text:
ናይ መወዳእታ ክኸውን ተስፋ ዝተገብረሉ ራብዓይ ዙር ዘተ ሰላም ደቡብ ሱዳን ብዘይስምምዕ ተዛዚሙ’ሎ።መራሒ ተቓዋሚ ሪያክ ማቻር ኣብቲ ሰነድ ፊርምኦም ኣንቢሮም፤ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ግን ንምፍራም ምስተሰማምዑ ሓሳቦም ብምቕያር ተወሳኺ ግዜ ሓቲቶም ኣለው።ደጋጊሙ ከጠንቅቕ ዝፀንሐ ማሕበረሰብ ዓለም እውን ናይ ሳልቫ ኪር ናይ መወዳእታ ምላሽ ንምፅባይ ዝወሰነ ይመስል።
ንተቐናቐንቲ ደቡብ ሱዳናዊን ዘየሰማምዖም መቐሎ ስልጣን እዩ።ብፍላይ ንፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር።
ኣብ ሃገሮም ዝቐፀለ ግጭት ደው ንምባል መሰጋገሪ መንግስቲ ክጣየሽ ክልቲኦም ወገናት ዝተሰማምዕሉ እዩ።እቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ዝፀንሕ ንኽልተ ዓመትን ፈረቓን እንትኸውን ኣብ ውሽጢ እዚ ግዜ ሓድሽ ሕገ መንግስቲ ክንደፍን ሓፈሻዊ መረፃ ክካየድን ኣለዎ።
ኣብቶም ቀዳሞት 18 ኣዋርሕ ናይ መሰጋገሪ እዋን ክልቲኦም ወገናት ነናይ ባዕሎም ሰራዊት ይመርሑ።ድሕሪኡ ግን ኣብ ትሕቲ ሓደ እዚ ይኾኑ።
ናይ ኢትዮጵያ፣ናይ ኬንያ፣ናይ ኡጋንዳ፣ናይ ሱዳንን ጁብቲን መራሕቲ ኣብዝተረኸብሉ እዋን ክልቲኦም ወገናት ብቕድሚ ትማሊ ሰንበት ክሰማምዕሉ ተረዳዲኦም ነይሮም።
ይኹን እምበር ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ትማሊ ሰኒ ሓሳቦም ብምቕያር ካብቲ ሰነድ ዘይቅበሎ ነጥቢ ኣሎ ክብሉ ብምሕባር ተወሳኺ ግዜ ከምዘድልዮም ንቶም ሸምገልቲ ከምዝነገሩዎም ቀንዲ ኣደራዳሪ ኢጋድ ኣምባሳደር ስዩም መስፍን ይገልፁ።ተወሳኺ ግዜ ዝሓተትሉ ምስ መቐሎ ስልጣን ዝተኣሳሰረ እዩ ይብሉ ኣቶ ስዩም።’’ መንግስቲ ነቲ ስምምዕ ከይፍርመሉ ዝኣገዶ ነጥቢ ስልጣን ከካፍል ፍቓደኛ ስለዘይኮነ እዩ’’ ዝበሉ ኣቶ ስዩም ‘’ኣብ ካልኦት ጉዳያት እዚ እዩ ዝብሃል ዝጭበጥ ነገር ኣየቕረቡን።…ብዝኾነ ገና ክንመኽረሎም ንደልዮም ነጥብታት ስለዘለና ይናውሐልና እዮም ኢሎምና’’ኢሎም።
ብመሰረት ክልቲኦም ወገናት ክፍርምሉ ዝተዳለወ ሰነድ ሳልቫ ኪር ፕሬዝዳንት መሰጋገሪ መንግስቲ ክኾኑ መንሓንሕቶም ሪያክ ማቻር ድማ ሓድሽ ኣብ ዝፍጠር ናይ ተቀዳሚ ምኽትል ፕሬዳንትነት ስልጣን ክሕዙ እዮም።
እቶም ፕሬዝዳንት ኣብ ከበድቲ ጉዳያት ውሳነ ንምሃብ ናይቶም ተቀዳሚ ምኽትል ፕሬዝዳንት ኣወንታ ክረኽቡ ኣለዎም ዝብል ኣርእስቲ ንሳልቫ ኪር ኣየሐጎሰን።
ካብ ትማሊ ንከይሓልፍ መጠንቀቕታ ክህብ ዝፀንሐ ኢጋድን ማሕበረሰብ ዓለምን ንግዚኡ ተወሳኺ እዋን ምሃብ መሪፁ’ሎ።ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ምስ ደገፍቶም ንክመኽርሉ ክልተ ሰሙን ተዋሂቡዎም ኣሎ።
ናይ እዋኑ ናይ ኢጋድ ኣቦ መንበር ኣቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ ፕሬዝዳንት ዳልቫ ኪርን መሳርሕቶምን ነቲ ሰነድ ብምፍራም መዕልቦ ክህብሉ እምነ፣ከምኡ ክገብሩ እውን ከተባብዖም እደሊ ኢሎም።


