text:
ኩነታት ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስን ህዝቢ ኤርትራን
ኩነታት ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስን ህዝቢ ኤርትራን
ህዝቢ ኤርትራ ኣስታት 20 ዓመታት ዝወሰደ ጎነጽ ዶባዊ ኵናት ምስ ኢትዮጵያ፡ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2018 ህዝብናን ዓለምን ተስፋ ዘነበረሉ ብዘይቅድመ ኩነት ፍታሕ ግርጭት ዶብ ኢትዮ-ኤርትራ ብተበግሶ መራሕ ቀዳማይ ሚኒተር ፈደራላዊ ደሞክራሲያዊ ረፓብሊክ ኮ/ል ኣብይ ኣሕመድ ምብጻሕ ኣስመራ፡ ቀጺሉ መርሓቲ ጃንዳ ህግዲፍ ምብጻሕ ኣዲስ ኣበባ ተስፋ ኣይነበሮን ክበሃል ኣይክእልን። ይኹን’ምበር ትጽቢት ዘይተገብረሉ፡ ነዊሕ ከይኸደ ነቲ ተስፋታት ሰላም ህዝቢ ኤርትራ ዘበርዓነ ምስጢራዊ ውዕላት ንምሕደራ ምልካዊ ስርዓት ዘጎልብት ተርእዮ ኣብ ቅድሚ ትጽቢት ሰላም ተሰሪዑ ቀጸለ። ክሳብ ሕጂ ዝኸይድ ዘሎ ከኣ ንምልካዊ ዕላማ ንምርግጋጽ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ’ቲ ሓጺር ግዜ ዝረኸቦ ፖለቲካዊ መኽሰባት’ኳ ኣይንበር፡ መላኺ ስርዓት ዓጊትዎ ዝነበረ ኩሉ ጥረ ነገራት ምስ’ቲ ዶባት ምኽፋቱ ህዝብና ገገለ ንመዓልታዊ ሂወቱ ዝጥቅመሉ፡ ደቁ ዘዕንግለሉ ንኣዝዩ ሓጺርን ውሱንን ግዜ ፍታሕ ረኺቡ ነበረ። እዚ’ውን ብተበግሶ ስግር ዶብ ኤርትራ ዝመጽእ ዝነበረ ቀረብ ዝተረኽበ’ምበር ብሓልዮት ህግዲፍ ኣይነበረን። መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ነቲ መኣዱ በርኪቱ ክዕንገል ዝጀመረ ስድራ ክርእይ ዓይኑ ስለ ዘይከኣለሉን፡ ብኡ ኣቢሉ ከኣ ነቲ ብሓሶት መብጽዓ ዝኣተወ ሰላም፡ ነባሪ ሰላም መታን ከይርከብ፡ ብዘይተሓሰበ መደብ፡ ብዘይእውጅ መግለጺ መንገዲ ዶባት ዓጸወ። ኣብ’ዚ ኩነታት’ዚ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ቀስ ብቀስ ኣብ’ታ ቅድሚ ሓምለ 2018 ዝነበረት ብጓይልላን ዕልልታን ዝተቐበላ ዘይፈልጣ ሚስጢራዊ ስምምዕ ኢትዮ-ኤርትራ ዳግማይ ተሸመመ።
ዕዳጋ ኣብ’ቲ ቅድሚ ሰላም ዝነበሮ ዋጋ ተመልሰ። መሰረታዊ ኣድላይነት ዝርግሐ ማይ ኣብ ቀደሙ ተመለሰ። ህዝብና ደጊሙ ኣብ ዝነበሮ ምክልባትን ጭናቃን ተመለሰ። እዚ ዝመስል ወጽዓታትን ጸገማት ኣብ ዝባኑ ተሸኪሙ ክኸይድ ድሕሪ ምጽንሑ፡ ካብ መወዳእታ ጥሪ 2020 ጀሚሩ ኣብ ዓለም ዝተራእየ ሓደጋ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ተወሰኾ። መላኺ ስርዓት ነቲ ን29 ዓመታት ዝኣክል ህዝብና ከይንቀሳቐስ ንኸይገይሽ፡ ብብርቱዕ ሓለዎ ዘመሓድሮ ዝነበረ ህዝቢ ደጊም ነዚ ሕማም ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ተጠቒሙ ሕጂ’ውን ህዝቢ ካብ ቤቱ ከይንቀሳቐስ ኣገደን ከልከለን። ዝርግሐን ምዕዳል ማይን ብምቁራጽ ብተደራራቢ ሽግራት ህዝቢ ካብ’ቲ ዝነበሮ ደረጃ ናብራ ንዝኸፍአ ከም ዝወርድን ገበሮ። ንምልካዊ ምሕደራኡ ንምስልሳል ከኣ ከም ዓቢ ኣጋጣሚ ተጠቂሙ፡ ንዘመሓድሮ ህዝቢ’ኳ ምሕረት የውርደልካ ከይበለ፡ ኣብ ሙሉእ ዓለም ዘይተራእየ ኣብ’ዚ እዋን ንመጀመሪያ ንጎረቤት ሃገር ዝገሸ መራሒ ጉዕዞ ኣዲስ ኣበባ፡ ምምራቕ ፋቢሪካታትን ሕርሻን ተራእየ። ዝገርም ዘስደምምን ጉዕዞ ከኣ ከም ግብረ መልሲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘርኣዮ ንዕቐት፡ ፋብሪካታት፡ ሕርሻታት ምምራቕስ ይትረፍስ፡ ነዛ ኣፎም ዘርዊይላ ሓሬት ማይ’ኳ ከም ዝሕረሙ ገበረ። ዋጋታት እኽሊ ሰማይ ከም ዝዓርግ፡ ገንዘብ ዘለዎ ርኹብ ሰብ’ውን እንተሃለወ ካብ ሸመታ ከም ዝሕረሙ ብምግባር መዓጹ ባክንታት ኤርትራ ብምርጋጥ መሸመቲ ገንዘብ ከም ዘይረክቡን ንህዝቢ ኣብ’ታ ናይ ቀደሙ ጥሜትን ጽምእን ከርፋሕ ናብራ ከም ዝምለስ ገበሮ።
መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ብሰንኪ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ፡ ንምልካዊ ምምሕዳሩ ኣብ ኤርትራ ካብ ዝተጠቕመሉ ስርዓታት ዓለም ሓደ’ዩ። ኣብ ክንዲ ንዝሓመሙ ዝሕይብን ዝኣልይን ከኣ ባክንታት ዓጽዩ ገንዘብ ሓይቡ፡ ንሕሙማትን ስድራ ቤቶምን ኣብ ጥምየት ከም ዝነበሩ ሓይሉ ዝገተረ ቅልጽሙ ዝገተረ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ካብ’ቲ ዝነበሮ ገደብ መገሻታት ሕጂ ብሰንኪ ሓደጋ ለበዳ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ተወሲኽዎ ንዳርጋ 24 ኣዋጅ ሕላፍ ሰዓት ኣሎ እንተተባህለ ዝተጋነነ ኣይኮነን። እዚ ከኣ ህዝቢ ንሓድሕዱ ከይራኸብ፡ ተራኺቡ ከኣ ብዛዕባ ዘለዎ ጸገማት ከየተንፍስ ህግዲፍ ብዝሓደሮ ስግኣታት ዝሓንጸጾ መደባት’ዩ። ካልእስ ይትረፍ ህዝብና ንቤተ ክርስትያን ይኹን መስጊድ ከይዱ ከይጽሊ ኣብ ቤቱ ኮይኑ ብመጉልሒ ድምጺ ጸሎት ክከታተል ብዘሓንጸጾ መደብን መምርሕ ከስርሕ ስለ ዘይከኣለ፡መደባቱ ሰሪዙ ንኩሉ ዓጸዎ። ሎሚ ከኣ እቶም ዕድል ዝረኽቡ ውሱናት ሰባት በቲ ካብ ወጻእን ካብ ጎረባብቲ ሃገራት ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ ብዙሓት ብዝመሓላለፍ ቀጥታዊ መደባት ጸሎት ክካፈሉ ይጽዕሩ ኣለዉ።ዝበዝሕ ህዝቢ ካብ ኩሉ ነገራት ብፍጹም ዝተኾነነሉ ግዜ በጺሑ ኣሎ።
ፍትሒ ይንገስ
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝክርን ንስውኣታን
ዜናን ሓበሬታን ውሓደለ
1 ሰን 2020


c: text/html

text:
ኣብ ለንደንን ካልኦት ከተማታትን እንግሊዝ ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ ተራእዩ ዘይፈልጥ ህውከትን ዕግርግርን ከምዝተላዕለ ዝዝከር‘ዩ።እቲ ህውከት ንዳያስፖራ ኢትዮዽያውንን ኤርትራውያንን ዘሳተፈ ወይ ዝለከመ ድዩ? ናይ ሎሚ መዘራረቢ ኣርእስቲ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኮይኑ‘ሎ።
ተቀማጦ ለንደን ኣቶ ሙላት ሓረጎትን ኣቶ ኣማኑኤል እያሱን፣እቲ ህውከት ካብ ማሕበረ-ሰባዊ ቅልውላው ከምኡውን ካብ ነቲ ቅልውላው ተበሊፆም ንውልቃዊ ረብሐኦም ከውዕሉ ዝተመነዩ ሰባት ዘንቀልዎ‘ዩ ይብሉ።
ማሕበራዊ ሚድያታት፣ብሓደ ወገን እቲ ህውከት ኣብ ምጉህሃር ብካልእ ወገን ኣብ‘ቲ ህውከት ንዝተሳተፉ “ገበነኛታት“ ኣብ ምክትታልን ምቅላዕን ርኡይ ኣበርክቶ ነይሩዎ ባሃልቲ‘ዮም እቶም ኣጋይሽ።
ህውከት ለንደንን ኣብ ልዕሊ ዳያስፖራ ኢትዮጵያዊያንን ኤርትራዊያንን ዘስዓቦ ፅልዋን
- በትረ ስልጣን
መዘራረቢ ነጥቢ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ
ኣብ ለንደንን ካልኦት ከተማታትን እንግሊዝ ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ ተራእዩ ዘይፈልጥ ህውከትን ዕግርግርን ከምዝተላዕለ ዝዝከር‘ዩ።እቲ ህውከት ንዳያስፖራ ኢትዮዽያውንን ኤርትራውያንን ዘሳተፈ ወይ ዝለከመ ድዩ? ናይ ሎሚ መዘራረቢ ኣርእስቲ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ኮይኑ‘ሎ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ምስ Pôle Emploi ስራሕ ወይ ስልጠና ርኸብ
እንታይ ኢዩ?
ፖል ኤምፕሎይ ኣብ ፈረንሳ ብዛዕባ ስራሕ ዝሰርሕ ትካል እዩ። ልዕሊ 700,000 ናይ ስራሕ ዕድል ዝህብ ኮይኑ ስራሕ ንምርካብ ክሕግዘካ ይኽእል። ብተወሳኺ ስራሕ ብቐሊሉ ክትረክብ ዝሕግዙኻ ናይ ስልጠና ኮርሳት ክትመኽረካ ትኽእል እያ። እዞም ኮርሳት ብነጻ ወይ ብኽፍሊት ክኾኑ ይኽእሉ።
ፖል ኤምፕሎይ ዝህቦ ስራሕን ስልጠናን ኣብ መርበብ ሓበሬታኡ ፡ www.pole-emploi.fr ይርከብ።
ኣማኸርቲ Pôle Emploi እውን ኣብ ምርምርካ ክሕግዙኻን ብዛዕባ ዝሰማምዑኻ ስራሓት ወይ ዘድልየካ ስልጠና ክመኽሩኻን ይኽእሉ እዮም።
ብዘይካ Pôle Emploi፡ ናይ Emploi Store መርበብ ሓበሬታንኣፕሊኬሽንን እውን ይመኽረካን ኣብ ምርምርካ ይሕግዘካን እዩ።
ምፍላጡ ዝገድስ!
: ኣብ Pôle Emploi ምስ ተመዝገብኩም ፡ ን3 ኣዋርሕ ብነጻ ናብቲ OpenClassRooms ዝበሃል ናይ ኦንላይን ስልጠና መርበብ ሓበሬታ ክትረኽቡ ኢኹም ። ኣብ መወዳእታ ስልጠናኻ፡ ናይ ዓወት ምስክር ወረቐት ክህልወካ ይኽእል። እዚ ምስክር ወረቐት ዲፕሎማ ዘይኮነስ፡ ስራሕ ክትሓትት ከለኻ ኣብ ሓደ ትምህርቲ ክትስልጥን ዘለካ ድርኺት ከተርኢ የኽእለካ።
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ብኸመይ ይኸውን
ኣብ Pôle Emploi ተመዝገቡ።
Configurez votre étape
ኣብዚ Refugees.info ዝብል ወረቐት ኩሉ ኣብ Pôle Emploi ንምምዝጋብ ዘድልየኩም ሓበሬታ ክትረኽቡ ኢኹም።
ኣብ Pôle emploi ምስ ተመዝገብካ ፡ መወከሲ ኣማኻሪ ክህልወካ እዩ . ኣማኻሪኻ ንሕቶታትካ ክምልስ፡ ኣብ ምድላይካ ክሕግዘካን እንተድኣ ኣድልዩካ ምስቲ እትደልዮ ስራሕ ዝሰማማዕ ስልጠና ክህበካን ኣብኡ ኣሎ።
ኣብ Pôle Emploi ድሕሪ ምምዝጋብኩም፡ ንናይ ስራሕ ዕድል ብቐሊሉ ንምምልካት ናይ ኦንላይን ፕሮፋይልኩም ክትፈጥሩ ትኽእሉ ኢኹም ።
ሲቪኻን ናይ መሸፈኒ ደብዳቤን ፍጠር
Configurez votre étape
ኣብ መርበብ ሓበሬታ Pôle Emploi ድሕሪ ምምዝጋብኩም፡ ነቲ ዝተሓተተ ሓበሬታ ብምምላእ ፡ Curriculum Vitae (CV) ብኢንተርነት ክትፈጥሩ ትኽእሉ ኢኹም።
ነዚ ንምግባር ድማ ካብቲ ውልቃዊ ቦታኻ votre espace personnel. ናብቲ "My skills profile and my CVs" ዝብል ኣርእስቲ ዘለዎ ክፍሊ ክትከይድ ኣለካ .
ነቲ እትደልዮ ስራሕ ናይ መሸፈኒ ደብዳበ እውን ክትጽሕፍ ትኽእል ኢኻ። እዚ ድሕረ ባይታኻ፡ ክእለትካን ንስራሕ ዘለካ ድርኺትን ከረድእ ይግባእ።
ኣብ ኢንተርነት ምስ ኣተኻ፡ ሲቪኻን ናይ ሽፋን ደብዳበካን ነቶም ክቖጽሩ ዝደልዩ ኩባንያታት ክረኣዩ እዮም። ኣብቲ መርበብ ሓበሬታ ናይ ስራሕ ዕድል ክትሓትት ኣብ እትደልየሉ እዋን እውን ክህልዉ እዮም።
Pôle Emploi ንሲቪኹም ንምፍጣር ዝሕግዝ ነጻ ናይ ኢንተርነት ቪድዮ የቕርበልኩም። ኣብዚ ክትከታተልዎ ትኽእሉ ኢኹም , Vous pouvez la regarder ici ብ Pôle Emploi ኣካውንትኩም ብምእታው።
ምፍላጡ ዝገድስ!
: ኣብ ፈረንሳ ንውሓት ናይ ሲቪን ናይ መሸፈኒ ደብዳበን ሓደ ገጽ (A4) እዩ። ኣብ 2 ወይ ልዕሊኡ ገጻት ሲቪ ወይ ናይ መሸፈኒ ደብዳቤ ክህልወካ ኣይምከርን።
ስእልኻ፡ ዕድሜኻ ወይ ዕለት ልደትካ፡ ኩነታት ሓዳርካ ወይ ብዝሒ ደቅኻ ኣብ ሲቪ ምቕማጥ ግዴታ ኣይኮነን። ነዚ ሓበሬታ ከተቐምጦን ከተቐምጦን ምርጫ ኣለካ።
ናይ ስራሕ ዕድል ወይ ስልጠና ድለ
Configurez votre étape
ኣብ መርበብ ሓበሬታ Pôle Emploi ወይ ካብ ውልቃዊ ቦታኻ ("ስራሐይ ምድላይ" ዝብል ክፋል)፡ ንዓኻ ኣገደስቲ ዝኾኑ መዐቀኒታት መሰረት ስራሕ ዕድል ክትደሊ ትኽእል ኢኻ፤
- እቲ ቦታ፣ .
- ደረጃ ትምህርትኻ፣ .
- እቲ ዝድለ ዓይነት ስራሕ፣ .
- እቲ ንጥፈት ዝካየደሉ ከባቢ፣
- መዓርግ ናይቲ ዝድለ ዝነበረ ቦታ።
ምፍላጡ ዝገድስ!
: ኣብቲ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ተዛማዲ ናይ ስራሕ ዕድል ኣብ ዝሕተመሉ እዋን ኢመይላት ንምርካብ፡ ናይ ምድላይ መዐቀኒታትካ ከተቐምጥ ትኽእል ኢኻ። እዚ ድማ ንዓኻ ከገድሰካ ዝኽእል ቅድመ-ምድላዋት ብቕልጡፍ ክትሕበርን ነቲ ቅድመ-ምድላው ብቕልጡፍ ከተመልክትን የኽእለካ።
ናይ ስራሕ ዕድል ወይ ስልጠና ንምርካብ ኣመልክት።
Configurez votre étape
ንዓኻ ዝምጥን ቅድመ-ምድላው ምስ ረኸብካ፡ ነቲ ቅድመ-ምድላው ብኸመይ ከም እተመልክት ተገሊጹ ኣሎ፤
- ወይ ድማ ሲቪኻን ናይ መሸፈኒ ደብዳበካን ናብ ኢመይል ኣድራሻ ብምልኣኽ
- ወይ ኣብ Pôle Emploi ዝተመዝገበ ሲቪኻን ናይ ሽፋን ደብዳቤኻን ምስቲ ነቲ ዕድል ዝለጠፈ ሰብ ብምክፋል
ምፍላጡ ዝገድስ!: ንመሸፈኒ ደብዳቤኻ ምስ ነፍሲ ወከፍ መልሲ እትህቦ ቅድመ-ምድላው ኣብ ደብዳቤኻ ዘለካ ክእለትን ነቲ ስራሕ ዘድልየካን ብምጉላሕ ከተመዓራርዮን ብሕታዊ ክትገብሮን ይምከር።
ብድሕሪኡ ዝቅጽል
መመልከቲኻ ተኸታተል
መመልከቲኻ ምስ ተላእከ ፡ ኣብ ናይ ሕጹይ ቦታኻ ዝገብሮ ምዕባለ ክትከታተል ትኽእል ኢኻ ። መልመልቲ ብቐጥታ ብኢመይል ወይ ብተሌፎን ክረኽቡኻ ይኽእሉ ወይ ድማ ኣብ መድረኽ Pôle Emploi ርእይቶ ክህቡኻ ይኽእሉ።
ሓደ መልመልቲ ቃለ መሕትት እንተድኣ ኣቕሪቡልካ፡ ወይ ንኣማኻሪኻ ርክብ ብምግባር ነቲ ቃለ መሕትት ንምድላው ክሕግዘካ ወይ ድማ ንምድላው ብኢንተርነት ምኽሪ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ፡ እንተድኣ ኣድልዩካ።


text:
ዝዛረብ ወገን ኣሎ፡ ኮፍ ኢሉ ዝፈላሰፍ። በቲ ሓደ ወገን ድማ ምስ ኣኻውሕን ምድረበዳታትን ዝራጸም፡ ሃብቲ ብስራሕ ጥራይ ከም ዝኽዕበት ዝፈልጥን እዚ ኣምር እዚ ድማ ምስ ደሙ ዝተሓዋወሰን ህዝቢ ትርኢ። ሽዑ “መን እየ ኣነ” ኢልካ ንነብስኻ ክትሓትት ትግደድ።
ስለ’ዚ ኸኣ፡ እንተክኢለ መተባብዒ ዝኸውን ነቐፈታዊ ምዕዶ እልግስ፡ እንተዘይክኢለ ግን ብዙሕ ክሳለጥ ዝግበኦ ውልቃዊ ጉዳያት ኣለኒ ‘ሞ ናብኡ ከብል እኽእል። ነቶም ንቑጠባውን ጸጥታውን ብደሆታት ፊተ-ፊት ገጢሞም ዝረባረቡ ዘለዉ ወገናት ክምድር ኣየምሕረለይን እዩ።
ናይ ሎሚ ርኢቶይ ነቶም ኣብ ዳግመ-ህንጻ ተዋፊሮም ምስ ሓጻውንን ኣኻውሕን ዝጓነጹ ዘለዉ ደቂ ትሽዓተ ብሄራት ኤርትራ ዝኾኑ ዋርሳይ ምስ ረኣኹ ጦብላሕ ዝበለትኒ እያ።
ብተወሳኺ፡ መራሕቲ መንግስቲ እቲ ብህዝቢ ዝወሃበክም ዘሎ ደገፍ ከም መረጋገጺ ኣሳልጦን ጽፈትን ስራሕክም (performance) ዝወሃብ ባጀላ ከይወሰድክምዎ፡ ብዙሕ ዝመሓየሽ ከም ዘሎ ተረዲእክም፡ ጀሚርኩሞ ዘለኹም ህዝባዊ ጽምዶ (public engagement) ቀጽልዎ። ኣብ ኣኼባታት ዘጋጥሙ “በዳህቲ” ዝበሃሉ ሕቶታት ይምጽኡ። ዘፍርሕ ወይ ዘሻቅል የብሉን። ንኤርትራ ካብቲ ንህላወኣ ኣዝዩ ኣስጋኢ ዝነበረ ኩነታት መሪሕኩም ኣውጺእኹማ ኣለኹም። ሕጂ ኸኣ ሰላምን ቑጠባውን ምርግጋእን ገይርኩም ነቶም ኣብ ደገ ይኹን ኣብ ውሽጢ ንኤርትራዊ መንነት ዝጫረት ካልእ መንነት ዘይብሎም ዋርሳይ ኣውርስዋ።
ከምቲ ተዛረብቲ እንግሊዝ take the bull by the horns ዝብልዎ፡ ንሃለልቲ ድማ ብሓቅን ጭብጥን ኢኻ ትሕዞም፡ ተቃለዖም። ኲናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብሓምለ 9፡ 2018 እዩ ብወግዒ ተዓጽዩ። ምጽብጻብ እንተኮይኑ፡ ብዙሓት ካብቶም ከም ብጹኣን ኮይኖም ዝቐርቡ ዘለዉ ዝሕተቱሉ ጉዳያት ኣሎ። ናይ’ዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት መርገጺታትክም ኣብርሁ ጥራይ ክበሃሉ ኣለዎም።
ብዝኾነ፡ ሓይልና ኣብ ምብርባር እወታዊ መዳያትና ኮይኑ፡ ናብ እህን-ምህን ንበሃሀለሉ ሃናጺ መድረኽ ገጽና ክነማዕዱ ይግባእ። እምበር ምጽብጻብ እንተኮይኑስ፡ ብዙሓት ኣይክሕወሱናን እዮም።


text:
ኣብነታዊት #8፡ "ኣፍሪቃውያን ሚልዮነራት ንክኾኑ'የ ዝሓስብ" ሃና ተከሌ
ሃና ተክሌ እብሃል፤ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብነት ኣብ ዝተበሃል ከባቢ ተወሊደ ዓብየ።
2006 ዓ.ም [ኣቆጻጽራ ኤውሮጳ] ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ ብምኻድ መነባብሮይ ኣብታ ሃገር ደኲነ።
በዓልቲ ሓዳርን ኣደ ሰለስተ ቆልዑትን'የ። ኣብ 2004 ዓ.ም ተመሃሪት ኮምፒዩተር ሳይንስ ነይረ።
ናይ ባዕለይ ስራሕ ሰሪሐ ነብሰይ ንምልዋጥ ብርክት ዝበሉ መጽሓፍቲ ብምንባብ፡ ናይ ህይወተይ መገዲ ቀይረ።
ህይወተይ መስርዕ ዘትሕዝ ብትምህርቲ ጥራሕ ከም ዘይኮነ ስለ ዝተገንዘብኩ፡ ዝተፈላለዩ ነገራት ከም ኣማራጺ ገይረ የቐምጥ ነይረ።
'ኔትዎርክ ማርኬቲንግ' ሓደ ኣብ ህይወተይ ዝተኸሰተ ዕድል'ዩ። ኣደይ ንብሕታ ስለ ዘዕበየትኒ፡ ናብዚ ስራሕ ክኣቱ ምኽንያት ኮይናትኒ'ያ።
ኣደይ ሽዱሽተ ቖልዑት ነይሮምዋ፤ ኣነ ምስቶም ሰለስተ'የ ዓብየ። ንዓና ከተዕቢ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ዱባይ'ያ ትነብር ነይራ።
ካብ ቤት ትምህርቲ ክንምለስ እንከለና፡ መሓዙተይ ኣዲአን ምሳሕ ሰሪሓ ክትጽበየን እንከላ፡ ንሕና ግን ኣዴና ኣብ ጥቓና ኮይና ከምዚ ክትገብረልና ዘይምርኣየይ ኩል ግዘ የሕዝነኒ ነይሩ።
ንፈለማ እዋን፡ ብዛዕባ 'ኔትዎርክ ማርኬቲንግ' ክሰምዕ ከለኹ፡ ናብ ሕሊናይ ቕጅል ዝበለኒ ነገር፡ ኣነ ሰሪሐ ውጽኢታዊት ኮይነ ኣደይ ካብ ዱባይ ኣምጺአ ኣብ ገዛ ኮፍ ኢላ ምርኣይ ዝብል'ዩ።
ድሕሪኡ፡ በዚ ስራሕ ናብ ደቡብ ኣፍሪቃ መጺአ፤ ኣጋጣሚ'ዩ ነይሩ። ንክልተ ሰሙን ንስራሕ ኢለ መጺአ ኣብዚ ተሪፈ።
ሓደ ዓመት ዝኸውን እትው ውጽእ እናበልኩ ጸኒሐ፤ ድሕሪኡ ግን ጠቕሊለ ኣብኡ ክነብር ጀሚረ።
ክሳብ 2009፡ ክሰርሕ ጸኒሐ፤ ኣብዚ ዓውዲ ካብ ዝረኽቦ ገንዘብ፡ ብተወሳኺ ክእለት ኣመራርሓ፣ ምምሕዳር መሸጣን ካልኦትን ተማሂረ።
እዚ ስራሕ እናሰራሕኩ ርእሰ ተኣማንነት ኣጥርየ። ዝተፈላለየ መገዲ ከም ዘለዎን ብዙሕ መገዲ እንተተጓዒዘ ክዕወት ከም ዝክእልን ኣርእዩኒ።
ኣብ 2009፡ እዚ ስራሕ ኣቛሪጸ ኣብ ካልእ ሞያ ክሰርሕ ጀሚረ፤ ካብ ህንዲ ኣቑሑት እናምጻእኹ ንኣከፋፈልቲ ክህብ ጀሚረ።
ኣብ 2015 ድማ፡ መኽሰበይን ክሳራይን ገምጊመ ነቲ ስራሕ ጠጠው ኣቢለዮ። እቲ ምኽንያት ድማ ስለዝኸሰርኩ ጠጠው ኣቢለዮ።
ሓዳርን ሃናን
በዓል ቤተይ ጋቦናዊ'ዩ። ኣብ 2013 ተመርዕየ ሓደ ቖልዓ ወሊደ።
ንሱ፡ ተማሂርካ ዕውት ምዃን ዝብል መትከል ስለ ዘለዎ፡ ብሒሳብ ሳልሳይ ዲግሪ ይመሃር ኣሎ። 40 ዓመት ከይመልኦ ፕሮፌሰር ክከውን'ዩ ዝጓየ ዘሎ።
መሃያ ዩኒቨርሲቲታት ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ካብቲ ክህልወኒ ዝደልዮ ዓይነት ህይወት ዝረሓቐ ኮይኑ ተሰሚዑኒ።
ስለዚ፡ ካብ 2013 ጀሚሩ ልበይ ዝእዝዘኒ ነገራት ብምድማጽ፡ መዓልታዊ ሓደሽቲ ናይ ንግዲ ሓሳባት ከጽንዕ ጀሚረ።
በዓል ቤተይ ካብ ስራሕ ናብ ገዛ ምስ መጽኣ፡ ብዛዕባ ንግዳዊ ንጥፈታት ንመያየጥ።
ካልኣይ ቆልዓ ምስ ወለድኩ ምስ 'ቢትኮይን' ተላልየ። ኣብ ወርሒ ነሓሰ 2015 ዓ.ም፡ ብዛዕባ እዚ ንበዓል ቤተይ ምስ ነገርክዎ ክቕበለኒ ኣይክኣለን።
ንፈለማ እዋን ብዛዕባ 'ቢትኮይን' ከተረድአኒ ዝፈተነት ቖልዓ፡ ንቖልዓ ሽዱሽተ ዓመት ተረድኢ ከም ዘለኺ ገይርኪ ሓሲብኪ ኣረድእኒ ኢለያ'ውን ክርድአኒ ኣይክኣለን።
ኣብ ጉግል፡ ብቀሊሉ ክርድአሉ ዝክእል መገዲ ኣሊሸ፤ በዓል ቤተይ ብተደጋጋሚ ክጭቕጭቖ ምስ ተዓዘበ ሓደ ምሸት ድማ ኾፍ ኢሉ ብዛዕባ ቢትኮይን ከንብብ ጀሚሩ።
ድሓር፤ ትኹረት ክገብረሉ ከም ዘለኒ ነጊሩኒ።
ድሕሪ ክልተ ወርሒ ድማ ኣብ ዕደና ቢትኮይን ክሰርሕ ጀሚረ። ኣጋጣሚ ኮይኑ፤ በዓል ቤተይ ኣብ ካናዳ ኢንስቲትዩት ናይ መጽናዕቲ ዕድል ረኺቡ ከይዱ።
ኣብ ሓጺር ግዜ፡ ካብ ቢትኮይን ገንዘበ ክረክብ ጀሚረ፤ ኣብ ውሽጢ ስዱሽተ ወርሒ ድማ ዓመታዊ መሃያ በዓል ቤተይ ዝኸውን እቶት ረኺበ።
ብድሕሪኡ፡ ናብ ካናዳ ናይ ምኻድ ሓሳበይ ገዲፈዮ። ድሕሪ ሽዱሽተ ወርሒ ክበጽሐና ዝመጽአ በዓል ቤተይ ድማ እቲ ለውጢ ምስ ርኣዮ ናብ ካናዳ ከይተመለሰ ተሪፉ።
ኣብ ዓመትን መንፈቕን ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ዶላር ገንዘብ ረኺበ።
ሚልዮነር ክኸውን ንዝደሊ ሰብ፡ ኩሉ መገዲ ርሑው'ዩ። ቖልዓ ወሊደን ድርብ ሓላፍነት ዘለወን ሰባት ክሰርሕኦ ዝኽእላ ቀሊል ስራሕ'ዩ።
ኣነ፡ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ዝኾኑ ሰለስተ ቖልዑት ኣለውኒ። ስለዚ፡ ኩሉ ክሰርሖ ዝኽእል ስራሕ'ዩ ክብል ይደሊ።
ኣይትኽእልን ዝብሉኒ ሰባት፡ ኩል ግዜ ሓይሊ'ዮም ዝኾኑኒ። ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ቋንቋ እታ ሃገር ኣይትኽእልን ዝበሉኒ፣ ጓል ኣንስተይቲ ምዃነይ ዘዘኻኽሩኒ ሰባት፤ ኩሎም ንናተይ ዓወት ሓይሊ ወሲኾምሉ እዮም።
በዓል ቤተይ፡ ብኹሉ ነገር ስለ ዝሕግዘኒ ዕድለኛ'የ። ገንዘብ፤ ናይ ኩሉ ነገር ምፍትሒ ኣይኮነን። ግን ድማ ዝንክዮም ጸገማት ኣለው።
ስለዚ፡ ገንዘብ ንምርካብ ኣበርቲዐ'የ ዝሰርሕ፤ ከም ኣፍሪቃዊት ናተይ ህይወት ክቕይር ህይወት ካልኦት ሰባት'ውን ክቕየር ስለ ዝኽእል፤ ኣበርቲዐ'የ ዝሰርሕ። ኣፍሪቃውያን ሚልዮነራት ክኾኑ ድማ ይደሊ።
ቢትኮይን እንታይ'ዩ?
ቢትኮይን፡ ልክዕ ከም ዶላር፣ ዩሮን ካልኦት መተዓዳደጊ ባጤራን ገንዘብ'ዩ። ዋግኡ ግን ካብዞም ባጤራታት ዝተፈለየ ይገብሮ።
ዋጋ ቢትኮይን፡ በብግዝኡ'ዩ ዝውስኽ፤ ብኣንጻሩ ዋጋ ብር ብምኽንያት ዝቕባበ ዕዳጋ መጠኑ ክብ ትሕት ይብል።
ካልእ ቢትኮይን፡ ከይተሸራረፈ ብቀሊሉ ካብ ሓደ ሰብ ናብ ካልእ ምሕላፍ ይከኣል'ዩ። ቢትኮይን ንምልኣኽ ኢድ-ኣእታውነት ሳልሳይ ኣካል ኣወጊዱ'ዩ።
ኣነ ኣብ 'ቢትኮይን ማይኒንግ' ምስ ሰራሕኹ፡ ሰባት ቢትኮይን ዓዲጎም ከቐምጡ'የ ዝምዕዶም። ግን ድማ፡ ጥንቃቐ ዝደሊ ስራሕ'ዩ።
ኣብ ዓለም ብዙሓት መታለልቲ ሰባት ኣለው። ኣነ ኣብ ቢትኮይን ማይኒንግ እየ ተዋፊረ ዝሰርሕ ዘለኹ።
ቢትኮይን ማይኒንግ፡ ገንዘብ ምሕታም ማለት'ዩ። ግን ገንዘብን እሙን መላፍንትን ክትረክብ የድሊ።
ኣነን በዓል ቤተይን፡ ብ2015 'ኣቺቨርስ ክለብ ኣካዳሚ' ዝተብሃለ ትካል ኣጣይሽና ክሪፕቶከረንስን ኔትወርክን ክንምህር ጀሚርና። ምስ ዩኒቨርሲቲ ፕሪቶሪያ ድማ ብሓባር ንሰርሕ ኣለና።
ኣነ ድማ፡ ናብ ዝተፈላለዩ ሃገራት እናኸድኩ ተሞክሮይ የካፍል። ኣብ ዓለም፡ ምስ 33 ሃገራት ብሓባር ንሰርሕ።
ሕጂ፡ ኣብ ፖላንድ ምስ ዝርከብ ትካል ውዕል ተፈራሪምና ንሰርሕ ኣለና፤ ኩሉ ሰብ እንተጽዒሩን እንተሰሪሑን ውጽኢታዊ ክኸውን ይኽእል'ዩ ዝብል ሓሳብ ኣለኒ።


text:
ኮሚሽነር ኮምሽን መጽናዕቲ ጆኖሳይድ ትግራይ ኣይተ የማነ ዘርኣይ ምስ ትግራይ ቴሊቭዥን ኣብ ዝገበሮ ጻኒሒት መንግስቲ ትግራይ ብርሕቀት ዝግበር መጽናዕቲ ጆኖሳይድ ከምዝቃወም ተዛሪቡ።
ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተፍጸሙ ዝተሓላለኹ ዘርኢ ናይ ምጽናት ገበናት ብርሑቕን ብውሑድ መርኣዪ(sample) ክግበር ኣይኽእልን ዝበለ የማነ ዘርኣይ እቲ ገበን ኣብ ልዕሊ መላእ ትግራይን ተጋሩን ከምኡ እውን ትካላት ትግራይ ዝተፈጸመ ብምዃኑ ናብ ትግራይ መጺኦም ብተግባር እንታይ ከምዝተፈጸመ ርእዮም ከጽንዑ ከምዝግባእ ተዛሪቡ።
ህዝቢ ትግራይ ኣብ ክባን ዕጽዋን ኮይኑ ተግባራት ዘርኢ ምጽናት ይፍጸምሉ ከምዘለውን ሕጂ እውን ኣብ ምዕራብ፣ ሰሜናዊ ምዕራብን ማእከላይ ምብራቅ ትግራይን ኣብ ትሕቲ ጸላእቲ ወዲቆም ገበን ይፍጸመሎም ከምዘሎ ሓቢሩ።
ካብዚ ብተወሳኪ ኣብዞም ከባቢታት እዚኦም ምጥፋእ መረዳእታን ምቅጻል ኣስከሬንን ይስራሕ ከምዘሎን እዚ ከጽንዕ ብውድብ ሕብራት ሃገራት ዝተጣየሸ ኮምሽን ናጻን ገለልተኛን ኮይኑ ክሰርሕ መንግስቲ ትግራይ ከምዝጸወዐ ገሊጹ።
እዚ ንምግባር መንግስቲ ትግራይን ኮምሽን መጽናዕቲ ጆኖሳይድ ትግራይን ሙሉእ ሓገዝን ምትሕብባርን ከምዝገብሩ ኣፍሊጡ።
ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተፈጸሙ ገበናትን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትን ከጽንዕ ዝተጣየሸ ዓለም ለኻዊ ኮምሽን ክኢላታት ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጲያ ኣብ ኢትዮጲያ ኣብ ቀረባ እዋን ምስ መንግስቲ ኢትዮጲያ ዝገብሮ ርክብ ሓፍ ዘበለ እንትኸውን ብወገን ትግራይ ዝኾነ ዓይነት ርክብ ብዘይምክያዱ ክውቀስ ጸኒሑ እዩ።


text:
ኢትዮጵያ ንኣጠቓቕማ ወደባት ኤርትራ ብዝምልከት መጽናዕትታታ ኣጻፊፋ ከም ዝወደአት ኣፍሊጣ።
ንሬድዮ ፋና ዝተዛረበት ዳይሬክተር ኮሚኒኬሽን በዓል-ስልጣን መጉዓዝያ ባሕሪ የሺ ፈቃደ፡ ኢትዮጵያ ንሎጂስቲክስን ዋጋታትን ዝምልከት ንዘሎ ኣማራጺታት ዳህሲሳ ከምዝወደአት ሓቢራ።
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብወደባት ዓሰብን ምጽዋዕን ብምጥቃም ቁጠባዊ ርክባቶም ንምሕያል መደባቶም ከጻፍፉ ተሰማሚዖም ኔሮም`ዮም።
ንታሪፍ ብዝምልከት ብወገን ኤርትራ`ውን ይጽናዕ ከምዘሎን፡ ክልቲኡ መጽናዕትታት ብሓደ ተራእዩ ኣብ መደምደምታ ዝብጻሕ ምዃኑን ተጠቒሱ`ሎ።
ኣብ ኣገልግሎት መጎዓዝያ ባሕሪ ሓላፊ ኣገልግሎት ጽዕነት ካፔቴን ተፈራ በዳሳ ብወገኑ፡ እቶም ወደባት ናይ ኤርትራ ከም ምዃኖም መጠን፡ ተወሰኽቲ ቀረባት ሎጂስቲክስ ብኤርትራ ክስርሑ`ዮም ኢሉ።
ብኻልእ ወገን፡ ንወደብ ባጽዕ ብቕዓቱ ንምርግጋጽ፡ መስርሕ ምጽጋን ወደብን ጽርግያታትን ኣብ ምጅማር ከምዝርከብ እታ ሓላፊት ኮሚኒኬሽን መጉዓዝያ ባሕሪ ኢትዮጵያ ወሲኻ ሓቢራ`ላ።
ኢትዮጵያን ኤርትራን ንናይ 20 ዓመት ናይ ምትፍናን ምዕራፍ ዓጺየን ምሕዝነተን ናብ ንቡር ክመልሳ ድሕሪ ምስምምዐን፡ ኣብ መንጎ ክልቲኣን ሃገራት መስመራት መንገዲ ኣየር፡ ተሌፎንን መጉዓዝያ-መሬትን ተኸፊቱ ስርሑ ቀጺሉ ይርከብ።


