text:
ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ካርልስሩሀን ከባቢኣን
ኣብ ከተማ ካርልስሩሀን ከባቢኣን ቀዳም 30 ጥቅምቲ 2010 ዝተጋበአ ህዝባዊ ኣኼባ ንሃገራዊ ጉባኤ ብውዕዉዕ ክትዓትን ልዙብ ምርድዳእን ተሰላሲሉ። ብኣባላት ኮምሽን ዝኾኑ ሓው ኣቶ ተኽለሰንበት ተኽላይን ወሮ. ፍረወይኒ ተኽለጻድቕን፡ መብርህን ድሕረ ባይታ ምቛም ኮምሽንን ድሕሪ ምቕራቦም፡ መደብ ዕዮን ዕላማን ናይ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮምሽን ንዲሞክራሲያዊ ለውጢ ዝርዝራዊ መብርሂ ኣቕሪቦም። እዚ ዕቱብ ተሳታፍነት ማሕበረሰብን፡ ብማሕበረሰብ ዓለም ዝለዓለ ኣቓልቦን ተቐባልነትን እናረኸበ ዝመጽእ ዘሎ እዋናዊ ህዝባዊ ማዕበል ንሃገራዊ ጉባኤ፡ ምሉእ ዓወት ጨቢጡ ንኽወጽእ ኩሉ ኤርትራዊ፡ ፖለቲካዊ እምነቱን ፍልልያቱን ኣወንዚፉ ተሳታፍነቱ ከዕዝዝ ጸዊዖም።
እቲ ክንዛሕ ዝጸንሐ ጉዳይ ብሄራውን ሃይማኖታውን ሕቶታት፡ መሰረት ዘይብሉ ናይ ፈጠራ ወረ ምንባሩን ብምንጻር፡ ብኣንጻሩ እኳደኣ ኤርትራውያን ሓድነቶም ዝያዳ ዘደልደልሉን መጻኢ ዕድል ሃገርን ህዝብን ዘውሓሰ ታሪኻዊ እምነ መሰረት ዘንበርሉን ምዃኑ ኣዘኻኺሮም።
መብዛሕትኦም ተሳተፍቲ ብወገኖም ነቲ ተኣሚሙ ዘሎ ሃገራዊ ጉዳይ ንምዕዋት ካብኣቶም ዝጥለብ ዘበለ ከማልኡ ምዃኖም ኣረጋጊጾም። ብምክብባርን ሓድሕዳዊ ምርድዳእን፡ነብሲወከፍ ኤርትራዊ ነብሱ ሰሪዑን ነንሕድሕዱ ተኸባቢሩን፡ ነዚ ታሪኽ ዝጠልቦ ዘሎ ድሕነት ህዝብን ሃገርን፡ መዓልቲ ከቃላጥፍ ለበዉኡ ብምሕላፍ ናይ ስራሕ ምክፍፋል ንምግባር፡ ዝመጽእ ኣኼባ እተዳሉ ግዝያዊት ሽማግለ ሰይሞም።
ግዝያዊት ሽማግለ ንሃገራዊ ጉባኤ
ካርልስሩሀን ከባቢኣን
11.11.2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1800


c: text/html

text:
Radio Erena: 14 July 2021
ቁጽሪ ናይቶም ኣብ ዎርልድ ቱር ቲም ተጠርኒፎም ዝወዳደሩ ኤርትራውያን ፕሮፌሽናል ተቐዳደምቲ፡ ሓሙሽተ በጺሑ።
ኣብዚ ዓመት’ዚ ብ3 ኤርትራውያን ዝጀመረ ብዝሒ ናይቶም ኣብ ምስ ናይ ዓበይቲ ክለባት ዓለምና፣ ዎርልድ ቱር ቲም ዝወዳደሩ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ ናብ ሓሙሽተ ከምዝደየበ ዝግለጸ ዘሎ፣ ንዝሓለፈ ሓደ ዓመትን መንፈቕን ማልያ ደቡብ ኣፍሪቃዊት ኮንቲነንታል ክለብ ኲቤካ ለቢሱ ክቐዳደም ዝጸንሐ፡ ሄኖክ ሙሉብርሃን፡ ካብ ዝመጽእ ሓድሽ ዓመት 2022 ጀሚሩ፡ ናብ’ታ ዓባይ ክለብ ኲቤካ ኔክስትሃሽ ክሰጋገር ምዃኑ ጋንትኡ ብ13 ሓምለ ድሕሪ ምግላጻ’ዩ።
ወዲ 21 ዓመት ሄኖክ ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ ቓል፡ “ፋልማይ ፕሮፌሽናላዊ ውዕል ክኽትም ብምኽኣለይ ኣመና ሕጉስ እየ። ምኽንያቱ፡ ወዲ 17 ዓመት ኮይነ ኣብ ኤርትራ እናተወዳደርኩ እንከለኹ ኣትሒዘ፡ ናይ ወትሩ ሕልመይ ስለዝነበረ ክብል ጠቒሱ።
ብሓፈሻ ንስድራ ቤተይ፡ ብፍላይ ድማ ንወላድየይን ሓወቦይን ብዝገበሩለይ ሓገዝ የመስግኖም ዝበለ ሄኖክ ኣብ ብፍላይ ወላዲየይ ኣብ ልዕለይ እምነት ስለ ዘነበረ፡ ንነፍሲወከፍ ሰብ “ሓደ መዓልቲ ፕሮፌሽናል ተቐዳዳማይ ክኸውን እዩ” እናበለ ይዛረበለይ ኔሩ ክብል ተዛሪቡ።
ሄኖክ ብዘይካ’ዚ፣ ወላዲኡ ኣብ ኤርትራ ካብ ዝወዳደረሉ መድረኽ ቦኺሩ ከምዘይፈልጥን፣ ቪዛ እንተዝረክብ ድማ ኣብ ኤውሮጳ ኣብ ዝገብሮ ውድድራት’ውን መጽዩ ክዕዘቦ ከምዝኽእልን ድሕሪ’ቲ ናብ ናይ ዎርልድ ቱር ቲም ምጥርናፉ ገሊጹ።
እቲ ኣብ ዓበይቲ መድረኻት ቅድድም ብሽክለታ ብዙሕ ዓወታት ክጎናጸፍ ትጽቢት ዝግበረሉ ኤርትራዊ ፕሮፌሽናል ተቐዳዳማይ፣ ሓውኣቡኡ ንዝገበረሉን ዝገብረሉን ዘሎ ፊናንስያዊ ደገፍ ብፍላይ፣ ደገፍቱን ብምልኦምኦም ኤርትራውያንን ድማ ወትሩ ስለ ዘተባብዕዎን ብሓፈሻ ምስጋናይ ይብጽሓዮም።” ኢሉ።
እዚ ኣብ’ዚ ዓመት፡ ኣብ 29 መድረኻት 4,253 ኪሎ ሜትር ዝተጓዓዘ እዚ ተቐዳዳማይ፡ ንክለብ ኲቤካ፡ ኣካየድታ፡ ኣሰልጠንታን ተቐዳደምታን፡ ኣብ ኤውሮጳ ንኽወዳደር፡ ደረጅኡ ንኸዐቢን ሕልሙ ክውን ንኽገብርን፡ ዕድል ስለ ዝኸፈተትሉ ኣመስጊኑ።
ላዕለዋይ ሓላፊ ዎርልድ ቲም ኲቤካ ኔክስትሃሽ፣ ዳግላስ ራይደር ብወገኑ፡ ሄኖክ ከመዝግቦ ብዝጸንሐ ብሉጽ ውጽኢታት፡ ኣመና ከም እተመሰጡን፡ ፕሮፌሽናላዊ ውዕል ንኽህብዎ ከም ዝደረኾምን ገሊጹ።
ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ጥራይ 3 ግዜ ኣብ ፖድየም ዝደየበን ኣብ 8 መድረኻት ድማ ንውድድሩ ምስ ቀዳሞት ብሉጻት 10 ተቐዳደምቲ ኮይኑ ዝፈጸመን ሄኖክ፡ ተደራራቢ ዓወት ከመዝግብ ብምጽንሑ ካብ ኮንቲነንታል ቲም ናብ ዎርልድ ቲም ክዓቢ ልዑል ተኽእሎ ከምዘሎ ኣቐዲሙ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብዚ ዓመት’ዚ፣ ሰለስተ ኤርትራውያን፡ ማለት ኣባል ፈረንሳዊት ክለብ ኮፊዲስ፣ ናትናኤል ብርሃነ፡ ኣባል ካዛኪስታናዊት ክለብ ኣስታና ፕሪምየር- ቴክ፣ መርሃዊ ቅዱስን፣ ኣባል ኣሜሪካዊት ክለብ ትሬክ-ሴጋፍሪዶ ኣማኑኤል ገብረእግዚኣብሄርን ብደረጃ ዎርልድ ቱር ክነጥፉ ጸኒሖም።
ኤርትራዊ ክኢላ ሽኳ ቢንያም ግርማይ’ውን ምስ በልጅዩማዊት ዎርልድ ቱር ቲም ኢንተርማርሸ – ዋንቲ – ጐበርት – ማተሪያውክስ ክጽንበር ተሰማሚዑ ብምህላዉ፡ ኣብ 2022 ዓመተ ምህረት፡ ቁጽሪ ኣብ ዎርልድ ቱር ቲም ተጠርኒፎም ዝወዳደሩ ኤርትራውያን ተቐዳደምቲ፡ ካብ 3 ናብ 5 ዓሪጉ ይርከብ።
ኣብ ጸለምቲ ኣፍሪቃውያን፣ ካብ ሓንቲ ሃገራት፣ ኣብ ሓደ ዓመት፣ ክንድዚ ዝኣክል ብዝሒ ፕሮፌሽናል ተቐዳደምቲ፣ ኣብ ዎርልድ ቱር ቲም ክጥርነፉ እዚ ናይ ፈለማ’ዩ።
==================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣይናትካን’ያ!
ግንቦት 24/2018 ብ ረድኢ ክፍለ (ባሻይ) ኣይናትካን’ያ ህግደፍ ጒንበት መን ሂቡካ? ንብረት ናይ ህዝቢ’ያ ኣጥብዩ ዘዕበየካ። ጠላማት ሓቝፍካ ጀጋኑ ትዂንን ከመይ ጌራ ጒንበት ንዓኻ ትኸውን? ኣሉ ዝኣመሉ እስከ ንገረና ከተምስል መታን ተብዕላ ምሳና ቀይሕ ደም ከፊልና ዘውጻእናያ ሓራ ብሰንኪ ጥልመትካ ጒንበት ተደፊራ ሃመማ ሻዲኑ ንህቢ
ግንቦት 24/2018
ብ ረድኢ ክፍለ (ባሻይ)
ኣይናትካን’ያ ህግደፍ ጒንበት መን ሂቡካ?
ንብረት ናይ ህዝቢ’ያ ኣጥብዩ ዘዕበየካ።
ጠላማት ሓቝፍካ ጀጋኑ ትዂንን
ከመይ ጌራ ጒንበት ንዓኻ ትኸውን?
ኣሉ ዝኣመሉ እስከ ንገረና
ከተምስል መታን ተብዕላ ምሳና
ቀይሕ ደም ከፊልና ዘውጻእናያ ሓራ
ብሰንኪ ጥልመትካ ጒንበት ተደፊራ
ሃመማ ሻዲኑ ንህቢ ተበቲኑ
ወኻርያ ነጊሳ ኣምበሳ ደኒኑ
ዓለም ዘመስከሩ ጀጋኑ የሕዋትና
ጒንበት’ሞ ዝያዳ ክንዝክሮም ኢና
ጽግዕ-ጽግዕ የለን ኣይናትካን’ያ ጒንበት
ዳስካ ድኣ ድለ ናይ ሰይጣን ጐረቤት
ኣዝማድ ኣለውኻ ኰነንቲ ሰውራና
በተ-ሰብካ ኩሎም ፈሊጥናዮም ኢና
ናይ ምስጢር ደብተርካ ዓው ኢሎም ዘንብቡ
ኣበይ ዘላ ጒንበት ኢሎም ዝዛረቡ
ንስኻ ብድሕሪት ዝሕይዂ ኲርምቲ
ንሳቶም ብቕድሚት ስኒ መመንጨቲ
ሃገር ኣይትምሰልካ ሓሚማ ትነብር
ሓኪም ትወልድ’ያ መድሃኒት ዝሕብር
ኣይናትካን’ያ ጒንበት ዋናታት ኣለዉ
ንሳቶም’ዮም ክኣ ሓኪም ዘዳልዉ
ሕጅስ ፈሊጥናኩም ሕማም ናይ ህዝብና
ሓባእቲ መድሃኒት ሓባእቲ ክኒና
ኣጽዲፍኩሞ ህዝቢ ደፊእኩም ብቕድሚት
ብድሕሪት ትወግኡ እሾዂ ከም ዕንቅርቢት
ስዒሩኩም ሎምስ ጌርኩሞ ብግህዶ
ውርደት ተሰኪምኩም ካላእ ትዋረዶ
እቶም ደቂ ጒንበት ኣብ ስደት ይነብሩ
እቶም ጸረ- ጒንበት ኣስመራ ’ዕንድሩ
ጒንበት ዘፍረየቶም ናብ ዕዳጋ ’ወርዱ
ስርዓት ህግደፍ ክኣ መንእሰይ ይነግዱ
ተፋሊጥና ’ለና ብላዕሊ ብታሕቲ
ብዓል መን ምዃኖም እቶም መላፍንቲ
ደቂ ጒንበት’ሞ ንሰማማዕ ጥራይ
ምውጽኡ ’ይተርፎን’ዩ ብዓል ገዛ ኽራይ
ህግደፍ መገሽኦም ሎምስ ተፈሊጣ
ክንደይ ከይስጒሙ ሰብ ጥራዩ ሳንጣ
ዘይርድኦ የለን ውዒሉ ሓዲሩ
ዘየጽንዕ የለን እንተ ተማሂሩ
ድሕሪ ደጊም የለን ብጒንበት ምሽቃጥ
ይኣክል-ይኣክል ዘይናትካ ምውጣጥ
ነዛ ሎም መዓልቲ ኣይፈልጣን ዝበለ
ብሓቁ-ብሓቁ ናቱ ድኣ ይድለ
መንእሰይ ተበገስ ታሪኽ ኣንብበሎም
ጒንበት ኣይናትኩምን’ያ ናተይ ድኣ በሎም
ብስድራይ ’ተኸፍለ ኣነየ ወራሲ
ኢልካ ተማጎቶም ንሱ’ዩ ’ቲ መልሲ
ሃየ ተረከባ ርስትኻ ’ያ ጒንበት
ምስክር ናይ ዓወት ናይ ጅግና ቀለቤት
ህግደፍ ቀንጢጡዋ ጥራይ ነብሳ ኰይና
ቅዋም ኣስፍየላ ንሱ’ዩ ክዳና።
ረድኢ ክፍል (ባሻይ)


text:
ዕጡቓት ኣልሸባብ ኣብ ዋና ከተማ ሞቓድሾ ኣብ ዝርከብ ናይ ወሰን ማይ ቤት ምግቢ ኣብ መኪና ቦምብ ብምፅዋድን ቶኪሲ ብምኽፋትን መጥቓዕቲ ከምዝፈፀሙ ኣማሲዩ ዝበፅሐናዜና ሓቢሩ።
‘’ብቦምብ ዝተመልአት መኪና ኣብ መእተዊ እቲ ቤት ምግቢ ተተኲሱ ክልተ ኣጥቓዕቲ ናብ ውሽጢ ብምእታው ምስ ናይቲ ቤት ምግቢ ሰራሕተኛታት ፀጥታ ቶኽሲ ከምዝገጠሙፖሊስ መኮነን ኣደን መሓመድ ሓሳን ገሊፁ።እቶም ኣጥቓዕቲ ዝተቐትሉ እውን ይመስል ኣሎ ኢሉ’ሎ።ዝርዝር ዝበፅሐ ሞት ግን ኣይተፈልጠን ዘሎ።
ብኻልእወገን ናይ ሕቡራት መንግስታት ትካል ስደተኛታት UNHCR ኣብ ኬንያ ዝርከቡ ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ብሰንኪ ካብ ሰበስልጣን ፀጥታ ኬናይ ይበፅሖም ዘሎ ምፍርራሕ ካብታ ሃገርይወፁ ከምዘለው ኣፍሊጡ።
ካብ ዓለም ዝዓበየ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ኣብ ኬንያ ይርከብ።ልዕሊ 300 ሽሕ ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ይነብሩ።ሰበስልጣን ኬንያ ስግኣት ፀጥታ ብምጥቓስ ነቲ መዕቖቢንምዕፃው ኣብ ምጥንቃቕ ይርከቡ።
ዳዳብ ኣብ ዝርከብ ቤት ፅሕፈት UNHCR ዝሰርሑ መሓመድ ማሓድ ጉርሃም ብዙሓት ስድራታት ንህይወቶም ብምስጋእ ናብ ሃገሮም ንምምላስ ይምዝገቡ ኣለው ኢሎም።


text:
Radio Erena: 03 June 2018
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ኣጽኒዑዎ ዝጸንሐ ናይ ህጹጽ እዋን ሓደጋ ከልዕሎ ምዃኑ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና ገሊጹ።
ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ ብቀዳም 2 ሰነ ኣብ ዘካየዶ ዋዕላ፣ ነቲ ካብ ወርሒ ለካቲት ኣትሒዙ ንካልኣይ እዋኑ ዝጸንዐ ኣዋጅ ህጹጽ ሓደጋ ክለዓል ወሲኑ።
እቲ ኣዋጅ፣ ኣብታ ሃገር ንዝተጎሃሃረ ህዝባዊ ናዕቢ ንምቁጽጻር ከምዝጸንዐ ዝዝከር ኮይኑ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ምስ ምምዛዝ ሓድሽ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ እቲ ስግኣት ስለዘየለ ካብ እዋኑ ኣቐዲሙ ክለዓል ከምዝተወሰነ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ይገልጻ።
እዚ ብቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ብቀዳም ዝተመሓላለፈ ውሳኔ፣ ኣብ ውሽጢ ክልተ ሳምንታት ብወከልቲ ህዝቢ ዝቖመ ባይቶ’ታ ሃገር ደገፍ ክረክብ ትጽቢት ይግበረሉ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ እዋን ህጹጽ ሓደጋ ዝኣወጀሉ ቀንዲ ምኽንያት፣ ድሕነት ዜጋታት ንምሕላውን፣ ቅዋም’ታ ሃገር ንምኽባርን ምዃኑ’ዩ ዝገልጽ። እንተኾነ ምንቅስቓስ ዜጋታት ካብ ምግታእ ጀሚሩ፣ ክሳብ ሓይልታት ጸጥታ ምሉእ ስልጣን ስለዝተዋህቦም ኣብ ልዕሊ ዜጋታት’ታ ሃገር ዘውረዱዎ ግፍዒ ሕጋውነት ኣልቢሱ ብምባል ተጣበቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኢትዮጵያ ክወቕሱ ጸኒሖም’ዮም።
ምብቃዕ’ዚ ኣዋጅ እዋን ህጹጽ ሓደጋ፣ መንግስቲ ኢትዮጵያ ላዕለዎት ሓለፍቲ ተቓወምቲ ውድባት ዝርከብዎም ሓያሎ ውልቀሰባት ካብ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝፍትሑሉ ዘለዉ እዋን ስዒቡ ዝመጽእ ዘሎ ብምዃኑ ደገፍ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓለም ረኺቡ’ሎ።
====================


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 30 ሕዳር 2018 ዓ.ም. ኣብ መበል 84 ዓመት ዕድመኦም ካብዚ ዓለም ብሞት ዝተፈልዩ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ መበል 41 ነበር ርእሰ ብሔር ጆርጅ ሃርበርት ዋልከር ቡሽ ምኽንያት ናይ ሓዘን መግለጺ መልእኽቲ ተለግራም ከምዘመሓላለፉን፡ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብፁዓን ጳጳሳት ኣባይቲ ምኽሪ ቡሽ ዘራኽብ ናይ ሰላም ድልድል ኣብ ምሕናጽን ነጻነት ሃገሮም ኣብ ምውሓስ ዝፈጸምዎ ምስጉንን ህርኵን ጻዕሪ ይዝክሩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዘመሓላለፍዎ ናይ ሓዘን መግለጺ መልእኽቲ ተለግራም፡ ሕልፈት ነበር ርእሰ ብሔር ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ጆርጅ ሃርበርት ዋልከር ቡሽ ዝፈጥሮ ሓዘን ጠቒሶም፡ ንመላእ ስድራ ቤት ቡሽ ጸሎቶምን ምጽንናዕን ካብ እግዚኣብሔርን ተማሕጺኖም፡ እግዚኣብሔር ኣብ መንግስቱ ክቕበሎም ጸሎትም ምዃኑ ኣረጋጊጾም።
ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ክታም ዝተነብሮ ብይብጻሕ ናብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ናይ ጋልቨስቶንን ሁይስቶንን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ዳኒየል ኒኮላስ ዲ ናርዶ ዘመሓላለፍዎ ናይ ሓዘን መግለጺ መልእኽቲ ተለግራም፡ ነፍሲ ነፍሰ ሄር ጆርጆ ቡሽ ንመለኰታዊ ምሕረት እግዚኣብሔር አማዕቁብ ፡ ንመላእ ስድራ ቤት ቡሽን ስለ ዕረፍቶም ኣብ ሓዘን ንዝርከቡ ኵሎም ምጽንናዕን ቡራኬ መለኰታዊ ሓይልን ሰላምን ካብ እግዚኣብሔር ከምእተማሕጸኑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ኣመልኪቱ
ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብፁዓን ጳጳሳት ተዘክሮ
ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብፁዓን ጳጳሳት ቤት ምኽሪ ኣቦ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ዳኒኤል ኒኮላስ ዲናርዶ ብስም መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ብፁዓን ጳጳሳትን ዝተሰመዖም ሓዘን እውን ከምዝገለጹን፡ ጆርጅ ቡሽ ዓብይ፡ ካብ ዝዀነ ይኹን ዓይነት ውልቃዊ ረብሓ ናጻ ዝዀነ ንሃገሮም ዘበርከትዎ ኣገልግሎት ዓቢይን ዘይርሳዕን እዩ ከምዝበሉን፡ ናይ ሰላም ድልድል ኣብ ምሕናጽን ኣብ ሃገሮም ናጽነት ውሑስ ክኸውን ዝፈጸምዎ ህርኩት ጻዕሪ እውን ናይ ቀረባ ተዘክሮ እዩ ቢሎም፡ ዘለዓለም ዕረፍቲ ካብ እግዚኣብሔር ተመንዮም፡ ንስድራ ቤቶም ምጽንናዕ ካብ እግዚኣብሔር ተማሕጺኖም፡ ሕይወቶም ኣብነታዊ እዩ ነይሩ ከምዝበሉ ካብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን እብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ዝወጸ መግለጺ የመልክት።


text:
ባይቶን መንግስቲን
ባይቶ ኖርወይ
ሃገራዊ ጉባአ ኖርወይ ስቱርቲንገ(ባይቶ) ይበሃል። ኣብ ስቱርቲንገ 169 ወከልቲ ኣለዉ ብህዝቢ ንኣኣርባዕተ ዓመት ዝምረጹ። ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ይውክሉ። ስቱርቲንገት ዝለዓለ ስልጣን ዘለዎ እዩ ኣብ ኖርወይ።
ቀንዲ ኣገደስቲ ዕማማት ባይቶ ኖርወይ እዚ ዝስዕብ እዩ
- ሓደሽቲ ሕግታት ምጽዳቕን ናይ ቀደም ሕግታት ምቕያርን
- መንግስታዊ ባጀት ምጽዳቕ
- መንግስቲን ምሕደራ መንግስቲን ምቁጽጻር
- ፖለቲካዊ ሕቶታትን ዓበይቲ ፕሮጀክታትን ምዝታይ
ፖለቲካዊ መጎተ ኣብ ባይቶ ኖርወይ ንህዝቢ ክፉት እዩ። ድሌት ዘለዎም ኩሎም ኣብኡ ኮይኖም ፖለቲከኛታት ክዛተዩ ክሰምዑ ይኽእሉ። ይኹን ደኣእምበር ህዝቢ ብዛዕባ ጉዳያት ኣብ ባይቶ ኖርወይ ክዛረቡ ኣይፍቀደሎምን እዩ። ንወከልቲ ባይቶ ብኢመይል ወይ ንቡር ደብዳቤታት ሕቶታት ክሕተት ይከኣል። ኢመይል ኩሎም ወከልቲን ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብዚ ይርከብ stortinget.no.
መንግስቲ
መንግስቲ
ድሕሪ ምርጫ ባይቶ ሓደ ወይ ካብ ሓደ ንላዕሊ ሰልፍታት ሓድሽ መንግስቲ ይምስርታ። መንግስቲ ብሚኒስተራትን( ፖለቲካዊ መራሒ ናይ ነፍስ ወከፍ ሚኒስትሪ) ቀዳማይ ሚኒስተርን ዝቖመ እዩ።ሓደሽቲ ሕግታትን ሕጊ ክልወጥ እማመታት ምቕራብን ሓደ ካብ ዕማማት መንግስቲ እዩ፣ ግን ባይቶ እዩ ዝልወጥ ሕግታትን ሕግታትን ዘጽድቕ።
መንግስቲ ከኣ እቲ ብባይቶ ኖርወይ ዝጸድቕ ጉዳያት ኣብ ባይታ ከምዝፍጸም ክገብር ኣለዎ። መንግስቲ ውን ዓመታዊ እማመ መንግስታዊ ባጀት የዳሉ። ዓርቢ ዓርቢ መንግስቲ ምስ ንጉስ ኣኼባ ኣለዎ። ሽዑ ሚኒስተራት ንንጉስ ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ጉዳያት ይሕብሩዎ። እዚ ኣኼባታት ሽማግለ መንግስቲ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ንጉስ ድሩት ፖለቲካዊ ስልጣን እዩ ዘለዎ፣ ይኹን ደኣ እምበር እዚ ኣኼባታት ኣገዳሲ እዩ።
ብዙሓት ሰልፍታት መንግስቲ ኣብ ምምስራት ክተሓባበራ ከለዋ ልፍንታዊ መንግስቲ ይበሃል። እታ ሰልፊ ወይ ሰልፍታት መንግስቲ ኣብ ባይቶ ኖርወይ ልዕሊ ፍርቂ ወከልቲ እንተደኣሃልዩወን ብዙሃን መንግስቲ ኢልና ንጽውዖ። ኣንጻር ከኣ ንኡስ መንግስቲ፣ ማለት እታ ሰልፊ ወይ ሰልፍታት ትሕቲ ፍርቂ ወከልቲ እንተሃልዮመን ኣብ ባይቶ ኖርወይ። ኣብዘን ዝሓለፋ ዓመታት ኩለን መንግስታት ልፍንታዊ መንግስታት እየን ኔረን።
መትከል ምምቕራሕ ስልጣን፣
መትከል ምምቕራሕ ስልጣን፣ ‘’ባይቶ፣መንግስቲን ቤት ፍርድታትን ስልጣን ኣብ መንጎአን ይማቐልኦ’’


text:
ብዝሒ ህዝቢ ትሕቲ ስሃራ ኣፍሪቃ ብዕጽፊ ይውስኽ እዩ ኣሎ።ኣስታት 60 ሚእታዊት ኣፍሪቃዊያን ትሕቲ 15 ዓመት ክኾኑ ከለው ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት ኣፍሪቃ ወናኒት ካብ 15 ክሳብ 24 ዓመት ዝዕድሚእም 320 ሚሊዮን ሰባት ክትኸውን እያ። መብዛሕቲኦም እዞም መናእሰይ ስራሕ ክህልዎም ኣለዎ። ኣፍሪቃ ኣብ ዝቕፅሉ 20 ዓመታት ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት 18 ሚሊዮን ሓድሽ ናይ ዕድል ስራሕ ክትፈጥር ኣለዋ።
ብመሰረት ኣብ ኣፍሪቃ ግዚያዊ ኣማሓዳሪ USAID ክስሪስ ማሎኒ እምብኣርከስ ኣብዚ እዩ ተበግሶ ብልፅግና ኣፍሪቃ ዝመፅእ:ዕላማ ኣብ ታሕሳስ 2018 ወግዓዊ ዝኾነ ተበግሶ ብልፅግና ኣፍሪቃ /Prosperty Africa / ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ኣፍሪቃን ክልቲኣዊ ርክባት ንግድን ኢንቨስትመትን ንምሕያል እዩ ።
“ከምኡ ክንሰርሕ ኣለና፤ፈጠራ ስራሕን ነባሪ ቁጠባዊ ዕብየትን ክረጋግፅ ዝኽእል በዚ መንገዲ እዚ እዩ።”
ሚስተር ማሎኒ ወሲኾም ውፅኢት ሰለስተ ዕላማታት ተበግሶ ብልፅግና ኣፍሪቃ በዚ እዩ ክረጋገፅ ዝኽል ኢሎም ።
“ብልፅግና ኣፍሪቃ ይዓሞ ዘሎ ቀዳማይ ነገር ናይ ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ኢንቨስተራት ኣብ ሓደ ቦታ ዝተዋደደ ኣገልግሎት ዝረኽቡሉ ሃዋህው ምድላው እዩ።ኢንቨስተራት እዚ ሓሳብ እዚ ኣለኒ፣እዚ ናይ ኢንቨትመንት ዕድል ሒዘ ኣለኹ፤ነዚ ንምፍፃም እንታይ ክትሕግዙኒ ትኽእሉ ዝብልሉ መስርሕ ክህልው ኣለዎ። “
ማሎኒ ብምውሳኽ ክንድዚ ቀሊል ነገር እዩ:ግን ድማ ኣዚዩ ኣገዳሲ ነገር ኢሎም ።
እቲ ካልኣይ ዕላማ ኣብ መንጎ ኣሜሪካን ሃገራት ኣፍሪቃን ንግዲ ንምስላጥ እዩ። ተበግሶ ብልፅግና ኣፍሪቃ ንምዕዋት ኣብ ኣፍሪቃ ዝርከቡ ኤምባሲታት ኣሜሪካ ናይ ኣሜሪካን ኣብ ኣተኣናጋዲት ሃገር ዝርከብ ናይ ውልቂ ዕድላት ንግዲን ኣብ ምልላይ ዝሰርሕ ጉጅለ ክህልው ኣለዎ።
“እዞም ኣሳለጥቲ ጉጅለታት ኣብ ሓንቲ ሃገር ዘለው ናይ ምስራሕ ምስጢራት ኣብ ምፍታሕ ክሕግዙ ይኽእሉ እዮም።ብልፅግና ኣፍሪቃ ከፈፅሞ ዝኽእል ሳልሳይ ዕላማ ኣብ መላእ ኣፍሪቃ ናይ ንግድን ኢንቨስትመንትን ምቹእ ኩነታት ምፍጣር እዩ።እዚ ብፖሊስን ቴክንካውን መዳዩ ንመንግስትን ስቪል ማሕበረሰብን ዓብይ ሓገዝ ዘበርክት እዩ።”
ግዚያዊ ኣማሓዳሪ USAID ክሪስ ማሎኒ በዚ መንገዲ ኣብ መንጎ ኣፍሪቃን ኣሜሪካን ርክብ ንግዲ ምስላጥ ይክኣል እዩ ኢሎም ።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሪዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ኣብ ቅድሜና ከበድቲ ሰሙናት ይፅበዩና ኣለው ክብሉ ኣጠንቂቖም፤ሰራዊት እታ ሃገር ንሆስፒታላት ንምሕጋዝ ተዋፊሮም ኣለው።ኣብ ጣሊያንን ስፔይንን ምልክታት ኣወንታዊ ምዕባለታት ይርኣዩ ከምዘለው ተሓቢሩ።
ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ፕሬዝዳንት ኣብ ዝቕፅሉ ሰሙናት ህይወቶም ዝስእኑ ሰባት ክውስኽ ትፅቢት ብምግባር ከቢድ ክኸውን እዩ ኢሎም።ብኻሊእ ወገን ድማ ሰበስልጣ ዋይት ሃውስ እቲ ለበዳ ብስፍሓት ኣብዝተርኣየለን ዓበይቲ ከተማታት ምጉዳል በዝሒ ናይቲ ሕማም ምርኣይ ክጅምር እዩ ክብሉ ተስፋ ይገብሩ ኣለው።
ፕሬዝዳንት ትራምፕ ኣብ ዝሃቡዎ መብርሂ ‘’በዝሒ ናይ ዝሞቱ ናብ ዝለዓለ ጠርዙ ናብ ዝድይበሉ እዋን ኢና ንኣቲ ዘለና።ቅድሚ ሎሚ ሪኢናዮ ናብ ዘይንፈልጥ ቁፅሪ ወይ ኩነታት ንኣቲ ከምዘለና እኣምን’’ ክብሉ ደረጃ ናይቲ ሓደጋ ኣሚቶም።
ሰራዊት ዩናይትድ ስቴትስ ልዕሊ ሓደ ሽሕ ሰብ ሕክምና ብምልኣኽ ይሕግዝ ኣሎ።ምንስቴር ምክልኻል US ማርክ ኤስፐር ድሮ ኣማእቲ ወታደራት ኣብ ከተማ ኒው ዮርክ ምእታዎም ገልፆም።
ናይ ኒው ዮርክ ማእኸል ጃኮብ ጃቪስ 2,500 ዓራት ዝሕዝ ሆስፒታል ክኸውን እዩ።
ማርክ ኤስፐር ‘’እቲ ሆስፒታል ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ዝዓበየ ሆስፒታል ክኸውን እዩ፤ ብሰራዊት ዩናይትድ ስቴትስ እዩ ዝሳለጥ’’ ኢሎም።
ናይ ሓይሊ ባሕሪ መርከብ ሆስፒታል ኣብ ኒው ዮርክ ትርከብ።ካልእቲ ድማ ኣብ ሎሳንጀለስ ኣትያ ኣላ።እዘን ናይ ሓይሊ ባሕሪ ናይ መርከብ ሆስፒታላት ካብ ሆስፒታል ዝውሰዱ ኮሮናቫይረስ ዘይብሎም ሕሙማት ዝሕከሙለን እየን ክኾና።
ኣብ ምዕራባዊ ክፍለ ግዝኣታት ዩናይትድ ስቴትስ ኦሪገንን ዋሽንግተንን ኣዚዮም ተደለይቲ ዝኾኑ ኦክስጂን መወሃቢ ማሽናት /ቬንትሌተራት/ በቲ ለበዳ ኣዚየን ናብ ዝተጠቕዓ ክፍለ ግዝኣታት ብፍላይ ናብ ኒው ዮርክ ከምዝልእኻ ገሊፀን ኣለዋ።
ኣብ ዩናይትድ ስቴትስ ህይወቶም ካብ ዝስኣኑ ልዕሊ 9,700 ሰባት እቶም ሲሶ ኣብ ኒው ዮርክ ዝሞቱ እዮም።
ኣብ ፐንስለቨኒያ፣ኮሎራዶን ኣስታት 1,000 ሰባት ብኮሮና ቫይረስ ምትሓዞም ዝመዝገበት ዋና ከተማ ዩናይትድ ስቴትስ ዝኾነት ዋሽንግተን ዲሲን እናወሰኸ ምኻዱ ስግኣት ፈጢሩ ኣሎ ።
ሰበስልጣን ዋይት ሃውስ ኣንፃር ኮሮናቫይረስ ይካየድ ኣብዘሎ ግጥም ኣፋፍኖት ተስፋ ይርእዩ ከምዘለው ይዛረቡ ኣለው።
ፕሬዝዳንት ትራምፕ ዝቕፅል ሰሙን ዝካየድ ብዓል ፋሲካ ምኽንያት ብምግባር ኣብ ዘሕለፉዎ መልእኽቲ ህዝቢ ንሰራሕተኛታት ጥዕና ክፅልዩ ሓቲቶም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ብኮሮናቫይረስ ምልካፎም ዝተፈለጠን ሆስፒታል ዝኣተውን ቀዳማይ ምንስቴር ብሪታኒያ ቦሪስ ጆንሰን ሎሚ ሶኑይ እውን ኣብ ሆስፒታል ይርከቡ።
ብሰንኪ ዝለዓለ ረስኒ ንጥንቃቐ ሆስፒታል ዝኣተው ንሶም ሕዚ እውን ስልጣን መንግስቶም ኣብ ትሕቲ ቁፅፅሮም ከምዝርከብ ቤት ፅሕፈቶም ሓቢሩ።
ብሪታኒያ እቲ ለበዳ ብስፍሓት ይርኣያ ዘሎ ሃገር ኮይና ኣላ። ትማሊ ሰንበት ልዕሊ 600 ዜጋታታ ሞማቶም መዝጊባ ኣላ።
ካሎኦት ሃገራት ኣውሮፓ ከበድቲ ሰሙናት ሓሊፈን ገለ ምምሕያሽ የርእያ ኣለዋ።
ዝዓበየ ብዝሒ ዝሞቱ ዝመዝገበት ጣሊያን ኣብ ውሽጢ ክልተ ሰሙናት ዝወሓደ ወሰኽ መዝጊባ።ስፔይን እውን በዝሒ ዝተትሓዙን ዝሞቱን ይጎድል ምህላው ዝሕብር ቁፅሪ መዝጊባ ኣላ።
ኣብ ፈለማ ኣዚያ ተወቒዓ ዝንበረት ደቡብ ኮሪያ ሎማዕንቲ ሶኑይ 47 ሓደሽቲ መዝጊባ ኣላ።ካብቲ ከባቢ ብዙሕ ኣብ ዘይርሓቐት ጃፓን ዛጊድ 3,600 ሰባት መዝጊባ ትርከብ።ኣብ ቶኪዮ ሓዊሱ በዝሒ ይልከፉ ዘለው ይውስኽ ምህላው ሻቐሎት ኣሎ።
ቀዳማይ ምንስቴር ጃፓን ሺንዞ ኣቤ መንግስቶም ኣብ ቶክዮን ካልኦት ሽዱሽተ ከባቢታትን ንሓደ ወርሒ ዝዘልቕን ሰባት ካብ ገዛውቶም ከይወፁን ዝኽልክል ሓዊሱ ህፁፅ ግዜ ከምዝእውጅ ገሊፆም።መንግስቲ ናይ 1 ትርሊዮን ዶላር ቁጠባዊ ናይ ሓገዝ ፓኬጅ ንምሃብ ትልሚ ከምዘለዎ ኣፍሊጡ።
ሰበስልጣን ኣውስትራሊያ ኣብ ልዕሊ ኣናእሽቱ ሹቓት ዝተነብረ ናይ ምዕፃው ትእዛዝ ዝቕፅል ሰሙን ዝተረፉ ትካላት ንግዲ ድማ ሓደ ግንቦት ንምልዓል ይሓስቡ ኣለው።ኣውስትራሊያ በቲ ቫይረስ ዝተለኸፉ 12,000 መዝጊባ ኣላ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ናይ ሕቡራት መንግስታት ዋና ፅሓፊ ኣንቶኒዮ ጉተርዝ ኣብዚ እዋን ለበዳ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀም ዓመፅ በደል ብዘሰንብድ ኣገባብ ድሕሪ ምውሳኹ መንግስታት ንደቂ ኣንስትዮ ክከለኻሉ ፀዊዖም።


text:
ማእኸላይ ኮሚቴ ውድብ ዓረና ትግራይ ኣብ ዝሓለፈ ቀዳመ ሰንበት ኣብ ኣኼባ ተፀሚዱ’ዩ ነይሩ፡፡
ዕላማ እቲ ኣኼባ እቲ ውድብ ኣብ ዘጋጠሞ ውሽጣዊ ፀገም ንምዝታይ ምንባሩ ተነጊሩ’ሎ፡፡ ኣይተ ገብሩ ኣስራት ሕግን ስርዓትን እቲ ውድብ ዝጣሓሱ 3 ኣባላት ማእከላይ ኮሚቴ ዝወሰዱዎ ስጉምትታት ንምዕራይ ዘተ ከምዝተኻየደን ሰለስቲኦም ካብ ማእከላይ ኮሚቴነት ክእገዱ ከምዝተገበረን ይገልፁ፡፡
እቶም ሰባት ተናሲሖም ጌገኦም እንተኣርኒቦም ናብቲ ዝነበርዎ ንኽምለሱ ዕድል ተዋሂብዎም ከምዘሎ ዝገለጹ ኣቶ ገብሩ፡ ኣባላት እቲ ውድብ ኮይኖም ክቕፅሉ ግና ከምዘይተኸልኡ ሓቢሮም።
ሓደ ካብቶም ዝተኣገዱ መምህር ገብረኣረጋይ ኣስናቀ ምላሽ ክህቡ ተሓቲቶም መግለፂ ካብ ምሃብ ተቖጢብና`ለና ይብሉ።
ብኻልእ ወገን ኣይተ ገብሩ ኣስራት ኣብ መረፃ 2002 ዓረና ትግራይ ካብ ህዝቢ ንዝረኸቦ ድምፂ ብሽም ውድቦም ምስጋና ኣቕሪቦም፡፡
ኣይተ ገብሩ ለምዘበን መረፃ ኣይተኻየደን ዝብል ውልቃዊ እምነቶም ምዃኑ ድማ ገሊፆም እዮም፡፡
ግርማይ ገብሩ ንኣቦ ወንበር እቲ ውድብ ንኣይተ ገብሩ ኣስራት ሓቲቱ ዝረኸቦ ሓበሬታ ንምስማዕ ኣብቲ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡፡


