰዊኦም። ብኣማኢት ኣሽሓት ዝቑጸሩ ከኣ ክቡር ኣካሎም ገቢሮም። ምሉእ ኣካልን ኣእምሮን ሒዞም ወፊሮም፡ ብሰንኪ ውግእ ጎደሎ ኣካልን ዝተዛበዐ ኣእምሮን ሒዞም ተመሊሶም። እዚ ኩለ-መዳያዊ መስዋእቲ ብኣስገዳድ ኣይኮነን። ብንቕሓት ብመን ሕራይ ዝተፈጸመ’ዩ። ንዘመናት ብውረድ ተዋረድ ብምቅብባል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝበጽሕ ዝነበረ ደርባውን ብሄራውን ዓፈና ዳግም ከም ዘይምለስ ሓንሳእ ንሓዋሩን መኸተምታ ንምግባር ዝተኸፈለ ክቡር ዋጋ። ኣብ ትሕቲ ህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋም፡ ብዘይ ስኽፍታ ብእፎይታ ብመስተርሆት ንምንባር ዝተኸፈለ ስለ ዝኾነ ከኣ ህዝቢ ትግራይ፡ ብምቅላሱን ክቡር መስዋእቲ ዋጋ ሓርነት ብምኽፋሉን ክጠዓስ ኣይተሰምዐን። ምስ’ቲ ኩሉ ኣብ ኣፈጻጽማ ዘጋጥም ዝነበረ ሓላፍ ዘላፍ ምምሕደራዊ ጎደሎታት፡ ፖለቲካዊ ንቕሓቱ፡ ተጻዋርነቱ፡ ናይ ዕላማ ንጹርነቱ፡ ክቡር መስዋእቱን ኣብ ትግራይ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ከም ሃገር ብኢትዮጵያ ደረጃ ሰላም፡ ደሞክራሲ፡ ልምዓት፡ ቅዋማዊ ስርዓት ክውን ክኸውን ብምግባር ዘይድምሰስ ድሙቕ ታሪኽ ሰሪሑ። ኣብ ፖለቲካዊ ታሪኽ ኢትዮጵያ ሓድሽን ብውጹዓት ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ቅቡል ዝኾነ ፖለቲካዊ ምዕራፍ ከፊቱ።
ኣብ’ቲ በሃልቲ ዝብልዎ ግን ጭቡጥ መረዳእታ ዘይብሉ ናይ 3 ሽሕ ናይ ሃገርነትን መንግስነትን ታሪኽ፡ ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ፡ ኣብ መንጎ’ቶም ነታ ሃገር ዘቖሙ ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ፍቶታዊ ማዕርነታዊ ሓድነት ዝብል ፖለቲካዊ ቋንቋ ኣተኣታትዩ። ኣሃዳዊ ውልቀ መላኺ ኣተሓሳስባን ምሕደራን ቀቢሩ፡ ህዝባዊ ቅዋማዊ ፈደራላዊ ስርዓተ ምሕደራ ተኺሉ። ዝተረስዑን ዝተገፍዑን ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ገዛእ ርእሶም መሲሎም ባዕሎም ንባዕሎም ክመሓደሩ፡ ናትና ኢሎም ብዝተኣማመንሉ ቅዋምን መራሕትን ክመሓደሩ ገይሩ። ብደማዊ ኲናት ሕድሕድን ዓጸቦን ትፍለጥ ዝነበረ ኢትዮጵያ ክፉእ ስማን መልከዓን ኣብ ምቕያር ናቱ ኣወንታዊ ታሪኽ ተጻዊቱ። በመራርሓ ህወሓት/ኢህወደግ ኣብ ዝሓለፈ 27 ዓመታት ደላዪ ሰላም ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝምስክሮ፡ ውሽጣዊ ሰላማ ብዘተኣማምን ኣውሒሳ፡ ሰላም ካልኦት ኣብ ምውሓስ ብሓሳብን ብተግባርን ትዋሳእ ዘይትስገር ሃገር ኮይና። ኣብ’ዛ ሱር ዝሰደደ ድኽነት ዘለዋ ሃገረ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ሓጺር ግዜ ብተኣምር ዝግለጽ ማሕበረ ቁጠባዊ ዕቤት ተመዝጊቡ። ምሁራት ስነ-ቁጠባን ዝምልከቶም ትካላት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ብዝሃብዎ ውጽኢት መጽናዕታዊ ጸብጻቦም ዝኾነ መግለጺታት መሰረት፡ ንልዕሊ 10 ዓመት ብዘይምቁራጽ ብክልተ ኣሃዝ ልምዓታዊ ዕቤት ኣርእያ።
ዝኾነ ሰብ ብዓይኑ ዝሪኦ፡ ደረጃኡ ዝሓለወ ጽርጊያ፣ ከም ጥዕና፡ ትምህርቲ፡ ስፖርታዊ ሜዳ ዝኣመሰለ ማሕበራዊ ትካላት፡ ቀረብ ጽሩይ ዝስተ ማይ፡ መብራህቲ፡ ስልኪ ክሳብ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ክዝርጋሕ ተጀሚሩ። ንግድን ወፍርን ዓምቢቡ። ትካላት ገንዘብ ማለት ባንክ ኣስፋሕፊሑ። ዝተፈላለየ ደረጃን ኣገልግሎትን ዘለዎም ህንጻታት ከም ኣብ ገደና ዝበቁል መዘርባዕ ብዘይ ምቁራጽ ከጉላዕልዕ ተራእዩ። ብኣሽሓት ዝቑጸሩ ዜጋታት ካብ መዓሙቕ ድኽነት ጥሮታ ወጺኦም። ኣብ ደረጃ ማእከላይ እቶት ተሰሪዖም። እዚ ብሳላ ናይ 17 ዓመት ቃልስን መስዋእትን ዝተረኽበ፡ ምዕቡል ህዝባውን ደሞክራስያውን ኣተሓሳስባን ትሕተ ቅርጻዊ ልምዓታዊ ገስጋስን ‘ዩ። ናይ ትማሊ ቦታኦም እናዘከሩ ዘባሁቑ ተረፍ መረፍ ገዛእቲ ደርብታትን ሕልና ኣልቦ ከሓድትን 27 ዓመት “ናይ ጸልማት ግዜ ነይሩ” ኢሎም ሓቂ ከዛብዑ ‘ኳ እንተፈተኑ ክቐብርዎ ግን ከቶ ኣይከኣሎምን። ዛጊት ኣወንታዊ ታሪኽ ክድምስሱ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ንሰምዕን ንዕዘብን ኣለና ኢና። ግን ከንቱ ድኻም’ዩ።
ኣብ ዲፕሎማስያዊ መዳይ ተበላሽዩ ዝነበረ ስምን መልክዕ ኢትዮጵያን ዝተቐየረሉ፡ ውጹዓትን ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን እዛ ሃገር ተመስገን ከም ሰብ ተቖጺርና ዝበልሉ፡ ሓድሽ ወለዶን ደላዪ ሰላም ማሕበረ-ሰብ ዓለም ዝምስክሮ፡ እቲ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ቅዋም፡ እቲ ፈደራላዊ ደሞክራስያዊ ስርዓት፡ እቲ ትሕተ ባይታዊ መደባት ልምዓት፡ ኣብ ናይ መን ፖለቲካዊ ስልጣን፣ ካበይ ክሳብ ኣበይ ዝነበረ ዓመታት (መድረኽ) ከም ዝነበረ ብጽሑፍ፡ ብድምጺ፡ ብምስሊ ዝተሰነደ ስለ ዝኾነ፡ ከም’ቲ ከሓድቲ ዝብልዎን ዝደልይዎን ብቐሊሉ ኣይድምሰስን። ነዚ ኣብ ትሕተ ቅርጻዊ መደባት ልምዓት ዝተራኣየ ኣወንታዊ ገስጋስ ዝፈጠረ ልዕለ ቅርጻ ማለት፡ ህዝባዊ ደርባዊ ባህሪ፡ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ ብቕዓት ኣመራርሓ፡ ጸላእትን ፈተውትን ብኣካል ዘይኮነ ብፕሮግራም በተሓሳስባ ዝመዝን ዝፈሊ ንቕሓትን ሕራነን ህዝቢ ብምዃኑ ድማ ህዝቢ ትግራይ ከም ህዝቢ ክሕበን ይግባእ። 27 ዓመት ናይ ክሳራ ዓመታት ኣይኮነን። ብውሕዱ መሰረት ሰብኣዊ ክብረትን ትሕተ ቅርጻውን ልምዓት ተቐሪጹ፡ ተዘሪኡ፡ ፍረ ክህብ ዝጀመረሉ ናይ ተስፋን ብርሃንን ዓመታት ስለ ዝነበረ ክብሪ ናይ’ቲ ድኻምን መስዋእትን ደቂ ህዝቢ ህያው ኮይኑ ብኣወንታ እናተዘከረ ክነብር’ዩ።
ኣብ’ዚ ግን ሓደ ዘይከሓድ ሓቂ ኣሎ። ፖለቲካዊ ብቕዓት ኣመራርሓ፡ ህዝባውነት፡ ጽንዓት፡ ተወፋይነት ውድብ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ቅድሚ 1991 ዝነበረን ድሕሪኡ ዝተራእየን ሓደ ኣይነበረን። ኣብ በረኻ እንከሎ ሓያል ነይሩ። መንግታዊ ስልጣን ምስ ሓዘ ግን ዘይነበረ ባህርን ድኽመትን ከርኢ ጀሚሩ። እቲ መለለይ ህወሓት ዝነበረ ህዝባውነት ቀስብ ብቐስ ክልሕልሕ ተራእዩ። ነፍሰ ፍትወት ሳዕሪሩ። እዚ ዘይንቡር ፖለቲካዊ ዘልሓጥሓጥ’ዚ ቅድሚ መስዋእቲ ተጋ/መለስ ምልክታት ከርኢ ጀሚሩ ነይሩ። ድሕሪ መስዋእቱ ግን ብኢሱ። ቀዳዳት በዚሑ። ፍሑኽ እናበለ ሳዕሪሩ ካብ ቁጽጽር ወጻኢ ኮይኑ። ዋሕስ ውጹዓት ብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ዝኾነ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ቅዋምን ፈደራላዊ ደሞክራስያዊ ስርዓትን ንሓደጋ ተቓሊዑ። ኣንጻሩ ዝኾኑ ሓይልታት ትምክሕትን በለጽን መጻወቲ ሜዳ ተፈጢርሎም። ከም ዋና ዘይብላ ኣድጊ ዝረኸቡ ዕስለ ኣዛብእ በብመንገዶም ክምጅርጡ ዕድል ረኺቦም።
ብርእይቶይ ኣብ’ዚ ኣጋጢሙ ዘሎ ፖለቲካዊ ውድቀት ኣመራርሓ ህወሓት ናቱ ብጽሒት ኣለዎ። ብሽርሕን ብሓይልን ትምክሕተኛታትን ናይ ውሽጢ ውዲተኛታትን ጥራሕ ስለ ዝተደፍኣ ኣይኮነን ኣብ’ዚ ሕጂ ዝርከበሉ ወሪዱ። ብወሳኒ መልክዑ ብናቱ ሕመቕ ኣብ ውሽጢ ፖለቲካዊ መሪሕነቱ ብዝማዕበለ ኣሉታዊ ባህሪ ዝተፈጥረ’ዩ። ምኽንያቱ ፖለቲካዊ መሪሕነት ህወሓት ህዝባውነቱ ዓቂቡ፡ ውሽጣዊ ሓድነቱ ብበሊሕ ደሞክራስያዊ ቃልሲ እናመሓደረ ብተወፋይነት እናተዝዋሳእ ነይሩ፡ እቲ ቅኑዕ ህዝባዊ ቅዋም፡ ህዝባዊ ፈደራላዊ ስርዓት፡ ስትራተጂ፡ ፖሊስን ስልትን ህዝባዊ ተቐባልነት ስለ ዝነበሮ ብቐሊል ኣይምፈረሰን ነይሩ። ፖለቲካዊ መሪሕነት ህወሓት-ኢህወደግ ስለ ዝሓመመ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ሓደጋ ኣጋጢሙ። ህወሓት ኣብ ፈደራላዊ መንግስቲ ካብ ዝነበሮ ወሳኒ ቦታ ተደፊኡ ናብ ወሰን ወጺኡ። ኢህወደግ ፈሪሱ ታሪኽ ኮይኑ። ህዝባዊ ቅዋምን ቋንቋ መሰረት ዝገበረ ፈደራላዊ ስርዓትን ጓሳ ስኢኑ። ብስነ-መጎት ሓይሊ ይህደድ፡ ይሸራረፍን ናብዘይህላወ የምርሕ ኣሎን።
እንተኾነ ግን፡ ከም’ቲ “ክምብል በለ ‘ምበር ኣይተኻዕወን” ዝበሃል ምስላ፡ ንህዝባዊ ሃገራዊ ቅዋምን ፈደራላዊ ደሞክራስያዊ ስርዓትን ልዕሊ ዝኾነ ፖለቲካዊ ውድባትን ክልላዊ መንግስታትን ኢትዮጵያ፡ ኩለንተናዊ መስዋእቲ ዝኸፈለ፡ ውድብ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ከም’ቶም ተስፋ ቆሪጾም ብሓደ ጽፍዒት ውድባቶምን ክልላዊ መንግስታቶም ዘፍረሱ፡ ተስፋ ቆሪጹ ኢዱ ኣይሃበን። ንዘጋጠመ ፖለቲካዊ ውድቀት ጠንቅን ሳዕቤንን ከለልን ኣለልዩ ንምፍዋስን መደብ ኣውጺኡ። 37 መዓልታት ዝወሰደ ውድባዊ ገምጋም ገይሩ። ንህዝቢ ዘቐየመ ግዕዝይና፡ ጉድለት ሰናይ ምምሕዳር፡ ኣድላዊ ኣሰራርሓ ካብ ዝለዓለ ፈጻሚ ኣካሉ ጀሚሩ ርኡይ ጉድለት ከም ዝነበሮ መዚኑ፡፡ ብስቢስና ነይርና ክብል ኣሚኑ፡ ብወግዒ ንህዝቢ ሓቢሩ። ንዝተፈጸመ ጉድለት ከም ውድብ ይቕሬታ ሓቲቱ። ዝነበሮ ጉድለት ኣሪሙ ብሓድሽ መንፈስ፡ ሰውራዊ ደሞክራስያዊ ፖለቲካዊ መስመሩ፡ ፖሊሲ ልምዓታዊ መንግስቲ፡ ህዝባዊ ቅዋምን ፈደራላዊ ስርዓትን ሒዝና ክንቅጽል ኣለና ዝብል መርገጽ ሒዙ ብዳገመ ስርርዕ ተበጊሱ። ዝሰርሕ ይዕንቀፍ’ዩ። ገለ ዕንቅፋት ብንኡስ ጉድለት ትወጽኣሉ’ዩ። ገለ ኸኣ ካብ ነባሪ ስምብራት ክሳብ ጠቕሊልካ ሞት ዘብጽሕ’ዩ።
ንህወሓት ዝገጠሞ ፖለቲካዊ ዕንቅፋት ሓቂ ንምዝራብ ቀሊል ኣይነበረን። ኣብ መንጎ ሞትን ሕየትን ፈታኒ ኩነታት ዘውድቕ ዕንቅፋት’ዩ። ሳላ’ቲ ኣቐዲሙ ዝወነኖ ህዝባዊ ኒሕ፡ ገለ ምስ ኣጋጠመካ ቅድም ቀዳድም ብዘይ ንሓፍነት ውሽጥኻ ምርኣይ ምግምጋም ስሩት ፖለቲካዊ ባህሊ ንሞት ኢዱ ክህብ ኣይፈቐደን። ብውሕሉል ኣገባብ ኣብ ህዝባዊ መስመሩ ጸኒዑ ዳግም ህይወት ዘሪኡ። ናብ ማሕበራዊ መሰረቱ ዝኾነ ህዝቢ ወሪዱ። ፖለቲካዊ ልዝብ ኣካይዱ። ጌጋ ተፈጺሙ ኣሎ ግን ከኣ መድሕን ህላዌናን ቀጻልነትናን ውድብ ህወሓትን ህዝባዊ መስመሩን’ዩ ኣብ ዝብል ሓባራዊ ምርድዳእ በጺሑ። ምስ’ቲ ዘጋጠሞ ዝተወደበ ፖለቲካዊ ጸለመ፡ ስቪል ህዝብን ትካላትን ትግራይ መሰረት ዝገበረ መቕተልትን ዕንወትን ስኑ ነኺሱ መኪቱ። እዚ ንህዝቢ ትግራይ ከም ህዝቢ ሓበን’ዩ። ንብሄራትን ብሄረ-ሰባትን ኢትዮጵያን ዓቢ ትምህርቲ’ዩ።
ብፍላይ ካብ መፋርቕ ዓመተ 2018 ንደሓር ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ንጻውዒት ሰላም ኢህወደግ ተቐቢለዮ ኣለኹ ካብ ዝበለሉ፡ ወግዓውነትን ሕጋውነትን ብዘይብሉ፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣስታት ን20 ዓመት ብዶብ (መሬት) ይግባኣኒ ተጎልቢቡ ሓርፊፉ ዝጸንሐ ዝምድና ንምፍታሕ ግዳማውያን ሓይልታት ዝዝውርዎን ዘሳስይዎን ስምምዕ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኣተን ሃገራትን ስርዓታትን ዘይኮነ ኣብ መንጎ ክልተ ሰባት ዝተፈጥረ ፖለቲካዊ ጥዕና ዘይብሉ ዝምድና፡ ኣብ ልዕሊ ውድብ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ዘጋጠመ በትን በትን ቀርቂርካ ካብ ጸዋታ ወጻኢ ናይ ምግባር ዓይነተ ብዙሕ ተጻብኦ ቀሊል ኣይነበረን። ኩሉ ትግረዋይ ደልዲሉ ከይረግጽ ንህይወቱ ክሰግእ፡ ክሸማቐቕ፡ ርእሱ ኣድኒኑ ተመሳሲሉ ክነብር፡ ደኺሙ ርሂጹ ዘጥረዮ ትካላት ብስርቂ ከም ዘጥረዮ ተቖጺሩ ክውረስ ወይ ክቃጸል፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ፈደራላዊ ጽፍሒ ፖለቲካዊ ሓላፍነት ኮይኖም ከገልግሉ ዝጸንሑ ተወለድቲ ትግራይ፡ ብዘይ ብቑዕ ምኽንያትን ብዘይሕጋዊ ኣገባብን ክግለፉ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ኩለን ክልላት ኣብ ውሽጢ 27 ዓመት ንዝተፈጸመ ገበን ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰል፡ ራስያ ንብረት ህወሓት ጥራሕ ተሓታቲ ዝገብር፡ ብዘይ ዝኾነ ፖለቲካዊ ሕንከት ብወግዒ ተወፊርሉ። ንህወሓት ቀቢርና ንህዝቢ ትግራይ ኣምበርኪኽናን ኢና ስልጣን ንቆጻጸር ዝብል ናይ ፈተውቲ ነብሶም ቀጻልነት ዘይብሉ ቃል ኪዳን፡ ዓይኒ የብለይ ስኒ የብለይ ህጁም ኣጋጢምዎ። ከም’ቲ ቀደም ውድብ ጥራሕ ትመርሓሉ ኩነታት እንተዝኸውን ኣይምኸበደን። ገና ካብ ድሕረትን ድኽነትን ዘይተናገፈ ህዝቢ እናመራሕካ ከም’ዚ ዝበለ ናይ ክሕደት ውዲት ከጋጥም እንከሎ ግን እቲ ሓላፍነታዊ ጾር ካብ ልክዕ ንላዕሊ ከቢድ’ዩ።
ሰባት ብፖለቲካዊ ብቕዓት ዘይኮነ ጸላእቲ ህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ኣበይ ኣለው ተደልዮም ኣብ ዘይግበኦም ወሳኒ ፖለቲካዊ ስልጣን ክድይቡ’ዩ ተገይሩ። ህዝባዊ ቅዋምን ፈደራላዊ ደሞክራስያዊ ስርዓትን ካብ ዝፈቐዶ ወጻኢ ብተራ ጽልኢ ብነበሎ ንበሎ ኩሉ ሓድግታት ህወሓት ኢህወደግ ንምድምሳስ ክነጥፉ ተራእዮም። ገና’ውን ይነጥፉ ኣለው። ትርጉምን ክብርን ህዝብን ሃገርን ኣብ ጸብጻብ ዘየእተወ ውሳኔታት ክመሓላለፍ ተዓዚብና። ንኣብነት ምቛም ናይ ሰላም ኮሚሽን፣ ናይ መንነት ኮሚሽን፣ ምስግጋር ቆጸራ ህዝቢ፣ ምስግጋር 6ይ ሃገራዊ መረጻ፣ ግልጽነት ዘይብሉ ስምምዕ ሰላም ኢሳያስን ኢትዮጵያን፣ ስርዓት ዘይተኸተለ ጃምላዊ ምፍታሕ ኣብ ቀይዲ ዝነበሩ ዜጋታትን ምእታው ኣብ ደገ ዝነበሩ ፖለቲካዊ ውድባትን፣ ኣብ ክልል ሶማል ዝተራእየ ኢድ ኣእታውነት፣ ኣብ ክልላት ደቡብ ዝተላዕለ ቅዋም ብዝሃበን ዕድል ተጠቒምና ናይ ገዛእ ርእስና ክልላዊ ምምሕዳር ክንምስርት ኢና ዝብል ሕጋዊ ሕቶን ዝተዋህቦ ጨፍላቒ ግብረ መልስን ...ወዘተ ህወሓት ኣብ እዋኑ ቅዋምን ድሌት ህዝብን ማእከል ዘይገበረ በታንን ዓፋንን ክብል ብወግዒ ተቓዊምዎ ኮኒንዎ። ንበሎ ጥራሕ ኣይሰማዕ ኣይንስመዓዮ ድማ ዝብል ሃላሊ ሓይሊ ልዕልነት ስለ ዝሓዘ ግን ኣይተሰምዐን። ተቐባልነት ኣይረኸበን።
እንተኾነ እቲ ንህወሓትን ህዝቢ ትግራይን ንምንብርካኽ ዝተሓስበ ንሃገረ ኢትዮጵያ ከም ሃገር ኣብ ከቢድ ቅልውላው ኣእትይዋ። ዕንወት ንብረት ማእሰርትን ሞትን ሰባት ዳርጋ ልሙድ ዕለታዊ ተግባር ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ንጥፈታት ነጋዶ ተገቲኡ። ቀልቢ ኣውፈርቲ ባህሪሩ። ሃገራዊ ቁጠባዊ ቅልውላው ኣብ ዘይሕበኣሉ ደረጃ በጺሑ። ናህሪ ሃለኽቲ ነገራት ድኻ ብቐረባ ኣብ ዘይረኽቦ ሰማይ ዓሪጉ። ህወሓት (ወያነ) ጠፊኡልና ነጻነት ረኺብና ሓሊፉልና መሰረት ዝገበረ ዝስማዕ ዝነበረ ናይ ታሕጓስ ሆታን ዕልልታን ደረጃ ብደረጃ ርእሱ ከድንን ተራእዩ። ገለ ቀልጢፉ ማይ ከም ዝሰኣነ ኣትክልቲ ተስፋ ቆሪጹ ቀምሲሉ። ገለ ውሑድ ብመንገዲ ኣጥፊእካ ምጥፋእ ፖለቲካ ኣለኹ ኣይሞትኩን ነጋሪት ኲናት የስምዕ ኣሎ።
መሪሕነት ህወሓትን ግን ንኹሉ ምዕባሌታት ከከም ኣመጻጽኣኡ ብቐረባ እናተኸታተለን መርገጹ ብወግዒ ንህዝቢ እናሓበረን ኣብ መስመሩ ነኺሱ ቀጺሉ። ጌም ኣበር ድሕሪ ደጊም ዝተርፍ ፖለቲካዊ ሕጽቦ’ዩ ዝበለ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ከም ዝሓሰብናዮ ኣይከደን ኢሉ ክሳብ ዝኣምን መትከላዊ ጽንዓቱ ኣመስኪሩ። ብሳላ ቕኑዕ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ መስመርን ፖለቲካዊ ንቕሓትን ኣብ ጓጓ ህዝቡ ኣትዩ ወይ ከ ፈልከት ኢሉ። ንተጻባእቱ ብሓቂ ዘይቑርጠም ጥረ ኮይንዎም ኣሎ። መድሓኒት ናይ’ዚ ተፈጢሩ ዘሎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ብስነ-መጎት ሓይሊ ክትፈትሖ ምፍታን ውጽኢቱ ህዝብን ሃገርን ለኪምካ ምጥፋእ’ዩ። እቲ እንኮ መዋጽኦ ንኹሎም ዝምልከቶም ወገናት ዘሳተፈ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ዘተን፡ ትግባረ 6ይ ሃገራዊ መረጻን’ዩ ክብል’ውን ጸዊዑ። ኣይሰማዕ ኣይንስመዓዮ ዝብል ሓይሊ፡ ሃገራዊ መትንታት ስለ ዝተቖጻጸረ ግን ተቐባልነት ኣይረኸበን። ምስ ኩሉ ካብ ኣፈጻጽማ ዝብገስ ዝነበሮ ጉድለታት፡ ብህዝባዊ ውግንናኡ፡ ብቕኑዕ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳቡ፣ ስትራተጁን ስልቱን ዝፍለጥ ን27 ዓመታት ነዛ ሃገር ዝመርሐ ሓባራዊ ግንባር ኢህወደግ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ፈሪሱ። ብልጽግና ዝተባህለ ውድብ ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ቦትኡ ተቖጻጺሩ። ፖለቲካዊ መሪሕነት ህወሓት ነቲ ዘይሕጋዊ ምፍራስን ምድያብን ተቓዊሙ ብወግዒ ነብሱ ኣግሊሉ። እዚ ክምጎስ ዘለዎ መግለጺ ፖለቲካዊ ብስለቱን ህዝባዊ መትከላዊ ጽንዓቱን’ዩ።
6ይ ሃገራዊ መረጻ ኢትዮጵያ በቲ ልሙድ ናይ ግዜ ሰሌዳ ኣብ ሓምሻይ ዓመቱ ኣብ ወርሒ ግንቦት 2020 ክካየድ ነይርዎ። ግን ምኽንያቱ ብዘይተነጸረ ብምርጫ ቦርድ እታ ሃገር ናብ ወርሒ ነሓሰ 2020 ተሰጋጊሩ። ቀጺሉ ሕጂ’ውን ብምስጢር ብውሳነ ናይ ሰልፊ ብልጽግና፡ ብወግዒ ብመራጻ ቦርድ ለበዳ ሕማም ኮሮና (ኮቪድ 19) ምሉእ ንምሉእ ኣብ ቁጽጽር ከም ዝወዓለ ውድብ ጥዕና ዓለም፡ ሚኒስትሪ ጥዕና ኢትዮጵያን ብወግዒ ክሳብ ዝሕብሩ ብዝብል ምስምስ ብንጹር ደረት ግዜኡ ናብ ዘይተነጸረ ደፊእዎ። ንህወሓት ሓዊስካ ብዙሓት ፖለቲካዊ ውድባት ኣይተቐበልዎን። ነዚ ሰልፊ ብልጽግና ኮነ ኢሉ ዝገበሮ’ዩ፡ ንለበዳ ሕማም ኮሮና እናተቖጻጸርና ኣብ’ቲ ተታሒዝሉ ዝነበረ ወርሒ ነሓሰ ክንገብር ኣለና፡ ከምኡ እንተዘይተገይሩ ናይ’ዚ ኣብ ስልጣን ዘሎ ሓይልን ክልላዊ መንግስታትን ዕድመ ኣብ ወርሒ መስከረም ከብቅዕ’ዩ። ህዝብን ሃገርን ኣብ ሓደጋ ክወድቕ’ዩ ክብሉ ጸዊዖም ሰማዒ ኣይረኸቡን። ህወሓት ግን በዚ ኣይተገትኣን።
ፈደራላዊ መንግስቲ 6ይ ሃገራዊ መረጻ ንምክያድ ፍቓደኛ እንተዘይኮይኑ፡ ኣነ ብዘይ መረጻ ብዘይውክልና ህዝቢ ኣብ ስልጣን ክቕጸል ኣይደልን ኣይክእልን ድማ። ስለዚ ብደረጃ ክልል ትግራይ መረጻ ከካይድ ውዴታ ዘይኮነ ግዴታ’ዩ ኢሉ። ክልላዊ መረጻ ከካይድ ፈጻሚ ኣካል ህወሓት ኣጽዲቕዎ። ስዒቡ ማእከላይ ኮሚቴ ህወሓት ኣጽዲቕዎ። ቀጺሉ ክልላዊ ባይቶ ኣጽዲቕዎ። ነቲ መረጻ ዝምልከት ሕጋዊ ኣዋጃት ወጺኡ። በቲ ኣዋጅ መሰረት ገይሩ ዝሰርሕ ትካል ኣጣይሱ። ኣብ’ቲ ክልል ምስ ዝርከቡ ተቓወምቲ ውድባት ኮፍ ኢሉ ተዛትዩ። እቲ ዝተጣየሰ ኮሚሽን መረጻ ናይ ፖለቲካዊ ውድባትን ውልቀ ሰባትን ዝምዝገብሉ ናይ ግዜ ሰሌዳ ኣነጺሩ። ንህወሓት ሓዊሱ 5 ፖለቲካዊ ውድባትን 11 ውልቀ ሰባት ድማ ብወግዒ ተመዝጊቦም። ምዝገባ መረጽቲ፡ መስርሕ ምረጹኒ ተወዳደርቲ ወገናትን ብዝተታሕዘሉ ግዜ ብህዱእን ዕወትን ኣገባብ ከም ዝተሰላሰለ ኮሚሽን መረጻ ገሊጹ። ተወዳደርቲ ውድባትን ገለ ወሃብቲ ርእይቶ ካብ ህዝብን’ውን ምስክርነቶም ሂቦም። ቅድሚ ሳልስቲ ናይ ዕለት መረጻ ብ7 መስከረም 2020 ብመንጎኝነት ኮሚሽን መረጻ ወከልቲ ኩሎም ፖለቲካዊ ውድባት ኣብ ዝተረኽብሉ፡ ከመይ መጺእና? እንታይ ትዕዝብቲ ኣለና? ከመይ’ከ ክንቅጽል ኣለና? ኣብ ዝብል ነጻ መድረኽ ከፊቶም ብሓላፍነታዊ ስምዒት ዘዝስመስሎም ገሊጾም።
ነካይዶ ዘለና መረጻ ሕጋዊ’ዩ። ታሪኻዊ’ዩ። ናይ ህዝቢ ትግራይ መረጻ’ዩ። መን ይዕወት ብዘይገድስ “ትግራይ ትመርጽ” ዝብል ጭርሖ ተሓንጊጥና ንመሰል ዓርሰ ውሳኔና ብሓባር ደው ክንብል ኣለና። ድሕነትን ክብረትን ህዝቢ ትግራይ ቀዳምነትና ክኸውን ኣለዎ ዝብል ሓባራዊ መጥመሪ ሓሳብ ዝነበሮ መድረኽ ምንባሩ ብመስኮት ቴሌቪዥን ተዓዚበ። ብ5 መስከረም 2020 ባይቶ ፈደረሽን ምስጢራዊ ኣኼባ ኣካይዱ። ኣብ ትግራይ ዝካየድ ክልላዊ መረጻ፡ “ከምዘይተኻየደ ዝቑጸር” “ዘይጸንዕ” ተፈጻምነት ዘይብሉን ዝብል ትሕዝቶኡ ዘይብሩህ ውሳኔ ኣመሓላሊፉ። ብ 8 መስከረም 2020 ድማ ዓንጎል ሰልፊ ብልጽግና፡ “እንደ ዕድር እቁብ የሚቆጠር ነው” ( ከም” እድር፡ ዕቁብ” ዝቑጸር’ዩ።” “ጨረቃ ቤት ነው” (ብዘይሕጋዊ ኣገባብ ከም ዝተስራሕ ገዛ’ዩ።) ኣብ ዝበጽሖ የብሉን። ክፈረስ’ዩ። ርእሶም ምስ ዝደረቐ ሰባት ክዳረቕ ኣይደልን። ጅባኦም ምስ ነጸፈ ክገድፍዎ’ዮም። እንተዝደሊ ነይረ ግን እቲ ኣለና ዝብል ሓይሊ ምልሻ ስለ ዝኾነ፡ ብዘለኒ ሓይሊ ሰብን ወተሃደራዊ ነዋትን ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ምውዳእክዎ ኔረ ዝዓይነቱ ፈኸራ ድዩ ኣንጸርጽሮት ንምርዳኡ ዘጸግም መደረ ክህብ ተሰሚዑ።
“መዓልትን ከልብን ከይጸዋዕካዮ ይመጽእ” ከም ዝተባህለ፡ እቲ ከም ብጽሕቲ ወርሒ ሰዓትን ዕለትን እናቆጸርኩ፡ ብሰላም ብዓወት ህዝቢ ትግራይ ድማ ክዛዘም እናተመነኹ ብሻቕሎት ዝጸበዮ ዝነበርኩ ዕለተ መረጻ ኣኺሉ፡፡ ብዝተታሕዘሎ ግዜ፡ ብዕለት 9 መስከረም 2020 ካብ ሰዓት 6፡00 ወጋሕታ ጀሚሩ ብሰላም ይካይድ ኣሎ ዝብል ዜና ተቓሊሑ። ከም ኣጀማምራኡ ኣብ ዝተወሰነ ከባቢ ዝተራእየ ናይ ምህዋኽ ወስታ እንተዘይኮይኑ መስርሕ መረጻ ብሰላም ክካየድ ውዒሉ ሰዓት 6፡0 ናይ ምሸት ከም ዝተዓጽወ ኮሚሽን መረጻ ኣፍሊጡ። ዝተፈላለያ ኣህጉራዊ ጽልዋ ዘለወን ዓበይቲ ማዕከናት ዜና ካብ ቅድመ መረጻ ጀሚረን ንመስርሕ መረጻ ብሰፊሕ ኣቃሊሐናኦ። ካብ ዝተመስረታሉ ሞያዊ ስነ ምግባር ወጻኢ ናብ ሓደ ሸነኽ ወጊነን ምርጫ ክካይድ የብሉን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ህወሓት ካብ ፖለቲካ ኢትዮጵያ ብሓይሊ ክጠፍእ ኣለዎ። ኣሸባሪ ተባሂሉ ብሕጊ ክኽሰስን ክቕየድን ኣለዎ ኢናበላ ዝጉስጉሳ ዝነበረ ብመንግስትን ብውልቅን ዝወነና ማዕከናት ዜና ውሽጢ ሃገር ግን ሽፋን ኣይሃባኦን። ገዛእ ርእሰን ኣብ ትዕዝብቲ ወዲቐን። መንነተን ኣቃሊዐን።
ድሕሪ መረጻ ነጋዶን ሰብ ሃብትን ትግራይ ዘይርሳዕ ታሪኽ ሰሪሖም። ንኹሎም ተወዳደርቲ ፖለቲካዊ ውድባት ስለቲ ዘርኣይዎ ሓላፍነታዊ ኣብነታዊ መሃሪ ሰላማዊ መስርሕ ምረጹኒን ውጽኢት ቆጸራ ካርድ ዝሃበና ክንቅበል ድልዋት ኢና ዝብል መርገጽን ገንዘባዊ መተባብዒ ከም ዝሃብዎም ማዕከናት ዜና እቲ ክልል ኣቃሊሐን። ብ11 መስከረም 2020 ድማ ወግዓዊ ውጽኢት ግልጺ ተገይሩ። በቲ ዝተዋህበ ወግዓዊ መግለጺ መሰረት፡ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራት (ህወሓት) 2.590.620፣ ብሄራዊ ባይቶ ዓባይ ትግራይ (ባይቶና) 20,839፣ ውድብ ነጻነት ትግራት (ውናት) 18,479፣ ውድብ ሳልሳይ ወያነ 7,136፣ ደሞክራስያዊ ውድብ ዓሲምባ 774 ድምጺ ከም ዝረኸቡ፡ ብዝተረኸበ ድምጺ ድማ ኩሎም ዕጉባት ምዃኖምን ኮሚሽነር ኮሚሽን 6ይ ክልላዊ መረጻ ትግራይ መ/ር ሙሉወርቅ ኪ/ማርያም ገሊጹ። ኣብ ስልጣን ዘሎ ውድብ ህወሓት ድማ 152 መናብር ብምርካብ ተዓዊቱ። 38 መናብር ኣብ’ቲ ውድድር ዝተሳተፉ ፖለቲካዊ ውድባት ብምርድዳእ ከካፈልዎ ምዃኖን’ውን ተገሊጹ። ብዝኾነ መስርሕ መረጻ ብሰላም ተዛዚሙ። እምነ መሰረት ናይ ቀጻሊ ዓወት ድማ ኣንቢሩ። ህዝቢ ተሓጒሱ። ሓደ ንመሰለይ ንመንነተይ ኢሉ ዝከራኸር ዝቃለስ ንቑሕ ህዝቢ ስለ ዝረኣኹ ድማ ኣነ’ውን ተሓጒሰ።
ሓቂ ንምዝራብ ጸሎተይን ትጽቢተይን ብሰላም ብዓወት ክዛዘም ምርኣይ ይኹን ‘ምበር፡ ብከም’ዚ ዓይነት መሰረታዊ ጸገም ብዘይብሉ ክዛዘምዩ ዝብል ትጽቢት ኣይነበረን፡፡ እቲ ዝኾነ ምስ ኮነ ግን ተሓጒሰ ጥራሕ ዘይኮነ ተገሪመ። ኣብ ጎረቤተይ፡ ብቋንቋይ፡ ብባህለይ፡ ኣብ ተመሳሳሊ ድሕረትን ድኽነትን ካብ ዝርከብ ህዝቢ ከም’ዚ ዝበለ ፖለቲካዊ ብስለት ምርኣይ ኣዝዩ ዝድነቕ’ዩ፡፡ ንሓደ ተቓላሰይ ህዝቢ መሪሕ ደሞክራስያዊ ውድብ ምርካብን ዘይምርካብን ዘለዎ ትርጉም ተገንዚበ ንህወሓት ኣድኒቐ። ንጉጅለ ህግደፍ ድማ ኮኒነ። ትግረዎት ኣሕዋተይ ነቲ ኩሉ ፈኸራን ተጻብኦን መኪቶም ከም’ዚ ዝበለ ኣንጸባራቒ ዓወት ምሕፋሶም ብልቢ ተሓጒሰ። ብናይ ትግራይ ውድባት ፖለቲካዊ ብቕዓትን ናይ ህዝቢ ትግራይ ዘዋጽኦ ፖለቲካዊ መስመር ዝወነነ ንቕሓት ቅዱስ ቅንኢ ሓዲሩኒ። እንቋዕ ኣብ’ዚ ደረጃ በጽሑ ድማ ኢለ። ኣብ መዳይ መረጻ ዘርኣይዎ ፖለቲካዊ ብቕዓትን ሓድነትን ኣብ ልምዓት ክደግምዎ ኸኣ ተመኒየ። ኣብ ነጻላ መንደቖም ዝርከብ ኤርትራዊ ብምዃነይ ድማ፡ ተዘሪጉ ብዘሎ ፖለቲካን ኣብ መዓልታዊ ነገራት ሕድሕዶም ክመናጨቱ ዝውዕሉ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራን ሓዚነ። ቅድሚ ኤርትራዊ ሰብኣዊ ክብረት ንግኡዝ መሬት ክብሪ ካብ ዝህብ ኣረኣእያ ክድሕኑ፡ ናይ ኩሉ ጸገምና ወያነ ዝብል ናይ ደንቆሮ ፖለቲካ ወጺኦም፡ ህዝብን ህዝባዊ ልኡላውነትን ማለት እንታይ ማለት’ዩ? ህዝባዊ ደርባዊ ባህሪ ማለት እንታይ ማለት’ዩ? ንጹር ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ መስመር ማለት እንታይ ማለት’ዩ? ኣብ ዝብል ከትኩሩን ኣጉል ትዕቢት ገዲፎም ፖለቲካዊ ውድባት ትግራይ ካብ ዝኸድዎን ዘመዝገብዎን ዓወት ትምህርቲ ክውስዱን ድማ እላቦ። ንህዝቢ ትግራይ ንስለቲ ዘደንቕ ፖለቲካዊ ንቕሓቱን ሕራኔንኡ ደጊመ ዮሃና እብሎ።
ካብ ኣሮን በርሀ
11 መስከረም 2020


