text:
“እቲ ሕያዋይ ጓሳ ኣነ እየ። እቲ ሕያዋይ ጓሳ ህይወቱ በጃ ኣባጊዑ የሕልፋ። ከምቲ ኣቦ ንኣይ ዚፈልጠኒ፥ ኣነዉን ነቦ እፈልጦ እየ። ንነፍሰይ ከኣ በጃ እተን ኣባጊዕ ኤሕልፋ። ኣነ ንነፍሰይ በጃ ኽሕልፋ መሊሰዉን ክወስዳ እየ እሞ፥ ስለዚ ኣቦ የፍቅረኒ እዩ። በዓለይ እየ በጃ ዘሕልፋ እምበር ካባይ ዝወስዳስ የልቦን። በጃ ኸሕልፋ ስልጣን ኣሎኒ፥ መሊሰ ኽወስዳዉን ስልጣን ኣሎኒ። ነዛ ትእዛዝ እዚኣ ኻብ ኣቦይ እየ እተቐበልክዋ።” የሃንስ 10፡11,15,17~18
“ክርስቶስ ድማ፡ ናብ ኣምላኽ ምእንቲ ኬቕርበና ኢሉ፡ ንሱ እቲ ጻድቕ ስለቶም ዓመጽቲ ሓንሳእ ስለ ሓጢኣት ሞተ፡ ብስጋ ሞተ፡ ብመንፈስ ግና ህያው ኰነ።” 1ጴጥ 3፡18
“ብጊዜኡ ንዚኸዉን ምስክር ንሱ ኣብ ክንዲ ኹሉ ኪኸዉን ኢሉ ነፍሱ በጃ ሃበ” 1ጢሞ 2፡6
“የሱስ ክርስቶስ ካብ ዓመጻ ዘበለ ምእንቲ ሓራ ኼዉጽ ኣና፥ ንርእሱዉን ንሰናይ ግብሪ ዚቐንእን ገንዘቡ ዚኾኖን ህዝቢ ምእንቲ ኼንጽህ ኢሉ፥ ነፍሱ በጃና ኣሕለፈ” ቲቶስ 2፡14
መእተዊ
ኣብዚ ቐረባ ጊዜ፥ ሓደ ሓዉ “የሱስ ክርስቶስ ብስጋን መንፈስን ሞይቱ፥ ብናይ ገዛእ ርእሱ ደም ድማ ንሱ ድሒኑ እዩ ኣድሒኑና” ክብል ተዛሪበኒ። ሓደ ካልእ ድማ “ክርስቶስ ብስጋን መንፈስን እዩ ሞይቱ” ክብል ወሲኹ ተዛረበኒ። ሓሳብ ኮይኑኒ ኣብ በይነይ ብዛዕባኦም ክሓስብ እንከሎኹ ድማ በልኩ፡~ እዞም ኣሕዋተይ ዝብልዎ ዘለዉስ ካልኦት ጸዓዱ ወይ ድማ ሓበሻ ኣገልገልቲ እንድዒ ኣይፈልጥን! ከምኡ ኢሎም ክምህሩ ስለዝሰምዑ እምበር፥ ነቲ ኣፎም መሊኦም ዝበልዎ ዘለዉ ኣዕሚቆም ከምዘይፈልጥዎ ምስትዉዓል ረኽብኩ። ምኽንያቱ እቲ ምህሮ ክትሰምዖ መዓር መዓር እዩ ዝጥዕም። ካብ ካልእ ኣማኒ ሓዉኻ እዉን “ብርድኢት ጸጋ” ጸብለል ኢልካ ከምዘሎኻ ርእስኻ ክትጥበር ስለ ዝገብር፥ ንዝረኸብካዮ ብጎይታ ሓዉኻ በሎ በሎ ተዛረቦ ኣስምዓዮ እዩ ዘብለካ።
ልክዕ ከምቲ ሃዋሪያ ጳዉሎስ ኣብ 1ጢሞ 1፡7 “ነቲ ዚብልዎ ወይ ነቲ ዜረድእዎ ዘየስተዉዕልዎ ክነሶምሲ፥ መምሃራን ሕጊ ኪኾኑ እዮም ዚደልዩ።” ዝበሎ፥ እቲ ምህሮ ኣበይ ጀሚሩ ኣበይከ ይዉድእ ዘይትፈልጦ ወይ ዘይተስተዉዕሎ ክነስኻ፥ ቁንጣሮ ሒዝካ በል ኢልካ ንምድሪ ኣይትጹርኒ ምባል ምስ ምንታይ ይቁጸር? ካብቲ ጊዜ ጀሚሩ፥ ነቲ ትኹል ሓቂ ክምህርን ክዛረብን እየ ኢለ ምኽረይ ቆረጽኩ። ክብሪ ንጎይታ ይኹን! ሕጂ ጊዜኡ በጺሑ፥ ጊዜኡ ድማ እዩ።
ክብራት ኣሕዋተይ ሎሚ “ምህሮ ዘይንቡር ምብጃዉ” ዝብል ኣርእስቲ ክንርእይ ኢና። ቅድም እቲ ምብጃዉ ዝብል ቃል እንታይ ምዃኑን እንታይ ከምዘመልክትን ክንድህስስ ኢና። ቐጺለ ድማ ንምንታይ “ምህሮ ዘይንቡር ምብጃዉ” ከምዝበልክዎ ኣስፊሔ ክገልጾ እየ።
ምብጃዉ
“ምብጃዉ” ዝብል ቃል ብእብራይስጥ כָּפַר Kaphar (ካፋር) ካብ ዝብል ቃል ዝወጸ ኾይኑ፥ ትርጉሙ ድማ በደል “ብምሽፋን” ወይ “ይሕለፍ ብምሕዳግ” ዝግበር ዕርቂ ወይ ስምምዕ የመልክት። እዚ ነቲ ሓጢኣት በደለኛታት ንምሽፋን ተብሂሉ ኣብ ብሉይ ኪዳን ብምፍሳስ ደም እንስሳታት ዝግበር ዝነበረ ምብጃዉ የመልክት። ብግሪኽ (ሓዲሽ ኪዳን) ድማ kat-al-lag-ay' kataλλaYή, ῆς, ἡ (ካት ኣላጋይ) ወይ ድማ hil-as-mos' ἱλaσuός, oῦ, ὁ (ሂል ኣስሞስ) ካብ ዝብል ቃል ዝወጸ ኾይኑ፥ ትርጉሙ ድማ ናይ በዳሊ ዕዳ “ካብ ማእኸል ኣርሒቅካ፥ ምስቲ በዳሊ ድማ ክሳዕ ምሕዝነት ወይ ዕርቂ ምግባር” የመልክት። ብሓጺሩ “ምብጃዉ” ንዝነበረ ዕዳ ከፊልካ ካብ ማእከል ብምርሓቅ ዝግበር ናይ ዕርቅን ምሕዝነትን መስርሕ እዩ። ክርስቶስ ኢየሱስ ድማ፥ ኣብ ክንዳና ብምብጃዉ ምስ እግዚኣብሄር ኣቦ ኣተዓሪቁና እዩ። ስለዚ ምስ እግዚኣብሄር ኣቦ ሻሎም ኣሎና! ስም ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተባረኸ ይኹን! ኣሜን!
እንታይነት "ዘይንቡር ምብጃዉ"
“ምህሮ ዘይንቡር ምብጃዉ” ዘብለኒ ምኽንያት ድማ ጥቅስ ከብል ፍቐዱለይ። ኣብ ዙርያ እዚ “ምህሮ ምብጃዉ” ዝተፈላለዩ ኣበሃህላታት ኣለዉ እዮም። ገሌና ክርስቶስ ኢየሱስ ኣብ መስቀል ብሞት ሰብነት ስጋኡ እዩ ነቲ ናይ ምብጃዉ ስርሑ ወዲእዎ ንብል። ገሌና ድማ ኣይፋል! ክርስቶስ ኢየሱስ ብሞት ሰብነት ስጋኡን ብሞት መንፈሱን እዩ ነቲ ናይ ምባጃዉ ስርሑ ኣብ ገሃነም ወዲእዎ ኢልና መጽሓፍ ቅዱስ ዘይድግፎ ምህሮ ዝሓዝና ኣለና። ስለዚ ነቲ “ክርስቶስ ብስጋን መንፈስን እዩ ሞይቱ ኣድሒኑና” ንዝብል ምህሮ እምብኣር “ዘይንቡር” ዝብል ቅጽል~ስም ክህቦ ተገዲደ ኣሎኹ።
ሎሚ ኣብዚ “ዘይንቡር ምብጃዉ” ዝብል ምህሮ፥ ብዙሓት ዘስደምሙ ነገራት ኢና ክንሰምዕ። ንገሌና እዉን ልዕሊ ዓቅምናን ምርዳእናን ክኸዉን ከምዝኽእል ጥርጥር የብለይን። እቲ ምህሮ ንብዙሓት ሰባት ከም ሕንዚ ነኺሱ፥ “ብሓሶትሲ ሓድሽ ፍልጠት ወይ ምግላጽ ናይ ጸጋ ከምዝረኸቡ ኣምሲሉ ናብ ጎደና ጥፍኣት ይጋትቶም ኣሎ።
ብዛዕባ ክርስቶስን መስቀሉን ዝዉሃቡና ትምህርትታት ኣዚና ብጥንቃቐ ክንሰምዖምን ክንምርምሮምን ከምዘሎና ነቲ ግሩህ ሕልናኹም ከንቅሖ ፍቐዱለይ። ምኽንያቱ ከምቲ ኣቐዲመ ዝበልክዎ፥ ኣብ ክርስቶስን መስቀሉን ዝተፈጸሙ ፍጻሜታት ዓንዲ ሕቆ ናይ ክርስትና እዩም። ኣብ ዙርያ ወዲ ኣምላኽን መስቀሉን ገለ ነገር ክዉስኽ ወይ ድማ ከጉድል ኢሉ ዝመጽእ ምህሮ ኩሉ ናይ ሓሶት እዩ።
ትሕዝቶ “ምህሮ ዘይንቡር ምብጃዉ”
ምህሮ “ዘይንቡር ምብጃዉ ” ብዛዕባ ክርስቶስን መስቐሉን ብዙሕ ዘስደምሙ ስሑት ትምህርትታት ኣለዉዎ እዮም። ኣብ ታሪኽ ቤተክርስትያን እንተ ተወኪስና፥ ካብ ካልኣይ ክፍለ ዘመን ጀሚሮም ብዙሓት ኣንጻር መንነትን ዕዮን ወዲ ኣምላኽ ተላዒሎም እዮም። እቲ ምህሮ ይመጽእ፥ ዓገብ ዝብል እንተተረኺቡ ድማ ይጠፍእ። ከምዚ እንዳበለ ዘመናት ኣቁጺሩ ኣሎ። እዚ ምህሮ ንመስቀልን ንሓቅታቱን ዝጻረር ክነሱ ንተመሃርኡ ሓለፋ ኩሉ ክርስትያን ጸጋ ከም ዝተረድኦም ኣምሲሉ እዩ ዝነፍሖም።
ሓደ መዓልቲ፥ ምስ ሓደ ኣዝየ ዘኽብሮ ናይ ኣምላኽ ሰብ ብቴሌፎን ይዘራረብ ነይረ። ብዛዕባ ህይወቱን ስድራኡን ድሕሪ ምሕታተይ፥ “ነፍሳት ከመይ ኣለዋ?” ክብል ይሓቶ እሞ፥ ንሱ ድማ “ናይ ሎሚ ነፍሳት ድኣ ከተማ ይወርዳ እሞ፥ ጎማ ወዲ ጎማ ኣኻኺበን በሊዔን ከብደን ተነፊሔን ይመጻ። ክትርእየን እንከሎኻ ዝሃጠራ እየን ዝምስላ፥ ግናኸ……………..ዘመኑ ኽፉእ እዩ። ” ክብል መሊሱለይ።
ምህሮ “ዘይንቡር ምብጃዉ ክርስቶስ” ካብቲ “ክርስቶስ ብስጋን መንፈስን እዮ ሞይቱ” ብዝብል ምጉት እዩ ዝጅምር። ቐጺሉ ድማ ነዞም ኣስዒብና እንርእዮም ጓል~መንገዲ ዝኾኑ ምህሮታት ይወልድ። ኣነ እቶም 4ተ መሓዉራት ምህሮ “ዘይንቡር ምብጃዉ ክርስቶስ” ኢለ ሰመዮም ኣሎኹ። ንሳቶም ድማ፦
1. ክርስቶስ ኣብ መስቀል እንደገና ተፈጢሩ እዩ
2. ክርስቶስ ኣብ ገሃነም ድሒኑ እዩ
3. ክርስቶስ ኣብ ገሃነም እንደገና ተወሊዱ እዩ
4. ክርስቶስ ኣብ ገሃነም ንኣምላክነቱ እንደገና ለቢሱ እዩ። ዝብሉ ይርከብዎም
እዞም ዝጠቅስናዮም ኣበሃህላታት ፍጹም ሰሚዕክምዎም ዘይትፈልጡ እንተኾንኩም መቸም ኣስምቢድኩም ይኸዉን። እወ ሓቅኹም! እዞም ኣርእስታት ኣብ ዉሽጦም ከይኣተኻዮም ክትሰምዖም እንከሎኻ ጥራይ እዮም ዘስደምሙኻ። እቶም መምሃራን ነዚ ምህሮ ክምህርዎ ከለዉ መቸም ትኽ ኢሎም እዚ እዩ ኣርእስትና ዝብሉኻ ከይመስለና። ብኣንጻሩ ጉልባብ ክከዉን ዝክእል ኣርእስቲ ጌሮም፥ “ጸጋ” ወይ ድማ “ፍቅሪ ኣምላኽ” ዝብል መዓር እብ ልዕሊ እዞም መርዛማት ኣርእስትታት ኣብዝሕ ኣቢሎም እዮም ከዉሕጡኻ ዝጽዕሩ። ነፍሲ ወከፍ ዝምህርዎ ምህሮ ምስ ረኣና፥ እቲ ሚዛን ንዓኻትኩም ክገድፎ እየ።
ክርስቶስ ብስጋን መንፈስን ድዩ ሞይቱ?
ገለ መምሃራን ናይ እምነት ምንቅስቃስ (Faith Movement)፥ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቐል ከመዉት እንከሎ “ኤሎሂ ኤሎሂ ላማ ሰብቅታኒ” ማለት “ኣምላኸይ ኣምላኸይ ንምንታይ ሓደግካኒ” ብምባሉ ነቲ ሓሳብ መጢጦም፥ ክርስቶስ መንፈሳዊ ሞት እዉን ሞይቱ እዩ ይብሉና። ቐጺሎም እዉን ከምቲ እቲ ቐዳማይ ኣዳም ሓጢኣት ድሕሪ ምስርሑ፥ ብስጋን መንፈስን ዝሞተ፥ ክርስቶስ እዉን ዳሕራይ ኣዳም ኾይኑ ብስጋን መንፈስን ሞይቱ ኣድሒኑና ኢሎም ይምጉቱ።
እዚ ምህሮ ከምቲ ድሒረ ዝግልጾ፥ “ክርስቶስ ኢየሱስ ኣብ ክንዳና ብመንፈስ እዉን ሞይቱ” ክብሉ እንከለዉ ንጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ደረጃ ሰይጣን ንምዉራድ ንሳቶም ዝጥቀምሉ ብሂል ምዃኑ ክሓብኣልኩም ኣይፈቱን። እንተኾነ ግና፥ ሓጢኣተኛ ሰብ ጥራይ እዩ ብስጋን መንፈስን ዝመዉት። ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ከድሕነና እዩ ብስጋ ዝተገልጸ። ነዚ ካብ መንፈሳዊ ሞት ክድሕነና ዝመጸ ፍጹም ኣምላኽ ፍጹም ሰብ ዝኮነ ጎይታ፥ ንርእሱ ከማና ሓጢኣት ብምስራሕ ከምዝተሳዕረ ገይርካ፥ መንፈሳዊ ሞት ሞይቱ እዩ ምባልሲ ፍጹም የስደምመኒ ኣሎ!
ከምቲ ኣብ እብራዊያን 10፡5~7 (መዝ 40፡6~8)
“ስለዚ ናብ ዓለም ኪኣቱ ኸሎ፥ ይብል፥ ስጋ ኣዳሎኻለይ እምበር፥ መስዋእቲ ሕሩድን መስዋእቲ ብልዕን ኣይደሌኻን። ብዝሐርር መስዋእትን በቲ ስለ ሓጢኣት ዚስዋእ ባህ ኣይበለካን። ሽዑ ኸኣ ኣነ፥ እንሆ፥ ኣብቲ መጽሓፍ ብዛዕባይ ጽሑፍ እዩ፥ ዎ ኣምላኸ፥ ፍቓድካ ኽገብር ኢለ እመጽእ ኣሎኹ በልኩ።” ዝብል፥
ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብስጋኡ ገይሩ ስለ ሓጢኣት ብሞት ስጋኡ ተሰዊኡ፥ ፍቓድ እቲ ዝልኣኾ ኣብኡ ምእንቲ ክፍጽም እዩ ናብዛ ዓለም ዝኣተወ። ነዛ ፍቓድ ክፍጽም እዩ ስጋ ዝለበሰን ብስጋ ስለ ሓጢኣት ዝሞተን። ወሲኹ ድማ፥ ነዚኣ ፍቓድ እዩ፥ ኣብ ገተሰማኔ “ፍቓድካ እምበር ፍቓደይ ኣይኹን” ኢሉ ናብ ኣቦ ዝጸለያ። ብተወሳኺ እዉን እቲ ኣብ ሉቃስ 9፤31 “ብግርማ ኸኣ ተገልጹ (ሙሴን ኤልያስን)፥ ብዛዕባ እቲ ኣብ ዮርሳሌም ኪፍጸም ዘለዎ ምዉጻኡ ድማ ይዘራረቡ ነበሩ።” ዝብል ቃል እዉን፥ ነቲ ኣብ ዮርሳሌም ብሞት ሰብነት ስጋኡ ዝገብሮ “ዕዮ ምብጃዉ” እዩ ዝነግር። ስለዚ እቲ ናብ ዓለም ምእታዉ ተብሂሉ ዘሎን፥ እቲ ኣብ ዮርሳሌም ክፍጸም ዘለዎ ምዉጻኡን ኢልዎ ዘሎ፥ ብጀካ ነቲ ብሞት ስጋኡ ዝገብሮ ስራሕ ምብጃው እንተዘይኮይኑ ካልእ ምንም ኣየመልክትን እዩ!
ወሲኽና ኣብ ኻልኦት ጥቅስታት ዉርድ ኢልና ከም እንርእዮ፥ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብስጋ ጥራሕ እምበር ብመንፈስ ከም ዘይሞተ የነጽረልና እዩ። ስጋዊ ሞት ናይቲ ንጹህ ገንሸል ኣምላኽ፥ ንምድሓን እቲ ዝወደቀ ዘርኢ ኣብርሃም እኹልን ተረፍን እዩ! እቲ ብሞት ስጋኡ ሓጢኣት ዓለም ካብ ማእከል ዘርሕቀ ገንሽል ኣምላኽ ስሙ ዝተባረኽ ይኹን! ንስጋዊ ሞት ክርስቶስ ኢየሱስ ንምድሓንና ከምዘይኣክል ወሲድካ፥ ብመንፈስ እዉን ሞይቱ ምባልሲ፥ ንደም ምፍሳስ ወዲ ኣምላኽ ምስትንዓቅ ከይከዉን ኣዝየ እፈርህ! ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብስጋ ጥራይ ከምዝሞተ፥ ንምድሓንና ዝተከፍለ ስጋዊ ሞት ድማ ኣኻሊ ምንባሩን ክንርዳእ ክንክእል ንትሕዝቶ እዞም ዝስዕቡ ጥቅስታት ነድህበሎም፡~ እቶም ጥቅስታት በዓሎም ክዛረቡ ንሕደጎም፡~
“ክርስቶስ ድማ፡ ናብ ኣምላኽ ምእንቲ ኬቕርበና ኢሉ፡ ንሱ እቲ ጻድቕ ስለቶም ዓመጽቲ ሓንሳእ ስለ ሓጢኣት ሞተ፡ ብስጋ ሞተ፡ ብመንፈስ ግና ህያው ኰነ።” 1ጴጥ 3፡18
“በዚ ፍቓድ እዚ በቲ ሓንሳእ ንሓዋሩ ዚኣክል እተሰውኤ መስዋእቲ ስጋ ኢየሱስ ክርስቶስ ተቐዲስና አሎና።” እብራዊያን 10፡10
“ስለዚ፡ ኣሕዋተየ፡ በቲ መጋረጃ፡ ማለት ብስጋኡ ዝቐደሰልና ሓድሽን “ህያውን መገዲ ብደም ኢየሱስ ናብ መቕደስ ንምእታው ትብዓት ካብ ዚህልወና፡” እብራዊያን 10፡19~20
“ኣሕዋተየ፡ ከምኡ፡ ድማ ንስኻትኩም፡ ንኣምላኽ ፍረ ምእንቲ ኽንፈሪ፡ ንኻልእ፡ ነቲ ኻብ ምዉታት ዝተንስኤ ኽትኰኑ፡ ብስጋ ክርስቶስ ካብቲ ሕጊ ሞትኩም።” ሮሜ 7፡4
“ካብቲ ዝሰማዕኩምዎ ተስፋ ናይቲ ኣብ ትሕቲ ሰማይ ንዘሎ ዅሉ ፍጡር እተሰብከ ወንጌል፡ ኣነ ጳውሎስ ዘገልጋሊኡ፡ ከይተናቓነቕኩም፡ ተሰሪትኩምን ደልዲልኩምን ብእምነት እንተ ጸናዕኩምሲ፡ ኣበርን ነቐፋን ዜብሎም ቅዱሳን ገይሩ፡ ኣብ ቅድሚኡ ምእንቲ ኬቝመኩም፡ ሕጂ ብሰብነት ስጋኡ ብሞቱ ገይሩ ዓረቐኩም።” ቆሎሴ 1፡23~24
“ንሓጢኣት መዊትናስ ንጽድቂ ምእንቲ ኽንነብር፡ ንሱ ባዕሉ ንሓጢኣትና ኣብ ስጋኡ ኣብ ዕንጨይቲ ጾሮ፡ ብቝስሉ ኢኹም ዝሐዌኹም።” 1ጴጥ 2፡24
“ደጊም ክርስቶስ ምእንታና ሓሳረ መከራ ካብ ጸገበስ (Christ hath suffered for in the flesh kjv)፡ ብስጋኡ መከራ ዚጸግብ፡ ንሱ ንሓጢኣት ሒዲግዎ እዩ እሞ፡ እቲ ብስጋ ዝተረፈ ዘመን ንፍቓድ ኣምላኽ እምበር፡ ንፍትወት ሰብ ምእንቲ ኸይትነብሩ፡ ንስኻትኩምውን ነዚ ሓሳብ እዚ ኸም ኣጽዋር ጌርኩም ሐዝዎ።” 1ጴጥ 4፡1
“እንጌራ ኣልዒሉ ድማ ኣመስጊኑ ቘሪሱ፥ እዚ ምእንታኹም ዚውሃብ ዘሎ ስጋይ እዩ፡ እዚ ንመዘከርታይ ግበርዎ፡ ኢሉ ሃቦም። ከምኡ ድማ ድሕሪ ድራር ነታ ጽዋእ ኣልዒሉ፥ እዛ ጽዋዕ እዚኣ እቲ ምእንታኹም ብዚፈስስ ዘሎ ደመይ እተገብረ ሓድሽ ኪዳን እያ። ማለት፡ እዛ እንጌራ እዚኣ ብትበልዕዋ፡ እዛ ጽዋእ እዚኣውን ብትሰትይዋ መጠን፡ ክሳዕ ጐይታ ዚመጽእ፡ ሞቱ ትነግሩ ኢኹም።” ሉቃስ 22፡19~20
“ኣመስጊኑ ቘረሰ እሞ፡ ውሰዱ፡ ብልዑ፡ እዚ ምእንታኹም እተዋህበ ስጋይ እዩ፡ እዚ ንመዘከርታይ ግበርዎ፡ በለ። ከምኡ ኸኣ ድሕሪ ድራር ነታ ጽዋእ ኣልዓለ እሞ፡ እዛ ጽዋእ እዚኣ ብደመይ ሓድሽ ኪዳን እያ። ብትሰትይዎ መጠን ንመዘከርታይ ግበርዎ፡ በለ።” 1ቁረ 11፡24~26
እምብኣር ሕጂ እስኪ ነታ ክርስቶስ ኢየሱስ ኣብ መስቀል “ኣምላኸይ ኣምላኸይ ንምንታይ ሓደግካኒ” ዝበላ ቃል ክንርእያ ኢና።
“ኣምላኸይ ኣምላኸይ ንምንታይ ሓደግካኒ”
“ብታስዓይቲ ሰዓት የሱስ፥ ኤሎሄ፥ ኤሎሄ፥ ላማ ሰበቅታኒ፥ ኢሉ ብዓብዩ ድምጺ ጨርሔ። እዚ ኸኣ፥ ኣምላኸይ፥ ኣምላኸይ፥ ንምንታይ ሐደግካኒ፥ ማለት እዩ።” ማቴዎስ 27፡46
“ኣምላኸይ፥ ኣምላኸይ ስለምንታይ ሐደግካኒ፥ ካብ ምርዳኤይን ካብ ቃላት ኣዉያተይን ርሑቕ ኢኻ።” መዝ 22፡1
ዓበይቲ ዝብሃሉ መምህራን ናይ እምነት ምንቅስቃስ ብዛዕባ እዚኣ ቃል፥ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ናብ ሰይጣን ወይ ሓጢኣት (ዘርኢ ሓጢኣት) ስለ ዝተለወጠ እዩ እግዚኣብሄር ኣቦ ሓዲግዎ ብምባል፥ ነዛ ኣብ መስቀል ዝተባህለት ቃል ከም ድጋፍ ብምጥቃም፥ ዘይትርጉሙ ክህብዎን ከጣምምዎን ይርኣዩ ኣለዉ። ብመሰረቱ ነዚ ጥቅሲ ብምንባብ ጥራሕ ኣቦ ሓዲግዎ ኢልካ ምዝራብ፥ ምስቲ ኣስዒብና ክርስቶስ በዓሉ ኣቡኡ ፈጺሙ ከም ዘይሓደጎ ዝተዛረቦ ክገራጮ እዩ።
ብዘይ “ኣቦ” ዝብል ቃል፥ ነዚ “ኣምላኸይ ኣምላኸይ” ዝብል ቃል፥ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ቅድሚ ስቅለቱ ተጠቂምሉዶ ይፈልጥ ኢለ ክሓትትን ክምጉትን ኣፍቕዱለይ። እቲ ብዛዕባኡ ኣብ ነብያትን መዝሙራትን ዝተባህለሉ ምእንቲ ክፍጸም ኣብ መስቀል ዝበለን ቃላትን፥ ዝኾናን ፍጻሜታት ከምዘለዋ ክነድህብ እደሊ። ንኣብነት ኣብ የሃንስ 19፡28 “ድሕርዚ የሱስ ኩሉ ኸም እተፈጸመ ፈሊጡ፥ እቲ ጽሑፍ ምእንቲ ክፍጸም፥ ጸማእኩ፥ በለ።” ዝብል ንረክብ ኢና። ስለዚ፥ ከምቲ ብኣፍ ኣቦና ዳዊት “ኣምላኸይ ኣምላኸይ ንምንታይ ሓደግካኒ” ዝተባህለሉ ቃል ምእንቲ ክፍጸም ይብሎ እንተሃለወ መን ይፈልጥ? ብዝበለጸ ኣቦን ወድን ተፈላልዮም ከምዘይፈልጡ ዘረጋግጹልና ጥቅስታት ንስምዓየን ወይ ነንብበን፡~
“እንሆ፡ ኵላትኩም ነንበይንኹም ነናብ ስፍራኹም እትዝረውላ፡ ንበይነይውን እትሐድጉላ ጊዜ ትመጽእ ኣላ፡ ድሮ እኳ መጺኣ። ግናኸ ኣቦይ ምሳይ እዩ እሞ፡ በይነይሲ ኣይኰንኩን።” የሃንስ 16፡32
“እቲ ዝለኣኸኒ ኸኣ ምሳይ አሎ። ኵሉ ሳዕ ባህ ዜብሎ እገብር እየ እሞ፡ በይነይ ኣይሐድገንን እዩ፡ በሎም።” የሃንስ 8፡29
“ማለት፥ ኣምላኽ ንዓለም ምስ ርእሱ ኺዓርቃ ኸሎ፡ ኣብ ክርስቶስ ነበረ እሞ፡ በደሎም ኣይሐዘሎምን፡ ኣባና ኸኣ ቃል ዕርቂ ኣንበረ።” 2ቆረ 5፡19
ሕራይ! ግናኸ ንምንታይ ደኣ እዩ ጎይታ ከምኡ ዝበለ? ኢልና ክንሓትት ጽቡቅ እዩ። ከመዮ እቲ ጽሑፍ ዝብለና፥ ክርስቶስ ብዘይካ ሓጢኣት ብኩሉ ነገር ክመስለና ከም ዝተገብኦ ርዱእ እዩ። ብጥሜት ብጽምኢ ብድኻም ብሞት ብኩሉ እዩ ዝመስለና። ብስጋ ከመዉት ከሎ ብመንፈስ ግና ህያዉ ከም ዝኮነ ክንዝንግዕ ኣይግባእን። “ክርስቶስ ድማ፡ ናብ ኣምላኽ ምእንቲ ኬቕርበና ኢሉ፡ ንሱ እቲ ጻድቕ ስለቶም ዓመጽቲ ሓንሳእ ስለ ሓጢኣት ሞተ፡ ብስጋ ሞተ፡ ብመንፈስ ግና ህያው ኰነ።” 1ጴጥ 3፡18። ስለዚ እቲ ንሕና ክንመዉት ከለና ዝስምዕና ምፍላይ ንእኡ ተሰሚዕዎ ማለት እንተ ዘይኮይኑ፥ ብኣካል ተፈልይዎ ማለት ኣይኮነን። ሕጂ ክብድ ዝብል ምጉት ክጅምር ፍቐዱለይ። ክርስቶስ “ኣምላኸይ ኣምላኸይ ንምንታይ ሓደግካኒ” ክብል እንከሎ፥ ኣቦ ንክርስቶስ ብኣካል ተፈልይዎ ነይሩ እዩ እንተ ኢልና፥ ምስዘን ዝስዕባ ነጥብታት ክንሰማማዕ ናይ ግድን ክኾነና እዩ፦
1.ኣቦን ወድን ስለ ዝተፈላለዩ፥ ኣብቲ ተፈላልዮምሉ ዝነበሩሉ ግዜ ማለት ሰለስተ መዓልትን ለይትን ስላሴ ዝብሃል ህላወ ጠፊኡ ነይሩ ማለት እዩ። ያእ ኣይፋል ናይ ስላሴ ህላዉነት ፈጺሙ ኣቛሪጹ ኣይፈልጥን እዩ! “ኣብ ክርስቶስ ነበረ” “በይነይሲ ኣይኮንኩን” ወዘተ ዝብሉ ቃላት እዉን ኣለዉ!
2.ንክርስቶስ ኣቦ ተፈልይዎ ናብ ዘይምህላዉ በጺሑ እንተ ነይሩ፥ ንምድርን ንኩሉ ነገርን ደኣ መን ጸይርዎ ነይሩ? ምኽንያቱ ክርስቶስ ንኩሉ ነገር ብሓይሊ ቃሉ ጸይርዎ ዘሎ ንሱ ምዃኑ እዩ ቃል እግዚኣብሄር ዝነግረና።
“ንሱ ኸኣ ቅድሚ ዅሉ እዩ፡ ኵሉውን ብእኡ ቘይሙ አሎ።” ቆሎሴ 1፡17
“ንሱ ናይ ክብሩ ነጸብራቕን ቅርጺ ባህርዩን ከሎ፡ ኵሉውን ብሓይሊ ቓሉ ጸዊሩ ኸሎስ፡ ምንጻህ ሓጢኣትና ምስ ገበረ፡ ኣብ ላዕሊ ኣብ የማን ግርማ ተቐመጠ።” እብራዊያን 1፡3
3.እግዚኣብሄር እታ ንምድሓን ሰብ ዝመደባ ጥንታዊ ምኽሩ ፈሺልዎሲ፥ ንሰባት ከድሕን ኢሉ ዝለኣኾ ወዱስ ንርእሱ ምድሓን ዘድልዮ ናብ ምዃን ወሪዱ ማለትና እዩ። ያእ ኣይፋሉን! ክርስቶሲ ንብዙሓት ዉሉድ ምእንቲ ክድሕኑ ኢሉ እዩ ራእሲ ምድሓን እንዳፈጸመ ናብ ክብሪ ዘእተዎም እምበር ንሱስ ብዛዕባ ገዛእ ርእሱ ምድሓን ወይ ደም ምፍሳስ ኣየድለዮን።
“እቲ ዅሉ ምእንታኡ ዅሉውን ብእኡ ዝዀነ፡ ንብዙሓት ውሉድ ናብ ክብሪ እናእተዎም፡ ነቲ ራእሲ ምድሓኖም ብስቅያት ኪፍጽሞ ተገብኦ።” እብራዊያን 2፡10
“ንሱ ከምቶም ካልኦት ሊቃውንቲ ኻህናት ቅድም ምእንቲ ሓጢኣት ርእሱ፡ ደሓር ድማ ምእንቲ ሓጢኣት ህዝቢ ኣብ ጸጽባሕ መስዋእቲ ኬቕርብ ዘየድለዮ እዩ እሞ፡ ርእሱ ንመስዋእቲ ምስ ወፈየ፡ ሓንሳእ ንሓዋሩ ገበሮ።” እብራዊያን 7፡27
4.ንመለኮት ካባና ዝተፈለየ ዝገብሮ እኮ ንሱ ፈጺሙ ዘይመዉት ንሕና ግና ብመንፈስን ብስጋን እንመዉት ስለ ዝኾንና እዩ። ክርስቶስ ከማና ኣቦ ተፈልይዎ እንተ ኢልና ድማ ኣንጻር ቃል እግዚኣብሄር ክርስቶስ ብመንፈስ (ብመለኮት) ሞይቱ ንብል ኣሎና ማለት እዩ። ያእ ኣይፋል እብል ኣሎኹ! ምኽንያቱ ነቲ ክርስቶስ “ብስጋ ሞተ” “ብሰብነት ስጋኡ ብሞቱ ገይሩ ዐረቐኩ” ወዘተ ዝብሉ ቃላት ሃዋሪያት እምበር ንምህዞ ቃላት ናይ ሓሶት መምሃራን ኣይኣምንን እየ!
“ክርስቶስ ድማ፡ ናብ ኣምላኽ ምእንቲ ኬቕርበና ኢሉ፡ ንሱ እቲ ጻድቕ ስለቶም ዓመጽቲ ሓንሳእ ስለ ሓጢኣት ሞተ፡ ብስጋ ሞተ፡ ብመንፈስ ግና ህያው ኰነ።” 1ጴጥ 3፡18
“ ………….ኣብ ቅድሚኡ ምእንቲ ኬቝመኩም፡ ሕጂ ብሰብነት ስጋኡ ብሞቱ ገይሩ ዓረቐኩም።” ቆሎሴ 1፡23
ብኻልእ ኣዘራርባ፥ ክርስቶስ ንሱ ፍጹም ኣምላኽን ሰብን ምዃኑ ካብ ዘይምፍላጥ፥ ከምቲ ኣብ ምድሪ ጥራሕ ዘሎ እንመሰለና ኣብ ሰማይዉን ዝነበረ፥ ኣቦ ዝሓደጎ ኣብ ዝመሰለናዉን፥ ኣቦ ምስኡ ከምዘሎ ክርድኣና እንሽገር ኣመንቲ ክንህልዉ ንኽእል ኢና። እዚ ግና ነቲ ትኹል ሓቂ ኣየዝብሎን እዩ! ክርስቶስ ብዘሎ መሎኮት ዝሓደሮ ፍጹም ምዃኑን፥ ኣብ መስቀል እዉን መንነቱ ከምዘይቀየረ ከስምረልኩም እፈቱ። ክርስቶስ ናይ ብሓቂ ኣብ መስቀል መንነቱ ለዊጡ ሰይጢኑ እንተ ዝኸዉን፥ ነዞም ኣብ መስቀል ዝበሎም ኣገደስቲ ቃላት ክብል ኣይምኽኣለን ኢልና ንሙግት ኣሎና። ንኣብነት፡~
➢“ዝገብርዎ ኣይፈልጡን እዮም እሞ ሕደገሎም” ዝብል ካብ ዝሰይጠነ ኣካል ዝወጽእ ቃል ኣይኮነን። እቶም ብጎይታ ኢና እንብል ኣመንቲ እኳ ንዝበደሉና ክንብሎ ዝኸብደና ቃል ክኸዉን ይኽእል እዩ። ከም በዓል እስጢፋኖስ ሓዉና ግና፥ ጸጋ በዚሑሎም ብዛዕባ እቶም ብዳርባ እምኒ ዝቐትልዎ ዝነበሩ “ጎይታይ፥ እዚ ሓጢኣት እዚ ኣይትሐዘሎም” ዝብል ቃል ጨዲርዎ እዩ። ካብ መን ተማሂርዎ? ካብ ጎይታኡ! (ግብ 7፡59~60)
➢ክርስቶስ ነቲ ብዛዕባኡ ጽቡቕ ዝመስከረ ከታሪ፥ “ኣብ መንግስትኻ ዘክረኒ” ዝብል ምሕጽንታ ምስ ተማሕጸኖ፥ “ሕጂ ምሳይ ናብ ገነት ክትኣቱ ኢኻ” ዝብል መልሲ ክህብ ኣይምከኣለን። ሰይጣንሲ ይትረፍ ንካልእ ሰብ ገነት ክመባጽዓሉ፥ ንርእሱ እኳ ኣይረኽባን እዩ። እረ በጃኹም ክርስቶስ ሰይጢኑ ስለዝነበረ እዩ ኣቦ ሓዲግዎ ኣይትበሉ! ናይ ሰይጣን ማሕደሩ ኣብ ሲኦል እዩ፥ ክርስቶስ ግና ኩሉ ጊዜ ኣብ የማን ኣቦኡ እዩ! “ንየሱስ ከኣ፥ ጎይታይ፥ ብመንግስትኻ ምስ እትመጽእ ዘክረኒ፥ በሎ። የሱስ ድማ፥ ሎሚ ምሳይ ኣብ ገነት ከም እትኸዉን፥ ብሓቂ እብለካ ኣሎኹ፥ በሎ።” ሉቃስ 23፡42~43
➢ክርስቶስ ሰይጢኑ እንተ ዝኸዉን “ነፍሰይ ናባኻ እማዕቁባ ኣለኩ” ብምባል ንህይወቱ ናብ ኣቦ ከዕቁብ ኣይምከኣለን። ምኽንያቱ እግዚኣብሄር ናይ ዝተዓወቱ እምበር ናይ ዝሰይጠኑ መዕቆቢ ኣይኮነን። ጸሓይ ይኹን እቶም ወተሃደራት እዉን ጻድቅ ምዃኑ እኳ ዝመስከርሉ!
“ካብ ጊዜ ሳድሰይቲ ሰዓት ኽሳዕ ታስዐይቲ ሰዓት ኣብ ኵላ ምድሪ ጸልማት ኰነ። ጸሓይ ጸልመተት፡ መጋረጃ መቕደስ ኣብ ክልተ ተተርተረ። ኢየሱስ ብዓብዪ ድምጺ፥ ኣቦይ፡ ንነፍሰይ ኣብ ኢድካ ኤማዕቍባ አሎኹ፡ ኢሉ ጨርሔ። እዚ ምስ በለ፡ ነፍሱ ወጸት። እቲ ሓለቓ ሚእቲ ግና እቲ ዝዀነ ምስ ረኣየ፥ እዚ ሰብኣይ እዚ ጻድቕ ነይሩ፡ ኢሉ ንኣምላኽ ኣመስገኖ። እቶም ኪርእዩ እተኣከቡ ህዝቢ ድማ እቲ ዝዀነ ምስ ረኣዩ፡ ኣፍ ልቦም እናወቕዑ ተመልሱ።” ሉቃስ 23፡44~48
ስለዚ ነዚ ኣጋንንቲ ኣብ ቅድሚኡ ዝንቅጥቀጡሉ ዝርዕዱሉን ጎይታስ “ኣብ መስቀል ሰይጢኑ” ምባልሲ ምህዞ መምሃራን ናይ እምነት ምንቅስቃስ እምበር፥ ኣብ ትኹል ቃል ዘሎ ወይ እዉን ሃዋሪያት ዝምሃርዎ መልእኽቲ ኣይኮነን እብል ኣሎኹ። ኣቱም ነቲ ናይ ጎይታና የሱስ ክርስቶስ በጃ ምሕላፍ ብሽም “ዘይንቡር ጸጋ” ክትመጥዎ ክጥዕመኩም፥ ንክርስቶስ ናብ ደረጃ ኣጋንንቲ ከተዉርድዎ እትጽዕቱ ዓገብ! ይኣክል! ንጸጋ ኣምላኽ ከም ማስቲካ መጢጥካ ዘይናቱ እንተሂብካዮ ተበላሽዎ እምበር ኣይተማዕርጎን ኢኻ! ሓደ ንእሽቶይ ምዉት ጽንጽያ ንብዘሎ ቅዱይ ቅብኢ ከምዘበላሹዶ ካን ተሰዊርኩም?
“ተፈጸመ” ተብሂልሉ ዝተዛዘመ ምብጃዉ
“ድሕርዚ የሱስ ኩሉ ኸም እተፈጸመ ፈሊጡ፥ እቲ ጽሑፍ ምእንቲ ኺፍጸም፥ ጸማእኩ በለ። ኣብኡ መጺጽ ዝመልኤ ሰፍነግ ኣብ ዘንጊ ስም ዕዛ ገይሮም ናብ ኣፉ ኣቕረብ። የሱስ ከኣ ነቲ መጺጽ ምስ ጠዐመ፥ ተፈጸመ፥ በለ። ርእሱ ኣድነነ፥ ነፍሱዉን ወጸት።” የሃንስ 19፡28~30
ክርስቶስ በቲ ዝተቖርሰ ስጋኡን፥ በቲ ካብ ስጋኡ ዝፈሰሰ ደሙ ገይሩ ከም ዘድሓነና ከም ዝዓደገናን እዩ ቃሉ ዘረጋግጸልና። ብደሙ ነጺህናን ተዓዲግና እምበር ብዝተጋነነ ተወሳኺ መንፈሳዊ ሞቱ ከምዘይደሓንና ኣቐዲምና ከሲስና ኣሎና። ድሕሪ ተፈጸመ ዝበሎ ምሉእ ግብሪ ምብጃዉ፥ ንምድሓንና ተብሂሉ ክርስቶስ ዝኸፈሎ ተወሳኺ ዋጋ የልቦን። ምኽንያቱ ተፈጸመ ማለት ተፈጸመ እዩ። ኣየ ሚስጥር እዚ “ተፈጸመ” ዝብል ቃል እንተንፈልጦ!
ተፈጸመ ዝብል ቃል ብግሪኽ tel'-i-os tέλeιoς, a, ov (ቴል ኢዮስ) እዩ ዝብል። እዞም ዝስዕቡ ሰለስተ ትርጉማት ድማ ኣለዎ፡~
➢ቐዳማይ ትርጉም፡ ንዝተዋህበካ ዕዮ ኣብ መዓላ ሰሪሕካዮ ምዉዳእ የመልክት። ክርስቶስ ኢየሱስ “ተፈጸመ” ክብል እንከሎ ድማ፥ ነታ ካብ ኣቦ ዝተዋህበቶ ዕዮ ወይ ራእይ፥ ኣብ መስቀል ብሞት ሰብነት ስጋኡ ሰሪሑ ብምዉዳእ ዘዉስኣ ቃል እያ። እዚኣ ከምቲ ኣቐዲመ ዝበልክዎ ነታ “ፍቓድካ” እትብል ዕዮ ኣቦ ምፍጻም እያ እተመልክት።
“ኢየሱስ በሎም፥ ብልዔይሲ ፍቓድ እቲ ዝለኣኸኒ ኽገብር ዕዮኡውን ክፍጽም እዩ።” የሃንስ 4፡34
“ኣምላኽ ሓቂ ንስኻ በይንኻ ምዃንካን ነቲ ዝለኣኽካዮ ኢየሱስ ክርስቶስን ኪፈልጡ፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት እዚኣ እያ። ኣነ ነቲ ኽገብሮ ዝሀብካኒ ግብሪ ፈጺመ፡ ኣብ ምድሪ ኣኽበርኩኻ። ዎ ኣቦይ፡ ሕጂ ድማ በቲ ዓለም ከይተፈጥረት ኣባኻ ዝነበረኒ ኽብሪ ኣባኻ ኣኽብረኒ።” የሃንስ 17፡3~5