text:
ሌላ ምስ መዝገበ ሃይማኖት – ትምህርተ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን
ትምህርተ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ብ1992 ዓ.ም.ፈ. ብቅዱስ አቦና ርእሰሊቃነ ጳጳሳት ዮሓንስ ዳግማዊ ንመላእ ቤተክርስቲያን ተዋህበ።
ዕላማ ናይዚ መጽሓፍ እንታይ ኢዩ? “ ነቲ ናይ እምነትን ሥነምግባርን ቀንዲ መሠረታዊን ካቶሊካውን ትምህርተ-እምነት ብስሩዕን ሓጺርን አገባብ፤ ብናይ ጉባኤ ቫቲካን ፪ይ ትምህርቲ፤ ናይ ቤተክርስቲያን መላእ ትውፊትን” ምቕራብን እዩ። ንመንገዲና ትውፊት ክንብል ከለና እንታይ ማለትና ኢዩ፧ ካብ እግዚአብሔር ናብ ደቂ ሰባት ብነብያት፤ ሃዋሪያት …. ድሕሪኦም ተኸቲሎም ዝመጹውን ዝመሓላለፍ ዓይነት ትምህርቲ ወይ ልማድ እዩ። ዕላማ ጉባኤ ቫቲካን ፪ይ ትምህርቲ፤እንታይ ኢዩ ነሩ እንተበልና፧
“ ናይ ቤተክርስቲያን ሓዋሪያውን ናይ ምእመናን ጉስነታውን ተልእኾአ ንምንጻርን ከምኡውን ሓቅነት ወንጌል አጸቢቑ ከም ዘንጸባርቕ ብምግባር ንኹሎም ሕዝብታት ኤፌ. 3:19 ነቲ ሓለፋ-ኹሉ ፍልጠት ዝኾነ ፍቕሪ-ክርስቶስ ሃሰሥ ንኪብሉን ንኽቅበሉን ንምምራሕ ኢዩ” ይብል።
ኣብ መቕድም
– ሕይወት ሰብ ንእግዚብሔር ምፍላጥን ምፍቃርን
– እምነት ምምሕልላፍ፦ መድብ ትምህርቲክርስቶስ
– ናይዚ መጽሓፍ ትምህርተ ክርስትያን ዕላማን ኣንበብቱን
– ኣሰራር ዓዚ ትምህርቲ ክርስትያን
- ሕይወት ሰብ ንእግዚብሔር ምፍላጥን ምፍቃርን
አብዚ እግዚብሔር አቦ በቲ መወዳእታ ዘይብሉ ቅድስናኡ ብሕያውነቱ ተደሪኹ አብቲ ቅድስንኡ ንኸሳትፎ/ና ብነጻ ድላዩ ወዲ ሰብ ከምዝፈጠረ ንመሃር። ብኹሉ ሓይሉን አእምር ኡን ክነፍቅሮ ከአ ይጽዋአና። ነቲ ብሓጢአት ዝተበታተነ ወዲ ሰብ አብ ሓንቲ ስድራ ቤት ንኽጥርንፎ ከአ ነቲ ሓደ ወዱ ብምልአኽ ምእንቲ ድሕነት ወዲ ሰብ ከምዝስዋእ ይገቢር።
እዚ ጸዋዕታ አብ ኩሉ ምድሪ ንኽበጽሕ ንኽዝርጋሕ እግዚአብሔር አምላኽና እንታይ እዩ ዝገበረ አምላኽ፧ ዓሰርተው ክልተ ሓዋሪያት ሓረየ። እንታይ ክገብሩ፧ ወንጌል ቃል ድኅነት ንዓለም ክሰብኩን ክምህሩን። “ኪድኩም ንኹሎም ሕዝብታት መሃሩዎም፤ ብስም አብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን እናጠመቁም ደቂ መዛሙርተይ ግበርዎም፡ ኩሉ ዝአዘዝኩኹም ኩሉ ክፍጹሙ ከአ መሃርዎም”። እንሆ አነ ስጋብ መወዳእታ ዓለም ምሳኻትኩም አለኩ” ። ማር.28:18-20
ንሕናውን አሕዋት እዚ ጸዋዕታ እዚ አለና። ነቲ ቃል አምላኽ ተቐቢላናን አሚናን ብወገና ነዚ ቃል ሕይወት – ቃል ድኅነት ነሕዋትና ክንሰብኮን ክንምህሮን። አቶም ሽዑ ነቲ ቃሉ ዝተቐበሉ ተጠምቁ። በታ መዓልቲ እቲአ ድማ ሠለስተ ሽሕ ዚአኽሉ አመንቲ ተወሰኽዎም። ንሳቶም ከአ ብትምህርቲ ሓዋሪያት ኃቢሮም ብምንባርን: ብምቅራስን እንጌራን: ብጸሎትን ጸኒዖም ነበሩ።ግ.ሓ.2፡12 ስለዚ ሓቢሮም ነቲ እምነት ድሕሪ ተቐቢሎም ብሓባር – ብእምነት – አብ ሓድነት አኅዋት እናነብሩ አብ ስርዓት አምላኾን ጸሎትን ይነብሩ ነበሩ። በዚ ከአ ነፍሲ ወከፍ አማናይ ነዚ ዝተቀበሎ እምነት ናብ ካል ኦት ከመሓላልፎ ይግደድ።
ናይዚ መጽሓፍ ትምህርተ ክርስትያን ዕላማ
እምነትን ሞራልን ዝኾነ ቀንዲ ናይ ካቶሊካዊት ትምህርቲ-እምነት ብናይ ጉባኤ ቫቲካን ፪ይ ትምህርትን፤ “ ናይ ቤተክርስቲያን ሓዋሪያውን ናይ ምእመናን ጉስነታውን ተልእኾአ ንምንጻርን ከምኡውን ሓቅነት ወንጌል አጸቢቑ ከም ዘንጸባርቕ ብምግባር ንኹሎም ሕዝብታት ኤፌ. 3:19 ነቲ ሓለፋ-ኹሉ ፍልጠት ዝኾነ ፍቕሪ-ክርስቶስ ሃሰሥ ንኪብሉን ንኽቅበሉን ንምምራሕ ኢዩ” ይብል።”
ቀንዲ ትምህርተ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ምንጭታት አይየኖት ኢዮም፧
- ቅዱሳት መጽሕፍቲ
- ትምህርተ አበው
- ሥርዓት አምላኾ
- ናይ ቤተክርስቲያን ሥልጣን-ትምህርቲ ኢዩ።
እዚ ትምህርተ ክርስቲያን እዚ ናይታ ሓንቲ ካቶሊካዊት ቤተክርስቲያን ሓበራዊ መወከሲ ኮይኑ ይርከብ። ነቶም አብ ትምህርተ ክርስቶስ አቡናት-ካህናት-ድያቆናት፤ መማህራን ት.ክርስቶስ ንምሕጋዝ ተባሂሉ ዝተደርሰ ምኻኑ ባዕሉ እቲ መጽሓፍ አብቲ መጀመሪያ ገሊጹዎ ይርከብ።
- ኣሰራርዓ’ዚ ትምህርቲ ክርስትያን
አብ አርባዕተ አዕኑድ/ ክፍሊ ተኸፊሉ ይርከብ፦
፩ይ. እምነት ምግላጽ
፪ይ. ምሥጢራት እምነት
፫ይ. ብእምነት ዝንበር ሕይወት
፬ይ. ብእምነት አብ ዚንበር ጸሎት
ቀዳማይ ክፋል፦ ብዛዕባ እምነትካ ምግላጽ ይዛረብ
ብእምነትን ብጥምቀትን ናይ ክርስቶስ ዝኾና ኩሉና አመንቲ፡ ነቲ ብጥምቀት ዝተቀበልናዮ ወይ ዝለበስናዮ እምነት አብ ቅድሚ ሰባት ክንምስክሮን ክንገልጾን ንጽዋዕ። አብ ቅድሚ ሰብ ንዝተአመነኒ ኹሉ አነ ኸአ አብ ቅድሚ እቲ አብ ሰማያት ዘሎ አቦይ ክእመኖ እየ”። ማቴ.10.32 ትምህርቲ ክርስቲያን መጀመርታ ብዛዕባ ግልጸት ይዛረብ፡ በዚ ግልጸት እዚ ወይ መገዲ እዚ እግዚአብሔር ንወዲ ሰብ ይዛረቦ – ርእሱ የወፍየሉ፡ ወዲ ሰብ ብወገኑ ነቲ ግልጸትን ጸዋዕታን አምላኽ ብእምነት አሜን ኢሉ ይምልሽ፡ ወይ ንኽምልስ ትጽቢት ይግበረሉ።
“ስለዚ ብአፍካ “ኢየሱስ ጎይታ ኢዩ” ኢልካ እንተ መስከርካ፡ ብልብኻውን አምላኽ ካብ ምውታት ከም ዘተንሥኦ እንተ አመንካ፡ ክትድኅን ኢኻ። ሮሜ.10:9 እዚ እቲ (ቀዳማይ ወገን)
አብቲ ካልአይ ወገን፦ ናይ ቀዳማይ ክፋል ድማ
እቲ ምንጪ ኩሉ ዝኾነ አምላኽ ንወዲ ሰብ ዝገበረሉ ጸጋታትን ሕያባትን አብ ጸሎት ሃይማኖት ተጠቓሊሉ ንረኽቦ። ነዚ ኹሉ ብጥምቀትና ብዛዕባ ዝለበስናዮ እምነት አብ ሰለስተ ምዕራፋት አጸቢቑ ተገሊጹ ንረኽቦ።
፩. ብዛዕባ ቀዳማይ መለኮታዊ ኣካልን፡ በዚ ዘደንቕ ናይ ፍጥረት ስርሓቱን ይዛረብ።
፪. ቀጺሉ ብዛዕባ እቲ 2ይ መለኮታዊ ኣካልን፡ በቲ ንደቂሰብ ዝፈጸሞ ምስጢረ ድኅነቱን፡ ፫ይ. ኣብ መወዳእታ ድማ፡ ናይ ቅድስናና መሠረትን ምንጭን ብዝኾነ 3ይ መለኮታዊ ኣካል ይዛረብ።
2ይ ክፋል – ምሥጢራት እምነት
ኣብዚ 2ይ ክፋል እቲ ብመድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብመንፈስ ቅዱስን ሓንሳብን ንሓዋሩን ዝተፈጸመ ምሥጢረ ድኅነትና – አብ ናይ ቤተክርስቲያን ግብረ-ተልእኾ ( ወይ ሉጡርጊያ) ብፍላይ አብቶም ሸውዓተ ምሥጢራት ከምዝግለጽን ህልው ከምዝኸውንን ይምህር።
3ይ ክፋል – ብእምነት ዚንበር ሕይወት
ንሕና ነፍሲ ወከፍና ከምቲ አብ ብሉይ ኪዳን ዘፍጥረት እንረኽቦ በርአያ – አምላኽ ዝተፈጠርና ፍሉያት ፍጥረት ኢና፡ ነዚ ዓቢ ተግባራት ክፍጽም እንከሎ ዕላማ አለዎ። እዚ መፈጸምታ ዕላማ ወዲስ ሰብ እንታይ ምኻኑ እብዚ ፫ይ ክፍሊ ተገሊጹ ይርከብ። እዚ ከአ እቲ ሕይወት ቅድስና ኢዩ።
4ይ ክፋል- ብእምነት አብ ዚንበር ሕይወት፡ ጸሎት
አብ ሕይወትና ናይ ጸሎት ምሥጢርን ቁምነገርን እንታይ ከምዝኾነ ይትንትን። ብፍላይ ነቶም አብ “አቦና አብ ሰማያት ትነብር” ዝርከቡ ሽውዓተ ልመናታት ዘርዚሩ ገሊጹዎም ይርከብ።
ኣብ መእተዊና – ኣሰራርዓ ትምህርቲ ካቶሊካዊት ክርስትያንአብ ኣብ አርባዕተ አዕኑድ ተኸፊሉ ይርከብ ኢልና ነርና፦
፩ይ. እምነት ምግላጽ
፪ይ. ምሥጢራት እምነት
፫ይ. ብእምነት ዝንበር ሕይወት
፬ይ. ብእምነት አብ ዚንበር ጸሎት
ካብዚ ተበጊስና ንሎሚ ናይቲ ቀዳማይ ክፋል ቀዳማይ ወገን – እምነት ምግላጽ ዝብል ክንርኢ። ቀዳማይ ወገን
አብ ሕይወትና እምነትና ንምግላጽ “ አ አምን አለኹ” “ ንአምን አሎና” ብምባል ንጅምር። ዝለዚ መጀመሪያ ምእማን ማለት እንታይ ማለት ምኻኑ ኩሉና መልሲ ክንህበሉ ዘለና ሕቶ ኢዩ።ከምቲ አቀዲምና ዝበልናዮ እቲ ፈጣሪ ኩሉ ዝኾነ አምላክ ብገዛእ ፍቃዱ ንወዲስ ሰብ ድሕሪ ተገሊጹ – ብወገን ወዲ ሰብ ዝወሃብ መልሲ እምነት ይበሃል። ነቲ ግልጸት አምላኽ፡ ጸዋዒት አምላኽ ተቐቢልና ወዲ ሰብ ምላሽ ብምሃብ እምነትና ንገልጽ።
አብዚ አሕጽር አቢልና ብዛዕባ፦
- ንእግዚኣብሔር ምድላይን ሃሰስ ምባልን
- ኣምላኽ ንሰብ ዚገልጸሉ መለኮታዊ ግልጸት
- ኣብ መወዳእታ ከኣ ነቲ ብእምነት ዝወሃብ ምላሽ ክነስተንትን ኢና።
አብዚ ቀጺሉ ዝመጽእ ሕቶ “ ሰብ ንእግዚአብሔር ዚፈልጠሉ ዓቕሚ አለዎዶ ኢዩ፧አብ ልቢ ወዲ ሰብ ተጻሒፉ ዘሎ ሓደ ነገር አሎ ንሱ ኸአ፤ ንእግዚአብሔር ምድላይ ኢዩ።
ቅዱስ ኣጎስጢኖስ “ ኦ ጎይታና! ንስኻ ዓብይ ኢኻ፡ ምስጋናውን ይግበኣካ … ንኣኻ ስለዝፈጠርካና፡ ንሕና ኣባኻ ክሳብ ነዕርፍ፡ ልብና ዕረፍቲ የብሉን”። ምኽንያቱ ሰብ ብእግዚብሔርን ምእንቲ እግዚብሔርን ዝተፈጥረ ስለዝኾነ። እዚ ሃረርታ እዚ ወትሩ አብ ውሽጡ አሎ። እታ ሓቂን ታሕጋስን አብኡ ስለትርከብ ከአ ወትሩ ሃሰስ ክብላ ይነብር።
እግዚኣብሔር እንካብ ሓደ ሰብ ኩሉ ዓሌት ሰብ ፈጠረ፥ አብ ርእሲ ኹላ ምድሪ ከም ዝነብሩ ድማ ገበረ፥ ዚነብርሉ ውሱን ዘመናት ድውብ ደረታትን ሓገገሎም። እዚ ኸአ ካብ ነፍሲ ወከፍና ዘይረሓቀ ኸሎስ ንአምላኽ ምእንቲ ኺደልይዎን፥ ምናልባትውን ሃሰስ ኢሎም ምእንቲ ኪረኽብዎ ኢሉ ገበሮ። ምኽንያቱ ገሊኦም ካብቶም ተቐነይትኩም “ ንሕና ደቂ አምላክ ኢና’ ከምዝብልዎ፥ ‘ ብእኡ ኢና እንነብር እንወሳወስን፥ ብእኡ ኸአ ኢና ዘሎና።ግ.ሓ.17:26-28 ወዲ ሰብ ግና በዚ ናይ ዓለም ክፋእ ነገራት ዕንቅፋታት ተጻይ ሃይማኖት ዝኾነ ኣተሃሳስባ፣ ተታሊሉ ግና ካብቲ ቅኑዕ ጸዋዕታኡ ክሃድም ግድን ይኾውን። “እቲ አብ እሾኽ ዝተዘር አ ኸአ ነዚ ቓል ዚሰምዕ እዩ፥ ሓልዮት እዛ ዓለም አዚአን ም ዕሻውን ሃብትን ድማ ነቲ ቓል ይሓንቆ፥ ከይፈረየውን ይተርፍ።” ማቴ.13:22
ኣብ መዝሙር 15:3 “ እቶም ንኣምላኽ ዚደሊዩዎ፡ ልቦም ይተሓጎስ” እግዚብሔር ግና ወላካ ሰብ ንእግዚብሔር እንተዘይተቐበሎ ርሕሩሕ ኣምላኽ ግና ወትሩ ጸዋዕታኡ የቕርብ። ኣብቲ ዘዳለወሉ ምልኣት ዘለዎ ሕይወት ንኸሳትፎ ኢሉ። ሰብ ነዚ ንምጭባጥ ዘየቃርጽ ጻዕሪ ድካም ድሌት ተበግሶ ቅንዕና የድሊዮ። ንሕና እምበአር ንእግዚአብሔር እንፈልጠሉ ዓቕሚ አብ ልብና ተጻሒፉ ዘሎ ሓቒ አሎ፡ንሱ ኸአ፤ ንእግዚአብሔር ምድላይ ኢዩ። ብናይ እግዚብሔር ኣርኣያን ኣምሳልን ዝተፈጥረ ሰብ፣ ብብዙሕ መንገድታት ንእግዚብሔር ኪፈልጦን ከፍቅሮን ጸዋዕትኡ ኢዩ። ንእግዚአብሔር ምድላይ ዝብል ድልየትን ሃረርታን ኣብ ውሽጥና ካብ ሃለወ- እዚ ድልየት እዚ ንኣምላኽ ንኽንፈልጥ መገድታት ይፈጥረልና። ካብ ግዙፍ ዓለም ጽባቐን ምድርን ባሕሪን ሰማይ ኩሉ ብም ዕዛብ ናብ እግዚአብሐር ክንበጽሕ ንኽእል። ቁዱስ አጎስጢኖስ ነዚ ኩሉ ብምስትንታን “ ጽባቔኦም ንርእሱ ምእማን ኢዩ” ይብል። ቀጺሉ “ እዚ ጽባቐ ተለዋዋጢ እንኪኸውን፤ እቲ ዘይለዋወጥ ጽባቐ ብቐንዳን ዝኾነ አምላኽ እንተዘይኮይኑ ካልእስ መን ኪገብሮ ይኽእል! እናበለ ይዛረብ።
“ኣምላኽ ስለ ዝገለጸሎም እቲ ብዛዕባ ኣምላኽ ኪፈልጥዎ ዚግባእ ኣብኣቶም ግሉጽ እዩ። ከመይ ዜመኻንይዎ ምእንቲ ኺስእኑ፥ እቲ ዓለም ካብ ዝፍጠር ጀሚሩ ተራእዩ ዘይፈልጥ ባህሪይ እግዚአብሔር፥ ማለት ዘለዓለማዊ ኃይሉን መለኮቱን፥ ብፍጥረቱ አጸቢቑ ተጋህደ። ሮሜ.1:19-20
እንካብ ፍጡራት ተበጊስካ – ቅድስቲ ቤተክርስቲያን እቲ ናይ ኩሉ መጀመርታን መወዳእታን ዝኮነ ኣምላኽ፡ ብናይ ሰብ ባሕሪያዊ ብርሃን ወይ ኣእምሮ ኣረጋጊጻካ ኪፍለጥ ከምዝከኣል፡ ኣደና ቅ.ቤተክርስቲያን ተስተምህረና። ቃል እግዚኣብሔር. 6
“ ኣምላኽ ከኣ “ ብመልክዕና “ ከም ምስልና ሰብ ንፍጠር። ንዓሳ ባሕርን ነዕዋፍ ሰማይን ንእንስሳ ዘቤትን ንበዘላ ምድርን ኣብ ምድሪ ለመም ንዚብል ኩሉ ለመምታን ይገዝኡ” በለ። ኣምላኽ ድማ ብመልክዑ ሰብ ፈጠረ። ብመልክዕ ኣምላክ ፈጠሮ። ዘፍ. 1:27 ካብ ፍጡራት ተበጊስና በቲ ድሩት ዓቅምና – ንሕና ኣብዚ ፍጽምና ፍጡራት ተሞርኪስና ብዛዕባ እግዚኣብሔር ክንዛረብ ንኽእል።
“ ንሕና ፍጥረት ክሳዕ ክንደይ ሰፊሕን ጽቡቕን ምኻኑ እንርዳእ እንተ ደኣ ኾንና፣ ብተመሳሳሊ ኸኣ ብዛዕባ እቲ ፈጣሪ ክንመሃር ኣሎ”። ጥበ. 13:5 እዚ እንታይ ማለት ኢዩ በቲ ናይ ፍጡራት ዕቤትን ጽባቐን ኣቢልካ ናብቲ ሰራሒኦምን ገባሪኦምን ጥበጽሕ። ከምቲ ኣቀዲሙ ዝተገልጸ ሰብ ኣብ ፍጥረት ተመርኪሱ፣ በቲ ባህሪያዊ ኣእምርኡ፡ ንኣምላኽ ብርግጽነት ክፈልጦ ይኽእል ኢዩ ኢልና – ብዘይካዚ ካሊእ ዝሥርዓቱን ፍልጠትውን አሎ ን አምላኽና ክንፈልጠሉ እንኽእል ትብለና ቅድስቲ ቤተክርቲያና፦ ነዚ ፍልጠት እዚ ሰብ ብ ዓቕሚ – አእምርኡ ኪበጽሖ ዘይክእል ኢዩ። እዚ ግልጸት እዚ መለኮታዊ ግልጸት ተባሂሉ ይጽዋዕ፡፡ ንጻ ብዝኾነ መደብን ውሳኔን ኣምላኽ ንሰብ ይግለጸሉ። እዚ ከኣ በቲ ሓደ ፍቑር ወዱ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ – ንመንፈስ ቅዱስን ብምልኣኽ ነዚ ንመደቡ ብምልኣት ክገልጾ ተረኺቡ። ኣብ ቅዱስ መጸሓፍ ከምዝምህረና እግዚኣብሄር ደረጃ ብደረጃ ንወዲ ሰብ ተገልጸ።
- ምስ ኖህ ዝኣተዎ ኪዳን ክንርኢ ንኽእል፡ ዘፍ. 10:5
- ጸዋዕታን ሕርየትን ኣብራሃም ክንርኢ ንኽእል። ዘፍ.12:1
“እግዚአብሔር ድማ ንአብራም “ካብ ዓድኻን ካብ አዝማድካን ካብ ዓዲ አቦኻን ውፃእ፥ ናብቲ አነ ዘርእየካ ምድሪ ኸአ ኺድ” ። ዘፍ.12:1እግዚኣብሔር ነብርሃም ሓሪዩን ምስኡን ምስ ወለዱኡን ኪዳን ኣትዩ፡ ሕዝቡ ንኺኸውን በዚ ኪዳንዚ ሰሪዑዎ‹ ብሙሴ ከኣ ሕጉ ገለጸ። ንኹሉ ሰብ ንዚኸውን ድኅነት ምእንቲ ኪቕበል ብነቢያት ኣሰናደወ። ኣብ መጨርሽታ እግዚኣብሔር ብምልኣት እቲ ሓደ ዘፍቅሮ ወዱ ብምልኣኽ ከምዝተገልጸ ንርኢ።
እምነት
እምነት ሓደ ርክብ ምስ እግዚኣብሔር እዩ። እግዚኣብሔር ንኹሎም እቶም ዝፈጠሮም ብፍቕሩ ይስሕቦም። እግዚኣብሔር ቅዱስ በቲ ዓቢ ዝኮነ ሕያውነቱ: ንወዲ ሰብ ኣብቲ ናቱ ቅዱስ ህይወት ንምስታፍ ነቲ ሓደ ዘፍቅሮ ውዱ ለኣኸ። ቤተክርስቲያን እቲ ብእግዚኣብሔር ብክርስቶስ ጎይታ ንዓለም ተገልጸ ዝብል ትምህርቲ – ካብቲ ስብከቱ ጀምሪካ ብዙሕ ትምህርቲ ናይ እምነት .. ትምህርቲ መለኮት ተቐብላ እያ። እቲ ቀዳማይ ትምህርቲ ወይ ሓቂ ክርስቶስ ጎይታ ምኻኑ እዩ። ኣዚ ኣብቲ ጳውሎስ ናብ ሰብ ሮሜ ዝጸሓፎውን ክነንብብ ንኽእል። ብአፍካ ኢየሱስ ጎይታ እዩ ኢልካ እንተ መስከርካ: ብልብኻን ኣምላኽ ካብ ምውታት ከም ዘተንሰአ እንተ ኣመንካ ክትድሕን ኢኻ፣ 10:9 ስልዚ ወዲ ሰብ ብአፉ ክርስቶስ ጎይታ ምካኑ እንተመስከረ .. ካብ ምውታት ከምዝተንሰአ እንተአመነ ኣብ ምሥጢረ ድሕነት ይሳተፍ ማለት እዩ። ናይ ጎይታናን መድሓኒናን ክርስቶስ ኣምላኽነት ብዙሓት ኣይሁዳውያን እካ እንተተዓንቀፉ —- መግለጺእውን እንተሰኣኑ — ኣብ ቀጻሊ ግና ርድኢት ትምህርቲ መለኮት ክርስቲያናውያን ካብ ግዜ ናብ ጊዜ እንዳዓበየ መጸ። እቲ ክርስቶስ ወዲ ኣምላኽ እዩ ዝብል ሓቂ ከኣ ዝያዳ መግለጺ ክወሃቦ ተርኽበ።
አእምን – ዝብል ቃል … እንታይ የስምዕ .. እንተበልና- ቃል ብቃሉ ብሳይነስ ካሊእን መሳርሕን ዘይተረጋገጸ ብእምነት ግና ነቲ ዘይድህሰን
ዘየርአን ቃል ሕይወት ምእማን ማለት እዩ።
- ነቲ እግዚኣብሔር ብወዱ ዝተገልጸልና መልሲ ወይ ምላሽ ምሃብ ማለት ኢዩ
- ብተኣዝዞ ነቲ ብጎታን ኢ. ክርስቶስ ዝተገልጸ ሓቂ ምቕባል ማለት እዩ
- ብሓጺሩ ህያብ ኣምላክ ተቀቢልካ ምኽአል ማለት እዩ።
ስለዚ ሓዋርያት ነቲ መድሓኒን ክርስቶስ ካብ ድንግል ማርያም ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ዝተወልደ -ብዛዕባ እግዚኣብሔር እንክገልጸሎም – ነቲ ቃላቱ ኣመንዎን ተቀበሉዎን። ነቲ ብክርስቶስ ጎይታ ብዛዕባ እግዚኣብሔር ዝተዘርበን – ዝተግብረን ብምእማን- ነቲ ኩሉ ዝረኣይዎን ዝሰምዕዎን ናባና ከምሓላለፍዎ ኪኢሎም። ንሓና ከኣ ከምዘለዎ ኣሚናን መስኪርናን – ኣብ ምሥጢረ ድሕነቱ ምእንቲ ክንሳተፍ።
ትኣምን ዶ እወ ይአምን
እአምን – ነአበልናዮ ቲ ኩሉ ዝተቐበልናዮ ሓቂ ኣብ ቅድሚ ኣመንቲ ክንእውጆ፤ ክንገልጾ ይድለ። ስለዚ ኢያ ኸኣ ቤተክርስቲያን ካብ መጀመርታ – ናይ እምነታ – መግለጺ ዝኾነ ጽማቕ ትምህርተ እምነት እተቕርበልና። እቲ ቀዳማይ ምልክት ናይ እምነት — ጥንታዊ ምልክት ናይ ምነት ኣየናይ እዩ እንተበልና .. ምልክት ናይ ጥምቀት እዩ። ምኽንያቱ እዚ ብስም ኣብን: ወልድን: መንፈስ ቅዱስን: ስለዝወሃብ። ማቴ. 28.19 ብፍልይ ዝበለ መገዲ ኣብ ሕይወት ቤተክርስቲያና ቀንዲ 2 ምልክታት: ዓንቀጽ እምነት ፉሉይ ቦታ ሒዘን ይርከባ፤
ጸሎተ ሃይማኖት ዘሓዋርያት – ናይ እምነት -ሓዋርያት:
ጸሎት ሃይማኖት ዘሃዋሪያት – እዚ ጸሎት እዚ ብሓዋርያት ዝተደርሰ ኮይኑ ነቲ ኩሉ ብዛዕባ እግዚኣብሔር ዝአምኑዎን ክንአምኖ ዘለናንን ዝገልጽ ሓቂ ዝሓዘ እዩ። እዚ ከኣ ኣብ ሓንቲ ተኣምኖተ-ሃይማኖት ወይ ስድራ .. መኣዲ ዝጠምርን: ናይ ሓባር ልሳን -እምነት ንኽህልወና ዝተገብረን ዝሕግዝን እዩ።
ናይ ኒቅያ ጸሎት ሃይማኖት – ወይ ከኣ ናይ ኒቅያ-ቁስጥንጥንያ ጸሎት -ሃይማኖት – ዚበሃል ድማ ኣለና እዚ ኸኣ ስልጣኑ ዕብየቱን ዚዓዘዘ ካብተን ቀዳሞት ክልተ ዓበይቲ ኤኩመኒካዊ ጉባኤታት ዝፈልፈለ ( ብ325 ዓ.ም. ፈ፤ 381 ዓ.ም.ፈ ) ስለዝኾነ እዩ። ናይተን ኩለን ኣብ ምሥራቕን ምዕራብን ዘለዋ ዓበይቲ ኣብያተክርስቲያናት ናይ ሓባር ምልክት ኮይኑ ክሳብ ሎሚ ይሰርሕ ኣሎ። እአምን ዝብል ቃል እምበኣር ሓደ ሕጽር ዝበለ መግለጺ ናይ እምነትና እዩ። ነቲ ኩሉ እንአምኖ ሓቅታት ኸኣ ኣብ ቁሩባት ሓሳባት ተጠርኒፉ ይርከብ።
ትሕዝቶ ጸሎተ ሃይማኖት – ኣብ ሰለስተ ወገን ይኽፈል። እቲ ቀዳማይ ወገን:
- ብዛዕባ እቲ ቀዳማይ መለኮታዊ ኣካል፤ በዚ ዘደንቕ ናይ ፍጥረት ስረሓቱን ይዛረብ፤
- ቀጺሉ ከኣ በቲ ካልኣይ መለኮታዊ ኣካልን: በቲ ንደቂሰብ ዝፈጸሞ ምስጢር ድሕነቱን፤
- ኣብ መወዳእታ ድማ: ሳልሳይ መሎከታዊ ኣካል ይዛረብ። እዚኣተን እተን ናይ ማሕተም-ጥምቀትና ሰለስተ ምዕራፋት እየን።
እታ ብዘመነ ሓዋርያት ዝነበረት ቤተክርስቲያን: ንኹሉ መምርሒ ዝኸውን ሓጺር መግለጺ እምነታ ከተመሓላልፍን ተርኽበት። ካብ ቅድም ጀሚራ: ቤተክርስቲያን ነቲ መሰረታዊ ዝኾነ ኣናቕጽ እምነታ: ኣብ ሓደ ጠርኒፋ፤ ብዝተወሃሃደ መልክዕ -ኣጻፊፋ፤ ነቶም ንጥምቀት ዝሰናደዉ ንኡሰ – ክርስቲያን ከተቕርበሎም ተረኽበት። በዚ ምኽንያት እዚ ኢቲ ፈለማ “ ምግላጽ እምነት ” ኣብ እዋን ጥምቀት ይፍጸም። ስለዚ እቲ “ ምልክት-እምነት “ ቅድሚ ኹሉን ልዕሊ ኹሉን ናይ ትምቀት ተአምኖት እዩ። ትምቀት “ ብስም ኣብን ወልድን መንፈስ ቅዱስን ” ዚወሃብ ስለዝኾነ፦ እቲ ኣብ ጥምቀት ዚግለጽ ሓቅታት-እምነት ምስ ቅድስቲ ሥላሴ ሠለስተ ኣካላት ብዝለዎ ርክብ እዩ ትወሃሂዱ ዝቐርብ።
ኣብ ግብረ ሓዋሪያት 8:34 …እንተበብና
እቲ ስሉብ ከኣ ንፊሊጶስ “ እቲ ነቢይ ብዛዕባ መን እዩ እዚ ዚብል ዘሎ፦ ብዛዕባ ርእሱ ዲዩ ወይስ ብዛዕባ ኻሊእ እዩ ዚብል ዘሎ ” እስከ ንገረኒ ኢሉ ሓተቶ። ፍሊጶስ ከኣ ካብዚ ጽሑፍዚ ጀሚሩ ብዛዕባ ኢየሱስ ብሥራት ሰበኸሉ። ኪኸዱ ከለኡ ድማ ማይ ኣብ ዘለዎ ቦታ በጽሑ፤ ሽዑ እቲ ስሉብ “ እንሆ ኣብዚ ማይ ኣሎ፦ ክጥመቕሲ እንታይ ይኽልክለኒ በሎ… ፊሊጶስ ከኣ ብኹሉ ልብኻ እንተኣሚንካስ ይኾነልካ እዩ በሎ፤ ንሱ ኸኣ “ ኢየሱስ ወዲ ኣምላኽ ምኻኑ እአምን እየ ኢሉ መለሰሉ”። ስለዚ እዚ ጸሎት ሃይማኖት እዚ እምበኣር ነቲ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ኣጠቃልል ኣቢሉ ዝምህርውን እዩ።
እዚ ጽማቕ ትምህርተ ኣምነት፦ ምስ ናይ ሰባት ርእይቶ ንኽሰማማዕ ኣይኮነነ ዝተገብረ፦ እካ ደኣ እቲ ቀንዲን ኣገዳስን ዝኾነ ኹሉ ካብ ቅዱስ መጽሓፍቲ ተዋጺኡ: ናይታ እምነት ብምልእታ ዝተወሃሃደ ሓደ ትምህርቲ እዩ ክቐርብ ተደልዩ። እዚ ዝዓይነቱ ጽማቕ ናይ እምነት መግለጺ “ ጸሎተ ሃይማኖት” ይበሃል፤ ምኽንያቱ ከኣ ክርስትያ ዚገልጽዎ ወይ ዝእምንዎ ሃይምኖቶም ኣሕጺሩ ስለዘቕርብ እዩ። ብዝበዝሕ በቲ “ ኣኣምን ዚብል ቃል ስለዝጅምር ተኣምኖት እውን ይበሃል እዩ። ምልክታታ ሃይማኖት ከኣ ይበሃል።
ነዚ ናይ ተአምኖት ጸሎት ብ እነት ብምድጋም ምስ እግዛኢብሔር አቦ፡ ወልድ፡ መንፈስ ቅዱስ፡ ከም ኡውን ምስታ አብ ማ እከላ ኮይና እምነትና እንገልጽን፤ እምነት ናባና እተመሓላልፈልናን ቤተክርስቲያን አብ ሱታፌን ኅብረትን ንነብር ማለት ኢዩ።
አብቲ ካልአይ ወገን ናይ እምነትካ ምግላጽ ዝብል ትምህርቲ ምሕላፍና ማለት “ ብእግዚአብሔር አቦ ኣምን አለኹ “ ዝብል እምነትን ትምህርትን። አብዚ ቀዳማይ ወገን ዝሓለፍናዪ አሎ አብ ዝመጽእ ሓቢርና ክነስተንትኖ ኢና። ንሱ ከአ ርእሱ ዝኸአለ አስተንትኖን ትምህርትን ዝለዝሓትት ኢዩ። ብዛዕባ፦
- ምትሕልላፍ መለኮታዊ ግልጸት
- ትውፊት
- ቅዱስ መጸሓፍ
- ርክብ ቅዱስ ትውፊትን ቅ. መጽሓፍን
- ቅኖና ቅ.መጽሓፍ
- ቅ. መጽሓፍ አብ ሕይወት ቤተክርስቲያን ዝብሉ ኢዮም፡:
ይቕጽል


text:
ደምዳሚ መግለጺ
ዋዕላ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
ጽኑዕ ህዝብናን መሰረታትናን ፡-
ሃገርና ብሰንኪ ፖሊሲታትን ተግባራትን ዲክታቶርያዊ ስርዓት ዘሕልፎ ዘሎ ጽንኩር ኩነታት ብሃገራዊ ሓላፍነት ንምርኣይን፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ንመሰረታቱን ህዝብናን ዝኣተዎ መብጸዓኡ ንምትግባር ኣብ መንጎ ውድባቱ ናብ ምጽንባራዊ ሓድነት ዘብጽሕ ጻዕርታት ንምምላእን፡ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ካብ 27-31 ታሕሳስ 2005 መሪሕነታዊ ዋዕላ ኣካይዱ። እዚ ዋዕላ እዚ፡ ፖለቲካውን ቁጠባውን ማሕበራውን መነባብሮኣውን ኩነታት ህዝብና ኣብ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ኩነታት ዝወደቐሉን፡ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ምስ ሕብረት ኣፍሪቃን ሕቡራት ሃገራትን፡ ሃገራት ኤውሮጳን፡ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካን ኣብ በሊሕ ዲፕሎማሲያዊ ፍልልይን ቅልውላውን ኣትዩ ብውሽጣውን ዞባውን ኣህጉራውን ከቢድ ተነጽሎ ዝሕነቐሉን፡ መንእሰያት ኤርትራውያን ብብዝሒ ናብ ጎረባብቲ ሃገራት ዝስደድሉን ኩነታት እዩ ተኻይዱ። እዚ ኸኣ ናይ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ፖለቲካዊ ትሕተ ቅርጻን ቁጠባውን ጸጥታውን ኩነታት የንቆልቁል ምህላዉ እዩ ዘመልክት።
እዚ ብንኡስ ዝሰኣልናዩ ኩነታት ኤርትራ ናይቲ ሃገርና ኣብ ኩሉ መዳያት ትጓዓዘሉ ዘላ ኣሰካፊ ኩነታት ነቲ ብሓላፍነት ዝሕተት ዲክታቶርያዊ ስርዓት ምውዳቕ ንምቅልጣፍ፡ ኣብ ልዕሊ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራን ሓይልታት ተቓውሞን፡ ሓድነትና ንምዕዛዝን ንጥፈታትና ክብ ንምባልን ረዚን ሓላፍነት ዘሰክም እዩ።
ጽኑዕ ህዝብናን መሰረታትናን፡-
ዋዕላ ላዕለዋይ መሪሕነት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ኣብ ዘዳለዎ ንድፍታት ፖለቲካዊ ፕሮግራምን ህገ-ህንጻን መሰጋገሪ መድረኻዊ መድብ ዕዮን ዓሚቕ ምይይጣት ኣካይዱ። ነቶም ኩሎም ሰነዳት ድማ ብምሉእ ስምምዕ ብምጽዳቕ ዝስዕብ ውሳኔታት ወሲኑ።
1- ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ናይ ዘቖሙ ሰለስተ ውድባት – ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ሃገራዊ ጉባኤ፡ ህዝባዊ ምንቅስቓስ ኤርትራን ሰውራዊ ደሞክራሲያዊ ግንባር ኤርትራን መሪሕነታት ኣብ ትሕቲ ባይቶ ድሕነት’ ዝብል ስም ምጽንባር።
2- ናይ ሰለስቲኡ ውድባት ፈጸምቲ መሪሕነታት ብምስማር ላዕለዋይ ሰክረታርያን ሓሙሽተ ፈጸምቲ ኣብያተ ቤት ጽሕፈታትን ምቛም።
3- ናይ ሰለስቲኡ ውድባት ትካላት ምትሕንፋጽ።
4- ወተሃደራዊ ክንፍታት ምጽንባር።
5- መሳለጢያታት ዜና ምስማር።
6- መስርሕ ምትሕንፋጽ መሰረታት ምጅማር።
7- ንብረት ሰለስቲኡ ውድባት ምምዝጋብ።
8- ኣሰናዳኢት ሽማግለ መስመሪ ጉባኤ ምቛም።
9- መስመሪ ጉባኤ ኣብ ሓምለ 2006 ምክያድ።
ጽኑዕ ህዝብናን መሰረታትናን፡-
እዚ ዓወት እዚ ኣብ ደንበ ተቓውሞ ብሓፈሻ ኣብ ኤርትራዊ ደሞክራሲያዊ ኪዳን ድማ ብፍላይ፡ ዓይነታዊ መወሰኽታን፡ ንግደ ኤርትራዊ ተቓውሞ ዘደንፍዕ ኣገዳሲ መበገስን ምዃኑ ዋዕላ ይኣምን። ምእንቲ ምዕዛዝ ግደ ተቓውሞ፡ ካለኦት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ ከምዚ ዝኣመሰለ ኣብነታዊ ተበግሶ ንኽወስዱ ዘለዎ ትምኒት ይገልጽ። ከምኡውን ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ ናብቲ ዝተለሞ ጉዕዞ ሓድነት ክምርሽ ንዘተባብዕዎ ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ዋዕላ ልዑል ምስጋናኡ የቕርብ።
ጉዕዞ ሓድነት ንምዕዛዝን ጭቡጥ ክውንነውት ንምግባሩን፡ መሰረታት ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራን መላእ ህዝብናን ምሁራትን ኣበርክቶታቶም ከዛይዱ ዋዕላ ይጽውዕ። ኣብ ጎድኒ ጉዳያት ስደተኛታት ኤርትራውያን ደው ከምዝብልን ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ጻዕርታት ብምክያድ ስቅያቶም ንምቅላል ክነጥፍ ምዃኑ ዋዕላ የረጋግጽ።
ጽኑዕ ህዝብናን መሰረታትናን፡-
ዋዕላ በዚ ኣጋጣሚ እዚ ብጽንብል መበል 50 ዓመታት ነጻነት ሱዳንን፡ ኣብ ስምምዕ ሰላም መሰረት ብምግባር፡ ሰላምን ምርግጋእን ልምዓትን ንዝጀመረ ህዝቢ ሱዳን ዮሃናኡ የቕርብ።
ኣብ ሃገርና ምእንቲ ዲሞክራሲያዊ ለውጥታት ንምርግጋጽን ሰረታት ፍትሕን ሰላምን ንምስፋንን ናይ ህዝቢ ኤርትራ ጉዳያትን ተጋድሎታቱን ዝድግፉ መርገጺታት -ሰንዓ ፎርም-፡ ዋዕላ ብዝለዓለ ደረጃ የሞግስ። ከምኡውን ጉባኤኛታት፡ መንግስቲ ሱዳን ነዚ ዋዕላ እዚ ንምዕዋት ንዝገበሮ ምእንጋድ ዓሚ’ቕ ምስጋናኦም የቕርቡ።
ዓወት ንዲሞክራሲያዊ ቃልሲ ህዝብና !
ክብርን ዝኽርን ንስውኣትና !
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ
31 ታሕሳስ 2005
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2677