text:
ንጥፈታት ምርካብ
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 30 6 2022
ኣብቲ ናይ ኮሙን ወይ ዝተፈላለያ ማሕበራት ንጥፈታት ምስታፍ፡ ሓደሽቲ ሰባት ንኽትላለን ቋንቋ ሽወደን ክትለማመድን ዕድል ይህብ እዩ።
ኣብቲ ናይ ሽወደን ሕብረተሰብ ንምእታው ዝቐለለ ምእንቲ ክኸውን፡ ሓደ ሓደ ግዜ ኮሙናትን ማሕበራትን ንሓደሽቲ መጻእቲ፡ ስደተኛታትን ወጻእተኛታትን፡ ንጥፈታት ኣሎወን። ኣብቲ ኮሙንካ እንታይ ከም ዘሎ ንምርኣይ ምስ ኮሙንካ ተራኸብ ወይ ኣብቲ ናቶም መርበብ ሓበሬታ ድለ።
ብዙሓት ኮሙናትን ወለንታውያን ማሕበራትን ንሓደሽቲ መጻእቲ ስደተኛታትን ወጻእተኛታትን ምስ ሽወደናውያን ንኽራኸቡ ኣብ ምሕጋዝ ይነጥፋ እየን። ስም ናይቲ ንጥፈታት ክፈላለ ይኽእል እዩ። ስፕሮክቬን (språkvän)፡ ሓባሪ ስደተኛ (flyktingguide)፡ ኣቦ (fadder)፡ ዓላማይ (mentor) ወይ ዓርኪ (kompis) ተባሂሉ ክጽዋዕ ይኽእል እዩ።


text:
Radio Erena: 28 June 2019
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋ፣ ኢድ ኔርዎም ክኸውን ከም ዝኽእል ናይ ዝተጠርጠሩ ዜጋታት ቁጽሪ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናወሰኸ ይኸይድ ከም ዘሎ፣ ዝተፈለለዩ ምንጭታት ካብታ ሃገር ይገልጹ።
ወሃብ ቃል ሃገራዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራ፣ ክርስያን ታደለ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ 56 ካብ ኣባላቱ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ካልኦት ዓሰርተታት ድማ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ከም ዝተኣስሩ ገሊጹ።
ክርስቲያን ታደለ ብተወሳኺ፣ እዚ ዝካየድ ዘሎ ናይ ምቕራም መስርሕ ኣብ ልዕሊ ሰልፊ ሃገራዊ ምንቅስቓስ ኣምሓራ ዝዓለመ ጥራይ ዘይኮነስ፣ ብሓፈሻ ኣብ መንነት ዝተሞርከሰ መጥቃዕቲ እዩ ክብል ኣተሓሳሲቡ።
በዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ፈተነ ዕልወትን ቅትለት ሓለቓ ስታፍ ሰራዊትን፣ ከም ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኤኮዋስ ዝኣመሰላ ሕብረታትን ከምኡ ውን መራሕቲ ዝተፈላለያ ሃገራት ብዕሊ ከም ዝኾነንዎ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ሕብረት ኣፍሪቃ ብመንገዲ ኣቦ መንበሩ ሙሳ ፋኪ መሓመት ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ፣ ንመላእ ቤተ ሰብን ፈተውትን መወቲ ከምኡ ውን ንመላእ እታ ሃገር ምጽንናዕ ብምምናይ ነቲ ፍጻሜ ብዕሊ ኮኒኑ።
ኣብዚ ናይ ለውጢ፣ ዕማምን ጽገናን ኣብ ጎኒ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድን መንግስቲ ኢትዮጵያን ከም ዘሎ ውን ደጊሙ ኣረጋጊጹ።
እዚ ብ 22 ሰነ ኣብ ባህርዳር ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋን፣ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ቅትለት ሓለቓ ስታፍ ሰራዊትን ቀጥታዊ ምትእስሳር ክህልዎ ከምዝኽእል’ዮም ዲፕሎማሰኛታት ዝገልጹ ዘለዉ።
======================


text:
ኣብ ቡርኪናፋሶ ንዝተፈጸመ ዕልዋ ዝኾነና ሓላፊት ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ሚሸል ባችለት፣ እታ ሃገር ብቅልጡፍ ናብ ሲቪላዊ ምሕደራ ንክትምለስ ጸዊዔን።
ንሰን ኣብ መግለጺኤን፣ ሰራዊት ቡርኪናፋሶ ምስ ኩሎም ኣባላት ማሕበረሰብ ልዝብ ንክጅምርን፣ ኣብ’ታ ሃገር ጀሚሩ ንዝነበረ መስርሕ ዴሞክራሲ ንክቅጽልሉን ተማሕጺነን።
ቡርኪናፋሶ ብሰብኣዊ ቅልውላው ትሕመስ ዘላ ሃገር’ውን እያ። ብመሰረት ሕቡራት ሃገራት 3.5 ሚልዮን ህዝባ ተጸበይቲ ረድኤት እዮም።
ናብ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ እናኸዱ ከለው፣ እግረ መገዶም ርእይቶ ዝሃቡ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ ብወገኖም በቲ ኣብ ቡርኪናፋሶ ዝተፈጸመ ዕልዋ ኣዝዮም ከምዝተሻቀሉ ገሊጾም።
"ሓላፍነት ሰራዊት፣ ምክልኻል ሃገርን ህዝቢን'ምበር ኣብ ልዕሊ መንግስቶም መጥቓዕቲ ብምፍጻም ኮረቻ ስልጣን ምምንጣል ኣይኮነን" ኢሎም።
ኣብ ዞባ ምዕራብ ኣፍሪቃ፣ ምንቅስቃስ ጉጅለ ሽበራ’ውን ከምዘሎ ዘዘኻኸሩ እቶም ዋና ጸሓፊ፣ ሰራዊት ኣብ’ቲ ዞባ ዘለዋ ሃገራት፣ ንሃገራቶም ካብ መጥቓዕቲ ምክልኻልን ንዴሞክራሲያዊ ትካላት ምሕብሓብን ክሰርሑ ኣለዎም'ውን ኢሎም።


text:
Author: Admin
ارتريا تقفل معبر أم الحجر- الحمرة الحدودي
تفيد مصادر إذاعة إرينا بأن السلطات الارترية منعت الشاحنات والتجار الاثيوبيين من المرور عبر معبر أم حجر- الحمرة الحدودي، ولم تعلن السلطات اسباب اغلاق ا [...]
መስመር ኦምሓጀር – ሑመራ ተዓጽዩ: ኣብ ጋሽ ባርካ ጽዑቕ ተፍትሽን ግፋን ይካየድ
Radio Erena: 18 April 2019 ንኤርትራን ኢትዮጵያን ከራኽብ ተኸፊቱ ዝጸንሐ መስመር ኦምሓጀር ሑመራ ብወገን ኤርትራ ከምዝተዓጽወ ተሓቢሩ። ምስ ኢትዮጵያ ድሕሪ ዝተጀመረ ርክብ፣ ንንግዳዊ ልውውጥን ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስን [...]
ኤርትራ፣ ኣብ ካልእ ዞባታት፣ ኣብ ማእቶት ተዋፊሩ ዝጸንሐ ብዝሒ ሰራዊት ናብ ጋሽ ባርካ ይወርድ
Radio Erena: 18 April 2019 ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኣብ ማእቶት ተዋፊሩ ዝጸንሐ ሰራዊት፣ ናብ ዞባ ጋሽ ባርካ ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም። ምንቅስቓስ ሰራዊት፣ ካብን ናብን ንቡር ፍ [...]
ሊብያ፣ ኵናት ኣብ ዝካየደላ ዘሎ ከተማ ትሪፖሊ ዝርከቡ ስደተኛታት ናብ ውሑስ ቦታ ክግዕዙ ጻውዒት ይቐርብ
Radio Erena: 18 April 2019 ኣብ ሊብያ፣ ከተማ ትሪፖሊ ንምቁጽጻር፣ ኣብ መንጎ ሚሊሻታት ኣብ ዝካየድ ዘሎ ኵናት፣ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ዝርከቡ ስደተኛታት፣ ናብ ውሕሱ ቦታ ክግዕዙ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃ [...]
ኡጋንዳ፣ ንፕረዚደንት ሱዳን ነበር ኣልበሺር፣ ከተዕቁቦ ከምእትኽል ኣፍሊጣ
Radio Erena: 18 April 2019 መንግስቲ ኡጋንዳ፣ ብወትሃደራዊ ዕልዋ ካብ ስልጣኑ ንዝተኣልየ ፕረዚደንት ሱዳን ነበር፣ ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ዑቕባ ክህቦ ከምዝኽእል ኣፍሊጡ። ጋዜጣ ደይሊ ሞኒተር ናይ ኡጋንዳ፣ ንሚኒስተ [...]
ኤርትራውያን፣ ብሞት ኤርትራዊ ጸሓፊ ተኪኤ በየነ ዝተሰምዖም ሓዘን ይገልጹ
Radio Erena: 17 April 2019 ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ማሕበረ ሰብ ፖለቲካ፣ ስነጥበብን ካልኦትን፣ ብሞት ህቡብ ኤርትራዊ ጸሓፊ ተኪኤ በየነ ዝተሰምዖም ሓዘን ይገልጹ ኣለዉ። እቶም ኤርትራውያን ብመንገ [...]
ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ስልጣኑ ኣብ ውሽጢ 15 መዓልታት ናብ ሲቪላዊ ምምሕዳር ከሰጋግር ሕብረት ኣፍሪቃ ጸዊዑ
Radio Erena: 17 April 2019 ንፕረዚደንት በሺር ብዕልዋ ዝኣለየ ወትሃደራዊ ባይቶ ሱዳን፣ ስልጣኑ ኣብ ውሽጢ 15 መዓልታት ናብ ሲቪላዊ መንግስቲ ከሰጋግር ሕብረት ኣፍሪቃ ጸዊዑ። እቲ ወትሃደራዊ ባይቶ፣ ኣብ ውሽጢ 15 [...]
ኢትዮጵያ፣ ኣብ ጋምቤላ ካብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ 92 እሱራት ሃዲሞም
Radio Erena: 17 April 2019 ኣብ ኢትዮጵያ፣ ዞባ ጋምቤላ፣ ካብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ፣ 92 እሱራት ከምዝሃደሙ ኣገልግሎት ዜና እታ ሃገር ሃገር ሓቢሩ። ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ድሕሪ ዝተፈጥረ ሓድሕዳዊ ግጭት፣ እቶም እሱራ [...]
ኣፍሪቃ፣ ነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ካብ ዝጸንሑ መራሕቲ፣ ድሕሪ በሺር ስዒቡ ዝእለ መን’ዩ? ኣብ ዝብል ኣርእስታት ትንታነታት ይቐርብ
Radio Erena: 16 April 2019 ድሕሪ ምእላይ ፕረዚደንት በሺር፣ ኣብ ኣፍሪቃ፣ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ስልጣን ካብ ዝርከቡ መራሕቲ፣ ስዒቡ ዝእለ መንዩ'? ኣብ ዝብል ኣርእስቲ፣ ሓያሎ ማዕከናት ዜናታት ትንታነታት የቕርባ ኣለዋ [...]
ሱዳን፣ ውድቀት ስርዓት በሺር ንቱርኪ የሻቕል
Radio Erena: 16 April 2019 ኣብ ሱዳን ንፕረዚደንት በሺር ዝኣለየ ወትሃደራዊ ዕልዋ ድሕሪ ምክያዱ፣ ቱርኪ፣ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝጸንሓ ጽልዋ ከይትስእን ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ከምዘላ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ሓቢሮም። [...]


text:
Radio Erena: 07 April 2015
ዝተፈላለዩ ወከልቲ ሃገራት ኤውሮጳ ብዛዕባ ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ብዝምልከት ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ዲፕሎማሰኛታቱን ርክባት የካይዱ ኣለዉ።
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ንመንግስቲ ኤርትራ ልምዓታዊ ሃገዝ ብምብርካት ዋሕዚ ኤርትራውያን ስደተኛታት ምግታእ ይከኣል’ዩ ኣብ ዝብል ነጥቢ ብምትኳር ኣብ ዝሰርሓሉ ዘሎ እዋን፣ ወከልቲ ኢጣልያን ብሪጣንያን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኣስመራ ዑደት ብምክያድ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ከምዝተዘራረቡ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
ብዘይካ’ዚ’ውን ወከልቲ ሃገራት ኤውሮጳ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ኤውሮጳ ምስ ዝርከቡ ኣምባሳደራት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ ብምትኳር ይዝትዩ ኣለዉ።
ኣባል ባይቶ ፈረንሳን ምክትል ከንቲባ ከተማ ፓሪስን ክሉድ ጎ-ኣስ-ገን ኣብ ፈረንሳ ምስ እትርከብ ኣምባሳደር መንግስቲ ኤርትራ ሃና ስምኦን ብ26 መጋቢት ብምርኻብ’ውን ኣብዚ ነጥብታት እዚ ዘተኮረ ዝርርብ ከምዘካየዱ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ዋሕዚ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ሓደ ካብቲ ዝዓበየ መዛረቢ ኣርእስታት ኮይንሉ ኣብ ዘሎ እዋን፣ እቲ ሕብረት ምስተን ስደተኛታት ብብዝሒ ዘፍርያ ዘለዋ ሃገራት ዝርርባት ኣብ ምክያድ’ዩ ዝርከብ።
ኣብ ኤርትራ ድማ ልዕሊ 300 ሚልዮን ኤውሮ ልምዓታዊ ሓገዝ ብምብርካት፣ ንዋሕዚ ስደተኛታት ክገትኦ ከምዝክእል ይገልጽ እኳ እንተሎ፣ ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን ግና ፖለቲካዊ ደኣ’ምበር ቁጠባዊ ከምዘይኮነ’ዩ ዝእመነሉ።
ኣብ ወጻኢ ሃገር ዝርከቡ ኤርትራውያን ደለይቲ ደሞክራስያዊ ለውጢ’ውን ንተበግሶ እቲ ሕብረት ብምቕዋም፣ ልምዓታዊ ሓገዝ ቅድሚ ምብርካቱ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ክጽናዕ ኣለዎ ብምብላ ናብቲ ሕብረት ጥርዓን የቕርቡ ኣለዉ።
ሕብረት ኤውሮጳ፣ ብዘይካ ንኤርትራ፣ ንኢትዮጵያን ካልኦት ጎረባብቲ ሃገራትን ዝህቦ ልምዕእታዊ ሓገዝ’ውን ብክልተ ዕጽፊ ከዕብዎ ምዃኑ’ዩ ገሊጹ ዘሎ።
===============================


text:
1.3 ዋሕዚ ሓድሽ ሓይሊን ስግኣት ዓብደላ እድሪስን
ካብ 1973 ክሳብ 1975 ዓ.ም. ኣብ ዝነበረ መድረኽ፣ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብሓደስቲ ተጋደልቲ እናተዓብለለ እዩ መጺኡ። እዞም ተጋደልቲ እዚኣቶም ብሓያል ሃገራዊ ስምዒት ንናጽነት ክቃለሱ ዝመጹ፣ ኣብ ዝኾነ ድሑር ፖለቲካ ዘይተመራስሑ ንጹሃት መንእሰያት እዮም። ብዘይካ መስዋእቲ ከፊልካ ናጽነት ኤርትራ ምምጻእ ድማ፣ ካልእ ድጉል ተጻባኢ ዕላማን ድርኺትን ኣይነበሮምን። ይኹን እምበር፣ እዚ ምዕባለታት’ዚ ንዓብደላ እድሪስ ኣይተበርሆን። ካብቲ ድሑርን ወገናዊን ኣጠማምታኡ ዝብገስ፣ ነዞም ሓደስቲ ተጋደልቲ ፍጹም ኣይፈተዎምን። ብዓይኒ ጽልኢን ስግኣትን እዩ ጠሚትዎም። ከም ንኣሽቱ ኣሕዋቱ፣ ከም ወገኑን ጸግዑን ኣይርኣዮምን። ምኽንያቱ፣ እዞም ሓደስቲ ተጋደልቲ መብዛሕትኦም ተማሃሮ እዮም። ብዙሓት ካብኣቶም ድማ ደቂ ከበሳ። ዓብደላ እድሪስ፣ ምምጻእ ናይዚ ሓድሽ ሓይሊ ከቢድ ጥርጣረን ፍርሒን እዩ ኣሕዲሩሉ። እዚ ፍርሒን ስግኣትን’ዚ ድማ፣ ናብ ክቱር ጽልኢ ኣድሂብሉ። እዚ ሓድሽ ሓይሊ ብሸነኹ፣ ንወገናዊን ድሑርን ኣተሓሳስባ ዓብደላ
እድሪስ ቀልጢፉ ቆብ ስለዘበሎ፣ ንዓብደላ ከም መራሒ ክቕበሎ ኣይከኣለን። ዓብዳላ፣ ከም ግብረ-መልሲ ናይ ኣመላኻኽታኡ በዚ ሓድሽ ሓይሊ ኣዝዩ ዝተጸልአ ሰብ ክኸውን ግዜ ኣይወሰደን። ዓብደላ ሰፊሕን ንኹሉ ሃገራዊን ዝሓቊፍ ኣመለኻኽታ እንተዝነበሮ፣ እቲ ተጋዳላይ ንዕኡ ብፍሉይነት ዘጽልእ ምኽንያት ኣይምነበሮን። ኣብ ጀብሃ ምጽእ ዝበለ ሓድሽ ተጋዳላይ ግን፣ ብዛዕባ ውሽጣዊ ፖለቲካ ጀብሃ መጀመርታ ዝሰምዖ ዘረባ፣ “ዓብደላ እድሪስ ኣድሓርሓሪ እዩ፣ ባዓስ እዩ” ዝብል ምንባሩ፣ ኣብ ተ.ሓ.ኤ. ዝነበርና ኩልና ኣጸቢቕና እንፈልጦ እዩ።
ናብቲ ድሕሪኡ ዝቐጸለ ኣካይዳ ምስ እንምለስ፣ ዓብደላ ኩሉ ሳዕ ኣብ ልዕሊ ህዝባዊ ሓይልታት ጥሩፍ ዝኾነ መርገጺ ሒዙ እዩ ዝኸይድ ነይሩ። “ህዝባዊ ሓይልታት ካብ ሜዳ ኤርትራ ክትጠፍእ ኣለዋ” ዝብል ጥሩፍን ተጻባኢን መርገጺኡ፣ ፍጹም ተለዊጡ ወይ ለዚቡ ኣይፈልጥን። ኣብ ውሽጢ መሪሕነት ጀብሃ ከኣ፣ ዓብደላ ንናይ ሕሩይ ተድላ (ወዲ ተላ) ዕሽልነትን ሕንቃቐን ክጻወሮ ዝኽእል ኣይነበረን። በዚ ድማ ኣብ ውሽጢ ጀብሃ ንሕሩይ ከም መቐናቕንቱ ጠሚቱ ኣንጻሩ ይሰርሕ ነበረ። ንሕሩይ ካብ ፈለማ ኣይተቐበሎን። ብሓቂ እውን (ጸኒሕና ክንመጾ ኢና) ሕሩይ ክትቅበሎ ትኽእል ዓይነት ሰብ ኣይኮነን።


text:
January 5, 2019
ካልኣይ ምዕራፍ
ምፍንጃርን ኣገዳስነትን ኤርትራዊ ብረታዊ ቃልሲ
ደራሲ – ኣልኣሚን መሓመድ ስዒድ
(1)
እድሪስ መሓመድ ሳልሕ፣ ጽኑዕን ሓያልን፣ ብፖለቲካዊ ምቅይያራትን ምግልባጥን ዝጽሎ ወይ ዝትንከፍ ሰብ ኣይነበረን። ህዝቢ ብኸመይ መነባብርኡ ይመሓየሽ ዝብል ቀንዲ ኣተክሮን ኩቱር ሓሳባትን ነበሮ። ካብ’ቲ ኣብ ከተማ ከሰላ ዘሎ ዓርኩ ኣቶ ማሕጁብ ኣልጃዓሊ ልዑል ምትብባዕ ይረክብ እንተነበረ’ውን፣ ምረት ስደት እናተጻወረ ጉዕዞኡ ይቕጽል ነበረ። ኣቶ ማሕጁብ ኣልጃዓሊ ምስ እድሪስ ጽቡቕ ምቅርራብ ስለ ዝነበሮ“ካብ ፖለቲካዊ ህይወት ንብዙሕ ግዜ ተኣልየ’ኳ እንተ ነበርኩ፣ ንሕና ሱዳናውያን ብባህርና፣ ፖለቲካዊ ክተዓት ስለ እንፈቱ፣ ክንርሕቀሉ’ውን ስለ ዘይንኽእል፣ ፍልጠትና ብዛዕባ ኣብ ከባቢና ዘለዉ ፖለቲካዊ ኩነታትን ጉዳያትን፣ ብፍላይ ንኤርትራ ዝምልከት፣ ንምፍላጥን ንምርዳእን፣ ምስ ኣሕዋትና ኤርትራውያን ክንተሓባበርን ክንደናገጽን ኣገዳሲ ከም ዝኾነ ብምርድእ፣ ምስ ዝተፈላለዩ ኣዕሩኽተይ ተዘራሪበሉ እየ።”


