text:
ርእይቶታት ኢትዮጵያዊያን ምሁራትን ተሓለቕቲ መሰላትን ንውሳነ ፈጻሚ ስራሕ ኢህወዲግ
- Details
- Created: Saturday, 09 June 2018 09:58
- Last Updated: Saturday, 09 June 2018 09:58
ዋሽንግተን — መንግስቲ ኢትዮጵያ ንስምምዕ ኣልጀርስን ውሳነ ኮሚሽን ዶብን ምሉእ ንምሉእ ተቐቢሉ ክትግብሮ ከምዝወሰነ ኮሚቴ ፈጻሚ ስራሕ ኢህወዲግ ድሕሪ ምፍላጡ: ዝተፈላለዩ ዜጋታት ዝተፈላለየ ስምዒታቶም ምግላጾም ቀጺሎም ኣለዉ። ንሎሚ ሰለስተ ዝተፈላለየ ኣርኣእያ ዘለዎም ምሁራትን ፖለቲካዊ ተሓለቕትን ዓዲምና`ለና።
ዶ/ር ደረጀ ፈይሳ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ኣዲስ ኣበባ መምህርን፡ ኣብ ኢንስቲቱት ሰላምን ህይወትን ተመራማርን`ዩ። ካልእ ድማ ዶ/ር ኣወል ቃሲም ኣሎ ይብሃል፡ ኣብ ዓዲ እንግሊዝ ኣብ ሓደ ዩኒቨርሲቲ መምህር-ሕጊ`ዩ። ሳልሳዮም ድማ ኣቶ ሃብታሙ ኣያሌው፡ ኣብ ኢትዮጵያ ወሃቢ-ቓል ተቓዋሚ ፓርቲ ዝነበረ፡ ድሓር ተኣሲሩ ምስ ወጸ ኣብ`ዚ ኣብ ኣመሪካ ተቓላሳይ ሰብኣውን ፖለቲካውን መሰላት`ዩ።


c: text/html

text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 34 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 02 October 2017
ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ተዛዚሙ።
ካብ’ቲ ኣብ ኣረኣእያን ተግባርን ዝተሰረተ ዘላቒ ሓድነት ንምርግጋጽ ንቃለስ!፣ ሓደን ዝሰመረን ናይ ኩሎም ፖለቲካዊ ሓይልታት ሃገራዊ ግንባር ክረጋገጽ ንቃለስ!፣ ምሕዝነት ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ይደልድል!፣ ሰሚናር ፖለቲካዊ ውድባት፡ ካልኣይ ጉባኤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምዕንዋት ንረባረብ!፣ ብዝብሉ መሪሕ ደሞክራስያዊ ጭርሖታት ተዓጅቡ ኣብ ዝተፈላለዩ ኣገደስቲ ፖለቲካዊ ኣርእስታት ዝተዛተየ ውድባዊ ሰሚናር ቀጺሉ ብ20 መስከረም 2017 ዝጀመረ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤና ብ24 መስከረም 2017 ተዛዚሙ።
ብኣላዪ መድረኽ ብ/በየነ ኪዳነ ናይ እንቋዕ ደሓን መጻእኹም ሰላምታን ብጉጅለ ባህሊ ደግሓኤ ሙዚቃዊ ድራማን ዝተዓጀበ ዝኽሪ ሰማእታት ብድምቀት ዝተኸፍተ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤና፡ ቃል ኣሰናዳኢት ሽማግለ ካልኣይ ውድባዊ ጉባኤ ደግሓኤ፣ ቃል- ማእከላይ መሪሕነት ደግሓኤ ተነቢቡ። ቀጺሉ ብኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን፡ ብኣካል ናይ ዝተረኽቡን ዘይተረኽቡን መሓዙት ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ናይ ደገፍ መግለጺ ብዝተታሕዘሉ መደብ መሰረት ተሰሚዑ። መልእኽቲ መሓዙት ፖለቲካዊ ውድባት ጸላኢና ስርዓት ህግደፍ ካብ ሱር መሰረቱ ንምምሓው ሓቢርና ክንቃለስ ከም ዘለና ዝጠልብ ክኸውን እንከሎ ፡ ገለ ድማ ክሳብ ንምትሕንፋጽ ዝጽውዕ ነይሩ።
ቀጺሉ፡ ሰለስተ ዓመታዊ ናይ ስራሕ ጸብጻብን ኣብ መንጎ መንጎ መግለጺ ደገፍ ናይ ዞባታት ደግሓኤን ቀሪቡ። ዞባታት ደግሓኤ ብወሳኒ መልክዑ ምስ መሓዙት ፖለቲካዊ ውድባትን ካልኦት መሻርኽቲ ኣካላትን ሓቢርናን ተኻባቢርናን ብምስራሕ ጭርሖ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ብተግባር ንተርጉም ዝብል ነይሩ። ሰለስተ ዓመታዊ ፖለቲካዊ ጸብጻብ ድማ፡ ኣብ ውሽጢ ዝሓለፈ ስለስተ ዓመትን መንፈቕን ክስርሑ ዝተታሕዙ መደባት፡ኣፈጻጽማኦም ዝነበሮም ድኽመታትን ኣርእስቲ በርእስቲ ዝዳህሰሰ ነይሩ።
ንፖለቲካዊ ጸብጻብ ስዒቡ ጸብጻብ ገንዘብ ብኦዲት ኮሚሽን ቀሪቡ። ቀጺሉ ጉባኤኛ ኣብ ረቂቕ ፖለቲካዊ መደብ-ዕዮን ሕገ-ህንጻ ተኻቲዑ ኣድላዪ ምስትኽኻል ድሕሪ ምግባር ኣጽዲቑ። ንሰለስተ ዓመት ዝመርሑ ኣባላት ማእከላይ ማሪሕነትን ኦዲት ኮሚሽንን ብደሞክራስያዊ ኣገባብ መሪጹ። ጉባኤኛ ኣብ መዛዘሚ ዕለት ማለት 24 መስከረም 2017 ብጉጅለ ባህሊ ደግሓኤን ተዓዲሙ ብዝመጸ ውሩይ ድምጻዊ ኪሮስ ኣስፋሃን ክዘናጋዕ ኣምሲዩን።
ኔዘርላንድስ ኣብ ልዕሊ ህግደፍ ዲፕሎማስያዊ ስጉምቲ ክትወስድ ከም እትኽእል ኣእንፊታ።
ካልኣይ ባይቶ ነዘርላንድስ ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ካብ ዝርከቡ ኤርትራውያን ንዝእክቦ ዘይሕጋዊ ግብሪ 2% እተጽንዕ ጉጅለ መዚዙ ከም ዝነበረ፡ እታ ጉጅለ ድማ ኣብ ነዘርላንድስ፣ ኢጣልያ፣ ኖርወይ፣ በልጁም፣ ጀርመን፣ ሽወደን፣ ዓባይ ብሪጣኒያ መጽናዕታ ከም ዘካየደት፡ እቲ ዘሕጋዊ ግብሪ ብጭቡት ከም ዝካየድ፡ ነዚ ዘይሕጋዊ ግብሪ ኣይንኸፍልን ኣብ ልዕሊ ዝብሉ ድማ ሓያል ምፍርራሕ ከም ዝግበረሎም ከም ዘረጋገጸት ኣብ ጸብጻባ ምሕባራን ረድዮ ኤረና ገሊጻ።
እቲ መጽናዕቲ ክፍሊት 2% ካብ ሃገር ናብ ሃገር ከም ዝፈላለ፡ ንኤርትራውያን ምስ ዝነብሩለን ሃገራት ተወሃሂዶም ብሰላም ከይንበሩ ጸገም ኮይኑ ምህላው፡ መጠን ናይ’ቲ ክፍሊት ዝውስን ሕጋዊ ወኪል መንግስቲ ዘይኮነ፡ ብወኪል ህግደፍ ተባሂሉ ዝምደብ ወልቀ-ሰብ ምዃኑ፡ እቲ ጸብጻብ ከም ዘመልክትን ረድዮ ኤረና ኣብ’ቲ ብ24 መስከረም 2017 ዝዘርገሓቶ ዜና ኣፍሊጣ።
ጸብጻብ መጽናዕታዊ ጉጅለ፡ ዝኾነ ኤርትራ ዘይሕጋዊ ክብሪ 2% ክኸፍል ጸቕጢ እንተተገይርሉ ብቕጽበት ኣብ ከባቢኡ ኣብ ዝርከብ መደበር ፖሊስ ከመልክት ከም ዘለዎ፡ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ዲፕሎማስያዊ ስጉምቲ ክውሰድ ንሃገራዊ ባይቶ ከም ዘቕረበን ሓቢራል
ኣብራሃ ካሳ ዝተባህለ ጀነራል ኢሳያስ
ንስምረት ገዳማትን ጳጳሳትን ኦርቶዶክስ ቤተ-ክርስትያን ኣኪቡ ከም ዝሃደዶም ተፈሊጡ።
ስማዊ ጀነራል ኣብራሃ ካሳ ንስምረት ገዳማትን ጳጳሳትን ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ኣኪቡ፡ ነቲ ብማሕበር ገዳም ደብረ ቢዘን ተገይሩ ዘሎ ውግዘት ብቕልጡፍ መልሲ ክትህብሉ ኣለኩም፡ እዚ ኮነ ኢልካ ህዝብን መንግስትን ንምጽላም ብናይ ወጻኢ ሓይልታት ዝተማህዘን ዝተደፍአን’ዩ ዝብል ታህዲድ ዝተሓወሶ ትእዛዝ ከምዘውረደ፡ እዚ ድማ ቁጠዐ ከም ዝፈጠረን ማዕከናት ዜና ብ24 መስከረም 2017 ጸብጺበን።
ጉጅለ ህግደፍ ድሮ ን ወዲ 37 ዓመት ኣባ ገብረ ትንሳአን ተወልደመድህንን፡ ወዲ 61 ዓመት ኣባ ክብረኣብ ተኪኤን ዝተባህሉ ዝረከብዎም ኣሲሩ ምህላውን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ብሓልዮት ደምክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 25-09-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መዝገብ ናይ ሕማምካ
ምስ ትሐምም መዝገብ ናይ ሕማም ክንክን ንኽግበረልካ ይኽፈት። ኣብዚ መዝገብ ሕማምካ ድማ ጽሑፋት ናይ ዝተገብረልካ ክንክን ይምዝገብ። መዝገብካ ንኣብነት ታሪኽ ናይ ሕማምካ፤ውጽኢት ናይ ዝገበርካዮ መርመራትን፤እንታይ ዓይነት መድሃኒት ከምእትወስድን ይገልጽ። ንስኻ ኣብ መዝገብካ ተጻሒፉ ዘሎ ንኸተንብቦ መሰል ኣለካ።
መዝገብ ናይ ሕማም ብኢንተርነት
ብ1177 ኣብ ቮርድ ጋይድ ብኢንተርነት ከፊትካ ገሊኡ ኣብ መዝገብካ ሰፊሩ ዘሎ ጽሑፋት ብዛዕባ ክንክንካ ካብ 1 ኖቨምበር 2016 ከተንብብ ይፍቀድ።
ቅዳሕ ናይ መዝገብ ሕማም ብ1177 ቮርድ ጋይድ ብኢንተርነት
ገሊኣትን መቐበሊ ክፍሊ ሕክምናታት መዝገብ ሕማም ቅዳሕ ንኽትወስድ ብ1177 ብናይ ቮርድ ጋይደን ኢንተርነት ስራሕ የፍቅዳልካ። ኣብ 1177 ቮርድጋይደን ኢንተርነት ስራሕ ከፊትካ ቅዳሕ መዝገብ ናይ ሕማም ትእዝዝ።እንተድኣ ክትራኸብ ምስዘይክኢልካ ፤ ቅዳሕ መዝገብ ሕማም ትእዝዝ። በዚ ኣብ ታሕቲ ተጻሒፉ ዘሎ ኣገባብ ጌርካ ክትእዝዝ ትኽእል።
ብኦርኒክ ወይ ብወረቐት ፤ወይ ብምኻድ ወይ ብስልኪ ክትእዝዝ ትኽእል
ቅዳሕ መዝገብ ሕማምካ ብፍሉይ ኦርኒክ ወይ ወረቐት መሊእካ ናብ እቲ ቅዳሕ ክልኣኸልካ ናብ እትደልዮ ክፍሊ ሕክምና ትልእኮ።
ብስልኪ ጌርካ እውን ቅዳሕ መዝገብ ሕማምካ ክትእዝዝ ትኽእል፤ወይ ድማ ናብ ክፍሊ ሕክምናኻ ኬድካ ቅዳሕ መዝገብ ሕማምካ ከተምጽእ ትኽእል።
ክፍሊትን ክንደይ ግዜ ከምዝውድእን
ዝወድኦ ግዜ ክሳብ ክንደይ ብዝሒ እቲ ናይ ሕማም መዝገብካን፤እቲ መዝገብካ ኣበይ ተኸዚኑ ከምዘሎን ተራ ኣለዎ። ውልቃዊ መጽናዕቲ ንነብሲ ወከፍ ዝተኣዘዘ ቅዳሕ ሕማም መዝገብ ይግበር።
ቅዳሕ ሕማም መዝገብ ናብ ኣድራሻኻ ይልኣኽ።
ንዘተላእከ ቅዳሕ ሕማም መዝገብ ይኽፈሎ።


text:
ሕጂ እውን እንተዀነ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ውጥረት መዕለቢ ከምዘይረኸበ ክንገር እንከሎ፡ ኣብ መላእ ላቲን ኣመሪካ እትክርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ምእንቲ ሰላምን ዘተን ኣብ ኒካራጉዋ ጸሎት ተዕርግ፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ እቲ ሕዝቢ ዘካይዶ ዘሎ ጸረ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ዓመጽ ይቕጽል ኣሎ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ኒካራጉዋ እትርከን ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳትን ካህናታን ዲያቆናታን ኣባላት መንፈሳውያን ማሕበራት ኵሎም ኣቢላ ከይተሓለለት ንዘተ ቅርብቲ ኰይና ዘተን ፍትሕን ሰላምን ኣብ ምንቕቓሕ ትርከብ፡ እቲ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ገና መዕለቢ ዘይረኸበ ውሽጣዊ ውጥረት ክረግብን ዘተን ሰላምን ክረጋገጽ ምእንቲ ሰላም ንኒካራጉዋ ኣብ መላእ ላቲን ኣመሪካ ዝተጸውዐ መዓልቲ ጸሎት ዘመላኽቶ ናይ ጸሎት ሓሳብ እዩ።
ኒካራጉዋ ሎሚ እውን ኣብ ምፍሳስ ደም
እቲ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ጸረ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ሕዝባዊ ተቓውሞ መዕለቢ ከምዘይረኸበን ዓመጽን መቕተልን ማህሰይትን ይቕጽል ምህላዉ እንክንገር። ደገፍቲ ርእሰ ብሔር ዳንኤል ኦርተጋ ፍሉዩ ዕጡቕ ሓይሊ ህዝቢ ዘካይዶ ዘሎ ኣድማ ደው ንኸብልን ሰላማዊ ሰልፊ ዘካይዱ ንምብታን ዝጥቐምሉ ዘይተመዓራረየ ሓይሊ ብዙሓት ንሞት ሓደጋ የቃልዕ ኣሎ፡ ዕለት 15 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ካብቶ ንመንግስቲ ዳንኤል ኦርተጋ ዝቃወሙ 200 ዝዀኑ ተመሃሮ ካብ ዝተዓቖቡሉ ማናጉዋ ካብ ዝርከብ ቤተ ክርስቲያን መለኮታዊ ምሕረት ንኽወጹ ናይ ኦርተጋ ፍሉይ ዕጡቓት ሓይሊ ብዝወሰድዎ ስጉምቲ ክልተ ሰባት ከምእተቐትሉ ይንገር። ሕብረት ኤውሮጳ መንግስቲ ኒካራጉዋ ዝወሰዶ ስጉምቲ ዘጉህይ ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ቢሉ ክገልጾ እንከሎ፡ ናይ ሕብረት ናይ ወጻኢ ርክባትን ናይ ጸጥታን ድሕነትን ፖለቲካ ሓላፊት ፈደሪካ ሞገሪኒ፡ እቲ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ውጥረት ሰላማውን ደሞክራሲያውን ናይ ሕዝቢ ውሕስነትን ድሕነትን ብምኽባር ሰብኣዊ መሰልን ክብርን ዘማከለ መፍትሒ ክርከበሉ ጽዋዕዒት ኣቕሪበን።
ብሔራዊ ጸረ ኦርተጋ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ
ኣብ መላኣ ኒካራጉዋ ዝተባርዔ ጸረ ርእሰ ብሔር ኦርተጋ ተቓውሞ ይቕጽል ኣብ ዘለሉ እዋን ዳንኤል ኦርተጋ ካብ ስልጣኖም ከምዘይለቍ ብወግዒ ከምዘፍለጡን እቲ ተመሃሮን ሰብ ትካላትን ሓረስቶትን መርገሳውያን ማሕበራትን ዝሓቑፍ በርገሳዊ ጥምረት እተሰመየ ምንቅስቓስ ዝጸወዖ ንካልእይ ጊዜ ናይ 24 ሰዓት ኣድማ ከምእተኻየደን፡ እቲ ሕዝባዊ ዓመጽ ካብ ዝተበገሰሉ ዕለት ኣትሒዙ ክሳብ ሕጂ 350 ሰባት ከምእተቐትሉን መንግስቲ ስፐይን ናይ ኒካራጉዋ መንግስቲ ዝወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ጸረ ስብኣውን ክብርን ምዃኑ ብሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኣቢላ ብምግላጽ፡ ሰላማውን ደሞክራሲያውን መፍትሒ ጥራሕ እዩ ሰላም ዘምጽእ ትብል።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስነቶም ደጋጊሞም ከምዘመልከትዎ ናይ ጨካንን ናይ ዘበና ዘሕፍር ገበንን ቀንዲ ምኽንያት ስደትን ፍልሰትን ኮይኑ ክፍውስዎ ዝኽእሉ ብቀንዱ መንእሰያት ተሓባቢሮም ኣድማዒ ኣበርክቶ ክገብሩ ከምኡ እውን ሲቪላውያን ማሕበረሰብ ዝከኣሎም ኩሉ ከበርክቱ ከለው ከምዝኾነ ገሊጾም፣ ነቲ ጽባሕ ተዘኪሩ ዝውዕል ዓለምለኸ ዕለተ ተቃውሞ ንንግዲ ደቂሰባት ከኣ ነዚ ምሕጽንታ እዚ ኣቅሪቦም፣
ከም ሓበሬታ ሕቡራት ሃገራት እዚ ናይ ጥፍኣት መጋበሪ እዚ ልዕሊ 150 ቢልዮን ዶላር ኣመሪካ ኣብ ምሉእ ዓለም ከምዘዘዋውር ኣብ 2016 ዓምፈ ጥራይ ልዕሊ 10 ሚልዮን ሕጻናትን መንእሰያትን ኣደዳ ባርነትን መሸጣን ምዝመዛ ሥራሕን ጾታዊ ርውየትን ገሩ፣ ልዕሊ 40 ሚልዮን ዝኾኑ ዓበይቲ እውን ግዳይ ከምዝኽዕኑ ካብዚኦም ሸውዓተ ዕሥሪት ደቂኣንስትዮ ምዃነን እውን ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ይሕብር፣ ኣብ 28 ሃገራት ኤውሮጳው ሕብረት 30.146 ዝኾኑ ናይዚ ዓመጽ እዚ ግዳይ ከምዝኾኑ እንክምዝገቡ ልዕሊ ሓደ ሺሕ ትሕቲ ዕድመ ኮይኖም ኣብ 2016 ልዕሊ 3,6 ሚልዮን ኣብ ኤውሮጳ ጥራይ ኣደዳ ባርነት ከምዝኾኑ የመልክት፣


text:
ዝኸበርኩምንዝኸበርክንን ወከልቲ ውድባትን ሲቪላውያን ማሕበራትን
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን ዕዱማት ኣጋይሽና
ዝኸበርኩምን ዝኸበርክንን መሰረታት ሰዲህኤ
ኣቐዲመ፡ ንዕድሜና ኣኽቢርኩም/ን ኣብ ፈስቲቫል ኤርትራ 2018 ክትሳተፉ ብምምጻእኩም ክብ ዝበለ ምስጋናይ ከቕርበልኩም/ን እፈቱ። ቀጺለ፡ ነዚ ፈስቲቫል‘ዚ ክውን ንምግባር ከይሰልከየት ዝሰርሐት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ፈስቲቫል ናእዳይን ምስጋናይን ከቕርበላ እፈቱ።
ናይ ሎም ዘበን ፈስቲቫል ኣብ ዓለምና ይኹን ኣብ ዞናና ድማ ብፍላይ ዓበይቲ ክስተታት ኣብ ዝግሃድሉ ዘለዉ እዋን ይካየድ ምህላዉ ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ። ነዚ ዕድል’ዚ ተጠቒምና፡ ከም ተቓወምቲ ስርዓት ህግዲፍ መጠን፡ ነዚ መድረኽ’ዚ ሓሳብ ንሓሳብ እንለዋወጠሉን ግብራዊ ስጕምቲ ንምውሳድ እንብገሰሉን መንቀሊ መስመር ጌርና ክንጥቀመሉን ድማ ትጽቢት ህዝብናን ሰልፍናን ኢዩ።
ክቡራትን ክቡራንን
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፡ ሓያላት መንግስታት ዓለምና፡ ኣብ ዓሚቝ ፖለቲካዊ፡ ቍጠባውን ጂኦ-ፖለቲካዊ ውድድር ኢየን ተጸሚደን ዘለዋ። ኣብ መንጐ ኣመሪካ ብሓደ ሸነኽ ኣብ መንጐ ቺና፡ ኣውሮጳዊ ሕብረትን ካናዳን ድማ በቲ ካልእ ሸነኽ ናይ ንግዲ ውግእ ተኸፊቱ ኣሎ። ኣብ መንጐ ሩስያን ኢራንን ኣውሮጳዊ ሕብረትን ብሓደ ሸነኽ፡ ኣመሪካን እስራኤልን ድማ በቲ ካልእ ሸነኽ ብጠንቂ ምስሓብ ኣመሪካ ካብ’ቲ ምስ ኢራን እተበጽሐ ስምምዕ ኑክልያራዊ ሓይሊ ኢራን፡ ዝተፈጥረ ቅልውላው እውን ኣሎ። ኣብ መንጐ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ብምኽንያት ዋሕዚ ስደትን ኣቀባብልኦምን ዝምልከት ዘይምርድዳኣት ኣብ ጥርዚ በጺሑ ኣሎ ክበሃል ይከኣል። ገለ መንግስታት፡ ስደተኛታት ኣብ’ታ ቀዲሞም ዝረገጽዋ ሃገር ኢዮም ዑቝባ ክሓቱ ዘለዎም ይብሉ፤ ገለ ድማ፡ ኣይኰነን እቲ ጾር ብማዕረ ክንስከሞ ኣሎና ይብሉ፡ ገለ ድማ ንሕና ፈጺምና ስደተኛታት ኣይንቕበልን ኢና ብምባል ዶባቶም ክዓጽዉ ዝደልዩ ኣለዉ።
ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ድማ፡ ኣብ ጕዳይ ሱርያ ብዝምልከት፡ ሩስያ፡ ቺና፡ ቱርኪ፡ ኣመሪካን እስራኤልን ፖለቲካውን ወተሃደራውን ኢድ ምትእትታው ይገብራ ኣለዋ።
ብስዑዲ ዝምራሕ ልፍንቲ/ኪዳን ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ፡ ኣብ ልዕሊ ንሰንዓ ዝቖጻጸሩ ዘለዉ ሓይልታት ሖቲን ሓይልታት ነፍስሄር ዓሊ ዓብደላ ሳልሕን ውግእ ኣዊጆም ኣለዉ። ንግስነት ዓረብ ወይ ኣራብ ኤሚረይትስ፡ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ ወተሃደራዊ መደበር ብምቛም ኣንጻር ሓይልታት ሖቲን ሓይልታት ዓሊ ዓብደላ ሳልሕን መጥቃዕቲ ተካይድ ኣላ። ቱርክን ኢራንን ቀጠርን ድማ ነዚ ውግእ’ዚ ክዅንንኦን ክቃወምኦን ይርኣያ ኢየን።
ብተወሳኺ፡ ብስዑዲ ዓረብ ዝምራሕ ልፍንቲ/ኪዳን ሃገራት ወሽመጥ ዓረብ ድማ፡ ነቲ ኣብ የመን ጀሚርዎ ዘሎ ውግእ ንኽጥቀመሉን ንቀይሕ ባሕሪ ካብ ሰልኩታት ናይ ኢራንን ጽልዋኣን ንምቍጽጻርን ዝዓለመ፡ ብዓረባዊ ንግስነት ወይ ዓማራት ኣቢሉ ዝተኻረዮ ወተሃደራዊ መደበር ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ መስሪቱ ኣሎ።
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ከኣ፡ ኣመሪካ፡ ፈረንሳ፡ ቺና፡ ጃፓን፡ ቱርኪ፡ ጣልያን፡ ኣብ ጅቡቲ መደበራት ኣለወን። ህንድን ኢራንን ድማ ክስዕባ ይደናደና ኣለዋ። ቱርኪ፡ ኣብ ሶማልያን ጅቡትን ወተሃደራዊ መደበራት ኣለዋ፡ ኣብ ሰዋኪን ውን ተወሳኺ መደበር ናይ ምኽፋት መደብ ኣለዋ።
ኵለን እዘን ሃገራት እዚኣ’ተን ብሓደ ሸነኽ ጸጥታ ናይ መተሓላለፊ መራኽበንን ንግደንን ዝዀነ ቀይሕ ባሕሪ ንምሕላው ኰይኑ፤ ብኻልእ ሸነኽ ድማ ጽልዋአን ኣብ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ንምስፋሕ ኢየን ዝጓየያ ዘለዋ።
ክቡራትን ክቡራንን
ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ኤርትራን ድማ ብፍላይ ዝርአ ዘሎስ ሓድሽ ክስተታት ናይ ዓለምና ኣትኵሮ ስሒቡ ዘሎ ጕዳይ ስለዝዀነ፡ መደረይ ኣብኡ ዘትኰረ ክኸውን ኢዩ።
ሰዲህኤ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተጋህደ ለውጢ ህዝብታት እታ ሃገር ዝደረኽዎ ለውጢ ኢዩ ዝብል እምነት ኢዩ ዘለዎ። መንግስቲ ፈደራላዊ ዲሞክራስያዊ ሪፑብሊክ ኢትዮጵያ ህጹጽ ኣዋጅ ብምእዋጅ ነቲ ናይ ህዝብታት ኢትዮጵያ ናዕቢ ከህድኦ እኳ እንተፈተነ፡ ስለዘይሰለጦ፡ ኣብ መወዳእታ እቲ ጸገም ብኵራት ናይ ሰናይ ምሕደራን ምብስባስ ናይ ኢህወደግን ምዃኑ ኣሚኑ፡ ጥልቂ ምሕዳስ ዝብሎ መስርሕ ከካይድ ምውሳኑ ድማ ዝፍለጥ ኢዩ።
ካብ’ዚ ብምብጋስ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብመሪሕነት ቀዳማይ ሚኒስተር ዶር ኣብዪ ኣሕመድ ዝወሰዶ፡-
1. ንእሱራት ብሓፈሻ፡ ንናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ድማ ብፍላይ ምፍታሕ፤
2. ንህጹጽ ኣዋጅ ምልዓል፤
3. ኣብ ደገ ንዝርከቡ ኢትዮጵያውን ተቓወምቲ ውድባት፡ ሲቪላውያን ማሕበራት፡ ሚድያታት ኣብ ክንዲ ከም ጸላእቲ ከም ተወዳደርቲ ብምርኣይ ኣብ ሃገሮም ኣትዮም ብሰላማዊ ኣገባብ ክወዳደሩን ክሰርሑን ምጽዋዖም፤
4. ነቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዝነበረ ናዕቢ ንምህዳእ ብቐዳማይ ሚንስተር ዝተገብሩ ዑደታትን ኣኼባታትን፤
5. ንስምምዕ ኣልጀርስን ብይን ኮሚሽን ዶብን ብዘይ ቅድመ-ኵነት ተቐቢሉ ንምትግባሩ ድልውነቱ ምግላጹ፡... ብሓቂ ኣብ ኣፍሪቃ ብሓፈሻ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ድማ ብፍላይ ተራእዩ ዘይፈልጥን መዘና ዘይብሉን ተባዕን ናይ ለውጢ ተበግሶ ስለዝዀነ ናእዳን መጐስን ዝግብኦ ምዃኑ ከየስመርኩሉ ክሓልፍ ኣይደልን። ሰዲህኤ፡ ንሰላምን ዲሞክራስን ፍትሕን ዝቘመ ሰልፊ ስለዝዀነ፡ መርገጻቱ ኣብ ጕዳይ ዶብ ንጹር ስለዝነበረን ደገፉን ናእዳኡን መግለጺታት ብምውጻእ ክገልጾ ምጽናሑ ዝፍለጥ ኢዩ።
እዚ ለውጢ’ዚ፡ ብመሰረቱ ናይ ህዝብታት ኢትዮጵያ ተቓውሞታት እኳ እንተዀነ፡ ናይ ኣመሪካ ብዓብዪኡ፡ ናይ ስዑዲ ዓረብን ንግስነት ዓማራትን ኪዳን ድማ ብኻልኣይ ደረጃ ዝተሓወሶ ድርኺትን ባርኾትን ምንባሩ እውን እምነትን ገምጋምን ሰልፍና ኢዩ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኣምባሳደር ኣመሪካ፡ ኣቶ ማይክ ራይነር፡ መንግስቲ ኣመሪካ ቅድሚ ዶር ኣብዪ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ምምጻኡን ድሕሪ ምምጻኡን ንመራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከተራኽቦም ከምዝጸንሐት፡ ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሓትት ኣረጋጊጽዎ ኣሎ። ሚኒስተር ወጻኢ ጕዳያት ኤርትራ፡ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ናይ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣማኻሪ፡ ኣቶ የማነ ገብርኣብን ዝርከብዎ ልኡኽ ኤርትራ፡ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝነበረ ኣቶ ደሳለኝ ሃይለማርያም ብመንጐኝነት ኣመሪካ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ከምዝተራኸቡ ኣምባሳደር ማይክ ራይነር ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መሓትት ሕብእብእ ብዘይብሉ ኣገባብ ኣጋሊጽዎ ኢዩ። “ዶብ ከይተጠረረ ዝምድናና ናብ ንቡር ክምለስ ኣይክእልን ኢዩ” … “ዶብ ድሕሪ ምጥራሩ ግን ንጽባሒቱ ዝምድናና ንምምሕያሽ ልዝብ ክንጅምር ድልዋት ኢና” ዝብል ዝነበረ ምልካዊ ስርዓት ኤርትራ፡ መልሓሱ ዓጺፉ፡ ምምሕዳር ኢትዮጵያን ሰራዊቱን ካብ’ቲ ንኤርትራ እተበየነ ቦታታት ከይወጹ እንከለዉ፡ ዶባት ኢትዮጵያን ኤርትራን ሽኻል ከይተነብረሉን እንከሎ፡ ልኡኹ ናብ ኣዲስ ኣበባ ምስዳዱ ኣዝዩ ዘደንጹን ዘገርምን ጕዳይ ኢዩ ኰይኑና። እቲ ዝኸፍአ ከኣ፡ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ተኸዊሉ ቅድሚ ጠቕላል ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶር ኣብዪ ኣሕመድ ኣብ ስልጣን ምምጻኡ ኣትሒዙ ንህዝቡ ከይሓበረ ብምስጢር ክራኸብ ምጽናሑ ኢዩ። ስርዓት ኢሳያስ፡ ብርግጽ ዘደንጹን ምርድኡ ዘጸግምን ጥልመት ንዝኣተዎ መብጽዓታት ኢዩ ፈጺሙ። ብዓል ሃይለማርያም ወልደትንሳኤ (ድሩዕ)ን ብጾቱን፡ ነቲ ጐንጺ ኢትዮጵያን ኤርትራን ብሰላም ክፍታሕ ነይርዎ፡ ቅዋም ኣብ ግብሪ ይውዓል፡ ስለዝበሉ’ዶ ኣይኰነን ብኽድዓት ዝተኸሱ። ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ብምንባሮም ጥራሕ’ዶ ኣይኰነን ብስርዓት ኢሳያስን መጋበርያታቱ ዝዀኑ ናይ ሚድያ ማዕከናትን ብኽሕደት ክኸሰሱን ክጽልሙን ዝጸንሑ!!!!!!!። ሎሚ ደኣ እንታይ ሓድሽ ተረኺቡ፡ ዶብ ከይተሓንጸጸ ናብ ኢትዮጵያ ጕያግያ? ትማሊ ይኹን ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ስልጣን ዘሎ ኢህወደግ’ዶ ኣይኰነን?
ነዚ ውሳኔ’ዚ ድማ ኣብ 20 ሰነ፡ መዓልቲ ሰማእታት ኤርትራ ምግዋሑ፡ ብሓቂ ዘሕዝንን ኣብ ህዝቢ ዘሎ ንዕቀት ዘርእን ተረኽቦ ኢዩ። ዶባትና ከይተጠረረ ኣይንልዛብን ኢሎም ብስም ሰማእታት ከም ዘይመሓሉን ከም ዘይጠሓሉን፡ ንህዝቢ ኤርትራ ድማ ን16 ዓመታት ብሓደ እግሩ ጠጠው ከምዘየበልዎን ረሲዖም፡ መቓብር ሰማእታት ብነፋሪት ሰጊሮም ኣዲስ ኣበባ ምእታዎም ዕሽሽ ኢልካ ክሕለፍ ዘለዎ ጕዳይ ኣይኰነን። ጥልመትን ክሕደትን ምዃኑ ክስመረሉ ዘለዎ ተረኽቦ ኢዩ።
ምልካዊ ስርዓት ኢሳያስ፡ ንዕምሪ ስልጣኑ ንምንዋሕ እንተዘይኰይኑ፡ ናይ ሃገረ ኤርትራ ምሽርራፍ ልዑላውነትን ናይ ህዝቢ ኤርትራ መስዋእትን ኣገዲስዎ ኣይፈልጥን ኢዩ። እዚ ሓቂ’ዚ ሎሚ ንዅሉ በሪህሉ ክኸውን ተስፋ ንገብር። ሕጂ ቀዳምነት ተዋሂቡ ዝስርሓሉ ዘሎ ድማ፡ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምጥራር ዘይኰነስ፡ ወደባት ኤርትራ ናይ ምጥቃም፡ ኤምባሲታት ክልቲኡ መንግስታት ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ምኽፋት፡ ናይ ኢትዮጵያ ኣየር መንገድ በረርኣ ክትጅምርን ዜጋታት ክልቲኡ ሃገራት ካብን ናብን ክንቀሳቐሱ ምፍቃድን ኢዩ። ጕዳይ ምጥራር ዶብ ከም ህጹጽ ጕዳይ ከምዘይርእይዎ ብቃልን ብግብርን ደጋጊሞም የረጋግጽዎ ኣለዉ። ዶባት ኣይክዓግቱናን ኢዮም፡ ዶባት ትርጕም የብሎምን ዝብል መዝሙር ኢዩ ዝዝመር ዘሎ። ጽባሕ ፍልልይ ምስ ተረኸበ ድማ ንውግእ ክጽውዕና ምዃኖም ዘጠራጥር ኣይኰነን።
እዚ ብሸነኽ ስርዓት ኣስመራ ዝውሰድ ዘሎ ስጕምታት ግሉጽነት ዘይብሉን ህዝቢ ዘየሳትፍን ስለዝዀነ፡ ናበይ ገጹ ኢዩ ክምዕብል ብጥንቃቐ ምክትታሉ ከድሊ ኢዩ። ድምጺ ሰላም ክስማዕ ከሎ ምሕጓስ ንቡር’ኳ እንተዀነ፡ ኣብ ጅማሮ ዘሎ እሞ ከኣ ውሽጠ-ውሻጠኡ ጌና ዘይተፈልጠ ጕዕዞ ስለዝዀነ፡ ዳንኬራ ምብዛሕ ኣየድልን ኢዩ።
ሰላም ማለት፡ ውግእ ዘይምህላዉ ማለት ጥራሕ ኣይኰነን። ሰላም ማለት፡ ምዕባለ፡ ልምዓት፡ ትምህርቲ፡ ጥዕና፡ ሓድነት፡ ግዝኣተ-ሕግን ምኽባር ሰብኣዊ መሰላትን ማለት ኢዩ። ኣብ ኤርትራ ከኣ፡ እዚ ኵሉ ከምዘየለ ክንርስዕ የብልናን።
ኣብ ኤርትራ ቅዋም የለን፡ ተቓወምቲ ስርዓት ዝዋስእሉ ባይታ የብሎምን፡ ናጻ መራኸቢ ብዙሓን ወይ ሚድያ የለን፡ ብናጽነት ዝንቀሳቐስ ብሕታዊ ጽላት የለን፡ በሽሓት ዝቝጸሩ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ኣለዉ፡ መንእሰያት ኣብ ደረት ዘይብሉ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ዕድሜኦም የብልዩ ኣለዉ። እዚ ከይተፈትሐ ኣብ ኤርትራ ሰላም ኣሎ ኢልካ ምዕላል የዋህነት ወይ ዕሸልነት ኢዩ። ኤርትራ ምስ ነብሳ ከይተዓረቐት ምስ ግዳም ክትተዓረቕ ዘይሕሰብ ኢዩ። ጽባሕ መራሕቲ ተቓውሞ ኣረክቡና ምባልን ጸላም ተኸዲንካ ቅንጸላዊ ስርሓት ምክያድን ድማ ዘይተርፍ ኢዩ።
ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ክስተት መዕለቢኡ እንታይ ክኸውን ኢዩ ጌና ዝተነጸረ ኣይኰነን። እቲ ናይ ለውጢ መስርሕ ተጀሚሩ እምበር ኣይተወድአን። ክልተ ሓይልታት ወይ ክልተ መንግስታት ዝዋጠጥሉ ዘለዉ ሜዳ ኢዩ ዝመስል ዘሎ። ስለዝዀነ ድማ፡ ኢትዮጵያን ፖለቲካዊ ሓይልታታን ኣብ ቃራና መንገዲ ኢዮም ዝርከቡ ዘለዉ ምባል ይከኣል። ወይ ተረዳዲኦም መፍትሒ ክረኽቡ፡ ወይ ድማ፡ ንህዝብታት ሃገርን ኢትዮጵያ ንሓደጋታት ብርሰትን ዕንወትን ዘቃልዕ ናይ ህልኽን ቂምን ስጕምታት ምምራጽ ኢዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ሰላም እንተደኣ ሰፊኑ፡ ረብሓ ንህዝብታት ኢትዮጵያን ጐረባብቱን ኢዩ። ብኣንጻሩ ከኣ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ዘይምርግጋእን ዕንወትን እንተሰፊኑ፡ ንህዝብታት ኢትዮጵያን ጐረባብቲ ሃገራትን ዓቢ ክሳራ ኢዩ። ኣብ ኤርትራ እውን ከምኡ።
ስለ’ዚ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊ ክልቲኡ ሃገራት ተንጠልጢሉ ዘሎ ሓደጋታት ናይ ዘይምርግጋእን ብርሰትን ንምፍታሕ፡ ኣብ ክልቲኡ ሃገራት ዲሞክራስያዊ ባይታ ዝሰፍሓሉ ዕድላት ወይ ባይታታት ምፍጣር፡ ንመሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላትን ክብርትታትን ምሕላው፡ ህዝቢ ዋና ሃገሩን ምንጪ ስልጣን ምዃኑን ምእማን ይድለ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ፡ ኣህዛብ ክልቲኡ ሃገራት መጻኢ ዕድሎም ኣብ ምውሳን ደረት ዘይብሉ ተሳትፎ ክህልዎም ምፍቃድ ይግባእ።
ክቡራትን ክቡራንን
ኣስዒበ ዝዛረበሉ ጕዳይ ብዛዕባ ደምበ ተቓውሞና ኢዩ። ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ፡ ደምበ ተቓውሞና፡ ብሓደ ሸነኽ፡ ብቍጽሩ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እናዛየደ ከምዝመጸ ዘይከሓድ’ኳ እንተዀነ፡ ብኻልእ ሸነኽ ግን፡ ዝእክቦን ዝመርሖን ሓይሊ ወይ ውደባ ስኢኑ ኣንፈቱ ስሒቱ ዕንይንይ ክብልን ኣብ ዘይመስረተታዊ ጕዳያት ነንሓድሕዱ ክዋጠጥን ብዙሕ ዕድላት ከምዘጥፍአ ኣሉ ክብሃል ዝከኣል ጕዳይ ኣይኰነን።
ኣብ ዞናናን ሃገርናን ዓብይቲ ምዕባለታት እናተኸስቱ እንከለዉ፡ ተራና ክንጻወት እንተዘይክኢልና፡ ህላዌና ትርጕም ኣይክህልዎን ኢዩ። ስለ’ዚ፡ ደምበ ተቓውሞና እውን ኣብ ቃራና መንገዲ ኢዩ ዘሎ። ወይ ነቲ ክንከዶ ዝጸናሕና ዘየዐዉት ጕዕዞ ኣሪምና፡ ንህዝብናን ነንሕድሕድናን ይቕሬታ ሓቲትናን ተሓታቲትናን፡ ንሓባራዊ ዕላማታት ብሓባር ምቅላስ ኢዩ፤ ወይ ድማ፡ በብሓደ ናብ ምቅሃምን ዘይምህላውን ኵነት ምስግጋር፡ ማለት ቀስ ብቐስ ምሟት ኢዩ። ሳልሳይ ምርጫ የብልናን። እዚ ህጹጽ ምላሽ ዝሓትት እዋናዊ ብድሆ ድማ ሎሚ ኣብ ቅድሜና ተደቂኑ ኣሎ። ምርጫና እቲ ቀዳማይ ከምዝኸውን ኣይንጠራጠርን ኢና። ብግብሪ ንምትግባሩ ግን ጽባሕ ዘይኰነስ ሎሚ ክንብገስ ይግብኣና።
ምዕቡላት ሃገራት ንኣማእት ዓመታት ኢዮም ኣቐዲሞም ዝሓስቡ፤ ንሕና ግን ንእለቱ ወይ ንኣዋርሕ ጥራሕ ኢና ንሓስብ፡ ኣመሪካ፡ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝተኸተሎ ፖሊሲ፡ ንጐረባብቲ እስራኤል ኣዳኺምካ ንነዳዲ ማእከላይ ምብራቕ ምቍጽጻር ኢዩ ነይሩን ዘሎን። ስለ’ዚ ከኣ ኢዩ ንዒራቕን ሱርያን ንምድኻም ኣንጻረን ውግኣት ዘዋዓውዑ። ስዒባ ክትዳኸም ዝተበየነላ ድማ ኢራን ኢያ።
ምዕቡላት ሃገራት ንቐርኒ ኣፍሪቃ መዲበናሉ ዘለዋ ውጥን ንጥቕምና ድዩ ወይስ ንጥቕሞም ንምፍላጥ ክንጽዕርን ክንማራመርን ይግባእ። ስለ’ዚ መጻኢ ዕድልና ንምውሳን ተሳትፎ ናይ መላእ ህዝብናን ውድባትናን ክረጋገጽ ኵሉ ዝከኣለና ዋጋ ክንከፍል ኣሎና። ጕዳይና ባዕልና ደኣ’ምበር ናይ ወጻኢ ሓይልታት ክውስኑልና ኢድና ኣጣሚርና ክንጽበ ኣይግባእን።
በዚ ኣጋጣሚ’ዚ፡ ሰዲህኤ፡ ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ፡ ኣብ ዲፕሎማስያውን ህዝባውን ዜናውን መዳያት ዝነጥፋ ናይ ሓባር ሽማግለታት ኣቝሞም ርእይቶኦም ናብ ህዝብን መንግስታት ዓለምን ከብጽሑ ዝጽውዕሉ ምዝናይ ዘይሓትት እዋናውን ህጹጽን ህሞት ምዃኑ ከዘኻኽር ይፈቱ። ነዚ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ድማ፡ ብህጹጽ ርክብ ክግበር ጻውዒትና ነቕርብ ኣሎና።
ናይ ሎምዘበን ፈስቲቫል 2018 ዝዓበየ ኣጀንዳ እዚ ኣብ ኤርትራ ኢትዮጵያን ተኸሲቱ ዘሎ ኵነታትን ሃለዋት ሓድነት ደምበ ተቓሞናን ክኸውን ኢዩ።
ሓቢርና ንስራሕ ከነድምዕ፡ ሓቢርና ነድምጽ ከነስምዕ
መንግስተኣብ ኣስመሮም
ኣቦ መንበር ሰዲህኤ
4 ነሓሰ 2018