text:
እታ መጽሓፍ ኣብ ረብሓ ልምዓት ንህቢ ዝጠመተ ስርጸት ንምፍጣርን ኣብ ሓረስቶት ዝረአ ዘሎ ሃህታ ፍልጠትን ክእለትን ንምምላእ ብምሕሳብ ዝተሰናደአት መጽሓፍ እያ ይብሉ ኣይተ ታደለ ኣለምሰገድ፡፡
እታ መጽሓፍ ዝላዓለ ረብሓ ከምዘለዋን ብፍላይ ድማ ንሓረስቶት ብዝርደኦም ቋንቋን ቅልል ዝበለ ኣቀራርባን ኣብ ፍርያት ንህብን ኣብ ሓለዋ ከባቢን ልዑል ኣበርክቶ ትህብ፡፡ ብተወሳኺ ንክኢላታት ሕርሻ ሞያዊ ዓቕሞም ንምዕባይ ትሕግዝ፡፡ ሰብ ሃፍቲ ኣብዚ ዓውዲ ልምዓት እዚ ክወፍሩ ተመራመርቲ መጽናዕቲ ከካይዱ ከምኡ’ውን ተፈጥራዊ ህይወት ንህቢ ንዝንእዱ ተወሳኺ ፍልጠት ኽረኽቡ ትረድእ መጽሓፍ ምዃና ጻሓፍቲ እቲ መጽሓፍ ይነግሩና፡፡
“ንንህቢ ተባሂሉ ዝለምዕ ተኽሊ ስለዝህሉ ኣግራባት ከይበርሱ ይገብር፡፡ ሃፋዊ ቆጽሊ ወሲኹ መጠን ማይ ይውስኽ” ኢሎም ሓደ ካብቶም ጻሓፍቲ ኣይተ ታደለ ኣለምሰገድ፡፡
ንምስምዑ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ንሓደ ዓመት ዝኣክል ብኣይተ ፅጋቡ ተክለሃይማኖት ተጣይሹ ብተናፀል ድጋፍ ክገብር ዝፀንሐ ትካል ገባር ሰናይ ኒው ላይፍ ብቢሮ ማሕበራዊ ጉዳይ #ትግራይ ኣፍሊጦ ረኺቡ ብዕሊ ተመስርቱ ኣሎ፡፡
መካየዲ ስራሕ ትካል ገባር ሰናይ ኒው ላይፍ ኣይተ ፅጋቡ ተክለሃይማኖት ትግራይ ገጢምዋ ዘሎ ሰብ ስራሕ ዓፀቦ ስዒቡ ብስእነት ምግቢ ናብ ጎደና ዝወፁን ኣብ ገዝኦም ትዓፅዮም ብሓለንጊ ጥሜት ዝሳቐዩ ዘለዉን ህፃናት መፃኢ ዕድሎም ከይፅልምት ዓሊማ እታ ትካል ከምዝሰርሐትን ንቐፃሊውን ከምትሰርሕን ብምግላፅ ኣብዚ ድማ ኩሉ ማሕበረሰብ ብፍላይ ድማ ዲያስፖራ ትግራይ ሓገዝቲ ክኾኑ ፃውዒት ኣቕርቦም፡፡
እቲ ትካል ካብ ዝምስረት ጀሚሩ ልዕሊ 9 ሚእቲ ሽሕ ብር ወፃኢ ብምግባር ንዝተፀገሙ ወገናት ክሕግዝ ከምዝፀንሐን ሐዚ ድማ ንልዕሊ 180 ፅጉማት ህፃናት ንምሕጋዝ ዓሊሙ ይሰርሕ ከምዘሎ ተሓቢሩ፡፡
ኣብቲ መድረክ ዝተረከቡ ተወከልቲ መንግስታውን ዘይመንግስታውን ትካላት ንሰናይ ተግባር ኣይተ ፅጋቡ ድሕሪ ምምስጋን ትግራይ ገጢምዋ ዘሎ ሰብ ስራሕ ዓፀቦ ህዝቢ ትግራይ ንከቢድ ዓፀባ ስለ ዝተሳጥሐ ኣብ ተመሳሳሊ ዕላማ ዝተጣየሻ ትካላት ወገናትና ካብ መረበቶም ከይተመዛበሉ ክሕገዝሉ ዝኽእሉ መስርሕታት ከተኣታትዋ ምዒዶም፡፡
ብገነት ካሕሳይ


text:
ካብ 28 የካቲት ክሳብ ትማሊ 03 መጋቢት ዝተኻየደ ዙር ርዋንዳ 2019 ሃገራዊት ሃገራዊት ጋንታ ብሽክለታ ኤርትራ ተዓዋቲት ኮይና። ብመሰረት ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ምስ ካልኦት 15 ሃገራውያን ጋንታታትን ክለባትን ገጢማ ኣብ ዘካየደቶ ዙር ርዋንዳ ብ 72 ሰዓትን 49 ደቒቕን 16 ካልኢትን እያ ነቲ ዝተሰርዓላ ሸሞንተ መድረኻት ቀዳመይቲ ኮይና ዛዚማቶ።
ኣብቲ ዝተኻየደ ውድድር ኣባል ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ያቆብ ደበሳይ ኣንበሳ ዓቐበትን ብሉጽ ተቐዳዳማይን ተባሂሉ ብኽልተ ደረጃታት ክርቛሕ እንከሎ: ኣባል ክለብ ኣስታና ኤርትራዊ መርሃዊ ቁዱስ ድማ መሪሕነት ሒዙ ወናኒ ብጫ ማልያ ኮይኑ ነቲ ውድድር ዛዚሙ።
መርሃዊ ቅዱስ ብውህሉል ሓፈሻዊ ነጥቢ መሪሕነቱ ዓቂቡን ኣብ ክልተ መድረኻት ቀዳማይ ኮይኑ ዝተሰርዓሉ ውድድር ብምዝዛሙ እዩ ወናኒ ብጫ ማልያ ዙር ሩዋንዳ ኮይኑ። ንሱ ዋላ'ኳ ብዘጋጠሞ ናይ ምውዳቕ ሓደጋ ዓሰርተ ነጥቢ እንተኸሰረ፤ ክሳብ መወዳእታ ብዘካየዶ ብሉጽ ምንቅስቓስ ብውህሉል ነጥቢ ተዓዋቲ ኮይኑ ወናኒ ብጫ ማልያ ክኸውን በቒዑ።
ናይ ዝሓለፈ ዓመት 2018 ብሉጽ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ኣፍሪቃ ርዋንዳዊ ጆሴፍ ኣረሩያ ይኹን ናይ 2017 ተዓዋቲ ዙር ርዋንዳ ደልኮ ማርሰይለስ ካብቶም ነዚ ናይ ሎም ዘበን ዙር ርዋንዳ ክዕወቱሉ ዝለዓለ ተስፋ ተነቢርሎም ዝነበሩ’ዮም።
ብሓፈሻ ንዙር ርዋንዳ 2019 ዝዓብለልዎ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ተዳልዩ ካብ ዝነበረ ሾሞንተ መድረኻት ኣብቲ ኣርባዕተ ብምዕዋትን ተቐሪበን ካብ ዝነበራ ሽዱሽተ ማልያታት ነተን ሓሙሽተ ብምልባስ ድሙቕ ውጽኢት ከምዘመዝገቡ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
ሓፈሻዊ ሰሌዳ ዕውታት ዙር ርዋንዳ 2019
ኣብ ዙር ርዋንዳ 2019 ፥ ብደረጃ ጋንታታት ((Team Classification) ሃገራዊት ጋንታ ኤርትራ ጎብለል ኮይና ተዓዊታ። ጃፓናዊት ኣካዳሚ ብሽክለታ ኢንተርፕን ክለብ ኣስታናን ድማ ናይ ካልኣይን ሳልሳይን ደረጃ ሒዘን።
ኣብ ደረጃ ሓፈሻዊ ውህሉል ብሉጻት ኣፍሪቃውያን ተቐዳደምቲ (Best African General Classification) ድማ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ መርሃዊ ቅዱስ ሲራክ ተስፎምን ያቆብ ደበሳይን ብተኸታታሊ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ዘሎ ደረጃ ሒዞም ተዓዊቶም። መርሃዊ ቁዱስ ብናይ ኣርባዕተ ካልኢት ፍልልይ እዩ ቀዳማይ ኮይኑ ተዓዊቱ። ብዘይካ’ዚ ተቐዳዳምይ ሲራክ ብወገኑ ኣብ ልዕሊ ያቆብ ደበሳይ ናይ ክልተ ካልኢት ፍልልይ ብምንጻፍ’ዩ ካልኣይ ኮይኑ ክዕወት ዝኸኣለ።
ኣብ ደረጃ ብሉጽ ኣፍሪቃዊ መንእሰይ (Best Young General Classification) ተቐዳዳማይ ኤርትራዊ ያቆብ ደበሳይ ቀዳማይ ኮይኑ ክዕወት እንከሎ፤ ተቐዳደምቲ ጆሴፍ ኣረሩያን ጀረሚ በለኩያን ድማ ድሕሪ ያቆብ ደበሳይ ካልኣይ ሳልሳይን ደረጃ ሒዞም ተዓዊቶም።
ኣብ ደረጃ ኣንበሳ ዓቐበት (Mountain King Classification) ኤርትራዊ ያቆብ ደበሳይ ክዕወት እንከሎ ሩዋንዳዊ ሙሴ ሙገሻ ካልኣይ ፈረንሳዊ ኣድርያን ጉልዩነት ድማ ሳልሳይ ኮይኖም ተዓዊቶም።
ኣብ ደረጃ ሓፈሻዊ ነጥቢ (General Classification)ኣባል ክለብ ኣስታና ዝኾነ ኤርትራዊ መርሃዊ ቁዱስ ቀዳማይ ብምዃን ወናኒ ብጫ ናይ መሪሕነት ማልያ ክውንን እንከሎ፤ ረነ ታራመ ካልኣይ ማቲዮ ባዲላት ድማ ሳልሳይ ኮይኖም እዮም ነቲ ውድድር ዛዚሞሞ።
ኣብቲ ኣብ ዙር ርዋንዳ ኣብ ደረጃ ቅጽበታዊ ውድድር (Sprints Classification) ንዝተኻየደ ድማ ደቡብ ኣፍሪቃዊ ሮሃን ዱ ፕሎይ ቀዳማይ ቲምቲ ራግ ካልኣይ ከምኡውን ኤርትራዊ ያቆብ ደበሳይ ሳልሳይ ኮይኖም ተዓዊቶም።


text:
Radio Erena: 24 September 2019
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንመጠን ክፍሊት ክራይ ናይ ብሕቲ መንበሪ ኣባይቲ ዝምልከት ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ግብሪ ዘውዓሎ ኣዋጅ፣ ንተኻራይቲን ኣካረይቲን የሰሓሕብ ከምዘሎ ተገሊጹ።
እቲ 1 ነሓሰ 2018 ኣትሒዙ ዝተኣወጀ ሓድሽ መጠን ክፍሊት ክራይ ናይ ብሕቲ መንበሪ ኣባይቲ፣ ኣብ መንጎ ኣካረይትን ተኻረይትን ዝጸንሐ ምፍሕፋሕ ብዝበኣሰ ከጋድድ ምዃኑ ኣቐዲሙ ካብ ሓያሎ ወጋናት ስግኣታት ክቀርብ ጸኒሑ’ዩ።
ብመሰረት እቲ መንግስቲ ክትግበር ዘውጽኦ ኣዋጅ፣ መጠን ክፍሊት ክራይ ናይ ብሕቲ ኣባይቲ ብዓቐን ስፍሓትን ዝርከበሉ ከባቢታትን ዝምርኮስ ኮይኑ፣ 20 ትርብዒት ሜትሮ ንእትግመት ተራ መንበሪ ገዛ እቲ ዝኸበረ መጠን ወርሓዊ ክፍሊታ 600 ናቕፋ’ዩ።
ተኻረይቲ፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ተሰሊዑሎም ዘሎ መጠን ክፍሊት ክራይ መንበሪ ኣባይቲ፣ ከም ካንሸሎ ንዝኣመሰለ ብሓባር ዝጥቀምሉ ክፉት መሬት ፣ ንሓደ ትርብዒት ሜትሮ ብሕሳብ 50 ሳንቲም ክኸፍሉ’ዩ ይግደዱ።
ይኹን’ምበር፣ ካብ ሓንቲ 20 ትርብዒት ሜተር እትገምት ገዛ፣ ኣቐዲሙ ዝነበረ ክሳብ 3 ስሕ ናቕፋ ዝግመት ወርሓዊ ክፍሊታ ናብ 600 ናቕፋ ምውራዱ፣ ኣካረይቲ፣ እቲ ገዛ ንወደይ ወይ ጓለይ ክህቦ’የ ወይ ድማ ከምኡ ዝኣመሰለ ዝተፈላለየ ምስምሳት እናተጠቕሙ ንተኻረይቲ የከላብትዎም ምህላዎም’ዩ ዝግለጽ።
ብመሰረት መንግስቲ ዘውጽኦ ኣዋጅ፣ ኩሉ’ቲ ናይ ክራይ ውዕላት ብመንገዲ ምምሕዳራት ጥራይ ከምዝሰላሰል እኳ እንተተገልጸ፣ እቲ መንግስቲ ንትግባሪኡ ብዕቱብ ይከታተሎ ከምዘሎ’ዮም ነዚ ሓበሬታ ዝልኣኹ ወገናት ዝጠቕሱ።
ግና ህዝቢ እምነት ኣጉዲሉ ከምዘሎ ካብ ኣስመራ ዝተወከስናዮ ሓደ ሓደ ወገናት የረድኡ።
እቲ መንግስቲ፣ ቅድሚ ሕጂ ንዞባ ማእከል ጥራይ ዝምልከት ዘውጽኦ ተመሳሳሊ መምርሒ ኣብ ግብሪ ክውዕል ብዘይምኽኣሉ ንኣካረይትን ተኻረይትን ከምዘናቖተ ኣይርሳዕን።
ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ብዕጽፍታት እናነሃረ ክመጽእ ዝጸንሐ መጠን ክፍሊት ክራይ መንበሪ ኣባይቲ፣ ሓደ ካብቲ ዝኸበደ ብድሆታት ማሕበረ ቁጠባዊ ሕሰም ህዝቢ ኤርትራ’ዩ።
==============


text:
ሚልኪያስ ምሕረተኣብ፡ ኣብ ኣሰና ዶት ኮም ብዕለት 21- 12- 2010   ዝብል ኣርእስቲ ሰለስተ ነጥብታት ገሊጽካ።
እቲ ብስም ማሕበር መንእሰያት ዝፍለጥ http://www.ypfdj.com/ ናይ መበል ሻብዓይ ዓመት ጉባኤኡ ንሚያዝያ 2011 ኣብ ኖርወይ ንኽገብር እሻባሸብ ከም ዘሎ፡ ርጉጽ ሓበሬታ ዘለዎም ምንጭታትና ሓቢሮም፡፡
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ስደተኛታት ኤርትራውያን ሞትን ጥይትን ህግደፍ ተሳጊሮም ምድረ በዳ ሳሃራ ሰጊሮም፡ ዝፈትውዎምን ዘፍቅርዎምን ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ኣብ በረኻ ሲና ንኣሞራ ብሰንኪ ህግደፍ ወፍዮም ኣብ እስራኤል ዕቑባ ዝሓተቱ መንእሰያት ማእለያ የብሎምን።
ታሪኽ ክርስትና ከምዝምስክሮ ፍቕሪ፡ ትሕትና፡ ፍትሕን ንውጹዓት ምውጻእ…መሳሊ ካብ መሰረት ትምህርቲ ክርስቶስ ስለዝኾነ እቶም ዘተግብርዎ ብፍሪኦም ይዕቀኑ። እሞ፡ ብርሃኖም ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ይበርህ። እቶም ብስም ክርስቶስ ክርስትያን ኢና እና በሉ ኣብ ዓለምና መሳርሒ ንገዛእቲ ዓለም ኮይኖም ዘሻርዉ ግን ዓስቦም ካብ ገዛእቶም ይኸውን።
መልእኸቲ ብስም ኣብ ማእሰርቲ ካብ ዝርክቡ ዓሰርተ ሓደ ኣባላት ባይቶ ኤርትራ ን2ይ ጊዜና ካብ ቤት ማእሰርቲ እንሰዳ ዘለና መዘክር
መጀመርያ ነዚ ሎሚ መዓልቲ ብስም ኤደኪን ብስም ሲቪካውያን ማሕበራት ዝተጸውዔ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ንምስታፍ ካብ ርሑቕን ቀረባን ብምምጻእ፡ ንኣብ ሕቖን ማእገርን ናይ ህዝብኹም ተጻዒኑ ዘሎ ጨካን ግፍዕን ጭቆናን ናይ ስርዓት ህግደፍን ውልቀ መላኺ ኢሰያስን ካብ ስሩ ንምምሓው እዩ። ስለቲ ተባዕን ቆራጽን ዝኾነ ህዝባዊ ሓላፍነትኩምን ተወፋይነትኩምን ድማ እንዳ ኣመስገና እንኳዕ ብደሓን መጻእኩም ንብል።
ህዝቢ ኤርትራ ብሕሱም ጥሜትን ድኽነትን ኣብ ዝሕለበሉ ዘሎ እዋን፡ ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ በቲ እሙን ኣገልጋሊኡ ሓጎስ ገብሪሂወት (ክሻ) ኣቢሉ፡ ካብ ንግድን እንዳስትሪን ቻይና ናብ ፉቦን ባንክ ሆንግ ኮንግ፡ 276,468,220.07 ዶላር ብምትሕልላፍ፡ መሐወሊ ናይ ባንክ 149,292.84 ዶላር ከምዝኸፈለ፡ ነቲ ናይ ምትሕልላፍ ሰነድ ምርኩስ ብምግባር ካብ ከርሲ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ምንጭታትና ሓቢሮም።


text:
ኣብ ሃገረ ኖርወይ ኣብ ቀረባ ማዓልታት ዓመታዊ ጉባኤ ብምግባር መሳርሒ ዉልቀመላኺ ኢሰይያስ ዝኾነ ኣኼባ መንእሰያት ህግደፍ ዝተወደበ ንመንግስታዉያንን ዘይመንግስታዉያንን ትካላት ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ዝተረኽበ ገንዘብ ምዃኑ ኣገልግሎት ቴሊቪዥን ነርወይ ሎሚ ኣማስይኡ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣቃሊዑ ኣሎ፡፡
ኣብ ኣስመራ ዘሎ ምምሕዳር ህግደፍ ድኻምን ዘይሜላዊ ኣተሓሕዛን ኣሰራርሓ ተቓወምትን መሰረታትን ገምጊሙን ተታባቢዑን እንሆ ሸርሓዊ መስምር፡ ዕንወትን ንምስፋሕፋሕ ኣጽፋሩ ስሒሉ በቲ ቀንዲ ናይ ስለላ መርበቡ ክቕጽሎ ይህንደድ ኣሎ። ኣብ ከርሲ ሃገር ዘሎ ህዝብና ኣብ መንጎ ሕማምን ዓጸቦን ብዓቢኡ ድማ ፍትሐ-ኣልቦ ዝዓብለሎ ዕለታዊ መነባብሮ ኮነ ክጻወሮ ዘይክእል፣ ወስ ዘየብል ሓለዋን ዘይንቡር ምቁጽጻርን ከይኣኽሎ፤ ምስቶም ኣብ ግዳም ተሰዲዶም ዝርከቡ ደቁ፣ ብሰላም ከይነብር በቶም ንኤርትራዊ ዝተሰደለን ሃገራት ክስልዩ ዘዋፈሮም ናይ መርበቡ ኣቢሉ ናይ ዓመጽ ዓንኬላት ይዝርግሕ።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ካብቲ ብጥምየትን ድኽነትን ዝልሎ ዘሎ ህዝቢ ኤርትራ ሸማጢጡ ካብ ዘዋህለሎ ቢልዮናት ዶላራት፡ ብኸፊል፡ ኣብ ቻይና ካብ ዝርከብ ብስሙን ስም ወዱን ዝንቀሳቐስ ናይ ባንክ ሕሳብ፡ 276 ሚልዮን ዶላር ከምዘመሓላለፈ ዘቃልዕ ሰነድ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰና ድሕሪ ምዝርግሑ ኣብ ምሉእ ኤርትራ ዝርከባ ኢንተርነት ካፈታት፡ በቲ መጋበርያ ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ክኸውን ዝተመልመለ ፍሉይ ኣሃዱታት ጽኑዕ ምቍጽጻር ይገብረለን ከምዘሎ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።


text:
ኣኼብኡ ሎማ ዝዛመ ማእኸላይ ኮሚቴ ዴሞክራሲያዊ ምንቕስቓስ ኣምሓራ /ብኣዴን/ ኣቶ ደመቀ መኮነን ኣቦ ወንበር ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ድማ ምኽትል ኣቦ ወንበር ገይሩ ደጊሙ መሪፁዎም።ኣብ ቀረባ ኣብዝካየድ ኣኼባ ኢህወዴግ ኣቦ ወንበር እቲ ውድብን ቀዳማይ ሚንስትርን ብኢህወዴግ ብሓባር ክውሰን እዩ ክብሉ ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ብኣዴን ኣቶ ኣለምነው መኮነን ገሊጾም ።
ካብ 12 ጥሪ ጀሚሩ ክካየድ ዝፀንሐ ኣኼባ ማእኸላይ ኮሚቴ ናይ ብሄር ኣምሓራ ዴሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ሎሚ ተዛዚሙ’ሎ።ለውጢ መሪሕነት ከይተርኣየ ምኽትል ቀዳማይ ሚንስትር ኣቶ ደመቀ መኮነን ኣቦ መንበር ርእሰ ኣማሓዳሪ ክልል ኣምሓራ ኣቶ ገዱ ኣንዳርጋቸው ድማ ምኽትል ኣቦ ወንበር ገይሩ ደጊሙ መሪፁዎም ኣሎ።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ብኣዴን ኣቶ ኣለምነው መኮነን እቲ ኣኼባ ዕዉት ነይሩ ይብሉ።
“እቲ ኣኼባ ዕዉት ነይሩ ንብሎ ዘለና ኣብ ዘጋጠሙና ፀገማት፣ናይቶም ፀገማት መንቀሊታትን ናይ መፍትሒ ሓሳባትን ዝተማልአ ምርድዳእን ናይ ሓሳበ ሓድነትን ዝተረጋገፀሉ ስለዝነበረ ከም ዓብዪ ዓወት ኢና ንሪኦ።”
እቲ ኣኼባ ሰፊሕ ናይ ሓሳብ ክርክራት ዝተኻየደሉ ከምዝነበረን ኣብ መወዳእታ ግን ኣብ ምትእምማን ከምዝተበፅሐን ሓቢሮም።
ኣቦ መንበር ኢህወዴግን ቀዳማይ ሚንስትርን ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳልኝ ካብ ስልጣን ከምዝወርዱ ድሕሪ ምግላፆም ዝቕፅል ናይ ኢህወዴግን ኣኼባ ትፅቢት ዝገበረሉ ኮይኑ’ሎ።
ኣቦ ወንበር ኢህወዴግ ኮይኑ ዝምረፅ ሰብ ብቐጥታ ቀዳማይ ሚንስትር እታ ሃገር ከምዝኸውን ብተመኩሮ ኣብ ሕሉፍ ተራእዩ እዩ።ብኣዴን ሕፁይ ከቕርብ እንተኾይኑ ተሓቲቶም ኣቶ ኣለምነው ክምልሱ ከለው።
“ብኣዴን እዚ ናይ ኢህወዴግ ናይ ሓባር ኣጀንዳ እዩ ኢሉ ይኣምን።ናይ ብኣዴን ናይ ውልቂ ኣጀንዳ ኣይኮነን።ኢህኣዴግ ስልጣን ዝርኣየሉ ኣጠማምታ’ሎ።ስልጣን ናይ ሕብረተሰብ ናይ ለውጢ መሳርሒ ክኸውን ኣለዎ ኢሉ እዩ ዝኣምን።ብሓፈሻ ኣብ ሃገራዊ ለውጢ መሪሕነት ክህቡ ዝኽእሉ ሰባት ብምምኽኻር ዝኽየድ እምበር ብኣዴን ብፍሉይ እዚ ክኸውን ኣለዎ ዝብሎ ጉዳይ ኣይኮነን።”
ካብ ኣርባዕቲኦም ኣቦ ወንበራት ኣባል ውድባት ኢህወዴግ ቀፃሊ ኣቦ መንበር ክኸውን ትፅቢት ኣሎ።ናይ ኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ውድብ ትማሊ ኣብ ዘካየዶ ሽግሽግ ናይቲ ክልል ምኽትል ፕሬዝዳንትን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት እቲ ውድብን ዶ/ር ኣብዪ ኣሕመድ ኣቦ መንበር ትገይሩ ምምራፁ ዝቕፅል ቀዳማይ ሚንስትር ዘመላኽት ገይሩ ተወሲዱ’ሎ።ኣቶ ለማ መገርሳ ምኽትል ኣቦ ወንበር ገይሩ መሪፁዎም ኣሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዖ ይክኣል።


text:
ኮሌስትሮል ማለት ዋህዮታት፣ ሆርሞናትን ሓሞትን ኣካል ወዲ ሰብ ንምህናፅ ዘድሊ ስብሒ ትሕዝቶ ዘለዎ ነገር እዩ፡፡ መብዛሕትኡ ኮሌስትሮል ኣብ ውሽጢ ጉበት ይርከብ፡፡ ውሑድ ዝኾነ ዓቐን ድማ ብምግቢ ኣቢሉ ናብ ኣካልና ይኣትው፡፡
ኮሌስትሮል ኣብ ውሽጢ ደምና ምስ ዝተወሰኑ ፕሮቲናት ብምጥማር ይውሕዝ፡፡ እዞም ፕሮቲና እዚኦም ብሳይንሳዊ ኣፀዋውዓ ሃይ ዴንሲቲ ሊፖ ፕሮቲን (HDL) ን ሎው ዴንሲቲ ሊፖ ፕሮቲን (LDL) እንዳተብሃሉ ይፅውዑ፡፡
LDL ኣብ መላእ ኣካላትና ኮሌስትሮል ኣብ ዘድልየሉ እዋን ብምጉዕዓዝ የብፅሕ፡፡ ንኣብነት፣ ዝተጎድኡ ጭዋዳታት ንምፅጋን፡፡ በዝሒ ዘለዎ LDL ኮሌስትሮል ኣብ ውሽጢ መንደቕ ሱር ደም ክልጠፍ ይኽእል እዩ፡፡ እዙይ ዘጋጥምመብዛሕትኡ ጊዜ ኣብ ዝተጎድአ ሱር ደም እዩ፡፡ ሱር ደምና ብሽጋራ ምስታይ፣ ልዑል ናይ ደም ፃዕቂ ወይ ከዓ ደም በዝሒን ብዕድመ ምውሳኽን ክጉድኡ ይኽእሉ እዮም፡፡ ብውፅኢቱ ድማ ኣብ ውሽጢ እቲ ሱር ደም "ዝተለጠፈ" ነገር ብኽይዲ ይፍጠር፡፡ ብኸይዲ ድማ እቲ ሱር ደም ድበት እንዳመልአ ይኸይድ ስለ ዝኸይድ፣ ደም ብቐሊሉ ንምውሓዝ ኣፀጋሚ ይኸውን፡፡ እቲ ኣብ ግድግዳ ዝተለጠፈ ነገር ድማ ብኸይዲ ምስ ዓበየ ኣብ ፀበብቲ ክፋላት እቲ ሱር ደም ብምዕባስ ፀገም ክፈጥር ይኽእል እዩ፡፡ እዙይ ከዓ ንልቢ ድኻም ከቃልዕ ይኽእል እዩ፡፡ ኣብዚ እዋን እዚ ካብ ዓቀን ንላዕ ዝኾነ LDL ክፍጠር እንከሎ ን ሕማም ካርዲዮቫስኩላር ተቓላዕቲ ይገብረና፡፡ LDL ኮሌስትሮል ብኻሊእ ኣፀዋውዓ "ሕማቕ" ኮሌስትሮል ተባሂሉ ይፅዋዕ፡፡
ዋሕዚ ደም ዝቕንስ፣ ሱር ደም ክዕበስ እንከሎ
HDL ኮሌስትሮል ካብ ደም ብምውጻእ ናብ ጉበት ይመልሶ፡፡ HDL ኮሌስትሮል ካብ ደምና ብምልጋስ ኣካልና ካብ ሕማም ካርዲዮቫስኩላር ይከላኸለልና፡፡ ውህደት HDLን ኮሌስትሮል ድማ HDL ኮሌስትል ይብሃል፡፡ LDL ኮሌስትሮል ብኻሊእ ኣፀዋውዓ "ፅቡቕ" ኮሌስትሮል ተባሂሉ ይፅዋዕ፡፡
ዓቐን ኮሌስትሮል እንድሕር ኣዝዩ ወሲኹን መጠነ ዝምድና LDL ኮሌስትሮልን HDL ኮሌስትሮልን እንድሕር ተሸፊፉ፣ ሕማም ካርዲዮቫስኩላር ናይ ምልካም ዕድልና ዝዓበየ እዩ፡፡ ብፍላይ ድማ ቄናን ዝኾነ መጠነ ዝምድና ልዑል ዝኾነ ሓደጋ ኣለዎ፡፡
ክልተ ምስ ኮሌስትሮል ዝተራኸቡ ውፅኢታት ኣለዉ፡ ሓፈሻዊ ውፅኢት ኮሌስትሮልን መጠነ ዝምድና ኮሌስሮልን ይብሃሉ፡፡ ናይ ክልቲኦም ኣሃዝ ብዝወሰኸ ቁፅሪ ብምኽንያት ሕማም ልቢ ናይ ምሟት ዕድልና እውን ይውስኽ እዩ፡፡ ሕማም ካርዲዮቫስኩላር ናይ ምምዕባል ዕድል ከምዘለና ንምፍላጥ መጠነ ዝምድና ኮሌስትሮል እቲ ፅቡቕ ሓባሪ እዩ፡፡ ካብዚ ንታሕቲ፣ ሓፈሻዊ ውፅኢት ኮሌስትሮል፣ መጠነ ዝመድና ኮሌስትሮል፣ ሳዕቤናት በዝሒ ኮሌስትሮልን ናይ LDL ኮሌስትሮል ዝውስኽዎን ዝቕንስዎን ውፅኢታት ክንርኢ ኢና፡፡
ናይ ደም ምርመራ ኣብ ውሽጢ ደምና ክንደየናይ ኮሌስትሮል ከም ዘሎ ክሕብረና ይኽእል እዩ፡፡ ኣብ ውሽጢ ደምና ዝርከብ ኮሌስትሮል ብዝተወሰነ ክፈላለይ ይኽእል እዩ፡፡ ንዙይ እዩ ድማ እቲ ሓፈሻዊ ውፅኢት ኮሌስትሮል ብተደጋጋሚ ንክንምርመር ዝምከር፡፡
መጠነ ዝምድና LDL ምስ HDL ብሓፈሻ መጠነ ዝምድና ኮሌስትሮል ይብሃል፡፡ ብዝሕ ዝበለ LDL ዘለዎ 'ዘባል' ዝኾነ መጠነ ዝምድና ሕማም ካርዲዮቫስኩላር ናይ ምምዕባል ዕድልና ዝሰፍሐ እዩ፡፡ ሓፈሻዊ ድምር ኮሌስትሮል (LDL + HDL) ምስ HDL ክንመቕሎ እንከለና መጠነ ዝምድና ኮሌስትሮል ይህበና፡፡
ብንቡር ጉበትና ናይ ኩሌስትሮል ዓቀን ይቆጻጸር እዩ፡፡ ጉበትና ዝቆፃፀሮ ናይ ኮሌስትሮል ዓቐን ከም መነባብሮና ዓይነት ይፈላለ እዩ፡፡ ሽጋራ ምስታይ፣ ውሑድ ኣካላዊ ምንቅስቓስን ብዙሕ ሳቹሬትድ ስብሒ ዘለዎ ምግቢ ምብላዕ ነቲ ሚዛን ኮሌስትሮልና ብምስሓት ብዝሕ ዝብለ LDL ኮሌስትሮል ንክፍጠር ክገብር ይኽእል እዩ፡፡
ልዑል ናይ ኮሌስትሮል ዓቐን ካብ ዓሌት እውን ክመሓላለፍ ይኽእል እዩ፡፡ ካልኦት መልዐሊ ምኽንያታት ድማ ከም ዓይነት 2 ሕማም ሽኮርያ፣ ዓቐነ ዝሓለፈ ርጉዲን ጎሳስ ፅኪ እዮም፡፡
ኣመጋግባና ዓቐን LDL ኮሌስትሮል ንክውስኽ ወይ ከዓ ንክቕንስ ክገብሮ ይኽእል እዩ፡፡ ብዝሕ ዝበለ LDL ኮሌስትሮል ንኣካልና ፅቡቕ ኣይኮነን፡፡ ስለዝኾነ ድማ LDL ኮሌስትሮልና ዝንክይ ምግብታት ክንበልዕ ይግባእ፡፡ ካብዚ ንታሕቲ ዘሎ ሰሌዳ ኣየናይ ምግቢ ክትበልዑ ከምዝግባእ (ዝቕንሰልና) ኣየናይ ምግቢ ከዓ ክትሓድግዎ (ዝውስኸልና) ከም ዝግባእ ይሕብረና፡፡
ሓደ ሓደ እዋን ጻዕዳ ሽንጉርቲ ኣብ ልዕሊ ኮሌስትሮል ኣዎንታዊ ዝኾነ ውፅኢት ኣለዎ ይብሃል፡፡ ኮይኑ ግና ነዚ ከረጋግፀልና ዝኽእል እኹል ዝኾነ መርትዖ የለን፡፡
ልዑል ዝኾነ ኮሌስትሮል ብዞም ዝስዕቡ ምንካይ ትኽእሉ ኢኹም፡
ዓቐን ኮሌስትሮልም ብምንካይ ንሕማም ካርዲዮቫስኩላር ናይ ምጥቃዕ ዕድልም ክተጥፍእዎ ትደልዩ ዶ? ካብዚ ንታሕቲ ቀሪቦም ዘለዉ ምኽርታት ክትትግብርዎም ትኽእሉ ኢኹም፡፡ ሓደ ሓደ እዋን መድሓት ካብ ሓኪም ምውሳድ እውን ኣድላዪ እዩ፡፡
ብመሰረት 'Schijf van Vijf' ምግቢ ክንበልዕ እንከለናን ዓቐን ኮሌስተሮልና ሓፍ ክብል እንከሎ ንባዕልትና ክንከናኸን ይግባእ፡፡ 'Schijf van Vijf' ዝተፈላለዩ ን LDL ኮሌስትሮል ዓቐን ከትሕቱልና ዝኽእሉ ምግታት ይዝርዝር፡፡ ንኣብነት ናይ እኽሊ ውፅኢታት፣ ኦቾሎኒን ጥራምረን፡፡ ካብ ዓቐን ዝሓለፈ LDL ኮሌስትሮል ኣብ ሱር ደም ይልጠፍ፡፡
ዲስክ ፋይቭ (Disk of Five) ሳቹረትድ ፋቲ ኣሲድ ዘይሓወሱ ውፅኢታት እውን ዝሓወሰ እዩ፡፡ ውሑድ ሳቹሬትድ ስብሒ ዘለዎም ምግብታ ምብላዕ ን ኮሌስትሮለ ፅቡቕ እዩ፡፡ ኣብዚሕኩም ግና ኩሉ ጊዜ ከይትምገቡ፡፡ ብዝሕ ዝብ፤ ሳቹሬትድ ስብሒ ዘለዎም ስጋን ምግብታን እውን ሕሰቡሉ፡፡
ካብ ዓቐን ዝሓለፈ ርጉዲ እንድሕር ሃልይኩም ክብደት ምቕናስ፣ ኮሌስትሮል ንምቕናስ ክሕግዘኩም ይኽእል እዩ፡፡ ብፍላይ ድማ፣ ዓብዪ ከብዲ እንድሕር ሃልይኩም፡፡ BMI መለክዒ ብምጥቃም ጥዕኡ ዝሓለወ ኣካዊ ክብት ከም ዘለኩም ዘይብልኩምን ምፍላጥ ትኽእሉ ኢኹም፡፡ ረጒድ እንድሕር ኮይንኩም ካብ ክደትክም 5 ክሳብ 15 ሚእታዊ ምንካይ ኣብ ውሽጢ ደምኩም ዝርከብ ናይ ኮሌስትሮል ዓቀን ንክመሓየሽ ይገብሮ እዩ፡፡
ሳቹሬትድ ስብሒ LDL ኮሌስትሮል ኮሌስትሮል ንክውስኽ ይገብሮ እዩ፡፡ ሳቹሬትድ ዝብል ስብሒ ኣብ ጠስሚን ተሪር ማርጋሪንን ይርከብ እዩ፡፡ ኣንሳቹሬትድ ዝብሃል ስብሒ ድማ ኣብ ውሽጢ ዘይቲ፣ ማርጋሪንን ዝተኣሸገ ማርጋሪንን ይርከብ፡፡
ፎርማጆ፣ ፀባን ካልኦት ውፅኢታት ፀባን LDL ኮሌስትሮል ክውስኸልና ዝኽእል ሳቹሬትድ ስብሒ ዝሓወሱ እዮም፡፡ ኮይኑ ግና እዚኦም ውፅኢታት እዚኦም ንጥዕናኹም ኣድለይቲ እዮም፡፡ ብምኹዋኑ ድማ ውሑድ ሰብሒ ዘለዎም ከም በዓል 20+ ን 30+ ፎርማጆ፣ ሞዘሬላ፣ ዘይፀንሐ ሓዱሽ ፎረማጆን ብፍርቂ ሰፈፍ ዝተገፈፎን ሙሉእ ንሙሉእ ሰፈፍ ዝተገፈፎ ፀባ (ውጽኢታት)፡፡
ንዝተመሓየሸ ኮሌስትሮል ዓቐን፣ ብውሕዱ ኣ ሰሙን ሓደ ሻብ ንዞም ስዒቦም ዘለዉ ምግብታ ንክትምገቡ ንመክር፡፡
ዘይተፃረየ ቡና ናይ LDL ኮሌስትሮልና ይውስኾ እዩ፡፡ ዝፈልሐ ቡና (እቲ ማይ በቐጥታ ናብቲ ናይ ቡና ሕሩጭ ምውሳኽ) ከምኡውን ካብ ካፌ ንረኸቦ ቡና እንተዘይንሰትዮም ይምከር፡፡ ስሩዕ እቲ ዝተለመደ ቡና ይሓይሽ፡፡
ኣብ ሕድሕደ መዓልቲ ካብ 30 ክሳብ 40 ግራም ዝኣክል ፋይር ብልዑ፡፡ ፋይበር ናይ LDL ኮሌስትሮልና ክንክዮ ይኽእል እዩ፡፡ ብፍላይ ድማ ካብ ጥራምረ እኽሊን ካብ ፍራምረ ንረኽቦም ፋይበር፡፡ ስለዝኾነ ድማ ኣብ መዓልቲ ክልተ ሻብ ኪሉ ዝሓወሰ ጥራምረ እኽሊን ፍራምረን ብልዑ፡፡
እኹል ዝኾነ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ብሕማም ካርዲዮቫስኩላር ንከይንጥቃዕ ይሕግዝ፡፡ ኣብዚሕካ ኮፍ ምባ ብቲ ሕማ ናይ ምልካም ዕድልና ይውስኾ እዩ፡፡
መናእሰያት ኣብ ሰሙን ብውሕዱ ን 2.5 ሰዓታት እኹል ዝኾነ ኣካላዊ ምንቅስቓስ ምግባርን ናይ ዓፅምን ናይ ጭዋዳና ጥንካረ ዝጠቅም ምንቅስቓስ ኣብ ሰሙን ክልተ ሻብ ንክገብሩ ይምከር፡፡ ዕድኦም ልዕሊ 65 ዝገበሩ ዓበይቲ ሰባ ድማ ኣብ ሰሙን ክልተ ሻብ ሚዛን ናይ ምሕላው ምንቅስቓስ እንተትገብሩ ይምከር፡፡ እንታይ ዓይት ኣካላዊ ምንቅስቓሳት ንኣዕፅምትኹምን ጭዋዳኹምን ከምዘጠንክሮ ክትፈልጡ ትደልዩ ዶ? ወይ ከዓ ናይ ሚዛን ምሕላው ምንቅስቓሳት እንታይ ምኹዋኖም ከ? ኣብ ፋእሚ allesoversport.nl ዝርከቡ ምንቅስቓሳት ርኣይዎም፡፡
ሽጋራ ዘይምስታይን ሽጋራ ምስታይ ምቁራፅን ሕማ ካርዲዮቫስኩላር ናይ ምምዕባል ዕድና ይቕንሶ፡፡ ሽጋራ ምስታይ ጠጠው ምባል ትደልዩ ዶ? ምስ ሓኪምኩም ቆፆሮ ኣትሕዙ፡፡
ልዑል ዝኾነ ኮሌስትሮል ኣለኩም ዶ? ብምኹዋኑ ድማ ናይ ጥዕና ኢንሹራንስኩም ንክኢላ ስነ ምግ ሓኪም ዘድሊ ወጻኢ ክሽፍነልኩም እዩ፡፡