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ምንስቴር ፍትሒ ክፍለ ግዝኣት ቴክሳስ ዳርጋ ንኹሉ ዓይነት ምስዳድ ወይ ምንፃል ጥንሲ ዝኽልክል ሓዱሽ ሕጊ ኣብ ግብሪ ከየውዕል ናይ ፌደራል ዳኛ ክእግዶ ብምሕታት ህፁፅ ጥርዓን ኣቕሪቡ።ምምሕዳር ባይደን እቲ ሓዱሽ ሕጊ ደቂ ኣንስትዮ ጥንሲ ናይ ምቁራፅ መሰለን ዝፃባእ ዘይሕገ መንግስታዊ ስጉምቲ እዩ ይብል።
ምስንቴር ፍትሒ 45 ገፅ ዝሓዘ ጥርዓን ትማሊ ሰሉስ ናብ ናይ ከባቢያዊ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣቕሪቡ ኣሎ።ምንስቴር ፍትሒ እቲ Senate Bill 8 ብዝብል ዝፍለጥ ሓዱሽ ሕጊ ‘’ደቂ ኣንስትዮ ሕገ መንግስታዊ መሰለን ከይጥቀማ ዝኽልክል እዩ’’ክብል ይከራኸር።
እዚ ህፁፅ መስርሕ ምምሕዳር ባይደን ኣብ ልዕሊ ሓዱሽ ሕጊ ቴክሳስ ዝወሰዶ ካልኣይ ሕጋዊ ስጉምቲ እዩ።
ካብ 1 መስከረም ጀሚሩ ኣብ ግብሪ ዝወዓለ እዚ ሓዱሽ ሕጊ ሽዱሽተ ሰሙን ዝገበረ ጥንሲ ምስዳድ ከመዘይክኣል ይኽልክል። ተቓወምቲ ናይዚ ሕጊ ሽዱሽተ ሰሙን መብዛሕቲአን ደቂ ኣንስትዮ ጥንሲ ምሓዘንኳስ ኣይፈልጣን ይብሉ።ብኣስገዳድ ተደፊረን ወይ ኣብ መንጎ ናይ ቀረባ ሕውነት ዘለዎም ሰባት ብዝፍፀም ርክብ ግብረስጋ ዝፍጠር ጥንሲ እቲ ሕጊ ሕድገት ይገብር።
ቴክሳስ ‘’ትርግታ ልቢ’’ተባሂሉ ዝፅዋዕ ጥንሲ ናይ ምውራድ እገዳ ኣብ ግብሪ ካብ ዘውዓላ ብሪፓብሊካዊያን ዝምርሓ ደርዘን ክፍለ ግዝኣታት ሓንቲ እያ።መብዛሕቲኡ ግዜ ኣብ ሽዱሽተ ሰሙን ሓል ሓሊፉ እታ ጥንስቲ ነፍሰ ፁር ምዃና ከይፈለጠት እቲ ዝተጠንሰ ልቡ ትርግ ምባል እንተድኣ ጀሚሩ ማለት እዩ።
ኣብያተ ፍርዲ ቅድሚ ሎሚ ከምዚኦም ዝበሉ እገዳታት ከይፍፀሙ ከልኪሎም እዮም።ደቂ ኣንስትዮ ካብ መጠን ዝሓለፈ ጣልቃ ምእታው መንግስቲ ከይዓገተን ሕገ መንግስታዊ መሰለን ተጠቒመን ጥንሲ ክሰዳ ይኽእላ እየን ብዝብል ስነ መጎት።
እቲ ናይ ቴክሳስ ሕጊ ፀረ ምንፃል ጥንሲ ብዘይተለምደ ኣገባብ ተራ ዜጋታት ጥንሲ ናይ ምውራድ ኣገልግሎት ንዝህቡ ትካላት ወይ ጥንሲ ክስደድ ንዝሓገዘ ዝኾነ ይኹን ሰብ ክኸሱ ስልጣን ዝህብ እውን እዩ።ከሲሶም ዝዕወቱ ድማ ክሳብ 14,000 ዶላር ካሕሳ ይሽለሙ።


text:
Radio Erena: 31 March 2022
ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን፣ ምእንቲ ‘ቲ ኣብ እዋን ጾም ሮሞዳን ክግበር ትጽቢት ዝተነብረሉ ዝርርብ ሰላም የመን፣ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር ዘካይድኦ ዘለዋ ኵናት፣ ደው ከምዘበላ ኣፍሊጠን።
እዘን ሃገራት፣ ካብ 30 መጋቢት፣ ንግሆ ኣትሒዘን፣ በይናዊ ምቑራጽ ተዅሲ ከምዝኣወጃ ዘፍለጣ፣ ወትሃደራዊ ሚዛን የመን ተቖጻጺሮም ዝርከቡ ሓይልታት ሑቲን ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ የመንን፣ ናብ ዘተ ክቐርቡ ኣመሪካ፣ ሕቡራት ሃገራትን ካልኦት መሻርኽቲን ጸቕጢ ይገብሩ ስለዘለዉ’ዩ።
እቲ ዝርርብ፣ ብመንጎኝነት ኣመሪካን ሕቡራት ሃገራትን፣ ኣብ እዋን ጾም ሮሞዳን፣ ኣብ ሪያድ ክካየድ’ዩ ተወጢኑ ኔሩ።
ይኹን’ምበር፣ ሓይልታት ሑቲ፣ ዝርርብ ዘተ ሰላም ኣብ ጻላኢት ዝበሉዋ ሃገር ዝካየድ እንተኾይኑ ከምዘይሳተፉ ኣረጋጊጾም።
ዛጊት ካልእ ዝቐረበ ኣማራጺ ናይ ዝርርብ ቦታ የለን።
ሑቲ ኣቐዲሙ፣ ንሳልስቲ ዝጸንሕ በይናዊ ምቑራጽ ተዅሲ ብምእዋጅ፣ ነባሪ ሰላም የመን ንምውሓስ ዝካየድ ዘተ ክዕወት እንተኾይኑ፣ ስዑዲ ዓረብን ሕቡራት ኢማራትን ኣብ ልዕሊ የመን ዘንበርኦ ዕጽዋን ከበባን ክእለ፣ ደድባን ነፈርቲ ውግእ ክቛረጽን ሓይልታቶም ድማ ካብ የመን ከውጽኡን ከም ቅድመ ኩነት ኣቕሪቡ’ዩ።
ካብ 2015 ኣትሒዙ ንሸውዓተ ዓመታት ዝቐጸለ ኵናት የመን፣ መቅዘፍትን ከቢድ ሰብኣዊ ቅልውላውን ካብ ምፍጣር ሓሊፉ፣ ንሓይልታት ሑቲ ክክካብ ዝነበሮም ወትሃደራዊ ሓይሊ ሚዛን ክኣልዮም ኣይከኣለን።
================


text:
ካብ ብጾታን ኣሕዋታን ክትበልጽን ክትነውሕን እትደሊ መሸላ፡ ወይ ንዑፍ ወይ ንወንጭፍ።
ወለድና ከም ለባማትን ብተፈጥሮ ከይተማህሩ ምሁራትን ምንባሮም ካብ ዘራጋግጸልና ሓቅታትን ጭብጥታትን ኩሉ ዝመሰለዎ ካብ መዓልታዊ መናባብርኦምን ካብ ዘጋጥሞም ዝነበረ ዓብላልን ትምክሕትን ጽበትን ፈተነታት ብምብጋስ ይምስልዎ ምንባሮም እነሆ ካብ ወለዶ ንወለዶ ክንምሃረሉን፡ ክንምህረሉን፡ ክንእረመሉን፡ ክንእርመሉን፡ ከነማሓድረሉን፡ ክንምሓደረሉን፡ ዘልኣለማዊ ነባሪ ርስቲ ኣውሪሶምና ምሕላፎም ክብርን ሞጎስን ንዐኦም ይኹን ኣሜን።
ወለድና ከም ለባማትን ብተፈጥሮ ከይተማህሩ ምሁራትን ምንባሮም ካብ ዘራጋግጸልና ሓቅታትን ጭብጥታትን ኩሉ ዝመሰለዎ ካብ መዓልታዊ መናባብርኦምን ካብ ዘጋጥሞም ዝነበረ ዓብላልን ትምክሕትን ጽበትን ፈተነታት ብምብጋስ ይምስልዎ ምንባሮም እነሆ ካብ ወለዶ ንወለዶ ክንምሃረሉን፡ ክንምህረሉን፡ ክንእረመሉን፡ ክንእርመሉን፡ ከነማሓድረሉን፡ ክንምሓደረሉን፡ ዘልኣለማዊ ነባሪ ርስቲ ኣውሪሶምና ምሕላፎም ክብርን ሞጎስን ንዐኦም ይኹን ኣሜን።


text:
ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ንኢትዮጵያ ዝጠቕምን ነቲ ዘሎ ጸገማት ኣብ ምፍታሕ ዝሕግዝን እዩ ክብሉ ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት አቶ መለስ አለም ገሊጾም።
ንሶም ብሰንኪ ኣብታ ሃገር ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ዝተላዕሉ ተቓውሞታት ግጭታትን ንሽዱሽተ ወርሒ ዝጸንሕ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ የካቲት 16 ምእዋጁ ብምግላጽ መጋቢት 2 ኣብ ዝተኻየደ ምውሃብ ድምጺ ኣባላት ፓርላማ ድማ እቲ ኣዋጅ 395 ብ88 ድምጺ ብምርኻብ ምጽዳቑ ሓቢሮም።
ኣብዚ እዋን ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ጎነጽን ጽልኢ ዘጉሃህሩ ምልዕዓላት ንዘኻየዱ ስጉምቲ ከምዝውሰድ ብምግላጽ ብተወሳኺ ሰባት ንናይ መጉዓዝያ ኣገልግሎት ካብ ምዕናውን ምዕንቃፍን ክቑጠቡ ኣተሓሳሲቦም ኣለው።
ወሃቢ ቃል ሚንስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ኣለም ካብ ወጻኢ ሃገራት ንዝመጽእ ነቐፌታ ብዝምልከት እቲ ጉዳይ ናይ ኢትዮጵያ ናይ ውሽጢ ጉዳይ ምኳኑን ብኢትዮጵያዊያን ጥራይ ክፍታሕ ኣለዎ ክብሉ መሊሶም።
“ ነዚ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ብዓለምለኸ መልኽዑ ክረአ ከሎ ምስ ዓለምለኸ ሕጊ ብዝተሓሓዝ ሓንቲ ሃገር ናታ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ናይ ምእዋጅ መሰል ኣለዋ። ስለዝኾነ ድማ ሃገራት ኣውሮጳ ኮነ ኣፍሪቃ ከምኡ’ውን ዝኾነት ሃገር ንክልተ ሰለስተ ዓመት ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ምእዋጅ ይኽእላ እየን። ስለዝኾነ ድማ እዚ ንዕኦም ቅኑዕ ንዓና ድማ ጌና እዩ ንማለት ኣይኾነን”ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ እቲ ኣዋጅ ኣብ ቁጠባዊ ምዕባለ እታ ሃገር ኣሉታዊ ጽልዋ ከይህልዎ ስግኣት ንዘለዎም ወገናት ብዝምልከት ከምዚ ክብሉ መልሲ ሂቦም።
“ ብጻዕርታት መንግስትን ኤምባሲታት ገለ ሃገራት ናብ ሃገርና ዝመጹ ነአሽቱ ኣውፈርቲ ኣለው እንተኾነ እቲ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ጽልዋ የብሉን ኣይብልን። ገለ ኣውፈርቲ’ውን ዕዳጋ ይስእኑ ምህላዎም ገሊጾም ኣለው ነዚ ንምፍትሕ’ውን ጻዕርታት ይኻየድ ኣሎ” ኢሎም።


text:
Radio Erena: 12 June 2017
ኣብ የመን፣ ሑቲ ኣብ ዝቆጻጸራ ሓዲጋ ኣብ ዝተባህለት ከተማ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ኤርትራውያን፣ ማሕበረ ሰብ ዓለም ቆላሕታ ክገብረሎም ምስ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መጠይቕ ጸዊዖም።
እቶም፣ ኣብዚ ኣስታት ሓደ ዓመት ኣቢሎም ናብ የመን ካብ ዝኣተዉ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት ቀይሕ መስቀል ይኹን ወኪል ላዕለዋይይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ሃለቶም ዝገበረ ኣካል ከምዘየለ ሓቢሮም።
እዞም ካብ ባጽዕ፣ ዳህላክ፣ ዓሰብን ካብ ካልእ ክፋላት ገማግም ቀይሒ ባሕሪን ተበጊሶም ኣብዚ ኣስታት ሓደ ዓመት ተበግሲኦም ናብ የመን ዝኣተዉ ልዕሊ 100 ኤርትራውያን፣ የመን ኣብ ኵናት እናሃለተ ናብ ሃገር ክኣትዉ ዝወሰንሉ ምኽንያት፣ ካልእ ኣማራጺ ስክለዝሰኣኑ ምዃኖም ገሊጾም።
ምስኦም ተታሒዞም ዝነበሩ ዜጋታት ኢትዮጵያን ሶማልን፣ ካብቲ ቦታ ከምዝገዓዙ ዝሓበሩ እቶም ኤርትራውያን፣ ንሳቶም ግና ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ትሕቲ ሑቲ ከምዝእሱራት ከምዘለዉ ጠቒሶም።
ኣብ የመን፣ ድሕሪ ዝተወልዐ ኵናት፣ ቆልዑን ኣዴታትን ዝርከብዎም ኣማኢት ኤርትራውያን ፈቐድኡ ክበታተንዩ እንከለኡ፣ እቶም ኣብ ከተማታት ዝጸንሑ ከኣ ብዘይረዳኢ ኣብ ጎደናታት ኣብ ሕማቕ ኩነታት ከምዝርከቡ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ስእሊ፣- ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ የመን (ካብ ኣርካይቭስ ኢንተርነት)
====================


text:
ነቲ ዝከታተለካ ሓኪም ምረጽ
እንታይ ኢዩ?
ሓፈሻዊ ሓኪም ምምራጽ ዝሓሸ ሕክምናዊ ምክትታል የኽእል: ንሱ እዩ ንጥዕናኻ ቀዳማይ ርክብ ዝገብረልካ ነጥቢ: ኣድላዪ እንተኾይኑ ድማ ናብ ክኢላ ዝልእኸካ ንሱ እዩ። ንሱ እዩ እቲ ሕክምናዊ ፋይልካ ዝፈልጥን ዘመሓድርን።
ካብ ዝለዓለ ደረጃ ምምላስ ክንክን ጥዕና ተጠቃሚ ንምርካብ ናብ መባእታዊ ፈንድ መድሕን ጥዕና (CPAM) ዝከታተል ሓኪም ምእዋጅ ኣገዳሲ እዩ።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
: ንሓደ ክኢላ ክትውከስ ወይ መርመራታት ክትገብር፡ ብመጀመርታ ብሓኪምካ ክትሓልፍ ኣለካ፡ ብዝተኻእለ መጠን ብውሕስነት ጥዕና ክትምለስ ኣለካ።
ሓኪምካ ባዕልኻ ክትመርጽ ነጻ ኢኻ፣ መሰረታዊ መሰል እዩ።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
ኣባላት ስድራቤት ሓደ ዓይነት መባእታዊ ክንክን ሓኪም ወይ ዝተፈላለዩ መባእታዊ ክንክን ሓካይም ክህልዎም ይኽእል እዩ፤ ኣብ ኩሉ ኩነታት ኩሉ ሰብ ብሓኪሙ ብውልቁ ክእውጅ ኣለዎ። ሓባራዊ ኣዋጅ የለን።
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ነቲ ዝከታተለካ ሓኪም ምረጽ
Configurez votre étape
ኣጸቢቑ ዝፈልጠካን እትኣምኖን ሓኪም ምረጽ።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
: እቲ ዝከታተል ሓኪም ሓፈሻዊ ሓኪም ወይ ክኢላ ክኸውን ይኽእል እዩ፣ መብዛሕትኡ ግዜ ሓፈሻዊ ሓኪም እኳ እንተኾነ።
ገና ንሓኪም ዘይትፈልጥዎ እንተኾይንኩም፡ ኣብቲ ናይ ጥዕና መድሕን ማውጫ ክትረኽብዎ ትኽእሉ ኢኹም።
=> ነቲ ማህደር ንምውካስ፡ ኣብዚ ጠውቑ ፡ http://annoncesante.ameli.fr/
ኣብዚ ሞተር ምድላይ፡ ከምዚ ዝስዕብ ክትመርጹ ትኽእሉ ኢኹም፤
- እቲ ዝድለ ሞያ (ንኣብነት፡ ሓፈሻዊ ሓኪም)፡ .
- ዓይነት ክፍሊታት (ንኣብነት: ክፍሊት ልዕሊ ዓቐን የለን)፣ .
- ናይ ቪታለ ካርድካ ንምንባብ ናይቲ ሓኪም መሳርሒታት (መብዛሕትኦም ሓካይም ዕጥቂ ኣለዎም)፣
- ጾታ (ብተባዕታይ ወይ ብጓል ኣንስተይቲ በዓል ሞያ ክትረአ ትመርጽ)፡
- እቲ ሎካላይዜሽን ዝበሃል ምዃኑ’ዩ።
ብተወሳኺ ካብ ሓኪም ብኣፍ ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ: ካብቶም ኣብ ከባቢኻ ዘለዉ ምኽሪ ክትረክብ ድሕር ኣይትበል።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
: ሓኪምካ ነዚ ተራ ናይ ዝከታተል ሓኪም ናይ ምንጻግ መሰል ኣለዎ። ድሕሪኡ ሓካይም ቀይርካ ካልእ ክትመርጽ ትኽእል ኢኻ።
ነቲ ዝከታተልካ ዘሎ ሓኪምካ ኣፍለጥ
Configurez votre étape
ሓደ ዝከታተል ሓኪም ንምእዋጅ እቲ ዝቐለለ መንገዲ ኣብ ቤት ጽሕፈቱ፡ ኣብ እዋን ምምኽኻር ምግባር እዩ።
ነቲ ሓኪም መግለጺ ክህብ ሕተቶ፣ ንሱ ንኹሉ ክከናኸኖ እዩ። ቪታለ ካርድኻ ምሃብ ጥራይ እዩ ዘለካ። ናይ ዝከታተል ሓኪም ዝመረጽካዮ መግለጺ ብቕልጡፍ ብናይ ጥዕና መድሕን ፈንድኻ ክምዝገብ እዩ።
ገና ኣገዳሲ ካርድኻ እንተዘይተቐቢልካ ወይ ናይ መወዳእታ ማሕበራዊ ውሕስነት ቁጽሪካ ትጽበ እንተኾንካ፡ ሕጂ’ውን ነቲ ዝከታተለካ ሓኪምካ ናብ Caisse Primaire d’Assurance Maladie ክትእውጅ ትኽእል ኢኻ ፡ ኣብቲ ናይ መጀመርታ ሕክምናዊ ምብጻሕካ ቅጥዒ ብምምላእ። ነዚ ቅጥዒ ንሓኪምካ ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ድሕሪኡ ብፖስታ ናብ ናትኩም Caisse Primaire d'Assurance Maladie ክትሰድዎ ወይ ኣብ ሳጹን ፖስታ ከተውድቕዎ ክትግደዱ ኢኹም።
ምፍላጡ ኣገዳሲ!
: ኣድራሻ ናይ Caisse Primaire d'Assurance Maladie ንምርካብ፡ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ameli.fr ብምእታው ፖስታ ኮድኩም ኣእትዉ፡ ድሕሪኡ ኣብቲ "ኣድራሻታትን ርክባትን" ዝብል ክፍሊ ኣድራሻ ድለዩ።
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
ኣብ ዝደለኻዮ ግዜ ነቲ ዝሕክመካ ሓኪም ክትቅይሮ ትኽእል ኢኻ።
ብዘይ ምኽንያት፡ ኣብ ዝኾነ እዋን፡ ነቲ ናይ ቀደም ዝከታተል ሓኪም ከይሓበርካ፡ ንዝከታተል ሓኪም ክትቅይር ነጻ ኢኻ። እቲ ኣቀራርባ ተመሳሳሊ እዩ።
ሓኪም ክትረክብ እንተዘይክኢልካ
ዝሕክመካ ሓኪም ክትረክብ እንተዘይክኢልካ ፡ ናብቲ መንጎኛ ናይቲ መባእታዊ ናይ ጥዕና መድሕን ገንዘብካ ክትቀርብ ትኽእል ኢኻ . ምስ ናይቲ ከባቢ ተኽእሎታት ዝተመጣጠነ ብሕታዊ ምኽሪ ክህበካ እዩ።
- ናብ ameli ኣካውንትካ እቶ፡ ድሕሪኡ ኣብቲ “My steps” ዝብል ክፍሊ ጠውቕ፡ ከምኡ’ውን “ካብ መንጎኛ ሓገዝ ሕተት” ዝብል ክፍሊ ጠውቕ። ናይቲ መንጎኛ ምትእትታው ዝገብረሎም መዳያት ዝዝርዝር መስኮት ይኽፈት።
- ምኽንያት ናይቲ ምትሓዝ ድሕሪ ምምራጽካ፡ ሕቶኻ ጽሒፍካ ብቐጥታ ናብ ፈንድ መድሕን ጥዕናኻ ክትሰድድ፡ “ቀጽል” ዝብል ጠውቕ።


text:
Categories
Categories
Authors
Authors
- Home
- Literature/Literary Criticism
- Foundations of Tigrinya Literature/መሰረተ ልብወለዳዊ ስነ-ጽሑፍ ኤርትራ ብኣበባ ተስፋግዮርጊስ በዓታይ
Foundations of Tigrinya Literature/መሰረተ ልብወለዳዊ ስነ-ጽሑፍ ኤርትራ ብኣበባ ተስፋግዮርጊስ በዓታይ
Product Description
እዘን ሕጂ እንደገና ተሕቲመን ንኣንበብቲ ዝቐርባ ዘለዋ ክልተ ልብ-ወለድ ታሪኻት ኣብ 70ታት ዝተሓትማ ኮይነን፡ ብዛዕባ ኣብቲ እዋን’ቲ ተጋሂዶምን ዝጋሃዱን ዝነበሩ ማሕበረ-ምጣነሃብታውን ፖለቲካውን ቅልውላዋት ይትርኻ። ብፍላይ ኣብ ናይ መንእሰያት ስራሕ-ኣልቦነትን፡ ፖለቲካዎ ግድላትን ኣተኲረን ድማ ይዛረባ። እታ ቀዳመይቲ መጽሓፍ፡ ዋይ ኣነ ደቀይ! ሰኣን ምምልካት’ዶ (1967/68)፡ ብዛንታ ብሰላም ዝናበራ ዝነበራ ቊሸታትን ማሕበረ-ሰብን ጀሚራ፡ ብሰንኪ ሕማቕ ምምሕዳር፡ እታ (ልበ-ወለዳዊ ሽም ዝተዋህባ) ሃገር ክትዓኑን፡ እቶም ዜጋታታ፡ በብቚሩብ፡ ናብ ናይ ምረትን ሕንፍሽፍሽን ናብራ ክንቆቱ እንከለውን ተርኢ። ሓይሊ ናይ’ታ መጽሓፍ፡ ዝተፈላለዩ ኣብነታትን ተረኽቦታትን ብምጥቃስ ንድኽመታት ናይ’ቲ ስርዓት ኣብ ምትንታንን፡ ብተዘዋዋሪ ይኹን’ምብር፡ ነቔፈታን ተግሳጽን ኣብ ምቕራብን ኢዩ። እንተኾነ፡ ብፍላይ ድሕሪ ግዜ ክትመዝና እንከለኻ፡ እቲ ቀንዲ ጉድለታ፡ ካብ ንድኻማት ምምሓዳር ምሕባርን “ጸጋኒ” ለውጢ ንከምጽእ ኣብቲ ሽዑ ዝገዝእ ዝነበረ “ማርሻል” ተስፋ ምንባርን ሓሊፋ፡ መተካእታ ዝኸውን ደሞክራስያዊ ራእይ ዘይምቕራባ’ዩ ክብሃል ይከኣል።
--ካብመቕድም ዝተወሰደ
ብፕሮፈሶር ግርማይ ነጋሽ፣ ኦሃዮ ዩኒቨርሲቲ
ኣበባ ተስፋግዮርጊስ በዓታይ ኣብ ኣርባዕተ-ኣስመራ ተወሊዳ: ኣብቲ ሽዑ ቤት ትምህርቲ ኣዋልድ (ወይ’ውን እንዳ ሴታ) ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ናይ ቀዳማይ ደረጃ ትምህርታ ድሕሪ ምጥንቓቕ፡ ኣስዒባ ናብ ቤት ትምህርቲ ልዑል መኮነንን (ናይ ሎሚ “ኣስመራ ሓፈሻዊ”) ብምኻድ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርታ ወዲኣ። ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ ናይ ካልኣይ ደረጃ ትምህርታዊ ዕድል ምርካብ፡ ብፍላይ ንደቀ-ኣንስትዮ: ፍሉይ ዕድል’ዩ ዝነበረ። ክሳብ ኣብ 1978 ንኤርትራ ገዲፋ ንስደት ዘምርሓትሉ እዋን ድማ: ኣብ ኣስመራ: ኣብ ዝተፈላለዩ ትካላት: ከም’ኒ YWCAን ናይ ሕቡራት ኣመሪካ ኤምባሲን ድሕሪ ምግልጋልን ምስራሕን ኣብ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ንዓሰርተ ሸውዓተ ዓመት ኣገልጊላ። ድሕሪ ስደት ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ድማ፡ ካብ SIT (School for International Training, Vermont) ብናይ Masters ዲግሪ ተመሪቓ።
Category: Literature, Tigrinya/AFRICA
Trim size: 5.5X8.5"
Page count: 116
Publication year: 2021


text:
ክልቲኦም መስራሓት ኣብ ተመሳሳሊ ወቅቲ፣ነናይ ባዕሎም ከይዲ ስዒቦም ክትግበሩ ኣለዎም‘ውን ኢለን ወ/ሮ ቤንስወዳ።
ኣብ ዳሕረዋይ ፕረዚደንታዊ ውድድር ዝተወዳደሩ ክልቲኦም ሕፁያት ሚስተር ምዋዪ ኪባኪን ሚስተር ራይላ ኦዲንጋን ተዓዊትና ኢና ኢሎም ድሕሪ ዝሃብዎ መግለፂ፣ኬንያ ናብ ህውከትን ዕግርግርን ከምዝኣተወት ዝዝከር‘ዩ።ብውሑድ 1,300 ሰባት ተቀቲሎም፣ልዕሊ ርብዒ ሚልዮን ተፈናቂሎም።
ኣብ ዘ-ሄግ ዝመደብሩ ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ብወገኑ፣ኣንፃር ፕረዚደንታዊ ሕፁያት ዝነበሩ ኡሁሩ ኬንያታን ዊልያም ሩቶን ከምኡውን ገለ መንግስታዊ ሰበ-ስልጣንን፣ኣሰናዳእቲ ሬድዮን ክሲ መስሪቱ‘ዩ።
እተን ዓቃቢት ሕጊ ኣብ ኬንያ ናብ ሓሙሽተ መዓልታት ዑደት ኣብ ዝፍፅማሉ እዋን፣ኣብ‘ቲ ናይ ዳሕረዋይ ህውከት ማእከል ግጭት ንዝነበረ ከባቢ ክበፅሓ‘የን።
ዓቃቢት-ሕጊ ቤንሶድዋ፣ንግዳያት ዝግደሰሎም ሰብ ኣይተረኽበን ይብላ።ነቲ ህውከት ክምርምራን ንጥርጡራት ገበን ሰብኣዊነት ክኸሳን ስልጣነን‘ዩ።
”ዕላማና ወይ ዕላማይ ምንዳይ ሓቂ‘ዩ።ከምኡ ገይርና ድማ፣ፍትሒ ብምንጋስ፣ ንግዳያት ክነፀናነዖም፣ንዝተበላሸወ መነባብሮ ሰባት ክንፅግን፣ንዝተቀትሉ ክንዝክር ኢና።እዚ ስራሕ‘ዚ ድማ ብልዑል ኣኽብሮት ኢና ንፍፅሞ” ኢለን ንሰን።
ንሰን ወሲኸን፣መንግስቲን ህዝብን ኬንያ ናብ ፍርዲ ከምዘይቀረቡ ክፍለጥ ኣለዎ።ኣብ ክንድኡ ዝኽሰሱ ዘለው፣ኣብ ገበን ኢድ ዝነበሮም ጥራሕ‘ዮም ኢለን።
ዓቃቢት ሕጊ ዓለም-ለኸ ቤት ፍርዲ ወ/ሮ ቤንሶውዳ፣ምስ ፕረዚደን ምዋዪ ኪባኪን ምስ ቀ/ሚ ራይላ ኦዲንጋን ተራኺበን ክዘራረባ መደብ ኣለወን።


text:
ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ደቡብ፡ ኣብ ህዝቢ ዝካየዱ ጥዕናዊ ጐስጓሳትን ዝወሃቡ ኣስተምህሮታትን ዝያዳ ንኸድምዑ፡ “ምብህሃል ንምዕባለ” ብዝብል ቴማ፡ ን20 ኣባላቱን ኣብ ጥዕናዊ ጐስጓሳት ዝነጥፉ መሻርኽቱን ኣስተምህሮ ሂቡ።
ኣብ’ቲ ካብ 27 ለካቲት ክሳብ 2 መጋቢት ኣብ ከተማ ድባርዋ ዝተዋህበ ኣስተምህሮ፡ ንትርጉምን ኣገዳስነትን ምብህሃል፡ ስትራተጅን ኣድማዕነትን ምብህሃል፡ ሜላታት ምብህሃልን እወታውን ኣሉታውን ጽልዋታት ምብህሃልን ኣብ ዝብሉ ኣርእስትታት ብክኢላታት መብርሂ ቀሪቡ።
ጐስጓሳትን ኣስተምህሮታትን ከድምዕ፡ ጽጹይ መጽናዕትን ድሕረ-ባይታን ሰማዕቲ፡ እትጥቀመሉ ሜላ ምብህሃልን ህልው ኩነተ-ኣእምሮ ሰማዕትኻን ገለ ካብቶም ወሰንቲ ረቛሒታት ምዃኖም ዝጠቐሱ ክኢላታት፡ ምብህሃል ብስነ-ፍልጠታዊ መንገዲ እንተደኣ ተጠቒምካሉ ልዑል ኣገዳስነት ከምዘለዎ ኣረዲኦም።
ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባ ደቡብ፡ ኣቶ የማነ ሃይለ፡ ዕላማ’ቲ ኣስተምህሮ፡ ዓቕሚ ጐስጐስቲ ብምዕባይ ሓሓሊፎም ኣብ ሕብረተ-ሰብ ዝራኣዩ ጐዳእቲ ልምድታት ብንቕሓት ንምውጋድ ምዃኑ ብምሕባር፡ ተሳተፍቲ ውጽኢት ዝርከቦን ናብ ትግባረ ዝደፍእን ጐስጓሳት ከካይዱ ትጽቢት ከም ዝግበረሎም ኣገንዚቡ።