text:
ኣብ ዝሓለፈ መወዳእታ ሰሙን ልዕሊ 3,000 ሰባት ካብ ሰሜን ኣፍሪካ ተላዒሎም ብሜዲትራኒያን ኣቢሎም ናብ ጣሊያን ኣትዮም ኣለው።ኣብቶም ዝሓለፉ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ሓደገኛ ጉዕዞ ፈፂሞም ናብ ሲሲሊ በዝሒ ዝኣተው ሰባት 40 ሽሕ በፂሑ’ሎ።
እዚ ኣሃዝ እዚ ኣብምሉእ ዝሓለፈ ዓመት 2013 ኣ/ፈ ኣብ ሲሲሊ ምስ ዝኣተው ዳርጋ ማዕረ ኮይኑ’ሎ ይብል IOM።ኣብ ዝሓለፈ ዓመት መብዛሕቲኦም ካብ ሊቢያ ዝተበገሱ 42 ሽሕ ስዱዳት እዮም ኣትዮም።
ኣብ ዝሓለፈ 2013 ቁፅሪ ዝጠለቑ ሰባት 700 ከምዝነበሩን ኣብ ዝሓለፉ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ግን 17 ጥራሕ ምዃኖምን IOM ሓቢሩ።
ወሃቢት ቃል IOM ክርስቲያን በርቲያም እቲ ናይ 40 ሽሕ ሰባት ናይ ምድሓን ስሪሒት ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ሓንቲ ጀልባ ብሓዊ ተባሪዓ ናብ 400 ዝኾኑ ሰባት ጠሊቖም ድሕሪ ምማቶም ብጣሊያን ዝተኣወጀን ሜር ኖስትረም ብዝብል ሽም ዝፅዋዕን ወፍሪ እዩ ኢለን።
ኣብ ዓለምለኸ ማያት ሓዊሱ ኣብ ሜዲትራኒያን ባሕሪ ኣብ ማዕልቲ 24 ሰዓታት፣ኣብ ሰሙን ሸውዓተ ማዕልታት ትሕሊ ዓባይ መርከብ ከምዝተመደበትን ኣድሕን ህይወት እናተቐብሉ የድሕኑዎም ከምዘለውን ሓቢረን።ኣብታ መርከብ ናይ ሕክምና መሳለጥያታትን ንቶም ሰባት ዝሕግዙ ዝሰልጠኑ ሰራሕተኛታት ን ከምዘለው ገሊፀን።
ኣብ ዝሓለፈ ዓርብን ቀዳምን ዝድሓኑ ልዕሊ ስለስተ ሽሕ ስዱዳት ሶሪያዊያን፣ሞሮኮዊያን፣ግብፃዊያን፣ኤርትራዊያን፣ሱማሊያዊያን፣ናይጀሪያዊያንን ዜጋታት ካልኦት ሃገራት ትሕሪ ስሃራን ምዃኖም IOM ኣፍሊጡ’ሎ።


text:
ሓደ ጀነራል ሶማልያ ብመጥቓዕቲ ኣል-ሸባብ ዝተበተኑ ወታሃደራት ኬንያ ብዛዕባ'ቲ መጥቓዕቲ ኣቐዲሞም ሓበሬታ ረኺቦም ኔሮም'ዮም ኢሉ።
ኣብ ዞባ ጌዶ ኣዛዚ ሰራዊት ሶማል ዝኾኑ ጀነራል ኣባስ ኢብራሂም ጎራይ ንድምጺ ኣሜሪካ ከምዝገለጽዎ እንተኾይኑ እቲ ኣብቲ ቦታ ዝነበረ ኣዛዚ ሓይሊ ኬንያ ብዛዕባ'ቲ መጥቓዕቲ ይፈልጥ ኔሩ ኢሉ።
ሰበ-ስልጣን ኬንያ ነቲ ዓርቢ ዘጋጠመን ብውሑዱ 40 ወታሃደራት ኬንያ ዝቐተለን መጥቃዕቲ ከነጻሪ'ኢና ይብሉ'ለው።
ብኻልእ ወገን ናይ ሶማል ጥሩፍ እስላማዊ ጉጅለ አልሸባብ አብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ልዕሊ ዓቃቢ ሰላም ሕብረት አፍሪቃ ዘካየደ መጥቃዕቲ ገለ ኬንያዊያን ወታሃደራት ማሪኹ ከምዘሎ ኣፍሊጡ'ሎ።
ናይ ኬንያ ፕረዝደንት ኡሁሩ ኬንያታ በቲ ዓርቢ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ገለ ወታሃደራቶም ከምዝተቐትሉ ኣፍሊጦም ኣለው።
አልሸባብ አብ ናይ ትማሊ መግለጺኦም ቁጽሪ ዝሞቱ ኬንያዊያን ናብ 100 ከምዝወሰኸ ጠቂሱ ሓቅነቱ ንምርግጋጽ ግን ኣይከአልን።


text:
ብመሰረት እዚ ብቕድሚ ትማሊ ኣብ ከተማ መቐለ ናብ ዝርከብ ቤት ህንፀት ብምኻድ ምስ ሓለፍትን ታሃነፅትን ኣውጊዖም። “ታሃነፅቲ ሞያዊ ክእለት ረኺቦም ክሰርሑ ዳሓር ካብቲ ቤት ህንፀት ምስ ወፁ ናብ ንግዲ ወፊሮም ዓርሶም ንክኽእሉ ዝሕግዞም ዋኒን ይስራሕ ኣሎ። እዚ ድማ እቲ ገባሪ ሰናይ ትካልን መንግስቲ ትግራይን ነቲ ቤት ህንፀት ንምልዋጥ ዝገብርዎ ዘለዉ ፃዕሪ ልዑል ምዃኑ ዘመላኽት እዩ” ኢሎም ኣምባሳደር ቡዝ።
ኣምባሳደር ቡዝ ኣብ ከተማ መቐለ ዝርከብ መስፍን ኢንዳስቱሪ ኢንጅነሪንግ ከምኡ እውን ኣብ ኩይሓ ዝርከብ ፋብሪካ ዓለባ ተዘዋዊሮም ሪኦም። ከምኡ ድማ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ቤተ መንግስቲ ሃፀይ ዮሃንስን ኣብ ሓወልቲ ሰማእታትን ዝርከቡ ኣብያተ መዘክር እውን ሪኦም ታሃዲሶም እዮም።
ኣብቲ ፋብሪካ ዓለባን ኣብ ካልኦት ኣፍረይቲ ትካላት ኢትዮዽያ ዝፈርዩ ምህርቲ ኣብ ኣሜሪካ ዕዳጋ ክረኽቡ መንግስቶም ፃዕሪ ከምዝገብር ተዛሪቦም።
ኣምባሳደር ቡዝ ናብ ክልተ ኣውላዕሎ ብምኻድ ብሓገዝ ኣሜሪካዊ ተራድኦ ዝስራሕ መደብ ሴፍቲኔትን ካልኦት መደባት ልምዓትን ሪኦም ኣብ ትግራይ ዝረአ ዘሎ ለውጢ ዝተባባዕ እዩ እንትብሉ ርኢቶኦም ሂቦም።


text:
ዓመተ 2016 ኣብ ታሪኽ እታ ዝለዓለ ዋዒ ዝተመዝገበላ ኮይና ተመዝጊባ።
ብመሰረት መጽናዕቲ ናይ ኣመሪካ ሃገራዊ ምምሕዳር ባሕርን ከባብያዊ ኣየርን ማለት (National Oceanic and Atmospheric Administration – NOAA) ንሰለስተ ተኸታታሊ ዓመታት ዝለዓለ ሙቐት ኣብ ዓለምና ዝተመዝገበ ክኸውን እንከሎ: ዝሓለፈ ዓመት ድማ ነቲ ተመዝጊቡ ዝጸንሐ መጠን ዝለዓለ ሙቐት ሕልፊ ከምዝነበሮ ኣረዲኡ።
ካብ ነዊሕ ዝጸንሐ መጠን ሙቐት ምስ ዘይንቡር ክሊማዊ ለውጢ ማለት ኤል ኒኖ ተሓዊሱ ዓመተ 2016 ዝለዓለ ሙቐት ዝተመዝገበላ ክትኸውን ከምዝብቅዓ: እቲ መጽናዕታዊ ሓበሬታ ብተወሳኺ የረድእ።
ኤል ኒኖ ንውቅያኖሳት ዘምውቕ ኩነታት ክሊማ ክኸውን እንከሎ ፡ እዚ ብግደኡ ንከባብያዊ ኣየር ኩነታት ሙቐት ክውስኽ ዝድርኽ ኩነተ ምንቅስቓስ ኣየር እዩ።
ናይ ኣመሪካ ሃገራዊ ምምሕዳር ባሕርን ከባብያዊ ኣየርን ዓመተ 2016 እታ ዝበርትዐ ሙቐት ኣብ ታሪኽ ዝተመዝገበላ ኢሉ ክገልጻ ዝኸኣለ ንዝሓለፉ 136 ዓመታት ንዝነበረ ኩነታት ሙቐት ዓለም ተኸታቲሉ ንዝመዝገቦ መጽናዕታዊ ምርምር ምርኩስ ብምግባር ምዃኑ ይገልጽ።


text:
“ንቘልዑ ምጭልጋም መንሽሮን ድኻም ልብን ከስዕበሎም ይኽእል’ዩ’’
መጽናዕቲ
ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዓምዲ ሳይንስን ቴክኖሎጂን ብ ዮሴፍ ሃይለማርያም
Friday 23, November 2012, posted by Yohannes Zewde
እንግሊዛውያን ክኢላታት ስነ- ልቦና፡ እኹል ዕድመ ኣብ ዘለዎ 700 ሰባት ብዘካየድዎ መጽናዕቲ፡ ብቑልዕነቶም ከለዉ
ኣካላዊ ማህረምቲ ዘጋጠሞም ሰባት
ምስ ዓበዩ ብኣዝዮም ሓደገኛታት
ሕማማት ክጥቅዑ ዘሎ ተኽእሎ
ዝለዓለ ኮይኑ ከምዝረኸብዎ
ገሊጾም።
እቲ መጽናዕቲ ኣብ’ታ ብወለዲ ዝፍጸም ማህረምቲ ከም ቅቡል መዕበያ ቈልዑ ከም እትወስዶ እትግለጽ ስዑዲ ዓረብ ዝተኻየደ ኮይኑ፡ ኣብቲ መጽናዕቲ ካብ 40 ክሳብ 60 ዓመት ዝዕድሜኦም ሰባት’ዮም ተሳቲፎም። በዚ መሰረት ድማ፡ ንደቅኻ ምጽፋዕ (ምጭልጋም) ምስ ጎበዙ ሕማማት መንሽሮ፡ ልብን ኣዝማን ከማዕብሉ ዘሎ ዕድል ልዑል ስለዝገብሮም፡ ወለዲ ንደቆም ካብ ምጽፋዕ ክቑጠቡ እቶም ክኢላታት ስነ-ልቦና ኣተሓሳሲቦም።
ብዘይካ’ዚ ኣብ’ቲ መጽናዕቲ፡ እቶም መንሽሮ ዝሓመሙ ሰባት፡ ካብቶም ጥዑያት ሰባት ብንእስነቶም ከለዉ 1.7 ግዜ ኣካላዊ ማህረምቲ ኣጋጢሙዎም ክኾኑ
ከምዝኽእሉ ዝገልጽ ውጽኢት ተረኺቡ’ዩ። ከምኡ’ውን ንቘልዑ ምጽፋዕ ንሕማም ልቢ ብ1.3 ግዜ ንሕማም ኣዝማ ድማ ብ1.6 ግዜ ከምዘግድዶ ኣብቲ መጽናዕቲ ተነጺሩ።
ኣብ ግዜ ንእሰነት
ዝርአ ዘይግቡእ ኣተዓባብያን ምክልባትን፡ ነቶም ቈልዑ ምስ ዓበዩ ግዳይ ዘይተደልየ ስነ-ኣእምሮኣዊ ሕማም ጥራይ ዘይኮነ ውሽጣዊ ሕማማት’ውን ከምዘስዕበሎም ኣቐዲሙ ብዝተኻየደ መጽናዕቲ ተገሊጹ’ዩ።
ስድራቤታት ድማ፡ ንውጽኢት ናይዚ
መጽናዕቲ ተገንዚበን፡ ኣብ
ኣተዓባብያ ደቀን ጥንቁቓት ክኾናን
ኣብ ልዕሊኦም ኣካላዊ ማህረምትን
መጽፋዕትን ካብ ምፍጻም ክሕረማን
እቶም ተመራመርቲ ኣብ መወዳእታ
ኣዘኻኺሮም።