text: ቋንቋታት ኣውሮጳ ኣባላት ሓንቲ ስድራ ቤት እዮም ። እተፈልየ ህላወኦም ጽውጽዋይ እዩ ። ኣብ ስነ-ፍልጠት ሙዚቃ ስፖርት ወዘተ ኣውሮጳ ተመሳሳሊ ቓላት እያ እትጥቀም። እቲ ቛንቋታት ኣብ ሰዋስውን ኣደማምጻኡን ኣብ ኵሉ ልሙድ ቃላቱን ጥራይ እዩ ዚፈላለ ። ሓድሽ ሓባራዊ ቛንቋ ስለምንታይ ተበሃጊ ኸም ዚኸውን ማለት ክቡር ዝዋግኡ ተርጐምቲ ምኽፋል ኪኣብዩ ኸም ዚኽእሉ ዅሉ ሰብ ይግንዘብ እዩ። ነዚ ንምፍጻም ሓደ ዓይነት ሰዋስውን ኣደማምጻን ልሙድ ቃላትን የድሊ ። እተፈላለየ ቛንቋታት ንሓድሕዱ ዚደጋገፍ እንተ ዀይኑ ሰዋስው እቲ ቛንቋ ኻብ ቲኦክራሲያዊ ቛንቋታት ንላዕሊ ቐሊልን ስሩዕን እዩ። እቲ ሓድሽ ሓባራዊ ቛንቋ ኻብቲ ሕጂ ዘሎ ቛንቋታት ኣውሮጳ ንላዕሊ ቐሊልን ስሩዕን ኪኸውን እዩ። ከም ኣጋጣሚ ቐሊል ኪኸውን እዩ፣ ከም ሓቂ እኳ ደኣስ ኣጋጣሚ እዩ ዚዀነና ። ሓደ ተጠራጣሪ ዓርከይ ካምብሪጅ ኦክሲደንታል እንታይ ምዃኑ ኸም ዝነገረኒ ንሓደ እንግሊዛዊ እንግሊዝኛ ቐሊል ኪመስሎ እዩ። ቋንቋታት ኣውሮጳ ኣባላት ሓንቲ ስድራ ቤት እዮም ። እተፈልየ ህላወኦም ጽውጽዋይ እዩ ። ኣብ ስነ-ፍልጠት ሙዚቃ ስፖርት ወዘተ ኣውሮጳ ተመሳሳሊ ቓላት እያ እትጥቀም። እቲ ቛንቋታት ኣብ ሰዋስውን ኣደማምጻኡን ኣብ ኵሉ ልሙድ ቃላቱን ጥራይ እዩ ዚፈላለ ። ሓድሽ ሓባራዊ ቛንቋ ስለምንታይ ተበሃጊ ኸም ዚኸውን ማለት ክቡር ዝዋግኡ ተርጐምቲ ምኽፋል ኪኣብዩ ኸም ዚኽእሉ ዅሉ ሰብ ይግንዘብ እዩ።


text:
ኣኼባ ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ 3 ሓምለ 2010 ስቶክሆም
ብኣንቶንዮ ተስፋይ
8 ሓምለ 2010
ብሎሚ መዓልቲ ኣኼባ ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም ዳርጋ ሓደ ሰሙን ሓሊፉ፡ ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም ብዛዕባ ዝተኻየደ ኣኼባ ንህዝቢ ዘሕለፎ መልእኽት የብሉን። እቲ ምስጢር ከኣ ከቢድ ኣይኮነን። ኣብ’ቲ ኣኼባ ስምምዕ ስለ ዘይነበረ ጥራሕ’ዩ ኢልካ ክሕለፍ ይከኣል።
ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም ካብ ዕለት 22 ግንቦት 2010 ስርሑ ጀሚሩ። እዚ ሽማግለ ኣብ’ቲ ብሃንደበት( መደብ ዘይተተሓዘሉ) ዝተኻየደ ሕጹጽ ኣኼባ ኣቶ ኣምሃ ዶመኒኮ ስቶክሆልም’ዩ። ቃልስና ብዙሓት ሓንደበታዊ ኩነታት ተርኽቦታት ከጋጥሙ ስለ ዝኽእሉ እዚ ሓድሽ ኣይነበረን። ይኹን’ምበር እቲ ግዜ ሃንደበት እንተነበረ፡ እቲ ህዝቢ ዝዛረበሎም፡ ኣገባባት፡ ቅጥዕን፡ መደባቶም ሃንደበት ክዀኑ ኣይግባእን። እቲ ኣገባብን ቅጥዕን’ውን ምስ’ቲ ናይ ግዜ ሃንደበት ጉያጉያ ተደማሚሩ ኩሉ ናይ ታህዋኽ ኩይኑ ሓሊፉ። ብዘይካ’ቲ ኣብ ስቶክሆልም ዝተኻየደ፡ ውሽጣዊ ኣኼባ ናይ ወርሒ ሚያዝያ ከኣ ካልእ ህዝባዊ ኣኼባ ተጸዊዑ ዝተካየደ ቅድመ ምድላዋት ዘይንባሩ እዩ።
ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ጨንፈር ሽወደን፡ ብስም መላእ ሽወደን ደኣ ተጸዊዑ’ምበር፡ ንጥፈታቱን ይኹን ስርሓቱስ ካብ ካብ ከተማ ስቶክሆልም ወጻኢ ኣይተኻየደን። ስለ’ዚ እቲ ሽምግለና ብደረጃ ሽወደን’ውን ክጽዋዕ ኣይግብእን።ኩሉ ሕጽረት ግዜ ዘምጽኦ ምኽንያት ከኣ ብሓላፍነት ኣብ ኢድ’ታ ብዕለት 22 ግንቦት ዝተኻየደ ኣኼባ ዝተመርጸት 11 ዝኣባላታ ሽማግለ ወደቐ።
ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም ድሕሪ 22 ግንቦት ካብ 4 ክሳብ 5 ዝኸውን ኣኼባታት ኣካይዳ እያ። በቲ ዝነበሮም ዕግበት ሃገራዊ ዋዕላ ንምዕዋት ከኣ ኣብ ውሽጦም ብዙሕ ቃልሲ ተኻይዱ’ዩ። ገገለ ናይ’ቲ ኣብ ርእይቶታቶም ዝነበረ ፍልልይ ቅድሚ ሕጂ ዝተጻሕፈ ጽሑፋት ስለ ዝዀነ ምድጋሙ ኣድላይነት የብሉን። ኣብ’ዚ ግን ብፍላይ ንምንጻር ዝኣክል ኣብ ናይ ዕለት 3 ሓምለ ኣኼባ ዝተፈጸም ኣገባብ ምግላጽ ኣገዳስነት ኣለዎ።
ሓፈሻዊ ገምጋም ኣኼባ ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም
ኣብ ስቶክሆልም ድሕሪ ናይ 5 ኣኼባታት፡ ምስ ህዝቢ ኣኼባ ንዕለት 3 ሓምለ ክጽውዕ እንከሎ፡ እቲ ኣኼባ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ምስ ተደራቢ ኣኼባታት ከም ናይ ሶሺያል ደሞክራሲ ኤርትራዊ ማሕበርን፡ ጉዳይ ስደተኛታት ሽመልባ ሓገዝ ናይ ድራር መደባት ተሰሪዑዩ ነይሩ። ናብ’ቲ ቀንዲ ትሕዝቶ ኣኼባ ክምለስ፡ እቲ ኣኼባ ብሓፈሽኡ ሰለስተ ሓሳብ ወይ ርእይቶ ዝሓዘ’ዩ ነይሩ። ሓደ ንህዝቢ ዝምልከት ካልኣይ ነቲ ሽማግለ፡ ሳልሳይ ፖለቲካዊ’ዩ።
ሀ ኣብ ውሽጢ ሽማግለ ዋዕላ ዝነበረ ሓሳባትን ርእይቶን
ለ ህዝባዊ ሕቶ
ሐ ፖለቲካዊ ሕቶ
ሀ ኣብ ውሽጢ ሽማግለ ዋዕላ ዝነበረ ሓሳባትን ርእይቶን
እታ ኣብ ወርሒ ግንቦት ዝተመርጸት ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ፡ ክልተ ኣተሓሳስባ ዝነበራ ሽማግለ’ያ። እቲ ኣብ ውሽጣ ዝነበረ ርእይቶን ኣተሓሳስብና ከኣ ብኽመ’ዚ ቀጺሉ ዝስዕብ ክግለጽ ይከኣል።
1 ቀዳማይ ርእይቶን ሓሳብን ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም። ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም ነቲ ኩሉ ዕማማት ምርጫን ስርሓትን ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ስቶክሆልም፡ ብሓላፍነትን፡ ብመርመራን መጽናዕንት እታ ሽማግለ፡ ዋላ’ውን ኣብ’ቲ ሕጹያት ምምራጽ እንተዀነ’ውን እታ ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም ንሕጹያት ተቕርቦም ውልቀ ሰባት፡ ንሕጹይነቶም ክጸድቐላ ብኣኬባ ደረጃ ክትጉስጉሰሉን፡ ኮይኑ ክስራሕን ነዚ ተርድኦ ደገፍ ንምርካም ምጽዓር ነበረ። ነዚ ከም መወከሲ ክኸወን ዝኽእል ነቲ 15 ዝርዝር ኣስማት ሕጹያት ዝሓዘ ሰነድ ሽማግለ ክሰማማዕሉ ዘይከኣለ ሓደ’ዩ። ቀጺሉ’ውን ኣብ’ቲ ናይ ዕለት 3 ሓምለ ዝተኻየደ ኣኼባ ምኽንያቱ ብዘይፍለጥ ካብ 15 ሕጹይት ናብ 4 ቁጽሪ ሕጹያት ቀይሩ ዝቐረበ ሓሳብ’ውን ዳግማይ ክሰማማዕ ዘይምኻኣሉ’ዩ።
2 ካልኣይ ርእይቶ ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም፡ ንሕና ናይ ህዝቢ ወከልቲ’ና፡ ነቲ ስርሓት ከኣ ኣገባብ ክሕዝን፡ ብኣገባብ ክስርዓን ክንጽዕር፡ ነቲ ኩሉ ንስርሖ ስርሓት ከኣ ብኣገባቡ፡ ናብ ህዝቢ ክበጽሕ ዘለዎ መልእክቲ ብግሉጽ ብመልክዕ ኣኼባታት ንህዝቢ ምሕባር’ዩ። እቲ ኩሉ ዘካየድናዮ ስርሓት ምስ ገምገምና ከኣ፡ ደግፍን ነቐፈታን፡ ብኣገባቡን መስርዑን መልክዑን ንህዝቢ ነቕርብ። እቲ ናይ ሕጹያትን ውክልና ኣባላት ዋዕላ ከኣ ህዝቢ ባዕሉ ወከልቱ ሓጽዩ ክመርጽ፡ ውክልንኦም ከጽድቐሎም ይኽእል’ዩ ዝብሉ ሓሳባት ነበሩ።
ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ይትረፍ፡ ካብ’ቲ ሃገራዊ ዋዕላ ወጻኢ ዘለዉ ኤርትራውያን ርእይቶ ከሳስን ክመዝንን ፍልልያት ከዕቁብስ፡ ነቲ ኣብ ውሽጡ ዝተጋህደ ርኡይ ሓሳብ’ውን ክፍውስ ኣይከኣለን። እዚ ፍልልያት እንዳሀለወ ከኣ ኣኼባ ናይ ዕለት 3 ሓምለ ተጸዊዑ።
ምስ’ቲ ናይ ሽማግለ ናይ ኣረዳድኣ ዘለዎ ፍልልያትን፡ ካብ ህዝቢ ክመጽእ ዝኽእል ርእይቶታቶን ሓሳብን ኣብ ግምት ከይእተወ ዝተጸወዐ ኣኼባ፡ ኣብ ዕግርግርን ዘይምርድዳእን በጺሑ፡ ሰብ ገዛ ክሳብ ግዜኹም ኣኺሉ ውጹእልና ምባል ተበጺሖም ማለት’ዩ።
ለ ህዝባዊ ሕቶ
እዚ ሓደ ካብ’ቲ እቲ ኣውራ ኣገዳስነት ዘለዎ ዘለዎ ሕቶ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። ምኽንያቱ ህዝቢ ተጸዊዑ ሰሚዑን ተቐቢሉን ጥራሕ ክኸይድ ከም ዘይብሉ ክልና ንሰማማዓሉ ጉዳይ ተራ ዋዕላ’ዩ። ኣብ’ዚ ዋዕላ ሓደ ሓደ ሕቶታት ተላዒሉ።
1 ሽማግለ ዋዕላ ዘለዎም ናይ ኣሰታትፋ መምርሒ ከመይ ይመስል
2 ገገለ ሲቪል ማሕበራትን ሲቪል ማሕበራት ዘይተወከላ ኣለዋ ነዚ ሕቶ ብኽመይ ክፍታሕ እዩ ዝብል ሓሳብ ቀሪቡ።
ሽማግለ ዋዕላ ካብ’ቲ ዝሓለፎ መስርሕ ወጻኢ ኽከይድን ናይ ህዝቢ ርእይቶ ከእንግድ ሓሳብን ግዜን ኣይነበሮን ብዓብይ ነቲ ቀዲሙ ኣብ ውሽጡ ዝነበረ ሕቶታት ፈቲሑ ተዳልዩ ስለ ዘይቐረበ ነቲ ሃንድበት ሕቶ ክምልስ ኣይበቕዔን። በዚ መሰረት ከኣ ሰባት ባዕሎም ስሞም ክረቍሑን ንዋዕላ ብድሌቶም ክኸዱ ፍቃደኛታት ምዃኖም ክገልጹ። እንተዀነ ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም ካብ መጀመሪያ መምርሒ ስለ ዘይነበሮ ነዚ ዓይነት ሕቶን ኣገባብን ከእንግድ ኣገባብ ካብ መራሕቱ ዝተዋህቦ ኣይነበረን። ካብ’ዚ ዝነቐለ ሽማግለ ዋዕላ ይደግፍ ኣይደግ፡ ኣኼብኛ ይደግፍ ኣይደግፍ በቲ ናይ መወዳእታ ዝነበረ ናይ’ቶም 4 ሕጹያት ስም ኣኼባ ክዛዝም ሓሳብ ቀሪቡ። እዚ ጥራሕ መዓስ ኮይኑ፡ ሽማግለ ዋዕላ ስርሑ ስለ ዝወደአ፡ ካብ ሕጂ ንደሓር እቲ ጉዳይ ህዝቢ ይቀበሎ፡ ናቱ መራሕቲ መሪጹ ከኣ ነዚ ዝተረፈ ጉዳይ ይቀጽሎ ዝብል’ውን ተላዒሉ፡ ኣብ’ዚ ጉዳይ’ውን ስምምዕ ኣይተረኽበን። ነቲ ዝቀረበ ሕቶ ኣዕጋቢ መልሲ ከይተዋህበሉ ጉዳይ ተዓጽዩ።
ሐ ፖለቲካዊ ሕቶ
ኣብ’ቲ ኣኼባ ካብ ዝተሳተፉን፡ ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ብተሳትፎ ኩሉ ፖለቲካዊ ወድባትን ሰልፍታትን፡ ሲቪል ማሕበራትን’ዩ ዝዕወት ካብ ዝብል ዝተሳተፍዎ ኣኼባ ነበረ። ገገለ ካብ’ቶም ዝቐረቡ ርእይቶ፡ ገገለ ሰልፍታት ኣባላት ኪዳን ስለ ዘይኮኑ፡ እቲ ቀጥታዊ ተሳትፎ ውሕስነት ኣይተገብረሉን ዘሎ። ከም’ቲ ዝተሓበረ እተን ፖለቲካውያን ውድባት ንሃገራዊ ዋዕላ ዘለዎን ናይ ምስታፍ ቅሩብነት ኣመልኪተን ክሳብ ሕጂ መልሲ ኣይተዋህበን። እዚ ስለ ዝዀነ ናይ’ተ ፖለቲካውያን ውድባት ተሳታፍነት ውሕስነት ክህልዎ ብደረጃ ስቶክሆም’ውን ኣባላት ውድባት ክምረጹ ክኽእሉ ይግባእ ተባሂሉ።
ሽማግለ ዋዕላ ብዛዕባ ካብ ኪዳን ወጻኢ ናይ ዘለዋ ፖለቲካውያን ውድባት ኣብ ዋዕላ ምስታፈን ከም ሕጹያት መሪጹ ክሰድድ ሓላፍነት ከም ዘይተዋህቦ ዝዓይነቱ መልሲ ክህብ ፈቲኑ።
እቲ ኩሉ ኣብ ኣኼባ ዝወረደ ሓሳባትን ርእይቶታትን ፍታሕ ምስ ሰኣነ ከኣ እቶም ናይ ሕቶታት ፍልልይ ከም ዝነበረ ዝተረድኡ ጉዳዮም ተመዝጊቡ ክተሓዘሎምን፡ ነቲ ዝምልከቶ ኣካል ከብጽሓሎም ሓቲቶም።
መደምደምታ
ሃገራዊ ዋዕላ ክካየድ ዳርጋ ውሑድ መዓልቲ’ዩ ተሪፍዎ ዘሎ፡ ሽማግለ ዋዕላ’ውን ንባዕሉ ተረቢጹ፡ ነቶም ኣበየ ሃገራት ዝወከሎም ሽማግለ ሃየ ከም ዝጠዓመኩም ገይርኩም ወከልትኹም ኣፍልጡና እንዳበለ፡ ይርብጽን ይህውኽን’ዩ ዘሎ። ስለ’ዚ ናይዞም ዞባታት ሽማግለ ተርባጽን ታሕዋኽን’ውን ካብ ባዶ ዝነቐለ ኣይኮነን። ነቲ ኣገባቡን ንዝምልከት እንተዀነ ካብ ቀደሙ ንሱ’ዩ ዝተለወጠ የብሉን። ሽማግለ ዋዕላ ስቶክሆልም ወከልቲ ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ክፉት ህዝባዊ ኣኼባ፡ ህዝቢ ወከልቱ ባዕሉ ኽሓጽን ክመርጽን እቲ ዝሓሸ ኣገባብ ክትመርጽ ኣይከኣለትን። እቲ ሓሳብ ከም ሓሳብ ግን ኣብ ውሽጣ ነይሩ’ዩ።
እቲ ሕጂ ዘገድስ ነገር ከም ዘየገድስ ኮይኑ ኣሎ። ጽባሕ ከ ከመይ ክኽወን’ዩ ዝብል ሓሳብ ክመጽእ’ዩ። እቲ ጉዳይ ብዙሕ ጉዳያት ሕቶታት ከልዕል ስለ ዝኽእል ንግዜኡ ኣብ’ዚ ክድምድክም መሪጸ ኣለኹ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=921


text:
ሳሚኤልን ሙሴን ዝተባህሉ ናይ ኮምፕዩተር ምህንድስና ምሩቓት፣ ኣብ ክራይን መሸጣን ገዛ፣መካይንን ትካላትን
ንምስላጥ ዝሕግዝ " ዳዕሮ ብሮከሬጅ' ዝተሰምየ መርበብ ሓበሬታ ኣዳልዮም ዘርጊሖም ኣለዉ።
ቀንዲ ዕላማ’ዚ መርበብ ሓበሬታ፣ኣብ ወጻኢን ኣብ ውሽጢ ሃገርን ንዘሎ ተጠቃሚ ገዛ፡መኪና ወይ ትካል ክካረ ይኹን ክገዝእ ምስ ዝደልይ ብመንገዲ'ዛ መርበብ ፣ ናይቲ ዝደለዮ ነገር ብስእሊ ዝተሰነየ ናይ ዋጋ፣ዓይነት፣ስፍሓት፣ዝርከበሉ ቦታን ካልእን ዝርዝር ሓበሬታ ይረክብ፣ዝደለዮ ነገር ከኣ ምስ ኣካራያይ ወይ ሸያጣይ ተራኺቡ ጉዳዩ ንምስላጥ’ዩ።
እዚ መርበብ ሓበሬታ ኣብ ኤርትራ ንፈለማ እዋን ዝተከፈት ኮይኑ ሰባት ብሕጋዊ መንገዲ ብቐሊሉ ዝደለይዎ ነገር ኣብ ክንዲ ብውክልና ባዕሎም መሪጾም ንከሳልጡ ዝሕግዝ መርበብ ሓበሬታ'ዩ። ተጠቀምቲ ብቋንቋታት
ትግርኛ፣ዓረብ፣እንግሊዝኛን ኣምሓርኛን ክጥቀሙ ይኽእሉ።ብተወሳኺ’ውን ናይ ሞባይል መተግበሪ ተዳልዩ ስለዘሎ ሰባት ኣብ ሞባይሎም ብናጻ ጽዒኖም ብዝቐለለን ብዝቐልጠፈን ሓበሬታ ክረኽቡን ጉዳዮም ከሳልጡን ከምዝኽእሉ'ዮም ኣዳለውታ ሓቢሮም ኣለው።


text:
Radio Erena: 14 January 2017
ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ዓውዲ ስነጥበብ፣ ምፍራይ ፊልምን ሙዚቃን ተዋፊሮም ንዝርከቡ ሓያሎ ሰኣልቲ፣ ኣወሃሃድቲ ፊልም፣ ደረስትን ኣፍረይትን ይቕየዱ ምህላዎም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጾም።
ዛጊት በጺሑና ካብ ዘሎ ዝርዝር ኣስማት ናይቶም፣ ካብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣትሒዞም እናተኣድኑ ተኣሲሮም ዘለዉ ሰኣልቲ፣ ኣወሃህድቲ ፊልምን ኣፍረይትን፣ መርሃዊ መለስ፣ ወነንቲ ዮናን ፕሮዳክሽን ዳኒኤል ኣብርሃምን ዮናስ ሰሎምንን ይርከብዎም።
ሓያሎ ካብቶም ብሓይልታት ጸጥታ ዝህደኑ ዘለዉ ሰኣልቲ፣ ኣወሃሃድቲ ፊልምታት፣ ደረስትን ኣፍረይትን፣ ኣብቲ ብ “ላቭ ዩ ኤረና” ዝፍለጥ፣ ኣብ ጀርመን ምስ ዝመደበሩ ናይ ብዙሓት ስነጥበባውያን ፍርያት ኣብ ዩቱብ ዝዝርግሕ ዘሎ ትካል ክሰርሑ ዝጸንሑ’ዮም።
ሓይልታት ጸጥታ መንግስቲ ኤርትራ፣ ንሓያሎ ኣብ እንዳዜና ዝተመደቡ ሰኣልትን ኣወሃህደቲ ፊልምን ምስ ናይ ደገ ትካላት ትሰርሑ ኣለኹም ብምባል ከጠንቕቖዎምን ከፈራርሕዎምን ምጽንሖም ይፍለጥ።
ይኹን’ምበር ጠንቒ ማእሰርቲ’ዞም ኣብ ዓውዲ ምፍራይን ምዝርጋሕን ፊልምታትን ደርፍን ክነጥፉ ዝጸንሑ ኤርትራውያን ብንጹር ኣይተፈልጠን።
ስግረ ዶብ ሓሲቦምን ዘይሕጋዊ ባጤራ ወኒኖምን ዝብል ወረ ግና ይጋዋሕ ኣሎ።
ኣብ ኤርትራ ዘሎ ኩነታት፣ ኣብ ኩሉ ጽላት ንዝነጥፉ ኣካላት ማሕበረሰብ ኤርትራ ብልዑል ናህሪ ናብ ስደት ይደፍኦ ኣብ ዘለወሉ እዋን፣ ኣብ ፊልምን ደርፊን ዝነጥፉ ስነጥበባውያን’ውን ናብ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራትን ብብዝሒ ክስደዱ’ዮም ዝርኣዩ ዘሎ።
=====================


text:
Mölndal
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 21 11 2019
ሞልንዳል ብተፈጥሮን ብባህልን ሃብታም እያ። ብጽቡቕ ዝተሃንጸ ኣገልግሎትን መራኸቢታትን፡ ከምኡ’ውን ቀረብ ናይ እተፈላለየ መዘናግዕን ንግድን ኣሎዋ። ኣብ ሞልንዳል ንኹሉ ጽፍሒ ዕድመ ዝኸውን ነገራት ኣሎ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ68,402
ስፍሓት መሬት146 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Göteborg 10 ኪሜ
- Borås 65 ኪሜ
- Varberg 68 ኪሜ
- Jönköping 148 ኪሜ
- Köpenhamn 308 ኪሜ
ክቫርንብይን ኣብ እዋን ሃህላዊ ለይቲ።
ናይ ሞልንዳል ሓጺር ቅርበት ናብ ጐረቤታ ዝኾነት ኮሙን ዮተቦሪ፡ ሓንቲ ዓባይ ከተማ ጥራይ ንእትህቦ ንጥፈታት ንምርካብ ተኽእሎ ኣሎ።
መንበሪ-ገዛ
መብዛሕትኦም ተቐመጥቲ ሞልንዳል ኣብ ከተማ ሞልንዳል፡ ኮላረድን ሊንዱመንን እዮም ዚቕመጡ። ዳርጋ ክልተ ሲሶ ናይቲ መንበሪ ኣባይቲ፡ ነኣሽቱ ገዛውትን ኮንዶሚንዩምን እዩ። ሓደ ሲሶ ጥራይ እዩ ዚካረ ገዛውቲ። ውሑድ ሓድሽ ዝስራሕ ገዛውቲ ምስቲ ሞልንዳል ንኽትቅመጣ ጽብቕቲ ምዃና ተሓዊሱ ጥርሑ መንበሪ ኣባይቲ ተደለይቲ ይገብሮም። መብዛሕትኦም ኣብ ሞልንዳል ዚሰርሑ ሰባት፡ ካብ ካልኦት ኮሙናት ዝመላለሱ እዮም።
ናይ ሞልንዳል ዝዓበያ ክራይ ኣባይቲ ሞልንዳልቡስቴደር (Mölndalsbostäder) ከምኡ'ውን ፎርቡ (Förbo) እየን። ሞልንዳልስቡስታደር ኣባል ናይቲ ኣብ ብዙሓት ኮምዩናት ከባቢ ዮተቦሪ መንበሪ ኣባይቲ ዘራኽብ ቡፕላትስ ዮተቦሪ (Boplats Göteborg) እዩ። ሞልንዳል ግን ናታ መራኸብቲ ኣባይቲ የብላን። ሪጋ ንምሓዝ ከመይ ከም ትገብር ንምፍላጥ ባዕልካ ምስቶም ወነንቲ ኣባይትን ኣካረይትን ርክብ ክትገብር ኣሎካ። ኣድራሻታት ብመገዲ ኤኒሮ (Eniro) ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ።
ብዛዕባ መንበሪ ኣብዚ ኮሙን ብዝያዳ ኣንብብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብዘይካ ቋንቋታት ስካንዲነቭያንን ካልኦት ዓበይቲ ኤውሮጳዊ ቋንቋታትን፡ እቶም ብብዝሒ ዚዝረቡ ቋንቋታት ሶራኒ፡ ዓረብኛ፡ ዳሪ፡ ፋርስኛን ሶማልኛን እዮም።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሞልንዳል ብዛዕብኣን ብመገዲ ናይ ሞልንዳል ናይ ማሕበራት መዝገብ ሓበሬታ ክትረኽበለን ትኽእል ኣስታት 300 ማሕበራት ኣለዋ። ቍጽሪ ናይ ወጻእተኛታት ማሕበር ውሑድ እዩ፡ ግን እተኦም ዝዓበዩ ናይ ወጻእተኛታት ጕጅለታት ኣብ ዮተቦሪ ናይ ማሕበራት ንጥፈታት ኣለዎም። ከምኡ'ውን ኣብ ዮተቦሪ ብዙሓት ምስ እምነት እተተሓሓዛ ማሕበራትን ማሕበራት እምነትን ተወኪለን ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ጥቓ ሞልንዳል ሰንትሩም ቤትጽሕፈት ማሕበረሰብን ቤትጽሕፈት ዕዮን ይርከብ። ምስ ትካል መድህንን ቤትጽሕፈት ቀረጽን ብኣካል ክትረኸብ ምስ እትደሊ ናብ ዮተቦሪ ኪድ። ኣብ መልንዳል ሓበሬታ ስደተኛታት/ናይ ቋንቋ ዓርኪ ከምኡ ውን ናይ ቋንቋ ካፌ ሽወደናውያን፣ ሓደስቲ መጻእቲ ወጻእተኛታትን ስደተኛታትን ንምርኻብ ይሕግዝ።
ነቶም ናብ ባህሊ ዚግደሱ ሓያሎ ኣብያተንባብ፡ ኩልቱር ሁሰት ሞላን ምስ ሲነማን ሞልንዳል ቤተመዝክርን ከምኡውን ብግዜ ሓጋይ ትያትር ዚስርሓሉ ጉነቡ ግንቢ ኣሎ። ስፖርት ክትርኢ ወይ ክትሳተፍ ምስ እትደሊ ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ናይ ስፖርት መሳለጥያታት ኣሎ። መብዛሕትኡ ኣብቲ ናይ ኦቢ ከተማ ዞና ይርከብ። ኣብኡ ናይ ምውስዋስን መሐበስን ቦታታት ኣሎ። ኣብ ሞልንዳል ነቶም ደጋዊ ዙረት ዚፈትዉ ብዙሕ ቦታታት ኣሎ።
ነቶም ናብ ባህሊ ዚግደሱ ሓያሎ ኣብያተንባብ፣ ባህላዊ ማእከል መላን ምስ ሲነማ፣ መልንዳል ቤተመዝክርን ከምኡውን ብግዜ ሓጋይ ትያትር ዚስርሓሉ ጉነቡ ህንጻ ኣሎ። ስፖርት ክትርኢ ወይ ክትሳተፍ ምስ እትደሊ ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ናይ ስፖርት መሳለጥያታት ኣሎ። መብዛሕትኡ ኣብቲ ናይ ኦቢ ከተማ ዞና ይርከብ። ኣብኡ ናይ ምውስዋስን መሐበስን ቦታታት ኣሎ። ኣብ ሞልንዳል ነቶም ደጋዊ ዙረት ዚፈትዉ ብዙሕ ቦታታት ኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኩሉ ብዛዕባ ኮሙናላውን ብሕታውን ሓልዮት ቈልዑ ክትፈልጦ ዘድልየካ ኣብቲ ናይ ከተማ ሞልንዳል መርበብ ሓበሬታ Förskola och barnomsorg och Familjedaghem, dagbarnvårdare ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ብዛዕባ ኮሙናውያን ኣብያተትምህርቲ ኣብቲ ናይ ከተማ ሞልንዳል ወብሳይት መባእታ ኣብያተትምህርቲ ከምኡውን ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ክትረኽቦ ትኽእል። ኣብ ማእከል ሞልንዳል፡ ሞንተሶሪስኩላን ክቫርዩለት ብሕታዊ ቤትትምህርቲ ህጻናት ንትምህርታዊ ዓመት F-9 ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ ብእተፈላለየ መልክዕ ይወሃብ፡ ንኣብነት ሽወደን ንወጻእተኛታት። ዝለዓለ ትምህርቲ ምስ እትደሊ ናብ ዮተቦሪ ወይ ቡሮስ ኪድ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሞልንዳል ናይ ሞንዳል ሆስፒታል ኣሎ። ንሱ ክፋል ናይቲ ሳህልግረንስካ ዩኒቭርሲታዊ ሆስፒታል (SU)እዩ። SU ነቶም ተቐማጦ ከባቢ ዮተቦርይ ዘገልግል ናይ ወረዳ ሆስፒታል እዩ። ንሱ ኣብ መዲሲንን ስነ-ኣእምሮን እዩ ዚነጥፍ። SU ንንግስቲ ሲልቭያ ናይ ህጻናትን መንእሰያትን ሆስፒታል ይጥርንፍ። ንህጹጽ ሕክምና ናብቲ ክፋል SU ዝኾነ ነቲ ሕማምካ ዚፍውስ ተወከስ።
ሞልንዳል ኣብ Västra Götalandsregionens offentliga primärvård, Närhälsanዘሎ እተፈለየ ሕክምናታት ኣለዋ። ኣብቲ ናታ ወብሳይት ኣቲኻ ነቲ ዘድልየካ ክፍሊ-ክንክን ድለዮ። ውሑዳት ብሕታውያን ክሊኒካትውን ኣለዋ። ክንክን ስኒ ብህዝባዊ ናይ ስኒ ክሊኒክ መልክዕን ብብሕታዊ መልክዕን ኣሎ። ነዚ ከኣ ኣብ eniro.se ትረኽቦ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ገለ ምስ ሞልንዳል ከተማ ዚሰርሑ ትካላት ምስ እትራኸብ እንታይ ይብሃልን ይጸሓፍን ከም ዘሎ ንኽትፈልጥ መሰል ኣሎካ። ነዚ ድማ ተርጓማይ የድሊ። ናይ ምስማዕን ምዝራብን ስንክልና ምስ ዚህልወካውን ከይተረፈ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ቨስትራፊክ ነቲ ናይ መላእ ዮታላንድ ሓባራዊ ጕዕዞ የካይዶ። ሞልንዳል ኣብ ውሽጢ ከተማን ኣብተን ናይ ከባቢ ኮምዩናትን ኣብ ኩላ ሃገርን ዘገልግል ግሩም ናይ ጕዕዞ መስመራት ኣለዋ። ናይ ሞልንዳል መነሃርያ ንኣውቶቡሳትን ንናይ ከተማ ባቡራትን ፐንደልቶግን ማእከላይ ነቝጣ እዩ። እቲ ንደቡብ ናብ ኮፐንሃገን ዚኸይድ ባቡር ኣብኡ ኣብ መዓልቲ ብዙሕ ግዜ ደው ይብል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ናይ ከተማ ሞልንዳል ወብሳይት፡ ኣብ ትሕቲ ሰብ ዋኒን ዚብል ኣርእስቲ፡ ኣብ ሞልንዳል ዋኒን ንምጅማር እንታይ ከም ዘድየካ ሓበሬታ ኣሎ። ከተማ ሞልንዳልዓባይ ወሃቢት ስራሕ እያ። 5000 ሰራሕተኛታት ኣለዉዋ። ብመገዲ Volontär i Mölndalጌርካ ምስቶም ሰብዋኒን ብወለንታኻ ክትራኸብ ትኽእል።