text:
ኣብ መንጎ ክልተ ተጻመድቲ ዝፍጠር ግጭት ዝተፈላለየ ዓይነት ክኸውን ይኽእል። ከሉ ግዜ ግን እቲ ሓደ ኣብ ርእሲ እቲ ካልእ ጸቕጢ ወይውን ምዕብላል የርኢ፡ እዚ ሰብ ኩሉ ግዜ ኣብ ፍርህን ኣብ ጸቕጥን ይነብር።
ነፍሲ ወከፍ ሰብ ማለት ዕድመ ከይፈለየ፡ ማሕበራዊ ናብራ፡ ሃይማኖት ባህሊ፡ ብዓል/ቲ ሓዳር ወይ ሓዳር ዘይብሉ/ላ፡ ሓደ ጾታ ይኹኑ ዝተፈላለየ ጾታ ዘሎውም መጻምድቲ ብዘየገድስ፡ በዚ ጉዳይ ክጽሎዉ ይኽእሉ።
ምስ ግዜ ግርጭት ይበዝሑ፡ ይደጋገሙ እንዳገደዱ ኸኣ ይኸዱ፡ እዞም ግርጭታት ንግዜኡ እንተሃድኡ ፡ እዞም መጻምድቲ ግን ኣብኡ ዕንክሊል ይብሉ። በይኖም ኮይኖም መፍትሒ ክረኽቡ ኣይክእሉን ። ግዳይ ናይ ጎነጽ ወይውን ጎነጸኛ ምስ ንኸውን ናብ ኪኢላታት ከይድና ብዛዕባ ኩነታትና ክንመያየጥ ኣለና። እዚ ኸኣ ቀዳማይ ስጉምቲ ንለውጢ ክኸውን ይኽእል።
ኣብ መንጎ ተጻመድቲን ቤተ ሰቦምን ጎነጽ ወይ ግርጭት ኩልኩል ኢዩ። ምስ መጻምድቲኹም ጎነጽ ዘለዎ ህይወት ትነብሩ እንተ ኣለኹም፡ እዘን ኣብ ታሕቲ ተጠቂሰን ዘለዋ ትካላት ሓገዝ ክህባኹም ስለዝኽእላ ስለዚ ተወከስወን።
ንግዳያት ዝወሃብ ሓገዝ ምስጢራውነቱ ዝዓቀበ ኮይኑ ካብ ክፍሊትውን ነጻ ኢዩ። Centres de consultation LAVI – ቤት ጽሕፈት መወከሲ ላቪ Valais romand ( ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳ) 027 607 31 00 – Oberwallis (ተዛረብቲ ቋንቋ ጀርመን) 027 946 85 32
ንጎነጸኛ ዝወሃብ ሓገዝ ምስጢራውነቱ ዝዓቀበ ኮይኑ፡ እታ ቀዳመይቲ ኣኼባ ካብ ክፍሊት ነጻ ኢያ።
ማሕበራዊ ምኽርን መሰነይታን ኣብ ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳን ጀርመንንValais romand (ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳ) 027 322 99 86 – Oberwallis(ተዛረብቲ ቋንቋ ጀርመን) 079 308 84 05ድሕነት: ፖሊስ፡ 117
Office pour la protection de l’enfant: Valais romand (ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳ) 027 606 48 40 – Oberwallis (ተዛረብቲ ቋንቋ ጀርመን) Brig 027 606 99 50 ቤት ጽሕፈት ድሕነት ህጻናት Visp 027 606 99 10
ክንክን Urgences – 144
AVIC Valais romand – ኣቪክ ፡ ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳ ( ቫሌ ሮማንድ) 079 794 69 21
FMO Oberwallis – ፋሞ ፡ ተዛረብቲ ቋንቋ ጀርመን ( ላዕላይ ቫሌ) 079 852 05 11


text:
መራሕቲ መካይን ኣዲስ ኣበባ ንኤርትራ ከም ክፍሊ ሃገር ኢትዮጵያ ዝጸንበረ ናይ ቅድሚ ናጽነት ካርታ ኣብ መካይኖም ጠቂዖም ክንቀሳቐሱ ከለዉ፡ ትማሊ ኣብ ዱባይ ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም ማራቶን ዓወቶም ዝጸንበሉ ኢትዮጵያውያን `ውን ንኤርትራ ሓዊሱ ዝተሳእለ ካርታ ኢትዮጵያ ሒዞም ጨፊሮም።
መራሕቲ መካይን ኣዲስ ኣበባ እንተላይ ሰብ ታክሲ፡ ንኤርትራ ከም ክፍሊ ሃገር ኢትዮጵያ ዝጸንበረ ናይ ቅድሚ ናጽነት ካርታ ኣብ መካይኖም ጠቂዖም ክንቀሳቐሱ ከለዉ፡ ትማሊ ኣብ ዱባይ ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም ማራቶን ዓወቶም ዝጸንበሉ ኢትዮጵያውያን `ውን ንኤርትራ ሓዊሱ
መራሕቲ መካይን ኣዲስ ኣበባ እንተላይ ሰብ ታክሲ፡ ንኤርትራ ከም ክፍሊ ሃገር ኢትዮጵያ ዝጸንበረ ናይ ቅድሚ ናጽነት ካርታ ኣብ መካይኖም ጠቂዖም ክንቀሳቐሱ ከለዉ፡ ትማሊ ኣብ ዱባይ ኣብ ዝተኻየደ ቅድድም ማራቶን ዓወቶም ዝጸንበሉ ኢትዮጵያውያን `ውን ንኤርትራ ሓዊሱ ዝተሳእለ ካርታ ኢትዮጵያ ሒዞም ከምዝጭፈሩ ካብ ክልቲኡ ቦታታት ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ኣብቲ ትማሊ 25 ጥሪ ኣብ ዱባይ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ማራቶን ቅድድም 1ይ ኮይኑ ንዝተዓወተ ኢትዮጵያዊ ኣትሌት ጌታነህ ታምሬ ሞላ ኣብ ምጽንባል ዝተረኽቡ ኢትዮጵያውያን ብስእሊ ኢሳይያስ ኣሰንዮም ንልኡላዊ ካርታ ኤርትራ ዝጸንበረ ካርታ ኢትዮጵያ እናኣንበልበሉ ከምዝጨፈሩ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ናይ ቪድዮ ሓበሬታ ኣገንዚቡ።
እቲ ምስ ናይ ቀደም ባንዴራ ኢትዮጵያ ተሳኢሉ ዘሎ ካርታ፡ ብወግዒ ኣብ ጎደናታት ኣዲስ ኣበባ ይዘውር `ኳ እንተሎ፡ እቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኤምባሲኡ ከፊቱ፡ ሰለይቱ ኣዋፊሩ ዝንቀሳቐስ ዘሎ ስርዓት ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ብዛዕባ`ዚ ጉዳይ`ዚ ዝኾነ ስጉምቲ ዘይምውሳዱ ይኹን ስምዕታ ዘይምቕራቡ፡ ምስቲ ብታሕቲ ታሕቲ ብቐጻሊ ዝወስዶ ዘሎ ልኡላውነት ኤርትራ ናይ ምብራዝ ውዲት ተተሓሒዙ ዝርአ እዩ።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ እቲ ናይ 1998 ኲናት ኣብ ዝተጀመረሉ እዋን፡ ብ መንግስቲ ክልላዊ ምምሕዳር ትግራይ ዝተኻየደ ጥረራን ዝተዘርግሐ ካርታን ንገለ ክፋል ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ብምጽንባሩ ናይ ኲናት ጥሩምባ ብምግዋሕ ንህዝቢ ከለዓዕል ኳ እንተተራእየ፡ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ብዓንዳ ርእሱ ከም ክፍሊ ሃገር ኢትዮጵያ ተሳኢሉ ኣብ ዝዝርግሓሉ ዘሎ እዋን ምጽቃጡ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ተሻቒሉሉ ዘሎ ውዲት ኢሳይያስ ዘራጉድ እዩ።
እቶም ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣብ ኤርትራ ሓቚፉዎም ዝነበረ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ፡ ገና ኣብ ኤርትራ እናሃለዉ ከይተረፈ ኣብ ልዑላውነት ኤርትራ ከም ዘይኣምኑ፡ ብካርታታቶምን ጭርሖኦምን ይገልጹ ምንባሮም `ውን ይፍለጥ።
ስለዚ እቲ ንሉኡላውነት ኤርትራ መጀመርያ ኣብ ኣእምሮ ደምሲስካ ቀጺልካ ኣብ ባይታ ክትግበር ዝድለ ዘሎ ጉዳይ ናይ ዘይምስትብሃልን ኣኻእሎን ዘይኮነ፡ ኮነ ኢልካ ዝግበር ዘሎ ናይ ድሌትን ውዲትን ጉዳይ ምዃኑ ተረዲኡ፡ ህዝቢ ኤርትራ ክነቕሓሉን ባዕሉ ብዕቱብ ክተሓሓዞን ዝግብኦ ዕማም ዕማም እዩ።


text:
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ኣስታት 300 ስደተኛታት ጽዒና ካብ ሊብያ ተበጊሳ ናብ ኣውሮጳ ትጉዓዝ ዝነበረት መርከብ ኮመስ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ብምጥሓላ ኣስታት 150 ስደተኛታት ምሟቶም ሓቢሩ’ሎ። ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ብወገኑ ትማሊ ሓሙስ ኣስታት 134 ስደተኛታት ብገፈፍቲ ዓሳ ምድሓኖምን ሃለዋት 115 ስደተኛታት ከምዘይተፈልጠ ገሊጹ’ሎ ።
መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ኤርትራዊያን ምዃኖምን እቶም ካልኦት ድማ ካብ ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ዝመጹ ምዃኖም ተሓቢሩ’ሎ።
ብመሰረት ካብ ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ዝተረኽበ ሓበሬታ ሓደ ካብቶም ዝደሓኑ ኤርትራዊ ስደተኛ ብዛዕባ’ቲ ዘጋጠመ ሓደጋ ከምዚ ይብል።
“ንኣስታት ሓደ ሰዓት ምስ ተጉዓዝና እቲ ሓደጋ አጋጢሙና እታ ተጻዒናያ ዝነበርና ጀልባ ጥሒላ። ብዘይኻ ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ዝበዝሓ ኣብታ መርከብ ዝነበራ ደቂ ኣንስትዮ ሞይተን እየን። ኣስታት ሸውዓተ ሰዓት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ጸኒሕና ክረድአና ዝመጸ ኣካል የለን ገዛእ ርእስና ኢና ኣድሒና” ይብል።
ዓብደላ ኣሕመድ ዓብዱላሂ ዝተባህለ ካልእ ስደተኛ ድማ “ኣስታት 300 ስደተኛታት ኢና ኔርና። ክንጥሕል ምስ ጀመርና ልዕሊ ሚእቲ ዝኾኑ ሞይቶም። ደቂ ኣንስትዮ፡ህጻናት ኹለን እተን ኣዋልድ ሞይተን። ኣልሓምዱላሂ ንኣስታት ሸውዓተ ሰዓታት ሓንቢስና ብገፈርቲ ዓሳ ሓገዝ ድሒና ኣስታት 100 ንኸውን ድሒና። ሕጂ’ውን ክልተ መዓልታት ጌርና አለና ክሕግዘና ዝመጸ አካል የለን። ሬሳታት ንርእይ ኣለና ግን ኸአ ሕጂ’ውን ኣብ መሬት ኮይና ንሞት ንቃለስ አለና “ ይብል።
እቶም ስደተኛታት ብሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ተታሒዞም ናብ ኣብ ኮመስ ዝርከብ መዳጎኒ ማእከል ከምዝተወስዱ መራኸቢ ብዙሃን ዓለም ምስ ጸብጸባ ናብቲ ቦታ ደዊልን ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ሓላዊ’ቲ መዳጎኒ ማእከል መግቢ ኾነ እኹል ቦታ የብለይን ብማለት ናብቲ ማእከል ከይኣትው ከምዝከልከለ ኣብቲ መዳጎኒ ማእከል ዝጸንሑ ስደተኛታት ሓቢሮምና።
ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ቻርሊ ያክስሊ ብዛዕባ እቲ ትማሊ ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዘጋጠመ ምጥሓል ስደተኛታት ጽዒና ዝነበረት ጀልባ ብዝምልከት እቲ ኣብ ሊብያ ዘሎ ኩነታት ዝተሓላለኸ ምዃኑ ብምግላጽ ከምዚ ኢሎ።
“ትካልና ብዛዕባ እቶም ስደተኛታት ዝመጽሉ ሃገራት እኹል ዝኾነ ኣፍልጦ ኣለዎ። ንዜግነት እቶም ስደተኛታት ንፈልጦ ኢና ብተወሳኺ አባላትና ምስቶም ስደተኛታት ይዘራረቡ እዮም። ታሪኾም ንሰምዖ ኢና። ካበይ ከምዝመጹ እንተነገሩና’ውን ባዕልና’ውን ነጻርይ ኢና።ካብ ኣብ ሃገሮም ዘሎ ኣጸጋሚ ኩነታት ሃዲሞም ኣውሮጳ ከነብጽሓኹም ኢና ብዝብሉ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ናብ ሊብያ ይመጹ። ኣብዚ ድማ ተመሳሳሊ ወይ’ውን ዝኸፍአ ኩነታት ይገጥሞም። ኣብዚ ሕጂ እዋን ብፍላይ ካብ ወርሒ ሚያዝያ ንደሓር ኣብ ሊብያ ብዝረአይ ዘሎ ኹናት ንሰብኣዊ ሓገዝ ዝደልዩ ስደተኛታት ጥራይ ዘይኾነ ንዝኾነ ሲቪል ሰብ ኣጸጋሚን ኣስጋኢን ኩነታት እዩ ዘሎ” ኢሎም።


text:
ኢንዶኒዥያ፡ ኣብ ቤተ ክርስትያን ብዝተፈጸመ ነብሰ ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ብዙሓት ሰባት ቆሲሎም
ኣብ ኢንዶንዝያ ኣብ ሓደ ቤት ጸሎት ብዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 14 ሰባት ቆሲሎም።
እቲ ኣብ ማካሳራ ዝተብሃለት ከተማ ዘጋጠመ ሓደጋ፡ ኣመንቲ ቀዳማይ መዓልቲ ፋሲካ ኣብዒሎም ካብቲ ቤት ጸሎት እናወጽኡ እንከለዉ ሓደ ወይ ክልተ ነብሰ ቅትለት ብምፍጻም ነቶም ኣመንቲ ዕላማ ገይሮም ከምዝፈጸምዎ ፖሊስ ኢንዶንዥንያ ሓቢሮም።
እቶም ፖሊስ ኣብቲ ሓደጋ ዘጋጠመሉ ቦታ ኣካላት ናይ ሰብ ተራሕሪሑ ምንባሩ ብምሕባር፤ ናይቶም ነብሰ ቅትለት ዝፈጸሙ ድዩ ናይቶም ካብ ቤተክርስትያን ዝወጽኡ ዝነበሩ ንምፍላጥ መርመራ ከምዝጀመረ ገሊጾም።
ኣብ ዝሓለፈ ግዜ ኣብታ ሃገር ዘለዉ እስላማውያን ዕጡቓት ተመሳሳሊ መጥቃዕቲ ይፍጽሙ እኳ እንተነበሩ፡ ነዚ ሎሚ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ግን ሓለፍነት ዝወሰደ ጉጅለ የለን።
ኣብቲ ቤተ ክርስትያን ዝሰርሕ ዊልሃሙስ ቱሉካ ዝተብሃለ ቀሺ ንሜትሮ ዝተብሃለት መደበር ተለቪዥን ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብቲ ቤተ ክርስትያን ዝነበረ ሓደ ጸጥታ ዝከታተል ሰብ ንሓደ ካብቶም ነብሰ ቅትለት ዝተሓወሶ መጥቃዕቲ ንምፍጻም ዝመጽአ ምዃኑ ዝጥርጠር ሰብ ከምዝተቓለሶ ገሊጹ።
ቀሺ ዊልሃሙስ ቱሉካ፡ እቲ ጥርጡር ብሞተር ብሽክለታ መጺኡ ናብቲ ቤት መቕደስ ብሓይሊ ክኣቱ ከምዝፈተነ ጠቂሱ።
ገለ ካብቶም በቲ ነፍሰ ቅትለታዊ መጥቃዕቲ ዝተሃረሙ ተገልገልቲ እቲ ቤት ጸሎት ኣዝዮም ዝተሃሰዩ ምዃኖም ቀሺ ዊልሃሙስ ቱሉካ ነታ መደበር ተለቪዥን ሓቢሩ።
እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ሓደ ብዙሕ ሰብ ዘይጥቀመሉ ኣፍደገ እቲ ቤት ጸሎት ከምዝተፈጸመን፡ ኣብቲ ከባቢ ተተኺለን ዝነበራ ናይ ጸጣታ ካሜራታት ትክን ደሮናን ነቲ ከባቢ ዓብሊኽዎ እንከሎ ዘርኢ ስእሊ ሰኒደን ይርከባ።
ከንቲባ ከተማ ማካሳር ዳኒ ፖማቶ፡ 'እቲ ሓደጋ ኣብ ቀንዲ ኣፍደገ እቲ ቤት ጸሎት እንተዘጋጥም ነይሩ፡ ብዙሓት ሰባት ምሞቱ ነይሮም' ኢሉ።
ላዕለዋይ ሓላፊ ቤት ምኽሪ ኣብያተ ክርስትያን ኢንዶንዥያ ጎማር ጉልቶም ብወገኑ እቲ ኣብ መዓልቲ ቀዳማይ ብዓል ፋሲካ ዘጋጠመ ነብሰ ቅትለታዊ መጥቓዕቲ "ጨካን ተግባር" ብምባል ኮኒንዎ።
ንሱ ብምስዓብ ሰብ ክረጋጋእን ኣብ ልዕሊ ሰብ መዚ እታ ሃገር ዘለዋ እምነት ከበርኽን ተማሕጺኑ።
ፖሊስ በቲ መጥቓዕቲ ብውሕዱ 14 ሰባት ከምዝቆሰሉ ከምዝርከብዎም ብምሕባር፡ ካብኦም ሓደ ነቶም ነብሰ ክትለታዊ መጥቃዕቲ ንምፍጻም ዝመጽኡ ናብ ቤተ ክርስትያን ከይኣትዎ ዝተኸላኸልዎም ሓለዋ እቲ ቤተ ክርስትያን ከምዝርከብዎም ገሊጹ።
ውሃቢ ቃል ፖሊስ ኢንዶንዥያ ኣርጎ ዩዎኖ፡ ሓደ ካብቶም ነብሰ ቅትለት ዝፈጸሙ ከምዝተቐተለ ሓቢሩ ኣሎ።
ኣብታ ዝበዝሑ ተኸተልቲ እምነት እስልምና ዘለውዋ ሃገረ ኢንዲንዥያ፡ ሕሉፋት ተኸተልቲ እስላም ኣብ ልዕሊ ኣመንቲ ክርስትና ብተደጋጋሚ መጥቃዕቲ ክፍጽሙ ጸኒሖም እዮም።
ኣብ 2018 ኣብ ወደባዊት ከተማ ሴራባያ ኣብ ልዕሊ ቤተክርስትያንን ቤት ጽሕፈት ፖሊስን ብዝተፈጸመ መጥቓዕቲ ዓሰርተታት ሰባት ምሟቶም ይዝከር።
ፖሊስ፡ እቲ መጥቃዕቲ ጃማት ኣንሻሩት ዳውላህ ተባሂሎም ዝጽውዑ እስላማዊ ዕጡቓት ከምዝፈጸምዎ እዮም ዝሕብሩ።
እታ ኣብ ደቡባዊ ምብራቕ ኤስያ ትርከብ ሃገር ኣንጻር እቶም እስላማውያን ዕጡቓት ቃልሲ ተካይድ ከምዘላ እያ ትገልጽ።
ኣብታ ሃገር እቲ ዝኸፈአ ዝብሃል ኣብ 2002 ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ኮይኑ፡ በቲ ኣብ በጻሕቲ ብብዝሒ ዝንቀሳቐስሉ ቦታ ዝተፈጸመ መጥቓዕቲ ዝብዝሑ ወጻእተኛታት ዝርከብዎም 202 ሰባት ከምዝተቐተሉ ዝዝከር እዩ።
እቲ መጥቃዕቲ ብጃማህ ኢስላማህ ኢሎም ንጉጅለኦም ዝጽውዑ ሕሉፋት እስላመዊ ዕጡቓት እዩ ተፈጺሙ።


text:
ዝቕባበ ባጤራ ናቕፋ ካብ መወዳእታ 2012 ጥራይ ብልዕሊ 20 ሚእታዊት ከምዝንሃረ ተገሊጹ።
ኣብ ቁጠባ ሃገራት ዘተኩር ሙንዲ ኢንዴክስ፣ ብዛዕባ ናይ ኤርትራ ኣተኩሩ ኣብ ዘቕረቦ ዝርዝራዊ ጸብጻብ፣ ኤርትራ ኣብ መንጎ ወጻኢታትን ኣታውን ዘሎ ጋግ ክሳብ 217 ሚልዮን ዶላር ከምዝበጽሕ ብምሕባር፣ ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራ እቲ ኣውራ ጠንቒ ዝቕባበ ምዃኑ የረድእ።
80 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኤርትራ መነባብርኡ ኣብ ሕርሻ ዝተመርኮሰ ደኣ ይኹን’ምበር፣ ሓፈሻዊ ዓመታዊ እቶት ኤርትራ ካብ ኣርባዕተ ቢልዮን ዶላር ዘይሓልፍ ብምዃኑ ምስተን ኣዝየን ድኻታት ዝብሃላ ሃገራት ከምእትስራዕ’ውን እቲ ጸብጻብ የመልክት።
27 ሚእታዊት ካብ ዓመታዊ ሓፈሻዊ እቶት ኤርትራ ካብ ግብርን ካብ ወጻኢ ዝርከብ ሓዋላን ክርከብ እንከሎ፣ ካብ ወፍርን ንግድን 27.5 ሚእታዊት እቶት ከምእትረክብ ይጥቀስ።
ልዕሊ 50 ካብ ሚእቲ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መስመር ድኽነት’ዩ ዝነብር ዝበለ ጸብጻብ ሙንዲ ኢንዴክስ፣ ኣብ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት ዳርጋ ፍርቂ ካብ ብዝሒ ህዝቢ ኤርትራ ማለት እቲ 1.9 ሚልዮን ዝግመት ዓያዩ ሓይሊ ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እንተኾነ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ውትህድርናን፣ ብዝሒ ሽቕለት ኣልቦነት ብልክዕ ክግምገም ኣይከኣለን።
ብመምዘኒ ባንክ ዓለምን ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብን ቁጠባ ኤርትራ ካብቲ ወዲቕሉ ዘሎ ብኣስታት 7 ሚእታዊት ክትንስእ ትጽቢት እኳ እንተሎ፣ ኣብ መነባብሮ ህዝቢ ዝኾነ ልውጢ ከምዘየምጽእ ይግለጽ።
ኣብ ባንክታት ኤርትራ ንሓደ ዶላር ኣመሪካ 15.38 ናቕፋ ይሽረፍ እኳ እንተሎ፣ ምስዚ ንሂሩ ዘሎ መጠን ዝቕባበ ግና ኣብ ጸሊም ዕዳጋ ንሓደ ዶላር ኣመሪካ ክሳብ 4 ሽሕ 500 ናቕፋ ዝሽረፈሉ እዋናት በጺሑ ኣሎ።


text:
ኣጠቓቕማ ሕግታት መእተዊ ካርድ
1. ኣገልግሎት ናይዚ መእተዊ ካርድ
1.1 እዚ ካርድ ወይ ፓስ ቤንቨንዩ ካብ ዝተዋህበሉ ግዜ ንሓደ ዓመት የገልግል። ዝተፈላልየ ባህላውያን ማእከላትን ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታትን ብዘይ ገደብ ክትጥቀሙሉ ትኽእሉ።
1.2 እዚ ካርድ ነቶም ኣብዞም ባህላዊ ቦታታት ዝዳለዉ ምርኢታት ናይቲ ወቅቲ ጥራይ የገልግል። ካብዚ ዝተገልጸ ወጻኢ ወይውን ብካልኦት ውልቀ ሰባት ዝዳሎ መደባት ክንጥቀመሉ ኣይከኣልን እዩ። ምስ ፕሮግራም ናይ ካልእ ባህላውያን ቦታታት ወይውን ብምምሕዳር ናይዞም ቦታታት ኣይምወልን ኢዩ።
1.3 እዚ ካርድ ስማዊን ንካልእ ሰብ ዘይመሓላለፊን እዩ። ሕጋዊ ወረቀት (ፓስፖርት፡ ወረቀት መንነት ወይውን መምርሒ ፍቃድ መኪና ) ሒዝና ምስ ንቐርብ ንኣገልግሎት ብቁዕ ይኸውን።
2. መእተዊ
2.1 ናብ ሓደ ባህላዊ ምሸት ክንከይድ እንተደሊና ኣቐዲምና ቦታ ክንሕዝ ኣለና። ወይ ከኣ ብኣካል ተረኺ
ብና ነጻ ቦታ እንተሎ ነቲ ምርኢት ክንዕዘብ ንኽእል።(እዚ ከኣ ነታ ባህላዊ ምሸት ጥራይ ይምልከት)።
2.2 ቦታ ክንሕዝ ኣብ እንደልየሉ ጊዜ ነጻ ካርድ መእተዊ ከም ዘለና ከነነጽር ንሕተት።
2.3 ናብ ዝኾነ ባህላዊያን ቦታታት ክንኣቱ ከለና እዚ ዝወሃበና መእተዊ ካርድን ወረቐት መንነትን ከነርእይ ንሕተት።
3. ዕቃበታት
3.1 ከተማ ስዩንን ስየርን ምኽንያት ከይሓበረ ንጠለብና ክነጽጎን ወይውን ነዚ ካርድ ንኸይንጥቀመሉ ክዓግቶን መሰል ኣለዎ። ሕጋዊ ዘይኮነ ኣጠቓቕማ ውይውን ናይ ዘይሕጋዊ ኣጠቓቕማ ጥርጣረ ምስ ዝህሉ፡ ከምኡውን እዚ ካርድ ዘይተሓደስ ምስ ዝኸውን ንኸይንጥቀመሉ ክእግደና ይኽእል።
3.2 ነዚ ካርድ ብዘይ ኣገባብ ክንጥቀመሉ ምስ እንፍትን ንኣብነት ናብ ሳልሳይ ኣካል እንተኣመሓላሊፍናዮ፡ እዚ ካርድ ካብ ኣገልግሎት ወጻኢ ይኸውን።
4. ድሕነት ብዛዕባ ምትሕልላፍ መንነት
4.1 ከተማ ስዩንን ስየርን መንነትና ንከይመሓላለፍ ብሕጋዊ መገዲ ተቐይዱ ይኸይድ። ንውሕስነትና ከኣ ዝግባእ ስጉምቲ ይወስድ።
5. ተወሳኺ ሕቶ ምስዝህልወኩም ወይውን እዚ ካርድ እንተጠፊኢኩም ብዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ክትውከሱና ትኽእሉ።
Ville de Sion


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ጐላጉል ራያ ቆቦ ብርክት ዝበሉ ሰብ ሃፍቲ መዋእለ ንዋዮም መዲቦም ኣብ ዘበናዊ ሕርሻ ወፊሮም ኣለዉ። ካብኣቶም ሓደ “ኪወ” ሓላፍነቱ ዝተወሰነ ውልቂ ትካል ይበሃል። እቲ ትካል ብኣይተ ኪሮስ ዳኘው እዩ ዝውነን።
ኣይተ ኪሮስ ዳኘው መንግስቲ ኣብ ዝፈቐደሎም 250 ሄክታር መሬት በናና፣ማንጐ፣ለሚንን ሞሪንጋን የፍርዩ ኣለዉ። ነዚ መፈፀሚ ዝኸውን ድማ ጐዳጉዲ ማይ ኵዒቶም 40 ሽሕ ሜትር ኵዩብ ማይ ዘዋህልል ሆረየ ድማ ሃኒፆም ኣለዉ። እቲ ሆረየ ግቡእ ክንክን እናተገበረሉ ክሳብ 20 ዓመት ክፀንሕ ዝኽእል እዩ እውን ተባሂሉ´ሎ። እቲ ዘበናዊ ሕርሻ ብእስራኤላውያን ክኢላታት እናተሓገዘ እዩ ዝስራሕ ዘሎ።
እቲ ሕርሻ ብምሉእ ሓይሉ ስራሕ ምስጀመረ ክሳብ ን300 ሰባት ዕድል ስራሕ ከምዝፈጥር እቶም በዓል ሃፍቲ ይዛረቡ። ኣብ ከይዲ ስረሖም ምምሕዳር ክልል ኣምሓራ ካብ ጣብያ ክሳብ ክልል ዘለዉ ኣካላት ኣመራርሓ ግቡእ ሓገዝ ከምዝገብርሎም ዘለዉ እውን ገሊፆም ኣይተ ኪሮስ።
ውፅኢት ምህርቲ እቲ ሕርሻ ካብ ሃገር ወፃኢ ከምዝለኣኽ ሓቢሮም፤ እቲ በቲ ከባቢ ዝሓልፍ ዘሎ መስመር ባቡር ወልድያ መቐለ ነቲ ልምዓት ምችዊ ከገብሮ ከምዝኽእል ዘለዎም ተስፋ ይገልፁ።
ኮይኑ ግና ኣይተ ኪሮስ ዳኘው እቲ ሕርሻ ልዑል መጠን ሓይሊ ኤሌክትሪክ ስለዝሓትት ትካል ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ፓሎ ኣብ ምዝርጋሕ ብሎሚ ፅባሕ ደንጕዩና´ሎ እንትብሉ ኣተሓሳሲቦም ኣለዉ። ነዚ መፈፀሚ ዝኸውን ትካሎም ንሓይሊ መብራህቲ ኢትዮጵያ ሓደ ሚልየንን ሓሙሽተ ምኢቲ ሽሕን ከምዝኸፈለ ተዛሪቦም።
ሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ኣብ ታሕቲ ንዘሎ ምልክት ድምፂ ጠውቁ።


text:
Radio Erena: 16 January 2022
ፕረዚደንት ዚምባብዌ፣ ኤመርሰን ምናንጋዋ፣ ንሰለስተ ቅነ ዝጸንሐ ዓመታዊ ዕረፍቲ ክወስድ ድሕሪ ምውሳኑ፣ ስልጣኑ ንምክትሉ ኣረኪቡ።
እቲ ፕረዚደንት ክሳብ 5 ለካቲት፣ ኣብ ዕረፍቲ ከምዝጸንሕ ዘመልከተ ቤት ጽሕፈቱ፣ ምክትሉ ኮንስታንቲኖ ቺዌንጋ ምሉእ ሓላፍነት ተረኪቡ፣ ብግዝያውነት ሃገር ክመርሕ ስልጣን ተዋሂብዎ ከምዘሎ ኣነጺሩ።
ጀነራል ኮንስታንቲኖ ቺዌንጋ፣ ንዚምባብዌ ን38 ዓመታት ንዝመርሐ ሮበትር ሙጋቤ፣ ኣብ 2017 ብውሕሉ ኣገባብ ብወትሃደራዊ ዕልዋ ብምእላይ፣ ኣብ ስደት ንዝነበረ ምክትል ፕረዚደንት ምናንጋዋ፣ ስልጣን ከምዘረከቦ ኣይርሳዕን።
ምስ ሙጋበ ተሰሓሒቡ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ኣብ ስደት ዝነበረ ኤምርሰን ምናንጋዋ፣ ድሕሪ ናብ ዚምባቤ ተመሊሱ ፕረዚደንት ምስ ኮነ፣ ነቲ ዕልዋ ንዝመርሐ፣ ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት እታ ሃገር ጀነራል ኮንስታንቲኖ ቺዌንጋ፣ ካብ ሰራዊት ብጥሮታ ብምፍናው፣ ምክትሉ ጌርዎ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ንዓመታዊ ዕረፍቲ ስልጣኑ ዝሃደገ፣ ወዲ 79 ዓመት ፕረዚደንት ኤመርሰን፣ ቦትኡ ንሰለስተ ቅነ ንምክትሉ ኮንስታንቲኖ ቺዌንጋ ኣረኪቡ ኣሎ።
እቲ ፕረዚደንት፣ ኣብ ናይ ዕረፍቲ ግዜኡ፣ ኣብ ሃገሩ ዚምባብዌ ከምዝጸንሕ’ዩ ተሓቢሩ።
ብምልኪ ኣብ ዝመሓደራ ሃገራት፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ መራሕቲ ንዓመታዊ ዕረፍቲ ስልጣኖም ብግዜያውነት ከረክቡ ልሙድ ተርእዮ ምስ ዘይምዃኑ፣ ፕረዚደንት ዚምባብዌ ወሲድዎ ዘሎ ስጉምቲ፣ ኣተኩሮ ማዕከናት ዜና ስሒቡ ይርከብ።
========================


