text:
እዋናዊ ዜናታት
- ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ኣስታት 100 ስደተኛታት ጥሒሎም።
- ናይ ሓዘን መግለጺ
- ሰማእታትና ዝቐስኑን ህዝብታት ኤርትራ ዝድበሱን፡ ዝወደቕሉ ህዝባዊ ሓርነታዊ ዕላማ መሊኡ ሽትኡ ምስ ዝወቅዕ ጥራሕ እዩ፡
- ወዲ 48 ዓመት እስራኤላዊ ኣብ ልዕሊ ጓል 6 ዓመት ኤርትራዊት ጾታዊ ዓመጽ ፈጺሙ
- ጋዜጣዊ መግለጺ ንሕቶ ዶብ ብሰላም ንምፍታሕ ዝምልከት
- ጉጅለ ህግደፍ ንደገፍቱ ብመደብ ኣባኢሱ ተመሊሱ ብምሽምጋል ንመናዊሕ ስልጣኑ ይጥቀመሎም ኣሎ።
- ኣብ ሊብያ ካብ ኢድ ነጋዶ ሰብ ከምልጡ ካብ ዝፈተኑ ስደተኛታት 15 መይቶም ልዕሊ 20 ከም ዝቖሰሉ ተፈሊጡ
- መግለጺ ንዝኽሪ በዓል ናጽነት ኤርትራ
- ህግደፍ ብኣስገዳድ ህዝቢ የፈናቕል ኣሎ።
- ሓደ ወተሃደር ህግደፍ ሕነ ሓዉ 6 ኣብ ሓለዋ እሱራት ዝነበሩ ወተሃደራት ቀቲሉ ነብሰ ቅትለት ከም ዝፈጸመ ኣሰና ሓቢራ።
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 124 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 19 January 2018
መንግስቲ ሱዳን መንግስታት ኤርትራን ግብጽን ብሓባር ኣብ ምብራቓዊ ክፍሊ ሃገረይ ጸጥታዊ ሽግር ይፈጥሩ ኣለው ክብል ወቒሱ።
ጸጥታዊ ኩነታት ንኤርትራን ሱዳንን ዘራኽብ ዶባት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተበላሸወ መጺኡ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብትእዛዝ ፕረሲደንት ዑመራል በሽር ሕጹጽ ግዜ ኣዋጅ ተኣዊጁ ከም ዝተዓጽወ፡ ምኽንያት ናይ’ቲ ስጉምቲ ዘይሕጋዊ ንግድን ካልኦት ምስኡ ዝተኣሳሰሩ ገበናዊ ተግባራት ንምቁጽጻርን ምዃኑ’ኳ ተሓቢሩ እንተነበረ፡ ብ11 ጥሪ 2018 ኣብ ዘውጸኦ ወግዓዊ መግለጺ ግን፡ ብወገን ምብራቕ: ኤርትራን ግብጽን ተሻሪኸን ጸጥታዊ ስግኣት ይፈጥራለይ ኣለዋ ክብል ነቲ ሓቂ ኣንቲጉዎ።
ምንቅስቓስ ወተሃደራት ግብጺ ኣብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ኤርትራ ከም ዘሎ፡ ብፍላይ ኣብ ወተሃደራዊ መዓስከር ሳዋ፡ ንተቓወምቲ ውድባት መንግስታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ንምስልጣንን ንምዕጣቕን ዝዓለመ ላዕለዎት ሓለፍቲ ወተሃደራት ግብጽን ህግደፍn ምስ’ቶም ተቓወምቲ ውድባት ኣኼባ ከም ዝገበሩ ኣመልኪቱ ንዝወጽአ ዜናዊ ሓበሬታ፡ ህግደፍ ብተዘዋዋሪ ክሃድመሉ’ኳ ክፍትን እንተጸንሐ፡ ሰልፊ ሃገራዊ ጉባኤ ሱዳን ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ ግን፡ ኣብ ሳዋ ዘሎ ሓድሽ ምዕባሌታት ዝፈጠረሉ ስግኣት መሰረት ገይሩ ነቲ ዶብ ከም ዝዓጸዎ ምሕባሩን ምንጭታት ይገልጹ።
ድሕሪ ወግዓዊ ምዕጻው ዶብ ኤርትራን ሱዳንን ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ንህዝቢ ኤርትራ ዝኾነ ሓበሬታ ከይሃበ ብቕጽበት ናብ ግብጺ ኣምሪሑ ምስ መራሒ እታ ሃገር ዓብደል ፋታሕ ኣልሲሲ ተራኺቡ፡ እቲ ምስ ሱዳን ተፈጢሩ ዘሎ ወጥሪ ከመይ ንግጠሞ ኣብ ዝብል ከም ዝተዘራረቡ፡ ኣብ ኩሉ መዳይ ሓቢሮም ክሰርሑ ከም ዝተሰማምዑን ካብ ማዕከናት ዜና ግብጺ ንዝተረኽበ ሓበሬታ ብምጥቃስ ምንጭታትና ገሊጾም።
ነባርነቱ ኣብ ኣሜሪካ ዝኾነ ኣቤል በየነ ዝተባህለ ኤርትራዊ ኣብ መኪናኡ ተቐቲሉ ተረኺቡ።
ወዲ 30 ዓመት ኤርትራዊ ኣቤል በየነ ኣብ ኮሎምቦስ ኦሃዩ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ ብ6 ጥሪ 2018 ኣብ ሰዓታት ናይ ንጉሆ ኣብ መኪናኡ እናሃለወ ብጥይት ተሃሪሙ ተቐቲሉ ከምዝተረኽበ ፖሊስ እታ ሃገር ንዝሃቦ ጸብጻብ ምርኩስ ብምግባር ሬድዮ ኤረና ብ12 ጥሪ 2018 ገሊጻ።
ፖሊስ ካብ ነበርቲ እቲ ከባቢ ብዝረኸቦ ሓበሬታ መሰረት ተንቀሳቒሱ ብጥይት ተሃሪሙ ከም ዝሞተ ምርግጋጹ፡ ምኽንያት ቀታሊኡን መቕተሊኡን ግን ገና ኣብ ምርመራ ከም ዘሎ ምሕባሩ፡ ኣቤል በየነ ብምህድስና ካብ ዩኒቨሪሲቲ ኦሃዩ ከም ዝተመረቐ፡ ኣብ ሓይሊ ኤሌትሪክ ኣመሪካ ብጽገና ክሰርሕ ውዑል ፈሪሙ ከም ዝነበረን ጸብጺባ’
ላዕለዋት ተጸዋዒ ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ( ዩ ኤን ኤች ሲ ኣር) እስራኤል ኣብ ልዕሊ ኣብ ሃገራ ዝርከቡ ስደተኛታት ተርእዮ ዘሎ ምጉብዕባዕ ኮኒኑ።
መንግስቲ እስራኤል ኣብ ሃገሩ ዝርከቡ ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ፡ ናይ ኢኮኖሚ ደኣምበር ናይ ፖለቲካ ስደተኛታት ኣይኮኑን ብዝብል ጉልባብ ካብ ሃገሩ ንምብራር ዝተፈላለየ ጸቕቲ ክገብር ምጽንሑ፡ ንገለ ድማ ምእሳሩን ምብራሩን ዝፍለጥ ኮይኑ፡ ኣብ’ዚ ቀረባ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣገዲዱ ናብ ካልእ ሃገር ከባርሮም ወይ ክኣስሮም ንዘውጸኦ መምርሒ ምርኩስ ብምግባር፡ ላዕለዋይ ተጸውዒ ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት መንግስቲ እስራኤል ነቲ መደብ ደው ከብሎ ኣብ ጀኔቫ ካብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈቱ ብ9 ጥሪ 2018 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ሓደ መንግስቲ ኣብ ግዝኣቱ ንዝርከቡ ስደተኛታት ብዘይ ኣፍልጦ ጉዳይ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ወግዓዊ መግለጺ ተቐባሊት ሃገርን ኣገዲዱ ናብ ካልእ ሳልሳይ ሃገር ከሰጋግር ኣድማሳዊ ስምምዕ ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዘይፈቅድ፡ ቅድም ክብል ካብ እስራኤል ናብ ሃገራት ኣፍሪቃ ክባረሩ ዝተገብሩ ኤርትራውያን ብተግባር ዘጋጠሞም ኩነታትን ኣብ ጸብጻብ ብምእታው መንግስቲ እስራኤል ከይትግብሮ ተማሕጺኑ።
ዛጊት ኣብ እስራኤል ልዕሊ 34 ሽሕ ዝኾኑ ስደተኛታት ከም ዘለው፡ ካብ’ዚኣቶም ኣስታት 7 ሽሕ ሱዳናውያን ልዕሊ 27 ሽሕ ድማ ኤርትራውያን ምዃኖም ናብ’ቲ ጉዳይ ቅርበት ዘለዎም ወገናት ይሕብሩ።
ውሽጣዊ ጉዳይ ቤተ-ክርስትያን ተዋህዶ ኤርትራ ብዋናታቱ ዘይኮነ ብፖለትከኛታት ብጅሆ ተታሒዙ ከም ዘሎ ተገሊጹ።
ብዘይጭበጥ ምኽንያት ካብ 13 ጥሪ 2006 ካብ መንፈሳዊ መንበሮም ተላዒሎም ንልዕሊ 12 ዓመት ብዘይፍትሕን ሕጋዊ መስርሕ ፍርድን ብመንግስቲ ተቐይዶም ኣብ ስቓይ ዝነብሩ ዘለው ወዲ 91 ዓመት ሕጋዊ ፓትሪያርክ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ኣቦና ኣቡነ እንጦንዮስ፡ ናይ ዘመና ሃውርያ ብህይወት ዘለው ሰማዕተ ክርስቶስ ኣቦ እምነት’ዮም ክብል መንበረ ጵጵስና ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ ኣብ ዝዘርገሖ መልእኽቲ ኣፍሊጡ።
መንበረ ጵጵስና ሃገረ ስብከት ሰሜን ኣሜሪካ፡ ኣቦና ቅዱስ ኣቡነ እንጦንዮስ በደሎም ክንገሮምን ፍትሒ ክረኽቡን ብተደጋጋሚ ሓቲቶም፡ ክሳብ ሕጂ ርጡብ ፍትሓዊ መልሲ ከምዘየረኸቡ፡ ብዝተፈላለዩ ዓይነት ሕማማት ብከቢድ ይሳቐዩ ከም ዘለው፡ ስለዚ ኣብ ልዕሊኦም ዝተፈጸመ ዓመጽ ብምዃናን ኣብ ኩሉ ኣማኒ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ-ክርስትያን ዝርከበሉ ቦታ ጸሎት ክግበረሎም ብዝገበሮ ጻውዒት መሰረት ብ14 ጥሪ 2018 ፍሉይ ጸሎት ከም ዝተገበረሎም መርበብ ተዋህዶ ሓቢራ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 15-01-2018
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


c: text/html

text:
#ትሕትና ማለት ጽቡቕ ጠባይ ምህላው ምስ ኩሉ ሰብ ልኡም ምኻን ጥራይ ዘይኮነስ ንኻልኦት ዘለካ ኣመለኻኽታ ዝተፈወሰን ካብ ንርእሰይ ይጥዓመኒ ዚብል ሓራ ዝወጸን ናይ ጎይታ ሓሳብ ብምሕሳብ ንኻልኦት ብኣርኣያ ምግልጋል ማለት እዩ።
#ፊልጲ2፡2-11
ሓንቲ ሓሳብ ብምዃንኩም፡ ብሓንቲ ፍቕሪ ብምህላውኩም፡ ብሓንቲ ነፍሲ ዄንኩም ሓደ ብምሕሳብኩም ሓጐሰይ መልኡ።
ሓንቲ እኳ ንርእሰይ ይጥዓመኒ ብምባል ወይስ ንውዳሴ ኸንቱ ኣይትግበሩ፡ ብትሕትና ግና እቲ ሓደ ነቲ ሐደ ኻብ ርእሱ ኣብሊጹ ይርኣዮ።
ነፍሲ ወከፍ ንብጻዩ ድማ እምበር፡ ነፍሲ ወከፍ ንርእሱ ዚሔሾ ኣይጠምት።
እቲ ኣብ ክርስቶስ የሱስ ዝነበረ ሓሳብ ኣባኻትኩምውን ይሃሉኹም።
ንሱ ብመልክዕ ኣምላኽ ክነሱ፡ ነቲ ማዕረ ኣምላኽ ምዃኑ ኸም ምምንዛዕ ኣይረኣዮን።
መልክዕ ባርያ ወሲዱ ርእሱ ኣሕሰረ፡ ሰብውን መሰለ፡ ብንብረቱ ኸም ሰብ ኰይኑ ተረኸበ።
ርእሱ ኽሳዕ ሞት ኣትሐተ፡ ክሳዕ ሞት ኣብ መስቀል እኳ ደኣ ተኣዘዘ።
ስለዚ ኸኣ ኣብ ሰማያትን ኣብ ምድርን ኣብ ትሕቲ ምድርን ዘሎ ዅሉ ብርኪ ብስም የሱስ ምእንቲ ኺምብርከኽ፡ ልሳን ዘበለውን ንኽብሪ እግዚኣብሄር ኣቦ ኢሉ የሱስ ክርስቶስ ጐይታ ምኻኑ ኺእመን እዩ ኣምላኽ ናብ ልዕሊ ዅሉ ልዕል ዘበሎ፡ ካብ ኵሉ ስም ልዕል ዝበለ ስምውን ዝሃቦ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ዞባ ደቡብ፡ ብቕዓትን ውጽኢትን ኣብ ሃገራዊ መርመራ 8ይ ክፍሊ ናይ ዝካፈሉ ተመሃሮ ንምምሕያሽ፡ ሓያል ጻዕሪን ተወፋይነትን መማህራን ወሳኒ ምዃኑ፡ ውጽኢት ሃገራዊ መርመራ 8ይ ክፍሊ ንምግምጋም ብ29ን 30ን ሕዳር ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ ተገሊጹ።
ኣብ ከተማ መንደፈራ ኣብ ዝተቓንዐ ኣኼባ፡ ኣወሃሃዲ ሃገራዊ መርመራ 8ይ ክፍሊ ኣብቲ ዞባ መምህር ኣስመሮም ሰሲኖስ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፡ ኣብ ዓመተ-ትምህርቲ 2016/2017፡ ካብ 99 ኣብያተ-ትምህርቲ 15,109 ተፈተንቲ ክሳተፉ እንከለዉ፡ እቶም 47 ሚእታዊት ጥራይ ናብ ካልኣይ ደረጃ ዘሕልፎም ነጥቢ ከምዝረኸቡ ኣብሪሁ።
እዚ ምስ’ቲ ኣብ ዝሓለፋ ሸውዓተ ዓመታት ዝተረኽበ ውጽኢት ክነጻጸር እንከሎ፡ ነክዩ ከምዘሎ ዝጠቐሰ መምህር ኣስመሮም፡ ብፍላይ ኣብ ንኡሳን ዞባታት ድባርዋን ሰንዓፈን ዝተረኽበ ውጽኢት ኣዝዩ ትሑት ስለዝኾነ፡ መማህራንን ሱፐርቫይዘራትን ዕቱብን ሓያልን ጻዕሪ ክገብሩ ተማሕጺኑ።
ሓላፊ ጨንፈር ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዞባ ደቡብ መምህር ህብትዝጊ ኪዳነ ብወገኑ፡ ነቶም ጠንቅታት ኣለሊኻ ንምፍዋሶም ስጉምታት ክውሰዱ፡ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ንምዕዋት ኩሉ ኣካል ሕብረተሰብ ብሕልፊ ድማ ዝምልከቶም ኣካላት ክጽዕቱ ኣዘኻኺሩ።
ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ዞባ ደቡብ ኣቶ ፍራንኮ ኩባባ፡ ኣብ መስርሕ ምምሃርን ምስትምሃርን ዘጋጥሙ ብድሆታትን ሕጽረታትን ንምፍዋስ ሓባራዊ ዕዮ ናይ ኩለን ኣካላት መንግስቲን ግንባርን ወሳኒ ምዃኑ ኣስሚሩሉ።


text:
“መድረኽ ጠበቕ ፎቶ ኮፒ ህግደፍ እዮም”። ንምሳና ዘለው ልኡኻት ኢሰያስ ክንምክቶም ዘይከኣልና፣ ነቶም ኣበስመራ ዘለው ኢሰያስን ጭፍርኡን ከነረኻኽበሎም ከቶ ኣይንኽእልን ኢና”።ብብርሃነ ኃይለ Youtube
እዚ መድረኽ ዝብል ስም ሒዙ ንድሕነት ኤርትራ ይኣይ ዝጣበቕ ተመሲሉ ዝቃላቐል ዘርሎ፤ንመን ትመጾ መን ይመጻ ትመጾ፣ ንመን ይመጻ ድማ መን ትመጾ ይመጻ፣ ኮይኑ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ዝተኣኻኸበ ጋንታ “ኤሊት” ኮይኑ፣ ንጋንታ ህግደፍ ከድሕን ህርድግ ዝብል ትካል ጽዮናውያን እዩ !
እቲ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ዝብሃል ውድብ፣ ካብ ዝምስረት ጀሚሩ፣ትካል ጽዮናውያን እዩ። ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ ግና ክሳብ ሎሚ ነቲ መራሒ ህግደፍ ዝብሃል፣ንኢሰያስ ልኡኽ መላኺ ባዕዳውያን ምዃኑ ኣይተረድኦምን። እዚ ሰብዚ ግና ክሳብ ዝመውት ኣማኸርቱ ሓዲሽ ሓዲሽ መደብ ዕዮ እንዳ ሃቡዎ ክሳብ ሎሚ ኣጽኒሖሞ ዘለው ግና ብፍላይ፣ መሃንድሳት መንግስቲ ኣሜሪካን፣ እንግሊዝን፣ እስራአልን፣ ብሓፈሻ ድማ ኤውሮጳ ሕብረትን እዮም።
መኽንያቱ፣ መጀመርያ ብ1973 ዓ.ም.ፈ. እቶም ቅኑዓት ዲሞክራስያውያን ተንቀሳቐስቲ ግንከኣ ብስም “መንካዕ” ኢሉ ዝወንጀሎም ፈላስፋታት ንኽቅንጸሉ ምዒዶሞ። 2ይ እቲ ብፈላስፋ መንግስተኣብ ኢሳቕ ዝምራሕ ዝነበረ ማሕበር ተመሃሮ ሰሜን ኣሜሪካ ብ1978 ዓ.ም.ፈ. ንኽሕቅቖም መኺሮሞ። 3ይ ነቶም ፈልስፋታትን ሓርበኛታትን፣ ብዶር. እዮብ ገብረልኡል ዝምራሕ ዝነበረ ብ1977 ክሳብ78 ዓ.ም.ፈ.ንኽቕንጽሎም ሓጊዞሞ። 4ይ ጅግና ሰለሞን ወልደማርያምን፣ ኣብራሂም ዓፋን ብ1982 ክሳብ 19884 ዓ.ም.ፈ.ንክቅንጽሎም ነጊሮሞ። 5ይ ብ1993 ዓ.ም.ፈ. ዝተልዓዓለ ተቓውሞ ሰራዊት ኤርትራ ንከበርዕኖ ስለላ መርበብ ተሓባቢሮሞ። ብ2001 ዓ.ም.ፈ. ድማ ብጉጂለ 15 ዝፍለጡ ዝነበሩ ገዳይም ሰበስልጣናት ህ.ግ.ሓ.ኤ. ኣብ ዒራዒሮ ንኽዳጎኑ ሓጊዞሞ። ድሕሪ ማእሰርቲ ጉጂለ 15 ድማ ሓደስቲ ኣንቆራን፣ከድዓት ላዕለዎት ሰስልጣናትን ህ.ግ.ሓ.ኤ. ከም ብዓል መስፍን ሓጎስ፣ ዶር. ዓንደብርሃን፣ ዶር. ኣሰፋው ተኸስተ፣ ኣድሓኖም ገብረማርያምን፣ ዓብደላ ኣደም ወዘተ . . .ድማ ሓደስቲ ሰለይቲ ኮይኖም ንወጻኢ ሃገራት ተላኢኾም ንኣብ ወጻኢ ዘሎዋ ውድባትን ሓፋሽ ውድብ ጀብሃን ሻዕብያን ንኽስልዩ ቪዛን መንቀሳቐስን ሂቦሞም። ነቶም ምስ ህግደፍን ኢሰያስን ክልተ ገጽ ሓደ ቅርሺ ዝኾኑ ጭፍራ ወያኔ ድማ፣ ማእለያ ዘይብሉ ባጀት ኣስኒቖም፣ ብስም ሰንዓ ፎርም ዝብሃል ፕሮጀክት ሓሶት ባጀት ኣውጺኦምሎም። መታን ነቶም ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ዝብሃሉ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሪዖም፣ መሳርፍ እንዳሃቡ፣ፋሕ ጭንግራሕ ከብሉዎም መደብ ኣውጺኦምሎምን ሓጊዞሞምን።
ነቶም ካብ ብኣእምርኦም ብኸብዶም ዝሓስቡ ጀነራላት ኢሰያስ ድማ፣ ዝበሎም ንኽፍጽሙ ከምድላዩ ንኽገብሮም ብስለላ መርበብ ሞሳድን ሲኣይኤን ኤምኣይ6ን ዝሰልጠኑ፣ ከም ብዓል ኣብርሃ ካሳን፣ ስምኦን ገብረድንግልን ገሩ ኣእምርኦም ተቖጻጺሩ ንኽጓስዮም፣ እምቢ ንዝበለ ድማ ክስምሞምን፣ ክኣስሮምን ሓጊዞሞ።
እቲ ልኡኽ መላኺ ኢሰያስ ክሳብ ሎሚ ዕድመ ክገብር ዝኸኣለ እምብኣር ብሳላ ረቂቕ ውዲት ጽዮናውያን ጥራይ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ግና ፈዛዝ ኢሰያስ ፍሉይ ክእለትን ፍልጠትን ስለዘለዎ ኣይኮነን፣ ነዚ ኩሉ እከይ ግብሪ ኣብ ልዕሊ ደላይ ፍትሕን ሰላምን ህዝቢ ኤርትራ ከይተሓለለ ዝፍጽሞ ዘሎ።
ኢሰያስ፣ ከም ፈረስ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ዝተዋህቦ መደብ ዕዮ ንኽፍጽም ዝተላእከ ምዃኑ ግና፣ እቶም ተመራመርትን ተኸታተልቲ ስትራተጂካዊ መስርሕ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዝኾና ደቂ ሃገር፣ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚርና ብማእከላይ ስለላ መርበብ ኣሜሪካ ተመልሚሉ ዝሰልጠነ ልኡኽ መላኺ ምዃኑ ኣለሌናዮ ኢና ሎሚ እንተኾነውን ብቀጻሊ ቀንዲ ገባርን ሓዳጊን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮይኑ ንኢሰያስን ንእንዳ ወያኔን ዝዝውሮም ዘሎ Mr: Hermann Cohen US Assistant under Secretary of Atate for Affrican Afairs እዩ።
ኣብ መቓብር እዞም ጀጋኑ እዚኦም እዩ ልኡኽ መላኺ ንህዝቢ ኤርትራ ዝላገጸሉ ዘሎ።
ጅግና ትኩእ ይሕደጎ ብ1971 ብኢሰያስ ዝተቀንጸለ
ጅግና ኣብርሃም ተወልደ ብሰላዪ ኢስያሰ ተሰሚሙ ዝተቀንጸለ
፣ ብኢሰያስ ኣብ ሓለዋ ሰውራ ድሕሪ ምድጓን ዝተቀንጸለ
ጅግና ኪዳነ ክፍሉ ብኢሰያስ ዝተቀንጸለ።
ኢሰያስ፣ ከም ፈረስ ብመሃንድሳት ጽዮናውያን ዝተዋህቦ መደብ ዕዮ ንኽፍጽም ዝተላእከ ምዃኑ ግና፣ እቶም ተመራመርትን ተኸታተልቲ ስትራተጂካዊ መስርሕ ቀርኒ ኣፍሪቃን ዝኾና ደቂ ሃገር፣ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚርና ብማእከላይ ስለላ መርበብ ኣሜሪካ ተመልሚሉ ዝሰልጠነ ልኡኽ መላኺ ምዃኑ ኣለሌናዮ ኢና።
ሃለ ጋርዛ ኣባል ሕብእቲ ሰልፊ ኢሰያስ ነበር፣ ውዲትን ሽርሕን ሰላዪ ኢሰያስ ኣለልዩ ንሱዳን ክሃድም ከሎ፣ ብትእዛዝ ቐንጻሊ ኢሰያስ ዝተቀንጸል ሃገራዊ እዩ።
ጅግና ወልደሚካኤል ሃይለ፣ ብብዓል መስፍን ሓጎስ ዝተኣልመ ውዲት፣ብ1977 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ደቀመሓረ ኣከለግዛይ ብዝባኑ ብጥይት ተወጊኡ ተባሂሉ መርድእ ዝተነግረሉ እዩ።
ምንጪ ሓበሬታ ብዛዕባ ምምስራት ሰልፊ ነጻነትን ሰላዪ ኢሰያስን “Seed Planting Project = Nurcery” ፕሮጀክት ተኽሊ። ሰልፊ ነጻነት፣ንሕናን ዓላማናን፣ “We and our Objective” ብዕቢኡ ኤርትራ ምስ ቀዪሕ ባሕሪ ንብረት መንግስቲ ኣሜሪካ ንክኸውን ካብ ኣምሆ ዘመን 1967 ዓ.ም.ፈ. እቲ ቀንዲ ስም ጥምቀቱ፣ሪቻርድ ሚለስ ክኸውን ከሎ፣ እቲ ምስጢራዊ ስሙ ኣብ ማእከላይ ስለላ መርበብ ከኣ ርቻርድ ኮፐላንድ ነበረ። ሎሚመቐጸልታኡ ኮይኑ ነቲ ፕሮጀክት ፈልሲ ወይ ተኽሊ ነርሰሪ ኣብ ፍሪኡ ንምብጻሕ ገልዳሕ ዝብል ዘሎ ድማ፣ ሄርማን ኮሀን እዩ።
How Richard Miles Copeland of the CIA Agent Recruited Iseias Afewerki in 1969
እቲ ንኢሰያስ ኣብ ቃኘው ምስ ኣባል ማእከላይ ስለላ መርብ ኣሜሪካ፣ሚልስ ሪቻርድ ኮፐላንድ ዝትርጒመሉ ዝነበረ፣ ጸኒሑ ግና ምስጢር ስለዝፈልጥ ብምኽሪ ስለላ መርበብ ሲኣይኤ ብኢሰያስ ዝተቀንጸለ ምሁርን ሓርበኛን ሃብተስላሴ ገብረመድህን
እቲ ሓጥያት ህዝቢ ኤርትራ እምብኣር፣ ካብ ሰማይ ዱብ ኢሉ ዝመጸ ዘይኮነስ፣ ብመደብን ብውዲታዊ መጽናዕትን መሃንድሳት ጽዮናውያን ዝተሓንጸጸን፣ ንነዊሕ ዝኸይድን እከይ ፕሮጀክትን፣ ሎሚ ድማ ኣብ መውዳእታኡ ገጹ ዝመጽእ ዘሎን፣ ካብዚ እዩ ዝጅመርt
ሓደ ካብቶም ፈላስፋታት ኤርትራ፣ መራሕን ቀላስን ዲሞክራስያዊ ምንቅስቓስ፣ ብኢሰያስ ግና “መንካዕ” ወይ “ኣዕናዊ ምንቅስቓስ” ተባሂሉ ጸለሎ ዝተቀብአ ምንቅስቓስ ዝነበረ፣ ጸኒሑ ብ1975 ዓ.ም.ፈ. ብኢሰያስ ዝተቀንጸለ ኣፈወርቂ ተዅሉ። He was politically active and International Revolutionary, and Courageous. He was Physically well built his Tigrina knowledge was not that good because he grown up in Ethiopia, Adis Ababa.
ኣቦ ሰውራ ጅግና ሰለሞን ወልደማርያም “ብዕራይ ምስ ሓራዲኡ ይውዕል” ከምዝብሃል፣ ንተዅላ ኢሰያስ ብግርህነቱ ከየለለዮ ንብዙሕ ዓመታት ምስ ጸንሐ፣ ሰላዪ ኢሰያስ ግና ብሓገዝ ስለላ መርበብ ሲኣይኤ ካብ ሃገር ሱዳን ብዋሕስነትን መብጽዓን ወጻኢ ሚንስተር ሃገር ሱዳን ንሳሕል ኣምጺኡ ብ1983 ዓ.ም.ፈ. ቀንጸሎ።
ጅግና ኣብርሂም ዓፋብሰላዪ ኢሰያስ፣ “ብሰላሕታ ውግእ እምበር ተሰዊኡ”: ተባሂሉ መርድእ ዝተነግረሉ፣ እቲ ውዲታዊ መስርሕ ግና ብብዓል መስፍን ሓጎስ ዝተኣልመ ስዉር ስጉምቲ ከምዝተቀንጸለ ተጋሂዱ።
ኣስተብህል፣ ልኡኽ መላኺ ብባዕዳውያን ተመዊሉ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሩ ዘሎ ፍጻሜታት ካብ ፈጸመ፣ ንሕናኸ እንታይ ክንገብር ኣሎና?
መልሲ፣ ኣብ ዝኾነ ኩርናዕ ዓለም ተሰዲድና እንነብር ኤርትራውያን፣ ንኢትዮጵያ ከይከድና፣ ኣብ ዘዘሎናዮ ሃገር ብማሕበርን፣ ብኣኣውራጃና ተጠርኒፍና፣ ሕገ መንግስቲ ኣብ ወጻኢ ኣዊጅና፣ መጕዚታዊ ግዛያዊ መንግስቲ ክንእውጅ ብምዕራባውያን ሕጊ ፍቑድ እዩ። ምናልባት ንገሊኦም ሰባት እዚ ከስዕሕቖም ይኽእል ይኸውን፣ እቲ ሓቂ ግና ንሱ እዩ። ሎሚ ህዝቢ ኤርትራ በብኣውራጃኡ ተጠርኒፉ እንተዝቃወም ነይሩ፣ እቶም ኣውራጃን መንነትን ዘይብሎም፣ጭፍራ ሂግደፍን ዓሰብቶምን ሓይሊ ኣይምሃለዎምን ነይሮም። ብሳላ ናትና ፍልልያት እዮም ዕድሜኦም ተናዊሑ ዘሎ።ተመራሚርካ ፍታሕ ምድላይ እምበር፣ እንዳጠፋእና ዓሕ ምባል፣ ትርጉም የብሉን።
ብሓፈሽ ነዞም ሎሚ ኣብ ዝዘሎናዮ ሃገራት መጺኦም ዝስልዩና ዘለው ኮራኹር ልኡኽ መላኺ ኢሰያስ መታን ክንፈልጦምን፣ ነየናይ ትካል ይሕልዉ ከምዘለው ንኸነለልዮምን፣ብፍላይ ድማ እንታውነት ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ መታን ብመጠኑ ኣለሊና ክንርዳእ፣እስከ ነዘን ኣብ ታሕቲ ተዘርዚረን ዘለዋ ሕቶታት ብኣድህቦ ተኻታቲልና መልሲ ክንረኽበለን ንፈት። ሽዑ ጭፍራ ህ.ግ.ሓ.ኤ.ን ሎሚ ህግደፍ፣ ኣዝዩ ሰባብ ትካል ጽዮናውያን እምበር ትካል ህዝቢ ኤርትራ ከምዘይኮነ ክንርዳእ ክንክእል ኢና።
1. ስለምንታይ እታ ሕብእቲ ሰልፊ ህ.ግ.ሓ.ኤ.፡ ንተባዓትን ቅኑዓትን ተጋደልቲ፡ ከም ቀዳሞት ጸላእታ ወሲዳ ትሃድኖም ነይራ?
2. ብኣንጻሩ ግና ስለምንታይ ንገርሀኛታትን ጨጓር ዳንጋ ተጋደልቲ፣ ኣባላት ሕብእቲ ሰልፊ ንክኾኑ ትምልምል ነይራ?
3. ስለምንታይ ቅኑዕ ይኹን ጌጋ ብዘየገድ፡ ትዝተኣዘዝዎ ትእዛዝ ጥራይ ዝቕበሉ ሃሱሳት ትምልምል ነይራ?
4. ስለምንታይከ ጸላኢ ስለዝቐተሉ ዘይኮነስ፡ ኣጸልሚቶም ጀጋኑ ኣሕዋቶም ስለዝቐንጸሉ ሽመት ይዕደሉ ነይሮም ?
5. ስለምንታይ ተሓታቲትናይኩሉ’ቲ ኣብ ህዝባዊግምባር ዝፍጸም ዝነበረ መጭውያን ቅትለትን፡ በታ ህብእቲ ሰልፊ ይካየድ ነይሩ?
6. ስለምንታይ እያ እታ ሕብእቲ ሰልፊ፣ ተጋዳላይ ተኻቲዑን ተመኻኺሩን ኣሰራርሕኡ ከምዘየዐሪ ንምግባር ቀንዲ ስርሓ ዝነበረ?
7. ስለምንትያ ንምሁራት ከምዘጽነተትን፣ ክኢላታት ዝድሃለትን፣ሰውራ ንድሕሪ ክምጠጥ ምዝላቕን ምንስሓብን ኣመሳሚሳ ብ1977 ዓ.ም.ፈ. ካብቲ ሓራ ኮይኑ ዝነበረ ከተማታት ንሳሕል ኣንሳሒባ?
8. ኣብ ክንዲ ንህዝብን ሃገርን ተሳኒኻ ሓራ ምውጻእ፣ ስለምንታይ ኲናት ሓድሕድ ወሊዓ?
9. ሕብእቲ ሰልፊ ሻዕብያ ስለምንታይ ትካላዊ ኣሰራርሓ ኣዕንያ? ስለምንታይ ጀብሃን ሻዕብያን ዝብል ጽልእን ቅርሕንትን፣ኣብ ውሽጢ ሰራዊት ብምእታ ኲናት ሕድሕድ ወሊዓ? ስለምንታይ ክልተ ኣሕዋት ኣባኢሳ ጽልኢ ግና ኣውሪሳ?
10. ስለምንታይ ውሽጣዊት ሰልፊ ኣብ ውሽጢ ህ.ግ.ሓ.ኤ.ተመስሪታ? መንከ መስሪቱዋ?
11. እታ ሕብእቲ ሰልፊ ሻዕብያ፣ስለምንታይከ ኩሉ ስርሓ፣ ብፍላይ ንምሁራትን ጀጋኑን፣ትስልልን ትዀልልን ነይራ? ስለምንታይከ ቀንዲ ዕማማ ጭውያን ቅንጸላን ጥራይ ነይሩ?
12.) ስለምንታይ እዩ ኣብ ህ.ግ.ሓ.ኤ.፣ ተጋዳለይ ኣብ ክንዲ በቲ ዝተጠምቀሉ ስምን፣ ስም ኣብኡን ኣባሓጎኡን፣ ዓዱን፣ ወረዳኡን፣ ኣውራጅኡን፣ ዝጽዋዕ ብሳጓ ስም ይጽዋዕ ነይሩ?
13.) ስለምንታ ብሪገዳትን በጦለኒታትን ሓይልታትን፣ ብምልኡ ሰራዊት ህ.ግ.ሓ.ኤን፣ ድሕሪ ታዕሊም፣ ወይ ድሕሪ ውሱን ግዜ፣ ኣብ ነንሓድሕዱ ክላለን ክፋለጥን ምስ ጀመረ፣ ብተኽሊጥ ወይ ብፋሕ ዝብሃል ግሁድ ሜላ፣ ካብቲ ተላልዩዎን ለሚዱዎን ዝነበሮ ሓይልን ብሪጌድን በጦሎንን ፈልዮም፣ ኣብ ሓንቲ ዘይፈልጣ ሓይልን በጦሎኒን፣ ብሪጌድን ይጽንበር ነይሩ?
14.) ስለምንታይ እዩ ተጋዳላይ ህ.ግ.ሓ.ኤ. ዋላ ንጸላኢ ስዒሩ ዝሰለቦ ንብረት፣ ከም ስዓት ወርቂ ወዘተ. . . ኣብ ክንዲ ንርእሱ ዝወስዶ፣ ኣኻኺቡ ነቲ ቤት ጽሕፈት ሕብእቲ ሰልፊ ከረክቦ ይግደድ ነይሩ።
15.) ስለምንታይ እዩ ህ.ግ.ሓ.ኤ.፣ ነቶም ክፍሊ ህዝቢ ወይ ጀማሂር ዝብሃሉ ዝነበሩ፣ ኣብ ኩለን ዓድታት ኤርትራ ሰሊኾም ምእታው፣ ካብተን ዓድታት፣ደቀባት ዘይኮኑን ወይ ዕሽው ዝበሉ ደቀባትን፣ብስም “ዋህዮታት“ ዝብሃሉ መልሚሎም ከቲቦምን ኣብተን ዓድታት ከም ቀዋሚ ወኪል ገሮም ይምድቡዎም ነይሮም?
16.) እቶም ብስም ክፍሊ-ህዝቢ ወይ ብስም ጀማሂር ዝጽውዑ፣ ስለምታይ ነቶም ዋህዮታት ክምልምሉ ከለው፣ ካብቶም ሕቡናትን ኲሩዓትን ደቂ ነፍሲ ወከፍ ዓዲ ብግቡእ ዘይመረጹ ነይሮም?
17.) ስለምንታይ ኣብ እዋን ህዝባዊ ቃልሲ፣ ኣብ ህዝባዊ ግንባር፣ሓለዋ ሰውራ ተመስሪቱ?
18.) ስለምንታይከ ብፍላይ ምሁራትን ጀጋኑን ደቀባት ኤርትራ ተተመሪጾም፣ ኣብቲ ሓለዋ ሰውራ ይዳጎኑ ነይሮም?
19. ሰለ ምንታይ እቶም ብሉጻትን ብርሃን ሃገር ዝኾኑን ብወታደራዊ ክእላቶም ኮነ ብትምህርቶም ብፍላይ 3ይ ዓመት ዩኒቨርሰቲ ዝበጽሑ ከምዉን ትምህርቶም ዝጩረሱ ዶክቶራት ነስመራ ኣብ እዋን ነጻነት ዘይተመልሱ?
20. ስለምንታይ እቶም ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብራሾ ማይ ይኹን ብራኵማይ ዘየቐበሉ፣ ከም ብዓል የማነ ገብረኣብ (ማንኪ)፣ ብ1986 ዓ.ም.ፈ. ንሜዳ ኤርትራ ዝኣተወ።ሓጎስ ገብረሂይወት (ኪሻ) ብ1991 ካብ ኣሜሪካ ነስመራ ዝኣቶ። የማነ ገብረመስቀል (ቻርሊ) ብ1991 ዓ.ም.ፈ. ካብ ለንዶን ነስመራ ዝመጸ። ጠዓመ መቐለን ኣብ መቐለ ዝዓበ ትግራዋይ። ኣብርሃ ካሳን ትግራዋይ፣ ስምኦን ገብረድንግልን መወለዱ ብግቡእ ዘይፍለጥ ግና ኣብ ማዕረባ ኣከለጉዛይ ተወሊዱ ዝብሃል፣ ሎሚ ንግዝያዊ መንግስቲ ኢሰያስ ዓንዲ ሕቘ ኮይኖሞ፣ ገበርትን ሓደግትን ኮይኖም ኣለው?
እዚ ሎሚ ንርእዮ ዘሎና ዘይተኣደነ ስቓይ ህዝቢ ኤርትራ፣ ሎሚ ካብ ሰማይ ዱብ ኢሉ ዝመጸ ዘይኮነስ፣ ንፍርቂ ዘመን ዝተሰርሓሉ ውዲት ባዕዳውያን እዩ። እዚ ስቓይ እዚ ውጽኢትን ፍረን ናይታ ኣምሆ ዘመን ብ1967 ክሳብ 1969 ዓ.ም.ፈ. ብሪቻርድ ፓውል ኣሜሪካዊ፣ግንከኣ ኣባል ማእከላይ ስለላ መርበብ ኣሜሪካ ዝነበረ፣ከም መንጎኛን ተርጓማይን ድማ ንተስፋሚካኤል ጆርጆ ሒዙ፣ ኣብ ዓላ እንዳተመላለሰ፣ ምስ ኢሰያስ ኮይኑ ዝተኸላ “ፕሮጀክት ፈልሲ” Nurcery ” እትብሃል እዪ። ሓቂዶ ሓሶት?
ፍልጠትን ንቕሓትን ዝርከብ፣ብምርምርን መጽናዕትን ጥራይ እዩ። ጸላኢኻን ፈታዊኻን ከተለሊ እትኽእል ድማ፣ መሰረታዊ መጽናዕትን ምርምር ገርካ ጥራይ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ፣ኣብ ፓልቶክ እንዳ ኣቶኻ፣ ፎሮ ከምዚ በለ፣ ወዲ ጣባ ከምቲ በለ፣ጀብሃ ከምቲ ነይራ፣ ህዝባዊ ግንባር ከምቲ ነይራ፣ ወያኔ ድማ ከምቲ እያ ነይራ፣ ኢሰያስ ሓያል እዩ፣ኢልካ ዕንክሊል ዝኾነ ሃበስ ቀደስ ክትዛረብ ምውዓልን ምሕዳርን ድንቊርና ጥራይ እዩ። ማለት ከምቲ ምስላ ጀርመናውያን፣ዝ”ደንቆሮ ተወሊዱ ደንቆሮ ዓብዩ፣ ደንቆሮ ምዃኑ ከይተረድኤ ድማ ብድንቊርናኡ ሞይቱ” ዝብሉዎ ጥራይ እዩ ዘስምዕ።
ብፍላይ ኣብዚ እዋንዚ፣ ብዝዕባ ህሉው ኩነታት ኤርትራ፣ንምርምር ዝኣክል ዝቐረበ፣ተወሳኺ ፖለቲካዊ ሓተታ።
1. ስለምንታይ ሰራዊት ግብጺ ኣብ ከባቢ ዶብ ሱዳንን ኤርትራ ዝርከብ ኣብት ሳዋ ዝብሃል መዓስከር፣ ብስም ኣገልግሎት ሃገር መንእሰያት ኤርትራ ተዓስኪሮምሉ ዘለው፣ መዓስከር ወተሃደራቱ ይገብር ኣሎ ዝብል ወረ ይነፍስ ኣሎ?
2. መንግስቲ ቱርኪ፣ሰራዊታ ኣብ ሱዳን መዓስከር የስፋሕፍሕ ኣሎ?
3. ሓይሊ ወያኔ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ፣ ብኦሮሞን፣ ኣምሓራን፣ ዋልቃይትን ኣብ ወጥሪ ኣትዩ ከሎ፣ ስለምንያ ስለምንታይ ብዛዕባ ጉዳይ ኤርትራ ይሕለቕ ኣሎ?
4. ፖሊት ቢሮ ወያኔ ውሽጣዊ ሽግሩ ዘይፈትሐ፣ ስለምንታይ ብትእዛዝ ኣሜሪካ፣ንኣልሸባብ ንምውቃዕ ከም ፕሮክስን ሜርስኔሪን ኮይኑ ሰራዊቱ ልኢኹ?
5. ኢሚራትን ስዑድያን ቀጠርን ኣብ ከባቢ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ኤርትራ፣ ኣብ ከባቢ ዓሰብን ዳህላክን ምቅልቓሎም።
6. ወያኔ ድሕሪ ውድባዊ ጉብኤኦም ኣብ ከተማ መቐለ፣ ሎሚ ድሕሪ ማይ ኣብ ብዓቲ ብዛዕባ ምሕንጻጽ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝፍትሓሉ መንገዲ ዘተምብሁ ዘለው ስለምንታይ ኣብዚ እዋንዚ ? ቅድሚ ሎሚ ዘይገበሩዎከ ስለምንታ?
7. እቲ ወኪል ስቴትዲፓርትመንት ኣሜሪካ ኮይኑ ን40 ዓመታት ብሓፈሻ ኣብ ኣፍሪቃ ሃገራት፣ ብፍላይ ድማ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘገልገለን፣ ገና ድማ ክሳብ ዝመውት ዘገልግል ዘሎን ሄርማን ኮሀን፣ ነቲ ኣብ 1991 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ከተማ ለንደን፣ ምስ ኢሰያስን መለስን ዝተወዓዓሎ ሕቡእ ኣጀንዳ ክሳብ ሎሚ ከተግብሮ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ሎሚ ከም ውሕሉል ኮይኑ ንወያኔ ክውንጅል ዝስማዕ ዘሎ ስለምንታይ ?
8. መራሕቲ ወያኔ ምስ ኢሰያስ ክልተ ገጽ ሓደ ቅርሺ ኮይኖም ንኣስታት ፍርቂ ዘመን ጸኒሖም፣ ንተቓወቲ ውድባት ኤርትራ ፋሕ ብትን ከብሉዎም ከምዘይጸንሑ፣ሕጂ ንከምስሉ፣ ንተቓወምቲ ውድባት ተኣከቡ ክብሉ ዝስምዑ ዘለው ስለምንታይ እዮ?
9. “መንግስቲ ሱዳን ምስ ኤርትራ ዘሎ ዶባታታ ክትቆጻጸር ትጅምር ኣላ፣ ነቶም ብራሻይዳ ዝተጨውዩ ስደተኛታት ኤርትራውያን ኮማንዶ ልኢኻ ሓራ ተውጽኦም ኣላ” ተባሂሉ ዝስማዕ ዘሎስ፣ቅድሚሕጂ ዘይተገብረ፣ ስለምንታይ ሎሚ ብፍላይ ድሕሪ ማይ ኣብ ብዓቲ ትገብሮ ኣላ?
10. መንግስቲ ግብጽን፣ ቱርክን፣ ሱዳንን፣ ስዑዲ ዓረብን፣ ኢሚራትን፣ ከምኡውን እታ ንእሽቶ ዓዲ ቀጠርን፣ ኣብ ከባቢ ኤርትራን ሱዳንን ዝቀላቐላ ዘለዋ መን ስለዝኣዘዘን እየን? እዘን ሃገራት እዚአንከ፣ ኣብ ውሽጠን ህዝበን ቀሲኑ ዝነብር ህዝቢ ዘለወን ድየ? ብሓቂ ካብ ምዕራባውያን ጽዮናውያንከ ሓራ ኮይነን ዝመሓደራ ሃገራት ድየን ወይስ ብጽዮናውያን ተዘዊረን ንረብሓ ጽዮናውያን ዘገልግላ ትካላት ጽዮናውያን እየን?
ነዚ ኩሉ ብድሕሪ መጋረጃ ኮይኖ ዝኣልምዎን ዘተግብሩዎን ዘሎው ስዉራት ሓይልታት መን ምዃኖም ትፈልጡዎምዶ ስለምንታይከ?
ካብ ኣልጀዚራ ዝመጹ ውዑያት ወሬታት ኣብዚ እዋንዚ ከምዝሕብሩዎ፣ ኢሰያስ ምስ ስድራቤቱ ኣብ ኢሚራት ክግዕዝ ይሓስብ ኣሎ፣ ሓይሊ ወያኔ ኣብ ውሽጢ ኦሮሞን፣ ኣምሓራን ቅልውላው ጥሒሉ ከምዘሎን ዝብሉ እዮም ብመሃንድሳት ስለላ መርበብ ኣሜሪካን ሞሳድ ስለላ መርበብ እስራኤልን ዝተመስረተት Planting Project = Nurcery” ፕሮጀክት ተኽሊ እትብሃል፣ከም መደብ ዕዮ መጠን ሎሚ ኣብ መፈጸምታ ፍጻሜ ገጹ ይኸይድ ኣሎ። እቲ ንወራር ቱርክን፣ ወራር ግብጽን፣ ወራር ግራኝን፣ ማህድን ደርቡሽን ጸራሪጉ መሬቱን ቀይሕ ባሕሩን ዓቂቡ ዝጸንሐ ህዝቢ ኤርትራ ግና ኣምላኽ ምስኡ ስለዝኾነ፣ እዚ ኩሉ ኣረባራብ ጽዮናውያንን ፈዛዝ መንነት ኣልቦ ልኡኽ ባዕዳውያን ኢሰያስን ከቶ ኣይዕወትን እዩ።
ብሓልዮት ምርምርን መጽናዕትን መርበብ ሓበሬታ ደቀባት ኤርትራ።


