text:
ልኡኽ ወድብ ሓድነት ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ስምፖዚዩም ኤሪ ፎርም
ልኡኽ ወድብ ሓድነት ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ስምፖዚዩም ኤሪ ፎርም
ኣቶ ሱሌማን ሑሴን ሓላፊ ወ/ጉ ቤ/ጽ ውሓዲለ ኣብ ስምፖዚዩም
ውድብ ሓድነት ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ብዝቀረበሉ ዕድመ ወኪሉ ሓላፊ ወጻኢ ጉዳያት ቤ/ጽ ኣቶ ሱሌማን ሑሴን ኣብ’ቲ ኣብ ሃገር ጀርመን ከተማ ፍራንክፎርት ብ Eri Forum ዝተኻየደ ሲምፖሲዩም ተካፊሉ።ኣብ’ቲ ዝተኻየደ ሲምፖሲዩም ኣቶ ሱሌማን ሑሴን ዘቅረቦ ጽሑፍ ስዒቡ ይቀረብ።
ስላም ከመይ ትኾኑ።
እንቋዕ ከኣ ገጽ ንገጽ ኣረኣኣየና። ብመጀምርያ ኣብዚ ስለዝተዓደምኩን ምስ ኤርትራውያን ኣሓተይን ኣሕዋተይን ተራኺበ ዓቕመይ ዝፈቐዶ ሓሳባተይ ከካፍልን፡ ዝተፈላለዩ ካልኦት ሓሳባት ከኣ ክሰምዕን ዕድል ስለ ዝሃብኩሙኒ ንኤሪፕላትፎርም፡ ብፍላይ ከኣ ንዋና ኣካያዲኣ ንኣምባሳደር ዓንደብርሃን ወልደጊዮርጊስ ከመስግን ይደሊ። ንስካትኩም’ውን ሓሳባት ምልውዋጥ፡ እሂን ምሂን ምባል ኣገዳሲ እዩ ኢልኩም ብምእማን ድኻምኩም ከይጸብጸብኩምን ግዜኹም’ውን ሰዊእኩም ኣብዚ ተረኺብኩም ዘለኹም ኣሓትን ኣሕዋትን ዘለኒ ምስጋናን ኣኽብሮትን ክገልጽ ይፈቱ። ብድሕርዚ እምበኣር ኣብቲ ናይ ሎሚ ኣርእስቲ ክኣቱ። እቲ ተዋሂቡኒ ዘሎ ኣርእስቲ ዕልማናዊ ሲቪካዊ (secular civic) ሃገረ መንግስቲዶ ናይ ትሕተ ሃገራዊ መንነት (sub national identities) ሃገረ መንግስቲ ዝብል እዩ። ኣብዚ ኣርእስቲ’ዚ ዘለኒ ሓሳብ ምቕራብ ቅድሚ ምጅማረይ ግን ሓደ ርዱእ ክኾነለይ ዝደልዮ ነገር ክጠቅስ ይፈቱ። ንሱ ድማ እዚ ኣብ ቅድሜኹም ኮይነ ዘቕርቦ ዓቕመይ ዝፈቐዶ ሓሳባት’ዚ፡ ነቲ ብድሕሪኡ ዝስዕብ ናይ ሓሳብ ምልውዋጥ መበገሲ ክኾነና ብምባል ዘቕርቦ ዘለኹ ደኣምበር ኣብዚ ኣርእስቲ’ዚ ክኢላ ኮይነ ወይ ድማ ካባኹም ዝያዳ ፍልጠት ሃልዩኒ ኣይኮነን። በንጻሩ እኳ ደኣ ካብ ሓሳባትኩም ብዙሕ ክመሃር ምዃነይ እየ ዝፈልጥ። ነዚኣ ድሕሪ ምባለይ እምበኣር ኣብ ኣርእስተይ ክምለስ። ከምቲ ኣቀዲመ ዝበልኩዎ፡ እቲ ዝተወሃበኒ ኣርእስቲ ዕልማናዊ ሲቪካዊ ሃገረ መንግስቲዶ ወይስ ጉጅለኣዊ መንነታት መሰረት ዝገበረ ሃገረ መንግስቲ ዝብል እዩ። ብኻልእ ኣዘራባ ድማ ንዜግነት መሰረት ዝገበረ ስርዓተ መንግስቲዶ ወይስ ንጉጅለኣዊ መንነታት መሰረት ዝገበረ ሃገረ መንግስቲ እዩ ክበሃክል ዝኽእል ይመስለኒ። ኩላትና ከም ዝፈልጦ ኣብዛ ንነብረላ ዘለና ዓለም፡ ካብ ጥንቲ ጀሚሩ፡ ብፍላይ ድማ ካብ እዋን ናይ ጥንታውያን ግሪኻውያን ስልጣኔ ጀሚሩ፡ዝተፈላለዩ ዓይነታት ስርዓተ መንግስታት ኔሮምን ኣለዉን እዮም ከኣ። ምስ ም ዕባለ ወድ ሰብ ድማ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ቅድሚ ልዕሊ ሰለስተ ሚእቲ ዓመት ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ዝነበረ ግሪኻዊ ፈላስፋ ኣሪስቶትል ንህይወት ወድ ሰብ ከምዚ ክብል ይገልጽ፡ Eeach man’s life has a purpose and that the function of one’s life is to attain that purpose. He explains that the purpose of life is earthly happiness or flourishing that can be achieved via reason and the acquisition of virtue. ናይ ነፍሲ ወከፍ ወድ ሰብ ህይወት ዕላማ ኣለዎ፡ ስለዚ ድማ ተልእኾ ወድ ሰብ ነቲ ዕላማ እቲ ምርግጋጽ እዩ። ክገልጾ እንከሎ ድማ ዕላማ ናይ ህይወት ምድራዊ ደስታ እዩ ወይ ድማ ብምኽንያትን ብጽቡቕ ስነ ምግባርን ዝርከብ ዕብየት እዩ ይብሎ። ኣሪስቶትል ንወድ ሰብ እውን ይገልጾ እዩ። ከምዚ ድማ ይብል፡ወድ ሰብ ብተፈጥሮኡ ብሕብረት ዝነብር ፍጡር ወይ social animal እዩ። ስለዝኾነ መነባብሩኡ ወይ ህይወቱ ብቕሳነት ክመርሕ ክኽእል ናይ ግድን ስርዓተ ምሕደራ የድልዮ። ስለዝኾነ እዩ ድማ ብዛዕባ እቲ ነዚ ድልየት’ዚ ንምምላእ ዝሓሸ ዓይነት ስርዓተ ምሕደራ ወይ ድማ ብኻልእ ኣጸዋዋዓ መንግስቲ ብዛዕባ እንብሎ ምዝራብ ኣድላዪ ዝኽውን። ኣብቲ ዝምልከተና ዓይነት ስርዓተ መንግስቲ ክንምለስ እምበኣር፡ ንዜግነት መሰረት ዝገበረ ወይ ድማ በንጻሩ ንጉጅለኣዊ መንነታት መሰረት ዝገበረ ስርዓተ መንግስቲ ክንብል ከለና እንታይ ማለትና እዩ ኢልና ምሕታት ከድልየና እዩ። ናይ ክልቲኦም ስርዓታት መሰረታዊ ፍልልይከ እንታይ እዩ?
2
ቅድሚኡ ግን ዜጋ ማለት እንታይ ማለት እዩ ኢልካ ምርኣይ ከድልየና እዩ። ብቕልል ዝበለ ኣገላልጻ ኸኣ ዜጋ ማለት ኣካል ናይ ሓደ ልዑላዊ ሃገር ምዃኑ ብሕጊ ዝፍለጥ ውልቀ ሰብ ማለት እዩ። እቶም ዜጋታት ናይ ሓደ ልዑላዊ ሃገር ዝኾኑ ውልቀ ሰባት ከኣ ዝተፈላለየ እምነት ወይ መበቆል ክህልዎም ይኽእል እዩ። እዚኦም ከኣ ዝተፈላለዩ ጸፍሕታት ናይ መንነት ክኾኑ እንከለዉ ዜግነት ከኣ ናይ ኩሎም እቶም ብሓባር ካብ ምንባር ዝተፈጠረ፡ ናይ ሓባር ስነ ልቦና ዘለዎም ሓባራዊ ፖለቲካዊ መንነት እዩ። ንዜግነት መሰረት ዝገበረ ስርዓተ መንግስቲ እምበኣር፡ ነቶም ካልኦት ናይ ሃይማኖት፡ ይኹኑ ናይ ዓሌት ወይ ናይ ከባቢ ወይ ቋንቋ ወይ ናይ ጾታ ወይውን ካልእ መንነት ዘኽብር ግን ከኣ ንሓዲኦም መሰረት ዘይገበረ ወይ ብኻለ ኣዘራርባ ድማ ንኹሎም ብማዕረ ዝር ኢ፡ ብኹሎም ከኣ ብማዕረ ዝረኤ ስር ዓተ መንግሲ እዩ ማለት እዩ። ንዜግነት መሰረት ዝገበረ ስርዓተ መንግስቲ ወይ ስርዓተ ምሕደራ ዘድልየና እቲ ናይ ቋንቋ ይኹን ወይ ናይ ዓሌት: ናይ ሃይማኖት ይኹን ወይ ናይ ጾታ ወይ’ውን ናይ ከባቢ ድሕረ ባይታ ብዘየገድስ ንኹሎም ዜጋታት ብማዕረ ዝርኢ: ብኹሎም ዜጋታት ከኣ ብማዕረ ዝረኤ: ኩሎም ዜጋታት’ውን ብማዕረ ከም ናቶም ጌሮም ዝርእይዎን ዝሕብሕብዎን ዝከላኸልሉን እቲ እንኮ ስርዓተ መንግስቲ ንሱ ስለዝኾነ እዩ። ኣብዚ ብመሰረቱ ብዛዕባ ስቴት ለጂትመሲ ወይ ቅቡልነት ሃገረ መንግስቲ ኢና ንዛረብ ዘለና ማለት እዩ። እዚ ማለት ከኣ ዜጋታት፡ ድሕረ ባይቶኦም ወይ ፖለቲካዊ ዝንባሌኦም እንታይ ምዃኑ ብዘየገድስ ከም ናቶም ጌሮም ዝሪኡዎ ሃገረ መንግስቲ ምህላው ማለት እዩ። ብሓጺሩ እምበኣር ስቪክ ስቴት ማለት ኣብ ሓባራዊ ፖለቲካዊ መንነት ዝምስረት ስርዓተ መንግስቲ እዩ። ከምዚ ዝኣመሰለ ሃገረ መንግስቲ ከኣ ናይ ግድን ሴኩላር ወይ ዕልማናዊ ጥራይ እዩ ክኸውን ዝኽእል። ኣብዚ ምናልባት ንእግረ መንገደይ ጥቕስ ኣቢለዮ እንተሓለፍኩ ጠቓሚ ዝመስለኒ: እቲ ኣብ ድምበ ተቓውሞ ብሓፈሻ ኣብዚ ቐረባ ግዜ ኸኣ ብዝያዳ ዝገነነ ዝመስል፡ ብዛዕባ ዜግነትን መንነትን ዝግበር ክርክር እዩ። እቶም ዋናታት ናይዚ ክርክር’ዚ: ውልቀ ሰባት ይኹኑ ጉጅለታት: ዝስሕትዎ ኮይኑ ዝስማዓኒ ጉዳይ ግን መንነት ክበሃል እንከሎ ዝተፈላለየ ጸፍሒ ዘለዎ ናይ ደቂ ሰባት መግለጺ ምዃኑ እዩ። ንኣብነት ሓደ ኤርትራዊ ዜጋ እንተወሲድና: ብዘይካቲ ሓባራዊ ኤርትራዊ መንነቱ: ካልእ ናቱ ዝኾነ መግለጺ ናይ መንነት ኣለዎ። እዚ መንነትዚ ከኣ ካብቲ ዝውሉደሉ ዓሌት ወይ ዝኣምነሉ ሃይማኖት ወይ ዝነብረሉ ከባቢ ዝወርሶ መንነት ክኸውን ይኽእል። በዚ እንተወሲድናዮ እምበኣር’ውን ዜግነት ኣብ ሓደ ናይ ሃገር ብምንባር ዝፍጠር ስነ ልቦና ዝመግለጹኡ ፖለቲካዊ መንነት እዩ ክበሃል ይከኣል። ስለዝኾነ ድማ ብናተይ እምነት እቲ ዜግነት በይኑ እዩ: መንነት ከኣ በይኑ እዩ ዝብል ሞጎተ ድኹምን ብዙሕ ርሑቕ ከኣ ዝይከይድን እዩ። በንጻሩ ክልቲኡ መንነት ኮይኑ እቲ ሓደ ሓባራዊ እቲ ሓደ ከኣ ናይ ውሱን ጉጅለ እዩ እንተበልና እዩ ዝሓሸ ዝኸውን። ኣብዛ ሎሚ ንነብረላ ዓለም ከኣ እተን ኣብ ዓሌት ወይ ሃይማኖት ዝቖማ ሃገራት ዘይኮነ እተን ንዜነትን ንዜግነት ጥራይን ከም ምንጪ ናይ መሰላትን ግቡኣትን ምዃኑ ኣብ ቕዋመን ዘስፈራ እየን እተን ዝያዳ ሰላም ዝሰፈነን ዝበልጸጋን ዝማዕበላን: ህዝበን ከኣ ጽቡቕ መነባብሮ ይነብር ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብኡ ሓሊፈን ነቶም ኣብ ሃገሮም ሰላም ስኢኖም ዝስደዱ ደቂ ሰባት’ውን ከዕቁባ በቒዐን ንሪኤን ኣለና። ናይዚ ኸኣ ካባና ካብ ኤርትራውያን ንላዕሊ ምስክር ክኸውን ዝኽእል ዘሎ ኣይመስለንን። እቲ ስዒቡ ዝመጽእ ሕቶ እምበኣር፡ ሓደ ንዜግነት መሰረት ዝገበረ ስርዓተ መንግስቲ ብልጫታቱ ኣየኖት እዮም፡ ምእንቲ ክህልውከ ክማልኡ ዝግበኦም ቅድመ ኩነታት ኣየኖት እዮም ዝብል እዩ። ብወገነይ ምስ ኩነታት ኤርትራ ኣዛሚደ ሰለስተ ነጥብታት ከቕርብ ክፍትን እየ። እቶም ዝበልናዮም ስርዓተ መንግስታት፡ ማለት ናይ ዜግነትን ናይ ጉጅለኣዊ መንነታትን፡ እቲ ሓደ ቀጥታ ተጻራሪ ኣብተን ናይቲ ሓደ ስለዝኾኑ፡ ንክልቲኡ ኣብዘን ሰለስተ ነጥብታት ከጠቓልል ክፍትን እዩ። ዝጎደለ ኸኣ ብናትኹም ሓገዝ ኣብቲ እነካይዶ ሓቢርና ንምለኦ ዝብል እምነት ኣለኒ።
3
- ዕልማናውነት ወይ Secularism፡ኣብ ኩነታት ሃገርና እንተ ተመሊስና፡ ከምዚ ዝኣመሰለ ስርዓተ መንግስቲ፡ሃገርና ሰላም ዝሰፈና ሃገር ንኽትከውን ይሕግዝ: ንትግባረ ግዝኣት ሕጊ ምቹእ ሃዋህው ይፈጥር: ማሕበራዊ ፍትሒ ክሰፍን ይሕግዝ: ንሃገራዊ ሓድነት የደልድል: ነቲ እንዳ ማዕበለ ዝኸይድ ሓባራዊ ሃገራዊ መንነት ከኣ ኣብ ዘተኣማምን ናይ ቀጻሊ ምዕባሌ መስመር የቐምጦን ክምዕብልን ክሕይልን ከኣ ምቹእ ሃዋህው ይፈጥር። እዞም ዝበልናዮም ጉዳያት እንተ ተረጋጊጾም ከኣ: ድኽነት ስዒርካ ቁጠባዊ ምዕባሌን ማሕበራዊ ፍትሕን ምርግጋጽ ቀሊል ይኸውን። ብቅዋም እትመሓዳደርን ልዕልና ሕጊ ዝሰፈናን ዲሞክራስያዊትን ብልጽግትን ምዕብልትን ኤርትራ ናይ ምምስራት ሕልምና ድማ ጋህዲ ክኸውን ይኽእል።ኣብ መንጎ መንግስትን ናይ ሃይማኖት ትካላትን ንጹር ፍልልይ ክህልው ይግባእ። ከም ልምዲ ደኣ ሃይማኖት ይለዓል እምበር፡ ኣብዚ ዝኾነ ካልእ ጉጅለኣዊ መንነት መሰረት ጌሩ ዝቖመ ትካል ዘጠቓልል እዩ። እዚ ክግበር ዝግባኣሉ ብዙሕ ምኽንያታት እኳ እንተ ሃለዉ: ሓደ መሰረታዊ ምኽንያት ኮይኑ ዝስመዓኒ: ምናልባት ከምቲ ብዙሓት ዝሰግእዎ ሃይማኖታዊ ወይ ኤትኒካዊ ትሕዝቶ ወይ ቃና ዘለዎ መንግስቲ ከይህልወና ጥራይ ዘይኮነ: እዞም ትካላት እዚኦም እውን ካብ ናይ መንግስቲ ኢድ ኣእታዊነት ነጻ ንክኾኑ ውሕስና ስለዝህብ: ንሳቶም ድማ ማለት እቶም ዝበልናዮም ትካላት ካብ መንግስቲ ነጻ እንተ ኾይኖም ኣብ ቅድሚ ተኸተልቶም ዝሓሸ ተኣማንነትን ቅቡልነትን ስለዝህልዎም: እዚ ተኣማንነት እዚ ድማ ኣብ ሕብረተ ሰብ ኣወንታዊ ግደ ንክጻወቱ ስለዝሕግዞም እዩ። እዚ ንጹር ፍልልይ እዚ ድማ መንግስታዊ ስልጣን ዝሓዘ ሓይሊ ስልጣኑ ንምንዋሕ ከምዘይጥቀመሎም ይገብር። ኣብዚ ከየስመርኩሉ ክሓልፍ ዘይደሊ፡ ንሃይማኖት ከም ሓደ ኣብነት እንተ ወሲድና፡ ከምቲ ሎሚ ኣብ ሃገርና ዘሎ: ንሽሙ ዕልመናዊ መንግስቲ ዝበሃል: ኣብ ተግባር ግን ንድላዩ ሃይማኖት ዝኽልክል ነቶም ክኽልክሎም ዘይከኣለ ሃይማኖታዊ ትካላት ድማ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ኣእቲዩዎም እዩ ዝርከብ። ሎሚ ኣብ ሃገርና ኩነታት ኣብያተ ክርስትያናትን ምስ ሃይማኖት ምስልምና ዝተኣሳሰሩ ናይ ኣውቃፍ ትካላት ኣብ እንታይ ዝኣመሰለ ኩነታት ከምዝርከቡ ኩላትና ንፈልጦ ጉዳይ ስለዝኾነ ኣብ ዝርዝር ምእታው ዘድሊ ኣይመስለንን።እዩ። ከምዚ ዓይነት መንግስቲ ከኣ ዕልማናዊ ዘይኮነ: እንተላይ ንትካላት ሃይማኖት ኣብ ናይ ገዛእ ርእሱ ናይ ሓፋሽ ውድባት ዝቐየረ ስታሊናዊ ስርዓት እዩ ክበሃል ዝከኣል። እዚ ድማ ከይዱ ከይዱ ንመንግስቲ ኣየርብሕ ንትካላት ሃይማኖት እውን ዘየርብሕ እዩ፡ክድገም ከኣ የብሉን ጥራይ ኢና ክንብል ዝግባኣና። መንግስቲ ንሃልኪ ዕልማናዊ እየ እንዳበለ ብሑጋ እንዳኣተወ ሃይማኖት ከመሓድር ክፍቀደሉ ብፍጹም ኣይግባእን እዩ። መንግስቲ ግን ካብ ሃይማኖት ጥራይ ኣይኮነን ኢዱ ከልዕል ዝግቦኦ። ካብቶም ካልኦት ናይ ማሕበራዊ ብዙሕነት መግለጺታት እውን ኢዱ ከልዕል ይግባእ። ብሓጺሩ ህዝቢ ከም ህዝቢ፡ ዜጋ ድማ ከም ዜጋ መሰሉ ብሕጊ ዝተኸብረ እንተኾይኑ: ንሃይማኖቱ ይኹን ንቋንቁኡ ወይ ብባህሉ ኣብ ዝምልከትዎ ጉዳያት እዚ ግበር እዚ ድማ ኣይትግበር ዝብሎ መንግስቲ ኣየድልዮን እዩ። ሕዝቢ ባዕሉ ንሃይማኖቱ ዘድልይዎ ትካላት ከቅውምን ከመሓድርን ምሉእ ብቕዓት ኣለዎ። መንግስቲ ከኣ ናይ መንግስቲ ስራሕ ጥራይ ክሰርሕ ይግበኦ ማለት እዩ። እቶም ትካልት እቲኦም ምስ ሕጊ ዝጻረር ስራሕ እንተሰሪሖም ከ ሕጋዊ ስጉምቲ ናይ ምውሳድ ሓላፍነት ይህልዎ።
- ህዝባዊ ልዑላውነት ወይ ዲሞክራሲ፡ መንግስቲ ብናጻ ድልየት ህዝቢ ጥራይ ክቐውምን ብቅዋም ክመሓደርን ብልዕልና ሕጊ ክግዛእን ይግባእ። ልዕልና ሕጊ ክንብል እንከለና ግን ትርጉሙ ንጹር ክኸውን ይግባእ። መንግስቲ ልዕልና ሕጊ ክኣምን: ማለት ድማ ብሕጊ ክግዛእ
4
ደኣ ይግበኦ እምበር ወግሐ ጸብሐ ንጭቆና ንዓፈናን ዝሕግዝዎ ወይ ሕጋዊ ሽፋን ዝህብዎ ሕግታት ከም ድላዩ እንዳውጸአ ክዕንድር ኣይግበኦን እዩ። እዚ ማለት ድማ ኣብ መንጎ ሓጋግን ፈጻምን ተርጓምን ናይ ሕጊ ንጹር ዝኾነ ፍልልይ ክህልው ኣለዎ ማለት እዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ እቲ ብቋንቋ እንግሊዝ the rule of law versus the rule by law ዝብልዎ እዩ። ብሕጊ ንገዝ እ ኣለና እንዳበሉ፡ ባዕሎም ግን ዋላ በቲ ባዕሎም ዘውጸኡዎ ሕጊ ዘይግዝኡ መንግስታት ኣብ ስሉስ ዓለም ልሙድን ዘሕዝንን ተርእዮ እዩ። እቲ ዘየካትዕ ሓቂ መንግስቲ ባዕሉ ብሕጊ ኣብ ዘይግዘኣሉ ሃገር ልዕልና ሕጊ ክረጋገጽ ፈጺሙ ዘይከኣል ምዃኑ እዩ።
- ናይ ዜግነት ወይ ናይ መንነት ፖለቲካ ፡ እቲ ሳልሳይን ኣገዳስን ከኣ እቲ ፖለቲካ እዪ። ፖለቲካ ሰባት፡ ብውልቂ ወይ ብጉጅለ፡ ናይ መንግስቲ ስልጣን ንምጭባጥን ብኡኡ ኣቢሎም ድማ ሃገር ንምምሕዳር ዝጥቀሙሉ ስልቲ ስለዝኾነ: ንሱ እውን ልክዕ ከምቲ ስርዓተ መንግስቲ ኣብ ጉጅለኣዊ መንነት ዘይኮነ ኣብ ዜግነትን ኣብ ዜግነት ጥራይ ዝተመስረተ ክኸውን ይግባእ። እዚ ማለት ድማ ሓደ ፖለካዊ ሰልፊ ዝቐውም ስልጣን ንክሕዝ፡ ስልጣን ሒዙ ድማ ህዝብ ሃገርን ንከመሓድር ስለዝኾነ: ህዝቢ ክንብል እንከለና ድማ ሓደ ፍሉይ ጉጅለ ወይ ክፋል ዘይኮነስ፡ ሃገር ድማ ሓደ ፍሉይ ከባቢ ጥራይ ዘይኮነ መላእ ሃገር: ሓደ ስልጣን ክሕዝ ዝቖመ ወይ ዝወዳደር ሓይሊ ኣብ ሃይማኖት ይኹን ኣብ ዓሌት ወይ ካልእ ናይ ፍሉይ ጉጅለኣዊ መንነት እንተ ተመስሪቱ: ስልጣን ምስ ሓዘ ንኹሎም ዜጋታት ክውክል ከምዘይክእል ፍሉጥ እዩ ማለት እዩ። ካልእ ኣገዳሲ ጉዳይ’ውን ኣሎ። ንሱ ድማ ዲሞክራሲ ኣሎ ክንብል እንኽእል ነጻ ናይ ሰልፍታትን ናይ ሓሳባትን ውድድር እንተሃልዩ ጥራይ እዩ። እዚ ማለት ድማ እቶም ኣብ ነጻ ምርጫ ንስልጣን ዝወዳደሩ ሰልፍታት ተወዳዲሮም እቲ ዝሓሸ ራእይን ፕሮግራምን ኣለኒ ኢሉ ንህዝቢ ዘእምን ስዒሩ ስልጣን ይጭብጥ ማለት እዩ። ፖለቲካዊ ሰልፍታት ኣብ ሓሳብ ዘይኮነ ኣብ መንነት እንተ ተመስሪቶም ግን: ሓሳብ ወይ ፖለታካዊ መደብ ዕዮ ዘይኮነ ረብሓ ናይቲ ንውክሎ ኢና ዝብልዎ ወገን ወይ ጉጅለ ሒዞም ዝቐርቡ እንተ ኾይኖም: ኣብ ምንታይ ክወዳደሩ ምዃኖም የተሓሳስበካ እዩ። ውድድር ከኣ ኣብ ሓሳብ ጥራይ ክኸውን ክንዲ ዝግቦኦ: እቲ ውድድር ናይ መንነት ይኸውን ማለት እዩ። ሓደ ጉጅለ ሕብረተሰብ ምስ ካልእ ጉጅለ ናይቲ ሕብረተሰብ ኣብ ናይ ስልጣን ውድድር ክኣቱ እንከሎ ኣዝዩ ሓደገኛ ኩነታት ከዝፍጠር ምግማት ኣየሸግርን እዩ። ሳዕቤኑ ድማ ሁከትን ግጭትን ደኣምበር ካልእ ክኸውን ከምዘይኽእል ብዋኑ ምርዳእ የድሊ። ብእዋኑ ዘብለኒ ድማ ነቲ ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ኤርትራውያን ዝባሃሉን ዝጻሓፉን ሓደ ሓደ ሓደስቲ ተርእዮታት ብምዝካር እየ። መንነት ካብ ካልእ መንነት ይሓይሽ ኢልካ ምክርኻር፡ እቲ ሓደ ንመንነት ናይቲ ካልእ ከነኣእስ ወዝተ ክትርኢ እንከለኻ፡ ክሳብ ክንደይ ሓደኛ ዝኾነ ናይ ሓሳብ ድኽነት ይተኣታቶ ኣሎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብድሕሪት ኮይኖም እናገደደ ክኸይድ ለይትን መዓልትን ዝሰርሑሉ ነጋዶ ከምዘለዉ ምፍላጥ የድሊ። ንሶም ድማ ዕላም ኦም እቲ ጉጅለኣዊ መንነት ቅርጺ ክሕዝ እሞ ንድሕሪት ክምለስ ኣሸጋሪ ኣብ ዝኾነሉ ደረጃ ክበጽሕ እዮም ዝጽዕሩ። ሽዑኡ ድማ እቲ ን ዖኦም ዘገድሶም ንግዲ ብዘይ ብዙሕ ጻዕሪ ክቕጽል ኣብ ዝኽእለሉ ደረጃ ይበጽሕ ማለት እዩ። ንሃይማኖታዊ መንነት ወይ ኤትኒካዊ መንነት መሰረት ዝገበረ ፖለቲካ ምኽታል ዘምጸኦ ሓደጋን ህልቀትን ንምርኣይ ድማ ርሑቕ’ውን ምኻድ ኣየድልየናን እዩ። ኣብ ከባቢና ጥራይ ሩዋንዳ: ሶማልያ: የመን: ኢትዮጽያ: ደቡብ ሱዳን ምርኣይ ይኣክል እዩ። ብፍላይ ኣብ ጎረቤታ ኢትዮጵያ ዘሎ ኩነታት እንተ ርኢና ድማ፡ ካብ ዓሌት ወጻኢ ፖለቲካ ከተካይድ ዘይከኣለሉ ኩነታት ተፈጺሩ
5
ብምህላዉ፡ ካብ ቅዋም ጀሚሩ እቲ ፖለቲካ ጥራይ ዘይኮነ ዋላውን እቲ ምምሕዳራት እውን ኣብ ዓሌት ዝተመርኮሰ ስለዝኾነ፡እቲ ኩላትና ንከታተሎ ዘለና ሓደገኛ ኩነታት ተፈጢሩ ይርከብ። ኣብ ኩነታት ኤርትራ እንተ ተመሊስና ድማ፡ ምስቲ ኩሉ ዘለና ፖለቲካውን ቁጠባውን ጸገማት፡ ፖለቲና ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሓደገኛ ደረጃ ቅድሚ ምብጽሑ፡ ነዞም ሒደት ተር እዮታት ብ እዋኑ በዲህና ንፖለቲካ ሃገርና ቅኑዕ መስመር ከነትሕዞ ዓቢ ዕድል ከምዘለና ክንስሕት የብልናን። ካብ ተሞክሮ ጎረባብትና ክንመሃር ተኽእሎን ዕድልን ግዴታን ከኣ ኣለና። ክንመሃር ከኣ ተስፋ ይገብር።
መደምደምታ: ኣብ ሓንቲ ሃገር ናይ ዜግነት ፖለቲካ ምኽታል ማለት ንብዙሕነት ዘየእንግድ ፖለቲካ ማለት ዘይምዃኑ ኣብ ትሕቲኡ ብዓሰርተ መስመር ክስመረሉ ይግባእ። ምኽንያቱ ከምቲ ኣብ ብዙሓት ናይ ሳልሳይ ዓለም ሃገራት ዝረኤን፡ ቀንዲ ጠንቂ ናይ ውሽጣዊ ሰላም ናይተን ሃገራት ዝኾነን፡ ብሽም ዜግነት ወይ ኣርቲፊሻላዊ ሓድነት ንማሕበራዊ ብዙሕነት ክትጭፍልቕ እንተፈቲንካ: ናይ መንነት ፖለቲካ ምፍጣሩ ዘይተርፍ ሳዕቤን ምዃኑ እዪ። ንግደ ሓቂ ኸኣ ናይ መንነት ፖለቲካ ብዙሕ ግዜ ውጽኢት ወይ ሳዕቤን ናይ ፍሹል ፖለቲካ እዩ። እቲ ዘሕዝን ግን እቲ ብስም ቃልሲ ኣንጻር ዕብለላ ዝብገስ ንሃይማኖት ወይ ኤትኒካዊ መንነት መሰረት ጌሩ ዝባራዕ ጎንጺ እውን እንተኾነ ዝያዳ ህልቂትን ጥፍኣትን የምጽእ ደኣምበር ፍታሕ ከምጽእ ኣይረኣይን እዪ። ዳርጋ ታሪኽ ናይተን ኩለን ጃምላዊ ህልቂትን ምጽፋእ ዓሌትን ዝተፈጸመለን ሃገራት እንተርኢና ኸኣ እቲ ጠንቂ እንታይ ምዃኑ ንኩላትና ብሩህ እዩ። ኣብ መብዛሕቲኡ ግዜ ድማ፡ እቲ ንሕና እንዳ እከለ ስለኾና ኢና ተወጺዕና ዘለና ዝብል መበገሲ ዘለዎ ናይ መንነት ፖለቲካን (identity politics): ብድሕሪኡ ፈቲካ ጸሊእካ ምስኡ ተተሓሒዙ ዝመጽእ ጽልእን እዩ። እዛ ብደም ወለዶታት ህልው ዝኾነት ሃገርና ኸኣ ካብዚ የድሕና።
ጽን ኢልኩም ስለ ዝሰማዕኪምኒ ብልቢ የመስግነኩም።


c: text/html

text:
ኣብ ክልል ትግራይ ንምክልኻል ቫይረስ ኮረና ዝተጀመረ ዳህሳስ ገዛ ንገዛ ትማሊ ተዛዚሙ:: ብመሰረት እቲ ዳህሳስ ኣብ መላእ ትግራይ 33 በቲ ቫይረስ ዝተጠርጠሩ ተፈልዮም ኣለው ክብል ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ኣፍሊጡ'ሎ::
ሓላፊ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ክልል ትግራይ ዶክተር ሓጎስ ጎድፋይ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ: ካብ ሶኑይ 05 ሚያዝያ ጀሚሩ ንተኸታታሊ ኣርባዕተ መዓልታት ንምክልኻል ቫይረስ ኮረና ገዛ ንገዛ ዳህሳሳ ብምክያድ ትማሊ 08 ሚያዝያ 2012 ከምዝተዛዘመ ተዛሪቦም::
ዶክተር ሓጎስ ሕብረተሰብ ኣብቲ ለበዳ ዘለዎ ግንዛበ እንታይ ከምዝመስል ዝረኣየሉ፣ ኣብ ነፍስወከፍ ስድራ መከላኸሊ ናውቲ ምህላዎምን ዘይምህላዎምን ዝረጋገፀሉን እዩ ነይሩ ክብሉ ገሊፆም:: በቲ ዳህሳስ ብቫይረስ ኮሮና 33 ጥርጡራት ከምዝተረኸቡ ድማ ሓቢሮም:: ዶክተር ሓጎስ ኣብ መግለፂኦም ኣብቲ ዳህሳስ ቅድሚ 10 ዓመት ብዝተኻየደ ቆፀራ ህዝቢ መሰረት 1.3 ሚልዮን መራሕቲ ስድራ ክካተቱ ተመዲቡ እንተነበረ ኮይኑ ግና ኣብ 1,550 ,000 መራሕቲ ስድራ ዳህሳስ ከምዝተኻየደ እቶም ሓላፊ ገሊፆም:: እቲ ዳህሳስ ንፈለማ እዋን ዝተኻየድን ምስ ምዃኑ ተተሓሒዙ ኣብ ከይዲ ኣፈፃፅምኡ ክፍተታት ኣለዎ ኢሎም ከምዝኣምኑ ዝገለፁ ዶክተር ሓጎስ ጎድፋይ: ኣብ ትግራይ እቲ ሕማም ኣብዚ ሕዚ እዋን ዘለዎ ኩነታትን ንቐፃሊ ከመይ ስራሕቲ ክካየድ ከምዝግባእ ንምፍላጥ ዝሓገዘ እዩ ኢሎም::
ዶክተር ሓጎስ ካብ ዝተፈላለዩ ከባቢታትን ወፃኢ ሃገራትን ናብ ትግራይ ዝኣትዉ ኣጋይሽ ን14 መዓልታት ክውሸቡ ብመሰረት ዝተወሰነ ይስራሕ ኣሎ ክብሉ ተዛሪቦም:: ብምኽንያት በዓል ትንሳኤ ምስ ስድራ በዓል ንምኽባር ጉዕዞ ናብ ትግራይ ከካይዱ ዝተለሙ ሰባት እቲ በዓል ኣብ መወሸቢ ማእኸል ከምዘብዕልዎ ተረዲኦም ኣብ ዘለዉዎ ክፀንሑ ዶክተር ሓጎስ ሓቲቶም:: ሓላፊ ቢሮ ሓለዋ ጥዕና ትግራይ ዶክተር ሓጎስ ጎድፋይብቐፃሊ ንለበዳ ቫይረስ ኮረና ዝተቓልዑን ካብተን ኣዐርየን ዝተጠቕዓ ሃገራት ናብ ትግራይ ዝኣተዉ: ናይ ነዊሕ ጉዕዞ ዘወርቲ መኪና: ኒሞንያ ዝተረኸቦም፣ ኣብ ልዑል ክትትል ሕክምና ዝርከቡ ሕሙማትን ኣብ ሃንደበታዊ ክፍሊ ዝሰርሑ ሰብ ሞያ ጥዕናን ቐዳምነት ተዋሂብዎም ምርመራ ክካየደሎም እዩ ኢሎም ::