text:
ኤለክትሪሻን ናይ ህንጻ ንምዃን
ምስ ለ ክለ ደ ኣተልየ Les clés de l'Atelier
እንታይ ኢዩ?
እዚ ስልተና እዚ ናይ ልዕሊ ወይ ትሕቲ +/- 890 ሰዓታት ስልተና vዘለዎ ኮኡኑ ሞያውያን ብ ደረጃ (ማዕረ ናይ CAP).
iክፍለጥ ዘለዎ!
እዚ ስልተና እዚ ፣ ብዘይካ ኣብ ናይ ህንጻ ጥያይ ዘይኮነ ኣብ ካልእ ናይ ኤለክርቲክ ስራሕ ዘውህብ ኮይኑ፣ ኣብ ምድላይ ስራሕ እኝከለኹም ድማ ፣ ናይ ሾማጅ መሰል ዘውህብ እውን እዩ ።
ተጠንቀቑ ! ኣብዚ ስልጠና እዚ ንምስታፍ ድልዱል ዝኾነ ናይ ቋንቋ ን ማተማቲክ ብቕዓትን ክህልወኩም ኣለዎ።
ንመን ኢዩ ፧
8 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
69 - Rhône
8 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
69 - Rhône
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ብዙሕ ናይ ስራሕ ስልጠና
75% ስታጅ ወይ ናይ ስራሕ ልምምድ ዝገብሩ ሰራሕተኛታትን ኣብ 6 ኣዋርሕ ድሕሪ ስልጠና ኣብ ስራሕ ይሳተፉ
ሓደ ሞያዊ ስልጠና
እቲ ዝበዝሐ ግብራዊ ስራሕ ዘሰነዮ ስልተና እዚ ፣ኣብ 2ደረጃታት ዝፍጸም መድደባት ኣለዎ
እቲ ሓደ ክፋል ናይ ትምህርቲን እቲ ሓደ ድማ ናይ ስልተናን እዩ
እቲ ሓደ ክፋሉ ፣ እቲ ሰርቲፊኬት እዚ ን ሓደ ዓመት ዕድመ ዝጸንሕ እዩ። ንፎርማሽን ወይ ስልጠና ንምርካብ ዝሕግዝ እዩ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ናብ Estelle Perrin
- ብ ኢመይን : ep@lesclesdelatelier.fr
- ቴለፎን : 09 50 00 60 80
ዝቕጽል መዝገባ
ዝቕጽል መዝገባና ንምፍላጥ ኣብ እዚ ብምቕዋቕ ምክትታልኩም ንዝመስግን ፣ ካልእ ሃበሬታታት እውን ከብኡ ተወከሱ https://lesclesdelatelier.fr/electricien-dequipement/


text:
ቅድመን ድሕሪ ኣብ ስራሕ ዓለም ምስታፍኩም ዘሰኒ ሓጋዚ ንምርካብ
ምስ መደብ ናይ " ኩፕ 2 ማ Coup 2 Mains"
እንታይ ኢዩ?
ብሞያያን ኣሰልተንቲን ተኸታታልቲን ዝወሃብ ናይ ሓፈሻዊን ውልቃዊን ኣሰናይነት መደብ እዩ።
እዚ "ሞኒተርነት " እዚ ን ደለይቲ ስራሕ፣ ንዝሓዝዎ ስራሕ ንኽቕጽሉን ንኽምዕብሉን ዕድል ይፈጥር እዩ፣ ፣ እቲ መደብን ናይ "ክትትል " ካብ 6 ሰሙናት ክሳብ 6 ኣዋርሕ ክዝኸድ ይኽእል ፣ ንኣብነት ኣብ (ሰራሕተኛተት ፣ ስራሕን ትምህርቲን ዘፋርቑ ሰራሕተኛታት፣ ኣብ ልምምድ ናይ ስራሕ ወይ ፎርማስዮን ዘለዉ ሰባት ወዘተ )ክኸውን እዩ ።
ን ኹሎም ኣብ ምድላይ ስራሕ ዘለዉ ሰባት፣ ዲፕሎም ዘለዎምን ዘይብሎም፣። ኣብ ክልል ኩሉ ዕድመ ዘለዉ፣ ክኸውን ይኽእል።
i ኣገዳሲ ሓበሬታ :ኣብዚ መደብ ንምጽንባር፣ ኣቶም ሰለይቲ ስራሕ ኣብ ምድላይ ስራሕ ብጭቡጥ ዝነጥፉ ክኾኑ ይግባእ።
እቶም መድረኻት :
• ርክብ ምግባር :ድሌትኩም ምፍላጥ፣ መደብኩም ምስናይ
• ሓደ ወይ ሓንቲ ሓጋዚ ምርካብ - candidat (ምስ ድሌትኩምን፣ ዕላማኹምን ፣ ከምኡ ኣውን ጥቓ ምስ ዝነብሩ ሰባት እንተኾይኑ ምምራጽ )
• እቲ መደብ ብጭቡጥ ንምጅማር ስሩዕ ናይ ቆጸራ መደባት ምውጻእ። )
• ዘድልዩ ዶክሜንታት ምእካብ
• ምስቶም ኣሰነይቲ ብስሩዕ ምርኻብ
• እንተደኣ ሽግር ተፈጢሩ ፣ ኣላዘብቲ ንምዃን መታን ክኾኑኹም ሓሳብኩም ምክፋል
• በቲ ናይ Cravate Solidaire.'ክራቫት ሶሊዳሪቲ' ፣ ዝወሃብ ናይ ሞያውያን ምኽሪን፣ንምርካብ ቆጸራ ምሓዝ።
ንመን ኢዩ ፧
ካብ 6 ሰሙናት ክሳብ 6 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ካብ 6 ሰሙናት ክሳብ 6 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ሞያዊ ምኽሪን ምስናይን
ከከም ናይ ስራሕ መደብኩምን ፣ ሞያዊ ድሌትኩምን ዝኸይድ ፣ ዝተፈላለየ ናይ ሰብ ሞያ ምኽሪን ኣሰናይነቲን ኣገልግሎት ምርካብ።
ኣቲ ሞኒተር ወይ እታ ሞኒተር ፣ ሕቶታትኩም ንምምላስ ድሉዋት እዮም።
ናይ ስራሕ ዓለም ክውንነት ምፍላጥ
ብሳላ እዚ ናይ ሞኒተር ሓገዝ፣ ናይ ትካላት ኣሰራርሓ ኣብ ምድላይ ስራሕ ዘለወን ፖሊሲን ክትፈልጡ ኢኹም። .
ስለዝኾነ ድማ ነቲ ናይ መጻኢ ስራሕኩም ንምርካብ ዘድልየኩም ምድላዋት ክትገብሩ ትኽእሉ ኢኹም።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ብ ላ ክራቫት ሶሊዳሪቲ ንምስናይ Cravate Solidaire ርኸቡና
- ብ ቴለፎን : 06 52 74 29 05 ዉይ
- ብ ኢመይል : mentorat@lacravatesolidaire.org.
ንሕና ሓጋዚ ዝኾነ፣ እኹል ዝኾነ ናይ ስራሕ፣ ምክሪ እዋን ክንህበኩም ድሉዋት ኢና፣


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ብፍላይ ኣብ ክልል ኦሮሚያ ብሓይልታት ጸጥታ ዝፍጸም ዘሎ ቕትለት ደው ክብል መጸዋዕታ ዘቕረቡ ፖለቲካዊ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ፡ ዘላቒ ፍታሕ ብሃገራዊ ስምምዕን መሰጋገሪ መንግስትን`ምበር ብኣዋጅ ህጹጽ እዋን ኣይመጽእን`ዩ ኢሎም።
ብኻልእ ወገን ኣብ ዝበዝሓ ከተማታት ኦሮሚያን ኣብ ዙርያ ኣዲስ ኣበባን ዝርከባ ኣብያተ-ንግዲ፡ ንኣዋጅ ህጹጽ እዋን ንምቅዋም ከምዝተዓጸዋ ኣጃንስ ፍራንስ ፕረስ ብስእሊ ኣደጊፉ ጸብጺቡ`ሎ።
ድምጺ ኣመሪካ ዘዘራረቦም ነበርቲ ሻሸመኔ፡ መኢሶንን ነጆን ድማ፡ ኣብያተ-ንግዲ ዕጽዋት ምዃኖምን ብሓይልታት ጸጥታ ንክኽፈቱ ከምዝግደዱን ተዛሪቦም ኣለዉ።
ንህጹጽ ኣዋጅ እዋን ሓደጋ ንምትግባር ዝቖመ ኮማንድ ፖስት፡ ዕላምኡ ኣብ`ታ ሃገር ንዝተፈጥረ ዘይምርግጋእን ህውከትን ደው ኣቢሉ ናብ ዝነበሮ ንምምላስ`ዩ ይብል።
መሰጋገሪ መንግስቲ ንኽምስረት ዝቐርቡ ዘለዉ ሕቶታት ብዝምልከት፡ ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ብድልየት ህዝቢ ዝተመርጸ ስለዝኾነ፡ ከምኡ ዝበለ ሕቶ ተቐባልነት ከምዘይብሉ ምፍላጡ ይዝከር።
ብኻልእ ዜና፡ ትማሊ ኣብ ዞባ-ጉራጌ ከተማ ወልቂጤ፡ ስራሕ ጠጠው ናይ ምባል ኣድማን ካብ ገዛኻ ናይ ዘይምውጻእ ኣድማን ከምዝነበረ ነበርቲ ንቪኦኤ ሓቢሮም። ሕቶ ልምዓት ብምልዓሎም ብዝተፈጥረ ህውከት ንምትዕራቕ ብዓበይቲ ዓዲ ዝተመዘዙ መንእሰያት፡ ዝእሰሩን ዝስደዱን ኮይኖም ይብሉ እቶም ነበርቲ።
ብዛዕባ ፓርላማ ኢትዮጵያ ዝተኸተሎ ኣገባብ ኣጸዳድቓ ህጹጽ ኣዋጅ ርእይትኦም ዝሃቡ ክልተ ሰብ-ሞያ ሕጊ ኣብ ዝሃብዎ ርእይቶ፡ ነቲ ዝተገብረ ናይ ቁጽሪ ጌጋ ኣሪሙ ከቕርቦ ዝግባእ ባዕሉ እቲ ፓርላማ`ምበር፡ ሓደ ሓላፊ ኮምንኬሽን`የ ዝብል ወልቀሰብ ኣብ ቤት-ጽሕፈቱ ኮፍ ኢሉ ቁጽሪ ድምጺ ፓርላም ከተዓራሪ ኣይክእልን`ዩ፡ ስለዚ እቲ ኣዋጅ ሕጋውነት የብሉን ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል፡


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን።
ኅዳር ጽዮን
ተኣምር ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣብ ዝነግር መጽሓፍ ‘ተኣምረ ማርያም’ ከምዝገልጾ፡ ነቶም ዝኽበሩ 33 በዓላት ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ክንፈቅድ ከሎና ኅዳር 21 ንቘጽር። ዓመት ዓመት 21 ኅዳር ድማ ብስም ቅድስቲ ድንግል ማርያም ኣብ ዝተሓንፁ ኣብያተ ክርስቲያን ‘ኅዳር ጽዮን’፡ ‘ኅዳር ማርያም’ ተባሂሉ መንፈሳዊ በዓል ይኽበር። እዚ በዓል’ዚ ኣቦታትና ካብ ቀደም እናኽበርዎ ዝመጽኡ ዓቢይ በዓል እዩ።
• መጽሓፍ ‘ተኣምረ ማርያም’ ኣብ መቅድሙ ከረድእ ከሎ፡- “ኣብዚ ወርኂ’ዚ ኣብ መበል 21 መዓልቲ ነቢይ ዘካርያስ ናይ ቀንዴል ፋና ኬበርህ ዝረኣየሉ መዓልቲ እዩ” (ዘካ. 2፥2)
• ታቦተ ጽዮን ኣብ ምርኮ፦ ብተኣምራ ንዳጎን ሰባቢራ፡ ንዝደፈሩ ኣረማውያን ብመቕሠፍቲ ገሪፋ ናብ ሃገራ ዝተመለሰትሉ ወርኂ ኅዳር ምዃኑ እዩ። 1ይ ሳሙ. 2፥12፤ 7፥2። ‘ታቦተ ጽዮን’ ዝብል ስያመ’ ትርጕሙ ኣብ ጽዮን ዘላ ታቦት ማለት እዩ።
• ‘ታቦተ ጽዮን’ ኣብ ደብተራ ኦሪት (ኣብ ድንኳን) ንኣሽሓት ዓመታት ድኅሪ ምቕማጣ ንጉሥ ሰሎሞን ዓቢይ ቤተ መቅደስ ሓኒፁ ናብ ቤተ መቅደስ ዝኣተወትሉ በዓል ኮይኑ ዝኸበረሉ ወርኂ ኅዳር ምዃኑ ተፈሊጡ እዩ። (1ይ ነገ. 8፥1-67)
• ኣብዚ 4ይ ክፍለ ዘመን ድኅሪ ልደተ ክርስቶስ ኣብ ዘመን ቅዱሳን ነገሥታት ኣብርሃ ወኣጽብሐ ድማ ‘ታቦተ ጽዮን’ ብስም ‘ጽዮን ማርያም’ ተሰይማ ሥርዓተ ቅዳሴ ቤታ ኣብ ወርኂ ኅዳር ተኸቢሩላ እዩ።
ዓመት መጽአ፡ 21 ኅዳር ብኣምሳል ታቦተ ጽዮን፡ ናይታ ኣማናዊት ታቦተ ጽዮን ዝኾነት ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም “ኅዳር ጽዮን” ብዝብል ስም ክብ ብዝበለ በዓል ምኽባርና መሠረቱ መጽሓፍ ቅዱሳውን ክርስቲያናዊ ትውፊትን እዩ።
• ኣብ ዘመን ቅዱስ ዳዊት፡ ታቦተ ጽዮን ካብ ቤት ኣሚናዳብ ሥርዓተ ንግሥ ተጌሩ ብዝደመቐ በዓል ብዜማ ንእግዚኣብሔር እናኣመስገኑ ብ 30 ሺሕ ዝኣኽሉ ሰባት ተዓጂባ ብኽብሪ ኣብ ቤት ኣቢዳራ ን3 ወርኂ ተቐሚጣ እያ። ብምኽንያት ታቦት፡ እግዚአብሔር እቲ ንቤት ኣቢዳራ ከም ዝባረኸ ዝሰመዐ ዘማሪ ዳዊት ናይቲ በረኸት ተሳታፊ ምእንቲ ኪኸውን ነታ ታቦት ብማኅሌትን ብዝማሬን ብዓቢይ ክብርን ኣብ ከረን ጽዮን ስለ ዘዕረፋ፡ ካብዚ ጊዜ እዚ ጀሚሩ ‘ታቦተ ጽዮን’ እናተባህለት ክትጽዋዕ በቕዐት (2ይ ሳሙ 6፥1-19)።
• ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ “ጽዮን” ዝብል ከከም ኣገላልጻኡ ዝተፈላለየ ትርጕም ኣለዎ፦
• ኣብታ ኣብ ከረን ሞርያ ዝተሓንፀት ቤት መቅደስ “ጽላተ ሕግ” (ታቦት ሕጊ) ስለ ዝነበረ ንከረን ሞርያ ‘ጽዮን’ ይብሎ። (ኢሳ. 8፥18 ፥ 18፥7 ፥ 24፥23)።
• ‘ኢዮሩሳሌም’ ውን ጽዮን ትበሃል ነይራ እያ። (2ይ ነገ. 19፥21 ፥ መዝ. 48፥2 ፥ 69፥35)።
• “ጽዮን” ዝብል ስም ሕዝቢ ኣይሁድ ይጽውዑሉ ኔሮም እዮም (መዝ 126፥1 ፥ ዘካ 9፥9)።
• ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ውን ከረን ጽዮን ተባሂላ ትፍለጥ እያ (ዕብ 12፥22፣ ራእ 14:1)።
ኣብ ዘመነ ብሉይ ኪዳን ኵሉ’ቲ ዝተነግረ ትንቢትን ዝተመሰለ ምሳሌን ኣማናዊ ትርጕም ዝረኸበ ኣብ ሓዲስ ኪዳን ኣካላዊ ቃል መድኃኔ ዓለም ክርስቶስ ብዘደንቕን ብዘይምርመርን ምሥጢረ ተዋሕዶ ካብ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ሰብ ኮይኑ ድኅሪ ምግላጹ እዩ። “ኣነ ንነቢያትን ሕግን ክፍጽም ደኣ እምበር ክስዕር ኣይመጻእኩን” ከም ዝበለ (ማቴ. 5፥17)። ድኅሪ ትንሣኤኡ ውን ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ነቶም ኣርድእቱ ኦሪትን ነቢያትን እናጠቐሰ ፍጻሜ ከምዝረኸበ ከም ዝመሃሮም ቅዱስ ሉቃስ መስኪሩ እዩ። ስለዚ እቲ ምሥጢራዊ ኣማናዊ ትርጕም ናይ ‘ጽዮን’፦ ነታ ኣደ ኣምላኽና ሓቀኛ ታቦተ ጽዮን ንድንግል ማርያም ዝምልከት እዩ።
ዘማሪ ዳዊት በመንፈሰ ትንቢት ‘እምነ ጽዮን ይብል ሰብእ/ ሰብ ኣዴና ጽዮን ይብል’ (መዝ. 87፥5) ከምዝበለ፡ ዋላ እኳ ብምሳሌያዊ ኣዘራርባ ብዛዕባ ኢየሩሳሌም፡ ናይ ኦሪት ቤት መቅደስ፡ ብዛዕባ ሕዝበ እስራኤልን ምስኣቶም ብሃይማኖት ዝምድና ብዛዕባ ዝነበሮም ኣኅጉራትን እንተገለጸ፡ እቲ ኣማናውን ምሥጢራውን ትርጕም ግና ብዛዕባ ናይ ሓዲስ ኪዳን ቤት መቅደስ (ቤተ ክርስቲያን)፡ ብዛዕባ እስራኤል ዘነፍስ ዝተባህሉ ክርስቲያን ክኸውን እንከሎ እቲ ዋና ምሥጢራዊ ትርጕሙ ኸኣ ብዛዕባ ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም ዝገልጽ ኮይኑ ንረኽቦ።
‘ጽዮን’ ዝተባህለት ድንግል ማርያም ምዃና ንኣና ንኦርቶዶክሳውያን ሓድሽ ነገር ኣይኮነን። ኣብቲ ናይ ወትሩ ጸሎትና’ውን “እንተ ይእቲ ስምዕየ ማርያም ጽዮን ለዓለመ ዓለም/ እታ ናይ ዘለዓለም ምስክረይ ድማ ጽዮን ማርያም እያ” ክንብል ከለና ማርያም ጽዮን ከም እትበሃል ንፈልጥ። “ሰብ ኣዴና ጽዮን ይብል” ምባሉ ብወንጌል ኣሚኑ ዝተጠምቀ ክርስቲያን ናይ ሃይማኖቱ መንነትን ናይ ክርስትናኡ መረጋገጺትን ንዝኾነት ‘ጽዮን እምባ መጸግዒት ኣደይ ይብላ’ ንኽብል እዩ።
ኣዴና ቅድስት ድንግል ማርያም “ጸወነ ሥጋ ጸወነ ነፍስ” ኮይና ንሕዝበ ክርስቲያን ብነፍሶምን ሥጋኦምን ተስፋ ከይቈርጹ በቲ ዝተዋህባ ናይ ምሕረት ቃል ኪዳን፡ ብጸሎታን ኣማላድነታን መጸግዒት ኮይና ብረዲኤታን ብለውሃታን እትሕልዎም መንፈሳዊት ኣደ ምዃና ፈሊጦም “ከውልና፡ መጸግዒት ኣዴና” እናበሉ ከም ዝምኅጸንዋ ንኽገልጽ እዩ ክቡር ዳዊት “ሰብ ኣዴና ጽዮን ይብል” ኢሉ ዝመስከረ። ኣብ ጊዜ ሓጐሶምን ኃዘኖምን ቈልዑ ናብ ኣደኦም ከም ዝጽግዑ እሞ ንሳ ድማ ከም እተጸናንዖም ንኻልእ ዝተከወለ ኣይኮነን።
ከምኡ ድማ ቅድስት ድንግል ማርያም መንፈሳዊት ኣዴና ምዃና ብቓል ኪዳና ተማኅጺንና፡ ብኣማላድነታ ምስ ንኣምን ካብ መከራ ሥጋን ነፍስን ድኂንና ወረስቲ መንግሥቲ ወዳ ከምእንኸውን ዝተረጋገጸ እዩ።
Leave a comment
ናይ ኣዴና ጽዮን ቅዱስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ኣማላድነት ኣይፈልየና፡ ኣሜን።


text:
ጸብጻብ ዜና ስምረት ጨንፈር ስዊዝ
ጸብጻብ ዜና ስምረት ጨንፈር ስዊዝ
ስምረት ምንቅስቓስ ኤርትራውያን ንድሕነት ሃገር ጨንፈር ስዊዝ ብዕለት 28 ታሕሳስ
2019 ዕዉት ህዝባዊ ሰሚናር ኣካይዱ።
ኣቐዲሙ መደባቱ ከምቲ ልሙድ ብዝኽረ ሰማእታት ድሕሪ ምጅማሩ ካብኡ ቀጺሉ
ሓድሽ መርሕነት ጨንፈር ብዴሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ። ካብዚ ቀጺሉ ኣገዳሲ ለበዋን
ርእቶን ድሕሪ ምሕላፍ ናብቲ ዝዓበየ ሒዝዎ ዝነበረ መደብ ህዝባዊ ሰሚናር ብምቕናዕ
ንህሉው ኩነታት ዓለምናን ከባቢናን ከምኡ ውን ንህሉው ኩነታት ሃገርናን ዝገልጽ
ብኣባል ማእከላይ ሽማግለ ብጻይ ተስፋልደት ዑቕባዝጊ ሰፊሕ መብርሂ ቀሪቡ።
ብጻይ ተስፋልደት ኣብ መግለጺኡ ንህልዉ ኩነታት ሃገርና ብዝግባእ ክንርድኦ
እንተኮይና እቲ ብቐዳምነት ክንርእዮ ክንርድኦን ዘለና ቀንዲ ጉዳይ እቲ ኣብ ዙርያ
ዓለማውን ከባብያውን ኩነታት ዘሎ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባዊ ወተሃደራዉን ጸጥታዉን
ኩነታት ብግቡእ ምስ እንርዳእ ምዃኑ ኣብሪሁ።ካብዚ ኣስዒቡ ኤርትራ ሃገርና ኣብ
ኣዝዩ ስትራተጂካዊ ባይታ ስለ ትርከብ፡ ዝኾነ ምዕባለ ዓለምናን ዞባናን ከባቢናን
ብቐጥታ’ዩ ዝጸልወና። እዚ ማለት፡
– ኣብ ከባቢና ናይ ሓያላት ዓለምና ዝጫረታሉ ባህርያዊ ጸጋታት ብምህላዉ
– ከባቢና ጽዑቕ ዝኾነ ንግዳዊ ጉዕዞን ናይ ዕዳጋ ማእከልን ከም ምዃኑ
ንኸም በዓል መጻብቦ ባቢኤል መንደብን፡ ወሽመጥ ዓደን ሓያላት ሃገራት ነዚ ከባቢ
ክቆጻጸራ ጻዕሪ ክገብራ ናይ ግድን ኢዩ። ነዚ መን ተቆጻጸረ፡ መን ናይ መን ጸግዒ ኮነ
ከኣ ኣዝዩ ኣገዳሲ ኢዩ ድሕሪ ምባል በዚ መሰረት ኣብዚ እዋን እዚ እተን ኣብ ዙርያ
ዓለምና ሓያላት ጎባልል ኮይነን ወጺኤን ዘለዋ፡ ኣመሪካን ቻይና ኮይነን፡ ኣብ ጎድነን
ዘሰልፍኦ ብዙሓት ሓይልታት ከም ዘሎ ንተሳተፍቲ ብዝርዝር ገሊጹ።ኤርትራ ሃገርና
ኣብ’ዚ መዳይ ዘለዋ ባይታ ኣዝዩ ኣገዳሲ ሰለዝኾነ፡ ብኽልተ መዳይ ማለት ብመዳይ
ቻይና- ነቲ ናይ ጅቡቲ ወደብ ተጠቒማ ንግዳዊ ዝምድና ምስ ኣፍሪቃ ይሰርሑ
ብምህላዎም ቻይና ናይ ኤርትራ ባሕሪ’ዉን ክጥቀመሉ ከም ትደሊ ዘተሓትት
ኣይኮነን። ብመዳይ ኣመሪካ ውን ብመንገዲ ሃገራት ኣዕራብ ኣቢሎም፡ ነቲ ናይ ጅቡቲ
ኮረዶዮ ናብ ኤርትራ ክሰግር ብምግባር ኤርትራ ሃገርና ክትጽሎ ከም እትኽእል ብሰፊሑ
ኣብሪሁ።እዚ ኣብ ከባቢና ዝምዕብል ዘሎ ሓድሽ ፖለቲካዊ ዝምባለታት፡ ገና ከሎ
ብጥበብ እንተ ዘይተወጊኑ፡ እቲ ሓደጋ ዓቢ ኮይኑ እዚ ሓደ ካብ’ቲ ኣብ ሰማያት
ኤርትራ ተንጠልጢሉ ዘሎ ሓደጋ ምኳኑ ኣብ ግምት ምእታው ከምዘድሊ ገሊጹ።ካብዚ
ቀጺሉ ብጻይ ተስፋልደት ንኣብ ውሽጢ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት ንህልዉ ኩነታት ደምበ
ተቓውሞን ኣመልኪቱ ዕሙቕ ዝበለ መግለጺ ኣቕሪቡ።ካብዚ ቀጺሉ ንህሉው ኩነታት
ስምረት ዝብልከት ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ።ስምረት ካብ ዝምስረት ክሳብ ሕጂ ከሰላስሎም
ዝጸንሐ ንጥፈታትን ኣብ ጉዕዝኡ ክገጥምዎ ዝጸንሑ ብድሆታትን ሽግራትን ድሕሪ
ምዝርዛር ስምረት ብዝገጥሞ ሽግራት ካብ ጉዕዝኡ ደው ከይበሎ እቲ ግቡእ ናይ ቃልሲ
ዕማሙ ዘካይድ ዘሎ ምንቅስቓስ ምዃኑ ኣብሪሁ።ኣብ ጉዕዞ ቃልሲ ስምረት ከም ዕሸል
ውዳቤ መጠን ምስ ዘለዎ ብኩራትን ሕጽረትን፡ ነቲ ዝገጥሞ ብድሆታት ብትብዓትን
ጥበብን ሰጊሩ፡ ጉዕዞ ቃልሱ ክቕጽል ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ከኣ እቲ ዝልዓለ ብልጫ’ዩ
ክብሃል ይከኣል ድሕሪ ምባል እዚ ይኹን እምበር ስምረት ካብ ሕጽረት ተሞክሮን
ልምድን፡ ካልእ ብኩራትን ብዙሕ ጸገማት ክገጥሞ ጸኒሑን ኣሎን። ገለ ካብ’ዚ
ፖለቲካዊ ድኽነት ዝወለዶ ሕጽረታት
ናይ ሕግን ስርዓትን ብኩራት፡ ናይ ድስፕሊን ጸገም
ነቲ ናይ ቃልሲ ባህርን፡ ናይ ቃልሲ ኩነታት ብዝግባእ ዘይምርዳእ
ናይ መሳለጥያን ፋይናንስ ሕጽረት
ሕጽረት ናይ ፖለቲካዊ ኣፍልጦን ንቕሓትን ዝብሉ ገለ ካብቶም ንስምረት ክገጥምዎ
ዝጸንሑ ሕጽረታት ምዃኖም ገሊጹ።
ካብዚ ኣስምዒቡ ስምረት ካብ ካልኦት ፍሉይ ዝገብሮ ውሽጣዊ ጸጋታት ዝውንን ኢዩ
እዚ ማለት ከኣ
ንጹር ንህዝቢ ዝወገነ ፖለቲካዊ መስመርን፡
ናይ ህዝቢ ጥቕምን ረብሓታት ዘቋምት ራእን ዕላማን ዝወነነ
ዝበዝሐ ዓቕሙ ሓይሊ መንእሰይ ምዃኑ
ብውሽጣዊ ዓቕሙ ክቃለስ ዝወሰነ፡ ብውሽጡ ዝምወል፡ ብጻዕሩ ዝቃለስ፡
ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ዜና ማዕከን ዝዉንን፡ ንጹር መልእኽቲ ዘሕልፍ
ናይ ህዝቢ ናይ ንቕሓት ንምብራኽን ምሕያል ዝሰርሕ፡ ኣብ ዲሞክራሲያዊ
መትከላት ዝኣምን መስርሕ ዝኽተልን
ንሕግን ሕጋውነትን ቀዳምነት ዝህብ
ኣብ ሓባራዊ ቃልስን ሓባራዊ ረብሓባን ዝኣምን ብምዃኑ ስምረት እዚ
ብጫታት ዝዉንን ምንቅስቓስ ምዃኑ ብሰፊሕ ድሕሪ ምብራህ ስምረት ኣብ
መስርሕ ጉዕዞ ቃልሲ ክሳብ ዘሎ ብሕጂ ውን ብድሆታት ክገጥምዎ ይኽእሉ
እዮም ግን ከኣ ካብ ሕሉፍ ተሞክሮ ተማሂሩ፡ ናብ ዝበረኸ መድረኽ ከም
ዝሰግር ግን ጥርጥር የሎን ክብል ወሲኹ ገሊጹ።ከም ስምረት ንጸላኢ መቃለሲ
ወይ መንጠሪ ባይታ ኣይንመርጸሉን። ንጸላኢ መህረሚ ኣይንሓርየሉን። ከም’ኡ
ክንዲ ዝኾነ’ዩ ስምረት ቃልስና ኣብ ኩሉ ብኹሉን ዝብል መርሆ ዝኽተል
ብምባል ናይቲ ዕለት መደርኡ ዛዚሙ።ብድሕሪዚ ካብ ተሳተፍቲ ንዝቐረበሉ
ንጉዳይ ሓድነትን ህሉው ኩነታትን ቃልስናን ዝምልከት ሕቶታት ብዝግባእ
መሊሱን ኣረዲኡን ኣብ መወዳእታት ድማ ሃናጺ ርኢቶን ለበዋን ካብ ህዝቢ
ድሕሪ ምቕባሉ ናይቲ ዕለት ርክብ ምስ ህዝቢ ብዝኽረ ሰማእታት ብዓወት
ዛዚሙ።ካብዚ ቀጺሉ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት ብዘዳለዎ መደብ ምዝንጋዕ
ብሓባር ክዘናጋዕ ድሕሪ ምምሳይ ናይቲ ዕለት ሓፈሻዊ መደባቱ ብዓወት ዛዚሙ።
ክፍሊ ዜናን ሓበሬታን
ምስግና ገብረመድህን
ኤርትራን ኤርትራውነትን ንዘልኣለም ክነብሩ ኢዮም!!
ሓርነትና ናይ ግድን ኢዩ!!