text:
ሓተታ
መንግስቲ ኤርትራ ንውሳነ ውዕል ኣልጀርስ ብፕርብስፕል ተቐቢሉ ን16 ዓመታት ከይተሓለለ ኣብ ትግባረ ከውዕሎ ክሰርሕ እኳ እንተ ጸንሐ ካብ ሎሚ ንንየው ግን ውሳነ ዶብ ክትግበር እንድሕሪ ደኣ ኮይኑ ክልቲአን ሃገራት ብቐዳምነት ኣብ ጣውላ ክዝትያ ከም ዘለወን ወሲኑ ኣሎ።
ካብ ባድመ ጠቕሊልና ክንወጽእ ኢና እንዳ በልካ ዝትግበር ውዕል ዶብ ስለ ዘየሎ ጭፍራ ወያነ ነቲ ብሓይሊ ሒዛቶ ዝጸንሐት መሬት ኤርትራ ሕጂ'ውን ሒዛቶ ክትጸንሕ'ዩ ዘለዋ። ኤርትራ ድማ ነቲ ገዲፋቶ ዝሃደመት መሬት ብዘተ ጥራይ ኢያ ክትርከቦ ዘለዋ።
እዚ ጠቕሊልካ ካብ ባድመ ምውጻእ ዝብል ሃንደበታዊ ውሳነ ጭፍራ ወያነ: ነቲ ክሳብ ሕጂ ክንጥቀመሉ ዝጸናሕና መመኽነይታ ኮነ ኢልካ ንምፍራስ ዝዓለመ ሽጣራ ስለ ዝኾነ: ጭፍራ ወያነ ኣብ ዘለቶ ክትጸንሕ ብጥብቂ ነተሓሳስብ።
ዘተ ክካየድ እንድሕሪ ደኣ ኮይኑ'ውን ከም ናይ ቆልዑ ጭርጭር ዓበደ ጸወታ ምስ ኣቢ እሕመድ ክንዘራረብ ከም ዘይኮንና ኣቐዲምና ነተሓሳስብ።
መለስ ዘናዊ ባዕሉ ነዚ ጉዳይ ብዕቱብ ሒዙ ናብ ዝርርብ ክቐርብ ፍቓደኛ እንድሕሪ ደኣ ኮይኑ ግን ፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፍወርቂ ናብቲ መለስ ዘለዎ ቦታ ከይዱ ክዘራረብ ድሉው ኢዩ። እዚ ብመንግስቲ ኤርትራ ከም ቅድመ ኩነት ቀሪቡ ዘሎ ሓሳብ ተቐባልነት ምስ ዘይረክብ ካልኦት ኣብ ዶብ ዝርከባ ዓድታት ገዲፍና ናይ ምውጻእ ዘለና መሰል ክንጥቀም ምዃና ነጠንቅቕ።
ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ሓምለ 8 2018 ኣስመራ ኤርትራ


text:
ሓደ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ሃዋህው ኣብ ሃገራት ሰሜን ኣፍሪካ ምስ ዘጋጠመ ናይ ህዝቢ ዓመፅ ስለዘወዳደርኩ ብፖሊስ ፌደራል ተኣሲረን ተንከላቢተን ክብል ገሊፁ።ኣምነስቲ ኢንተርናሽና ሎሚ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ነቲ ስጉምቲ ኮኒኑዎ።
ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ከምዝገለፆ ሽዱሽተ ብረት ዝተዓጠቑ ፖሊሳት ካብ መኪና ብምውራድ ውዑይ ምንቅስቓስ ካብ ዘለዎ ማእኸል ኣዲስ ኣበባ ሒዞም ኣብዝሓለፈ ሰሙን ናብ ዋና ቤት ፅሕፈት ፖሊስ ፌደራል ከምዝወሰድዎ ይዛረብ።
ኣብ እዋን ናይ ክልተ ሰዓታት ማእሰርቲ ኣብ ቅድሚ ሽሞም ዘይገለፁ ምኽትል ኮምሽነር ፖሊስ ከምዝቐረበን ምንቅስቓሳቱ ቀስቃሲ ዓመፅ ከምዝኾነ ከምዘጠንቀቕዎን እስክንድር ይገልፅ።
ሰበ ስልጣን ፖሊስ ፌደራል ድምፆም እናተቐረፀ ብዛዕባ እቲ ኣጋጣሚ ክዛረቡ ፍቓደኛ ኣይኮኑን።ክልተ ጋዜጠኛታት ናብ ቤት ፅሕፈት እቶም ምኽትል ዳይረክተር ምስከዱ ግን ሽሞም ክግለፅ ዘይደለዩ ሓደ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ፖሊሳት ንእስክንድር ነጋ ከምዘይኣሰርዎ ሚእቲ ብሚእቲ ርግፀኛ እየ ኢሎም።
ቪኦኤ ዘዘራረቦም ካልኦት ላዕለዎት ሰበስልጣን ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ከምዘይፈልጡ ገሊፆም።እንተኾነ ግን እስክንድር ነጋ ከም ፀረ መንግስቲ ፖለቲካዊ ተንቀሳቓሲ እምበር ከም ጋዜጠኛ ከምዘይሪኢዎ ሓቢሮም።
ፅሑፋት እስክንድር ነጋ ብሓፈሻ ፀረ መንግስቲ መርገፂ ኣብ ዘለዎም ኣብ ወፃኢ ዝርከቡ መርበብ ሓበሬታታት ይወፁ።voanews.com ሓዊሱ እቶም መርበብ ሓበሬታታት ኣብ ኢትዮጵያ ተዓፅዮም እዮም።
ብኻሊእ ወገን ድማ ኣንምነስቲ ኢንተርናሽናል ቀደም ናይ ሕልና እሱር ኢሉዎ ዝነብረ ጋዜጠኛ እስክንድር ነጋ ብሰበ ስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ንዝተውሃቦ መጠንቀቕታ ኮኒኑዎ።እቲ ሎማዕንቲ ዝወፀ መግለፂ ከምዝሓበሮ እስክንድር መንግስቲ ኢትዮጵያ ተዃሳሕቲ ዝብሎም ፅሑፋት ንኸይፅሕፍ ኣጠንቂቐምዎ ይብል።ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል እስክንድር ነጋ ናይ ማእሰርቲ ወይ’ውን ኣካላዊ ጉድኣት ክበፅሖ ከምዝኽእል ስግኣቱ ይገልፅ።


text:
Part III Interview with President Isaias Afwerki ቃለ መጠይቕ ምስ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሳልሳይ ክፋል
ቃለ መጠይቕ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ
ሳልሳይ ክፋል
መርበብ ሓበሬታ ማእከል ስትራተጅያዊ መጽናዕታት ኤርትራ፡ ምስ ክቡር ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዘካየዶ ቓለ መጠይቕ፡ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ሳልሳይ ክፋል’ቲ ቓለ መጠይቕ፡ ብዛዕባ ኣብ ገማግም ሶማል ዝተኸስተ ቐርስና፡ ውሽጣውን ግዳማውን ሳዕቤናቱን መፍትሒኡን ኣብሪሁ። ሓደሓደ ወገናት ንዅነታት ሶማል ብምምዝማዝ፡ ንማያዊ ገማግማ ኢንዳስትርያዊ ሓተላ ይጕሕፍሉ ምህላዎም’ውን ገሊጹ። ትካላት መድሕን ንተርእዮ ቐርሰና ምኽኒት ብምግባር ንመኻዕበቲ ኣታዊታተን ከም ዝጥቀማሉ፡ ዓበይቲ ሃገራት ቀርሰና ንምግታእ ብዝብል ጕልባብ ኣብ ገማግም ሶማል፡ ወሽመጥ ዓደንን ደቡባዊ ቐይሕ ባሕርን መራኽብ ኵናት ኣዋፊረን ምህላወን ሓቢሩ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ መንጎ ሃገራት ምንጭን ማዕልቦን ፈለግ ኒል ዝተቐልቀለ ምስሕሓባት ብምትዃር፡ ንሃገራት ኒል ኮነ ንኻልኦት ሃገራት ዝኸውን እኹል ሃብቲ ማይ ምህላዉ፡ እንተኾነ እቲ ጕዳይ ምስ ፓለቲካዊ ጕዳያት ተኣሳሲሩ ኣብ ዘየድሊ ምፍሕፋሕ ከም ዘምረሐ ጠቒሱ። ኤርትራ ምስ ሃገራት ኣዕራብን እስራኤልን ዘሎዋ ርክብ ኣመልኪቱ፡ ኤርትራ ምስ ዝኾነ ይኹን ወገን ኣብ ኪዳን ከም ዘይትኣቱ ኣገንዚቡ። ንጕዳይ ዘተ ፍልስጤማውያንን እስራኤላውያንን ኣመልኪቱ’ውን ኤርትራ ስምምዕ ኦስሎ ካብ ዝተኸተመሉ እዋን ኣትሒዛ ኣብቲ ስምምዕ ዕቃበታት ከም ዝነበራ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ወገናት በብእዋኑ ዝፍተን ዘተ ሰላም ኣዎንታዊ ውጽኢት ንኽርከቦ ትጽቢት ከም ዘይግበረሉ ሓቢሩ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት፡ ኣብ ደቡባዊ ቐይሕ ባሕሪ፡ ወሽመጥ ዓደን፡ ገማግም ሶማልን ህንዳዊ ውቅያኖስን ቀርሰና ይካየድ ኣሎ። ነዚ ተግባር’ዚ ብኸመይ ትርእዮ? ብኸመይከ’ዩ ኽፍታሕ?
መልሲ፡- እዚ ተርእዮ’ዚ ውጽኢት ናይቲ ኣብ ሶማልን ኣብ መላእ ከባቢናን ዘሎ ዘይምርግጋእ’ዩ። ሶማላውያን ከኣ ግዳይ ናይ ዞባውን ኣህጉራውን ኣጀንዳን ምትእትታዋትን ኮይኖም። ኣብ ሶማል መንግስትን መንግስታዊ ትካላትን ስለ ዘየልቦ፡ ክብረት ዘሎዎን ሂወት ዘውሕስን፡ ርግኣትን ቅሳነትን የልቦን። ሶማላውያን ድማ ናብ ካልእ ኣማራጺታት ንኸማዕድዉ ተገዲዶም። ኣብ ሶማል ባዶነት ብምህላዉ፡ ንረብሓታትን ሃብትን ሶማላውያን ዝከላኸል ዓቕሚ የልቦን፣ በዚ ምኽንያት’ዚ ድማ ሃብቲ ዓሳ እታ ሃገር ኣብ ጥቕሚ ሓይልታት ወጻኢ ይውዕል ኣሎ። ከም ሳዕቤኑ ኸኣ ሶማላውያን ኣደዳ ጥሜት፡ ሕማማት፡ ሽቕለተ ኣልቦነትን ስደትን ኮይኖም። ኣብ ከምዚ ዝኣመአለ ዅነታት ሕግታት ንክኽበሩ ዝሕግዝ ሃውህው ብዘይምህላዉ ድማ ሶማላውያን መንእሰያት ኣብ ዘይሕጋዊ ተግባራት ንኽወድቁ ተደሪኾም። ባህርያዊ ዅነታት ኣብ ዝስኣነሉ እዋን፡ መንፈስ ተስፋ ምቝራጽ እናዛየደ ይኸይድ፣ ኣብ ዘይሕጋዊ ተግባራት ናይ ምውዳቕ ተኽእሎ ከኣ ይልዕል። ስለ’ዚ ቐርሰና ሶማላውያን ተጠቀምቲ ሃብቲ ባሕሮም ክኾኑ ብዘይምኽኣሎም ዝተቐልቀለ ተርእዮ እዩ። ገማግም ባሕሪ ሶማል ካብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝመጽእ ኢንዳስትርያዊ ሓተላ ዝጐሓፈሉ ቦታ ኾይኑ’ሎ። እዚ ፍጻመ’ዚ ልሙድ ተርእዮ ኾይኑ ምህላዉ ዝእመን ሓበሬታ’ሎ። ሶማላውያን ተጠቀምቲ ሃብቶም ክኾኑ ብዘይምኽኣሎምን ኢንዳስትርያዊ ሓተላ ኣብ ገማግም ማያት ሶማል ይጐሓፍ ብምህላውን ቀንዲ ምኽንያታት ቀርሰና’ዮም ማለት ኣይኮነን፣ እቲ ቐንዲ መንቀሊ ቐርሰና ኣብ ሶማል መንግስትን መንግስታዊ ትካላትን ስለ ዘየሎ’ዩ።
እቲ ፍታሕ ኣብ ኢድ ሶማላውያን እዩ ዘሎ፣ ሶማላውያን ጥራይ ከኣዮም ነዚ ጕዳይ’ዚ ዝፈትሕዎ። ነቲ ጕዳይ ንምፍታሕ ብዝተፈላለያ ሃገራት ዝተላእካ ዓበይቲ መራኽብ ኵናትን ዝተራቐቐ ተክኖሎጅን ኣየድልን። እዚ ዝተጠቕሰ መሳርሒታት ንተርእዮ ቐርሰና ከጥፍእ ኣይከኣለን። በንጻሩ እቲ ዅነታት ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናገደደ ይኽይድ ኣሎ። ብወገንና እቲ መሰረታዊ ፍታሕ፡ ሶማል ከም መጠን ሉኣላዊት ሃገር ሓድነታ ተሓልዩ ሕጋዊ መንግስቲ ቆይሙ፡ ኣድማዒ መንግስታዊ ትካላት ምስ ዝምስረት ምዃኑ ንኣምን። ኣብ ግዜ ዝሑል ኵናት፡ ማለት ቅድሚ ስርዓት ስያድ ባረ ምውዳቑ፡ ሶማል ወተሃደራዊ ትካላት፡ ሓይሊ ባሕርን ዓቕሚ ምክልኻልን ነይሩዋ። ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ከምኡ ዝአመሰለ ስርዓትን መንግስታዊ ትካላትን እንተ ዝነብር ተርእዮ ቐርሰና ኣይመጋጠመን። ሶማል ርግኣትን ሰላምን እንተ ዝሰፍና፡ ዕድላት ስራሕ ምነበረ፡ ሶማላውያን ናብ ስደት ከምርሑ ኣይምተገደዱን ነይሮም። ኣህጉራውያን ኩባንያታት ካብ ቀርሰና ብተዘዋዋሪ መንገዲ ይረብሓ እየን። ብገማግም ሶማል ዝሓልፋ ንብረት ዝጽዕና መራኽብ፡ እቲ ኸባቢ ጸጥታኡ ዘየተኣማምን ብምዃኑ ልዑል ክፍሊት መድሕን ከም ዝኸፍላ ይግበር። ኣብ’ዚ ዝተጠቕሰ ከባቢ ድሕነት መራኸብ ንግዲ ንምውሓስ ብዝብል ምኽኒት ከም ብላክዎተር ዝኣመሰላ ብብሕቲ ዝነጥፋ ትካላት ሓይሊ ጸጥታ ኣለዋ። ኩባንያታት መድሕን’ውን ልዑል መጠን መኽሰብ ክሓፍሳ ጀሚረን። ንኣብ ቀርሰና ዝተዋፈሩ መራኽብ ዝጨውዩ ውልቀሰባት ካሕሳ ዝኽፈሎም እንተደኣ ኾይኑ፡ ካልኦት ተመሳሳሊ ተግባራት ንኽፍጽሙ ዘተባብዕ’ዩ። ቀርሰና ንኽቕጽል ዝደፋፍኡ ብዙሓት ወገናት ኣለዉ፣ እቶም ዝያዳ ዝረብሑ ከአ ዘይሶማላውያን እዮም። ተርእዮ ቐርሰና ክፍታሕ ዝኽእል፡ ኣብ ሶማል ርግኣት ምስ ዝሰፍንን ሶማላውያን ጕዳዮም ባዕሎም ንኽፈትሑ ዕድል ምስ ዝወሃቦምን፡ ሕጋዊ መንግስትን መንግስታዊ ትካልን ምስ ዝቐውምን እዩ። ኣብቲ ከባቢ ዓበይቲ መራኽብ ኵናት ኣመሪካ፡ ፈረንሳ፡ ቻይና፡ ጀርመን ወዘተ… ምውፋር ዘምጽኦ ውጽኢት የልቦን። ኤርትራ ንቐርሰና ካብቲ ኣብ ሶማል ዘሎ ፓለቲካውን ጸጥታውን ኵነታት ነጺላ ኣይትርእዮን እያ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ካብ’ዚ ጕዳይ’ዚ ከይወጻእና፡ ዓበይትን ማእከሎትን ሃገራት ሰላምን ጸጥታን ቀይሕ ባሕሪ ውሕስነቱ ዘተኣማምን ክኸውን ይግባእ ብምባል ላዕልን ታሕትን ክብላ እንከለዋ፡ ሃገራት እቲ ከባቢ ግን እጃመን ከየበርከታ ኣማዕድየን ይዕዘባ ኣለዋ። ኤርትራ ነዚ ተኣፋፊ ጕዳይ’ዚ ብኸመይ ትሕዞ’ላ።
መልሲ፡- ኤርትራ ንምትእትታው ወጻኢ ኣይትቕበሎን’ያ፣ ከምዚ ዝኣመሰለ ምትእትታዋት ዘይምቕባላ ድማ ብስምዒትን ፓለቲካዊ ምኽንያታትን ኣይኮነን። ሃገራት እቲ ኸባቢ፡ ጕዳያተን ንኽፈትሓ ናጻ እንተ ኾይነን፡ ዓቕምታተን ኣወሃሂደን ብግብራውን ተክኒካውን መዳያት ነቲ ሽግር ክፈትሓኣ ይኽእላ እየን። ናይ ጸጥታ ሽግር እንተ’ሎ ዝተራቐቐ ተክኖሎጅን ዓበይቲ መራኽብ ኵናትን ናብ’ቲ ኸባቢ ብምጕራት ንምፍትሑ ኣይመድለየን። ሃገራት እቲ ኸባቢ ንሓድሕደን ብምትሕግጋዝ፡ ሓገዝ ወጻኢ ከይሓተታ ብዓቕመን ክፈትሓኦ ምኸኣላ። እቶም ኣብ ተግባራት ቀርሰና ተዋፊሮም ዘለዉ ሰባት ብፋይበር ግላስ ዝተሰርሓ ጀላቡ እዮም ዘንሳፍፉ፣ መዳፍዕ ኮነ ካልእ ከበድቲ ኣጽዋር የብሎምን። ፈኰስቲ ብረት ክዓጥቁ ይኽእሉ፣ ነዚ ዘይሕጋዊ ተግባራቶም ዝገትእ ሓይሊ ስለ ዘየልቦ፡ እቲ ፈኰስቲ ብረት ከድምዕ ይኽእል። ማያዊ ስፍሓት ገማግም ሶማል ምስ መቐጸልታኡ ዝኾነ ህንዳዊ ውቅያኖስ ተደሚሩ፡ መራኽብ ኵናት ብልዑል መጠን ብዝሒ እንተ ተዋፈራ’ውን ንምቍጽጻሩ ዘጸግም’ዩ። ብወተሃደራውን ተክኒካውን ምኽንያታት ኣብቲ ኸባቢ ተጓሪቱ ዘሎ ኣጽዋርን መራኽብ ኵናትን ሽግር ቀርሰና ንኽፈትሕ እንጽበዮ ኣይኮነን። ንሶማላውያን ዕድል እንተ ተዋሂቡ፡ ምስተን ኣብ ከባቢ ቐይሕ ባሕርን ወሽመጥ ዓደን ዘለዋ ሃገራት ብምድግጋፍ፡ ንሽግራት ቀርሰና ምፍታሕ ምተኻእለ። እዚ ግን ምስቶም ኣብ ቀርሰና ረብሓ ዘሎዎም ወገናት ዝቃዶ ኣይኮነን። ንቐርሰና ምኽኒት ገይረን ኣጀንዳታተን ኣብዚ ኸባቢ ከተግብራ ዝደልያ ሓይልታት ከም’ዚ ዝኣመሰለ ምትሕግጋዝ ኣብ ግብሪ ክውዕል ድሌት የብለንን። ዝምልከተን ሃገራት ንምድግጋፍ ፈተነ ኣብ ዝገብራሉ እዋን፡ በተን ኣብ ምጕህሃር ቅልውላው ረብሓ ዘለወንን ኣብ ማያት ከባቢና መራኽብ ኵናት ኣዋፊረን ዘለዋን ሓይልታት ይብደሃ። ኣብ’ዚ ኣገዳሲ ዝኾነ ማያዊ መስመር ቅልውላውን ዘይምርግጋእን ንክቕጽል ጥቕሚ ዘሎወን ሓይልታት ከም ዘለዋ ክፍለጥ ይግባእ። እዘን ሓይልታት እዚኣተን ኵናት ኣንጻር ግብረ ሽበራን ቀርሰናን ብምክያድ ዘተኣማምን ሃዋህው ክንፈጥር ኢና ብምባል ዘጕባዕብዓ እየን። እዚ መግለጽታት እዚ ብደገ ክስማዕ እንከሎ ሰናይ ዘረባ ይመስል፣ እቲ ሓቂ ግን ብኣንጻሩ’ዩ። እዚ ናይ ሓሶትን ምድንጋርን መግለጽታት፡ ቀንዲ ዕላማኡ ኣብ ከባቢና ቅልውላውን ሽግርን ከም ዝቕልቀል ብምግባር ነቲ ቕልውላው ንምምሕዳር እዩ። እዚ መግለጽታት እዚ ንኸባቢ ቐርኒ ኣፍሪቃን ቀይሕ ባሕርን ዝምልከት ዝተወጠነ ሕቡእ ኣጀንዳ ንምሽፋን ዝቐርብ’ዩ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ኣብ መንጎ ሃገራት ምንጪ ፈለግ ኒልን፡ እቲ ፈለግ ዝሓልፈለን ሃገራትን ዝቕልቀል ምስሕሓባት ኣሎ። መበገሲ እዚ ምስሕሓባት’ዚ እንታዩ? ኤርትራኸ ብኸመይ ትርእዮ?
መልሲ፡– ኣብዚ ተጠቒሱ ዘሎ ኸባቢ ዓሰርተ ሃገራት ኣለዋ። ንሕና ኣብቲ ምትእኽኻብ ከንኣቱ ኣይደለናን። ብዙሕ ነገራት ኣብ ግምት ብምእታው ከም ተዓዛቢ ኣባል ክንኸውን መሪጽና። እዚ ሕጂ ዝዝረበሉ ዘሎ ጕዳያት ፖለቲካዊ መልኽዕ ሒዙ ኣሎ። እቲ ዕላማ ኸኣ ኣብ መንጎ ሃገራት ምንጭን መዕለብን ቅልውላው ንምፍጣር’ዩ። ኣብ መንጎ ምስርን ሱዳንን ይኹን እተን ሃገራት ምንጪ ኢና በሃልትን ውዲት ብምእላም፡ ረብሓ ዅሎም ወገናት ዘውሕስ ስምምዕ ምእንቲ ከይብጻሕ`ዩ እቲ ዝድለ ዘሎ። እቲ ብስም ጕዳይ ማይ ኒል ተባሂሉ ዝለዓል ዘሎ ኣርእስቲ፡ መሸፈኒ ናይ ካልእ ኣጀንዳ ኮይኑ፡ ጸቕጢ ብምግባር ኣብ መንጎ ሃገራት ኒል ዘይምቅዳው ንምፍጣር`ዩ። እቲ ዘሎ ዓቕምታት ማይ እንተ ተዓዘብና፡ ዳርጋ ዅለን ሃገራት ከምቲ ዝድለ ኣይተጠቕማሉን ምባል ይከኣል። ብፖለቲካዊ መዳይ ዘይኮነ ብተክኒካዊ ወገን ክንዛረብ እንከለና፡ ትሕተ ቕርጺ ኣዋዲድና ዝብላ ሃገራት እውን ከምቲ ዝድለ ኣይተጠቕማሉን። ብፍላይ ኣብዘን ዝሓለፋ 20 ዓመታት ንማይ ፈለግ ኒል ከምቲ ዝድለ ኣብ ጥቕሚ ዘውዓለ ወገን ኣይነበረን። በቲ ቕድሚ ሕጂ ዝተገብረ ስምምዓት ዝበዝሐ እጃም ይብጸሓና ዝብላ ምስርን ሱዳንን’ውን ከምቲ ዝድለ ኣይተጠቕማሉን። እታ 80% ካብ ማይ ሰማያዊ ኒል ካብ መሬታ ከም ዝምንጩ እትገልጽ ኢትዮጵያ እውን ንሕርሻ ይኹን ምምንጫው ጸዓት ብ2% ወይ 3% እዃ ኣብ ግብሪ ኣየውዓለቶን። እተን ዝተረፋ ብምሉአን ትሕቲ 20% ናይ ማይ ኒል ዝምንጭዋ ሃገራት ዝናብን ካልእ ኣማራጽታት ኣሎወን። ማይ ኒል ገዲፍካ ናይ ዝናብ ካልእ ምንጭታትን ኣለወን። ንነፍስ ወከፍ ሃገር ንበይና እንተ ረአና፡ ኵነታት መነባብሮ ህዝቢ ንምምሕያሽ፡ ነዚ ዓቕምታት’ዚ ኣብ ጥቕሚ ኣውዒላዶ? ንሕርሻ ይኹን ንምምንጫው ጸዓት እቲ ዝድለ ትሕተ ቕርጺ ኣዋዲዳዶ? ዝብል ሕቶታት እንተ ኣቕረብና መልሱ ኣይፋል`ዩ። ንምምዕባል ሕብረተሰብ ኣብ ጥቕሚ ዝውዕል ዘሎ ዓቕምታት ካብ ሓደ ፡ ክልተ ወይ ሰልስተ ሚእታዊት ዘይበዝሕ`ዩ። ስለዚ ናይ ብሓቂ ጸገም ማይ ኣሎ ድዩ ዝብል ሕቶ ይለዓል። ብግብሪ ዋሕዲ እንተ’ሎ እተን ሃገራት ምንጪ ይኹና ናይ መዕለቢ ሃገራት ብጽሒትና ኣይረኸብናን ብምባል ግጭት ወይ ምስሕሓብ ክፈጥራ ይኽእላ። እቲ ሓቂ ግን ከምዚ ኣይኮነን፡ ዋሕዲ ማይ ከም ዘየልቦ ርዱእ ነገር ኮይኑ መካትዒ ጕዳይ `ውን ኣይኮነን። ከም ዝመስለኒ እቲ ዕላማ ነናትካ ጕጅለ ወይ ክበብ ንምፍጣር’ዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስርዓት ነዚ ጕዳይዚ መዝሚዙ፡ ኣብ ልዕሊ ኻልኦት ሃገራት ጸቕጢ ክፈጥር ይፍትን ኣሎ። ምስ ገለ ካብተን ሃገራት ኒል ክበብ ብምፍጣር፡ ምስ ጕዳይ ማይ ኒል ርክብ ዘይብሉ ኣጀንዳታት ንምትግባር ይሕልን ከም ዘሎ ብሩህ’ዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስርዓት፡ ሓደ ንሱ ዝቈጻጸሮ ቀጽሪ ክምስርት ይሓሰብ ይኸውን። እቲ ሕቶ ግን ኣድላይነት ናይ ከምዚ ዘኣመሰለ ቀጽሪ እንታይ’ዩ? ከምዚ ዓይነት ቀጽሪ ምስ ረብሓታት እተን ሃገራት ከመይ ዝኣመሰለ ሓባራዊ ጥቕሚ ኣሎዎ? ናይ ብሓቂኸ ኣብ መንጎ እዘን ዝተጠቕሳ ሃገራት ምንጪ ብሓደ ወገን፡ ሱዳንን ምስርን በቲ ካልእ ምስሕሓብ ዘልዕል ፍልልያት ኣሎዶ? እዚ ጕዳይ ብፍላጥ ካብ ባዶ ዝተላዕለ’ዩ። ኣብዚ ከባቢ’ዚ ወጥርን ዕግርግርን ምስ ተፈጥረ፡ ብድሕሪኡ ነቲ ቕልውላው ምምሕዳር ይመጽእ። ናይ ማይ ጸገም የልቦን፣ ኣብ መንጎ ሃገራት ምንጭን መዕለብን ኣብ ምክፍፋል ማይ ዝተላዕለ ግጭት የልቦን። ኵሉ’ቲ ነገር ካብ ባዶ ዝተበገሰ’ዩ። ምቹእ ባይታን ሃዋህውን እንተ ዝህሉ እዘን ሃገራት ብሓንሳብ ኮፍ ኢለን ነቲ ጕዳይ ብህድኣትን ልቦናን ዘተ ኽገብራሉ ምኽኣላ። ዘሎ ዓቕምታት ማይ ንናይ ኵሉ ረብሓ ብዘውዕል መንገዲ፡ ንሕርሻ ይኹን ንኻልእ ጥቕምታት ዝከኣል እዩ። ማያዊ ዓቕምታት ኒል ንኤርትራ ብምድማር ንብምሉኣተን ዓሰርተ ሃገራት ኣኺሉ ዝተርፍ እዩ። ብርእይቶና እዘን ሃገራት እዚኣተን ካብዚ ሕጂ ኣትየንኦ ዘለዋ ደልሃመት ክወጽኣ ይግባእ። ኣብ ከምዚ ዓይነት ደልሃመት ምጥሓል ነቲ ጕዳይ መሊሱ ስለ ዝሓላልኽ። ምትሕልላኽ ጥራይ ዘይኮነ’ውን ነተን ሃገራት ብዘይምቕላብ ኣብቲ ሕቡእ ኣጀንዳታት ከም ዝኣትዋ ይኾና። እተን ሃገራት ምንጪ ተባሂለን ዝጽወዓ፡ ምስ ሱዳን ይኹን ምስ ምስሪ ኣብ ግጭት ክኣትዋ ረብሓ የብለንን። በንጻሩ እቲ ሃብቲ ማይ ጽቡቕ ዕድል ኮይኑ፡ ኣብ መንጎ ሃገራት ኒል ቍጠባዊ ዝምድናታት ብምምስራት፡ ነቲ ዘሎ ዓቕምታት፡ ኣብ ረብሓ ዅሉ ህዝብታት ውዒሉ፡ እቲ ተረፍ ናብ ጐረባብቲ ሃገራት ክስደድ ምተኻእለ። ሃገራት ኣዕራብን ማእከላይ ምብራቕን ኣብ ሃብቲ ማይ ኒል ገንዘባዊ ወፍሪ ክገብራ ምኸኣላ። ካብ ኤውሮጳን እስያን ወፍርታት ንኽመጽእ ዕድል ምነበረ። በዚ ኣገባብ’ዚ ኣብ ሃገራት ምንጭን፡ መዕለብን ፈለግ ኒል ዝነብሩ ወለዶታት ዝረብሑሉ ዕድል ክኽፈት ምተኻእለ ነይሩ። ኣብዚ እዋን`ዚ ግን እቲ ጕዳይ ኣብ ምንቛትን ፖለቲካዊ ሕልኽላኻትን ዘንቢሉ ኣሎ። ሃገራት ኒል ኣብ ነንሓድሕደን ከምዚ ዘኣመሰለ ምስሕሓብ ኣየድልየንን እዩ። ንረብሓታት ናይ ሎምን መጻእን ወለዶታት ዘይጠቅም ጥራይ ዘይኮነስ ትርጕም እውን የብሉን።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ምስ ማዕከናት ዜና ዓረብ ኣብ ዝገበርካዮ ቃለ መጠይቕ፡ ጕዳይ ኒል ምስ ፖለቲካዊ ጕዳያት ክተኣሳሰር ኣይግባእን ብምባል ምኽሪ ትህብ ኔርካ። ብግብሪኸ ምስ ፖለቲካዊ ጕዳያት ዝተኣሳሰረዶ ይመስለካ?
መልሲ፡- ንዅሎም ወገናት ዘጠቓልል መኣዲ ዘተ ክህሉ ይግባእ። ኣብ ባእስን ምስሕሓባትን ብምእታውን፡ ነቲ ጕዳይ ብምምዝማዝን ፖለቲካዊ ጥቕምታት ምርካብ ምፍታን ትርጕም የብሉን። እቲ ዝሓሸ ፍታሕ፡ እተን ዝምልከትን ሃገራት ብሓደ ኮፍ ኢለን ብህድኣንት፡
ልቦናን ውድዓውነትን ብዛዕባ’ቲ ጕዳይ ዘትየን ንረብሓ መጻኢ ወለዶታት እንተ ኣውዓለኦ’ዩ።
ብየዋህነት ይኹን ብዘይምርዳእ ኣብቲ መጻወድያ ብምእታው እቲ ምስሕሓብ ብመንገዲ ማዕከናት ዜና ይግለጽ ኣሎ። ሓቂ’ዩ ማዕከናት ዜና፡ ናተን ኣዎንታዊ ተራ ኣለወን፣ እንተኾነ ኣሉታዊ መዳያት እውን ስለ ዘሎወን ክንጥንቀቕለን ይግባእ። ማዕከናት ዜና ብዘይምስትውዓል ኣብ ጸርፍን ኣብ ዘይድለ ዘረባታት ከም ትጥሕል ስለ ዝገብራ፡ እቲ ቁም ነገር ጐሊሑ ኣይግለጽን። ሃገራት ፈለግ ኒል ንሕቶ ማይ ኒል ከም ፓለቲካዊ ጕዳይ ክቕርብዎ አይግባእን፣ እዚ መሰረታዊ ጕዳይ እዩ። ሕቶ ማይ ኒል ምስ ፖለቲካዊ ጕዳያት ምትሕንፋጹ፡ ናብ ካልእ ዘየድሊ ሓደገኛ ኣንፈት ከም ዝወስድ ኵሉ ሰብ ክግንዘቦ ይግባእ።
ኣብዚ ግዜ’ዚ እቲ መረዳእታ ካብ ናይ ቀደም ዝሓሸ’ዩ። ግዜ እናተናውሓ ብዝኸደ፡ ብዙሓት መንግስታትን ትካላትን ናብ መጻወድያ ንኸይኣትዋ ነቲ ዝእለም ዘሎ ስቱር ወዲት ከስተውዕላሉ ጀሚረን ኣለዋ። ስለ’ዚ ኣብ ምንጭን ማዕልቦን ዝርከባ ሃገራት ኒል፡ ኣብቲ ተጻዊዱለን ዘሎ መፈንጠራ ንኸይኣትዋ ክጥንቀቓ ይግባእ።
ሕቶ፡- ክቡር ፕረዚደንት ኣብ መንጎ ኤርትራን ሃገራት ኣዕራብን ብሓደ ወገን፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን እስራኤልን በቲ ኻልእ ዘሎ ዝምድና ብኸመይ ይረአ? ሓደሓደ ፖለቲከኛታትን ማዕከናት ዜናን ዓረብ ኣብ መንጎ ክልቲኡ ሸነካት ምትእስሳር ከም ዘሎ ይገልጹ። እዚ ካብ እንታይ ብምብጋስ’ዩ?
መልሲ፡- እዚ የዋህነት`ዩ ዝመስል። ንሕና ብዙሕ ደኺምናሉ ኢና። ትማሊ ትማሊ ኣብ ኣኼባ ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ኮፍ ኢልና እንከሎና ንጕዳይና ኣልዒሎም ይዛረቡ ነይሮም። ካብ ወርሒ ከም ዝመጻእና ዘምስል ኣቀራርባ ነይሩ። ክስትውዓል ዝግባእ ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ናይ ዓረብ ጥራይ ኣይኮነትን። ሓያሎይ ኣባል ሃገራት ኣብ ኣፍሪቃ ስለ ዝርከባ፡ ዓረባዊትን ኣፍሪቃዊትን ማሕበር ብምባል ክትስመ ይግባእ ነይሩ። ኣብ ኣፍሪቃ ዝርከባ ሃገራት ኣዕራብ ኣብ ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ኣባል ስለ ዝኾና ኣፍሪቃውያን ኣይኮናን ምባል ብስነ-መጐት ቅቡል ኣይኮነን። ዓረብ ወይ ከኣ መምዘኒ ኣባልነት እቲ ማሕበር ምስ ኵነታት መበል 21 ክፍለ ዘመን ክሳነ ይግባእ። እዚ ሕጂ ዝስረሓሉ ዘሎ ኣገባብ ግዜኡ ዘሕለፈ እዩ። ኣነ ብንጹር ሓቢረ’የ። ንሕና ካብ ዝኾነ ይኹን ወገን መንነት ክንረክብ ወረቐት ፍቓድ ኣየድልየና እዩ። ባህልና፡ ታሪኻዊ ህላወናን፡ ኣብዚ ኸባቢ ዘሎንና ጂኦግራፍያዊ ኣቀማምጣን ባዕሉ ይምስክር። ከምዚ ዘኣመሰለ ጕዳይ ብስምዒት ክፍጸም ኣይግባእን። እዚ ሽግር እዚ አብዚ ዘሎ ጸገም እዩ። እተን ብኣድማዕነት ክሰርሓ ዝግብአን ሓይልታት ቁም ነገር ስለ ዘይገበራ፡ ቀንዲ ጕዳይ ሃገራት ኣዕራብ ኣብ ምልክት ሕቶ ኣትዩ ኣሎ። እቲ ክትዕ ብዛዕባ ትርጕም ዘይብሉን ንኣሽቱ ጕዳያትን ኮይኑ። ረብሓታት ዘውሕስ ምትእኽኻብ የልቦን። ኣብ መንጎ እዘን ሃገራት ምውህሃድን ምምልላእን እንተ ዝህሉ እዚ ከባቢ’ዚ ብዘይምግናን ኣህጉራዊ ሓይሊ ክምስረት ምበቕዐ ነይሩ።
ሕቶ፡- እዚ ከባቢ ክትብል እንከሎኻ ሃገራት ኣዕራብ ማለትካ ድዩ?
መልሲ፡- እወ ሃገራት ኣዕራብ። እዚ ኸባቢ እዚ ካብ ናይ ዓለም ጠቕላላ ስፍሓት ሓሙሽተ ሚእታዊት ዘይበዝሕ ስፍሓት ሒዙ ኽነሱ፡ ልዕሊ ሱሳ ሚእታዊት ካብቲ ዕቑር ነዳዲ ዓለም
ይውንን። እዚ ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ ናይ ዓለም ጂዮ ስትራተጂ፡ ተኣፋፊ ቦታ ሒዙ ይርከብ። እዚ ኾይኑ ግን ሎሚ ንሕና ኣበይ ኣለና? ንሕና ኽብል እንከሎኹ ዓረብ ንኹን ዘይዓረብ ኣፍሪቃዊ ንኹን ወይ ሰሜናዊ ሓውሲ ደሴት ዓረብ ወይ ደቡብ ወይ ማእከል ብምጥቕላል’የ። እቲ ዝገርም ነገር ብፍልላጥ ይኹን ብየዋህነት፡ ካብቲ ናይ ሓባር ጕዳያት ብምውጻእ ምስ ሓባራዊ ረብሓታት ናይዞም ህዝብታትን ሃገራትን ርክብ ኣብ ዘይብሉ ንኣሽቱ ጕዳያት ብምልዓል ምስ ፖለቲካዊ ጕዳያት ምትእስሳሮም’ዩ። እዚ ድማ ናብ ትርጕም ዘይብሉ ጓል መንገድን ክትዕን የእቱ። ኣብነት ናይቲ ፍረ ኣልቦ ክትዓትን ሕቶታትን ንስኻ ዓረብ ዲኻ? ወይስ ኣይኮንካን? ኣባል ማሕበራ ሃገራት ኣዕራብ ዲኻ? ወዘተ … እዮም። ብመሰረቱ
ኣብ ክንዲ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዕንክሊል ምእታው ኣብ ኣገደስቲ መትከላት፡ ብውድዓዊ መንገዲ ምዝታይ ይግባእ። ሃገራት እዚ ከባብን ኵሎም ኣዕራብን ንገዛእ ርእሶም ክሓቱ ታሪኻዊ ግዴታ ኣሎዎም። ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘመን ኣበይ ኣለና? ኣብ ማእከላይ ክፍለ ዘመን ንነብር ዲና ዘለና? ዝብል ሕቶታት ከልዕሉ የድሊ። ምስቲ ሕጂ ንዓለም ኣጋጢምዋ ዘሎ ፋይናንስያዊ ቅልውላው እቲ ዕድል ንሃገራት ኣዕራብ ምስ ግዜ ዝሑል ኵናት ወይ መወዳእታ 20 ክፍለ ዘመን ብምንጽጻር ሕጂ ዝሓሸ’ዩ ዘሎ። ስለዚ እቲ ክትዕ ካብዚ ኩርናዕ`ዚ ክብገስ ይግባእ።
ንጕዳይ ዓረብን እስራኤልን ብዝምልከት እቲ ጕዳይ ናብ ዕጹው ማዕጾ በጺሑ ኣሎ። ኣብ ትሕቲ ጸሓይ ሓዲሽ ነገር የልቦን። ካብታ ስምምዕ ኦስሎ ዝተፈረመትላ ዕለት ርእይቶና ገሊጽና ኢና። ነቲ ተዋስኦ ካብ መጀምርታ ንከታተሎ ስለ ዝነበርና፡ እቲ ኣገባብ ከም ዘየዋጽእ ሓቢርና። ሓደ ግዜ ወይ ክልተ ወይ ድማ ሰለስተ ግዜ ምግጋይ የጋጥም’ዩ። ብድሕሪኡ ግን ኣብ ጌጋኻ ምቕጻል የዋህነት’ዩ። ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ዘተ ሓዲሽ ነገር ኣይርከቦን’ዩ። ኣብዚ ዘሎ ውሁብ ኵነታት፡ ቁም ነገር ዘለዎ ዘተ ክካየድ ኣይንጽበን። ዘተ ውጽኢት ከም ዘይብሉ ዝፍለጥ እንተደኣ ኮይኑ ስለምንታይ ይቕጽል? ምቕጻሉኸ ንረብሓ እስራኤል ድዩ ንረብሓ ዓረብ? ንናይ ክልቲኦም ረብሓ ኣይኮነን። ህላወ እስራኤል ኣብዚ ኸባቢ ብግብሪ ኣሎ። ኣባል ውድብ ሕቡራት ሃገራት’ኳ እንተኾነት፡ ብዙሓት ሃገራት ኣዕራብ ብወግዒ ኣይፈልጥኣን። ኣብዚ ከባቢ ንምንባር ዝሕግዝ ዝሓሸ ኣማራጺ እንታይ`ዩ? እዚ ቅልውላው’ዚ ንዓቕምታት ህዝብታትን ሃገራትን ዓረብ እናኣህለኸ ንወሎዶታት ዝመሓላለፍ መወዳእታ ዘይብሉ ሕልኽላኻት ብምፍጣር ንዘለኣለም ክቕጽል ድዩ? ኣብ መጀምርታ ተስዓታት ይዝከረኒ ምስ ፍልስጤማውያን ተሰሓሒብና ኔርና፣ ቅድሚኡ እውን ዘይምርድዳእ ነይሩና። ብግልጺ ዘተ ኦስሎ ንቕድሚት ከም ዘይስጕም ገሊጽና። በዚ መሰረት መንግስቲ ራማላ ትርጕም ስለ ዘይነበሮ ኣይፈለጥናዮን። ኣብዚ እዋን`ዚ ፍልስጤማውያን ኵላቶም ኣዕራብን መንግስቲ ራማላ ትርጕም ከም ዘይብሉ ኣሚኖም ኣለዉ። እቲ ንፍልስጤማውያን ስምምዕ ኦስሎ ንኽፍርሙ ዘገደዶም ምኽንያት እንታይ`ዩ? ስምምዕ ኦስሎ ብመሰረቱ ዕላማኡ እንታይ’ዩ? ሃገረ ፍልስጤም ንምቛም ተስፋ ነይሩ ድዩ? ኣብዘን ዘሓለፋ ዓመታት እተዓዘብናዮ፡ ሓሓሊፎም ሓዲሽ ምህዞ ምምጻኦም’ዩ። ክትነብር እትኽእል ሃገረ ፍልስጤም ይብሉ፣ ጸኒሖም ድማ ክልተ ሃገራት ብሓንሳብ ምንባር ይብሉ፣ ሳልሳይ ግዜ ካኣ ሓድሽ ቅጽል ይመሃዝ፡ እዚ ኣገባብ’ዚ ከም ዝመስለኒ ንህዝብታትን ሃገራትን እዚ ኸባቢ ምንዓቕ’ዩ። እቲ ዕላማኡ ቕልውላው ከይተፈትሐ ግዜን ዕድላትን ንምጥፋእ’ዩ። ኣብዚ ዘለናዮ መጀመርታ 21 ክፍለ ዘመን፡ ሃገራት ኣዕራብ ሓባራዊ ስትራተጅያዊ ረቛሒታትን ናይ ሓባር መረዳእታን ምእንቲ ኽህልወን ሓሳባተን ዳግም ብምኽላስ ፍጻመታትን ምዕባለታቶምን ብዝግባእ መንገዲ ክግምግማ የድሊ። ንስም ኤርትራ ብምልዓል ሓንሳብ ምስ እስራኤል፡ ጸኒሕካ ድማ ምስ ኢራን ሳልሳይ ምስዚ ወይ ምስ ካልእ ወገን ምትእስሳር ዘስሕቕ ነገር’ዩ። ብሓጺሩ ክብሎ ዝደሊ ንሕና ንመሸጣ እንወርድ ኣይኮናን። ምስ ዝኾነ ወገን ከኣ ምስሕሓባት ኮነ ንግዲ የብልናን። ኣብ ልፍንቲ ምስዚ ወገን’ዚ ወይ ምስቲ ኣይንኣቱን ኢና። ንኸምዚ ዓይነት ዘረባታት ዝደጋግም ወገን ድማ ኣብ ናቱ ስነ-መጐት ኣይንኣቱን ኢና። ከምዚ ዓይነት መግለጺ ፖለቲካዊ ብስለት ዝጐደሎ’ዩ። ኤርትራ ንእሽቶይን ሓዳስን ሃገር እያ፣ ኣብ መጀምርታኣ እያ ዘላ። ዝኾነ ወገን መንነት ክህበና ኣይንደልን። ካብቶም ዘለዉ ልፍንታት ወይ ምትእኽኻባት ኣብ ዝኾነ ክንኣቱ ኣይንደልን። ኤርትራ እትደልዮ ነገር እንተሎ ርግኣትን ምዕባለን ናይዚ ከባቢ’ዩ። ብውልቀይ ኣብዚ ኽባቢ እንታይ ትምነ ብምባል እንተ ተሓቲተ፡ ኵላተን ሃገራት ሰሚረን ዘሎወን ዓቕምታት ኣወሃሂደን፡ በቲ ዘሎወን ጂኦግራፍያዊ ኣቀማምጣ፡ ሓንቲ ካብተን ርእሰ ሓያላን ሃገራት ዓለም ክኾና ምተመነኹ ምበልኩ ነይረ። እዚ ኣብ ግብሪ እንተ ውዒሉ፡ ናይዚ ኸባቢ ርእሰ ሓያላን ካብ ቻይና፡ ህንድን ጃፓንን ከምኡ’ውን ካብ ኤውሮጳ ዝሓየለት ክትኸውን ትኽእል ኢያ። ኤውሮጳ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ፋይናንስያዊ ሽግራት ጥሒላ ኣላ፣ ኣብ ቀረባ እዋን ንኽትገላገል እውን ትጽቢት የልቦን። ስለዚ እቲ ዕድል ናይዚ ኸባቢ’ዩ። እቲ ዝድለ ዓቕምታት ኣሎ፣ እዚ ኸባቢ ኣብ ናይ ዓውለማ ስርዓት ኣገዳሲ ስትራተጅያዊ ኣቀማምጣ ሒዙ’ሎ። ነዚ ክንጥቀመሉ ምተገብኣ። ብኣተሓሳስባ ማእከላይ ክፍለ ዘመን ምንባር ግን ፋይዳ የብሉን። ብዛዕባ ዓረባውነት፡ መን ኣባል ማሕበር ሃገራት ኣዕራብ ኮይኑ መንከ ዘይኮነ? መን ምስ መን ኣሎ? ኣብ ኣየነይቲ ልፍንቲ ወይ ኪዳን ኣለኻ? ዝብል ዘረባታት ትርጕም የብሉን። ንኤርትራውያን ድማ ኣየድልየናን’ዩ።
ንእስራኤል ብዝምልከት ብናተይ ርእይቶ፡ እስራኤላውያን በቲ መዓልታዊ ንዕዘቦ ዘለና ምዕባለታት በዚ ሕጂ ዝኸድዎ ዘለዉ መንገዲ፡ ናብ ናይ መጻኢ ወለዶታት ጥፍኣት እዮም ዘምርሑ ዘለዉ። ምናልባት እዚ ዝኽተልዎ ዘለዉ ፖሊሲታት ንክቕጽሉ ኣብዚ እዋን እዚ ዘሎ ኣህጉራውን ዞባውን ሃውህው ሓጊዙዎም ይኸውን። ብኸምዚ ምቕጻል ግን ናብ ጥፍኣት እስራኤላውያን’ዩ ዘምርሕ። እስራኤላውያን ናብዚ ዝኽተልዎ ዘለዉ ኣገባብ ቅድሚ ምቕጻሎም ብዕትበት ክሓስቡ ይግባእ። ሓቂ’ዩ ኣብዚ እዋን’ዚ ናይ ዓረብ ምድኻምን ምጕጅጃልን ይረአ’ዩ፣ ንእስራኤላውያን ዝሕግዝ ኣህጉራዊ ዅነታት እውን ኣሎ። እቲ እስራኤላውያን ዝኽተልዎ ዘለዉ ፖሊሲታት ግን ኣብዚ ኸባቢ’ዚ ንረብሓታቶም ዘገልግል ኣይኮነን። እስራኤላውያን ኣብዚ ኸባቢ ክህልዉ እንተ ኾይኖም ምስ ህዝብታት እዚ ኸባቢ ምንባር ዝሓሸ ኣማራጺ’ዩ። እዚ ኣማራጺ’ዚ ድማ ናቱ ጠለባት ስለ ዘሎዎ እስራኤላውያን ክፍጽምዎ ይግባእ። ነዚ ሕጂ ዘሎ ንእስራኤላውያን ላዕለዋይ ኢድ ዝህብ ኵነታት ዓለም ተመርኵስካ ምኻድ ግን ንረብሓታት እስራኤል ዘየገልግል`ዩ። ጕዳያት ብልቦና ፍታሕ ክርከበሎም ይግባእ፣ በዚ ሕጂ እንርእዮ ዘለና ኣብ ክልተኦም ወገናት ዘሎ አረኣእታት ንመጻኢ ተስፋ ዝህብ ኣይመስልን። ብቐጻሊ ሓዲሽ ፈተነ ሰላም ኣሎ ኢልካ ምዝራብ ንነፍስኻ ምቕሻሽ`ዩ። እስራኤላውያን ይኹኑ ዓረብ ኣብ ጥቕሚ ዘይብሉ ዘተ ሰላም ዕንክሊል ምባል ነዚ ዘሎ ወለዶ ኾነ መጻኢ ወለዶ ዝጠቅም ኣይኮነን።
-
Video | Eritrea Ethiopia: Peace and Partnership | President Isaias Afwerki’s Trip to Ethiopia
9-
-
Eritrean Ethiopian Foreign Ministers Arrive In Mogadishu
10-
-
Eritrea Ethiopia Peace and Partnership | ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ሓባራዊ ጒዕዞ ንሓባራዊ ረብሓ
50-
-
Video: Eritrea ERi-TV News (October 17, 2018)
9-
-
Eritrea Solar Powers 40,000 People and Businesses in Off-Grid Areas
56-
-
Ethiopia’s Dr. Abiy Gives Half of Ministerial Posts to Women
21-
-
Video: Eritrea ERi-TV News (October 16, 2018)
21-
-
Video: President Isaias Afwerki’s Trip to Ethiopia (Oct 15, 2018)
37-
- See all