text:
መሰሉ ዝተሓድገን ዝተዓመጸን ወገን መሰሉ ንምምላስ ኩሉ ዝከኣሎ ከምዝፍትን ታሪኽ ሚሂሩና ኢዩ። ከምቲ ደጋጊምና ዝበልናዮን ኣብ ዝሓለፈ መደብና ብዝርዝር ዝገለጽናዮን ህዝቢ ኤርትራ እውን መሰሉ ምስተሓድገን ባይቶኡን መንግስቱን ምስፈረሰን መጀመርታ ብሰላማዊ ፖለቲካዊ ቓልሲ፡ ብኡ ምስላጥ ምስ ኣበዮ ከኣ ብረት ኣልዒሉ ንሰላሳ ዓመታት ተቓሊሱ ናጽነቱ ህያው ዝገበረ። በዚ ዝመጽአ ከኣ ንመሰል ዝኽፈል ዋጋ፣ ንመሰል ዝወሃብ ክብሪ እንተወሓደ ማዕረ እቶም ንመሰሎም ዝተቓለሱን ዋጋ ዝኸፈሉን አህዛብ ዓለምና ይፈልጦ ኢዩ።
ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት “ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሰላምን ርግኣትን መዳርግቲ ከምዘይብሉ ወጻእተኛታት መስኪሮሙሉ። ኣብ ኤርትራ ዝህነጽ ዘሎ ትሕተ ቕርጺ በጻሕቲ ተደኒቖሙሉ፤ ሓደ ምሁር ሓድነት መራሕቲ ኤርትራ ከምዘገረሞ ገሊጹ፣ ንራኢ መንግስቲ ሞጉሱን ወዲሱን” እናተባህለ ኣብ ማዕከናት ዜናና ኪደጋገም ሰሚዕና ኣሎና። ይኹን እምበር ነቲ ብዙሕ ግዜ ብተደጋጋሚ ዝተላዕለ ጉዳይ፡ ሓንቲ መዓልቲ እውን ትኹን ንፈውሲ ማሕላ “ሓንቲ ማዕከን ዜና እቲ ብ1997 ብባይቶ ዝጸደቐ ሃገራዊ ቅዋም ዛጊት ከምዘይተተግበረ፣ ኣብ ኤርትራ ፍትሕን ግዝኣተ ሕግን ከምዘየሎ፣ ሓደ ደርዘን ላዕለዎት መራሕትን ክንደኦም ደርዘን ጋዜጣኛታትን እታ ሃገር ብዘይ ፍርዲ ንዓሰርተ ዓመት መመላእታ ተኣሲሮም ከምዘለዉ፣” ገሊጻ ተባሂሉ ተወርዩ ኣይፈልጥን።
ምኽንያቱ ብዛዕባ መሰል ምሕታት ንመለኽቲ ከም ሞት ስለዘርዕዶም። ይኹን እምበር ኣጋፈርቲ ምልካውያን፡ “ሓደ ህዝቢ ኣገልግሎት ሕክምና እንተረኺቡ፣ ደቁ እንተምሂሩ፣ ከብዱ ተዓንጊሉ ጽሩይ ማይ እንተሰትዩ፣ ዲሞክራሲዶ ምርጫ ኢሉ ኪሓምም የብሉን። ዲሞክራሲ ምዕራብ ንምዕራብ እውን ኣየሐጎሰን።” እናበሉ ኩሙጉቱ ይስምዑ ኢዮም።
ግን መሰል መግብን መሶብን ጥራሕ ኣይኮነን። ህዝብታት ቱኒዝያን ግብጽን ዝብላዕን ዝስተን ስለዝሰኣኑ ኣይኮነን ናብ ጎደናታት ከተማታቶም ብምውሓዝ ኣንጻር መለኽቲ መራሕቶም ውዕዉዕ ህዝባዊ ናዕቢ ዘካየዱ። ኣገልግሎት ትምህርትን ሕክምናን ስለዘይብሎም እውን ኣይኮነን፣ ምልኪ ኣብቂዑ ፍትሒ ኪነግስ፣ ህዝቢ ቆጺሊ ብዘውደቐሎም ወከልቱ ኪመሓደር ብድምጾምን ደሞምን ንመሰሎም ኪጣበቑ ንርእዮም ዘሎና። ፖለቲካዊ መሰል ዘይሕከኽ ኣካል ኣድማሳዊ ሰብኣዊ መሰል ስለዝኾነ እምበር።
ቱኒዛውያን ነቲ ኣብ 1987 ብንኡሱ ናብ መንበር ምስ ደየበ ዳሓር ገቢሉ ዘውዲ ምልኪ ብምድፋእ ን23 ዓመታት ዝገዝኦም ውልቀ መላኺ ፕረዚደንት ቤን ዓሊ ንኣስታት ወርሒ ዝኸውን ልዑል ህዝባዊ ናዕቢ ብምክያድ ቅድሚ ክልተ ሳምንታት ማለት ብ14 ጥሪ 2011 ካብ ስልጣን ኣልዮሞ። ግብጻውያን ከኣ ነቲ ኣብ መወዳእታ 1981 ስልጣን ዝሓዘ መራሒኦም ፕረዚደንት ሑስኒ ሙባረክ ንምልካዊ ምምሕዳሩ ብምቅዋም ቅድሚ ትሽዓተ መዓልታት ጀሚሩ ገና ዝቕጽል ዘሎ ውዕዉዕ ህዝባዊ ሰልፊ የካይዱ ኣለዉ። ክልቲኦም ህዝብታት ምልኪ ኢዮም ተቓዊሞም። ነቲ ስማዊ ምርጫታት ብምክያድ ናብ ደቆም ንምስግጋር ዝደናደን ዝነበረ ምልከ ንግስነት ድማ ስዒሮሙዎ።
ሽግ ናይዚ ኩሉ ምልዕዓል እቲ ነብሱ ንሞት ዝወፈየ ቱኒዝያዊ መንእሰይ መሓመድ ቦዓዚዝ ኢዩ። ንሱ ነብይ ቱኒዝያ ጥራሕ ዘየኮነ ነብይ ዓረባዊ ዓለም፡ መምህር መለኽቲ ስርዓታት ተስፋ ውጽዓት ህዝብታት ዓለምና እውን ኢዩ።
እቲ ንዓመታት ተደጒሉ ዝጸንሐ ምረትን ጭቆናን ኣብ ሓደ ወጋሕታ ብኸምዚ ናይ መሓመድ ቦዓዚዝ ክውንነት ኪባራዕን ሽግ ለውጢ ኮይኑ ኪቃጸልን ከምዝኽእል ቱኒዝያን ግብጽን እኹላት መሰኻኽር ኢየን። እቲ ብልሹውና፣ ግህሰት ሓሳብካ ምግላጽ፣ ሽቕለተ ኣልቦነት ናህሪ ዋጋታት ሃለኽትን ድኽነትን ኣብ ሓደ እዋን ውዕዉዕ ህዝባዊ ምልዕዓል ፈጢሩ ንመለኽቲ ኣንቀጥቂጡ።
እዘን ክልተ ሃገራት ቅዋም ነይሩወን። ምሉእ ናጽነት እኳ እንተዘይብሉ ብሕታዊ ፕረስን እውን ኣለወን። ዋላኳ ናጻን ርትዓውን ኣይኹን እምበር ምርጭታት እውን የካይዳ ኢየን። ድሩት ዝመሰላተን ተቓወምቲ ውድባትን ሓሳብካ ንምግላጽ ዘፍቅድ ናይ ሰላማዊ ሰልፊ መሰል እውን ነይሩወን። ኪሳዕ ነቶም መለኽቲ ዘይተንከፈን ዘይተጸባጸበን ህዝቢ እንተተንፈሰን ተወጺዕና ተረጊጽና እንተበለን እውን ግዲ ኣይነበረንን። እንተኾነ ካብዚ ዝተማሃርናሉ ህዝባዊ ናዕብን ነውጽን ኪድሕና ኣይከኣላን። እዚ ከኣ ንህዝቢ ኣፉ ሎጊምካ ከም በቕሊ ኪሳዕ ቃሕ ዝበለካ ኪትስቀሎ ከምዘይከኣል፣ እተረፍ ህዝቢ መጽዓኛ እውን እንተመሪሩዎ ከምዝንድርን ከምዝራጋሕን ምስክር ኢዩ።
ንሓደ ህዝቢ ንዘልኣለም ኪትረግጾን ኪትመልኮን ከምዘይከኣል፣ ብፍታው እምበር ብሓይሊ ንህዝቢ ከተስምዕ ከምዘይከኣል ዝተፈላለየ ታሪኽ ዓለምና ሚሂሩና ከብቅዕ ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ሓሓሊፉ ኪድግም ንርእዮ ኣሎና።
መለኽቲ ሽሕ እንተሓየሉ፣ ኩምራ ዕጥቅን ኣጻዋርን እንተወነኑን ንህዝቦም ዘልኣለም ኣፉ ዓቢሶም ኪገዝኡዎ ከምዘይክእሉ ምህሮ ዓለምና ውሑድ ኣይኮነን። መለኽቲ ግን ኣርሒቖም ኪርእዩ ኣስፊሖም ኪሓስቡ ስለዘይክእሉ ስቕ ኢሎም ምስቲ ውሕጅ እናሰሓቑ ኢዮም ዝኸዱ። መልኽቲ ኣብ ኣፍሪቃ ይሃሉዉ ኣብ ጋልፍ ፣ ኣብ ኤሽያ ይንበሩ ኣብ ላቲን ኣመሪካ ተመሳሳሊ ባህሪ ኢዩ ዘለዎም። ብዛዕባ ባህሪያቶምን ሓፈሻዊ ምስሎምን ኣብ ዝቕጽል መደባትና ብዕምቆት ከነቕርቦ ስለዝኾንና ንሎሚ ውሒድ ኣብነታት ይኣኽለና ኢዩ።
ንኹላቶም መለኽቲ ቀንዲ ዘሰንብዶምን ዘርዕዶምን ህላዌ ናጻ ማዕከናት ዜና ኢዩ። ህዝቢ ብዘይካ ድምጾም ካልእ ድምጺ ኪሰምዕ ስለዘይደልዩ፣ ብዛዕብኦም እንተዘይኮይኑ ብዛዕባ ካልእ ኪሓልምን ኪሓስብን ስለዘየፍቅዱ፣ ሓበሬታታት ብምዕጻው ካልእ ኣማራጺታት ከምዘይረኣዮ ኢዮም ኪገብሩ ዝጽዕሩ። ልክዕ ከምዚ ማዕከናት ዜና ኤርትራ ንርእዮ ዘሎና።
ቲቪ ኤረ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ዓለምና ንዝኽሰት ዓሌታዊ ግጭትን ኣብ ምርጫታት ንዘጋጥም ረጽምን ብመልክዕ ዜናን ትንታነ ዜናን ዕለት ዕለት እናቕረበትልና አረ ነዊሕ ንድሕሪት ተመሊሳ ኣብ ዘበነ ጊላነትን ዝሑል ኩናትን ሓጢኣት ኣመሪካን ሲኣይኤን ብመልክዕ ትረኻን ትንተናን እናስተምሃረትና ኣብ ጎረባብትና ንዘጋጥም ዘሎ ህዝባዊ ምልዕዓል ኣንጻር ምልኪ ግን በቒቓትልና።
ቲቪ-ኤረ እቲ ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራት ብሰንኪ ምትእትታው ዲሞክራሲያዊ መስርሕ ምርጫ ንዘጋጥም ረጽሚ ብመልክዕ ዜና እትፍንዎ መደባት ልዕሊ ዜናነቱ ዝምዘን መልእኽቲ ኣለዎ። “ እዞም ሰናይና ዘይምነዩ ወገናት፣ ቅዋም፡ ዲሞክራሲ፡ ሰልፊ፡ ምርጫ፡ እንተበሉ ኣይትስምዑዎም። ንዓና ጎጎ እምበር ሰልፊ ኣየድልየናን ኢዩ። ንዓና ሃንዛ እምበር ቅዋም ኣየድልየናን ኢዩ። ንዓይ እመኑ።” ማለት ዘይሙዃኑ መን ከምእምነና ይኽእል።
ህዝብና ሰብኣውን ፖለቲካውን መሰሉ ስለዝተገፈ እምበር ዕንጋሎ ሲኢኑ ኣይኮነን ተቓሊሱ። ከም ህዝቢ ባህሉን መንነቱን ስለዝተደፍረ፣ ብቛንቁኡ ከይመሃርን ሓሳቡ ከይገልጽን ስለዝተኸልከለ እምበር ጠበንጃ ዓጢቑ ፈቐዱኡ ዱሩን ጣሻን ከርተት ክብል ስለዝተበረሆ ኣይነበረን ተጋዲሉ።
እታ ዝተቓለሰላን ዝደመየላን መሰል ግን ብምልኣት ኣይረኸባን። ኪኖ ጎጎን ሃንዛን ኪትምሰል ኣይከኣለትን። ርግጽ ኢዩ ሃገራት ነናተን ቀድምትነታት ኪህልወን ይኽእል ኢዩ። ንቡር እውን ኢዩ። ግን ድምጺ ህዝቢ ዓቢስካ ኣይኮነን ቀደምትነታትካ ትሰርዕ። ድሌትን ምርጫን ህዝቢ ዓቢስካ ኣይኮነን መደባት ልምዓትካ ትሕንጽጽ። ኣሻሓት መንእሰያት ሃገሮም ገዲፎም እናተሰዱ፣ሃገር ብሃገራ ኣብ ታሪኻ ርእያቶ ብዘይትፈልጥ ብልሹውና እናተቖማጠዐት፣ ንሃገሮም ኪሰርሑላ ዝኽእሉ ካልኦት ኣሽሓት ምኩራትን ምሁራትን ብምሒር ጸቕጥን ግፍዕን ንዘፍቅሩዋ ዓዶም ሕቖኦም ሂቦማ እናተሰዱ፣ ንሃገራዊ ስምዒትን መንፈስ ዝቡሕጉግ ኣብ ልዕሊ ሕግን ፍትሕን ዘሽካዕልል ነቓጽ ኣካይዳ እናኸድካ ሃገር እሃንጽ ኣለኹ ኪትብል ዕሽነት ጥራሕ ኢዩ። ህዝቢ ከኣ ንግዝይኡ ስለዝፈርሐ እምበር ስለዝኣመነ ኣይኮነን ርዒሙ ዘሎ። ስለዚ መራሕትና ሕጂ ኢዮም ኪልቡሙ ዝግበኦም። ሕጂ ኢዮም ብንፋስ ቱኒዝያን ግብጽን ኪሓስቡ ዝለዎም። ሕጂ ኢዮም ኪዕረዩን ኪተዓራረዩን ዘለዎም። ከም ወትሩ ሕጂ ካብ ጽባሕ ስለዝምረጽ። ካልእ ነብስኻ ምትላልን ምትዕሽሻውን ኢዩ።
እዚ ሎሚ ኣብ ሃገርና ዘሎ ምልክን ጸቕጥን፣ ራዕድን ስግኣትን ብዝኾነ ይኹን መጋረጃ ኪትክውሎን ኪትሓብኦን ዝከኣል ኣይኮነን። ዘቑጸልጽል ቃላትን ቅብኣን ድምጺ ሓቅና ነበር “ድምጺ ሓፋሽ!” ኮነ ቲቪ ኤረና እውን ኪኽውሎ ኣይክእል ዘሎ። ምኽንያቱ ባይታን ባይቶን ካልእ ማይክሮፎን ስክሪኒንግ ከኣ ካልእ ስለዘዘንቱ። እታ ናይ ቀደም ድምጺ ሓቂ ነበር ድምጺ ሓፋሽና ሎሚ ድምጺ ምልኪ ጥራሕ ሙዃና ዘይፈልጥ ዜጋ ኣይክህሉን ኢዩ። ንሳ እተዘናግዖ እምበር ንሳ እተእምኖን እተዐሽዎን ዜጋ ከምዘየሎ፡ ዝያዳ እኳ ደኣ ድኻሞም ተቃልዖም ከምዘላ መራሕትና ኪፈልጡን ርግእ ኢሎም ብምሕሳብ ኣካይዳኦም ኪቕይሩ ኪፍትኑ ኣለዎም።
ኤርትራውያን ከይንዛረብ ኣፍና ተለጊሙና ኩሉ መሰላት ተዓጽዩና፣ ከይንጽሕፍ ጋዜጣታትና ተሓቢሱ፣ ከይንእከብ ተኸልኪልና፣ ከይንውደብ ተገዚትና፣
ንርከብ ኣሎና። እቲ መላኺ ኢደ እግሪ እምበር አእሙሮ ህዝቢ ኪቆጻጸር ከምዘይክእል ብኣግኡ ኪፈልጥ ኣለዎ። ንፍጻሜ ቱኒዝያን ግብጽን ካብ ቲቪ ኤረ እኳ ኪሓብኦ እንተፈተነ ካብ ህዝቢ ኪሓብኦ ግን ኣይክእልን ኢዩ። ምኽንያቱ እዚ ዘለናዮ እዋን ዘበነ ሓበሬታ ኢዩ። ዓለም ከኣ ጸቢባን ኒኢሳን ኢያ።


text:
Radio Erena: 01 October 2020
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ድሕሪ ዝተኻየደ ወትሃደራዊ ዕልዋ፣ ካብ 15 ሃገራት ኤኮዋስ እገዳ ተነቢሩላ ዘሎ ማሊ፣ ክልዓል እንተኾይኑ፣ ምሉእ ብምሉእ ብሲቪል ዝቖመ መሰጋገሪመንግስቲ ክምስረት ከምዘለዎ ተገሊጹ።
እዚ ዝተገልጸ፣ ንሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ፣ ኤኮዋስ ወኪሉ ምስ መሰጋገሪ መንግስቲ ማሊ ዝዘተየ ፕረዚደንት ናይጀርያ ነበር፣ ጉድላክ ዮናታን እገዳ ንኽልዓል ዘዕግብ ስጉምቲ ከምዘየለ ድሕሪ ምጥቃሱ’ዩ።
ዕልዋ ዘካየደ ሰራዊት እታ ሃገር፣ ጥሮታ ንዝወጸ ሚኒስተር ምክልኻል ነበር ኮለነል ባህ ንዳው ፕረዚደንት ክኸውን ድሕሪ ምምራጹ፣ እቲ ፕረዚደንት ድማ ካብ ሲቪላዊ ወገን፣ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ንዝነበረ ሞክታር ኦዋን ቀዳማይ ሚኒስተር ክኸውን ረቑሕዎ።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ካብ ሲቪል ዝቖመ ካቢነ ሚኒስተራት ክምስርተ መደብ እኳ እንተሎ፣ ምልዓል እገዳ ግና ኣብ ጠልጠል’ዩ ዘሎ።
ጠንቂ ናይዚ ድማ፣ ወትሃደራዊ ዕልዋ ዝመርሐ ኮለነል ኣሲሚ ጎይታ ምክትል ፕረዚደንት ኮይኑ ክቅጽል ብምውሳኑ’ዩ።
ኣብ ማሊ፣ ብ18 ነሓሰ ኣብዝ ዝተኻየደ ውትሃደራዊ ዕልዋ፣ ብምርጫ ናብ ስልጣን ንዝመጸ ፕረዚደንት ኢብራሂም ቡባከር ከይታ ምእላዩ ህዝቢ ሓጎሱ እኳ እንተገለጸ፣ 15 ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ብዝሓቖፈ ዞባዊ ውድብ ኤኮዋስ፣ ብሕብረት ኣፍሪቃን ብኣህጉራውያን ውድባትን ግና ተቐባልነት ኣይረኸበን።
=================


text:
ናይ ኢትዮጵያ ቤት ምኽሪ ሚንስትራት ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኦሮሚያ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝህልዎ ረብሓ ብዝምልከት ዘፅደቖ ረቂቕ ኣዋጅ ንስሩዕ ኮሚቴ ጉዳያት ሕግን ምምሕዳርን ጉዳያት ከተማታትን መሪሑዎ’ሎ።እቲ ቤት ምኽሪ ንዕረፍቲ ክወፅእ ዝተረፈ ሓደ ሰሙን ብምዃኑ ብፓርላማ ኣይፀደቐን።
ተቓወምቲ ውድባት ኦሮሞ ነቲ ረቂቕ ሕጊ ይቃውምዎ።ኣባል ፈፃሚ ስራሕ ከምኡ እውን ወሃቢ ቃል ናይ ኦሮሞ ዴሞክራሲያዊ ግንባር ኣቶ ሌንጮ ባቲ ዝወፀ ኣዋጅ ንሕቶ ህዝቢ ዝምልስ ኣይኮነን ክብሉ ነፂጎምዎ።
“ዝተጠቐምሉ ቋንቋን ኣገላልፃን ህዝቢ ምስ ዝህቢ ዘረሓሕቕን ዘፃብእን፣ካልእ ህዝቢ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኦሮሞ ክልዓልን ቅሬታ ከሕድርን እቲ ህዝቢ ዝኸፋፍልን እዩ።ምኽንያቱ ህዝቢ ኦሮሞ ፍሉይ ረብሓ ኣይሓተተን፣ፍሉይ ረብሓ ምሕታት እውን ኣይክኣልን።ካልእ ህዝቢ ዘለዎ መሰል ይትሓለወሉ ኢና ንብል ዘለና እምበር ካብ ካልእ ህዝቢ ተፈልዩ ንበይኑ ፍሉይ ረብሓ ዝሓተተሉ ኩነታት የለን።”
ኣብቲ ረቂቕ ሕጊ ዝተቐመጡ ከም ትምህርቲ፣መሰረተ ልምዓትን ባህሊን ዝኣመሰሉ መሰላት ዝኾነ ይኹን ሰብ “ሰብ’’ ብምዃኑ ዝረኽቦም መሰላት እዮም ዝበሉ ኣቶ ሌንጮ ብሽም ፍሉይ ረብሓ ፖለቲካዊ ድልየት ንምምላእን ደም ዘፋሰሰ ማስተር ፕላን ብኻልእ መልክዕ ንምፍፃም እዩ ኢሎም።
ኣቶ ሌንጮ ብተወሳኺ ንኦሮሞ ፍሉይ ረብሓ ክብሉ ከለው እቲ ኻልእ’ኸ ኣይርባሕን ማለት ድዩ ኢሎም ይሓቱ ።
“ኦሮሚያ መሰረተ ልምዓት ወይ ቤት ትምህርቲ ወይ ናይ ባህሊ ማእኸል ክሰርሕ ከሎ ካብ ሊዝ ወፃኢ ይውሃቦ ይብል።እቲ ካልእ’ኸ? ካብ ክልል ጋምቤላ መፂኦም ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዝኾነ ማእኸል ክሰርሑ እንተ ደልዮምኸ?ኣብ ባህርዳር ክሰርሑ እንተድኣ ደልዮም’ኸ?ንዕኦም ሊዝ ከኽፍሉዎም ማለት ድዩ?ኣብ ሓንቲ ሃገር ክልተ ዓይነት ምምሕዳርን ረብሓን ክህልው ማለት ድዩ?ኣይክኣልን።ከምዚ ዝኣመሰሉ ህዝባዊ ትካላት ንህዝቢ ስለዝረብሑ ብዓንተብኡ እውን ብነፃ ክወሃቦም ኣለው።”
ዝተጠቕምሉ ቋንቋ ንኻልእ ኢትዮጵያዊ ዘፈራርሕ ከምዝኾነን ህዝቢ ንዘካይዶ ዘሎ ቓልሲ ንምድኻምን ንህዝቢ ንምክፍፋልን እዩ ድሕሪ ምባል ኣዲስ ኣበባ ናይ ፌደራልን ናይ ኦሮሚያን ዋና ከተማ ክትኸውን ኣለዋ እውን ኢሎም።
ግንባር ሓርነት ኦሮሞ እውን ነቲ ረቂቕ ሕጊ ብምቅዋም መግለፂ ኣውፂኡ’ሎ። ወሃቢ ቃል ኦነግ ኣቶ ቶሌራ ኣደባን ውድቦም ነቲ ረቂቕ ሕጊ ዝተቓወመሉ ምኽንያት ከምዚ ክብሉ ይገልፁ።
“ረብሓ ህዝቢ ኦሮሞ ብዝምልከት ኣብ ከምዚኦም ዝበሉ ወሰንቲ ሕቶታት ናይ ህዝቢ ውክልና ዘለዎ ኣካል እዩ ክውስን ዘለዎ እምበር ብህዝቢ ዘይተመርፀን ህዝቢ ዘይወከሎን መንግስቲ ይኹን ጉጅለ ክውስን ኣይክእልን ካብ ዝብል ኢና ተቓውሞና ነስምዕ ዘለና።”
ኣቶ ቶሌራ እቲ ኣዋጅ ህዝቢ ኦሮሞ ክቃወሞ ንዝፀንሐ ማስተር ፕላን ብኢድ ኣዙር ንምፍፃም ዝተሃቀነ ውጥን እምበር ንሕቶ ህዝቢ ኦሮሞ ይፈትሕ እዩ ዝብል እምነት የብልናን ኢሎም።እቲ ሕቶ ናይ ፍሉይ ረብሓ ሕቶ ከይኮነስ ናይ ዋንነት እዩ ኢሎም።


text:
ዕለት 2 ጥቅምቲ መዓልቲ ኣቦሓጐን ኣደሕጐን! ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ 2019 ዓ.ም. ኣብ ሮማኒያ ምብጻሕ ኣብ ዘካየድሉ እዋን ምስ ሕዝቢ ክራኸቡን መስዋዕተ ቅዳሴ ናብ ዘዕርግሉ ኣደባባይ እናኸዱ ንሕዝቢ ሰላም እናበሉ ኣብ ዝሓልፍሉ ዝነበሩሉ እዋን ሓንቲ ብዕድመ ዝደፈኣ ኣደሓጐ ወዲ ወደን ይኹን ወዲ ጓለን፥ ኣብ ሕቝፈኤን ገይረን ቅዱስነቶም ክሓልፉ እንከለዉ ሓፍ አቢለን ከርእዮኦም እንከለዋ ዘጋጠሞም ኣብ ኣእምሮኦም ተሓቲሙ ዝተረፈ ደስ ዘብል ተመክሮ፥ እተን ኣደሓጐ “ሕጂ ኣነ ክሓልም/ክምነይ እኽእል” ዳርጋ ዝብላ ከምዝነበራ ገይሮም ነቲ ኣጋጣሚ ከምዝገለጽዎ ክዝከር እንከሎ፡ ኣቦሓጐን ኣደሓጐን ደቂ ደቃቶም ንቕድሚት እናዓበዩ ክኸዱ ይሓልሙን ደቂ ደቃቶም ካብ ኣቡሓጐታትን ኣደሓጐታትን ሰረት ብትብዓት ይቕበሉ” ከምዝበሉ ይዝከር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብ መንጐ ወለዶታት ኣብ ስድራ ምዝታይ የድሊ፡ መንእሰያትን ሽማገለታትን ኵዋስኡ ከምቲ ቅዱሳን ሃናን ኢያቄምን፥ ብሕልፊ ኣብ መንጎ ኣደሓጐታትን ኣቦሓጐታትን ምስ ደቅደቆም ክገብርዎ ዘለዎም ርክብ ሕጻናትን ሽማግለታትን መጻኢ ህዝቢ ከምዝሃንጹ፡ እዚ ከኣ እቶም ሕጻናት ንታሪኽ ንቅድሚ ስለዘሰጒሙ፡ እቶም ሽማግለታት ከኣ ነቲ ኣብ መዋእሎም ምሉእ ዝሓዝዎ ጥበብ ስለዘውርሱ፡ ነቲ ኣብ ትንቢት ኢዮኤል ነቢይ 3.1 “. . . ኣወዳትኩምን ኣዋልድኩምን ኪንበዩ፡ ኣጒባዝኩም ከኣ ራእይ ኪርእዩ፡ ኣረገውትኹምውን ሕልሚ ኺሐልሙ እዮም። በተን መዓልትታት እቲኣተን ድማ ኣብ ሰብኡትን ኣንስትን ባሮተይ ካብ መንፈሰይ ከፍስስ እየ፡ ንሳቶም ከኣ ኪንበዩ እዮም’ ከምዝብሎ።


text:
ወረደ – ብ ሳምሶን ሰለሙን
ወረደ ኡኡኡኡይ ዶ ክብል ኣታ ወረደ ሓወይ ኣታ ወረደ ሓወይ ወረደ ሓውኻ በሊዩ ኣብ ማእሰርቲ ከይተፈርደ ደሃዩ እኳ ኣይነበረን ሽዑ ምስተወስደ ሕጂ እንደሞ ወሪዱና ካብኡ ዝገደደ ኣብኡ ተኻሪጁ ኢሎሞ ንፋስ ከይ ወሰደ ትሰምዓኒ ዶ ትህሉ ወረደ ሃብቶም በዓል ፋረ በዓል ታንኪ ዝነበርካ
ወረደ
ኡኡኡኡይ ዶ ክብል ኣታ ወረደ ሓወይ ኣታ ወረደ ሓወይ ወረደ
ሓውኻ በሊዩ ኣብ ማእሰርቲ ከይተፈርደ
ደሃዩ እኳ ኣይነበረን ሽዑ ምስተወስደ
ሕጂ እንደሞ ወሪዱና ካብኡ ዝገደደ
ኣብኡ ተኻሪጁ ኢሎሞ ንፋስ ከይ ወሰደ
ትሰምዓኒ ዶ ትህሉ ወረደ ሃብቶም
በዓል ፋረ በዓል ታንኪ ዝነበርካ ናቶም
ሓውኻስ ከይዱ እዩ ሎሚ ካብኣቶም
ኣዴኻስ ኬይዳ ኢያ ትማሊ ካብኣቶም
መጼሙኻ ዶ ይኾኑ ተኣኪቦም ኹላቶም
ትርጉም መስዋእትኻስ ተረሲዑ እዩ ግዲ
እንተ እቲ ሓውኻ ላድዩ ብዘይ ፍርዲ
ሎሚ እንዶሞ ከይዱ ራሕሪሕዋ ዓዲ
ተኾምቲሩ ተሪፉ ናይ ፈታዊኹም ከብዲ
ገዛኻ እውን ፈሪሳ ተሪፋ ብዘይ ዓንዲ
ታንክኻ `ውን መሪታ መን ከውድቐላ ዕንባባ
ፈታዊኻ ፋሕ ኢላ ጸጊባ ከርከባ
መጋየጺ ጠላማት ኮይና ኣብኡ ትረኽባ
ንፈተውቲ ነብሶም ትብል መርሓባ
ናይ ሽዑ ጉምብሕ ጉምብሕ ናይ ሎሚ ሰብ ካባ
ታሪኽ ጅግንነትካ `ወ ኣትዩ ናብ ብራንነቱ
ፈታዊኻ ኩሉ ኣቢሉ ናብ ጓንነቱ
ስቅያት ርኢናዮ ኣካ በብዓይነቱ
ኣረሜን መጸኣና ደቁ ዘይፈቱ
ነፍስኻስ ተበጅያ እያ ምስለኒ ንኾንቱ
ሂወትካ እንዳ ረኣኻ ሞት ፈሪድካላ
መሲሉካ ብድሕሬኻ ሰብካ ዝሓልፈላ
ኣይኮነን ግን ወረደ ስድራኻ ፋሕ ኢላ
ኣዴኻ ሞ ብጓሂ ደቃ ኢያ ጣዕ ኢላ
ሓብትኻ `ውን ተጓሒፋ ሕብራ ተበሊላ
እሞ ኸ ደኣ ወረደ ሕጂ እንታይ ይገበር
ህዝብስ ሓንጊዱ ኣብዩ ንኸይበራበር
ዘይትፈልጦ ቋንቋ ይብል ኣሎ ባዕሉ ፈልጥ ሃገር
ካንድዩ ኣኺልዎ ፈቐድኡ ክባረር
ካብ ዘለዉስ ተስፋ የልቦን ነዓባ ገለ ግበር!


text:
ሮቡዕ ምሸት ሰዓት 8.30 ናይ ምሸት መነኮሳት ምኔት ገዳም ክያራቫለን ምእመናን ቊምስናን ከባቢን ጸሎተ መቚጸርያ ኣብጺሖም። ሓሙስ ከኣ ኣብ ገዳም ምኔት ክያራቫለ ደላ ኮሎምባ ሃገረ ጣልያን ሥርዓተ ፍትሓትን መሥዋዕተ ቅዳሴን ሰዓት 3.30 ድሕሪ ቀትሪ ተገብረ። ሥርዓት ቀብሮም ድማ ዕለት 16 ሕዳር 2018 ዓምፈ ኣብ ምዕራፈ ጻድቃን ናይ ገዳም ምኔት ካዛማሪ ሰዓት አርባዕተ ድሕሪ ቀትሪ ተፈጸመ።
ነፍሰኄር ሲታዊ መነኮስ አባ ኤፍረም ቀሺ ተድላ ብ20 ጥሪ 1929 ዓምፈ ኣብ ደቂዘርኡ ደምበዛን ተወልዱ። ብ23 መስከረም 1940 ዓምፈ ኣብ በዅሪ ገዳም ሲታውያን በለዛ ኣተወ። ካብኡ ገዳም ነሥመራ ምስ ገዓዘ ሓቢሮም ነሥመራ ገዓዙ። ብ6 መስከረም 1948ዓምፈ ናብ ገዳም ካዛማሪ ዓዲ ጣልያን ተላእኩ ብ2 ጥቅምቲ 1948 ከአ ተመኵሮ ጀመሩ። ድሕሪ ሓደ ዓመት ግዝያዊ መብጽዓ ድሕሪ ሓሙሽተ ዓመት 8 ነሓሰ 1954 ዓምፈ ዓቢይ መብጽዓ ብ24 መስከረም 1955 መዓርገ ዲቚና ብ9 ጥቅምቲ 1955 ዓምፈ ከአ መዓርገ ክህነት ለበሱ፣


text:
ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓመት ዝካየድ ምብጻሕ ሕጃ ካብ ዝሓለፈ ሰንበት ጀሚሩ ይካየድ ኣሎ። ኣብዚ ዓመት’ዚ ኣስታት 2 ሚልዮን ካብ መላእ ዓለም ዝተአኻከቡ ኣመንቲ እስልምና ናብ መካ ይበጽሑ ምህላዎም ተገሊጹ።
እዚ ምብጻሕ አካላዊን ንዋታዊን ብቕዓት ንዘለዎም ኣመንቲ እስልምና እንተወሓደ ኣብ ህይወቶም ሓደ ጊዜ ከካይዱ እቲ ሃይማኖት ይእዝዝ።እንተኾነ ምስ ብዝሒ ዘለዎም ሰባት ኣብ ሓደ ቦታ ምትእኽኻብ ጥዕና ጸገም ከጋጥም ይረአ እዩ።
መብዛሕትኡ ጊዜ ኣመንቲ ብሓንሳብ ብምትእኽካብ ካብ ኣባይቶም ወጻኢ ይበልዑን ይድቅሱን። እዚ ድማ ንሕማም ዘቓልዖም እንተኾነ ሚንስተር ጥዕና ስዑዲ ዓረብ ተውፊቕ ኣል ራባሕ ግን ሃገሮም ዘድልይ ምድላው ምግባራ ይገልጹ።
“ሓደ ውልቀሰብ’ውን ይኹን ዝኾነ ዓይነት ምልክት ሕማም ከምዘለዎ ጥርጣረ እንተሎ እሞ እቲ ውልቀሰብ ዘድልይ ክታበት ከምዘይወሰደ እንተፈሊጥና እቲ ቀዳማይ ስጉምቲ ክታበት ምሃብ’ዩ” ክብሉ ሚንስተር ጥዕና ስዑዲዓረብ ተውፊቕ ኣል ራባሕ ሃገሮም ዘካየደቶ ድልውነት ይገልጹ።
ብተወሳኺ ንሶም ልዕሊ 30 ሽሕ ዝኾኑ ሰብ ሞያ ሕክምና ኣብ 25 ሆስፒታል ነጻ ናይ ክታበትን ናይ ልቢ መጥባሕቲ ህክምና ዝኣመሰሉ ኣገልግሎት ይህቡ ምህላዎም ይሕብሩ።
“ ውሱን ዝኾነ ሕማም ዘለዎም ሰባት ናብ ሃገር ከይኣትው ክትትል ጌርና ኢና። እን ኣትዮም’ውን ክሳብ ዝሕሾም ኣብ ትሕቲ ክትትል ሕክምና ክጸንሑን ኩነታቶም ምስ ተመሓየሸ ናብ ዝመጽሉ ከምዝምለሱ ንገብር ኣለና።”
ኣብቲ ዓመታዊ ምብጻሕ ዝሳተፉ ኣመንቲ ካብ ዝሓለፈ ሰንበት ጀሚሮም ናብታ ሃገር ምእታው ዝጀመሩ ምዃኖም ዝተፈልጠ ኮይኑ ዋላ’ኳ ዝሓለፈ ሰንበት ህቦብላን ዝናብን ዝተሓወሶ ኩነታት ኣየር እንተነበረ ኣብ ዝቕጽላ መዓልታት ግን እቲ ኩነታት ከምዝተመሓየሸ ተገሊጹ’ሎ።።
ምብጻሕ ሕጃ ሓደ ካብቶም ዓበይቲ ሃይማኖታዊ ምትእኽኻባት ኮይኑ ነዚ ምብጻሕ ንምምላእ ሰበ ስልጣን ስዑዲ ዓረብ ንዋታዊ ብድሆ ክገጥሞም ምጽንሑ ይፍለጥ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ጽቕጥቕጥ፡ባርዕ ሓዊን ተቓውሞን ዝኣመሰሉ ፍጻሜታት ምግጣሞም’ውን ይዝከር።
ስበ ስልጣን እታ ሃገር ነዚ ናይ ሎሚ ዓመት ምብጻሕ ምድላዋት ቕድሚ ኣዋርሕ ምጅማሩ ዝሓበሩ ክኾኑ ከለው: እቲ ምብጻሕ ዝመጽእ ዓርቢ ክዛዘም’ዩ።


text:
ዜና ቫቲካን!
ንዝመጽእ ወርሒ ጥቅምቲ ዚካየድ ሲኖዶስ ኣበው ጳጳሳት ንምእመናን ዝምልከት ኰይኑ ብዓንዱ ርእሱ ጽን ቢልካ ኣብ ምስማዖም ብምትኳር ‘ብዘይ ምንም ቅድመ ኩነታዊ ፍርዲ ጽን ቢልካ ምስማዕ ብትብ ዓትን ንጹር ብዝኾነ ኣገባብን ሃህ ቢልካ ምዝራብ ምስ ቤተክርስትያንን ማሕበረሰብን ምስ ካልኦት ኣብያተክርስትያንን ምውሳእ’ ዝብል ነጥብታት ይርከቦ።
እዚ ብዋና ቤትጽሕፈት ሲኖዶስ ኣበው ጳጳሳት ዝቀረበ ሰነድከስ ብቀንዱ ንምስንዳእ ዝምልከት ኰይኑ ኣብቲ ዚካየድ ሲኖዶስ ከም መምርሒ ኰይኑ ጒባኤ ሲኖዶስ ብከመይ ከምዝካየድ ብምሕባር ዘሰኒ ሰነድ እዩ። እቲ ኣብ ሮማ ዝካየድ ሓፈሻዊ ሲኖዶስ ካብ 9-10 ጥቅምቲ እንክኽፈት እቲ ኣብተን ናይ ክልል ኣብያተ ክርስትያን ዚካየድ ከኣ ዕለት 17 ጥቅምቲ ክኽፈት እሞ ብደሓን የጽንሓና ንዝመጽ እ 2023 ካብ መላእ ዓለም ብዝጋብኡ አበው ጳጳሳት ኣብ ከተማ ቫቲካን ኪካየድ እዩ።
እዚ ትማል ሰሉስ ዕለት 6 መስከረም 2021 ዓም ዝተዘርግሐ መሰናደዊ ሲኖዶስ ል ዕሊ ኩሉ ነቲ ንሕዝበ እግዚኣብሔር ጽን ቢልካ ንምስማዕን ምኽሮም ንምቅባልን ምናዳ ኣብተን ናይ ክልል ኣብያተ ክርስትያን ካብ ወርሒ ጥቅምቲ 2021 ዓም ክሳብ ወርሒ ሚያዝያ 2022 ዓም ንዚካየድ ንምሕጋዝ እዩ።
ኢድ ንኢድ ተታሓሒዝካ ብሓባር ምጒዓዝ!
ነዚ መምር ሕጽር ብዝበለ መንገዲ ንምግላጽ እቲ ሰነድ ‘ብካል እ ኣዘራርባ ከም ንምህርቲ ዝሰናዶ ግራት ኰይኑ ናይ ነፍሲ ወከፍ ተመኲሮ ብምቅብባል ነቲ ኣብ ማሕበረ ክርስትያን ብቀጻሊ ሲኖዶሳዊ ዘተን ለውጥን ዝርከብ ምህርቲ ኣብ ብስለት ንክበጽሕ ዝሕግዝ እዩ’ ምስ በለ በዛ ትስዕብ መሠረታዊ ሕቶ መደቡ የቅርብ።
ናብ ሲኖዶሳውነት ዝመርሑና ስጒምታት!
እቲ ሰነድ ነዘን ሕቶታት ምስ ኣቅረበ ከም ሓገዝ ዝኾና ገለ ስጒምታት ይ እንፍት። ቅድሚ ዝ ኣገረ ንኩሉ ዘጠቃልል ኩሎም ዝሳተፉሉ ጒ ዕዞ ቤተክርስትያን ንነፍሲወከፍ ክውፈ ኣለዎ፡ ምናዳ ኸኣ ነቶም ብዝተፈላለየ ምኽንያት ተገሊሎም ንዝርከቡ ሓሳባቶም ንክገልጹ ዕድል ክ ወሃቦምን ክስምዑን ብድሕሪኡ ነቲ መንፈስ ቅዱስ ንረብሓ ምሉእ ስድራቤት ዘመደ ኣዳም ብነጻ ኣብ ልዕሊ ነፍሲወከፍ ዘፍስሶ ውህበታት ፍልልያቶምን ሃብቶምን ምልላይን ምቅባልን የድሊ። ብካል ኣይ ደረጃ ሓላፍነትን ሥልጣንን ኣብ ቤተክርስትያን ብከመይ ከምዝንበር ምርማር ከምኡ እውን ንምክያዶም ዝጥቀሙሉ መሳርዕ! በዚ ከምዚ ከኣ ነቲ መሠረት ወንጌል ዘይብሉ ቅድመ ኩነታዊ ፍርድታትን ዘይቅኑዕ ኣገባባትን ንምልዋጥ ይከኣል ይብል።
ካብዚ ብምቅጻል ሓንቲ ማሕበረ ክርስትያን ኣብ ቅድሚ ኩሎም ብከመይ ዝበለ ኣገባብ ኣብቲ ማሕበረ ዘተን ፍወሳን ዕርቅን ንኩሉ ሃንጐፋይ ቢልካ ብምቅባል ተሳትፎ ንክህልዎምን ዳግመ ሕንጸት ደሞክራስን ምድንፋዕ ሕውነትን ማሕበራዊ ዕርክነትን ብከመይ ዝበለ መንገዲ ክተበርክት ትኽእል። ከምኡ እውን ከመይ ገቢራ ኣብ መንጎ ክርስትያን ርክብ ዳግም ከምዝውለድ ትገብር ማለት ምስ ተወከልቲ ካል ኦት ኣብያተክርስትያንስ ብምቅሻል ከኣ ምስ ዝተፈላለዩ ማሕበራት ሓፋሽን ሲቪላውን ውድባትን ሕዝባውያን ምንቅስቃሳትን ርክብ ምፍጣር ይከኣል።
እዚ ብጭቡጥ ዝግበር ስጒምታት ክውን ዝኾነሉ ታሪኻዊ ሃዋህው ብቀንዱ ብለበዳ ኮቪድ 19 ዝሰዓበ ግድላት ነቲ ብቀደሙውን ንሕዝቢ ዘሳቂ ኣብ ዝነበረ ዘይማዕርነትን ፍትሒ ምጒዳልን ዳርጋ ክባራዕ ቀርቢሉ ኣብ ዘሎ ዘመን እዩ። ማዕረ ማዕረኡ ከኣ ቤተክርስትያን እውን ኣብ ውሽጣ ኰይኑ ብዝሕምሳ ምጒዳል እምነትን ብልሽውናን ዓይኖም ኣፍጢጦም ኣብ ዝጥምቱላ ዘመን እዩ። ዝገደደ ኸኣ ነቲ ብትሕቲ ዕድመን ተኣፈፍትን ብሰንኪ ጾታዊ ዓመጽን ሥልጣን ብዘይመንገዱ ብምጥቃምን ምዝመዛ ሕልናን ብውሉደ ክህነት ዝወረደ ቃንዛ ኣብ ዝጋዋሓሉ ዘመን እዩ ዝካየድ ዘሎ።
እንተኾነ ነዚ ብዝተፈላለየ ስቃያት ዝተዃዕተ ኣቊሳል ንምፍዋስ ብ ኡ ኣቢልካ ኸኣ ሓዲስ ክርስትያናዊ ጐደናን ቤተክርስትያናዊ ሕይወትን ንኽዕምብብ ሓዲስ ቋንቋ እምነትን ሓደስቲ ጐዳናታትን ምንዳይ ግዲ እዩ። እዚ ኩሉ ብሓንሳብ ተደማሚሩ ከምቲ ሲኖዶስ ዝሓቶ ዝተሓደሰ ተሳትፎን ተቀባልነትን ም እመናን ምናዳ ኸኣ ደቂ ኣንስትዮን መን እሰያትን ብሰፊሑ ኪካየድ ዕድል ይፈጥረልና። በዚ ከኣ ኩሎም ንጡፋት ሰበኽቲ ወንጌል ይኾኑ።
ንጡፋት ሰበኽቲ ወንጌል!
ብቀንዱ እቲ ሲኖዶስ ተሳትፎ ም እመናን ዝምልከት ብምዃኑ ነቲ ካል ኣይ ጉባኤ ቫቲካን ዝበሎ እንደገና ብምድጋም ‘ም እመንና ብምሥጢረ ጥምቀት ኣብ ስብከተወንጌል ንጡፋት ተሳተፍቲ እዮም’ ይብል እሞ ካብቲ ቀንዲ እዚ ሲኖዶስ ክስ ዕቦም ዘለዎም ጐዳናታት ሓደን ቀንድን ጓሶት ነቶም ሓደራ ዝተዋህቦም መጓሰ ክፈርህዎም ከምዘይብሎም እኳ ደኣ ጽን ኢሎም ክሰም ዕዎም እቲ ሰነድ ይላቦ።