➢ካልኣይ ትርጉም፡~ ንሓደ በዓል ዕዳ ዝጽነሔ ሰብ፥ ዕዳኡ ኣብ ክንዳኡ ድሕሪ ምኽፋልካ፥ እቲ ዝጸንሔ ዕዳ ተኸፊሉ ተወዲኡ ኣሎ ክብሉ ዝጥቀሙሉ ዝነበረ ቃል የመልክት። እወ! ክርስቶስ ኢየሱስ ድማ፥ ኣብ ክንዳና ንኹሉ ዕዳ ሓጢኣትና ብሞት ሰብነት ስጋኡ ኸፊሉ ወዲኡልና ወይ ኣርሒቁልና እዩ። ስሙ ዝተባረኸ ይኹን!
“ነቲ ብሕጋጋት ዚቃወመናን ዚበኣሰናን ዝነበረ ብኢድ እተጻሕፈ ጽሕፈት ዕዳ ደምሲሱ ኸኣ፡ ንእኡ ኣብ መስቀል ሸንኪሩ ኻብ ማእከል ኣርሐቖ።” ቆሎሴ 2፡14
➢ሳልሳይ ትርጉም፡~ ሓደ ዓቐይታይ ኣብ ስፍራ መቃለሲ ኾይኑ፥ ንጸላኢ ወጊኡ ምስ ኣዉደቆ፥ ኣብ ልዕሊ እቲ ዘዉደቆ ጸላኢ ደዉ ኢሉ ቅድሚ ምቅታሉ ዝብላ ቃል እያ። ኣብ እንግሊዘኛ እታ ቃል “You are done!” ክብልዋ እንከለዉ፥ ኣብ ትግርኛ ድማ “ስዩም በል” ዝብል ሓሳብ ተመልክት። ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ ብሞት ሰብነት ስጋኡ ንሰይጣን መላእኽቱን “ስዩም በል” “You are done!” ኣቢልዎም እዩ። ሃ ሌ ሉ ያ!
“ነቲ ብሕጋጋት ዚቃወመናን ዚበኣሰናን ዝነበረ ብኢድ እተጻሕፈ ጽሕፈት ዕዳ ደምሲሱ ኸኣ፡ ንእኡ ኣብ መስቀል ሸንኪሩ ኻብ ማእከል ኣርሐቖ። ነቶም ሕልቅነታትን ስልጣናትን ኣጽዋሮም ገፊፉ፡ ብእኡ እናፈከረሎም ከኣ፡ ብግልጺ ኣስተሐፈሮም።” ቆሎሴ 2፡14~15
“እምብኣርሲ ብሓቂ ንዘርኢ ኣብርሃም ኣልዓሎ እምበር፡ ንመላእኽትስ ኣየልዓሎምን እሞ፡ እቶም ውሉድ ብደምን ስጋን ካብ ዚሐብሩስ፡ ብሞቱ ነቲ ሓይሊ ሞት ኣብ ኢዱ ዝሐዘ ምእንቲ ኺስዕር፡ ንሱውን ድያብሎስ እዩ፡ ነቶም ብፍርሃት ሞት ብዘሎ ዘመኖም ብባርነት ተታሒዞም ዝነበሩ ዅላቶም ሓራ ምእንቲ ኼውጽኦም ኢሉ፡ ንሱውን ብእኡ ሐበሮም።” እብ 2፡14~16
“ፍርዲ እዛ ዓለም እዚኣ ሕጂ በጽሔ። ገዛኢ እዛ ዓለም እዚኣ ሕጂ ንወጻኢ ኺድርበ እዩ። ኣነውን ካብ ምድሪ ልዕል ምስ በልኩ፡ ንዅሉ ናባይ ክስሕቦ እየ። ብኸመይ ዝመሰለ ኣማውታ ኸም ዚመውት፡ ኬመልክተሎም እዩ እዚ ዝበለ።” የሃ 12፡31~33
እቲ “ተፈጸመ” ዝብል ቃል ምሉእ ምብጃዉ ክርስቶስ ብስለስተ መቃልሕ ኣቃሊሕዎ እዩ። ንእግዚኣብሄር ኣቦ “እቲ ዝሃብካኒ ዕዮ ወይ ፍቓድ ብሞት ሰብነት ስጋይ እዉድኦ ኣሎኹ” ዝብል መቃልሕ ኣለዎ! ንሰብ ድማ “ነቲ ዕዳ ሓጢኣትካ ኣብ ክንዳኻ ብሞት ሰብነት ስጋይን ምፍሳስ ደመይን ከፊለ ወዲኤዮ ኣሎኹ” ዝብል መቓልሕ ኣለዎ! ንሰይጣን ድማ፥ “ኣታ ጸላኢ ኣብ ክንዲ እቶም ብተስፋ ዝተኣስሩን ካልኦት ዝድሕኑን ብሞት ሰብነት ስጋይ ገይረ “ስዩም በል” እብለካ ኣሎኹ ዝብል መቓልሕ ኣለዎ! ሰይጣን ነዚኣ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ብምኽንያት ሓጢኣት ብዙሓት ብስጋ ዝስዉኣ እዩ ዝፈርሓ ነይሩ። ስለዚ እዩ ድማ ብካልእ ዓይነት ኣማዉታ ሞት ንኽመዉት ዝፍትኖ ዝነበረ። ካብ ብስጋ ሙማት ንላዕሊ፤ ከምቲ ገሊኣቶም ዝብልዎ ብመንፈስ ሙማት የፍርሖ እንተዝነብር፥ ክርስቶስ ብስጋኡ ንኸይመዉት ምእንቲ ዘለዎ ኹሉ ኣኽቲቱ ምፈተነ!
ኣታ ክንደይ ከሐጉሰካ እዩ ናይ መስቀል ስራሕ! ንኹሉ ንኣብ ሰማይ፥ ምድርን፥ ትሕቲ ምድርን ዘሎ በቃ “ተፈጸመ” ኢሉ ወዲእዎ! እሞ ከምቲ ነዞም መምሃራን ምንቅስቃስ እምነት ዝመስሎም፥ እቲ ኣብ መስቀል ብሰብነት ስጋኡ ዝተኸፍለ በጃ ምሕላፍ ምሉእ እምበር ፈረቃ ወይ ጎደሎ ኣይኮነን። ድሕሪ ተፈጸመ ክጅመር ወይ ክቕጽል ዝክእል ዕዮ ምብጃዉ ፈጺሙ የልቦን። እዚ እቲ ዋና ሕመረት ናይ ሎሚ መልእኽተይ እዩ።
ክርስቶስ “ተፈጸመ” ዝበለ እቲ ብስጋኡ ክፍጽሞ ዝነበሮ ኩሉ ፈጺሙ ምስ ወድአ እምበር ብመንፈስ ምስ ሞተ ኣይኮነን። ከመዮ እቲ ጽሑፍ “መጋረጃ ቤተ መቕደስ ካብ ላዕሊ ኽሳዕ ታሕቲ ኣብ ክልተ ተተርተረ።” ማር 15፡38 ከም ዝብል፥ ክርስቶስ ብስጋ ክመዉት ከሎ ሽዕኡ ድማ መጋረጃ ቤት መቕደስ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ተተርተረ። እዚ ክልቲኡ ፍጻሜታት እዚ ብሓንሳእ ዝተከሰተሉ መለኮታዊ ምኽንያት ይህልዎዶ ይኸዉን? እወ ምኽንያት ኣለዎ! እዚ ምስጢር እዚ ኣብ እብራዊያን ተገሊጹ ኣሎ።
“ስለዚ፡ ኣሕዋተየ፡ በቲ መጋረጃ፡ ማለት ብስጋኡ ዝቐደሰልና ሓድሽን ህያውን መገዲ ብደም ኢየሱስ ናብ መቕደስ ንምእታው ትብዓት ካብ ዚህልወና፡ ኣብ ቤት ኣምላኽውን ዓብዪ ኻህን ካብ ዝህልወናስ፥” እብራዊያን 10፡19~22
“ግናኸ ኣብቲ ብሉይ ኪዳን ኬንብቡ ኸለዉ፡ እቲ ብክርስቶስ እተቐንጠጠ መጋረጃ ክሳዕ ሎም መዓልቲ ኣይተቐልዓሎምን እሞ፡ ሓሳቦም ደንዚዙ ኣሎ። ክሳዕ ሎሚ ንሙሴ እናኣንበብዎ፡ እቲ መጋረጃ ኣብ ልቦም ዝርጉሕ ኣሎ። ናብ ጐይታ ምስ ተመልሱ ግና፡ እቲ መጋረጃ ኪቕንጠጥ እዩ።” 2ቁረ 3፡14~16
እቲ ኣብ ቤት መቕደስ ዝነበረ መጋረጃ ናይ ምንታይ ምሳሌ እዩ ነይሩ ኢልካ ምሕታት ከድልየና እዩ። ኣብ እብራዊያን “በቲ መጋረጃ፥ ማለት ብስጋኡ” ዝብል ቃል ብምህላዉ፥ እቲ ኣብ መቕደስ ዝነበረ መጋረጃ ምሳሌ ናይ ስጋ ክርስቶስ እዩ። ስጋ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ኣብ ዝሞተላ ህሞት፥ መጋረጃ ኣብ ቤት መቕደስ ምቕዳዱ ናይዚ ምስጢር እዚ ሕቅነት የረጋግጽ። እዚ ድማ ስጋዊ ሞት ክርስቶስ ነቲ ናብ ኣምላኽ ዘብጽሕ መንገዲ ምክፋቱን ንዓናዉን ናይ ምእታዉ መሰልን ትብዓትን ከም ዘዉሓሰና ዘረጋግጽ እዩ። ኣሜን ንምድሓንና ዝኸዉን ዕዮ ምብጃዉ ብተፈጸመ ዝብል ቃል ጎይታ ተዛዚሙልና ኣሎ!
” ክርስቶስ ናብ ሲኦል ብዓወት፥ ዓወት ከበስር እዩ ዝወረደ!
“ነቲ ብሕጋጋት ዚቃወመናን ዚበኣሰናን ዝነበረ ብኢድ እተጻሕፈ ጽሕፈት ዕዳ ደምሲሱ ኸኣ፡ ንእኡ ኣብ መስቀል ሸንኪሩ ኻብ ማእከል ኣርሐቖ። ነቶም ሕልቅነታትን ስልጣናትን ኣጽዋሮም ገፊፉ፡ ብእኡ እናፈከረሎም ከኣ፡ ብግልጺ ኣስተሐፈሮም።” ቆሎሴ 2፡14~16
ብዙሓት መምሃራን ናይ እምነት ምንቅስቃስ፥ እቲ ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ናብ ሲኦል ምዉራድ ድማ መንፈሳዊ ሞት ሞይቱ ስለ ዝተሳዕረ እምበር ስዒሩ ከም ዝወረደ ኣይኣምኑን እዮም። ብሓፈሻኡ፣ ብዛዕባ ክርስቶስ ናብ ሲኦል ምውራዱን ዘይምዉራዱን 3ተ ዝተፈላለዩ ኣበሃህላታት ኣለዉ እዮም። ገሊኦም ክርስቶስ ፈጺሙ ናብ ሲኦል ኣይወረደን ዝብል ምጉት ኣለዎም። ካልኦት ድማ ክርስቶስ ብስዕረት ዘይኮነስ ብዓወት እዩ ናብ ሲኦል ወሪዱ ክብሉ ይምጉቱ። ብተወሳኺ፥ ነቶም ናይ ክርስቶስ ተስፋ እናተጸበዩ ብእምነት ዝሞቱን ኣብ ትሕቲ ሰይጣን ኣብ ሲኦል ንዝጸንሑን ነፍሳት ከይዱ፥ ነቲ ትሕዝቶ ትጽቢቶም ብዓወት ኣዊጁ፥ ማሪኹ ካብ ሲኦል ናብ ናይ ዕረፍቲ ቦታኦም ከም ዘዉጽኦም ይኣምኑ። እዞም መምሃራን ድማ ናብ ሲኦም ብሰይጣንን ኣጋንንትን ተጎቲቱ እዩ ወሪዱ ክብሉ ይምጉቱ።
ኣነ ብወገነይ፥ ነቶም ክርስቶስ ፈጺሙ ናብ ሲኦል ኣይወረድን ዝብሉን፥ ነቶም ክርስቶስ ድሕሪ ተፈጸመ ምባሉ ብኣጋንንቲ ተጎቲቱ ተወሳኺ ንኽሳቐ እዩ ናብ ሲኦል ወሪዱ ዝብሉን፥ ኣይፋል ትጋገዩ ኣሎኹም እብሎም። ብመሰረት እዘን ኣስዒብና እንርእየን፥ ክርስቶስ ንሲኦል ብዓወት ክማርኽን ከስተሓፍርን ደኣ እምበር ተሳዒሩን ተማሪኹን ኣይወረደን። ናይ ክርስቶስ ቦታ ኣብ ገነት ኣብ ሰማያት እምበር ኣብ ሲኦል ኣይኮነን። ስለዚ ከኣ እዩ ነቲ ዝተማሕጸኖ ከታሪ “ሎሚ ኣብ ገነት ምሳይ ክትከዉን ኢኻ” ኢሉ ዘይዕጸፍ ተስፋ ዝሃቦ። ገነት ድማ ኣብ ሳልሳይ ሰማይ ከምዝርከብ ሃዋሪያ ጳዉሎስ ከምዚ ይብል፡~ “ቅድሚ ዓሰርተው ኣርባዕተ ዓመት ሓደ ሰብኣይ ብክርስቶስ፡ እዚ ኸምዚ ዝበለ ኽሳዕ ሳልሳይ ሰማይ ከም እተዘረፈ፡ እፈልጥ ኣሎኹ፦ ኣብ ስጋ ምንባሩ ኣይፈልጥን፡ ኣብ ወጻኢ ስጋ ምንባሩ ኣይፈልጥን፡ ኣምላኽ ይፈልጥ። ብናይ እዚ ኸምዚ ዝበለ ሰብኣይ፦ ኣብ ስጋ ምንባሩ ወይስ ኣብ ወጻኢ ስጋ ምንባሩ ኣይፈልጥን እየ፡ ኣምላኽ ይፈልጥ፡” ናብ ገነት ከም እተዘረፈ እሞ፡ ሰብ ኪዛረቦ ዘይተፈቕደሉ፡ ዘይንገር ዘረባውን ከም ዝሰምዔ፡ እፈልጥ እየ።” 2ቁረ 12፡2~4
ምናልባት ኣብዚ ክፍጠረና ዝኽእል ሕቶ ክህሉ ይክእል እዩ። ንሱ ድማ፥ “ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ድሕሪ ሞቱ ምስቲ ከታሪ ናብ ገነት ድዩ ኸይዱ ወይስ ናብ ሲኦል ክማርኽ እዩ ወሪዱ?” ኣሕዋተይ ነቲ መለኮታዊ መንነት ናይ ክርስቶስ ክንዝንግዖ ኣይግብኣናን እዩ። ጎይታ ብኣካል ስጋ ኣብ ምድሪ ዝነበረሉ ጊዜ፥ ኣብቲ ወቕቲ ድማ ኣብ ሰማይ ከምዝነበረ፥ ኩሉ ዝኽእል፥ ኣብ ኩሉ ቦታ ዝርከብን ኣምላኽ ምዃኑኸ ክንርስዖ ዲና? ያእ ኣይፋል! ንሱ ኣብ መስቀል እዉን ፍጹም ሰብን ኣምላኽ ደኣ ኣባ እዩ! እሞ ነዚ ልዑል ኣምላኽ ዝኾነ ክርስቶስ፥ እወ ንሱ ኣምላክ እዩ ስሙ ዝተባረኸ ይኹን! ኣብ ገነት ይኹን ኣብ ሲኦል ኣብ ሓደ ጊዜ ከይርከብ መን እዩ ዉሱን ደረት ዝደረተሉ? ማንም! ኣብቲ ፍጹም ሰብን ኣምላኽን ዝኾነ መንነት ጎይታ ምስትዉዓሉ ዝተደረተ ሰብ ጥራይ እዩ፥ ክርስቶስ ናብ ሲኦል ብኣጋንንቲ ተሳዒሩን ተጎቲቱን ንኽሳቐ ዝወረድ ክብል ዝኣምን ወይ ዝምህር።
“ክርስቶስ ድማ፡ ናብ ኣምላኽ ምእንቲ ኬቕርበና ኢሉ፡ ንሱ እቲ ጻድቕ ስለቶም ዓመጽቲ ሓንሳእ ስለ ሓጢኣት ሞተ፡ ብስጋ ሞተ፡ ብመንፈስ ግና ህያው ኰነ። ብእኡ ኸይዱ ድማ ነቶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝነበሩ መናፍስቲ ሰበኸሎም፡” 1ጴጥሮስ 3፡18~19
“እዚ፤ ደየበ፡ ዚብል ግና፡ ናብቲ መዓሙቝ ክፍሊ ምድሪውን ምውራዱ እንተ ዘይኰይኑስ፡ እንታይ ማለት እዩ፧ እቲ ዝወረደ፡ ንዅሉ ምእንቲ ኺመልእ፡ ልዕሊ ዅሉ ሰማያት ዝደየበውን ንሱ እዩ።” ኤፌሶን 4፡9~10
“ነቲ ብሕጋጋት ዚቃወመናን ዚበኣሰናን ዝነበረ ብኢድ እተጻሕፈ ጽሕፈት ዕዳ ደምሲሱ ኸኣ፡ ንእኡ ኣብ መስቀል ሸንኪሩ ኻብ ማእከል ኣርሐቖ። ነቶም ሕልቅነታትን ስልጣናትን ኣጽዋሮም ገፊፉ፡ ብእኡ እናፈከረሎም ከኣ፡ ብግልጺ ኣስተሐፈሮም።” ቆሎሴ 2፡14~16
ነዚኣ ቆሎሴ 2፡14~16 ሓደ መምህር ናይ እምነት ምንቅስቃስ ብቃሉ ከምዚ ገይሩ ይገልጻ፡~
• “ሰይጣንን ነፍሲወከፍ ጋኔንን ንመንፈስ ናይ ክርስቶስ ብዘይ ሕጋዊ መሰል ኣብ ሲኦል የሳቅይዎ ነበሩ። እታ እግዚኣብሄር ዝደልያ ዝነበረ መእተዊት ሃጓፍ እዚኣ እያ ነይራ። ነዛ ጊዜ ብምጥቃም፥ እግዚኣብሄር ነተን እምነት ዝመልኣ ቃላቱ ናብ መዓሙቕ ምድሪ ማለት ናብ ገሃነም ተዛሪብወን። ብሃንደበት እቲ ቃል ናይቲ ህያዉ ኣምላኽ ናብ ታሕቲ ናብቲ ናይ ዕንወት ጉድጓድ ከይዱ፥ ንመንፈስ ናይ ክርስቶስ ብናይ ትንሳኤ ሓይሊ መልኦ ወይ ኣንቀሖ። ብድንገት እቲ ተጠምዚዙን ብሞት ተገፊዑን ዝነበረ መንፈስ ክርስቶስ ሓይሊ ክመልእን ናብ ህይወት ክምለስን ጀመረ። ቅድሚ ሕጂ ሰይጣን ርእይዎ ናብ ዘይፈልጥ ትር ኢት ክልወጥ ጀመረ። ብካልእ ኣዘራርባ፥ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቲ ሰይጣን ከም ብሓድሽ ተወልደ። ነቲ መንፈሳዊ ጭዋዳታቱ ክዘራግሖ ጀመረ። ኢየሱስ ከም እንደገና ዝተወልደ ሰብ፥ ከም በኲሪ ናይ ምዉታት•••እቶም ሰራዊት ኣጋንንቲ እናረኣዩ፥ ክርስቶስ ንሰይጣን ኣብታ ናቱ ገደና ወቕዖ። ናይ ሰይጣን መፋትሕ መንዚዑ፥ ከም ዳግማይ ዝተወልደ ሰብ ካብ ገሃነም ወጺኡ።”
ዘስደምም እዩ! ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፥ በቲ ናይ ሞት መልኣክ ማለት ብዲያብሎስ ኣይተሳዕረን። ብኣንጻሩ ክርስቶስ ንሰይጣን ብዘገርም መንገዲ እዩ ስዒርዎ። ነቲ ሓይሊ ሞት ኣብ ኢዱ ዝሓዘ ድያብሎስ፥ ዘለዎ ዘበለ ሓይሉ ኣኻኺቡ ዘይኮነስ፥ ብሞቱ ስጋኡ እዩ ስዒርዎ። ከምቲ ሓዉና ሃዋሪያ ጳውሎስ “ካብ ሰብሲ ዕሽነት ኣምላኽ ይጠብብ፥ ካብ ሰብ ከኣ ድኻም ኣምላኽ ይብርትዕ” ኢሉ ዝምጉቶ፥ እዚ ሓቂ ኣብ መንጎ ክርስቶስን ሰይጣንን ተጋሂዱ እዩ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ፥ ብዕሽነት ዝመስል ስጋዊ ሞት እዩ ንጥበብ ሰይጣን ዘስተሓፈሮ። ብድኻም ብዝመስል ሞት ድማ እዩ ንሓይሊ ሰይጣንን ንመላእክቱን ኣጽዋሮም ገፊፉ፥ ንመርሖ ሞት እዉን ካብ ኣእዳዎም መንጢሉ እዩ ዝሰዓሮም ዘስተሓፈሮምን።
“እምብኣርሲ ብሓቂ ንዘርኢ ኣብርሃም ኣልዓሎ እምበር፡ ንመላእኽትስ ኣየልዓሎምን እሞ፡ እቶም ውሉድ ብደምን ስጋን ካብ ዚሐብሩስ፡ ብሞቱ ነቲ ሓይሊ ሞት ኣብ ኢዱ ዝሐዘ ምእንቲ ኺስዕር፡ ንሱውን ድያብሎስ እዩ፡ ነቶም ብፍርሃት ሞት ብዘሎ ዘመኖም ብባርነት ተታሒዞም ዝነበሩ ዅላቶም ሓራ ምእንቲ ኼውጽኦም ኢሉ፡ ንሱውን ብእኡ ሐበሮም።” እብራዊያን 2፡14~15
“ክርስቶስ ኣብ ገሃነም እዩ ድሒኑ” ይብሉ ወይ ጉድ!
ኣስዒብኩም እተንብብዎ ወይ እትሰምዕዎ፥ ዓበይቲ መምሃራን ናይ እምነት ምንቅስቃስ (Faith Movement) ኣብ ዙርያ ወዲ ኣምላኽ ዝተዛረብዎን ዝምሃርዎን ዝጸሓፍዎን እዩም እሞ፥ ልቢ ኢልኩም ኣምብብዎ ሓደራ!
“ናይ ሓጢኣትና መቕጻዕትስ ኣብ መስቀል ምሟት እዩ ኢልኩም ትሓስቡ? ከምኡ እንተ ኮይኑ እሞ፥ እቶም ክልተ ሰረቕቲ ንዋጋኹም ክከፍልዎ ይክእሉ ነይሮም ማለት እዩ። ኣይፋሉን፥ እቲ መቕጻዕቲ ናብ ገሃነም ምካድን፥ ካብ ኣምላኽ ተፈሊኻ ኣብ ገሃነም ስቅያት ክትጥዕም እዩ። ሰይጣንን ኩሎም ኣጋንንቲ ናይ ገሃነም ኣብ ኢድና ረኪብናዮ ኢሎም ኣብ ልዕሊኡ መርበብ ደርበዩሉ። ናብቲ ዝዓሞቐ ክፋል ናይ ገሃነም ጎቲቶም ብምእታዉ ነቲ ዝተፈረድናዮ ፍርዲ ከም ኣብ ልዕሊኡ ከምዝፍጸም ገበሩ። መንፈስን ነፍስን ናይ ጎይታ ናብ ገሃነም ከይደን። እቲ ንሕና ክንቅበሎ ዝነበረና ፍርዲ ድማ ተቐቢልዎ። ነዚ ምእንታና ጌርዎ። ምእንታና ናብ ገሃነም ከይዱ።”
“ክርስቶስ ምእንቲ ኩሉ ሰብ ኢሉ መንፈሳዊ ሞት ጥዒሙ። መንፈሱን እታ ነፍሱን ኣብ ክንዳና ናብ ገሃነም ከይደን። እዚ ክርኣየኩም ኣይክእልን? ስጋዊ ሞት ጥራይ ንሓጢኣትኩም ከርሕቆ ኣይክእልን እዩ። ንሱ ምእንቲ ኩሉ ሰብ ሞት ጥዒሙ እዩ። ንሱ ድማ ብዛዕባ መንፈሳዊ ሞት ምጥዓም እዩ ዚዛረብ ዘሎ”
“ክርስቶስ ተፈጸመ ኢሉ ክጭርሕ ከሎ፥ ብዛዕባቲ ናይ ድሕነት መደቡ ኣይኮነን ዝዛረብ ነይሩ። ቅድሚ ዙፋን ምኻዱ፥ ግና ክሕለፍ ዘለዎ ስለስተ መዓልትን ለይትን ኣብ ቅድሚኡ ነይሩ። ናይ ክርስቶስ ናይ መስቀል ሞት፥ ናይቲ ዝተማልአ ናይ ድሕነት ስራሕ ናይ መጀመርታ ክፋሉ ጥራሕ እዩ ነይሩ።”
እዚ ክተንብብዎ ወይ ክትሰምዕዎ ዝጸናሕኩም፥ ንክርስቶስ ካብ ኣምላኽነት ናብ ሰይጣንነት ተለዊጡ ካብ በሉ፥ ብድሕሪኡ ክብልዎ ዝከኣሉ ሃተዉተዉ መዳርግትን መወዳእታን የብሉን። ናብ ሓጢኣት ድሕሪ ምልዋጡ፥ ብስጋን ብነፍስን ብመንፈስን ከምዝሞተ፥ ስለዚ ከኣ ኣጋንንቲ ጎቲቶም ናብ ሲኦል ኣዉሪዶም ካብቲ ብስጋ ምስ ተታሕዘ ዝረኸቦ መከራ ንላዕሊ ከም ዘጽገብዎ ይምድሩ። ብናይ ስጋ ሞቱ ከድሕነና ስለ ዘይከኣለ፥ ናይ መንፈስ ሞት ክመዉት ከም ዝተገደደ ይምጉቱ። ነቲ ከድሕን ኢሉ ዝመጸ ወዲ ኣምላኽ ካባና ንላዕሊ፥ ንርእሱ ምድሓን ዘድልዮ ሰብ ገይሮም ክገልጽዎ ሰገጥ ዘይምባሎም የስደምም የስካሕክሕን እዩ። ነቲ “ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብስጋን መንፈስን ሞይቱ፥ ብናይ ገዛእ ርእሱ ድማ ምድሓን ረኺቡ እዩ ኣድሒኑና” ብምባል ገለ ኣሕዋት፥ እቲ ዝረኸቦ ምድሓን ንኣና እምበር ስሌኡ ከምዘይኮነ ብዘይ ምስትዉዓል ዝጥቀሙላ ጥቅሲ ብትግርኛን እንግሊዝን ክጽሕፈልኩም ወይ ከንብበልኩም ፍቐዱለይ፡~
“ክርስቶስ ግና ናይቲ ዚመጽእ ሰናይ ነገር ሊቀ ካህናት ኰይኑ ምስ መጸ፡ በቲ ብሉጽን ፍጹምን ብኢድ ዘይተገብረ፡ ማለት ካብዚ ፍጥረት እዚ ዘይኰነ ድንኳን፡ ብደም ድቤላታትን ምራኹትን ዘይኰነስ፡ ብደም ርእሱ ናይ ዘለኣለም ምድሓን ረኺቡ ሓደ ጊዜ ናብቲ መቕደስ አተወ።” እብራዊያን 9፡11~12
Hebrews 9:11-12King James Version (KJV)
11 But Christ being come an high priest of good things to come, by a greater and more perfect tabernacle, not made with hands, that is to say, not of this building;
12 Neither by the blood of goats and calves, but by his own blood he entered in once into the holy place, having obtained eternal redemption for us.
ስለዚ እቲ ብናይ ገዛእ ርእሱ ደም ምፍሳስ ዝተረኽበ ምድሓን ምእንቲ ሰብ እምበር ምእንቲ ርእሱ ኣይነበረን። ኣነ ዝገርመኒ፥ ክርስቶስ ንርእሱ ምድሓን የድልዮ እንተነይሩ፥ ንምድሓን ሰብ ከመይ ገይሩ ይበቅዖ? እዚ ከይኣክል ድማ ምስ እዚኣ ተኣሳሲሩ ዝመጽእ ካልእ ዘስካሕካሓኒ ዘመተ ኣሎ። ካብታ ኣብ መዝሙር ዳዊት 2፡7 ከምኡዉን ኣብ እብራዊያን 1፡5 ተደጊማ ዘላ “ንስካ ወደይ ኢኻ፥ ኣነ ሎሚ ወለድኩኻ” እትብል ሓሳብ ተበጊሶም ድማ “ክርስቶስ ኣብ ገሃነም እንደገና ተወሊዱ” ዝብል ምህሮ ዝምህሩ መምሃራን ናይ እምነት ምንቅስቃስ ኣለዉ እዮም። ንሰብ ዳግም ተወሊዱ እንተ ኢልና፥ እቲ ቐዳማይ ካብ ወለዱ፥ እቲ ካልኣይ ድማ እቲ ካብ ኣምላኽ ብመንፈስ ዝዉለዶ ዳግም ልደት እዩ። ክርስቶስ እንደገና ተወሊዱ ክብሉ ከለዉ እቲ ካልኣይ ልደቱ ካብ መን ምዃኑ ግሉጽ ኣይገብርዎ እዮም። ሓንቲ ሕቶ ክሓትት፥ ክርስቶስ ቅድሚ ስቅለቱ ወዲ ኣምላኽ ነይሩዶ? እወ! እሞ ኣብ ገሃነም ድማ እንደገና ኽዉለድ ነይርዎ እንተኢልና፥ እቲ ቅድሚ መስቀል ዝነበሮ ዉልድነትን ድሕሪ መስቀል ዝረኸቦ ዉልድነት ሓደ ድዩ? ካብ ሓደ ወላዲ ክልተ ጊዜ ክትዉለድ ከኣ ኣብ ተፈጥራዊ ኮነ መንፈሳዊ ዓለም ዘይንቡርን ዘየሎን ተርእዮ እዩ። እሞ፥ ክርስቶስ ነቲ ቐዳማይ ልደቱ ፈጺሙ ኣጥፊእዎ ከም ዝነበረ እዮም ክነግሩና ዝፍትኑ ዘለዉ። እስኪ ካብቲ ኣፎም መሊኦም ዝብልዎ ንርኣይ እሞ እቲ ሚዛን ንዓኻትኩም ይሓድጎ፡~
“ክርስቶስ ኣብ ጉድጓድ ናይ ገሃነም እንደገና ተወልደ። ንሱ ብኲሪ ካብ ምዉታት እዩ፥ ንሱ ነታ ናይ በኲራት ቤተክርስትያን ኣብ ደጌታት ሲኦል ማለት ገሃነም ጀሚርዎ። ናብ ደጌታት ሲኦል ከይዱ ንቤተ ክርስትያኑ ኣብኡ መስሪትዋ። ቤተ ክርስትያን ኣብ ደጌታት ሲኦል፥ ክርስቶስ እንደገና ምስ ተወልደ እያ ጅሚራ።”
“ናይ መጀመርታ ካልኣይ ዝተወልደ ሰብ ኢየሱስ እዩ።”
“ክርስቶስ እንታይነቱ ናብ ሓጢኣት ናብ ምዃን ስለ ዝተለወጠ፥ ብኣምላኽ ህያዉ ንክኸዉን እቲ ቀደም ምስ ኣቦ ዝነበሮ ሕብረት ምእንቲ ክምለሰሉን፥ እንደገና ክዉለድ ኣለዎ። ሓጢኣት ካብ ኣቦ ፈጺሙ ፈልይዎ ስለ ዝነበረ፥ እታ ምስ ኣቦ ዝነበረቶ ሕብረት ክትምለሰሉ እትኽእል እንኮ መንገዲ፥ ብሓድሽ ልደት ናብ ሓድሽ ህይወት ብምምጻእ ጥራሕ እዩ።
ክርስቶስ ዳግማይ ምስ ተወልደ እዩ ኣምላኽነቱ እንደገና ተመሊሱሉ”
ነፍሲወከፍ ዳግማይ ዝተወልደ ሰብ፥ ብስጋ ዝተገልጸ ኣምላኽ እዩ፥ ክርስትና ድማ ተኣምራት እዩ። ኢየሱስ ናዝራዊ ብስጋ ዝተገልጸ ኣምላኽ ብዝኾኖ መጠን ነፍሲ ወከፍ ኣማኒ ድማ ከምኡ እዩ።”
ዘገርም እዩ ዘረባኦም! እቲ ክርስቶስ ኣብ ገሃነም ክድሕንን ዳግም ክዉለድ ነይርዎን ምባል፥ ክርስቶስ ንሰለስተ ለይትን መዓልትን ምሉእ ኣምላኽነቱ ኣጥፊእዎ ነበረ ናብ ዝብል ካልእ ምህሮ ከምዘምርሕ ክሕብረኩም እፈቱ። ስለዚ እዮም “ክርስቶስ ኣብ ገሃነም ምስ ደሓነን ዳግም ምስተወልደን እዩ ንኣምላኽነቱ እንደገና ለቢስዎ” ዝብሉና ዘለዉ። ነቲ ኣብ እብራዊያን 11፡3 “የሱስ ክርስቶስ ትማልን ሎምን ንዘልኣለም ንሱ እዩ።” ዝተባህለሉ ጎይታ ጎይቶት፥ መንነቱ ተኻሒዱ ኣብ ዉሽጢ እቲ ንሰለስተ መዓልትን ለይትን ብስጋን ብነፍስን ብመንፈስን ፈጺሙ ጠፊኡ ነይሩ ምባል፥ ኣብ ልዕሊ ጎይታ ብፍላይ፥ ኣብ ልዕሊ ህልዉና ስላሴ ድማ ብሓፈሻ ክበሃል ዝከኣል ዝለዓለ ክሕደት እዩ እንተተባህለ ምግናን ኣይኮነን።
ኣምላኽነት ንጎይታ ክዕዱሉን ክሕድጉን ምድላዮም ካልእ ኣይኮነን፥ ንርእሶም ልዕል ከብሉ እሞ መዓረ ክርስቶስ ከዳርጉ ስለ ዝደለዩ እዩ። ማለት ናይ ክርስቶስ ኣብ ገሃነም ካልኣይ ምዉላድ ኣምላኽነቱ እንደገና ንምልባስ ካብ ሓገዞ፥ ንሕና እዉን ካልኣይ ክንዉለድ ከሎና፥ ልክዕ ከምኡ ኣምላኽነት ንለብስ ኢሎም ይኣምኑ። በቲ ናቶም ኣበሃህላ “ናይ ክርስቶስን ናይ ኣመንቲ ካብ ኣቦ ዘሎና ዉልድነት ሓደ ዓይነት እዩ” ዝብል እምነት ስለ ዘለዎም እዩ። ያእ ኣይፋሉን! ኣንሕና ኣመንቲ ብክርስቶስ ምኽንያት ደኣ መሰል ዉልድነት እምበር ክርስቶሳዉነት ኣይተዋህበናን! ንክርቶስ መዋርስቱ ምዃን ዉሒድናስ መዓርእዩ ንምዃን ንምንታይ ንልብና ብስስዔ ንመልኦ። መዓረ ክርስቶስ ፈጺምና ኣይኮንናን ኣይክንኸዉንን እዉን ኢና!
መደምደምታ
“ምብጃዉ ወለዶ”
“ሓባእ ቁስሉ፡ ሓባእ ፈውሱ" ይብሉ ናይ ቀደም ኣበዋት። እዚ ሎሚ ረኺቡና ዘሎ መንፈሳዊ ጸገማት ካበይ እዩ ዚነቅል? ነዚ መንሽሮ እዚ ከሕዊ ዚኽእል፡ ዚልከ ፈውሲኸ ኣበይ እዩ ዚርከብ? ኣብ ጊልዓድዶ ፈዋሲ የልቦን እዩ? ገናዶ እንሓቶ ነቢይ እግዚኣብሄር ኣብ ማእከልና የልቦን? ንኣምላኽ ኣብ ልብና ነቲ ዝግብኦ ስፍራ ስለ ዘይሃብናዮ ዶኾን ይኸውን?” ክብል ተዛሪቡ፥ ሓደ ኣነ ብቐረባ ዝፈልጦ ብሩኽ ሓዉ! ሓቁ ድማ እዩ!
ጸኒሕና ካልእ ከይንሰምዕ እፈርህ ጥራይ መዓስ ኮይኑ፥ ኣነሕና እቶም እንሰምዕ እዉን በቲ እንሰምዖ እንታይ ከም እንብልን እንኸዉንን እንገብርን ድማ ልዕሊ ኩሉ እንዳሻቐለኒ ይመጽእ ኣሎ። እቲ ኣብ ዓለምና ሰፊኑ ዘሎ “ንጸዋወር~ tolerance” ዝብል ጭርሖ፥ ንቤተክርስትያን ማለት ንዓና ኣመንቲ እንብሃል እዉን፥ ኣብ ክንዲ ነቲ ሓቂ ሓቂ፥ ነቲ ሓሶት ድማ ሓሶት ምባል፥ ነቲ “ንጸዋወር” ዝብል ጭርሖና ከይንጭርሖ እሻቐል ኣሎኹ። ነቲ ሓቂ ሓቂ ዝብል፥ ነቲ ሓሶት ድማ ሓሶት ዝብል ድምጺ ካብ ብዙሓት ኣመንቲ እንዳረሓቐ ዝኸደሉ ዘመን ኢና ዘሎና።
ብጥዑይ ዝኾነ ሃዋሪያዊ ምህሮን መንፈሳዊ ፍልጠትን ንመጓሰ እግዚኣብሄር ጸኒዕና ምምሃርን ምምዓድን ይግብኣና። ሰኣን ከምኡ ምግባርና ወለዶ ክተሓናፈጽን ናብ ስሕተት ክጉተትን ስቅ ምባል ኣይግድን እብል ኣሎኹ! ንርእሰይ ኣቐዲመ ንኹሎም ኣገልገልቲ ብሕልፊ ድማ ንጓሶትን መምሃራንን እላቦ ኣሎኹ! ከምቲ ሃዋሪያ ጳዉሎስ “ኣብ ልዕሊ እዚ ኣብ ወጻኢ ዘሎ ኹሉ ነገር እቲ ኣብ ጸጽባሕ ዚጸበኒ፥ ማለት ብዛዕባ እቲ ንኹላተን ማሕበራት ዝሓልዮ ዘሎኹ ሓልዮት እዩ” 2ቆረ 11፡28 ዝበሎ፥ ካብ ብዛዕባ ርእስናን ኣገልግሎትና እንጭነቆ፥ ብዛዕባ ወለዶ ኣብ ጸጽባሕ ክንሓልይን ጽብብ ክብለና መን ምሃበ። ነቲ መርዛም ሓሶት ዝኾነ ምህሮ ብኣግኡ ከነለልዮን ብጥዑይ ምህሮ ደጋጊምና ብምዉቃዕ ነዚ ወለዶ ካብ ምስሓት ንበጀዎ!
“እዚ ናይ 20 ክፍለ ዘመን ክርስትያን ብቅኑዕ ይዉለድ እሞ፥ ብሰንኪ ስሕተት ዝምህርዎ መምሃራን፥ ብጌጋ ይዓቢ ኣሎ” ክብል ተዛሪቡ፥ ብቀረባ ዝፈልጦ ሓዉ”
ስለዚ ኣንታ ወለዶ ድማ፥ ደፋር ኣይትኹን! ሃዲእኻ ንክርስቶስ ክትምሃሮን ናይ ብሓቂ ወደ መዝሙር ጎይታ ክትኸዉን ድኣ እምበር፥ ብሓጺር መገዲ (ኣቃራጺ መንገዲ) ኣብ ዘይግዜኻ ብሓሶት ምህሮ፥ ብጌጋ ክትዓብይ ወይ ድማ ብጸጋ ጸብለል ዝበልካ መሲልካ ክትርኤ ኣይትጽዓር!። ነቲ ምሉእ ምኽሪ ኣምላኽ ክትምሃሮን ክትርድኦን ምሉእ ርእስኻ ወፊ። ከም ሓንቲ ጤል ካብትን ካብትን እንዳቐንጠብካ ኩሉ ዝበጻሕካዮ መሲልካ ደረትካ ክትነፍሕን ንስጋ ክርስቶስ ክትመቅልን፥ ንልብኻ ኣጉል ድፍረት ኣይትምልኣዮ! ከምቲ ጳዉሎስ ንጢሞቴዎስ “ኣነ ክሳዕ ዝመጽእ፥ ናብ ምንባብን ምምዓድን ምምሃርን ኣቕልብ።” ከም ዝበሎ፥ መጽሓፍ ቅዱስካ ሒዝካ ኮፍ ኢልካ ሃዲእካ ኣብ ትሕቲ መንፈስ ቅዱስ ካብ እግዚኣብሄር እትመሃረ ሰብ ኹን! ንወለዶኻ ድማ በቲ ቅኑዕ ምህሮ ብምምዓድን ምምሃራን ሃየ ተበጀዎ! ጎይታ ንኹላትና ብጸጋኡ መመሊሱ የደግፈና። ኣሜን!
“ኲሉ ምኽሪ ኣምላኽ ነገርኩኹም እምበር፡ ዘትረፍኩልኩም የብለይን እሞ፡ ካብ ደም ኲልኻትኩም ንጹህ ምዃነይ ሎሚ መዓልቲ እምስክረልኩም ኣሎኹ። ስለዚ ንርእስኹምን ነታ ብገዛእ ደሙ ዘጥረያ ማሕበር ጐይታን ክትጓስዩ፡ መንፈስ ቅዱስ ኤጲስቆጶሳት ገይሩ ኣብኣ ዝሸመኩም ኲሉ መጓሰ ሐልዉ። ኣነ ምስ ኣግለስኩ፡ ነቲ መጓሰ ዘይንሕፉ እኩያት ተዃሉ ኸም ዚኣትዉኹም፡ እፈልጥ ኣሎኹ። ንደቀ መዛሙርቲ ደድሕሪኦም ምእንቲ ኺስሕቡ፡ ቄናን ነገር ዚምህሩ ኻባኻትኩም ኪትንስኡ እዮም።” ግብ 20፡26~30
ካብ ልቡ ዘፍቅረኩም ሓዉኹም
ሮቤል ነጸረኣብ
ዝተወከስክዎ መጽሓፍትታት ብዙሓት ኣለዉ። ካባታቶም ብዝያዳ ዝተወከስክዎ ድማ "ካልእ ወንጌል" እትብል ብሓዉና ዶክተር ተኽልኣብ መንግስትኣብ ዝተጻሕፈት መጽሓፍ ትርከባ። ነዚኣ ዝወሰኽክዎ ፓስተር ኣብርሃም ጎፋር ንዓይ ምኽሪ ድሕሪ ምሃቡ እዩ። ፓስተር ኣብርሃም ጎፋር ድማ ስለቲ ቅኑዕ መዓዳኻ ጎይታ ይባርኽካ።
ኣብዚ ቐረባ ጊዜ ድማ "ዕዮ ክርስቶስ" እትብል መጽሓፍ ብሓዉና ፓስተር ዓወት ንዕዳጋ ክትቐርበልና እያ፥ ኩላትና ኣንቢብና ንባረኸላ ክብል ይፈቱ።
ምህሮ “ዘይንቡር ምብጃው ክርስቶስ”
Tools
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