text:
ኣብ ሱዳን ዑቕባ ዝሓተቱ ወተሃደራት ዓቃብ-ሰላም ሰራዊት ተወላዶ ትግራይ ግዳያት “ፕሮፓጋንዳ” ኢዮም ክብል ሚኒስትሪ ምክልኻል ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ገሊጹ።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ፡ እቲ መግለጺ እቶም ወታሃደራት ግዳይን መሳርሒን ስኑዕ ዜና መራሕቲ ትግራይ’ዮም ክብል ወሲኹ ይሕብር። ኣስዒቡ እቲ መግለጺ ሚኒስትሪ ምክልኻል ኢትዮጵያ፡ “ገለ ካብቶም ወታሃደራት እንኮላይ ብህወሓት ከይእሰሩ ስግኣት ስለ ዘለዎም’ዮም ንኸይምለሱ ወሲኖም” ኢሉ።
እቶም ኣብ ኣቢየ ዝተባህለ ናይ ደቡብ ሱዳንን ሱዳንን ኣከራኻሪ ቦታ ዝርከቡ 528 ወታሃደራት፡ ብሰንኪ ስእነት ጸጥታ ንኢትዮጵያ ከም ዘይምለሱ ኣፍሊጦም ኢዮም። እቶም ኣባላት ዓቃብ-ሰላም ሰራዊት ኣቐዲሞም ናብ ኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ’ውን ኣብ ዝለኣኹዎ ደብዳበ፡ ነቲ ኣብ ክባን ዕጽዋን ዘሎ ህዝቦም ድምጺ ንምዃንን መሳርሒ’ቲ ህዝቢ የጽንት ኣሎ ዝበሉዎ መንግስቲ ንዘይምዃንን ንሃገሮም ከም ዘይምለሱ ኣመልኪቶም ነይሮም። ንኢትዮጵያ ምስ ዝምለሱ ውሕስነት ከም ዘይብሎም’ውን ጠቒሶም ነይሮም።


text:
Radio Erena: 19 December 2021
ኣብ ሱዳን ብወተሃደራዊ ዕልዋ ስልጣን ሒዙ ዘሎ ዓብደል-ፋታሕ ኣልቡርሃን፣ ስልጣን ድሕሪ ምሓዙ ዘተኣታተዎም ሕግታት ከምዘይስሕቦም ገሊጹ።
ኣል ቡርሃን ኣብ ምምራቕ ወተሃደራዊ ኣካዳሚ ኑሜሪ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ ‘ኣብ ሱዳን ደሞክራስያዊ መንግስቲ ንኽቀውም እድግፍ’የ፣ ክሳብ ንሱ ግብራዊ ዝኸውን ግና በቲ ጀሚረዮ ዘለኹ ወተሃደራዊ ኣሰራርሓ ክቕጽል’የ’ ብምባል፣ ምስቲ ብሓይሊ ብረት ዝዓለዎ ዓብደላ ሓምዶክ ብሓባር ክሰርሕ ከምዝኾነ ኣፍሊጡ።
ከምዝፍለጥ ኣልቡርሃን፣ ብመሰጋገሪ መንግስቲ ንዝተመስረተ ካቢኔ ኣፍሪሱ፣ ኣመሓደርቲ ዞባታት ኮይኖም ዝተመዘዙ ካብ ስልጣኖም ኣባሪሩ፣ ንገለ ሰበስልጣን ከኣ ገና ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣእትዩዎም ኣሎ።
ህዝቢ ሱዳን፣ ነዚ ወተሃደራዊ ዕልዋ ብምቅዋም ዝጀመሮ ኣድማ ብሰፊሑ ይቕጽሉ ኣሎ።
ዕላማና ተጨውዩ ዝብል ህዝቢ ሱዳን፣ ካብ ሓይልታት ጸጥታ ዝወርዶ ዘሎ ከቢድ ኣደራዕ ብምምካት’ዩ ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዘካዪዶ ዘሎ። እንተኾነ ኣልቡርሃን፣ ውሑዳት ሰብ ረብሓ እዮም ዘጎሃህሩዎ ዘለዉ ክብል ብምንእኣስ፣ ‘ደሞክራስያዊ መንግስቲ ክሳብ ዝቐውም፣ ሰራዊት ኩሉ ግዜ ኣብ ጎድኒ ህዝቢ ደው ከምዝብል’ ኣብ መግለጺኡ ጠቒሱ።
ኣልቡርሃን ስልጣን ብሓይሊ ብረት ብምሓዝ ንፖለቲካዊን ቅዋማዊን ውሳኔታት ንምጥምዛዝ ዝህቅነሉ ዘሎ ቀንዲ ምኽኒያት፣ ንሱን ካልኦት ኣዘዝቲ ሰራዊትን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሱዳን ዝፈጸምዎ ገበን ካብ ተሓታትነት ንምክልኻል እዩ ክብሉ ዲፕሎማሰኛታት ይገልጹ።
==================


text:
ልኡል ፊሊፕ ኣብ መበል 99 ዓመቶም ከምዝዓረፉ ቤተንግስነት ዓባይ ብሪጣንያ ኣፍሊጡ
በዓልቤት ንግስቲ ኤልሳቤጥ፡ ልኡል ፊሊፕ፡ ኣብ መበል 99 ዓመቶም ከም ዝዓረፉ ቤተንግስነት ዓባይ ብሪጣንያ ኣፍሊጡ።
እቲ ቤተንግስነት ኣብ ዝሃቦ መገለጺ፡ "ግርማዊት ንግስቲ ንሞት ብዓልቤተን፡ መስፍን ኤዲንብራ ልኡል ፊሊፕ ምስናይ ዓᎁቕ ሓዘን ገሊጸን ኣለዋ።
"እቶም ልኡል ሎሚ ንጉሆ ብሰላም ኣብ ቤተንግስነት ዊንዘር ዓሪፎም።"
ቀዳማይ ሚኒስተር ብሪጣንያ ቦሪስ ጆንሰን፡ "ንቁጽሪ ዘይብሎም መንእሰያት ኣርኣያ ዝነበረ'ዩ" ክብል ገሊጽዎ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ "እቲ ቤተንግስነት ኣብ ሚዛንን ሓጎስን ሃገራዊ ሂወትና ኣገዳሲ ትካል ኮነኑ ክቕጽል ኣብ ምቕላስ ዝሓገዘ'ዩ ነይሩ" ኢሉ።
ናይ ስኮትላንድ ቀዳመይቲ ሚኒስተር ኒኮላ ስተርጀን ብወገና፡ ብሞት ናይቲ መስፍን "ከምዝሓዘነት" ገሊጻ።
ኣብ ትዊተር ኣብ ዝሃበቶ ግብረመልሲ፡ "ብስመይን ብስም መንግስቲን ህዝብን ስኮትላንድ ዝተሰምዓና መሪር ሓዘን ንግርማዊት ንግስቲን ቤተሰበንን እገልጽ።"
እቲ ልኡል፡ ልእልቲ ኤልሳቤጥ ንግስቲ ቅድሚ ምዃና ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት፡ ኣብ 1947 እዩ ተመርዒይዋ። በዚ ድማ ኣብ ታሪኽ ብሪጣንያ ንዝነውሐ ዓመታት ዝጸንሑ ንጉሳውያን መጻምድቲ ኮይኖም ኣለው።
ክልቲኦም ኣርባዕተ ክወልዱ እንከለው፡ ሸሞንተ ደቂ ደቆምን 10 ውሉድ ደቂ ደቆምን ክርእዩ በቒዖም'ዮም።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት፡ ንሓደ ወርሒ ኣብ ሕክምና ኣትዮም ድሕሪ ምጽናሕ ካብ ሆስፒታል ወጺኦም ነይሮም።
ኣቐዲሙ ምስ ዝነበሮም ሕዱር ናይ ልቢ ጸገማት ብዝተኣሳሰር'ውን ኣብ ሓደ ኣብ ለንደን ዝርከብ ሰንት ባርቶሎመው ዝተባህለ ካልእ ሆስፒታል መጥባሕቲ ተገይርሎም ነይሩ።
ወዶም፡ መስፍን ዌልስ፡ ልኡል ቻርለስ፡ ኣብ 1948 ክውለድ እንከሎ፡ ልእልቲ ኣን ኣብ 1950፡ ልኡል ኣንድሪው ኣብ 1960፡ ልኡል ኤድዋርድ ድማ ኣብ 1964 ተወሊዶም።
ልኡል ፊሊፕ፡ ኣብ ግሪኽ፡ ኣብ ሓንቲ ኮርፉ ዝተባህለት ደሴት ብ10 ሰነ 1921 ተወሊዶም።
ኣቦኦም፡ ኣንድሪው ልኡል ናይ ግሪኽን ዴንማርክን፡ ሓዉ ንንጉስ ሄለነስ ጆርጅ ቀዳማይ ዝነበረ'ዩ።
ኣዲኦም፡ ልእልቲ ኣሊስ ድማ፡ ጓል ሹም ሊዊስ ማውንትባተንን ጓል-ጓል ንግስቲ ቪክቶርያን እያ ነይራ።


text:
ለስሊ ሪድ ሃገረን ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት 774 ሚሊዮን ዶላር ከምዝሓገዘት ድማ ሓቢረን።
ዩናይትድ ስቴትስ ዝሓለፈ ዓርቢ ወግዓዊ ዝገበረቶ ተወሳኺ ሓገዝ ናይ በልጊ ዝናብ ገምጊሙ ስዒቡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን መንግስትን መሻርኽቱን ዝተመሓየሸ ሰነድ ካብ ዘውፅኡ እዚ ናይ መጀመርያ ሓገዝ እዩ።
እቲ ሓገዝ ክሳብ ወርሒ ታሕሳስ ዝሽፍን ናይ 600 ሚሊዮን ዶላር ተወሳኺ ገንዘብ ከምዘድሊ አብ ዝሓለፈ ቅነ ዝወፀ ሓድሽ ሰነድ ይሕብር።
ዳይሬክተር USAID አብ ኢትዮጵያ ለስሊ ሪድ ”ዩናይትድ ስቴትስ ተወሳኺ 35 ሚሊዮን ዶላር ምልጋሳ በዚ አጋጣሚ ክገልጸልኩም እደልይ። ምስ መሻርክቱን ምስ ፕሮግራም መግቢ ዓለም ምስ ናይ ሕቡራት መንግስታት አተሓባባሪ ሰብኣዊ ረድኤት ካልኦትን ብምዃን ህፁፅ ድልየት ኢትዮጵያዊያን ንምምላእ ይሰርሕ ኣሎ እዚ እውን ነዚ ዝውዕል እዩ “ ኢለን።
እዚ ናይ ሎሚ ሓገዝ ሓዊሱ ዩናይትስ ስቴትስ ኣብዘን ዝሓለፋ ክልተ ዓመታት ኣስታት 774 ሚሊዮን ዶላር ንህዝቢ ኢትዮጵያ ከዝለገሰት ለስሊ ሪድ ብተወሳኺ ሓቢረን።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ኣመሪካ ዝርከቡ ሓደ ዲፕሎማት ደቡብ ሱዳን: መንግስቶም ፓስፖርት ናይ ሓሙሽተ ሰበ-ስልጣን ደቡብ ሱዳን ነበር ምስራዙ ኣፍሊጦም።
እዚ ዝኸውን ዘሎ እቶም ሓሙሽተ ሰበ ስልጣን ደቡብ ሱዳን ነበር ኣመሪካ ንደቡብ ሱዳን ክትርከባ ጎስጓስ ብምክያዶም ምዃኑ እቶም ኣብ ኣመሪካ ዝርከቡ ዲፕሎማት ደቡብ ሱዳን ብተወሳኺ ሓቢሮም።
ብዘይካዚ እቶም ሰበ ስልጣን መንግስቲ ነበር ኣብታ ሃገር ንዘሎ ህውከት ከብቅዕ ናይቲ ከባብያዊ ዓቃብ ሰላም ሰራዊት ኣብ ደቡብ ሱዳን ክዋፈር ንዝቐረበ ሓሳብ ደገፎም ከምዝገለጹ ተጠቒሱ።
ኣብ ኣመሪካ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ደቡብ ሱዳን ንጉዳያት ዲያስፖራ ዝተሓባብሩ ኣምባሳደር ጎርደን ቡዋይ " ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንደቡብ ሱዳን ክርከባ ኣለዎ" ኢሉ ዝጽውዕ ዝኾነ ደቡብ ሱዳናዊ "ክሕደት ኣብ ልዕሊ ሃገሩ ይፍጽም ከምዘሎ ክፍለጥ ክኽእል ኣለዎ" ድማ ኢሎም።
ብኻልእ ወገን: ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዋና ከተማ ጁባ ደቡብ ሱዳን ቶኽሲ ካብ ዝልዓል ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ብዘይፈልጥ ደቡብ ሱዳናዊያን ናብ ኡጋንዳ ይውሕዙ ስለዘለው ትካላት ሰብኣዊ ረድኤት ተወሳኺ ሓገዝ ከምዘድሊ ይውዑ ኣለው።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣስታት 70 ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን ናብ ኡጋንዳ ዝኣተው እንትኾኑ መብዛሕቲኦም ብሕፅረት ኣመጋግባ ዝተጠቕዑን ሕክምና ዘድልዮምን እዮም።
ኡጋንዳ ካብ ዴሞክራቲክ ሪፓብሊክ ኮንጎን ደቡብ ሱዳንን ዝመፁ ልዕሊ ፍርቂ ሚሊዮን ስደተኛታት ኣዒቑባ ትርከብ።


text:
ፎር-ካመር ብ2016 ንመጀመርታ ማዕጾኣ ኣብ ኡትረኽት ከፊታ። እዚ ናይ ዝተፈላለዩ ብህልታት መራኸቢ ቦታ ድማ ተፈጥረ። ዓላማ’ዚ ቦታ’ዚ ድማ ንምሕቛፍን ንምውህሃድን ዝተፈላለዩ ባህልታት ንዑኡ ንምምዕባልን እዩ፡ እዚ’ውን ትውህቦታት ናይ ዝተፈላለዩ ሰባት ንምህብታሞምን ንምትብቦዖምን ሓገዛት ንምግባር እዩ ተመስሪቱ። እዚ ቦታ’ዚ ካብ ዝተኸፈተሉ ግዜ ጀሚሩ እቲ ተብግሶታት ናይ ዝተፈላለዩ ሕብረት-ሰባት ጥራይ ንኸይከውን ዝካኣላ ጻዕሪ ተካይድ ኣላ። ኣብ ርእሲኡ’ውን ኣዞም ተበግሶታት እዚኣቶም እተንቅሎምን ቅርጺ እተትሕዞምን ባዕላ ፎር-ካመር እያ።
እዚ ንምዕዋቱ ድማ ብንኡስ ብካብ ዝተፈላለዩ ሰባት ዝቖመ ጉጅለ ክንሰርሕ መሪጽና። እዚ ዝቖመ ጉጅለ’ውን ንምፍጣር ትባሓላትነትን ጠቓሚ ርኽክብባትን እሕግዝ ክኢሉ’ዩ፡ በዚ መገድ’ዚ ምንቋቋሕታትን ተባሓላታትነትን ኣብ ነንሕድሕድካ ክትማቐልን ክትለዋወጥን የተባባዓካን ይሕግዘካን። ምስ ኣብ ከባቢና ዘለዉ ክኢላታትትን ሰብ ሙያን ብምትሕብባር ድማ ኣኼባታትን መድባትን ንሰርዕ። እዝኦቶም’ውን ንምንቅስቓሳት ንፎር-ካመር ሂወት ይሰኹዑሉ፡ ከምኡ’ውን ንዓና ናይ መዘናጊዕ መደባት ክንፈጥርን ሓደሓደ ምርኢታት ከንቕርብን ይኽእሉና።
እንሕና ቡዙሓት መድባት የዐዊትና ኢና፡ እዚኦም ድማ ካብ ድሌታትን ባህግታትትን ካብ ተሳተፍትን ተጠቀምትን ናይ ፎር-ካመር ዝመንጨዉ እዮም፡ ገለ ካብዚእቶም ንምጥቃስ ዘኣክል ስሙናዊ ምድላው ጸወታ ምሸት፡ ሰሙናዊ ዛንታታ ዝንገሩሉ ምሸት ምድላው፡ ሰሙናዊ ናይ ስእልን ናይ ምስልታት ምስራሕ ኢደ-ጥበብ ዝውሃበሉ መደባት ምድላው፡ ናይ ሙዚቃ መሳሪሕታት ምልምማደን ንዝተኻዕበተ ተሞክሮ ኣብ ግብሪ ምውዓልን ዝካኣለሉ መድባት ምድላው፡ ከምኡ’ውን ናይ ርክያሞ ቅርጻ ምውጻእን ምርካምን ዝኣመሰሉ መደባት እዮም።
ፎር-ካመር ማዕርነት ኣብ ሞንጎ ደቂ ሰባትን ክብሪ ዝኾነ ውልቀ-ስብ ቅድሚት ዝሰርዕ ትካል እዩ። እዞም ክብርታት ኣዝኣቶም ድማ ደረት ኣብ ምንጎ ዝኾነ ተሳታፍቲ እፈጥሩ። እዚ ማለት ዝኾነ ስብ ኣብ ብፎር-ካመር ዝዳሎ መደባት ኣብ ዝሳተተፈሉ ግዜ እዞም ክብርታት እዚእቶም ኣብ ግምት ምስ ዝእቱ ጥራይ’ዩ ኣብ ፎር-ካመር ክዋሳእ ዝኽእል፣ ብኻላእ ኣዘራርብ እዞም ክብርታት እዚእቶም ክርስዕም የብሉን። ብዚ መልክዕ’ውን
ምስ ኩሎም ተሳተፍቲ እቲ መደባት ክቀራረብን ክረዳዳእን ኣለዎ። እዚ’ውን ንምውህሃድን ንምርድዳእን ኣብ ሞንጎ ደቂ ስባት ሓጋዚ’ዩ። እብ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ኩነታት ደቅ ስባት ውልቅዊ ናጽነቶም እኽዕብት ተባላሕነቶም ድማ ይድንፍዕ።
እቲ ቀንዲ ዓላምና ኣብ ፎር-ካመር ድማ ብዝተኻእለ መጠን ንኹሉ ሰብ ዉሑስ ቦታ ምፍጣር ኮይኑ፡ ካብ’ዚ ብምብጋስ ድማ ዝኾነ ስብ ሓሳብቱን ስምዒቱን ነጻ ኮይኑ ንምግላጽ’ዩ።
ኣብ ፎር-ካመር ኩሎም ሰባት ነንሕድሕዶም ዘልዎም ፍልጠትን ተመኩሮን ንምልውዋጥ ኮይኑ ኣብ ሞንጎ ደቂ ሰባት’ውን ርኽክባት ንምስፍሕፋሕን ዝምድናታትካ ምህብታምን’ዩ።
እንሕና እንኣምነሉ ምውህሃድ ደቂ ስባት ብኢሰብእዊ ሕግታትን ቅጥዕታትን ኣብ ሓደ ሕብረተ ስብ ከምዘይዕወት’ዩ። እንታይ ድኣ ሓድ ውልቀ-ስብ ኣብ ሞንጎ ሓደ ሕብረተ-ስብ ከም ዝተዋሃሃደ ክስምዖ እንተ ዳኣ ኮይኑ፡ እሱ ኣካል ናይ’ቲ ዝነብረሉ ዘሎ ሕብረት-ሰብ ምዃኑ ዕግበት ምስ ዘሐድር እዩ።
ኣብ ፎር-ካመር ባህልን ኣቃዉማን ከም ዓይነታውያን መሳሪሒታት ኣብ ምፍጣር ምትሑቁቛፍ ኣብ ሞንጎ ደቂ ስባት ንጥቅመሎም። እቲ ዕላማ ድማ ካብ ፎር-ካመር መሳልላት ፈጢርካ ኣብ ዝተፈላለዩ ጉጅለታት ኣብ ውሽጢ ዘልናዮ ሕብረትሰብ ናይ መራኸቢ ድልድላት ምስርሕ እዩ። ባህልን ኢደ-ጥበብን ኣብ ፎር-ካምር ከም ኣድለይቲ ነገራት ኣብ ሓደ ሕብረት-ሰብ ንምውሳእን ንምስታፍን ይውሰዱ። እዚኦም ድማ ክባራቱዕን ክተባቡዑን ዘልዎም ነገራት እዮም፡ ምኽንያቱ እዚኦም ኣብ ንሰባት ዝግበር ምቅርራብን ምዝምማድን ኣወንታዊ ግደ ሰልዘለዎም።
ፎር-ካመር ብተብገሶ ሃንድስቲ ማሕበራዊ-ዝምድናታትን ተማራመርትን ፒም ቫን ደር ማይን ሻይ ራቪቭን እዩ ተማሂዙ፡ ብረብሓ-ኣልቦ ኮለክቲቭ ናውንስ ተሰሪቱን ተሰሪሑ ተወዲኡን።
wordt mogelijk gemaakt door:


text:
ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ዝላኣኾም ወከልቲ፣ ግዳያት ዕግርግርን ህውከትን ኣብ’ቲ ክልል ስለዝኾኑ ናብ ትግራይ ምስ ዝሃደሙ ተጋሩን ሰበ ስልጣን ትግራይን ተዘራሪቡ’ሎ።
ፍሉይ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ክልላዊ ፕረዚደንት ኣምሓራ ኣቶ ሰማሁ ጥሩነህ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መጠይቅ ‘እቶም ካብ ክልል ኣምሓራ ብህውከትን ዕግርግርን ዝተፈናቀሉ ተጋሩ፣ ኣብ ውግእ ጸረ ድኽነት ናይ ገዛእ ርእሶም ኣበርክቶ ዝነበሮምን ዘለዎምን’ዮም’ ኢሎም።
ዕላማ’ቲ ጉጅለ ልኡኽ ናብ ትግራይ ክገልጹ ከለው ‘ህውከትን ዕግርግርን ዝምነዩ ሓይልታት ኣብ ክልልና ብሰንኪ ዝፈጠርዎ ዘርኣዊ ምብርባር፣ ዝተወሰኑ ተጋሩ ነበርቲ ክልልና፣ ናብ ትግራይ ዝሃደምሉ ኩነታት ተፈጢሩ’ ኢሎም።
‘ከቢድ ጉድኣት ወሪዱ’ዩ ኢለ ብሕልናይ ዝኣመንኩሎም ክልተ ነገራት ኣለው። ቀዳማይ፣ ምብርባር ዘርኣዊ ስለዝነበረ ኣብ ኩሉ ኩርናዕ ኣብ ልዕሊ ዝነበረ ትግራዋይ ስነ-ልቦናዊ ፅዕንቶ ከምዝወርዶ ርዱእ’ዩ። ካልኣይ ብሕልፊ ብሕልፊ ኣብ ሽንፋእ ዝወረደ ክልላዊ መንግስቲ ዝፈልጦ ዕንወት’ዩ’ እውን ኢሎምምና።
ምስ ግዳያት ዕግርግርን ህውክትን ኣብ ክልል ኣምሓራ ዝኾኑ ተጋሩ ካልእ ዙር ልዝብ ክምዝህልው ዝጠቀሱ ኣማኻሪ ፕረዚደንት ክልል ኣምሓራ ኣቶ ሰማሁ ጥላሁን፣ እቶም ተፈናቀልቲ ናብ ንቡር ንምምላስ ንሰርሕ ኣለና ይብሉ።


text:
ሆቴላት ኣዲስ ኣበባ ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ዕዳገኦም ከይዝሕትል ይሰግኡ
ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዓበይቲ ዋዕላታትን ኣኼባታትን ካብ ዘአንግዳ ቀንዲ ከተማታት ኣፍሪቃ እታ ሓንቲ እያ። በዚ ድማ፡ ኣብታ ከተማ ዘለዉ ዓበይቲ ሆቴላት ጽቡቕ ዕዳጋ እዮም ዝረኽቡ።
እንተኾነ፡ ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ዘሕደሮ ስግኣታት፡ መደብ ዝተትሓዘሎም ኣኼባታት ይስረዙ ስለዘለዉ፡ ሆቴላት ኣብ ዕዳገኦምን ኣታዊኦምን ጽልዋ ከየሕድር ስግኣት ሓዲርዎም ኣሎ።
ኣካቢ ማሕበር ወነንቲ ሆቴላት ኣዲስ ኣበባ፡ ቢኒያም ብስራት ንቢቢሲ ከምዝበሎ፡ ዋላኳ እቲ ሕማም ኣብ ኢትዮጵያ እንተዘይተራእየ፡ ብሰንኪ እቲ ኣብ ካልኦት ሃገራት ዘሎ ኩነታት ገያሾ ቅድም ክብል ሒዞምዎ ንዝጸንሑ መደባት ይስርዙ ኣለዉ።
ነዚ ስዒቡ ድማ፡ ትካላትን ውልቀሰባትን ከካይድዎም ዝመደብዎም ዋዕላታት ይሰረዙ ምህላዎም ገሊጹ።
ከም ኣብነት ድማ፡ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ክካየድ መደብ ተታሒዝሉ ዝነበረን፡ ሓደ ሽሕ ሰብ ክሳተፈሉ ትጽቢት ዝግበረሉ ዝነበረን ዓመታዊ ጉባኤ 'ፋውንዴሽን ሞ ኢብራሂም' ከምዝተሰረዘ ቢንያም ብስራት ይጠቅስ።
ነብሲ ወከፍ ተሳታፊ ናይቲ ጉባኤ፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣርባዕተ ለይቲ ከሕልፍ ትጽቢት ይግበር ነይሩ። ብማእከላይ ገምጋም ሓደ ሰብ ንሓደ ለይቲ 100 ዶላር ዝኸፍል እንተኾይኑ፡ 400 ሽሕ ዶላር ኣታዊ ከይተረኸበ ከምዝተርፍ ቢንያም ይዛረብ።
ኣብታ ከተማ ብዙሓት ኣኼባታትን ዋዕላታትን ዝእንግድ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት 'ኮሚሽን ቁጠባ ኣፍሪካ' ብሰንኪ እቲ እናሓየለ ዝመጽእ ዘሎ ስግኣት ኮሮናቫይረስ፡ "ኩሎም ህዝባዊ ዋዕላታት" ከምዘናውሐ ገሊጹ'ሎ።
ስግኣት ኮሮና ቫይረስ በቲ ዘለዎ እንተድኣቀጺሉ፡ ኣብ ግንቦትን ሰነን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክካየድ መደብ ዝተትሓዘሉ ናይ ፊፋ ዓብይ ምድላው፡ ከምኡ ድማ ኣብ መስከረም ክሳለጥ ትጽቢት ዝግበረሉ ዝነበረ ዓለማዊ መድረኽ ቁጠባ ክካየድ ድዩ ኣይካየድን ዝብል ኣብ ሕቶ ከምዝኣቱ ኣይተ ቢንያም ተዛሪቡ።
እቲ ሕማም ዋላ'ኳ ናብ ኢትዮጵያ ኣይእቶ፡ ካብ ኣታዊ ንላዕሊ እቲ ካልእ ስግኣት ዝፈጥር ጉዳይ ጥዕና ብምዃኑ፡ ማሕበር ወነንቲ ሆቴላት ኣዲስ ኣበባ፡ ናይ ሆቴል ሰራሕተኛታት ክገብርዎ ብዛዕባ ዝግባእ ጥንቃቐታት መምርሒ ይህብ ምህላዉ ገሊጹ።
ብሰንኪ እቲ ኣብ ዓለም ልዕሊ 3 ሽሕ ሰባት ቀቲሉ ዘሎ ሕማም፡ መደብ ዝተትሓዘሎም ጉባኤታት ዝስረዙ ዘለዉ ኣብ ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነስ፡ አብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ'ውን እዩ።
ኣብ ኬንያ ከተማ ናይሮቢ ዝመጽ ሰሙን ክካየድ መደብ ተታሒዝሉ ዝነበረ 'ዘ ኔክስት ኣይንስታይን ፎረም' ዝበሃል ኣኼባ ከምዝተናወሐ ተገሊጹ'ሎ።
ኣብ ኣኼባ፡ ካብ 79 ሃገራት ልዕሊ 2 ሽሕ ተሳተፍቲ ክጋብኡ ትጽቢት ነይሩ።
ካልእ ድማ፡ ኣብ ርእሰ ከተማ ኣይቮሪ ኮስት፡ ኣቢጃን ኣብ ቀጻሊ ሰሙን ክካየድ መደብ ዝተገብረሉ ኣኼባ ኣካየድቲ ስራሕ ዓበይቲ ኩባንያታት ኣፍሪቃ'ውን ክናዋሕ ተገይሩ'ሎ።