text:
“ሳላ ከም ህዝቢ ስንና ነኺስና ዝተቓለስና እንሆ ፀሓይና ክነብርቕ፤ ፀሓይ ፀላእትና ድማ ክነዕርብ ጀሚርና ኣለና”
መልእኽቲ ፕሬዝዳንት መንግስቲ ትግራይ ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል
ሰላም! ኣንታ ትእምርተ ፅንዓትን ጅግንነትን ዝኾንካ ወረጃ ህዝብና፣ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፍላተ ዓለም እትነብሩ ኣምባሳደራት ትግራይ/ ዲያስፖራ ተጋሩ/፣ ቅድመ ግንባር መኸተናን ቃልስናን ዝኾንኩም ጀጋኑ ሰራዊት ትግራይ፣ ከመይ ኣለኹም?
ሰረት ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ ምስ እንምርምር ፤ ካብ ብወጋሕትኡ ህላውኡን ሓርነቱን ኩሉግዜ ኣብ ቃልሱን ቅልፅሙን ዝተደረኸ ምዃኑ ንርዳእ። ሙሉእ መዋእሉ፣ ፀላእቲ ካብ ገፅ ምድሪ ከጥፍእዎ፣ ክብረቱ ከራኸሱ፣ ተዋሪዱን ደኒኑን ክነብር ካብ ምሕላምን ምስራሕን ዝበኾርሉ ግዜ ኣይነበረን። እዚ እቲ ሓደ ገፅ ክፋል ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ’ዩ። ብኣንፃሩ ህዝቢ ትግራይ ኣብ በቢምዕራፉ ንዘጓነፍዎ ዓይነት ብዙሕ ወራራትን፣ ኣብ ልዕሊ ህላውኡን ክብረቱን ዝኣወጅዎ ናይ ጥፍኣት ፓኬጃትን ከም ህዝቢ ፀኒዑን ብሓያል ቆራፅነትን ጅግንነትን ብምግጣም ንኹሎም ደመኛታት ፀላእቱ ካባ ስዕረትን ውርደትን ክኽደኑ ካብ ምግባር ዝዓገቶ ምድራዊ ሓይሊ ኣይነበረን። እዚ ከኣ እቲ ካልኣዋይ ገፅ ክፋል ታሪኽ እዚ ገድለኛን ትእምርተ ሰዓራይነትን ዝኾነ ህዝብና’ዩ።
ብሕፅር ዝበለ ኣገላልፃ፣ ሓይሊ ምድሕርሓርን ተሓባበርቶምን ሙሉእ መዋእሎም ትግራይ ካብ ካርታ ዓለም ንምሕኻኽ፣ ትግራዋይ ድማ ካብ ገፅ ምድሪ ንምጥፋእ እንትህቅኑ፤ ህዝቢ ትግራይ ድማ በታ ንሶም ዘሳወርዋ ሓዊ ክልብለቡን ናብ መቓብር ክወርዱን እናገበረ ጉዕዝኡ ቀፂሉ’ዩ። እዚ ኣብ በቢምራዕፉ ዝደጋገምን ዑደት ኮይኑ ዝቐፀለን ዝቕፅል ዘሎን ሓቂ እዩ። ስለዝኾነ ፍትሓውን ሓቀኛን ዕላማ ዝሓዘ ዝኾነ ህዝቢ ብዝኾነ ምድራዊ ሓይሊ ከምዘይሰዓር፣ ተፀሚምካ ብምቅላስ ናብቲ ዘይተርፍ ዓወት ካብ ምብፃሕ ዝዓግት ሓይሊ ከምዘየለን ከምዘይህሉን ዘመስከረ ህያው ኣብነት’ዩ ህዝቢ ትግራይ’ዩ።
ኣብዚ ዘለናሉ መድረኽ እንዕዘቦ ዘለና ፍፃመ’ውን፤ እዚ ልዕል ክብል ዝተገለፀ ነባሪ ታሪኽ ወረጃ ህዝብና ደጊሙ ዘረጋግፅን ዝዂልዕን ኩነት’ዩ። እዞም ካብ ስዕረትን ውርደትን ኣያታቶም ክመሃሩ ኣእምሮ ዘይተዓደሎም ግብዛት፣ ኣብዚ መድረኽ’ዚ እውን እልቢ ዘይብሎም ዘራያትን ወታደራዊ ኣፅዋራትን ኣኻኺቦም ሕልሚ ኣያታቶም ንምዕዋት ቅሉዕ ወራር ዝኸፈቱልና እንትኸውን፣ ዘርዚርካ ንምግላፅ ዝኸብድ ግፍዕን ዘርኢ ናይ ምፅናት ጭቡጣት ምንቅስቓሳትን ፈፂሞም’ ዮም። ብምዃኑ ከም ህዝቢ ሓርነትና፣ ህላወናን ሓድነታዊ ግዝኣትናን ንምርግጋፅ ምስ ኣዝዩ ገዚፍ ሓይሊ ክንገጥም እኳ እንተተገደድና፤ ህዝባዊ ኲናትናን መኸተናን ግን ዘበት ክጭፍለቕን ክቑርጠምን ኣይከኣለን። እኳደኣስ ኣብ ውሽጢ ውሱናት ኣዋርሕ ውሽጥና ብዝርዝር ፈቲሽና፣ ግዳማዊ ጉዳያት ብዕምቆት ገምጊምና፣ ዝጎድሉና ኣብ ኣዝዩ ሓፂር ግዜ ብምምላእ፣ ኣወዳድባናን ኣወፋፍራናን ብምፍታሽን ብምስትኽኻልን፣ ማእኸል ስሕበት ፀላኢ እውን ብምፅናዕን ብምንፃርን፣ ብሽም ሓርበኛታትን ኣዴታትን ትግራይ ዝተሰየመ ገዚፍን ተኸታታልን መብረቓዊ መጥቃቲ ብምውላዕ፣ ደመኛታት ፀላእትና ኣብ ውሽጢ ውሱናት መዓልታት ደኳዕኳዕ ኣቢልና፣ ዝተመንጠለ ናይ ባዕልና ዕድል ባዕልና ናይ ምውሳን መስልናን ዓርሰ ምሕደራናን ክንጎናፀፍ በቒዕና ኣለና።
ፀላእትና ዋላ’ኳ ማእለያ ዘይብሎም ኣፅዋራትን ዘራያትን ኣተኣኻኽቦም ከፅንቱና እንተዘመቱ፣ ምስ ሓያል ህዝባዊ መኸተና ተራፂሞም ካብ ምጅፋዕ ኣየምለጡን። እዚ ከምዚ ዝመሰለ መስደመም ቅያ ዳግም ክንፍፅም ዘብቁዑና ምኽንያታት፣ ሓደ ቅኑዕን ፍትሓዉን ዕላማ ምሓዝና ከምዘለወ ኮይኑ፣ ቅድሚ ኹሉን ልዕሊ ኹሉን ግን ኩሎም ናይ ትማልን ሎምን ዓቕምታትና ማለት’ውን ውፅኢት ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ዝኾኑ ብወታደራዊ ብቕዓቶምን ጅግንነቶም ዝተመስከረሎም መራሕቲ፣ ምስ ናይዚ ዘመን ጀጋኑ ተቐበልቲ ሕድሪ መናእሰያትና ሓያል ውህደትን ስምረትን ብምፍጣር፣ ከም ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ምርግጋፅ ብሄራዊ ክብረትናን ሓርነትናን ዓሲልና፣ ኣበደን ንዳግማይ ባርነት ኢልና ብዝለዓለ ፅንዓትን ብሄራዊ ወነን ኣንፃር ፀላእትና ቀላፅምና ጠሚርና ስለዝወፍርናን፣ ኣብ ነብሲ ወከፍ መድረኽ ዝገጠሙና ኣዝዮም ፈተንቲ ኩነታት ስንና ነኺስና ክንሓልፎም ብምኽኣልናን ኢና ብዓወት ክንፅንበል ዝኸኣልና።
ስለዚ ኣብዞም ዝሓለፉ ሸሞንተ ትሸዓተ ናይ ቃልስን መኸተን ኣዋርሕ ንኹሎም ኣዝዮም ፈተንቲ መድረኻት ስኒና ነኺስና ክንሓልፎም ብምኽኣልና እንሆ ፀሓይና ክነብርቕ፣ ፀሓይ ዓመፅትን ወረርትን ድማ ክነዕርብ ጀሚርና ኣለና። እዚ ድማ ኩሉ ግዜ ከም ህዝቢ ኣብ ብሄራዊ ዕላማታትና ሰሚርናን ሓያል ውህደት ፈጢርናን ምስእንምርሽ፣ ንሕና ተጋሩ ዝሓሰብናዮ ካብ ምፍፃም ዝዓግተና ሓይሊ ከምዘየለ፣ ብሓያል ሕብረትናን ሓድነትናን ዘይንሰግሮ ሩባ ክህሉ ከምዘይኽእል ደጊሙ ዘረጋገፀ ፍፃመ ኮይኑ ኣሎ።
በዚ ዘካየድናዮ ዕዉት ህዝባዊ ኲናትን መዳርግቲ ኣልቦ መኸተን ከምኡ’ውን ዛጊድ ብዘመዝገብናዮም ድሙቓት ዓወታትን ድማ፣ እንሆ ናብ ሓዱሽን ብዓይነቱ ዝተፈልየን ታሪኻዊ ምዕራፍን ዘሰጋግር ኣዝዩ ገዚፍ ዕድል ኣብ ኢድና ኣትዩ ኣሎ። ስለዝኾነ’ዞም ኣብ ኢድና ዘለዉ ዕድላት ብሓያል ጥንቃቐን ጥበብን ንብሄራዊ ረብሓናን ብሩህ መፃኢናን ክንጥቀመሎም ይግባእ። ሕዚ’ውን ኩሎም ዓቕምታትና ብምውህሃድ፣ ውዳበታትና ብምጥንኻር፣ ነብሲ ወከፍና ዜግነታዊ ግብኡና ብዝለዓለ ቆራፅነት ብምፍፃም፣ እታ እንእምታ ትግራይ ጋህዲ ንምግባርን፣ ሙሉእ ሓርነትና ንምጉንፃፍን ቓልስና ኣሐይልና ክንቅፅል ኣብ ዘገድድ መድረኽ ንርከብ።
ስለዝኾነ ብቓልስና ዝተረክበ ሰፊሕ ዕድል፣ ሙሉእ ሓርነት ትግራይ ንምርግጋፅ፣ ካብቲ ንዘመናት ዝነበርናሉ ዕንኪሊል ንሓንሳብን ንሓዋሩን ብምሉእነት ንምውፃእን፣ ኣብ ቅድሜና ዝንሄ መድረኽ ብብቕዓት ንምስጋርን ኩለመዳይ ድልውነት ክንፈጥር ኣለና። ናይ ኩሉ ባህግታትና ዕላማታትናን ቑልፊ መፈፀሚ ከኣ ህዝባዊ ኩናትናን መኸተናን ብዓወት ምኽንባት ስለዝኾነ፣ ነብሲ ወከፍ ትግራዋይ ክዓጥቕ፣ ኣብ ዘዝተዋፈረሉ በርትዑ ክጋደልን ካብኡ ዝጥለብ ኩሉ ብዝለዓለ ብሄራዊ ወነን ሕራነን ክፍፅምን ደጊመ ከዘኻኽር ይፈቱ።
ብሓያል ህዝባዊ መኸተን ቃልስን ናይ ዕንኪሊል ምዕራፍ ሰጊርና ሙሉእ ሓርነት ዝተጎናፀፈት ትግራይ ጋህዲ ክንገብራ ኢና!!
ትግራይ ብናይ ወለዶታት ቃልስን መኸተን እናተኾለዐት ክትነብር’ያ!!
ትግራይ ስዒራ ፣ መሊኣ እውን ክትስዕር እያ።
ክብርን ሞጎስን ንጀጋኑ ሰማእታትና!
16 መስከረም 2014 ዓ/ም.
ሰላም!
Tigrai Mass Media Agency
Pres. Debretsion Gebremichael
Digital Weyane ዲጂታል ወያነ


text:
Radio Erena: 17 October 2016
ሰበ ስልጣን ጀርመን ከም መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ምግታእ ስደተኛታት ዘተኮረ ምስ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘካይድዎ ዘለው ዝርርብ፣ ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ ኢምግሬሽን ሱዳን’ውን ተራኾቦም።
ብሓላፊ ፖሊስ ሱዳን ሌተናንት ጀነራል ሓሽም ዑስማን ኣል ሑሰን ዝምራሕ ወኪል መንግስቲ ሱዳን፣ ብቀዳም 15 ጥቅምቲ ኣብ ጀርመን ከተማ በርሊን ናይ ስራሕ ምብጻሕ ብምፍጻም፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ዝግተኣሉ ኣገባባት ብዝምልከት ምስ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ከምዝተዘራረበ ሱዳን ትሪቡን ሓቢሩ።
ጀርመን እትርከበን ሓያሎ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ምስታ ቀንዲ ስደተኛታት ከም ኣውራ መንገዲ ዝጥቀሙላ ሱዳን ኣብ ስትራቴጅያዊ ስምምዕ ምብጻሕ ኣገዳሲ ምዃኑ’የን ዝኣምና።
ብመሰረት ዘካይድኦ ዘለዋ ዝተፈላለየ ስምምዓት፣ መንግስቲ ሱዳን ሚልዮናት ኤውሮ ሓገዝ ክግበረሉ እንከሎ፣ እቲ መንግስቲ ከኣ ከም ውጽኢቱ ናብ ሃገራት ኤውሮጳ ንምስጋር ዝሓለኑዮም ዝበሎም ኣሽሓት ኤርትራውያን ኣብ ምቕያድ ተጸሚዱ ኣሎ።
ሰበ ስልጣን ጀርመን ምስ ወኪል መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ተመሳሳሊ ዛዕባ ንምዝርራብ ብዘቕረብዎ ዕድመ መሰረት፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝሓለፈ ወርሒ ኣብታ ሃገር ዑደት ከምዘካየዱ ይዝከር።
ኣብ ጀርመን ኣብዚ ዓመት’ዚ ፖለቲካዊ ዑቕባ ካብ ዝሓተቱ ዜጋታት ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ብዝሒ ኤርትራውያ ብ25 ሽሕ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ’ዩ ዝስራዕ።
ቻንስለር ጀርመን ኣንገላ መርከብ ብዛዕባ ዋሕዚ ስደተኛታትን ንምግትኡ ዘሎ ተኽእሎን ብዝምልከት ንምዝርራብ’ውን ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ኢትዮጵያ፣ ማሊን ኒጀርን ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺማ’ያ።
=============================


text:
Radio Erena: 17 June 2017
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡቲን ተፈጢሩ ዘሎ ሓድሽ ምስሕሓብ ከምዘተሓሳሰቦ ገሊጹ።
ኣቦ መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ መሓመድ ብዛዕባ’ዚ ሓድሽ ኩነታት ኤርትራን ጅቡቲን ኣመልኪቱ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ክልቲኤን ሃገራት ክኣህድኣን ግጭት ክገትኣን ጸዊዑ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ነዚ መግለጺ ዘውጽእ ዘሎ፣ ተዓዛቢ ሰራዊት ቀጠር ካብቲ ንኤርትራን ጅቡቲን ዘሰሓሕብ ዝነበረ ከባቢታት ራስ ዱሜራ ከምዝሰሓበ ድሕሪ ምሕሩ፣ ጅቡቲ እቲ ቦታ ብሰራዊት ኤርትራ ተታሒዙ እናበለት ኣብ እትኸሰሉ ዘላ እዋን’ዩ።
ጅቡቲ፣ ብዛዕባ’ዚ ዘርጊሓቶ ዘላ ክሲ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኢጋድን ባይቶ ጸጥታን ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ኣቕሪባ ኣላ።
ኤርትራ ብወገና፣ እቲ ሓቂ ምስተነጸረ ሓበሬታ ክትህብ ምዃና ካብ ምግላጽ ሓሊፋ ካልእ ዝሃበቶ ወግዓዊ መግለጺ የለን።
ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፣ ብዛዕባ እዚ ናይ ጅቡቲ ጥርዓን ብዝምልከት ንሰኑይ 19 ሰነ ኣኼባ ከካይድ ምዃኑ ክግለጽ እንከሎ፣ ኢጋድ ግና እኹል መጽናዕቲ ከየቕረበ ንኤርትራ’ዩ ኮኒኑ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝመደበሩ ዋና ጸሓፊ ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋኪ መሓመድ ብወገኑ ምስ ቀዋሚ ወኪል ጅቡቲ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ብምርኻብ፣ ናብቲ ዘሰሓሕብ ዘሎ ከባቢታት ዶብ ኤርትራን ጅቡቲን ተዓዛቢ ክልእኽ ምዃኑ ገሊጹ።
ቀጠር፣ ኣብ ዶብ ኤርትራን ጅቡቲን ተዋፊሩ ዝነበረ ኣስታት 450 ብዝሒ ዝነበሮ ተዓዛቢ ሰራዊት ድሕሪ ምስሓባ፣ ኣብቲ ዶብ ሓድሽ ወትሃደራዊ ምንቅስቓስ ይርአ ከምዘሎ ወትሃደራውያን ምንጭታት ክሕብሩ ጸኒሖም’ዮም።
ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡቲን ደጊሙ ግጭት ከይጎሃሃር ዘስግኣ ግብጺ፣ ነቲ ዝሰሓበ ተዓዛቢ ሰራዊት ቀጠር ብምትካእ ሰራዊታ ክትልእኽ ከምእትኽል ንክልቲኤን ሃገራት ከምዝሓበረትን ዲፕሎማስያውን ምንጭታት ይጠቕሱ።
=====================


text:
Thanksgiving 2010 ውድድር ኩዑሶ ኤርትራውያን ኣብ ምጭውቲ ከተማና ሳንድያጎ ካሊፎርንያ ብኣዳላዊት ጋንታ ሳንድያጎ ካብ ዕለት 26-27 ኣብ ወርሒ November ክካየድ ከምዝኾነ ንኹለን ተሳተፍቲ ጋንታታትን ኣፍቀርቲ ስፖርትን ክንሕብር ንደሊ።
Thanksgiving 2010 ውድድር ኩዑሶ ኤርትራውያን ኣብ ምጭውቲ ከተማና ሳንድያጎ ካሊፎርንያ ብኣዳላዊት ጋንታ ሳንድያጎ ካብ ዕለት 26-27 ኣብ ወርሒ November ክካየድ ከምዝኾነ ንኹለን ተሳተፍቲ ጋንታታትን ኣፍቀርቲ ስፖርትን ክንሕብር ንደሊ።
ከምቲ ኩላትና እንፈልጦ ኣብ ቅነ Thanksgiving ኣብዚ ንርከቦ ምዕራባዊ ክፋል ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ዝካየድ ናይ ኤርትራውያን ውድድር ኩዕሶ እግሪ ንንውሕ ዝበለ ዓመታት ክካየድ ጸኒሑ’ሎ።
ጠለብ ዘለናዮ እዋን፡ ቃልሲ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን እምበር፡ ውድድር ውድበይ ውድብካ፤ ሰለፈይ ሰልፍካ አይኮነን። – From members of Eritrean Room For Strong And United Opposition in Paltalk
ኤርትራዊ ኣትሌት ያረድ ኣስመሮም ኣብ ኦሳካ ጃፓን፡ 30 ዲግሪ ሰንትግሬድ ሙቐትን ብርቱዕ ራህድን ኣብ ዝነበሮ ኩነታት ኣየር ኣብ ዝተኻየደ ማራቶን ዝድነቕ ውድድር ብምርኣይ (ቅድሚ ሒደት ደቓይቕ) ራብዓይ ደረጃ ብምውጻእ ውድድሩ ዛዚሙ’
ኤርትራዊ ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ ዋና ከተማ ኣልጀርያ ኣልጀሪስ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ቅድድም ጉያ 10 ሽሕ ሜትሮ ‘ኦል ኣፍሪካን ገይምስ’ ቀዳማይ ኮይኑ ብምዕዋት ወርቂ ማዳልያ ዓቲሩ።


text:
ተኸተልቲ እምነት እስልምና ነበርቲ ከተማ መቐለ ብፀላእቲ ዝበረሰ ኣግራብ ዳግም ንምሕዋይ ፈልሲ ተኪሎም።
ዘለናሉ እዋን …እዋን ክራማት እዩ። ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ትግራይ ድማ ብርክት ዝበለ ሕ/ሰብ ፈልሲ እንትተክል ምርኣይ ልሙድ እዩ። ካብዚኣቶም ሓደ ድማ ኣቦይ ሓጂ ስዒድ መሓመድ ሲራጅ ወዲ 78 ዓመት በዓል ፀጋ ዕድመ እዮም።
ካብ እዋን ቁልዕነቶም ጀሚሮም ን 68 ዓመታት ዝኣክል ድማ ናብቲ ከባቢ እናኸዱ ጸሎት ከም ዝገብሩን በቢዓመቱ ፈልሲ ከም ዝተኽሉን ኣዘንቲዮሙሉና።
ኣቦይ ነጋሽ ኣረፈንን ወ/ሮ ሓዳስ ኣሕመድን ብወገኖም ፀላእቲ ዘብረስዎ ኣግራብ ንምትካእን ፣ ሓምለዋይ ከባቢ ንምፍጣርን ፈልሲ ብምትካል ዳግማይ ክነሕውዮ ኢና ኢሎም።
ዋና ፀሓፊ ቤት ምኽሪ ጉዳያት እስልምና ትግራይ ሓጂ መሓመድ ካሕሳይ ሕ/ሰብ ዝበረሰ ደኒ ዳግም ንምሕዋይ ፈልሲ ክተክል ከምዘለዎን ዝተተክሉ ተክልታት ድማ ክንክን ክግበረሎም ይግባእ ኢሎም፡፡
ብመርሃዊ ተስፋይ


text:
ዑስባት ስራዊት ዉልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ልዕሊ ኣዴታትን ህፃናትን ፆታዊ፣ ኣካላዉን ስነ ልቦናዉን ማህሰይቲ ፈፂሞም እዮም፡፡ ግዳይ እዞም ዑስባት ካብ ዝኾነት ሓንቲ ንድሕንነታ ክንብል ስማ ዘይጠቐስናያ ኣብ ማእኸል ሃምሊን ፌስቱላ መቐለ እንዳተሓከመት ረኺብና ዘዘራረብናያ ኣዶ ኣብ መንበሪ ገዝኣ መፂኦም ብዕስለ ከም ዝዓመፅዋ ገሊፃ፡፡ “እዋኑ ሕዳር 19 /2013 ዓ.ም እዩ፡፡ ሸዉዓተ ሰራዊት ዉልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ በሪ ገዛና ኣንኳሕኲሖሞ ኣነ ድማ ፈሪሐ ክኸፍቶም ኣይከኣልኩን ሱቕ ኢለ ኣፅቂጠ፡፡
ካብኡ ግን ብላዕሊ ዘሊሎም ናብ ገዛይ ይኣትዉ፡፡ እቶም ክልተ ኣብ ላዕሊ ገዛኣይ ተሰቒሎም ይሕልዉ፡፡ እቶም ሓሙሽተ ናብ ዉሽጢ ገዛይ ኣትዮም ንዓይ ክልተ ኢደይ ንድሕሪት ኣሲሮም ሰብኣይኪ ኣበይ ኣሎ ኣምፅዮ እንዳበሉ ብኻራ፣ ብብረት ፣ ብበትሪ ቀጥቕጦምኒ፡፡ በዓል ገዛይ የለን ናበይ ከም ዝወፀ ኣይፈልጥን ኢለዮም ኣነ ድማ፡፡ ካብኡ ፈለማ ኣብ ገዛይ ዝነበረ ወርቂ ፣ ገንዘብን ካልኦት ሙሉእ ንብረትን ናብ መኪና ፅዒኖም ምስ ወድኡ፡፡ እቶም ሰለስተ በብተራ ደፊሮምኒ፡፡
በቲ ዝወቕዑኑን ዝደፈሩኑንን ደም ብደም ኮይነ ስለ ዝነበርኩ እቶም ቐፂሎም ዝመፁ ክልተ ተፀይፎሙኑ ”ኣቲ ሓፍተይ ንሕና ተኣዚዝና ኢና መፂና እምበር ድሌት የብልናን ስለዚ ነቲ ሓላፊና እንተመፅዩ ሓሙሽቲኦም እዮም ደፊሮሙኑይ በልዮ ኢሎም” ሰሪኦም ፈቲሖም ደጊሞምም እንዳታዓጠቑ ወፂኦም ከይዶም፡፡ ”ኣብ ዘይዋዓለቶን ዘይሓሰበቶን መከራ ዝወደቐት ኣደ በቲ ዝበፅሓ ፆታዊ መጥቃዕቲ ንሕማም ፌስቱላ ተቓሊዓ እያ፡፡
በዙይ ከይኣክል ድማ ንባህልን መንነትን ተጋሩ ዘይገልፅ ድሑር ኣተሓሳስባ ዝወነነ በዓል ቤታ ኣብ ክንዲ ሓልዮትን ፍቕርን ዝልግሰላ ፈትያ ከም ዝፈፀመቶ ከግልላን ዝነበሮም ሙዉቕ ናብራ ክብትኖ ብምዉሳኑ ኣብ ልዕሊ ቑስላ ጨው ነስኒሱ ናብ ዝኸፈአ ስነኣእሙራዊ ፀገም ኣሳጢሕዋ እዩ፡፡እዛ ፀዋር ኣዶ ኣብዚ ሐዚ እዋን ኣብ ማእኸል ሃምሌን ፋስቱላ መቐለ ብዝግበረላ ዘሎ ኩለ መዳያዊ ሕክምናዊ ክትትል ካብ ዘጋጠማ ኣካላዉን ስነ ልቦናዉን ማሕሰይቲ ወፂኣ ኣብ ምሕዋይ ከም እትርከብን ካልኦት መሰል ፆታዊ ጥቕዓት ዝበፅሐን ኣዴታት እዉን ከይተሰከፋ ናብ ሕክምና ክመፃን ሕ/ሰብና ድማ ክሕብሕበን ከም ዘለዎ ምዒዳ፡፡
ኣብዚ መዳይ ኣመልኪቶም መልእኽቲ ዘሕለፉ ጉባኤ ትካላት ሃይማኖት እዉን ፆታዊ መጥቃዕቲ ዝተፈፀመን ኣዴታትን ህፃናትን ትግራይ ተገዲደን እምበር ፎትየን ስለ ዘይፈፀምኦ ካብ ቁስለን ንካሓዉያ ክነቕርበንን ክንሕብሕበንን ድኣ እምበር ክነግልለን የብልናን ምስ በሉ ዋላ እዉን እተን ግዳያት ኣብ ልዕሊአን ዝበፅሐ ግፍዕን በደልን ከም ሓጥያት ዘይኮነስ ከም ገድሊ ከም ዝቑፀረለን ተረዲአን ክጥንክራ ይግባእ ኢሎም፡፡
ብህይወት ብርሃነ


text:
ተዓዛባይ ብስቓይ ህዝቢ ኤርትራ ይሓምም፡ ንስሌኡ’ውን ይማጎት፤ እቲ በዓል ውራይከ፧ እናጉረምረመ፡ይመውት፡ ይጸንት፤
ኤርትራ ነቲ ንሰላሳ ዓመት ዝወሰደ፡ ከቢድ መስዋእቲ ዝተኸፍሎ መሪር ቃልሲ ሰጊራ፣ ልእላውነታ ድሕሪ ምርግጋጻ፣ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ ህግደፍ ”ኣብነት ሰላምን መሰረት ምዕብልናን ኣብ ኣፍሪቓ” ክትከውን እያ ዝብል ኣጉል ተስፋታትን ትጽቢታትን ዝነበሮ ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ኣህዛብ ዓለም ውሑዳት ኣይንበሩን። ከም ውጽኢቱ ድማ፣ እቲ በዚ ዝተታለለ ህዝቢ ኤርትራን ስርዓታትን ውድባትን ዓለምን፡ ኣብቲ ቀዳማይ መዋእል ናጽነት፡ ነዚ ሕጂ ዝቃወምዎን፡ ክሳብ’ውን ዝኹንንዎን ዘለዉ ኣረምኔ ስርዓት ህግደፍ ፣ ኣብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ንኽበጽሕ ዓቢ እጃሞም ኣበርኪቶም እዮም።
ኤርትራ ነቲ ንሰላሳ ዓመት ዝወሰደ፡ ከቢድ መስዋእቲ ዝተኸፍሎ መሪር ቃልሲ ሰጊራ፣ ልእላውነታ ድሕሪ ምርግጋጻ፣ ኣብ ትሕቲ ምሕደራ ህግደፍ ”ኣብነት ሰላምን መሰረት ምዕብልናን ኣብ ኣፍሪቓ” ክትከውን እያ ዝብል ኣጉል ተስፋታትን ትጽቢታትን ዝነበሮ ህዝቢ ኤርትራ ኮነ ኣህዛብ ዓለም ውሑዳት ኣይንበሩን። ከም ውጽኢቱ ድማ፣ እቲ በዚ ዝተታለለ ህዝቢ ኤርትራን ስርዓታትን ውድባትን ዓለምን፡ ኣብቲ ቀዳማይ መዋእል ናጽነት፡ ነዚ ሕጂ ዝቃወምዎን፡ ክሳብ’ውን ዝኹንንዎን ዘለዉ ኣረምኔ ስርዓት ህግደፍ ፣ ኣብዚ ሕጂ ዘለዎ ደረጃ ንኽበጽሕ ዓቢ እጃሞም ኣበርኪቶም እዮም።


text:
ትማሊ ሰንበት ሽዱሽተ ሓምለ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ኣብ ዝተኻየደ ውድ ድር ማራቶን ኤርትራዊ ኣትለት ግርማይ ገብረስላሰ ቀዳማይ ኮይኑ ተዓዊቱ።
ኤርትራዊ ኣትለት ግርማይ ገብረስላሰ ንማራቶን ኒውዮርክ ብ ሰዓትን ደቒቕን ካልኢትን ብምፍጻሙዩ ተሸላሚ ወርቂ መዳልያ ኮይኑ።
ኣትለት ግርማይ ነዚ ኣብ ማራቶን ኒውዮርክ ዝተጎናጸፎ ዓወት ወሲኽካ ብሓፈሻ ተሸላሚ ክልተ ወርቂ መዳልያ ክኸውን በቒዑ ኣሎ።
ኣብቲ ማራቶን ኬን ያዊ ኣትለት ሉቃስ ሮቲች ካልኣይ ኣመሪካዊ ኣትለት ዓብዲ ዓብድራሕማን ድማ ሳልሳይ ኮይኖም ነቲ ዝተሰርዓሎም ርሕቐት ዛዚሞሞ።
ኣብ ናይ ደቂኣንስትዮ ማራቶን ኒውዮርክ ድማ ኬን ያውያን ኣትለታት ሜሪ ኬታኒን ሳሊ ኪፕዮጎን ቀዳማይን ካልኣይን ኮይነን ክዕወታ እንከለዋ: ኣመሪካዊት ኣትለት ሞሊ ሀድል ድማ ሳልሰይቲ ኮይና ተዓዊታ።
ኢትዮጵያውያን ኣትለታት ኣሰለፈች መርግያን ኣያንቱ ደቦቅን ሻድሻይን ዓስራይን ደረጃ ሒዘን ነቲ ውድ ድር ምፍጻመን ኣባል ድምጺ ኣመሪካ ሰለሙን ኣባተ ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።


text:
ዲሲፕሊን ዲሲፕሊን፡ ሓደ ካብቶም ንሰብ ካብ እንስሳ ዝፈልይዎ ጠባያት እዩ። ዲሲፕሊን ማለት ስርዓት’ዩ። ዲሲፕሊን ማለት ርእሰ-ቚጽጽር’ዩ። ዲሲፕሊን ማለት ልዙብ ምዃን’ዩ። ዲሲፕሊን ማለት ናይ ምልምማድ ክእለት ምጥራይ’ዩ። ንክውንነት ህይወትካ ክትቅበል ምኽኣል’ዩ። ኣድላዪ እንተዀይኑ’ውን ኣብ ዝኣመንካሉ መስዋእቲ ንምኽፋል ቅሩብ ምዃን’ዩ፡ ኣብ ግጥማት ህይወት ዋላ’ውን ብዘይ ደጋፊ በይንኻ ኴንካ ኢድካ ዘይምሃብ’ዩ። ዲሲፕሊን፣ ነቲ …Läs mer »
ቀሊል ኣገባብ ህይወት + ፍቕሪ + ትሕትና = ዓንዲ ብልጽግና (4)
ቀሊል ኣገባብ ህይወት ምኽታል ክትዕወት እንተደሊኻ ብቐሊል ኣገባብ ውጽኢት ናይ ምርካብ ክእለት ከተማዕብል ኣለካ። ኣብ ሓደ ውሁብ ኩነት ዘድልየካን ዘየድልየካን ፈሊኻ ናይ ምፍላጥ ጥበብ ክህልወካ ይግባእ። ንኣብነት ዘድሊን ዘየድሊን ጽዕነት ዝተጻዕነት ጃልባ ሒዞም ኣብ ባሕሪ ዝጓዓዙ ባሕረኛታት እቲ ተወሳኺ ጽዕነት ኣብ ጉዕዞኦም ኣገዳሲ እንተዘይኰይኑ ወይ ንሓደጋ ዘቃልዖም ኰይኑ እንተተሰሚዕዎም …Läs mer »
ተገዳስነት + ብልሒ = ዓንዲ ብልጽግና ብበሪሁሉ ብኣማን ሳልሳይ ክፋል
ተገዳስነት ተገዳስነት ንዝብል ቃል ብመንጽር ብልጽግና ክንርእዮ ከለና ነቲ እንሰርሖ ስራሕ ምፍቃር ማለት እዩ። ምኽንያቱ ብልጽግና ብስራሕ እዩ ዝረጋገጽ። ተገዳስነት እንተሎ ብምሉእ ልብኻ ተወፊኻ ምዕያይን ዝተወሃሃደ ጻዕሪ ምክያድን ይህሉ። ተገዳስነት፡ ውሽጣዊ ስኒት ስለዝፈጥር ንዘሎ ዓቕምታትካ እንተላይ ተጠቒምካሉ ዘይትፈልጥ ሕቡእ ክእለታትካ’ዩ ዘበራብረልካ። ብተገዳስነት ምስ እትሰርሕ ኩለንትናኻ በቲ እትሰርሖ ስራሕ ተሰሊቡ ኣብ …Läs mer »
ድንጋጸ + ትብዓት + እምነት = ዓንዲ ብልጽግና ብበሪሁሉ ብኣማን ካልኣይ ክፋል
ድንጋጸ ድንጋጸ፣ ሕልናን ኣስሓኮን ዘለዎም ሰባት ዝውንንዎ ጸጋ እዩ። ደንጋጺ መንፈስ ዘለዎ ሰብ ምእንቲ ካልኦት መስዋእቲ ክኸፍል ቅሩብነት ዘርኢ ሰብ እዩ። ኣብ ግዜ ጸገሙ ክቡር ግዜኻ፣ ገንዘብካን ጸዓትካን ሰዊእካ ዝሓገዝካዮ ሰብ ኣምሳያ’ቲ ዘርኣኻዮ ድንጋጸ ወይ ይገብረልካ ወይ ድማ ይነግረልካ። ከምኡ ማለት ግን ድንጋጸ ብመኽሰብ ይድረኽ ማለት ኣይኮነን። ልብኻ ብፍቕሪ ምስ …Läs mer »
ትስፉውነት + ንቕሓት = ዓንዲ ብልጽግና ቀዳማይ ክፋል ብበሪሁሉ ብኣማን
ብልጽግና፡ ንቕሓት ብዝተሓወሶ ጻዕሪ ኣንጻር ኩሉ መሰናኽላት ህይወት ገጢምካ ዕውት ብምዃን ዝረጋገጽ መደያይቦ ዕብየት እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ ብልጽግና፡ ነቲ ተፈጥሮ ብዘይ ብቂ ዝዓደለካ መሃዚን ፈጠራውን ዓቕምኻ ኣበራቢርካ ዝብጻሕ ደረጃ’ዩ ማለት እዩ። ብልጽግና ማለት ገንዘባዊ ወይ ንዋያዊ ሃብቲ ማለት እዩ እንተኢልና፡ ሃብታም ኣተሓሳስባ ከየጥረኻ እትውንኖ ብልጽግና ከም ኣብ ሑጻ ዝተሰረተ ህንጻ …Läs mer »
ግዳያት ወልፊ ስራሕ (Workaholism) ብበሪሁሉ ብኣማን
ክንሰርሕ ዲና ንነብር ወይስ ክንነብር ኢና ንሰርሕ ዝብል ሕቶ ወትሩ ኣብ መዓልታዊ ህይወትና ምላሽ ክንረኽበሉ ንተሓታተተሉ ኣርእስቲ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ሕብረተሰባት ናይ ገለ ከባቢታት ዓለም፣ ሰባት ንኽሰርሑ ከም ዝነብሩ ይኣምኑ። ኣብ ገለ ካልኦት ከኣ ንኽንነብር ኢና ንሰርሕ ይብሉ። ወድ ሰብ ብባህሪኡ ክሰርሕን ክሃልኽን በሃላይ እዩ። ንብድሆታት ህይወት ብስራሕ ሰጊሩ …Läs mer »
ዘይድህሰስ ሃብቲ ብበሪሁሉ ብኣማን
“ኣብዚ ዓለም፣ እቶም ዝበለጹን ዝጸበቑን ነገራት ብዓይንኻ ኣይረኣዩን፣ ብኢድካ’ዉን ኣይድህሰሱን፡ ኣብ ዉሽጥኻ ክስምዑኻ እዩ ዘለዎም” ሄለን ኬለር ገንዘብ፣ ዓስቢ ኩሉ ዓይነት ዕዮ ወይ ኣበርክቶ ክኸዉን ኣይክእልን። ሓያሎ ወለዲ ንደቆም፣ ዓስቢ ክበሃል እንከሎ በቲ ዝጭበጥ ክፋሉ ዘይኮነ በቲ ረቂቕ ክፋሉ ክምዘን ከም ዘለዎ ከይመሃሩ እዮም ዘዕብይዎም። ብዙሓት ሰባት ማእለያ ዘይብሉ ገንዘብ …Läs mer »
ርክብ ኣእምሮን ኣካልን ብመንጽር ጥዕና ብበሪሁሉ ብኣማን
ኣካላትና ብትእዛዛት ኣእምሮና’ዩ ዕማማቱ ዘሰላስል፣ ስለዚ ድማ ምምዝባል ጥዕና ኣእምሮ ኣብ ኣካላትና ርኡይ ለውጥታት የስዕብ። ንኣብነት ሓደ ሰብ ደቂሱ እንከሎ ኣብ ኣእምሮኡ ብዝስእሎ ሕልማዊ ራዕዲ ምስ ዝብህርር፡ ህርመት ልቡ ክዛይድ፡ ነብሱ ፈርፈር ክብልን ኣካላቱ ክርህጽን ምርኣይ ሓደ መርኣያ ናይቲ ኣብ ኣእምሮና ዝረአ ለውጢ ኣብ ኣካላትና ዘኸትሎ ለውጢ እዩ። ምትእስሳር ኣእምሮን …Läs mer »
ሃድን ሓበሬታ! ብበሪሁሉ ብኣማን
ንሓደ ንጥፈት ኣብ ፍልጠት ተመርኲስካ ክተሰላስሎ እንተዄንካ ሓበሬታ ክህልወካ ይግባእ። ሓበሬታ ክህልወካ ድማ ክትሓትትን ክትውከስን ኣለካ። ናይ ምፍላጥ ህንጡይነትና ኣብ ግዜ ቁልዕነትና ጥራይ ዝንጸባረቕ፡ ኣብ ግዜ ብጽሕናና ግን ዳርጋ ጠቕሊሉ ዝቕህም ባህርይ ክኸውን ይረአ። ሓታቲን ፈታሺን ባህርይ ከምቲ ኣብ ግዜ ቁልዕነት ኣብ ግዜ ብጽሕና እውን ኣገዳሲ እዩ። ሓደ ሓደ ግዜ …Läs mer »
ግዳያት ወልፊ ስራሕ (Workaholism) ብበሪሁሉ ብኣማን
ክንሰርሕ ዲና ንነብር ወይስ ክንነብር ኢና ንሰርሕ ዝብል ሕቶ ወትሩ ኣብ መዓልታዊ ህይወትና ምላሽ ክንረኽበሉ ንተሓታተተሉ ኣርእስቲ ክኸውን ይኽእል እዩ። ኣብ ሕብረተሰባት ናይ ገለ ከባቢታት ዓለም፣ ሰባት ንኽሰርሑ ከም ዝነብሩ ይኣምኑ። ኣብ ገለ ካልኦት ከኣ ንኽንነብር ኢና ንሰርሕ ይብሉ። ወድ ሰብ ብባህሪኡ ክሰርሕን ክሃልኽን በሃላይ እዩ። ንብድሆታት ህይወት ብስራሕ ሰጊሩ …Läs mer »