c: text/html

text:
ቀቅድሚ እቲ ካብ ዕለት 22 ክሳብ ዕለት 27 ጥሪ 2019 ዓ.ም. ኣብ ፓናማ ዝካየድ መበል 34 ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ካብ ዕለት 17 ጥሪ ክሳብ ዕለት 21 ጥሪ 2019 ዓ.ም. ቀዳማይ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ደቀባት ኣብ ሃገረ ፓናማ ኣውራጃ ንጋበ ቡግለ ወረዳ በሲኮ ኣብ ትርከብ ከተማ ሶሎይ ዝካይድ ምዃኑ ክሕበር እንከሎ፡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብዚ ቀዳማይ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ደቀባት ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ብትብዓት ተስፋ መታን ክንሃንጽ ናይ ዝሓለፈ ታሪኽና ተዘክሮ ነባሪ ንግበር እንክብሉ ኣብ ወርሒ ሐምለ 2016 ዓ.ም. ኣብቲ ኣብ ክራኮቪያ ኣብ ዝተኻየደ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ዘገልግሉ ንዝነበሩ ወለተይናታት መእሰያት ተቐቢሎም ዝበልዎም ቃል ምስል ቢሎም ብምዝካር፡ እዚ እዩ እቲ ነዚ ቀዳማይ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያ ደቀባት ንኸተካዱ ዝደረኸኵም ኢሎም።
ፍልይ ዝበለ ቅድመ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ደቀባት እዚ ኣብ ሶሎይ ከተማ ዝካየድ ዘሎ ቀዳምይ ምዃኑ ገሊጾም፡ ከምዚ ዝኣመሰአ ብዓለም ሓቆፍ ደረጃ ናይ ደቀባት ሕዝብታት መንእሰያት ዘተኣኻኽብ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት ደቀባት ንኽኻየድ ንዘበገሰ ብናይ መላእ ላቲን ኣመሪካን ካሪቢያንን ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ሕብረት ዝተደገፈ ናይ ፓናማ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ናይ ደቀባት ሓዋርያዊ ግብረ ኖልዎ ሓልዮ ቤት ጽሕፈት ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መእኽቶም ቃል ምስጋና ኣቕሪቦም።
ክቡራት መንእሰያት እዚ ካብ ዝተፈላለዩ ደቀባት ሕዝብታት ዝተዋጽኡ ብብዙሕ ኣማኢት ዝቝጸሩ መንእሰያት ዘራኽብ ዘሎ መደብ ነቲ ናይ መበቆልኵም ዝዀነ ባህሊ መሰረት ገይርኩም እቲ ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ ዘለኵም እምነት ከተስተንትኑን .. ኣብ ቅድሚ እቲ ዝኸበበኩም ብድሆታት ብትብዓት ካልእ ብሉጽ ዓለም ንምሕናጽ ዝከኣል ምዃኑ ብተስፋ ተመሊእኩም ንቕድሚት ክትብሉን ክትምስክሩን ንናይ ሕዝብኹም ታሪኽ ኣመስገንቲ ክትዀኑ እላበወኩም!
ናብ መበቆል ባህልኻ ምምላስን ኣናስርካ ምክንኻን! ስለምንታይ ካብ ሱር እዩ እቲ ዘዕብይን ዘሀብትምን ከተፍርይ ዝገብር ሓይሊ ዝመጽእ፡ ናይ ቤተ ክርስቲያንና ደቀባታዊ መልክዓ ኣብ ዓለም ሓቆፍ ቅነ መንእሰያት እትገልጹ ኢኻትኩም፡ ናይ ሓባር ቤትና ንምክንኻን እንገብሮ ጻዕሪ እተረጋጹ ኢኻትኵም … ሰኣውነት ዓቐን ዘለዎ ካልእ ብልጹ ዓለም ንምሕናጽ ተኻኣሊ ምዃኑ ኣብነት ኢኻትኩም!
እቲ እተስተንትንዎ መርሕ ቃል መልሲ ንምድላይ ዝድርኸኵም እዩ፡ ወንጌላዊ ርእየት ዘለዎ መልሲ፡ ነቲ ማእለያ ዘይብሉ ጸገማትኩም … ንብዙሓት መንእሰያት ተነጺልካ ንምባርን ንምሕራግን ከም ውዳቕ ተሓሲብካ ንምንባር ዝተገዱን ብፍላይ ከኣ እቲ ኣባኹም ዝወረደን ዝወርድን ዘሎ ጸገም ኩሉ ኣካላት ናይቲ ወደባት ህዝቢ ምዃንኩም ብምስትውዓል እትፍጽምዎ ጸረ እቲ ኣሉታዊ ዝዀነ ባህሊ ኵሉ ንብሉጽ ዓለም ብተስፋ ብምምዕዳው ነቲ ብዘይ መሰረት ፈሰስ ንዝዀነ ነገር ብዘተስፍው ባህሊ ንምግጣምን ንምብዳህን በርትዑ…
… ባህልዅም ተኽናኸኑ! መሰረትኵምን መበቆልኵምን ተኸናኸኑ! ኣብኡ ግና ደው ኣይትበሉ፡ ካብ መሰረትኵምን ኣብ እናስርኩምን ዕበዩ፡ ዓንብቡን ፍርያምን ኵኑ፡ ሓደ ገጣሚ ናይ ስነ ግጥሚ ሊቅ፥ ሓደ ኦም እቲ ዘለዎ ዕንቡብ ዝዀነ ኵሉ ካብቲ ኣብ ትሕቲ መሬት ተቐቢሩ ዘሎ እዩ ዝመጽእ ይብል፡ ካብቲ ትሕቲ መሬት ካብ ዘሎ ሱር፡ ግና ንመጻኢ ከተብል ዝድርኽ ሱር፡ ንመጻኢ ኣማዕድዉ፡ እዚ እዩ እዋናዊ ብድሆዅም!
ኣብ ፓናማ ምሳዅም ክራኸብ ንዓይ ዓቢይ ናይ ሓጐስ ምኽንያት እዩ፡ ክሳብ ሽዕኡ ስለ እቲ እተካይድዎ ዘለኹም ርክብ ሰናይ ዘበለ ዅሉ እምነየልኩም፡ እባርኸኵም፡
እግዚኣብሔር ይባርኽኩም!
እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ ናይ ምስማዐ ርእየት መልእኽቲ ዛዚሞም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 02 September 2018
ሩስያ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ናይ ወደብ መኽዘናት ክትሃንጽ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዝርርብ ከምዘላ፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ’ታ ሃገር ገሊጹ።
ንሱ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ብዕለት 31 ነሓሰ ድሕሪ ዘካየዶ ርክብ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ንቦታን ግዜን ብዝምልከት ዝርዝራዊ ሓበሬታ’ኳ እንተዘይሃበ፣ መቐጸልታ ናይቲ ሩስያ ምስ ሃገራት ኣፍሪቃ ትምስርቶ ዘላ ሓድሽ ዝምድናታት ምዃኑ’ዩ ገሊጹ።
ሰርጌይ ላቭሮቭ ኣብ መግለጺኡ ምህናጽ’ቲ መኽዘናት፣ ሩስያ ምስ ኤርትራ ክትምስርቶ ንእትደሊ ናይ ንግዲ ዝምድናታት ብፍላይ ከኣ ኣብ ጽላታት ሕርሻን ምህርቲ ዕደናን፣ ንምድልዳል ክሕግዝ’ዩ ከምዝበለ፣ ማዕከናት ዜና ካብ ሞስኮ ኣብ ዝመሓላለፍኦ ሓበሬታ ገሊጸን።
ሩስያ ኣብዘን ዝሓለፋ ሒደት ኣዋርሕ ጥራይ ምስ ማእከላይ ኣፍሪቃ ሪፓብሊክን ግብጽን ኣብ ወተሃደራዊ ምትሕግጋዝ ዝተመርኮሰ ስምምዓት ፈሪማ’ያ።
ሩስያ ኣብ ትሕቲ መዲተራንያን ዝርከባ ሃገራት እተቃልበሉ ዘላ ቀንዲ ዕላማ ኣብ ስልጣን ንዘሎ ፕረዚደንት ሶርያ ብቐረባ ወተሃደራዊ ደገፍ ንምሃብ እዩ ክብሉ’ዮም ወተሃደራውያን ተንተንቲ ዝገልጹ።
እዚ ኣብ ወደባት ዓሰብ ወይ ባጽዕ ክህነጽ ዝሕሰብ ዘሎ ሓድሽ መኽዘናት፣ ኣብ ምሕዳስ ትሕተ ቅርጺ ወደባት፣ መስመራት መጎዓዝያን ካልእ ህንጻታትን ዝግደሱ ሩስያውያን ኣውፈርቲ ክጽምበሩዎ ዓቢ ዕድል ከምዝኸፍት ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌይ ላቭሮቭ ይገልጽ።


text:
ኣብ ጸዓት ዝነጥፍ ብሪጣንያዊ ትካል ምስ ውድብ ሕቡራት ሃገራትን ሕብረት ኤውሮጳን ብምትሕብባር ኣብ ኤርትራ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ናይ ኤለክትሪሲቲ ኣገልግሎት ንምሃብ ይሰርሕ ከምዘሎ ተገሊጹ።
እቲ ሶላር ሰንቹሪ ዝተባህለ ብሪጣንያዊ ትካል ብጸሓያዊ ጸዓት ሓይሊ ኤለክትሪክ ዘመንጩ መስመር ብምዝርጋሕ ኣብ ዓረዛን ማይድማን ናይ ኤለክትሪክ ኣገልግሎት ክህብ ምዃኑ ይገልጽ።
ዳይረክተር ሶላር ሰንቹሪ ዶክተር ዳኔል ደቪስ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እዚ ኣብ ርሑቕ ገጠራት ኤርትራ ኣገልግሎት ኤለክትሪሲቲ ክህብ ስርሑ ኣብ ምጅማር ዝዳሎ ዘሎ ፕሮጀክት፣ 5.7 ሚልዮን ዩሮ ባጀት ተሰሊዑሉ ከምዘሎ ሓቢሩ።
ኣብ ዓረዛን ማይ ድማን ዝጅምር ዘሎ’ዚ ፕሮጀክት ዕዉት እንተኾይኑ ኣብ ካልእ ከባቢታት ኤርትራ’ውን ክቕጽል ተኽእሎ ከምዘሎ እቲ ዳይረክተር ገሊጹ።
ብሓፈሻ ኣብ ኤርትራ ኣገልግሎት ጸዓት ንምምሕያሽ ካብ ዝተሰለዐ ባጀት፣ 8 ሚልዮን ዩሮ ሕብረት ኤውሮጳ፣ 1.9 ሚልዮን ዩሮ ኤርትራ፣ 1.9 ሚልዮን ዩሮ ከኣ ፕሮግራም ልምዓት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝምዉልዎ ምዃኑ ይግለጽ።


text:
Radio Erena: 18 August 2020
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ዶክተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ብማሕበር ሃገራውያን ኮሚቴ ኦሊምፒክ ኣፍሪቃ፡ ማለት ኣኖካ፡ ዝለዓለ ናይ ክብሪ ሽልማት ተዋሂቡ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ነዚ ሽልማት ዝበቕዐ፡ ንስፖርት ኢትዮጵያ ንምድጋፍ ብዝኣተዎ ኣብነታዊ መብጽዓን፡ ንምንቕስቓስ ኦሊምፒክ ሃገሩ ብዝሃቦ ኣገልግሎትን እዩ።
ዶክተር ኣቢይ፡ እቲ ንመራሕቲ ሃገራትን ካልኦት ልዑል ስም ዘለዎም ውልቀሰባትን ዝወሃብ ሽልማት ከም እተዋህበ፡ ካብ ፕረዚደንት እቲ ማሕበርን ኣባል ኣህጉራዊ ኮሚቴ ኦሊምፒክስን ሙስጠፋ በራፍ ብዝተጻሕፈሉ ደብዳቤ እዩ ፈሊጡ።
ፕረዚደንት ሙስጠፋ፡ እቲ ሽልማት ነቲ ቀዳማይ ፕረዚደንት ክወሃብ ዝኸኣለ፡ ፈጻሚ ቦርድ ኣኖካ፡ ካብ ኮሚቴ ኦሎምፒክ ኢትዮጵያ ብመሰረት ዝቐረበሉ ናይ ሕጹይነት ምሕጽንታ፡ ምዃኑ ኣብ’ቲ ዝጸሓፎ ደብዳቤ ብተወሳኺ ገሊጹ።
እቲ መራሒ ኢትዮጵያ፡ ነታ ንሃገሩ ወኪላ ኣብ ኦሎምፒክ ቶክዮ እትሳተፍ ጉጅለን ንመህነጺ ቤት ትምህርቲ ኦሊምፒክስን ዝውዕል 3 ሚልዮን ብር ክስልዕ ምዃኑ ቓል ኣትዩ ኔሩ።
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት’ውን፡ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ዩዌሪ ሙሰቪኒ፣ ተመሳሳሊ ሽልማት ተዋሂቡ’ዩ።
ኣብ 1981 ዝተመስረተ ማእከላይ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ኣቡጃ ናይጀርያ ዝርከብ ኣኖካ፡ ኣብ 7 ዞባታት ብዝተኸፋፈላ 54 ሃገራት ኣፍሪቃ ዝቖመ ማሕበር እዩ።
ኤርትራ 11 ሃገራት ኣብ ዝሓቖፈ 5ይ ዞን ተሓቚፋ ትርከብ።
================


text:
Radio Erena: 18 July 2016
ኤርትራ፣ ኣብዚ 20 ዓመታት ኣብ ስሩዕ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ንኻልኣይ እዋና ብደረጃ ሚኒስተር ተሳቲፋ።
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ኣብቲ ካብ 10 ክሳብ ሎሚ 18 ሓምለ ኣብ ሩዋንዳ፣ ከተማ ኪጋሊ ዝተኻየደ መበል 27 ስሩዕ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ከምዝተሳተፈ ዲፕሎማስያውን ምንጭታት ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ብደረጃ ኣምባሳደር ጥራይ ክሳተፍ ምጽንሑ ዝፍለጥ’ዩ።
ኤርትራ፣ ኣብ 2014 ኣብ ኢኳቶርያል ጊኒ፣ ከተማ ማላቦ ኣብ ዝተኻየደ መበል 23 ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ብደረጃ ሚኒስተር ከምዝተሳተፈትዝዝከር ኮይኑ፣ ኣብዚ 20 ዓመታት፣ ኣብቲ ዋዕላ ብደረጃ ሚኒስተር ክትሳተፍ ምስዚ ናይ ሎሚ ንኻልኣይ እዋና’ዩ።
ብ7 ሓምለ ኣብ ኤርትራ ምብጻሕ ዘካየደት ፍሉይቲ ልእኽቲ ፕረዚደንት ኡጋንዳ ሲሲልያ ኦግዋላ ምስ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ኣብ ዘካየደቶ ርክብ፣ ብዛዕባ ተሳታፍነት መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ከምዝተዘራረበትን፣ ኤርትራ ንኡጋንዳዊ ሕጹይ ተወዳዳሪ ንኣቦመንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ደገፋ ክትህብ ከምዝሓተተን ዝፍለጥ’ዩ።
ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት፣ ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ብሕብረት ኣፍሪቃ ክርአን ክምርመርን ድሕሪ ዘሕለፎ ምሕጽንታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ምስቲ ንዓመታት ከናሽዎን ከቆናጽቦን ዝጸንሐ ዞባዊ ውድብ ዲፕሎማስኡ ከመሓይሽ ጻዕርታት ኣብ ምክያድ ይርከብ።
ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ንሓንቲ ኣፍሪቃዊት ሃገር ብባይቶ ጸጥታ እገዳ ክገብረላ ብዓብላሊ ድምጺ ዝደገፈ ኣብ ናይ ኤርትራ ጉዳይ ጥራይ ምዃኑ ኣይርሳዕን።
መበል 27 ስሩዕ ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ኣብ ጉዳይ ደቡብ ሱዳን ሰፊሕ ክትዓትን ዘተን ብምክያድ ሎሚ ሰኑይ 18 ሓምለ’ዩ ክዛዘም’ዩ።
ኣብ ካልእ ዜና፣ ሞሮኮ ድሕሪ 32 ዓመታት ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ ክትምለስ ከምእትደሊ ኣፍሊጣ።
ንጉስ ሞሮኮ መሓመድ ሻዱሻይ፣ ኣብ ኪጋሊ ንዝተጋብአ መበል 27 ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ዝሰድዶ መልእኽት’ዩ፣ ሃገሩ ናብ ኣባልነት ሕብረት ኣፍሪቃ ክትምለስ ከምእትደሊ ዘረጋገጸ።
ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ኣብ 1984ንናጽነት ምብዕራብ ሰሃራ ኣፍልጦ ድሕሪ ምሃቡ፣ እታ ንምዕራብ ሰሃራ ከም ሉኣላዊ ግዝኣታ እትገልጾ ሞሮኮ፣ መርኣያ ተቓውሞኣ ካብቲ ድሕሪኡ ናብ ሕብረት ኣፍሪቃ ዝተለወተ ዞባዊ ውድብ ስሒባ’ያ ጸኒሓ።
==========================


text:
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፍጹምነት ዘይብሉ፡ ኣድማዕነት ስጉምቲታቱ ከኣ ጐደሎ ዝዀነ ውድብ ኢዩ። ብሓደ ሸነኽ ክብረት ወድ-ሰብን ኣድማሳውነት መሰላትን ኣልዒሉ ክጣበቕ እንከሎ፣ በንጻሩ፡ ብኻልእ ሸነኽ ክጥመት እንከሎ ከኣ፡ ነተን ሓሙሽተ ርእሰ-ሓያላን፡ ማለት፥ ኣመሪካን ሩስያን ዓባይ ብሪጣኒያን ፈረንሳን ቻይናን ሓለፋ መሰል ዝሃበ ውድብ’ዩ። ምስ ርእሰ-ሓያል ዝትከል ፍቕሪ ወይ ጽልኢ ልዕሊ ቅራቦ ቻርተር ዝምዘነሉ ምትእኽኻብ እውን’ዩ። ከምኡ ስለ ዝዀነ፡ መሻርኽቲ ኣመሪካ ብምዃኖም፡ ብዙሓት ስርዓታት ማእከላይ ምብራቕ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቶም ቃሕታኦም ክፍጽሙ ይረኣዩ። ከምኡ ስለ ዝዀነ ድማ ኢዩ፡ እስራኤል፡ ከምቲ ኣብ 1973 ዝተራእየ፡ ነታ ንነብሳ ክትከላኸል ዓቕሚ ዘይነበራ ሃገር ሊባኖን ዘጥቀዐታ፡ ንቱኒዝያ ድማ ኣብ ካልእ ኣጋጣሚ ቦምባታት ዘዝነበትላ፡ ከምኡ ‘ውን ንዓሰርተታት ኣሽሓት ፍልስጥኤማውያን ካብ ገዛእ ሃገሮም ዝሰጐጐቶም። እስራኤል እዚ ኵሉ ክትፍጽም እንከላ ብዘይካ’ቲ ንስም ዝጥቀስ፡ ተፈጻምነት ዘይብሉ ብይን፡ ኣብ ልዕሊኣ ዝተወሰደ ኣድማዒ ስጕምቲ ኣይነበረን። ብትሕዝቶኡ ተማሳሳሊ ተግባራት፡ ከከም ገባሪኡ እንዳተራእየ፡ እቲ ንባህርይ ናይቲ ተረኽቦ ዝገልጽ ቋንቋ ክፈላለ ንግንዘብ። ስለ’ዚ ድማ ምቅጻል ናይ ሲቪላዊት ነፋሪት( ነፋሪት ኢራን በረራ ቍ. 655) ከም ዘይተደልየ ዘሕዝን ሓደጋ ክንገረሉ እንከሎ፣ ኣብ ልዕሊ ፓን ኣም በረራ ቍ. 103 ዝተፈጸመ ተግባር ግን ነውራም ናይ ራዕዲ ተግባር ዝብል መግለጺ ተዋሂቡዎ። እምበኣርከስ ኣብቲ መጋባእያ ዘሎ ግጥም መልክዑ ነዚ ዝተጠቕሰ ኣብነት’ዩ ዝመስል። እቲ ንኤርትራ ብሕሱም ሒዙዋ ዘሎ መላኺ፡ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ግን፡ ነቲ ዝኣተዎ ግጥም ሕግታቱን ኣገባቡን ኣይፈልጦን። ከም ውጽኢቱ ከኣ ሕማቕ ኣሰዓዕራ ተሳዒሩ፤ ዋጋ ስዕረቱ ድማ ንነዊሕ ጊዜ እንዳተኸፈለ ዝጸንሕ መዘዝ ክኸውን’ዩ።
እቲ ቀጺሉ ዝቐርብ ሕቶ፡ ነቲ ዋጋ ዝኸፍል ንሱ ድዩ? ወይስ ንጹሃት ዜጋታት ኤርትራ? እቲ ብባይቶ ጸጥታ ሕ.ሃ ዝተኣዘዘ ማዕቀብከ ንህዝቢ ኤርትራ ‘ውን ክጐድኦ ድዩ? ወይስ ነቶም ብኢደ-ወነኖም ኣብ ኮረሻ ስልጣን ኵድጭ ዝበሉ ገዛእቲ ፈልዩ ከረኻኽበሎም? ንኽልቲኡ ወገን በልማማ ዝልክም ‘ዶ ክኸውን ይኽእል? ካብዚ ወጻኢ፡ ንህዝቢ ይኹን ነቲ ስርዓት ዘይክትንክፍ‘ከ ክኸውን ይኽእል ‘ዶ?
እንታይ ኢዩ መበገሲኡ ናይዚ ብይን?
ነዚ ብይን’ዚ ዘለዓዓለ ምኽንያት፡ እቲ ሓደ፡ ኣብ ጕዳይ እቲ “ዋዕላ ጅቡቲን መስርሕ ሰላምን” ተባሂሉ ዝፍለጥ ጐስጓስ፡ ስርዓት ኤርትራ ዝተጻወቶ ግደ ኣሉታዊ ክኸውን እከሎ፡ (ባይቶ ሕቡራት ሃገራት “ፈንጣሒ” ኢሉ ዘመልከቶ ግደ) እቲ ካልኣይ ድማ እቲ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ “ዝተማህዘ” ጸገም ኢሉ ዝጽውዖ፡ ኤርትራ ምስ ጅቡቲ ዘለዋ ናይ ዶብ ጸገም ንምፍታሕ ኣብ ውስእ ክትቀርብ ዘይምድላያ ይጥቀስ።
እቲ “ዋዕላ ጅቡቲን መስርሕ ሰላምን” ዝተባህለ ጐስጓስ፡ እቲ ሸኽ ሸሪፍ ፕረዚደንት ሃገረ-ሶማል ተባሂሉ ዝተመረጸሉ ክኸውን እንከሎ፣ ንውጽኢት መስርሕ እቲ ዋዕላ ብግዳም ዝተጻዕነን ዘይሕጋውን ኢሎም ብትሪ ዝነጸጉዎ፡ ክሳብ ሕጂ ዝፍለጡ ኣርባዕተ እስላማውያን ውድባት ኣለው። ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብወገኑ ድማ ባዕሉ ንነብሱ ከም ኣፈኛ ናይ ‘ተን ውድባት ቈጺሩ ብቐጻሊ ተሓሊቑለን፤ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝጠቕሶ ድማ፡ ኣጽዋርን ቀረብን ከምኡ ‘ውን ንዕጡቓተን ወተሃደራዊ ታዕሊምን ክህብ ጸኒሑ።
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ምላሽ ክህብ እንከሎ፥ ከም መራሒ ልኡላዊት ሃገር መሰለይ ስለዝዀነ ፖለቲካዊ ደገፍ ኣወፍየ፡ ኣጽዋርን ታዕሊምን ምውሃብ ዝበሃል ግን ፍጹም ኣይወዓልኩዎን ዝብል፡ ንምእማኑ ዘጸግም ምጕት የቕርብ።
ንምእማኑ ዘጸግም ዘብለና፡ እቲ ብወገንና እንፈልጦ ድማ በንጻሩ፡ ካልእ ሓቂ ስለ ዝእምት’ዩ። ክሳብ ሕጂ፡ ኵሎም ‘ቶም ኣብ ኤርትራ ምድሙድ መዕቈቢ ተዋሂቦም ዘለው፡ ካብ ግዳም ዝመጹ ኣካላት፣ ካብ ምብራቓዊ ግንባርን(ሱዳን) ምንቅስቓስ ሓርነት ህዝቢ ሱዳንን (ማለት፡ ኤስ.ፒ.ኤል.ኤም) ሓይልታት ምልዕዓል ዳርፉርን ጀሚርካ ክሳብ ናይ ኢትዮጵያ እኽብካብ ውድባት ተቓውሞ፡ ነብሲ ወከፎም ብኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣጽዋርን ታዕሊምን ከምኡ ‘ውን ቀረባዊ ሓገዝ ይወሃቦም ከም ዝጸንሔ ኣዐሪና ስለ እንፈልጥ፡ ኣብ ሶማላዊ ተቓውሞ በጺሑ ኢዱ ኣኪቡ ክርከብ ይመስል ዶ ኢልና ስለ እንሓትት’ዩ።
ነቲ ምስ ጅቡቲ ዘርኣዮ ናይ ዶብ ምትሕንፋጥ ብዝምልከት፡ ግርጭት ኣይነበረን፣ ስለዚ ምሩኻት ኲናት ዝበሃል ‘ውን ክህሉ ኣይኽእልን፣ በዚ ጕዳይ’ዚ ሽምግልና ወይ ሽግራት ምፍታሕ ዝበሃል ትርጕም የብሉን ዝብል ኣሉታ፡ ንኤርትራውያን ብዝምልከት ‘ውን ክጥቀመሉ ዝጸንሔ ልሙድ ሸፈጥ’ዩ፥ ኤርትራውያን ዜጋታት ይኣስር’ሞ ብዛዕባ ሃለዋቶም ክሕተት እንከሎ ኣነ ብዛዕብኦም ዝፈልጦ የብለይን ክብል ጸኒሑ፤ ኤርትራዊ ተቓውሞ ዝበሃል ስለ ዘየሎ፡ ምስ ተቓወምቲ ምቅርራብዝበሃል ‘ውን የለን ክብል ጸኒሑ። ሕጂ ግን፡ ዘይ ከምቲ ኣብ ኤርትራውያን ዝለመዶ፡ ንጅቡቲ፡ ከም ሓንቲ ካብ ዞባታቱ፡ ከም ድላዩ ከንጠቕጥቓ ኣይከኣለን። ፈረንሳ ብዓባያ ዘራዪት ጸኒሓትላ፤ እቲ ጠገለ ዝሰኣነ ኣሽካዕላሉን ምጕብዕባዑን ኣኸለ ተባሂሉ።
ንኢሳያስ ከም ንሓድሽ-መግዛእቲ ክምክት ዝተላዕለ ሕቡን ኣፍሪቃዊ ዝቘጽሩዎ፡ ብዙሓት ኣፍልጦ ዝሓጽሮም ተደናገጽቲ ኣፍሪቃውነት ኣለዉ። ኣፍልጦ ዝሓጽሮም ዘብለና፡ ንኣብነት ኢሳያስ ዕቱብ ደጋፊ ሓድሽ-መግዛእቲ ምንባሩ፡ ምስ ዕላምኡ ኣብ ዝተቓደወሉ እዋን ንህላዌ ፈረንሳ ኣብ ጅቡቲ ህንጡይ ደጋፊኡ ነይሩ። ንሮበርት ካፕላን፡ ሓደ እዋን ቃለ ማሕተት ዝገበረሉ ጋዜጠኛ ዘካፈሎ ንኣብነት ከምዚ ዝስዕብ ይንበብ:
ጀነራል ፍራንክስ፡ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚ፡ ዋና ጸሓፊ ምክልኻል፡ ዶናልድ ራምስፈልድ ድማ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ታሕሳስ ምስ ኣፈወርቂ ኣብዚ ዝተናውሔ ዝርርብ ገይሮም ነይሮም። “እቲ ርክባት ኣዝዩ ጽቡቕ ነይሩ፤ ማለት፡ እቲ ርክብ ብኽልቲኡ ወገን ኣምስሎ ይኹን ወደሳ ዘይተሓወሶ ካብ ልቢ ዝወጸ ነይሩ። ንእስትራተጂካዊ ኣጠማምታ ኣመሪካውያን ኣብዚ ዞባ፡ ኣነ ‘ውን እኣምነሉ ኢየ። እዞም ኣብ ጅቡቲ ዝዓስከሩ ሓይልታት ኣወንታዊ ናይ ምርግጋእ ግደ ኣለዎም። ሰራዊት ኣመሪካ ድማ ንዕኡ ዘራጕዱ ክዀኑ ኢዮም። ኣብዚ (ዞባ) ስርዓት ንምሕላው ሓይልታት ወጻኢ ይድለዩ ኢዮም። መግዛእታዊ ኣተሓሳስባ ክመስል ይኽእል’ዩ፡ ግን ከኣ ብክዉንነት’የ ዝጥምቶ ዘለኹ።” ክብል ኣተንቢሁለይ።
ኢሳያስ ኣፈወቂ እምበኣር፡ ቅድሚ ሽዱሽተ ዓመታት’ዩ ንስለ ሰላምን ጸጥታን ናይዚ ከባቢ ህላዌ ፈረንሳን ኣመሪካን ይድለ ምዃኑ ዝገለጸ። ነቲ ኣበሃህላኡ ዝያዳ መስተንክር ዝገብሮ ግን፡ እዚ ባይቶ ጸጥታ ኣንጻር ኤርትራ ዘሕለፎ ብይን፡ ዕላምኡ፡ ንሱ እቲ ባዕሉ ዘስመረሉ “ንስለ ሰላምን ጸጥታን ኣብ ኣፍሪቃ” ዝብል ቁም-ነገር ኰይኑ፡ እቲ ህላዌ ናይ ‘ዞም ሓይልታት ወጻኢ፡ ስርዓት ንምሕላው ይድለ ኢዩ ዝበሎን እምነት ናይቶም “ሓይልታት ወጻኢ”ን እንተ ዘይጋጠም እዚ ብይን’ዚ ኣይምጸደቐን።
ብዛዕባ ብይን ባይቶ ሕቡራት ሃገራት ቍ. 190
እቲ ኣብ ታሕሳስ 23፡ 2009 ዝጸደቐ ብይኒ ኣብዚ ዝስዕብ ክንበብ ይካኣል:
ኵለን ኣባላት ሃገራት፡ እንኮላይ ኤርትራ፡ ነቲ 18 ዓመታት ዝቘጸረን ተደጋጊሙ ክጠሓስ ዝጸንሐን መጸዋዕታ እገዳ ኣጽዋር ከኽብራ ይጽውዕ፤
ኵለን ኣባላት ሃገራት፡ እንኮላይ ኤርትራ፡ ነቲ “ዋዕላ ጅቡቲን መስርሕ ሰላምን” ተባሂሉ ዝፍለጥ ክድግፍኦ እዚ ብይን’ዚ ይጽውዕ፤
ኤርትራ፡ ንራስ ዱሜራን ደሴታት ዱሜራን ለቒቓ ናብ ንቡር ኵነታቱ ክትመልሶ፣ ኣኸቲላ ድማ ምስ ጁቡቲ ሽግር ከምዘለዋ ክትእመን እዚ ብይን’ዚ ይጽውዕ፤
ኵለን ኣባላት ሃገራት፡ ካብን ናብን ኤርትራ ዝንቀሳቐስ ናይ ኣጽዋር ይኹን ናይ ወተሃደራዊ ቀረባት ከምኡ ‘ውን መቀያየሪ ኣቕሑት፡ ካብ መሬተን ይኹን ካብ ካልእ ዝነቅል “መሸጣን ምቕራብን” ክኽልክላ እዚ ብይን’ዚ ይጽውዕ።
ኵለን ኣባላት ሃገራት፡ መንንነቶም ጸኒሖም ንዝግለጹ ኤርትራውያን ውልቀ-ሰባት ከይኣትዉ ወይ ‘ውን ብመሬተን ከይሓልፉ ክኽልክላ እዚ ብይን’ዚ ይጽውዕ፤
ኵለን ኣባላት ሃገራት፡ እዚ ብይን ካብ ዝወጽእን ድሕሪኡን ኣብ መሬቶም ንዝርከብ፡ እቶም ጸኒሖም ብኮሚቲ ዝልለዩ ኣካላት ይኹኑ ውልቀ-ሰባት፡ ባዕሎም ይኹን ብሰብ ዘመሓድሩዎ፡ ዝዋጻእ ይኹን ቅሙጥ ከምኡ ‘ውን ካልእ ምጣኔ-ሃብታዊ ጸጋ፡ ብዘይ ምድንጓይ ክዘርዑዎ እዚ ብይን’ዚ ይጽውዕ፤
እዚ መቕጻዕቲ፡ ምስቲ ክሲ ተመጣጣኒ ድዩ? ወይስ ኣይኰነን? ነጺሉ ዝቐጽዕ ድዩ? ዋላስ ኣልማማ ዝጐድእ?
ኣብ የካቲት 22፡ 2006፡ ዓለም-ለኻዊ ማሕበረ- ብ ኣብ ልዕሊ ኢሳያስ ኣፈወርቂን መጋበርያታቱን ነዚ ዝቕጽል መቕጻዕቲ ከስገድድ፡ መርበብ ሓበሬታና ጥርዓነ ኣቕሪቡ ምንባሩ ይዝከር:
- ንዅሎም ናብ ምዕራባውያን ሃገራት ክኣትዉ ዝፍትኑ ሰበ-ስልጣን ኢሳያስ ቪዛ ዝኽልክል፣
- ንዓቕሚ ምውጻእ ገንዘብ ናይቲ ስርዓት ዝድርት፣
- ንስዉር ይኹን ግሁድ ዓለም-ለኻዊ ገንዘባዊን ባንክ ጠቀስን ካልእ ተመሳሳሊ ንጥፈታትን ደው ዘብል፣
- ነቲ ስርዓት ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ነበርቲ ምዕራባውያን ሃገራት ዘዘውትሮ ናይ ምጭናቕ ወፈራ ንምቕንጣጥ ዝሕግዝ፣
እዚ ዝተጠቕሰ ስጕምታት፡ ንኢሳያስን ጕጅለኡን ፈልዩ ዝቐጽዕን ተመጣጣንን’ዩ ኢልና ንኣምን። ምስ እምነትና ዘይሰማምዑ፡ ‘ስርዓት ኤርትራ ኵሉ’ቲ ገንዘባዊ ርካቡ ኣብ ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ኢዩ ዘውዕሎ’ ኢሎም ዝኣምኑ ገርሀኛታት ኤርትራውያን ከምዘለዉ’ ውን ንፈልጥ ኢና። እወ፡ እቲ ስርዓት ንዝውህለል ገንዘብ ናይ ምድብላቕ ልምዲ ኣለዎ። እቲ ንፍሉይ መዓላ ዝዋጻእ፡ንኣብነት፡ እቲ ኲናት ንዘዘኽተሞም ዜጋታት ንምሕጋዝ ዝዋጻእ ገንዘብ፡ ምስቲ ኲናት ንምክያድ ዝዋጻእ ስለዝተሓዋወስ፡ እታ ናይ ማዕቀብ ኮሚቲ ኣብ ገለገለ ጌጋታት ግትፍጽም ከም እትኽእል ይርደአና። ብሓፈሻ ግን፡ እዚ ማዕቀብ’ዚ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘውርዶ ሃስያ ውሱን ኰይኑ፡ ነቲ ስርዓት ግን ፈልዩ ዘድመዐሉ ማዕቀብ ክኸውን’ዩ።
ነቲ ናይ ኣጽዋር እገዳ ብዝምልከት ግን፡ ክሳብ ሕጂ ካብ ዝተራእየ ንኤርትራ ዝጠቅስ ብባይቶ ሕቡራት ሃገራት ዝተሓላለፈ ብይናት፡ ቍጽሩ 30 በጺሑ ኣሎ። ካብዚ ኵሉ ብይናት፡ ብዘይካ እታ ንኤርትራ ከም ኣባል ሕቡራት ሃገራት ዝተቐበለታ ብይን ቍ. 828 ናይ 1993፡ ከምኡ ‘ውን እታ ኤርትራ ምስ ጅቡቲ ዘለዋ ናይ ዶብ ጸገም ክትፈትሕ እትጽውዕ ናይ መወዳእታ ብይን፡ (ማለት፡ ብይን ቍ. 2009)፣ እቲ ዝተረፈ 28 ብይናት ኵሉ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘለዋ ግርጭት ዝምልከት’ዩ። ከም ኣብነት፡ እቲ መቀያየሪ ኣቕሑት ‘ውን ወሲኹ ዝትግበር ናይ ኣጽዋር እገዳ ንኢትዮጵያ ሓለፋ ዝህብ ኵነታት ፈጢሩ ወተሃደራዊ ጸብለልትነት ከረጋግጸላ ስለ ዝኽእል፡ ኤርትራ ድማ በዚ ተኽእሎ’ዚ ተሰናቢዳ ነብሳ ዝያዳ ንምዕጣቕ ናብ ዘይ ሕጋዊ ምጕናኽን ምጽፍጻፍን ኣር ክትኣቱ ስለ እትኽእል፡ ቅድድም ኣጓሃሂሩ ነቲ “ሰላምን ጸጥታን” ናይ ምፍጣር ጻዕሪ ዝያዳ ኣብ ሓደጋ ከውድቖ ይኽእል።
እዚ ማዕቀብ’ዚ፡ ብተረድኦና፡ ኣብ ክንዲ በቲ ዝያዳ ከቕጽዕ ዝግባእ ኣበር ብፍዅስ ዝበለ ምኽንያት’ዩ ጸዲቑ። ግን ነዚ ‘ውን ንድግፎ ኢና። ኣብ ሰሌዳ ውስእ መርበብ ሓበሬታና ዝቐረበ እዚ ዝስዕብ ኣብነት ብዛዕብኡ ንዘለና እምነት ኣጸቢቑ ይገልጾ፥
ክልተ ዓገበኛታት ንኽልተ ዝተፈላለያ ኣባይቲ በብወገኖም ሓዊ ረኲዖምለን ካብ ፖሊስ ክሃድሙ እንከለዉ ሓደ ካብኦም ይተሓዝ፤ እቶም ፖሊስ፡ ናይ መርመራ ጌጋ ይፍጽሙ’ሞ፡ ነቲ ዝተታሕዘ ዓገበኛ በታ ሓዊ ዝረኰዐላ ቤት ከይኰነስ ነታ ካልኣይቲ ብምቅጻል ይኸሱዎ፡ ናይ ማእሰርቲ መቕጻዕቲ ከኣ ኣብ ልዕሊኡ ይፍረድ፤ ኣብዚ ኣብነት’ዚ፡ እቲ ፍርዲ ፍትሓዊ ኣይኰነን ክበሃል ‘ዶ ይከኣል? እቲ መልሲ ኣይከኣልን ዝብል’ዩ። ብተመሳሳሊ ምኽንያት ኣብ ልዕሊ ስርዓት ኢሳያስ ዝተፈጸመ ናይ ማዕቀብ ብይን ድማ፡ ንሕና እቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ብዝፈጸሞን ገና ‘ውን ዝፍጽሞ ዘሎ ቀንዲ ገበን ተኸሲሱ ክቕጻዕ ምመረጽና፡ ከምኡ ካብ ዘይከውን ግን ነዚ ፍርድ’ዚ እውን ንድግፎ።
ሕሉፍ ተርእዮታት ብዛዕባ ማዕቀባት ዝእምቶ መረዳእታ
ሕቡራት ሃገራት ኣብ ምድራኽ ማዕቀባት ኣካይዳኡ ዝሕቱል ኢዩ፡ ኣብ ምልጋሱ ‘ውን ከምኡ ኣዝዩ ጊዜ ይወስድ። ካብታ ቀዳመይቲ ማዕቀብ (ኣብ ልዕሊ እታ ቀደም ሮደዥያ እትበሃል ዝነበረት፡ ዚምባብወ) ጀሚርካ ክሳብታ ዝቐረበት፡ ነብሲ ወከፍ ኣብቲ መቕጻዕቲ ዝወደቐት ሃገር፡ እቲ ሽግር ንኽቕንጠጠላ ክተማልኦ ዝግብኣ ብንጹር ዝጥቀስ ግድነታዊ ተፈጻምነት ኣሎ።
ብኡ መሰረት፡ ከም ኣብነት ንምጥቃስ፥ ንሃይቲ ብዝምልከት፡ ፕረዚደንት ኣሪስቲድ ናብ ስልጣኑ ክምለስ፣ ንሱዳን ብዝምልከት፡ (ብጕዳይ እቲ ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ኣብ ልዕሊ ሑስኒ ሙባረክ ዝተገብረ ናይ ቅትለት ፈተነ) ክልቲአን ሃገራት፡ ማለት፡ ኢትዮጵያን ግብጺን ይቕረ ክሳብ ዝብላላን፡ ሱዳን ድማ ነቶም ናይ ቅትለት ፈተነ ዝፈጸሙ ክሳብ እተረክብን፣ ንዚምባብወን ደቡብ ኣፍሪቃን ብዝምልከት፡ ዓሌታዊ መግዛእተን ክሳብ ዝስርዛ፣ ንሴራ ለዮንን ኣይቮሪ ኮስትን ብዝምልከት፡ እቲ ዋጋ ደም ሰብ ዝኽፈሎ ናይ ዳያሞንድ ምቅይያርን ውግእ ሓድሕድን ደው ክሳብ ዘብላ፣ ከምኡ ‘ውን ንዩኒታ ብዝምልከት፡ ክሳብ መራሕታ ዝበታተኑን ዮናስ ሳቪምቢ ክሳብ ዝመውትን፣ ነፍሲ ወከፍ ማቀብ ከይተቐንጠጠ ጸኒሑ።
ኣብ ኤርትራ ኸ እቲ ማዕቀብ ንኽቕንጠጥ እንታይ ኢዩ ክኽፈሎ? እቲ ዝኽፈሎ ዝዀነ ይኹን፡ መፍትሒኡ “ምሁራት” ህግደፍ ብዝምህዙዎ ብልሓት ከምዘይከውን ግን ፍሉጥ ኢዩ። ኣብ ድሮ እቲ ብይን ዝጸደቐሉ መዓልቲ ንኣብነት፡ ጥርዓናትን ሰላማዊ ሰልፍን የወሃህዱ ነይሮም፤ ሽግራት ክዕረ ኣብ ዘይክእለሉ ኵነታት ምስ በጽሔ! ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ ከምዝበሃል። ህግደፍ፡ መንገድን ኣሰራርሓን ናይቲ ግጥም ዝርድኡ፡ ስርዓት ኢሳያስ ካብቲ ዘንጠጢ ዝነበረ ናይ ማዕቀብ ወደቓ ብኸመይ ክድሕን ከምዝኽእል ዝርድኡ፡ ብቑዓትን ትምህርቲ ዝቐሰሙን ምሁራት ኣለዉዎ፤ ነቲ ሓለቓ ኣዕነውቲ ካብ መንገዲ ጥፍኣት ተመለስ ኢሎም ክዛረቡ ዝደፍሩ ግን ኣይኰኑን። ስለዚ ድማ ልክዕ ከምቶም ድሕሪ 40 ዓመታት “ብይን ቍ. 242” ክሳብ ክንደይ ዘይፍትሓዊ ምንባሩ ገና እንዳቈዘሙ ዝነብሩ ፍልስጥኤማውያን፡ ን”ብይን ቍ. 1907” ድማ ንዝመጽእ ዓሰርተ ዓመታት እንዳ ኰነኑዎ ዝነብሩ ኤርትራውያን ክህልዉ ኢዮም።
እዚ ተርእዮ’ዚ እተን ናይ ተቓውሞ ውድባት መሪሕ ግደ ንምጽዋት ዕድል ዝኸፍተለን ኣጋጣሚ ኢዩ፤ ንህዝቢ ድማ ኢሳያስ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ክሳብ ዘሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ብጀካ ስቓይ ካልእ ዝጽበዮ ጽቡቕ ነገር ከምዘየሎ ከረድኣ ይግባእ። እሞ ኸ ደኣ ነቲ ብድሆ ናይዚ ዕማም ይበቕዓኦ ዶ ይዀና?