text:
ኣብ ቐፅሪ ሓዱሽ ቤት ፅሕፈት ሕብረት ኣፍሪካ ዝኽሪ ሰብኣዊ መሰል ኣፍሪካ ከምዝምስረት ተፈሊጡ።
እቲ ዝኽሪ ኣብ ልዕሊ ንፁሃን ኣፍሪካዊያን ዝተፈፀሙ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ዝዝክር ከምዝኾነ ተፈሊጡ’ሎ።
እቲ እምነ ኹርናዕ ኣብዝቕፅል ሰሙን ዝካየድ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪካ ቅድሚ ምጅማሩ ከምዝቕመጥ ይዝረብ ኣሎ።ትማሊ ሰንበት ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ብሄራዊ ቲያትር ኣብዝተኻየደ ኣኼባ ከምዝተገለፀ ብፀዓዱ ዝተኻየደ ንግዲ ባርነት፡ብልዕልነት ፀዓዱ ዝተመስረተ መግዛእቲ፡በቢ ከባቢኡ ዝተኻየዱ ናይ ዘርኢ ምፅናፍ ስጉምትታትን ክሳብ ቐረባ ዝነበረ ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ናይ ኣፓርታይድ ኣገዛዝኣን ከምኣብነት ተጠቒሶም ኣለው።
ናይቲ ዝኽሪ ህንፀት ኮሚቴ ኣካቢ ብምንስቴር ማዕረግ ኣማኻሪ ቀዳማይ ምንስቴር ዝኾኑ ፕሮፌሰር እንድሪያስ እሸቴ ብዛዕባ ዕላማ እቲ መዘክር እንትገልፁ ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ንፁሃን ኣፍሪካዊያን ዝተፈፀሙ ዘስካሕክሑ ምጥሓስ ሰብኣዊ መሰላት ዝሕብር ቀዋሚ ምልክት ክኸውን እዩ ብዝብል ከምዝኾነ ሓቢሮም።


text:
ኣብ ሞቃድሾ ሎሚ ዓርቢ ብመጥቃዕቲ ኣልሸባብ 6 ሰባት ተቀቲሎም ካልኦት 25 ኸኣ ቆሲሎም። እቲ መጥቃዕቲ ኣብ ጥቃ ፕረዚደንታዊ ቤተ-መንግስቲ ሶማል ኣብ ዝርከብ ህቡብ ሆቴል'ዩ ተፈፂሙ።
ሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ስለላ ሶማል ንቪኦኤ ከም ዝባልዎ እቲ ብርቱዕ ነታጊ ኣብ ጥቃ መፈተሺ ነቁጣ ሴዋይ- ሆቴል ተተኩሱ ኣርባዕተ ኣብቲ ቦታ ዝነበሩ ኣባላት ሓይልታት ፀጥታ ሶማል ቀቲሉ ኢሎም።
ካልኣይ ቦምብ ኸእ ኣብ ጥቃ'ቲ ሆቴል ተተኩሱ ፡ ክልተ ዕጡቓት ኸእ ኣብቲ ሆቴል መጥቃዕቲ ንምፍፃም ኣብ ዘመርሕሉ ኣብቲ ቦታ ብዝነበሩ ኣባላት ሓይልታት ፀጥታ ሶማል ተቀቲሎም ክብሉ'ውን ወሲኾም ገሊፆም።
ኣልሸባብ ነቲ መጥቃዕቲ ዝፈፀምኩ አነ'ዩ ክብል ሓላፍነት ወሲዱ'ሎ።
ብዉሕዱ 16 ዝቆሰሉ ሰባት ናብ ሆስፒታል ተወሲዶም ክብል ሪፖርተር ቪኦኤ ሓቢሩ'ሎ።
ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ከምዝበልዎ ኸኣ እቲ ብርቱዕ ነታጊ ኣብ ጥቃ'ቲ መጥቃዕቲ ዝተፈፀመሉ ከባቢ ንዝነበሩ ኣባይቲ ኣፍሪሱ ሓያለ ሰባት ቆሲሎም'ለዉ።


text:
መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ጀርመን፣
ኣብ ምዕዋት ሃገራዊ ልምዓታዊ መደባት
እጃሞም ንምብራካት ድልዋት
ምህላዎም ኣረጋጊጾም።
መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ጀርመን፣ ጥርናፈኦምን ውዳቤኦምን ብምሕያል ኣብ ምዕዋት ሃገራዊ ልምዓታዊ መደባት እጃሞም ንምብርካት ድልዋት ምህላዎም፣ ኣብ ዘካየድዎ ገምጋማዊ ኣኼባ ደጊሞም ኣረጋጊጾም።
ኣብቲ ን9ይ ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ ንምግምጋምን ውጥን ስርሕ ንምውጻእን ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ብደረጃ ጀርመን ንዝካየድ ናይ መኸተ ንጥፈታትን ሃገራዊ ምትእኽኻባትን ብኣድማዕነት ንምምራሕ ዓቕሚታቶም ብምውህሃድ ንዝጀመርዎ ስርሓት ብዝለዓለ ክቕጽልዎ ምዃኖም ኣብሪሆም።
ኣብቲ ኣጋጣሚ፣ ወከልቲ ኤርትራውያን ውዳቤታትን ኮማትን ተረኺቦም፣ ኣብ ምድልዳል ውዳቤ መንእሰያት፣ ምውርራስን ምፍራይ ተካእቲ ወለዶታትን፣ ከምኡ’ውን ኣብ ካልእ ኣገዳሲ መንእሰይ ጠቀስ ጉዳያት ናይ ደገፍ መልእኽቲ ኣቕሪቦም።
ኣብ መወዳእታ ተሳተፍቲ፣ ብመሰረት ተልእኾን ውሳነታትን 9ይ ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ፣ መደብ ስራሕ 2013/2014ን ውጥን ትግባረን ድሕሪ ምጽዳቕ፣ ኣብ ካልኣይ ክፍላ ናይ’ዚ ዓመት ብደረጃ ጀርመን ኣኼባ ንምውዳብ ወሲኖም።
***** ኣ.ዜ.ኤ *****


text:
ኣብ ሪፓብሊክ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝነብሩ ኤርትራውያን። ውዳቤኦም ኣሐዪሎም ኣብ መደባት ልምዓት ብዝለዓለ ከምዝነጥፉ። ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣብ ከተማ ጆሃንስበርግ ኣብ ዝገበረሎም ሰሚናር ኣረጋጊጾም፣
ሚኒስተር ዑስማን። ንህልው ኩነታት ሃገርና። ዞባናን ዓለምን። ከምኡ’ውን ኣገዳስነት ጥርናፈን ሓያል መኸተን ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከቡ ኤርትራውያን ብዝርዝር ድሕሪ ምብራህ። ናይ ተጻባእቲ ውዲታት ገና ዘፍ ስለዘይበለ ትኵርነቶም ከዛይዱ ኣዘኻኺሩ፣
ኣስዒቡ ሚኒስተር ዑስማን። ኣብ ዝሓለፈ ናይ መኸተ ዓመታት። ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ብዘካየድዎ ዘይሕለል ጻዕሪ ጻማ ዝሕፈሰሉ እዋን ተበጺሑ ምህላዉ ብምጥቃስ። ናይ ተጻባእቲ ሓሶትን ጸለመን ብመኸተ ኣብ ውሽጥን ወጻእን ዝርከብ ዜጋ ከምዝፈሽል ጽኑዕ እምነቱ ገሊጹ፣
“እናሓየልናን እናሰወድናን ኣብ እንኸደሉ። ተጻባእትና ጭንቀቶም መሊሱ’ዩ ዝዓርግ” ዝበለ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ። ብዓሎቝ ዝግበር እገዳ ንኤርትራውያን ሓድሽ ስለዘይኮነ። ከም እሾኽ ተነቒሱ ከምዝስበር ኣረጋጊጹ፣
እዚ ከም’ዚ’ሉ እንከሎ። ሓላፊ ፖለቲካዊ ጉዳያት ህግደፍ ኣቶ የማነ ገብርኣብ ኣብታ ሃገር ምስ ዝነብሩ መንእሰያት ኣብ ዝካየዶ ርክብ። ኤርትራ ተጐናጺፋቶ ዘላ ዓወት ብቐንዱ ብመንእሰያት ዝመጸን ንመንእሰያት ዘገልግልን ከምዝኾነ ጠቒሱ። ኣብ ወጻኢ ዝነብር መንእሰይ ኤርትራ ተራኡ ኣብ ልምዓትን መኸተን ንምዕባይ። ክነቅሕን ክውደብን ብምዝኽኻር። ብሞያ። ትምህርትን ቍጠባዊ ዓቕሚን ናብ ዝበረኸ ደረጃ ንኽበጽሕ ኣብ ንሓድሕዱ ክተሓጋገዝ ኣተሓሳሲቡ፣
እቶም መንእሰያት ብወገኖም። ጥርናፈኦም ኣሐዪሎም ሃገራዊ ግቡኦም ብዝለዓለ ከምዝፍጽሙ ብምርግጋጽ። ንኹሉ እንተታት ድሉዋት ምህላዎም ቃል ኣትዮም፣
ኣብ መዛዘሚ’ቲ ሰሚናር ኣምባሳደር ሃገረ ኤርትራ ኣብ ሪፓብሊክ ደቡብ ኣፍሪቃን ሃገራት ዞባ ደቡብ ኣፍሪቃን ኣቶ ሳልሕ ዑመር። ንተራ መንእሰያት ብምንኣድ። ኣብ’ዚ ናይ መኸተ እዋን ኣበርክቶኦም ከዕዝዙ ኣዘኻኺሩ፣
**** ኣ.ዜ.ኤ ****


text:
መራሒ ተቃዋሚ ፓርቲ ፈደራሊስት ኮንግረስ ኦሮሞ ዶ/ር መረራ ጉዲና ኢህወዴግ ስራሕ ሃገራዊ ምርድዳእ ብምሉእ ልቡ ክፍጸምን ምስ ሓይልታት ተቓውሞ ብምዃን ንኢትዮጵያ እንደገና ሓድሽ ዘመን ንክጅመር ጸዊዖም።
ትማሊ ካብ ቤት ማእሰርቲ ምስ ወጹ ብህዝቢ ዝተገብረሎም ናይ ሓጎስ ኣቀባብላ ሓድሽ መንፈስ ቃልሲ ኣሕዲሩለይ ምባሎም’ውን ተገሊጹ’ሎ።
ትማሊ ዝተፈትሑ ዶ/ር መረራ ጉዲና ሎሚ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃለ መጠይቕ ኢትዮጵያ ሓድሽ ምዕራፍ ሓድሽ ዘመን ክትጅምር ኣለዎ ኢሎም። ዶ/ር መረራ መራሕቲ ኣርባዕተ ውድባት ኢህወዴግ ብዛዕባ ሃገራዊ ምርድዳእ ዝሃብዎ ቃልን ጠቕላሊ ዓቃብ ሕግ’ታ ሃገር ዝሃብዎ መግለጺን ዝሰማማዕ ኣይመስሉን ድሕሪ ምባል ኢህወዴግ ክገብሮ ዝደልይ ምርድዳእ ዘጸግም’ዩ ኢሎም፡ ኣስዒቦም ክልተ ልቢ ኾንኻ ንድሕሪኡ እናጠመተ ዝኸይድ ይመስል’ውን ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ብፕረዝደንት ሳልቫኬር ዝተመርጹ 30 ኣባላት ቤት-ምኽሪ ዓርቢ ቃለ-መሓላ ዝፈጸሙ ኮይኖም 14 ካብኦም ድማ ኣብ ቀረባ እዋን ናብ ሃገሮም ብዝተመልሱ ምክትል ፕረዝደንት’ታ ሃገርን መራሒ ተቃወምቲ ነበር ሪክ ማቻርን ካልኦት ጉጅለታት ፖለቲካ ዝተመርጹ’ዮም።
እዚ ምምስራት ናይ ሓባር መንግስቲ ነቲ ቅድሚ ሾሞንተ ወርሒ ኣብ መንጎ ፕረዝደንት ሳልቫኬርን ምክትሎም ማቻርን ብዓለም-ለኸ ጸቕጢ ዝተፈረመ ስምምዕ ሰላም ንምትግባር ዓቢ ስጉምቲ’ዩ። ምክትል ፕረዝደንት’ታ ሃገር ማቻር ንቤት-ምኽሪ ሚኒስትራት’ታ ሃገር እዚ ምምስራት ሓባራዊ መንግስቲ ነታ ኣብታ ሃገር ዘሎ ግጭት፡ ጸገም ኢኮኖሚ ደው ዘብልን ካልእ ጸገማት’ታ ሃገር ዝፈትሕን ኽከውን ኣለዎ ኢሎም።
‘ንዓይ ብድሆታት እዚ ቤት ምኽሪ ንጸጥታ’ታ ሃገር ኣብ ምርግጋእ ይመስለኒ። እዚ ድማ ንናይ ጸጥታ ሚኒስትራት ጥራይ ዘይኮነ ኩላትና ንሰርሓሉ ኽከውን ኣለዎ።’
ፕረዝደንት ሳልቬኬር ብወገኖም ሰባት ኣብ መንጎኦም ዝተፈጠረ ቅርሕንቲ ረሲዖም ናብ ዕርቒ ክመጹ ይግባእ ኢሎም።
‘ ብዘለኒ ውሑድ ፍልጠት ይቕረ ምብህሃል፡ ይቕረ ትበሃሃልን ትርስዖን። እዚ ድማ’ዩ ንዓና ዘድልየና።’
እዚ ስምምዕ ሰላም’ዚ መሰጋጋሪ መንግስቲ ናይ ኢኮኖሚን ወታሃደራዊን ለውጢ ከተአታትው፡ ሃገራዊ ምርጫ ኣብ 30 ኣዋርሕ ከዳልውን ኣብ እዋን እቲ ኩናት ሓድ-ሕድ ዝተፈጸሙ ግፍዕታት ዝረኣየሉ ቤት-ፍርዲ ምምስራትን ዝብል ዘጠቃልል’ዩ።
ብካልእ ወገን ዋና ጸሓፊ ሕ/ሃ ንምምስራት እዚ ቤት-ምኽሪ ሚኒስትራት ብፕረዝደንት ሳልቫኬር ድሕሪ ምምስጋን፡ ፕረዝደንት ሳልቫኬን ምክትል ፕረዝደንት ኬርን ኣብቲ ስምምዕ ሰላም ዓቢ ስጉምቲ ዝተግበሩ ምካኖም ናብቲ ኣብቲ ስምምዕ ዝተጠቃለለ ካልእ ነጥብታት ኣብ ምትግባር ክሰጋገሩ ብምልባው ንኩላቶም ወገናት ድማ ግጭት ደው ከብሉ ጸዊዖም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክአል።