text:
ታሕሳስ 18፡ 2005
ቅሉዕ መደብ ሕቶን መልስን
ምስ ፕረዘደንት ህግደፍ ነበር
ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ሃይሉ
1ይ ክፋል (ፈጠራ)
ብክ ኢላታት ሕግን፡ ካብ ነብሲ ወከፍ ኣውራጃ ህዝቢ ብዝሓረዮም ዓበይቲ ዓድን ወራዙትን ዝቖመ ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብተለቪዝዮን ኣብ ዝተመሓላለፈ ቅሉዕ መደብ ሕቶን መልስን፡ ንኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ሃይሉ ዝቀረበሉ ሕቶታትን ዝሃቦ መልስን እንሆ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለ ኣገባብን ስርዓትን ወግዕን፡ ምሉእ ሽምካ፡ ዝተወለድካሉ ዕለትን ዓድኻን ክትነግረና ፍቓደኛ ዲኻ?
ኢሳያስ፡ እወ። ሽመይ ኢሳያስ እብሃል። ኣብ 1945 ተወሊደ። ዓደይ ድማ ጸሎት ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ህዝባዊ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ንሰራዊት ደርጊ ስዒሩ፡ ንምልእቲ ኤርትራ ካብ ዝተቖጻጸረሉ እዋን፡ ክንደይ ዓመት ኮይኑ ኣሎ?
ኢሳያስ፡ ዓሰርተው ኣርባዕተ ዓመትን ሸውዓተ ወርሕን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። ናብ ካልእ ቅድሚ ምስጋርና፡ ኣብዚ ንዓሰርተ ሓሙሽተ፡ ሓሙሽተ ወርሒ ጎደል ዓመታት ንግስነትካ ዘርኣየቶ ምዕባሌ ወይ ዕንወት ዶ ክትገልጸልና?
ኢሳያስ፡ ቅድም ቀዳድም፡ ኣነ ንጉስ ኣይነበርኩን። ካብ 1991 ክሳብ 1993፡ ፕረዚደንት ግዝያዊ መንግስቲ ኤርትራ ኢየ ኔረ። ካብ 1993 ክሳብ 1995 ድማ፡ ፕረዚደንት ኢየ ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ሞንጎ ፕረዚደንትን ንጉስን ዘሎ ፍልልይ ዶ ክትግለጸልና?
ኢሳያስ፡ ንጉስ ማለት፡ ድሌት ህዝቢ ብዘየገድስ፡ ክሳብ ዝመውት ኣብ ስልጣን ዝጸንሕ፡ ከም ድሌቱ ህዝቢ ዝገዝእ፡ ልዕሊ ሕጊ ከም ዝኾነ ዝኣምን መራሕ ሃገር ኢዩ። ፕረዚደንት ግን፡ ብህዝቢ ተመሪጹ፡ ቅውም ብዝእዝዞ መሰረት፡ ንዝተወሰነ ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሕን ብድሌት ህዝቢ ዝቅየር ዝትካእ ማለት ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። ስለዚ፡ ንስኻ ብዝህቢ ዝተመረጽካሉ ዓመት ዶ ክትነግረና? እቲ ዝበልካዮ “ቅዋም” ከ ንክንደይ ዓመታት ኣብ ስልጣን ክትጸንሕ ኢዩ ዝእዝዝ?
ኢሳያስ፡ ኣብ 1993፡ ባይቶ ኤርትራ፡ ብ95% ድምጺ ፕረዚደንት ንክኸውን መሪጹኒ። ንክንደይ ዓመታት ክጸንሕ ዝብል ግን፡ ቅዋም ተዳልዩ ምስ ጸደቐ ዝውሰን ኢዩ ኔሩ። ቅዋም ድሕሪ ምምራጸይ፡ ክልተ ዓመት ክዳሎ ተጅሚሩ። ኣብ 1997 ድማ ተወዲ ኡ፡ ብባይቶ ጸዲቑ። ብሰንኪ ወያኔ ግን፡ ኣብ ግብሪ ኣይወዓለን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለምንታይ እባ፡ ቅዋም፡ ኣብ 1991፡ ህዝቢ ኤርትራ ብሓይሉ ናጽነቱ ምስ ኣረጋገጸ ክዳሎ ዘይተደልየ? ክሳብ 1993 ተዳልዩ ክውዳእ፡ ብድሕር'ዚ፡ ልክዕ ምስ ምዝዛም ረፈረንደም ኣብ ግብሪ ክውዕል ኣይክእልን ድዩ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ሎሚ ንድሕሪት ተመሊስካ ክትርእዮ ከለኻ፡ ከምኡ ይመስል ይኸውን። ሽዑ ግን፡ ምስቲ መድረኽ፡ ቅኑዕ ስጉምቲ ኢዩ ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ ካብ ሕጂ ንድሓር ክትምልስ ከለኻ፡ ናይ ውልቅኻ፡ “ኣነ” እንዳበልካ ክትምልስ ይግባእ። ብሳልሳይ ኣካል፡ ወይ ብካልኣይ ኣካል ጌርካ ዝምለሰሉ ግዜ ተሰጊሩ ኢዩ። ስለዚ፡ ነዚ ዝሓለፈ ሕቶ፡ እንደገና፡ መልሶ።
ኢሳያስ፡ እሺ። ሎሚ ክርእዮ ከለኹ፡ ከምዚ ትብሉ ዎ ፡ ኣብ 1991 ንድፊ ቅዋም ክጅምር ጸገም ኣይነበረን ይመስል ይኸውን። እንተኾነ፡ ሽዑ መድረኽ ዝጠልቦ ኣይነበረን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ድሕሪ ናጽነት፡ ንስኻ ብዝሃብካዮ መምርሒን ዘመሓላለፍካዮ ውሳኔን፡ ቅድሚ ናጽነት፡ ኣብ ግዜ ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ ዝተፈጸሙ ጉድለታትን ጌጋታትን፡ ብድብዱቡ ኢዩ ተዓጽዩ። ነቲ ብረታዊ ተጋድሎ ዝጅመረ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ብዝምልከት ግን፡ ካብ ስልጣን ብማዕበል ህዝቢ ክሳብ ዝወረድካሉ ግዜ፡ ነባሪ ሓጥያት ገይርካዮ። ስለምንታይ?
ኢሳያስ፡ በተሓሳስባይ፡ ተሓኤ ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ ኢዮም ኔሮም። ኣብ ህዝባዊ ግንባር ግን፡ ብቐንዱ፡ ዝተፈጸሙ ጉድለታት ኣይነበሩን። በቲ ሓደ ወገን ድማ፡ ኣብ ሕሉፍ ሓሸውየ ክትብል ካብ ምንባር፡ ንቅድሚት ምስጓም ስለዝበልጽ ኢየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ፡ መልስኻ ተመዝጊቡ ኣሎ። ናብ'ቲ ኣብ ዘበንካ ኣብ ኤርትራ ዝተራእየ ምዕባሌ ወይ ዕንወት ኤርትራ ንመለስ።
ኢሳያስ፡ ጽርግያ ባጽዕ ኣስመራ፡ ኣብ ሓደ ኪሎሜትር ሚእቲ ሽሕ ቕርሺ እናፍሰስና ኣግፊሕናዮ። ጽርግያ ከረን ተሰነይ ኣማኢት መላይን ቅርሺ ኣፍሲስና፡ ብዘበናዊ ኣገባብ ሰሪሕናዮ። ብተመሳሳሊ፡ ጽርግያ ባጽዕ ዓሰብ፡ ዘይተኣደነ መላይን ኣፍሲስና ክንሰርሖ ጸኒሕና። ጽርግያ ጋሕተላይ ሽዕብ ኣፍዓበት፡ ብተመሳሳሊ ብዘደንቕ ውሕልነት ተሰሪሑ። ጎደናታት ኣስመራ ድማ፡ ከምኡ። ብዝያዳ ግን፡ ኣብያተ ሕክምናን,,,
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ በብነጥቡ ክንሕዞ ስለዝደለና፡ ይቕሬታ ክንኮልፈካ። ነዚ ጽርግያታት ዝሰርሓ ኩባንያታት ኣሽማተን ዶ ክትነግረና? እቲ ኩንትራት ከ ብከመይ ይወሃበን ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ከምዝርድኣኒ፡ ሚኒስትሪ ህንጻ ስርሓት ጽርግያ ብዘውጽኦ ኣገባብ ኩንትራት ዝተዋህበን ኩባንያታት ኢየን። ኣሽማተን ግን፡ ክዝክረን ኣይከኣልኩን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ኣብዚ ኣዳርሽ፡ ሚኒስተር ህንጻ ነበር ኣቶ ኣብርሃ ኣስፍሃ ስለዘሎ፡ መብርሂ ካብ ኣታቶም ክንሓትት። ኣቶ ኣብርሃ ኣስፍሃ፡ ከተብርሃልና፡ ፍቓደኛ ዲካ?
ኣብርሃ ኣስፍሃ፡ እዚ ጉዳይ'ዚ፡ ባዕሉ ፕረዚደንት ነበር፡ ንሕና ከይፈለጥና ይውሰኖ ስለዝነበረ፡ እቲመደብን ንዕኡ ዝሰርሓ ኩባንያታትን ኣብ ሓደ ደብዳቤ ኢዩ ዝመጸና። ሚኒስትሪ ህንጻ ዘውጽኦ ኣገባብ ኮነ ዝፈልጦ ጉዳይ ፈጺሙ የለን። ንኣቶ ኢሳያስ ከዘኻክሮ ግን፡ እተን ዝሰርሖኦ ኩባንያታት ኩለን፡ ናይ ህግደፍ ኢየን። ተቖጻጻሪ ንባዕሉ፡ ትካል ህግደፍ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሂ ኣቶ ኢሳያስ? ትብሎ ዶ ኣለካ?
ኢሳያስ፡ ኣቶ ኣብርሃ ኣስፍሃ ዝብሎ ዘሎ ኣይርድኣንን ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ተወሳኺ መዘኻከሪ ክህበካ፡ ንኣቶ ሓጎስ ገብርሂወት ክንሓቶ። ኣቶ ሓጎስ ስለ ኣገባብን ወግዕን ሽምካን ዓድኻን ዶ ክትገልጸልና?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ሽመይ ሓጎስ ገብርሂወት ኢዩ። ዓደይ ድማ፡ ሰንዓፈ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንሰንዓፈ መዓስ መጺኻ?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ኣብ ሰንዓፈ ተወሊደ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ 10 ዓመትካ ካብ ትግራይ ከም ዝመጻኻ ኢዩ ዝንገር። እዚ ኣበሃህላ ሓሶት ኢዩ ማለት ድዩ?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ማለት፡ ኣነ ወላ ሽዑ ይምጻእ፡ ኣደይ ግን፡ ኣብ ሰንዓፈ ኢያ ኔራ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ድሓን ሕራይ። ሓደ ኣብ ኣስመራ ወይ ቃሩራ ዝተወልደ ኤርትራዊ፡ ኣቡኡ ኣብ ትግራይ ስለዝነበረ፡ እቲ ቖልዓ ኣብ ዓሰርተ ዓመቱ ናብ ኣቡኡ ምስ ከደ፡ ኣብ ትግራይ ተወሊደ እንተበለ፡ ቅኑዕ ድዩ?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ኣብ ኤርትራ ምውላድን፡ ኣብ ትግራይ ምውላድን ፍልልይ ዘለዎ ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ኣዴካ ኣብ ሰንዓፈ እንታይ ይሰርሓ ኔረን?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ናይ ኣደይ ጉዳይ ንዓይ ብምንታይ ይትንክፈኒ?
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብምንታይ ይትንክፈካዶ? ካብ መን ኣቦን ኣደን፡ ኣበይ ተወሊድካ፡ ኣይትንክፈካን። ስራሕ ወላዲካ፡ ኣይትንክፈካን። እቲ ዝትንክፈካ እንታይ ኢዩ? በዓልቲ ቤትካ ከ ምስ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብምንታይ ትራኸብ?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ ካብ ተደልየ፡ ኣደይ ስዋ ኢያ ትሸይጥ ኔራ። በዓልቲ ቤተይ ድማ፡ ምስ ሰይቲ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ናይ ቀራባ ኣዝማድ ኢየን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ኣብ ከባቢ እንዳ ስዋ ምዕባይን፡ እንዳ ስዋ ኣብ ዘይብሉ እሩም ከባቢ ምዕባይን" ምስ ኣቦን ብዘይ ኣቦን ምዕባይ" ነቲ ዝዓቢ ቖልዓን ናይ ጽባሕ ጠባዩን ኣተሓሳስባኡን ፍልልይ ኣለ ዎ ዶ ትብል የብሉን?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ እንድዒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። መዝጊብናዮ ኣለና መልስኻ። እዘን ጽርግያታት ዝሰርሓ ዝነበራ ኩባንያታት ናይ መን ኢየን? ነቲ ስራሕ ከ ብከመይ ኣገባብ ይወሃበን ኔሩ?
ሓጎስ ገብርሂወት፡ እተን ኩባንያታት ናይ ህግደፍ ኢየን። ብትእዛዝ ፕረዚደንት ኣቶ ኢሳያስ ድማ ይወሃበን ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ፖሊስ፡ ኣብቲ መጽንሒ ቦታ ክጸንሕ ውሰዱ ዎ ። ኣቶ ኢሳያስ፡ ገለ ዶ መዘኻኸሪ ረኺብካ ሕጂ?
ኢሳያስ፡ እወ ዘኪረዮ። እተን ኩባንያታት ናይ ህግደፍ ኢየን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ካብ ሕጂ ንድሓር፡ ንእትፈልጦ ነገር ኣሉ ምባል፡ መዳከምን መወድኢ ግዜን ስለዝኾነ፡ ሸለል ዝብሃሎ ኣይኮነን። ክሒዱ ብጭብጢ ዝርታዕን፡ ባዕሉ ኣሚኑ ዝናሳሕን፡ ኣብ ዝወሃብ ፍርዲ ዓቢ ፍልልይ ስለዘለ ዎ ፡ ጉዳይካ ተጽብብን ተትርርን ባዕልካ ምዃንካ ፈሊጥካ ክትምልስ ነዘኻኽረካ። ናብ ሕቶና ክንምለስ። እዚ ኩሉ ንጽርግያታት ዝተኸፍለ ገንዘብ፡ ናይ መን ኢዩ?
ኢሳያስ፡ ናይ ኤርትራ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኤርትራ ማለት፡ ብእምንን ገረብን፡ ብሓመድን ማይን ዝተሰርሐት ውሱን ጂ ኦግራፊያዊ ዶባት ዘለዋ፡ ነገር ኢያ። ዝኾነ ነገር ኣይትውንን ኢያ። ኣብ ዝኾነ ሃገር፡ ላም ዋና ኣለዋ። ኣድጊ ዋና ኣለ ዎ ። ብዕራይ ዋና ኣለ ዎ ። ጤል ዋና ኣለዋ። ማኪና ዋና ኣለዋ። ገዛ ዋና ኣለ ዎ ። መሬት'ውን ዋና ኣለ ዎ ። ስለዚ፡ እዚ ገንዘብ ናይ መን ኢዩ?
ኢሳያስ፡ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ። ፍልልይ ዘለ ዎ ግን ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኤርትራ ናይ መን ዲያ? መን ድዩ ዝውንና ንኤርትራ? ኣብ ሞንጎ ዋናን ንብረትን ፍልልይ የልቦን? ኤርትራ ኢያ'ምበር ናይ ህዝቢ፡ ህዝቢ ናይ ኤርትራ ኣይኮነን። ኣብ ሞንጎ ሃገርን ህዝብን ዘሎ ፍልልይ ተገንዚብካ ክትምልስ ግቡእካ ኢዩ። ስለዚ፡ እዚ ንጽርግያታት ዝተኸፍለ ገንዘብ፡ መን የመሓድሮ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ መንግስቲ ኤርትራ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንመንከ ይኽፈል ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ነተን ዝሰርሓ ኩባንያታት
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መንግስቲ ኤርትራ፡ ብመን ዝቖመ ኢዩ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ብህግደፍ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እዘን ኩባንያታትከ ናይ መን ኔረን?
ኢሳያስ፡ ናይ ህግደፍ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ላዕለዋይ ሓላፊ ህግደፍ ከ መን ኢዩ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ኣነ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለዚ፡ እቲ ጽርግያታት ሰሪሕካ ዝተኣከበ ገንዘብ፡ ተኣኪቡ መሊሱ ናባኻኢዩ ዝምለስ ኔሩ። ክንደይ ኢካ ኢልካዮ?
ኢሳያስ፡ ልዕሊ ቢልዮን ቅርሺ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እዚ ገንዘብ'ዚ፡ ኣበይ ኣሎ ሕጂ?
ኢሳያስ፡ ኣቶ ሓጎስ ገብርሂወት ይፈልጥ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ኣቶ ሓጎስ ብግዜኡ ክሳብ ዝሕተተሉ፡ ንስኻ ትፈልጦ ነገር እንተሎ ክትነግረና ትሕተት ኣለኻ።
ኢሳያስ፡ ገለ ክፋሉ፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት ቀሲኖም ሰራዊት ክመርሑን ንሃገር ካብ ወራሪ ክከላኸሉላን ወርሓዊ ተወሳኺ ገንዘብ ይወሃቦም ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንሃገር ተኸላኪሎምላ ድዮም? ገለ ተባዓት ኣዘዝቲ፡ መምርሒካ ጥሒሶም ብዝወሰድ ዎ ውልቃዊ ተበግሶ ዝደሓነ ዓሰብን ዓዳዃላን እንተዘይኮይኑ፡ ካብ ህግደፍ ገንዘብ ተኸፊሉ ንሃገር ዝተኸላኸለ መራሒ ኣሎ ድዩ? ኣበይ ኣሎ እቲ ምክልኻል ሃገር ትብሎ?
ኢሳያስ፡ ወያኔ ኣስመራ ክኣትዉ ዘይምኽኣሎም፡ ምክልኻል ኢየ ዝብሎ ኣነ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሓቅካ። ምክልኻል ሃገር፡ ከም ምክልኻል ስልጣንካ ጌርካ ትርእዮ ስለ ዝነበርካ ድዩ? ንስኻ ካብ ስልጣን ክሳብ ዘይወረድካ፡ ሃገር ድሒና ማለትካ ድዩ? ድሓን ግን፡ ንሱ ይጽንሓልና ሕጂ። ባዕልኻ ክታምካ ዘስፈርካሉ ስምምዕ ኣልጅርስ፡ ሰራዊት ኤርትራ፡ 25 ኪሎሜትር ኣብ ውሽጢ ሃገሩ" ሰራዊት ኢትዮጵያ ግን፡ ኣብቲ ዶበይ ዝብሎ ክዓርድ ዝከኣለ ስለምንታይ ድዩ? ንስኻ፡ ንምኩራት ክኢላታት ኲናት ኣደስኪልካ፡ ምስ ዋርድያኻ ተስፋልደትን ወዲ ካሳን ኮይንካ፡ ኣብ ዝመራሕካዮ ኲናት ሰራዊት ኤርትራ ፈጺሙ ስለዝተሳዕረ ዶ ኣይኮነን? እቲ ኲናት፡ ብከመይ ድዩ ደው ኢሉ? ንስኻ ትመርሖ ዝነበርካ ሰራዊት ኤርትራ ድዩ ብሓይሊ ኣምበርኪኹ ወያኔ ክፍርሙ ዎ ኣገዲዱ ዎ ም? ዶ፡ ወያኔ ነቲ ዘሰሓሕብ ቦታት ኩሉ ሒዞምስ፡ ሲሶ መሬት ኤርትራ ብሓይሎም ምስ ተቖጻጸሩ ብዝበልኩምና ሕራይ ኢልካ ስምምዕ ስለዝፈረምካሎም? እዚ ኢዩ እቲ “ተዓዊትና” ኢልካ ህዝቢ ዘደናገርካሉ ዓወት?
ኢሳያስ፡ ኣብ ሓደ ኲናት ተደፊእካ ማለት ተሳዒርካ ማለት ኣይኮነን። ትርጉም ውግእ ከምኡ ኣይኮነን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣነን ንስኻን፡ ንኩናትን ውግእን፡ ብማዕረ ኢና ንፈልጦ። ዝያዳኻ ተዋጊአ ፡ ሕልፍኻ ውግእ መሪሐ። ከም ውጽኢት ድማ፡ ልዕሌኻኣመራርሓ ኲናት እፈልጥ። ክንዲ ዝኾነ፡ ብቕዓቶም ዝተረጋገጸ ክኢላታት ኲናት ብምድስካል፡ ይንፋዕ ይሕመቕ ፡ ሚኒስቴር ምክልኻል ስብሓት ኤፍሬም እናሃለወ፡ ተስፋልደት ዋርድያካን ኣብርሃ ካሳን ኣወሃሃድቲ ጌርካ ዝምራሕ ኲናት ውጽኢቱ፡ ዕረ ዝጥዕም ስዕረት ከም ዝኾነ እፈልጥ።
ስለዚ፡ ኣርእስቲ ከይነግፍሕ፡ ነቲ መሳርሕተይ ዘቕረቡልካ ሕቶ፡ መልክዑ ቀይረ ክሓተካ። ወያኔ ዶብና ጥሒሱ ሲሶ መሬት ኤርትራ ክቖጻጸር ከሎ፡ ኣዛዚ ግምባር ባድመ መን ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ፊሊጶስ ወልደሃይማኖት
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግምባር ዛላምበሳኸ?
ኢሳያስ፡ ገረዝጊሄር ዓንድማርያም - ውጩ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግምባር ዓዲ ዃላ?
ኢሳያስ፡ ዑመር ጠዊል
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግምባር ቡሬ ዓሰብ?
ኢሳያስ፡ ሃይለ ሳሙኤል - ቻይና
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ላዕለዋይ ኣዛዚ ኩሉ ግምባራት ከ?
ኢሳያስ፡ ሚኒስቴር ምክባኻል ስብሓት ኤፍሬም
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሓይሊ ኣየርን ሓይሊ ባሕርን፡ ኣብ ትሕቲ ስብሓት ኤፍሬም ድየን ኔረን?
ኢሳያስ፡ ኣይነበራን
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ትሕቲ መን ኔረን?
ኢሳያስ፡ ብቀጥታ ኣብ ትሕተይ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። ግምባር ባረንቱ ብምፍራሱ፡ መን ይሕተት?
ኢሳያስ፡ ፊሊጶስ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግምባር ዛላምበሳ ብምፍራሱ መን ይሕተት?
ኢሳያስ፡ ውጩ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግምባር ዓዲዃላ ብምድሓኑ መን ይሙጎስ?
ኢሳያስ፡ ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለምንታይ? በብሃህላኽ፡ ስዕረት ዋና ኣለዎ ። ዓወት ግን፡ ዋና ኣይብሉን? ዝተሳዕሩ ኣሽማቶም ሂብካ ተሓተቲ ኢዮም ካብ በልካ፡ ዝሰዓሩ ከ ኣሽማት የብሎምን?
ኢሳያስ፡ ነቲ ግምባር ዝመርሕ ዝነበረ፡ ዑመር ጠዊል ኢዩ። እንተኾነ፡ እቲ ንጸላኢ ዝሓምሸሸ ብርእሲ ምራኽ ዝምራሕ ክፍለ ሰራዊት ብትእዛዘይ ኢዩ ናብቲ ቦታ ከም ዝመጽእ ዝተገብረ
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ርእሲ ምራኽ ግን፡ ትእዛዝካ ኣደናጉዩ ኣንፈት እቲ ኲናት እንተዘይቅይሮ፡ ካብ ዓዲ በጊዖ ከዝልቕ መምርሒ ኣመሓላልፊካ ከም ዝነበርካ ዓሰርተ መሰኻክር ዝፈረሙሉ ሰነድ ምሳና ኣሎ። ሓቂ ድዩ? ሓቂ እንተኾይኑ፡ ብውጽኢት እቲ ኲናት መን ኢዩ ተነኣዲ?
ኢሳያስ፡ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ባህልና፡ ንከምዚ ዓይነት ትዕቢት ከበግስ ዝኽእል ጉዳይት ኣይንደፍኣሉን ብምንባርና ዘንጊዐ'ምበር፡ ርእሲ ምራኽ ኣ ዎ ንታዊ ተራ ከም ዝተጻወተ ሓቂ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ህዝባዊ ግንባር ድኣ፡ ኣይኮነን ኣብ ዓወታት ኲናት ተራ ዝነበሮ፡ እቲ መንነትና ዝኾነ ዓድናን ዓውድናን እንዲኻ ኣህሲስካዮ ኔርካ። እዚ ግን፡ ሱር መሰረቱ ተፋሒሩ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብንጹር ንክፈልጦ ነብሱ ዝከ ኣለ መድረኽ ሕቶን መልስን ስለዘለዎ ፡ ንስገሮ።
ሰራዊት ኤርትራ ነቲ ሓደ ካብ መበገሲ ሓርነታዊ ኲናት ሰላሳ ዓመታት ዝኾነ ወደብ ዓሰብ፡በ ወያኔ ከም ድሌቱ ክገብሮ ገዲፉ፡ ሓለዋኻን መንግስትኻን ክኸውን ናብ ከበሳ ክመጽእ መምርሒ ኣመሓላልፊካ ዶ ኣየመሓላልፍካን?
ኢሳያስ፡ ሓለዋይ ክከውን ኣይነበረን'ምበር፡ እወ ኣመሓላፈ ኔረ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዓሰብ ንወያኔ ክትገድፈሎም ሓሲብካ ኔርካ? ድሓር ድኣ ከመይ ኮነ?
ኢሳያስ፡ እቶም ኣብቲ ከባቢ ዝነበሩ ኣዘዝትን ሰራዊትን፡ ኤርትራዊ ኒሕን ሓቦን ተዓጢjም፡ መዳፍዕን ታንክታትን ዘይብሎም ንጸላኢ ኣብ ጎላጉል ሓምሺሾሞ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። በዚ ዓወት'ዚ፡ መን ይሙገስ? ንስኻኸ በቲ መምርሒካ እሕተት ኢየ ዶ ትብል ኣይትብልን?
ኢሳያስ፡ ከም ዝሰማዕኩ ዎ ፡ ቻይና ከም ኣዛዚ ግምባር መጠን፡ ዑስማን ሳልሕ ድማ፡ ከም ኣዛዚ ክፍለሰራዊት መጠን ዝተጻወቱዎ ተራ ዕዙዝ ኢዩ። እቲ ዓወት ግን፡ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ንምንታይ ኢኻ ሰብ ክትንእድ ትፈርሕ? ሰብ ከም ድሌትካ ክትጸርፍ፡ ክትዘልፍ ከለኻ ዘይሰምዐ ኤርትራዊ የልቦን። ሰላዪ፡ ተሰዓሪ፡ ተምበርካኺ፡ ትሕተ ሃገራዊ፡ ከዳዕ፡ ወገናዊ፡ ዝብል ጸርፍታት ክትደጋግሞ ዘይሰምዐ ኢርትራዊ የለን። ክትንእድ ግን፡ ኣይተሰማዕካን። እንታይ ኢዩ ጸገምካ?
ኢሳያስ፡ ባህልና ኣይኮነን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሰብ ክደርፈልካ፡ ንስኻ ትቖጻጸሮ መራኸቢ ብዙሓን ክንእዳካ፡ ቅኑዕ መራሒና ክብላኻ፡ ስምካ ከዕብያ ከለዋ ግን፡ “ኣይባህልናን ኢዩ፡ ግደፉ ” ኣይበልካን። ሓቀይዶ?
ኢሳያስ፡ ኣነ ጋዜጣ ኣምቢበ፡ ሪድዮ ሰሚዐ ኣይፈልጥን ኢየ። ባዕሎም ዝበሉ ዎ እንተዘይኮይኑ፡ ኣነ ዝፈልጦ ኣይኮነን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ባዕልካ ግን፡ ሰላዪ፡ ተሰዓሪ፡ ተምበርካኺ፡ ትብል ኔርካ። እቲ ዝበልካዮ'ሞ፡ ሓቅነቱ ብዘየገድስ፡ ከም ክዉን ንውሰዶ። “ኣምበሳ፡ ተባዕ፡ ቅኑዕ፡ በዓል መትከል” ክትብል ከ ንምንታይ ዘይትክእል? ንዓኻ ክትወስዶ ስለዝደለኻን፡ ኣብ ኤርትራ ብዘይካካ ዝና ረኺቡ ስሙ ክገንን ትደልዮ ሰብ ስለዘይነበረ ድዩ? ኣብ ካልእ ኬድና ኣርእስቲ ከይነግፍሕ፡ ናይ ዓሰብ ኣብነት ንውሰድ። ንቻይናን ሳልሕ ዑስማንን ዘይነኣድካ፡ ንመን ክትንእድ ደሊካ?
ኢሳያስ፡ ብውልቀይ ንኢደዮም ኢየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ጸርፊ፡ ኣብ መጋባእያ ካብ ዘየሰከፈካ፡ ናእዳ ኣብ መጋባኣያን መራኸቢ ብዙሓንን ንምንታይ ኣሰኪፉካ? ድሓን ግን ሕጂ፡ መድረኽ፡ ንመሳርሕተይ ክገድፈሎም። የቐንየለይ።
(ኣቦ መንበር ሽማግለ ምጽራይ፡ ዓንተቦ ናብ ዝሓተቶ ሕቶ ይምለስ)
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ ከም እምነትካ፡ ኣብ ሓንቲባንዴራ ዘለዋ ልኡላውነታ ብባንዴራ ዘረጋገጸት ሃገር፡ ውሕስነት ሃገር ብከመይ ኢዩ ዝረጋገጽ?
ኢሳያስ፡ ንሃገሩ ዝከላኸል ውፉይ ሰራዊት ብምህላው።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። ውፉይ ሰራዊትከ ብከመይ ይርከብ?
ኢሳያስ፡ ሃገር ቅድሚ ኩሉ ምዃና እንተፈሊጡ፡ ንዓዱ ክከላኸል ድሉው ኢዩ ማለት ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ “ዓዲ እንጅራካ ኢዩ ዓድካ” ዝብሃል ምስላ ሰሚዕካዮ ዶ ትፈልጥ?
ኢሳያስ፡ እወ። ግን፡ ቅኑዕ ኣበሃህላ ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ቅኑዕ ኣይመስለካን? ኣቦታትካ፡ ካብ ትግራይ ዝመጹ ምዃኖም ትኣምን ዶ?
ኢሳያስ፡ እወ። ግን ንሱ እንታይ ዘራኽብ ኣለዎ ምስ ውሕስነት ሃገር?
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቦታትካ ንምንታይ መጽዮም ንኤርትራ? ሓሲብካሉ ዶ ትፈልጥ? ተጋዳላይ ስለዝነበርካን ንምንታይ ከም ዝተጋደልካን ምኽንያት ኣለ ዎ ። ኤርትራ፡ ናጻ ሃገር ክትከውን መሰላ ስለዝነበረን፡ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኣምሓራ ምንባር ንዕቤት ኤርትራውያን ከም ዘይኮነን፡ ሕሱም ብምንባሩን፡ ባህልናን ሕግናን ኣኽቢርና ንበይንና ክንነብር መሰልናን ዘሕጉሰናን ስለዝኾነ ኢዩ ይመስለኒ። ሓቀይ ዶ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለዚ፡ ኩሉ ነገር ምኽንያት ከም ዘለዎ ካብ ኣመንካ፡ ኣቦሓጎካ ንምንታይ ካብ ትግራይ መጺ ኡ? ስለምንታይ ካብ ኣብ ትግራይ ምንባር፡ ኣብ ዘይዓዱ፡ ምሉእ መሰል ወደባት ኣብ ዘይረኽበሉ ዓዲ ክቕመጥ መሪጹ? ምኽንያት ኣለ ዎ ዶ ትብል?
ኢሳያስ፡ ምኽንያት ዘይብሉ ነገር እሞ ኣይግበርን ኢዩ። እቲ ምክንያት ግን፡ ኣይፈልጦን ኢየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሞ እቲ ምክንያት ኣቦሓጎኻ እንታይ ኢዩ ኢልካ ወላ ንሓንቲ ደቂቕ ሓሲብካሉ ኣይትፈልጥን? ሃዲሙ ድዩ መጽዩ ኣቦሓጎኻ?
ኢሳያስ፡ ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሃዲሙ ካብ ዘምይመጸ፡ ከምቲ ኩሉ ግዜ ኣብ ዓለም ዝርአ፡ ብገለ ምኽንያት ኢዩ ተሰዲዱ። ሕጂኸ እታ “ዓዲ እንጅራካ ኢዩ ዓድኻ” ትብል ምስላ ጌጋ ኢያ ዶ ትብል?
እንጅራ ማለት ድማ፡ ምናልባት ከይትዝንግዖ፡ ናብ ከብዲ ዝኣቱ ጥራይ ኣይኮነን። ሰላም፡ ቅሳነት፡ ሓጎስ'ውን እቲ ንወዲ ሰብ ማዕረ እንጅራ ዘድልዮ ናይ ሕልናን መንፈስን እንጅራ ኢዩ። እንታይ ይመስለካ?
ኢሳያስ፡ ከምኡ ማለት እንተኮይኑስ፡ ቅኑዕ ኣለካ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ግርም። ስለዚ፡ ውሕስነት ሃገር ውፉይ ሰራዊት ካብ ኮነ፡ ውፉይ ሰራዊት ዝርከብ ድማ፡ ሃገር ቅድሚ ኩሉ ምኳና ስለዝፈለጠ ዘይኮነ፡ ዓዲ ስጋውን መንፈሳውን እንጅርኡ ምኳና ብግብሪ ምስ ዝርእያ ኢዩ ይመስለኒ። እንተዘይኮነ፡ ብገለ ምኽንያት፡ ዘይሕጎሰላ፡ ቅጫ ዘይረኽበላ ዓዲ ምስ ትከውን፡ ከምዚ ኣቦሓጎታትካ ዝገበሩ ዎ ፡ ዓዲ ኢዩ ዝቕይር።
ሓቀይዶ?
ዓዱ ንዝገደፈ፡ ከዳዕ እንተይልካዮ፡ ፈለማ፡ ክድዓት ኣቦሓጎታትካ ክትኣምን ኣለካ። ኖኖ፡ ኣቦሓጎታተይስ ምኽንያት ኣለ ዎ ም እንተይልካ ድማ፡ እዚ ኣብ ንግስነትካ ናብ ስደት ዝኸደ ሰብ፡ ምኽንያት ኣለ ዎ ማለት ኢዩ። ከዳዕ ኣይኮነን ማለት ኢዩ።
እቶም ንማልታ ተሰዲዶም ምስ ተኣስሩ፡ ኣምጺኻ ዝኣሰርካዮም ዜጋታት፡ ብቁዕ ምክንያት ኔሩ ዎ ም ኢዩ ማለት ኢዩ። ብገለ ምኽንያት ዘይትሕጎሰሉ ዓዲ ገዲፍካ ምዃድ ንቡር ምዃኑ፡ ንስካ ቅድሚ ዝኾነ ትፈልጦ። ስለዚ፡ ርሑቕ ከይከድና፡ እቶም ኣብ ኣስመራ ናብ ስድርኦም መጽዮም፡ ናብ ግምባራት ክምለሱ ዘይደለዩ፡ “ሸፋቱ” ዝበልካዮም ኤርትራውያን፡ ሸፋቱ ዘይኮነስ፡ ስለዘይተሓጎሱ ዶ ኣይመስለካን?
ኢሳያስ፡ ካብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዝሃደሙ፡ ዓዲ ብወያኔ ክትውረር ዘይግድሶም ስለዝኾኑ፡ ንዓይ ከድዓት ኢዮም።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኩሉ ነገር እኮ፡ ዶብ ምስ ዝህል ዎ ኢዩ። ክሳብ መዓስ ከገልግል? ሃገራዊ ኣገልግሎት፡ ቅኑዕ ድዩ ጌጋ ብዘየገድስ፡ ን18 ኣዋርሕ ጥራይ ኢዩ ኔሩ። ብድሕር'ዚ ግን፡ ደሞዝ ክትከፍሎ ኔሩካ። ኣብ ዓም ሓንሳብ ንዝነብር ወዲ ሰብ፡ ንስኻ፡ ደሞዝን መላይን መጻወቲ ገንዘብን ዓቲርካ፡ ከም ንጉስ ቀይሕን ጸሊምን እናማረጽካስ፡ ወዲ ሰብ፡ ብሃገራዊ ስምዒት ከተስርሖ ደሊኻ? ንስኻ እኮ ኢኻ፡ ልዕሊ ዝግብኦ ብብላሽ ክትገዝኦ ስለዝደለኻ፡ ጠንቂ ሽግር። ንስካ ኢኻ ቀዳማይ ገበነኛ፡ ብፍቃድካ ሕጊ ዝጠሓስካ። ድሓሪኡ ዝመጽእ ኩሉ፡ ሳዕቤን ኢዩ። ኣይመስለካን? ንሰሙን -ንወርሒ" ንዓመት፡ ክሳብ ንዓመታ ክረምትስ፡ ወላ ሕራይ ብነጻ ኣስርሓዮ። ግን ክሳብ ክንድዚ ዓመታት? ድሕር ድማ፡ ጥውይ ኢልካ ሽፍታ ትብሎ? ንስኻእኮ ኢኻ ሰልዲ ዘምጽእ መንግስቲ ስለዘይብልካ፡ “ንዓ ብብላሽ ባርያይ ኩን” ትብሎ ዘለኻ።
ሓቀይዶ?
ንስኻ፡ ሓሚምካ እስራኤልን ዓዲ ጥልያንን ኬድካ ክትሕከም፡ መሳኪን ኣገልግሎት፡ ዒራ ዘይደቅካ፡ ግቡእ ሕክምና ስኢኖም፡ ኣብ ሰሙን ዕስራ ሰላሳ ይሞቱ ኔሮም። ስድራ ቤትካ ሒዝካ ኣብ ናይ መላይን ዶላራት መዘናግዒ ክትስዕስዕ፡ ምሸታዊ ኣብ ባራት ፋዕ ክትብል ከለካ፡ ንወዲ ሰብ፡ ደቁን ወለዱን ደርብዩ ብብላሽ ንሃገር ክከላኸል ትደልዮ? እሞ ክንድ'ዚ ዓመታት?
ደቁ ዝሓርሰሎም ዘይብሎም፡ ንሓረስታይ፡ ቀለብ ሰሙን ሂብካ ወተሃደር ክትገብሮ'ሞ ዝዓበየ ነውሪ። እንታይ ኢዩ እምነትካ ኣብዚ? ስለምንታይ ብሓደ ንዝመውት ሰራዊት ብደሞዝን ብዘይ ደሞዝን ትፈላልዮ? እዚ ድኣ እሞ፡ “ግራተይ ዝሓርስ ዘይብላ" ኣደይ ዝቕልብ ዘይብላ” እናበለ ስክፍታ ድሕሪት ዘማህመኖ ዜጋ ጌርካስ፡ ዶብ ሃገር ዝከላኸል “ውፉይ” ሰራዊት ዶ ክትሃንጽ ትኽእል? እቲ “ሃገር ቅድሚ ኩሉ” ዝብል ኣበሃህላኻ ድኣ ፡ ጌጋ ከይከውን? እሂ ኣቶ ኢሳያስ?
ኢሳያስ፡ ንሕና እዚ ዝሓለፈ ውግእ፡ ክሳብ ክንድዚ ዝጸንሕ ኣይመሰለናን። ምስ ነውሐ ግን፡ ካብ ምዕዳግ ኣጽዋር ሓሊፉ፡ ንኣባል ሃገራዊ ኣገልግሎት ምሉእ ደሞዝ ክንገብረሉ ዘኽእል ሰልዲ ኣይነበረናን። እምበር፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት ብተደግጋሚ ዝሓተቱሉ ሕቶ ስለዝነበረ፡ እፈልጦ ኔረ ኢየ። ግን፡ ዓቕሚ ኣይነበረን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዓቕሚ ኣይነበረን ዶ ኢልካ? ዓቕሚ ካብ ዘይብልካ፡ ምምራሕ ሃገር ከቢዱካ ከም ዝነበረ መረጋገጺ ዶ ኣይኮነን? ብምንታይ ድዩ ዝዕቀን መራሒ?
ኣብ ግዜኻ፡ ወዲ ሰብ ንቡር ህይወት ክህል ዎ እንተዘይክኢሉ፡ ንምንታይ ዘይተልግሰሉ? 80% ኣፍራዪ ዜጋ ሃገር ብርብዒ ደሞዝ ተራ ወተሃደር ካብ ትገዝኦ፡ “ኣነ ክገብራ ዝኽእል ጌረ ኣለኹ። ካብዚ ዝሓሸ ክገብር ዝኽእል እንተሎ፡ ይረከበኒ!” ንምንታይ ዘይትብል? ወረግ ድሓን ከምኡ ኣይትበል። “ምርጫ ግበሩ። ንዓይ እንተመሪጽኩም፡ ኣካይዳይ ትርእዩዋ ኣለኹም። እንተፈቲኹምኒ፡ እቕጽል። ኣይፈተኹምንን ድማ፡ ዝፈተኹሞ ብግበሩ፡” ንምንታይ ዘይትብል?
ኢሳያስ፡ ሎም ክርእዮ ከለኹስ፡ እወ ከምኡ ክብል ኔሩኒ። ሽዑ ግን፡ ስጉምተይ ቅኑዕ ኢዩ ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣየናይ ስጉምትኻ ኢዩ ቅኑዕ ኔሩ?
ኢሳያስ፡ ደርጊ ግሂጹ ዓጽሚ ንዘትረፋ ሃገር ስለዝተረከብኩ፡ ምሉእ ደሞዝ ከይከፈልና ሃገርና ክንከላኸል'ምበር ምርጫ ኣይነበረን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብቲ ትብሎ ዘለኻ ግዜ ግን፡ ንነብሲ ወከፍ ኣዛዚ ኮርን ምኽትሉን፡ ብገንዘብ፡ ሓምሳ ኣገልግሎት ምሉእ ደሞዞም ዘኽፍሎም ኣሽሓት፡ ብዊስኪን ኣስቤዛን ድማ፡ ሓምሳ ስድራቤታት ዝቅልብ ወርሓዊ መቁነን ይወሃቦም ኔሩ። ሓቀይ ዶ?
ኢሳያስ፡ ንሱ፡ ዝኾነ መንግስቲ ዝገብሮ ሓለፋ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዶ? ብዘይ ደሞዝ ንሓረስቶት 10 ዓመት ብጥርሑ ዘገብራ መንግስታት ከ ርኢኻ ዶ ትፈልጥ?
ንኣዘዝቲ ሰራዊት ኣሽሓት ምብታን፡ ዝኾነ መንግስቲ ዝገብሮ ሓለፋ ኢዩ ካብ በልካ፡ እቲ ዝኾነ መንግስቲ ዝገብሮ ደሞዝ ከ ንምንታይ ትርስዖ? ዶ ንጡረታ ሰሪዝካ፡ ሃገር ብቅለቱኒ ከም ዘንበርካያ፡ ኣብ ወ ጻኢ ዘሎ ቤተዘመድ ይቕለተን ስድራቤታት ኣገልግሎት ኢልካ ኢካ?
ኢሳያስ፡ ደሞዝ ክኽፈል ጸሊአ ኣይኮንኩን። ዓቕሚ ስለዘይነበረ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዓቕሚ እንተዘይነበረ፡ ተባላሓቲ ክፈትሖ፡ ካብ ስልጣን ተልግስ። ምሽ ኤርትራዊ ተጋዲሉ ዘምጽ ኦ ሃገር ኢዩ? ንጉስ ከም ዘይኮንካ ድማ፡ ኣብ ምፍላም እዚ ሕቶን መልስን ተዛሪብካ ኢካ። ስለዚ፡ እቲ ስልጣን ናይቲ ዝተጋደለ፡ ኣእላፍ ደቂ ዝኸፈለ ህዝቢ ዶ ኣይኮነን? ዶ ንስካ ሊቀ ሊቃውንቲ፡ ልዕሊ ሕጊ፡ ነባሪ ፕረዚደንት ኢኻ?
ኢሳያስ፡ ኣነ፡ ክግበር ዝከኣል ዝነበረ ምብልሓት ኣይተራእየንን። ስለዚ ድማ፡ ከም ኩነታቱ፡ ፕረዚደንት ኮይነ ሰሪሐ። ሕጂ ግን፡ ከም ዝተጋደልኩ'ውን ዝተዘከረ ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ከም ዝተጋደልካ? ንሱስ ተዘኪሩ ኣሎ። ብኡ መጠን ግን፡ ማዕሬካ ንዝተጋደሉ፡ ከድዓት ኢልካ ብሰንሰለት ኣሲርካ ኣብ ጋህሲ ምድርባይካ'ውን ይዝከር ኢዩ። ጉዳዩ ግን፡ ናብ ዳኛ ዝግደፍ ስለዝኾነ፡ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ቀሪብካ፡ እንተደሊካ ብጠበቓኻ፡ እንተደለኻ ባዕልኻ ክትማጎት መሰልካ ኢዩ። ንስካ፡ ባዕልኻ ከሳሲ ባዕልኻ ዳኛ ኮይንካ ንሰብ ኣብ ፍርዲ ከየረብካ ዓሰርተ ዓመት ምእሳር ልማድካ ኢዩ ኔሩ። ንሕና ግን፡ ኣቦታትና፡ ንስኻን መሰልካን መጺኹም ክሳብ ትጉሕፉ ዎ ፡ ወረጃ ሕጊ ስለዝነበሮም፡ ብቀንዱ ድማ፡ ቅዋምና ብዝእዝዞ መሰረት፡ ነዚ ህዝቢ ዝዕዘቦ ዘሎ ምጽራይ ወዲእና፡ ኣብ ውሽጢ 30 መዓልቲ ኣብ ቤት ፍርዲ ከነቅርበካ ሕጊ ስለዝእዝዘና፡ መሰልካ ሕሉው ኢዩ።
ስለዚ፡ ናብ ካልእ ክንሰግር።
ወዮ ድኣ፡ ሰብ ካብ ብዘረብኡስ፡ ብግብሪ ምፍራዱ ከም ዝበልጽ ፍሉጥ ኢዩ'ምበር፡ ናብ ንስኻ ትብሎ ዝነበርካ ክመልሰካ። ወተሃደራዊ ብቕዓትካ፡ ካብ ሓንሳብስ፡ ኤርትራ ምስ ተሳዕረት፡ ብድርብ ደጋግም ተረጋጊጹ ኢዩ። ናይ ሎጂስትክስ ክእለትካ፡ ኣብ ሳልሳይ ወራር፡ ሰራዊት ጥይት ዝቅርበሉ ስኢኑ ብእምኒ ተዋጊኡ ምስ ተሳዕረ ተነጺሩ ኢዩ። ስነምግባርካ፡ ባራት ጎደናታት ኣስመራ ይግለጹ ዎ ። ጠባይካ፡ ዘላፊ መልሓስካ ዝበሎ ስኑድ ኢዩ። ተግባርካ ድማ፡ እንሆ፡ ስለወግዒን ኣገባብን ተጻርዩ ክረጋገጽን፡ ነቲ ዘይቁጸር ዝመስል ገበናት፡ ወላ ክሳብ ሚልዮን፡ ሓደ ክልተ ኢልካ ንምዝርዛሩ ኣብ ዝግበር ፈተነ ንርከብ ኣለና። ሕጂ ግን፡ ናብ ካልእ ዓቢ ኣርእስቲ ከስግረና ዝተወጠነ ሕቶ ኢየ ክሓተካ።
እዚ ድማ፡ ብዛዕባ እቲ ባዕልኻ ትጭርሓሉ “ነብስኻ ምኽኣል” ዝብል ንስኻ ትደጋግሞ ዝነበርካ ዘረባ ኢዩ። ግዜኡ ኣብ ሓለዋ ሃገር ስለዝውዕል፡ ነቲ ፈጺሙ ዘየፍሪ ወተሃደርን ወጻኢታቱን ንምሽፋን፡ ገለ ክሓርስ" ገለ ክቕጥቅጥ" ገለ ክጽሕፍ - ክነድቕ፡ ገለ ድማ፡ ብሕሱር ጉልበት ኣፍርዩ ናብ ወጻኢ ሃገራት ክልእኽን ሃብቲ ሃገር ከዕብን ነገራት ብምጥጣሕ ድዩ ነብስካ ዝከኣል ወላ ብከመይ?
ብከመይ ኢዩ ሃገር ነብሳ ንክትክእል ዝምራሕ? ሓራሲ ኣይገደፍካ ኣፍራዪ፡ ንኩላ ጠበንጃ ኣሰኪምካ ኣብ ግምባር እንተብሊኻያ ድዩ ነብስካ ዝከ ኣል? ብከመይ ኢዩ “ነብስካ ምኽኣል” ዝትግበር? ስርናይ ብምልማን? ኣብ ወጻ ኢ ንዝነብር ህዝቢ፡ ብምፍርራሕ ዘይሕጋዊ ግብሪ ብምእካብ?
እዚ ድኣ'ሞ፡ መን ዘይክእሎ? ምልማን? ዘይገንዘብካ፡ ንሰብ ኣፈራሪሕካ ብምርሳይ? መሬት እንዳማትካ መንዚዕካ፡ ብዶላር ብምሻጥ? ዋጦት ዓዲ፡ ዕስራ ዓመት ዝበለየ ሕሉፍ ቅያ ሰማእታት ነጊሮም ሰልዲ ክእክቡ ብምውፋር?
እዚ ድኣ መን ዘይክእሎ?
ምልማን ንዘየሕፍሮ፡ ቀሊል ኢዩ። ንዓይ ከምዚ ከማይ ግን፡ ብርሃጽካ ምንባር ኢዩ ሓበነይ። ምውጣይ፡ ንዓካ፡ ፋብሪካ ሰልዲ ምኳኑ ተራእዩ ኢዩ። ንዓይ ግን፡ ምውጣይ፡ ነውሪ ኢዩ። እቲ ኮይኑ እቲ ግን፡ ሕልና እንተዘይቀይዱ ዎ ፡ ምልማንን ዘይመሬትካ ምሻጥን ዘይክእል ሰብ ኣብ ዓለም ኣሎ ድዩ? እዚ ኢዩ'ሞ ከም መንግስቲ ትሰርሖ ዝነበርካ?
ካብ መሸጣ ዝመንዛዕካዮ መሬት ዝተረኽበ እቶት እሞ ረስዓዮ። ምኽንያቱ፡ እቲ መሬት ናይ ደቂባት ዋናታቱ ስለኾነ፡ እቶም መሬት ዝሸጥካሎም በለጸኛትት ረጎድቲ ቖርበት፡ ከምቲ ዝወጸ ቅኑዕ ኣዋጅ፡ ወይ፡ በቲ ዝህሉ ዋጋ ዕዳጋ መሬት፡ እንደገና ንዋና ክከፍሉ ኢዮም" ወይ ድማ፡ ወለንታን ሰልድን ካብ ዘይብሎም፡ መሬት ዓዲ ሃገር ምስ ጉሒላ ተጸጊዕካ ምርሳይ ሽፍትነት ስለዝኾነ፡ ዋና መሬት ነቲ ገዛወቲ ብነጻ ክወስዶ ኢዩ።
ኣብ ስደት ካብ ዝነብሩ ኤርትራውያን ኣገዲድካ ተኣከበ ዘይሕጋዊ ግብሪ ድማ፡ እቶም ከፈልቲ ግብሪ፡ ኣብ ዓዲ ሕጊ ተቐሚጦም፡ ብሕጊ፡ እምቢ ክብሉ እናኸኣሉ ዝኸፈሉ ዎ ስለዝኾነ፡ ገንዘብ ዓሻ፡ ወላ ብላሽ እንተጠፍአ ኣይሕዘኖን ኢዩ።
ስለዚ፡ እስከ ኣብርሃልና፡ ዘይመሬትካ ምሻጥን ምእካብ ዘይሕጋዊ ግብርን ገዲፍካ፡ ነብስካ ንምኽኣል” ንዝብል ጭርሖካ ንምትግባር ዝፈጸምካዮም ዕማማትን ዝሓንጸጽካዮ ትልምታትን?
ኢስያስ፡ ወያኔ ስለዝዓናቐፉ ዎ ፡ ኩሉ ዝተሓስበ መደባት፡ ክትግበር ስለዘይከኣለ'ምበር፡ ብዙሕ መደባት ኔሩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብነት ዶ ክትህበና?
ኢሳያስ፡ በብሚኒስትሪኡ ተሓቲቶም እንተመለሱዎ ዝበለጸ ክበርህ ዝክእል ይመስለኒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። እቶ ሕቶ ግን፡ ክትምልሶ ትሕተት ኣለካ። ኣብነት ሃበና።
ኢሳያስ፡ ሕክምናታት ተሰሪሑ። ቤት ትምህርታት ተሃኒጹ። ዲጋታት፡ ከም ኣብነት ናይ ኣስመራ ተሃኒጹ። መምንጨዊ ሓይሊ ኤለትሪክ ሕርጊጎ ተሃኒጹ። መዕርፎ ነፈርቲ ባጽዕ ተሃኒጹ። ጽርግያትት ተሰሪሑ። ጸገም መንበሪ ኣባይቲ ንምፍታሕ፡ ኣባይቲ ሰምበል ተሃኒጹ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ዲጋ ኣስመራ ጽቡቕ ስራሕ ተሰሪሑ። ምንጪ ሓይሊ ኤለትሪክ ሕርጊጎ'ውን፡ ብሓቂ ዝንኣድ ስራሕ ሰሪሕኩም። በዚ፡ ሞሳ ይግብኣኩም።
ናይ ጽርግያታት ነገር፡ ግን፡ ኤርትራ፡ እንኮ በዓል ርእሰማል ከይረኸበት ተሰሪሑ ዝኣረገ ጽርግያታት፡ ርኢናዮ ኣለና። ሰረገላ ቅድሚ ፈረስ ዝብሃል እዚ ኢዩ። ኣልሜኖ፡ ነቲ ጽርግያ ክትጥቀመሉ ዝከኣለት ንእሽቶ ፋብሪካ መርፍእ'ውን እንተትህሉ፡ ጽርግያ ምስራሕ ምኽኑይ ምኾነ። ሕጂ ግን፡ ረብሓን ክሳራን ዝተሰርሐ ጽርግያታት ስለዘይዛመድ፡ ገንዘብ ዓለማዊ ባንክን ካልእን፡ መመኽነይታ ጽርግያ ጌሩ፡ ነቲ ገንዘብ ክእክብ፡ ህግደፍ ዝመሃዞ ሚላ ካብ ምዃን ሓሊፉ ካልእ ጠቕሚ የብሉን።
ናብ ሕክምናታት ምስ እንሰግር'ውን ዝገደደ ኢዩ። ንስሩሕ ሕክምና ኢናይል፡ ክኸስበሉ ሓሲቡ መላይን ምስ ኣፍሰሰሉ፡ ቤት ጽሕፈት ሰለይቱ ክኾኖ ዝዓጹ ህግደፍ፡ ሓደሽቲ ክሰርሕ ከሎ መስሓቕ ጥራይ ኢዩ ዝኸውን። ሓካይም ከይተረፈ፡ ሕሙም ኣብ ክንዲ ዝሕክሙ፡ ተሰከምቲ ጠበንጃ ክኾኑ ንሳዋ እናወሰድካ፡ ሕክምና ምስራሕ፡ ዕላምኡ፡ ከም ምስጢረ ስላሴ ዘደናግር ኣይኮነን። ስሩሕ ዝፍንጥሑ" ክፉት ዝዓጽዉ እንድሕር ርኢኻ፡ ኣይትኣምኖምን ኢኻ።
ስለዚ፡ ተለሚኑ ዝመጸ ገንዘብ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብመመኽነይታ ሕክምናታት፡ ነጸ ጉልበት ኣገልግሎት ጌርካ ዝተሰርሐ ህንጻታት ዋጋ ጉልበት ከም ዝተኸፍሎ ኣምሲልካ ናብ ቖፎ ህግደፍ ንምእካብ ዝተማህዘ ሽርሒ ኮይኑ ኢዩ ተሪፉ። ሕክምና ሰሪሕካ፡ ሓካይም ሃዲሞም ዓዶም ዝገድፉሉ ሃዋህው እንተፈጢርካ፡ ሕክምና ሰሪሐ ኢልካ ክትጅሃር፡ ምስሉይነት ኢዩ።
ናይ ኣባይቲ ሰምበልዶ ገለዶ ዝብሃል ድማ፡ ወዲ ሰብ፡ ሓጎስ እንተለይ ዎ ፡ ወላ ኣብ ኣጉዶ፡ ኣብ ኣግነት፡ ኣብ ጥራይ ጎልጎል ክድቅስ ይክእል ኢዩ። ኣባይቲ ሰምበል፡ ኣብ ምቅላል ጸገም ኣባይቲ ጽልዋ እንተዝንበሮ፡ ክራይ ገዛ፡ ብሓሙሽተ ዕጽፊ ኣይምነሃረን። ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ሰባት ክዕድጉ ዎ ዝተሰርሐ ገዛውቲ፡ ምስ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝነብር ህዝቢ ምትእስሳር የብሉን። ስለዚ፡ ማንም ሰብ ሓንቲ ሎታ ሂብካዮ ክሰርሖ ዝኽእል ኣባይቲ ሰሪሕካ፡ ሰሪሐ ክብሃል ኣይከኣልን።
ስራሕ መንግስቲ ንዘይፈልጥ፡ ምናልባት፡ ገዛውቲ ምስራሕ ቁም ነገር ይመስሎ ይኸውን። ዝኾነ ሕሱር ኮንትሮባንዲስታ ዝገብሮ፡ መላይን ገንዘብ ኣዋፊርካ ስምስም ኢትዮጵያ ሸይጥካ ክትህብትም ምፍታን ውርደት ምዃኑ ንዘይፈልጥ፡ መንግስቱ ዝሰርሕ ዘሎ ይመስሎ ይኸውን።
እዚ ግን፡ ስራሕ መንግስቲ፡ ምስላጥ" ዕንቅፋት ምእላይ" ወዲ ሃገር ረብሓ ክረክብ ምትብባዕ" ከፍሪ ምትብባዕ" ክሓርስ ምትብባዕ" መደብ ምሕንጻጽ" ምውጣን፡ ምዃኑ ንዘይፈልጥ ስሑው ጥራይ ኢዩ።
ነቲ፡ ኣይምህሮ ኣየእምሮ፡ ኣብ ወጻኢ እናተቐመጠ ሰሪሑ ህይወቱ ማዕረ ዓለሙ ክገብራ ንዘይከኣለ መስኪን፡ እወ፡ ብርግጽ፡ መንግስቲ ገዛውቲ ክሰርሕ ከሎ፡ ሰሪ ዓቕሙ፡ ስራሕ መንግስቲ ንሱ ይመስሎ ይኸውን። ምኽንያቱ፡ እቶም እንተጠመየ ብገንዘቦም ዘንብሩ ዎ ህዝቢ፡ ከመይ ኢሎም ዓብዮም ስለዘይፈልጥ።
ናይ ኣብያተ ትምህርቲእሞ፡ ዘረባ ኣብሉን። ሕልፈት መንእሰያት ሃገር፡ ካብ ሻሙናይ ክፍሊ ጅሚሮም ህግደፍ ከም ዝደለዮ ክግብሩ ዝነብሩ እንተኾይኖም፡ ትምህርቲ እንታይ ይዓብሰሎም? ባርያ ኮይንካ ንክትተርፍ፡ ትምህርቲ እንታይ ይገብረልካ?
ሓደ ኣባሉ፡ 18 ዓመት መሊእካ ምንጋጋ ሳዋ ክሳብ ትቁርጥመካ፡ ስድራኻ ንምሕጋዝ፡ ሓረስታይ ምዃን፡ ወይ ድማ፡ ኣብ ጎደናታት ኣስመራ ፉልን ማስቲካን ምሽቃጥ ዶ ኣይሓይሽን?
ስለዚ፡ መንእሰያት ሃገር ኣብ ባርነት ቀፊዱ ዝሕዝ መንግስቲ፡ ቤት ትምህርቲ እንተሰርሐ፡ ብምኽንያቱ ኢዩ። ኩሉ ተለሚኑ ዝመጸ ገንዘብ ለገስቲ ሃገራትን መለቃሕትን፡ ብኢድ ኣዙር ህግደፍ ኢዩ ወሲዱ ዎ ። ህግደፍ ድማ፡ መዛወሪ፡ ንቲኬት ነፈርቲ፡ ንመደለሊ ሓሰውቲ፡ ንመባዕለጊ መንእሰያት፡ ንብላዕ ኣዘዝቲ ሰራዋትን ካልእ ትርጉም ዘይብሉ ኣጸላሚ ዘመተታት ኣንጻር ፍትሓውያን ከካይድን ኣጽኒቱ ዎ ። ከም ውጽ ኢት፡ ኤርትራ፡ ዘይተኣደነ ዕዳ ተሰኪማ ተሪፋ።
ብኣንጻሩ፡ ዜጋ ምዕቡላት ሃገራት፡ ሳላ ቅኑዕ ምሕደራ መንግስቱ፡ ቀሲኑ ሰሪሑ ዘፍረዮ ስርናይ ብምልማን፡ ንኤርትራዊ ፍርቂ ከብዱ እናረገጽኩም፡ “ሃገር ጽቡቕ ኣላ። ምምሕዳርና ጽቡቕ ኣሎ። ነቐፍትና ጸላእትና ኢዮም" ጅሃድ...ከድዓት” ካብ ምባል ኣዕሪፍኩም ኣይትፈልጡን።
ስለዚ፡ ኣቶ ኢሳያስ፡ ንህይወት ኤርትራዊ፡ ወላ ብሳንቲም - ብስድሪ ዝሕግዝ፡ ፋይዳ ዝተረኽቦ፡ ቅርሺ ዘኽስብ ስራሕ ተሰሪሑ ትብል እንተኮይንካ፡ ክትነግረና ትሕተት ኣለኻ።
ኢሳያስ፡ ዝብሎ የብለይን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ናይ ሎሚ መወዳእታ ኣርእስትና" ንብላሽ ጠፊኡ ብዛዕባ ዝብሃል ገንዘብ ኢዩ። እዚ ሪፖርት ከም ዝሕብሮ፡
- ኣብ ከበሳ ክስራሕ ዝግብኦ፡ ብትእዛቅዝካ ኣብ ከረን ተሰሪሕሪ ብላሽ ዝተረፈ፡ 10 ሚልዮን ዶላር ዝፈሰሶ ፋብሪካ መድሃኒት ከረን፣
- ኣብ ማኣከል ኣስመራ፡ 7 ሚልዮን ዶላር ኣፍሲስካ ዝተሰርሐ መምከኺ ሓጻውን፣
- ሰኣን ዝሸጦ ዝመሽመሸ ዋጋ 50 ሚልዮን ዶላር ሮታመ፣
- ካብ ባረንቱን ዓዲ ቕይሕን ደናጉላ ተሰኪምካ ብምምጻእ ማርሞ ክሰርሕ ዝተሓስበ፡ ከንቱ ምዃኑ ዝተረጋገጸ፡ ዋጋ 5 ሚልዮን ዶላር ፋብሪካ እምነ በረድ፣
- ክሳብ ዘሎ ከይሰርሕ፡ ሓላሚ መንግስቲ፡ ንፋብሪካ ጥርሙዝ መሬንጊ “ኣሪጉ” ብምባል ስለዝዓጸ ዎ ፡ ኤርትራ ዝኸሰረቶ ዓሰርተታት መላይን ዶላር፣
- ቅድሚ ሰላሳ ዓመት ዝተኸልከለ፡ 7 ሚልዮን ዶላር ኣፍሲስካ ዝተዓደገ ሕማም ፋብሪካ ፈሬዶ ኣስመራ" ...ወዘተ፡ ክድመር ከሎ፡ ንስኻ ፕረዚደንት ኣብ ዝነበርካሉ ዘበን፡ በቲ ንስኻ ካብ ስልጣን ክትወርድ ዝነበረ ክብሪ ሸርፊ ዶላር፡ 4 ቢልዮን ናቕፋ ዝግመት ገንዘብ፡ ንብላሽ ከም ዝጠፍአ ኢዩ ዘርኢ።
እዚ ብከመይ ትርእዮ ኣቶ ኢሳያስ?
ኢሳያስ፡ እዚ፡ ብምንዋሕ ግዜ ክዝክሮ ስለዘይከኣልኩ፡ ሰነዳተይ ተወኪሰ ክምልሰሉ ክፍቀደለይ እሓትት።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ኣብ ዝቕጽል መደብና ናይ ፈለማ ኣርእስትና እዚ ክኸውን ብምርዳድእ፡ ንሎሚ ኣብዚ ወዲእና ኣለና።
ይቅጽል


