text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ቅዱስ ስምዖን ሰራሕ ሳእኒ
ቅዱስ ስምዖን ሰራሕ ሳእኒ (ወይ ቆርበት ዘልፍዕ) ኣብ መወዳእታ ዓስራይ ክፍለ ዘመን ዝነብር ዝነበረ ቅዱስ ኣቦ እዩ። ቅዱስ ኣብርሃም ሶርያዊ መበል 62 ኣብ መንበረ ማርቆስ ፓትርያርክ ዝነበረሉ፡ ግብጺ ኣብ ትሕቲ ናይ ከሊፋ ፋጥሚ ኣልሙዒዝ ሊዲኒላህ ትመኃደረሉ ዝነብረት እዋን እዩ።
ካብ 934 ክሳብ 968 ዓ.ም ኣብ ግብጺ ብፍላይ ድማ አውራጃ ኣክሽዲድ ብርቱዕ ደርቂ ነበረ። ብሰንኪ ደርቂ ኣስታት ፍርቂ ሚልዮን ዝኾኑ ሰባት ዝሞቱሉ ዘመን እዩ ዝነበረ።
ሓደ እዋን ሓንቲ ምልክዕቲ ጓል ኣንስተይቲ ሳእና ኣብ መንገዲ እናኸደት ኰላ ይብተኻ’ሞ፡ ናብ ቅዱስ ስምዖን ትእለ። ሳእና ክትህቦ ኢላ እግራ ምስ ቀለዐት ብፍትወት ስጋ ዝተሰልበ፡ ቃል ኣምላኽ ግና ኣብ ልቡ ዝተቀርጸ ቅዱስ ስምዖን ነዚ ቃል ዘከረ፡  > (ማቴ 5፡28-29) ዝብል ትእዛዝ ንምፍጻም፡ በቲ ዝሰፍየሉ ዝነበረ መርፍእ ገይሩ ንዓይኑ ኣፍሰሰ። ቃል ብቃሉ ንትእዛዝ ኣምላኽ ስለዝተርጎመ ቅዱስ ስምዖን ከምዚ ገበረ።
በዚ ድማ ስዕሊ ቅዱስ ስምዖን ሰራሕ ሳእኒ ሓንቲ ዝዓይኑ ንዕዘብ።
ንግብጺ ዝመሓድር ዝነበረ ፋጥሚ ከሊፋ ኣልሙዒዝ ሊዲኒላህ፡ ክትዕ ኣብ መንጐ ሃይማኖታት ክሰምዕ ደስ ይብሎ ስለዝነበረ፡ ሓደ እዋን፡ ቅዱስ ኣብርሃምን ኣይሁዳዊ ያዕቆብ ወዲ ዩሱፍ ምስ ተኻተዑ ቅዱስ ኣብርሃም ስለዝተዓወተ፡ ሕነ ንኽፈዲ እቲ ኣይሁዳዊ ጸላኢ ሰናያት ኣለዓዓሎ። እቲ ኣይሁዳዊ ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ሓደ ጥቕሲ ኣውጺኡ ድማ ንከሊፋ ነገሮ። እቲ ቃል፡  > (ማቴ 17፡20) ዝብል ነበረ። “እዚ እምነት’ዚ ሓቅነት ኣለዎ’ዶ ትብል፤” ኢሉ ነቲ ከሊፋ ናይ ምጥርጣር ሓሳብ ደርበየሉ። ከሊፋ ድማ ንፓትርያርክ ጸዊዑ፡ “ከምዚ ዝብል ቃል ኣብ መጽሓፍኩም ኣሎ’ዶ፤” ብምባል ሓተቶ። ሃንደበታዊ ሕቶ ስለዝነበረ ቅዱስ ኣብርሃም ሶርያዊ ሰንበደ፡ እቲ ሓቂ ግና ነገሮ። ከሊፋ ግና በዚ ኣይዓገበን፡ ሓቅነቱ ብተግባር ንኸረጋግጸሉ ነገሮም። እንተዘይኮይነ ድማ ክርስቲያን ዘበለ ብስኅለት ሰይፍ ክቖርጾ እየ፡ በለ። ነዚ ዝሰመዐ ቅዱስ ኣብርሃም ሰለስተ መዓልቲ ጥራይ ክወሃቦ ሓተተ። ከይዱ ድማ ንኹሎም ቤተ ክህነትን ህዝብን ኣብ ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን ኣኪቡ ነቲ ጉዳይ እናጐሃየ ነገሮም። ኩሉ ንኽጸውም፡ ባሕታውያን ንእሽቶ ቁራስ ባንን ጨውን ንምሉእ መዓልቲ፡ ህዝቢ ድማ ኣብ መላእ ግብጺ፡ ዘለዎ ገዲፉ ክምህለልን ክሰግድን ኣዘዘ። ፓትርያርክ ቅዱስ ኣብርሃም ሶርያዊ ግና ካብ ሓዘን ዝኣክል ሰለስተ መዓልቲ ብዘይመግቢ ጸንሐ። ኣብታ ሳልሰይቲ መዓልቲ፡ ብርሃን ተኾሊዓ ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም፡ “እንታይ ኰንካ፤” በለቶ። እቲ ዘጋጠሞ ኩሉ ዘርዚሩ ነገራ። ቅድስተ ቅዱሳን ድማ፡ “ኣይትፍራሕ፡ ኣብ ቤተይ ዘነባዕካዮ ንብዓት ኣይክርስዖን እየ”። ከምዚ ኢላ ድማ ኣዘዘቶ፡ ካብ ዘሎኻዮ ተንስእ እሞ ናብ ዕዳጋ ዝወስድ መንገዲ ኪድ፡ በለቶ። ኣብኡ ስምዖን ዝብሃል ሓንቲ ዝዓይኑ ጻድቕ ሰብኣይ ክትረክብ ኢኻ። ንሱ ድማ ነቲ ተኣምር ክገብሮ እዩ፡ ኢላ ብፍስሃ ኃበረቶ።
ፓትርያርክ ከምቲ ዝተባህሎ ናብ ዕዳጋ ዝወስድ መንገዲ ምስ ከደ፡ ንስምዖን ረኸቦ። ንስምዖን ድማ፡ “ብስም ኣምላኽ ነዚ ህዝቢ’ዚ ርድኣዮ” ኢሉ ተዛረቦ። ነቲ ናብ ስምዖን ዘምጻሉ ጉዳይ ድማ ነገሮ። ስምዖን ግና፡ “ኣቦና! ኣነስ ሓጢኣተኛ ሰብ እየ፡ ጸልየለይ ደኣ እምበር ነዚ ትብሎ ዘሎኻ ኣይክእሎን እየ” ። ቅዱስ ኣብርሃም ኣስዕብ ኣቢሉ፡ ነቲ ቅድስተ ቅዱሳን ኣዴና ድንግል ማርያም ዝተዛረበቶ ቃል ንስምዖን ነገሮ። ቀጺሉ ድማ እንታይ ስርኁ፤ ህይወቱ ከመይ ከም ዝመርኅ ኃተቶ። ናይ ቅዱሳን ባህሪ ትሕትና ስለዝኾነ ክሓብኣሉ ደለየ ግና ቅዱስ ፓትርያርክ ኣብ ልዕሊኡ መስቀል ብምንባር ንከይሓብኣሉ ተማሕጸኖ።
ቅዱስ ስምዖን፡ “ኩሉ ዝገብሮ ክነግረካ እየ፡ ኣብ መንጐ ክልተና ጥራይ ክተርፍ ኣለዎ። “ስርኀይ ቆርቦት ምልፋዕ እዩ። እዛ ዕውርቲ ዓይነይ ድማ ክርእዮ ዘይግበኣኒ ብፍትወት ስጋ ዝተላዕለ ምስ ራእኹ ካብ ኩሉ ኣካለይ ናብ ገሃነም ዝኣቱ ብዕውረይ ናብ ህይወት ምእታው ይሕሸኒ ኢለ ዘፍሰስኩዋ እየ።”
“ኣብ ትሕቲ ሰብ ተቖጺረ ሳእኒ እየ ዝሰፊ። መዓልታዊ እቶተይ ድማ ንሓንቲ መኣዲ ዝኣክል ንዓይ ኣትሪፈ እቲ ካልእ ንዝሰኣኑን ዝዓረቑን ይዕድሎ። እዚ ሒዘዮ ዘለኹ ቆርበት ማይ ድማ፡ ዝሓመሙ ኣላዪ ዘይብሎም ካብ ዕዳጋ ማይ ክገዝኡ ዘይክእሉ፡ ንግሆ ቅድሚ ስራሕ ምውፋረይ ማይ የብጽሓሎም። ብድሕሪኡ ምሉእ መዓልቲ ኣብ ስርሐይ ይውዕል። ምሸት ድማ ኣብ ጸሎት የሕልፎ። ብምባል ንቅዱስ ኣብርሃም መዓልታዊ ስሩዕ ስርኁ ይነግሮ። ካልእ ሰብ ብዛዕብኡ ክፈልጥ የብሉን ብምባል ድማ ብዙኅ ተላበዎ። ምኽንያቱ ውዳሴ ሰባት ክጻወር ስለዘይክእል።”
ናይ ህያዋን ኣደ ዝኾነ ቅድስተ ቅዱሳን ኣዴና ድንግል ማርያም ዝኣዘዘቶ ክገብር ኩሉ ግዜ ድልው ስለዝነበረ ቅዱስ ስምዖን፡ ንፓትርያርክ ዝብለካ ስምዓኒ ይብሎ፡ “ንስኻን ካህናትን ህዝብን ናብቲ ከሊፋ ዝሓበረካ ጎቦ ኪድ። መስቀልኩም ተሰኪምኩም ጥዋፋትኩም ኣብሪህኩም ቅዱሳት መጻሕፍቲ እናንበብኩም ተማህለሉ። ከሊፋን ዓሳኽሩን ብሓደ ወገን ንስኻን ህዝብኻን በቲ ካልእ ወገን ድማ ቁሙ። ሰብ ምእንቲ ከይፈልጠኒ ምስቲ ህዝቢ ብድሕሬኻ ክኸውን እየ። ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን ኪርያላይሶን እናበልካ ድማ ምስ ካህናት ተማህለል። ብድሕሪኡ ንህዝቢ ሱቕ ኣብሎ። ሰለስተ ግዜ ስገድ ብድሕሬኻ ድማ እቲ ህዝቢ ይስገድ ኣነ’ውን ምሳኹም ክሰግድ እየ። ኣብ ነፍስ ወከፍ ካብ ስግዳንካ ምስ እትትንስእ ነቲ ጎቦ ብትእምርተ መስቀል ባርኮ። ዓወት ኣምላኽ ድማ ግድን ክትርኢ ኢኻ።
ነዚ ቃል ምስ ሰምዐ ቅዱስ ኣብርሃም ልቡ ረገአ። ንከሊፋ ከይዱ፡ ናብ ጎቦ ንምኻድ ተዳሊና ኣሎና ብምባል ናብቲ ተኣምር እግዚኣብሔር ብኣማላድነት ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ዝረኣየሉ ጎቦ፡ ጎቦ ሞካታም ኣምረሑ።
ከምቲ ቅዱስ ስምዖን ዝበሎ ድማ ገበረ። ኩሉ ኣብ ዝርከበሉ ዓው ኢሎም፡ ኪርያላይሶን (ኣምላኽ ምሓረና) እናበሉ ተማህለሉ። ብድሕሪኡ ስቕ ንኽብሉ ኣዚዙ፡ ሰለስተ ግዜ ሰገደ ህዝቢ’ውን ብድሕሪኡ ምስኡ ይሰግድ ነበረ። ኣብተን ሰለስተ ግዜ ቅንዕ ኣብ ዝብለሉ ብመስቀል ገይሩ ከመልክት ከሎ እቲ ጎቦ ካብ ምድሪ ይለዓል ነበረ። እንክሰግዱ ድማ እቲ ጎቦ ይምለስ ነበረ። በዚ ዝረዓደ ከሊፋን ሰዓብቱን “ንኣምላኽ ስብሓት ይኹኖ” ብምባል ኣመስገኑ። ድሕሪ ሰለስተ ግዜ ጎቦ ሞካታም ምልዓሉ፡ ከሊፋ ንቅዱስ ፓትርያርክ ኣብርሃም ሶርያዊ፡ “ይኣክል፡ ይኣክል፡ ሓቀኛ ሃይማኖት ከም ዘለኩም ሕጂ ኣጸቢቐ ፈለጥኩ” ኢሉ መስከረ። ቅዱስ ኣብርሃም ንስምዖን ክደሊ ቁሊሕ እንተበለ ክረኽቦ ኣይከኣለን። እዚ ከኣ ምልክት ትሕትንኡ እዩ።
ድሕሪ ተኣምር፡ ከሊፋ ንቅዱስ ኣብርሃም እናንቀጥቐጠ ብምውቕ ናይ ሓጐስ ሰላምታ ሓቖፎ። እዚ ከኣ መሰረት ናይ ብዙሕ ዘመናት ዝቐጸለ ዕርክነቶም እዩ ዝነበረ። በዚ ከኣ ከሊፋ ንፓትርያርክ ድላይካ ኣዝዘኒ ክገብረልካ ምስ በሎ፡ ናይ ቅዱስ መቓርዮስ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ፍርቃ ዑና ኮይና ስለዝነበረት ከጽግናን ንኻልኦት ኣብያተ ክርስቲያናትን ክሃንጽን ፍቓድ ንኽወሃቦ ሓተተ። ከሊፋ ካብ ናይ መንግስቱ ገንዘብ ንኽህቦ ዋላ’ኳ እንተፈተነ ቅዱስ ኣብርሃም ግና ናይ ዓለም ገንዘብ ኣብያተ ክርስቲያናት ክንሰርሓሉ ኣይንኽእልን ኢና። ኣምላኽ ኣማልኽቲ ንጉስ ነገስታት ግና ክሳብ መወዳእታ ክሕግዘና ስለዝኾነ ኣይትሸገር ይብሎ ነበረ።
ብፍቓድ ናይ ከሊፋ ቅዱስ ኣብርሃም ሰለስተ መዓልቲ ጾም ክጽወም ኣወጀ። በዚ ድማ ክሳብ ሕጂ ኣብ ጾም ነብያት ካብ ዝጽወሙ ኣርብዓን ሰለስተን መዓልታት እተን ሰለስተ ጾም ኣብርሃን ተባሂለን ይፍለጣ።
ድሕሪ እቲ ተኣምር፡ ከሊፋ ኣለሙዒዝ ብክርስትና ኣመነ። ንጥምቐቱ ዝኸውን ዓቢ ጋብላ ኣብ ቅዱስ መቓርዮስ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ተሰርሓሉ። ክሳብ ሕጂ ድማ “ብመዕሙዲያት ኣልሱልጣን” (ናይ ንጉስ መጥመቒ) እናተባህለ ይፍለጥ። ናይ ቅዱስ ስምዖን ሰራሕ ሳእኒ በረከት ይኽፈለና።
ናይ ቅዱሳን ኣቦታትና ጸሎቶም፡ ንጽህቲ ቅድስቲ ዝኾነት ተዋህዶ እምንቶም ክሳዕ መወዳእታ ኣባና ጸኒዓ ትንበር።
ምንጪ፡ st.takla.org, Orthodoxwiki, ስንክሳር ታሕሳስ 6
(For those who do not have Geez, please visit this link) SIMON THE SHOE MAKER
ወስብሐት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር። ኣሜን!!!


c: text/html

text:
ዓውደ- መጽናዕቲ ጸረ-ወሃብቲ ሓይሊ መድሃኒታት
ስፖርት ( Anti-Doping) ተኻይዱ
ብድራር ፍሰሃየ
ሃገራዊ ኮሚቴ ጸረ-ወሃብቲ ሓይሊ መድሃኒታት ( Eritrean National Anti-Doping Organization- ENADO ) ኣብ ማሕበረሰብ ስፖርት ኤርትራ ዘሎ ኣፍልጦ ጎዳእነት ሓይሊ ዝህቡ መድሃኒታት ስፖርት ንሞባይ ዝሕግዝ ዓውደ-መጽናዕቲ ካብ 20-23 ነሓሰ 2-13 ኣብ ኣዳራሽ ሃገራዊ ኮሚቴ ኣኦሊምፒክ ኣኤርትራ ኣካይዱ።
ኣብ መኽፈቲ ናይቲ ሓለፍቲ ኮሚቴ ኦሊምፒክ ኤርትራ፣ ካብ መላእ ሃገር ዝተዋጽኡ ካኢላታት መራኸቢ ብዙሓንን መማህራንን ኣለይቲን ስፖርት ዝተሳተፉሉ ዓውደመጽናዕቲ ኮሚስነር ስፖርት ሜ/ጀ. ሮመዳን ዑስማን ኣወልያይ ኣብ ዘስምዖ ቃል ኮሚሽን ስፖርት ካብ ዝሓለፈ ቀረባ ዓመታት ተጠቃምነት ሓይሊ ዝህቡ መድሃኒታት ኣብ ስፖርት ዘለዎ ሃሳይ ጽልዋ ብምግንዛብ ሃገራዊ ኮሚቴ ኣቚሙ ዝተፈላለየ ጎስጓሳዊ ንጥፈታት ከካይድ ምጽንሑ ብምጥቃስ ተሳተፍትት’ቲ ዘተ ነቲ ዝወሃብ ብግቡእ ብምክትታል ኣፍልጦ ሕብረተሰብ ንክዓዝዝ ብዝለዓለ ክዋስኡ ተላብዩ።
ኣብቲ ንኣርባዕተ መዓልታት ዝተኻየደ ዓውደ-መጽናዕቲ ብክኢላታት ናይቲ ዓውዲ ንድሕረባይታ፣ ኣገባብ መርመራን ምህባር ውጽኢትን ከማኡ’ውን ህሉው ዓለማዊ ኩነታ ተጠቃምነት ዶፒንግ ዝምልከቱ ኣርእስትታት ንተሳተፍቲ ክወሃቡ እንከለዉ ተሳተፍቲ ካብቲ ዝተዋህበ ስልጠና ጠቓሚ ዝኾነ ኣፍልጦ ምርካቦምን ኣኣብ ዝተመደቡሉ ናይ ስራሕ ቦታ ንዝጸንሐ ድሩት ኣፍልጦ ማሕበረሰብ ስፖርት ንምዕባይ ከምዝሰርሑ ቅሩብነቶም ኣረጋጊጾም። ኤርትራ ኣባል ዞባዊ ውድብ ጸረ ወሃብቲ ሓይሊ መድሃኒታት ( RADO)ን ዓለማዊን ውድብ ጸረ-ወሃብቲ ሓይሊ መድሃኒታት ስፖርትን (World anti-doping Agency- Wada)ን ምዃና ዝፍለጥ’ዩ።
ትምህርታዊ ውድድር ኩዕሶ እግሪ ህጻናት መደብ ፉትቦል-ኔት
ኦሊምፕ ኣፍሪቃ ኣስመራ 2013 ተዛዚሙ
ብድራር ፍሰሃየ
ኣብ ትሕቲ ሃገራዊ ኦሊምፒክ ኮሚቴ ኤርትራ ዓመታዊ ናይ ህጻናት ክሊ ዕድመ 12-13 ከምኡ’ውን 14-15 ዝተፈላለየ ስፖርታዊን ትምህርታዊን መደባት ብምስራዕ ዝነጥፍ ማእከል ኦሊምፕ-ኣፍሪቃ ኣስመራ ንክልተ ሳምንታት ከካይዶ ዝቐነየ ናይ 2013 ንጥፈታቱ ብቀዳም 24 ነሓሰ 2013 ኣብ ስታድዩም ኣስመራ ዛዚሙ።
ኣብቲ ብርክት ዝበሉ ህጻናትን ዕዱማት ኣጋይሽን ዝተረኽብሉ መዛዘሚ ዕለት ኣብቲ ንክልተ ሳምንታት ክወሃብ ዝቐነየ ትምህርታዊን ስፖርታዊን መደብ ( 2013 Olymp-Africa FutbolNet cup ) ክሳተፋ ዝጸንሓ ናይ ክሊ ዕድመ 12-13 ን 14-15ን ንዕዱማት ዘዘናግዐ ናይ መዛዘሚ ውድድራት ኣካይደን።
ንዕላማቲ’ ናይ ሎሚ ዓመት መደብ ኣመልኪቱ ዳይረክተር ኦሊምፕ-ኣፍሪቃ ኣስመራ ኣቶ ትኩእ ጉዕሽ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ እቲ መደብ ብደረጃ ዓለም ኣህጉራዊ ኦሊምፒክ ኮሚቴ ምስ ክለብ ኩዕሶ እግሪ ባርሴሎና ብምውህሃድ ንዘቕረቦ ፕሮጀክት ኣብ ህጻናት እሩም ስነ-ምግባርን ብሉጽ ክብሪታትን ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ንምስራጽ ዝዓለመ ምኳኑ ድሕሪ ምጥቃስ ኣብቲ መደብ ዝተሳተፉ ህጻናትን ኣለይቶምን ዘርኣይዎ ተሳታፍነትን ካብቲ መደብ ጨቢጦሞ ዝወጹ ፍልጠትን ውጽኢታዊ ምንባሩን ንመጻኢ ድማ ኣቲ ትምህርታዊን ስፖርታዊ መደብ ጭቡጥ ፍረ ክርከቦ ምትሕብባር ኩሎም መሻርኽቲ ኣካላት ክዓዝዝ ከምዘድሊ ለበዋኡ ኣመሓላሊፉ።
ኣብ መዛዘሚ’ቲ ኣጋጣሚ ድማ ኣብ ክልቲኡ ክሊታት ዕድመ ጸብለልታ ዘርኣያ ጋንታታት፣ ብሉጻት ኣመዝገብቲ ሸቶን ተሳተፍቲ ጋንታታታን ዝተዳለወለን ናይ ዋንጫን ኩኳዓሳሱን ሽልማታት ካብ ኣኢድ ዝተፈላለዩ ሓለፍቲ ዕዱማት ኣጋይሽን ተቐቢለን። ኦሊምፕ-ኣፍሪቃ ማእከል ኣስመራ ንራብዓይ ዓመቱ’ዩ ንጥፈታቱ ዘሰላስል ዘሎ።
ህዝባዊ ርክባት
ኮሚሽን ስፖርት ኤርትራ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Top
Book Reviews/ገምጋም መጽሓፍ(ኣሕተምቲ ሕድሪ)
ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ፤ ኣብ ብልሒ ብብልሒ 1976 – 1979
ብኤልያስ ኣማረ
“ጉዕዞ ናይ’ቲ በዓል ኣሽሓት ገጻት ኤርትራዊ ጅግና”
እዚ ጽሑፍ’ዚ ኣብ 2007 ኣብ መመረቕታ መጽሓፍ ዶር.ተኸስተ ፍቓዱ፡ “ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ፤ ኣብ ብልሒ ብብልሒ 1976 – 1979” ብኤልያስ ኣማረ ዚቐረበ እዩ። ሕድሪሜድያ፡ ብዛዕባ መጽሓፍ - ጉዕዞ ካብ ናቕፋ ናብ ናቕፋ - ሓፈሻዊ ዝኽሪ ንምሃብን ነባርነት ናይዚ ጽሑፍ ብምርዳእን ተውጽኦ ኣላ። ርሑስ ቅንያት በዓል ናጽነት - 2018.
Read More...
ማሕፉዳ ታሪኽ
ብኣለምሰገድ ተስፋይ
ኣብ መመረቕታ መጽሓፍ ማሕፉዳ ታሪኽ፡
ኣብዚ ዝሓለፈ ናይ ቀረባ ዓመት፡ ሓያለ ንውዕሎ ተጋደልትን ቅያን ዝኽርን ሰማእታትን ዝትርኽ፡ ኣብ ሓቀኛ ፍጻሜታት ዝተመርኰሰ ጽሑፋት ክሕተምን ክንበብን ጸኒሑን ይቕጽልን ኣሎ። ዛጊት ኣብ ውሽጢ ምክልኻል ጥራይ ክዝርጋሕ ዝጸንሐ፡ ብኮሎኔል ገረዝጊሀር መሓሪ አናተኣከበ ዝሕተም ዘሎ ሽድሽተ ቕጽታት፡ ኣብ ጊዜ ቓልሲ ንወትሃደራዊ ትምህርቲ ክፍሊ ታዕሊም ዝወርዱ ዝነበሩ ምኵራት ተጋደልቲ ባዕሎም ዝጽሕፍዎ ወይ ዘጽሕፍዎ ዝነበሩ ፍሉይ ዝኽርታቶም ስለ ዝሓቍፍ’ሞ፡ ካብ ኢዶም ወይ ካብ ልሳኖም ዝተረኽበ ስለዝኾነ፡ ፍሉይነት ዘሎዎ እዩ። ብዙሓት ካብዚኣቶም ስለ ዝተሰውኡ ድማ፡ ከም ታሪኻዊ ሰነዳት፡ ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ኽስራዕ ዝኽእል እዩ።
Read More...
ዕዮታት ሰውራዊት ሳሕል
ሳሙኤል መንግስትኣብ
ጦብላሕታዊ ገምጋም መጽሓፍ ድራማ
መጽሓፍ ድራማ ነቲ ኣብ ሜዳ ዝስራሕ ዝነበረ ዕዮታት ድራማ ኣንፈት ከተትሕዝ እተጻሕፈት ምዃና ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታትን ኣብዛ መጽሓፍ ኣብ ዘለዉ መእተዊታትን ተገሊጹ ኣሎ። ኣብዛ መጽሓፍ እዚኣ ተኻቲቶም ዘለዉ ሓሳባት፣ መጽሓፍ “ድራማ” ንሓደ ጀማሪ ይኹን ዓያዪ ድራማ ጽቡቕ መበገሲን መሕሰቢን ነጥብታት ከምዘለዋ ንጹር እዩ። እዚ ንጻረ እዚ ኣብ ነብስኻ ምስትረኽቦ ድማ ዝያዳ ብሩህን ኣገዳሲት መጽሓፍ ምዃናን ትግንዘብ። ኣብ ውሽጢ እዛ መጽሓፍ እዚኣ ብዙሓት ኣርእስትታት ተተንቲኖም ኣንፈት ስነጥበብ ድራማ ኣብ ዓለም፣ ኣብ ኣፍሪቃን ኣብ ሜዳን ከመይ ኔሩን ኣሎን ብንጹር ተንጸባርቕ። ስለዚ እዛ መጽሓፍ እዚኣ ካብ ጀመርቲ ክሳብ ማእከላይ ኣፍልጦ ድራማ ዘለዎም ዓየይቲ ድራማ (Dramaturges) ከንብቡዋን ክፈልጡዋን ዘለዎም መጽሓፍ ኢያ።
Read More...
ዕዮታት ሰውራዊት ሳሕል
ኣማናቱላህ ዓብዱራሕማን
ተመስጦይ ብዛዕባ መጽሓፍ ስነ-ጽሑፍ ኣመዓባብላኡን ተራኡ ኣብ ሰውራን
ብዙሕ እዋን፡ ነቲ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ዝጸሓፍ (ወይ ዝትርጐም) ዘሎ መጻሕፍቲ ምስ ኣንበብኩ ወይ ከንብብ ኣብ ዝፍትነሉ ዕግበት ይስእነሉ’ሞ ስለምንታይ ከምዚ ዓይነት መጻሕፍቲ ይጻሓፍ፡ ነዚ ሕብረተሰብ’ከ ብኸመይ’ዩ ዘገድሶ ኢለ እሓስብ ።
Read More...
መግዛእቲ ሲኞራ
ግርማይ ኣብርሃም
ጦብላሕታዊ ገምጋም መጽሓፍ፡ መግዛእቲ ሲኞራ
መግዛእቲ ሲኞራ፡ ዛንታ ናይ ሓደ ኣብ ሰማንያታት ናብ ዓዲ ጥልያን ዝተሰደደ ገብረእግዚኣብሄር ገብረመስቀል ዝተባህለ መንእሰይን ካልኦት ኣብቲ እዋን’ቲ ናይ ዝተሰዱ ኤርትራውያንንዘካተተት መጽሓፍ’ያ። መጽሓፍ መግዛእቲ ሲኞራ፡ጸሓፊን ካልኦት ደቂ ሃገሩን እንተስ ብሕሰም ናብራ፡ ብስርጸት ዕላላት ወይ’ውን ምረት መግዛእቲን ንሱ ዘስዓቦ ሓጎጽጎጽ ናብራን ናብ ስደት ድሕሪ ምምራሕ ይሓልምዎ ንዝነበሩን ዘጓነፎም ዘይሓሰብዎ ክውንነትን እናዛመደት፡ ብመልክዕ ዋዛን ቍምነገርን እተዘንቱ መጽሓፍ’ያ። Read More...
ኤርትራ፡ ካብ ፈደረሽን ናብ ጐበጣን ሰውራን 1956-1962
ዓብዱ ሓጂ
ምስ ተመራማሪ ታሪኽን ደራሲን ብጻይ ኣለምሰገድ ተስፋይ ድሕሪ ነዊሕ ኣብ ዝተራኸብናሉ ኣጋጣሚ ፡ ብዛዕባ መጽሓፉ ሓቲተዩ ። ከም ዝተወደእትን ኣድላይ ስእልታት ምስ መረጸላ ንሕትመት ክትቀርብ ምዃና ሓቢሩኒ ። ኣስዒቡ፡ “ነዛ መጽሓፍ ክህይሱ ካብ ዝሓሰብክዎም ሰባት ሓደ ንስኻ ኢኻ ፡ ፍቓደኛ እንተኾንካ ነታ መጽሓፍ ኣብ ፍላሽ ክህበካ” ኢሉኒ ። ንትጽቢቱ እበቅዕዶኾን ብምባል ስክፍታ’ኳ እንተነበረኒ ፡ ብኽብሪ ግን ተቐቢለዮ ። እነሆ Read More...


text:
ስርዓት ህግደፍ፡ ፍጥር ክብል ስልጣኑ ዘደልድል ሓበሬታን ዜናን ከቃልሕ፡ ህዝቢ ንምጭፍላቕ ክጠቕሞ ዝኽእል ተዀሓሒሉ ዝቐርብ ብሓሶት ዝተላዕጠጠ ጐስጓሳት ካብ ምፍናውን ምቅላሕን ሓሊፉ፡ ንህዝቢ ዘርብሕ ሓበሬታ ንፈውሲ ማሕላ’ውን ዘርጊሑ ኣይፈልጥን።
We are witnessing “peoples-power” over dictators, one after the other, falling like avalanche of beasts. Blessed are those who live to see these days . . . .
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ኤርትራ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኽመጽእ ዝቃለሱ ኣብ ለንደን፡ ዓዲ እንግሊዝ ዝርከቡ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላት፡ ኣብ ለንደን ፊት ኤምባሲ ኤርትራ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ስልጣን ክወርድ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብተቓውሞ ህዝብን ሰራዊትን ተሓኒቑ ነቕነቕ ዝብል ዘሎ፡ ናይ ቀረባ ዓርኪ ኢሳይያስ ዝኾነ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቐዛፊ ንምርዳእ፡ ናብ ትሪቡሊ ሰራዊት ከምዝለኣኸ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ስርዓት ህግደፍ ነቲ ብተቓውሞ ህዝብን ሰራዊትን ተሓኒቑ ነቕነቕ ዝብል ዘሎ፡ ናይ ቀረባ ዓርኪ ኢሳይያስ ዝኾነ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቐዛፊ ንምርዳእ፡ ናብ ትሪቡሊ ሰራዊት ከምዝለኣኸ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
በዚ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝካየድ ዘሎ ህዝባዊ ምልዕዓልን ደገፍ ሰራዊት እተን ሃገራት ንተቓውሞ ህዝብን ዝረዓደ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዚ ቐረባ እዋን ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ብወዛ (ተኽሊጥ) ክገብር ከምዝወጠነ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
It is known to the whole world that hundreds of Eritreans flee their country every day to escape the tortures, repression and suffering perpetrated by the Eritrean regime.
ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ፣ ላዕላዋይ ኣዛዚ ሰራዊት፣ ኣቦ ወንበር ህ.ግ.ደ.ፍ፣ቻንስለር ዩኒበርሲቲ ኣስመራ ነበር፣ ኣቦ ወንበር ሃገራዊ ባይቶ ነበር፣ ሃየ በል ጊዜ ኣኺሉ ነጋሪት ህዝቢ ይሃምም ኣሎ።
ፈጣሪ ንወድሰብ ካብ ዝሃቦ ህያባት እቲ ዝዓበየ ኣእምሮኡ ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ኪኸውን ይግባእ። ሓደ ናይ ኣእምሮ ስንክልና ዘለዎ ሰብ ኣብ ሓደ ነገር ኪኣምን ወይ ተንቲኑ ኣብ መደምደምታ ኪበጽሕ ይኽእልዶ? ኣይክእልን።
ኤርትራ ንኤርትራውያን
ንጎደና ሓርነት ኣስመራ ንምግላጽ ክብል ኣብ 3ይ ክፋል ዘቕረብክዎ ጽሑፍ፡ ነቲ መንእሰይን ጎበዝን ኤርትራዊ ዜጋ ንምንእኣስ ኣይኮነን። ሓይሊ መንእሰያት ከነኣእስ እንተድኣ ኾይነ ብቐሊሉ ክርታዕ ይኽእል።
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና: ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፡ ምስ ኣሰናዳኢ ኣሰና ኣማኑኤል ኢያሱ ትማሊ ዓርቢ 25 ለካቲት ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለመጠየቕ ብራድዮን ኦንላይን ቲቪን ብተኻታታሊ ከነቕርበልኩም ምዃና እናሓበርና ምክትታልኩም ንዕድም።
By Diaa Hadid (CP)
JAFFA, Israel — An Israeli rights group said Wednesday that Bedouin smugglers in Egypt’s Sinai Peninsula have raped dozens of African women who they promised to smuggle into Israel over the past year.
ብመሰረት ሓበሬታ ናይቶም ምንጭታት፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ነዚ ኣልማማ ግፋ ዘካይድ ዘሎ፡ ካብ ሰራዊት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ከተማ ዝኣተዉ ይኹኑ ካልኦት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይተጸምበሩ መንእሰያት ኣብ ከተማታት ብብዝሒ እንተጸኒሖም ከምቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝካየድ ዝሎ ናዕቢ ከበግሱ ይኽእሉ እዮም ካብ ዝብል ስግኣት ተበጊሱ ምዃኑ የረድኡ።
ብመሰረት ሓበሬታ ናይቶም ምንጭታት፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ነዚ ኣልማማ ግፋ ዘካይድ ዘሎ፡ ካብ ሰራዊት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ከተማ ዝኣተዉ ይኹኑ ካልኦት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይተጸምበሩ መንእሰያት ኣብ ከተማታት ብብዝሒ እንተጸኒሖም ከምቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝካየድ ዝሎ ናዕቢ ከበግሱ ይኽእሉ እዮም ካብ ዝብል ስግኣት ተበጊሱ ምዃኑ የረድኡ።
በቲ ኣብ ቱኒዝያ ጀሚሩ፡ ብግብጺ ቀጺሉ፡ ኣብ ሊብያ ተጓሃሂሩ ንምልካውያን ስርዓታት ዝሰሃሎም ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ወዲቑ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብነታዊ ጽልዋ ኣስዒቡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተመሳሳሊ ተበግሶ ከይወስድ መታን ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብሓድሽ መብጽዓታት ንምሕባል ሓዱሽ ጎስጓስ ከካይድ መደብ ኣውጺኡ ንምትግባሪ ተበጊሱ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ሰላም ኣብ ዘዘለኹሞ ክቡራት ደቂ ኤርትራ! ብፍላይ ድማ ብምኽንያት 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ፣ ንኹለን ኤርትራውያን ደቀንስትዮና ናይ ቃልሲን ጽንዓትን ሰላምታ ይብጻሕክን።
ክቡር ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ!!
ህዝባዊ ማዕበል ዝዓግት ሓይሊ ከምዘየሎ፡ ኤርትራውያን ፡ ብናይ 30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ቓልሲ፡ ብከቢድ ክቡር ዋጋ ብሉጻት ዜጋታትና፡ ዝዓነወ ዝተራሰየ ሃብትና፡ ስደት ማሕበራዊ ምዝንባልና፡ በሰልኡ ገና ዘይሓወየ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጉዳትና፡ ድምር ኩሉ ኩቡር ዋጋ ከፊልና ናጽነት ኣረጋጊጽና።
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ሰላምን ፍትሕን ዕዙዝ ሰላምታይ የቕርብ። ቐጺለ   ባህርያዊ ትዕድልቲ ደቒ ሰባት ስለዝኾነ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ከኽብሮ ዝግባእ`ዩ። መሰረታዊ መትከል ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሕጊ ዝሰፈረ ክብርን መሰልን ደቒ ሰባት ኢዩ።
On February 19, 2011 the Board Members of EGS conductive an extensive teleconference and endorsed the proposal made by the Executive Committee to call for a massive protest demonstration against the 20 years tyrannical rule of the PFDJ regime in the coming three months.
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና፡ ኣብ ዝሓለፈ መደብና ብዜና ከምዝጠቐስናዮ፡ ዝሓለፈ 16 ለካቲት መበል 2ይ ዓመት ምምስራት ድምጺ ኣሰና እዩ ነይሩ።
እዛ ዓለም ከም ቁሸት ጌርና እንተ ደኣ ርኢናያ፡ እቲ ኣብኣ ዚነበር ህዝቢ ዳርጋ ኣብ ካንሸሎ ይነብር ከም ዘሎ ጌርካ ምርኣዩ ዘሸግር ኣይኮነን።
ብዛዕባ’ዚ ኣብ መስር ተረኺቡ ዘሎ ኣደናቂ ዓወት ህዝቢ ንኹሉ ጸሓፋይ ኮነ ተዛራቢ በየን ጀሚርካ በየን ትውድእ ኩፋት ማዕጾ ኮይኑ’ሎ፣ ብዙሓት ሰባትሲ ወረ ኣብ ተሌቪዝን እናዳተዛረቡ ብሓጎስ ንብዓት ሲዒርዎ’ዩ፣ ዓጀብ !
ኣብ ሰማይ ዘሎ ደመና ይሃርሞ ዶኾን ዓድና… (ካብ ዜማታት ነፍሲሄር የማነ ባርያ)
ናይ ኤርትራ ነጻነት፡ ኣብ ሃገር ኣሜሪካ ኮይነ ኣብዒለዮ። ኣብዚ ህሞት`ዚ፡ ብሓንሳብ ፡ ሓያል ናይ ሓጎስ ስምዒተይ ብሓደ ወገን ንሕልናይ ዝወቅስ ድማ በቲ ካልእ ኣብ ሓደ ጊዜ ጦብላሕ በሉኒ። ኤርትራ ነጻነታ ጨቢጣ!! ዕ-ል-ል-ል-ል-ል!! እብል።
We, Eritrean Community members in Sheffield, are issuing this short press Release following our successful demonstration to explain for all concerned people both Eritrean Citizens, and the United Kingdom people and government that we staged a protest a meeting called by the Eritrean Ambassador to the UK with Eritrean refugees residents of Sheffield.
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ነታ ህይወት ብሉጻት ደቁ ከፊሉ ዝጨበጣ ናጽነቱ ኣብ ወርሒ ግንቦት ኣብዝጠዓሞ ቦታ ኮይኑ ንዘለኣለም ከኸብራ ከም ዝነበር ነጋሪ ዘድልዮ ኣይኮነን።
አብዚ ለንቅነ አብ ከባቢናን ማእከላይ ምብራቕን ተላዒሉ ዘሎ ህዝባዊ ማዕበል አብ መንጎ ምልካዊ ስርዓታትን በቶም ንዘመናት ብፖለቲካዊ ጸቒጢ መበገሲኡ ሰብኣዊ መሰሎም ዝተኽልኡ ነጻ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ አብ ገዛእ ሃገሮም ዝተሓርሙ፡ ብልሽውና፡ ስርዓተ ሕጊ አልቦነት፡ ሽቕለት አልቦነት፡ ማእሰርትን መግረፍትን ዘበገሶ ህዝባዊ ባርዕ ንለውጥን ዲሞክራስን ጥምጥም ይካየድ አሎ። ድሮ ድማ ህዝብታት ቱኒዝያን ምስርን ተዓዊቶምሉ አለው።
- ኩነታት ቤተክርስትያን ተዋህዶ ኣብ “ስዊዝ”
ኣብ ዘመነ ህግደፍ ዘይርኤ ክፉእ ነገር ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል። ግናይ ጭፍራ እኽብካብ ህግደፍ፡ ሕድሪ ጀጋኑና ብምጥላም፡ ንሃገርናን ህዝብናን ክግለጽ ዘይከኣልን ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥን ኣደራዕ ኣውሪዱሉን የውርደሉን አሎ።
Youth centred new political party known as Eritrean Youth Progressive Party (EYPP) is set to be officially launched in its congress in the summer of 2011.
The withdrawal of EPDP from EDA is a prudent political move for the following reasons,
ነቲ ንቀዳም ዕለት 19/02/2011 ሰዓት 1፣30 ድ.ቀ. ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ከካይዶ ሓሲቡ ዘሎ ኣኼባ ምስ ህዝቢ ኣብ ከተማ ሸፊልድ ንምቅዋም:
Eritreans are suffering since libration; the young generation is forced to leave the country due to brutal activities of the regime.