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ሕቡራት ሃገራት ሓላፊ ሰብአዊ ጉዳያት ስቲቨን ኦ ብራይን ትማሊ ሶኑይ ንቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ልዕሊ ክልተ ሚልዮን የመናዊያን ዝተመጣጠነ መግቢ ከምዘይረኽቡ ካብዚኦም ድማ እቶም 370,000 ህጻናት ብኸቢድ ስእነት ዝተመጣጠነ መግቢ ይሳቐዩ ምህላዎም ሓቢሮም።
ኣብ የመን ዝሓለፈ ዓመት ኹናት ካብ ዝጅምር ዋጋ መግቢ 20 ሚእታዊት ምውሳኹ፡ በተወሳኺ 90 ሚእታዊት ካብ አቕርቦት መግቢ እታ ሃገር ካብ ካልኦት ሃገራት አታዊ ዝኸውን ብምኻኑ ድሕሪ ብስዑዲ ዓረብ ዝተወሰደ ምዕጻው ድማ እቲ ኩነታት ምግዳዱ ተገሊጹ’ሎ።
ብተወሳኺ ሚስተር ኦ ብራይን ብስዑዲ ዝምራሕ ሕብረት ኣብ የመን ደብዳብ ካብ ዝጅምር ልዕሊ 10,000 ትሕቲ ሓሙሽተ ዓመት ህጻናት ብሰንኪ ስእነት እኹል ሕክምና ምሟቶም መብዛሕትኦም ድማ ብሰንኪ ሕጽረት አገልግሎት ክታበትን ስእነት ሕክምና ንከም ውጽአትን ነድሪ ሳንቡእ ዝአመስሉ ሕማማትን ምኻኖም ሓቢሮም።
ንሶም ብምቕጻል ሕማም ሸሮኽ ኣብታ ሃገር ክረአ ምጅማሩ ሕቡራት ሃገራት ምስ ናይ ትካላት ሰብአዊ ረድኤት መሻርኽቱ ብምዃን 21 ማእከላት ሕክምና ሕማም ሸሮኽ እንተኸፈተረ እኳ ነቲ ብናህሪ ዝውስኽ ዘሎ ተርእዮ እቲ ሕማም ግን ደው ከብሎ ከምዘይኽእል ይገልጹ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ሕቡራት ሃገራት ንየመን ኣብ ደረጃ ሰለስተ ህጹጽ ረድኤት ዘድልየን ሃገራት መዲቡ’ሎ። ኣብዚ መደብ ዝተመደባ ክልተ ካልኦት ሃገራት ሶርያን ዒራቕን ምኳን ይፍለጥ።
ብኢራን ዝድገፉ ተቓወምቲ ሁቱ ነቲ በዓለምለኸ ደረጃ አልፍጦ ዝረኸበ መንግስቲ ዓብዱ ራቡ መንሱር ሓዲ ኣብ መስከረም 2014 ዓ.ም ካብ ስልጣን ክዓልውዎ ምስ ፈተኑን ብስዑዲ ዝድገፍ ሕብረት ድማ ንመንግስቲ ሓዲ ናብ ስልጣን ንምምላስ ኣብታ ሃገር ዘመተ ደብዳብ ነፈርቲ ምስጀመረ ካብቲ ጊዜ ኣትሒዙ በኣሽሓት ዝቑጸሩ ሰላማዊያን ዜጋታት እታ ሃገር ምሟቶም፡ ምቁሳሎም ብተወሳኺ ልዕሊ 3 ሚሊዮን ድማ ካብ መነባብሮኦም ምዝንባሎም ተፈሊጡ’ሎ።


text:
ኣብ የመን፣ ሶማልያን ደቡብ ሱዳንን ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ብዋሕዲ መኣዛዊ መግቢ ዝሳቐዩ ዘለዉ ህጻናት ናይ ሞት ሓደጋ የንጸላልዎም ምህላዉ ዪኒሴፍ ኣጠንቂቑ።
ዪኒሴፍ ብዕለት ሓደ ሓምለ ካብ ጀኔቫ ኣብ ዘመሓላለፎ መግለጺ፣ ኣብ ሱዳን ልዕሊ 20 ሽሕ ብሕማም ሸሮኽን ውጽኣትን ዝተጠቕዑ ህጻናት ክህልዉ እንከለዉ ልዕሊ 400 ከኣ በቲ ሕማም ከምዝሞቱ ኣፍሊጡ።
ብፍላይ ኣብ ግዝኣት ናይል ልዕሊ 7,200 ህጻናት ከቢድ ሓደጋ ኣንጸላልዩዎም ከምዘሎ ይግለጽ።
ብሓፈሽኡ ኣብቲ ሰላም ተሓሪሙዎ ዘሎ ዞባ ልዕሊ 4.7 ሚልዮን ህጻናት ንሓደጋ ሸሮኽን ውጽኣትን ተቓሊዖም ብምህላዎም፣ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓለም ህጹጽ ኣቓልቦ ክገብር ዩኒሴፍ ጸዊዑ።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ የመን ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ብሕማም ሸሮኽ ይጥቅዑ ከምዘለዉ ኣብ ሬድዮ ኤረና ምቅልሑ ይዝከር። ምንጭታት ኤረና ከምዝሕብርዎ ዱባብን ኮኻን ኣብ ዝተባህላ መዓስከራት ዝርከቡ ኤርትራውያን ስደተኛታት፣ ናይ መድሃኒትን መሰረታዊ መግብታትን ዋሕዲ ኣጋጢሙዎም ስለዝርከብ፣ እቲ ሕማም ከቢድ ሓደጋ ከየውርደሎም ተሰጊኡ ከምዘሎ የመልክቱ።
ኣብ የመን ሕማም ሸሮኽ ልዕሊ 1500 ህይወት ቀዚፉ ከምዘሎ ይግለጽ።


text:
መብዛሕትና ገለ እንሕበነሉን እንዀርዓሉን ነገር ኣሎና እዩ። ገሌና ብሃብትና፣ ገለ ድማ ብዓሌትና፣ ገሊኦም ድማ ብዝንኦም፣ ኰታ እቲ ቑጽሪ ብዙሕ እዩ። እቲ ዘገርም እቲ ኣዚና እንምክሓሉን እንንየተሉን ነግራት ክንዮ እዛ ምድሪ ዘይሓልፍ በራሲ እዩ። ዳዊት እቲ ናይ ኣምላኽ ሰብ ሓደ ግዜ ከምዚ ክብል ተዛሪቡ “ክሳብ ክንድዚ ዝሓሰብካኒስ ኣነ መን እየ ቤተይከ እንታይ” እናበለ ንኣምላኽ ምስጋንኡ ክገልጽ ከሎ ንርኢ። ዳዊት ዘሐበኖ፣ ዘገርሞ፣ ክንዮ ንግስነቱ ዕቤቱ፣ ኣምላኽ ብእኡ ክኸብር ብምድላዩ እዩ። ነዚ ድማ ኣብ መዝሙር 16፣4-5 “እግዚኣብሄርሲ ኽፍሊ ርስተይን ጽዋኤይን እዩ፣ነቲ ብዕጻ ዝበጽሓኒ እተጽንዖ ንስኻ ኢኻ። ኣብ ባህ ዜብል ቦታ ዕጻ በጺሑኒ፣ኤረ ጽቡቕ ርስቲ መጺኡኒ” እናበለ ዝዝመረ። ደቂ ቖራሕ ብወገኖም ምስ ኣምላኽ ኰንካ ናቱ ባርያን ኣገልጋልን ምኻን ክሳብ ክንደይ ክብሪ ከም ዘለዎ ንምግላጽ “ካብ ሽሕ ዓመት ኣብ ቤት ረሲኣንሲ ሓላዊ ደገ ቤትካ ምዃን ይሕሸኒ” ብምባል ዝተዛረቡ። ብርግጽ እቲ ዝኸበረን ዘሕብንን ነገር ምስ ኣምላኽ ኰንካ ኣገልጋሊ ኣምላኽ ምኻን እዩ።
ኣብ ናይ ኣምላኽ ኣገልግሎት ምውሳእ ካብ ዓሌትን ርስትን ዝርከብ ዕጫ ወይ መሰል ዘይኰነስ ካብ ምሕረት ኣምላኽ ዝተላዕለ ብምብጃው መድሓኒ የሱስ ክርስቶስ እትረኽቦ ህያብ ኣምላኽ እዩ። ነዚ ብሉጽ ዝዀነ ህያብ ኣምላኽ የሱስ ምግልጋል ክብሪ እዩ። ነዚ እዩ መድሓኒ ነታ ሳምራዊት ሰበይቲ እዚ ኣስትይኒ ዝብለኪ ዘሎን ህያብ ኣምላኽን መን ምዃኑ እንተ ትፈልጢ ኢሉ ዝሓተታ። ንኣምላኽ ምግልጋል እምብኣር ክብረትን ሞጐስን እዩ። ነዚ ዝረኸብናዮ ኩቡር ህያብ ኣምላኽ ሸለል ከይንብሎ ንጠንቀቕ። ነዚ እዩ ንጉስ ህዝቅያስ ነቶም ህዝቢ “ኣቱም ደቀየ፡ ንእኡ ኸተገልግሉ እሞ፡ ኣገልገልቱ ዄንኩም፡ ዕጣን ክትዐጥኑሉ፡ ኣብ ቅድሚኡ ደው ክትብሉ፡ እግዚኣብሄር ንኣኻትኩም ሐርዩ እዩ እሞ፡ ሕጅስ ሸለል ኣይትበሉ።” ብምባል ዝመዓዶም።
እዞም ኣብ ሓድሽ ኪዳን ዘሎና ሰዓብቲ ክርስቶስ ብጐይታና የሱስ ዝተዋህበና ኩቡር ኣገልግሎት እንታይ ምዃኑ ሃዋርያ ጴጥሮስ ክገልጽ ከሎ “ንስኻትኩም ግና ደግነት እቲ ኻብ ጸልማት ናብቲ ዜገርም ብርሃን ዝጸውዓኩም ምእንቲ ኽትነግሩ፡ ሕሩይ ወለዶ፡ ናይ መንግስቲ ኽህነት፡ ቅዱስ ህዝቢ፡ ጥሪት ኣምላኽ ዝዀነ ህዝቢ ኢኹም። 10 - ንስኻትኩም ቀደም ህዝቢ ዘይነበርኩም፡ ሕጂ ግና ህዝቢ ኣምላኽ ኢኹም፡ ዘይተመሐርኩም ዝነበርኩም፡ ሕጂ ምሑራት ኢኹም።” ይብል 1ጴጥ 2፣9-10 እምብኣር እዚ ዓይነት መዝነት ዝተዋሀብና መሰኻኽር ኣምላኽ ኢና እሞ በዚ ክንሕበን ይግባኣና። ጸገምና እቲ በጺሒና ዘሎ ዕጻን ህያብን ስለ ዘይስተውዓልና ንኣምላኽ ምግልጋል ከም ጻዕርን ገድልን ጌርና ንወስዶ ምህላውና እዩ። ኣምላኽ ኰታ መንፈሳዊ የዒንትና ይኽፈት፣ እስከ ቐጺልና ኣብ ውሽጢ ጽፍሒ ኣገልግሎትና ዘድልየና ነገራት ክንርኢ ኢና።
1. መንፈሳዊ ኣገልግሎት ደረትን ወሰንን የብሉን
ኣምላኽ ካብቲ ሓደ ባህሪኡ ወሰንን ደረትን የብሉን፣ ኣብ ኩሉ ይርከብ። ነዚ እዩ ዘማራይ ዳዊት ክዝምር ከሎ “እዚ ፍልጠት እዚ ኣዝዩ ይገርመኒ፣ ልዑል እዩ፣ ከርክቦ ኣይክእልን። ካብ መንፈስካ ናበይ ክኸይድ፣ ካብ ገጽካስ ናበይ ክሀድም እየ፣ ንሰማይ እንተ ደየብኩ፣ ንስኻ ኣብኡ አሎኻ፣ መንጸፈይ ኣብ ሲኦል እንተ ኣንጸፍኩ፣ እንሆ፣ ንስኻ ኣብኡ ኢኻ።” ብምባል ህላውነት ኣምላኽ ኣብ ኩሉ ከም ዘሎ ይገልጽ እምብኣር እዚ ኣምላኽ እዚ ኣብ ውሱን ቦታን ጽፍሕን ኰንካ ጥራይ ዝግልገል ኣምላኽ ኣይኰነን። ብዙሕ ግዜ ንኣምላኽ ኣብ ዉሱን ቦታ ብፍላይ ድማ ኣብ ውሽጢ እቲ ንሕና መንፈሳዊ እዩ እንብሎ ኣገልግሎት ከነግልግል ብምድላይና ኣብ ምውድዳርን ምንትራኽን ንኣቱ። ግራት ኣምላኽ ኣዚዩ ሰፊሕ እዩ ኣብ መንፈሱ ኣቲኻ ምግልጋል እዩ እቲ ቁም ነገር። ኣብቲ ዘሎኻዮን ዝተቐመጥካዮን ኩሉ ንኣምላኽ ምግልጋል ይከኣል እዩ። ንኣምላኽ ምግልጋል ማለት ድማ ንጐይታ ኣብ ኩሉ ቦታ ምንጽብራቕ ማለት እዩ። ኣምላኽ ብጐይታና የሱስ ክርስቶስ ኣቢሉ ኣገልገልቲ ሓዽሽ ኪዳን ካብ ገበረና ንሕና ድማ ብመንፈስ ቁዱስ እዚ ኽእለት እዚ ካብ ሃለወና፣ ምንባርና ድማ ነቲ ዝሞተን ዝተንሰኣን የሱስ ካብ ኰነ፣ ኣብ ዝኰነ ቦታ ንኣምላኽ ከነግለግል ትብዓት ኣሎና። እቲ እኽሊ ኣዚዩ ብዙሕ እዩ እቶም ዓየይቲ ግና ሒደት እዮም ኢሉ መድሓኒ ካብ መስከረ ኣንን ንስኻትኩምን ድማ ኣብቲ እኽሊ ዘለዎ ኩሉ ብጽድቅን ብቕድስናን ንምግልጋል ክንውስን ይግብኣና።
ሓደ ግዜ ምስ ሓደ ሓው ነዕልል ነበርና። እቲ ሓው እናኣጉሮምረመ በቃ ከይነገልግል እኳ ዕድል ስኢና፣ ምስ ጸጋና ኢድና ኣጣሚርና ኰፍ ኢልና፣ እናበለ ብሓዘነ ተዛረበኒ። እዚ ቓላት እዚ ናይዚ ሓው ጥራይ ዘይኰነ ቡዙሕ ግዜ ደጋጊምና እንብሎ ዘረባ እዩ። እቲ ዘገርም ግና እዚ ምኽንይት እዚ ኣብቲ ብምልኣት ንኣገልግሎት ጸግኡ ዝሃበና ኣምላኽ ተቐባልነት ዘይብሉ ምዃኑ እዩ። ንኣምላኽ ንምግልጋል ኣፍደገ ተዓጽዩ ፈጺሙ ኣይፈልጥን እዩ። ኣብ ታሪኽ ድማ ኣይተረኣየን። እቲ ዝጸበና ኣብ ልብና እምበር ኣገልግሎት ኣምላኽ ስለ ዝተሳእነ ኣይኰነን። ሎሚ ንኣምላኽ ንምግልጋል ኣብ መድረኽ ምድያብ ወይ ኣብ ናይ ቤት ኣምላኽ ንጥፈታት ምውሳእ ጥራይ ኣይድልየካን እዩ። ዝረገጽካዮ ዝበለ ዓውዲ መንፈሳዊ ኣገልግሎት ምኻኑ ኣይትረስዕ። መንግስቲ ኣምላኽ ደረት ዝይብላ ሰፋሕ ምኻና ኣይንዝዘግዕ።
እቲ ዝዓበየ መንፈሳዊ ኣገልግሎትና ድማ ህይወትና ምኻኑ ኣይንረስዕ ነዚ እዩ ሃውርያ ጳውሎስ ንሰብ ሮሜ ኣብ 12፣1-3 ክዛረቦም ከሎ “እምብኣርሲ ኣሕዋተየ፡ ንስጋኹም ህያውን ቅዱስን ንኣምላኽ ባህ ዜብልን መስዋእቲ ጌርኩም ከተቕርብዎ፡ ብምሕረት ኣምላኽ ኣምዕደኩም ኣሎኹ፡ እዚ ማለት እቲ ናይ ኣእምሮ መንፈሳዊ ኣገልግሎትኩም እዩ።” ይብለና ህይወትና ከም ዝግባእ ብፍቕሪ ኣምላኽ እንተ ተመሊኡ ንባዕሉ እቲ ናብራና ኣገልግሎት ይኸውን እሞ ንብዙሓት ንበረኸት ይኸውን። ኣብ ስራሕካ ትምህርትኻ ካልእ ኩሉ ንጥቀሶ ንኣምላኽ ምግልጋል ይከኣል እዩ። መድረኽ ኣምላኽ ጸቢብ ኣይኰነን። ነፍሲ ወከፍ ስጉምቲ ህይወትና ንኣምላኽ እንቕርቦ ኣገልግሎት ምዃኑ ኣይንዘንግዕ። ኣገልግሎት ወንጌል ብዙሕ ዝዓይነቱ እዩ።
የሱስ ምስኡ ክዀኑ ሓላፍነት ከኣ ዘሸከሞም 12 ደቂ መዛሙርቲ ይንበሩ እምበር ምስኡ ዀይነን ብገንዘብን ካልእን ዘገልግልኦ ዝነበራ ኣንስቲ ብዙሓት ኔረን። ሎሚ ካብ ኣምላኽ ንነፍሲ ወከፍና ዝተወሃብናዮ መኽሊት ኣሎ፣ ከነሽርፎ ሓላፍነትና እዩ። ኣምላኽ ሂቡና እዩ እሞ ዳሕራይ ነማኻንያ ከም ዘይብልና ንፍለጥ። እዚ እባ እገለ እባ ዝብል ኩሉ ትርጉም የብሉን ስለዚ ንኣምላኽ ንምግልጋል ኣብ ኩሉ ቦታ ከም ዝከኣል ንፍለጥ።
2. ኣብ ኣገልግሎት እሙንነት እምበር ተፈላጥነትካ ኣይድልን እዩ።
ጻዕሪ ብዙሓት ሰባት ፍሉጣትን ንኡዳትን ንሙኻን እዩ። ኣብ መንፈሳውነት ግና እሙን ምዃን እምበር ፍሉጡ ምዃን ብዙሕ ኣገዳሲ ኣይኰነን። ኣምላኽ ዝገድሶ ክሳብ ክንደይ ፍሉጥ ምዃንካ ዘይኰነስ እንታይ ደኣ ክሳብ ክንደይ እሙን ምኻንካ እዩ። ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ብዛዕባ እቶም መኽሊት ዝሃቦም ኣገልገልቱ ክዛረብ ከሎ ኣንታ እሙን ባርያይ እናበለ ንኢዱ፣ ኣንታ ዘይእሙን ኢሉ ድማ ኰኒኑ። ንማሕበር ሰሚርና ዝተባህላ ድማ ክሳብ ሞት እሙን ክትከውን እያ። ሎሚ ኣብ ቅድሚ ሰባት ተፈላጥነት ዘይብሉ ኣገልግሎት ክህልወካ ይኽእል እዩ፣ እቲ ኣገዳሲ ንስኻ ኣብ ዕዮኻ ጥራይ እሙን ኩን። እሙን ልኡኽ መን ኰን ይረኽቦ?
ሓደ ግዜ ሓደ ሓው ከምዚ ክብል ክምስክር ሰሚዔዮ “ሓደ ሓው ኣብ ውሽጢ እታ ዘምልኹላ ማሕበር ንነዊሕ ዓመታት ብዘይምስልካይ ሽቓቕ ብምጽራይ የገልግሎም ኔሩ፣ ማንም ሰብ ግና ኣይፈልጦን እዩ” ኣምላኽ ንተገልግሎ ዘሎኻ ኣገልግሎት እንተ ተቐቢልዎ ካብዚ ዝዓቢ ጸጋ እንታይ ኣሎ? ሰባት ዝንእድዎ ኣገልግሎት ክህልወካ ይከኣል እዩ፣ ኣብ ሚዛን ኣምላኽ ቀሪቡ ፎኺሱ እንተ ተረኺቡ ግና እንታይ ዓስቢ ኣለዎ? ንቡዙሓት ረቢሒካ እሙን ብዘይምኻንካ ግና ገዛእ ርእስኻ እንተ ዘይረባሕካ እንታይ ይጠቅም? እምብኣር እቲ ፍረ ዝህብ ኣምላኽ ካብ ኰነ ንሕና እሙናት ኰይና ነቲ ዝተዋህበና ንዕየ።
ቃል ኣምላኽ ብዛዕባ ሙሴ ክዛረብ ከሎ ሙሴ ግና ኣብ ብዘላ ቤቱ እሙን ነበረ ይብለና። ጐይታ ድማ ንማሕበር ፍላድለፍያ እንታይ እዩ ዝበላ “ንግብርኻ እፈልጦ ኣሎኹ። ዓቕምኻ ሒደት እዩ፡ ንቓለይ ሐሊኻዮ ንስመይውን ኣይከሐድካዮን እሞ፡ እንሆ፡ ሓደ እኳ ኺዐጽዎ ዘይኽእል ክፉት ደገ ሂበካ ኣሎኹ።” ኢልዋ እወ ንኣምላኽ ምብዛሕን ምውሓድን ዓቕምካ ኣገዳሲ ኣይኰነን፣ ነቲ ዝሃበካ ዕዮ ብተኣማንነት እንተ ደኣ ክትዓምም ፍቓደኛ ዀንክካ ሓደ እኳ ክዓጽዎ ዘይክእል ደገ ክኸፍተልካ ናይ ግድን እዩ።
እምብኣር ቀዳማይ ጻዕርና ከምቲ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝበሎ ምሕጓስና ንኣምላኽ እምበር ንሰብ ኣይኹን፣ ቐጺልና ኣብ ኣግልግሎትና ናእዳ ኣምላኽ እምበር ናእዳ ሰባት ኣይንጸበ ቃል ኣምላኽ “እቲ ብውሽጢ ኣይሁዳዊ ዝዀነ ግና፡ ንሱ ኣይሁዳዊ እዩ። እታ ግዝረት ከኣ ግዝረት ልቢ ብመንፈስ እያ እምበር፡ ብፊዴል ኣይኰነትን። እቲ ንእዶኡውን ካብ ኣምላኽ እዩ እምበር፡ ካብ ሰብ ኣይኰነን።”


text:
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ምስ ዝተልዓለ ተቓውሞ ብዝተኣሳሰረ ኣስታት 300 ኣባላት ኣመራርሓ ናይ ኦሮሞ ህዝቢ ዴሞክራሲያዊ ውድብ/ኦህዴው/ ካብ ሓላፍነቶም ምእላዮም ንዝተፈጥረ ጸገም ህዝቢ ኦሮሞ ዝፈትሕ ኣይኮነን ይብሉ ምኽትል ኣቦ መንበር ተቓዋሚ ፓርቲ ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንግረስ ኣቶ ሙላቱ ገመቹ።
ሕጂ እውን ኣብ ልዕሊ ንጹሃን ማእሰርትን ካልኦት በደላትን ቀጺሎም ኣለው ዝበሉ ኣቶ ሙላቱ መንግስቲ ንሕቶ ህዝቢ ንምምላስ ቅሬታ ኣለኒ ምስ ዝብል ኩሉ ወገን ክዘራረብ ኣለዎ ክብሉ ጸዊዖም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ዞባ ምዕራብ ወለጋ ከተማ መንዲ መምህራንን ተማሃሮን ተኣሲሮም ናብ ዘይተፈልጠ ቦታ ተወሲዶም፣ካብ ዝሓለፈ 13 መጋቢት ጀሚሩ ድማ ኣብ ውሽጢ እታ ከተማ ዝርከብ መደብር ዕዳጋ ከምዝተቓጸለ፣ነበርቲ እቲ ከባቢ ኢድ መንግስቲ ኣለዎ ዝብል ጥርጣረ ከምዘለዎም ተሓቢሩ።
ፖሊስ እቲ ከባቢ ዝፈልጦ የብለይን ክብል ከሎ ከንቲባ እታ ከተማ ድማ ተኣሲሮም ዝነበሩ ምፍትሖምን ብዛዕባ እቲ ባርዕ ድማ ምርመራ ይኻየድ ምህላውን ንክፍሊ ኣፋን ኦሮሞ ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
እዋናዊን - ኮሮኖ-ቫይረስ ብዚምልከት ተረጋጊጹ ዘሎ ሓበሬታን
ንኮቪድ-19 ዚምልከት ብእተፈላለዩ ቋንቋታት ዚካየድ ሃገራዊ መስመር ተለፎን
ንምዝርጋሕ ለበዳን ንመርመራን ንኣንጻር ኮቪድ-19 ክታበትን ዚምልከቱ ሓፈሻዊ ሕቶታት ኪምለሱልካ ምስ እትደሊ ናብ 08-123 680 00 ደዉል።
እቲ መስመር ኣብ ናይ ስራሕ መዓልታት ካብ ሰዓት 9 ንግሆ ክሳዕ ሰዓት 3 ድ.ቀ ክፉት ኢዩ። እቲ መስመር ዕጹው ከሎ ምስ እትድውል፡ መልእኽቲ ግደፍ እሞ ኪድወለልካ ኢዩ።
እቲ መስመር ተለፎን በቶም ቋንቋ እንግሊዝን ዓረብን ሶማልን ፋርስን ዳሪን ትግርኛን ኣምሓርኛን ሩስያን ቦስንያን ክሮሽያን ሰርብያን ስጳኛን ዚመልኩ ናይ ጥዕና ኣሳለጥትን ናይ ጥዕና ሓበርትን ኢዩ ዚካየድ። እቲ እተፈላለዩ ቋንቋታት ዚጥቀም ናይ ተለፎን መስመር፡ ብምትሕብባር በዓልመዚ ህዝባዊ ጥዕናን ወረዳታትን ኢዩ ዚካየድ።
እቲ ናይ ተለፎን መስመር ነቶም ንኮቪድ-19ን መርመራን ክታበትን ዚምልከቱ ሓፈሻዊ ሕቶታት ጥራይ ኢዩ ዚምልሽ።
ባዕልኻ ወይ ድማ ኣብ ጥቓኻ ዘሎ ሰብ ምስ ዚሓምም፡ ናብ 1177 ደውል። እቲ ኩነታት ኣስጋኢ ምስ ዚኸውን ድማ ናብ 112 ደውል።
ሕማም ምስ ዚስመዓካን ናይ ኮቪድ-19 ምልክታት ሕማም ምስ ዚረኣየካን፡ ኣብዘን ዚስዕባ ገጻት ብዛዕባ ኣብቲ እትቕመጠሉ ቦታ ብዚምልከት እቲ መስርሕ መርመራ ከመይ ከም ዝኾነ ብተወሳኺ ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ንክታበት ዚምልከት ቆጸራ ክትሕዝ ምስ እትደሊ፡ ኣብ 1177.se ኣቲኻ ነቲ ወረዳኻ ምረጽ። ኣብኡ ድማ ኣብዚ እዋን'ዚ ኣብቲ ወረዳኻ እንታይ ከም ዘገልግል ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።


text:
ምስጢራተ ቤተክርስቲያን፡ መእተዊ
I. ትርጉም
ምስጢረ ቤተክርስቲያን፡ ብዝርአ ወይ ብዝስማዕ ደጋዊ ምልክት፡ ዘይረአ ጸጋ ኣምላኽ እንቕበለሉ ብክርስቶስ ዝተሰርዐ ቅዱስ ስርዓት እዩ።
ገለ ወንጌላውያን ኣብያተ ክርስቲያን፡ እቶም ምስጢራት “ምልክታት” ጥራይ ከምዝኾኑ ጌረን እየን ዝዛረባለን። እታ ቤተክርስቲያን ከምኡ ብምግባራ፡ “ናይ ክርስቶስ ምዃናን ካብ ዓለም ዝተፈለየት ምዃናን” እተርእየሉ፡ “ናይ ሓድሽ ኪዳን ምልክት” ደጋዊ ስርዓት ከምዝኾነ ኸኣ ይብላ።
ቤተክርስቲያንና ግን ኣብቶም ምስጢራት ግሩም ዝኾነ ውጽኢት ኣሎ ኢላ እያ እትኣምን። ዘይረአ ጸጋ ናብ ምእመናን የምጽኡ፡ ኢላ ኸአ ትኣምን።
- ንኣብነት፡ ጥምቀት ምድሓን የምጽእ፡ ”ትዕግስቲ ኣምላኽ ብመዓልትታት ኖህ ምስ ተጸበየት፡ እታ መርከብ ክትስራሕ ከላ፡ ብእኣ ሒደት፡ ማለት ሾሞንተ ነፍሲ፡ ብማይ ዝደሐናላ፡ ነቶም ቀደም ዘይኣመኑ ሰበኸሎም። እቲ ማይ ድማ ሕጂ ብተምሳሉ፡ ማለት ጥምቀት፡ የድሕነኩም አሎ፡ እዚ ኸኣ ብትንሳኤ ኢየሱስ ክርስቶስ ልማኖ ሰናይ ሕሊና ናብ ኣምላኽ እዩ እምበር፡ ምሕጻብ ርስሓት ስጋ ኣይኰነን “ (1 ጴጥ 3:20, 21)
- ቅዱስ ቍርባን ድማ እቲ ሓቀኛ ህይወት ናብዚ ዓለም እዚ የምጽእ። ” ኢየሱስ በሎም፥ ስጋ ወዲ ሰብ እንተ ዘይበላዕኩም፡ ደሙ’ውን እንተ ዘይሰቴኹምሲ፡ ህይወት ከም ዜብልኩም፡ ብሓቂ፡ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ”(ዮሃንስ 6:53)። ዘልኣለማዊ ህይወት ድማ የውህብ፡ “ስጋይ ዚበልዕ ደመይ’ውን ዚሰቲ ናይ ዘለኣለም ህይወት ኣላቶ፡ ኣነ’ውን በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ ኸተንስኦ እየ” ዮሃንስ 6:54, 58)።
ብዛዕባ እቶም ካልኦት ምስጢራት’ውን ከምኡ ክበሃል ይከኣል።
II. ብዝሒ ቍጽሪ ምስጢራተ ቤተክርስትያን
- ሸውዓተ ምስጢራት ኣለው: ጥምቀት፡ ሜሮን፡ ንስሓ፡ ቅዱስ ቍርባን፡ ቀንዴል፡ ተክሊል፡ ክህነት።
- እቶም ቀዳሞት ኣርባዕተ ምስጢራት፡ ንነፍሲ ወከፍ ኣማኒ ዘድልዩ እዮም። እቶም ካልኦት ሰለስተ ምስጢራት ግን ንነፍሲ ወከፍ ኣማኒ ብግዲ ዘድልዩ አይኮኑን። ይኹን እምበር ተክሊልን ክህነትን ከአ ንቤተክርስቲያን አዝዮም አድለይቲ እዮም። እቲ ቀዳማይ ንቐጻልነት ህይወት ደቂ ሰብ ከድሊ ከሎ ክህነት ድማ ምስጢራት ቤተክርስቲያን፡ ብተራ ምእመን ዘይፍጸሙ ስለዝኾኑ፡ ምስጢራት ንምፍጻም፡ ብግዲ ዘድሊ ምስጢር እዩ።
- ካልኦት ኣብያተ ክርስቲያን፡ ካብዞም ሸውዓተስ ነቶም ክልተ ምስጢራት ጥራይ እየን ዝቕበላ፦ ጥምቀትን ቅዱስ ቍርባንን። እቶም ምስጢራት ሸውዓተ ደኣ እምበር ክልተ ከምዘይኮኑ ግን እዞም ዝስዕቡ የግህዱ እዮም።
- ትርጉም ምስጢረ ቤተክርስቲያን፡ አብ ሸውዓቲኦም ምስጢራት ብማዕረ ክትርጐም ምኽኣሉ
- ብዛዕባ ነፍሲ ወከፍ ካብዞም ሸውዓተ ምስጢራት ብዝምልከት፡ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ መምርሒ ዝርከብ ብምዃኑ
- እተን ነቶም ካልኦት ምስጢራት አይንቕበልን ኢና ዝብላ ኣብያተ ክርስቲያን ውን ከይተረፋ ብኣፈን እኳ እንተኸሓዳኦ፡ ብግብርስ ዝፍጽማኦ ብምዃነን
- ኣብተን ቀዳሞት ዘመናት ብቐዳሞት ኣቦታት ዝተጻሕፉ መልእኽትታት ድማ፡ ብዝሒ እቶም ምስጢራት ሸውዓተ እዩ ኢሎም እኳ ብንጹር እንተዘይበልዎ፡ እቶም ምስጢራት ሸውዓተ ምዃኖም ግን ይጠቕሱ እዮም። ኣብቲ ጽሑፋቶም፡ ሓደ ጸሓፊ፡ ክልተ ወይ ሰለስተ ካብቶም ምስጢራት ይጠቅስ፡ ሓደ ካልእ ድማ ካልእ ምስጢር ይጠቅስ ወዘተ።
- ኩለን ናይ አርቶዶክስን ካቶሊክን ኣብያተ ክርስቲያን፡ ዋላ’ኳ ብኻልአን እንተዘይተሰማምዓ፡ ኣብ ምዕቃብ እቶም ሸውዓተ ምስጢራት ግን ኣብ መላእ ምብራቕን ምዕራብን ዘለዋ ኣብያተ ክርስቲያን ይሰማማዓ እየን። ካብቶም ቀዳሞት ኣቦታት ቤተክርስቲያን ዝተቐበላኦ ስርዓት ምዃኑ ድማ ይሕብራ።
- ቤተክርስቲያን ብዘይካ እዚ’ውን ካልእ ምኽንያት ከኣ ትህብ እያ፦ እቶም ሸውዓተ ምስጢራት፡ ነቶም እታ ጥበብ ቤታ እትሃንጸሎም ሸውዓተ ኣዕኑድ እዮም ዝመስሉ ሓደው ዝውክሉ። (ምሳሌ፡ 9:1)
- ኣብ ርእሲ እዚ ኹሉ ድማ፡ እዚ ሸውዓተ ዝብል፡ ናይ ፍጻመ ቍጽሪ እዚ ምጥቃሱ፡ ሰናይ እዩ።
III. አፈጻጽማ ምስጢራት
ናይ መንፈስ ቅዱስ በረኸት ምእንቲ ክህልዎ፡ ንነፍሲ ወከፍ ምስጢር ዘሰንዮ ጸሎት ኣሎ።
IV. ምስጢራተ ቤተክርስቲያን ናይ ምፍጻም መሰል ዘለዎ መን እዩ፧
- ጳጳስ፡ ዝኾነ ምስጢር ቤተክርስቲያን ክፍጽም ይኽእል እዩ። ማዕርገ ጵጵስና ንምሃብ ግን እንተወሓደ ሰለስተ ጳጳሳት ክህልዉ ኣለዎም። ካህን ማዕርገ ክህነት ክህብ ኣይክእልን እዩ፡ ነቶም ዝተረፉ ሽዱሽተ ምስጢራት ክህብ ግን ይኽእል። ዲያቆን፡ ኣብ አፈጻጽማ እቶም ምስጢራት፡ ንካህን ወይ ንጳጳስ ናይ ምሕጋዝ ሓላፍነት እዩ ዘለዎ።
- ገለ ወንጌላውያን ኣብያተክርስቲያን፡ ምስጢራትን ኩሎም ማዕርጋት ቤተክርስቲያንን ብምእመናን’ውን ክፍጸም ይኽእል’ዩ ዝብላ ኣለዋ። ክርስቶስ ኣብታ ቤተክርስቲያኑ ምፍልላይ ኣይገብርን እዩ እሞ፡ ንሕና ኸአ ከምኡ፡ ቤተክህነት፡ ምእመን፡ ኢልና ክንፈላሊ ኣይንኽእልን ኢና ድማ ይብላ። ነዚ መልሲ ንምሃብ፡ ነቲ ብዛዕባ ምስጢረ ክህነት ተጻሒፉ ዘሎ ተመልከት።
- ካልኦት ድማ፡ ህይወት እቲ ኣገልጋሊ ዘይብቑዕ እንተኾይኑስ፡ እቶም ምስጢራት ተቐባልነት ክህልዎም አይክእልን’ዩ ይብሉ።
- ጸጋ ኣምላኽ፡ ኣብ ኣምላኽ ጥራይ ደአ እምበር ኣብ ናይ ዝኾነ ሰብ ጻዕሪ ከምዘይምርኰስ እዩ ሃዋርያ ጳውሎስ ዝዛረብ። “እምብኣርሲ እቲ ዜብቊል ኣምላኽ ደኣ እዩ እምበር፡ እቲ ዚተክል ወይስ እቲ ዜስቲ ዚዓብሱ የብሎምን “ (1 ቈረ 3:7)
- ጐይታና፡ ባዕሉ እኳ እንተዘየጥመቐ፡ እቲ ናይ ምጥማቕ መዝነት ድማ ነቶም ደቀመዛሙርቱ ዝተሓድገ እኳ እንተነበረ፡ ኣብ ወንጌል ዮሃንስ ከም እነንብቦ ግን፡ እቲ ዘጥመቐ፡ ጐይታ ከምዝነበረ እዩ ተጻሒፉ ዘሎ፡ (ዮሃንስ 1:33; 4:1, 2)
ብተመሳሳሊ ንሕና ኸአ፡ እግዚአብሄር ደአሉ ኣብቲ ኣገልጋሊ ብምዃን፡ ነቲ ኣገልጋሊ ብምጥቃም ነቶም ምስጢራት ዝፍጽሞም እምበር፡ እቲ ኣገልጋሊ አይኮነን ኢልና ክንዛረብ ንኽእል ኢና። “ኣባኻትኩም ዝዓዪ እግዚአብሄር እዩ” (ፊሊጲ 2:13)
“ንሕና እምበአር ከም መዓይይቲ ኣምላኽ ኴንና ንምዕደኩም ኣሎና…” (2 ቈረ 6:1) “እቲ ዘሎኽዎ ግና ብጸጋ ኣምላኽ እየ ዘሎኹ። ካብ ኲላቶም ዚበዝሕ ደኣ ጸዓርኩ እምበር፡ እቲ ንኣይ እተዋህበ ጸጋኡ ኸንቱ ኣይኰነን። እቲ ምሳይ ዘሎ ጻጋ ኣምላኽ ደኣ እዩ እምበር፡ ኣነ ኣይኰንኩን።” (1 ቈረ. 15:10)
“ስለዚ ንሕና ኣብ ክንዲ ክርስቶስ ልኡኻት ኢና እሞ ኣምላኽ ብኣና ገይሩ ይምዕድ ኣሎ።… ምስ ኣምላኽ ተዓረቑ፡ እናበልና ኣብ ክንዲ ክርስቶስ ኴንና ንልምነኩም ኣሎና።” (2 ቈረ. 5:20)
- ቆራሕ፡ ዳታንን አቢራምን፡ ኣንጻር ኣምላኽን ሙሴን ተላዒሎም፡ ዕጣን ምስ ዓጠኑ፡ ብኸቢድ እዮም ተቐጺዖም። እግዚአብሄር ግን “ነቲ ጽንሃሃት ናይቶም ብሓጢኣቶም ህይወቶም ዘጥፍኡ፡ እቲ መሰውኢ ብእኡ ኺልበጥ ኣርቂቖም ይቐጥቅጥዎ። ናብ ቅድሚ እግዚብሄር ኣቕሪቦምዎ እዮም እሞ፡ ተቐዲሱ እዩ። ንደቂ እስራኤል ድማ ትእምርቲ ይኹን። (ዘሁልቍ 16:37, 38)
- በቲ እኩይ ኣብነቶም ከይተለኸፍና፡ ንምህሮ እቶም ንባዕሎም ሓጥኣን ዝኾኑ ፈሪሳውያን ከይተረፈ ክንቅበል ድማ ጐይታ ኣዚዙና እዩ (ማቴ፡ 23:1-3)
- ዮሃንስ ክሪስቶም ድማ በለ: “እቶም መራሕቲ ጽዩቓት፡ እቶም ምእመናን ግን ጻድቃን ኮይኖም ክርከቡ ዝከኣል እዩ። እቲ ጸጋ ግን አብ ህይወት እቶም ቤተክህነት ኣይኮነን ዝምርኰስ። እዚ ዝብሎ ዘለኹ፡ ዝኾነ ሰብ ንህይወት እቲ ካህን መርሚሩ ንሕጋውነትን ተቐባልነትን እቶም ምስጢራት ምእንቲ ከይጠራጠር ብምባል እየ። ዝኾነ ነገር በቶም ዝፍጸሙ ምስጢራት ኣቢሉ ጸጋ ዘውህበና፡ እቲ ምስጢር ኣብ ሓይሊ ኣምላኽ ስለ ዝምርኰስ ጥራይ እዩ።
ቅዱስ ኣትናቴዎስ ድማ በለ፦ “ካህን ካብ ኣምላኽ ብዝቕበሎ ጸጋ ኣቢሉ፡ እቲ ግቡእ ኣገልግሎት ጥራይ እዩ ዝፍጽም እምበር፡ ነቲ (ናይ ጥምቀት) ማይ አይቅድሶን እዩ።” ወሲኹ’ውን በለ:- እንተ ኣጠመቕና፡ እንተ ኣነሳሕናን፡ ነቲ ኩሉ ክፍጽሞ ዘለዎ ግን ክርስቶስ እዩ” ከምዚ ድማ ተባህለ፦ እቶም ምስጢራት በቲ ክዘርእ ዘወፈረ ዘርኢ ሓረስታይ እዮም ዝምሰሉ። እቲ ዘርኢ እምበአር፡ ዋላ ብሓጥእ ሓረስታይ ይዘራእ፡ ካብ ገዛእ ርእሱ እተላዕለ፡ ጽቡቕ እዩ ዝፈሪ። ከምኡ ኸአ እቶም ምስጢራት ብኢድ መን ተፈጺሞም ብዘይገድስ፡ ኣብቲ ፍረ ዝስዕብ ለውጢ የለን። እቲ ውጽኢት፡ ኣብቶም ኣገልገልቲ ዝምርኰስ እንተዝነብር ግን ምድሓንና’ውን ኣብ ምሕረት ድሌት እቶም አገልገልቲ እዩ ምወደቐ ኔሩ።”