text:
ሓዳስ መጽሓፍ “ማሕበር ህያው ኣምላኽ (ቅጺ-1)”
እዛ ብፓስተር ይስሃቅ ሓይልኣብ ብውሕሉል ላዛን ኣገባብን እተጻሕፈት መጽሓፍ እዚኣ ንቤተክርስትያን ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ንነፍሲ ወከፍ ኣመንትን፡ ኣገልገልትን፡ መራሕትን ብፍላይ ብቐሊል ዘይግመት ተራ ኣለዋ።
እዛ መጽሓፍ እዚኣ እዞም ዝስዕቡ ኣበርክቶታት ክህልውዋ እዮም፥
እዛ መጽሓፍ እዚኣ እዞም ዝስዕቡ ኣበርክቶታት ክህልውዋ እዮም፥
- ኣብ ምህናጽን ምምልማልን "ብቑዓት ኣመንትን ኣገልገልትን መራሕትን" ዓብይ ተራ ኣለዋ።
- ኣብ ምድልዳል "ሕብረት ኣብያተ ክርስትያናት ኤርትራ" ተራኣ ዕዙዝ ክኸውን እዩ።
- ማሕበር ህያው ኣምላኽ ብቕኑዕ ማእዝን ንምቕናዕ ሕብረተሰብ ብሓደ ሸነኽ፡ ንዕዮ ወንጌል በቲ ሓደ፡ ምቹእ ሃዋህው ኣብ ምፍጣር "ጽልውኣ" እምብዛ ዓብይ እዩ።
- ኣብ ምስናቕ "ሚዛናዊ ፍልጠት" ንቕኑዕ ኣነባብራ ህይወት፡ እዛ መጽሓፍ እዚኣ ተራኣ ዕዙዝ እዩ።
- ብኣቃውማ ሰዋስዉን ልዙብ ኣውዳድቓ ቓላትን፡ እዛ መጽሓፍ እዚኣ "ንዕቤት ቋንቋ ትግርኛ" ተራኣ ወሳኒ እዩ።
ኣገልግሎት ምምሃር ቃል ሓቂ
ዕዩ ኣገልግሎት ምምሃር ቃል ሓቂ፡ ኣብ ምድላው መራሕትን ኣገልገልትን እቲ ህያው ቃል ኮይኑ፡ ንምህናጽ ማሕበር ክርስቶስ፡ ንቅድሳን ንኣገልግሎት ምዕጣቕ እዩ።
ትንተናዊ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ
ተኸታታሊ ስብከታት
ቤት ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ቃል ሓቂ
እዚ ቤት ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ እዚ፡ ብኣገልግሎት ምምሃር ቃል ሓቂ ዝቘመን ዝካየድን ቤት ትምህርቲ እዩ። እቲ መርሓ-መደብን ራእይን ዕላማን እዚ ቤት ትምህርቲ እዚ ድማ፡ ምምሃር እቲ ህያው ቃል ሓቂ እዩ። ኣገልግሎት ምምሃር ቃል ሓቂ ኸኣ፡ ማሕበር ክርስቶስ ኤርትራውያን ኣብ ሰሜን ኣመሪካ የማናይ ኢዳ ዝሃበቶን (Endorsed) ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ተመዝጊቡ ሕጋዊ መሰሉ ዝለበሰን ተጠቃሚ ዅሉ መሰል ዘይ-ረብሓዊ (Not-for-profit Section 501(c)(3) Of The Internal Revenue Code) ድርጅት ዝዀነን ኣገልግሎት እዩ። እዚ ቤት ትምህርቲ እዚ ኸኣ፡ ብፍላይ ነቲ ኣገልገልቲ ንምዕጣቕ ዝዓለመ ራእይ እዚ ኣገልግሎት ምምሃር ቃል ሓቂ እዚ ንኽፍጽም እተጀመረ ቤት ትምህርቲ እዩ።
መደብ ቤት ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ቃል ሓቂ
ቤት ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ቃል ሓቂ፡ ኣብ ክልተ ዓመት ዝውዳእ ትምህርትታት ዝህብ ቤት ትምህርቲ እዩ። እቶም ዝውሃቡ ትምህርትታት ድማ ዕስራ ዀይኖም፡ ዓሰርተው-ኣርባዕተ ኻባታቶም ኣርእስታዊ ትምህርትታት ስነ-መለኮት (Theological Studies)፡ እቶም ዝተረፉ ሽዱሽተ ኻባታቶም ድማ ትምህርትታት መጽሓፍ ቅዱስ (Biblical Studies) እዮም። ካብዚኣቶም እቶም ቀዳሞት ሾብዓተ ኣርእስታዊ ትምህርትታት ስነ-መለኮትን (Theological Studies) ሰለስተ ትምህርትታት ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስን (Biblical Studies)፡ ብድምር ዓሰርተ ትምህርትታት፡ ኣብቲ ቐዳማይ ዓመት ይውሃቡ። እቶም ዝተረፉ ሾብዓተ ኣርእስታዊ ትምህርትታት ስነ-መለኮትን (Theological Studies) ሰለስተ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስን (Biblical Studies)፡ ብድምር ዓሰርተ ትምህርትታት ድማ፡ ኣብቲ ኻልኣይ ዓመት ይውሃቡ። እቶም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ዝውሃቡ ትምህርታት ከኣ፡ ኣኣብ ሓሙሽተ መቕርሕ (module) ተመቓሪሖም ይውሃቡ። ሓደ መቕርሕ (module) ድማ ሸሞንተ ሰሙናት እዩ። ነፍሲ ወከፍ ትምህርቲ ኸኣ፡ ኣብ ሰሙን ሰሰለስተ ስዓት እናወሰደ፡ ኣብ ሾመንተ ሰሙን ይውዳእ። ስለዚ እቲ ንሓደ ትምህርቲ እተመደበሉ ጊዜ፡ ብሰሙን ሾመንተ ሰሙን፡ ብመዓልቲ ዓሰርተው-ሽዱሽተ መዓልቲ፡ ብሰዓት ድማ ዕስራን-ኣርባዕተን ስዓት እዩ።
ቀዳማይ ዓመት፦
- ትምህርቲ ቕዱሳት ጽሑፋት
- ትምህርቲ ሰብን ሓጢኣትን
- ትምህርቲ ስነ-ኣፈታትሓ መጽሓፍ ቅዱስ
- ትንተናዊ መጽናዕቲ መልእኽቲ ኤፌሶን
- ትምህርቲ የሱስ ክርስቶስ ወዲ ህያው ኣምላኽ
- ትምህርቲ ስላሰ እግዚኣሄር
- ትምህርቲ ምድሓን
- ትምህርቲ ስላሰ እግዚኣብሄር ካልኣይ ክፋል
- ትምህቲ መንፈስ ቅዱስ
- ትንተናዊ መጽናዕቲ ትንቢት ዳንኤል
ካልኣይ ዓመት፦
- ትምህቲ ኪዳናትን መጋቢነታትን
- ትምህርቲ መጽሓፍ ዘፍጥረት
- ትምህርቲ ማሕበር ህያው ኣምላኽ
- ትንተናዊ መጽናዕቲ 1ይ ጢሞቴዎስ
- መልእኽቲ ሮሜ
- ትምህርቲ ቕዱሳንን ርኹሳትን መላእኽቲ
- መጽሓፍ ትንቢት ኢሳይያስ
- ትምህርቲ ስነ-መወዳእታ
- ካልቪንነትን ኣርመንነትን ኣብ መንጽር ቅዱሳት ጽሑፋት
- ታሪኽ ቤተ ክርስትያን


text:
እዚ ጉዳይ ኢሜይል ሂላሪ ክሊንተን ሓድሽ ጉዳይ ምቅልቓሉ’ዩ። እተን ሕጽይቲ ፕረዚደንት ፓርቲ ዲሞክራት ሂላሪ ክሊንተን ኣብ እዋን ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ዝነበራሉ ኣብ አጠቓቕማ መልእኽትታት ኢሜይል ኣብ ኽንዲ መንግስታዊ መስመር መተሓላለፊ ብናይ ውልቐን ስለዝተጠቕማ እዩ። ዳይሬክተር ፈደራል ቢሮ ምርመራ ቕድሚ ሒደት አዋርሕ ኣብዚ ጉዳይ ሕጊ ከምዝተጣሕሰ መርትዖ የለን ኢሎም እንተነበሩ’ኻ ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ግን እቲ ጉዳይ እንደገና ክምርመር ምኻኑ እዮም ኣፍሊጦም።
ዲሞክራት ኮነ ሪፖብሊካን ግን ፕረዝደታዊ ምርጫ ክኻየድ መዓልታት ኣብ ዝተረፈሉ ከምዚ ዓይነት ስጉምቲ ምውዳስ ዘይሕጋዊ እዩ ይብሉ ኣለው።
ዳይሬክተር ፈደራል ቢሮ ምርመራ ጄምስ ኮመር ኣብ ዝሓለፈ ዓርቢ ንቤት ምኽሪ እታ ሃገር ኣብ ዝጸሓፍዎ ደብዳበ ኣብ ኮምፒተር ቀንዲ ተሓጋጋዚት ሂላሪ ክሊንተን ዝኾነት ሁማ አበዲን ንዘሎ ኢሜይል ክንምርምር ኢና ክብሉ አፍሊጦም።
እዚ ዝኾነሉ በዓል ቤት ሁማ አበዲን ምስ ትሕቲ ዕድመ አዋልድ ዘይግቡእ ጾታዊ መልእኽትታት ተለዋዊጡ እዩ ብዝብል ምርመራ ኽካየድ ድሕሪ ምውሳኑ ኽከውን ኸሎ ሰብ ሞያ ሕጊ ግን እቲ ደብዳብ ምርጫ ክካየድ መዓልታት ኣብ ዝተረፈሉ ምውጽኡ ዘይሕጋዊ እዩ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ብናይ ካህናት ጸሎት ምኽንያት ንሓደ ሕሙም ሰብ ኣብ ሰለስተ ወገን ኣካላቱ ክፍሊ ብዝተቐደሰ ዘይቱ ብምቕባዕ ዝፍጸም ሥነ-ሥርዓት ቀንዴል ይበሃል፡ እዚ ምሥጢር’ዚ ግን ካብ ካልኦት ምሥጢራት ብኽልተ ወገን (ኩነታት) ዝተፈልየ እዩ።
ቀዳማይ መፍለይኡ እዚ ምሥጢርዚ ዝፍጽሞ ኣገልግሎት ብፍላይ ንዝሓመሙ ሰባት ምዃኑ እዩ፡ ካልኣይ መፍለይኡ ድማ ናይ’ዚ ምሥጢር’ዚ ኣገልግሎት ውጺኢት ክልተ እዩ፡ እዚ ማለት ከኣ ንሕሙም ናይ ሥጋ ፈውስን፡ ናይ ኃጢኣት ሥርየትን ዝህብ ምዃኑ እዩ።
ሕሙም ቅብኣ ቅዱስ ዝቕበኣሉ ቦታ ቀዳማይ ኣብ ግንባሩ ንሱ ናይ ሓሙሽተ ሕዋሳት ማእከላይ ስለ ዝኾነ ናይ ምሕዋስ ኃይሊ’ውን ኣብኡ ስለ ዘሎ፡ ካልኣይ ኣፍ ልቡ። ኣብኡ ልቢ ብምህላው፡ ሳልሳይ ኣእዳዉ እዚ’ውን ዝኾነ ሥራሕ ንምሥራሕ ዝንቀሳቐሱ ብምዃኖም እዩ፡ ኣብ’ዞም ሰለስተ ክፍሊ ኣካላትና ቅብዓ ቅዱስ ምቕባዕ ዘድለየ ብሓደ ወገን ትእምርተ መስቀል ክኸውን ከሎ፣ ካልኣይ’ውን ዘርክስ ቁስሊ ካብኣቶም ስለ ዝወጽእ እሞ ንዕኡ ንምንጻኅ ተባኂሉ እዩ። ኣሰራርሕኡ ብግልጺ’ኳ እንተ ዘይተነግረ፣ ናይዚ ምሥጢር እዚ መስራቲ ጐይታና መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። (ማር. 6፡7)። ዓሰርተ ክልተ ሓዋርያት ናብኡ ጸዊዑ በብኽልተ ገይሩ ለኣኾም፡ ኣብ ልዕሊ ርኹሳት መናፍስቲ’ውን ሥልጣን ሃቦም ምስ በለ ካብ ቁጽሪ 12-13 ከኣ ንሳቶም ካብኡ ከይዶም ንኹሉ ሰብ ንስሓ ንኽኣቱ ሰበኹ፡ ብዙሓት ኣጋንንቲ’ውን ኣውጽኡ፡ ንብዙሓት ሕሙማት ሰባት ድማ ዘይቲ እናቐብዑ ፈወሱ። ብምባሉ ናይ ምሥጢረ ቀንዴል ኣጀማምራ ኣንፊ እኳ እንተ ኅበ፡ ኣሰራርሓ ግን ብግልጺ ኣየርኣየን።
ኣብ ሓደ ቦታ ዘይተመልኣ ኮይኑ መሊሱ ዝርኣ ኣብ ካልእ ቦታ ግን ተመሊሱ ምርካቡ፡ ብናይ እግዚአብሔር መንፈስ እናተመርሑ ዝተጻሕፉ ናይ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ኣሰራርሓ ብምዃኑ ናይ ምሥጢረ ቀንዴል ኣሰራርሓ ብግልጺ ከረድእ ሓዋርያ ቅዱስ ያዕቆብ ከምዚ ይብል፡ “ካባኻትኩም ዝሓመመ ሰብ እንተሎ ናይ ቤተ ክርስቲያን መራሕቲ ማለት ካህናት ናብኡ ይጸውዕ እሞ ንሳቶም ብስም ጐይታ ነቲ ሕሙም ዘይቲ ቐቢኦም ይጸልዩሉ፡ እታ ብእምነት ዝተገብረት ጸሎት ድማ ነቲ ሕሙም ከተሕውዮ እያ፡ ጐይታ’ውን ከተንሥኦ እዩ፡ ዝሠርሖ ኃጢኣት እንተሎ’ውን ኪሕደገሉ እዩ።” ይብል (ያዕ. 5፡14-15)።
“ወበ ፲ ሰዓት መዓልት ይጼልል መንፈስ ቅዱስ ላዕለ ማያት ወይጎይዩ አጋንንት ወይሴስሉ እምነ ማያት፡ ወሶበ ጸለለ ላዕለ ማያት በዛቲ ሰዓት ኩሎ ዕለተ እምኢኩለ መኑሂ ሰትዮቶ ለማይ ወእማሰነ ሥጋሁ እምሃበ አጋንንት እኩያን፡ ወሶበ ኢጸለለ ላዕለ ማያት በዛቲ ሰዓት ኩሎ ዕለተ እሚክህለ መኑሂ ሰትዮቶ ለማይ ወእማሰነ ሥጋሁ እምሃበ ኣጋንንት እኩያን፥ ወሶበ ነስአ ካህን ማየ በዛቲ ሰዓት ወቶስሐ ምስሌሁ ዘይተ ቅዱሰ ወቀብአ ቦቱ ዱዉያነ ወእለ ቦሙ መናፍስት ርኩሳን ይትፌወሱ እምደዌሆሙ” ኣብ ዓስራይ ሰዓት ናይ መዓልቲ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ልዕሊ ማያት ይዝንቢ እሞ አጋንንቲ ካብ ማያት ሃዲሞም ይእለዩ በታ ሰዓት እቲኣ መንፈስ ቅዱስ ወሪዱ እንተ ዘይዝንቢ ኔሩ ግና ኩሉ ፍጡር ሥጋዊ ንማይ ክሰትዮ ኣይምኸአለን፡ ብናይ እኩያን አጋንንቲ ምምራዝ ሥጋኡ ምተበላሸወ ኔሩ። ካህን በዛ ሰዓት እዚኣ ማይ ቀዲሑ ቅዱስ ቅብዒ ዘይቲ ሓዊሱ ንሕሙማት እንተ ቐብኤ፡ ርኹሳት መናፍስቲ ዝሓደርዎም ድውያን ካብ ደዌኦም ይፍወሱ።
“ወበ ፯ ሰዓት ሌሊት ትትቄድስ ምድር ወየሐውር ዲቤሃ እግዚኣ መናፍስት፡ ወበዛቲ ሰዓት ሶበ ነስአ ካህን ወቶስሐ ዘይተ ቅዱሰ ምስሌሁ ወቀብአ ቦቱ ድውያን እምተፈወሱ እምደዌሆሙ ወእምኖሙ እለኢይነውሙ፡” ኣብ ሻብዓይ ሰዓት ናይ ለይቲ ጐይታ መናፍስቲ ኣብ ልዕሊኣ ስለ ዝንቀሳቀስ ምድሪ ትቕደስ፡ በዛ ሰዓት እዚኣ ካህን ማይ ቀዲሑ ምስኡ ዘይቲ ሓዊሱ ንሕሙማት እንተ ዝቐብዕ ሕሙማት ካብ ሕማሞም ምተፈወሱ። እቶም ዘይድቅሱ ድማ ምደቀሱ ይብል። ነዚ ናይ ቤተ ክርስቲያን ምሥጢር ዘይኣምኑን ዘይቅበሉን ሰባት ካብ ዘቕርብዎ ተቓውሞ እዚ ዝስዕብ ይርከብ። ሓዋርያ ቅዱስ ያዕቆብ ዘቕረቦ ናይ ዘይቲ ምቕባዕ ጉዳይ ብወንጌል ዝተነግረ ንሕሙም ዘይቲ ብምቕባዕ ዚግበር ናይ ምፍዋስ ተኣምር ከም ሓደ ቀሊል ነገር ደኣሉ እምበር ምሥጢር ኣይኮነን ይብሉ።
ንሳቶም ከም ዝብልዎ ሓዋርያ ቅዱስ ያዕቆብ ዝጠቐሶ ናይ ዘይቲ ምቕባዕ ጉዳይ ከም ማንም ቀሊል ነገር እንተ ዝኸውን ነይሩ ንምንታይ ደኣ ንኻህናት ምጽዋዕ ኣድለዮም፡ ኣብ ርእሲ እዚ’ውን ናይ ካህናት ቀንዲ ሥራሕ ዝኾነ ናይ ኃጢኣት ምስትሥራይ ጉዳይ ንምንታይ ኣብዚ ምጥቃስ ኣድልዩ።
ካልኣይ’ውን ናይ ዘይቲ ምቕባዕ ሥራሕ ከም ካልኦት ናይ ቤተ ክርስቲያን ምሥጢር ምቑጻር ካብ ኮነ ካልኦት ናይ ቤተ ክርስቲያን ምሥጢራት ውጽኢት ከም ዝርከቦ ዝእመን ከም ምዃኑ ንምንታይ ደኣ በዚ ምኽንያት እዚ ቅብዓ ቅዱስ ዝተቐብዓ ኩሉ ሕሙም ካብ ሕማሙ ዘይፍውስ ኢሎም የሓቱ።
ዝተቐብአ ዝኾነ ኩሉ ሕሙም ብዘይ ምፍዋሱ ምሥጢርነቱ ዝከሓድ ኣይኮነን፡ ምናልባሽ መታን ሥርየት ሓጢኣት ንምርካብ ካብ ሕማሙ ንምፍዋስ ዘየድሊ ክኸውን ይኽእል፡ ወይ ድማ ጐይታ ባዕሉ ዝፈልጦ ካልእ ምኽንያት ክህሉ ይኽእል። ንምሳሌ ምሥጢረ ቁርባን ሥርየት ኃጢኣትን ዘለዓለማዊ ሕይወትን ዘውህበና ምዃኑ ዚእመን ክኸውን ከሎ፣ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንቶስ ኣብ ዝለኣኾ መጀመርታ መልእኽቱ 11፡30። “ካባኻትኩም ብዙሓት ዝደኸሙን ዝሓመሙን ሓደ ሓደ’ውን ዝሞቱ ናይ ጐይታ ሥጋን ደምን ብምቕባሎም እዩ ኢሉ ገለጸሎም፡ ይብል። እዚ ዘረድኣና ከም ኩነታት ኣመጻጽኣ ጠቓሚ ነገር’ውን ጎዳኢ ዝኾነሉ ወይ ከኣ ጥቕሚ ዘይህበሉ ግዜ ምህላዉ እዩ።
ምንጪ
ሥነፍጥረት ምስ ሓሙሽተ ኣእማደ ምስጢር
ሸውዓተ ምስጢራተ ቤተክርስቲያን ምስ ሓጺር ሓተታ ንዛዕባ እምነትን ግብርን
ኣድላዊ፥ ኣባ ወልደገብርኤል ቀሺ ብርሃነ 2007


text:
ኣንታ ምዉዳእ እንበር ኣብዩ ዚሽግርና?
ዝናር ፍትሒ ምዕጣቓ ሲኣና፡
ብስቓይ ብሓዘን ተረሚስና፡
ካብዚ ዝኸፍእከ እንታይ ኮን ክንሪኢ ኢና።?
አብዚ እዋነ ብርሰት ድቕናን አኃዋትናን አኃትናን ብመዘናን መግለጽን ዘይርከቦን፤ ሓዘን ተጻዒንና አብ ዘለናሉ እዋን፤ዋላዃ ዂላትና ኤርትራውያን ዜጋታት ሕዙናት እንተዄንና ብዝያዳ ግን እቶም ወለድን ቤተሰብን ብምዃኖም ብሓበራ ነዚ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን ተኻፈልቲ ናይቲ ዂሉ ሓዘናትኹም ምዃና ንገለጽ።
ጠበቓ ኣቶ ከሰተ ሃይለ ገብረስላሰ ብንዝወረዶም ጽኑዕ ሕማም ኣብ ሃገር ጀርመን ኣብ ሆስፒታል ተዓቝቦም ሕክምና ክካየደሎም ድሕሪ ምጽናሕ፡ ፍቓድ ኣምላኽ ኮይኑ ሓሙስ መዓልቲ ብዕለት 26.02.2009 ዓ.ም.ፈ ብሰላም ዓሪፎም።
ብምኽንያት ሞት ገዲም ዓቢ ሃገራዊ ተጋዳላይን መራሒን ሸኽ መሓመድ እስማዒል ዓብዱ ኤህም ጨንፈር ሰሜን ኣሜሪካ ዝተሰምዓና መሪር ሓዘን ክንገልጽ ንፈቱ።
ክቡራት ስድራ ሸኽ እስማዒል ዓብዱን ብጾቱን ጽንዓት ይሃብኩም ንብል።
ኤህም ጨንፈር ሰሜን ኣሜሪካ
እዛ ሕያወይቲ ራሄልሲ: ክንደይከ ትሓስም
ተስፋ’ሎ ‘ናበልና: ካን ጥልም
እዚ ተስፉ’ኸ: ክንደይከ ይረግም
ሃለው ተበልናዮ: ካን ህልም
ወ/ሮ ራሄል ብዓልቲ ቤቱ ንተስፋልደት መሓረና ኣካያዲ መርበብ ሓበሬታ ኣስማሪኖ ዳት ኮም ብሕማም ምኽንያት ምዕራፋ ዝተሰመዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና፡ ንተስፋልደት መሓረና፡ ደቁን ቤተሰቡን ጽንዓት ይሃብኩም ንብል። ኣሰና.ኮም መልእኽቲ ጽንዓት ንምትሕልላፍ ኣብዚ ጠውቑ
ተጋዳላይ መምህር ሃይለ መብራህቱ (ወዲ መብራህቱ) ኣብ ዝሓለፈ ቕንያት ብድንገት ብሓደጋ መኪና ሃንደበት ብምዕራፉ ዝተሰምዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና፡ ኣብ ወጻኢ ሃገራት እንርከብ ተማሃሮኡ፡ መቓልስቱን ብጾቱን፡ ንስድራቤቱ ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ ነቶም ገድሊ ናጽነት ኤርትራ ብምቕዳሙ ድሒሩ ስለዝወለዶም ከይዓኾኹ ብዘይ ኣቦ ዝሓደጎም ዕሸላት ደቁ ጽንዓት ይሃብኩም ንብል።
ተጋዳላይ መምህር ሃይለ መብራህቱ (ወዲ መብራህቱ) ኣብ ዝሓለፈ ቕንያት ብድንገት ብሓደጋ መኪና ሃንደበት ብምዕራፉ ዝተሰምዓና መሪር ሓዘን እናገለጽና። ኣብ ወጻኢ ሃገራት እንርከብ ተማሃሮኡ፡ መቓልስቱን ብጾቱን፡ ንስድራቤቱ ብሓፈሻ ብፍላይ ከኣ ነቶም ገድሊ ናጽነት ኤርትራ ብምቕዳሙ ድሒሩ ስለዝወለዶም ከይዓኾኹ ዝሓደጎም ዕሸላት ደቁ ጽንዓት ይሃብኩም ንብል።


text:
Radio Erena: 22 January 2020
ምምሕዳር ትራምፕ፣ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ እትርከበን ሸውዓተ ሃገራት፣ ተወሳኺ ናይ መገሻ እገዳ ከተግብር ከምዝኽእል ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ብምጥቃስ ዎል ስትሪት ጆርናል ሓቢራ።
ኣብዚ ናይ እገዳ መደብ፣ ምስ ኤርትራ ተረቑሐን ዘለዋ ሃገራት፣ ሱዳን፣ ታንዛንያ፣ ናይጀርያ፣ ሚያንማር፣ ቤላርሱን ካዛጊስታንን’የን።
እቲ እገዳ፣ ብንግዲን ካልእን ንዝገሹን ኣብ ኣመሪካ ንምንባርን ቪዛ ንዝሓቱ ዘተኮረ ምዃኑ እቲ ምንጪ ኣመልኪቱ።
እቲ እገዳ፣ ብንግዲን ካልእን ንዝገሹ በጻሕቲ ሃገረን ኣብ ኣመሪካ ንምንባርን ቪዛ ንዝሓቱ ዘተኮረ ምዃኑ እቲ ምንጪ ኣመልኪቱ።
ብመሰረት እቲ ምንጪ ገለ ሃገራት’ውን ካብ ዲቪ ሎተሪ ክእገዳ’የን።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብ ኣመሪካ ንዝስጎጉ ሓተቲ ዑቕባ ክቕበል ፍቓደኛ ብዘይምዃኑ፣ ምምሕዳር ትራምፕ፣ ካብ መስከረም 2017 ኣትሒዙ፣ ንዝተፈላለየ ቪዛታት ንዝሓቱ ኤርትራውያን እገዳ ኣንቢሩ’ዩ ጸኒሑ።
ካብ 5 ጥሪ 2018 ኣትሒዙ ድማ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ እገዳ ተነቢሩ ከምዘሎ ክፍሊ ጉዳያት ወጻኢ ኣመሪካ ምእዋጁ፣ ኤምባሲ ኣመሪካ ኣብ ኤርትራ ኣብ መርበብ ሓበሬትኡ ኣስፊሩ ይርከብ።
ኣብዚ እዋን’ዚ እድማ፣ ምምሕዳር ትራምፕ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ተወሳኺ ናይ መገሻ እገዳ ንምትግባር እማመ ምቕራቡ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ምምሕዳር ትራምፕ ኣብ ስልጣን ኣብ ዝመጽኣሉ፣ ምስ ሽበራን ካልእን ብዝተሓሓዝ፣ ኣብ ልዕሊ ሸውዓተ ሃገራት ዓረብን እስላምን ናይ መገሻ እገዳታት ምንባሩ ኣይርሳዕን።
==================


text:
ዑቕባ አብ ፈረንሳ
The update is no longer available in this language (except form 4), refer to the other languages.
እዚ ጉዳይ እዚ ብቅልጡፈ ፍታሕ ክረከበሉ ይግባእ ምክንያቱ ብኣማቲ ዝቑፅሩ ሓተትቲ ዕቕባን ስደተኛታትን በዚ እዋን እዚ አብ ብዘሕ ፀገም ዝርከብሉ ኹኔታት አቀባብላን ኣለሻ ምምሕዳራዊን ፍትሓዊን ምትሕባበርን፣ ዝተወሰኑ ፍጹም ሓገዝ ኣብ ዘይረኽብሉ ማእከላት ተሰዲዶም ነይሮም፣ ብዙሓት ድማ ኣብ ዝባኣሰ ኹኔታ ኣብ መንገዲ ወዲቆም ይርከቡ፣ ስለዚ ገዛ መንበሪ ንኹሉ ብቕሊሉ ክዋሃብ ከም ዘይተኽኣለ ምርኣይ ይከኣል :: ዓላማ ናይ እዚኦም ጽሑፋት ሕቶ ዑቕባ ከመይ ጌርካ ክተቐረብ ከምዝግባእ፣ ግቡእ መሰልካ ከመይ ክተኽብር ከምዝትኽእልን ከምኡ ድማ ምምሕዳር ፈረንሳ ዘለዎ ዝተወሳሰበ ኣሰራርሓ ተረዲእኻ ብጥንቃቐ ንምክያድ ንምኽኣል እዩ ::
- ንመንግስታዊ ቤት ጽሕፈት ዝትህብዎ ሰነድ ዶኩመንት ኹሉሻዕ ኮፒ ኣቕሪኹም ሓዙ
- ኦሪጂናል ዶኩመንት ፈጺሙ ከይትህቡ
ዝትፈላለዩ ህዝባዊ ማሕበራት ዝጥርንፍ እሞ ሓተትቲ ዑቕባ ዘለዎም መሰል ብዝምልከት ሓበሬታ ዝህብ ብዞም ዝስዕቡ ተመስሪቱ አሎ (ATMF, Dom’asile, Gisti, Cimade, Elena)
ናይ ስራሕ ሰዓት፣
ሶኒን ረቡዕን ካብ ሰዓት 14 ክሳብ 18 አድራሻ ፣ 10 rue Affre, 75018 Paris
Sommaire
Articles de cette rubrique
1. ሕቶ ዑቕባ ንዘቕርቡ ሰባት መቐበሊ ቦታ (ፓዳ-PADA)
2. ኣብ ቤት-ጽሕፈት ብሕታዊ ሕቶ ዑቕባ (GUDA –‘ጉዳ’ ዝበሃል ኣብ ፕሬፌክቱር ኣብ ኦፊ (OFII)) ብዛዕባ ዝግበር ፈላሚ መስርሕ
3. ከይዲ አሰራርሓ ዱብሊን III (ብኻሊእቲ ሃገር ሕብረት ኣውሮፓ ምሕላፍ - Dublin III)
4. ኣብ ኦፍፕራ (ቤት-ጽሕፈት ፈረንሳ ሐለዋ መሰል ስደተኛታትን ሃገር-ኣልቦን) ዝቐርብ ሕቶ ዑቕባ
5. ውሳን ኦፍፕራ ብምቅዋም ዝቐርብ ይግባኝ ናብ ሃገራዊ ቤት ፍርዲ መሰል ዑቕባ (Cour nationale du droit d’asile - CNDA)
8. በይኖም ዝርከቡ ትሕቲ እድመ ዝኮኑ ዜጋ ወጻተኛታት


text:
ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ኩነታት ኣብ ክልል ትግራይ ዘይሃድአን ተኣፋፊን፣ ናብ ክልላት አምሓርን ዓፋርን ክልሑኽ ከምዝኽእልን አተሓባባሪ ሰብኣዊ ጉዳያት ሕቡራት ሃገራት ከምዘፍለጠ ገሊጹ።
ህወሓት እቶም ተዋጋእቲ “ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ” ዮም ዝብሎም ፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ግን ተዋጋእቲ ኣካል’ቲ ኣሸባሪ ዝተሰምየ ውድብ ዝብሎም ሓይልታት ናብ’ተን ክልላት ድሕሪ ምስጋሩ፣ ኣብ ክልል ኣምሓራ ኣስታት 200 ሽሕ ኣብ ክልል ዓፋር 76 ሽሕ ሰባት ከምዝተፈናቀሉ እቲ ወሃቢ ቃል ሓቢሩ። "ኣብ ጋሊኮማ ዓፋር ብከቢድ ብረት ተደብዲቡን መኻዚኖ ተቃጺሉን" ዝብል ሪፖርት ከምዝበጽሖን የጻርዮ ከምዘሎን ሕቡራት ሃገራት ገሊጹ ኣሎ።
እቲ ወሃቢ ቃል ኣብ ውሽጢ ክልል ትግራይ ፣ ቀረብ ሰብኣዊ ረድኤት ምሒር ከምዝተማሓየሸን ኣስታት 75 ሚእታዊት ከባቢታት ትግራይ ምብጻሕ ከምዝተኻኣለ ኣፍሊጡ። እንተኾነ ዝኣክል ረድኤት ገና ከምዘይተረኸበ ጠቂሱ።
ናብ ክልል ትግራይ እንኮ መእተዊ ብክልል ዓፋር ዝሓልፍ ጽርግያ ጥራሕ ኮይኑ ከምዘሎ፣ ብሰንኪ ጸገም ጸጥታን ፍተሻታት ምትዕንቃፋት ከምዘሎ እቲ ወሃቢ ቃል ገሊጹ።
ኣገልግሎት በረራ ነፋሪት ሕቡራት ሃገራት ዝሓለፈ ሰሙን ካብ አዲስ አበባ ናብ መቐለ ክልተ ጊዜ ከምዝተሳለጠ፣ ሰራሕተኛታት ሕቡራት ሃገራት ካብ መቐለ ናብ ሰመራ’ውን ከምዝተፈጸመ እቲ ዜና ጠቂሱ።


