text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
ልዑል እግዚአብሔር፡ ንኵሉ ፍጥረት ዝፈጠረሉ ሥርዓት እንመሃረሉ ትምህርቲ ሥነ ፍጥረት ይበሃል። ሥነ ፍጥረት ክብሃል ከሎ ኣፈጣጥራ ፍጥረታት፣ ጽባቐ ፍጥረታት (ዘፍ. 1፥3) ፡ ከምኡ'ውን ስምምዕ ፍጥረታት ማለት’ዩ። “ወአስተሠነዐዎሙ በበይናቲሆሙ እንዘ ዘዚአሁ ግዕዘ ጠባይሆሙ/ ነቶም ዝተፈላለዩ ባህርያት ነንሓድሕዶም ኣስማምዖም” ከም ዝብል ድርሳን ዘቅዱስ ዮሓንስ። ብሥነ ፍጥረት ኣቢልና ናይ እግዚኣብሔር ፈጣሪነት ፡ ከሃሊነት ፡ መጋቢነት ፡ ጥበብን ኣብ ሰብ ዘለዎ ፍቕርን ንርዳእ። ፈጣሬ ፍጥረታት እግዚኣብሔር ንኵሉ ብሥርዓት ስለዝፈጠሮ በዚ ናይ ሥርዓት ኣምላኽ ምዃኑ ነስተውዕል። እግዚኣብሔር ዝፈጠሮም ፍጥረታት ሓደ ብሓደ እንተዝቝጸሩ ፍጡር ቈጺሩ ዝውድኦም ኣይኮነን።
በብወገኖም ካብ ብዙኅ ሓደ ሓደ እናበልካ እንተተቘጽሩ ግና ዕሥራን ክልተን እዮም። “ዕሥራ ወክልኤተ ዘመደ ግብረ ገብረ እስከ ዕለተ ሳብዕ/ ክሳዕ ሸብዓይ መዓልቲ ዕሥራን ክልተን ሥነ ፍጥረት ፈጠረ” ይብል። (ኩፋሌ 3፥9) ዋላ እኳ “ወኵሎሙ እለ ተፈጥሩ ለስብሓትየ ፈጠርክዎሙ/ ኵሎም ዝተፈጥሩ ንኣይ ንምምስጋን ፈጠርክዎም” (ኢሳ. 43፥7-8) እንተበለ ካብዞም 22 ፍጥረታት ግና ሰብን መላእኽትን ስሙ ንምቕዳስን ክብሩ ንምውራስን ዝተፈጥሩ እዮም። ካልኦት ዝተረፉ ፍጥረታት ድማ ንኣንክሮን ተዘክሮን (መዝ. 19፥1) ከምኡ ውን ንመግበ ሥጋ (ኣዝርእት፡ ኣትክልት . . . ) ንመግበ ነፍስ (ሥርናይ ንቅዱስ ሥጋኡ፡ ወይኒ ንክቡር ደሙ፡ ዕጣን ንመሥዋዕቲ) ዝተፈጥሩ እዮም። “ወኵሉ ዘተፈጥረ ለመፍቅደ ነባብያን፣ ቦ እምኔሆሙ ለምህሮ ወቦ እምኔሆሙ ለተገብሮ” ከም ዝብል ኣረጋዊ መንፈሳዊ።
ፈጣሬ ዓለማት እግዚኣብሔር ንዅሎም ፍጥረታት ካብ ሰንበት ክሳዕ ዓርቢ ኣብ ሽድሽተ መዓልቲ ፈጠሮም። ንገሊኦም ፍጥረታት ፦
• እምኀበ ኣልቦ ኀበ ቦ ( ካብ ዘይምህላው ናብ ምህላው)
ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ “ኵሉ ዓለማት ብቓል ኣምላኽ ከም ዝተፈጥረ፡ እቲ ዝርአ ድማ ካብ ዘይረአ ከም ዝተፈጥረ ብእምነት ኢና ነስተውዕሎ” (ዕብ. 11፥3) ዝበሎ፡ ካብ ዘይምህላው ናብ ምህላው ኣምጺኡ ዝፈጠሮም ፍጥረታት ኣለዉ። ንምሳሌ፦ ማይ፣ መሬት፣ ነፋስ፣ እሳት፣ ጸልማት
• ግብር ዘእም ግብር
ካብቶም ካብ ዘይምህላው ናብ ምህላው ዝመጹ፡ ዝተፈጥሩ ፍጥረታት እዮም። “እታ ምድሪ ኸኣ ብቝሊ ማለት ከከም ዓይነቱ ዘርኢ ዝህብ ሣዕርን፡ ኣብ ውሽጡ ዘርኢ ዘለዎ ፍረ ዚህብ ከከምዓይነቱ ዚፈሪ ኣእዋምን ኣውፅአት።” (ዘፍ.1፥12) ከም ዝብል’ዩ። ንምሳሌ፦ ካብ ማይ፦ ኣብ ማይ ዝነብሩ ፍጥረታት፣ ካብ መሬት፦ ኣብ መሬት ዝነብሩ ፍጥረታት
እዞም 22 ሥነ ፍጥረት ብሠለስተ መንገዲ’ዩ ፈጢርዎም፦
ሀ) ብኣርምሞ፦ ብሓሳቡ ፈቒዱ ብሥልጣኑ ዝፈጠሮም እዮም። ንምሳሌ። ማይ፡ መሬት፡ ነፋስ ፡ እሳት፡ ጸልማት፡ ሸውዓተ ሰማያት፡ መላእኽቲ።
ለ) ብነቢብ፦ ብቃሉ ኣዚዙ ዝፈጠሮም እዮም። ንምሳሌ ፦ ብርሃን፡ ጠፈር፡ ኣዝርእቲ፡ ፀሓይ፡ ወርኂ፡ ከዋኽብቲ፡ ኣብ ማይ ዝነብሩ፡ ኣብ መሬት ዝነብሩ።
ሐ) ብገቢር፦ ነቶም 21 ሥነ ፍጥረት ብኣርምሞን ብነቢብን ድኅሪ ምፍጣሩ፡ “ብመልክዕናን ከም ምስልናን ሰብ ንግበር፡" ኢሉ ብግብሪ ኣእዳው ንሰብ ፈጠሮ። (ዘፍ. 1፥26)
ብዛዕባ ሥነ ፍጥረቱ ክንርዳእ እግዚኣብሔር ምስትውዓሉ ይሃበና!


c: text/html

text:
ብዛዕባ ኣብ ጥቃኻ ዝርከብ ክፍሊ ሕክምና
ኣብ ጥቃኻ ዝርከብ ክፍሊ ሕክምና እቲ ዝዓበየ ናይ መጀመርያ ክንክን ክፍሊ ሕክምና እዩ። ኣብ ብዙሓት ቦታታት ኣብ ቨስትራ የታላንድ ድማ ንርከብ፤ እቲ ናትና መኽሰብ ድማ ንስኻ ጥዕናኻ ምሉእ ንክኸውንን ጽቡቕ ህይወትን ንኽህልወካ እዩ።
ኣብ ጥቃኻ ዝርከብ ክፍሊ ሕክምና ከም ሽሙ ክፉት ናይ መጀመርያ ክንክን ክፍሊ ሕክምና ኣብ ቨስትራ የታላንድ ወረዳ ይርከብ። እንተድኣ ሓደ ሰብ ሓሚሙ ወይ ግድኣት ምስዝወርዶ ብመጀመርያ ምሳና ርክብ ይግበር።ኣብ ጥቃኻ ዝርከብ ክፍሊ ሕክምና ብሉጽን፤ ቅሱንን ክንክን ሓገዝ ንምሉእ ህይወት ይወሃብ።
ንሕና 6 000 ሰራሕተኛታት ሓምሳ ሞያታት ጉጅለ ኣብ መቐበሊ ክፍሊ ሕክምና ከም፡
ማእከላዊክፍሊክንክንሕክምና
ናይሕጻናትማእከላዊክፍሊክንክንሕክምና
ናብህይወትንምምላስዝግበርስራሕ
ናይክፍሊመሕረሲታትክፍሊክንክንሕክምና
ናይምንእሰያትክፍሊክንክንሕክምና
ናይክፍሊማህጸንክፍሊክንክንሕክምና
መቐበሊናይሕጻናትን-መንእሰያትንክፍሊሕክምና
ክፍሊናይሕክምናምክሪምሃብን
መጽናዕትናንምዕባሌናንንእንገብሮስራሓትናንኩሉግዜሕመማትናንዓማዊልናልምሉእጥዕናንኽህልዎምንሰርሕ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ናይ ኢትዮጵያ ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣብ ልዕሊ ናይ ቀደም ዋና ኣሰናዳኢ ጋዜጣ ፍትህ ናይ ሰለስተ ዓመት ፅኑዕ ማእሰርቲ ፈሪዱ።ጠበቕኡ ይግባእ ክብል እየ ኢሎም።
ሕትመታ ቅድሚ ክልተ ዓመት ጠጠው ናይ ዘበለት ጋዜጣ ፍትህ ዋና ኣሰናዳኢ ዝኾነ ተመስገን ደሳለኝ ዝሓለፈ 5 ጥቅምቲ 2007 ዓ/ም ገበነኛ እዩ ክብል ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ውሳነ ድሕሪ ምሃቡ ሎማዕንቲ ሰኒ ኣብ ልዕሊ ተመስገን ደሳለኝ ናይ ሰለስተ ዓመት ፅኑዕ ማእሰርቲ ኣብ ልዕሊ ኣሕታሚ ትካል ማስተዋል ድማ ናይ 10 ሽሕ ብር መቕፃዕቲ ወሲኑ’ሎ።
ብዝፈፀሞ ናይ ምልዕዓልን ግዙፍ ዘይኮነ ናይ ምስንዳእ ተግባርን ገበን ፈፂሙ ክብል ዓቃቢ ሕጊ ብዘቕረቦ ክሲ እዩ እቲ መቕፃዕቲ ተፈሪዱ ዘሎ።
ናይ ኣቶ ተመስገን ደሳለኝ ጠበቓ ኣቶ ኣምሃ መኮነን ተመስገን ብደረጃ መትከል ጥፍኣተኛ ክብሃል የብለይን ዝብል መረገፂ ስለዝሓዘን ተቓውምኡ ኣብ ናይ ጥፍኣተኝነት ውሳነ ብምዃኑን ተረዳዲእና ናይ መቕለሊ ሓሳብ ከም ዘይነቕርብ ንቤት ፍርዲ ብፅሑፍ ኣቕሪብና ኣለና ኢሎም።
ዓቃቢ ሕጊ ዘቕረቦ ክሲ ይኹን እቲ ቤት ፍርዲ ዝሃቦ ውሳነ ኣብ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ብግልፂ ዝተቐመጠ ሓሳብ ብነፃናት ናይ ምሓዝን ናይ ምግላፅን መሰላት ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ እዩ ኢሎም ኣቶ ኣምሃ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ተመስገኝ ደሳለኝ ዝተውሃበ ፍርዲ ሰበስልጣን መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ጋዜጣ ብዝፀሓፎ ፅሑፍ ዋላ ሓደ ሰብ ብገበን ኣይክሰስን ክብሉ ብተደጋጋሚ ከምዝገልፁ ብምሕባር ኣብ ልዕሊ ኣቶ ተመስገን ደሳለኝ ዝተውሃበ ፍርዲ ግን ምስዚ ኣበሃህላ እዚ ዝፃባእ እዩ ኢሎም።
‘’ዋና ኣሰናዳኢ ኮይኑ ይሰርሐሉ ኣብዝነበረላ ጋዜጣ ፍትህ ብባዕሉን ብናይ ካልኦት ሰባትን ኣመንጭነት ተፃሒፎም ኣብ ዝተሓተሙ ፅሑፋት ጥራሕ ተመስሪቶም ኸሲሶምዎ ዘለው’’ ምስ በሉ ምስ ካሊእ ገበን ወይ ምስ ተግባር ሽብር ወይ ምስ ካሊእ ደረቕ ገበን ዝተራኸበሉ ኩነታት የለን ኢሎም።
ዓቃቢ ሕጊ ከም መርትዖ ዘቕረቦም እውን እዞም ፅሑፋት እዚኣቶም ጥራሕ እዩ ኢሎም።
ኣቶ ኣምሃ ነቲ ውሳነ ይግባይ ከምዝበሉን ይግባይ ዝብልሉ ምኽንያት ድማ ናይ ኣቶ ተመስገን ደሳለኝ መሰል ንምሕላው ጥራሕ ከይኮነስ ካብዚ ዝዓበየን ንናይ ብዙሓት ሰባት እውን ስለዝትንክፍን እዩ ኢሎም።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ሱዳን፣ ብሰንኪ ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራ 13 ኤምባሲታት ክትዓጹ'ያ
Radio Erena: 08 May 2018
መንግስቲ ሱዳን፣ ብሰንኪ ኣጋጢምዎ ዘሎ ዋሕዲ ናይ ወጻኢ ባጤራን ቁጠባዊ ቅልውላውን፣ ኣብ ወጻኢ ሃገራት ዝርከብ 13 ኤምባሲታት ክዓጹ ከምዝወሰነ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ ኣፍሊጡ።
መግለጺ 'ቲ ሚኒስትሪ ብዘይካ'ዚ፣ ኣርባዕተ ቆንስልያታት'ውን ክዕጸዋ ምዃነን ጠቒሱ።
ኣብ ርእሲ'ዚ፣ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ዝርከባ ኤምባሲታትን ቆንስልያታትን፣ ብዝሒ ኣባላተን ክቕንሳ ተነጊሩወን ኣሎ።
ይኹን'ምበር እተን ዝዕጸዋ ኤምባሲታትን ቆንስልያታትን ኣበየኖት ሃገራት ከምዝርከባ ኣየነጸረን።
ሶማል፣ ዝተጻወደ ነታጕ ሸውዓተ ወትሃደራት ኬንያ ቀቲሉ
Radio Erena: 08 May 2018
ኣብ ሶማል፣ ምስ ኬንያ ኣብ እተዳውብ ከተማ ድሖብለ ዝተጻወደ ነታጕ ብውሕዱ ሸውዓተ ወትሃደራት ኬንያ ከምዝቐተለ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ኣብ ሓለዋ ዝነበሩ ወትሃደራት ኬንያ ዝጸዓና መካይን፣ ኣብ ዝሓልፋሉ መንገዲ ዝተጻወደ ነታጕ ድሕሪ ምፍንጃሩ፣ እቶም ሸውዓተ ብኡ ንብኡ ክሞቱ እንከለዉ፣ ካልኦት ከኣ ብፈኵስን ቀሊልን ቆሲሎም።
ነቲ መጥቃዕቲ ከምዝሃንደሰ ዝገለጸ ኣልሸባብ ብውሕዱ 15 ወትሃደራት ኬንያ ከምዝቐተለ'ዩ ዝገልጽ።
እንተኾነ መንግስቲ ኬንያ፣ ብዛዕባ ግዳያት ብዝምልከት ዝርዝራዊ ሓበሬታ ኣይሃበን።
ንልዕሊ 11 ዓመታት ዝተኣስሩ ኣላዩ ቤተ ክርስትያን ቃለ-ህይወት፣ ፓስተር ዑቅባሚካኤል ተኽለሃይማኖት ተፈቲሖም
Radio Erena: 07 May 2018
ኣብ ኤርትራ፣ ንልዕሊ 11 ዓመታት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ዝጸንሑ፣ ኣላዩ ቤት-ኤል፣ ቃለ-ህይወት ቤተክርስትያን ኤርትራ ፓስተር ዑቅባሚካኤል ተኽለሃይማኖት ዝሓለፈ ሰሙን ተፈቲሖም።
ፓስተር ዑቕባሚካኤል፣ ኣላዩ ቤት ኤል ቤተ ክርስትያን ቃለ-ህይወት ጥራይ ዘይኮኑ፣ ዳይረክተርን መምህርን ናይታ በታ ቤተ ክርስትያን እትመሓደር፣ ኣብ ደቀምሓረ ዝነበረት፣ ካብ 1ይ ክሳብ 8ይ እተምህር ኣሕዳሪት ኮሌጅ SIM'ውን'ዮም ኔሮም።
መንግስቲ ንፓስቶር ዑቕባሚካኤልን ካልኦት ኣባላት 'ታ ቤተክርስትያንን ድሕሪ ምእሳሩ፣ ነታ ቤት ትምህርቲ ክህግራ እንከሎ ንኣዳርሽ ናይታ ቤተ ክርስትያን ከኣ መለማመዲ ሙዝቃን ባህልን ጌርዎ ከምዘሎ ምስታ ቤተ ክርስትያን ቅርበት ዘለዎም ወገናት ንሬድዮ ኤረና ገሊጾም።
ኣመሪካ፣ በዓልቲ ቤቱን ሰለስተ መቕርቡን ዝቐተለ ወዲ 64 ዓመት ኤርትራዊ ኣቦ ብፖሊስ ተቐቲሉ
Radio Erena: 07 May 2018
ኣባዲ ገብረግዝኣብሄር ዝተባህለ ወዲ 64 ዓመት ኤርትራዊ ኣቦ፣ ንጓል 33 በዓልቲ ቤቱ ኣዜብ ደሞዝን ካልኦት ሰለስተ ናይ ቀረባ ኣዝማዱን ብኻራ ወጊኡ ከምዝቐተለ ንፖሊስ ኣመሪካ፣ ካብ ግዝኣት ኮሎምቦስ ኦሃዮ ብምጥቃስ ማዕከናት ዜና ካብታ ሃገር ሓቢረን።
ንሱ ነዚ ዘስካሕክሕ ቅትለት፣ ዝሓለፈ ሰሙን ዝፈጸመሉ ምኽንያት ገና ኣብ ምጽራይ ከምዘሎ ዝሓበረ ፖሊስ፣ ኢዱ ክህብ ፍቓደኛ ብዘይምንባሩ ኣብ ጎደና ከምዝቐተሎ'ዩ ዘመልክት።
ክልተ ካብቶም መወቲ፣ ሰላም ሃብተን ርእሶም ሃብተን ዝተባህሉ ኣሕዋት ክኾኑ እንከለዉ፣ ጓል 51 ዓመት ኣዲኦም ኣልጋነሽ ገብረግዝኣብሄር ካብ ሞት ድሒና ኣብ ሕክምና ተዓቝባ ትርከብ።
ሕ/ኢማራት ዓረብ፣ ሰራዊታ ኣብ ደሴት ሶኮትራ ምውፋራ፣ ልኡላውነት የመን ትግህስ ኣላ ክብል መንግስቲ ተቓዊሙ
Radio Erena: 07 May 2018
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ሰራዊታ ኣብ ደሴት ሶኮትራ ናይ የመን ምስፋራ መንግስቲ የመን ተቓዊሙ።
መንግስቲ የመን ኣብ ዘውጽኦ መግለጺ፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ብዘይኣፍልጦ መንግስቲ ናብታ ስትራቴጅያዊት ደሴት ሰራዊታ ምውፋራ፣ ንሉኡላውነትን ሓድነትን የመን ዝጥሕስ'ዩ ክብል ኮኒንዎ።
እቲ መንግስቲ ኣቐዲሙ'ውን፣ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ንፍሉያት ሓይልታት ብምስልጣን፣ ንቤተ መንግስቲ የመን ብሓይሊ ምቁጽጻራ፣ ኣብ ልዕሊ ሕጋዊ መንግስቲ ዕልዋ ከምዝፈጸመት ምውቓሱ ኣይርሳዕን።


text:
ሴናተር ታሚ ደክዎረዝ ዉላዳ ናብ ስራሕ ብምዉሳድ ታሪክ ሰሪሓ
ሴናተር ታሚ ደክዎርዝ፡ ህጻናት ናብ ባይቶ ኣሜሪካ ሒዝካ ንኽትኣቱ ዘይፈቅድ ሕጊ ምስተስዓረ ንጽባሒቱ ውላዳ ሒዛ ናብቲ ባይቶ ብምእታው ታሪኽ ሰሪሓ።
ጓል 50 ዓመት ደክወርዝ ውላዳ ሓቝፋ ንመሪሒነት ናሳ ኣብ ዝግበር መረጻ ድምጻ ሂባ።
ኣብ ሒደት መዓልትታት ታሪኽ ዝሰርሓ ኣደን ጓልን ኣብ ጉዳይ ፖሊሲ ወሊድ ኣሜሪካ መበገሲ ክትዕ ኮይነን።
ኣሜሪካ ኣብ እዋን ሕርሲ ናይ ዕረፍቲ ክፍሊት ዘይትፍጽም ብሕታዊት ዝመዕበለት ሃገር እያ።
ሴናተራት ኣሜሪካ ድሕሪ ክንደይ ክትዕ ንስድራ ምቹእ ዝኾነን ኣደታት ደቂን ሒዘን ናብ ባይቶ ክኣትዋ ዘኽእል ፖሊሲ ኣጽዲቖም።
ሴናተር ደክወርዝ "ጓለይ መምርሒ ኣከዳድና እቲ ባይቶ ከይትጥሕስ ኢለ ጃኬት ከዲነ ኣመጽኤያ" ክትብል ሓውሲ ቅይዐ ዝመስል ሓሳብ ሂባ።
ንሳ ኣብ ቤት ምኽሪ ኣሜሪካ እናገልገላ እንከለዋ ዝሓረሳ 10 ደቂ ኣንስትዮ መንጎ ንምዃን በቒዓ።


text:
"ሰሜን ኮርያ፥ ኲናት ትምህለል አላ"፡ ኣሜሪካ
መራሒ ሰሜን ኮርያ ኪም ጆንግ ኡን "ካበሮ ኲናት ይወቅዕ ኣሎ" ክብላ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ልእኽቲ ኣሜሪካ ከሲሰን።
ትማሊ ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ኣብ ዝተሳለጠ ህፁፅ ኣኼባ ጉባኤ ፀጥታ ሕቡራት መንግስታት፥ ዝርርብ ዝገበራ ተወካሊት ኣሜሪካ ኒኪ ሃሊ፥ ሰሜን ኮርያ ካብ ዘይግቡእ ተግባራ ክትእርነብ ኣተሓሳሲበን።
ፈተነ ኒኩሌር ሚሳኤል ሰሜን ኮርያ ተኸቲሉ ዝተኻየደ እዚ ህፁፅ ጉባኤ ኣብ ልዕሊ እታ ሃገር ክውሰን ዝኽእል ተወሳኺ ማዕቀብ ብዝምልከት ዘትዩ።
እቲ ንሕንሕ ኲናት ብዝዛየደ ኣብ መንጎ ሰሜን ኮርያን ደቡብ ኮርያን እንትኸውን ኣሜሪካ ኣብ ጎኒ ደቡብ ኮርያ ጠጠው ኢላ መጠንቅቕታ እናሃበት ትርከብ።
እተን ተወካሊት ኒኪ ሃሊ ከምዝበለኦ "ኣሜሪካ ኲናት ዝበሃል ፈፂማ ኣይትደልን፤ ትዕግስታ ግና ዘይፅንቀቕ ኣይኮነን" ክብላ ሃገረን ዓፀፋ መልሲ ክትህብ ከምእትኽእል ኣጠንቂቐን።
ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሰሜን ኮርያ ተወሳኺ ሓሳብ እገዳ ክተቕርብ ትፅቢት እናተገበረ እንትኻውን ቻይና እቲ ቅልውላው ብሰላምን ልዝብን ክውዳእ ፀዊዓ።
እዚ ከምዚ እናሃለየ መንግስታዊ ሚድያ እታ ዓዲ ከምዝበሎ ኣብ ዝሓለፈ ሰሉስ ደቡብ ኮርያ ብወገና፡ ብተዋጋእቲ ነፈርቲ ዝተደገፈ ኣፅዋርን ቦምባን ተኲሳ። ሰሜን ኮርያ ተወሳኺ ፈተነ ሚሳኤል ንምክያድ ኣብ ምድላው ትርከብ።
ኣብ ዝሓለፈ ሰንበት ኣብ መሬት ውሽጢ ዝተሞከረ ሚሳኤል ዓቐኑ ኣዝዩ ከቢድ ዝበሃልን፡ ካብ 50 ክሳዕ 120 ኪሎ ቶን ከምዝኾነን ይግለጽ።
50 ኪሎ ቶን ቦምብ ማለት 1945 ንከተማ ሂሮሽማ ናይ ዝደምሰሰ ሰለስተ ዕፀፊ ምኳኑ መረዳእታት ይሕብሩ።
"ግዘ ልዘብ"
ደጋፊት ሰሜን ኮርያ ዝኾነት ቻይና፡ ሕዚ ውን እቲ ጉዳይ ናብ ልዝብን ዝርርብን ክምለስ ኣለዎ ዝብል ቅዋም ብምሓዛ ስዊዘርላንድ እቲ ልዝብ ናይ ምምራሕ ስልጣን ተዋሂቡዋ።
ኒኪ ሃሊ ከምዝብለኦ እቲ ፀገም ከብ ስሩ ንኽፍታሕ ፈለማ ሓፍ ዘይብል እገዳ ምውራድ መማረፂ የብሉን።
ተወካሊ ቻይና ሊዩ ጂዪ በወገኖም፡ ቅድሚ ኹሉን ልዕሊ ኹሉን ዝርርብን ልዝብ ክገበር ኣለዎ ዝብል ቅዋም ሒዞም። "ወጥሪ ቐጠና ኤዥያ ብሰላም ክፍታሕ ኢና እንደሊ። ኣብዚ ዞባ ኲናትን ቅልውላውን ነጊሱ ክንርኢ ኣይንደልን" ኢሎም።
እቲ ጉዳይ ዕልባት ንክረክብ እቲ ዘተ ትመርሕ ዘላ ሃገረ ሰዊዘርላንድ፡ ድማ እቲ ቅልውላው ብሰላም ንኽውዳእ ድሌታ ገሊፃ።
ፕረዚደንት እታ ዓዲ ድማ ከምዚ ክብላ ተሰሚዐን፡" ግዚኡ ናይ ኲናት ዘይኮነስ ናይ ሰላምን ልዝብን ከኸውን እደሊ"።


text:
ዕላዊ ምጅማር ኣሰናዳኢት ሽማግለ ጉባኤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ተበሲሩ።
ኣቦ-መንበር ፈጻሚት ቤት ጽሕፈት ደክተር ዮሱፍ ብርሃኑ ሎሚ ዕለት 22 ጥሪ 2014 ኣብ ቤት ጽሕፈት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ዕላዊ ምጅማር ኣሰናዳኢት ሽማግለ ጉባኤ ኣበሲሩ።
ኣብ’ቲ ኣኼባ ኣባላት ባይቶን ወከልቲ ዝተፈለለዩ ውድባትን ከም ዝተረኽቡን ኣቦ-መንበር ሓላፊ ክፍሊ ዜና ባይቶ ሓው ሰፈር ማሓመድ ሰፈር ንኼባኛታት ናይ ዕንኳ ድሓን መጻኣኹም መደረ ኣሲሚዑ።
ኣብ’ቲ
ሽማግለ ወግዓዊ ስራሓ ከም ዝጀመረት ዘበሰረ ኣኼባ ኣቦ-መንንበር ፈጻሚት ደክተር ዮሱፍ ብርሃኑ ኣብ ዘስምዖ ቃል “ኣሰናዳኢት ሽማግለ ዝነበርዋ ብድሆታት ሰጊራ ብዕሊ ስራሓ ትጅምር ምህላዋን ተሸኪማቶ ዘለ ዕማም ዓቢ ሃገራዊ ጉዳይ ስለ ዝኾነ ብሓላፍነት ክትዋጽኦ ተላቢዩ። ኣቦ-መንበር ናይ’ታ ዝቖመት ኣሰናዳኢት ሽማግለ ሓው ዓብዱ ኣሕመድ ብወገኑ እታ ሽማግለ ኣብ ዝመጽእ ሰሙን ዕላዊ ስርሓ ትጅመር ምህላዋን እዛ ኣሰናዳኢት ሽማግለ እዚኣ ጽፉፉን ዕውትን ስራሕ ክትዓምም እንተኾይና ናይ ኩሉ ደላይ ለውጢ ሓላፍነት ብሓፈሻ ብፍላይ ድማ ፖለቲካዊ ውድባት እጃመን ክዓማ ጻዊዕት ኣቅሪቡ።
እታ ሽማግለ 21 ኣባላት ዝሓዘት ኮይና ካብ መንእሰያት ደቂ ኣንስትዮ ምሁራትን ውድባትን በርጌሳውያን ማሕበራት ዝሓቆፈት ከም ዝኾነት ኣብ’ቲ ኣኼባ ተገሊጹ። ኣብ’ቲ ኣኼባ: ምብጋስ ኣሰናዳኢት ሽማግለ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ (ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ) ንካላኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝተዳለወ መግለጺ ብ ምክትል ኣቦ-መንበር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈት ባይቶ ሓው ዮውሃንስ ኣስመላሽ ብትግርኛ ብሓላፊ ክፍሊ ዜና ሓው ሰፈር ድማ ብዓረብኛ ዝቀረበ ኮይኑ እቲ መግለጺ ኣብ ትሕዝትኡ “ ብመሰረት ውሳኔ ካላኣይ ስሩዕ ኣኼባ ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለን በቲ ዝሰዓበ ውሳኔን ስምምዕን መሪሕነት ባይቶን ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ሎሚ ዕለት 22 ጥሪ 2014 ኣሰናዳኢት ሽማግለ ከነበግስ ከለና ደስ ይብለና።
ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ ንተበግሶን ምድላውን ካላኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ዘድሊ ክገብር ድሕሪ ምጽናሕ ዝመጽእ ጉባኤና ነቲ ህዝብን ሃገርን ንምድሓን ዝብል መሪሕ ጭሮሖና ተግብራዊ ንምግባር ካብቲ ዝሓለፈ ቀዳማይ ጉባኤና ዝሰፍሔን ዝሓሸን ጉባኤ ክንገብር ኩሉ ዝከኣለና ድልዋት ምዃንና ነበስር። ኤ.ሃ.ባ.ደ.ለ ካላኣይ ጉባኤ ከዕውት እንተኾይኑ ናይ ኩሎም ተቓለስቲ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ደገፍ ክሕወሶ እንተተኻኢሉ ጥራሕ እዩ። ስለዝኾነ ድማ በዚ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ኩሎም ፖለቲካዊ ውድባትን ሲቪክ ማሕብራትን ኩሎም ደለይቲ ለውጥን ክድግፍዎን ክጽንበርዎን ጻውዒትና ነቕርብ ክብል ጠቂሱ።