text:
ፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ለበዳ ሕማም ኢቦላ ብደረጃ ሃገርን ዓለምን ንምቁፅፃር ዝካኣለሉ ኣገባብ ምስ መራሕቲ ሃገራትን ሰበ-ስልጣን ጥዕና ኣሜሪካን ሃገራዊ ኣማኸርቶምን ተዘራሪቦም።
ምስ ዋና ፀሓፊ ሕ/ሃ ባንኪ ሙን ብቴሌፎን ዝተዘራረቡ ፕረዚደንት በራክ ኦባማ፣ለበዳ ሕማም ኢቦላ ካብ ምንጩ ንምንቃፅ መእንታን ንሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ቅፅበታዊን ዝተዓፃፀፈን ሓገዝ ንክግበረለን ተሰማሚዖም።
ሰበ-ስልጣን ጥዕና ኣሜሪካ ብግዲኦም፣ድሕሪ ኣብ ቴክሳስ ኣሜሪካ ዝተራእየ ሞት ሓደ ሰብ ብኢቦላ፣ ኣገባብ ቁፅፅር ለበዳ ኢቦላ ዳግም ይግምግሙ‘ለው።
ሚስተር ኦባማ ምስ ፕረዚደንት ፈረንሳ ኣብ ዘካየድዎ ዝርርብ ድማ፣ነቲ ሕማም ንምግታእ ዘሐግዙ ኣብ ምዕራብ ኣፍሪቃ ትካላት ምርመራ ክኽፈት ከምኡውን ንገየሽቲ ምፅራይ ዝግበረሉ ኣሰራርሓ ኣልዒሎም ነይሮም።
ብዘይካ‘ዚ፣እቶም ፕረዚደንት ኣብ ዳለስ ቴክሳስ ኣጋጢሙ ዘሎ ናይ ሓንቲ ነርስ ሕማም ኢቦላ ዝተገብረላ መልሰ ግብሪን ጉድለት ቁፅፅር‘ቲ ለበዳን መብርሂ ረኺቦም።


text:
ንግዝያዊ ምእለይ ኣረጋውያን
ንናይ ሓጺር ግዜ ኣገልግሎትን (Korttidsboende) ምልምማድን ትረኽበሉ ብናይ ምምሕዳር ዝግበረልካ ግዚያዊ ምእለይ ክፍሊ እዩ።
ሓደ ካብ ስድርኡ ወይ መቕርቡ ኣብ ገዝኡ ንዝኣሊ ዘሎ ሰብ ዕረፍቲ ክረክብ ምሉእ መሰል ኣለዎ። ስለዚ ዕረፍቲ ኣብ ዝወጻኻሉ ግዜ ንሓጺር ግዜ ኣብ ናይ ግዚያዊ መእለይ ኣረጋውያን ኣብ ዝመረጾ ቦታ ክእለ ይጸንሕ።
ሕቶ ምስ ዝህልወኩም በዚ ኣድራሻ ርኸቡና፡
”Omvårdnad Direkt”
ካብ ሶኒ – ዓርቢ 8:00-16:30
ቴሌፎን – 0270-756 56
ተወሳኺ ሌንካር
ፋርማሲ/ቤትመድሃኒት
መድሃኒት ኣብ ፋርማሲ ኢኻ እትዕድጎ። ገለ መድሃኒታት ካብ ሓኪምካ ፕረስክሪፕሽን የድልዮ። እቶም ኣብ ፋርማሲ ዚሰርሑ ብዛዕባ ሕማምን ኣፋውስን ብዙሕ ይፈልጡ እዮም። ንሓያሎ ሕቶታትካ ኪምልሹ ይኽእሉ እዮም። ኣብቲ ፋርማሲ ንእተፈላዩ ሕማማት ዚምልከቱ ብሮሹራትውን ይርከብ እዩ።


text:
ኣብ’ቲ ሰዓት 09፡00 ቅ. ቀ. ብመርሒነት ቅዱስ ፓትርያርክ ብጸሎትን ምንባብ ቅዱስ ወንጌልን ዝጀመረ በዅሪ ጽምብል ሥነ ሥርዓት መመረቕታ፣ ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ሉቃስ ወግዓዊ ምጅማር ናይ’ቲ መርሐ ግብር አበሢሮም። ብድኅርዚ ብመራሒ መርሐ ግብር፡ ነቲ፡ “ህየንተ አበውኪ ተወልዱ ለኪ ደቂቅ፣ ወትሠይምዮሙ መላእክተ ለኵሉ ምድር ወይዘክሩ ስመኪ በኵሉ ትውልደ ትውልድ። (ኣብ ክንዲ ኣቦታትኪ ውሉድ ተወልዱልኪ፤ ኣብ ኵሉ ምድሪ ኸኣ ኣሕሉቕ ገይርኪ ክትሸምዮም ኢኺ። ንውሉድ ወለዶ ድማ ስምኪ ክጽውዑ እዮም።)” (መዝ. ዳዊ. ፵፬፥፲፮/44:16) ንዝብል ምስባክን ካብ’ቲ ዝተነነበበ ወንጌል፡ “ማእረሩሰ ብዙኅ ወገባሩ ኅዳጥ። ሰአልዎ እንከ ለበዐለ ማእረር ከመ ይወስክ ወይፈኑ ገባረ ለማእረሩ።” (እቲ ቀውዒ ብዙኅ እዩ፤ ሠራሕተኛታቱ ግን ውኁዳን እዮም። ነቲ ቀዉዑ ሓረስቶት ወሲኹ ንኽልእኽ ነቲ ናይ ቀውዒ በዓል ቤት ለምንዎ።) (ሉቃ. ፲፥፩-፲/10፥1-10) ንዝብል ኃይለ ቃል ሓፂር ትርጓሜን መብርህን ተዋሂቡ። ብድኅሪኡ ተኃጋጋዚ ዲን እቲ መንፈሳዊ ኮለጅ አባ ሲላስ ብርሃነ ብወገኖም ቃል መሪሕነት ኮለጅ ኣስሚዖም። ንሶም ኣብ መልእኽቶም፡ እዚ ኮለጅ ንኽምሥረት በቶም ቀዳሞት አበው፡ ቅድሚ 60 ዓመታት ዝሕሰብ እኳ እንተ ነበረ፣ እግዚአብሔር ፈቒድዎ ፍጻሜ ዝረኸበ ግና ድኅሪ ናጻነት ሃገርና ምዃኑ ብምጥቃስ፣ ኣብ 2004 ዓ. ም ፈረንጂ ብመሠረት ፕሮቶኮላዊ ስምምዕ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ አብያተ ክርስቲያናት ኤርትራን ግብጽን፡ ናይ ክልቲኤን አብያተ ክርስቲያናት መራሕቲን ክቡር ፕረሲደንት ሃገረ ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቅን ኣብ ዝተረኽብሉ እምነ መሠረት ከም ዝተነብረሉ ገሊጾም። ብወግዒ ተማሃሮ ተቐቢሉ ክምህር ካብ ዝጅምር 4 ዓመት ከም ዘኅለፈ ድኅሪ ምግላጽ ድማ፡ መንፈሳዊ ኮለጅ ነገረ መለኮት ንዅለንተናዊ ዕቤትን ሕንጸትን ቤተ ክርስቲያን ኅብረተ ሰብን ኣገደሲ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ በዚ ኂዝዎ ዘሎ ኪደት ጽባሕ ንግሆ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ዓቢይን ኣማእዛንን ግደ ከም ዘለዎ ብምብራህ ቃሎም ዛዚሞም።
ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቄርሎስ፡ 27 ውሉደ ክህነት ተመረቕቲ ብደረጃ ዲፕሎማ፡ 65 ድማ ብደረጃ ሰርተፊከይት ወረቐት መመረቕታ፣ ከምኡ’ውን ንብሉጻት ተማሃሮ ናይ መዳልያን ናይ ኮባን ሽልማት ድኅሪ ምዕዳል፡ ነዚ ንርእዮን ንሰምዖን ዘሎና ክርእዩን ክሰምዑን ብዙኃን ከም ዝተመነዩ ግና ከም ዘይረአዩ ብምግላጽ፡ ንሕና ግና ነዚ ክንርእን ክንሰምዕን ዘብቅዓና እግዚአብሔር ይመስገን ብምባል ቃለ ቡራኬ ሂቦም። ዋና ጸሓፊ ቅዱስ ሲኖዶስ ብፅዕ አቡነ ሉቃስ እውን ብወገኖም፡ ናብዚ ንዘብጽሓና እግዚአብሔር ድኅሪ ምምስጋኖም፡ እዚ ተረኺቡ ዘሎ ዓወት ኣብ ትሕቲ እግዚአብሔር፡ ሳላ ብሰማዕታት ዝተረኽበ ክቡር ናጽነት እዩ እሞ፡ ነዚ ረኺብናዮ ዘሎና ናጽነት ተጠቂምና ቤተ ክርስቲያን እተሰክመና ሓላፍነት ክንፍጽም ግቡእ ምዃኑ ንተመረቕቲ መልእኽቲ ኣመሓላሊፎም።
ካብዚ ብምቕጻል ድማ ወኪል ተመረቕቲ ንተመረቕትን ንወለድን መላእ ሕብረተ ሰብ ቤተ ክርስቲያንን እንቛዕ ሓጐሰና ድኅሪ ምባል፣ ኣብዚ ኮለጅ ዝቐሰምዎ ትምህርታት ነገረ መለኮት ኣብ ሕይወቶምን ኣገልግሎት ቤተ ክርስቲያንን ዓቢይ ኣበርክቶ ከም ዘለዎ ብምግላጽ፡ ሕድርን ለበዋን አቦታት ንምፍጻም ቃል ኣትዮም።
ኣብ መወዳእታ፣ እዚ በዅሪ ጽምብል መመረቕታ ተማሃሮ ነገረ መለኮት፡ ብሊቃውንት ተመረቕቲ ድኅሪ ዝቐረበ ናይ ቅኔ ሥላሴ ምስጋና፡ ብምህለላን ጸሎትን ተዛዚሙ።
ኮለጅ ነገረ መለኮት ደብረሲና ቅድስት ሥላሴ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ብ2017 ዓ. ም ፈረንጂ ንውሉደ ክህነት እና ተቐበለ ብደረጃ ዲግርን ዲፕሎማን ብሥሩዕ ክምህር ድኅሪ ምጽናሕ፡ ካብ 2019 ዓ.ም ጀሚሩ ከኣ ብናይ ምሸታዊ መርሐ ግብር ብደረጃ ሰርተፊከይት ንውሉደ ክህነትን ንመንእሰያት ትምህርተ ሰንበትን ክምህር ጸኒሑን ኣሎን።
ኣብዚ በኵሪ ጽንብል መመረቕታ ተማሃሮ ኮለጅ፣ ብፁዕ ወቅዱስ አቡነ ቄርሎስ ፭ይ ፓትርያርክ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ኤርትራ፡ ብፁዓን ሊቃነ ጳጳሳት፡ ሓደስቲ ተሰየምቲ ብፁዓን ጳጳሳት፡ አበ ምኔታትን ተወከልቲ ገዳማትን፡ መራሕቲ ሥራሕ አህጉረ ስብከታት፡ ሓለፍቲ ክፍልታት መንበረ ፓትርያርክ፡ ሊቃውንት መምህራን፡ አማኃደርቲ አብያተ ክርስቲያናት ሃገረ ሰብከት አሥመራ፡ ተወከልቲ ዓበይቲ ዓድን ወለዲ ተመረቕትን ተረኺቦም ነይሮም።


text:
ኣብዚ ዓመት ዝካየድ ምርጫ ቅድሚ ሎሚ ንዝተርኣዩ ጉድለታት ዝእርም ክኸውን መንግስቲ ድልው እዩ ክብላ ናይ ኢትዮጵያ ፕረዚደንት ሳህለወርቅ ዘውዴ ኣፍሊጠን።
ንሓባራዊ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝብን ቤት ምኽሪ ፌደረሽንን ሎሚ ሶኑይ ኣብ ዘስምዕኦ መደረ ፖለቲካዊ ስርዓት ዴሞክራሲያዊ ንክኸውን ካብ ዝውሰዱ ስጉምትታት ኣብዚ ዓመት ክካየድ ትፅቢት ዝግበረሉ ሃገርለኸ ምርጫ ሓደ እዩ ኢለን።
“እነካይዶ ምርጫ ብዝተኸኣለ መጠን ኣብ ሕሉፍ ምርጫታት ንዘጋጠሙ ግድፈታት ብዝእርም መልክዕ ክፍፀም፣ነፃን ዴሞክራሲያዊን ኮይኑ ተኣማኒን ቅቡልን ክኸውን፣ፖለቲካዊ ልሂቃንን ምልኣተ ህዝብን ዝሳተፍሉ ክኸውን ክግበር እዩ።”
ነዚ ንምዕዋት ድልውነት መንግስቲ በይኑ እኹል ስለዘይኮነ ቅንዕናን ተሳተፎን ህዝቢ ኢትዮጵያ፣ፖለቲካዊ ውድባት፣መሓውራት ዜናን ናይ ስቪክ ትካላትን ወሳኒ እዩ ኢለን።
ፕረዚደንት ሳህለወርቅ ኣብ መደርአን ኣብ ጉዳያት ቁጠባ ብዛዕባ ዝካየድ ለውጢ’ውን ጠቂሰን’የን። ብቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ዝተጣየሰን ኣብ ቀረባ ወግዓዊ ዝኾነን ሃገር በቀል ፕሮግራም ቁጠባዊ ምምሕያሽ ዝተባህለ ዓብይ ኮሚቴ ሓደ ምዃኑ ኣብ መደርአን ሓቢረን።
ንሰን ወሲኸን ዝተመረፁ ትካላት ልምዓት መንግስቲ ብከፊል ወይ ብምሉእ ናብ ውልቂ ምዝዋር ከምኡ እውን ብሽርክና መንግስትን ውልቀሰባትን ዝስርሑ ፕሮጀክትታት ናይ ምትግባር ስራሕ አሓይሉ ክቅፅል እዩ ኢለን።
ፕረ. ሳህለወርቅ ቴሌን ኣብ ትሕቲ ኮርፐረሽን ሽኮር ዝርከቡ ኩባኒያታትን ፕሮጀክትታትን ኣብዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ብከፋል ወይም ብምሉእ ናብ ውልቂ ክዛወሩ እዮም ኢለን ።


text:
ቁምስና ደብረ መድኃኔ ኣለም
ዝኸበርኩም ሕዝበ እግዚአብሔር፡ ካቶሊካዊ ቁምስና ደብረ መድኃኔ ዓለም አብ ሰበኻ አርሊንግቶን ዝተተኽለ ቁምስና ኮይኑ ንኤርትራውያን ሥርዓት ግዕዝ ተከተልቲ ነበርቲ ቨርጂኒያ፡ ዋሽንግቶን – ዲሲን መሪላንድን አገልግሎት ዝህብ ቁምስና ኢዩ።
እንሆ እምበኣር ብሕጽር ዝበለ ቁምስናዊ ጉዕዞና። ከምቲ ኣቡናትና ኣብ መልእኽቶም ዘስፈርዎ ድሕሪ ብዙሕ ትጽቢትን ሃረርታን ልመናና መፈጸምታ ረኺቡ: እግዚኣብሔር ኣብ ዝፈቐዶ ናትና ቁምስና ብቋንቃናን ባህልናን እንግልገለሉ ረኺብና ካብ እንጎዓዝ ድሮ ሹድሽተ ወርሒ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብዚ ሽዱሽተ ወርሒ እንታይ ገይርና ክንብል ባሕርያዊ ሕቶ ኢዩ። ቅዱስ ድሌይትን ተበግሶን ናይ ኩሎም ምእመናን ዲሲ፤ ቨርጂኒያን፤ መሪላንድ፤ ኮይኑ እቲ መጀመሪያ ክንሰርሓሉ ዝተበገስናሉ ከኣ መምርሒ ቁምስና ምንዳፍ ኢዩ ነይሩ። እዚ ከኣ ብመሪሕነት መንፍስ ቅዱስ ክውን ክኸውን ክኢሉ። ነዚ ኩሉ ዘፈጸመና ከኣ፡ ንእግዚኣብሔር ወትሩ ክነመስግኖ ይግበኣና።
እምበኣር ብዕለት 23/11/2014 ብዝሒ ምእመናን ዝተሳተፍዎ ናይ ምስጋና መስዋዕተ ቅዳሴ ኣዕሪግና። ካብዚ ቀጺልና ከኣ ወትሩ ሰንበት በዓላትና ገዲፍካ ካብ ሰዓት 2:00 ድ.ቀ ጀሚርና መስዋዕተ ቅዳሴና ንዕርግ ኣለና።
ዕላማ ቁምስና ደብረ መድኃኔ ዓለም
ከምቲ ጎይታና እየሱስ ክርስቶስ “እምበኣር ኪዱ እሞ፥ ንኹሎም ኣሕዛብ ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናጠመቕኩምዎም ደቂ መዛሙተይ ግበርዎም”። ማቴ 28:19-20 ዝበሎ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ኢዩ። ስለዚ ነቲ ኩሉ ኣብ ስደት ዝርከብ ህዝብና በቲ ናቱ ሥርዓተ ኣምልኾ ምግልጋል፤ ቃል ኣምላኽ ምምጋብን ናብ መንገዲ ድሕነት ምምራሕን ኢዩ።
ኣገልግሎት ምእመናና ደብረ መድኃኔ ዓለም
- መስዋዕተ ቅዳሴ ምዕራግ – ምሥጢራት ቤተክርስቲያን ምዕዳል
- ትምህረት ክርስቶስ ምምሃር
- ንሽማግለታትን ሕሙማትን ምብጻሕን ምጽንናዕን ወዘተ ዘጠቓለለ ኢዩ።መደብን ሰዓታት ኣገልግሎት ሰንበት/


text:
ግጉይ ሓበሬታ ኣብ ውሽጢ ክሊክቤይት (Clickbait)!
* ሰብኣይ ንኣንበሳ ድሕሪ ምሕቛፉ ዝተፈጠረ ዘደንቕ ክስተት!
* ሂወት አሽሓት ዝቀዘፈት ድሙ ንምርኣይ ይእተዉ!
* 99% ሰባት ዘይፈልጥዎ ተኣምራዊ ብቕኣት ሓንጎል!
ከምዚ ዓይነት ኣርእስቲ ዘለዎ ጽሑፍ ወይ ከዓ ቪድዮ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ሪእኩም ትፈልጡ ትኾኑ። ምናልባትውን ሓዲሽ ነገር ንምፍላጥ ካብዘለኩም ድልየት ናብ ውሽጢ እቲ ገጽ ጠዊቕኩም አቲኹም ዝረኸብኩምዎን ኣብቲ ኣርእስቲ ዝነበረ ትሕዝቶ ከምዝፈላለ ተዓዚብኩም እንታይ ምዃኑ ከየለለኹምዎ ሓሊፍኩም ትኾኑ። ከምዚ ዓይነት ኣርእስቲ ክሊክቤይት ይባሃል።
ክሊክቤይት (Clickbait) ማለት ናይ ሓደ ጽሑፍ (ቪድዮ) ከም ኣርእስቲ ዘገልግል ኮይኑ ኣቓልቦ ሰባት ንምስሓብን እቲ ኣርእስቲ ናብዝተዋሃቦ ገጽ ሰባት ክኸዱ ንምትብባዕ ብምትስፋው ዝጽሓፍ መጻወድያ እዩ። እቲ ኣርእስቲ ጉልበት ኣለዎ። ሰብ ከይፈለየ’ውን ንኹሉ ሰሓባይ እዩ። እቶም ዝጥቀሙሉ ከዓ ከም መጻወድያ እዮም ዝግልገሉሉ። መጻወድያ ምጥዋቕ’ዶ ንበሎ?
ዘይልሙድ፣ ኣደናቒ፣ ወይ ከዓ ዘሰንብዱ ሓረጋት ብምጥቃም ክሊክቤይት ሃንቀውታን ህንጡይነትን ሰባት የለዓዕል። ሱቕ ኢሉ ክሓልፍ ዝነበረ ሰብ’ውን ናብቲ ገጽ ህሩግ ኢሉ ይኣቱ። ሹዑ እቲ መጻወዲ ሰሪሑ ማለት’ዩ። እቲ ዝገርም ነገር መጻወዲ ከምዝኾነ ዝፈልጡ ሰባት ከይተረፈ ብክሊክቤይት ይፍተኑ እዮም።
ንምንታይ እዩ ግን ክሊክቤይት ውፅኢታዊ ክኸውን ዝኻኣለ ዝብል ሕቶ ንብዙሓት ከመራምር ጸኒሑ እዩ። “ብዋናነት ስምዒት ሰብ አብ መዓልታዊ ከይዲ ውሳነኡ ዓብዪ ግደ ስለዘለዎ እዩ” ይብል ኣብ ኣሜሪካ ናይ ማርኬቲንግ ፕሮፌሰር ዝኾነ ጆና በርገር። “ናይ ስምዒት ምልዕዓል ወይ ከዓ እቲ ምልዕዓል ክንደየናይ ንኣካላዊ ምላሽ ይመርሕ ዝብል እዩ ንምጥዋቕ ዝደፍእ ዋና ንጥረ ነገር” ብምባል ይውስኽ ፕሮፌሰር ጆና።
ብክሊክቤይት መጽናዕቲ ዝገበረ እቲ ምሁር ከምዝብሎ ኣብቲ ኣርእስቲ ዝተገለጸ ጉዳይን ኣካል እቲ ትሕዝቶን መብዛሕትኡ እዋን ኣፈላላይ ይህልዎም እዩ፦ እቲ ኣርእስቲ ወይ ተጋኒኑ’ሎ፣ ወይ ከዓ ግጉይ ሓበሬታ ሒዙ’ሎ።
ግጉይ ሓበሬታ ንምፍናው ክሊክቤይት ከም ሓጋዚ ኮይኑ ዘገልግል እንትኾን ኣርእስቲ ጥራሕ ብምንባብ ናይ ምድምዳም ልምዲ ንዘለዎም ሰባት ከዓ ናይ መረዳእታ ሕሶት ዋና ምንጪ ኮይኑ የገልግል’ዩ።
መረዳእታ ሕሶት ንሓዋሩ ኣብ ምጥፋእ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ፣ ናይ ክሊክቤይት ኣርእስቲ ንዘለዎም ትሕዝቶታት ምእላይ’ውን ዝሓውስ ክኸውን ይግባእ።
ወቅታዊ መረጃዎችን ቀጥታ በኢሜልዎ ለማግኘት ይመዝገቡ
ያቀረቡትን የግል መረጃ በግላዊ መመሪያችን መሠረት እንጠብቃለን::


text:
Radio Erena: 08 September 2016
ናይ ቀደም ባጤራ ናቕፋ፣ ምስዚ ሓድሽ ተሓዊሱ ኣብ ዕዳጋ ይዝርጋሕ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
እቲ ናይ ቀደም ባጤራ ብሕብሪ፣ ዓቕን ይኹን ግራፊካዊ ትሕዝቶ ካብዚ ሓድሽ ዝፍለ ብዘይምዃኑ፣ ሓያሎ ሰባት ምስዚ ሓድሽ እናሓወሱ ናብ ዕድጋ ከውርድዎ ይርኣዩ ምህላዎም’ዮም ዘረድኡ እቶም ምንጭታት።
እቶም ምንጭታት ብተወሳኺ ብፍላይ ኣብ ከባቢ ተሰነይ፣ ኣየር ብኣየር ኣብ ዝካየድ ዘሎ ዘይሕጋዊ ንግድታት፣ እዚ ምትሕውዋስ ናይ ባጤራ ናቕፋ ብብዝሒ ይርአ ከምዘሎ ኣመልኪቶም።
ናቕፋ ካብ ቁጽጽሩ ወጻኢ ዝኸደን ባንክታት ጥርሑ ብምትራፉ ዘሻቐሎን መንግስቲ ኤርትራ፣ ባጤራ ክቕይር ምዃኑ እኳ እንተኣወጀ፣ እቲ ሓድሽ ባጤራ ብዘይካ ናይ ዕለትን ዓመት ምሕረትን ካልእ ዝኾነ ፍልልይ የብሉን።
ህዝቢ ብካሽ ዘንቀሳቕሶ ገንዘብ ካብ 3 ክሳብ 5 ሽሕ ጥራይ ተደሪቱ’ኳ እንተሎ፣ ቀሳ ብቐስ ግና እናተጣሕሰን ካልእ ጸገማት ከኣ እናወለደን ይመጽእ ምህላዉ ይግለጽ።
መንግስቲ ኤርር፣ ባጤራ ናቕፋ ክቕየር’ዩ ብምብላ ንዝበዝሀ ገንዘብ ህዝቢ ኣብ ባንክታት ድሕሪ ምዕሻጉ፣ ካብ 100 ሽሕ ንላዕሊ ዝግመት ገንዘብ ዘረከቡ ዜጋታት ካብ 2 ሚእታዊ ክሳብ 4 ሚእታዊት ናይ ኣገልግሎት ግብሪ ክኸፍልሉ የገድድ ምህላዉ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ምጥቃስና ኣይርሳዕን።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ቁጠባውን ንግዳውን ፖሊሲታቱ ከየስተኻኸለ ናቕፋ ብምቕያር ጥራይ ገንዘባዊ ፖሊሲታቱ ከስተኻክእል ከምዘይክእል ሓይሎ ክኢላታት ብተደጋጋሚ ገሊጾሞ’ዮም።
=============================