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ
አሜን!!!
ንስሓ
ብመንጽር ብሂል ኣበው፡ 7ይን መወዳእታን
ናይ ንስሓ ህይወት
ሀ. ትግሃት
ቅዱስ ማር. ይስሓቕ፡
+ ጸጋታት ጾም ጸሎት ዘለዎ ሰብ፡ ግና ልሳኑ ዘይገትእ፡ ሓሳባቱ ዘይቆጻጸር ጻዕሩ ንኸንቱ እዩ። ምኽንያቱ ቅድመ ንስሓን ድሕረ ንስሓን ንዘሎ ህይወት እንተ ዝምዘን፡ ድሕሪ ንስሓ ዘሎ ናይ ንጽህና ምዕቃብ ይረዝን።
+ ትእዛዝ ምሕላው ሓጢኣት ምፍጻም ይገትእ። ልባዊ ሓሳብ ምቁጽጻር ግና ነቲ ምንጪ ቃንዛ ሓጢኣት የወግድ።
+ ብዙሕ ዝዛረብ ሰብ ናይ ኣእምሮ ቅሳነት የብሉን። ቅሳነት ዘይብሉ ድማ ሓጎስ ኣይርከቦን። ንጽቡቕን ሕማቕን ናይ ሰባት ብልሳኑ ከልዕል ዚውዕል ሰብ ካብ ጸጋታት ኣምላኽ ተኻፋሊ በረኸት ኣይከውንን።
+ ልሳንካ ኣድብ፡ ፈሪሀ እግዚአብሔር ክሓድረካ።
+ ናይ ዓለም ቃል ምስ ትጸልእ፡ ልብኻ ንኣምላኽ ክርኢ እዩ።
ቅ. ኣንጦንዮስ፡
+ ኣብታ ሓጢኣት ዝፈጸምካላ ዓዲ ኣይትቀመጥ።
+ ንሓደ ካብ ቅዱሳን ኣቦታት እኩይ ሓሳብ ማለት፡ “ጽባሕ ተነሳሕ” ዝብል ምስ መጾ። “ፍጹም ኣይኮውንን’ዩ፡ ሎሚ ክናሳሕ እየ፡ ጽባሕ ድማ ኣምላኽ ይፈልጥ።” እናበለ ነቲ እኩይ ሓሳብ ይዋጋእ ነበረ።
+ ቅ. ባስልዮስ፡ ፈሪሀ እግዚኣብሔር ማለት፡ ንነኣሽቱ ነገራት ተጠንቂቅካ ኣብ ዓበይቲ ሓጢኣት ከይወደቕካ ዝግበር ቃልሲ እዩ።
+ ቅዱስ ኣቦ ከምዚ ክብል ተዛረበ፡ “ካብ ዓለም ዝወጻሉ ዕለት፡ ትንሳኤ ህይወተይ ዝጅምረሉ፡ ንኣምላኸይ ዘምልኸሉ ዕለት እዩ። ቀጻሊ ድማ ኣብ ዓለም ከም ጋሻ ናብ ቤቱ ንምምላስ ዝህንጠ ኮይነ እነብር።”
+ ቅዱስ በርሰፎንዮስ፡ “ኣብ’ታ ቀዳመይቲ ፈተና ንኣምላኽ ደስ ዘብል፡ እቲ ናይ ጥንቲ ጸላኢ ከሰንፎ ኣይክእልን። ኣብ ቀዳመይቲ ፈተና ንኣምላኽ ዝርስዕ ጸላኢ ሠናይ ናብ ኣምልኾ ጣኦት ክእትዎ ይኽእል።”
+ ብዛዕባ ቅዱስ ኣባ አዎር፡ ክፉእ ቃል ካብ ኣፎም ኣይወጽን፡ ሓሶት ኣይዛረቡን፡ ክትዕ ኣይፈትዉን፡ ምትላል ዝጸልኡ ቅዱስ ኣቦ እዮም ነይሮም። ኮታ ኣብ ኣድላዪ እንተ ዘይኮይኑ ኣይዛረብን ነበረ። ንረድኡ(ተመሃራዩ) ድማ፡ “ወደየ ኣብዛ በዓቲ ሕማቕ ቃል ከይትዛረብ” በሎ።
ሓደ እዋን ረድኡ ንኣባ አዎር ላኻ መስርሒ ዘንቢል ክገዝእ ናብ ከተማ ወረደ። ላኻ ምስ ረኸበ ንዋንኡ ዋጋ ሓተቶ። እቲ ዋና ድማ፡ “እዚ ላኻ’ዚ ናይ ሓደ ሰብ እዩ። ዕርቡን ከፊሉኒ ይጽነሓለይ ኢሉ ክሳብ ሕጂ ኣይተመልሰን። ንስኻ ግን፡ ዋግኡ ትኸፍል እንተኾንካ ውሰዶ” በሎ። በዚ ድማ ነቲ ዋጋ ከፊሉ ነቲ ላኻ ናብ ኣባ ኣዎር ሒዙዎ ከደ። ነቲ ዘጋጠሞ ኩሉ ንኣባ ኣዎር ነገሮ። እዚ ዝሰምዐ ኣባ አዎር ብዙሕ ጐሃየ። ናብ በዓቱ ንኸይኣቱ ድማ ኣዘዞ። ረድኢ ኣባ ኣዎር ጌግኡ ተረዲኡ ነቲ ላኻ መለሶ።
ለ. ንስሓን ውህበት ጸጋታትን
+ ብዙሕ ሕማቕ ነገራት ዝሰረሐ፡ ኣጸያፊ ዝኾነ ህይወት ዝነበሮ ሰብ፡ ተጣዒሱ ናብ ምሕረት ኣምላኹ ተመሊሱ፡ ንዓለም ጸሊኡ ንኣምላኹ ከስምር ተበገሰ። ኣብ በረኻ ድማ ንዕኡ እትኸውን ንእሽቶ ጠጠው ጥራይ እተብሎ መዕቆቢት ሰረሐ። ኣብኡ ድማ ለይትን መዓልትን ብጾምን ጸሎትን ንኣምላኹ ኣስመረ። ገለ ካብ ቤተ-ሰቡ ዝርከቦ ቦታ ምስ ፈለጡ፡ መብልዕን መስተን ከምጽእሉ ጀመሩ። ዘድልዮ ነገራት ተቀረበሉ፡ ንተድላ ሥግኡ ይነብር ከም ዘሎ ምስ ተረድኦ ብዙሕ ጐሃየ። ከምዚ እናለ ንነፍሱ ክወቕሳ ጀመረ፡ “ሞት ኣብ ኣፍ ደገ እናተጸበየት ንነፍሰይ ዕረፍቲ ዝእዝዘላስ ከመይ ገይረ እየ፤ ነቲ ዝነበሮ ቦታ ሓዲጉ፡ “ግብረይ ግብሪ እንስሳታት ካብ ኮነስ ከም እንስሳታት ኣብ በረኻ ሳዕሪ ክምገብ ይግበኣኒ ብምባል።” ኣብ በረኻ ክነብር ወሰነ። ናብርኡ ድማ ናብራ በረኻ ኮነ።
+ ብስቡር ልቢ ካብ’ቲ ዝነበረቶ ናይ ሓጢኣት ህይወት ናብ ኣምላኽ ዝተመልሰት ሓንቲ ኣደ ነበረት። ብድሕሪኡ’ውን ብዙሕ ትሩፋት ክትሰርሕ ጸጋ ተዋህባ። ሕሉፍ ሓሊፉ’ውን ናይ ደናግል ገዳም እመመኔት ተሾመት። ኣብ’ቲ ዝነበረቶ ገዳም’ውን ከይተረፈ፡ ብብርቱዕ ገድሊ ንሥግኣ ትቐጽዕ ነበረት። ገለ ካብተን ደናግል፡ “አዴና ቅሩብ ዘይትበልዒ፡ ሓይሊ ክትረኽቢ።” ኢለን ይዛረብኣ ነበራ። ንሳ ኸኣ፡ “ደቀይ፡ ብዛዕባ መግቢ ኣይትዛረባኒ፡ ምኽንያቱ ናብ’ቲ ዝነበርኩዎ ህይወት ከይምለስ እየ ካብ መግቢ ዝርሕቕ ዘለኹ” ።
ሐ. ትሕትናን ንብዓትን
ቅዱስ ኣንጦንዮስ፡
+ በቲ ዝገብርካዮ ሓጢኣት ክትነብዕ ከሎኻ፡ ብዙሕ ለምን።
+ ከም ሰብ ዝሞተካ፡ ብዝገበርካዮ ሓጢኣት ብኸ።
+ ዘይቲ ፋኑስካ ንብዓት ዓይንኻ ይኹንካ።
+ ብኽያት ልመድ፡ ምሕረት ኣምላኽ ምእንቲ ክትረክብ። ካብ ትሑትነት ተጠንቀቅ። ምኽንያቱ ናብ ጭንቀት ስለዝመርሕ።
+ ዝጽረፍ ዘበለ፡ ምኽንያት መጽረፊኡ፡ ባዕሉ ካብ ዝፈጸሞ ሕማቕ ነገር ከም ዝኾነ ክሓስብ ይግባእ። ክዝለፍ ከሎ፡ ብደገ ይዋረድ ኣሎ። ከምኡ’ውን ብውሽጡ ትሕትና የጥሪ። ሺምዒ ንዳዊት ምስ ረገሞ ዳዊት እንታይ ኢሉ መለሰሉ፤  > 2 ሳሙ 16፡10 ። ብካልእ ወገን’ውን ንጐይታናን ኣርኣያናን ፈጣሪናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ የመሳስሎ። ምኽንያቱ ምስ ተጸርፈ ኣይጸረፈን። (1 ጴጥ 2፡23) ። እቲ ዝዝልፈካ ዘሎ ካብ ኰንቱ ውዳሴ የናግፈካ፡ ብልሳኑ ገይሩ ጠቓሚ ዝኾነ መድሓኒት እዩ ዝሰደልካ። ነፍስኻ ምውራድ ምስ ፈለጥካ ብዘይዝኾነ ይኹን ጓሂ ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር ህይወትካ ክትመርሕ ክትክእል ኢኻ። ንኹሉ ሠናይ ግበር፡ እንተ ዘይተኻእለ ድማ ንኹሉ ኣፍቅር። እዚ ኩሉ እንተ ዘይተኻእለካ፡ ንዝኾነ ሰብ ኣይተቖጥዕ። ዓለም ተፍቅር እንተኾንካ ካብ ዝተጠቕሰ ሓንቲ ክትተግብር ኣይክትክእልን ኢኻ።
+ ኣብ’ዛ ዓለም ንዝተርፍ ነገራት፡ ከሻቕለካ የብሉን። ክትሻቐለሉ’ውን ኣየድልን። ኩሎም ሰባት እንተ ዘለፉኻ ኣይትሸበር፡ ምኽንያቱ ንሶም ከምቲ ንፋስ ዝብትኖ ቡቕቡቕ እዮም። ከሕዝነካ ዘለዎ ነገራት፡ ነቲ ዘለፋ ዝግብኦ ምስ ዝኾውን ጥራይ እዩ።
+ ክብረት እንታይ ይጠቅም፤ ኣብ ንፋስ ዚጠፍእ፡ ዋጋ ዘይተኸፍለሉ ዘለፋ እንታይ ክሳራ ኣለዎ። ሰባት ናብ መቓብሮም ይኸዱ፡ ክብሮም ውን ምስኡ ይጠፍእ።
+ ክልተ ኣሐው ኣባ ዘይኑን ኣብ ዝርከበሉ ገዳም፡ ኣብ ሓደ መንፈሳዊ ጉባኤ ምስ ተራኸቡ ነፍሲ ወከፎም እቲ ኣብ ልቡ ንዘሎ ነገራት ንኣባ ዘይኑን ክናዘዝ ምዃኑ ቃል ኣተወ። እቲ ሓደ፡ ብምሉእ ትሕትና ኣብ እግሪ እቲ ካህን ተንበርኪኹ ብስቡር ልቢ እናነብዐ ሓጢኣቱ ክሕደገሉ ኣብ ጸሎቱ ምእንቲ ክድግፎ ተማሕጸኖ። ኣባ ዘይኑን ድማ፡ ኪድ ዝወደይ ነፍስኻ ንክፉእ ኣይትሃብ ኣብ ጸሎትካ ድማ ሸለል ኣይትበል እናበሎ መዓዶ። እቲ ካልኣይ ድማ፡ ሓጢኣቱ ምእንቲ ክሕደገሉ ነቶም ቅዱስ ኣቦ ብጸሎት ክድግፍዎም ተማሕጸኖ። ግና፡ ኑዛዜኡ ብትሕትናን መሪር ሓዘንን ኣይነበረን። ድሕሪ ግዜ ምስ ተራኸቡ፡ ካብቲ ዝተዋህቦም ምኽርን ቆኖናን ጥቕሚ ረኺቦም’ዶ ንዝብል ሕቶ፡ እቲ ብስቡር ልቢ ዝተነሰሐ፡ ብፍቓድ ኣምላኽን ጸሎት እቶም ቅዱስ ኣቦን ፈውሲ ከም ዝረኸበ ገለጸ። እቲ ካልኣይ ግና፡ ብስቡር ልቢ ስለዘይተነሰሐ፡ እቲ ዝተዋህቦ መድሓኒት ከም ዘይጠቐሞ፡ ሥርየት ሓጢኣት ዝረኸበ ኣይተሰመዖን። ስለዚ ድማ ካብ’ዚ እንታይ ንማሃር እንተኾይኑ እቲ ሕቶ፡ ኣብ ህይወትና ክንገብሮም ካብ ዝግብኡና ነገራት፡ ንንስሐ ዝንቀደት ልቢ ኣብ እግሪ ቅዱሳን ኣቦታት፡ ምሉእ ትሕትና ተቐኒታ፡ ካብ ውሽጢ ልቢ ዝነቐለ ጣዕሳ ኑዛዜኣ ብንብዓት ተቕርብ። እዚ ምስ ዘይኮውን ማለት፡ ብዘይ ጣዕሳ ዝቐርብ ኑዛዜ፡ ሥረየት ሓጢኣት ኣይረክብን፡ ኣብ ናይ ዘልኣለም ብሓውን ዲንን ክጥሕል እዩ።
+ ቅዱስ ማር. ይስሓቕ፡ ፍረ ንስሓን፡ ብንብዓት ዝተሰነየ ጸሎትን፡ ትሑት መንፈስን፡ ስቡር ልብን፡ ካብ ጓሂ ነፍሲ ጥራይ ኣይኮነን ዘናግፍ፡ ካብ ምውታት’ውን ዘተንስእ እዩ።
+ እኹል ጊዜ ዘለዎ፡ ብተድላ ሥግኡ ዝነብር፡ ንኽንሳሕ ሸለል ዝብል ሰብ ወይልኡ። ምኽንያቱ ኣብ ዝልምነሉ ምልሲ ኣይረክብን፡ ኣብ ፈተናኡን ሽግራቱን ኣብ ዝውከሎ ይስእን። ንኽንሳሕ ዘበግሳና፡ ሽግር፡ ጸበባ፡ ዘለፋን ፈተናን እየን። ናብ ጥፍኣት ዝመልሳና ድማ፡ ፍቕሪ ዓለም፡ ዕረፍቲ ካብ ፈተና፡ ክብረትን መዓርግን እየን። ምኽንያቱ ካብ ፈተና ውሽጣዊ ሰላም ይምንጩ። ምእንቲ ልዕልና እግዚኣብሔር ኢልካ ትጽመሞ ሽግርን ጸበባን፡ ውሽጣዊ ሓጎስን ናይ መንፈስ ምጽንናዕን ይርከብ። ብጄካ በዘን ዝተጠቕሳ ዝርከብ ሰላም ሰላም ዘይኮነ ናይ ሓሶት ሰላም እዩ።
- ፈሪሀ እግዚኣብሔር
ቅዱስ ሙሴ ጸሊም፡
+ ናብ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ብንስሓ ክትምለስ ምስ ወሰንካ ብዝገበርካዮ ንስሓ ዕግበት ኣይሰመዓካ። ምኽንያቱ ምስ ዓገብካ ትዛነ ነቲ ዝስመዓካ ዝንበረ ጓሂ ይዝሕል፡ ፈሪሀ እግዚኣብሔር ድማ ካብ ልብኻ ይቕንጠጥ።
+ ብዅሉ ዓቕምኻ ፈሪሀ እግዚኣብሔር ንኽወሃበካ ለምን።
- ሓጢኣተይ ኣብ ቅድመይ እዩ።
ሓደ መንእሰይ ንኣባ ቢመን፡ ኣነ ሓጢኣተኛ እየ ምስ በሎ፡ ሓጢኣተይ ኩሉ ጊዜ ኣብ ቅድመይ እዩ። ጽሑፍ እዩ። ብዝበደልካዮን ዝኣበስካዮን ተነሳሕ፡ ሽግርካ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዘርዝር። ካብ ኩሉ መከራኻ ከናግፈካን ካብ በረድ ክትጽዕዱ ከም ዝሓጽበካን እመን።
- ጓሂ/ ልባዊ ሓዘን
ጓሂ ንሓጢኣት ይሓጽብ። ሓደ ሰብ ናብ ልባዊ ሓዘን ክበጽሕ ብዙሕ ጻዕሪ የጓንፎ። ካብ ውርደት፡ ንሞት ምዝካር፡ ዘልኣለማዊ ኩነኔ፡ ምረትን እሳተ ገሃነምን ምስ ዘይርስዕ ንብዓት ይመጾ። እዚ ኸኣ ድሕነት ነፍስና ምስ ነቐድም፡ ድልየታት ሥጋና ዓጊትና፡ መስቀል ክርስቶስ ንምስካም ብቁዓት ምስ ንኸውን እዩ።
መ. ቀዳመይቲ ፍቕርኻ ምዝካር።
ቅዱስ ማር. ይስሓቕ
ምስ ወደቕካ፡ ጽዕነት ኣብ ዝኸበደካ፡ ጸላኢኻ ብመቑሕ ምስ ኣሰረካ፡ ነታ ቀዳመይቲ ፍቕርኻ ዘክር። ትጉህ፡ ኣብ መንፈሳዊ ዕዮኻ ንጡፍ፡ ኣብ ንኣሽቱ ነገራት ከይተረፈ ጥንቁቕ፡ ነቶም መንገድኻ ዕንቅፋት ዝኾኑኻ ብትዕግስቲ ከም ዝሰዓርካዮም፡ ትሩፋትካ ንምኽዕባት ምኽንያት ዘይነበረካ፡ ከመይ’ውን ኣኽሊል ዓወት ኣብ ልዕሊ ጸላእትኻ ከም ዝሓፈስካ ዘክር።
ነዚ ምስ ዘከርካ ካብ ከቢድ ድቃስ ንዝመስል ናይ ትንሳኤ ብርሃን ክትርኢ ኢኻ። ተምሳሉ ካብ ሞት ምትንሳእ ስለዝኾነ ናብ’ታ ቀዳመይቲ ፍቕሪ ክትምለስ ኢኻ።
ኸ. ሞትን ኩነኔ እሳተ ገሃነምን ምዝካር
ቅዱስ ሙሴ ጸሊም፡
+ ንእግዚኣብሔር ኣምላኽ ምቕል ድልው ኩን። ኵሉ ትገብሮ ከም ፍቓዱ ክኸውን እዩ። ኣብ’ዚ እንከሎኻ ነፍስኻ መርምር፡ ስንቅኻ ቋጽር፡ ሞት መሪር ምዃኑ ፈሊጥካ ተጋደል። ብርሃንካ ዝረኣዩ ኣሕዋትካ ቅዱስ ቅንኢ ኣሕዲሮም ክኽተሉኻ እዮም።
+ ኩነኔ እሳተ ገሃነም ዘክር፡ ተግባር ዓለም ክትሕሰሞ ኢኻ።
ኣጀሚሩ ብሰላም ንዝፈጸመና ልዑል እግዚኣብሔር ኣምላኽና ይኽበር ይመስገን። እመ ብርሃን ብጸሎታን በረኸታን ኣይትፈለየና።
ወስብሐት ለእግዚአብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
አሜን!!!


text:
ንዑናይ ንወጀራት
• ብነዘረ ውበ
ካብ መቐለ ኣስታት 65 ፤ ካብ ከተማ ዓድጉደም ድማ 45 ኪሎ ሜትሮ ኣንፈት ደቡብ ናብ እትርከብ ዋና ከተማ ወጀራት ባሕሪ ፀባ ንፋልማየ ዝኸድኩ ቅድሚ 14 ዓመታት ነበረ። ሽዑ ቀዳማይ መርሃ ግብሪ ልምዓት ሓሙሽተ ዓመት ተዛዚሙ ነይሩ። ኣብ ከተማ ባሕሪ ፀባ ግን እዙይ ኢልካ ትፀውየሉ ትካል ኣይነበረን። ሽዑ እተን ፈቆዶ ገጠር ምዓለን መካይን ማረት እንተዘይኮይኑ ንባሕሪ ፀባ ወንዘር እትብል መኪና ኣይነበረትን። ሓንቲ እምኒ ዝፀዓነት ኤንትረ ብኽንደይ ገልጠምጠም ኣብ መንገድና ፀኒሓስ ገሪሙና። ኣነ ብሞተር ሳይክል እየ ኣትየ። ኣብታ ከተማ ምስኣተኹ ፀሓይ ምስሃደመት ፀላም ተዋሒጥና። መደቀሲ ስለዘይነበረ ዳርጋ ንነብሰይ ዝበለ ከድቅሰኒ ተማሕፂነ ሓዲረ። ንነገሩ ሃንደበት ደኣ ኣትየዮም እምበር ወጀረቶት ሕያዎትን ተቐበልቲ ጋሻን እዮም። ደሓር እዚ ኹሉ ኣብ ጋዜጣ ፅሒፈዮ ዝርአዩ ደቂ ወጀራት “ኣታ ከምቲ ቀደም ኾርዶ ምሉእ ፀባ እንተዘይቀረብናልካስ መሕደሪ እውንዶ ስኢንካ ኤህ !” ኢሎም ብጣዕሚ ሓዚኖም።
ብንጉሁኡ ኣብታ ከተማ እንተዞርኩ ንኣመሉ ሓንቲ ጣብያ ጥዕና ተሰሪሓስ ንሳውን
ፈሪሳ ፀኒሓትኒ። እታ ከተማ እውን ነባሪ ዕስራ እምባ እተራኽብ ዕዳጋ ስለዝነበረ’ምበር ከተማ ዘብል ትሕዝቶ ኣይነበራን። ታይ ነይርዋ በቃ ሰለስተ ዝኾና እንዳ ሻሂ፤ እንዳ ስዋ ከምኡ ድማ ሓንቲ ቤት መግቢ ነይራታ። ኩላ ሰራሕተኛ መንግስቲ ኣብኣ ትረባረብ። እቶም ዝደልዮም ተሓተትቲ ኣብ ቁሸት ሰናዕለ ከምኡውን ገንቲ እዮም ዝነበሩ። ንሰን ካብ ባሕሪ ፀባ 20 ኪሎ ሚትሮ ይርሕቓ ። ገደል፤ ጎቦ፤ ገሓርቲ፤ ዝባን … ብእግርና ፈፈው ኢልና። ብሓፂሩ ቀዳማይ መርሃ ግብሪ ተዛዚሙ እንትብሃል ኣብ ወጀራት እዙይ እትብሎ መሰረተ ልምዓት ኣይነበራን። ነዚ ዝተዓዘቡ ሓደ ወላዲ ሽዑ “ቀዳማይስ ሓሊፉ ዋ ካልኣይ መርሃ ግብርስ ኣሎዶ?” ኢሎም ሓቲቶምኒ እዝክር። ኣብቲ ካልኣይ እንተተጠመትና ንመባል እዩ። ነዚ ኹሉ ድኻም ዘርስዕ ግን ታሪኽ ሒዘ ተመሊሰ።
እወ! ወጀራት ብታሪኽ ሃፍታም እያ። ብ1935 ዓም ኣንፃር ሕሱም ወፅዓ ዘበነ ሃይለስላሰ ገባራት ብረት ኣልዒሎም ክቃለሱ ዝተመሓሓሉሉ ( ቀዳማይ ወያነ እናተባህለ ዝፍለጥ) ግራ ገርቦ ኣብ ወጀራት እዩ። ቅድም ኢሉ ወራር ጥልያን ኣብ ዝገጠመሉ እዋን ብዙሓት ሓርበኛታት ኣንፃር እቲ ወራር ገጢሞም ቅያታት ዝሰርሑሉ መሬት ወጀራት እዩ። ኣብ ዳግማይ ወያነ ወጀረታይ ምስ ህወሓት ዝተፋለጠ ገና ዕሸል እናሃለወት ብ1970 ዓም ምኳኑ እንትዝንቶ፤ ክሳብ ሽዑ ኣብ ገለ እምባታት ወጀራት ዓሪዱ ንዝነበረ ሓይልታት ደርጊ ብጥሙር ቅልፅም ህዝብን ተጋዳላይን ተወቂዑ ህዝቢ ኣብ ሓራ መሬት ባዕሉ ክመሓደር ዝጀመረሉ እዩ። ከምኡ እናበለ ይቐፅል።
የግዳስ ድሕሪ 14 ዓመት ተመሊሰ ኣለኹ። ሕዚ ፅርግያ ( መንገዲ ፀፀር) ተሰሪሑ ሰተት ኢልካ ብዝኾነት ዓይነት መኪና ንባሕሪ ፀባ ንምእታው 30 ደቓይቕ ጥራሕ ትውድእ። ስሩዕ መጓዓዝያ ተገይሩለን ታክሲውን ይኣትዋ። ኣብታ ከተማ ዝደለኻዮ ሃልኪ ክሳብ አትረክብ ዝዓበየት እኳ እንተዘይኮነት ንኡሽተይ ለውጢ ኣለዋ። ገለ ኣገልግሎት ወሃብቲ ትካላት ፈለኽለኽ ይብላ እየን። ንኣብነት ሓደ ክልተ መዕረፊ ኣጋይሽን ቤት ብልዕን ኣሎ። 24 ሰዓት መብራህቲ ኣትይዋ እዩ። ሓፈሻዊ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ድማ መሰቦ ሲሚንቶ ኣስሪሑሎም ካብ ጠቕላላ ወጀራት ዝመፁ ቆልዑ ኣብኡ የፅንዑ ኣለዉ። ይሕመቕ ይፀብቕ ካብ ኩለን ቁሸታት ንባሕሪ ፀባ ዘእቱ መንገዲ ገጠር ተፀሪጉ እዩ። ካብ ዓድቐይሕ ንባሕሪ ፀባ ዝወስድ መንገድ ግን ዕብይ ዝበለ ኮይኑ ሓጋይ ምስክረምቲ መኻይን ይኸድኦ። ኣብ ዓዲ መስኖ ዝኣረገ ቤት ትምህርቲ ተቐይሩ ሕዚ ደረጅኡ ዝሓለወ ኮይኑ ተሰሪሑ ኣሎ። ኣብ ጭቓ እቲ ቀዳማይ ወያነ ዝተጀመረሉ ግራ ገርቦ እውን ሓደ ተስፋ ዓዲ ዝኾነ ዓብይ ግድብ ተሰሪሑ ማይ አዕቑሩ ንልምዓት ይፅበ ኣሎ። ማሕበር ልምዓት ወጀሩት ብዝገበሮ ፃዕሪ ኣብ ዓድቐይሕ ሓደ ብጣዕሚ ዘመናዊ ኩሉ ዘጠቓለለ ቤት ትምህርቲ ክስራሕ እምነ ሰረት ተነቢሪ ኣሎ። እዚ ኹሉ ኮይኑ ግን ሕዚውን ልምዓትን ጠመተን ዝጠልብ ናይ ወጀራት ክፍተት ሰፊሕ እዩ።
*************
ወጀራት፤ ብሰሜን ንኡስ ወረዳ ሕንጣሎ፤ ብደቡብ ወረዳ ራያ ዓዘቦ፤ ብምዕራብ እምባላጀ ፤ ብምብራቕ ድማ ምድረ ዓፋር ዘዋስንኣ ፤ ኣስታት 3600 ትርብዒት ሜትሮ ዝስፍሓታ፤ ቴስዓ ሚእታዊ ሓሪሱ ዝሓድር ልዕሊ 75000 ህዝቢ ዝቕመጠላ፤ ኣኽራን፤ እምባ፤ ኾርኖ ፤ ዝባውንቲ፤ ሽንጥሮ ፤ኣፃድፍ ዝበዝሓ፤ እንተኾነ ብእንስሳ ዘቤትን ሃፍታም፤ ሓለሓሊፉ ድማ ጎልጎል ዱዃ መሬት ዘለዋ እያ። ንምብራቕ ገፅ ምስ ዓፋር ብሓደ ንመጓሰን መገሃጫን ዝጥቀሙሉ ካላ ዝተባህለ ሰፊሕ ቦታ ኣሎ። ወጋዮ ዝተባህለ ገና ንሕርሻ ዘይወዓለ ግን ካብ ሰውሒ ደጉዓ እንደርታ ብወቕቲ ዝወርድ ዘዝረውርው ሩባ( ልሖት) ዝጠመረ፤ ህጡር ጎልጎል እውን ኣሎ።
ወጀራት ኣብ ትሕቲ እቶም ሰማይ ጠቀስ እንባታት ዝውሕዙ ከምኒ ገረብ ምንዳፍ፤ ገረብ ጉሩንጉር፤ ሩባ ገገያ ፤ ደልገናን ኣኖንን ዝኣመሰሉ እንተተሰሪሑሎም ሰብን ዓድን ዘፅግቡ ሃፍትታት ዘለዋ እያ። ዝዓበየ ኣቀማምጠኣ ግን እምባ እዩ። እምባታት ደደሕ፤ ልብዲ፤ ባሕራት፤ ምቑንዳይ፤ ምስኣል ካብ መንጎኦም ተጠቀስቲ እዮም። እዚ ኣቀማምጣ ወይ ልሳነ መሬት ድማ ኣብቲ ከባቢ ንዝስራሕ መሰረተ ልምዓት ዓብይ ብድሆ ይኸውን። ስለዚ ኣብዚ ቦታ ዝመፅእ መሓውር ወይ ኣካል ልምዓት፤ ተበግሶን ገንዘብን ጥራሕ ዘይኮነስ ህዝባውነት፤ ቆራፅነት ፤ ውፍይነት፤ ፀዋርነት ክሰንቕ ግድን እዩ።
ንኣብነት ናብታ ማረት ዝወሰደትና ጣብያ ገንቲ ከእትወኩም። እዛ ጣብያ ካብ መቐለ 85 ኪሎ ሜትሮ ርሒቓ ምስ ዓፋር ተጓራቢታ ዘላ እያ። ካብኡ ንደሓር ሳሶ ዝብልዋ ጣብያ ዓፋር ኣላ። እዛ ቦታ ብጣዕሚ ኣኽራን ዝበዝሕዋ ህልም ዝበለ ስብርባር መሬት ዝዓሰላ እያ። 2940 ነባራይ ፤ 4500 እንስሳ ዘቤት ሒዛ ዓመታዊ መጠን ማያ 600 ሚሊ ሜትር ጥራሕ ኮይኑ ብሕፅረት ማይ ዝተሳቐየት እያ። እቲ ሰብ ኣብተን በረኽቲ ሰፊሩስ ኣዋልድ ማይ ክሓውራ ህበይ ናብ ዘይደፍሮ ክሳብ 100 ሜትሮ ዝዕምቆቱ ሽንጥሮ ማዕሮ 3 ሰዓት ክጓዓዛ መዋእለን ሓሊፈንኦ። እምበኣርከስ ኣብዚ ቦታ ማይ ኣቕረብካ ማለት ንመዋእሎም ዝሓለፍዎ ሓፈሻዊ መነባብሮ ህዝቢ ምቕተያር እያ እትኸውን።
ንኣብነት * ኣወፋፍራ ስራሕ ደቀንስትዮ ይቕየር። እዙይ ማለት ኣብ ምሕዋር ማይ ዝጠፍእ ዝነበረ ምሉእ መዓልቲ ናብ ካልኦት ስራሕቲ ማእቶት ይውዕል። ኣወፋፍራ ቆልዑ ይቕየር። እዚ ማለት ኣብ መልኣኽቲ ዝውዕል ሓይሊ ይቕንስ ናብ ትምህርቲ ይፅመድ። ሕማም ይቕንስ ፤ ሕሙም ንመልዓል ዝብላዕ ጊዜ ኣብ ማእቶት ይውዕል፤ ወዘተ ወዘተ ካብዚ ነላዕሊ እቲ ተጠቃማይ ብተግባር ይግለፆ።
እምበኣርከስ እታ ኣብ መላእ ትግራይ ኣሳፊሓ ቁልፊ ፀገማት ህዝቢ ኣብ ምፍታሕ ኣብ ቀዳማይ መስርዕ ዝተሰለፈት ማረት ንጣብያ ገንቲ ዝወረደት እዙይ ክትገብር እያ ። መነባብሮ ህዝቢ ዝቕይሩ ስራሕቲ ክትዓምም። ካብኣቶም ሓደ ድማ፤ ማይ ክተቐርብ እዩ። ብመሰረት ዚ ማረት ምስ Glimmer of hope ዝተባህለ ገባሪ ሰናይን ማልትን ብምሕባር ቅድሚ ሒደት ዓመታት ንጣብያ ገንቲ ቁሸት ጎኖቐ ወረዳ። ድሕሪኡ ብድምር ናብ 9 ሚልየን ብር ዝፅጋዕ ገንዘብ ዝፈሰሶ እዚ ዝስዕብ ስራሕቲ ወገነነት
• ማይ ዘለዎ ገራውር ዝተባህለ ዓሚቕ ቦታ መሪፃ 90 ሜትሮ ዝዕምቆቱ ጉድጓድ ዓይኒ ማይ ሰሪሓ።
• ነቲ ማይ ካብቲ ዓሚቕ ሩባ እናሰሓበት በሓይሊ ዝደፍእ ሶላር( ብሓይሊ ፀሓይ ዝንቀሳቐስ ፀዓት) ብምመፃእ ጀነረተር ገጢማ።
• ናብ መላእ እታ ቁሸት ዝባፃሕ 7818 ዝንውሓቱ መስመር ዘጠቓልል ትቦ ዘርጊሓ። እዚ ስራሕ 10 ጉህምታት ንምስጋር ህንፀት 18 አዕመዲ ዘጠቓለለ እዩ።
• 50 ሜትሮ ኮንክሪት መጠራቐሚ ገንኢ ሰሪሓ።
• 9 ነቑጣታት ማይን ከልተ መሕፀቢ ኢድን ሰሪሓ
• 3 መስተይ ማይ እንስሳ ጋብላታት ሰሪሓ
• ሕድሕዶም 5 ሜትር ኩብ ማይ ናይ ምውህላልቓቕሚ ዘለዎምን ካብቲ ዋና መዋህለሊ ተቐቢሎም ሓይሊ ዘንቀሳቕሱ 2 ነቑጣታት ሰሪሓ።
• ነቲ ማይ ዘመሓድር ኮሚቴ ኣብ ርእሲ ምጥያሹ ቤት ፅሕፈትውን ተሰሪሑሎም።
• ንፅገና ዝኾኑ ኣቑሑ ተቐሪቦም ምሕደራን ዘሳልጡ ሰባትውን ሰልጢኖም።
እዚ ኹሉ ምስተሰርሓ ኣብ መዓልቲ ዝምጠጥ ማይ 912 ሜትር ኩብ እንትኸውን፤ እዙይ ካብ ጠለብ እቲ ህዝቢ ንላዕሊ እዩ። ከምኡ ስለዝኾነ ድማ ዛጊድ እቲ ማይ ብምሉእ ሓይሊ ዘይኮነስ እቲ ህዝቢ ኣብ መዓልቲ ብዝወስዶ ማእኸላይ ጠለብ ተዓቂኑ ይውሃብ ምህላዉ ሰብ ሙያ ማረት ገሊፆምልና። ኣብዚ ከባቢ ዝሰርሑ ሰብ ሙያ ማረት ብሓቂ ተረርቲ እዮም። ውፉያት። ምእንተዙይ ድማ በዚ ከቢድ ፃዕርን ውፍይነትን ዝሓተተ ስራሕ ፤
• ብድምር ከባቢ 3000 ህዝቢ ዝሓዙ 429 መራሕቲ ስድራ( ካብ ዓፋር እውን ውሱን ተጎራባቲ ህዝቢ ሓዊስካ) ተጠቃማይ ኮይኑ።
• ክሳብ 3 ሰዓት ማይ ክእልሻ ሽንጥሮ ዝወርዳ ዝነበራ ደቂ ኣብ ድሕሪ ቤተን ማይ ቀሪቡለን እፎይ ኣብ ርእሲ ምባለን ሓፈሻዊ ናብራ ማእቶት እቲ ከባቢ ተቐይሩ።
• ብሰንኪ ምልእኣኽ ዝፍጠር ዝነበረ ምበኳር ትምህርቲ ሕዚ ኣብቂዑ።
• ንኣብያተ ትምህርትን( መንበሪ መምህራን) ሕክምናን ማይ ስለዝተቐረበ፤ ኣብዚ መዳይ ሕጉስን ስሉጥን ምምሃር ምስትምሃር ይውገን ኣሎ።
እዙይ ብመኳኑ ተሓጓስ ወጀረቶም ሰማይ ክድርቶ ንምርኣይ በቐዳማይ ኣብ መወዳእታ ለካቲት 2009 ዓም ኣብ አዋን ምረቓ ምስኦም ኣብ ጣብያ ገንቲ ቁሸት ጎኖቕ ውዒልና። ወጀረቶት ዓዲ ቓንጪ ስርዓት እዮም። ዝለዓለ ክብሪን ማዕርነትን ደቀንሰሰትዮ ዝተረጋገፀሉ ዓዲ፤ ጉይተነትን መግዛእትን ዘይፈቱ ዓዲ ፤ ኩሉ ሰብ ብማዕረ ሰሪሑ ዝበልዓሉ ዓዲ ፀውዕ እንተተባሂሉ ወጀራት ሓደ ኢልካ ይጅመር። ወጀረቶም ካብዚ ሓሊፉ ብላዛ ፅወኦምን ኣኽብሮት ጋሽኦምን ዝተፈልጡ እዮም። ክበር ተኸበር ዝበሎ ንወጀራት ይውረድ። ወጀራት መሊሶም ብጣዕሚ ክኢላታት ወግዒ እዮም። ስነ ቓሎም ዓሚቕ ዘረበኦም ወለላን ባይታ ዘይወድቐን እዩ።
ነታ ዝተሰርሐትሎም ማይ እኳ ከምዚ ብሓፂሩ ኣቐሚጦማ፤ “ ንሕና እንፈልጥ ኣብቲ ዓብየ መፅሓፍ ሙሴ ንእስራኤላውያን በረኻ ሲናይ ጨዲዱ ናብታ ምድሪ ተስፋ እንተወስዶም፤ ኣብ መንገዲ ማይ ፀሚእዎም ከውሒ ፈንፂሑ ማይ ኣስትይዎም እንትብሃል እዩ። ንሱ ኣብዚ ተደጉሙ” ኢሎም። “ማረት ከውሒ ፈንፂሓ ማይ ዘስተየት” በለለና ኢሎምኒ። ኢለሎም ኣለኹ።
መወዳእታ ካብ ወጀራት ስቐ ኢልና ከይንወፅእስ፤ ሓንቲ ኣብ ወራር ጥልያን ዘነበረት ሓርበኝነት ወዲ ወጀራት እትገልፅ ኣበሃህላ ንርአ። ብወራር ጣልያን ብሓርበኝነት ዝሓንገዱ ወልዱ ፈረዳ ዝብሃሉ ወጀረታይ ነበሩ። ሓደ ንጉሆ ጥልያን ሓሻኽሩ ኣሰሊፉ ክገጥሞም መጺኡ ገጠሞም። ወልዱ ፈረዳ ካብቲ ጭቃ ዓዲ ሓሽከር ጀሚሮም ተወሳኺ 4 ጥልያን ኣውድቆም ባዕሎም ሻድሻይ ሰብ ሞቱ ይብሃል። ሽዑ መልቀሳይ ከምዚ በለ፤
ሰብኣይ ዶ ርኢኹም ኩርፋ መሳይ
ሓደ ዓዱ መስኖባይ ጉመሳይ
ሓደ ዓዱ ጉልመንይ ዓይነሳይ
ሓደ ዓዱ ሰበበራይ ቃሳይ
ሓደ ዓዱ ደውይባ ገምዓሳይ
ሓደ ዓዱ ገንቲይ ዓርባዓሳይ
ከም ደበና ጥሪ፤ መዓብሰሳይ
ከም ንህቢ መስከረም ተናኻሳይ
ብወሸል ትገብኦም ከም ሓራሳይ
ብማእኸል ትገብኦም ከም ሓማሳይ
ጉሓት ዓርቢ ማዕተቡ ቀንጣሳይ
ወጮፎኻ ድጭቃ መሳሳይ
ኣንስትለ ኸማኻ ኣይጠነሳይ
ጠኒሰንለ ከማኻ ኣይሓረሳይ
ሓሙሽተ ቓትሉ ኹያ ባዕሉ ሻድሻይ።
• በሉ ይብሃለ። ወጀራት ዓድና ፀሓይ ፅላልኩም ፤ ለምለም ኩኑ።