text:
ፑዳፐስትን ስሎቫኪያን ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ይጽበያ። ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሻሽቲን ንዅሎም እቶም ተነቃፊ ኵነት ዘለዎም ሰባት ንቅድስቲ ድንግል ማርያም ህድሪ ክህቡ እዮም። ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ፓሮሊን ብዛዕባ ዓለም ለኻዊ መበል 34 ሓዋርያዊ መገሻ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዘጒልሕዎ ሓሳብ እዩ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንመበል 34 ሓለም ሓቆፍ ሓዋርያዊ መገሻኦም ንኸካይዱ ይዳለዉ ኣለዉ። ሰንበት ዕለት 12 መስከረም ኣብ ቡዳፐስት ካብ ዕለት 5 መስከረም 2021 ዓ.ም. ዝተበገሰ ኣህጉራዊ ጉባኤ ቅዱስ ቍርባን ዕለት 12 መስከረም ናይ መዕጸዊ መስዋዕተ ቅዳሴ ንኸዕርጉ ኣብ ቡዳፐስት ክርከቡ ካብኡ ተሰናቢቶም ክሳዕ ዕለት 15 መስከረም ዝቕጽል ሓዋርያዊ መገሻ ኣብ ስሎቫኪያ ከካይዱ እዮም። ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብጹዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን፥ ቅዱስ ኣቦና ኣብዚ ሓዋርያዊ መገሻኦም እዚ “ንዓለም ወንጌል ኪዛረብ ዚኽእል ቋንቋ ብምርካብ እትወጽእ ቤተ ክርስቲያን ክንከውን ጻውዒት የቕርቡልና፡” እዚ ናብ ፑዳፐስት ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ዕለት 4 ሓምለ 2021 ዓ.ም. ድሕሪ እተገብረሎን ናይ መጥባሕቲ ሕክምና ዝገብርዎ ጉዕዞ ምዃኑ የዘኻኽሩ።
ብጹዕነትኵም እዚ ክልተ ሃገራት ዘጠቓልል ናይ ቅድስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ሃዋርያዊ መገሻ ብኸመይ እዩ ተሓሲቡ? ባዕሎም ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ዒራቕ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ መገሻ ዛዚሞም ናብ ሮማ ኣብ ዝተመልሱላ ነፋሪት ምስ ጋዜጠይናታት ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዝለገጽዎ ትምኒት እዩ፡ ካብ ጸሎት ዝተበገሰ ትምኒት። ቅድም ነቲ ኣብ ቡዳፐስት ዝካየድ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ቅዱስ ቁርባን ናይ መዕጸዊ መስዋዕተ ቅዳሴ ንምዕራግ ካብ ዝብል ድላይ እዩ ተበጊሱ ደሓር ግና ካብ ሃንጋሪ ናብ ስሎቫኪያ ሃዋርያዊ ምብጻሕ እውን ከካይዱ ዝብል ሓሳብ ተወሊዱ።
ናይ ቡዳፐስት ሊቀ ጳጳሳት ካርዲናል ኤርዶ ሃንጋሪ ምስ ኵሎም ህዝብታት ሕውነት ንምስምማዕን ንምድልዳልን ብርሃን እምነት ከም ዘድልያ ይገልጹ። ካብ ዓለም ሓቆፍ ጉባኤ ቅዱስ ቍርባን እንታይ ፍረ ኢና እንጽበ? ናይ ቅዱስ ቍርባን ጉባኤ ምስጢር ቅዱስ ቍርባን ንምብዓል ንምስትንታን ንምጽናዕ ንምዕማቝ ኣጋጣሚታት እዩ፡ ስለዚ እቲ ኣብ ቡዳፐስት ዝካየድ ዘሎ ጉባኤ ቅዱስ ቍርባን ነዚ ዘተኮረ እዩ፥ ጒባኤ ቅዱስ ቍርባን ናብ ቅዱስ ቍርባን ክመርሕ ኣለዎ። ኣብዚ ግዜ እዚ ነቲ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ሞልፈታ፥ ኣብ 2018 ዓ.ም. ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ሕልፈት ኣባ ቶኒኖ በሎ “ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቍምስና ኣብ ነፍሲ ወከፍ ቤተ ክርስቲያን - ድሕሪ ቅዳሴ ንገዛእ ርእስና ዘይኮነ ንኻልኦት ኢና እንነብር” ዝበልዎ ሓሳብ ክጻሓፍ ኣለዎ ዝብል ናይ ኣባ በሎ ሓሳብ ኣስሚሮምሉ እዮም፡ እዚ ትርጉም ናይቲ ካርዲናል ኤርዶ ዝበልዎ እዩ ዝብል እምነት እዩ ዘሎኒ - ቅዱስ ቍርባን ኣብ ፍቕሪ ክርስቶስ ማለት ኣብ ህይወት ናይቲ ንዅሉ ፍጥረት ዝፈቱ ክርስቶስ የጥሕለና እዩ። ስለዚ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ጾሩ ክንጸሮሉ ዝግብኣና ሓው ክንርኢ የኽእለና ኢሎም።
ኣብ ስሎቫኪያ ንር.ሊ.ጳ. እቲ ናይ ቅዱሳን ቀርሎስን ሜጠድዮስን ተዘክሮ ዝነብር ህዝቢ ሓንጐፋይ ኢሎም ክቕበልዎም ኢዮም። እዚ ኸኣ ነቲ ኣብ መንጐ ምብራቕን ምዕራብን ዘሎ መንፈሳዊ ድልድል ዘረጋግጽ እዩ . . . ብርግጽ። ቅዱሳን ቀርሎስን ሜጠድዮስን ንብምልኡ ታሪኽ ህዝቢ ስሎቫኪያ ኣጸቢቖም ዝልለዩሉ ምስሊ እያቶም። ኣብ ቅዋም እታ ሃገር ከይተረፈ ኣብ መእተዊ ጽሑፍ ንባዕሉ መንፈሳውን ባህላውን ኣቦታት ናይታ ሃገር ተባሂሎም ዝግለጹ ይመስለኒ። ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብታ Slavorum Apostoli - ሓዋርያት ስላቭ ብዝብል ኣርእስቲ ዕለት 2 ሰነ 1985 ዓ.ም. ኣብ ዝደረስዋ ዓዋዲት መልእኽቲ ኣብ መንጐ ምብራቕን ምዕራብን ድልልድ እንክብሉ ይገልጽዎም፡ ብዛዕባ እዞም ቅዱሳን እዚኣቶም ክንርድኦ እንኽእል ነገር - መልእኽቶም እዋናውን ንሓዋሩን ከም ዝዀነ ኸኣ እኣምን። ገለ ኻብዚ ኸኣ እቶም ብዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ሓለውቲ ቅዱሳን ኤውሮጳ ዝብል ኣርእስቲ ዝተወሃቦም እዚ ኸኣ እቲ ዘለዎም ወንጌል ናይ ምብህላው ብቕዓት ዘረጋግጽ እዩ። ነቶም ኣብቲ ግዜ እቲ ዝነበሩ ሰባት ክዛረብዎም ክኢሎም እዮም፡ ወንጌል ክእውጁ ክኢሎም ኢዮም፡ እዚ ኸኣ ነቲ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብዛዕባ ሓንቲ ምሉእ ብምሉእ ናብ ወንጌላውነት ዓለም ዘተኰረት ሕውስቲ ቤተ ክርስቲያን (እትወጽእ) ክንከውን ጻውዒት ከቕርቡልንና፡ ዓለም ናብ ወንጌል ምምላስ ክበሃል እንከሎ ዓለም ኣዋጅ ወንጌል ምእንቲ ኽትቕበል ቅኑዕ ቋንቋ ምርካብ ማለት እዩ፡ ስለዚ በቲ ሓደ ሸነኽ እዚ ቕርጺ እዚ ንተልእኾ ወንጌል ድራኸ ክኸውን እንከሎ በቲ ሓደ ሸነኽ ከኣ ነዚ እተፈላለየ ዓይነት መንፈሳውነት መግለጺ መንፈሳውነትን ብህልን ቋንቋን ኣብ ሓድነት ካቶሊካውነት ብኸመይ ከም እነእትዎ ምፍላጥ እዩ፡ በዚ ከምዚ ድማ ስኑይ ውሁድ ጥዑም ማህሌት ይኸውን እምበር ሓደ ዓይነት ምዃን ኣይህልዎን እዩ።
እቲ ናይ ሃዋርያዊ መገሻ መርሓ ግብሪ ምሉእ ብምሉእ እንኰላይ እቲ ምስ ማሕበረሰብ ዓሌት ሮም ዘካይድዎ ርክብ ዝምልከት እዩ፡ እዚ ሓቂ እዚ ኣቃልቦ ክረክብ ከምዘለዎ ዝሕብር እዩ . . . እቲ መደብ ርክብ ምስ ዓሌት ሮም ምስቲ ቅድሚ ክልተ ዓመት ር.ሊ.ጳ. ኣብ ሮማንያ ምስ ማሕበረሰብ ሮም ዘካየድዎ ርክብ መቐጸልታ እዩ ዝመስለኒ። እዚ ር.ሊ.ጳ. እዚ ብልክዕ ኣብ ስቓይ እቲ ህዝቢ ስለ ዝሳተፉ ክሳዕ ክንደይ ሓላፍነት ከምዝነበረና ማለት ቤተ ክርስቲያን ወይ ሰብ ቤተ ክርስቲያን ኣብዚ ዅነታት እዚ ኽሳዕ ክንደይ ሓላፍነት ከም ዝነበሮን ይቕረታ ንኽግበረልና ዝቐርብ ሕቶ እውን እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ድማ በቲ ሓደ ሸነኽ ነዞም ተቐማጦ እዚኣቶም (ዓሌት ሮም) ኣተኵሮ የርእዩን ነቲ ዝግለጽሉ ስነ ምግባራዊ ስርዓታት እውን ኣኽብሮትን ሞሳን የሕድር። ካብ ክቡር ዋጋ ስድራ ቤት ኣትሒዙ ክሳዕ ሓድነት እንግዶት ክንክን ኣረጋውያን ከምኡ እውን ካልእ ከምዚ ዝኣመሰለ ነገራት ኣሎ። በቲ ኻልእ ሸነኽ ከኣ ንምትሕብባርን ምሉእ ብምሉእ ምስ ሕብረተሰብ ንምትሕብባርን ይግበር ኣሎ።
ር.ሊ.ጳ. ኣብ መዓልቲ ዓመታዊ በዓል ቅድስተ ማርያም ዘህማማቱ ሓላዊት ቅድስቲ ሃገረ ስሎቫኪያ ኣብ ዝበዓለሉ ዕለት ኣብ ብሔራዊ ቤተ መቕደስ ዘሻሽቲን መስዋዕተ ቅዳሴ ክሰርዑ እዮም። እዚ መርሓ ግብሪ እዚ ቅዱስነቶም ክሓድግዎ ዘይደልዎ መድረኽ እዩ . . . ኣብቲ ንሓላዊት ቅድስቲ ስሎቫኪያ ዓብዪ ተወፋይነት ዘለዎ ህቡብ በዓል ንምስታፍ ነቲ ዝገብርዎ ጉዕዞ ብተወሳኺ ደረጃ ስፍሕ ክብል ገይርዎ እዩ። በቲ ሓደ ሸነኽ እዚ ር.ሊ.ጳ. ወትሩ ንህቡብ ሃይማኖታዊ ባህልታትን ልዕሊ ኩሉ ግን ነታ ብቐጥታ ኣብ ላቲን ኣመሪካ ኣርጀንቲና ኣብ ኵለን ሃገራት እታ ኽፍሊ ዓለም ዘሎ ግን ከኣ ኣብ ኤውሮጳ ኣጸቢቓ ሱር ዝሰደደት ንእኖና ማርያም ውፉይ ምዃኖም ዝሕብር እዩ ኢለ እየ ዝኣምን። እዚ ቤተ መቕደስ ሻስቲን እዚ ንእመቤትና ማርያም ዘሎና ተወፋይነት ንህይወት ሓደ ህዝቢ ማሕበረሰብ ክሳዕ ክንደይ ኣገዳሲ ምዃኑ ዘርኢ ኣብነት እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ድማ እዚ ድሕሪ እቲ ር.ሊ.ጳ. ዝተገብረሎም ናይ መጥባሕቲ ሕክምና ዚግበርዎ ዘለዎ ቀዳማይ ጒዕዞ ምዃኑ ዘጒልሕ እዩ። ስለዚ ብእተወሰነ መዳይ ንእመቤትና ስለቲ እቲ ቅልጡፍ ምሕዋዮም ብደገፋ ንኸመስግኑ ጥራሕ ዘይኰነስ ንዅሎም እቶም ተነቀፍትን ተኣፈፍትን ኣብ ዝዀነሉ ኵነታት ዘለዉ እውን ሕድሪ ንኽብልዋ እዮም ልዕሉ ዅሉ እቲ ኣብዚ እዋን እዚ ዘሎ ገና ዘየብቀዔ ገና ኣብ ብዙሓት ሃገራት ስቓይ ዘምጽእ ዘሎ ዅነታት ለብዒ ኣብ ግምት ብምእታው እውን እዩ።
ብጹዕነትኵም ር.ሊ.ጳ. ብምንታይ ዓይነት መንፈስ እዮም ነዚ ጉዕዞ እዚ ዝነቕሉ? ንሱ ንባዕሉ ዝሓለፈ ሰንበት ዕለት 5 መስከረም 2021 ዕ.ም. ፍርቂ መዓልቲ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ኣዕሪጎም ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፥ “ምስቶም እሙናትን ንምርኻብ ምስተን ኣቢያተ ክርስቲያን ንምርኻብ ከምኡ እውን እቲ ዝገብርዎ ሓዋርያዊ ጉዕዞታት ብሰንኪ ኮቪድን ውሒዱን ዳርጋ ጠጠው ኢሉ እውን ጽኒሑ እዩ ቅዱስነቶም እቲ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ሕዝበ እግዚኣብሔር ኣብ እምነት ምጽናዕ ዝብል ኣገልግሎቶም ዳግም ንምብጋስን ብልክዕ ነቲ ኣነባብራኦምን ዝልለይሉ ምስ ሰባት ናይ ምርኻብ ኣጋጣሚ እውን እዩ፥ ምስ ህዝቢ ምርኻብ ሓደ እቲ መለለይኦም እዩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
እቲ 47 ኣባላት ዝሓቖፈ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ እስራኤል ብምትኳሩን ዘተሓታትት ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት ዘለወን ገለ ሃገራት ኣባል ገይሩ ምምርፁን ኣደዳ ነቕፌታ ኮይኑ ፀኒሑ እዩ።
ኣብቲ ቤት ምኽሪ ናይ ወንበር ኣመዳድባ ብዞባዊ እዩ።ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ብግልፂ ውድድር ንግሪክን ስዊድንን ስዒረን ሰለስተ መናብር ዝሓዛ ኣየርላንድ፣ጀርመንን ዩናይትድ ስቴትስን ጥራሕ እየን።
ዩናይትድ ስቴትስ ቅድም ክብል ኣባል እቲ ቤት ምኽሪ ካብ ምዃን ሪሒቓ ድሕሪ ምፅንሓን ኣብዝሓለፈ ምርጫ ኣባል ምዃን ካብ እትጅምርን ግን ምስቲ ናይ ሎሚ ሓዊሱ ብተኸታታሊ ንኻልኣይ ግዜ ስዒራ’ላ።ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣምባሳደር ዩናይትድ ስቴትስ ሱዛን ራይስ ዋሽንግተን ቐፃሊት ኣባል እቲ ቤት ምኽሪ ብምዃን ነቲ ጨንፈር ሕቡራት መንግስታት ኣብ ምጥንኻር ዝሓሸት ሃገር እያ ኢለን።
‘’ዩናይትድ ስቴትስ ኣንፃር ሰብኣዊ መሰላት ዝፍፀሙ መግሃስትን ኣብ ትሕቲ ናይ ዓለም ጨካን ስርዓታት ይሳቐዩ ንዘለው ብምሕላቕ ንምዝራብ ኣብ ቅድሚት ክንስራዕ ኣለና ኢላ ትኣምን።’’
ኣይቨሪ ኮስት፣ኢትዮጵያ፣ጋቦን፣ኬንያን ሴራ ሊዮንን ንኣፍሪካ ዝተመደቡ ሓሙሽተ መናብር ሒዘን ኣለዋ።ጃፓን፣ካዛኪስታን፣ደቡብ ኮሪያ፣ፓኪስታንን ሕቡራት ዓረብ ኤመሬትን ንናይ ኢሲያ-ፓሲፊክ ሓሙሽተ መናብር ክሕዛ እየን።ኢስቶንያን ሞንቴነግሮን ክልተ መናብር ምብራቕ ኣውሮፓ፤ኣርጀንቲና፣ብራዚልን ቬኔዝዌላን ድማ ንጉጅለ ላቲን ኣሜሪካን ካሪቢያንን ዝተመደቡ ሰለስተ መናብር ክሕዛ ተመሪፀን ኣለዋ።
ተሓለቕቲ ሰብኣዊ መሰላት ኣይቨሪኮስት፣ኢትዮጵያ፣ጋቦን፣ካሳኪስታን፣ፓኪስታን፣ዓረብ ኤሜረትን ቬኔዝዌላን ናይ ባዕለን ብቑዕ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት የብለንን ክብሉ ስኽፍትኦም እናገለፁ እዮም።
ኣብቲ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት መናብር ዝሓዛ ሓሙሽቲአን ሃገራት ኣፍሪካ’ውን ነቐፌታ እናቐረበን እዩ።ኣብ ህይውማን ራይትስ ዎች ናይ ሕቡራት መንግስታት ዳይረክተር ፊሊፕ ቦሎፒዮን ንናይ ኢትዮጵያ ዝተሓተ ኣተሓሕዛ ሰብኣዊ መሰላት መዚዞም መንግስቲ ኢትዮጵያ እዚ ኣጋጣሚ እዚ ትርጉም ዘለዎ ስጉምቲ ንምውሳድ ክጥቀመሉ ኣለዎ ኢሎም።ኣስዒቦም ‘’ሓሳብ ናይ ምግላፅን ናይ ምእካብን መሰላት ንክኽብር፤ሓይልታት ፀጥታ ተሓተቲ ክኾኑ ምግባርን ከምኡ’ውን ምናልባሽ ምስቲ ኣባል ኮይኑሉ ዘሎ ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ምትሕብባር ክጅመር ኣለዎ።’’
እተን ሓድሽቲ ኣባላት ካብ ዝቕፅል ወርሒ ጥሪ ጀሚረን ንሰለስተ ዓመታት ከገልግላ እየን።


text:
ኡጓንዳ "ካብ ዓለም ንቑሓት ዜጋታት ዘለዉዋ ሃገር" ተባሂላ
ኣብ 168 ሃገራት ዝተገበረ መጽናዕቲ ኣካላዊ ምንቅስቓስ፡ ኡጓንዳውያን እቶም ንቑሓት ምዃኖም ኣረጋጊጹ።
እዚ መጽናዕቲ፡ ኣብ መዲካል ጆርናል ዝተሓተመ ኮይኑ፡ ጉድለት ኣካላዊ ምንቅስቃስ ኣብ ጥዕና ዝፈጥሮም ጸገማት ኣቶኪሩ ዝተገበረ እዩ።
ካብ ጠቅላላ ህዝቢ ኡጓንዳ 5.5 ሚእታዊት ጥራይ እኹል ኣካላዊ ምንቅስቃስ ከምዘይገብሩ እዚ መጽናዕቲ የረድእ።
እዚ መጽናዕቲ ከምዝበሎ፡ ኣብ ሰሙን 150 ደቃይቕ ፎኲስ ምልህላህ ዝፈጥር ማእከላይ ምንቅስቓስ፡ 75 ደቓይቕ ብርቱዕ ምልህላህ ዝፈጥር ተሪር ምንቅስቓስ እኹል ምዃኑ እዩ ዝሕብር።
ኵየታውያን ኣብ ኣካላዊ ምንቅስቓስ እቶም ዝዛሕተሉ ኮይኖም ኣብዚ መዝገብ ሰፊሮም ኣለው፡ 67 ሚእታዊት ካብ ህዝቢ ኵየት ኣብ ኣካላዊ ምንቅስቃስ ዝሕቱላት ምዃኖም እዚ መጽናዕቲ ይሕብር።
ካብ ኣብ ትሕቲ ሳህራ ዝርከባ ሃገራት ሞሪታንያ ኣብ ድሕሪት ክትስራዕ እንከላ፡ 41.3 ሚእታዊት ካብ ህዝባ ኣብ ኣካላዊ ምንቅስቃስ ዝሕቱላት ኮይኖም ተረኺቦም ኣለዉ።
ኣብ ገጠራት ኡጋንዳ ዝነብሩ ሓረስቶት፡ መብዛሕትኦም ኣብ ሕርሻዊ ንጥፈታት ዝተጸምዱ ኮይኖም፡ ግራውቶም ኣብ ምድልዳልን ካልእ ምስ ሕርሻ ዝታኣሳሰሩ ንጥፈታትን ኣብ ምክያድ ወትሩ ጽሙዳት ምዃኖም ጋዜጤኛ ቢቢሲ ፓትሪስ ኣቱዋረ ይሕብር።
እንተኾነ ይብል ፓትሪስ፡ ኣብ ሓውሲ ከተማ ዝነብሩ ኡጋንዳውያን ብፍላይ ቅሩብ እንተሃብቲሞም ኮፍ ኢላካ ምብላዕ ከምዝብረሆም ይሕብር።


text:
ሰላም ቀሪባ ኣላ፡ ሰላም ጌርና ንቀበላ
ኣብዚ ንቕድሚት እናመርሑ ዘጓዕዙ ሰብ ራኢ ዘድልየሉ እዋን፡ ናብ ድሕሪት ዝጐቱ ምግዱራት ይበዝሑ ኣለዉ። ንወጽዓ ህዝቦም ከም መናደዪ ሽመት ዝርእይዎ ሃርጋፋት፡ ንድቁርናኦም ከም ስልማት እናዋጣወጡ፡ ጥዑይ ዘበለ ሓሳብ ከይስማዕ ዓው ኢሎም ይጭድሩ። ሕማቕ ዘመን ንሕማቕ ሓሳብ’ዩ ዝሳማማዕ።
ብዋጋ ሃገር ሕልሚ ኣንነቶም ዘሳስዩ፡ ብዋጋ ምጥፋእ ህዝቢ ሃብቲ ዝእክቡ፡ መታለልቲ፡ ንኣሕዋቶም ኣሕሊፎም ሂቦም ዝድረሩ፡ ንስደተኛታት ኣሕዋቶም ሸይጦም ዝሕጐሱ፡ ንዕቀተኛታትን ንሕልናኦም ሸይጦም ጨርቂ ዝሽምቱን ኩላቶም ኣብዚ ኽፉእ እዋን ይስውዱ ኣለው። እቶም ሒደት ክፉኣት ምእንቲ ኽጥዕሞም እቶም ህዝቢ ኣብ ሃገሮም ብጠለምቲ ህዝቢ፡ ኣብ መገዲ ስደት ድማ ብሸየጥቲ ሰብ ብውሽጥን ብደገን፡ ኣካሎምን መንፈሶምን ይቘስሉ፡ ኣእዛኖም ይጸምም፡ ኣዒንቶም የሕወዝውዞም፡ ኣእምሮኦም ይጽልምቶም፡ ኣንፈቶም ይጠፍኦም ኣሎ።
ብሕሰም ውርደት ዝኣክል ሕልናኦም ኣርሒቓ ኽትሕባእ፡ ምስትውዓሎም ድማ ካብ ስቓይ ምስትውዓል ምእንቲ ኸድሕኖም ኣብ ጽላሎት ድንቁርናኦም ተሰዊሩ ይነብር ኣሎ። ብዘይካ ዓመጽቲ ካልኦት ኣብነት ሓይሊ ዝዀንዎም ስለዘይፈልጡ ንባህርያት ዓመጽቶም እናደገሙ ካብ ጭኰና ኽድሕኑ ይትስፈዉ። ኣብ ንእሰነቶም ብዝኣረገ ሓሳብ ይማስኑ ኣለዉ።
እቶም ሰላም ንደሊ ኢና ዝብሉ ግና ኸኣ ሰላም ብዘይብሉ ኣዒንቲ ዝጥምቱ መሳኪን፡ ንኹሉ ግርህነት ናብ ተንኰል ይትርጕምዎ። እቲ ዝወረዶም በደል ኣዝዩ ሕሱም ብምዃኑ ንቓንዛ እናጸልእዎ ንሕውየት ግና ኸም ድኻም እናረእዩ ይሃድምዎ። ኣብ ሓቅነት ሰብን ኣብ ሰላም ህይወትን እምነት ኣጥፊኦም ስለዝዀኑ፡ ልዕሊ እቲ ክቐትሎም ኣስያፍ ዘዋጣውጥ ነቲ ኸድሕኖም ዝብገስ ብምጥርጣር ይተናዀልዎ። ኣዝዮም ቈሲሎም ስለዝዀኑ፡ ብቕልጡፍ ፈውሲ የድልዮም ኣሎ።
እዚ ዘራጊ መንፈስ ነዞም ህሱያት ፈጺሞም ከምዘይሳማምዑን ከምዘየስልጡን ይገብሮም ኣሎ። ብዙሓት ካብቶም ኣረጋውያን ብምዃኖም ጥራይ ለባማት ዝሕሰቡ ናፈቕቲ ሽመት ብዘይሕንከት ነንዝተቐልቀሉ ተቓለስቲ እናኣለዩ ኣብ ጸልማት ኰይኖም ናብ ስልጣን እናቋመቱ ብመንፍዓት እቲ ዝፍሕስዎ ተንኮል ይድነቑ። እቶም ለባማት ምምሳል ከምዘታልል ዝፈልጡ ብትርኢት ኣካላቶም ጥራይ ዓበይቲ ዝመስሉ ብድሕሪት እናሕሰዅሸኹ መላእ ሓፋሽ ዝሃነጾ ኸፍርሱ ይነብሩ። ተንኰለኛታት ሰብ ሽበት የርሕቐልና።
ካብቲ ንስልጣኑ ስለዝቐንኡሉ ጥራይ ዝጸልእዎ ጕሒላ ዝፈሊ ስለዘይብሎም፡ ንኹሉ እቲ ንሃገር ኣብዚ ዘላቶ ሓደጋ ዘብጽሓ ተንኮላት ይደግምዎ’ሞ፡ ከይሓፈሩ ኩሎም እቶም ህዝቢ ውዳሴኦም ክዝምሩሎም ከኣ ይጽበዩ። ብሰንኪ እዞም ጭራቓት መራሕቲ ኢና በሃልቲ ሰላም ምልእቲ ሃገር ይዳናጐ ኣሎ። መንእሰያት ይጠፍኡ ኣለዉ፡ ሃገር ትዓኑ ኣላ፡ ውርሻ መጻኢ ወለዶታት ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ይወርድ ኣሎ። ነቶም ሰነፋትን ተንኰለኛታትን ክግስጽዎምን ክምዕድዎምን ዝግብኦም ለባማት ብብርታዐ ጫውጫውታ ሓሶት ክጣራጠሩ ብስቕታኦም ንተንኰለኛታት የዐውቱ ኣለዉ። ለባምሲ ኣይጣራጠር ድኣ።
እዚ ካብ ጥንቲ ኣብ ኩሉ ሕማቕ ዘመን ዝነበረ ስለዝዀነ ዘደንቕ የብሉን። ኩሎም ዝብደሉ ህዝብታት ብሰንኪ ሓይሊ ጸላእቶም ዘይኰነ፡ ብሰንኪ ምዕማቶም እዮም ዝጸድፉ። ክንድዚ ዝኣክል ተንኮል ዝተፋሕሰሎም ህዝቢ ተጠራጠርቲ እንተዀኑ ናይ ፈለማ ኣይኰነን። ኣብ መንጎ ምህናጽን ምፍራስን ዘሎ ፍልልይ ዘየለልዩ ደለይቲ ስልጣን ኣብ ኩሎም ህዝብታት ኣብ ኩሉ ዘመናት ዝነበሩን ዘለዉን እዮም። ህላወ ሃገር ኣብ ሓደጋ ዝኣተወ ዝመስለሉ እዋን ብዙሕ ግዜ ኣጋጢሙ’ስ ተሓሊፉ እዩ።
ምስናይ’ዚ ኹሉ እቶም ተባዓት ጀጋኑ ኣብ ኣፍንጫ ጸላኢ ዀይኖም ይቃለሱ ኣለዉ፡ እቶም ለባማት ይመርሑ ኣለዉ፡ እቶም ጻድቃናት ይጽልዩ ኣለዉ፡ እቶም መስተውዓልቲ የጽንዑ ኣለዉ፡ እቶም መራሕቲ ይዳለዉ ኣለዉ። እቲ ዝግባእ ሰላምን ራህዋን ኣብ መዓልቱ ይመጽእ ኣሎ። እቶም ዝቃለሱ ዝመስሉ ዓንቀፍትን እቶም ናይ ውሽጢ ጸላእትን ድማ ኣለና ኣናበሉ ዝርስዑላ መዓልቲ ተርክቦም ኣላ።
ሰላም ንኹሉ ዕንቅፋታት ሓሊፋ ትመጽእ ኣላ። ከምዚ ስለዝዀነ ድማ ነቲ ንህዝቡ ዘይርስዕ ፈጣሪ ብዙሕ ምስጋና ይኹኖ።


text:
ኣብዚ ዝሓለፈ ቁሩብ ኣዋርሕ እዩ።ነዊሕ ኣይገበረን ፡ ገለ ቀረብተይ ማለት ኣብ ስደት ከኣ መናብርተይ ፡ “ሓንቲ ኤርትራዊት ሓብተና ሓዋ ተጎዲእዋ ኣሎ እሞ፡ ኣራኽቦ እንተ ረኸብካስ ቅልቅል ደኣ በል ።” ምስ በሉኒ እየ ናብታ ቤት ዘበልኩ። ምብጽጻሕ ሓደ ካብ ልምዲታትና ምኻኑ መጠን ዓይነይ ከይሓሰኹየ ዝተበገስኩ።።
ኣብታ ቤት ብዝአተኹ መዕረፊ ቦታይ ኣቃሚተ፡ ኣብ የማናይ ከፋል ናይቲ ቤት ነበርኩ። ክበጽሓ ዝተሓበረኒ ሓዘንተኛ ፡ኣብ ጸጋማይ ኩርናዕ ናይቲ ቤት ርእሳ ብመንዲል ሸፊና፡ ነጸላ ቴሸፊና ትኾርምያ ኮፍ ኢላ ተዓዘብኩ። ኣብ ጎና ኮፍ ኢለን ዝነበራ ደለይቲ ጽቡቓ ይደባብስኣ ፡ ምብጻሕ ወዲኡ ዝምለስ ከኣ ጽንዓት ይሃብኪ እናበለ ይፋኖ። ከምቲ ልሙድ ፡ ኣነ ከም በጻሒ ዕላል ንመኽፋት ነቶም ኣብ ከባብየይ ዝነበሩ በጻሕቲ ፡ ተጸሊእዎዶ ድኣ ኔሩ ክብል ሓተትኩ። “ኣይ… ኣይፋሉን ።”ኢሉ ጎረርኡ ድሕሪ ምጽራይ፡ ሓደ ካብቶም ኣብ ጎነይ ዘነበሩ በጻሕቲ ፡ርግጸኛ ብዘይመስል ኣዘራርባ ፡ “ኣንታ ከምቲ ዝዕለል ዘሎ እኮ በዚ ሲናይ እዮም ረኺቦሞ እዮም ክብሉ ጸኒሖም “በለኒ። እዋእ ካብዞም ናይ ሲናኢ ድዩ ድማ ፧በልክዎ ከረጋግጽ። ኣብ ጎኑ ዝነበረ ካልእ ጎበዝ ዝርርብና ክከታታል ከምዝጸንሐ ብዘስምዕ ኣገባብ ፡ “ይገርመካ እዩ” ክብል ኣብ መንጎ ዕላልና ኮሊፉ ብምእታው ዘረባ ጀመረ።በቲ ሃንደበት ኣብ ዕላልና ምሕዋሱ እኮ ቁሩብ ስክፍ አንተ በለኒ፡ ክሰምዕ ተሃንጥየ ስለዝነበርኩስ ገለ ኣይበልኩን። “እቲ ዛንታ መሪር እዩ በጃኩም ፡ኢሉ መኽፈቲ ዕላል ድሕሪ ምግባር፡ኣብ ሲናይ እዩ ተታሒዙ ቀንዩ ፡ ኣብኡ ጅሆ ብዝሓዝዎ ሰባት ገንዘብ ተሓቲቱ። እዛ ተርእይዋ ዘለኹም ሓፍቱ ክኣ፡ ነቲ ዝተሓተቶ መጠን ገንዘብ ክትእክብ ዓቕሚ ስለዘይነበራ፡ ከርተት ኢላ ዘሓተትዎ መጠን ገንዘብ ከተትኣኻኽል። ሓግዙኒ እናበለት ከንደይ ኮሊላ ፡ ዘይበጽሓቶ የለን ፡ ካምፓላ፡ ጁባ(ደቡብ ሱዳን) ኮለል ኢላ መስኪነይቲ፡ ዝተሓተተቶ መጠን ገንዘብ ከይኣከበት ካኣ አንሀልኩም አዚ ሞት ኣርኪቡ” ኢሉ ዘረብኡ መዕረፊ ገበረሉ።
እዚ ስማዖ እዚ እናተለምደዶ ይመጽእ ኣሎ ሓቀይ ፧ ወዲ ኣዳም ፍጡር ናብ ዕዳጋ ወሪዱ ዝሽየጠሉ እዋን ፡ ካብ ታሪኽ ምዃን ሓሊፉ፡ ኣብዚ ምዕቡል እዋን ኣብ ኣእዛን ኤርትራዊ ልሙድ ዝኾነሉ እዋን ሪኢና።ቀደም ነበረ እዩ ዝበሃል ኣብ ታሪኽ፡ ሰብ ከም ጊላ ይሽየጥን ፡ከም ጊላ ኮይኑ ከኣ የገልግል ነበረን። ሎሚ ግና ፡ካቡኡ ሓሊፉስ እታ ትንፋሱ ውን ኣብ ዋጋዕዳጋ ትወረድ ንሰምዖን ንመስክሮን ኣለና። ወረ ኣብ ገሊኡ እዋናትሲ ፡ካብ ባኣካልካ ክዋገዩልካ፡ ናውቲ ዉሽጣዊ ኣካላትካ ስለዝኸብር ፡ንዑኡ ሸይጦም ዝያዳ መኽሰብ ምግባር እውን ስለዝመርጹስ፡ ካብ ገንዘብ ከፊልካ ካብ ኢዶም ክትወጽእ፡ ክኸፍል ኣይክኣልኩን ፡ክትብሎም ዝያዳ ይብርሆም ምኻኑ አዩ ዝሕብር። ዝያዳ ገንዘብ ካብ መሸጣ ናውቲ ኣካላትት ወዲ ሰብ ስለ ዘኻዕብቱ።
ካብቲ ዘደንጹ መልክዑ ፡እዚ ዕድጊ ወዲ ሰብ እዚ ፡ብኤርትራዊ ዘርኢ ንኤርትራዊ ዘሪኢ ይፍጸም ምህላው እዩ። ብትግርኛ ገንዘብ ክትከፍል ትሕተት፡ ደዊሎም ብትግርኛ ትእዛዝ ናብ ቤተሰብ የመሓላልፉ።ኣብ ዝደለኻዩ ቦታ ክትከፍሎም ከምትኽእል ድማ ይሕብሩኻ። ኣስመራ እንተኾነ ዝሓሸ። ዱባይ እንተመርጽካ ዝማእሜአ። ጁባ(ደቡብ ሱዳን) እንተመረጽካ ውን ከምዘየሸግር። በዛ ትግርኛ ዓድና ይዛረቡኻ። እዚ ኹሉኸ ኣብ ልዕሊ መን፧ እንተበልና ኣብ ልዕሊ ኤርትራዊ መንእሰይ። ዎየ ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ውሽጢ ዓድኻ ከምጊላ ከተገልግል ነቢርካስ ፡ነዊሑኒን መሪሩንን ኢልካ ፡ገለ እንተረሃወካ፡ ናብ ፈቖዶኡ ፋሕ ክትብል ኣብ ዝወሰንካሉ ሰዓት ክኣ፡ ኣብ ምድረበዳታት ሲናይን ሊብያን ኣውያትካ እኳ ኣብ ዘይስማዓሉ፡ ሰፈር ወላሓደ ዝኾነ መሬት ትቕህም ኣለኻ፧
ካብቲ ኣብዚ ግዜ ዘሰክፍ ፡እቲ ስደትሲ ተለሚዱ። ተለሚዱ ጥራይ ዘይኮነ ግን፡ ካብቲ ዝበለጸ ብጽሒት ወይ ትዕድልቲ ኤርትራዊ ቶቖጺሩዩ። ካብ መወልድ ዓዱ፡ ተጮኪኑን ፍትሒ ሲኢኑን ክእለ ስለዝመረጸ፡ ቡኡ ኣቢሉ ኣብ ሃገረ ጓና ስለዝሰፈረን ቁሩብ እፎይ እንተበለን ፡ ዕድለኛ እዩ ። ምኽንያቱ ትዕድልቲ ኤርትራዊ መንእሰይ ኮይኑ ስለዝነበርን ስለዝጸንሐን ስለዘሎን ። እቲ ዘፍርሕ ፡እዚ ፍጻመታት ሲናይ እውን ከምዚ ናይ ስደት ፡ ኣብ ኣእዛን ኤርትራዊ ከም ልሙድ ከይንቕበሎን ከም ጽሕፍቶ ከይውሰደን እዩ።
ናብ እቲ እንዳ ሓዘን ክመልሰኩም ። ዕላል ከምቲ ዝግበር ፡ብትሑት ድምጺ ምስ ኣብ ከባብየይ ዘነብሩ ቀጺለ ። ኩሉ እቲ ገንዘብ ክትእክብ ዝሃለኸቶ ፡ ሓዋ ብዕድመ ዝነኣሰ መንባሩ ፡ብዘይካ ሓፍቱ ካልእ ሓጋዚ ከምዘይረኸበ፡ ወዘተ ፡ወዘተ። ከም ሰብና ክኣ፡ ብዛዕባ ግፍዕታት ሲናይ ኣስተንቲናን ቆዚምናን። ካብቲ ካልእ ዘደንጸወኒ እንተ ነበረ ፡ እቲ መርድእ ዳኣ እዩ ድሒሩ ተነጊርዋ እምበር፡ ሓዋ ኣቐዲሙ ከምዝሞተን ሞይቱ ከሎውን ከይፈለጠት ክትከፍል የገድድዋ ምንባሮም እዩ። ንሳውን ናይ ነገር ሓው ኮይንዋ፡ ካብ ከይፈተንኩ ሞይቱ ዝብሉኒ ፡እናፈተንኩ ሞይቱ እንተበሉኒ፡ መንፈስይ ይዓርፈልይ ፡ካብ ዝብል ሕልና ዘለዎ ሓሳብ ተበጊሳ ድኣ እምበር፡ ንርእሳ ዕድላ ሓቒፋ ትጽበ ዘላ ፡ተራ ስደተኛ ኣብ ኡጋንዳ ምዃና ምስ እትርዳእ ፡ ሎሚ ብሞት ሓዋ ክሳብ ክንደይ ጓሂ ኣብ ከብዳ ክኣቱ ከምዝኽእል ይስወጠካ እሞ፡ እዚ ዕጫ እዚ ኣብ ብዙሓት ስድራበታት ኤርትራ ኣትዩ ምህላዉ ምስትዝር ክኣ፡ ነቲ ጠንቂ እዚ ኩሉ ሕማቕ ርኽበት ኮይኑ ዘሎ ርገጻ ኣብ ዓድና ክትምርምር የገድደካ። ሎሚ ናብኣ ወሪዱ እምበር፡ ጽባሕውን ናባና ምኻኑ መዘኻኸሪ ዘይእንድኣሉ ። ምኽንያቱ እቲ መዓት ፡ኣብ ልዕሊ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ፡ ብሰንኪ ኣብ ዓድና ዘሎ ድህኻን ምልክን ከም ደመና ኣንሳፊፍሉ ዘሎ ግዝየ ምኻኑ ምኣስ ይዝንጋዕ።
ዎየ እዚ ትዕድልቲ ኤርትራዊ !!!!ኣብ ግዜ መግዛእቲ ሰብ ተሰዲዱዩ ። ሕጂ ውን እንታይ ግዜ ከም እንብሎ እንድዒ እምበር ፡ምስዳድ ኣይተረፈን።ከምዚ ናይ ሎሚ ንሰምዖ ዘለና ምሕራጅ ኣካላት ወዲ ሰብን መሸጣ ሰብ ብዓቢኡ ግና ዝነበረ እዩ ኣይምበልኩን። እቲ ኣብ ኣእምሮይ ዝመጸኒ ዘሎ ሕቶ ግና፡ እዚ ውን ከምቲ ንስደት ለሚድናዮ ዘለና ከይልመድ፧ ለሚድና ክኣ ከም ንቡር ከነዕልለሉ ድኣ ከይንጅምር ፧ ዝብልዩ ። በዚ ዝጎዓዞ ዘሎ ሕንባበ እኳ ፡ዳርጓ ዘይተርፍ ይመስል። ምኽንያቱ ኩስቶ ሓወይ ወይ ውን ወደይ ኣብ ሲናይ ተታሒዙኒ እሞ ሓግዙኒ ፡ኣምላኽ ይሓግዝኩም ። ዝብል ናይ ለበዋ ቃላት ፡ኣብ መብልዒ ቁርሲ ኤርትራዊ ይዝወር ምህላው ህያው ምስክር ናይቲ ዘይተርፍ መጻኢ ይመስል ።ክሳብ ሓላፍነትና ፈሊጥና፡ ከም ዜጋታት ግቡኡናን ሓላፍነትናን ክንስከም ቅሩባት ዘይኮና። እንተ እቲ ግዳይ እዚ ኩሉ ኮይኑ ዘሎ ምንእሰይ ኤርትራ እዝጊ ይሓልዎ ። ኣይ ኣብ ዓዱ ከቢሩን ከም ወዲ መሬት ተሓፊሩን፧ ኣይ ስደት ኮይንሉ ፧ የዋኡ ኤርትራዊ መንእሰይ!!!
ካብቲ ዘሕርቕን ዘጨንቕን ካኣ ፡ነዚ ፍጻመ እዚ ኣብ ክንዲ ምድንጋጽን ነቲ ጠንቂ ክምርምሩ ምፍታኖምን ተግልቢጦም ፡ወረጃታት መሲሎም ፡ብጽጋቦም ዓዲ ጓና ከይዶም ክህብትሙ ተራእይዎም፡ እናበሉ ከቃጭጩ ከትሰምዕ እዩ። የኣይ በረዳድኣ እዞም ጨለታት ፡ንሞት ተመንዮም ኣበይ ኣለኺ ኢሎም ከይዶማ እምበር፡ ኣብ ዓዶም ኮፍ ዘይብሉ እንታይ ከፊእዎም እዩ እቲ ምጉቶም። ንሞት ተመንዩን ዓዱ ጸሊኡን ናብ ሲናይ ዝኸደ ኤርትራዊ ከምዘሎ ያኣይ። ኣብ ዓዱ ዝተቐረበሉ ሞት ውሒዱስ ናብ ሲናይ ከይዱ ክሕረድ መሪጹ እንድዩ እቲ ውርዙይ ስነሞጎቶም።
ካብ እንዳ ሓዘን ጽንዓት ይሃብ ኢለ ኣብዝፋነወሉ ዝነበርኩ ግዜ፡ ክንደይ ካብ ስድራበታት ሓዚነን ክህልዋ ከም ዝኽእላ ኣብ ቅድሚ ዓይነይ ቅጅል በለኒ እሞ፡ ከምቲ ኩሉ ግዜ ዝብሎ፡ እዚ ገዛእን ረጋጽን ስርዓት ግዳይ እዚ ኩሉ ጌሩ ንህዝቢ ኤርትራ ጁሆ ሕዝዎ ዘሎ፡ መዓልቱስ ትቃረብ እባ ትህሉ ክብል ተመነኹ። ምኽንያቱ ንብዓት ኤርትራዊ ዓይኒ ጠጠው ዝብል እቲ ጠንቂዚኹሉ ኮይኑ ዘሎ ሽፍታ ምስ ዝእለ ጥራይ ምኻኑ ስለዝኣምን።
……ጽንዓት ይሃብኪ ዝሓፍተይ ፡ከሙኡ ካኣ ነቶም ዘይበጻሕኵውም ካልኦት፡ ደቆም ኣብ በረኻታት ሲናይ ዝሰኣኑ ስድራቤታት ኤርትራ፡ ኢለ ድማ ተፋነኹ ካብቲ ቤት እንዳሓዘን።
ዘካምፓላ
ኣብ ኤርትራዊ እንዳ ሓዘን
ኣብዚ ዝሓለፈ ቁሩብ ኣዋርሕ እዩ።ነዊሕ ኣይገበረን ፡ ገለ ቀረብተይ ማለት ኣብ ስደት ከኣ መናብርተይ ፡ “ሓንቲ ኤርትራዊት ሓብተና ሓዋ ተጎዲእዋ ኣሎ እሞ፡ ኣራኽቦ እንተ ረኸብካስ ቅልቅል ደኣ በል ።” ምስ በሉኒ እየ ናብታ ቤት ዘበልኩ። ምብጽጻሕ ሓደ ካብ ልምዲታትና ምኻኑ መጠን ዓይነይ ከይሓሰኹየ ዝተበገስኩ።።