text:
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስን ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ናይ ኣሜሪካ ኤምባሲን ግን ሓደ ኣሜሪካዊ ኣብ ጋምቤላ ከምዝተቐተለ ካብ ምግላፅ ወፃኢ ዝሃብዎ ሪኢቶ የለን።
ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ምስ ሓይልታት ፀጥታ ክልል ጋምቤላ ብምትሕብባር ጥቓ ጣቢያ ጎግ ኣብ ዝርከብ ሩባ ብዘካየድዎ መጥቓዕቲ ልዕሊ 12 ሰባት ምማቶም መሰኻኽር ዓይንን ትካላት ማሕበረሰብን እንትገልፁ ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ኦሞት ኦባንግ ኦሎም ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ሪኢቶ ኣሉ ኢሎም።
ጋዜጣ ሪፖርተር ዘዘራረበቶም ምኽትል ፕሬዝዳንት ክልል ጋምቤላ ጋት ሉዋክ ቱት ግን ሓይልታት ፀጥታ ካብ ህዝቢ ብዝበፅሖ ጥቆማ መራሒ ምንቅስቓስ ግንባር ናይ ጋምቤላ ናይሎቲክ እዩ ዝተብሃለ ኦሞት ኡዶል ተቐቲሉ’ሎ ኢሎም።
ንምንፃል ናይ ዝንወሳቐስ ዝተዓጠቐ ተቓዋሚ መራሒ ከምዝኾነን ቅድሚ ሎሚ ኣብቲ ክልል ምስ ዝተቐተሉ 29 ሰባት ብዝተኣሳሰረ ከምዝጥርጠርን እቶም ምኽትል ምምሕዳር ገሊፆም።
ንኦሞት ኡዶል ብቐረባ ንፈልጦ ኢና ዝበሉ ሰባት ግን ኦሞት መራሒ ግንባር ምንቅስቓስ ናይሎቲክ ከምዘይኮነን የግዳስ ኣብ ጋምቤላ ንዝካየድ ምክራይ መሬት ከምዝቃወምን ይገልፁ።
ኦሞት ኡዶል ዕጡቕ ወይ ሰለማዊ ሰብ ንምንባሩ ብወገና ንምርግጋፅ ኣይክኣልናን።
ኦሞት ኣኮይ እዩ ዝበለና ኣብዚ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ክፍለ ግዝኣት ማሳቹስተስ ዝነብር ተወላዲ ኣኝዋክ ኣባቡቲ ኦጋላ ኦቻን ምስኡሞት ኦዶሎ ሓቢሩ ይነብር ከምዝነበረ ብምግላፅ ናብ ኢትዮጵያ ዝኸደሉ ምኽንያት ስድራ ንምርኣይ ብፍልያ ድማ ንወላዲት ኣዲኡ ቅድሚ ምማታ ንምርኣይ እዩ ይብል።
ኣብ ዋሽንገተን ዲሲን ከባቢኣን ዝቕመጡ ተወለድቲ እቲ ከባቢ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ከምዝፀሓፍዎ ኦሞት ኡዶል ኡጁሉ ኣብ 1978 ኣ/ፈ ከምዝተወለደ ካብ 1997 ክሳብ 2000 ዓ/ም ኣብ ሃይትስቪል ሜሪላንፍድ ከምዝተቐመጠ ካብ 2000 ዓ/ም ጀሚሩ ድማ ነባሪ ዋሽንገትን ዲሲ ከዝነበረ እዩ።
ናይቲ ክልል ፕሬዝዳንት ኣብቲ ጉዳይ ንቪኦኤ መብርሂ ንምሃብ ቃል እንተኣተው’ውን ትማልን ሎማዕንትን ብተኸታታሊ ፃዕሪ ገይርና ተወሳኺ ቆፀሮ ብምሃብ ሪኢቱኦም ኣይሃቡናን።
እቲ ኣሜሪካዊ ከመይ ከምዝተቐተለ ንኽገልፁ ዝተሓተቱ ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ኤምባሲን ዩናይትድ ስቴትስ ሪኢቶ ኣይሃቡን።


text:
ኣብ‘ቲ ሓባራዊ ኣኼባ መፅናዕታዊ ፅሑፍ ካብ ሞንጎ ዘቅርቡ ሓንቲ ላዕለወይቲ ኣማኻሪት ኮሌጅ ብራየን ሞር ዝኾና ፕሮፈሰር ሱዘን በክሱተን፣ ኣብ ሞንጎ ኢትዮዽያን ኣሜሪካ ዝፀንሐ ዝምድና ሎሚ ተቀይሩ‘ዩ ይብላ።
”ክዛረቦ‘ኳ ተዘይመረፅኩ፣ብርክት ዝበላ ዩኒቨርሲታት ኣሜሪካ ብዛዕባ ኢትዮዽያ ኣይሓስባን።እዚ ሓቂ‘ዩ።ክንገልፆ ንደልይ ነገር ግን፣ኢትዮዽያ ምስ ኣሜሪካ ፅምዶ ንክትገብር ቅርብቲ‘ያ ዝብል‘ዩ።ብዘይካ‘ዚ ኤምባሲ ኣሜሪካ፣ክልቲኦም ወገናት ተሓባቢሮም ንክሰርሑ ቅድመ-ምድላው ይገብር ምህላው‘ዩ” በለት።
ሚስስ ታራ ቮልስ ኣብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ሰራሕተኛ ባህላዊ ጉዳያት‘የን ብወገነን፣ልዕሊ ሰላሳ ዩኒቨርሲታት ኣሜሪካ ምስ ዩኒቨርስታት ኢትዮዽያ ኣብ ዝተፈላለዩ ዘፈራት ትምህርቲ ተሓባቢሮም ይሰርሑ ምህላወን ርግፀኛ ኮይነን ይዛረባ፣
“እቲ ንዓዮ ዘለና፣ዝርዝር‘ቶም ኣብ ኢትዮዽያ ብንጥፈት ይንቀሳቀሱ ዘለው ዩኒቨርስታት ክንንፅር ፈቲና።ልዕሊ ሰላሳ ኮይነን ረኺብናየን።በዝሒ‘ተን ዩኒቨርስታት፣ካብኡ ዝዛይድ ከምዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኮነን።እቲ ፅምዶ ድማ ነተባብዖ ነገር‘ዩ።ካብኡ ሓሊፍና ግና፣እቲ ፅምዶ ነባራይ ምግባር‘ዩ” ኢላ ንሳ።
ሓላፊ ጉዳያት ተማሃሮን ምሕደራን ምስ ዩኒቨርስቲ ኦክላሆማ ዝተሓባበር ዩኒቨርስቲ ሃራማያ ዝኾኑ ዶ/ር ፈቃዱ በየነ፣እዚ ሓድሽ ፅምዶ‘ዚ ንፅፈት ትምህርቲ ዩኒቨርሲቲታት ኢትዮዽያ ኣብ ምምሕያሽ ኣበርክቶ ክህልዎ‘ዩ ኢሎም።
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኢትዮዽያ ብመሰረት ዝዘርገሖ መግለፂ፣ምስ ዩኒቨርስታት ኢትዮዽያ ርክብ ካብ ሞንጎ ዘለወን ዩኒቨርስታት ኣሜሪካ ገሊኤን፣ዩኒቨርስቲ ፍሎሪዳ ስቴት፣ኮሎራዶ ስቴት፣ኦሃዮ ስቴት፣ቴክሳስ ስቴት፣ ኮርኔል፣ሃወርድ፣ኣሪዞና ስቴት፣ፐርዱን ካልኦትን ይርከብዎም።


text:
ወተሃደራት ምስ ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ብኸምዚ መገዲ ምዝታዮም እንታይ ሳዕቤን ኣለዎ?
ቢቢሲ ዘዘራረቦ ሓደ ላዕለዋይ ወታሃደራዊ መኮንን ነበር፡ እቲ ክስተት "ድኽመት ወታሃደራዊ ድሕነት ዝተራእየሉን ሓደገኛን" ክብል ገሊጽዎ።
ብኣማኢት ዝቐጸሩ ወታሃደራት ኢትዮጵያ ናይ ደሞዝ ምምሕያሽ ክግበረሎም ንምሕታት ናብ ቤተ መንግስቲ ብምምራሕ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ከም ዝተራኸቡ ቴሌቭዥን ኢትዮጵያ ሓቢሩ ነይሩ።
እቲ ኩነታት፡ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባን ማሕበራዊ ሜድያን ምድንጋርን ሻቕሎትን ፈጢሩ ውዒሉ'ዩ።
እቶም ወታሃደራት ምስ ዕጥቆም ናብ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ክኣትዉ ክፍቀደሎም ድሕሪ ምሕታቶም፡ ብኣሃዱ ሓለዋ ቤተ መንግስቲ ተኸልኪሎም ነይሮም፡ ክብሉ ኮሚሸነር ፓሊስ ፈደራል ኣቶ ዘይኑ ጀማል ሓቢሮም።
እዚ ስሙ ክግለጽ ዘይደሊ ወተሃደራዊ መኮንነን፡ እቶም ወታሃደራት ዘቕረብዎም ጠለባት ናይ ብምሉኡ ኣባል ሰራዊት ዝውክል እኳ እንተኾነ፡ እቲ ዝተጠቕምሉ መንገዲ ግን ካብ ተሪር ወታሃደራዊ ስነምግባር ዝወጸ ምዃኑ ኣብሪሁ።
ዩኒፍርም (ወታሃደራዊ ክዳን) ዝተኸደኑ ወታሃደራት ብከምዚ ኣገባብ ኣገዲዶም ኣኼባ ምጽዋዕ ኣዝዩ ዘስግእ ከም ዝኾነ'ውን ይዛረብ።
"እቲ ናይ ትማሊ ክስተት ዝነግረና ነገር እንተሃልዩ፡ እቲ ክፍሊ ወታሃደራዊ ድሕነት ስርሑ ብዝግባእ ዘይሰርሐ ምዃኑ'ዩ" ኢሉ።
እቲ ቢቢሲ ዘዘራረቦ ላዕለዋይ መኮነን ከምዝብሎ ግና፡ እቲ ቀንዲ ጸገም ናይቲ ኣካል ወታሃደራዊ ድሕነት (ጸጥታ) ዝኾነ ክፍሊ ሓበሬታ ምዃኑ ድማ ጠቒሱ።
ከም ኣሰራርሓ፡ ሰራዊት ናብ ሓደ ተልእኾ ክንቀሳቐስ እንከሎ ይኹን ናብ ማዓስከሩ ክምለስ እንከሎ፡ ብዝጠዓሞ መስመር ከም ዘይኮነ ድሕሪ ምግላጽ፡ ሓደ ቃፍላይ ሰራዊት ዝብገሰሉን ዝዓርፈሉን ቦታን፡ ሰዓታትን፡ ኮታ ኩሉ ምንቅስቓሱ ብኣዘዝቱ ከም ዝውሰንን፡ ቀጻሊ ምክትታል ከም ዝግበረሎምን ኣነጺሩ።
ካብዚ ኣካይዳ'ዚ ወጻኢ ዝኸደ ተግባር ድሕሪ ምፍጻሙ'ውን እንተኾነ፡ ኣሃዱ ሓለዋ ቤተመንግስቲ በዚ ኣገባብ ዝመጸ ዝኾነ ይኹን ሓይሊ ከእንግድ ኣይነበሮን ይብል።
•ክለሳ ትካላት ፀጥታን ድሕንነትን ቀሊል'ዶ ይኸውን?
•ምንቅስቓስ ሰራዊት ካብ ሸራሮ፡ ምስ ስምምዕ ሰላም ምትእስሳር ኣለዎ ዶ?
እቶም ወታሃደራት ነዚ ኣካይዳ ጥሒሶም ምስ ኣተዉ ናይ ዲስፕሊን ስጉምቲ ክውሰደሎም ወይ ድማ ኣብኡ ከይበጽሑ ደዉ ከም ዝብሉ ክግበር ይግባእ ነይሩ እምበር፡ "ሓንሳብ ምስ ኣተዉ፡ ኣብ ደረጀኦም ወሪድካ ካብ ምእንጋዶም ሓሊፉ ካልእ ኣማራጺ ኣይነበረን" ይብል እቲ ላዕለዋይ ወታሃደራዊ መኮነን።
ስሚዒቶም ብምርዳእ፡ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ዋላ ንግዚኡ ይኹን ነቲ ኩነታት ብብልሓት ፈቲሕዎ'ሎ። "ውልቃዊ ብቕዓቱን ጥበቡን ጠቒምዎ" ብምባል ግምቱ የቕምጥ።
እዚ ላዕለዋይ ወታሃደራዊ መኮነን ከም ዝብሎ እንተኾይኑ፡ በቲ ናይቶም ወታሃደራት የዋህነት ኣቢሉ፡ ሽርሒ ዝኣለመ ኣካል ኣሎ። ነዚ ክብል ዘገደዶ ድማ፡ ኣብ ውሽጢ ሰራዊት ዘሎ ተሪር ወታሃደራዊ ናይ እዚ ሰንሰለት'ዩ።
ስለዚ ድማ፡ እቶም ወታሃደራት ባዕሎም ብስሚዒት ተለዓዒሎም ናብ ቤተመንግስቲ ክመጽሉ ዝኽሉ ዕድል ክነብር ኣይክልን'ዩ ኢሉ ይኣምን።
ወታሃደራዊ ድሕነት፡ እቲ ኩነታት ብኸመይ ከጋጥም ኪኢሉ? ብድሕሪት በዓል መን ነይሮም? ኣብ መጻኢ፡ ከምዚኦም ዓይነት ስሚዒታት እንተድኣ ተላዒሎም፡ ብኸመይ ደው ክብሉ ይኽእሉ? ኣየኖት ኣሃዱታት ንኸምዚ ከደፋፍኡ ዝኽእሉ ምፍላጥ ዓቢ ስራሕ ይጽበዮ ከም ዘሎ እቲ መኮነን ይዛረብ።
"እዚ ጉዳይ'ዚ ንጽባሕ ዝግደፍ ኣይኮነን። ዕድል ዝህብን'ውን ኣይኮነን"።
ቅድሚ ለውጢ ምምጽኡ፡ ከምዚ ዓይነት ኩነታት እንተዝፍጠር እንታይ ስጉምቲ ምተወስደ ነይሩ ክብል ቢቢሲ ምስ ሓተቶ፡ "ብመጀመርታ ክፍተንን ክሕሰብን ኣይምተኻእለን" ኢሉ።
ኣብ ሰራዊት ዘሎ ጸገም፡ ካብቲ ንሳቶም ዝገለጽዎ ንላዕሊ'ዩ ድሕሪ ምባል፡ ምስ ኣፈጸጽማ ተልእኾ፡ ትምህትን ስልጠናን፡ ምስ ናይ ወጻኢ ተልእኾ ይኹን ምስ ካሊእ ብዝተሓሓዙ ጉዳያት ዝተጎድአ ሰራዊት ምዃኑ ገሊጹ።
ኣብቲ ዝጸንሐ ኣሰራርሓ፡ ገምጋም ኣብ ዝግበረሉ እዋን፡ ሕቶታት ይለዓሉ፡ ዝምለስሉ መስርሕ ግን ዘገምታዊ ምንባሩ'ውን ይሕብር።
ምስዚ ናይ ለውጢ መንፈስ፡ እቶም መንእሰያት ወታሃደራት፡ ኣብ ዲሞክራሲ ዘለዎም ኣረዳድኣ ዝተፈላለየ ስለዝኾነ፡ ነዚ ክፍጽሙ ኣኽኢሎም ድማ ይብል።
"ወታሃደር፡ ወታሃደር ዝገብሮ ስነ-ስርዓቱ ምዃኑ'ዩ" ክብል እቲ መኮንን ይዛረብ።
"ኣብ ሓደ ሰራዊት ምስ ኣተኻ፡ ፈቲኻ ጸሊእካ ዘሕትት ነገር ከሕትተካ'ዩ። እቲ ተግባር ከም ዋዛ ዝውሰድ ዘሎ፡ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብ ምስግጋር ስለዘለናን ሰፊሕ ልቦና ክህልወና ስለዝፍተን ዘሎ'ዩ። ነቲ ዘሎ ጽቡቕ ስሚዒት ከይየህሶ ተባሂሉ ተረርቲ ስጉምትታት ከይውሰዱ ይኽእሉ'ኳ እንተኸኑ በዚ መንገዲ'ዚ ክቕጽል'ዩ ማለት ግን ኣይኮነን" ይብል።
እዚ ንወታሃደራዊ ድሕነት ናይ መበራበሪ ደወል'ዩ- ክብል ሓሳቡ የጠቓልል።


text:
'ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ተተኺሉ ዘሎ ስርዓት ቅድሚ ምምፅኡ ኣብ ወልቃይት ዝተማሃረ ሰብ ከምዘይነበረ' ዝገልፁ ኣማሓዳሪ ወልቃይት ኣቶ ጀጀው ደሞዝ 'ኣብ ሓደ እዋን ዓቃቢ ሕጊ ዝኸውን ተወላዳይ’ቲ ከባቢ ተደልዩ ኣይተረኸበን ካብ ጎንደር’ዩ ተሳሒቡ' ይብሉ።
'ህዝቢ ወልቃይት ባዕሉ’ዩ ዘማሓድር ዘሎ፣ እንተኾነ ወያናይ ኣተሓሳስባ ዝሓዘ ዝኾነ ተወላዳይ ካልእ ክፍሊ ትግራይ’ውን እንተኾነ ናብ ወልቃይት መፂኡ ከማሕድር ይኽእል’ዩ ዝብል’ዩ እምነት ህዝቢ' በሉ ኣቶ ጀጀው።
ኣብ’ቲ ከባቢ ካብ ሞንጎ ዝነብሩን ንሕቶ መንነት ብፊርማኹም ደጊፍኩም ኣብ ልዕሊ ዝተባሃሉ ውልቀ-ሰባት ዝተፈፀመ ግፍዒ ይኹን ማእሰርቲ የለን’ውን ኢሎም ኣማሓዳሪ ወልቃይት ኣቶ ጀጀው ደሞዝ።
‘ኣብ ጉዳይ ወልቃይት-ፀገዴ ዘበገስናዮ ሕቶ መንነት ሕገ መንግስታዊ’ዩ ዝብሉ ወገናት ፀረ ሕገ-መንግስታዊ’ዮም። ምኽንያቱ ናይ ሎሚ ኢትዮጵያ ኣብ ቛንቛ ዝተመስረተ ፌደራላዊ ስርዓት ዝሃነፀትን ስለዝኾነት’ ይብሉ ጋሻና ኣቶ ጀጀው ደሞዝ። ኣማሓዳሪ ወረዳ ወልቃይት ኣቶ ጀጀው፣ ሕቶ መንነት ዝብገስ ብወከልቲ ህዝቢ’ምበር ብውልቀ-ሰባት ኣይኮነን’ውን ይብሉ።


text: ግንባር ሃገራዊ ድሕነት-ሕድሪ ፡ ነቲ ብመንግስቲ ኤርትራ ነቲ ኣብ ልዕሊ ቤት ትምህርቲ ኣልኣድያ ዝተወስደ ናይ ምዕጻው መስርሕን ንሱ ዘስዓቦ ናይ ዜጋታትና ናይ ምእሳርን ምክልባትን ግፍዕታት ኣትሪሩ ይነቅፍ። እዚ ብዘይ ምርጫ ንነብሱ ኣብ ናይ ስልጣን ኮርሻ ወጢሑ ሃገር ብዘይ ብሶላ ናብ ድቕድቕ ዝበለ ጸላም ዝመርሕ ዘሎ ናይ ውሑዳት ጉጅለ ምትእኽኻብ፡ ህዝብና እጅጌኡ ሰብሲቡ ነቲ በዛ ቤት ትምህርቲ ዝተጀመረን ቅድሚኡውን ኣብ ልዕሊ ፓትርያርክ ኦርቶዶክሳዊት ዝተወስደ ናይ 11 ዓመታት ማእሰርትን ግፍዕታትን ህዝብናን ግንባርናን ብናይ ቀረባ ርሕቀት ክከታተልዎ ዝጸንሑ ጉዳይ እዩ። ስለዚ ነፍስወከፍ ዜጋ ዴሞክራሲያዊት ሃገረ ኤርትራ ናይ ኩሉ ዜጋን እምነታትን ትኾነሉ መዳይ ኣብ ምምጻእ ኣበርክትኡ ከዕዝዝን ምስ ዴሞክራስያውያን ሓያልታት ወጊኑ ቃልሱ ከዛይድ በዚ ኣጋጣሚ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት-ሕድሪ ጻዊዒቱ የቕርብ።


text:
ህንዳዊት ሰበይቲ ኩሊት ሰሪቖምኒ ንዝበለቶም ሰብኣያን ሓዉን ከሲሳ
ምስ ሓዉ ኮላሊት ሰበይቱ ዝሰረቑ ጥርጡራት ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሎም። እታ ግዳይ ንፖሊስ ከምዝሓበረቶ ኮላሊት ዝሰረቕዋ ከም መተካእታ ገዝሚ እዩ።
ሰብኣያ እቲ ተግባር ክፍፀም ዘዋደደ ቅድሚ ክልተ ዓመት ከብዳ ሓሚማ ናብ ሕክምና ኣብ ዝኸደትሉ እዋን ከምዝነበረ ማዕኸናት ዜና እታ ሃገር ፀብፂበን።
ኣብ 2017 ዘካየደቶም ክልተ ዝተፈላለዩ ምርመራታት ሓደ ኩሊታ ከምዘየለ ኣረጋጊፆም።
እታ ህንዳዊት ሰብኣያ ብተደጋጋሚ ሕቶ ገዝሚ የልዕለላ ከምዝነበረ ተዛሪባ።
ኣብ ህንዲ ካብ እንዳጓል ንመርዓዊ ዝወሃብ ገዝሚ ካብ 1961 ጀሚሩ ተኸልኪሉ'ዩ።
ንመራኸቢ ሓፋሽ ህንዲ ቃላ ዝሃበት ሪታ ሳርካር ብሰንኪ'ቲ ገዝሚ ኣብ ልዕሊኣ ተደጋጋሚ በደላት ክፍፀማ ምፅንሑ ገሊፃ።
"በዓል ገዛይ ኣብ ኮልካታ ናብ ዝርከብ ናይ ውልቀ ማእኸል ሕክምና ወሲዱኒ፤ ኩነታት ጥዕናእ ድሕሪ መጥባሕቲ ናብ ንቡር ከምዝምለስ ሓቢሮምለይ" ክትብል ንሂንዱስታን ታይምስ ተዛሪባ።
"በዓል ገዛይ ብዛዕባ'ቲ ኣብ ኮልካታ ዝተገበረለይ መጥባሕቲ ንዝኾነ ሰብ ክዛረብ ከምዘይብለይ ኣጠንቂቐቑኒ'ዩ" ትብል።
ብድሕሪ ኣዋርሕ ፅቡቕ ኩነታት ጥዕና ክስምዓ ዘይከኣለት ሪታ ስድርኣ ናብ ሕክምና ወሲዶምዋ። ዝተገበረላ ምርመራ ድማ የማናይ ኩላሊታ ከምዘየለ ኣረጋጊፁ። ንኻልኣይ ግዜ ዘካየደቶ ምርመራ'ውን ተመሳሳሊ ውፅኢት ነይርዎ።
"ብድሕሪኡ በዓል ገዛይ ንምንታይ ነቲ ዝተገበረለይ መጥባሕቲ ብምስጢር ክዕቅቦ ከምዝነገረኒ ተገንዚበ" ኢላ።
"ወለደይ ኣብ ገዝሚ ንዝነበሮ ትፅቢት ክመልኡሉ ስለዘይከኣሉ ኩላሊተይ ሸይጡ" ክትብል'ውን ተዛሪባ።
መርማሪ ፖሊስ ኡዳይሻንካር ጎሽ እቲ ክሲ ናይ ሰብ ኣካል ብምዝውዋር ብዝብል ክሲ ከምዝተመዝገበ ንጋዜጣ ዘ ቴሌግራፍ ኢንዲያን ሓቢሮም።


text:
ኣብ ሰሜናዊምብራቕ ኬንያ ንሰሙናት ብተደጋጋሚ ብዘጋጠመ መጥቓዕቲ ሰበ ስልጣን እቲ ዞባ ንሰላማዊያን ሰባት ከዕጥቑ ምኳኖም ይገልጹ ኣለው።
ሰበ ስልጣን እቲ ዞባ መንግስቲ እቲ ዝግባእ ሓለዋ ከምዘይገበረሎም ብምኽሳስ ኣብዚ ሕጂ እዋን ንመሰረታዊ ኣገልግሎት ከም ትምህርትን ጥዕናን ዝአመሰለ ብሰንኪ እቲ ተደጋጋሚ መጥቓዕቲ ይተዓናቐፍ ከምዘሎ ይገልጹ።
ባራ ሺል አባል ፓርላማ’ታ ሃገር ኮይኑ ካብ ዞባ ጋርሳ’ዩ። ንሱ ነበርቲ’ቲ ዞባ ካብ ተደጋጋሚ ናይ ግብረ ሽበራ መጥቓዕቲ ተስፋ ከምዝቆረጹን ብዛዕባ መጻኢ ደቆም ስግኣት ከምዝፈጠረሎም ይገልጹ።
“ኩሉ ጊዜ ብግብረ ሽበራዊያን እንዳተቐተልካን እንዳቆሰልኻን ብተወሳኺ ሓለዋ ዘይብልኻ ክትቅጽል ኣይትኽእልን ኢኻ። መማሃራን ሰብ ሞያ ህክምና ስኢና ኢና። ኣብዚ ሕጂ እዋን መሰረታዊ አገልግሎት ምርኻብ’ውን ኣይኸአልናን።ንዝሓለፈ ኣርባዕተ ዓመታት ተሳቒና ኢና ስለዚ ንምንታይ ተወሳኺ ንሳቐ?”
ሽሊንን ካልኦት ኣርባዕተ ሰብ ሞያ ሕጊ መንግስቲ ካብ አልሸባብ ንዘጋጥሙ መጥቓዕታት ንምኽልኻል ንማሕበረሰብ’ቲ ዞባ ከዕጥቕ ይጽውዑ። እዚ ድማ ኣል ሸባብ ንዝሓለፈ መጥቓዕታት ሓላፍነት ድሕሪ ምውሳዱ ዘቕረብዎ ምዃኑ ወሲኾም የረድኡ።
ሪቻርድ ቱታ በዓል ሞያ ሃገራዊ ጸጥታ ኮይኑ ህዝቢ ክዓጥቕ ይክእል’ዩ ግን ኸአ እቲ ትኽኽል ዝኾነ መስርሕ ክሕለው ይግባእ ይብል።
“ ነቲ ማሕበረሰብ ከተዕጥቕ ጽቡቕ ሓሳብ’ዩ እንተኾነ ግን እቲ መስርሕ ምዕጣቕ ግን ብኸመይ’ዩ? ንኣብነት ብኸመይ መንገዲ ክስልጡን፡ ብረት ብኸመይ ይወሃብን እቲ ስርሒት ብኸመይ ይኻየድ ክፍለጥ ኣለዎ። እዚ ምስ ተፈልጠ እቲ ምዕጣቕ ማሕበረሰብ ኽካየድ ይክኣል።”
ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ኬንያ ዝሓለፈ ሰለስተ ሰሙናት ኣል ሸባብ 12 ሰበ ስልጣን ጸጥታ ቐቲሎም’ዮም ገለ ካብኦም ኣብ መንገዲ ብዝተተኾሰ ነታጓ ዝሞቱ’ዮም።
ብዙሓት ሰላማዊያን ሰባት’ውን ሞይቶም’ዮም፡ ሓደ መምህር ኣብ ፋፊ ጋሪሳ ዝሓለፈ ሰሙን ምቕታሉ ይዝኸር።