text:
9ይ ምዕራፍ
ተመን ብህይወቱ ኣብ ጉድጓዱ ከሎ፣ ፍልሖ ይበልዕ። ምስ ሞተ ከኣ ነቲ ረሳኡ ፍልሖ ይበልዑዎ። ግዜ ብምንም ዓይነት ኣብ ዝኾነ ይኹን ስዓት እዩ ዝቅየር። ሓደ ወድሰብ ብህይወት ከሎ ዋጋ ማንም ሰብ ከነኣእስ የብሉን። ምናልባት ንግዜኡ ሓያል ሰብ ክትከውን ትኽእል ኢኻ፣ ግዜ ግና ካባኻ ንላዕሊ ዝበለጸ ጉልበት ከምዘለዎ ክትርዳእ ፈትን። እስከ ከም ኣብነት ንምጥቃስ፣ ካብ ሓንቲ ገረብ ዝወጸ ዕንጨይቲ ሓደ ሽሕ ክርቢት ክስራሕ ይከኣል እዩ። ሓንቲ ክርቢት ግና ንሓደ ሽሕ ዝኸውን ኣግራብ ከተንድድ ትኽእል እያ። ሓደ ክፉእ ተግባር ድማ ንብዙሕ ጽቡቕ ነገር ከባላሹ ይኽእል እዩ። እቲ ኣውራ ነገር ግና ብኣተሓሳስባኻ ቅኑዕ ኩን፣ ርግእ ኢልካ ሕሰብ፣ ንኹሉ ግዜ ስለዘለዎ ድማ ኣይትጨነቕ።
ድሕሪ ሞት ንጉስ የውሃንስ 4ይ ኣብ ኢትዮጵያ፣ ብውዲት መሃንድሳት ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ ስልጣኑ ዘረጋገጸ ሰላዪ ንጉስ ዳግማዊ ሚነሊክ።
ንጉስ ዳግማዊ ምነሊክ ድሕሪ ሞት ንጉስ የውሃንስን ንጉስ ቴድሮስን ብውዲት ምሕዝንኡ ምስ ኮሎንያል ጣልያንን እንግሊዝን ነበረ።
ዳግማዊ ንጉስ ሚነሊክ ብትግራዎትን ኤርትራውያንን ስግኣት ስለዝነበሮ፣ ንኣውራጃ ትግራይን፣ ኤርትራን ኮሎንያል ጣልያን ንክማስሐን ብምስጢር ምስ መሃንድሳት ኮሎንያል ጣልያን ተሰማምዐ።
እቲ ዕሽነት ንጉስ ምነሊክ ግና፣ ኮሎንያል ጣልያን ንኤርትራን ትግራይን ንምቍጽጻር ጥራይ ዘይኮነ ዝነበረ ሕልሙ፣ ንመላእ ኢትዮጵያ ከምዝነበረ ኣይተሰቆሮን ነበረ። ውዲታውያን እንግሊዛዋያን ኣዝዮም ዘስግእዎም ዝነበሩ፣ ጅግንነት ህዝቢ ምድረባሕርን፣ ንጉስ ቴድሮስን ጥራይ እዩ።
እቲ ካብ ኩሉ ዘስደምም ነገር እንተድኣ ኣልዩ ድማ፣ ብዘይካ ንጉስ ቴድሮስ፣ መሳፍንትን ነገስታትን፣ ትግራይን ኢትዮጵያን፣ ብዛዕባ ሃገራውነት ዘይኮነ፣ ህርፋን ስልጣን ጥራይ እዮም ዘቐድሙ ዝነበሩ። ከምኡ ስለዝነበሩ ድማ ንኢትዮጵያን ኤርትራን ንኮሎንያል ጣልያን ኣሕሊፎም ሂቦመን። ብኦም ዝጀመረ መርዚ ድማ እንሆ ደቀ ደቆም ከም ብዓል መላኺ ኢሰያስን ብዓል ስብሓት ነጋን ስዩም መስፍን መራሕቲ ወያኔ ዋርሳይ ኮይኖም ብፍላይ ንመላእ ኢትዮጵያን ኤርትራን፣ ብሓፈሻ ድማ፣ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ንምዕግራባውያን እሕሊፎም የረክቡዋ ምህላዎም እዩ።
ኣስተብህል፣ ጽሓፍቲ ታሪኽ ኢትዮጵያን ትግራይን፣ ነቲ ሓቂ ሸፊኖም፣ ንንጉስ የውሃንስ 4ይን ንጉስ ዳግማዊ ሚነሊክን ስልጣኖም ዘደልደሉ- ሎም፣ ጀጋኑ ደቂ ምድረባሕሪ ምዃኖም ረሲዖም፣ እቲ ጅግንነት ናቶም ምዃኑ ጥራይ እዮም ዝትርኹዎ። ንመረዳእታ ንንጉስ ዳግማዊ ምነሊክ ካብ ወራር ኦሮሞ ዝተኻላኸለሉ፣ ደይግያት ኣበራ ወዲ ወዱ ንራእሲ ሃይሉ ብዓል ጸዓዘጋ እዩ ዝነበረ። ካብኡ ተበጊሱ ከኣ እዩ ዳግማዊ ምነሊክ፣ ንደግያት ኣበራ ክውድሶ ከሎ፣ “ከሺ ኣማራ፣ ኣንድ ኣበራ” ዝበሎ። ንጉስ የውሃንስ እንተኾነውን፣ ብሳላ ደቂ ጸዓዘጋን ሃዘጋን እዩ ስልጣኑ ዘደልደለ። ኣብቲ ኣንጻር ማህዲ ዝተገብረ ኲናት እንተኾነውን ብሳል ጀጋኑ ደቂ ምድረባሕሪ ድኣንበር፣ ብሓገዝ ኣምሓራስ እቲ ሽዑ ዝተረኽበ ዓወት ኣይምተረኽበን።
ብርግጽ፤ ንጉስ የውሃንስ ንበይኑ ምስ ትግራዎት ጥራይ ኣንጻር ማህዲ እንተዝዋጋእ ነይሩ፣ ብዘይ ጥርጥር ምተሳዕረ ነይሩ። ሎሚ ከኣ ትግራይን ኢትዮጵያን ሃገር ኣስላም ኮይነን ምሃለዋ። ጀምስ ብሩስ ኮነ ኢሉ ንጅግነት ምድረባሕሪ ሸፈፍ ኢሉ እዩ ዝሓልፎ። ኣብዚ ዘሎናዮ ዘመን ብዛዕባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ታሪኽ ዝጽሕፍ ፕሮፈሶር ሃጋይ ኤርሊክ ዝተባህለ እስራአላዊ ድማ፣ ኮነ ኢሉ ንታሪኽ ጅግንነት ኤርትራውያን ሸፋፊኑ፣ “ጅግና ኣሉላ ኣባነጋ” እንዳበለ እዩ በብዓይነቱ ጽውጽዋያት ዝጽሕፍ።
መብዛሕትኦም ጽሓፍቲ ታሪኽ ምዕራባውያን እንተኾኑውን፣ ብዘይካ ኢጣልያዊ ጽሓፊ ታሪኽ ሪፊኖ ፐርኒን፣ ፓሌራን፣ ኮንቶ ሮሲኒን፣ ብዝዕባ ጅግንነት ደቂ ምድሪ ባሕሪ ክዝክሩዎ ኣይደልዩን እዮም። እዚ ድማ መኽንያት ስለዘለዎም እዮም። እቲ መኽንያት ድማ፣ ጀጋኑ ኤርትራውያን፣ ዋላኳ ራእሢ ወልደሚካኤል፣ ብተዃሉ፣ የውሃንስን ኣሉላን ብማሕላ እንተተማረኽ፣ እቶም ንሽሙ ብራእሲ ኣሉላ ዝምርሑ ዝነበሩ ጀጋኑ ደቂ ምድረባሕሪ 75% ደቂ ለጎጭዋን፣ ድንበዛንን ደቀተሽምን እዮም፣ ኣብ ኲናት ዶጓሊ ንወራር ጀጃዊ ኮለንያል ጣልያን፣”ወዲ ማይጓይላ፣ ወዲ ማይ ፈለጋ” ኢሎም እንዳዝመሩን ፈከሩን ብዘስተንክር ጅግንነት መኪቶም ዝሰዓሩዎ።
እቲ ብ27 ወርሒ ጥሪ 1887 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ዶጓሊ ዝተፈጸመ ዓወት ደቂ ምድረባሕሪ፣ ንመላእ ኤውሮጳውያን ሃንደበታዊ መውቃዕቲ ስለዝኾኖም እዝዩ ኣደንጽዩዎም እዩ። እቲ ታሪኽ ጅግንነት ደቂ ምደረባሕሪ ግና ሸፋፊኖም ብምሕላፍ፣ ብ”ኣልሞት ባይ ተጋዳይን” ካብ ዝብል ህልኽ ክሳብ ሎሚ፣ ነዞም ክናናን ምናናን ደቂ መሳፍንቲ ትግራይ ልኢኾም፣ ንጅግና ህዝቢ ኤርትራ ብውዲታዊ ሜላ ገረብ ብሓኽላ ተጠቒሞም፣ እንሆ ኣላሽ ከብሉዎ ይረባረቡ ኣለው።
ድሕሪ ኲናት ዓድዋ ምዕራባውያን፣ ብስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ ተመሪሖም፣ ንኢትዮጵያ ንምቍጽጻር፣ ካልእ ስትራተጂካዊ ሜላ፣ ግን ከኣ እብ ዝተናውሐ እዋን ክትግበር ዝኽእል ውዲት ክጥቀሙ ወሲኖም። ንሱ ድማ፣ ድሕሪ ስዕረቶም ኣብ ደጓሊን ዓድዋን፣ ንኢትዮጵያን ኤርትራን ኣብ ትሕቲ ቍጽጽሮም ንምእታው፣ ብድሎ ከይትዕሎ ውግእ ዘይኮነ፣ ብስለላን ኮለላን ኣብ ዝተናውሐ እዋን ንምዕዋት፣ እዝዩ ረቂቕ ዝኾነ መደብ ዕዮ ሓንጺጾም፣ እንሆ ክሳብ ሎሚ ደፋእ እንዳበሉ የጽንቱና ኣለው።
ቀዳማይ ነብኡ ንንጉስ ሃይለስላሴ፣ ራስ መኮንን ዝተባህለ፣ ወድሓትንኡ ንንጉስ መንሊክ፣ ገዛኢ ሃረር ነበር፣ መልሚሎም ንወጻኢ ወሲዶም፣ ብስለላ ኣሰልጢኖም ንኢትዮጵያ ንክገዝእ ልኢኾሞ። ንሱ ግና ዓለም ቀዲማቶ ኣብቲ ዝሓለሞ ስልጣን ከየርከበ ብሞት ተፈልዩ። ካብኡ ንወዱ ሃይለስላሴ ብውዲት መልሚሎም ኣሰልጢኖሞ። ዘይግብኦ ዘውዲ ደፊኦም ድማ ንኢትዮጵያን ኤርትራን ብሓገዝ መደብ ዕዮ ምዕራባውያን ንኽገዝእ ብውዲት ዕሲቦም መዚዞሞ። ንኣስታት 40 ዓመታት ድማ ብመስፍናዊን ድሑርን ንግስነት ብእንግሊዛውያንን ኣመሪካውያንን እስራአላውያን ዝምወል ስልጣን ተሸኪሙ፣ ማለይ በቲ ኣማኻሪኡ ኣሜሪካዊ ሰላዪ ጆን ስፔንሰር ተመሪሑ እዩ ክሳብ ዝዓርብ ዝገዝእ ዝነበረ።
ንጉስ ሃይለስላሴ ንኸምስል እኳ ንቤተክርስትያን ይመላለስ እንተነበረ፣ ብግብሪ ግና ኣብ ጥንቁልናን ሰይጣንዊ እምነትን እዩ ዝኣምን ነይሩ። ነዚ ስሉስ ኲርናዕ ገሩ ሒዙዎ ዘሎ ሎጎ ወይ ምስሊ፣ እቲ ቀንዲ ምልክት ኢሉሚናቲ እዩ። ብርግጽ ንጉስ ሃይለስላሴ እቲ ን5 ዓመታት ኣብ ኤውሮጳ ዝነብረሉ ዝነበረ እዋን፣ ብጥንቆላን ስለላን እዩ ዝስልጥን ነይሩ። ነዚ ውዲታዊ ምስጢር እዚ ግና፣ ጽሓፍቲ ታሪኽን ምሁራት ኢና ዝብሉ እምሓሩ ኣይጠቕስዎን እዮም።
ነዚ ምስጢራዊ (ኮንስፒራሲ) እዚ ንምርድኡ ክብድ ዝበለ እኳ እንተኾነ፣ እቲ ሓቂ ግና ንሱ እዩ። ብድሕሪ ሃይለስላሴ ከኣ እንሆ ንኢሰያስን መራሕቲ ወያኔን ኣሰልጢኖም መተካእታ ንጉስ ሃይለስላሴ ገሮም ነዚ ገርሀኛ ህዝቢ ኣምሓራን ኤርትራን ትግራይን ይላገጹሉ ኣለው። እዚ ድማ እቲ ውዲታዊ መደብ ጽዮናውያን ከምኡ ስለዝኾነ እዩ። ንጉስ ሃይለስላሴ ን44ን ዓመታት ንህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ድሕሪ ምጭቋን፣ ስልጣኑ ንደቁ እኳ ከየካፈለ፣ ንባዕሉ ጥራይ ገቢቱ፣ ብ1975 ዓ.ም.ፈ. ኣብ 82 ዕድሜኡ መስፍናዊ ስልጣኑ ብቐስብ ብወተሃደራዊ ጭፍራ ተሓዲጉ ብሕፍረት ሞይቱ። ምዕራባውያን ድማ ከድሕንዎ እኳ ይኽእሉ እንተነበሩ፣ ምስተጠቕሙሉ ግና ኮነ ኢሎም ግዳይ ጭፍራ ወተሃደራት ኮይኑ ከምዝጠፍእ ትም ኢሎም ርኤሞ።
ንጉስ ሃይለስላሴ ብሓገዝ ሳላ መርበብ መንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያ ዘውዲ ምስደፍአ፣ ንኩሎም ኣብ ስልጣኑ ዘጻብኡዎ ኣምሓራ ይኹኑ ካብ ካልኦት ዓሌት ቀንጺሉዎም እዩ። ንመረዳእታ ካብቶም ክዝከሩ ዝግብኦም ሓርበኛታት ኣምሓራ፣ ሓደ በላይ ዘለቀ ካብ ጎጃም ክፍለሃገር፣
Belay Zeleke በላይ ዘለቀ The Patriot and Last Hero of Abyssinia-
ሃይለስላሴ ኣብ ስደት ኣብ ኤውሮጳ ኮብሊሉ ኣብዝነበረሉ እዋን፣ ጅግና በላይ ዘለቀ ግና ን5 ዓመታት ዝኣክል፣ ኣንጻር ኮሎንያል ጣልያን ብጅግንነትን ብልዑል ሃገራውነትን መኪቱ እዩ። ድሓር ግና፣ ብውዲት ስለይቲ እንግሊዛውያን፣ ንስትራተጂ-ካዊ ረብሓኦም ክብሉ፣ ንሰላዪን ጠንቋልን ሃይለስላሴ መሪጾም፣ ንጅግና በላይ ዘለቀ ቀንጺሎሞም። በላይ ዘለቀ ብ1896 ኣብ ኣውራጃ ወሎ፣ በዲኡ ካብ ቦሮና ዝብሃል ዓሌት፣ በብኡ ድማ ካብ ዓሌት በረንታ ኣውራጃ ጎጃም እዩ። ብ12 ጥሪ 1945 ዓ.ም.ፈ. ብትእዛዝ ሃይለስላሴ ተሓኒቑ በጃ ሓሊፉ። በላይ ዘለቀ ኣብቲ ጸረ ኮሎንያል ጣልያን ዝግበር ዝነበረ መኸተ፣ ዓቢ ሃገራዊ ጅግንነት ዘርኣየ ሰብ ነበረ። እቶም መቃልስቱ ሃጸይ በጉልበቱ “Self Made Emperor”.ኢሎም ክሰምዩዎ ከለው፣ ንሱ ግና “ኣነ ኣደይ በላይ ኢላ ስም ስለዘውጽኣትለይ “One who is Above Others” ካልእ ስም ኣየድልየንን እዩ” ክብል ይምልሰሎም ነበረ። ምንጪ ሓቤሬታ
ብሪገዴር ጀነራል መንጊስቱ ነዋይ (ብ1919ኣ.ም.ፈ.ተወሊዱ ብ 30 መጋቢት ብ1961ዓ.ም.ፈ. ከኣ ብድልየት ቤተሰብ እቶም ዝተቐትሉ ሚንስተራት፣ ንጉስ ሃይለ ስክላሴ ብማሕነቕቲ ንክመውት ፈሪዱዎ። ካብኡ ጅግና ብሪገዴር ጀ. መንግስቱ ነዋዩ ኣብቲ መፈንቅለ መንግስቲ ዝተገብረ ኲናት ብብዓል ጀነራል መርእድ ተማሪኹ ድሓር ተሓኒቑ ንሃገሩ በጃ ሓሊፉ። ግርማመ ሓዊ ግንስ ባዕሉ ሽጉጡ ሰትዩ ነብሰ ቅትለት ገሩ። ብጠቕላላ 3 ኣሕዋት እዮም በጃ ሃገሮም ሓሊፎም።
ከምኡውን ብ1962 ዓ.ም.ፈ. ጀነራል መንግስቱ ነዋዩን ምስ ከኣ ክልተ ኣሕዋቱ፣ ንንጉስ ሃይለስላሴ ገልቢጦም ዲሞክራስያዊ መንግስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ንከምጽኡ ምስመደቡ፣ እቲ ዝተመደበ መፈልቅለ መንግስቲ ክዕወት ቁሩብ ምስ ተረፎ በርዒኑ። መንግስቱ ነዋዪን፣ ምስክልተ ኣሕዋቱ ድማ ተቐንጺሎም። ስልጣን ሃይለስላሴ ድማ ብሳላ ሓገዝ ጽዮናውያን ቀጸለ።[/button]
እዚ ግና ንምዕራባውያን ኣይዓጅቦምን እዩ። ንንጉስ ሃይለስላሴ ካብ 1966 ዓ.ም.ፈ. ጀሚሮም መተካእታኡ፣ ንኢሰያስ ኣፈውርቂ መልሚሎም ኣሰልጢኖሞ። ኢሰያስ እንተደኺም ድማ ንመራሕቲ ወያኔ ብስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ ሰናኒዖም ጠፍጢፎሞም ኣዋፊሮሞም። እዞም ሎሚ ብሀርማን ኮሀን ዝጓሰዩ ዘለው ጭፍራ ወያኔን ህግደፍን፣ ዋላኳ ህዝቢ ንኣስታት 40 ዓመታት ከየለለዮም እንተጸንሐ፣ ሎሚ ግና እቲ ሕቡእ ኣጀንድኦን፣ ውዲታዊ ወፍሮምን፣ ክልተ ገጽ ሓደ ቅርሺ ኮይኖም ንክልቲኡ ህዝብታት ፈላልዮም ይላገጹሉ ከምዘለውን፣ ውድቀቶም ድማ ከምዝቐረበን እንዳተጋህደ ይመጽእ ኣሎ።
ንጽዮናውያን ግና ዕርበት እዞም ጸረግቲ ጽርግያ ጽዮናውያን ዝኾኑ ክናናን ምናናን፣ ህግደፍን ወያኔን ጸገም ኣይኮኖምን እዩ። መኽንያቱ እቲ ቀንዲ ሸቶኦም ኣብ ዝተናውሐ እዋን ክወቕዑዎ ስለዝመደቡ፣ ገና ድሕሪ እዞም ክልተ ክናናን ምናናን፣ ካልኦት ተዃሉ ኣዳልዮም ኣለው። ብርግጽ ድሕሪ ክንደይ ምትላል፣ ኣብዚ እዋንዚ መወዳእታ መድረኽ ጭፍራ ወያኔን ህግደፍን ከምዝኣኸለ፣ እቲ ኩነታት እንዳተጋህደ ይርአ ኣሎ።
ኣስተብህል፣ ምዕራባውያን ብፍላይ መሃንድሳት ስለላ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ድሕሪ ሞት ንጉስ ቴድሮስ ጀሚሮም፣ ክሳብ ሎሚ ብስዉር ንከባቢ ኢትዮጵያ ይዝውሩዎ ኣለው። ንጉስ ቴድሮስ ብወራር እንግሊዝ ሞይቱ፣ ንጉስ የውሃንስ ብስለላ መርበብ እንግሊዝ ተቐንጺሉ፣ ንጉስ መነሊክ ሰላዪ እንግሊዝን ኮሎንያል ጣልያንን ኮይኑ ድሕሪ ምጽናሕ ብባህርያዊ ሞት ተሳናቢቱ። ነቲ ሓርበኛ ወራስ ዓራት ልጅ ኢያሱ፣ ብሰንኪ ስለላ መርበብ እንግሊዝ ድሕሪ ምቕንጻሉ፣ ንጉስ ሃይለስሴ ዝብሃል ሰላዪ፣ ንንግስቲ ዘውዲቱ ወራሲት ዓራት ንጉስ መነሊክ ቀንጺሉ፣ ክሳብ ዝኣርግ እቲ ኩሉ ውዲት ብኣማኻሪኡ ኣሜሪካዊ ጆን ስፔንስር እዩ ክካየድ ጸኒሑ።
ብተዘዋዋሪ መንገዲ ብመንግስቲ ዓባይ ብሪጣንያን እንግሊዝን ዘውጽኡሉ መምርሒ ከም ፎርማ ኣብ ስልጣን ድሕሪ ምጽናሕ፣ ብዘሕፍርን ዘነውርን ሕስረት ኩነት ካብ ስልጣኑ ተሳናቢቱ። ብወገን ወያኔ ድማ መለስ ዜናዊ ብስለላ መርበብ ባዕዳውያን ዝተኣልመ ውዲት፣ ተሰሚሙ ዓሪቡ። ኢሰያስ ድማ ተኻታተሉዎ ጥራይ እምበር፣ ብዝሕፍር ኩነታት ከምዝሰናበት ከተርክቡሉ ኢኹም። ንግዜኡ ኣብዛ ልሕልቲ ስልጣን ዓዲ ሃሎ፣ እኳ እንተጸንሐ፣ ጽባሕ ብጊሓት ግና መወዳእትኡ ክትርእዩዎ ኢኹም።
ንሰበስልጣናት ዘተሓሳስብ ምኽሪ። ዝኾነ ልዑል ስልጣን ምስትሕዝን፣ ብዙሕ ሃብቲ እንትሎካን፣ ዝልዓለ ክብርን ዝናን እውን እንተወነንካን፣ ‹እዚውን ክሓልፍ እዩ› ኢልካ እንተድኣ ሓሲብካ፣ ግፍዒ ኣይትፍጽምን ኢኻ። ፍትሒውን ኣይተዋቕዕን ኢኻ። ድኻውን ኣይትብድልን ኢኻ። ምስትብድል ግና ሓደ እዋን በቲ ዘውጻእካዮ ሕጊ ከም ትፍረድ፣ ብዝቆረጽካዮ በትሪ ከኣ ከምትውቃዕ፣ ብዘዕቤኻዮ ከልቢ ድማ ከምትንከስ ፍለጥ። እዚ ዘሎኻዮ ስልጣን ድማ ሓደ መዓልቲ ከምዝፈርስ ተረዲእካ “እዚ’ውን ክሓልፍ እባ እዩ” ኢልካ ክትሓስብ ኣሎካ ፡፡
እተን ዝተወከስናየን መጻሕፍቲ ብዝርዝር፣
-
ሃለቃ ፍስሃገርጊስ ታሪኽ ኢትዮጵያ ኣብ ገጽ 50 ክሳብ 51፣ 69 : 81 ክሳብ 89: 92 ksab 93
-
ኣልቤርቶ ፓሌራ ትርጉም ደቀባት ህዝብታት ኤርትራ
-
መም. ይስሃቅ ዮሴፍ ንግስነት ሃገረ ምድረ ባሕሪ ኣብ ገጽ 202 ክሳብ 210
-
ፍስሃየ ሓጎስ ዘመናዊ ታሪኽ ገጽ 73 ክሳብ 80
-
ሩፊሎ ፐርኒ መረብ ምላሽ ገጽ 55፣74፣ ክሳብ 160፣ 167፣ 178፣
-
የውሃንስ ኮልመዲን ዛንታ ሃዘጋን ጸዓዘጋን 91 ክሳብ 196
-
ራስ ኣሉላ ገጽ 68 ክሳብ 69
-
ኣባ ጋስፓሪኖ የኢትዮጵያ ታሪኽ
-
FRANCESCO ALVAREZ ትርጉም ብሃይለ በዅሩ
-
ሀንሪ ሶልት ሓረጋት ትግሪኛ ገጽ 80
-
CHE EDE ERITREA
-
I din’t do it for you by Michael Wrong
-
Diary by Ferdinando Martini


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ።
“ንኣታቶም ኣብ ቤተይን ኣብ ውሽጢ ደምበይን ስፍራ ካብ ኣወዳትን ኣዋልድን ዚበልጽ ስም ክህቦም እየ፡ ዘይጠፍእ ዘለዓለማዊ ስም ከኣ ኽህቦም እየ።” ኢሳ 56፡-5
ታሪኽ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ብሓፂሩ
ስምዖን ወአቅሌስያ እለ ነበሩ በንሂሳ፡ በኀጢአ ውሉድ በከየ መጠነ ዓመታት ሠለሳ፡ ሥሉስ ቅዱስ ሶበ ነፍሑ በውስተ ከርሣ፡ ተወልደ እምኔሆሙ ቀናዬ አናብስት ስሳ፡ በኀይለ ኣምላኩ ዘይሠሪ አበሳ።
ርእሰ ባሕታውያን ብምባል ዝፍለጥ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ን30 ዓመታት ዝኣክል መኻናት ካብ ዝነበሩ ኣቡኡ ስምዖንን ኣዲኡ ኣቅሌስያን ኣብ ላዕላይ ግብጺ ንሂሳ ኣብ ዚብሃል ቦታ ተወልደ። ወለዱ ንእግዚኣብሔር ውላድ ንኺህቦም ለይትን መዓልትን ተስፋ ብዘይ ምቝራጽ ምስ ለመንዎ እቲ ንዝለመንዎ ኣዝዩ ቐረባ ዝኾነ እግዚኣብሔር ዓቢይ ውላድ ሃቦም።
ምስ ተወልደ ድማ “ስብሐት ለአብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ለዘአውፃእከኒ እምጽልመት ውስተ ብርሃን/ ምስጋና ንአብ ንወልድ ንመንፈስ ቅዱስ፡ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዘውፃእካኒ” እናበሉ ኣመስገነ። ሽዑ ቕዱስ ገብርኤል መልኣኽ ተገሊጹ “ናይዚ ቘልዓ ስም ገብረ መንፈስ ቅዱስ ኢልኩም ስመይዎ” ኢልዎም ተሠወረ። እዚ ቘልዓ እዚ ከም ኵሎም ሕፃናትኣዲኡ ኣይሓቘፈቶን ጡብ ኣይጠበወን። ብኸምዚ ንሠለስተ ዓመት ምስ ወለዱ ተቐመጠ።
ወዲ ሠለስተ ዓመት ምስ ኮነ ቕዱስ ገብርኤል መልኣኽ ናብ ሰማይ ኣዕረጎ። ኣብኡ ድማ ብኢድ እግዚኣብሔርን ቅዱሳኑን ምስ ተባረኸ ናብ ገዳም ኖብ እትብሃል ገዳም ኣብ ኣፍደገ ኣቐመጦ። ናብ ኣባ ዘመደ ብርሃን ኣበምኔት ገዳም ኣትዩ፡ “ዓቢይ ጋሻ ሕፃን ሎሚ ኣብ ኣፍደገኻ ኾፍ ኢሉ ኽትረኽቦ ኢኻ። ኣእቲኻ ብኽብሪ እናመሃርካ ኣዕበዮ” በሎ። ኣባ ዘመደ ብርሃን እውን ከም ዝተኣዘዞ ንኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ተቐቢሉ ዅሉ ሥርዓት ቤተ ክርቲያንን ዳዊትን ብሉያትን ሓዲሳትን መሃሮ፡ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ብጸጋ እግዚአብሔር ንዅሉ ብሓፂር ጊዜ ኣጽፊፉ ተማህረ።
ኣባ ዘመደ ብርሃን ከኣ ትሕትንኡን ትምህርቱን ርእዩ ናብ ኣባ ኣብርሃም ጳጳስ እቲ ጊዜ ወሲዱ መዓረገ ኽህነት ከም ዚቕባእ ገበረ። ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ’ውን ለይቲ ይኹን ቀትሪ መንፈስዊ ዕዮኡ ብትሕትናን ብትግሃትን ይሠርሕ ነበረ።
ጻድቕ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ሰብ ዚሠርሖ ኽዳን ኣይተኸድነን። ክዳኑ እግዚኣብሔር ብዝሃቦ ጸጋ ኻብ ሰብነቱ ዝበቘለ ፀጕሪ ይኽደን ነበረ እምበር ብኢድ ሰብ ዝተሠርሐ ኽዳን ኣይተኸድነን።
ሓደ መዓልቲ ቕዱስ ገብርኤል መልኣኽ ናብ ኣብነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ መጺኡ፡ “ኸምቲ ቕድም ናብ ሰማይ ዘዕረግኩኻ ንዓ ሕጂ’ውን ናብ ሰማይ ከዕርገካ እየ” በሎ። ብኽንፉ ሓቝፉ ድማ ናብ እግዚኣብሔር ኣቕረቦ። ጐይታ ድማ ኢዱ ዘርጊሑ ባረኾ ፡ “ብጸሎትካ ብዙኃት ነፍሳት ስለዝድኅኑ ኻብ ሰባት ተፈሊኻ ንበር። ብጸሎትካ ዕዉራን ፡ ሓንካሳን ኪፍወሱ እዮም እሞ ንበረኻ ኺድ ምስ ኣናብስቲን ኣናብርቲን ንበር" በሎ። ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ እግዚአብሔር ብዝሓቦ ጸባ 60 ኣናብስቲ ቐቅድሚኡ 60 ኣንናብርቲ ደድኅሪኡ ዝስዕቡዎ ርጋጽ እግሩ እናአመገቡ ዝነብሩ ነበሩዎ።
ጻድቕ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ግርማ ለይቲ፡ ድምጺ ኣራዊት፡ ተዓጊሡ ኣብ በረኻታት ግብጽን ሱዳንን እናተዘዋወረ ዝተፈላለየ ተኣምራት እናገበረ ን300 ዓመታት ምስ ተቐመጠ፡ ብፍቓድ እግዚአብሄር ብቕዱስ ገብርኤል መልኣኽ እናተመርሐ ናብ ሃገረ ኣግኣዚት መጽአ። ብመጀመርታ ኣኽሱም በጽሐ። ድኅሪኡ ናብ ላስታ (ደብረ ሮሓ) ኸደ። ድኅሪኡ’ውን ጕዕዞኡ ብምቕጻል ናብ “ምድረ ከብድ” ዝተባህለ ቦታ ብምብጻሕ ናብ “ዝቋላ” ኣምርሐ። ኣብዚ ቦታ እዚ ብጾምን ጸሎትን ብምስጋናን እናነበረ ኸሎ ኣብቲ ኸባቢ ዚቕመጥ ሕዝቢ ብኃጢኣት ከም ዝተሰናኸለ ተገልጸሉ።
ጻድቕ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ እቶም ሕዝቢ ኻብ ኃጢኣቶም ኪምለሱ ጸለየ። ከምቲ ነቢይ ሙሴ ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ኣምላኹ ምእንቲ ሕዝቡ “ኦ እግዚኣብሔር ስለምንታይ ኰሬካ ፧ ኩራኻ ኣብዚ ብዓቢይ ኃይልን ብጽንዕቲ ኢድን ካብ ምድሪ ግብጺ ዘውፃእካዮ ሕዝብኻ ስለምንታይ ዚነድድ፧ ስለምንታይ’ከ ግብጻውያን “ኣብ ኣኽራን ኪቐትሎም ካብ ገጽ ምድሪ ኸኣ ኸጽንቶም፡ ንጥፍኣት እዚ ዚመጽኦም’ ኢሎም ዚዛረቡ፧ ኻብቲ ነዳዲ ቝጥዓኻ ደኣ ተመለስ። ነቲ ንሕዝብኻ ኽትገብሮ ዝሓሰብካዮ ኽፉእ ድማ ተጠዓሰሉ . . .” ዘፀ. 32፡11-14 እናበለ ዝተማህለሎ ብምዝካር ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ኣብቲ ቦታ ኣብ ዝርከብ ዓቢይ ቐላይ ጠጠው ብምባል ን40 መዓልትን 40 ለይትን ናብ ፈጣሪኡ ምስ ጸለየ። “ስምካ ጸዊዑ ዝለመነኒ ናይ ምሕረት ቃል ኪዳን እህበካ ኣሎኹ ። የኣኽለካ ኻብ ባሕሪ ውፃእ” ዝብል ቃል መጽኦ። ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ግና መሊሱ ን100 ዓመት ብርእሱ ንቁልቁል ተደፊኡ “ነቶም ኵሎም ብስምካ ዝኣምኑ ሕዝቢ ምሓረለይ ክወፅእ” ብምባል ዝተፈላለየ ፈተናታት ኣጋንንቲ ተጻዊሩ ድኅሪ ምስዓሩ፡ ጐይታ መጺኡ “ብልማኖኻ ብኣምላኽነተይን ኣሚኑ ብስምካ ንቤተ ክርስቲያን ዕጣን፡ ሽምዓ፡ መባእ ዝሃበ ፡ ቤተክርስቲያን ዝሠርሐ ኽምሕረልካ እየ” በሎ። ሽዑ ኻብቲ ቝልቍል ኣፉ ኾይኑ ዝነበሮ ወፅአ።
ብድኅሪኡ’ውን ን 100 ዓመት ዝኣክል ምስ ሰይጣን ንሱ ብመብረቕ፡ ሰይጣን ብዅናት ተዋግኡ። እቲ ጻድቕ ኣብ መዓልቲ 1000 ኣጋንንቲ እናቐተለ በዚ ናይ 100 ዓመት ኵናት እቲ ጎቦ እናተፈርከሸ ኻብቲ ዝነበሮ ንውኃት ቀነሰ። በዚ ምኽንያት እዚ እቲ ጎቦ ዝብሃል ዝነበረ፡” እዚ ደኣ እንታይ ጎቦ ኾይኑ ደይ ቆላ እዩ” ተባህለ። በዚ ምኽንያት ናይቲ ቦታ ስም ክሳብ ሎሚ “ዝቋላ” እናተባህለ ይጽዋዕ። ካብ ሰባት መብረቕ ዝተዋህቦ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ጥራይ እዩ። ካብ መላእኽቲ ድማ ቕዱስ ገብርኤል መልኣኽ እዩ።
ብድኅር እዚ ናብ ምድረ ከብድ ኸይዱ ንሾብዓተ ዓመት ካብ ፀሓይን ማይን ኣብ ዘይትኽወለሉ ጎልጎል ተቐመጠ። ኣብዚ ቦታ እዚ ኸም ዓንዲ ጠጠው ኢሉ ኢዱ ዘርጊሑ እናጸለየ ኸሎ ዅሉ ጊዜ ሰይጣን ርጉም ከም ምዃኑ መጠን፡ ኳዅ ተመሲሉ “ ማይ ጸሚአ ኣስትየኒ” ይብሎ። ንሱ ለዋህ ስለ ዝኾነ ዓይኑ ናብኣ ጠሚቱ ነታ ዃዅ “እንኪ ስተዪ” በላ። ንሳ ኸኣ ኽልቲኤን ኣዕይንቱ ኣውፂኣ ሰተየተን። ኵሉ ጽድቂ ብትዕግሥቲ እዩ ዚመጽእ ብምባል ንኽልተ ቕነ ዚኣክል ክልቲኤን ኣዕይንቱ ነቝረን ከለዋ፡ ተስፋ ኸይቘረጸ ጸሎቱን ጾሙን ቀጸለ። ድኅር’ዚ መላእኽቲ ቕዱስ ሚካኤልን ቕዱስ ገብርኤል መጺኦም ነተን ዝጠፍኣ ኣዕይንቱ ኡፍ በልሉ እሞ ኸም ቀደመን ተመልሳሉ። ንሱ ድማ ንእግዚአብሔር ኣመስገነ።
ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ካብ ምድረ ከብድ ንቝሩብ ጊዜ ድኅሪ ምጽናሕ ናብተን ኣብ ኢየሩሳሌም ዚርከባ ቕዱሳን መካናት ሠለስተ ጊዜ ተመላሊሱ ተሳሊሙ መጋቢት 27 ቅዳሴ ቐዲሱ መሥዋዕቲ ኣዕረገ።
ናይ ዓይኒ ፈተነ ምስ ገጠሞ እግዚኣብሔር ንቕዱስ ሚካኤልን ቕዱስ ገብርኤልን መላእኽቲ ለኣኸሉ። እቶም ቕዱሳን መላእኽቲ ድማ “ንጸላእትኻ ምእንቲ ኽትሥዕሮም ናብ “ገዳመ ዝቋላ ኺድ” ኢሎምዎ ተሠወሩ። ጻድቕ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ’ውን ካብ ምድረ ከብድ ናብ ገዳም ዝቋላ ኸደ። ኣብ ጥቓ መንበረ ማርያም ምስ በጽሐ ሥላሴ ብኣምሳል ሠለስተ ሽማግለታት ኣብ ትሕቲ ገረብ ኮፍ ኢሎም ረኸቦም። ስለ እቲ ጽቡቕ ትሩፋቱ ኸኣ ናይ ሥላሴ ሠለስትነትን ሓድነትን ኣብ ዝቋላ ተገልጸሉ። በብሓደ ንሠለስቲኦም ብዝባኑ ተሰኪሙ ንሓደ ምእራፍ ኣፋነዎም። በዚ ምኽንያት እዩ ኣብ መልከዐ ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ፡ “አብ በዘባኑ፡ ወልድ በዘባኑ፡ መንፈስ ቅዱስ በዘባኑ፡ ዘሐዘልዎ በኪዳኑ፡ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ሠለስተ ገጻተ ዘይዜኑ” ዝብል።
ኣቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ ብሓፈሻ ኣብ ምድረ ኣግኣዚ ን262 ዓመታት ዝሓመሙ እናኣሕወየ ዝሞቱ እናኣተንሥአ ኣዝዩ ዘደንቕ ተኣምራት ገበረ። ኣብዚ ናይ 562 ዓመት ዕድሜኡ ብዙኅ መከራን ፈተና ሰይጣንን ተዓጊሡ ኻብ እግዚኣብሔር ናይ ምሕረት ቃል ኪዳን ተቐቢሉ ብ 5 መጋቢት ተጋድሎኡ ፈጺሙ ዓረፈ። “ሞቶሙሰ ለጻድቃን ሕይወቶሙ ውእቱ/ ንጻድቃን ሞቶም ሕይወቶ እዩ።” ከም ዝተባህለ ቕዱሳን መላእኽቲ ንነፍሱ ተቐቢሎም ኣብ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ኣዕረፍዋ”
ጸሎቱ ወበረከቱ ይኩን ምስለ ኵልነ ሕዝበ ክርስቲያን! አሜን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር


text:
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ኣሜሪካ ኣምባሳደር ሳምንታ ፓወር ንመዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ምኽንያት ብምግባር ኣብ ዘውፅእኦ ናይ ቲዊተርን ቪዲዮን መግለፂ ኣሜሪካ ኣብ መላእ ዓለም ድምጾም ተዓፊኑ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ንዝተዳጎኑ ፖለቲካዊ እሱራት ክትዝክሮም እያ ኢለን።
እቶም እሱራት ኣቶ በቀለ ገርባ ኣብ ኢትዮጵያ፣ኢልጋር ማማዶቭ ኣብ ኣዛርባጃን፣ኦሌግ ሰንሶቭ ሩሲያ ኣብ ዝተቖፃፀረቶ ዩክሬይን፣ከሊል ማቱክ ኣብ ሶሪያ፣ሊዮፖልዶ ሎፔዝ ኣብ ቬንዝዌላ፣ናርገስ መሓማዲ ኣብ ኢራን፣ኢልሃም ቶቲ ኣብ ቻይና፣ጁሊዮ ኣልፌርዶ ፌረር ታማ ኣብ ኩባ፣ዖማር መሓመድ ዓሊ ኣብ ግብፅን ፋንታ ጃዋራ ኣብ ጋምቢያን እዮም።
ንሰን ብተወሳኺ መሰረታዊ መሰሎም ብምግላፆም ክእሰሩ ተቐባልነት የብሉን፤ተፈቲሖም ምስ ስድርኦም ክፅንበሩ ንፅውዕ ኢለን።
“ኣብ ዙሪያ ዓለም ፖለቲካ ዝመበገሲኡ ማእሰርቲ ስድራታት ተበታቲኖም።ብእምነቶምን ፖለቲካዊ ኣመለኻኽትኦምን ሰባት ብዘይፍትሒ ክእሰሩ ተቐባልነት የብሉን።ስድራ እሱራት ኣይረሳዕናኩም፣ታሪኽኩምን ታሪኽ ካልኦትን ሰማዒ ክሳብ ዝረክብ፣ብዘይፍትሒ ዝተኣስሩ ኩሎም ክሳብ ዝፍትሑ ድምፂ ምስማዕና ቀፃሊ እዩ።”
ናይዞም እሱራት ታሪኽ ካብ ሎሚ መዓልቲ 12 ታሕሳስ 2016 ዓ.ም ጀሚሩ ኣብ መዓልቲ ሓደ ከምዝወፅእ እቲ መግለፂ ይሕብር።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ዓለምለኸ መዓልቲ ሰብኣዊ መሰላት ምኽንያት ብምግባር ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብሩ ኣምባሳደራት ብሪታኒያ፣ኣውስትራሊያ፣ካናዳ፣ዴኒማርክ፣ኒው ዝላንድ፣ስዊድን፣ቼክ ሪፓብሊክ፣ጀርመንን ኣሜሪካን መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ መሻርኽቱ ብምዃን ማሕበረ ቁጠባዊ ድልየት ህዝብ ንምምላእ ዝገብሮም ፃዕርታት ብምንኣድ ዜጋታት እታ ሃገር ኣሳታፊን ትርጉም ዘለዎ ስቪላዊ ፅምዶን ሓሳብ ብነፃነት ናይ ምግላፅ ነፃነትን ኣገዳሲ ምዃኑ መንግስቲ ናይ ህዝቢ ጠለባት ክሰምዕን ከተኣናግድን ሓገዝና ክቕፅል እዩ ክብሉ ሓባራዊ መግለፂ ኣውጺኦም።
እቲ መግለፂ መነባብሮ ሸሞንተ ሚሊዮን ድኻታት ብፕሮግራም ሴፍትኔት ክመሓየሽ ከምዝተገብረን ኣብ ትምህርቲ ዝተመዝገበ ፍሉይ ምዕባለ ኣብ 1990ታት 20 ሚእታዊት ዝነበረ ሽፋን ትምህርቲ ናብ 93 ሚእታዊት ዓብዩ ብሚሊዮናት ዝቑጸሪ ኢትዮጵያዊያን ህፃናት ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰሎም ከምዝተረጋገፀሎም ይሕብር ።
ፕረዝደንትን ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያ መማረፂ ሓሳባት ዝተኣናገድሉ ዴሞክራሲያዊ ሃዋህው ንምፍጣር ኣብ ቀረባ ቃል ምእታዎምን ዘዘኻኸረ እቲ መግለፂ መንግስቲ ዘቐመጦ ናይ ለውጢ ወይ ተሃድሶ ኣጀንዳ ኣብ ግብሪ ከውዕል ይፅውዕ።ናይ ተቓወምቲ መረረ ምምላስን ናይ ህዝቢ ትፅቢታት ምምላእን ኣገዳሲ እዩ ዝበለ መግለፂ ናይ ኢትዮጵያ መፃኢ ብሩህ እዋን ንምርግጋፅ ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ ብቕልጡፍ ምልዓል ኣገዳሲ እዩ፤ንምሕጋዝ እውን ቅሩባት ኢና ይብል።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ጸጋ ሓርነትን ፍትሕን ካብ ኣተሓሳስባ`ዩ ዝውለድ!!!
ዑቕባይ ገብረመድህን (ከምብሪጅ፡ ማሳቹሰተስ፡ ሕ.መ.ኣ.)
ኣብ ህይወት ዘሎ ሰብ ግድን ይሓስብ፣ ሓሳብ ብቓል ይልለ፣ ቃል ኣብ ግብሪ ምስ ተተርጐመ ኸኣ ህያው ይኸውን። ምሕሳብ ዘየቐድም ቃል፣ ብቓል ዘይትለም ግብሪ ፍጹም ኣይህሉን። እምበኣር፡ ጸጋ ሓርነትን ፍትሕን ኣብ ሃገርና ህያው ንምግባር ናብ ውሽጥና ብምጥማት፡ ከም ውልቀሳባትን ከም ህዝብን ብዕትበት ኣተሓሳስባና ክንፍትሽ፡ ክንምርምር፡ ካብ ማንም ጊዜ ሎሚ ብሰንሰለታት ኲናትን ብናይ ስደት ምብትታንን ደቃ ስኢና፡ ወላድ መኻን ኮይና ኣብ ጽምዋ ዝተዋሕጠት፣ብጽምኢ ፍትሒ ጎረሮኣ ዝነቐጸት፣ ብርሃን ሓርነት ሓሪሙያ ትማስን ዘላ እታ ሓላል መሬት ሃገርና ኤርትራ ብመሪር ቃንዛ ትጽውዓና ኣላ።
ህዝቢ ኤርትራ ቅድሚ እዞም ንደሞክራስን ስልጣኔን ንሕና ኢና ፈጠርቱ ኢሎም ዝምክሑ ምዕራባውያን፡ መሰል እንስሳታት ከይተረፈ ዝሕሉ ሕጊታት እንዳባ ብምድንጋግ፡ ንደሞክራሲ ቅድሚ 400 ሚእቲ ዓመታት ብግብሪ ዝፈልጣ ስልጡን፣ ብግዝኣተ ሕጊ ተመሪሖም ፍትሕን ነባሪ ሰላምን ዘውሕሱሉ፣ ጸጋ ልቦና ዝውንኑ መራሕቲ ዝተዓደለ ህዝቢ ምንባሩ ታሪኽ ይምስክሮ። ህዝቢ ኤርትራ ዘንጊ ሓቂ ተመርኲሱ ንፍትሒ ዝምጕት፣ ካብ ስምዒት ሓራ ኮይኑ ብርትዒ ዝጐዓዝ፣ ንነገራት ካብ ሱሮም ከይተረድአ ሓሳቡ ዘየፍስስ፣ ብምዕሩግ ባህሊ ምጽውዋርን ምክብባርን፣ ምትሕልላይን ምትሕግጋዝን ዝልለ፣ -ተመሊስካ እትረድኦ ገዲፍካዮ ኣይትእቶ - ዝብል ልቦና ብግብሪ ዝኣምነሉን ዘተግብሮን ወረጃ ህዝቢ ኢዩ ነይሩ። ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ብስልጡን ሕጊ ኢና እንመሓደር ኢሉ ዝምካሕ ወተሃደራዊ መግዛእቲ እንግሊዝ ዘገረመ፣ ኣብ ዓለም ዘይተራእየ ንተግባረ ቅትለት፡ ንወትሩ ንሕነ ምፍዳይ ሕኒን ብዘብል ብፍርዲ ዘይኮነ፡ ኣብ መንጎ ቀተልትን ተቐተልን መውስቦ ብምፍጻም ደም ምፍሳስ ብነባሪ ሰላምን ዕርቅን ዘውሕስ ፍሉይ ጸጋ ልቦና ዝተዓደለ ህዝቢ ምዃኑ ብግብሪ ኣመስኪሩ ኢዩ።
ኣብ ህይወት፡ ባህሊ ናብ ሕማቕ ይኹን ናብ ጽቡቕ፣ ንድሕረት ይኹን ንምዕባለ፡ ዘየቋርጽ ለውጢ ከም ዘርኢ ኣብ ዝሓለፈ ርብዒ ዘመን ኪብከል ዝጸንሐ ምዕሩግ ባህልና ብቑዕ ምስክር`ዩ። ስለዚ፡ ምእንቲ ናጽነት ተባሂሉ ብረት ካብ ዝለዓል ኪብሕጐግ ዝጸንሐ ምዕሩግ ባህልና ዳግም ንምምላስን ንምሕዳስን፡ ኣተሓሳስባና ብውስጠ ምርምርን ምቕሉልነትን፡ ከነቕንዕን ሓድነትና ከነባራብርን ንሕተት ኣለና። ካብ ነፍስና ወጻኢ ብኹነታትና እንኸሶን ሓላፍነት እነሰክሞን ካልእ ኣካል የለን። ኣብ ምፍልላይ ዝሃጥር ክርዳድ ትምን እንታይ ገዲሱንን ሳዕቤኑ ን 27 ዓመታት ረመጽ ረጊጽናዮ ኢና። ብትም ምባልና ኸኣ ባርነት ኣምጺእና።
ውልቀመላኺ ኢሳያስ ካብ ሜዳ ኣትሒዙ በቶም ኣብ ጐድኑ ዝነበሩ ብመሪሕነት ዝፍለጡ ግን እሙናት ከደምቱ ስልጣን ንኺብሕት፡ ኣዕናዊ ምንቅስቓሱ ኣብ ልዕሊ ንጹሃትን ተባዓትን ተጋደልቲ ከካይድ ብትም ምባሎም ፋሉል ዝተሓደገ ጥራይ ዘይኮነ፣ ዕላማኦም ዘንጊዖም፡ መትከል ሓርነትን ፍትሕን ኣብ ምግሃስ ኢድ ብምእታውን፡ ተሓባበርቲ ገበን ናይ ምንባሮምን ሳዕቤን ኢዩ። ቃልሲ ንናጽነት ምእንቲ ህዝቢ ምንባሩ ረሲዖም፡ ኣብቲ ብሓለዋ ሰውራ ዝፍለጥ ዝነበረ ሓለዋ ስልጣን ኢሳያስ፡ ኣብ ምስቓይን ምሕቃቕን ንጹሓትን ተባዓትን ደሞክራሲያውያን ዜጋታት ኢድ ዝነበሮም፣ ሓለውትን ኣገልገልትን ስልጣን ኢሳያስ ኢዮም ነይሮም።
ማኪያቨሊያዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ቃልሲ ንናጽነት ከይዕወት ዘይፈጾሞ ዕንቅፋታትን ግፍዒታትን ኣይነበረን፡- ኣብ መንጽር ገዚፍ መግዛእታዊ ሓይሊ ብተደጋጋሚ ኣንጻር ሃገራዊ ግምባር ኲናት ሓድሓድ ምውላዕን፡ ንገዚፍ ሃገራዊ ሓይሊ ካብ ሜዳ ኣውጺኡ ምስ ጓኖት ሓይሊ ወያኔ ምሕዝነት ብምግባር፡ (ድሒሩ ከም ጠንቂ ምልዓል ኲናት ተጠቒሙ፡ ምጥሓስ ዶባትን ምግሃስ ክብሪ ህዝብን ዘስዓበ መሬት ሃገር ብኢደ ወነኑ ብምልጋስን)፣ ንጹህ ሓፋሽ ተጋዳላይ ንናጽነት ህይወቱ እናኸፈለ፡ ብተደጋጋሚ ብምስጢር ናብ ምብራቕ ጀርመን እናተመላለሰ ምስ ደርጊ ስልጣን ናይ ምልፋን ኣኼባታት የካይድ ምንባሩን ታሪኽ ቃልሲ ዘረገግጾ ሓቂ ኢዩ። ናጽነት ቤት ክሳብ እትኣቱ ከይተረፈ ኣብ ላንደን ምስ ደርጊ ኣኼባ የካይድ ምንባሩ`ውን ምዝጉብ ሰነድ`ዩ።
እታ ዝተዓወተት ናጽነት፡ ሓፋሽ ተጋዳላይ ብጕጅለ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ብቓጽያ እናተሃድነን፡ ብናይ መግዛእቲ ጥይት ኣብ ግምባሩ እናተሃርመን`ዩ፡ ፍትሒ ኣብ ዝተጋህሰትሉ፡ ደሞክራሲ ኣብ ዝተቐብረትሉ ህሞት፡ ናጽነት ትምጻእ`ሞ ኩሉ ክፍታሕ ኢዩ ኢሉ ህይወቱ እናኸፈለ ኣምጺኡዋ። ከም ትምኒቱ ግን ጻማ መስዋእቱ ኣይተረጋገጸን። ትም ህዝቢ ኣጸልሚቱዋ!!!
ማኪያቨሊያዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ኣብ ሜዳ ክፍጽሞ ዘይከኣለ ምርማስ ቃልሲ ንናጽነት እምበኣር፡ ከይወዓለ ከይሓደረ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ወጋሕታ ናጽነት ናይ ምጽልማት ዕላማኡ ተታሒዙዎ ኢዩ። ንዕርቅን ምጽውዋርን ዝነፍግ፡ ውልቀምልኩ ዝእምት - ድሕሪ ደጊም ናይ ፖለቲካ ሓሸውየ ኣይንፈቅድን ኢና - ዝብል ቃሉ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዝተላለየሉ ናይ መጀመርያ ብደዐኡ ምንባሩ ዝርሳዕ ኣይኮነን። ንሳላሳ ዓመታት ህይወቱን ንብረቱን ከይሰልከየ ዘወፈየ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ትሕቲ ብርሃን ናጽነት፡ ብሓርነትን ፍትሕን፡ ብሰላምን ራህዋን ኪሕንቅቕ ዝግብኦ ዝነበረ፡ - ኣብ በቤቶም ኣባጊዕ ክንሓርደሎም ኣይኮናን - እውን ተባሂሉ ኢዩ። ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ተጋዳላይ ሓመድ እግሩ ነጊፉ ከዕርፍን ኣብ ንቡር ህይወት ኪምለስን፣ ህዝቢ ኤርትራ ሰላም ከስተማቕርን ዘይኮነ፡ ዝጠጅኣሉ ቀጻሊ ህውከትን ሞትን ብምንባሩ፡ ከም መፈለሚ ሰይጣናዊ ምልኩ ምስታ መሓዛ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዝነበረት የመን፡ ብልዝብ ኪፍታሕ ዝኽእል ዝነበረ ጉዳይ ደሴታት ሓንሽ፡ ኲናት ኣባሪዑ ኤርትራ ሰብን መሬትን ከም ትኸስር ገይሩዋ፤ ቀጺሉ ምስታ ኣብ እዋን ቃልሲ ንናጽነት ንሳላሳ ዓመታት መውጽእን መእተውን ትንፋስ ቃልሲ ዝነበረትን ንህዝቢ ኤርትራ ብፍቕሪ ዝሓቘፈትን ሱዳን እውን ብዘይ ምኽንያት ጐንጺታት ፈጺሙ። ንመንእሰይ ኣደንቊሩ ንህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ኪገዝእ፡ ነታ ማዕከን ጸጋ ዓሚቝ ፍልጠትን ተስፋ ምዕባለን ዝነበረት እንኮ ኣስመራ ዩኒቨርሲቲ ዓጺዩ፡ ንመንእሰይ ድሕሪ ምፍጻም 11 ክፍሊ፡ ኲናት ኣብ ዘይነበሮ ምክልኻል ሃገር ኣሳቢቡ፡ ንወተሃደራዊ ባርነት ፈሪዱዎ። ለካስ በታ ንወያኔ ብኢደ ወነኑ ዝሃቦም ቁሸት ባድመ ኣሳቢቡ፡ መርኣያ ክቱር ጽልኡ ህዝቢ ኤርትራ ዘረጋገጸ፡ ማእለያ ዘይነበሮ ህልቂትን ዕንወትን፡ ግህሰት ክብሪ ህዝብን መሬትን ዘስዓበ ኲናት ናይ 1998-2000 ምስ ኢትዮጵያ ምድላዋት`ዩ ነይሩ። ደቂ ገርሂ ልባ ህዝቢ ኤርትራ ግን እቲ ዝጠጅኦ ኲናት ኣንጻርና ምንባሩ ኣበይ`ሞ ኣቕሊብናሉ! ምስ ሓራዲና ተሓቛቚፍና፡ ተወሪርና ኢልና ድኣ ኣብ መጻወዲያኡ ኣቲና ገንዘብናን ህይወትናን ሰጋእ ከይበልና ኣረከብናዮ። እዚ ህዝቢ ኤርትራ ብመሪር ዝተመኮሮ ሓቂ፡ ካብ ቀላይ ገበናት ውልቀመላኺ ብማንካ ስለ ንኸይርሳዕ እምበር፡ ንምስትምሃር ኣይኮንኩን ዝጠቕሶ ዘለኹ።
ግፍዒታት እናተፈጸመ፡ ናይይቶም ኣብ ጅቡኡ ሒዙዎም ዝኣተወ መራሕቲ ዝመስሉ ኣገልገልቱን፣ ናጽነት ክዉን ዝገበረ ሰራዊት ሓርነትን፣ ቅድሚ ኹሉ ንፍጻሜታት ከለልን ዋልታ ሓርነትን ፍትሕን ኮይኑ ንህዝቢ ከንቅሕን ኪመርሕን ዝግብኦ ምሁር ዜጋን፣ ኣብ መወዳእታ ኸኣ ዘበራብሮ መሪሕ ዝሰኣና ህዝቢ ኣብ መንጽር ኩሉ ግህሰታት ግዝኣተ ሕግን ሰብኣዊ መሰላትን ትም-ትም ብምባልና! ነዚ ኣብ ውሽጢ 27 ዓመታት እናዓመቘ ኪኸይድ ዝጸንሐ መዓትን ጸልማትን ኪፍጠር ኣኽኢልናዮ። መሰረቱ ኸኣ፡ ክሳብ ሕጂ`ውን ገና ኣብ ክንዲ ብርትዒ ዝምራሕ፡ ብረስኒ ስምዒት ዝግዛእ ዘሎ ዘይቀንዐ ናይ ኣተሓሳስባና ጕድለት ምዃኑ ምስትውዓል የድልየና።
ንውልቀመለኽቲ ዝፈጥር ኩነታት እምበኣር ካብ መጀመርያ ኣብ ክንዲ ንፍትሒ ደው ምባል ትም ኢልካ ምስ ዝሕለፍ`ዩ። ውልቀመላኺ ኢሳያስ ኣእዛንና እናሰምዐ ኣዒንትና እናረኣየ ኣብ ውሽጥና ተፈጢሩ፣ ኣብ ናይ ትም! ናይ ፍርሃት! እንታይ ገዲሱኒ! መዓሙቕ ስለ ዝኣቶና ከጥፍኣና ዕድል ረኺቡ። ኣብ ዓለም ዝተራእዩ መለኽቲ፡ ማእለያ ዘይብሉ ህዝቢታት ዘጽነቱን ንብረታት ዘዕነዉን፡ ክሳብ ምስ ማኪያቨሊያዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ዘማሳስሎም ሓደ ጉሉሕ ረቛሒ እንተሎ - ክብሪ ህይወት ዘይዓጦም ጨካናትን ፈራሓትን ምዃኖም ኢዩ። እቶም ተባዓት ፍትሐኛታትን ሓቀኛታትን፣ ሓለይትን ዋልታ ውጹዓትን ብምዃኖም፡ መለኽቲ ኣብ ቅድሚኦም ደው ኪብሉ ኣይደፍሩን፤ ብሰላሕታ ክሳብ ዘጥፍኡዎም ከኣ ኣዒንቶም ሰለም ኣየብሉን። ኣብ ደምቤና ዝበቖለ ዘርኢ መርገም ሃገርና ዝኾነ፡ ከም ነፋሒቶ ሕብሩ እናቐያየረ ዝነብር ኢሳያስ ከኣ ምዕናው ሃገርን ምጽናት ህዝብን ፍጹም መለለዪ ሰይጣናዊ ተግባሩ ምዃኑ ጐሊሑ ይረአ ኣሎ።
ቅኑዕ ኣተሓሳስባ ነቓሊ ዘይኮነ ተኻሊ፣ ንዓይ ዘይኮነ ንዓና በሃሊ ኢዩ። ብትሕትናን ንጽህናን፣ ብሓቅነትን ግሉጽነትን፣ ብሓላፍነትን ተሓታትነትን ከኣ ይልለ። ስፒኖዛ ዝተባህለ ፈላስፋ ብዛዕባ ሓይሊ ርትዒ (Reason) ክዛረብ ከሎ፡- ብንጽህና ምትግባር ምስ ብርትዒ ምትግባር የዛምዶ፤ ከምኡ`ውን ንትግባረ ምስ መሪሕ ርትዕን ሓርነትን የዛምዶ። ኣብ መንጎቲ ብጽልዋ ጥራይ ወይ ብግምት ዝምራሕን እቲ ብርትዒ ዝምራሕን ሰብ ዝህሉ ፍልልይ ብቐሊል ኪረአ ይከኣል ብምባል፡ ነቲ ቀዳማይ ጊልያ ኢሉ ኪጽውዖ ኸሎ፣ ነቲ ዳሕራይ ግን ሓራ ሰብ ኢሉ ይጽውዖ።
ኣእምሮና ምንጪ ቅኑዕ ርትዓዊ ኣተሓሳስባ ንኺኸውን ኣብ ጽሞና ናብ ውሽጥና ብሕልና ብምጥማት ሓሳብና ቅድሚ ቃል ኮይኑ ምውጽኡ ጥዕናኡ ክንምርምር፡ ከምቲ ክርዳድን ጕርድን ምስ ተኣልየ ጽሩይ እኽሊ ዝህልውና፣ ኣታሓሳስባና ብርትዒ መሚና ገፈሉ ብምእላይ ቅኑዕ ሓሳብ ምስ እነቃልሕ ሃናጺ ሓይሊ ይኸውን፣ ባይታ ሓድነት ከኣ ይጥጥሕ። ማይ ክንሰቲ ምስ እንደሊ፡ ዛጊት ሒዙ ዘሎ ወይ ዘይጸረየ ብርጭቆ ዘይኮነ፡ ጥራሑን ጽሩይን ብርጭቆ ኣልዒልና ኢና እንጥቀም፣ ኣረጊት ኣቝሑ ዝመልአ ቤትና እውን ነቲ ዝኣረገ ኣውጺእና ኢና ብሓዲስ ኣቝሑ ንትክኦ`ምበር ኣብ ርእሲኡ ኣይንኹምሮን ኢና። ኣእምሮና`ውን ከምኡ ኢዩ። ጥዑይ ሓሳባት ኺቕበል ንክኺእል ነቲ መሊኡዎ ዝህሉ ግጉይ ሓሳባት ንቕድም ምጽራዩ ይሓተና። ጽልኢ እናኣሳወርካ ፍቕሪ፣ ገበን እናጠጃእካ ፍትሒ፣ ምፍልላይ እናኣምበድበድካ ሓድነት፣ ብንዓይ ይጥዓመኒ ስስዕቲ እናተገዛእካ ልግስን ሓልዮትን ከተተግብር ፍጹም ዘይከኣል`ዩ።
ቅኑዕ ኣተሓሳስባ ኣብ ልዕሊ ናይ ጠንቅን ሳዕቤንን (መጀመርያን ሰዓብን) እንታይነት ንጹር ኣረኣእያ ከነዘውትር የኽእለና። ኣብ ኩነታት ሃገርናን ህዝብናን ኣየና`ዩ እቲ ጠንቂ፡ ኣየናይከ እቲ ሳዕቤን፡ ኣብ ክንዲ ብርትዒ ብርሱን ስምዒት ብምሓዝና፡ ገምጢልና ክንርእዮ ዝጸናሕና እመስለኒ። ብውሑዱ ን 27 ዓመታት ናይዚ ኹሉ ኣበሳን መዓትን ሃገርና ጠንቂ፡ ፋሺስታዊ ውልቀመላኽን ሕልናኦም ዝሸጡ ምእዙዛት ጃንዳኡን ኢዮም ክንብል ጸኒሕና። እዚ ግን ጥቢቆና/ካምቻና ወይ ስረና ገምጢልና ናይ ምልባስ መርኣያ ኾይኑ፣ ሰረገላ ኣብ ቅድሚ ፈረስ ዝሰርዐ ግጉይ ኣተሓሳስባ ኢና ክንክተል ጸኒሕና። ልክዕ ናይዚ ኹሉ መዓትን ጥፍኣትን ተግባሪኡ ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ምስ ጃንዳኡ ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ግን ከምቲ ኣውሊ ፍልሖ ዘመንጩ፡ ውልቀመላኺ ሰይጣናዊ መደቡ ከተግብር ዝኸኣለ ጥጡሕ ባይታ ኣውሊ ስለ ዝረኸበ`ዩ። እንታይ`ዩ ግን እቲ ጥጡሕ ባይታ? መሰልና እናተገፈፈ፣ ሕጊ እናፈረሰ፣ ገበናት እናሳዕረረ፣ ግፍዒታት እናሰፍሐ፣ምእንቲ ጸጋ ናጽነት ህዝቦም ኣብ ቃሲ ንዝሰንከሉ ጀጋኑ ኣብ ዓለም ዘይተራእየ ቅትለት እናፈጸመ፣ ብቐጻሊ ሰባት ብጅምላ እናቐተለን እናኣሰረን ድላዩ ኪገብር፡ ካብ ደቂቕ ተመን ናብ ገበል ኪዓቢ ትም! ኢልና ስለ ዝሓደግናዮ ኢዩ እቲ ጠንቂ።
ኣብዚ እዋን`ዚ ኣብ ኢትዮጵያ ንዓለም ዘገርም ዘሎ ፍጻሜ፡ ኣብ ውሽጢ ሓጺር ጊዜ ብሳላ ቅኑዕ መራሒ ሰላምን ርግኣትን ተረጋጊጹ ምህላዉ ኢዩ። ልቢ ህዝቡ ምስ ኣረስረሰ፡ ናብ ጐረብቲ ሃገራት ዑደት እናገበረ ሰላም ብምትካልን እሱራት ዜጋታት ኢትዮጵያ ብምፍታሕን ድርብ ዓወታት እናኣመዝገበ ናብ ሃገሩ ኪምለስ ምጽንሑ ዘገርም ኢዩ። ምስ ኤርትራ`ውን ናይ ሰላም ኢዱ ዘርጊሑስ፡ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ባይቶ ባዕሉ ስለ ዝኾነ ተቐቢልናዮ ኢሉ ድሕሪ ምእዋጅ፡ ብተብተብ ልኡኻቱ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣቲዮም ይርከቡ። እቲ ኣዚዩ ዘስደምም፡ ካብ ባድመ እንተዘይወጹ እናበለ፡ ሓርነትን ፍትሕን ኣጸልሚቱ ንህዝቢ ኤርትራ ጅሆ ሒዙ ጽልኢ ከምበድብድ ከም ዘይጸንሐ፡ ልኡኻቱ እትው ምስ በሉን ኣብ ዝተገብረሎም ናይ ድራር ግብዣን - ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን የሕዋት ሓደ ኢና፣ ዶብ ትርጉም የብሉን፣ ኣብዚ ዝሓለፈ 20 ዓመታት ኣይተራሓሓቕናን፣ ብልዝብ ኪፍታሕ ዝኽእል ናይ ስድራቤት ንኣሽቱ ፍልልያት ኢዩ ዘለና . . .ወ.ዘ.ተ. ክብሉ ክትሰምዖም ከለኻ ኣእዛንካ ጅው ይብለካ። እታ እትው ምስ በለ - ዶብ`ኮ ትርጉም የብሉን፣ ኮንፈደርሽንኮ ይከኣል ኢዩ፣ ኣብ 1993 ናብ ኣዲስ ኣበባ ከይዱ ኸኣ ንዝቐረበሉ ሕቶ ኪምልስ ከሎ - ኢትዮጵያን ኤርትራን ሓደ ናይ ምዃን ናይ ጊዜ ጉዳይ`ዩ - ዝበሎ ኣብ ኣእምሮኻ ቅጅል ይብለካ። ነቲ ንመስዋእቲ ህዝቢ ኤርትራ ከንቱ ዝገበረ ዝጠለሞ ሕድሪ ስዉኣት ከምቲ ልማዱ ብኢደወነኑ ከየተግብሮ ይኽደነና`ዩ ዘብል።
ሰላም ናይ ኩሉ ረብሓ ስለ ዝኾነ ኣዒንቲ ዝሕሰየሉ ኣይኮነን። እቲ መሰረታዊ ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ግን ፡ ኣብ ሃገሩ ግዝኣተ ሕጊ ተተኺሉ ነባሪ ፍትሒ ረኺቡ ብሰላም ኪነብር፣ ኣብ ውሽጢ ሃገር ብወፍሪ ባርነት፡ ኣብ ወጻኢ ብከርተት ስደት ዝሳቐ ዘሎ ማእለያ ዘይብሉ መንእሰይ ናብ ሃገሩ ተመሊሱ ኣብ ንቡር ህይወት ሃገሩ ኪሃንጽን ስድራ ቤቱ ኪሕብሕብን ዝኽእለሉ ኩነታት ምፍጣር`ዩ። ነዚ ዘየማልእ ግዳማዊ ጐስጓስ ሰላም ምግባር ትርጉም የብሉን።
ኩሉ ነገር ካብ ኣተሓሳስባ`ዩ ዝውለድ ካብ በልና፡ ንኹነታት ብግቡእ ንምግምጋምን ብቕኑዕ ንምርኣይን፡ ኣብ ክንዲ ክሳብ ሎሚ ኣብ ሓሸውየ ከእትወና ዝጸንሐ ህዉኽ ስምዒታዊ ረስኒ፡ ነቲ ዝሰኣናዮ ብርሃን ሓርነትን ንፋስ ሰላምን ህያው ንምግባር ዘገልግለና ርትዓዊ ርግኣት ከነዘውትር ግድን ይኸውን።እሞኸ ድኣ፡ ንሕሉፍ ታሪኽ ናይዚ ዘሎ ስርዓት ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ በዚ ኣጠማምታ ምስ እንግምግሞ፡ ምንኳ ብሃንደበት ካብ ናይ ጽልእን ህውከትን ባህሪኡ ዝወጸ ከምስል፡ ናይ ዶክተር ኣቢዪ ናይ ሰላም ጻውዒት ተቕቢለዮ እንተበለ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይካ ጸልማትን ጥፍኣትን ካልእ ዘየፈልፈለ ኣእምሮኡ ብርሃን ሓርነት ኪርኢ፡ ፍትሒ ከተግብር`ዩ ኢልካ ክትጽበዮ ዝከኣልዶ ይመስል?!!! ንርትዓዊ ፍርዲ ናብ ህዝቢ እገድፎ። እቲ መሪር ሓቂ ግን፡ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይካ ፋሺስታዊ ውልቀመላኺ ኢሳያስ ካልእ ጸላኢ ከም ዘይብሉ ኣጕሊሐ ከስምረሉ እደሊ። ብወገነይ፡ ብጽልኢ ህዝቢ ኤርትራ ዝቐሓነ ኣእምሮኡ ፍቕሪ፡ ብደም ንጹሃት ዝጠልቀያ የእዳዉ ፍትሒ የምጽኣ ኢለ ፍጹም ኣይኣምንን!!! እንኮ ምርጫ ቅኑዕ ፍታሕ፡ ብሓድነት ህዝቢ ምጕሓፉ ጥራይ ኢዩ።
ሰላም ኣስፊንና ብጸጋ ሓርነትን ፍትሕን ቀሲና ክነብር ምእንቲ፡ ማዕበል ሓድነታዊ ድምጽና ህያው ንግበር። በቲ ተስፋ ሓድነትን ፍቕርን ህዝቢ ዘባራበረ፡ ንሚልዮናት ህዝቢ ኣብ ሓደ ኣደባባይ ብሰላም ኪስለፍ ዘብቀዐ ቅኑዕ መራሒ ጐረቤትና ኢትዮጵያ ቅዱስ ቅንኢ ይሕደረና! ካብ ብምጕዳል ንጸንት፡ ከምቲ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ ዝበሎ - ብምድማር ንሰስን። ኤርትራውያን ሓያል ፍቕሪ ሃገርና ከም ዘለና ዘካትዕ ኣይኮነን፤ ሃገር ማለት ግን እቲ ሓመድን እምንን ዘይኮነ ህዝቢ ምዃኑ ብርትዒ ከነስተውዕለሉ ይግባእ። ስለዚ ህዝብና እናተሳቐየ ንሓርነትን ፍትሕን ካብ ምቅላሕ ትም ምስ እንብል ሃገረይ የፍቅር`የ ምባል ምስሉያት ኢዩ ዝገብረናሞ፡ ኣተሓሳስባናን ሕልናንን መርሚርና ካብ ምስሉይነት ቅድም ሓራ ንኹን። ሓርነትን ፍትሕን ዝኸበራ ጸጋ ህይወት ከም ምዃነን መጠን፡ ብንጹር ራኢን ብተባዕ ማዕበል ሓድነታዊ ድምጽና ህያው ክንገብረን ይሓተና`ሎ። ልዋም ሃገርና! ንጹር ራኢ ምዕባለ ዝውንኑ፣ ኣብ ቅኑዕ ዕላማ ደው ኢሎም፡ ኣብ ጽኑዕ መትከል ሓቅን፡ ሓርነትን፡ ፍትሕን ዝረገጹ፣ ብሊቅነትዊ ንጽህና ዝልለዩ፣ ዋልታ ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰልን፡ ጽኑዓት ድንድል ሰላምን ራህዋን ዝኾኑኺ ውፉያት መራሕቲ ይሃብኪ!!! ኣብ እዋን ሰውራ ፈረንሳ ዝነበረ ኮንዶሰት(Condorcet) ዝተባህለ ፈረንሳዊ ሊቅ - `` ኣብ ልዕሊ`ቶም ብዘይካ ርትዒ ካልእ ጐይታ ዘይፈልጡ ሓራ ሰባት ጥራይ ጸሓይ ትበርቀላ መዓልቲ ክትመጽእ`ያ``(The time will come when the sun will shine only on free men who know no other master than their reason) ህዝቢ ኤርትራ ወነንቲ ርትዓዊ ኣተሓሳስባ ኴንና እታ ጸሓይ ብርሃን ሓርነት ኣብ ልዕሌና ትበርሃሉ ጊዜ ርሑቕ ኣይኮነን።
ሓርነትን ፍትሕን፡ ሰላምን ራህዋን ንህዝቢ ኤርትራ!
ብሓድነታዊ ቅኑዕ ግብሪ ሰማእታትና ይመጐሱ!!!


text:
ጥንታዊ ባህልን ኣፈታሪኽን ደቂ ኣገእዝያን ከምዝሕብሮ፤ ብግምት ኣስታት ካብ ሓደ ሽሕ ዓመታት ንላዕሊ ቅ.ል.ክ. ኣቢሉ ይኸውን፣ ኣግኣዝያን ዝተባህሉ ስማውያን ህዝብታት፣ካብ ከባቢ የመንን ጆርዳንን ኢራቕን ተበጊሶም፣ብቀዪሕ ባሕሪ ኣቋሪጾምን ፈለግ ኒል ተኸቲሎምን፣ንወገን ከበሳ ክሳብ ፈለግ ተክዘ፣ኣብዚ ሎሚ ኤርትራን ትግራይን ዝብሃል ዘሎ ቦታ ተሃዘቡ። ካብኡ ከኣ ንወሎን በጌምድርን ጎጃምን ሰሜናዊ ሸዋን ተስፋሕፍሑ።..
ህዝቢ ምድረ-ባሕሪ ሰለስተ ኣኸዛ ሕርሻ-ማእቶት፣ ማለት ሕርሻ ባሕርን ዓድን ቁሸትን ዝውንን ህዝቢ እዩ። መራሕቱ ድማ በቲ ባዕሉ ብዝሓንጸጾ ዝሓገጎን ሕጊ-እንዳባ ተማእኪሉ ባሕረ ነጋሲ መራሒኡ እንዳሓረየ፣ ንመዋእል ብፍትሒ ተመሓዲሩ ክነብር ዝጸሐ ህዝቢ እዩ። ህዝቢ ምድረ-ባሕሪ ብገዛእ ርእሱ ዝመሓደር ሓራ ዝኾነ ስርዓት ዝነበሮ ህዝቢ እዩ። ድሕሪ መዋእል ባሕረ ንገስታት ግን፣ እቲ ምሕደራ ኣብ ደቂ ሕዝባይ ወዲ ዛኖይ፣ ካብ ማይቤት ፋሉቝ ወዲ ንጉስ መሮኒ፣ ብኻልእ ኣዘራርባ ኣብ ሚናበ ዘርኣይ ኣከለ ዓገባን ወይከኣ ኣብ 7 ደቀተሽምን 8ናዮም ሙሳ ኣብ ጸዓዘጋ እዩ ተጠቕሊሉ።
እዚ ህዝቢ ምድረባባሕሪ ብልምዲ ካብ ባዕዲ ተሰዲዶም ንዝመጹዎ ስደትኛታት ብሰብኣዊ ርሕራሐ ዑቕባ ይህብን የስተናግን ዝነበረ ብዓል ሕልና ህዝቢ እዩ ዝነበረ። ብዙሕ ግዜ ግና በቶም ኣጋይሽ ኮይኖም ዝመጹ ደቂ ትግራይ ይህሰ ከምዝነበረ ክርሳዕ ዘይብሉ ታሪኻዊ ሓቂ እዩ።
ብ1768 ክሳብ 1778 ዓ.ም.ፈ. ጀሙስ ብሩስ ዝተባህለ እንግሊዛዊ ወዲ ስኮትላንድ ዳህሳሲ፣ንእግረ መንገዱ ካብ ስኮትላንድ ተበጊሱ፣ንሃገራት ኣዕራብ ኣተወ። ኣብኡድማ ዓረብኛ ቋንቋ ኣጽንዐ። ብምድረ ባሕሪ ብምጽዋዓ ኣቋሪጹ፣ብድባርዋ ክሓልፍ ከሎ፣ ምስ ባሕረነጋሲ ዝብሃል መራሒ ምድረባሕሪ ተራኸበ። ክሳብ ሰሜን ኢትዮጵያ ከኣ ዑደት ዝገበረን፣ ቀንዲ ዓላምኡ ድማ ምንጪ ፈልፋሊ ማይ ፈለግ ኒል ኣበይ ምኻኑ ንኸጽንዕን ክመራመርን ዝወፈረ ቀዳማይ ኤውሮጳዊ ስትራተጂካዊ ሰላዪ ነበረ። ካብ ምድረ-ባሕሪ ድማ ጉዕዞኡ ንትግራይ ኣዙ ዝቐጸለ። ኣብ ትግራይ ድማ ምስ ሓደ ሚካአል ስሑል ዝብሃል መስፍን ትግራይ፣ ኣብታ ራእሲ ዓንደሃይማኖት ብዓል ጸዓዘጋ ዝሰረታ ከተማ ዓድዋ ተራኸበ። ብድሕሪ ርክብ ምስ ጀምስ ብሩስ እዩ ሚካኤል ስሑል ንራእሲ ዓንደሃይማኖት ብቓጻ ዝቐንጸሎም። ካብኣኡ ቀንጺሉ ከኣ ንዓድዋን ንምድረ ባሕርን ንኽገዝኣ ገልዳሕ ዝብል ዝነበረ ወዲ ጓሎም ንእንዳ ጸዓዘጋ እዩ ዝነበረ። “ዘዕበኹዋ ድሙስ ተምጽኣለይ ተመን” ከም ዝብሃል፣ ሚካኤል ስሑል ቀናእን ጎራሕን እዩ ዝነበረ። መጻሓፍቲ ጀምስ ብሩስ ዘንበቡ ሰባት ክምስክሩ ከለው፣ መጀመርያ ስለላ መርበብ ሃገር ዓባይ ብሪጣንያ ብጀምስ ብሩስ ኣቢሉ ንትግራይ ኣትዩ። ንምካኤል ስሑል ከም ሰላዪ ይሓጸዞ ድማ ጀምስ ብሩስ እዙ ይብሉ። ኣብ እዋን ንጉስ የውሃንስ 4ይ ድማ ኣብ እዋን ንግስንት ቪክቶርዛ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ፣ ንንጉስ ዘውሃንስ መዳፍዕን ብዩሕ ማርያተሬዛ ባጠራን ልኢኻትሉ እያ። ንጉስ የውሃንስ ኣምብኣር በዚ ውዲት እዚ ኣብቲ ስለላ መርበብ ሃገር ዓባይ ብሪጣንያ ኣተወ። ብኸምዚ ዓይነት ውዲት ድማ ኣብቲ ምቕንጻል ንጉስ ቴድሮስ ንሰራዊት ዓባይ ብሪጣንያ ዝተሓባበረ። ንጉስ የውሃንስ ርግጽዩ ተጣባቕን ሓላዊን ሃይማኖት ተዋህዶ እዩ ዝነበረ፣ ኣብ ልዕሊ ደቂ ምድረ ባሕሪ ግና ስግኣትን ፍርሕን ነይሩዎ እዩ። ስለዚ ስለላ መርበብ ዓባይ ብሪጣንያ ካብ ጥንቲ ጀሚሮም፣ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ከኣ ኣብ ከባቢ ትግራይን ኢትዮጵያን ሰለልቲ ክምልምሉ ከለው፣ ኣብቲ ሕብረተሰብ ትግራይ ሰሊኾም ኣትዮም እዮም፣ መንዩ ወይ ኣየናይ ዓሌት እዩ ምስጢር ዝዕቅብን፣ ህርፋን ገንዘብ ከኣ ዘለዎን ኢሎም እዮም መጽናዕቲ ኣክይዶም። ስለዚ ድማ እዮም፣ እቶም ጉርሒን ህርፋን ገንዘብን ዘለዎም ትግራዎት ጥራይ ከምዝኾኑ ዘረጋገጹ። ካብኡ ተበጊሶም ከኣዮም ንመስፍን ሚካአል ስሑልን፣ ንንጉስ የውሃንስ 4ይን ኣምሆ ዘመን ዝኸተቡዎም። ብሳላ መሳፍንቲ ትግራይ ከኣ ኮሎንያ ዓባይ ብሪጣንያ ክሳብ መቕደላን ጎንደርን ደዪቦም ንሃጸ ቴድሮስ ከንጺሎሞ። ብሳላ መስፍንቲ ትግራይን እትዮጵያን ከኣ እዩ ኮሎንያል ጣልያን ነስመራ ክኣቱ ዝኸኣለ። ካብኡ ቀጺሎም እዮም እምብኣር ኣብዚ ዘሎናዮ መዋእል እንተኾነውን፣ ጽሩያት ንብረት ጽዮናውያን ዝኾኑ ሰለይቲ፣ ወያኔን ህግደፍን ከቲቦም ብፍላይ ትንፋስ ህዝቢ ምድረባሕሪ፣ ብሓፈሻ ድማ ትንፋስ ህዝቢ ኣግኣዝያን ዘምሉቑ ዘለው። እንተድኣ ብኣድህቦ ኣስተብሂልናሎም ግና፣ ንሓደ ሚእቲ ዓመት ዝኣክል ዝወሰድሎም መጽናዕትን ምርምርን እዩ፣ እዚ ኣብዚ ዘሎናዮ መዋእል፣ ነዞም ባርኖሳይ ዝኾኑ ኣገልገልቶም ወያኔን ህግደፍን ልኢኾምልና ዘለው። ሓቂዶ ሓሶት?
ስለዚ ቅድሚ 100 ዓመታት ዝነበሩ ኣቦሓጎታት ኢሰያን እንዳወያኔን፣ ሰለይቲ ነይሮም። ሎሚ ድማ ደቆምን ደቂ ደቆምን ራዛ ናየብኡ ሓዛ ከምዝብሃል፣ ገና መሳርሒ ባዕዳውያን ኮይኖም ህዝቦምን ዓሌቶምን ይምንቁሱ ኣለው። ስለዚ በዂሪ ስላዪ ዓባይ ብሪጣንያ መስፍን ሚካኤል ስሑል ነበረ። ብምኽሪ ጀምስ ብሩስ ከኣ ከምተወደበ መጻሕፍቲ ታሪኽ ምግንጻል ጥራይ እዩ ክፍለጥን ክረጋገጽን ይኻል። ምካኤል ስሑል ነቶም ንከተማ ዓድዋ ዝመስረቱ ራእሲ ዓንደሃይማኖት ብዓል ጸዓዘጋ እኮ እዩ ብቓጻ ዝቐንጸሎም። ኣብ 1885 ዓ.ም.ፈ. እንተኾነውን ሸቃ ኣሉላ ብምኽሪ ንጉስ የውሃንስ እዩ ንራእሲ ወልደሚካኤል ሰለሙን፣ብድሎ ከይትዕሎ ዘይኮነስ ብማሕላ ከምዝእሰሩ ዝገበረ።
ብመሃንድሳት ስለላ መርበብ ሃገር እንግሊዝ ይተዓስቡ ሰለይቲ መሳፍንቲ ትግራይ፣ ንደቂ ምድረባሕሪ ምስ ኣደኣኸምዎም፣ ማለት ስልጣን ደቂ ሓማሴን ከም ብዓል ራእሲ ወልደሚካኤልን ራእሲ ዓንደሃይማኖት ምስተሓየሩን ተቐንጸሉን፣ደቂ ምድረባሕሪ ንኮለንያል ጣልያን ክከላኸልዎ ስለዘከኣሉ፣ ኮለንያል ጣልያን ንምድረጀጋኑ ምድረሓማሴን ምድረ ባሕሪ ሎሚ ኤርትራ ንኽወራ ከኣለ።
ጀምስ ብሩስ ብዛዓባ ደቂ ምድረ-ባሕሪ መጽናዓቲ ድሕሪ ምክያድ፣ብፍላይ ብዛባ ረፓብሊካዊ ምሕደራ ምድረ-ባሕሪ ታሪኻዊ መጽሓፍ ዝደረሰ እንግሊዛዊ ነበረ። ኣብ መጽሓፉ ግና ብጅግንነት ደቂ ምድረባሕሪ ይቐንእን ይሰግእን ከምዝነበረ ይፍለጥ። ኣብቲ መገሻ ንኑብያ ዝብል መጽሓፉ (Voyage en Nubie et en Abyssinie) ኣብ ገጽ 116 ክትንትን ከሎ፣ ከምዚ ይብል “ብሓረ-ነጋሲ ዝመሓደር ረፓብሊካዊ ሃገር ምድረ-ባሕሪ ተባሂሉ ይስመ ይብል። ጀምስ ብሩስ ኣብቲ ብ1790-1792 ዓ.ም.ፈ. ኣብ ሎንዶንን ባሪስን ዝተዘርግሐ መጽሓፉ፣ ኣብ ገጽ 119 “ፈለግ መረብ ንትግራይን ንምድረ-ባሕሪ ዘዳውብ ፈለግ እዩ”፣ይብል። ዋላኳ ኣብቲ እዋንቲ ብሰንኪ መስፍን ሚካኤል ስሑል፣ ነቲ ብሕጊ እንዳባ ተማእኪሉ ባሕረነጋሲ ዝምሕደር እንድተመሓደረ ብሰላም ዝነብር ዝነበረ፣ ህዝቢ ምድረባሕሪ ዕግርግርን ውግእን ኣእትዩ ከጋዕዝዮ ጀመረ። እቲ ስልጣን ደቂ ምድረባሕሪ ድሕሪ ባሕረነጋሲ ይሳቐ ኣብ ጸዓዘጋ እዩ ተጠቕሊሉ። ብመሳፍንቲ ትግራይ ድማ ዕንቅፋታት የጋጥሞ ነበረ።
ክቕጽል እዩ. . .