text:
ኣየናዮም ኣምላኽ ይሕይል? SemDtesfai*
ኣየናዮም ኣምላኽ ይሕይል? *
ኣየናዮም መጽሓፍ ይበልጽ?
ኣየናዮም ተግባር’ከ?
ቅድሚ ኣርባዓ ዓመታት፡ ሓደ ዳዊት ባረት ዝተባህለ ተመራማሪ ሃይማኖታት ኣብ ዓለም ናይ ዝርከቡ ሃይማኖታትን ቍጽሪ ሰዓብትን ክምዝግብ ጀመረ። ንዅሉ ኣማን ሃይማኖት ዓለም መዝጊቡ ከኣ ኣብ 238 ሃገራትን ቦታታትን ክሳብ 10,000 ዝተፈላለዩ ሃይማኖታት ምንባሮም ኣረጋገጸ። ካብ’ዞም ኵሎም ሃይማኖታት ግን ንዓለምና ናብ ቅድስትን ንጽህትን ግዝኣተ ኣምላኽ ለዊጦም ንብምልኡ ህዝቢ ዓለም ከጽድቑ ዝጽዕሩን፡ ዝቃለሱን ክሳብ ዝዳመዩን ክርስትናን እስልምናን ጥራሕ’ዮም። ሂንዱነት እታ ክፍለ ዓለሙ ህንዲ ጥራሕ ትኣኽሎ። ቡዲስትነት፡ ንዓለም ከድሕናን ክቈጻጸራን ኢሉ ተመጣጢሩ ኣይፈልጥን ኣብ ኣእምሮኡን መንፈሱን የሎን። ንዕኡ ካብ ‘ ወላ ሓንቲ ‘(nothingness) ንላዕሊ ዘገድስ ዋላ ሓንቲ የሎን። ደላይ ላማ – እቲ ሰብ ዝኾነ ኣምላኽ መራሒ ቲበታዊ ቡዲስትነት – እቲ እምነትን ተግባርን ቡዲስትነት ኣብ ውሽጢ ዝኾነ ካልእ ሃይማኖት ክትግበር ከምዝከኣል የምህር። ንጃፓናውያን ካብ ጃፓን ወጻኢ ኣብ ሺንቶነት ዝኣምን ካልእ ይሃሉ ኣይሃሉ ኣይግድሶምን። ኣይሁዳውያን፡ እቲ ማይ ቤታዊ ኣምላኾም ዮህዋ ናቶም ናይ በይኖም ጥራሕ ኴይኑ ክተርፍ ኣይጸልኡን ኣብ ምሉእ ታሪኹ ድማ ኣይሁድነት ነብሱ ከስፋሕፍሕ ናብ ካልኦት ኣህዛብ ሚስዮናውያን ልኢኹ ኣይፈልጥን። እቲ ሃይማኖት እንተላይ ዜግነት እዩ።
ክርስትናን እስልምናን ግን ዓለም ብምልእታ ናተይ’ያ፡ እቲ ሓቀኛ መገዲ ድሕነት ኣነ ጥራሕ’ዬ ወሲኖም ፍጥር ክብሉ ምስተናታረኹን ምስተፋነኑን እዮም። ንዓለም ድማ ምእንተ ኣምላኽ ብደም ኣጥለቕሊቖማ እዮም።
ንኽልቲኣቶም ሓደ’ዩ ኣምላኾም። እቲ ኣምላኽ ኣብራሃም ሙሴን። ክልቲኦም ሃይማኖታትን ብመንፈስ ጥራሕ ዘይኮነስ ብስጋ’ውን ኣሕዋት እዮም። እቲ ሓደ ኣምላኽ፡ ነቲ ሓደ ገዛእ ውላዱ ብኣካል፣ ነቲ ሓደ ከኣ ብኢዱ ዝተጻሕፈ መጽሓፉ ብምልኣኽ ኣብ ሕድሕዶም ዘይምርድዳእ ዝፈጠረ ይመስል። እቲ ዘይምርድዳእ ከኣ ሓጺር ጊዜ ድሕሪ ሞት ነቢዪ መሓመድ ንፈለማ ጊዜኡ ናብ ዕጡቕ ግርጭት ገንፈለ። ብ634ዓም ሓደ ዓረባዊ እስላማዊ ሰራዊት ነቶም ኣብ ፍልስጤም ዓስኪሮም ዝነበረኡ ክርስትያናዊ ወትሃደራት ኣጥቅዐ። ካብ’ታ ጊዜ’ቲኣ ጀሚሩ ከኣ፡ ሽሕ’ኳ፡ ኣብ ሞንጎ ሞንጎ ንነዊሕ እዋን ሕድሕዶም ተኸባቢሮም ብሰላም ‘ተነበሩ፡ ዝንተ ዕለታዊ ወጥርን ብዙሕ ሻዕ’ውን ደማዊ ኵናትን’ሲ ተፈልዪዎም ኣይፈልጥን። ገና’ውን ክልቲኦም ሃይማኖታት ንዓለም ክመርሑ (ክገዝኡ) ክረጋረጉ ይርከቡ። ናብ’ታ ዝረሓቐት ርባዕ ሜተር መሬት’ውን እንተኾነ እምነቶም ከስፋሕፍሑ ብሚልያርድ ዝቝጸር ኣቕራሽ የዋፍሩ።
እቲ ዝበርሀ ተልእኾ ምስፍሕፋሕ ዝተዋህቦም ክርስትያን’ዮም። “ናብ ምልእቲ ዓለም ተንቀሳቒስኩም ንብዘሎ ፍጡር ወንጌል ስበኹ!” ( እየሱስ ባዕሉ ኣብ ወንጌል ማርቆስ )
እስልምና፡ ኣብ’ቲ ፈለማ፡ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ካብ ክርስትና ዝሕትል ቍሩብ ዝበለ ይመስል። ሽሕ’ኳ ዝኾነ ኣስላማይ ንመልእኽተ ኣምላኽ ክምስክር ዝኽእል እንተኾነ፡ ምስባኽ፡ ፈለማን ቀንድን ንኡማ – ነቲ ማሕበረ ኣመንቲ ይምልከት። ኣብ እዋን’ና ግን፡ እስልምና፡ ብክግለጹ ዝኽእሉ ማሕበረታሪኻዊ ምኽንያታት ሓኒኑ፡ ንብምእንትኡ ዝቖሙ ሃይማኖታዊ ትካላትን ምጽዋት ሃብታማት ውልቀ ሰባትን ኣብ ምስፍሕፋሕ ነብሱ ዓቲቡ ክሰርሕ ይርከብ። እቶም ንክልቲኦም ሃይማኖታት ንምስፋሕ ተዓጢቖም ዝተንስኡ ከኣ እቶም ኣኽረርቲ(fundamentalists) ክልቲኡ ሃይማኖታት’ዮም። እቶም ኣብ ምልእቲ ዓለም መሳጊዳትን ቤት ትምህርታት ቁርኣንን ንክህነጹ ሚልያርድታት ፔትሮ ዶላር ዝምጽውቱ ዘሎዉ ከኣ እቶም ባህላውያን መራሕቲ እስልምና ዘይኮኑስ እቶም እስልምና ክሳብ ሕጂ ርእዪዎም ዘይፈልጥ ሕኑናት ኣኽረርቲ’ዮም። መንፈሳዊ ሰዓብቲ ናይቲ ኣብ 18ክ.ዘ. ንክርስትናን ከም ግጉይ እምነት ዝወገዘ መሓመድ ዓብደልዋሃብ። ንወሃባውያን፡ ጂሃድ እምነት ንምድልዳል ዝግበር መዓልታዊ ነፍሰ ገድሊ ዘይኮነስ ዕጡቕ ቃልሲ ኣንጻር ዘይኣመንቲ’ዩ።
ካብ ሸነኽ ክርስትና’ውን እቲ ተርእዮ ኣይፍለን። እቶም ቀንዲ ሚስዮናውያን በዓል ኣደይ ማርያ ተረዛ ኣይኮናን። ንመጽሓፍ ቅዱስ ናብ ብምልእታ ዓለም ንምንጋሳ ሓኒኖም ዝዋግኡ ዘሎዉ እቶም ንነብሶም ከም ወትሃደራት ክርስቶስ ዝፈልጡ ኣኽረርቲ ሓደስቲ ጨናፍር ክርስትና’ዮም። ንመጽሓፎም ቃል ብቃል ይትርጕሙ። ኣድማስ፡ ልክዕ ቅድሚ 6013 ዓመታት ኣብ ሽዱሽተ መዓልታት ተፈጢሩ ይኣምኑ።
ክልቲኦም ኣኽረርቲ ኣብ ምጽኣተ ዓለም የድህቡ። ብምጽኣተ ዓለም የፈራርሑ። እንተኸኣሉ ድማ ከቀላጥፍዎ ይጽዕሩ። ዝዕወቱ ዘሎዉ ድማ ይመስሉ።
እዋናዊ ተፋነንቲ ክልቲኦም ሃይማኖታት ሕሉፋት’ዮም። እዚ ድማ ነቲ ስነሓሳባዊ ፍልልይ ክልቲኦም ሃይማኖታት ብቐሊሉ ናብ ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ግርጭት ክልውጦ ይኽእል። እቶም ንግምብታት ንግዲ ዓለም ንነፈርቲ ከም ጥይት ተጠቒሞም ዝበንቆርዎ ፍርቂ ብሱላት ወሃባውያን እዮም። እቲ ነቲ ፋሺሽትነት እስልምና ኢሉ ዘጠመቖ ጸላኢ ክድምስስ ተዓጢቑ ዝተንስአን ዘለዓዕልን ከኣ እቲ ኣኽራሪ ክርስትያን ኣሜሪካ እዩ። እቶም ልቡጣት መራሕቲ ክልቲኡ ሃይማኖታት ከኣ፡ ፈትዮም ኣይፈትዮም፡ ናብቲ ግርጭት እንዳተገርዙ እዚ ግርጭት’ዚ እቲ ዝለዓለ ግርጭት እዚ ክፍለ ዘመን’ዚ ከይኮነ ኣይተርፍን። ክሳብ’ውን ምኽንያት መንቀሊ ሳልሳይ ውግእ ዓለም ክኸውን’ዩ ኢሎም ዝንበዩ ፈጠርቲ ፍርሒ’ውን ኣሎዉ። ክርስትያናውን እስላማውን ሂንዱስታውን ኮሙኒስታውን ኣቶሚካዊ ነታጕታት ኣብ ኵሉ ተጻዊዶም ድማ እቲ ፍርሒ ፈጺሙ መሰረተኣልቦን ዘየተሓሳስብን ኣይኮነን።
ሰሜን ኣሜሪካን ኣውሮጳን ኣንጻር’ቲ እስላማዊ ሽበራ ተባሂሉ ዝተጸውዐ ‘ተተላዕሉ፡ እቲ ኣስላማይ፡ ብተግባር፡ ክርስትና ኣንጻር እስልምና መስቀላዊ ኵናት ከምዘበገሰ ክርድኦ ቀሊል እዩ። ሓንቲ ስእለ ዋዛ ኣብ ልዕሊ’ቲ ሃይማኖትን መራሕቱን ከኣ ምኽንያት ዓለማዊ እስላማዊ ናዕብን መቃጸሊ ኣብያተ ክርስትያናትን ምቕታል ክርስትያናትን እንተኾነት ድማ ዘገርም ኣይከውንን። እዚ’ውን፡ ከይዱ ከይዱ፡ ናቱ ተጻይ መልሲ ከይረኸበ ኣይክተርፍን።
ኣብ’ዚ ውድድር’ዚ ኣየናዮም ኣቅጣጫ ክዕወት’ዩ? ኣየናዩ ትምህርቲ ይምስጥ? ኣየናዩ ኣማኒ ይጸንዕ? … ተራ ኣካደምያዊ ሕቶታት ኣይኮኑን። ድሕሪ ናይ ሓደ ዘመን ምትኻስ፡ ኣላህን እግዚኣቢሔርን** እንደገና ናብ ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ዓለም ተመሊሶም። ከምቲ ዝኾነ ደጊሙ ዝምለስ ሓኒኑ ዝምለስ። ኒትሸ ተጋግዩ ኣምላኽ ኣይሞተን። ኵሎም ፈላስፋታት ታሪኽን ማሕበረ ሃይማኖታዊ ተመራመርትን ዳርጋ ተጋግዮም። ካርል ማርክስ፡ ማክስ ቨበር፡ ኒትሸ፡ ሲግሞንድ ፍሮይድ ንኣምላኽ ኣናኢሶሞ እንሆ ከኣ ሎሚ ካብ ክልቲኡ ሸነኻት ዓጢቑ፡ በርቲዑ ተመሊሱ’ስ ሺዞፍረንያዊ ቁርቍስ ገዛእ ነፍሱ የካይድ። ኣየናዮም ሸነኹ ይሕይል?
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፡ እስልምና፡ ኣብ ዝሐሸ ኵነታት ሓይሊ ዘሎ ይመስል ተንሲኡስ የጥቅዕ’ውን ኣሎ’ሞ። ኣብ 20ክ.ዘ.፡ ብገምጋም፡ ከም እስልምና ጌሩ ሓደስቲ ኣመንቲ ዝኸሰበ ካልእ ሃይማኖት የሎን። ብኣንጻሩ፡ ንኣብነት ኣውሮጳ፡ ኣብ ነገራዊ ስነፍልጠት ተዓዊቱን ብእኡ ተመሲጡን ካብ ነዊሕ ጊዜ ኣትሒዙ ንጡፍ ተሳትፎ ክርስትያናዊ ኣመንቱ እንዳኣጥፍአ’ዩ ክመጽእ ጸኒሑ’ሞ ክርስትና ኣብ ምድሓን ነፍሳት ኴይኑዎ ተሰኒፉ ድዩ? እስልምና ነዛ ሎሚ ናብ ሓንቲ ዓለም እንዳተጨበጠት ትኸይድ ዘላ ዓለም ዝያዳ ዝተዳለወ ኴይኑ ድዩ?
ክልቲኦም ሃይማኖተ መጻሕፍቲ እዮም። ቁርኣንን መጽሓፍ ቅዱስን። ካብ ክልቲኦም ምንጪ እምነታት ኣየንኦም’ዩ ንዘመን’ና ሕልፊ ዝተዳለወ?
ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ሰንትራል ፓርክ፡ ገለ እመታት ካብ ዓንኬል ኮሎምቡስ ኬድካ እቲ ዝዓበየ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ቤት ንባብ ሰሜን ኣሜሪካ ይርከብ። ዓሰርተው ክልተ ደርብታት መጻሕፍቲ ዝመልአ ዓርሞሸሻዊ ህንጻ’ዩ። ኣብ’ዚ ቤተ መጻሕፍቲ’ዚ ብ2500 ቋንቋታትን ላህጃታትን ዝተጻሕፉ መጽሓፍ ቅዱሳት ይርከቡ። እዚ ድማ ተስዓ ካብ ሚእቲ ካብ ዝዝረቡ ቋንቋታት ዓለም የጠቓልል። እቲ መልእኽቲ ” ኣምላኽ ብቋንቋኻ እዩ ዝዛረብ ” ዝበለ’ዩ። ብእንግልዝኛ ጥራሕ ኣብ ዓመት ክልተ ሓደስቲ ትርጕማት ይወጹ። ብሓፈሽኡ ድማ 900 ሚእቲ ሓደስቲ ትርጕማት። እቲ መጽሓፍ፡ ዝዛረብዎ ካብ ዕሟኾ ኢድ ንዘይበዝሑ ኢኑይት ኣላስካ ናብ ኢኑፕያክ’ውን ተተርጕሙ። ብቁንቍኛ (ስላንግ) ብሮንክስ’ውን ተጻሒፉ። ገለ ክፍልታቱ’ውን ናብ ክሊንጎንኛ ተተርጕሙ እዩ። ክርስቶስ፡ ጽቡቕ ጉዕዞ ናብ ጠረፍ ይግበረልካ።
ኣብ ኣሜሪካ ጥራሕ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት 20 ሚልዮን መጽሓፍ ቅዱሳት ይሽየጡ ሽሕ’ኳ፡ብገምጋም፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኣሜሪካዊ ቤተ ሰብ ድሮ ሰለስተ መጻሕፍቲ እንተሃለዉ። 500 ሚልዮን ዶላር ዝግፈጠሉ ስቡሕ ንግዲ እዩ። እቲ ንግዲ ድማ ብኤለክትሮኒካዊ መልክዕ (ሰደታት፡ ቪድዮ|ኣውድዮ ክሊፕስ፡ ጸወታትን) ሜጋ ካዕቢቱ።
እስልምና ንከምዚ ዝኣመሰለ ምስፍሕፋሕ ሓደ ጸገም ኣሎዎ። ቁርኣን ናብ ካልኦት ቋንቋታት ክትርጎም ኣይከኣልን’ዩ ቋንቋ ኣላህ ዓረብኛ ኴይኑ ነቲ ጽኑዕ ኣማኒ ዝኾነ ትርጕም ጥርጡር ስለዝኾነ። ነፍሲ ወከፍ ሓቀኛ ኣማኒ ድማ ነቲ ቋንቋ ኣላህ ክመሃር ትጽቢት ይግበረሉ። ይኹን እምበር፡ ኣብቲ እስላማዊ ዓለም፡ እቲ መጽሓፍ ኵሉ ሸነኻዊ ምሉእ ህላዌ ኣሎዎ። ካብ’ቲ ቅዱስ መጽሓፍ ጥራሕ ምሉእ ጊዜኦም ጥቕስታት ዝጠቕሱ ማዕከናት ቴለቪዝዮንን ራድዮን ኣሎዉ። ካብ ስዑዲ ዓረብ ጥራሕ ኣብ ዓመት ሰላሳ ሚልዮን መጻሕፍቲ ናብ ምሉእ ዓለም ይለኣኹ።
ንኣመንቱ፡ እቲ መጽሓፍ እቲ ዝጸበቐ ስነጽሑፍ ቋንቋ’ዩ። ናቪድ ከርማኒ፡ ናይ እስልምና ሊቅን ደራስን’ዩ፡ እቲ ጽባቐ ቋንቋ ቁርኣን ሓደ ካብቶም ቀንዲ ምኽንያታት ምዕዋት እስልምና ምዃኑ ይጠቅስ። “እቲ ጽባቐ ቋንቋ ምስክር ብቕዓትን ሓቅነትን እቲ መልእኽቲ እዩ። ኣላህ ጽቡቕ’ዩ” ይዝምር።
ኣየናዮም ካብ ክልቲኦም መጻሕፍቲ ዝበዝሑ ኣመንቲ ማሪኹ ሓደ ክመራመረሉን ክምልሶን ዘገድስ ሕቶ’ዩ። እንተኾነ፡ ጻልጣ ብዝሒ ቍጽሪ ኣመንቲ ሓደ ገጽ ናይ’ቲ ሕቶ ይመልስ ድኣ’ምበር ነቲ ዕብዬት ውሽጣዊ ሓይልን ብቕዓትን (inner dynamics and its further unfolding) ክልቲኡ መጻሕፍቲ ኣየርእን።
ከም መጀመርያ ጦብላሕታ፡ ኣብ 20 ክፍለ ዘመን እስልምና ነቲ ናዝሬታዊ መቈራቝስቱ ዝሓየሎ ይመስል። ኣብ’ታ እቲ እግዚኣቢሔር ሞይቱ ! ዘርድአ ፍላስፋ፡ ፍሪድሪሽ ኒትሸ፡ ንባዕሉ ዝዓረፈላ ዓመተ ምሕረት 1900 እስላም ዓለም 200 ሚልዮን ነበሩ። ሕጂ 1,5 ሚልያርድ በጺሖም። እዚ ከኣ እስልምና ብረቋሒ 7 ተባዚሑ ማለት’ዩ። ክርስትና ድማ ብረቛሒ ኣርባዕተ።
ኣብ ኵለን ዓበይቲ ከተማታት ኤውሮጳ’ውን እስልምና ሱር እንዳሰደደ ይርከብ’ዩ። ብገምጋም ገለ 5% ካብ ተቐማጦ ከተማታት ናይተን ብብዝሒ ባዕዳውያን ስደተኛታትን ተጣያሶን ዝተቐበላ ሃገራት ከም በዓል ጀርመንን ሆላንድን ዓባይ ብሪጣንያን፡ ፈረንሳን … ። ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ እቶም ዝዓበዩ ካተድራላት ኤውሮጳ ብገያሾ በጻሕቲ ክመልኡ እንከሎዉ መሳጊዳት ግን ብኣመንቲ መሊኦም ይርኣዩ። እቶም ፈለማ መጻእቲ ኣስላም ብዝተኻእለ መጠን እምነቶም ይሓብኡ ነበሩ። ደቂ ደቆም ኣብዚ እዋን’ዚ ግን ንእምነቶም ካብ ናይ ኣቦታቶም ብዝለዓለ ንቕሓትን ነፍሰ እምነትን ይትግብሩ። ንእምነቶም ከኣ ከም ምንጪ ኵርዓቶምን መለለዪ መንነቶምን ይወስድዎ። መሳጊድ ከም ትእምርተ ህላዌ’ቲ ሃይማኖት ተወሲዶም ድማ ኣብ ኵሉ ቦታታት ብብዝሕን ብህጽን ክህነጹ ይርከቡ። እዚ እምነት ጥራሕ ኣይኮነን ስነኣእምሮኣዊ ኵናት’ውን’ዩ ክሳብ ኣብ ሽዊትሰርላንድ ግንበ ጻውዒት ጸሎት ከይህነጹ ህዝቢ ወሲኑ። ኣብ ቦዝንያ ጥራሕ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ዓሰርተ ዘይበጽሕ ዓመታት 158 መሳጊድ ሃኒጻ። ቍጽሪ ዝተሃንጹ ቤተ መጻሕፍትን፡ ቤት ትምህርታት ቁርኣንን፡ መዳቕሶ ተመሃሮን፡ መዋዕለ ህጻናትን ማእለያ የብሉን። ቦዝንያ ከም ገዛእ ሃገር ምስቈመት ስዑዲ ዓረብ ጥራሕ ሓደ ሚልያርድ ዶላር ንባልካናውያን ሃይማኖታዊ ኣሕዋታ ሃይማኖታዊ ሓገዝ ሂባ።
ብመንጽሩ ቤተ ክርስትያን ዝጥቀመሎም ጠፊኡ ክዕጸዉን ናብ መንፈሳዊ ዘይኮነ ኣገልግሎት ክውዕሉን ይርኣዩ። ከምዚ ሕጂ ዝኸዶ ዘሎ ተገሚቱ፡ ብ2050ዓም ሓደ ርብዒ ህዝቢ ዓለም (27, 5%) ኣስላማይ፡ 35% ከኣ ክርስትያን ክኸውን’ዩ። ማለት፡ 2.5 ሚልያርድ እስልምና፣ 3.5 ሚልያርድ ከኣ ክርስትና።
እቲ ቅልጡፍ ኣተዓባብያ እስልምና ብዙሕ ምኽንያታት- ፖለቲካዊ፡ ማሕበራዊ፡ ዲሞግራፍያዊ – ኣሎዎ። ንኣብነት እቶም ኣብ ሃገረ ዓረብ ምዕራባዊ ዲሞክራስያ ከተግብሩ ዝፈተኑ ዓለማዊ መንግስታት(secular regimes) ኣብ ዲሞክራስያዊ መብጽዓታቶም ፈሺሎም እዚ ንእስልምና ብርቱዕ ኣሐየሎ። እቲ ቅብጸተ ተስፋ ህዝቢ ዓቢዪን ዓሚቝ ዝሰረተን’ዩ። ፕሮፌሶር ቲሞሲ ሻህ ናይ ሃርቫርድ ዩኒቨርሲቲ እታ ኣላህ ብልክዕ ዝተመልሰላ ዕለትን ዓመትን ክሳብ ይፈልጥ። 10 ሓምለ 1969ዓም። እታ መዓልቲ ስዕረት ዓረብ ኣብቲ ናይ ሽዱሽተ መዓልቲ ውግእ ኣንጻር እስራኤል። እዛ መዓልቲ እዚኣ ከኣ መዓልቲ ፍሽለት ኵሉ መብጽዓታት ፓን ዓረብነት’ያ። ካብ ኵሉ ድማ ግብጺ ካብቲ ጀማል ዓብደል ናስር ዘበገሶ ዓለማዊ ዴስነት ናብ’ቶም ” ኣላህ ዕላማና ፡ ቁርኣን ሕገ መንግስትና ፡ ነቢዪ መሓመድ መራሒና፡ ውግእ መገድና፡ ንስለ ኣላህ ምሟት ከኣ ድልየትና ” ናብ ዝሰብኩ ኣሕዋት እስልምና ኣልገሰት። ዓወት ሙላሃዊ ሰውራ ኣብ ኢራንን (1978/79) ምውራር ኣፍጋኒስታን ብሶቬት ሕብረትን ዓበይቲ ተወሰኽቲ ነጥበ ለውጢ እዮም። ኣብ ኵለን ገና ፓርላመንታዊ ምርጫ ዘፍቀዳ ሃገራት ዓረብ ከኣ እተን እስላማዊ ሰልፍታት ሓይለን ወጻ። ግብጺ፡ ኣልጀርያ፡ ፍልስጤም … ። ኣብታ ቀንዲ ዓለማዊት ቱርኪ’ውን ከይተረፈ ካብ 2002 ጀሚሩ ሓድ እስላማዊ ሰልፊ ሰልጠነ።
እቲ ዝዓበየ ዕብዬት እስልምና ግን ኣብ ገዛእ ኣስሊ ሃገሩ ዘይኮነስ ኣብቲ ርሑቕ እስያ እዩ። ኣብ ኢንዶነዝያ 203 ሚልዮን ኣስላም ይቕመጡ። ኣብ ህንድን ፓኪስታንን ባንግላደሽን ከኣ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሃገር፡ ዕጽፊ ኣስላም ግብጺ ይቕመጡ።
እስልምና ኣብ’ተን ተቐማጦኣን መንእሰያትን ልዑል መጠነ ምፍራዪ ዘለወንን ሃገራት እዩ ተስፋሕፊሑ። እቲ ዝዓበየ እስላማዊ ማሕበረሰብ ድማ ኣብዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ይነብር። ኣብ ማእከላይ ምብራቕን ሰሜን ኣፍሪቃን ዝነብሩ እስላም ሓደ ሕምሲት ናይቲ ምሉእ እስልምና እዮም። ሽሕ’ኳ’ቲ መጠነ ምፍራዪ እዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት’ውን ልዑል እንተኾነ፡ ቍጽሪ ናይ ዓረብኛ ተዛረብቲ እስላም ግን እንዳጎደሉ እዩ ከይዱ።
እቲ ሃይማኖት ኣብ ኤውሮጳ መርገጽ እግሪ’ኳ እንተሰርሐ ብቍጽርስ ገና ኣዝዩ ውሑድ’ዩ። ካብ 700 ሚልዮን ህዝቢ እቲ 550 ሚልዮን ገና ክርስትያን’ዩ። ኣብ ኤውሮጳ ቍጽሪ ዘይኣመንቲ ሃይማኖት ካብ እስላም ብሰለስተ ኢድ ይበዝሑ። ኣብ ምሉእ ዓለም ተራእዩ ከኣ እቲ ሽማግለ ክርስትያናዊ ኣምላኽ ገና ኣይሰንከለን ክበሃል ይከኣል። እዚ ድማ ሳላ ላቲን ኣሜሪካን ኣፍሪቃን እዩ። ብ1900ዓም፡ ኣብዘን ክፍለ ዓለማት እዚኤን ገለ 10 ሚልዮን ክርስትያን ነበሩ። ሕጂ ድማ ናብ 400 ሚልዮን ካዕቢቶም። እዚ ድማ ዳርጋ ፍርቂ ናይቲ ምሉእ ተቐማጦአን’ዩ።
እቲ ዓወት ሚስዮናዊ ስራሓት ክርስትና በቶም ኣረገውቶት ዲኖሳውርያ ቤተ ክርስትያናት ዘይኮነስ በቶም ስሑላት ናይ ዳስን ጎላጉልን ሰበኽቲ ንኣሽቱ፡ ነጻ ክርስትያናዊ ቤተ ክርስትያናት ዝተሰላሰለ እዩ። ኣብዚ ጊዜ’ዚ ብዝሒ ባህላዊ ፕሮተስታንት 350 ሚልዮን እዩ። ኣብ ምልእቲ ዓለም ድማ 400 ሚልዮን ኣባላት ነጻ ቤተ ክርስትያናት ይርከቡ። እምበኣር እቲ ዝለዓለ ሚስዮናዊ ዓወት ዘመዝገቡ ኣኽረርቲ ክርስትያና እዮም። በቲ ኣብ ኣባሻውላት ላቲን ኣሜሪካን ኣፍሪቃን ዝተዓወቱዎ ዓወት ቫቲካን ብርቱዕ ክትቐንእ ይግብኣ። ኣብ ቺና ጥራሕ’ኳ ቍጽሪ ኣባላት ነጻ ፕሮተስታንት ካብ’ቲ ቍጽሪ ኣባላት’ቲ ኮሙኒስት ሰልፊ ቺና ( 76 ሚልዮን) ይበዝሕ። “ካብቲ መጠነ ዕብዬት ምጣኔ ሃብቲ ቺና መጠነ ዕብዬት እምነትና ይቕልፍ” ክብሉ ድማ ይምክሑ። ኣብ’ቲ ባህላዊ ማዕከናት ኦርቶዶክሳዊ እምነት ክርስትና’ውን (ኣብ ሩስያ፡ ሩመንያ … ፡ ዓዲ ሓበሻ) ኣኽረርቲ ግዙፍ ዓወታት እናመዝገቡ እዮም። ፍትወተ ስራሕን ብልጽግናን ነፍሰ ስነስርዓትን – ማእከላዊ መንፈስ ክርስትና’ዮም፡ እቶም ቀንዲ ማረኽቲ ሓይሊ ሓደስቲ ኣመንቲ’ውን። እስልምና ድማ ምስ’ዚ ሓይሊ’ዚ ገና ክመጣጠን ይነብሮ።
እምነታቶም ንምስፍሕፋሕ ክልቲኦም ሃይማኖታት ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ብዝሒ ገንዘብ የዋፍሩ።
ቤተ ክርስትያናት ሕ.መ.ኣ. ኣብ ዓመት ክሳብ 9 ሚልያርድ ዶላር ከም ሓገዝ ንወጻኢ ሃገራት ይምጽውቱ። እዚ ከኣ ገለ 37% ናይቲ ምሉእ ሓገዝ ምዕብልና መንግስቲ ኣሜሪካ ኣብ ዓመት ዘውጽኦ እዩ። ካልኦት ዘይመንግስታዊ ትካላት (Salvation Army, World Vision, Catholic Relief Services) ከኣ 1.6 ሚልያርድ ዶላር የውጽኡ። ንምስፍሕፋሕ እስልምና ክገትኡ ዝተባህሉ ሚስዮናውያን ንምምልማል ድማ ብዙሕ ጻዕርን ገንዘብን የፍስሱ።
ካብ’ቲ መንጽር ሸነኽ ድማ፡ ሳልሕ ኣል ውሃቢ፡ ዋና ጸሓፊ ኣህጉራዊ ጉባኤ መንእሰያት እስልምና: እቲ ብድሆ ቁሸትነት ዓለም (world globalization) ይርድኦን እስልምና ከኣ ክምክቶ ብቑዕ ምዃኑን ይመባጻዕ። እቲ ማሕበር ንመግብን፡ መህነጽ መሳጊዳትን ቤት ትምህርታትን መዕበያ ዘኻትማትን ሚልዮናት ኣቕራሽ ይዕድል። ብገምጋም ሲ.ኣይ.ኤ. እስላማዊ ኣህጉራዊ ራቢጣ፡ ካብ ሰብዓታት ጀሚሩ ክሳብ 2005ዓም ገለ 90 ሚልያርድ ዶላር ኣዋፊሩ። ” ኣላህ ነቲ ዝበዝሐ ሃብቲ ነዳዲ ኣብቲ ነቢኡ ዝሰርሓሉ ቦታ ምጽዓቑ ናይ ኣጋጣሚ ኣይኮነን ” ይዋዘ ኣል ዋሃቢ። ንዓመት ድማ 5000 ፍቓዳት ሓገዝ ን55 ሃገራት ይፍርም። ኣብዚ ጊዜ’ዚ ድማ ኣብ ኣፍሪቃ ከጽዕቕ ምዃኑ ይዛረብ።
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ግን ኢንተርነትን ነጻ ምትሕልላፍ ሓበሬታን ንኣቕጣጫ ሃይማኖታዊ ዕዳጋን ግብትነቱን ኣደናጊሩዎ’ሎ። ሓደ፡ ካብ ሶልት ለይክ መዓልታዊ ቁርኣናዊ ሱራታቱ ኦን ላይን ክከታተል ይኽእል። ካልእ’ውን ካብ መካ መጽሓፍ ቅዱሳዊ ስብከታት ክሰምዕ ይኽእል። ዝኾነ ሰባኺ ድማ ኵሉ ፋንጣዝያታቱ ክጥቀም ይኽእል። ኣሕመድ ኣል ሹገይሪ ሓደ ካብ’ቶምዘመናውያን ኦን ላይን ሰበኽቲ እስልምና’ዩ። 36 ዓመታት ዝዕድሜኡ ቈማት፡ ነፍሰ ንቑሕን ተዋዛይን ትሑትን ስዑድያዊ እዩ። ” ሸኽ ኣይኮንኩን። ብመሰረቱ’ውን ሃይማኖታዊ ሊቅ ኣይኮንኩን ” ይብል። ኣብ መንእሰያት እስልምና ግን እቲ ዝተፈትወ ሰባኺ ምዃኑ ንምርዳእ ክእለተ ዓረብኛ ኣየድልዮን። ቪድዮታቱ ድማ ኣብ ዩ ትዩብ ተዘርጊሖም ይርከቡ።
” ሰብ ንኽትከውን ኣስላማይ ክትከውን ግድን ኣይኮነን። ምስ ሰባት ተሰማሚዕካ ክትነብር ግን እስልምና ይሕግዝ። እስልምና፡ ሕግታቱ፡ ቀለልትን ተዓጻጸፍትን እዮም። ከተተግብሮም ጥራሕ ይነብረካ” የስተምህር። ንሓንሳብ ጀለብያ ንሓንሳብ ድማ ጂንስን ካናቴራን ለቢሱ ንስብከት ይቐርብ። ኣብ ሞንጎ መንእሰያዊ ዋዛን ሞራላዊ ዕቱብነትን ይገማጠል። እምነትን ዘመናውነትን የጣምር። እቲ እዋን ኣኽራርነት ከኣ ጊዜ’ኡ ሓሊፉዎ እዩ በሃላይ’ዩ። እስልምና ዝተሓላለኹ ክትዓት ጂሃድን፡ ስነስርዓት ኣከዳድናን ሞዳ ጭሕምን ኣይኮነን ! ይኣምን። “700 ሚልዮን ጭሓማት ሰብኡት ንዓለም ሕልፊ እስላማዊት ኣይገብሩዋን! ” ይሰብኽ። ብሓቂ ዘመናዊ ሰባኺ።
ኣየናዮም ሃይማኖት’ዩ እቲ ዝበለጸ መልእኽቲ ዝሓዘለ ንምውሳን ግን ተግባራውነት ጥራሕ እኹል ኣይኮነን። ሕመረት ኵሎም ሃይማኖታት እቲ መንፈሳዊ ትሕዝቶ እዩ። ኣብዚ ትሕዝቶ’ዚ ከኣ እስልምናን ክርስትናን ጭቡጥ ፍልልያት ኣሎዎም።
እስልምና፡ ኣምላኽ መጽሓፍ ድኣ’ምበር ስጋ ኴይኑ ንዓለም ኣይወረደን በሃሊ እዩ። ቁርኣን ከኣ ቃል ኣምላኽ’ዩ። ቁርኣን ብዛዕባ ሓቅነት ኣይኮነን እቲ ሓቂ ንባዕሉ እዩ። እዚ ድማ ንምምርማርን ድግማን ብመትከል ቦታ ኣይሓድግን ጥራሕ ዘይኮነስ ንህይወት’ውን ሓደገኛ እዩ። ማሕሙድ መሓመድ ጣሃ፡ ሱዳናዊ ሊቅ ሃይማኖት፡ ንመሰል ደቂ ኣንስትዮ ዝተፈልየ ርእይቶ ስለዝሓዘ ብ1985ዓም ኣብ ካርቱም ተሓኒቑ ኣብ’ታ ዕለተ መስዋእቱ ኣነ ባዕለይ ኣብኡ ውዒለ። እምበኣር ቁርኣን ፍጹም እምነትን ምእዙዝነትን ድኣ’ምበር ምርምርን ምምሕያሽን ኣየፍቅድን። ቃል ኣምላኽ እዩ’ሞ።
መጽሓፍ ቅዱስ ኣብ’ዚ ጉዳይ’ዚ ካብ ቁርኣን ይፍለ። ንሱ ቃል ኣምላኽ ብቃል ደቂ ሰባት’ዩ። ብዛዕባ ኪዳን ኣምላኽን ደቂ ሰባትን የዘንቱ። ኣምላኽ፡ ንሰብ፡ ምሉእ ሓላፍነት ፍጥረትን ነፍሱን ኣረኪብዎ እዩ ድማ ይኣምን። ነፍሲ ወከፍ ምልእተ ሓሳባት’ቲ መጽሓፍ ድማ ብዝተፈላለየ መገድታት ክት’ትርጎም ይከኣል።
ሃይማኖታዊ ሊቃውንቲ ኣምላኸ ክርስትያን ካብ መሬት ኣንሳሒቡ ይብሉ። ጉጉይ’ውን ይኹን ሰባት ድልየቶም ክኣምኑ ሓዲጉዎም ያኢ። ወድ ሰብ ድማ ሓላፍነት ተግባራቱ ባዕሉ ይስከም።
ንእስልምና ግን ኣላህ ፈጺሙ ንዓለም ኣይሓደጋን። ብዘይካ ድልዬት ኣላህ ከኣ ወድ ሰብ ዝፍጽሞ ነገር የብሉን። ኢንሻላህ ! ስለዚ ድማ፡ ኣብቲ ዝበዝሐ እስላማዊ፡ እምነታዊ ሓቅነት ድኣ’ምበር ምርምር ብዛዕባ ሓቀኛ መገድታት ኣይፍቀድን። እስልምና ክትእዘዞ ጥራሕ ዘሎካ ሃይማኖት’ዩ። እዚ ድማ ንህይወት ቀላል ይገብራ። እንተድኣ ሓደ ንኣላህ ከምቲ ሓደ ንሱ ጥራሕ እቲ ዝዓበየ ኣምላኽ ኣሚኑ፡ ሓሙሽተ ጊዜ ኣብ መዓልቲ ሰጊዱ፡ ሓደ ጊዜ ኣብ ህይወት ናብ መካ ነጊዱ፡ ጸምዩ፡ መጽዊቱ ናብ ገነት ክኣቱ ጽቡእ ዕድል ኣሎዎ። ” ገጹ ናብ ኣላህ ዘቕንዐን እቲ ቅኑዕ ዝገበረን ሞሳኡ ካብ ኣላህ ክረክብ’ዩ ” (ሱራ 2፡112)። ክረክብ ይኽእል’ዩ ኣይብልን እቲ ሱራ። እዚ ዘየደናግር ብሩህነቱን ቀላልነቱን ከኣ’ዩ ንእስልምና ኣብ ዓለመ ሓጢኣተኛታት ማራኺ ዝገብሮ።
ኣብ’ዚ፡ ነቲ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ስታቲስቲክስ፡ እቲ ካብ ሓደ ዓይነት ሓደ ሃይማኖት ናብቲ ካልእ ዓይነት ምቕያርን (ኦርቶዶክስ/ካቶሊክ>ጴንጠቆስጤ) መጠን ተፋራይነትን ነቲ ስታቲስቲክስ ሚስዮናዊ ዓወታት ከምዘደናግሮ ከይጠቐስኩ ክሓልፍ ኣይደልን።
ሕጂ፡ እቲ ሕቶ፡ እቲ ምንዳይ ሓቅነትን ምርምርን ክርስትና’ዶ እቲ ድሮ ንሓቅነት ረኺቡዋስ ንምርምርን ፍልልይነት ትርጕምን ዕድል ዝኽልክል እስልምና እዩ ንጠለባት 21 ክፍለ ዘመን ንምግልጋል እቲ ዝበለጸ ዝተዓጥቀ፡ ዝብል’ዩ። ንምምላሱ ቀሊል ዝኾነ ሕቶ ኣይኮነን። ብሓፈሽኡ፡ ክርስትና፡ ደቂ ኣንስትዮ ከም ሰብ ንኽዕንብባ ዝበለጸ ዕድል ዝኸፈ እዩ። ብኻልእ ሸነኽ ከኣ ኣብ ማሮኮ ደቂ ኣንስትዮ ክሳብ ኢማማት ክኾና ተፈቒዱለን ክነሱ ኣብ’ቲ ጳጳሳዊ ክርስትና ግን ክሳብ ሕጂ እዚ መሰል’ዚ ተነፊጉወን ይርከብ። ኣብቶም ሓደስቲ ክርስትያናዊ ምንቅስቓሳት ግን ጔሪሖም ደቂ ኣንስትዮ ክሰብካን ክሳብ’ውን ኣቡናት ክኾናን ተፈቒዱ እዩ።
ኣብ እስልምናዊ ማሕበረሰባት፡ ሽሕ’ኳ ኣብ ዓማራት ሓንቲ መንግስታዊ ሚኒስቴር እንተሃለወት፡ ብሓፈሽኡ ደቂ ኣንስትዮ ንሰብኣዊ መሰል ማዕርነተን ገና ዝኸድኦ ነዊሕ ጉዕዞ ኣሎወን። ብሓፈሽኡ ከኣ ኣብ ኵለን ብእስልምና ዝጽለዋ ሃገራት እቲ ምሉእ ምሽፋን ደቂ ኣንስትዮ እንዳኸረረ ክኸይድ ይርከብ። ደቂ ኣንስትዮ ስዑድያ ባዕላተን ንበይነን መኪን ክዝውራ ክኽእላ ገና እንዳሓለማ እየን።
ማእከላይ ክፍለ ዘመን ኣብ እስልምና ማሕለኽኡ ገና ኣይሓደገን። ሃኒ ሮሞዳን፡ ኢማም መስጊድ ጀኔቫ፡ ሓዳር ዘፍረሳ ደቂ ኣንስትዮ ብደጎላ ክቅጥቀጣ ኣሎወን ክብል ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ብወግዒ ኣስተምሂሩ። ኣብ ኤውሮጳ! ብኣንጻሩ ከኣ፡ ሓዉ፡ ጣሪግ ሮሞዳን ኵሉ ኣካላዊ መቕጻዕቲ እስልምና ክተርፍ ይቃለስ።
ብዛዕባ ክእለተ ምምስሳል ምስ ፍሉያት ባህልታትን ዘመናዊ ኣቕጣጫታትን ካብ ክልቲኦም ሃይማኖታት ኣየናዮም’ዩ ዝያዳ ተዓጻጻፊ ወርትግ ብሩህ ኣይኮነን። ኣብ’ቲ መጀመርያ ሽሕ ዓመታት ምስፍሕፍሑ፡ እስልምና፡ ናይ ምምስሳልን ምስ ካልኦት ሓቢርካ ናይ ምንባርን ሽግር ኣይነበሮን። ኦሪታዊ እስልምና ኣብ ትሕቲ ግዝኣቱ ንዝኣቶዉ ካልኦት ሃይማኖታት ሃይማኖታዊ ግብሪ ኣኽፊሉ ብነጻ እምነታቶም ከተግብሩ ይሓድጎም ኔሩ። ንሊቅነታዊ ምርመራታት’ውን ቁሩብ ኔሩ። ንምዃኑ ነቲ ምሉእ ስነጽሑፋውን ስነፍልጠታውን ጥንታዊት ግሪኽ ዝዓቐበን ናብ ዘመን’ና ዘመሓላለፈን ንሱ እዩ። ብኣንጻሩ ድማ ክርስትና ነቶም መጻሕፍቲ የቃጽል ኔሩ። ኣብዚ ዘመናዊ ጊዜ’ዚ ግን፡ እስልምና፡ ንፈለማ ጊዜ ክቕርቀር ጀሚሩ። ምኽናይቱ ድማ ኣመንቱ፡ ስለ’ዚ ከኣ እቲ ሃይማኖት’ውን፡ ብምዕራብን ፍልስፍኑን ተገዚኡ ጸኒሑ ሕጂ እቲ ህዝቢ ነቲ ዘዅርዕ ታሪኻውን መንፈሳውን መንነቱ ደጊሙ ክረክብ ዝቃለሰሉ ዘሎ እዋን’ዩ።” ኣብቲ ቁርኣን ብዛዕብኦም ዘይተናገረ ክንመሳሰል ንኽእል። ኣብቶም ቁርኣን ብዛዕብ ኦም ዝወሰነ ግን ንቁርኣን ክንክተል ኣሎና ” ይብል ዑመር ኤስዞይ እቲ ቱርካዊ ሃይማኖታዊ ሓሳቢ።
እስልምና ልዕለታሕቲ (hierarchy) ዳርጋ ዘይብሉ ሃይማኖት’ዩ። ማእከላዊ በዓል መዚ’ውን የብሉን። ዝምድና ሰብን ኣምላኽን ድማ ብዘይካ ክለሪካዊ ቢሮክራሲ ይካየድ። ንንግድን ምፍራይ ገንዘብን ብዝምልከት ከኣ ጥዑም ኣረኣእያ ኣሎዎ። ካበይ መጺእካን እንታዩ ደርብኻን ድማ ኣይግድሶን። ሃይማኖታዊ ዲሞክራስያዊ ከኣ’ዩ ኣብ ቅድሚ’ቲ ዝዓበየ ኣምላኽ ኵሉ ማዕረ ንኡስ ስለዝኾነ። እዚ ብዛዕባ ዝሐሸ ዕድሉ ምስ ኣህጉራዊ ተመሳሳልነቱ ከመልክት ከሎ ፈታው ለውጥን ምምሕያሽን ስለዘይኮነ ሓደ ድኽመቱ እዩ። ምዃን እቲ ኣብ ቫቲካን ዝበጽሐ ምምሕያሽ’ውን ብክፍለ ዘመናት ድኣ’ምበር ብዓመታት ዝዕቀን ኣይኮነን።
እቲ ምስ ካልኦት ተኸኣኢልካን ተሰማሚዕካን ናይ ምንባር ክእለት ክልቲኡ ሃይማኖታት ምናልባት ብቀሊሉ ክምለስ ዝከኣል ሕቶ ይመስል።
እስልምና እቲ ፍጹም ሓቂ ንሱ ምዃኑ ይኣምን። እቲ ነዚ ዘይኣምን ነብሱ ካብ ኣላህ የርሕቕ። ነቢዪ መሓመድ፡ ኣብ ጊዜ ህይወቱ፡ ምስቶም ድሮ ክርስትያን ዝነበሩ ቀቢላታት ዓረብ ሃይማኖቶም ከተግብሩ፡ እንተኾነ ሓደስቲ ቤተ ክርስትያናት ከይሃንጹ፡ እዩ ተሰማሚዑ። ኣብ እስልምና ማዕርነት ሃይማኖታት የሎን። ክህሉ’ውን ኣይክእልን።
ክርስትና’ውን እቲ ሓደ ፍጹም ሓቂ ንሱ ምዃኑ ብመትከል ይኣምን’ዩ። ” እቲ መገዲ ኣነ’ዬ!” እቶም ምዕራባዊ ዲሞክራስያዊ ሓሳባትን መርገጻትን ኣብ ነጻ ወልቀ ሰብነት ኣዝዮም ጸልየሞ ግን ኣብ ተግባራዊ ባህሉ ጸንቢሩዎም እዩ። ኣብ እስልምና ግን፡ ገና፡ እቲ ምሉእ ማሕበረሰብ (ቤተሰብ፡ እንዳ፡ ቀቢላ ኣብ መወዳእታ ድማ ኡማ – እቲ ማሕበረሰብ ኣመንቲ) ድኣ’ምበር እቲ ውልቀሰብ ኣይኮነን እቲ ማእከል ማሕበረሰብ። ነጻነት’ቲ ወልቀሰብ ኣብ ውሽጢ እስልምና ጥራሕ’ዩ ክረጋገጽ ዝኽእል። ንሓድ ኣስላማይ ካብቲ ማህበረሰብ ኣመንቲ ክወጽእ ፍጹም ኣይከኣሎን። ኵሎም እስላም ምቅያር ሃይማኖት ከም’ቲ ብሞት ክቅጻዕ ዘሎዎ ከቢድ ሓጢኣት ይወስድዎ። እቲ ቀንዲ ድኽመት እስልምና ምስ ዘመናውንት ሰላም ክፈጥር ዘይምኽኣሉ ከኣ ብዙሕነት እምነታት ክቅበል ዘሸግሮ ምዃኑዩ። ዝተፈላለዩ እምነታትን ኣረኣእያታትን ሓቢሮም ብሰላም ክነብሩ ምኽኣል ከኣ ዘመናውነት’ዩ። ዘይተገደበ፡ ነጻ ምምሕልላፍ ሓሳባትን ለበዋታትን ጌጋታትን መሰረት ሓባራዊ ናብራን ምጣኔሃብታዊ ብልጽናን እዮም።
ኣብዚ ዓለም ናብ ሓንቲ ደቃቕ ኵዕሾ እንዳተዋሃደት ትኸደሉ ዘላ እዋን፡ እስልምና፡ ብመንጽር’ዚ ኣቕጣጫ’ዚ ከም ዓምዲ መለለዪ መንነት ቈይሙ(ደሪቑ) ይርከብ። ድሕሪ’ቲ ውድቀት ኮሙኒስታዊ ጦብያ፡ እቲ ሓደ ዝሓየለ ብመንጽር ምዕራባዊ ሞዴል ማሕበራዊ ኣቃዉማ ዝቈመ ኣማራጺ ማሕበራዊ ሓይሊ ኴይኑ’ዩ። ነቲ ኮሙንስትነት ዝተፈጠሮ ስነሓሳባዊ ባዶነት ንምምላእ ከኣ ኣበርቲዑ ይቃለስ ኣሎ። እዚ ድማ ማራኺ ይገብሮ። እቲ ተግባራዊ ሃይማኖታዊ ተገዳስነት ክርስትያን ብፍላይ ኣብ ምዕራብ እንዳኣንቈልቈለ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ እዋን፡ ካብ ካዛብላንካ ክሳብ ጃካርታ መሳጊድ ብኣመንቲ ተጠጢቖም ይርኣዩ። እቲ ኣብ ዋሽንግቶን ዝቕመጥ ናይ ፖለቲካዊ ስነፍልጠት ሊቅ፡ ቫሊ ናስር፡ እዚ ዓወት እስልምና’ዚ በቶም ምእንቲ ኣምላኽ ዓመጽ ዝጥቀሙ ኣኽረርቲ ዝመጸ ዘይኮነስ ባህላዊ ብዙሕነትን ሊቅነታዊ ውጥምናን እስልምና ዘመዝገቦ ዓወት’ዩ ይድምድም።(ይግበሮ’ኸ!)
ኣብ’ዚ ክፍለ ዘመን’ዚ ክልተ ፖለቲካዊ ተርእዮታት ንዓለመ እስልምና ዓብሊለሞ ይርከቡ ይቕጽል ናስር። እቲ ኣብ 20 ክፍለ ዘመን ዝዓንበበ ዓለማውነት(secularism) ኣብ ማራኽነቱ ኣጥፊኡ ሃይማኖታዊ ሕኑንነት ግን ሓይሉ። ንህዝበ እስልምና ድማ ሰለስተ ጠባያት የነጽርዎ። መንእሰይነት ህዝቢ፡ ተግባራውነት፡ ሽሕ’ኳ ፈራሕ እንተኾነ ተመሳጥነት ኣብ ዘመናውነት። ደቂ ኣንስትዮ፡ ኣብ ዱባይን በይሩትን ዝገደደን ዘየሎ ክነሱ ብፍቓደን ጸጕረን ይሽፍና ነዚ ከም መለለዪ መንነት ወሲደንኦ። መንእሰያት እስልምና ዘመናዊ ቅዲ ህይወት፡ ነገራዊ ብልጽግና፡ ደስታ ሙዚቃን ሳዕስዒትን ብዝኾነ መገዲ ምስ ሃይማኖታዊ እምነት ከምዘይጓነጽ እንዳረኣዩ ይኸዱ ኣሎዉ(ንኣብነት ኢራን)። እዚ ድማ ካብ’ቲ ጻውዒት ውግእ ኦሳማ ቢን ላደን ንላዕሊ ይማርኾም ኣሎ። ግርም፡ እምበኣር እስልምና ንቕድሚት ይምርሽ ኣሎ።
እዚ’ውን እንተኾነ፡ እቲ ሕጂ ዘሎ እስልምና፡ ኣብ ዝበዝሐ ሸነኻቱ ገና ዓበይቲ መሰረታዊ ምምሕያሻት ኣብ ቅድሚኡ ተደቂኖም ይርከቡ። ኣብ ኣብዝሓነት እምነታትን ተራ ደቀንስትዮን ኣወንታዊ መርገጻት ከማዕብል የድልዮ ኣብ ዘመናዊ ህይወት ክጸሉን ክዕወትን ክኽእል። ነብሱ ከሐድስን፡ ካብ ውሽጡ ሓዲስ ክረክብን ክጽዕር ይግብኦ። ዝምድንኡ ምስ ዓመጻዊ ኣኽራርነት ከነጽር ይግብኦ። ኣብ መወዳእታ፡ እቶም በዚ ዓመጻ’ዚ ዝተቐትሉ ዝበዝሑ ኣመንቲ እስልምና ድኣ’ምበር ክርስትያን ኣይኮኑን። ለውጢ ተበጊሱ ከምዘሎ ዘርእዩ ገለ ምልክታት ኣሎዉ። ንኣብነት ኣብ ቱርኪ፡ ምስ ብዙሕ ምውዳቕን ምትሳእን፡ ዘመናውነትን ዲሞክራስያን ምስ እስልምናዊ እምነታት ንምጥማር ካብ ነዊሕ ጊዜ ክፍተን ጸኒሑ። ሽሕ’ኳ ኣብዚ ጊዜ’ዚ ብእስላማውያን ዝተዓብለለ ሰልፊ ኣብ ስልጣን ይሃሉ፡ እታ ሃገር ግን ገና ናብ ኣምላኻዊ መንግስቲ ኣይተኣልየትን። እስላማዊ ሊቃውንቲ፡ ከም ፕሮፌሶር ዑመር ኤስዞይ፡ እስልምና ኣብ ውሽጢ’ቲ ታሪኻዊ ኣመጻጽኡን ኣቀማምጥኡን (historical context) ክበርህን ክትግበርን ይግብኦ ብዝኾነ ፋጥዋ ናይ ሓደ ዝነደረ ሙላህ ናብ ዘይኣማኒ ወዲቑ ንሞት ከይተፈርደ፡ የነቓቕሕ ። ” ቁርኣን ኣፍኣዊ ፍቓድ (ውዕል) ኣምላኽ’ዩ። እዚ ውዕል’ዚ ውዱእ፡ ድምዱም ኣይኮነን። ሕጂ’ውን እንተኾነ ኣምላኽ ገና ምሳና ይዛረብ እዩ ” ይኣምን። እዚ ኣቕጣጫ’ዚ ከኣ ክልቲኦም ሃይማኖታት ብሓባር ክነብሩን ብሰላም ክወዳደሩን ከምዝኽእሉ የተስፍወና። ኣብ’ቲ ውድድር፡ ሽሕ’ኳ ክርስትና ብሓለፋ ዕድሜኡ ጉንዖ እንተሃለዎ፡ እስልምና’ውን ደቂሱ ኣይሓደረን።
ኣነ ንባዕለይ ናይ ዝኾነ ዝተወደበ ሃይማኖት ኣማኒ ኣይኮንኩን። ኣብ ህልውናን ዘይህልውናን ኣምላኽ’ውን ኣረጋጊጸ ዝፈልጦን ዝኣምኖን የብለይን። ደቂ ሰባት ግን፡ እቲ ድሌት ‘ተሃልዩ፡ ንኣምላኽ ከይጸንበሩ ምድራዊ ሽግራቶም ባዕላቶም ክፈትሑ ምሉእ ብቕዓት ኣሎዎም
እኣምን። እንተኾነ፡ ሃይማኖታዊ እምነታትን ጽንብላትን ንምሉእ ማሕበረፖለቲካውን ምጣኔሃብታውን ስነኣእምሮኣውን ህይወት ነፍሲወከፍ ውልቀሰብ ማሕበረተሰብ ስለዝጸልዉን(እንተስ ብኣሉታ እንተስ ብኣወንታ)፡ ዘይፍለዩና ኣካል ናይ’ቲ እኩብ ሰብኣዊ ንቕሓትና ስለዝኾኑን፡ ኣብ ቀጻሊ ምዕብልና ኣድማሳዊ ነገራውን መንፈሳውን ንቕሓትና ኣዎንታዊ ተራ ክጻወትሉ ዝኽእልሉ መንገድታት ሃሰውሰው ካብ ምባል ኣይዓርፍን። እታ ሓንቲ ሓቀኛ መገዲ መገደይ ጥራሕ’ያ ! ነዊሕ ዘጓዕዝ መገዲ ኣይኮነን። ሕመረት ኵሉ ዲክታቶርያዊ ኣተሓሳስባ እዩ። ስለ’ዚ ንሓዋሩ ብሰላም ዘናብር ኣይኮነን። መገዲ ሓቂ ብዙሕ’ዩ ሓቂ ንባዕላ ብዝሕቲ ስለዝኾነት። ሓቅነት፡ እንተላይ ኣገናዝባ ሓቅነት’ያ።
ስለምንታ’ዩ ሓደ ብፍታወይ ይኹን ብሓይሊ ናብ እምነቱ ክጽንብረኒ ዝጽዕር? ሓልዩለይ መታን ክጸድቕ ድዩ? ሓንቲ መዓልቲ ሓደ ሞርሞናዊ ናብ ገዛእ መጺኡ ከድሕነኒ ፍቓደኛ እንተዄይነ ሓተተኒ። ከይመለስኩ ድማ ተቐላጢፉ ንነብሰይ ድኣ’ምበር ንስጋይ ከምዘየድሕን ገለጸለይ። ነፍሰይስ ባዕለይ ከድሕና ከምዝኽእልን ንስጋይ ግን ሓንቲ ቢራ ‘ተዝዕድገላ ከድሕና ከምዝምኸኣለን ገለጽኩሉ። ነፍሰይን ስጋይን ከድሕን ከይከኣለ ድማ ከደ። ዕድል ድኣ ጌረ እምበር፡ እዚ ጉዳይ’ዚ ቅድሚ 500 ዓመታት በጺሑ ‘ተዝነብር ነፍሰይ መታን ክትድሕን ስጋይ ብሓዊ ም’ተቓጸለት ወይ’ውን ብዳርባ እምኒ ም’ተጨፍጨፈት። ስለምንታይ’ዮም ሰባት ነፍሰይ ከድሕኑ ክንድ’ዚ ዝጽዕቱን መዓት ገንዘብ’ውን ዘጥፍኡን ‘ነገራዊ’ ማሕበራውን ምጣኔሃብታውን ህይወተይ ከይገደሶም ? ንዓይ ከየፍቐሩ ምስ ነፍሰይ ፍቕሪ ሓዲሩዎም ድዩ? ላእ! ላእ! ላእ! እታ ንዕኦም ብመጀመርያ ተገድሶም ድሕነተ ነፍሶም’ያ። ኣነ እቲ ንገዛእ ጽድቆም ዝኽፈል ጉቦ እዬ። ኣነ ምስክር ተግባረ ጽድቆም እዬ። ” ርኢኻ ኣምላኽ፡ ኣነ ሓደ ኣማኒ ኣምጺኤልካ እዬ። ሕጂ’ቲ መፍትሕ መንግስተ ሰማያት ሃባ … ”
እቲ ቀንዲ ምኽንያት ግን ዓለማዊ እዩ። ንጹህ ፖለቲካዊ፡ ምጣኔሃብታዊ፡ ማሕበራዊ ምኽንያታት። ኣብ ኵሉ ሜዳያት እቲ ዝበዝሐ እቲ ዝሓየለ እዩ። እቲ ዝሓየለ ንሱ ንዓለም ብዅሉ ሸነኻታ፡ ብመንፈሳን ነገራን ይቈጻጸራን ይመርሓን። ካብ መንፈሳዊ ቍጽጽር ናብ ስጋዊ ቍጽጽር ከኣ ነዊሕ ስጕምቲ ኣይኮነን እሞ ኣየናዮም እምነት ይብርትዕ ኣየናዮም ይሕይል? መቸስ … ‘ እዚ’ ክብለኩም’ሞ እቶም ገለኹም ክትሰቕሉኒ፡ ‘ቶም ገለኹም ብዳርባ እምኒ ክትፈጕኡኒ ኣእዳውኩም ትሓሳስዩ ዘለኹም ኴይኑ ይስምዓኒ። ሄይ! ሽጣራኹም ደውሩ .. ! ኣስማሪኖ’ኳ’ዬ! ።
ክልቲኦም ሓያላት ንሽሕን ሓሙሽተ ሚእቲ ዓመታትን፡ ብዘይካ ወዲቑ ዝተንስኤ’ምበር ወዲቑ ዝተረፈ ዘይብሎም ማዕረ ተወዳደርቲ’ዮም። ‘ተዘይኴይኑ፡ ሓዲኦም ሽዋሕ ‘ምበለ’ሞ ኣብ ትሕቲ ምልኪ ሓዲኦም ም’ሃለና።
ግን’ሲ፡ ኣብ’ዛ ንዛረበላ ዘሎና ንእስቲ ጊዜ መን’ኦም ቀዲሙ’ሎ? ክትምልሶ ዘዋናውን ሕቶ’ዩ። ሄይ … ። ኣነ’ድዬ ኣቀዳዲመዮም! ናብ ቤት ጽሕፈት ኦሎምፕያደ ምስፍሕፋሕ ሃይማኖታት ዓለም ኬድኩም ተወከሱ … ።
መን ከምዝቕድም ግን ክነግረኩም እኽእል።
1. እቲ ንኣብዝሓ እምነታትን ባህልታትን ፍልልያትን ናብ ማእከላዊ መንፈሳዊ እምነቱ ዘንበረ።
2. እቲ ንዝምድና ኣምላኽን ሰብን፡ ዝምድና ኣምላኽን እቲ ሰብን ጥራሕ ምዃኑ ዝተቐበለ። ኣምላኽ’እኮ ግዱድ እምነት ዘደናግሮ ምዕንጅሉ ኣይኮነን … ! ዝምድና ኣምላኽን ሰብን ብሕታዊ’ዩ።
3. እቲ ንዘመናዊ ስነፍልጠታዊ ሓቅታት ከረጋግጽን ንስነፍልጠት ኣብ ስነሞገቱ ሰዅዑ ከማዕብላን ዝኸኣለ። ዓለም ከባብ ምዃና ብወግዒ ክትቅበል 500 ዓመታት ዝወስድ ‘ተዄይኑ፡ ኣርምስሮንግ፡ ኣእጋሩ ገና ኣብ ወርሒ ኣንበይረገጻን ” ንወድሰብ ግን ዓቢዪ ስጕምቲ!” ገና ኣንበይበለን። ዕድመ ማቱሳሌም ክኣ ይሃቦ መታን ነቶም ቃላት ክብል።
3. እቲ ንምሉእ ማዕርነት ክብርን ሰብን፡ ኵሉ ካልእ ፍጡርን ኣብ መንፈሳዊ እምነቱን ተግባሩን ዘዕዘዘ። ኣምላኽ እንተላይ ኣብ ውሽጢ ኵሎም ፍጡራቱን እቶም ፍጡራቱን እዩ’ሞ። ኣብራሃም ሊምከልን ጸረ ባርነት (ሓደ ማሕበረ-ምጣኔሃብታዊ ስርዓት) ድኣ’ምበር ንማዕርነት ደቂ ሰባት ኣይነበረን። ደቡብ ተሳዒሩ ከኣ እቲ ሞኖጶልዮ ውነና ባርነት ተሰይሩ እቶም ባሮት ከም ነጻ ባሮት ኣብ ምልእቲ ኣሜሪካ ቀጸሉ። ከምዝ’ስ ኣይሃማኖትን። ጸለምቲ ኣሜሪካውያን ናብዚ ሕጂ በጺሐሞ ዘሎዉ ክበጽሑ ገለ 400 ዓመታት ወሲዱሎም። ኣብ’ዚ ድማ ሃይማኖት ብዙሕ ሓጊዙ። ክልተ’ዩ ሃይማኖት ብልሑ።
4. እቲ ንነፍሱ ካብ መንግስተ ስጋ (በርጌሳዊ መንግስቲ)ዝፈለየ። መንፈሳውን ነገራውን ሓይልታት ኣብ ሓደ ኣካል ተዋሂዶም ኣዝዩ ሓደገኛ ዝኾነ ተባራዒ እዮም።
5. እቲ ነጻነት ሓሳባትን ምክፋሎምን ዝኣመነን ኣብ ምምዕባል ኵሉ ሸነኻዊ ንቕሓት ወድሰብ ዘድሃበን።
6. እቲ ኣብ ፍጹም ማዕርነትን ውልቃውነትን ጓል ኣንስተይቲ ዝኣመነን፡ ነቶም ኣብ ቅዱሳት ጽሑፋቱ ነዚ ዘመሳምሱ ጽውጽዋያት ግቡእ ቦትኦም ዘትሓዘን(outrationalize ዝገበረ)። ማለት’ሲ፡ እተን ደቂ ኣንስትዮ ልዕሊ ፍርቂ ምሉእ ህዝቢ ዓለም እዬን ጥራሕ ዘይኮነስ ነታ ጠፊኣ ዝተባህለት ሓንጎለን ከኣ ረኺበንኣ እየን።
6. እቲ ንሸነኹ ጥራሕ ዘይኮነስ ንዅሉ ብሓንቲ ዓይነት ልግሲ ዝረኣየ። ልግሲ፡ ጸጋ ኣምላኽ ዝንጸባረቐሉ ተግባር ድኣ’ምበር መሸመት ኣመንቲ ኣይኮነን።
… ብሓጺሩ እቲ ነብሱ ዘሓደሰ። እቲ ዘመናዊ ኣምላኽ ዝሰርሐ። ብኣዝዩ ሓጺሩ ከኣ እቲ ዘፍቀረ ንሱ ክዕወት’ዩ። ንሱ ‘ተዘይተዓዊቱ ከኣ፡ እቲ ንጉስ ስጋን ንጉስ ነፍስን ክዕወት’ዩ። ምጹም መላኺ ከኣ፡ እንታይ ካባ ለቢሱ፡ ኵልጊዜ ፍጹም መላኺ እዩ።
ሕጂ ኣቀዳዳሚ ኴይነ ! ኣሽኪዔኩም’ዶ? ኣይተሰቐልኩን፡ ብእምኒ ከኣ ኣይተወገርኩን።
* ኣርእስትን ሕመረት ጭብጥታት ካብቲ ብዕለት 19.12.09 ኣብ ጋዜጣ Spiegel ዝተሓትመ ሓተታ ኴይኑ እቶም ኣብ’ቲ ጋዜጣ ዘየሎዉ ርእይቶታት፡ ‘ቶም ዋዛታት’ውን፡ ናተይ እዮም።
** ዮህዋ ኣብ ክልተ ተመቒሉ ነቲ ክርስትያናዊ ኣምረ ኣምላኽ ካብ ኣላህ ንምፍላዩ ንጹር ስመ ተጸውዖ ስኢነሉ እግዚኣቢሔር ብዝብል ስም ክጽውዖ ሓሲበ። (ነዚ ጽሑፍ’ዚ ጥራሕ)። ‘ኣምላኽ’ ድማ ንዅሎም ዓይነታት ኣማልኽቲ ንምጥቃስ ተጠቒመሉ።