text:
Bein Gederot / Between Fences
By Avi Mograbi, Berlinale 2016
https://www.berlinale.de/de/programm/berlinale_programm/datenblatt.php?film_id=201607729#tab=video25
ትዕዝብቲ ብፍረወይኒ ሃብተማርያም/በርሊን-ጀርመን
ትማሊ ዕለት 14.02.2016; ሰዓት 5 ድሕሪ ፋዱስ፡ ተመሃሮይ ክትርእይዮ ዘለኪ ፊልም ካብ እስራኤል መጺኡ ስለ ዘሎ፡ ቲኬት ኣለና ብማለት ዓዲሞምኒ፡ ነዛ Between Fences (=Bein Gederot) እትብል ብAvi Mograbi እተመዝገበት ሃለዋት ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን የሕዋትና ኣብ እስራኤል እትሕብር ክርኢ ዕድል ረኺበ፡፡
ትሕዝቶኣ ብዛዕባ መሪር ናብራ ኣብ HOLOT ብዘይ ገለ ገበን ብሓጹርን ምድረበዳን ተኸቢቦም ተኣሲሮምሉ ዘለዉ የሕዋትና ነበረ። ካብ 300 ንላዕሊ ዝግመት ሰባት እዉን ርእዮማ፡፡
ኩሉ ሕብረተሰብ ጨቆንትን ፍትሓውያንን ዘለዉዎ ስለ ዝኾነ፡ ኣቪ ሞግራቢ Avi Mograbi ምስ ብጾቱን መቓለስቱን፡ ኣብ ልዕሊ ኣፍሪቃውያን ዝወርድ ዘሎ ግፍዒ፡ ብትያትር ኣምሲሉ ንህዝቢ እስራኤል ንኸዘንትወሎም እሞ፡ ነቲ ዘሕለፍዎ ተመኩሮ ካልኣይ ውግእ ዓለም እንተ ኣዘኻኸሮም፡ ካብ ሙሉእ ዓለም ተሰዲዶም ንእስራኤል ዝኣተዉ ስደተኛታት ንባዕሎም ከም ሙኻንኖ ንኸዘኻኽሮም ብማለት እየ ነዚ ፕሮጀክት ጀሚረዮ ይብል። ነቲ ብመልክዕ ፊልም ዘርኣየና ሃለዋት የሕዋትና እውን ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት እስራኤል ብመልክዕ ትያትር ከምዘርኣይዎ ሓቢሩ። ኮይኑ ግን፡ ንሂወት ስደተኛታት ዘመሓይሽ ዘመዝገብዎ ዓወት ከምዘየለ ይገልጽ። ህዝቢ ዓለም ክፈልጦ ኣለዎ ብምለት ኣብ በርሊናለ ኣብ ፌስቲቫል ምርኢት ፊልም ብመደብ ክሳተፉ ከምዝመጹ ገሊጹ።
ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን የሕዋትና ኣብ ክንዲ መሰል ዑቕባ ስደተኛታት ረኺቦም ነጻ ምንቅስቓስ ዝፍቀደለሎም፡ „መንሽሮ ሕብረተሰብ“ „መረዝቲ ሕብረተሰብ“ እናተሰምዩ ብክቱር ጽልኢ ከምዝጥመቱን፡ ዓዲ ገዲፎም ናብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪቃ ከም ኡጋንዳ ንኽኸዱ ስዉር ውዕል ከምዘሎ ይሕብሩ።
ክብራት የሕዋትን ኣሓትን ኣብ እስራኤል፡
ኩነታትኩም ጽንኩር ከም ሙኻኑ ኣብ ግምተይ ኔሩ። ስጋብ ክንድዚ ጽንኩር ሙኻኑ ንኸተዘኻኽሩ ኣብዚ ፕሮጀክት ተሳቲፍኩም ንዘይፈልጡ ከተፍልጡ ንዝዘንጋዕና ከተዘኻኽሩ ብምብቃዕኩምን ብትብዓትኩምን ምስጋናን ሞገሰን ይግብኣኩም።
ክቡራት የሕዋትን ኣሓትን ኣብ ዝሓሸን ዝያዳ መሰላት ዘለወን ሃገራት እንርከብ፡
ስጋብ መዓስ ኢና፡ ውርደት ህዝብና ኣብ ውሽጢ ሃገር፡ ሕስረትን ስቓይን ህዝብና ኣብ ሃገራት ስደት ኣማዕዲና ክንርእዮ?! እቶም ንቃለስ ኣለና እንብልከ ብኸመይ ኣገባብ ኢና ቃልስና ብጥርኑፍ ኣገባብ ኣፋጢና እነቃልሕን ዓወት እነመዝግበሉ መንገዲ እነናዲን?
በዚ ኣጋጣሚ ክምልስዋ ዘይከኣሉ ሕቶ ንኣንበብቲ ከመሓላልፋ ይፈቱ።
20 ዝኾኑ ኤርትራውያን መንእሰያት ሰሃራን ሲናይን ጥሒሶም ኣብቲ ዶብ እስራኤል ምስ በጽሑ ወትሃደራት እስራኤል ምእታው ከሊኦሞም፡፡ ንሸሞንተ መዓልቲ ዝኸውን ተጸብዮም፡ ተስፋ ምስ ሰኣኑ፡ ነተን ደቂ ኣንስትዮ ጥራይ ኣእትዮመን፡ ከዘንትዋ በቒዐን። እቲ ዘጋጠመ ውን ኣብቲ ፊልም ይዝንቶ፡ ኮይኑ ግን እቶም ክምለሱ ዝተገደዱ 18 ዝኾኑ ደቂ ተባዕትዮ ሃለዋቶም ንፈልጦ የለን ይብሉ። በዚ ኣጋጣሚ ካብ መዓት ሲናይን፡ ጸሓይ ሰሃራን፡ ወትሃደራት ግብጽን ወጺኦም ኣብ ሰላም ቦታ በጺሖም ክኾኑ ተስፋ ይገብር።
ኣብታ ፊልም፡ ነዛ ትስዕብ ደርፊ ሃይለ ገብሩ ክቓንዩ ምስ ሰማዕኩ፡ ትርጉም ፍረ ቃላታ መሳጥን ሕልና ትኹሕኩሕን ኮይና ረኺበያ።
ንሰማማዕ
ንሰማማዕ፡ ንቑሩብ ግዜ‘ና፡ ኣይኮናን ነበርቲ፡
መወቲ‘ና፡ ኣይ ሎሚ፡ ኣይ ጽባሕ፡ ኣብ ሓመድ በለይቲ፡
ንሰማማዕ፡ ንቑሩብ ግዜ‘ና፡ ኣይኮናን ነበርቲ፡
መወቲ ኢና፡ ኣይ ሎሚ ኣይ ጽባሕ፡ ኣብ ሓመድ በለይቲ፡
ተፋቒርና ንንበር፡ ሓቢርና ንዘቲ፡
ሓላፋይ እኮ‘ዩ፡ ናይ‘ዛ ዓለም ሃብቲ፡
ንሓውና ንርዳእ፡ ትእዛዝ ኣምላኽ ነኽብር፡
ብልዒ ሓላፋይ‘ዩ፡ ኣመና ኣይንሰስዕ፡
መወቲ ኢና፡ ኣይ ሎሚ ኣይ ጽባሕ፡ ኣብ ሓመድ በለይቲ፡
ስጋና ሰቢሑ፡ መልክዕና ´ተቒሐ፡
ሞት ኣሎ ዘይተርፍ፡ ካብ ቅድም ዝጸንሐ፡
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10150


text:
Radio Erena: 23 July 2018
ኣብ እስራኤል ንዝርከቡ ኤርትራውያን ናብ ካናዳ ስፖንሰርሽፕ ክንገብረልኩም እናበሉ 10ታት ኣሽሓት ዶላራት ዘታልሉ ንዘለዉ ሰባት ናብ ፍርዲ ንምቕራቦም ይስርሓሉ ከምዘሎ ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብታ ሃገር ሓቢሩ።
ዝተፈላለዩ ግዳያት ‘ዚ ዘይሕጋዊ ናይ ካናዳ ናይ ስፖንሰርሺፕ መስርሕ ዝኾኑ ኤርትራውያን ምስ ወኪል ሬድዮ ኤረና ኣብ እስራኤል ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መጠይቅ፣ እቶም ከነሳልጠልኩም ዝበልዎም፣ ኣብ ካናዳ ዝርከቡ ሰባት 10ታት ኣሽሓት ዶላር ምስ ተላእከሎም፣ ደሃይ ከምዝጠፍኡ ኣመልክቶም።
ይከኣሎ ስልጣን ዝተባህለ ሓደ ካብዞም ግዳያት ኣብቲ ምስ ሬድዮ ኤረና ዘካየዶ ቃለ መጠይቅ፣ ሃብቶም ኣብርሃም ቀሺ ገረየሱስ ንዝተባህለ ኣብ ካናዳ ዝነበር ሰብ ምስ ስድራቤቱ ናብ ካናዳ ስፖንሰር ከሳልጠሉ፣ 40 ሽሕ ዶላር ከምዝልኣኸሉ ብምጥቃስ፣ እቲ ውልቀ ሰብ ድሕሪ ናይ ልዕሊ ሓደ ዓመትን መንፈቕን ምትላል፣ ብኡ ኣቢሉ ከምዝተሰወረ ይገልጽ።
ተመሳሳሊ ጸገማት ዝበጽሖም ኤርትራውያን ብወገኖም፣ ካልኦት ወገናቶም ብኸምዚ ዓይነት ዘይሕጋዊ ናይ ስፖንሰርሺፕ መስርሕ ከይታለሉን፣ ነቶም ዘታልሉ ናብ ሕጊ ንምቕራቦም መታን ክጥዕም ከኣ ገንዘብ ኮነ መልእኽታት ኣብ ዝለዋወጥሉ ሰነዳት ክሕዙን ተላብዮም።
ነዞም ኣብ ካናዳ ስፖንሰርሺፕ ክንገብረልኩም እናበሉ ብረሃጽን ሞራልን ኣሕዋቶም ዝጻወቱ ዘሎ ኤርትራውያን ይኹኑ ካልኦት ናብ ሕጊ ንምቕራቦም ኣብ ካናዳን እስራኤልን ዝርከቡ ወከልቲ ሰልፊ ዴምክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተበግሶ ወሲዶም ከምዘለዉ ሓደ ካብ ኣባላቶም ጸጋይ ተስፋይ ገሊጹ።
ክቡራት ተኸታተልቲ፣ ብዛዕባ’ዚ ዝተዳለወ ሰፊሕ መደብ ኣብ ቀጥታዊ ፈነወ ሬድዮ ኤረና ተኸታተሉ።
======================


text:
ሰብ ቀቲልካ ተባሂሉ ኣብ ፑንትላንድ ተኣሲሩ ዘሎ ኢትዮዽያዊ ኣስመሮም ሃይለስላሴ፣ኣብ‘ዚ ዝሓለፈ መዓልታት ካብ ዝተኣሰረሉ ቦታ ኣውፂኦም ንክቀትልዎ ናይ ሓደ ሰዓት ጊዜ ኣብ ዝተረፈሉ ጊዜ ምድሓን ከምዝተካኣለ ቆንፅላዊ ቤት ፅሕፈት ኢትዮዽያ ኣብ ፑንትላንድ ገሊፁ።
ቆንፅል ጀነራል ኣስመላሽ ወ/ሰንበት ንቪኦኤ ከምዝገለፅዎ፣እቲ ሓበሬታ ምስ በፅሖም ብህፁፅ ናብ‘ቲ ከባቢ ብምብጋስ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት‘ቲ ዓርሰ ምምሕዳር ተዘራሪቦም እቲ ስጉምቲ ከምዝተኾልፈ ጠቂሶም።
እዚ ከምዚ‘ሉ ከሎ፣ኣብ ምፍታሕ እሱር ኣስመሮም ሃይለስላሴ ምጉታት ኣጋጢሙ ዘሎ፣ምስ ስድራ-ቤታት መዋታይን ባዓልቲ-ቤቱን ተራኺብካ ንምዝርራብ ስለዘይተካኣለ ምኻኑ እቶም ቆንፅል ጀነራል ይዛረቡ።
እሱር ኣስመሮም ሃይለስላሴ፣ሸውዓተ ሚእቲ ሽሕ ቅርሺ (ዋጋ ሚእቲ ኣግማል) ተኸፊሉ ንክወፅእ ናብ ምርድዳእ ከምዝተበፅሐን፣እቲ ገንዘብ ካብ ድምፃዊ ቴድሮስ መኮንን (ቴዲ ኣፍሮ) ከምዝተረኽበን ሓፍቲ ኣስመሮም ወ/ሮ ፍረወይኒ ገሊፃ።
ኣብ ፑንትላንድ ሞት ዝተፈርዶ ኢትዮጵያዊ ንምድሓን ዝተጀመረ ፃዕሪ መዕለቢ ኣይረኸበን
- በትረ ስልጣን
ካብ ኣፍ ሞት ክድሕን ከምዝተገብረ'ውን ተገሊፁ
ሰብ ቀቲልካ ተባሂሉ ኣብ ፑንትላንድ ተኣሲሩ ዘሎ ኢትዮዽያዊ ኣስመሮም ሃይለስላሴ፣ኣብ‘ዚ ዝሓለፈ መዓልታት ካብ ዝተኣሰረሉ ቦታ ኣውፂኦም ንክቀትልዎ ናይ ሓደ ሰዓት ጊዜ ኣብ ዝተረፈሉ ጊዜ ምድሓን ከምዝተካኣለ ቆንፅላዊ ቤት ፅሕፈት ኢትዮዽያ ኣብ ፑንትላንድ ገሊፁ።


text:
" ኣብ ዓለምና ዝቐልጠፈ ሰብ" ተባሂሉ ዝግለጽ ጃማይካዊ ኡስያን ቦልት ኣብ ሰለስተ ተኸታተልቲ ኦሎምፒካት ሰለስተ ተኸታተልቲ ወርቂ መዳልያታት ብምጭባጥ ታሪኽ ሰሪሑ።
ጃማይካዊ ኣትለት ኡስያን ቦልት ኣብ ሰለስተ ተኸታተልቲ ውድ ድራት ኦሎምፒክ ኣብ ናይ 100 ሜትሮ ጉያ ሰለስተ ተኸታተልቲ ወርቂ መዳልያታት ብምጭባጥ'ዩ መዘና ዘይተረኽቦ ታሪኽ ሰሪሑ። ቦልት: ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ናይ ሎምዘበን ኦሎምፒክ ሪዮ 2016 ኣብ ዝተሰርዓሉ ሰለስተ ውድድራት'ውን "ሰለስተ ወርቂ መዳልያ ክሓፍስ'የ " ኢሉ ኣቐዲሙ ኣሚቱ'ሎ።
መዓስ እዚ ጥራይ: ኣብ ናይ ሎም ዘበን ውድድራት ኦሎምፒክስ 2016: ኣብ ተመሳሳሊ ናይ 100 ሜትሮ ጉያ ኣብ ምድብ ናይ ደቂ ኣንስትዮ ሕጂውን ጃማይካዊት ኢለን ቶምሶን ትማሊ ቀዳም ወርቂ ብምዕታር ማዕረ ኡስየን ቦልት ኣብ ሰለስተ ተኸታተልቲ ውድድራት ኦሎምፒክ 2 መዳልያታት ወርቂ ዝሓፈሰት ጓል ኣንስተይቲ ተቐዳዳሚት ናይ 100 ሜትሮ ጉያ ኮይና ኣላ።
እዚ ከምዚሉ እንከሎ: ኣመሪካዊ ሓምባሳይ ማይክል ፈሊፕስ ኣብ ዝሓለፈ 4 ውድ ድራት ኦሊምፒክ እቲ ዝበዝሐ ቁጽሪ መዳልያ ዝተሰለመ ኣትለት ብምዃን ናይ ሎም ዘበን ዝተሰርዐሉ ውድ ድራት ኦሎምፒክ ሪዮ 2016 ዛዚሙ'ሎ።
ንሱ ኣብ ዝሓለፈ 4 ውድ ድራት ኦሎምፒክ 28 መዳልያታት ካብኣቶም እቶም 23 ወርቂ መዳልያታትዩ ሓፊሱ።
ማይክል ፈሊፕስ ኣብ መኽፈቲ ሳምንቲ: ኡስያን ቦልት ድማ ነዚ ካልኣይ ሰሙን ኦሎምፒክ ሪዮ ብቕያታቶም ንጸብጻባት ስፖርት ዓብሊሎሞ ይርከቡ።
ማይክል ፈሊፕስ ኣብ መኽፈቲ ሳምንቲ : ኡስያን ቦልት ድማ ነዚ ካልኣይ ሰሙን ኦሎምፒክ ሪዮ ብቕያታቶም ንጸብጻባት ስፖርት ዓብሊሎሞ ይርከቡ።


text:
ኣብ ሊብያ ዝርከቡ ስደተኛታት ሰላማዊ መነባብሮ ናብ ዝረኽብሉ ንኽግዕዙ ክግበር ኣብ ኤውሮጳ ዝነብሩ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያንን ሓቲቶም።
ትማሊ ኣብ ሮማ ጣልያን ሎሚ ኣብ ጀኔቫ ሲዊዘርላንድ ሰላማዊ ሰልፍታት ተኻይዱ'ሎ። ኣብ ጀኔቫ ኣብ ዝርከብ ቤት-ፅሕፈት ትካል ሕቡራት መንግስታት UNHCR በማእት ዝቁፀሩ ኤርትራውያን ኣብ መንጎ ጎንፂ ሊብያ ኣብ ፀገም ዝርከቡ ዜጋታት ህፁፅ ረድኤት ክግበረሎም ሕቲቶም።
ትማሊ ኣብ ሮማ ጣልያን ኤጅንስያ ሓበሻ ዝተባህለ ገባሪ ሰናይ ትካል ኣብ ዘዋደዶ ሰልፊ ኤርትራውያን ኢትዮጵያውያንን ሶማልያውያንን ከምዝተኻፈሉ መስራቲ'ቲ ትካል ኣባ ሙሴ ዘርኣይ ገሊፆም።
ብኻልእ ወገን ኸአ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሊብያ ንዝርከቡ ኤርትራውያን ንምሕጋዝ ይንቀሳቀስ ከምዘሎ ኣፍሊጡ'ሎ። ኣብ ሚኒስትሪ ወፃኢ ጉዳያት ኤርትራ ዳይሬክተር ዝኾኑ ኣቶ ፀሃየ ፋሲል ከምዝበልዎ ኣብ ሊብያ ዝርከቡን ብፍቃዶም ናብ ሃገሮም ክምለሱ ዝደልዩ ኤርትራውያን ኣብኡ ብዘሎ ኤምባሲ ክምዝገቡ ከምዝኽእሉ ገሊፆም።
ኣብኡ ዘሎ ኩነታት ከም ልብኻ ዘገላብጥ ብዘይምኻኑ ዝጀመርናዮ ስራሕ ብዝተመቻቸአ ኩነታት ምክያድ አይከአልን ዝበሉ ኣቶ ፀሃየ ዝተወሰኑ ኤርትራውያን ክምዝገቡ ጀሚሮም'ለው ኢሎም። ግን ሰደተኛታት ምውፃእ ከምዘይተጀመረ ኣቶ ፅሃየ ፋሲል ዳይሬክተር ሚኒስተር ጉዳያት ወፃኢ ኤርትራ ገሊፆም።


text:
ትካላት ሕቡራት ሃገራት፣ ን25 ሰራሕተኛታቶም ናብ ክልል ትግራይ ንክኣትው ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተፈቀደለን ወሃቢ ቃል ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
እዚ ዳሕረዋይ ፈቃድ፣ ኣብ ክልል ትግራይ ዝኣትው ሰራሕተኛታት ረድኤት፣ ኣብ ትግራይ ኣገዳሲ ኮይኑ ንዘሎ ረድኤት ብዝሰለጠ ኣገባብ ንክዕደል ከምዝሕግዙ’ውን ስቴፈን ያሪክ ጠቂሱ።
እቲ ወሃቢ ቃል ከም ሓላፊ ድሕነትን ጸጥታን ኣብ ሕቡራት ሃገራት ጊልስ ሚካድ፣ ኮምሽነር ጉዳይ ስደተኛታት ፍሊፖ ግራንዴን ዳይረክተር ፕሮግራም መግቢ ዓለም ዴቪድ ቢዝልይ ዝበሉ ላዕለዎት ሰበ ስልጣን ሕቡራት ሃገራት፣ ምስ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተዘራረቡ ሓቢሩ።
ሚስተር ቢዝልይ "ፕሮግራም መግቢ ዓለም፣ ኣብ ክልል ትግራይ ኣትዩ ንኣስታት ሓደ ሚልዮን ሰባት ህጹጽ ረድኤት ንክዕድል ተሰማሚዑ ኣሎ" ኢሎም።
እንተኾነ ኢሎም ንሶም "ፈቃድ ምርካብ ሓደ ነገር ኮይኑ፣ ህዝቢ ብኣዝዩ ዝተወሰነ ዓቅሚ፣ ንሰለስተ ኣዋርሕ ተጸጊሙ ድሕሪ ምጽናሕ ኩነተ ሰብኣዊ ቅልውላው ኣዝዩ ኣሻቃሊ ኮይኑ ኣሎ" ኢሎም።
ዜና ሕቡራት ሃገራት "ኣብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት፣ ከበድቲ መግሃስቲታት ሎሚ’ውን ይፍጸም ኣሎ ዝብሉ ሪፖርታት ይበጽሑና ስለዘለው ዝያዳ ኣተሓሳሲቡና ኣሎ" እውን ይብል ።
ሕቡራት ሃገራት፣ ናብ ሙሉእ ትግራይ ዘይተደረተ ፈቃድ ንትካላት ሰብኣዊ ረድኤት ንክዋሃብን፣ ኩሎም ሓገዝ ዘድልዮም ሰባት ብቅልጡፍ ክነርክበሎም ኣለና ኢሉ።


text:
ህግደፍ ኣብ ዓባይ ብርጣንያ ከምቲ ቀደም ኣብ መርበብ ሓበሬታቱን ኣብ ፈቐዶ እንዳ ቤት ምግብን መጸዋዕታ ብምጥቃዕ እንተወሓደ ቅድሚ ክልተ ሰለስተ ሰሙን...
ኩሉኹም ኩቡራት ሙሁራትና፡ ብፍላይ ድማ እቶም ትማሊ፡ ንዝተፈላለየ ምኽንያታት፡ ነዚ ስርዓት'ዚ ብዝተፈላለየ ዓቀን ዝሓገዝኩም፡ ሎሚ ልዕሊ ዝኾነ ዩኹን...
ስለዚ ኢና ድማ ንግዝያዊ መንግስቲ ያኣክል ኣንጻር ድልየትና ድልየት ህዝብናን። ስለምንታይሲ ህዝቢ መሪርዎ ኣሎ።ብቅልጡፍ ስልጣኑ ተዘይ ኣረኹቡ ግን ሳዕበኑ...
ብመሰረት ዝኣተናልኩም ቃል ኣብ ዝሓለፈ ጽሑፍና እቲ ንብዙሓት እንኮላይ ንብሪጣንያውያን ኣገሪምዎም ዘሎ ክሳብ ሕጂ “ምኽንያት ምምልላስ ወዲ ገራህቱ ንከተማ...
ብርግጽ! ንህሉዋት ፍልልያትና ከም ቂሐ-ጽልሚ መከናወኒ ስፈ ኣጋጢሞምን፡ ኣስጢሞምን፡ ሰጢሞምን፣ ንወዮ ዝነኣሰ’ውን ብድምቀት ኣብ መንጎ’ቲ ዓቢ ተሰኹዑ...
ንስድሪ(CDRIE): እንተስ ብፍላጥ እንተስ ብምድንጋጽ: ወይ’ውን መትከላታ ብምእማን ናቱ ከምስላ ዝያዳ ናብኡ ከቕርባ ዝደሊ ሓይልን ወገንን እውን ኪህሉ...


text:
ፈቃድ ከይረኸባ ናብ ግዝኣት ኣየራ ዝኣተዋ ዕስራ ነፈርቲ ምስ ፓይለታተን ጉዕዞአን ንክቅጽላ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ተወሲኑ።
ኮሎኔል ወሰንየለህ ሁነኛው ንቪኦኤ ክዛረቡ ከለው ‘እተን ነፈርቲ ካብ ሰሉስ ጀሚረን ኣብ ጋምቤላ ከምዝቀነያን፣ ኣብረርተን ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተው፣ ኣይፋልኩምን እናተባሃሉ ከለው’ዩ’ ኢሎም።
ዳይረክተር ባዓል ስልጣን ሲቪል ኣቭየሽን ኢትዮጵያ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ፣ እቶም ፓይለታት ኣይትኽእሉን እናተባሃሉ ከለው’ዮም ናብ ኢትዮጵያ ኣትዮም እውን ኢሎም።
ኢምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኣዲሳበባ’ውን እተን ነፈርቲ በረረአን ምቅጻለን ኣረጋጊጹ’ሎ።
ዝምልከቶ ኣካል ነቲ ኩነታት ኣጻርዩ፣ ኣብ መወዳእትኡ ሎሚ ዓርቢ እተን ነፈርቲ በረረአን ንክቅጽላ ብመንግስቲ ተወሲኑ’ሎ ኢሎም ኮሎኔል ወሰንየለህ ሁነኛው።
እቶም ካብ ኣሜሪካ፣ እንግሊዝን ካልኦት ሃገራትን ዝርከበኦም ነፈርቲ፣ ዓለም ለኸ ሕጊ ኣቭየሽን ካብ ምጥሓስ እንተዘይኮይኑ ምስ ካልእ ንኣብነት ኣብ ኢትዮጵያ ይትግበር ዘሎ ኣዋጅ ህጹጽ ጊዜ ዘራኽብ ነገር የብሎምን’ውን ኢሎም ዳይረክተር ሲቪል ኣቭየሽን ኢትዮጵያ።


text:
ኣብ ዓድታት ጸዓዘጋ፡ጸዓዳ ክርስቲያንን ዓዲ ሙሳን ኣብ እዋን ኣዝመራን ክረምትን ዝተዘርኡ ዘራእቲ ምቁራጽ ዝናብን ተርእዮታት ሓሰኻን አንተጋጥመ’ኳ ብዝተገብረ ጻዕርን ኣብ ወርሒ ሓምለ በዝዘነበ ጽቡቕ ዝናብን ተሓጊዙ ኣብ ጽቡቕ ኩነታት ከምዝርከብ ሓረስቶት እዞም ዓድታት ሓቢሮም።
ኣብ 6,000 ሄክታር ዝተዘርኡ ኣእካል ከም ጣፍ፣ስርናይ፣ስገምን ሓንፈጽን፣ነቒጾም ኣብ ደረጃ ምዕጻድ ከምዝበጽሑን መሸላ'ውን ኣብ ዝሓሸ ደረጃ ከምዝርከብ እቶም ሓራስቶት ናይ'ተን ዓድታት ገሊጾም።
ንኡስ ዞባ በሪኽ፡ ሓንቲ ካብተን ንኡሳን ዞባታት ዞባ ማእከል ኮይና ን21 ዓድታት ዝሓቑፍ 27,219 ሄክታር
ስፍሓት መሬት ኣለዋ። 82 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ናይዚ ንኡስ ዞባ ብሕርሻ ይናበር።
ንኡስ ዞባ በሪኽ ብሰሜን ምስ ንኡስ ዞባ ሰረጀቓ፣ብምብራቕ ምስ ንኡስ ዞባ ሰሜናዊ ምዕራብ ኣስመራ፣ብደቡብ ምስ ንኡስ ዞባ ጋላ ነፍሒ፣ብምዕራብ ከኣ ሚስ ንኡስ ዞባ ሎጎ ዓንሰባ ጋሽ ባርካ ይዳወብ።


text:
Radio Erena: 24 May 2020
ምኽትል ፕረዚደንት ደቡብ ሱዳን ሪክ ማቻር፣ ኣብ ከተማ ጁባ ፍሉይ ሕክምናዊ ክንክን ይካየደሉ ከምዘሎ፣ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ኣመልኪቱ።
ሪክ ማቻር፣ ብኮሮና ቫይረስ ተለኺፉ ስለዘሎ፣ ንሕክምናዊ ኣገልግሎት ናብ ብሪጣንያ ገይሹ ክብላ ማዕከናት ዜና ድሕሪ ዝዘገሖኦ ሓበሬታ እዩ፣ ቤት ጽሕፈት’ቲ ምኽትል ፕረዚደንት ብዓርቢ 22 ግንቦት ነዚ መግለጺ’ዚ ኣውጺኡ።
ሪክ ማቻር ምስ በዓልቲ ቤቱ ለንደን ኣብ ዝርከብ ሆስፒታል ተዓቚቡ ከምዘሎ’ዩ ክሕበር ጸኒሑ።
እንተኾነ፣ እዚ ሓበሬታ’ዚ ሓቅነት የብሉን ድሕሪ ምባል፣ ቤት ጽሕፈቱ፣ ሪክ ማቻር ኣብ ከተማ ጁባ ከምዘሎን ጥዕንኡ ከኣ ኣብ ዝሓሸ ኩነታት ከምዝርከብን ገሊጹ።
ሪክ ማቻር ብ18 ግንቦት ምስ በዓልቲ ቤቱ ብኮሮና ቫይረስ ተለኺፉ ከምዘሎ ድሕሪ ምሕባሩ፣ ኣብ ገዝኡ ተወሺቡ ከምዘሎ’ዩ ኣፍሊጡ።
ክቡራት ሰማዕትና ዜና ኣብዚ ተዛዚሙ ኣሎ። ርሑስ በዓል ናጽነትን ዒድ ኣልፈጥርን ንምነ። ዝቕጽል ትሕዝቶና ብዮናታን ሃብተ ዝዳሎ ናይ መዘናግዒ መደብ ክኸውን’ዩ፣ ምክትታልኩም ክትቅጽሉ ብኽብሪ ንዕድም።
ዝኸበርኩም ሰማዕና፣ ንሎሚ ዝተዳለወ ፈነወና ኣብዚ ተዛዚሙ ኣሎ፣ ስለ ምክታልኩም ነመስግን። ደጊምና ደጋጊምና ርሑስ ቅንያት ናጽነትን በዓል ዒድ ኣልፈጥርን ንምነ፣ ሰላም።


text:
hfr tigrinya
Hessischer Flüchtlingsrat (hfr)
ንሕና ንራኸቦም ሰባት
ሰራሕተኛታት ናይ ጆብ ሰንተርን ቤት ጽሕፈት ዕዮን፡ ናይ ግብረ ሰናይ ሓገዝቲ፡ ከምኡ ውን ኣብ ምሉእ ሄሰን ዘለዉ ሽርካታት። ንዝያዳ ሓበሬታ ኣብ Schulungen ተወከሱ።
ኩሎም ኣብ ምሉእ ሀሰን ዘለዉ ስደተኛታት ንመሰርሕ ዑቕባ ዝምልከት ሓገዝ ምስ ዝደልዩን ኣብቲ ከባቢኦም ናይ BLEIB ኣማኸርቲ ቤት ጽሕፈታት ምስ ዘይህሉ።
ንሕና ነእንግዶም
- ናይ ዑቕባ ሕግታት ዝምልከቱ ኣስተምህሮ
እዚ hfr ንኹሎም ኣባላት BLEIB ሕጋውያን ሓበረታታት ብዛዕባ ዑቕባ፡ መንበሪ ከምኡ ድማ ስራሕ ወይ ትምህርቲ ዝምልከቱ ምኽሪ የእንግድ። ሓተቲ ዑቕባ፡ ቅቡላት ስደተኝታት ኮኑ ኑጹጋት ብመንገዲ ናይ ዑቕባ ሕግታት ኣቢሎም ኣብ ስራሕ ዓለም ንነዊሕ እዋን ክሰርሑ ይኽይሉ።
- ኣብ ናይ ESF-BAMF-Kurse ቋንቋ ትምህርቲ ምስዳድ፡ ጉዳዮም ኣብ መስርሕ ዘሎ
ዑቕበኛታት ሓደ ሓደ ቅጥዕታት ብምምላእ ኣብዚ ንስራሕ ዝዓለመ ESF-BAMF-Kurse ናይ ቋንቋ ትምህርቲ ክሳተፉ ይኽእሉ እዮም። ከማልእዎ ዘለዎም ነገራት፡
ሀ. እዚ “ ትሑት ኣማራጺ ናብ ስራሕ ዓለም ምእታው” ዘለዎም ኮይኖም፡ ማለት እንተ ወሓደ ን 3 ኣዋርሕ ኣብ ጀርመን ዝቕመጡ ኮይኖም።
ለ. ቁሩብ ቋንቋ ጀርመን ዝኽእሉ ኮይኖም (ተወሓደ A1)
- ኣስተምህሮ ን ሰራሕተኛታት ቤት ጽሕፈት ዕዮ፡ ጆብ ሰንተር ከምኡ ውን መምሃራን
እዚ hfr ዝኽተሎ ኣርእስቲ „ ምውህሃድ ስደተኛታት ንናይ ስራሕ ዕዳጋ ብ ንወጻእተኛታት ዝተዋህበ ሕግታት“ ኮይኑ ኣስተምህሮ ን ሰራሕተኛታት ናይ ቤት ጽሕፈት ዕዮን ጆብ ሰንተርን ብዛዕባ እዚ ጉዳይ ይህብ። ብዘይካ እዚ ከኣ hfr ናይ ሓበሬታ ሰሚናራትን ትምህርትን ንወለንታውያን ሰራሕተኛታትን መምሃራንን ይህብ።
ሕጂ ድማ ሓዲሽ ስራሕ ምኽርን ኣስተምህሮን ንብጭንቀት ዝተጠቕዑ ስደተኛታት ብኸመይ ኣብ ስራሕ ዓለም ይሳተፉ ዝብል ኣርእስቲ ጀሚርና ኣለና።
ንሕና መን ኢና
ቀንዲ ቤት ጽሕፈትና ኣብ ፍራንክፈርት ኮይኑ ንመሰላት ስደተኛታትን ንምምሕያሽ ህይወት ስደተኛታትን ካብቶም ንቃለሰሎም ባእታታት እዮም።
እዚ hfr ምስ ወለንታውያን ሰራሕተኛታት ኮነ ኣማኸርቲ ትካላት ኣብ መንበሪ ስደተኛታት ኮነ ኣብ መንግስታዊ ቤት ጽሕፈታት ከም ቤት ጽሕፈት ስደተኛታት፡ ቤት ጽሕፈት ዕዮን ጆብ ሰንተርን ሓቢሩ ይሰርሕ። ዕላማና ድማ ነፍስ ወከፍ ጸገም ስደተኛ ፍታሕ ንምርካብ እዩ።
ንሕና ኣብ ትሕቲ ጽላል መስረትና ካብ 1991 ጀሚርና ወሰንቲ ፖለቲካዊ ስጉምትታትን ተዓተቕቲ ህዝቢ ንምውህሃድ ስደተኛታት ዝቃለሱን ነዛምድ።
ናይ ዝርርብ ሰራሕተኛ፡
Hessischer Flüchtlingsrat
Leipziger Str. 17 | 60487 Frankfurt am Main
Jana Borusko
069 97698709
Anna Hartnagel
069 97698710
ናይ ስራሕ ሰዓታት፡
ብናይ ተለፎን ቆጸራ ጥራይ።