text:
ናይ ኢትዮጵያ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣቶ በቀለ ገርባ ንክፍትሑ ዝሃቦ ትእዛዝ መኣረሚ ቦታ ቂሊንጦ ተወሳኺ መብርሂ ብምሕታት ሎሚ እውን ኣይተፈትሑን።ካብ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ወፃኢ ቤት ህንጸት ክኣስር ሕጊ ኣይፈቕደሉን ኢሎም ጠበቓ ናይ ኣቶ በቀለ ገርባ።መለስካቸው ኣምሃ ዝለኣኾ ፀብፃብ ገብረ ገብረመድህን ከቕርቦ እዩ።
ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣቶ በቀለ ገርባ ብ30 ሽሕ ብር ዋሕስ ክፍትሑ ትማሊ ዝሃቦ ትእዛዝ ኣይተፈጸመን።ምኽንያቱ ድማ ኣቶ በቀለ ገርባ ንክፍትሑ ጠቕላሊ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ዝሃበሉ ቁፅሪ መዝገብን ክኽሰሱ ከለው ዝተኸፍተ ቁፅሪ መዝገብን ዝተፈላለዩ ብምዃኑ ቤት ህንፀት ቂሊንጦ መብርሂ ብምሕታቱ ምዃኑ ናይ ቀረባ ስድርኦምን ኣባላት ኣመራርሓ ኦፌኮን ንድምጺ ኣሜሪካ ገሊፆም።
ምኽትል ኣቦ መንበር ኦፌኮ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ፡ ኣቶ በቀለ ሎሚ ጥርዓን ብምቕራብ ቤት ፍርዲ ደጊሙ እንተኣዘዘ እውን ናይቲ መኣረሚ ቦታ ተወካሊ ካብቲ ቤት ፍርዲ ምስ ወፀ ናይቲ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ከምዘየፈጸም ገሊፁለይ ኢሎም።
ጠበቓ ናይ ኣቶ በቀለ ገርባ ዝኾኑ ኣቶ ኣምሃ መኮነን እውን ብመሰረት ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ኣቶ በቀለ ክፍትሑ ነይሩዎም ምስ በሉ ኣብ ኩሎም መአረሚ ቦታ ብደረጃ ንትእዛዝ ቤት ፍርዲ ናይ ዘይምኽባር ኩነታት ኣሎ ኢሎም።
“ይፈትሑ ተባሂሎም ኣለው።ድሕሪ ሕዚ ተኣሲሮም ዝፀንሕሉ ምኽንያት ብናይ መን ስልጣን እዩ ክኸውን?ካብ ቤት ፍርዲ ትእዛዝ ወፃኢ መአረሚ ቦታ ንሓደ ሰብ ኣሲሩ ከፅንሖ ዋላ ሓደ ዝፈቅድ ሕጊ የለን።እንተወሓደ ሎሚ ንጉሆ ክፍትሑ ነይሩዎም።ክሳብ ሕዚ ግን ኣይተፈትሑን ዘለው።”
ኣቶ ኣምሃ ብተወሳኺ ዝውሃብ ዘሎ ምኽንያት ተቐባልነት የብሉን፤ስድርኦም እውን ብዘይግቡእ ላዕልን ታሕትን ይብሉ ኣለው፤መንግስቲ ኣብ ኣብያተ ህንጸት ይርኣይ ዘሎ ኣሰራርሓ ክፍተሽ ኣለዎ ኢሎም።


text:
ምስጢር ዕቤትን ምዕባለን ስራሕን ጻዕርን ምዃኑ፣ ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ዝነጥፉ ዘለዉ ኣልማዕቲ ሓቢሮም።
ከይተሓለልካ ምስራሕን ምጽዓርን፣ ዝለዓለ ሕልናውን ጥዕናውን ዕግበት ዝርከቦ ምስጢር ዕቤትን ምዕባለን ምዃኑ፣ ኣብ ዞባ ጋሽ-ባርካ ዝነጥፉ ዘለዉ ኣብነታውያን ኣልማዕቲ ሓረስቶት ሓቢሮም።
ኣብ ንኡስ ዞባ ኣቑርደት – ከባቢ ቀርዖበል ወናኒ ጀርዲን ዝኾነ ኣቶ ሙስጣፋ መሓመድ ሳልሕ ኣብ ዝሃቦ መብርሂ፣ ቅድሚ ብዙሕ ዓመታት ብትሑት ዓቕሚ ዝጀመሮ ንጥፈታት ጀርዲን፣ ብሓያል ጻዕርን ውህሉል ተመኵሮን ኣብ’ዚ እዋን’ዚ 12 ሄክታር ፍረታት ብምልማዕ ንነብሱን ከባቢኡን ኮይኑ ከምዘሎ ብምጥቃስ፣ “መሬት ብመጠን ዝጸዓርካዮ ዝህብ ምዃኑ፣ ኩሉ ኪግንዘቦ ይግባእ” ክብል ገሊጹ።
ኣቶ ሙስጣፋ ኣስዒቡ፣ ልዕሊ’ቲ ዝረኽቦ መኽሰብ ብዛዕባ ድሕነትን ፍርያምነትን ዘልምዖ መሬት ከምዝግደስ ብምምልካት፣ ብፍላይ ኣብ ገማግም ሩባ ባርካ ካብ ፍግረ መሬት ዘድሕኑ ኣግራብ ከምዝተክል ሓቢሩ።
ኣብ 1997 ኣብ ንኡስ ዞባ ፎርቶ-ሳዋ ኣስታት 5 ሄክታር ንምልማዕ ብሓቦ ዝተበገሰ ሓረስታይ ወልደሚካኤል ገብረመስቀል ብሸነኹ፣ ነቲ ዝተፈጥረሉ ዕድል ተጠቒሙ ለይተን መዓልትን ብምጽዓር፣ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ምህርቲ ዝሓፍሰሉ ክሳብ 150 ሄክታር ከምዝውንን ልዕሊ 200 ኣባጊዕን ኣስታት 90 ከብትን የራብሕ ከምዘሎን ብምግላጽ፣ ኣብ ምርግጋእ ዕዳጋን ምፍጣር ዕድላት ስራሕን ዝምስገን እጃም የበርክት ምህላው ኣነጺሩ።
እዞም ኣብነታውያን ሓረስቶት ኣብ መወዳእታ፣ መንግስቲ ኤርትራ ሳላ ዝፈጠረሎም ምቹእ ናይ ስራሕ ዕድል፣ ብጻዕሮም ጽቡቕ ዕቤት ከምዘረጋገጹ ብምጥቃስ፣ ሕርሻ ዘብህግ ግን ከኣ ጻዕሪ ዝሓትት ምዃኑ፣ ካብ ግብራዊ ተመኵሮኦም ከምዘረጋገጹ ሓቢሮም።
****** ኣ.ዜ.ኤ. ******


text:
ስደተኛታት ንባሕሪ መድትራኒያን ክሓልፉ ኣብ ዝፍትንሉ እዋን በዝሒ ናይ ዝሞቱ እናዓበየ ይኸድይ ኣብዘለሉ እዋን ኣውሮፓ ንዘይሓጋዊ ኣስገርቲ ደቂ ሰባት ዒላማ ብምግባር ጠጠው ከብሎ እየ ትብል ኣላ።ክኢላታት ግን ኣብ ሰፊሕ መርበብን ዝተዋደደ ገበንን ንግዲ ሰባት ንምቁፅፃር ከምዚ ዝበለ ስጉምቲ ምውሳድ ኣፀጋሚ እዩ ይብሉ።
ኣብ ቀረባ ዓመታት ዓሰርተታት ኣሽሓት ስደተኛታት ናብ ባሕሪ ብምጥላቕ፣ ብጥምየትን ፅምእን ሃሊቆም እዮም።
ጣሊያን ኣብዝርከብ ዩኒቨርስቲ ትረንቶ ናይ ገበን /criminology/ መምህር ዝኾኑ ኣንድሪ ዲ ኒኮላ ናብ ኣፍሪካን ማእኸላይ ምብራቕን ብምኻድ ኣብ መርበብ ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባት ንዝተሳተፉ ቃለ ምልልስ ዘካየዱ እዮም።ቀንዲ መናሃሪያ ስደተኛታት ካብ ዝኾነት ሚላን ኣብዝብሃብዎ ሪኢቶ እቲ ንግዲ ጨካን ምዃኑን እቶም ኣስገርቲ ብመርበብ ከምዝሰርሑን ነንባዕሎም እውን ከምዝተሓባበሩን ገሊፆም።ንቶም ፈተናታት እውን ከምዚ ይብሉ ‘’ናይ ሊቢያ መንገዲ እንተዓፂናዮ ምናልባሽ ካብ ቱኑዚያ ወይ ካብ ኣልጀሪያ ወይ ድማ ካብ ቱርኪ ክሰርሑ ይኽእሉ እዮም። ተዓፃፀፍትን ተለዋወጥትን እዮም’’ኢሎም።
ኣውሮፓ ኣንፃር ዘይሕጋዊ ኣዛወርቲ ሰባት ዒላማ ዝገበረ ስጉምቲ ክውሰድ ክትፅውዕ ፀኒሓ እያ።ጉዳይ ፖለቲካ ኣብ ዘማኽር Eurasia Group ዝተብሃለ ትካል ዝሰርሑ ሪካርዶ ፋቢያኒ ከምኡ ምግባር ኣፀጋሚ’ዃ እንተኾነ ኣይክኣልን ዝህባል ግን ኣይኮነን ይብሉ።ንዝርዝሩ የድምፁ።


text:
ካብ ዕለት 1 ጥቅምቲ ክሳብ ዕለት 7 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ ሐዋርያዊ ግብረ ኖልው ሓልዮ ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ንዝመሓደሩን ባሕረይናታትን ሕዝብታት በርታት ባሕርን መበል 24 ዓውደ ጉባኤ ኣብ ታይዋን ከተማ ካኦህሲንግ ከምእተኻየደ ኤሺያን ኔውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ሓልዮ ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ዝመሓደሩን ባሕረይናታትን ሕዝብታት በርታት ባሕርን ደሴታትን ዘገልግሉ ልዕሊ 250 ካህናትን ከምኡ እውን ናይቲ ከባቢ ዓለም ምሁራትን ኣሳቲፉ ጽዉዳት መርበብ ብዝብል ኣርእስቲ ተመሪሑ ከምእተኻየደ ዝሓበረ ኤሺያን ኔውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት፥ እቲ ኣርእስቲ እቶም ኣብ ሃብቲ ማያት ባሕሪ መነባብርኦም ዝመስረቱን ምንባሮም ኩሉ ኣብ ማያት ባሕሪ ዘተኣሳሰሩ ክፍሊ ሕብረተሰብ ዝገልጽ ከምዝዀነን ብዙሓት ብሃብቲ ዓሳ ዝመሓደሩ ናይ ሕይወቶም ጐይቶት ዘይኰኑስ ብዓበይቲ ናይ ሃብቲ ዓሳ ኢንዳስትሪታት ግዙኣት ኰይኖም ጉልበቶምን ግዚኦምን ዝምዝመዙን ትሑት ደሞዝ ዝኽፈሉን ዝገደደ እውን ኣብ ዓሳ ምግፋፍ ዕዮኦም ንዘይሕጋውያን ናይ ስራሕ ጉልበት ንዘበዝብዙ ናይ ገበን ጉጅለታት ዒላማ ኰይኖም ከምዝርከቡ እቲ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ብምቅላሕ፥ እዚ ክስተት’ዚ ኣብ ውሑዳት ከባብታት ዓለም ዝተሓጽረ ዘይኰነስ ኣብ መላእ ዓለም እቶም ብሃብቲ ዓሳ ዝመሓደሩ ክፍሊ ሕብረተሰብ ንናይ ጉልበት ምዝመዛ ሓደጋ ዝተቓልዑን ደቀንስትዮን ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት እውን ዘጠቓልል ጸረ ሰብኣዊ ተግባር ምዃኑ ዘነጸረ ዓውደ ጉባኤ ምንባሩ ኤሺያን ኔውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት የመልክት።
ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ዘረባ ዘስምዑ ጳጳሳዊ ናይ ምሉእ ሰብኣዊ ዕብየተ ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ኅየንተ ብፁዕ ካርዲናል ፒተር ኮድዎ ኣፒያ ቱርክሶን፥ ብዙሓት ትሕቲ ዕድመ ሕጻናት ንሓድሽ ጊልያነት ከምእተቓልዑን ሎሚ እውን ኣብዚ ጸረ ሰብኣዊ መጻወዲያ ወዲቖም ኣብ ስቓይን መከራን ይርከቡ ከምዘለዉን ከምዝሓበሩን ኣብ ፍጻሜ እቲ ዓውደ ጉባኤ ብፁዕነቶም ኣብ ዝሃብዎ ጋዜጣዊ መግለጺ፥ ቅድስቲ መንበር ነዚ ዓውደ ጉባኤ ዘነቓቕሓትሉ ምኽንያት እቲ ሰንሰለት ጊልያነት ንምብታኽን ናይ ሕዝቢ ነጻነት ክረጋገጽን ኩሉ ኣብዚ ቅዱስ ዕላማ ብመንግስትን ብውልቅን ሱታፌ ንኽህልዎ ንምትብባዕ እዩ ከምዝበሉ ዝሓበረ ኤሺያን ኔውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ንሓልዮ ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ዝመሓደሩ ዝብል ኣገልግሎት ዕለት 4 ጥቅምቲ 1920 ዓ.ም. ብፍሉይ ዝተበገሰ ካብ ናይ ቤተ ክርስቲያን መደባት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ሓደ ክኸውን ከምዝጀመረን ካብ ስኮትላንድ ወደብ ግላስጎው ተበጊሱን ኣብ መላእ ሃገራት ዓለም ከምዝሰፍሔን ብሃብቲ ማያት ባሕሪ ንዝመሓደሩ ኣባይቲ ስድራን ደቃቶምን መንፍሳውን ሰብኣውን ሕንጸት ብምቕራብን ብቑዕ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕናን ኣቢያተ ትምህርቲ ብምቕራብ እትፍጽሞ ከምዝኾነ ብምዝኽኻር፥ ነቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘእንገደት ታይዋን እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ቦስኮ ሊን ቺ ናን ኣብቲ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ኣብ ታይዋን እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ካብ 1974 ዓ.ም. ኣትሒዛ ናይ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ሓልዮ ብማያት ባሕሪ ንዝመሓደር ዜጋታት ዝከታተል ናይ ገዛእ ርእሱ ማእከል ኣቑይማ ኣገልግሎት ምሃብ ከምዝጀመረት እንከመልክቱ እዚ ኣገልግሎት’ዚ ኣብ 1995 ዓ.ም. ብሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ጥራሕ ከይተሓጸረ ናይ ማያት ባሕሪ መመሓደሪ ዓለም ለኻውን ብሔራውን ሕግታት መሰረት ዝገበረ ፍሉዩ ናይ መጽናዕቲ ተቛም ቆዩሙ እቲ ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ተባራቲዑ ክቕጽል ከምእተገብረ እውን ኣብ መንበረ ጥበብ ሱን ያት ሰን ናይ ስነ ውቅያኖስ መጽናዕቲ ሊቅ ፕሮፈሰር ሁ ኒያንዙ ኣብቲ ጉባኤ ተረኺቦም ከምዝገለጹን ዓለም ሓቆፍ ናይ ሥራሕ ማሕበር ቅድሚ 10 ዓመት ብዛዕባ ስራሕ ኣብ ማያት ባሕሪ ዝምልከት ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ስምምዕ ናይ ውሳኔ ሰነድ ከምዝጸደቐን እዚ ውሳኔ’ዚ ዕለት 6 ሕዳር 2017 ዓ.ም ብኣባል ሃገራት ጸዲቑ ኣብ ኣገልግሎት ክውዕ ምዃኑ ፕሮፈሰር ሁ ኒያንዙከምዝገለጹ ኤሺያን ኔውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣፍሊጡ።


text:
ናይ ዓለም ሰላም ኣብ ዝተወዳደነ ሽበራ ዝቖመ ክኸውን የብሉን እዚ ማለት ተፈራሪሕካ ዝንበር ተሓላለው ኩነት ሰላም ማለት ከምዘይኰነ ዝተሓሳስብ መልእኽቲ ብዘማእከለ ዕለት 10 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ኣብ ሃገረ ቫቲካን ብሓልዮት ቅዱስ ኣቦና ዝተጸውዔ፥ ካብ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናጻ ዝዀነ መጻኢ ዓለምን ምሉእ ምርጋፍ ኣጽዋር ኑክለሳውን” ብዝብል ርእሰ ጉዳይ ዝተመርሔ ዓለም ሓቆፍ ዓውደ ጉባኤ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ብዘስምዕዎ መደረ ከምዝተኸፍተ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣለሳንድሮ ጂሶቲ ሓቢሮም።
ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናይ ጸጥታን ድሕነት ፈጺሙ ዋሕስ ክኸውን ኣይክእልን ዝብል ቃል ቅዱስ ኣቦና ብፁዕ ካርዲናል ፓሮሊን ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ ጠቒሶም ስለዚህ ይብሉ፥ መዋዕል ንዋይ ንምሉእ ንምዕባለ እምበር ብኑክለሳዊ ኣጽዋር ድለባ ንዝብል ዕላማ ክውዕል የብሉን፡ ምርግጋእን ሰላምን ዓለም ኣብ ፍራሒ ዝቖመ ቅኑዕ ዘይኰነ ግጉይ ትርጉም ድሕንነት ዘንብር ክኸውን የብሉን ብተመሳሳሊ መገዲ እውን ካብ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናጻ ዝዀነ ዓለም ዝብል ሓሳብ ክትግበር ዘይከኣል ዝገደደ ኡጦቢያ (ሕልማዊ) እዩ ክበሃል የብሉን ከምዝበሉ ዝሓበሩ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጂሶቲ ኣስዒቦም፥ እቲ ቅዱስ ኣቦና ዝጠለብዎ ዓውደ ጉብኤ ናይ ዘዳለወ ናይ ምሉእ ሰብኣዊ ምዕባለ ኣገልግሎት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ፐተር ቱርክሶን እውን ብወገኖም፥ እንነብረሉ ዘሎና ዓለም ኣብ ዓቢይ ጥርዚ ዓንኬል ዕንወት ኑክለሳዊ ስግኣት ተኣሊኹ ኣሎ። ስለዚህ ብሔራዊ መንግስታትን ማሕበረሰብ ዓለም እንነብረሉ ዘሎና ዓለም ካብ ኑክለሳዊ ኣጽዋር ናጻ ንምግባር ክተግህ ይግብኦ። ሰላምን ድሕነትን ናይ ዘሎናካ ድምር ብዝሒ ኣጽውር ውጽኢት ኣይኰነን፡ ክኸውን እውን ዘይከኣል እዩ። ቢሎም ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ርእሰ ብሔር ነበር ኣይሰንሃወር፥ ኣብ ዝዀነ ይኹን እዋን ናይ ውግእ ኣጽዋር ክትጥቀም እንኰለኻ ካብቲ ምስ ምንባር ዝቃለስ ሕዝቢ ከንብሮ ዝኽእል ሃብቲ ተፈጥሮ ምንዛዐ እዩ ዝኸውን እንክብሉ ዝገልጽዎ ሓሳብ ጠቒሶም በቲ ናይ ዓለምን ሕዝብን መጻኢ ንሓደጋ ብዘቃልዕ ኣጽዋር ውግእ ንምድላብ መዋዕለ ንዋይን ዓቕምን ብቕዓትን ዜጋታት ካብ ምፍሳስ ብሩህ መጻኢ ነዘውሕስ ንኽንክን ጥዕናን ሕንጸትን ምውዓል ይግባእ ከምዝበሉ ኣፍሊጦም።
ብፁዕ ካርዲናል ቱርክሶን ካብቲ ዓውደ ጉባኤ ወጻኢ ብዛዕባ እቲ ኣብ መንጐ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ሰሜን ኮርያን ዘሎ ውጥረት ዝምልከትን ቅድስቲ መንበር እዚ ውጥረት’ዚ ሰላማዊ መፍትሒ ንኽርከበሉ እንተካይዶ ዘላ ጻዕሪ እንታይ ይመስል ንዝብል ካብ ጋዜጠይናታት ንዝቐረበሎም ሕቶ እንክምልሱ፥ ብዛዕባ ሰሜን ኰርያ ኣብ ዝምልከት ጉዳይ እንውከሳ ኣብ ደቡብ ኰርያ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን እያ። ስለዚህ እዚ ብኣኦም ዝምራሕ ናይ ቅድስቲ መንበር ቤት ጽሕፈት ምስ ናይ ሰሜን ኰርያ ህልው መንግስቲ ንምርኻብ ዘኽእሎ መገድታት ንምድላይ ምስቲ ኣብ ደቡብ ኰርያ ዝርከብ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ጉባኤ ርክባት የካይድ ኣሎ። ይዅን ደኣ እምበር እቲ ርክብ ዝካየደሉ ዕለትን ሰዓትን ምፍላጡ ዝከኣል ኣይኰነን። ቀጥታዊ ርክብ ንኽህሉ ብዙሕ ጻዕሪ ይካየድ ኣሎ። እቲ ርክብ ክረጋገጽ እውን ተስፋ ንገብር እንክብሉ ከምዝመለሱ ልኡኽ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጂሶቲ ኣፍሊጦም።


text:
ኣብ ዝሓለፈ 26 ናይ ናጽነት ዓመታት፡ ደቂ-ኣንስትዮ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ንዘመዝገባኦ ምዕባለታትን ዘጋጠመን ብድሆታትን ዘነጽር ዓውደ-ዘተ፡ ብ5 ታሕሳስ ኣብ ከተማ ዓሰብ ተኻዪዱ።
ኣመሓዳሪ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣምባሳደር መሓመድ-ስዒድ ማንታይ፡ ምሕያል ዓቕሚታት ደቂ-ኣንስትዮ ድልዱል መሰረት ንብልጽግና ሃገር ምዃኑ ብምሕባር፡ ኣብ’ቲ ዞባ ዝተሰላሰለ መደባት ልምዓት ብሓፈሻ ዝተዋደደ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ድማ ብፍላይ፡ ንደቂ-ኣንስትዮ ሰፊሕ ባይታ ከምዘጣጥሓለን ኣረዲኡ።
ኣብቲ ናይ ኩሉ ምዕባለ መሰረት ዝኾነ ትምህርቲ፡ ተሳትፎ ደቂ-ኣንስትዮ ከምቲ ዝድለ ከምዘይኮነ ድሕሪ ምምልካት ከኣ፡ ምምሕዳር ዞባ ካብኡ ዝሕተት ምድግጋፍ ክገብር ዘለዎ ቅሩብነት ኣረጋጊጹ።
ኣደ-መንበር ሃማደኤ ኣብቲ ዞባ ወይዘሮ ሳዕዲያ ኢብራሂም፡ ሳላ ውሁድን ተመላላኢን ዕዮ ኣካላት መንግስትን ግንባርን፡ ውዳቤታት ደቂ- ኣንስትዮ እናሰፍሐ ምምጽኡ ጠቒሳ፡ ምኽንሻብ ደቂ-ኣንስትዮ፡ መርዓ ትሕቲ ዕድመን ትሑት ተሳታፍነት ኣብ መኣዲ ትምህርቲን፡ ንምዕባለአን ካብ ዝዕንቅጹ ቀንዲ ብድሆታት ኰይኖም ምጽንሖም ገሊጻ።
ፕረዚደንት ሃማደኤ ወይዘሮ ተኽኣ ተስፋሚካኤል፡ እቲ ዓውደ-ዘተ ንዝያዳ ዕብየትን ምዕባለን ደቂ-ኣንስትዮ ዝሕግዙ ሓሳባትን ርእይቶታትን ከምእተረኽቦ ሓቢራ።


text:
ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ መንግስቶም ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ወይ’ውን ሽበራዊ መጥቓዕትታት ንምክያድ ውዲት ዝፍፅም ንዝኾነ ይኹን ሰብ ከምዘይፃወርዎ ኣጠንቂቖም።ምኽትል ኣቦ መንበር ፓርቲ ሓድነትን ፍትሕን ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ብወገኖም ፓርቶም ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንምክያድ ከምዘይወጠነ ብምግላፅ ህዝባዊ ተቓውሞ ብምዕፋን ንኣቶ መለስ ይኸሱ።
ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ዜናዊ ትማሊ ሰሉስ ንቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኣብዘስምዕዎ መደረ ንኣባላት መድረኽ ብፍላይ ድማ ንኣባላት ሓድነት ኣጠንቂቖም ነይሮም።ንሶም መንግስቲ ኢትዮጵያ ምርኣይን ምስማዕን ዝኽእል መንግስቲ ምዃኑ ብምግላፅ ኣብዚ ሰሙ ሽብርን ዓመፅን ንምክያድ ይእለም ኣብ ዘሎ ውዲት ዝሳተፉ ኩሎም ዋጋ ክኸፍሉ እዮም ኢሎም።
ኣቶ መለስ እቲ ውዲት እንታይ ከምዘጠቓልል ዝርዝር ኣይሃቡን።እንተኾነ ግን ኣብ ማሕበራዊ መራኸቢ መርበብ ሓበሬታ ፌስቡክ ኣቶ መለስ ዝመርሕዎ ኢህወደግ ስልጣን ኣብ ዝሓዘሉ ዝቕፅል ወርሒ 20 ጉንበት ዓብይ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንምክያድ ወፍሪ እናተኻየደ እዩ።
ፕሬዝዳንት ነበር ኢትዮጵያ ሕዚ ድማ ምኽትል ኣቦመንበር ሓድነት ንዴሞክራስን ፍትሕን ዝኾኑ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ንምክያድ ኣብዝግበር ትልሚ ፓርቶም ከምዘይተሳተፈ ገሊፆም።ዶ/ር ነጋሶ ንተቓዋሚ ከምኡ’ውን ንጎረባብቲ ኢትዮጵያ ብምንክልባትን ብምውራድን ንህዝባዊ ተቓውሞ ንምዕፋን ይፍትኑ ከምዘልው ንኣቶ መለስ ኸሲሰምዎም ኣለው።
ንሶም ኣብ ዝኾነ ይኹን ዓይነት መለዓዐሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታትን ሽብርን ብፍላይ ድማ ኣብ ምብርባር ሽብር ዝሓለፈ ሰሙን ይኹን ኣብዚ ሰሙን እዚ ወይ’ውን ንቕድሚት ኣይተሳተፍናን ኣይክንሳተፍን እውን ኢሎም።ዘረባ ኣቶ መለስ ንዓና ኣይምልከተናን ዝበሉ ዶ/ር ነጋሶ መንግስቲ ኣቶ መለስ ኣብ ልዕሊ ኣባላት ተቓዋሚ ፓርቲ ዘይሕጋዊ ስጉምቲ ንምውሳድ ዝገብሮ ዘሎ ምድላው ከም ሰበብ ዝቐርብ ዘሎ ሓደጋ ጥራሕ እዩ ኢሎም።
ቀዳማይ ምንስቴር መለስ ንኣባላት ፓርላማ ኣብዘስምዕዎ መደረ ህውከት ኣብምልዕዓል ንካልኦት ክልተ ናይቲ ከባቢ ሃገራት ኸሲሶም ኣለው።ኤርትራ ንግንባር ሓርነት ኦሮሞ ትድግፍ ኣላ ክብሉ ብምኽሳስ ንሕና’ውን ነቶም ንፕሬዝዳንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ንምዕላው ዝፅዕሩ ተቓወምቲ ኤርትራ ንምድጋፍ ክንሰርሕ ኢና ኢሎም።


text:
በመሰረት ብቐጠር ዝተገብረ ሽምግልና፡ ኤርትራ 4ተ ምሩኻት ከምዝፈነወት፡ ሰበ-ስልጣን ጅቡቲ ንቪኦኤ ነጊሮም።
ካልኦት ዝተረፉ ምሩዃት እንተሊዮም ወይ ጅቡቲ ንባዕላ ትፍንዎም ምሩኻት ኤርትራ`ውን እንተሊዮም፡ ንግዚኡ መብርሂ ክህቡ ኣይደለዩን።
ኣብ`ዚ ሰሙን`ዚ ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ቐጠር በጺሖም ኔሮም፡ ቅድሚ 2ተ ሰሙን ድማ ናይ ጅቡቲ ፕረሲደንት ሓሰን ገለህ።
ምፍናው ምሩኻት፡ ሓደ ካብ ነጥብታት ሽምግልና ጅቡቲ ምንባሩ ይፍለጥ።
ድሕሪ ፈነወ ሰዓት ዝመጸ ሓበረታ፡
ዋና-ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ባን ኪ ሙን ብዛዕባ`ቲ ምፍታሕ ከምዝተሓበሩን፡ ንሽምግልና ቐጠርን፡ ኤርትራ ነቶም ምሩኻት ጅቡቲ ብምፍትሓን ከመዘመጎሱን፡ ወሃቢ-ቓሎም ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ ሓቢሩ። እቲ ሓዲሽ ተርእዮ ነቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ዘሎ ጉዳይ ኣብ ምርኣይን፡ ኣብ`ቲ ዞባ ሰላምን ጸጥታን ኣብ ምህናጽን ክሕግዝ ተስፋ እገብር ኢሎም ባን ኪ ሙን።


text:
ዛጊት ጉጅለ መስርሕ ምስግጋር ስልጣን ይመርሑ ዝነበሩ ኣማሓዳሪ ክፍለ ግዝኣት ኒው ጀርሲ ክሪስ ክርስቲ ምኽትል ፕሬዝዳንት ኮይኖም ብዝተመርፁ ማይክ ፔንስ ተኪኦም ኣለው።ላዕለዋይ ኣማኻሪ ሃገራዊ ድሕነት ትራምፕ ዝነበሩ ናይ ቀደም ኣባል ኮንግረስ ማይክ ሮጀርስ ብቕድሚ ትማሊ ሰሉስ ርእሶም ካብቲ መስርሕ ኣግሊሎም ኣለው።ትራምፕ ሓላፊ ስትራተጂስት ዋይት ሃውስ ገይሮም ዝሸሙዎም ሰብ ተቓውሞ ኣጋጢሞዎም ኣሎ።ሰለስተ ደቆምን ሰብኣይ ጓሎም ኣብቲ መስርሕ ይፃወቱዎ ብዘለው ተራ እውን ሕቶታት ይቐርብ ኣሎ።ኣብ እዋን ወፍሪ ምርጫ የስምዕዎ ዝነበሩ መደረታት መጥቕዓታት ከፋፋላይን ነይሩ ዝብሉ ተራ ኣሜሪካዊያን እውን ተቓውምኦም ቀፂሉ’ሎ።
ተማሃሮ ዪኒቨርስቲ የል ሕጋዊ ሰነዳት ንዘይብሎም መማህርቶም ብምድጋፍ ትማሊ ረቡዕ ካብ ክፍልታት ትምህርቶም ረጊፆም ወፂኦም።ኣዳለውቲ ናይቲ ተቓውሞ ክባረሩ ዝኽእሉ ሰባት መዕቖቢ ክዳልወሎም ንኣብያት ትምህርቶም ይፅውዑ ኣለው።
ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ኣብ ሓደ እዋን ዶናልድ ትራምፕ ይውንኑዎም ኣብ ዝነበሩ ሰለስተ ናይ መንበሪ ህንፃታት ዝነብሩ 600 ነበርቲ ኣብ ኦን ላይን ፐቲሽን ስለፈረሙ ብወርቃዊ ሕብሪ ተፃሒፉ ዝነበረ ሽም ትራምፕ ተላዒሉ’ሎ።ካብቶም ፈረምቲ ሓደ ማርጆሪ ጃኮብስ ከምዚ ይብል።
“ክብሪ ደቂ ኣንስትዮ ምውራድን ዘርኣዊ ርእይቶታት ክህቡ ምስጀመሩን ብሓፈሻ ግን ፍፁም ውርደት ስለዝኾነ ኣብቲ እንነብረሉ ህንፃ ናቶም ሽም ተፃሒፉ ከሎ ደሕንነት ከምዘይስምዐና ንፈልጥ ነይርና።”
ገለ ሪፓብሊካዊያን ኣባላት ቤት ምኽሪ ኣብ ሕሉፍ ንዶናልድ ትራምፕ ነቒፎምዎም እዮም።ትማሊ ረቡዕ ግን ስሙር ግንባር ኣርኢዮም ኣለው።መራሒ ብዙሃን ኣባላት ሰኔት ሚች ሚኮኔል ዶናልድ ትራምፕ ኣማኻሪ ዋይት ሃውስ ገይሮም ብዛዕባ ዝመረፁዎም ባነን ተሓቲቶም ክምልሱ ከለው ከምዚ ኢሎም።
“ትራምፕ ኣብ ዋይት ሃውስ ከማኽሩዎም ብዛዕባ ዝመረፁዎም ሰባት ርእይቶ ኣይህብን እየ።”
ዴሞክራሲያዊያን ድሕሪ ትፅቢት ዘይተገበረሉ ስዕረት ፕረዝዳንታዊ ምርጫ ፓርቶም ንምንቕቓሕ ፃዕርታት ጀሚሮም ኣለው።ሓድሽ መራሒ ውሑዳን ሰኔት ዝኾኑ ሰኔተር ቻርለስ ሹመር ሓደሽቲ መራሕቲ እቲ ፓርቲ ትማሊ ረቡዕ ኣፍሊጦም ኣለው።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
ናይ ሩሲያ ፕሬዝዳንት ቪላድሚር ፑትን ኩለን ናይ ንግዲ በረራታት ሃገሮም ናብ ግብጺ ዝግበሩ በረራታት ደው ከብሉ ሎሚመዓልቲ ኣዚዞም።
ፕሬዝዳንት ፑቲን ነዚ ህጹጽ ስጉምቲ ዝወሰዱ ሓላፊ ኣገልግሎት ጸጥታ ሃገሮም ኣሌግዛንደር ቦርቲንኮቭ ጠንቂ እታ ዝሓለፈ ሰሙን አብ ግብጺ ዝተሓምሸሸት ነፋሪት ክሳብ ዝፍለጥ በረራታት ደው ክብሉ ብዝሃብዎም ምኽሪ እዩ።
ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማን ናይ እንግሊዝ ቀዳማይ ሚንስትር ዴቪድ ካምረንን ዳዕሽ ኣብታ ነፋሪት ቦምብ ጽዒኖም እዮም ንዝብል ዝሃብዎ ግምት ሩሲያ ንመዓልታት ክትነጽጎ ጸኒሓ'ያ።
ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ሲናይ በረኻ ዝተሓምሸሸት ነፋሪት ሩስያ ኣብ ውሽጣ ዝነበሩ 224 ኩሎም ተሳፈርቲ ምሟቶም ይዝከር።እዚ አብ ልዕሊ እታ ነፋሪት ዝበጽሐ ሓደጋ ምኽንያቱ ቦምብ እንተኾይኑ ንምጽራይ መርመርቲ ምርመርኦም ቀጺሎም ኣለው።
ኣውሮፓዊያን በጻሕቲ ንዕረፍቲ ምርጭኦም ካብ ዝኾነት ናይ መዘናግዒት ከተማ ሻርም ኤል-ሸይኽ ንምውጻእ ነዊሕ ምድንጓይ ኣጋጢሙዎም ኣሎ።