text:
ኣብ ሃገረ ኖርወይ ኣብ ቀረባ ማዓልታት ዓመታዊ ጉባኤ ብምግባር መሳርሒ ዉልቀመላኺ ኢሰይያስ ዝኾነ ኣኼባ መንእሰያት ህግደፍ ዝተወደበ ንመንግስታዉያንን ዘይመንግስታዉያንን ትካላት ነርወይ ብምድንጋርን ምትላልን ዝተረኽበ ገንዘብ ምዃኑ ኣገልግሎት ቴሊቪዥን ነርወይ ሎሚ ኣማስይኡ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ኣቃሊዑ ኣሎ፡፡
ስርዓት ህግደፍ፡ ብዝተፈላለየ መንገዲ ኢዱ ብምእታው፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ማሕበረኮማት ኤርትራውውያን ዓምቢበን ንኤርትራዊ ማሕበረሰብ ግቡእ ኣገልግሎት ክይህባ ቀንዲ ዕንቅፋት ኮይኑ ከምዘሎ ኣብ ቶሮንቶ (ካናዳ) ዝነብሩ ኤርትራውያን ትማሊ 7 ግንቦት ‘ኤርትራ ብዓይኒ ህዝባ’ ኣብ ትሕቲ ዝብል መደብ ገምጋም 20 ዓመታት ናጽነት ምስ ድምጺ ኣሰና ኣብ ዘካየዱዎ ሓባራዊ ዘተ ገሊጾም።
ኣብ ሚኒስትሪ ንግድን እንዱስትሪን፡ ሓላፊ ኽፍሊ ንግድ ኮይኑ ክዓዪ ዝጸንሐ ኣቶ እስቲፋኖስ ሃብተ፡ ሚኒስተር ሚንስትሪ ንግድን እንዱስትሪን ኮይኑ ተመዚዙ።
ኤርትራዊ-ኣመሪካዊ ኣትለት መብራህቱ ክፍለዝጊ ሎሚ ሰንበት ሓደ ሕዳር 2009 ኣብ ኒውዮርክ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ማራቶን ቅድድም ቀዳማይ ኮይኑ ብምዕዋት ተሸሊሙ።
የማነ ገብረኣብ (ማንኪ) ኣካያዲ ሚኒስትሪ ዜና ኮይኑ ተመዚዙ
ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ የማነ ገብረኣብ (ማንኪ) ምስ ስርሑ ደሪቡ ንሚኒስትሪ ዜና ከካይድ ብኢሰያስ አፈወርቂ ክምዘዝ ክሎ፡ ግዝያዊ ሚኒስትሪ ዜና ኮይኑ ከገልግል ዝጸነሐ ዓሊ ዓብዱ፡
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ማለት ኣብ ዕለት 01 ግንቦት 2009 ዓ-ም ኣብ ቤት ጽሕፈት ህግደፍ ሎንዶን እቲ ብምልኣት ህዝቢ ዝፈንፈኖ ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ፡ ያእዪ! እንተኾነለይ ብማለት፡ ብመሪሕነት ተስፋሚካኤል ገራህቱን ሓረጉ ተስፋማርያም ጓል ቀሺ ብጩሉቕ ኣኼባ ተጋደልቲ ብምባል እኳ እንተተጸውዐ ምንጭታትና ካብ ቦታ ኣኼባ ከምዝሓበርዎ ግን ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ዝኣክል ከባቢ ሓደ ሽሕ ተጋደልቲ ዝርከብዎ ዓቢ ሃገር ክንሱ ኣብቲ ኣኼባ ዝተረኽቡ ግን ብፍቕዲ 16 (ዓሰርተው ሹዱሽተ) ምምባሮም ኢዩ።
ኣፍሪቃዊ መበቆል ዘለዎ ንደሞክራስያዊ ሰልፊ ወኪሉ ዝተወዳደረ ባራክ ኦባማ፡ ኣብ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኣመሪካ 2008 ቀዳማይ ጸሊም-ኣመሪካዊ ፕረዚደንት ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኮይኑ ብምምራጽ ታሪኻዊ ዓወት ኣመዝጊቡ።
መበል 17 ብዓል ነጻነት: ኣብ ለንዶን; ኣቀራርባ ዜና ዝእመን ኮይኑ ክቐርብ ይግባእ። ለበዋ ንኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ክፍሊ- ዜና ኪዳን
ኣብ ኤምባሲ ኤርትራ ዓባይ ብሪጣንያ ክዓዪ ኣብዚ ቐረባ እዋናት ብመንግስቲ ኤርትራ ዝተላእከ ሜጀር ሃብቶም ኪዳነ፡ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቱ።
በሃር ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ ኢድንብራ (ዓዲ እንግሊዝ) ሎሚ ኣብ ዝተኻየደ ናይ 9.3 ኪ.ሜ ሃገር ኣቋራጭ ውድድር ጉያ (Bupa) (cross-country championship ) ዝነኣድ ቅድድም ብምክያድ ካልኣይ ደረጃ ወጺኡ።
ሓበን ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ዝኾነ ጅግና ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ ኡዳይን (ጥልያን) ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ቅድድም ተወዳዲሩ ወርቂ ማዳልያ ብምዕታር ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዓወቱ ዓቂቡ።
ኣብ ኤሪ-ቲቪ ኤዲተር ኮይኑ ዝዓዪ ዝነበረ ጆኒ ሕሳቡ ናብ ኢትዮጵያ ከምልጥ ኣብ ዝፈተነሉ እዋን ደሃዩ ጠፊኡ ምህላዉ ጋዜጠኛታት ብዘይዶብ ዝተባህለ ንመሰል ናጽነት ጋዜጠኛታት ዝጣበቕ ኣህጉራዊ ውድብ ሓቢሩ።
ኤርትራና ኮይኑኪ ዲኺ ትም ክትብሊ
ካልእ ‘ተተረፈስ እህህ እንዶ በሊ
ኣሕሊፍኪ ሃብዩ ‘ዚ ርጉም ቀንጻሊ
ክትሓረልና መታን ናይ’ዚ ርጉም ቆጽሊ።
ተሓጋጋዚ ዋና ጸሓፊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ፖለቲካዊ ጉዳያት ኮይኑ ከገልግል ከም ዝተመዘዘ መርበብ ሓበሬታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።


text:
#መበል 47 ዓመት በዓል #11 ለካቲት ሃለዋትናን ድሕንነትናን ውሕስ ዝኾነሉ፣ መሬት ትግራይ ሙሉእ ንሙሉእ ሓራ ዝወፀሉ፣ መሰል ዓርሰ ውሳነና ድማ ብዝረጋገፀሉ መንገዲ ክኽበርን ቃል እንኣትወሉ ክኸውን ይግባእ ክብላ ሓላፊት ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ወ/ሮ ሊያ ካሳ ገሊፀን።
ወ/ሮ ሊያ ካሳ ነዚ ዝገለፃ ሎሚ ዓመት ዝኽበር መበል #47 ዓመት በዓል 11 ለካቲት መሰረት ገይረን ኣብ ዝሃበኦ #ጋዜጣዊ መግለፂ እንትኸውን ፣ እቲ በዓል ስውኣትና ዝዝከርሉን ሕድሮም ብምጥንኻር ሰፊሕ ስራሕ እናዓመሉን ከምኡ እውን ሎሚ ዘጋጠመ ፈተና በዲህና #ዓወት ዝጨበጥናሉን ፍሉይ በዓል ምዃኑ ገሊፀን።
በዓል 11 ለካቲት ሃለዋትናን ድሕንነትናን ውሕስ ዝኾነሉ ፣ መሬት ትግራይ ሙሉእ ንሙሉእ ሓራ ዝወፀሉ ፣መሰል #ዓርሰ ውሳነና ድማ ብዝረጋገፀሉ መንገዲ ክኸውንን ቃል እንኣትወሉን በዓል እዩ ክኸውን ዝበላ ወ/ሮ ሊያ ፣ሕዚ እውን ህዝባዊ መኸተና ኣብ መፈፀምትኡ ንምብፃሕ ቅልፅምና ክነዋድድ ይግባእ ኢለን።
ምሽጥር #ዓወት ህዝቢ ትግራይ ስጡም ሓድነቱን ፅኑዕ ዕላማኡን እዩ። እዞም ብሉፃት ፀጋታት ብቐፃልነት ክጠናኸሩን ንሓድነትናን ቓልስናን ክሸራርፉ ዝኽእሉ ኣካላት ከይህልዉ ብምግባር ድማ ሕድሪ በዓል 11 ለካቲት ጋህዲ ክኸውን ይግባእ ክብላ እውን ተዛሪበን።
ኣብ #ሰለስተ ምዕራፍ ተሳቲፎም መእንተ ሃለዋትን ድሕንነትን #ህዝቢ ትግራይ ክብሉ ዝተሰወኡን መርአያ ፅንዓትን ሓድነትን ዝኾኑ ጀጋኑ ስውኣትና ክንዝክሮምን ሕድሮም ድማ ክነዐውትን ብዘኽእል መንገዲ በዓል 11 ለካቲት ክነኽብርን መኸተና ክነጠናኽርን ኣለና ክብላ እውን ወ/ሮ ሊያ ፀዊዐን ክብል ድምፂ ወያነ ፀብፂቡ።
metkel mediahttp://www.metkelmedia.com


text:
ብወገን መንግስቲ ኢትዮጵያ ካብቲ ንሽሙ ዝተፀውዐ ዘተ ሰላም ወፂእኻ ንኸቢድ ኹናት ምድላዋት ይግበር ከምዘሎ ጥሉላት መረዳእታታት ይወፁ ኣለው። ነዚ ከም ኣብነት ዝጥቀሱ ክልተ መርትዖታት ኣለው።
1) ትማሊ ብኣቐባሊ ቃል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንኹናት እኹል ምድላዋት ይግበር ከምዘሎ ተገሊፁ እዩ።
2) ብቕድሚ ትማሊ ድማ ካብ ሕቡራት ዓረብ ኢምሬትስ ናብ ኢትዮጵያ ኣፅዋር ኹናት ዝፀዓና ነፈርቲ ኣብ መዕርፎ ነፈርቲ ቦሌን ሐረርን ከምዝዓለባ መረዳእታታት የመላኽቱ።
እቲ ኻልእ ምስዚ ነጥቢ ዝለዓል ምዕባለ ፣ ትማሊ ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣስታት 40 ዝኾኑ ተጋሩ ተገፊፎም ተኣሲሮም እዮም።
ኣብ ዝሓለፈ እዋን ምስ መንግስቲ ትግራይ ክደራደር እየ ብዝብል ምስምስ ውሱናት እሱራት ተጋሩ ክፍትሑ ብምግባር ዝተወሰነ ሩፍታ ክርከብ ተፈቲኑ እዩ። ሐዚ ንምንታይ ከም ብሓድሽ ግፋ ተጀሚሩ? [እቲ ዝነበሮ ከምዘለዎ ኾይኑ]
ፖለቲከኛታትን ምሁራት ተባሂሎም ንመንግስቲ ኣብይ ዝድግፉ መማኸርቲን እቲ ክባን ዕፅዋን ከመይ የብቅዕ ዘይኮነስ ፣ ከመይ ይቐፅል ኣብ ዝብል እዮም ተደጋጋሚ ዘተ ዘካይዱ ዘለው።
እዚ ኩሉ ተደሚሩ ፣ ነቲ ተጀሚሩ ዝተብሃለ ዘተ ሰላም ንጎኒ ዝተገደፈ ይመስል። ኣብዚ እቲ ቁልፊ ክርሳዕ ዘይግብኦ ነጥቢ ብዘተ ሰላም ይኹን ብሓይሊ [ብኹናት] ፈለማ ክባን ዕፅዋን ህዝብና ክኸፈተሉ ምግባር ንድርድር ዝቐርብ ኣይኸውንን ኢለ ይሓስብ። ንሱ እውን ክኸውን ስለ ዝግብኦ።
ብሰራዊት ትግራይ ንኣምን ፣ ትግራይ ትስዕር!