text:
ንኡስ መደረን፣ ዝርርብን፣ ሓሳባትን ኣብ ከቢድ ጉዳይ ገበን፡ ሓላፍነት፡
ተሓታትነትን፣ ዕርቅን ኣብ ኤርትራ
ብዶር. ቴድሮስ ኣማኑኤል ገብረልዑል
መስከረም 2020
ገበትቲ ወይ ውልቀ-መለኽቲ ባዕሎም ብዝፈጥርዎ ርእሰ-ኣዕናዊ ጐነጻት ኰነ ብፍኑው
ህዝባዊ ናዕብን ውዱብ ሓይልታትን ተደፊኦም ምውዳቖም ዘይተርፍ ሓቂ ኢዩ። ክወድቁ
እንከለዉ ግን፡ መብዛሕትኡ ግዜ ሃገራዊ ውድቀትን፣ ዕንወትን ሓዲጎም እዮም ዝጠፍኡ። ነዚ
ዘጠዓዕሙን፣ ዘመቻችኡን ኩነታት ንምጥቃስ፡-
ሀ/ ኣብ ውሽጢ ሃገር ንህዝባዊ ተቓውሞ ክነጥፍን ከመርሕን ዝኽእል ውድብ ተቓወምቲ
ሓይልታት ኣብ ዘይብሉ ኩነታት፤
ለ/ ናይ ሓባር ናይ ቃልሲ መደብን ኣገባብ ቃልስን ስምምዕን ምርድዳእን ኣብ ዘይብሉ ግዜ፤
ሐ/ ናይ ህዝባዊ “ኣይፋል” ብሃልትን ህዝባዊ ተቓውሞ ናይ ምግባር ልምምድን
ባህልን ኣብ ዘይብሉ ኩነታት፤
መ/ ከምኡ’ውን፡ ኣጽዋር ወይ ነፍጢ ኣብ ኢድ ብዙሓት ኣብ ዝርከበሉ ከም ናይ
ሎሚ ኤርትራ ኢዩ።
ሃገርና፡ ድሕሪ ውድቀት ዲክታቶርያዊ ስርዓት ዓበይቲ ፈተነታትን፣
ብድሆታትን ከምዘጋጥማ ምዃኑ ርግጽ ኢዩ። እቲ ቀንዲ ካብ’ዚ ብድሆታት
ድማ፡ ናይ ሃይማኖታትን፡ ብሔራትን ናይ ፖለቲካ ብዙሕነትን ዝሓቘፈት፣
ብሕጊ እትምሓደርን ሰላምን ስኒትን ዝሰፈናን ሃገር ምህናጽ ጥራሕ ዘይኰነስ፤
ነቲ ከመጽና ዝኽእል ሃገራዊ ውድቀትን ዕንወትን ኣቐዲምና ከይተፈጥረ እንከሎ
ንምውጋዱ ምኽኣል ኢዩ።
ድሕሪ ውድቀት ገበትቲ ስርዓታት ኣብ ብዙሓት ሃገራት ኣብ ጽልእን ሕድሕድ
ምፍርራሕን ወይ ምጥርጣርን ዝተመርኰሰ ናይ ፖለቲካ ምንቅስቓሳት ኣብ’ቲ ሕብረተ-ሰብ
ሱር ሰዲዱ ይጸንሕ’ሞ፣ ነቲ ፖለቲካዊ ኣጀንዳ ወይ ዛዕባ ወኒኑ ዕንወት፡ ውድቀትን ናይ
ሓድሕድ ምቅትታልን ከስዕብ ይርአ ኢዩ። ካብ ከም’ዚ ዝኣመሰለ ናይ ዕንወት መንገዲ ክንእለ
እንተደኣ ኴይና፣ ንሰላም ዝዓለመ፡ ኣብ ስምምዕን ምክእኣልን ዝተመርኰሰት ሃገር ንምህናጽ፣
ሎሚ ጌና ብእዋኑ እንከሎ ካብ ሕራቕንን፡ ቁጠዓን ርሒቕና ብጥንቃቐ ክንግምጎምን መልሲ
ክንረኽበሉን ዝግባእ ዓበይቲ ሕቶታት ኣሎ።
እዚ’ውን፡ ብዛዕባ በደልን፡ ገበንን፡ ሓላፍነትን፣ ተሓታትነትን፣ ዝምልከት ሕቶታት
ክንዛረበሉ ጥራይ ዘይኰነስ፣ ብዝተኻእለ መጠን፡ ንብዙሓት ብሕልፊ’ኳ ነቶም ብዙሕ
ዝተበደሉ፡ ዝተቐጥቀጡን ዝተገፍዑን ዜጋታት ዘዕግብ፣ ኣብ ሕጋውን ናይ ሞራላዊ ፍትሕን
ዝተመርኰሰ ሃገራዊ ስምምዕ ምግባር ኢዩ። ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ካብ ሃገራውን ሕብረተ-
ሰብኣውን ውድቀትን ዕንወትን ከውጽኣና ዝኽእል መንገዲ ዕርቅን ስኒትን ጌና ብእዋኑ ምንዳይ
የድሊ። (1)
ሓደ ካብ’ቲ ብእዋኑ መልሲ ክርከበሉ ዘለዎ ከቢድን ኣገዳስን ሕቶ፡ ነቶም በዚ ስርዓት
ንነዊሕ ዘመናት ዝተበደሉን፡ ዝተቐትሉን፡ ዝተገፍዑን፣ ዝተሳቐዩን ወገናት ናይ ሕልናን
ሞራልን ፍትሒ ምሃብ ጥራይ ኣይኰነን። እንታይ’ደኣ፡ ስቅያቶም ብምርዳእን ድሌታቶም
ብምኽባርን ብዝተኻእለ መጠን ብብዙሓት ተቐባልነት ዘለዎን ንመብዛሕትኦም ዘዕግብን
ሕጋዊ መንገዲ ፍትሒ ምንዳይን ምርካብን ኢዩ።
በቲ ሓደ ሸነኽ፡ እቶም ነዚ ግፍዕታትን፡ በደላትን ገበናትን፣ ዘተግበሩን፣ ንኽትግበር
ዝኣዘዙን ወገናትና ዝገበርዎ ግፍዕን ገበንን መብዛሕቱ ግዜ ብዘይምርሳዕ፣ ብዝገበርዎ እከይ
ግብሪ ተጣዒሶም ጌጋታቶም ብምቕባል ምስ ህዝቦምን ሕልንኦምን ክዕረቑ የድሊ። በቲ ካልእ
ሸነኽ ከኣ፡ ይቕሬታ ክሓትሉ ዘኽእል መድረኽ ንኽግበረሎም ዘኽእል ምቹእ ኩነታት
ብምፍጣር መንገዲ ዘላቒ ፍትሕን ሰላምን ምንዳይ የድሊ። ሃገራዊ ሓላፍነትና፡ ነቶም ብስርዓት
ህግደፍ ዝተቐትሉ፡ ዝተበደሉን ዝተገፍዑን ስቃይን ቃንዛን ምርዳእን ብዝተኻእለ መጠን
ፍትሒ ምሃብን ምኽሓስን ጥራይ ኣይኰነን። ነቶም ሰብኣውን ሕልናውን ሓላፍነቶም
ብምርሳዕ፡ ነቲ እኩይ ተግባራት ኣብ ልዕሊ ንጹህ ህዝቢ ንክፍጸም ኣእዳዎምን ኣእጋሮምን
ኣጣሚሮምን ኣፎም ዓቢሶምን ዝዕዘቡ ዝነበሩን ዘለዉን ሰባት’ውን የጠቓልል። ብዙሓት
ካብኣ’ቶም እውን፡ ትማሊ ህዝቢ ብዕልልታን፣ ብእምብልታን ተቐቢሉ ዕዉር ተኣማንነትን
ዓቢ ትጽቢትን ዘንበረሎምን ኰስኲሱ ዘዕበዮምን ተጋደልቲ ደቁ ኢዮም። እዞም ኤርትራ ነጻ
ሃገር ንኽትከውን ብዙሕ ኣበርክቶ ዝገበሩን መስዋእቲ ዝኸፈሉን ብስዉኣቶምን ብውድቦምን
ብዙሕ ዝሕበኑ ጀጋኑ ገዳይም ተጋደልቲ፣ ሎሚ ኣብ ውድቦም ዝመስረቶ መንግስታዊ ስርዓት
ኣብ ልዕሊኦም፡ ኣብ ልዕሊ ደቆም፡ ኣብ ልዕሊ ብጾቶም ኰነ ኣብ ልዕሊ ዝተቓለስሉ ህዝቦም
ዝፍጽሞ ግፍዒ፡ ማእሰርትን መቕተልትን ካብ ምክልኻል ተቖጢቦም ይርከቡ።
ነዚ ኣብ ኤርትራ ወዲቑ ዘሎ ሕማቕ ኩነታት’ሲ መን’ዩ ተሓታቲ? መን’ዩኸ ሓላፍነት
ዝወስድ ዝብል ከቢድ ሕቶ ብጥንቃቐን፡ ብህድኣትን፣ ብዘይ ቂምን ሕርቃንን ምርኣዩ ኣገዳሲ
ኢዩ። ከምኡ’ውን፡ ነፍስወከፍ ሰብ ብውልቁ ደረጃ ምእንቲ ሃገራዊ ናጽነት ክብል፡ ነዚ ሎሚ
ዝካየድ ዘሎ ፖለቲካውን፡ ሕብረተ-ሰብኣውን ባህላውን ግፍዕታትን፣ ጭካኔታትን ዝገብርናዮ
ኣስተዋጽኦ ንውሽጥና ብምብርባር ሕልናና ብምፍታሽን ገምጋም ምግባር ከድልየና ኢዩ። “እቲ
ካባኻትኩም ሓጥያት ዘይብሉ፡ ቅድሚ ኵሉ እምኒ ይደርቢ” (2) ዝብል ኣስተምህሮ ጐይታና
ኢየሱስ ክርስቶስ ከም መበገሲ ምውሳድ ጠቓሚ’ዩ። እቲ ዕማም ወይ ዕላማ፡ ነቶም ዝተበደሉ
ምኽሓስ ጥራይ ዘይኰነስ፣ ነቶም በደልቲ’ውን ብምእራምንን ብምጽጋንን፡ ንሕብረተ-ሰብና
ምድሓንን ምሕዋይን ኢዩ።
ኣብ ሃገርና ሰላም ዝሰፈኖ ናይ ሃይማኖት፡ ባህሊ፡ ብሔር፡ ፖለቲካዊ ውድባትን ቅዋማትን
ብዙሕነት ዘማእከለ ሕብረተ ሰብን፣ ስርዓትን ክምስረትን ክትግበርን እንተደኣኰይኑ፤ ካብ
ምትፍናን ዝርሓቐ፡ ናይ ምቅርራብ፡ ምርድዳእን ሕድገታትን፣ ህዝባውን ሃገራውን ናይ ዕርቅን
ሰላምን ዘተ ክጅመር ወሳኒ ኢዩ። መበገሲ ጅማሮ ነዚ ናይ ሰላምን ዕርቅን ዘተ፡ ነቶም ትማሊ
ብህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ፡ ሎሚ’ውን በቲ ንነዊሕ ዘመን ስልጣን ብሒቱ ዝቕጽል ዘሎ
ህዝባዊ ግንባር ንፍትሕን ደሞክራስን ኤርትራን፣ ከምኡ’ውን፡ ካልኦት ኣብ ሃገርና ዝተራእዩ
ፖለቲካዊ ሓይልታትን ውድባትን ዝተበደሉን ዝተግፍዑን ወገናትና ንድሕሪት ተመሊሱ ዝርኢ
ኣዕጋብን ኣሕዋይን ፍትሒ ምሃብ ኣብ ሃገርና ሰላም ንኽመጽእን ቐጺሉ ድማ ዘለኣለማዊ
ንምግባርን ወሳኒ’ዩ። ብሕልፊ’ኳ ነቶም ብሃይማኖቶም፡ ቀቢልኦም፡ መበቆሎምን፣
ኣውራጃኦምን ኰነ ፖለቲካዊ ኣቛሞመን መርገጻቶምን መሰረት ዝገበረ መጥቃዕቲ ዝበጽሖም
ናይ ሕልና እሱራት ይምልከት።
ይኹን እምበር እቶም ደለይቲ ፍትሒ፡ ካብ ቍጥዐን ሕርቃንን ዝነቐለ ኣብ ናይ ሕነ-ምፍዳይ
ተግባራት ከይጽመዱ፣ ኣብ ናይ ውልቃውን ሕብረተ-ሰብኣውን ዕንወት መጻወድያ ከይወድቁ
ኣዝዩ ጥንቃቐ የድሊ። ከምኡ’ውን፡ እቶም ደገፍትን ሰዓብትን ንምድላብን፣ ንምጥርናፍ ብምባል
ኣብ ሕብረተ-ሰብ ዝርከብ ኣሉታዊ ፍርሕታትን ምጥርጣርን ብምቕስቃስ፡ ኣብ መንጐ
ሃይማኖታትን ዓሌታትን ጐንጽታት ብምውላዕ፡ ባህላዊ ትምክሕትታትን ንኻልኦት ናይ
ምንእኣስን ምንዓቕን ባህርያት ተዕጢቖም ዝቕስቅሱን “ክተት ከይትዝመት፡ ጽናዕ ከይትምናዕ”
እናበሉ ሕብረተ-ሰብኣዊ ምትፍናን ዝፈጥሩ ውልቀ-ሰባት፣ ኣብ ሓላፍነት ዝተመርኰሰ ናይ
ብዙሕነት ሰላም ንምህናጽ ኣብ ዝካየድ ጻዕርታት ኣወንታዊ ተራ ኣይክህልዎምን ኢዩ። ስለ’ዚ
እውን፡ ብዙሕ ኣድህቦን ጊዜን ምሃቦም ኣየድልን።
ብዛዕባ ገበን (ወንጀል) ሓላፍነትን ተሓታትነትን ዘሎና ኣርኣእያ ሓባራውን ብዙሓት
እንሰማምዓሉን እነካይዶ ዘተን ዝርርብን ካብ ታሪኽን ልምድታትን ከም ናትና ዝኣመሰለ
ሽግራት ዘሕለፉ ህዝብታትን ሃገራትን ምምሃር ከድሊ ኢዩ። ንኣብነት ኣብ መንጐ ገበንን
ሓላፍነትን ዘሎ ዝምድናን ፍልልያትን ብምርማርን ብምብራህን “ኣይኸማን (Eichmann) ኣብ
እየሩሳሌም ጸብጻብ ኣብ ምቍንጻብ (ምንእኣስ) ግብረ እከይ” (3) “Hannah Arendt:
Eichmann in Jerusalem – A Report on the Banility of Evil” ዝብል ቅድሚ 70
ዓመት ዝተሓትመ ብፈላስፋ ወይዘሮ ሃና አርንደት ዝተጻሕፈ ጽሑፍ ከም መበገሲ ምንባብ
ኣዝዩ ጠቓሚ ኢዩ። እዚ ጽሑፍ’ዚ ኣብ ግዜ ናዚ ጀርመን ንብምልዮናት ዝቝጸሩ ኣይሁዳውያን
ብጅምላ እንዳሓፈሰ ኣብ መጽነትን መቕተልን መዳጐኒታት ብምቕያድ ዝመርሐን ዘካየደን
ሓላፊ ለ/ኮ ኣይኽማን ኣብ ናይ ኢየሩሳሌም ቤት ፍርዲ ዝቐረበሉ ክስታትን መልስታቱን ዝገልጽ
ጸብጻብ ኢዩ፤፤
ወይዘሮ ሃና ኣብ መንጐ ገበንን ሓለፍትን ሓደ ኣገዳሲ ፍልልይ ምህላዉ ይጠቕሳ። ገበን
ከም ስነ-ሓሳብ፡ ወይ ኣምር (concept) ሞራላዊ ኰነ ሕጋዊ ብይኑ ንተግባራት ሓደ/ሓንቲ
ውልቀ ሰብ ነጺሉ ዝምርምርን ዘመልክትን ኢዩ። ክሲ ገበን ኣብ ጭብጢ ዝተመርኰሰ ሕጊ
ዘማእክል፡ ተሓታትነት ውልቀ-ሰብ ዘመልክት ጥራሕ ኢዩ (4) (Collectiv Responsibiliy
pp 43-44 and Organized Guilt and Universal Responsibility) ። ገበን ንሓደ
ጕጅለ ኰነ ንሓደ ሕብረተ-ሰብ ብጃምላ ምስ’ቲ ዝተፈጸመ እከይ ግብሪ ብምትሕሓዝ፣
ብምዝማድን ብምጥባቕን ብሓባር ንኹሉ ወይ ንብዙሓት ትርጉሙ የጥፍእ። ኩሉ ሰብ ብሓባር
ገበነኛ’ዩ ምባል፡ ገበነኛ የለን ከምምባል ኢዩ ዝቝጸር። ገበን ከም ሓላፍነት ኣይኰነን። ሓላፍነት
ናይ ብዙሓት ናይ ሓባር ክኸውን ይኽእል ኢዩ። ገበን ግን፡ ኵሉ ግዜ ንውልቃዊ ግብሪ ተኸሳሲ
ዝምልከት ኢዩ። እዚ ማለት እውን፡ ሓደ ወይ ሓንቲ ሰብ ብዝገበርዎ ስራሕ ናይ ሞራል
ሓላፍነት ጥራሕ ዘይኰነስ ንዝተገብረ ገበን ሕጋዊ ሓላፍነትን ተሓታትነትን ብፍርዲ የረጋግጽ።
ከም ኩሉ ገባቲ ስርዓት፡ ንሃገርና ብሓይሊ ነፍጢ ተቖጻጺሩ ዘሎ ጃንዳ ህግደፍ’ውን፡
ኣብ’ቲ እከይን ኣረሜናውን ተግባራቱ ብዙሓት ውልቀ-ሰባት ብትእዛዝ ኰነ ብተጽዕኖ፣
ብምፍርራሕ ኰነ ብምድፍፋእ፣ ገሊኦም ድማ፡ ብገዛእ ድልየቶም ወይ ብገዛእ ፍቓዶም ተሳትፎ
ክህልዎም ይጽዕር። ብኻልእ ኣዘራርባ እቲ ኣረሜናዊ ተግባራቱ ናይ ብዙሕ ህዝቢ ወይ ናይ
ሓፋሽ ተሳትፎ ክሕልዎ ንምግባር ይሰርሕ። እዚ’ውን ንብዙሓት ሰባት ኣብ ዘይደልይዎን
ዘይኣወይ ናይ ምንሉን መጻወድያ ሰበብ ምእታው ዘላቒ ረብሓ ኣለዎ ካብ ዝብል ተንኰለኛ
ኣተሓሳስባ ዝተበገሰ ኢዩ። በቲ ሓደ ወገን ብዘይድሌቱ ኣብ ዓመጽን ቅትለትን ኢዱ
ዝተጨማለቐ ውልቀ-ሰብ ነቲ ስርዓት ፍጹም ተኣማንነቱ ዘረጋግጸሉ ተግባር ስለዝመስሎ ኢዩ።
በቲ ካልእ ሸነኽ ከኣ፡ እቲ ውልቀ-ሰብ ካብ ጭቆና ኣምሊጡ፡ ተሰዲዱ፡ ብትብዓት ንዝፈልጦ
ግፍዕታት እቲ ስርዓት ነጊሩን ኣጋሊጹን ንፍትሒ ምስ ዝቃለስ፡ ስሙ ንምጽላም ንዘረባኡ
ሰማዒ እዝኒ ከይርከብ ንምግባር ይጠቕመኒ ኢዩ ኢሉ ስለዝገምገመ ኢዩ። ብሓጺሩ ንምጽሟቕ
“ኣብ’ታ መዓልቲ ሓቂ፡ ፍትሕን ፍርድን ኩሉ ገበነኛ እንተዘይኰይኑስ፣ ገበነኛ እውን
ኣይክህልውን ወይ ኣይክርከብን እዩ” ዝብል ናይ እኩያት ኣተሓሳስባ ኢዩ።
ኣብ ህዝቢ ኤርትራ ዝወርድ ዘሎ ኵሉ ግፍዕን ቅትለትን ተሓታቲ ሓደ እንኮ ሰብ። ማለት
ኣቶ ኢሳያስ ኣፍወርቂ፡ ጥራሕ ምግባር ወይ ኣብ’ቲ ሃገር ናይ መላኺ ውልቀ-ሰብ መንግስቲ
ኢዩ ዘሎ ዝብል ሓሳብ ናይ ብዙሓት ርእይቶ ኢዩ። ብሕልፊ’ኳ፡ ናይ’ቶም ትማሊ ናይ’ዚ
መንግስቲ ደገፍትን ሰበስልጣናትን ዝነበሩ ሎሚ ኢዶም ሓጺቦም “ሰይጣን መንጠለና እምበር፡
ኣይሃብናዮን ስልጣን” ዝብሉ ሰባት ርእይቶ ኢዩ። እዚ መርገጽ ሰፊሕ ህዝባዊ ናዕቢ ንምልዕዓል
ንመጻኢ ለውጢ ንምቅልጣፍ ምቹእ ኩነታት’ውን ይፈጥር ይኸውን። እቲ ገበንን ሓላፍነትን
ኣብ ኣቶ ኢሳያስ ኣፍወርቅን ኣብ ዙርያኡን ዘለዉ ውሱናት ተሓባበርቱ ምድራቱ ንዝመጽእን
ንእንደልዮን ናይ ሓቂ፡ ዕርቅን ሰላምን ሃገራዊ ምይይጥ ዕዉት ንክኸውን ዘጥዓዕም ኩነታትን
መንገድን ክፈጥር ይኽእል። ንብዙሓት ነዚ ስርዓት ብዝተፈላለየ ኣብ ስልጣን ዘምጽኡን
ዘጽንሑን ሰባት ግን ካብ ናይ ሕሊና ተሓታትነት ወጻኢ ወይ ንላዕሊ ነጻ ስለዝገብሮም ኢዩ።
ይኹን’ምበር፡ ኩሉ ዲክታቶርያውን ገባትን ስርዓት ኣብ ሃዋህው ኣይኰነን ዝምስረት።
ውልቀ-ምልክነት ሱር ንኽሰድድ፡ ንኽጥጥዕን ንኽዕምብብን ዘድልይዎ ፍሉይ ሕብረተ-
ሰብኣውን፡ ታሪኻውን፣ ስነ-ኣሙራውን ኩነታት እውን ወሳኒ ኢዩ። ገባቲ ስርዓት ንኽነግስን
ክህነጽን ካብ ዝገብሮ ሓደ ዋና ምኽንያት፡ መብዛሕቱ ሰብ ስቕ ብምባሉ ምስ’ቲ ስርዓት ዘርእዮ
ዘይቅኑዕ ምትሕብባር ኢዩ። እዚ ማለት’ውን፡ እቶም ከይዓወሩ፡ መታን ከይርእዩ ናብ ካልእ
ገጾም ዝጥምቱ፣ እቶም ንዝርኣይዎ ከስተውዕልሉ ዘይደልዩ፣ እቶም እናሰሞዑ ክነሶም፡ ኣውያት
ህዝቦም ከይሰምዕ ኣእዛኖም ዝጸመመ ፣ እቶም ዘይዓባሳት ግን ከኣ ቃንዛ ህዝቦም ዘይነግሩን
ዘይዛረቡን ብዙሓት ሰባት ኢዮም። ኤርትራውያን ንነዊሕ ዘበን፡ “ንዝተሾመ ተኸተሎ፡
ንዝተሳዕረ ተሰበሎ” ብዝብል ያታዊ ብሂል፤ ንውልቀ-መላኺ ኤርትራ ብዕዉር እምነት
ክኽተልዎን ከመጕስዎን ጥራይ ዘይኰነስ፤ እቲ ስርዓት ንዝኣሰሮምን ዝበደሎምን ሰባት እውን
ክስበልዎም፤ ናይ’ቲ ስርዓት ግፍዕታትን ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላትን ብዝተፈላለየ ምኽንያት
ሸለል ክብልዎን ክጸርዎን ተራእዮም ኢዮም። ሃገር ኤርትራ ድሕነታን ህላዌኣን ኣብ ሓደጋ
ከውድቑ ዝደልዩ ናይ ግዳምን ናይ ውሽጥን ሓይልታት ተጻብኦ ብዙሕ ኢዩ ዝብል ምኽንያት
ቀንዲ ኢዩ። ይኹን’ምበር፡ ገባቲ ስርዓት ውዒሉ ሓዲሩ ግፍዕታቱ ኣብ ህዝቢ ብምሉኡ
ስለዘስፋሕፍሕ፡ ካብኡ ዝተርፍ ወይ ዘምልጥ የለን። እቶም ስቕ ብምባል፡ ብምውዳስን
ብምትሕብባርን ካብ ጩግራፍ ጨቋኒ መንግስቲ ከድሕኑ ዝሓስቡ ሰባት’ውን “ዕገብ ዘይብል
ንጎይታኡ ሽግር ይዀውን ምሳኡ” ከምዝብሃል ካብ መቕዘፍቲ ኣየምልጡን ኢዮም።
ኣብ ሃገር ኤርትራ ንዝተፈጸመ ኩሉ ወይ መብዛሕትኡ ገበናትን መቕተልትን ብኢሳያስ
ኣፍወርቅን ኣብ ከባቢኡ ዝርከቡ ሰባትን ባዕሎም ብኢዶም ዝፈጸምዎ ኣይኰነን። እቶም
ንግብረ-እከይ ዝኣልሙን፡ ዝእዝዙን ዝብይኑን ሰባት፡ ካብ’ቶም ዘተግብርዎን ዝፈጸምዎን ሰባት
ዝተፈለዩ፡ ሓደ ሓደ ግዜ እውን ርሕቀት ዘለዎም ሰባት ኢዮም። ስለዝዀነ’ውን፡ ክሲ ኣብ
ሕጋዊ ቤት ፍርዲ ብምቕራብ፡ ብዘየጠራጥር ጭብጥን ምስክርነትን ንገበነኛታት መሚኻ
ፍትሓዊ ብይን ምሃብ ኣዝዩ ኣሸጋሪ ከምዝኸውን ዘጠራጥር ኣይኰነን። ልክዕ ኢዩ፡ መራሕቲ
ሃገር ብምሉኡ ናይ ሓባር ኣዘዝቲ ሓላፍነት ስለዘለዎም፡ ሓላፍነቶም ብምርሳዕ ክኽሰሱን ኣብ
ፍርዲ ምቕራብምን ዘይተርፍ ኢዩ። እዚ ምስ ዝኸውን፡ ናይ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ሓላፍነትን
ገበንን ዘቃልዑ ምስክርነትን መርትዖን ካብ ምስጢር ዝፈልጡ ሰባት ከምዝመጽእ ዘየጠራጥር
ኢዩ። ይኹን’ምበር፡ እዚ ስርዓት ብፍኑው ህዝባዊ ናዕቢ እንተተዓልዩ መራሕቲ ህግደፍ
ብቝጡዕ ጭፍራ ኣብ ጐደናታት ብገመድ ተንጠጢሎም ከምዝሕነቑ ኣየጠራጥርን። እቶም
ነዚ ገባቲ ስርዓት ብሓላፍነትን ብእምነትን ዘገልግልዎ ዝነበሩ ሰባት፡ ሎሚ ግን ኣብ ስደት
ዑቕባ ሓቲቶም ዝነብሩ ዘለዉ መጋበርያታቱ፣ ብዝገበርዎ በደል ዘይጕህዩን ዘይጥዓሱን፣
ንዝፈልጥዎ ምስጢራት’ውን ንህዝቢ ዘይምግላጾምን ዘገርም ነገር ኢዩ። ውሑዳት ሰባት ጥራይ
ኢዮም ብገበን እንተተኸሲሶም ኣብ ሓራ ሃገር፡ ኣብ መጻኢ ኣብ ዝምስረት ሕጋዊ ቤት ፍርዲ
ክቐርቡ ድልዋት ምዃኖም ዝገልጹ (5) ።
ኣብ ሃገርና፡ ዘበነ ሕገ-ኣልቦነት ሓሊፉ፡ ነጻን ፍትሓውን ቤት ፍርዲ ክሳብ ዝምስረት ነዊሕ
ግዜ ምውሳዱ ኣይተርፍን ኢዩ። ክሳብ’ዚ ግዜ’ዚ ዝመጽእ ግን፡ ኣፍካ ለኵትካ ትም ምባል
ምምራጽ እንደልዮን እንጽበዮን ናይ ሰላምን ዕርቅን መስርሕ ዘዳናጒ ዕንቅፋት ክኸውን
ይኽእል። ምኽንያቱ’ውን፡ ጕዕዞ ሃገራዊ ዘተ ንሓቂ፡ ንዕርቅን ሰላምን ብዓወት ክዛዘም እንተደኣ
ኰይኑ፣ ይብዛሕ ይውሓድ፡ ይዕበ ይንኣስ ኵሉ ሰብ ሓላፍነቱ ምቕባል የድሊ።
እንተበዲሉ’ውን፡ ብዝተኻእለ መጠን ነቶም ዝተገፍዑ፡ ብህይወት ምስ ዘይህልዉ፡ ንቤተ-
ሰቦም ይቕሬታ ምሕታት ወሳኒ ኢዩ። ሓላፍነት ምቕባል እንተውሓደ ናይ ሞራልን ሕልናን
ተሓታትነት ምቕባል ኢዩ።
ሓላፍነትና ምስ እንቕበል ጥራሕ ኢና ነቶም ዝተበደሉን ዝተገፍዑን ኣሕዋትናን ኣሓትናን
ፍትሒ እነረጋግጸሎም። ኣብ ስደት ዝርከቡ ኤርትራውያን፡ ንኹሉ’ቲ ዝፈልጥዎ ዝተፈጸመ
ገበናት ብምምዝጋብን ሰነዳት ንዓለምለኻዊ ናይ ሰብኣዊ መሰላት ተጣበቕቲ ከፍልጡ ዓብዪ
ታሪኻዊ ሓላፍነት ኣለዎም (6) ኩሉ እንፈልጦ ጭብጥታት ብምእካብን ብምምዝጋብን ጥራሕ
ኢና ነቶም ዝተበደሉን፡ ዝተገፍዑን ዝተቐትሉን ወገናትና ብምዝካር ዝሓለፈን ዘሎን ናይ
ሰብኣዊ መሰላት ግህሰታት ክንፈትሕ እንኽእልን ከይድገም እንከላኸልን። እቶም ምስጢር
ዝፈልጡ ሰባት ምስ ዝምስክሩ ጥራሕ ኢና ንመጻኢ ህይወትና ካብ ናይ ዝሓለፈ ግፍዕታት
ብፍትሒ እንፍውሶን ንሃገርና እውን ብዘይ ጐነጽን ዕንወትን ኣብ ናይ ሰላምን ደሞክራስን
ጐደና ከነሰጋግራ እንኽእል።
ገባቲ፡ ስርዓት ህግደፍ ካብ ዘመን ህግሓኤ ጀሚሩ ዝጥቀመሉ ፍሉይ ኣገባብ ስርሑን
ባህርይኡን ኩሉ ብምስጢር ካብ ኣፍ ናብ ኣፍ፡ ካብ ላዕለዋይ ኣዛዚ ናብ ታሕተዋይ ኣተግብር
ብዘይ ሕቶ፣ ብዘይምጥርጣር ትእዛዝ ክትፍጽምን ከተፈጽምን ይጽበ (7) ። ልክዕ ከም’ቲ እሱር
ሰብ መኽሰሲኡን መእሰሪኡን ዘይፈልጦ፡ እቲ ኣሳርን ትእዛዝ ኣተግባርን’ውን መዳጐኒ እሱር
ካብ ምጥርጣር ሓሊፉ ዝፈልጦ የብሉን። “ምስጢር ክትፈልጥ ህርድግ ኣይትበል” ዝብል
መትከል ኣሰራርሓ’ቲ ገባቲ ጉጅለ ኰይኑ፣ ብዛዕባ እሱር ሓውኻ፡ ሓፍትኻ፡ ኣቦኻ፡ ኣዴኻን
ብጻይካን “ኣይትንገር፡ ኣይትሕተትን ኣይተጻርን” መርሖኦም ኢዩ። ከም ኣብ መጽሓፍ ፍራንዝ
ካፍካ (Franz Kafka – The Trial) ዝተባህለ ደራሲ ዝዛረበሉ ፍትሒ ኣልቦ ስርዓት እንዳ
ህግደፍ’ውን ሓደ ሰብ ምስ ዝእሰር ህላዌኡ ኣብ’ዛ ዓለም ከምዘይነበረ፡ ታሪኹ ክሕከኽ፡ ኩሉ
ዝረስዖ ዋላ ሓደ ዘይዝክሮም ፍጡር ንምንግባር ጻዕሪ የካይዱ (8) ። ስለዝዀነ’ውን፡ ሓቀኛ
ፍትሕን ዕርቅን ዘናዲ ዝርርብን ምይይጥን ብዛዕባ ገበን፣ ተሓታትነትን ሓላፍነትን ምክያድ
ኣዝዩ ኣሸጋሪ ምዃኑ ኣይክተርፎን ኢዩ።
እቶም ነሕዋቶም ዝኣስሩ፡ ዘጋፍዑ፡ ዝቕጥቕጡን ዝቐትሉን እውን ባዕዳውያን ዘይኰኑስ
ኤርትራውያን ከማና ኢዮም። ሓቀኛ ስሞም ንኸይፍለጥ ዝተኣልመ ተንኰል ይመስል ምሉእ
ኣስማቶም ዘይፍለጥ፣ ብኣናሻውን ኣቖናጺባን ብሳጓ ዝጽውዑ ወይ ከኣ ወዲ እከለ፡ ወዲ ጓል
እከለ ጥራሕ ተባሂሎም ዝፍለጡ መራሕቲ ጋንታ፡ ኣዘዝቲ ሓይሊ፡ ሓለፍትን መርመርትን
ውልቀሰባት ኢዮም። ብዙሓት ካብ’ቶም ነቲ ንግብረ-እከይን ኣረሜናዊ ትእዛዝን ብከተግብርዎ
ይኽእሉ ኢዮም ተባሂሎም ተመምዮም ዝተመርጹ እኳ እንተዀኑ፤ ኣብ ትሕት’ቲ ስርዓት ክሳብ
ዝሃለዉ፤ ብዘይካ ዝተዋህቦም ትእዛዝ ምፍጻም ሓሊፎም ካልእ ኣማራጺ የብሎምን።
መብዛሕትኦም ኣማራጺ ዘይብሎም ንትእዛዝ ተራ ኣፈጸምትን ኣተግበርትን ደኣ’ምበር ነዚ
ዝተገብረን ዝግበር ዘሎን እከይ ስራሕን ገበንን ተሓተትን ሓላፍነት ተቐበልትን ከምዘይኰኑ
ምጥባቖም ኣይተርፍን ኢዩ። ተግባራቶም ካብ ጸቕጥን ንህይወቶም ፍርሕን ስግኣትን ዝመጸ
እምበር ካብ እምነት ከምዘይኰነ ምግላጾም’ውን ኣይተርፍን። ብዙሓት ካብ’ዞም ናይ ትማሊ
ቀጥቀጥን ኣሰርትን ሰበ-ስልጣናትን ናይ ጸጥታ ሓለፍትን ሎሚ ድሃዮም ኣብ ዘይፍለጠሉ ቦታ
ኣብ ቀይዲ ኣትዮም ይርከቡ። ገሊኦም ተቐቲሎም፡ ገሊኦም ሰብ ኣብ ዘይርእዮም ምስጢራዊ
ቤት ማእሰርቲ ተሰዊሮም፤ እቶም ሰብ ዕጫ’ውን ናብ ስደት ኣምሊጦም ኣብ ሐደ ዘመን
ገፋዕትን ተገፋዕትን ኰይኖም ይርኣዩ።
እቶም ብዘይበደል ዝተኣስሩን ክሳብ ኣካላቶም ዝለምስ ዝተቐጥቀጡን ገሊኦም
ነባር/ገዳይም ተጋደልቲ፣ ገሊኦም ዓበይቲ ኣቦታትን ኣዴታትን፤ ገሊኦም ኣዝመድን ኣሕዋትን
ነዞም ኣተግበርቲ ትእዛዝ ዝዀኑ ሰባት’ከ ከመይ ኮን ይርእይዎም ይኾኑ? እቶም ምቕጥቃጥን
ቅንጸላን ዝፈጸሙ መራሕቲ ጕጅለ፡ ኣዘዝቲ ጋንታ ሓለፍቲ ሰበ-ስልጣን’ከ ከም ኣካል ናይ’ቲ
ገባቲ ስርዓት ብምርኣይ ብገበን ተሓታትነት ምግባር ይግብኦም ይብሉ’ዶ ይዀኑ። ወይስ እቶም
ትእዛዝ ኣተግበርቲ ኢና ኔርና ዝብሉ’ኸ ብተግባራቶም ብምጥዓስ፡ ዝፈልጥዎ ምስጢር ኩሉ
ብምንጋርን ብምንሳሕን ንዝሓትዎ ይቕሬታ ምእንቲ ሃገራዊ ዕርቅን ሰላምን ከም ኣዕጋቢ
ይቕበልዎ ይዀኑ። ሓደ ንኣብነት ንምጥቃስ ይከኣል። ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዒራ ዒሮ ሓላዋይ
ዝነበረ ሓደ ሰብ ኣብ ስደት ኣብ ዝገበሮ ነዊሕ ቃለ-መሓትት ዘስካሕክሕን ዘሕዝንን በደላት
ኣብ ልዕሊ ዓበይቲ ሰበ--ስልጣን ነበር ወይ ጕጅለ 15 ተባሂሎም ዝፍለጡ ምግላጹን ንዓለም
ምፍላጡን ይዝከር። እሱ’ውን እንተዀነ፡ እቲ ዋና ምኽንያት መስደዲኡ እቶም እሱራት
በብሓደ ምስ ዓረፉ ብዛዕብኦም ምስጢር ዝፈልጥ ኩሉ ሰብ’ውን ኣብ መጻኢ ንኸይምስክር
ብምባል ከምዝቕተሉ ስለዝተረድኦ ኢዩ። ነዚ ስርዓት ብትግሃትን ብምሉእ ልቦምን ዘገልገልዎ
ተራ ወተሃደራት’ውን ከይተረፉ ዝፈልጥዎ ምስጢር ንኸይወጽእ በቲ ስርዓት ምቕንጻሎም
ዘይተርፍ ኢዩ።
ኩነታት ተቐይሩ ኣብ ኤርትራ ብሕጊ ዘመሓድር ፍትሓዊ ስርዓት እንተተመስረተ እውን፡
እቶም ብገበን ተኸሲሶም ብጭብጢ ብዝተረጋገጸ ኣገባብ ብይን ወይ መቕጻዕቲ ዝቕበሉ ሰበ-
ስልጣን ህግደፍ ብቝጽሮም ብዙሓት ኣይክዀኑን ኢዮም። ይኹን እምበር ነዚ ኣብ ኤርትራ
ብብሕቱ ናይ መንግስቲ ስልጣን ወኒኑ ንምሉእ ሕብረተ-ሰብ ኤርትራ ከምጥሪት ዝውንን
ዝዕብልልን ጉጅለ ህግደፍ ዝፈጠሩን ሱር ክሰድድ ኣበርክቶ ዝገበሩን ሰባት ብናይ ፖለቲካን
ሞራልን ሓላፍነት ምርሳዕ ዝሕተቱን ብዙሓት ኢዮም። እዚ ነቶም ናይ ፖለቲካን ሰብኣውን
ሓላፍነቶም ዘንጊዖም ብዝገበርዎ ጌጋታትን ጕድለታትን ዝሕተቱ እንተዀነ ግን ብጭብቲ
ዝተመስከረ ገበን ዘይገበሩ ሰባት ይምልከት። ንኣብነት ንምጥቃስ፡ ንመንግስቲ ህግደፍ
ወግዓውን ተግባራውን ኰነ ዘይንጡፍ ሓገዝ ዘበርክቱ ሰባት ኢዮም። እዚኣቶም’ውን፡
ንመንግስቲ ኢሳያስ ብገንዘብ፡ ብሞራልን ብፕሮፓጋንዳን ዝደገፉን፤ ግፍዕታት ክፍጸም፡ ደቂ
ሰብ ብዘይ ፍርዲ ክቕየዱ፡ ከም ኣሓ ክዝርዑ፡ ክቕንጸሉ፡ ጥሪቶም ክዝመታን ኣባይቶም ክፈርስን
ዓገብ ዘይበሉ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ወጻእን ዝነብሩ ሰባት እውን የጠቓልል።
ናይ ፖለቲካን ናይ ሞራልን ሓላፍነትን ተሓታትነትን ሰባት ባዕሎም ብኢዶም ጌጋ ንዝገበሩ
ጥራይ ኣይኰነን ዝምልከትን ዘመላኽትን። ዓገብ ካብ ምባል ኣፎም ካብ ዝለኵቱ፣ ስጉምቲ
ካብ ምውሳድ ዝለመሱን ዝተቖጠቡን ሰባት’ውን ይምልከት ኢዩ። በዚ ኣርኣእያ ኩሎም ነባር
ተጋደልቲ ህግሓኤ፣ በቲ ንሳቶም ዝመስረትዎ፡ ዝተቓለስሉን ዝሕበንሉን ውድብ ሎሚ ህግደፍ
ተባሂሉ ዝጽዋዕ ገዛኢ ጕጅለ ንዝገበሮ ገበናት ሕጋዊ ተሓታትነት እኳ እንተዘይሃለዎም፡
ንህዝቦም ካብ ውድቦም ንዝወርዶም ግፍዕታት ክከላኸሉ ብዘይምኽኣሎም፡ ነቲ ገባቲ
ኣሰራርሓ ኣብ ግዜኡ ስለዘይኣለይዎን ዘየወገድዎን ናይ ፖለቲካን ሞራልን ተሓታትነት ውን
ኣለዎም ክብሃል ይኽእል።
ናይ ፖለቲካን ሞራልን ሓላፍነት ባዕሎም ገበን ንዝገበሩ ሰባት ጥራይ ኣይኰነን
ዝተሓላለፍን ዝምልከትን። ምስ’ቶም ገበርትን ኣተግበርትን ገበን’ውን ብድሌቶም ክሓክዎ ወይ
ከጥፍእዎ ዘይክእሉ ምትእስሳርን ዝምድናን ኢዩ። እዚ’ውን፡ ነቲ ስርዓት ዝዕብልሉን ዝውንኑን
ሰባት ካብ ብሄሮምን ባህሎምን ምስዝዀኑ ኢዩ። በዚ ኣዘራርባ’ዚ፡ እቶም ኣንጻር ስርዓት
ህግደፍ ደው ዝበሉ፣ ንዘመናት ብወግዒ ዝተቓለሱን እንተዀነ ግን ንናይ ብሄር፡ ቋንቋ፡
ሃይማኖትን ጾታን መሰረት ብምግባር ዝቃለሱን ስቃዮም ዝገልጹን ሰባት ስምዒት-ኣልቦ
ብምዃን “ግፍዒ ንዅሉ ብማዕረን ሓባርን ኢዩ ዘጥቅዖ” ብምባል ናይ ካልኦት ቃንዛን ኣውያትን
ንምስማዕ ምስ ዘይደልዩን ዘይክእሉን ኢዩ።
“ካልኦት” ወገናትና ንዘልዕልዎን ንዝጠልብዎን ቅቡል ሕቶታትን ድልየታትን ጽን ኢልካ
ምስማዕን ምርዳእን መበቆሉ እዚ ገዛኢ ጃንዳ ብትግርኛ ተዛረብቲ ዝዕብለልን ዝዳለውን
ብምዃኑ ዝተፈጥረ ናይ ቀልቢ ወይ ሕልና ቅልውላው ኣይኰነን። ከምኡ’ውን ብዙሓት ኣብ
ስደት ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ትግርኛ ተዛረብቲ ኤርትራውያንን ደቆምን ሕጂ’ውን ነቲ ስርዓት
ደገፎም ኣየቋረጹን። ይኹን እምበር ጃንዳ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ባህልታት፡ ብሂላት፡ ቅጥዐ-
ምግባርን ስርዓታትን ትግርኛ ተዛረብቲ ኤርትራውያን ብመደብ ዘካይዶ ዘሎ መጥቃዕቲ
ዕንወት፡ ኣብ ታሪኾም ተራእዩ ዘይፈልጥ ምዃኑ’ውን ምርዳእ የድሊ። ናይ ጉጅለ ህግደፍ ቀንዲ
ዕላማ’ውን ኣብ መንጐ ትግርኛ ተዛረብቲ ሃገር ኤርትራን ሃገር ኢትዮጵያን ምርሕሓቕ፡ ጽልእን
ዘለኣለማዊ ነቓዕን ብምፍጣር ሕውነቶምን ምሕዝነቶምን ንምብታን ኰነ ተባሂሉ ዝተኣልመ
ውዲት ኢዩ። ትግርኛ ተዛረበቲ ኤርትራውያን፡ ከም ኩሎም ብሔራት ኤርትራ ንናጽነት ሃገሮም
ብዙሕ መስዋእቲ ዝኸፈሉ ጥራሕ ዘይኰኑስ፣ ናይ ጃንዳ ህግደፍ ተበደልቲ፡ ተጐዳእትን
ተጠቓዕትን ምዃኖም ንጹር ኢዩ።
ኣብ ልዕሊ ሃይማኖታውን ብሔራውን መንነት ዝወርድ ጭፍለቓን ጭቆናን ብዘይገደብ
ምስ ዝቕጽል ኣብ መንጐ ሃይማኖታትን ብሔራትን ሓድሕዳዊ ምጥርጣር፡ ምርሕሓቕን
ምትፍናንን ከስዕብ ባህርያዊ ኢዩ። እዚ’ውን ኣብ ድሕረ ውድቀት ገባቲ ስርዓት ኣብ
ሃይማኖትን ብሔርን ዝተመስረተ ጐንጽታት ከም ዝጔልሕ ይገብር። ብሕልፊ’ኳ፡ ኣብ መንጐ
ዕጡቓት ዝኸይድ ጐንጺ ነቶም ኣብ ልዝብ፡ ምክእኣል፡ ዕርቅን ሰላምን ዘናድዩ ሓይልታት
የልግሶም፡ ቦታ’ውን ኣይህቦምን። ስለ’ዚ እውን፡ ጌና ሎሚ ብእዋኑ ብዙሕነት ዝሓቝፍን
ዘተባብዕን ሃገራዊ ዘተ ሰላምን ስኒትን ውዕል ምግባር ኣድላዪ ይኸውን። ካብ’ቲ ሓፈሻዊ
ስምምዕን ውዕልን ዘድልዮ ቀንዲ ጉዳይ ሕቶ ዋንነት መሬት ዝምልከት ኢዩ። ብሕልፊ’ኳ
ንዘመናት ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ክወራረስ ዝጸንሐ ናይ ዓድታት፡ ናይ ቀቢላታት ኰነ ናይ
ውልቀ-ሰባት፡ መንግስቲ ብሓይሊ ዝወረሶን ዝጐበጦን መሬት ናብ ዋናታቱ ምምላስን
ንዋናታቱ ዘላቒ ውሕስነት ምሃብን የድሊ። ነዚ ንምትግባር ግን፡ ኣብ ዓሚቝ መጽናዕቲ
ዝተመርኰሰ ናይ መሬት ሕግታትን ኣገባብ ኣሰራርሓን ምሕጋግ ብቐዳምነት ናይ ግድን ኢዩ።
ኣብ መንጐ ብሔራትና ኣብ ስኒትን ሰላምን ዝተመስረተ ናይ ብሓባር ምንባር ድልየቶም
ንምብርታዕ ሚዛናውን ማዕርነታውን “ማሕበራዊ ውዕል” ወይ ስምምዕ የድሊ። እዚ
“ማሕበራዊ ውዕል” ውን፡ በቲ ሓደ ወገን ንዝተገብረ በደል ዝእርም ክኸውን እንከሎ፣ በቲ
ካልእ ሸነኹ ከኣ፡ ኩሉ ውልቀ-ሰብ ዘርኡ ብዘየገድስ ኣብ ሃገሩ ሕጋዊ ድሌቱ ንኽማላእ ኣብ
ዝመረጾ ንኽነብር ማዕረ ዕድል ክህልዎ ዘረጋግጽ ኢዩ።
እዚ ብዙሕ ዋጋን መስዋእትን ዝተኸፈለሉ ናይ ናጽነት ቃልሲ፡ ሕልሙ፡ ድልየቱን
ዕላምኡን ብዙሕነት ዘማእከለ፣ ማዕርነት ብሔራት ሃይማኖታትን ባህልታትን ዘረጋግጽ ናይ
ሓባር ሃገር ንምፍጣር ኢዩ። መበገሲ ወይ መበቆል እዚ ድሌት’ውን እቲ ኣውሮጳውያን ገዛእቲ
ብዘይ ሓልዮት ብሔራትን ቋንቋታትን ከምዝደለይዎ ብርሳስን፣ ብብርዕን ዝሓንጸጽዎን ዶብ
ውሽጢ ኰይኖም ዘሕልፍዎ ናይ ሓባር ታሪኽን ናይ ሓባር ናይ መግዛእቲ ተመኵሮን ኢዩ።
እዚ ኤርትራ ከምዝደለዮ ንበይኑ ዝውንን ዝገዝእን ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ሎሚ ዝኽተሎ
ዘሎ ናይ ሃገር ህንጻ መንገድን ሓፈሻዊ ስልትን ዕማምን ግን፡ ካብ ድሌት መብዛሕትኡ
ህዝቢዝርሓቐን ዝጻረርን ኢዩ። ህግደፍ ነዚ ሓድሽ ፈተነ ማሕበራዊ ህንደሳ ንብዙሓት ሰባት
ንኽስሕበሉን፡ ክእክበሉን ክስዕቦን ናይ ፕሮፓጋንዳ ጭርሖ’ውን “ሓደ ህዝቢ፡ ሓደ ልቢ”
ብዝብል ኣጠቓሊልዎ ይርከብ። ዕላማ ናይ’ዚ ፈተነ ማሕበራዊ ህንደሳ’ውን ብዙሕነት ብኹሉ
መልክዓቱን ዓይነታቱን ደምሲስካ፡ ሓድሽ ኣሃዳዊ ስርዓት ካብ መሰረቱ ምንዳቕን ምቛምን
ኢዩ። መሪሕነት ህግደፍ ብዙሕነት ሃገር ኤርትራ ከም መሰረታውን ቅርጻውን ድኽመት ሃገር
ገይሮም ስለዝቖጸርዎ “ንሽሕ ፈልጺ፡ መእሰሪኡ ልሕጺ” ከምዝበሃል ብሓይሊ
ማሕበራዊጥምረት፡ ባህላዊ ምውህሃድን ምትሕንፋጽን፤ እቲ ዝተወርሰ ቅርጺ ሃገርን
ስምዒታትን ደምሲስካን ኣዕኒኻን ብሓድሽ ሃገራዊ ቅርጽን ሓድሽ ሃገራዊ ስምዒትን ምህናጽ
ኢዩ።
ነዚ ዕላማ ንምትግባር’ውን፡ ኣብ ብዙሓት ብሔራት፡ ባህልታትን ሃይማኖታትን ዝመጹ
መንእሰያት ጌና ምሉእ ሰብእነት ከይበጽሑ፡ ኣብ ሳዋ ሕብረተ-ሰብኣዊ “ቤት መጥሓን” ኣእቲኻ
ብምድቋስ ሓድሽ ኤርትራውን ሓዳስ ኤርትራን ንምፍጣር ኢዩ። እዚ ሓድሽ ኤርትራዊ’ውን፡
ነቲ ንናጽነቱ ዘጓናጸፎ ውድብ ህግሓኤ ወራሲ ወይ ተካኢ ዝዀነ ህግደፍ፡ ዘልኣለማዊ መጐስን
ክብርን ዝህብ፣ ናይ ሃይማኖትን ብሔርን መንነት ዘይብሉን ዘይፈልጥን፣ ናይ ውልቁ ታሪኻዊ
ምስትውዓል ኰነ፡ ናይ ሓሳብ ናጽነት ዘይፈልጥ፣ ንቡር ህይወቱ ንኸካይድን ከከም ዓቕሙ
ንብረትን ሃብትን ክድልብን ዘይፍቀደሉ፣ ብሓጺሩ፡ ህይወቱ ብምልኡ ከም ዘመናዊ ባርያ ወይ
ጊላ ብነጻ ከገልግል ቍሩብ ዝዀነ ዜጋ ንምፍጣር ኢዩ። ብሓጺሩ መራሕቲ ህግደፍ፡ እቲ ኣብ
ቃልሲ ነጻነት ኣዎንታውን ኣድማዕን ኢሎም ዝኣመንሉ፡ ኣብ ፍጹም ቍጽጽርን ዓብላልነትን
ንእሽቶይ ይኹን ዓብዪ፡ ፍልልይ ርእይቶ ዘይጻወር ኣሰራርሓ ውድቦም ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኤርትራ ብመላኡ ምድጋም ኢዩ።
እዚ ብኤርትራውያን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ዝግበር ዘሎ ግፍዕን ጭፍጨፋን ናይ ገለ
ድኹማት ወይ ናይ ውልቀ-ሰባት ጌጋ ኣሰራርሓን ተግባርን ኣይኰነን። ሓድሽ ሃገር ሓድሽ ሰብ
ንምህናጽ ተሓሲብሉ ኰነ ተባሂሉ ዝተማህዘ ቅዋማዊ መርሃ-ግብሪ ወይ ስትራተጂ መንግስቲ
ህግደፍ ኢዩ። ዕላማኡ’ውን፡ ነቲ ኣረጊት፡ ጥንታውን ዘይምዕቡልን እትብሎ ስርዓት ኣብሪስካን
ደምሲስካን ብሓድሽን እዋናውን ስርዓት ምትካእ ኢዩ። እዚ ኣሰራርሓ ኣብ ታሪኽ ዓለም፡ ኣብ
ሶቭየት ሕብረት ጆዘፍ ስታሊን፣ ኣብ ካምቦድያ፡ ፖልፖት ዝተጠቕምሉ ኣሰራርሓ ኢዩ። ገዛኢ
ጕጅለ ህግደፍ፡ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ቅርጻዊ ዓመጽ ምክያድ ከም ኣዝዩ ኣድላዪነት ዘለዎ ጥራሕ
ዘይኰነስ፣ ንዝሓዝዎ ናይ ሃገር ምህናጽ ውጥን ወይ ፕሮጀክት ከም ፍጹም ወሳኒ ገይሮም
ኢዮም ዝርእይዎ። ነዚ ምስ ዝርድኣናን ምስ እነስተውዕለሉን ጥራሕ ኢዩ ነዛ ካብ ነባር
ተጋደልትን ሓርበኛታትን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ወሪዱ ዘሎ ትርጉም ዘይብሉ ጭቆናን
መቕተልትን ጠንቁ ቍሩብ ክርድኣና ዝኽእል። ኤርትራውያን ነዚ ሒዞሞ ዘለዉ ናይ ጥፍኣትን
ጥቕዓትን ዘልኣለማዊ ዕንክሊል በቲኾም ብምቝራጽ፣ ካብ ጉዕዞ ነፍሰ ዕንወት ከንሳሕቡ ምስ
ዝደልዩ፡ ንናቶም ጥቕሚ ክብሉን ንጥቕሚ መጻኢ ወለዶታት ሰሜናዊ ምብራቕ ኣፍሪቃ
ብምሉኡ ብምሕሳብ፣ ብሓባር ክወስድዎ ዘለዎም ኣድለይቲ ስጕምትታት ኣለዉ። ብሕልፊ’ኳ
እቶም ኣብ ወጻኢ ሃገር፣ ኣብ ዓድታት ሰላም፡ ደሞክራስን ፍትሕን ዝነበሩ ሰባት ናይ
ሰላምን ዕርቅን ዘርኢ ብምትካል፡ መንገዲ ሰላምን ዕርቅን ብምጽራግን ብምንዳይን መጻኢ
ወለዶታት ብስኒትን ቅሳነትን ዝነብርሉ ኣተሓሳስባ ምፍጣር ዓብዪ ሓላፍነት ኣለዎም። ኣብ
መንጐ ብሔራትን ሃይማኖታትን ናይ ፖለቲካ ብዙሕነት ዝሓቘፈ ኣብ ሰላም፡ ስኒትን ዕርቅን
ዝተመስረተ ሕብረተ-ሰብ ንምህናጽ ዝገዝእ ዘሎ ጉጅለ ብህጹጽ ምእላዩ ኣድላይን ወሳንን
ኢዩ።
እግረ-ጽሑፍ /
1. “ኣርሜናውነት ኵናት፡ ወይስ ናብ ሰላም ዘምጽእ መንገዲ” ኣብ ዓዋተ. ኮም ብቴድሮስ ኣማኒኤል
ገብረልዑል ጥሪ 2009፤The Barbarism of War Or a Peaceful Exit Option? Jan
06, 2009 by Tedros A. Ghebrelul Awate.com
2. መጽሓፍ ቅዱስ ወንጌል ዮውሃንስ ምዕራፍ 8፡7፤
3. ሃና ኣርንደት፡ “ኣይኽማን ኣብ ኢየሩሳሌም፡ ምንእኣስ ግብረ እከይ” ፐንጒን 2006፤ Hannah
Arendt: Eichmann in Jerusalem – A Report on the Banility of Evil (Penguim
Classic 2006)
4. ሃና ኣርንደት፡ ኣብ ላዕለዋይ ጽሑፍ ገጽ 250-51 እቲ ማንታ ዝተኣሳሰረ ኣተሓሳስባ ገበንን
ሓላፍነትን ዝምድንኡን ፍልልዩን ምብራህ ቀንዲ ጕዳይ ኢዩ። ከምኡ’ውን፡ ነዚ ሕቶ “ሓባራዊ
ሓላፍነት” ኣብ ዝብል ጽሑፍ፡ ገጽ 43-44፤ ከምኡ’ውን፡ “ዝተወደበ ገበንን ዓለም-ለኻዊ
ሓላፍነትን” 1948 ገሊጸንኦ ኢየን። Collective Responsibiliy pp 43-44 and
Organized Guilt and Universal Responsibility (1948)
5. ጋዜጣዊ ጸብጻብ ኣኼባ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (EPDP) ኣብ ሰሜን ኣመሪካ ምስ
ኣባል መሪሕነት ውድብ መስፍን ሓጐስ፡ ሓርነት. ኦርግ 28 ሕዳር 2012 ኣቶ መስፍን ሓጐስ
መሪሕነት ህዝባዊ ግንባር ንነዊሕ ግዜ ዘገልገለ ከም ምዃኑ ኣብ 1973- 74 ኣብ’ቲ ውድብ ኣብ
ዝተፈጥረ ሓያል ናይ ደሞክራሲ ተቓውሞ ኣብ ምድምሳስ ኣስተዋጽኦ እንተሃለዎ ኣይገርምን
ኢዩ። እቲ ብዮውሃንስ ስብሃቱ፡ ሙሴ ተስፋሚካኤል፡ ኣፍወርቂ ተኽሉን ካልኦትን ዝምራሕ
ብጸላእቱ ብኣስተናዓቒ ስም “መንካዕ” ተባሂሉ እተሰየመ ኢዩ። መራሕቱ እውን ብጉጅለ
ኢሳያስ 1975 ከምዝተቐትሉ ይንገር።
6. ንሕሳብ ሰብኣዊ መሰል ዝምርምር ብሕቡራት መንግስታት ዝተመስረተ ኩሉ ዓይነት ግህሰት
ሰብኣዊ መሰላት ዝገልጽ ጽሑፍ ክሳብ 31 ጥሪ 2015 ክእክብ ጸኒሑ ኢዩ።
7. ዝከረ ልቦና ኣብ ኣዝማሪኖ.ኮም “ኤርትራዊ ስቕ በሃልነት እሱራት ብዘይ ኣሰር ክስወሩ ከለዉ
21 ግንቦት 2014፤ Zekere Lebona: Eritrean Quitness and the Disposing of
Victims without a Trace 2014-05-21 Asmarino.com
8. ፍራንዝ ካይኻ ብዙሕ ተፈላጥነት ዘለዎ ጽሓፋይ ወዲ ቸኮዝላቫክያ ኢዩ። ኣብ ማእሰርቲ (The
Trial) ኣብ ዝብል መጽሓፉ ሕልሚ መሰል ጭንቀት ኣብ ማሕዩር ሕገ-ኣልቦ ገባቲ ስርዓት
ዝርከቡ እሱራት ዘሕልፍዎ ትርጕም ኣልቦነት ይገልጽ። ብእንግሊዘኛ ከም’ዚ ዓይነት ኵነታት
ካፍኻይፍ ተባሂሉ ይፍለጥ። Franz Kafka – The Trial