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ውሽጢ ዕዳጋ መንበሪ ኣባይቲ፡ ሳንድቪከንሁስ ናይቲ ኮምዩን ትካል ኪራይ ኣባይቲ እዩ። ብመገዲ ሳንቪከንሁስ መንበሪ ቤት ንምድላይ ሪጋ ክትሕዝ እንተ ደሊኻ ወይ ብዛዕባ ጥርሑ ኣባይቲ ሓበሬታ እንተ ደሊኻ ነቲ ናቶም
ወብሳይትተወከስ።
ኣብዚ፡
ብሕታውያን ኣካረይትን ደላሎን ኣለዉ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ሳንድቪከን ኮምዩን እዘን ዚስዕባ ቋንቋታት ይዝረባ፤ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ኩርማንጂ፡ ዳሪን ፋርሲን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሳንድቪከን ልዕሊ
400 ማሕበራት ዚርከቦ ሃብታምማሕበራዊ ህይወት ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብቲ ናይ ሳንድቪከን ሰንትሩም ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣሎ፡ ኣብቲ ቦታቲ ድማ ቤትጽሕፈት መድህንን፡ ናይ ጥሮታ በዓል ስልጣንን ቤትጽሕፈት ቀረጽን ናይ ዓመዊል ኣገልግሎት ኣለዎም። ኣብኡ እተፈላለየ ዓይነት ድኳናት ኣለዉ፡ ከምኡውን ባንክ፡ ፋርማሲ፡ ሲነማ፡ ቤትንባብን ህዝባዊ መሐምበሲን ወዘተ. እቶም ዝዓበዩ ግሮሰሪታት ካብ ሰንትሩም ቅሩብ ርሕቕ ኢሎም ይርከቡ።
ኣብ ሳንድቪከን ኣቕሑ ቤትን ኣቕሑ ክሽነን ዝሓዙ ክልተ ሰከንድሃንድ ድኳናት ኣለዉ። 15 ደቒቕ ካብ ሳንድቪከን ቫልቡ ዚብሃል ዕዳጋ ኣሎ፡ ኣብኡ ድማ እተፈላለያ ድኳናት ኣለዋ፡ ከም ንኣብነት ኢከያ።
ኣብቲ ናይ ሳንድቪከን ናይ ምውህሃድ ክፍሊ፡ እቶም ኣብ ወጻኢ እተወልዱ፡ ሓበሬታን ሓፈሻዊ ኣገልግሎትን ኪረኽቡ ይኽእሉ። ናይ ምብጻሕ ኣድራሻ፡ ብዮርክሰድራ፡ ተሌፎን ከኣ 026-241715፡ 026-241760 እዩ። ኣብ ናይ ምውህሃድ ክፍሊ እቶም ሰራሕተኛታት ዓረብ፡ ትግርኛን ሶማልኛን ይዛረቡ እዮም።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
እቶም ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ቤትትምህርቲ ህጻናት ዘለዉ ህጻናት ኣብ 26 ክፍልትታት ተመቓቂሎም ኣለዉ። ኣብ ልዕልዚ 2 ክፉት ቤትትህምርቲ ህጻናት ዘለወን ናይ ስድራቤት ማእከላት፡ 3 ድማ ናይ ህጻናት ክንክን ዘለወን ኣለዋ። እቲ ንጥፈታት ንናይ መጻኢ ምህሮ መሰረት ዘንብር ውሕስነትን ግሩም ዲሲፕሊንን ዘንጸባርቕ እዩ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ሳንድቪከን 8
መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፡ ንሳተንከኣ፣ ቫልሆቭስስኩላን፡ የርንቫልስኩላን፡ ሙርጎርድስኩላን፡ ሞንተሶሪ ስኩላን፡ ሰትራስኩላን፡ ሰደርስኩላን፡ ብዮርክሰትራስኩላን እየን።
ናይ ሳንድቪከን ክልተ
ካልኣይ ደረጃኣብያተትምህርቲ፡ በሰመርስኩላንን ዮራንሶንስኩላን ይብሃላ።
ዕድላት ትምህርቲ
ነቶም ዓበይቲ ዝኾኑ እሞ ኪመሃሩ ዚደልዩ ኣብ ተገዳስነትን ዚድለ ደረጃ ትምህርትን እተመስረቱ እተፈላለዩ ዕድላት ኣለዉ። ኣብዚ ንኣብነትናይ ዓበይቲትምህርቲ፡ ሰርቩክስ፡ ኤስኤፍኢ፡ ኮለጅ፡ ወዘተ. ኣለዉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሳንቪከን ምስ ዘድሊ ዝኽየዶም ሰለስተ
ማእከላት ጥዕና ኣለዉ።
እቲ ዝቐረበ ናይ ህጹጽ ረድኤት ክሊኒክ ኣብ የቭለ ይርከብ። ንሱ ካብ ሳንቪከን 25 ኪሎመተር እዩ።
ኣብ ሳንቪከን
ፋሚልየሰንትራል/ናይኣደታት ማእከል ጥዕና ይርከብ።
ኣብ ሳንድቪከን ኮምዩን ንሕማም ስኒ ብዝምልከት
ህዝባዊ ሕክምናስኒ ከምኡውን ብሕታዊ ናይ ስኒ ክሊኒክ ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሽወደን ክትዛረብን ክትርዳእን ምስ ዘይትኽእል፡ ምስ ሰበስልጣን ብምስምማዕ ተርጓማይ ክትገብር መሰል ኣሎካ። ኣብቲ ናይ ሳንድቪከን ናይ ምውህሃድ ክፍሊ፡ ዓረብን ሶማልን ትግርኛን ዚዛረቡ ሰራሕተኛታት ኣለዉ ከመይሲ መብዛሕትኦም ኣብዚ ኮምዩን ዚመጹ ስደተኛታት ነዘን ቋንቋታት እዮም ዚዛረቡ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ብባቡርን ብኣውቶቡስን ምስ ዓበይቲ ከተማታት ግሩም ናይ መራኸቢ ኣገልግሎት ኣሎ (X-trafik,
SGS-bussen,
Tåg i Bergslagen ከምኡውንSJ)። ንኣብነት የቭለ (20 ደቓይቕ)፡ ስቶክሆልም (ክልተ ሰዓት)። ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ካብቲ ናይ ሳንድቪከን ናይ ጕዕዞ ሰንተር እየን ዚብገሳ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ሳንድቪከንእታ ብልዑል ተክኖሎጂ እትፍለጥ ኢንዱስትሪያዊት ዋኒን፡ ሳንድቪክ፡ ትርከብ። ኣብቲ ናይ ሳንድባካ ፓርክ ናይ ተክኒክ ፓርክ ንተክኒክን ኮምፕዩተርን ዚምልከት 50 እተፈላለያ ዋኒናት ኣለዋ፡ 9000 ሰራሕተኛታት ከኣ ኣለወን። ነፍስወከፍ መዓልቲ ዳርጋ 9000 ሰራሕተኛታት ካብን ናብን ስራሕን ኣብያተትምህርትን ይመላለሱ። ብዙሓት ሰራሕተኛታት ናብ ሳንድቪከን በጺሖም ይምለሱ 4996 ዝያዳ ካብቶም ዚወጹ 3963 (ኣሃዝ ካብ 2011)


text:
ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ኢትዮዽያ፣ኣብ ልዕሊ ኣቶ ኣንዱዓለም ኣራጌ ንዝቀረበ ክሲ ንምስማዕ ካልእ ቆፀራ ሂቡ።ብዝተኣሳሰረ ዜና፣ኣብ ልዕሊ ተኸሰስቲ ዝፍፀም ዘሎ ተግባር፣ንሰብኣዊ መሰላት ዝጣሓሰ‘ዩ ክብሉ ከሲሶም መድረክ።
ናይ ፓርቲ ኣንድነት ምክትል ሊቀ-መንበርን ሓላፊ ርክብ ህዝቢን ዝነበሩ ኣቶ ኣንዱዓለም ኣራጌ ሓዊስካ ካብ ሞንጎ ዝተኸሰሱ 24 ሰባት ናብ‘ቲ ቤት-ፍርዲ ዝቀረቡ 8 ተኸሰስቲ ጥራሕ‘ዮም።
ካብ ታሽዓይ ክሳብ 24 ዝተጠቅሱ ተኸሰስቲ ብጋዜጣ መፀዋዕታ ቀሪብሎም እንተኾይኑ ዳኛ ንዓቃቢ-ሕጊ ሓቲቶም፣ዓቃቢ-ሕጊ እወ ዝብል ምላሽ ሂቡ‘ሎ።
ጠበቃ ኣቶ ኣንዱዓለም ኣራጌ፣ኣቶ ናትናኤል መኮንንን ኣቶ እስክንድር ነጋን ኣቶ ደርበው ተመስገን ቀሪቦም ነይሮም።ካልኦት ጠበቃ ንክዋሃቦም ዝሓተቱ ተኸሰስቲ‘ውን ናብ ቅድሚ ዳኛ ቀሪቦም‘ለው።
ሻምናይ ተኸሳሲ ኣቶ ኣንዱዓለም ኣያሌው፣መንግስቲ ጠበቃ ንክምድበሎም ሓቲቶም‘ለው።ኣቶ ክንፈሚካኤል ደበበ ዝተባሃሉ ሓምሻይ ተኸሳሲ ግና፣ መንግስቲ ባዕሉ ከሲሱ፣ባዕሉ ጠበቃ ክምድበለይ ኣይሓትትን።ናይ ባዕለይ ጠበቃ ንክረክብ እኹል ጊዜ ስለዘይነበረኒ፣ቤት ፍርዲ ሓደ ሰሙን ዕድል ይሃበኒ ክብሉ ሓቲቶም።
ኣቶ ደርበው ተመስገን ብወገኖም፣ምስ ዓሚሎም ተራኺቦም ንክዘራረቡ ጊዜ ስለዘይረኸቡ ተወሳኺ ጊዜ ይዋሃበኒ ክብሉ ሓቲቶም።እቲ ቤት-ፍርዲ ጠበቃ ዘይሓዙ ተኸሰስቲ ምስ ጠበቃኦም ንክቀርቡ ወሲኑ‘ሎ።ቆፀራ ን13 ሕዳር 2004 ሂቡ‘ሎ።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ዛጊድ ዝተራኣዩ መስርሓት ብምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ዝልለ‘ዩ፣እናማረርካ ምንባር እኹል ኣይኮነን‘ውን ኢሎም ኣቦ-መንበር ፓርቲ ኣንድነት ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ።
“ኣሰራርሓኦም ንሰብኣዊ መሰላት ዝግህስ‘ዩ።ስለዚ ነዚ መንግስቲ‘ዚ ስቅ ኢልና ክንሪኦ የብልናን።ካብኡ ሓሊፍካ ክኽሰስ ኣለዎ።እዚ መንግስቲ‘ዚ ኣብ ዓለም ለኸ ቤት ፍርዲ ገበን ክኽሰስ ኣለዎ” ይብሉ ዶ/ር ነጋሶ።
ዓቃቢ-ሕጊ ኢትዮዽያ ን24 ሰባት ብገበን ፈጠራ ራዕዲን ክሕደትን ዝሓለፈ ሰሙን ምኽሳሱ ዝዝከር‘ዩ።እንተኾነ ትሕዝቶ‘ቲ ክሲ ኣብ ቤት ፍርዲ ተነቢቡ፣ካብ ተኸሰስቲ መልሲ ኣይተሰምዐን ዘሎ።ኣብ ዝመፅእ መዓልቲ ቆፀራ ክሳለጥ‘ዩ ዝብል ትፅቢት ኣሎ።


text:
ስደተኛታት ብብዝሒ ካብ ዝመጹለን ቀዳሞት ሰለስተ ሃገራት ደቡብ ሱዳን፡ኣፍጋኒስታንን ሶርያን እየን።
ኤርትራዊ መንእሰይ ሜሮን ሰመዳር ኣብ ዝተፈላለየ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ዝምልከት ንጥፈታት ዝሳተፍ መንእሰይ’ዩ።ገለ ካብዚ ንጥፈታት ኣብ ናይ ደቡብ ኣፍሪቃ ማሕበር ስደተኛታት ተማሃሮ ከምኡ’ውን ኣብ ምሕጋዝ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባ ተማሃሮ ኣብ ከተማ ሳን ፍራንሲስኮ ዝነጥፍ ኮይኑ ኣብ ዓለምለኸ መድረኻት ሰብኣዊ መሰላትን ጉዳይ ስደተኛታት ኣብ በበይኑ እዋናት ተረኺቡ ጽሑፋትን መደረን ዘስመዓ መንእሰይ’ዩ።
ሜሮን ኣብ ኤርትራ ተወሊዱ ዝዓበየ ኮይኑ ቀዳማይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርቱ ብሲቪል ኢንጂነሪንግ ካብ ዩኒቨርሲቲ ደቡብ ኣፍሪቃ ተመሪቑ ድሕረ ምረቓ ትምህርቱ ድማ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሳን ፍራንሲስኮ ብዓለምለኸ መጽናዕቲ ተመሪቑ።
ቀዳማይ ክፋል'ቲ ቃለ መጠይቕ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ስደተኛታት ጽዒና ኣብ ገማግም ባሕሪ ሊብያ ዝጠሓለት መርከብ ሸሞንተ ሰባት ምሟቶምን ካልኦት 90 ድማ ሃለዋቶም ዘይተፈልጠ ከምዘለው ካብቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ሓቢሮም።
እታ መርከብ ዝጠሓለት ካብታ መበገሲ ብዙሓት ዘይሕጋዊያን ስደተኛታት ዝኾነት ከተማ ሳባራታ ከባቢ ምኳኑ ሰበ ስልጣን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ገሊጾም አለው።
ካብ ሰበ ስልጣን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ዝኾኑ ሰዲቕ ኣል ጃያሕ ንኣገልግሎት ዜና ፈረንሳ ኤኤፍፒ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ኣብ እዋን እቲ ስርሒት አድሕን 35 ሰባት ምድሓኖምን ሬሳ ሸሞንተ ሰባት ድማ ምርኻቦም ሓቢሮም።
ካብቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ከምዝገለጽዎ ኣብታ ሓደጋ ዘጋጠመ ጀልባ ንሓሙሽተ መዓልታት ምጽንሖም ገሊጾም።
ብመሰረት ካብ ዝደሓኑ ዝተረኽበ ሓበሬታ እታ መርከብ ደቂ ኣንስትዮን ህጻናት ዝርኸብዎም ካብ 120 ክሳብ 130 ዝኾኑ ስደተኛታት ጽዒና ከምዝነበረት ሓቢሮም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ሰበ ስልጣን ሊብያ 3,000 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓኖም ዝሓበሩ ክኾኑ ከለው ሓለዋ ባሕሪ ጣልያን ድማ ኣስታት 2,000 ስደተኛታት ምድሓኖም ምግላጾም ይዝከር።


text:
ዕለት 6 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ከምቲ ልሙድ ናይ ዕለተ ረቡዕ ኣስተምህሮ ትምህርተ ክርስቶስ ሃገረ ቫቲካን ኣብ ዝርከብ ጳውሎስ ሻድሻይ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ካብ ውሽጥን ወጻእን ንዝመጹ በሸሓት ዝቑጸሩ ምእመናን ተቐቢሎም ከምዝለገሱ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ጃዳ ኣኵይሊኖ ሓቢረን።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ነቲ ካብ ዕለት 26 ሕዳር ክሳብ ዕለት 2 ታሕሳስ 2017 ዓ.ም. ኣብ ክፍለ ሃገር እስያ፡ ሃገረ ምያንማርን ባንግላደሽን ዘካየድዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ምልስ ቢሎም ብምሕሳብ ዋላ’ኳ ብዓሌትን ሃይማኖትን ቋንቋን ባህልን ዝተፈልየ እውን እንተዀነ ምስ ዝሳቐይ ሓው ዘይሳቐይ ቅኑዕ ኣማኒ ንምዃኑን ስለ ሰብኣውነቱን ገዛእ ራእሱ ክሓትት ይግብኦ፡ ቢሎም እቲ ምስ ተመዛበልትን ስደተይናታትን ሮሂንግያ ዘካየድዎ ርክብ ብሓቂ ልቦም ከምዝተንከፎምን ንዞም ስደተይናታት “ስሌኹም ስለ ዘይምግዳስናን ሱቕ ቢልና እውን ስለ ዝራእናኩም ይቕረታ ገብሩልናን መሓሩናን፡ ከምዝበልዎምን ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ንዅሎም ነቶም ኣብ ዓለም ኣደዳ ዓመጽን ኣሳዶ ዝዀኑን ውጹዓት ኵሎም ሓገዙ ከቕርብን ኣብ ደገፎም ቅልጡፍ ክኸውን ጻውዒት ኣቕሪቦም፡ ምስ እዞም ንዝተፈላለየ ሓደጋ ንዝተቓልዑ ዓሌት ሮሂንግያ ኣብታ ብጻዕቒ ብዝሒ ሕዝቢ ካብ ዓለም ኣብ ቀዳማይ ተርታ እትስራዕ ሃገረ ባንግላደሽ ዘካየድዎ ርክብ ብሓቂ ልቢ ዝትንክፍን ምንባሩ ሕጂ እውን ኣብ ልቦምን ኣእምሮኦምን ተሓቲሙ ዝተረፈ ኩነት እዩ ከምዝበሉ ኣኵይሊኖ ኣፍሊጠን።
ኣብ ምያንማርን ቀጺሎም እውን ኣብ ባንግላደሽ ዘካየድዎ ርክብ ብቐዳምነት ንመንግሥታን ላዕለዎት ኣካላትን ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳትን ኣብተን ሃገራት ንዝርከብ ናይ ወጻኢ ሃገራት መንግስታት ልኡካንን ምስጋናኦም ከዘቕረቡን ነቶም ብዝተፈላለየ ዓመጽን ጸቕጥን ንስቓይ ዝተዳርገ ህዝቢ ሰለይ እናበለ ናብ ሓድሽ ሃዋሁ ነጻነትን ሰላምን የብል ኣሎ፡ ኣብ ምያንማር ሃይማኖት ቡድሃ ስሩት እዩ። ሰዓብቲ እምነት ክርስትና ውሁድ መጓሰ እዩ፡ ይኹን ደኣ እምበር እታ ቤተ ክርስቲያን ህያውን ውዕዉዕ መንፈስ ዝተዓደለትን ምስ ብፁዓን ጳጳሳት ኣብ እምነትን ሱታፌን ዘካየደዎ ርክብ ድሓር እውን ብሁባሬ ኣብ ዘዕረገዎ መስዋዕተ ቅዳሴን ሓሴት ምንባሩን ድማ ሓቢሮም። ኣብ ኢየሱስ ብዘሎካ እምነት ኣሳዶን መስዋዕትን ንሓዋርያት ኢየሱስ ልሙድ ናይ ምስክርነት ኣጋጣምን እዩ፡ ቅዱስ ሉቃስ ወጌላዊ ጠቒሶም፥ ይዅን ደኣ እምበር፥ ካብ ርእሲ ሓንቲ ጸጒሪ እኳ ኣይክትጠፍእን እያ። ቢሎም ቀጺሎም እውን ምስ መንእሰያት ዘካየድዎ ርክብ እናሕሰቡ፥
ኣብ ወጅሂ እቶም ብሓሴት ዝተመልኡ መንእሰያት ናይ እስያ መጻኢ ከማዕድው ክኢለ፡ እቲ ናይ ሕውነት ዘርኢ ናይ ዝዘርእ እምበር ናይቲ ናይ ውግእ ኣጽዋር ዘምርት ዘይኰነ መጻኢ ኣስተውዒለ፡ እንክብሉ መሰረተ እምን ዝባረኹለን ዝሕነጻ 16 ኣቢያተ ክርስትያናትንን ቤት ውሉደ ክህነትን ቤት ሓዋርያዊ ልኡኽን ኣብ ኩሉ ዘካይድዎ ምብጻሕን ኣብቲ ዝተበገሰ ጐደና ሰላም ተባዓት ክዀኑ ሓድራ ዝበሉሉ ርክብ ምስ ናይ ምያንማር ናይ መንግስቲ ኣካላትን ዘኪሮም፡ ማንም ዘይንጽል ኩሉ ናይታ ሃገር ክፍሊ ሕብረተሰብ ዘጣመረ ሓድሕዳዊ ምክብባርን ምትሕብባርን ዝዓሰሎ ከይዲ ሰላም ክኸወን ድማ ሓደራ ከምዝበሉን። ምስ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ላዕለዎት መንፈሳዊ መራሕትን ምስ ናይ ምያንማር ናይ ቡድሃ መናንያን ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ኣባላት ዘካየድዎ ርክብ እውን ጠቒሶም፡ እቲ ናይ ቡድሃ መነኮሳት ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ነቲ ጥንታዊ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን መንፍሳውነት ባህሊ ዓቢይ ኣኽብሮትን ኣድናቖትን ከምዘለዎ ከምዘረጋገጹሎምን ክርስቲያንን ቡድሃውያንን ብሓባር ኩሉ ሰብ ዝዀነ ይዅን ዓመጽ ንምንጻግን ክፋእ ብሰናይ ንምቅዋም ክኽእል መታን ንእግዚኣብሔርን ብጻይን ከፍቅር ኣብ ምግባር ተልእኾ ደጋፍያን እያቶም ቢሎም ናይቲ ኣብ ምያንማር ዘካየድዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ እንታይን ከመይን ተመስሎኦ ገሊጾም፡ ኣስዒቦም እውን ነቲ ኣብታ መላእ ሕዝባ ዳርጋ ክበሃል ይከኣል ሰዓቢ ሃማኖት ምስልምና ዝኾነላ ሃገረ ባንግላደሽ ዘካየድዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ እናሓሰቡ፥ እዚ ናይ ባንግላደሽ ጉዕዞኦም ኣብ መንጐ ክርስትናን ምስልምናን ኣብ ምክብባር ዝጸንዔ ዘተ ዘተባብዕን ንብሉጽ ዘተ ሓድሽ ድርዀት እውን እዩ። ካብ ጥንቲ ጀሚራ ቅድስት መንበር ባንግላደሽ ሉኣላዊት ሃገር ቢላ ንዝጀመረቶ ጉዕዞ ብምድጋፍን ክሌኣዊ ርክባት ዘጽንዔት ምዃና እውን ዘኪሮም፡ ኣብ ምኽባር ናይ ሃይማኖት ነጻነት ዝጸንዔት ሃገር እያ።
ኣብ ርእሰ ከተማ ዳካ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴን ን16 ተመሃሮ ዘርአ ክህነት ማዕርገ ክህነት ዝቐቡሉን ምንባሩ እውን ገሊጾም። ኣብ ከባቢ እስያ ጸዋዕታ ብዘይ ምብኳሩ ንእግዚኣብሔር አመስግን። እዚ ድማ ምልክታ ናይ ህያው ማሕበረሰብን እቲ ዝጽውዕ ድምጺ እግዚኣብሔር ዝስምዓሉን ምዃኑ ዝሕብር እዩ።
ምስ ብፁዓን ጳጳሳት ከምእተራኸቡን፡ ንሓልዮት ኣባይቲ ስድራን ድኻታትን መደብ ሕንጸት ንዅሉ ኣብ ምዝርጋሕ ግብረ ሰናይን ኣገልግሎት ሕንጸት ማሕበራዊ ሰላምን ምስቶም ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ልኡካነ ወንጌልን ኣባላት ውፉያት ሕይወት ካህናትን ደናግልን ምስቶም ናይታ ኣብቲ ከባቢ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጥጣዔ ትእምርቲ ዝዀኑ ተማሃሮ ዘርአ ክህነትን ተመካርያንን ብምትሕብባር ትጉሃት ምዃኖም ብሓቂ ባህ ዘብል እዩ፡ ምስ በሉ ቅዱስነቶም ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መንፈሳዊ መራሕትን፡ ምስ ናይ ዝተፈላለይ ኣቢያተ ክርስቲያን መራሕትን ዘካየድዎ ዘተ ምልስ ቢሎም ጠቒሶም፥ እዚ ናይ ዘተ ርክብ’ዚ እቲ ናይ ምርኻብን ስኒትን ሰላምን ባህሊ መሰረት ዝዀነ ልቢ ናይ ምኽፋት ትእምርቲ ዘቃልሕ ምዃኑ ድማ ሓቢሮም፥ ኣስዒቦም ኣብቲ እናቴ ቅድስቲ ተረዛ ኣብ ባንግላደሽ ምብጻሕ ኣብ ዘካይዳሉ እዋን ዝዓራፋሉን ብማሕበረን ዝመሓደር መእለዪ ዘኽታማትን ድኻታትን ኣካለ ስንኩላንን ቤት ከምዝበጽሑን ድማ ገሊጾም። እተን ደቂ እናቴ ቅድስት ተረዛ መንፈሳዊ ዕላማኤን ጸሎትን ኣስተንትኖ ኣብ ቅድሚ ቅዱስ ቁርባንን ኣገልግሎ ንኽርስቶስ ኣብ ድኻታትን ዝሳቐዩን ዝብል እዩ። ኣብ ገጻተን ፍሽኽታ ዘይፍለየን ብዙሕ ዝጽልያን ንድኻታት ዘገልግላን ወትሩ ምስ ፍሽኽታ ኣብ ገጸን፡ ብሓቂ ዓቢይን ግሩምን ምስክርነት እዩ። ብሓቂ ነዘን ደናግል ከመስግን እፈቱ።
ኣብ መወዳእታ ቅዱስ ኣቦና ንበንጋላውያን መንእሰያት እናሓሰቡ፡ እቲ ምስቶም መንእሰያት ዘካየድዎ ርክብ ዘእንገደ ብመንእሰያት ዝቐረበ ባህላዊ ሸብሸቦን መዝሙርን መግለጺ እውነተይና ሃሴት እዩ። ናይ ወንጌል ሓሴት ዝተዓደሉ ምዃኖም መግለጺ እዩ። ብዙሓት ልኡካነ ወንጌልን መምሃራን ትምህርተ ክርስቶስን ክርስትያን ወለድታትን ናይ ዝኸፈልዎ መስዋዕቲ ጻማ እዩ። ኣብቲ ምስቶም መንእሰያት ዘካየድዎ ርክብ ናይ ምስልምና ሃማኖትን ናይ ካልኦት ሃይማኖታት ሰዓብቲ መንእሰያት እውን ከምእተሳተፉ ገሊጾም፥ እቶም መንእሰያት ንባንግላደሽን እስያን ንመላእ ዓለም ትእምርቲ ተስፋ እያቶም ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ኣኵይሊኖ ኣስዒበን፡ ቅዱስ ኣቦና ኣብ መወዳእታ ነቶም ትምህርተ ክርስቶስ ንኽዕደሎም ኣብ ጳውሎስ ሻድሻይ ዝተረኽቡ ካብ ውሽጥን ወጻእን ንዝመጹ ምእመናን ሰላምታኦም ኣቕሪቦም፡ ነቶም ነቲ ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝቆመ ናይ ልደት ጽሕዲ ካብ ዝለገሰት ሃገረ ፖላንድ ንዝመጹ ምእመናን ኣመስጊኖም፡ ዕለት 10 ታሕሳስ ኣብ ፖላንድ መዓልቲ ጸሎት ዝሕሰበሉን ነተን ኣብ ኤውሮጳ ምብራቕ ንዝርከባ ኣቢያተ ክርስቲያን መዓልቲ ደገፍ ዝበዓለሉ ዕለት ምዃኑ ዘኪሮም እዚ መደብ’ዚ ንእግዚኣብሔር አቕርብ ቢሎም ሓዋርያዊ ቡራኬ ሂቦም ከምእተፋነዉ ገሊጸን።


text:
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ
ንባባት፡ 1ጢሞ 5፡916፥ ያዕ 3፡11ፍ፥ ግ.ሓ. 5፡2633፥ ዮሓ 19፡2528። ወይከኣግ ዘኁልቅ 21፡4-9፥ ፍሊጲስዩስ 2፡6-11፥ ግ.ሓ. 2፡22-37፥ ዮሓ 3፡13-17።
ቅዱስ ጳውሎስ አብቲ ጽንኩር እዋን ስብከቱ ብንጹር ዝአምኖ ኽሕብር ምስ ደለ “ንሕና ነቲ ዝተሰቕለ ክርስቶስ ኢና እንሰብኽ” (1ቆሮ 1፡23) ይብል ነበረ። መስቀል ካብ መጀመርያ አብ እምነት ክርስትና እቲ ዝለዓለ ትርጉም ሒዙ ይርከብ። አብ ስርዓት ሃገርና መስቀል ፍሉይ ክብርን ትርጉምን አልኦ አብ ኩሉ ጸሎታትና ስርዓት ማኅሌታትና መስቀል ንዝክር ንኹሉ ጸሎታትና ብመስቀል ንጅምሮ። አብ ዓመት ክልተ ጊዜ ንዝክሮ፥ ማለት መጋቢት 10 ከምኡ መስከረም 17 ብፍሉይ ጸሎትን ክብርን ዘኪርና ነብዕሎ። መስቀል ንአና ምልክት ተስፋ፥ አምላኽ ምሳና ከምዘሎ ክንአምን ዝሕግዘና ፍሉይ ምልክት መንነት እምነትና እዩ።
አብ ታሪኽ ብፍሉይ ነዚ ናይ ሎሚ ብዓል እንተ ረኤና መሰረቱ እዚ ዝስዕብ እዩ።
- አብ ዝንገር ታሪኽ ብ312 አቢሉ ቍስጢንጢኖስ ምስ ማክሰንጢዩስ ዝብሃል ምቐናቕንቱ ንምሉእ ግዝአት ሮማ ንምግዛእ ተዋጊኡ፥ ቅድሚ ውግእ ምጅማሩ ንሰማይ እንተ ጠመተ መስቀል ምስ ሴፍ ርእዩ ከምዚ ዝብል ቃላት ከአ ርእዩ “በዚ ምልክት እዚ ክትስዕር ኢኻ”። ቆስጣንቲኖስ በዚ ምልክት ተበራቲዑ ሴፉ ወሲዱ በቲ ጫፉ ሒዙ ምልክት መስቀል ገሩ ንወተሃድራቱ ንውግእ መሪሑ ስዒሩ ናይ ምዕራባዊ መንግስቲ ሮማ ንጉሥ ኮይኑ። አዲኡ ንግስቲ እለኒ ጽንዕቲ ክርስትያን እያ ነራ ንወዳ ቆስጣንቲኖስ ካብ ንእስነቱ ትምህርቲ ክርስቶስ ጽቡቕ ገራ አምሂራቶ። ንሱ ንጉሥ ምስ ኮነ ስደት ክርስትና ደው አቢልዎ ዕላዊ እምነት መንግስቱ ገርዎ። አዲኡ ከአ ግማድ መስቀል አብ ኢየሩሳሌም ኩዕታ አካይዳ ረኺባቶ።
- ብ335 ዓ.ም. አብ መስከረም 14 ርእሰ አድባራት ቤተ ክርስትያን ብንጉሥ ቆስጣንጦኖስ አብቲ ኢየሱስ ዝተሰቕለሉ ተሰሪሓ ተመሪቓ። እዚ ሎሚ እንብዕሎ ዘሎና ናይ እዛ ቤተ ክርስትያን ምርቓ ዝኽሪ እዩ። ቅድምዚ እቲ ቦታ ሃድርያን ዝተባህለ ሮማዊ ንጉሥ ኩሉ አፍሪሱ አብኡ ንአምላኽ ሮማውያን ቨኑስ ምስቲ ንጁቢተር ዝሰርሖ ምስሊ ገሩ አብ ቀራንዮ ሰሪሕዎ እዚ ኸአ ነቲ አብ ከባቢ ዝነበረ ኩሉ ዝፈርስ አፍሪሱ ዝጸሪ አጽርዩ ከም ብሓዲስ ሰሪሕዎ። አብ ዳሕራይ ዓመተታ ቆስጣንቲኖስ ምስ ነገሰ ንግስቲ እለኒ ንመስቀል ክርስቶስ አብቲ ሃድርያን ቤተ መቕደስ ዝሰራሓሉ ኩዕታ አካይዳ ረኺባቶ። ድሕሪ ሰለስተ ሚእቲ ዓመት ንጉስ ፋርስ ኮስሮይስ ዝተባህለ ንኢየሩሳሌም ወሪሩ ሒዙ ነቲ ሓቀኛ መስቀል ንፔርስያ ወሲድዎ። ድሕሪ 14 ዓመት ባዝንትንያዊ ንጉሥ ሄራክልዩስ ዝተባህለ ንንጉሥ ፋርስ ስዒሩ ንመስቀል ክርስቶስ አብ ኢየሩሳሌም አምጺእዎ። ብዓቢ ዓጀባን ጽቡቕ አልባሳትን ወርቃዊ ሽልማታትን ተሸሊሙ ንመስቀል አብ መንኩቡ ተሰኪሙ አብታ ቆስጣንቲኖስ ዝሰርሓ ቤተ ክርስትያን አብ ቀራንዮ ክመልሶ እንከሎ አብ አፍደገ ቤተ ክርስትያን ምስ በጽሐ ክንቀሳቐስ አይከአለን። ሓደ ዘይርኤ ሓይሊ ምእታው ከሊእዎ ክንቀሳቐስ አይከአለን። በቲ ጊዜ ናይ ኢየሩሳሌም አቡን ዝነበሩ ዘካርያስ ዝተባህሉ ከምዚ ኢሎም ተዛሪቦሞ “ በዚ ለቢስካዮ ዘሎኻ ዘግይጽ አልባስካ ካብ ኢየሱስ እቲ ድኻ ምእንቲ ድሕነትና መስቀል ዝተሰከመ ብዙሕ ተፈሊኻ አሎኻ” ስለዚ ክዳውንትኻ ቀይር ኢሎሞ። ሽዑ ንጉሥ ክዳውንቱ ቀይሩ ምስ ቀረበ ክአቱ ክኢሉ ንመስቀል ከአ አብታ ኢየሱስ ዝተሰቕለላ ቀራንዮ አብኡ መሊስዎ። ቤተ ክርስትያም ካብዚ ንድሓር ናይ መስቀል ዕብየትን ዓወትን ዘኪራ ተብዕሎ። እዚ እዩ ድሕሪ ባይታ ታሪኽ እዚ ሎሚ እነበዕሎ ዘሎና።
ክርስትያን ንመስቀል ክርስቶስ ነኽብሮ ምኽንያቱ መጋበሪ ድሕነትና እዩ፥ ንሕና ደቂ አዳም ካብ ኃጢአትን ሞትን መታን ምእንቲ ክንድሕን ኢሉ ደሙ አፍሲሱ። ድሕነት ክንብል እንከሎና ንሓደ ጎዲሉ ዝነበረ ምሉእ ወይ ጥዑይ ዝገብር እዩ ዘስምዕ ጎዲልና መትና ዝነበርና ምሉአትን አብቲ ንቡር ተፈጥሮና ከም እንምለስ ገሩና። አብ መስቀል ዝፈሰሰ ደም ኢየሱስ ነታ ብሰንኪ ኃጢአት ቆሲላን ተበላሽያን ዝነበረት ነፍስና አሕውይዋ። በዚ ኢና እምብአር ንመስቀል መጋበሪ ድሕነትና እንብሎ።
መስቀል ንሥጋውን መንፈሳውን ሕይወትና ከም ዘሕዊ አብቲ ቅ. ሄለና ምስ ረኸበቶ ዝተገብረ ተአምራት ክንርእዮ ይኽእል። ቅ. ሄለና ንመስቀል ኩዒታ ምስ ረኸበቶ ሓደ ጸገም ተፈጢሩ። ንሳ ሰልሰተ መሳቕል እያ ረኺባ ስለዚ እቲ ኢየሱስ ዝተሰቕለሉ አየናይ ምዃኑ ክተለልዮ አጸጊሙ። አብቲ እዋን ናይ ኢየሩሳሌም አቡን ዝነበሩ ቅዱስ ሰብ መቃርዮስ ዝተባህሉ አብ አምላኽ ጸሎት ገበሩ እሞ ፍሉይ ግልጸት ተዋህቦም። ነቲ ሰለሰተ መሳቕል አብቲ ከተማ አብ አፍደገ ሞት ዝነበረት ሕምምቲ ሰበይቲ አምጽእዎ እሞ አብ ልዕሊአ ብተአምራት ከሕውያ ጸሎት ገበሩ፥ ንቀዳማይ መስቀል አብ ሰውነታ ምስ ገበሩላ ሓንቲ ለውጢ አየምጽአን፥ ከምኡ ነቲ ካልአይ ወላ ሓንቲ ለውጢ አየምጽአን ነቲ ሳልሳይ መስቀል መስ አንበሩላ ግን ብድድ ኢላ ዓይና ከፊታ ካብ ዓራታ ተንሢአ ጥዕንአ ምሉእ ብምሉእ ተመሊሱ በዚ ኸአ ነቲ ሓቀኛ መስቀል አለልዮሞ ከምኡ መስቀል ምንጪ ምሕረት ከም ዝኾነ ተገሊጹ። እዚ ጽውጽዋይ አይኮነን ሓቀኛ ታሪኽ እዩ። ሎሚ እውን መስቀል ካብ ኩሉ ሕማምናን ከሕውየና ይኽእል እዩ ሓንትስ ብእምነት ንቀበሎ እምበር።
አብ ኦሪት ዘኁልቅ 21፡4-9 ዘሎ እንተ አንበብና አቐዲሙ መስቀል እንታይ ከምዘምጽእ ከም እተነግረ ንርኢ። እስራኤላውያን አብ በረኻ አብ አጻምእ እናተጓዕዙ ንአምላኽን ሙሴን ስለ ዘሕዘኑ ብመርዛማት አትማን ተነኺሶም አማእት መይቶም። አምላኽ አብዚ ጊዜ እውን መድኃኒ ዝኸውን ቀሪብሎም፥ ንሙሴ በስራዚ መርዛም ተመን ግበር አብ ባላ ድማ ስቐሎ፥ ዝተነኽሰ ዘበለ ናብኡ እንተ ጠመተ ኸአ ኺሓዊ እዩ እናበለ አዘዞ። ሙሴ ከም ትእዛዙ ምስ ፈጸመ አብኡ ዝጠመተ ይሓዊ ነሩ። አብዚ እንርእዮ ትእምርቲ መስቀል ንእስራኤላውያን ካብ ሞት ከም ዘድሓኖም። እዚ ክኸውን ክአምኑ እሞ አብቲ መስቀል ክጥምቱ ሽዑ ካብ ሞት ክድሕኑ ከም ዝኾኑ ተነጊርዎም። እዚ ነቲ ሓቀኛ መስቀል ኢየሱስ ዘምጽኦ ጸጋን ምሕረትን የመልክት።
እዚ ናይ ተመን ተርእዮ አብ ታሪኽ ሕይወት ደቂ ሰብ ናይ መጀመርያ አይኮነን። አብ ምድረ ገነት ንአዳምን ሔዋንን ሰይጣን ብአምሳል ተመን ተራእይዎም። ክልቲኦም አብ ፈተናን ኃጢአትን ምስ ወቀደቑ ብመርዙ ተበኪሎም ንሕና ደቆም ብዘይ ማርያም ኩልና ተበኪልና። ሳዕቤን ቀዳሞት ወለድና ከስ ኃጢአቶም አብ ዓለም ሞትን ስቓያትን አትዩ በዚ ክንውለድ ከሎና ብኃጢአት ዝተበከልና ኮና ንውለድ። ተመንከስ እቲ ከይሲ እዩ ማለት ናይ ሰይጣን አምሳል እዩ።
በቲ ሓደ ወዱ ዝአመነ ዘበለ ኹሉ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኺረክብ እምበር ከይጠፍእሲ አምላኽ ንወዱ በጃ ኽሳዕ ዚህብ ክሳዕ ክንድዚ ንዓለም አፍቀራ (ዮሓ 3፡16)። ዝኾነ ሰብ አብ መስቀል ክርስቶስ ብእምነት ዝጠመተ፥ ኩሉ አብ ክርስቶስ ዝአመነ እሞ ዝተኸተሎ ከምቲ ወንጌል ዮሓንስ ዝብሎ ንሰንኪ መርዚ ኃጢአት አይክጠፍእን እዩ እንታይ ድአ ሕይወት ዘለዓለም ክረክብ እዩ።
ወላ እኳ ዝተጠመቕና ንኹን ጌን ናይ ኃጢአት ሳዕቤናት ኩሉ ጊዜ የዕገንግናና እዩ፥ ስለዚ ብቐጻሊ ምሕዳስን ምንጻሕን የድልየና እዩ። ኩሉ ጸጋታት ካብ መስቀል ክርስቶስ እዩ ዝውሕዝ። በዚ ምኽንያት ኢና አብ ቅድሚ መስቀል ተምበርኪኽና ምእንቲ ኹሉ ዘድልየና እንጽሊ። በዚ ምኽንያት ኢና ቅድሚ ዝኾነ ጸሎት ምልክት ትእምርተ መስቀል እንገብር። ዝኾነ ምንጻሕ፥ ዝኾነ ሓይሊን ሰላምን ካብ መስቀል እዩ ዝመጽእ። መስቀል ናይ ኩሉ ጸጋታት ምንጪ እዩ። ቅ. አንጦንዮስ ብዓል ፓዶቫ ብዛዕባ መስቀል አብ ዝሰበኾ፤ ካብ አብ ቅድሚ መረጸን መቀል ክርስቶስ ደው ኢልካ ብምጥማት ንላዕሊ ክትገብሮ እትኽእል ክብሪ ዘልኦ ምስጋና ክተቕርብ አይክአልን እዩ። አብኡ ንትዕቢትካ ከመይ ገርካ ከም እትስዕሮ ትምሃር፥ አብኡ ካብ ኹሎም ናይ ሥጋ ድለታት ከመይ ገርካ ከምትነጽሕ ትምሃር፥አብኡ ምእንቲ ኩሎም ዘሳድዱኻ አብ ሰማያዊ አቦኻ ከም እትጽልን ከመይ ገርካ መንፈስካ አብ ትሕቲ ኢድ አምላኽ ከም እተነብርን ትምሃር ይብል። መስቀል ክሳብ ክንደይ አምላኽ ከም ዘፍቀረና የርእየና። አብ መስቀል ክርስቶስ ክንጥምት ከሎና ትሕትና ይስምዓና ምኽንያት አምላኽ ምእንታና ኃጢአተኛታት ኢሉ ከማና ሰብ ኮይኑ ስለ ዝሞተ።
ትውፊት ከምዝብሎ ማርያም መግደላዊ ሓንቲ ካብተን አብ እግሪ መስቀል ክርስቶስ ክስቀል እንከሎ ዝነበራ ዕለት ዕለት አብ ምሉእ ሕይወታ ብዛዕባ መስቀል ተስተንትን ከም ዝነበረት ይንገር። ፍቕሪ መስቀል ሓንሳብ ምስሓዘቶ ክትገድፎ አይከአለትን። ንሕና እውን ከምኡ ክንገብር እዩ ዝግብአና። ብርግጽ አብ ኩሉ ምልክት መስቀል ክንገብር እንከሎና ማለት ቅድሚ ዝኾነ ጸሎት ክንጅምር ከሎና፥ መግቢ ቅድምን ድሕርን ምብላዕናን፥ ስራሕ ቅድሚ ምጅማርና፥ ቅድሚ ምድቃስና ኩሉ እንገብሮ ትርጉሙ መስቀል ዝለዓለ ቦታ እምነትናን ነቲ አምላኽ ዝገበረልና ኩሉ ክንሓስብ ክሕግዘና ክዘኻኽረና ንማለት እዩ።
አብ አባይትና መስቀል ክህልወና እንከሎ ፍሉይ ትርጉም አለዎ ብፍላይ አብዚ ናይ ዓለም ነገር ብዝያዳ ዝዕብልለሉ ዘሎ ዘመን። አብ ገዛውትና ዝበጽሑና አዕሩኽና አዝማድና ካብኡ ዝበለጽ ክርእዩ የብሎምን። መስቀል ዝዓበየ ምልክት እምነትና ስለ ዝኾነ አብ ክብ ዝበለን ዝርአን ቦታ ክንገብሮ ይግባእ። ብመስቀል ዝሓፍር ወይ ዘይትርጉሙ ዝህቦ ክርስትንኡ ዝደስከለ ጥራሕ እዩ። ንደቅና ዝበለጸ ህያብ ክንህቦም እንተ ኾና መስቀል ንሃቦም።
ኩሉ ተሓድሶን ምንጻሕን ኃይሊ መስቀል ክወርደና አብ መዓሙቕ ልብና ብጽኑዕ ክስረት አለዎ። አብ መስቀል ምጥማት ጥራሕ እኹል አይኮነን፥ አብኡ ብምጥማት ነቲ አምላኽ ዝገበረልናን ዘርአየና ፍቕሪ ክንረኽቦን ክንርድኦን አዕሚቕና ክነስተንትን አሎና። አብ መስቀል ክነስተንትን እንከሎና አምላኽ ቀጺሉ ፍቕሩ እና ገለጸ ካብ ኩሉ ኃጢአትን ንአይ ይጥዓመኒ ካብ ዝብል ነጻ ከውጽአና እዩ። ሽዑ ከምቲ ንሱ ዝደልየና ህዝቢ ክንከውን አባና ክብሪ አምላኽ እናተገለጸ ንካልኦት አሕዋትና አብ መአዲ ድሕነት ከምዝአትዉ ኽንገብሮም ኢና።
አምላኽ አብዚ ዝኽሪ መስቀል እነብዕለሉ ጥቕምን ትርጉምን መስቀል ተረዲእና አብ ልብና ክነሕድሮ እሞ ንሓውና ከም ነፍስና ክነፍቅሮ። ነቲ ምእንታይ ዝተሰቕለ ክርስቶስ እናዘከርኩ አነ ኸአ ካብ ኃጢአት ክስቀል ዝብል መንፈስ አሕዲርና ብዓልና ነብዕል።
ብሩኹ መስቀል በሪቑ አብ ዓድናን ዓለምናን ፍቕርን ሰላምን የውርደልና ብሩኽ ብዓል ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ጊኒያዊት ባህላዊ ፈዋሲት፥ ብጥንሲ ምትላል ደቀንስትዮ ተኣሲራ
እታ ፈዋሲት፡ ናፋንታ ካማራ ነተን ክጠንሳ ዘይከኣላ ደቀንስትዮ ዝተፈላለየ ኣቑጽልትን ኤርባን ካልእ ኣፋውስን ብምሃብ ከብደን ብምትርባብ ነፍሰ-ጾራት ከምዝመስላ ትገብረን።
ነቲ ትህበን ኣገልግሎት ድማ ካብ ነፍሲ ወከፍ ተፈወስቲ 33 ዶላር ተኽፍለን ኔራ፡ ኣብታ ማእከላይ ወርሓዊ ደሞዝ እታ ሃገር ኣስታት 48 ዶላር ክንሱ።
ወይዘሮ ካማራ ኣብ ወርሒ ኣሽሓት ዶላራት ተእቱ ከምዝነበርት ፖሊስ ክገልጹ ከለው፡ ንሳ ግና ክሕግዝ እየ ዝፍተን ኔረ ኢላ።
ብሰሉስ፡ 16 ጥሪ ልዕሊ 200 ዝኾና ደቀንስትዮ ኣብ ቅድሚ እቲ ወይዘሮ ካማራ ተኣሲራትሉ መደበር ፖሊስ ኮናክሪ ተቓውሞአን ኣስሚዐን።
ልዕሊ 700 ዝኾና ደቀንስትዮ በቲ ናይ ወይዘሮ ካምራ ናይ መጥነሲ "ፈውሲ" ተሃስየን እየን።
ልዕሊ 80% ኣፍሪቃውያን ባህላዊ ኣፋውስ ከምዝጥቀሙ ወድብ ጥዕና ዓለም ኣብ 2016 ገሊጹ።
"ዳርጋ ሓደ ዓመት ኮይኑ ነዛ ሰብይቲ ካብ ንፈልጣ" ኢላ ሓንቲ ካብተን ተቓውሞ ዘስምዓ ዝነበረት ሰብይቲ ምስ ናይ ቢቢሲ ጋዜጠኛ ኣልሓሰን ሳልሕ ኣብ ዝግበረቲ ቃለመሕተት።
"ገለ ኣፋውስን ኣቕጽልትን ኤርባን ምስሃበትና ተምላስ ፈጢሩልና። እቲ ዝሃበትና ድማ ጹቡቕ ከምዝኾነ ኣረጋጊጻትልና። ነቲ ኣፋውስ ድሕሪ ምውሳድ ድማ ከብደን ፎኾኽ ክብል ይጅምር"።
"ድሕሪ ገለ መዓልታት ምስ ከድናያ ድማ፡ ከብድና ድሕሪ ምሓዝ ጥንሲ ሒዝና ከምዘሎና ትገልጸልና ኔራ"።
ብድሕሪኡ ናብ ሓካይም ከይንኸይድን፡ ጥንሲ ከምዝሓዝና ምስገለጸትልና ድማ ደርሆን ንኽዳን ዝኸውን ዓለባን ከም ህያብ ክንህባ ትሓተና ኔራ ኢላ እታ ምስ ቢቢሲ ቃለ-መሕተት ዘካየደት ሰበይቲ።
ገለ ካብተን ደቀንስትዮ ድማ ካብ 12 ስጋብ 16 ኣዋርሕ ነብሰ-ጾራት ይመስላ ኔረን።
ሓካይም ፕሊስ ድሕሪ ዘካየድዎ መርመራ ድማ 47 ደቀንስትይ በቲ ዝወሰድኦ ኣፋውስን ኣቑጽልትን ኣብ ጥዕንአን ዓቢ ጸገም ክፈጥረለን ምዃኑ ገ፡ሊጾ።
ወይዘሮ ካማራ ግና፡ ዝኾነ ሕማቕ ከምዘይገበርት ኢያ ትገልጽ።
"ብወገነይ ሕልሚ ናይዘን ደቀንስትዮ ክትግበር እየ ዝሕግዘን ዝነበረኩ፡ እቲ ዝተረፈ ኣብ ኢድ ኣምላኻ ኢዩ"፡ ኢላ ካማራ።
ካማራ ብምድንጋር ሂወት ሰባት ኣብ ሓደጋ ብምውዳቓ ቤት ፍርዲ ጊኒ ክፈርድዎ ኢዮም።