text:
Top
������������
ዛንታ ኤርትራዊ ወራሲ
ኤፍረም ሃብተጽዮን
''ጥበብ፡ ተውህቦ ድዩ ብትምህርቲ'ዩ ዝጥረ?'' ንነዊሕ እዋን ዘካተዐ ኣርእስቲ እዩ። ሓደ ናይ ስነ-ቋንቋ ምሁር፡ ''ብዘይቀልዓለም እቲ 95 ሚእታዊት ተውህቦ እዩ። እቲ ዝተረፈ ሓሙሽተ ሚእታዊት ከኣ ነቲ ተውህቦ ከተንጸባርቕ እትመሃሮ እዩ፡'' ይብል።
ኣብ ዳሕረዋይ ገበር መጽሓፍ ተደጐል ቀሪቡ ዘሎ፡ ብዛዕባ ደራሲ ዝገልጽ ሓጺር ሓበሬታ፡ ነዛ ሕቶ ዳግም ክሓስበላ ደሪኹኒ። ኣብታ ብማሕሙድ ኢብራሂም ተደሪሳ፡ ኣብ 2014 ብኣሕተምቲ ሕድሪ ዝተሓትመት መጽሓፍ ቀሪቡ ዘሎ ጽባቐ ኣዘናትዋ፡ ሓይሊ ኣገላልጻ. . .፡ ንሓይሊ ''ተውህቦ!'' ዝገልጽ ኮይኑ ረኺበዮ። ደራሲ፡ ነቲ ጽሒፉሉ ዘሎ ቋንቋ ትግርኛ፡ ወዲ 15 ዓመት ምስ ኮነ ዝተላለዮ እዩ። ኣብቲ መጽሓፍ ዘሎ፡ ስእለ-ኣእምሮ ዝፈጥር ጽባቐን ጽፈት ኣገላልጻን ኸኣ እንታይ እዋን መሊኹዎ የብል። ''ሓንቲ ስእሊ ሽሕ ቃላት ትዛረብ!'' ዝብል ፍሉጥ ብሂል ሞያ ጋዜጠኝነት ኣሎ። ኣብ መጽሓፍ ተደጐል ከኣ ቃላት ስእሊ ምዃኖም ዘእምን ስእላዊ ገለጻ ቋንቋ ተንጸባሪቑ ይርከብ። ነዚ ሓይሊ ዘንበበ፡ ተመራማሪ ታሪኽን ዓቢ ደራሲን ኣለምሰገድ ተስፋይ፡ ምስቲ ኣብ 20 ዓመቱ ምስ ቋንቋ እንግሊዝ ተላልዩ ኣገዳሲ ኣበርክቶ ዝገበረሉ ፖላንዳዊ ጆሴፍ ኮንራድ እዩ ኣመሳሲልዎ።
ደራሲ፡ ኣብ መመረቕታ መጽሓፉ ኣብ ዘስመዖ ቓል ዝተጠቕመሉ ንጽህና ኣገላልጻ፣ ጽባቐ ቃላት፣ ጽይፍ ዝበለ ላህጃ፡ ነዳሪ ዝመስል ኣዘራርባ... ኣብ ነፍሲ-ወከፍ ሕጥበ-ጽሑፍ ድሙቕ ጣቕዒት ክረክብ ኣኽኢልዎ'ዩ። ገለ ካብቲ ደራሲ ዘስመዖ ቓል እዚ ዝስዕብ ይርከቦ፥ (. . .)
መጽሓፍ ''ተደጐል'' ኣብ ፋንኮ - ከባቢ ተሰነይ - ብዕለት 29/08/2001 ክትጸሓፍ ጀሚራ፥ ክሳዕ እዛ ዕለት ኣስታት 13 ዓመት ገይራ ኣላ ማለት እዩ።
ክጅምራ ከለኹ ግን፡ ነዚ ልዕሊ 300 ገጻት መጽሓፍ ኰይኑ ዘሎ ናይ ክልተ ወራራት ዛንታ ኣብ ውሽጢ ዓመት ብመልክዕ ሓጺር-ዛንታ ኣቕሪበ ኣብ ፈስቲቫል ክወዳደረሉ እዩ ነይሩ መደበይ። ንዓመታ ራይሞክ ክሽለም'የ ዝብል ባዕለይ ርጉጽ ዝገበርኩዎ ትጽቢት ከም ዝነበረኒ'ውን ክሓብኣልኩም ኣይደልን።
እተን ተተሪኸን ዘለዋ ዳሕረዎት ክልተ ወራራት ዝሓቘፈ ፍጻመ፡ መጀመርታ ከም ሓጺር ዛንታ ከቕርቦ ምምዳበይ፡ ከምኡ'ውን ክሽለም ምሕሳበይ መቸም ድፍረት ዘይኰነስ ኣፍልጦ ስነ-ጽሑፍ ዘይምህላው እዩ ዘመልክት። ሓደ ዘይዘንጋዕኩዎ ዝብሎ ግን ጐድኒ-ጐድኒ ምጽሓፍ፡ ኣፍልጦይ ክብ ንምባል ክመሃር ከም ዝነበረኒ'ዩ። ዓቕመይ ክብ ንምባል ዝተጠቀምኩሉ ነገራት፡ መደባት ድምጺ-ሓፋሽ፡ ጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ከምኡ'ውን ዝተፈላለየ መጽሄታትና እዩ። እቲ ዓቕሚ ብዘይካ'ዚ፡ ካልእ መወከሲታት ክውስኽ ዝኽእል ኣይነበረን፣ ሕጂ'ውን ከምኡ።
ብሓጺር-ዛንታ ዝግለጽን ኣብ ውሽጢ ዓመት ክውድኦ ዝኽእልን ስራሕ ከም ዘይጀመርኩ ቀልጢፉ ተረዲኡኒ። መደበይ ካብ ሓጺር ዛንታ ናብ መጽሓፍ ብዝተቐየረ ኸኣ፡ ብዛዕባ መሕተሚ ገንዘብ ክሓስብ ጀሚረ። እቲ ጽሑፍ ብቕዓት ሃልዪዎ ብኣሕተምቲ ሕድሪ ክሕተም ኣለዎ'ምበር፡ ንመሕተሚ መጽሓፍ ዝኸውን ሓገዝ ክሓትት ከም ዘይብለይ ደምዲመ። መጽሓፈይ ብኣሕተምቲ ሕድሪ ዝሕተመሉ ደረጃ ንምብጻሕ ከኣ፡ ድሒረ ነቲ ብቑዕ ምዃኑ ዝተገልጸ መጽሓፍቲ መሪጸ ከንብብ ጀሚረ። (. . .)
ኣብ መንጐ'ዚ፡ ነፍሰይ ክፍትሽ ኢለ ኣብ ፈስቲቫል 2007፡ ''ቅልውላው'' ዘርእስታ ሓጻር-ዛንታ ሒዘ ተወዳዲረ። ሳልሳይ ደረጃ ምስ ሓዝኩን ናብ ሳልሳይ ደረጃ ዘውረደኒ ጕድለት ምስ ተነግረኒን ኣብ ደሓን ኵነታት ከም ዘለኹ ኣረጋጊጸ።...
ዛንታ ናይቲ መጽሓፍ፡ ንሓፊዝ ዝተባህለ ኣባል ቀዳማይ ዙርያ ሃገራዊ ኣገልግሎት ከም ቀንዲ ገጸ-ባህሪ ሃኒጹ፡ ንወራራት ወያነ ድማ ከም ቀንዲ ምከና ተጠቂምሉ'ሎ። ብዙሓት መጽሓፍቲ፡ ብፍላይ ድማ ናይ ጀመርቲ፡ ኣብ ቀዳሞት ገጻቶም ሓፈሻዊ ሓበሬታ ሂቦም'ዮም እናማዕበሉ ክኸዱ ዝፍትኑ። ኣብ ተደጐል ግን፡ ምስ ሓፊዝ እትደናገጽን ምስኡ ክሳብ መወዳእታ ክትቅጽል እትውስንን መጀመርያ መቕድም ደራሲ ምስ ኣንበብካ፤ ደሓር ከኣ ቀዳመይቲ ገጽ ምስ ገንጸልካ እዩ። እዚ ዝኾነሉ ድማ፡ እቲ ዛንታ ምስ ጻውዒት ወፍሪ ልምዓት 1998 ተኣሳሲሩ ዝኸይድን ሓፊዝ ብዛዕባ'ታ ብዘይመጽለሊ ገዲፉዋ ክኸይድ ዝግደድ ስድራ-ቤቱን ዝተንጠልጠለ ጕዳይ ኣፍቃሪቱን ተኣሳሲሩ ስለዝዝንቶ እዩ። እዚ ድማ ንብዙሓት መንእሰያት ኤርትራ ዝገጠሞም ፈታኒ ብድሆ ግዜ ወራራት ስለዘንጸባርቕ ተንካፊን ተሃራፊን ይገብሮ።
''ክቱር ገዛ ናይ ምስራሕ ህንጡይነት ሓዲሩኒ ነይሩ። ገዛና ብሳዕሪ ዝተሰርሐ ኣጕዶ’ዩ። ካብ ዝርደኣኒ ብዙሕ ግዜ ተሓዲሱ'ዩ። እንተዀነ፡ ካብ ጸሓይ ደኣ’ምበር ካብ ዝናብሲ መሊኡ ኣዕቂሉና ኣይፈልጥን። ስለዚ፡ ዘተኣማምን ገዛ ዘይብላ ስድራይ ሓዲገ ክኸይድ[ክኸትት] ነብሰይ ምግባር ኣበየኒ። ብዘይ ገዛ እትቐውም ስድራ ብዙሕ ነገር እዩ ዝጐድላ። (. . .)
ኣገልግሎቱ ወዲኡ ካብ ዝፋኖ ዓመትን መንፈቕን ዘይመልአ ሓፊዝ፡ ብዘይስራሕ ኣብ ገዛ ኮፍ ዝበሎ ከም ዘይነበረን፣ ህይወቱ ንምምራሕ ድማ ከተማን በረኻን እናተንቀሳቐሰ ከም ዝሰርሐ ይገልጽ። ''ይኣኽለኒ ይኸውን’ዩ ዝበልኩዎ ገንዘብ ምስ ኣከብኩ ከኣ ምስራሕ ብሉኬቲ ጀሚረ። ከምቲ ዝገምገምኩዎ እንተዀይኑለይ፡ ነዳቓይ ጥራይ ቈጺረ፡ ካልእ ስራሕ ጉልበት ባዕለይ ዝሽፍኖ ገዛ ሰሪሐስ፡ ገለ ንብረት ገዛ’ውን ክገዝእ’የ።
ነታ ኣብ ኣእምሮይ ዝተሰርሐት ገዛ፡ ምስ ንብረታ ኣብ ባይታ ከም ዘላ እናሓሰብኩ ሕጕስ ነይረ። ዘሐጕሰኒ ዝነበረ ግን ገዛ ምስራሑ ጥራይ ኣይነበረን፡ ከም ትምኒተይ እንተዀይኑለይ፡ ነታ ገዛን ብድሕረኡ ዝቕጽል መደባተይን እንተዓሚመ፡ ካብ ኣሕዋተይ ናይ መጀመርታ ፈዳይ ጻማ ናይታ ከርቲታ ዘዕበየትና ወላዲትና ኣነ’የ ክኸውን። ክልተ ዓበይቲ ኣሕዋተይ፡ ሓንቲ ተመርዕያ ሓዳራ ዝወጸት፡ ሓደ ተጋዲሉ ዘይተመልሰ ምስ ኰኑ፡ ሓላፍነት ናይ’ቶም ዝተረፍና ክልተ ደቃን ስንኩል ወላዲናን ገና ኣብ እንግድዓ ወላዲትና’ዩ ነይሩ።''
ከምዚ ዝበለ ሓላፍነት ስድራ-ቤት ዝተሰከመ ሓፊዝ፡ ጻውዒት ወፍሪ ልምዓት ምስ መጸ እንታይ እዩ ክገብር? በተግ ኢሉ ክኸይድ ድዩ ወይስ ጒዳይ ምስራሕ ገዛ ኣሰላሲሉ ከርክብ? ወሳኒ ሕቶ ይለዓል'ሞ ንጽህና ጸሓፋይ ብዝገልጽ ኣጀማምራ እቲ ዛንታ ይፍልም።
''እሞ 'ተበገስ' እናቐረበ'ዩ፡ መደብካ እንታይ'ዩ?'' ኢሉ ንሓፊዝ ዝሓተቶ ዓርኩ ክፍልዝጊ እዩ። እዛ ሕቶ ዘለዓዓለቶ ጕዳይን ንሓፊዝ ''ወላሂ ሽግር'ዩ!'' ኢሉ ክምልስ ዘገደዶን እቲ 'ብዘይ ገዛ እትቐውም ስድራ ብዙሕ ነገር'ዩ ዝጐድላ፡' ዝብል እምነት'ዩ።
ኣብ ከምዚ ዝበለ ኵነታት እንከሎ ጻውዒት ዘርከቦ ሓፊዝ፡ ነታ ገዛ ከይወድኣ ከም ዘይከይድ'ዩ ወሲኑ። እቲ ካልእ ዘተሓሳስቦ፡ መዓልቦ ዘይረኸበ ጕዳይ ኣፍቃሪቱ'ውን ኣሎ። ግድል ህይወትን እቲ ዝነበሮ ወጥርን ክገልጽ እንከሎ፥
ከተማ ከረን፡ ኣብ ማእቶታዊ ወፍሪ ካብ መሳቶይ በይነይ ተሪፈያ ምስ ነበርኩ ሕጂ ኵናት ምስ ተጀመረ ድማ እንሆ በይነይ ኣለኹዋ። ነቲ ኣብ ምዝዛሙ በጺሑ ዝነበረ ገዛ ከም ዘለዎ ግደፎ ኣይመጻንን። ኵናት ኣይበሃግኩን፡ ግን እቲ ኵናት ምእንታይ ክብል ንኣዋርሕ ክናዋሕ ደለኹ። ናብ ብጾተይ ከይተጸንበርኩ እቲ ኵናት እንተዓሪፉ፡ ሓደ ዘይክፈል ከቢድ ዕዳ ኣብ ዝባነይ ተራዕሪዑ ዝነብር ኰይኑ ተሰምዓኒ። ተጓይየ ኩሉ ክገብሮ ዝኽእል ወዲአ ምስ በልኩ ኸኣ፡ ብሓደ ጎነይ ሰንፈላል ዝገበረኒ፡ ምስ ኣፍቃሪተይ ዝገበርናዮ ምልልስ ኣብ ሓንጐለይ ቃጨለ።
ክብደት ናይቲ ዝነበሮ ሓላፍነት ስድራ-ቤትን ምኽባር ሃገራዊ ጻውዒትን ቀርቂሩ ዝሓዞ ሓፊዝ፡ ኵናት ክናዋሓሉ እዩ ተመንዩ - ኵናት ግን ኣይበሃገን። ዛንታኡ ብቕኑዕን ንጹህን መረዳእታኡ ምጅማሩ እዩ ድማ ሓይሊ ናይቲ መጽሓፍ ኣብ መጀመርታ ገጻት ዝንጸባረቕ። ከም መንእሰይ፡ ጕዳይ ፍቕሪ'ውን ካልእ ዘይሰናፍ ብድሆ እዩ ነይሩ። ራውዳ፡ ዓርኩ ንሓፊዝ፡ ሓደ ሰብኣይ ናብ ኣቦኣ እናተመላለሰ ይሓተላ ብምንባሩ ተሻቒላ እያ ሓዲኡ ግበረኒ ትብሎ ዘላ። ሌላኦም ብስድራ-ቤት ደረጃ ወግዓውነት እንተዘይለቢሱ፡ ነቲ ተሪር ኣቦኣ ዕርክነት ኣይንታዩን እዩ - ዓርኪ ኣለኒ ክትብሎ ኣይትኽእልን'ያ። ስለዚ ሓፊዝ፥
''ሕሰብዮ'ን'ዶ ባዕልኺ፡ ኣነስ ሕጂ ከመይ ገይረ እየ ንስድራይ ጓል ሕተቱለይ ዝብሎም?. . .''
ኣብ ከምዚ ዝበለ ኩነታት እዩ ድማ ጉዳይ ገዛ መዕለቢ ገይሩሉ፡ ንጕዳይ ኣፍቃሪቱ ንግዜ ገዲፉ፡ ብጾቱ ከርክብ ናብ ኵናት ዝተበገሰ። ሰዓት ምፍናው ምስ ኣኸለ፡ ወላዲቱ ትብሎ ዝነበረት ሰንፈላል ዝገብር ካልእ ተርእዮ'ውን ነይሩ። ''ዝሓለፈ ይኣኽለኩም ኣይበልካናን እምበኣር ረበ'ልዓለሚን! . . . ካብ ዓሊ ወደይ ሓድጊ ስኢነ እናበልኩስ ሕጂ ኸኣ. . .''
ሓፊዝ፡ ኣብቲ ጌና ኣንፈቱ ዘይፈለጦ ኵናት ክተርፍ ድዩ ወይስ ብሰላም ወጺኡ ባህጊታቱ ክምልእ ክምለስ'ዩ ከይፈለጠ ናብ ኣሃዱኡ ከደ። ኣሃዱኡ'ውን ከምቲ ሃገራዊ ኣገልግሎቱ ዝፈጸመሉ እዋን ብዘይምጽንሓን ብዙሕ ለውጢ ብምርኣዩን ጋን ኮኖ። ኵናት ክሳብ ክንደይ ንኩነታት ከም ዝቕይሮ ክርዳእ ድማ ምስ ደስበለ፡ ወዲ ቦጦሎኒኦም፡ ብዙሕ ኣዕለለ።
እቲ ከየርከበሉ ከይውዳእ ዝፈርሖ ኵናት እንደገና ዕለት 08 - 02 - 1999 ጀመረ። ነቲ ናይ መጀመርያ ተመኵሮኡ ክገልጽ እንከሎ ድማ ከምዚ ይብል፥ ''ብቐጥታ ኣብ ከምዚ ዝበለ ጽንኩር ኵናት ምእታው፡ ንዝበዝሕ ሓድሽ ተዋጋኢ ንግዜኡ ሰገጥ ከብል ዝኽእል'ዩ። እቲ ኣጽዋር ዝፈጥሮ ድምጺ፡ ትሕቲ ሓያል ነጐዳ ክረምቲ ክኸውን'የ ዝጽበ ነይረ። እንተዀነ፡ ከምኡ ዝበለ ዘጨንቕ ድምጺስ ሰሚዐ'ኳ ኣይፈልጥን።'' እቲ ኵናት፡ ንጀማሪ ሓፊዝ ጥራይ ዘይኮነ፡ ብሓፈሻኡ መሪር ምንባሩ ብንጹር ተገሊጹ ኣሎ።
ካብ ከምዚ ዝበለ ናይ መጀመርያን መሪርን ኵናት ምስ ወጸ፡ ተመርዕዩ ድሒሩ ዝኸተተ ክፍልዝጊ ዓርኩ ካብ ስድራኡን ካብ ራውዳን ዝተማላኣሉ፡ መለሳ ክኾናኦ ዝተመነየን ደብዳቤታት ተቐበለ። እንተዀነ፡ ደብዳበ ራውዳ ከም ናይ ቅድም፡ ሰፋሕን ብፍቕራዊ ኣሳእል ዝወቀበትን ኣይነበረትን። ብኣንጻሩ'ኳ ደኣ፥ ''ብህይወት ወጺኻ'ዶ ትኸውን?'' ዝብል ከቢድ ሻቕሎት ዝሓዘት ነበረት። እቲ ዝሓተላ ሰብኣይ ይመላለስ ከም ዝነበረን ኣቦኣ ትብጻሕካ ምባሉ ከም ዘይተርፎን ምስ ክቱር ሻቕሎታ ጽሒፋትሉ።
ኩነታት ኣፍቃሪቱ መዕለቢ ክረክብ እንተኾይኑ፡ ግድን ብኣካል ከይዱ ክፈትሖ ከም ዘለዎ ምስ ነፍሱ ድሕሪ ምዝታይ ዕረፍቲ ክወሃቦ ሓተተ። እንተተኸሊኡ ባዕላዊ ፍታሕ ክወስድ ከም ዝተደናደነ ድማ ይገልጽ። ሕቶኡ ተሰሚዑ መልሲ ክወሃቦ ምዃኑ ተነጊርዎ እናተጸበየ፡ ጸላኢ እንደገና ኵናት ስለዝጀመረ ግን ኩሉ ነገር መዓልቦ ኣይረኸበን።
ኣብቲ ኵናት ሓፊዝ፡ ዝወድቁ ብጾቱ፡ ብሰንኪ ምረትን ጻዕቂን ኵናት ዘልዕሎም ዝስእኑ ብጾቱ፡ እናረኣየ ዝሓደሮ ስምዒት ብግልጺ የንጸባርቖ። ገጸ-ባህሪ ሓፊዝ ህያው እዩ፥ ምስኡ ክትጓዝ፡ ክትደናገጽ፡ ክትኣምኖ፡ ከተፍቅሮ፡ ክትነብዓሉ. . . ድማ የገድደካ። ኣብቲ ውግእ ካብ ቦጦሎኒኦም ደስበለን መድፍዓጂ ብሬን ጋንታኦም ሓሰንን ተወጊኦም ወደቑ። . . . ጐበዝ ሳዋ ካብ ቅድሚት ናብ ሓሰን ተመሊሱ፡ ንሓሰን ቁሊሕ ኢሉ ከይጠመተ ብሬኑ ወሲዱ፡ ''ነተን ነዋሕቲ ኣእጋሩ ከም ገመል [ንቕድሚት] ወርወረን''።
ነቲ ጌና ኵናትን ባህርያቱን ዘይፈለጠ ሓፊዝ፡ ነፍሲ-ወከፍ ፍጻሜ ተሰንብዶን ተነድሮን እያ። መውጋእቲን መስዋእቲን ብጾቱ ብብዝሒ እናረኣየ ምስ ከደ ከኣ ምስ ነፍሱ ብዙሕ እዩ ዝዛረብ።
''ካብ መንጎ'ቶም ክቐርቦም ዝጸናሕኩ ደቂ ሓይሊና፡ ሓንቲ ጓለንስተይቲ ድፍእ ኢላ ክትወድቕ ተዓዘብኩ። ብምህራማ ጥራይ ዘይኰነስ ካብ ተምሳል እንታይነታ ዝነቐለ ልበይ ፈግ በለት። . . . ኣብ ምሉእ መዓልቲ ከም ሽዑ ገይረ ኣይጐየኹን፡ ኣብ ካልኢታት ኣብ ርእሳ ደው ኢለ ጠመትኩዋ። ኣይተጋገኹን! ''ውባ! ውባ!'' ኢለ ደኒነ ብኢደይ ሓዝኩዋ። . . . ኣብ መንጎ ጥፉእን ንቡርን ዘሎ ሃለዋት በጻሕኩ። ከም ቀደመይ ክጐዪ ኣይጀመርኩ፡ ኣብ ዝነበርኩዎ ደው ኣይበልኩ፡ ንቕድመይ ብህድኣት ሰጐምኩ። ኣዒንተይ ከኣ ውዑይ ንብዓት ፈልፈላ።''
ውባ ጓል ኣሃዱኡ እያ። ትርር ዝበለ ርክብ ኣብ ምምስራት እንከለዉን ቅድሚ'ቲ ዝተሰወኣትሉ ውግእ ብሓደ ከዕልሉ ኣምስዮምን ነይሮም። 'ደሓን ሕደር ሓፊዝ' ኢላቶ ምኻዳ ንዘልኣለም ተሰናበትዮ ኢሉዋ ማለት'ዩ ኢሉ ምስ ነፍሱ ይበኣስ። ፍጻሜ ናይቲ ውግእ ከኣ መስርሑ ይቕጽል። ሓደ ካብቲ ቀዘዝ ዘበሎ ፍጻመ ዝረኣየሉ ውግእ ድማ፡ መስዋእቲ ናይቲ ከም ኣርኣያ ዝጠቕሶ መራሕ ጋንታኡ ይጠቅስ፥
''ኣብ ዝወደቖ ባይታ ዓይነይ ሰዲደ ጠመትኩዎ። ግንባሩ ብጥይት ተዃዒቱ፡ ደም ከም ዓይኒ ማይ ክውሕዝ ተራእየኒ። ቀው ኢለን ዝጠመታኦ ኣዒንተይ ሰም ኣይበላን። ንብዓት ግን ኣይሓሰባኦን። ከመይ'ሉ ይህረም እዚ ምኩር ተዋጋኣይ! ኢለ ደኣ'ኳ ዝተገረምኩ መሰልኩ። ኰይንዎ ተሰዊኡ ማለት ድዩ'ኸ ኢለ'ውን ምእማን ሰኣንኩ።''
''ተሰዊኡ!'' በለ ግዚያዊ መራሕ መስርዕና፡ ነታ ምስኡ ወዲቓ ዝነበረት ሬድዮ ርክብ ኣልዒሉ፡ ነታ ብደም ዝጠልቀየት ኣንሶላኡ ፈቲሑ ከደኖ።
''ጐበዝ ሳዋ፡ ብጉዳዮም ኢላ ምስ መጸቶ ምሳና ግዜ ብምውሳዳ ዝተላለናያ በዓልቲ ቤቱን ሰለስተ ደቁን ክረኣዩኒ ጀመሩ፡'' ይብል።
መስዋእቲ ብጾቱ፡ ክቱር ጽልኣት ኣብ ልዕሊ ኵናት ከም ዘሕድር ገይሩዎ እዩ። ውግእ ቁሩብ ህድእ ኣብ ዝብለሉ ድማ ብዝኽሪ ብጾቱ፡ ስድራ-ቤቱ፡ ኣፍቃሪቱ፡ መጻኢ ዕድሉ. . . ናይ ዝሓስብ ሰብ ዛንታ ብምዃኑ ዛንታ ሓፊዝ፡ እቲ ሰብኣዊ ሸነኹ ምስኡ ክትደናገጽ፡ እናሓንሳብ ክትነብዕ ዝድርኽ እዩ። ኣብ ሓደ ውግእ፡ ካብ ዝሞተ ወተሃደር ጸላኢ ዝረኸባ ቴፕን ካሴትን ነይረናኦ። ድሕሪ ዝተኻየደ ካልእ መሪር ውግእ ድማ መለሳ ክኾኖ ሙዚቃ ወሊዑ ክዛነ ወሰነ።
''ብቐደመይ ሙዚቃ ምስማዕ ይፍተወኒ'ዩ'ሞ፡ ከም ሽዓ ገይሩ ግን ጣዕሙ ኣብ መትንታተይ ኣትዩ ኣይፈልጥን። በቲ ሙዚቃ፡ ብኽፉእ ትርኢታትን ክፉእ ድምጽታትን ተበኪሉ ዝቐነየ ኣእምሮይ ተሓጺቡለይ። . . . ።
''መቸም ኵናት መሪር ምዃኑ ብግብሪ ቀንየሉ እየ። ጣዕሚ ሰላም እንተዘስተማቕሮ'ውን ካብ ዕድመይ ሸውዓተ ዓመታት ኣርኪቡለይ ነይሩ'ዩ። . . . ኣብ ወጥሪ ኵናት፡ ሕሉፍ ሰላም ተባሃጊ እዩ። . . . ካብ ሕቕፊ ናይቲ ሕሉፍ ጥዑም ግዜ ውጻእ ስለ ዘይመጸኒ ከኣ ኣብኡ ተሓቢአ ወዓልኩ።
''ድሕሪ ግዜ ግን፡ ነቲ ሙዚቃ ካብ ኣዘናጋዕነቱ ሓሊፈ ብዓይኒ መተኣሳሰሪ ናይቲ ህሉውን ሕሉፍን ግዜ ረኣኹዎ። እቲ ሕሉፍ ግዜ ነቶም ነዚ ሙዚቃ ምሳይ ዝሰምዑ ዝነበሩ ኣዕሩኽ መተዓብይቲ፡ ነቶም መካይድቲ ሞትን ህይወትን ብጾት ጸይሩ ኣብ ቅድሚ ዓይነይ ተሳእለ። ሕጂ ገለ ካብቶም ኣዕሩኽ፡ ካብቶም ብጾት፡ ኣብ ሸዊት ዕድመኦም ብዓረር ጸላኢ ተቐዚፎም ምንባሮም ኣስተንተንኩ። እቲ ብሙዚቃ ተባሒቱ ዝወዓለ ኣእምሮይ ድማ ብትዝታኦም ክግባእ ጀመረ። እቲ መሳርሒ ሙዚቃ ከም ቀደሙ ውሁድ ዜማ እናቃልሐ፡ እታ ጥዑም ድማጻ ዝበልኩዋ ሃመልማል ከም ቀደማ እናዘየመት እዝነይ ክነፍጎም ጀመረ። (. . .)
ኣማስያኡ ኣብቲ ሓቀኛ ዓለም ስለዝጠሓለ፡ ፎዅስዎ ከም ዘይወዓለ ኣካላቱ ርዝንዝን ከም ዝበሎ ይገልጽ። ምኽንያት ናይዚ ድማ፡ ብዛዕባ ስዉኣትን ህሉዋትን፡ ብዛዕባ ኵናትን ሰላምን፡ ብዛዕባ ሞትን ምንባርን፡ ብዛዕባ ክብረትን ሕስረትን ክሓስብ ስለ ዝጀሚረ እዩ። ከም ሰብ፡ ምንባር ምስ ክብረት ክኸውን ከም ዘለዎ'ዩ ዝድግፍ ሓፊዝ። ዕላማ ናይቲ ቀጻሊ ወራራት ዘካይድ ዝነበረ ጸላኢ እንታይ ምንባሩ ድማ ካብ ሰነዳት ዝሞቱ ኣዘዝቲ ሰራዊቱ ባዕሉ ዘረጋገጾ ሕስረት ምዃኑ ተገንዚቡ እዩ። ስለዚ፥
''እሞ'ኸ ደኣ! ነቲ ምስ ክብረት ከንብረኒ ዝኽእል መገዲ ክኽተሎ'ዶ ቀንየ ወይስ ኣይቀነኹን ንነብሰይ ሓተትኩዋ። ብቐጥታ ነታ ንነፍሰይ ባዕለይ ዝሓተትኩዋ ሕቶ ንኽሓቱኒ ዝተቐረቡ ሓታቶ በዝሑ። እቶም ኣብ ኣኽራን ዝቐበርኩዎም፡ እቶም ኣብ ገማህሎን ሰምበልን ንድሕሪት ገዲፈዮም ዝመጻእኩ፡ እቶም ኣብ ኩርባታት ደምበ ሕምብርቲ ዝቐበርኩዎም ስዉኣት. . . ኣብ ውሽጠይ ብርቱዕ መቓልሕ ዝነበሮ ደሃይ ኣቃልሑ። በዓል ጐበዝ ሳዋ፡ ውባ፡ ሓሰን፡ ኩሎም'ቶም ስዉኣት ኣዒንቶም ኣፍጢጦም ክኸሱኒ ተራእየኒ። . . .''
ዝኽሪ ብጾት ሓያል ምዃኑ፡ ደራሲ ብቓላት ዘይኮነስ ነቶም ዘይትፈልጦም ሰባት ከም መተዓቢትኻ፡ ኣሕዋትካ፡ ብጾትካ፡ ደቂ ኣሃዱኻ. . . ክትቀርጾም ብዘኽእል ጥበብ ኣዘናትዋን ስእላዊ ኣገላልጻን ምቕራቡ ምስቲ ዛንታ ክትጓዓዝን ጠሊቕካ ከተስተማቕሮን የኽእለካ። ጽፈት ቋንቋኡ፡ ግርህናኡ፡ ብጻይነቱ፡ ፈቃር ባህርያቱ፡ ትዕዝብቱ፡... ከይበቐቐ ከዘንትዎ ምኽኣሉ ድማ ነቲ ጌና ጥበብ ኣዘናትዋ ተዋሒድዎ ዘሎ ዛንታ መኸተ ኤርትራውያን ኣንጻር ገዛእቲ ሓደ ስጕሚ ንቕድሚት ዝደፍእ እዩ።
ሓፊዝ፡ ኣብቲ መሬት ውግእን ወረ-ውግእን፡ ውግእ ንግዚኡ ደው ምስ በለ፡ ''ሓደ ኮፍ ንምባሉ ምቹእ እምኒ ረኺበ ኮፍ በልኩ፡'' ምስ በለ፡ እንታይ'ዩ ክብል ኢልካ ተሃንጢኻ ትጽበ። ኣብ ዛንታ ውግእ ኣእትዩካ ጸንሑ፡ ኣብታ ውግእ ደው ትብለላ ህሞት ምስ ዝኽሪን ሓይሊ ትዕዝብቱን ስለዘዛውረካ እቲ ኵናት ብኡ ኣቢሉ ክውዳእ ትምነ። ጽልኣት ኵናት ነቲ ብኣካል ዝልብለብ ሓፊዝ ጥራይ ዘይኮነስ ነቲ ኣብ ኣእምሮኡ ብዙሓት ከም ሓፊዝ - ኣሕዋቱ፡ ኣሓቱ፡ ብጾቱ፡ መተዓብይቱ፡ ደቂ ገዛውቱ፡ ኣቦታቱ፡ ኣደታቱ፡ ኣያታቱ፡ ንባዕሉ - ክስእል ዝኽእል ኤርትራዊ ብሓፈሻ እቲ መንእሰይ ድማ ብፍላይ ዝውክል እዩ።
ሓፊዝ፡ ኣብቲ ዝነበሮ መሬት ውግእ ክልተ ኣዕዋፍ ረኣየ'ሞ፡ ብዛዕባአን ክሓስብ ጀመረ፥ ''ንምንታይ ኣብቲ መሬት ኵናትን መሬት ደርቅን(ናይ ወቕቲ ጕዳይ ምዃኑ'ዩ) ከም ዝነበራ ኣተሓሳሰበኒ። መሬት ርፍድ እንተኢሉ፡ ብምቘት ዝኣክል ኣፈን ከፊተን ክልህልሃ ምዃነን እፈልጥ'የ። ደብዳብ እንተጀሚሩ'ውን ዝገደደ፡ ካብ ገረብ ናብ ገረብ ክብርግጋን፡ ካብኡ ሓሊፈን ብስኩጆታት ክቈራረጻን'ውን ይኽእላ'የን። . . . ከምተን ዑፍ እንተዝኸውን እንታይ ምገበርኩ ከኣ ክረኣየኒ ጀምረ።
''ንሓጺር ግዜ፡ ናብቲ 'ዑፍ እንተዝኸውን ነይረ. . .' ዝበልኩዎ ሕልሚ ጠሓልኩ። ጽምዲ መንገብገበይ ዘርጊሐ ሰማይ-ሰማይ ሰለል እማበልኩ ኣብቲ ዝዓበኹሉ ሰማያት ከረን በጻሕኩ። ንራውዳ ብላዕሊ ኰይነ ተዓዘብኩዋ። ጽብቕቲ ተመሃሪት ንትምህርቲ ክትመላለስ፡ ምስ ሓፊዝ ክትዛወር ርእየያ።
''ኣብቲ ልሙዕ ኣታኽልቲ ጅራ-ፍዮሪ ዓለብኩ። . . . ካብ ጂራ-ፍዮር በሪረ፡ ኣብ ካንሸሎ ገዛና፡ ኣብ ልዕሊ'ታ ብክንክን እነዕብያ ዝነበረና ተኽሊ ዓለብኩ። ነደይ፡ ነቦይን ንነጃት ሓፍተይን ቀው ኢለ ጠመትኩዎም። . . .
''ሕልሚ ምህላዉ መቸም ጽቡቕ'ዩ። ብኡ ኣይዓገብኩን። ካብኡ ብምንፋር፡ ሰለል እናበልኩ ንከተማ ከረን እናተዓዘብኩ፡ ኣብ ልዕሊ ኣታኽልቲ ጀራዲን ከረን ዓለብኩ። ነቲ ብቐሊሉ ብኣዕዋፍ ክትኰብ ዝኽእል ፍረታት እናተዀብኩ ከብደይ መላእኩ። ኣብቲ መስኖታት እናዓለብኩ'ውን ብማይ ረወኹን ተሓጸብኩን። ጨራሩ ማይ ክሕጸባ ከለዋ ደስ ይብላኻ'የን። . . . መጀመርታ፡ ኣብ ገምገም ማይ ቅርብ ኢለን ብምዕላብ'የን ከባቢአን ዝከታተላ። ብድሕረኡ፡ ኣካላተን ንቕድሚት ድፍእ ኣቢለን፡ ዳርጋ ብፍርቂ ኣካላተን ኣብቲ ማይ የንገርግራ። ቅንዕ ኢለን እናዘመራ ድማ ነቲ ማይ ብመንገብገበን ጸግጸግ የብላኦ። እንደገና ከባቢአን ካብ ተጻባእቲ እናተኸታተላን እናዘመራን ነቲ መስርሕ ብምድግጋም ይወናጀራ።''
ደራሲ ማሕሙድ ኢብራሂም፡ ኣብ ልቢ ነፍሲ-ወከፍ ኤርትራዊ ክኣቱ ዝኽእል ዛንታ እዩ ጽሒፉ። ሓርነት ኤርትራ ምስ ኰነ፡ እቲ ዝዓበየ ብድሆ ዝበዝሑ ተጋደልቲ፡ ስድራ-ቤት ዝተሰውኡ ብጾቶም ምርኣይ እዩ ነይሩ። እንታይ ኢልካ ከተመኽኒ ትኽእል!? ኣብ ተደጐል እውን ንሓፊዝ ዝገጠሞ ዝዓበየ ብድሆ ንዕረፍቲ ንገዛኡ ክምለስ እንከሎ እዩ። መጀመርያ ሃገራዊ ኣገልግሎቱ ወዲኡ ንከተማ ከረን ክምለስ እንከሎ ደረቱ ነፊሑ ከም ዘይተመልሰ፣ ሕጂ ግን ከረን መልኣከ ሞት ኮይና ተራእየቶ'ሞ ጸልማት ተጐልቢቡ ክኣቱ እዩ ዝውስን። እቲ ኮፍ ዘይበሃሊ ሓፊዝ፡ ኣብ ገዛ ተዓጽዩ ክውዕል፡ ሰብ ከይርእዮ ክሕባእ ካልእ ኵናት ኰኖ። ንሰይቲ ክፍልዝጊ ዓርኩ ከመይ ኢሉ ክረኣያ!? እንታይ እዩኸ ክብላ! . . .
እዚ መጽሓፍ፡ ጽልኣት ኵናት ዘሕድር፣ ዋጋን መቐረትን ሰላም ድማ ዝገልጽ እዩ። ኣብ ድሮ'ቲ ንጽባሒቱ ክጅመር ምዃኑ ርጉጽ ዝነበረ ውግእ ኰይኑ ሓፊዝ ከምዚ ይብል፣ ''ኵናት፡ ህይወት ሰብ እናወሰደ፡ እናቚሰለ፡ ፍቑራት እናፈላለየ፡ ንክኽሰት ከመይ ኣቢልካ መገዲ ይራሓወሉ!'' ኢለ'ውን ተገረምኩ።... ኣብ ብስክሊተይ ዝነበረ ስእሊ ወተሃደር ጸላኢ ምስ ኣፍቃሪቱ ብምዝካር፡ ''ስለምንታይ እቶም ፍቑራት ይፈላለዩ? ስለምንታይ እቲ ኣፍቃሪ ይቕተል?... ውባ ብዓባያኸ፡ ስለምንታይ?'' መልሲ ዘይብሎም እልቢ ሕቶታት ኣልዒሉ ነፍስኻ ክትሓትት፣ መልሲ ከተናዲ፡ ክትግረም ይድርኸካ።
ኣብ ሓደ ዓወደ-ውግእ፡ ኢዱ ክህብ ናብ በዓል ሓፊዝ ዝጐዪ ዝነበረ ወተሃደር ጸላኢ በዚ መጸት ዘይተባህለት ጥይት ጻሕ ኣበለቶ። ሓፊዝ፡ ምስቲ ወተሃደር ክደናገጽ ከም ዝቐነየን እቲ ተርእዮ እናሻዕ ከም ዝተመላለሶን ይገልጽ'ሞ፡ ''ኣብ ልዕሊ'ቲ ወተሃደር ሓዲሩኒ ዝነበረ ርህራሀ ናብ ጭካነ ክቕየር ግዜ ኣይወሰደን። ድሁል! ከመይ ኣቢሉኸ ቅድሚ ክቐብሮም ዝቐነኹ ብጾተይ ጦብሎቚ ኢሉኒ!'' በልኩ። ኣሻቡ ድማ እቶም ናይ ቦጦሎኒና ስዉኣት በብሓደ ተዘከሩኒ። ብፍላይ ግን ክፍለዝጊ ዓርከይ ካብ ዓይነይ ምእላይ ኣበየ። ክፍለዝጊ ኣብታ ቀዳመይቲ መዓልቲ'ዩ ተሰዊኡ። እተን ብዙሕ ግዜ ካብ ብስክሊቱ እናውጽአ ዝርእየን፡ ዝስዕመንን ንሰባት ዘርእየንን ዝነበረ ኣሳእል ጓሉን መርዓቱን'ውን ማዕረኡ ተራእያኒ። ... ነቲ ናይ ተፈጥሮ ትእዛዝ፡ ማለት ነቲ ኣፍቃሪቱ ገዲፋቶ ዝተመርዓወት ኣነ ገዲፉ፡ ኣፍቃሪቱ ትጽበዮ ንዘላ ክፍለዝጊ ምምራጹ ኸኣ ካብቲ ጋሕማጥ ምሕደራ ደቂ-ሰብ መፍለዪ ስኢነሉ ደንጸወኒ።''
ዛንታ መጽሓፍ ተደጐል፡ ድሕሪ ኵናት ደው ምባሉ ዝቐጸለ ፍቕሪ ምስ ራህዋ፣ ናይ ኣይሰላም-ኣይኵናት ሃዋሁ፣ ከም ሃገራዊ ተቓላሲ ነቲ ዝመጽእ ኩነታት ገሚቱ ተደጕሉ ክጸንሕ ናይ ዝወሰነ ሓፊዝ ዛንታ መሊኣ እያ ጒዕዞኣ ትዛዝም። ዓስቢ ናይቲ ዝተኸፍለ መስዋእቲ ድማ ንቕሓቱ ኣበሪኹ፣ ውዲት ጸላእቲ ብንቕሓት ኣለልዪ ናይ ዘድቢ ወይ ዝድጐል መንእሰይ ዛንታ እያ።
ንምድምዳሙ፣ ንዝበለጸን ዝሰፍሐን መረዳእታ መጽሓፍ ተደጐል ምንባብ እዩ። ብኣጠቓላሊ፡ ተደጐል፡ ጽልኣት ኵናት ኣብ ውሽጥኻ እተስርጽ፤ ምስቲ ናብ ምክልኻል ሃገር፡ ዝጥወሩ ስድራን ኣብ ስግኣት ዝነበረ ጕዳይ ኣፍቃሪቱን ገዲፉ፡ ዝኸተተ ሓፊዝ እተኽትተካ ተንካፊት ሰብኣዊት ዛንታ እያ። ዋላ'ቲ ኣሚንካ እትኣትዎ ውግእ ክሳብ ክንደይ ግናይ ምዃኑ ብዘይቀልዓለም ኣብ ተደጐል ተንጸባሪቑ ኣሎ። ትብዓት፡ ብጻይነት፡ ናፍቘት፡ ፈተነ፡ ፍርሒ፡ ጽልኣት፡ ፍቕሪ፡ ንጽህና፡... ኩሉ ዓይነት ባህሪ ኵናትን ድሌት ወዲ-ሰብን ብኣእማንን ስእላዊን ኣዘናትዋ እተዘንቱ ብርቂ ስራሕ። ተደጐል፡ ውዕሎ ኩሉ እትውክል፡ ብኹሉ ክትንበብ ዘለዋ ብልጽቲ ዛንታ ኤርትራዊ ወራሲ!
ብዛዕባ መጽሓፍ ተደጐል ካብ ዝተባህለ. . .
ሳሕቲ ዝቕልቀሉ፣ ንኻልኣይ ቋንቋኦም ዓይነታዊ ኣበርክቶ ዘወፍዩ ደረስቲ ኣለዉ። ፖላንዳዊ ጆሴፍ ኮንራድ ኣብ 20 ዓመቱ ንዝተላለዮ ቋንቋ እንግሊዝ ብስጕምትታት ንቕድሚት ወንጭፍዎ'ዩ። ማሕሙድ ኢብራሂም ድማ፣ ኣብ 15 ዓመቱ ንዝተማህሮ ቋንቋ ትግርኛ፣ በዚ ኣገራሚ ብቕዓት ምጅማሩ ምስ ጆሴፍ ኮንራድ ዘመሳስሎ እዩ። ተወሰኽቲ ዓበይቲ ስራሓት ከኣ ንጽበ ኣሎና።
ኣለምሰገድ ተስፋይ
ተደጐል፡ ሓቅታት ኲናትን ስምዒት ወዲ-ሰብን ብግሉጽነት እትትርኽ፣ ብዋሕዚ ኣዘናትዋ ኰነ ጽባቐ ኣገላልጻን ኣጠቓቕማ ቋንቋን ውህበት ደራሲኣ እተጒልሕ ንእድቲ ስራሕ እያ።
ሰለሙን በርሀ
ብቐሊልን ገላጽን ቋንቋ ዝተኣልመ ዛንታ ኣብ ኣእምሮ ኣንባባይ ስምብራት ይገድፍ፣ 'ተደጐል' ኪንዮ ቓላት ዛንታ እተዘንቱ ስነ-ጽሑፍ።
ምስጉን ዘርኣይ (ወዲ ፈራዳይ)
ተደጐል፡ ነቲ ዛጊት ዘይተጻሕፈ ዛንታ መንእሰያት ሃገራዊ ኣገልግሎት ዋሕዚ ብዘለዎ ስእላዊ ኣቀራርባ እተዘንቱ ተነባቢት መጽሓፍ እያ። ኣብዛ መጽሓፍ፡ ተውህቦ ምጽሓፍ ጥራይ ዘይኰነ፣ ኩሉ`ቲ ኣብ ሓደ ዘይምኩር መንእሰይ ዘሎ ስምዒት ብዘይንሕፈት ተንጸባሪቑ`ሎ። ነቲ ደራሲ ከም ድሕረ-ባይታ ዝተጠቕመሉ ናይ ኵናት ምከና ብቕንዕና፣ በቲ ሰብኣዊ ሸነኹ፣ ከተቕርቦ ምኽኣላ ከኣ ንተደጐል ፍልይቲ ይገብራ።
ኣኸድር ኣሕመዲን