text:
ክብሮም ግረነት
ኣብዚ ሓዲሽ ዓመት 2015 እንኣትወሉ ዘሎና ፣ እቲ ቀንዲ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ክዕውትና ዝክእል መንእሰያትና ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ክውደቡ እንተ በቂዖም ጥራሕ እዩ። ምክንያቱ ከይተወደበ ዝተዓወተ ምንቅስቓስ የለን ። ውደባ ክብሃል እንከሎ ግን ኣብ ልዑላዊ ራኢ ሕመረት ዝገበርን ብቁጠባዊ ዓቅሚ ዝተሃንጸን ሓጺናዊ ዲሲፕሊን ክውንን እንከሎካ ጥራሕ እዩ ። ሃገራዊ ዕማም ናይዚ ውደባ እዚ ንጉጂለ ህግደፍ ኣወጊድካ ፍትሕን ማዕርነትን ዝነገሳ ዲሞክራሲያዊት ኤርትራ ምህናጽ እዩ ።ውደባ ብኣውራጃ ፣ ውደባ ብሃይማኖት፣ ወደባ ብብሔር ፣ ውደባ ንጥቅምን ረብሓን ኩሉ ናይ ትሕቲ ሃገራውነት ንዝተቀበለ ዜጋ ጥራሕ እዩ ።
እቶም ክሳብ ሕጂ ዝተካየዱ ዝተፈላለዩ ኮንፈረንሳት ኣብ ደምበ ተቓውሞ ፣ ኤርትራዊ ሓድነት ይትረፍ ካብቲ ዝነበሮም ናይ ቅድሚ 3 ዓመታት ምፍሕፋሕ ኣብ ዝገደደ እዩ ኣድይብዎ ። ብፍላይ ብወገን መንእሰያት ኣብ ዝተፈላለዩ ኮማት ተመቓቂሎም ወግሔ ጸብሔ ከምተን ውድባት ክባዝሑን ክራብሑን ይርኣዩ ኣለዉ ። እቲ ጽገም እዞም መንእሰያት ብፋናንስያዊ ዓቅሞም ክውድብዎ ዘይከኣሉ ኮንፈረንስ ዋናታቱ ክኾኑ ኣይክእሉን እዮም ።ከም ኣብነት መገለጺ ኣቶ በረኸት ካብ ሳውዝ ኣፍሪቓ እቶም መወልቲ እንታይ ተጽዕኖ ከም ዝገብሩ ንእዝኒ ዘለዎ ክሰሚዕ ዝክእል እኩል መረዳእታ እዩ። እቲ ሓደ ግዜ ብባዕላዊ ዓቅሚ EYSC ኣብ ዲሲ ዘካየድዎ ኮንፈረንስ ናይ ብዙሕት ኤርትራውያ ኣድናቆት ኣትሪፉ ነይሩ ። እንተኮነ እቲ ኮንፈረንስ ቀለሙ ከይነቀጸ በቶም ሓድነትናን ልዑላውንትና ዘይተዋሕጠሎም ናይ ደገን ናይ ውሽጥን ሓይልታት ኣብ ቅድሚ ዓይኒና ክፈርስ ተዓዚብና ። እዚ ኣብ ውሽጢ መንእሰያትና ዝርኤ ዘሎ ዘይስጥመት ኣብ ታሪክ ህዝብና ሓዲሽ ኣይኮነን ። እተን ዝበዝሓ ውድባት እውን ካብ ተጽዕና ግዳማዊ ሓይሊ ነጻ ክሳብ ዘይኮነ ኪዳን ይበላ ባይቶ ህዝቢ ኤርትራ ክዓስለን ምጽባይ ማና ካብ ሰማይ ክወርድልካ ምጽባይ ይቀልል። መንእሰያትና ነዚ ክፈልጥዎን ክርድእዎን ይግባእ።
እዞም መንእስያት ተወዲቦም ሓድነቶም ከደልድሉን ነቲ ኣብ ባነርት ህግደፍ ዝነብር ዘሎ መንእሰይ ኣርእያ ንምዃን ነጻ ውደባ ጥራሕ ተሪፍዎም ኣሎ ። ምክንያቱ ነቲ ኣንጻር ህግደፍ ዝሰላሰል ዘሎ ዲምክራሲያዊ ቓልሲ ልዑል ኣስተዋጽኦ ገይሮም ኣለዉ ። ስለዚ ነዚ በሲሉ ዘሎ ወድዓዊ ኩነታት ተጥቂሞም ሓደ ድልዱልን ስጡምን ናይ መንእስያት ማሕበር ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ክሃንጹ እንተኮይኖም ነጻን ልዑላዊ ተበግሶ ክወስዱ ይግባእ ።
እምበኣር ነዚ ነጻን ልዑላዊ ዝኮነ ማሕበር ንምህናጽ ክሕግዘኩም ቁሩብ ዝኮነ ኣካል ሓደ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ እዩ ምክንያቱ ሰዲህኤ እቲ ሓደ ሕብረብሔራዊ ሰልፊ ኮይኑ ፣ ኣብ መንጎ መንግስትን ሃይማኖትን ምትእትታው ዘየፍቅድ፣ ኣብ ዓውዲ ቓልሲ ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብምትእማምን ነብሱ ክእሉ ዝቓለስ ዘሎ እዩ ። ልዑላዊ ክብል እንከሎኩ እቲ ሰልፊ ብዓቅሚ ኣባላቱን ደገፍቱን ዝምወልን ኣብ ጉባኤታቱን ብሓንጸጾም መትከላት ተቀይዱ ዝነጥፍ ፣ ካብ ዝኮኑ ናይ ደገ ሓይልታት ምትእትታው ነጺጉ ናጽነቱ ዘውሓሰ ሰልፉ እዩ ። ሰልፊ ዲምክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ቀጻልነት ናይ ሃሳብን ግብሪን ልዑላዊት ኤርትራ እዩ ።
ኣብ ታሪክ ሰውራ ኤርትራ እቶም ቀዳምት ተጋደልቲ ብረት ዝዕጥቆም ደጋፊ ህገር ስለ ዘይነበሮም ነቲ ገድሊ ከቛርጽዎ ኣይሓሰቡን ። በተን ዝተዋህበኦም 10 ብረት ነቲ ኣብ ጸሊም ኣፍሪቓ ዝሓየለ ሠራዊት ክብድህዎ ተላዕሉ ። እዚ ስለ ዝኮነ ኣብ ግዜ ኹናት ኣንጻር ጸላኢ ናይ ዝተሰወኤ ብጻዮም ብረት ንጸላኢ ከይገድፉ ከሳብ 5 ተጋደልቲ ከምዝትሰውኡ ታሪክና ዝምስክሮ ሓቂ እዩ ። እዞም ገዳይም ተጋደልቲ መዓስከራት ጸላኢ እናኣጥቁዑ ብረት ይዓጥቁ ነይሮም ። ኣብ ሰብዓታት ከኣ ህግሓኤ “ ንጻላኢ ብብረቱን ብጥይቱን “ ክብሉ እንከሎዉ ናይ ደገ ሓገዝ ስለ ዘይነበሮም ፣ እቲ ፍታሕ ንጸላኢ ብብረቱን ብጥይቱን ጥራሕ ነበረ። ነዚ ሕቅነት እዚ ዘረጋግጾ መንግስቱ ሃይለማርያም ባዕሉ “ ንሕና ብረት ንገዝእ ምስ ወምበዴ ከኣ ንማቀሎ ኣሎና “ ዝበሎ ። ስለዚ እዚ ዘመዝገብናዮ ሃገራዊ ነጻነት ውጽኢት ናይ ኤርትራዊ ሓቦን ቖራጽነትን እምበር ናይ ደገ ሓይልታት ተለኣኣክቲ ብምዃን ኣይነበረን ። እምበኣር መንእሰያትና ነዚ ሃገር ዝጥፍእ ዘሎ ሰርዓት ንምምሓው ፣ ሎሚ ብረትን ጥይትን ዘይኮነ ድሲፕሊን ዘለዎ ልዑላዊ ውደባ የድሊኩም ኣሎ ።
ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ሎሚ ክልተ ተመሳሰልቲ ጉጂለታት በብዝጥዕሞም እናተበራረዩ ንመንእሰይ ኤርትራ ክጽንትዎን ከዳክምዎን ይቓለስዎ ኣለዉ ። ሓደ ጉጂለ ህግደፍ ክከውን እንከሎ ፣ እቲ ሓደ ከኣ ብሽም ደምበ ተቓውሞ መእሰይ ከይውደብን ሓድነት ክይገበር ካብ ቁሸት ህገረ ኤርትራ ጀሚሮም ክሳብ ኤውሮፓን ሰሜን ኣሚሪካን ጸቢብን መርዛም ዝኮነ ኣውራጃዊ ምትእክካብ ንምፍጣር ክቓለሱ ጸኒሖምን ኣለውን። ነዚ ዝከየድ ዘሎ ስውር ቓልሲ ንምፍሻልን መንእሰያትና ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ብንቅሓት ክምክትዎ ክዕወቱሉን ናይ ግድን ይኽውን ።
ሎሚ ኣብ ዝኮነት ኤርትራዊት ስድራ ቤት ፣ተግባራት ጉጅለ ህግደፍ ተነቂሒሉን ተነጺጉን እዩ። እቶም ነቲ ጉጂለ ብዝተፈላለዩ ምክንያት ከተሓባበርዎ ዝጽንሑ ደገፍቱ ፣ሎሚ ንሳቶም እውን ነቲ ለውጢ ደለይቱ ምዃኖም ብዘይ ጥርጥር ክዘረቡ ንሰሚዕ ኣሎና ። እምበኣር ነዚ ህሉው ኩነታት ካብ ተነቓሓሉ፣ ነዚ በሲሉ ዘሎ ክውንነት ኣብ ግብሪ ንምውዓል ነጻ ዝኮነ ሕጹጽ ውደባ የድሊ ኣሎ ። መንእሰያትና ሕሰምን መከራን ካብ ዝኮነ ኤርትራዊ ንላዕሊ ዝሰሓንዎ ስለ ዝኮኑ ፣ ርጊኦም እቲ ዓወት ኣብ ልዕሊ ጉጂለ ህግደፍ ስለ ምንታይ ክንዲዚ ግዜ ይወስድ ኣሎ ክብሉን ካብቲ ኤርትራዊ ክብሪን ልዑላውነት ሀገረ ኤርትራ ዘውሕስ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ክመሃሩ ይግባእ ። ምክንያቱ ሰዲህኤ ኣብ ጉዑዞ ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ሓዲሽ ምዕራፍ ዘበሰረ ሰልፊ እዩ ። እቶም ዝሰመሩ ውድባት ብማዕረ ነቶም ኣግደስቲ ኣርእስትታት ብሓባር ዘትዮም ክሰግርዎም በቂዖም እዮም ።
መራሕ ጉጂለ ህግደፍ ንመንእሰያት ስራሕ ክፈጥረሎም ስለ ዘይደለየ ኣብ ከተማ ምህላዎም ከኣ ስለ ዘስጎኦ ኣብ ግዱድ ዕስክርና ብዘይ ግቡእ ዓስቢ ክምዝምዞም ይርከብ ኣሎ ። እዚ ዳርጋ ንርብዒ ዘመን ዝተናወሔ ባርነት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ከብቅዕ መንእሰያት ክኣምኑዎ ዘለዎም “ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ኤርትራውያን ምዃኖም ክኣምኑን” ንኩሉ እቲ ዝጸንሖም ሕብረተሰብኣዊ ሕማማት ከራግፍዎን ክነጽሕሉን ይግባእ ። ኣብ መትከል ዝተሰረተ ፖለቲካዊ ዝምድናታት ክሃንጹን ነቲ ቓልሲ ኣብ ዝለዓለ ደረጃ ከደይብዎ ከኣ ንጽበዮም ።
ኣብ መወዳእታ
ኣብ ወሳኒ መድረክ ምርብራብ ስለ ዝኣቶና ፣ እቶም ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ዝርከቡ መንእሰያት ክውደቡን ክጥርናፉን ይግባእ ። ሓደ ከም እብነት ክውሰድ ዝግብኦ መንእሰያት ንለውጢ ላስቬጋስ ኣብ ቶጎርባ ዘውጽእዎ መግለጺ እዩ። እዞም መንኣሰያት ኣብቲ መግለጺኦም ዘቀመጥወን ኣርባዕተ ንጥብታት ብዝያዳ ክጸፋን ክምዕብላን ዝክእላ እየን ። መንእሰያትና ከም ባህሊ ክወስድወን ዝግባኣ ጉዳያት ልዑላውነትን ግሉጽነትን ሓቀኛ ሓበሬታ ንህዝቢ ኤርትራ ምቅራብ ይግብኦም ።
ርሑስ ሓዲሽ ዓመት 2015 ይግበረልና
ክብሮም ግረነት ።
12/31 /2014


text:
ዕለት 28 ሚያዝያ 2018 ዓ.ም. ኣብ ደቡብ ሱዳን ናይ ዞባ ርእሰ ከተማ ግብዱዌ 95 ደቀንስትዮ ዝርከባሉ ልዕሊ 200 ዝዀኑ ኣብ ንውትህድርና ሕይወት ተዳጒይኖም ዝነበሩ ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ልክዕ ከምቶም ኣብ ወርሒ ለካቲት 75 ደቀንስትዮ ዝርክባሉ ልዕሊ 300 ናጻ ከምእተለቁ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
ካብቶም ናጻ ዝተለቁ ሕጻናት ውሽጢ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ውግኣትን ኣብ ተግባር ገበናት ክሳተፉ ከምእተገብሩ ምስ ካቶሊክ ራዲዮ ነትወርክ እተሰምየ መደብር ራዲዮ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዝሃብዎ ቃል ዝጠቐሰ ፊደስ ናይ ዜና ኣገግሎት ሓቢሩ፡ ነዚ ሕጻናት ተገዲዶምን ሰኣን ምፍላጥን እውን ዝኣትውዎ ሕይወት ውትህድርናን መጋበርያ ዓመጽን ገበንን ብምቅዋም ኣብ ደቡብ ሱዳን ሰላም ክረጋገጽ ከይተሓለሉ ብዙሕ ዝጽዕሩ ዘለዉ ናይ ደቡብ ሱዳን ግዝኣት ግቡድወ ኣመሓዳሪ ዳኔል ባዳግቡ ሪምባሳ ሕጻናት ካብ ከምዚ ዓይነት ጸያፍ ናይ ሰብኣዊ ክብሪ ዝግህስን ናይ ገዛእ ርእስኻ ተጋሂሱ ናይ ካልእ ተምሳልካ ንምግሃስ እትዋፈረሉ ጊልያነት ሕጻናት ናጻ ክልቀቑ ምዕያይ ናይ ኩሉ ሓላፍነት እዩ ከምዝበሉን፡ ናይ ሃገራት ምስራቕ ኣፍሪቃ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ሕብረት፥ ንሕጻናት ግብኡ ስፍራ ምፍጣር ከምዘድሊ ብምሕባር ናይዚ ቤት ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳት ምንጪ ዝጠቐሰ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት፥ ሪምባሳ፡ ኣብ ውትህድርናን ተዋጋኢ ሓይልታትን ዝዳጉን ሕጻናት ናጻ ክልቀቑን በዚ መገዲ’ዚ ኣጽዋሮም ብምርጋፍ ኣብ ናይ ሃገር ልምዓትን ምርግጋእን ክሳተፉ ጻውዒት ከምዘቕረቡ ኣፍሊጡ።
እቶም ናጻ ዝተለቁ ሕጻናት ናብ ቤት ትምህርቲ ክምለሱ እያቶም
ኣብ ደቡብ ሱዳን ጉዳይ ምርጋፍ ኣጽዋርን ማሕበራዊ ውህደትን ጉዳይ ዝሓልይ ድርገት ግዝያዊ ኣቦ መንበር ክላውደ ኦብዋሃ ኣካሻ፥ ሕጻናት ናብ ቤት ትምህርቲ እምበር ናብ ውግእን ውትህድርናን ክለኣኹን መጋበሪያ ውግእ ክዀኑ የብሎምን ከምዝበሉ ዝሓበረ ፊደስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ እቶም ናጻ ዝተለቁ ሕጻናት ወትሃደራት ናብ ሕክምና ከምእተወሰዱን፡ ምርመራ ምስ ተገብረሎም እውን ንቤት ትምህርቲ ዘገልግሎም ንዋት ኵሉ ተዓዲሎም ሙያዊ ሕንጸት ክቐስሙሉ ናብ ዘኽእሎም ቤት ትምህርቲ ተግባረ እድ ከምእተወስዱ ቃል ኣካሻ ጠቒሱ ብምሕባር፡ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ውድብ ሓልዮ ሕጻናት እውን ብወገኑ፡ ኣብ ደቡብ ሱዳን ኣብ ዝተፈላለዩ ጉጅለ ዕጡቓት ሓይሊ ተወዲቦም መጋበርያ ውግእን ዓመጽ ዝዀኑ ልዕሊ 19 ሺሕ ሕጻናት ኣለዉ ከምዝበለ ኣፍሊጡ።


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 60 guests and no members online
- Details
- Written by ዓንደ ብርሃን’የ ካብ ኢትዮጵያ
- Published: 05 April 2017
ንገዛይ ሰለስተ ግዜ ተሳሊመ ተፋኒየያ፡
ዝኸበርኩም ኣሕዋት እዚ ዝሰደልኩም ዘለኹ ደምዳቤ፡ “ኤርትራዊ ሓጎስ ንኽረክብ ወትሩ ኣብ ጉዕዞ” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ብርሃነ ካብ ጋሽ ባርካ ኣብ ህይወቱ ንዘጋጠሞ ብደሆ ኣመልኪቱ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ዝዘርገሖ ሰፊሕ ጽሑፍ፡ ንተመክሮ ብዙሓት ኤርትራውያን ዝውክል ኮይኑ ስለ
- Details
- Written by ሓናን ኢብራሂም
- Published: 22 February 2017
ህዝባዊ መኸተ፡ ብዋጋ መን ንረብሓ መን’ከ
ከም ንቡር ሓደ ዝኣረገ ዓመት፡ ብሓድሽ ዓመት ክትካእ እንከሎ፡ መንግስታት ንህዝብታቶም ሓደስቲ ፖሊሲታት፡ መደባት ዕዮ ዕማምን ናይ ተግባር መምርሒታትን ሒዞም’ዮም ብትሕትና እንቋዕ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ኣብጸሓና፡ ንኣትዎ ዘለና ሓድሽ ዓመት ናይ ሰላምን ዕቤት ዓመት
- Details
- Written by ኣሕመድ ኢብራሂም
- Published: 12 October 2016
ጠንቂ ስደት ህዝብታት ኤርትራ ስርዓት ህግደፍ ዝኽተሎ
ኣዕናዊ ፖሊስኡ ደኣምበር፡ ቁጠባዊ ድኽነት ኣይኮነን።
ኣብ ዝሓለፈ ቅኒያት ናይ’ቲ መጋበርያ ስርዓት ህግደፍ ዝኾነ ማሕበር መንእሰያትን ተማሃሮን ኤርትራ (ሃማመተኤ) ላዕለዎት ሓለፍቲ ምዃኖም ዝገለጹ፡ ናብ ኣመሪካ ከይዶም ኔሮም። እዚ ውዳበ’ዚ ገለ ብፍላጥ ገለ ብዘይፍላጥ ኣተግባሪ ናይ ጥፍኣት ፖሊሲ ምዃኑ ኩሉ
- Details
- Written by ዘቢብ ሓሺም
- Published: 13 March 2016
ታሪኽ ሓደ ህዝቢ ብዛዕባ ፈተነን መኸተ ፈተነን’ዩ።ፈተነ ሰብ ዘምጸኦ ወይ ባህሪ ዘውርዶ ክኸውን ይኽእል። ግን ኣብ መወዳእታኡ ብዛዕባ ብደሆን መኸተን’ዩ።
- Details
- Written by ስሞኦን ተድሮስ
- Published: 29 January 2016
ካብ ጥንታዊ ውርሻኡ፡ ኣበጋግሳኡን ተግባራቱን “ጊላ” ማለት ዝኾነ መሰል ነጻነት ዘይብሉ ሰብ ማለት’ዩ።
- Details
- Written by ሙሳ ዓብደል ከሪም
- Published: 13 January 2016
“ሓበሬታ” ክበሃል እንከሎ ብዛዕባ ሓደ ጉዳይ፣ ተርእዮ፣ ምዕባለ፣ ሓፈሻዊ ወይ ከኣ ዝርዝራዊ ኣፍልጦ ንተጠቃሚ ምቕራብ ማለት’ዩ።
- Details
- Written by ጸዳል ብእምነት
- Published: 30 December 2015
ኣብ ሓደ ሃገር ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማሕበራዊ ብደሆታት ከጋጥም እንከሎ፡ ግደ ብቑዕን ሓላፍነታውን መሪሕነት ኣዝዩ ኣገዳሲ’ዩ። ኤርትራ ግን ፖለቲካዊ፣ ኢኮኖሚያውን ማሕበራውን ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኩለ መዳያዊ ብደሆታት’ዩ ከጋጥማ ጸኒሑን ዘሎን።
- Details
- Written by ካድራ ዑመር
- Published: 25 December 2015
እቲ ቀዳማይ ኣፍሪቃዊ ሰብኣዊ ፍጡር፡ ንክፍለ ዓለም ኣፍሪቃ ሕቖኡ ሂቡ፡ ኣንፈት ሰሜን ተኸቲሉ፡ ነዊሕ ግዜ ወሲዱ፡ ናብ ክፍለ ዓለም ኤውሮጳ ምስ ሰገረ፡ ምስጋም ቀቢላታትን ህዝብታትን ኣሃዱ ከም ዝበለ ይትረኽ።
- Details
- Written by ሰመረኣብ ኢሳቕ
- Published: 17 December 2015
ሃገራት ዓለምና ብዙሓት’የን። ብመጠን ብዝሐን ከኣ፡ ገለ ብሕግን ስርዓት ዝመርሑን ዝሰርሑን ገለ ከኣ ብኢደ-ወነኖም ዝኸዱ፡ ብዓፈናን ጭፍጨፋን ዝመርሑን ዘመሓድሩን መንግስታት ድማ ኣለው። ኣብ ክፍሊ ዓለም ኣፍሪቃ ጥራሕ 54 ሃገራትን መንግስታትን ምህላዎም ይፍለጥ።
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ አሜን።
ግንቦት 25 ቅዱስ ኣባ ሄሮዳ ኣኽሊል ሰማእትነት ዝተቀበለሉ ዕለት እዩ። እዚ ቅዱስ ኣቦ ካብ ስብስጣ ትበሃል ከተማ ኮይኑ ካብ ህጻንነቱ ፈሪሃ እግዚአብሔር ዝነብሮ ቅዱስ ኣቦ እዩ።
ብዘመን ከሓዲ ንጉስ ዲዮቅልጥያኖስ ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ወገናት ናይ ስደት ኣብ ዝኾነሉ እዋን ዝነብር ዝነበረ እዩ። ሓደ እዋን ኣብ መደቀሲኡ ውዕለት እግዚኣብሔር እናሰተንተነ ከሎ “እዛ እንነብረላ ዓለም ሓላፊት እያ። ቃል ክርስቶስ ከኣ “ንህይወቱ ኼድሕና ዚደሊ ኼጥፍኣ እዩ። እቲ ንህይወቱ ምእንታይ ዜጥፍኣ ኸኣ ኪረኽባ እዩ” (ማቴ 16፡24) ኢሉ ይመህረና፡ ስለዚ ኣነ ንክርስቶስ ኣምላኸይ ህይወተይ ክህቦ ኣለኒ” እናበለ ከሎ፡ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሚካኤል ተገልጸሉ። ከምዚ’ውን በሎ “ሰላም ንዓኻ ይኹን ኦ ቅዱስ ኣባ ሄሮዳ! ሎሚ ክርስቶስ ምሳኻ ኣሎ እሞ ኣይትፍራህ፡ ኣኽሊል ሰማእትነት ከኣ ኣዳሊዩልካ ኣሎ፡ ዘልኣለማዊ ህይወት ኣብ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ተዳልዩልካ ኣሎ። ኣነ ሊቀ መላእክት ሚካኤል እየ። ኣብ ኩሉ መከራኻ ከኣ ክረድኣካን ከጸናንዓካን እየ።” ። ብኡ ንብኡ ከኣ ሰላም ኢሉዎ ንሰማይ ተሰወረ። ቅዱስ ኣባ ሄሮዳ ካብታ ከተማ ንምዕራብ ገጹ ውጽእ ኢሉ ንምብራቕ ጠሚቱ ክጽሊ ጀመረ። “ኦ መሓሪ ኣቦ ዘልኣለም ፈጣሪ ኩሉ ዓለም፡ ኦ ንጉሰይን ኣምላኸይን መድኃንየይን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ ክብሪ፡ ምስጋና፡ ውዳሴ፡ ኣምልኾ ንዓኻ ይኹን። ኣብ ድኻመይ ሓይሊ ሃበኒ” ። እዚ ኢሉ ጸሎቱ ምስ ወደአ ብኡ ንብኡ ናብ መጋባእያ ኣትዩ ብዓቢይ ድምጺ “ኣነ ክርስቲያን እየ” ኢሉ መስከረ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ክርስቲያን ንጣዖታት እንተዘይሰጊድኩምን እንተዘይኣገልጊልኩምን እናተባህሉ መከራ ዝጸግቡሉ ዝነበሩ ግዜ እዩ ነይሩ። እቲ በዓል ስልጣን ከምዚ ኢሉ ሓተቶ፡ “ካበየናይ ሃገር ኢኻ፤”፡ “እንታዋይ ኢኻ”፡ “መን ‘ከ ትበሃል፤” ኣባ ሄሮዳ ከኣ ከምዚ ኢሉ መለሰሉ፡ “ኣነ ካብ ከተማ ሰባስቲያ፡ ወረዳ በሃንጻ እየ። ካብ ንእስነተይ ኣትሒዘ ከኣ ወተሃደር ኮይነ ንንጉስ ኣገልጊለ”። ሉቕያኖስ ደጊሙ “ንኣፖሎን ኣርጥሚስን ኣማልኽትና መስዋእቲ ከተቕርበሎም ኣለካ። ከምቲ ኣነ ዝበልኩኻ እንተ ገበርካ ንዓኻ ጽቡቕ እዩ። ምኽንያቱ መዓርግካ ከምዝውሰኽ፡ ካብ ኩሎም ወተሃደራተይ’ውን ከኽብረካን እኹል ገንዘብ ክህበካን እየ።” ኢሉ ከስድዖ ፈተነ። ቅዱስ ኣባ ሄሮዳ ግና ከምዚ ኢሉ መለሰ፡ “ናይ ዓያሹ ዘረባ ተዛረብካ፡ ቃል ኣምላኽ ከምዚ ይብል “እቲ ንእግዚኣብሔር እምንቶኡ ዚገብሮ፡ ናብቶም ዕቡያትን ናብ ሓሶት ዜግልሱን ዘየብል ሰብ ብጹእ እዩ” (መዝ 40፡4) ። ብኣምላኽ ሰማይን ምድርን መስዋእቲ ንዘይጠቅም ጣኦት ኣየቅርብን እየ። ተስፋይ ከኣ ኣብ ኣምላኸይ እዩ”። ብኡ ንብኡ ከኣ ሉቕያኖስ ተቖጠዐ ንኸሳቕይዎን ክቕጥቅጥዎን ከኣ ንወተሃደራቱ ኣዘዘ። ብስልኪ ዝተሰርሐ መግረፊ ገይሮም ቀጥቀጡዎ፡ ከምኡ’ውን ጭካኔ ብዝመልኦ ኣሻዂ ገረብ ደሙ ከም ማይ ክሳዕ ዝውሕዝ ኣሳቀይዎ። ቅዱስ ሄሮዳ ግና ነዚ ኹሉ ስቃይ ኣይገደሶን፡ ምኽንያቱ ኣብ ልቡ ኣምላኽ ሰማይ ስለዝነበረ። ቅዱስ ሚካኤል ካብ ሰማይ ወሪዱ ነስግኡ ተንከዮ’ሞ ኩሉ ኣቍሳሉ ሓወየ። ነዚ ዝረኣዩ ህዝቢ ኩሎም ብሽም ክርስቶስ ኣመኑ ንኣምላኽ ከኣ ኣመስገኑ። 500 ሰባት ዝኣኽሉ ኣሚኖም ኣኽሊል ሰማእትነት ከኣ ተቀቢሎም። ሉቕያኖስ ኩሉ ዓይነት ስቓይ ፈቲኑ ምስ ደኸመ ብሰይፍ ርእሱ ንኽቖረጹዎ ኣዘዘ። “ሰላም ንዓኻ ይኹን ሄሮዳ! ኣነ ክርስቶስ ወዲ ህያው ኣምላኽ እየ፡ ኣይትሸበር፡ ኣኽሊል ሰማእትነት ምስቶም ቅዱሳን ኣብ ሰማያት ተነቢሩልካ ኣሎ። ብእምነት ስምካ ዝጸወዐ: ጸበልካ ዝገበረ ብስምካ ንድኻታት ዝመጽወተ: መጽሓፍ ገድለኻ ዝጸሓፈ፡ ዝሰምዐን ዘንበበን: ኣብ መጽሓፍ ህይወት ክጽሕፎ እየ። ጥሪቱ ክባረኻ፡ ደቁ’ውን ኣብ ቤቱ ኣይክስእኑን እዮም፡ ኣብ ዝሰርሖ ስራሕ ኩሉ ሰይጣን ኣይክትንክፎን እዩ። ናይ ዕዳ ደብዳቤኡ’ውን ክድምስሰሉ እየ። ስምካ ንዝጸወዐ ከኣ ኩሉ ካብ ስቃዩ ከናግፎ እየ። በዓልካ ዘብዓለ ሐጢኣቱ ክኃድገሉ እየ። ሰላም ንዓኻ ይኹን”። ከምዚ ኢሉ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቃል ኪዳን ኣተወሉ። ቅዱስ ኣባ ሄሮዳ ከኣ ዓቢ ሓጐስ ተሓጐሰ። ብኡ ንብኡ ከኣ ክሳዱ ቆረጹዎ። ኣኽሊል ሰማእትነት ተቐበለ፡ ድሕሪ 7 ኣዋርሕ ቤተሰቡ መጺኦም ሬስኡ ወሲዶም ናብ ሰባሰቲያ ወሲዶም ንዕኡ ኢሎም ዝሰርሑዎ መቃብር ቀበሩዎ። ብዙሕ ተኣምራትን ምልክታትን ኣብቲ ዝተቀብረሉ ተራእየ፡ ብዙሓት ሕሙማት ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት መጺኦም ከም ዝሓወዩ’ውን ይፍለጥ። በረኸት ኣባ ሄሮዳ ምስ ኩልና ይኹን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ክርስቲያን ንጣዖታት እንተዘይሰጊድኩምን እንተዘይኣገልጊልኩምን እናተባህሉ መከራ ዝጸግቡሉ ዝነበሩ ግዜ እዩ ነይሩ። እቲ በዓል ስልጣን ከምዚ ኢሉ ሓተቶ፡ “ካበየናይ ሃገር ኢኻ፤”፡ “እንታዋይ ኢኻ”፡ “መን ‘ከ ትበሃል፤” ኣባ ሄሮዳ ከኣ ከምዚ ኢሉ መለሰሉ፡ “ኣነ ካብ ከተማ ሰባስቲያ፡ ወረዳ በሃንጻ እየ። ካብ ንእስነተይ ኣትሒዘ ከኣ ወተሃደር ኮይነ ንንጉስ ኣገልጊለ”። ሉቕያኖስ ደጊሙ “ንኣፖሎን ኣርጥሚስን ኣማልኽትና መስዋእቲ ከተቕርበሎም ኣለካ። ከምቲ ኣነ ዝበልኩኻ እንተ ገበርካ ንዓኻ ጽቡቕ እዩ። ምኽንያቱ መዓርግካ ከምዝውሰኽ፡ ካብ ኩሎም ወተሃደራተይ’ውን ከኽብረካን እኹል ገንዘብ ክህበካን እየ።” ኢሉ ከስድዖ ፈተነ። ቅዱስ ኣባ ሄሮዳ ግና ከምዚ ኢሉ መለሰ፡ “ናይ ዓያሹ ዘረባ ተዛረብካ፡ ቃል ኣምላኽ ከምዚ ይብል “እቲ ንእግዚኣብሔር እምንቶኡ ዚገብሮ፡ ናብቶም ዕቡያትን ናብ ሓሶት ዜግልሱን ዘየብል ሰብ ብጹእ እዩ” (መዝ 40፡4) ። ብኣምላኽ ሰማይን ምድርን መስዋእቲ ንዘይጠቅም ጣኦት ኣየቅርብን እየ። ተስፋይ ከኣ ኣብ ኣምላኸይ እዩ”። ብኡ ንብኡ ከኣ ሉቕያኖስ ተቖጠዐ ንኸሳቕይዎን ክቕጥቅጥዎን ከኣ ንወተሃደራቱ ኣዘዘ። ብስልኪ ዝተሰርሐ መግረፊ ገይሮም ቀጥቀጡዎ፡ ከምኡ’ውን ጭካኔ ብዝመልኦ ኣሻዂ ገረብ ደሙ ከም ማይ ክሳዕ ዝውሕዝ ኣሳቀይዎ። ቅዱስ ሄሮዳ ግና ነዚ ኹሉ ስቃይ ኣይገደሶን፡ ምኽንያቱ ኣብ ልቡ ኣምላኽ ሰማይ ስለዝነበረ። ቅዱስ ሚካኤል ካብ ሰማይ ወሪዱ ነስግኡ ተንከዮ’ሞ ኩሉ ኣቍሳሉ ሓወየ። ነዚ ዝረኣዩ ህዝቢ ኩሎም ብሽም ክርስቶስ ኣመኑ ንኣምላኽ ከኣ ኣመስገኑ። 500 ሰባት ዝኣኽሉ ኣሚኖም ኣኽሊል ሰማእትነት ከኣ ተቀቢሎም። ሉቕያኖስ ኩሉ ዓይነት ስቓይ ፈቲኑ ምስ ደኸመ ብሰይፍ ርእሱ ንኽቖረጹዎ ኣዘዘ። “ሰላም ንዓኻ ይኹን ሄሮዳ! ኣነ ክርስቶስ ወዲ ህያው ኣምላኽ እየ፡ ኣይትሸበር፡ ኣኽሊል ሰማእትነት ምስቶም ቅዱሳን ኣብ ሰማያት ተነቢሩልካ ኣሎ። ብእምነት ስምካ ዝጸወዐ: ጸበልካ ዝገበረ ብስምካ ንድኻታት ዝመጽወተ: መጽሓፍ ገድለኻ ዝጸሓፈ፡ ዝሰምዐን ዘንበበን: ኣብ መጽሓፍ ህይወት ክጽሕፎ እየ። ጥሪቱ ክባረኻ፡ ደቁ’ውን ኣብ ቤቱ ኣይክስእኑን እዮም፡ ኣብ ዝሰርሖ ስራሕ ኩሉ ሰይጣን ኣይክትንክፎን እዩ። ናይ ዕዳ ደብዳቤኡ’ውን ክድምስሰሉ እየ። ስምካ ንዝጸወዐ ከኣ ኩሉ ካብ ስቃዩ ከናግፎ እየ። በዓልካ ዘብዓለ ሐጢኣቱ ክኃድገሉ እየ። ሰላም ንዓኻ ይኹን”። ከምዚ ኢሉ ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ቃል ኪዳን ኣተወሉ። ቅዱስ ኣባ ሄሮዳ ከኣ ዓቢ ሓጐስ ተሓጐሰ። ብኡ ንብኡ ከኣ ክሳዱ ቆረጹዎ። ኣኽሊል ሰማእትነት ተቐበለ፡ ድሕሪ 7 ኣዋርሕ ቤተሰቡ መጺኦም ሬስኡ ወሲዶም ናብ ሰባሰቲያ ወሲዶም ንዕኡ ኢሎም ዝሰርሑዎ መቃብር ቀበሩዎ። ብዙሕ ተኣምራትን ምልክታትን ኣብቲ ዝተቀብረሉ ተራእየ፡ ብዙሓት ሕሙማት ካብ ዝተፈላለየ ከባቢታት መጺኦም ከም ዝሓወዩ’ውን ይፍለጥ። በረኸት ኣባ ሄሮዳ ምስ ኩልና ይኹን።
ይትባረክ ኣምላክ ኣበዊነ።
ምንጪ፡ ስንክሳር ግንቦት 25
(For those who do not have Geez, please check on this link) KIDUS ABA HIRODA
ወስብሐት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ ንህልዊ ኩነታት ኢትዮዽያን ኤርትራን ኣብ ዝዳህሰሰ ዳሕረዋይ ቃለ-ምልልሶም ምስ ሬድዮ ኣሰና፣ምስሕሓብ ዶብን መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ኢትዮዽያ ይትግብሮ ኣሎ ንዝበልዎ ፖሊሲ ከመይ ክፈታሕ ከምዝግባእ ኣንፈት ነፂሮም‘ዮም።ኣብ‘ቲ ቃለ-ምልልስ ተመርኲስና ንክልተ ኢትዮዽያዊያን ኣዘራሪብና‘ለና።በትረ ስልጣን ንዶ/ር ቴድሮስ ገብሩን ንኣቶ ኣሸብር ገብሩን ዓዲምዎም‘ሎ።
ዶ/ር ተድሮስ ገብሩ ቃለ-ምልልስ ቀ/ሚ መለስ ዜናዊ መቀፀልታ ዝሓለፈ ፖሊሲ ምምሕዳሮም'ምበር ሓድሽ ነገር ኣይብሉን ክብል ከሎ ኣቶ ኣሸብር ገብሩ ብወገኑ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ'ዚ እዋን'ዚ ናብ ከምዚ ዝዓይነቱ ለውጢ ዝኣተወ ስለምንታይ ምኻኑ ኣቀዲሙ ክፍለጥ ኣለዎ ይብል።
ክልቲኦም ኣጋይሽ ንመንግስቲ ኤርትራ ብኢትዮጵያ ምቅያር ግና ቅቡል ኣይኮነን።ናይ ህዝቢ ኤርትራ ዋኒን ክኸውን ይግባእ ኢሎም።
ነቲ ቃል-ምልልስ ኣብ ናይ ሰሉስ መደብና'ውን ክትሰምዑዎ ትኽእሉ ኢኹም