text:
ኣብ ሃገረ ስብከት መንደፈራ ብዛዕባ ኣሠራርሓ ባጀትን ኣተኣኻኽባ ዕሽርን ጥሮታን ዝምልከት ጉባኤ ተኻይዱ!
ብዕለት 27 ሐምሌ 2010 ዓ.ም. (03/08/ 2018 ዓ.ም.ፈ.) ኣብ ሃገረ ስብከት መንደፈራ ብዛዕባ ኣሠራርሓ ባጀትን ኣተኣኻኽባ ዕሽርን ጥሮታን ዝምልከት ንዅሎም ካብ ሾብዓተ ንኡሳን ሃገረ ስብከታት ዝመጹ መራሕቲ ሥራሕን ጸሓፍትን ተሓዝቲ ገንዘብን ጉባኤ ተኻይዱ።
እቲ ጉባኤ ብጸሎት ብፁዕ ኣቡነ ሰላማ ሊቀ ጳጳስ ሃገረ ስብከት መንደፈራ ምስ ተጀመረ፡ . . .
ብናይቲ ሃገረ ስብከት ሊቀ ካህናት ቀሲስ ነጋሢ ባህረን፡ ብጸሐፋይ ቀሲስ ኣኅፈሮምን፡ ብሕሳብ ሹም መሪጌታ ሠመረን ኃላፊ ፋይናንስ ዲያቆን ያሬድ ክብርኣብን እናተመርሐ ብዛዕባ ምስፋሕ ስብከተ ወንጌል፡ ናይ ሠለስተ ወርኂ ሓድሽ ኣሠራርሓ ባጀት ከምኡ’ውን ኣተኣኻኽባ ዕሽርን ጥሮታን ዝምልከት ሰፊሕ ኣስተምህሮን መምርሕን ተዋሂቡ።
ሕቶን ርእይቶን ምስ ተገብረ ኣብ መወዳእታ ብፁዕ ኣቡነ ሰላማ፡ ነዚ ዕዮ’ዚ ንምዕዋት ተወፍዮም ከገልግሉ ድኅሪ ምምዓድ ልዑል እግዚአብሔር ነዚ ርእናዮ ዘለና ናይ ሰላም መድረኽ ምሉእ ክገብሮ ተመንዮም።
ነዚ ዝመስል ጉባኤ፡ ኣብ ቀረባ እዋን ንሊቀ ካህናት ንኡስ ሃገረ ስብከትን ጸሐፍትን ተሓዝቲ ገንዘብን ጸሓፍትን ብዛዕባ ኣተሓሕዛ ገንዘብን መዛግብትን ከምኡ’ውን ኦዲት ዝምልከት ሰፊሕ ትምህርቲ ክወሃብ ምዃኑ ተሓቢሩ።


text:
እዋኑ ጉጅለ 15 ብቃልዕ ምስተን ብሕታውያን ጋዜጣታት ብዛዕባ ኩነታት ሃገርና ብፍላይ ድማ ካብ ህዝቢ ተሰዊሩ ዝነበረ ውሽጣዊ ምስሕሓብ ገለ ላዕለዎት ሓለፍቲ ህዝባዊ ግንባር ምስ ኢሰያስ ብቓልዕ ክወጽእ ጀሚሩሉ ኣብ ዝነበረ እዋን እዩ። ንሶም ኩነታት ሃገርና ብጽቡቕ ይኸይድ ስለዘየሎ ኣኼባ ግበረልና ክብሉ ከለዉ፡ ኢሰያስ ንስኹም መዓስ ኣኼባ ይጽውዕ ኣይትነግሩንን ኢኹም ክብሎም ከሎን እዩ።
ኣብ ክራማት 2001 ኣብ ኣስመራ ምስ ክልተ ዝፈልጦም ሰባት ኣብ ባር ቪቶርያ ሻሂ እንዳሰተና ሓደ ከምዚ ክብል ሕቶ ይሓትት "እዚ ሰብኣይ እንታይ ዝገብሮም ይመስለኩም፡ ይኣስሮም ዶ ይኸውን? ዋላስ ንህዝቢ ፈሪሑ ሱቅ ይብሎም?" ናይ ብሓቂ ቀላል ሕቶ ኣይነበረትን። ነዞም ኩሎም ክኣስሮም፡ ኣይውዕሎን እባ ይኸውን ክንብል ይዝከረኒ። ንጹር መልሲ ኣይነበረናን። እቲ ነታ ሕቶ ዝሓተተ ግና ከይኣሰሮም ኣይተርፍን ዝብል ገምጋም እዩ ነይርዎ። ማእሰርቶም እንታይ ዓይነት ሰዕቤን ኣብታ ሃገር ከኸትል ከምዝኽእል ንኹላትና ብኸቢድ ኣስጊኡና ከምዝነበረ እዝክር።
ሎሚ ድሕሪ ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመታት ኩነታት ኤርትራ ብኸምዚ ክቕጽል ይኽእል እዩ ኢሉ ዝሓሰበ ኤርትራዊ እንተነይሩ ናይ ብሓቂ ነቢይ ክበሃል ይከኣል። መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ኢሰያስ እንተኣሲርዎም ተጋደልቲ ይኹኑ ህዝቢ ሱቕ ኣይክብልን እዩ ዝብል ርድኢት ነይሩና። እዚ ድማ ንኢሰያስ እንታይ ዓይነት ሰብ ከምዝነበረ ኣይተገንዘብናዮን ስለዝነበርና እዩ ክበሃል ይከኣል። ንድኽመት ንቕሓት ህዝብና'ውን ብግቡእ ኣይፈለጥናዮን ኔርና። ኢሰያስ ኣብቲ ቅድሚኡ ዝነበረ 30 ዓመታት ተሞኩሮኡ ኣብ ቃልሲ፡ ንጹሃት ኤርትራውያን ብምጽናት ተኻሒኑ፡ ኣሎ ዘይብሃል ተሞክሮ ኣጥርዩ ብምንባሩ ካብ ትጽቢትና ወጻኢ ክሳብ ለይቲ ሎሚ ኣብ ስልጣን ኮረሻ ተዀይጡ ይቕጽል ኣሎ።
ድሕሪኡ ኣይደንጐየን ምዕጻው ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት፡ ምእሳር ኣዳለውተን፡ ምእሳር ኣብተን ጋዜጣታት ዝጽሕፉ ዝነበሩ ይኹኑ ርእይቶኦም ኣብ ኣኼባታት ዝገለጹ ንጹሃት ኤርትራውያን ቀጸለ። እታ ሰሙን እምበኣር ንኹሉ ዓቅሚ ኣዳም / ሄዋን ዝበጽሐ ኤርትራዊ ዘይሃስስ ጦብላሕታ ኣለዋ። እዚ ድማ እቲ ተጀሚሩ ዝነበረ ሃዋህው ዲሞክራሲን ትስፉው መጻኢ ኤርትራን ዝቀሃመላ፡ ብቃልዕ ውልቀ ምልክነት ዝተኣወጀላ ሰሙን እያ ነይራ።
ገለ ኤርትራውያን፡ ጉጅለ 15 ውን ብገበን ተሓተቲ እዮም፡ ኢሰያስ ንኻልኦት ከጽንት ይጥቀመሎም ዝነበሩ መጋበርያ እዮም ወዘተ... ይብሉ። እዚ ዋላ ገለ ሓቕነት ክህልዎ ዝኽእል እንተዀነ፡ እቲ ብፍላይ ንጉጅለ 15 ንዝክረሉ ኣብነት እንተልዩ፡ እቲ ንሶም ዝሓተትዎ "ሕቶ ግዝኣተ ሕግን ቅዋማውነትን" ሕቶ ህዝቢ ብምዃኑ ድኣ እምበር ንሶም ንጹሃት እዮም ነይሮም ብምባል ኣይኮነን። እቶም ኣብዚ ሕጂ እዋን መጋበሪ ኢሰያስ ኰይኖም ዘለዉ ጀነራላት፡ ድሕሪ ሕጂ ውልቀ ምልኪ ይትረፍ ብሕጊን ቅዋምን ንገዛእ ዝብል ሕቶ እንተ ዘልዕሉ፡ ነቲ ሕቶኦም ክንድግፎ ምተገብአ። እዚ ማለት ግን ብገበን ክሕተቱ የብሎምን ዝብል ኣየስምዕን። ብኸመይ ይሕተቱ ድማ እቲ ብነጻ ድልየት ህዝቢ ዝምስረት ሕጋዊ መንግስቲ፡ ንህዝቢ ብምውካስ ዝውስኖ ይኸውን ማለት እዩ።
መስከረም 18 ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ዓባይ ነጥበ መቐይሮ እያ። ነዚ ናይ ሎሚ ተረኽቦ ከየጋጥም ኣብዛ ዕለት ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ እንታይ ክንገብር ንኽእል ኔርና፡ እንታይ ጉድለትከ ፈጺምና ኢልና ርእስና እንምርምረላ፡ ነዚ ወሪዱና ዘሎ ኣደራዕ ብኸመይ ኣሊና፡ ፍትሒ ዝነገሳ፡ ነቲ ሰብ፡ ሰብ ብምዃኑ ጥራሕ ክንፈጎ ዘይግባእ መሰረታዊ መሰል ዜጋታታ እተኽብር፡ ምስ ርእሳን ምስ ጎረባብታን ሰላም ዝዓሰላ ብልጽግትን ኣብነታዊትን ኤርትራ ንሃንጽ እንሓስበላ ዕለት እያ። ነዛ እንብህጋ ኤርትራ ክውንቲ ንምግባር ድማ መብጽዓና እንሕድሰላ ረዛን ዕለት ድማ'ውን እያ።
ኢያሱ ዓንደማሪያም
መስከረም 2016
ደቡብ ኣፍሪቃ


text:
ካርድ መንበሪ ፍቓድ
Uppehållstillståndskort – tigrinska
መንበሪ ፍቓድ እንተተዋሂብኩም፡ ኣብ ሽወደን ክትነብሩ ከም ዝተፈቕደኩም ዘረጋግጽ መንበሪ ፍቓድ’ውን ክትቅበሉ ኢኹም። እቲ ካርድ ናይ ኣጻብዕቲኹም ኣሸራን ስእልኹምን ዝሓዘ ናይ ኮምፒዩተር ቺፕ ኣለዎ። ናብ መንግስታዊ ትካላት ወይ ኣገልግሎታት ክንክን ጥዕና ኣብ እትኸድሉ ካርድ መንበሪ ፍቓድኩም ኩሉ ግዜ ምሳኻትኩም ሒዝኩምዎ ክትከዱ ኣለኩም።
- አማርኛ (amhariska)
- العربية (arabiska)
- Azərbaycanca (azerbajdzjanska)
- ب ه سۆرانی (sorani)
- English (engelska)
- Español (spanska)
- پارسی (persiska)
- Français (franska)
- Bosanski, hrvatski, srpski (kroatiska)
- Հայերեն (armeniska)
- Kurmancî (kurmandji)
- MoHroл xэл (mongoliska)
- يه دری (dari)
- پښتو (pashto)
- Arlijan (romani arli)
- Pycckий (ryska)
- Af soomaali (somaliska)
- Shqip (albanska)
- Swedish (svenska)
- Oʻzbek (uzbekiska)
ስእሊምስኣልንናይኣጻብዕትኹምኣሸራምውሳድን
ነፍሲ-ወከፍ ካርድ መንበሪ ፍቓድ ዝቕበል ሰብ ክስኣል ኣለዎ። ትሕቲ ሽዱሽተ ዓመት ዝዕድሜኦም ህጻናት ናይ ኣጻብዕቶም ኣሸራ ክውሰደሎም ኣየድልን እዩ። ብሰንኪ ኣካላዊ ምኽንያታት ናይ ኣጻብዕቲ ኣሸራ ክውሰደሎም ዘይክኣል ማለት፡ ንኣብነት ከም ቀዋሚ መጉዳእቲ ኣጻብዕቲ ዘለዎም፡ ናይ ኣጻብዕቲ ኣሸራ ምውሳድ ኣየድልዮምን እዩ።
ናይ ኣጻብዕትኹም ኣሸራን ስእልኹምን ኣብ’ታ ‘ቺፕ’ ካርድ ጥራይ’ዩ ዝዕቀብ፣ ኣብ ካልእ ኣይዕቀብን እዩ። ብሰንኪ’ዚ ምኽንያት፡ ሓድሽ ካርድ መንበሪ ፍቓድ ከተውጽኡ ኣብ እትደልዩሉ እዋን፡ ደጊምኩም ክትስኣሉን ናይ ኣጻዕብቲኹም ኣሸራ ክውሰደኩምን ኣለዎ። ካብቲ ንመመልከቲ ፍቓድ ዝኽፈል ገንዘብ ወጻኢ፡ ካርድታት መንበሪ ፍቓድ ኣብ ምውጻእ እትኸፍልዎ ገንዘብ የለን።
ካብሃገረ-ሽወደንወጻኢምስእትህልዉ
ናብ ሃገረ-ሽወደን ንኽትጒዓዙ ቪዛ ምስ ዘድልየኩም፡ ምእንቲ ንኽትስኣሉን ናይ ኣጻብዕቲኹም ኣሸራ ንኽውሰደኩምን፡ ናብ ኤምባሲ ሃገረ-ሽወደን ወይ ቤት-ጽሕፈት ጠቕላሊ ቆንስል ጉዳያት ክትበጽሑ ኣለኩም። ብዛዕባ ኣገልግሎት ዝህቡሎም ሰዓታት ንምፍላጥ ነቲ ኤምባሲ ወይ ቤት-ጽሕፈት ጠቕላሊ ቆንስል ተወከስዎ።
ዜጋታተን ናብ ሃገረ-ሽወደን ንኽጒዓዙ ቪዘ ዘድልዮም ሃገራት (ብእንግሊዝ)
ብመገዲ ነቝጣ መርበብ ሓበሬታ Swedenabroad.se፡ ኣብ ጥቓኹም ንዝርከብ ኤምባሲ ወይ ቤት-ጽሕፈት ጠቕላሊ ቆንስል ክትረኽብዎ ትኽእሉ (ብእንግሊዝ)
ናብ ሃገረ-ሽወደን ንምጒዓዝ ቪዛ ዘየድልየኩም ምስ ዝኸውን፡ ኣብ ሸወደን ምስ ኣተኹም ክትስኣሉን ናይ ኣጻብዕቲኹም ኣሸራን ክውሰደልኩምን እዩ። ኣብ ሽወደን ምስ በጻሕኩምን መንበሪ ፍቓድ ምስ ተቐበልኩምን፡ ተቐላጢፍኩም ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ሃገረ-ሽወደን ክትበጽሑ ኣለኩም።
ኣብውሽጢሽወደንምስእትህልዉ
ኣብ ውሽጢ ሃገረ-ሽወደን እንከለኹም ናይ መንበሪ ፍቓድ ሕቶ ኣመልኪትኩም ምስ እትነብሩ፡ ንኽትስኣሉን ናይ ኣጻብዕቲኹም ኣሸራ ንኽውሰደልኩምን ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ክትበጽሑ ኣለኩም። እዚ፡ መንበሪ ፍቓድኩም ኣብ እተናውሕሉ ወይ ሓድሽ ካርድ መንበሪ ፍቓድ ኣብ እትደልዩሉን ግዜ እውን ከምኡ ይግበር እዩ።
ንኽትስኣሉን ናይ ኣጻብዕቲኹም ኣሸራ ንክውሰደልኩምን፡ ምስ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ቆጸራ ሓዙ (ብእንግሊዝ)
ኣድራሻኹምምስእትቕይሩ
ካርድ መንበሪ ፍቓድኩም ናብ ገዛኹም ክስደደልኩም እንተደሊኹም፡ ኣድራሻኹም የድልየና። መንበሪ ቦታ ምስ እትቕይሩ፡ ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ምስ በጻሕኩም ሓድሽ ኣድራሻኹም ክትሕብሩ ትኽእሉ። ምስ ካልእ ሰብ ትቕመጡ እንተደኣ ኰይንኩምን ኣድራሻ ተቐባሊ (c/o address) ዝብል ምስ ዝህልወኩምን፡ ከይረሳዕኩም ኣዘኻክሩና።
ካርድመንበሪፍቓድንኺወሃብድሉውኣብዝዀነሉ
ኣብ ኤምባሲ ወይ ሓፈሻዊ ቆንስላዊ ጉዳያት እንተደኣ ተሳኢልኩምን ናይ ኣጻብዕቲኹም ኣሸራ ተወሲዱልኩምን፡ ካርድኹም ካብኦም ክትወስድዎ ኢኹም። ካርድኹም ክሰዱልኩም ድዮም ወይስ ባዕልኹም ከይድኩም ከተምጽእዎ፡ ነቲ ኤምባሲ ወይ ንሓፈሻዊ ቆንስላዊ ጉዳያት ተወከሱ። መንበሪ ፍቓድ ክወሃበኩም ምዃኑ ሓንሳብ ውሳኔ ምስ ተቐበልኩም፡ እቲ ካርድ ንኽስራሕ ወይ ንክዳሎን ናብ ኤምባሲ ወይ ሓፈሻዊ ቆንስላዊ ጉዳያት ንኽልኣኽን ክሳብ ከባቢ ኣርባዕተ ሰሙን ክወስድ ይኽእል እዩ።
ኣብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን እንተደኣ ተሳኢልኩምን ናይ ኣጻብዕቲኹም ኣሸራ ተወሲዱልኩምን፡ ካርድኹም ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ናብ መንበሪ ገዛኹም ክልኣኸልኩም እዩ።
ካርድ መንበሪ ፍቓድኩም፡ ውሳኔ ምስ ተዋህበኩም እዩ ዝምስራሕ ወይ ዝዳሎ። እንተዀነ፡ ሰለስተ ወርሒ ቅድሚ መንበሪ ፍቓድ ኣገልግሎት ዝህበሉ ደረት ግዜ ምጅማሩ፡ ኣይዳሎን እዩ።
ካርድኹም ንኽስርሓልኩምን ንኽውሃበኩምን ከተቀላጥፍዎ ኣይክኣልን እዩ።
ኣብካርድዝዕቀብውህሉልሓበሬታ
ካርድ መንበሪ ፍቓድ፡ እንታይ ዓይነት ፍቓድ ከምዘለኩምን ደረት ኣገልግሎት ካርድኹም ክሳብ ክንደይ ግዜ ከምዝበጸሕን ዝብሉን ካልኦትን ዝገልጽ ሓበሬታ ሒዙ ኣሎ። ውልቃዊ ውህሉል ሓበሬታኹም እውን ኣብቲ ካርድ ተዓቂቡ ኣሎ። ኣብ ዳሕራዋይ ገጽ ናይ ገለ ካርድታት፡ “ክሰርሕ ተፈቒዱላ/ሉ ኣሎ” (“Fårarbeta”) ዝብል ጽሑፍ ኣለዎ። እዚ፡ እቲ ዝተዋህበኩም ውሳኔ ብቐጥታ ክትሰርሑ መሰል ከምዘለኩም ምስ ዘየመልክት’ዩ። ንኣብነት፡ ቀዋሚ መንበሪ ፍቓድ ምስ ዝውሃበኩም። ኣብ ሽወደን ክትሰርሑ ፍቓድ ተዋሂቡኩም እንተነይሩ ግን፡ እቲ ውሳኔ ናይ ምስራሕ ፍቓድ ከምዘለኩም’ዩ ዝሕብር። ስለዚ ከኣ፡ ኣብ ዳሕራዋይ ገጽ ናይ ካርድኹም፡ “ክሰርሕ ተፈቒዱዎ’ዩ’’ ዝብል ጽሑፍ ክህልዎ ኣየድልን’ዩ። ህጻናት ግን፡ ካብታ ዕድሜኦም ደቂ 16 ዓመት ዝዀኑላ ጀሚሩ፡ እቲ ጽሑፍ ኣብ መንበሪ ካርድ እቱው እዩ።
ነቲኣብካርድኹምዝርከብሓበሬታፈትሽዎ
ኩሉ ግዜ፡ ኣብ ካርድ መንበሪ ፍቓድኩም ዘሎ ኣስማትኩም ምስ’ቲ ኣብ ፓስፖርትኹም ዘሎ ስምኩም ሓደ ምህላዉ ኣረጋግጹ። ኣብ ካርድኹም ዘሎ ስምኩም እንተደኣ ጌጋ ሃልዩ፡ ቅኑዕ ስምኩም ዘለዎ ሓድሽ ካርድ ምእንቲ ክውሃበኩም፡ ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ወይ ናብ ኤምባሲ ወይ ናብ ሓፈሻዊ ቆንስላዊ ጉዳያት ኪዱ። ፖስፖርትኹም እውን ምሳኻትኩም ተማልእዎ።
ስምኩም እንተደኣ ተቐይሩ፡ ነቲ ሓድሽ ስምኩም ምእንቲ ክምዝግቦ፡ ፈለማ ነቲ ሓላፍነት ህዝባዊ መዝገብ ተሰኪሙ ዘሎ ትካል ግብርን ቀረጸን ሃገረ-ሽወደን ኢኹም ትውከስዎ። ብድሕሪ’ዚ ሓድሽ ካርድ መንበሪ ፍቓድ ንኽውሃበኩም ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ትኸዱ።
ክትጒዓዙእንከለኹም
ክትጒዓዙ ከለኹም፡ ካርድኹም ምስ ፓስፖርትኹም ብሓባር ከተርእዩ ኣለኩም። ካርድኹም ንበይና ከም ናይ መንነት ሰነድ ወይ ናይ ጉዕዞ ሰነድ ከተገልግለኩም ኣይትኽእልን ኢያ።
ካርድኣገልግሎትዝህበሉደረትግዜ
ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሓድሽ ወይ ዝተናውሐ መንበሪ ፍቓድ ዝውሃበኩም ግዜ፡ ሓድሽ መንበሪ ፍቓድ ክትቅበሉ ኢኹም። እቲ ዝውሃበኩም ካርድ ማዕረ’ቲ መንበሪ ፍቓድ ደረት ኣገልግሎት ዘለዎ’ዩ። እንተዀነ፡ ካብ ሓሙሽተ ዓመት ንላዕሊ ኣይኰነን። ሓድሽ ካርድ መንበሪ ፍቓድ ኣብ እትደልዩሉ ግዜ፡ ስእሊ ክትስኣሉን ናይ ኣጻብዕትኹም ኣሸራ ክውሰደልኩምን ኣለዎ።
ካርድኹምምስዝጠፍእ
ካርድ መንበሪኹም ምስ ዝጠፍኣኩም ወይ ምስ ዝስረቐኩም፡ ቅድሚ ዝኣገረ ንፖሊስ ክትሕብሩ ኣለኩም። ብድሕሪ’ዚ፡ ሓድሽ ካርድ ምእንቲ ክውሃበኩም፡ ንኽትስኣሉን ናይ ኣጻብዕቲኹም ኣሸራ ንኽውሰደኩምን ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ክትከዱ ኣለኩም። ክትሕብሩ እንከለኹም ይኹን ብድሕሪኡ - ብመገዲ ፖስጣ፡ ቅዳሕ ናይቲ ካብ ፖሊስ ዝተዋህበኩም ደብዳቤ ክትማልኡ ኣለኩም።
ካርድኹምምስዘይትቕበሉ
ካርድ መንበሪ ፍቓድ ንኺወሃበኩም ንነዊሕ ግዜ ዶ ተጸቢኹም ኣለኹም? እቲ ምኽንያት፡ ካርድኹም ናብ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ተመሊሱ ክኸውን ስለዝኽእል እዩ። እዚ ዝኸውን ከኣ፡ ትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ጌጋ ኣድራሻ ናትኩም ሒዙ ምስ ዝጸንሕ’ዩ።
ብዛዕባ’ዚ ዝዀነ ይኹን ሕቶ ምስ ዝህልወኩም፡ ንትካል ቁጽጽር ጉዳይ ስደት ናይ ሃገረ-ሽወደን ተወከሱ (ብእንግሊዝ)


text:
ዋሽንግተን —
ፕረዚደንታዊ ምርጫ ኬንያ ትሕቲ ሸሞንተ ወርሒ ተሪፍዎ ኣብ ዘለወሉ: ፖለቲከኛታት`ታ ሃገር ኣብ ኣተሓሕዛ ሕጊ ኮሚሽን ምርጫ ክሰሓሓቡ ጀሚሮም።
ዝሓለፈ መስከረም ዝቖመ ኮሚሽን ምርጫ "ናብ ገዛኢ ፓርቲ ጁብሊ ጸግዒ ዝወሰደ`ዩ" ተባሂሉ ክንቀፍ ጸኒሑ`ሎ። ትማሊ ሰሉስ ዝተጸውዐ ፍሉይ ኣኼባ ፓርላማ እምበኣር ኣብ`ቲ ዝቐረበ እማመ ምምሕያሽ ሕጊ ምርጫ ንኽካታዕ`ዩ ኔሩ። እንተኾነ ኣባላት ተቓወምቲ ንኣፈ-ጉባኤ ንኽልተ ሰዓት ዕድል ከሊኦሞ።
ሓደ ተቓዋማይ ኣባል ፓርላማ ካብ`ቲ ምርጫ ክንወጽእ ኢና ክሳብ ምባል ኣፈራሪሑ።
“ናጻን ቅኑዕን ምርጫ ንምክያድ ዘኽእል ሕጊ ዘይብልና እንተኾይና፡ ምርጫ ኣለና ክንብል ኣይንኽእልን ኢና። ተቓወምቲ`ውን ካብቲ መስርሕ ምርጫ ከንሳሕቡ`ዮም ማለት`ዩ-ምኽንያቱ ናብ ምርጫ ምኻድ ምኽንያታዊ ኣይኮነን።”
ድሕሪኡ እምባጋሮ ተላዒሉ-ኣባላት ፓርላማ ናይ ጉስጢ ባእሲ ጀሚሮም። እቲ ኣኼባ ናብ ጥሪ 24 2017 ዓ.ም ተሳጊሩ።
እዚ ኸምዚ ኢሉ ኸሎ፡ ኣምባሳደራት ዓሰርተ ሃገራት፡ ውጽኢት ምርጫ ንምልዋጥ ምስ ውድባትን ፓርትታትን ዝሰራሕናዮ ነገር የለን ዝብል መግለጺ ኣውጺኦም። እዚ ምላሽ ነቲ መንግስቲ ኬንያ ዝወሰዶ ስጉምቲ ምዕጻው ኣህጉራዊ ትካል ስርዓት ምርጫ`ታ ሃገር`ዩ-እቲ ትካል ብዛዕባ ምርጫ ዝህቦ ዝነበረ ትምህርቲ ደው ከብሎ ተኣዚዙ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
መንፈስ መገልገላይነት ዘለዎ ሰራሕተኛን ኣመራርሓን ክህነፅ እዩ-ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ…
መቐለ ሚያዝያ 08/2010(ድወት) ብስነ-ምግባር ዝተሃነፀ ንሞያን ሓላፍነትን ክብሪ ሂቡ ዘገልግል ሰራሕተኛን ኣመራርሓን ክፍጠር ድሌት መንግስቲ እዩ ኢሎም ቐዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ።
ቐዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣብይ ትማሊ ኣማስዩ ኣብ ኣዳራሽ ሚለንየም “ኪዳን ፍቅርን ሓድነትን” ብዝብል መሪሕ ሓሳብ ኣብዝተኻየደ ዘተ ኣብዘሕለፍዎ መልእኽቲ ብስነ-ምግባር ዝተሃነፀ መንፈስ መገልገላይነት ዝተላበሰ ብላዕ ምትእስሳር ጥቅምን ኣድላዊ ኣሰራርሓን ጉድኣቱ ተገንዚቡ ሞይኡ ኣኽቢሩ ንሓላፍነት ክብሪ ሂቡ ዘገልግል ሰራሕተኛን ኣመራርሓን ወሳኒ እዩ ኢሎም።
እዚ ዓይነት ሰራሕተኛ ንምህናፅ ኣብ መሓውር መንግስቲ ዝግብር ምደብ ስራሕ፣ ብፍልጠትን ክእለትን ትኽክለኛ ሰብ ንትኽክለኛ ቦታ ብምምዳብ ብቕዓት ኣፈፃፅማ መንግስቲ ክመሓየሽ ክግበር እዩ ኢሎም።
ብኻልእ ገፅ ድማ ፍረ ዘይብሎም ዝተናውሑ ኣኼባታት ዝወስድዎ ግዘ ኣብ ግምት ብምእታው ብዘመናዊ ቴክኖሎጂ ዝተሓገዘ፣ ንህዝቢ ቕልጡፍ ኣገልግሎት ምሃብ ዘኽእል ስርዓት ንምዝርጋሕ፣ ግቡእ ኣገልግሎት ዘይህብ ሰራሕተኛ ይኹን ትካል ተሓታቲ ዝገብር ኣካይዳ ብምዝርጋሕ ፀገማት ምንካይ ህዝቢ ብምስታፍ ዝስርሑ ቐፀልቲ ዕዮታት እዮም ኢሎም ዶክተር ኣብይ።


text:
ሰበ ስልጣን ሚንስትሪ ምኽልኻል ኣሜሪካ ብዛዕባ እቶም ኣብ መጀመርያ’ዚ ወርሒ’ዚ ኣብ ኒጀር ብዳዒሽ ዝተቐትሉ ኣርባዕተ ወታሃደራት ኣሜሪካ ሎሚ ሓሙስ ንባይቶ መወሰኒ ሕጊ መብርሂ ሂቦም።
ምኽትል መከላኸሊ ንጉዳያት ዓለምለኸ ጸጥታ ሮበርት ካርዋን ምኽትል ዳይሬክተር ስርሓት ጸረ ሽበራ ሜጀር ጀነራል ሓይሊ ኣየር አልበርት አልተን ሎሚ ኣብ ዕጽው ኣኼባ ምስ ኮሚቴ ሓይልታት ሰራዊት ሰኔት ተዘራሪቦም አለው። እቲ ኮሚቴ ንበይኑ’ውን ከይዲ ምስማዕ ቃለ ምስክርነት አካይዱ’ዩ።
ድሕሪ’ቲ ከይዲ ምስማዕ ናይ ዲሞክራት ፓርቲ ኮንግረስማን ካብ ቴክሳስ ማርክ ቨሲ ዳዒስ ካብ ማእኸላይ ምብራቅ ኣብ ዝጠፍአሉ ዘሎ ኣብ ኣፍሪቃ ተወሰኽቲ ወታሃደራት ክትርእዩ ኢኹም ኢሉ።
ፕረዚደንት ትራሞፕ ነቲ ናይ ኒጀር ተልእኾ ንሶም ዝለአኽዎ ከምዘይኾነ ገሊጾም ግን ንጀነራላት ጽቡቕ ዝመሰሎም ክገብሩ ስልጣን ከምዝሃብዎ ተዛሪቦም አለው።
ካብ ካሊፎንያ ዲሞክራት አባል ኮንግሬስ ጃኪ ስፕየር ግን ትራምፕ ጠቅላሊ አዛዚ ሰራዊት ሃገር’ዩ ሓላፍነት ናይ ካልኦት እዩ ምባሉ ደው ከብል አለዎ ኢሎም።


text:
ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ደሳለኛ ኣብ ግብጺ ዑደት ንምፍጻም ዝሓዝዎ ትልሚ ከምዝቕፅል ሚንስትር ወፃኢ ጉዳያት ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።ቀዳማይ ሚንስትር ሃይለማሪያም ኣብ ፓርላማ ግብጺ መደረ ከየስምዑ ሓደ ሓደ ኣባላት ፓርላማ ወፍሪ የካይዱ ምህላዎም ዝተሓተቱ ወሃቢ ቃል ሚንስትር ወፃኢ ጉዳያት ኣቶ መለስ ኣለም ናይዚኦም ምንቅስቓስ ነቲ ዑደት ኣየሰናኽሎን እዩ ኢሎም።
ኣስታት 19 ዝኾኑ ኣባላት ፓርላማ ግብፂ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም ኣብ ፓርላማ መደረ ንኸስምዑ ፊርማ የተኣኻኽቡ ከምዘለው ንፍለጥ ኢና ግን 596 ኣባላት ፓርላማ ካብ ዝሓዘ ከምዚ ምምፅኡ ከገርመና ይብሉን ኢሎም።
“ግብፂ 596 ኣባላት ፓርላማ እዩ ዘለዋ።ካብዚኦም ኣስታት 18 ዝኾኑ ናይ ውልቂ ተወዳደርቲን ሓደ ጥራሕ ንፓርቲ ዝወከለን እዩ።ክንድዚኦም ዝኾኑ ኣባላት ፓርላማ ሕቶ ምልዓሎም ከም ተኣምር ኣይወሰድናዮን ምኽንያቱ ሓደ ዓይነት ኣተሓሳስባ ክህልው ትፅቢት ስለዘይግበር እዮም።”
ንሶም ብተወሳኺ እቲ ምትኽኻብ ፊርማ ዘምፅኦ ለውጢ እውን የለን ኢሎም።ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለፂ ካብ ስዑዲ ዓረብ ይምለሱ ብዛዕባ ዘለው ኢትዮጵያዊያን ክዛርቡ ከለው ናይ ምምላስ ፃዕሪ ይካየድ ኣሎ ክቕፅል እውን እዩ ኢሎም።