text:
ናብ ዲሞክራሲ ምብጻሕWritten by ቶርኋሚ ሰመረ ተስፋሚካኤል ሃብተማርያም
- font size decrease font size increase font size
ትምህርቲታት ካብ ዑዉት ምስግጋራት
ብ
ኣብረሃም ኤፍ. ሎዌንዛልን
ሰርጅዮ ቢታርን
ቶርኋሚ
ሰመረ ተስፋሚካኤል ሃብተማርያም
ኣብረሃም ኤፍ. ሎዌንዛልን: ዘይተቐማጢ ዝለዓለ ኣባል ማሕበር ምሁራን ትካል ብሩኪንግስን፡ መስራቲ ኣመሓዳሪ ናይ ዝርርብ ኣብ ነንሕድሕድ ኣሜርካውያንን ‘ዩ።
ሰርጅዮ ቢታርን: ኣቦ-መንበር ናይ ቺለ መስረተ ዴሞክራሲን፡ ዘይተቐማጢ ዝለዓለ ኣባል ማሕበር ምሁራን ዝርርብ ኣብ ነንሕድሕድ ኣሜርካውያንን ‘ዩ። ካብ 1994 ክሳብ 2002 ድማ ኣባል ላዕለዋይ ባይቶ ናይ ቺለ ነበረ።
ክልቲኦም ከኣ ኣሳናዳእቲ ናይታ ዴሞክራሳዊ ምስግጋራት: ዝርርብ ምስ መራሕቲ ዓለም (ማሕተም መክበብ ጃን ሃብኪንስን፥ ኣህጉራዊት ሓሳብ 2015ን፡) እዚኣ ጽሕፍቲ ‘ውን ካብኣ ዝተወሰደት ‘ያ።
ሰመረ ተስፋሚካኤላ ሃብተማርያም: ቶርኋሚ ናይዛ ጽሕፍቲ እዚኣን: ዋና ፈጻሚ መድረኽ ሃገራዊ ዘተን: ደራሲ ናይ ክልተ ብእንግሊዝ ዝተሓተማ መጽሓፍቲ: “ልብታት ከም ረጋቢት” (ታሪኻዊት ልቢ-ወልድን): “መንጸብረቕታት ኣብ ታሪኽ ተዋሕዶ ቤተክርስትያን ሓበሻ (ኢትዮጲያን ኤረትራን)” (መጽሓፍ ታሪኽ) ‘ዩ።
ዳርጋ ሓሙሽተ ዓመት ኣቢሉ ይገብር፡ ማዕበል ተቓውሞ ሓፋሽ ንግብጻዊ ውልቀመላኺ ሑስኒ ሙባረክ ካብ ስልጣኑ ቦርቂቑ ባሕጎጎ። መብዛሕቲኦም ናይ ውሽጥን ናይ ወጻእን ተዓዘብቲ፡ ግብጺ ኣብ ጎደና ዴሞክራሳዊ መጻኢ ከም ዘላ ኣመኑ፡ ገሊኦም ‘ውን ካብኡ ሓሊፎም ዴሞክራሲ ኣብ ዝብጻሕ በጺሓ’ያ ኢሎም ኣወጁ። እንትኾነ እቲ መሓመድ ሙርሲን ሰልፊ እስላማዊ ሕውነታዊ ማሕበር ንናጽነትን ፍትሕን ዝተዓወተሉ ውድድር ምርጫ ጎንጽን ምግምማዕን ኣኸተለ፡ ኣብ 2013 ድማ፡ ድሕሪ ቡዙሕ ናይ ሓፋሽ ተቓውሞታት፡ ጀነራል ዓብደል ፈታሕ ኣልሲሲ ንስልጣን ብወተሃደራዊ ዕልዋ ኣቢሉ ተባሕቶ። ካብዛ እዋን ንደሓር ስርዓት ሲሲ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ገባራት ቐተለ፡ ልዕሊ ዓሰርተታት ኣሽሓት ኣሰረ፡ ንመራኸቢ ቡዙሓንን በርጌሳዊ ሕብረተሰባትን ስረሓቶም ንኸየካይዱ ብዙሕ ጸቕጢ ገበረ።
ኣብ ጥቓ ግብጺ እትርከብ ቱንስ ግዳ ድሓን ከደት። እቲ ማዕበል ዓረባዊ ምልዕዓል ኣብ 2010 እዩ ጀሚሩ፡ እቲ በቲ ሰውራ ቱንስ ተመሪሑ ዝኣተወ ዲሞክራሳዊ መንግስቲ ከኣ ክሳብ ሕጂ ብሂወቱ ኣሎ። ኣብ ሓንቲ ካብተን ቀንዲ ኣገደስቲ ዝኾና ዕማማት ተዓዊቱ፦ ስምምዕ ኣብ ሓድሽ ቅዋም፡ ነዚ ጻማ ኣቓሊባ’ያ ‘ውን እታ ሽማግለ ኖቤል ነተን ኣብቲ ምስግጋር ንጡፋ ተራ ዝነበረን ኣርባዕታውያን በርጌሳውያን ሕብረሰባውያን ማሕበራት ናይ ሰላም ብልጨኣ ዝሰለመተን። ናይ ቱንስ ደሞክራሲ ግን ከይተረረ ለይለይ እናለ፡ ብስግኣት ፖለቲካዊ ጎንጺን፡ ጸቕጢ ኣብ ተቓወምቲ ዝወርድን፡ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን እንዳተጠቐዐ ይርከብ። ኣብ ኲባ እውን ድሕሪ ክንደይ እቶም ዝኣርጉ ዘለዉ መላኽቶት ገዛእቲ ጽጋነታት ንምትእትታው ይጅምሩ ስለ ዘለዉ፡ እቲ ዲሞክራሳዊ መጻኢ ተስፋታት ይግበረሉ ኣሎ። ኣብ ምያንማር (ከምኡ እውን ብበርማ ትፍለጥ)፡ ዋላ’ኳ ብቡዙሓት ጸገማት ዝተሰነየ ይኹን እምበር፡ ሓደ ዘይምዕሩይ ምስግጋር ቀስ እናለ፡ ምናልባት፡ ካብ ወተሃደራዊ ግዝኣት ናብ መላእ-ኣሳታፊ መንግስትነት የብጽሕ ይህሉ እዩ።
እንታይ እዩ ዝውስን እቲ ፈተነታት ዲሞክራሳዊ ምስግጋር ዑዉትን ዘይዑዉትን ክኸውን። ሑሉፍ ተሞክሮታት ገለ ኣስተብህሎታት ይህብ። ስፍሕ ዝበለ ቃለመጠይቓት ምስ 12 ፕረሲደንት ነበራትን ሓደ ቀዳማይ ሚንስተርን፡ ኣገዳሲ ዝኾነ ተራታት ዝተጻወቱ ኣብ ዑዉት ዲሞክራሳዊ ምስግጋር ኣብ ብራዚልን፡ ቺለን፡ ጋናን፡ ኢንዶኒዝያን፡ ሜክሲኮን፡ ፊሊጲንስን፡ ፖላንዳን፡ ደቡብ ኣፍሪቃን፡ ኢስፓኛን ኣካይድና። ዋላ’ኳ ገሊኦም ኣብ መላኺ ስርዓት መራሕቲ ዝነበሩ እንተኾኑ፡ ንሃገራቶም ናብ ኣድማዒ ዲሞክራሲ መሪሖም ዝሓገዙ ኢዮም። ኤፍ. ዳብሊው. ዲ. ክላርክ፣ ከም ፕረሲደንቲ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ምስ ኔልሰን ማንዴላን ሃገራዊ ጉባኤ ኣፍሪቃን (ሃ.ጉ.ኣ.) ተደራዲሩ ነቲ ዓሌታዊ-ፍልያ (ኣፓርታይድ) ኣብ መወዳእታ ከም ዝበርስ ጌርዎ። እቲ ምኽትል ፕረሲደንት፡ ኣብ ጥሕቲ ነዊሕ ግዝኣት መላኺ ኢንዶኒስያ ዝነበረ፡ ዳሕራይ በቲ ዘጋጠሞ ዓቢ ተቓውሞ ካብ ስልጣኑ ባዕሉ ዝተሳናበተ ሱሓርቶ፡ ቢ. ጀይ. ሓቢቢ ፕረሲደንት ኮነ፡። ሽዑኡ ሓቢቢ ነቶም ኩሎም ናይ ፖለቲካ ኡሱራት ፈተሖም፡ ዕዮ ማሕበራት ብዕሊ ኣፍቀደ፡ ፕሬስ ምምያ ጠጠው ኣበለ፡ ሓደሽቲ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ክምስረታ ኣፍቀደ፡ ከምኡ ‘ውን እቲ ሕግታት ፖለቲካ ናይ ኢንዶኒስያ ቀይሮ፡ ንቅዋማዊ ዲሞክራሲ መንገዲ ጸረገ።
ካልኦት መራሕቲ ‘ውን ጉሉሓት ነበሩ ኣብቲ ንምብራስ ምልካዊ ስርዓት ዘብቀዐ ምንቅስቓሳት ተቓውሞን፡ ኣስዒቡ ‘ውን ርጉኣት ዲሞክራሲታትን ንምህናጽ ዝሓገዘ። ኣብ 1990፡ ድሕሪ ምምላስ ዲሞክራሲ፡ ፓትሪሽዮ ኣየልዊን፡ መራሒ ተቓውሞ ኣንጽር እቲ ንነዊሕ ዝገዘአ መላኺ ቺለ፡ ጀነራይ ኣውጎስቶ ፒኖሸ፡ ናይ ሃገሩ ቦኽሪ ዝተመርጸ ፕረሲደንት ኮነ። ድሕሪ ዴሳዊ ስርዓት ኣብ ፖላንዳ፡ ታድዮሲዝ ማዞዊኪ፡ ካቶሊካዊ ሊቕን መራሒ ምሕዝነት ማሕበር ዕዮን፡ ቦኽሪ ቀዳማይ ምኒስተር ኮነ።
ከምኡ’ውን ምስ ናይ ድልድላት መራሕቲ፡ ክልተ ኣእጋሮም፡ ሓደ ኣብ ውልቀ-ምልኪ እቲ ካልእ ኣብ ዴሞክራሲ ዝረገጸ፡ ቃለመጠየቓት ኣካየድና፦ ከም ኣብ ደሳዊት መንግስቲ ፖላንዳ ካቢነ ምኒስተር ዝነበረን ከምኡውን ኣብታ ንፖላንዳ ዲሞክራሳዊት ማዕጾ ከተርሑ ዘምረሐት ከባብ ጠረፔዛ ዘተ ዝተሳተፈን ኣለክሳንደር ክዋስኒዊስኪ። ኣስዒቡ ‘ውን ከም ፕረሲደንት፡ ዲሞክራሳዊ ትካላት ፖላንዳ ክህነጽ ሓገዘ። ኣብ 1986 ፊዴል ራሞስ፡ ኣብ ትሕቲ ውልቀምልካዊ ስርዓት ናይ ፈርዲናንዶ ማርኮስ ዝለዓለ ማዕርግ ዝነበሮ ናይ ውትድርና በዓል መዚ፡ ነቲ ኣዝዩ ሰፊሕ ሰልፍታት ህዝባዊ ሓይሊ ተሓወሶ። ኣስዒቡ ድማ ከም ሚንስተር ምክልኻልን፡ ከምኡ’ውን ኣብቲ ድሕሪ ማርኮስ ዝመጸ ደሞክራሲ ካልኣይ ፕረሲደንት ኮነ።
ዋላእ’ኳ ዝሰፈሑ ማሕበራውያንን በርጌሳውያንን ፖለቲካውያንን ሓይልታት ኣገደስቲ ተራታት እንተተጻወቱ፡ እዞም መራሕቲ እዚኣቶም ግን ኣብ ነፍስወከፍ ሃገሮም ኣብቲ ዑዉት ምስግጋር ቀንዲ (መፍትሕ) እዮም ኔሮም። እዞም መራሕቲ እዚኣቶም ኣብ ምብራስ ምልካዊ ስርዓታት ዘብቅዑን፡ ኣብ ቦትኦም ብዝተሃንጹ ቅዋማውያን ዲሞክራስታት፡ ብስሩዕን ኣብ ገግዚኡ ዝግበር ብመጠኑ ፍትሓዊ ዝኾነ ምርጫታት ዝተኸሉን፡ ኣድማዒ ዝኾነ ልጓማት ኣብ ፈጻሚ ሓይልን ተግባራዊ ዝኾኑ ዋሕሳት ናይ መሰረታውያን ፖለቲካውያን መሰላት ክትከኡ ሓጊዞምን፦ ካብዞም ለውጥታት እዚኣቶም ‘ውን ንድሕሪት ዝተገልበጡ የለውን። ዲሞክራሲ ኣብ ገሊአን ሃገራት ክሳብ ሕጂ ኣብ ምግስጋስ መሳርሕ ይርከብ፡ እዚ ምስግጋር ግን ነቲ ምቅርራሕ (ዝርጋሐ) ስልጣን ኣተግባርነት ፖለትካን ብመስረቱ ለዊጥዎ። ናይ ብሓቂ፡ ሓንቲ እኳ የላን ንኹሉ ዓቐናት ማዕሪኡ ክትከውን ትኽእል ኣርኣያ ዲሞክራሳዊ ለውጢ። እንተኾነ ዝሓለፉ ምስግጋራት፡ ገለ ብሓፈሽኡ ክትግበሩ ዝኽእሉ ትምህርትታት ይውከፉልና። እቶም ዴሞክራሳውያን ጸገንቲ እንካን-ሃባን ኢሎም ክጋደፉን፡ ነቲ ቀስ ኢሉ ዝስስን ግስጋሰ ካብ’ቲ መላእ-ኣጠቓላሊ ፍታሕ ብቐዳምነት ክሰርዑን ድልዋት ክኾኑን ኣለዎም። ልፍንትታት ክሃንጹ፡ ኢዶም ክዝርግሑ ንገለ ምስቲ ክግልብጥዎ ዝደልዩ ስርዓት ዘገልግሉ ዘለው፡ ከምኡ’ውን ምስ ሕቶታት ፍትሕን ፍዳን ክጠማጠሙ ይግብኦም። ከምኡ’ውን እቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ገባር ከእትውዎ ኣለዎም። እቶም ካብ ዑና ምልካዊ ስርዓታት ዴሞክራስታት ክሃንጹ ዝግደሱ፡ እዘን ዝስዕባ ዝበለጻ ተግባራት እናተኸተሉ ዕጫታት ዓወተም ከመሓይሹ ይኽእሉ።
ምምድማድ ‘ቲ ባይታ
ቅድሚ እቶም ዝተመርጹ ፖለቲከኛታት ኣብ ሰልጣን ምዕራጎም ኣቐዲሙ ግዜ ሓይኹ ኢዩ ሓደ ዕዉት ዲሞክራሳዊ ምስግጋር ዝጅምር። ብመጀመርያ እቲ ተቓውሞ እኹል ህዝባዊ ደገፍ ክረክብ ኣለዎ፡ እንድሕር ናይቲ ስርዓት ናይ ምግዛእ ዓቕሚ ክምክትን ንነብሱ ከኣ ከም ተኣማኒ ተዋዳደራይ ስልጣን ከቕርባን እንተኾይኑ። መራሕቲ ተቓውሞ ሰልፍታት (ሸብሮታት) ክሕብሕቡን፡ ምእሳርን ምስቓይን ምስጓግን ን ናይ ተቓወምቲ ክኹንኑን፡ ከምኡ’ውን ናይ’ቲ ስርዓት ሃገራውን ኣህጉራውን ወግዓውነት ክብሕግጉን ኣለዎም። እዚ መብዛሕቲኡ ግዜ ነቲ ኣብ መንጎ ተቕውሞ ዘሎ ዓሚቕ ፍልልያት ናይ ሽቶታትን፡ መሪሕነትን፡ ዕርድታትን፡ ሜላታትን ድልድላት ሰሪሕካ ምጽባቡ ይሓትት። እቶም መብዛሕቲኦም ቃለመጥይቓት ዝገበርናሎም መራሕቲ ምስግጋር፡ ንነዊሕ ግዜ ብትግሃት ነቲ ፍልልያት ንምፍታሕን፡ ሰፊሕ ልፍንትታን ናይ ተቓወምቲ ሓይልታት ምህናጽን፡ ኣብ ሓበራዊ መደብ ንፖለቲካዊ ሰልፍታትን፡ ማሕበራዊ ምንቅስቓሳትን፡ ሰራሕተኛን፡ ተምሃሮን፡ ሃይማነታዊ ትካላትን፡ ቀንዲ ናይ ውኒን ረብሓታትን ንምጥማሮም ዝሰርሑ እዮም። እቲ ምሕዝነት ማሕበር ዕዮ፡ ኣብ ፖላንዳ፡ ብቐረባ ምስ ናይ ተምሃሮ ማሕበራትን፡ ሊቃውንትን፡ ባእታታት ናይ ካተሊካዊት ቤተክርስትያንን ሰሪሑ። ተቓውሞ ብራዚል ነቶም ናይ ኢንዳስትርታት መራሕቲ ነቲ ጉዳይ ከምዝድግፍዎ ጌሮም። ኣብ ኢስባንያ እቶም ተቓወምቲ ጉጅለታት ነቲ ዝነበሮም ፍልልያት ናብቲ ናይ 1977 ዋዕላ ሞንክልዋ ዘብጸሐ ልዝባት ፈቲሖም፡ ኣብ’ቲ እዋን ምስግጋር ከመይ ጌሮም ነቲ ቁጠባ ከም ዘመሓድርዎ ተሰማመዑ።
እቶም ተቓውሞ ንክሓብሩ እንድሕር ዝፈሽሉ ኮይኖም እቲ ትጽቢት ደሞክራሲ ኣብ ዝኾነ ቦታ ብኣንጻሩ ይህሰ። ኣብ ቨንዚወላ፡ ነቲ መንግስቲ ማዕረ ክንደይ ተፈጣጢ ኰንካ ትገጥሞ ኣለካ ዝብል ዑቱብ ፍልልያት፡ ክሳብ ሕጂ ነቲ ተቓውሞ ዓንቂፍዎ ኣሎ፡ ነቲ ብልሹው ቁጠባዊ ምሕደራ ናይ’ቲ ስርዓት በዝቢዙ ከኣ ኣብ ራብሕኡ ከውዕሎ ኣይከኣለን። ኣብ ሰርብያ፡ ኢስሎቦዳን ሚሎሰቪክ፡ ድሕሪ ስልጥን ምሓዙ፡ በቲ እንዳነሃረ ዝኸይድ ዝነበረ ክገዝእ ዘብቅዖ ምልካዊ ባህሪ ገለ ከመስግኖ ዘለዎ፡ እቲ ብሓንሳብ ሓቢሩ ስሙር ግንባር ከቕርብ ዘይከኣለ ሰርብያዊ ተቓውሞ እዩ። ኣብ ዩክረይን፡ እቲ ናይ 2004-5 ሰውራ ቡርቱካን፡ ነቲ ውጽኢት ምርጫ ሰፊሕ ምድንጋር ኔርዎ ኢሉ ዝግመት ከም ዝክልበጥ ገበሮ። ዴሞክራስያውያን ትካላትን ግዝኣት-ሕግን ዝያዳ ከይምዕብሉ ግን እቲ ዝነበረ ፍልልያት ኣብ መንጎ ጸገንቲ ንቕድሚት ነቕ ከምዘይብል ጌሩ ቐፈዶ፡ ንዳግማይ ዓሰርት ዓመት እውን ናብ ምልከ ውሕዳንን ፖለቲካዊ ብልሽውናን ኣስዓበ። ከምኡ’ውን ምንቅስቓስ ዲሞክራሳዊ ተቓውሞ፡ ምስቶም ኣብ ዝሓለፈ እዋን ምስ’ቲ ስርዓት ዝተሓጋገዙ ዝነበሩ ሕጂ ግን ድልዋት ዝኾኑ ንመደብ ዲሞክራስነት ክሕግዙ ድልድላት ክሰርሕ የድልዮ። እምበኣር ደመክራሳውያን ጸገንቲ ብኣንጻሩን ብቐጻሊን ከመሓላልፍዎ ዘለዎም ራኢ ንቕድሚት ዝቕነዐን ኣወንታውን ኮይኑ፡ ነቲ ብምልካውያን ስርዓታት ዝንዛሕ ፍርሒ ኣብ ውሽጢ ህዝቢ ከይሓድር ክግጠምን፡ ኣብ ሑሉፍ ቅሬታታት ምትኳር ፋይዳ ዘይብሉ ዝገብርን ክኸውን ኣለዎ። ምስኡ ምስኡ ከኣ፡ ነቶም ጎንጺ ምኹናን ዝኣበዩን ወይ ድማ እንካን-ሃባን ዘየፍቅድ ኣውራጃውን ብሄራውን ጉጅላውን ርእሰ ምምሕዳር ጠለባት ዘቕርቡን፡ ኣብ ደረት ከም ዝውሰኑ ምግባሮም።
ንተቓውሞ ምሕባር ግን ኡኹል ኣይኮነን፡ ደሞክራስያውያን ሓይልታት ነቲ ፍልልያት ኣብቲ ውሽጢ፡ ኣብ ስልጣን ዘሎ ስርዓት፡ ክርድእዎን ክብዝብዝዎን ይግባእ። ነቶም ኣብቲ ውሽጢ ስርዓት ዘለው ባእታታት ንለውጢ ርሕዋት ክኸኑ ምዕጋብን፡ ጸገንቲ ዝእመን ዝኾነ መብጽዓታት ክገብሩን፡ ሕነ ከይፈድዩን ንብረት ናይቶም ኣብቲ ስርዓት ሰብውሻጠ ዝኾኑ ከይግብቱን። ምንቅስቓሳት ተቓውሞ ኣትሪሮም ክሰርሑ ይግባእ ቁቡላት ተማጕቲ ናይቶም ኣብቲ ውሽጢ ምልካዊ ስርዓት ኮይኖም መዋጽኢ ዕርዲ ዝድልዩን፡ ከምኡ ምስኡ-ምስኡ ‘ውን ነቶም ፈጺሞም ነቲ መልእኽቲ ለውጢ ዝነጸግዎ ክነጽልዎምን። ንኣብነት፡ እቲ ቀንዲ ዕርዲ ናይቲ ብራዚላዊ ጸጋኒ፡ ፈርዲናንዶ ሄንሪከ ካርዶሳ፡ ንባእታታት ናይቲ ውትህድርና ኢዶም ሰዲዶም መዋጽኦ ዝድህስሱሉ ዝስሕብ ነበረ።
እቶም ኣብ ስልጣን ዘለው ግን ኣድላይነት ምርሓቕ ካብቲ ምልካዊ ግዝኣት ዘስተብሃሉ፡ ነቲ ናተይ ዝብልዎ ደጋፊ ብግዴኦም ኣለይመለይ እናበሉ፡ ምስኡ-ምስኡ ከኣ ምስቲ ተቓዋሚ ጊጅለታት ዝላዘቡ መገድታት ምርካብ የድይዮም። እቲ ደ. ክላርክ ብ1989ን 1990ን ምስ ኣባላት ካቢንኡ ዝገበሮ ናይ ቆጥቋት መናፈሻ (ቡሽ ርትሪት) ከም መርኣያ ናይዚ ክውሰድ ይከኣል። ኣብዚ ዝርርብ እዚ፡ ቅድሚ እቲ ድራማዊ ዝኾነ ስጉምትታት ምእዛዙ፡ ኣብ ውሽጢ ካቢንኡ ምስጢራዊ ሓበራዊ ስምምዕ ከጥሪ ክኢሉ፥ ንሃ.ጉ.ኣ. ሕጋዊ ምግባርን፡ ኔልሰን ማንዴላን ካልኦት ፖለቲካውያን ኡስራትን ምፍታሕን፡ ዘተ ብዕሊ ምኽፋትን። ኣብ መጀመርያ፡ ከም ኣድላይነቱ፡ እቲ ቀታዊ ርክብ ኣብ መንጎ ተቓውሞን ስርዓትን ብስቱር ክግበር ይከኣል፡ ልክዕ ‘ውን እቲ ፈለማዊ ርኽክባት ኣብ መንጎ ሰበ-ስልጣን መንግስትን ወከልቲ ሃ.ጉ.ኣ.ን ከምኡ ‘ዩ ኔሩ፡ ኣብ መፋርቕ 1980ታት ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ ወጽኢ ኮይኑ ‘ዩ ዝተኻየደ። ዘይዕላዊ ዝርርባት፡ ከም ናይ ፖላንዳ ከቢብ ጠረቬዛ ምይይጥ፡ ንኣባላት ስርዓትን ዲሞክራሳዊ ተቓውሞን ንክራዳድኡን፡ ንክልሻት ምስዓሩን፡ ብሓንሳብ ኴንካ እትሰርሓሉ ዝምድናታት ምጥራይን ይሕግዝ። ከም ደ. ክላርክ ዘቕለበሉ “ዝኾነ ግርጭት ክትፈትሖ ኣይትኽእልን እንድሕር እቶም ሰብ ነገር ነንሕድሕዶም ክዘራረቡ ዘይከኣሉ…ኣብ ዝኾነ ንግግር ከትዕወት እንተደኣ ኮንካ ነብስኻ ኣብ ቦታ ናይቲ ካልእ ኣቐሚጥካ ክጥምታ ኣለካ፡ ሓደ ብዓይኒ ጉዳይ ናይቶም ካልኦት ጠሚቱ እተን ብመጠኑ ዝወሓዳ ጠለባት ክውስን ኣለዎ (ናይቲ ካልእ ሸነኽ) እንድሕር ናታቶም ምትሕግጋዝን ኣወንታዊ ተሳታፍነትን ኣብቲ መሳርሕ ንግግር ከረጋግጽ ኮይኑ።”
ኣብዚ መላእ መሳርሕ፡ እቶም ጸገንቲ ኣብ ልዕሊ ‘ቲ ስርዓት ጸቕጢ ክገብሩ፡ ቀጻሊ ዓወት ንምጭባት ከኣ ስግኣት ዘለዎም ስጉምትታት ክወስዱ ኣለዎም፡ ዋላ’ኳ ዘገም እናለ በብቑሩብ ዘተግብሩ ስጉምትታት ይኾኑ። እንካን ሃባን ኢሎም ማእከላይ ፍታሕ ንምርካብ ድልዋት ክኾኑ ኣለዎም፡ ዋላ’ኳ ‘ዚ ንገለ ኣገደስቲ ዝኾኑ ዒላማታት ፍርቂ ዓወት ጥራሕ ዘጨብጥን ንገለ ኣገደስቲ ደገፍቲ ዘባሳጩን እንተኾነ። መብዛሕቲኡ ግዜ፡ እቲ ዝያዳ ትብዓት ዘድልዮ፡ ነቲ ዝለዓለ መርገጻት ምንጻግ እምበር፡ ነቲ ሰሓቢ ክንሱ ግን ዘይተግባራዊ መትከላት ኣጥቢቕካ ምሓዝ ኣይኮነን። ምስግጋርራዊ-ምትግባር ዕማም ናይ ሃሜናዊ ኣይኮነን።
ንኣብነት፡ ኣብ ጋና፡ መራሒ ናይታ ሓዳሽ ሓርበኛዊት ሰልፈ፡ ጃን ኩፈኦር፡ ነቲ ኣብ 1992 ምርጫ ዝነበረ ናይ ሰልፉ ኣብያ ነጺጉ፡ ነቲ ናይ 1996 ምርጫ፡ ሰልፉ፡ ዋላ ትሰዓር፡ ክትሳተፎ ከም ዘለዋ መጎተ። ኣብቲ ናይ 2000 ምርጫ ኣስዒቡ ዝመጸ ናይ ኩፉኦር ዓወት፡ ስልጣን ብምርጫ-ሳጹን ኣቢሉ ናብ ሰላማዊ ምስግጋር ንኸምርሕ ኣብቀዐ፡ እዚ ን15 ዓመት ዝቐጸለ ኣገባብ ‘ዩ።ከምኡ ‘ውን ኣብ መክሲኮ፡ ኤርኔስቶ ዘዲሎ፡ ዋላ’ኳ ጉሉሕ ኣባል ናይታ ንነዊሕ ዝገዘአት ትካላዊት ሰውራዊት ሰልፊ (ት.ሰ.ሰ.) ይኹን እምበር፡ ነቲ ምስ ተቓውሞ ተላዚቡ ዝተሰማምዓሉ፡ በብቑሩብ ዝመጽእ ጽገና መሳርሕ ምርጫ፡ ድሕሪ ናይ 70 ዓመት ኣብ ስልጣን ምህላው፡ ቅጽጽር ከስተልሙ ኢልካ ዘይትጽበየሉ ዝነበረ እዋን፡ ደገፉ ሃበ። ኣስዒቡ ‘ውን ከም ፕረሲደንት ዝያዳ ለውጥታት ክገብር ተሰማመዐ ብዛዕብ ኣማውላ መኸተ-ምርጫን፡ ከምኡውን ንምሕያል ናይ ምርጫ ሰበ-ስልጣናት ዝተለመ ጽገና ደገፈ፡ እዚዩ ከኣ ነቲ መንገዲ ዘርሓዎ፡ እቲ ቅድሚ ሕጂ ዘይተረኣየ ምስግጋር ስልጣን ካብ ት.ሰ.ሰ. ናብ ተቓውሞ ኣብቀዐ።
እቲ ኣብ ምንጻግ እንካን-ሃባን ኢልካ ዝርከብ ማእከላይ-ፍታሕ ተጠጅኡ ዝጸንሕ ሓደጋ ብንጹር ኣብ ናይ ግብጺ ጉዳይ ተራእየ። ኣብቲ ሓጺር ዝእዋኑ ግዝኣት ሕውነት ኣስላም፡ እታ ጉጅለ ኣብ ኣስላማዊ መደብ ኣጥቢቓ ጸቒጣ ሓድሽ ቅዋም ነደፈት፡ እዚ ከኣ ዓቢ ክፋል ናይቲ ሕብረተሰብ ኣነጸለ። ኣብ ቺለ፡ እቶም ሑሉፋት ጸጋማውያን ዝኾኑ ኣባላት ተቓውሞ “ኩሉ ዓይነት ቃልሲ” ዝብል እምነት፡ እንኮላይ ጎንጺ ዘጠቓለለ፡ ኣንጻር ስርዓት ፒኖሸ ደገፉ። ኣብ 1996 ኣቢሉ መብዛሕቲኡ ምንቅስቓስ ተቓውሞ ነቲ ውልቀምልክነት ካብ መንበር ስልጣኑ ብሓይሊ ከውርድዎ ከምዘይከኣል ተሰቆሮ፡ እቲ ዝነበረ ዝምድና ምስ ሑሉፋት ጸጋማውያን ግን ነቲ ምስሊ ተቓውሞ ኣባላሸዎ። ብኣንጻሩ ናብ ሰላማዊ ውድድራት ኣቕነዑ፡ ንኩሉ ትኸውን ሃገር ንክሃንጹ ከኣ ተመጻብዑ። እዚ ኣቀራርባ ነቲ ኣብ 1988 ዝተኻየደ ምርጫ፡ ተቓውሞ ኣብ ልዕሊ ኦጎስቶ ፒኖሸ ንክዕወቱ ሓገዘ፡ ነዚ ምርጫ ቡዙሓት ኣብ ተቓውሞ ክኣብይዎ ይደልዩ ኔሮም።
ገባራትን ጸታን
ምግልባጥ ምልካዊ ስርዓት ሓደ ነገር ‘ዩ፡ ምምሕዳር ግን ኣዝዩ ካልእ። መብዛሕቲኡ ግዜ፡ መራሕቲ ምስግጋር፡ ቅድም ቤቶም ከጽርዩን ከም ብሓድሽ ክጅምሩን፡ ጸቕጢ ይገጥሞም፡ ነዚ ግን ክነጽግዎ ይግባእ፦ ምኽንያቱ ምምሕዳር ትርኢታትን፡ ሰራሕተኛን፡ ከምኡ’ውን ካብቲ ኣብ ተቓውሞ ዘድልዩ ፍልይ ዝበሉ ክእለታትን ስለ ዝጠልብ ። ተቓውሞ ሓንሳብ ስልጣን ምስ ጨበጠ፡ እታ ልዕሊ ኩሉ ኣገዳሲት ዝኾነት ተቓዳዲምካ ክትውሰድ ዘለዋ ስጉምቲ፡ ጎንጽታት ምቕሃምን ጸታዊ ስርዓት ምምላስን ክንሳ፡ ምስኣ ከኣ ጎኒጎና ኩሎም ሓይልታት ጸታ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝኾነ ንጥፈታት ከይገብሩ ምርግጋጽ እያ። እቶም ቃለመጠይቓት ዝገበርናሎም ብጣዕመ መሳጢ ዝኾነ ዝርዝራት ኢዮም ኣዘንትዮም ብዛዕባ ‘ቲ ንነዊሕ ዝጸንሕ ብድሆታት እቲ ኣብ ሞንጎ ገባርን ወተሃደራትን ዘጣጥሕ ዘሎ ዝምድናታት። ቀልጢፎም ጸገንቲ ብዝከኣል መጠን፡ ንኩሎም ኣገልግሎት ጸታ ኣብ ትሕቲ ዲሞክራሳዊ ገባራዊ ቁጽጽር ከእትውዎም ኣለዎም፡ ምስኡ-ምስኡ ከኣ ነቲ ዕላዊ ተራ ናይዚ ኣገልግሎት ክፈልጥዎን ከኽብርዎንን፡ እኹል ንዋታት ክህብዎምን፡ ነቶም መራሕቶም ከኣ፡ በቲ ኣብ ሑሉፍ ዝገበርዎ ምድቋሳት፡ ካብ ኩሉ ኣልማሚ ዝኾነ ሕነ ክከላኸልሎም ይግባእ። ነዚ ንምዕዋት እቲ ፖሊስን ውሽጣዊ ስለላ ኣገልግሎትን ካብቲ ወተሃደራዊ ሓይሊ ጠሪሹ ክፍለ ኣለዎ። መራሕቲ ኣብ ‘ቶም ፖሊስ ሓድሽ ኣረኣእያ ከስርጹ ኣለዎም ብዛዕባ ‘ቲ ሓፋሽ ህዝቢ፡ ሓላፍነት ሓይሊ ጸታ ንምክልኻል እምበር ንምድቋስ ገባራት ኣይኮነን፡ ንተራጸምቲ ጉጅለታት ፈሕ ከተብል ዓቕሚ ናይዚ ሓይለ ከተዋሕዶ ኣይግባእን ኢሎም ከተኩርሉ ይግባእ። ጸገንቲ ነቶም ኣብ ሃስያንን ጨካን መጸቀጥቲን ዝወዓሉ ላዕለዎት ሰብመዚ ካብ ስልጣን ከርሕቕዎኦም፡ ነቶም ዓበይቲ ኣዘዝቲ ወተሃደራት ኣብ ትሕቲ ቀጣ ትእዛዝ ገባራዊ ምኒስተራት ምክልኻል ክኾኑ፡ እቶም ንጡፍ ግቡኣት ዘለዎም ወተሃደራዊ ሓለፍቲ ካብ ፖለቲካዊ ተሳተፍነት ክቕጠቡ ከም ዘልዎም ኣጥቢቕካ ምርግግጽ ይግባእ።
ከምዚ ዓይነት ስጉምትታት ክትብሎም ይቐልል ካብ ከተተግብሮም፡ ኣብ ግብሪ ምውዓሎም ከኣ በሊሕ ፖለቲካዊ ፍርድን ትብዓትን ይሓትት። ኣብ ገለ ኩነታት እዚኦም ስጉምትታት ኣቐድምካ፡ ኣብ እግረ ተኽሊ፡ ክትዛረበሎም ትኽእል፡ ኣብ ገሊኡ ግን ፡ ንውሕ ዝበለ ግዜ ክወስዱ ኢዮም። ካብ መጀመርታ ግን ቀዳምነትን ከምኡ ‘ውን ቀጻልነቱን ዘረጋግጽ ሓለዋ ክወሃቦም ይግባእ። ከምቲ ሓቢቢ ዝገለጾ ብዛዕባ ዝምድና ገባርን ወተሃደራትን ኣብ ኢንዶኒስያ ክትንትን ከሎ፡ “እቶም ምስግጋር ዝመርሑ…ከርእዩ ኣለዎም፡ ብዘረባ ወይ ጽሑፍ ዘኮነስ፡ የግዳስ ብተግባር፡ ኣገዳስነት ገባራዊ ቁጽጽር።”
እቶም ዓበይቲ ገባራውያን ሰብመዚ፡ ሓላፍነት ምቁጽጻር ሓይልታት ጸታ ዝሓዙ፡ ፈላጣት ክኾኑን ብዛዕባ ጉዳያት ጸታን፡ ከምኡ ‘ውን ኣኽብሮ ክህልዎም ይግባእ ኣብቶም ማዕሪኦም ዝኾኑ፡ ኣብ ወተሃደርነትን ፖሊስን ስለላዊ ኣገልግሎትን ዘለው መራሕቲ። እዚ ከቢድ ክኸውን ይኽእል ኣብተን ዲሞክራሳውያን ምንቅስቓሳት ብጎንጺ ምስ ኣገልግሎት ጸታ ዝተራጸማ፡ ኣብ ህላወ ሕድሕደ ዘይምትእምማን ዝቕጽል፡ ኣብ ልዕሊ ገባራዊ ክእለት ብወተሃደራዊ ጉዳያት ቁንጣሮ ኣኽብሮ ምስ ዝህሉ።
መራሕቲ ምስግጋር፡ ነቲ ዝሓለፈ ስርዓት ተሓተቲ ንምግባርን፡ ነቲ ናይ ሓይሊ ጸታ ፍናኑን ስነስርዓቱን ንምዕቃብ ዘሎ ድልየትን፡ ሚዛኑ ክሕልው ኣለዎም። ኣብ መንጎ ናይ ቀደም ርጉማት ተጻላእቲ ዝነበሩ ሰላማዊ ሕድሕደ ምቅብባል ክሕብሕቡ ኣለዎም--ቀሊል ጉዳይ ኣይኮነን። ሽዑ ጥራይ እዮም ዜጋታት ነቲ ተጻባኢን ኢወግዓውን ኢሎም ብዙሓት ብጠገለ ነጺገሞ ዝነበሩ መንግስቲ ክቕበልዎ ዝጅምሩን፡ ሽዑ ጥራይ ‘ዮም ‘ውን እቶም ሓይልታት ጸታ ምስ ዜጋታት፡ ምስቶም መነዓዓብቲ ኢሎም ዝሓስብዎም ዝነበሩ፡ ምሉእ-ብምሉእ ዝተሓጋገዙ።
እቲ ሓደ ካብቲ ንሓደሽቲ ዴሞክራስታት ዘጋጥመን ኣዝዩ ግዜ ዝወስድ ብድሆታት ነቲ ጸታዊ ኣገልግሎት ኣብ ትሕቲ ገባራዊ ቁጽጽር ምእታው እዩ። እቲ ናይ ግብጺ ዲሞክራሳዊ ምስግጋር ዘፍሸለ፡ ከርሰ ነገሩ እቲ ዝቐጸለ ልዕልነት፡ ኣብ ልዕሊ ኩሉ ዝተመርጸ ትካላት ሓለፋ ዘለዎ፡ ናይ ግብጽዊ ወተሃደራዊነት እዩ። ኣብ ብዙሕ ዝተፈላለያ ሃገራት፡ ከም በዓል ጋምብያን ማይነማርን ታይላንድን፡ እቲ ዝያዳ ኩሉ፡ ኣብ ዕዉት ዲሞክራሳዊ ምስግጋር ኣገዳሲ ዝኾነ ዕንቅፋት፡ እቲ ገባራዊ ስልጣን ኣብ ልዕሊ ሓይልታት ጸታ ዘይምህላው እዩ።
እቲ ቅዋማዊ ብድሆ
ነቲ ወተሃደራዊ ኣብ ትሕቲ ገባራዊ ቁጽጽር ምእታው፡ ነቶም መራሕቲ ምስግጋር ንሃገራዊ እምነትን ኣህግራዊ ወግዓውነት ንኽረኽቡ ከተባብዕ ይሕግዝ። ከምኡውን፡ እቲ ምዕባለ ምርጫዊ መሳሪሕታት ድሌት ናይ ቡዙሓን ዘንጸባርቕን፡ ነቶም ኣብ ምርጫ ዝተሰነፉ፡ እቲ ቀንዲ ሻቕለቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ከም ዝኽበር ክረጋገጽ ከሎ ‘ዩ። ኣብ መብዛሕቲአን ሃገራት ምንዳፍ ሓድሽ ቅዋም ግድነታዊ ‘ዩ፡ ኢንዶኒስያ ግዳ፡ ነቲ ናይ 1945 ቅዋም ገለ ዓንቀጽት ጥራሕ ለዊጣ ዓቀበቶ፡ ፖላንዳ ‘ውን፡ ንምሉእ ሓድሽ ቅዋም ክሳብ ሓያሎ ዓመታት፡ ድሕሪ ምውዳቕ ዴስነት ዝሓልፍ ኣየጽደቐቶን።
ሰፊሕ ቡዙሕነት ዘለዎም ተሳተፍቲ፡ ኣብ ምንዳፍ ቅዋም ክሳተፉ ይግባእ፡ እቲ ቅዋም ነቲ ዋና ዝኾነ ሻቕሎት፡ ናይ ቀንዲ ኣገደስቲ ዝኾኑ ክፋላት ሕብረተስብ፡ ምእታን ክፈትሕ፡ ዋላ‘ኳ ‘ዚ ንግዜያዊ፡ ንዲሞክራሲ ዝገትእ መሳሪሕታት ምቕባል እንተኾነ። ኣብ ግምት ክእቱ፡ እቲ ን25 ዓመት፡ ድሕሪ ምዕናው ስርዓት ፒኖሸ፡ ዘቐጸልዎ ኣድልዎ ዝነበሮ ምርጫዊ ኣገባብ፡ ነቶም ወተሃደራዊን ዓቃባውያን ጉጅለታትን ኣፎም ንምዕባስን ኢዶም ንምጥማርን ኢዩ ኔሩ፡ ከምኡ’ውን ምሃብ ቦታ ምኽትል ፕረሲደንት ንመራሒ ተቓውሞ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ። ሓድሽ ቅዋም ሰፊሕ ደገፍ ክረክብ እንተኾይኑ፡ ምናልባት ምስኡ ልኡላት ባህግታት ምሕባርን፡ ኣድሒሩ ከኣ ምስሓብን፡ ወይ ‘ውን ዘገም እናለ ክትግበር ምግባሩ የድሊ ይኸውን፡ ከም’ቲ ኣብ ናይ 1988 ቅዋም ብራዚል ሁንጡይ ማሕበራውን ቁጠባውን ስንዳአታት፡ ሰፊሕ ናይ ዕዮ መሰላትን ሕርሻዊ ጽገናን ኣድማሳዊ ኣገልግሎት ጥዕናን ዝጸወዐ።
ዋላ ‘ኳ ኣብ ሓደ ቅዋም እቲ ትኽክልኛ ኣጣቕማ ቃላት ኣገዳሲ ይኹን ፡ እቲ ቀንዲ ኣገዳሲስ፡ ብከመይን መዓስን ብመንን ክጽድቕ ከሎ ‘ዩ። እቶም ተለምቲ እቲ ቅዋም ሰፊሕ ተቐባልነት ክረክብን፡ ከምኡ ‘ውን፡ ኣብ ኩነታት ብዘፍቅዶ፡ ንምጽጋኑ ኣጸቢቑ ቀሊልን ወይ ‘ውን ተግባራዊ ዘይኮነን ንኸይኸውን ክዕወቱ ኣለዎም። ቡዙሓት ‘ዮም ንናይ ኣይልዊን ቅዋም ዝነቐፉ፦ እታ ናይ ሓቂ ሽማግለ ኣብ ቺለ “ክሳብ ዝከኣል” ጥራሕ ‘ያ ፍትሒ ከተውህብ ዝሃቀነት፦ የግዳስ እቲ ሽዑ ዝተኻአለ፡ ዓመታት ምስ ሓለፈ ከኣ ዝያዳ ገፈሐ። እቲ ቀንዲ ሽቶ ክኸውን ዘለዎ ከመይ ጌርካ ሰፊሕ ተቐባልነት ብዛዕባ መሰረታውያን ሕግታት ዲሞክራሳዊ ምውሳእ ትምስርት ‘ዩ። ከምቲ ድሕሪ ዓሌታዊ ግዝኣት ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ፡ ካልኣይ ፕረሲደንት ዝኾነ ታቦ እምበከ ዝተገንዘቦ፡ “ኣገዳሲ ‘ዩ ኔሩ እቲ ቅዋም ብመላእ ህዝቢ ደቡብ ኣፍሪቃ ክውነን፡ ከምኡ ስለዝኾነ ድማ እቲ ናብ ምትላም ቅዋም ዘብጸሐ መሳርሕ ንኩሉ ዘሳትፍ ክኸውን።”
እቲ መሳርሕ ንደገፍቲ ናይቲ ሑልፍ ስርዓት ዘሳትፍ ከኸውን ኣልዎ፡ ውሕስነት ከኣ የድልዮም፡ መሰላቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ከም ዝኽበር። ንኹሎም ሰበስልጣናት ነበር ብኣልማማ ምኽሳስ ለባም ኣይይኮነን። እቶም ሓደሽቲ መራሕቲ ክምስርትዎ ዘለዎም እምበኣር ግሁድ ሕጋዊ ኣገባባት ንምድህሳስ ሓቂ ብዛዕባ ሑሉፍ ዓመጻትን፡ ንግዳይ ኣደዳ ዝኾኑ ምፍላጥን፡ ምናልባት ‘ውን ካሕሳ ምሃብን፡ ኣብ ዝከኣለሉ ‘ውን ነቶም ዓቢ ገበን ዝፈጸሙ ኣብ ሕጊ ምቕራብ። ዋላ‘ኳ ሙሉእ ዕርቂ ዘይኸውን እንተኾነ፡ ሕድሕደ ምጽውዋር ግን ግድነታዊ ሽቶ ‘ዩ። እንካን-ሃባን ዘለዎ ማእከላይ ኣፈታትሓ፡ ደጊም-ደጋጊም ኣድላዪ ‘ዩ።
ሚዛን ዘሕልዉ ግብረታት
ዴሞክራሳዊ ምስግጋር እግሪ እናተኸለ ከሎ፡ እቲ ህዝቢ ነቶም ዴሞክራሳውያን መራሕቲ ‘ዩ--ሓንሳብ-ሓንሳብ ‘ውን ንዴሞክራሲ ባዕላ—ንቁጠባውን ፖለቲካውን ትጽቢታት ከማልኡ ብዘይምኽኣሎም መብዛሕቲኡ እዋን ዝወቕሶም። ንውልቀመላኺ ስርዓት ክቃወማ ዝሓበራ ምንቅስቓሳት ክበታተና ይኽእላ። እቶም ሓደሽቲ ሰበስልጣናት ነቲ ዘይተርፍ ዓሚቕ-ዝስሩ ኣመላት ብልሽውናን ዘይምስላጥነትን ይወርሱ። እተን በርጌስ ሕብረተሰብ ውድባት፡ ንኣንጻር ምልኪ ዝተኻየደ ተቓውሞ ምንቅስቓስ፡ ዘበርከታ ሓንሳብ-ሓንሳብ ይቁንቁና ወይ ‘ውን ኣዕናዊ ዝኾነ መርገጻት ይኽተላ፡ ብፍላይ ድሕሪ ‘ቶም መብዛሕቲኦም ወሓላሉ መራሕተን ኣብ መንግስቲ ወይ ኣብ ሰልፊ ፖለቲካ ክኣትው ከለው።
ምህናጽ ኣወንታዊ ዝምድናታት ኣብ መንጎ ‘ቲ ሓድሽ መንግስትን ‘ቲ ሓድሽ ተቓውሞን ቀጻሊ ብድሆ ‘ዩ። ውድድር ኣብ መንጎ መንግስትን ተቓውሞን ንዴሞክራሲ ጥዕና ይህቦ፡ ሙሉእ ዕግተት ብተቓውሞን ወይ ምድቋስ ነቐፌታ ብመንግስቲን ከኣ ብቕጽበት ንዴሞክራሲ የዕንዎ። ሓደ ነጻ ፈራዲ ኣካል፡ ብዘይ ምዕጋት ቡዙሓት ሓደሽቲ ተበግሶታት፡ ንፈጻሚ ተሓታቲ ክገብሮን፡ ከምኡ’ውን ሓደ ነጻን ሓላፍነታውን መራኸቢ ሚድያ ንሓዳሪ ዴሞክራሲ ክስረት ይሕግዝ።
ፖለቲካውያን ሰልፍታት ውን ኣገዳሲ ተራ ይጻወታ፡ እንድሕር መጎዓዝያ ናይ ፍሉያት ውልቀሰባትን ኣዕሩኽቶምን ካብ ምዃን ተቖጢበን። ብኣገባብ ዝተወደባን በዓል መደባትን ዝኾና ዴሞክራስያውያን ሰልፍታት እቲ ዝሓሸ ካብ ኩሉ ደርቢ ዝመንጩ ህዝቢ ዝዋሰኣሉ ባይታ ዝህብ፡ ኣድማዒ ጸቕጢ ዝሕብሕብን፡ ንሕንጻጻት ዕንጋላዊ ሓግዝ ከውህብ ዝወዳድብን፡ ህዝባዊ ጠለባት ዝኣሊን፡ ክኢላታት መራሕቲ ዘለልን ዘማዕርግንን። ኣመዓባብላ ሓያላት ሰልፍታት ጡንቁቕ ጠመተ ኣብ መሳርሕታትን ተዋሕስነት ኣመራርጻ ተወዳደርቲን፡ ምምዋል መኸተ ምርጫን፡ ኣክሰስ ናብ መራኸቢ ብዙሕን። እቲ ንዲሞክራሳዊ ምሕደራ ኣብ ጋናን ኢንዶኒስያን ፊሊፒንስን ቀጻሊ ብድሆታት ኮይኑ ዘሎ ብሓደ ሸነኽ ህላውነት ድኹማት ፖለቲካውያን ሰልፍታት ‘ዩ።
ዋላ‘ኳ ‘ቲ ንምስግጋር ዝውልዕ፡ ኣብ ክንዲ ቁጠባዊ፡ ፖለቲካዊ ጠንጥታት ይኹን እምበር፡ ነቲ ሓድሽ መንግስቲ፡ ከይ ወዓሉ ከይ ሓደሩ፡ ቀዳምነት ዝኾንዎስ ቁጠባዊ ብድሆታት እዮም። ድኽነትን ስራሕ-ኣልቦነትን ምቕናስ ምስ ዘድልዩ ቁጠባዊ ጽገናታትን፡ ንናይ ርሑቕ-ጠማቲ ዕቤትታን ማላእ-ቁጠባዊ ርግኣትን ዘጠንክሩ ክጋራጮ ይኽእል። ቅድሚ ‘ቲ ሓያል ህዝባዊ ደግፍ ምጽንፋፉ፡ እቲ መንግስቲ ከተግብሮም ዘለዎም ማሓበራዊ ስጉምትታት፡ እቲ በቶም ብቐረባ ዝጥቅዑ ክፋል ሕብረተሰብ ተጸሩ ዘሎ መከራታት ከቃልልን፡ ከምኡ’ውን ፈናንሳዊ ሓላፍነት ከተግብርን ‘ዩ። እቶም ብምልኦም ዘጽናዕናዮም መራሕቲ ምስግጋር ዕዳጋ ዝኣንፈቱ ኣቀራርባን ጥንቑቕ ማላእ-ቁጠባውን ገንዘባውን ፈናንሳዊ መምሪሒታትን እዮም ተኸቲሎም፡ ነዚ ብጥንቃቐ ዝገበሩ ከኣ ካብ ምንብድባድ ህዝባዊ ፍርሒታት ንምድሓን፡ እቲ ህዝባዊ ረብሓታት ከኣ፡ ነቶም ፉሉይ መሰል ዘለዎም ዝተሸጠ ከይኸውንን። ዋላ’ውን እቶም ኣብ መጀመርያ ንነጻ ዕዳግ ተጻባእቲ ዝነበሩ፡ ኣብዛ ብቐጻሊ ዓለምለኸ እንዳኾነት ትኸይድ ዘላ ቁጠባ፡ ዕዳጋታትን ከምኡ’ውን ምስኡ ጎኒጎኑ ኮይኑ ፍትሓዊ ቁጠባዊ ምዕባሌ ከምጽኣ ዝኽእላ ሓየልቲ ማሕበራዊ መምሪሒታት፡ ኣድለይቲ ምኻነን ተቐበሉ።
ዴሞክራሲ ከም‘ዚ ብምልኡ ናይ ቀረባ ታሪኽ ምዕራባዊ ምትእትታው ኣብ ምእከላይ ምብራቕ ዘርእዮ፡ ዝስደድ ኣቕሓ ኣይኮነን። ናይ ደገ ተዋሳእቲ ግን ፡ መንግስታዎን ዘይመንግስታውን፡ ንዴሞክራሳዊ ምስግጋር ብኣድማዕነት ክሕግዝዎ ይኽእሉ እንድሕር ነቶም ናይ ውሽጢ ሓይልታ ኣኽቢሮምን፡ ኣብቲ ንሶም ዝዓደምዎም እንተተዋሲኦምን። እቶም ነቲ ስቕታዊያን ዲብሎማሲታት፡ ኣብ መንጎ መራሕቲ ተቓውሞንን ኣብ መንጎ ተቓውሞን ወከልቲ ‘ቲ ስርዓትን፡ ሓንሳብ-ሓንሳብ ኣድላዪ ዝኾነ ኩነታት ክቕርቡ ይኽእሉ። ማዕዳ ክህቡ ይኽእሉ ኣብ ቡዙሓት ተግባራውያን ዛዕባታት፡ ካብ ከመይ ጌርካ መኸተ ተካይድን፡ ክሳብ ከመይ ጌርካ ንመራኸቢ (ሚድያ) ኣድማዒ ጥቕሚ ትገብረሉን፡ ኣብ መውዳእታ ‘ውን ከመይ ጌርካ ንምርጫታት ትጓስዮን። ከም ኣብ ፖላንዳን ደቡብ ኣፍሪቃን፡ ቁጠባዊ እንገዳታት ንመጽቀጥቲ ክግታእ ክሕግዙ ይኽእሉ ይኾኑ። ንዴሞክራሳዊ ምስግጋር ንምሕጋዝ፡ ሓገዛትን ወፍሪታትን ክህባ ይኽእላ ወጻኢ ሃገራት፡ ከም’ቲ ኣብ ጋናን ፊሊፒንን ፖላንዳን ዝገበረኦ። ኣብ ምስግጋር ግዜ፡ ኣህጉራዊ ቁጠባዊ ሓገዝ ርሑብ ባይታ ንፖለቲካዊ ጽገና ክፈጥር ይኽእል፡ እንድሕር ንምምላስ ቀዳምነታት ውሽጢን፡ ብምምትሕግጋዝ ምስ ናይ ውሽጢ ተዋሳእቲን ዝቐርብ ኮይኑ።
ዝኾነ እንተኾነ ግን ፡ ኣህጉራዊ ምትእትታው ቦታ ናይ ውሽጣዊ ተበግሶታት ክወስድ ኣይክእልን። ንተዋሳእቲ ደገ ዝያዳ ውጽኢታውያን ዝገብሮም ምስ ዝሰምዑን፡ ሕቶታት ካብ ተመሳሳሊ ብድሆታት ተሞክሮታቶም ዝመንጨወ ምስ ዘልዕሉን፡ ከምኡ’ውን ንውሽጣውያን ተሳተፍቲ ንዛዕባታት ብዝተፈላለየ ማእዝናት ክግምትዎ ከም ዘለዎም ምስ ዘተባብዑ ‘ዩ።
እትልወጥ ዘላ ዓለም
እቲ ናይ ሎሚዘመን ንዴሞክራሳዊ ምስግጋር ብሓደሽቲ ተዋሳእቲን፡ ስነኪነትን፡ ቁጠባዊ ጸቕጥታትን፡ ጅዮፖለቲካዊ ምንቅስቓሳትን ዘኽእል ኩነት ተለዊጡ እዩ። ሕጂ፡ ዝኾነ ሰብ፡ ዓመጽ ናይ ፖሊስ ብኢድ ቴሌፎን ብምምዝጋብ፡ ህዝባዊ ተቓውሞታት ከለዓዕል ይኽእል። ማሕበራዊ መራኸብታት ንህዝባዊ ርኢቶታት ብቕጽበት ክጠዊኦን፡ ንወደብቲ ‘ውን ቡዙሓት ሰዓብቲ ንኽእክቡን የኽእላ። እዚ ሓድሽ ስነኪነት ግን ነቲ ከቢድ ስራሕ ንምህናጽ ትካላት ዝግበር ዝትክእ ኣይኮነን። ከም እቲ ጸጋኒ ዳሕራይ ፕረሲደንት ናይ ብራዚል ዝኾነ፡ ካርዶሶ ዘስተብሃለሉ፡ “እቲ ሽግር ‘ኳ ሓብሒብካ ከተፍርስ ቀሊል፡ ንኽትሃንጽ ግን ብጣዕመ ከቢድ ስለ ዝኾነ ‘ዩ። እቲ ሓድሽ ስነ-ኪነታት ባዕሉ እኹል ኣይኮነን ነታ ትመጽእ ስጉሚት ንቕድሚት ክወስዳ።” ከም ኩፉኦር ዘቐመጦ፡ “እቶም ሓፋሻት ትካላት ክሃንጹ ኣይኽእሉን። ከምኡ ስለ ዝኾነ ‘ዩ መሪሕነት ዘድሊ።”
ኣብ ዝመጽእ ዓመታት፡ ማሕበራዊ ምንቅስቓሳትን በርጌሳዊ ሕብረተስብኣዊ ውድባትን፡ ብኣህዛዊ ምምርባብትን (ድጂታል ኔትወርኪን) ዝተመሓየሸ፡ ምናልባት ኣብ ልዕሊ ውልቀመለኽቲ ስርዓታት ጸቕጢ ጌሩ ብዝያዳ ዝዝውተርን ዝያዳ ኣድማዒን ክኸውን ‘ዩ ካብ ዝሓለፈ እዋን። እንተኾነ ግን እዘን ምንቅስቓሳት እዚኣተን ንፖለቲካውያን ሰልፍታትን መራሕትን ክትከአአን ኣይኽእላን። እዚኦም ተዋሳእቲ እዮም ኣብ መውዳእታ ትካላት ዝሃንጹን፡ ምርጫውን ምምሕዳራውን ልፍንቲታት ዝነድቁን፡ ህዝባዊ ደገፍ ዝኸስቡን፡ መምርሒ ሕንጻጻት ዘዳልዉን ዘተግብሩን፡ ምእንቲ ሓበራዊ ሰናይ መስዋእትታት ዝሓቱ፡ ዲሞክራሲ ክኸውን ከም ዝኽእል ኢሎም ንህዝቢ ኣተባቢዖም ዘእምኑን ብኣድማዒ ከኣ የማሓሓድሩ። ትካላት የድልዩ ‘ዮም፡ ምስኡ’ውን ዓቕሚ ናይ ምርዳእን፡ መሳሪሒታትን፡ ከምኡ’ውን ዝፈታትን መሪሕነትን ንነዊሕ ክኸይድ ዝኽእልን።
ኣብ ናይ ቀረባ፡ ተሞክሮ ግዛኣተ-ነብሲ ዘይብለን ሃገራት፡ ዝሰርሕን ዕንጋሊታውን ዴሞክራሲታት ምህናጽ ከቢድ ‘ዩ፡ ለይለይ ዝብላ ማሕበራውያንን በርጌሳውያንን ውድባትን፡ ከምኡ’ውን ቡቑዕ ኣገልግሎትን ጸታን ክረጋግጻ ዝኽይላ ዱኹማት መንግስታዊ ትካላት እንዳኾና። ኣብ ተሪር በሄራውን ጉጅላውን ኣውራጃውን ፍልልያት ዘለውን ሃገራት፡ ከቢድ ‘ዩ ንክትምስርት ዴሞክራሲ። ዝኾነ ኮይኑ፡ እተን ብዴሞክራሲ ዝተመርጻ መንግስትታት ብውልቀመለኻዊ ክገዝኣ ይኽእላ፡ ነቲ ዴሞክራሳዊ ግዝኣት ዝጠልቦ ሓጋጋውን ፈራዳውን ልጓማት እንዳኸተታን እንዳኣዳኸማን ብቀለዓለም ኣገባብ እንዳሓዛ። ንምዃኑ እዝኤን ሃገራት እየን ብልክዕ ሁጹጽ ዝኾነ ዴሞክራሳዊ ለውጢ ዘድልየን። ኣብ ዝተፈላለየ ኩነታት፡ ዋላ ‘ውን ኣብቲ ኣዝዩ ዝተመቓቐለ ሃገራት፡ እዘን ብድሆታት ክትጋጠመን ከም ዝከኣል ኣብነታት ናይ ጋናን ኢንዶኒስያን ፊሊፒንስን ደቡብ ኣፍሪቃን ኤስፓኛን ኣርኢዩ ‘ዩ።
ሎሚ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ፡ ንዝያዳ ዝተመሃሩ መንእሰያት ሓብሒብካ ኣብ ህዝባዊ ሜዳታት ሰልፍታት ክገብሩ ይከኣል፡ ብፍላይ ዋሕዲ ስራሓት ምስ ዝህሉ። እቲ ብድሆ ግን ከመይ ጌርካ ብቐጻሊ መሰረት ንነበርቲ ፖለቲካውያን ሰልፍታትን ትካላትን ክሃንጹ እተዋስኦም ‘ዩ። ዴሞክራሲ ካብቲ ኣብ መገድታትይ ዝወጸ እኩብ ህዝቢ ኣይኮነን፡ ብቐታ ወይ ግድነታዊ ኮይኑ ዝወጽእ። ንዴሞክራሲታት ምህናጽ ራኢን ምድርዳር ምስ እንካን ሃባን ከቢድ ስራሓትን ስኒ ዝነኸሰ ቀጻልነትን ክእለትን መሪሕነትን ከምኡ ‘ውን ገለ ዕድልትን የድሊ። ምስ ዝኹሉ ዕንቅፋታት ግን ዴሞክራሳዊ ምስግጋራት ተዓዊቱ ‘ዩ ኣብ ዝሓለፈ ግዜ። እዚ ካብ ዕዉት ተሞክሮታት ዝተረኽበ ትምህርትታ ክቕሰምን ክትግበርን ከሎ ነቲ ውልቀመላኺታት ኣውዲቑ ኣብ ቦትአን ዕንጋሊታውን ዴሞክራሲታት የምጽእ።