text:
ኲናት ኤርትራን ጅቡትን ኣበጋግስኡን ምዕባለኡን ክሳብ ነሓሰ 2008 ኣብ ዝነበረ ግዜ
በቢዕለቱ ካብ ዝተፈላለዩ ኣንበብቲ ካብ ዝለኣኹለይ ጽሑፋት፡ ሓደ ንሎሚ ቀቅድሚ 3ይ ክፋል ጽሑፍ ናባኹም ከብሎ መሪጸ ኣለኹ፡፡ ነዚ ጽሑፍ ንዝለኣኸለይ ግዱስ ዜጋ ኣቐዲመ ምስጋናይ እንዳገለጽኩ፡ ካብ ተዘክሮታተይ ሓደ ከም መእተዊ ተወኪሰ፡ ብቐጥታ ናብቲ ጽሑፍ ክወስደኩም፡፡
ንዓመታት “መተካእታ ፕረሲዳንት ሃገረ ኤርትራ ክኸውን እዩ” እንዳተብሃለ ዝተዘርበሉ፡ ሚኒስተር ዜና ነበር ዓሊ ዓብዱ፡ ካብቶም ኢሳይያሳዊ “ስብእና” (Personal cult) ንምዕባይ ዝጥቀመሎም ዝነበሩ ሜላታት ሓደ፡ ካብ ዝተፈላለዩ ሃገራት “ግዙኣት” ጋዜጠኛታት ብምዕዳግ፡ ንኢሳይያስ ቃለ መሕተት ክግበረሉ ምግባር እዩ፡፡ ብከምዚ መልክዕ፡ ብዙሓት ጋዜጠኛታት ናብ ውሽጢ ሃገርና ኣትዮም፡ “ህውታተ” ኢሳይያስ ለቓቒሞም ከይዶም ’ዮም፡፡ ካብቶም ብኸውሊ ብኢሳይያስን ብዓሊ ዓብዱን ዝትግበሩ መናውራታት ሓደ ድማ፡ ኣብ ሞንጎ ቃለ መሕተት እቶም ጋዜጠኛታት ሃንደበት ካብ ዝተሓበርዎ ሕቶታት ወጻእ ምስ ዝሓቱ፡ ዓሊ ዓብዱ ብስራሕ ወይ ከኣ ብካልእ ኣመሳሚሱ፡ ነቲ ቃለ መሕተት ምቁራጽ እዩ፡፡
ብከምዚ መልክዕ ኣብ ጥቅምቲ 2010፡ ናብ ሃገርና ዝኣተወ ቀጠራዊ ጋዜጠኛ ኣሕመድ ዓሊ ግን ኣይግድን፡፡ በቲ እዋን፡ እዚ ጋዜጠኛ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዚያዳ ተቐባልነት ዘለዋ ንጋዜጣ ኣልወጠን ወኪሉ ምስተዓደመ፡ ዘይተሓሰበ ኣድራጋ ሕቶታት ብዛዕባ ቁጠባ ሃገር፡ ምቋም ባይቶ፡ ቅዋምን ምርጫን፡ ናጻ ፕረስ፡ ጉዳይ እሱራት ጉጅለ 15፡ ርክብ ምስ ሱዳንን ሓገዝ ንተቓወምቲ ጉጅለታት ደቡብ ሱዳንን ዝምልከት ሕቶታት ብምልዓል፡ ንኢሳይያስ ኣብ ወጥሪ ሸሚምዎ ነይሩ፡፡ በቲ እዋን ዋላ ዓሊ ዓብዱ እናሻዕ ነቲ ቃለ መሕተት ከቋርጽ፡ ምልክት እናገበረ ውን፡ እቲ ጋዜጠኛ ብትሪ ተቓዊሙ ነቲ ቃለ መሕተት ቀጺልዎ፡፡ ካብ ጋዜጠኛ ኣል ጀዚራ ጀንዳተን ቀጺሉ፡ እዚ ብቋንቋ ዓረብ ዝተኻየደ ቃለ መሕተት፡ ንኢሳይያስ ዘዋጠረ ብምንባሩ፡ በቲ እዋን ከምቲ ልሙድ ድሕሪ”ቲ ቃለ መሕተት ንዓሊ ዓብዱ ውን ብጽፍዒት ተሳሂልዎ ኢዩ፡፡ ብዙሓት ዜጋታት ኢሳይያስ “ይተሃራረም” ኢዩ ክበሃል እንከሎ ክሳብ ሕጂ ዘይኣምኑ ኣለው፡፡ እንተኾነ ኩሉ ዘርከበ ሚኒስተርን ወትሃደራዊ ሓላፊ ከምዝፈልጦ፡ ኣብ ዓለም ዕድመ ንዝደፍኡ ሓለፍትን ሚኒስተራትን ከይተረፈ ኢዱ ወስ ዘብል፡ ብዝጋምቤቲ ዘውድቕ ከም ኣድጊ ዝራጋሕ፡ እንኮ መራሒ ሃገር ሕጂ ውን ኢሳይያስ ጥራሕ ኢዩ፡፡
እምበኣር ምስታ ካብ ሓደ ግዱስ ዜጋ ዝተለኣኸትለይ ጽሑፍ ምትእስሳር ዘለዎ፡ ንጉዳይ ኩናት ምስ ጅቡቲ ኣመልኪቱ እቲ ጋዜጠኛ ኣልወጠን ንዝሓተቶ ሕቶ ዝሃቦ መልሲ ብምስዓብ፡ ናብቲ ጽሑፍ ከስግረኩም፡፡ ኢሳይያስ እቲ ኩናት ብናይ ካልኦት ኣጀንዳ ተሳዊሩ ዝተሰንዐ ምኻኑ ብምዝኽኻር፡ ብዛዕባ ኣበጋግስኡ ክዛረብ እንከሎ፡ “…ንሕና ኣብቲ ናቶም ሓሸውየ ክንኣቱ ኣይንደልን፡፡ እዚ ኩናት ንዓይ ውን ሃንደበታዊ ኢዩ ነይሩ፡፡ ከመይ ከምዝተጀመረ ዝፈልጦ የብለይን፡፡ ኣነ ውን ከም ህዝቢ ፈለማ፡ ካብ ሓው ልኡል ሸኽ ሓምድ ቢን ኸሊፋ እየ ሰሚዐዮ፡፡” ብምባል ከይሓፈረ ክሕሱ ኢዩ ተሰሚዑ፡፡ ኣብ ኩናት ምስ ኢትዮጵያ ውን ብተመሳሳሊ ነቲ ፍጻመ ከምዘይፈልጥን ኣብ መገሻ ከምዝነበረን ኢዩ ዝዛረብ፡፡
ኣብ 2ይ ክፋል ጽሑፍ ኣብ ወርሒ መጋቢት 2008 ኢሳይያስ ናብ ዶብ ጅቡቲ ተጓዒዙ ከም ዝነበረ ገሊጸልኩም ኔረ፡፡ እምበኣር ንጉዳይ ኩናት ጅቡቲ ዝምልከት ኣብ 2ይ ክፋል ዝሓበርኩኹም ሓበሬታ ዚያዳ ብጭብጥታት ዝድርዕ፡ ኢሳይያስ ኣብ ቅነ ናጽነት ውን፡ ናብ ከባቢታት ዓሰብ ዘካየዶ ጉዕዞታት ኣስንዩ፡ ንኩናት ጅቡቲ ዘዘኻኽር ካብ ሓደ ግዱስ ዜጋ ዝበጽሓኒ ጽሑፍ ከኣ እንሆ፡፡
ኣብ ሰሙን ቅነ-ነጻነት ኤርትራ: ማለት ኣብ ግንቦት 2008፡ (ካብ ዕለት 26 -28) ፕረሲደንት ኢሳይያስ ናይ ኣስመራ መደርኡ ምስ ኣካየደ፡ ናብ ዓሰብ ኢዩ ኣምሪሑ። ኣብቲ ቅነ’ቲ፡ ሃማደኤ ኣብ ከተማ ዓሰብ፡ ጉባኤ ኔርወን፡፡ ኣብኡ ንገለ ደቓይቕ ኣላጊስወን ይኸውን ይብል። ቀንዲ ዕላማ ጉዕዞኡ፡ ናብ ዓሰብ ግን፡ ጉዳይ ሃማደኤ ከምዘይነበረ ስዒበ ክገልጾ ክፍትን ኢየ። ቅድሚ ክለተ መዓልቲ፡ ፕረሲደንት ክመጽእ ስለዝኾነ ምሳሕ ኮነ ቡን ንኽዳለወሉ ብሜ/ጀ ሃይለ ሳሙኤልን (ሽዑ ኣዛዚ ስርሒት 4 ነበር)፡ ወ/ሮ ጽገሬዳ (ኣማሓዳሪት ዞ/ደ/ቀ/ባሕሪ)ን ተሓቢሩ ኔሩ። ሑመድ ካሪካረ፡ ቻይና፡ መብራህቱ ማኢል -ወዲ ማኢል (ሓላፊ ኩባንያ ገደም) ዝርከብዎም ሓለፍቲ ኣኸቲሉ ብመኪና ናብ ዓሰብን ሓሌብን ደበኽ በለ። ብኡ መጠን ከኣ ኣብ ዓሰብ ራስ ገምቦን ደሴት ሓሌብን ዘድሊ መስተንግዶ ተገይርሉ። ተመሲሑ፡ ቡኑ ሰትዩ ተፋንዩ። ኢሳይያስ ካብ ዓሰብ ናብ ሓሌብ ምስተበገሰ ግን፡ ወ/ሮ ጽጌረዳ ነቶም ዝምለከቶም ደዊላ፡ ንሳ ከምዘይትመጽእ፡ ምኽንያቱ “ምስኪናይ ፕረሲደንት ኢሳይያስ ኮለል ክብል ስለዝቐነየ፡ ደኺሙ ኣሎሞ ኣብዚ ኣዕሪፉ ክቕኒ መዕረፊ ከዳልወሉ ኣብ ዓሰብ ተሪፈ ኣለኹ” ብምባል ሓበረቶም። ነዓይ ዝገረመኒ ከኣ፡ ካልኣይ ቻይና (ሓለቓ ስታፍ ስ/ዞ-4 ንዝነበረ ብርጋዴር ጀነራል ኣማኒኤል ሃንጀማ፡ ብዛዕባ ምምጻእ ፕረሲደንት ናብ ዓሰብ ኮነ ሓሌብ ዘይፈልጥ ምናባሩ ኢዩ። በቲ እዋን ሃንጀማ ናብ ሓሌብ ንክዛወር ከይዱ፡ ኣራፊዱ ብጃልባ ናብ ዓሰብ ምስ ተመለሰ ኢሳይያስ ከኣ ናብ ሓሊብ ገጹ ኣምሪሑ።
ኢሳይያስ፡ ካብ ሓሌብ ምስ ተፋነወ፡ ምስ ጭፍርኡ ብቐጥታ ናብ ራስ-ዱሜራ ኢዩ ኣምሪሑ። ኣብኡ ንቻይና ካብ ነፍሲ ወከፍ ክ/ሰ ሓሓንቲ ቦጦሎኒ፡ (ብድምር 4 ቦጦሎኒታት) ብምምዛዝ፡ ኣብቲ ብጂፒኤሱ ዓቂኑ ዘርኣዮ ቦታ፡ ሰራዊት ከስፍርን ድፋዓት ክኹዕትን፡ ካሪካረ ከኣ ከምኡ ሓንቲ ቦጦሎኒ ናይ ሓይሊ ባሕሪ ክመዝዝ ተኣዚዞም። ንጽባሕ ዑደት ኢሳይያስ፡ ንኹለን ኣባላት ሃማደኤ፡ መስተንግዶ ንኽዳሎ ከኣ ጽገሬዳ መምርሒ ኣውሪዳ። ኣብ ሓሌብ ተመሲሐን ሳዕሲዐን ናብ ራስ ዱሜራ ከይደን። በቲ እዋን ገና ሰራዊትና ኣይገዓዘን ኔሩ።
ካብ ራስ ዱሜራ ኣስታት 20 ኪ.ሜ ናብ ጅቡቲ ርሒቖም፡ ውሑዳት ሰራዊት ሃገረ ጅቡቲ ኣብ መዓስከሮም ይቕመጡ ኔሮም ኢዮም። እዚ መዓስከር ካብ ቅድም ዝነበረ ኢዩ። እዞም ሰራዊት ጅቡቲ ናይ ቀረብ ዝስተ ማይ ሽግር ስለዝነበሮም፡ ብመንገዲ ኣቶ ዓብደልቃድር ዳዉድ (ደርደር ረሓይታ ወይ ንጉስ ዓፋር ኤርትራ፣ ኢትዮጵያ ጅቡቲ) ምምሕዳር ደሴት ሓሌብ ንክፈቕደሎም ሓቲቶም። ብኡ መጠን ከኣ ካብ ሓሌብ 40 ኪ.ሜ ርሒቑ፡ ኣብ ዝርከብ ምንጪ ማይ ፎራሽ፡ ሓንቲ ቦጥ ኣብ ሳልስቲ ንክወስዱ ተፈቒድሎም ኔሩ። ይጥቀሙ ከኣ ኔሮም። ኣብ ረሓይታ (ኣብ ጥቓ ዶብ እትርከብ ደርደር ዓፋር ዝነብረላ መሬት ኤርትራ) ከኣ፡ ገለ ኣባላት ስለያ ዞ/ስ 4ን ፖሊስን ይቕመጡ ኔሮም። ቅድሚ ምብጻሕ ኢሳይያስ፡ እቲ ከባቢ ዶብ ርጉእን፡ ህዝቢ ካብን ናብን ጅቡቲ ብመካይን ዝመላለስሉ ዝነበሩ፡ ናይ ሰላም ሃዋህው ኢዩ ኔሩ። እንተኾነ ምምጻእ ስለያ (ድሕሪ 2006) ናብ ረሓይታ፡ ህዝቢ ጽቡቕ ኣይረኸበን ኔሩ።
ህዝቢ ረሓይታ መነባብሮኡ ሙሉእ ብሙሉእ፡ ኣብ ፍርያት ባሕሪ ዝተመርኮሰ ኢዩ። ዓሳ ገፊፎም ናብ የመን ብምኻድ፡ ነዳዲኦም ኮነ ኣስቤዝኦም ሒዞም ኢዮም ዝመጹ ኔሮም። ድሕሪ ሓይልታት ስለያ ኣብ ረሓይታ ምምዳቦም ግን፡ “ዓሳ ከይትገፉ፡ ንመንብረኹም መንግስቲ ረዲኤት ክህበኩም ኢዩ” ተባሂሉ፡ ምእታው ምውጻእ ስኢኖም፡ ከቢድ ጥሜት ኣንጸላሊውዎም ኔሩ። ገለ ሃገራውያን ኣባላት ስለያ ግን፡ እቲ መነባብሮ ህዝቢ ረሓይታ ስለዘተሓሳሰቦም፡ ርእዮም ከምዘይረኣዩ ኮይኖም፡ ሓደ ሓደ ግዜ ሸለል ይብልዎም ኔሮም። ኣብቲ ግዜ”ቲ፡ ህዝቢ ዓፋር ብወከልቶም ኣቢሎም፡ “ከተልምሱና ዲኹም ደሊኹም ንሕና ብረዲኤት ኣይንነብርን ሰሪሕና’በር” ክብሉ ጉዳዮም ናብ ኢሳይያስ እውን ኣቕሪቦም ነይሮም፡፡ ብድሕሪኡ ንደርደር ሓላፊ ዓፋር ብትእዛዝ ኢሳይያስ ካብ ዞ/ደ/ቀ፡ መኪና ከምእትወሃቦ ኮይኑ፡፡ ብዛዕባ ምግፋፍ ዓሳ ከኣ፡ “ግፈፉ ግን ኣብ ዓሰብ ናብ እትርከብ ፕሮሰሲንግ ፕላንት ኣረክብዎ ገንዘብ ክወሃበኩም ኢዩ” ተባሂሎም። ኣብዚ ክልተ ሽግራት ተኸሲቱ፡ እታ ናይ ዓሰብ ኩባንያ ብሰንኪ መሳለጥያ፡ መዝሓሊታትን ዘይርጉእ ቀረብ ጸዓትን፡ እቲ ፍርያት ዓሳ ናብ ዕዳጋ ከይቀረበ ይጎሓፍ ኔሩ።
እቲ ዝወሃብ ገንዘብ ንገፈፍቲ ዓሳ ረሓይታ ከኣ፡ ንመጓዓዝያኦም ከማን ክሽፍን ዘይክእል መጠን ኮይኑ፣ በዚ ምኽንያት ከኣ፡ እቲ ምግፋፍ ዓሳ ደው ኢሉ። ምኽንያቱ ንገፈፍቲ ዓሳ ረሓይታ፡ ካብ ናብ ዓሰብ ናብ የመን ይቐርቦም። እንተኾነ፡ ጀላቡ ህዝቢ ረሓይታ፡ ካብ ዶብ ኤርትራ ቅሩብ ርሒቐን፡ ኣብ መሬት ጅቡቲ ዓስኪረን። ደርደር ረሓይታ፡ ኣብ ጅቡቲ ዓቢ ጽልዋ ስለዝነበሮ፣ መንግስቲ ጅቡቲ ኣይተንከፎምን። ብለይቲ ዓሳ ገፊፎም፡ ኣብ የመን ብምሻጥ፡ ገለ ኣታዊ ክገብሩ ጀሚሮም። እቲ ዘሕዝን ግን፡ ዜጋታትና (ገፈፍቲ ዓሳ ረሓይታ) ደው ነከብሉ፡ ኣብ ዝተገብረሉ እዋን፡ የመናውያን ገፈፍቲ ዓሳ ክሳብ ቀጽሪ ሓሌብን ገማግም ባሕርን እናቐረቡ፡ ሃብቲ ባሕርና ይምዝምዙ ኔሮም። ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ፡ ብሰንኪ ሕጽረት ነዳዲ፡ ከምቲ ዝድለ ክቆጻጸርዎም ኣይከኣሉን ኔሮም።
ኢሳያስ ትእዛዙ ኣብ ራስ ዱሜራ ምስ ኣመሓላለፈ፡ እዚ ኹሉ ምድላዋት ወ/ሮ ጽገሬዳ ጎስይዎ፡ ብቐጥታ ኢዩ ናብ ባጽዕ ኣምሪሑ። ብድሕሪ’ዚ 4 ቦጦሎኒታት ዞ/ስ 4ን፡ ሓንቲ ቦጦሎኒ ሓ/ባሕርን ናብ ራስ ዱሜራ መጺኤን ድፋዕ ክሰርሓ ተኣዚዘን። እዘን ኣሃዱታት እዚኤን፡ ብዘይ መሳርሒ ብተብተብ ድፋዕ ክኹዕታ ተኣዚዘን። እቲ መሬት ተሪር ስለዝነበረ ከኣ፡ ንምኹዓቱ ተሸጊሮም። ሓደ መራሕ ቦጦሎኒ ናብ ሓሌብ ከይዱ፡ ኣባላት ሓሊብ ሓጻዊን ቆሪጾምን ኣብሊሖም፡ ቡንታታትን መለንኪኖን ሂቦምዎ። ንዕኡ ርእዮም እቶም ዝተረፉ መራሕቲ ቦጦሎኒታት’ውን በብወገኖም ካብ ሓሊብ መሳርያታት የምጽኡ ኔሮም። ድሕሪ ናይ ገለ ሳምንታት ሃልኪ ግን፡ ስጋብ ቡልደዞራት ከምዝሳተፋ ኮይነን ኢየን።
እዚ ብኢሳያስ ዝተገብረ ሰራዊት፡ ኣብ ራስ ዱሜራ ምስፋርን ድፋዕ ምኹዓትን ንጅቡቲ ኣሰንቢድዎም ጥራይ ዘይኮነ፡ ማዕረ ጀነራል ተላኢኹ “እንታይ ተረኺቡ?” ኢሉ ክሓትት መጺኡ፡፡ እንተኾነ ዝረኸቦ መዘና ኣይነበሮን፡፡ ምስቶም ኣዘዝቲ ቦጦሎኒታት (እቲ ዝለዓለ ናይ ም/ትለንተ ማዕርግ ዝሓዙ) ተራኺቡ። ድሕሪ ገለ መዓልታት፡ ምስ ቻይና ንክራኸብ ንክነግርሉ መዓልቲ ቆጸራ ብምግባር፡ ናብ ዓዱ ከይዱ። ከም ቆጸራኡ መጺኡ፡ እንተኾነ ቻይና ኣይተረኸበን፡፡ (ከም ሳክቲዝም በቲ እዋን ንጉዳይ ጅቡቲ ቻይና ዝነበሮ መርገጺ ኣንጻር ኢሳይያስ ከምዝነበረ እፈልጥ) ሕጂ”ውን ምስቶም ኣዘዝቲ ቦጦሎኒታት ጥራይ ተራኺቡ ተመሊሱ። ድሕሪ ገለ መዓልታት፡ ገለ ሰራዊት ጅቡቲ ናብቲ ድፋዕ ዝስረሓሉ ዝነበረ ጫፍ ራስ ዱሜራ መጺኦም፡፡ “ፕረሲደንትና ዑመር ገለ ዑደት ክገብር ስለዝኾነ ኣብዚ ሓለዋ ክንገብር ኢና” ኢሎም። ኣዘዝቲ ቦጦሎኒታትና ከኣ፡ “ንሕና ምስ ጅቡቲ እንታይ ጸገም ኣለና? ደሓን ንሕና ዘይንሕልዎ” ኢሎሞም። ሰራዊት ጅቡቲ “ኣይፋልን!” ስለዝበሉ ግን፡ ጉዳዮም ብሬድዮ ንላዕሊ ተመሓላሊፉ፡፡ “ደሓን ሓለዋ ይግበሩ” ዝብል ትእዛዝ መጺኡ።
ፕረሲደንት ዑመር ገለ፡ ኩሉ ኩነታት ምስፋር ሰራዊት ኤርትራን ምኹዓት ድፋዕን ተዓዚቡ፡ ናብ ዓዱ ተመሊሱ፡፡ እቶም ንሓለዋ ዝመጹ ሰራዊት ግን ኣይተመለሱን። “ተመለሱ እባ!” እንተበልካ፡ “ኣብ መሬትና ኢና ዘለና ናበይ ክንምለስ!” ኢሎም ኮፍ ኢሎም። እዚውን ብሬድዮ ተመሓላሊፉ፡፡ ደሓን ግደፍዎም ተባሂሉ። እቲ ናብ ጅቡቲ ዝጥምት ድፋዓት፡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ከኣ፡ ብድሕሪ ሰራዊት ጅቡቲ ስለዝኾነ (ሰራዊት ጅቡቲ ኣብ መንጎ ስለዝኣተዉ)፡ ካብ ስራሕ ወጻኢ ኮይኑ። ብዘይካ ኣብ ገለ ቦታታት ናብ ባሕሪ ዝጥምት ቅርጺ መሬት ዝፈጠሮ ጋግ፡ ክልቲኡ ሰራዊት ተሓዋዊሱ ይነብር ኔሩ። ሰራዊትና ብደጀን ሸነኽ ሓድሽ ድፋዕ ምኹዓት ጀሚሩ። (ከም ሳክቲዝም ኢሳይያስ በቲ እዋን ብተኸታታሊ ምስ ኣዛዚ ሚኪአለ ወልዳይ (ወዲ ወልዳይ) ርክብ ሬዲዮ ይገብር ከምዝነበረ እዝክር)
ኣብቲ ናብ ባሕሪ ዘንቆልቁል፡ ድፋዕ ሰራዊትናን ሰራዊት ጅቡትን ቅርጺ መሬት ዝፈጠሮ ጋግ ኔርዎ። ሓደ መዓልቲ፡ ሰራዊት ኤርትራ ብድሕሪት ኣብ ማእቶት (ምኹዓት ድፋዕ) እንከሎ፡ ሓደ ካብቶም ዋርድያ ሃዲሙ፡ ናብ ሰራዊት ጅቡቲ ኣትዩ። ነዚ ዝሰምዑ ክልተ ኣዘዝቲ ቦጦሎኒ፡ ደድሕሪኡ ተኸቲሎም ናብ ድፋዕ ጅቡታውያን ብምኻድ፡ ንክወሃቦም ሓቲቶም፡፡ እንተኾነ፡ እቶም ሰራዊት ጅቡቲ ኣብዮም ኣየረከብዎምን። ብድሕሪኡ እቶም ኣዘዝቲ 5 ቦጦሎኒታት፡ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ህድማ ዘትዮም፡፡ “ድሕሪ ሕጂ ክሃድም ዝተረኣየ ብጥይት ይተሃረም” ዝብል መምርሒ ካብ ላዕሊ ከምዝመጾም ተዘራሪቦም፡፡ ዘገርም ኢዩ! ክልቲኡ ሰራዊት ተሓዋዊሱ ንኣስታት 2 ኣዋርሕ ቀጺሉ።
ብድሕሪ’ዚ ምስ ናህና ኣሰላልፋ ዝመጣጠን ኣብ ሰራዊት ጅቡቲ፡ ተደረብቲ ሰራዊት ምምጻእ፡ ጥይትን ኣጽዋርን ምጉራት፡ ብፍላይ ከኣ ዘይንቡር ካብ ውሽጢ ድፋዕ ዘይምውጻእ ዘይልሙድ ተርእዮ ምሽብሻብ ስለዝነበረ፡ ብእዋኑ ንላዕሊ ተሓቢሩ። እንተኾነ፡ ብሓለፍትና “ስቕ ኢልኩም ጥራይ ማእቶትኩም ቀጽሉ” ዝብል መልሲ ተወሃበ። ሓደ መዓልቲ ሰራዊትና ካብ ማእቶቱ ሰዓት 6 ናይ ምሸት ተፈዲሱ፡ ገሊኡ ናብ ድፋዑ እናተጎዓዘ፡ ገለ ከኣ ክሕጸቡ ናብ ባሕሪ እናወረዱ፡ ገለ ከኣ መኣዲ እናተቐረቡ እንከለዉ፡ በታ ናይ ቅድም ቦታ ሓደ ዋርድያ፡ ናብ ሰራዊት ጅቡቲ ስለዝሃደመ፡ ልክዕ ሰዓት 06:10 ድ.ቀ ብወገን ሰራዊትና ጥይት ተተኲስዎ። ጅቡታውያን ከኣ ተዳልዮም ስለዝጸንሑ፡ ነዚ ዕድል ተጠቒሞም በድራጋ ጠያይቲ ብኹሉ ወገናት ብምፍናው፡ እቲ ኲናት ተጀሚሩ። እቲ ዘሕዝን ናብቲ ናብ ረሓይታ ዘጠምት ዝባን ራስ-ዱሜራ፡ ጸቢብ ስለዝኾነ ክልቲኡ ሰራዊት ተሓዋዊሱ ኢዩ ዝነብር ኔሩ።
ከም ሳዕቤኑ ከኣ፡ ኣብ ሰለስተ መኣዲ ተቐሪቦም ንዝነበሩ ብጾትና፡ ቡምባ ኢድ ብምእታው ሰዊኤንኦም። ኣብ ካልእ ቦታታት ብሰንኪ ዝነበረን ናይ ተኹሲ ተመኩሮ፡ ነቲ ዝነበረን ዕድል ብዝግባእ ኣይተጠቐማሉን። ኣብዚ ኲናት’ዚ፡ እቲ ዝለዓለ ዕጥቂ ሰራዊትና ኣርፒጂ ጥራይ ኢዩ ኔሩ። ብመሬት ምስ ረሓይታ ዘራኽብ ኣፍደገ ተቖጻጺረንኦ፡፡ ብባሕሪ ከኣ፡ ካብ ኤርትራ ኣቐዲሞም ዝዓደግወን ክልተ ፒሲታት ጌረን ዓጽየንኦ። ሰራዊትና ተኸርዲኑ፡ ዝኣቱ የለ ዝወጽእ የለ ኮይኑ። ምዑታት ዝኾኑ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ እኳ ኣብኡ እንተነበሩ፡ በተን ነኣሽቱ ጀላቡ ኣንጻር ፒሲ ክዋግኡ ርኡይ ጸገም ኔሩ። እተን ዕጥቂ ሓይሊ ባሕርና ዝኾና ፒሲታት ሓ/ባሕርና ግን፡ ነዳዲ ስለዘይነበረን ኣብ ሓሌብ ተዓሺገን ነበራ።
ምግባት ዝኣመሉ ኮ/ወልዱ ባርያ (ሓ/መ/ጋራጃት ነበር)፡ ኣቐድም ኣቢሉ፡ ንነዳዲ ሓ/ባሕሪ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻሩ ስለዘእተዎ፡ ጀላቡ ሓይሊ ባሕሪ ብፍላይ እተን ዓበይትን ኣድማዕትን፡ ኣብ ሓሌብ ተዓሺገን ኢየን ኔረን። ንሰን ከምቲ ንወልዱ ባርያ ዝርደኦ፡ ብ50 ወይ 60 ሊትሮ ዝንቀሳቐሳ ኣይኮናን። ዘገርም ኢዩ! ኣብቲ ኲናት ዝተጀመረሉ ሰዓት ማለት 06:10 ድ.ቀ፡ ሰራሕተኛታት መንግስታዊ ጋራጅ ዓሰብ፡ ካብ ስራሕ ተፈዲሶም ስለዝነበሩ፡ ንዝተኸበ ሰራዊትና ንምድሓን ውጉኣትና ንምውጻእን፡ ነተን ፒሲ ሓይሊ ባሕርና ዝኸውን ነዳዲ ክርከብ ኣይተኸኣለን። ጽቡቕ ዕድል ኮይኑ ገለ ዝተኸዘነ ነዳዲ ናይ ትካል ሓሬና ምፍራይ ጀላቡ ስለ ዝነበረ፡ ንክልተ ፒሲታት 10 000 ሊትሮ ነዳድን ማይን መሊአን፡ ሓይሊ ባሕርና ኣብ ከባቢ ሰዓት 9 ናይ ምሸት ተበጊሶም። ነተን ፒሲታት ጅቡቲ ኣሳጒጎም ብባሕሪ መንገዲ ብምኽፋት፡ ንሰራዊትና መስተርሆ ከፊቶም። ብመሬት ግን ከይተኸፍተ ስጋብ ሰዓት 4 ወጋሕታ ሓደረ።
ሰራዊት ጁቡቲ ነዚ ናይ መሬት ምዕጻው ብልጫታት ተጠቂመን ስለዘትከላ፡ ኲናት ክሳብ ከባቢ ሰዓት 4 ናይ ወጋሕታ ቀጺሉ። ብድሕሪኡ ግን ጅቡቲ ሃዲመን፡ ሰራዊትና ግን ንከይስዕበን ብላዕሊ መምርሒ ስለዝመጾ፡ ስድሪ’ውን ንቕድሚት ኣይሰጎመን። ሰራዊት ተኸርዲኑ ሓዲሩ ክነሱ፡ ካብ ግንባር ቡሬ’ውን ረዲኤት ኣይረኸበን። ንጽባሒቱ ሰዓት 1:00 ድሕሪ ቀትሪ፡ ታንክታት ካብ ግንባር ቡሬ መጺኤን ኣብ ረሓይታ ከይበጸሓ፡ ነቲ ኣብ መንጎናን መንጎ ጅቡቲን ዝነበረ ሃጓፍ ቦታ ክኹዕታ ኣምስየን። ዘገርም ድራማ ኢዩ ኔሩ!፡ ነገሩ “ዝብኢ ምስከደ ከልቢ ይነብሕ” ከምዝብልዎ ኢዩ። ማለተይ ሰራዊትና ናይ ምድሓን ዕላማ እንተዝህሉ ኔሩ፡ ሰራዊትና ንኣስታት 10 ሰዓታት ተኸርዲኑ፡ ናይ ሞትን ሕየትን ብክላሽንን ኣርፒጂን ጥራይ እናተዋግኤ ኣይምሓደረን። ግንባር ቡሬ ርሑቕ ኣይኮነን፡ ብፍላይ ታንክታትና ዝዕርዳሉ ቦታ ከኣ ዝቐረበ። ሸለልትነት ዝበዘሖ፡ ኤረ ኮነ ኢልካ ሰራዊትና ንምጥፋእ ዝተሃንደሰ ከይከውንውን ዘጠራጥር ዘሕዝን ኲናት ኢዩ ኔሩ። መንግስታዊ ገራጃት ንጽባሒቱ ልክዕ ሰዓት 9 ናይ ንግሆ፡ ሓንቲ ቦጥ (ኦራል) ነዳዲ ሰዲዶም። ኲናት ሰዓት 4 ወጋሕታ ዝተወድኤ፡ ነዳዲ ግን ሰዓት ትሽዓተ ቅድሚ ቀትሪ መጺኡ። ምምሕዳር ሓሬና ነዳዲ ንሓይሊ ባሕሪ እንተዘይህቦም ኔሩ እቲ ኲናት ከመይኮን ምኾነ ኔሩ?
ኹናት ምስ ጅቡቲ ብምስጢር ኢዩ ተታሒዙ ኔሩ። ብዙሓት ሓለፍቲ እንከላይ ገለ ስታፋት ሓ/ምክልኻል፡ ካብ በለዛ ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ንክፈልጡ ንዓሰብ እናደወሉ ገለ ዘይተማለኤ ሓበሬታ ይረኽቡ ከምዝነበሩ ይፍለጥ። እቲ ዘገረመኒ ክሳብ ኣስታት ሰለስተ ወርሒ፡ ናይዚ ፍጻመ ሓሊፉ ከሎ፡ ሚ/ምክልኻል ኤርትራ፡ ናብዚ ግንባር ጅቡቲ ገጹ ኣይተቐልቀለን። ቻይና’ውን እንተኾነ ዝተወሰና መዓልታት ጥራይ ኢዩ ተዛዊሩ። ነቶም 5 ቦጦሎኒታት ዘማእክል ናይ ቀረባ ሓላፊ ኣይነበሮምን። ባዕሎም ልቢ ኣዕብዮም ብዝገብርዎ ምርድዳእ ጥራሕ ኢዮም ናይ ሓባር ስራሕ ዝሰርሑ ኔሮም። (ኮ/ል ሚኪኤለ ወልዳይ በቲ እዋን ኣብ ራሓይታ ምስ ዳርዳር ብሓባር ነይሮም፡፡)
ዝኸበርኩም ተኸታተልቲ! ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ግዱሳት ዜጋታት፡ ኣብ ዘዘለውዎ ኮይኖም ሓበሬታ ንህዝብና ከፍልጡን፡ ቃልሲ ከበራብሩን እንዳተላበኹ፡ ናይዚ ግዱስ ዜጋ ጽሑፍ ውን፡ ንኹሉ ክባጻሕ ሃየ ሼር በልዎ፡፡
3ይ ክፋል ይቕጽል………