text:
Radio Erena: 13 October 2017
ወዲ 93 ዓመት ፕረዚደንት ዚምባብዌ ሮበርት ሙጋበ፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ኣብ ዘካየዶ ምቅይያር ሚኒስተራት፣ ሚኒስተር ፋይናንስ ንዝነበረ ፓትሪክ ቺናማሳ ካብ መዝነቱ ብምእላይ፣ ሚኒስተር ውሕስነት ኢንተርነት ክኸውን ምምዛዙ፣ ግዳይ ዳእላ ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ኮይኑ።
እቲ ንሓያሎ ዓመታት ሚኒስተር ፋይናንስ ዝነበረ በዓል ስልጣን፣ ናብቲ ኣብ ምቁጽጻርን ድሕነትን ኢንተርነት ዘተኮረ ሓድሽ ሚኒስትሪ ምምዛዙ፣ ሓያሎ መርበባት ሓበሬታ፣ ሚኒስተር ‘ሃገራዊ ፌስቡክ’ እናበላ ክቕልዳሉ እንከለዋ፣ ካልኦት ድማ ሓላፊ ‘ሃገራዊ ዋትስኣፕ’ ክብላ ጠቒሰንኦ።
ከም ዋትስኣፕ፣ ቫይበርን ኢሞን ዝኣመሰለ ብኢንተርነት ናጻ ናይ ቴሌፎን ኣገልግሎት ዝህብ ምህዞታት፣ ናጽነት ሓሳብካ ብናጻ ናይ ምግላጽ መሰል ክቆጻጸራ ኣብ ዝደልያ ሃገራት ጽኑዕ ምቁጽጻር ከምዝግበረሉ ይፍለጥ።
ዚምባብወ ካብቲ ብኢንተርነት ክወርዳ ዝኽእል ስግኣት ንላዕሊ ብናይ ባጤራ ቅልውላው ኣብ ሓደጋ እናሃለወት፣ ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ንሚኒስተር ፋይናንስ ናብ ሚኒስተር ውሕስነት ኢንተርነት ምቕያሩ፣ ኣብቲ ሚኒስተር እምነት ከምዘይብሉ ዘነጽር’ዩ ክብሉ ተንተንቲ የረድኡ።
ብእርጋን ተሰኒፉ ዝርከብ ፕረዚደንት ሙጋበ ኣብቲ ዘካየዶ ምቅይያር ካቢነ ሚኒስተራት፣ ንሚኒስተር ዜና ነበር ናብ ሚኒስተር ማህደረ ትምህርቲ ቀይርዎ ኣሎ።
ንኽብሪ እቲ ፕረዚደንት ሓደ ቢልዮን ዶላር ዝዋግኡ ዩኒቨርሲቲ ክህነጽ ብካቢነ ሚኒስተራት ንዝቐረበ እማመ፣ ፕረዚደንት ሙጋበ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዘጽደቖ ይዝከር።
ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ምቅይያር ካቢነ ሚኒስተራት ዘካይድ ዘሎ፣ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ ንኽወዳደር ኣብ ዝዳለወሉ ዘሎ እዋን’ዩ።
ን38 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከብ ወዲ 93 ዓመት ፕረዚደንት ሙጋበ፣ ኣብቲ ዝመጽእ ዓመት ኣብ ዝካየድ ምርጫ’ውን እተተዓዊቱ፣ ክሳብ 99 ዓመት ዕድሚኡ ኣብ ስልጣን ክቕጽል’ዩ።
እቲ ተደጋጋሚ እዋን ናብ ሆስፒታል ዝመላለስ ዘሎ ፕረዚደንት ክሳብ’ቲ ዝመጽእ ዓመት ዝካየድ ምርጫ ብህይወት ኣይጸንሕ’ዩ ክብሉ ተቓወምቲ ወገናት ግምታቶም ይገልጹ።
===============================


text:
ምዕባሌታት ቀርኒ ኣፍሪቃ ብቐረባ ዝከታተል ኩሉ ከም ዝርደኦ፡ “ፊልድ ማርሻል” ዖመር ሑሴን ኣልበሽር ብዕልዋ ኣብ ስልጣን ደይቡ ንሃገረ ሱዳን ኣስታት ንሰለስተ ዓሰርተ ዓመት ኣብ ምምራሕ ይርከብ ኣሎ። ካብ ዝሓለፈ ቀረባ ኣዋርሕ ግን ሓያል ተቓውሞ ይገጥሞ ኣሎ። ኣቦ-መንበርነት ናይ’ቲ ንሱ ዝመርሖ “ሃገራዊ ጉባኤ” ዝተባህለ ሰልፊ ንሓደ ካብ እሙናቱ “እሺ” በሃልቱ ኣረኪብዎ ኣሎ።
እዚ ኣቦ-መንበርነት ሰልፊ “ሃገራዊ ጉባኤ” ተረኪቡ ዘሎ ሰብ ኣሕመድ ሓራን ይበሃል። ኣብ ሓደ እዋን ኣማሓዳሪ ዞባ ሰሜን ኩርዶፋን ዝነበረን ልክዕ ከም ዖመር ሑሴን ኣል በሽር ብምጽናት ዜጋታት ዞባ ሰሜን ኩርዶፋን ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ጸረ ገበነኛታት ( ኣይ ሲ ሲ) ክሲ ተመስሪትሉ ዘሎ ሰብ’ዩ።
ዖመር ሑሴን ኣል በሽር ብድሌቱ’ዩ ካብ ኣቦ-መንበርነት ሰልፊ ወሪዱ። ኣሕመድ ሓራን ከኣ ብኣል በሽር ተሓርዩ’ዩ ሓላፍነት ሰልፊ ክርከብ ክኢሉ ዘሎ። ብዙሓት ተዓዘብቲ ምዕባሌታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ሱዳንን ከም ዝብልዎ እንተደኣ ኮይኑ፡ ኣል በሽር ነዚ ምርጫ ዝወሰደ ፈትዩ ዘይኮነስ ተገዲዱ’ዩ። ማለት ነቲ ኣብ መንጎ ኣኽረርቲ እስላማውያንን ላዕለዎት ኣዘዝቲ ወተሃደራትን ክረአ ጸኒሑ ዘሎ ወጥርን ምፍሕፋሕን ንምዕጋስ ወይ ንምህዳእ እንተ ሓገዘ ካብ ዝብል’ዩ።
ካልእ ክርሳዕ ዘይብሉ ግን ዖመር ሑሴን ኣል በሽር ኣብ መላእ ሱዳን ንሓደ ዓመት ዝጸንሕ ህጹጽ ኩነታት ምእዋጁ’ዩ። ኩሉ ክሰረሓሉ ዝጸንሐ ስቪላዊ ምምሕዳራት ኣፍሪሱ ነተን 18 ኣውራጃታት ሱዳን ብኣዘዝቲ ሰራዊት ክምረሓ ጌሩ ኣሎ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ምዕባሌታት ምስ’ቲ ህዝቢ ሱዳን በሽር ካብ ስልጣኑ ንምውራድ ዝገብሮ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ብቐጥታ ዝተሓሓዝ ምዃኑ’ዩ። መንግስቲ ሱዳን ብሓቂ ኣብ ጭንቀት’ዩ ዘሎ። ኣብ’ዚ ኣኽረርቲ እስላማውያን ውድባት ጉዳይ ብጥንቃቔ ክተሓዝ ኣለዎ ሓይሊ ኣይንጠቐም ክብሉ እንከለው፡ ኣዘዝቲ ሰራዊት ግን ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝገበሩ ሰላማዊ ሰልፍታት ዓገብ ክበሃሉ ኣለዎም ብሃልቲ’ዮም። ስለዚ እቲ ስርዓት ንባዕሉ ተተፋኒኑ ምህላው’ዩ፡ ኣዝዩ ሓደገኛ ምትፍናን። ገለ ተዓዘብቲ ድማ ከም’ዚ ይብሉ፡ዖመር ሑሴን ኣል በሽር ልቢ ኣዕብዩስ ኣብ ሱዳን ሰላማዊ ምስግጋር ስልጣን ከዋድድ እንተኽኢሉ ጥራሕ’ያ እታ ሃገር የንጸላልዋ ካብ ዘሎ ኣሰካፊ ኩነታት ክትድሕን ትኽእል ዝብ ሓሳብ የቕርቡ ኣለው።
ብዝኾነ ህዝቢ ሱዳን ንኣል በሽር ኣይደልዮን’ዩ። ኣብ ጎደናታት ሱዳን ዝካየድ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፍታትን ዝኸፍልዎ ዘለው ክቡር ዋጋን ንበሽር ዘይምድላዮም ምዃኑ ደፊርካ ንምዝራብ ይከኣል። ኣል በሽርን ጸበብቲ ዝኸምኡን ብብልሽውና ይህመዩ’ዮም። ሎሚ ኣብ ሱዳን ፍርያት ክዝሕትል ማክሮ ኢኮኖሚያዊ ዕድላት ክዳኸም ፓውንድ ሱዳን ከንቁልቋል ዝረኢ ዘሎ ምንጩ ብልሽውና’ዩ። ህዝቢ ሱዳንን እዚ ስርዓትን ሕርሕራይ ገይሮም ተፋሊጦም ኣለው።
እዚ ስርዓት ስልጣኑ ብሰላም ከረክበሉ ዝኽእል ጎደና ግን ኣይተጸርገን ዘሎ። ሓደ ካብ’ቲ ቀንዲ ምኽንያት ኣል በሽር ኣቦ-መንበር ሰልፊ ኣሕመድ ሓራን ከምኡ’ውን ብዙሓት ካልኦት ኣባላት ሰልፊ “ሃገራዊ ጉባኤ” ዝወጽኣሎም ጸረ ምዕራብን ምዕራባዊ ክብርታትን ስለዝኾኑ ናይ ምዕራባውያን መንጎኝነት ዝቕበሉ ኣይኮኑን።
ኣሕመድ ሓራን ብዛዕባ ምዕራባውያን ክዛረብ እንከሎ ተስፋ ኢኻ ትቖርጽ። ገዚኦምና፡ ኣናቚቶምና፡ ኣቃቲሎምና። ይኹን ምበር ኤውሮጳያን ኮኑ ኣመሪካውያን ገና ኣይበለየሎምን ይብል ንሱ። ስለዚ ምስኣቶም ዘተ ዝበሃል ከምዘይህሉ ከኣ የጠንቅቅ። እዛ ሃገር ሱዳን ሰላም ክወርዳእ እንተደኣ ኮይኑ፡ ሃገራት ኣመንቲ ምስልምና ማለት ንግስነት ስዑዲያ፡ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፡ ቐጠር ሪፖብሊክ ቱርኪ፡ ኣወንታዊ ተራኣን ክጻወታ ኣለወን። ክሳብ’ዛ ሰዓትን ዕለትን ግን ከም’ዚ ንምግባር ዘእንፍት ምንቅስቓስ ይረአ የለን።
ትርጉም ዓ.ኢ
7 ሚያዝያ 2019
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ፡ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ፡07-04-2019


text:
Radio Erena: 14 January 2015
Report by Amanuel Ghirmai Bahta
ኢራናዊ ኪያኑሽ ራምዛኒ፣ ካፈቴክ ኣብ ዝተባህለ ሰኣልትን ካርቱኒስትን ኣብ ዘዘውትርዎ ማእከል ፓሪስ ዝርከብ ቤት ሻሂ ኣጋይሽ ክቕበል ጸንሓና። ሓደ ካብቶም ዕዱማት ስለዝነበርኩ’ውን ሰላምታ ድሕሪ ምልውዋጥ ናብ ውሽጢ እቲ ናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ቡን ዝሽየጠሉ ቤት ሻሂ ድሕሪ ምእታው መቓምጦይ ሓዝኩ። ኣብቲ ናይ ዕድመ ቦታ በይነይ ኣይነበርኩን። ኣብ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ልዑል ተገዳስነት ዘለዋ ፈረንሳዊት ጠበቓ ፕሪስካ ኦርሶኖ’ውን ኣብ ጎነይ’ያ ዘላ።መናድቕ ናይቲ ቤት ሻሂ፣ ብኣሳእል ካርቱን መሊኡ’ዩ። ገሊኦም ዘስሕቑ ዝተጋነነ ገጽ ዘለዎም ገሊኦም ከእ ንጹር መልእኽቲ ዝሓዙ’ዮም።
ካርቱኒስት ኪያኑሽ ራምዛኒ፣ ንላዕለዋይ ሃይማኖታዊ መራሒ ኢራን ኣያቱላህ ኻሜናኢን ካልኦትን ኣብ ካርቱን ብምስኣል ሓጩጭካሎም ተባሂሉ ብኣባላት ስለያ እታ ሃገር ስለዝተደልየ’ዩ ዶብ ሰጊሩ ናብ ቱርኪ ኣትዩ። ካብ ቱርኪ ኸኣ መንግስቲ ፈረንሳ ብዝሃቦ ዑቕባ ናብ ፓሪስ መጺኡ።
ኣብ ፓሪስ፣ ካበየ ኩርንዓት ዓለም ሃዲሞም ዑቕባ ዝተዋህቡ ጋዜጠኛታት ብፍሉይ ዝነብርሉ፣ Maison Des Journalistes ዝተባህለ ናይ ጋዜጠኛታት መንበሪ ቤት ኣሎ። ኣብ ሓደ እዋን ክሳብ 15 ጋዜጠኛታት እናዕቆበ ከኣ እግሪ ተኺሎም ናብርኦም ክሳብ ዝጅምሩ ናይ መንበሪ ቤት፣ መግብን መጓዓዝያን ኣገልግሎታት ብናጻ እናሃበ ኣድላዩ ሓገዝ የበርክት።
ናይ ፈለማ ሌላይ ምስ ኢራናዊ ካርቱኒስት ኪያኑሽ ራምዛኒ ኣብዚ ቤት እዚ ነበረ። ኣብቲ ብምምሕዳር ከተማ ፓሪስ ኣብ ዝተዋህበ፣ ዝተሰዱ ጋዜጠኛታት ጥራይ ዝነብርሉ ቤት፣ ንኪያኑሽ ጥራይ ዘይኮነ ካብ ሶርያ፣ ካብ ፓኪስታን፣ ኣፍጋኒስታን፣ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራትን ብመንግስቲ ፈረንሳ ዑቕባ ዝተዋህቦም ጋዜጠኛታት ዝምድና ከጥሪ ክኢለ’የ። ጎኒ ጎኒ’ቲ ዝተመስረተ ዝምድና ኸኣ ዝተፈላለየ ተሞክሮ።
ኪያኑሽ፣ ነቲ ድሕሪ ስደቱ ዘዳለዎ ካርቱን ኣብ ፓሪስ ዝመደበሮም ሓያሎ ጋዜጠኛታት፣ ጸሓፍትን ካርቱኒስትን ምስዚ ዓውድታት እዚ ዝግደሱ ውልቀሰባትን ብምዕዳም’ዩ ኣብ ቤት ሻሂ ካፈቴክ ንምርኢት ኣቕሪብዎ። እቲ ሓሳብ ዋና’ታ ካፈ ንቤታ ዝያዳ ምልላይ ትገብረሉን ዝተፈላለየ ቡን ከኣ ትሸይጥን፣ ኪያኑሽ ድማ እቲ ናይ መወዳእታ ዕግበቱ ዝኾነ ካርቱን ንምርኢት ከቐረበሉን’ዩ። ከም ሓሳቡ’ውን ተዓዊቱ’ዩ። ልዕሊ 100 ዝኾኑ ዕዱማት፣ ንካርቱናቱ ዘለዎም ኣኣድናቖት ዝገልጽ ርእይቶ ኣብ መዝገብ ኣስፊሮምሉ። ጎኒ ጎኑ ኸኣ ናይ ብራዚል ናይ ኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራትን ቡን እናመረጹ ከስተማቕሩ ክኢሎም’ዮም። ፈረንሳውያንን ቡንን መካይድቲ’ዮም። ዋላ’ኳ ከም ኤርትራውያን ክሳብ ፍርቂ መዓልቲ ዝምጠጥ ግዜ እንተዘየባኸኑሉ።
ኣብዚ ኣብ ካፈቴክ ዝጠኻየደ ናይ ካርቱን ምርኢት፣ ማና ዝተባህለ ብመንግስቲ ኢራን ብዝልዓለ ካብ ዝህደኑ ካልእ ካርቱኒስትን ኣብ 7 ጥሪ 2015 ኣብ ፓሪስ ብሽበራውያን ዝተቐትለ ሻርብ ዝተባህለ ፈረንሳዊ ካርቱኒስትን ምስ ካልኦት ህቡባት ሰኣልትን ናይ ኢድ ሰላምታ ክለዋወጥ ዕድል ረኺበ’የ። ሻርብ ካብ ሓደ ናይ ቀረባ የዕሩኽ ኢራናዊ ኪያኑሽ ራምዛኒ’ዩ። ድሕሪ ቅትለት ሻርብ፣ ኪያኑሽ ምስ ማዕከናት ዜና ዓለም ኣብ ዝገበሮ ቃለ መጠይቕ’ውን ተደጋጋሚ እዋን ከምዘተንቐቖን፣ ሻርብ ግና “ፓሪስ ከም ቴህራን ኣይኮነትን” ክብል ይምልሰሉ ምንባሩን ክምስክር ሰሚዐ’ዮ።
ድሕሪ’ዚ ኣብ ፓሪስ ዘጋጠመ ንካርቱኒስት ዒላማ ዝገበረ ሽበራዊ መጥቃዕቲ፣ ደሃይ ኪያኑሽ ንምጥያቕ መልእኽቲ ጽሒፈሉ። ዋላ’ውን እቲ ዝኸበደ እንተመጸ፣ ካርቱን ምስኣል ከምዘየቛርጾ ኣረጋጊጹለይ።
ንሓያሎ ናይ ፈረንሳ ጋዜጣታት ካርቱን እናሳኣለ’ዩ ዝናበር ኢራናዊ ኪያኑሽ ራምዛኒ።
ኣበርክቶ ካርቱን ኣብ ሜድያ ሓያል ጽልዋ ከምዘለዎ ኣብ ኤርትራ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ዝነበራሉ እዋን ዘርከብክሙሉ ትርስዕዎ ኢኹም ኣይብልን’የ። ብፍላይ እኳ እብ መንጎ እታ ምስ መንግስቲ ዝወገነት ብሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተማሃሮን ኤርትራ(ሃማመተኤ) እትውነን ዝነበረት ትርግታን ብዋና ኣሰናዳኢ ሚልክያስ ምሕረትኣብ እትእለ ዝነበረት ቀስተ ደበናን ዝነበረ ናይ ካርቱን ምትህልላኽ ዝርሳዕ ኣይኮነን።
ንጋዜጣ ትርግታ ካርቱን ዘዳሉ ዝነበረ ህቡብ ኤርትራዊ ካርቱኒስት ኮብራ ምስ ዋና ኣሰናዳኢ ቀስተ ደበና ሚልክያስ ምሕረትኣብ፣ ክሳብ ናብ ውልቃዊ ዝወረደ ብካርቱን ናይ ምጽርራፍ ደረጃ ዝበጽሕሉ ግዜ’ውን ኔሩ’ዩ።
ካርቱን ብዝተጋገነ ኣሳእልን ሒደት ቃላታን ምሉእ ሓሳባት ናይ ምግላጽ ዓቕሚ ዘለዎ ምዃኑ፣ ኣብ ኤክስፖ ኣብ ዝካየድ ዝነበረ ፌስቲቫል፣ ነቲ ፍጻሜ ብምዕዛብ ብኡ ንብኡ ኣብ ዝዳሎ ዝነበረ ናይ ካርቱን ምርኢታት ተዓዋቲ ዝኾነ ብሩኖ፣ ንሬድዮ ዛራ ወኪለ ኣብ ዘካየድክሉ ቃለ መጠይቕ ክገልጸለይ ኣይርስዖን።
ኣብ ፓሪስ፣ ወትሩ ንግሆ ብባቡር ኣብ ዝጓዓዘሉ’ውን ኣብ ኣፍደገ እቲ ፎሮቭያታት ብናጻ ዝዕደል መጽሔታትን ጋዜጣታትን ካብቲ ነዋሕቲ ትሕዝቶታቱ እቲ ካርቱናት’ዩ ዝምስጠኒ። ንመራሕቲ ፈረንሳ፣ ንገሊኦም ኣፍንጭኦም ክንዲ መስጊድ ሶማል፣ ንገሊኦም የዒንቶም ክንዲ ቀላይ ማይ ኣንበሳ፣ ንገሊኦም፣ ኣራእሶም ክንዲ ጎቦ ክራማ ንገሊኦም ከኣ ኣእዛኖም ክንዲ ሰተታ ኣደይ ማርታ እናጋነኑ ከቕርብዎም ምርኣይ ኣመና’ዩ ዘዘናግዓኒ። ግደ ሓቒ ፈረንሳውያን ኣፍንጭኦም ከይተጋነነ’ውን ክንዲ’ታ ኣብ ኣኽርያ ዝውትርቲ ዝኾነት መስጊድ ሶማል ዝኸውን ንውሓት ይህልዎ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ ብናጻ ሓሳብካ ምግላጽ እንተዝህሉ እሞ፣ ኤርትራውያን ካርቱኒስት ኮብራ፣ ኣባሓጎይ፣ ቡሩኖን ካልኦት ከኣ ብናጽነት ናይ ምስኣል ዕድል እንተዝህልዎም፣ ንመራሕትና ከመይ መቕረብዎም? ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣብ ካርቱን ከመይ ክመስል ምኽኣለ? ጀነራል ስብሓት ከ…? ብናይ ገዛእ ርእሰይ ህውተታ ዝበጻሕክዎ’ዩ።
ኣብ ሰሜናዊ ፈረንሳ፣ ‘ካ’ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ብፈረንሳዊት ጠበቓ ፕሪስካ ኦርሳኖ ኣብ 2012 ብሕጋዊ መልክዕ ኣብ ዝቐረበ ንኤርትራዊ ጋዜጠኛ ዳዊት ኢሳቕ ዝምልከት ጉዳይ፣ ኣብቲ ኣጋጣሚ ንዝቀረበ ዝተፈላለየ ጉዳያት ብካርቱን ዝስእል ዝነበረ ፈርንሳዊ፣ ንኤርትራ ዝምልከት ካርቱናት ምቕራቡ’ውን ኣብቲ ኣዳራሽ ዝተረኸብና ሓሙሽተ ኤርትራውያን መሰኻክር ኢና።
ሓንቲ ካብተን ካርቱናት፣ ሽወደን ኣብ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ እትኽተሎ ዘላ ሰንኮፍ መርገጺ እትወቕስ’ያ።
“ናይ ሽወደን ዜግነት ዘለዎ ዳዊት ኢሳቕ እንተዘይፈቲሑ ኣብ ኣስመራ ኢ.ኪ.ኣ(IKEA) ኣይንኸፍትን ኢና።” ድማ’ያ ትብል።
ኢ.ኪ.ኣ ኣብ ሽወደን ዝመደበሩን ኣብ ኩሉን ዓበይቲ ከተማታት ዓለም ጨናፍር ዘለዎን ሓደ ካብ ዓበይቲ ትካላት መፍረ ኣቑሑ ዕንጸይትን ሓጺንን’ዩ። ፈረንሳዊ ካርቱኒስት፣ ዳዊት ኢሳቕ ኣንተዘይተፈቲሑ ነዚ ትካል ኣብ ኣስመራ ኣንኸፍቶን ኢና ዝብል ካርቱን ምስኣሉ፣ ነቲ ሽወደን ኣብዚ ጉዳይ እዚ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ እትኽተሎ ዘላ ኣብ ግብሪ ዘይሰርሕ ኣካይዳ ንምንቓፍ ዝዓለም’ዩ።
ፈረንሳውያን፣ ነቲ ኣብ ልዕሊ ካርቱኒስት ናይታ ብሻርሊ ኤብዶ እትፍለጥ ወትሩ ሮቡዕ እትሕተም ሰሙናዊት ጋዜጣ ዝተፈጸመ ቅትለት፣ መጥቃዕቲ ኣንጻር ናጽነት ፕረስ’ዩ ክብሉ’ዮም ኮኒኖሞ።
ሻርሊ ኤብዶ (Charlie Hebdo) ከም ጋዜጣ ፍጥር ከይበለት ክዕምጽጹዋ ምስ ዝፈተኑ ሓይልታት እናተጓነጸት’ያ ምንባር ጀሚራ። ዋላ’ውን ድሕሪ’ቲ ዝበዝሑ ኣባላታ ዝተቀትልሉ ፍጻሜ፣ ኣብ ሰሙና ሎሚ ሮቡዕ’ውን ክትሕተም ክኢላ ኣላ። እኳ ደኣ ብሓያል ናህርን ልዑል ተቐባልነትን።
ጋዜጣ ሻርሊ ኤብዶ፣ ኣብ 1960ታት ፈለማ ሃራ ኪሪ (Hara Kiri) ብዝብል ስም’ያ ተበጊሳ። ነቲ ፈረንሳውያን ከም ኣቦ ናይታ ድሕሪ ሓሙሽተ ተኸታታሊ ሰውራታት ዝመጸት ሪፖብሊካዊት ፈረንሳ ዝርእይዎ ሻርል ደ ጎል ዝነቕፍ ዝተጋነነ ካርቱን ስለዘቕረበት ከምእትሰናከልን ብኡ ኣቢላ ከኣ ደው ከምእትብል ኮይና። እንተኾነ ካብ ሕሉፍ ጸገማውያን ምዃኑ ዝንገረሉ ሓደ ካብ ኣውራ ኣካይድቲ ናይታ ጋዜጣ ዝነበረ ሻርሊ ብራውን፣ ብስሙ ሓድሽ ፍቓድ ብምውጻእ ሻርሊ ኤብዶ ማለት ሰሙናዊ ሻርሊ ብዝብል ሓድሽ ኣርእስቲ ኣብ መጀመርያ 1970ታት ከምእትቕጽል ጌሩ።
ሻርሊ ኤብዶ ብፍቕሪ ካርቱን ብዝዓበዱ፣ ካብ ገንዘብ ንላዕሊ ኣብ ሕብረተሰብ ክመጽእ ዝኽእል ለውጢ ብዘገድሶም ውፉያት ካርቱኒስት ጥራይ ትቕጽል ብምንባራ ግና ኣብ 10 ዓመታ ብሰንኪ ስእነት ባጀት ደው ኢላ።
ዘበግሱዋ ግዱሳት ስለዝተረኽቡ እንደገና ኣብ 1992 ዳግም ተቀላቒላ። ክሳብ 2011 ኣብ ዝነበረ ግዜ ኸኣ ንዝተፈላለዩ መራሕቲ ሃገራት፣ መራሕቲ ሃይማኖትን ካልኦት ጸለውቲ ውልቀሰባትን ብዝተጋነነን ጭርቓን ብዝተሓወሶ መንገድን ብካርቱን እናሰኣለት ሰለይ ክትብል ጸኒሓ።
እቲ ዓመት’ቲ ንእስላማዊ ዓለም ዘቖጠዐ ናይ መሓመድ ካርቱን ኣብ ደንማርክ ብእትርከብ ጋዜጣ ዝተዘርግሓሉ’ዩ። ኣብ ፈረንሳ ዝርከቡ ካርቱኒስ ኸኣ፣ ኣብታ ብናጽነት ፕረስ ሕብንቲ ዝኾነት ፈረንሳ ዝርከቡ ኣመንቲ ምስልምናን መንግስቲ እታ ሃገርን ንዘለዎም ተጻዋርነት ንምፍትታን ኣብ ጋዜጣ ሻርሊ ኤብዶ ብዝተጋነነን ዝተመሓየሸን መልክዕ ኣቕሮቦሞ።
መንግስቲ ፈረንሳ መሰል ሓሳብካ ምግላጽ’ዩ እኳ እንተበለ፣ በታ ጋዜጣ ተበዲለ’የ ዝበለ ዝኾነ ፈረንሳዊ ክሲ ክምስርት መሰሉ ምዃኑ ብምርግጋጽ ነቲ ጉዳይ ክዓጽዎ ፈቲኑ። ኣብ ፈረንሳ ዝርከቡ ጥሩፋት እስላማውያን ግና፣ ካብ ሕግን ስርዓትን ብጎነጽ ስጉምቲ ንምውሳድ፣ ንቤት ጽሕፈት ናይ ሻርሊ ኤብዶ ንምቕጻሉ ተበግሶ ወሲዶም። እዚ ተበግሶ እዚ ኸኣ ነታ ጋዜጣ ናህሪ ወሲኹላ ክሳብ ጥሪ 2015 ክትምርሽ ኣኽኢሉዋ።
ኣሰናዳእቲ ጋዜጣ ሻርሊ ኤብዶ፣ እታ ጋዜጣ ከቢድ ናይ ባጀት ዋሕዲ ኣጋጢሙዋ ከምዘሎን ክትዕጾ ከምእትኽእልን ኣብ ዝገልጽሉ ዝነበሩ ጸብጻብ ሓድሽ ዓመት ከኣ፣ ንህላዌኣ ዘረጋግጽ ፍጻሜ ተኸሲቱ። እንሆ ኸኣ ናይ ሎሚ ሮቡዕ መበል 1178 ሕታማ ኣብ ታሪኽ መሸጣ ጋዜጣታት ፈረንሳ ክብረ ወሰን ዝሰበረ፣ ኣብ ሒደት ሰዓታት 3 ሚልዮን ቅድሓት ኣብ ኢድ ኣንበብቲ ከተብጽሕ ክኢላ።
ወትሩ ሮቡዕ ሻርሊ ኤብዶ እትርዝግሓሉን ኣዳላውታ ከኣ ንዝመጽእ ሕታም ንምድላው ኣኼባ ዘካይድሉን መዓልቲ’ዩ። ኣብ ሓንቲ ካብ መዓልታት ሮቡዕ ኸኣ ኣብ ልደት 7 ጥሪ 2015፣ 10 ካብ ኣባላታ ዝቐተለ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ተኻይዱ። እቲ ዝገርም መበገሲ እቲ መጥቃዕቲ ንዝኾነ ናይ መሓመድ ካርቱን ዝሰኣለ ካርቱኒስት ኣብቲ ዝተኻየደ መጥቃዕቲ ስለዘይነበረ ብህይወት ምድሓኑ’ዩ።
ብዓውዲ ሕጨጫ (ካሪካቹር)፣ ፍልስፍና፣ ድራማ፣ ስነ-ግጥምን ሕግን ነዊሕ ታሪኽ ዘለዎ ህዝቢ ፈረንሳ፣ እዚ ኣብ ልዕሊ እቶም ጋዜጠኛታት ዝተፈጸመ ቅትለት ከም ወራር ንሉኡላውነቱ፣ ምህሳስ ክብሩ፣ ምድምሳስ መንነቱ ስለዝርኣዮ፣ ንምኹናኑ ብሓባር ናብ ጎደናታት’ዩ ተጓዩዩ።
ኣብ ማእከል ፓሪስ ዝርከብ ሪፖብሊክ ዝተባህለ ቦታ፣ ነታ ብተኸታታሊ ሰውራታት ብዙሕ ሓርጎጽጎጽ ሰጊራ ዝመጸት ሪፖብሊካዊት ፈረንሳ ዓቢ ኣገዳስነት’ዩ ዘለዎ። ህዝባዊ ኣኼባታትን ሰልፍታትን ኣብዚ ቦታ’ዚ’ዩ ዝውደብ። ካብዚ ብዝነቐለ ጸጋማውያን ጸሓፍቲ፣ ጋዜጠኛታት፣ ገጠምትን ፖለቲከኛታትን ካብዚ ቦታ’ዚ ኣይጠፍኡን’ዮም። ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ኣብያተ ሻህን ባራትን ንየማናውያንን ብርዡዋታትን ዝኸውን መናብር የብለንን። ጉዕሽ ቢራ ምስ ጽሟቕ ለሚን(Un demi citron) ወይ ከኣ ሓፊስ ቡን ብብዝሒ ዝእዘዞ ቦታ’ዩ- ሪፖብሊክ። ህዝቢ ተጸቓቒጡ፣ ካብ ማዕዶ ናብ ማዕዶ እናዕለለ ዘውክዓሉ ባራት መሊኡ’ዩ።
ኣርማ ወግዓዊ ማሕተም ሪፖብሊካዊት ፈረንሳ ክትከውን ዝተመርጸት ‘ማሪ-ኣን’ ዝተባህለት ሰበይቱ’ውን ግዙፍ ሓወልታ ኣብዚ ቦታ’ዚ’ዩ ዝርከብ።
ድሕሪ’ዚ ኣብ ልዕሊ ጋዜጠኛታት ሻርሊ ኤብዶ ዝተፈጸም ቅትለት’ውን፣ ፈረንሳውያን ናብዚ ቦታ’ዚ ውሒዞም። ኣብ ሰንበት 11 ጥሪ ብደረጃ ሃገር ኣብ ዝተወደበ ናይ ሓድነት ሰልፊ ከኣ ካብዚ ቦታ’ዚ ክንቕል ተመሪጹ።
ልዕሊ 40 ዝኾኑ መራሕቲ ሃገራት፣ መራሕቲ ፖለቲካውያን ሰልፍታት፣ ውድባት፣ ዞባውያን ኣህጉራውያን ማሕበራት፣ ኣሽሓት ጋዜጠኛታትን ልዕሊ ሓደ ሚልዮን ዝግመት ህዝብን ከኣ ኣብ ሪፖብሊክን ከባቢኣን ተኣኻኺቡ።
ኣብ ናጽነት ፕረስን ሓሳብካ ብናጻ ምግላጽን ከም ዝኣምን መጠን፣ ኣብ ሓንቲ ንእሽቶ ወረቀት ዝተጻሕፈት ‘ንሕና ኩልና ሻርሊ ኢና” እትብል ጽሕፍቲ ኣንጠልጢለ ነዚ ልዕሊ ሚልዮን ዝግመት ህዝቢ ክጽንበሮ’የ መሪጸ።
ጭሩ ብዓቕማ ትሕጎም’ዩ እሞ ብዓቕመይ ድምጸይ ከስምዕን ንናጽነት ፕረስ ዘሎኒ ደገፍ ክገልጽን ኣብ ማእከል እቲ ንሪፖብሊክን ናስዮን ዝተባህለ ቦታን ዘራኽ ጎደና ቮልቴር ተረኺበ ኣለኹ።
የማነይ ጸጋመይ ብህዝቢ ዝተተቕጠቐ ብምዃኑ ርሑቕ ምዕዛብ ኣይከኣልኩንጅ። ኣብቲ ጎደናታት ኣብ ዝርከብ ህንጻታት፣ ካብ መንበሪ ቤቶም ብመሳኹቲ ተቐልቂሎም ደገፎም ዝገልጹ ዝነበሩ ፈረንሳውያን’ውን ማእለያ ኣይነበሮምን።
ካብዞም ብመሳኹቲ ተቐልቂሎም ደገፎም ዝገልጹ ዝነበሩ ኣሽሓት ሰባት፣ ሓንቲ ብዕድመ ዝደፍአት ሰበይቲ ቀልበይ ሰሓበት። ኣብቲ ተቐልቂላትሉ ዝነበረት መስኮት Liberté d’expression! ኣንጠልጢላትሉ’ያ።
ከመ ቕጽበት ኣእምሮይ ናብ ጎደና ሓርነት ተጓዕዘ። ካብ ሪፖብሊክ ክሳብ ናስዮን ኣብ ዘሎ ክልተ ኪሎሜተር ዝኸውን ርሕቐት ዝሸፈነ ጎደና ቮልቴር፣ ምስቲ ካብ ሜዳ ባሕቲ መስከረም ክሳብ ሲቲ ፓርክ ወለል ኢሉ ንዘሎ ጎደና ሓርነት ተመሳሰኒ። ሻርሊ ኤብዶን ጋዜጣታት ሰቲት፣ መቃልሕ፣ ጽጌናይ፣ ቀስተ ደበና፣ ኣድማስን ዊንታናን ኣሓት መሰላኒ። ተጸዋዊርካ ምንባር ዘይተለማመዱ ጸላእቲ ዘለውወን ኣሓት።
ኣብ ጎደና ሓርነት ካብ ዘሎ ህንጻታት፣ ዒላም ዝወብኣ፣ ተሓኒነን ኣልባሶ ዝተቖነና ግርምቲ ኣደ ተቐልቒለን፣ ሓሳብካ ብናጻ ናይ ምግላጽ መሰልና ይተሓሎ! ዝተኣስሩ ጋዜጠኛታት ይፈትሑ! ዝብል ጽሑፍ ኣንጠልጢለን በእምሮይ ቀረጽኩወን። ህዝቢ ከተማ ኣስመራ፣ ሰራሕተኛታትን ተማሃሮን Seyoum is my Brother! OneDaySeyoum! ዝተጻሕፎ ታቤላታት ኣንጠልጢሎም ንጎደና ሓርነት ቅጽጽ ክብልዎ ረኣኹ። ኣሳእል ስዮም ጸሃየ፣ ዳዊት ሃብተሚካኤል፣ ኣማኑኤል ኣስራት፣ ዳዊት ኢሳቕ፣ ተመስገን ገብረየሱስ፣ ማቲዎስ ሃብትኣብ፣ መሓመድ ስዒድ፣ ፍስሃየ ዮሃንስ (ጆሽዋ)፣ ግርማይ ኣብርሃም፣ ይርጋኣለም ፍስሃ…ወዘተ ዘንተልጠሉ ኣእላፍ ኤርትራውያን ኣብ ኩለን ከተማታት ኤርትራ ክውሕዙ ክዉን ኮይኑ ይስምዓኒ ኣሎ።
ናይ ኤርትራ ሻርሊ ኤብዶታት’ውን ዳግም ክውለዳ ኣብ ሕምብርቲ ፓሪስ፣ ሪፖብሊክ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣብ ጎደና ቮልቴር ምስ ሚልዮናት ደገፍቲ ናጽነት ፕረስ ኮይነ ኣብ ዘካይዶ ዘለኹ ጉዕዞ፣ ኣብ ሕልመይ ርኣኽወን።
ዕባይ ኣኽርያ
ፓሪስ 13-01-15
==========================