text:
ኣብ ዓዲ ከፈለት ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዱባርባ፡ ናይ ኣርብዓ ሰባት ሬሳታት ብወ/ሮ ፋንታየ ፡ ብዓልቲ ቤት ነፍስሄር ደጃዝማች ተስፋይ በራኺ ብቡልዶዘር ተፋሒሩ ወጺኡ፡
ኣብ ዓዲ ከፈለት ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዱባርባ፡ ናይ ኣርብዓ ሰባት ሬሳታት ብወ/ሮ ፋንታየ ፡ ብዓልቲ ቤት ነፍስሄር ደጃዝማች ተስፋይ በራኺ ብቡልዶዘር ተፋሒሩ ወጺኡ፡ ኣብቲ እቲ ሬሳታት ተቐቢሩሉ ዝነበረ ቦታ ድማ፡ ናይ ስድራቤተን ጋህሲ ኣስሪሔናሉ ኣለዋ። እቶም ዓዲ ድማ ነቲ ሬሳታት ኣብኡ ዝነበረ ኣብ መሸማዕ መሊኦም ፍታሕ እንተረኸቡ ኢሎም ፎቖዶ ቤት ፍርዲ ኮለል ይብሉ ኣለው። እዚ ጉዳይ ካብ ዝጅመር ክልተ ዓመትን ፈረቓን ኮይኑ’ሎ፡ ስጋዕ ሕጂ ግን ፍታሕ ኣይረኸበን ኣሎ። ምስ’ዚ ጉዳይ ዝተተሓዘ ድማ፡ ሓሙሽተ ደቂ ዓዲ ንሓደ ዓመት ብዘይ ክስን ፍርድን ተኣሲሮም ኣለው።
ኣብ ዓዲ ከፈለት ዞባ ደቡብ ንኡስ ዞባ ዱባርባ፡ ናይ ኣርብዓ ሰባት ሬሳታት ብወ/ሮ ፋንታየ ፡ ብዓልቲ ቤት ነፍስሄር ደጃዝማች ተስፋይ በራኺ ብቡልዶዘር ተፋሒሩ ወጺኡ፡ ኣብቲ እቲ ሬሳታት ተቐቢሩሉ ዝነበረ ቦታ ድማ፡ ናይ ስድራቤተን ጋህሲ ኣስሪሔናሉ ኣለዋ። እቶም ዓዲ ድማ ነቲ ሬሳታት ኣብኡ ዝነበረ ኣብ መሸማዕ መሊኦም ፍታሕ እንተረኸቡ ኢሎም ፎቖዶ ቤት ፍርዲ ኮለል ይብሉ ኣለው። እዚ ጉዳይ ካብ ዝጅመር ክልተ ዓመትን ፈረቓን ኮይኑ’ሎ፡ ስጋዕ ሕጂ ግን ፍታሕ ኣይረኸበን ኣሎ። ምስ’ዚ ጉዳይ ዝተተሓዘ ድማ፡ ሓሙሽተ ደቂ ዓዲ ንሓደ ዓመት ብዘይ ክስን ፍርድን ተኣሲሮም ኣለው።


text:
ስሓጻር መልእኽቲ ንኹሎም ጀጋኑ ተቓለስቲ ኣባላት ግምባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
ኣብ ኩሉ ዓለም እትርከቡ ኣባላት ግምባር ሃገራዊ ድሕነት ብሃገርኩምን ህዝቡኹምን ተሓሊቅኩም ድሕነት ህዝብን ሃገርን ቅድሚ ኹሉ ሰሪዕኩም ንሓድነትኩም ብሙዑት ክትቃለስሉ ዝጸናሕኩም ብጋህዲ ኣብ ቅድሚ ኹሉ ብመገዲ መስመሪ ጉባኤና ኩውን ዝገበርኩም እንቛዕ ደስ በለኩም ደስ በለና።
መስመሪ ጉባኤና ብዓወት ብምዝዛሙ ሓደ ሩኡይ ተስፋ ህዝብና ኾይኑ ንዲክታይተር ስርዓት ኢሳያስ ድማ ኣብ ምንዋሕ ስልጣኑ ዓቢ ሻቅሎት ፈጢሩሉ ከም ዘሎ ሳዓብቱ ከይ ተረፈ ዝሪኢዎን ዝዛረቡሉን ዘለውዩ እዚ መገዲ ዓወት እዚ ብሃቦ ተረከቦ ዝመጸ ኣይኮነን ፍረ ጽንዓት ኣባላት ግምባር ሃገራዊ ድሕነት መሪሕነቱን መሰረታቱን ብዘይ ሕለል ቃልሲ ስለ ተኻየዶ ኣዩ።
ንኹሎም ኣብ መስመሪ ጉባኤና ዝተመርጹ መሪሕነት ውድብ ግምባር ሃገራዊ ድሕነት ከንግራጅለሽን መብሩኽ ንመጻኢ ማይኒ ጸባን ዄና ምስካሎኦት ውድባት ናዕና ዝመስሉና ኢሂን ሚሂን እና ተባሃሃልና ድሕነት ህዝብን ሃገርን ልዕሊ ኹሉ ካብ ዝብል ገስጋሲ ጭርሖ ውድብና ተበጊስና ዘይ ሕለል ቃልሲ ከምቲ ቅድሚ ሕጂ ዝሰገርናዮ እተፋላለየ ዕንቅፋት ድምብርጽ ከይበለና ንህዝብና ብ3ውድባት ሃድነቱ ዘራጋገጽናሉ ንመጻኢ ንዝጓነፈና ዕንቅፋትን ሽርሕታትን ከም ቀደምና እና መከትና ቃልስና ከነኻዕብት የታሓሳስብ።
ካብ ገብሪሂወት ኣቡዓሸራ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2400


text:
ኢትዮጵያ ንጋዜጠኛ እስክንድር ነጋን ኣባል ኣንድነት ፓርቲ ኣንዱዓለም ኣራጌን ሓዊሱ 746 እሱራት ብምሕረትን መስርሕ ቤት ፍርዲ ተገቲኡ ንክፍትሑ ከምዝተወሰነ ሚድያታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ገሊጸን። ዋና ዓቃቢ ሕጊ ኢትዮጵያ ‘476 እሱራት ብምሕረት፣ 329 እሱራት ድማ ከይዲ ሙግት ተቛሪጹ ንክፍትሑ ተወሲኑ ኣሎ’ ኢሎም።
ካብ ሞንጎ ዝፍትሑ እቶም 417 ተፈሪድዎም ዝነበሩ፣ እቶም 329 ድማ ክሶም ተቛሪጹ ዝፍትሑ’ዮም። እቶም 278 ካብ ፌደራላዊ ኣብያተ ማእሰርቲ እቶም 33 ድማ ካብ ክልላት ኣምሓራን ትግራይን’ዮም።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ‘ሓደ መዓልቲ’ውን ክእሰር ዘይነበሮ እስክንድር ነጋ ክፍታሕ’ዩ ምባሉ ዘሕጉስ’ዩ ክብል ከሎ፣ ኣብ ተሓላቂ ጋዜተኛታት ሲፒጄይ ትሰርሕ ኣንጌላ ኹንተል ‘ነቲ ዜና ካብ መንግስታዊ ሚድያ ከምዝሰምዐትን ሓቂ’ዩ ኢላ ከምትኣምንን፣ ልዑል ታሕጓስ ከምዘስዐበላን’ ሓቢራ።


text:
ምምሕዳር ባይደን ሃሪስ ምኩናን ግዕዝይና ቀንዲ ድልየት ሃገራዊ ደሕንነት ኣሜሪካ እዩ ኢሉ ይኣምን ። ብሙዃኑ ኣሜሪካ ኣንፃር ኣብ መላእ ዓለም ዝርክርቡ ገበነኛታት ፈፀምቲ ግዕዝይና ስጉምቲ ትወስድ ።
ንፈፀምቲ ተግባር ግዕዝይናን መዘዛቶምን ግቡእ ቅፅዓት ንምሃብን ፋይናንሳዊ ስርዓት ኣሜሪካ ካብ ሓደጋ ንምክልካልን ኣብ ክፍሊ ሃብቲ ኣታዊ ኣሜሪካ ንደጋዊ ሃብቲ ዝቆፃፀር (OFAC)አናተባህለ ዝፍለጥ ትካል ኣብ ልዕሊ ሰለስተ ዚጋታት ፓራጓይ ክልከላ ኣምቢሩ ።ካስም መሓመድ ሂጃዚ፣ ኻሊል ኣሕመድ ሂጃዚን ሊዝ ፓኦላ ዶልደን ጎንዛሌዝ ዝበሃሉ ኣብ ፓራጓይ ኣብ ግዕዝይና ንዘለዎም ልዑል ግደ እዩ እቲ ክልከላ ተነቢሩሎም ከምኡ'ውን መስቶም ውልቀሰባት ርክብ ዘለዎም 5 ትካላት 'ውን ተኣጊደን ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ኣንቶኒ ብሊንከን "መንግስቲ ኣሜሪካ ፓራጓይ ግዕዝይና ንምቅላስ እቲገብሮ ፃዕሪ ብምድጋፍ ትካላት መንግስቲ ንዝጉሕጉሑ ሰባት ተሓታትይነት ምዕሳል ንምትብባዕን ድልውቲ እያ "ኢሎም ።
ካስም መሓመድ ሂጃዚ ኣብ ውሽጢ ፓራጓይ ciudad del este ዝርከብ ኣብ ዓለም ለኽ ዘይሕጋዊ ምስጋር ገንዘብ ዝሰርሕ ትካል ዝውንን እዩ። ንሰበስልጣናት ጉቦ ብምሃብ ዝማዕበል ትካል ካስም ንኣሜሪካ ሓዊሱ ኣብ ዝተፈላዝለዩ ክፋላት ዓለም ዝርከቡ ትካላትን ንግዳዊ ስራሕትን መርበቡ ዘርጊሑ ይሰርሕ ።ተሓባባሪኡ ኻሊል ኣሕመድ ሂጃዚ ዝተባህለ ውልቀሰብ ድማ ንብልሹው ተግባራት ካሲም ብምድጋፍ ናውታዊ ሓገዝ ዘቅ፟ርበሉ ሙኻኑ ተፈሊጡ ኣሎ ።
OFAC ኣብ ፓራጓይ ዝተመዝገቡ ኩባንያታት ኢስፖና ኢንፎርማቲካ ፣ ኢምሬንዲሜንትስ ኢምቦሊያሪዮስ ሚስዮናስ S.A ፣ኣፖሎ ኢንፎርማቲካ S.A ብኻሊል ዝውነን ትካል ክኸውን ከሎ ኣብ ፓራጓይ ዝተመዝገበ ካምፓኒ ኢንፎርማቲካ S.A ድማ ካስም ዝውንኖ ወይውን ዝቆፃፀሮ ትካል እዩ ። ሊዝ ፓኦላ ዶልዳን ጎንዛሌዝ ድማ ካብ ተሓባበርቲ ካሲም ሓንቲ ኾይና ስራሕቲ ብፅሒታ ከም ሞንጎኛ ኮይና እተገልግል እያ ። ኣብ ወደባት ፓራጓይ ዝሰርሑ ሰራሕተኛታትን ሰበስልጣናትን ጉምሩክን ጉቦ ብምሃብ ካብን ናብን ፓራጓይ ዛአትዉን ዝወፁን ስራሕቲ ከፈፅሙ ትድልሎም ። እቲ ኣብ ፓራጓይ ዝርከብ ናውቲ ኤለክትሮኒክስ ዘእቱን ዝሰድድን ትካላ ወየን እቲቆፃፀሮ ትካል ከእገድ ተወሲኑ እዩ ።
ብሙኳኑ ካስም ፣ኻሊልን ዶልዳንን ኣብ መላእ ዓለም ብኸቢድ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላትን ፈፀምቲ ገበናት ግዕዝይናን ተባሂሎም ብመሰረት ዓለም ለኸ ማግኒትስኪ ተሓተቲ መሰላት ሰብኣውነት ተከሲሶም ክልከላታት ተነቢሩሎም እዩ ።ውፅኢት እዚ ክልከላ ድማ ኣብ ኣሜሪካ ዝርከቡ ብሽም እዞም ውልቀሰባት ዝተሰየሙን ዝውነኑን ትካላትን ንብርታቶምን ኩሎም ተኣጊዶም እዮም ። አሜሪካውያን ዝኾነ ዓይነት ርክብን ስራሕን መስዞም ትካላት ክህልዎም ኣየፍቅድን ይብል እቲ ርእሰ ዓንቀፅ ።
"እዚ ኣብ ትሕቲ ዓለምለኸ ሕጊ ማግነትስኪ ዝርከቡ መደባት ግዕዝይና ንምቅላስን ትካላት መንግስቲ ንዝጉሕጉሑ ሰበስልጣናት መንግስቲ ተሓተቲ ዝኾኑሉ መንገዲ ምዕባይ ኣድላዪ ሙኳኑ ዘርኢ እዩ ።" ዝበላ ዳይሬክተር OFAC ኣንድሪያ ጋኪ " መምርሒ ሃብቲ ኣታዊ ተዋሳእቲ እዚ ተግባርን ትካላቶምን ኣብ መላእ ዓለም ዝርከቡ ሕጊ ዝጥሕሱን ፋይናንሳዊ ስርዓት ዓለም ዝዘርጉን ንምቁፅፃር ዘለዎ ስልጣን ተጠቂሙ ምቅላሱ ክቅ፟ፅል እዩ ኢለን።


text:
ዕለት 1 ጥቅምቲ 2019 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ መሪሖም ብዝተስተፍሉ ጸሎተ ዘሰርክ ወርሒ ጥቅምቲ ፍሉይ ወርሒ ንተልእዀ ወንጌል ኰይኑ ክሕሰብ ዝሃብዎ ውሳኔ ብወግዒ ከምዘበገሱ ክፍለጥ እነክሎ፡ ቤተ ክርስቲያን ዝተሓጽረን ዝተሓለወን ደብሪ ዘይኰነስ ወትሩ ናይ ምድሪ ጨውን ናይ ዓለም መባዅዕትን ክትከውን ከምዘለዋ ኣተሓሳሲቦም፡ ሕይወት ጸጋ እምበር ጾር ኣይኰነን፡ ቤተ ክርስቲያን ናብ እትብል ካብ ገዛእ ርእሳ እትወጽን ልእኽቲ ወንጌልን ቤት ሰማእታት መሰኻኽር እምነትን እያ ከምዝበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ በነደታ ካፐሊ ሓቢረን።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ባዚሊካ ቅዱስ ጴጥሮስ መላእ ዓለም ብዝውክል ሕብሪ ተኸሊዑ ምርእዩ ዓለም ሎሚ እውን ናይ ኢየሱስ ስብከትን ናይ ክርስቶስ ተስፋን ከምዘድልዮ ዝምስክርን እዚ ድላይ እዚ እውነተይና ብፍቕሪ እግዚኣብሔር ዝተመልኡ ናብ ጫፍ ምድሪ ዓለም ንኽለኣኹ ኣብ ኢየሱስ ምሉእ ምትእምማን ኣብ ምግባር ዝተቡዑን እምነቶም ኣብኡ ኣንቢሮም መሰኻኽር ዝሓትት እውን እዩ፡ ንኣባላት ማሕበር ደናግልን፡ ገዳማውያን ንኽልተ ዓለማውያን ምእመናን ቅዱስነቶም መስቀል ኣረኪቦምን፡ ኣብቲ ዘካይድዎ ተልእዀ ወንጌል ከይፈርሑ ኣብቲ መስቀል ጸግዒ ክረኽቡ ሓደራ ቢሎም፡ እቶም ልኡካነ ወንጌል፡ ናብ ብራዚልን ደቡብ ሱዳንን ደሞክራሲያዊት ረፓብሊክ ኰንጐን ካዛኪስታንን ካምቦጃን ታይዋንን ባንግላድሽን ኪርጊዚስታንን ዝለኣኹ ከምዝዀኑ ካፐሊ ሓቢረን።
ንሰናይ ንጡፋት እምበር ናይ እምነት ሳምዕተይና ዘይምዃን
ዝተጠምቁን ዝተላእኵን፡ ናይ ክርስቶስ ቤተ ክርስቲያን ኣብ ዓለም ልኽእቲ ወንጌል ብዝብል መርሕ ቃል ጥቅምቲ ፍልዩ ናይ ተልእዀ ወንጌል ወርሒ ኰይኑ ክሕሰብ ዕለት 22 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ዕለተ ሰንበት ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ቅድሚ ምዕራጐም ዕለቱ ዝኽሪ ናይ ተልእዀ ወንጌል ሓላዊት ቅድስቲ ተረዛ ዘሊዘ ዝበዓለሉ ዕለት እውን ምዃኑ ዘኪሮም ዘመሓላለፍዎ ውሳኔ ምዃኑ ክዝከር እንከሎ፡
እግዚኣብሔር ዝሓተትና ስለ ወንጌል ኵሉ ንምጻር ሕይወትና ኣብ ዓውዲ ተልእዀ ወንጌል ንኸነሳትፍ እዩ፡ ፍልዩ ወርሒ ተልእዀ ወንጌል ንሰናይ ንጡፋት እምበር ናይ እምነት ሳምዕተይናን ዘበዐይና ጸጋታትን ዘይኰነስ ልኡካነ ወንጌል ንኸይንኸውን ዝድርኽ እዩ
ከምዝበሉ ዝሓበራ ልእኽቲ ጋዜጠይና ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ቫቲካን ረዲዮ ካፐሊ ኣስዒበን፡
ልኡካነ ወንጌልን መሰኻኽርን ሰማዕታትን
ፍቕሪ እግዚኣብሔር ምስ እተስተማቕርን ዕለታዊ ተመክሮ ምስ እትገብሮ ኣብ ሸለልተይናነትን ዓባስነትን ድስክልናን ምትራፍ ዘይከኣል እዩ፡ ኣብዚ ፍሉይ ወርሒ ተልእዀ ወንጌል፡ ከም መሰኻኽር ኣብዚ ተልእዀ’ዚ ክሳብ ክንደይ ስንድዋት ኢና ቢልና ገዛእ ርእስና ንኽንሕትት ክዕድሙ እንከለዉ፡
መሰኻኽር ዝብል ቃል እቲ ቀንዲ መፍትሕ እዩ፡ ምስክርነት ዝብል ቃል ምስቲ ሰማዕትነት ዝብል ቃል ዝተኣሳሰረ እዩ፡ ሰማዕታት ቀዳሞት ናይ እምነት መሰኻኽር እያቶም፡ ብቓል ዘይኰነ ብሕይወት፡ እምነት ግብረ ነዝሒ ወይ መስድዒ ሃይማኖት ኣይኰነን፡ ናይ ሕይወት ጸጋ እዩ፡ ሰማዕታት፡ ከምቲ ኢየሱስ ዝፈጸሞ፡ ጸላእቶም እውን ከይጐሰዩ ንዅሎም እናፍቀሩ ሰላምን ሓሴት ዘስፍሑ እያቶም።
ሓዲግ ምዃን ጸረ ተልእዀ እዩ
ሰናይ ክትገብር እናተገበኣካ ከይገበርካዮ ምትራፍ ሓጢኣት እዩ፡ ግዳይነት ጸረ ተልእዀ እዩ፡ ብዛዕባ ዓለምን ቤተ ክርስቲያንን ዕሚም ምባልን ናይ ፍርፍሒ ጊልያ ምዃን እዩ፡ እዚ ዅሉ ጸረ ተልእዀ እዩ፡ ሕይወት ከም ሓደ ከበድ ክንርእዮን፡ ኣክንዲ እቶም ክፍቀሩ ዘለዎም ኣሕዋትን ኣሓትን ገዛእ ርእስናን ድኻምናን ከነማእክል እንከሎናን፡
ምስ ኢየሱስ ዘሎ እቲ ዝውፈይ ኵሉ ዘለዎ እዩ፡ ዝውፈይ ዝውንን፡ ሕይወት ናይ ምውናን ምስጢር፥ ሕይወት ኣብ ምውፋይ እዩ፡ ሕይወት ኣብ ምውፋይ ኢኻ እትውንና፡ ኣብ ግድፈት ምንባር ጸዋዕታና ምኽሓድ እዩ ዝኸውን፡ ሓዲግ ምዃንን ግድፈትን ጸረ ተልእዀ ምቛም እዩ።
እትወጽእ ቤተክርስቲያን - ናብ እትብል
ቤተ ክርስቲያን ወትሩ ልእኽቲ ወንጌል ንኽትከውን ዝተጽውዔት እያ፡ ብፍቅርን ትሕትናን ሞሳን ንቕድሚት እትጓዓዝ፡ ዘይትወጽእ ቤተ ክርስቲያን ቤተ ክርስቲያን ኣይኰነትን፥
እትወጽእ፡ ልእኽቲ ወንጌልን ቤተ ክርስቲያን፡ ኣብ መልቀስ ዘይትነብር እያ፡ ከም ቀደም ምእመናን የለዉን ቀደም ዝነበር ዕሴት ሎሚ የሎን እናተባሃለ ብምንፋቕ ዝልቀሰላ ቤት ኣይኰነትን፡ ንምድሪ ጨው ንዓለም መባዅዕቲ ንኽትከውን ዝተጸውዔት እያ፡ ሓይልና እቲ ናይ ኢየሱስ ሓይሊ እዩ፡ ማሕበራውን ተቕዋማውን ክብሪ ዘይኰነ ናይ ፍቕርን ትሕትናን ሞሳን ቤት እያ።
ኵሉዓት ልኡካነ ወንጌል
ኣብዚ ፍልዩ ወርሓ ተልእዀ ወንጌል’ዚ፥ ቅዱስነቶም ከም ኣብነት ቅድስቲ ተረዛ ዘሕጻነ ኢየሱስን ቅዱስ ፍራንቸስኮ ሳቨሪዮን ናይ ጳጳሳዊ ናይ ተልእዀ ወንጌል ማሕበር ፈላሚ ክቡር ኣባ ፓኡሊነ ጃሪኮትን ጠቒሶም፥
ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ነቲ ኣብ መንጐ ሕይወትን ወንጌልን ዝፍጠር ምግምማዕ ንኽስገር ዝድግፍ ክምዝዀነ ገይርና ንንበሮ፡ ሓደራኹም እምነት ኣብ ነዋየ ቅዱሳት እንነብሮ ኣይዅን፡
ጐይታ ንዓኻ እውን ይጽውዓካ ኣሎ
ካብ ናይ ቤተ ክርስቲያን ተልእዀ ማንም ንጹል ኣይኰነን፡ ናብቲ ተስፋን ሰብኣዊ ክብርን ኣብ ዝጐደለሉ ስፍራ ኵሉ ንኸነብል፡ … ብዙሕ ሕዝቢ ብዘይ ናይ ወንጌል ሓሴት ይነብር ስለ ዘሎ ናብኡ ንኸነብል መታን መንፈስ ቅዱስ ድሮ መገድታቱ ኣቕኒዑልና እዩ፡ ኣብዚ ተልእዀ’ዚ ኩሉ ከከም ጸዋዕታኡ ጽዉዕ እዩ፡
ንኣኻ ኣቦ ስድራን ንኣኺ ኣደ ስድራን፡ ንኣኻ መንእሰይ ዓበይቲ ነገራት እትሓልምን፡ ንኣኻ ኣብ ዝተፈላለየ ዕዮ ዝተዋፈርካ፡ ንኣኻ ኣብ ቤት ሕክምና ንእትርከብ ኣብ ዓራት ሕሙማን ንዘለኻ፡ ኣብቲ ዘለኻሉ ስፍራ ኵሉ ነቲ ጥቓኻ ዘሎ ከምቲ ዘለኻእዮን ኵነትካን ኣብቲ ዘለኻዮን ጸጋ ኰይንካ ንኽትርከብ ጐይታ ይጽውዓካ ኣሎ። ሕይወት ክትጾራ ዘይኰነስ ከተወፍያ፡ ብናይ ዝሳቐይ ሓው እትቕረጽ ሕይወት፡ ጐይታ ካባኻ ብዙሕ እዩ ዝጽበይ፡ ትብዓት ይሃልኻ፡
እንክብሉ ዝለገስዎ ስብከት ከምዘጠቓለሉ ኣፍሊጠን፡ ቅድሚ ጸሎተ ዘሰርክ ኣብ ምልዋጥን ኣገልግሎትን ወንጌላዊ ልኡኽነት ዘተኰሩ ቃል ምስክርነት ከምእተሰምዔን፡ ኣብ ሞንጐሊያ ትምህርተ ክርስቶስ መምህር ሩፊናን ኣባ ግበኒ ተወላዲ ረፓብሊካዊት ማእከላይ ኣፍሪቃን ሓንቲ ድንግል ካብ ፓፑዋ ነው ጊኒን ቃል ምስክርነት ከምዘስምዑ ምልስ ቢለን የዘኻኽራ።