text:
Date: Sunday, 11 February 2018
ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ብመሰረት ኣካይድናዮ ዝበሎ ገምጋም ዛጊድ ኣርባዕተ ኣባላት እቲ ኮሚቴ ኣጊዱ ኣሎ። ቅድም ክብል ኣይተ ብርሃነ ፅጋብን ወይዘሮ ኣዜብ መስፍንን፥ ዳሓር ድማ ንኣይተ ብርሃነ ኪዳነማርያምን ወይዘሮ ኣረጋሽ በየነ ኣጊዱ።
እዚኦም ማእኸላይ ኮሚቴ ህወሓት ስጒጐየም እዩ ዝብል፤ ኰይኑ ግና ብመሰረት ህንፃ ፕሮግራምን እታ ውድብ ናይ ምስጓግ ስልጣን ዝህልዎ ጉባኤ እዩ ዝብሉ ሰባት ኣለዉ።
እተ ኮሚቴ፥ ንኻልኦት ኣርባዕተ ኣባላት ማእኸላይ ኮሚቴ እውን መጠንቀቕታ ሂቡ ኣሎ።
ከምኡ'ውን 33 ካልኦት ላዕለዎት ኣመራርሓ ከምዝተኣለዩን 113 ላዕለዎት ኣመራርሓን ከዓ ብመጠንቀቕታ ከምዝተሓለፉን ብስም ህወሓት ኣብ ዝተዘርገሐ መርበብ ሓበሬታ ተገሊፁ'ሎ።
ብወገን መንግስታዊ ስልጣን ድማ ባይቶ ክልል ትግራይ ሓምሻይ ዘበን 10ይ ጉባኤ ንኣርባዕተ መዓልታት ክካየድ ቀንዩ ኣብ ዝሓለፈ ረቡዕ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ ዛዚሙ።
ኣባላት ባይቶ ኣፈፃይማ ስራሕ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ብዕምቆት ከምዝገምገሙ ገሊፆም። ሽመት ሰለስተ ሰባት ኣፅዲቖምን፤ንሓደ ድማ ኣፍልጦ ሂቦምን።
ኣብዚ ከም ሓዱሽ ነገር ዝግለፅ ቅድሚ ሎሚ ዝመርሑ ዝነበሩን ካብ ሕዚ ንደሓር ኣይቕፅሉን ዝተብሃሉ ሰለስተ ሰባት ካብ ሓላፍነቶም ተሰጒጐም ኣለዉ።
እዚኦም ድማ ኣይተ ገብረሚካኤል መለስ፣ ኣይተ ልዑል ካሕሳይን ኣይተ ጐይትኦም ይብራህን ይበሃሉ።
ካብዚኦም ዝሓሹን ንዚኦም ዝትክኡን ዝተበሃሉን ሰባት ከዓ ተሸይሞም። ኣይተ ረዳኢ ሓለፎም ሓላፊ ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን፣
ኣይተ ኣማኑኤል ኣሰፋ ሓላፊ ቢሮ ፍትሒ ትግራይ፣ ከምኡ እውን ኣይተ ነጋ ኣሰፋ ሓላፊ ቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ክዀኑ ተሸይሞም።
ዶክተር ኣትንኩት መዝገቦ ድማ ንቢሮ ሕርሻን ልምዓት ገጠርን ብምሉእ ሓላፍነት ክመርሑ ኣፍልጦ ተዋሂቦም።
ንምዃኑ እዚ ኣባላት ኣመራርሓ ህወሓትን ሹመኛታት መንግስትን ምቅይያር ሰባት ከመይይሪኡዎ? ኣብ ከተማ መቐለ ቢቢሲ ዝሓተቶም ሰባት፥ ገሊኦም ህወሓት ለውጢ ክተምፅእ እያ ኢልና ኣይንኣምንን ይብሉ፤
ገሊኦም ከዓ ኮን ዶዀን ለውጢ ይመፅእ ይኸውን ኢልና ሃንቀው ኢልና ንፅበይ ኣለና እንትብሉ ርእይቶኦም ሂቦም።
ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዕዳጋ ዓዲ ሓቂ ኣብ ንግዲ ባህላዊ ዓለባ ዝወፈሩ ኣይተ ኣሸናፊ ፀጋይ ከምዚ ይብሉ፥
"እቲ ገምጋም ኣነ ብልመስለኒ ካብ መጀመርያ ርእሰ ምምሕዳር ተቐይሩ ክበሃል እንተሎ ህዝቢ ብዙሕ ነገር እዩ ዝፅበይ ነይሩ፤ኣነ ድማ ሓደ ካብቶም ዝፅበዩ እየ ነይረ።
ምኽንያቱ ብዙሕ ሕማቕ ነገር ንርእይ ነይርና ኢና። ሕዚ ግን ምትኽኻእ ስለዘሎ ምናልባት ለውጢ ዶዀን ይህሉ ዝብል እምነት ኣለና" እንትብል ዘለዎ ጭላንጭል ተስፋ ገሊፁ።
ኣይተ ኣደም መሓመድ ዑመር ብኣንፃሩ ለውጢ ክመፅእ እዩ ዝብል እምነት የብለይን ይብሉ።
"ምግምጋም ፅቡቕ እዩ፤ግና ካብቲ ዝሓለፈ ተመኩሮታት ምኢቲ ብምኢቲ ኣይኣምነሉን ክመሓየሽ እዩ ኢለ ኣይኣምነሉን። ምናልባት ንእሽተይ ለውጢ ክህሉ ይኸውን እምበር ኣነ ንባዕለይ ኣይኣምነሉን።
ምኽንያቱ ንሕደስ ኣለና፣ለውጢ ክመፅእ እዩ፣ካብ ዝበሃል ነዊሕ ገይሩ። ለውጢ ኣይመፀን እኳደኣስ እናገደደ እዩ ከይዱ" ብምባል ኣብ ሕዳሰ ህወሓት ዘለዎ ተስፋ ክሳብ ክንደየናይ ከምዝመንመነ ይዛረብ።
ኣብ ዩኒቨርሲቲ መቐለ መምህር ፖሊታካዊ ሳይንስ ኣይተ ገብረሙድህን ገብረሚካኤል ነቲ መንግስቲ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ትንታነ ሂብሉ::
"እዚ መንግስቲ'ዚ ነዚ ዝመስል ህዝቢ እዚ ምሓዙ ዕድለኛ እዩ ነይሩ:: ህዝቢ ዝበሎ እናተናዓቐ ምስ ከደ ግን ህዝቢ ተስፍኡ እናፀልመተ ከይዱ" ኢሉ::
" ሰባት ስለዝተቐያየሩ ለውጢ ክመፅእ እዩ ዝብል ህንጥው ተስፋ የብለይን:: እቲ ለውጢ ኣብ ስርዓት እዩ ክኸውን ዝግበኦ:: እቶም ሰባት ኣብ ብቕዓትን ቅንዕናን ኣይፈላለዩን::
ክሳብ ቀረባ እዋን ተስፋና ኣይተፀንቀቐን ነይሩ:: ሕዚ ግና ዝግበር ዘሎ ለውጢ ዝሐሸ ተስፋ ኣይህብን" በሃሊ እዩ::
ኣይተ ገብረመድህን ብምቕፃል "ዝተወሰነ ለውጢ ኣይህሉን ማለት ኣይኮነን :: እቲ ዝሓለፈ ኣመራርሓ ሸሉሙና በሃላይ ኮይኑ ዝተጋነነ ፀብፃብ ብምቕራብ ይፍለጥ::
ወላ እቶም ሕዚ ናብ ስልጣን ዝመፅኡ ኣካላት እውን ግና ካብቲ ጌጋ ናፃ እዮም ማለት ኣይኮነን" ይብል::
"ኣብ ትግራይን ካብ ትግራይ ወፃእን ዘሎ ኩነታት ይፈላለ እዩ:: ህዝቢ ትግራይ መማረፂ የብሉን:: ህወሓት ድማ ከምቲ ህዝቢ ዝደልዮ ኣይኮነትሉን::
ካልኦት ክልላት ግና ወላ ዝበለፁ ኣይኹኑ መማረፅታት ግና ኣለዎም:: ህዝቢ ትግራይ ካብቲ ሕዚ ኣብ ኢዱ ዘሎ ዝሐሸ መማረፂ የብሉን::
ንህዝቢ ትግራይ ዝገደደ ጥፍኣት ዝምነይሉ ሓይልታት መማረፂ ክኾንዎ ኣይኽእሉን::" ይብል ኣይተ ገብረመድህን::
እዞም ሓደሽቲ ሹመኛታት ግና ምስ ቢቢሲ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ ምልልስ ሓላፍነትና ክንፍፅም ተዓጢቕና ኣለና እንትብሉ ተዛሪቦም።
ኣይተ ረዳኢ ሓለፎም ፡ "ናይ መንግስቲ ሓላፍነት ዝተወሃቦ ሰብ ንህዝቢ ከገልግል እዩ፤ብህዝቢ ኣብ ዝተወሃቦ ስልጣን ድማ ሓበሬታ ንህዝቢ ከይበፅሕ ክኽልክል ኣይኽእልን።
ብሕገ መንግስቲ. . . ዘይተኸልከል ሓበሬታ ምኽልካል ኣግባብ ኣይኮነን" ብምባል ተመፃቢዖም።
ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ናይ ህዝቢ መሰል ንምርግጋፅ ክሰርሕ ከምዝኾነ ብምግላፅ።
ንቢሮ ፍትሒ ብላዕለዋይነት ክመርሑ ተሸይሞም ዘለዉ ኣይተ ኣማኑኤል ኣሰፋ ብግዲኦም "ህዝቢ ትግራይ ከምቲ ዝፍለጥ ንፍትሒ ክብል ብዙሕ መስዋእትነት ዝኸፈለ ህዝቢ እዩ፤
ኣብዚ ቦታ እዚ ክንመፅእ እንተለና ህዝቢ ብዙሕ እዩ ዝፅበይ። ስለዚ ምስቲ ኣብኡ ዝፀነሐ ሰራሕተኛን ኣመራርሓን ዓቕሚ ዝፈቐዶ ንምስራሕ ዓብዪ ፃዕሪ ክንገብር ኢና" ኢሎም።
ንቢሮ ጉዳይ መናእሰይን ስፖርትን ትግራይ ክመርሑ ተባሂሎም ስልጣን ዝተወሃቡ ኣይተ ነጋ ኣሰፋ ድማ ከምዚ እንትብሉ ፀወዩ።
"ህዝቢ ትግራይ ከምቲ ዝተቓለሶ ተረቢሑ እዩ ኢለ ኣይኣምንን፤ እቲ ውድብ እውን ኣይኣምንን፤ ሕዚ ግና ብፍላይ ፀገም መናእሰይ ይፍለጥ እዩ፤ ነዚ ንምፍታሕ ድማ ክንቃለስ ኢና" ይብሉ ኣለዉ።
ተንታኒ ፖሊቲካ ኣይተ ገ/መድህን ግና፥ እቶም ሕዚ ናብ ስልጣን ዝመፅኡ ዝሐሸ ዴሞክራስያዊ መድረኽ ክፈጥሩ እዮም ኢሉ ኣይፅበን፥ እኳደኣስ ዝገደዱ ከይኾኑ ይሰግእ::
"ኣብዚ ሕዚ እዋን ፀላኢ ንዘይምብዛሕ ለውጢ ዘምፅኡ ዘለዉ ክመስሉ ክፅዕሩ እዮም: ደሓር ተደላዲሎም ምስተረጋግዑ ግና ባዕልኹም ትፈልጡ ናብ ምባል ክምለሱ እዮም" ይብል።
" እቲ ሕዚ ናብ ስልጣን መፂኡ ዘሎ ሓይሊ ህዝቢ ኣብ ምግልጋል ዝሐሸ ኮይኑ ክቐርብ እዩ:: ኣብቶም ቀንዲ መትከላት መሰል ግና ለውጢ ከምፅእ ኣይኽእልን::" ዝብል ኣይተ ገ/መድህን፥
ልዕልና ሕጊ ኣብ ምርግጋፅ: ካልእ ሰብ እውን ከምኡ ከማና ማዕረ ናይ ምውድዳር መሰል ኣለዎ ኢልካ ዘይምእማን ኣብ ዝብሉን ካልኦትን ለውጢ ንክመፅእ ይምሕፀን።
Cologne NRW Germany - Celebration of the 27 Anniversary of the ERITREAN INDEPENDENCE DAY by Eritrean in NRW 26 May 2018
Eritrean in Karlsruhe Germany celebrating the 27th Anniversary of Eritrean Independence Day on the 26th May 2018


text:
ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኩሉ!!
- Details
- Created: Saturday, 12 May 2018 00:43
- Last Updated: Saturday, 12 May 2018 00:43
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ-ሕድሪ (ግሃድኤ-ሕድሪ) ነቲ ብዘይሕለልን ነዊሕን መሪርን ጅግንነ ታዊብረታዊ ተጋድሎ መላእ ህዝቢ ኤርትራ ሰፍ ዘይብል መስዋእቲ ተኸፊልዎ ኣብ መበል 30 ዓመት ብ24ግንቦት 1991 ዝተረጋገጸ ሃገራዊ ነጻነትናን ልዑላውነትናን ተዓቂቡን ተኸቢሩን ንክነብር መላእ ኣባላትውድብና ብመትከል ኣሚኖም ሰጋእ ከይበሉ ዝቃለስሉ ዘለዉ ጉዳይ ኢዩ፡፡ በዚ መሰረት ከኣ ፍትሕንማዕርነትን ሰላምን ዘረጋገጸት ንኩሉ ኤርትራዊ ብዘይኣፈላላይ እትሓቁፍ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ክሳብህያው ትኸውን ምስ ኩሎም ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዘለዉ ደለይቲ ፍትሒ ብሓባር ኣብ ዘሰማምዑናኣገባባት ብምውህሃድ ቃልስና ቀጻሊ ኢዩ፡፡


text:
ውርይቲ ተጣባቒት ሰብአዊ መሰላት ኤልሳ ጭሩም መቐጸልታ ናይቲ አብ ሰሜን አሜሪካ ማለት አብ ቦስቶን፡ አብ ኒው ዮርክ፡ አብ ዋሽንግቶን ዲሲ፡ አብ ዴንቨር ዘካየደቶ ዑደት እያ ናብ ከተማ ኦክላንድ መጺአ ብዛዕባ መርማሪት ኮሚሽን ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንአፍልጦ ዝሕግዝን ሓበሬታ ዘስንቕን ህዝባዊ ሰሚናር ዘካየደት። አብ አስተምህሮአ ወ/ሮ ኤልሳ ጭሩም እዚ ኮሚሽን ከመይ ከምዝቖመን ክንደይ ጻዕርታት ከምዝሓተተን ብዝርዝር አብሪሃ። ዕድመ መርማሪት ኮሚሽን ስጋብ ዝመጽእ ግንቦት 2015 ዓ.ም ኮይኑ ከም አድላይነቱ ስጋብ ሹዱሽተ ዓመት ከም ዝቕጽል ሓቢራ። አብ ዓለም እዚ ኮሚሽን መርማሪት ዝተበየነለን አብ ሓድሕዳዊ ኵናት ዘየለዋ ሃገራት ኤርትራን ሰሜን ኮርያን እየን ድሕሪ ምባላ፡ ወ/ሮ ኤልሳ ነዚ ዕድል ምርካብና አዝዩ ጽቡቕ ዕድል ምዃኑን፡ ነቲ ዕድል ድማ ክንጥቀመሉን ብዋዛ ካብ ኢድና ከይነውጽኦን ተማሕጺና። ስርዓት ህግደፍ ንመርማሪት ኮሚሽን ንከተዓናቕፍን ከነአእስን ዝገብሮ ዘሎ ኩሉ ሽርሕታት አቃሊዓ። አብ መደረአ ወ/ሮ ኤልሳ ንሕና ኤርትራውያን አብ ልዕሌና ብስርዓት ህግደፍ ዝወርድ ዘሎ ገበን አዝዩ አሰቃቒ ክንሱ ከም ንቡር ጌርና ንወስዶ ምህላውና አዝዩ ከምዘተሓሳሰባ ገሊጻ። ህዝቢ ድማ አብ ነብሱ ኮነ አብ ቤተሰቡ ንዝወረዱ ግፍዕታት ኮነ ገበናት ብትብዓት ክሕብርን ቃል ምስክርነቱ ክህብን ተላብያ። እዚ አብ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ ግፍዕታት ደው ስጋብ ዝብል ድማ ቃልሳ ደው ከምዘይተብል እታ ዋዕሮ አንጻር ኩሉ ተጻብኦታት ደው ኢላ ብትብዓት እትምክት ካብ ዓረ ዝተርር ሞራላዊ ሕልና ዘለዋ ኤልሳ ቃል አትያ። ካብ ህዝቢ ቤይ ኤርያ ድማ ናይ አጆኺ አብ ጎድንኺ አለና ዝብል ሞራላዊ ድጋፍ ተዋሂብዋ። አብቲ አኼባ አዝዮም አገደስቲ ነጥብታት ከም ሕቶን ለበዋን ክቐርቡ ከለው፡ እቲ አኼባ ብዓይነቱ ፍልይ ዝበለ ፖለቲካዊ ብቕዓትን ብስለትን ተሳተፍቲ ዝተራእየሉ፡ ሓድሕዳዊ ምክብባርን ርዝነትን ዝዓሰሎ ምንባሩ ከይተጠቐስኩ ክሓልፍ አይደልይን። አብ እዋን ሰሚናር ሓደ ካብ ወለንተኛታት መርማሪት ኮሚሽን መንእሰይ አሰናይ ሙሴ ብዛዕባ እቶም ወለንተኛትት ዘካይድዎ ዘለዉ ስርሓትን፡ ህዝቢ ከመይ ጌሩ ነቲ ወብ ሳይት ክጥቀመሉ ይኽእልን ብዝርዝር አረዲኡ። አብቲ ወብሳይት ካብ ህዝቢ ኽቐርቡ ንዝኽእሉ ሕቶታትን መልስታቶምን፡ ከምይ ጌርካ ሓበሬታኻ ክትህብ ከም እትኽእልን አካል ናይዛ ወለንተኛ ጉጅለ ትኸውንን ብፕሮጀክቶር አሰንዩ ናብ ህዝቢ አቕሪብዎ። አብ ሓጺር ሰሙን ዘይመልእ ጊዜ ንዝተዳለወ ሰሚናር ክንድዚ ዝአኽሉ ደቂ አንስትዮ ዝርከብኦም ተሳተፍቲ ምርካቦምን እቲ ሰሚናር ውጺኢታዊ ብምንባሩ፡ ንኹሉ ጉዳያቶም አወንዚፎም ዝተሳተፉ ደቂ ሃገር ክምስገኑ ይግባእ። ድሕሪ ሰሚናር ነበርቲ ቤይ ኤርያ ንኤልሳ ጭሩም ናይ ድራር ግብጃ ጌይሮምላ፡ ብዝከአሎም አብ ጎድኒ መርማሪት ኮሚሽን ደው ኢሎም ዝግብኦም ከም ዝፍጽሙ ብሓደ ድምጺ አረጋጊጾም።
ሰሎሙን ገብረእየሱስ
ኦክላንድ - ካሊፎርንያ
11 ሕዳር 2015 ዓ.ም


text:
መንእሰይ ክበሃል እንከሎ ኣብ ዕድመ ወዲ ሰብ ኣብ ሓደ ውሱን ደረጃ ንዘሎ ክፋል ናይ ሕብረተሰብ ዘመልክት ኢዩ። ዕድመ መንእሰይ ካብ ሕብረተሰብ ናብ ሕብረተሰብ ገለ ፍልልያት እኳ እንተለዎ፡ ብሓፈሽኡ፡ ነቶም ኣብ ከባቢ 18 ክሳብ ከባቢ 40 ዕድመ ዝርከቡ ኣካል ሓደ ሕብረተሰብ ዝምልከት ናይ እኩብ መጸዋዕታ ኢዩ። ንመንእሰይ ብዝምልከት መጽናዕታት ዘካይዱ ገለ ምሁራት’ውን፡ ንመጽናዕቶም ካብ 16 ክሳብ 26 ንዘሎ ዕድመ ክመርጹ ንርኢ፡ ምናልባት እቲ ሓቀኛ መንእሰያዊ ባህርያት ዝረኣየሉ ዕድመ ኢሎም ብጥንቃቐ ዝመረጽዎ ድማ ይመስል። ነዚ ዕድመ’ዚ፡ ንኡሳን ካብ ኣብ ትሕቲ ስድራበታቶምን ተጸበይቲን ካብ ምኽዋን ሓሊፎም ኣብ ብነፍሶም ዝሓድሩሉ ደረጃ ዘብጽሕ መሰጋገሪ ጌሮም ዝገልጽዎ ኣለዉ። ኣብቲ ሓፈሻዊ ኣጸዋውዓኡ (መንእሰይ) ናይ ሓባር መግለጽታትን መለለያትን እኳ ይሃልዎ እምበር፡ መንእሰያት፤ ከም ውልቀሰባት፤ ዝተፈላልየ ባህርያት፡ ገሊኡ ውን ምስቲ ሓፍሻዊ ናይ መንእሰይ መግለጺ ትሕተ-ባህልን ዘይሰማማዕ ክህልዎም ከምዝኽእል ምግንዛብ ኣድላዪ ኢዩ። መንእሰይ (ከም ውልቀሰብ) ብሰንኪ ኣተዓባብያኡን፡ ዝቐሰሞ ናይ ሕብረተሰብ ኣረዳድኣን ዝርከበሉ ኩነታትን፤ ዝተፈልየ ሰብነት (personality) ከማዕብልን፡ ኣብ ዝርከበሉ ሕብረተሰብ ናብ ኣወንታዊ ይኹን ኣሉታዊ ሸነኽ ከዘንብል ፤ ማለት፡ ሃናጽን ቀያሪን ወይ’ውን ብኣንጻሩ (ንገዛእ ርእሱ ይኹን ንሕ/ሰብ ብዝምልከት) ኣዕናዊ ዝኾነ ጎደና ክኽተል ከምዝኽእልን ኣብ ኩሉ ሕብረተሰባት ዘጋጥም ሓቂ ኢዩ፡፡
ቅድሚ መንእሰይ ምኳን፡
መንእሰይ፤ መንእሰይ ቅድሚ ምኳኑ ዝሓልፎም ደረጃታት ኣለዉ። ንሳቶም ድማ ንሕብረተሰባውነቱን (ሶሻላይዜሽን) ኣብ ምህናጽ መንነቱን ሰብነቱን (ፐርሶናሊቲ) ዓቢ ግደ ኣለዎም። ብኻልእ ሸነኽ ድማ መንእሰይ ኣብ ትሕቲ ኣየናይ ባህልን ልማድን ፖለቲካዊ ስርዓትን ወዘተ ምህላዉ፡ ነቲ ናይ መንእሰይ ተግባራትን ባህርያቱን ክፈላልዮ ይኽእል። ኣብዚ ኣርእስቲ’ዚ ዘሎ ናይ ተመራመርቲ ፍልልያት ደቂቕን ብዙሕን እክዋ እንተኾነ፡ ብሓፈሻ ተመራመርቲ ከምዝብልዎ፡ ኣብ ኣተዓባብያ ወዲ ሰብ፤ እንተወሓደ ክልተ ደረጃታት (“መማህራን” ክብሎም) ይጠቕሱ፤ እዞም መማህራን ድማ ንቆልዓ፤ ተወሊዱ ክሳብ ዝዓቢ ኣብ ሕብረተሰብ ኣባል (ሕብረተሰብነታዊ/socialized) ንከኸውንን ንሱውን ንገዛእ ርእሱ ኣካል ናይቲ ሕብረተሰብ (ሕብረተሰብነታዊ) ከምዝኾነ ከምዝስምዖን ዝሕግዙ ኢዮም። ነቲ መስርሕ ድማ ብኣብነታት ክገልጾ ክፍትን ኢየ። ኣብዚ ደረጃ ንክበጽሕ ዝገብሮ መስርሕ፡ ብናይ ስነ-ኣእምሮን ስነ-ሕብረተሰብን ተመራመርቲ (Sociologists and Psychologists) ፡ መስርሕ ”ሕብረተሰባውነት” (socialization) ተባሂሉ ይጽዋዕ። ብሓጺሩ ድማ፡ ንወድዓዊ ክዉንነታት ትርጉም ዘለዎም መግለጺታት ምኳኖም ክትርድኦን ክትትርጉሞን ምስ እትኽእልን፤ ነቲ ካልእ ኣካል ዝወሰዶ ተግባር ንገዛእ ርእስኻውን ትርጉም ከምዘለዎ ገርካ ክትቅበሎ እንከለኻ ኢዩ፤ ማለት፡ ነቲ ካልእ ሰብ ከማልኦ ዝደልዮን፡ ብሰንኪ/ሳላ እቲ ዘማልኦ/ተግባራቱ ኣብ መንፈሱ ዝፍጠር ስምዒቱን ከይተረፈ ብምርዳእ፡ ንስኻ’ውን ነቲ ዘስተብሃልካዮ ተቐቢልካ ኣብ ገዛኣ ርእስኻን/ውሽጥኻን ከተወሃህዶ እንከለኻን ኢዩ። ኣብ መጀመርያ እቲ “ተመሃራይ” ነቲ ዝተዓዘቦ ዝህቦ ትርጉምን ናይ’ቲ ፈጻሚ ትርጉምን ሓደ/ማዕረ ክኸውን ኣይክእልን ይኸውን፤ ናይ ካልኦት ተግባራትን መግለጽታቱን ድማ፡ ምስ ግዜ (ውዒሉ ሓዲሩ)፡ ኣብቲ ሕብረተሰብ ክኸውን ዝደልዮ ስለዝድምደም፤ ናይቲ ሓዲስ ባእታ ኣረዳድኣ’ውን ምስቲ ናይ ሕብረተሰብ እናሰመረ ይኸይድ። ንኹሉ ናይ ሕብረተሰብ ሕግታትን ንኡሳን ሕግታቱን ኣብ ውሽጡ መስ ኣስረጸን ናቱ ምስ ገበሮን፡ ምስ ገዝእ ርእሱ ምስ ኣወሃሃዶን (internalization) እቲ ሓዲስ ኣባል ሕብረተሰብ ቀደማይ ደረጅኡ ደምዲሙ ማለት ኢዩ።
ኣብዚ ንክበጽሕ ግን፤ በዞም ዝስዕቡ “መማህራን” ሕብረተሰባውነት ክሕገዝን ክሕለፍ ግድነት ኢዩ።
ቀዳማይ፤
እቶም ቀዳሞት መማህራን ናይ ሕጻን/ቆልዓ ስድራበቱ ኢዮም። ቆልዓ ገና ደገ ከይወጸን ምስ ከባቢኡ ከይተራኸበን እንከሎ፡ ስድራበቱ “ታተ” ኢሎም ንክኸይድ ካብ ምሕጋዝ ኣትሒዞም፤ ዘረባ ይምህርዎን፡ ጽቡቅን ሕማቕን፡ ቅኑዕን ዘይቅኑዕን፡ ዝሃስዮን ዘይሃስዮን ክፈላሊ፡ ወ.ዘ.ተ. ይምህርዎ ፡ ካብ ስድራበቱ ድማ ነቲ መባእታዊ ናይ ሕብረተሰባውነት ትምህርቱ ይቐስም።
ካልኣይ፡
ቆልዓ ካብ ገዝኡ ወጺኡ፤ ድሒሩ’ው ምስ ዝሰፍሐ ኣካል ሕ/ሰብ ክራኸብ ኣብ ዝጅምረሉ እዋን ምስ መሳቱኡ፤ ኣብ ደገን ኣብ ቤት ትምህርትን (ናይ ሃይማኖት በት ትምህርቲ እውን ክህልዎ ይኽእል) ዝተፈላለዩ ትካላትን (institutions) ነቲ ኣብ ሕብረተሰብ ንክወሃሃድ ዘድሊ ክብርታትን ባህልን ልማዳትን ርዱእ ሕግታትን (ኖርምስ) ይቐስም። ምስ ካልኦት ክራኸብ ኣብ ዝጅምረሉ፡ ካብቲ ናይ ገዛ/ስድራ ሕብሓበ ዝተፈልየ፡ ምስ ካልኦት ምስ እትራኸብ ጥራሕ ዘጓንፍ ተሞክሮታት የጋጥሞ፤ ማለት፡ ናይ ድልየታት ፍልልያት፡ ናተይ ናትካ፡ ሓያልን ድኹምን፡ ናይ ጸዋታ ዕድል ምርካብን ምስኣንን፡ ከምኡውን ነታ ትደልያ ከመይ ትበጽሓ ናይ ምሕሳብ ጥበባትን ወ.ዘ.ተ ካብቶም ዝመሃሮም ሓደስቲ ናይ ህይወት ተሞክሮታት ይኾኑ። ኩሉ እቲ ኣብ ሕብረተሰብ ዝርከብ ክብርታትን ባህልታትን ልማዳትን ወዘተ.. ንክመሃር ድማ እቲ ሕብረተሰብ ብዝኾነ ኩርናዕ ይጓስዮ። ኣብዚ ትምህርቲ/መስርሕ-ተሞክሮ ናይ’ዚ ባእታ’ዚ፡ ኣብ ሕብረተሰብ ክኣቱን ኣባልነቱ ከጠናኽርን ክመሃር እንከሎ፡ ብካልእ ሸነኽ ድማ፡ እንተ ብሰንኪ/ሳላ ኩነታት ናይ’ቶም ቀዳሞት መማህራኑ/ስድራበቱ ይኹን እንተ ብጽልዋ ከባቢኡ፡ ከም ውልቀሰብ፤ ሓደ ንገዝእ ርእሱ ፍሉይ ዝገብሮ ትምህርትን ኣስተብህሎን እውን ሒዙን ለቢሱን ኢዩ ዝወጽእ። እዚ ድማ ኩሉ መንእሰይ ከም ካብ ሓደ ፋብሪካ ዝወጽእ ሃላኺ ኣቕሓ ጌርካ ንከይውሰድ ንምእማት ኢዩ።
ናይ ስነ-ኣእምሮ ሕ/ሰብ ተመራመርቲ ከም ዝብልዎ፤ ኣብ ከባቢ 15-16 ዕድመ ኣቢሉ ኢዩ፡ ነቲ ናይ ትምህርቲ ምልቃም ጥራሕ ዝነበረ ዕድመ ሓሊፉ፡ “ኣነ እፈልጥ ኢየ” ኣብ ዝብል “ነፍሰ-ምትእምማን” ከርእየሉ ዝጅምረሉ ደረጃ ዝበጽሕ። ኮይኑ ግን እቲ ርእስኻ ምኽኣል ንገዛእ ርእሱ ኣብ ጉዕዝኡ ጌና እናተማህረ ንክኸይድ ዝገብሮ ሓደስቲ ተሞክሮታትን ብድሆታትን እውን ገና ዘቕርበሉ ስለዝኾነ፡ ካብ ምምሃር ኣቋሪጹ ዘስምዕ ክኸውን የብሉን።እዚዕድመ’ዚግንንጉዳያትባዕሉመዚኑብናቱኣተረጋጉማክርዳእንመርገጽክወስደሎምንዝሕልነሉ ደረጃብምዃኑኢዩዝልለ። ምናልባት’ውን ከምቲ ኣብ ሕብረተሰብና ዝምሰለሉ፡ እቲ ”ጽናሕ ኣቦ ኣነ ክዛረብ” ዝብለሉ ወይ’ውን ”ልቢ ጎበዝ ኣብ ደረቱ” ኢሎም ዓበይቲ ዝገልጹሉ ሰዓት’ዶ ክኸውን ይኽእል ኢልካ ንምዝማዱ ምፍታን ጌጋ ኣይመስለንን። ኣብዚ ጥራሕ ደው ዝብል’ውን ኣይኮነን፤ ባህርያት ናይ መንእሰይ፡ ኣብዚ ዕድመ’ዚ ድሕሪ ምብጽሑ፡ ነቲ ብቀዳሞት ይኹን ካልኦት መማህራኑ፡ ንሕብረተሰቡ ንክመስል ክወሃቦ ዝጸንሐ ኣስተምህሮታት፡ ንገሊኡ ክቃወም ዝህቅነሉን ዝረኣየሉን ብምዃኑ’ውን ይልለ ኢዩ። ኩሉ ብስድራበቱን ኣብያተ ትምህርትታቱን ብሕብረተሰብን ክወሃቦ ዝጸንሐ፡ ናብ’ቲ ዝጸንሐ ክብርታትን ባህልታትን ልማዳትን ከእትዎን ክጽንብሮን ሓርኮት ዝብል ብምዃኑ (ኩሉ ሕብረተሰባት ዘካይዶ ሓቂ)፡ ነዚ ከም ኣስገዳድ ወይ’ውን ንናቱ ፍሉይ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ብዝመሰሎ ከየዘውትር ዝዓግቶን፡ ከም ፈረስ ናብ ሓደ ሸነኽ ጥራሕ ከምዘተኩር ዝገብር ኮይኑ ይስምዖ ኢዩ። ካብኡ ንክርሕቕ ድማ ይእድም፤ ከም ውጽኢቱ ድማ ነቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ወለዶ (ሓሓንሳብ) ዘስደምም ትሕተ-ባህሊ ብመንእሰይ ክፍጠር ይረአ። ንኣብነት ከም “ሂፒ” ከምኡ’ውን ስረኻ ክሳብ ታሕቲ ምዕጣቕ ዝኣመሰለ ከም ትሕተ-ባህሊ ክጥቀሳ ይኽእላ። ሕ/ሰብ ነቲ ሓዲሽ ትሕተ-ባህሊ ብቐሊሉ ስለዝይቅበሎን በዚ ምኽንያት መንእሰይ ስለዝዋሰን፤ መንእሰይ ንውሕስነቱን ንነፍሱ ከይንጽልን ድማ ነንሕድሕዱ ሃሰውሰው ተበሃሂሉ ናቱ ጉጅለታት ይፈጥር፡ ሓሓንሳብ ገሊኡ ኣብ ጋንግ (ስዳዊ ጉጅለ) ዝምዕብለሉ እዋናት’ውን ይህሉ። ናታቶም ውሽጣዊ ሕግታትን ቋንቋታትን ከይተረፈ ይፈጥሩ፤ ንኣብነት ኣብ ሽወደን ብ“ናይ ሪንክ-ቢ ቋንቋ” ዝልለ ብፍላይ ብስደተኛታት መንእሰያት ዝማዕበለ “ስዊድንኛ” ንረክብ)። ናይ ጸጉርን ክዳንን ናይ መንእሰያት ስታይላት ኩላትና ንዕዘቦ ኢዩ። ብሓጺሩ ናይ ገዛእ ርእሶም መንነት ክሃንጹ ይፍትኑ። ገሊኡ ከም ኣዎንታ ብዝስዕብ ወለዶ ተቐባልነት ረኺቡ ኣብ ሕብረተሰብ ለውጢ ዘምጽእ ክኸውን ይኽእል፡ ገሊኡ ድማ እቲ ዝፈጠሮ መንእሰይ ጥራሕ ተጠቒሙሉ ከብቅዕ ይሃስስን ይቕህምን። ንኣብነት እቲ ናይ 60ታት ናይ “ሂፒ” ትሕተ-ባህሊ፡ ኣብ ሕብረተሰብ ክቕጽል ኣይተራእየን፡ ብዙሕ ንናይ ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ዕርክነትን ናይ ሓዳር ምግባር ልማዳትን ግን ምስ ጊዜ እናተቐየረ መጺኡ ኢዩ። እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ድማ ኣብ ምዕባለ ናይ ዝተፈላለየ ሰብነት (personality) መንእሰያት ግደ ዘለዎ ኢዩ።
እምበርከስ እዚ ባህርያት’ዚ ኢዩ ውዒሉ ሓዲሩ ኣብቲ መንእሰይን ባዕሉ ጥራሕ ዘይኮነስ ናብ ሕብረተሰብ’ውን ብከፊል ለውጥታት ንክመጽእ ዝደፍእ ክበሃል ይከኣል። እዚ ብመንእሰይ ዝግበሮ ጸረ-ግብሪ (ሪኣክሽን) ድማ ኢዩ ንመንእሰይ ከም ሓደ ናይ’ቲ ሽዑ ዝርከበሉ ፉሉይ እዋን ዝገብሮ። ንመድርኻዊ ውህደት መናሰያት ብዝምልከት፤ ማንሃይም (Manheim) ዝተባህለ ፍሉጥ ጀርመናዊ ካብ ዝጠቕሰን ነጥብታት ሓንቲ ከስፍር፤ ናይ ዕድመ ጉዳይ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ንመንእሰይነቶም ከም ሓደ ወለዶ ተረዲኦምን ነቒሖምሉን ከብቅዑ፡ ኣብታ እዋናዊት “ጭብጥቲ ታሪኻዊት ሽግር” ብዘለዎም ናይ ተቓውሞ መርገጽ ኣብ ሓደ ምምጻኦም ኢዩ (a generation-conscius generation)።
ናይ መንእሰይን ሕብረተሰብን ምፍሕፋሕ ሎሚ ምስ ምዕባለ ወይ ርእሰማልነት ዝተቐልቀለ ከምዘይኮነ ኣብ ታሪኽ ዝተመዝገቡ ጽሑፋት ዝምስክርዎ ኢዩ ። ካብ’ቶም ናይ ጥንቲ ፈላስፋታት፤ ሶቅራጦስ፤ ንመንእሰያት ”እቲ ንሰበስልጣን ዝዳፈርን፡ ንዓበይቲዘየኽብርን…” ኢሉ ክጠቕሶም እንከሎ፤ እቲ ውሩይ እንግሊዛዊ ዊልያም ሼክስፒር እውን፤ “ንዝሓለፉ ወለዶታት ከም ጌገኛታት ዝርኢ..” ዝብል ኣብ ጽሑፉ ከም ዝጠቅስ ዝጸሓፉ ኣለዉ።
እንበኣርከስ መንእሰይ ክበሃል እንከሎ፡ ካብ ከባቢ ወይ ው’ን (ከምቲ ሕብረተሰብ ዝውስነሉ) ገለ ካብ 16 ገለ ድማ ካብ 18 ዕድመ ኣትሒዙ ክሳብ መወዳእታ 30ታት ከምዝኾነ ኢዩ ዝረኤ። ካብ 16 ክሳብ 26 ኣብ ዘሎ ዕድመ ዘተኩሩ ከምዘለዉ እውን ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ኢዩ። ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ኢዩ ፍሉይ ባህርያት (መንእሰያዊ ባህርያት) ዝረኣየሉ። (እዚ ድማ ኢዩ ንናይ ነፍሲ ወከፍ መንእሰይ ሰብኣዊ-መንነት (personality) ዝውስን/ዝሃንጽ )። እቲ ናይ ሕብረተሰብ ”ምምቕቓል ዕዮ” ነቲ ሕብረተሰብ ኣብ ዝተፈላለዩን፤ ብሰንኪ ዝዓምዎ ርእሱ ዝኸኣለ ዕማማቶም/ስራሓቶም ወላ’ውን ደርባዊ ቦትኦም፤ ፍሉይ ተወሳኺ ባህልን ወላ’ውን ቋንቋን ዘማዕበሉ ሸነኻት ስለዝመቓቕሎ፡ ንመንእሰይ እውን እዚ ሓዲስን ተወሳኽን ክዉንነት የጋጥሞ’ዩ። ነዚ ግን ክቕበሎን ከይቅበሎን (ብሓፈሻዊ ኣበሃህላ) ኣብ’ቲ ቀዳማይ ደረጃ ዝዓበየሉን ናቱ መንነት ዝተሃንጸሉን ዝምርኮስ ይኸውን እኳ እንተተባህለ፤ ኣብቲ ምምቕል ዕዮ ዝህልዎ ስፍራ እውን ናቱ ግደ/ጽልዋ ከምዘለዎ ይፍለጥ። ንገለ ካብቲ ሓዲሽ ክነጽግን ክጻረርን ዝደፍእ መንእሰያዊ ባህርያት ይውንን ኢዩ። ንኣብነት ወዲ ሓላፍ/ወናኒ-በት-ዕዮ ዝኾነ መንእሰይ ነቲ ፋብሪካ ንምክያድ ዝወጽእ ሕግታት ብኣወንታ ክርእዮ እንከሎ፤ ሓደ ኣብታ ፋብሪካ ዝሰርሕ መንእሰይ ግን ከም ጸቓጥን መሰል ደቂ ሰብ ዝገፍፍን ገይሩ ክርእዮን ክቃወሞን ምርኣይ ዘገርም ኣይከውንን። ኣብ ፖለቲካዊ ህይወት ከይተረፈ ተዓዚብና ክንከውን ንኽእል።
ኣየናይ ኢዩ እቲ ”መንእሰያዊ ባህርያት” ዝበሃልከ? ብምንታይክ ካብ ባህሊ ሕብረተሰብ ወይውን ካብቶም ብዕድመ ልዕሌኡ ዘለዉ ይፈልዮ?
ከምቲ ኣቐዲመ ጠቒሰዮ ዘለኹ፡ መንእሰይ ኣብ ናይ መንእሰያዊ ዕድመኡ’ውን እንተኾነ እናተማህረን ኣብቲ ናይ ሓቂ ህይወት እናነበረን ዝኸይድ ብምዃኑ፤ ኣብ’ዚ ዕድመ’ዚ ኣብ ህይወቱ ንዘጋጥምዎ ብድሆታት ብዝምልከት፤ ኣብ ናብርኡን ተሞክሮኡን ንዘጋጥምዎን፡ ንዝርእዮምን ንዝዕዘቦምን ሕብረተሰባዊ፡ ባህላዊ፡ ፖሊቲካዊ ሓቅታት ስለምታይ ከምኡ ከምዝኾኑ ዝፈላሰፈሉን መልሲ ክረኽበሎም ኣብ ሓንጎሉ ዘሰላስሎምን፡ ንከዐውቶም ዝነጥፈሉን፡ ሰዓት ኢዩ። ነዞም ሕቶታትን ብድሆታትን፤ ባህሉን ልማዳቱን ተሞክሮታቱን ትዕዝብትታቱን ተጠቒሙ፡ ወይውን ብምንባብን ብክትዓትን እናተመራመረ መርገጽ ክሕዘሎም ወይ’ውን መልስታት ከናድየሎም ዝፍትነሉ እዋን ወይ ዕድመ ኢዩ ክበሃል ይከእል።
ገለ ካብቶም ዝጸንሑ ልማዳትን ሕግታትን ባህልታትን፡ ንመንእሰይ ተጽዕኖ ዝገብሩሉን ዝቕይድዎን ኮይኑ ስለዝግምቶም ንክጻረሮምን ካብኣቶም ንክሃድምን ናቱ ትሕተ ባህሊ ዘጥርየሉ ናቱ መንእሰያዊ ናይ መሳቱ /ፒር ምትእኽኻባት ዘማዕብለሉን እዋናት ዝውቱር ኢዩ።
ኣብ ተምክሮታት ከምዝተራእየ፡ መንእሰይ፡ ድልየት ናይ ለውጥን ምምሕያሽን ዘለዎ፤ ንሓሳባቱን/ንርእይቶታቱን ስምዒታቱን ኣብ ግብሪ ከውዕል ዝደሊ (ግብራዊ) በዚ ድማ ኣብቲ ዝነበረሉ ሕ/ሰብ ናቱ ኣሰር (መዘከርታ) ዝገድፍ፤ ምስ ኣብ ካልእ ቦታታት ዘለዉ መንእሰያት ብምርኻብ ድጋፈ-ሕልንኡ ዘወፍን፤ ኢዩ ክበሃል ይከእል።ገለ ካብተን ንመንእሰይ ንክቃለሰለን ዝማርኻ ጭቡጣት ኣብነታት ንምጥቃስ፤
- ኣብ ሓርንታዊ ቃልሲ ምስታፍ፡
- ፖለቲካዊ ናጽነትን ብናጻ ሓሳብካ ናይ ምግላጽ ናጻነት ንክህሉ ዝግበር ቃልሲ፡
- ስብኣዊ ምሰል ሕሉው ንክኸውን ዝገብሮ ሞጎተን ቃልስን ወዘተ…ክለዓላ ይኽእላ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ፡ መንእሰይ፡ ከም ሓፈሻዊ ኣረዳድኣ፤ ነታ ኣብታ ናቱ ዕድመ ዘላ ኩነታት ኢዩ ዝርኢ፡ ጸሓፍቲ ክገልጽዎ እንከለዉ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ’ታ እዋን እቲኣ “ናይ ዓለም ስእሊ” ኣለዎ። እቲ ስእሊ’ቲ ኣብቶም ልዕሊኡ ዘለዉ (ወለዶ) ክህሉ ኣይክእልን ይኸውን። ስለዚ ምስ መንእሰይ ንምስራሕን ንምርድዳእን፡ ነታ ናቱ ኣረዳድኣ (ስእሊ-ዓለም) ናይ ዘሎ ኩነታት ንምርዳኣ ምፍታን ሓጋዚ ምዃኑ ምርዳእ የድሊ።
ኣብዚ ናይ መንእሰይነት/ንእስነት ዕድመ’ዚ፡ ከም መንእሰይ፡ መብዝሕትኡ ወይ ኣብ ናይ ትምህርቲ ዓለም ወይውን ኣብ ምጅማር ብሕታዊ ናብራ ዝኣተወሉ እዋናት ብምዃኑ፡ መንእሰይ ጌና ኣብ ናይ ዝጋነን ውነና (ሃብቲ) ዝኣትወሉ ወቕቲ ስለዘይኮነ (ሓፈሻዊ ኣበሃህላ)፡ እዚ ካብ ውነና ዝረሓቐ ህልውና’ዚ ድማ ንኣተሓሳስባኡ እውን ከምዝጸልዎ ርዱእ ኢዩ። ማለት፡ ነተን ኣብ ህይወቱ ዘጋጥምኦ፡ ብፍላይ ንፖለቲካ፡ ባህሊ: ፍትሒ፡ ሕብረተሰባዊ ናብራ ወዘተ. ዝእመሰሉ ሕቶታት ክምልሸሉ ሃሰውሰው እናበለ ኣብ ዝጽዕረሉ እዋን፤ ሚዛናቱን ኣረዳድኣኡን ካብ ናይ ገዛእ ርእሲ ጥቕሚ ዝረሓቐ ንክኸውን ይገብሮ። በዚ ምኽንያት ድማ ኣብ ኩሉ ሕብረተሰባዊ ትካላትን ንመንግስትን ፖሊሲታቱን (ዝኽተሎ ፖለቲካን)፤ ነቲ ስልጣን ንምሕላው ዝቖሙ ትካላትን፡ ከምኡ’ ውን ንዘይፍትሓዊ ውሳኔታትን ስጉምትታትን ዘይሰብኣዊ ተግባራትን ንክቃወም ሰጋእ ከይበለ ብረስንን ብትብዓትን ዝጣበቕን ዝለዓልን ምኽዋኑ ታሪኽ ብዙሕ ኣብነታት ኣርእዩና ኢዩ።
እወንታን ኣሉታን፡
ብሓፈሻዊ ኣበሃህላ፡ መንእሰይ ኣብ ዝሳተፈሉ መዳያት ብሃንቀውታን ረስንን ትብዓትን ዘማልእ ብምኽዋኑ፡ ነዚ ባህርያቱ’ዚ ክጥቀመሉ ዝደሊ ሸነኻት ብዙሕ ኢዩ። ሎሚ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ፖሊቲካ ጥራሕ ነተኩር ብምህላውና፡ ንመንእሰይ ኣብ ነናቶም ፖሊቲካዊ ውድባት (ናይ ጽባሕ ሓቀኛ መንነቶም ሎሚ ክርአ ዘሽግር ውድባት’ውን ከይተረፉ) ክስሕብዎን ተካኢን መሓየልን ክገብርዎ ዝደልዩ ክህልዉ ከምዝኽእሉ ዘገርም ክኸውን ኣይግብኦን። ኣብ ዓለም፡ ኣብ 60ታትን ኣብ 70ታትን፡ ምንቅስቓሳት መንእሰያት ብኣዝዩ ኣዎንታውን ክርሳዕ ዘይክእል ታሪኻዊ ምንቅስቓሳትን ኢዩ ዝፍለጥ። ተቓውሞ ኣንጻር ተግባራት ሓያላት መንግስትታትን ፖሊሲታቶምን ብንሁርን ቆራጽን መንፈስ ኢዩ ዝተኻየደ፤ ለውጢ እውን ኣርእዩ ኢዩ። ንኣብነት ኣንጻር ውግእ ቨትናም ምሉእ መንእሰይ ዓለም ኢዩ ተሳቲፍዎ ክበሃል ይከእል። ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ’ውን ኣንጻር ዓሌታዊ ኣድልዎ (ስርዓት “ኣፓርታይድ”) ዝተገብረ ምርኡይ ኣህጉራዊ ቃልሲ መላእ መንእሰይ ዓለም በብደረጃኡ ተሳቲፉ፡ ፈላላዪ ስርዓት ከም ዝወድቕ ገይሩ እዩ። ኣብ ሓርነታዊ ቃልስታትን፡ ኣብ መሰል ደቂ ሰብን መሰል ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮን ወዘተ…ሱር ዝተኸለ ቃልሲ ተኻይዱ ኢዩ ክንብል ንኽእል። ኣብ ብዙሓት ሃገራት ንነጋውስን መስፍናውያን መራሕትን ኣንከባሊሎም ስልጣን ዝሓዙ መንእሰያት (ብፍላይ ኣብ ስሉስ ዓለም) ውሑዳት ኣይኮኑን።
እዚ ግን እቲ “ጽቡቕ” ሸንኻቱ ኢዩ፤ ስለምንታይ፡ ብመንእሰይ ዝግደሱ ከምዝጠቕስዎን፡ ከምኡውን ታሪኽ ዝከታተል ዘበለ ኩሉ ዝፈልጦን ሓቂ እንተሎ፡ ካልኦት ሸነኻት ነዚ ሓይሊ’ዚ ከም መሳርሒን ናይ ገበናት ተዋሳእን ተሳታፍን ክገብርዎ ሓርኮት ዝብሉ’ውን ስለዘለዉ ኢዩ። ንናይ ስልጣን ውድድራት ነንሕድሕዶም ዝዋግኡ ደቂ ሓንቲ ሃገር፡ ንመናእሰይ ቅድመ ግንባር ብምግባር ኢዩ። ኣብ ዓለም ከም መለኽቲ ዝልለዩ፡ ዘለዉን ዝሓለፉን እውን ንመንእሰይ መሳርሒ ተጠቒሞም ስልጣን ንምጭባጥ ዝተዓወቱ ምዃኖም ኣብ ዕድመና ከይተረፈ ዝረኣናዮን ዝሰማዕናዮን ሓቂ ኢዩ። እቲ ብስነስርዓቱን፡ ምእዙዝነቱን መልክዐኛን ግሩምን ወተሃደራዊ ሰልፍታቱን ዝልለ ዝነበረ፡ ብ ናይ “SS” ሓይሊ ምክልኻል (Hitlerjugend) (ደቂ ሂትለር ወይ ድማ መንእሰያት ሂትለር) ዝፍለጥ ናይ “ናዚ” ክፋል፤ ካብ መንእሰያት ዝቖመን እቲ ቀንዲ ተኸላኻላይ ናይ ሂትለርን ኢዩ ነይሩ። ብካልእ ሸነኽ’ውን፡ ኣብ ናይ “ድራግ” (ሓሺሽን መሰላቱን) መሸጣታትን ናይ ዘይሕጋዊ ስራሓትን ቅትለታትን ዝኣመሰሉ ተግባራት ዝሳተፉ መንእሰያት ቁጽሮም ውሑድ ኣይኮነን። ንመንእሰይ ሸያጥን ተጠቃሚን ናይ ድራግ ብምግባር ቀጻሊ ዕዳጋ ምርግጋጽ ማለት ኢዩ። ገለ ሸነኽ መንእሰያት ኣብ ኣሉታዊ ሸነኻት ይሳተፉ ብምዃኖም፤ ከም ውጽኢቱ ንመንእሰያት ንገዛእ ርእሶም ግዳይ/“ቪክቲምስ” ጌርዎም ይርከብ። ሎሚ፤ ገለ ስነ-ሕብረተሰባውያን ከምዘጽንዕዎ፤ በዚ ዝተባህለ ሓደገኛ መንእሰይ ምኽንያት፤ ካብ ገዝኡ ክወጽእ እንከሎ ኣብ ሓደጋ ከይወድቕ ዘይሰግእ (ጓል ትኹን ወዲ) መንእሰይ ኣዝዩ ውሑድ ኢዩ ይብሉ።
እቲ ቀንዲ ንመንእሰይ ኣብ ጽቡቕን ሕማቕን ንጡፍ ተዋሳኢ ዘግብሮ ፡ እቲ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ናይ መንእሰይ ቀጻሊ ተመሃርነትን፡ ድልየት ሓዲሽን ለውጥን፡ ቅልጡፍ ወሳንነትን፡ ነቲ መጀምርያ ዝሰምዖን ዝኣመነሉን ዝመሰሎን ከም ሓቂ ኣሚኑ ንክወስዶ ዝዓግቶ ተሞክሮ ጌና ዘይወነነ ምዃኑን እናጠቐስኩ፡ ብኻልእ ሸነኽ ድማ እቲ ካብ’ቲ ልሙድን ሩቲናውን ዝኾነ ተግባራት ሕብረተሰብ ንክወጽእ ዝገብሮ ፈተነታትን’ውን ኣብ ሓዲሽን፡ ሓሓንሳብ ሓደገኛ ዝኾነ መገድን፡ ክኣልዮ ከም ዝኽእል፡ ከም ምኽንያት ክጥቀስ ይከእል።
መንእሰይ ንስልጣን ክግብቱ ዝደልዩ ሸነኻት ኣዝዩ ዘስግእ ዘገድስን ሓይሊ ብምዃኑ፤ ኣብ ቅድሚ’ዞም መራሕቲ ክልተ ምርጫታት ይህልዉ። ቀዳማይ፤ ከሎ ገና ነዚ ሓይሊ’ዚ ኣቕሪቦም/ከሲቦም ክጥቀሙሉ (ከም’ቲ ዝተጠቕሰ ናይ ሂትለር ተሞክሮ )፡ ወይ ድማ ካብ መንእሰያዊ ሃዋህው ዘርሕቕ መደብ ጌርካ ምልማሱን ሕልንኡ ምቕታልን። ኣብ ዕድመና ዝተዓዝብናዮ ሳልሳይ ምገዲ ክብሎ ዝደፍር ድማ፡ ነቲ ክትጥቀመሉ እትኽእል መንእሰይ እናተጠቐምካ ነቲ ዝተረፈ ድማ ካብ ናይ ፖለቲካን ሕብረተሰባውን ክውንነታት ብምርሓቕ ንመንእሰያዊ መንፈስን ኣኽእሎን ምህሳስ ኢዩ።
This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
ካልኣይ ክፋል..ኣብ ዝቕጽል ክስዕብ ኢዩ……