text:
ዮሃና ንህዝብን ሰራዊትን መንግስትን ትግራይ
FOR PDF መግለጺ ኤሃግ_ብምኽንያት_ዓወት ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ
ዮሃና ንህዝብን ሰራዊትን መንግስትን ትግራይ
ጅግና ህዝቢ ትግራይን ሰራዊቱን መንግስቱን ድሕሪ ነዊሕን መሪርን ቃልሱ፡ ነቶም ንከጽንትዎ ዓጢቆም ኩሉ ዝከኣሎም ኣዋፊሮም ከንበርክኽዎ ዝፈተኑ ጸላእቱ ስዒሩ ንዝበዝሐ ክፋል ትግራይን ንዋና ከተማ መቐለ ተቆጻጺርወን ይርከብ። እዚ መዳርግቲ ኣልቦ ዓወት፡ ናይ ኩልና ፈተውቲ ህዝቢ ትግራይን ደለይቲ ፍትሕን ስለዝኾነ ዝስማዓና ሓጎስ ወሰን የብሉን። ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር ንህዝብን ሰራዊትን ትግራይ ዮሃና፡ እንቋዕ ናብዚ ኣብቃዓካ እንዳበለ፡ ሕጂውን ከም ወትሩ ኣብ ጎኒ ህዝቢን ሰራዊትን ትግራይ ደው ከምዝበለ ይገልጽ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ሸሞንተ ናይ ጽንዓትን መኸተን ኣዋርሕ፡ ህዝቢ ትግራይ ንኩሉ ተጻብኦታት ሰጊሩ ዝረኸቦ ዓወት ልቢ ፈተውቲ ዘረስረሰ፡ ንጸላእቲ ከኣ ርእሶም ከምዘድንኑ ካብ ምግባር ሓሊፉ ንዓለም’ውን ዓቢ መልእኽቲ ዘመሓላለፈ እዋን እዩ። ኩምራ ናይ ሓጻውን፡ ሽሾ ሰራዊት ፡ ዘመናዊ ኣጽዋር ምእቲ መሰሉን ህላወኡን ዝቃለስ ህዝቢ ክስዕር ከምዘይክእል ብግልጺ ተራእዩ እዩ። ጸላእቲ ህዝቢ ትግራይ ነቲ ዝነበሮም ጥሙሕ ተግባራዊ ንምግባር ኩሉ ዝከኣሎም ዘበለ ጌሮም እዮም። ዘሎ ኩሉ ንብረቶም ኣዋፊሮም ፡ ንምቑጻሩ ዘሸግር ሰራዊቶም ኣዝሚቶም ከይኣክል ብዝሒ ዘለዎ ክፍለ ሰራዊትታት ኤርትራ ዝተሳተፎ ኩናት ኣካይዶም ከምቲ ዝደለይዎ ክሰልጦም ስለዘይካኣለ ካብ ሃገራት ኣዕራብ ዘመናዊ ኣጽዋርን ሰብ ኣልቦ ነፈርቲን ለሚኖም ኣዋፊሮም እዮም። እዚ ግን ግዝያዊ ዓወት ካብ ምምጻእ ሓሊፉ ካልእ ኣበርክቶ ስለዘይገበረ ነቲ ኲናት ናብ ካልእ ገጾም ክወስድዎ ተገዲዶም እዮም።
ብፋሽስታውያን መራሕቲ ኣቢ ኣሕመድን ኢሰያስ ኣፈወርቅን ዝምራሕ ሰራዊት ነቲ ፊት ንፊት ገጢሞም ክሰንፍዎ ዘይከኣሉ ህዝቢ ትግራይን ሓይልታት ምክልኻሉን ንምብርካኽ ካልእ ባርባራዊ ሜላ እዮም ፈጢሮም። ንዓለም ዘሰንበደ፡ ኣብዚ ዘመናዊ እዋን ክግበር ኢልካ ዘይሕሰብ ግፍዕታት ምክያዶም ገና ዘይስሃሰሰ ዝኽሪ እዩ። ኣብ ልዕሊ ሰላማውያን ሰባት ዝተኻየደ ቅትለት ፡ ንምእማኑ ዘጸግም ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ፡ ራስያ ንብረት ህዝብን መንግስትን መርኣያ ቀቢጸ ተስፋኦም ኔሩ። እቲ ንመሰሉን ንህላወኡን ዝወፈረ ህዝቢ ትግራይ ንኩሎም በዳህቲ ኩነታት ከከም ኣማጻጽኦም ብምሕላፍ እቲ ዘይተርፍ ዓወቱ ክጭብጥ ካብ ዘኽኣልዎ ኩነታት ህዝብን ሰራዊትን መንግስትን ትግራይ ብሓደ ትርግታ ልቢ ደው ምባሉን ቅርዑይን ጽፉፍን ውደባን ልዕሊ ኩሉ ንጹር ዕላማ ብምውሓስ እዮም። እቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከብ ህዝቢ ትግራይ፡ክሳብ እታ መተካእታ ዘይብላ ህይወቱ ክኸፍል እንከሎ፡ እቲ ኣብ ደገ ዝርከብ ህዝቢውን ኩሉ ዝከኣሎ ብምግባር እቲ ዓወት ክቃላጠፍ ዓቢ እጃም ኣወፍዩ እዩ። እዚ ብክቡር መስዋእትነት ዝተረኽበ ዓወት ብፍላይ ንህዝቢ ትግራይ፡ ብሓፈሻ ከኣ ንመላእ ውጹዕ ህዝቢ ሓበን እዩ’ሞ፡ ህዝቢ ትግራይ፡ ሕጂው’ን ነዚ ተረኺቡ ዘሎ ዓወታት ንምዕቃብን ኣብ ናይ መወዳእታ ሸቶኡ ከተብጽሖ ከምቲ ትማሊ ብሓባር ዝመከትካዮ ሓድነትካ ኣትሪርካ መኸተኻ ከምትቕጽል ዘለና እምንቶ ልዑል ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ኣብ ኩሉ ትገብሮ ጉዕዞ ኣብ ጎንኻ ከምዘለና ዳግም ከነረጋግጸልካ ንፈቱ።
ኣንጻር ህዝቢ ገጢሙ ዝዕወት ሓይሊ የለን!!
ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ትግራይ!!
ዓወት ንውጹዕ ህዝቢ ኤርትራ !!
ውድቀት ንዓመጽትን ጨቆንቲ ስርዓታትን!!
ኤርትራዊ ሃገራዊ ግንባር (ኤሃግ)
29 ሰነ 2021


text:
ጥንሲ
ጥንሲ (pregnancy) ዘርኢ ወዲ ተባዕታይ ምስ እንቋቈሖ ጓል ኣንስተይቲ ካብ ዝተዋሃሃደሉ ኪሳብ ህጻን ዝወለደሉ ዘሎ ከባቢ 9 ኣዋርሕ ዘጣቓለለ እዩ።
ግዜ ጥንሲ[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
ብሳምንታት እዩ ዝቑጸር፡፡ ጥንስቲ ክትኮንሉ እትኽእሊ እቲ ዝበለጸ ግዜ። ኣብ ፍርቂ ዑደተ-ጽግያት እዩ። እታ ዝጸግየት እንቋቑሖ ኣብ ማህጸን ክትምዕብል ካብ ዝጀመረትሉ ግዜ ጀሚሩ ክሳብ እቲ ቆልዓ ዝውለድ ዘሎ ንውሓት ግዜ ግዜ ጥንሲ ተባሂሉ ይጽዋዕ። ጥንሲ ንኣስታት 9 ኣዋርሕ ወይ 40 ሳምንታት ይጸንሕ ። ካብታ ናይ መጀመርታ መዓልቲ ናይታ ዝሓለፈት ምፍሳስ ደም ጽግያት (እቲ ሓቀኛ ጥንሲ ቅድሚ ምግጣሙ ዘሎ ከባቢ ክልተ ሳምታት) ጀሚሩ ይቑጸር። ሕርሲ ክኣ ካብታ መወዳእታ ናይ ጽግያት ደም ዝተራእየሉ ግዜ ጀሚርካ ድሕሪ 40 ሳምንታት የጋጥም። ብዙሓት ደቂኣንስትዮ ኣብ ግዜ ጥንሲ ከቢድ ጸገማት ከየጋጠመን። ጥዕና ነብሰንን ወላደንን ንምውሓስ እምብኣር እታ ኣደ እኹል ኣፍልጦ ክጸንሓ ኣገዳስነቱ ዕዙዝ እዩ።
ምልክታት ጥንሲ[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
ጓልኣንስተይቲ ጥንስቲ ምዃና ዘርኢ ምልክት ካብ ጓል ኣንስተይቲ ናብ ጓል ኣንስተይቲ እኳ ዝፈላለ እንተ ኾነ፡ ገለ ካብኡ ንምግላጽ ኣብተን ቀዳሞት ሰለስተ ኣዋርሕ ንግሆ ክትንስእ ከላ ዕወልወል ምባል ፡ ከምልሳ ምድላይ፡ ድኻም ምስማዕ ፡ ሽውሃታ ምዕጻው ወዘተ ክንዝርዝር ንኽእል። መብዛሕቱኡ ኣብ ኩለን ጥንሲ ከም ዘጋጥም እትፈልጥሉ ግን ግዜ ናይ ጽግያት (ናይ ኣዴታታ) ኣብ ግዝይኡ ምስዘይመጻ እዩ። ካልኦት ምልክታት ድማ ምቕንዛው ጡብ። ኣብ ከባቢ ጫፍ ጡብ ድማ ካብቲ ንቡር ንላዕሊ ኣዝዩ ዝጸለመ ሕብሪ ምህላው የጠቓልሉ፣ ካብ ኣርባዕተ ክሳዕ ሸውዓተ ወርሒ ዘሎ ጥንሲ። ንመብዛሕተን ደቂኣንስትዮ እቲ ዝመችአ ግዜ ኣብ መላእ ናይ ጥንሲ ግዚአን እዩ። ኣብዚ ግዜ እዚ ምሉእ ሓይሊ ዝስምዐን ብዙሓት ደቀንስትዮ ኣለዋ፣
መፍለጢ ጥንሲ[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
ኣብ ምዕቡላት ሃገራት ኣብ ገዛ ኴንካ እትጥቀምሉ መመርመሪ ጥንሲ ካብ ፋርማሲ ክትዕድግ ትኽእል ኢኻ ወይ ድማ ውሑድ ሽንቲ ማይ ንመርመራ ናብ ዶክተር ክትወስድ ይከኣል እዩ።
ዕሸል[ኣመዓራርይ | ኮድ ኣመዓራርይ]
ጥንስቲ ጓልኣንስተይቲ ካብ ራብዓይ ወይ ሓምሻይ ወርሒ ጥንሳ ጀሚሩ እቲ ዕሸል ክንቀሳቐስ ከሎ ክትሰምዕ ትኽእል እያ። ዘይ ቦካር ጓልኣንስተይቲ እዚ ነገር እዚ ኣቐዲሙ ክስምዓ ተኽእሎታት ኣሎ። ምንቅስቓስ ዕሸል ኣብ ሰሙን ዝተወሰነ ግዜ ጥራይ ክስምዓ ይኽእል እዩ ድሕሪ ቁሩብ ግዜ ግን መዓልታዊ ክስምዓ ይጅምር። ዕሸል ሸውዓተ ወርሒ ኣብ ዝገበረሉ ግዜ ከባቢ 1 ኪ.ግ ይምዘን። ኣስታት 35 ሰ.ሜ ድማ ንውሓት ይህልዎ፣ እቲ ዕሸል። ኣብዚ ግዜ’ዚ ምሉእ ብምሉእ ይምዕብል፥ ካብዚ ግዜ’ዚ ንድሓር ሕርሲ ምስዘጋጥም። መብዛሕቱ ግዜ። እቲ ቆልዓ ብህይወት ይውለድ እዩ፣ ኮይኑ ግን። እዚ ግዜ እዚ ንሕርሲ ኣዝዩ ዝቐልጠፈ ግዜ እዩ፥ ጥንስቲ ጓልኣንስተይቲ ንገዛእ ርእሳ ጽቡቕ ክንክን ክትገብር ኣገዳሲ እዩ፣ ከቢድ ነገር ኣብ ምልዓልን ልዕሊ ግቡእ ምዝርጋሕ ኣካላት ኣብ ምግባርን ክትጥንቀቕ ይግባኣ፣ ኣብ መወዳእታ ናይ ጥንሲ ግዜን። ከብዳ ኣጸቢቑ ይዓቢ፣ እታ ጓልኣንስተይቲ። ክብደት ብቐጻሊ ትውስኽ፣ ትንፋስ እውን ሕጽር ሕጽር ክብላ ይኽእል፣ እዚ ድማ እቲ ዕሸል ኣንጻር ናታ ድያፍራም ስለዝደፍኣ እዩ፣
ዕሸል ኣብ መወዳእታ ናይ ጥንሲ ኣዋርሕ ኣዝዩ ይዓቢ፣ ኣብ መወዳእታ 8ይ ወርሒ። ከባቢ 3 ኪ.ግ ይምዘን፣ ቅድሚ ሕርሲ ዘሎ ናይ መወዳእታ ወርሒ። እቲ ዕሸል ቦታ ይቕይር፥ ርእሱ ድማ ናብ ጐሎ ጓልንስተይቲ ገጹ ይገብር፣ ኩሉ ነገር ድማ ንሕርሲ ድልው ይኸውን፣ ድሕሪ ኣስታት 40 ሳምንታት ድማ እቲ ቆልዓ ይውለድ፣ ኣብ ኖርወይ እቲ ገምጋማዊ ክብደት ቆልዑ ኣብ ግዜ ሕርሲ። 3.6 ኪ.ግ እዩ፣


text:
ናብ መንፈስ ቅዱስ ብምጥማት ኣድልዎ ብዘርእን ዘይተገዳስነትን ምስናፍ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምኽንያት ናይ ካቶሊካውያን መራኸቢ ብዙሓን ዓውደ ጉባኤ 2020 ዓ.ም. መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉን፡ ኣብ ካቶሊካዊ ማሕበረሰብ እውን ከይተረፈ ዝረአይ ብውልትውና ምሉኩት ኣብ ዝኾነ ዘመን ጥርኑፋትን ስሙራን ክዀኑ የተሓሳስቡ።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ኣብዚ ምግምማዕን ምብትታንን ኣብ ዝረአየሉ እዋን ድልድል ዝሓንጹን ሕይወት ዝከላኸሉን መራኸቢ ብዙሓንን ሰባት ኣገደስቲ እያቶም፡ ነዚ ዝበሉ ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ካናዳን ናይ ካቶሊክ መራኸቢ ብዙሓን ናብ ዝጥርንፍ ቤት ምኽሪ ካብ ዕለት 30 ሰነ ክሳብ ዕለት 2 ሓምለ 2020 ዓ.ም. ዝተፈላለና ግና ስሙራት ብዝብል ኣርእስቲ ናብ ዘካይዶ ዘሎ ዓውደ ጉባኤ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ክኸውን እንከሎ፡ ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ናይ ዝሓለፈ ዓመት 2019 ዓ.ም. ዓለም ሓቆፍ መዓልቲ መራኸቢ ብዙሓን ምኽንያት ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ምልስ ቢሎም፥ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ተልእዀ ፍጥረት ሰብ ናብ ሓድነት ንኸበል ምድጋፍ ዝብልን ርሕቐትን ምርሕሓቕ ንምጽባብን ኣገዳሲ ሓበሬት ምቕራብን ኣረኣእያን ልብን ንሓቒ ክፉት ምግባር እዩ እንክብሉ ዝገለጽዎ ሓሳብ የዘኻኽሩ።
ኣቃልቦ ዘለዎ ኣገዳስነት ልክዕ ከምቲ ኣብ 1822 ዓ.ም. ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ብናይ ቻርለስቶን ጳጳስ ብጹዕ ኣቡነ ጆን ኤንግላንድ ዝተመስረተ “catholic Miscellany - ካቶሊካዊ ትሕዝቶ” ናይ እተምየ ቀዳምይ ካቶሊካዊ ጋዜጣ ዘረጋግጾን እቲ ካቶሊካዊ ጋዜጣ ብብዙሓት ጋዜጣታትን መጽሔታትን ቆላሕታ ዝግበረሉን ሎሚ ከም ቀደም “ማሕበረሰብና ሓበሬታ ዘቕርቡን ዘዋህዱን መራኸቢ ብዙሓ የድልዮ” ከምዝበሉ ልእኽቲ ጋዜጠይና ዜና ቫቲካን ደቦራ ዶኒኒ ሓቢረን።
ሰናይ ካብ ክፋእ ንምልላይ ዝድግፍ
“ሓድነት ኣብ ብዙሕነት ዝብል ሚሳል ኣብ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ሃገራዊ ጭርሖ ምልኵት እዩ” ስለዚህ እዚ ነቲ ንማሕበራው ረብሓ ንዝግበር ኣገልግልቶ ኣስተንፍሶ ክኸውን ኣለዎ፡ እዚኸኣ ኣብዚ ካቶሊክ ማሕበረሰብ እውን ከይተረፈ ዝትንክፎ ብግጭትን ብውልትውናን ዝልለይ እዋን ኣዚዩ ኣገዳስን ሕጹጽን ጉዳይ እዩ፡ እዚ ነቶም ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ንዝዓዩ ካብ ከምዚ ዓይነትን ኵነት ብጭቡጥ ኣገባብ ሓራ ምውጻእ ከምዘድሊ የተሓሳስቡ። ድልድን ሕይወት ዝከላኸሉን ዝረኣዩን ረቐቕትን ቅኑዕ ዘተን ሓቂ ንምርኻብን ዘተዓናቕፉ ፈላላይ መናድቕ ንምውጋድ ብዘይ ምውጋንን ብዘይ ምቕይያር ጭቡጥ ኩነት ብምቕራብ ሰናይ ካብ ክፋእ ንምፍላይን ጭቡጥን ሃናጽን ፍርዲ ንምቕራብን ማሕበራዊ ስኒትን ናይ ሓባር ቤትና ንምኽባርን ዝድግፍኑ መራኸቢ ብዙሓን የድልዩና” ከምዝበሉ ዝሓበራ ዲኒኒ ኣስዒበን፥ ስለዚህ “ጽኑዕ መትከል ዘለዎም ሓበሬታ ዘየዘንብዑን ንውልቃዊ ረብሓታትን ንዝብል ሸቶ ምምብርኻኽን ካብ ዝብል ኣካይዳ መራኸቢ ብዙሓን ዝኸላኸሉ ሰባት የድልዩና” ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ንሓድ ሕድኩም ናይ ሓድነት ትእምርቲ ኩኑ
ምእንቲ`ዚ ውሁዳንን ንሓድ ሕድኩም ናይ ሓድነት ትእምርቲ ክትኾኑ እላበው፡ - ኣብ ቤተ ክርስቲያን እዚ ዓይነት መግለጺ እዩ ክብሪ ዘለዎ፡ ኣብ ቤተ ክርስቲያን ኵላትና ናይ ሓደ ሰብነት ኣካል ኢና ከምዝበሉ ዝሓበራ ዶኒኒ ኣተሓሒዘን፥
ናይ መራኸቢ ብዙሓን ናይ መደምደምታ ምንጪ ኣብ ናይ እግዚኣብሔር ሕይወት እዩ
ሰብ ሙያ መራኸቢ ብዙሓንን ጋዜጠይናታትን ናይ ሞያዊ ብቕዓት ሕቶ ጥራሕ ዘይኮነ ቅድም ቀዳድም ብውልቅኻ ናይቲ ከተቕርቦ ዝደለኻዮ ሓበሬታ ሓቅነቱ ምልላይን ምምስኻርን የድሊ፡ ስለምንታይ ኣብቲ ናይ መለኮታዊ ሕይወት ሃብታትን ምሳና ክካፈልን ዝደልን ካባና እውን ንኻልእቶ እቲ ናይ ምርኻብ ጸጋ ከነካፍልን ኣብቲ ናቱ ዝኾነ ሓቂ ኣብ ምግልጋል ጥርኑፋት ክንከውን ኣብ ዝሓተና ናይ ነፍሲ ወከፍ ሓበሬታ ናይ መደምደምታ ምንጪ ሕይወት ኣብ እግዚኣብሔር ስለ ዝኾነ ከምዝበሉ ኣፍሊጠን።
ክርስትያን ሰብ ሞያ መራኸቢ ብዙሓን ሓቅን ሰብኣዊ ክብርን ዘነቓቕሑ እያቶም
ብናይ መንፈስ ቅዱስ ጠመተ ጥራሕ እዩ ነቲ ኣድልዎ ብዘርኢ ዝብል ሕማምን ኢፍትሓውነትን ዘይተገዳስነትን ብብቕዓት ንምስናፍ ክንዓዪ እንኽእል፡ ካልኦት እውን ጠመተኦም ናብ መንፈስ ቅዱስ ንኽገብሩ ንምድጋፍ ኣኽእሎት ዝህልወና፡ ብዙሕ እዋን ኣብቲ ብተውሳክ ግስን ብቕጽል ስምን ኣብ ዝዛረብ መራኸቢ ብዙሓን ክርስቲያን ሰብ ሙያ መርኸቢ ብዙሓን ብስም ዝዛረብን ነቲ ስቕተይና ሓቂ ዝጣበቑን ንሰብኣዊ ክብሪ ሓለፋ ዝብሉ ክኾኑ ይግባእ፥ ኣብቲ ዓለም ምግምማዕን ግጭትን ኣብ ዘርእየሉ ናይ ድኻታትን ኣብ ሕሱም ድኽነት ዝርከቡን ናይ ምሕረትን ሓልዮትን ሕቶ ድምጺ ክኾኑ ቅዱስነቶም ሓደራ ከምዝበሉ ድኒኒ ኣፍሊጠን።
ኣብቲ ህሞታዊ ኣገባብ ኣብ ዝረኣየሉ ስሙራትን ጽኑዓትን ምዃን
“ምስቶም ኣብ እምነት ጥርኑፋትን ጽኑዓት ንኽትኮኑ ዘተባብዕኹምን ናይ ወንጌላዊ ሓቂ መኣዛ ካብ ዘይብሉ ህሞታዊ ባህሊ ዝበርታዕኹም ንኽትኮኑ ዘጽንዑኹም ምስ ናይ ሮማ ጳጳሳት ስሙራት ምዃን እቲ ናይ ካቶሊካውያን መራኸቢ ብዙሓን መለለዪኹም ሓደራ ክይዝንጋዕ” ዝበሉ ቅዱስነቶም መልእኽቶም - እዚ ከኣ እቲ ዕለት 29 ሰነ ዝተብዓለ ዓመታዊ በዓል ቅዱሳን ጴጥሮስን ጳውሎስን የረጋግጾ ቢሎም ምእንቲ ሰላም ኣብ ዓለም ብሓባር ኣብ ጸሎት ትጉሃን ንኹን” ከም ዝበሉ ዶኒኒ ኣፍሊጠን።


text:
Radio Erena: 17 September 2020
ኣመሪካ፣ ኣልሸባብ ንምህዳን ኣብ ሶማል እተካይዶ ዘላ ናይ ሰብ ኣልቦ በረርቲ ወይ ድሮን መጥቓዕቲ ኣብ ኬንያ’ውን ንክትቅጽሎ ፍቓድ ትሓትት ከምዘላ ኒውዮርክ ታይምስ ኣፍሊጡ።
እቲ ማዕከን ዜና፣ ንኣርባዕተ ሰበ ስልጣን ብምጥቃስ ኣብ ዘቕረቦ ሓበሬታ፣ እቲ ብእዚ ሰራዊት ኣመሪካ ኣብ ኣፍሪቃ ዝቐረበ መደብ ናይ ጸሓፊ ምክልኻል ማርክ ቲ ኤስፐርን ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕን ደገፍ ጥራይ ይጽበ ከምዘሎ ኣረጋጊጹ።
ኣመሪካ፣ ኣብዚ ዓመት’ዚ ጥራይ፣ ኣልሸባብ ንምህዳን፣ ኣብ ሶማል፣ ልዕሊ 10 ግዜ ናይ ነፍርቲን ሰበ ኣልቦ በረርቲ ወይ ድሮንን መጥቓዕታት ኣካይዳ ኣላ።
ኣልሸባብ ብወገን እቲ ምስ ሶማል ዘዳውብ ከባቢታት ኬንያ’ውን መጥቃዕቲ ይፍኑ ብምህላዉ፣ ኣመሪካ፣ ክሳብ መሬት ኬንያ ብምእታው መጥቃዕታታ ንምቕጻል’ያ ትሓትት ዘላ።
መንግስቲ ኬንያ፣ ነዚ ኣብ ውሽጢ ሉኣላዊ ግዝኣቱ ዝካየድ ናይ ኣመሪካ መጥቓዕቲ ደገፉ ክህብ ድዩ ክቃወም ዛጊት ዝተፈልጠ ነገር የለን።
ኣመሪካ ኣብ ሶማል እተካዶ ዘላ ደብዳብ ነፈርቲን ሰብ ኣልቦ በረርትን ካብ ወሽመጥ ዓደን፣ ጂቡቲን ኢትዮጵያን እናተበገሰት ምዃና ዝተፈላለዩ ወትሃደራውያን ምንጭታት የመልክቱ።
==================


text:
ደገፍ ንመንእሰያት ተረከብቲ መጻኢ
ኣስማ ራቢ፡ ዕድመ 22
ኣብ ፓኪስታን ትነብር ኣፍጋናዊት ስደተኛ ኮይና፡ ብዛዕባ ሜድያ (መራኸቢ ብዙሃን) ትምህርታ ኣብ ምክትታል ትርከብ።
ንሳ "ፕሮግራም DAFI (ዳፊ) ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ትምህርተይ ክከታተል ምሉእ ደገፍ ጌርለይ፡ ኣብ ቀረባ ግዜ ከኣ ትምህርተይ ዛዚመ ኣብ ሞያ ጋዜጠኛነት ክሰርሕ የ" ትብል።
ሂና ሺክሃኒ፡ ዕድመ 21
ኣብ ፓኪስታን ትነብር ኣፍጋናዊት ስደተኛ ኮይና ብ ምሕደራ ቢዝነስ ትምህርታ ኣብ ምክትታል ትርከብ።
ንሳ "ፕሮግራም DAFI (ዳፊ) ኣብ ሂወተይ ነጥበ መቀይሮ ዝረኸብኩሉ ዕድል ዩ" ትብል።
ዋሊድ፡ ዕድመ 23
ኣብ ፓኪስታን ዝነብር ኣፍጋናዊ ስደተኛ ኮይኑ ፡ ናይ ማርኬቲን፡ ፋይናንስን ትምህርቱ ኣብ ምክትታል ይርከብ።
ንሱ "ፕሮግራም DAFI (ዳፊ) ናይ ባችለር ትምህርተይ ክከታተል ንኹሉ ወጻኢታት ሸፊንለይ" ይብል።
ንስኻ’ኸ ከም ስደተኛ መንእሰይ ትምህርትኻ ንምቅጻል ተጸጊምካ ዶ? ናብ ላዕለዎት ትካላት ትምህርቲ ንምጽንባር ቁጠባዊ ጸገም ኣጋጢምካ ዶ? መልስኻ እወ እንተኾይኑ ነጻ ማህደረ ትምህርቲ (ስኮላርሺፕ) ንምርካብ ምስ DAFI ናይ UNHCR ፕሮግራም ክትላለን ክትፈልጦን ይግበኣካ። ሊንክ [https://www.unhcr.org/dafi-scholarships.html]. ን ሂወት ብዙሓት ክልውጥ ዝኽእል ኣገዳሲ ፕሮግራም ዩ።
ብኻልእ ኣሰያይማ DAFI (ዳፊ) “ኣልበርት ኣንስታይን ናይ ስደተኛታት መሰልጠኒ ማእከል ጀርመን” ተባሂሉ ይጽዋዕ። ኣብዚ ግዜ እዚ ናይ ዉዱብ ሕቡራት ወኪል ስደተኛታት ዝኾነ ፕሮግራም DAFI (ዳፊ) ብ ደገፍ መንግስቲ ጀርመንን ውልቃውያን መሻርኽቲ ኣካላትን ኣብ ልዕሊ 50 ዝበጽሓ ሃገራት ን መንእሰያት ስደተኛታት ናይ ዩኒቨርሲቲን ኮሌጅን ማህደረ ትምህርቲ (ስኮላር ሺፕ) ይህብ።
ካብዚ ፕሮግራም ዝጀመረሉ ዓመተ 1992 ክሳብ ሕጂ ልዕሊ 18,000 ኣብ ስደት ዝነብሩ መንእሰያት ትምህርቶም ናብ ዝለዓለ ደረጃ ክቅጽሉ በቂዖም።
ኣብ ዓመተ 2019 ጥራይ ፕሮግራም DAFI (ዳፊ) ንልዕሊ 8,200 ተመሃሮ ማህደረ ትምህርቲ (ስኮላርሺፕ) ብምሃብ ክፍሊት ትምህርቲ፡ መጻሕፍቲ፡ መግቢ፡ መጓዓዝያ፡ ክራይ ቤትን ካልእ ወጻኢታትን ምሉእ ብምሉእ ሸፊንሎም።
ናይ ጀርመን ናይ ወጻኢ ፈደራል ኦፊስ ኣብ ዓመተ 2019 ጥራይ 16.25 ሚልዮን ዩሮ ነዚ ፕሮግራም ወጻኢታት ዝገበረ ኮይኑ፡ ንዝቅጽል ዓመታት ዉን ምወልኡ ክቅጽል ዩ።
ተመሃሮ DAFI (ዳፊ) ተወሳኺ ሓገዛት ብ ጥቡቅ ክትትልን ምድላዋትን ትምህርቲ ቋንቋ ከከም ድሌት ናይ ተምሃርኡ ይህብ። ኣብ ልዕሊ እዚ ዝተጠቅሰ ከም ተወሳኺ ስነኣእምራዊ ሓገዝ፡ ምኽሪ፡ ዕድላት ኔትዎርኪን ካልእን ከከም ዘድልዮም ብ ጥቡቅ ክትትል ይወሃቦም። እዞም ዝተጠቅሱ ገለ ካብቶም በዚ ፕሮግራም ዝወሃቡ ተወሰኽቲ ረብሓታት ዮም።
ኣብ ዓመተ 2019 ዝበዝሐ ካብቲ ብ DAFI scholarships (ዳፊ) ዝተዋህበ ማህደረ ትምህርቲ ኣብዘን ዝስዕባ 5 ሃገራት ኔሩ።
- ኢትዮፕያ
- ቱርኪ
- ጆርዳን
- ኬንያ
- ፓኪስታን
እዞም ነዚ ዕድል ማህደረ ትምህርቲ ዝረኸቡ ተመሃሮ DAFI (ዳፊ) ድማ ዜጋታት ሶርያ፡ ኣፍጋኒስታን፡ ደቡብ ሱዳን፡ ሶማልያ፡ ዲሞክራስያዊት ሪፓብሊክ ኮንጎን፡ ሃገረ ሱዳንን ዮም።Sudan.
ንዝያዳ ሓበሬታ ንምርካብ ሰርች ብምግባር ተወከስ።
ንስኻ’ኸ ከም መንእሰይ ስደተኛ ማህደረ ትምህርቲ (ስኮላርሺፕ) ትደሊ ዶ? ን ዝያዳ ሓበሬታ Scholarship portal ሊንክ ሰርች ብምግባር ምንባብ ይከኣል። ብ ተወሳኺ ኣብ ፈይስ ቡክ፡ ትዊተር ፎሎው ብምግባር ሓበሬታ ምርካብ ይከኣል።


text:
Radio Erena: 06 July 2017
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር፣ ሩስያዊ መዘንኡ ብዝገበረሉ ዕድመ መሰረት ናብ ሞስኮ ዑደት ከካይድ ምዃኑ ተገሊጹ።
ቭላድሚር ፑቲን ነቲ ኤርትራ እትርከበን ሒደት ሃገራት ኣፍሪቃ ጥራይ ዝገይሽ ኣልበሽር ዕድመ ዘቕርበሉ ዘሎ ኣብ ዞባዊን ኣህጉራዊን ጉዳያት ንምዝታይ ምዃኑ ተሓቢሩ።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ብገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት፣ ጃምላዊ ህልቂትን ተኸሲሱ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ኣብ ቀይዲ ክኣቱ ብይን ድሕሪ ምሕላፉ ካብ ኣህጉራዊ ዝምድናታት ተነጺሉ እዩ ጸኒሑ።
ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ሱዳን ኣንቢራቶ ዘላ ቁጠባዊ ማዕቀብ ኣብ 20 ዓመቱ ንክለዓል ዝመጽእ ዘሎ ወርሒ ውሳኔ ክትህበሉ ትጽቢት ኣብ ዝግበረሉ ዘሎ እዋን’ዩ እዚ ናይ ሩስያ ዕድመ ዝቐርብ ዘሎ።
ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ሱዳን፣ እዚ ብመራሒ ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ዝቐረበ ዕድመ ንፕረዚደንት ኣልበሽር ብሓጎስ ከምዝተቐበሎ፣ ብሰኑይ 3 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
ኣብ ዋዕላታት ባይቶ ጸጥታ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፣ ሩስያ ኣንጻር ሃገራት ምዕራብ ብምዃን ንሱዳን ደገፋ ከምእትገልጽ ይፍለጥ።
=================