text:
ወቕቲ ጽድያ 2009 ዓ.ም ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣብ ልዕሊ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ፍሉይ ጠመተ ክገብር ከም ዝጀመረ ብወግዒ ዝኣወጀሉ ኣጋጣሚ’ዩ ኔሩ። እቲ ብወግዒ ዝተመሓላለፈ ኣዋጅ፡ኣብ ልዕሊ ወሰንቲ ኣካላት ናይ’ቲ ንኤርትራ ዝመርሕ ዘሎ መንግስታዊ ጉጅለ ዘንበሮ እገዳ ወይ ማዕቀብ’ዩ። እዚ ብቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ብወግዒ ዝተመሓላለፈ ናይ እገዳ ውሳነ፡ ንህግደፋውያን ዘሰንበደን ዘገረመን ነቶም በቲ ስርዓት ዝተበደሉን፡ ብደሎም ንምቕንጣጥ ክቃለሱ ዝጸንሑ ኤርትራውያን ኮነ፡ ፈተወትን ተደናገጽቲ ውጹዓት ህብዝታት ኤርትራ ከኣ ዘሐጎሰን ሞራል ዝሃበን’ዩ ምባሩ ዝዝከር’ዩ።
ኤርትራ ብመንጽር እተን ካልኦት ሃገራት ውልዶ ሃገር’ያ። ብናይ 30 ዓመታት መሪር ደማዊ ቃልሲ ኣቢላ ዝመጸት ሃገር’ያ። ብግስ ከይበለት ብኢድ ምትኣታታው፡ ሰላምን ጸጥታን ዞባ ኣብ ምዝራግ ስለ ዝተዋፈረትን ፖለቲካዊ ምስላ ክብከል ዝተዓዘበ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ድማ፡ ኣይፋልካን ስርዓት ኤርትራ ኣደብ ግበር፡ ብሕጊ ተገዛእ ክብል ተመሕጺኑ፣ ኣተሓሳሲቡ፣ ኣጠንቂቑ። ሰማዒ ምስ ሰኣነ ግን ናይ እገዳ ውሳነ ከሕልፍ ተገዲዱ፡፡ እዚ ስጉምቲ ብምድንጓዩን ግዜ ብምብልዑን እንተዘይኮይኑ ቅኑዕ ውሳነ’ዩ። እዚ ነቶም ንኩነታት ኤርትራ ብናቶም ጸቢብ ረብሓታት ጥራሕ ዝዕቅኑ ወገናት ኣግሪምዎም ኣሰምቢድዎም ክኸውን ከም ዝኽእል ንምግማት ይከኣል። ግን ግድን ክውሰድ ዝገበኦ ውሳነ’ዩ ተወሲዱ። ሓንቲ ከም’ዚ ወዲ ከም’ዚ ክትርኢ ትጽቢት ዘየነበራ ሓዳስ፡ ድኻ፡ ንእሽቶ ሃገረ ኤርትራ፡ ብናይ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝተወስደ ውሳነ፡ ንደረት ኣልቦ ሃላሊ ዕንደራ ጉጅለ ህግደፍ ብንጹር ዘመልክት’ዩ። ኤርትራ ሃገራዊ ቅዋም፣ ሃገራዊ ባይቶ፣ ደሞክራስያዊ ትካላት፣ ደሞክራስያዊ ኣሰራርሓ፣ ነጻ ፕሬስን ፈነወ ሓበሬታን፣ ነጻ ምንቅስቓስ ዜጋታት …ወዘተ ዝተሓረማ ሃገር ከም ምዃና መጠን፡ ባይቶ ጸጥታ ዝተኸተሎ መስርሕን ውሳነ እገዳን ነቲ ብዛዕባ’ዚ ጉዳይ ዝኾነ ሓበሬታ ዘይጸንሖ ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ ኣነቓቒሕዎ’ዩ።
ብርግጽ ኣብ ኤርትራ ሓደ ሕጊ ምጥሓስ፣ ገበን ምፍጻም፣ መነፈዓትን ሓበንን ጌሩ ዝርኢ ዓፋን ጉጅለ፡ በተረ-ስልጣን ዓቲሩ ዝፍጽሞ ዘሎ ግህሰታት ካብ ነዊሕ ግዜ ህዝቢ ከእውየሉ ጸኒሑ’ዩ። እቲ ጉዳይ ካብ ውሽጥና ሓሊፉ ዓለም ብዓለሙ ዝሰምዖን ብደረጃ’ቲ ዝለዓለ ኣህጉራዊ ውድብ ትኹረት ረኺቡ ክሳብ እገዳ ምግባር ምብጽሑ ግን፡ ነቲ ደላዪ ለውጢ ዝኾነ ህዝብን ተቓለስቲ ሓይልታቱን በይንና ኣይኮነን፡ ጉዳይና ማሕበረ-ሰብ ዓለም’ውን ይከታተሎ ዝብል ሞራል ክሰንቕ ኣወንታዊ ተራ ተጻዊቱ’ዩ። ምኽንያቱ’ዚ ንሓንቲ ሓዳስ፡ ድኻ፡ ንእሽቶ ኤርትራ ዝሕምስ ዘሎ ጸረ-ህዝቢ ጉጅለ፡ ኣህጉራዊ ሕጊ ኣስተናዒቑን ጥሒሱን ብዛዕባ ዞባን ኪኒዮ ዞባን ከይዱ ዝገብሮ ህውከትን ኢድ ኣእታውነትን፡ እቲ ሓውሲ ቅዩድ ዝኾነ ህዝቢ ኤርትራ ምሉእ ሓበሬታ ኔርዎ’ዩ ከበሃል ኣይከኣልን። ስለዚ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ብ2009 ዘሕለፎ ናይ እገዳ ውሳነ፡ ነዚ ክዕመትን ክጸምምን ዝተፈርደ ህዝቢ ኤርትራ ብምሉእ ዓቕሙ ናብ ቃልሲ ገጹ ክጥምት ዘበራበረ’ዩ ክብል እደፍር።
ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ነዚ ብ1862/1907 ዝፍለጥ ቀጻዒ ዓንቀጻት ከሕልፍ ዝተገደደ፡ ነዚ ዓፋኒ ጉጅለ ክእርም፡ መስመር ከትሕዝ ብምሕሳብ’ዩ። እንተኾነ እቲ ጸገም ካብ 2009 ኣትሒዙ ክሳብ ሎሚ መዕለቢ ስኢኑ ዕንክሊል’ዩ ዝብል ዘሎ። እዚ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ንኣርቀቕቲ ኮነ ኣርጋእቲ እቲ ውሳነ’ውን ከይገረሞም ዝተርፍ ኣይመስለንን። ምስ’ዚ ኣተሓሳሲረ ሓደ ነጥቢ ከልዕል። ቤት ምኽሪ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ንጉጅለ ህግደፍ ኣብ ዘቤታዊ ጉዳያቱ ዝሓለፎ ዓፋኒ፡ ኣብ ናይ ወጻኢ ዝምድናታቱ ከኣ ኣዕጣቒ፣ ኣስናቕን ኣዋፋርን ናይ ቀረባን ርሑቕን ኣሸበርቲ ክብል ይግለጾ ደኣምበር፡ ካብ ዘርእዮ ዘሎ ዕንደራታት ክእደብ ልክዑ ንምትሓዙ ተሪር ግብራዊ ስጉምቲ ክወስደሉ ተራእዩ ኣይፈልጥን። ኣብ ከም’ዚ ዝበለ ኣዝዩ ርሱንን ተኣፋፍን ዞባውን ኣህጉራውን ዝምድናታት፡ ግብራውነት ዘይብሉ ናይ ቃላት ምሕጽንታን ውሳነን ከኣ ንመለኽቲ ዘሻድኖም ደኣምበር ደው ኢሎም ክሓስቡ ክረሙ ዝገብሮም ኣይኮነን። ካብ 2009 ዓ.ም ክሳብ ሎሚ እነሆ እቲ ግዜ ብዘይፍረ ክበሃል ዝከኣል ሓሊፉ። እዚ ከም’ዚ ዓይነት ኣካይዳ ብፖለቲካውን ዲፕሎማስያውን መዳዩ ክምዘን ወይ ክግምገም እንከሎ ኣዝዩ ነዊሕ ግዜ’ዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ንባዕሉ ብዛዕባ’ዚ ዓመት መጸ እናተሓደሰ ዝቕጽል ዘሎ ማዕቀብ፡ ካብ ተራ ጸርፍን ተጻይ መልስን ሓሊፉ ብንጹር መረዳእታ ኣይፋል ኣብ ልዕለይ ጌጋ ይግበር ኣሎ ኢሉ ክምጉተሉ ዘኽእል ጭብጥን ሞራልን ስለ ዘይብሎ ወትሩ ምተጨነቐን ምስ ኣህተፍተፈን’ዩ። ብልሳኑን ነቶም ከም ደጋሚት ዑፍ ዘዝተባህሎም ጥራሕ ሰሚዖም ዝደግሙ ደገፍቱ ንምድዕዓስ እንታይ ይብልን ይሰብኽን ካልእ ነገር ኮይኑ፡ ንውሽጡ ግን ሓደ ካብ ዘሕፍሮን ኢሉ’ውን ዝድህሎን ክኸውን ከም ዝኽእል ንምግማቱ ኣየጸግምን። ካብ’ዚ ውሽጣዊ ዝስመዖ ሕፍረትን ውርደትን ዝብገስ’ዩ ድማ ሓንሳብ ንኮራኹሩ ኣኪቡ ኣብ ልዕለይ ዝተመሓላለፈ ማዕቀብ ብግስ ከይበለ ፈሽሉ’ዩ፡። እገዳ ካብ ተክኒካዊ ምዃኑ ሓሊፉ ኣብ ዝበጽሖ የብሉን። ተገልቢጡ ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ብምኽንያት ማዕቀብ ይሳቐ ስለ ዘሎ ማዕቀብ ይለዓለለይ ክብል ዝስማዕ። ኣብ ሓደ ነጥቢ ከም’ዚ ዝበለ ሕድሕዱ ዝተሃራረም መርገጻት ሒዙ ክቐርብ ፈትዩ ኣይኮነን። ውሽጣዊ ተርባጽ ዝደፍኦ’ዩ። ኣብ’ዞም ዝሓለፉ ሽዱሽተ ተኸታተልቲ ዓመታት፡ ሓደ ዝተዓዘብናዮ ነገር እንተሃለወ፡ እቲ ማዕቀብ ኣብ ልዕሊ ጉጅለ ህግደፍ ጸቕጢ ከም ዝገበረ’ዩ። ህግደፍ ድሕሪ ተኸታታሊ እገዳን ምሕዳስን ምቕጻልን ዓመት መጸአን ኣብ ልዕሊ ጎረባብቲ ሃገራትን ገለ ሃገራት ምዕራብን ይገብሮን የስመዕን ካብ ዝነበረ ዘይእርኑብ ኣካይዳ፡ ኢዱን ልሳኑን ከይፈተወ ክስሕብ ምግዳዱ’ዩ። ስርዓት ህግደፍ ብባህሪኡን ተግባሩን ካብ ህዝቢታት ኤርትራ መሊኡ ዝተነጸለ ምስ ምኳኑ፡ ኣብ ልዕሊኡ ዝውሰድ ግብራዊ ስጉምቲ ብቀምሽ ኣደይ ሓንኲሉኒ ክነውሕ ኣይነበሮን። ሕጅ’ውን ግን ህዝቢ ኤርትራ ይብደል ስለዘሎ ንስለ ድሕነት ህዝቢ ኤርትራ ክበሃል ኣብ ልዕሊ መላኺ መንግስታዊ ጉጅለ ክወሰድ ዘለዎ ስጉምቲ ግዜ ክወስድ የብሉን።
ፈነወ ረድዮ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡ 18-11-2015


text:
ናይ ሕቡራት መንግስታት ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሃገራት ፖለቲካዊ ዕቑባ ወይ ስደት ደሊዮም ሓደጋኛ ናይ ባሕሪ ጉዕዞ ንዘካይዱ ኣሽሓት ሰባት ሓለዋ ክህባ ይሓትት ኣሎ።ላዕለዋይ ኮሚሽነር ኣንተኒዮ ጉተረስ ሃገራት ህይወት ተስፋ ዝቖረፁ ንምድሓን ጭቡጥ ስጉምታት ክወስዳ ንሃገራት ንምእማን ናይ ኽልተ ማዕልታት ፍሉይ ኣኼባ የተኣናግዱ ኣለው።
ኣስታት 350 ሽሕ ሰባት ኣብዚ ዓመት እዚ ጥራሕ ፖለቲካዊ ዕቑባን ስደተን ብምድላይ ሓደገኛ ናይ ባሕሪ ጉዕዞ ከምዝገበሩ ትካልስ ስደተኛታት /UNHCR/ ይግምት።እዚ ሓደገኛ ጉዕዞ እዚ 4,272 ዝተፈለጠ ሞት ኣስዒቡ’ሎ።
ብሜዲቲራኒያን ባሕሪ ኣቢሎም ንምስጋር ዝፈተኑ ዝበዝሑ ተጎዓዝቲ ካብ ኣፍሪካን ማእኸላይ ምብራቕን እዮም።ወሃቢ ቃል UNHCR ኤድሪያን ኤድዋርድስ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪካ ኲናትን ድኽነትን ንሰባት ብባሕሪ ክሰግሩ የገድዶም ኣሎ ኢሎም።
ትኹረት ኣኼባ ላዕለዋይ ኮሚሽነር ህይወት ኣብ ምድሓን እዩ ኢሎም ኤድዋርድስ።ሰባት ስለ ምንታይ ከምዚ ዝበለ ሓደገኛ ጉዕዞ ይፍፅሙ ከምዘለው ሱር ምኽንያት ከይተረዳእና ነቲ ፀገም ምፍታሕ ኣይክኣልን ኢሎም።’’ሓደ ሰብ ካብ ኲናት፣ካብ ግጭት ይሃድም እንተሃሊዩ፣ዕቑባ እንተሓቲቱ ብኣንፃሩ ኣይንቕበለካን እንተድኣ ተባሂሉ እዚ ሰብ እዚ ሓደጋ ከጋጥሞ ዕድሉ ትውስኽ ኢኻ ዘለኻ’’ምስ በሉ ኣስዒቦም ‘’ስለዚ እቲ ቁምነገር ምኽልካል ጥራሕ ነቲ ሽግር ፍታሕ ክኸውን ኣይኽእልን።ኩሉ ነገር ኣብ ግምት ኣእቲኻ ክትሪኦ ኣለካ’’ኢሎም።
ኣብ ክንዲ መፍትሕታት ሽግራት ምርኣይ ይቐልል ይብሉ ኤድዋርድስ።ሓተቲ ዕቑባ ክውሕዙ ዘገድዱዎም ዘለው ጠንቂ ሽግራት ካብ ምንጮም ምርኣይ ኣይድላዪ እዩ ይብሉ ብምውሳኽ።ሰባት ደሕንነቱ ብሕጋዊ መንገድታት ወፂኦም ዕቑባ ዝሓትሉ ወይ ናይ ጉዕዞ ቪዛ ዝረኽብሉ መንገዲ ክሓስቡ ኣለዎም ኢሎም ኤድዋርድስ።
ዘይምዕዳል ኮይኑ ግን ኢሎም እቶም ወሃቢ ቃል ገለ መንግስታት ዘእምን ምኽንያት ንዘለዎም ዕቑባ ኣብ ክንዲ ምሃብ ወፃእተኛታት ካብ ሃገሮም ንምብራር ቀዳምነት ሂቦም ከምዝሰርሕሉ ይገልፁ።
ብዙሓት ሃገራት ናብ ሃገረን ናይ ዝኣትው ሰባት ህይወት ኣብ ክንዲ ምድሓን ሓለዋ ዶበን ናብ ምጥንኻር ገፀን የዝራ ከምዘለዋ ንዕዘብ ኣለና፤እንተኾነ ኣብ እዋንን ድሕርን ካልኣይ ኲናት ዓለም ኣካል ሰብኣዊነትና ዝነበረ ንሰብኣዊ መሰላትን ዕቑባ ናይ ምሕታት መሰልን ክነኽብር ኣለና ኢሎም።
ተሳተፍቲ እቲ ኣኼባ ብባሕሪ ንዝፍፀም ስደትን ምንቅስቓሳት ገበነኛታትን ዓብዪ ዓለምለኻዊ ጠመተ ክወሃቦ ከምዘለዎ ተሰማሚዖም ኣለው።ተጎዓዝቲ ገበነኛታት ከምዘይኮኑ የግዳስ ተስፋ ካብ ዝቖረፁ ንፁሃን ትርፊ ዝረኽቡ ገበነኛታት ነገድቲ ደቂ ሰባት ግዳያት ምዃኖም እውን ኣስሚሮምሉ ኣለው።
ሃገራት ነዚ ምዝመዛ እዚ ክከላኸላን ዝሓሸ መፃኢ ንዝደልዩ ሓተቲ ዕቑባን ስዱዳትን ሓለዋን ተስፋን ክህብኦምን ርትዓዊ ነገር እዩ ኢሎም።


text:
መንግስቲ ሱዳን ወግዓዊ ዋጋ ናይ ሱዳን ፓውንድ ብኣስታት ፍርቂ ምስ ኣውረዶ ብዙሓት ሱዳናዊያን መረረቶም የስምዑ ኣለው።ነዊሕ ዝፀንሐ ናይ ኣሜሪካ እገዳ ቁጠባ ኣብ 2017 ዓ.ም እንተተላዕለ እውን ኣብ ምሕዋይ ቁጠባ ሱዳን ብዙሕ ተስፋ ኣየምፅአን።ሱዳን ኣብ ዝርዝር መወልቲ ግብራሽበራ ኮይና ቀፂላ’ላ።
መንግስቲ ሱዳን 28 ፓውንድ ዝነበረ ዋጋ ሓደ ዶላር ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ናብ 47.5 ፓውንድ ኣውሪድዎ’ሎ።ኣብዚ ዓመት’ዚ ዋጋ ሸቐጥ ንሂሩ፣ ዝቕባበ ኸኣ ኣስታት 70 ሚእታዊት በፂሑ’ሎ።
ሓደ ሸማቲ ንቴሌቪዥን ኣል-ሑራ ከምዝገለፆ ብሰንኪ ምንሃር ዋጋ መግቢ፣ማይን መድሓኒትን ምግዛእ ኣፀጋሚ ኮይኑ’ሎ ኢሉ።ካልእ ወሃቢ ርእይቶ እውን ደሞዙ ንፍርቂ ወርሒ ከምዘይኣኽሎ ይሕብር።
ኣብ ቀረባ ቀዳማይ ሚንስተር ሱዳን ኮይኖም ዝተሸሙ ሞታዝ ሞውሳ ናይ ሱዳን ፓውንድ ብነፃነት ክንቀሳቐስ መንግስቲ ክፈቅድ እዩ ክብሉ ንፓርላማ ሃገሮም ዝሓለፈ ሶኑይ ገሊፆም።
“ናይ ሱዳን ፓውንድ ምስ ናይ ኣሜሪካ ዶላር ብናጽናት እንተተዋግዩ ኣብ ልዕሊ ዋጋ ፓውንድ ዝህልዎ ፀልዋ ንፁር ኣይኮነን እዮም ዝበሉ።”
ሱዳናዊ ክኢላ ስነ ቁጠባ ኢሳም ኢስማዒል ብወገኑ እቲ ስጉምቲ ናይ ወፃኢ ወፍሪ ከተባብዕ እዩ ኢሉ።
ናይ ንግድን ባንክታት ሱዳን ንወፍሪንን ኣውፈርትን ናይ ወፃኢ ሸርሪ ወግዓዊ ክገብሩ እዮም።
ግብፃዊ ክኢላ ፖለቲካ ሰይድ ሳዲቅ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝሃብዎ ቃል ሱዳን ወታደራታ ካብ የመን ብምስሓባ ብስዑዲ ዓረብ ካብ ዝምራሕ ጥምረት ትረኽቦ ዝነበረት ሸርፊ ወፃኢ ምትራፉ ኣብቲ ቁጠባ ተፅዕኖም ከምዘሕደረ ይገልፅ።
ብዙሓት ሱዳናዊያን ክኢላታት ቁጠባ’ታ ሃገር ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ዘንበረቶ ቁጠባዊ እገዳ ምስ ተልዓለ ክመሓየሽ እዩ ዝብል ተስፋ ነይሩዎም።
ገለ ተዓዘብቲ ሱዳን ካብ ዝርዝር መወልቲ ግብራሽበራ ክሳብ ዘይተልዓለት ኢንቨስተራት ናብታ ሃገር ንምእታው ኣይደፍሩን ይብሉ።ብተወሳኺ ምስ ኣሜሪካ ዘለዋ ርክብ ናብ ንቡር ንምምላስ ኣብ ናይ ካርቱም ኣተሓሕዛ ሃይማኖት ዝውከል እዩ ይብሉ።


text:
ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ፈንውኡ ንኸመዓራርን ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ዝቃወም ድምፂ ንኸመጣጥንን ካብ ምምሕዳር ኢህወደግ ጥርዓን ቐሪቡሉ።
ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘመሓድር ቦርድ ማለት’ውን Broadcasting Board of Goerners ኣብ ኢትዮጵያ ኣብዘካየዶ ናይ ስራሕ ዑደት ምስ ምንስቴር ጉዳያት ኮምኒኬሽን ኢትዮጵያ ኣቶ በረኸት ስምዖንን ካልኦት ላዕለዎት ሰበስልጣንን ምይይጥ ኣካይዱ።
ብፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ተወኪሉ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘመሓዳድር ዘሎ ቦርድ Broadcasting Board of Goerners ኣብ ኣፍሪካ እናካየዶ ካብዝርከብ ናይ ስራሕ ዑደት እቲ ናይ ኢትዮጵያ ሓደ ኣካል እዩ።
እቲ ቦርድ ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘለዎ ርክብን ምትሕብባርን ንምጥንኻር፡ኣብ ህንፀት ዓቕሚ መራኸቢ ብዙሃን ንምስታፍን ተወሰኽቲ ዜናታት ንምትእኽኻብን ዘኽእል ዓቕሚ ንምህናፅን እዩ ናብ ኢትዮጵያ ዘምርሐ።
ኣብ ሬድዮ ድምፂ ኣሜርካ ክፍሊ ሓላፊ ቀርኒ ኣፍሪካ ዴቪድ ኣርኖል ምስቲ ልኡኽ ሓቢሮም ተጛዒዞም ኣለው።ንሶም’’ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንናይ ሬድዮ ፈነወነና ንነዊሕ ዓመታት ክቃወም ፀኒሑ እዩ።’’በሉ’ሞ ኣብዝሓለፈ ዓመት ሰለስቲኦም ቛንቛታት ማለት’ውን ኣምሓርኛ፡ኦሮርምኛን ትግርኛን ኣብ ኢትዮጵያ ንኸይስማዕ ከምዝዓፈኖም ይገልፁ።ስለዚ ይብሉ ብምስዓብ ’’እዞም ኣባላት ቦርድ ኣብዚ ጉዳይ ንመንግስቲ ንምዝርራብ፡ሓሳቦም ንምርዳእ ከምኡ’ውን ሓድሽ ምይይጥን ኣንፈትን ንምኽፋት እዮም ዝተጉዓዙ።’’ይብሉ። ሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ዘቕርቦም ኣጋይሽ ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ፅቡቕ ኣመለኻኽታ የብሎምን ገሊኦም ድማ ፅንፊ ዝሓዙን ተቓወምቲ እዮም ክብል ሽም ዝርዝር ብምትቓስ እዞም ሰባት ኣብቶም መደባት እንተቐሪቦም ንምትሕብባብ ቕሩባት ከምዘይኾይኑ ገልፆም ኣለው።።
እቲ ናይ ቪኦኤ ቦርድ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዝጀመሮ ምይይጥ ከምዝቕፅለሉን ተስፋ ዘለዎ ተበግሶ ከምዝኾነን ዴቪድ ኣርኖልድ ተዛሪቦም።ዝርዝሩ ኣድምፁ።


text:
ዕለት 24 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ብኽልተ ጋዜጠይናታት፥ ጋዜጠይና ነሎ ስካቮን ጋዜጠይና ሮበርቶ ቤሬታን ዘደናግር ወይ ተምያናዊ ሓበሬታ ብዛዕባ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዝብል ኣርእስቲ ዝስደረስዎ መጽሓፍ ንንባብ ከምዝበቕዔን እቲ መጽሓፍ ብዛዕባ ቅዱስ ኣቦናን ተክለ ሰብነት ዝበሃል ወይ ዝንገር መሰረት ኣልቦ ዝኸኑ ናይ ሓሶት ዜናታት ኣብ ሓደ ጠርኒፉ ዘቕርብ እዩ።
ብዛዕባ ናይ ሓሶትን ተምያናዊ ዜናታት ብዙሕ መጽሓፍ ተጻሒፉ እዩ፡ ሓደ ዜና ሓሶት ምዃኑ ከመይ ገርካ ክተፈልጦ ከምእትኽእል እቲ ዝቐረበ ዜና ሓሶት ምዃኑ ምስ እትፈልጥ ስለምታይ ከምእተጽሓፍን ክወቕዖ ዝደለዮ ሸቶ ፈሊኻ ንኸተለልይ ዝሕግዝ መጽሓፍ እዩ፡ ኣብ ጋዜጣታት ድዩ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝንዛሕ ብዙሕ ናይ ሓሶት ዜና ኣሎ፡ ንሃገራት ድዩ ንመራሕትን ንፖለቲካ እውን ፈልዩ ዝወቕዕ እዩ፡ ቅዱስ ኣቦና እውን ናይዚ ዓይነት ዜናታት ዒላማ ተገይሮም እዮም፡ ናይ ሓሶት ዜና ካብ ጥንቲ ዝነበረ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብዚ እዋንዚ በቲ ዘሎ ብስነ ኣሃዝ ዝተራቀ መራኸቢ ብዙሃን ኣቢሉ ብዝሓጸረ እዋን ክሰፍሕ ይረአይ፡ ከምዚ ብምዃኑ ኣብ ናይ ዓለም መድረኽ ዓቢይ ቆላሕታ ረኺቡ ርእሰ ጉዳይ እውን ኰይኑ ኣሎ።
ናይቲ መጽሓፍ ዕላማ
ካብቶም ክልተ ነቲ መጽሓፍ ካብ ዝደረሱ ጋዜጠይና ነሎ ስካቮ ምስ ቫቲካን ነውስ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ እታ ናይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዛዕባ ዘጋጥሞም ተጻብኦን፡ ነቲ ንሶም ዝደልይዎ ሕዳሴ ዘተዓናቕፉን ዝቃወሙን እንታዎት እያቶም ዝብሉን ቅዱስነቶም ዘጋጥሞም ተቓውሞ ብሰፊሕ ዝትንትን ጸላእቲ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዘርእስታ መጽሓፍ ተሓቲማ ንንባብ ምስ በቕዔትት፡ ምስ ኣንበብኩዋን ይብሉ ብዛዕባ ዘደናግር ዜና ኣብ ጉዳይ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝብል መጽሓፍ ንኽደርሱ ድላይ ከምዝሓደሮም እውን ሓቢሮም፡ ንቕዱስነቶም ብቐጥታ ዝትንክፉ ብዛዕባኦም ብዝተፈላለየ መገዲ ዝንዛሕ ሓበሬታ ብምእካብ ከምእተበገሱ ድማ የመልክቱ።
ነቶም ኣብ ናይ ማዕከናት ዜና ዝሰርሑን ሰብ ሙያ ጋዜጠይናታትን ኣብ መራኽቢ ብዙሓን ዝዓዩን ኣብ መርበብ ሓበሬታ ንዝዋፈሩ ጥራሕ ዘይኰነ ናብ ኩሉን ብፍላይ ብዛዕባ ናይ ሓሶት ዜናታት ዝምልከት ጉዳይ ንዘገድሶም ሰፊሕ መረዳእታ ዝህብ መጽሓፍ እዩ ኢሎም።
ክልቲኦም ደረስቲ ነቲ መጽሓፍ ንንባብ ንምብቃዕ ኣብ ዝተኻየደ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘስምዕዎ ዘረባ፥ ካብቶም ብዙሓት ብዛዕባ ቅዱስነቶም ዝበሃሉን ኣብ ልዕሊኦም ዝንዛሕ ናይ ሓሶት ዜናታትን ዝመሓላለፉ ሓበሬታ ውሽጢ ብቐንዱ ካብቶም ናይ ወቀሳ ዜናታት 80 ብምሕራይ፡ ንኣብነት ገና ኣብ ኣርጀንቲና ርእሰ ከተማ ቡዌኖስ ኣይረስ ሊቀ ጳጳስ እንከለዉ ኣብቲ እዋን ኣብ ሃገሮም ዝነበረ ምልካዊ ስርዓት ታሪኽ ብምብጋስ ሊቀ ጳጳስ እንከልውን ደሓር እውን ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ኰይኖም ምስ ተሓርዩ ብዛዕባኦም ዝበሃሉ ኣዚዮም ኣገደስቲ እያቶም ዝብልዎም ተራኻብነት ዘለዎም ፈልዮም ብምልላይን ብምቕራብ ስለምንታይ ናይ ሓሶት ሓበሬታ ምዃኖም ብሰፊሕ እተብርህ መጽሓፍ ምዃና ከምዘመልከቱን፡ ስለዚህ ኣብ ልዕሊ ቅድሱነቶም ዘይተኣማንነት ንምፍጣር ዝኣመቱ ካብ ዝንዝሑ ዜናታት እቶም ኣዚዮም ኣገደስቲ ዝዀኑ ብምልላይ ናይ ሓሶት ዜናታት ምዃኖም ብስነ ኣመክንዮ መሰረት ኣትትንትን መጽሓፍ እያ ከምዝበሉ ነቲ ዓውደ ጉባኤ ዝተኸታተላ ልእኽቲ ጋዜጠይና ቫቲካን ነውስ ልዊዛ ኡርባኒ ሓቢረን።


text:
መንግስቲ ሱዳን ነቲ ምስ ተቃወምቲ ዝሓለፈ ነሓሰ ዝተኸትመ ውዕል ሰላም ንምትግባር ቅሩብ ከምዝኾነ ሚኒስትር ወጻኢ ደቡብ ሱዳን ገሊጾም።
እዚ መግለጺ ዝተዋሃበ፣ ደቡብ ሱዳን ብመሰረት ውዕል 26 ነሓሰ፣ ሰራዊቱ ካብ ጁባ ምስሓብ ድሕሪ ምጅማሩ’ዩ።
ሚኒስትር ወጻኢ በርናባ ማርየል ቤንጀሚን ማሕበረ-ሰብ ዓለም ንትግባረ’ቲ ውዕል ሰላም ሎጂስቲካዊ ሓገዝ ዝልግሰሉ እዋን ሎሚ እዩ ኢሎም። ብተወሳኺ ንሶም ገለ ምድንጓይ እንተጋጢሙ ተሓተቲ፣ ተቃወምቲን ኢጋድን’ዮም’ውን ኢሎም።
ሚስተር ቤንጀሚን መንግስቶም ንትግባረ’ቲ ሰነድ ሰላም ዝከአሎ ከምዝገበረ ንህዝቢ ደቡብ ሱዳንን ማሕበረ-ሰብ ዓለምን ዘርእየሉ ወቅቲ ኢና ንርከብ'ውን ኢሎም።
ሰነድ ሰላም 26 ነሓሰ፣ ልፍንታዊ መንግስቲ ቆይሙ 30 ኣዋርሕ ዝዕድሚኡ መሰጋገሪ መንግስቲ ንክምስርቱን ድሕሪ 3 ዓመት ምርጫ ንክካየድ ብዘይካ’ዚ ኣብ ጁባ ዝተመደቡ ዕጡቃት ኣብ ውሽጢ 3 ኣዋርሕ ካብ’ታ ከተማ ብ15 ማይል ንክርሕቁ ይጽውዕ።


text:
ስምምዕነት ኑክሌር ኢራን ብሙሉእነት ተግባራዊ ክኸውን ኣለዎ-ቻይና…
መቐለ ሰነ 05/2010(ድወት) ስምምዕነት ኑኩሌር ኢራን ብሙሉእነት ንክፍፀም ክቕፅል ኣለዎ ኢላ ቻይና።
እቲ ስምምዕነት ሓበራዊ ድሌት ነቲ ስምምዕነት ዝፈፀማ ሃገራት ምዃኑ ዝገለፁ ፕረዝደንት ቻይና ሺ ዢ ፒንግ ኣብ ዞባ ማእኸላይ ምብራቕ ሰላምን ምርግጋዕን ንክዓስል ወሰንነት ከምዘለዎ ኣሚቶም።
ፀብፃብ ሲጂቲኤን ከምዘመላኽቶ ፕረዝደንት ሺ ዢ ፒንግን ፕረዝደንት ኢራን ሓሰን ሮውሃኒ ድሕሪ መበል 18 ጉባኤ ምትሕብባር ጥምረት ሻንጋሃይ ተራኺቦም ኣብ ኽልቲኣውን ዓለምለኻውን ጉዳያት ዘትዮም ኣለዉ።
ፕረዝደንት ሓሰን ሮውሃኒ ብወገኖም ኣብ ሞንጐ ሓያላት ሃገራት ዓለም ዝተፈረመ ስምምዕነት ኑክሌር ኢራን ዕንቅፋታት የጋጥምዎ ከምዘለዉ ብምግላፅ ማሕበረሰብ ዓለም ይኹን ቻይና እቲ ስምምዕነት ብዘይምንጥብጣብ ብእወንታ ክትግበር ዘለዎም ተስፋ ገሊፆም ክብል እቲ ፀብፃብ ኣመልኪቱ።


text:
ምክትል ፕሬዚደንት ፊፋ ዝነበረ ልዑል ኣል-ሁሴን ሎሚ ኣብ ዝሃቦ ሪኢቶ ‘ፊፋ ነቲ ኣጓኒፍዎ ዘሎ ኣዝዩ ጽንኩር ቅልውላው ብልሽውና ስዒሩ ክወጽእን ስሙ ከሕድስን’ዩ ናብኡ ንምብጻህ ግና መሪሕነት ኣድልዩዎ’ሎ ይብል።
ዝሓለፈ ግንቦት ኣብ ዝተካየደ ምርጫ ንፕሬዝደንትነት ፊፋ፣ ልዑል ዓሊ ቀንዲ ተቀናቃኒ ሴፕ ብላተር ከምዝነበረ ይዝከር። ድሕሪ’ቲ ምርጫ ሴፕ ብላተር ብክሲ ብልሽወና ካብ ስልጣኖም ከምዝወረዱን ካልኦት አባላት ሓለፍቲ ፊፋ’ውን ብብልሽወና ተከሲሶም ከምዘለዉ ይፍለጥ።
ብተወሳኺ አቦ-መንበር ማህበር ኩዕሶ እግሪ አውሮጳ ሚቸል ፕላቲኒ ካብ ሴፕ ብላተር 2 ሚልዮን ዶላር ክፍሊት ተቀቢሉ ዝብል ክሲ ን90 መዓልታት ካብ ስራሕ ምዕጋዱ ይፍለጥ። ፕላቲኒ ንዝቀረበሉ ክሲ ይግባይ ኢሉ ንፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ፊፋ ክወዳደር’ኳ እንተፈተነ ብዝተወሰነሉ መቅጻዕቲ ግን ናብቲ ውድድር ክቀርብ ኣይክእልን።
ምዝገባ ተወዳደርቲ ንፕሬዝደንት ፊፋ ጥቅምቲ 26/2015 ዝውዳእ ክከውን ከሎ እቲ ምርጫ ድማ የካቲት 26/2016 ክካየድ ተመዲቡ’ሎ።
አብዚ’እዋን እዚ አቦ መንበር ኮንፈደረሽን ኩዕሶ እግሪ አፍሪቃን ካሜሩናዊን ኢሳ ሃያቱ፣ ጊዝያዊ ፕሬዝደንት ፊፋ ኮይኑ ይሰርሕ አሎ።