text:
Radio Erena: 07 August 2020
ኣብ ለንደን ከባቢኣን ዝነብሩ ኤርትራውያን፣ ኣብ ኤርትራ ተኸሲቱ ዘሎ ማሕበራዊ ሕሰምን ወረ ኵናትን ከብቅዕ ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
ኣብ ኤርትራ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምግትእ ጸኒዑ ብዘሎ ምንቅስቓስ ህዝቢ ዝድርት ኣዋጅ፣ ንህዝቢ ንጥሜንትን ከቢድ ማሕበራዊ ሕሰምን ኣቃሊዕዎ ከምዘሎ ዝፍለጥ’ዩ።
እቲ ሎሚ ሓሙስ 6 ነሓሰ፣ ኣብ ለንደን፣ ቀጽሪ ቤት ጽሕፈት ጉዳያት ወጻኢ ሓባራዊ ሃብቲ፣ ዝተኻየደ ሰለማዊ ሰልፊ ድማ እዚ ሕሰም እዚ ከብቅዕ ዝጽውዕ’ዩ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንህዝቢ ብጥሜትን ብናይ ኵናት ወረን ጅሆ ሒዝዎ ከምዘሎ ኤርትራውያን ይወቕሱ’ይዮም።
ኣብ ጄኔቫ፣ ኣብ ኤርትራ፣ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ንምግታእ ዝወጸ ምንቅስቓስ ህዝቢ ዝድርት ኣዋጅ፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ከቢድ ናይ መነባብሮ ጸገማት ፈጢሩ ብምህላዉ፣ ህዝቢ ቅልጡፍ ፍታሕ ክረብክ ዝጽውዕ ሰለማዊ ሰልፊ፣ ብ17 ሓምለ ምክያዱ ይዝከር።
ኣብ ኤርትራ፣ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ከይለባዕ ብዝብል ምኽንያት፣ ካብ 12 ለካቲት ኣትሒዙ፣ ምንቅስቓስ ህዝቢ ዝድርት ኣዋጅ፣ ንጥሜትን ካልእ ማሕበራዊ ሕሰማትን ኣቃሊዕዎ ከምዘሎ ክቃላሕ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ሓደ ሓደ ትካላት ክኽፈትን ምንቅስቓስ ህዝቢ ክፋኽዕስ ይርአ እኳ እንተሎ፣ ህዝባዊ መጓዓዝያን ካልእ ወሃብቲ ህዝባዊ ኣገልግሎታትን ዛጊት ስርሑ ኣይጀመረን።
==============


text:
ንሞት ህቡብ ድምጻዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ ስዒቡ ኣብ ዝተላዕለ ተቓውሞን መጥቓዕቲን ኢድ ኣለዎም ዝተባህሉ 44 ሓለፍቲ መሓውራት መንግስቲን 20 ኣባላት ፀጥታን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ምእታዎም ፖሊስ ኦሮሚያ ኣፍሊጡ።
ብኻልእ ዜና ድሕነት ጋዜጠኛታት ዝከታተል ዓለምለኸ ትካል CPJ መንግስቲ ኢትዮጵያኣብ ልዕሊ ትካላት ሚዲያን ጋዜጠኛታትን ይወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ብቀረባ ይከታተሎ ከምዘሎ ንኣፍሊጡ።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ጅማ ብልዕሊ 100 ሚሊዮን ብር ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመት ዝተሃነፀ ‘’ዶሎሎ’’ብጉጅለ መናእሰይ ብዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ከምዝተቓፀለ ወነንቱ ገሊፆም።
"ንወለደይ ካብ መጥቓዕቲ ዘትረፈልና ጎረበተይ እዮም’’ ክብል ውላዶም ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ተዛሪቡ ኣሎ።እቲ መጥቓዕቲ ብጉጅለ ዝተፈፀመ ስለዝኾነ መንግስቲ ሓላፍነት ክወስድ ኣለዎ ኢሉ።
ብኻልእ ወገን ሓላፊ ክፍሊ ፕረስ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ኣቶ ንጉሱ ጥላሁን ካብ ፌደራል መንግስትን ክልላዊ መንግስቲ ኦሮሚያን ዝተዋፅኡ ብኽልተ ዓውድታት ዝተጣየሰ ኮሚቴ ዝተጎድኡ ሰባትን ዝጠፍአ ንብረትን ናይ ምፍላይ ስራሕ ይስራሕ ኣሎ ኢሎም።
ብዝተኣሳሰረ ዜና ጠቕላሊት ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ወይዘሮ ኣዳነች ኣበቤ ኣብ ቅትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ብምስታፍን ድሕሪ እቲ ቅትለት ምስ ዝተፈጠሩ ክስተታትን ኣብ ትሕቲ ቐይዲ ዝኣተው ውልቀሰባት ብዝቐልጠፈ ፍትሒ ክረኽቡ መሓውረን ይሰርሕ ከምዘሎ ገሊፀን።
ንሰን ወሲኸን ህይወት ሰብን ንብረትን ዘዕነው ጥፍኣታት ዳግም ከይልዓሉን ዜጋታት ናብ ግጭት ክኣትው ዝቐርበሎም ፃውዒት ከይቕበሉን ኣተሓሳሲበን።ወይዘሮ ኣዳነችቀጺለን ኣቶ ጀዋር መሓመድ፣ኣቶ በቀለ ገርባን ኣቶ እስክንድር ነጋን ንምኽሳስ ዘብቅዕ እኹል መረዳእታ ተረኺቡ ኣሎ ኢለን።
ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ኣብ ዝተወሰኑ ወረዳታት ክልል ኦሮሚያ ብሄርን ሃይማኖትን መሰረት ዝገበሩ መጥቓዕትታት ምፍፃሞም ኣረጋጊፀኣለኹ ኢሉ ኣሎ።
እቲ ትካል ብናይ ጉጅለ መጥቓዕቲ ዝተቐተሉ ኣባላት ሓይልታት ፀጥታ ከምዘለው እውን ሓበሬታ ኣለኒ ኢሉ።ኣብ ገለ ከባቢታት ኦሮሚያ እውን ብሓይልታት ፀጥታ ዝተቐትሉ ሰባት ከምዘለው መሳኻኽር ገሊፆለይ ክብል ሓቢሩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ትካላት ሚዲያን ጋዜጠኛታትን ይወስዶ ዘሎ ስጉምቲ ይከታተሎ ከምዘሎ ንድሕነት ጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ዓለምለኸ ትካል CPJ ኣፍሊጡ።
ኣብ ሲፒጄ ወኪል ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ዝኾነት ሙዶ ኪሚሞ መንግስቲ ኢትዮጵያ ሎም ቕነ ኣብ ልዕሊ ትካላት መራኸቢ ብዙሃንን ጋዜጠኛታት ዝወሰዶም ስጉምታት ትካለን ብቐረባ ይካታተሎ ከምዘሎ ገሊፃ።
ንሳ ኣብ ኢትዮጵያ መንግስቲ ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ናብ ስልጣን ኣብ ዝመጸእዋን ንመራኸቢ ብዙሃን ምቹእ ሃዋህው ምፍጣሩን ድሒሩ ግን መንግስቲ ይወስዶም ዝነበሩ ስጉምታት ሓበሬታ ናይ ምርካብ ነፃነት ንድሕሪት ዝመልሱ እዮም ኢላ።
‘’ካብ መወዳእታ 2018 ጀሚሩ CPJን ኣብ ነፃነት ሓበሬታ ዝሰርሑ ካልኦት ትካላትን ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ኢንቴርነት ምዕፃውን ምእሳር ጋዘጤኛታትን ሓዊሱ ብመንግስቲ ይወሰዱ ዝነበሩ ስጉምትታት ክንከታተልን ክነተሓሳስብን ፀኒሕና ኢና።"
ኣብ ሲፒጄ ወኪል ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃ ዝኾነት ሙዶ ኪሚሞ ሎሚ ዘይኮነስ ሽዑ መንግስቲ ይወስዶም ዝነበሩ ስጉምትታት ኢትዮጵያ ንዝጀመረቶም ምምሕያሻት ዕንቅፋት ከምዝኾኑ ነተሓሳስብ ኔርና ድሕሪ ምባል ንሳ ‘’ኣብዚ ቅኒያት ድማ ኣገልግሎት ኢንቴርነት ብመንግስቲ ስለዝተዓፀወ ሓበሬታ እተዘይሃለወኒ እውን እታ ሃገር ቀደም ናብ ዝነበረቶ ኩነታት ዝመልስ ከምዘይኸውን ተስፋ እገብር’’ክትብል ገሊፃ።
‘’ነዚ ክብል ከለኹ መንግስቲ ናብ ናይ ቀደም ተግባሩ ተመሊሱ ኣሎ እተዘይበልኩ እውን ቀደም ይወስዶም ዝነበሩ ስጉምትታት ግን ምሉእ ብምሉኡ ኣይገደፈን ማለተይ እየ።"
መንግስቲ ንመራኸቢ ብዙሃን ናይ ምዕፃው ዝወሰዶ ስጉምቲ CPJ ይከታተሎ ከምዘሎብምግላፅ ምስ ምቁራፅ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ዝተረጋገፀ ሓበሬታ ንምርካብ ኣፀጋሚ ምዃኑ ሓቢራ።
ናይ ኢትዮጵያ ብዓል ስልጣን ብሮድካስት ስጉምቲ ካብ ዝወሰደሎም መራኸቢ ብዙሃን ናይ ኦሮሞ ሚዲያ ኔት ዎርክ OMN ሓደ እዩ።
ናይቲ ትካል ናይ ሕጊ ጠበቓ ዝኾኑ ዶክተር ቶኩማ ዳባ ድሕሪ ቅትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ንስነስርዓት ቀብሩ ብቀጥታ የመሓላልፉ ዝነበሩ ጋዜጠኛታት OMN ከምዝተኣሰሩን ኣዲስ ኣበባ ዝርከብ ናይቲ ሚዲያ ቤት ፅሕፈት እውን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር መንግስቲ ምዃኑን ገሊፆም።
ዝተኣሰሩ ጋዜጠኛታት ንፅባሒቱ ከምዝተፈትሑን ፀኒሑ ናብቲ ቤት ፅሕፈት ዝኸደ ሓደ ሰራሕተኛ ግን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ውዒሉ ተኣሲሩ ከምዝርከብቱ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣረጋጊፆም ኣለው።
እቲ ቤት ፅሕፈት ብሓይልታት ፀጥታ ክፍተሽ ከሎ ሰራሕተኛታት ናይቲ ትካል ኣይተነገሮምን፤ነቲ ፍተሻ ንምዕዛብ ዝተረኸበ ዋላ ሓደ ናይቲ ትካል ሰራሕተኛ ኣይነበረን ዝበሉ ንሶም ’’ብዘለኒ ሓበሬታ ኣብ ልዕሊ እቲ ቤት ፅሕፈት እውን ጉድኣት ወሪዱ እዩ። ብዙሕ ኣቑሑት እውን ተወሲዱ እዩ’’ ኢሎም።
ብመንግስቲ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ዝወዓለ ጋዜጠኛ OMN መለሰ ድሪብሳ ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።ብዓልቲ ቤቱ ወይዘሮ ታደለች መርጋ ብዓል ቤታ ካብ ዝእሰር ዓሰርተ መዓልታት ከምዘቑፀረን ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣብ ማእኸላይ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ፖሊስ ከምዝርከብን ሓቢራ:ክሳብ ሕጂ ቤት ፍርዲ ከምዘይቀረበን ከይዳ ንምርኣይ እውን ፍቓድ ከምዝተኸልከለትን ንድምፂ ኣሜሪካ ገሊፃ።
ኣብ ሃምሊን ዩኒቨርስቲ ተሓጋጋዚ ፕሮፌሰር ኮሚኒኬሽን እንዳልካቸው ጫላ OMN ድሕሪ ቅትለት ሃጫሉ ሁንዴሳ ይመሓላለፉ ዝነበሩ ፕሮግራማትን መልእኽትታትን ኣብ መንጎ ሕብረተሰባት ተፃብኦን ግጭትን ዘለዓእሉ ነይሮም ይብል ።
ሓላፊ ብዓልስልጣን ብሮድካስት ኢትዮጵያ ዶክተር ጌታቸው ድንቁ ቅድም ክብል ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ኣብ ዝ ብዎ ቃል ሞት ሃጫሉ ስዒቡ ብድምፂ ወያነን ናይ ትግራይ መራኽቢ ብዙሃንን ይመሓለፉ ዝነበሩ መልእኽትታት ሓቅነቶም ከይተረጋገፀ ካብ OMN ዝተወሰዱ ሓበሬታትት እዮም ነይሮም፤ መጠንቕታ ተዋሂቡዎም ነይሩ፤OMN ዝፍንዎም ዝነበሩ ሓበሬታታት ግን ብሕጊ ስለ ዘሕትቱ ናብ ሕጊ ተመሪሑ ክትትል ይግበረሉ ኣሎ ኢሎም ነይሮም።