text:
ኣብቲ ውድድር 18 ናይ ዓበይቲ፡ 25 ድማ ናይ ትሕቲ-ዕድመ ጋንታታት ዝተሳተፋ ክኾና ኸለዋ፡ ንዋንጫ ዝተጋጠማ ጋንታ ባልቲሞር ፈንቅል ምስ መነሶታ ቀይሕ ባሕሪ እየን ነይረን። ባልቲሞር- ፈንቅል ድማ ሻምፒዮን 25 እዮቤልዩ ብምዃን ተዓዋቲት ጋንታ ኾይና`ላ።
ኤርትራውያን ማሕበረ-ኮም ኣትላንታ፡ ኣብ እዋን መኽፈቲ`ቲ ፈስቲቫል ዘቕረብዎ ምድላው ካብቶም ዝሓለፉ ዓመታት ብልጽ ዝበለ ከምዝነበረ ዝገለጸ ፕረዚደንት ፈደረሽን ኣቶ ብርሃነ ገረዝጊሄር፡ እቲ ምርኢት ንትሽዓተ ብሔራት ኤርትራ ዘንጸባርቕ፡ ናይ መንእሰያት ሳዕስዒትን፡ ናይ ዓበይቲ ባህላዊ ኣከዳድናን ኻልእን ዘጠቓልለ ከምዝነበረ ሓቢሩ።
ብኻልእ ወገን፡ ፈጻሚ-ኮሚቴ ፈደረሽን ስፖርት ኤርትራውያን ሰሜን ኣመሪካ ስልጣኑ ንሓድሽ መሪሕነት ከምዘረከበ ኣቶ ብርሃነ ሓቢሩ`ሎ፡፡ በዚ መሰረት ሓዲሽ ፕረዚደንት ኾይኑ ዝተመዘዘ ኣቶ ዮሴፍ መብራህቱ ካብ ጋንታ ሳንታ ክላራ፡ ተሓዚ ገንዘብ ድማ ኣቶ ኣብርሃም ኣርኣያ ካብ ጋንታ ሰላም ኣትላንታ ዝርከብዎም ሾብዓተ ኣባላት ተመሪጾም ኣለዉ።
ንምሉእ ትሕዝቶ ቃለ-መጠይቕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቕ


text:
ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዕለት 31 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ካብ 19 ሃገራት ዝተዋጽኡ ካብ 13 ክሳብ 23 ዓመት ዝዕድመኦም ዝርከብዎም ብጠቕላላ 70 ሺሕ ዝግመቱ ኣናጐስጢስን ወመዘምራንን ኣጋ ምሸት ሰዓት ሹዱሽተ ብናይ ሮማ ሰዓት ኣቆጻራ ተቐቢሎም፥ ጐረቤትናን ብጻይናን ወዲ ዓዲ ይኹን መጻእተይና ብዘየገድስ ንመሰረታዊ ድላያቱ ቀረባ ብምዃን ብሓቂ ቅዱሳት ክትኮኑ ዓለም እውን ክትልውጡ ትኽእሉ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ቃለ ምዕዳን ለጊሶም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ሮማ በቲ ኣብዚ እዋን ዘሎ ብርቱዕ ሃሩር ተኸቢባ ኣብ ዘላትሉ እዋን ዕለት 31 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ነቶም መዝሙረ ዳዊት ምዕራ 34 ፍቕዲ 14 ንሰላም ድለያ ሰዓባውን ብዝብል ቃል ተመሪሑ ኣብ ዝካየድ መበል 12 መንፈሳዊ ንግደት ናብ ቅዱስ ጴጥሮስ ንኽሳተፉ ዝመጹ መብዛሕቲኦም ካብ ሃገራት ኤውሮጳ ዝተዋጽኡን ከምኡ እውን ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ካብ ደሴታት ኣንቲጉኣን ባርቡዳን ከይተረፉ ዝተዋጽኡ ዝርከብዎም ብጠቕላላ ካብ 19 ሃገራት ዝተዋጽኡ 70 ሺሕ ዝግመቱ ካብ ዕለት 30 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ሮማ ቅዱሳት ስፍራ መንፈሳዊ ንግደት ንዘካየዱ ኣናጐስጢስን ወመዘምራንን ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ተቐቢሎም መርሕ ቃል ቅድሚ ምልጋሶም እናተዘዋወሩ ነቶም መንእሰያት ሰላምታኦም ከምዘቕረቡን፡ ብፍላይ በቲ ዘሎ ሃሩር ናይ ኣየር ጠባይ ምኽንያት መካይን መጥፋእቲ ሓዊ ማይ ብምንጻግ እቶም መንእሰያት ነቲ ዝነበረ ሃሩር ክጻወሩ ከምእተደገፉን ይኹን ደኣ እምበር ነቲ ዝነበረ ሃሩር በዲሆም ንሰላም ድለያ ሰዓባውን እናበሉ ኣብ ዙርያ ር.ሊ.ጳ. ተረኺቦም ክዝምሩን ቃል ቅዱስነቶም ክሰምዑን ዝተሰምዖን ሓጐስ ልዑል ምንባሩ ልኡካን ቫቲካን ነውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት የረጋግጹ።
ነዚ መፈሳዊ ንግደት ናይ ዘሰናድው ናይቲ Coetus Internationalis Ministrantium- ዓለም ለኻዊ ኣናጐስጢስን ወመዘምራንን ማሕበር ኣቦ መንበር ብፁዕ ኣቡነ ላዲስላቭ ነመት ብስም ኵሎም ንቕዱስ ኣቦና ሰላምታኦም ከምዘቕረቡን፡ ካብ ዝተፈለለያ ሃገራት ኤውሮጳን ካብ ኤውሮጳ ወጻእን ኣብ ዙሪያኹም ንርከብ፡ እዚ እንነብሮ ዘሎና ርጉእ ኩነት ኣብ ኩሉ ኩርናዕ ዓለም ከኣ ክኸውን ንምነይ ከምዝበሉ ተገሊጹ።
እትገብሮ ኵሉ ምእንቲ ክብሪ ንእግዚኣብሔር ይዅን
ቅዱስ ኣቦና እቲ ነቶም 70 ሺሕ ዝግመቱ ኣናጐስጢስን ወመዘምራንን መንእሰያት ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ኣብ ቀዳመይቲ መልእኽቲ ሓዋርያ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ምዕ. 10፡ 31፥ … ዝኾነ ይዅን እንተ ገበርኩም ኵሉ ንኽብሪ ኣምላኽ ግበርዎ … ንዝብል ሓሳብ ዘቓልሕ ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ምስ ኢየሱስ ዕርክነት ምግባር እንታይ ማለት ምዃኑ ብዑምቀት ዘብርህ ሓሳብ እዩ፡ ኣብ ድንግዝግዝን ደልሃመትን ምስ እንርከብ እቲ ምስ ኢየሱስ ዘሎና ዕርክነት ይመርሓናን፡ ክብሪ እግዚኣብሔር ናይ ግብረ ገብ ቡሶላ ምስቁል ትካብ (ሓባሪ ቐስቲ) ክኸውን እንከሎ፡ እዚ ኸኣ ድምጺ እግዚኣብሔርን ፍቓዱን ንኸነለልይ ዘብቅዓና ከምዝዀነ ቅዱስነቶም ብሰፊሕ ኣብሪሆም።
ተፈተውቲ ብኹሉ
ቅዱስነቶም ነቶም መእንሰያት ኩሉ መታን ክድሕን ብዅሉ ተቐባልነት ዘለኩምን ፍቱዋትን ኩኑ፡ ቀዳመይቲ መልእኽቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ቆሮንጦስ ምዕ. 10፡ 33 ከምቲ ኣነ ንዅሉ ሰብ ብዅሉ ነገር ዘሐጒስ ዘሎዅ ንስኻትኩም ድማ … መዐንቀፊ ኣይትዅኑ፡ ከመይ ምእንቲ ኪድሕኑስ ጥቕሚ ብዙሓት እምበር ጥቕመይ ኣይደለዅን ዝብል መጋበርያ ቅድስና ምዃን ዓሚዩቕ ምስጢሩ ብሰፊሕ ተንቲኖም፡ ካልኦት ኣብ መከራን ጸልማትን ክርከቡ እንከለዉ መገዳቶም ንኸነብርሃሎም ሓደራ፡ እዚ ንገዛእ ርእሱ ነቲ ናይ እምነት ሃሴት ዝዀነ ፍቕሪ እግዚኣሔር ዝምስክር እዩ፡ እቲ ምስ እግዚኣብሔር ዘሎና ዕርክነት ምስኣቶም እውን ዕርክነት ክህልወና ይድርኽ። እዚ ኣብ ምፍጻም እንተድኣ ንስጉም ኰይንና ኣሕዋትናን ኣሓትናን ኢየሱስ እንኰ መድሕንና ምዃኑ ንኽፈልጡ ዝሕግዙ ከምዘኽውን ብሰፊሕ ኣረዲኦም።
ዘይከኣል ተልእዀ ኣይኰነን
ምናልባት ብዙሓት ካባና እዚ ንምፍጻም ዝኽእል ዶ እኸውን ዝብል ሕቶ ከነልዕል ንኽእል፡ ብርግጽ ድሒንካ ንምድሓን ካልኦት ወፊርካን ክድሕኑ መገዲ ምሕባር ዓቢይ ተልእኾ እዩ፡ ዘይከኣል ተልእኾ ግን ኣይኰነን፡ ቅዱስ ጳውሎስ ንሰብ ቆሮንጦስ ኣብ ዝጸሓፎ መልእኽቲ ምዕ. 11፡ 1 ፥ ከምቲ ኣነ ንክርስቶስ ዝመስሎ ዘሎዀ ንስኻትኩም ንኣይ ምሰሉ እንክብል ናይቲ ተልእኾ ተኻኣልነቱ ኣብ ምምሳል ንኢየሱስ ከምዘሎ የረጋግጸልና፡ ቅዱስ ኣብ ምዃን፡ ህያው ወንጌላውነት፡ ወንጌላዊ ህያውነት፡ ህያው ወንጌል፡ ቅዱሳት ዝነብርዎ ሕይወት፡ ነቲ ናይ ኢየሱስ መልእኽቲ ብሕይወቶምን ኣብ ሕይወቶምን ዝተርጐሙ እያቶም፡ ወንጌላውነት ብሕይወት እያቶም!
ወተሃደር ዝነበር ቅዱስ ዝዀነ
ዕለት 31 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ብላቲን ስርዓት ዓመታዊ በዓል ቅዱስ ኢግናዚዮስ ዘሎዮና ምዃኑ ዝዘከሩ ቅዱስ ኣቦና ዝለገስዎ ምዕዳን፥ ቅዱስ ኢግናዚዮስ ዘሎዮላ መንእሰይ ወተሃደር እንከሎ ናይ ገዛእ ርእሱ ክብርን ሞጐስን ዝደልይ ከምዝነበረን፡ ደሓር ግን ብኽብሪ እግዚኣብሔር ተማረኸ፡ ኣብቲ ናይ እግዚኣብሔር ክብሪ ናይ ገዛእ ሕይወቱ ሕመረትን ትርጉምን ኣስተውዓለን ኣንበረን፡ ምእንቲ’ዚ ንቕዱሳት ኣብ ምምሳል ንዕበይ፡ እቲ ዅሉ እንገብሮ ንኽብሪን ውዳሴን እግዚኣብሔርን ንድሕነት ኣሓትናን ኣሕዋትናን ይኹን እንክብሉ ነቲ ነዊሕን ሕቶ መንእሰያትን እናሳዅዑ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ዛዚሞም።


text:
ኣብዚ ሰሙን ኬንያ ንኣል-ሸባብ ንምግጣም ናብ ዶብ ሱማሊያ ወታደራታ ንምልኣኽ ዝወሰድቶ ስጉምቲ ዓብይ ናይ ወፃኢ ፖሊሲ ለውጢ ዘርአየት ኣምሲሉዋ’ሎ።እቲ ናይ ኬንያ ዓብይ ወታደራዊ ስርሒት ንፁር ኣይኮነን።እንተኾነ ግን ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝህሊ ርክብ ምሉእ ብምሉእ ክልውጦ ይኽእል እዩ።
ኬንያ ምስታ ስርዓት ኣልቦ ዝኾነት ጎረቤት ሃገር ሱማሊያ ንዓመታት ብምክእኣል ክትነብር ፀኒሓ እያ።
ንዓሰርተታት ዓመታት ዝተኻየደ ዅናት ሱማሊያ ንኣማእቲ ኣሽሓት ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ሱማሊያ ናብ ዝርከቡ መዕቖቢ ስደተኛታት ንኽሃድሙ ኣገዲዱዎም።ከምሳዕቤን ድማ ኣብ ጥቓ እቲ ናይ ሓባር ዶብ ኣብ ፀጋታትን ከባቢያዊ ሓለዋን ሕፅረት ኣኸቲሉ፡ንትዕግስቲ ኬንያ’ውን ተፈታቲኑ እዩ።
ኬንያ ዝበዝሕ ግዜ ካብቲ ግጭት ንዓርሳ ኣርሒቓ ፀኒሓ እያ።ፌደራላዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ንኽምስረት ግን ዓብዪ ጊደ ነይሩዋ።ኣብ ፈለማ 2005 ኣ/ፈ እውን ትካላት መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ኣብ ሃገራ ንኽሰርሑ ሓጊዛ እያ።
ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ግን ሱማሊያዊያን ኣኽረርቲ ፈፂሞምዎ ዝተብሃለ ኣብ ኬንያ ዝተኻየደ ናይ ሰባት ምጭዋይ ወጥሪ ንኽንህር ገይሩ’ሎ።ኣዝዩ ኣገዳሲ ንዝኾነ ንናይ ኬንያ ናይ ቱሪዝም ኢንዱስቱሪ እውን ኣብ ሓደጋ ኣውዲቑዎ’ሎ።
ኣብ ኬንያ ኣብዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ዝተፈፀመ ናይ ኽልተ ዶክተራት መጭወይቲ ሰራዊት ኬንያ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ስጉምቲ ንኽወስድ ኣገዲዱዎ እዩ።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኬንያ ዝነበሩ ኢጋራ ካባጂ በቲ ውሳነ ኣተደነቑን።ንሶም ‘’ሸፋቱ ናብ ግዝኣትኻ ኣትዮም ቁጠባኻ ከዕንውዎ እንተለው ምእንታ ፅቡቕ ጉርብትና ክትብል ኮፍ ኢልካ ኣይክትሪኢን ኢኻ።ከምኡ ኣይሰርሕን እዩ።’’ይብሉ።
እዚ ናይ ሕዚ ወታደራዊ ስርሒት ግን ንፁር ኣይኮነን።ምኽንያቱ ካብ ናይሮብን ሞቓድሾን ይርአዩ ብዘለው ዝተሓዋወሱ ምልክታት።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኬንያ ንናይ ውሽጥን ዓለምለኻውን መራኸቢ ብዙሃን ኣብዝሃብዎ መግለፂ ሰራዊት ኬንያ ናብ ሱማሊያ ምእታው ኣሚኖም ኣለው።ካልኦት ሰበስልጣን ሱማሊያ ግን ወታደራት ኬንያ ዶብ ሰጊሮም ከምዘይኣተው ይዛረቡ ኣለው።
ኣብቲ ምጭዋይ እቶም ዶክተራት ኢዱ ከምዘየእተወ ዝገለፀ ኣል-ሸባብ ናይ ኬንያ ወታደራዊ ምንውስቓስ ከም ናይ ብሓቂ ስግኣት ሪኡዎ ኣሎ።ሒነ ክወስድ እየ’ውን ኢሉ ኣሎ።
ኣብ ናይሮቢ ዝርከቡ ፖለቲካዊ ተንታኒ ሱማሊያ ዓብዲ ሳማድ ከምቲ ኣብ ኡጋንዳ ብኣልሸባብ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ኣብ ኬንያ’ውን ክንሪኢ ንኽእል ኢና ይብሉ።
ቅድሚ ሕዚ ኣብ ሱምሊያ ዝተኻየዱ ወታደራዊ ምትእትታዋት ንፃዕሪ ኬንያ ዘተባብዑ ኣይኮኑን።
ኣብ 2009 ኣ/ፈ ኣል-ሸባብ ነታ ሃገር ንኽልተ ዓመትን ፍርቅን ንዝወረሩ ወታደራት ኢትዮጵያ ካብ ሱማሊያ ንኽወፁ ገይሩ እዩ።
ኣብ 1992 ኣ/ፈ እውን ሓይልታት ዩናይትድ ስቴትስ ፈለማ ብልኡኽ ሰብኣውነት ናብ ሱማሊያ ኣትዮም ምንባሮም ይዝከር።ሱማሊይዊያን ሚሊሽያታት ኣብ ሞቓድሾ ኣብዝተኻየደ ውግእ ን18 ወታደራት ኣሜሪካ ንዝቐተለ ንናይ ዩንያትድ ስቴትስ ሄልኮፕተራት ቶኪሶም ኣውዲቖም እዮም።
መንግስቲ ኬንያ ከምዝበሎ ዕላምኡ ኣል-ሸባብ ድሕሪ ሕዚ ኣብ ውሽጢ ኬንያ ወይ’ውን ኣብ ጥቓ ዶብ ኬንያ ወታደራዊ ስርሒት ንኸየካይድ እዩ ይብል።እቲ ወታደራዊት ስርሒት ኬንያ ክሳብ መዓዝ ከምዝፅንሕ ግን ንፁር ኣይኮነን።


text:
ርእሰ ሊቃነ-ጳጳሳት ፍራንሲስ አብ ፕረዚደንታዊ መደበር መዓርፎ ነፈርቲ አንድሪውስ ድሕሪ ምእታዎም: ነቲ ናይ አሜሪካ ዑደቶም ዝመረጽዋ መኪና ፊያት 500L (ብልሙድ ፊያት ቺንከ ቸንቶ) ዝዓይነታ ንእሽቶይ መኪና’ያ። እዛ መኪና ዘይከም ካልኦት ብመራሕቲ ሃገራት ዝጥቀሙለን ሊሞዚንን ተተኳሲ ብረት ዘይበስዐን ኮይና ዝተሰርሐት ኣይኮነትን።
እዚ ምርጫ መጓዓዝያ ሊቃነ ጳጳስ ፍራንሰስ ነቲ አንጻር አህላኽነትን ንንዋታዊ ነገራት አተኩሮ ዘይምሃብን ዝብል መርገጺኦም’ ውን ዘንጸባርቕ ይመስል። ብካልእ ወገን ድማ እዚ ምርጫ እቶም ሊቃነ ጳጳሳት ነቲ ጸጋማዊ መርገጺኦም ዘርኢ እዩ ዝብሉ ወገናትውን አይተሳእኑን።
“ካብ ትምህርታት ቤተክርስትያን ወጻኢ ዋላ ሓንቲ ኣይተዛረብኩን። ገለ ሰባት ግን ነዚ ብጌጋ ክርድእዎ ይክእሉ’ዮም” ዝበሉ ሊቃነ ጳጳስ ፍራንሰስ - ብ2013 ዓ.ም ካብ ዝቕብኡ ንደሓር ዘይከም ቀዳሞት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሮማ ካቶሊክ መንበሪኦም - አብ መዓረፊ አጋይሽ ክገብሩን ንአሽቱን ትሑት ዋጋ ዘለወን መካይን ንመጓዓዝያ ከዘውትሩን ይረአዩ።
ነቶም ክቡራትን ዓበይቲ መኻይንን ዝጥቀሙ አቕሽሽትን ሊቃነ-ጳጳሳትን ድማ “ መኪና ንብዙሕ አገልግሎት ትውዕል መገልገሊት እያ። ይኹን’ምበር ክቡርን ንመጋየጽን ክንጥቀሙሉ ከለና ግን ክንደይ ህጻናት ድራር ዕለት ሲእኖም ከምዝሓድሩ ክዝከር ይግባእ” ብምባል ይነቅፉ።
ብኻልእ ወገን: እዚ ምርጫ መኪና ሊቃነ ጳጳስ ምስ አብ ባይቶ አሜሪካ ዝካየድዎ መደረ ንለውጢ ክሊማ ዘተአሳስርዎ’ውን ኣይተሳእኑን። ምክንያቱ ንኩነታት ክሊማ ኣመልኪቶም ኣብ ዘመሓላልፍዎ መልእኽታቶም “ መሰረታዊ ለውጢ የድልይ’ዩ ንምድርናን ህዝባን ንምሕላው” ብምባል ሓላፍነትን ተገዳስነትን ክውሰድ የገንዝቡ።
እዛ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ዝመረጽዋ ፍያት 500L መኪና ዋጋአ ካብ 20,000 ዶላር አሜሪካ ንታሕቲ ይግመት።
ብተወሳኺ ገለ መርበብ ሓበሬታት እዚ ዑደት ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንሲስ ዘድልዮ ወጻኢታት ብፍላይ አብ ከተማ ፊላደልፍያ 48,000 ዶላር ተገሚቱ አሎ።
እዚ ወጻኢታት ብመንስቲ አሜሪካን ካቶሊክ አብያተክርስትያን አብ አሜርካ ዝርከቡ ከምዝሽፈን እተን መርበብ ሓበረታ ገሊጸን አለዋ።