text:
እዋናዊ ዜናታት
- ልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ፡ ፓስተር ዕቑባ ሚካኤል ተኽለ ሃይማኖት ዝተባህሉ መራሒ ሃይማኖት ተፈቲሖም
- ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ካብ ስነ-ሓሳባዊ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ፡ ድሑር ስምዒታት ዝፈጥሮ ምፍልላይ ይዓቢ
- ነጻነት መራኸቢ ብዙሓን ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኣብ ሓደጋ ይወድቕ
- ሰብ ክጨውዩ ናብ ሱዳን ዝተላእኩ ኣባላት ጸጥታ ህግደፍ፡ ብኣባላት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ቀይዲ ኣትዮም።
- መንግስቲ ኣሜሪካ፡ ኣብ ኤርትራ ሰባት ብናይ መንግስቲ ተኲስካ ቅተል ፖሊሲ ከም ዝቕተሉ ገሊጹ
- መንግስቲ እስራኤል ኣሲርዎም ዝነበረ መብዛሕቲኦም ኤርትራውያን ከም ዝኾኑ ዝተነግረሎም ልዕሊ 200 ስደተኛታት ከም ዝፈትሐ ተገሊጹ።
- ኣባላት ጸጥታ ጉጅለ ህግደፍ ቤተ-ሰቦም ናብ ወጻኢ ካብ ዘህደሙ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ተጽዕኖ ብምግባር ገንዘብ ይዘምቱ ከም ዘለው ተፈሊጡ።
- ብዓሰርተታት ዝቑጸሩ ኤርትራውያን ብሓደጋ መኪና ህይወቶም ስኢኖም።
- ንግስነት ቀጠር ኣብ ስዋኪን ሱዳን ሓድሽ ወደብ ክሰርሕ ኣብ ስምምዕ ከም ዝበጽሐ ይግለጽ ኣሎ
- መንግስቲ ሱዳን ኣባላት ህግደፍ ዝርከብዎም ሒዝዎም ዝጸንሐ 27 ኤርትራውያን ካብ ሃገሩ ኣባሪሩ
- ህግደፋዊ ዓፈና ኣብ መደብ ሽንግርዋ ብግልጺ ተነጸባሪቑ፡-
- ማሕበር ረድኤትን ምዕባለን ኤርትራ ሓገዝ ንምርካብ ትነጥፍ ኣላ።
- ዑደት ንረድኤት ብማሕበር ረድኤትን ምዕባሌን ኤርትራ
- The Afar cultural genocide in Eritrea prompts new united efforts against Eritrean government
- ደምዳሚ መግለጺ ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ (ደግሓኤ) ዞባ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ
ኣብ መርበብ ዘለዉ
We have 46 guests and no members online
- Details
- Written by ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ
- Published: 25 October 2017
ህዝቢ ነበርቲ ዓድታት ከባቢ ኣስመራ ምስ መሬትን ኣባይትን ብዝተኣሳሰረ ይከላበት ኣሎ።
ነባሪ ኣብ ከባቢ ኣስመራ ናይ ዝርከባ ዓድታት ዝኾነ ህዝቢ፡ እቲ ስርዓት ብዘውጸኦ ሕጊ መሰረት፡ ኣብ ኢዱ ዝጸንሐ መሬትን ብጤሳ ገዛ ተሰሪሕሉ ዝነብረሉ ዘሎ ኣባይትን፡ ካብ ኣፍልጦ መንግስትን ብዘይሕጋዊ ኣገባብን ዝተታሕዘን ዝተሃንጸን’ዩ ብዝብል ግልቡጥ መጎት፡ ንገሊኦም ክንድ’ዚ ሽሕ ገንዘብ ትኸፍሉ ክብሎም እንከሎ ንገሊኦም ድማ ብሓይሊ ብምህጋር የከላብቶም ከም ዘሎ እሙናት ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ካብ ኣስመራ ብ22 ጥቅምቲ 2017 ሓቢሮም።
እዚ ስርዓት ሸፋቱ፡ ሽየጥቲ፡ ገዛእትን ደላሎን ተሓተቲ ብምግባር፡ ብጤሳ ዝነብርሉ ዝነበሩ ኣባይቲ ዝሸጡ 90 ሽሕ ናቕፋ፡ ዝገዝኡ ድማ 100 ሽሕ ናቕፋ ክኸፍሉ ነዚ ምስ ዘይፍጽሙ ብጉልበቱ ክጥቀም ምዃኑ የጉባዕብዓሎም ከም ዘሎ፡ በዚ ፍጹም ዓይኒ መርፍኡ ዝጠፍኦ ዓማጺ ስጉምቲ ዝተቖጥዑ ነበርቲ ቁሸት፡ ካብ ሕጊ ወጻኢ ዝገበርናዮ የለን፡ ነዚ ናይ ሕጂ መምርሒኹም ከኣ ኣይንቕበልን ኣይንፍጽም ስለዝበሉ ኣስታት 70 ዝኾኑ ዓበይቲ ዓዲ ኣሲርዎም ከም ዘሎን ኣረጋጊጾም።
እቲ ስጉምቲ ናይ ኣጥፊእካ ምጥፋእ ከም ዝመስል ዝገለጹ እቶም ምንጭታት፡ እቲ ናይ ጤሳ ኣባይቲ ዋላ ቅድሚ 20 ዓመት ዝተሰርሐ ይኹን ነዚ ደለልቲ ኮይኖም ዘራኸቡ 45% ክኸፍሉ ኣለዎም ዝብል መምርሒ ኣውሪዱ ሃደን ጀሚሩ ከም ዘሎ፡ እቲ መደብ ንኹለን ኣብ ዙርያ ከተማ ኣስመራ ዝርከባ ዓድታት ዝምልከት ምዃኑን ወሲኾም ኣረዲኦም።
ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳቡን ማሕበራዊ መሰረቱን ኣነጺሩ ዘይቃለስ
ፖለቲካዊ ውድብ ካብ ዘድመዖ ዘፍርሶ ከም ዝዓቢ ተገሊጹ።
ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናበኣሰን እናተሓላለኸን ናይ ዝመጽእ ዘሎ ፖለቲካውን ጸጥታውን ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ማእከላይ ምብራቕን ብቕረባ ዝከታተሉ ኣስማቶም ክግለጽ ዘይደለዩ ምሁራት ፖለቲካዊ ሳይንስ፡ ፖለቲካዊ ደሞክራሲ ማለት ንከመይነት ምሕደራ ህዝቢ ዝምልከት ጉዳይ’ዩ፡ ሕቶ ህዝቢ ክምልስ ተወዲቡ ዝቃለስ ውድብ ድማ፡ ናይ ግድን ንሱ ዝኽተሎ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብን ማሕበራዊ መሰረቱን ንፈታውን ጸላእን ብግልጺ ሓቢሩ ክቃለስ ይግባእ ክብሉ ሓቢሮም።
ናይ’ዚ ዝተጠቕሰ ክልተ ዞባታት ቀንዲ ጸገም፡ ናይ’ቶም ፖለቲካዊ ውድባት ስነ-ሓሳብን ማሕበራዊ ወገንነት ዘይንጹርነትን ምግልባጥን ምዃኑ፡ እቲ ካብ ጭቆና ነጻ ክወጽእ ዘለዎ ህዝቢ ቀልጢፉ መንነቶም ኣለልዩ ክጽንበሮም ከም ዝጽገም፡ እዚ ከም’ዚ ዓይነት ኣካይዳ ድማ ነቶም ገዛእቲ መንግስታት እፎይታ ዝህብ ግጉይ ኣገባብ ብምዃኑን ቀልጢፉ ክእረም ከም ዝግባእን መኺሮም።
ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኮነ፡ ኣብ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ ኣንጸር ዘቤታውያን መለኽቲ ስርዓታት ካብ ዝቃለሱ ዘለው ፖለቲካዊ ውድባት፡ ኣንጻር መላኺ ስርዓት ኢሳያስ ዝቃለሱ ዘለው ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራ ናይ ግድምና ብልጫ ኣለዎም ዝበሉ እቶም ምሁራት፡ ይኹን ግን መብዛሕቲኦም ተቓወምቲ ውድባት ኤርትራ ካብ’ቲ ተራ ህዝቢ ዝዛረቦ ዘይፍለ፡ ስርዓት ኢሳያስ ጸላኢ ኩሉ’ዩ፡ ፈታዊ የብሉን። ህዝቢ ኤርትራ ሓደ ህዝቢ’ዩ ፍልልይ የብሉን። ስለዚ ቅድሚ ኩሉን ልዕሊ ኩሉን ድሕነት ህዝብን ሃገርን ኣብ ዝብል ጭርሖ ዓሲልና ምልኪ ንምልጋስ ንቃልስ ብዝብል ጥራሕ ስለዝጉስጉሱ፡ እንታይ ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳብ ከም ዝኽተሉ ካብ’ቶም ማሕበራዊ ሓይልታት ናብ መን ከም ዝውግኑ ብሩህ ስለ ዘይኮነ፡ ንገዛእ ርእሶም ኣብ ዕንኪሊል ኣትዮም ንህዝቢ ኣንፈቱ ክጠፍኦ ይገብሩ ኣለው ክብሉ ትዕዝብቶም ገሊጾም።
ክልተ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ከሰላ ሱዳን ተቐቲሎም
መንግስቲ ሱዳን ካብ ሃገሩ ብመንገዲ ሊቢያን ግብጽን ናብ ምድሪ ኤውሮጳ ንዝፈልሱ ስደተኛታት ንምቁጽጻርን፡ ኣብ ንግዲ ደቂ-ሰባት ዝተዋፈሩ ገበነኛታት ሃዲኑ ኣብ ቀይዲ ንምእታውን ምስ ኤውሮጳዊ ሕብረት ብዝገበሮ ስምምዕ መሰረት፡ ኣባላት ጸጥታ እታ ሃገር ስደተኛታት ብጅሆ ሒዞም ምስ ዝነበሩ ነጋዶ ሰብ ኣብ ዝገበርዎ ናይ ተኹሲ ምልውዋጥ ክልተ ኤርትራውያን ከም ዝተቐትሉ ሓላፊ ፖሊሲ ከሰላ ንዝሃቦ ጋዜጣዊ መግለጺ ብምጥቃስ ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ካብ ሱዳን ሓቢሮም።
ብመሰረት’ቲ ኣዛዚ ፖሊስ ዝሃቦ ወግዓዊ ሓበሬታ፡ እቲ ስርሒት ብ11 ጥቕምቲ 2017 ኤል ሳዋቒ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ከም ዝተፈጸመ፡ በቲ ስርሒት 20 ሰባት ብዘይ ዝኾነ ጸገም ካብ ኢድ እቶም ሸፋቱ ነጻ ከም ዝወጽኡ፡ ሓደ ካብ’ቶም ገበነኛታት ድማ ቆጺሉ ከም ዝተታሕዘን ኣረዲኦም።
ብነጻ ጉልበት ምዝመዛ ንካናዳዊ ትካል ዕደና ኔቭሰን ናይ ዝኸሱ ኤርትራውያን ቁጽሪ ይውስኽ ኣሎ።
ኣብ ልዕሊ’ቲ ምስ ጉጅለ ህግደፍ ብምሽራኽ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዕደና ወርቂ ተዋፊሩ ዘይተኣደነ ሃብቲ ዝግሕጥ ዘሎ ኔቭሰን ዝተባህለ ካናዳዊ ናይ ዕደና ትካል፡ ብሰለስተ ኤርትራውያን ኣብ 2014 ዝተጀመረ ብዘይ ክፍሊትን ጥናዊ ክንክንን ብነጻ ኣስሪሑና ስለዚ ይኽሓሰና ዝብል ክሲ፡ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ቁጽሪ ግፉዓት እናወሰኸ መጺኡ ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ 57 በጺሖም ከም ዘለው፡ ረዲዮ ኤረና ካብ ምንጭታታ ንዝረኸበቶ ሓበሬታ መሰረት ብምግባር ብ23 ጥቐምቲ 2017 ኣቃሊሓ።
ካብ’ቲ ኣብ ቢሻ ዝካየድ ዘሎ ዕደና ወርቂ 60% ከም ዝውንን ዝተነግረሉ ካናዳዊ ኩባኒያ ኔቭሰን፡ ብስርዓት ህግደፍ ብቐስመን ክሰርሑ ንዝመጽኡ ወተሃደራት ከምኡ’ውን ካብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ማእሰርቲ ናብኡ ዝምደቡ እሱራትን ነጻ ጉልበቶም ከም ዝምዝምዝ፡ ኣብ ካናዳ ብሪቲሽ ኮሎምቢያ ዝተመስረተ ክሲ ይቕጽል ከም ዘሎ ኣረዲኣ።
ቤት ፍርዲ ካናዳ፣ ኣብ ኤርትራ ካብ ምትእትታው መንግስቲ ናጻ ዝኾነ ፍርዳዊ ኣካልን ናይ ሕጊ መስርሕን የለን። ብካልእ ሸነኽ ከኣ እቶም ኣብ ልዕሊ ኩባኒያ ኔቭሰን ክሲ መስሪቶም ዘለው ኤርትራውያን ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት ፖለቲካዊ ዕቑባ ዝሓተቱ ስደተኛታት’ዮም ብምባል፣ እቶም ኤርትራውያን ክሶም ኣብ ካናዳ ከቕርቡ ከምዝኽእሉ ውሳኔ እኳ እንተሃበሉ፣ ኩባንያ ኔቭሰን ግን መስርሕ ፍርዲ ኣብ ኤርትራ ክካየድ ኣለዎ ብማለት ይግባይ ኢሉ ይከራኸር ምህላው ኣፍሊጣ።
ኣብ ኤርትራ ኣብ ዕደና ተዋፊረን ዝርከባ ናይ ወጻኢ ኩባኒያታት ቁጽሪ 16 ከም ዝበጽሐ፡ መንግስቲ ህግደፍ ካብ ነብስ ወከፈን 40% ካብ ዝተረኽበ ኣታዊ ከም ዝወስድ፡ ይኹን ግን ክንደይ እትዋት ረኺቡ ንህዝቡ ዝህቦ ሓበሬታ ከም ዘየለን ኣረጋጊጻ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 25-10-2017
ኣገዳሲ ቆጸራታት
- ዝኽሪ ንፈላሚት ባሕቲ መስከረም ሰውራ ኤርትራ ኣብ ሽቱትጋርት
- ጻውዕት ንሰፊሕ ልዝብ ደቂ-ኣንስትዮ ኤርትራ ኤውሮፓ/ኸ ኣብ ጀርመን
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- በዓል 8 መጋቢት 2017
- SECOND EASE CONGRESS ANNOUNCEMENT - ምልክታ : ካልኣይ ጉባኤ ዝምልከት
- ኣገዳሲ ሓበሬታ ዝኽሪ መበል 25 እዮብያላዊ ዓመት ናጽነት ኤርትራ Firande av 25 års av Eritreas Självständighet.
- ኣገዳሲ ሕዝባዊ መፍለጢ Important Public Announcement دعوة لإجتماع هام
ሞድ የማን Mod Right sample subtitle goes here
This is the right module position, which is not using any module suffix.
To create a subtitle, separate the title input text in the module manager with an "|" character then enter your subtitle text.


text:
ክልተ ተቓወምቲ ውድባት ኢትዮጵያ እታ ሃገር ኣትያቶ ካብዘላ ዝበልዎ ፖለቲካዊ ቅልውላው ክትወፅእ ዓለምለኸ ጉባኤ ክፅዋዕ ሓቲቶም።ውድብ ሓድነት መላእ ኢትዮጵያን ሰማያዊ ፓርቲን ዝተኣወጀ ህፁፅ ኣዋጅ ብቕልጡፍ ክልዓል እውን ሓቲቶም።
ክልቲኦም ውድባት ሎሚ ኣብዝፀውዕዎ ሓባራዊ ጋዜጣዊ መግለፂ ህዝቢ ኢትዮጵያ ይሓቶ ዘሎ ለውጢ ስርዓት እምበር ፅገናዊ ለውጢ ኣይኮነን፤ምምራፅ ሓድሽ ቀዳማይ ሚንስትር ተሪፉ ኣብ ክንድኡ ኣብ ወፃኢ ይኹን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዝርከቡ ፖለቲካዊ ውድባት፣ስቪክ ማሕበረሰባትን ጉዳይ ናይዛ ሃገር የግድሰኒ እዩ ዝብሉ ኢትዮጵያዊያን ዝሓቖፈ መድረኽ ክፅዋዕ ኣለዎ ኢሎም።
ሓላፊ ህዝባዊ ርክባት ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ኣቶ ኣበበ ኣካሉ ተደጋጋሚ ህፁፅ ኣዋጅ መፍትሒ ኣየምፅን ይብሉ።
“እቲ ኣዚዩ ዘሕፍር ሓንቲ ሃገር ኣብ ዓመት ክልተ ክዜ ህፁፅ ኣዋጅ ምውፃእ ማለት ካብ ሓደ ጥዑይ መንግስቲ ትፅቢት ዝግበር ኣይመስለንን።ቁጠባ ይደቅቕ፣ፖለቲካ ይበላሸው፤ከቢድ ፀገም ክፍጠር እዩ። ኣዋጅ ህፁፅ ግዜ መፍትሒ ክኸውን ይክእልን እዩ።ንህዝቢ ጎንደርን ባህርዳን መፍትሒ ኣይመፅአን፣ክሳብ ሕዚ በሮም ኣፅዮም እዮም ኮፍ ኢሎም ዘለው።ሕዚ እውን ንኢህወዴ ንዛረቦ ኣለና፣ዋላ’ዃ እንተረፈደ እውን እቲ ፍታሕ ኣብ ክቢ ጠረጴዛ እዩ።ህዝቢ ይሓቶ ዘሎ ናይ ስርዓት ለውጢ እዩ።”
ምኽትል ኣቦ ወንበር ሰማያዊ ፓርቲ ኣቶ ጌታነህ ባልቻ ቀዳማይ ሚንስትር ወይ ጠቕላሊ ኣዛዚ ሰራዊት እታ ሃገር ካብ ስልጣኖም ክወርዱ ምሕታቶም ስዒቡ ህፁፅ ኣዋጅ ግዜ ምእዋጁ እቲ ስልጣን ኣዘዝቲ ሰራዊት ክሕዝዎ እዮም ዝብል ትርጉም ኣለዎ ኢሎም።እዚ ድማ ነቲ ፀገም ፍታሕ ክኸውን ኣይክእልን እዩ ኢሎም።
ምኽትል ፕረዚደንት መኢኣድ ኣቶ ሙሉጌታ ኣበበ እውን መፍትሒ ክኸውን ዝኽእል መንግስቲ ኢህወዴግ ቅድሚ ሎሚ ዝጀመሮ ምፍታሕ እሱራት ዝተረፉ እውን ክፈትሕን ምስ ህዝቢ ክዘራረብን ኣለዎ ይብሉ።ንሶም ብምውሳኽ ህፁፅ ግዜ ምእዋጅ ንናይዛ ሃገር ፖለቲካዊ ቅልውላው ኣይፈትሕን ኢሎም ።
ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ጉዳይ የገድሰኒ እዩ ዝብል ኩሉ ከምኡ እውን ኣህጉራውን ዓለምለኻዊን ኣካላት ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ጉዳይ ዓለምለኸ መድረኽ ክዳለው ንፅውዕ ይብሉ ኣቶ ሙሉጌታ ኣበበ።
“ሃገርለኸ ፖለቲካዊ ውድባት፣ናይ ስቪክ ማሕበራት ካልኦት ሓይልታትን ዝኾነ ይኹን ብውልቂ ይኹን ብጉጅለ ወይ ብሃገረለኸ ብርኪ ናይዛ ሃገር ጉዳይ የገድሰኒ እዩ ዝብል ኣካል ዝዘራረበሉ ዓለምለኸ ጉባኤ ክፅዋዕ ኢና ንደልይ።ነዚ ክንሓትት ከለና ምትእትታው ጣልቃ ሳልሳይ ወገን ኣትዩ ኣብ ናይታ ሃገር ልኡላውነት ጣልቃ ዝኣትው ሓይሊ ይሃልው እናበልና ኣይኮናን።”
እቲ መግለፂ መራሕቲ ሃይማኖት ኣብዚ እዋን ካብ ውልቀ መላኺ ይወርዶ ኣሎ ዝበሉዎ ግፍዒ መራሕቲ ሃይማኖት ስቕታ ምምራፆም ዘተዓዛዝብ እዩ ክብል ይወቅስ።


text:
ውራይና፦ እቲ መግለፂ መሰረታዊ ነገራት ዝራኣየ እዩ። ካብቶም ዝተላዕሉ ጉዳያት ነፃነት ማሕበራት፣ ተሳትፎ ሙሁራን፣ ናይቲ ስትራተጂክ መራሕቲ ዓቕሚ ምውሓድ፣ ከምዚ ዝበለ መሰረታዊ ፀገማት ክሳብ ዝፍጠር እንታይ እዩ እቲ ምንጪ ናይዚ ፀገም?
ኣቶ ጌታቸው ረዳ፦ቀዳማይ፡ ስልጣን ተመቺዩካ ክትነብር ምድላይ እዩ። ስለዚ እቲ ገምጋም እውን (skin deep) እዩ ዝብሃል።
ናብ ውሽጢ ዘይኣቱ፣ በልዐ እንዳበለካ ሓደ ሰብ እወ ተቐቢልና እንዳበልካ ብዘይጎድአካ መንገዲ ናይ ህዝቢ ሽግር እውን ተሰሚዑካ ካብ ምርኣይ ልዕሊ ኹሉ እቲ ተገልግሎ ህዝቢ ብስሩ ከይዓገበ እስኻ እንዳዓገብካ ኣብ ማቻ ክትነብር ምድላይ ብመሰረቱ ንባዕልኻ ከም ገዛኢ ደብሪ ገይርካ ናይ ምውሳድ ዝንባለ እዩ። ስለዚ እቲ ገምጋም ኹሉ (skin deep) እዩ። ኣብ ውሽጢ ዝኣቱ ገምጋም የለን፣ እተን ቃላት ኣለዋ እየን። ግን ናይ ብሓቒ ብዝስመዓካ መንገዲ ንሕቶ ህዝቢ ልዑል ጥንቃቐ ገይርካ ካብ ሽግር ንምውፃእ ዘኽእል ኣይነበረን።
ካልኣይ፡ እቲ ቅድሚ ሐዚ ዝነበረ ገምጋም ካልእ ሽግሩ ኣድራሻ ኣይነበሮን። ሓፈሻዊ ገምጋም እዩ ነይሩ። ጠፊእና ኣለና፣ ኣካቢነት ክራይ ኣሎ። እቲ ኣካብነት ክራይ ኣድራሻ የብሉን፣ ኣበይ እዩ መን ዝብሃል ሰብኣይ እዩ? ኔትዎርክ ኣድራሻ የብሉን፣ ኔትዎርክ ኣሎ፣ ምጉጅጃል፣ ምጥቕቃዕ ኣሎ ገለ እዩ። ኣድራሻ የብሉን። ከም ሳልሳይ ንምንታይ ኢና ምውፃእ ኣብዩና ዝብሃል፤ ማቻ ኣሎ፣ እቲ ዝገበርናዮ ገምጋም እውን (skin deep) እዩ ነይሩ ኣድራሻ ኣይነበሮን። ልዕሊ ኹሉ ድማ ምኽዳዕ ማሕበራዊ መሰረትካ እዩ። ኣብ ዝኾነ ትንታነ መደብ ትውክሎም ሕብረተሰብ ክትፈልጦም ኣለካ። ማሕበራዊ መሰረት ዝብሃል ሓረስታይ፣ ድኻታት ነበርቲ ከተማ፣ ሸቃላይ። እዚ ኹሉ ማሕበራዊ መሰረተይ እዩ። እዚ ህዝቢ እዚ ምንም ዓይነት ዕግበት ከይረኸበ ትዓግብ እንተኾይንካ ካብቲ ማሕበራዊ መሰረትካ ተነፂልካ ኣለኻ ማለት እዩ። እዚአን ወዲ እዚአን እየን።
ውራይና፦ ሕዚ እንታይ ይመስለካ፣ ኣብቲ ማቻ ናይቲ ዘይግምገም ሓፈሻዊ እንዳገበረ ዝኸይድ ዘሎ በዓል ስልጣን ብመዋቕራዊ ኩሉ ነገር ተቖፃፂርዎ እዩ ዘሎ። ንኣብነት ማሕበራት፣ ሚድያ፣ ላዕለዎት ትካለት ትምህርቲ፣ ናይ ኢኮኖሚ ትካላት ወዘተ እዚ ጭቡጥ ፍረ ነገር እዩ። እዚኦም ድማ እቶም ዝግምገሙ ዘለዉ እዮም። እሞ አዚ ኩሉ ሒዘሞስ ከመይ ኢሉ ክፍታሕ ይኽእል? ሐዚ ኸ ብኸምኡ ከም ዘይትኸዱ እንታይ ውሕስና ኣለና?
እዚ ክፍታሕ ዝኽእል እታ ሒዝናያ ዘለና ገምጋም ንታሕቲ እንተወሪዳ እያ። ማሕበራት ነፃ ኮይኖም ክንቀሳቀሱ ኣለዎም። ማሕበር ሓረስቶት ረብሓ ሓረስቶት እዩ ከነፅር ዘለዎ፤ ማሕበር መናእሰይ እውን ንረብሓ መናእሰይ እዩ ክቃለስ ዘለዎ። ማሕበር መናእሰይ ረብሓ ህወሓት ኣብ ምንፃርን ምርግጋፅን ዝሰርሐሉ ምኽንያት የለን። ኣብ ውሽጢ ማሕበር መናእሰይ ኣባላት ህወሓት ዝኾኑ ኣሽሓት ክህልዉ ይኽእሉ እዮም፣ ክህልዉ እውን ኣለዎም። ግን ማሕበር መናእሰይ ኣብ ክንዲ ናይ መናእሰይ ረብሓ ዘሕሉ ቀጥታ ናይ ህወሓት ረብሓ ናብ ምሕላው እንተኸይዱ ካብ መሰረቱ ይንፀል ኣሎ ማለት እዩ። እዚ ምትዕርራያት እዩ ዝድሊ። ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ እውን ሚሊዮናት ንህወሓት ዝድግፋ ወይ ኣባላት ኮይነን ክቕፅላ ይኽእላ እየን። እንተኾነ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ ብቐዳምነት ከረጋግፅ ዝኽእል ረብሓ ደቂ ኣንስትዮ እዩ። ስለዚ ህወሓት ናይዚ ኩሉ ረብሓ ሕብረተሰብ ከነፅር ይደሊ። ግና ረብሓ ህወሓት ከነፅሩ ዝግበኦም እቶም ማሕበራት ክኾኑ ኣይግባእን። ስለዚ እዚ ምትዕርራያት ከግበር ዝግበኦ እዩ ማለት እዩ።
ውራይና፦ ሕዚ ግን ክኸብድ እዩ፣ ንምንታይ መሲልካ ጠቕላላ እዚኦም ኢዮም ኣብኡ ኣትዮም ዘለዉ፤ ካብኡ ወፂኦም ክሓስቡ ኣይኽእሉን…..
እሞ ንምንታይ ዲዩ ቃልሲ ኣድልዩና? ካብ ዕርቂ ናብ ቃልሲ ክንኸይድ ኣለና ንብል ዘለና ንምንታይ እዩ፣ ዕርቂ ዝድለ እንተኾይኑ እቲ ሽግር ኣይትፈትሖን ኢኻ።
ውራይና፦ እወ፣ እሱኹም ሕዚ ገምጋም ገምጊምኩም ሽግር ኣፈፃፅማ ናይቲ ዋና መሪሕነት ፈፃሚ ኣካል ወይ ስትራተጂክ መሪሕነት እዩ ኢልኩም ኣለኹም። በዙሓት ሰባት ግን ኣይፋል፣ እዚ ኣይኮነን፤ ካብ መፈለምትኡ ጀሚሩ እቲ መሰረታዊ ፅንሰ ሓሳብ ውድብ ካብ ኣይዲየሎጂ ጀሚሩ ጨቋኒ እዩ። ሓደ ወያናይ ዴሞክራዊ ዝብሃል ስቕ ኢልካ ዘየለ ነገር እዩ። ካልኣይ ድማ እቲ ልምዓታዊ መንግስቲ ዝበሃል ናይቲ በዓል ስልጣን መአከቢ ክራይ እዩ። መጨቆኒ እንበር ገምጊምካ ለውጢ ዝመፅእ ኣይኮነን ዝብሉ ኣለዉ? ብስሩ ሐዚ እውን ምግጅጃልን ምጥቕቓዕን ዝነበሮ እዩ እውን ዝብሉ ኣለው?
ገሊኡ ሰብ እታ ዝፈልጣ ጥራይ እዩ ዝዛረብ። ናቱ ዴሞክራሲ ናይ ጭቆና ዴሞክራሲ እዩ። እታ ዝፈልጣ እዩ ዝዛረብ፣ ስለዚ ሰብ ዘይፈልጦ ክዛረብ ኣይኽእልን። ኢህወዴግ ዝኽተሎ ዴሞክራሲ ወያናይ ተባህለ ልምዓታዊ ተባህለ ናይ ህዝቢ ሓፈሻዊ ተረባሕነት ዘረጋግፅ ግን ድማ ሓፈሻዊ ተረባሕነት ህዝቢ ክተረጋግፅ እንተኾይንካ ብነፃነት ተሳትፎ ህዝቢ ዘኽብር ስርዓት ክህልወካ ኣለዎ። ነፃነት ህዝቢ ኣብ ምርግጋፅ ከምኡ ዓይነት ኣተሓሳስባ ዘለዎም ሰባት እንተሃልዮም ኣብኣ ኣካል ናይቲ ሽግር ኮይኖም ክቕፅሉ እዮም። ነዚኦም እውን ንፈልዮም ኢና ዘለና።
እዚ ሕዚ ዝነበረ ገምጋም እውን ብሙሉእ ስምምዕነት ‘ዩ ተወፅኡ። ሽግር ኣለና ኢሉ ዝኣምንን፣ ሽግር የብልናን ኢሉ ዝዓገበን እዩ፣ እቲ ኣፈላላይ ዘሎ። ኣይ ጌታቸው ሕመቕ የብሉን፣ እከለ ሕመቕ የብሉን ዝብል ኣይኮነን እቲ ክርክር። ሕመቕና ተቐቢልና ክንመሓየሽ ኣለና ዝብል፣ እቲ ዝሰራሕናዮ ዝዕግብ እዩ ዋላ ሓረስታይ የንፀርፅር፣ ስለዘይተረደኦ እዩ ዝኣምን። ፅቡቕ ሰሪሕና ኣለና ዝብል። እዚ እዩ እቲ ኣፈላላይ። ኣብ ሕመቕ ዘሎን ዘየለን፤ ዝሰረቐን ዘይሰረቐን ተባሂሉ ኣይኮነን መብዛሕቲኡ እቲ ገምጋም ተኻይዱ። ካብ ሽግር ንምውፃእ ድሌት ዘለዎን ድሌት ዘይብሉን እዩ። ድልው ዝኾነን ዘይኮነን።
ርድኢት ዴሞክራሲ ህወሓት/ኢህወደግ ፍትሓዊ ተጠቃምነት ህዝቢ ምርግጋፅ እዩ፣ ተጠቃምነት ህዝቢ ክተረጋግፅ እንተኾይንካ ድማ ተሳትፎ ህዝቢ ብነፃ ዝረጋገፀሉ ስርዓት ምፍጣር ናይ ግድን እዩ። ኣብዚ ናይ ርድኢት ዓንቀፍቀፍ ክህሉ ኢዩ። ገሊኦም ኩነታት ኢትዮጵያ ዘይተረድአ ሸቃላይ ጥራይ ሒዝና ኢና፣ ገሊኡ ንእገለ ጥራይ ሒዝና ኢና ዝብል ኣሎ። ሕዚ ከም ፖሊሲ ፍትሓዊ ተጠቃምነት ህዝቢ ዘረጋግፅ ፖሊሲታት ኣለዉና፣ ብተግባር እውን ምስ እዚ ኩሉ ዓንቀፍቀፍና ናይ ሚሊዮናት ህይወት ቀይሮም እዮም። ሕዚ ንምንታይ ኢና በቲ ዘድሊ ፍጥነት ስግግር ከነምፅእ ዘይካኣልና። እቲ ዝበልክዎ ናይ ልዑል ጥንቃቐ ምውሓድ፣ ገምጋምና (skin deep) እዩ፣ ኣድራሻ የብሉን፣ ማሕበራዊ መሰረትና እውን ጠሊምና ናይ ባዕልና ረብሓ ኣብ ምርግጋፅ ጥራሕ ግዜና ስለንሕልፍ ማለት እዩ። ስለዚ ለውጢ የድልዮ እዩ። ካብ ዕርቂ ናብ ቃልሲ ወሪድና፤ ናይ ብሓቂ ተቐላሊስና፣ ተሳትፎ ህዝቢ ኣረጋጊፅና፤ ምቅልላስ ማለት ኣነን ጌታቸው ኣረጋውን፣ ኣነን ደብረፅዮንን ወይ ኣነን ኣባይ ወልዱ ንገብሮ ሙጉት ጥራይ ክኸውን ኣይክእልን። እሱ ሓደ መርኣያ ክኸውን ይኽእል እዩ። ህዝቢ ዘይተሳተፈሉ ምቅልላስ ምንም ዓይነት ለውጢ ኣየምፅእን እዩ። ስለዚ ህዝቢ ክሳተፍ ኣለዎ፣ ክሳተፍ እንተኾይኑ ከምቲ ዓንተወይ ዝበልኩኻ ናይ ባዕሉ ረብሓ ዘነፀራ ማሕበራት ክሳተፋ ዘኽእል ክነታት እንተተረጋጊፁ እዩ። እዚ ንምፍጣር ቃልሲ እዩ ዘድሊ፣ ዕርቂ ኣይኮነን።
ውራይና፦ ብናይ ቀደም ዕጥቃዊ ቃልሲ ልምዲ፣ ኣረኣእያን ኣተሓሳስባን ዝተዋቐረ ኣሰራርሓታትን ኣካይዳታትን ኣሎ ሓደ፣ ስለዚ እዚ ከይዱ ክሳብ ክኸዶ ዘኽእል ከይዱ እዩ እሞ ንሐዚ ኣየክይድን፤ ብስሩ ውድብ ህወሓት ኣብ ዘይምለስ ብርኪ (point of no return) በፂሑ እንዳሃለወ ስቕ ኢልካ ዓቕሊ ፅበት ምንቅስቓስ እዩ ዝግበር ዘሎ፤ ስለዚ ህወሓት ናይ መፃኢ ወይ ናይ ሕዚ ዘሎ መድረኽ ውድብ ምዃኑ የፀገሞ እዩ ዝብሉ ኣለው። ንዙይ ከመይ ትሪኦ? ህወሓት ናይ ሎሚን ቀፃሊን መድረኽ ውድብ ክኾን ይኽእል?
ህወሓት ናይ ህዝቢ ትግራይ ብምዃኑ ጥራይ፣ ህዝቢ ትግራይ ንህወሓት ስለዝፈጠረ ጥራሕ ህዝቢ ትግራይ እንዳደገፎ ክቕፅል ኣይኽእልን። ኣብ ስርቅን ኔትዎርክን ዝጠሓለ ህወሓት ናይ ህዝቢ ትግራይ ኮይኑ ክቕፅል ኣይኽእልን። ስለዚ ህወሓት ክብሪ ህዝቢ ትግራይ ክዕጠቕ ኣለዎ። ደገፍ ህዝቢ ትግራይ ክዕጠቕ ኣለዎ። ስለዚ ከገልግል ዘለዎ ህወሓት እዩ።
ውራይና፦ ኣወዳድባታቱ ይፈቕደሉ ድዩ እኮ እዩ?
ኣወዳድባታቱ ዘይፈቕደሉ ምኽንያት የለን። ተሳትፎ ህዝቢ ከረጋገፅ ኣለኒ ዝብል ኣወዳድባ ኣሎ፣ ሕዚ እቲ ፀገም ናይ ኣረኣእያ እዩ። ናይ ህወሓት ህዝቢ ብሚሊዮናት ኣብ ምምሕዳር ዝሳተፈሉ ኩነታት ክፈጥር ኣለኒ ዝብል እዩ። ብተግባር ህዝቢ ብሚሊዮናት ኣብ ምምሕዳር ኣሳቲፍና ናይ ባዕሉ ረብሓ ከነፅር ፈቂድና ዶ ኣይፈቐድናን እዩ እቲ ዓቢይ ሽግር። እሱ ንምፍቓድ ዓብዩ ፀገምና ኣረኣእያ እዩ። ሕዚ እቶም ዝበልካዮም ኣብ ቀደም ዝጠሓሉ ሰባት ተመፅእዮም፣ ገሊኦም ወፂኦም እዮም፣ ብሓድሽ መንፈስ ክዕወት ኣይኽእልን። ኣነ ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ኣይተሳተፍኩን። ስለዚ ኣነ ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ልምዲ የብለይን። ካብቲ ዕጥቃዊ ቃልሲ ክትሕበነሉ ክትኾርዐሉ ዝግባእ ኣሎ እዩ። ኣብዚ ናይ ሕዚ ኩነታት ግን ዘድልየካ ኣገባባት ናይ ግድን ናይ ዕጥቃዊ ቃልሲ ኣይኮነን። ካብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ክድገም ዘለዎ ፅንዓት፣ ናይ ምቅላስ መንፈስ … እዚ ኹሉ ክትወስድ ኣለካ። ክብርታት ኢኻ ትወስድ። እንተዘይኮይኑ ህወሓት ናይ ሎሚን ናይ ቀፃሊ ወለዶ ውድብ ክኸውን ዘኽእሎ ሓሳባት ኣለዎ። እታ መፍትሒ እውን ናይ ሕዝን ናይ መፃኢ ወለዶ ውድብ ምግባር እዩ።
ውራይና፦ ኣብተን ኣለወኦ ትብለን ዘለኻ ሓሳባት ግና እንታይ መሱሉካ፣ ካልአት ሰባት ዝሓሰብዎ ሓሳብ እዩ። ከም ሓድሽ ህይወት ክትህቦ ወይ ካልእ ከም ሓድሽ ክሕሰብ እንተዘይተፈቂዱ፣ እስኻ ኣብ ዘይሓሰብካሉ ከመይ ከተፈፅም ትኽእል? እቲ ሓሳቢ ካልእ እቲ ፈፃሚ ካልእ እንተኾይኑ ከመይ ኢሉ ውፂኢታዊ ይኸውን?
ኩሉ ወለዶ ናይ ባዕሉ ሓሳብ ናይ ግድን እንዳፈጠረ ክኸይድ ኣለዎ ማለት ኣይኮነን። (እኒ ማርክስ ሓደ ግዜ ዝሓሰብዎ እኮ እዩ ክንደይ ዘንቀሳቐሰ) ዝሰርሕ ሓሳብ እንተኾይኑ ክቕፅል ኣለዎ። ግና ክውንኖ ኣሎ፣ ክፀዓን የብሉን፤ ክሰርፅ ጥራይ የብሉን ብኽትዕ ክሰርሕ ኣለዎ፤ ክፀዓን የብሉን። ሓሳብ ክፀዓን ኣይኽእልን። ዋላ ፅቡቕ ሓሳብ ክፀዓን የብሉን። እንተተፃዒኑ ከጥፈአካ እዩ።
ውራይና፦ ስለዚ እንታይ እዩ እቲ መፍትሒ?
እቲ መፍትሒ ክውንኖ እዩ ዘለዎ። ኩሉ ግዘ ብግልፂ ንኽትዕ ክቐርብ ኣለዎ። እዚ ሓሳብ እዚ ከቐፅለና ይኽእል ዶ? (ገሊኡ ኩለን ሕቶታት ተመሊሰን እየን ዝብል ኣሎ፤ ዋእ! ኩለን ሕቶታት ተመሊሰን? ክበሃል አኮ የብሉን) እስከ እንተነኣሰ ኣብዚ ኩነተታ ከመይ ገይርና ኢና ንፍፅመን ንዝብል ዘይተመለሰ ክህሉ ስለዝኽእል ክትዕ ክግበር ኣለዎ። ገሊኦም መልሲ ተወዲኡ ኢሎም ዝኣምኑ ኣለዉ። ሕዚ ንኣብነት መለስ ዜናዊ ዝመርሖ ዝነበረ ውድብ እዩ ህወሓት/ኢህኣዴግ፣ መለስ ዜናዊ በብመዓልቱ ዝመሃር፣ ሓሳባትና ክንፍትሽ ኣለና ኢሉ ዝኣምን። ኣብ ሕድሕድ መዓልቲ ኣብ ምሕዳስ ዝኣምን መለስ ሒዝካስ ኩለን ሕቶታት ተመሊሰን እየን ምባል ካብ ዕግበት ንላዕሊ ድንቁርና እውን እዩ። ስለዚ ሓሳባት ንኽትዕ ክቐርቡ ኣለዎም፣ እቲ ውድብ ሓሳብ ዝፈርሕ ውድብ ኮይኑ ኢና ንብል ዘለና። ብከይዲ እቲ ኣመራርሓ ንህወሓት ብልክዑ ክሰፊያ ደልዩ። ህወሓት ዕላማኣ ህዝቢ ክተገልግል ምዃና ተሪፉ ናይ ዝተወሰኑ ሰበ ስልጣናት ጥቕሚ ክተገልግል ክትከውን እዩ ተገይሩ። እዚ ክጠፍእ ኣለዎ። እዚ እንተዘይጠፊኡ ዓዲን ህዝብን ከነጥፍእ ኢና። እዚ እዩ እቲ ዓብይ ነገር። መለስ ኣብ ናይ ተሃድሶ ፅሑፍ ዝብሎ ነገር ኣሎ። ህዝቢ ብነፃነት ዝንቀሳቀሰሉ ውዳበ እንተዘይፈጢርና፣ ሕዚ ንኣብነት ሓረስታይ ምህርቲ እንተረኺቡ ፀረ-ዴሞክራሲ ናይ ምሽካም ዝንባለ ኣለዎ። ባዕልና ኣገዲድና ግና ሃዋህው ዴሞክራሲ ፈጢርና ነፃ ተሳትፎ ህዝቢ ከነረጋግፅ ኣለና። ንሕና ነጣይሾም ማሕበራት ልክዕ ከምቲ ደርጊ ዝገበሮ ንፀረ-ህዝቢ ስርዓት ከገልግሉ ዝኾንሉ ዕድል ሰፊሕ እዩ። እሱ ክተርፍ ኣለዎ። ምኽንያቱ፣ ፀኒሑ ፀኒሑ ዓገብ ዝብል ኣብ ንስእነሉ እዋን ህዝቢ ጠጠው ከብለና ዝግደደሉ ኩነታት ክፍጠር እዩ። ሽዑ ግን ህዝቢ ጠጠው ከብለና እንተኾይኑ ዓዲ ብዘጥፍእ ኣገባብ ክኾን ይኽእል እዩ። እዚ መለስ ቅድሚ 15-16 ዓመት ዝፀሓፎ እዩ። እዚ ንምንታይ እዩ ዝኸብደና። ህዝቢ ኣገዲዱ ጠጠው ከብለና እንተኾይኑ ዓዲ ክትፈርስ ኢያ ኢልዎ። ሕዚ ህዝቢ በብመዓልቱ ኣካይዳና ክፍትሾ ዘኽእሎ ነፃ ኣወዳድባ ክህልዎ ኣለዎ። ሕዚ ሓድሽ ነገር ክፈጥር ኣይኽእልን፣ ግና ኩሉ ግዘ ክንካተዐሉ ኣለና።
ውራይና፦ ብዝኾነ ኣብ ገለ ዓበይቲ መራሕቲ ህዝቢ እንዳሰማዕና መፂና ኢና፣ ውልቀ ሰባት ወይ ሊሂቃን/ቁንጮ (elite) ኢና ዘይሰማዕና ዝብል ኣረኣእያ ኣሎ። ግና ልሂቕ (elite) ክስማዕ የብሉን ዝብል ካበይ ዘመፀ እዩ? እዚ ክእረም ኣለዎ ኣይትብልን?
ልህይቅ በብደረጅኡ ክስማዕ ኣለዎ። ነገር ግን ሓደ ገስጋሲ ውድብ ናይ መጀመሪያ ክሰምዕ እንተኾይኑ ህዝቢ እዩ ክሰምዕ ዘለዎ። ልህይቅ ናይ ባዕሉ ፀቢብ ረብሓ ሒዙ እንተመፂኡ ክስመዐሉ ዝኽእል የለን። ልሂቅ ናይ ህዝቢ ቁምነገር ሒዙ ይመፅእ ዶ? እወ ክመፅእ ይኽእል እዩ። ግቡእ ትንታነ እንተሃልዩካ ግና ገስጋሲ ዝብሃል ውድብ ንህዝቢ ክሰምዕ ዝኽእል እዩ። ልሂቅ ፀቢብ ረብሓ ኣለዎ። ኣነ ይፈልጠልካ ዝብል ማለት እዩ። ህወሓት ናብ ቁንጮነት (elitism) ትኸይድ ኣላ እንዳበልና ከም ሓድሽ ካልእ ልሂቅ ገልቢጥና ስለዝሰማዕና ሽግር ክንፈትሕ ኪኢልና ማለት ኣይኮነን። ንህዝቢ ብግቡእ ክንሰምዕ ኣለና። ህዝቢ እንታይ ክብል ይግበኦ ኢልና ንሓስቦ ኢና ክንሰምዕ ዘለና።
ውራይና፦ እወ፣ ግና ነቲ ህዝቢ ብግቡእ ዝርድኡ ሓሳባት ዘለዎም ሰባት ካብቲ ዋና መስመር (mainstream) ወፃኢ ኣለዉ….
መን እዮም እዚኦም?
ውራይና፦ ንኣብነት ኣነ።
ሓሳብ ክንፈርሕ የብልናን። ንባዕልኻ ከም ልሂቅ ተቖፂርካ…
ውራይና፦ ኣይ ናብ ካልእ ከብል ማለት እከለ ግብል ስለ ዘይደለኹ እየ። ሕዚ ፀገም ህዝቢ ብደንቢ ዝርዳእ በዚ ክፍታሕ ይኽእል እዩ ኢሉ ዝካታዕ ሰብ እየ ዝሓስብ ዘለኹ….
ኩሉ ክስማዕ ኣለዎ። ትሰምዕ ግና ኣብ መወዳእታ ፀቢብ ረብሓ ሊሂቅ ንምስማዕ፣ ናይ ህዝቢ ንምርዳእ መፅናዕቲ ዝገብሩ ሙሁራን ኣለዉ። ሓሳብ ዘይፈርሕ ውድብ ክኸውን ኣለዎ። ናይ እኒ እገለ ናይ እኒ እገለ ኢሉ ዝፈርሕ ፍቖዶ ማሕበራዊ ሚድያ ዝተፃሕፈ እንዳረኣየ እንዳባህረረ ዝሓድር ኣመራርሓ ክህሉ የብሉን። ሓሳብ ዘይፈርሕ ኣመራርሓ….፣ ህወሓት ሓሳብ ፈሪሑ ኣይፈልጥን ነይሩ ቀደም እውን። ስለዚ ንሱ ክንመልሶ ኣለና። እዚ ዘሎ ኩነታት ዝጠልቦ ኣድላዩ ለውጥታት ኣሎ፣ ዘሰክፍ ነገር የብሉን። ናብ ህዝቢ እንተወሪድና እቲ መልሲ ኣብኡ ትረኽቦ ኢኻ፣ እቲ ልሂቅ እውን ኣብ ምንፃር ረብሓ ህዝቢ ዝሓሸ ተራ ክህልዎ እንተኾይኑ እሱ እውን ክትሰምዖ ኣለካ።
ውራይና፦ ካብቲ ዝነበረ ዓብዩ ሕመቕ ሓደ ሓሳብ ይቐርብ እሞ እቲ ሓሳብ እንታይ እዩ ዘይኮነስ መን ኢልዎ ዝብል እዩ። እዚ ብዙሕ ጎዲኡ እዩ። እንታይ ይራአየኒ መሲሉካ፣ ሓደ ሰብ ከም መጠን ትግራዋይ ንዓደይ ካብ ምፍታው ዘለኒ ሓሳብ ከካፍል ይኽእል እየ፣ ኣባል ህወሓት ዘይክኸውን ይኽእል፣ ህወሓት እውን ዘይክትደልየኒ ትኽእል ኢያ። ግና ኣካል ምንቕስቃስ ለውጢ ናይ ትግራይ ክኸውን ኣለኒ። ከምኡ ማለት ሓቛፋይ ዝኾነ፣ ሓቛፋይ ክብለካ ንዓዱ ኣበርክቶ ዝገብረሉ መንገዲ እንተሃልዩ..
ይትረፍ ዶ ዓዱ ኮይኑ፣ ካብ ደገ ዝመፅእ እኳ ኣበርክቶ ዝገብር እንተኾይኑ ክትቕበል ኣለካ። ምቹው ክኸውን ኣለዎ። እንታይ መሲሉካ ናይ ባዶ ድምር (zero-sum game) ውፅኢት ዝብሃል ኣሎ። ንሓደ ዓወት፣ ንቲ ካልእ ስዕረት ዝኾነሉ ኣተሓሳስባ ሒዝካ ለውጢ ክተምፅ ኣይትኽእልን። ኣንስታይን “ቀደም እቲ ሽግር ዝፈጠረ ኣተሓሳስባ ሒዝካ ነቲ ሽግር ክትፈትሕ ኣይትኽእልን” ይብል። ነቲ ሽግር ዝፈጠረ ኣእምሮ ሒዝካ ነቲ ሽግር ክትፈትሕ ኣይትኽእልን። ስለዚ እቲ ኣእምሮ ክልወጥ ኣለዎ። ኣብዚ ክንረዳዳእ ክንክእል ኣለና። ህወሓት ንህዝቢ ትግራይ ዝጠቅም ሓሳብ ዘለዎ ግና ኣባል ህወሓት ዘይኮነ ክትሓቁፍ ኣለዋ። ግቡኡ እሱ እንዲዩ። ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ምሕላው እንተኾይኑ ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ከጠናክር ዝኽልእ ማለት ብናይ ባዕሉ መንገዲ ጀሆባ ስለዝኾነ፣ ፕሮስቴንታንት ስለዝኾነ ዋላ ህወሓት ክኸውን ዘይደሊ ሰብ ክህሉ ይኽእል እዩ። ንዑዑ ናይ ምሕቛፍ፣ ናይ ምስማዕ ግቡእ ኣለዋ፣ ሰናይ ድሌት ጥራይ ክኸውን ኣይኽእልን። እቲ መዐቀኒ ብዓይኒ ምጥንኻር ረብሓ ህዝቢ ትግራይ እንታይ ግደ ኣሎዎ እዩ። ካብኡ ወፃኢ ንዓና ዝጥዕመና ንዓና ዝመስለና ዝብል ዘረባ ኢሊቲስት ወይ ፅግዕተኛነት እዩ። እዚ ክንቅይር ኣለና። ሕዚ መናእሰይ ትግራይ ተኺእሎም ህወሓት ይኹኑ፣ ከም ከማይ ህወሓት ኮይኖም ኣብ ውሽጢ ኮይኖም ዝውቃዕ እንዳወቅዑ በቲ መስመር እንዳተጋደሉ እንተዝኸዱ ደስ ምበለኒ። ልዕሊ ኩሉ ግና ረብሓ ህዝቢ ትግራይ ናይ ባዕሎም ረብሓ ኣርቲኩሌት ብዝገብርሉ ኣገባብ ክውደቡ ክኽእሉ ኣለዉ። ኣብዚ ብስሩ ደንገርገር ክህሉ የብሉን።
ውራይና፦ ሕዚ ንስኻትኩም ካብቲ ዝነበረ ዝሓሸ ብርግፅ ካብቲ ን10 ገለ ዓመታት ዝነበረ ፅቡቕ ዝብሃል ገምጋም ተኻይዱ ካብቲ ኣዳራሽ ዝነበሩ እስኻ እውን ሓደ ነይርካ፣ እቲ ዝበለፀ ሰብ መፂኡ ኣሎ። እንተነኣሰ ህወሓት ውሁድ ዝኾነ፣ ሓደ መሪሕነት ኣለዋ ማለት እዩ። ክልወጥ ኣለኒ ዝብል ዝነበረ እውን እዩ። እዚ እቲ ወነ ሒዙ ንዝተወሰነ ክወስደና ይኽእል እዩ ኢለ የተስፉው እየ። ግና በዚ ተፈጥራዊ ዝኾነ ባህሪ ስልጣን ናብኣ ከይኣቱ እንታይ መአረሚ ኣሰራርሓ (corrective mechanisn) ክጥቀም ኣለዎ?
መጀመሪያ እዚ ሕዚ መፂኡ ዘሎ ካብቲ ዘሎ እኩብ ንምልዋጥ ድልው ዝኾነ ሓይሊ እዩ መፂኡ። ኣብዚ ግልፂ ክንከውን ኣለና። ኣብኣ ተመሲሉ ናብ ዕግበት ከይኣቱ እንታይ ኢና ክንገብር ዝብል፣ ነዚ እኮ እዩ ሓፋሽ ዝውደበሉ ኣሰራርሓ ዴሞክራሲያዊ ክኸውን ኣለዎ። ጌታቸው ኣረጋዊ ትፅሕፎ ፅሑፍ ንዓይ ከይድቅስ ድቃስ ዝኸልኣኒ ክኸውን ኣለዎ። ቃልሲ ንድቃስ ወይ ንምቸት ኢልካ ትሰርሖ ኣይኮነን። ስለዚ ተዃሳሓይ ነገር ክትፈጥር ኣለካ። እታ መለስ ኣብታ ህዳሰ ዝፃሓፋ፣ ከይንድቅስ ዝገብረና በብ መዓቱ ዝቕጥቅጠና ህዝቢ ክንፈጥር ኣለና፣ ንሱ ንምፍጣር ድማ ሰናይ ድሌት ኣለኒ ምባል እኹል ኣይመስለንን፣ ቃንዛ ክትወስድ ድልው ክትከውን ኣለካ፣ ዘይለመድካዮ ፀርፊ ክትሰምዕ ድልው ክትከውን ኣለካ። ንገሊኦም ሕዚ እንታይ እዩ ዘሰክፎም፣ ንእገለ ንእገለ ዝዕንድርሉ ኩነታት እንተፈጢርና ደኣ ናብ ድሕሪት ኢና ክንምለስ ዝብል ኢዩ። ሕዚ እዚ ናይ ቖርበት ይኸውን ኣሎ፣ ናይ መንነትካ፣ ክብርኻ ይኸውን ኣሎ። ግና ናተይ ክብሪ ልዕሊ ክብሪ ህዝቢ ትግራይ ወይ ኢትዮጵያ ክመፅእ ኣይኽእልን። ኣብኣ ድልዋት ክንከውን ኣለና። እታ ሓንቲ ዘላ ማሕበራዊ ውሕስና ናይ ህዝቢ ምንቅስቃስ ምውላዕ እያ። ህዝቢ ነቶም ፖሊሲታት ይኹኑ ስትራተጂታት ክውንኖም ኣለዎ፣ ኣባልነት ብዘየገድስ ማለት እዩ። ኣነ እኮ ሰላም ክኾን ይደሊ እየ። ንምንታይ ካብ መሪሕነት ወፂአ ናብ መምህርነት ክምለስ ብዘይ ስኽፍታ ዝንቀሳቀሰላ ዓዲ ክትህሉ እየ ዝደሊ። እሳ ክትፍጠር እንተኾይና ንዓኻ ዝኸላእኽዋ ነፃነት ፅባሕ ኣነ እውን ዝኽልከለሉ ዕድል ከምዘሎ ብደንቢ ይርዳእ እየ። ስለዚ እታ ክትፍጠር ዝደልያ ትግራይ/ኢትዮጵያ ነፃነተይ ክተኽብረለይ ኣለዋ። ኩሎም መናእሰይ በዚ ክንቀሳቀሱ ክኽእሉ ኣለዎም። ካብኡ ወፃኢ ንዓይ ስለዝጠዓመኒ ንጌታቸው ከዕድሞ እየ፣ ንዓይ ስለዘይጠዓመኒ ንጌታቸው ከርሕቆ እየ ዝብል ዘረባ መጥፍኢ እዩ። ዓዲ እውን የጥፍእ እዩ፣ ህዝቢ እውን የጥፍእ እዩ፣ ንዓይ እውን ኣብ መወዳእታ የጥፈአኒ እዩ።
ውራይና፦ ኣብቲ ናይ ህወሓት መሪሕነት ኣብ ናይ ሃገራዊ ጉዳያት ሚሒር ምፅማድ ኣሎ ዝብል ካብቲ መንእሰይ ይቐርብ እዩ። ስለዚ እቲ ዋና መሪሕነት ትግራይ ኣብ ትግራይ ክኸውን ዘለዎ፣ ኣብ ትግራይ ለውጢ እንተምፂኡ እዩ ንኢትዮጵያ ኣበርክቶ ክገብር ዝኽእል፣ እንተዘይኮይኑ ምንስፋፍ እዩ ዝኸውን ዝብል ኣሎ፤ ንዙይ እንታይ እዩ መልስኻ?
ትኽክል እዩ። እቲ ዋና ትኹረት ኣብ ትግራይ እዩ ክኸውን ዘለዎ። ማለት መሰረትካ ትግራት እዩ። ኣብ ትግራይ ዝወደቐ ህወሓት ኣብ ማእከል ዓዲ ኣብ ምሑምዛቕ ክኣቱ ይኽእል እዩ፤ ግና ለውጢ ከምፅእ ኣይኽእልን። ምንም ተርእዮ ነገር የለን። ኣብ ትግራይ ሰናይ ምምሕዳር ዘየዕሰለስ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዴሞክራሲ ብዴሞክራሲ ገይርዋ ዝብል ከመይ ኢሉ ይመፅእ። ከምኡ ዓይነት ኣገባብ እውን የለን። ህወሓት ንበይኑ ዝድነቐሉ ኣጋጣሚ እውን ኣይፍጠርን። ስለዚ እቲ ናይ መጀመርታ ስርሑ ኣብ ትግራይ ዝሓሸ ኩነታት ምፍጣር እዩ። ትኹረት ክግበር ኣለዎ ማለት መን ኣበይ ክምደብ ኣለዎ ብዝብል ዝግለፅ ክውሰድ የብሉን። ኩሉ ንህዝቢ ግብእ ዘለዎ ስርሑ ክሰርሕ ኣለዎ፣ በብመዓልቱ ወረዳ ዘመሓዳድሩ፣ ዞባ ዘመሓዳድሩ ሰባት ረብሓ ህዝቢ የኽብሩ ዶ ኣየኽብሩን በብመዓልቱ ክፍተሽ ኣለዎ። እዚ ምስ ህዝቢ ኮይንና ንሰርሖ ስራሕ እዩ። እሱ እዩ እቲ ዓብዩ ትኹረት። ደሓር ከም ኢትዮጵያ ድማ ምስ ካልኦት ውድባት፣ ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ኮይንና ኢትዮጵያ ዝሓሸት ዓዲ ትኾነሉ ነገር ኣብ ምምችቻው ናይ ባዕልና እጃም የድሊ አዩ። ነዚ እውን ዕዉት ቃልሲ የድሊ እዩ።
ውራይና፦ ኣብቲ እዋን ገምጋም ናይ ህወሓት፣ ብወገን መሓዙት ውድባት ብፍላይ ብወገን ኦሆዴድ ብትኹረት ምክትታል ነይሩ። እቲ ዝግበር ዘሎ ገምጋም ንዓና ኣብ ግምት ኣእትዩ ማለት ንሕና ዝገበርናዮ ምንቕስቃስ ኣብ ግምት ኣትዩ ዝካየድ ዝብል መንፈስ ነይሩዎ….
ኣይፋል፣ ጌጋ እዩ። ኣይነበረን። ንሕና ዘልዓልናዮ ዝተወሰነ ኣሎ፣ ምስ ውድባት ዘለና ዝምድና ዝምልከት ዝተራኣዩ ድኽመታት እንተሃልዮም ዝተወሰነ ኣልዒልና ዘቲና ኢና። መብዛሕቲኡ ግና ኣብ ትግራይ ዝሰራሕናዮ እዩ። ዳርጋ ኩሉ ዘተና ኣብ ትግራይ እንታይ ለውጢ ኣምፂና ዝብል እዩ። መናእሰይ ትግራይ ከመይ ኣሳቲፍና እያ ትብል። ሙሁራን ትግራይ ኣሳቲፍና ዶ ኣየሳተፍናን፣ ናብራ ሓረስቶት ቀይርና ዶ ኣይቀየርናን፣ ስግግር ኣምፂእና ዶ ኣየምፃእናን።(ኣዲስ ኣበባ ከመይ ተቀቢሎሙና፣ መን ኣጣቒዑልና ዝብል ዘረባ እውን ኣይመፀን)። ኣብኡ ግና ዝምድና ውድባት ንመስመር ምጥባቕ ሓደ መግለፂ ስለዝኾ ኣብኡ እውን መትከላዊ ብዝኾነ ዝሓምዘቖ ዶ ኣሎ? ዘበላሸናዮ ኣሎ ዶ? ኢልና ምናልባት ዝተወሰለ ኣልዒልና ኢና። ካብኡ ወፃኢ ብኣዴን እባ ኦህዴድ እባ ኢሶዴፓ እባ ዝብሃል ምይይጥ ኣይነበረን።
ውራይና፦ ምዕራይ ህወሓት ግና ንኻልኦት ይሕግዞም ዶ?
ክሕግዞም ይኽእል እዩ። ማለት ኣብ ኦህዴድ ኣትዪ ዘይኮነ ጣልቃ ክኣቱ ዝደሊ እንተሃልዩ ኣብ ህወሓት ብደንቢ እንተኣሪምናዮ ሰብ ዘኽብር ብፃይ ይኸውን ኣሎ ማለት እዩ። ስለዚ ብኡ መጠን ይጥቀሙ። ብተወሳኺ ተሪርካ ምቅላስ እውን ከም ኣብነት ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ናይ ባዕሎም ውሳነ እዩ። ህወሓት ኣብ ካልኦት ውድባት ኣጀንዳ ከቕርብ ኣይኽእልን። እቲ ዝነበረ ተሞክሮ ግና እቲ ዝሓሸ ልምዲ ዘለዎ ወይ ዝሓሸ ኣብነት ዘርአየ እንተሃልዩ ካብኡ ትምሃር። ካብ ብኣዴን፣ ኦህዴድ፣ ደህዴን ንመሃሮ ኣሎ፣ እሶም እውን ካባና ይመሃሩ።
ውራይና፦ ገለ ተጋደልቲ ብጣዕሚ ፈተውቲ ናይቲ ቃልሲ፣ ሕዚ እቲ ውድብ ክዕረይ ድልየት ዘለዎም፣ እንታይ ዝብል ርእይቶ ኣለዎም ‘እዚ መሪሕነት እዚ ነቲ ጉዕዞ ዕጥቃዊ ቃልሲ (gracefully) ዓፅዩ ዘሰጋግር ነቲ ነዊሕ ግዘ ክወስድ ዝኽእል ሓድሽ መሪሕነት፣ እቲ ምንቕስቃስ ክመፅእ ዝኽእል ዘሰጋግር ናይ ስግግር መሪሕነት ክኸውን ኣለዎ ዝብል ኣሎ። ከመይ ትርእዮ?
እዚ ማለት ካብ ቅንዕና እንዲዩ ዝብገስ። ኣብ ግዘ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝተፀንበረ ኣሎ፣ ግና ሕዚ ዓቕምን ፍልጠትን እንዳኻዕበተ ዝመፀ ኣሎ። ስለዚ እሱ ኣበርክቶ ክሳብ ዝገበረ ዘይፅንበረሉን ዘይቕፅለሉ የለን። ማለት ምስ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝትሓሓዝ ስነ ኣእምሮ፣ ጠመንጃ ይሽከም ስለዝነበረ ብኡ እዩ ሐዚ እውን ዝሓስብ ምባል ኣግባብነት ዘለዎ ኣይመስለንን። ስለዚ ብኩነታት እንታይ ኢና ንወስድ፣ ክልወጥ ዝደሊ ክቕፅል ኣለዎ። ኣይ፣ ናይ ቀደመይ ይሕሸኒ ዝብል ሰብ እንተሃልዩ ክወፅእ ኣለዎ። እዚ ናይ ሻዕብያ ትርኢት እዩ። ሻዕብያ ተሸኺሉ እዩ። ሻዕብያ ወፍሪ ክተት፣ ወፍሪ ፈንቅል፣ ወፍሪ ፅረግ እዩ። ካልእ ዘረባ የለን። ከምኡ ዓይነት ስነ-ኣእምሮ ዘለዎም ሰባት ኣባና እንተሃልዮም ከነልግሶም ክንክእል ኣለና። ካብኡ ወፃኢ ግና ሓድሽ ዓቕሚ እንዳፈጠረ ክቕፅል እንተኾይኑ፣ ኣጋጣሚ ወዲ 16 ዓመት ኮይኑ ጠበንጃ ተሸኪሙ ስለዝነበረ ኣይምልከቶን ዝብሃል ዘረባ ክመፅ ኣይኽእልን።
ውራይና፦ ናብ መሪሕነት ዝመፃኹም ብጉምጉጅጃልን ብከባብያውነትን ተባሂልኩም ኣለኹም፣ ርእይቶ ሓደ ሓደ ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝተፃሕፈ እዩ….
ካብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝመፀ ኩሉ ከም ሓቂ ክውሰድ ኣለዎ ኢለ ኣይኣምንን። ኣነ ዝተመረፅኩ ንራያ ወኪለ ኣይኮንኩን፣ ክጋደል ብዝብል እምነት እየ ተመሪፀ። ትማሊ ስለዝሰራሕኩ ‘ውን ኣይነበረን፣ ክጋደል እዩ ዝብል እምነት ስለዘሎ እዩ። ወረዳ መንደርን ወኪሉ ዝተመርፀ ሰብ የለን። ገሊኡ ስቕ ኢሉ ፀለመ እውን ኣሎ እዩ። ኣብ ዘይተወለድካሉ ዓዲ እውን ናይ ምባል ነገር ኣሎ። እዚ ብትኹረት ዝወስዶ ኣይኮነን። ዘይረብሕ እውን እዩ።
ውራይና፦ እወ ዘይረብሕ እዩ ንሱ እማ፣ ኣነ እውን ጣቛ ኣለዎ ኢለ ዘይኮንኩስ ክውቃዕ ኣለዎ ብዝብል እየ ኣልዒለዮ። ብዝኾነ ኣብቶም መሰረታዊ ሓሳብ ናይቲ ውድብ ካልእ እዋን ክንመያየጠ ኢና። ንሐዚ ብሽም መንበብቲ የመስግን።
ኣነ እውን ብጣዕሚ የመስግን