text:
ጉዳይና ሎሚ’ውን፡ ከይወጽእ ካብ ኢድና2021-07-20 07:29:35 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 990 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራውያን ታሪኽና ነዊሕን ዝተሓላለኸን እዩ። መስርሕ ታሪኽና ናይ ብዙሓት ኢድ ኣእታውነት ዝተራእዮ ኮይኑ፡ እቲ ጠንቂ ናይ ጸገምና ግና ምሉእ ብምሉእ ናብ ካለኦት እንድርብዮ ዘይኮነ፡ ናትና ናይ ኤርትራውያን ኣሉታዊ ግደ እውን ቦታ ነይርዎ እዩ። ደሓር ዝተራእየ ንኡስ ለውጢ እኳ እንተነበረ፣ ኤርትራ ካብ ባሕቲ ጥሪ 1890 ኣብ ትሕቲ ኢጣልያዊ መግዛእቲ ካብ እትቑረን ኣትሒዛ ነዚ ሎሚ ሒዛቶ ዘላ ስምን ቅርጽን ተረኪባ። ኤርትራውያን ንመግዛእቲ ኢጣልያ ተገዲዶም’ምበር ሓንጐፋይ ኢሎም ኣይተቐበልዎን። ብፍላይ ኣብቲ ሕሱም ግዜ ናይ መግዛእቱ ብዙሓት ሓርበኛታት ጸረ ባዕዳዊ ስምዒት ኣሕዲሮም ናይ “ኣይንግዛእን” ድምጽታት ኣስሚዖም ኢዮም።
ኤርትራ ክሳብቲ 2ይ ውግእ ዓለም ብ1941 ተዛዚሙ፡ ገዛኢት ኢጣልያ ዝነበረቶ ወገን ዝሰዓር ኣብ ትሕቲ ኢጣልያዊ መግዛእቲ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን መዳያት ኩሉ ዓይነት ወጽዓታት ክወርዳ ጸኒሑ። ድሕሪ 2ይ ውግእ ዓለም ምዝዛሙ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢጣልያ ናይ ዝነበራ ሃገራት ዕድል ክውሰን እንከሎ፡ ኤርትራ ግና ናጻ ሃገር ኮይና ክትቅጽል ኣይተዓደለትን። ከም ናይ መጀመርያ ስጉምቲ ድማ ኣብ ትሕቲ ወተሃደራዊ ምምሕዳር እንግሊዝ ክትቅጽል ተወሲኑዋ። ኣብ ትሕቲ ምምሕዳር እንግሊዝ ኣብ ዝነበረትሉ ድማ መጻኢ ዕድላ ንምውሳን ኣዝዩ ውዑይ ፖለቲካዊ ጻዕርታት ተኻይዱ። እንተኾነ ከምቲ “ሓያልሲ ብድሕሪ ኣደኻ ኣይደቅስ” ዝበሃል፡ መንግስቲ ጐረቤትና ኢትዮጵያ ምስ ምዕራባውያን ዝነበሮ ጽቡቕ ዝምድና ተጠቒሙ ነቲ ቅድመ-መግዛእቲ ኤውሮጳዊ ሓይልታት ዝነበረ ታሪኽ ብምልዓል፡ ናይ “ኤርትራ ትግበኣኒ እያ” ዝብል ጠለብ ስለ ዘቕረበ ጉዳይ ሃገርና ተሓላሊኹ። እቲ ጸገም ናይ ኢትዮጵያ “ኤርትራ ትግበኣኒ እያ” ምባል ጥራይ ዘይነበረን። ብዙሓት ንረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ብምጉሳይ ብዛዕባ ረብሓኦምን ተጽዕኖኦም ኣብ ዞባናን ዘቐድሙን ንኢትዮጵያ ብዋጋ ኤርትራ ከሕይሉ ዝወጠኑን ኢድ ኣእታውነት፡ ነታ ቀይሕ ባሕሪ ክበሃል እንከሎ ትጉምጅው ዝነበረት ኢትዮጵያ ሓጊዝዋ።
ኤርትራዊ ጉዳይና ንክተሓላለኽን በቲ ክሳብ ሕጂ ኣሰሩ ዘይጠፈአ ሕማቕ ዘበን ክንሓልፍን እቲ ጠንቂ ናይ ገዛኢት ኢትዮጵያን ደገፍታን ሓጥያት ጥራይ እዩ ነይሩ ኢልካ ዝድምደም ኣይኮነን። ናይቶም ሰብ ጉዳይ ኤርትራውያን ኣብ ምውሳን መጻኢ ዕድል ሃገሮም፡ ከጋጥም ዝኽእል ሓደጋ ተረዲኦም ሓቢሮም ኣብ ክንዲ ምቅላስ ምስዚ ሎሚ ንዕዘቦ ዘለና ዝመሳሰል ፖለቲካዊ ምብትታንን ስርሕ ፍንጥሕን እውን ግደ ነይርዎም እዩ። ብሓፈሻ ንብዙሓት ኣብ ኤርትራ ህርፋን ዝነበሮም፡ መንግስታት ብፍላይ ከኣ ንመግዛእቲ ኢትዮጵያ ኣፍደገኻ ከፊትካ ምሃብን ምስኣ ምትሕብባርን ኤርትራ ብዓንተብኡ ልኡላዊት ሃገር ከይትኸውን ግደ ከም ዝነበሮ ሸለል ኢልካዮ ዝሕለፍ ኣይኮነን። ሎሚ እውን ክንመሃረሉ ዝግበኣና ተመኩሮ እዩ።
ውድብ ሕቡራት ሃገራት ምናልባት በቲ ሓደ ወገን ነቲ ኤርትራውያን “ናጽነትና ይወሃበና” ዝብልዎ ዝነበሩ በቲ ካልእ ወገን ከኣ መግዛእቲ ኢትዮጵያ “ኤርትራ ኣካል ግዝኣተይ እያ” ዝብሎ ዝነበረ ጫፋት ደኾን ማእከላይ ፍታሕ ይኸውን ብዝብል ጉልባብ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ እግራ ኣደልዲላ ንክትረግጽ፡ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብፈደረሽን ክቑረና ወሲኑ። እንተኾነ እቲ ፈደረሽን ኣብ ርእሲ ምርጫ ህዝቢ ኤርትራ ዘይምንባሩ ስሰዐን ህዉኽ ተንኮልን ኢትዮጵያ ተወሲኽዎ ኣብዘይመዓልቱ ፈሪሱ። ኤርትራ ከኣ፡ ብዘይ ፍቓድ ህዝባ ተገዲዳ መበል 14 ጠቅላይ ግዝኣት ኢትዮጵያ ኮይና።
ኣብቲ እዋንቲ “ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ምንባርዶ ወይ ዝተነፍገካ ናጽነት ብቃልሲ ምምላስ?” ዝብል ምርጫ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ቀሪቡ። ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ተቓሊስካ መሰል ርእሰ-ውሳነኻ ምምላስ እምበር፡ ኣብ ኣርዑት መግዛእቲ ንምንባር ስለ ዘይመረጸ፡ እቲ ካብ ንግሁኡ ናቱ ጸገማትን ሕጽረታትን ዝነበሮ ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ብባሕቲ መስከረም 1961 ተጀሚሩ። ድሕሪ ኣህላኺ ቃልስን መስዋእትነትን ከኣ ብ1991 ብናጽነት ኤርትራ ተኸምቲኡ።
ብዓንተብኡ እውን ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ዘይኤርትራዊ ሓይሊ ካብ መሬት ኤርትራ ብምውጻእ ጥራይ ከምዘይውዳእ ርዱእ ነይሩ። ስለዚ ድሕሪኡ እውን “ናጻ ኤርትራ ከመይ ትመሓደር ናይ ምውሳን ቃልሲ” ቀጺሉ እነሆ ክሳብ ሕጂ ህያው እዩ። እዚ ቃልሲ ድሕሪ ናጽነት ህዝቢ ኤርትራ ዝተጸበዮኳ እንተነበረ፡ ክንድዚ ዝወሰዶ ዘሎ ግዜ ክወስድን እቲ መስርሕ ክሳብ ክንድዚ ካብ ግዜ መግዛእቲ ብዝኸፈአ ህዝቢ ኤርትራ ዝሳቐየሉ፡ ዝመዛበለሉ፡ ዝስወረሉን ኩሉ መሰላቱን ዝግፈፈሉን ክኸውን ግና ንመብዛሕትኡ ካብ ትጽቢት ወጻኢ እዩ። ጉዳይና ድሕሪ ናጽነት ኣብ ዓለም ካብቲ እቲ ዝኸፈአ ተረኽቦታት ሓደ ክነሱ፡ ኣብ ኣደባባያት ዓለም ዘይስማዕን ዘይረአን ኩይኑ ጸኒሑ። ንሕና እቶም ዋናታት እውን፡ ውሱናት ሓደስቲ ተርእዮታት የጋጥሙ እሞ ንዝተወሰነ ግዜ ድምጽና ኣስሚዕና ደሓር ከኣ ክንሃጥም ኢና ጸኒሕና። ብሰንኪ ብኩራት ቀጻልነት ከኣ ኣየድማዕናን። ምእሳር መራሕትን ጋዜጠኛታትን 2001፡ ህልቂት ደሴት ላምፓዱዛ፡ ተበግሶ ወዲ ዓልን ምንቅስቓስ ኣኽርያን፡ ደሓር ድማ ምግሃድ ዘይትካላዊ ምሕዝነት ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣብይ ኣሕመድ ዓሊን ተኸቲሎም ዝተራእዩ ምብርባራት ከምቲ ዝድለ በርቲዖም ዘይምቕጻሎም ንኣብነት ዝጥቀሱ እዮም።
ኣብዚ እዋንዚ ርሑቕ ከይከድና ኣብ ከባብና ብዙሓት ነውጽታት ኣለዉ። ኣብ ኢትዮጵያ ኣጋጢሙ ዘሎ ድማ ብዓብይኡ እዩ። ብፍላይ ንኤርትራ “እውክል እየ” ዝብል ጉጅለ ህግደፍ ዝተሳተፎ ስለ ዝኾነ፡ ጉዳይ ኢትዮጵያ ካብቲ ካልእ ዞባዊ ነውጽታት ዝያዳ ከም ዘገድሰና ብሩህ እዩ። ኢሳያስ ንዝሓለፉ 30 ዓመታት ገዛ ዓጽዩን ድምጺ ኣጥፊኡን ንምጽቃጥ ከም ናይ ወጻኢ ፖሊሲ ወሲዱ፡ ህዝብና ክብድል ጸኒሑ። ሎሚ ግና ከምቲ “ኣድግስ ሃሊላ በላዒኣ ትጽውዕ” ዝበሃል ኣብ ዘይጉዳዩ ከዳኽር ምስ ጀመረን ብዝፈጸሞ ግህሰታት ሰብኣዊ መሰላትን ናይ ውግእ ገበናትን ኣካል ዞባዊ ኣጀንዳ ኮይኑ ስሙ ካብ ቅድም ብዝኸፍአ ክለዓልን ምስሉ ብሕማቕ ክሰኣልን ይውዕል ኣሎ።
ኢሳያስ ዞባዊ ኣጀንዳ ዝኸውን ዘሎ በይኑ ዘይኮነ፡ ኤርትራና’ውን ትልከም ኣላ። ስለዚ ኤርትራ እውን ኣካል ናይቶም ሓያላት ሃገራት ዞባዊ ሕሳባቶም ንክሰርዑ ሒዘምዎ ዘለዉ ትልሚ ትዂረት ዳግመ-ውደባ ኮይና ኣላ። ካብዚ ትልሚዚ ሎሚኸ ኤርትራ ከምቲ ናይ ቅድሚ 60 ዓመታት ክትጥለም ድያ ወይ ብመኽሰብ በሪኻ ክትወጽእ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ንሕና ናይ ለውጢ ሓይልታት ኩሉ ኣወንዚፍና “ንምህላውን ዘይምህላውን ልኡላዊት ኤርትራ” ኣቐዲምና እንተዘይተቓሊስና ሎሚ እውን ታሪኽ ንገዛእ ርእሱ ደጊሙ ግዳይ ዘይንኾነሉ ምኽንያት የለን። ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብሰንኪ ዘይምስጣምና ጉዳይ ሃገርና ኣብ ኢድ ዘይዋናታቱ ዝወደቖ ከየጋጥመና’ሞ ዳግማይ ከይንጠዓስ “ጉዳይና ሎሚ’ውን ከይወጽእ ካብ ኢድና” ብዝብል ክንስጉም ሓደራ ንብል።


text:
ሓላፊ ርክብ ህዝቢ እቲ ውድብ ኣቶ ዓምዶም ገብረስላሴ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብዝሃቦ መግለፂ ዓረና ትግራይ ራብዓይ ውድባዊ ኣኼባ ንምክያድ ይገብሮ ናይ ዘሎ ቅድመ ኩነት ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ ደቡባዊ ዞባ ምስ ዝርከቡ ኣባላቱ ከተማ ማይጨው ኣብ ዝርከብ ቤት ፅሕፈቱ ኣኼባ ንምክያድ ኣብ ዝፈተነሉ እዋን ዕንቅፋት ከምዘጋጠሞ ገሊፁ’ሎ።
ውድቦም ኣኼባ ንምክያድ ንናይቲ ክልል ኮሚሽን ፖሊስን ቢሮ ፀጥታን ምምሕዳርን ኣቐዲሙ ከምዝፈልጠ ብምሕባር በዚ መሰረት ኣብ ከተማ ማይጨው ንምእካብ ኣብዝፈተንሉ እዋን ሓይልታት ፀጥታ ከተማ ማይጨው እቲ ኣኼባ ከይካይድ ምኽልካሎምን ይኹን እምበር ናብ ፖሊስ ክልልን እቲ ዞባን ጠሪዖም ክካይድ ተፈቒዱ ንሓደ ሰዓት ዝኸውን እቲ ኣኼባ ምስተኻየደ ሓደ ፖሊስ፣ሰለስተ ኣባላት ሚሊሺያን ሓደ ካድረን መፂኦም ነቲ ኣኼባ በቲኖምዎ ይብሉ ኣቶ ዓምዶም።
‘መሊስና ናብ ፖሊስ ክልልን ዞባን እንተጠራዕና እውን ናይ ፌደራል ኮማንድ ፖስት ስለዝኸልከሎ ካብ ዓቕምና ንላዕሊ እዩ፤እቲ ኣኼባ በትኑዎ ኢሎምና’ ክብል ወሲኹ ገሊፁ’ሎ።
ካብ ዝምልከቶም መልሲ ንምርካብ ዝተገብረ ፃዕሪ ኣየሰለጠን።
ምሉእ ትሕዝቶ ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ትካል ስደተኛታት ሕቡራት መንግስታት ዓሰርተታት ኣሽሓት ሱማሊያዊያን ስደተኛታት ኣብዝተዓቖቡሉ ናይ ኢትዮጵያ ዶሎ ኣዶ ኣብ ህፃውንቲ ዝለዓለ ዋሕዲ ኣመጋግባ ከምዘሎ ኣፍሊጡ።
ኣብ ቀርኒ ፍሪካ ንዘጋጠመ ቅልውላው ዓለምለኻዊ ጠመተ ዝለዓለ እዪ።ብመሰረት ሕቡራት መንግስታት ግን እቲ ቅልውላው እውን እናጠንከር ይኸይድ ኣሎ።
ወሃቢ ቃል UNHCR ኣንድሪያ መሃቺቺ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣብ ማዕልቲ ካብ 170 ክሳብ 200 ዝኾኑ ስደተኛታት ናብ ኬንያን ኢትዮጵያን ይኣትው ኣለው።
ንሶም ከምዚ ይብሉ፡’’እቲ ሽግር እቶም ሎሚ ይኣትው ዘለው ሰባት ኣዐሪዮም ዝደኸሙን ኣብ ኣዝዩ ሕማቕ ኩነታት ዝርከቡን እዮም።’’
መሃቺቺ ከምዝበልዎ እቶም ፕሮግራማት ጥዕናን ኣመጋግባን ኣዝዮም ንዝተጠቕዑ ህፃውንቲ ንምሕብሓብ ዓሊሞም ዝተሰርሑ እንተነበሩ’ውን እዞም ህፃውንቲ ናብቲ ዝግባእ ኩነታት ጥዕና ንምምላስ ዝርአ ዘሎ ምዕባለ ግን ኣዚዩ ትሑት ከምዝኾነ ይገልፁ።
ብኻሊእ ወገን ድማ ኣብዝሓለፈ ወርሒ ናብ ሓደ ሚእቲ ዝፅግዑ ኬኒያዊያን ፖሊሳት ኣብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ከምዝተዋፈሩ UNHCR ኣፍሊጡ።እንተኾነ ግን ኣብ ዳዳብ ኩነታት ፀጥታ ሕዚ’ውን ዘይተረጋግአ ከምዝኾነ እቲ ትካል ይገልፅ።ስደተኛታትን ሰራሕተኛታት ረድኤትን በቶም ዝበፅሑ ናይ ፀጥታ ኣጋጣሚታት ኣብ ስግኣት ከምዝርከቡ UNHCR ይገልፅ።
ወሃቢ ቃል UNHCR ኣንድሪ ማሃቺቺ ንቪኦኤ ኣብዝሃብዎ ቃል ኣብዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ጥቓ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ካብ ዝርከቡ መንገዲታት ኣብ ሓዲኡ ናይ ነቶግቲ መሳርሒታት ከምዝተረኸቡ ሓቢሮም።እቲ ኖታጉ ስለዘይተፈንጀረ ግን ዝተጎደአ ሰብ ከምዘየለ ወሲኾም ገሊፆም።


text:
Radio Erena: 25 June 2019
ወተሃደራዊ ቆንስል ሱዳን፣ ነቲ ብኢትዮጵያ ዝቐረበ እማመ ምሉእ ብምሉእ ከምዘይተቐበሎ ገሊጹ።
ለተናል ጀነራል ሸምሸዲን ቃባሺ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እቲ ሰራዊት ንእማመ ሰላም ኢትዮጵያ ብመትከል ተቐቢሉዎ ደኣምበር ዝርዝር ትሕዝቶኡ ገና ብሕጂ ክርእዮ ሙዃኑ ሓቢሩ።
እዚ ዘተ ሰላም ናይ ምድንጓይ ምላሽ፣ ድሕሪ ዑደት ጉጅለ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ ንምዃኑ ዝተረኽበ ሓበሬታ የለን።
እቲ ወሃብ ቃል ኣብ መግለጺኡ፣ ሰራዊት ነቲ ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝቐረበ እማመ ከምዝቕበልን ንሱ ቀዲሙ ከምዝመጸን ድሕሪ ምዝኽኻር፣ ኢትዮጵያ ምስቲ ሕብረት ብሓባር ኣብ ሓደ እማመ ክትበጽሕ ጸዊዑ።
ብመሰረት ኢትዮጵያ ዘቕረበቶ እማመ፣ ዝቐውም ናይ መሰጋገሪ መንግስቲ ብ7 ሲቪላውያንን 7 ወተሃደራውያንን፣ ሓደ ከኣ ዘይሻራዊ ዝኾነ ሲቪላዊ ውልቀሰብ ክኸውን ዝብል’ዩ።
ሓያሎ ወገናት ነዚ ብኢትዮጵያ ዝተወስደ ናይ ሽምግልና ስጉምቲ ደገፎም ክገልጹ እንከለዉ፣ ናይ መንግስቲ ኤርትራ ደገፍ ንወተሃደራዊ ቆንስል ጥራይ ግና ኣሉታዊ ሳዕቤን ከይህልዎ ስግኣት ከምዘሎ ዲፕሎማስያውያን ምንጭታት ይጠቕሱ።


text:
መንበሪ ቤት
መንበሪ-ፍቕድ ምስተዋሃብካ ናብ ምምሕዳር ክትግዕዝ ትኽእል። ኣበየናይ ምምሕዳር ከም ትቕመጥ መንግስቲ እዩ ዝውስኖ። እዚ ምምሕዳር መንበሪ-ቤት ከም ትረክብ ይገብር ከምኡውን ናትካ ኩነታት ኣብ ግምት ከእቱ ይፍትን። ነዚ ዝተዋህበካ መንበሪ-ቤት ክትነጽጎ ኣይፍቀደካን እዩ ምኽንያቱ ካልእ መንበሪ-ቤት ስለዘይወሃበካ።
ናይ ክራይ-ውዕል ምስፈረምካ ኣብ ዝሓጸረ ግዜ ኣብ ምምሕዳር ክትምዝገብ ኣገዳሲ እዩ። ድሕሪኡ ኢኻ ናይ መንበሪ ገንዘባዊ ሓገዝ ክትወሃብ ትኽእል። መብዛሕቱ ግዜ ነዚ ንምስላጥ ዝሕግዘካ ሰብ ኣሎ፡ ከም ተሓጋጋዛይ ናይ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት፡ ካልእ ማሕበር ወይ ድማ ምምሕዳር።
ገዛኻ ምፍራሽ
ናይ መጀመርያ ገዛኻ ንምፍራሽ መብዛሕተን ምምሕዳራት ለቓሕ ይሃባኻ። ብዝሒ ገንዘብ ካብ ምምሕዳር ናብ ምምሕዳር ክፈላለ ይኽእል። ኣብ ናይ ካልኣይ ኢድ ድዃን ብውሑድ ገንዘብ ብዙሕ ኣቑሑትን ኣርማድዮታትን ክትገዝእ ትኽእል።
ደብዳቤታት ብ ኦን ላይን (ብኮምፒተር) ምስራዕ
ናይ'ቶም ብኢሜይል ዝመጹኻ ኣገደስቲ መልእኽትታት፡ ዲጂታላውያን ፋክቱራት ኮነ መወዓውዒ (ሬክላም) ብኸመይ ኣገባብ እኹል ርድኢት ክህልወካ ይኽእል?
ኣብ’ዛ ፊልም፡ ዝኽፈሉ ነገራት ኣብ እዋኑ መታን ክትከፍል ብ ኦን ላይን ብኸመይ ኣገባብ ደብዳቤታትካ ክትስርዕ ከምትኽእልን ትሕዝቶ ናይ ኢሜይል ዘይተረድኣካ እንተኾይኑ ድማ ብኸመይ ኣገባብ ሓገዝ ክትሓትት ከምትኽእልን ከነብርሃልካ ኢና።
መዳናገርቲ ኤሜይላትን ማሕበራዊ ሜድያ ተጠቒምካ ዝግበር ቅጥፈትን
ናይ ሓሶት መልእኽቲ ብኤሜይል ብምልኣኽ ወይ ኣብ ማሕበራዊ ሜድያ ብምልጣፍ፡ ገበነኛታት ናይ ባንክ ሕሳብካ ክቆጻጸሩ ክፍትኑ ወይ ድማ ገንዘብ ስደድ ክብሉኻ ይኽእሉ።
ኣብ'ዛ ፊልም፡ ነቶም ከምኡ ዝኣመሰሉ ናይ ሓሶት ኢሜይላት ብኸመይ ኣገባብ ከተለልዮም ከምትኽእልን ከምኡ'ውን ሰባት ንኣብነት ብመንገዲ "ዋትስ ኣፕ" ገንዘብ ስደድ ምስ ዝብሉኻ እንታይ ከተስተውዕለሉ ዘለካ ነገር ከምዘሎን ክትዕዘብ ኢኻ።
ናይ ምቑጣብ ምኽርታት
ገንዘብ ዝሓጸረካ እዋናት ኣሎ ዶ? ኣታዊኻ ምስ ዝቕየር ወይ ድማ ብሓንሳብ ብዙሕ ወጻኢታት ምስ ዝህልወካ፡ ንኽትቁጥብ እንታይ ክትገብር ከምዘለካ ምፍላጥ ሓጋዚ እዩ።
ኣብ'ዛ ፊልም፡ ነዚ ዝምልከት ምኽርታት ክንህበካ ኢና።
ቀዋሚ ወጻኢታት ናይ መንበሪ-ቤት
ገዛ ምስ ትካረ ኣቐዲምካ ወርሓዊ ክራይ ገዛ ክትከፍል ኣለካ፡ እዚ ማለት ቅድሚ እታ ቀዳመይቲ መዓልቲ ናይቲ ወርሒ። ኣብ ገለ ምምሕዳራት ንመኽፈሊ ናይ ቀዳመይቲ ወርሒ ክራይ ክትልቃሕ ትኽእል። ከምኡውን እቶትካ ውሑድ እንተኾነ ሞ እቲ ዝተኻረኻዮ መንበሪ-ቤት ርእሱ ዝኸኣለ እንተኾነ ናይ ገዛ ካርይ ገንዘባዊ ሓገዝ ክትወሃብ ትኽእል። ብዛዕባ እዚ ዝምልከት ገጽ እቶትን ስራሕን ተመልከት ንጋዝን ኤለክትሪክን ምስቶም ጸዓት ዝዝርግሑ ትካል ውዕል ክትኣቱ ኣለካ። ንማይ ግን (ከምኡውን መውዓዪ ከተማ ኣብ ክንዲ ጋዝ) ምርጫ የብልካን፡ ስለዚ ኣብታ ኣብ መንበሪ-ቤትካ ማይ ትዝርግሕ ትካል ከትመልክት ኣለካ። ን ተለቪጅን፡ ተለፎንን ናይ ኢንተርነት መስመርን ግን እኹል ምርጫ ኣለካ። ንኽትመርጽ ዘድልየካ ሓገዝ ንናይ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት ተሓጋጋዚኻ ሓገዝ ሕተት። ካልኦት ቀወምቲ ወጻኢታት ዓመታዊ ዝኽፈል ናይ ምምሕዳር ቀረጽን ናይ ማይ መጻረይ ቀረጽን እዮም። እኹል እቶት እንተዳኣ ዘይብልካ ኮይኑ ነዞም ዝተጠቕሱ ቀረጻት ምሕረት ክትሓትት ትኽእል።
ናይ ዜጋ መለለይ ቁጽሪ(ቤ.ኤስ.ኤን)
መንበሪ-ፍቕድ ምስተዋሃብካ ኣብ ክብሪ መዝገብ ክትምዝገብ ኣለካ። ኮዋ (COA) እዚ ምዝገባ መዓስን ኣበይን ከምዝፍጸም ክሕብረካ ይኽእል።ድሕሪ ምምዝጋብካ ናይ ዜጋ መለለይ ቁጽሪ (ቤ.ኤስ.ኤን) ይወሃበካ። ናይ ዜጋ መለለይ ቁጽሪ (ቤ.ኤስ.ኤን) ፍሉይ ቁጽሪ ኮይኑ ምስ መንግስቲ ንትገብሮ ርኽክባት ዘድልየካ ቁጽሪ እዩ።
ዲ.ኺ.ደይ ምሕታት
ምስ መንግስቲ ዘሎ ርኽክባት ብኢንተርነት እንዳኾነ ይኸይድ ኣሎ። ዝተፈላለዩ ዝሕተቱ ጉዳያት ኣብ ወብሳይት ኣቲኻ እዮም ዝሕተቱ፡ ደብዳቤታት ናብ ገዛኻ ዝስደድ ዝነበረ ተሪፉ ኣብ ክንዲዚ ናብ ዲጂታል (ብኢንተርነት) ናይ ፖስታ ሳንዱቕ ይስደድ። መብዛሕቱ ግዜ ነዚ ብኢንተርነት ዝሳለጥ/ዝረአ ጉዳያት ዲ.ኺ.ደይ የድልየካ። ዲ.ኺ.ደይ ብናይ ውልቂ ተጠቃማይ ሽምን መእተዊ ምስጢራዊ ኮድን ዝቖመ እዩ። COA ኮዋ ወይ ድማ ናይ ማሕበር ስደተኛታት ተሓጋጋዚኻ ዲ.ኺ.ደይ ንኽትሓትት ክሕግዘካ ይኽእል። ወይ ድማ እዚ ባዕልኻ ክትገብሮ ትኽእል ናብ https://digid.nl/ ብምኻድ ክትሕትት ትኽእል። እታ ምስጢራዊ ኮድ ናይ ዲ.ኺ.ደይ ብሓንጎልካ ክትዝክራ ኣገዳሲ እዩ። እዛ ምስጢራዊት ኮድ ናይ ውልቅኻ እያ ስለዚ ንካልእ ሰብ ኣይትሃብ። ንዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ ዲ.ኺ.ደይ ኣብዛ ኣብ ታሕቲ ናይዚ ገጽ ዘላ ሊንክ ጠውቕ። ኣጠቓቕማ ናይ ኢንተርነት ዘጸግመካ እንተኾነ ወይ ድማ ርእስኻ ክኢልካ ዲጂታል ናይ ፖስታ ሳንዱቕ ከምኡውን ወብሳይትታት ናይ መንግስቲ ክትጥቀም እንተደለኻ ኣብ ብዙሓት ቤት-ንባብ ሓጺር ትምህርቲ ክትወስድ ትኽእል። ኩሉ ብዛዕባ ዲ.ኺ.ደይ ብ ነዘርላንድስ፡ እንግሊዝ፡ ፈረንሳን ዓረብን።
ተራ ናይ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት
- ናይ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት ተሓጋጋዚኻ ቅድሚ ካብ መዓስከር ስደተኛታት ናብ መንበሪ-ቤትካ ምግዓዝካ ውን ከይተረፈ ብዛዕባ ብዙሓት ዘድልዩኻ ነገራት ክሕግዘካ ይኽእል። ምስገዓዝካ ናብቲ ትቕመጠሉ ምምሕዳር ዘለዉ ተሓጋገዝቲ ናይ ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት ክትከይድ ትኽእል። ማሕበር ተሓጋገዝቲ ስደተኛታት ኣብዚ ትቕመጠሉ ቦታ ዘይለዉ እንተኾነ ካልእ ማሕበር ወይ ድማ ምምሕዳር ባዕሉ ክሕግዘካ እዩ።
- ካብታ ቀዳመይቲ መንበሪ-ቤትካ ናብ ካልእ መንበሪ-ቤት ክትግዕዝ እንተደለኻ ባዕልኻ ካልእ መንበሪ-ቤት ክትፍትሽ ኣለካ። መብዛሕቱ ግዜ ኣብዚ ጉዳይ ሓገዝ ኣይንህብን ኢና። ንምግዓዝ ዘደልየካ ነገራት ዝሕብር ሊስታ ግን ክንህበካ ንኽእል። እዚ ሊስታ እዚ ኣብ ምግዓዝ ክሳለጥ ዘለዎ ነገራት ዝሓዘ እዩ።


text:
ኣብ በበይኑ ከባቢታት ኣሜሪካ ኣብ ጉዳይ ቅትለት ኣፍሪቃዊ ኣመሪካዊ ዝካየዱ ናይ ተቓውሞ ሰልፍታት ሻብዓይ መዓልቱ ኣብ ዝሓዘሉ ፡ ትማሊ ኣጋ ምሸት ፕረዚደንት ትራምፕ ንዝካየዱ ዘለው ራስያ ዝተሓወሶም ተቓውሞ ንምቁራጽ ወተሃደራዊ ሓይሊ ክጥቀሙ ከምዝግደዱ ኣጠንቂቖም።
ፕረዚደንት ትራምፕ ትማሊ ኣብ ሮዝ ጋርደን ዝጽዋዕ መናፈሻ ቤተ መንግስቲ ኣሜሪካ ኮይኖም ንመላእ ኣሜሪካውያን ብተለቪዥን ኣብ ዝመሓላለፍዎ መልእኽቲ: ነቲ ብሰልፈኛታት ዝርአ ራስያ ዝተሓወሶ ተቓውሞ ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ወተሃደራት ኣመሪካ ኣዋፊሮም ብቑልጡፍ ከቋርጽዎ ከምዝኽእሉ’ዮም ሓቢሮም።
እቲ ወተሃደራት ኣሜሪካ ተጠቒምካ ራስያ ንዝተሓወሶ ጎነጻዊ ኣድማ ናይ ምቁጽጻር ስልጣን ኣቐዲሙ ኣብ ንመራሕቲ ኣሜሪካ ብኣዋጅ ዝተዋህበ ኮይኑ፤ መራሕቲ ኣሜሪካ ኣብ ናይ ህጹጽ እዋን ግዜ ነዚ ብ “ኢንሳረክሽን ኣክት” ማለት ኣዋጅ ምልዕዓል ዝፍለጥ ስልጣን ተጠቒሞም ህዝባዊ ምልዕዓል ብፍላይ ድማ ራስያን ሕጊ ኣልቦነትን ኣብ ዝሰፈረሉ እዋን ንቡር ኣካይዳ ንኽምለስ መዝነት ዝህብ ምዃኑ’ዩ ይግለጽ። እዚ ኣዋጅ'ዚ ኣብ ቀረባ ግዜ ተተግባሪ ዝኾነሉ ኣብ 1991 ኣብ ሎስ ኣንጀለስ ኮይኑ: ሽዑ ብተመሳሳሊ ሮድኒ ኪንግ ዝተባህለ ጸሊም ኣሜሪካዊ ብጸዓዱ ፖሊስ ድሕሪ ምቕጥቃጡ ዝሰዓበ መጠነ ሰፊሕ ህዝባዊ ናዕቢ ድሕሪ ምልዕዓሉ ተተግቢሩ ምንባሩ ይዝከር።
ኣብ ዝቕጽል ወርሒ ሕዳር ኣብ ዝካየድ ፕረዚደንታዊ ምርጫ; ቀንዲ መቀናቕንቲ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ካብ ሰልፊ ደሞክራት ክኾኑ ትጽቢት ተነቢርዎም ዘለውን ኣብ ምምሕዳር ኦባማ ምክትል ፕረዚደንት ኮይኖም ዘገልገሉ ጆ ባይደን ሓዊስካ ፤ ዝተፈላለዩ ፖለቲከኛታት ግን ነቲ ኣድማ ንምቁራጽ ብወተሃደራዊ ሓይሊ ናይ ምትእትታው ዝቐረበ መጠንቀቕታ ከምዘተሓሳሰቦም ይገልጹ ኣለው።
ጆ ባይደን ኣብቲ ንመግለጺ ፕረዚደንት ትራምፕ ዝኹንን ናይ ትዊተር መልእኽቶም ፕረዚደንት ትራምፕ “ሰራዊት ኣሜሪካ ኣንጻር ህዝቢ ኣሜሪካ የበግስ ኣሎ” ክብሉ ተሪር ወቐሳ ፈንዮም ኣለው።
ኣባል ባይቶ ኣሜሪካ ኣዳም ስሚዝ ድማ ፕረዚደንት ኣሜሪካ ነቲ ሰራዊት ኣሜሪካ ናይ ምጥቃም ዘሕለፍዎ መጠንቀቕታ መሪሕነቶም ኣብዚ ሕንፍሽፍሽ ዝመልኦ ግዜ ንህዝቢ ኣሜሪካ መሪሑ ናብ ሓድነት ከምጽእ ከምዘይክእል መርኣያ እዩ ክብሉ ገሊጾሞ ኣለው።
ከም ሓበረታ ወተሃደራዊ ሰበ-ስልጣን፥ ፕረዚደንት ትራምፕ ሕጂ ሓደ ቦጦለኒ ወተሃደራዊ ፖሊስ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ክምደብ ኣዚዙ`ሎ። ኣብዛ ዋና-ከተማ ዘለዉ 1,200 ሃገራዊ ሓይሊ ወይ ዑቑር ሓይሊ ድማ ኣብ ተጠንቀቕ ክኾኑ ተኣዚዞም ኣለዉ። ሓሙሽተ ክፍለ-ግዝኣታት ድማ ካብ 600 ክሳብ 800 ዝኾኑ ተወሰኽቲ ወተሃደራት ናብዚ ናብ ዋሺንግተን ዲሲ ይሰዳ`ለዋ ።
ብተወሳኺ ትማሊ ምሸት ሓንቲ ብላክ ሃውክ ትብሃል ሄሊኮፕተር ወተሃደራዊ ሓይሊ ኣሜሪካ፥ ነቶም ኣድመኛታት ንምብታን ትሕት ኢላ ብምዝባይ -ንመሬት ኣዶሪና- ከምዝበታተኑ ጌራ- ከም ምልክት መርኣያ ሓይሊ ድማ ክሳብ ናብ ኣግራብ ትሕት ኢላ`ውን ኣቑጽልቲ ቆራሪጻ።
ስጉምቲ ትራምፕ ኣብ ውሽጢ 3 ዓመትን ፈረቓን ናይ ስልጣን ዘመኑ ዝለዓለ ምልኪ ስልጣን ዘርኣየሉ ተባሂሉ ተወሲዱ`ሎ። ትራምፕ ነቲ ብሰንኪ ሞት ኣፍሪቃዊ ኣሜሪካዊ ጆርጅ ፍሎይድ ዝተወልዐ ናዕቢ ንምህዳእ፡ ናይ ምጽንናዕ መሪሕነት ኣይወሰደን ተባሂሉ`ውን ብነቐፍቱ ይግለጽ`ሎ።
ኣብዚ ኣብ ዋሺንግተን ዲሲ ትማልን ሎምን ካብ ሰዓት 7 ናይ ምሸት ዝጅምር ኣዋጅ እቶ እቶ ተኣዊጁ`ሎ።


text:
ኣብ ክልል ትግራይ ንዝካየድ ምርጫ "ገዛኢ ውድብ ካብ ሕጊ ወፃኢ ሃብቲን ንብረትን መንግስቲ ንውድባዊ ስራሓት ምውዓል ደው ከብል ኣለዎ" ክብል ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ፀዊዑ::
እቲ ውድብ ሎሚ ዓርቢ ኣብ ዝሃቦ መግለፂ ትማሊ ብባይቶ ክልል ትግራይ ኣብ ጉዳይ ምርጫ ጠመቱ ዝተመሓየሸ ሕገ መንግስቲ ትግራይ ከምዘይቕበሎ ኣፍሊጡ::
ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ብሄራዊ መሪሕነት እቲ ውድብ ዘካየዶ ስሩዕ ኣኼባ ጠሚቱ ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣብ ክልል ትግራይ ዝካየድ ምርጫ ፍትሓውን ንኹሉ ዘሳትፍን ክኾን ይግባእ ዝበለ ኮይኑ ገዛኢ ውድብ እቲ ክልል ዝኾነ ህወሓት ኣብ እዋን ምርጫ ካብ ሕጊ ወፃኢ ሃብቲን ንብረትን መንግስቲ ንውድባዊ ስራሓት የውዕል ኣሎ እዚ ድማ ደው ከብል ኣለዎ ክብል ኣተሓሳሲቡ::
ካብ ዴሞክራሲያዊ ኣካይዳ ወፃኢ ንዝካየድ መስርሕ ከምዘይቕበል ዝገለፀ ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ምርጫ ዘተዓናቕፍ ኰነ፣ እቲ ከይዲ ምርጫ ናፃ፣ ድምፂ ህዝቢ ብፍትሓዊ ኣግባብ ዝውከለሉን ዴሞክራሲያዊን ንከይዀን ዝሰርሕ ዝዀነ ይዂን ፖለቲካዊ ሓይልን መንግስታዊ ኣካልን፣ ስዒቡ ክፍጠር ንዝኽእል ኲነታት ሙሉእ ሓላፍነት ክወስድን ናይ ታሪኽ ተሓታቲ እዩ ብምባል ኣፍሊጡ::
ሓላፊ ርክብ ወፃእን ውድባት ፖለቲካን ሳልሳይ ወያነ ትግራይ ኣይተ ሃይሉ ከበደ: እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ውድብ ህወሓት፡ ነቶም ካልኦት ፖለቲካዊ ውድባት ሓዊሱ ኣብ ከይዲን ሕግን ምርጫ ዘካየዶ ዘተ ተቐቢሉ ኣየተግብርን ኢሎም:: ትማሊ፡ ባይቶ ክልል ትግራይ ኣብ ጉዳይ ምርጫ ጠሚቱ ዘካየዶ ምምሕያሽ ሕገ መንግስቲ ንፕሮፖጋንዳ እቲ ገዛኢ ውድብ ዝረብሕ እምበር ድምፂ ህዝቢ ብዝግባእ ዋጋ ክህልዎ ዝገብር ኣይኮነን ክብሉ ተዛሪቦም::
እቲ ውድብ ኣብ መግለፂኡ ሓድነት ህዝቢ ትግራይ ዝዘርግን ኣዝዩ ድሑርን ዝበሎ ብሰነድ ዝተሰነየን ሽም ናይ ምፅላም ዘመተ ኣብ ልዕሊ ብሰላማዊ ዝቃለሳ ፖለቲካዊ ውድባት ካልኦት ክፋላት ሕብረተሰብን ትግራይ ይካየድ ኣሎ ብምባል ከሲሱ:: እዚ ከይዲ ፀለመ ዛጊድ ዘይተኣረመ እዩ ብምባል እቲ ገዛኢ ዉድብን ዝምልከቶም መንግስታዊ ትካላትን እዚ ናይ ፀለመ ዘመተ ፍፁም ጌጋን ጐዳኢን እዩ ብምባል ዕላዊ ይቕረታ ንክሕተት ፀዊዑ:: እቲ ውድብ ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ ስርዓት ፌደራሊዝም ካብቲ ሐዚ ዘለዎ ብዝበለፀ ንክልላት ስልጣን ክህብ ይግባእ ኢሉ ከምዘኣምን ብመሰረት እዚ "ሓዱሽ ውዕል ሓዱሽ ምዕራፍ” ብምባል ይንቀሳቐስ ከምዘሎ ገሊፁ::


text:
መልእኽቲ ጌታቸው ረዳ ንህዝቢ ትግራይ!
እዚ ብርስሓት ልተጎረ ነብስኹም ብጀካ ብማይ ጨው ብኻልእ ክጸሪ ዘይክእል ንምሕጻብ፡ ኣዮኹም ናይና፡ ልሰሜን ይኹን ጉዕዞና፡ ሉሻዕቢያ ጨርሽናዮም እንሄና፡ ለቶም ልቐረዩ ደማሲስና ልጉርጉስም ክንኸድ ስለ ዝኮን፡ ልነብሱኹም መድረዚ ልኸውን ጨርቐመርቒ ኸይትረሱዑታ። ሳብና ኣየድልይን ኣለርጅክ ክአይገብርላትኩም። ኣብ ኣስመራ ክንረክብ ኢና ኢልኹም ከይትሓስቡታ። ሽዕብያ ልኹሉ ላብ ቡምባ ቀይሮማቶም እዮም ከይትትንክፍዋታ ክፍንጀረኩም እዩ። ጁንታ ዕሱባት፡ ግብሮም ሩኹሳት፡ ሕልሞም ጥፉሻት፡ ዕድሎም ቅርሱሳት፡ መጻኢኦም ድብዙዛት፡ ጉርጉሱምስ በየናይ ዕድሎም፡ ብሰንኪ ሓሳድ ግብሮም ይትረፍ ክሕንብሱስ ኣብኣ ገጾም ከይጥምቱ ባዕሎም እንድዮም ተኸልኪሎም።
ናይ ጁንታ ርስሓት ኣብ ቆርበቶም ኣይኮነን ዘሎ። ኣብ ኣእሙሩኦም (ኣተሓሳስብኦም) እዩ ዘሎ። እዚ ብሳምና ይኹን ኦሞ ወይ ሽብጢ ዝጸሪ ኣይኮነን። ካብ ክድምና ወጺእካ ነብሰ ምርኩስና ምስ ትኣምን ኩሉ እቲ ቶጓር ዝመረተ ኣተሓሳስባ ይጸሪ ህዝቢ ትግራይ ብሰካም ይነብር።
እንተመሪጾም ይበገሱ፡ ግን ቅድሚ ምብጋሶም ንገዛ ገርህላሰ፡ ዓዲበጊዖ፡ ጾሮና፡ ቡርየ፡ ዛላምበሳ፡ይወከሱ ምኽሪ ክረኽቡ። ኣብኡ'ሎ ኣብ እዋን ወራር ኣይላይናን ኢሎም ዝጠለሙዎ ሬሳታት።ሕጊኸ እንታይ ንምድጋም?
ነባሪ ዝኽሪ ንሰማእታትና
ዓወት ንሓፋሽ
ገብረንጉስ መስመር።