text:
መርገፂ
መልእኽቲ ውናት ናብ ላዕለዋይ እዝዚ ሰራዊት ትግራይ
ውናት ኣብ ብሄራዊ ድሕነት ትግራይ ዘንጸላለወ ሓደጋ ንምእላይ ለበዋ ዘቕረበሉ መልኽእትን ኣተሓሒዙ ዝልኣኾ ሓባሪን።
ዋኒኑ፦ ኣብ ብሄራዊ ድሕነት ትግራይ ዘንጸላለወ ሓደጋ ንምእላይ ለበዋ ምቕራብ
ኣብ ሞንጎ ውድብናን ኮማንድኹምን ደብዳቤ ክንጽሓሓፍ ዝፈቅድ ሕገ-መንግስትን ሕገ-መንግስታዊ ኣሰራርሓን ከምዘየለ እናዘኻኸርና፤ ግን ድማ ውድብና ውድብ ናጽነት ትግራይ ኣካል ናይቲ ዝሳለጥ መኸተን ህዝባዊ ተጋድሎን ብምዃን፤ ክንዮ ሕግን ኣሰራርሓን ኣብ ሞንጎና ብሄራዊ ኣገዳዲ ኩነታት ዝፈጠሮ ርክብን ዝምድናን ከምዘሎ ንርዳእ። ካብዚ ብምብጋስ፦
- ኣልዒልናዮ ዘለና ዛዕባ ሓደጋ ብሄራዊ ድሕነት ግዘ ዘይህብ ብምዃኑ
- ምስ ሲቪል ምሕደራ ገዛኢ ውድብ ኣብ ዘለና ርክባት ነቲ ሓደጋ ዝፈትሕ ተሰፋ ሰለይረኸብና
- ሰራዊት ትግራይ ዘይሻራውን ህዝባውን ትካልን ሓይሊን ትግራይ እዩ ዝብል እምነት ሰለዘለና
- ሓደጋታት ብሄራዊ ድሕነት ኢልና ዘልዐልናዮም ዛዕባታት ብቐጥታ ምስ ህዝባዊ ኩናትን ሰራዊትን ሰለዝዛመዱ
ከም ውድብ ዓድናን ህዝብናን ንሓደጋ እናተጋለጸ ንፓለቲካዊ መኸሰብ ክንብል ከምዘይረኣና ክንሓልፍ ናይ ታሪኸን ናይ ሞራልን ተሓተቲ ከምንኸውን ብምርዳእ፤ ከም ህዝብን ብሄርን ኣብ እነሳልጦ ዘለና ተጋድሎ፤ ኣንጻር ዕውት መገዲ ህዝባዊ ቃልስናን መጻኢ ሃለዋት ትግራይን ኣንጸላልዮም ዘለው ሓደጋታት ብሄራዊ ድሕነት ዝምልከት ዘለና ገምጋምን ኣንፈት ፍታሕን፤ ምሰዚ ደብዳበ ተላጊቡ ኣብዘሎ ሓባሪ ጽሑፍ ንለበዋ ክንስደልኩም ከለና፤ ብኣጋ እዚ ሓደጋ ንምእላይ ኣድላይ ዘበለ ከምትገብሩ ተስፋ እናገበርና እዩ።
ትግራይ ትስዕር!!
ምስ ሰላምታ
ሓባሪ ገምጋም ብሄራዊ ድሕነትን ጸጥታን ትግራይ – ብ ውድብ ናጽነት ትግራይ
ውድብ ናጽነት ትግራይ – ውናት – እዋናውን መድረኽ ዝፈጠሮን ባህጊ ህዝቢ ትግራይ ተሓንጊጡ ኣብ መወዳታ 2012 ብዕሊ ዝተጣየሸ ብሄራዊ ትግራዋይ ውድብ እዩ። ካብ መፈለምታ ምስረትኡ ካብ ሃልሃልታ ብሄራዊ ስምዒት ዝትወለደ ውናት ፤ መረጻ 2012 ትግራይ ክሳለጥ ግቡእምጽዋቱ ፤ ተጋሩ ክም ህዝቢ ኣብ ግዝኣተ-ሃጸይ ኢትዮጵያ ገሙና ዘሎ ጸገም ፤ ካብ ዘይፍታሕ ጎነጽ ናይታ ግዝኣተ-ሃጸይ ክምዝብገስን ሕቶ ትግራይ ብምስረታ ዴሞክራስያዊትን ሉእላዊት ሃገረ ትግራይ ጥራሕ ክምዝፍታሕን ኣብ ምእማት መሪሕ ተራ ተጻዊቱ። ውናት እቲ ካብ 24 ጥትምቲ 2013 ጀሚሩ ክሳብ ሕዚ ንትግራይ ዝበልዕ ዘሎ ኩናት ከምዝመጽእን ኣድላይ ምድላው ክግበርን ውን ቀዲሙ ዓኣካት መንግስቲ ትግራይ እናሓበረ ጸኒሑ እዩ።
ድሕሪ ምጅማር እቲ ወራር ኣብ 12 ሕዳር 2013 ህጹጽ ኣኼባ ፈጻሚ ስራሕ ዝገበረ ውናት ወረርቲ ንምምካት ደባይ ዕጥቃዊ ቃልሲ ከም ፍታሕ ኣንፊቱ ግን ድማ ከም ትግራይ ሓደ ስሙር ሰራዊት ክህልወና ሰለዝግባእ ፤ ምስ ኣካላት ክልል መንግስትን ገዛኢ ውድብን ሓቢርካን ተዛቲኻን ክኸውን ከምዝነበሮ ብምእማን ፤ ናብ መኸተ ተጸምቢሩ ወላ እቲ ውሳነ ዘሕለፈ ናይ ኣኼባ ፈጻሚ ህጸጽን ወጥርን ዝነበሮ እንተኾነ ውድብና ብስለሰተ መልክዕ ኣብ መኸተ ክሳተፍ እዩ ወሲኑ ሓደ ክፋል ናብ ዕጥቃዊ ቃልሲ እንትጽምበር ፤ ካልኣይን ሳልሳይን ክፋላትና ድማ ብቕደም ሰዓብ ኣብ ናይ ዲፕሎማስን ናይ ከተማ ቃልስን እዮም ኣትዮም። በዚ መሰረት ኩሉ ኣባልን ኣመራርሓን ናብ ቃልሲ ወፊሩ ኣብ ግዘ ጎበጣ ሸሞንተ ኣዋርሕ ኣብ ደገ/ዲያስፓራ ዝርከቡ መሓውርና ውን ምስ ኩሎም ተጋሩ ሓይልታት ተዋዲዱ ሰፊሕ ናይ ዲፕሎማሲ ቃልሲ ኣካይዱ እዩ።ኣብ መዳይ ዕጥታዊ ቃልሲ ፍልይ ብዝበለ መልክዑ ክንመጽእ ከለና ፤ ኣሸሓት ኣባላትናን ደገፍትናን ናብ ሰራዊት ትግራይ ካብ ምጽምባሮም ብተወሳኺ ካብ ማእስርትን ሃለዋት ምጥፋእን ዝተረፉ ኣባላት ማእከላይ ኮሚቴ ውድብና ፤ ዳርጋ ፍርቂ ፤ እቶም 14 ሰልጢኖም ኣባላት ሰራዊት ትግራይ ኮይኖም ግብኦም እናተዋጽኡ ይርክቡ። ኣብ ሰራዊት ትግራይ ካብ
ዘለው ኣባላት ማእከላይ ኮሚቴናን ፈጻሚ ስራሕን ፤ ፓለቲካዊ መሪሕነት ኢና ከይበሉ ብትግሃት ብሄራዊ ግብኦም ንምፍጻም ክሳብ ተራ ተዋጋእቲ ኮይኖም እናገልገሉ ይርክቡ። ኣባላት ማእክላይ ኮሚቴን ፈጻሚትን ዝኾነ ብጾትና ከይተረፉ ክሳብ ሕዚ ተራ ተወጋእቲ ኮይኖም ብሄራዊ ግቡኦም ይዋጽኡ ኣለው። ብሓፈሻ መሪሕነት ጥራሕ ዘይኮነ ኣእላፍ ኣባላትን ደገፍትን ውድብና ከም ኩሉ ትግራዋይ በይዛ ዓዶም ክዋደቑ ምስ ሰራዊቶም ተሰሌፎም ታሪኽ ይሰርሑ ኣለዉ።
እዚ ከምዚ እናሃለወ ፤ ካብ ሰነ 21 ማለት ውን ድሕሪ ዳግመ ተኸላ ሲቪላዊ ምምሕዳር ትግራይ ዘሎ ኩነታት መኸተን ህዝባዊ ኩናትን ግና ከም ውድብ እናሸቓለና ይርከብ ብፍላይ ድሕሪ ታሕሳስ ማለት ድሕሪ ምምላስ ካብ ወፍርታት ዓፋርን ኣምሓራን ዘሎ ሃዋህው ከዓ ኣዝዩ ዝኸፍአ ይመስል። ንሕና ብወገና ከም ውድብ ህዝባዊ ተጋድሎ ትግራይ ኣንጻር ወረርቲ ተዓዊቱ ሃለዋትን ድሕነትን ትግራይ ክረጋገጽ ኩሉግI ኣድላይ ዘበለ ክገብር ቁሩባት ኢና። ንቐጻሊውን ዋላ ኣጸጋሚ ውሽጣዊ ኩነታት ፓለቲካ ምህላው እንተፈለጥና ፤ብቐጥታ ኣብ ስራዊትና ኣቲናን ብኩለመዳይ ደገፍቲ ኮይናን ቃልሲ ህዝብና ካብ ምዕዋት ወጻእ ካልእ መመረጺ ከምዘይለ ደምዲምና ዝሓደርና ኢና።
ኮይነ ግን መኸተን ህዝባዊ ተጋድሎናን ከይዕወት ወይ ውን ገፍ ዋጋ ክንክፍል ዘገድድ ውሽጣውን ግዳማውን ማሕለኻታት እናሓየለ ይመጽእ ምህላው እናሻዕ የሻቕለና። ብተደጋጋሚ ንዕዞቦም ዘለና መሓንቖታት ንምፍታሕ ናብ ኣካላት ሲቪላዊ ምሕደራን ገዛኢ ውድብን ምኽረ-ሓሳብ_እንተቐረብና ውን ሰማዓ, ኣይተረኸበን።
ሰለዚ እቶም ክፍትሑ እንጠልቦም ዘለና ጸገማት ብቐጥታ ምስ ህዝባዊ ኩናትን ሰራዊትን ዝዛመዱ ስለዝኾነ፤ ከም ውድብ እዋናዊ ሓደጋታት ብሄራዊ ድሕነት ትግራይ ኢልና ኣብ ዝነጸርናዮም ዛዕባታት ፤ ንምልክታን ንፍታሕን ወተሃደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ብመልክዕ ምኽረ-ሓሳብ፤ ክምዝስዕብ ኣቕሪብና ኣለና።
1. ፍትሒ ምጉዳልን ፍርዲ ዘይብሉ ማእሰርትን
ገዛኢ ውድብ ብህዝቢ ተመሪጹ ህዝቢ ከመሓድር ንቡር እኳ እንተኾነ፤ ካብ ወረዳ ንታሕቲ ኣብዘሎ መሓውር ብዘይተመረጹ ኣካላት እዩ ዝመሓደር ዘሎ። ካብ ተበጊሱ በቲ ዝጸንሐ ናይ ገዛኢ ውድብ ባህሊምሕደራ፤ ምጉዳል ፍትሕን ርትዕን ከጋጥም ሓዱሽ እንተዘይኮነ ውን፤ ሕዚ ኣብቲ ሓራ ዝወጸ ትግራይና እንሪኦ ዘለና ሰፊሕ ናይ ፍትሕን ርትዕን ጉድለት ግና ብቐጥታ መኸተና ዝትንክፍ እዩ። ብሽም መኸተ ብኔትዎርክ ተጣላሊሮም ብገዛኢ ውድብ ዝተሓረዩ ከባብያዊ ኣመሓደርተ ህዝብና ደም የንብዕዎ ኣለዎ። ሓረስታይና ብዘይ ፍርዲ ፈቐዶ ኣብያተ ትምህርትን መሰልጠኒ ሓረስቶትን ይእሰር ኣሎ። ህይወት ሰብ ብጠገለ ዘይብሉ ኣሰራርሓ ይጠፍእኣሎ። ገዛኢ ውድብ ዘቐመጦም ካድረታትን ምልሻታትን ንብረት ሓረስታይ በዘይገደብ እናመንዝዑ ክሳብ ምውሳድ በጺሖም ኣለው። ኣብ ከተማ ውን ካብ ሰብ ሃፍቲ እናፈራሑን ብሕሶት እናጠቀኑን ንውልቆም ሃፍቲ ዝእክቡ ብዙሓት እዮም። ሎሚ ከም ህዝቢ ኣንጻር ደጋዊ ጸላእቲ ኣብ እንቃለሰሉ ዘለና እዋን ፤ ኣብ ዓዲ ዘሎ ምሕደራ ገባርን ሓዳግን ኮይነ ህዝቢ ብዘይፍርዲ ይእሰር ኣሎ ማሕበራዊ ቤት ፍርዲ ዘይስልጣነ ገበን ፊራዲ ኮይነ ህዝቢ ንግቦን ንብላዕን ተሳጢሑ። መሰለይ ኢሉ ዝተማጎተ ባንዳ እናተብሃለ ይሽቑረር ወይ ይእስር ዘጥፍአ ብሕጊ ክሕተት ንቡር እኳ እንተኾነ ፤ ተኣሲሩ ንኣዋርሕ ብይፍርዲ ዝተደርበየ ማእለያ የበሉን።
ከምዚ ዝበለ ምሕደራ እናሃለወ ህዝቢ ኣብ ሰራዊት ብሓፈሻ ድማ ኣብ ብሄራዊ መኸተና ተስፋ ክስእን ናብ ጽልምትምት ክኣቱን ግድን እዩ። ድሮ ውን ንትግራይ ገዲፉ ክሰደድ ዝደልየሉ ወይ ውን ጸላኢ እንተመጸ ንመኸተ ዘይምድላው ዝዓይነቶም መንፈሳት ንዕዘብ ኣለና። እዚ ብህጹጽ ደው ዝበለሉ መፍትሒ እንተዘይተፈጢሩ ሓደገኛ እዩ። ምእንተዚ ድማ ኣካላት ፍትሒ ካብ ላዕለ ክሳብ ታሕቲ መሊኦም ናብ ቦትኦም ክምለሱን ኣድላይ ኣብ ዝኾነ ጉዳያት ድማ ከከም ኩነታቱ ተራእዩ ፤ ፍሉይ መጋባእያ ክጣየስ ይግባእ ንብል። ኩሉ ዓይነት ስራሕቲ ምጽራይ ገበንን ቅጽዓትን ድማ በዚ ፍሉጥ ዝኾነ ስርዓት ፍርዲ ክካየድ ንጽውዕ።
2. ብሽም መኸተ ዝግበር ጉሕለትን ምጥፍፋእን ሃፍቲ ህዝቢ
ከም እምነት ውድብና ህዝቢ ትግራይ ብሄራዊ ተጋድሎኡ ንምዕዋት ደቁ መሪቑ ካብ ምስዳድ ጀሚሩ ሃፍቱን ንብረቱን ንምውፋይ ቀልዓለም የብሉን። ኣብ በረኻ እናሃለና ውን ዝተመስከረ ሓቂ እዩ። ድሕሪ ሰነ 21 ዝተፈጠረ ኩነታት ግን ናይዚ ተጻራሪ እዩ። ህዝቢ “ንተጋደልቲ ደቅኻ” ካብ ከረንሾ ጀሚሩ ኩሉ ዓይነት ሓገዝ ኣዋጽእ ዝብል ኣገዳዲ ኩነታት ኣሎ። ከም ውድብ ናጽነት ትግራይ ህዝብና ንሰራዊቱ ከዋጽእ ቅቡል እዩ። ውድብና መሪሚሩ ዝረኸቦ ሓቂ ግና ካብቲ ደጋዊ ምስሊ ዝተፈለየ እዩ። ህዝቢ ካብ ዘዋጽኦ ቀለብን ተወሳኺ ሓገዝን ብዙሕ ኣብ ታሕቲ ይጠፍእን ይሰረቕን ኣሎ። ከረንሾ ኮነ ሕሩጭ ጣፍ ኮታስ ብህዝቢ ዝውፈ ቀለብ ናብ ሰራዊት ዝበጽሕ ውሑድ እዩ ወይ ድማ የለን። ከረንሾን ጣፍን ብካድራትን ልምዓት ጉጀለን ገዛኢ ውድብ ይብላዕ።። ከምኡ ውን ካብ ወረዳ ክሳብ ጣብያ ዘሎ ኣባልን ካድረን ገዛኢ ውድብ በቢቦትኡ ምግብና ኣጣይሱ ብሽም መኸተ ናይ ህዝቢ ሃፍቲ ይበልዕ። ንሰራዊት ተባሂሉ ዝውፈ ወፈያ እንስሳት ኣብ ጣበያን ወረዳን ብታሕተዋይ መሓውር ዝብላዕ ዳርጋ ካብቲ ናብ ሰራዊት ዝበጽሕ ዕጽፍታት እዩ። እዚ ንምንታይ ይኸውን? ኣባልን ኣመራርሓን ገዛኢ ውድብ እንተኾነ ሓለፋ መስዋእቲ ብምኽፋል ኣብነታዊ ክኸውን ይግብኦ እምበር፤ ተጠዋሪ ኮይነ ቀለብ ሰራዊት ዝቀራመትን ዝዋረረሉን ኵነታት ክህሉ ፍጹም ተቀባልነት የብሉን።
በዚ መሰረት ከም ውድብ ንሰራዊትና ምኽረ ሓሳብ እንብሎ ፤ ህዝብና ኣብ ሰራዊቱ እምነት ኣሕዲሩ ፤ ዘዋጽኦን ዝውፍዮን ሓገዛት ውን ናብ ደቁ ከምዝበጽሕ ተኣማሚነ ክሕግዝ እንተኾይኑ ፤ ግልጽነትን ተሓታትነትን ዘለዎ ኣስራርሓ ክፍጠር ንምዕድ። ነዚ ድማ ስራዊት ትግራይ መሓዉሩ ብቐጥታ ምስ ህዝቢ ክሳብ ጣብያ ዘርጊሑ፤ ብህዝቢ ምስ ዝተወከሉ ወይ ዝተመረጹ ኣካላት ሓፋሽ ኮይነ ክሰርሖ ይኽእል። ብሓጺሩ ዝባኽን ዘሎ ሃፍቲ ዓድን ህዝብን ኣብ መዓልኡ ንምውዓል ካብ ኣባላትን ካደረታትን ገዛኢ ውድብ ነጻ ዝኾነ ፤ ሰራዊትን ህዝብን ብቐጥታ ዘራኽብ ተሓታትን ግልጽነት ዘስፍን ኣሰራርሓ ምፍጣር ግድን እዩ ንብል።
3. ግፋን ኣገዲድካ ምስላፍን
ህዝቢ ትግራይ በይዛ ትግራይ ዋጋ ክኸፍል ኣገዳዲ ኣካል ኣየድልዮን፡፡ መኪቱ ጸላእቱ ስዒሩ መጻኢኡ ባዕሉ ክውስን ዝተረዳድአ ህገቢ እዩ። ናይ ሸሞንተ ኣዋርሕ ናይ በረኻ ተመክሮና ከምዝመሃረና ድማ ትግራዋይ ኬላታት ጸላኢ ብጸላምን ብብርሃንን እናጠሓስ ናብ መዐለሚ ጣብያታትና ዝወሓዘ ተገዲዱ ዘይኮነስ ኣሚነ እዩ። ሕዚ ግና ኩነታት ይገላበጥ ኣሎ። ህዝቢ ብሕመቕ ምሕደራን ስእነት ፍትሕን ቅርሕንቲ ይፈጥር ኣሎ። ካብዚ ዝተልዓለ ድማ ኣብ ገድሉ እምነት ምጉዳል ዝመስል ነገር ይርአ ኣሎ። ነዚ ስዒቡ ድማ ኣብ ምስላፍ ገለ እብያታት ይርአይ ኣሎ። ኮይነ ግና መፍትሒኡ ምግዳድን ግፋን ኣይኮነን። ዝጎድል ዘሎ ሕመቕ ምሕደራ እንተተኣልዩ ከምኡ ውን መጻኢ ተስፋ ዝህብ ዕላማ እንተተነጺሩ፤ ህዝብና ብፍትውቱ ክስለፍ እዩ። ከም ውድብ ናጽነት ውን ሕድሕድ ትግራዋይ ኣብ መኸተ ክስለፍ ከምዘለዎ ንኣምን ግን ድማ ብሕጊ ዝመሓደር ብፓለቲካዊ ምትእምማን ዝሳለጥ እምበር ብግፋን ግዳድን ዝሳለጥ ምስላፍ/ምግዳል ካብ ረብሕኡ ሓደግኡ ይዓቢ ንብል። እዚ ኣካይዳ እዚ ሰራዊትና ክሳብ ምፍራስ ዝኸይድ ሕመቕ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ጥሕሰት መሰል ደቂ ሰባት መሰልን ዓለምለኸ ሕግን ውን እዩ። ብሰሩ ውን ብግፋን ግዳድን ዝተሃንጸ ሰራዊት ሞራል ዘይብሉ ተሰዓራይ እዩ።
ኣብዚ መፍትሒ ንብሎ፤ ሰራዊት ትግራይ ናብ ህዝቢ ብቐጥታ ወከልቱ ሰዲዱ ዝመርሖ ምልመላን ምስላፍን ምስላጥ እዩ። ካድረታትን ኣባላትን ገዛኢ ውድብ ንናይ ሕሶት ጸብጻቦም ክብሉ ወይ ውን መወጻጽኢ ቂሞም እናሓሰበ ብወገናውነትን ብብላዕን ወይ ድማ ብዘይፍላጥ ዝፍጽምዎ ዘለዉ ግዳድን ግፋን ጠጠዉ ኢሉ፤ ምስላፍን ምልመላን ብወክልቲ መሓዉር ሰራዊት ትግራይ ይተካእ። ከምተወሳኺ ኩሎም ፓለቲካ ሓይልታት መኸተ ትግራይ ህዝቢ ኣብ ምእማን ክሕግዙ ምግባር ይከኣል። ውድብና ድማ ብልዐል ተወፋይነት ተርኡ ከምዝጻወት ነፍልጥ።
4. ኣብ ሰራዊት ትግራይ ዘሎ ኢድ–ኣእታውነት ገዛኢ ውድብ
ላዕለዋይ ኣመራርሓ ሰራዊት ትግራይ ነባር ተጋዳላይ ህወሓት እዩ። ከም መጠን ሰባት ካብ እዋን ንእስነቶም ጀሚሩ ንዝተሰለፍሉ ውድብ ስምዒታዊ ምትእስሳር እንተሃለዎም ዝገርም ኣይኮነን። ክፋእ ውን የብሉን። እንተኾነ ሰራዊት ትግራይ በዓል ዋንኡ ህዝቢ እዩ። እቲ ሕዚ ተሰሊፉ ዘሎ መንእሰይ ውን ንትግራይ ኢሉ እምበር ንዝኾነ ውድብ ወጊነ ኣይኮነን። ኣብ ቀረባ እንዕዘቦ ዘለና ምዕባለታት ግና ኣንጻር እዚ መትከልን ሓቅን እዩ። ንውድብ ህወሓት ወጊኑ መደረታት ዘስምዕ ኣመራርሓ ሰራዊት ቁጽሩ ብዙሕ እዩ። ካብዚ ብተወሳኺ ገዛኢ ውድብ ብሽም ሰራዊት ካድረታቱ ናብ ስራዊት ኣእትዩ ውድባዊ ፓለቲካ የሰጉም ኣሎ። ምስዚ ተዛሚዱ ኣባላት ሰራዊት ትግራይ ዝኾነ ኣባላትናን ደገፍትናን ንዘይተደለየ ጸቕጢ ተቓሊዖም ፤ ግዳይ ተደጋጋሚ ኣድልዎን ምጉናይን ይኾኑ ኣለዉ።
ከም ውድብ ናጽነት ትግራይ፤ ብውግንናን ፓለቲካዊ ኣተሓሳስባን ሓደ ውድብ ዝህነጽ ሰራዊት ዓዲ የጥፍእ እምበር ህዝቢ ኣየድሕንን ኢልና ንኣምን። ሕዚ ዘሎ ሰራዊት ትግራይ ኣብ ግዝያዊ መድረኽ ጸላኢ ስዒሩ ንሓዋሩ ድማ ትግራይ ንዝህልዋ ሰራዊት መሰረት ኮይኑ፤ ንዓድን ንህዝብን ዝወገነ ቀዋምን ህዝባውን ትካል ክኸውን ሰለዝግባእ ፤ ኣብ ሰራዊት ዝህሉ ናይ ገዛኢ ውድብ ወይ ናይ ካልኦት ውድባት ኢድ ኣእታውነት ደው ክብል ንጽውዕ። ብሰሩ ውን ሎሚ ብሰሪ ገዛኢ ውድብ ዝግበር ዘሎ ምትእትታው ጽባሕ ናብ ኔትወርክን ጉጅላውነትን ዓብዩ ፤ ሰራዊትና ከይብትን ዓብይ ስግኣት ሰለዝኾነ ፤ ወተሃደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ብዘይወዓል ሕደር መአረምታ ክገብረሉ ንጽውዕ። ኮሚሳር ዝበሃል ስራዊት ክኽበስን ኣብ ክንድኡ ዕላማን መኸተ ዝትንትን ሰነድ ተደልዩ ፤ ኣብዚ ተደሪኹ ንሰራዊት ዘንቅሕ መሓውር ክህሉን ንጽውዕ። እዚ መሓውር ድማ ክፍሊ ንቕሓት ወይ ኣስተምህሮ ሰራዊት ክበሃል ይኽእል። ኮሚሳር ዝበሃል ኮሚንሰታዊ መሓውር ግና ኣብ ሰራዊትና ፈጺሙ ክህሉ የብሉን።
5. ዘይሕጋዊ ዝውውር ደቂ ሰባትን ኣጽዋርን
ሕዚ ሒዝናዮ ኣብ ዘለና መድረኽ ፤ ጸላእትና ከጥፍኡና ዝነደፍዎ ስትራቴጂ ፤ ዕጽዋን ክባን ኣሕይሎም ቃልስና ካብ ውሽጢ ምድኻም ዝብል እዩ። በዚ ድማ ህዝበናን ሰራዊትናን ኣብ መኸተ ተስፋ እናቖረጸን ኣብ ህዝባዊ ስራዊቱ እምነት እናሰኣነ ክኸይድን ናብ ስደት ክወጽእን ምግባርን እዩ። ድሮ ውን ነዚ መፈጸሚ ናይ ስለያ መሓውሮም ዘርጊሖም ህዝብን ሰራዊትን ብኩሉ ኣንፈት ካብ መላእ ትግራይ ብሰደት ክወጽእ ይሰርሑ ኣለዉ። ኣብ ኣምሓራን ኤርትራን መዓስከር ከፊቶም ህዝብናን ሰራዊትናን ብስደት ክጽንቱ ይንቀሳቑሱ ኣለው። ገና እነጽንዖም ዘለና ዘይተጻረዩ መረዳእታት ከምዝብሕብርዎ ፤ ኣብ መዓልቲ ብኣማኢት ወይ ኣሸሓት ዝቑጸሩ ተጋሩ ብሽነኽ ቆቦ፣ ሰቖጣ፣ ኦምሓጀርን ዕዳጋ ሮብዕ/ሳዕሲዕን ገንዘብ እናኸፈሉ ብዘይሕጋውያን ኣዛወርቲ ይወጹ ኣለው። ጎናጎኒ እዚ ዕጥቂ ሰራዊትና ንምምንዛዕ ዝዓለመ ዘይሕጋዊ መሸጣ ኣጽዋር ውን ተዘርጊሑ ኣሎ። ናይ ሰብን ናይ ኣጽዋርን ዝውውር ተጠቒሞም ኣብ ኣምሓራን ኤርትራን ወተሃደራዊ መሰልጠኒ ከፊቶም ፤ ተጋሩ ነንባዕልና ክንዋጋእ ዝብል ዝገብርዎ ዘለዉ ናይ ጥፍኣት ተልእኾ ውን ኣካል እዚ ዝተዋደደ ስትራቴጂኦም እዩ።
ከም እምነት ውድብና ከምዚ ዝበለ ክፋእ ብዘይ ናይ ባዕልና ናይ ውሽጢ ተሓባበርቲ ይሳለጥ እዩ ኢልና ኣይንኣመንን። ሕዚ ኣብ ትግራይ እንሪኦ ዘለና ኣብ ገለ ባእታታት ሲቪልን ዕጡቑን ሰበ ስልጣናትን ዝርአ ብልሽውናን ክራይ ኣካብነትን እንትሓንሰብ ፤ ምስ ጸላኢ ኮይኑ ከጽንተና ዝተበገሰ ውሽጣዊ በለጸኛ ሓይሊ ክህሉ ከምዝኽእል ኣይንጠራጠርን። ህዝበና ብሓደ ገጽ ብዕጽዋ ጸላእቲ ብካልእ ገጽ ብሕመቕ ምሕደራ እናተማረረ እንከሎ ፤ ሕዚ ድማ ጸላእቲ ዝኣለምዎ ናይ ውሽጥና ኣካላት ዝሳተፍሉ ከምዚ ዝበለ ናይ ጥፍኣት መገዲ ምምጽኡ ፤ ኣብ ብሄራዊ ህልውናና ገዚፍ ሓደጋ ዝፈጥር እዩ። ሰለዚ ወተሃደራዊ ኮማንድ ትግራይ ናይ ደገ ተጻብኦ እናመከተ ናይ ውሽጢ ሓደጋታት ውን ንምእራም ብህጹጽ ናብ ስራሕ ክኣቱ ነተሓሳስብ ኣብዚ ንዝሰላጥ ስራሕቲ ብወገና ከም ውድብ ብሉዑል ተወፋይነት ከም ንሕግዝ ውን ነፍልጥ።
6. ብዘይተማእኸሉ ዕጡቓትን ገለ መሓውር ምልሻን ዝፍጸም ዘሎ ገበናት
ብሸም መኸተን ምግዳልን ካብ ምእኹል ጥርናፈ ሰራዊትና ወጻኢ ፤ በቢከባቢኡ ዝንቀሳቐስ ዕጡቕ ይበዝሕ ኣሎ። ገለ ካብኦም ዞባ ምምሕዳር አሰልጢኑ ነናይ ባዕሉ መለለይ መንነት ዓዲሉ ብሽም ኦፕሬሽን ዘንቀሳቕሶም ካብ እዚ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ወጻእ ዝንቀሳቐሱ ሓይልታት እዮም። ኣብ ገለ ከባብታት ድማ ምልሻ ተባሂሎም ዝንቀሳቐሱ ግን ድማ ኣብ ግፋን ዓፈናን ዝተዋፈሩ ኣለው ከምዚ ዝበለ ዕጡቕ ሓይሊ፣ ንኔትዎርክን ጉጅለኣውነትን ዝተጋለጸ ኣሰራርሓ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ፤ ዘይሞያውን ዘይጥርኑፍ ውን ሰለዝኾነ ፤ ብገለ ናይ ደገን ናይ ውሽጥን ተበለጽቲ ሓይልታት ተመዝሚዙ ኣብ ሓደገኛ ወፍርታት ክኣቱ ዝኽእለሉ ዕድል ሰፊሕ እዩ። ዛጊድ ውን በዞም ከምዚኦም ዝበሉን መሳለቶምን ዕጡቓት ህይወት ቁጽሩ ዘይነዓቕ ትግራዋይ ጠፊኡ ኣሎ። እዚ ድማ ኣብ ብሄራዊ ድሕነትና ሓደጋ ይወልድ ኣሎ።
ሰለዚ፤ እዚ ተርእዮ ብሽም መኸተን ምግዳልን ዝሳለጥ መካፍኢ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ እዩ ጥራሕ ዘይኮነ ፤ ሰራዊትና ብህዝቡ ዝፍቶን ዝኽበርን ከይኸውን ሽሙን ምስሉን ዝድውን እዩ። ብሰሩ ውን መሳርሒ ናይ ውሽጥን ናይ ደገን ጸረ ህዝቢ ሓይልታት ኮይኑ ከገልግል ዝኽእል ሓደገኛ ኣካይዳ እዩ። ወተሃደራዊ ኮማንድ ሰራዊት ትግራይ ነዚ ከምዚ ዝበለ ሓደገኛን ተኣፋፍን መሓውር ኣጻርዩ መፍትሒ ክገብረሉ ንላቦ።
ትግራይ ትስዕር!
እቱ ፅሑፍ፡ ካብ ካብ ፎቶ ናብ ‘ቴክስት’ ል ዝቐየረልና ኣግኣዚ መብራህቶም ነመግኖ።
6 Comments
-
Greate report of concerns in Tigray & possible solutions! Thankyou ውናት🙏🏽 I am upset & saddened thought to hear How bud the situation is and that can get worse! Our people deserve the best, our people of Tigray has suffered enough, still suffering!
There must be a better way forward!
-
ኣብ ባይታ ዘሎ ወድዓዊ ስግኣታት ዝትንትን ሪፖርት እዩ። ዝምልከቶም ኣካላት ንዝተልዓሉ ስግኣታት ተወሳኺ ፅንዓት ገይሮም ዘየላጢ ስጉምቲ ክወስዱ ይግባእ።
-
የሕዝን😭 !ህዝቢ ትግራይሲ በቃ እዚ ኮይኑ ፍዳካ ?
-
Service to the people, be it by the governing party or not, by TDF or not. People of Tigray is our power no one else. Deserves every service in appropriate Manner.
-
This is a great idea on a great time
So thank you.
-
This is a great idea on right time.


text:
ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ መበል ሻውዓይ መዓልቲ ምክልኻል፣ ኣብ ጓል ባድመ ከምዝጸንበለ ካብ ትግራይ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣፍሊጡ።
እቲ ምስ ኤርትራ ኣብ ዘዳውብ ከባቢታት ሰፊሩ ዝርከብ፣ ብእዚ ሰሜን ዝጽዋዕ ሰራዊት ኢትዮጵያ፣ ኣብ ጓል ባድመ፣ ድሙቕ ወትሃደራዊ ምርኢትን ጽምብልን ዘካየደ፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስን ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድን፣ ንባድመ ዝምልከት ጉዳይ ንጎኒ ብምጉሳይ፣ ንህዝቢ ንጹር ብዘይኮነ ርክባት ኣብ ዝቕጽልዎ ዘለዉ እዋን’ዩ።
ኣብቲ ኣብ ጓል ባድመ ዝተኻየደ ጽምብል፣ ብኣጋር ሰራዊትን ከበድቲ ብረትን ዝተሰነየ ወትሃደራዊ ምርኢት ቀሪቡ።
ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ባድመ ከይሰሓበ፣ ምስ ኢትዮጵያ ዝኾነ ዝርርብ ኣይንገብርን ኢና እናበለ 20 ዓመታት ዝጸንሐ ፕረዚደንት ኢሳይያስ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ብዘካይዶ ዘሎ ርክባት፣ ጉዳይ ባድመ ከም ኣርእስቲ’ውን ከይልዓል ካድራቱ ጽዑቕ ጎስጓስ የካይዱ ከምዘለዉ ይፍለጥ።
መራሕቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ህይወት 10ታት ኣሽሓት መንእሰያት ዘጥፍአ ጉዳይ ምሕንጻጽ ዶብን ምርኽኻብ ባድመን መዕለቢ ከይገበሩ፣ ንጹር ናብ ዘይኮነን ንህዝቢ ዘይተሓበረን ካልእ ጉዳያት ምዝላሎም፣ ዝበኣሰ ሳዕቤን ክህልዎ ከምዝኽእል ሓያሎ ኤርትራውያን ስግኣቶም ብኣግኡ ይገልጹ።
ባድመ፣ ኣካል ሉኣላዊት ኤርትራ ምዃና፣ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ብዝሃቦ ውሳኔ ዝተረጋገጸ እኳ እንተኾነ፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ትምሓደር ከምዘላ ይፍለጥ።


text:
“...ነዛ ዓለም እዚኣ ኣይትምሰልዋ።” ሮሜ.12:2
ከም ናይ ኣምላኽ ሰባት ኣብዛ ምድሪ እንነብረሉ ዘሎና ምኽንያት ኩሉ ጊዜ ክንዝክር ኣሎና። እንተኾነ ግና ሓደ ሓደ እዋን ዋላኳ ካብ ዓለም ንኽንርሕቕ ኢልና ኣብ ገዳማት እንተ ዘይሰፈርና፡ ንዕኡ ዝመስል ህይወት ግና ንነብር ኢና። ኩሉ ነገርና ንሕናን ብንሕናን ጥራይ ንኸውን እሞ ኣብቲ ዘለናዮ ከተማ ናትና ገዳም ንሰርሕ። ንኸምኡ ተጸዊዕና እንተንኸውን ኔርና የሱስ “...ካብ ዓለም ከተውጽኦም ኣይኮንኩን ዝልምን ዘለኹ።” ኢሉ ኣይምጸለየን ኔሩ (ዮሃ.14:15)። ካብ ዓለም ኣይኮንናን፡ እንተኾነ ግና ንተልእኾ ኢና ኣብ ዓለም ንነብር ዘሎና።
በቲ ካልእ ሸነኹ ድማ ኣብ ገለ እዋናት ንርእስና ናይ ዓለም ኮይና ንረኽባ። ወይ ድማ ካብ ዓለም ከም ዘይኮንና ክገልጹ ዝግብኦም ነገራት ኣባና ኣይርኣዩን። ኩሉ ውነናን ቀልብናን ጻዕርናን ብናይ ዓለም ነገራት ጥራይ ይኸውን። ንዘክር፡ ጃልባሲ ቦትኣ ኣብ ልዕሊ ማያት እዩ። ካብ ኣብ ምድሪ ትኸውን ኣብ ልዕሊ ማያት ክትኸውን ከላ እዩ ግርማ ዘለዋን ብዙሕ ተስልጥን። እንተኾነ ግና እቲ ማይ ኣብ ውሽጣ ክኣቱ እንተ ጀሚሩ ኣብ ሓደጋ ከምዘላ እዩ ዘርእየና። ሓያሎ ማይ እንተ ኣትይዋ ድማ ኣብ ልዕሊ ማያት ዘይኮነት ትኸውንሲ ናብ ውሽጢ ማያት እያ ተንቆልቁል። ስለዚ ድማ ንሕና ምስ ዓለም ዘሎና ርክብ ከመይ ምዃኑ ነስተውዕልን ነተዓራርይን።
ጸሎት: ዎ’ኣምላኽ ኣብዛ ዓለም እዚኣ ጋሻን መጻእተኛን ምዃነይ እዝክር ኣለኹ። ካብ ዓለም ተፈልየን ርሒቐን ክነብር ዘይኮነስ ብርሃን ዓለምን ጨው ምድርን ክኸውን ኢኻ ፈጢርካንን ኣብዛ ምድሪ ተንብረንን ዘሎኻ እሞ፡ ብናይ ዓለም ነገራት ከይተዋሓጥኩ ንዓኻ እናኽበርኩ ክነብር ጸጋኻ ኣብዝሓለይ። ብስም የሱስ ኣሜን!


text:
ናይ ሜቴክ ዋና ዳይርከተር ሜጀር ጀነራል ክንፈ ዳኘውን ምኽትል ሃገራዊ ኣገልግሎት ድሕነት ኣቶ ያሬድ ዘሪሁንን ዝርከቡዎ ሓለፍቲ ትካላት መንግስቲ፣ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስቲ ዝነበሩን ውልቀ ሰባትን ብግዕዝይናን ብመግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላትን ተጠርጢሮም ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ይውዕሉን ቤት ፍርዲ ይቐርቡን ኣለው።
ንብረትን ሃፍትን መንግስቲ ዘጠፋፍኡን ንሰብኣዊ መሰላት ዝግሃሱን ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ምውዓሎም ግቡእ እዩ፤ኣብ ሓደ ወገን ዘተኮረ ከይኸውን ግን ስግኣት ኣለኒ ይብሉ ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ ምምህር ሕግን ዲን ኮሌጅ ሕግን ስነ መንግስትን ኣቶ ገብረህይወት ሓዱሽ።ኣብ ዩኒቨርስቲ መቐለ መምህር ኣቶ ኣብርሃ ሃይለዝጊ ብወገኑ ንተጠርጠርቲ ምእሳር ግቡእ’ዃ እንተኾነ እዚ ሕዚ ዝካየድ ዘሎ ማእሰርቲ ግን ኮነ ኢልካ ንትግራዋይ ንምድኻም ዝዓለመን ፖለቲካዊ መበገሲ ዘለዎን ስጉምቲ እዩ ይብል።ብሓቂ እንተኾይኑ ህይወት ሰብ ዘጥፍኡ ገበነኛታት ኢሉ ዝወፀውዖም ስልጣን ክወሃቦ ከይኮነስ ክሕተቱ ነይሩዎ ይብል።
እቲ ዝቐርብ ዘሎ ክሲ ኣብ ሓቂ ዝተመስረተ ምዃኑ መርትዖ ስለዘይብለይ ክፈርድ ኣይክእልን ዝበለ ኣብዚ ኣብ ክፍለ ግዝኣት ሜሪላንድ ፍሬድሪክ መምህር ኮሌጅ ኣቶ ኣሰፋ ዘብርኣብሩክ እዩ።ኣብ ልዕሊ ሓለፍቲ ቦርድ ሜቴክ ስጉምቲ ከይተወስደ ኣብ ልዕሊ ሓለፍቲ ናይቲ ትካል ዝነበሩ ጥራሕ ዝውሰድ ስጉምቲ ሕቶ ከልዕል ከምዝደረኾ ይገልፅ ኣቶ ኣሰፋ።
ኣብ ዩኒቨርስቲ ኣዲስ ኣበባ መምህር ሕገ መንግስቲ ኣቶ ሙሉጌታ ኣረጋዊ ግን እቲ ዝውሰድ ዘሎ ናይ ማእሰርቲ ስጉምቲ መንግስቲ ዝኣመኖን ሓላፍነት ዝወሰደሉን በደል ምዃኑ ብምግላፅ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ ዝውሰድ ዘሎ ስጉምቲ እዩ ንዝብል ኣበሃህላ ግን ከምዘይቕበሎን ሓደገኛን ምዃኑ ይገልፅ።


text:
ሓገዝ ብተሌፎን ካብ ሰብ ሞያ ናይ ስነ-ልቦና ወይ ናይ ስነ- ኣእምሮ
ምስ ቴራ ፕሲ
እንታይ ኢዩ?
ኣብ ናይ ህጹጽ ጉዳይ ሓገዝ ንምርካብ ብዛዕባ ናይ ጸቀጢ ናብዚ ቀጠላያ ቁጽሪ ብነጻ ክትድውሉ\ላ ትኽእሉ\ላ፤፣
እዚ ቁጽሪ ተሌፎን ንሰባት ሓገዝ ዝደልዩ ሽግር እንተ ኣጋጢምዎም\ወን ብዛዕባ ዝኾነ ዓይነት ጸቅጢ ናይ ስነ ኣእምሮ ነቲ ዘስክፎም ዘሎ ወይ ዘፍርሖም ዘሎ ጉዳይ ብዛዕባ ናይ ጸቅጢ ካብ ኩነታት ናይ ናብራ ክገልጹ\ጻን ሓገዛ ብነጻ ክረክቡ\ባን ይኽእሉ\ላ ፤፣
ንመን ኢዩ ፧
1h ሰዓት
ብቓንቓ ኢንግሊዝን ዓረብን ውን ኣሎ
ዞባ\ ዴባርትሞ
1h ሰዓት
ብቓንቓ ኢንግሊዝን ዓረብን ውን ኣሎ
ዞባ\ ዴባርትሞ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ደጋፍ ሓገዝ ኣብ ናይ ስነ-ኣእምሮ
ዝርርብ ምስ ሰብ ሞያ ናይ ስነ-ኣእምሮን ስነ-ልቦናን ብኩሉ ቓንቓታት ብቓንቓ ፈረንሳይ ብቓንቓ ኢንግሊዝ ብቓንቓ ዓረብ ኩሎም ብነጻ ብዘይ ክፍሊት ኢዮም ፤፣
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
በዚ ዝስዕብ ቁጸሪ ደውል\ሊ 0 805 383 922
ናይ ሰዓታት ስራሕ ካብ ሶኒ ክሳብ ዓርቢ ካብ ሰዓት 9h00 ክሳብ 12h30 ድሕሪ ቀትሪ
ካብ ሰዓት 13h30 ክሳብ 17h. ድሕሪ ቀትሪ ዘሎ ግዜ ክንድውል ንኽእል ፤፣


text:
ሎማዕንቲ ረቡዕ ዘ ሄግ ኣብዝርከብ ዓለምለኸ ቤት ፍርዲ ኣብ ዝወዓለ መጋባእያ ዓቃቢ ሕጊ ቤንጃሚን ጋምበፐርት ጉጅልኦም ንናይ ኬንያ ፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታ ናብ ፍርዲ ንምቕራብ ኣዳቒቑ ከምዝመርመረ ገሊፆም።ቅድሚ ሽዱሽተ ዓመት ምርጫ ስዒቡ ብዝተልዓለ ህውከት ንልዕሊ ሓደ ሽሕ ህይወት ኣብ ዘጥፍአ ህውከት ኬንያታ ብገንዘብ ኣብ ምሕጋዝ ዝነብሮም ታራ ንምፍላጥ ሓጋዚ ኢሎም ዝጠርጠርዎ ናይ ኡሁሩ ኬንያታ ፋይናንሳዊ መዝገባት ንምርካብ ዝገበሩዎም ፃዕርታት መንግስቲ ኬንያ ዓፅዩና ኢሎም።
ኣስዒቦም ‘’ዝተዛረብናሎም ፋይናንሳዊ መዛግብቲ ከይሓዝና ዘየማትእ መርትዖ ናይ ምቕራብ ዕድሉ ዝንኣሰ ምዃኑ ኢና ወሲና’’ኢሎም።
ፕሬዝዳንት ኬንያታን ምኽትሎም ዊሊያም ሩቶን ብፀረ ሰብኣውነት ገበናት ተኸሲሶም ይርከቡ።
ከቐፅል ዘኽእል መርትዖ ከምዝሓፀሮ ዓቃቢ ሕጊ ICC ኣሚኑ’ሎ።መሰኻኽር ጉቦ ከምዝተውሃቦም፣ምፍርራሕ ከምዝበፅሖምን ክልተ ቀንዲ መሰኻኽር ድማ ከምዝገደፉዎን እቲ ዓቃቢ ሕጊ ይሕብር።
ኣብ ጉዳይ ኬንያታ ጥራሕ ከይኮነስ ንቶም ኽስታት ዘጠናኽሩ ናይ ቴሌፎ መዛግብቲ ንምርካብ ዝገበርዎም ፃዕርታት መንግስቲ ኬንያ ኣይተሓባበረናን ክብሉ ወሲኾም ይዛረቡ።
ናይ ፕሬዝዳንት ኬንያታ ጠበቓ ስቲቨን ኬይ ግን ኣብ ልዕሊ እቶም ፕሬዝዳንት ዝቐረበ ኽሲ ኣብ ሓሶት ዝተመስረተ ስለዝኾነ በርዒኑ እዩ ይብሉ።
ICC ኣብ ልዕሊ ኬንያታን ሩቶን ንዘቕረቦም ኽስታት ንኣፍሪካዊያን ኣኾሪዩ እዩ።
ጠብቓ ኬንያዊያን ግዳያት ዝኾኑ ፌርጋል ገይነር ግን ኣብ ልዕሊ ፕሬዝዳንት ኬንያታ ዝቐረቡ ኽስታት ምቁራፅ ማለት ICC ኣብ ኬንያ ይኹን ኣብ ካሊእ ከብባኢ ፍትሒ ክህብ እዩ ንዝብል ተስፋ ዘቕህም እዩ ይብሉ።
ጠበቓታት ኬንያታ ኣብ ልዕሊኦም ዝቐረቡ ኽስታት ንኽነፅጎ ነቲ ቤት ፍርዲ ሓቲቶም ኣለው።ሎማዕንቲ ረቡዕ ዝተጋብኡ ዳኛታት እቲ ቤት ፍርዲ ግን ንሕቶታት ዓቃቢ ሕግን ተኸላኸልትን መልሲ ኣይሃቡሉን።


text:
Radio Erena: 01 March 2016
ኣብ ኤርትራ ሓይሎ ከባቢታት፣ ህጻናትን ቆልዑን ብዋሕዲ መኣዛዊ መግብታት ይሳቐዩን ምህላዎም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ገለ ከባቢታት’ውን ምስ ዋሕዲ መኣዛዊ መግብታት ብዝተሓሓዝ ህይወቶም ዝሓለፉ ህጻናት ከምዘለዉ እቶም ምንጭታት ኣረጋጊጾም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ሓደ ካብ ሸቶታት ሚለንዮም ዝኾነ ምክንካይ መጠነ ሞት ኣዴታት ዕሸላትን ጽቡቕ ይሰላሰል ከምዘሎ ይገክጽ እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ሓያሎ ከባቢታት ኤርትራ ብፍላይ ኣብ ዞባ ዓንሰባ ብዙሓት ቆልዑ ብዋሕዲ መኣዛዊ መግብታት ተጠቒዖም ምህላዎም ብተደጋጋሚ እዋን ክትቐስ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ንሓያሎ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ኣንጸላልዩ ዘሎ ሓደጋ ደርቂ፣ ኣብ ዝተጋነነ ጽልዋ ከምዘይብሉ መንግስቲ ኤርትራ ይገልጽ።
ይኹን’ምበር ኣብ ዞባ ዓንሰባ ብፍላይ ከባቢታት ሃበሮ፣ ኣስማጥ ከምኡ ድማ ኣብ ሰሜናዊ ምብራቅ ከባቢታት ቅሮራ ብዓጸቦ ዝተጥቕዑ ስድራቤታትን ብዋሕዲ መኣዛዊ መግቢ ዝሳቐዩ ህጻናትን ከምዘለዉ ይንገር።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ነበርቲ እዚ ከባቢን ካልእ ብደርቂ ዝተጠቕዐ ከባቢታት ደቡብን ናብ ጋሽ ባርካ ብምውራድ ሕርሻዊ ንጥፈታት ከካይዱ መንግስቲ ክምዘገደዶም ኣይርሳዕን።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ኩነታት ደርቂ ዝተጋነነ ኣይኮነን ካብ ምባል ሓሊፉ ብሰነድን ቁጽርን ዝተሰነየ ጸብጻብ ከቕርብ ኣይክኣለን።
ንተዓዘብቲ ኣካላት ሕቡራት ሃገራት’ውን ናብቲ ብተደጋጋሚ እዋን ብደርቂ ዝትቃዕ ከባቢታት ክበጽሑ ኣይፈቐደን።
ተሓጋጋዚት ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ሰብኣዊ ጉዳያት ኪዮንግ ዋ ካንግ፣ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ኤርትር ዑደት ብምክያድ ብዛዕባ’ዚ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ተኸሲቱ ዘሎ ደርቂን ኣብ ኤርትራ ዘለዎ ጽልዋን ብዝምልከት ምስ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራ ከምዝተዘራረበት ይዝከር።
==========================


text:
ብጣዕሚ ፅቡቕ ኣለና፡ (Getachew Aregawi/Wurayna
ካብ ቕድመ ግንባር)
ትማሊታት እቲ ናይ ደብዳብ ዜና ምስተሰርሐ ብዙሕ ወገን ተሰኪፉ (ካብ ሓልዮት ዝብገስ ስኽፍታ) ሪአ። ፀላኢ ሰፊሕ ናይ ነፈርቲ ደብዳብ የካይድ ኣሎ ማለት ግድን ዒላማ ይወቅዕ ኣሎ ማለት ኣይኮነንን። ኩሉ ግዜ ደብዳባቱ ፍሹላት እዮም እኮ። ድሮን እንትብሃል ካብቲ ናይ መጀመርታ ዘጋጠመና ብምብጋስ ይመስለኒ መብዛሕትና ንሻቐል። ግን እኮ፡ ሓደ ፀላኢ እንተደለየ ዋላ ንሕና ኣብቲ ዝሓለፈ ሕዳር ዝነበርናዮ ቁመና ኣይኮናን ዘለና፡ ብዙሕ ርሕቕት ንቕድሚት ከይድና ኣለና፥ ካልኣይ ፀላኢ ሽዑ ዝነበሮ ዓቕምን ሐዚ ዘለዎን ሓደ ኣይኮነን።
ብዚ ምኽንያት እዚታት በዝሒ ተኽስን ደብዳብን እንተካየደ ሃፍቲ እታ ሃገር ካብ ምብኻን ዝሓለፈ እዙይ ዝብሃል መጥቃዕቲ ኣብ ልዕለይና ኣየስዕብን ዘሎ። በዝሒ ደብዳብ የካይድ እምበር ህዝቡን መሬቱን ካብ ምቕጥቃጥ ወፃእ እዙይ ዝብሃል ‘ታርጌት’ ኣይወቅዕን ዘሎ።
ኣብተን ደብዳብ ብፃዕቒ ይካየደለን ኣሎ ዝተብሃላ ቦታታት ዘሎ ነገር ከፅንዕ ፈቲነ፡ ዋላ ሓንቲ ንወገን ዘሰክፍ ነገር ከምዘየለ ኣረጋጊፀ ኣለኹ። ፀላኢ ብሰማይን ብምድርን ንኸጥቅዕ ዝገበሮን ክገብሮ ዝፍትን ዘሎ ሃንደፍደፍ ግን ንወገን ኣብ ሓፂር ግዜ ተዓፃፀፍቲ ዓወታት ከመዝግብን ሓደሽቲ ዓቕምታት ክውስኽን ካብ ምምችቻው ወፃእ ካሊእ ትርጉም ከምዘይብሉ ምርኣይ ጀሚርና ኣለና።
ብጠቕላላ ቑመና ሓየት ሰራዊትት ትግራይ ከምትተኣማመኑ ርግፀኛ እየ። ክትሰግኡን ሓልዮትኩም ብሻቕሎት ክትገልፁን እውን ባህርያዊ እዩ። ግን ክኣ እቲ ኣብ መሬት ዘሎ ሓቂ ምንም ዘስግእ ይኹን ዘሰክፍ ነገር የብሉን ብሓቂ።
ስቓይ ህዝብና ክሓፅር፡ ዕድመ ፀላእትና ክሓፅር ኣለዎ። ክንገብራ ኢና!!
ትግራይ ትስዕር!!
ወፍሪፀሓይብራቅ
Digital Weyane ዲጂታል ወያነ