text:
ከመይ ቀኒኹም እንዳ ምስንዳእ ጋዜጣ ወይን? መንበቢ እምበር ተሳታፊ ኣይነበርኩን። ኣንበብቲ እውን ኣብ ዓውዲ ስፖርት ኣመልኪቶም ሃናፃይን መስተኻኸልን ሪኢቶኦም ብጋዜጣ ወይን ኣቢሎም ትዕዝብቶም ዝገልፅ ፅሑፍ ብዙሕ ኣየንበብኩን። ኣነ ግን ኣብዚ ጉዳይ ካብ ትዕዝብተይ ንእሽተይ ክብል።
ስፖርት ፍልፍል ቁጠባ፣ ፍቕሪ፣ መግለፂ ጭዋነት፣ ሓድነት ድልዱል ቁመናን ጥንካረን ሓንቲ ሃገር እዩ። ስለዝኾነ ካሊእ ዓለም በፂሕዎ ናብ ዘሎ ብርኪ ዕቤት ንምስግጋር ተሳትፎ ብዙሓት ኣካላት ይሓትት። ካብ ዕቱብን ጭዋነትን ዝተላበሰ ወነ ደገፍቲ ሓሊፉ ሽፋን ሚድያታት፣ ኮሚሽንን ፌዴሬሽንን ስፖርት ኣመራርሓ ጋንታታት ይጠልብ። ምኽንያቱ ኣብ ዓወት ፀወታ ስፖርት ብመጠን ዝዘራእኻዮ ኢኻ ትሓፍስ። ሎሚ ዓመት ኣብ ክልልና ድሕሪ ጋንታታት ጉናን ትራንስን እቲ ንብርክት ዝበሉ ዓመታት ፃምእ ተሳትፎ ፕሪሚየር ሊግ ኢትዮጵያ ዝነበረ ድሌት ክንረኽቦ ዝኸኣልና ዝተዋደደ ፃዕሪ ብዙሓት ኣካላት ስለዝነበረ እዩ። ይኹን እምበር ክንቀፉ ዝግበኦሞን ንሓድነትና ዝፈታተኑን ተርእዮታት ምንባሮም ክንርዳእ ይግባእ።
ምኽንያቱ ኣብ መንጎ ጋንታ ወልዋሎን ጋንታ መቐለን ዝነበረ ፀወታ ብወሳናይ መልክዑ ኣስጋኢ ተገይሩ ዝቐርብ ዝነበረ ጉዳይ እዩ። ይኹን እምበር ፅቡቕ ስነ ምግባር ዝተላበሰ ኮይኑ ብምዝዛሙ ነቶም ሕማቕና ዝምነዩ ርእሶም ዘድነነ፣ ፅቡቕና ንዝምነዩ ድማ ሕብረት ሓድነትና ክንደየናይ ጥንኩር ምንባሩ ተምሳሌት ምንባሩ ዝምስክር ኮይኑ ብምሕላፉ ተዓቂቡን ተጠናኺሩን ይቐፅል በሃሊ እየ። እዚ ተዓቂቡን ተጠናኺሩን እንተቐፂሉ ድማ ንፋስ ፀላኢ ኣይኣትውን። እቶም ሓድነት ንምፍሻል ድቃስ ኣብዩዎም ዘሎ ዝፍሐስዎ ዘለዉ ውዲት መኺኑ ይተርፍ። በዚ ድማ ጋንታታትና ዓወት ብዓወት ይኾና። ንኣካላት ሚድያ ስፖርታዊ ጭዋነት ደገፍቲ፣ ተፃወቲ፣ መንፈስ ሰዓራይነት፣ ብፋይናንስን ብስነ-ልቦናን እተን ጋንታታት ክጠናኸራ ኣብ ምብርባር፣ ፍቕሪ ስፖርት ኣብቲ ሕብረተሰብ ክሰርፅ፣ ማዕረ ሽፋን ሂብካ ምስ ሰማዕቲ እሂን ምሂን ኣብ ምባል ብርክት ዝበላ ስራሕተን ዳርጋ ፍርቂ እቲ ዓወት ናቶም ብፅሒት ዝሽከም እንተኾነ ንላዕለዎት ኣመራርሓ ስፖርት ኮሚሽን ኣስጥም ኣቢልካ ሒዝካ ፅዕንቶ ኣብ ምፍጣር ግን ክመሓየሽ ኣለዎ።
ንኣካላት ስፖርት ኮሚሽን ግን ብዙሕ ንዘይምባል እቲ ኮሚሽን ውሽጣዊ ዓቕሙን ፀገሙን ፈቲሹ እንተዝኸይድ ይምረፅ። እንተዘይኮይኑ ጠንካራ ጋንታታት ኣብ ትሕቲኡ ክፍጠራ ስለዘየኽእል እቲ ኮሚሽን መሓውራዊ ለውጥን ተሃድሶን ዘድልዮን ውዓል ሕደር ዘይበሃሎን ጉዳይ እዩ። ንኣካላት ኣመራርሓ ጋንታታት ብዝምልከት እተን ጋንታታት ኣጠናኺርካ ፅቡቕ ውፅኢት ከመዝግባ ዝግበር ፃዕሪ ዝናኣድ እኳ እንተኾነ ኣብ መጀመርያ ፀወታታት ዝረኣያ ዝነበራ ውፅእ ዝበላ ምልክታት ንሓድነትን ትግራዋይነትን ዘይገልፅ ኢ-ስነ ምግባራዊ ርክብ ናብቶም ደገፍቲ ክልሑኽ ምኽንያት ስለዝነበረ ንቐፃሊ ከይድገም ብትኹረት ክስረሐሉ ኣለዎ በሃላይ እየ። ጋንታ መቐለ እውን ምስ ጋንታ ወልዋሎ ከም እትስዕብ ተስፋ እናገበርኩ ንመፍቀርቲ ስፖርት ክልል ትግራይ ብፍላይ ድማ ንደገፍትን ኣመራርሓን ጋንታ ወልዋሎ ዩኒቨርሲቲ ዓዲ ግራት ክሳብ ሕዚ ንዝተረኸበ ዓወት እንኳዕ ደስ በለኩም። ቀፃሊ እውን ናይ መላእ ክልልን ጋንታታትናን ልኡኽ ተሰኪምኹም ከም እተኹሩዑና ኣይጠራጠርን።
መምህር ኣክሊሉ መስፍን
ካብ ወረዳ ሕንጣሎ ወጀራት ቤት ትምህርቲ ዋረን


text:
ቀዳማይ ክፋል
በብእዋኑ ሕገ መግስቲ ሃገርና መሰረት ገይሮም ንዝበፃሕናሉ ብርኪ ለውጢ ንምጥንኻር እናተመሓየሹ ዝወፁ ዝተፈላለዩ ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ቀንዲ ዕላምኦም ሃፍቲ ህዝብን መንግስትን ብዝግባእ ንምምሕዳር እዩ። እቶም መስርሓት ተኣታትዮም ተግባራዊ ብምዃኖም ኩሉ ህዝቢ ግልፅን ፍትሓውን ኣሳታፋይን ብዝኾነ መንገዲ ፍታዊ ክፍፍል ሃፍቲ ንከረጋግፅ ልዑል ኣበርክቶ እናገበሩ ይርከቡ። ይኹን እምበር ኣብ ገለገለ ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ ዝርከቡ ኣካላት ኣመራርሓን ፈፀምትን ዝወፁ ኣዋጃት፣ ደንብታትን መምርሕታትን ትኹረት ገይሮም ብዘይምስርሖም ኣብ ኣሰራርሓታት ሰፋሕቲ ጉድለታት እንትፍፅሙ ይርኣዩ እዮም። እዚኦም ድማ ሕብረተሰብ ማዕረን ፍትሓውን ተጠቃማይ ከይኸውን ብምግባር ሰናይ ምምሕዳር ከይዓስል ናይገዛ ርእሶም ኣሉታዊ ፅልዋ ኣለዎም።
ስለዝኾነ ኮሚሽን ስነ-ምግባርን ፀረ-ግዕዝይናን ክልል ትግራይ ኣብያተ ዕዮ መንግስቲ ንግዕዝይናን ብልሽው ኣሰራርሓን ዝተቓልዑ ወይ ከቃልዑ ዝኽእሉ ተግባራት ከፅንዕ ዝተወሃቦ ስልጣን ኣሎ። ብመሰረት እዚ ኣብ ሲቪል ሰርቪስ ወረዳ ጋንታ ኣፈሹም ኣብ ምሕደራ ሓይሊ ሰብ ማእኸል ገይሩ ካብ 2006 ክሳብ 2008 በጀት ዓመት ዝነበሩ ፍፃመታት መፅናዕቲ ስርዓት ኣሰራርሓ ኣካይዱ ነይሩ። ትሕዝቶ እዚ ዛዕባ እውን ኣብቲ ዘካየዶ መፅናዕቲ ስርዓት ኣሰራርሓ፣ ዝተነፀሩ ርካቦታትን ዝተቐመጡ መፍትሒ ሓሳባትን ዝድህስስ እዩ።
ኣብ ዝተመሓየሸ ኣፈፃፅማ መምርሒ ምልመላን መረፃን ሰራሕተኛታት መንግስቲ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ቁፅሪ ክልተ 2003 ዓ/ም ብዛዕባ ኣወፃፅኣ ምልክታ ክፍቲ መደብ ስራሕ ብግልፂ ተቐሚጡ እዩ። ንኣብነት ኣብ ዓንቀፅ ሓሙሽተ ንኡስ ዓንቀፅ ኣርባዕተ፣ ምልክታ ክፍቲ መደብ ስራሕ እንትወፅእ ዝሐሸ ብቕዓትን ክእለትን ዘለዎም ተወዳደርቲ ብበዝሒ ንምዕዳም ብዘኽእል ኣገባብ ክኸውን ከምዘለዎ ይድንግግ። ብተወሳኺ ኣብ ዓንቀፅ 12 ንኡስ ዓንቀፅ ኣርባዕተ፣ ሓደ ካብ ትሕዝቶ ዝወፅእ ምልክታ ክፍቲ መደብ ስራሕ ድማ መደብ ስራሕ ዝሓቶ ዝነኣሰ ተደላይ ክእለት ማለት ደረጃ ትምህርቲ፣ ልምዲ ስራሕን ብቕዓትን ኣካቲቱ ክሕዝ ከምዘለዎ እውን ግልፂ ገይሩ እዩ።
ኮይኑ ግና ኣብ ቤት ፅሕፈት ሲቪል ሰርቪስ ወረዳ ጋንታ ኣፈሹም መደብ ስራሕ ካብ ዝሓቶ ዝነኣሰ ተደላይ ክእለት ወፃእን ተወዳደርቲ ብስፍሓትን ብበዝሕን ንምዕዳም ብዘየኽእልን ኣገባብ ምልክታ እናወፀን ቁፃር እናተፈፀመን ምፅንሑ ብዳህሰሳዊ መፅናዕቲ እቲ ኮምሽን ዝተረኸበ ሓበሬታ የረድእ። ናይዚ መርኣዪ 19 ሚያዝያ 2007 ዓ/ም ብቁፅሪ ኣስሓሰ/2060 ንቤት ፅሕፈት ትልምን ፋይናንስን ገንዘብ ተሓዚት ንምቑፃር ዝወፀ ምልክታ ነይሩ። ብመሰረት እቲ ዝወፀ ምልክታ ተወዳዲረን ዝሓለፋ ሰራሕተኛ ካብ ባሕቲ ግንቦት 2007 ዓ/ም ጀሚሩ ኣብ መደብ መፀውዒ ስራሕ ገንዘብ ተሓዚት ብርኪ ስራሕ ፅሂ-9 ወርሓዊ መሃያ 2008 ብር ተቖፂረን እናሰርሓ ይርከባ። ይኹን እምበር ዝወፀ ምልክታ ብመሰረት ሰነድ መሰረታዊ ለውጢ ከይዲ ስራሕ (ቢ ፒ ኣር ) ንፅሂ-9 ብደረጃ ዲፕሎማ ክወፅእ እናተገብኦ ኣብ ሰነድ ዘየለ ቀዳማይ ዲግሪ ዘለዎ ባዶ ዓመት ስራሕ ልምዲ ተባሂሉ ክወፅእ ተገይሩ እዩ። ሓንቲ ምልክታ ንመርኣያ ተወሲዱ እምበር ከምዚ ዓይነት ተመሳሳሊ ተግባራት ኣብቲ ቤት ፅሕፈት ክፍፀሙ ምፅንሖም በቲ መፅናዕታዊ ዳህሳስ ተረጋጊፁ እዩ። እዚ እውን መምርሒ ዝጠሓሰን ተፈፃምነት ዘይብሉን ኣብቲ ቤት ፅሕፈት ንግበረለይ ክገብረልካ ዝተቓለዐ ኣሰራርሓ ከም ዝነበረ እቲ ዝተዳህሰሰ ስነድ የረጋግፅ።
እቲ ጉድለት ኣሰራርሓ ዝፈጠሮን ክፈጥሮን ዝኽእል ሳዕቤን እንትንርኢ፡ ካብ መምርሒ ተደላይ ክእለት ወፃእ ትሕዝቶ ምልክታ እናተቐየረ ምውፃእን ምቑፃርን ዝተማእኸለ ኣሰራርሓ ንኸይትግበር ዓንቃፋይ ካብ ምዃኑ ሓሊፉ ኣብቲ ቤት ፅሕፈት ብልሽው ኣሰራርሓ ክሰፍን ገይሩ እዩ። ብተወሳኺ ብድልየት ውልቀ ሰባት ንዝቑፀሩ ሰባት ብዝጥዕም መንገዲ ትሕዝቶ ምልክታ እናተቐየረ ምውፅኡ እቲ ደረጃ ትምህርቲ ዝጠልቦ መረዳእታ ዘለዎም ዜጋታት መሰል ተጠቃምነቶም መሰረት ገይሮም ከይወዳደሩ ገይሩ እዩ።
ካብዚብምብጋስ ነቶም ዝተነፀሩ ጉድለታት ኣሰራርሓ ንምስትኽኻል ብኮምሽን ስነ ምግባርን ፀረ ግዕዝይናን ክልል ትግራይ ዝተቐመጡ መፍትሒ ሓሳባት ኣለዉ። ንሳቶም ድማ ካብ መምርሒ ዝጠልቦ ደረጃ ትምህርትን ተደላይ ክእለትን ወፃእ ብተደጋጋሚ ምልክታ እናወፀ ሰራሕተኛ ክቑፀር ዝገበረ ኣካል ምምሕዳራዊ ስጉምቲ ክውሰደሉ ክግበር ኣለዎ። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ጉድለት ኣሰራርሓ ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ማዕረ ዕድል ምቑፃር ዝዓፀወን ዓብዪ ፀገም ሰናይ ምምሕዳርን ምዃኑ ብምርዳእ ብናይቲ ቤት ፅሕፈት ኣመራርሓን ፈፀምትን ብትኹረት ተገምጊሙ ንቐፃሊ ብዘይድገመሉ ክስተኻኸል ይግባእ። ኣብ ዝቕፅል ሕታም ንውድድር ክፍቲ መደብ ስራሕ ብሓደ ሰብ ፈተና ምድላውን ምእራምን ኣብቲ ቤት ፅሕፈት ዝተርኣዩ ጉድለታትን ዝተቐመጡ መፍትሒ ሓሳባትን ሒዝና ክንቐርብ ኢና።


text:
መንበሪ-ገዛ
እቶም ናብ ለሩም ዚግዕዙ ሰባት ክሳዕ ብኮንትራት ዚካረ ገዛ ዚረኽቡ፡ ኣቕሑ ገዛ ዘለዎ ኣፓርትማ ኪረኽቡ ይኽእሉ። እቲ ኮምዩን ገዛ ንኽትረክብ ይሕግዘካ። ብኮንትራት ዚካረ ገዛ ንምርካብ ሓደ ዓመት ኣቢሉ ይወስደልካ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ለሩም 9% ካብቶም ተቐማጦ ኣብ ካልእ ሃገር እተወልዱ እዮም።
ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ብእተፈለለይ ቋንቋታት ይውሃብ፡ ካብኡ ንምጥቃስ፡ ዓረብ፡ ቦስንያ፡ ሰርብያ፡ ክሮኣት፡ ፋርስ፡ ኩርድ፡ ሩስያን ፖላንድን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ለሩም ብዙሓት ዓይነታት ማሕበራት ኣለዋ፡ ንኣብነት፡ ናይ ስፖርት፡ ናይ ባህሊ፡ ናይ ምዝንጋዕ ማሕበራት። ንህጻናትን ንዓበይትን ዚሓቝፋ ማሕበራት ኣለዋ። ኩለን
ማሕበራት ኣብቲ ናይ ማሕበራት ደብተር ተዘርዚረን ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ለሩም ኮምዩን ብብዙሓት ከተማታት ዝቖመ እዩ፡ ከም ለሩም፡ ግሮቡን ፍሉዳን። ኣብ ኩሉ ከተማታት ኣገልግሎትን ሸቐጥን ዘለዎ ሰንትሩም ኣሎ። ናይ ለሩም ሰንትሩም ናይ ዜግነት ኣገልግሎትን ድኳናትን ዘለዋ እቲ ዝዓበየ እዩ። ኣብኡ
ቤትጽሕፈት ኮምዩን፡ናይ ዜጋታት ቤትጽሕፈት፡ ማሕበራዊ ኣገልግሎት፡ ቤትንባብ፡ ቤትጽሕፈት ዕዮ፡ ፋርማሲ፡ ማእከል ጥዕና፡ ወዘተ. ይርከብ።
ኣብ ግሮቦ ሰንትሩም ግሮሰሪታትን፡ ፒሰርያን፡ ፋርማሲን ቤትንባብን ኣሎ።
ካብ ናይ ለሩም ሰንትሩም ውጽእ ኢልካ ብዙሓት ድኳናት ኣለዋ፡ ንኣብነት ከምቲ ብሕሱር ዚሸይጥ ሊድል። ካብቲ ሰንትሩም ሓሙሽተ ኪሎመትር ርሒቕካ፡ ሁላን ዚብሃል ከባቢ ኣሎ፡ ኣብኡ እቲ ኢካ ክቫንቱም እተባህለ ዓቢ ሱፐርማርከት ይርከብ።
ኣብ ናይ ለሩም ሰንትሩም ቫተንፓላሰት እተባህል ውሩይ መሐምበሲ ኣሎ። ኣብኡ ንኺሕምብሱ ካብ መላእ ናይ ዮተቦሪ ከባቢ ይመጹ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ለሩም ኮምዩን ክኢላታትን ውፉያትን ሰራሕተኛታት ዘለዎ ልዕሊ 50
ኣብያተትምህርቲ ህጻናትን መውዓሊ ስድራቤትን ኣሎ። ኣብ ለሩም ኮሙናውን ብሕታውን ምርጫታትውን ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ናይ ለሩም ኮምዩን ሰፊሕ ናይ ትምህርቲ ዕድላት ኣሎ፡ ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ መውዓሊ ስድራቤት፡
መባእታ ኣብያተትምህርትን ክሳዕ
ካልኣይ ደረጃ ን
ትምህርቲ ንዓበይትን። ኮሙናውን ብሕታውን ምርጫታትውን ኣሎ። ኣብ ናይ ለሩም ሰንትሩም ብዙሕ መደባት ዘለዎ ናይ ለሩም ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብቲ ከባቢ ድማ ክትመርጾም እትኽእል ብዙሓት ኣብያተትምህርቲ ኣለዉ፡ ንኣብነት፡ ኣብ ዮተቦሪ፡ ቡሮስ ወይ ኣሊንግሶስ።
ዕድላት ትምህርቲ
ነቶም ከም ዓበይቲ ኪመሃሩ ዚደልዩ፡ ኣብ ለሩም ብዙሕ ዕድላት ኣሎ። ኣብ
ናይ ለሩም ትምህርቲ ንዓበይቲ ኤስኤፍኢ (ሽወደን ንወጻእተኛታት) ክትመሃር ትኽእል፡ ከምኡውን ካልእ እተፈላለየ ኮርሳት ወይ ስልጠና። ንክንክን ጥዕና፡ ሶሲዮሎጂን ኣጠቓቕማ ኮምይፕዩተርን ዚምልከት ኮርሳት ኣሎ። ናብ ዮተቦሪ እትኸይድ ባቡር 20 ደቓይቕ እያ እትወስድ። ኣብኡ ድማ ብዙሕ ናይ ትምህርቲ ምርጫታት ኣሎ፡ ንኣብነት ኣብ
ዮተቦሪ ዩኒቨርሲቲን
ቻልመርስ ተክኒካል ኮለጅን።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ናይ ለሩም ኮምዩን ብዛዕባ ጥዕናን ክንክንን ብዙሕ ምርጫታት ኣሎ። ኣብ ፍሉዳ፡ ግሮቡን ለሩምን፡ ኣብ ውሽጢ ከተማ ዚርከባ ሰለስተ
ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። ኣብኣተን ናይ ህጻናት ክሊኒክን (BVC) ናይ መወልዳን ክሊንክን ኣሎ። ኣብ ናይ ለሩም ሰንትሩም፡ ናይ ህጻናትን መንእሰያትን መድሃኒት ክሊኒክ፡ ናይ መንእሰያት ክሊኒክ፡ክፍሊ መወልዳንን ናይ ጥዕናዊ ምሕዳስ ክሊንክን ኣሎ። ከምኡውን ብዙሕ መንግስታውን ብሕታውን ናይ ስኒ ሕክምና ክሊኒካት ኣሎ። ኣብ ፍሉዳ፡ ግሮቦን ኣብ ናይ ለሩም ሰንትሩምን
ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ኣሎ። ኣብ የተቦሪ ብዙሓት ብክኢላታት ዝተሰነያ ሆስፒታላት ኣለዋ፡ ከምኡን ናይ መሕረሲ ክሊኒክ ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ኩሉ ትካላት ኣብ እትገብሮ ርክብ፡ ናይ ትርጉም ምርካብ ተኽእሎ ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ለሩም ንየቶቦሪ ብባቡር 18 ደቓይቕ ይወስድ፡ ብኣውቶቡስ ከኣ 28 ደቓይቕ። ኣውቶቡስን ባቡርን ኩሉ ግዜ ኣለዋ። ኣብ መንጎ ለሩምን ዮተርቦሪን ዘሎ ጽርግያ ኣዚዩ ምዕቡል እዩ። ኣብ መንጎ ለሩምን ዮተቦሪን ዘሎ ቅርበት፡ ንበጺሕካ ምምላስ እውን ግሩም እዩ። ብዙሓት ኣብ ለሩም ዚነብሩ ሰባት ኣብ ዮተርቦሪ ይሰርሑ። ብዛዕባ ሰዓታትን ዋጋን ኣብ
ናይ ቨስትራፊክ ወብሳይት ተመልከት።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ለሩም እዚ ዝዓበየ ሞያ ኣብ ትምህርትን ክንክን ጥዕናን ኣላዪነትን እዩ ዘሎ። ገሊኡ ድማ ኣብ ንግድን ህንጻን ኣገልግሎት ዋኒን እዩ። ኣብተን ጎረቤት ከተማታት ዝኾና ዮተቦሪን ቡሮስን ንኹሉ ሞያ ዘስተናግድ ስራሕ ኣሎ!