text:
ኤርትራ፡ "ዓዲ ክንሃንጽ ኣይኮንነን ነቲ ዝነበረ'ውን ክንዕቅቦ ኣይከኣልናን" ዶክተር ተስፋማርያም
ዶክተር ተስፋማርያም መሓሪ፡ ኣብ ኣስመራ ዩኒቨርስቲ ድሕሪ ምምረቕ፡ ካብ 1988 ክሳብ 1992 ንኣርባዕተ ዓመት ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣስመራ ከም መምህር ናይ ስነ-ቁጠባ ኮይኑ ሰሪሑ። ኣብ 1993 ሓደ ዓመት ንሃገሩ ድሕሪ ምግልጋል ናይ ትምህርቲ ዕድል ረኺቡ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ብምኻድ 'ብማክሮ ኢኮኖሚከልስ ካልኣይ ዲግሪ ሒዙ፡ ነዚ ስዒቡ ኣብ 1998 ምስ ምጅማር ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ሊቨርፑል ብዶክትረይት ተመሪቑ።
"መጽናዕታዊ ጽሑፈይ ቁጠባዊ ሕብረት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ'ዩ ዝብል ነይሩ" ዝብል ዶክተር ተስፋማርያም መሓሪ ኣብ ዩኒቨርሲቲታት ኖቲንግሃም፡ ሊቨርፑል፡ ሎንዶን ግሪንዊች ከም መምህር ኮይኑ ዝሰርሐ ኮይኑ፡ ኣብቲ ንሱ ዝምህረሉ ዘሎ ዩኒቨርስቲ ሎንዶን፡ ዳይረክተር ዓለምለኻዊ ሽርክና ኮይኑ ይሰርሕ ኣሎ።
ብምኽንያት መበል 30 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ኣመልኪትና ንቁጠባዊ ኩነታት ኤርትራ ኣመልኪቱ ምስ ዶክተር ተስፋማርያም መሓሪ ዝገበርናዩ ቃለ መሕተት ይስዕብ።
ቢቢሲ፡ ቁጠባ ሓንቲ ሃገር ዱልዱሉን ድኹምን ንክብሃል እንታይ ረቋሒታት ኣብ ግምት ኣትዩ'ዩ ሚዛን ዝውሃቦ? ኣብዚ ረቋሒ እዚ ተሞርኲስና ቁጠባ ኤርትራ ኣብ ከመይ ኩነታት ኣሎ ክንብል ንኽእል?
ዶክተር ተስፋማርያም፡ ቁጠባ ናይ ሓንቲ ሃገር ምዕቡል ወይ ድኹም ንኽንብሎ፡ ምስ ምምዕባለ ብቐጥታ ዝተኣሳሰር እዩ፡ ስለዚ ሓንቲ ሃገር ምዕብልቲ እያ ክንብል እንተኾይንና በቲ ዝቀለለ መንገዲ ንምግላጹ፡ ሓንቲ ሃገር ማዕረ ክንደይ ንዜጋታት ውሕስነትን ምርጫ ትህብ ብዝብል እዩ ዝግለጽ።
ቁጠባ ናይ ሓንቲ ሃገር ውሕስነት ናይ መግቢ ይህብዶ? ውሕስነት ናይ ህይወት ይህብዶ? ዝብል ረቋሒታት እቲ ዝተሓተ ኮይኑ ከምኡ እናበለ ቀረባት ሕክምና፡ ትምህርቲ፡ ትሕተ ቅርጺ እናበለ ይዓቢ፡ ብሓፈሻ ግን ሓንቲ ሃገር ምዕብልቲ ንኽንብላ በቲ ንሳ ንዜጋታታ ትህቦ ምርጫ እዩ ዝምርኮስ።
ኣብዚ ተሞርኵስና ቁጠባዊ ኩነታት ኤርትራ ኣብ ከመይ ኩነታት ኣሎ ክንብል እንተኾይንና፡ ኣብ ኤርትራ ህዝቢ ዝበልዖ፡ ዝሰትዮ፡ ዝንቀሳቐሶ ይመርጽዶ ወይ ከም ምርጭኡ ይኸውንዶ እንተኢልና 'ኣይፋል' እዩ እቲ መልሲ።
ቢቢሲ፡ ቁጠባ ሃገራት ክግለጽ እንከሎ፡ ዓመታዊ ጃምላዊ እቶት ወይ GDP ዝብል ቃል ብተደጋጋሚ ክጥቀስ ይስማዕ እዩ፡ቅልል ብዝበለ መንገዲ ጂዲፒ እንታይ እዩ?
ዶክተር ተስፋማርያም፡ ጂዲፒ ወይ ዓመታዊዊ ጃምላዊ እቶት ወይ ፍርያት ክንደይ እዩ ተባሂሉ ንብዝሒ ህዝቢ ናይታ ሃገር ምስ ተመቐለ እቶት ብነብሲ ወከፍ ዜጋኣ ይፍለጥ ማለት እዩ።
ሓደ ሓረስታይ ዓመት ሓሪሱ ዘእትዎ ፍርያ ንገሊኡ ንሱ ምስ ስድርኡ ኮይኑ ክበልዖ'ዩ፡ ገሊኡ ኸኣ ናብ ዕዳጋ ብምኻድ ሸይጡ እቲ ኣብ ግራቱ ከፍርዩ ዘይክኣለ ክሽምተሉ እዩ፡ ናይ ሃገር'ውን ብተመሳሳሊ በዚ ክርአ ይክኣል እዩ።
ቢቢሲ፡ ከም ኤርትራ ዝኣመሰላ ሃገራትከ ቁጠበኣን ኣብ ምንታይ እንተተሞርኮሰ እዩ ዕዉት ኮይኑ ክወጽእ ዝኽእል?
ዶክተር ተስፋማርያም፡ ምስኣ ኣቐዲምና ኣልዒልናያ ዝነበርና ኣተሓሒዘ ክምልሳ፡ ቁጠባ ሓንቲ ሃገር በቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝፈሪ ክልካዕ ይክኣል እዩ። ካልእ መለክዒ ኸኣ GNP ዝብል ኣምር'ውን እቲ ካልእ መግለጺ ኮይኑ እዚ ሓንቲ ሃገር ብናታ ጸጋታት ኣብ ምሉእ ዓለም ዝፈሪ እቶት ዝልክዓሉ እዩ።
ዋላ እኳ ብምርጭኡ ኣይኹን፡ ኤርትራዊ ኣብ መላእ ዓለም'ዩ ፋሕ ኢሉ ዝርከብ፡ ስለዚ እቲ ኤርትራዊ ኣብ ፈቀዶ ሃገራት ኮይኑ ዘፍርዪ ዘሎ ፍርያት እንተርኢናዩ ሓደ ስእሊ ክህበና ይኽእል።
ኣብ ኤርትራ እቲ ካብ ደገ ናብ ስድራ ዝስደድ ሰልዲ (ረሚታንስ) ምስቲ ኣብ ሃገር ዝፈሪ ተሓዊሱ እዩ ዓመታዊ ፍርያት ናይታ ሃገር ክልካዕ ዝከኣል፡ ካብዚ ብምብጋስ ዝዓበየ ክፋል ቁጠባ ኤርትራ ኣብ 'ረሚታንስ' ዝተጸገዐ ምዃኑ ክንርዳእ ይክኣል እዩ።
ቢቢሲ፡ ኤርትራ ካልእ ቁጠባዊ ሕርያ ስለዝተሰኣነ ድያ ኣብ 'ረሚታንስ' ተሞርኵሳ ዶ ዋላስ ዘይተመዝመዘን ዘይተሰርሐን ስለዘሎ እዩ?
ዶክተር ተስፋማርያም፡ ከም ግቡእ ድልዱል ቁጠባ ክትሃንጽ እነተኾይንካ እቲ ዝዓበየ ክፋሉ ኣብ ሃገር ምስ ዝፈሪ እዩ፡ ንኣብነት ኣነ ካብዚ ዝሰዶ ሰልዲ ኣብ ሰናይ ፍቃድ ናይታ ኣነ ዝነብራ ሃገር እዩ ዝምርኮስ። ብወገን ኤርትራ'ውን እቲ ናቅፋ ኣብ ኢዱ ስለዝኾነ መጠነ ሸርፊ ከምድላዩ ክገብሮ ይክእል እዩ. ኣብ ውሽጢ ሃገር ማሕለኻታት ዝበዝሖ ቁጠባዊ ስርዓት ስለዘሎ ግን እቲ ንቁጠባ ክቅልስ ዝግብኦ ኣውፋሪ ኮነ ህዝቢ ተሓሊኹ እዩ።
ቢቢሲ፡ ብዙሓት ሃገራት ንባሕራዊ ትሕዝቶን ወደብን ከም ዓንዲ ሕቖ ቁጠበኣን ገይረን ክሰርዐኦ ይርኣያ እየን? ኤርትራ ንዓቕሚ ወደባታ ኣብ ዝሓለፈ ሰላሳ ዓመታት ናጽነት መዝሚዛቶዶ ትብል? ብሕጂኸ እንታይ ክግበር ይከኣል?
ዶክተር ተስፋማርያም፡ ሕማቅ ዕድል ኮይኑ ኤርትራ ምስቲ ናጽነታ ጸጋታታ ክትረብሓሉ ዘይክኣለት ሃገር እያ፡ ቁጠባ ኤርትራ ካብ ባሕርና ብመንግዲ ወደባዊ ኣገልግሎት፣ ቱሪዚም፣ ባሕራዊ ትሕዝቶን [ዓሳን ክልእን] ክንረብሕ ንኽእል ነይርና ኢና፡ እንተኾነ እዚ ክግብር ኣይተኸኣለን።
እቲ ቀንዲ ምኽንያት ኸኣ ፖሎቲካና ስለዘይተዓራረየ'ዩ፡ ምስ ጎረባብትና'ውን ኣብ ረጽሚ ስለዝኣተና ብጀካ እተን ድሕሪ ናጽነት ዝነበራ ሽዱሽተ ሸውዓተ ዓመት ዝተረፈ ዝባኸነ ግዜ ኮይኑ'ዩ ሓሊፉ።
ነቲ ባሕርና ንኽንጥቀመሉ ኣብ ኤርትራ ብዝምዕብል ኢንዱስትርያዊ ፍርያት ንኤርትራ ዓባይ ዕዳጋ ምግባራ ይከኣል ነይሩ። ኣይተገበረን። ካልኣይ ኤርትራ ንኢትጵያን ብፍላይ ሰሜናዊ ክፋል፡ ንደቡባዊ ምብራቃውን ሱዳን ቀንዲ ውሃቢት ኣገልግሎት ወደብ ኮይና ኣፍደግኤን ክትከውን ትኽእል ነይራ'ያ እዚ'ውን ኣይተገበረን። ስለዚ ብሕጂ'ውን እዚ እንተተገይሩ'ዩ ኤርትራ ካብ ባሕራዊ ትሕዝቶን ካብ ወደባታን ክትከስብ ትኽእል።
ቢቢሲ፡ ኣብ ዓለም ካብ ናይ ወደብ ኣግልግሎት ብዝረኽብኦ ኣታዊታት ቁጠበኣን ዝሃነጻ ሃገራት ብዓል መን ከም ኣብነት ክንጠቅስ ንኽእል?
ዶክተር ተስፋማርያም፡ ብዙሓት ክጥቀስ ይከኣል እዩ፡ ምዕባለ ሲንጋፖር ሓደ ካብኡ'ዩ፡ ዱባይ'ውን ብተመሳሳሊ ወደባታ'ዩ ናብ ትሩዚም ኣምሪሕዋ። ሰብ ሰልዲ ኣብታ ሃገር ከይዶም ከምዝሕሽሹ ገይራቶም ዘላ። ጁቡትን ግብጽን'ውን ካብ ጎረባብትና ክንጠቅስ ንኽእል ኢና።
ቢቢሲ፡ ኤርትራ ዘለዋ ስትራተጂካዊ ኣቀማምጣን ከምቲ ዝገዝእዋ ዝነበሩ ሓይልታት ገይሮም ዝኸሰብሉ ኣይረበሐትሉን ይብሃል እዩ? ብሓቂ ኤርትራ ዘለዋ ስትራተጂካዊ ኣቐማምጣ ብዓይኒ ቁጠባ ተባሃጊ ድዩ?
ዶክተር ተስፋማርያም፡ ኣዝዩ! እዚ ባሕሪ እዚ መሰረት ምዕባለ ናይ ህዝቢ እዚ ከባቢ ምዃኑ ኣይንዘንግዕ። እቲ ቅድሚ ሃገራት ምምስራተን ዝነበረ ኣኩሱማዊ ምዕባለ ከምኡ'ውን ናይ ኣዶሊስ ምዕባለ፡ ቁጠብኡን ንግዳዊ ነጥፈታቱን ኣብ ባሕሪ ዝተመርኮሰ'ዩ ነይሩ። እዚ ቅድሚ 1500 ዓመታትን ቅድሚኡን ዝነበረ እዩ።
እቲ ቀደም ኣበርክትኡ ተፈሊጡ ኣብ ረብሓ ዝወዓለ ባሕሪ'ዩ ኣብዚ ዘበናዊ ግዜ ቃዲሩ ዘሎ። ባጽዕ ልክዕ ክምዚ ሕጂ ዱባይ ኢልና ንጠቅሳ ዘለና፡ ኣብዚ ዞባ ኣዝያ ጽልዋ ዝነበራ ወደብ እያ ነይራ።
እዚ መስመር እዚ ንገዚፍ ቁጠባ ኤስያን ኣውሮጳን ዘራኽብ መስመር እዩ፤ ስትራተጂካዊ ከም ምዃኑ መጠን ጠመቲ'ውን ክብዝሕዎ ንቡር እዩ። ስለዚ ንኹሉ ነዚ ዝቅልስ ዓለም ኣብቲ መስመር ናይ ቀይሕ ባሕሪ ውሕስነት ዝህባ ሓደ ጽፉፍ ፖሎቲካዊ ኣካይዳ ክህልወና የድሊ።
ቢቢሲ፡ ኤርትራ ነቲ 'ኢንትርናሽናል ዋተር ላይን' ከተማሓድሮ ወይ ጸጥትኡ ከተውሕስ የጸግማ ድዩ'ሞ?
ዶክተር ተስፋማርያም፡ ከተማሓድሮ ኣይትክእልን እያ። ከተማሓድሮ'ውን ኣይግብኣን'ዩ፡ ዓለምለኻዊ መንገዲ እዩ። ኒል [ናይል] ከም ኣብነት ክንወስድ ንኽእል ኢና። ካብ ኢትዮጵያን ካብ ብዓል ኡጓንዳን'ዩ ዝብገስ፡ ኢትዮጵያ ይኹን ኡጓንዳ ኣብ ውሽጢ ዓደን ኮይነን ዝገብርኦ ነገራት ንግብጺ ዘይክምልከታ ይኽእል እዩ፡ ንዓኣ ብመንግዲ እቲ ንሳ ትምርኮሰሉ ፈለግ ኒል ዝጸልዋ እንተኾይኑ ግን ግድን'ዩ ክምልከታ፡ እዚ ናይ ባሕሪ ጉዳይ'ውን ብኸምኡ መልክዕ ንርኣዩ።
ቢቢሲ፡ ልዕሊ 100 ሚልዮን ብዝሒ ህዝቢ ዘለዋ ጎሮቤት ኤርትራ ዝኾነት ኢትዮጵያ ወደብ ኣልቦ ከም ምዃና መጠን ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ካብ ቀረብ ኣገልግሎት ወደብ ክትከስቦ ትኽእል ዝነበረት ኣታዊታት ክትመን ይክኣልዶ?
ዶክተር ተስፋማርያም፡ ሓደ እዋን [ቀዳማይ ሚኒስተር ነበር] መለስ ዜናዊ ኣብ ኣመሪካ ከይዱ ምስ ኢትዮጵያውያን ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ "ንምንታይ ኢና ወደብ ዓሰብ ዘይንጥቀም?" ተባሂሉ ምስ ተሓተተ፡ ንሱ ምስቲ ዝነበረ ኵናት ብምዝማድ፡ ንመንግስቲ ኤርትራ ገንዘብ እዩ ዘድልዩ፡ መታን ገንዘብ ከይረክብ ኸኣ ጅቡቲ ንጥቀም ኣለና ዝብል መልሲ እዩ ሂቡ።
እዝን ክምዚ ዝኣመሰለን ኣሉታዊ ፖሎቲካ እዩ ጸኒሑ።
ንወደብ ቀንዲ ጎሮሮ ህዝቢ፡ መስመር ምዕባለ እዩ ኢልካ ምግላጽ፡ ዕብላለኻ ንምርኣይን መፍደዩ ሕነን ገይርካ ትሓስቦ እንተኾይንካ፡ ንኹልኻ ዘብርስ እዩ።
ብኣሃዝ እኳ ክንድዚ ኢልካ ምግላጹ ዘጸግም እንተኾነ ክልቲኤን ሃገራት ቢልዩናት ዶላራት እየን ከሲረን። እዚ በቲ ወደባዊ ኣግልግሎት ጥራይ ሓጺርና ከይርኣና፡ እቲ ወደብ እንተዝሰርሕ ነይሩ ከምጽኦ ዝኽእል ዝነበረ ቁጠባዊ ምዕባለን፡ ሰብ ኣታዊታት እናወሰኸ ክኸይድ እንከሎ መንግስቲ ክረኽቦ ዝኽእል ዝነበረ ኣታውን እንተወሲኽካሉ ኸኣ እቲ ዝተኸሰረ ዕድላት ክሳብ ክንደይ ዓቢ ምዃኑ ይበርሃልካ።
ቢቢሲ፡ ኣብዚ ሕጂ እዋን ምስ ኢትዮጵያ ቁጠባዊ ሕብረት ዝብሃል ሓሳባት ካብ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድን ምሁራት ኢትዮጵያውያንን ብተደጋጋሚ ክዝረብ ይስማዕ እዩ፤ እዚ ንኤርትራ የርባሓዶ ዋላስ ናብቲ ናይ ሓምሳታት ዝነበረ ፈደሬሽን ክመልሳ ይኽእል? እዚ ዝብለሉ ዘለኹ በዚ መልክዕ ዝጥምትዎ ብዙሓት ሰባት ስለዘለዉ'የ።
ዶክተር ተስፋማርያም፡ ፖሎቲካን ቁጠባዊ ረብሓን ዝመላላእ እኳ እንተኾነ ፈላሊና ምርኣይ ከድልየና እዩ። ቁጠባዊ ሕብረት ክብሃል እንከሎ ሓደ ዘይነበረ ሕጂ ዝፍጠር ዘሎ የስምዕ እንተኾነ ቁጠባና ካብ ቀደም ሕቡር እዩ። ዋላ ቅድሚ ጣልያን ምምጽኡ'ውን ሓደ ቁጠባ ዝነበሮ ህዝቢ እዩ።
ብሃይማኖት፡ ብቁጠባ፡ ብማሕበራዊ ኣነባብራን ብጥንታዊ ምዕባለን ብዙሕ ሕብረት ዝነበሮ ከባቢ እዩ። ኣነ ብውልቀይ፡ ኣይኮነንዶ ቁጠባ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብኡ ንላዕሊ እንተሰፈሐ'ውን ደጋፊኡ እየ።
እንተኾነ ምስ ጎረባብቲ ዝግበር ዝኾነ ዓይነት ሽርክነት መራሕቲ ስለዝተሰማምዑ ወይ ስለዝተዓራረኹ ዘይኮነ ብድሌት ህዝቢ፡ ንዕኡ ዝውክል ሃገራዊ ባይቶን ንኹሉ ዘማእክል ቅዋምን እዩ ክኸውን ዘለዎ፡ እዚ እቲ ቀንዲ ነጥቢ እዩ።
እዚ ከይተማለአ ዝግበር ነገራት ግን ኣቐዲምና ውጽኢት ከምዘየምጽእ ተመክሮ ስለዘለና ካብኡ ክንምሃር ይግባእ።
ናብ ሓደ ቁጠባዊ ውህደት ክትኣቱ እንተኮይንካ፡ እቲ ኣብ ሓንቲ ሃገር ዝግበር ፖሊሲ ነተን ካልኦት ምሳኻ ኣብ ቁጠባዊ ሸርክና ዝኣተዋ ሃገራት ክጸልወን'ዩ።
ስለዚ ፖሊሲ ክትነድፍ እንከለኻ ነተን መሻርኽትኻ ሃገራት ኣብ ግምት ብምእታው ኢኻ ትነድፎ ስለዝኾነ ኸኣ'ዩ ቁጠባዊ ውህደት ምሽራኽ ልኡላውነት (Sharing of sovereignity) ተባሂሉ ዝግለጽ።
ናጻ ምልውዋጥ ዕዳጋ ክህልወካ እንተኾይኑ እንታይ ዓይነት መጠን ሸርፊ እዩ ክህልወካ ሓባራዊ ምርድዳእ ክህልወካ የድሊ እዩ፡ ኣይኮነን ግን ኣብታ ሓንቲ ኣዝዩ ክቡር ኣብታ ሓንቲ ኸኣ ኣዝዩ ሕሱር እንተኾይኑ ንዕሩይ ዘይክኸውን ይኽእል እዩ።
ከምዚ ሃገራት ኣውሮጳ ዝወሰነኦ ሓደ ዓይነት ባጤራ ክህልወካ ምውሳን ኸኣ ሓደ ኣማራጺ ኮይኑ ክውሰድ ይከኣል እዩ።
ቢቢሲ፡ ኤርትራውያን ኣውፈርቲ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃን ሃገራት ምዕራብን ፋሕ ኢሎም እዮም ወፍሪ ኣብ ምክያድ ዝርከቡ፡ እዚ ጸጋ ንዋትን ዓቕሚ ሰብን ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ኮይኑ ከይሰርሕ ዝዓግቶ ነገር እንታይ እዩ ? ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ንኸውፍርከ መንግስቲ እንታይ'ዩ ክገብር ዘለዎ?
ዶክተር ተስፋማርያም፡ እዛ ሕቶ እዚኣ ዝኾነ ኤርትራዊ ክምልሳ ዝኽእል ሕቶ እያ፡ ፖሎቲካና ስለዝተዘረገ እዩ። ኣብ ኤርትራ ኣይኮነን ከነውፍር ረጊእና ክንነብር'ውን ዕድል ኣይረኸብናን።
ብኽንደይ መስዋእቲ ዝተረኸበ ናጽነት ኤርትራ ዝሓሸ ራህዋ፡ ዝሓሸ ቅሳነት ዝሓሸ ምዕባለ ከምጽእ እዩ ነይሩ ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ዘጋጠመና ግን ተገላቢጦሽ'ዩ።
ኤርትራዊ ንውሕስነት ናይ ህይወቱ ምርግጋጽ ስኢኑ፡ ኤርትራዊ ናብታ ዓደይ ዝብላ ሃገሩ ንምኻድ ዓሰርተ ግዜ ዝሓስበሉን ነግ ፈረግ ዝብልን ሰብ ኮይኑ።
ካብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት እቲ ዝገዘፈ ክፋሉ ናይ ራዕዲ እዋን እዩ ኮይኑ ሓሊፉ። ውሕስነት ናይ ህይወት ኣብ ዘይብላ ሃገር ውሕስነት ናይ ወፍሪ ክትረክብ ኸኣ ዘይሕሰብ እዩ። ብሰንኪ እዚ ብዙሓት ሰብ ርእሰ-ማል ካብ ሃገር ወጺኦም ኣብ ካልኦት ሃገራት ወፍሪ ከካይዱ ተገዲዶም።
ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ከም ኣብነት እንተወሲድና፡ እቲ ኣብ ዓደይ ወፍሪ ከካይድ እየ ኢሉ ዘለዎ ጠቕሊሉ ናብ ኤርትራ ዝኸደ ከሲሩ ጥራይ ኢዱ እዩ ተመሊሱ።
እቲ ኣብ ማላእ ዓለም ፋሕ ኢሉ ዘሎ ኤርትራዊ ዘሳልጦ ዘሎ ስራሕ ርኢኻ ትሕጎስ፡ ኣብ ውሽጢ ህዝቡን ሃገሩን ዘይምዃኑ ምስ ዘከርካ ኸኣ እቲ ዝተኸሰረ ዕድላት ዝያዳ የሕምመካ።
ጣልያን ንኣስመራ ከተማዊ ቅርጺ ኣትሒዙ፡ ካብ ባጽዕ ኣስመራን ካልእን ዝተዘርገሐ ጽርግያታት፡ ገለራይታት ዘለዎ መንግዲ ባቡር ኣብ 30 ዓመታት ዘይመልእ ግዜ እዩ ሃኒጽዋ።
ናጽነትና 30 ዓመታት ገይሩ ኣሎ። ዓዲ ክንሃንጽ ኣይኮንናን ነቲ ዝነበረ'ውን ክንዕቅቦ ኣይከኣልናን። ብዙሕ ነገራት እዩ ተኸሲሩ ነዊሕ ግዜ እዩ ጠፊኡ።
ሕጂ'ውን ቅዋምና እንተተኺሉ፡ ባይቶና እንተቆይሙ፡ ልዕልና ሕጊ እንተተኸቢሩ፡ ሃገራዊ ኣገልግሎት ገደብ እንተተገይርሉ ዘይዕረ ነገር የለን።
ቢቢሲ፡ ኣብ መወዳእታ ክትብሎ ትደሎ ነገር እንተሃልዩ ዶክተር ተስፋማርያም
ዶክተር ተስፋማርያም መሓሪ፡ 30 ዓመታት ነዊሕ ግዜ እዩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ስሩዕን ምዕቡልን ናይ ገዛእ ርእሱ ሕግታታት ዝነበሮ ህዝቢ እዩ።
እዚ ህዝቢ እዚ ብቀደሙ ዲሞክራስያዊ ዝነበረ ህዝቢ እዩ፡ ብዘይ ፖሊስን መንግስትን ክነብር ዝኽእል ህዝቢ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ግን ኤርትራዊ ንኤርትራዊ ዝፈርሓሉ፡ ኤርትራዊ ኵሊቱ ዝተሸጠሉ ኣብ ባሕሪ ዝጠለቐሉ ኣብ መላእ ዓለም ፋሕ ፋሕ ዝበለሉ ግዜ እዩ ኮይኑ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ነዚ መበል 30 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ከም ዕድል ተጠቒሙ ንህዘቡ ኤርትራ ክድብሶ ኣለዎ ይብል። እታ ደብስ ኸኣ ምሕረት ምእዋጅ እያ።
ቢቢሲ፡ የቐንየልና ዶክተር


text:
ወሃቢ ቃል ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ "ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ክልል ትግራይ ይዋግኡ ከምዘለው ተኣማኒ ጭብጢታት ኣሎ፣ እዚ ነገር’ዚ ከቢድ ምዕባለ እዩ። ስለዚ እቲ ሰራዊት ብህጹጽ ካብ ኢትዮጵያ ንክወጽእ ንሓትት"ኢሉ ።
መግለጺ ወሃቢ ቃል ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ ወሲኹ "ኣብ ክልል ትግራይ፣ መግሃስቲን መጥቃዕቲን ኣብ ልዕሊ ሰብኣዊ መሰላት ከምዝተፈጸመ ፈሊጥና ኣለና፣ ኩሎም ወገናት፣ ንሰብኣዊ መሰላትን ዓለም ለኻዊ ሕጊታትን ከቅየዱ" ይግባእ ይብል ።
መግለጺ ሚኒስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣሜሪካ "ንሕናን ዓለምለኻዊ መሻርኽትናን፣ እቶም ዝተፈጸሙ ሪፖርታት መግሃስቲ ብናጻ ወገን ክጻረዩን፣ ፈጸምቲ’ቲ ገበን ናብ ፍርዲ ንክቀርቡን ንሓትት ኣለና"ድሕሪ ምባል ተዋጋእቲ ወገናት፣ ንሰላም ክሰርሑ፣ ንስደተኛታት ወሲኹ፣ ንሰላማዊያን ሰባት ካብ ጥቅዓት ከድሕኑ፣ ናብ ትግራይ ሰብኣዊ ቀረባት ብዘይደረት ንክሓልፍ ከኽእሉ’ውን ጸዊዑ።
መንግስቲ ኤርትራ ብዛዕባ’ዚ ሓድሽ ምዕባለ’ዚ ዛጊድ ዝሃቦ ወግዓዊ መልሲ የለን። ኣብ ምጅማር እቲ ውግእ ግና ‘የለናሉን’ ከምዝበለ ዝዝከር እዩ። ህወሓት ብተደጋጋሚ ‘ሰራዊት ኤርትራ ኣብ’ቲ ውግእ ይሳተፍ ኣሎ’ ክብል ድሕሪ ዝሃቦ ተደጋጋሚ ክሲ፣ መልሲ መንግስቲ ኤርትራ ንምርካብ ኣብ ዝገበርናዮ ጻዕሪ፣ ሓደ መንነቶም ዘይተገልጹ ኤርትራዊ ባዓል ስልጣን ‘ንበለኻ ለኽዐካ መልሲ ኣይንህብን’ ኢሎምና ኣለው።
መንግስቲ ኢትዮጵያ’ውን እንተኾነ፣ነዚ ዳሕረዋይ መግለጺ ሚኒስትር ወጻኢ አሜሪካ ዝሃቦ ወግዓዊ መልሲ የለን። ኣብ ናይ ትማሊ ዜና ከምዝጠቀስናዮ ግና፣ ቀ/ሚ ኣብዪ ኣሕመድ፣ ንዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዩ ጉተረዝ ‘ሰራዊት ኤርትራ፣ ኣብ ዘሳሓሕቡ ዝነበሩን ንኤርትራ ብዳይነት ኣብዝተዋሃቡን ከባቢታ ጥራሕ’ዮም ዘለው ኢሎምዎም’ ዝብል ሪፖርት ከምዝጸብጸብና ዝዝከር እዩ።


text:
ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ፣ ኤርትራውያን ኣንጸላልይዎም ካብ ዘሎ ናይ ጭውያታት ፍጻሜ ንምክልኻል ኣብ ዝሃቀንሉ እዋን ብዝተወልዐ ግጭት፣ ሓደ ኤርትራዊ ብጥይት ተሃሪሙ ቆሲሉ።
እቲ ኣብ 20ን 21ን ጥሪ ኣብ ሸገረን ዝተኻየደ ግጭት፣ ኣብ መንጎ ግዳያት እቲ ጭውያ ዝኮኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት ነቲ ናይ ምጭዋይ መስርሕ ዝፍጽሙ ዘለዉ ራሻይዳን ከምእተኻየደ ዝሓበሩ ምስ ሬድዮ ኤረና ቃለ መጠይቕ ዘካየዱ ናይ ዓይኒ ተዓዘብቲ፣ እቲ ኩነታት ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ወጥሪ ምህላዉ ኣረጋጊጾም።
ራሻይዳ፣ ካብቲ ኤርትራውያን ተዓቝቦሙሉ ዝርከቡ መዓስከር ስደተኛታት ሸገረን ካላሽን ዓጢቖም ብፒክ ኣፕ ዝዓይነተን መካይን እናመጹ፣ ብፍላይ ንደቂንስትዮን ምክልኻል ዓቕሚ ዘይብሎምን ኤርትራውያን እናጨወዩ ስለዘሸገርዎም፣ እቶም ኤርትራውያን ነብሶም ንምክልኻል ኣብ ዝፈተንሉ እዋን’ዩ እቲ ግጭት ተወሊዑ።
ፖሊስ ሱዳን ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ራሻይዳን ዝተወልዐ ግጭት ንምብታን ዘንብዕ ቦምባታት ከምእተተቕሙ’ውን እቶም ናይ ዓይኒ መሰኻክር ንሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።