text:
መንበሪ-ገዛ
እቲ ኮምዩን ኣብን ጥቓን ተፈጥሮ ገዛውቲ የቕርብ። እቲ ገዛውቲ፡ ቪላታትን ኣፕርትመንትን እዩ። እቲ ናይ ስቨዳላ ቤትጽሕፈት ክራይ ኣባይቲ
ስቨዳሀምእዩ ዚብሃል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብቐዳምነት ታይላንድን ዓረብን። ብናይ ኣደ ቋንቋ ዚወሃብ ትምህርቲ በዘን ዚስዕባ ቋንቋታት ይካየድ፤ ታይላን፡ ዓረብ፡ ፓሽቶ፡ ፋርስን ሶማልን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ኣላ። እተፈለለየ
ናይ ስፖርትን ባህልን ማሕበራትውን ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ማእከል ከተማ ስቨዳላ፡ እተፈላለያ ድኳና፡ ባንክታት፡ ፋርማሲ፡ ቤትንባብን ህዝባዊ መሐምበስን ወዘተ. ኣሎ። ዓበይቲ ግሮሰሪታት ካብቲ ማእከል ከተማ ብዙሕ ኣብ ዘይርሕቕ ቦታ ይርከባ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ኣብይተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ናይ ምጽባይ ግዜ ሓጺር እዩ። ከምዚ ማለት ንውላድካ ቀልጢፍካ ቦታ ትረኽበሉ ማለት እዩ።
ናይ ህጻናትኣብያተትምህርቲ ዝርዝር።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ስቨድላን ባራን ክሎገሩፕን ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ኣብኡውን ናይ
ኒልስ ፍረደሪክሶን ስልጠና ኣሎ። NFU ኣብ ስቨዳላይርከብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኮምቩክስን ኤስኤፍኢን ኣብ
ኒልስ ፍረደሪክሶንን ስልጠና፡ ናይ ስቨዳላ NFU ኣሎ። ኣብ ማልመን ሉንድን ካልእ ስልጠናታት ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ስቨዳላ፡ ማእከል ጥዕና፡ ናይ ኣደታት ክሊኒክ፡ ናይ ህጻናት ክሊኒክን ናይ ስኒ ሕክምናን ይርከብ። ኣብ ባራ፡ ማእከል ጥዕና ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሆስፒታል ኣብ ማልመ እዩ ዚርከብ (ኣስታት 20 ኪሎመተር)
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ቋንቋ ሽወደን ዘይትዛረብን ዘይርደኣካን ምስ ዚኸውን ምስ ሰበስልጣን ብምስምማዕ ብቛንቋኻ ተርጓማይ ክትረክብ መሰል ኣሎካ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ስቨዳላ ናብ ማልመ፡ ይስታድ፡ ሉንድ፡ ትረለቦርይ ግሩም ናይ ባቡርን ኣውቶቡሳትን መራኸቢታት ኣሎ። ካብ ስቨዳላ ቀጥታ ናብ ኮፐንሃገን ኪኸድ ይከኣል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ምስ ዓበይቲ ከተማታት ግሩም መጎዓዝያ ስለ ዘሎ፡ በጺሕካ እትመጸሉ ብዙሕ ናይ ስራሕ ዕድላት ኣሎ።


text:
ንዚምባብወ ን37 ዓመታት ዝመርሑ ሮበርት ሙጋበ ድሕሪ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ማሕዩር ገዛ ምእታዎም ትማሊ ሶሉስ መዝነቶም ከምዝለቐቑ ፓርላማ እታ ሃገር ኣፍሊጡ።
ፓርላማ ዚምባብወ ንሮበርት ሙጋበ ብክሲ ካብ ስልጣን ንምእላይ ኣብ ዝተ ኸብሉ’ዩ ወሃቢ ቃል ነቲ ደብዳበ ንአባላት ፓርላማ ዘንበበ፡ ካብ ቤት ጽሕፈት ፕረዝደንት ዝተዋህበ ሓበሬታ የለን።
ወታሃደራዊ ሓይልታት ዚምባብወ ኣብ መጀመርያ እዚ ወርሒ’ዚ ነታ ሃገር ምቁጽጻሮም ሮበርት ሙጋበ ኣብ ናይ ገዛ ማሕዩር ዝጸንሑ ኮይኖም ካብ አባላት ገዛኢ ፓርቲ ዛኑፒኤፍ ካብ መንጎኛታትን ካልኦት አካላትን መዝነቶም ብፍቓዶም ክለቑ ጸቕጢ ክግበረሎም ጸኒሑ’ዩ።
እዚ ዳሕረዋይ ስጉምቲ ወታሃደራዊ ሓይልታት እታ ሃገር ዘጋጠመ ሮበርት ሙጋበ ንምክትሎም ኤምርሰን ሙናንጋግዋ ካብ መዝነቶም ድሕሪ ምብራሮም ዘጋጠመ ምኳኑ’ውን ይፍለጥ።
ንኣብ ዚምባብወ ዘጋጠመ ለውጥታት ዝምልከት ዘተ ዘካየዱ ዓብዱራህማን ስዒድ ካብ ለንደን መርሳ ጸሃዮ ድማ ካብ መቐለ እዮም።


text:
ኢንዳስትሪ መስፍን ማእኸል ግልጋሎት ፅገና ኣውቶሞቢል ኣመሪቑ
መቐለ ሰነ 10/2009(ድወት) ኢትዮጵያ ናብ ኢንዳስትሪያላዊ ክፍለ ኢኮኖሚ ንምስግጋር ትገብሮ ፃዕሪ ንምቅልጣፍ እጃሙ ከምዘበርክት ኩባኒያ ኢንዳስትሪያል ኢንጅነሪንግ መስፍን ገሊፁ።
እቲ ኩባኒያ ሎመዓንቲ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ 4ይ ማእኸል ኣገልግሎት ፅገና ድሕረ መሸጣ ኣውቶሞቢል ኣመሪቑ።
ኣካያዲ ስራሕ እቲ ኩባኒያ ኣይተ ሃፍቱ ሓዱሽ ኩባኒያ ኢንዳስትሪያል ኢንጅነሪንግ መስፍን ሃገርና ኢንዳስትሪ ናብ ዝመርሖ ቑጠባ ንምስግጋር ትገብሮ ጉዕዞ ንምቅልጣፍ ትኹረት ሂቡ ክሰርሕ’ዩ ኢሎም።
ካብ ካልኦት ተሞክሮን ልምድን ብምውስድ ንዝተፈላለዩ ምህርታት ሓፂነ መፂን ንዕዳጋ ውሽጢ ዓዲ ብምቕራብ ሸርፊ ወፃኢ የድሕን ከምዘሎ ሓቢሮም።
ካብዚ ብዝሰገረ ንፋብሪካታት ሽኮር፣ ሓፂነ መፂን፣ ስሚንቶ፣ ሓይሊ ኤሌክትሪክን ካልኦትን ዝውዕሉ ጥረ ኣቑሑ ብምፍራይ ሃገራዊ ዓቕሚ ይሃንፅ ከምዘሎ ኣመልኪቶም።
ኣብቶም ዝቕፅሉ 2ተ ዓመታት ካብ ወፃኢ ብምምፃእ ዝገጣጥሞም ተሽከርከርቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ንምፍራይ ከምዝተለመ ተዛሪቦም።
ኩባኒያ ኢንዳስትሪያል ኢንጅነሪንግ መስፍን ምስ ኩባኒያ መፍረዪ መኪና ፔጆ ብሓባር ኣብ ስራሕቲ ምግጥጥም ተሽከርከርቲ ይነጥፍ ከምዘሎ ይፍለጥ። (ግዜኢ)


text:
ብዓል ነጻነት ንመን?? ብህዝቢ ዘይመረጾ ልኡኽ መላኺ እሞ ብግዝያዊ መንግስቲ ጥራይ 27 ዓመታት እትግዛእ ሃገር! ብህዝቢ ዘየጸደቐ በብዓይነቱ ኣዋጃት! ብህዝቢ ዘይወከሎም ሃሱሳት ሚኒስተራት! እትግዛእ ሃገር ብዓል ነጻነት ከተብዕል ንስሙ እምበር ሓቂ ኣይኮነን። እወ፣ ንኣእምሮ ህዝቢ እትሰልብ ማዕከን ተሌቪዥንን፣ ብ”ድምጺ ሓፋሽ፣ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ” ብግብሪ ግና ድምጺ ሓሶትን ፕርፓጋንዳን ባዶ 3...
ቅድሚ ነገስታት ኣብርሃን እጽብሃን፣ (ኤዛናን ሴዛናን) እምነት ምድረ ሓበሣ እንታይ ነይሩ? እቶም ኣብርሃን እጽብሃን፣ (ኤዛናን ሴዛናን) ዝብሃሉ ነገስታት እኽሱም፣ መበቆሎም ካበይ እዩ? ኦሪታዊ ሃይማኖትዶ ይቕድምከ ወይስ ክርስትና? “ፈላጥ ዝብሃል ከምዘይፈልጥ እንተድኣ ፈሊጡ እዩ”። በለ ሶክራቶስ ንግስነት ኤዛናን ሴዛናን ኣብ ከተማ ኣኽሱም፣ ካብ 333 ክሳብ 356 ዓመተ ዓለም ድ.ል.ክ እዩ...
ኣምባሳደር ሀርማን ኮሀን እንታይ እዮም ዝብሉ ዘለው? ካብ ብዓል ጣፍስ ብዓል ኣፍ። እቲ ጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ካብ 1947 ዓ.ም.ፈ. ካብ ኣምባሳደር ፎርስተር ዱለስ ጀምሩ ድኣ ኣብ ኢድ መንግስቲ ኣሜሪካን ዓባይ ብሪጣንያን ከይከውን ዘሎ? እስከ መጻሕፍተ ታሪኽ ብምግንጻል ነቲ ታሪኽ ክንፈልጦ ንፈትን ዋሽንግተን — ብምኽንያት መገሻ ሚንስተር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ረክስ ተለርሰን ኣብ ኣፍሪቃ፡ ንድምጺ ኣሜሪካ ዝተዛረቡ...
ብ2001 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ኤርትራ፣ እቶም ነቲ ብሄርማን ኮሀን ኣብ ለንደን ዝተወሰነ ውዲታዊ ውሳኔ መሸጣ ኤርትራ ዝተቓወሙ 15 ገዳይም ሰበስልጣን ህ.ግ.ሓ.ኤ. ክእሰሩ ከለው፣ ብወገን ወያኔ ከኣ ነቲ ውዲት ኮሀን ዝተቋወሙ 15 ገዳይም ሰበ ስልጣን ተኣሲሮም። እቶም 15 ሰበስልጣን ወያኔ ግና ንስለላ መርበብ ሲኣይኤ ንኸገልግሉ ናይ ጣዕሳ ወረቐት ስለ ዝመልኡ፣ ነጻ ተፈሪዶም። ገሊኦም ንኣሜሪካ ተላኢኾም፣ ገሊኦም ከኣ ክሳብ...
7ይ ምዕራፍ ቅድሚ ብዛዕባ ባህርን ጠባይን ጅግንነትን መሳፍንቲ ትግራይ ምትንታንና፣ ኣቐዲምና ግና ባህርን እንታይነትን ህዝቢ ምደባሕሪ፣ ካብ መሳፍንቲ ትግራይ ብኸመይ ይፍለ? ዝብል ሕቶ ክንምልሽ ኢና። ሓቂ መራር እያ፣ ግና እቲ ሓቂ ከምዚ ዝስዕብ እዩ። ካብ ኣፈ-ታሪኽን ካብ ብዙሓት ጸሓፍተ-ታሪኽን ዝረኸብንዮ መጎታዊን ዝእመንን መርትዖ እዩ። ብፍላይ ንባህርን ጠባይን፣ ጅግንነትን ህዝቢ ኤርትራ ከምዘለዎ ገሩ ስለዝገልጾ ክኣ...


text:
መግለጺ
በይ-ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
ብምክንያት መበል 55 ዓመት ሐደ-መስከረም ምጅማር ብረታዊ
ቃልሲ ኤርትራ
ህዝቢ ኤርትራ ዝተፈላልዩ ተበራረይቲ ባዕዳውያን ገዛእቲ ክገዝእዎ’ኻ እንተጸንሑ ንመግዛእቶም ኣሜን ኡሉ ተቀቢሉዎ ኣይፈልጥ’ዩ። ኣብ ውሽጢ ሕንብርቶም ኾይኑ ዝተፈላለየ ናይ ተቃውሞ ቃልሲ ከካካይድ ድሕሪ ምጽናሕ ድማ ምረት መግዛእቶም እናከፈኤ ምስ መጸ ብዝርዳኦም ቃንቃ ቃልሲ እንቢታኡ ንምግላጽን ተቃሊሱ መሰሉ ንምርግጋጽን መስከረም ሓደ 1961 ዕጥቃዊ ቃልሱ ብጅግና እድሪስ ሐምድ ዓዋተ ብምብጋስ ነቲ ገዚፍን ምሉእ ዕጥቂ ዝሐዘን ጸላኢ ንምግጣም ኣብ ጎቦታት ኣዳል ዕጥቃዊ ቃልሱ ብምጅማር ንገዛእቲ ደርብታት ዘሰንበደ ፈላሚ ዕጥቃዊ ቃልሲ’ዩ ኔሩ።
ገዛእቲ ሓይልታት ንዝተበገሰ ዕጥቃዊ ቃልሲ ንምቁጻይን ንምንብርካክን ዝካኣሎም እካ እንተገበሩ ንቓልሲ ውጹዕ ዝዓግት ሓይሊ ስለዘየለ ግን ህዝቢ ኤርትራ ንመሰሉን ናጽነቱን ብዝለዓለ ናህሪ ንሜዳ ክውሕዝን ኣንጻር ገዛቱን ዓመጽቱን ሓይሉ ኽቃልሰ’ዩ ተራእዩ። እቶም ብዝተፈላለየ ዓሌትን ሃይማኖትን ክፋፊሎም ኣንጻር ወጽዕኡን መሰሉን ደው ከይብል ሜላታትቶም ዝጥቀሙ ዝነበሩ ገዛእቲ ሐይልታት ህዝቢ ኤርትራ ብዓሌትን ፤ብሃይማኖት ይኩን በኣውራጃ ሐደ ዘይፋላለ ስሙር ህዝቢ ምኻኑ ብቃልሱ ኣረጋጊጹሎም’ዩ። እቲ ብውሑዳትን ብደሑር ብረትን ዝጀመረ ቓልሲ ብዓሰርተታት ኣሸሐት መንእሰያትን ደቂ ኣንሰትዮን ንሜዳ ብምውሐዝን ካብ መዓልቲ ንመዓልቲ ዓቅምታቱን ውደብኡን ብምሕያል ንጽላእቱ ዘይስገር ዓርሞሽሽ ሓይሊኾይኑ ምስ ረከብዎ፡ ዓንጾ ዓንጾ ንማዕጾ ገዛእቲ ደርብታት ንሰለማዊ ህዝቢ ኣብ ምሕራድን ዓድታት ኣብ ምቕጻልን ተዋፊሮም።እቲ እኩይባርባራዊ ግፍዕታቶምግን ንህዝቢ ኤርትራ መሊሱ ንቓልሲ ክሓንን እዩ ጌርዎ።
እንበኣርከስ ውጽኢት ናይ እቲ ሕኑንን ጽኑዕን፣ ቃልሲን ረዚን፡ መስዋእትን ‘ዩ ድሕሪ 30 ዓመት መሪር ተጋድሎ ናጽነቱ ብምርግጋጽ ወናኒ ሃገሩ ክከውን ዝበቅዐ። እዚ ብመሪር ቃልስን ከቢድ መስዋእትን ዝተረጋገጸ ናጽነት እምበአር’ዩ ሎሚ በቲ ዓማጺ ሰርዓት ተጨውዩ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ማንም ግዜንላዕሊ ሰብዓዊ መሰላቱ ተነፊግዎ ካብ ናይ ባዕዳውያን ገዛእቲ ዝመረረ ሕሰም መነባብሮ፣ሰደት፣ሞትን፣ማእሰርትን ኣብ ሐራ ዝብላ መሬቱ ብገዛኢ ደርቢ ወዲ ሃገር ሓሳረ መከርኡ ዝርኢ ዘሎ።እዚ ንምግላጹ ዘጸግም መከራ ነቲ ብሂወቱን ንብረቱን ሰውርኡ ሐብሒቡ ሃገራዊ ናጽነት ንክረጋገጽ ዘይደኣደነ ዋጋ ዝከፈለ ህዝቢ ዘይጻሙን ዘይሞስኡን ኣብ ክንዲ ቅሳነትን ራህዋን ዝጸልመተ ሂወት ከሕልፍ ይግደድ ኣሎ።
ሐደ መስከረም ከነብዕል ከለና እንበኣር ንስል ዝክሪ ዘይኮነስ ካብ ታሪክ ናታ ጅግንነት፣ ትብዓት፣ሐድነት፣ ተወፋይነትን ትግሃትን ወሪስና ነታ ደበና ጥፍኣት ኣንጸላሊይዋ ዘሎ ሃገርና ብሓድነት ካብ ኣትያቶ ዘላ ጽንተት ከነድሕና ቃል እናትወሉ ዕለትዩ። ስርዓት ህግደፍ ሎሚ ንህዝቢ ኤርትራ ብራዕድን ሽቁረራን ቀይዱ ብምሓዝ ኣብ ዝባኑ ተሓንጊጡ ይነብር ኣሎ።እዚ ደም ውጹዓት ሰትዩ ዘይጸግብ ስርዓት ስዕረቱ ከም ኩሎም ገዛእቲ ኣያታቱ ዘይተርፎካ እንተኮነ ማዓልቱ ከይሓጽር እቲ ኣብ ደንበ ተቓውሞ (ደለይቲ-ፍትሒ) ዘሎ ዘይጥርኑፍ ኣካይዳን ዘይምጽውዋርን ተራ ምንዋሕ ስልጣን ህግደፍ ዓብይ ተራ ይጻወት ኣሎ። ስለዚ ሐድነትና ብምትራር ህዝብና ካብ ምንጋጋ ዓመጽቲ እነድሕነሉ ሰዓቱ ሕጂዩ ኢሉ መድረክ (ግዜ) ይጽውዓና ኣሎ። በዚ ኣጋጣሚ በይ-ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ንኩሉ ኣንጻር ህግደፍ ዝቃለስ ደላይ ለውጢ ኣብ በይ-ኤርያ ይኩን ካብ በይ-ኤርያ ወጻኢ ብሐባር ክሰርሕን ክዛተን ቅሩብነቱ እናገለጸ መጸዋዕትኡ’ውን የቅርብ!!
ባሕቲ መስከረም ምስ ታርካዊ ክብራ ንዘልኣለም ትንበር!!
ህዝባዊትን ዲሞክራስያዊት ኤርትራ ብቃልሲ ውጹዓት ክትህነጽ’ያ!!
በይ- ኤርያ ኤርትራውያን ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
01/09/16


text:
ርእሰ-ዓንቀጽ፡ ሰዲህኤ
እቲ ነዊሕ ተጓዒዙ ቀዳማይ ዕማሙ ነጻነት ዘረጋገጸን ጌና ሕጂ እውን ቀጻሊ ዕማሙ ንምርግጋጽ ኣብ ጉዕዞ ዘሎ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ካብ ዝጅመር እነሆ መበል 56 ዓመት ኣብ ምዝካር በጺሕና። ቃልስና ክጅምር እንከሎ ዝነበሮ ዕማምን ክሳብ ሕጂ ዘሎ ኩነታትን ስለ ዘየሳኒ’ኳ ቅር ዘብል እንተኾነ፡ እቲ ኣመዝጊብናዮ ዘለና ነጻነት፡ ቀጻሊ ዓወት ንምምዝጋብ መሰረት ስለ ዝኾነ፡ ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ኮይንካ እንኳዕ ኣብጸሓኩም ኣብጸሓና ምብህሃል ዘምሕረልና እምበር ዘኽፈኣልና ኣይኮነን። ስለዚ እንኳዕ ናብ መበል 56 ዓመት ዝኽሪ ባሕቲ መስከረም ባሕቲ ቃልሲ ኣብጸሓኩም ንብል።
እዚ ብባሕቲ መስከረም 1961 ብመሪሕነት ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓዋተ ዝተጀመረ ብረታዊ ቃልስና ነዊሕ ተጓዒዙ፡ ብዙሕ ማሕለኻታት ሰጊሩን ክቡር ዋጋ ከፊሉን ኣብ ነጽነት ዝበጸሐ ስለ ዝኾነ፡ ብብዙሕ መሰጥቲ ሓረጋት ዝነኣድ እዩ እሞ “ዝከኣል ዘይመስል ዝነበረ ኣኽኢሉ፡ ንብዙሓት ምእንቲ ነጻነትን መሰልን ዝቃለሱ ወገናት ሓድሽ ምዕራፍ ዝኸፈተ ተመኩሮ ነይሩን እዩን” እንተበልናዮ ተዘይንኢስዎ ኣይዓብዮን እዩ። ነቲ ቃልሲ ዘይከኣል ዘምስሎ ዝነበረ ናይ ሓይሊ ዓይነትን ዓቐንን ዘይምምጥጣን ጥራይ ዘይኮነ፡ እንተላይ ኣብ ቅድሚ ሕብረተሰብ ዓለም ዝነበሮ ተፈልጥነትን ተቐባልነትን ድሩት እዩ ነይሩ። እንተኾነ እቲ ንቕሎ ቅኑዕን ፍትሓውን ስለ ዝነበረ፡ ከምቲ “በትሪ ሓቅስ ትቐጥን እምበር ኣይትስበርን” ዝበሃል፡ ኩሉቲ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ዝነበረ ሕጽረታት ብኤርትራዊ ኒሕን ጽንዓትን ተመክቱ ብዓወት ከኣ ተደምዲሙ።
እዚ ቅድሚ 56 ዓመታት ዝጀመረ ገድሊ፡ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ሸቶኡ ንምብጻሕ ዝቕጽል ዘሎ ዘይዛረየ ናይ ቃልሲ ዋሕዚ፡ ኣብ ኤርትራ ነጻነት ጥራይ ኣይኮነን ኣውሒሱ። ምትራር ኤርትራዊ ሃገርንትን ሓድነትን ከምኡ እውን ህዝባዊ ሓድነትን ምክብባርን ውጽኢት ናይ ክሳብ ሕጂ ቃልሲ እዮም። ስለዚ ናይ ክሳብ ሕጂ ውጽኢት ናይቲ ባሕቲ መስከረም ዝጀመረ ቃልሲ “ናጽነት እዩ” ኢልካዮ ዝሕለፍ ጥራይ ዘይኮነ ነዊሕ ግዜ ወሲዱ፡ መስዋእቲ ኣእላፍ ኤርትራውያን ዝተኸፍለሉ ኩለ መዳያዊ ዓሚቝን ረቂቕን ትርጉም ዘለዎ መስተንክር ቅያ እዩ። እቲ ጉዕዙ ብግዳማውን ውሽጣውን ቅልውላዋትን ነውጽታትን ክሓልፍ ዝጸንሐ መረርቲ ምዕራፍት ዝነበርዎ ምዃኑ ምስትብሃል ናይ ግድን እዩ። ስለምንታይ ናይቲ ምረት ሃፈጽታ ሕጂ’ውን መሊኡ ዘይሓወየ በሰላ ስለ ዝኾነ።
“ነጻነት ኤርትራ መንዩ ኣምጺእዎ?” ዝብል ሕቶ መልሱ “መላእ ህዝቢኤርትራ’ዩ” ዝብል ክነሱ፡ ነቲ ዝተኸፍለ ዋጋ እንተኽኢሎም ናቶም ጥራይ ክገብርዎ፡ እንተዘየለ ከኣ ኣብቲ መስርሕ ሰብ ፍሉይ እጃም ምንባርም ንምርኣይ ዝደናደኑ ወገናት ብዙሓት እዮም። እዚ ጥራይ ኣይኮነን፡ ንቕድሚት ምምዕዳው ስኢኖም፡ የማነጸጋም ቀልባዕባዕ ዝብሉን ንጉዕዞ ቃልሲ ነጻነትን ተዋሳእቱን ከራኽሱ ውጥም ቅልቅል ዝብሉን ወገናት’ውን ንዕዘብ ኣለና። ኣብዚ ታሪኽ ጠምዚዝካ ናይ ምዕማጽ ተግባር ጉጅለ ህግደፍ ቅድሚት ከም ዝስራዕ ህልዊ ኩነታት ሃገርናን ህዝባን ከይሓተትካዮ ባዕሉ ዝምልስ እዩ። ኣብዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ዝያዳ ንምብርሁ ህዝቢ ኤርትራ ፍረ’ቲ ዝኸፈሎ ክቡር ዋጋ ብህግደፍ ተጠሊሙ እዩ። እንተኾነ ህዝቢ ኤርትራ ከምቲ ቅድም ምስ ተጠለመ፡ ኣብ ባሕቲ መስከረም ብዝወለዖ ባሕቲ ቃልሲ ዝተዓወተ፡ ሎሚ እውን ኩሉ ዝተገፈ መሰላቱ ንምምላስ ነቲ ኣንጻር ህግደፍ ዘካይዶ ዘሎ ቃልሲ ካብ ምቕጻል ካልእ መተካእታ የብሉን። ከምኡ ከኣ ይገብር ኣሎ። እዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ባሕቲ መስከረም ዝጀምርናዮ ቃልሲ ምእንቲ ሓርነትን ኩሉ መሰላትን ከነሕይል ቃል ንኣትወሉ ክኸውን ይግበኦ። ኣብዚ ነቲ “ከይረገምካዮ ዝተረግመ” ጉጅለ ህግደፍ መመሊስካ ምርጋም ጥራይ ዘይኮነ፡ ኩልና ኣብቲ ንብህጎ ለውጢ ረብሓ ዘለና ናይ ለውጢ ሓይልታት ነነብስና መርሚርና ንቕድሚት እንዳማዕደና ንቃልሲ ቃል ንኣትወሉ እምበር፡ ንድሕሪት እንዳተመለስና፡ ብዝሓለፈ ነስተንትነሉን ንካሰሰሉን ክኸውን ኣይግበኦን።
ዓመት፡ መጸት ባሕቲ መስከረም፡ ባሕቲ ቃልሲ ክንዝክር እንከለና ኣብ ክሊ በብዓይነቶም ምዕብልናታት ኮይና ኢና። ኣብዚ እዋንዚ ብመሰረቱ ኣብ ደንበ ህግደፍ ኮነ ኣብ ደንበ ናይ ለውጢ ሓይልታት ምስ ናይ ዓሚ ክወዳደር እንከሎ መሰረታዊ ለውጢ የብሉን። ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝፍጽሞ ጭቆና ኣብ ቦታኡ ኣሎ። ንሕና ደለይቲ ለውጢ እውን ዝሓዝናዮ ዕማምን ኣቕጣጫን ህዝባዊ፡ ወድዓውን ርትዓውን ክነሱ፡ ብሰንኪ ጉዳይና ብግቡእ ከነመሓደርን ፋሕ ዝበለ ዓቕምና ክንእክብን ዘይምብቃዕና ብመንጽር ትጽቢትና ንቕድሚት ክንስጉም ኣብ ዘይክኣልናሉ ህሞት ኢና ዘለና። ነዚ ንዝክሮ ዘለና ኣጋጣሚ ከኣ ካብ ደውታ ንምውጻእ ከም መንጠሪ ክንጥቀመሉ ይግበኣና። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ሓቢርካ ንምስራሕ መዋጸኦ ይኸውን ዝበሎ፡ ዝሓለፈ ተመኩሮና ኣብዚ መዳይዚ ኣብ ግምት ዘእተወ እማመ ንሓባራዊ ዕዮ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ኣውጺኡ ኣሎ። ናይ ክሳብ ሕጂ ነቲ እማመ ዝትዋህበ ግብረመልሲ ዘተባብዕ ኮይኑ፡ ኣብ ውጽኢት ንክበጽሕ ብሓድሽ ኣተሓሳስባ ሓቢርካ ስራሕ ከም ዘድልዮ ዘመልክት እዩ። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ሰዲህኤ ምስ ኩሎም ኣሓት ውድባት ኮይኑ ኣብ ውጽኢት ክሳብ ዝበጽሕ እጃሙ ከበርክት ምዃኑ በዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ቃል ይኣቱ።
ክብሪ ንባሕቲ መስከረምን ሰማእታት ኤርትራን
1 መስከረም 2017