text:
መንበሪ-ገዛ
እቲ ዝዓበየ ትካል ክራይ-ኣባይቲ ኣብ ከተማ ትራነሞ እቲ ብምምሕዳር ናይቲ ከተማ ዝውንን ትካል ትራነሞ ንክራይ ኣባይቲ እዩ። እዚ ትካል’ዚ ኣስታት 800 ዝሐውን ኣብ 13 ዓዲታት ፋሕ iሉ ዝርከብ መንበሪ-ኣባይቲ ይውንን። ብዜካ’ዚ ናይ ግሊ ትካላት ክራይ ኣባይቲ ውን ኣለዋ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብዜካ ቋንቋ ሽወደን ብብዝሒ ኣብ ትራነሞ ካብ ዝዝረብ ቋንቋታት፡ ዓረበኛ፡ ሶማልኛ፡ ሮማነኛን ኣልባንያን የጠቓልል።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ከተማ ትራነሞ ዉዕዉዕ ማሕበራዊ ንጥፈታት ዘለዎ ከተማ እዩ። እዚ ማሕበራዊ ንጥፈታት’ዚ ኣብ መዳያት ስፖርት፡ ባህሊ፡ ሕብረተ-ሰብን ካልእን ዘትኮረ እዩ። ቤተ-ክርስትያን ሽወደንን ካልኦት ሃይማኖታዊ ምትኽኻባት ኣብቲ ከተማ ንጡፋት እዮም። ካልእ ብሄራዊ ወይ ሃይማኖታዊ ዘይትክርስትያናዊ ምትእኻባት ስደተኛታት ኣብ ከተማ ቦሮስ ይርከባ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ማእከላይ ክፋል ከተማ ትራነሞ፡ ቤት-ጽሕፈት ምምሕዳር ከተማ፡ ቤት-ጽሕፈት ዕዮ፡ ቤት-ንባብ፡ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ፡ ፋርማሲ፡ ማእከል ጥዕና፡ ሕክምና ስኒ፡ ናይት ስፖርት ድኳናት፡ ድኳናት ክዳውንቲ፡ ኑቕጣ ፖልሲን ወዘተ ይርከብ። ኣብ ንኡሳን ዓዲታት ሊማሬድ፡ ልንግሃምን ዳላስቶርፕን ውን ከይትረፈ ድኳናት መዓልታዊ ኣስቤዛ ይርከብ። ናይ ሓራጅ ዘገልገለ ንብረት ዝሽየጠሉ ድኳናት ንኣብነት ቢግስቴነን ኣብ ከተማ ትራነሞ ከምኡ ውን ድኳን ኦተርብሩክ ኣብ ሊማሬድ ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ብምምሕዳር ዞባ ዝእለያ ቤት-ትምርህቲ ወይ ውን መውዓሊ-ህጻናት ኣብ ከተማታት ትራኔሞ፡ ሊማሬድ፡ ሌንግሀም፡ ዳልስቶርፕ፡ ኒትቶርፕ፡ ግሪስሞስ፡ ኾቱፍታ ኣምዮርናርፕን ኡደቦን ይርከባ። ናይ ግሊ ኣብያተ-ትምህርታት ኣብ ከተማታት ሊማሬድ፡ ሌንግሄም፡ ሞንስታድን ሙሴቦን ይርከባ። ንተወሳኺ ብዛዕባ’ዘን ኣብያተ-ትምርህርታት መርበብ ሓበሬታ ምምሕዳር ከተማ ትራኔሞ ተወከሱ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኩለን ኣብያተ-ትምርህርታት ከተማ ትራኔሞ፡ ብመንግስቲ ዝወነና እየን። ኣብ ትራኔሞ፡ ሊማሬድ፡ ሌንግሃምን፡ ዳልስቶርፕ፡ ግሪምሶስ፡ ኾቱፍታን ኣምብዮርንኣርፕን ናይ ህጻናት ኣብያተ-ትምህርታት ኣለዋ። ካብ 7ይ ክሳብ 9ይ ክፍሊ እተኣንግድ ቤት-ትምርህቲ ኣብ ትራኔሞ ትርከብ። ከምኡ ውን ኣብ ትራኔሞ ናይ ካልኣይ-ደረጃ ቤት-ትምርህቲ ትርከብ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ ቤት-ትምህርታት መባእታዊ ደረጃ ከምኡ ውን ናይ ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ-ትምህርት፡ ኣብዚ ብምጥዋቕ ኣንብቡ።
ዕድላት ትምህርቲ
ትምህርቲ ቋንቋ ሽወደን ንሓደስትን፡ ነቶም ፍሉይ ድሌታት (ናይ ምምሃር ጸገማት) ንዘለዎም ተማሃሮ ዝቐንዐ ፍሉይ ትምርህቲ ውን ኣብ ትራነሞ ይርከብ። ናይ ካልኣይ-ደረጃ ትምህርቲ ምስ ካልኦት ኣብቲ ከባቢ ዝርከባ ከተማታት ብምስምማዕ ከም ዝወሃብ ይግበር። ንተወሳኺ ሓበሬታ ትምህርቲ ንዓበይቲ ኢልኩም ኣንብቡ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ትራኔሞ፡ ማእከል ጥዕና፡ ፍሉይ ክፍሊ-ጥዕና ኣዴታትን ማእከል ጥዕና ህጻናትን ይርከብ። ማእከል ሕክምና ዞባ ውን ኣብ ትራኔሞ፡ ሊማሬድ፡ ሌንግሀምን ዳልስቶርፕን ይርከብ። ህዝባዊ ሕክምና ክንክን ስኒ ከምኡ ውን ካልኦት ናይ ግሊ ሓካይም ኣስናን ንኣብነት ክሊኒክ ታንድቬክስታን ኣብ ትራኔሞ ይርከቡ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ መንግስታዊ ወይ ውን ምምሕዳራዊ ትካላት ኣብ እትራኽእቡሉ ኣጋጣሚታት፡ ተርጓሚ ናይ ምቍጻር ዕድላት ኣለኩም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ምምሕዳር ዞባ ሊማሬድ መጎዓዝያ ብትካል ቨስትትራፊክ
ይምእከል። ካብን ናብን ሊማሬድ ንኣብነት ብባቡር ክትመላለሱ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሊማሬድ፡ ብርክት ዝበሉ ወሃብቲ-ስራሕን ፋብሪካታትን ይርከቡ። ገለ ንምጥቃስ ዝኣክል፡ ምምሕዳር ከተማ ሊማሬድ፡ ነክሳንስ ኢ ግሪምሶስ፡ ኣርዳግ ግላስ ሊማሬድ ካልእን ይርከባ።


text:
ስብከት ኣቡነ መንግስተኣብ ፡ 8 ሚያዝያ 2018
መኑ ይመስለከ እምነ ኣማልክት እግዚኦ?
ፍቁራትን ፍቁራንን ሕዝበ እግዚኣብሔር፡
ሎምዘመን እውን እንሆ፣ ምሥጢረ ፋሲካ ኣብ እነብዕለሉ ጊዜ በጺሕና። ምሥጢረ ፋሲካ ክበሃል ከሎ ንሕማማትን ሞትን ትንሣኤን መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ ዘጠቓልል። ካብ ጸሎት ሓሙስ ጀሚርና ክሳዕ ቀዳም ስዑር ብዛዕባ ሕማማቱን ሞቱን ቀብሩን ከንስተንትን ድሕሪ ቀኒና ለይቲ ፋሲካ፣ “ክርስቶስ ተንሥኣ እሙታን፣ በዐብይ ኃይል ወሥልጣን፣ ኣሰሮ ለሰይጣን ኣግኣዞ ለኣዳም፡ ሰላም፣ ይእዜሰ ኮነ ፍስሓ ወሰላም”፣ ክርስቶስ ብዓብይ ኃይልን ስልጣንን ካብ ሙታን ተንሢኡ፣ ንሰይጣን ኣሲሩዎ ንኣዳም ከኣ ሓራ ኣውጺኡዎ፣ ሕጂ ከኣ ፍስሓን ሰላምን ኮይኑ፣ እናበልና ኣብቲ ከኣል ኲሉ እግዚኣብሔር ዝፈጸሞ ትንሣኤ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እምነትና ክነሓድስ ንርከብ። ኣብ ምሥጢረ ፋሲካ ክርስቶስ ብብዙኅ ስቓይን ስቕለትን ድሕሪ ሞይቱ ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ንሞቚሕ ሞት በጢሱ ሕያው ከምዝኾነ ንኣና ድማ ካብ ባርነት ናብ ሓርነት ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ካብ ሞት ናብ ሕይወት ከምዘሳገረና የበሥረና። መዝሙር ፋሲካውን “ፋሲካ ብሂል ማዕዶት፡ እስመ ዐደወ እግዚእነ እሞት ውስተ ሕይወት”፣ መድኃኒና ካብ ሞት ናብ ሕይወት ስለዝተሳገረ ፋሲካ ማለት ምስጋር ማለት እዩ ይብለና።
በቲ ሓደ ወገን ሰሙነ ሕማማት፣ ደቅ ሰብ ኣንጻር እቲ ንጹሕን ኣፉ ዘይከፍትን ገንሸል (ኢሳ 53፡7)ክፍኣቶምን እቲ ጊጉይ ኃይሎምን ዘርኣዩሉ መዓልታት እዩ። ኣብዚ መዓልታት እዚ ንጊዚያዊ ጥቕምኻ ኢልካ ንንጹሕ ሰብ ኣሕሊፍካ ምሃብ፣ ብሓሶት ከሲስካ ኣብ ፍርዲ ምቕራብ፣ ንሰብ ፈሪህካ ዘይፍትሓዊ ፍርዲ ምፍራድ፣ ነቲ ድሮ ተኣሲሩ ዘሎ እሞ ክከላኸል ዘይኽእል፡ ብዘይ ምሕረት ምግራፍ፣ ምጽፋዕ፣ ኣብ ገጹ ጡፍ ምባል፣ ኣብ ርእሱ ኣኽሊል እሾኽ ምድፋእ፡ ዓይኑ ሸፊንካ ዘይክዳኑ ኣልቢስካ ምልጋጽ፣ ዝስቀለሉ መስቀል ተሰኪሙ እናወደቐን እናተንሥአን ከምዝጐዓዝ ምግባር፡ ኣእዳውን ኣእጋሩን ኣብ መስቀል ምሽንካር፣ ኣብ መስቀል ተንጠልጢሉ ከሎ እንደገና ምልጋጽ፣ ብኲናት ጐድኑ ምውጋእ፣ ከም ዓወት ቆጺሮሞ ተዓዊትና ኢሎም። ምናልባት ደቀ መዛሙርቱ ካብ መቓብር ሰሪቖም ወሲዶም ደሓር ተንሲኡ ከይብሉ ካብ ጲላጦስ ወተሃድራት ለሚንካ ብጽኑዕ ምሕላው ኣብ ኣፈ መቓብር ከኣ ዓብይ ደንጎላ ምዕጻው ከም ሰብኣዊ ጥበብን ዓወትን ተሓሲቡ ይኸውን። መድኃኒና ግን ነዚ ኲሉ ዝጾረ ከምቲ ነቢይ ኢሳያስ “ንሱ ግና ብሰሪ ገበንና ቆሰለ፣ ብሰሪ ኣበሳና ድማ ተኸትከተ፣ ንሕና ሰላም ምእንቲ ክንረክብ መቕጻዕቲ ናብኡ ወረደ፣ ንሓና’ውን ብስምብራቱ ሓዌና”(ኢሳ 53፡5)ዝበሎ ንሕና ድኅነትን ሓርነትን ምእንቲ ክንረክብ እዩ። ኃይሊ ሰብ ግን ነባሪ ኣይኮነን።
ቀዳም ስዑር መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶ ገና ኣብ መቓብር ከሎ እታ ሃገር ሙታን ዝኾነት ሲኦል ደንጊጻ “ወትቤ ሲኦል ኣይ ውእቱ ዝንቱ ዘእምሥልጣንየ ሥጋ ለቢሶ ዘሞዐኒ፣ መኑ ውእቱ ዝንቱ ዘምድረ ለብሰ፣ ውእቱኬ ሰማያዊ ውእቱ፣ በኣሓቲ ምክር ምስለ ኣቡሁ ሰማያተ ገብረ” መን እዩ እዚ ሥጋ ለቢሱ ካብ ሥልጣነይ ዝሰዓረኒ? መን እዩ እዚ ሰማያዊ እንከሎ ናይ ምድሪ ለቢሱ ብሓንቲ ምኽሪ ምስ ኣቡኡ ንሰማያት ዝፈጠረ(ሥርዓት ቀዳም ስዑር)ክትብል ንርኢ። እቲ ብሓንቲ ቃል ንዓለም ዝፈጠረ ኣምላኽ ብሓንቲ ቅጽበት ነቲ ኲሉ ኃይሊ ሞትን ክፍኣትን ኣሸኒፉ ሕያው ኮነ። በዚ ምኽንያት ኢና ኣብ መስዋዕተ ቅዳሴና ካብ ወንጌል ቅዱስ ሉቃስ ምስ ተነበልና፣ “ኦ እግዚኣብሔር ካብ ኣማልኽቲ ንኣኻ ዚመስል የልቦን፣ ከም ግብርታትካውን ዝገበረ ከቶ የልቦን። –ንስኻ ዓብይን ተኣምራት እትገብርን ኢኻ፡ ኣምላኽሲ ንስኻ ጥራይ ኢኻ” (መዝ 86፡8.10)ዝብል መዝሙር ዳዊት ብምጥቃስ ነዚ ዝስዕብ ዓብይ ናይ እምነትን ናይ ምሥጋናን ስራሕ ንደግም፣“መኑ ይመስለከ እምነ ኣማልክት እግዚኦ? ኣንተ ውእቱ ዘትገብር መንክረ፣ ኣርኣይኮሙ ለሕዝብከ ኃይለከ፣ ወኣድኃንኮሙ ለሕዝብከ በመዝራዕትከ። ሖርከ ውስተ ሲኦል ወኣዕረገ ጼዋ እምህየ፣ ወጸጎከነ ምዕረ ዳግመ ግዕዛነ፣ እስመ መጻእከ ወኣድኃንከነ። ኦ ጐይታ! ካብ ኣማልኽቲ ዚመስለካ መን እዩ? ተኣምራት እትገብር ንስኻ ኢኻ፣ ንሕዝብኻ ኃይልኻ ኣርኣኻዮም፣ ብቕልጽምካ’ውን ንሕዝብኻ ኣድኃንካዮም። ናብ ሲኦል ከድካ፣ ካብኡ እውን ምርኮ ኣውጻእካ፣ ሓንሳእ’ውን ዕጽፊ ሓርነት ሃብካና፣ መጺእካ ስለዘድኃንካና ነመስግነካ ኣሎና።
ብዙኅ ዘፍርሃና ነገራት ኣሎ። ልዕሊ ኲሉ ግን ሞት እያ ተፍርኃና። በቲ ሓደ ወገን ምድራዊ ሕይወትና ስለዘቋርጽ ፈተውትና ስለንሓድግ፣ በቲ ካልእ ወገን ከኣ፣ ድሕሪ ሞት እንታይ ከምዝጽበየና ብርግጽ ስለዘይንፈልጥ ንሞት ኣዚና ንፈርኃ። እዚ ፍርሂ እዚ ግን ባሕርያዊ እዩ። ጐይታ ከኣ ካብዚ ፍርሃት እዚ ሓራ ምእንቲ ከውጽኣናን መንገዲ ሕይወት ምእንቲ ክኸፍተልናን ኢሉ እዩ ሞይቱ ዝተንሥአ። “ሞተ ዘኢይመውት፡ ሞተ ከመ ይስዐሮ ለሞት፡ ሞተ ከመ ያሕይዎሙ ለሙታን” እቲ ዘይመውት ሞተ፣ ንሞት ምእንቲ ክስዕሮ ሞተ፣ ንሙታን ሕይወት ምእንቲ ክህብ ሞተ(ቅዳሴ፡ እምቅድመ ዓለም)። በዚ ምኽንያት፣ በእንተ ዝንቱ ንሴብሓከ፣ ወንጸርሕ ኃቤከ እንዘ ንብል፣ ቡሩክ ኣንተ እግዚኦ፣ ኢየሱስ ክርስቶስ፣ እስመ መጻእከ ወኣድኃንከነ”፣ ‘ኦ ጐይታ ኢየሱስ ክርስቶስ መጺእካ ኣድኂንካና ኢኻ እሞ ብሩኽ ኢኻ’ እናበልና’ነመስግነካ ኣሎና፣(መጽሓፈ ቅዳሴ፡ ድሕሪ ወንጌል ሉቃስ) ብዝብል ድምጺ፣ ዓሚቚ ናይ እምነትን ኣምልኾን ስራሕ ንገብር። ሓደ ጥንታዊ ስብከት ብዛዕባ ናይ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ሞትን፡ ምቕባርን፡ ናብ ሲኦል ምውራድን ትንሣኤን ዓብይ መግለጺ ይህበና። ካብ ትርጉም ቀዳም ስዑር ተበጊሱ እቲ ሰባኺ ከምዚ ይብል፣ “ሎሚ ኣብ ምድሪ ከቢድ ሱቕታ፣ ረዚን ጸጥታ ብሓቂ’ውን ከቢድ ከውታ ነጊሡ ይርከብ። እቲ ንጉሥ ደቂሱ
ስለዘሎ ዓብይ ጸጥታ ሰፊኑ። ኣምላኽ ብመደብ ሥጋ ደቂሱ፣ ነቶም ኲሎም ዓለም ካብ ዚፍጠር ኣትሒዞም ዝደቀሱ ከኣ ስለዘተንሥኦም—መሬት ኣንቀጥቂጣ፣ ብሱቕታ ከኣ ተዋሒጣ ትርከብ። ንዝጠፍአት በጊዕ ከምዘናድዩዋ፣ ነቲ ቀዳማይ ኣቦና ኣዳም ከናዲ ከደ። እቲ ብሓደ ወገን ኣምላኾም፣ በቲ ሓደ ከኣ ወዲ ሔዋን ዝኾነ፣ ነቲ ኣብ መቑሕ ዝነበረ ኣዳምን፣ ምስኡ ምርኮይና
ንዝነበረት ሔዋንን ካብ ሓዘን ሓራ ምእንቲ ከውጽእ፣ ነቶም ኣብ ጸልማትን ጽላሎት ሞትን ይነብሩ ዝነበሩ ንኪበጽሖም ብባህጊ ናብኦም ከደ። ‘–ኣነ ምእንታኹም ክብል ውሉድኩም ዝኾንኩ ኣምላኽኩም እየ—ስለዚ ኣታ ትደቅስ ዘሎኻ እእዝዘካ ኣሎኹ፣ –ተንሥእ (ንቓሕ)። ናይ ሲኦል ሙቁሕ (ሕቡስ)ኮይንካ ክትነብር ኢለ ኣይፈጠርኩኻን። ካብ ሙታን ተንሥእ፣ ከመይሲ ኣነ ሕይወተ (መንሥኤ)ሙታን እየ”(መ.ሃ.ቊ 635)። “ንሕና ምስ ክርስቶስ ካብ ሞትና፣ ምስኡ ድማ ብሕይወት ከምእንነብር ንኣምን ኢና፣ ከመይ እቲ ካብ ምውታት ዝተንሥአ ክርስቶስ መሊሱ ከምዘይመውት ንፈልጥ ኢና” (ሮማ 6፡8)።
እቲ ኣዝዩ ዓሚቚ ምሥጢር ዝሓዘለ መዛሙር ናይ ዘመነ ትንሣኤ እውን ብዝተፈላለየ መንግዲ ነቲ ኣብ ለይቲ ፋሲካ ብመድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተፈጸመ ዓብይ ተኣምርን ኃያል ተግባርን ክገልጹ ንረኽቦም። ንኣብነት፣ “ተንሥኣ ወኣንሥኣ ኲሎ ሙታነ፡ ተንሥኣ ወፈትሖሙ ለሙቁሓን”፣ ተንሢኡ ንኲሎም ዝሞቱ ኣተንሥአ፣ ንእሱራት ከኣ ፈትሐ። “ኣርኣየ ሥልጣኖ ላዕለ ሞት፡ ገባሬ ሕይወት ክርስቶስ” እቲ ፈጣሪ ሕይወት ክርስቶስ፣ ኣብ ልዕሊ ሞት ሥልጣኑ ኣርኣየ። “ትንሥኤሁ ገብረ በሰንበት፣ ወሰበረ ኆኃተ ብርት፣ እግዚኣ ለሰንበት፣ ኣመ ሣልስት ዕለት ሞዖ ለሞት ገብረ ትንሣኤ በሰንበት” ትንሣኤኡ ብሰንበት ገበረ፣ መዓጹ ሓጺን ሰበረ፣ ጐይታ ሰንበት ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ንሞት ሰዓሮ፣ ትንሣኤ ከኣ ብሰንበት ገበረ(መዛሙር ዘዘመነ ትንሥኤ)ዝብሉ ይርከብዎም። እቲ “መንገድን ሓቅን ሕይወትን ኣነ እየ”(ዮሓ 14፡6)ዝበለና መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብትንሣኤኡ ኣብ ልዕሊ ሞት ምሉእ ሥልጣን ከምዘለዎ ኣርእዩና። በዚ ምኽንያት ኢና፣ ኣብ መሥዋዕተ ቅዳሴ ክንሳተፍ ከሎና፣ ብዝተሓደሰ እምነትን ብትብዓትን፣ ዕለት ዕለት “ንዜኑ ሞተከ እግዚኣ፣ ወትንሣኤከ ቅድስተ፣ ነኣምን ዕርገተከ ወዳግመ ምጽኣተከ፣ ንሴብሓከ ወንትኣመነከ፣ ንስእለከ ወናስተበቊዓከ፣ ኦ እግዚእነ ወኣምላክነ”፣ ኦ ጐይታ! ሙማትካን ቅድስቲ ትንሣኤኻን ነበሥር ኣሎና፣ ዕርገትካን ዳግማይ ምጽኣትካን እውን ንኣምን ኢና። ነመስግነካን ንእመነካን፣ ኦ ጐይታናን ኣምላኽናን ንልምነካን ንምሕጸነካን ኣሎና (ቅዳሴ ሓዋርያት)እናበልና ከየቋረጽና ነቲ ክሳዕ መጨረስታ ንዝኽረይ ግበርዎ ዝበለና መስዋዕቲ ሞቱን ትንሣኤኡን ዕርገቱን ዳግማይ ምጽኣቱን ነተግብር። ብሓቂ “ከምቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዚብልዎ፣ ክርስቶስ ምእንቲ ኃጢኣትና ሞተ፣ ተቐብረ፣ ከምቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዚብልዎ ከኣ ‘ብሣልሳኣይ መዓልቲ ተንሥአ፣ ንኬፋ ተራእዮ፣ ደኃርውን ነቶም ዓሠርተው ክልተ ተራእዮም። ብድኅሪኡ ካብ ኃሙሽተ ሚእቲ ንዚበዝኁ ኣሕዋት ብሓደ ጊዜ ተራእየ” (1ቆሮ 15፡3-6)። እዚ እዩ እቲ ነቕ ዘይብል እምነት ቤተክርስትያን፣ እዚ እዩ እምነት ነፍስወከፍና!!
ኢየሱስ ብምትንሣኡ “ናይቶም ዝሞቱ ቦዂሪ ትንሣኤ ኮነ። ስለዚ ከምቲ ሞት ብሓደ ሰብ ዝመጸ፣ ከምኡ ከኣ ትንሣኤ ሙታን ብሓደ ሰብ እዩ ዝመጸ። ከምቲ ኲላቶም ብኣዳም ዝሞቱ ከምኡ ድማ ኲላቶም ብክርስቶስ ሕያዋን ክኾኑ እዮም” (1ቆሮ 15፡20-22)። እዚ እዩ እምነትና፣ እዚ ከኣ እዩ ተስፋና። ከምቲ ምእንቲ ሙታን እንገብሮ ጸሎት ዝብሎ፡ “እስመ ኣልቦሙ ለኣግብርቲከ ሞት ኣላ ፍልሰት” ንኣገልገልትኻ ካብዛ ምድሪ ምግዓዝ እምበር ሞት የብሎምን(መስተግቊዕ ዘሙታን፣ እጊዚኣ ሕያዋን)። ድሕሪ ትንሣኤ ክርስቶስ፣ ሞት ንኣና ንኣመንቲ ከተፍርሃና ወይ ክተርዕደና የብላን። ምስ ክርስቶስ ኮይንና እንተገጢምናያ ንሞት ክንብድሃ ንኽእል ኢና። ቅዱስ ጳውሎስ ንሰብ ቆሮንጦስ ዝጸሓፎ ንኣና’ውን ሎሚ ዘበራትዕን ዘጸናንዕን እዩ። “እቲ በራሲ ዘይምብራስ፣ እቲ መዋቲ’ውን ዘይሙማት ምስ ለበሰ፣ ሽዑ፣ ሞት ብዓወት ተዋሕጠ ዚብል ቃል ጽሑፍ ኪፍጸም እዩ። ኦ ሞት ኣበይ ኣሎ ዓወትካ? ኦ ሞት ኣበይ ኣሎ ምውጋእካ? ሞት ብኃይሊ ኃጢኣት ገይራ ትወግእ፣ ኃጢኣት ከኣ ካብ ሕጊ ኃይሊ ትረክብ። ግናኸ ነቲ ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ገይሩ ዓወት ዚህበና ኣምላኽ ስብሓት ይዂኖ (1ቆሮ 15፡54-57) ክንብል ኢና። ኢየሱስ “ምእንቲ ኃጢኣትና በጃ ዝኾነ፣ ንኣና ንከጽድቕውን ካብ ሞት ዝተንሥአ እዩ”(ሮማ 4፡25)። ተስፋ ኣይንቊረጽ፡ እምነትና ደኣ ነሓድስ። ትንሣኤ መድኃኒና ኣብ ልዕሊ ሞትን ክፍኣትን ዝተፈጸመ ወሰን ዘይብሉ ዓወት እዩ። ንሕናውን ሳላኡ ኣብ ልዕሊ ኃጢኣት ኣብ ልዕሊ ዝኾነ ክፍኣት፣ ኣብ ልዕሊ ሓሶትን ተንኮልን፡ ብልሽውናን ሕማቕ ልማድን ከነሸንፍ ከምእንኽእል ርጉጻት ኢና። ክርስቶስ “ንጸላእቱ ሃዲሞም ንድኅሪት ክሳዕ ዚምለሱ ሰዓሮም፣ ንሓዋሩ ከኣ ተነዊሮም ከምዚተርፉ ገበሮም”(መዝ 78፡66)። ቀዳሞት ጸላእትና ከኣ፣ ሰባት ዘይኮኑ፣ እቶም ኣብ ውሽጥና ዘለው ትዕቢት ስስዕቲ ቅንኢ ሃኬት ርኽሰት ዛሕሊ እዮም።
ንኣና ንክርስትያን በዓለ ትንሣኤ መድኅኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ዓንዲ ማእከል እምነትናን ኣምልኾናን እዩ። ስለዚ እቲ ቀዳማይ መዝሙርና “ኣማን በኣማን ኣማን በኣማን ተንሥኣ እምነ ሙታን” ብሓቂ ብሓቂ ካብ ሞት ተንሲኡ እዩ ዝብል ክኸውን ኣለዎ። ኣብ ገለ ምሥራቓዊ ሥርዓት ዝኽተላ ሃገራት፣ ኲሎም ኣመንቲ ካብ ፋሲካ ክሳዕ ጰራቅሊጦስ ኣብ ዘሎ መዓልታት፣ ኣብ ክንዲ “ ሓደርካ፡ መዓልካ” ምባል “ክርስቶስ ካብ ሞት ተንሲኡ”፣ “እወ ብሓቂ ተንሲኡ” ብምባል ሰላምታ ይለዋወጡ። ንኣና ንክርስቶሳውያን ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ዝበሎ “ክርስቶስ ዘይተንሥአ እንተኮይኑ ስብከትና ከንቱ እዩ፣ እምነትኩም’ውን ከንቱ እያ” 1ቆሮ 15፡14)። እምበኣር “ምሥጢረ ፋሲካ ክልተ ገጽታ ኣለዎ። በቲ ሓደ ክርስቶስ ብሞቱ ካብ ኃጢኣት ሓራ የውጽኣና፣ በቲ ካልእ ድማ ብትንሣኤኡ ናይ’ታ ሓዳስ ሕይወት መንገዲ ይኸፍተልና”(መ.ሃ.ቊ 654)። እዚ ከኣ እቲ ዝዓበየ ኃይሊ እዩ። ምስባክ ናይ በዓለ ትንሣኤ ናይ ኣሸናፊ መዝሙር እዩ፣ “ወተንሥኣ እግዚኣብሔር ከመ ዘንቃሕ እምንዋም፣ ወከመ ኃያል፣ ወኅዳገ ወይን፣ ወቀተለ ጸሮ በድኅሬሁ” ሽዑ እግዚኣብሔር ከምቲ ካብ ድቃሱ ዚትንሥእ ሰብ ተንሥአ፣ ከምቲ ነቢት ሰትዩ ዚጭድር ጅግና ኮይኑ ተንሥአ(መዝ 78፡65)። በዚ ምኽንያት ኢና ነቲ ኲሉ ዝከኣሎ ኣምላኽ ነቲ ንሞት ኣሸኒፉ ዝተንሥአ ክርስቶስ “መኑ ይመስለከ እምነ ኣማልክት እግዚኦ?” እናበልና ንውድሶ። ብሓቂ ከኣ ኣብዚ ዘመነ ትንሣኤ ነቲ ፈጺሙ ዘይንዓቐና፣ እኳ ደኣ፣ ኣዝዩ ዘኽበረና ዘፍቀረናን ኣምላኽና ከነኽብሮ፣ ነቲ ንሱ ዝብለና ክንሰምዕ፣ ንሱ ዝኣዘዘና ክንፍጽም ንተዓጠቕ። ነኢ ካብ ሙታን ዝተንሥአ ኢየሱስ “ብዘይካኻከ መንዶ ኣሎና እዩ? ትንሣኤከ ለእለ ኣመንነ ብርሃነከ ፈኑ ዲቤነ፣ ንኣና ኣብ ትንሥኤኻ ንዝኣመንና ብርሃንካ ፈንወልና” ንበሎ። ፋሲካ ማለት ምስጋር ማለት ካብ ኮነ፣ ኣብ ሕይወትና ለውጢ ከነርኢ ኣሎና። ኣብ ጸልማት ዝነበርና ናብ ብርሃን፡ ባራዩ ኃጢኣትን ሕማቕ ልማድን ዝነበርና ናብ ምሉእ ናጽነት፣ እቶም ሞይትና ዝነበርና ከኣ ናብ ሓዲስ ሕይወት ክንሳገር ብኃይሊ ሞቱን ትንሣኤኡን ይሓግዘና። ኃቢርና ከኣ “መኑ ይመስለከ እምነ ኣማልክት እግዚኦ?” ኦ ጐይታና!ብስቓይካን ሞትንካን ትንሣኤኻን ስለዘድኃንካና ነመስግነካ ኣሎና! “ኦ እግዚኣብሔር፣ ኣብ መንጎ ኣማልኽቲ ከማኻ ዝበለ መን ኣሎ? ብቅድስና ከማኻ ዝኸበረ፣ ብግርማ ከማኻ ዝተፈርሀ፣ ገባር ተኣምራት መን ኣሎ?(ዘጸ 15፡11)። ሳላኻ፡ መዝሙር ዓወት ክንዝምር ክኢልና!ንበሎ።
ንኩልና ድማ ዝተባረኸ ሰሙነ ሕማማትን በዓለ ትንሣኤን ይኹነልና። ኣሜን።
ኣቡነ መንግሥተኣብ ተስፋ ማርያም
ሊቀ ጳጳሳት ዘበኣሥመራ


text:
ዓቃቢ ሕጊ ፌደራል ኣብ ልዕሊ ክሲ መዝገብ በቀለ ገርባ ካብ መንጎ ዝኸሰሶም ትሽዓተ ሰባት ናይ ሻብዓይ ተኸሳሲ ቃል ሎሚ ተሰሚዑ።ካልኣይ ተኸሳሲ ኣቶ ኦልባና ሌሊሳ ኣብ ቤት ምእሰርቲ መግረፍቲ ከምዝበፅሖም ነቲ ቤት ፍርዲ ጥርዓን ኣቕሪቦም።
ኣብ ልዕሊ ታሽዓይ ተኸሳሲ ኣቶ ገልገሎ ጉፉ ዓቃቢ ሕጊ ናይታ ሃገር ናይ ፖለቲካን ናይ ግዝኣት ሓድነት ብትንካፍ ገበንን ኣብ መንበሪኦም ተሓቢኡ ተረኺቡ ዝተብሃለ መትረየስን ባዶ ሸንሽልን ናይ ተንኮል ተግባራት ብዓብዪ ደረጀ ንምፍፃም ብምውዳድ ገበንን ብክልተ ገበናት ኽሲሱዎም ኣሎ።
ዓቃቢ ሕጊ ቅድም ክብል ናይ ሰብን ሰነድን ምስክራት ኣቕሪቡ እዩ።እቲ ቤት ፍርዲ’ውን ተኸሰስቲ ንዓርሶም ንኽከላኸሉ ብዝወሰኖ መሰረት ታሽዓይ ተኸሳሲ ኣቶ ገልገሎ ሎሚ ንቤት ፍርዲ ኣብዝሃብዎ ቃል ናይ ኦነግ ኣባል ዝነበርሉ ከምቲ ዓቃቢ ሕጊ ዝበሎ ካብ 1993 ክሳብ 2003 ዓ/ም ከይኮነስ ካብ 1984 ክሳብ 2002 ዓ/ም ከምዝነበር እዩ።
ኣብ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ’ውን ብናይ ጉጅለ መሪሕነት ጥራሕ ከይኮነስ ካብኡ ልዕል ኣብዝበለ ደረጃ ሓላፍነት’ውን ሰሪሖም ከምዝነበሩ ተዛሪቦም።
ኣብ 2002 ዓ/ም ኣብ ወርሒ ጥሪ ምስ ካልኦት ናይ ኦነግ ኣባላት ብምዃን ንመንግስቲ ኢዶም ክህቡ እንተለው ንናይ ኦነግ ዕላማ ብምኹናን ከምዝኾነ ነቲ ቤት ፍርዲ ኣረዲኦም።
ካብ 350 ዘይውሕዱ ተዋጋእቲ ኦነግ ኢዶም ክህቡ እንተለው ኣብቲ እዋን ናይ ክልል ኦሮሚያ ኣማሓዳሪ ዝነበሩ ኣቶ ኣባዱላ ገመዳን ካልኦት ጀነራላትን ምርኣዮም’ውን ኣዘኻኺሮም።
ካብ ኦነግ ወፂኦም ኢዶም ድሕሪ ምሃቦም ነቲ ውድብ ንምድኻም ኣብ ውሽጢ ሃገርን ወፃእን ኣብዝተወሰዱ ስጉምትታት ምስታፎም ብምዝኽኻር ኣብቲ ኽሲ ከምዝተሓበረ ንኦነግ ዝድግፍ ስራሕ ክሰርሑ ከምዘይኽእሉ ኣረዲኦም።
ዘቕረብዎም ሰለስተ መሰኻኽር እውን ተኸላኻሊ ጠበቓ የረድኡለይ ኢሉ ኣብዝሓሰቦ ጭብጢ መስኪሮም።ኣብቲ ቤት ፍርዲ ዝቐረቡ ካሊእ ተኸሳሲ ኣቶ ኦልባና ለሊሳ ድማ ኣብቲ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ልዕለይ ይፍፀም ኣሎ ዝበልዎ በደል ነቲ ቤት ፍርዲ ጠሪዖም።
ዝተኣሰርሉ ኽፍሊ ብዝለዓለ ገበን ተኸሲሶም ዝተፈረዶም ሰባት ከምዝርከቡን ካብዞም ዝተፈረዶም እሱራት ይበፅሐኒ ኣሎ ዝበልዎ ምፍርራሕን ነቲ ቤት ፍርዲ ዘርዚሮም።ሓደ እሱር እውን ደቂሶም ኣብ ዝነበርሉ እዋን ከምዝቐጥቀጦም ጠሪዖም ኣለው።ቤት ፍርዲ’ውን ኣቶ ኦልባና ለሊሳ ጥርዓኖም ብምምሕዳር እቲ ቤት ማእሰቲ ኣቢሎም ብፅሑፍ ንከቕርቡን ምምሕዳር እቲ ቤት ማእሰርቲ’ውን ብፅሑፍ ን12 ሰነ 2004 ዓ/ም ንከቐርብን ትእዛዝ ሂቡ።