text:
70 ሚልዮን ኣብ ደቡብ ምብራቅ፟ ኤስያ ዝርከቡ ህዝብታት ናብረኦም ኣብ ሩባ ሜኮንግ ዝተመርኮዘ እዩ ። ኣገልግሎት መጓዓዝያ ፣ ሓይሊ ኤለትሪክን ካልኦት ምሕበራዊ መነባብረኦም ካብኡ ይጥቀሙሉ ። ኣብዚ ሩባ ዝኾነ ዓይነት ፀገም ምስዘጋጥም ኣብ ታሕተዋይ ተፋሰስ ንዝርከቡ ብሚልዮናት ዝቁ፟ፀሩ ሰባት ንሓደጋ ዘሳጥሕ ብሙዃኑ ቅድሚ ሰለስተ 10 ዓመታት ኣቢሉ ካምቦድያ ፣ላኦስ፣ ታይላንድን ቬትናምን ብሙዃን ኮምሽን ሩባ ሜኮንግ ወይድማ MRC ዝተባህለ ነቲ ማይ ዘማሓድርን ቀፃልነት ዘለዎ ልምዓት ዝኣመተን ዞባዊ ዘተ ዘማእከለን ናይ ሓባራዊ መንግስታዊ ትካል ኣጣይሸን ። ዩናይትድ ስቴትስ'ውን ንMRC ከም ልምዓታዊ ሻርኽቲ ብዕሊ ትድግፎ ።
ኣብ 2009 ወርሒ ሓምለ ዩናይትድ ስቴትስ ፣ ካምቦዲያ ፣በርማ፣ታይላንድን ቬትናምን ኣብቲ ዞባ ቀፃልነት ዘለዎ ቁጠባዊ ዕብየት ንምምፃእ ተበግሶ ሃገራት ታሕተዋይ ተፋሰስ ሜይኮንግ ኣጣይሾም ። ኣብ 2020 ተበግሶ ሃገራት ታሕተዋይ ተፋሰስ ሚኮንግ ዓብዩ ምሕዝነት ሜኮንግ -ዩናይትድ ስቴትስ ኮይኑ። መስተን ኣብቲ ዞባ ዝርከባ ሓሙሽተ ሃገራት ዝተፈፀመ ሽርክናውን ዝተዋደደ ዞባዊ ምትሕብባርን ካብ ዩናይትድ ስቴትስ ሓገዝ እናተገብረሉ እናዓበየ ይርከብ ።
ብሙኻኑ ዩናይትድ ስቴትስ ንሩባ ሜኮንግ መሰረት ገይሮም ንዘጋጥሙ ዶብ ሰገር ፀገማት ንመእላይ ንባዕላ ፅንዕቲ መሻርኽቲ ገይራ ትፅዕር ።ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ኣንተኒ ብሊንከን ነዚ ኣመልኪቶም ብፅሑፍ ኣብዘቅ፟ረብዎ መግለፂ ከምዝበሉዎ "ምስ ሜኮንግ መሻርኽትና ግልፅነት ዘለዎ ፣ሕጊ መሰረት ዝገበሩ ፖሊሲታት ብምስጓምን ሰናይ ምምሕዳር ብምዕሳልን ናፃ ቁጠባን ቀፃልነት ዘለዎ ልምዓትን ከነዕስል ኢና ኢሎም።"
ብርግፅ እቲ ሽርክና ኣካል እቲ ዩናይትድ ስቴትስ ንማእኸል ስነህንፃ ሕብረት ሀገራት ደቡብ ምብራቅ፟ ኤስያ እቲገብሮ ሓገዝ 'ዩ ። ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ህይወት ብኣማኢት ኣሻሓት ዝቁ፟ፀሩ ኣብ ዞባ ሜኮን ዝርከቡ ሰባት ቀይሩ እዩ። ይኹን'ምበር ግዘ እናነውሐ ብዝመፀ ቁፅሪ ዝተሓላለኹ ሓደስቲ ፈተናታት ከጋጥምዎ ጀሚሮም ። ከም ቅልውላው ከባቢያዊ ኣየርን ለበዳ ኮቪድ 19 ዝበሉ ተዃሳሕቲ ዕንቅፋታት ።
"ኣብዞም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታትንዘጋጠመና ስግኣት ለበዳ ኮቪድ 19 ንምስዓር ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ዞባ ሜኮን ንዝርከባ ሃገራት ስጋብ ሎሚ 8.5 ሚልዮን ክታበታትን ናብ ከባቢ 60 ሚልዮን ዶላር ዝፅጋዕ ንመተሓባበሪ ዘውዕል ገንዘባዊ ሓገዝ ሂባ እያ ።ከምኡ'ውን ምስ ናይቲ ከባቢ ሰበስልጣናት ጥዕና ነቲ ለበዳ ኣብምቅ፟ናስን ኢሉ'ውን ንሓዋሩ ኣብ ምእላይ ምስራሕና ክንቅፅል ኢና ። ዝኾነ ዓይነት ፖለቲካዊ ወይውን ቁጠባዊ ፅዕንቶ ዘይብሉ ካብ ክፍሊት ነፃ ዝኾኑ በዝሒ ዘለዎም ክታበታት'ውን ክንህቦም ኢና ።" ክብሉ እቶም ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ኣብቲ 3 ነሓሰ ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝተካየደ ኣኼባ ሜኮንግ ተዛሪቦም።
ንሶም ወሲኾም "ኣቢ ዝመፅእ ዓመት ብሓባር ኮይና ካብ ሚኮንግ ሓሊፉ ንዓለም ዝፀልዉ ዘለዉ ከምዓቅሚ ደቂ ኣንስትዮ ምዕባይ ፣ ንዝመፅእ ለበዳ ቀዳምነት ሂብካ ኣብ ምድላውን ኣብ ለውጢ ከባቢያዊ ኣየር ዘለና ድልየት ኣብ ምዕባይን ብስፍሓት ክንሰርሕ ትፅቢት ንገብር ኢሎም"
" ምሕዝና ሜኮን ዩናይትድ ስቴትስ በቲ ናይ ፕሬዝዳንት ባይደን ኣረኣእያ ነቶም ሎሚ እናዓበዩ ዝመፁ ዘለዉ ዓለም ለኸ ዕንቅፋታት ንምእላይ ቀልጢፍና ናብ ተግባር ብመእታው ሓቢርና ክንሰርሕ ከለና ጥራሕ እዩ ።ናብ ዝብል ተግባር ኣትዩ ይርከብ ።ኣብልዕሊ እቲ ለበዳን ቁጠባና ኣብምምላስን ብእንረኽቦ ዓወታት ሃገራት ዞባ ሜኮንግን መሓዙተንን ኣብ ዩናይትድ ስቴትስእምነት ከሕድሩ ይገብሮም" ኢሎም።


text:
ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ክሳብ ዘሎ ቃልስና ቀጻሊ እዩ !
ካብ ኣባላት ሰዲህኤ ዞባ ኤውሮጳ
27 መስከረም 2017
8ይ ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ ሰዲህኤ ድሕሪ 5 መዓልቲ ስርሓቱ ዛዚሙ። ኣብ’ዚ ውሽጢ ሓሙሽተ መዓልቲ ዝተላዕለ ኣርእስቲ ብዙሕ’ኳ እንተዀነ ልዕሊ ኩሉ ኣገዳሲ ኣጀንዳ ጉዳይ ውሽጣዊ ኣሰራርሓ ዘንቀሎ ዘይምስምማዕ ሓንቲ ለውጢ ከይገበረ ትእዛዝ መሪሕነት ተቀበሉ ብዝብል ውሳኔ ክንኡ ከም ዘይከይድን ዘተ ከም ዘይቅበልን ኣብ ንህዝቢ ዝዘርግሖ መልእክቲ ኣመሓላሊፎም። እወ ልክዕ ብዛዕባ ጥርናፈ ደመበ ተቃውሞ ተዛሪቦምን ዘትዮምን፡ ቅድሚ ኩሉ ክስራዕ ዝነበሮ ውሽታዊ ስጡምን ሓያልን ኣሰራርሓ ሰዲህኤ ከም ሻሙ በቲ ደረቅ መትከላዊ ውሳኔ ተደብዲቡን ተደምዲሙን ኣሎ እሞ፡ ተፈላሊና ጽባሕ ንራኸብ ዝብል ባህሊ ምፍንጫል ደምበ ተቃውሞ ነፍሰ ምጽንናዕ ገይሮም ዛዚሞሞ ስለ ዘለዉ ሰማዒ ወይ ኣንባቢ ይፍረዶ። “ተራኺቦም ከለውስ መዓስ ንራኸብ ይብሉ” ዝበሃል ምስላ ከኣ ከም’ዚ ዝዓይነቱ እዩ። ሰዲህኤ ኣብ ሓጺር ዕደምኡ ኣብ ምውንዛፍ ኣባላት ካብ’ቶም ዝሕመዩ ቀዳማይ እዩ። ከም’ዚ ዓይነት ኣካይዳ ከም ዝጸንሐ ከኣ ህዝብና ሕሹኽሹኽ ዝብለሉ ጉዳይ እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ን ልዕሊ ርብዒ ዘመን፡ ን30 ዓመት ዘካየዶ ብረታዊ ተጋድሎ ንነጻነት ኣብ፡ ነዊሕ ምርብራብ ኵናት ዝገደፈሉ ሓያል ስምብራት መስዋእትን፡ ስንክልናን፡ ስደት፡ ዕንወት ከይሓወየን ከይተደበስን ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ዝተወልዐ ዶባዊ ኵናት ቁስሉ ጎዲእዎን፡ ነቲ ብማዕዶ ጠሚቱ ክበጽሖ ዝተለሞ መደባት፡ ክነብሮ ዝሓለሞ ሂወት፡ ክጭብጦ ተስፋ ዘንበረሉ ሰላም፡ራሕዋ፡ ማሕበራዊ ዕብየትን ማሕበራዊ ፍትሕን፡ ስልጠና፡ ሰናይ ጉርብትናን ክምሕድግን፡ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ሕብረተ ሰብ ዓለም ከይተረፈ ኣብ ልዕሊ መጻኢ ዕድል ህዝቢ ኤርትራ ኣንቢረሞ ዝነበሩ ተስፋታት፡ ሓንጺጾሞ ዝነበሩ ሓደ ድሕሪ እቲ ሓደ መደባቶም ክስርዝዎን፡ መብጽዓታቶም ዳግማይ ርእይቶ ክህቡ ዝተገደድሉ እዋን ኩነታት መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ዝጽበዮ ዝነበረ ሰርቢ ምልካዊ ምምሕዳር ንምግማቱ ብቀሊሉ ክረአ ዝኽእል ዘየሸግር ዓበይቲ ምልክታት ከንጸባርቅ ጀመረ።
እቲ ካብ ጽባሕ ሙሉእ ነጻነት ኤርትራ ኣብ ደገ ዝተረፈ ሓይልታት ጥራሕ ዘይኮነ መስረትን ላዕለዎት ሓለፍትን ብፍላይ፡ ህዝቢ ኤርትራ ነባራት ተጋደልቲ ህግ ነበር ከይተረፉ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ ስግኣታት ብዕቱብ መዚኖም፡ ብፍላይ ድሕሪ ዋዕላ ምቁራጽ ተጻብኦታት ኡጋድኡን፡ ስምምዕ ኣልጀርስን፡ ኤርትራ ብዘይወዓል ሕደር ብሕዝባዊ መንግስቲ ንምምሕዳር፡ ንቡር መንግስታዊ ኣሰራርሓ ንምትእትታው ኣብ ውሽጢ ሃገርን፡ ወጻኢ ዝነበረ ሓይልታት ብሓሳብን መንፈስን ዝተጋጠመሉን ዝተራኸበሉን መንፈስ ሰላምን ትጽቢትን ሕልምን ሓደ ኣገዳሲ ዲሞክራሲያዊ ሕቶ ተላዕለ። ከም ውጽኢት ከኣ ኣብ’ዚ ሒዝናዮ ዘሎና ወርሒ መስክረም 16 ዓመት ዘቁጸረ ዝተፈጸመ ጨካን ተርኽቦ፡ ኤርትራ ዝባኑ ዝቀልዐ ምልካዊ ስርዓት ትመሓደር ከም ዘላ ዘጋለጸ ውህሉል መርኣያ ተሞክሮ ህዝብና ምንባሩ ዘይካሓድ እዩ።
ደጊም ውሽጣውን ግዳማውን ኣተሓሳስባ ህዝቢ ኤርትራ ሰሚሩን ሓቢሩ ንደሞክራሲያዊ ሕቶ ካብ ዘልዓለ፡ ሕቶታቱ ንምምላሽ ብሓባር ከካይዶ ዘለዎ ቃልሲ መደባቱ ክሰርዕ ስለ ዝነበሮ ዝወሰደ ግዜ ይውሰድ ሓባራዊ ርእይቶ ተዓቒቡ ነቲ ግዳይ ጸላእቲ ሰራዊት መግዛእትን፡ ዳግማይ ግዳይ ምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ ዝዀነ ህዝብና፡ ካብ ኣህጉራዊ ተንጽሎ ንምድሓን ኩሉ መዳያዊ ቃልሲ ክሓንን፡ ህዝቢ ክጥርነፍ ተደላይነት ስለ ዝነበሮን፡ ነዚ ጭርሖ ዘልዓለን ዝደገፈን ዘበለ ኩሉ ኤርትራዊ ሸነኽ ኣብ ጉባኤታቱ፡ ሰሚናራትን ኣኼባታት ቀዳማይ ኣጀንዳ ሰሪዑ ካብ ዝምጉት፡ ብውሕዱ እንሆ ድሕሪ ምእሳር ላዕለዎ ሰበ ስልጣን ግዜያዊ መንግስቲ ስርዓት ህግዲፍን ጋጤኛታትን፡ ፖለቲከኛታትን 16 ዓመት ኣቁጺሩ ኣሎ። እንተዀነ እዚ ኣገዳሲ ሕቶ ዝተላዕለሉ እዋን ኣብ ኣፍ ኩሉ ኤርትራዊ ዝነበረት ደሞክራሲያዊ ምሕደራ ንምዕዋት ኣብ ዝተበገሰሉ፡ ደምበ ተቃውሞ ብተስፋታት ህዝቢ ሰኺሩ፡ ኣብ ክንዲ ብሓባርን ብውዕልን ምስራሕ፡ ብዝተነጻጸለ መንገዲ ነፍሲ ወከፍ ወኪል ዲሞክራሲ ክኸውን፡ ኣብ ክንዲ ረብሓ ህዝብን ሃገርን፡ ረብሓ ውድባትን ማሕበራት ክዛረብ ዝተራእየሉ ኣድላይነት ዘይነበሮ ዝመጠጦ ግዜ ንረብሕኡ ከውዕሎን ክቅይሮ ኣይከኣለን።
ካብ ግዜ ንግዜ ምስ ህዝብን ኣህጉራዊ ሕብረተ ሰብን ዝምድናታቱ ላሕሊሑ ዝጸንሐ ምልካዊ ምሕደራ ስርዓት ህ.ግ.ዲ.ፍ፡ ነቲ ምስሕሓባትን ዘይምርድዳእን ደለይቲ ዲሞክራሲያዊ ምሕደራ፡ ብምምዝማዝ ንረብሕኡ ከውዕሎ ግዜ ኣይወሰደሉን። ማዕረ’ቲ ንምስምማዕና ዝወስዶ ግዜ ከኣ ምልካዊ ስርዓት ግዜ ከሲቡ ንረብሑ ክጥቀመሉ እንከሎ፡ ፍቃድ ከም ዝሃብናዮን ሓገዝናዮን ዘየቁጽር ኣይኮነን።
ኣብ’ዚ ደረጃ ተበጺሑ ተስፋታት እንዳተባሕጎጉን ምንጽጻግ፡ምፍንጫላት፡ ውድበይ ውድባካ እንዳበዝሐ ኣብ ዝኸደሉ እዋን፡ ሓደ ፍሉይ ንህዝብና ተስፋ ዝሃበ ታሪኻዊ መስርሕ ሓድነት ተቀልቀለ። ሓድነት ተስፋን፡ ሓድነት ድሕነትን፡ ዓብይ ትጽቢት ዝተገብረሉ ነበረ። ድሕሪ ነዊሕን ዝተሓላለኸን መስርሕ፡ በቶም ኣብ ሜዳ ኤርትራ ክልተ ዝተፈላለየ ተሞክሮታት ዝሕለፉ ኣባላት ዝርከብዎም ብሓባር ክዝትዩን፡ ብሓባር ክሰርሑን ክቀራረቡን ኣብ ዝጀመረሉ ግዜ ብማዕሪኡ ተሰፋታት ህዝብና ሰማይ ዓረገ። እዚ ከኣ ንመጀመሪያ ናይ’ቲ ክብጻሕ ዘለዎ ዕላማታት ድሕነት ህዝብና ሃገርን ዝብል ጭርሖ ዝተወስደ ሰናይ ተበግሶ ነበረ። ኣብ ውሽጢ ሕልኽልኻት ዝመልኦ ደመበ ተቃውሞ ፍልይ ዝበለ ምሕዳስ ዝተራእየሉ መድረኽ፡ ተስፋ ህዝብና መሊሱ ክጥጥዕ ተራእየ።
ታሪኽ ብሕጽር ዝበለ ንምቅራቡ፡ በዚ ሰናይ ተበግሶ ዝሓዘነ እንተነበረ፡እቲ ብዘይካ ንስልጣኑ ካልእ ዘይሓስብ ምልካዊ ስርዓት ከምኡ’ውን ብውልቃዊ ረብሓ ዝተኣሳሰርዎ ገገለ ተበለጽቲ እምበር ካልእ ኩሉ ብዝተፈላለየ መንገዲ ደገፋቱ ክገልጽን፡ ከተባብዕን እንተተኻኢሉ’ውን ኣካል እዚ ሓይልታት ክኸውን ፈተነታቱ ቀጸለን ቅሩብነቱ ኣርኣየን። ይኹን’ምበር ግንባር ድሕነት ካብ’ቲ ዝኸይድ ዝነበረ መስርሕ ሓድነት እንተሰሓቡ፡ ብሰለስተ ውድባት ተ.ሓ.ኤ ስ.ባ ሰ.ዲ.ኤ ግንባር ድሕነትን ዝጀመረ ስምምዓት ከኣ ካልኦት ሓይልታት ወሲኹ ማለት ምንቅስቃሽ ጋሽ ሰቲት፡ ህዝባዊ ምቅስቓስ ኤርትራ ደሚርካ ኣርባዕተ ውድባት ዝተጸንበረኦ ሓደ ሰልፊ ንምምስራት ዝተኻየደ መስርሕ ነዊሕ’ኳ እንተነበረስ ኣብ መወዳእትኡ ውድባቱ ኣፍሪሱ ንሓባርዊ ሓድነታዊ መስራቲ ጉባኤ በቕዔ። ተስፋ ህዝብናን ኣሕጉራዊ ማሕበረ ሰብ ነቲ ሓድነታዊ መስራቲ ጉባኤ ዳግማይ ተስፋ ኣንበረሉ።
ኣብ ዘንቀለና ጉዳይ ክንኣቱ፡ ኣብ ህዝብን ሃገርናን ዝወረድ ዘሎ መዓልታዊ ግፍዕታት እንዳኸበደ፡ እንዳመረረን እምበር እንዳተመሓየሸን እንዳተፈትሐን ኣይመጸን። ሕቶ ዲሞክራስን ህዝባዊ ምምሕዳር፡ ሃገራዊ ቅዋም ልዕላውነት ሕጊ ንምውሓስ ካብ ውድባዊ ወይ ሰልፋዊ ውሳኔታትን መደብን ኣብ ልፍንትን ሓባራዊ ስርሓት ኣቢልካ ምልካዊ ስርዓት ንምዕላው ኣብ ዝካየድ ሓባራዊ ስርሓት ንምዝማድን ንምጽማድን ከቶ ባይታ ንምፍጣር ተሳእኖ። ኣብ ከም’ዚ ኩነታት እንዳሀለወ እቲ እንኮ ተስፋ ዝተነበረሉ ሰ.ዲ.ህ.ኤ እንተዀነ ቀስ ብቀስ ብውሽጡ ዘይምርግጋእ ፈጢሩ ኣብ ዝተፈላልየ እዋን ነቶም ዝሓቆፎም ነባራትን ሓደስትን ኣባላቱ ክኸስር ተራእየ። ብፍላይ ከኣ ካብ መወዳእታ 2016 ኣትሒዙ ክሳብ’ዚ ሒዝናዮ ዘሎና ዓመት ሙሉእ ነቲ ውድብ ክሕምሶ ዝጸንሐ ኩነታት ዝምድናታት ምስ ደምበ ተቃውሞን ኢትዮጵያን፡ ሕቶ ቦታ ጉባኤታቱ፡ ኣገባብ ቃልሲ፡ ኣተሓሕዛ ኣባላቱ፡ወዘተ ዝምልከት ዓበይቲ ሕቶታት ከይዱ ከይዱ ሎሚ ኣብ’ዚ በጺሕዎ ዘሎ ኩነታት ብምውንዛፍ ኣባልነትን፡ ምውንዛፍ ሙሉእ ዞባን፡ ምውንዛፍ ዝተፈለዩ ርእይቶታትን በጺሑ፡ 8ይ ስሩዕ ኣኼባ ኣብ ዕጹውን ዝደረቀ ውሳኔ ዛዘሞ።
መሪሕነት ሰ.ዲ.ህ.ኤ ካብ’ዚ ንምትዕርራይን ንምምዕርራይን ክሰርሓሉ ዘለዎ ውሽጣዊ ጉዳያቱ ቀዳምነት ሂቡ፡ ንምፍትሑ ብዝወስዶ ግዜ’ውን ከይሰልክዮን ከይደከሞን ክሰርሓሉ ዝግባእ ዝነበረ ዓብይ ሰልፋዊ ጉዳይ ጠንጢኑ፡ መትከላዊ ዘይቅየር ውሳኔ ብምባል ኣብ’ታ ሓንሳብ ዘውጽኣ ደረቅ ውሳኔ ተሓብአ።ሽምግልና ፈተውትን መሓዙትን ሰልፊ ነጸገን።
እንተዀነ እዚ ውሳኔ ቅኑዕ ኮይኑ ዘይተራእዮም ኣባላት መሪሕነት ይኹኑ መሰረታት ሰዲህኤ ኢዶም ኣጣሚሮም ካብ ደድሕሪ ውሳኔ ምዝማር፡ የርባሓናን ይጠቅመናን ይጥርነፈናን እዩ ብዝበልዎ ሓድነት ሰልፊ ንምዕቃብ ዝተፈላልዩ ኣገባባብት ብምጥቃም፡ ነቲ ተስፋ ህዝቢ ተነቢሩሉ ዝነበረ ሰልፊ ንምድሓን፡ ብኡ ኣቢልካ ኣብ ደመበ ተቃውሞ ንሓባራዊ ስርሓት ዝዕድም መደባት ክብጻሕ ዝነበረ ዕላማ ብሙሉእ ኣብ ቦትኡ ንምምላስ ዝተኻየደ ፈተነ ኣይተዓወተን። ብኣንጻሩ ካብ ዋናታት መትከላዊ ዘይቅየር ደረቅ ውሳኔ ዝደገፉ መሪሕነትን ኣባላትን ክስንዘር ዝጸንሐን ዘሎን ንሓድነት ዘይዕድም ጽሑፋት ንብዙሓት ኣባላት ሰልፊ ዘየሕጉስን ንስኒትን፡ ብሓባር ንምቅላስ ዘየተባብዕ ምዃኑ ኩሉ ኣብ መራኸቢ ብዙሓት ዝተዓዘበ ብቀሊሉ ክርድኦ ዝኽእል እዩ። እዚ ግን ንረብሓ መን’ዩ እዩ እንተተባህለ፡ ብዘይካ ንረብሓ ምልካዊ ስርዓት ንካልእ ማንም ክግልገለሉ ዝኽእል ከም ዘይኮነ እንዳበርሀ መጸ። ኣባላት ካብ ዞባ ኤውሮጳ እንተዀነ ነዚ ኣመልኪቶም ኣብ ዘመሓላለፍዎ ግሉጽን ንጹርን መልእክትን ሳዕቤን’ቲ ፈጻሚት ሽማግለ ይኹኑ ኣባላት ባይቶ ዝወሰድዎ ውሳኔ ምንባሩ ኣነጺሩ ኣቀሚጡ ጥራሕ ዘይኮነ፡ ኣብ’ዚ ሰልፊ ተረኺቡ ዘሎ ጸገማት ንምፍታሕ ዘርኣዮ ተበግሶን ዝሃቦ ርእይቶን፡ መሪሕነት ሰልፊ ነዚ ካብ ውሽጡ ዝተበገሰ ሓሳብ ከም ፍልልይ ነጥቢ ምምዝጋቡ ብኣውንታ ዝረአ’ኳ እንተዀነ ፡ግን መሪሕነት ውሳኔ ዘይቅየር እዩ ምባሉስ ንፍልልያት ንምጽባብ ኣብ ሓደ ቃልሲ ንምጽማድ ዘይኮነስ ነቲ ክለዓል ዝኽእል ሕቶታት ንምህዳእን ብኡ ጌርካ ከኣ ንምርስሳዕ ከይዱ ከይዱ ውድቅ ሕቶ ንምግባር ዝተገብረ ፈተነ፡ ኣብ ኣባላት ዘይዕግበታት ፈጢሩ እዩ። ምርጫ ዓይነት ኣገባብ ቃልሲ፡ ሓድሽ ኣገባብ ኣፈታትሓ ግርጭትን ብምዕቡል ኣገባብ ክስራሕ ግድነት ስለ ዝነበረ፡ ነቲ ሰዲህኤ ከዕብዮን ከስፍሖን ከትርሮን ከሕይሎን ዝኽእል ዝተቀረበ ሓሳባትን ርእይቶታትን ብኣንጻሩ ኣብ ክልተ ወገን ዝመቀለ ሓሳባት ኣገባብን ኣረዳድኣን ዘለዎም ኣባላት ገጹ ከምርሕ ተራእየ። ግርጭታት ንፍታሕ ዘይተዳለወ፡ ሓሳባትን ርእይቶታትን ረብሓ ሰልፍን ረብሓ ህብዝን ከውዕል ዘይተዳለወ መሪሕነት እዚ ዝዓይነቱ መርሆ ከጋጥሞ ግድነት ነበረ። ኣብ ሰዲህኤ ከኣ እዚ እዩ ተራእዩ።
መሪሕነት ሰዲህኤ ንብሙሉእኳ እንተዘይተባህለ ካብ’ቲ ንሓድነት ሰልፊ ንምዕቃብ ዝተጻሕፈን ዝተዋህበን ሓበሬታ፡ እሞ ብዘይካ መሪሕነት ሰዲህኤ ካልእ ዝለዓለ ስልጣን ዘይብሉ፡ ኣብ ኢዱ ንዘሎ ጉዳይ ንኣባላትን ዞባን ቅድሚ ምውንዛፍ ነቲ ደረቅ ውሳኔ ወንዚፍዎ እንተዝነብር፡ ኣብ’ዚ ኩሉ እምበይ ምተበጽሐን። መሪሕነት ሰድህኤ ዘርኣዮ ምትዕጽጻፍ ኣይነበረን። ኣብ ውሳኔ ምድራቅ እቲ ዝቀለለ ጉዳይ እዩ። ምምራሕ ምትዕጽጻፍ እዩ።ምምራሕ ሓድነት ሰልፊ ምሕላው እዩ።ምምራሕ ሰኒት ምክብባር ኣብ ዘለዎሉ እዩ። ሓደ መሪሕነት ተኣኺቡ ብምርድዳእ ብስልጣኑ ኣብ ኢዱ ዘሎ ጉዳይ ንረብሕኡ ዘይውዕል ውሳኔ ብተደጋጋሚ ክደርቀሉን ዘይቅየር ውሳኔ እዩ ኢሉ ክምጉተሉ ክትርኢ እንከሎኻ ኣዝዩ ዘስደምምን ዘገርም’ዩ።
ኣባላት ካብ ዞባ ኤውሮጳ ነዚ ዓይነት ኣተሓሕዛን ኣገባብን ቃልሲ ደጊፉ ክቃለስ ንረብሓ ሰልፉን፡ ኣብ ትሕቲ ምልኪ ግዳይ ዝዀነ ፍታሕ ዝጽበ ህዝብና ከም ዘይኮነ ርእዩ። መርኣያ ስጡም ሰልፋዊ ሓድነት ዝቦዀሮ ብምዃኑ ርእዩ፡ ንኣዋርሕ ዝኣክል በቲ ዝኣምነሉ ሙሉእ መሪሕነትን ኣባላት ዝዓግብሉ ኣገባብ ፍታሕ ከምጽእ ብማለት ዝተፈላልየ ርእይቶ ክህብ ጸኒሑን ኣሎን።
ኮይኑ ግን ነዊሕ መዓልታት ዝወሰደ 8ይ ስሩዕ ኣኼባ ባይቶ ሰዲህኤ ካብ’ቲ ክንቀፍን፡ ንባዕሉ ስርሓት ሰልፊ ቀይዱ ኣሲርዎ ዝጸንሐ ጸግማት ክወጽእ ብዘይምኽኣሉ ውሳኔኡ ደምዲሙ። ጉዳይ ውሽጣዊ ግርጭታቱ ኣብ ዕጹው መደብ ኣብጺሕዎ። እዚ ስለ ዝዀነ ከኣ ነቲ ዝተዓጸወ ማኦጾ ምዅሕኳሕ ኣይጠፍእናን እዩ። እቲ ምዅህኳ ግን በቲ ደረቅ ውሳኔ ዝምራሕ መደባት ዘይኮነስ፡ ብክፉትን ግሉጽን እንካን ሃባን ዘለዎ መድረኽን ባይታን ቃልሲ ከም ኣባላት መጠን ዘሎና መሰልን ምርጫን ክንወስድ ተገዲድና ኣሎና።
ሎሚ ነፍስና ሰሪዕና ተወዲብናንን ከም ጥርኑፋት ኣባላት እንቀርቦ ሕቶ ምስራዝ ውሳኔን፡ ሰልፊ ኣብ ንቡር ቦትኡ ንምምላስ ዝግበር ኣሳታፊ ዋዕላ ክግበር ብዝብል ጠለብ ከኣ ውሳኔና ዘላቂ ፍታሕ ምዃኑ ዝረኣና ኣባላት ሰዲህኤ ምዃኑን፡ ምስ’ቶም ኣብ’ዚ ሰልፍና ተመሳሳሊ ሕቶ ዘሎም ኣባላት’ውን ሓቢርና ንምልካዊ ስርዓት ነድምዓሉ፡ ደምበ ተቃውሞ ብሓበራ ብክፉትን ንጹርን ኣገባብ ቃልሲ ተሳትፎ ስትራተጂያዊ ዝምድናታቱን ምትእስሳሩን ኣብ ዘረጋግጸሉ መድረኽ በጺሕና፡ ተቃልሲና ከነዕውቶ ብዘሎና ዕላማን ራእይን ካብ ኣባላት ዞባ ኤውሮጳ ዘሕለፍዎ መልእኽቲ ነዚ ዝስዕብ መረዳእታ ዝሓቆፈ ምንባሩ ንምዝኽካር ዝኣክል እዩ፡
ሀ/ ካብ ደረቅ ረብሓ ዘይረከቦ ውሳኔ፡ ንሓድነት ዝሕሉ ውሳኔ
ለ/ ካብ ምንጽጻግ፡ ብምርድዳእ
ሐ/ ካብ ብድኽመት ገደብ ግዜን፡ ብብርታዐ ጉዳያት ምምዛን
መ/ ካብ ብጸቢብ ፍታሕ ምድላይ፡ ኣስፍሕ ኣቢልካ ብዋዕላ ጸገማት ምፍታሕ
ዝብል ከም መበገሲ ሓሳብ ከም ዝነበረን፡ ኣብ ዋዕላ ተበጺሑ ድማ ካብኡ ንላዕሊ ብዝተዓጻጸፈ ሰልፍን ህዝብን ዝረብሓሉ ባይታ ክፍጠር ክኽእል ዝነበረና ዝእምቶ ረቋሒታት ብሰንኪ ኣብ ውሳኔ ምድራቁ ኩሉ ንድሕሪት ተረፈ።
ኣብ ስራሕ ዘሎ ኩሉ ይጋገ፡ መሪሕነት ጥራሕ ኣይኮነን ዝጋገ ኣባላት ዝጋገይዎን ዝዝንግዕዎ ጉዳያትን ተርኽቦታትን ክህሉ ባህርያዊ እዩ። እንተዀነ ከም’ዚ ውሳኔ’ዚ ዝኣመሰለ ጉዳይ ትዕዝብቲ ኣባላት ጥራሕ ዘይኮነስ ካብ ሰዲህኤ ወጻኢ ዘሎ ህዝብና’ውን ክዕዘቦ ግድነት እዩ። እቲ ዝጸንሐ ርኡይ ጌጋ ካብ ሓላፍነት መሪሕነት ሰዲህኤ ኣልጊስካ፡ ነቶም ዕላማ ዝገበሮም እሞ ኣባላቱን ክሰግር ፍጹም ዘይከኣል እዩ። ንሰልፊ ኣብ ዓብይ ሓደጋ ክሳብ ዘይወደቀ፡ ብመንጽሩ ንሓድነት ሰልፊ ዝፈታትነ ክስረዝን ክቅየርን ዘይክእል ውሳኔ መሪሕነት ቅኑዕ እዩ ዘሎ ኢልና’ውን ኣይንእምንን። ግን መሪሕነት ሰዲህኤ ፈጺምዎ። ነቲ ንምውንዛፍ ኣባላት ይኹን ዞባ ዘብጸሐ ዘይቅየር ዝሓለፈ ደረቅ ውሳኔ ኣብ ሰልፊ ብፍላይ፡ ኣብ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ደምበ ተቃውሞ ብሓፈሻ ዘርኣዮ ሓደጋን ዕንቅፋትን ብዓይነቱ ይኹን ብዓቐኑ ክረአ ክልለን ዘይክእል ምዃኑ እዩ። ኣብ’ዚ እዩ ከኣ እቲ ዓብይ ቁምነገር ዝጅመርን ዝውዳእን።
ብርእይቶን ሓሳብን ኣባላት ንሰልፊ ክሳብ ክንድዚ ሓደጋ ዘውርድን ዘቃልዕን እዩ ዝበሃለሉ ዘይኮነስ መሪሕነት ነቲ ብጉባኤ ዘጽደቆ ኣብ ግዜን ዘይግዜን ክጥቀመሉ ዘለዎ ሓላፍነት ዘርእይ ሰናሪዮ ጥራሕ እዩ። ንውሳኔታቱ ደገፍ ንምርካብ ከኣ ታርጌት ጌርካ ውሳኔ ምሕላፍ ሳዕቤናቱ ኣብ ግምት ዘይምእታዉ እዩ። ዝብል ርእይቶን ሓሳብን ኣሎና።
መደምደምታ
ንቃል ዓለም ዘይኮነ ከም’ዚ ኣብ ዝሓለፈን ሎሚ’ውን ደጊምና እንብሎን፡ ዘተ ተዛቲኻ ኣብ ፍረ ምብጻሕን፡ ብውዕላትን፡ ብስምምዓት፡ ተቀይድካ መደባት ንምትግባር ኣፍ ደገ መባእታ ስጉምቲ ዓወት ምብጻሕን፡ ራዕዲ ምልኪ ምዃኑ ንኣምን።
ምልኪ ክሳብ ዘሎ ተራን ግደን ኩሉ ኤርትራ ዜጋ ዕዙዝ ስለ ዝዀነ ኣብ ነካይዶ ቃልሲ ብዝተሸጓጐረ መኣዲ ዘተ ዘይኮነስ ክሳብ ዕድመ ስልጣን መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ተኣልዩ ብህዝባዊ መንግስቲ ዝትካእ ኣብ እንካይዶ ቃልሲ ብግሉጽን ቅንዕና እውጁን ኣገባብ ቃልሲ እንኣምን ኣባላት ሰዲህኤ ምዃና ከነረጋግጽ ንፈቱ።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንስውኣትና
ግዚያዊት ሽማግለ
ኣባላት ሰዲህኤ
ካብ ዞባ ኤውሮጳ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=10851


text:
Informations en tigrinya
መራኸቢ ማእከል ቤት ትምህርትን ስድራ ቤት ስደተኛታትን (SCEPM) ዕላምኡ እንታይ ኢዩ?
አገልግሎት ርክብ ቤት ትምህርትን ወለድን ፍሪቡርግ ዝቆመሉ መሰረታዊ ዕላማ አብ መንጎ ቤት ትምህርትን ስድራ ቤትን ክህሉ ዝግብኦ ርክብ ምድልዳል ጉዳይ ስደትን አብ ፍሪቡርግ ብዛዕባ ዝርከባ ቤት ትምህርትታት ምክትታል ኢዩ።
እዚ ማእከል ካብ ዝህቦ አገዳሲ ጥቅሚ ብዋንነት አገልግሎት ምኽሪ ትምህርቲ ምሐብ ክኸውን እንከሎ ተጠቀምቲ እዚ አገልግሎት ባህሎም ኮነ ልምድን ቋንቁኦም አገዳሲ አይክኸውንን ኢዩ። ስድራ ቤት ብዛዕባ ትምህርቲ ሕቶ ምስዝህልዎም ነዚ ቤት ጽሕፈት እዚ ክውከስዎ ይኽእሉ ኢዮም።
እዚ ኃላፍነት ዝተነበረሉ ውልቀሰብ ስድራ ቤት ኾኑ መማሃራን ኣብ ዝኾነ ጊዜ ምርኻብ ምስዝደልዩ ንኽተሓባበሮም ዱሉው ኢዩ።
እዚ ዝስዕብ ተዘርዚሩ ዘሎ ጉዳይ ምስ እትደልዩ
- ብዛዕባ ኣገባብ ቤት ትምህርቲ ከተማ ፍሪቡርግ ሓበሬት ምስ እትደልዩ?
- ምስ መምህር ውላድኩም ክትዛራረቡ ምስ እትደልዩ ?
- ብዛዕባ ዘገድሰኩም ጉዳይ ምስ ሓደ ኪኢላ ክትዛራረቡን ሓበሬታ ክትረኽቡ ምስ እትደልዩ?
- ውላድኩም አብ ዝኸዶ ቤት ትምህርቲ ዘጋጥሙ ጸገማት ክትዘራረቡን ክትረዳድኡን ምስእትደልዩ?
- ብዛዕባ ውላድኩም ንምዝርራብ ኮነ ሓገዝ ሰብ ሙያ ትምህርቲ ንኽግበረልኩም
- ከተመልክቱ ምስ እትደልዩ? ብዛዕባ ዘለኩም ጸገማት ደገፍ፣ መግለጺ ወይ ከአ ምኽሪ ምስ እትደልዩ?
ብዘይምጥርጣር ንዓና ተወከሱ! ምሳና ተዘራረቡ ንሕናውን ብዝተኻእለና መጠን ክንሕግዘኩም ክንፍትን ኢና። በቲ ንህቦ አገልግሎት እንተዘይ ዓጊብኩም“ውን ንዝምልከቶ ውልቀ ሰብ ወይ ቤት ጽሕፈት ክትውከሱ ትኽእሉ።
ክትረኽቡና ምስ እትድልዩ አድራሻና
ናይ ቀደም ሆስፒታል ፍሪቡርዧ
ዋና መእተዊ
2ይ ደርቢ/ቑጽሪ ቤት ጽሕፈት 215
ፊት ንፊት ሴክረታሪያት
Service des Ecoles
Rue de l’Hôpital 2 1700 Fribourg
scepm [at] ville-fr [.] ch
026 351 73 48


text:
ኣል ቡርሃን፡ ዓባይ ብሪታንያ ንሱዳን ይቕረታ ክትሓታ ጸዊዖም2022-09-09 17:39:23 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 211 times
- font size decrease font size increase font size
ኣቦ-መንበር ልኡላዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱዳንን ኣዛዚ ሰራዊት እታ ሃገርን ጀነራል ዓብደል ፈታሕ ኣል ቡርሃን፡ ዓባይ ብሪታንያ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ንዝፈጸመቶ ገበን ብወግዒ ይቕረታ ክትሓታ ብ6 መስከረም 2022 ከም ዝጸውዑ ሬድዮ ድባንጋ/ DBANGA ኣቃሊሓ። እቶም ጀነራል ኣብዚ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ስሩዕ ሰራዊት ሱዳንን ብምክትል ፕረሲደንት ልኡላዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ሰዳን ጀነራል መሓመድ ሀመቲ ዳጋሎ ዝእዘዝ ሓይልታት ህጹጽ ረዲአትን ሕድሕዶም ክዋግኡ እዮም ዝብል ወረ ሓሶት ምዃኑ ሓቢሮም።
እቶም ጀነራል ነዚ ዝገለጹ መበል 124 ዓመት ዝኽሪ ኣብ መንጎ ሱዳናዊ ሓይልታት ማህድን ሰራዊት ዓባይ ብሪታንያን ዝተኻየደ ውግእ ካራሪ ምኽንያት ብምግባር ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ምዃኑ እታ ዘይመንግስታዊ ሬድዮ ሓቢራ። ኣል ቡርሃን ንናይ ሽዑ ተግባር ብሪታንያ፡ ዘሕትትን ኣንጻር ሰብኣውነት ዝተፈጸመ ገብንን እዩ ኢለሞ። ኣተሓሒዞም ድማ ኣብቲ እዋንቲ “ሓይልታት ብሪታይን፡ ድሕሪቲ ውግእ ንተኸታታሊ ኣርባዕተ መዓልታት ቀጻሊ ቅትለትን ማሕረድትን እዮም ፈጺሞም” ክብሉ ገሊጸሞ። እቲ ተግባር ማዕረ ህልቂትን ምጽናት ዘርእን ከም ዝረአ ድማ ኣብቲ መደረኦም ገሊጾም። ውግእ ካረሪ ብ2 መስከረም 1898 ካብ ከተማ እምዱርማን ንወገን ሰሜን ኣብ ዝርከብ ቦታ ዝተኻየደ እዩ።
ብ2008 በቶም ሎሚ ካብ ስልጣን ወሪዶም ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዘለዉ ዑመር ኣልበሽር ናብ ዓባይ ብሪታንያን ካለኦት ምዕራባውያን ሃገራትን ኣብ ሱዳንን ካለኦት ሃገራትን ንዝፈጸመኦ ጨፍጫፍ ይቕረታ ክሓታን ሽዑ ዝሰረቐኦ ንብረት ከመልሳን መጸዋዕታ ኣቕሪቦም ከም ዝነበሩ ኣብቲ ዜናዊ ጸብጻብ ተጠቒሱ። እንተኾነ ብውገን ዓባይ ብሪታንያ ነዚ ብዝምልከት ዝተዋህበ መልሲ የለን።