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!!
ጳጒሜን 3/፫ በዓሉ ለቅዱስ ሩፋኤል ሊቀ መላእክት
ቅዱሳን መላእኽቲ ብቅዱስ እግዚኣብሔር ዝተፈጥሩ ንብዙሕ ዝዓይነቱ ኣገልግሎት ዝለኣኹ ፍጥረታት ኢዮም።ልቢ ኣምላኽ ቅዱስ ዳዊት ” መልኣኽ እግዚኣብሔር ኣብ ዙርያ እቶም ዝፈርህዎ ይሰፍር ካብ ድንገት ካኣ ያናግፎም”(መዝ፴፬፡፯/34፡7) ከም ዝበለ ኩሉ ግዜ እግዚኣብሔር ከም ዝፈቐደሎምን ስልጣን ከም ዝሃቦምን መጠን ንምሕጋዝና ንምድጋፍና ንምጽንናዕና ብትግሃት ዝዓዩ እዮም።ብኣንጻሩ እውን ነቶም ካብ ሕጊ ኣምላኽ ወጺኦም ንኣምላኽ ምእዛዝ ንዝኣብዩ ሰባት ዝቐጽዑ ሓያላን ምዃኖም ምግንዛብ ይግብኣና።
ቅዱሳን መላእኽቲ ብተፈጥረኦም ረቀቕቲ መናፍስቲ ስለ ዝኾኑ ስጋን ዓጽምን የብሎምን። ሓንሳብ ምስ ተፈጥሩ ኣይውሰኹን ኣይጎድሉን፣ኣይዋሰቡን ፣ኣይፈርዩን፣ኣይሓሙን ፣ኣይሞቱን፣ኣይደኸሙን፣ኣይጠምዩን፣ኣይጸምኡን።እዚ’ውን መጽሓፍ ቅዱስ ብዘረድኣና መሰረት’ዩ።ሰዱቓውያን ንጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ እታ ሸውዓተ ኣሕዋት ዘእተወት፣ ኩሎም ምስ ሞቱ ከኣ ንሳ ኣብ መጭረሽታ ዝሞተት ሰበይቲ፣ ኣብ መጨረሽታ ኣብ ግዜ ትንሳኤ ምውታን ናይ መን ሰበይቲ ክትከውን ኢያ ኢሎም ኣብ ዘሓተትዎ ግዜ ከምዚ እናበለ መለሰሎም “ ኣብ ግዜ ትንሳኤ ኣብ ሰማያት ከም መላእኽቲ ኣምላኽ ኢዮም እምበር ፣ ኣይምርዓዉን” (ማቴ ፳፪፡፳፫-፴/22፣23-30) እዚ ከኣ ቅዱሳን መላእኽቲ ከም ሰብ ናይ መውስቦ ስርዓት ከምዘይብሎም ዘብርህ ኢዩ (ሉቃስ ፳፬፡፴፱/24፣39 ዕብ ፩፡፲፬/1፣14)።
ስለዚ ቅዱሳን መላእኽቲ ኩሉ ግዜ ብዘይ ድኻም ብዘይ ምስልካይ ንዝፈጠሮም ቅዱስ እግዚኣብሔር ዘመስግኑ ንዓና ንደቂ ኣዳም ኣብ ሂወትና ዓቢ ተራ ዘለዎምን ኢዮም።ብዛዕባ እቲ ዓቢ ድሕነት ናይ ኣምላኽና ናይ እግዚኣብሔር ዘበሰሩ(ሉቃ፩፡፳፮/1፡26) ሓጎስ ምድሓኑ ዝኣወጁ ብድሕነትና ባህ ኢልዎም ንቅዱስ እግዚኣብሔር ዘመስገኑ(ሉቃ፪፡፰-፲፭/2፡8-15)፡ነቲ መስፍን ሰላም ዝተባህለ ክርስቶስ ኣምላኽና ምኽንያት መሰደዲኡን ዝስደደሉ ቦታን ካብ ስደት ዝምለሰሉ ዘመንን ዝሓበሩ፡ኣብቲ ክቡርን ዓብን ዕለተ ትንሳኤ ብደስታን ብሓጎስን ክብሪ ኣምላኽ ዝገለጹን ተስፋ ትንሳኤ ዘበሰሩ(ማቴ ፳፰፡ ፩=፲ /28፡1-10 ) ኣብ መወዳእታ’ውን ክርስቶስ ኣምላኽና ካብ ማእከል ቅዱሳን ሓዋርያት ናብ ሰማይ ብኽብሪ ኣብ ዝዓረገሉ ግዜ ዳግማይ ምጽኣት ክርስቶስ ዝመስከሩን ንቅዱሳን ሓዋርያት ዘጸናንዑን —ቅዱሳን መላእኽቲ ኢዮም (ግ.ሃዋ፩፡፱-፲፩/1፡9-11)።
እዚ ስለ ዝኾነ ከኣ ቅድስት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያን ቅዱስ እግዚኣብሔር ስለ ዝኽበሮም፡ንዓና ንደቂ ኣዳም ኣብ ብዙሕ ናይ ሂወትና መድረኻት ሓገዝትናን ረዳእትናን ስለ ዝኾኑን ብስሞም ቤተ ክርስቲያን ፡ማይ ጸሎት ትሃንጽ ኩሉ ግዜ ከኣ በዓላቶም እና ኣኽበረት ነዚ ጸጋን ቅድስናን ንዝዓደሎም ኣምላኽ ናይ ኣምልኾ ምስጋናን ስግደትን ንቅዱሳን መላእኽቲ ድማ ናይ ጸጋ ምስጋናን ስግደትን ተቕርብ።
ኣብ መንጎ እዞም ብቑጽሮም ብዙሓት ዝኾኑ ቅዱሳን መላእክት ሓደ እምበኣር ሊቀ መላእክት ቅዱስ ሩፍኤል ኢዩ።
ቅዱስ ሩፋኤል ካብ ሊቀነ መላእክት ብሳልሳይ ደረጃ ተሰሪዑ ይርከብ “አንሰ ስምየ ሩፋኤል ሣልሳይ እምሊቃነ መላእክት ወሚካኤል ሊቀ መላእክት ቀዳማይ ርእሰ ኩሎሙ መላእክት ወስሙ መስተሣህል ፡ወገብርኤልኒ ካዕበ ውእቱ ሊቀ መላእክት ዳግማይ ወትርጓሜ ስሙ ኣምላክ ወሰብእ፡ዘተፈነወ ኃበ እግዚእተ ኩሉ ፍጥረት ቅድስት ድንግል ማርያም ወላዲት ኣምላክ ከመ ይዜንዋ ልደቶ ለእግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ ሎቱ ስብሐት እምኔሃ።” ከም ዝበለ ።(ስንክሳር ጳጒሜን ፫)
ኣብ ቅድስት ቤተ ክርስቲያና በዚ ዕለት እዚ ተስካረ በዓሉ ናይ ቅዱስ ሩፍኤል ዝኽበረሉ ስለ ብዙሕ ነገራት እዩ።ንሱ ከኣ“ኣነ ውእቱ ርሩፋኤል ዘሤመኒ እግዚኣብሔር ላዕለ ፳ወ፬(24) ሠራዊተ መላእክት ከመ ንሰብሖ ለእግዚኣብሔር ኣብ ወወልድ መስተሣህል ወለመንፈስ ቅዱስ ናዛዚ”ከምዝብል።(ስንክሳር ጳጒሜን ፫) ዝተሸመሉ ዕለት ፡ንጦቢት ካብ ዑረት ዓይኒ ንሳራ ፈዊሱ ናብ ወዱ ጦብያ ከም ትምርዖ ዝገበረሉ ክኸውን ከሎ ከምኡ ከኣ ቅዳሴ ቤቱ ዝተፈጸመሉ ዕለት እዩ።
ስሜቱ
ቅዱስ ሩፋኤል ሊቀመላእክት ናይ ቤተ ክርስቲያን ቅዱሳን መጻሕፍትን ድርሳናትን ከም ዝገልጽዎ በዚ ዕለት’ዚ ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣብ ልዕሊ ብዙሓት ቅዱስን መላእክሓለቐ ገይሩ ዝሸሞ ዕለት እዩ።ከምቲ ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ዘሎ ብናይ ሊቃነ መላእክት ማዕርግ ንቅዱስ ሚካኤልን ገብርኤልን ተኸቲሉ ኣብ ሳልሳይ ደረጃ ይስራዕ።
ቅዳሴ ቤቱ
ናይ እስክንድርያ ሊቀ ጳጳሳት ኣባ ቴዎፍሎስ ኣብ ዝነበርሉ ዘመን ብዙሕ ቤተ ክርስቲያን ሃነጹ።ካብተን ኣብ ዘመኖም ዝተሓንጻ ቤተ ክርስቲያን ሓንቲ ብስም ቅዱስ ሩፋኤል ሊቀ መላእክት ኣብ ልዕሊ ዓሳ ነባሪ ዝተሓንጸት ነበረት።በዚ ዕለት እዚ ከኣ ቅዳሴ ተገብረ።እንተኾነ እቲ ናይ ጥንቲ ገበል ማለት ዲያብሎስ ንክርስቲያን ካብ ምስዳድ ስለ ዘይ ዓርፍ ነታ ኣብ ልዕሊ ዓቢ ዓሳ ተሰሪሓ ዝነበረት ቤተ ክርስቲያን ኣናወጻ ካብ ብዝሒ ምንዋጽ ናይቲ ዓሳ ዝተላዕለ ካኣ እተ ቤተ ክርስቲያን ክትፈርስ ደለየት። እንተኾነ እታ ሓያል፡ሰማያዊ መልኣኽ ቅዱስ ሩፋኤል ብቕጽበት መጺኡ “ብቓል እግዚኣብሔር ኣብ ዘለኻዮ ቁም ካብኡ ከይትንቀሳቕስ” ኢሉ ብኲናት ገይሩ ወግኦ።ኣቲ ኣብቲ ዓሳ ሓዲሩ ዘናውጻ ዝጸንሐ ስይጣን ከኣ በቲ ሓያል መልኣኽ ቅዱስ ሩፋኤል ተገሲጹ ወጸ እታ ቤተ ክርስቲያን ከኣ ሃድኤት።ክብርን ምስጋናን ንኣምላኽና ንእግዚኣብሔር ይኹን።ኣሜን።
ኣብ ልዕሊ ጦቢትን ጦብያን ዝፈጸሞ ተረዳእነት
እንሆ ጦቢት ዝበሃል ካብ ንእስነቱ ጀሚሩ ብመገዲ እግዚኣብሔር ዝምራሕ ምጽዋትን ዕሽርን ዘፍቅር ንድኻታትን ንጽጉማትን ዝሕግዝ ሰብ ነበረ።ንሱ ኣብ ዘመን ንእስነቱ ብሰላምን ብቕድስናን ኣብ ሃገሩ እና ነበረ ከሎ ሓደ ግዜ ብዘመን መንግስቲ ሻልማንኤሰር ተማሪኹ ናብ ኣሶር/ነነዌ ከደ።እነተኾነ ኣብ ዓዲ ስደት’ውን ንሱስ ከምቲ ኣብ ሃገሩ ዝፍጽሞ ዝነበረ ስርዓት ኣምላኾ ካብ ምፍጻም ድሕር ኣይበለን።ኩሎም ዓሌቱን ወገናቱን ከምቲ ሰብ ነነዌ ዝነብርዎ ዝነበሩ ኣነባብራ፡ ዝበልዕዎ ዝነበሩ ብልዒ ክነብሩን ክበልዑን ከለዉ ንሱ ግና ሰለስተ መንእስያት ኣናንያ ፡ኣዛርያ፡ሚሳኤል ከምኡ ከኣ ብጥበቡ ፍሉጥ ዝነበረ ዳንኤል ዝገበርዎ ካብ መግቦም ምብላዕ ኣበየ።እግዚኣብሔር ድማ ኣብ ቅድሚ እቲ ንጉስ ሞጎስ ከም ዝረክብን ኣዝዩ ልዕል ከም ዝብልን ገበሮ።በዚ ከኣ እቲ ንጉስ ንኹሉ ዘድልዮ ዘበለ ንኽገዝኣሉን ክልኣኾን ኣብ ልዕሊ እዚ ኩሉ ሸሞ።
ከምዚ ኢሉ እና ነበረ ሓደ ግዜ ኣብ መደቀሲኡ ደቂሱ ከሎ ውዑይ ሓርኢ ናይ ለዃዂቶ ኣብ ኣዒንቱ ኣተዎ ኣብ ብዙሕ ሕክምና ከይዱ ከኣ ክሓዊ ኣይከኣለን።በዚ ድማ ክልቲኤን ኣዒንቱ ብፍጹም ዓወራ ምርኣይ’ውን ሰኣነ።ብገዛእ ጉልበቱ ሰሪሑ ንስድራቤቱ ዝኣሊ ብምጽዋትን ብዕሽርን ንቤተ መቕደስ ዘገልግል ፡ንጥሙያትን ንሱኡናትን ዘብልዕን ዘስትን ዝነበረ ጦቢት ምውፋር ምእታው ሰኢኑ ኣብ ገዛ ኮፍ ኢሉ ምስ ዑረት ዓይኑን ምስቲ መሪር ቃንዛ ዓይንን ክቕመጥ ግዲ ኮኖ።ከምዚ ኢሉ ካኣ ንዓሰርተ ኣርባዕተ ዓመት ቀጸለ፡ ምስናይ እዚ ግና ናብ ልዕሊ እግዚኣብሔር ጸሎት ምብጻሕን ምልማንን ኣየቋረጸን።
ከምዚ ኢሉ እንከሎ ሳራ እትብሃል ጓል ራጉኤል ንሳ ሸውዓተ ሰብኣይ ተመርዕያ ነበረት። እንተኾነ ኣስሞድዮስ ዝበሃል እኩይ ግና እቶም ዝተመርዓውዋ ሰብኡት ጌና ብስጋ ከይተራኸብዋ ከለዉ ይቐትሎም ነበረ።እዚ ከይ ኣክል ግና ንዘነበራ ሽግር ዝረኣየት ኣገልጋሊታ ኩሉ ግዜ ተባጭወላን ትጸርፋን ነበረት። እዚ ኩሉ ሽግርን መከራን ዝወርዳ ዝነበረ ሳራ ግና ኩሉ ጸገማን ውርደታን ናብቲ ልዕል ኣምላኽ ብጸሎት ተብጽሕ ነበረት፡
ጦቢት ናብ ኣምላኽ ዝልምነሉ ዝነበረ ግዜን/ሰዓትን ሳራ ናብ ኣምላኽ ዝጸለየትሉ ግዜ ኣብ ሓደ ሰዓትን ግዜን ነበረ።
ጦቢት እንሆ ዓይኑ ብጥዕዩ ከሎ ጋባኤል ዝበሃል ሰብኣይ ገንዘብ ኣቐሚጡ ነበረ እሞ ሓደ እዋን ንወዱ ንጦብያ ጸዊዑ እንሆ ናብቲ ቦታ ከይዱ ነቲ ገንዘብ ከምጽኦ ሓበሮ።እንቶኾነ ጦቢት ገና ንእሽተይ ስለ ዝነበረ ምስኡ ዘከይዶ ሰብ ደልዩ ክወስድ ምስ ተመልሱ ካኣ ዓስቢ ድኻሙ ክህቦን ምዃን ሓበሮ ።ከም ቃል ኣቡኡ ካኣ ኣብ ደጌ ወጺኡ ምስኡ ዘካይዶ ሰብ ደለየ እንሆ ካኣ እቲ ሓያል መልኣኽ ቅዱስ ሩፋኤል መንእሰይ ሰብኣይ መሲሉ ተጓነፎ ።ተተሓሒዞም ከኣ ከዱ።ኣብ መንገዲ እና ኸዱ ኣብ ገምገም ፈለግ ጤርጌስ በጽሑ እሞ ኣብኡ ኣዕረፉ እንሆ ካኣ ሓደ ዓቢ ዓሳ ንጦብያ ክበልዖ ኢሉ መጸ።ነቲ ዓሳ ካኣ ሓዞ እንሆ መልኣከ እግዚኣብሔር ሩፋኤል ነቲ ዓሳ ኣብ ክልተ ከፊሉ ሓሞቱን ከብዱን ልቡን ወሲዱ ካኣ ነቲ ካልእ ጓሕፎ።ጦብያ ክሳዕ ጉዕዝኦም ዝውዳእ ነቲ ዓሳ እና በልዔ ከደ።
ጸኒሑ እቲ ቅዱስ መልኣኽ ናብ ቤት ራጉኤል ክኸዱ ከም ዘለዎምን ንሳራ ክምርዓዋ ዝግብኦ ንሱ ምዃኑን ሓቢሩ ናብ ቤት ራጉኤል ኣተዉ።እንሆ መንነቶም ገሊጾም ካኣ ንሳራ ናብ ጦብያ ኣመርዓውዋ።እዚ ክኸውን ከሎ እንሆ ከምቲ ዝሞቱ ሸውዓተ ሰብኡት ንሱ’ውን ከመውት እዩ ኢሎም ስድራቤታ ኣዝዮም ተሽቐሉ።እንተኾነ እቲ ሓያል መልኣኽ ነቲ ካብ ገምገም ፈለግ ዝሓዝዎ ዓሳ ክትዕጠኖ ከም ዘለዋ ሓበራ ጸሎት ገይሮም ካኣ ደቀሱ፡እቲ ንብዙሕ ግዜ ዘሽግራ ዝነበረ ጋኔን ብቕጽበት ወጺኡ ካብቲ ከባቢ ርሓቐ።በዚ ዝኾነ ኩላቶም ኣዝዩ ደስ በሎም።
ቅዱስ ሩፋኤል ናብቲ ኣቐዲሙ ዘበገሶም ጉዳይ ማለት ምምጻእ ገንዘብ ካብ ጋባኤል ምስ ክልተ ገላዉ ከደ።ኣብቲ ቤት ኣትዩ ኩሉ እቲ ጦቢት ዝበሎምን ጦብያ ወዲ ጦቢት ከም ዝተመርዓወን ነጊሩ እቲ ዘሎ ገንዘብ ሒዙ ናብ ጦብያ ተመልሰ።እንሆ ካኣ ንሳራ ጓል ራጉኤል ሰብይቱ ሒዙ ናብ ኣብኡ ጦቢት ተመልሰ፡እቲ ዝኾነ ነገር ዝሰምዔ ጦቢት ኣዝዩ ንኣምላኽ ኣመስገነ።በቲ ኣቐዲሞም ኣብ ገምገም ፈለግ ዝረኸብዎ ሓሞት ናይቲ ዓሳ ገይሩ ካኣ ኣዒንቱ ደረዘሉ እሞ ካብ ዓይኑ ቅራፍ ዝመስል ወጸ ብኡብኡ ካኣ ኣዒንቱ ተኸፍተሉ ረኣየ ካኣ።
እዚ ኩሉ ምስ ተፈጸመ ኢዩ እምበር እቲ ሓያል መልኣኽ መንነቱ ክገልጸሎም ዝጀመረ።በለ ከኣ “ንእግዚኣብሔር ወድስዎ በቲ ዝግገበርልኩም ኩሉ ካኣ ኣመስግንዎ።ንእዝጊኣብሔር በቲ ዝገበረልኩም ኩሉ ሰናይ ኣብ ቅድሚ ኩሎም ፍጥረታት እና ኣመስገንኩምን ብመዝሙር እና ዘመርኩምን ሞሳ ምለስሉ። እወ ንምምስጋኑ ኣይትተሃከዩ።ንእግዚኣብሔር ኣምላኽ በቲ ዝገበረልኩም ኣብ ቅድሚ ኩሉ ሰብ ኣኽብርዎ ተግባራቱ’ውን ኣዘንትዉ። ንንጉስ ምስጢር ክትሕልወሉ ጽቡቕ ኢዩ።እግዚኣብሔር ዝገበሮ ግን ኣኩሎም መታን ከኽብርዎን ከመስግንዎን ኣብ ኩሉ ክእወጅን ብኹሉ ክፍለጥን ኢዩ ዝግባእ።ጽቡቕ ግበሩ እሞ ክፉእ ኣይክበጽሃኩምን ኢዩ።,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,ከምቲ ኣቐዲመ ዝበልክኹም ንንጉስ ምስጢሩ ክትሕልወሉ ጽቡቕ ኢዩ።እግዚኣብሔር ዝገብሮ ግና ንኹሉ ክንገር እዩ ዝግባእ።ሕጂ ካኣ ሓንቲ ከይሓባእኩ ነቲ ሓቂ ብምልኡ ክነግረኩም ኢየ።ጦቢት ንስኻን ሳራን ምስ ጸለኹም ንጸሎትኩም ናብቅድሚ ልዑል እግዚኣብሔር ዘቕረብክዎ ኣነ እየ ነይረ።ምዉታት ኣብ እትቐብረሉ ግዚ አ’ውን ኩሉ ግዜ ከምኡ ይገብር ነብርኩ።በታ ምሳሕ ከይበላዕካ ምዉት ክትቀብር ካብ መኣዲ ዝተንሳእካላ መዓልቲ ካኣ እግዚኣብሔር ክፍትነካ ለኣኸኒ ።ከምኡ’ውን ንዓኻ ከሕውየካ፡ንሳራ ሰበይቲ ወድኻ ድማ ካብ ዝነበራ ማእሰርቲ ክፈትሓ ለኣኸኒ ።ኣነ ካብቲ ጸሎት ቅዱሳን ዘዕርጉን ኣብ ቅድሚ ግርማ እግዚኣብሔር ከገልግሉ ደው ዝብሉን ሸውዓተ ቅዱሳን መላእኽቲ ሓደ ዝኾንኩ ሩፋኤል መልኣኽ ኢየ።,,,,,,,,,ኣብ ምድሪ ክሳዕ ዘለኹም ንኣምላኽ ወድስዎ ከምኡ’ውን ኣመስግንዎ ።እንሆ ኣነ ናብቲ ዝለኣኸኒ ክዓርግ እየ።ነቲ ዝተገብረልኩም ኩሉ ኣብ መጽሓፍ ጸሓፍዎ”ኢልዎም ናብ ሰማይ ዓረገ።
እወ እዚ ሓያል መልኣኽ ቅዱስ ሩፋኤል ኣብ ልዕሊ ጦቢትን ሳራን ዝገበሮ ድንቂ ተኣምር ብዓይኒ ልቦና ነስተውዕሎ።ትማሊ ንቕዱሳን መላኽቱ እና ለኣኸ ንብዙሓት ኣቦታትናን ኣዴታትን ኣብ ህይወቶም ዓቢይን ዘድንቕን ስራሕ ዝሰርሐ ቅዱስ ኣምላኽና እግዚኣብሔር ሎሚ’ውን ብቕንዕና ልብን ብንጽህናን ከምቲ ንሱ ዝደልዮ እንተተጓዒዝና ንጦቢት ስጋዊ ዓይኑ ከፊቱ ብብርሃን ከም ዝርኢ ዝገበሮ ንዓና እውን ዓይነ ልቦናን ተኺፊቱ ናብቲ ብርሃናዊ ኣምላኽ ብብርሃን ተመላሊስና ንዕኡ ክነስምር፡ከምቲ ንሳራ ንዘመናት ዘሳቐያ ርኹስ መንፈስ ገሲጹ ዘውጽኣላ ሎሚ’ውን ሽሕ እኳ ናብ ዝተፈላለየ ርኽሰት ዝመርሑና ሰናይን ጽቡቕን ስራሕ ንኸይንሰርሕ ዓይነ ልቦናና ዓጽዮም ብዘይፍረ ጽድቂ ቀንፈዘው ከም እንብል ዝገብሩና ርኹሳት መናፍስቲ እንተሃለዉ እንተኾነ ልብናን ሕልናናን ናብ ጸሎትን ረድኤትን ቅዱሳን መላእክቲ እንተድኣ ኣቕኒዕናዮ ፡ንረድኤትናን ንሓገዝናን ወትሩ ድሉዋት ዝኾኑ ቅዱሳን መላእኽቲ ብእሳታዊ መስቀል ነቲ ዝጻብኣና ሰይጣን ክግስጹልናን ካብ ዙርያና ከርሕቑልናን ኢዮም።
ሰላም ለሩፋኤል መስተፍሥሔ ኣልባብ ዘተበህልከ
ከመ ይፈውስ ሕሙመ ወያጥዒ ቊስለ
ከመ ኣስምዖ ፍጡነ ለጦቢት ቃለ
ጽድቀ ዘይዴግኑ ይረክቡ ሣህለ
ወእለ ይኤብሱ ያመጽኡ በነፍሶሙ ኅጒለ።
ብሰላም ናብዚ ቅዱስ ዕለት ዘብጽሓና ቅዱስ እግዚኣብሔር ክብርን ምስጋናን ይኹኖ።
ናይ እግዚኣብሔር ምሕረት; ናይ ቅድስት ድንግል ማርያም ኣማላድነት; ናይ ቅዱስ ሩፋኤል ጸሎትን በረኸትን; ምስ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ይኹን ኣሜን።
ወስብሃት ለእግዚኣብሔር ልዑል
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር
. ኣሜን!


text:
ሕብረተሰብ ኣብ ብቕዓት መንእሰያት ዝምርኾስ’ዩ ክብል ኣረዲኡ።
ብቕዓት መንእሰይ ብሰለስተ መሰረታውያን ኣዕኑድ ማለት፦ ንቕሓት፡ ውዳበ፡ ዕጥቂ! ዝቖመ ምዃኑ ብዝርዝር ንተሳተፍቲ ኣቕሪቡ።
ንቕሓት
ንቕሓት፡ እቲ ቀንዲ ምስጢር ስነ-ኣእምሮኣዊ ብቕዓትን ጥንካረን መንእሰያት’ዩ ድሕሪ ምባል፡ ሓደ መንእሰይ፡ እቲ ዝነብረሉ ሃገርን ሕብረተሰብን ከመይ ዝበለ እዩ? ካበይ መጺኡ? ሕሉፍ ታሪኹ እንታይ’ዩ? መጻኢ ትጽቢቱን ሃንቀውታኡን እንታይ እዩ? ብዕምቈት ዝፈልጥ እንተድኣ ኾይኑ፡ ብኡ መሰረት ካብ ሕሉፍ ታሪኽ ናይ ህዝቡ ዝቐሰሞ ተሞኩሮ ዘይርስዕ፡ እዋናዊ ብድሆታቱ ብመንጽር ውሽጣዊ ዘባዊን ዓለማዊን ኩነታት ኣጸቢቑ ዝርዳእ፡ ብዛዕባ መጻኢኡ ንጹር ራእይን ዕላማታትን ሃልይዎ፡ ናብኡ ዘብጽሕ ቅኑዕ መገዲ ኣረጋጊጹ ዝፈልጥ፤ ብሓባር ክሓስብን ክስጉምን ዘኽእሎ ብሉጽ ባህልን ክብርታትን ዝውንን እንተድኣ ኾይኑ፤ ፖለቲካዊን ስነ-ኣእምሮኣዊን ብቕዓቱ ልዑል’ዩ ክብሃል ከምዝከኣል ተገሊጹ። መዐቀኒ ብቕዓት፡ እቲ ንቕሓት ዝፈጥሮ እምነት፡ ቅሩብነትን ተወፋይነትን’ዩ። ምኽንያቱ፡ ንቕሓት ማለት ኣብ እኹል ፍልጠት ተመርኲሱ ናብ ምሉእ ተወፋይነት ከስግር ዝኽእል እምነት ምምዕባል ስለዝኾነ ድማ ኢሉ።
ውዳበ
ኣብቲ ሰሚናር፡ ወዳበ፡ ዕላማ ንምጭባጥ ሰብን ማልን ግዜን ዘወሃህድ ቀለቤት ምዃኑ ተጠቒሱ። ንንቕሓት ናብ ጥሙርን ኣድማዒን ዕዮ ዝቕይር ወሳኒ ረቛሒ ደረጃ ውዳበ ሰብን ጸጋታቱን’ዩ’ውን ተባሂሉ። ብዘይ ብቑዕ ውዳበ ዝዕወት ዕላማ ከምዘየለ፡ መለክዒ ብቑዕ ውዳበ ኸኣ ዝበኩር ወይ ዝግለል ዓቕሚ ወይ ድማ ዝባኽን ግዜ ዘይምህላው ምዃኑ’ውን ብሰፊሑ ተዘሪብሉ። ውዳበ፡ ንውሱን ዓቕሚ ናብ ፍጹም ዘይጽዓድ ሓይሊ ክቕይር ዝኽእል ጥበብ ምዃኑ ህዝባዊ ግንባር ብግብሪ ዘረጋገጾ ሓቂ’ዩ ብምባል ድማ ኣስሚርሉ። ከምቲ ነቶም በበይኑ መቐረት ዘለዎም ሃይድሮጅን፡ ካርቦንን ኦክስጅንን ብምሕዋስ ምቁር ዝኾነ ሽኮር ዝፍጠር ዝተፈላለየ ዓቕሚ፡ ክእለትን ዝንባለን ንዘለዎም ንቑሓት ዜጋታት ብምውዳብ ከኣ ነታ ንምነያ ሓያል ሃገር ክንሃንጽ ከምእንኽእል ድማ ስነፍልጠታዊ መረዳእታ ናይ ውዳበ ሂቡ።
ዕጥቂ
ዕጥቂ፡ ሓደ ዕላማ ንምዕዋት ዝውነን ዝተፈላለየ መተዓየዪታት ምዃኑ ተጠቒሱ፡ ረቂቕን ግኡዝን ተባሂሉ ኣብ ክልተ ተኸፊሉ ክርአ ከምዝከኣል’ውን ተነጺሩ። እቲ ረቂቕ ኣእምሮ ወዲ ሰብ ክኸውን እንከሎ፡ ከም ኣካዳምያውን ሞያውን ፍልጠት፡ ዲሲፕሊን፡ ባህልን ክብርታትን ዝኣመሰለ ከምዘጠቓልል፡ እቲ ግኡዝ ድማ፡ ወዲ ሰብ ኣብ ዝተዋፈረሉ ዓውዲ፡ ዕማሙ ብኣድማዕነት ክፍጽም ዘኽእሎ መተዓየዪታት ከም ጉልበት ሰብ፡ ገንዘብ፡ ዝተፈላለየ ቴክኖሎጂ ወዘተ ዘካትት ምዃኑ ተዘሪብሉ።
ድሕሪ’ዚ ብጻይ ዑቕባይ፡ ብዛዕባ መንነትን እንታይነት ሃማመተኤ’ዩ ንጹር ስእሊ ኣቕሪቡ። ንሱ ኣብ መግለጺኡ፡ ሃማመተኤ ኣገዳሲ ኣካል ህዝባዊ ግንባር ኮይኑ ብዘይ ኣፈላላይ ዝዉድብ ሃገራዊ ፖለቲካዊ ማሕበር፡ ንልኣላውነት፡ ንልምዓት፡ ንሓርነት፡ ፍትሕን ማዕርነትን፡ ንረብሓን መሰልን መንእሰያት ዝቃለስ፡ ወለንታውነት ዝመለልዪኡ፡መንእሰያት ብነጻ፡ ብድሌቶምን ብፍቓዶምን ዝዉደብሉ፡ ዝነጥፉሉን ዝቃለሱሉን፡ ንክብርታት ሕብረተሰብን ህዝባዊ ግንባርን ከም ናቱ ዝቕበልን ዝኹስኩስን ዘማዕብልን፡ ንነውራታት ድሕረትን ድማ ዝነጽግን ኣንጻሩ ዝቃለስን ማሕበር ምዃኑ ኩሉ ክፈልጦን ክግንዘቦን ከምዝግባእ ተዛሪቡ። ‘ራእይ ሃማመተኤ ንቑሕ፡ ውፍይን ብቑዕን መንእሰይ ምፍራይ’ዩ’ ዝበለ ብጻይ ዑቕባይ፡ ምንቃሕ፡ ምዉዳብ፡ ምዕጣቕ ዝብል መሪሕ ዕላማ ምዕዋት፡ ፖለቲካዊ ስራሕ ቀዳምነት ብምሃብ፡ ናይ ምንቃሕን ምምልማል ካድራትን መደባት ምሕያል፡ ተሳትፎ መንእሰያት ኣብ መኸተን ልምዓትን ብምኹስኳስ ቀዳምነት ሃገር ዝብል መንእሰይ ምምልማልን ክብርታቱ ዝተላበሰን ብታሪኹ ዝሕበንን መንእሰይ ምምልማልን ድማ ቀንዲ ዕላማታቱ ምዃኖም ኣብሪሁ። እዚ ኣብ ቦታኡ እንከሎ፡ ብድሆታት መንእሰያት ኣለሊኻ፡ ንባህግታትን ድሌታትን መንእሰያት ዝምልስን ንትጽቢት ሕብረተሰብ ካብ መንእሰያት ዘርውን መደባት ምስኣል ከኣ እቲ ዝዓበየ ብድሆ ናይ ሃማመተኤ ምዃኑ መግለጺ ቀሪቡ፡፡ ብጀካ’ዚ፡ ሃገራውነት፡ ፈጠራ፡ ተበላሓትነትን ኩሉ መደያዊ ኣበርክቶን ካብቶም ዝጥቀሱ ሓያል ጎድንታት መንእሰያት ኤርትራ ምዃኖም ጠቒሱ፡ ድሩትነት ንቕሓት፡ ጠመተ ናብ ወጻኢ ሃገራትን ድሩትነት ጻዕርን ተበግሶን ኣብ ምስካም ሓላፍነት ከኣ ክጥቀሱ ዝግባኦም ድኻምት ከምዘለዉ’ውን ኣብቲ ኣጋጣሚ ተዘትዪሎም። ሃማመተኤ ኸኣ መንእሰይ ይንቃሕ ይወደብ ይዕጠቕ ዝብል መርሓ ሒዙ ክጎዓዝ እንከሎ፡ ኣንጻር ኩሉ ብድሆታት ብምግጣም ኩለንትናዊ ብቕዓት መንእሰያት ንምርግጋጽ ዕላማ ብምግባር ምዃኑ ተሰሚሩሉ። ነዚ ንምርግጋጽ ከኣ ኣብ ተመሃሮ ይኹን መንእሰያት ንውዳበታቱ ብክልተ ቀጸላ – ማለት ሰፊሕን ጸቢብን ውዳበ ከፋፊሉ ከምዝሰርሕ ተገሊጹ። ናብ ሰፊሕ ውደበ ዝቐነዐ፡ ከም ሰሚናራት፡ ኣስተምህሮታት፡ ናይ ሜድያ ስረሓት፡ ፈስቲቫላትን ቅነውዳበታትን፡ ስልጠናታትን ናይ ዕዮ ዕድላት ምፍጣርን ብመዘና ዝግበር ጽልዋታት ንምዕባይ ብመንገዲ ኣባላት ጸቢብ ውዳበ ዝካየድ ጎስጓሳትን ዝኣመሰለ ንጥፈታት ክካየድ እንከሎ፡ ቀንዲ ዕላማ ጸቢብ ውዳበ ኸኣ ምፍራይ መራሕትን ካድራትን ምዃኑ ኣብነታት ብምቕራብ ብዝርዝር መብርሂ ተዋሂብሉ።
ኣብ መወዳእታ’ቲ ሰሚናር፡ ኩሉ ዝትግበር ዘሎ ሃማመተኤ ናይ ምድልዳል መደባት ኣብ ዉሽጢ’ቲ ሰፊሕ ሃገራዊ መቓን ኣትዩ ዝረኤ ስለዝኾነ፡ ኩሉ ሃገራዊ ዜጋ ኣብ ምዕዋት ዝትግበር መደባት ብምሉእ ሕልናን ዓቕምን፡ ብተወፋይነት ክሰርሕ ለበዋ ቀሪቡ። ብተወሳኺ፡ ዘለናዮ ዓለማዊ ምዕባለታትን ኩነታትን ምስ ዘይርጉእነት ንነብረሉ ዘለና ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተደሚሩ ንቀጻልነትናን ዉሽጣዊ መስመርናን ናይ ምዕባለ ጉዕዞናን ፈተና ስለዝኾነ፡ ነዚ ኩነታት በዲህና ከም ወትሩ ብዓወት ንምውጻእ ንቕሓትና፡ ዉዳበናን ዕጥቅናን ቀጥ ኣቢልና ክንቃለስ ከም ዝግባእ ብጻይ ዑቕባይ መልእኽቱ ኣመሓላሊፉ።
ብድሕሪ’ዚ መድረኽ ንሕቶን ርእይቶን’ዩ ክፉት ኮይኑ። ዓበይትን መንእሰያትን ኣዘዝትን ሓለፍትን መዓስከር ሳዋ ድማ፡ ከምዚ ዓይነት መደብ ቀጻልነት ክህልዎ ብምልባው፡ ኣብቲ ዝቐረበ ወረቐት ብርክት ዝበሉ ሕቶታትን ርእይቶታትን ኣቕሪቦም። ኣብ መደምደምታ ኸኣ፡ ነቶም መብርሂ ዘድልዮም ዝቐረቡ ርእይቶታትን ሕቶታትን ብጻይ ዑቕባይ በርሀ ግቡእ መግለጺ ሂቢሎም። ብጀኻ’ዚ፡ እቲ ኣጋጣሚ ኣብ መንጎ ሃማመተኤን ማእከል ስልጠና ሓይልታት ምክልኻል ሳዋን ንዝጸንሐ ውሁድ ናይ ስራሕ ሃዋሁው ዝያዳ ዝድርዕን ዘሐይልን ምዃኑ’ውን ተገምጊሙ።


text:
ኣብ`ዚ ቐረባ ዝተኻየደ ሃገራዊ ምርጫ ኢትዮጵያ፡ ማዕረ ዕድል ዝኸፈተ ኸምዘይነበረ መንግስቲ ኣመሪካን፡ ነቲ ምርጫ ዝተዓዘበ ጉጅለ ሕብረት ኤውሮጳን ምንቃፎም ይዝከር። ኢህወደግ ብወገኑ ድልየት ህዝቢ ዝተንጸባረቐሉ ምርጫ`ዩ ኔሩ ይብል። ተቓወምቲ ድማ ናትና ተዓዘብቲ ካብ ዝተሰጎጉሉ ምርጫ፡ ቕኑዕ ክኸውን ኣይንጽበይን ይብሉ።
ኣብ`ዚ መደብ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ዝቐረቡ ኢትዮጵያውን ኤርትራውን፡ ኣኣብ ሃገራቶም ብዘሎ ፖለቲካዊ ዕድል ዕጉባት ኣይኮኑን። ካብ ሎንዶን ዓዲ እንግሊዝ፡ ኤርትራዊ ኣቶ ኣማኑአል እያሱ፡ እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ዲሞክራሲያዊ መስርሕ፡ ሽሕ`ኳ ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ይሃሉ`ምበር፡ እናማዕበለ ክኸይድ ዝኽእል ሰናይ ተበግሶ`ዩ ይብል።ኣብ ኤርትራ ከምኡ ዓይነት ዕድል`ውን የለን ይብል። በንጻሩ ኣብ ኖርወይ ዝቕመጥ ኢትዮጵያዊ ኣቶ ሃይለማርያም፡ ኣብ ሓቅነት ዘይተመርኮሰ ንፖለቲካዊ ረብሓን ንምዕራባውያን ንምሕጓስን ኢልካ ዝግበር ናይ ምርጫ ተዋስኦ፡ ካብቲ ናይ ኤርትራ ምርጫ ዘይምግባር፡ ተፈልዩ ክርኣይ ዝግብኦ ኣይኮነን ይብል። ነቲ ክትዕ ዝመርሖ ተወልደ ወልደገብሬል`ዩ።
ንምሉእ ትሕዝትኡ ኣብ`ቲ ናይ ድምጺ ምልክት ጠውቕ


text:
By Viviana Amanuel June 23, 2012
ሓደ ሰብ ካብዛ ዓለም ብሞት ምስ ተፈልየ፣ ኣብ ኩለን ብሄራት ኤርትራ ቀዳማይ ዝውሰድ ስጉምቲ፣ ስነ ስርዓት ቐብሩ እዩ። ሬሳ ብባህሉን ልምዱን እምነቱን፣ ጸሎት እናተገበሉን እናተለቕሰሉን፣ ብ ኣብ ቀረባን ርሑቕን ዘለዉ ቤተሰቡን መቕርቡን ደቒ ዓዱን ተዓጂቡ ይቕበር።
ድህሪ ውሱን መዓልታት ሓዘን፣ ምጽንናዕን ምስጋናን ቤተሰቡ ይስዕብ። እዚ እናተገብረ እንከሎ ኸኣ ውጥን ተዝካር ይዝተየሉ።
ተዝካር ኣብ ኩለን ብሄራት ኤርትራ ዝፍጸም ልሙድ ተግባር እነት እዩ። ኣብዚ ድማ ናይ ተዝካር ፍልልይ ግዜ ኣሎ። ኣብ ምስልምና ዝኣምኑ፣ ሳሆ፣ ትግረ፣ ራሻይዳን ዓፋርን ተዝካር ድሕሪ ሞት ኣብ ሳልስቱ ክፍጸም እምነቶም ይእዝዞም ኣብ ብሌን ድሕሪ ኣርብዓ መዓልታት፣ ኣብ ትግርኛ ከኣ ካብ 12 መዓልቲ ክሳብ ሓደ ዓመት ክምጠጥ ይኽእል። ኣብ ብሄረ ሕዳርብ ድማ ኣብ 3ይ ወይ 7ይ መዓልቲ፣ ከምኡ’ወን ኣብ 7ይ ወርሒ ክፍጸም ይኽእል።
ኣብ ኩለን ብሄራት ኤርትራ ኣብ ተዝካር ዝብላዕ ዝስተ እንግዶት ይቕረብ፣ ኣብ ዓይነትን ብዝሕን ዝሕረድ ጥሪት ግን ፍልልይ ኣሎ። ኣብ ብሄረ ናራ፣ ኣብ ከባቢ ኮይታ ላም ወይ ድማ ብዕራይ ይሕረድ። ኣብ ከባቢ ህግር ሞጎራይብ ዝርከቡ ድማ 2 ክሳብ 3 ከብቲ ይሕረዳ። ኣብ ብሄረ ብሌን ቀደም ዘመን ማዕረ 120 ከብቲ ይሕረዳ ከም ዝነበራ ይዝንቶ። ኣብዚ እዋን’ዚ ግን ሓንቲ ላም ጥራይ’ያ ትሕረድ።
ኣብ ብሄረ ዓፋር፣ ቐደም ብብዝሒ ኣግማልን ከብትን ኣጣልን ይሕረዳ‘ኳ እንተነበራ፣ ሎሚ ክሳብ 3 ኣጣል ብምሕራድ’ዩ ውራይ ተዝካር ዝፍጸም።
ኣብ ሕዳርብ ክሳብ ሕጂ ብብዝሒ ጥሪት ይሕረዳ እየን። ተፈላጥነትን ማሕበራዊ ቦታን ናይ መዋቲ ከኣ ንዝሕረዳ ብዝሒ ይውስኖ። ይኹን እምበር ኣብዚ ብሄር ሓዘን ካብ 8 ኣዋርሕ ክሳብ ዓመት ስለዝምጠጥ መጠን ዝሕረዳ ጥሪት ኣዝዩ ብዙሕ’ዩ።
ብ “ከይብሉና” ዝብል ወግዒ ጥሪት ብምሕራድ ስድራቤታት መዋቲ ናብ ደረጃ በተኽ ዘውርድ’ይ ብተዛማዲ ኣብ ብሄረ ራሻይዳ ፍልይ ዝበለ ውግዒ ተዝካርዩ፣ ኩሉ ዘመድ ከከም ክእለቱን ዓቕሙን ጥሪት ንተዝካር የዋጽእ ገለ ይሕረዳ ገለ ድማ መጸገኒ ስድራቤት መዋቲ ይኾና።
ተወሳኺ መቑሽሽ
ኣብ ብሄረ ትግረ፣ ትግረ ቤት ኣስገደን ትግረ መንሳዕን ኣብ ግዜ ተዝካር፣ ኣንስቲ ከበሮ እናሃረማ ይስዕስዓ እዚ ጽወታ‘ዚ ድማ (ሄቦ) ይብሃል።
መመላእታ እንተደኣ ሃልይኹም ለኣኹልና’ ከነእንግዶ ድልዋት ኢና።
By Viviana Amanuel June 23, 2012
ኣብ ዞባ ዓንሰባ ዝርከቡ ምዕራፋት ታሪኽ ብዙሕ ሕብርታት ዘለዎም፣ ተደራረብትን ልዑል ኣገዳስነት ዝውንኑን’ዮም። ኣብ ንኡስ ዞባ ሓልሓል ዝርከቡ ፍርስራሳት ጥንታውያን ህንጻታት፣ ገለ ካብቶም ኣብዚ ዞባ ዝርኸቡ ዘይተዳህሰሱ ሃብታማት ማዕከናት ታሪኽ’ዮም። ብዛዕባቲ ኣብ ማይ ኣዋልድ ዝርኸብ ፍርስራስ ጥንታዊ ህንጻ ብመጽናዕቲ ዝተደገፈ ጽጹይ ሓበሬታ’ኳ እንተዘየለ፣ ኣብቲ ብቛንቛ ብሌን “ቦታ ዓራታት ንምባል (ዓራቱዃ) ተባሂሉ ዝፍለጥ ቦኣ ነቲ ቦታ ሽሙ ዝሃቦ ሸሞንተ ዝበጽሕ ብገምጋም ናይ ሓደ ሜትሮን ብ 1.50 ሜትሮ ርጉድን ዘለዎ ጽሩብ ጸፋሕቲ ኣእማን ኣብ ጸፍሒ መሬት ጉዳጉዲ ሸፊኑ ይርከብ። ብደቐቕቲ ኣእማን ዝተሰርሑ እናጸበቡ ዝበረኹ ኣዝዮም ገፋሕቲ መናድቕ ነዞም ጸፋሕቲ ኣእማን የኽብብዎም። ኣሰር ብኸምዚ ዝተሰርሑ ብዙሓት ህንጻታት ነቲ ኣብዚ በሪኽ ብታ ርከብ ጎላጉል መሊኦም ይርኣዩ። ስብርባር ናይ ብልዕሊ 10 ዝተፈላለዩ መገድታት ዝተሰርሑ ዓይነታት ዓበይትን ን ኣሽቱን ዓታሩን ኣምፎራታትን፣ ብዙሓት መጥሓናትን ብጻዕቒ ዝርአ ኣብ ጥንታዊ እዋናት ከም በሊሕ መሳርሒ ኣገዳሲ ነበረ ኣብ ሲድያን ወን ኣሎ።
ትርኢት ናይዞም ፍርስራሳት ኣብኦም ዝርከቡ ምልክታትን ምስ’ተን ኣብ ካልኦት ከባቢታት ኤርትራ ዝርከባ ጥንታውያን ከተማታት ኣዝዩ የመሳስሎ። ዝተሰባበረ ፣ ኣዕጽምቲ እንስሳታትን ስብርባር ቀጠልያ ጠራሙዝን ድማ ብምብራቓዊ ሸነኽ ዓራቱ’ዃ ተባሂሉ ዝፍለጥ ቦታ ብጻዕቒ ይርአ።
ካብ ማይ ኣዋልድ ንደቡብ ዝርከብ ሓያሎ ፍርስራሳታ ህንጻታትን መቓብራትን ዝርኣዮም፣ ነዚ ሓፈሻዊ ጥንታዊ ቦታ ዘቖሙ ሰፈር ስልጣን ንምባሉ “ሱልጣኑ”ከከምኡ’ወን እንዳ ማርያም ዝነበሮ ንምባል “ማይ ራምሩኽ” ዝተሰምየ ቦታታት ተመሳሳሊ ዝርአ ብዝሒ ጠራሙዝ ኣብቲ ከባቢ ዝርአዩ ዘይመበቆላውያን ኣግራብን ኣብ ገለ እዋን ቱርኻውያን ወተሃደራት ዝቕመጥሉ ሰፈር ኔሩ ክኸውን ከም ዝኽእል ይእምት። ነዊሕ ዘመን ቅድሚ ቱርኻውያን ትሕዝቶ ኣለዎም፣ በመሰረት ኣብዚ ከባቢ ዝቕመጡ ዝነግርዎ ዛንታታ እዚ ቦታ ቱርኻውያን ዝቕመጥሉ ዝነበሩ’ዩ፣ እቲ ስልጣን ዝብል ቓል’ወን ካብቲ ቱርኻውያን ህላው ዝወጸ ምዃኑ ይዝንቶ።


text:
እቲ መበል 7ይ ግዜ ዝተባህለ ኣብ ምሕደራን ሰብኣዊ መሰልን ዘተኩር ክልቲኣዊ ምይይጥ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ስርዓት ምርጫ ለውጢ ክገብር፡ ሕገመንግስታዊ መሰላት ከኽብር ዝኣተዎ ቃል ዝምልከት ከምኡ`ውን ኣብ ግዜ ኣዋጅ ህጹጽ እዋን ንልዝብ ዘሎ ዕድል ዝምልከት`ዩ ኔሩ።
ሎሚ ምሸት ዝወጸ ሓባራዊ መግለጺ ንሓያልን ኣድማዕን መራከቢ ብዙሃን ምሕጋዝ፡ መሰረታዊ ናጽነት እናኽበርካ ናይ ጽልኢ ዘረባ ክውገደሉ ዝኽእል መንገዲ ምድላይ፡ ኣገዳስነት ሲቪላዊ ማሕበረሰብ ኣብ ምሕያል ሰናይ ምሕደራን ዘለዎ ተራ፡ ከምኡ`ውን ብሚንስትሪ ወጻኢ ኣሜሪካ ዝወጽእ ዓመታዊ ሪፖርት ሰብኣዊ መሰላት ኣገዳሲ ምዃኑ ክልቲኦም ወገናት ብኽፉት ተመያይጠምሉ ይብል ።
ክልቲኦም ወገናት ኢትዮጵያን ኣሜሪካን፡ ነቲ ግልጺ ምልውዋጥ ሓሳብን ኣረኣእያን ብሓጎስ ተቐቢሎሞ ኣለዉ ይብል እቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኤምባሲ ኣመሪካ ዝወጸ መግለጺ።