text:
AUDIO (AM Quality) NEWS for our users in Africa CLICK HERE
ድምጺ ደሊና ዜና 23 ለካቲት 2015
ኣዳላውን፡ ኣቕራብን: ዘካርያስ ክብርኣብ
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ደሊና ንድምጽኹም ድምጺ ደሊና ሓበሬታ ይኹን ርእይቶ ምስ ዝህልወኩም በዚ ዝስዕብ ቁጽሪ ስልኪ መልእኽትኹም ክትገድፉልና ከም እትኽእሉ ክንሕብረኩም ንፈቱ። ተሌፎን 001 714 598 3138; Skype: voice.of.delina
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International License.
ጠንቂ ስደት ኤርትራውያን፣ መወዳእታ ዘይብሉ ብሃገራዊ ኣገልግሎት ዝፍለጥ ሃገራዊ ባርነት ሙኻኑ ቢቢሲ ኣቃሊዑ።
ፓውል ከንዮን ዝተባህለ ጋዜጠኛ ቢቢሲ ብኣካል ናብ መዓስከር ስደተኛታት ሸገራብ ሱዳን ብምብጻሕ ኣስታት ሰላሳን ሓሙሽተን ሽሕ ዳርጋ ኩሎም ኤርትራውያን ዝኾኑ ስደተኛታት ከምዝረኸበን ሓያሎ ህጻናት ደቂ ሸውዓተ ዓመት ጥራሕ ከይተረፈ ብዘይ ስድራቤቶም ካብ ኤርትራ ዶብ ሰጊሮም ኣብቲ መዓስከር ከምዝተዓዘበ ገሊጹ።
ገለ ስደተኛታት ብኹፉታት መካይን ገለ ድማ ብእግሪ ጸልማት ቶጎልቢቦም ንዶብ ኤርትራን ሱዳንን ከምዝሰግርዎ ዝሓበረ እቲ ጋዜጠኛ፣ እቶም ስደተኛታት ነቲ መዓስከር ከም መጻንሒ ጥራሕ ክጥቀምሉ ከምዝመርጹ ብምግላጽ ናይ መጻኢ መደባቶም ብምድረበዳ ናብ ሊብያ ብምሕላፍ ንማእከላይ ባሕሪ ሰጊሮም ኣብ ኤውሮጳ ምንባር ሙኻኑ ክርዳእ ከምዝኸኣለ ኣብ ጸብጻቡ ወሲኹ ገሊጹ።
እቶም ስደተኛታት ብወገኖም ንጠንቂ ስደቶም ተሓቲቶም ዝሃብዎ መልሲ፣ ብሰንኪ መወዳእታ ዘይብሉ ሃገራዊ ባርነት ኣብ ኤርትራ ክነብሩ ከምዘይመረጹ ድሕሪ ምግላጾም። ገሊኦም ንስዊዘርላንድ ገሊኦም ንዓዲ እንግሊዝ ብምኻድ ሰላማዊ ሂወቶም ክመርሑ ከምዝደልዩ ገሊጾም።
ጋዜጠኛ ፓውል ኣብ መወዳእታ፣ ንጸብጻብ ኤምነስቲ ኢንተርናሽናል ብምጥቃስ ኣብ ኤርትራ ልዕሊ ዓሰርተ ሽሕ ናይ ፖለቲካ እሱራት ከምዘለዋ ብምሕባር ኤርትራ ኣብ ኣፍሪቃ እታ እንኮ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታት ዘይብላ ሃገር ሙኻና ገሊጹ።
ወዲ ሰላሳን ሸውዓተን ኣመሪካዊ ሙዚቀኛ ንስደት ኤርትራውያን እትገልጽ መጽናዕታዊት ፊልም ንምድላው ይብገስ።
ክሪስ ኮተር ሙዚቀኛ ኮይኑ ናብ ዝተፈላለየ ክፍላተ ዓለማት ብምዛር ሓያሎ ሃገራት ዝበጽሐ እኳ እንተኾነ ነዛ ሕጂ ብዛዕባ ስቓይ ህዝባ ዶኩመንታርይ ፊልም ክሰርሓላ ዝጓየየላ ዘሎ ኤርትራ ቅድሚ ክልተ ዓመታት ፍጹም ይፈልጣ ከምዘይ ነበረ ገሊጹ። ክሪስ ናብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ክሳብ ናብ ከንያን ታንዛንያን ብምካድ ንእምባ ኪሎማንጃሮ ዝሓኾረ፣ ናይ ሃገራት ምብጻሕ ፍሉይ ዝምባለ ዘለዎ እንተኾነ ንኤርትራ ግን ከም ሃገር ክፈልጣ ዕድል ኣይረኸበን። ካብ ቀረባ እዋን ግን ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ስርዓት ካብ ኣቦ ዓርኩ ክሰምዕ ከምዝኸኣለ ሓቢሩ።
ክሪስ ናብ መዓስከራት ስደተኛታት ኢትዮጵያ ብምውራድ ንኹነታት ኤርትራውያን ስደተኛታት ድሕሪ ምዕዛቡን ምስ ሓያሎ ካብቶም ስደተኛታት ምዝርራቡን ነዛ ሕጂ ክሰርሓ ዝህንደድ ዘሎ ፊልም ኣብ ምዕራፋ ንምብጻሕ ናይ ገንዘብ ወፈያ ጎስጋሳት ክገብር ድሕሪ ምቕናይ ነቲ ወጢንዎ ዘሎ ናይ 30 ሽሕ መበገሲ ገንዘብ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ከምዝኣከቦ ገሊጹ። እታ Refugee: The Eritrean Exodus – ኢሉ ክሰርሓ ወጢንዋ ዘሎ ደኩመንታርይ ፊልም ኸኣ ኣብ መወዳእታኣ ከብጽሓ ሙኻኑ ብርእሰ ምትእምማን ይገልጽ።
ባዕለይ ተዘንጊዐየዶ? ልበይ ጠሊሙ?
FRIDAY, 23 MAY 2008 22:33
ሎሚ ገኒኑ ዘሎ ዘሕዝንን ዘጉህን ነገር ነቲ ህዝብና ዘውረሰና፡ ኣብ ባይቶ ተኣኪቡ ምስ ለባማት ዓበይቲ ዓዲ ዘትዩ፡ ተኸባቢሩ፡ ንለባማት ሰሚዑ፡ ዝሓይሽ መሪጹ፡ ዝናበረሉ ዝነበረ ሕግን ስርዓትን ገዲፍና፡ ኣብ ሃለውለው ምእታውና እዩ፡፡ ነዚ ኣቦታትና ዘጽንሑልና ሕጊ እንዳባን፡ ባህልን፡ ክእለትን፡ ኣበይ ከምዝጐዝሓፍናዮ እንድዒ፡ ኣሰሩ የለን፡፡ ሎሚ፡ ዘበኑ ዘምጽኦ፡ ኣነ እየ ፈላጥ፡ ንስኻትኩ እንታይ ኣፍሊጥኩም፡ ጥራይ ንዓይ ስምዑ ዝብል ባህሊ'ዩ ስዒሩና ዘሎ፡፡ ካልእ ክዛረብ ዘይፈቅዱን ጽን ኢሎም ክሰምዑ ዘይደልዩን፡ ቀቅድሚ ለባማትን ምሁራትን ክዛረቡ ዘየሕፍሮም፡ ንባይቶን ህዝብን ፋሕ--ብትን ከእትውሉ ከይደቀሱ ዝሓድሩ ቆሊባታት ብዚሖም፡፡ ከም ጓል-በረኻ ኣብ ጠጠረሮም ኰይኖም፡ ንዝተዛረበን፡ ዝጸሓፈን፡ ምክፋእን፡ ንዑ ኣካፉኡና እናበሉ ምጽውዋዕን ዝሓዳሮም ወሪሶምና፡፡
ኣንታ ብስመኣብ ወይ ቢስሚላህ እንዶበሉ! እንተብልካዮም፡ መሬት ዝተገልበጠ መሲሊዎም ሰብ'ዮም ዝጥህሩ፡፡ ንገብሮ ጥፊኡና፡፡ ኣደታትና፡ "ሰብ መሲሉኒ ኣምኒ ቖንጢየ፡" ዝብላ ዝነበራ፡ ሰበይ ዝብልኦ፡ እምኒ ኰይኑ፡ ዘይተጸበይኦ ጸበባ ምስረኸባ እየን፡፡ እምኒ ከኣ እንተወደቐካ ይሰብርካ፡ እንተወደቐካዮውን ይሰብረካ'ዩ፡፡ ኩሉ ወዮ ኰይኑ፡፡ ፈውሲ ስኢናሉ፡፡ ዝሓለፈ ታሪኽና ምዝካር ነዚ ኣጋቲሙና ዘሎ ጸገምፈውሲ ንምርካብ ክሕግዘና ይኽእል'ዩ፡፡ ባዕለይ ተዘንጊዐየዶ? ወይ ልበይዶ ጠሊሙኒ! ጥራይ ካብ ምባል ከኣ ኣዝዩ ዝሓሸ እዩ፡፡
ከምቲ ኹልና ንፈልጦ፡ ኣብ ዓለም ዝነብር ወዲ ሰብ ብዙሕ'ዩ ዓይነቱ፡፡ ዕድል እንተረኺቡ ግና ክመሃር ዘይክእል ህዝቢ የለን፡፡ እንተዀነ ግና ከይመሃርን ከይፈልጥን ማዕጾ ቤት ትምህርቲ ረጊጦም፡ ንህዝቢ ከም ውሕጅ ኣብ ድላዮም ክኣልይዎ ዝደልዩ ብዙሓት ዓመጽቲ በብዘበኑ ከምዝጐበጥዎ ታሪኽ ዝመዝገቦ ሓቂ እዩ፡፡ ብኸምዚኦም ዝተታሕዘ ህዝቢ ከኣ ንጥፍኣቱ'ዩ፡፡ እዚ ሓደጋ'ዚ ተራእዩዎም፡ "ዘይተማህረ ኣየድሕን፡ ዘይተወቅረ ኣየጥሕን" እናበሉ ህዝቦም ክምህሩን ናብ ቅኑዕ መንገዲ ክመርሑን ዝተቓለሱ ዓበይቲ መማህራን ኔሮም'ዮም ኣብ ሃገርና፡፡ እዞም መምህራን'ዚኦም፡ ነቶም ህዝቢ ክመሃርን ክፈልጥን ዘይደልዩ፡ ብጊዚያዊ ትቕሞም ዓዊሮም፡ ንህዝቢ ንስልጣኖም መናውሒ ጥራይ ክጥቀሙሉ ዝደልዩ ሰብ ክፋእ ግብሪ ከይቅድምዎም ብዙሕ'ዮም ተጓይዮም'ዮም፡፡
ካልኣይ ውግእ ዓለም ምስ ተወድአን፡ ኤርትራ ሃገርና ከም ሊብያን ሶማሊያን ካብ መግዛእቲ ጥልያን ሓራ ምስ ወጸትን፡ ህዝብና ክምተን ክልተ ሃገራት ነጻነቱ ክረክብ፡ መንግስቲ መስሪቱ ክነብር፡ ወይ ከኣ ምስ ኢትዮጵያ ክሕወስ፡ ዝሕሾ ኽመርጽ ዕድል ተዋሂቡዎ ኔሩ፡፡ ኩሉ ከምዝፈልጦ ኸኣ ዕድል ኩሉ ጊዜ ማዕጾ ክትኩሕኩሕ ስለዘይትነብር እዛ ዕደል'ዚኣ ከይተጠቐምናላ ሓሊፋ፡፡ ከመይ'ላ ከምዝመለቘትና ሎሚ ተመሊሱ ክስተንትኖ ንዝፈተነ ኤርትራዊ፡ ይድንጽዎ ይኸውን፡፡ ዘደንጹ'ዩ ኸኣ፡፡ ሎሚ ነዚ ቁሩብ ዓመታት ዝገበረ ታሪኽና ንዝተመልከተ ግና፡ ህዝብና እንታይ ክመርጽ ከምዝሕሾ፡ ከረድእዎ ዝኽእሉ ውሑዳት መራሕቲ ጥራይ ስለዝነበሩ ምዃኑ ክርዳእ ይኽእል፡፡
ናብዚ ሕማቕ ዕድል ዝወደቕናሉ ምኽንያት ብዙሕ'ዩ፡፡ ህዝብና ፋሕ ጨንገራሕ ኣትይዎ'ዩ ኔሩ፡፡ ኤርትራ ንእርትራውያን ዝብሉ ኔሮም፡፡ ምስ ጥልያን፡ ምስ እንግሊዝ፡ ምስ ኢትዮጵያ ምሕዋስ ይሕሸና ዝብሉ ቁጽሮም ውሑድ ኣይነበረን፡፡ ዝገደደ ኸኣ ኤርትራ ኣብ ክልተ ተመቒላ፡ ምዕራባዊ ቆላ ምስ ሱዳን፡ ዝተረፈ ምስ ኢትዮጵያ ይተሓወስ፡ ዝብል ክፉእ ሓሳብ፡ ሳላ በዓል ኣቦና ወልደኣብ ወልደማርያምን፡ ኣቦና ኢብራሂም ሱልጣንን ዝርከቡዎም ምዑታትን ለባማትን መራሕቲ እዩ ፈሺሉ፡፡ ሃገርና ከኣ ሳላኦም ናብ ክልተ ካብ ምምቃል ንሕንጢጥ ድሒና፡፡
ምስ ኢትዮጵያ ንተሓወስ ዝብሉ ዝነበሩ፡ ብመንግስቲ ኢትዮጵያ እናተሓገዙ፡ ልቢ ንዘይሰቖሩ መንእሰይ እናለኣኹ፡ ነቶም ዝተቃወሙ ኣሕዋቶም፡ ክሃድኑን፡ ክቐትሉን'ዮም ዝውዕሉን ዝሓድሩን ኔሮም፡፡ ሽርሕን ጉርሕን፡ ናይ ኣመሪካን፡ ኣውሮፓን፡ ኢትዮጵÆያን፡ ጥቕመይ ጥቕምኻን፡ ተሓዊሱዎ ከኣ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ ብፈደረሽን ተቋሪና፡፡ ፓኪስታን ግና፡ "ኤርትራ ከምተን ካልኦት ግዝኣት ጥልያን ዝነበራ፡ ሊብያን ሶማልያን ነጻነታ ክትረክብ'ዩ ዝግበኣ፡፡ ኢትዮጵያ ኸኣ፡ ንፈደረሽን ከኽብሮ'የ ኢላ እንተመሓለትን እንተጠሓለትን፡ ተቐቢላ ተኽብሮ'ያ፡ ማለት ዘይሕሰብ'ዩ፡፡ ንጋገ ኣለና፡፡" እናበለትናብ ሕቡራት ሃገራት ጉባኤ ኣእውያትልና'ያ፡፡ ሰማዒ ግና ኣይረኸmትን፡፡ ብፍላይ ናይ ኣመሪካ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ፎስተር ደለስ፡ "ኤርትራ ብሓቂ ነጻነት ይግበኣ ኔሩ፡ ግና ጥቅምና ክንሕሉ ንኽእል ምስ ኢትዮጵያ ኣንተሓወሰ'ትያ፡" ምባሉ ነጻነታ ከምዝግበኣ ከምዝኣምነ'ዩ ዘረድእ፡፡ ዕድልና ኸፊኡ ግና በዚ ኩዒትካ ቅበር ዝዀነ ፍርዲ፡ ህዝብና ኣብ ክወጾ ዘይክል ኣርዑት ኣትዩ ንዓመታት ተሳቐዩ፡፡
ወዮም፡ "ኢትዮጵያ ወይ ሞት፡" ዝበሉ ነሕዋቶም ክሃድኑን፡ ክቕትሉን ዝውዕሉ ዝነበሩ ዕዋኖታት ከኣ፡ "ስሕታን መዓልቲ ውዒልና፡ ነቶም ግደፉ፡ ነጻ ምውጻእ ይሕሸና፡ ንዝብሉ ኣሕዋትና ከንጥፍእ ከይደቀስና ንሓድር ኔርና! ብሕሉፍ ጽላለ ተሳዒርና ኔርና!" እናበሉ ዕድመኦም ሙሉእ፡ ብጣዕሳን ጓሂን ተዋሒጦም፡ ካብ ባሕሪ ከብዶም ከይወጸሎም ሓሊፎም'ዮም፡፡ "ኢትዮጵያ ወይ ሞት፡" ኢሎም ጨዲሮም፡ ነሕዋቶም ኣጥፊኦም፡ ከይተፈለጦም ንናጽነት ኤርትራ ምስ ቀረበት ኮሊፎማ። ኢትዮጵያ ወይ ሞት ኢሎም፡ ኢትዮጵያን ሞትን ረኺቦማ፡፡ ንኹልና ለኪሞምና ሓሊፎም።
ብሰንኮም ከኣ ኣብ ድርኩኺት በጺሓ ተንዃኵሕ ዝነበረት ነጻነትና ንኽንደይ ዓመታት ንድሕሪት ተመሊሳ። ብድኹምን ክሰርሕ ዘይክእልን ፈደረሽን ዝበሃል መተዓሻሸዊ ስርዓት ተተኪኣ፡፡ ሰኣን ዘተን፡ ምስትውዓልን፡ ንምሁራትን ለባማትን ምስማዕ፡ ሃገርና ምስ ኢትዮጵያ ተቛሪና፡፡ ንዓመታት ደም ነቢዓ። ህዝብና ክኣ ኣሽሓት ብሉጻት ደቁ ክኽፍል ተገዲዱ፡፡ "ግዝኣት እንግሊዝ ንዓሰርተ ዓመት ጸኒሑ ኣንተዝኸውን ደኾን ምሓሸና ኔሩ? ብዙሓት ብፖለቲካ ዝበሰሉ ለባማትን ምሁራትን መፍረና ኔርና!" ዝብሉውን ውሑዳት ኣይኰኑን፡፡
ርግጽ ለባማት ከኣ ኣይሳኣነትን ሃገርና፡፡ ግና ውሑዳት ኰይኖምስ በቶም ብዙሓትን፡ ዘይለበሙን፡ በብምኽንያቱ ዝዓወሩን ዝዓሸዉን ተዓብሊሎም፡ ተሳዒሮም፡፡ "ኣንታ ግደፉ! እዛ ሎሚ ረኺብናያ ዘለና ዕድል ተመሊስና ኣይንረኽባን ኢና፡፡ ደቅናን ደቀ ደቅናን ንዛ ዕደልዚኣ ንኽመልሱ ንዓመታት ደሞም ከፍሱሱላ እዮም፡፡ ደሞም ከም ውሕጅ ክዛሪ እዩ፡፡ ናይ ክንደይ መንእሰይ ህይወት ከምንኸፍለላ ኣምላኽ'ዩ ዝፈልጦ፡፡ ነጻነት ብዓይኖም ክርእዩዋ ዝኽእሉ ኸኣ ኣምላኽ ዝመረቖም ጥራይ እዮም፡" እናበሉ ትንቢት ተዛሪቦም ሓሊፎም'ዮም፡፡
ገለ ብሃይማኖት ተሳሒቦም ዝተታለሉ፡ ገለ ዝኸማና ጸልም-ቆርበት ይሕሸና ዝበሉ፡ ገለ ብጥቕሚ ዝተዓሸዉ፡ በዚሖም፡ ዕድልና ምሉቅ ኢላ ጠፊኣ፡፡ ህዝብና ብዝተጋገዩ ምስሌነታትን፡ መራሕቲ ሃይማኖትን፡ ብጊዚዝያዊ ጥቕሚ ዝዓወሩን፡ ተጎቲቱ ጸዲፉ፡፡ ከምታ ለባማትና ዝበልዋ ኸኣ፡ ህይወት ምሩጻት ደቅናን ደቂደቅናን ከፊልናላ፡፡ ደሞም ፈቐዶ ጎቦን፡ ሽንጭሮን፡ ጎልጎልን ፈሲሱ ተሪፉ፡፡ ሙሉእ ህዝቢ ኤርትራ ንሰላሳ ዓመት ኣብ ኣብ ደማዊ ኩናት ኣትዩ፡ ዘይረኽቦም ብሩራት ደቁ ኣጥፊኡ፡ ነጻነቱ ብደሙ ክዕድግ ተገዲዱ፡፡
ወዮም ንህዝብና ኣብዚ ኹሉ ኣደራዕ ዘእተዉዎ ዓያሹ፡ ነዚ ኹሉ ጸበባ ብዓይኖም ምስ ረኣዩ፡ ነጻነት ሃገሮምን ህዝöቦምን ከም ዘጥፍኡዋ ምስ ተረድኡ፡ ናብ ነብሶም ምስ መጸቶም፡ ዋዕ ኢልካ ዘይብከዮ ሞት ሕጹይ ኰይኑዎም፡ ብህይወቶም ከለዉ ከኣ፡ ጣዕሳ ምውጻእ ኣቢዩዎም፡ ቁንቁነ ኰይኑ በሊዑዎም'ዩ፡፡ ባ ዕ ለ ይ፡ ተ ዘ ን ጊ ዐ ይ፡ እናደረፉ ዕድመኦም ኣሕሊፎማ፡፡ ህዝብና ኸኣ፡ ደድሕሪኦም ባ ዕ ለ ይ፡ ተ ዘ ን ጊ የ! ባ ዕ ለ ይ፡ ተ ዘ ን ጊ ዐ የ! ባ ዕ ለ ይ ዶ ዘ ን ጊ ዐ የ! ኢñልካ ምድጋም ጥራይ ኰይና ተሪፋ ዕድሉ፡፡ ወየ! ወየ! ኢልካ ቆዚምካ፡ ተናሲሕካ፡ ወይ ይቕረታ ሓቲትካ፡ ባዕለየ! ባዕለየ! ወይ ልበይ ጠሊሙኒ ኢልካ ዘይምለስ ጣዕሳ፡፡
እዚ ባዕልና ዘጥፋእናዮ ዕደል ምስ ጠፍኤ፡ ሃገርና ናብቲ ድኹም፡ "ፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ" ዝበሃል፡ ንቡዙሓት ዳርጋ ነጻነት መሲሉ ዝተራእዮም መዓሸዊ ስርዓት'ያ ዝኣተወት፡፡ እቶም ብስርዓት ፈደረስን መሰረት ዝተመርጹ 68 ኣባላት ባይቶ፡ ስልጣን ኣብ ኢዶም ዘሎ መሲሉዎም ፍሕትሕት ኢሎም፡፡ እታ " ኣንታ ዕዋኖ ኣብ ኢድካ ኸሎስ ልማኖ" ትብል ደርፊ ህዝቢ ሽዑ ዝደራፋ ክትከውን ትኽእል'ያ፡፡ መንሞ ክሰምዕ፡ ዝዕሹ ብዚሑ፡፡ ኣባላት ባይቶውን በብመትሓዚኦም ተታሒዞም ነቕ ክብሉ ኣይከኣሉን፡፡ ስለዚ ሕጂውን ህዝብና ማይ ዓሚኹ ተሪፉ፡፡ ባዕለየ! ባዕለየ! ምድራፍ ኰይና ዕድሉ፡፡
ድሕሪ ዓሰርተ ዓመት፡ እታ ፈደራሽንውን፡ በዚሓትኩም ተባሂሉስ፡ "ፈደረሽን ፈሪሳ፡ ኤርትራ ፍጹም ኣካል ኢትዮጵያ ኰይና፡ ኣጣቕዑ፡ ተሓጎሱ፡ ደብሉ፡ እልል በሉ፡" ብዝብል ኣዋጅ ህዝቢ ኤርትራ እዝኑ ጸሚሙ፡፡ እቶም ብስርዓት ፈደረሽን ተመሪጾም ዝነበሩ ኣባላት ባይቶ ከኣ ነታ ብሕቡራት መንግስታት ዓለም ዝተወሰነትን ዝፈጠረቶም ስርዓት ፈደረሽን ንህዝቢ ከይተወከሱ ኣፍሪሶማ ተባሂሉ፡፡ እቶም ኣባላትውን ተበቲኖም ተሪፎም፡፡ ህዝብና ከኣ ኩሉ ዕድላት ምስተዓጸዎ ናብ ዲቕ ዝበለ ደማዎ ኩናት ክኣቱ ተገዲዱ፡፡
ድሕሪ ክንደይ ደማዊ ኩናት፡ ኣስመራ ምስ ተኸበት፡ "ደርጊ ተሓግሒጉ ክወጽእ'ዩ፡ ለቖትኡ ጠቕሊሉ ክክኸይድ'ዩ፡ ደቅና ሎሚ ወይ ጽባሕ ኣስመር ክኣትዉ'ዮም፡" እናበለ ህዝቢ ብተስፋ እናተጸበ ኸሎ፡ ተጋደልቲ ነንሕድሕዶም ስለዝተኽፋፈሉን፡ ነንሕድሕዶም ሓመድ ስለዝተጋበሩን፡ ሩስያ ስለዝዘረየቶምን፡ ህዝቢ ዝጽበያ ዝነበረ ነጻነት ትኪ ዀይና ተሪፋ፡፡ ጮራኳ ጠፊኡ፡፡ ናይ ህዝቢ ተስፋ ከዘይነበረ ዀይኑ፡፡ ቀሪባ እናበለ ሃንቀው ዝበላ ነጻነት ከኣ፡ ንዓመተት ንድሕሪት ተመሊሳ፡፡ ህዝቢ ንኻልኣይ ጊዜ ልቡ ተደፊኑ፡፡ ሕጂውን፡ "ባዕለይ ተዘንጊዐየ1 ባዕለይዶ ዘንጊዕየ? ምድራፍ ኰይና ዕድሉ፡፡
ኤõርትራ ሃገርና ንሰላሳ ዓመታት፡ ህይወት ኣሽሓት ብሉጻት ደቃ ክትከፍል ተቐሲባ። ኽንደይ ጀጋኑ ኣብ ፈቐዶ ሩባን ስንጭሮን ተሪፎም። ብህወት ዝተረፉ ጀጋኑ ነጻነት ለቢሶም ዓዲ ኣትዮም። ምእንቲ ህዝቦም ዝተቓለሱ ተጋደልቲ ብጥራይ ኢዶም ታንክታት ይማርኹ ከምዝነበሩ ንዘንት-እለት ከይደኸምና ክንደጋግሞ ንነብር ናይ ጀጋኑ ኣሕዋትናን ደቅናን ዘኩርዕ ታሪኽ'ዩ፡፡ ደርግ ከኣ፡ በዞም ጀጋኑ ተዳሂሉ፡ መምስተሳዕረ፡ ነቶም ሓቦኛታት ደቂ ህዝቢ፡ "በመድሃኒት ኣስክረው ነው እኮ የሚልክዋቸው!" (ብፈውሲ ኣስኪሮምዮም ናብ ኩናት ዝልእኹዎም!) እናበለ ንስዕረቱ ምኽንያት ከቕርብ ይስማዕ ኔሩ፡፡ ዳርጋ ከምታ፡ "ተረቲዕና ከይብሉስ ይግባይ ይብሉ" ዝበሃል፡ ብሸተት ጀሚሮም፡ ህድማ ተተሓሒዞማ፡፡
1991 ዓመትና ዀይና ሃገርና ሓራ ወጺኣ፡፡ ህዝብና ታሕጓስ ስዒርዎ ንመዓልታት ዘሊሉ፡ ዓንዲሩ፡ ኣብ መንገዲ ደቂሱ፡፡ ነጻነት ሒዞም ዝመጹ ደቁ ሓቒፉ፡ ስዒሙ፡፡ "ኣምላኽ ኣውያትና ሰሚዑ ክሒሱና፡፡ "እንቛዕ ድኣ ነጻነት ረኣና እምበር፡ ደጊም ሞት ከም ኣዳም፡" ኢሉ እንቅዓ ተንፊሱ፡፡ ሳላዞም ጀጋኑ ደቁ፡ ተዓዊቱ፡ ጸባ ሰትዩ፡፡ እንቛዕ ድኣ ነጻነትና ተገናጸፍና እምበር፡ ኩሉ ዝሓለፈ ይቀምጥ፡ ምጽብጻብ ይጽናሓልና፡" ኢሉ ምስቶም ውጻእ መዓት ዝዀኑ ደቁን ኣሕዋቱን ዓሊሉ፡ ደቢሉ። ንዝሓለፈ ኹሉ ብታሕጓስ ከዲንዎ ሓሊፉ። "ኣብ ጎቦ ዘሎ ንፋስ ይሰዶ፡ ኣብ ሩባ ዘሎ ዉሕጅ ይሰዶ፡" እናበለ ነጻነት ከስተማቕር ጀሚሩ።
እንተዀነ ግና፡ ህዝቢ ብታሕጓስ ተሳዒሩ ኸሎ፡ ካብ ቀደም ጀሚሮም ነሕዋቶም ኣብ መድፈናታት ምዕባጥ ዝለመዱ፡ ከምቲ ኣብ ሜዳ ዝለመድዎ፡ ሰላሕ እናበሉ፡ ህዝቢ ዝዕልለሉ ዝነበረ ነጻነቱ ብምሉቕ-ምሉቕ ኣጥፊኦሞ፡፡ ሽማ ጥራይ ሒዙ ከምዝተርፍ ጌሮሞ። ወዲ ሰብ ብሕጊ እንተዘይተቐይዱ፡ ያዕ ዝብል፡ ስርዕት ግበር፡ ብሕጊ ተቐየድ፡ ብዓንደጽ ተመለስ፡ ዝብሎ እንተዘይብሉ፡ ክሓስቦን ክፍጽሞን ዝኽእል ጥፍኣት መወዳእታ የብሉን። ሰለዚ እዩ ኸኣ ንኹሉ ክመርሕ ዝኽእል ሕግን ቅዋምን ዘድልዮ። ልዕሊ ሕጊ ኰይኑ፡ ቃሕ ዝበሎ ዝገብር፡ ዝሽልም፡ ዝኹሕል፡ ዝመቁሕ፡ ዝቐትል፡ ፈለል፡ ሽፍታ፡ ውልቀ-መላኺ ወይ ዲክታተር'ዩ ዝበሃል፡፡
ወዲ ሰብ፡ ክሳብ ቤት ፍርዲ ቐሪቡ፡ ክእለት ብዘለዎም ደያኑ ዝፍረድ፡ ገበነኛዩ ምባል ምጽላም'ዩ፡፡ መሰል ወዲ ሰብ ምግሃስ'ዩ፡፡ ብሕጊ ዘሕትት ገበንውን'ዩ፡፡ ነዚኣ ዘይትገሃስ መሰል ዘይፈልጥን፡ ዘየኽብርን፡ እናፈለጠ ዘጽቅጥን ሰብ ወይ መንግስቲ ህዝቡን ሃገሩን ለኪም'ዩ ዝጠፍእ፡፡ መዓልቱን ሰዓቱን ክነውሕ ወይ ክሓጽር ይኽእል እምበር ምጥፍኡስ ዘይተርፍ'ዩ፡፡ ግፍዒ ክፍጸም እናረኣኻ፡ ምጽቃጥ፡ "ጽባሕ ናባይ" ምዃና ዘይምፍላጥ'ዩ፡፡ ኣሰር ቀዳማይ ዳሕራይ ከምዝበሃል ተወጢጥካ ምጥፋእ'ዩ፡፡ ካልእ ክጠፍእ ዘየእወየ ናብኡ ምስ በጽሐ፡ ኣታ ሰብ ጠፍአ! ኢሉ እንተእወየ ዝሰምዖ ኣይርከብን'ዩ፡፡ ክትጅመር ከላ እያ፡ ሰለምንታይ ሕጊ ይጠሓስ ኣሎ? ብሕጊ ምጹ፡ ብሕጊ ኺዱ ምባል፡፡
መሰል ወዲ ሰብ፡ ብሕግን ብቅዋምን'ዩ ዝሕሎ፡፡ እዚ ዝዀነ ክሰግሮ ዘይግባእ መሰል ወዲሰብ ኣዩ፡፡ ብቅዋምን፡ ሕግን ዝምራሕ መንግስቲ ክንተክል እንተኺኢልና ኢና ኸኣ ክእለት ዘለዎም፡ ብሕጊ ጥራይ ዝምእዘዙ፡ ደያኑ ዘለዉዋ ሃገር ክንምስርት ንኽእል፡፡ ሕግን ቅዋምን ኣብ ዘይብሉ ሃገር፡ ከሳስን ተኽሳን ከይቀረቡን ዝብልዎ ከተሰምዐን፡ እዚባ እቲባ እናበልካ ምፍራድ ብሕጊ ምልጋጽ'ዩ፡፡ ፍርዲኮ ንርእስኻ ምዃና ኣይንረስዕ፡፡ ቅድሚ ንምፍራድ ምህንዳድና፡ እዛ ፍርዲዚኣ ንኣይ ምተገበኣትኒዶ? ኢልና ምስ ሕልናና ክንማኸር ግቡእ እዩ፡፡ ከምዚ ተዛሪቡ፡ ጽöሒፉ፡ ጌሩ፡ እናበልካ ዘይወዓለ ሃተፍተፍ ምብዛሕ፡ ምፍራድ ዘይኰነስ ንጹህ ሰብ ምጽላም'ዩ፡፡ ዘሕፍር ተግባር'ዩ፡፡ ምሕረት ዘይግብኦ ዓቢ ሓጥያትዩ፡፡ ዓይንኻያ እናረኣየ፡ እዝንኻ እናሰምዕ ገሃነብ ምእታው'ዩ፡፡
ውልቀ-መላኺ ወይ ዲክታትተር ማለት ብሓይሉ ዝገዝእ፡ ሕግን ቅዋን ዘየኽብር፡ እቲ ዝዓበየን ሕሉፍን ሓጥያተይና ማለት'ዩ፡፡ ብሓይሉ ዝገዝእ፡ ብዝሓዞ ጠበንጃ ዝምካሕ፡ ከኣ ስልጣን ምስ ሓዘ፡ ጥዑም-ጥዑም ምስ ጠዓሞ ጥራይ ኣይኰነን ክፍለጥ ዝከኣል፡፡ እንተ ኣስተዋዕñልና፡ ካብ ኣዘራርብኡን ኣተሓሳስብኡንውን ይፍለጥ'ዩ፡፡ "ንኣይ ጥራይ ስምዑ፡ ኣነ ኣየ ፈላጥ፡ ንስኻትኩም እንታይ ኣፍሊጥኩም፡ ዝብል ኣብ ስልጣን ስለዘይበጽሐ፡ በትሪ ስለጸይዓተረ ጥራይ እዩ እምበር ዕደል ረኺቡ ኣብ ስልጣን እንተ ዝበጽሕስ፡ በትሪ ኣልዒሉ፡ ኣፍኩም ሓዙ፡" እናበለ ትንፋስና ከምሎቐናን ብጠመንጃ እናኰብኰበናን ክነብር ቁሩብ ምዃኑ'ዩ ዘረድእ፡፡ ከይሳዕረረ ኸሎ ኸኣ፡ "ካብ ሕጂ ዝነቄ ዝብኢስ ኣየሕደረንን፡" ከም ዝበሃል፡ ክሳብ መሰል ኣሕዋቱ ኣኽቢሩ ምንባር ዝለምድ ወሰንካ ሓዘልና፡ ምባል'ያ ፈውሳ፡፡
"እስኪ ንዛተ፡ ዝመስለኩም ተዛረቡ፡ ዝበለጸ ሓሳብ ኣለሊና ዝሕሸና ንምረጽ”፡ እናበለ ሓሳቡ ኣብ ባይቶ ዘፍስስን ኣብ ባይቶ ዝዛርብን፡ መሰል ህዝቢ ዘኽብርን፡ ናይ ካልኦት ሓሳባት ጽን ኢሉ ሰሚዑ፡ ኣስተውዒሉ እጃሙ ዘበርክትን፡ ብሕጊ ንኺድ ዝብልን "ደሞክፋሲያዊ" እዩ ዝበሃል፡፡ ደሞክራሲያዊ ማለት ከኣ እናተዛተኻ፡ ዝበዝሕ ህዝቢ፡ ዝሓሸ'ዩ ኢሉ ዝመረጾ መንገዲ እናመረጽካ፡ ብሕጊ ምንባር ማለት'ዩ፡፡ እዚ ኸኣ ብሕጊ ዝምራሕ መንግስቲ ምትካል ማለት'ዩ፡፡ ኣብ ግዝኣተ-ሕጊ ምብጻሕ ማለት ከኣ እዚ'ዩ፡፡
ህግደፍ ግና፡ ንህዝብና፡ "ዓይንኻ ዓምት ክነዐሹወካ፡" እናበሉ፡ ብበትሪ እናደከሩ፡ ምኹብኳብ ህዝቢ ለሚዶም፡ ከም ዓለቕተ ኰይኖም፡ ንህዝብና ደሙ ሰትዮም ኣይጸገቡዎን፡፡ ህዝብና ኸኣ መዓልቲ ድኣ ይነውሕ እምበር ዓለቕቲ ከመይ ከምዝመሓው ይፈልጥ'ዩ፡፡ ወፈራ ዝውዕለላñ መዓልቲ'ዩ ዘይፈለያ ዘሎ፡፡ ክሳብታ መዓልቲትኣ ትበጽሕ'ዩ ኸኣ ህዝብና እናነብዐን እናተራገመን ዝነብር ዘሎê፡፡
ኣንቱም ሰባት! ለከ ውዲ ሰብ! ስልጣን ምስ ጠዓሞ፡ ኣብ ኰረሻ ምስ ደየበን፡ ልጓም ምስ ሓዘን፡ ንሱ እዩ ኢልካ ክተለልዮ የጸግም'ዩ ዝበሃል ሓቂ ኣዩ! እዞም ንህዝቢ ዝኣተዉዎ ማሕላ ዝጠለሙስ እቶም፡ "ቅዋም ክነተግብር ኣለና፡፡ ስልጣን ናይ ህዝብና ስለዝዀነ ክነረክቦ ኣለና፡ ንዓመታት ዝተቓለስና፡ ደምና ዘፍሰስና፡ ነዙይ እዩ፡" እናበሉ፡ ካብ ኩሎም ተጋደልቲ ንላዕሊ፡ ዋዕ ኢሎም ዝዛረቡን ዝጭድሩ ዝነበሩን እዮም" ሎሚ ንህዝቢ ተሰልቢጦሞ ዘለዉ፡ ክትሰምዕ ከለኻስ ብሓቂ ዘደንጹ እዩ፡፡ ካብዚ ንላዕሊ ክፉእ ዛንታ የለን፡፡
እዚ ተዓቢጡ ዝነበረ ምስጢር'ዚ ክቕላዕ ዝጀመረ ኸኣ፡ እዞም 15 ኣባላት ባይቶን ሰብ ስልጣንን ዝነበሩ ምስ ዳሕድሕዎ እዩ፡፡ "ንዑ ቃልና ነኽብር፡፡ ቅዋም ነተግብር፡ ከምታ ንህዝብና ቃል ዝኣተናሉ፡ ስልጣኑ ነረክቦ፡ ጊዜኡ ኣኺሉ'ዩ፡" ኢሎም ብጋህዲ ንህዝቢ ምስዝተዛረቡ እዩ፡፡ እዞም ሰብ ስልጣንን ኣባላት ባይቶ ዝነበሩን፡ ንኣባላት ህግደፍን ንህዝብን ነዚ ሓቂ'ዚ ከረድኡን ብዙሕ ላዕልን ታሕትን ኢሎም'ዮም፡፡ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትውን ዝመስለን ጽሕፈን፡ ንህዝቢ ምሂረን'የን፡፡ መንገዲ ልምዓትን መንገዲ ጥፍኣትን እናፈለያ ኣረዲአን'የን፡፡ ህዝብና ናይ ኣርባዕተ ሓሙሽተ ኣዋርሕ ናይ ነጻነት መንፈስ ተሰሚዑዎ፡ ክዛተጀሚሩ ኔሩ፡፡፡ ብጊዜ እንግሊዝ ቅልቅል ኢሉ ዝጠፍአ "ደሞክራሲ" ተመሊሱ መጽኡ፡ ጸሓይና መሊኣ ክትበርቕ ጀሚራ፡ ማለት'ዩ፡ ናይ በሓቂ ነጻነት ግዲ ክንርኢ ኢና" ብማለት ክሕጎስ ጀሚሩ ተስፍኡውን ክልምልም ጀሚሩ ኔሩ እዩ፡፡
እንተዀነ ግና፡ ፕረዚደንት ኢሳያስን ህግደፋውያን ሰዓብቱን፡ ከምሽንቲ ገመል ንድሕሪት ከይዶም፡፡ ንዝህቢ ዝኣትዉዎ ቃል ዓጺፎም፡፡ ህዝብና ኸኣ፡ ንሰለስተ ዓመት ተዛተዩ ዘሕለፎ ቅዋም ዝትግበር መሲሉዎ ሃረር እናበለ ኸሎ፡ ፕረዚደንት ኢሳያስን ገለ ሰዓብቱን ብግህዶ "ቅዋም ኣይትግበርን'ዩ" ኢሎም፡ ነዚ ዝሰምዕን ዝረኣየን፡ ልቡ ተደፊኑ፡፡ መንግስቲ ኣብ ክልተ ዝተመቕለ ኰይኑ ተሰሚዑዎ ሰምቢዱ፡፡ ኣብዝኣትዎ ጠፊኡዎ፡፡ ሕማቕ ደመና ክንጸላልዎ ከምዝጀመረውን ተረዲኡዎ ብስንባደ ርዒዱ፡፡
ህዝቢ ብፍርሒ ምስተዋሕጠ፡ ለባማት ሽማግለታት ዓደቦ ተኣኪቦም፡ ናብ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኸይዶም ከምቲ ባህልና ተላዚብኩም፡ ዘሎ ጸገም ፍትሕዎ፡ መስሓቕ ዓለም ኣይትግበሩና ክብሉ እንተዓቀኑስ፡ እክብ ኣቢልካ ናብዛ ማሕቡስ፡፡ ንሃገሮም ክንደይ ዝደኸሙን፡ ሓደ እግሮም ኣብ ጉድጓድ ዝኣተን ሽማግለታት ምዃኖም ክትርእን ክትሰምዕን ከለኻ ከኣ ቆርበትካ ቅንጥጥ ይብል፡፡ ዝበሃል፡ እዞም ንህዝቢ ዝኣተዉዎ ቃል ክሕዶም፡ "ቅዋም ክነተግብር ኣለና፡" ክብሉ ከምዘይጸንሑ ሎሚ ነዚ ንህዝብና ክሒዶሞ፡ ነቶም ጌጋና ንኣርም፡ ኩልና ዝፈረምናሉ ቅዋም ይተግበር ኢሎም ብዘይ ዕረፍቲ ዝሓተተን ዝተቃለሱን፡ ፕረዚደንት ኢሳያስ፡" ሱቕ ክብል መሪጸ፡" ኰይና መልሱ፡፡ ጽንሕ ኢልካ ኸኣ፡ ሰብ ምዃኖምኳ ተረሲዑስ ከም ጠስሚን ዘÆባን፡ ደስኪሎም፡ ከም ዕንhñቂ ተሸሪቦም፡. ኣበይ ከምዘለዉን ዝፈልጥውን የለን፡ ዝብል ልቢ ህዝቢ ዝደፍን መርድእ ይስማዕ ኣሎ፡፡ ሕጂውን ህዝብና ዘይወጽእ ጣዕሳ ውሒጥዎ ባዕለይ ተዘንጊዐ ኮይና ተሪፋ ዕድሉ፡፡
ኣብ ሓዳስ ኤርትራ 24 መስከረም 2005 ዝወጸ ርእስ ዓንቀጽ፡ "ፍትሒ ዝረገጸን፡ ፍትሒ እናተረግጸ ዘጽቀጠን፡ ኣብ ቅድሚ ታሪኽን ፍርድን ብማዕረ ተሓተቲ'ዮም፡" ብማለት ወኪል ኤርትራ ኣጠንቂቑ፡ ዝብል ዘገርም ሓተታ ኣንቢብና፡፡ እዚ መጠንቀቕታ'ዚ ኸኣ ነቶም ዶብና ከይሕንጸጽ ዕንቅፋታት ዝፈጥሩ ዘለው ማሕበረሰብ ዓለምን ወያኔን ዝቐንዐ'ዩ ኔሩ፡፡ ቅኑዕን ግቡእን መጠንቀቕታ እዩ ኸኣ፡፡ እንተዀን ግና፡ እዙይ ሓተታ'ዚ ንዕኦም ጥራይ ድዩ ዝምልከት? ህዝቢ ኤርትራ፡ በቲ ንሳቶም ዘውርዱሉ ዘለዉ መዓት፡ ፍትሒ ስኢኑ፡ ኣብ ዘብሎ ጠፊኡዋ፡ የእዊን፡ ደም ይነብዕን ከም ዘሎ፡ ካብኦም ሓሊፉ ዓለም እናስካሕካሓሉስ ናብኦም ኣይበጽሕን'ዩ ማለት ድዩ? ወይስ ህዝብና ከምቶም ኣፍ ዘይብሎም ኣድገ-በቕሊ እዮም ቆጸሮሞ ማለት'ዩ! ወይ ክሳብ መዓልትና ነሽካዕልል፡ ኣጥፊእና ንጥፋእ ማለት'ዩ? እስኪ መልሳ ሕሰቡላ፡፡ ተዛተዩላ፡፡ ዘየደቅስ ነጊሮመኻስ ድቅስ ይሓድሩ ከይትብሉ፡ ኣይደቀስናን፡፡ ከመይ ጌርናኸ ክንድቅስ! እዚኣ ተደቅስ ኣይኰነትን፡፡ ክሳብ መኣስ ኢናኸ ከይለበምና ክንነብር! ከየውዓልና ከይሓደርና ተማኺርና ህዝብና ካብዚ መዓት እዚ ዝናገፈሉ ብልሓት ንድለ፡ ክሳብ መዓስከ ባዕለይ ተዘንጊዐ ወይለበይ ጠሊሙኒ እንዳበልና ክነበር?
ምልባም ክበሃል ከሎ ከኣ እንታይ ማለት ምዃኑ ክንሓስበሉ ግድነት'ዩ፡፡ ጽባሕ ደሊኻ ደላሊኻ ዘይትረኽቦ ሓውኻ፡ ሎሚ ዓስ-ዓስ ኢልካ፡ ዓይንኻ እናረኣኻ ኣብ ሓዊ ተጠበስ ኣይትብሎን ኢኻ፡፡ እዚኣሞ ኸኣ መፍቶት እቲ ብረቱ ኣቕኒዑልካ ዘሎ ዉልቀ መላኺ ምዃን'ያ፡፡ ነቲ ዝተረፈ፡ "ሃየ ተንከስ ኢልኩም ከይትደፍሩኒ፡ ዝጠፍኡ ሪኢኹም ተቐጽዑ፡ ብፍርሒ ተዋሒጥኩም ምቕናይ ትሕሸኩም፡፡" መበሊን መድሃልን ኣሕዋትካ ምዃን'ያ ትርፋ፡፡ መፍቶት'ዚ፡ ጽጋብ ዝሰርነቖ ውልቀ-መላኺ ምዃን'ያ፡፡ ኽንደይ ቁምነገርን ዕማማትን ዝጽበዮ ጀግና ወዲ ህዝቢ ብኸንቱ ምጥፋእ ማለት'ዩ፡፡
ንለባምን ኣምተሉ ከምዝበሃል፡ ቀስ ኢልካ፡ የማን ጸጋም ርኢኻ፡ ዝመስሉኻ ኣለሊኻ፡ እንታይ እዩ ዝበለጸ ብልሓት ኢልካ፡ መሚኻ፡ ናብ ዓወት ዘምራሓካን ዘብጻሓካን ተግባር ምምራጽ'ያ ተዋጽእ፡፡ ብዘይ ታህዋክ፡ ብዝወሓደ ናይ ምሩጻት ኣሕዋት ኪሳራ፡ ዓኾዃይ ምባል'ያ ፈውሳ፡፡ ካብ ኩሉ ዝበለጸ ከኣ፡ ብኹናትን ብመስዋእቲ ደቁን፡ ሕማምን፡ ጥሜትን መሃየቱ ጠፊኡዎ ዘሎ ህዝቢ፡ ካብቲ ተሽኪምዎ ዘሎ መንድዓት ክነድሕኖ ክንብል ናብ ዝገደደ ጸገም ከይነእትዎ ንጠንቀቕ፡፡
ጽጋብ ዝሰርነቖ፡ በትሩ ኣሚኑ ንህዝቢ ሞኽ፡ ዘበለ ሰብ፡ እናሓደረ ናብ ጽላለ ኣዩ ዘድህበሉ፡፡ ኣብ እግሪ ኸሎ ዝነፈረ'ዩ ዝመስሎ፡፡ ክሳብ ጽጋቡ ዘዝሕለሉ ዝርከብ ከኣ ከምኣ ኢሉ'ዩ ዝነብር፡፡ መኺርካዮ ኣይሰምዕ፡ መርገም ህዝቢውን ዝዕንቅፎ ኣይመስሎን'ዩ፡፡ መዓልቱ ምስ በጽሐት ከም ሰቡ ዝመውት ምዃኑውን ይርስዖ እዩ፡፡ "ሰብ መሲሉኒ እምኒ ቖንጢየ፡" ማለት ከኣ እዚኣ እïያ፡፡
ወዲሰብ ኣብ ከምዚ ዝበለ ጌጋታት ጥሒሉ ሰብ ከይልክም ከኣ፡ ነዊሕ ዘይዘሎ፡ ሓጺር ዘይሓልፎ፡ ቅዋምን፡ ሕግን፡ ሰርዓትን ምትካል ግድነት'ዩ፡፡ "ማሕለኻ ዘይብሉ ጸባ ድፉእ፡ ሕጊ ዘብሉ ህዝቢ ጥፉእ፡" ከምዝበሃል ከኣ ከም ህዝቢ መጠን ከይጠፋእና ከለና፡ ነዞም ዕጥቆም ኣሚኖም፡ መሰል ሰብ ረጊጾም፡ ንህዝቢ ደም እናንብዑ ዝነብሩ ዘለዉ፡ "መዓልትኹም ክሳብ ህዝቢ ትዕግስቱ ዝጽንቅቕ ጥራይ ምዃኑ ፈሊጥኩም ከይዓረበኩም ከሎ ወሰንኩም ሓዙ! እንተዘየሎ ህዝቢ ትዕግስቱ ምስ ጽንቀቐ መሬት ሃህ ኢላ ከምትውሕጦኩም ፍለጡ!" ንብሎም፡፡
ሰላምን ራህዋን፡ ግዝኣተ-ሕግን፡ ንህዝብና፡
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና፡
ምስሉ ተኪኤ
Join VoD
VoD is looking for highly motivated candidates to collect, draft, edit and present relevant news items from various sources exclusively but not limited to Eritrea and the rest of the Horn of Africa. Excellent writing skills in both English and Tigrinya, proficiency in using technology, and ability to scan social media are essential. The candidate should be an active listener, able to communicate with persons of interest, and share timely information with the public.
The Main objective of Voice Of Delina is to collect and disseminate economic, social and political developments pertaining to Eritrea and Eritreans at home and in the Erespora.
We are also determined to develop the media capacity by grooming the new generation of Eritreans to articulate the aspirations of our country.
We are particularly looking for candidates who are keenly interested to play an active role in helping foster peace and democracy in Eritrea.
VOLUNTEER INTERNSHIP OPENINGS
• Media Director/Program Coordinator
o manage the team
o prepare editorials
o make editorial decisions on programs to be broadcast
o edit other program contents
• Researchers
o research topics required for programming
o assist in drafting stories
• Writers and Editors
o draft a regular feature story
o assist in news preparation
• Anchor-Reader
o read program items
o assist in news preparation
• Sound Engineer
o arrange programs, add music and repackage programs for dispatch to the studio
• Translator from English into Arabic and Tigrinya (and, on a limited basis, Amharic)
o translate copy of stories into appropriate language for broadcast
o when necessary, read stories in correct language or dialect
To participate please send email to info@delina.org
Please provide your personal CV, Skype ID, telephone number and best time to call you.