text:
ሻቡዓይቲ ሰንበት ናይ ዓቢይ
ኒቆዲሞስ
እዛ ቅድስቲ ዕለት “ኒቆዲሞስ” ተባሂላ ትጽዋዕ። ብዛዕባ እዚ ብዝያዳ ቅዱስ ዮሓንስ ወንጌላዊ ኣብ ዝጸሓፎ ኣብ ወንጌል ዮሓንስ 3፡1-20 ተገሊጹ ኣሎ።
ሓደ ካብ ፈሪሳውያን ኒቆዲሞስ ዝባሃል ሰብኣይ ሓለቓ ኣይሁድ ነበረ።
ሓለቓ ኣይሁድ ዝበሎ ብሃብቲ፡ ብመምህርነት፡ ብሽመት እዩ።
ንሱ ብለይቲ (ካብቶም ብመዓልቲ ዝመጹ ኣቐዲሙ) ናብ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ መጸ።
እዚ ናይ ኣይሁድ ሓለቓ ዝኾነ ኒቆዲሞስ ብለይቲ ዝመጻሉ ምኽንያት ነይርዎ እዩ። እዚ ከኣ ፦
ቀዳማይ፡ ብለይቲ ምምጽኡ ኣይሁድ ብክርስቶስ ንዝኣመነ ካብ ቤት ጸለቶም ክሰጉዎ ሓጊጎም ነበሩ እሞ እዚ ዝገበረ ከኣ ንኣይሁድ ስለ ዝፈርሐ እዩ(ዮሓ9፡22)።
ካልኣይ ፡ ብለይቲ ምምጽኡ ኣብ ክርስቶስ ፍጹም እምነት ስለ ዘይነበሮ እዩ (2ቆሮ 3፡14)።
ሳልሳይ፡ ክሳዕ ሎሚ መምህር እና ተባህለ ነይሩስ ኣብ ክርስቶስ ይመሃር ኣሎ መታን ከይብልዎ ውዳሴ ከንቱ ስለ ዝደለየ እዩ።
በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተገልጸ ምኽንያታት ኒቆዲሞስ ብለይቲ ናብ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ መጸ። ከምዚ እና በለ ከኣ ናብ ጎይታ ቀሪቡ ተዛረበ፡ “መምህር ብጀካ እቲ ኣምላኽ ምስኡ ዝኾነ ሰብ ነዚ ንስኻ እትገብሮ ዘሎኻ ተኣምራት ክገብር ዝኽእል ሓደ እኳ የልቦን እሞ ንስኻ መምህር ኴንካ ካብ ኣምላኽ ከምዝመጻኻ ንፈልጥ ኢና” በሎ። እዚ ማለቱ፡ ”መምህር ክትምህር ኢልካ ካብ እግዚኣብሔር ኣብ ኣካል ዘእም ኣካል ባህርይ ዘእም ባህርይ ተወሊድካ ከም ዝመጻኻ ንፈልጥ ኢና። ከመይ እግዚኣብሔር ኣቦ ኣብ ህልውናኻ ዘሎ፡ ንስኻ እንተ ዘይኮይኑ ነዚ ንስኻ እትገብሮ ዘሎኻ ተኣምራት ክገብር ዝኽእል ሓዳ እኳ የልቦን” ንኽብል ዝተዛረቦ እዩ። ጎይታና ኢየሱስ ድማ ካልኣይ ግዜ ዘይተወልደ ንመንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይርእያ ብሓቂ ብሓቂ ይብለካ ኣለኹ ኢሉ መለሰሉ። ኒቆዲሞስ ከኣ ሰብ ምስ ዓበየ ከመይ ገይሩ ክውለድ ይኽእል፧ መሊሱ ናብ ከርሲ ኣዲኡ ኣትዩስ ካልኣይ ክውለድ ይክኣል ድዩ፧ በሎ። ኒቆዲሞስ ምስ ጎይታናን ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ክዘራረብ ከሎ ነዚ ሕቶ እዚ ዝሓተተ፡ ልደተ ስጋ (ናይ ስጋ ልደት ወይ ምውላድ) ስለ ዝመሰሎ እዩ። ነዚ ርድኢት ናይ ኒቆዲሞስ ምስቲ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝበሎ ቃል ሓደ ኮይኑ ስለ ዘይተረኽበ፡ ነቲ ዝተዘርበሉን ዝሓተቶን ክምለሰሉን ክፈልጦን ስለዘለዎ፡ ደጊሙ ነቲ ዘበሎ ቃል ብዛዕባ እንታይ ምዃኑ ቅጽል ኣቢሉ ተዛሪቡ ኣሎ “ካብ ማይን ካብ መንፈስ ቅዱስን ዘይተወልደ(ጥምቀት ክርስትና ዘይተጠመቐ) ናብ መንግስቲ ኣምላኽ ከም ዘይኣቱ ብሓቂ ብሓቂ ይብለካ ኣለኹ። ከመይ እቲ ካብ ስጋ ዝተወልደ ስጋዊ እዩ እቲ ካብ መንፈስ ዝተውልደ ከኣ መንፈሳዊ እዩ። እዚ ማለቱ ከኣ፡-
ቀዳማይ ፥ ካልኣይ ክትውለዱ ስለ ዝበልኩኻ ኣይትገረም ።
ካልኣይ፥ በዚ ከይትግረምሲ ካልኣይ ክትውለዱ ብግዲ እዩ።
ቅጽል ኣቢሉ እውን፦
ቀዳማይ፥ ንኣብነት ንፋስ ናብ ዝደለዮ ይነፍስ ባሕሪ ከናውጽ፡ ገረብ ከንቀሳቕስ ከሎ ደሃዩ ትሰምዕ ካበይ ከም ዝመጽእ ናበይ’ውን ከም ዝኸይድ ኣይትፈልጥን ኢኻ። ኣብ ኣርባዕቲኡ መኣዝን ናይ ዓለም 12 መሳኹቲ ንፋስ ኣሎ። እቲ ካብ መንፈስ ቅዱስ ዝውለድ ዝበለ ድማ ከምኡ እዩ። ማለት ብርቀት እዩ ዝውለድ ።
ካልኣይ ፥ መንፈስ ረዲአት ኣብ ዝደለዮ ይሓድር፡ ትንቢት ከናግር፡ ሱባኤ ከቑጽር ከሎ ትሰምዕ። ካበይ ከም ዝመጽእ ናበይ’ውን ከም ዝኸይድ ማለት ሃብቲ ሙሴ ንኢያሱ፡ ሃብቲ ኤልያስ ንኤልሳዕ ከመይ ኢሉ ከም ዝወሃብ ግና ኣይትፈልጥን ኢኻ (ዘሁ27፡33, 1ነገ19፡19, 2ነገ2፡9-14)።
ሳልሳይ፥ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ዝደለዮ ይሓድር። ቋንቋ ከናግር ምስጢር ክትርጉም ከሎ ትሰምዖ ካበይ ከም ዝመጽእ ናበይ ከም ዝኸይድ ግና ኣይትፈልጥን ኢኻ። እቲ ካብ መንፈስ ቅዱስ ዝውለድ ድማ ከምኡ እዩ ማለት ብርቀት እዩ።
ነዚ ዝሰምዐ ኒቆዲሞስ “እዚ ድኣ ከመይ ኢሉ ክኸውን ይኽእል” ኢሉ ደጊሙ ነቲ ዘይበርሃሉ ንኽበርሃሉ፡ ዘይተገልጸሉ ድማ ጽቡቕ ገይሩ ምእንቲ ክርድኦ መሊሱ ሕቶ ሓተተ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ድማ “ንስኻ መምህር እስራኤል ኢካ ነዚ ነገር እዚ’ዶ ኣይትፈልጥን፧ (ንስኻ መምህር እስራኤልሲ ነዚ ነገር እዚ ኣይትፈልጥን) በሎ። ብሓቂ ብሓቂ ይብለካ ኣለኹ እንፈልጦ ንዛረብ ዝረኣናዮ እውን ንምስክር ኣለና። ነዚ ምስክራትና ግና ኣይትቕበልዎን ኢኹም ዘለኹም። ናይ ምድሪ ነገር ነጊረኩም ካብ ዘይትኣምኑስ ናይ ሰማይ ነገር እንተ ነጊረኩም ግዳ ከመይ ገይርኩም ክትኣምኑ በሎ። ኣብ ላዕሊ ተገሊጹ ከም ዘሎ፡ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ፡ “እንፈልጦን ዝረኣናዮን ማለቱ ንገዛእ ርእሱ ምስ ዮሓንስ መጥምቕ ቆጺሩ እዩ። ብዛዕባ ናይ ሰማይን ናይ ምድርን ምባሉ ከኣ እዚ ኣብ ምድሪ ዝፍጸም መንፈሳዊ ልደት ምኽንያት ኣለዎ፡ ማይ ቀሪብካ ብጸሎትን ብጥምቀትን ብንፍሓተ እስትንፋስን እዩ ዝፍጸም። ሰማያዊ ልደት ተባሂሉ ዘሎ ግና ምኽንያት ዘይብሉ ፍሉይ ልደተ ሙታን (ትንሳኤ ምዉታን) እዩ። “ብጀካ እቲ ካብ ሰማይ ዝወረደ ኣብ ሰማይ እውን ዘሎ ወልደ እጓለ እመሕያው(ወዲ ሰብ) ሓደ እኳ ናብ ሰማይ ዝዓረገ የልቦን” በሎ። እዚ ዝበለ’ውን ካብ ሰማይ ዝወረደ ወዲ ሰብ ምባሉ ድማ ናይ ሰብ ባህርይ ለቢሱን ተዋሃሂዱን ሓደ ኣካል ሓደ ባህርይ ስለዝኾነ (ዮሐ 6፡62) ናይ ስጋ ባህርይ ንቓል ናይ ቃል ባህርይ ንስጋ ኮነ ከም ዝበለ (ቅዱስ ቄርሎስ ክፍሊ 9)። ከምቲ ሙሴ ንተመን ዝሰቐሎ ወልደ እጓለ እመሕያው (ወዲ ሰብ) ክርስቶስ ድማ ከምኡ ክስቀል ይግባእ እዩ። ክርስቶስ ኣምላኽና ስለምንታይ እዩ ዝተሰቕለ እንተበልና፡ ዝተነግረ ትንቢትን ምሳሌን ንምፍጻም እዩ።
ትንቢት፥ “ስቅልተ ተሬእያ ለሕይወትከ” ዝበሎ እዩ(ዘዳ 28፡66)።
ታሪኽ
እስራኤላውያን ሓደ ግዜ ብምኽንያት መግቢ ኣብ ልዕሊ እግዚኣብሔርን ኣብ ልዕሊ ነቢይ ሙሴን ኣጉረምረሙ። እግዚኣብሔር ከኣ መርዛማት ኣትማን ሰደደሎም እሞ ካብ እስራኤል ብዙሕ ህዝቢ ሞተ። ሽዑ እቶም ህዝቢ ናብ ነቢይ ሙሴ መጺኦም ኣብ ልዕሊ እግዚኣብሔርን ኣብ ልዕሌኻን ብምዝራብና ሓጢኣት ገበርና። ነዞም ኣትማን ከርሕቐልና ንእግዚኣብሔር ለምነልና በልዎ። ነቢይ ሙሴ ድማ ምእንቲ ህዝቢ ለመነ። እግዚኣብሔር ከኣ ካብ ኣስራዚ ተመን ሰሪሑ ኣብ ባላ ክሰቕለሎም ብተመን ዝተነኽሰ ዘበለ ድማ ነቲ ተመን ኣስራዚ ጠሚቱ ከም ዝሓዊ ነገሮ እሞ ነቢይ ሙሴ ከምኡ ገበረ፡፡ ብተመን ዝተነኽሰ ዘበለ ኩሉ ድማ ናብቲ ተመን ኣስራዚ ምስ ጠመተ ይሓዊ ነበረ (ዘሁ 21፡5-9)። እዚ ምሳሌ እዩ። ንእስራኤላውያን ነኺሱ ዝጎድኦም ተመን ናይ ዲያብሎስ ምሳሌ፡ ተመን ብመርዙ ከም ዝጎድእ፡ ዲያብሎስ ድማ ብግብሩ ይጎድእ እዩ(ራእ 12፡9)። ካብ ኣስራዚ ዝተሰርሐ ተመን ናይ ክርስቶስ ምሳሌ እዩ፡ ተመን ኣስራዚ ብምሳሌ ተመን ከም ዝተሰቕለ፡ ክርስቶስ ከኣ ምስ በደለኛታት ተቆጺሩ ተሰቕለ(ኢሳ 53፡12)። ካብ ኣስራዚ ዝተሰርሐ ተመን መርዚ ዘይብሉ ጽሩይ ከም ዝኾነ ክርስቶስ ከኣ ጽሩየ ባህርይ እዩ። ተመን ኣስራዚ ኣብ ባላ ከም ዝተሰቕለ እሞ ብተመን ዝተነኽሱ እስራኤላውያን ንዕኡ ርእዮም ከም ዝሓወዩ፡ ክርስቶስ ድማ ብእኡ ንዝኣምን ዘበለ ብስቕለቱን ብሞቱን ከድሕን ከም ዝተሰቕለ ዝገልጽ ምሳሌ እዩ።
ኒቆዲሞስ ሓለቓን ሃብታምን ብዓል ብዙሕ ጸጋን እኳ እንተነበረ፡ ካብቲ ሕይወት ዝህብ ኣምላኽ ሕይወት ዘውህብ፡ ንልቢ ዘረስርስ፡ ካብ ሓጢኣት ዝፈሊ ንጹህ ኣምላኻዊ ቃል ክሰምዕን ክመሃርን ጸልማት ኮይኑኒ ከይበለ፡ ቀትሪ ኣብ ስራሕ ውዒለ እየ ከዕርፍ ብዘይ ምባል ኣብ እግሪ ጎይትኡ ኮፍ ኢሉ ልቡ ከፊቱ ስለ ዝተማህረ ናይ ክርስቶስ መስካሪ ኮይኑ እዩ። ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንድሕነት ዓለም ኣብ ቀራንዮ ምስ ተሰቕለ ድማ፡ እንሆ ንስጋ ናይ ኣምላኽና ኢየሱስ ክርስቶስ ክቐብር ዝበቕዐ ኒቆዲሞስ ምስ ዮሴፍ እዩ። ስለዚ ትሕትና ፍቕሪ ኣምላኽ ከም ዝህልወካ ትገብር። እንሆ ኣብ እግሪ ጎይታ ኮፍ ኢሉ ዝተማህረ ኒቆዲሞስ፡ ብዝተማህሮ ኣይከደን እንተኾነ። ነቲ ዝተማህሮ ብትብዓት ክምስክረሉ፡ ኣብ ቅድሚ ንጉስ ጲላጦስ ከኣ ሞጎስ ክረክብ ክኢሉ እዩ። እዚ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ ንስጋ ናይ መድኃኔኣለም ክርስቶስ ብኽብሪ ንኽቀብር ዝኸኣለ (ማቴ 27፡53-66)።
ሎሚ’ውን ንሕና ኩሉ ትዕቢት ኮነ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ዘየብጽሓና፡ ቃል ኣምላኽ ንኸይንሰምዕ ዝዕንቅፉና ነገራት ገዲፍና ኣብ ቅድስቲ ቤተ ክርስቲያን ክንርከብ፡ ኣብ እግሪ ኣቦታትና ተረኺብና ክንመሃርን ክንመዓድን ይግባእና።
መዝሙር ንባባት ስብከት
ሆረ ኃቤኁ ሮሜ 7፡1-12 መዝ 119፡62-63
1ዮሓ 4፡18-መፈ፣
ግ.ሓዋ 5፡34-ፍጻ
Leave a comment


text:
ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳ፣
ምስ ኣብ ኦክሲጀን ኣሶሴሽን(Association Oxygène) ዝተባህለ ማሕበር፣
እንታይ ኢዩ?
ትምህርቲ ቋንቋ ፈረንሳ ንጀመርቲ፣ ምእንቲ ንማሕበራዊን መዓልታዊ ናብራ ዝጠቕሙኹም ንኣብነት፣ ናብ ሓኪም ካልእን ቆጸራ ምሓዝ፣ ስርዓተ ትምህርቲ ናይ ደቆም ብግቡእ ምርዳእን ካልእን፣ ዝጠቕሞም ትምህርቲ ምሃብ።
ንመን ኢዩ ፧
ብዘይ ገደብ፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ብዘይ ገደብ፣
ዞባ\ ዴባርትሞ
33 - Gironde
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ምርድዳእ ክትክእሉ ምእንቲ ቋንቋ ፈረንሳ ምምሃር ፣
ምጽናዕ ኩሎም ኣገዳስቲ ቃላትን ሓረጋትን፣ ኣብ ሃገረ ፈረንሳ ርእስኹም ክ ኢልኩም ንምንባር ዝሕግዙ (ጥዕና፣ ህጻናት፣ ስራሕ ፣ ኣዕሩኽ ) ወዘተ ዘተኮረ።
ምስ ካልኦት ሰባት ምዕላልን ግዜ ምሕላፍን፣
እቶም ስልጠናታት ኣብ ፣ ምዝርራብ ዘተኮሩ እዮም፣ ኣብ ሓያሎ ዕላላትን ውሑድ ሰዋስው ወይ ግራመር ጥራይ ዘለዎም እዮም።
ኣብቲ እትነብረሉ ዝርከባ ማሕበራት ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ።
ብዘይካ እዚ እውን፣ ማሕበርና ኦክሲጀን ኣሶሴሽን ብዘይካ እዚ ክንገልጾ ዝጸናሕና ካል ኦት ንጥፈታትን መደባትን ኣዳልዩ ኣሎ፣ን ኣብነት ከም ናይ ናይ ምስፋይ ክዳን: ስእሊ: ዮጋ ዝኣመሰሉ ንጥፈታት እውን የሰላስል እዩ።
እዚኣቶም ድማ፣ ምስ ተቐማጦ ከተማ ቦርዶ(Bordeaux ) ንምልላይ ኣዝዮም ሓጋዝቲ እዮም።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ስልክና ብምድዋል ቆጸራ ክትሕዙ ትኽእሉ ኢኹም፤ 05.56.96.96.63
ምስ ደወልኩም ድማ ብዝዕባ እዚ ጉዳይ ዝምልከታ ሰብ ንምዝር ራብ ምስ ሎኣና ክዛረብ ደልየ ኔረ እሞ ምስኣ ግዳ ኣራኽቡኒ በጃኩም ኢልኩም ሕተቱ ከራኽቡኹም ምእንቲ፣


text:
ናይ ቋንቋ ስልተና ንምርካብ
ምስ ኣብ ካርቶግራፊ ናስናል ናይ Carif-Oref
እንታይ ኢዩ?
La cartographie nationale de l'offre de formation linguistique ኣዚ ወብሳት እዚ ከም እትዕዘብዎ ኣብ Carif-Oref. ዘለኹም ዝደተኛታት ምእንቲ እቲ ዝግባእ ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ኣፍልጦን ፣ ትምህርቲን ንኽረኽቡ ዝጽዕር ትካል እዩ
ንመን ኢዩ ፧
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ዕለት ኣብ ሃገረ ፈረንሳይ ዝመጻኽም\ሉ\ላ ወይ ዝኣተኽም\ሉ\ላ
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ኣብ ኣከባቢኹም ዝርከብ ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ኮርስ ተሳተፉ
እዚ ናይ ውብሳይት መደብ እዚ ኣብ ጥቓኹም መንበሪኹም ዘሎ ናይ ስልተና ዕድላት ዝሕብር ኮይኑ፣ ኣክትፍትሹ እንከለኹም ፣ ቅድም ደፓርትመነትኹም ደሓር ከተማኹኹም እናገብርኩም፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ደረጃ ናይ ፈረንሳ ብዕዓትኩም ንጸሓፍሉ።
ናይ ፈረንሳ ቅዓትኩም ክብ ኣብልዎ
ናይ ቋንቋ ክእለትኩም ምስ እተማዕብሉ ፣ ብርግጽ ኣብ እዚ ዝስዕብ ነገራት ማለት
-ናይ ምምሕዳር ወረቓቕቲ ኣብ ምርዳእ
- ስራሕ ኣብ ምርካብ
- ዝተፈላለዩ ኣድለይቲ ዲፕሎም ናይ ፈረንሳ ኣብ ምሕላፍ ። ን ወዘተን ክሕግዘኩም እዩ
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ናይ ቋንቋ ስልተና ብ ሃገራዊ ማፕ ድለይዎ carte nationale
ካን ካታጎሪ ናሽናለ ናይ Cari-Oref, ወብሳይት ቆጸራ ንምሓዝ ኣብዚ ጠውዑ https://reseau.intercariforef.org/formations/recherche-formations-dian.html#about
እዚ ካርታ ድማ ኣብ ኣከባቢኹም ዘሎ ካርት ናሽናለ ዘሎ ክሕብረኩም እዩ። . ኣብ ኡ ድማ ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ክእለትኩም ገምግምሙን፣ ዝገኦደለ ንምምላ እተመሃሩን፣


text:
ሓውኻ ኣይኰነን ጸላኢኻ
ኤሪሳት፡ ኣብ ሓንቲ ኤርትራ ብማዕርነት ኩሎም ዜጋታትን ከምኡ ድማ ማዕረ ኣገዳስነት ቋንቋታቶምን ምርጫታቶምን ትኣምን። ኤርትራ ልኡላዊት ሃገር ምዃና፡ ንኹሎም ዜጋታታ ድማ ኩሉ ጉዳያታ ብማዕረ ኸምዝብጽሖም ንኣምን። ዝዀነ ይኹን ወገን ዝውጽዓላ ኤርትራ ኩሎም ዝውጽዑላ ኤርትራ እያ። ንዝዀነ ይኹን ወገን ዘይትኸውን ኤርትራ ንኹሎም ዜጋታታ ዘይትኸውን ኤርትራ እያ።
ኤሪሳት፡ ከም መራኸቢት ብዙሓን ብትሽዓተ ቛንቋታት ኤርትራ መደባት ክትፍኑ ዕላማኣ እዩ። ኣብቲ ምክብባር ዝሰረቱ ባህሊ ኣበዋትን ሕግታት እንዳባን፡ ብመሰረት እቲ ቐዳማይ ናይ 1952 ቅዋም ኤርትራን እቲ ካልኣይ ናይ 1997 ቅዋምን ዝእምትዎ፡ ንነፍሲ ወከፍ ውልቀሰብ ዝለዓለ ኽብሪ ዝህብ፡ መኽበሪ ኣሕዋቱን ጐረባብቱን ንዝዀነ ህዝቢ ኤርትራ ብዝውክል ክብርታት እያ ኣትካየድ። ኣብ ክብርታት ክቡራት ህዝቢ ተመርኲሳ፡ ነቲ ኣብ 1940ታትን 1950ታትን ዝነበረ ናይ ሃናጺ መራኸቢ ብዙሓን ባህሊ፡ ከምኡ ድማ ካብ መወዳእታ 1990ታት ክሳብ 2001 ዝነበረ ተስፋ ዝህብ ተራ ናጻ መራኸቢ ብዙሓን፡ ከምኡውን ነቲ ብራድዮታት፡ ወብሳይታትን ኣብ ስደት ብዘለዉ ኤርትራውያን ክካየድ ዝጸንሐ ሃገራዊ ዘተ ኣሰሩ ተኸቲላ እጃማ ኸተበርክት ተመስሪታ።
ንኤሪሳት ዘካይድዋ ተዛረብቲ ሓያሎ ኻብ ቛንቋታት ኤርትራ፡ ካብ ኩሉ ሃይማኖታት ኤርትራ፡ ደቂ ተባዕትዮን ደቀንስትዮን፡ ካብ ኩሉ ጂኦግራፊያዊ ኩርንዓት ዝመጹ ዀይኖም ብራኢ ሕብርቲ፡ ልኡላዊት፡ ደሞክራስያዊት፡ ውሕስቲ፡ ርህውትን ሕፍርትን ኤርትራ ተጠሚሮም ኣብ ሃገሮም ሰላም ክመጽእ ዝቃለሱ ዜጋታት እዮም።
ኤሪሳት፡ ክሳብ ሕጂ ብዓፋር፡ ብትግርኛን ብዓረብን መደባት ትፍኑ። ምሳና ኽሰርሑ ዝኽእሉ ተዛረብቲ እተን ካልኦት ሽዱሽተ ቋንቋታት ዝዀኑ ወለንተኛታት ክንረክብ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመትን መንፈቕን ኣየዕረፍናን። ኣብቲ ፍቓደኛታት ሰባት እንረኽበሉ መዓልቲ በቲ ተሪፉና ዘሎ ቋንቋታትና መደባት ክንፍኑ ኢና።
ናይ ርሑቕ መጻኢ ራኢ ኤሪሳት፡ ኣብ ናጻን ሰላማዊትን ኤርትራ ብሓያሎ ኣህጉራዊ ቋንቋታት ዝካየዱ መስመራት ቴለቪዥን ተተኺሎም ምስ ጐረባብትናን ዓለምን መላለዪ ክዀኑናን ሓሳብና ከነካፍለሎምን እዩ። ኤሪሳት ኣብ ሰላማዊት ኤርትራ ኣብ እትሰርሓሉ፡ በቲ ናይቲ እዋን እቲ ሕግታት ዘፍቅድዎ ኣገባብ ተመሪሓ ዝመጹ ዘለዉ ወለዶታት ረጊኦም ብራህዋ ዝነብሩላ ኤርትራ ኣብ ምትካል ዝከኣላ ኸተበርክት እያ።
ንእግረ መገድና ንገለ ምስ ምውሓድ ወይ ምውሳኽ ናይ ፈነወ ቛንቋታት ተኣሳሲሩ ዝመጻና ርእይቶታት ንምምላስ ዝኣክል፡ ዓይነት ርእይቶኦም ብዘየገድስ ንኹሎም ዜጋታትና ካብ ዘለና ኣኽብሮት ተበጊስና፡ ገለ ኽንብል። ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ቋንቋ፡ ሃይማኖት፡ ባህሊ፡ ዞባ፡ ዝርከቦ መኣዝን፡ ኣኽራን ወይስ ጐላጕል፡ ባሕሪ ወይስ ደሴታት፡ ስንጭሮታትን ኣፍላጋትን፡ ናይ ትማሊ ሕሉፍ፡ ናይ ሎሚ ዓቕምና ወይ ናይ መጻኢ ስክፍታና ኣይኰነን።
ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገለ ዅርናዕ ናይ ዘለዉ ህዝቢ ባህሊ ወይ እምነት ኣይኰነን። ውሳኔን ተንኮልን ሒደት ውልቀሰባት እዩ ንህዝቢ ኤርትራ ክንድዚ ዝደራዕ ኣውሪዱሉ ዘሎ። ጸላእቲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ናይ ሎሚ ህግደፍን መሰልቶምን ጥራይ እዮም። ህዝቢ ኤርትራ ንጸላእቱ ካብ ሓፋሽ ህዝቢ ፈልዩ ኽርእዮም ኣለዎ።
ህዝቢ ኤርትራ ቋንቋታት ኣይዕምጽዎን እዮም። ብዙሕ ሕማቕ ዝዛረቡ እምበር፡ ብዙሕ ቋንቋ ዝዛረቡ ብዙሕ ኣይብድሉን እዮም። ዝዕምጽዎ ሒደት መትሓዚ ዘይተገብረሎም ሰባት እዮም። ውልቀሰባት እምበር ልሳናት ዝቐተልዎ ኤርትራዊ ዜጋ የለን። ብጻድቃናት ጥራይ ዝመልአ ሓደ ልሳን፡ ወይ እምነት ወይ ጾታ፡ ወይ ውን ውሱን ከባቢ ኤርትራ የለን። ክፉኣት ሰባት ንርእሶም ኢሎም እምበር ካብ ሰቦም ተበጊሶም ኣይከፍኡን እዮም።
ኣብዚ መውጽኢ ዘይብሉ ዓቐብ ዝመስል ዘመን፡ ብዘይዕረፍቲ ተጓዒዝና ምስሰልከየና ነቲ ኣብ ቅድሜና ዘሎ ዕላማ ኣንቃዕሪርና ምርኣይ እንተድሂሉና፡ ናብ ጸድፊ ኣቋሚትና ሸለው ምባል ዝቐልል ክመስለና ይኽእል እዩ። ነጸብራቕ ትሪ ናይዚ ዘለናዮ ጉዕዞ እናሻዕ ንብዙሓት ጀጋኑ ኣፍቀርቲ ሃገሮም ትሕቲ ዓቕሞም ዝዀነ ዘረባ ኽመልቆም ተፈጥሮኣዊ እዩ። ብየማን ተጸፊዑ ኸምልጥ ክብል ብጸጋም እናተደርዐ፡ ንህይወት ብስቓይን ቃልስን ዝሓልፋ፡ ብዝኣመኖም ዝተጠልመ ህዝቢ ገርጨውጨው እንተበለ፡ እንተተጣራጠረ፡ ምትእምማን እንተሰኣነ ፈጺሙ ኣይተሓዞን እዩ። እዚ’ኳ ተጻዋሪ ህዝቢ ዀይኑ። እንተዀነ ግና ጸላኢኻ ኣብ ቅድሜኻ ዀይኑ ኣትኪሉ እናሽካዕለለካ ኸሎ፡ ነቲ መናብርትኻ ዝዀነ ሓውኻ ኣደራዕ ከተውርደሉ ኸለኻ ፍታሕ ኣይኰነካን እዩ። ብሰንኪ እቲ ኣብ ርሑቕ ዘሎ ጸላኢ ዝፈጠሮ ዕንወት፡ ነቶም ናይ መዋእል መናብርትና ዝዀኑ ኣሕዋትና ጽባሕ ዘነውረና ቓላት ክንስንዝረሎም ከለና መርኣያ እቲ በጺሑና ዘሎ ምስልካይ እምበር፡ ነቲ ገጢሙና ዘሎ ግድል ፍታሕ ኣይኰኖን እዩ።
ንምሕደራ፡ ንቑጠባ፡ ንህንጻ፡ ትምህርቲ፡ ንቛንቋ፡ ንፍርዲ፡ ንጸጥታ፡ ወዘተረፈ ዝምልከቱ ሃገራዊ ውሳኔታት ብሓባራዊ መንግስቲ እምበር በብውልቃዊ ርእይቶ ውልቂ ዜጋ ኣይውሰኑን እዮም። ውልቃዊ ርእይቶ ሃገራት ዘካይድ እንተዝኸውን ኣብ ኤርትራ ዘሎ ጸገም ቀደም ተኣልዩስ ሃገርና ናብ ገነት ተቐይራ ምሃለወት። ብመሰረቱ፡ ሃገርና ኣብዚ ዘላቶ ደልሃመት ዝኣተወትሉ መኽንያት ብርእይቶ ውልቀሰባት እምበር ብሓባራዊ ስምምዕ ኩሎም ዜጋታታ ስለዘይትካየድ ዘላ እዩ። ብዘይሓባራዊ መንግስቲ ንድሌታት ውልቀዜጋታት ከተዕግብ ስለዘይከኣል፡ ፖለቲካዊ ርእይቶታትና ንግዚኡ ኣወንዚፍና፡ ሃገር ናብ ምድሓን ነተኵር።
ቍስልና ሓቢእና መምስተቐንዞና ነቲ መናብርትና ዝዀነ ሓውና ኻብ ንጐጥዮ፡ ነቲ ኣብ ቅድሚ ኣዒንቲ ኹላትና ተገቲሩ ዘሎ ቐንዲ ጸገም ብዘይወዓል ሕደር ሓቢርና ንእለዮ። ሎሚ ይኹን ጽባሕ ዘዐውተና፡ ድኻምና ምልላይ እዩ። ድኻምና ድማ ሓቢርና ንጸላኢና ዘይምግጣምና እዩ። ዝወርደና ዘበለ በደል ዋጋ ዘይምሕባርና እዩ።
መዘኻኸሪ፥
ኤሪሳት ምሉእ ብምሉእ ብዘይክፈሉ ወለንተኛታት ትካየድ። ንብዙሓት ኣብ ስደት ዝነብሩ ግዱሳት ዜጋታት ግና ምስ ሰዓታቶምን ወጻኢታቶምን ተራኣእዩ ብዘይክፍሊት ምስራሕ ኣዝዩ ስለዝኸብዶም ብዙሓት ዘዛራረብናዮም ክሕግዙና ኣይከኣሉን። ብስራሕ ክሕግዝ ዝደሊ ዝዀነ ይኹን ኤርትራዊ ዜጋ ናብ info@erisat.org ብምጽሓፍ ድሉውነቱ ኽሕብረና ይኽእል እዩ። ብፍላይ ግና ተዛረብቲ ናራ፡ ሳሆ፡ ብሌን፡ ትግረ፡ ሕዳርብ፡ ኩናማ ዝዀኑ ጸሓፍቲ፡ ኣንበብትን ኣቀናበርቲ ስእልን ገለ ኻብቶም ኣዝዮም ዘድልዩና ዘለዉ ዓይነታት ክኢላታት እዮም።


text:
ጋዜጠኛታት ካሜሮን ጋዜጠኛ ሳሙኤል ዋዚዚ ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ወታሃደራት እናሃለወ ተቀቲሉ ክብሉ ናይቲ ከባቢ መሓውራት ዜና ድሕሪ ምፅብፃበን ናብ ኣብያተ ፅሕፈት መንግስቲ ብምምራሕ ሃለዋቱ ሓቲቶም።
ሓላፊ ቋንቋ እንግሊዝ ናይ ዝዛረቡ ማሕበር ጋዜጠኛታት ካሜሮን ኢሲዶር ኣባህ ትማሊ ሓሙስ ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ጋዜጠኛታት ብምምራሕ ኣብ ደቡብ ምዕራብ እቲ ሃገር ትርከብ ከተማ ባኡ ናብ ዝርከባ ኣብያተፅሕፈት መንግስቲ ብምኻድ ሃለዋት መሳርሕቶም ሳሙኤል ዋዚዚ ንሰበስልጣን ምሕታቶም ገሊፁ።
‘’ጉሂና ኣለና።ምኽንያቱ መሳርሕትና ብህይወት ከምዘየለ ብዜና ስለ ዝሰማዕና። ናብዚ ዝመፃእናሉ ምኽንያት ሓዘና ንምግላፅ፣ ጋዜጠኛታት ብረት ዝተዓጠቑ ዘረፍቲ ዘይምዃኖምን ጋዜጠኛታትብከምዚ ዝበለ ንዕቐት ክዋረዱ ከምዘይብሎምን ነቲ ኣማሓዳሪ ክንዛረቦ ኢና መፂኢና ዘለና፤መሰል ኣለና’’ኢሉ።
ኣብ ልዕሊ ዋዚዚ እንታይ ከምዝተፈፀመ ክዛረብ ዝኽእል ኣብ ያውንደ ዝርከብ ማእኸላይ መንግስቲ ጥራሕ ምኳኑ ኣማሓዳሪ ናይቲ ከባቢ በርናንድ ኦካሊያ ቢላይ ከምዝገለፀሎም ኣብህ ወሲኹ ሓቢሩ።
ናይ ካሜሮን 'ቺሊን' ቴሌቪዥን ሙዚቃ ዝሰርሕ ዋዚዚ ተዛረብቲ ቋንቋ እንግሊዝ ሰሜን ምዕራብን ደቡብ ምዕራብን ካሜሩን ካብታ ሃገር ንምንፃል ዝንቀሳቐሱ ዘለው ዓመፅቲ ኣብ ግራቱ ኣአንጊዱዎም ብዝብል ክሲ 2 ነሓሰ 2019 ምእሳሩ ይዝከር።
ሰራዊት እታ ሃገር ንዋዚዚ ካብ ቡኢ ናብ ያውንደ ካብ ዝወስዱዎ ጀሚሩ ጠበቓ ይኹን ስድርኡ ርእዮሞ ኣይፈልጡን።
ወታደራት ኣብ ያውንደ ከምዝቐተሉዎ መሓውራት ዜና ካሜሩን ብቅድሚ ትማሊ ረቡዕ ጸብፂበን ኣለዋ።ናይ ካሜሩን ሰራዊት ይኹን መንግስቲ ብዛዕባ እቲ ፀብፃብ ርእይትኦም ኣይሃቡን።
ተዛረብቲ ቋንቋ ፈረንሳ ኣብ ዝነብሩላ ከተማ ዶዋላ እውን ተመሳሳሊ ሰልፊ ትማሊ ሓሙስ ተኻይዱ ኣሎ።
መንግስቲ መግልፂ እንተድኣ ዘይህብሉ ኣብ መላእ ካሜሩን ተቓውሞ ከምዝፅውዕ ናይ ፕረስ ጉጅለታት ኣጠንቂቖም ኣለው።


text:
ፖሊስ ከተማ ላስ ቬጋስ ክፍለ ግዝኣት ኔቫዳ ትማሊ ምሸት ሰንበት ሓደ ወልቀሰብ ኣብ ሓደ ናይ ሙዚቃ ምርኢት ብዝኸፈቶ ተኹሲ ክሳብ ሕጂ ዝተፈልጠ 58 ሰባት ሞይቶም ካልኦት ልዕሊ 500 ሰባት ድማ ምቕሳሉም ተገሊፁ።ኣብ ዘመናዊ ታሪኽ ኣሜሪካ ዝኸፍአ ተግባር ቅትለት ተባሂሉ’ሎ።
ፖሊስ ላስ ቬጋስ 64 ዓመት ዝዕድሚኡ ነባሪ እታ ክፍለ ግዝኣት ስቲፌን ፓዶክ ኣብ ኣፍደገ ናይ ሙዚቃ ምርኢት ይከታተሉ ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ ልዕሊ 22 ሽሕ ሰባት ካብ መበል 32 ደብሪ ሆቴል ማንድለይ ቤይ ቶኽሲ ብምኽፋት እዩ እዚ ኩሉ ጥፍኣት ኣውሪዱ።
ፖሊስ እቲ ቀታሊ ይትኩሰሉ ንዝነበረ ክፍሊ ሰይሮም ምስኣተው ሞይቱ ከምዝረኸቡዎን ንርእሱ ቀቲሉ ዝብል እምነት ከምዘሎን ፖሊስ ጆፌፍ ላምባርዶ ሓቢሮም።ናይ ግብረሽብራ መጥቓዕቲ ኢሎም ኣይፀውዕዎን።
“ቅድሚ ኹሉ መለዓዐሊ ምኽንያት ክንፈልጥ ኣለና።ህይወት ብዙሓት ዘጥፍእ ኣእምርኡ ዝተረበሸ ሓደ ሰብ ካብ ዝፍፅሞ ንላዕሊ ህይወት ብዙሓት ንምጥፋእ ምስ ዘንቀለ ግብርሽበራዊ ምኽንያት ዝተኣሳሰረ እዩ።ቅድሚ ከምኡ ኢልና ምምዳብና ናይ መስርሕ ጉዳይ እዩ ክኸውን።”
ናይ ኣሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ሎሚ ሶኑይ ንህዝቢ ኣሜሪካ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል እቲ መቕተልቲ ንፁር ሰይጣናዊ ተግባር እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
“ፖሊስ ላስ ቬጋስን ቀልጢፎም ኣብቲ ቦታ ዝበፅሑን ህይወት ብዙሓት ንዘድሓነ ተባዕ ፃዕርታቶም ከመስግኖም እፈቱ።ተኣምራዊ ቕልጣፍኦም ተወሳኺ ምጥፋእ ህይወት ከይወርድ ተኸላኺሉ እዩ።እቲ ቀታሊ ፈላማይ ቶኽሲ ምስ ከፈተ ኣበይ ከምዘሎ ብህፁፅ ምፍላጦም ኩልሻዕ ዝምስገን እዩ።ሞያዊ ብቕዓቶም ዘርኢ እዩ።”
ነቲ መጥቓዕቲ ዳዕሽ ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ፤ንኣብሃህልኡ ዝድግፍ ዝኾነ ይኹን መርትዖ ግን ኣየጠቐሰን።