text:
ሚት ራምኒ ፕሬዝዳንት ዩናይትድ ስቴትስ እንተኾይኖም ናይታ ሃገር ፖሊሲ ወፃኢ ከመይ ከምዝሕዝዎ ንኣድመፅቲ መብርሂ ሂቦም ኣለው።ድኹም መሪሕነት ፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ነይሮም ኣብዝበልዎም ጉዳያት ዓለም ብምንፅፃር ተዛሪቦም።
መብዛሕቲኡ መደርኦም ኣብ ማእኸላይ ምብራቕ ዘተኮረ እዩ ነይሩ።ራምኒ ንናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኣምባሳደር ኣብ ሊብያ ዝቐተለ መጥቓዕቲ ሓዊሱ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣብዝርከቡ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዲፕሎማሲያዊ ትካላት ዝተፈፀሙ መጥቓዕታት ሃንደበታዊ ኣይነበሩን ኢሎም።
ኣብ ሊብያ ንዝተቐተሉ ዜጋታትና ይኹን ኣብ ብርከት ዝበላ ሃገራት ኣብ ልዕሊ ዝርከቡ ኤምባስታትና ዝተፈፀሙ መጥቓዕትታት እቲ ጥፍኣት ናይቶም ፈፀምቲ ገበን ጥራሕ እዩ ምስበሉ ኣስዒቦ ‘’ታሪኽ ኣብ ምቅናዕ ናይ ኣሜሪካ ዓብዪ ሓይሊ ምጥቃም ናይ ፕሬዝዳንትና ሓላፍነት ከኸውን ኣለዎ።’’ ኢሎም።
ራምኒ ኣብ ጉዳይ ኒኩሌራዊ ፕሮግራም ኢራን ዝተፈጠረ ደውታን ዩናይትድ ስቴትስ ምስ እስራኤል ዘለዋ ርክብን ብዝምልከት እውን ንፕሬዝዳንት ኦባማ ነቒፎምዎም።ዩናይትድ ስቴትስ ካብ እስራኤል ንባዕላ ተርሕቕ ኣላ ክብሉ ብምስዓብ ተዛሪቦም።
ንናይ ራምኒ መደረ ካብ ዋይት ሃውስ ቕልጡ መልሲ እዩ ተዊቡዎ።
ብዓል ስልጣን ወፍሪ ምርጫ ኦባማ ቤን ላቦልት ናይ ዒራቕ ኵናት ሓልፍነት ብዝተመልኦ ንኸብቅዕ፡ንኣል-ቃይዳ ኣብ ምዕናውን ንሞት ኦሳማ ቢን ላዲንን ሓዊሱ ኣብ መሪሕነት ሃገራዊ ፀጥታ ኦባማ ንራምኒ ይመርሑዎም ከምዘልው ኣሃዛዊ መዕቀኒ ሪኢቶ ህዝቢ ከምዘረጋገፁ ሓቢሮም ኣለው።
ኣብ እዋን ዴሞክራሲያዊ ፕሬዝዳንት ቢል ክልንቴን ምንስቴር ወፃኢ ዝነበራ ማድሊን ኦልብራይት ብወገነን ንናይ ራምኒ ነጥብታት ብፍላይ ድማ ኣብ ጉዳያት ንግዲ ፍፁም ሓሶት ኢለንኦ።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ኢኮኖሚ ዓብላሊ ኣጀንዳ ኣብዝኾነሉ ወፍሪ ፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ናይ ሚት ራምኒ ናይ ወፃኢ ፖሊሲ መደረ ኣብ ህዝቢ ተቐባልነቶም ዘዕብየሎም እንተኾይኑ ንፁር ኣይኮነን ይብሉ ተንተንቲ።


text:
ወይለኹም
Fessahaye Mebrahtu ወይለኹም ድኣምበር ንማዕዳ ትጸሙ ኪወግሕዩ ኪበርህ ከም ቀደሙ ኪግንጸልዩ መዝገብኩም ብቝሙ ኪዝርዘር’ዩ ተግባርኩም ብስሙ ወይለኹም ግን ተንኮል እትኣልሙ ሰላም ኢልኩም ንጥፍኣት ተዚሙ። “ኣመልኩም ዘይትሓድጉ ደቂ ድሙ” ሃጠው ቀጠው ሓሶት እትለቕሙ ሓቂ ንምኽዋል ኃውኩም እትዓሙ ኃው ክተጥፍኡ ሓዊ ‘ትኸዝኑ ፈርሱ ትንጸፉ ትርኣስ ኣስካሬኑ የእዊሎ ይጠርዓልኩም ደሙ ባዕሉ
Fessahaye Mebrahtu
ወይለኹም ድኣምበር ንማዕዳ ትጸሙ
ኪወግሕዩ ኪበርህ ከም ቀደሙ
ኪግንጸልዩ መዝገብኩም ብቝሙ
ኪዝርዘር’ዩ ተግባርኩም ብስሙ
ወይለኹም ግን ተንኮል እትኣልሙ
ሰላም ኢልኩም ንጥፍኣት ተዚሙ።
“ኣመልኩም ዘይትሓድጉ ደቂ ድሙ”
ሃጠው ቀጠው ሓሶት እትለቕሙ
ሓቂ ንምኽዋል ኃውኩም እትዓሙ
ኃው ክተጥፍኡ ሓዊ ‘ትኸዝኑ
ፈርሱ ትንጸፉ ትርኣስ ኣስካሬኑ
የእዊሎ ይጠርዓልኩም ደሙ
ባዕሉ ኪረትዓኩም ዘይተቐብረ በድኑ
“ሓቂ ኣይስበርን ዓቢሩ ቀጢኑ።”
ስቓይ ሓላፊ’ዩ ኣእኪሉ እዋኑ
ፍትሒ ኪጥጥዕዩ በጺሑ ዘበኑ
ሰብ ምዉት ኅልና መሻኪን ተሕዝኑ
ሕዝቢ ኪቐስን ንስኹም ክትቀዝኑ
ርእሲ ግፉዕ ኪቐንዕ ንስኹም ክትደኑ።
ደም እትዓለሰ ማቕ ክትክደኑ
ብፍርዲ ኅሊና ኃጢኣትኩም ክትኣምኑ
እከይኩም ዘቃልዕ ካብ ብርሃን ክትሃድሙ
ኪወግሕዩ ኪጸብሕ ከም ቀደሙ
ወይለኹም ድኣምበር ተንኮል እትኣልሙ
ምስጢርኩም ኪግሃድ በጺሑ እዋኑ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 07.2018
ኢየሱስ ከም ብሓድሽ ነቶም ሕዝቢ ናብኡ ጸዊዑ ከምዚ በሎም፦ “ ኹልኹም ስምዑኒ፥ አስተውዕሉውን። ካብ ሰብ ዚወፅ እዩ ንሰብ ዜርክሶ እምበር ካብ ወፃኢ ናብ ሰብ ዚአቱስ ገለ እካ ኼርክሶ አይክእልን እዩ፥ እትሰምዕ እዝኒ ዘላቶ ይስማዕ።” ካብቶም ሕዝቢ ተፈልዩ ናብ ቤት ምስ አተወ ድማ እቶም ደቂ መዛሙርቱ ብዛዕባ እዚ ምስላ እዚ ሓተትዎ። ኢየሱስ ከአ ኸምዚ በሎም፦ “ንሳኽትኩምውንዶ ክሳብ ክንድዚ አይትስትወዕሉን ኢኹም፧ ካብ ወፃኢ ናብ ሰብ ዚአቱ ኹሉ ኼርክሶ ከም ዘይክእልዶ አይትፈልጡን ኢኹም፧ ምኽንያቱ ብኸብዲ አቢሉ ንግዳም እዩ ዚወፅእ እምበር ናብ ልቢ አይወርድን እዩ። በዚ ንኹሉ ምግቢ አንጽሐ። ከምዚ ድማ በሎም፦ “እቲ ንሰብ ዜርክሶ እቲ ኻብ ሰብ ዚወጽእ እዩ። ምክንያቱ ኻብቲ ውሽጢ ልቢ ሰብ ክፋእ ሓሳብ፥ ምንዝርና፥ ስርቂ፥ ቅትለት፥ ዝሙት፥ ስስዕቲ፥ ክፍአት፥ ተንኮል፥ ስድነት፥ ቅንኢ፥ ሕሜት፥ ት ዕቢት፥ ዕሽነት ይወፅእ። እዚ ኹሉ ኽፋእ ካብ ውሽጡ እዩ ዚወጽእ፥ ንሰብ ከአ የርክሶ።


text:
ዳይረክተር ፕሮግራም ዓለም-ለኸ ትካል ምዕባይ ቆልዑ ዝነበረ ኣሜሪካዊ፡ምስ ካልኦት ተሓባቢሩ ኣደናጋሪ ሰነዳት ንኣሜሪካ ኣቅሪቡን ንናይ ካልኦት ሃገራት ሰበ-ስልጣን ብጉቦ ሓባቢሉን፡ካብ ኢትዮጵያ ቆልዑ ንከምፅእ ከምዝሰርሐ ኣሚኑ።
ካብ 2008 – 2009 ኣቖፃፅራ ኣውሮጳ ይብል ተወላዳይ ኣትላንታ ጂኦርጅያ ዝኾነ ኣሜሪካዊ ጀምስ ሃርዲንግ፡ምስ ካልኦት ተሓባበርቱ ኮይኑ ናብ ምንስቴር ወፃኢ ኣሜሪካ መደናገሪ ሰነዳት ኣቅሪቦም፡ኣሜሪካውያን ስድራ-ቤት ካብ ኢትዮጵያ ንተዕብዮም ቆልዑ ንከምፅኡ ከምዝሓገዘ ይዛረብ።
ሃርዲንግ ኣብ ዝሃቦ ቃል እምነት፡ንቶም ኢትዮጵያዊያን ቆልዑ ቪዛ ንምሕታት ኣተሓሒዙ ካብ ሞንጎ ዘቅረቦም ሰነዳት ሓደ፡ንሱን መሻርኽቱን እቶም ይዝረበሎም ዘሎ ቆልዑ ግቡእ ክንክን ከምዘይረኸቡን ኣብ ሓደ ማእከል እጛለ-ሙታን ከምዘይነበሩን ዝጠቅስ መደናገሪ ሰነዳት ኣተሓሒዙ ከምዘቅረበን ሓቢሩ’ሎ።
ሃርዲንግ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-ምስክርነት፡ኣብ’ቲ መስርሕ ምድንጋር ንክተሓባበርዎም ኢልም ንክልተ ሰበ-ስልጣን ኢትዮጵያ ጉቦ ከፊልና ኢና ይብል።ብፍላይ ይብል ንሱ፡ሓደ ኣብ መፅናዕቲ ድምፂን ሓደ ተቖፃሪ መንግስቲ ዝኾነ መምህር ቤ/ትምህርቲን፡ጥዕናዊን ማሕበራዊ ታሪኽን ዝምልከት ሓበሬታ ንክልግሱ ተባሂሉ ገንዘብን ካልእ ረብሓታትን ከምዝከፈልዎም ጠቂሱ።
ብተወሳኺ ይብል ሃርዲንግ፡ብተወሳኺ፡ንሱን መሻርኽቱን ኮይኖም ናብ ክልላዊ ቤት ፅሕፈት ጉዳያት ደቂ-ኣንስትዮን ህፃናትን ንዝተገብረ መገሻ ዝሓተቶ ወፃኢ ገንዘብ ኣበልን ሙሉእ ከምዝሸፈኑን ገሊፁ’ሎ።
ሃርዲንግ ገበን ከምዝፈፀመ ዝኣመነሉ ቃል ዝሃበ ኣብ ቅድሚ ዳኛ ቤት ፍርዲ ደቡብ ካሮላይና ዝኾኑ ፈራዲ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ’ቲ ክፍለ-ግዝኣት ሶል ብላት’ዩ።ብይን ካልእ መዓልቲ ክዋሃቦ ቆፀራ ተዋሂቡ’ሎ።


text:
Browsing Category
ስፓርት
ደ/ር ፍትህ ወልደሰንበት ፕሬዚዳንት ዞባ ሓሙሽተ ኮንፌዴሬሽን ኩዕሶ ኢድ ኣፍሪካ ኮይኖም
ኣዲስ ኣበባ፣ 21 መስከረም፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ)ደ/ር ፍትህ ወልደሰንበት ፈላማይ ኢትዮጵያዊ ፕሬዚዳንት ዞባ ሓሙሽተ ኮንፌዴሬሽን ኩዕሶ ኢድ ኣፍሪካ ኮይኖም ተሾይሞም። ዶክተር ፍትህ፥ ብመርበብ ሓበሬታ ኣብ ዝተገበረ ኮንግረስ መረፃ ምብራቕ ኣፍሪካ ዞባ ሓሙሽተ ኢዮም ንኡጋንዳዊ ሕፁይ 6 ብ3…
ኣትሌት ጎይቲቶም ገብረስላሴ ኣብ ውድድር ማራቶን ደቂ ኣኒስቲዮ በርሊን ተዓዊታ
ኣዲስ ኣበባ፣ 16 መስከረም፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ) ኣትሌት ጎይቲቶም ገብረስላሴ ኣብ ውድድር ማራቶን ደቂ ኣኒስቲዮ በርሊን ተዓዊታ። ኣትሌት ጎይቲቶም ነቲ ውድድር ብ2:20.09 ሰዓት ብምእታው ቀዳመይቲ ወፂኣ። ህይወት ገብረኪዳን ድማ 2:21.23 ሰዓት ካልአይቲ እንትትከውን፥ ሄለን ቶላ…
ኣትሌት ጉዬ አዶላ ኣብ በርሊን ማራቶን ተዓዊቱ
ኣዲስ ኣበባ፣ 16 መስከረም ፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ)ኣትሌት ጉዬ አዶላ ኣብ በርሊን ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ማራቶን ጉያ ቀዳማይ ብምውፃእ ተዓዊቱ። 2:05:44 ዝኣተወሉ ሰዓት እንትኸውን፥ ኬንያዊ ኣትሌት ቤትዌል ዬጎን ካልኣይ፣ ኣትሌት ቀነኒሳ በቀለ ሳላሳይ ብምዃን ውድድሮም ዛዚሞም። እዋናዊ…
ኣብ ኮፐን ሃገር ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ፍርቂ ማራቶን ኢትዮጵያውያን ኣትሌታት ተዓዊቶም
ኣዲስ ኣበባ፣ 9 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ዴንማርክ ከተማ ኮፐን ሃገር ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ፍርቂ ማራቶን ብክልቲኡ ፆታ ኢትዮጵያውያን ኣትሌታት ተዓዊቶም። ኣብታ ከተማ ዝተኻየደ ውድድር ፍርቂ ማራቶን፥ ብደቂ ተባዕትዮ ኣትሌት ኣምደወርቅ ዋለልኝ 59፡10 ብዝኾነ ሰዓት 1ይ ብምውፃእ…
ውድድር ፅዋዕ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ 25 ክሳብ 30 መስከረም 2014 ዓ.ም ክካየድ ኢዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 7 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ሸሞንተ ጋንታታት ዝሳተፋሉ ውድድር ፅዋዕ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ 25 ክሳብ 30 መስከረም 2014 ዓ.ም ክካየድ ኢዩ። ሎሚ መዓልቲ ድማ ኣብቲ ውድድር ዝሳተፋ ጋንታታት ስነ-ስርዓት ምውፃእ ድልድል ተሳሊጡ። ብመሠረት እዚ፦ ኣብ ምድብ ሀ…
ፀወታታት ውድድር ቻምፒዮንስ ሊግ ኣውሮፓ ሎሚ መዓልቲ ምሸት ክጅምር ኢዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 4 መስከረም፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ)ፀወታታት ውድድር ቻምፒዮንስ ሊግ ኣውሮፓ 2021/2022 ሎሚ መዓልቲ ምሸት ክጅምር ኢዩ። ካብ ምድብ 5 ክሳብ ምድብ 8 ዝርከባ ጋንታታት ቀዳማይ ዙር መፃረዪ ምድብ ፀወተአን ሎሚ መዓልቲ ከካይዳ ኢየን፡፡ እቲ ውድድር ሎሚ ምሸት 1 ሰዓትን 45…
ኣትሌት ሰንበሬ ተፈሪ ብ5 ኪ. ሜ ውድድር ጉያ ክብረ ወሰን ዓለም ሰይራ
ኣዲስ ኣበባ፣ 2 መስከረም ፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ)ኣትሌት ሰንበሬ ተፈሪ ብ5 ኪ. ሜ ውድድር ጉያ ደቂ ኣኒስቲዮ ክብረ ወሰን ዓለም ሰይራ። እታ ኣትሌት ኣብ ሄርዞጌናውራች ኣብ ዝተኻየደ ‘ኣዲዜሮ ሮድ ቱ ሪከርድስ’ ውድድር ኢያ ብ14 ደቒቓ 21 ሰከንድ ብምእታው ነቲ ክብረ ወሰን ሒዛ። ብደቂ…
ኣትሌት በሪሁ ኣረጋዊ ኣብ ስዊዘርላንድ ኣብ ዝተኻደ ውድድር ዳይመንድ ሊግ 5000 ሜትሮ ቀዳማይ ብምውፃእ ተዓዊቱ
ኣደስ ኣበባ፣ 3 ጳጉሜን፣ 2003 ዓ.ም(ኤፍ ቢ ሲ)ኣትሌት በሪሁ ኣረገዊ ሎሚ ምሸት ኣብ ስዊዘርላንድ፣ ዙሪክ ኣብ ዝተኻየደ ውድድር ዳይመንድ ሊግ ብ5000 ሜትሮ ቀዳማይ ብምውፃእ ተዓዊቱ። ኣትሌት በሪሁ ኣረጋዊ ነቲ ውድድር ብ12:58.65 ሰዓት ብምዝዛም ቀዳማይ እንትወፅእ፥ ኣትሌት ዮሚፍ…
ኣብ መፃረዪ ፅዋዕ ዓለም ኢትዮጵያ ንዚምባብዌ 1 ን 0 ስዒራ
ኣዲስ ኣበባ፣ 2 ጳጉሜን፣ 2013(ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ መፃረዪ ፅዋዕ ዓለም ኳታር 2020 ሃገራዊት ጋንታ ኢትዮጵያ ንዚምባብዌ 1 ን 0 ብዝኾነ ውፅት ስዒራ። ኢትዮጵያ ስዒራ ንኽተወፅእ ብሕታዊት ዘቑፀረ ኣስቻሉ ታመነ ብፍፁም ቅላዕ ከምዘመዝገባ ካብ ኩዐሶ እግሪ ኢትዮጵያ ዝረኸብናዮ ሓብረታ የረድእ።…
ብሄራዊ ጋንታ ፖራሊምፒክ ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ እንትኣቱ ኣቀባበላ ተገይሩሉ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 29 ነሓሰ ፣ 2013 (ኤፍ ቢ ሲ) ኣብ ቶኪዮ 2020 ፖራሊምፒክ ጨዋታ ዝተሳተፈ ብሄራዊ ጋንታ ፖራሊምፒክ ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ እንትኣቱ ኣቀባበላ ተገይሩሉ። ብሄራዊ ጋንታ ፖራሊምፒክ ኢትዮጵያ ብ3 ኣትሌታት ዝተወከለ እንትኸውን 1 ወርቂ ሜዳሊያን 2…


text:
Radio Erena: 31 July 2017
ሃገራዊ ባንክ ስዊስ፣ ኣብ ኤርትራ ዕደና ምስ ዘካይድ ዘሎ ኩባንያ ኔቭሰን ናይ ኣስታት 1.2 ሚልዮን ዶላር ብርኪ ከምዘለዎ ተገሊጹ።
SP ዝተባህለ ኣብ ንግዲ ዓለም ዘተኩር መርበብ ሓበሬታ ብዘቕረቦ ጸብጻብ መሰረት፣ ሃገራዊ ባንክ ስዊስ ኣብ ኔቭሰን ናይ 0.16 ሚእታዊት ብርኪ ክውንን እንከሎ፣ እዚ ድማ ኣስታት 1.2 ሚልዮን ዶላር ከምዝበጽሕ ኣስሚርሉ።
ዙሪክ ካንቶናል ባንክ’ውን ኣብ ኔቭሰን ዝተወሰነ መጠን ብርኪ ከምዘለዎ ዝሓበረ እቲ መርበብ ሓበሬታ፣ ባንክታት ስዊዘርላንድ ኣብዚ ኣብ ኤርትራ ዕደና ዘካይድ ዘሎ ናይ ካናዳ ኩባንያ ዘለወን ኣተኩሮ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናዓበየ ይመጽእ ምህላዉ ይጠቅስ።
እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ፣ ኣብዚ ኣብ ኤርትራ፣ ብኩባንያታት ህንጻ ሰገን ንዝተመደብሉ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ናጻ ናይ ጉልበት ስራሕ ብምውፋሩ ተኸሲሱ ዘሎ ኩባንያ ዕደና ኔቭሰን፣ ከም “ጀኒሰን ኣሶሸትስ” ዝኣመሰሉ ናይ ኣመሪካ ኣውፈርቲ’ውን ናይ ኣስታት 13 ሚልዮን ዶላር ብርኪ ከምዘለዎም ይገልጽ።
ኣብ ቢሻ ዝፈሪ ዝነበረ ወርቂ፣ ብመንገዲ ኣየር ሉፍታንዛ ኣቢሉ ናብ ባንክታት ስዊዘርላንድ ይግዕዝ ምንባሩ በብእዋኑ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ኩባንያ ኔቭሰን፣ ካብዚ ኣብ ቢሻን ከባቢኡን ኣብ ዕደና ወርቅን ካልእ ማዕድናትን ዘካይዶ ዘሎ ዕደናዊ ንጥፈታት ልዕሊ 2 ቢልዮን ዶላር ገንዘብ ከምዘንቀሳቕስ’ዩ ዝንገረሉ።
60 ሚእታዊት ናይቲ ናይ ቢሻ ዕደና ወኒኑ ዘሎ መንግስቲ ኤርትራ ብወገኑ፣ ኣብዘን ዝሓለፋ ሸውዓተ ዓመታት ልዕሊ ፍርቂ ቢልዮን ዶላር ካብቲ ኩባንያ ከምዝተረከበ ሰነዳት የረጋግጹ።
=====================


text:
መቐመጢ ቤት
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 3 12 2018
ዕቝባ ሓቲትካ መንበሪ ፍቓድ እንተ ተዋሂቡካ ኣብ ሽወደን ንኽትቅመጥ መሰል ኣለካ። እዚ ዋላ ናይ ብጽሒት ስደተኛ (kvotflykting) ኴንካ ቅድሚ ናብ ሽወደን ምምጻእካ መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡካ እንተ ኾይኑ እውን የገልግል እዩ።
ብዙሓት መንበሪ ፍቓድ ዝተዋህቦም፡ መንበሪኦም ባዕሎም የዳልዉ እዮም።
እቲ መንበሪ ፍቓድ ክፍቀዶ ከሎ ኣብ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን መንበሪ ዝቕመጥ ዘሎን ባዕሉ ናይ ገዛእ ርእሱ መቐመጢ ከዳሉ ዘይክእልን፡ካብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣብ ሓደ ኮሙን ንክቕመጥ ሓገዝን ደገፍን ክወሃቦ ይኽእል እዩ።
ክትቅመጥ ከሎኻ ዘድልየካ ሓገዝ
ንስካ መንበሪ ፍቓድ ተዋሂቡካ ኣብ ሓደ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን መንበሪ ትቕመጥ ወይ ንስኻ ናብ ሽወደን ከም ናይ ብጺሒት ስደተኛ ትመጽእ፡ ኣብ ሓደ ኮሙን ናይ መንበሪ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ስእሊ፡ ሚሳክ ናልባንድያን
ኣብ ቀረባ ግዜ መንበሪ ፍቓድ ንዝተዋህቡ፡ ኮሙናት ንኽቕበለኦም ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ይምድቡለን። ሓንቲ ኮሙን ምደባ ምስ ተዋህበት፡ እታ ኮሙን ንዓኻ መንበሪ ከተዳልወልካ ሓላፍነት ትወስድ ማለት እዩ።
ናበየነይቲ ኮሙን ክትምደብ ከም ትደሊ ክትመርጽ ኣይትኽእልን ኢኻ። ምደባ ናብ ሓንቲ ኮሙን ሓንቲ ዕድል ጥራይ እያ ትወሃበካ። ኣይደልን እንተ ኢልካ ካብ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ናይ ቅበላ ስርዓት ትወጽእ። ካብቲ ግዜ እቲ ንንየው ካብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ክፍሊትን መንበርን ክትረክብ መሰል የብልካን። ከምኡ'ውን መንበሪኻ ባዕልኻ ከተዳሉ ኣለካ።
ኣብ ህዝባዊ መዝገብ ምምዝጋብ
ኵሎም ኣብ ሽወደን ዝቕመጡ ኣብ ህዝባዊ መዝገብ ይምዝገቡ እዮም። ኣብኡ ብዛዕባ ኣብ ሽወደን ኣየኖት ሰባት ከም ዝቕመጡን ኣበይ ከም ዝቕመጡን ሓበሬታ ይምዝገብ።
ልቓሕ መግዝኢ ኣቝሑ ገዛ ካብ ማእከላይ ኮሚተ ደገፍ ትምህርቲ፡ ሲኤስኤን (CSN)
ንስኻ መንበሪ ፍቓድ ዝወሰድካ ንገዛኻ ዝኸውን ኣቕሓ ገዛን ካልእን ንምግዛእ ካብ ማእከላይ ኮሚተ ደገፍ ትምህርቲ፡ ሲኤስኤን ገንዘብ ክትልቃሕ ትኽእል ኢኻ። እዚ ሓደ ልቓሕ መግዝኢ ኣቝሑ ገዛ ይብሃል።
ንኣብነት ነዚ ዝስዕብ ንኽትገዝእ ገንዘብ ክትልቃሕ ትኽእል፡
- ዓራውቲ
- መንበራት
- ብያትታት
- ድስታት
ንኣብነት ምግቢ ወረቐት ዓይን-ምድሪ ንምግዛእ ወይ ናይ ገዛ ክራይ ንምኽፋል ገንዘብ ክትልቃሕ ኣይትኽእልን ኢኻ።
ልቓሕ መግዝኢ ኣቝሑ ገዛ ንምርካብ ዘሎ ጠለብ
ነዚ ዝስዕብ እንተ ኣማሊእካ ገንዘብ ክትልቃሕ ትኽእል፡
- ካብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ሓደ ምደባ ምስ ረኸበት ሓንቲ ኮሙን ዝተቐበለትካ።
- ናብታ ኮሙን ክትግዕዝ ከለኻ እንተ ወሓደ ወዲ 18 ዓመት ኔርካ።
ነቲ ለቓሕ ተመሊስካ ምኽፋል
ነቲ ዝተለቃሕካዮ ገንዘብ ናይ ግድን ተመሊስካ ክትከፍሎ ኣለካ። ካብቲ ፋልማይ ክፍሊት ዚመጸካ እዋን: ድሕሪ ክልተ ዓመት ክትከፍል ክትጅምር ኣለካ።


text:
ኣብ ዓለም እንተ ወሓደ 10 ሚሊዮን ዝዀኑ ቈልዑ ብሰንኪ ኮቪድ - 19 ናብ ቤት ትምህርቲ ከይምለሱ ከምዝኽእሉ ዓለም ሓቆፍ ውድብ ኣድሕን ሕጻናት ኣብ ዘወጽኦ ሰነድ ክሕብር እንከሎ፥ እዚ ትምህርቲ ዘይምርካብን ናብ ትምህርቲ ዘይምምላስ ቈልዑ ጒዳይ ኣብ ዝቕጽል ዓሰርተ ዓመት ናብ ዓቢይ ወሰኽ መሃይምነት ከምዝመርሕን ዳርጋ ሓደ ካብ ሰለስተ ናይ ምንባብ ክእለት ዘይብሉ ከምዝኸውን የመላኽት።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
እንተ ወሓደ ማዕረ ብዝሒ ህዝቢ በሊጂዩም ዝዀኑ ብዙሓት ውልቀ ሰባት ኣብዛ ወርሒ እዚኣ ናብ ቤት ምትህርቲ ኣይክምለሱን እያቶም። እዚ ጸብጻብ ከምዝሕብሮ ብዝሒ ናይቶም ናብ ቤት ትምህርቲ ዘይምለሱ ኸኣ ካብ ዓሰርተ ክሳዕ ዓሰርተ ሽዱሽተ ሚሊዮን ዝበጽሕ ምዃኑ ይግመት። ብቐንዱ ብሰንኪ ለብዒ ኮቪድ - 19 ናይ ብዙሓት ቈልዑ ህይወት ንሓደጋ ይቃላዕ ከምዘሎን እዚ ኵነት እዚ ድማ ኣብ ዓለም ብዘስዕቦ ትምህርቲ ዘይምርካብ መሃይምነት ክብ ክብል ከምዝገብሮን እዚ እውን ንስእነት ስራሕ ዘቃልዕ ብዝሒ ብስእነት ስራሕ ዝተጠቕዑ ዜጋታት ክብ ከምዘብሎን ናብ ትምህርቲ ናይ ምምላስ ዕድል ዘይብሎም ኮይኖም ክተርፉ እውን ዘስግእ ምዃኑ ክፍለጥ ተኽኢሉ ኣሎ።
ብዓሰርተታት ዚቝጸራ ኣብ ሓደገይና ኵነት ዚርከባ ሃገራት
እዚ ለብዒ እዚ ቅድሚ ምምጻኡ እውን ከይተረፈ ኣብ መላእ ዓለም 258 ሚሊዮን ቈልዑ እዚ ኸኣ ካብቶም ትምህርቲ ክጅምሩ ካብ ዘለዎም ሽዱሽተ ሓደ ጥራሕ ዝምልከት ከምዝነበረን እዚ ኣብ ናይ ትምህርቲ ዕድመ ካብ መኣዲ ትምህርቲ ዝርሕቑ ብዝሒ ቈልዑ እናወሰኸ ይኸይድ ከምዘሎ እዩ ዘመላኽት። ቅልውላው መሓድሮ ሕጽረት ክትባት ጸረ ኮቪድ - 19 ካብ ቦታ ናብ ቦታ ምግዓዝ ኣብ ኣብያተ ትምህርቲ ዘውርዶ መጥቓዕቲ ከምኡ እውን ብስነ ኣሕዝ ዝተራቐ መርበባዊ ምትእስሳር ዘይምህላዉ ንትምህርቲ ኣብ ከቢድ ሓደጋ የእትዎ ኣሎ። ብፍላይ ኣብ መላእ ዓለም ካብ ዝርከባ ሃገራት እተን 48 ትምህርቲ ኣዚዩ ኣብ ከቢድ ሃደገይና ኵነታት እዩ ዘሎ። ብመሰረት እቲ ውድብ ኣድሕን ሕጻናት ዘውጸኦ ሓድሽ ጸብጻብ ብሚሊዮናት ዝቝጸሩ ቈልዑ ብሰንኪ ለብዒ ኮቪድ - 19 ነዚ ስዒቡ ብዝተኣታተወ ቍጠባዊ ቅልውላውን ኣብ ልዕሊ ስርዓት ትምህርቲ ዝፍጸም ቀጻሊ መጥቃዕቲ ካብ ኣባይቲ ትምህርቲ ንኽርሕቝ ይግደዱ ከምዘለዉን ስርዓት ትምህርቲ ንኸቢድ ሓደጋ ዝተቓልዓለን ሃገራት ደሞክራሲያዊት ረፓብሊክ ኮንጐ ናይጀሪያ ሶማሊያ ኣፍጋኒስታን ደቡብ ሱዳን ሱዳን ማሊ ሊቢያ ክዀና እንከሎዋ፡ ሶርያን የመንን ከኣ ኣብ ዝለዓለ ሓደጋ ከምዝርከባ እቲ ጸብጻብ ውድብ ኣድሕን ሕጻናት ይሕብር።
መሃይምነት
እቶም ዓይነተይና ትምህርቲ ዘይረኽቡ ቈልዑ ኣብ ግምት ብምእታው ኣብ 2030 ዓ.ም. 20 ሚእታዊ ካብቶም ካብ 14 ክሳዕ 16 ዓመት ዝዕድሚኦም መንእሰያት ከምኡ እውን 30 ሚእታዊ በጽሒ ዜጋታት ከንብቡ ዘይክእሉ ኮይኖም ከምዝተርፉን ኣብ ርእሲ እዚ ካብቶም 720 ሚሊዮን ዝኾኑ ተማሃሮ መባእታዊ ቤት ትምህርቲ ልዕሊ ፍርቂ ዝኾኑ ትሑት ደረጃ ትምህርቲ ዘለዎም እያቶም፡ ካብ ደቂ ተባዕትዮ ንላዕሊ ኣዚየን ንሓደጋ ዝቃልዓ ድማ ደቀንስትዮ እያተን። ለብዒ ኮቪድ - 19 ኣብ ውሽጢ ሃገራትን ማሕበረሰባትን እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ድኽነትን ዘይማዕርነትን ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ መላእ ዓለም ዘሎ ዘይማዕርነት እውን ክብ ክብል ገይሩን ይገብርን እውን ኣሎ፡ ቤት ትምህርቲ ምዕጻው ኣብ ዓመት ንዕብየት ቍጠባ ብ 0.8 ሚእታዊ ክንኪ ከም ዝገብርን ትሑታትን ማእከላይ ኣታዊ ዘለወን ሃገራት ዝገደደ ኽሳራ ዘምጽእ ምዃኑን ኣብተን ዝደኸያ ሃገራት ዚነብሩ ቈልዑ ብገግምጋም ብ66 ሚእታዊ ካብቶም ኣብ ምዕቡላት ሃገራት ዝነብሩ መዛኑኦም ከምዝበዝሑ ጸብጻብ ውድብ ኣድሕን ቈልዑ ይሕብር።
ምዝባዕ ከባቢ ኣየር
ብሰንኪ እቲ ለብዒ ኣቢያተ ትምህርቲ ምዕጻው ድኻታት ቈልዑ ንኸቢድ ስቓይ ከምዘቃልዕ ክንገር እንከሎ። እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኮቪድ - 19 ሓደ ካብቲ ሎሚ ዀነ ጽባሕ ንትምህርቲ ቈልዑን ህይወትን ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ረቛሒታት እዩ። ንናይ ውድብ ኣድሕን ህጻናት ጨንፈር ኢጣሊያ ዋና ኣመሓዳሪት ዳኒኤላ ፋታረላ፥ “ዳርጋ ፍርቂ ካብቶም ኣብ ዓዓመት ትምህርቶም ዜቋርጹ 75 ሚሊዮን ቈልዑ ብሰንኪ ከም ህቦብላ ምዕልቕላቕ ማይ ደርቂ ዝኣመሰለ ኵነታት ምቅይያር ከባቢ ኣየርን ምዝባዕ መሓድሮን ንኸቢድ ሓደጋ ይቓልዑ፡ እቲ ምስ ከባቢ ኣየር እተተሓሓዘ ፍጻሜታት ድሮ ንልዕሊ 50 ሚሊዮን ዝግመቱ ቈልዑ ካብ ኣባይቶም ንኽወጹ ክምዝድርኾምን ከም ኣብ ናይጀሪያን የመንን ኣብ ዝኣመሰላ ሃገራት ኣብ ዝርከባ ኣባይቲ ትምህርቲ ዝፍጸም ንዱር ጽልኢ ዝመልኦ መጥቓዕቲ ኣብ ሶሪያን ኣብ ምወዳእታ ኸኣ ኣብ ኣፍጋኒስታን ዘሎ ኵነታት ክንርስዖ ኣይንኽእልን” ኢለን።