text:
“ፕረሲደንት” ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥሪ 2017 ኣብ ዘካየዶ፡ ስም ተዘይስኢንካሉ ቃለመጠይቕ ክትብሎ ዘጸግም ሃተውተው ብገፈልመፈል ዝተመልአ ምንባሩ ብዙሓት ወገናት ምስክርነቶም ዝሃብሉ እዩ። እቲ ፈተውቱ ስሙ ምጽዋዕ ፈሪሖም “እቲ ሰብኣይ” ዝብልዎ ዲክታቶር፡ ከም ናይ መጻኢ መደቡ ሒዝዎም ካብ ዘሎ ዕማማት “ምሕያል ጨቋኒ ትካሉ ህግደፍ” ምዃኑ ኣተንቢሁ። ነዚ ዝሰምዑ ወገናት “ወሓጥዮ ተበልኩዋስ ትጐስሞ” ካብ ምባል ዓዲ ከምዘይውዕሉ ፍሉጥ እዩ። ህግደፍ ጠንቂ’ቲ ኩሉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ በደላትን ወጽዓን እዩ። እዚ ክበሃል እንከሎ፡ ህዝብና ኣብ ባሕሪ’ቲ ወጽዓን ኣደራዕን ይነብር ስለ ዘሎ፡ ኣብ ኤርትራ በዂሩ ንዘሎ መሰላት ንምዝኽኻር ናይ ግድን ብኩራት፡ መሰል ምውዳብ፡ ሓሳብካ ምግላጽ፡ ኣብ ቅድሚ ፍትሓዊ ሕጊ ምቕራብ፡ ኣብ ሃገርካ ከምድላይካ ምንቅስቓስ፡ ዝመረጽካዮ ምምላኽ፡ ምርካብ ዕድል ትምህርቲ … ወዘተ እንዳበልካ ምዝርዛር ናይ ግድን ኣይከውንን እዩ። ከምኡ እውን ብሰንኪ ኣተሓሕዛ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ዝወርድ ዘሎ በደላት ንምጽብጻብ፡ ብዘይፍርዲ ምእሳር፡ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ምስቓይ፡ ምቕታል፡ ብዘይክፍሊት ደረት ንዘየብሉ ግዜ ንላዕለዎት ሓለፍቲ ምግልጋል፡ ርእሰማልካ ኣብ ሃገርካ ዘይምውፋር፡ ብህይወትካ ጥራይ ዘይኮነ ሬሳኻው’ን ኣብ ዓዲ ከይኣቱ ምንፋግ፡ ኣብ ዶባት ምርሻን … ወዘተ እንዳበልካ ምጭያሕ እውን ናይ ግድን ኣይኮነን። እዚ ኩሉ ድማ ውጽኢት ህግደፋዊ ኣተሓሳስባ እዩ።
ብመንጽር’ዚ “ንህግደፍ ከነሕይል ኢና” ዝብል ሓረግ ንህዝብና ብስራት ዘይኮነ መርድእ እዩ። ምናልባት ህዝብና ካብ መራሒ ህግደፍ ዝጽበዮ ናይ ብስራት መልእኽቲ ስለ ዘይጽበ ኣበሃህላኡ ሓድሽ ኣይኮኖን ይኸውን። እንተኾነ ህዝቢ ራህዋን ለውጥን ሃንቀው እንዳበለ እዚ መርዛም ህግደፍ ናይ ምሕያል ትዕቢተኛ ኣበሃህላ ክሰምዕ እንከሎ ቃና ወጽዓ ህግደፍ ክሕደሶ ባህርያዊ እዩ። ህግደፍ ማለት እዚ ኣቐዲሙ ዝተዘርዘረ መዓት ጐቲቱ ዘምጸአ ካብኮነ ምሕያሉ ድማ ዝያዳ መዓት ዘኸትል ምዃኑ ምርዳኡ ኣገዳሲ እዩ። እንተኾነ ከምቲ “ዝቐበጸን ዝነቐጸን ኩሉ ሓደ” ዝበሃል፡ ካብዚ ኣሽካዕላል ዲክታቶር ኢሳይያስ ህዝብና ካብ ህግደፍ ዝጽበዮ ጽቡቕ ከምዘየለ ተረዲኡ መዓንጥኡ ሸጥ ኣቢሉ ንክቃለስ ዘሕርኖ እዩ።
ኣብ ኤርትራ ምእንቲ መጻኢ ራህዋ እነካይዶ ዘለና ቃልሲ ናብ ውልቀ ወይ እኩባት ሰባት ዘቕነዐ ዘይኮነ፡ ኣንጻር ህዝብን ደሞክራስያዊ ኣተሓሳስባን ዝሕሰምም ሰይጣናዊ ዝንባለ ዘተከለ እዩ። እቶም ንኢሳይያስ ኣፈወርቂ ወሲኽካ እንጸልኦምን ከነወግዶም እንቃለሶምን ውልቃውያንን ጉጅለታትን ብሰብነቶም ዘይኮነስ ብሰንክቲ ዘምልኽዎን ብዋጋ መሰልን ሓርነትን ህዝቢ ዘተግብርዎን ዘይቅቡል ኣተሓሳስባ እዩ። እዚ ዘይህዝባዊ ኣተሓሳስባ ድማ ካብ ኣንጉዕ ህግደፍ ዝፍልፍል እዩ። ህግደፍ ናይ ኩሉ’ቲ ኣብ ኤርትራ ኣብ ኩሉ መዳያት ዘሎ ሕማቕ ኣባ ጓይላ ስለ ዝኾነ እቲ ንቃለሰሉን ኣብ ሓጺር ግዜ ክዕወት እንጽበዮን ህዝብን ወሳንነቱን ዝማእከሉ ለውጢ ክመጽእ ከኣ ህግደፍ ክፈርስ ናይ ግድነት እዩ።
ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ረብሓኦም ብህላወ ህግደፍ ዝረጋገጽ ዝመስሎም ውሑዳት ኤርትራውያን ወገናት ህግደፍ ክሕይል እዩ ክበሃል እንከሎ፡ ምናልባት ኮበሮ ሓምሓሞም ይወቕዑ ይኾኑ። እንተኾነ ከምቲ “ብዕራይሲ ዝበልዖ ሳዕሪ እምበር ዝጽበዮ ገደል ኣይረኣዮን” ዝበሃል፡ እቲ ንዓኣቶም ባህ ዝብሎም ኣተሓሳስባ፡ ኣብ ልዕሊ ክንደይ ሚልዮናት በደል የውርድ ከም ዘሎ ኣይተረድኦምን። ንግዜኡ ደኣ ኣይረደኣዮም እምበር፡ ንሳቶም እውን ካብቲ ጽባሕ ኣብ መቓብር ህግደፍ ዝጥጥዕ ሰላም፡ ደሞክራስን ልምዓትን ተጠቀምቲ እዮም። ኣብ ሰላምን ደሞክራስን ኩልኻ ኢኻ እትጥቀም። ኣብ ከምዚ ብህግደፍ ዝዝውተር ዘሎ ወጽዓ ግና ብዘይካ ቁንጣሮ ወጻዕቲ ኩልኻ ኢኻ እትብደል። ህግደፍ ሎሚ ብንጹር ውሱናት ሰባት ከም ናይ ወጽዓ መሳርሒ ዝጥቀምሉ ኢደ-በይዛ ምዃኑ ተቓሊዑ እዩ። ህግደፍ ሓደ እዋን ጸይቅን ንእሽቶን ክነሱ ዓብዪን ሕያዋይን ከመስል ንብዙሓት እንዳ ኣገደደን ብራሽን ካርድ እንዳፈራረሐን ኣብ መዝገቡ ክኽትሙን ወርሓዊ ውጽኢት ክኸፍሉን የገድዶም ነይሩ። ደሓር ግና ኩሉ ፍጊዕ ኢልዎስ “ህግደፍ መንደፍ፡ ንሰብ መን ይቐትሎ ህግደፍ፡ ንኣድጊ እንታይ ይቐትሎ መንደፍ” ኣብ ዝብለሉ ደረጃ በጺሑ ኣነሆ። እቶም በሃልቲ ንህግደፍ “መንደፍ” ምባሎም ከኣ ኣማን ብኣማን ናቱ ሂበምዎ።
ህግደፍ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ ኣጻዊድዎ ዘሎ መፈንጠርያታት ነዊሕ መዘዝ ዘለዎን ድሕሪ ውድቀቱ’ውን ዋጋ ዘኽፍል እዩ። ኤርትራዊ ባህልን መለለይን ብህግደፋዊ ወጻዒ ባህልን ልምድን ናይ ምትካእ ሕልና ከም ዘለዎ ንዕዘቦ ኣለና። ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ዕድመን እምነትን ዝመሰረቱ ምክብባር ይብሕጎግ ኣሎ። ኣንቱምን ኣንትንን ተሪፉ፡ ኣንታን ኣንትን ይዕንድር ኣሎ። ካብ ሳዕሳዒት ጀሚርካ ኩሉ ኤርትራዊ መለለዪ ባህሊ ይደሃኽ ኣሎ። እዚ እንተበዚሑ “ንሕና ኤርትራውያን ኢና” ኢልና እንንየተሉ መለለዪ ሓለገትና ከይበርስ ዘየስግእ ኣይኮነን። ከምዚ ዝኣመሰለ ኣበሳ ህግደፍ ክሳብ ዝሓየለ ወጽዓና መመሊሱ ክስዕርር እዩ። ስለዚ ዕላማና ህግደፍ ምሕያል እዩ ዝብል ሕልሚ “እቲ ሰብኣይ” ኣብ ምብርዓን ንረባረብ።


text:
ሓደ ካብ መስረቲ ተሓህት ናይ ሎሚ ህወሓት ዝኾኑ ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ፡ኣዛዚ ሰራዊት ተሓህት’ውን ኮይኖም ኣገልጊሎም’ዮም። ኣብ ውግእ ኣንፃር ኢድዩ ወሳናይ ኣመራርሓ ዝሃቡ’ዮም ተባሂሎም’ውን ብብፆቶም ይዝከሩን ይሙገሱን ዶ/ር ኣረጋዊ።ሎሚ ኣብ ስደት ኣብ ሆላንድ ይነብሩ። ’ሉኣላዊነትን ዲሞክራሲን ኣብ ኢትዮጵያ’ ኣብ ልዕሊ ዘርእስታ መፅሓፍ ኣቶ ገብሩ ኣስራት ሓፃር ገምጋማዊት ሪኢቶ ስለዝፃሓፉ’ዮም ኣብ ቪኦኤ ተጋቢዞም።
ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ውግእ ተሓህት ምስ ህዝባዊ ግንባር (ሻዕቢያ) ዝነበረ ርክብ ኣብ ማዕርነታዊ ኣተሓሳስባ ዝተመርኮሰ’ዩ ነይሩ ኢልካ ኣፍካ መሊእካ ምዝራብ ከምዘይካኣል ይዛረቡ ዶ/ር ኣረጋዊ።ከምኡ ኮይኑ’ውን ርክባት ክሳብ ምቁራፅ ዝበፅሕ ውሳነ ይብፃሕ ነይሩ ይብሉ ንሶም።
መፅሓፍ ኣቶ ገብሩ መዘራረቢ ኣጀንዳታት ሒዛ ስለዘላ ኩሉ-ሰብ ከንብባ’ውን ሓሳብ የቅርቡ ዶ/ር ኣረጋዊ።


text:
ብዛዕባ'ቲ ጉዳይ ክንዛረብ ኸለና ብዙሓት ዝጠራጠርዎን ሰባት ዝብልኹም ደአምበር ባዕልኹም በዒንትኹም አይረአኹሞን ብምባል ዘይምኑና ዝነበሩ ወገናት ሕጂ ባዕላቶም ካብቲ ዝተዘርገሓ ፈነወ ፀብፃብ ቴለቪዥን ግብፂ ክርእይዎ ኺኢሎም'ለዉ ክብሉ ነቲ ኩነታት ብቀረባ ዝከታተልዎ ዝነበሩን ዘለውን ግዱሳት ተዛሪቦም።
ምስ ሬድዮ ድምፂ አሜሪካ ሎሚ ቃለ-መጠይቅ ዘካየዱ አባ ሙሴ ዘርአይ ካብ ሮማ ጣልያን፡ ዶ/ር የዕብዮ ወልደማርያም ካብ ኒዮርክ ዩናይትድ ሴተይትስ ከምኡ'ውን ሜሮን እስቲፋኖስ ካብ ሽወደን፡ ካብ ዝሓለፈ ዓመት ጀሚሮም ነቲ ኩነታት ዓለም ክፈልጦን ጠጠው ንምባሉ ስጉምቲ ክወስድን ኽፅዕሩ ከምዝፀንሑን ገሊፆም።
እቲ ኩነታት ካብ ምሕታት ገንዘብ ዝሓለፈን ነቶም ናብ እስራእል ንምስጋር ብምሕላን ኣብ ኢዶም ዝወድቁ ሰባት እናቀተልካ ውሽጣዊ ክፍሊ አካላቶም ጠቢሕካ አብ ምሻጥ ከምዝበፅሑን እዚ'ዉን ንዝሓለፈ 3ተ 4ተ ዓመታት ክካየድ ዝፀንሐን 'ዩ ኢሎም ከም ዝአምኑ'ውን ተዛሪቦም።
እቶም ነዚ ግፍፂ ዝፍፅሙ ናይ ግብፂ በደዊን ምኻኖምን እቲ ዝሓትዎ ገንዘብ ብፍላይ ንኤርትራውያን ዝለዓለ ምኻኑን እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ኸአ ኤርትራውያን ንህይወት ሓደ ኤርትራዊ ክብ አቢሎም ስለ ዝርእይዎ ዝተሓተትዎ ከምዝኸፍሉ ካብ ባዕላቶም ኤርትራውያን ዝተነግረና'ዩ ክብሉ ምዝራቦም'ውን ገሊፆም።
ቀዳማይ ክፍሊ'ቲ ቃለ-መጠይቅ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ካልኢት ሓሊፋ ካልኢት ክትካእ እንከሎ ብዙሕ ጊዜ ኣየነስተውዕለሉን ኮይኑ ግን እዘን ካልኢታት እዚኤን እየን ተደማሚረን ሰዓት ዕለት ወርሒ ዓመት እናበላ ዚጐዓዛ፣ ናይ ሎሚ ሓሙሽተ ዓመት በዛ ዕለት እዚኣ ዓለም ምሉእ ኣብ ናሕሲ መንበረ ጴጥሮስ ዘሎ ማፋ ወይ መውጽኢ ትኪ እናጠመተ ነቲ ኣብ ፍጻሜ ነፍሲ ወከፍ ምርጫ ዝወጽእ ትኪ ጻዕዳ እዩ ጸሊም እዩ ር.ሊ.ጳ ተመሪጹ ኣይተመርጸን ክብሉ ውዒሎም ኣማስያኡ ሃበሙስ ጳጳ ክብሉ ኣብ ዓውደ ምሕረት መንበረ ጴጥሮስ ነቶም ካብ ኣጽናፈ ዓለም ዝመጹ ብፁዕ ካርዲናል ቦርጎልዮ ፍራንቸስኮስ ብዝብል ስም ር.ሊ.ጳ ከምዝተመርጹ ምስ ተበሰረ ካብቲ ናይ ልሂቅ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 16 ብፍቃደይ ካብ ሥልጣነይ እእለ ኣሎኹ ዝብል ዜና ንላዕሊ ኣግራሞትን ኣድናቆትን ዝገደፈ ሁመት ነበረ፣ ካብቲ ዘገርም ብዙሓት መራኸቢ ብዙሓን ነዞም ሓዲሽ ር.ሊ.ጳ ይምረጹ ይኾኑ ዝብል ግምት ስለዘይነበሮም ካብቶም ይኾኑዶ ይኾኑ ኢሎም ኣሳእሎምን ታሪኾምን ከዚኖሞም ናይ ዝነበሩ ገሊኦም ሰላሳ ገሊኦም ክሳብ ናይ ሰማንያ ካርዲናላት ኣሳእልን ታሪኽን ሒዞም ነሮም፣ ኣብ መንጎ እዚኦም ናይ ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ብዘይምንባሮ ኣዳዕዲዖም ይቅሬታ ዝሓተቱ እውን ነሮም፣
ካብቲ ሃንደበታዊ ዝኾነ ኣመራርጻኦም ክሳብ ለይቲ ሎሚ ወትሩ ዘገርም ነገራት እናፈጸሙ ብቐንዱ ከኣ ኣብ ብርሃን መንፈስ ቅዱስ ተኣማሚኖም ብዓቢይ ትሕትና ነቲ መሪሕነት ተቀቢሎሞ፣
ቀዳመይቲ ሃንደበታዊት ተግባሮም ዓለም ምሉእ ብሓባር ንክጽሊ ምዕዳሞም እንክኸውን ብቀዳምነት ንርእሶም ዘይኮነ ምእንቲ እቶም ነዚ ፍጻሜ እዚ በሪ ዝኸፈቱ ልሂቅ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 16 ንጸሊ ምስ በሉ ኣብቲ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝነበሩስ ይኹኑ ብቢልዮናት ዝቊጸሩ ብቀጥታ ነቲ ፍጻሜ ዝከታተሉ ዝነበረ ኣብ ገዛስ ይኹን ኣብ መንገዲ ብሓባር ጸሊና፣ ዓለም ምሉእ ኣቦና ኣብ ሰማይ ትነበር ብሓባር ኣዕሪጉ፣ ዝሰዓበት ሃንደበታዊት ኩነት ከኣ ብዓቢ ትሕትና ርእሶም ኣድኒኖም ኣነ ቅድሚ ቡራኬ ምሃበይ ሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ኣባይ ክወርድ ምእንታይ ብልብኹም ጸልዩ ምስ በሉ ልቢ ብዙሓት ተተንኪፉ፣
ሽዑ ዝጀመረ ሃንደበትነትን ኣገራሚ ነገራትን ክሳብ ለይቲ ሎሚ ይቅጽል ኣሎ፣
ቀንዲ መለለዪኦም ንኩሉ ናብ ምሕረት ኣቦ ምጽዋዕ ኮይኑ እግዚብሔር ካብ ምምሓርና ከምዘይደክም እኳ ደኣ ንሕና ብዙሕ ግዜ ምሕረት ካብ ምሕታት ከምእንደክም ብምግላጽ ደጋጊሞም ብዛዕባ መለኮታዊ ምሕረት ምስ ኣስተምሃሩ ሃንደበታዊ ብዝኾነ መንገዲ ፍሉይ ዓመት ኢየቤል ምሕረት ኣዊጆም ዓለም ምሉእ ካብዚ ምሕረት ከምዝቋደስ ገሮም፣ ምስዚኣ ተታሒዛ እትኸይድ ካልአይቲ መለለዪቶም ቤተክርስትያን ካብ ገዛእ ርእሳ ውጽእ ኢላ ወንጌል ትስበኽ ዝብል ኮይኑ ባዕሎምውን ክሳብ እዛ ዕለት እዚኣ ኣብታ ሰበኻኦም ዝኾነት ሮማስ ይኹን ኣብ ምሉእ ዓለም ኣብቲ ቅድሚ ሕጂ ዘይተበጽሔ ክበጽሑ ኣብ ጉዕዞ ይርከቡ፣
ልዕሊ ኩሉ ዘደንቅ ግን ምስቶም ቅድሚኦም ዝነበሩ ኣብነታዊ ብዝኾነ ፍቅርን መንፈሳዊ ውህደትን ምጉዓዞም እዩ፣ ብዙሕ ግዜ ኣብ ምትኽኻእ ሥልጣን ምቅዳው ኣይትርእን፣ ናይዚኦም ግን ዳርጋ ሓደ ኣካል ክትብሎም ብዘድፍር ሕብረት ይጐዓዙ ኣለው፣ ቅዱስነቶም ቀጻልነት ሥልጣናዊ ትምህርቲ ናይ ልሂቅ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 16 ንምቅጻል ተቀላጢፎም ዝገበርዎ መቀጸልታ ናይተን ፍቅርን ተስፋን ዝብላ ክልተ ሓዋርያዊ መልእኽታት መመላእታ ብዛዕባ እታ ሳልሰይቲ መለኮታዊት ሓይሊ ንእምነት እትርኢ ሉመን ፊደይ ብርሃን እምነት እትብል ሓዋርያዊት መልእኽቲ ኣስዒቦም እውን ናይቲ ንመጀመርያ ግዜ ከም መጸውዒ ጵጵስናኦም ክኸውን ዝመርጽዎ ናይ ቅዱስ ፍራንቸስኮስ ላውዳቶ ሲ ስቡሕ አንተ ኦ ጐይታ ዝተመስገንካ ኩን እትብል ጸሎት ዘርእስታ ብዛዕባ ተፈጥሮን ኣከባብን እትምልከት ከምኡ እውን ክልተ ሓዋርያዊ ምዕዳናት ኢቫንደሊ ጋውድዩም ታሕጓስ ወንጌል እትብል ብዛዕባ ተልእኮ ቤተክርስትያን ስብከተወንጌል ምዃኑ እትገልጽ ከምኡ እውን ኣሞሪስ ለቲስየ ደስታ ፍቅሪ ዘርእስታ ንሲኖዶስ ጳጳሳት ብዛዕባ ሥድራቤት ስዒባ ዝወጸት ብዛዕባ ቤተሰባዊ ፍቅሪ እትዛረብ 23 ብሞቱ ፕርፕርዮ ዝፍለጥ ኣዋጃታ ብዛዕባ ተሓድሶ ኩርያ ሮማና ንቁጠባ ዝምልከት ምሕደራን ግሉጽነትን ብዛዕባ ቃል ኪዳን ብዛዕባ ትርጓሜ መጽሓፍቲ ሥርዓተ ኣምልኾ ወዘተ ክልተ ሲኖዶስ ብዛዕባ ስድራቤት ንመለኮታዊ ምሕረት ዝተወሰነ ዓመት ኢዮቤል ምሕረት ንልዕሊ ሰላሳ ሃገራት ዝበጽሕዎ 22 ዓለምለኸ ሃዋርያዊ ጉዕዞታት 17 ሓዋርያዊ ምብጻሓት ኣብ ሃገረ ጣልያን 8 ዓበይቲ ኣርእስታት ዝሓዘ ሶሙናዊ ናይ ዕለተሮቡዕ ሓፈሻዊ ትምህርተ ክርስቶስ ብዛዕባ እምነት፣ ምሥቲራት ውህበት መንፈስ ቅዱስ ቤተክርስትያን ስድራቤት ምሕረት ተስፋክርስትያን እዚ ሕጂ ዘካይድዎ ዘለው ብዛዕባ መሥዋዕተ ቅዳሴን ኣስተምሂሮም፣ ልዕሊ 600 ስብከታት ኣብ ቤተጸሎት ቅድስት ማርታ ልዕሊ 46 ሚልዮን ኣብ ትዊተር ዝበሃል መራኸቢ ብዙሓን ዝከታትልዎ ዕለት ዕለት ዘቅርብዎ ሓጸርቲ መልእክታት ከምኡውን ኢስታግራም ብዝበሃል መራኸቢ ብዙሓን ልዕሊ ሓሙሽተ ሚልዮን ይከታተልዎም ኣለው። ብዘይካዚ ንዝተፈላለዩ ገለሰባትን ማሕበራትን ዝህብዎ ቃል ኣብ መገሻታት ዝገብርዎ ስብከታትን ዝህብዎ ቃልን ብግሎም ስልኪ ደዊሎም ድዮም መልእኽቲ ብምጽሓፍ ድዩ ዝገብርዎ ቊጽሪ ዘይብሉ ርክባት እውን ተገሩ እዩ፣
መበል 265 ድሕሪ ቅዱስ ጴጥሮስ ኮይኖም ኣብ መንበረ ጴጥሮስ ዝመጹ ቅዱስነቶም ጀማሪ ኢየሱሳዊ ቀዳማይ ደቡብ ኣመሪካዊ ነቲ ድኻ ናይ ኣሲዚ ፍራንቸስኮ ከም መጸዊዒ ጵጵስና ዝመረጹ ቀዳማይ ዝኾኑ ቅዱስነቶም ከምቲ ኣብ ኢቫንጀሊ ጋውድዩም ታሕጓስ ወንጌል ዝብል ቃለ ምዕዳኖም ከምዘነጽርዎ ቀንዲ ዕዮ ቤተክርስትያን ካብ ርእሳ ውጽእ ኢላ ንኩሎም ታሕጓስ ወንጌል ክተበስር ምዃኑ ገሊጾም ባዕሎም እውን እጅገኦም ሰብሲቦም ክሳብ እዛ ሰዓት እዚኣ ዝገብርዎ እዚ እዩ፣
ቤተክርስትያን ናይ ኩሉን ንኩሉን ንክትከውን መዓጹኣ ከፊታ ክትቅበል ብዝተማሕጸንዎ መሰረት ኣብ ቫቲካን ምስኦም ካብ ዝተቀበልዎም ስደተኛታት ስድራቤታት ጀሚርካ ኣብ ኩሉ ቊምስናታትን ገዳማትን ተማዕቊቦም ዘለው ስደተኛታት ክትግምቶም ዘጸግም ቊጽሮም ብጣዕሚ ብዙሕ እዩ፣
ቤተክርስትያን መዓጹኣን መሳዂታን እንተዘይከፊታ ተዓፊና ክትሓምም ስለእትኽእል ብኩለንትናኣ ክትንቀሳቀስ ብዝሓተትዎ መሰረት ኣብ ኩሉ ኲርናዓት ዓለም እትርከብ ቤተክርስትያን ኣብዘን ሓሙሽተ ዓመታት ኣብ ኣገልግሎታ ብዙሕ ምምሕያሽ ከምዘርኣየት ይንገር፣
ከምቲ ባዕሎም ብተግባር ዝነብርዎ ቤተክርስትያን እውን ብመንፈስ ቅዱስ ንክትምራሕ ነቲ ንሱ ዝገልጸላ ኩሉ ኣገራምን ሃንደበታውን ነገራት ንክትቅበል ሓደራ ብዝበልዎ ኣብ ሃገረ ግሪኽ ኣብ ዝገበርዎ ሓውጾተ ኖልይ ኣብ ኢስጣምቡል ሕዳር 2014 ‘መንፈስ ቅዱስ ነቲ ዓኒዕና ሒዝናዮ ኣሎና እንብሎ መኣዝን ክገማጥሎ ይኽእል ምኽንያት መንፈስ ቅዱስ ነውኒው የንቀሳቅሰካ ጉዕዞ ንክትጅምር ይደፋፋኣካ ንቤተክርስትያን ከኣ ንቅድሚት ንክትግስግስ ይደፍኣ፣ ኣብ ዝለመድካዮ ነገራት ደርቅካ ክተርፍ ቀሊል እዩ ርግጽነት እውን ይስመዓካ ኮይኑ ግን መንፈስ ቅዱስ ወትሩ ሓዳሲ ስለዝኾነ ክንሕደስን ብዛዕባ እግዚብሔር ክምህረናን ክነፍቅደሉ የድሊ፣ እምነትና ንክዓቢ እዚ ብግዲ የድልዮ ኢሎም ነሮም።
ኣብተን ቀዳሞት ዓመታት ዳርጋ ኩሉ ኣዎንታዊ ኣዘራርባ ነሩ፣ ኮይኑ ግን በብቊሩብ እቲ ጐይታ ‘ብዛዕባኹም ጸቡቅ ዘበለ እንተተዛሪቦም ወይልኹም’ ዝብሎ ትንቢት ንክፍጸም ብዝመስል ብውሽጥን ብደገን ሓንሳብ ናይ ኮሙኒዝም ስነሓሳብ ከምዝድግፉ ክወቅስዎም ሓንሳብ ከኣ ሊበራላዊ ወይ ፋሉላዊ ነጻ ኣተሓሳስባ ይድግፉ ክብሉ ጀሚሮም፣ ነዚ ዘበለ ከኣ ንኣምልኾ ንዋይ ኣትሪሮም ክወቅሱን ከወግዙን ምስ ጀመሩ ከምኡ እውን ነፍሲ ወከፍ ሰብ ገዛ ስራሕ መሬት ክህልዎ መሰሉ ስለዝኾነ ሓለፍቲ ነዘን ሰለስተ መሰረታውያን መሰላት ከረጋግጹ ግድነት ከምዘለዎም ዓው ኢሎም ብምዝራቦም እዩ፣ ብዛዕባ ድኻታት ስደተኛታት ከምኡ እውን ናይ ምንጻል ወይ ምጉሓፍ ባህሊ ክሳብ ንሰብ ዘወግን ስርዓተ ቊጠባ ብምውቃሶም፣ ምኽንያት ስደት ውግእን ጭቆናን ስለዝኾነ ሸቀጥ ኣጽዋር ከኣ ድሕሪ ኩሉ ዓመጽ ከምዘሎ እውን ኣትሪሮም ተዛሪቦም፣ እዚ ብወገን ደገ ዝመጽእ ኮይኑ ካብ ውሽጢ እውን ንትምህርቶም ዝቃወም ኣይተሳእነን፣ በትሪ ሓቂ ክትልብልብ ምስ ጀመረት ገሊኦም ዋእ ነቶም ጥቃኦም ዘሎና እናለብለቡ ርሒቆም ንዘለው ክሓቁፉ ምጽዓሮም ኣይተዋሕጦምን፣ ምናዳ ምሕረት ንኩሉ ኣብ ዝብልን ኣሞሪስ ለቲስያ ናይ ፍቅሪ ደስታ ኣብ ትብል ሓዋርያዊ ቃለ ምዕዳንን ብዛዕባ እቶም ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ኪዳናዊ ሰንፈላል ዝንበሩ ገለ እስኪ ፍታሕ ነናድየሎም ምስ በሉ ብዙሓት ዓቃባውያን ክሳብ ካብ መስመር ትወጹ ኣሎኹም ንምባል ደፊሮም፣
ኰይኑ ግን ምልስ ኢልና እንተረአና ልሂቅ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 16 ብዛዕባ ዝተፋትሑ እሞ ዳግም ዝተመርዓውን ጉዳይ ምሥጢራትን ይጸናዕ ኢሎም ነሮም ከምኡ እውን ብዛዕባ ኣቡነ ለቨብረን ሰዓብቶም ካብ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ጀሚርካ ብዙሕ ተጻዒሩ እዩ፣ ነዚ ኩሉ ግን ቅዱስነቶም ረሳሕ ውግእ ዲያብሎስ ይብልዎ፣ ምናዳ ብውሽጢ ካብ ምምቅቃል ክንጥንቀቅ ከምቲ ጐይታ ዝብሎ ‘መንግሥት እንተ ትትናፈቅ በበይናቲሃ ኢትቀውም ኣብ ውሽጣ እትመቃቀል መንግሥቲ ክትቀውም ኣይትኽእልን’ ከምዝብሎ ነቲ ንቤተክርስትያን ክድምስስ ለይትን መዓልትን ሒዅ ዝብል ዘሎ ዲያብሎስ ነወግዶ ይብሉ፣
ቅዱስነቶም ካብ ዝተመርጹሉ ዕለት ጀሚሮም ዝሰርሑሉ ዘለው ሓደ ዓቢ መደብ ምሕዳስ ኩርያ ኮይኑ እዚ ግን ቀሊል ከምዘይኮነ ባዕሎም እውን ንኣቡነ ደ መሮድ ብምጥቃስ ንኩርያ ሮማ ክትሕድስ ምፍታን ዳርጋ ብመወጽ ስኒ ነቲ እስፊኒክስ ዝበሃል ገጂፍ ሓወልቲ ግብጺ ክተጽሪ ምፍታን እዩ እንክብሉ ክበዱ እኳ እንተገለጹ ገና ምስቶም ካብ መላእ ዓለም ዝተሓርዩ ቤት ምኽሪ ትሽዓተ ካርዲናላት ይሰርሑ ኣለው፣ ምስዚ እውን እቲ ኣብ ግዜ ልሂቅ ር.ሊ.ጳ በነዲክቶስ መበል 16 ዝጀመረ ብቫቲሊክስ ዝፍለጥ ካብ ውሽጢ ቅድስት መንበር ሰነዳት ኣስሊዂካ ምዝርጋሕን ምሕታምን እውን ገና ዝቅጽል ዘሎ ቊስሊ እዩ፣ ካልእ ቅዱስነቶም ውራይ ኢሎም ዝቃለስዎ ዘለው እቲ ዝዓበየ ዕንቅፋት ቤተክርስትያን ኮይኑ ብዙሕ ዘዛረበን ገናውን እውን ዘይሓውየ ብውሉደ ክህነት ዝተፈጸሙ ጾታዊ ዓመጻት ናይ ትሕቲ ዕድመስ ይኹን ካልእ ፈጺምካ ንከይድገም ድልዱል ሕግን ውሑስ ሓለዋን ንክግበር ንከምዚ ዓይነት ዝንባሌ ዘለዎም ሓግሒግካ ንምእላይ ‘ነቶም ንትሕቲ ዕድመ ጾታዊ ዓመጽ ዝፍጽሙ ኣብ ኣገልግሎት ቤተክርስትያን ምንም ዓይነት ቦታ ክወሃቦም የብሉን’ ዝብል ተሪር መምርሒ ሂቦም፣
ኣብ ውሽጢ እዘን ሓሙሽተ ዓመታት ካልእ ዓቢ ግምት ዝወሃቦ ውጽኢታዊውን ዝኾነ ናይ ቅዱስነቶም ናይ ሰላም ሓዋርያ ኮይኖም ኣብ መንጎ ንነዊሕ ዓመታት ተፈላልዮም ዝነበሩ መንግሥታትስ ይኹን ናይ ቤተክርስትያን ሓድነትን ውስጠ ሃይማኖታዊ ዘተን ዘበርከትዎ ማህበረሰባውን ፖሎቲካውን ወይ ከኣ ቅልል ብዝበለ መንገዲ ሰብኣዊ ክንብሎ እንኽእል መዳይ እዩ፣ ኣብዚ እተን ጐሊሐን ዝረኣያ ንልዕሊ 60 ዓመታት ኣብ ተፋጠጥ ዝነበሩ ሕቡራት መንግሥታት ኣመሪካን ክዩባን መንግሥቲ ኮሎምብያን ናይ ነዊሕ ዓመታት መቃንቅንቱን ኣብ ማእከላይ ኣፍሪቃ ከምኡውን ካቶሊካዊት ቤተክርስትያንን ኦርቶዶክሳዊት ቤተክርስያን ሩስያን ምስ ኦርቶዶክስ ግብጺ ምስ ኦርቶዶክስ ቊስጥንጥንያ ምስ ሉተራውያን ምስ ኣስላም ኣብ ግብጺ ኣልኣዝሃር ወዘተ ብዙሕ ናይ ሰላም ስምምዓት ከምዝፍረም ዝገበሩ እዮም፣
ኣብ ርእሲ ቤተክርስትያን ናይ ውሉደ ክህነት ጥራይ ከምዝኮነት ንምእመናን ክሳብ ኣብ ዝለዓለ ምምሕዳራዊ ቦታት ኣብ ቫቲካንስ ይኹን ኣብ ካልእ ደቂኣንስትዮን መንእሰያትን ከኣ ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ኢዶም ክሕውሱ ብዙሕ የበርክቱ ኣለው፣ ክሳብ ኮሚሽን ቈይሙ ቦታ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ቤተክርስትያን ክንጸር ዝጽዕሩ ዘለው እዮም፣ ብዓቢኡ ንዝመጽእ ወርሒ ጥቅምቲ ክካየድ ተወሲኑ ዘሎ ሲኖዶስ ጳጳሳት ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ብምሉኡ ንመንእሰያት ዝተወሰነ እዩ፣
ብዓንዱ ርእሱ ምሉእ ወኖም ናብቲ ብመንፈስ ቅዱስ ወንጌል እናሰበኽካ ሕዳሴ ወንጌል ዓው ቢልካ ኣብ ኩሉ ቦታን ኣብ ዝኾነ ግዜን ምብሳር እዩ፣ ነዚ ከኣ ሓንሳእ ሓንሳእ ተጻይ ዘሎ ምንቅስቃሳት እናተንቀሳቀስካውን ክግበር ኣለዎ፣ ነቲ ዝቈሰለ ሥጋ ኣሕዋትናን ኣሓትናን እናተንከፍና እናፈወስና እናደበስና ተስፋ እናሃብና ክኸውን ኣለዎ፣ ወላ ሓደ ሰብ እውን ይኹን እንተደኣ ክሕግዞን ሕይወቱ ከመሓይሸሉን ክኢለ እዚ ንጸጋ ሕይወት ምኽኑይ ንምግባር ብቊዕ እዩ ብማለት ነፍሲ ወከፍ ክርስትያን ብመንፈስ ቅዱስ ሰባኬ ወንጌል ክኸውን ይጽውዑ፣