text:
ኣብ ደቡብ ኢትዮጵያ ዞባ ቦረና ንኽልተ ተኸታተልቲ ዓመታት ዝዘለቐ ድርቂ ሕዚ’ውን ቀፂሉ’ሎ።ኣብ ፍርቂ ወርሒ መስከረም ክወቅዕ እዩ ተብሂሉ ትፅቢት ተገይርሉ ዝነበረ ዝናብ እውን ክሳብ ሕዚ ድርቂ ኣዐሪዩ ኣብ ዘጥቕዐን ሓሙሽተ ወረዳታት ኣይወቅዕን ዘሎ።
ካብ ኣዲስ ኣበባ 705 ኪሎሜትር ሪሒቑ ኣብ ዝርከብ ዶብ ኢትዮጵያን ኬንያን መንገዲ ሞያለ ዝደረቑ ኣእዋምን ቁጥቃጦን ይረአዩ።
እቲ ድርቂ ነቲ ከባቢ ሓምለዋይ ቀለም ሪኡ ዘይፈልጥ ምድረ በዳ ኣምሲሉዎ’ሎ።
ካብ ኣዲስ ኣበባ 705 ኪ.ሜ ዝርሓቐ ምዃኑ ኣብ ጥቓ ዘርኢ ምልክት ሓንቲ ላሕሚ ወዲቓ ትርአ።
መዓስ ከምዝሞተት ዋላ እንተዘይተፈለጠ’ውን ስግኣ ብሃሩር ፀሓይ ስለዝደረቐ ቆርበታ ምስ ዓፅማ ተጣቢቑ’ሎ።ድርቅን እቲ ብርቱዕ ፀሓይን ንተን ዝሞታ ከብቲ ኣብ ውሽጢ ማዕልታት የድርቐን።
ከብቶም ዝሞቱዎም እንስሳት ብምርባሕ ዝመሓደሩ ነበርቲ ኣለሻ ሳዕሪ ንተን ካብ ሞት ዝተረፋ ንምድሓን ስልዝጎዓዙ ደው ኢሎም ቆርበት ንምግፋፍ ግዜን ሓል ሓሊፉ ድማ ዓቕሚ የብሎምን።
ዝበዝሑ ነበርታ ካብ ከብቲ ብዝርከብ ፍሪያት ዝመሓደሩላ ቦረና ካብ 60 ክሳብ 75 ሚእታዊ ዝኾኑ ከብቶም ከምዝሞቱ ይግመት።ሕቡራት መንግስታት ከምዝበሎ እንተኾይኑ ናይ ወርሒ ሚያዝያ ናይ ልደት ዝናብ ንኽልተ ግዜ ከይወቕዐ ዝለዝተረፈ ካብ ርብዒ ሚሊዮን ከብቲ ንላዕሊ ከብቲ ሞይተን ኣለዋ።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ሰበኽ ሳግም ዞባ ቦረና ኣቶ ሊበን ኣሬሮ እቲ ቑፅሪ ክንዲ’ዚ እዩ ምባል ከምዘይክኣል ምስገለፁ ’’ሞት እንስሳት ኣብ ከብቲ ጥራሕ ኣይተወሰነን።ድርቂ ዝፃወሩ ዝበሃሉ ከም ግመል፡ጤል፡ኣድገ ፈረስን’ውን ሞይቶም እዮም።’’ይብሉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ቁፅሪ ዝሞቱ እንስሳት ብኣሃዝ እንተዘየቐመጠ’ውን ኣብቲ ከባቢ ንረድኤት ዝተቓልዑ ቁፅሪ ሰባት ግን ይገልፅ።
ኣብ መጀምሪያ ወርሒ ጥሪ ብምክልኻል ሓደጋ ይርዳእ ዝነበረ ተሓጋዚ 40 ሽሕን 600 ክውዝነበረን እቲ ድርቂ እናኽፍአ ምስመፀ ግን ናብ 90 ሽሕን 900ን ብምዕባይ ኣብዚ ሕዚ ስዓት ናብ 277 ሽሕ 282 ከምዝደየበ ኣቶ ሊበን ይገልፁ።
ብህፁፅ ሓገዝን ብሰፍቲ ኔትን ካብዝሕገዙ ሰባት ብተወሳኺ ንኣዴታትትን ህፃውንትን ንጉድኣት ኣካልን ንኣረጋዊያንን ዝወሃብ ረድኤት እንትድመር ዳርጋ ፍርቂ ህዝቢ ቦረና ሓገዝ እናተውሃቦ ይርከብ። እቲ ናይ ድርቂ ኹነት ካብ ያቤሎ ክሳብ ድሬ፡ዲሎ፡ሚዮ፡ሞያለን ዳስ ኣዝዩ ዝኸፍአ እዩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።
ትንሣኤከ ለእለ አመነ፡ ብርሃነከ ፈኑ ዲቤነ። (ትንሣኤኻ ንእንኣምን ፡ንዓና ብርሃንካ ስደደልና።)
ትንሣኤ ሓደ ካብተን ዓበይቲ በዓላት ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ኮይኑ እቲ ዘይመውት ጐይታ ኣብ መቃብር ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ድኅሪ ምግባሩ ብዕለተ ሰንበት ልክዕ ፍርቂ ለይቲ ካብ ምዉታን ተፈልዩ ብመለኮታዊ ኃይሉ ዝተንሥአሉ ፡ ድኅነት ደቂ ኣዳም ዝተረጋገጸሉ ፡ድኅሪ ሥጋዊ ዕረፍቲ (ሞት) ናብ ዘለዓለማዊ ሕይወት ንሰጋገርሉ ተስፋ ዝተረኽቦ ዓቢይ ዕለት እዩ።
ምሳሌ ትንሣኤ ክርስቶስ
ዓርከ እግዚአብሔር ዝተባህለ ጻድቅ ኣብርሃም ንወዱ ይስሓቅ ንክሥውኦ ብእግዚአብሔር ምስ ተኣዘዘ ኣብ ሣልሳይ መዓልቱ ብግብሪ ንክሥውኦ ኣብቲ ዝተኣዘዞ ቦታ በጽሐ። ንወዱ ይስሓቅ ብፍጹም ሕልና ናብ መሥዋዕቲ ኣቕሪብዎ ከሎ ይስሓቅ ካብ ሞት ድኂኑ እዩ። ብርሃነ ዓለም ቅዱስ ጳውሎስ ነዚ ክገልጽ ከሎ ‘‘ ኣብርሃም ኣብ ዝተፈተነሉ ጊዜ ንይስሓቅ ብእምነት ኣቕረቦ ነቲ ብተስፋ ዝተቐበሎ ዘርእኻ ከብዝሖ እየ ዝብል ቃል ብይስሓቅ ክትፈሪ ዝተባህሎ ነቲ ሓደ ወዱ ንመሥዋዕቲ ኣቕረቦ። እግዚአብሔር ካብ ምዉታን ከተንሥኦ ከምዝኽእል ሓሲቡ እዩ እሞ ንወዱ ድማ ረኸቦ’’ ይብል። (ዕብ ፲፩፡፲፯ - ፲፱ / 11፡17 - 19) እምበኣር ኅልና ኣብርሃም ናይ መቓብር ፡ ይስሓቅ ብኅልና ኣቦኡ ከምዝተሠወዐ እሞ ኣብ ሣልሳይ መዓልቱ ካብ መሥዋዕቲ ምድኃኑ ክርስቶስ ድማ ምስ ሞተ ኣብ ሣልሳይ መዓልቱ ናይ ምትንሣኡ ምሳሌ እዩ።(ዘፍ ፳፪፡፩)
ብዛዕባ ትንሣኤ ዝተነግሩ ትንቢታት
ሀ. ‘‘ አንሰ ሰከብኩ ወኖምኩ ወተንሣእኩ እስመ እግዚአብሔር አንሥአኒ ኢይፈርህ እምአእላፍ አሕዛብ እለ ዓገቱኒ ወቆሙ ላዕሌየ’’(መዝ ፫፡፭/ 3፡5)ትርጉሙ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ኣብ ከርሠ መቃብር ኀደርኩ እግዚአብሔር ስለዘተንሥኣኒ ካብ ብዝኂ እቶም ዓቀብተ መቃብር ኣይፈርህን እየ። እግዚአብሔር ክብል ከሎ ስም ሓድነቶም ንኣብ ንወልድ ንመንፈስ ቅዱስ ንሠለስቲኦም የመልክት። ካብቶም ጸላእተይ ኣብ ልዕሊ መቓብረይ’ውን ካብ ምውታን ከይትንሥእ እምኒ ዝጸቐጡኒ ፡ ኣብ ኣፍ መቓብር ቆይሞም ካብ ዝሕልዉኒ ኣይሁዳውያን ኮኑ ሮማውያን ጭፍራታት ኣይፈርሕን፡ መግነዝ ፍትሑለይ መቓብርውን ክፈቱለይ ከይበልኩ ብኣምላኽነተይ ተንሣእኩ።ብተወሳኺ መጽሓፍ ቅዱስ እግዚአብሔር አብ ከም ዘተንሥኦ ይገልጽ፡ ‘‘ እግዚአብሔር ኣተንሢእዎ ’’ ይብል። (ግ.ሓዋ ፪፡፴፪ / 2፡32) ወልድ ብገዛእ ሥልጣኑ ከም ዝተንሠአ’ውን ይዛረብ። ‘‘ ወአልቦ ዘየኀይደንያ አላ ለልየ እሜጥዋ በፈቃድየ ፡ እስመ ብውሕ ሊተ አንብራሂ ወእሢማ፡ ወብውሕ ሊተ ካዕበ አንሥኣ ፡ ትርጉም ፡ ኣነ ባዕለይ ብፍቓደይ ኣሕሊፈ እህባ እምበር ካባይ ዝወስዳ የልቦን ንነፍሰይ ካብ ሥጋይ ክፈልያ ኣዋሒደ ድማ ከተንሥኣ ሥልጣን ኣሎኒ። (ዮሓ. ፲፡፲፰ / 10፡18) ስለዚ እግዚአብሔር’ውን ኣተንሢኡኒ እዩ እሞ ተንሣእኩ ዝብል ኣዘራርባ ብእግዚአብሔርነት ናይ ሥላሴ ሓድነት ንምርዳእ እምበር ንምፍልላይ ወይ ንምብልላጽ ከምዘይኮነ የረድኣና።
ለ. ‘‘ ይእዜ እትነሣእ ይቤ እግዚአብሔር ፡ እሬሲ መድኃኒተ ወአግህድ ቦቱ ቃለ እግዚአብሔር ቃል ንጹሕ ’’ (መዝ ፲፩፡፭ / 11፡5) ትርጉሙ ሽዑ እግዚአብሔር ወልድ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ኣብ ከርሢ መቓብር ሓዲረ እትንሥእ ድኅነተ ሥጋን ድኅነተ ነፍስን እገብር ፡ ኣብ ሞት(ኣብ ዲያብሎስ) ኃይለይ ብትንሣኤ አፍልጥ ማለት እዩ። ካብ መቓብር ካብ ሲኦል ካብ ሞትን ግዝኣትን ዲያብሎስ ንምእመናን ኣድኅኖም ንምባል እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ድማ ትንሣኤ ጐይታ ናይ በይኑ ካብ ሞትን መቓብርን ምትንሣእ ዘይኮነ ንዓና ነዞም ግዙኣት ዲያብሎስ ዝነበርና’ውን ካብ ሞትን ግዝኣት ዲያብሎስን ናጻ ዘውጸአ ትንሣኤ ምዃኑ መጽሓፍ ቅዱስ ይምህረና። እዚ ድማ ብትንሣኤ ተጠቀምቲ ንሕና ደቂ ኣዳም ምዃና እዩ።
ሐ. ‘‘ ይትነሣእ እግዚአብሔር ወይዘረዉ ፀሩ፡ ወይጕየዩ ጸላእቱ እምቅድመ ገጹ ፡ከመ የኀልቅ ጢስ ከማሁ የኀልቁ፡ ወከመ ይትመሰው ሰምዕ እምቅድመ ገጸ እሳት፡ ከማሁ ይትሀጐሉ ኃጥአን እምቅድመ ገጹ ለእግዚአብሔር።(መዝ ፷፯፡፩-፪) ኃሙሽተ ሽሕን ኃሙሽተ ሚእትን ዘመን ተፈጺሙ እግዚአብሔር ወልድ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ኣብ ከርሢ መቓብር ሓዲሩ ብምትንሣእ ንጸላእቱ ኣጋንንትን ኣይሁድን መናፍቓንን ደምሰሰ። ትኪ ወጺኡ ከምዝጠፍእ እሞ ኣብዚ በጺሑ’ውን ዘይበሃል ሞይቶም ክጠፍኡ እዮም ክፍረዶም’ውን እዩ። እዚ ትንቢት ዘረድእ ትንሣኤ ጐይታና ንጸላእቱ ኣጋንንትን ኣይሁድን መናፍቓንን ውርደት ፡ ንኣመንቲ ድማ ክብርን ሕይወትን ምዃኑ እዩ። ሕማማተ መስቀል ተቐቢሉድኅሪ ምሟት ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ከምዝተንሠአ ንቅዱሳንደቂ መዛሙርቱ ብተደጋጋሚ ዝገለጸሎም ነገር ድማ ምፍጻሙ ዝምህር ትምህርቲ እዩ። ቅዱስ ማቴዎስ ኣብ ወንጌሉ ‘‘ ካብታ ጊዜ’ቲኣ ጀሚሩ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ኢየሩሳሌም ከም ዝኸይድ ዓበይቲን ካህናትን ጸሓፍትን ከምዘሣቕይዎ ከምዝቐትልዎ ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ’ውን ክትንሥእ ምዃኑ ንደቀ መዛሙርቱ ክገልጸሎም ጀመረ።’’ (ማቴ ፲፮፡፳፩ / 16፡21) ዝብሎ ንረክብ። ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ድኅሪ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይቲን ከምዝተንሠአ ትንቢት ተነጊሩሉ ምሥጢር ዘለዎ ምሳሌ’ውን ተመሲልሉ እዩ።
ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ከመይ እዩ፧
ቀዳማይ፦ መዓልቲ ዓርቢ ንለይቲ ዓርቢ ይስሕብ፡ ቀዳም ለይትን መዓልትን ፡ ለይቲ ሰንበት መዓልቲ ሰንበት ይስሕብ። በዚ ሠለስተ መዓልቲንሠለስተ ለይትን ተባሂሉ ይቑጸር፡፡
ካልኣይ፡- ከርሠ ሓዋርያት መቓብር ጌሩ ማለት ብጸሎተ ሓሙስ ንቅዱሳን ሓዋርያት ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ኣቐቢልዎም እዩ። በዚ ከኣ እቲ ዝተቐበልዎ ሥጋኡን ደሙን ኣማናዊ እምበር ምሳሌ ከምዘይኮነ ንርዳእ። በዚ ድማ ዕለተ ዓርብ ናብ ሓሙስ ይስሓብ እሞ ከርሢ ቅዱሳን ሓዋርያት ከም መቓብር ተቖጺሩ ክሥራዕ እንከሎ ናይ ሓሙስ መዓልቲ ጥራይ ፡ ዓርቢ ለይትን መዓልትን ቀዳም ለይትን መዓልትን ከምኡ’ውን ሰንበት ለይቲ ፡ በዚ ድማ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ይኸውን (ይቑጽር)።
ሣልሳይ፡ ጐይታ ዝተሰቕለሉ ብዕለተ ዓርብ ሰዓት ፮(ፋዱስ) እዩ። ዓርቢ ካብ ንጉሆ ክሳዕ ቀትሪ ብርሃን ነበረ። ካብ ቀትሪ ክሳዕ ፱/3 ድ.ቀ. ድማ ጸልማት ነበረ ካብኡ ድማ ካብ ሰዓት ፱/3 ድ.ቀ. ክሳዕ ሠርክ ሰዓት ፲፩ / 5 ፡00 ድ.ቀ. ብርሃን ነበረ። በዚ ድማ ዕለተ ዓርብ ክልተ መዓልትን ሓደ ለይትን ኮይና ትቝጸር። ናይ ቀዳም ለይትን መዓልትን ከምኡ ድማ ናይ ሰንበት ለይቲ ሓዊስካ ብሓንሳብ ክቝጸር ከሎ ሠለስተ መዓልትን ሠለስተ ለይትን ይኸውን። ስለዚ ድማ ክርስቶስ ድኅሪ ሠለስተ መዓልትን ለይትን ካብ ሙታን ተፈልዩ ከምዝተንሥአ በዚ ንፈልጥን ንርዳእን።
ብትንሣኤ ጐይታና ዘሎና ተስፋ
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ናይ ትንሣኤ በዓል ቤት እዩ። ንዝኣመንዎ ድማ ትንሣኤ ነፍስን ሥጋን ይዕድሎም።ከመይ ‘‘ትንሣኤን ሕይወትን ኣነ እየ ፡ እቲ ብኣይ ዝኣምን እንተሞተ እኳ ብሕይወት እዩ ዝነብር። ’’ (ዮሓ ፲፩፡፳፭ /11፡25) ስለዝብልን ንወለተ ኢያኢሮስን ወልደ መበለትን ከምኡ’ውን ንኣልኣዛርን ከምዘተንሠአ ጽሑፍ እዩ። (ማቴ ፱፡፵፭ ሉቃ ፯፡፲፭ ዮሓ ፲፩፡፵፬) ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ነቲ ድኅነት ፈጺሙ ድኅሪ ምሟቱ ከምዝተንሠአ እሞ ንብዙኃት ሰባት ከምዝተራእየ መጽሓፍና ይምህረና እዩ። ስለዚ ክርስቶስ ኣብ ልዕሊ ሞት ሥልጣን ከም ዘለዎን ዓወት ናይ ባሕሪኡ ምዃኑን ዘረድኣና እዩ። በዚ መሠረት ድማ ትንሣኤ ፡ ሕይወትና እዩ። ናይ ጻድቃን ትንሣኤ ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ዝምህረና ሞተ ነፍስ ዘየስዕብ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ክብርን ጸጋን ዘጓናጽፍ ትንሣኤ እዩ። ከምቲ ኣብ ጸሎተ ሃይማኖት ‘‘ ወንሴፎ ትንሣኤ ምዉታን ወሕይወተ ዘይመጽእ ለዓለመ ዓለም / በቲ ዘለዓለማዊ ሕይወት ዘምጽእ ትንሣኤ ምዉታን ተስፋ ንገብር ’’ እናበልና ብተስፋ እንጽበዮ ትንሣኤ ዘጉባኤ ብሕጂ ምዃኑ እዩ።
ዕላማ ምኽባር በዓልእንታይ እዩ፧
በዓል ምኽባር ካብ ጥንቲ ዝጀመረልናን ክንፍጽሞ’ውን ዝኣዘዘና ባዕሉ እግዚአብሔር እዩ። (ዘፀ ፳፡፰ /20፡8) በዚ መሠረት ኣብ ቅድስት ተዋሕዶ ሃይማኖትና ትእዛዝ ፈጣሪናክንፍጽም ፡ እግዚአብሔር ኣብ ቅዱሳን ሓዲሩ ዝሠርሖ ሥራሕ ክንፈልጥ ፡ ካብቲ ኣብቲ ዕለት ዝዝከር ቅዱስ ወይ ቅድስት ሕይወት ክንመሃርን ኣሰር ኣሰሮም ክንስዕብን በረኸት ክንረክብን ፡ ኣብ ሃይማኖትና ንኽንጸንዕ በዓላት ከነኽብር ትእዝዘና።
በዓለ ትንሣኤ ከመይ ከነብዕሎ ይግባእ፧
ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያንና ዝፍጸም ሥርዓት ሰማያዊ ክብርን ዘለዓለማዊ በረኸትን ዘውህብ ብምዃኑ ክንሳተፎግቡእና እዩ። በዓለ ትንሣኤ ጐይታና ካብ መግዛእቲ ዲያብሎስ ናፃ ዘውጸኣናን ዘለዓለማዊ ሕይወት ዝህበናን ስለዝኾነ ኩሉ ሳዕ ኣብ ቤቱ ተረኺብና ንዝገበረልና ከነመስግን ፡ካብ ኩሉ ባርነት ኃጢኣት ናፃ ወጺእና ብሓጐስን ፍሥሓን ንዝሓመመ እግዚአብሔር ምሕረት የውርደልካ፡ ንዝተአስረ እግዚአብሔር የፍትሕካ እናበልና ፡ ነቶም ዘይብሎም ነዳያን ድማ ዓቕምና ብዝፈቐዶ እናተሓጋገዝና ከነሕልፎ ይግብኣና። መዓልቲ ሞትና ከየርከበትና ብንስሓ ተሓጺብናን ተዳሊናን ቅዱስ ሥጋኡን ክቡር ደሙን ተቐቢልና ክንጸንሖ ይግብኣና።
በረከት ትንሣኤኡ ይዓድለና።
ይትባረክ እግዚአብሔር አምላከ አበዊነ።
ይ፡ ካ፡ ክርስቶስ ተንሥአ እሙታን ይ፡ሕ፡ በዓቢይ ኃይል ወሥልጣን
ይ፡ካ፡ አሠሮ ለሰይጣን ይ፡ሕ፡ አግዐዞ ለአዳም
ይ፡ካ፡ ሰላም ይ፡ሕ፡ እምይእዜሰ
ይ፡ካ፡ ይኩን ይ፡ሕ፡ ፍሥሐ ወሰላም


text:
ኣብ ትግራይ ከተማ መቐለ ዝርከብ ዋልታ ወርክሾፕ ካብ ዝናኣሱ ክሳብ ዝዓበዩ ንሕርሻን ህንጸትን ዝውዕሉ ውጽኢት ሓጺነ መጺንን ዕንጸይቲን ይሰርሕ፡፡
ኣብ መደብር ዝርከቡ ዝተደርበዩ ከምኡ’ውን ካብ ዝተፈላለዩ ፋብሪካታት ዝዓደጎም ሓጺነመጺን ኣምኪኹ ናብ ዝተፈላለዩ ውጸኢት ብምቕያር ናብ ዓበይቲ ትካላት ኢንዱስትሪ የቕርብ፡፡ ዝበዝሑ ውጽኢት ስራሕቱ ኣብቲ ዋልታ ዝበቖሉ እዮም፡፡ ኣብ ትግራይ ዝበዝሑ ንሕርሻን ህንጸትን ዝውዕሉ ውጽኢት ኢደ ጥበብ ኣብቲ ትካል ዝተሰርሑ ምዃኖም ይግለጽ’ሎ፡፡
ኣማሓዳሪ ዋልታ ወርክሾፕ ኣይተ ኣጽብሃ ገብረኣብዝጊ ብ1968 ዓ/ም ናብ ህወሓት ተጸምቢሩ ናብ ማይዳ ዝወረደ ተጋዳላይ እዩ፡፡ ብ1987 ብኽብሪ ተሰናቢቱ ሓሲብዎ ዘይፈልጥ ሞያ ሰልጢኑ ሎሚ ዕዉት ወናኒ ትካል ስራሕቲ ኢንጅነሪንግ ኮይኑ’ሎ፡፡
ዋልታ ኣብ ቀጻሊ መካይን ናብ ምግጥጣም ከምዝኣቱ ኣማሓዳሪ እቲ ትካል ተዛሪቦም ኣለዉ፡፡


text:
ካልኦት ነኣሽቱ ተቓወምቲ ሓይልታት ዘይተቐበልዎ ዕለት 25 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ውሽጣዊ ግርጭት ደው ንምባል ኣብ መንጐ እቶም ክልተ ተጻባእቲ ሓይልታት ስምምዕ ሰላም ከምእተፈረመ ተሓቢሩ። ንደቡብ ሱዳን ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ቅርበቶምን ጸሎቶምን ደጋጊሞም የረጋግጹ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
እቲ ብርእሰ ብሔር ሳልቫ ኪር ዝምራሕ ናይ ደቡብ ሱዳን መንግስትን ብነበር ምኽትል ርእሰ ብሔር ደቡብ ሱዳን ረይክ ማቻር ዝምራሕ ተቓዋሚ ግንባር፡ ዕለት 25 ሓምለ 2018 ዓ.ም. ብሓባር ናይ ደቡብ ሱዳን ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምቛም ዝብል መሰረተ ሓሳብ ዘንበረ ነቲ ኣብታ ሃገር ዘሎ ሕድ ሕዳዊ ውግእ ደው ንምባል ዘኽእል ናይ ሰላም ስምምዕ ሰነድ ኣብ ሱዳን ርእሰ ከተማ ካርቱም ከእምተፈራረሙ ክሕበር እንከሎ፡ ናይቲ ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ርእሰ ብሔር ኪር ክዀኑን ምኽትል ርእሰ ብሔር ከኣ ማቻራ ዝብል ስምምዕ ኣብቲ ናይ ሰላም ሰነድ ተመልኪቱ ኣሎ።
ምኽንያት ውግእ
ደቡብ ሱዳን ድሕሪ ናይ ክልተ ዓሰርተታት ውግእ ካብ ሱዳን ተፈልያ ከም ሃገር ካብ እትቐውም ሸሞንተ ዓመት ዘቝጸረት ክኸውን እንከሎ፡ ደቡብ ሱዳን ክርስትያንን ባህላውያን ሃይማኖታት ሰዓቢ ዜጋ ዝነብሮ ክኸውን እንከሎ ሰሜን ሱዳን ምስልምና ሃይማኖት ሰዓቢ ሃገር ምዃኑ ይፍለጥ። ኣብታ ሓዳሽ ሃገረ ደቡብ ሱዳን 64 ዓሌት ከምዘለዉን ብጠቕላላ 11 ሚሊዮን ሕዝቢ ዘለዋን ኣዚያ ብድኽነት ዝተጠቕዔት ሃገር ምዃና ይንገር። ኣብ 2011 ዓ.ም. ዓሌት ዲንካ ዝዀኑ ኪር ርእሰ ብሔር ንኽዀኑ ዝተሓረዩላ ክትኸውን እንከላ ኣብ 2013 ዓ.ም. ምኽትሎም ዓሌት ኑኤር ዝዀኑ ማቻር ዕልዋ መንግስቲ ድሕሪ ምፍታኖም ስዒቡ ዝተበገሰ ሕድ ሕዳዊ ግርጭትን ካልኦት ነኣሽቱ ዝዀነ ጉጅለ ዕጡቓት ሓይልታት እውን በቢ ወገኖም ዝዋስእሉ ውግእ ከምዝኣንገደት እንክፍለጥ፡ እቲ ናይ ደቡብ ሱዳን ሕድ ሕዳዊ ውግእ ዓሌት መሰረት ዝገበረ ጥራሕ ዘይኰነስ ናይታ ሃገር ናይ ተፈጥሮ ሃብቲ ከም ቀንዲ ምኽንያት ዘንበረ እዩ፡ ደቡብ ሱዳን ብሃብቲ ነዳዲ ቀዳምነት ዘለዋን ካብ ጠቕላላ ቀረብ ነዳዲ 95 ሚእታዊ እትሽፍን ሃገር እያ፡ ካብ 2013 ዓ.ም. ክሳብ ሎሚ በቲ ዝነበረ ውግእ ሕድ ሕድ ልዕሊ 300 ሺሕ ዜጋታታ ናይ ሞት ሓደጋ ከምዘጋጠሞምን ካልኦት ልዕሊ 2 ሚሊዮን ዝግመቱ ከምእተመዛበሉን ይንገር።
ብዘይ ስምምዕ ዝተበተነ ናይ ሰላም ዘተ
ኣብ 2016 ዓ.ም. ነቲ ኣብታ ሃገር ተኸሲቱ ዘሎ ሕድ ሕዳዊ ውግእ ብሰላማዊ መገዲ ንምፍታሕ ኣብ ደቡብ ሱዳን ርእሰ ከተማ ጁባ ዝተኻየደ ናይ ሰላም ዘተ ብዘይ ውጽኢት ምትራፉ ዝዝከር ኰይኑ፡ ንናይ ማቻር ዕጡቓት ሓይሊ ወኪሎም ኣብቲ እዋን ኣብ ዝተኻየደ ናይ ሰላም ዘተ ዝተሳተፉ ማናሰህ ዚንዶ ንኣሶሴሽን ፕረስ ናይ ዜና ኣገልግልት፡ ተቓዋሚ ሓይሊ ነቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ተቐቢሉ ብሓባር ብሰላም ምንባር ዝክኣሎ እዩ፡ ይዅን ደኣ እምበር ናይ ጸጥታን ውሕስነትን መስፈር እንተድኣ ዘይቐረበ እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ድሮ ጥሉምን ፍሹልን እዩ ዝኸውን እንክብሉ ገሊጾም ከምዝነበሩ ይዝከር።
ንሕዝቢ ዘለዎ ሳዕቤን
እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ዝተበጽሐ ምዃኑ ዘረጋግጽ ክታም ካብ ክልቲኦም ተጻባእቲ ሓይልታት ዝተነብረ እውን እንተዀነ ድሕሪ ቁሩብ ሰዓታት ዘይተኽበረ ምዃኑ ዝሕብር ምልክታ ከምእተራእየን፡ ክልቲኦም ተጻባእቲ ሓይልታት ብዓመጽ ከምእተኸሱን፡ ከምዚ ብምዃኑ ድሮ ናይ ደቡብ ሱዳን ርእሰ ብሔር ኪርን ተቃዋሚኦም ማቻራ ዓለም ሓቆፍ ቤት ፍርዲ ጸቕጢ ከምዝገበረሎም ርጉጽ ኰይኑ፡ እዚ ኹሉ ተደማሚሩ ናብ ናይ ሰላም ስምምዕ ዘተ ከብሉ ንገዛእ ርእሱ ዓቢይ ድርዀት ምዃኑ እውን ይንገር። ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ እቲ ናይ ሰላም ስምምዕ ናይ ደቡብ ሱዳን በርገሳዊ ክፍሊ ሕብረተሰብን ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝርከባ ኣቢያተ ክርስቲያንን ደቀንስትዮን ካልኦት ነኣሽቱ ጉጅለታትን ዘየዋስእ እንተድኣ ኰይኑ ንደቡብ ሱዳን ኣተቕርቦ ምንም ዓይነት ሓገዝ ከምዘይህሉ ኣፍሊጡ ከምዝነበረ እንክዝከር። ኣብ ደቡብ ሱዳን ናይ ዝነበረ ሓደ ጋዜጣ ዋና ኣሰናዳኢ ሎሚ ኣብ ስደት ዝርከቡ ዎል ገንግ ኣታክ፥ ሎሚ ኣብ መንጐ ኪሪን ማቻርን ዘሎ ርክብ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ከቢድን ዘይምርድዳእ ደረጃ በጺሑ ኣይፈልጥን፡ ስለዚህ እቲ ተበጺሑ ዝበሃል ዘሎ ናይ ሰላም ስምምዕ ናብ ዝገደደ ግጭት ከእትው ዝኽእል እዩ እንክብሉ ዘለዎም ርእይቶ ይገልጹ።
ቅርበትን ጸሎትን ቅዱስ ኣቦና
ዕለት 21 ሰነ 2018 ዓ.ም. ናይ ኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕብየት ኣገልግሎት ሓልዮ ጳጳሳዊ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ፐተር ኮዶዎ ኣፒያ ቱርክሶን ቅዱስ ኣቦና ብኣካል ኣብ ደቡብ ሱዳን ተረኺቦም ሓዋርያዊ መገሻ ከካይዱ ህልው ኩነታት’ታ ሃገር ዘየፍቀደሎም እውን እንተዀነ ነቲ ናብቲ ካብቢ ንምብጻሕ ዘለዎም ድላይ ር.ሊ.ጳ. ንሱዳን ብዝብል መደብ ሓገዝ ምእካብ ንደቡብ ሱዳን፡ ቤት ጽሕፈት ንኵለንተናዊ ሰብኣዊ ዕበየት ኣገልግሎት ሓልዮን ከምኡ እውን እቲ ዝተፈላለየ ናይ ቤተ ክርስቲያን ማሕበር ረድኤት ዝጥርንፍ ካሪታስ ኢንተራዚዮናሊስን ካልኦት ማሕበር ረድኤትን ኣካላትን ኣበርክቶ ዝገበሩሉ ፍርቂ ሚሊዮን ዶላር ንደቡብ ሱዳን ግብረ ሰናይ መሳለጢ ከምዝለገሱ ገሊጾም ከምዝነበሩ እንክዝከር፡ ኣብ ደቡብ ሱዳን ናይ ካቶሊክ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበርን ናይ ቶምቡራን ያምቢዮ ጳጳስ ብፁዕ ኣቡነ ኩሳላ እቲ ካብ ቅዱስ ኣቦና ዝተውሃበ ሓገዝ ነቲ ከባብን ሕዝብን ዝተመዛበሉን ዓቢይ ድጋፍ እዩ ይብሉ።


text:
ሊብያ ሕብረት ኣውሮጳ ዋሕዚ ስደተኛታት ንምግታእ ኣብ ሃገራ ማእከል ስደተኛታት ንምህናጽ ዝሓንጸጾ መደብ ነጺጋ።
ቀ/ሚ ፈይዝ ኣልሲራጅ ሊብያ ብፋይናንሳዊ ድፍኢት ነቲ መደብ ከምዘይቅበልዎ ኣፍሊጦም።ኢጣልያ ዝሓለፈ ወርሒ ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ኣውሮጳ ንምግታእ ስደተኛታት ዝዕቆብሉን ዝልለዩን ማእከል ኣብ ሊብያ ንምህናጽ መደብ ምቕራባ ይፍለጥ።
ቀ/ሚ ሲራጅ ምስ ናይ ጀርመን ጋዜጣ ኣብ ዝሃብዎ ቃል "ሕብረት ኣውሮጳ ናብ ኣውሮጳ ከጋጥም ዘይደለይዎ ዋሕዚ ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ከጋጥም ኣይንደልይን" ኢሎም።
ንሶም ብተወሳኺ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ኣብ ናይ ህይወት አድሕን ስርሒት ዝተዋፈሩ አባላት ግብረ ሰናይ ትካላት ተኹሶም ንዝብል ክሲ መልሲ ንምሃብ ፍቃደኛ ከምዘይኾኑ ሓቢሮም።
ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታት ክሳብ ሓምለ 51,782 ስደተኛታት ማእከላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ኣውሮጳ ምብጽሖም ይገልጽ።


text:
መንግስቲ ኣሜሪካ ወሲኽካ ዝተፈላለዩ ወገናት ነቲ ኣብ ልዕሊ ናይ ተቓውሞ ሰልፈኛታት: መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝወስዶ ስጉምቲ ምላሽ እንተሃብሉ`ኳ፡ መንግስቲ ግን እቲ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ዝወስዶ ጭፍለቓ ቀጺልዎ ከምዘሎ`ዩ ዝንገር። ኣብ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዳይሬክተር ምብራቕ ኣፍሪቃ ሙቶኒ ዋንየኪ፡ 'እቶም ኣብ`ቲ ኩነታት ተለቒሞም ዝተኣሰሩ ብዘይቅድመ ኩነት ክፍትሑ፡ ብፖሊስ ዝተወስደ ስጉምቲ ብናጻ ወገን ክምርመርን፡ ገበነኛታት ኣብ ፍትሒ ክቐርቡን። ድሕሪኡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኣተሓሕዛ ናይ ተቓውሞ ሰልፊታት ክኽተሎ ብዛዕባ ዝግባእ ናብ ምይይጥ ዝወስድ መድረኽ ክኽፈት ተስፋ ንገብር” ኢላ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ነቲ ማስተር ፕላን ደው ከምዘበሎን፡ ሕቶ ህዝቢ ከም ዝሰምዕን ብምግላጽ፡ እቲ ህውከት ዘለዓልዎ ጸረ-ልምዓት`ዮም ይብል። ብዙሓት ካብ`ቲ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ዝተለቕሙ ኢትዮጵያውያን፡ በቲ ኣሰሓሓቢ ጸረ-ሽበራ ሕጊ ተታሒዞም ከምዘለዉን፡ ንመስቀይትን ካልእ ሕማቕ ኣተሓሕዛን ተቓሊዕም ከምዝርከቡን ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ይገልጹ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
- Startsida
- Kommun och politik
- Ny i kommunen
- ሕደሽቲ መጻእተኛታት ኣብ ሉማ ኮሙን
ሕደሽቲ መጻእተኛታት ኣብ ሉማ ኮሙን
ናብ ሉማ ኮሙን እንቋዕ ብድሓን መጻእኩም! ከም ሓዲሽ መጻኢ መጠን ኣብ ኮሙንን ከምውኡን ኣብ ሽወደን ብዘተፈላለየ ኣገባብ ክንሓግዘካ ኢና። ንኣብነት ሓገዝ ብዛዕባ መንበሪ ገዛን ተቖጻጻሪ መደብ መትከሊ አግሪን፣ ኣስተምህሮ ቋንቋ ሽወደን፣ ኣብ ዝተፈላለያ ምድባት ተሳፍካ ብዝያዳ ኣስተምህሮ ብዝባዕባ ሕብረተ ሰብ ሽወደን ንምርካብ ከምኡውን ሓገዝ ኣመዳድባ ቁልዑትካ ኣብ ትምህርቲ ንምምዝጋብ ትርክብ።
ብዛዕባ ኮሙን
ሎማ ኮሙን ኣብ ምዕራባዊ ክፋል ስኮነ ተረኺቡ ካልእ ነገር ገዲፍካ በቲ ሰሓቢ ገምገም ባሕሪ ምርካቡ እዩ ዝፍለጥ፣ ጽቡቕ ኣባይት ትምህርቲ ከምኡውን ሃብታም ባህርያዊ ህይወት ኣሎዎ። ዝዓበያ ናይ ኮሙን ከባቢታት ሉማ፣ ብያሬድን ፍላድዬ ኢየን።
ዋኒነ-ትካልን ኢንዱስትሪን ንግድን
ኣብ መፈለምታ ናይ 2017 ተቐማጥቲ ሎማ ኮሙን ኣስታት 24 000 ኔሮም። ኣብ ከባቢ ካልኡት ብዙሓት ኮሙናት ድማ ኣሎዉ - እታ ዝዓበየት ከተማ ማልሞ እያ ግን ከምኡ'ውን ኮሙን ምስ ቡርሎቭ፣ ስታፋንስቶርፕ፣ ሉንድን ሻቭሊንጘ ውን ይዳወር እዩ።
ኣብ ኮሙን ዝዓበየ ኣስራሒ ሎማ ኮሙን እዩ፣ ኣስታት 1400 ሰራሕተኛታት ኣለዎ።ናይ ሽወደን ዩኒቨርሲቲ ሕርሻ ኣብ ኣልናርፕ ትርከብ፣ ከምኡ'ውን ትካላት ከም ኩኩ፣ ኖላቶን መደቮን ከም ዓቢ ዋሃቢ ስራሕ እየን ዝቁጸራ። ኣብዚ እንኮላይ ብዙሓት ዝነኣሳ ትካላት ኣለወን። መብዛሕቲኡም ነበርቲ ካብ ኮሙን ውጽኡም አዩም ዝሰርሑ፣ ንኣብነት ኣብ ማልሞን ሉንድን። ዝቀረበ ቤት መራኽብቲ ስራሕ ኣብ ሉንድ አዩ ዝርከብ።.
ኣብ ኮሙን ሰፊሕ ናይ ስፖርትን ተረፍ ግዜን ንጥፈታት ኣሎ፣ ከምኡ'ውን ኣብ ሎማን ብያሬድን ክልቲኦም ቤተ-ንባብ ይርከብ።.
ጉዕዞ ብመኪና ካብ ዝተፈላለያ ክፋላት ሎማ ኮሙን ናብ ማልሞን ሉንድን ዳርጋ 15–20 ደቒቕ አዩ። ከምኡ’ውን ብዙሕ ግዜ ኣውቶቡሳት ንዘን ከተማታት ዝኸዳ ኣለወን።.
ሓዲሽ ከለኻ ኮሙን ብዛዕባ እተን ግባራዊያን ንኣሽቱ ክፍልታት ናይ መንበሪ ገዛ ሓገዝ ይቅርብልካ። ቅድሚ ስራሕ ምጅማርካ’ውን ንቁጠባዊ ደገፍ ክትምልክት ትኽእል አኻ። ከም ተኻራይ መጠን ብዛዕባ አዚን ካብኡ ዝተረፈ ኣንብብ፣ ንኣብነት ኣየናይ ሓገዝ ይዋሃባካ ከምኡ’ውን እንታይ ትጽቢት ከባኻ ይድለ።
ኣብ ሎማ ኮሙን መዋኣሊ ሕጻንነት ንካብ ሓድ ዓመት ዝዕድሞም ቁልዑ ኣሎ፣ ከምኡውን መባእታዊ ቤት- ትምህርቲን ናይ ናጻ ግዜ ንጥፈታትን። ኣብ ሽወደን ግዴታ ትምህርቲ ይምልከት፣ እዚ ማለት ከኣ ቁልዑ ካብ ዕድመ 7–16 ግድን -ትምህርቲክኻዱ ኣሎዎም። መባእታዊ ቤት- ትምህርቲ ብናጻ እዩ። ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲን ዩኒቨርሲቲ-ላዕለዋይ ቤት ትምህርቲን ኣብ ካልኡት ኣብ ቀረባ ዝሎውን ኮሙናት ይርከብ።
ሓላፍነት ናይ ካብ ሓኪምን ሓኪም ስኒ ንዝዋሃባካ ክንክን ሕማም፣ ምምሕዳር ኣወረዳዊ ባይቶ ዞባ ስኮነ፣ ውይንድማ ብሕታዊያን ትካላት እዩም ዝሽከሙዎ። ኣብ ሎማን ብያረድን ዝተፈላለየ ማእከላዊ ክንክን ጥዕናን መቐበሊ ሓኪም ስኒን ኣሎ ኣብኡ ቆጽራ ክትሕዝ ትኽእል አኻ። ቤት ሕክምና ኣብ ማልሞን ሉንድን እዩ ዝርኸብ። ኩሉ ግዜ ቅልጡፍ ንቍጽጽር ሕማም ፣ምብራዕ፣ ውይንድማ ብሃንደበት ዝጓጥም ሓደጋ ናይ ህይወትን ጥዕናን እንተሎ ብ 112 ናብ ህጹጽ ማእከላይ መደበር ደውል።
Sidansvarig: Felicia Mellgren
Senast uppdaterad: 2018-09-26