text:
እግዚኣብሄር ንማሕበሩ ከም መርዓት ዓይኑ ጌሩ አዩ ዝከናከናን ዝሕልዋን፣ ራእ 2.1 እቲ ኣብ የማናይ ኢዱ ሾብዓተ ኸዋኽብቲ ዝሐዘ፡ ኣብ ኢዱ ዝዓተረ ጎይታ የሱስ ኩርስቶስ ነቲ ኣብታ ማሕበር ዝግበር ጽቡቅ ይኩን ክፉእ ሕሱር ኮነ ኩቡር ስውር ኮነ ግሁድ ዝተዘርበ ኮነ ዝተሓስበ ብቀረባ ክከታተል ኣብ ማእከል ማሕበሩ ኩሉ ግዜ ይመላለስ ኣሎ። እዚ ማለት ኩሉ ኣብታ ማሕበረ ዝተገብረ ወይ ዘይተገብረ ዝታሕስበ ወይ ውን ግሁድ ይኩን ስውር ይፈልትጥ ማለት ኢዩ።
እዚ ባህ ዝብል ኣዚዩ ዘሕጉስን ዘሰክፍን ኢዩ፣ ጎይታ ኩሉ ግዜ ኣብ ኢዱን ኣብ ቅድሚ ገጹን ክገብረካ፣ ህይወትካ ነገርካ ብቀረባ ክከታተልን ሃለዋትካ ክፈልጥን ዘሐጉስ ዶ ኣይኮነን፣ ግን ከኣ ናብራካ ምስ ዘይጽብቅን ኣካይዳካ ምስ ዝኽፍእን ብቀረባ ስለ ዝከታተለካ የፍርሕ። ብዙሕ ግዜ ጎይታ ምሳካ ከምዘየሎ ብቀረባ ዝከታተለካ ዝሕልወካ ከም ዝሳንካ፣ ብቦታ ከምዝተፈለካ ብኩነታት ከም ዝተዓገትካን ይስማካ ኢዩ። ኤረ ሓንሳብስ ካብ ከባቢ ኣሕዋትካ ምስ እትፍለ ወላ ሓደ ዝዕዘበካ ከምዘየሎ ኮይኑ ክሳብ ዝስማካ ዝደለካዮ ትከውን። ጎይታ ግና ከምቲ ንዓካ ዝመስለካን ዝስማዓካን ኣይኮነን። ከምቲ ሰብ ዝርእዮ ኣይርእን፣ ከምቲ ሰብ ዝሓስቦ ኣይሓስብን፣ ብናይ ሰብ መምዘኒ እወን ኣይፈርድን። ንሱ ኣብ ቤተክርስትያን ምስ ኣሕዋት፣ ኣብገዛ ምስ ስድራካ፣ ኣብ በረካ በይንካ፣ ኣብ ምድሬበዳ ይኩን ከተማ፣ በሪክ ይኩን ኣብ ታሕቲ ኣብ ጸልማት ኮነ ኣብ ብርሃን ኣብ ከውሊ ኮነ ኣብ ጋህዲ ኩሉ መገድካን ህርመት ልብካን ከይተረፈ ዘይክወሎ ኣዚዩ ቀረባካ ኢዩ።
እዚ ባህ ዝብል ነብስካ ብምልእ ኣጽሊላ ተወኪላ ዓሪፋ ክትቅመጥ ዝገብርን ፍሉይ ባህሪ ጎይታ ኢዩ።ካብ ኩሉ ክፋእ ክሕልወካ ካብ ኢድ ጸላእትካ ከናግፈካ ድምጽካ ሰሚዑ ድልየት ልብካ ክመላኣካ፣ ኣብ ድካምካ ከበርትዓካ፣ ካብ ሕማምካ ክፍውሰካ፣ ናይ ልቢ ዓርኪ ኮይኑ ክምዕደካ። ከይጽምወካ ከዕልለካ።ኣብ ኩሉ ነገርካ ዝቀርበካ።
ካብዚ ዝበልጽ ጸጋ እሞ እንታይ ክህሉ ኢሉ። ግን ካኣ ክርስትና ኣብቲ ውሽጣዊ ሰብካ ብልቢ ብፍርሕት ኣምላክ ዝንበር ናብራ እንበር ብምስሉይነት ከምዘይስገር፣ እዚ ማለት ኩሉ ናብራካ ኣብ ቅድሚ እቲ ጸልማት ዘይጽልምቶ፣ ቦታ ዘይክውሎ፣ ስውር ዘይሕብኦ፣ ኣብ ዛኣተካዮ ኣትዩ ልብካ ዝከታተል ጎይታ ምሳካ ከምዘሎ ስለ ዘዛክረና፣ ናይ ሓቂ ናብራ ክትነብር፣ ካብ ክፋት፣ ግብዝናን ክትርሕቅ ኩሉ ግዜ ብእምነት ክርስትና ህይወትካ ክትስጉም፣ ነቲ ሕሱር ደርቢካ ነቲ ኩቡር ንክትሕዝን ግልጻዊ ናብራ ንትሕዝ ይገብረካ።
እቲ ንነገራት ብቀረባ ዝከታተልን ኣብ ማእከል እተን ሾብዓተ ቐወምቲ ቐንዴል ዚመላለስ ጎይታ ንማሕበር ኢፎሰን ዝበላ እስኪ ንከታተል
,,,ግብርኻን ጻዕርኻን ትዕግስትኻን፡ ነቶም እኩያት ሰባትውን ክትጾሮም ከም ዘይከኣልካን፡ ነቶም ሃዋርያት ኢና ዚብሉ እሞ ዘይኰኑ፡ ተዐዚብካዮምሲ ሓሰውቲ ዀይኖም ከም ዝረኸብካዮምን፡ እፈልጥ አሎኹ። ትዕግስቲ ኸኣ አሎካ፡ ስለ ስመይ ኢልካውን ተጻወርካ፡ ኣይሰልኬኻን።ግናኸ ነቲ ኣነውን ዝጸልኦ ዘሎኹ ግብሪ ኒቆላውያን ንስኻ ትጸልኦ ኢኻ እሞ እዚ ግዳ አሎካ። ራእ 2.2.3,6
ጎይታ ጻድቅ ኢዩ።ገጽ ሰብ ርእዩ ኣየዳሉን፣ ንሱ ክትሕጎስ ኢሉ ዘይኮንካዮ ኣይህበካን ኢዩ።ምስክሩ ኩሉ እሙንን ሓቅን ኢዩ። ስለዚ እዛ ማሕበር እዚኣ በቲ ንጹራት ኣዒንቲ ጎይታ ተመርሚራ፣ ኩሉ ኣካይዳኣ ናብራን ከምቲ ጎይታ ዝደልዮ ዝፈትዎን ኢዩ። ሰባት ሪኦም ብሓቂ ንጎይታ ዝገልጽ ፍረ ዘለዋ ህይወት ስለ ዝረከብላ ንኣምላክ ስሊኣ የመስግንዎ። ብመንፈሳዊ እትጽዕት፣ ህይወታ ወፊያ ንጎይታ እተገልግል ማሕበር ኢያ። ነብሳት ምእላይን ምጉሳይን ኣብ ጾሎት ምስክርነት ብኩሉ ዝወነት ማሕበር ኢያ።ብኩሉ ምእንቲ ስም ጎይታ ዝታዓገሰት ኢያ። ንቃል እግዚኣብሄር ሓለፋ ኩሉ ከም ተፍቅሮን ከም ትምርሓሉን፣ ነቶም ንቃል እግዚኣብሄር ዘቀይንንዎን ህርፋን ስልጣኖም ዝገብርዎ ድማ ብትሪ ዝተቃወመት ማሕበር ኢያ።
ግናከ ነታ ቀዳመይቲ ፍቅርኪ ሓዲካያ ኢካ እሞ እዚ ረኪበልካ ኣለኩ። ራእ 2.4
ኣዛ ንሪኣ ዘለና ማሕበር ብብዙሕ ጽቡቅ ነገር ዝተከበት፣ ብግዳም ንዝሪኣ ምልእትን ብልጽትን ኣበር ዘይብላ ትመስል። ጎይታ ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ጥቁኡ ኣብ ውሽጣ ስለ ዝኮነ ኣይተከወሎን። ማሕበር ኢፎሶን ምስኩሉ ጽቡቆም፣ እታ ቀዳመይቲ መሰረታዊት ፍቅሪ ሓዲጋታ ስለ ዝጸንሐት፣ጎይታ ንደቂ መዛምርቱ ክምህሮም ኮሎ፣ንእግዚኣብሄር ኣምላኽካ ብምሉእ ልብኻን ብዅሉ ንፍስኻን ብዅሉ ሓሳባትካን ኣፍቅሮ፡ ማቴ 22.37። እዚ መሰረታዊ ህይወት ክርስትና ኢዩ። ምናልባት ብሰባት ኣሉ ዘይባሃሎ ትእምርትን ታምራት። ምላኣት ቃል ኣምላክ ዘደንቅ ትንቢታት ይሃልካ፣ ጎይታ ንሃቀና ነፍሲ ወከፍ ሰብ ይፍትሾ ኢዩ።
,,, እምብኣርሲ ኻበይ ከም ዝወደቕካ ዘክር,,,ራእ 2.5
ዘሰንብድ ፍጻሜ ኢዩ። ክንድዚ ዚኣክል ጽቡቅ ግብርን ናእዳን ኮለካ ካብ ኣምላክ ወዲቅካ ጸኒሓ። ክብቲ ዘሰንብድ ድማ ካብ ጎይታ ምውዳቃ ኢዩ። ኩሉ ነገራት ተሪፉ ንጎይታ ከነፍቅር ምሱኡ ትራይ ክንግዛእ እዚ መልሲ ተግባሩ ጽቡቅ ዓስቢ የውህበና። ጎይታ ነዛ ማሕበር ክትንሳሕ ነቲ ዝገደፎቶ ቀዳማይ ግብራ፣ ንኣምላክ ምፍቃር ክትገብሮ ኣዚዝዋ። ራእ 2.5 ንስሓ ካብቲ ገዲፍካዮ ዝመጻእካ ተመሊስካ ነታ ዝገደፍካያ መልዓል ኢዩ።
እዛ ማሕበር እዚኣ ዋላ ዳኣ ኣብ ድካምን ኣብ ውድቀትን ትንበር እንበር ጎይታ ግና ምሳኣ ይከታትላ የጽልላ ነሩ። ንክትምለስ ድማ ብሃንቀውታ ይጥምታን ሃንቀው አሉ ይጽበያ ኔሩ። እንተዘይተመልሰት ግና ነቲ ቐዋሚ ቐንዴልካ ኻብቲ ስፍራኡ ኸዝብሎ ምካኑ ኣጠንቂቅዋ። ካብዚ ዝብርትዕ መጠንቀቅታ የለን፣ ጎይታ ክገድፈካ ገጹ ክኽውለልካ እቲ ዝዓበየ መርገም ክርስትና ኢዩ። ስለዚ ጎይታ ሚዕድዋ ክትንሳሕ ክትጸሪ ክትልብም ኣዚዝዋ።
ነቲ ዝስዕር ግና ተስፋ ኣሎዎ፣
,,,,ነቲ ዚስዕር ካብታ ኣብ ገነት ኣምላኽ ዘላ ኦም ህይወት ኪበልዕ ክህቦ እየ።ራእ 2.7
ምስዓር ማለት ናብ ፍቅሪ ኣምላክ ምምላስ ማለት ኢዩ። ንኣምላክ ምፍቃር መሰረት ዝገበረ፣ብዙሕ ጽቡቅ ግብሪ ዝተመሌኤ ካልእ ድርኪት ዘይብሉ እቲ ዝስዕር ይብሃል።
,,,እዝኒ ዘላቶ እቲ መንፈስ ንማሕበራት ዚብለን ዘሎ ይስማዕ።ራእ 2.7
ስለዚ ኣብዛ ሳዕት እነንብብ ዘለና ናይዚ ዝበና ኣመንቲ ከ፣ እቲ መንፈስ ዝብለና ዘሎ ነስተውዕሎ ዶ ንህሉ? እቲ ኩሉ እንትናካ ዝከታተል፣ ህርመት ልብካ ዝፈልጥ ዘይክዎሎን እንተ ዝግለጽ እሞ ብዝዕባካ እንታይ ምስተረክበካ፣ እንታይ ምበለ፣ እንታይ ምስተረክበካ፣ ኣበይናይ ሸነክኻ ጎዲልካ ምጸናሕካ፣ ከምተን ሓምሽተ ደናግል ዘይተን መሊኤን ዝጸንሓ ዶ መሊካ ምጸናሕካ ወይስ ከምተ ዘይቲ ወዲኤን ግና ደቂሰን ዝጸንሓ ዘይለባምት ምጸናሕካ። ብፍቅሪ እትገብር እምነትን ህይወትን ክትህልወና አዩ ጎይታ ዝብህጎ። ኣምላኽ ኣይዕሾን ኢዩ። ብስጋ ክሎካ እትገብሮ እትዛረቦን እትሓስቦን ዝከታተል ጎይታ ኣሎ፣ ብግዚኡ ናብ ብርሃን ከምጾ፣ ዘይገበርካዮ ግና ክትገብሮ ዝግባኣካ ዝገደፍካዮ ጽቡቅ ግብርን ግበር። ኣብ ኣምላክ ተወከል ብመንፈሱ ተማላለስ፣ ነቲ ንሱ ዝጸሎ ጽላእ፣ ነቲ ንሱ ደስ ዝብሎ ፍቶ፣ ንመከራ ጸሊእካ ንዓለም ኣይትፍቶ ክስብ ሞት እሙን ኩን፣ ነዚ እንተግርካ ክትስዕር ኢካ፣ ካብታ ኦም ህይወት ግዴካ ክትበልዕ ብምንፈስ ቅዱስ ንቃሕን ንሱ ዝበለካ ስማዕ፣ ንሱ እንተጌርካ ካብቲ ቀዳማይካ ዳሕረዋይካ ክጽብቅ ኢዩ።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኣምሓራ ከተማ ወልዲያ ኣብ ሃይማኖታዊ በዓል ብዝተፈጥረ ግጭት ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉን ብዝሖም ዘይተፈልጠ ከምዝቖሰሉን ተገሊፁ።ናይቲ ክልል ፕረዚዳንት ነቲ ኩነታት ንምርግጋእ ኣብቲ ከባቢ ከምዝርከቡ ተፈሊጡ’ሎ።ዘጥፍኡ ተፈሊዮም ናብ ሕጊ ክቐርቡ ብህዝቢ ንዝቐረበ ሕቶ እቶም ዋና ኣማሓዳሪ ምቕባሎም'ውን ተገሊጹ'ሎ።
ኣብ ከተማ ወልዲያ ኣብ ፅባሕ በዓል ጥምቀት ዝኽበር ሃይማኖታዊ በዓል ቃና ዘገሊላ ብቕድሚ ትማሊ ቀዳም ብሰንኪ ዝተፈጥረ ግጭት ሸውዓተ ሰባት ከምዝተቐትሉን ብዝሖም ዘይተፈልጠ ከምዝቖሰሉን ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ንድምጺ ኣሜሪካ ኣረጋጊፆም ኣለው።ንሶም ብዛዕባ እቲ ግጭት ከምዚ ይብሉ።
“ኣብቲ ዕለት ኣብ መንጎ ታቦት የፋንው ዝነበሩ መንእሰያትን ሓይልታት ፀጥታን ዝተፈጥረ ግጭት እዩ እናሰፍሐ መፂኡ እዚ ኩሉ ጥፍኣት ዝወረደ።መንቀሊኡ እቲ ህዝቢ እውን ከምዝሓተቶ ብዝርዝር ተመርሚሩን ተፈሊዩን ንህዝቢ ከምዝገለፅን ተሓታትነት እውን ከምዝሰፍንን ብዝርዝር ንቕድሚት ክገልፅ እዩ።”
ዋና ፀሓፊ ተቓዋሚ ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያ ኣቶ ኣዳነ ጥላሁን ብወገኖም “ዝረኸብናዮ ሓበሬታ መንቀሊ እቲ ግጭት መንእሰያት ኢህወዴግ ዘውግዝ ደርፊ እናስምዑን ሓይልታት ፀጥታ ድማ ስለምንያት ነዚ ትደርፉ” ብዝብል ከምዝኾነ ይገልፁ።።
ኣብታ ከተማ ሎሚ ናይ ምርግጋእ ኩነታት ከምዝነበረ እንተተገልፀ እውን ሓሓሊፉ ግጭትን ኣብ ልዕሊ ንብረት ዝበፅሑ መጥቓዕትታትን ከምዝነበሩ ዝተፈላለዩ ምንጭታት ይገልፁ።
ኣቶ ኣዳነ ጥላሁን ኣብታ ከተማ ብርክት ዝበሉ ዋንነቶም ናይ ተወላዶ ትግራይ ዝኾኑ ህንፃታት ከምዝዓነው ትማሊ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ቃል ገሊፆም ኣለው።
ዋና ኣማሓዳሪ እቲ ክልል ኣቶ ገዱ እንዳርጋቸው ኣብ ከተማ ወልዲያ ንህዝቢ ብምእካብ ናይ ምርግጋእ ስራሓት ይሰርሑ ከምዘለው ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ስርዓት ህግደፍ ብምኽንያት 24 ግንቦት ካብ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስድራ 300 ናቕፋ፡ ካብ ሰብ ትካል ድማ 500 ናቕፋ ክዋጻእ ዘገድድ መምርሒ ኣውጺኡ ድሮ ክሰርሓሉ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ብምኽንያት 24 ግንቦት ካብ ካብ ነፍሲ ወከፍ ስድራ 300 ናቕፋ፡ ካብ ሰብ ትካል ድማ 500 ናቕፋ ክዋጻእ ዘገድድ መምርሒ ኣውጺኡ ድሮ ክሰርሓሉ ጀሚሩ ከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ትማሊ ዓርቢ 31/12/2010 ዓ.ም. ኤርትራውያን ተቐማጦ ኣዲስ ኣበባ (ኢትዮጽያ) ዝተሳተፍዎ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ብምኽንያት ሓድሽ ዓመትን ዝኽሪ ሓደ ዓመት ምጽንባራዊ ሓድነቱ ብኽብ ዝበለ ድምቀት ኣኽቢሩ ዊዒሉ፡
ልክዕ ቅድሚ 49 ዓመታት ከምዛ ሎም እታ ንፓለቲካዊ ቃልሲ ንናጽነት ኤርትራ: ናብ ብረታዊ ገድሊ ዘሰጋገረት ቀዳመይቲ ንጣር ቁልዒ ሓዊ: ካብታ ብሓርበኛ ሓምድ እድሪስ ዓዋተ እትምራሕ ቀዳመይቲ ጋንታ ሓርነት: አብ እምባ አዳል ተተኮሰት::
ፕረዚደንት ኢሳያስ (ፒኢኣ) ካብ ሜዳ ኣትሒዙ ሓሶት ብምድግጋምን ምድንጋርን ጥራይ ከይኣክል ብሓሶት ሓደ ምስ ሓደ እንዳናቖተ ስልጣኑ ከምዘጣጠሐ፣ በቲ መንካዕ’ባ የሚን’ባ እንዳተባህሉ ዝጠፍኡ ዝነበሩ ውፉያት ተጋደልቲ ከነረጋግጽ ንኽእል። እንተኾነ መብዛሕተኦም ተጋደልትና ኣይስተውዓልዎን።
ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻኢ ሃገርን ኮይኑ ሃገራዊ ነጻነቱ ዘረጋገጸሉ መበል 19 ዓመት ክዝክር ከሎ፡ እቲ ናይ ብዙሓት ዜጋታት ህይወት ዝተኸፍሎ ቃልሲ መደምደምታ ምርካቡ ብሓጐስ ምብዓል ጥራይ ዘይኮነ፡ ብኣንጻሩ ድሕሪ ምእዋጅ ሃገራዊ ነጻነት ኤርትራ ብሰንኪ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ ህዝቢ ኤርትራ ሕግን ፍትሕን ስኢኑ፡
ስርዓት ህግደፍ ደቆም ባዕሉ ዝረሸነሎም ስድራቤታት፡ ናይ ዝተቐትሉ ደቆም መቕጻዕቲ ገንዘብ ክኸፍሉ ናብ ምምሕዳር ዓዲዃላ ጸዊዑዎም ከምዘሎ፡ እዚ ስግንጢራዊ ስራሕ ናይቲ ባዕሉ ገበነኛ ክንሱ ንግዳያት ዘዐዲ ስርዓት ንህዝቢ ኣርሚሙዎም ከምዘሎ እቶም ምንጭታት ብኣንክሮ ገሊጾም።
ሰፊሕ ፈስቲቫል ብምኽንያት ምጅማር ብረታዊ ቓልሲ ህዝቢ ኤርትራ ባሕቲ መስከረም ኣብ በይ ኤርያ፡ ከተማ ኦክላንድ፡ ካሊፈርነያ፡ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ (U.S.A)
ኣብ ከተማ ከለን ዝርከብ ኤርትራዊ ማሕበረሰብ ከለንን ከባቢኣን፡ መበል 17 ዓመት ናጽነት ሃገርና ንምጽንባል ድሙቕ ባህላዊ ሳዕስዒትን ጸወታን ኣዳልዩ ንኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ብኽብሪ ይዕድም።
ቅነ ከለን ምኽንያት ብምግባር ማሕበረሰብ ከለንን ከባቢኣን ንሙሁራት ጀመናውያን ቀርኒ ኣፍሪቃን፡ ጀርመናውያን ኣዕሩኽ ኤርትራ ዕድመ ብምግባር ክፉት ሰሚናር ኣካይዱ፡


text:
ጠመተ መብዛሕቲኦም ፕሮግራማት ምኽልካል ዓሶ ኣብ ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህፃናት ዘተኾረ እዩ።ብዙሓት ብዕድመ ድፍእ ዘበሉ ተማሃሮ ቆልዑ ዝኾነ ዓይነት ምልክት ሕማም ከይተርኣዮም ዓሶ ኣብ ነብሶም ክሽከሙ ይኽእሉ።ህፃን ሕክምና እንተዘይረኺቡ እናገደደ ከምዝኸይድ ኣብ ቤት ትምህርቲ ፅርየትን ትሮፒካል መድሓኒትን ተመራማሪት ዶ/ር ሲያን ክላርክ ይገልፃ።
“ናይ ዓሶ ፅግዕተኛ ንቀይሕ ዋህዮታት ደም የዕንዎ፤ከም ሳዕቤኑ ድማ ህፃናት ንከቢድ ዋሕዲ ደም ይቃልዑ።ብሓፈሻ ዋሕዲ ደም ዘለዎም ህፃናት ድኻም ይስምዖም፣ይፈዙ፣ብዙሕ ኣይንቀሳቐሱን።”
እቲ መፅናዕቲ ንኣስታት 2,000 ህፃናት ተማሃሮ ዘሳተፈ እዩ።ህፃናት ኣድሕን ዝተባህለ ትካል ቤት ትምህርቲ ፅርየትን ትሮፒካል መድሓኒትን ለንደን ምስ ሃገራዊ ኢንስቲቱት ምርምር ህዝባዊ ሕክምና ማሊ ብምትሕብባር እዩ ተኻይዱ።
ናይ ዓሶ መቆፃፀሪ ፓኬጅ ብመማህራኖም ኣቢሉ ንፍርቂ እቶም ህፃናት ተምሃሮ ተዋሂቡ።ናይ ምክልኻል ትምህርቲ፣ፀረ ጣንቱ ዝተነጽገ ዛንዚራ (ላምስያ)ን ፀረ ዓሶ ሕክምናን ዝሓዘ እዩ።ከም ውፅኢት መጠን ምስፍሕፋሕ ሕማም ዓሶ ካብ 80 ሚእታዊት ናብ ሓሙሽተ ሚእታዊት ወሪዱ፤ሕማም ዋሕዲ ደም እውን ብፍርቂ ነኪዩ።
ዶ/ር ክላርክ ብተወሳኺ ከምዚ ይብሉ።
“ስለዝኾነ ህፃናት ኣቓልቦ ናይ ምግባር ተኽእሎኦም ወሲኹ።”
ትካል ህፃናት ኣድሕን እቲ ፕሮግራም ኣብ ማሊ ናብ 400 ኣብያተ ትምህርቲ ክጋፋሕ ሓጊዙ። ማሊ ፈተነ ዝካየደላ ካልኣይቲ ኣፍሪቃዊት ሃገር እያ።
ብመሰረት ዶ/ር ክላርክ ናይ መጀመሪያ መፅናዕቲ ምሉእ ዓመት ሕማም ዓሶ ኣብ ዝስፋሕፍሕላ ኬንያ እዩ ተኻየዱ ።
ሰራሕተኛታት ረድኤት ኣብ ማሊ ደቂ ኣንስትዮ ተማሃሮ ካብ ዋሕዲ ደም ምክልኻል ብፍሉይ ኣገዳሲ እዩ ይብሉ፤ምኽንያቱ መጠን ትሕቲ ዕድመ መርዓን ጥንስን ዝለዓለ ስለዝኾነ።ዋሕዲ ደም ኣብ እዋን ጥንሲ ዝተሓተ ክብደት ዘለዎ ህፃን ክውለድ ዝተወልደ ህፃን ድማ ናይ ምሟት ዕድሉ ዝለዓለ ይገብሮ።


text:
ጂም ዮንግ ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ ትማሊ ከምዝገለፅዎ፣ቀንዲ ትኹረት ባንኪ ዓለምን መንግስታትን፣ድኽነት ኣብ ዝቅፅሉ 17 ዓመታት ንምጥፋእ ክኸውን ክሰርሕ‘የ ኢሎም።
”ኣብ‘ዘን ዝሓለፋ ኣስታት ዓሰርተ ዓመታት፣ዝተመዝገቡ ምዕባለታት ኣብ ቦትኡ ከሎ፣ሎሚ‘ውን 1.3 ቢልዮን ሰባት ኣብ ትሕቲ ድኽነት፣870 ሚልዮን ዕለታዊ ዝጠምዩ፣6.9 ሚልዮን ህፃናት ትሕቲ 5 ዓመት ድማ ዓመታዊ ይሞቱ‘ለው” ኢሎም።
ይኹን‘ምበር ይብሉ ንሶም፣ቁፅሪ ዝደኸዩ ብፍርቂ ንምንካይ ዝተገብረ ፃዕሪ፣ሓድሽ ዓቅሚ ከምዝፈጠረሎም ሓቢሮም ሚስተር ዮንግ ኪም።
ኣተሓሒዞም”ኣብ ታሪኻዊ ወቅቲ ኢና ንርከብ።ክሳብ ሎሚ ዝተጠረየን ይምዝገብ ዘሎ ቁጠባዊ ምዕባለን ንማዕበልቲ ሃገራት ተስፋ ይህበን‘ሎ።ኣብ ታሪኽ ንፈለማ ጊዜ፣ድኽነት ኣብ ውሽጢ ሓደ ወለዶ ዝቃበፀሉ ጊዜ በፂሕና‘ለና”በሉ።
ኣብ ምዕዋት‘ዚ ፕሮጀክት‘ዚ፣ዕብየት ቁጠባ ትሕቲ ሳሃራ ኣፍሪቃን ደቡባዊ እስያን ቁልፊ ግደ ኣለዎም ኢሎም ንሶም።
ቁጠባዊ ምዕባለ ኣብ ኩሉ ፅፍሕታት ንዝርከቡ ዜጋታት ክርብሕሉ እንተዘይኪኢሎም ግና፣ከም‘ቲ ኣብ ሃገራት ዓረብ ዝተወለዐ ህውከት ከብግስ ከምዝኽእል ዳይረክተር ባንኪ ዓለም ኣጠንቂቆም።


text:
ሎሚ ሓሙስ ንግሆ፡ ሩስያ፡ እንኮላይ ናብ ርእሰ-ከተማ ዩክሬን ኬቭ ዓሰርተታት ቦምባ ሚሳይል ተኲሳ። ብመሰረት ሓበሬታ ሰብ-መዚ ዩክሬን እቲ ቦምባታት ንወተሃደራዊ ቀረባትን ትሕተ-ቅርጺን ሃሪሙ ኣሎ።
ሩስያ ብተመሳሳሊ ሰራዊታ ናብ ደቡባዊ ወገን ክደፍኡ ትእዛዝ የሕሊፋ ኣላ።
እዚ መጥቃዕቲ ዝኸውን ዘሎ፡ ፕረዚደንት ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ብቴለቪዥን እታ ሃገር ኣብ ዝሃቡዎ መግለጺ “ፍሉይ ወታሃደራዊ ስርሒት” ክፍጽሙ ምዃኖም ድሕሪ ምምልካት’ዩ። መራሕቲ ዩክሬን ግን ምሉእ ወራር ምዃኑ ብምምጓት ህጹጽ ናይ ሓደጋ እዋን ብምእዋጅ፡ ኵሉ ህዝቢ ኣብ ተጠንቀቕ ክጸንሕ ሓቢሮም ኣለዉ።
ተሓለቕቲ መሰላት፡ ብዛዕባ ክወርድ ዝኽእል ሓደጋታት ድሮ የጠንቅቑ ኣለዉ። ዳይረክተር ዓለምለኸ ተሓላቒ ትካል ህዩማን ራይትስ ዎች ዝዀኑ ከነድ ሮዝ ከም ዝጠቕሱዎ፡ ሩስያ ንሲቪላዊ ዒላማታት ክትሃርም ዓቢ ተኽእሎ ከም ዘለዋ ኣመልኪቶም። ከም መግለጺ እቶም በዓል-መዚ ሩስያ ንኸምኡ ዝድርኻ ራዕዲ ንምእታውን ህዝቢ ዩክሬን ንምርባሽን ምዃኑ’ዩ።
ኣብ ተመሳሳሊ ዜና፡ ሩስያ ንዩክሬን ድሕሪ ምውራራ፡ ካብ መብዛሕትኦም መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ንዝዅንን ግብረ-መልሲ ዛጊት ዘይምምጻኡ ወኪል ድምጺ ኣመሪካ ካብ ናይሮቢ ኬንያ ሓቢሩ'ሎ። እዚ ዝኸውን ዘሎ ኣብ ኬንያ ዝርከብ ኣምባሳድር ዩክሬን እቲ ወራር ንኤውሮጳን ዓለምን ዘስግእ ስጕምቲ ስለ ዝዀነ ኵላተን ሃገራት ኣትሪረን ክዅንነኦን ኣብ ጎድኒ ዩክሬን ደው ክብላን ድሕሪ ዝገበሮ ጻውዒት’ዩ። ከም ተንተንቲ፡ ስቓታ መብዛሕትኦም መራሕቲ ኣፍሪቃ፡ ሩስያ ኣብቲ ኣህጉር ዘለዋ ጽልዋ ዘርኢ ምዃኑ የመልክቱ።
ፕረዚደንት ኣመሪካ ጆ ባይደን ነቲ ዘሎ ምዕባለታት ኣመልኪቶም ጋዜጣዊ መብርሂ ሂቦም ኣለው።


text:
ፀረ-መድልዎ ምክር
ADiBe Netzwerk Hessen (ኣዲበ ብዙሓት ማሕበራን ኣብ ንኡስ-ዞባ ሄሰን)
ምኽሪ ኣንጻር ተነጽሎ ኣብ Bildungsstätte Anne Frank (ምኽሪ ብመልክዕ ትምህርቲ)
ተነጽሎ ማለት ፡
ብሰንኪ ኣካላዊ ወይ ኣአምሮአዊ ስንክልና፡ ዓለታውነት ፡መበቆል-ዓዲ፡ ሃይማኖት ወይ ንኩነታት-ዓለም ከመይ ከም ትርኢ(ideology) ፡ ጾታ፡ ዕድመ፡ ሰብኣይ ንሰብኣይ ወይ ሰበይቲ ንሰበይቲ ምፍታው ከምኡ‘ውን ማሕበራዊ ክውኑነት ጸርፊ ወይ መሰልካ ክገሃስ ከሎ አዩ።
ተነጽሎ ኣብ ኩሉ ከጋጥም ይከኣል
- ኣብ ስራሕ ወይ ኣብ ስራሕ አትደልየሉ ግዜ
- ኣብ ቤት-ትምህርቲ ወይ ኣብ ዩኒፈርሲቲ
- ኣብ ቤት-ጽሕፈታት (ኣብ ወጻኢ ጉዳያት፡ ቤት-ጽሕፈት ሰራሕተኛታት)
- ገዛ ኣብ አትደልየሉ ግዜ
- ኣብ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ፡ ኣብ ዕዳጋ ወይ ኣብ ስፖርት
- ኣብ ኣውቶቡስ ወይ ኣብ ባቡር ........
ናትና ሓገዝ አምበኣር
ተነጽሎ ዘጋትሞም ሰባት ምኽሪ ንህብን ነሰንዮምን። ብእምነት፡ብነጻን ብዝተፈላለየ ቈንቈታትን ብዘይ ዝኾነ መሰናኽላት(ማለት ወላ ስንኩላት ብዘይ ሓገዝ ናይ ካልኦት ናባና ክመጹ ይኽእሉ)። ኣብ ቀዳማይ ደረጃ እንሰርዖ እምበኣር ናትኩም ድሌታትኩምን ዕላማኹምን እዩ።
ምኽርን ሓገዛትን
AdiBe
- ኣብ ልዕሌኻ ዘጋጠመካ ነገር ምስገለጽካሎም ንሶም ድማ ብመሰረት ናይ ሕጊ- ጀርመን ተሞርኪሶም ጉዳይካ ማዕረ ክንደይ ርዝነት ከም ዘለዎ ይምርምሩ።
- ጉዳይኩም ኣጻርያ ንዝሓሸ ሓገዝ ንኽትረኽቡ ናብ ካልእ ቤት-ጽሕፈት ትሰድድ።
- ኣብቲ ተነጽሎ ዘጋተመ ቦታ ወይ ሰብ ብቀጥታ ይራኸቡን ብዛዕባ እቲ ዘጋጠመካ ነገር ንኽትገልጸሎም ይጠልቡን።
- ምጽሓፍ ኣብ ናይ ጥርዓን-ደብዳቤ ትሕግዝ።
- ጉዳይኩም ብኸመይ ከም ዝቕጽል ምሳኹም ሓቢራ ትዝቲ።
- ዘቕረብኩሞ ጥርዓን ብጽሑፍ ትሕዝ። እዚ ከኣ ንሓደ ብተደጋጋሚ ዝብድል ሰብ ከም መርትዖ መታን ክኾኖም ።
Das ADiBe Netzwerk
ADiBe (አዲበ) ዝተፈላለያ ማሕበራት ብስም እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ (ADiBe Netzwerk) ዝፈለጣ ኮይነን ብሓንሳብ ሓቢረን ይሰርሓ ። ምስ ናይ ሕጊ ዝተማህሩ ብዙሕ ተመኩሮ ዘለዎም ሰባት፡ ምስ ናይ ስነ-ኣእምሮኣውን ማሕበራውን ናይ ምኽሪ ቦታታት ከምኡ`ውን ምስዚ ጉዳይ ዝምልከተን ወይ ተገዳስነት ዘለወን ግላውያን ማሕበራት ምስአን ሓቢራ ትሰርሕ። ስለዚ ናይ ዝተፈላለየ መልክዕ ናይ ተነጽሎ ኩሉ ዘጋጥም ኣባና መጺኩም ቅኑዕ ምኽሪ ትረኽቡ።
ኣብነታት ናይ ተነጽሎ
- ስራሕ ምስ ዘይትወሃብ ማለት ብሰንኪ ናይ ኣእምሮኣዊ ወይ ኣካላዊ ስንክልና ስለዘለካ ንኽትሰርሕ ምስ ዘይፍቀደካ ።
- ኣብ ስታድዩም ናይ ስፖርት መስርሒ ንወጻእተኛታት (ሓተቲ-ዑቕባ) ስለዘይቅበሉ ናይ ኣባልነት ወረቐት ምስ ዘይትወሃብ።
- ሓንቲ ጋል ንከማ ጋል ስለ ተፍቅር እቲ ዋና ገዛ ድማ ብኡ ምኽንያት ገዛ ምክራይ ምስ ዝኣቢ።
- ኣፍሪቃዊ ስለኾንካ ንበይንኻ ኣብ መስርዕ ኣብ ቅድሚ መዘናግዒ ክለብ ደው ምስ እትብል ወይ እቲ ቦዲ ጋርድ ናቡ ክትኣቱ ምስ ዘይገድፈካ።
ቀዳማይ ረድኤት ፡ ተነጽሎ ኣብ ዘጋጥመኒ ክገብሮ ዝግበኣኒ ነገር፣
- ህድእ በል! አቲ ሰብ ነገርካ ስለዝደለየካ ብተደጋጋሚ እንተጸረፈካ ሸለል በሎ ።
- ነቲ ዘጋጠመካ ነገር ንመርትዖ ወይ መሰኻኽር ዝኾኑኻ ዓማዊል ወይ ሓለፍቲ መገዲ ረአ። ምስኦም ተዛረብ ስሞምን ተለፎንን ንኽህቡኻ ድማ ብትሕትና ሕተቶም።
- እንታይ፡ መዓስ፡ ኣበይ፡ መን ኣብቲ ነገር ተሳቲፉ መንከ ምስክር ከምዝነበረ ንመዘኻኸሪ ዝኾነካ ሓጺር ጽሑፍ ጽሓፍ።
- ስለምንታይ መሰልካ ተጋሂሱ፧ ንምንታይ መሰልካ ከም ተጋህሰ ማለት ብሰንኪ ቆርበት ናይ ሕብርኻ ወይ ብሰንኪ ትዛረቦ ቓንቓ፡ ወይ ናይ ኣእምሮ ወይ ኣካላዊ ስንክልና ብኸመይ ክትፈልጥ ትኽእል።
- ብዝተኻአኩም ቀልቲፍኩም ምኽሪ ክትረኽቡ ኣለኩም። መብዛሕቲኡ ግዜ ንክልተ ወርሒ ዝኣክል ንኽትከሱ መሰል ኣለኩም።
ኣብዚ ኣድራሻ ጥርዓንኩም ከተቕርቡ ትኽእሉ፡
ተሌፎን፡ 069 - 56 000 - 244
email: Kontakt [at] adibe-hessen.de (Kontakt)Kontakt [at] adibe-hessen.de (@)Kontakt [at] adibe-hessen.de (adibe)Kontakt [at] adibe-hessen.de (-)Kontakt [at] adibe-hessen.de (hessen)Kontakt [at] adibe-hessen.de (.)Kontakt [at] adibe-hessen.de (de)
ኣድላዪ ነገር ምስ ዝህሉ ቆጸራ ክንገብረልኩም ንኽእል ። (ተርጋሚ ባዕልና ከነዳልወልኩም ንኽእል)
ክፉታት ናይ ስራሕ ሰዓታት፡
ካብ ሰኑይ ክሳብ ሓሙስ ፡ ካብ ሰዓት 10፡00 - ክሳብ ሰዓት 17፡00
ሰሉስ ፡ካብ ሰዓት 10፡00 - ክሳብ ሰዓት 18፡30
ኣድራሻ፡
Hansaalle 150, 60320 Frankfurt am Main


text:
ፈፃሚ ስርሕ ናይ ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ሓነትት መድረኽ ካብ ዝነበሮ ናይ ጥምረት ኣወዳድባ ናብ ናይ ግንባር ኣወዳድባ ልዕል ንኽብል ምውሳኑ ኣፍሊጡ።ናብ ግንባር ዝግበር ስግግር ንሓባራዊ ምንቅስቓስ ኣዚዩ ዝጠቅም እዩ’ውን ተባሂሉ።
መድረኽ ሎማዕንቲ ኣብዝሃቦ መገልፂ ሽዱሽቲኦም ተቓወምቲ ናይ ፖለቲካ ውድባት ኣብዝሓለፈ ወርሒ ሰኒ ኣብ ዘካየድዎ ኣኼባ ብዘመሓላለፍዎ ውሳነ መሰረት ናብ ግንባር ዝግበር ስግግር ኣጠናኺሩ ንኽቕፅለሉ ነቲ ፈፃሚ ስራሕ መምርሒ ሂቡዎ ከምዝነበረ የዘኻኽር።
በዚ መሰረት ኣብ መንጎ ኣባል ውድባት ንብርክት ዝበሉ ኣዋርሕ ምኽክር ክግበረሉ ከምዝፀንሐ እቲ መግለፂ የረድእ።
ኣብ ትሽዓተ ቀንዲ ነጥብታትን ኣብ ካልኦት ዝርዝር ጉዳያትን ኣባል ውድባት ኣብ ስምምዕ በፂሖም ኣለው።ካብ መንጎ እዚኦም ማእኸላይ ፖለቲካዊ ፕሮግራሞም ናይቲ ግንባር ፕሮግራም ኮይኑ ንኸገልግል፡ናይቲ ግንባር ውድባዊ መሓውር ንኣሰራርሓን ኣፈፃፅማን ከምዝጥዕም ኮይኑ ምምሕያሽ ምግባር፡ናይ ሓፈሻዊ ጉባኤ ናይ ኣኼባ ግዜን ናይቲ ግንባር ላዕለዎት ኣመራርሓ ኣካላት ናይ ኣገልግሎት ዘመንን ምውሳን ዝብሉ ስምምዓት ምዃኖም እቲ መግለፂ ይዝርዝር።
ኣብዚኦምን ካልኦት ስምምዓትን ብምብፅሑ መድረኽ ካብዝነበሮ ናይ ጥምረት ኣወዳድባ ልዕል ናብ ዝበለ ናይ ግንባር ኣወዳድባ ሓፍ ንምባል ኮምቴ ፈፃሚ ስራሕ መድረኽ ወሲኑ’ሎ።እዚ ውሳነ ንናይ መድረኽ ላዕለዋይ ኣካል ንዝኾነ ጉባኤ ቀሪቡ ንኽፀድቕ ተሰማሚዕም ክብል እቲ መግለፂ ኣፍሊጡ’ሎ።
ኣባል ኣመራርሓ መድረኽ ዝኾኑ ዶ/ር መራራ ጉዲና ብዛዕባ ዘምፅኦ ለውጢ እንትዛረቡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ይኹን ካብ ሃገር ወፃኢ ብሓብር ተጠናኺሮም ንምንቅስቓስን ድጋፍ ብሓባር ንምትእኽኻብን ከምዝሕግዝ ይገልፁ።
ኣብ ኢትዮጵያ ንዝካየድ ፖለቲካዊ ቓልሲ’ውን ዝፈጥሮ ዓቕሚ ቀሊል ከምዘይኸውን ብምግላፅ ንዝህቢ ኢትዮጵያ ዝሐሸ መማረፂ ዘለዎ ግንባር ንምፍጣር’ውን ከዝኾነ ዶ/ር መራራ የረጋግፁ።
ብፍላይ ድማ ኣብ እዋን ምርጫ ተቓወምቲ ብምብትታኖም ንኽተሓባበሩ ካብ ህዝቢ ድፊኢት ይግበር ከምዝነበረ ብምዝኽኻር ሽዱሽቲኦም ዝፈጥርዎ ግንባር ዓብይ ረብሓ ኣለዎ ይብሉ።ኣስዒቦም ድማ ‘’ዝሐሸ ምንቅስቓስን ዝሐሸ ምትእኽኻብን ንምግባር ይሕግዝ እዩ።ንምድጋፍ እውን ምችው እዩ።መብዛሕቲኦም ዝሓቱና ጁባና ሓደ እዩ ንመን ክንህብ።ንስኹም ግን ሽዱሽተ ዲኹም ክንደይ ኢኹም እንታይ ኢኹም ዝብሉ ኣብ ብዙሕ ቦታታት ንሕተት ኢና።ስለዚ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ብዘሐሸ ኩነት ንምትእኽኻብ ብፍላይ ድማ ናይ ገዛኢ ፓርቲ ኸፋፊላክ ግዛእ ሸርሒ ንምስባር ዘኽእል ስትራተጂ ኢዩ ኣብ ስምምዕ ዝበፃሕናሉ።።።ኢሎም።
ድሕሪ 20 ዓመታት ኣብዝተርአየ ናይ ኢትዮያ ናይ ፖለቲካ ፓርትታት ምንቅስቓስ ዝተፈላለዩ ጥምረታት ተፈጢሮም ፈሪሶም እዮም።ናይመድረኽ ግንባር ካብዚኦም ብከመይ ይፍለ ዝብል ዶ/ር መራራ እንትምልሹ ካብዚ ተማሂርና ኢና፡ኮይኑ ግን ናይ ኢትዮጵያ ፖለቲካዊ ኩነታት ዝውሰን ናይ ኢትዮጵያ መፃኢ ፖለቲካዊ ከይዲ እዩ፡ብሓብር ነቲ ቓልሲ ንቕድሚት ክንደፍኦ ኢና ይብሉ።