text:
ኣብ ክልል ቤንሻንጉል ጉሙዝ ዝተፈላለዩ ጣቢያታት ወረዳ ጉባ ዕጡቓት እቲ ከባቢ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ኣምሓራ ብዝፈፀሙዎ መጥቓዕቲ ህይወት 16 ስቪላት ምጥፍኡን ካልኦት 6 ሰባት ድማ ከምዝቖሰሉን ዳይረክተር ጉዳያት ኮሚኒኬሽንክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ አቶ ግዛቸው ሙሉነህገሊፆም።
ግዳያት ናይቲ መጥቓዕቲ ዝኾኑ ድማ እቲ መጥቓዕቲ መንነት ዒላማ ዝገብረ እዩ ኢሎም።
ምኽትል ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት ፀጥታን ምምሕዳርን ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ ኣቶ ዓብዱልዓዚዝ መሓመድ ግን እቲ መጥቓዕቲ ብሄር መሰረት ዝገበረ ከይኮነስ ብምምላእ ዓብይ ግድብ ህዳሴ ዘይተሓጎሱ ተለኣኣኽቲ ግብፅን ህወሓትን ዝፈፀምዎ እዩ ኢሎም ።
22 ሓምለ 2012 ዓ\ም ኣብ ዝተፈላለዩ ጣቢያታት ወረዳ ጉባ ብዝተፈፀመ ብሄር መሰረት ዝገበረ መጥቓዕቲ ህወይት 14 ሰባት ጠፊኡ ሽዱሽተ ሰባት ድማ ቆሲሎም ኣብ ሆስፒታል ይርከቡ ብመሰረት ሓበሬታ መንግስትን መሰኻኽርን።
ኣብ ወረዳ ጉባ ያንቡነ ኣብ ዝተብሃለ ቦታ ዝነብር ሲሳይ ኣበበ መጥቓዕቲ ከምዝፍፀመ ምስ ሰምዐ ስድርኡ ሒዙ ምሽት ከምዝሃደመ ይሕብር።
‘’ቶኽሲ ክጅመር ከሎ ብፀልማት ስዓት ክልተ ሃዲምና ወፂኢና።ንጉሆ ተመሊስና ምስርኣናዮ ግን ኣዚዩ የፅልእ።ምፍጣርካ የፅልእ’’ ብምባል ገሊፁዎ።
ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈፀሙዎናይቲ ከባቢ ነበርቲ እዮም ፤ናብ ሓይሊታት ፀጥታ ስልኪ ደዊልና ዝደርአና የለንኢሉ።
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልል ኣምሓራ ኣቶ ግዛቸው ምሉነህኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ተላኢኹ ስነስርዓት ቀብሮም ተፈፂሙ ኣሎ ኢሎም።
ሓላፊ ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ወረዳ ጉባ ኣቶ ግርማ ንጋቱ እቲ መጥቓዕቲ ዝተፈፀመ ኣብቲ ከባቢ ብዝንቀሳቐሱ ሽፍታታት እዩ፤ምስቶም ሸፋቱ ብምኳን ነቲ መጥቓዕቲ ዝፈፀሙ ተወለድቲ ናይቲ ከባቢን ሓደ ናይ ካሊእ ብሄር ተወላዲን ከምዝሎ ፈሊጥና ኣለና ኢሎም።
‘’ሓበሬታ ብምቕባልን ንዕኦም ብምሕጋዝን ዝተጠርጠሩ ሰባት ኣብ ቁፅፅር ናይ ምውዓል ስራሕ ሰሪሕና ኣለና።ብርግፅ ናይ ትግራይ ተወላዲ ዝተብሃለ ኣሎ።ንሱ እውን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዝወዓለሉ ኩነታት ኣሎ’’ ኢሎም።
ምኽትል ሓላፊ ቢሮ ጉዳያት ፀጥታን ምምሕዳርን ክልል ቤንሻንጉል ጉምዝ ኣቶ ዓብዱልዓዚዝ መሓመድ ግን እቲ መጥቓዕቲ ብሄር መሰረት ዝገበረ ኣይኮነን፤ምምላእ ግድብ ህዳሴ ስዒቡ ናይዚ ዓወት ዘይድግፉ ተለኣኣኽቲ ዝፈጠሩዎ እዩ ኢሎም።
ናይ ግብፅን ህውሓትን ተለኣእኽቲ ዝበልሉ መረጋገፂ ክቕርቡ ተሓቲቶም ’’መቐለ ቀኒዮም ዝመፁ ኣለው።ካብ ሱዳን ዝመፁ ድማ ነዚ ተልእኾ ሒዞም ዝመፁ እዮም።ካብዚ ንላዕሊ መረጋገፂ እንታይ ይድለ’’ ኢሎም።
ምስቲ መጥቓዕቲ ብዝተኣሳሰረ ብድምር 30 ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ከምዘውዓሉን እዚ ናይ ብሄር ግጭት ከምዘይኮነን ክፍለጥ ኣለዎ ኢሎም።
ዳይረክተር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ክልላዊ መንግስቲ ኣምሓራ አቶ ግዛቸው ሙሉነህ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ኣምሓራ መጥቓዕቲ ዝተፈፀመ ብፅንፈኛ ተለኣኣኽቲ ህወሓት እዩ ኢሎም።
ኣብቲ ወረዳ ሰላም ናብ ንቡር ምምላሱ ኣቶ ግርማ ገሊፆም ኣለው።


text:
ኣብ ከተማ መቐለ ብናይ ቀደም ኣፀዋውዓ ቀበሌ 15 ኣብ ዝርከብ መሸጢ ቡን ስታርባክስ ብርኩ ዝዓፀፈ ፀሓይን ደሮናን ክኢለን ራሃፅ ተጠሚቐን ዝሰርሓ ክልተ ደቂ ሄዋን ጫማኡ ይፀርጋሉ፡፡
ትርሓስ ገብረዮሃንስን ለምለም ገብዮሃንስን ይባሃላ፡፡ ኣብ ከረን ኤርትራ ዝተወለዳ ኢትዮጵያውያን እየን፡፡ ብ1992 ዓ.ም ናብ ሃገረን ተመሊሰን ጽጉማት ወለደን ክሕግዛ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓማውቲ ናብ ስራሕቲ ምጽራግን ምሕጻብን ጫማ ወፊረን፡፡
ትርሓስ ኣብ ዩኒቨርሲተየ መቐለ 2ይ ዓመት ተምሃሪት ሕክምና እንስሳ እንትትኮን ለምለም ድማ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሚዛን ቴፒ ተምሃሪት ሳልሳይ ዓመት ሲቪል ምህንድስና እያ፡፡
ወላዲአን ዋላ ዓይኖም እንተሓመሙ ነዃል ናብራ ስድረኦም ክዓብሱ ኣብ ከተማ እናዘወሩ ቡቁልቲ ይሸጡ፡፡ ወላዲተን ጥዓና ኣይጸገባን፤ ኣብ ስራሕ ገዛ ተንከርከር ኣብ ምባል ይርከባ፡፡
ትርሓስን ለምለምን ንሓደ ጫማ ከከም ዓይነቱን ዝልከዮ ሕብርን ካብ 3 ክሳብ 5 ቕርሺ እናተኸፈለን ኣብ ማዓልቲ ብማእኸላይ 50 ቕርሺ ንረክብ ይብላ፡፡
“ሓደ ነገር ክሰርሖ እየ ኢልካ ኣእምሮኻ እንተኣሚንሉ ክትሰርሖ ትኽእል ኢኻ” ትብል ለምለም፤ ብፍላይ ዝሕግዘን ሰብ ኮነ ትካል እንተረኺበን ምስ ሓወን ብሓባር ስራሕቲ ውጽኢት ዕንፀይትን ጣውላን ክጅምራ ኣብ ምቅርራብ ከምዘለዋ እውን ትገልጽ፡፡
“ኣብ ወሰን መንገዲ ጫማ ምጽራግ ማይ ይወቅዕ፣ ፀሓይን ደሮናን ይሕይል ነዚ ተጻዊርካ ምስራሕ ከምዘፀግም ዝገለፀት ትርሓስ “ኮይኑ ግና ከይተፀገምካ ኣብቲ ትደልዮ ደረጃ ክትበፅሕ ኣይትኽእልን፤ ፅባሕ ንጉሆ ሰብ ክንከውን ኢና ዝብል ዕላማ ስለዘለና ብዙሕ ፅዕንቶ ኣይኾነናን” ትብል፡፡
ጫመኦም ዝፀርጋሎም ዓማዊል ኣጆኽን ብምባል ከምዘተባብዕወን ዝገልጻ ባዓል ትርሓስ ካብቲ ዘለወኦ ትሑት ብርኪ ክትስኣ ኣብ ዝገብረኦ ጻዕሪ ዋላ እውን ብልቓሕ ዝሕግዘን ሰብ ይደልያ፡፡
ንባዓል ትርሓስ ብዝኾነ ይኹን መልክዑ ክሕግዘን ዝደሊ ብመዳይ ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ትግርኛ ኣቢሉ ክረኽበን ከምዝኽእል ክንገልጽ ንፈቱ፡፡


text:
ብጠንቂ ዘይፅፉፍ ሰነዳት ተባሂሉ ተታሒዛ ዝቀነየትን ሞት ዝተፈረዳን ሱዳናዊት ክርስትያን ሰበይቲ፣ሎሚ ሓሙስ እንደገና ከምዝተፈትሐት ዝረኸብናዮ ዜና ሓቢሩ።
ጠበቃ 27 ዓመት ዝዕድሚኣ መርየም ኢብራሂም ኣብ ዝሃቦ ሪኢቶ፣ ወፃእተኛታት ዲፕሎማታት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ካርቱም ድሕሪ ዘሕደርዎ ፀቅጢ፣ሎሚ ሓሙስ ተፈቲሓ‘ላ ክብል ኣረጋጊፁ።መርየም፣ባዓል ቤታን ክልተ ደቆምን ተታሒዞም ከምዝቀነዮ ዝዝከር‘ዩ።
መርየም ኣቦኣ ሙስሊም ዘዕበየታ ወላዲታ ግና ክርስትያን ክትከውን ከላ፣ ሃይማኖታ ቀይራ ተባሂላ ብክሕደት ከምኡውን ኣብ ቤተ-ክርስትያን ደቡብ ሱዳን ንክርስትያን ሰብኣይ ተመርዕያ ተባሂላ‘ያ ተኸሲሳ ኣብ ሱዳን።
ኣብ ሱዳን ሙስሊም ደቂ-ኣነስትዮ ንክርስትያን ክምርዐዋ ኣይፍቀደለንን፣ ሰብኡት ግና ካብ ምስልምና ወፃኢ‘ውን ንክምርዐው ይኽእሉ‘ዮም።ውልዶም እውን ኣሰሮም ክስዕቡ ይግደዱ።
ኣብ ሱዳን ሃይማኖት ምቅያር‘ውን ክልኩል‘ዩ።መቅፃዕቲ ሞት የስዕብ።


text:
ሕቶ
ክርስትያን ምስ ዘይክርስትያን ፍቕራዊ ቆጸራ ክገብር ወይ ክምርዖ ቅኑዕ ድዩ?
መልሲ
ንክርስትያን ምስ ዘይክርስትያን ፍቕራዊ ቆጸራ ምግባርን ምምርዓውን ጥበብ ዝጎደሎ እዩ። 2 ቆሮንጦስ 6፡14 (KJV) ምስቶም ዘይኣምኑ “ብሓደ ኣርዑት ኣይትቆረኑ” ይብለና። ኣብ’ዚ እቲ ስእሊ ክልተ ዘይሰማምዑ ኣብዑር ኣብ ሓደ ኣርዑት ምቑራን እዩ። ኣብ ክንዲ ነቲ ሸከም ክስሕቡ ብሓደ ዝሰርሑ፡ ኣንጻር ሓድሕዶም እዮም ክሰርሑ። ዋላ’ኳ እዚ ጽሑፍ ብፍሉይ ንመርዓ ኣይጥቀስ፡ ብርግጽ ግን ን መርዓ መልእኽቲ ኣለዎ። እቲ ጽሑፍ ቀጺሉ ኣብ ሞንጎ ክርስቶስን ብልያልን(ሰይጣንን) ሕብረት የሎን ይብል። ኣብ መርዓ ኣብ ሞንጎ ክርስትያንን ዘይክርስትያንን መንፈሳዊ ሕብረት ክህሉ ኣይክእልን እዩ። ጳውሎስ ንኣመንቲ ንሳቶም መሓደር ናይ’ቲ ኣብ ልቦም ኣብ ግዜ ምድሓን ዝነብር መንፈስ ቅዱስ ከም ዝኾኑ ይዛረብ (2ቆሮንጦስ 6፡15-17)። በዚ ምኽንያት ካብ ዓለም ክፍለዩ ኣለዎም--ኣብ ውሽጢ’ቲ ኣብ ዓለም ካብ ዘሎ እምበር ካብ ዓለም እይኮነን--እዚ ድማ ኣብ ሂወት እቲ ቀንዲ ዝጠበቐ ርክብ--መርዓ እምበር ኣብ ካልእ ኣበይ ኣገዳሲ ክኸውን ይኽእል።
ብተወሳኺ መጽሓፍ ቅዱስ ከም’ዚ ይብል፡ ‘ሕማቕ ዕርክነት ንጽቡቕ ልማድ የጥፍኦ’ (1 ቆሮንጦስ 15፡33።ጥቡቕ ዝኾነ ዓይነት ርክብ ምስ ዘይኣማኒ ምህላው ቀልጢፉ ናብ ሓደ ምስ ክርስቶስ ዘለካ ጉዕዞ ናብ ዝዕንቅፍ ነገር ክልወጥ ይኽእል እዩ። ንሕና ነቶም ዝጠፍኡ ወንጌል ክነግር እምበር ምስኣቶም ክንጠብቕ ኣይኮናን ተጸዊዕና። ምስ ዘይኣመንቲ ጽቡቕ ዝኾነ ዝምድና ምህናጽ ዝኾነ ጸገም የብሉን፡ ኮይኑ ግን ካብኡ ክሓልፍ የብሉን። ንዘይኣማኒ ትቖጽር እንተድኣ ኔርካ፡ ብቕንዕና ቀዳምነትካ እንታይ ምኾነ ኔሩ፡ ፍቕሪ ወይስ ነብሲ ናብ ክርስቶስ ምምጻእ? ንዘይኣማኒ ተመርዒኻ እንተኔርካ፡ ከመይ ኣቢልኩም ክልቴኹም ኣብ መርዓኹም መንፈሳዊ ጥምረት ክትኩስኩሱ ትኽእሉ? እንተድኣ ኣብ’ቲ ኣብ ኣድማስ ወሳኒ ዝኾነ ጉዳይ--ኣብ ጎይታ የሱስ ክርስቶስ ዘይተሰማሚዕኩም ከመይ ኣቢሉ እዩ ብቑዕ ዝኾነ መርዓ ክህነጽን ክዕቀብን ዝኽእል።
English
ክርስትያን ምስ ዘይክርስትያን ፍቕራዊ ቆጸራ ክገብር ወይ ክምርዖ ቅኑዕ ድዩ?


text:
Radio Erena: 27 September 2020
ሕብረት ኤውሮጳ ንኤርትራ ካብ ዝለገሶ ፋይናንስያዊ ሓገዝ ገለ ክፋሉ ደው ከብሎ ከምዝወሰነ ኣፍሊጡ።
ኣምስተርዳም ዝመደበሩ ትካል ንሰብኣዊ መሰላት ንኤርትራውያን ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፣ ሕብረት ኤውሮጳ ነቲ ወደባት ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ከራኽብ ተባሂሉ ዝተወጠነ መስመር ጽርጊያ መስርሒ ዝለገሶ ሓገዝ፣ ደው ከምዘበሎ’ዩ ሓቢሩ።
እቲ ሕብረት ንመንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዘተ ወይ ጽምዶ ንምምጻእ ክታባባዕ ብዝብል ምኽንያት ልዕሊ 80 ሚልዮን ዩሮ እዩ ንመስርሒ ጽርጊያ ለጊሱ ኔሩ። ፓርላማ’ቲ ሕብረት ኣብ ዝበጽሖ ስምምዕ ገለ ክፋልቲ ንመንግስቲ ኤርትራ ተመዲቡ ዝነበረ ሓገዝ ናብ ሱዳን፣ ዝተረፈ ከኣ ንካልእ ፕሮጀክታት ክሽፍን ምዃኑ ተገሊጹ።
መንግስቲ ኤርትራ ልምዓታዊ ንጥፈታት ብዝብል ዘካዪዶ ፕሮጀክታት፣ ብግዱድ ዕስክርና ዝስራሕ ብምዃኑ፣ ነቲ መንግስቲ ምሕጋዝ ዘበናዊ ባርነት ምትብባዕ’ዩ ብምባል ሓያሎ ኣባላት ፓርላማ ሕብረት ኤውሮጳ ጥርዓናት ከቕርቡ ጸኒሖም’ዮም።
እቲ ንመስርሒ መስመራት ጽርጊያ ዝተለገሰ ሓገዝ፣ ብህግደፍ ዝውነን 09 ወይ ከኣ ንግዳዊ ትካል ቀይሕ ባሕሪ ከካዪዶ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጹ፣ ኣብ ሓያሎ ወገናት ከቢድ ጥርጣረታት የሕዲሩ ጸኒሑ’ዩ።
=============


text:
ናይ ኢትርዮጵያ ናይ ሰለስተ ማዕልታት ዑደቶም እንትዛዝሙ ዝሓለፈ ቀዳም ኣብ ማእኸል እፅዋት ጉለሌ ተረኺቦም መደረ ዘስምዑ ጆን ኬሪ ብዛዕባ ተስፋን ስግኣትን ኣፍሪካ ዘርዚሮም።
መብዛሕቲኦም መናእሰይ ኣብዝተረኸብሉ ዝተዛረቡ ኬሪ እታ ኣህጉር እትጉዓዘሉ ዘላ ኣንፈት ኣብ ኢድኩም እዩ፤ኣሜሪካ ድማ ኣጋርኩም ክትኸውን እያ ኢሎም።
ሃገራት ንዓርሰን ክኢለን ብኽልተ እግረን ጠጠው ንክብላ ክንሕግዘን ከለና ናይ ዓወተን ተኻፈልቲ እውን ኢና ዝበሉ ጆን ኬሪ ኣስዒቦም ‘’ምሳና ዝለዓለ ርክብ ንግዲ ካብዘለወን ናይ መጀመሪያ 15 ሃገራት እተን 11 ቅድም ኢለን ተረባሕቲ ረድኤ ኣሜሪካ ዝነበራ ሃገራት እየን።ሎሚ ግን ሓገዝቲ ሃገራት ኮይነን ኣለዋ።ከምዚ ዝበለ ለውጢ ክመፅእ ኢና ንደልዮ’’ኢሎም።
ኣፍሪካ ኣብ ምምዕባል ከምእትርከብን ብቐፃልነት ንምዕባይ እውን ዕድላት ከምዘለውዋን ዝሓበሩ ኬሪ እቲ እዋን ግን ናይ ዕድል ጥራሕ ከይኮነስ ናይ ውሳነ እውን እዩ ኢሎም።ናይታ ኣህጉር ቀንዲ ዓቕሚ ዜጋታት ምዃኖም ምርዳእ ከምዘድሊ ብምሕባር።
ናይ ኣፍሪካ ዓቕሚ ዝፍልፍል ዜጋታት ሓሳቦም ናይ ምግላፅ ነፃነት ክህልዎም ከሎ ኣብ ዙሪያ ዓለም ዝርከባ ሃገራት ብዝበለፀ ዱልዱላት ይኾና።ብኡ ኣቢሉ ድምፂ ዜጋታት ኣካል ሰፊሕ ፖለቲካዊ መስርሕ ይኸውን ኢሎም።
ኣብ ዝቕፅሉ ሰለስተ ዓመታት ጥራሕ ካብ 54 ሃገራት ኣፍሪካ ውሽጢ ኣብተን 37 ሃገራዊ ምርጫ ክካየድ እዩ ብመሰረት ጆን ኬሪ።ካብዚአን 15 ሃገራት ፕሬዝዳንታዊ ምርጫታት ክካየደለን እዩ ወሲኾም ከምዝሓበርዎ።
ብሚሊዮናት ዝቑፀሩ ኣፍሪካዊያን መራሕቶም ንምምራፅ ናብ መውሀቢ ድምፂ ከቕንዑ እዮም ዝበሉ እቶም ምንስቴር ወፃኢ ምርጫ ምክያድ በይኑ ግን እኹል ኣይኮነን ኢሎም።
እዞም ምርጫታት እዚኦም ኣዝዮም ኣገደስቲ ምዃኖም ክነግረኩም እደሊ ምስ በሉ ‘’ዜጋታት መፃኢ ዕድሎም ዝውስንሉ ግን ምርጫታት ጥራሕ ኣይኮኑን’’ኢሎም።ኣብ ናይ ድምፂ መውሃቢ ዕለት ጥራሕ ከይኮነስ ብብማዕልቱ ዜጋታት ምስ መንግስቶም ክዘራረቡ እንተኾይኖም፣ምስ ካልኦት ወገናቶም ፖለቲካዊ ምይይጥን ክትዓትን ዘካይዱ እንተኾይኖም እውን እዩ ኢሎም።
ንናይ ኣፍሪካ ኢኮኖሚያዊ ዕብየትን ማሕበራዊ ልምዓትን ዕንቅፋት ዝኾኑ ግጭታት ንምፍትሒ ምምሕዳር ኦባማ ንመራሕቲ እታ ኣህጉር ንምሕጋዝ ድልዊ ምዃኑ ጆን ኬሪ ኣብቲ ናይ ፖሊሲ መደርኦም ሓቢሮም።
ኣሜሪካ ንግዕዝይና ኣብ ምግጣም ምስ መራሕቲ ኣፍሪካ ሓቢራ እናሰርሐት እያ ኢሎም።ዘይሕጋዊ ናይ ገንዘብ ዝውውር ደው ንምባል ንዝግበር ፃዕሪ እውን ከምዝድግፉ ገሊፆም።


text:
ቶጎርባ.ኮም ይቕሬታ ዝሓተትካሉ ትደግሞ ኣለኻ ሕጋዊ ዲዩ?
ብሪጋደር ጀነራል ተኸስተ ሃይለ 2ይ ክፋል
ከም ወትሩ ንኩሉ ደላይ ሰላም ደላይ ፍትሒ ዕዙዝ ሰላምታይ የቐድም።
ሎሚ’ውን ከም’ቲ ናይ ተበግሶ ሕዳር 2008፡ “ክህብ ዝበለ ብንያት” ዝብል ጭርሖ ኣልዕሊና፡ ናይ ኣካለ-ጽጉማትና ንናይ 2011 ዓመታዊ ባጀት ንምርካብ ናብ ህዝብናን ለገስቲ ትካላትን ጸዋዒት ነቕርብ።
ብፈጻሚት ሽማግለ ሰ.ደ.ህ.ኤ ዝተወስደ ናይ “ኤ.ህ.ም” ምስጓግ ስጉምቲ ዝምልከት ጋዜጣዊ መግለጺ ኣብ መስከረምነት ኣብ ዓንሰባ ኮምን ኣብ ሓርነት ኦርግን ተዘርጊሑ ኣንቢብና።ትሕዝቶ ውሳኔን ባህሪ ናይቲ ዝወሰኖ ኣካልን ንግንዛበ ኣንባቢ ንገድፎ።
ከመይ ትቕንዮ ኩቡራት ደለይቲ ፍትሒ ኤርትራውያን ኣሕዋት። ኣብ ዝሓለፈ ናይ ዕለት 12 መስከረም 2010 ዓ.ም ጽሑፈይ ‘መሪሕነት ኤ-ዲ-ኪ ሓደራ! ከይትህመሉ ብምስምስ ዕርቂ’ ብዝብል ኣርእስቲ ብ ‘ኤርትራውያን ዜጋታት ንሰላም’ (Eritreans Citizens for Peace)
ብቀዳምነት ክቡር ኣቶ ኢሳያስ ኣስፍሃ ብወገን ጥዕናኻ ጽቡቕ ክትህሉን ኣብ መነባብሮኻን ኣብ እተካይዶ ዘይሕለል ህዝባዊ ሓርነታዊ ቃልሲ ዓወትን ኣሳልጦን ንምነየልካ።
ኣብ ዕለት 29 ነሓሰ 2010 ዓ.ም፣ ብመሰረት እቲ ኣቐዲሙ ተሓቢሩ ዝጸንሐ መደብ፣ ኣኼባ መሰረታት ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ጨንፈር ዓባይ- ብርጣንያ፣ ብውዕዉዕ መንፈስ ኣብ ግዚኡ ከም ዝተሳላሰለ ካብቲ ቦታ ዝተረኽበ ሓበሬታ የረድእ፣፣
ሎሚ ቕኔ ኣብ ሊብያ ዝነበሩ ኤርትርያውያን ዝወረዶም ዘሰክሕ ኩነታት ዘሕመሞምን ዘሰምበዶምን ዘጉሃዮምን ካብ 200 ምእቲ ዝበዝሑ እርትርያውያን ካብ ዘሓለፈ ሰምበት ዕለት 8/30/2009 ኣትሒዞም ን4መዓልቲ ኣብ ኢንተርነት ዝርካብ መራኸቢ ቡዙሃን Paltalk Room: Eritrea no Fara ተኣኪቦም “እንታይ ኢና እንገብሮ ብኸመይ” ዝብል ዛዕባ ሒዞም ንነዊሕ ስዓታት ገፊሕ ዘተን ዘድሊ መጽናዕትን ኣካይዶም ትማሊ ሓሙስ ዕለት 3 ወረሒ 9/2009 ኣሰታት ካብ 250 ዝበዝሑ ኤርትራውያን “ማሕበረኮም መንእሰያት ኤርትርያ (ማ.መ.ኤ)” ዊን ድማ “Eritrean Youth Self-help Association (EYSA)”ዝብል መጸዋዕታ ሒዝና ኣብ ዘዘለናዮ ሃገርን ከተማታትን ንመስረት ኣብ ዝብል ሓፈሻዊ ምርድዳእ በጺሖም:: ኤርትራውያን ተቐማጦ ሃገረ ስዊሰ ዱሮ ተኣኻኺቦምን ኣብ ምንዳይ መአከቢን መራኸቢን ቦታ ከም ዘለዉ ሹዑ ምሸት ኣፍሊጦም::
ኣብዚ ዝሐለፈ ሳምንታት ዝተፈላለየ ጸለመ ኣንጻር ማሕበር ምትሕግጋዝ ኤርትራውያን (ማ.ም.ኤ) – ቦስቶን፡ ብህግደፋውያን ክጽሓፍ ቀንዩ። ምኽንያቱ ኸኣ፡ ንዝተፈላለያ ብሄራት ኢትዮጵያ ዝውክላ ማሕበራት፡ ነቲ ኣዳራሽ ማ.ም.ኤ ተኻሬን ክጥቀማሉ ስለዝተፈቕደ።
ኣገዳሲ ኣኼባ ብላዕለዎት መራሕቲ ኤ.ደ.ኪ ኣብ ሎንዶን።
ቀጺለና ደጊም፡ አቶ ሙሴ ኤፍሪም፡ አቦ ወንበር ሰ.ዴ.ኤ.፡ ንቀዳም ዕለት 23.08.2008 ዓ.ም.፡ ጋሻ
„Eritrean Room For Strong And United Opposition“ ኮይኑ፡ አብ መራኸቢ ብዙሓን
(Paltalk) ከምሲ፡ ብወድዓዊ ኩንታት ህዝብናን ሃገርናን ምሳና ክዛተን ክላዘብን እዩ። እዛ „Room“ እዚአ
እተኽፈተሉ እዋን፡ ብማእከላይ ምዓራብ አውሮፓ አቖጻጽራ፡ ሳዓት 20፡00 ክኸውን እንከሎ፡ መደረ አቶ ሙሴ ኤፍሪም
ዝጅምረሉ ግዜ ካአ ሳዓት 21፡00 እዩ።
ካብ ህጹጽ ጉባኤ ናይ መስከረም 2007 ንነጀው ዝቐረቡ ጸብጻብ ስርሓትን ቁጠባዊ ትሕዝቶ ሰልፍን ብጉባኤ ምስጸደቐ፡ ጉባኤ ኣብ`ዞም ዝስዕቡ ሰነዳት ሰለፊ ምምሕያሽ ጌሩ።
ንስዋኣትናን ብሂወት ንዘለናን ወኪሎም ኣብነት ኮይኖሙና ዘለዉ ብስም 3ይ ጉባኤ ክብርን ሞጎስን ይብጽሓዮም።
ንቀዳም ዕለት 07. ወርሒ 06. 2008 ዓ.ም.፣ ክልተ ደቂ ሃገር ካብ አሜሪካ፣ አቶ ሰመረ ተ. ሃብተማርያም
ካብ ዳላስ (Dallas)፤ አቶ ሃይለማርያም ተስፋይ ካብ ሳን-ዲያጎ (San-Diago/ California)፤
አጋይሽ ናይ „Eritrean Room For Strong And United Opposition“ ኮይኖም ከምስዩ
ዓዲመናዮም አሎና።
ኣብ ኤርትራ ፍትሕን ዴሞክራስን ንኽሰፍን፡ ነቲ ንህዝብና ዓፊኑ ሒዙ ዘሎ ሕጊ ኣልቦ ስርዓት ህግደፍ ብዴሞክራሳዊ ኣገባብ ንምልዋጥ እትገብሮዎ ዘተይተሓለለ ቃልሲ ብልቢ ንንእድ፡፡ ካብ ፓልቶክ (Paltak), ..ኣዳራሽ ” Eritrean room for strong and united opposition “
ሰደኤ ጨንፈር ጀርመን ንህሉዊ ጸገማት ሰልፊ ደሞክራሲ እትፈትሕን ህጹጽ ጉባኤ ንምክያድ እተሳልጥን ፡መሰጋገሪት ኮሚተ ብምምራጽ ኣኼባኡ ብዓወት ኣቃኒዑ።


text:
Hallsberg
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 19 8 2020
ሃልስበሪ ኮምዩን ኣብ ሲድነርከ ይርከብ ኣብ መንጎ ለሰን ዱርን። ኣብ ኩሉቲ ኮምዩን ናይ ስፖርት መሳለጥያታትን፡ ዓጋምን ቃንጥሻን ዚእረዮ መሬት፡ ቡንካ ወይ መግፈፍ ዓሳኻ ሒዝካ እትበጽሖ ዱር ወይ ገምገም ባሕሪ ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ15,932
ስፍሓት መሬት670 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 28 ኪሜ
- Stockholm 219 ኪሜ
- Göteborg 265 ኪሜ
ማሕበራውን ባህላውን ህይወት ካብ ጃዝ ጀሚሩ ናብ ኩሉ ዓይነት ኣርእስቲ ዝሓዘለ መጽናዕቲ ጉጀለ፡ ናይ ኢድ ኵዕሶ፡ ውድድር ኲዕሶ፡ ናይ ካርል ላሾን ናይ መንደቕ ቅብኣ ስእልን የቕርብ።
መንበሪ-ገዛ
ብመንበሪ ቤትካ ምድሳት ናይ ህይወት ልዑል ደረጃ እዩ። ናብ ሃልስበሪ ትግዕዝ ዲኻ ዘሎኻ ወይ ገዛ ትደሊ ዲኻ ዘሎኻ? ኣብቲ ናይ ሃልስበሪ ወብሳይት ንኣኻ ቤት ትደሊ ዘሎኻ ዚኸውን እኩብ ሓበሬታ ኣሎ።
እቲ ናይ ሃልስበሪ ዝዓበየ ኣመሓዳርን ደልዳልን ዝካረዩ ኣባይቲ እቲ ናይቲ ኮምዩን ቤትጽሕፈት ኪራይ ኣባይቲ ማለት ሃልቡ እዩ። ኣብ ሃልቡ ወብሳይት ኪራይ ንምርካብ ሪጋ ትሕዝን ብዛዕባቲ ኣባይቲ ድማ ሓበሬታ ትረክብን።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ሃልስበሪ ካብ ኩሉ ሸነኻት ዓለም ዝመጹ ሰባት ይነብሩ። ኣብነታት ዝዝረቡ ቋንቋታት እዞም ዚስዕቡ እዮም። ዓረብ፡ ፋርስ፡ ሶማሊ፡ ሩስያ፡ ትግርኛ፡ ታይላንድ፡ ካረን፡ በርማ፡ ፊንላንድ፡ እንግሊዝ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሃልስበሪ ኮምዩን እተፈላለየ ንጥፈታት ዘካይዳ 120 ማሕበራት ኣለዋ። ኣብዚ ካብ ናይ ስፖርት ማሕበራት ክሳዕ ናይ ዓድን ባህልን ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ሃልስበሪ ኮምዩን ሰፊሕ ኮምዩን ኮይኑ ዓቢ ከተማኡ ድማ ሃልስበሪ ይብሃል። ካልኦት ከተማታት ንምጥቃስ፤ ዩትካቫርን፡ ፖልስቡዳ፡ ኾለርስታ፡ ኦስታንሾን ቭረትስቶርፕን እየን። ኣብአን ድማ ግሮሰሪታት፡ ቤትትምህርቲ፡ ክንክን ህጻናት፡ ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት፡ ውቓበ ዘለዎ ተፈጥሮ፡ ግሩም ተኽእሎ ናይ በጺሕካ ምምላስ ግዕዞ ኣሎ።
ቤትጽሕፈት ቀረጽን መድህንን ሚግራሹንቨርከትን ጥቓ ኦረብሩ ይርከቡ። ቤትጽሕፈት ዕዮ ግን ኣብ ሃልስበሪ ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ቤትትምህርቲ ህጻናትን መዕረፊ ቦታን ነቶም ካብ 1 ክሳዕ 13 ዓመት ዝዕድመኦም ይዳለወሎም። ኣብ ሽወደን ዚቕመጥ ህጻን ነዚ ዕድልዚ ንኺረክብ እቲ ኮምዩን ሓላፈነት ኣለዎ። ኣብቲ መደባትና ዚርከቡ ህጻናት ኪሕጎሱን ቅሳነትን ውሕስነትን ኪስማዖም እዩ። ህጻናት ንበይኖም ወይ ብጉጅለ ወይ ብዓበይቲ ተሓጊዞም ኪጻወቱ፡ ኪፈጥሩን ኪመራመሩን ይግባእ። ብዛዕባ ክንክን ህጻናት ብተወሳኺ ኣብቲ ናይ ሃልስበሪ ወብሳይት ኣንብብ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
መባእታ ቤትትምህርቲ ግዴታ እዩ ትሽዓተ ትምህርታዊ ዓመታት ድማ ይወስድ። ነፍስወከፍ ትምህርታዊት ዓመት ኣብ ክልተ ሰመስተር ይኽፈል፡ ቀውዕን ጽድይን ሰመስተር። ቅድሚ መባእታ ትምህርቲ ምጅማር፡ ትምህርቲ ንህጻናት ኣሎ፡ ንደቂ ሽድሽተ ዓመት ኮይኑ ወለንታዊ ኣገባብ እዩ ዚስዕብ።
ኣብ ሃልስበሪ ብድምር ሸውዓተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ኣብኡ 1500 ተመሃሮ ኣለዉ። ብዘይካ ኣብ ትራንስተንስኩላን፡ 7-9 ትምህርታዊ ዓመት ዘለዎ፡ ኣብ ኩሉ ኣብያተትምህርቲ ናይ ቅድመትምህርቲ ክላስን ናይ ዕረፍቲ ገዛን ኣሎ። ብዛዕባ መባእታ ቤትትምህርቲ ኣብ ሃልስበሪ ተወሳኺ ኣንብብ።
እቲ ኣብ ሃልስበሪ ኮምዩን ዘሎ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ፡ ኣለስኩላን ይብሃል ብናይ ሲድናርከ ናይ ስልጠና ማሕበር ኢዩ ዚመሓደር።
ዕድላት ትምህርቲ
ዓቢ ዲኻሞ ኣብ ሃልስበሪ ክትመሃር ትደሊ? ንትምህርቲ ኣብ ሃልስበሪ ኮምዩን ግሩም ተኽእሎ ኣሎ።
ብሲድናርከ ናይ ስልጠና ማሕበር ዚወሃብ ትምህርቲ ንዓበይቲ ብዙሕ ዕድላት ይህብ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ ናይ ሲድናርከ ናይ ስልጠና ማሕበር ወብሳይት ኣንብብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሃልስበሪ ኮምዩን ብዙሕ ማእከላት ጥዕና ኣሎ። ኣብዚ ናይ ሃልስበሪን ናይ ፖልስቡዳ ማእከል ጥዕና ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሃልስበሪ ኮምዩን ናይ ትርጁማንን ትርጉምን ኣገልግሎት ካብ ኦረብሩ ይጥቀም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ሃልስበሪ ኮምዩን ናይ መገድታትን መገድታት ባቡርን ኣሳሪት ነቝጣ እያ። ክሳዕ ሃልስበሪ ኮምዩን ብባቡር፡ ብማኪና ወይ ብባስ ብቐሊሉ ኪኽየድ ይከኣል። ኣብ ሃልስበሪ ካብ ኩሉ ሸነኻትዝመጸ መገዲባቡራት ይራኸብ። ኣብቲ ኮምዩን E 20 ከምኡውን ሃገራውያን ጽርግያታት 50፡ 51ን 52ን ይርከቡ። ካልኦት ንእስ ዝበሉ ናይ መኻይንን ብሽግለታን ጽርግያታትውን ኣለዉ።
ኣብ Sj ብዛዕባ ናይቲ ሃገር ናይ መገድታት ባቡር ሓበሬታ ክትረክብን መገሻኻ ከተመዝግብን ትኽእል።
Länstrafiken ንናይ ኦረብሩ ወረዳ ሓባራዊ ጕዕዞ የመሓድር።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ሃልስበርይ ግሩም ቁጠባዊ ሃዋህው ኣሎ፡ ንሱ ድማ ብምትሕብባር ሰብ ዋኒን እተፈጥረ እዩ።ኣብቲ ኮምዩን ኣስታት 1200 ዋኒናት ኣለዋ፡ ካባታተን ድማ ሓያሎ ነኣሽቱን ንጡፋትን እየን። ኣብዚ፡ ሓያል ተክኒካውን ደረጃውን ብቕዓት ዘለወን ፋብሪካታት ኣለዋ።
ሃልስበሪ ኣብቲ ቨስትራባናን፡ መላርባናን ስቨያላንድባናን ዚራኸቡሉ ቦታ ትርከብ ከምኡውን ግሩም መራኸቢታትን ተፍጥሮኣዊ ጸጋን ኣለዋ። ቅርበት ናብ ትምህርታውያን ማእከላትን ባህላዊ ንጥፈታትን ነቲ ኮምዩን ኣዝዩ ሰሓቢ ይገብሮ። ብተወሳኺ ብዛዕባ ናይ ሃልስበሪ ቁጠባዊ ናይ ስራሕ ህይወት ኣንብብ።


text:
መደምደምታ ዘይብሉ ጉዳይ የለን’ሞ፣ እዚ መበል 20 ክፋል ጽሑፍ’ዚ መደምደምታ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’ ክኸውን ኢዩ። ምስ እዋናዊ ኩነታት ሃገርናን ከባቢናን ጉያ ኣብ ዘድልየሉ ዘሎ ወሳኒ ናይ ለውጢ ግዜ፣ ዝቕጽሉ ጽሑፋት ኣለና፦ “ዋዜማ፣ ዘመነ- ቅብጸት ኢሳይያስ!” ብዝብል ኣርእስቲ ክትክኡ ኢዮም።
ሰንበት ዕለት 24/1/2010 ዓ.ም.ፈ. ሰዓት 16:00 ኣብ ክቪበሪ
Beväringsgatan 9 ብማሕበር ጥርናፈ ኤርትራውያን ንዲሞክራስን
ፍትሕን ዝተዳለወ መስራቲ ጉባኤ ክግበር ስለዝኾነ
ንሓደ ዓመት ዝኸውን ድሕሪ ካብ መንግስታዊ ስራሕ ጠጠው ምባለይ፡ ብእኩብ ዝተራኸብናሉ ዕለት ልክዕ ንምዃን፡ ኣብ መዛዘሚ ዓመተ 1995 ኢዩ ነይሩ። ኣብ'ቲ እዋን፡ ድምጻዊ ኢንጅነር ኣስጎዶም ወልደሚካኤል ሓንቲ ናይ'ቲ ግዜ ህብብቲ ዝኾነት ደርፊ ንመሸጣ ቀሪቡሉ ዝነበረ እዋን ብምንባሩ፡ እታ፦ "ሃንደበት ኮይኑ መገሻኺ" ዝተሰምየት ካሴት፡ ኣብ ዕዳጋ ምውራዳ ዝሕብር ንግዳዊ ምልክታ ዝዝርጋሓሉ ዝነበረ ወቕቲ፡ ምጅማር ናይ'ታ ሓዳስ ዓመት፡ ዓመተ 1996 ንምጽንባልን ንምፍናው፡ ናይ'ታ ዕለታ ትዛዝም ዝነበረት ዓመተ 1995 ንምብዓል፡ ኣብ'ቲ ዋንነት ናይ ደጃች ተስፋሃንስ በርሀ ምዃኑ ዝንገረሉ፡ ከም መዘናግዒ ማእከል ዝፍለጥ ገፊሕ ኣዳራሽ ኩዋ፡ በታ ናይ'ቲ እዋን፡ ብደቂ ኣንስትዮ ጥራይ ዝቖመት፤ ድምጻዊት ሄለን መለስን፡ ድምጻዊት ፋጥና ኢብራሂምን፡ ስውእቲ ናይ መድርኽ ኣቕራቢት ምጽላል ኣርኣያን ብዝርከበኣን ህቡባት ጉጅለ ባህሊ ካናሪ ምዝንጋዕ ክካየድ ስለ ዝተሓበረ፡ ብውርይቲ ናይ ቅዲ ክዳን ኪኢላ ዝኾነት፡ ወይዘሮ ትርሓስ ዝተባህለት ኤርትራዊት ዝውንነን፡ "ትርሓስ ዲዛይን ኢንተርፕራይዝ"፡ ዝተባህለ ትካል ዝተዳለወ ናይ ጽባቐ ኣልባሳት፡ "ፋሽን ሾው" ምርኢት ንምዕዛብን፡ በቲ ዝቐርብ ጣዕመ ዜማ ንምዝንጋዕ፡ ነባር በዓልቲ ቤተይ ዘላቶ ናብ ኣዳራሽ ኩዋ ዘምራሓሉ ዝነበርኩ እዋን፡ ፍጻመ'ታ ዕለት ሕጂ ኮይኑ ይረኣየኒ።