text:
ብራና ማለት ካብ ቆርበት ጤል፥ በጊዕ፥ ምራኽን ….. ወዘተ ዝዳሎ ከም ወረቐት ዘገልግል ዝነበረ ኮይኑ፥ ንኽትጽሕፈሉ፥ ክትስእለሉን ክትደጕሰሉን (ክትሽፍነሉ)
ተባሂሉ ብጥንቃቐን ርእሱ ብዝኽኣለ ብልሓትን ዝዳሎ ንስራሕ ጽሕፈት ዝጠቅም እዩ። ከምዚ ሎሚ ዓለምና ብወረቓቕቲ ከይመልኣት፥ ዘመናዊ ቤት ማሕተማት ከይተመሥረቱ፥ ናይ ጽሕፈት መኪናን ኮምፒተራትን ከይተማህዙ ከለዉ፥ ብሓፈሻ ናይ ወረቐት ስራሕን ዝተፈላለዩ መሣርሒ ሥነ-ጽሑፍን ከይማዕበሉ ከለዉ፥ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ዓለምና ንነዊሕ ዘመናት ብራና ይጥቀማ ከምዝነበራ ኣብ ማህደር ታሪኽ ተሰኒዱ ንረኽቦ። ኣብ ሃገርና ኤርትራ እንተ ኾነ’ውን ንመንፈሳዊ ኣገልግሎት ዝኾኑ ቅዱሳት መጻሕፍቲ፥ ንማሕበራዊ ናብራን ሕግታት እንዳባን ዝጥቀሙሎም ታሪኻዊ መዛግብቲ ኣብ ብራና ተጻሒፎም ንረኽቦም። ብሓፈሻ ብራና ብድሕሪ ደቂ-ሰባት ካብ ቀጸላ እምኒን ዕንጨይትን ምጽሓፍ ቀጺሎም ዘማዕበልዎ ኣገባብ መጽሓፊ ብራና ምዃኑ ይንገር። እስከ እምበኣር ንሎሚ ብዛዕባ እዚ ኣብ ገዳማትን ኣድባራትን ኣብ ሓያሎ ቤተ መዛግብትን ተዓቂቡ ዝርከብ ጥንታዊ ቅርስናን ዕቁር ታሪኽናን ዝሓዘ መጽሓፈ- ብራና ዓቕምና ብዝፈቕዶ መጠን ዘዳለናዮ ሓጺር ጽሑፍ ንከታተል።
ብራና ክዳሎ ከሎ እቲ ቆርበት ብዕንጨይቲ ተወጢሩ፥ ጸጕሩ ተፋሒቑ፥ ብጨውን ዝተፈላለየ ቀመማትን ተነስኒሱ፥ ዓቐኑን ቅርጹን ተደላዲሉ ብግቡእ ምስ ተጻፈፈ ንዝኾነ ስራሕ ጽሕፈት ድልው ይኸውን። እዚ ከቢድ ድኻምን ረቂቕ ብልሓትን ዝሓትት ኣገባብ ሥነ-ጽሑፍ ብራና ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ እናማዕበለን እናሰፍሐን ንነዊሕ ዘመናት ቀጸለ። እቶም ብኸምዚ ዓይነት ኣገባብ ብነዊሕ ጊዜን ኣድካሚ ኩነታትን ዝተዳለዉ መጻሕፍቲ ብራና ድማ ኩሎም ብዙሕ ጥንቃቐን ክንክንን ዘድልዮም እዮም። ምኽንያቱ ጽሑፋት ብራና ብማይ፥ ጠሊ፥ ሓዊ ባልዕን ሰረቕትን ብቐሊሉ ክበላሸዉን ክጠፍኡን ስለዝኽእሉ ብጥንቃቐን ሓላፍነታዊ ክንክንን ክትሓዙ ግድን ይኸውን። ብፍላይ ኣብተን ዓበይቲ ኦርቶዶክሳውያን ገዳማት ኤርትራ ብዝሒ ዓቕሚ ሰብን ነናቱ መደብ ዕዮን ስለ ዝነበረን፥ ብደረጃ ክፍሊ ሥነ-ጽሑፍ ብምቛም፥ ገለ ቆርበት ኣኪቦም ዘልፍዑን፡ ተመሳሳሊ ዓቀንን መስመርን ዘለዎ ጌሮም ዘዳልዉ፥ ገሊኦም ከኣ መጽሓፊ ዝኸውን በብዓይነቱ ቀለም ካብ ኣቝጽልትን ዝተፈላለየ ነገራትን ኣወሃሂዶም ዘቕርቡ፥ ገሊኦምውን እቲ ዘድሊ ኩሉ ጽሑፋት ብጥንቃቐ ጽሒፎም ብስእሊ ኣወቂቦም ገበር ናይቲ መጽሓፍ ደጕሶም (ሸፊኖም)፥ ሥርዓተ-ገዳሞም ከም ዝእዝዞ መደብ ዕዮኦም ፈጺሞም ንማሕበሮም ብትግሃት ዘረክቡ ዝነበሩ ኣበው ውሑዳት ኣይኮኑን።
ብተወሳኺ እዞም ብራና ናይ ምጽሓፍ ፍሉይ ሞያን ብቕዓትን ዝነበሮም ኣቦታት በቲ ዘለዎም ተውህቦ ንቤት እግዚኣብሔር ከገልግሉን ፍቓድ ማሕበሮም ክፍጽሙን ደኣ እምበር ካብዚ ወጻኢ ዝደልይዎ ዝኾነ ውልቃዊ ረብሓን ዘየድሊ ዝናን ኣብ ሕይወቶም ዘይሕሰብ ነገር እዩ። ምኽንያቱ ከምቲ ቅዱስ ወንጌል ‘’ወዘኣትሓተ ርእሶ ውእቱ ይከብር’’ ማለት ‘’እቲ ርእሱ ዘትሕት ልዕል ክብል እዩ’’ (ማቴ 23፡12) ክብል ዝገለጾ፥ እዞም እሙናት ኣቦታት ከኣ ብትሕትናን ፍቕርን ዝግለጽ ሕይወት ጥራይ እዩ ቀንዲ ዕላምኦም ዝነበረ። ካብቶም መንፈሳውያን ኣማሓደርቲ ኣቦታትና ድማ ‘’እግዚኣብሔር ዕሴተ ጻድቃን፥ ዓስበ ትሑታን ይኽፈልኩም’’ ተባሂሎም ብጸሎተ-ማሕበር ምርቓን ቡራኬን ይወሃቦም። እቲ ኣብ ብራና ዝተጻሕፈ ቅዱሳት መጻሕፍትን ገድለ-ቅዱሳንን ድማ ከከም ኵነታቱ ናብ ካልኦት ገዳማትን ኣብያተ-ክርስቲያናትን ብምልኣኽ ውሉደ-ክህነት ክረብሕሉን ህዝበ-ክርስቲያን ክባረኽሉን ይነብር። እቶም ዝተረፉ መጻሕፍቲ ብራና ከኣ ብግቡእ ክንክን እናተታሕዙ ንመንእሰያት መምሃርን ኣብ ቤት ንባብን ንመወከስን ተባሂሎም ይዕቀቡ። እዚ ሎሚ ኣሎና እንብሎ ኩሉ ጥንታዊ ቅርስታትን ታሪኻዊ መዛግብትን ከኣ ኣብ ብራና ተዓቂቡ ዝጸንሐ ምዃኑ ክንዝንግዖ ኣይግባእን።
ንኣብነት ኣብ ገዳም ደብረ ቢዘን ብ1492 ዓ.ም.ፈ ብከምዚ ኣገባብ ዝተዳለወ መጽሓፍ ሰማንያ ወኣሃዱ (፹፩) ዝበሃል፥ ጽዕነት ኣድጊ ተባሂሉ ዝፍለጥ፡ እተን ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንና እትቕበሎም 81 ቅዱሳት መጻሕፍቲ ኣብ ብራና ተጻሒፎም ከም ሓደ ዓቢይ መጽሓፍ ተጠርኒፉ ክትርእዮ ከሎካ፥ ብጣዕሚ ዘገርምን ዕጹብ ድንቂ ስራሕን ካብ ምባል ሓሊፍካ ካልእ ዝበሃል ነገር የልቦን። ምኽንያቱ እዚ ብሉይ ኪዳን ምስ ሓዲሽ ኪዳን ዝሓዘ መጽሓፍ ሰማንያ ወኣሓዱ ዝበሃል ክሳብ ሎሚ ተወዳዳሪ ዘይተረኽቦ፥ በዓል ሰለስተ ዓምደ ጽሑፍ፥ 48 X 39 ሴንቲ ሜትር ዝመጠኑ፥ 45 መስመር ጽሑፍ ዘለዎ፥ 1152 ገጻት ዝሓዘ፡ ግዙፍ መጽሓፍ ቅዱስ ንዝርኣየ ሰብ፡ ኣብቶም ቀዳሞት መንፈሳውያን ኣቦታትና ዝነበረ ጽንዓት እምነትን መንፈሳዊ ትግሃትን ብሓቂ ሠናይ ቅንኢ ዘሕድረልካ ግብራዊ ትምህርትን ኣብነትን እዩ። ስለዚ ንዝኾነ መንፈሳዊ ዕዮ ይኽበድ ወይ ይፍኮስ ብዘየገድስ ብእምነትን ሠናይ ድሌትን እንተ ተቐቢልካዮ ብደገፍ ኣምላኽ ዕዮኻ ሰሊጡ ንህዝብኻ ንበረኸትን ንመጻኢ ወለዶታት ድማ ዓቢይ ክብረት ይኸውን። ስለዚ ክቡር ታሪኽን ጥንታዊ ቅርስን ኣሎና ክንብል እንተ ደኣ ኮይንና ዝሓለፈ ብምዕቃብን ንመጻኢ ተጊህካ ብምስራሕን ጥራይ እዩ መጻኢ ወለዶና ካብ ቤተ ክርስቲያኑ ክረብሕ ዝኽእል።
መጽሓፈ--ብራና
ኣብ ጥንታዊ መጻሕፍቲ ብራና እምበኣር ቅዱሳት መጻሕፍቲ፥ ታሪኽ ሕይወት ቅዱሳን፥ መንፈሳዊ ተኣምራት፥ ናይ ደቂ ሰብ ወለዶታት፡ ዘመነ-መንግሥታት፥ ኣገደስቲ ታሪኻዊ ፍጻሜታት፥ መግለጺ ናይ ቦታታት፥ ኣቃውማ ዓድታትን ከተማታትን …….. ወዘተ ሰፊሕ ዓውደ ትምህርትን ምንጪ ሥነ-ፍልጠትን ዝኾኑና ብጽሑፍን ስእልን ተሰኒዶም ንረኽቦም። ኩሎም ጥንታዊ ናይ ብራና ጽሑፋትና ድማ መሠረት ናይዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘሎ ዘመናዊ ሥነ-ፍልጠትን ደረጃ ምዕባለን ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ኩልና ከም ንፈልጦ ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንና ኣብ መንፈሳዊ፥ ማሕበራዊ፥ ባህላውን ታሪኻውን ሕይወት ህዝብናን ሃገርናን ዘበርከተቶም ነገራትን ቅርስታትን ብቐሊል ዝግመት ኣይኮነን። ተገዲሱ ሕሉፍ ታሪኹ ዘይፈለጠ ህዝቢ ድማ፥ መጻኢ ሕይወቱን ክብሪ መንነቱን ብግቡእ ዘይፈልጥ ስለ ዝኸውን፥ ጥንታዊ ቅርስታትናን ብዋጋ ዘይሽነን መንፈሳዊ ንብረትናን ብጥንቃቐ ዓቂብና ብሓላፍነታዊ መገዲ ምጥቃም ናይ ኩልና ህዝበ ክርስቲያን ሞራላውን ማሕበራውን ሕድሪ ምዃኑ ክንፈልጦ የድሊ።
ኣብ መደምደምታ ሓዋርያ ጳውሎስ ነቲ ብወንጌል ኢየሱስ ክርስቶስ ዝወለዶ ጢሞቴዎስ ወዱ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቲ ‘’ክትመጽእ ከሎኻ እቲ ኣብ ጢሮኣዳ ምስ ቀርጳ ዝሓደግክዎ ባርኖስን እቲ መጻሕፍትን፥ ምናዳ እቲ ብራናታት ተማልኣለይ’’ በሎ (2ጢሞ 4፡13)። ካብዚ ጥቕሲ እዚ ክንርድኦ ከምንኽእል ቅዱሳት መጻሕፍቲ ቅድም ኣብ ብራናታት ከም ዝተጻሕፉን ብጽቡቕ ስለ ዝተዓቀቡውን ካብ ወለዶ ናብ ወለዶታት እናተሰጋገሩ፥ ሎሚ ኣብ ኩሉ ኩርንዓት ዓለም ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ተተርጕሞም ብርሃን ወንጌል መገዲ ሕይወትን ክንፈልጥ ይጠቕሙና ኣለዉ። ንሕና ድማ ኣብ ኣብያተ ክርስቲያናትን ገዳማትን ዝርከቡ ኩሎም መጻሕፍቲ ብራና ብዘተኣማምን ደረጃ ንምዕቃቦም ዓቕምና ብዝፈቕዶ መጠን ዘድሊ ጻዕርን ወፈያን ክንገብር በዚ ኣጋጣሚ ከነዘኻኽር ንደሊ። ብተወሳኺ ከኣ ኣብ ኣባይቲ ውሉደ ክህነትን ዓበይቲ ዓድን ዝርከቡ ብራናታት ብግቡእ ተታሒዞም ንመጻኢ ወለዶና ኣብ ምስግጋር እጃምና ከነበርክት ከምዝግብኣና ኣይንዘንግዕ። ስለምንታይሲ ብጽሑፍ ዝተዓቀበ ታሪኽ ፍጹም ዝመውት ኣይኮነን። ብትሕትና ሠናይ ነገር ንኽንሰርሕ ኣምላኽ ልብና የነቓቕሕ።
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ፣ ጸሎት፣
መንፈሳዊ ትሕዝቶ አቡነ በሰማያት (አብ ሰማያት ትነብር አቦና)፣ ጸሎትና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅቡል ንኽኸውን፣ ጸሎት መፍትሕ ኣገልጋልን ተገልገልትን ኣገልግሎትን እዩ፣
ክፍልታት ጸሎት።
ዓይነት ጸሎት።
ጊዜያት ጸሎት።
ኣገባብ ኣጸላልያ።
ጥቕሚ ጸሎት።
ውጽኢት ጸሎት።
ብኸመይ ንጽሊ፨
ጸሎት ቅዱሳን ክቡር እዩ።
ጸሎት ክንጽሊ እዙዛት ኢና።
ዝተመለሱ ጸሎታት።
ፍረ ጸሎት።
መንፈሳውን ሥጋውን ሓይሊ ጸሎት።
መግለጺ።- አቡነ ዘበሰማያት (ኣብ ሰማያት ትነብር አቦና) ማቴ.6።9-13።
ኣብዛ ሓጻር ጸሎት ዝርከቡ ሓሙሽተ ስነ ምግባራት ኣለዉ ንሳቶም ከኣ።- ሃይማኖት (እምነት)። ተስፋ።
ፍቕሪ። ትሕትና። ጸሎት እዮም፣
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሓዱ ኣምላክ ኣሜን!!!
ብርግጽ “ኣምላኽ ፍቕሪ እዩ” (1 ዮሓ 4፡8) ከመይ ኣዳም ቅድሚ ምፍጣሩ ኣምላኽ ኩሉ ሰናይ ዘበለ ቀሪቡ ብቅዱሳን ኣእዳው እቲ ዝዓዘዘ ፍቕሪ “ብመልክዕና ከም ምስልና ሰብ ንፍጠር” ዝብል ናይ ኣጋእዘት ዓለም ጥዑም ቃል እዩ ነይሩ (ዘፍ 1፡26)። ጣዕሙ ኣብ ምድሪ ከም መዓር ኣብ ሰማያት ከኣ ከም ያም እዩ። መልክዕን ምስልን እግዚኣብሔር ክበሃል ከሎ ደጋዊ መልክዕን ምስልን ማለት ኣይኮነን። እግዚኣብሔር ንደቂ ሰባት ዝገለጸሉ ገለ ንምጥቃስ፡ ንጽህና፡ ዘይውዳእ ብርሃን፡ ዘለኣለማዊነት፡ ቅድስና፡ ፍጹምነት፡ ፍቕሪ እዩ። ኣዳም ከም ዝሓጥእ እግዚኣብሔር ይፈልጥ ነይሩ እዩ። ሰብ ክርስዖ ዘይብሉ ግና ነጻ ፍቃድ ተዓዲሉ ምንባሩ እዩ። ብየማን ህይወት ብጸጋም ከኣ ሞት ማለት እዩ። ነጻ ፍቃድ ዝነበሮ ኣዳም ብገዛእ ምርጭኡ ንሞት መረጸ። ሕጂ’ውን ድሕሪ ሞት ፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ኣይተለወጠን። ነዚ ዝምስክር ሓቂ ከኣ ፍቕሪ ከመግቦ ድሕሪ 5500 ዓመታት ብዘደንቕ ነገረ ተዋህዶ ኣብ ቅድስተ ቅዱሳን ኣደና ድንግል ማርያም ሓዲሩ ካብ ስግኣ ስጋ ካብ ነፍሳ ነፍስ ወሲዱ ንዓለም ኣብረሃ። እቲ ዘይጭበጥ ዘይድህሰስ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ንቅዱሳን መላእክት ኣብ ቅድሚኡ ቆይሞም “ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ” ኢሎም ክውድስዎ፡ ብኽልተ ኣኽናፎም ገጾም ክሽፍኑ፡ ብኽልተ ኣኽናፎም ኣእጋሮም ክኽውሉ፡ ብኽልተ ኣኽናፎም ከኣ ክነፍሩ ተዓዲሎም እምበር ክርእይዎ ኣይተፈቕደሎምን። ኣብ መብልዕ ማል ብነገረ ስጋዌ ምስ ተጋህደሎም ግና ሰብን መላእክትን ሓቢሮም “ክብሪ ንኣምላኽ ኣብ ሰማያት ሰላም ከኣ ኣብ ምድሪ ኣብ መንጎ እቶም ስምረት ኣምላኽ ዘለዎም ሰባት” እናበሉ ንኣምላኽ ኣመስገኑ (ሉቃ 2)። ፍቕሩ ንኹሉ ምዃኑ ክነግር’ውን ኣብ ሩባ ዮርዳኖስ ተጠምቀ። ህዝብን ኣህዛብን ኣብ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ሓደ ምዃኖም ብምስጢረ ጥምቀት ውሉድነት ክንቅበል ካብ ኣብራኽ መንፈስ ቅዱስን ምንጻህ ማይን ዳግም ምውላድ ግዲ ኮነ (ዮሓ 3)። እዚ ፍቕሪ ንይሁዳ መዓርገ ሓዋርያነት ክቅበል ፈቀደ። ይሁዳ ማለት ወላዲኡ ዝቀተለ ምስ ኣዲኡ ክድቅስ ዘይሓፈረ ንጎይትኡ ብ30 ቕርሺ ብሩር ዝሸጠ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ነፊጉ ክንዲ ንስሓ ንሓንቲ ምስጢር ሒዙ ቅድሚ ጎይታናን መድሓኒናን ትንፋሱ ከሕልፍ ዝሃቀነ እዩ። ፍቕሪ ብፍቕሪ እምበር ፍቕሪ ብጥበብ’ዛ ዓለም!፤ ኣይግድን። ካብ “ህያው ክትከውን ኢኻ” ዝብል ግርማ ዝመልኦ ድምጺ እግዚኣብሔር እንታይ ዝዓቢ ኣሎ፤ ፍጹም የለን ኣሕዋተየ። እንትርፎ ንገዛእ ነፍስና ክንብድል እምበር ንእግዚኣብሔር ዝግባእ ፍቕሪ ሂብናዮ ኣይንፈልጥን። ኣብ ቅዱስ ቃሉ (1 ዮሓ 4፡15) “ኣምላኽ ፍቕሪ እዩ እቲ ኣብ ፍቕሪ ዚነብር ከኣ ኣብ ኣምላኽ ይነብር ኣምላኽውን ኣብኡ ይነብር” ይብለና። እስከ ንሕተታ ንነፍስና “ኣበይ ክትነብሪ ትደልይ” ንበላ፤ እታ ካባና ዝደልያ እግዚኣብሔር “ንእግዚኣብሔር ኣምላኽካ ብምሉእ ልብኻን ብኹሉ ነፍስኻን ብኹሉ ሓይልኻን ብኹሉ ሓሳብካን ኣፍቅሮ፡ ንብጻይካ ድማ ከም ነፍስኻ ኣፍቅር”” ትብል እያ (ሉቃ 10፡27)። ብምሉእ ልብኻ ማለት፡ ንኣብነት፡ ሓደ ካብ ባሕታውያን ኣቦታትና እናኸደ ይጽሊ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ሃንደበት ክልተ ማላእክት ሓደ ብየማኑ ሓደ ብጸጋሙ ይኸዱ ከምዘለው ኣስተውዓለ። ናብ ሓዲኦም ክርኢ ኢሉ ግን ኣይሓሰበን። ምኽንያቱ ምስ ልዑል ባህሪ ዝኾነ እግዚኣብሔር ኣምላኽ ይዛረብ ምንባሩ፡ ልቡ ምስ እግዚኣብሔር ብጸሎት ዓሪጋ ስለዝነበረት እዩ። ብሕልንኡ ከምዚ እናበለ ከኣ ንነፍሱ ይዛረባን ይወቕሳን ነበረ “መላእክት ይኹኑ ሊቃነ መላእክት ካብ ክርስቶስ ኣምላኸይ ዝፈልየኒ የለን!” (ብፁእ ቅዱስ ኣቡነ ሽኖዳ-3ይ)። ምኽንያቱ ብምሉእ ልቡ ምስ ክርስቶስ ስለዝነበረ። ሓንቲ’ኳ ከየትረፈ ምስ ጎይትኡ ነበረ። ምሉእ ማለት ጎደሎ ዘይብሉ ማለት እዩ። ስለዚ “ንወዱ በጃ ክሳዕ ዝህብ ክንድዚ ንዓለም ኣፍቀራ” (ዮሓ 3፡16) ዝብል ቅዱስ ፍቕሪ ስለዝሃበካ ንስኻ ፍቕርኻ ክትህቦ እንታይ ምኽንያት ኣለካ፤ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብተግባር ዝመሃረና ”ኣነ ግና እብለኩም ኣሎኹ፡ ጸላእትኹም ፍተዉ፡ ንዚረግሙኹም መርቑ። ውሉድ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦኹም ምእንቲ ኽትኮኑ፡ ንሱ ንኽፉኣትን ንሕያዎትን ጸሓይ የብርቕ፡ ንጻድቃንን ንሓጥኣንን ድማ ዝናም የዝንም እዩ እሞ፡ ንዚጸልኡኹም ጽቡቕ ግበሩ፡ ስለቶም ዚጸርፉኹምን ዚሰጉኹምን ጸልዩ” (ማቴ 5፡44)። ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንጸላእቱ መጀመርያ ኣፍቐረ። ኣይሁድ ንበርባን ክፍተሓሎም ኣብ ክንድኡ ከኣ ኣበር ዘይብሉ ንጹህ ገንሸል “ይሰቐል፡ ደሙ ኣባናን ኣብ ደቅናን ይኹን” (ማቴ 27፡20-25) ኢሎም ክጭርሑ ከለው ጎይታ ግና ብኣንጻሩ ንድሕነቶም ይጽሊ ነበረ “ኦ ኣቦይ ዚገብሩዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ ሕደገሎም” (ሉቃ 23፡34)። ጎይታናን መድሓኒናን ክኹንኖም ኣይሓለነን፡ ብደም ዝረኸሰ ኣእዳዎም ኣይራኣየን። ምሉእ ፍቕሪ ግና ሃቦም። ክድሕኑ ክመሓሩ ናብ’ቲ ስፈር ቅዱሳን ክኣትው ጸለየሎም። ናይ ክርስቶስ ቤተ-ሰብ ክንበሃል እንተኾይና እምበኣር ምሉእ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ምስ ዝህልወና ጥራሕ እዩ። ነዚ ዓቢ ጸጋ ንዓቅቦ። በዚ ከኣ ጸላኢ ዝበሃል ብዘይካ ድያብሎስ ካልእ ኣይክህልወናን እዩ። ብኻልእ ወገን ነዚ ዘገርም ፍቕሪ ዘስተማቐረ ቅዱስ ለንጊኖስ ንውሰድ። ቅዱስ ለንጊኖሰ ማለት ንጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብኹናት ዝወግኦ ወትሃደር እዩ ነይሩ(ዮሓ.19፡34)። ንቕሩብ እሞ ነስተውዕል ክርስቶሳውያን! ጎይታ ፍጹም ፍቕሪ ስለዘለዎ እዚ ወተሃደር’ዚ ቅዱስ ለንጊኖስ ክበሃል በቒዑ። ንምንታይ እንተ ኢልና፡ ብሓቂ ጻድቕ ምዃኑ ስለዝመስከረን (ሉቃስ 23፡47)፡ እቲ ዘቃጽል ፍቕሩ ስለዝተመገበን እዩ። "ኣነ ቅዱስ እየ እሞ ቅዱሳን ኩኑ" (1 ጰጥ 1፡16) ቅዱስ ስለ ዝኾነ ኩሎም ሕሩያቱ ቅዱሳን ክኾኑ ዕድል ሃበ። ኣየናይ ፍቕሪ ኢና ነፍቕር ዘለና፤ ካልእ ዓይነት ፍቕሪ ይጽነሓልና። ምኽንያቱ ካልእ ፍቕሪ እንተ ኣእቲና ንኣምላኽ ንኽሕዶ ኣለና። ኣቦና ኣብርሃም ዓርኪ እግዚኣብሔር ክኸውን ዝበቐዐ “ካብ ምድርኻን ካብ ኣዝማድካን ካብ እንዳ ኣቦኻን ኣነ ናብ ዘርእየካ ምድሪ ኣቢልካ ውጻእ” ምስ በሎ ፍቕሪ እግዚኣብሔር ስለዝሓደሮ ዓቢ ባህታ ተሰመዖ (ዘፍ 12)። ኣቦና ኣብርሃም መስዋእቲ ቀሪቡ ንእግዚኣብሔር ክጽበ ምሉእ
መዓልቲ ኳኻት ክሰጉግ ይውዕል ነይሩ። ከይተሃከየ ንእግዚኣብሔር ይጽበ ነበረ።ኣብ ካልእ’ውን ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ከይተቀበለ እኽሊ ኣይለክፍን ነበረ። ድያብሎስ ጽቡቕ ነገር ስለዘይፈቱ ናብ ኣብርሃም ዝመጹ ሓለፍቲ መንገዲ (ኣፍቀርቲ ኣብርሃም) ብሓሶት ርእሱ ዝተፈግአ ሰብ መሲሉ “ኣብርሃም ሃሪሙኒ” ብዝብል ሓሶት መገዶም ከምዝቕይሩ ይገብር ነበረ። ኣብዚ’ውን ፍቕሪ እግዚኣብሔር ፍሉይ ምዃኑ ክገሃድ ንኣቦና ኣብርሃም ብሰለስተ ስላሴ ተገልጹሉ። እግዚኣብሔር ካብ ሰማየ ሰማያት ወሪዱ ንኣብርሃም ጋሻ ኾኖ። እዝስ ከመይ ዝበለ ፍቕሪ እዩ፤ ከምቲ ንጉስ ሰሎሞን ኣብ መሃልየ መሃልይ 6፡3 “ኣነ ናይ ፍትወይ እየ ፍትወይ ከኣ ናተይ እዩ” እናበለ ፍቕሪ ክርስቶስ ዝገለጸ፡ ንሕና’ውን “ኣነ ናይ ፍቱወይ እየ” ዝብል ቅዱስ ዜማ ፍቕሪ ብውሽጢ መዓሙቕ ልብና ንደጋግሞ!!! ንሱ’ኮ’ዩ ካብ ዘይምንባር ናብ ምንባር ዘምጸኣኒ፡ ፍቕሩ እምበር ፍቕረይ ኣይኮነን ካብ ሰማይ ዝሰሓቦ። ቶማስ “እቲ ሽንካር ኣብ ኣእዳዉ እነተ ዘይርኣኹ ኣብ ጎድኑ ኢደይ እነተ ዘየእቶኹ ኣይኣምንን እየ” ምስ በለ፡ ጎይታ ንቶማስ “ኣጻብዕካ ናብዚ ኣምጽእ እሞ፡ ናብ ጎድነይ ኣእትዋ ኣማኒ እምበር ዘይኣማኒ ኣይትኹን” ኢሉ ብሓቂ ጓሳ ኣባጊዑ ምዃኑ ኣብረሃሉ። ቶሞስ ብኣጻብዑ ዝተንከፎ ዘቃጽል መለኮት እዩ ነይሩ። ስለዝኾነ ኸኣ ቶማስ “ጎይታይን ኣምላኸይን በሎ” (ዮሓ 20፡25-27) እዚ ዘቃጽል መለኮት ፍቕሪ’ዶ ኣይኮነን። ኣምላኻዊ ፍቕሪ’ኳ ደኣ። ነቶም ዓሰርተ ሓዋርያት መጀመርያ ዝተገልጸሎም ጥራሕ ዘይኮነስ እንተላይ ንቶማስ “ኣይኣምንን እየ” ዝበለ። ዘቃጽል ፍቕሪ ስለዝነበሮ ንኹሎም ተገለጸሎም። እግዚኣብሔር ኣምላኽናስ ከመይ ዝበለ ፍጹም ፍቕሪ ኣለዎ፤ በረድን ሓዊን ኣንጻር እዮም። በረድሲ ኣይንኹን። ተኽሊ ምስ ኮስኮሰካያ ትዓቢ ንሕና’ውን ኣብ ፍቕሩ ክንዓቢ ኣሎና። ኣብ በረድ ህይወት የለን። ስለዚ ነዚ ህወት ዘለዎ ፍቕሪ ንጠቐመሉ። ሓዊ እንተዘይተጠቂምካሉ ሓምኹሽቲ ይኾውን እምበር ዝጠቕሞ የብሉን። ፍቕሪ እግዚኣብሔር ኣምላኽ እዚ ሓዊ እዩ። ብኡ ጌርና ነኣሕዋትና ነቃጽሎም። ፍቕሪ እግዚአብሔር ነፍልጦም፡ ቅዱስ ቃሉ ንመግቦም። ናይ ኩልና ሓላፍነት ስለዝኾነ። ኣብ ልዕሊ ከውሒ ዝተሃንጸት ቤተክርስትያን ኣይክትናወጽን እያ ፍጹም ኣይክትወድቅን ከኣ እያ። ፍቕሪ ክርስቶስ ምስ ኩላትና ይኹን። ናይ ቅዱሳን ኣቦታትና ጸሎቶም፡ ጥርጥር ዘይብላ ንጽህቲ ቅድስቲ እምነቶም ኣባና ጸኒዓ ትንበር። ስለ ቅዱስ ቃሉ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ዝኸበረን ዝተመስገነን ይኹን።
ወስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወወላዲቱ ድንግለ
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!!!
ኣብ ሰማያት እትነብር ኣቦና ሓጻር እኳ እንተዀነት ኵሉ እቲ ናይ ጸሎት መሰረታዊ ነገር ጠርኒፋ ትርከብ። እዛ ጸሎት እዚኣ ሽዱሽተ ሓሳባት ሒዛ ኣላ። እተን ሰለስተ ሓሳባት ብዛዕባ ክብሪ እግዚኣብሔር ይገልጻ። እተን ዝተረፋ ሰለስተ ከኣ ብዛዕባ ጥቅሚ ሰባት ይገልጻ፣
ሀ) ብዛዕባ ኽብሪ እግዚኣብሔር ስሙ ምቕዳስ። ምምጻእ መንግስቲ ኣምላኽ ምምናይ። ፍቓዱ ምልማን እየን፣
ለ) ብዛዕባ ጥቅሚ ሰባት ከኣ እንጌራ ዕለት ምርካብ። ይቅሬታ ምርካብ። ካብ ክፉእ ምድሓን ትዝርዝር እታ ጾሎት ኣብዚኣ ብውዳሴ ኣምላኽ ትድምደም፣ ግቡእ ጸሎት ወይ ጸሎትና ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ቅቡል ንኽኸውን።፣
1) ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ብስም ቅድስት ሥላሴ ኣሚንና ክንጽሊ ይግባእ፣ ማቴ.28።19-20፣ 1ዮሓ.5።7-8፣ ቆሮ.13።13፣
2) ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ምዃኑ ኣሚንና። ብስም ኢየሱስ ክርስቶስ ክንጽሊ ይግብኣና። ዮሓ.14።6-13፣
3) ከም ፍቓድ ኣምላኽ ክንጽሊ ይግብኣና፣ 1ዮሓ.5።14-15፣
4) እንጽልዮ ጸሎት ብሕብረት መንፈስ ቅዱስ ክኸውን ይግባእ። ይሁ.1።20፣
5) ብዘይንስሓ ጸሎት ቅቡል ስለዘይኮነ ሓጢኣት ከኣ ካብ ኣምላኽ ዝፈልየና ከልካሊ ናይ ጽልኢ መንደቕ ስለ ዝኾነ ንመንደቕ ኃጢኣት ብንስሓ ኣፍሪስና ክንጽሊ ይግብኣና፣ ኢስ.59።1-3፣ ኤፌ.2።14-16፣ መዝ.66።18-20፣ ማቴ.5።23-24፣
6) ንዝበደሉና ኵሎም ከም ዮሴፍ ከም ነብዪ ሙሴ ከም ቅዱስ እስጢፋኖስ ምሉእ ምሕረት፣ ይቅሬታ። ምሉእ ለውሃትን ድንጋጸን ክንገብረሎም ይግብኣና፣ ዘፍ.50።18-21፣ ዘጸ.32።32፣ ዘጸ.9።1-29፣ ግብ.7።6፣ ሉቃ.15።20- ይሁ.1።20-23፣
7) ኩሉ ግዜ ጸሎት ብዘይ ትህኪትን ምስልካይን ብዘይምቁራጽን ክኸዉን ይግባእ፣ ሉቃ.11።5-13፣ ምሳ.6።6-11፣ 10።26፣ 13።4፣ 15።19፣ 19።24፣ 22።13፣ 24።30-34፣ 26።13-16፣ ኣብ ጸሎት ኣብነትና ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስን። እቶም ኣሰር ኣሰሩ ዝሰዓቡ ቅዱሳንን እዮም፣ ጎይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ደቂ መዛሙርቲ ክመርጽ ከሎ ኣብ ከረን ደይቡ ኣብ ጸሎት ሓደረ፣ ሉቃ.6።12-13፣ ኣብ ግዜ ጥምቀቱ ምስ ተጠምቀ ጸለየ። ሉቃ.3።21-22፣ ቀቅድሚ ምትሓዙ ኣብ ደብረ ዘይት ይጽሊ ነበረ፣ እናጸለየ ከኣ ተታሕዘ፣ ሉቃ.22።39-46፣ ኣብ መንጎ ኣገልግሎቱ ናብ በሪኽ እናግለሰ ይጽሊ ነበረ፣ ሉቃ.5።15-16፣ ኣገልግሎቱ ወዲኡ ንህዝቢ ምስ ኣፋነወ ማቴ14።22-23፣ ቅድሚ ኣገልግሎት ምጅማሩ ኣንጊሁ ወጺኡ ስርሑ ብጸሎት ንምጅማር ኣብ ጽምዊ ቦታ ኸይዱ ይጽሊ ነበረ፣ ማር.1።35፣ ጸሎቱ ምስ ወድአ ኸኣ ኣገልግሎቱ ብስብከትን ብገቢረ ተኣምራትን ጀመረ፣ ማር.37።39፣
8) ከምቲ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብግብሪ ዝመሃረና ህዝቢ ኣምላኽ ኵሉ ግዜ ኣብ ኵሉ ቦታ ብኵሉ ኩነታት ኣብ ራህዋ ኮነ ኣብ ጸበባ ኣብ ጽጋብ ኮነ ኣብ ጥሜት ኣብ ሽመት ኮነ ኣብ ስዕረት ክጽልዩ ይግባእ። ፊል.4።6-7፣ ኤፌ.5።20፣ 2ቆሮ.11።24-29፣ ማቴ.6።25-34፣1ጴጥ.5።7፣
9) ኣገልጋሊ ኣምላኽ ምእንቲ ኵሉ ሰብ ማለት ምእንቲ ኣማኒ ምእንቲ ከሓዲ ምእንቲ ጻድቕ ምእንቲ ሓጥእ ምእንቲ ንጹሕ ምእንቲ ርኹስ ምእንቲ ጎይታ ምእንቲ ጊልያ ምእንቲ ሕሙማት ምእንቲ ጥዑያት ምእንቲ ድኻታት ምእንቲ ሃብታማት ምእንቲ መራሕቲ ሃይማኖት ምእንቲ መራሕቲ ሃገር ምእንቲ ኵሉ ክጽሊ ይግባእ፣ ቅድሚ ኵሉ ግን ምእንቲ ሕይወቱን ድሕነቱን ክጽሊ ይግባእ፣ ማቴ.16።24።26፣ ይሁ.1።20-25፣ 1ጢሞ.2።1-4፣ መዝ.72።1-4፣ ኢሳ.62።6-7፣ ኤር.29።7፣
10) ኣብ ዝኾነ ይዅን እዋን ወይ ግዜ ማለት ኵሉ ግዜ ክንጽሊ ይግባእ፣ 1ተሰ.5።17፣ ሮሜ12።12፣ 1ተሰ1.3 2።13፣ ሮሜ1።9-12፣ ኤፌ.6።18፣ ቈላ.1።3-4፣ 2ጢሞ.1።3-5፣
11) ኣብ ስርዓተ ቤተ ክርስቲያን (ከም ፍቓድ እግዚኣብሔር) ዝጸለዩ ጸሎታት።-
ሀ. በእንተ ኵሉ ግብር (ስለ ኵሉ ግብሪ) ፊል.4።6-7፣ ኤፌ.5።20፣
ለ, በእንተ ድዉያን (ስለ ሕሙማት)፣ ያዕ.5።13-16፣ 2ቆሮ.11።29፣
ሐ, በእንተ እለ ይነግዱ (ስለ ነጋዶ (ገያሾ)፣ ምሳ.3።6፣ ግብ.27።9-26፣
መ, በእንተ ዝናማት (ምእንቲ ዝናም)፣ 1ነገ.17።1-18፣ 1።45፣ ያዕ.5።17-20፣
ሠ, በእንተ ፍሬ ምድር (ምእንቲ ፍረ ምድሪ)፣ ዕብ.6።7-8፣ መዝ.107።33-34፣
ረ, በእንተ ማያተ ኣፍላግ (ምእንቲ ዓይኒ ማያት)፣ መዝ.107።33-34፣ ዘጸ.7።14፣
ሰ, በእንተ ንጉሥ (ምእንቲ ንጉሥ)፣ መዝ.72።1-4፣ 1ጠሜ.2።1-4፣ ኤር.29።7፣
ሸ, በእንተ እለኖሙ (ምእንቲ ዝደቀሱ (ዝሞቱ)) ዘዳ.33።6፣ 1ቆሮ.5።1-6፣ ሉቃ.16።27-28፣
ቀ, በእንተ ንኡሰ ክርስቲያን (ምእንቲ ሓደስቲ ኣመንቲ)፣ ሉቃ.12።32፣ ማቴ.18።6፣
በ, በእንተ ሰላም (ምእንቲ ሰላም)፣ ኤር.29።7፣ ኢሳ.48።18፣ ዮሓ.14።27፣
ተ, በእንተ እለ ያበውኡ (ምእንቲ መባእ ዘምጽኡ)፣ መዝ112።5-10፣ ማር.12።41-44፣ ሉቃ.21።1-4፣ ዮሓ.8።20፣ 2ቆሮ.8።12፣ 2ቆሮ.9።6-15፣
ቸ, ኣብ ጸሎተ ኪዳን። ጸሎተ ቡራኬ። ጸሎተ ንስሓ። ወዕቀቦሙ። በእንተ ቅድሳት። ፍትሓት ዘወልድ ዝሎ ጸሎት ከኣ ስለ ኩሉ ህዝቢ ዝጽለ ጸሎት እዩ፣