text:
ሓይልታት ጸጥታ ግብጺ 12 ዕጡቓት ኣብ ምዕራባዊ ምድረበዳ እታ ሃገር ምቕታሎም መና ዝተባህለ ናይታ ሃገር ኣገልግሎት ዜና ሓቢሩ።
በመሰረት ሓበሬታ እቲ ኣገልግሎት ዜና “ሓይልታት ጸጥታ ነቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብታ ሃገር ዝተኻየደ መጥቓዕቲ ስዒቡ ብዘካየድዎ ስርሒት ነቶም 12 ዕጡቓት ምቕታሎም፡ ስሙ ዘይተጠቅሰ አባል ሓይልታት ጸጥታ ሓቢሩ’ሎ” ኢሉ።
እቶም ዕጡቓት ዝተቐተሉ ሰበ ሰልጣን ሓይልታት ጸጥታ ንአባላት ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ግብጺ ዘጋጠሙ ተደጋጋሚ መጥቓዕትታት ሓላፍነት ዝወስድ ዝነበረ ጉጅለ ሃሳም ንምርካብ ኣብ ዘካይድዎ ዝነበረ ፈተሻ ብዝተኻየደ ተኹሲ ልውውጥ ምኳኑ ይገልጹ።
ኣብቲ ናይ ዝሓለፈ ሰሙን መጥቓዕቲ 30 አባላት ፖሊስ ምሟቶም ይፍለጥ።
ድሕሪ ምውዳቕ ፕረዚደንት መሃመድ ሞርሲ ኣብ 2013 ዓ.ም እስላማዊ ጥሩፍ ጉጅለ ተቓወምቲ ምምስራቱ ይፍለጥ።
እቲ ጉጅለ አቲ ኣብ ግብጺ ዝንቀሳቀስ ዳዒሽ ዝሓቑፍ ኮይኑ ኣብ ሰሜናዊ መሽመጥ ሲናይ ብብዝሒ ከምዝንቀሳቀስ ዝፍለጥ ኮይኑ መጥቓዕትታቱ ግን ክሳብ ዋና ከተማ ካይሮ ከምዝዝርጋሕ ይግለጽ።
ግብጺ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ኣብ ክልተ ኣብያተ ክርስትያን ብዘጋጠመ መጥቓዕቲ ነታጊ ግብጺ ኣብ ትሕቲ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ ምህላዋ ይዝከር።


text:
ታሪኽ ሽወደን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 1 7 2021
እዚ ጽሑፍ ብዛዕባ ታሪኽ ሽወደን እዩ። ሽወደን ካብ ድኻ ሕብረተ ሰብ ገባሮ ናብ ሃገር ማሕበራዊ ድሕንነት ብኸመይ ከም ዝማዕበለት ከተንብብ ኢኻ።
ህዝቢ ሽወደን ንሕብረተ ሰብ ብኸመይ ክቕይሮ ከም ዝደለየን ንፖለቲከኛታት ፍትሓዊ ሕብረተሰብ ንኽፈጥሩ ብኸመይ ክጸልውዎ ከም ዝጀመረን እውን ከተንብብ ኢኻ። ብዛዕባ ሽወደናውያን ሰራሕተኛታት ዝሓሸ ናይ ስራሕ ኵነታት ንምርካብ ብኸመይ ከም እተቓለሱን ምንቅስቓስ ሸቃሎ ሽወደን ብኸመይ ከም ዝጀመረን ብዝያዳ ክትፈልጥ ክትክእል ኢኻ።
ሓጺር ጽማቝ ታሪኽ ሽወደን
ኣብ መበል 17 ክፍለ ዘመን ሽወደን ካብቲ ሎሚ ዘላቶ ኣዝያ ዝዓበየት እያ ነይራ። ሽወደን ኣብ ውግእ ስዒሩ ሰፋሕቲ መሬት ዝሓዘ ገዚፍ ሰራዊት እዩ ነይርዋ። ንጉስ ሽወደን ኣብቲ እዋን እቲ ካርል መበል 12 እዩ ዝብሃል ነይሩ፣ ንሽወደን ድማ ካብቲ ዝነበረቶ ብዝያዳ ክትዓቢ ይደሊ ነይሩ። ስለዚ'ዩ ኸኣ ንሩስያ ክስዕራ ዝደሊ ዝነበረ። ወተሃደራት ሽወደን ግን ብ1709 ኣብ ከተማ ፖልታቫ ምስ ሩስያ ኣብ እተገብረ ውግእ ተሳዒሮም። ካብ ድሕሪኡ ንንየው ሽወደን ኣብ ኤውሮጳ ሓያል ሃገር ኮይና ኣይትፈልጥን እያ። ሽወደን ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ብዙሕ ውግኣት ተሳቲፋ ነይራ እያ፣ ካብ 1815 ኣትሒዙ ግና ኣብ ሽወደን ሰላም እዩ ዘሎ።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ቅድሚ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ምንባብካ ሽወደን ኣብ መበል 17 ክፍለ ዘመን ኣብ እተፈላለየ ውግኣት ከም እተኻፈለት ትፈልጥ'ዶ ነርካ?
ቀደም ኣብ ሽወደን ንጉስ እቲ ዝለዓለ ስልጣን እዩ ነይርዎ። ሎሚ ኣብ ሽወደን መን እዩ ዝውስን? ኣብዚ እዋን እዚ እቲ ንጉስ ኣብ ሽወደን ዝኾነ ፖለቲካዊ ስልጣን ዘለዎ'ዶ ይመስለካ?
ስእሊ፡ ናይ ኦደስሆግ ናይ ኣከባቢ ታሪኻዊ ቤት መዝገብ
ኣብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ሽወደን ሓንቲ ድኻ ሕብረተሰብ ገባሮ እያ ነይራ። ኣብ መፋርቕ መበል 19 ክፍለ ዘመን ሕርሻ ሽወደን ብብዙሕ ሕማቕ ምህርቲ ተጠቂዑ ነይሩ። ምግቢ ንዅሎም ሰባት እኹል ኣይነበረን፡ እቲ ህዝቢ ድማ ጠምዩ ነይሩ። ሽዑ ብዙሓት ሰባት ዝሓሸ ናብራ ንምጥራይ ካብ ሽወደን ክግዕዙ መረጹ። ካብ 1850 ክሳብ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ብ1914፡ ዳርጋ ሓደ ሚልዮን ዝኾኑ ሽወደናውያን ናብ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካ ግዒዞም። እዚ ልዕሊ ሓደ ሕምሲት ናይቲ ህዝቢ እዩ ነይሩ። እቶም ንኽግዕዙ እኹል ገንዘብ ዘይነበሮም ግን ኣብ ሽወደን ተሪፎም።
ኣብቲ ግዜ እቲ ቤተ-ክርስትያን ሽወደን ካብ መጠን ንላዕሊ ስልጣን ኣለዋ፡ ከምኡ'ውን ነቲ ናይ ቀደም ሓሳባትን ክብርታትን ሒዛ ነቕ ምባል ምእባያ ግዚኡ ዝሓለፎን ዘይፍትሓውን እዩ ዝብል ርእይቶ ዝነበሮም ገለ ሰባት ነይሮም። እቲ ንጉስ ካብ መጠን ንላዕሊ ስልጣን ነይሮዎ ዝብል ርእይቶ ዝነበሮም እውን ነይሮም እዮም። ኣብ መበል 19 ክፍለ ዘመን ሰብኡት እዮም ዳርጋ ኵሉ ስልጣን ዝነበሮም። ኣብ ማሕበረ ሰብን ኣብ ውሽጢ ስድራ ቤትን። እቶም ዘይተቐበልዎ ካብ ፈተውቶምን ስድራቤቶምን ክንጸጉ ይኽእሉ ነበሩ።
ቤተ-ክርስትያን ሽወደን ንኣብነት ኣብ ሽወደን ሓደ ሓደ ሕግታት ከመይ ክኾኑ ከም ዘለዎም ኣብ ዝኣመሰለ ንብዙሕ ነገራት ጸልያ እያ። ብዙሓት ልምድታትን ባህልታትን ካብ ቤተ-ክርስትያን ዝተወርሱ እዮም።
ኣብ መወዳእታ መበል 19 ክፍለ ዘመን ኣብ ሽወደን ብፍላይ ከኣ ኣብ ዓበይቲ ከተማታት ስቶክሆልም ዮተቦርይን ማልሞን ቍጽረን እናወሰኸ ዝኸይድ ኢንዱስትሪታት ተበጊሰን። እቶም ሰራሕተኛታት መብዛሕትኡ ግዜ ትሑት ደሞዝን ነዊሕ ናይ ስራሕ መዓልትን ነበሮም። ዕጉባት ስለ ዘይነበሩ ድማ ምስቶም ነዘን ትካላት ዝውንኑ ሰባት ይጋራጨዉ ነበሩ። እቶም ሰራሕተኛታት ንዅነታቶም ክቕይርዎ እኳ እንተ ደለዩ፣ ግን ኣጸጋሚ እዩ ነይሩ። እቶም ነተን ትካላት ዝውንኑ ዝነበሩ ብዙሕ ገንዘብን ዓቢ ስልጣንን ነይርዎም። ግን እቶም ሰራሕተኛታት ብዙሓት ስለ ዝነበሩ፣ ብሓባር ንሕይል እውን ኢና ኢሎም ሓሰቡ። ንገዛእ ርእሶም ወዲቦም ማሕበራትን ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ጀመሩ። ብኸምዚ ኣገባብ ኵነታት ሰራሕተኛታት ክቕይሩ ክኽእሉ ጀሚሮም።
ኣብ መጀመርታ መበል 20 ክፍለ ዘመን ሽወደን ምስ ካልኦት ሃገራት ዝያዳ ምልውዋጥ ክትገብር ጀሚራ። ምስ ካልኦት ሃገራት ዝግበር ንግዲ እናወሰኸ ኸደ፡ ሰባት ከኣ ብዘይ ፓስፖርት ኣብ መንጎ ሃገራት ክጕዓዙ ክኢሎም።
ስእሊ፡ ቤተ-መዘክር ዞባ ኦረብሩ
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ሽወደን ኣብ 150 ዓመት ካብ ሓንቲ ድኻ ናይ ሕርሻ ሃገር ናብ ሃብታም ናይ ኢንዱስትሪ ሃገር ማዕቢላ። ምስታ ቅድሚ ሕጂ እትነብረላ ዝነበርካ ሃገር ወይ ሃገራት ቁሩብ ተመሳሳልነት ክትርኢ ትኽእል'ዶ?
ክልተ ውግኣት ዓለም
ኣብ መጀመርታ መፋርቕ መበል 20 ክፍለ ዘመን ክልተ ዓበይቲ ውግኣት ኣጋጢሙ። እቲ ውግእ ኣብ ኣውሮጳ እኳ እንተ ተጀመረ ሃገራት ካብ ዝተረፈ ክፋል ዓለም እውን ኣብኡ ተኻፊለን እየን። ስለዚ እዩ እቲ ውግኣት ውግእ ዓለም ተባሂሎም ተጸዊዖም።
ብ1914 እቲ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ተጀመሩ። ብዙሓት ሃገራት ኣብ ኣውሮጳ ኣብቲ ውግእ ተኻፊለን። ድሕሪ ኣርባዕተ ዓመት ብ1918 እንደገና ሰላም ኮይኑ። ድሮ ሽዑ 20 ሚልዮን ሰባት ሞይቶም ነይሮም።
ሽወደን ኣብ ቀዳማይ ውግእ ዓለም እኳ እንተ ዘይተኻፈለት፡ እቲ ውግእ ግን ንሽወደን ጸልይዋ እዩ። ኣብቲ እዋን ውግእ ንዅሉ ዝኸውን እኹል ምግቢ ኣይነበረን። ብዙሓት በዚ ዕጉባት ስለ ዘይነበሩ ኣብ እተፈላለየ ቦታታት ብፍላይ ከኣ ኣብ ከተማታት ዘይምርግጋእን ባእስን ኮነ። ብዙሓት ሰባት ሰራሕተኛታት ሽወደን ዕልወት ክገብሩ እዮም ኢሎም ይኣምኑ እኳ እንተ ነበሩ፡ ፖለቲከኛታት ግን ነቲ ህዝቢ ክሰምዕዎ ተገደዱ፡ እተፈላለየ ዓበይቲ ለውጥታት ክገብሩ ድማ ወሰኑ። ብ1919 ባይቶ ሃገር ሓንቲ መዓልቲ ስራሕ ካብ ሸሞንተ ሰዓት ንላዕሊ ክትከውን ከም ዘይብላ ወሲኑ። ከምኡ'ውን ኣብታ ዓመት እቲኣ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ባይቶኣዊ ምርጫ ንኽመርጻ መሰል ተዋህበን።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ባይቶ ሃገር ነዞም ለውጥታት እዚኦም ስለምንታይ ወሲኖም ይመስለካ?
ኣብ መንጎ እቲ ካብ 1919 ክሳዕ 1939 ናይ ውግእ እዋን ዝነበረ ግዜ
ኣብ መበል 1920 ክፍለ ዘመን ብዙሓት ሽወደናውያን ዝሓሸ ናብራ ክረኽቡ ክኢሎም። ህዝቢ ንማሕበረ ሰብ ኪጸልውዎ ስለ ዝደለዩ፡ ከም ዝሓሸ ኣባይቲ ንምርካብ ዝኣመሰሉ እተፈላለዩ ነገራት ብሓባር ኴይኖም ክቃለስሎም ጀመሩ። ብዙሓት ኣብ ቈራርን ሕማቕን ኣፓርተማታት ይነብሩ ስለ ዝነበሩ፡ ወነንቲ ኣባይቲ ንንብረቶም ብዝሓሸ ኣገባብ ንኽሕዝዎም ጠለቡ። ኣብዚ ግዜ እዚ ብዙሓት ህዝባውያን ኣብያተ ትምህርትን (folkhögskolor) ማሕበራት መጽናዕትን (studieförbund) እውን ተኸፊተን። እዘን ኣብያተ ትምህርቲ እዚኣን ኵሉ ሰብ ክምሃረለን ዝኽእል እየን ነይረን። እዚ ከኣ እቶም ኣብ ኮለጅን ዩኒቨርሲቲታትን ክምሃሩ ገንዘባዊ ዓቕሚ ዝነበሮም ጥራይ ዘይኮኑ ብዙሓት ሰባት እውን ከም ዝመሃሩ ገይሩ እዩ። ህዝቢ ንዕብየቱን ዕብየት እዛ ሃገርን ክጸልዎ ከም ዝኽእል ኣስተውዓለ፡ እዚ ድማ ነቲ ኣብ ሽወደን ዝነበረ ደሞክራሲ ኣደልደሎ።
ኣብ መበል 1920 ክፍለ ዘመን ኵነታት ሽወደን ጥራይ ኣይኰነን ጽቡቕ ዝኸይድ ነይሩ። ኣብ መብዛሕትኡ ክፋል ዓለም ቍጠባ ተመሓይሹ ብዙሕ ጽቡቕ ነገራት ከኣ ኣጋጢሙ እዩ። ሓደስቲ መድሃኒታት ተማሂዙ፡ ህዝቢ ፈነወ ረድዮ ክሰምዕ ክጅምር ክኢሉን ኣብ መንጎ ሕቡራት መንግስትታት ኣመሪካን ኣውሮጳን እውን ተለፎን ክድወል ተኻኢሉ እዩ። ብዙሓት ፖለቲከኛታትን ተመራመርቲ ስነ ፍልጠትን ንዓለም ዝሓሸት ክገብርዋ ጽዒሮም።
ገሊኦም ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት ግን ደቂ ሰብ ብዓሌት ክመቓቐሉ ይኽእሉ እዮም፣ ከምኡ'ውን ገሊኦም ሰባት ካብ ካልኦት ዝበለጹ እዮም ኢሎም እዮም ዝሓስቡ ነይሮም። እዞም ተመራመርቲ ስነ ፍልጠት እዚኣቶም፡ ተመራመርቲ ስነ ህይወት ዓሌት ተባሂሎም ይጽውዑ ነይሮም። ገሊኦም ሰባት ምስኦም ይሰማምዑ እኳ እንተ ነበሩ ብዙሓት ግን እዚ ሓሳባት እዚ ናብ ዓሌታውነትን ኣድልዎን ከም ዘመርሕ ተረዲኦምዎ ነይሮም። እቲ ስነ ህይወት ዓሌት ዘስዓቦ ዓሌታውነትን ኣድልዎን ኣብ ሽወደን ብፍላይ ንኣይሁድ፡ ላፕላንደታውያን (ሳሚ) ህዝቢ ሮማኒን ግዳያት ገይርዎም እዩ።
ብ1922 ኣብ ሽወደን ሓደ መንግስታዊ ዓሌታዊ ስነ ህይወት ተቕዋም ተመስሪቱ። ዕማም ናይቲ ተቕዋም ጠንቂ ገበን፡ ወልፊ ኣልኮላዊ መስተ፡ ኣእምሮኣዊ ጸገማትን ካልእ ንማሕበረ ሰብ ሽወደን ከም ጸገም ገይርካ ዝርአ ነገራትን ንምርካብ እዩ ነይሩ። ብ1934 ኵሎም ሰባት ቈልዑ ክወልዱ ከም ዘይብሎም ዝገልጽ ሕጊ ወጺኡ። ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ሰባት ብኣስገዳድ ከም ዝመኽኑ ተገይሩ። እዚ ምእንቲ ቈልዓ ከይወልዱ ብዘይድልየቶም መጥባሕቲ ተገይርሎም ማለት እዩ። ሎሚ እቲ ተቕዋም ዓሌታዊ ስነ ህይወት የለን። ብ1976 ኣብ ሽወደን ንሰባት ምምካን ተከልኺሉ።
ስእሊ: stadslexikon.helsingborg.se
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ኣብ 1920ታት ኣብ ሽወደንን ኣውሮጳን ብዙሓት ሰባት ግዳያት ኣድልዎ ኾይኖም ነይሮም እዮም። ምስ ኣብ ካልእ ክፍልታት ዓለም ዘጋጠመ ካልእ ኣድልዎ ዝመሳሰል ገለ ነገራት ትርኢ'ዶ ኣሎኻ?
ብ1929 ኣብ ኒው ዮርክ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ናይ ኣክስዮን ዕዳጋ ዕንወት ኣጋጠመ። ኣክስዮን ብቕልጡፍ ዋጋኡ ነከየ ብዙሓት ሰባት ከኣ ብዙሕ ገንዘብ ከሰሩ። ኩባንያታት ጠፊሻ ብዙሓት ከኣ ስራሕ ኣልቦ ኮኑን ኣባይቶም ኪሸጡ ተገደዱን። እዚ ኸኣ ኣብ መላእ ዓለም ንዝነበረ ቍጠባ ጸልይዎ፣ ኣብ መጀመርታ 1930ታት ከኣ ኣብ ኣውሮጳ ቍጠባዊ ቕልውላውን ልዑል ስራሕ ኣልቦነት ንኽህሉ ኣኽኢሉ እዩ። ብዙሓት ሰባት ደኸዩን ብዛዕባ መጻኢኦም ተጨነቑን።
ኣብ ጀርመን ብ1933 ኣባላት ናዚ ስልጣን ሓዙ። ኣባላት ናዚ ከም ኣይሁድ ሮማኒን ግብረ ሶዶማውያንን ዝኣመሰሉ ገሊኦም ሰባት ማዕረ ካልኦት ክብሪ የብሎምን ዝብል ኣረኣእያ ነይርዎም። መራሒ ናዚ ዝነበረ ኣዶልፍ ሂትለር ኣይሁድ ንጀርመን ሓደገኛታትን ጐዳእትን እዮም ኢሉ ይዛረብ ነይሩ። ብዙሓት ጀርመናውያን ቍጠባዊ ዅነታት እናኸፍአ ስለ ዝኸደ እንደገና ዝሓሸ ግዜ ክኾነሎም ተስፋ ይገብሩ ነበሩ። ብዙሓት ሰባት ኣብ ሂትለርን ሰልፊ ናዚን ይኣምኑ ነይሮም፣ ቍጽሮም እናወሰኸ ዝኸይድ ዝነበረ ሰባት ከኣ ንኣይሁድ ክጸልእዎም ጀመሩ። ንኣይሁድ ምጽላእ ጸረ-ሴማዊነት ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣባላት ናዚ ንኣይሁድን ንሮማኒን ከም ዜጋታት መጠን ዝነበሮም መሰላት ኣሕዲጎሞምን ብዙሓት ተኣሲሮምን ተቐቲሎምን።
እቲ ቝጠባዊ ቕልውላው ንሽወደን እውን ኣጥቂዕዋ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ ሓደ ሲሶ ካብ ኵሎም ናይ ሽወደን ሰራሕተኛታት ስራሕ ኣልቦ ነይሮም። ብዙሓት ለውጢ ክግበር ደለዩ፣ ድሕሪ እቲ ኣብ 1932 እተገብረ ምርጫ ድማ ረኸብዎ። እቲ ሰልፊ ማሕበራዊ ደሞክራስያዊ ሰራሕተኛታት፡ እቲ ዝዓበየ ሰልፊ ኮይኑን ምስ ካልእ ሰልፊ ማለት ምስ ማሕበር ሓረስቶት (Bondeförbundet)ኾይኖም ድማ ብዙሕ ነገራት ክቕይሩ ጀመሩ። ሓደ ካብቲ ከምዚ ዓይነት ለውጢ፡ መድሕን ስራሕ ኣልቦነት እዩ ነይሩ። እዚ፡ ሰራሕተኛታት ዋላ እውን ስራሕ ኣልቦ እንተ ኾኑ ካብ መንግስቲ ገንዘብ ምርካቦም ክቕጽሉ ይኽእሉ ነይሮም ማለት እዩ። ኵሉ ሰብ መሰል ናይ ዓመታዊ ዕረፍቲ ክህልዎ ከም ዝኾነን ኵሉ ሰብ ዝሓሸ ጡረታ ክወሃብ ምዃኑን ካልኦት ለውጥታት እዮም ነይሮም። ጡረታ ምስ ኣረግካን ስራሕ ምስ ኣቋረጽካን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ወርሒ ካብ መንግስቲ እትረኽቦ ገንዘብ እዩ።
ሓሳብ ናይዞም ብዙሓት ለውጥታት እዚኦም፡ እቶም ዝሓሸ ቍጠባ ዝነበሮም ነቶም ብዙሕ ገንዘብ ዘይነበሮም ክሕግዝዎም ዝብል እዩ ነይሩ። ነዚ ዝያዳ ግብሪ ብምኽፋል እዮም ዝገብርዎ ነይሮም። ድሕሪኡ ፖለቲከኛታት ነቲ ብግብሪ ዝኣተወ ገንዘብ ኣብቶም ዝያዳ ገንዘብ ዘድልዮም ጕጅለታት ሕብረተሰብ የመቃርሕዎ ነይሮም። እቶም ፖለቲከኛታት ሓደ ፍትሓውን ማዕርነት ዘለዎን ሕብረተ ሰብ ክፈጥሩ ከም ዝደልዩ ይገልጹ ነይሮም። እዚ ማሕበረ ሰብ እዚ ናይ ገዛእ ርእሱ ስም እውን ተዋሂብዎ እዩ። ፎልክሄመት ተባሂሉ ተጸዊዑ። እንተዀነ ግን ኵሉ ሰብ ኣይኰነን ኣብ ፎልክሄመት ተቐባልነት ዝረኸበ። ከም ላፕላንደታውያን ሮማኒን ዝኣመሰሉ ገሊኦም ጕጅለታት ሰባት ተመሳሳሊ ደረጃ ኣይነበሮምን።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ኣብ ሽወደን ከም ካልኦት ማዕረ መሰላት ኵሉ ግዜ ዘይነበሮም ዓሌት ከም ዘለዉ ትፈልጥ'ዶ ነርካ? ስለምንታይ ከምኡ ነይሩ ይመስለካ?
እንተዀነ ግን እቶም ፖለቲካውያን ለውጥታት ብብዙሕ መገድታት ዕዉታት ኮይኖምን ንሽወደን ከኣ ዝሓሸ ኮይኑን። ኣብ ሕብረተ ሰብ ዝርከባ እተፈላለያ ጕጅለታት ነንሓድሕደን ስለ ዝተደራደራሉን ብዛዕባ እቲ ንሽወደን ዝጠቅም ነገራት ስለ እተሰማምዓሉን፡ መብዛሕትኡ እቲ ለውጥታት ክትግበር ክኢሉ። ብ1938 ሓደ ህቡብ ድርድር ተገይሩ ነይሩ። ኣብቲ ግዜ እቲ ክልተ ዓበይቲ ማሕበራት ብዛዕባ ደሞዝ ሰራሕተኛታት ንምምይያጥ ካብ ስቶክሆልም ወጻኢ ኣብ ዝርከብ ሳልትሾባደን ተራኺበን ነይረን። ማሕበር ሰራሕተኛታት፡ ሃገራዊ ማሕበር ኣብ ሽወደን (LO) ከምኡ'ውን ማሕበር ወሃብቲ ስራሕ ሽወደን (SAF) እየን ነይረን። ኣብ መጻኢ ብዛዕባ ደሞዝ ሰራሕተኛታት ንኽሰማምዓ ብሓባር ብኸመይ ከም ዝሰርሓ ወሲነን። እዚ ኣብ መንጎ ኣስራሕትን ሰራሕተኛታትን ዘሎ ምትሕብባር "ሽወደናዊ ሞደል" ተባሂሉ ይጽዋዕ፣ ንምዕባለ ቍጠባ ሽወደን ከኣ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ ነይሩ። እቲ "ሽወደናዊ ሞደል" እቶም ዝተሓተ ደሞዝ ዝነበሮም ሰባት ዝሓሸ ኵነት ከም ዝኾነሎምን ቍጠባዊ ፍልልያት ሕብረተ ሰብ ከም ዝንክን ገይሩ።
ካልኣይ ውግእ ዓለም 1939–1945
ብ1939 ካልኣይ ውግእ ዓለም ጀሚሩ። እዚ ድማ ናዚ ጀርመን ንፖላንድ ብምውራራ እዩ ጀሚሩ፣ እንተዀነ ግን ብዙሓት ሃገራት ናብቲ ውግእ ተሳሒበን እየን። በቲ ሓደ ሸነኽ ናዚ ጀርመን፡ ጃፓንን ኢጣልያን ነይረን። እቶም ተጻረርቲ ሕብረት ሶቭየት፡ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ፈረንሳ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ከምኡውን ካልኦት ሓያሎ ሃገራት እየን ነይረን።
እቲ ውግእ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ እዋን ንኣይሁድ እናገደዶም እዩ ኸይዱ። ኣባላት ናዚ ኣሲሮም ናብቲ መብዛሕትኦም እተቐትሉሉ ዓበይቲ መዓስከራት ወሲደሞም። እዞም መዓስከራት መዝገቲ ዘሪባ ተባሂሎም ይጽውዑ። ኣብ እዋን ካልኣይ ውግእ ዓለም፡ ኣብቲ ብ"ጽንታ" ዝፍለጥ ሽዱሽተ ሚልዮን ኣይሁድ ብኣባላት ናዚ ተቐቲሎም። ሮማኒን ፖላንዳውያንን እውን ግዳይ ጃምላዊ ቕትለት ኮይኖም እዮም። ናዚ ጀርመን ስንኩላን፡ ፖለቲካውያን ተጻረርትን ግብረ ሶዶማውያንን ዝርከብዎም ካልኦት ብኣሽሓት ዝቝጸሩ ሰባት ቀቲላ እያ።
ሽወደን ኣብ ካልኣይ ውግእ ዓለም ኣይተሳተፈትን። መንግስቲ ሽወደን፡ ኣብቲ ውግእ ሽወደን ክትሳተፍ ኣይደለየትን፣ ኣብ መጀመርታ እቲ ውግእ ከኣ ሽወደን ናዚ ጀርመን ዝሓተቶ ብዙሕ ነገራት ትገብር ነይራ እያ። ንኣብነት ሽወደን ነቶም ናብ ሽወደን ክሃድሙ ዝፍትኑ ዝነበሩ ጀርመናውያን ኣይሁድ ደው ኣቢላቶም። ግን ሽወደን ነቶም ንናዚ ጀርመን ኣብቲ ውግእ ዝቃወምዋ ዝነበሩ እውን ትሕግዝ ነይራ እያ። ሽወደን ካልእ ገዲፍካ ነቶም ምስ ስድራ ቤቶም ክነብሩ ዘይክእሉ ዝነበሩ 70,000 ፊንላንዳውያን ቈልዑ ምስ ሽወደናውያን ስድራ ቤታት ከም ዝነብሩ ብምግባር ንጐረቤት ሃገር ፊንላንድ ሓጊዛታ ነይራ እያ።
ድሕሪ ውግእ ዓለም ዝነበረ ግዜ
ካልኣይ ውግእ ዓለም ብ1945 ኣብቂዑ። ናዚ ጀርመን ኣብቲ ውግእ እኳ እንተ ተሳዕረት ኵሉ ግን ከሲሩ እዩ። ብዙሓት ከተማታት ብቦምብ ዓንየንን 50–60 ሚልዮን ሰባት ሞይቶምን እዮም።
ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም፡ ሳልሳይ ውግእ ዓለም ክህሉ ዝደለየ ዋላ ሓደ ኣይነበረን። ሃገራት ሓድሽ ውግእ ንኸወግዳ ክተሓባበራ ጀሚረን። እዚ ምትሕብባር እዚ ክሳብ ሎሚ ኣሎ፣ ውድብ ሕቡራት ሃገራት (ውሕሃ) ተባሂሉ ድማ ይጽዋዕ። ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ዓለም ሰላምን ጸጥታን ንኽህሉ፡ ከምኡ'ውን ሰብኣዊ መሰላት ንኽሕለዉን ክምዕብሉን ይሰርሕ። ብ1948 ኣባል ሃገራት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነቲ ኣድማሳዊ ኣዋጅ ሰብኣዊ መሰላት ኣጽዲቐነኦ። ዳርጋ ኵለን ኣብ ዓለም ዘለዋ ሃገራት ኣባላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት እየን።
ሽወደን ኣብቲ ውግእ ስለ ዘይተኻፈለት ሽወደናውያን ትካላት ኣቕሑተንን ኣገልግሎተንን እንደገና ቀልጢፈን ከፍርያን ክሸጣን ክኢለን ነይረን። ብዙሓት ሃገራት ካብ ሽወደንን ክገዝኣ ይደልያ ስለ ዝነበራ ሽወደናውያን ትካላ ብዙሕ መኽሰብ ክረኽባ ከኣላ። ኣብቲ ግዜ እቲ ስራሕ ኣልቦነት ኣዝዩ ትሑት እዩ ነይሩ። ሽወደን ሃብታም ሃገር ኮነት፡ መንግስቲ ድማ ብዙሕ ፖለቲካዊ ለውጥታት ገበረ። ኵሎም ዜጋታት ሕክምናዊ ክንክን ናይ ምርካብ መሰል ረኸቡ። እቶም ዝሰርሑ ዝነበሩ ናይ ኣርባዕተ ሰሙን ዝኽፈሎ ዓመታዊ ዕረፍቲ ክረኽቡ ክኢሎም። እተን ምስ ናእሽቱ ቈልዑ ኣብ ቤተን ዝነበራ ደቂ ኣንስትዮ ካብ መንግስቲ ገንዘብ ይወሃበን ነበረ። ከምኡ'ውን ደቀንስትዮ ምእንቲ ንኽሰርሓ ዝዓበየ ተኽእሎ ክረኽባ ሓልዮት ቈልዑ (ከም መውዓሊ ህጻናት) ከም ዝምዕብል ተገይሩ። መንግስቲ ህዝቢ ጽቡቕ ቍጠባ፡ ጽቡቕ ጥዕና፡ ጽቡቕ ኣባይቲ ወዘተ ከም ዘለዎ ንምርግጋጽ ሓላፍነት ወሲዱ። ድኽነት እናነከየ ኸደ፡ ሽወደን ከኣ ናብቲ ብልምዲ ሃገር ማሕበራዊ ድሕነት (välfärdsstat) ዝጽዋዕ ማዕበለት።
-
ንምስትንታን ዝኸውን ሕቶታት
ሎሚ ኣብ ሽወደን ንሰባት ብዙሕ ጽቡቕ ነገራት እኳ እንተሃለወ፡ ኵሉ ግዜ ግን ከምኡ ኣይኰነን ነይሩ። ናይ ሰባት ቃልሲ ናብ ለውጢ ኣምሪሑ። እንታይ ዓይነት ለውጢ ክትርኢ ምደለኻ?
ኣብታ ቕድሚ ሕጂ እትነብረላ ዝነበርካ ሃገር ወይ ሃገራት፡ ሰባት ንኽረኽብዎ ዝተቓለስሉ ገለ ኣብነት ክትህብ ትኽእል'ዶ?


text:
ኤርትራ ነቲ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ አገልግሎት ደው ከምዘበለት ትገልጽ። አብዚ ቀረባ ጊዜ አውሮጳ ዝበጽሑ ዜጋታት እታ ሃገር ግን እዚ ሓቂ ዘይምኳኑን የረድኡ። ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ሎሚ ረቡዕ አብ ዘውጽኦ ሪፖርት ኤርትራዊያን ስደተኛታት ዝፈልሱ ዘለው ብጉዳይ ቁጠባ ከምዝይኾኑ ይገልጽ።
አብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ንጉዳይ ኤርትራ ተጽንዕ ክለር ቤስቶን ነቲ ሪፖርት እቲ ትካል፡ ብዛዕባ ኩነታት እታ ሃገርን ስደተኛታታን ብዝምልከት ከምዚ ትብል።
‘ አብ ዝሓለፈ ዓመታት አብ ኤርትራ ዝተቀየረ ነገር የለን። ገና ሕጂ’ውን ልዑል ጸቕጢ ፖለቲካ አሎ። ተቃወምቲ ፓርቲታት፡ ነጻ መራኸቢ ብዙሃን፡ ሲቪካዊ ማህበረሰብ የለን። ብአሽሓት ዝቁጸሩ ሰባት ተአሲሮም አለዉ።
ብኻልእ ዜና፡ ቤት ምኽሪ ኣህጉራዊ ውድብ ኢምግረሽን (IOM): ኤርትራ ኣባል`ቲ ውድብ ክትከውን ብምሉእ ድምጺ ኣጽዲቑ። ኣብ`ቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ መበል 106 ዋዕላ'ቲ ውድብ ተረኺቡ መደረ ዘስምዐ ቀዋሚ ወኪል ኤርትራ ኣብ ሕቡራት ሃገራት ኣምባሳደር ግርማ ኣስመሮም፡ እቲ ቤት-ምኽሪ ነቲ ኤርትራ ዘቕረበቶ ሕቶ-ኣባልነት ብምቕባሉ ኣመስጊኑ፡ ሃገሩ ብዕቱብ ከምትዋሳእ`ውን ኣፍሊጡ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ተወለድቲ ዛላምበሳን ከባቢኣን ኣብታ ከተማ ካልኣይ ብርኪ ንክኽፈት ኣብ ፃዕሪ ይርከቡ፡፡
ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝተፈላለዩ ስራሕቲ ዝተዋፈሩ ተወለድትን ደገፍትን ዛላምበሳ: ማሕበር ልምዓት ትግራይ ምስ ዝኣተወሎም መፅባዓ 100,000 ብር ሓዊሱ ልዕሊ ፍርቂ ሚሊዮን ገንዘብ ከምዘተኣኻኸቡ ነቲ ኣብ መቐለ ዝተጣየሸ ኮሚቴ ዘተሓባብሩ ኣይተ ምሩፅ ደስታ ንድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም፡፡
እቶም ተወለድቲ በቲ ዝተዋህለለ ገንዘብ ዝዓደግዎ ዝተፈላለዩ ናውቲ ትምህርቲ ኣብ ዛላምበሳ ተረኺቦም ንምምሕዳር እቲ ቤት ትምህርቲ ኣረኪቦም፡፡ ህዝቢ ድማ ብድምቀት ተቐቢልዎም፡፡
ነባሪ ከተማ ዛላምበሳ ባላምበራስ ረዳ ኣድሓኖም እቶም ተወለድቲ ንዝገበርዎ ሓገዝ ንኢዶም ነበርቲ እታ ከተማ እውን ክንተሓባበር ኣለና ኢሎም፡፡
ኣማሓዳሪ ዞባ ምብራቕ ትግራይ ኣይተ ነጋ በርሀ ዳግመ ህንፀት ዛላምበሳ ንኹሉ ኢትዮጵያዊ ስለዝምልከት ኣብ ውሽጥን ኣብ ወፃኢን ዓዲ ዝርከብ ኢትዮጵያዊ ክተሓባበር ፀዊዖም፡፡