text:
ሰብኣውነት፡ ዓለት ሕብርን ዕድመን ዘይፈሊ ስምዒት ውሑዳት ሰባት!
ብተኽሊት ከሰተ
ኣብ ብዙሕ ከባቢታት ዓለምና ኲናት ፡ ባህርያውን ሰብ ዝሰርሖን ሓደጋ፡ ስደትን ምፍንቓልን ኣብ ዝረኣየሉ ዘሎ እዋን፡ ወዲ ሰብ ካብዞም ሓደጋታት ንምህዳም ዘይፈልጦም በረኻታትን፡ ባሕርታትን ጥሒሱ መዕቆቢ ኣብ ዝረኽበለን ሃገራት ክኣቱ ይረአ።
ነዚ ኣሻቃሊ ጉዑዞን ፍልቀትን ብክልተ ዓይኒ ዝረኣየሉ ኣገባብ ዳርጋ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሃገር ክኸውን ከሎ፡ ገለ ሃገራት ግን ፍጹም ዘይሞራላዊን ዘይሰብኣውን ነገራት ብምውፋር ንኣተሓሕዛ እዞም ካብ ባህርያዊ ሓደጋ፡ ጩቀና፡ ኪናትን መቅዘፍትን ዘምለጡ ህዝብታት ግዳይ ክገብራ ይረኣያ እየን።
እስራኤል ሓንቲ ካብተን ኣብ ኣተሓሕዛ ሓተቲ ዑቅባ ኣፍሪቃውያን ዝኸፍአ ታሪኽ እትፍጽም ዘላ ሃገር እያ። ኣብ ስልጣን ዘሎ መንግስቲ ኣብ ዝተፈላለየ ግዜ ንሕግታት ክፍሊ ኢሚግረሽንን ምስ ስደተኛታት ጥቡቕ ምትእስሳር ዘለዎ ጽፍሒታትን እናለዋወጠ ነዞም ሓተቲ ዑቅባ ካብታ ሃገር ክወጽሉ ዘገድዶም ጸቅጥታትን ኣብ ምፍጣር ከይደቀሰ ምስ ሓደረ’ዩ።
ብክፍሊ ኢሚግረሽን፡ ካብ’ቲ ብዙሕ ኣብ ልዕሊ’ቶም ሓተትቲ ዑቕባ ዝወርድ ጸቅጢ፡ ሓደ ካብኡ ኣብ ምሕዳስ ግዝያዊ መምበሪ ፍቃድ እዩ። ክፍሊ ኢመግረሽን ነዞም ከባቢ 35 ሽሕ ምዃኖም ዝንገረሎም ሓተቲ ዑቅባ ኣብ ሓደ ካብ ሰብ ኣዝዩ ዝተነጸለን ጽሬቱን ሽትኡን ንጥዕና ሓደገኛ ቦታን ንኣስታት 3 ዓመት ብምምላስ እዮም ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልተ ወርሒ ዘሕድሱሉ። ኣብ’ዚ ብጸሓይን ቁርን ተለዋዋጢ ኰነታት ኣየርን ክግልገሉ ዝመጹ ሓተቲ ዑቅባ መንእሰያት፡ ዓበይቲ፡ ደቂ ኣንስትዮ ጥኑሳትን፡ ህጻናት ናይ ኣዋርሕ ዕድመ ዘለዎም ከይተረፉ ነዚ ዘስካሕክሕ ሽታን ተለዋዋጢ ኩነታት ኣየርን ኣብ ዝባኖም የጽሕይዎ ኣለዉ።
ኣብ ከምዚ ኩነታት ሰብእዊ ርህራሄ ተሰሚዕዎም ሕልንኦም ዘፍቅዶ ክገብሩ ዝወፈሩ ክትርኢ ከለኻ ድንጽው ይብለካ። ንሰብኣዊ ኣተሓሳስብኦም ክትወርሶን ኣብ ዝኸድካሉ ክትቅነቶን ትትስፎ። ነዚ ዘሎ ጸሓይን ንፋስን መከላኸሊ ዝኸውን ዓበይቲ መጽለሊ ክሰርሑ ብወጻኢታቶም ኣምጺኦም ክተኽሉን ዝተዓዘብናዮም ስድራቤት እንሆ ርህራሄኦም ንህዝቢ ዓቢ ትምህርቲ ኮይኑ ሓሊፉ። ንሎሚ ግን ኣብዚ ቦታ ፍሉይ ተመስጦ ዘሕደረትለይ ሓንቲ ኣደ ርህራሄኣን በዚ ስእሊ ጥራሕ ርኢኹም ክትግምትዎ ትኽእሉ እዩ።
ኣብዚ ቦታ ዝኾነ ኣገልጉሎት ናይ “ሽንቲ ቤት” ስለዘየለ እዛ ደቡብ ኣፍሪቃዊት/ካናዳዊት ኣደ ነዚ ተንቀሳቃሲ ሽቃቅ ገዚኣ ብምምጻእ ተኺላ እንሆ ንሓተቲ ዑቅባ ሰብኣዊ ርህራሄኣ ተርኢ ኣላ። መኣስ እዚ ጥራይ ንግሆ ቤት ጽሕፈት ካብ ዝኽፈት ክሳብ ወዲእና ኢሎም ቤት ጽሕፈት ዝዓጽዉ እዛ ኣደ ነቲ ሽቃቅ ነፍሲ ወከፈ ሰብ ምስ ተጠቀመ ተጽርዮ፡ ሶፍት ትቅይረሉ፡ ጨና ከይተረፈ ትነፍሓሉ። እዚ ዓይነት ተግባር ክገብር ዝኽእል መን’ዩ፡ ሎሚ ይትረፍ ካልኦት ዘርስሕዎ ሽንቲ ቤት ከተጽሪ ዝተጠቀሙሉ ሽንቲ ቤት ማይ ክደፍኡሉ ዘይክእሉ ኣብዛ ዓለም ኣብ ጉዑዞን ስራሕን እንርእዮም ዘለና ኢና።
ወይዘሮ ፊሊፕ (philip) ግን ሰብኣዊ ርህራሄኣ ጸሊም፡ ረስሕ፡ ወይ ሕማቅ ሽታ ኣይበለትን እታ ሕልንኣ ክትገብሮ ዝኣዘዛ ክትገብር ምኽኣላ እፎይታ ከምዝስምዓ ርግጸኛ እየ። ብዘይካ’ዚ ነቲ ኣብዚ ቦታ ዝውዕል ሰብ ድሮ ሓደ ዓቢ ትምህርቲ ኣሕሊፋትሉ ኣላ። እዚ ድማ ሰብኣዊ ሓገዝ ንማንም ከምዝግባእ፡ ኣብ ህይወቶም ሓገዝትን ሰብኣዊ ርህራሄ ዝስምዖምን ክትገብሮም ክኢላ ኣላ። ዕድመን ጥዕናን ሂቡ ነዚ ተበርክቶ ዘላ ሰብኣዊ ርህራሄ ንካልኦት ኣብነት ኮይና ብዙሓት ክስዕብዎን፡ ዓለምና ናይ ሰብኣዊ ኣተሓሳስባ ዝመልኦ የእምሮ ክትክውን ይምነ።
Teclit Kesete
Israel, Natanya
Categories: ዝተፈላለዩ ጽሑፋት


text:
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮምዩን እቲ መንበሪ ኣባይቲ ኣብ ማእከል ከተማ እዩ።
ዝካረ መንበሪ ኣባይቲ ንምርካብ ኣብ ናይ ጉልስፖንግ ኪራይ ኣባይቲ ኤይ.ቢ ተመልከት።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብቲ ቦታ ፋርስ/ዳሪ፡ ፋርሲ፡ ፓሽቶ፡ ትግርኛ፡ ትግረ፡ ሊንጋላ፡ ስዋሂሊ፡ ፈረንሳ፡ እንግሊዝ፡ ዓረብ፡ ሶማሊ ይዝረብ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ሽወደናዊት ቤትክርስትያን፡ ፐንትኮስት ቤትክርስትያንን ሚስዮን ቤትክርስትያንን ይርከባ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብዚ፡ ድኳናትን፡ ቤትንባብ፡ ቤትመግቢ፡ ካፈ፡ ጂም፡ ፋርማሲ ኣሎ።ኣብ ጉልስፕሮንግ ናይ ስደተኛታት ኣተሓባባርን ሓጋዝን ዘለዎ ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት ኣሎ። ንምሉእ ሓበሬታ ኣብ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተመልከት። ኣብቲ ኮምዩን ነቶም በይኖም ዚመጹ መንበሪ ኣሎ። ነዚውን ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተመልከት። ኣብ ጉልስፕሮንግ ኮምዩን ንምሕምባስ ርሑቕ ኣይኮነን። ኣብኡ ናይ ኦተርባከን ባርፉተን፡ ናይ ስካገርስቪክ ስካገርስቪክስባደት፡ ካብ ሁቫ ውጽእ ኢልካ ድማ ናይ ኦተርበርይ መሐምበሲ ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ጉልስፕሮንግ ኮምዩን ኣብቲ ናይ ኦተርባከንን ሁቫን ጉልስፕሮንግን ነኣሽቱ ከተማታት ናይ ህጻናት ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተመልከት።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ጉልስፕሮንግ ናይ F-9 ዓመተትምህርቲ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብ ሁቫ ከኣ ናይ F-6 ዓመተትምህርቲ ቤትትምህርቲ ኣሎ። ኣብ ማሪየስታድ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተመልከት።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ናይ ኦተርባከን ቍሸት ለርሰንትሩም፡ ኤስኤፍኢ ከምኡውን ናይ ሕብረተሰብ መላለዪ ለርሰንትሩም ኣሎ። ኣብ ካርልስታድ፡ ኾቭደን ኦረብሩን ዩኒቨርሲቲ/ኮለጅ ኣሎ።
ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተመልከት።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማታት ጉልስፕሮንግን ሁቫን ማእከላት ጥዕናን ሕክምና ስንን ኣሎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ናይ ጉልስፕሮንግ ኮምዩን፡ ምስ ዘድሊ፡ ካብ ናይ ማርየስታድ ቤትጽሕፈት ትርጉም ኣገልግሎት ይጥቀም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብዚ ከምኡውን ኣብ ሁቫ፡ ብቨስትራፊክ ዚግልገል ናይ ኣውቶቡስን ባቡርን ኣገልግሎት ኣሎ።
www.vasttrafik.se.
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ኮምዩን፡ እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ ናይ ጉልስፕሮንግ ኮምዩን እዩ። ኣብቲ ንጥፈታትና፡ ልዕሊ ኩሉ ድማ ኣብ ቤትትምህርትን ክንክን ኣረጋውያንን ናይ መተካእታ ሓጺር ወይ ነዊሕ ግዜ ዚወስድ ስራሕ ኣሎ። ኣብዚ፡ ናይ ምስናዕ ፋብሪካታትን ነኣሽቱ ዋኒናትን ይርከቡ።


text:
ዕለት 30 ሐምለ 2017 ዓ.ም. ኣብ ኢንዶነዢያ ርእሰ ከተማ ጃካርታ ዝተኸፍተ መዓልቲ ናይ መላእ እስያ ካቶሊካውያን መንእሰያት ኣብታ ከተማ ኣብ ዝርከብ መተሃደራዊ መዕርፎ ነፈርቲ ናይ ኢንዶነዢያ ምኽትል ርእሰ ብሔር ኡሱፍ ካላን ዝተረኽብሉ ብዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴ ከምእተዛዘመ ኤሺያን ኔውስ ናይ ዜና አገልግሎ ኣፍሊጡ።
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ናብቲ መዓልቲ ካቶሊካውያን መንእሰያት እስያ መዛዘሚ ዕለት ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን ክታም ዝተነብሮ፥ ናይ እስያ ካቶሊክ መንእሰይ ጸኒዑ መልሲ ንዝህበሉ ካብ ጐይታ ንዝቕበሎ ጸዋዕታ ጽን ክብል ሓደራ ዝብል ሓሳብ ዘማእከለ መልእኽቲ ከምዘመሓላለፉ ዝገለጸ ኤሺያን ኒውስ ናይ ዜና ኣገልግሎት ኣስዒቡ፥ መንእሰያት ናይ ማርያም እነኹልካ ዝበልካዮ ይኹለይ ቢላ ኣብ ናይ እግዚኣብሔር መደብ ምድሓን ሙልእነታ ንኸተረክብ ዝገለጸቶ ፍጹም ለጋስነት ኣብነት ኣስተንፍሶ ገይሮም ሓዋርያትን ልኡካነ ወንጌልን ክዀኑ ንናይ ማርያም ኣፍቃሪ ኣደነት ገዛእ ርእሶም ከወክፉ መታን ብኣማላድነታ ክጽልዩ ከምዘተሓሳሰቡ ኣፍሊጡ።
እዚ ኣብታ ህብረ ባህሊ ኣብ ዝዀነት እስያ ወንጌል ምንባር ብዝብል ቃል ተመሪሑ ዝተኻየደ እስያ ሓቆፍ መዓልቲ ካቶሊካውያን መንእሰያት ኣመልኪቶም ምስ ራዲዮ ቫቲካን ቃለ መሕትት ዘካየዱ ናይቲ ናይ ዝተፈላለያናይ ኵላኢት ቢተ ክርስቲያን ናይ ተራድኦ ማሕበራት ዝሓቁፍ ካሪታስ ኢንተናዚዮናሊስ ኣቦ አንበር ናይ ፊሊፒንስ ርእሰ ከተማ ማኒላ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ልዊስ ኣንቶኒዮ ታግለ፥ ኣብ ናይ እስያ ሓቆፍ መዓልቲ ካቶሊካውያን መንእሰያት ክሳተፉ ንሳልሳይ ግዚኦም ከምዝዀነ ገሊጾም ኣብታ ህብረ ባህልን ህብረ ሃይማኖትን ኣብ ዝንበረላ እስያ ዝነብር መንእሰይ ንሓድ ሕዱ ብምርኻብ ባህሊ ዝገልጾ ምቅርራብን ምክብባርን ዝዓሰሎ ህብረኣውነት ንኽነብርን ናይ ሰላም መጋበሪያ ንኽኸውን ይድርዀ ቢሎም፥ ዘሎ ባህላውን ሃይማኖታን ፍልልይ ንምቅርራብን ንምፍላጥን ዝድርኽ እንተደኣ ዘይኰይኑ ናብ ፈላላይ መናድቕ ዝድርክ እዩ ዝኸውን ነዚ ዝስተውዓለት ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ኣብ እስያ እቲ መንእሰይ ናይ ሰላምን ናይ ምርኻብን ባህሊ ምስክር ክኸውን ትሓንጽን ትምዕድን ኢሎም።
ኣብ ዓለም ዝርአይ ህልውናውን ባህላውን ኤኮኖሚያውን ተነጽሎ ክውገድ ቤተ ክርስቲያን ናብቲ ናይ ከተማታትናን ህልውናን ደጋዊ ክፍሊ ዝዀነ ኣብ ድኽነት ዝነብር ሕዝቢ ቀረባ ብምዃን እቲ ደጋዊ ክማእከል ብቓልን ሕይወትን ትምስክር እዚ ድማ እቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊጳ. ፍራንቸስኮ ር.ሊ.ጳ. ሓዋይራዊ ግብረ ኖልዎ ዘተሓሳስቦ እዩ ምስ በሉ፥ እቲ ኣብ ኢንዶነዢያ ዝተኻየደ ሻብዓይ እሲያ ሓቆፍ መዓልቲ መንእሰይ ዘቃለሖን ህብረ ባህልን ህብረ ሃይማኖትን ክብሪ ምዃኑ ዝመስከረሉ ቅዱስ እዋን ኢዩ ኔሩ እንክብሉ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት ዛዚሞም።


text:
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሐዱ ኣምላክ ኣሜን!!
ዕርገት ጎይታናን ኣምላኽናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ: ካብ ሓሙስ ምሸት ክሳብ ዓርቢ ናይ መስቀል ሞት ኣሕሊፉ ኣብ ሳልስቱ ምስተንስአ ኣብ መበል ኣርብዓ ምዓልቱ ኽኣ ዓረገ! ኣብ ሳልስቲ ተንስአ ኣብ ኣርብዓ ዓረገ ክብሃል እንከሎ ልዕሊ ዓቕሚ ሰብ እዩ! ብዙሓት ወሩያት ሰባት ወላውን ሃይማኖት ሰሪቶም ዝብሃሉ ሞይቶም ብዝተቐበርዎ እዮም ተሪፎም! ኢየሱስ ክርስቶስ ግን ኣምላኽ ስለዝኾነ ተቐቢሩ ኣይተረፈን! ኣብ መበል ኣርበዓ መዓልቱ ኽኣ እናራይዎ ዓረገ ንሰማይ ኣንቃዕሪሮም እናተመልከቱ ኽኣ መልኣኽቲ መጺኦም ግብረ ሐዋርያት ፩ ፡ ፲፩ - ኣቱም ሰብ ገሊላ፡ ስለምንታይ ናብ ሰማይ እናጠመትኩም ደው ኢልኩም ዘሎኹም? እዚ ኻባኻትኩም ናብ ሰማይ ዝዓረገ ኢየሱስ፡ ከምቲ ናብ ሰማይ ኪዓርግ ከሎ ዝርኤኹምዎ ኸምኡ ገይሩ ኸኣ ኪመጽእ ኢዩ፡ በልዎም። እቲ ሓቀኛ ቃል ኣምላኽ ወላ ጸላኢ እዚኣ ተባሂላ ኣይተፈጸመትን ኢሉ ክውጽኣላ ዘይክኣሎ ሓቀኛ ቃል: እቲ ግዚኡ ዝኣኸለ ተፈጺሙ እቲ ግዚኡ ዘይኣኸለ ኽኣ ምልክታቱ እናሓበረ ይቐርብ ኣሎ! መፈጸምታ ኽኣ ምጽኣት እዩ! እቲ ዝመጽእ ኽኣ እቲ ፈራዲ ጎይታ ኢየሱስ ክርስቶስ ኢዩ ከምቲ እቶም መልኣኸቲ ዝበልዎ ( እዚ ኻባኻትኩም ናብ ሰማይ ዝዓረገ ኢየሱስ፡ ከምቲ ናብ ሰማይ ኪዓርግ ከሎ ዝርኤኹምዎ ኸምኡ ገይሩ ኸኣ ኪመጽእ ኢዩ፡ በልዎም።) ስለዚ ኣማጽእኡ ተነጊሩና ኣሎ! ሃዋርያት ኣብዕጹው ገዛ እንከለዉ ብዕጽዉ ኣትዩ ዮሐንስ ፳፡ ፲፱ - በታ ቐዳመይቲ መዓልቲ ሰሙን፡ ምድሪ ምስ መሰየ፡ እቶም ደቀ መዛሙርቱ ነቶም ኣይሁድ ስለ ዝፈርሁዎም፡ መዓጹ ተሸጕሩ ነበረ እሞ፡ ኢየሱስ ኣብታ ተኣኪቦምላ ዘለዉ መጺኡ ኣብ ማእከሎም ደው ኢሉ፡ ሰላም ንኣኻትኩም ይኹን፡ በሎም። ፳ - እዚ ምስ በሎም ከኣ፡ ኣእዳዉን ጐድኑን ኣርኣዮም። እቶም ደቀ መዛሙርቲውን ንጐይታ ምስ ረኣይዎ፡ ተሓጐሱ። ፳፩ - ሽዑ የሱስ ከም ብሓድሽ፡ ሰላም ንኣኻትኩም ይኹን። ከምቲ ኣቦ ንኣይ ዝለኣኸኒ፡ ኣነውን ከምኡ እልእከኩም ኣሎኹ፡ በሎም። ፳፪ - እዚ ኢሉ ኡፍ በለሎም እሞ፡ መንፈስ ቅዱስ ተቐበሉ፡ ፳፫ - ሓጢኣቶም ንዝሓደግኩምሎም ይሕደገሎም፡ ንዝሓዝኩምሎም ከኣ ይተሓዘሎም ኢዩ፡ በሎም። ዓጽምን ስጋን ዘለዎ ዕጹው ኣይሓልፍን እዩ! መንፈስ ክኣ ኣይርምሰስን እዩ! ን እግዚኣብሔር ግን ዝስኣኖ የልቦን!ቃል ስጋ ኮነ ከምዝብለና በቲ ካብ ኣዴና ቅድስቲ ድንግል ማርያም ዝወሰዶ ስጋ ከምሰብ ተጓዕዘ ከም ኣምላኽ ክኣ ናብ ሰማይ (ዝፋኑ) ዓረገ!! ሕጂ ኽኣ ኣብዚ ዓለም ብርኽሰት ጨቂያትሉ ዘላ ግዜ መንግስትኻ ትምጻእ እናበልና ንጽውዖ ኣለና! ኣንታይ ሒዝና? ከልተ መሰረታዊ ነገር ኣሎ! ኣብ ቅኑዕ ሃይማኖት ተተኺልካ ምጽናዕ! ብሂወት ንኽትነብር ሰጋይ ብላዕ ደመይውን ስተ ተባሂሉና ኣሎ! ነዚ ንኸነስተውዕል ዓይነ ልቦናና ዝኸፈተ ልዑል እግዚኣብሔር ይኽበር ይመስገን!! ንቶም ዝኽሓዱን ኣብ ጥርጥር ዝወደቑን ኽኣ ዘስተውዕል ልቢ ይፍጠረሎም!!!
ርሑስ በዓለ ዕርገት ይግበረልና!!!


text:
ህዝቢ-ተቐማጦ
እቲ ኮሙናዊ ናይ መንበሪ ኣባይቲ ትካል
Härnösandshusኣብ ማእከል ከተማን ወይውን ጥቓ ዱርን ባሕርን መንበሪ ኣባይቲ ከቕርበልካ ይኽእል። ኣብ ሀርኖሳንድ ካብ ብሕታውያን ኣካረይቲውን መንበሪ ቤት ክትካረ ትኽእል ኢኻ። ኣብቲ
ናይ ሀርኖሳንድ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል። እቲ ኣብ
Arbetslivsförvaltningen ዘሎ ናይ ምቕባል ተሓጋጋዚ ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ገዛ ንኺረኽቡ ይሕግዞም እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሀርኖሳንድ 430 ማሕበራት ዘለዎ ሃብታም ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ። ኣብኡ እተፈላለያ ኣብያተክርስትያን፡ ሃይማኖታውያን ጉባኤን ማሕበራትን ከም ንኣብነት ናይ ፐንተኮስት ሰበኻ፡ ቤትክርስትያን ባፕቲስት፡ ፊላደልፊያ ሰበኻ፡ ሚስዮን ቤትክርስትያንን ናይ እስላም ባህላዊ ማእከልን ኣሎ። ይኹንምበር ካልኦት ማሕበራትውን ኣለዋ፡ ከም ንኣብነት ናይ ሶማሊ ማሕበር፡ 5i12 Centrum፡ መንእሰያት ኣንጻር ዓሌታውነትን ቀዪሕ መስቀልን። ብዛዕባ ኩለን ማሕበራት ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን
ናይ ማሕበራት ደብተር ይርከብ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ሀርኖሳንድ ጥቓ ኩሉ እያ። ኣንካረት ዚብሃል ሓድሽ ናይ ድኳናት ከባቢ ኣሎና። ኣብኡ ሱፐርማርከታት ከም ንኣብነት ICA MAXI ከምኡውን Coop ኣለዋ። ኣብኡ ካልኦት ድኳናት ከም ፋርማሲ፡ ናይ ስፖርት ድኳን፡ እንዳ ክዳውንትን እንዳ ሓጻውንትን ኣሎ። ጥቓቲ ሰንትሩም ሊድልን ሀምሾፕን ኣሎ። ካብቲ ማእከል ከተማ ውጽእ ኢልካ ድማ ዊልስን ተምፖን ይርከብ።
ኣብ ሀርኖሳንድ
Sambiblioteketእተባህለ ናይ ሽወደን ዝጸበቐ ቤትንባብ ኣሎ። ንሱ በብዓይነቱ ናይ ስነ-ጽሑፍን ካልእን ጽሑፋት ኣሎ። ኣብቲ ሰንትሩም ኣብያተጽሕፈት ዕዮን፡ ቀረጽን መድህንን ናይ ሓባር ቦታ ኣለወን። ናይ ሀርኖሳንድ
socialtjänstኣብቲ ሰንትሩም ይርከብ። ኣብኡ፡ ምስ ዘድልየካ፡ ቁጠባዊ ደገፍ ክትረክብ ትኽእል።
ሕሱር ኣቕሑ ገዛ ወይ ክሽነ እንተ ደሊኻ በቶም ናይ ሀርኖሳንድ ኮምዩንን ናይ ስራሕ ምምሕዳርን ሰራሕተኛታት ዚካየድ
Erikshjälpen Secondhand ኣሎካ። ካብ ሀርኖሳንድ ብማኪና ወይ ብባቡር 40 ደቓይቕ ዝርሕቀቱ ቢስትራ ዚብሃል ዕዳጋ ኣሎ። ኣብኡ ብዙሕ ሱፐርማርከታት፡ ቡቲካትን ኣብያተመግብን ኣሎ።
Birsta City ኣብ ውሽጡ 90 ቡቲካት ዘለዎ ኣደራሽ እዩ። ኣብቲ ከባቢ ብዙሕ ናይ ኣቕሑ ገዛን ኤለትሮኒክን መግብን ድኳናት ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ሀርኖሳንድ 17 ኮሙናዊ 10 ከኣ ብሕታዊ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናትን መውዓሊ ስድራቤትንውን ኣሎና። እቲ ለይቲ ክፉት ዝኾነ ኦረን እተባህለ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት፡ ነቶም ለይቲ ዚሰርሑ ሰባት ንደቆም ኪሕዘሎም ይኽእል እዩ። እቲ ህጻን ኣለርጂ ዘለዎ እንተ ኾይኑ፡ ስቫላን እተባህለ ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣለዎ። ኣብ ናይ ሀርኖሳንድ
ወብሳይት ተወሳኺ ኣንብብ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብ ሀርኖሳንድ ዓሰርተ ኮሙናዊ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። መንግስታዊ ዝኾነ ክሪስትያንስኩላ ንጸማማትን ናይ ምስማዕ ስንክልና ንዘለዎምን ህጻናት እዩ። ኣብ ሀርኖሳንድ ክልተ ብሕታውያን ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ።
ናይ ሀርኖሳንድ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ 10 ሃገራዊ ፕሮግራም የቕርብ። ናይ ተለማማዲ ስልጠናው ኣሎ። ኣብኡ 10 ናይ መደባት ዕድላት ኣሎ። ኣብቲ ናይ ሀርኖሳንድ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣስታት 900 ተመሃሮ ኣለዉ፡ 120 ድማ ሰራሕተኛታት። ብዛዕባ
ናይ ትምህርቲ ምርጫታት ኣብቲ ናይ ሀርኖሳንድ ወብሳይት ኣንብብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ፡ ሽወደን ንወጻእተኛታት፡ ኤስኤፍኢ ኪውሰድ ይከኣል፡ ከምኡውን ነቶም ሓደስቲ መጻእቲ ምልላይ ምስ ማሕበረሰብ ዚብል ፕሮግራም ኣሎ። ነቲ ዚደሊ፡
ኣብ ሀርኖሳንድ ህዝባዊ ኮለጅውን ኤስኤፍኢ ይውሰድ እዩ። ኣብቲ
ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ ብመሰረታውን ካልኣይ ደረጃውን ጽፍሕታትውን ኪውሰድ ይከኣል እዩ። ብካልኣይ ደረጃ ትምህርቲውን ሞያዊ ስልጠና ኣሎ። ኣብ ሀርኖሳንድ ነቶም ስንክልና ዘለዎም ለርቩክስ እተባህለ ፕሮግራም ኣሎ።
ንስራሕ ኣድላዪ ዝኾነ ስልጠና ክትወስድ ትደሊዶ? ምናልባት እቲ ሞያዊ ኮለጅ ንኣኻ ኪኸውን ይኽእል ይኸውን። ኣብ
Heta Utbildningar Yrkeshögskolan i Härnösand ተዮሪ ምስ ተግባር ዚሕውስ ስልጠና ኣሎ። ካብ ሀርኖሳንድ መገዲ 45 ደቓይቕ ብማኪና ወይ ብኣውቶቡስ፡ ንኣኻ ኣብ ዩኒቨርሲቲ ክትምሃር እትደሊ እተፈላለየ ዕድላት ዘለዎ
Mittuniversitetet ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሀርኖሳንድ
Södra Sundet እተባህለ ወረዳዊ ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ናይ ህጻናት ማእከል ጥዕና፡ ናይ ሕማም ሽኮር ነርስ፡ ናይ መግብን ምውስዋስን ሕክምና ኣሎ። ኣብ ሀርኖሳንድ ክልተ ብሕታውያን ሆስፒታላት ኣለዋ፤
-
Öbacka vårdcentral - ምስ ዞባዊ ነርሳት፡ ሓኪም፡ ናይ ምውስዋስ ሓኪም፡ ናይ ስራሕ ሓኪም ከምኡውን ናይ ህጻናትን ኣደታትን ማእከላት ጥዕና።
-
Johannesbergs vårdcentral-ኣብ ማእከል ዚርከብ ማእከል ጥዕና ምስ ዞባዊ ሓኪም፡ ዞባዊ ነርሳት፡ ናይ ምውስዋስ ሓኪም፡ ናይ ስራሕ ሓኪም ከምኡውን ናይ ህጻናትን ኣደታትን ማእከላት ጥዕና።
ህዝባዊ ሕክምና ስኒ ካብቲ ማእከል ከተማ ውጽእ ኢሉ ይርከብ። ኣብ ሀርኖሳንድ ብዙሓት ብሕታውያን ናይ ስኒ ክሊኒካትውን ኣለዋ። ካብ ሀርኖሳንድ መገዲ 45 ደቓይቕ ብማኪና ወይ ብኣውቶቡስ፡
ሱንድቫልስ ሆስፒታል ዚብሃል ኣሎ።ንሱ ናይ ወረዳ ሆስፒታል እዩ። ናይ ህጹጽ ረድኤትን ካልእ ሓያሎ ንጥፈታትን የካይድ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ሀርኖሳንድ ኮምዩን
ናይ ትርጉም ቤትጽሕፈት ኣለዎ። ንሱ ነቶም ተቐማጦ ሀርኖሳንድ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ይረኽበሎም። እቲ ቤትጽሕፈት ትርጉም ኣካላዊ ትርጉም፡ ትርጉም ብተለፎን፡ ትርጉም ብመልእኽቲ፡ ትርጉም ሰነዳትን ብሮሹራትን የቕርብ። እቲ ናይ ትርጉም ኣገልግሎት በቲ ዚምልከቶ ትካል እዩ ቆጸራ ዝተሓዞ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ሀርኖሳንድ ምዕቡል ሓባራዊ መስመራት ኣለዎ። ካብቲ መንበሪ ቤትካ ንሰንትሩም ብኣውቶቡስ ብውሑድ ደቓይቕ ትበጽሕ። እቲ ሰንትሩምሊንየን ዚብሃል መስመር ኣውቶቡስ ኣየኽፍልን እዩ። ንሱ ናብ ዕዳጋ፡ ቤትንባብ፡ መሐምበሲን ማእከል ከተማን ይወስደካ። ብዛዕባዚ ብተወሳኺ ኣብ
Din Tur ኣንብብ።
ካብ
ማእከል ሀርኖሳንድስ (Härnösands Central) ብኣውቶቡስ ወይ ብባቡር ናብ ብዙሕ ቦታታት ትኸይድ።
ካብ ሀርኖሳንድ መገዲ 35 ደቓይቕ ብማኪና ወይ ብኣውቶቡስ፡ ናብ
ሱንድስቫል ቲምሮ መዓርፎ ነፈርቲ ትበጽሕ። ካብኡ ኣብ ሽወደን ጥራይ ዘይኮነስ ናብ ካልእ ሃገራትውን ክትገይሽ ትኽእል።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብቲ ካብ ሀርኖሳንድ 50 ኪ/መ ርሒቑ ዚርከብ ሱንድስቫል ዓቢ ናይ ዱር ኢንዱስትሪን ናይ ወረቐት ፋብሪካን ኣሎ። ካልእ ኢንዱስትሪን ዋኒንውን ኣሎ።