text:
ኣብቲ ትማሊ መዓልቲ ዝተጀመረ፡ ዝሓለፈ ዓመት ክካየድ ዝነበሮ፡ ናይ ዓመተ 2020 ውድድር ኦሎምፒክ፡ ወጋሕታ ኣብ ቶክዮ ጃፓን ዝጀመረ ኮይኑ፡ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ዝርከቡዎም ኣፍሪቃውያን ተወዳደርቲ፡ ኣብ ዕለት 23 ሓምለ 2021 ዝተጀመረ ዓለምለኻዊ ውድድር፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ዓይነታት ስፖርት ዝወዳደሩ ኮይኖም ገለ ዓይነት ስፖርት፡ ኣብ ኣፍሪቃ ከይተለመደ ዝጸነሐን ሓድሽን እዩ። ገለ ኣትሌታት ኸኣ ንመጀመርታ ግዜኦም ኣብዚ ዓቢ ውድድር ይሳተፉ ከምዘለዉ፡ ካብ ቶክዮ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣፍሊጡ ኣሎ።
እዞም ኣትሌታት፡ ንዝተፈላላየ ዞባታት ኣፍሪቃ ዝውክሉ ኮይኖም፡ ንሃገራት ኢትዮጵያን ኤርትራን ብምዉካል ኣብቲ ኣህጉራዊ ዉድድር ዝተጓዕዙ ተወዳደርቲ ድሮ ኣብ ጃፓን ኣትዮም ከምዘሎዉ ይንገር።
ኣብቲ ብኤርትራዉያን ዕዙዝ ተፈላጥነት ከምዘለዎ ዝንገረሉ ዓይነት ስፖርት፡ ዉድድር ቅድድም ብሽክለታ፡ ዝወዳደሩ ተወዳደርቲ ኣብ ከተማ ቶክዮ፡ ኩነታት ኣየርን መወዳደሪ ቦታታትን ንምልላይ ናይ ልምምድ ምንቅስቓሳት ክገብሩ ከምዝተራእዩ እዉን እቲ ንኣፍሪቃዉያን ተወዳደርቲ ኦሎምፒክ ዝከታተል ማዕከን ዜና ክፍሊ ኣፍሪቃ ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ ኣመልኪቱ ኣሎ።
ብተወሳኺ፡ ሃገረ ኤርትራ፡ ኣብ ውድድር ምሕንባስ ንፈለማ ግዜ ክትሳተፍ ምዃና ተፈሊጡ ኣሎ።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ናይ ዕለቱ ቀዳማይ ንባብ ካብ 1ይ ሳሙኤል 15:16-23 ኮይኑ ‘ሽዑ ሳሙኤል ንሳኦል፡ እግዚኣብሔር ሎሚ ለይቲ እተዛረበኒ ኽነግረካስ ጽናሕ፡ በሎ። ንሱ ኸኣ፡ ተዛረብ፡ በሎ። ሳሙኤል ድማ፡ ንስኻ ኣብ ዓይንኻ ንእሽቶ ኸሎኻ፡ ንስኻ ሓለቓ ነገዳት እስራኤልዶ ኣይኰንካን፡ እግዚኣብሄር ድማ ኣብ ልዕሊ እስራኤል ንጉስ ክትከውን ቀብኣካ። እግዚኣብሔር ከኣ፡ ኪድ፡ ነቶም ሓጥኣን፡ ንኣማሌቃውያን፡ ፈጺምካ ኣጥፍኣዮም፡ ክሳዕ ዚውድኡ ድማ ተዋግኣዮም፡ ኢሉ ንመገዲ ሰደደካ። ስለምንታይ ኢኻ ደሃይ እግዚኣብሄር ዘይሰማዕካ፧ ስለምንታይከ ናብቲ እተዘምተ ተወርዊርካ ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ክፉእ ዝገበርካ፧ በለ። ሳኦል ድማ ንሳሙኤል፡ ደሃይ እግዚኣብሄር ሰሚዔስ በታ እግዚኣብሔር ዝለአኸኒ መገዲ ኸይደ፡ ንኣጋግ ንጉስ ኣማሌቅ ኣምጺኤዮ ኣሎኹ፡ ንኣማሌቃውያንውን ፈጺመ ኣጥፊኤዮም። ግናኸ እቲ ህዝቢ ኻብተን እተዘምታ ኣባጊዕን ኣሓን ካብቲ ሕሩም ዘዝጸበቐ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ኣብ ጊልጋል ኪስውኣሉ ኢሉ ወሰደን፡ በሎ። ሳሙኤል ከኣ፡ ንእግዚኣብሔርሲ ዚሐርር መስዋእትን መስዋእቲ ሕሩድን ከም ምስማዕ ደሃይ እግዚኣብሔር ገይሩዶ የሐጕሶ እዩ፧ እንሆ፡ ምስማዕ ካብ መስዋእቲ፡ ጽን ምባል ድማ ካብ ስብሒ ደዓውል ይበልጽ። ዕልወትሲ ሓጢኣት ጥንቍልና እዩ፡ ህልኽ ከኣ ምምላኽ ጣኦትን ትራፊምን እዩ። ንቓል እግዚኣብሄር ስለ ዝነዐቕካዮ፡ ንሱ ኸኣ ከይትነግስ ነዐቐካ፡ በለ’ ዝብል ነበረ።
ቅዱስነቶም ነታ ፍቃድ እግዚአብሔር እትብል ንሳ ኸኣ ንቃል ኣምላኽ ምእዛዝ ምዃና ገሊጾም ንሕና እውን ንቃል እግዚኣአብሔር ሰሚዕና እንተዘይተኣዘዝና ዕጫና ካብ ዕጫ ሳኦል ከምዘይሓይሽ እዚ ቀስ ብቀስ ዝስዕርር ብልሽውና እምነት ምዃኑ ገሊጾም።
ስጒምታት ስዕረራ ብልሽውና!
ቅዱስነቶም ኣብዚ ነቲ እግዚኣአብሔር ባዕሉ ሓርዩ ብነብይ ሳሙኤል ዝቀብኦ ሳኦል ክሳብ ክንድዚ ንዕቀት ዘብጽሕ እንታይ ዓይነት ሓጢኣት ምስ ፈጸም እዩ ንዝብል ሕቶ ዝምልሹ ክመስሉ `ሓጢኣት ሳኦል ንቃል ኣምላኽ ዘይምእዛዙ እዩ። እቲ ዝገደደ ከኣ ንቃል ኣምላኽ ንኣኡ ከምዝጥዕሞ ገሩ ምትርጓሙ እዩ። እዚ ሓጢኣት እዚ ከኣ ተጻይ ተኣዝዞ እዩ። እግዚአብሔር ካብቲ ምርኮ ምንም ኣይትውሰድ ኢልዎ ነሩ። ኰይኑ ብኣንጻሩ ኮነ` ኢሎም።
ኣብ ተኣዝዞ ምጒዳል!
እቲ ቀንዲ ጸገም ተጻይ እቲ ብንጹር ተሓቢርዎም ዝነበረ ንሕዝቢ ኣማለቅ ምስ ኣህለቁ ሕዝበ እስራኤል ክራስዩ ይጅምሩ ‘ግናኸ እቲ ህዝቢ ኻብተን እተዘምታ ኣባጊዕን ኣሓን ካብቲ ሕሩም ዘዝጸበቐ ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ኣብ ጊልጋል ኪስውኣሉ ኢሉ ወሰደን፡` ክብል ባዕሉ ሳኦል ይናሳሕ፣ ሳሙኤል ግን ካብ ሕሩድን ዚሓርር መሥዋዕትን ጐይታ ንድምጹ ምእዛዝ ከምዝመርጽ ደረጃታት ሓቂ ይነግሮ። መሃነንካ ዘጥፍእ ጾምን ጸሎትን መሥዋዕትን ካብ ምግባርከስ ንቃል ኣምላኽ ዝእዘዝ ልቢ ይምረጽ። እቲ ምጒዳል ተኣዝዞ ከኣ ነቲ ዝተባሃልካዮ ገዲፍካ ንኣምላኽ ያኢ ዝብሎ ከምዘይርድኦ ሓሲብካ ከምዚ ማለቱ እዩ ኢልካ ደስ ዝብለካ ትርጉም ምሃብ ተጻይ ፍቃድ ጐይታ ሰውራ ምልዓል እዩ። እዚ ከምቲ ብእግዚኣአብሔር እኣምን እየ እናበልካ ናብ ጠንቈልቲ ምኻድ እዩ።
ምሕረት እምበር መሥዋዕቲ ኣየድልየንን እዩ።
ኣብ ናይ ዕለቱ ወንጌል ማር.2.18 ሓዋርያት ከምዘይጾሙ ዘስተውዓሉ ዋእ ካልኦት እናጾሙስ ኢሎም ምስ ሓተትዎ ኣረጊት ክዳን እንተተቀዲዱ ሓዲስ ልጋብ ኣይትገብረሉን ንሓዲስ ወይኒ እውን ኣብ ኣረጊት ሓርቢ ኣይትገብሮን ከመይ ኩሉ ዝገደደ ሳዕቤን ስለዘለዎ ስለዚ ሓዲስ ወይኒ ኣብ ሓዲስ ሓርቢ ይብሎም ኣርድእቱ ዝጾሙሉ ግዜ ከምዝመጽእ ብዝኾነ ግን ምሕረት እምበር መሥዋዕቲ ከምዘይደሊ ዝገልጽ ነበረ።
ምሉእ ምትእምማን ኣብ እግዚአብሔር!
ቅዱስነቶም ኣብ ምዝዛም ስብከቶም ሕያዋይ ክርስትያን ንፉእ ክርስትያን ንምዃን ቀንዲ ዘድሊ ንቃል እግዚአብሔር ተኣዛዚ ምዃን ኰይኑ እዚ ከኣ እግዚአብሔር ብዛዕባ ፍትሒ ብዛዕባ ምግባረ ሠናይ ወይውን ፍቅሪ ብዛዕባ ምሕረትን ርህራሔን እንታይ ከምዝብል ጽን ኢልካ ምኽኣል እምበር ንሥልጣንን ካልእ ጥቅምን ክትብል ብሥነ ሓሳብ ዓለም ተዋሒጥካ ትብሎን ካልእ ትገብሮን ካልእ ከይከውን ምዃኑ ሓቢሮም። ርግጽ እዩ እዚ ቀሊል ኣይኮነን መሥዋዕትነት ይሓትት እዚ ግን ጥዑም እዩ እቲ ዝገደደ ሠይጣን ኣታሊሉካ ኣብ መከራ ምእታው እዩ። ክርስትያን ምዃንከስ ሓራ ምዃን እዩ እዚ ከኣ ኣብ እግዚኣአብሔር ምሉእ ምትእምማን ብምግባር ይርከብ ኢሎም።


text:
ዜና ቫቲካን
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ትማሊ ሰንበት በዓለ ሆሳዕና ብዘይንቡር ኣብ ባዶ ኣብያተክርስትያን ኣብ ገገዛኻ ብመስኮት ተለቪዥንን ካልእ መራኸቢ ብዙሓንን ብኣግራሞት ቅድሚ ሕጂ ዘይኮነ ድሕሪ ሕጂ እውን ኣይግበሮ ብዝብል ሃረርታ ብመንፈስ በዓለ ሆሳዕና ከምዘኽበረት እንክምልከት ሎሚ ሶሙነ ሕማማት ጀሚራ። ቅዱስነቶም እዚ ጸገም እዚ ካብ ዝገሃድ ጀሚሮም ዕለት ዕለት ብመስኮት ተለቪዥንን መራኸቢ ብዙሓንን እናተቀልቀሉ ዘዕርግዎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ሎሚ እውን ስለ እቶም ብዙሓት ዘንጊዖሞም ዘለው ግን ከኣ ብጽቅጥቅጥን ካልእ ጸገማትን ቀንዲ ተኣፈፍቲ ግዳይ ናይዚ ለበዳ ዝኾኑ ኣብ ፈቀዶኡ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተዳጒኖም ስለዝርከቡ እሱራት ከምዝጽልዩ መኽፈቲ ቅዳሴኦም ከምዚ ክብሉ ኣጋዊሖም።
ናይ ዕለቱ ወንጌል ካብ ወንጌል ዮሓንስ 12 ዝተወስደ ኰይኑ ማርያም ሓውቲ ኣልኣዛር ንኣእጋር ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብክቡር ሽቶ ገራ ክትደርዞን ብጸጒራ ክትደርዞን ዝረኣዩ ኣይሁድ ክዕንቀፉ ይሁዳ ከኣ እዝስ ተሸይጡ ንድኻታትዶ እምበይምኾነን ክብል ጐይታ ግን ንቀብሩ ከምዝገበረቶን ድኻታት ወትሩ ምሳና ከምዘለውን ይገልጽ። ይሁዳ ነዚ ዝበለ ይብል ዮሓንስ ወንጌላዊ ድኻታት ዓጢጦሞ ዘይኮነስ ተሓዝ ገንዘብ ስለዝነበረ ክሰርቅ ደልዩ እዩ ይብል። ቅዱስነቶም ነታ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ `ድኻታትሲ ወትሩ ምሳኹም ኣለው` ንእትብል ቃል መንቀሊ ብምግባር ሎሚ ከም ሎሚ እውን ሕፍረት ጐልቢብዎም ተሓቢኦም ዘለውስ ይኹኑ ብግህዶ እንርእዮም ድኻታት ንዓለምና መሊኦማ ኣለው። ንሕና ግን ብሸለልትነትን ንኣይ ይጥዓመኒ ብዝብል መንፈስን ስለዝዖርና ክንርእዮም ንኽእል የሎናን። ብዙሓት ድኻታት ፍትሒ ብዝጐዶሎ ፖሎቲካውን ቁጠባውን ኣማሓድራ ዓለምና ይሳቀዩ ኣለው። ብዙሓት ድኻታት ብሕፍረት ተጐቢኦም ተተሓቢኦም ኣብ ናይ ካሪታስ መመገብን ረድኤት ዝረኽቡሉን ይኸዱ ኣለው። እንተኾነ ይብሉ ቅዱስነቶም ኣብታ መወዳእታ ፍርዲ መምዘኒና እዞም ድኻታት እዚኦም እዮም ከመይ ኢየሱስ ንሓደ ነዞም ድኻታት ዝገበርናዮ ንዓዑ ከምዝገበርናዮ ብምግላጽ ድኻታት ገጽታ ናቱ ከምዝውክሉ ይገልጽ ብማለት ነዚ ዝስዕብ ስብከት ኣቅሪቦም።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 22 መጋቢት 2019 ዓ.ም. ንጐሆ ሰዓት ትሽዓተን ኣርብዓን ሓሙሽተን ደቓይቕ ብምኽንያት መበል 1150 ዓ.ም. ውልደት ኣብ ሰማይ ቤት ቅዱስ ቀርሎስ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ምብጻሕ ንዘካየዱ ካብ ረፓብሊካዊት ቸክን ናይ ስሎቫኪያን ዝመጹ ልኡካን ኣባላት ሕዝባዊ ባይቶ ተቐቢሎም ኣንጋድን ተሓባባርን ሕብረተሰብ ንምሕናጽ ክልቲኣተን ሃገራት ዘለወን ክርስትያናዊ ኣናስር ምልስ ቢለን ግምት ክህባን ዝዕድም ሓሳብ ዘማእከለ ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ጃዳ ኣኵይሊኖ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅኑዕን ኣንጋድን ሕድ ሕዳዊ ምቅርራብን ዝንበሮ ሕብረተሰብ ንምሕናጽ እቲ ኣብ መጐ ወንጌልን ባህላዊ መንነትን ዘሎ ባህርያዊ ምትእስሳር ዳግም ምርካብን ነቲ ናይቲ ከባቢ ክርስትያናዊ ኣናስር እውን ምልስ ቢልካ ግምት ምሃብ ኣድላዪ ይኸውን ዝበሉ ቅዱስ ኣባና ኣተሓሒዞም ቅዱስ ቀርሎስ ዕለት 14 ለካቲት 869 ዓ.ም. ኣብ ሮማ ዝዓረፈ ሓው ቅዱስ መጠዲዮስ ክኸውን እንከሎ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ምስ ቅዱስ በነዲክቶስ ናይ ኤውሮጳ ሓላዊ ቅዱስ እንክብሉ ከምዝኣወጁ እውን ቅዱስ ኣቦና ዘኪሮም፡ ኣብ መንጐ ኣሕዛብ ስኒትን ምቅርራብን ክህሉ ብፍላይ ኣብ መንጐ ባህልታትን ዝተፈላለያ ናይ እምነት ክርስትና ባህልታት ዘራኸበ ምዃኑ ገሊጾም፡
ነዚ ዓቢይ ትርጉም ዘለዎ መንፈሳውን ባህላውን ውርሻ ኣብ ኵላትኩምን ኣብ ዜጋታትኩምን ምስ ካልእ ናይ ምርኻብ ድላይን ገዛእ ርእስኻ ንኻልእ ክፉት ንምዃን ዝድርኸ ክኸውን እላበው፡ ኣብ ፍልላይት ሓድነት ምንባር ማለት እዩ፡ እዚ ኸኣ ብጐደና ዘተን ብምምቕራሕን ዘራኽብ ድልድል ብምሕናጽን ፈላላይ መናድቕን ቅድመ ፍርድታትን ኣይፋል ብምባልን ዝረጋገጽ እይ።
ክርስትና ናይ ተስፋ ምንጪ እዩ
እቶም ተሰሎንቄኣውያን ክልተ ኣሕዋት፡ ታሪኽን ስነ ጥበብን ባህልን ብእወታዊ ዝጸለዉ እያቶም፡ ኣብ ረፓሊካዊት ቸክ ይኹን ኣብ ስሎቫኪያ ካብቶም ክልተ ቅዱሳት ኣሕዋት ክሳብ ዘመንና ዝበጽሔ መንፈሳውን ባህላውን ውርሻ ህልው እዩ፡ እዚ ክዕቀብን ዓቢይ ግምት ክወሃቦ ዝግብኦን ዝኽወንን ዓቢይ ግብረ ገባዊ ውርሻ እዩ።
ታሪኽኩም በቲ ናይ ተስፋ ምንጪ ዝዀነ ብፍላይ ኣብ እዋን ጭንቅን ጸበባን ተስፋ ብዘዕሰለ እምነት ክርስትና ምልኩት እዩ፡
ዓቢይ ናይ ዘመን ለውጢ
ካብ ግሪክ፥ ቀርሎስን መጠዶዮስን ኣብ ፓኖኒያንን ማሮቪያንን ወንጌል ሰበኹ፡ ስላቫዊ ፊደላት እውን መሃዙ፡ ቅዱስ መጽሓፍ ብቋንቋ ስላቭ ተርጐሙ፡ በዚ ዓቢይ ውፉይነቶም’ዚ ንመንፈሳውን ገዳማውን ሕይወት ድዩ ንምዕባለ ባህልታት ናይቲ ከባቢ ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ኣበርከቱ።
ኣብ ምዃን ሉኣላውያን ሃገርን ናይቲ ከባቢ ናይ ገዛእ ርእሱ ስርዓተ ሊጡርጊያ ኣብ ምቛምን ኰታ ኣብቲ ከባቢ ዓቢይ ተመሳሳሊ ዘይብሉ ለውጢ ዘንበሩ ቅዱሳት እያቶም።
ናይ ሓባር ጥቕምን ሓቅን ጽባቔን
ወንጌል ነቲ ኣብ ዝተፈላለየ ባህልታት ዘሎ እውነተይና ባህሊ ዝጻረር ኣይኰነን፡ ሰብን ማሕበረሰብ ናይ ሓባር ጥቕምን ሓቅን ጽባቔን ክፈልጥ ዝድግፍ እዩ
ሕውነትን ናይ ሓባር ጥቕምን
ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፥ እቶም ናይ ፖለቲካ ኣካላት፡ ዕለት ብዕለት በቲ ዝፍጽምዎ ዓቢይ ማሕበራዊ ዕዮ ኣቢሎም ንሕዝቦም ተስፋ ብምቕራብ ናይ ሕውነት ተዋሰእትን ናይ ሓባር ትቕሚ ዘነቓቕሑን ክዀኑ ሓደራ ቢሎም፡ ንሕዝቢ ናይቲ ከባቢ ቡርኬ እግዚኣብሔር ተማሕጺኖም ከምዝዛዘሙ ኣኵይሊኖ ሓቢረን።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ጳጳሳዊ ናይ ስነ ምርምር ተቕዋም፥ ምቅይያር ናይ ተፈጥሮ ንብረት ኣየርን ሓደስቲ ምልክታ ካብ ስነ ምርምርን ስነ ህንደሳን መርሓን ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘዳለዎ ዓውደ መጽናዕቲ ንዝሳተፉ ተቐቢሎም ቃለ ምዕዳን ከምዝለገሱን፡ ሕይወትን ሰብኣዊ ክብርን መሰረታዊ መርሓ መጽሓፍ ዝብል ኣፍልጦ ክወሃቦ የተሓሳስቡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ እንነብረሉ ዘሎና እዋን መኽሰብን ክስራንን ዝብሉ ካብ ንሕይወትን ናይ ሞት ሓደጋን ዘጋጠሞም ካብ ዝግለጽሉን ንናይ ካብቲ ኢታእላው ክብሪ ሰብኣውነት ንላዕሊ ንናይ ትካላት ኪደት መግለጺ ከምዝዀነ፡ ብዘይ ቀለዓለም ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ጉባኤ ኣቦ መንበርን ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ናይ ኤኮኖምን ቁጠባን ጉዳይ ሚኒስትራት ኣብ ሃገረ ቫቲካን ዕለት 27 ግንቦት 2019 ዓ.ም. ተቐቢሎም ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ኣመልኪቶም፡ ነቶም ብምኽንያት ጳጳሳዊ ናይ ስነ ምርምር ተቕዋም ምቅይያር ናይ ተፈጥሮ ንብረት ኣየርን ሓደስቲ ምልክታ ካብ ስነ ምርምርን ስነ ህንደሳን መርሓን ኣብ ዝብል ኣርእስቲ ንኽመክር ኣብ ዘዳለዎ ዓውደ መጽናዕቲ ተጋባእያን ተቐቢሎም፥
ንስኻትኩም ሎሚ ዛዕባ እቲ ናይ ግብረ ገብን ቁጠባን ጸብጻባትና ዘለዎ ምድጋራት ዝፈጥሮ ዓሚዩቕ ቅልውላው ንኸተስተንትኑ ኣብዚ ትርከቡ፡ እቲ ዓለም ናብ ዕንወት ዝመርሕ ዘሎ ቅልውላው ገታኢ ድጋፍ ንምቕራብ ኣብዚ ትርከቡ፡
ቀዲሞም ዝተሓንጸጹ ተበጽሖታት ንኽብጽሑ
ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን፡ እቲ ብውድብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ዝተሓንጸጸ ተቐባልነት ዘለዎ ልምዓት ዝብልን እቲ ካልኣይ ከኣ እቲ ኣብ ፓሪስ ዝተበጽሐ ብዛዕባ ክንክን ናይ ከባቢ ተፈጥሮ ኣየርን ዝብሉ ስምምዓት ዘንበሮም ሸቶ ተወኪሶም፡
ከም ናይ ሃገራትኩም ናይ ስነ ቁጠባን ኤኮኖምን ሓለፍትን ኣካየድቲ ሰብ ሙያን እቲ ብነፍሲ ወከፍ መንግስታትኩም ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ንናይ ሎምን መጻእን ሰብኣዊ ፍጥረት ረብሓ ዝብል ዝተሓንጸጸ መደብ ክሰዓብን ክብጻሕን እተነቓቕሑ ኩኑ፡ እዚ ብሓቂ ዓቢይ ብድሆ እዩ፡ እቲ ዝተሰማማዕናሉ ክንበጽሖ ይግባኣና፡ ስለምንታይ ህልውናን ናይ ሓባር ጥቕምን ናይዚ ጽግዕተይና ስለ ዝዀነ።
ኣገዳስነት ሕጹጽ ተግባራዊ ውሳኔ
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ዓለም ለኻዊ ድስክልና ዘስዕቦ ዘሕዝን ፍጻሜታት መፍትሒ ብዝዀነ ተግባርን ብቑልጡፍ ተግባራዊ ውሳኔን መልሲ ክወሃቦ ከምዘድልይ እንክሕብሩ፥
እቲ ኣብ ናይ ከባቢ ተፈጥሮ ኣየር ዝፍነው በካሊ ጋዝ ኣብዚ ዘለናሉ ዘመን መፋርቕ ምሉእ ብምሉእ ደው ንምባል ቆራጽ ተግባር ኣገዳሲ እዩ፡ እንተዘይኰነ መላእ ሕይወትን ናይ ሓባር ቤትናን ንሓደጋ እዩ ዝቃላዕ ከምዚ ብምዃኑ ቆራጽ ውሳኔ ብዘይ ውዓል ሕደር ክረጋገጽ ሓደራ እብል፡ ምጥቃም ዘይብክል ከይዲ ልምዓት ምድሃብ ንሕይወትን ናይ ሓባር ቤትናን ውሕስነት እዩ፡ ካብ ኰነ ንጹሕ ጸዓት ኣብ ምጥቃም ምትጋህ የድሊ።
ሓሙሽተ መሰረታውያን ቃላት
ክብጽሑ ዘለዎ ሓሙሽተ ተበጽሖታት ከመላኽቱ እንከለዉ፥
- ነቲ ዘገድስ ኣምበር ንዘየገድስ ዘይምድናቕ ኣገዳስነት
- እቲ ንእነብረሉ ዓለም ዘዕንው ንጥፈታት ኩሉ ንምውጋድ ናይ ሃገራትናን ናይ ዕማምናን ምጽብጻብ
- ካብ ተጠቃምነት በካሊ ነዳዲ ናጻ ምዃን
- ሓድሽ ጽሩይ ጸዓት፥ ንፋስ ጻሃይን ማያትን ምጥቃም
- ሰብኣዊ ክብርን ንምንቕቓሕን ድኻታትን ንምድጋፍን ካብቲ ማእለያ ዘይብሉ ስቓይ ዘስዕብ ጣዖት ሃብቲ ገንዘብ ናጻ ንምዃን ኣብ ዝመርሕ መገዲ ንኽንርከብ ናይ ቁጠባን ኤኮኖምን ኪደትና ብሓላፍነትን ብጥንቃቔን ምኽዋን
ዝብሉ ሓደ ብሓደ ገሊጾም፡
ሰዓቱ ሕጂ እዩ
እቶም ተጋባእያን ናይ ሓባር ሓላፍነትን ጻዕርታትን ዝውክሉ ኰይኖም ክርከቡ፡ ናይ ኵሉ ሕዝቢ ዓለም ድምጺ ክዀኑ፥
ንብጾትኩም ናይ ኤኮኖምን ቁጠባን ሚስትራት መላእ ዓለም ኣብቲ ጻዕርዅምን መደባትኵም ንኽሓብሩ ሕተትዎምን ኣተባብዕዎምን፡ ምስ ተመራመርትን ሰብ ሙያን እደ ጥበባውያንን ምስ መላእ ሕዚቢ ብፍላይ ምስ ድኽታት ክፍሊ ሕብረተሰብ ብምዃን እቲ ተቐባልነት ዘለዎ መደብ ልምዓትን ናይ ፓሪስ ውዕሊ ዛዕባ ናይ ተፈጥሮ ከባቢ ኣየርን ዘንበሮም ተበጽሖታት ንኽዕተሩ ኣበርቲዕኩም ንኽትዓዩ እላበው፡ እቲ ዝቕጽል ርክባትና ብነፍሲ ወከፍ መንግስታትኩም እቲ መደባትኩም ከይደንጐየ ቅቡል ኰይኑ ኣብ ግብሪ ውዒሉን ከምዚ ብምዃኑ ንእግዚኣብሔር ብምሕረቱ ኪደታትና ብዓንተውኡ ክተኻኸል ስለ ዝገበረ እነመስግነሉ ክኸውን ተስፋ እገብር። ግዜ ኣገዳሲ እዩ እሞ፡ ንናይ ኩሉ ረብሓ እተመሓላልፍዎ ውሳኔ ንጽበይ
እንክብሉ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ዛዚሞም።


text:
ደብዳብ ነፈርቲ፡ ኣብ መደበር ስደተኛታት ማይ ዓይኒ2022-01-07 20:07:01 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 503 times
- font size decrease font size increase font size
ኮሚሽነር፡ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስድተኛታት ፊሊፖ ግራንድ፡ በቲ ብ6 ጥሪ 2022 ኣብ መደበር ኤርትራውያን ስደተኛታት ማይ ዓይኒ ብነፈርቲ ኢትዮጵያ ዝተፈጸመ ደብዳን ክልተ ህጻናት ዝርከብዎም ናይ 3 ሰባት ሞት ዘኸተለን ጉድኣት ርኢተኦም ከም ዝሃቡ ናይቲ ኮሚሽን ትካል ዜና ሓቢሩ።
እቶም ኮሚሽነር ኣብቲ ዝሃብዎ ርኢቶ፡ “ውነይን ቀልበይን” ምስቶም ብሰንክቲ ደብዳብ ዝሞቱ ግዳያት እዩ ኢሎም። ኣተሓሒዞም ከኣ ብመሰረቲ ብዛዕባቲ ደብዳብ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ፡ ካለኦት 4 ዝደተኛታት ከም ዝቖሰሉ እውን ፈሊጥና ኣለና ኢሎም። እቶም ዝተወቕዑ ስድተኛታት ኣብ ደሓን ኩነታት ከም ዝርከቡ ዝሓደሮም ተስፋ ጠቒሶም፡ ኮሚሽኖም እቶም ውቑዓት ሕክምና ከም ዝረኽቡ ኣብ ምግባር ክሕግዝ ምዃኑ ኣፍሊጦም።
ኮሚሽነር ግራንዲ ኣተሓሒዞም፡ ስደተኛታት ናይ መጥቃዕቲ ዕላማ ክኾኑ ኣይግባእን ኢሎም። ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ብዛዕባቲ ተረኽቦ ተወሳኺ ሓበሬታ ይእክበሉ ኣብ ዘሎ ግዜ፡ ኩሎም ዝምልከቶም ናይቲ ጐንጺ ኣካላት መሰል ናይ ሲቪላት እንተላይ ናይ ስደተኛታት ከኽብሩ ጸዋዒት ኮሚሽኖም ኣቕሪቦም። ኮሚሽነር ግራንዲ ፍሊፖ፡ መደበር ስደተኛታት ኩሉ ግዜ ብመሰረት ዓለም ለኻዊ ግቡኣትን ሕግታትን ውሑሳት ክኾኑ ይግበኦም ክብሉ ከኣ ንዝምልከቶም ኣካላት ጸዊዖም።