text:
ነበር ፕረዝደንት የመን ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ብዓመፅቲ ሃውቲ ተቐቲሎም
መቐለ ሕዳር 26/2010(ድወት) ነበር ፕረዝደንት የመን ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ብዕጡቋት ዓመፅቲ ሃውቲ ከምዝተቐተሉ ተሓቢሩ፡፡
ዝተፈላለዩ መራኸብቲ ሓፋሽ ዓለም ከምዝፀብፀብዎ ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ቐንዲ ደጋፊ ዓመፅቲ ሃውቲ ከምዝነበሩ ገሊፆም፡፡
ቢቢሲ ኣል ዓረቢያ TV ዝተብሃለ ማዕኸን ዜና ፀሪሑ ከምዝሓበሮ ነበር ፕረዝደንት የመን ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ኣብ ርእሶም ተወቒዖም ከምዝሞቱ ይገልፅ፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ቐዳም ምስ ስዑድ ዓረቢያ ትመርሖ ጥምረት ንምዝታይ ፍቃደኛ ምዃኖም ዝገለፁ ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ሐዚ ብምማቶም ፓለቲካዊ ወጥሪ የመን ተስፍኡ ዘፀልምት እዩ ይብሉ ፀብፃባት፡፡
ኣብቲ ኣብ መንጎ ደገፍቶምን ዓመፅቲ ሃውትን ዝተካየደ ውግእ ዝተቐተሉ ነበር ፕረዝደንት የመን ዓሊ ዓብደላ ሳልሕ ሽሕዃ ሞቶም ኣብ ምፍታሕ ፓለቲካዊ ወጥሪ የመን ኣሉታዊ ፅልዋ ኣለዎ እንተተብሃለ ዓመፅቲ ሃውቲ ግና ዓቢ ዓወት ክብሉ ገሊፆም ኣለው፡፡
ክሳብ ሐዚ ተዓዋቲ ዘይተረኸበሉ ኲናት የመን መፃኢ ዕድል እታ ሃገር እንታይ ምዃኑ ኣብ ሓደጋ ዘውደቐ’ዩ ይብልዎ ተዓዘብቲ ብወገኖም፡፡


text:
ሰበስልጣን ካሜሩን 10 ጋዜጠኛታት ሕትመትን ፈነወን ንሰለስተ ኣዋርሕ ካብ ስራሕ ኣጊዶም።ናይታ ሃገር ቤት ምኽሪ ኮሚንኬሽን እቶም ጋዜጠኛታት ዘይሙያዊ ስራሕቲ ይሰርሑ ኣለው ክብል ይኸሶም።ሰብሙያ መራኸቢ ማዕኸናት ግን ንመንግስቲ ብምንቃና ኢና ተኣጊድና ይብሉ።
ምኽትል ፕሬዝዳንት ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ኮሚንኬሽን ካሜሩን ጆሴፍ ጃንቪየር እቶም ዝተገዱ 10 ጋዜጠኛታት ናይታ ሃገር ክብሪን ናይ ገለ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ንምፅላም ዘይተጨበጡ ሓብሬታት ክዝርግሑ ዝፀንሑ እዮም ኢሎም።
ነዚኦም ቆፂረን ዘስርሓ ጋዜጣታት፣መድብራት ሬድዮን ቴሌቪዥን እቲ እገዳ ኣብ ግብሪ ምውዓሉ ከረጋግፃ ኣለወን ኢሎም ጆሴፍ ዳንቪየር።
እቲ እገዳ ኣብ ግብሪ ምውዓሉ ከረጋግፁ፣ነቲ ትእዛዝ ዘይቕበሉ እንተኾይኖም ክኣ ሰበስልጣ ንፖሊስን ክኣስሩዎምን ከምኡ እውን ንቶም መራኸቢ ማዕኸናት ክዕሸጉ ንዝምልከቶም ወገናት ኣዚዘ ኣለኹ እዮም ዝብሉ።
ክእገዱ ሕቶ ካብዘቕረቡ ክልተ ላዕለዎት ሰበስልጣን ፕሬዝዳንት ፓል ቢያ ይርከቡዎም።
እቶም ዝተኣገዱ ጋዜጠኛታት ንግዕዝይና፣ድኹም ምሕደራን ን34 ዓመታት ኣብ ስልጣን ምፅናሕ ፕሬዝዳንት ፓል ቢያ ብምንቃፍና ስቕ ከብሉና ስለዝደለዩ እዩ ይብሉ።
ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ኮሚንኬሽን ካሜሩን ከም ናይ መንግስቲ መሳርሒ ወይ ቕልፅም ተገይሩ ስለዝርአ ብጋዜጠኛታት እታ ሃገር ተቐባልነት የብሉን።ፕሬዝዳንት ቢያ ነቲ ቤት ምኽሪ ከምዝፈጠሩዎን ንዕኡ ዝመርሑ ሰባት እውን ባዕሎም ከምሸሙን ተገሊጡ’ሎ።
ዶብ ኣልቦ ጋዜጠኛታት ዝተብሃለ ንጋዜጠኛታት ዝሕለቕ ትካል ቁፅሪ ዝእገዱ ዘለው ጋዜጠኛታት ምብዝሑ ዝሕብሮ ሃገራዊ ቤት ምኽሪ ኮሚኒኬሽን ኣብ ልዕሊ መራኸቢ ብዙሃን ካሜሩን ወገናዊነት ዘርኢ ምዃኑ እዩ ክብል ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ነቒፉ ነይሩ።


text:
ሓርበኛ ዘቢብ ማና ግደይ ካብ ኣቡኡ ኣቶ ማና ግደይን ካብ ኣዲኡ ወይዘሮ ለተንኪኤል ገብረመድህንን ኣብ መስሓል-ወደከለ ኣውራጃ ኣከለጉዛይ ቦኽሪ ናይ 6 ኣሕዋትን ኣሓትን ኮይኑ ጥሪ 1955 ዓመተ ምህረት ኣብ ኣስመራ ተወሊዱ። ዕድሚኡ ንትምህርቲ ምስ ኣኸለ ድማ ኣብ ትምህርቲ ተሳቲፉ ክሳብ 10ይ ክፍሊ ተማሂሩ። ኣብ ካላኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ዳግማዊ ምነሊክ ኣዲስ ኣበባ አንዳተማሃረ እንከሎ ድማ ከም ኩሉ መንእሰይ ኤርትራ በቲ ሽዑ ዝነበረ ውዕዉዕ ናይ ነጻነትን ሓርነትን ምልዕዓል ብመግዛእቲ ዘይጻዓድ ልዑል ሃገራዊ ስምዒት ስለዝሓደሮ ትምህርቱ ጠንጢኑ ብ1976 ናብ መሳርዕ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ (ተ.ሓ.ኤ.) ተጸምበረ። ምስ ዝተፈላለያ ኣሃዱታት ኮይኑ እንዳተቓለሰ እንከሎ ድማ ውድብ ተ.ሓ.ኤ. ቅልጡፍ ወትሃደራዊ ዕብየት ኣርእያ ካብ ናይ ደረጃ በጦሎኒ ናብ ብርጌዳዊ ስርርዕ ስለእተሰጋገረት ሓርበኛ ዘቢብ’ውን ኣብ ብርጌድ 44 ናይ 2ይቲ ቦጦሎኒ ናይ ከቢድ ብረት ተኳስን ኣተኳስን ኮይኑ ብተወፋይነትን ትብዓትን ተቓሊሱ። ፍልይቲ ናይ ከቢድ ብረት ብርጌድ (ብርጌድ 19) ምስ ተመስረተት ድማ ካብ ብርጌድ 44 ተሳሒቡ ምስ ብርጌድ 19 ኮይኑ ክሳብ ተ.ሓ. ኤ. ብናይ ሕድሕድ ውግእ ተደፊኣ ሱዳን ትኣቱ ብትብዓት ክቃለስ ጸንሐ።
ብ1982 ዓመተ ምህረት ግን በቲ ሽዑ ዝነበረ ኩነታት ቅድም ናብ ፖርት ሱዳን፡ ድሕሪኡ ድማ 1984 ናብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ሎስ-ኣንጀሎስ መጸ። ኣብ ሎስ-ኣንጀሎስ ካሊፎርንያ አንዳሰርሐ ድሕሪ ምጽናሕ ምስ ክብርቲ በዓልቲ ቤቱ ኣስካሉ ኣብራሃም ብምምርዓው ድልዱልን ምውቕን ሓዳር መስረቱ። ብፍቓድ ናይ እግዚኣብሄር ድማ ክልተ ጽብቛት ቆልዑን 6 ደቂ-ደቁን ንኽርኢ ተዓደለ። ሓርበኛ ዘቢብ ምስቲ ኩሉ ናይ ስደት ሃለኽለኽን ናይ ስድራ ሓላፍነት ግን እቲ ብጊሓቱ ዘንቀሎ ናይ ነጻነትን ሓርነትን ባህጊ ከይረሰዐ ሰላማውን ዲምክራሲያውን ቃልሱ ምስ ጨናፍራትን ዞባታትን ናይ ተ.ሓ.ኤ. ሰውራዊ ባይቶ ፡ ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ከምኡውን ምስ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ኮይኑ ክሳብ ዕለተ መስዋእቱ ብተወፋይነት ንሃገሩ ከገልግል ዝጸንሐ ውፉይ ተቓላሳይ ነይሩ። ዘቢብ ብቤተሰቡን ፈተውቱን መቓልስቱን ፍትዊ፡ ርህሩህን ዓቃልን ነይሩ።
ኣብ’ዚ ቀረባ እዋን ብዝሓደሮ ሕማም ምኽንያት ግን ብስድራቤቱን ብሆስፒታልን ክእለ ድሕሪ ምጽንሑ ቀዳም ግንቦት 12, 2018 ኣብ ግራንት ሆስፒታል ስድራ ቤቱ ኣብ ዘለውሉ ዕለትን ሰዓትን ብሰላም ዓሪፉ። ናይ ዘቢብ መስዋእቲ ንበዓልቲ ቤቱን፡ ደቁን ደቂ-ደቁን፡ ናይ ቃልሲ ብጾትን ዓቢ ክሳራ እዩ። ንዕኡ መንግስተ ሰማያት፡ ንበዓልቲ ቤቱን ደቁን ደቂ-ደቁን ብጾቱን ፈተውቱን ድማ ጽንዓት ይሃቦም።
ቦታ ናይ ሓዘን፡St. Mary Eritrean Tewahdo Orthodox Church, 1415 Sunbury Rd, Columbus, OH 43219
ሓመድ ኣዳም ዝለብሰሉ ዕለት፡ ቀዳም ዕለት 19, 2018 ኮይኑ ፍትሓት ልክዕ ሰዓት 7፡45 ቅ.ቀ. ኣብ ቅድስተ ማርያም ተዋህዶ ኦርቶዶክስ ቤተክርስትያን ኤርትራ ክካየድ እዩ።ፍትሓት ድሕሪ ምፍጻሙ ድማ ናብ ቦታ ቀብሪ 10፡00 ቅ.ቀ. ጉዕዞ ይኸውን።
ሓመድ ኣዳም ዝለብሰሉ ቦታ፡ Forest Lawn Memorial Gardens
ኣድራሻ፡ 5600 E Broad St, Columbus, OH 43213
የቐንየልና / ሕሰም ኣይትርከቡ። ተወሳኺ ሓበሬታ ምስ እትደልዩ ናብ’ዘን ዝስዕባ ቁጽሪ ተሌፎናት ደዊሉ።
614-668-2846 614-441-2913 614-559-9999


text:
ሽወደን ኣብ 12 ኣውራጃታትን 290 ኮሙናትን እያ ተመቒላ። ኩለን ኣውራጃታት ብጀካ ኣውራጃ ጎትላንድ ብዙሓት ኮሙናት ኣለወአን። ጎትላንድ ሓደ ኮሙን ኣለዋ፡ ዞባ ጎትላንድ ንኣብነት ናይ ትምህርቲ፡ ማሕበረሰኣዊ ኣገልግሎት፡ ናይ ኣረጋውያን ክንክን ከምኡ'ውን ብዛዕባ ናይ ጥዕናን- ክንክን ሕማማን ሕቶታት ሓላፍነት ኣለዎ። Läs mer om Region Gotland.
ኩነታት መንበሪ-ኣባይቲ
ኣብ ጎትላንድ ዝተፈላለየ ዓይነት መቐመጢ ኣሎ፡ ኣብ ገጠር ከምኡ'ውን ኣብ'ቲ ዝዓበየ ቦታ ቪስቢ። ብዙሓት እዮም ኣብ ቪስቢ ክቕመጡ ዝደልዩ፡ ስለ'ዚ ናይ ምሉእ ዓመት መንበሪ ገዛ ንምርካብ ኣብ ካልኦት ቦታ ናይ'ቲ ኣውራጃ ዓብይ ዕድላት ኣሎ። እቶም መብዛሕትኦም ናይ ክራይ ገዛዉቲ፣ ኣብቲ ናይ ኮሙን ናይ ገዛውቲ ትካል ጎትላንድስሀም እዮም ዝርከቡ፣ ኣብ ምሉእ ከባቢ ጎትላንድ ኣባይቲ ኣለዎም። ኣብ'ቲ ናይ ገዛውቶም መስርዕ ምምዝጋብ ካብ ክፍሊት ናጻ እዩ፡ ኣብ Gotlandshems webbplats. ኣንብብ።
ግላውያን ወነንቲ ገዛውቲ፣ መንበሪ ገዛውቲ ዘካርዩ እውን ኣለዉ። ሓደ ዝርዝር ናይ እዚኣቶም ንኣብነት ኣብ Gotlands turistbyrås webbplats ትረኽቦ። ኣብኡ እውን ናብ ጎትላንድ ምግዓዝ ብሓበሬታ ክሕግዘካ ዝኽእል ናይ ርኽክብ ሓበሬታ ናይ Inflyttarbyrån፡ ኣሎ። እቲ ናይ ምግዓዝ ቤት ጽሕፈት ናይ ፈይስቡክ ገጽ እውን ኣለዎ ከምኡ'ውን ሓደሽቲ ዝጋዓዙ ክራኸብሉ ዝኽእሉ ዝተፈላለየ ፍጻመታት ብስሩዕ የዳሉ እዩ።
ብዛዕባ ገዛውትን መቐመጥን ዝያዳ ኣብ Region Gotlands sida ኣንብብ።
ንግዳዊ-ንጥፈታትን ወሃብቲ-ስራሕን
ኣብ ጎትላንድ ሓደ ሓያል ናይ ትካላት ባህሊ፣ ቀጻሊ ናይ ዝተፈላለየ ናይ ንግዲ ዕዳጋ ኣብ ብዙሕነት ዘጣምር ተደራዳሪ ናይ ንግዲ ጥንሰ-ሓሳባት ዝምህዝን ዘማዕብልን ኣሎ።
ነኣሽቱ ዋኒንተኘት ኣብ'ታ ደሴት ዓብይ እዩ፡ ዳርጋ ትቸዓተ ካብ ዓሰርተ ናይ ጎትላንድ ትካላት ካብ ሓሙሽተ ዝውሕዱ ሰራሕተኛታት ኣለውወን።
ሕrሻ፣ ናይ እምኒ ትካላትን ናይ ሃላቒ ትካላትን ካብ ነዊሕ እዋን ሒዙ ኣብ ጎትላንድ ኣገዳሲ ናይ ንግዲ ዕዳጋትት እዩ። እቶም ናይ ጎትላንድ ናይ ሃላቒ ትካላት ብኣብ ዞባዊ ዝቦቐለን ዝተሰርሐን ጥረ-ነገር ስለዝሰርሑ እቲ ናይ መወዳእታ ፍርያት ኣዝዩ ብሉጽ ዓይነት ይኸውን።
ኣብ'ቲ ዝዓብይ ዘሎ ናይ ኣገልግሎት ጽላት እቲ ናይ በጻሕቲ ትካል ሓደ ዓቢ ግደ ኣለዎ። እቲ ዓብይ እጃም ናይ በጻሕቲ ብዙሕ ናይ ስራሕ ኣጋጣሚ ኣስዒቡ እዩ፡ ናይ ሓጋይ ስራሕ ከምኡ'ውን ኣብ'ዚ ንግዲ እዚ ማዕቢሉ እዩ።
ብዛዕባ ስራሕን ትካላትን ዝያዳ ኣብ Region Gotlands sida ኣንብብ።
ኣገልግሎት ጥዕና
ኣብ ጎትላንድ ሓደ ዩኒቨርሲቲ ኣሎ፧ Uppsala Universitet Campus Gotland። እቲ ዩኒቨርሲቲ ናይ ዝተፈላለየ ዓውድታትን ብዙሓት ኮርሳትን ትምህርትታትን ኣለዎ፡ ሓደ ካብኡ ቁጠባን ናይ ኮምፕዩተር ፕሮግራምን ምዳልው እዩ።
Folkhögskolan och den kommunala vuxenutbildningen/እቲ ህዝባዊ ኮለጅን ኮሙናላዊ ናይ ዓበይቲ ትምህርትን ናይ መባእታውን ላዕለዋይ ትምህርትን ከምኡ'ውን ናይ ፍሉይ ሞያ ኣንፈት ዘለዎ ኮርሳት እዩ ዝህብ።
Korta vägen Visby/ ሓጺር መገዲ ቪስቢ ንኣብ ጎትላንድ ዝቕመጡ ኣከደሚኛታት ናይ ወጻእተኛ ድሕረ ባይታ ዘለዎም ዘተኩር ሓደ ናይ ዕዳጋ ስራሕ ትምህርቲ እዩ። እቲ ትምህርቲ ብናይ ስቶክሆልም ዩኒቨርሲቲ ይመሓደር።
ናይ መቐመጢ ዝተዋህቦም ዓበይቲ ከምኡ'ውን ኣብ ጎትላንድ ህዝባዊ ምዝጉባት ብሓልዮት ኣውራጃ ጎትላንድ ቋንቋ ሽወደን ነወጻእተኛ (SFI) ክመሃሩ ይኽእሉ እዮም።
ብዛዕባ ንቖልዑትን ዓበይትን ትምህርቲ ኣብ Region Gotlands sida ኣንብብ።
ኣብያተ-ትምህርታትን ትምህርትን
ኣብ ምሉእ ጎትላንድ ናይ ክንክን ማእከላት ኣለው። ብዛዕባ ናይ ጥዕና ምኽሪ ናብ'ቶም ናይ ክንክን ማእከላት ኢኻ ኣቐዲምካ ትውከስ። ኣድላይ ምስዝኸውን እቲ ናይ ጥዕና ማእከል ናብ ቤት ሕክምና ከመሓላልፈካ ይኽእል እዩ። ኣብ ቪስቢ ናይ መድሃኒት ብቕዓት ዝሓዘ ሓደ ዘመናዊ ቤት ሕክምና ኣሎ።
መቐበሊ ናይ ስኒ ክንክን ኣብ ጎትላንድ ኣብ ብዙሕ ቦታታት እዩ ዝርከብ።
ኣብ'ዚ ዝስዕብ መርበብ ብዙሃን ብዛዕባ ክንክን ምኽሪ ክትወሃብን እቲ ዝቐረበ ናይ ክንክን ማእከል www.1177.se/gotland ክትረክብን ትኽእል፣ ወይ ብስልኪ 1177። ኣብ ግዜ ናይ ሂወት ሓደጋ ኩነታት ናብ ናይ ህጹጽ ቁጽሪ 112 ደውል።
ብዛዕባ ጥዕናን- ክንክን ሕማምን ዝያዳ ኣብ Region Gotlands sida.
ባህላውን ናይ ምዝንጋዕ ንጥፈታትን
ኣብ ጎትላንድ ኮርሳትን ንጥፈታትን ዘዳልዋ ብዙሓት ናይ ትምህርቲ ማሕበራት ኣለዋ። ኣብ'ዚ እውን ዝተፈላልየ ጥቕሚታት ዘለወን ብዙሓት ንጡፋት ማሕበራት ኣለዋ፡ ንኣብነት ናይ ስፖርትን-ባህልን ማሕበራት። መስረታት ከም ጎትላንድ ሙዚቃን ናይ ኣውራጃ ተዋስኦ ናይ ኣውራጃ ቤተ-መዘክርን እውን ንሓደ ሃብታም ናይ ባህሊ ሂወት ተረኦም ይጻወቱ እዮም።
ኣብ'ቲ ቤት-መጻሕፍቲ፣ መጻሕፍቲ ምልቃሕ፡ ጋዜጣታት ምንባብ፡ ኮምፕዩተር ምልቃሕ፡ ሓበሬታ ምድላይን ሕቶታት ምሕታትን ካብ ክፍሊት ነጻ እዩ። ኣብ'ዚ ናይ ቋንቋ ዘማዕብሉ ንጥፈታት ዕድላት ኣለው፡ ስፕሮክካፈታት፡ ንቖልዑት ብዝተፈላለይ ቋንቋታት ናይ ጽውጽዋይ ግዜ፡ መጻሕፍቲ ብቐሊል ሽወደንኛ ዝንበብን ናይ ቋንቋ ኮርሳትን። በቲ ናይ'ቲ ቤት-መጻሕፍቲ ብዙሕ ንጥፈታት ምስ ብዙሓት ካልኦት ተራኺብካ ምዕላል ዝከኣለሉ ዕድል ኣሎ። ቤት-መጻሕፍቲ እብ ዝተፈላልየ ቦታታት ናይ'ታ ደሴት ኣሎ።
ኣገደስቲ መራኸቢ ቦታታት እዩ ከምኡ'ውን ኣብ'ዚ ንኣብ መንጎ 13ን 19ን ዝዕድመኦም መንእሰያት ካብ ክፍሊት ነጻ ዝኾነ ብዙሕ ዝተፈላላየ ንጥፈታት ይውፈይ እዩ።
ንጥፈታትን ኣብ Region Gotlands sida ኣንብብ።
ንጥፈታት ሲቪላዊ-ማሕበራት ኣብ መዳይ ምውህሃድ ኣብ ሕብረተ-ሰብ
ኣብ ጎትላንድ ብዝተፈላለየ ኣገባባት ናይ ምውህሃድ ዝሰርሓ፣ ሓያሎ ማሕበራት ኣለዋ።
ሓደ ሓደ ካብኣተን፧ Rädda Barnen, Röda korset, Demokrati för Barns Framtid, Kyrkor och andra trossamfund, Gotlands idrottsförbund och öns många idrottsföreningar, ABF, Bilda, Studiefrämjandet, Folkuniversitetet, Studieförbundet Vuxenskolan, Sensus ከምኡ'ውን እቲ መድብለ-ባህላዊ ማሕበር።
ኣብ ብዙሓት ቦታት ወለንተኛ ማሕበራትን መርበባትን ምስሩታት ኣለዋ። ብዙሓት ካብኣተን ዝተፈላለየ ዓይነታት ንጥፈታትን ናይ መራኸቢ ቦታታትን የዳልዋ እየን። ንኣብነት ቀይሕ መስቀል መራኸቢ ቦታ ''ኩፓን'' ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ኣለዎ።


text:
ብዛዕባ መንእሰያት ዝዘተየ ብዞባ ኤውሮጳ ሰዲህኤ ዝተዓደመ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ኩሉ ኩርነዓት ዝተሳተፍዎ ኣኼባ ብ24 ለካቲት 2017 ኣብ ፓልቶክ ተኻይዱ። ኣብዚ ኣኼባ ኣቦ- መንበር ሰልፊ ብጻይ መንግስተኣብ ኣስመሮም ንመንእሰያት ዝምልከት ሰፊሕ መብርሂ ሂቡ።
ብጻይ መንግስተኣብ ኣስመሮም ኣብዚ ሰፊሕ መግለጺኡ መንእሰይ ዝበሃል ክፍሊ ሕብረተሰብ ኣየናይ ምዃኑ ምስ ጠቐሰ ግደን ተመኩሮን ኤርትራዊ መንእሰይ ኣብ ግዜ ሰውራ ዘርዚሩ። ኣስዒቡ ድማ መንእሰይ እቲ ደም ከፊሉ ናጽነትን ልኡላውነት ኢርትራ ዘውሓሰ ክነሱ፡ ሞሳ መስዋእቱ ዝተነፍጎ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ሃገሩ ብሰላም ክነብር ዘይከኣለ ምዃኑ እውን ብመርተዖታት ኣሰንዩ ኣብሪሁ። ካብቲ ብዙሕ ሞሳ ቃልሱ ከም ዘይረኸበ ዘመልክት ኣብነታት፡ እዚ ብዋሕዚ ዝስደዶ ዘሎን ኣብቲ ጉዕዞ ስደት ንምግላጹ ዘጸግም ዘጋጥሞ ዘሎ መከራን ምዃኑ እውን ብዝርዝር ኣመልኪቱ። መንእሰይ ኣብ ስደት ኣንጻር’ቲ ናብ ስደት ዘብቀዖ ጸረ-መንእሰይ ብፍላይ ጥራይ ዘይኮነ ጸላኢ መልእ ህዝቢ ዝኾነ ዲክታቶር ኣብ ዝግበር ዘሎ ቃልሲ ብኸንድቲ ዝድለ ይሳተፍ ከምዘየለ ጠቒሱ፡ ከምኡ ንክኸውን ዘገደድዎ ጉዳያት ጸብጺቡ።መማረጺ ኣብ ዘየብሉ ኣዝዩ ኣግላሊ ፕሮፓጋንዳ ስርዓት ህግደፍ ምዕባዩ ቀንዲ ምኽንያት ምዃኑ’ውን ኣብሪሁ። ኩነታት ከምዚ ኢሉ ብዝሕቱል ተሳትፎ መንእሰይ እንተቀጺሉ ሳዕቤኑ ሓደገኛ ምዃኑ ድሕሪ ምሕባር ድማ ብወገን ሰዲህኤ ነዚ ሓደጋዚ ንምውጋድ ክስረሓሉ ዝጸንሓን ዘሎን ጻዕሪ ገሊጹ ጌና ዝተርፎ ከም ዘሎ ከኣ ኣተንቢሁ።
ኣብዚ ኣኼባ ዝነበረ ሓው መድሃኔ ህብትዝጊ ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ጉዳይ መንእሰያት ሰዲህኤ ብጻይ መድሃኔ ህብትዝጊ ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ርኢቶ ከኣ፡ ዞባ ኤውሮጳ ጉዳይ መንእሰያት ንሓደ ኣካል ሰልፊ ጥራይ ዝግደፍ ከምዘይኮነ ተረዲኡ ነቲ ኣኼባ ምስርዑ ኣመስጊኑ። ቀጺሉ ከኣ እቲ ንሱ ዝመርሑ ቤት ጽሕፈት ጉዳይ መንእሰያት፡ መንእሰይ ኣብ ቃልሲ ክሳተፍ ዘኽል ዝኽእል ኩነታት ንምፍጣር የካይዶ ዘሎ ጻዕርታት ዘርዚሩ እቲ ብዚ መዳይ ትጽቢት ዝግበረሉ ለውጢ ክመጽእ ተስፋኡ ልዑል ምዃኑ ኣብሪሁ። ኣብዚ ኣኼባ ንዝቐረበ ሃናጺ መገልጽን ርኢቶታትን ቤት ጽሕፈቱ ክሰርሕሉ ምዃኑ ገሊጹ።
ኣቐድም ኣቢልሉ ሓው ይስሃቅ ወልደማርያም ኣቦ- መንበር ዞባ ኤውሮጳ ንተሳተፍቲ ምስጋናኡ ብምቕራብ፡ ነዚ ኣኼባ ክውድቡ ብዛዕባ ዝደረኾም ሓልዮት ጠቒሱ ሓጺር መእተዊ ቃል ኣስሚዑ።
መድርኽ ሕቶን ርኢቶን ምስ ዝተኸፍተ ድማ ተሳተፍቲ ብዛዕባ ጉዳይ መንእሰያት ከምዚ ዝኣአመሰል ኣኼባ ምክያዱ ንኢዶም። ዝያዳ ዝተነባረቐ ካልእ ኣገዳሲ ሓሳብ ከኣ ጉዳይ መንእሰያት ከምቲ ኣብ ቃልሲ ዘለዎ መተካእታ ዘየብሉ ግደ ኣብቲ ዝድለ ደረጃ ንምብጽሑ ከቢድን ቀጻልን ቃልሲ ስለ ዝሓትት በብዓቕሞኻ ብውልቂ ኮነ ብሓባር ጻዕሪ ክገብርሉ ተሰማሚዖም። ብዘይካዚ ብዛዕባዚ ጉዳይ ዓሚቕ ኣፍልጦ ስለ ዘድሊ፡ ካብ ተሳተፍቲ ኣብ መጻኢ ነዚ ዛዕባዚ ዝምልከት መጽናዕታዊ ጽሑፋት ሒዞም ክቐርብሉ ቃል ዝኣተዉሉ ኣጋጣሚ’ውን ነይሩ።


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ
ኣሜን!!!
ንስሓ
ብመንጽር ብሂል ኣበው፡ 1ይ ክፋል
ኣድላይነት ንስሓ
(Click for PDF)ቅዱስ ኣባ ቢመን፡ “ንስሓ እንታይ ማለት እዩ፤” ኢሎም ምስ ሓተቱዎ፡ “ንስሓ ዳግማይ ሓጢኣት ዘይምግባር እዩ። ነዚ እዮም ቅዱሳን እተጸወዑ፡ ንሓጢኣት ስለዝፈንፈኑ ቅዱሳን ክበሃሉ በቀዑ።”
ቅዱስ ማቓርዮስ ዓቢ፡ “ማይ ኣብ ልዕሊ ሓዊ ምስ ፈሰሰ፡ ሓዊ ዘቃጸሎ ይሓጽብ። ጐይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ንኽንሳሕ ዝሃበና ዕድል ሓጢኣት ስጋን ነፍስን ዝሓጽብ እዩ።”
ቅዱስ ሙሴ ጸሊም፡ “ጠቢብ ዝበሃል፡ ጠቢባን ዝገብርዎ ይገብር፡ ንነፍሱ ብሕሱር ዋጋ ኣይሸይጥን። ዓስቡ ድማ ዘልኣለማዊ ህይወት እዩ። ድያብሎስ ህልኸኛ ምዃኑ ስለዝፈልጥ፡ ኣምላኽ ንሰብ ንስሓ ሰርዓሉ። ስለዚ ብዓቕምና ክንጥንቀቕ ይግባእ፡ ኣብ ዝጐደለና ብጄካ ሓጢኣት ድማ ክምልኣልና እዩ።”
+ “ፍቑራት ኣሕዋተይ፡ ንኽንንሳሕ ዕድል ካብ ተዋህበና መንገድና ኣቕኒዕና ብፍጹም ልባዊ ንስሓ ናብ እሙን ኣምላኽና ንመለስ። ኣፍደጌታት ንስሓ ከይተዓፅወ ከሎ ንጒየ። እዋን ምስ ሓለፈ ብኽያትን ምሕርቃም ኣስናንን ከይኮነ፡ ንመደቀሲና ብንብዓት ከየረሓሰና ከሎና፡ ንነፍስና መርሚርና ንስሓ ንእቶ። ክርስቶስ ኣምላኽና ኩሉ ሰብ ካብ ጥፍኣት ክመሉቕ እዩ ድላዩ። ኣብ ማህጸን ወላዲትና ከሎና ዝፈልጠና ኣብ ሑቕፉ ከእትወና ይናፍቐና ኣሎ” ።
ማር. ይስሓቕ፡
+ እምነትን ጥምቀትን ኣእማድ ኩሉ ሰናይ ነገር እየን። ብእአን ሰናይ ነገር ኪገብር ክርስቶስ ፀወዓኒ። ብዓይኒ ዝርአ ዝጭበጥ፡ ነቲ ዘይርአ ድማ ብእምነት ምስጢሩ ከስተውዕል ተዋህበኒ።
+ እታ ቀዳመይቲ ውሉድነት ካብ ኣቦ ብጥምቀት እያ። እታ ካልኣይቲ ውሉድነት ድማ ብንስሓ እያ። ስለዚ ብእምነት ዝረኸብናዮ ዕርቡን ናጽነት ብንስሓ ከኣ ውህበት ጸጋታት ኣሎና።
+ ኣፍ ደገ ምሕረት ንስሓ እያ። ብዘይ’ዛ ኣፍደገ ናብ ህይወት ክኣቱ ዝኽእል የልቦን።  > (ኤፌ. 2፡8-9) ።
+ ንስሓ እንታይ እያ ኢሉ ምስ ተሓተ ማር ይስሓቕ፡ “ዝተጣዕሰ ልቢ እዩ” ይብል።
+ ንስሓ ኣደ ህይወት እያ። ንኹሉ ርኽሰት ምስ ሓደግና፡ ማዕፆኣ ትኸፍተልና። ብሰሪ ኣበሳና ዘጥፋእናዮ ጸጋ ውሉድነት፡ ካብ ምስጢረ ጥምቀት፡ ማለት ካብ ምንጻህ ማይን ኣብራኽ መንፈስ ቅዱስን ንውለድ። ከምኡ’ውን ነቲ ብርኽሰት ዝመልአ ስጋና ብንስሓ ሓጺብና፡ ንክርስቶስ ንለብሶ። ንንስሓ ዝጸልእ፡ ካብቲ ተቐሪብሉ ዘሎ ጸጋ ይንፈጎ። ሓቀኛ ንስሓ ዝፈቱ ነቲ ረሳሕ ሰብነቱ ደርቢዩ ንድሕሪት ዘይጥምት፡ ካብ ኩሉ ጸጋታት ዝቕበል እዩ።
+ ንኽትናሳሕ መጀመርያ ትሑት ኩን።
+ ንስሓ ብርሃን ዝመልኦ ጻዕዳ ልብሲ እዩ።
ተናሲሓና ዝብሉ ብዙሓት እዮም፡ ብሓቂ ዝናሰሑ ግን እቶም ብልቦም ዝሓዝኑ እዮም። ንሓዘን ዝቀዳደሙላ ማእለያ የብሎምን፡ እቶም ሱቕ ዝመርጹ ግን ክረኽብዋ እዮም። ብዛዕባ ሽግሩ ዘረባ ዘይቋርጽ ሰብ፡ ብውሽጡ ባዶ ስለዝኾነ፡ ሓዘን ዝስምዖ ኣይኮነን።
+ ኣብ ሓጢኣት ዝወደቐ ሕማሙ ፈሊጡ ናብ ንስሓ ዝጓየ ብቐሊሉ ክሓዊ እዩ።
ሳዕቤን ሓጢኣት፡
ኣበው ዝበሉዎ፡ “ሓጥእ ሰብ ርኽሰቱ ካብ ናይ ውኻርያን ክልብን ሓሰማን ይብእስ። ምኽንያቱ፡ እዞም እንስሳታት፡ ዝተዋህቦም ባህሪ ዓቂቦም እዮም። ወዲ-ሰብ ግና፡ ብመልክዕ እግዚአብሔር ተፈጢሩ ከሎ፡ ክብሩ ኣይዐቀበን። ስለዚ ነታ ሓጥእ ነፍሲ ወይልኣ። ከልቢ ናብ ርኹስ ስፍራ ምኻድ ኣየቋርጽን፡ ስለዚ ድማ ክሳዕ ዕለተ ሞቱ ርኹስ ይኸውን።
ቅቡል ንስሓ
1. ንሓቀኛ ንስሓ ዝሕግዙና ምኽርታት
ቅዱሳን ኣበው፡
+ እቲ ሓቀኛ ንስሓ ዝኣተወ፡ ናብ ሓጢኣት ዳግማይ ዘይምለስ እዩ። ሓጢኣቱ ካብ ሰዶምን ጎሞራን ሓጢኣት ወላ’ኳ እንተገደደ፡ ብንብዓት ነቲ ደሪቑ ዝነበረ ልቡ እንተኣስተዮ ክነጽህ እዩ። ምስ ሓጢኣት ዘለዎ ርክብ ከቋርጽ ከሎ፡ ብኡ ንብኡ ካብ መንፈስ ቅዱስ ተወሊዱ፡ ምስ ሕሩያን እግዚአብሔር ይስራዕ። ብርኽሰት ዘይተተንከፈ ድንግል ይኸውን። ኣብ ሓጢኣት ዘይወደቐ ዘርኢ ይቑጸር። ዕርቡን ተስፋኡ ቅቡል ይኸውን። ሓጢኣት ካብ ልቡ ዝነጸገ ኮይኑ፡ ብምሕረት ኣምላኽ ንጽህና ይወሃቦ።
+ በቲ ዘይውዳእ ምሕረትካ፡ ነቶም ብሓጢኣት ዝሞትና ብንስሓ ዳግማይ ህይወት ረኸብና። ካብ ኣረጊት ሓድሽ፡ ካብ ርኹስ ንጹህ፡ ካብ ብሓጢኣት ዝተጸየቑ ናብ ብርሃን ዘንጸባረቑ ብምሕረትካን ለውሃትካን ለወጥካና። ምሕረትካ ዘየስተማቐረ መን’ዩ፤ ብውህበት ጸጋታትካ ዘይጸገበ መን’ዩ፤ ብሓድሽ ማይ ህይወት ሓጸብካና። ካብ ከርሲ ንስሓ ዳግማይ ከም ንውለድ ገበርካና። ንዘልኣለም ዓለም ኣምልኾ ምስጋና ውዳሴ ንዓኻ ይኹን። ኣብዚ ሓድሽ ኪዳንካ ንጽህትን ቅድስትን ኣዴና ቅድስተ ቅዱሳን ድንግል ማርያም ከተማልደልና ንዓና ሀብካና። ብፍቓድና ነቲ ዝሃብካና ምስሊ ኣርከስናዮ፡ ብፍጹም ማይ ንስሓ ተሓጺብና፡ ካብ ሕሩያን ወተሃደራትካ ከም ንበቅዕ ገበርካና። ኣሜን!
2. ንስሓ ንነፍሲ ትሓጽብ
ይቕጽል . . . ናይ ጽባሕ ሰባት ኢኹም ይበለና።
ወስብሓት ለእግዚአብሔር፣
ወለወላዲቱ ድንግል፣
ወለመስቀሉ ክቡር።