c: text/html

text:
ኣብ ትግራይ ኣብ ከተማ ኵሓ ዝተሃነፀ ሆስፒታል ሕክምና ዓይኒ ግልጋሎት ምሃብ ጀሚሩ
እቲ ማእኸል ሕክምና ዓይኒ ብሓልየት ዝተፈላለዩ ገበርቲ ሰናይ ትካላት እዩ ተሃኒፁ። ፕሮይክቶ ቪዥን ዝተባሃለ ስፔናዊ ገባሪ ሰናይ ንህንፀት እቲ ሆስፒታል 6 ሚልዮን ቕርሺ ኣበርኪቱ እዩ።
“ሂማልያ ካታራክ ዝተባሃለ ኣሜሪካዊ ትካል ብወገኑ 6 ሚልዮን ዝግምቶም ዓለም-ለኻዊ ደረጀኦም ዘማልኡ ዘመናዊ ናውቲ ሕክምና ዓይኒ ከምኡ’ውን መካይንን ብሓገዝ ሂቡ እዩ” ኢሎም ሕክምናዊ ሓላፊ እቲ ሆስፒታል ድ/ር ጥላሁን ኪሮስ።
ኣማሓዳሪ እቲ ሆስፒታል ኣይተ ተስፉ ሓረጎት ኣብ ትግራይ ሕክምና ዓይኒ ምስ ካልኦት ሕክምናዊ ግልጋሎት ተፃቢቡ ዝወሃብ ምስ ምንባሩ እቲ ተሃኒፁ ዘሎ ሆስፒታል ልዑል ኣበርክቶ ክህልዎ እዩ ኢሎም።
ፕሮይክቶ ቪዥን ኣብ ትግራይ ን16 ዓማውቲ ናፃ ሕክምና ዓይኒ ኣብ ምሃብ ዝረከብ ገባሪ ሰናይ ትካል እዩ።
እቲ ሆስፒታል ምስ ውሽጣዊ ናውቱ 17 ሚልዮን ቕርሺ ወዲኡ’ሎ

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
መንግስታዊ ስልጣን ማለት ህዝቢ እነገልግለሉን ድልየታቱ እነማልኣሉን መሳርሒ እዩ። ኣብዚ ሐዚ እዋን መንግስትን ውድብን ነዚ ኣተሓሳስባ ኣብ ሰበ ስልጣን ይኹን መላእ ሕብረተሰብ ንምስራፅ ብሰፊሑ እናተንቀሳቐሱ ይርከቡ። ኣብቲ ዓመCቕ ተሃድሶና ቀንዲ ሓደጋታት ናይቲ ስርዓት ተባሂሎም ዝተነፀሩ
ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ሲቪል ሰርቪስ ወረዳ ኦፍላ ወ/ሮ ኣሰፉ ፍቓዱ
በለፅን ኣካብነት ክራይን ብቐፃልነት ንምቅላስ ቀሊል ዘይበሃል ፖለቲካዊ ዋዒይ ተፈጢሩ ኣሎ። ብፍላይ ንብረት ህዝብን መንግስትን ኣብ ዝተተለመሎም ልምዓታዊ ጉዳያት ብምውዓል ግዕዝይና ንምቅላስ ዘኽእል ኩነታት ብዝተጠናኸረ መንገዲ ተጀሚሩ ኣሎ።በዚ መዳይ መንግስትን ህዝብን ዝለዓለ ርብርብ እናገበሩ ይርከቡ። መንግስታዊ ሓላፍነት ዝተሸከሙ ሰባት እታ ዝተፈቐደትሎም መሃያን ጥቕማ ጥቕምን ክጥቀሙ ዘግብር ቃልሲ ኣንፃር ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ክራይ እናተኻየደ ይርከብ። በዚ ድማ እቲ እናገደደ ይመፅእ ዝነበረ ስልጣን ንውልቀ ረብሓኻ መሐለዊ ገይርካ ናይ ምውሳድ ኣረኣእያን ተግባርን ንክንኪ ዝለዓለ ምንቅስቓስ እናተገበረ እዩ።እዚ ምንቅስቓስ ብደረጃ ክልል፣ ዞባ ይኹን ወረዳ ዝለዓለ ትኹረት ተዋሂቡዎ እናተተግበረ ይርከብ።በዚ መዳይ ቤት ፅሕፈት ሲቪል ሰርቪስ ወረዳ ኦፍላ እቶም ኣብ መድረኽ ዓመCቕ ተሃድሶ ዝተልዓሉ ሕቶታት ምስ ሓፈሻዊ ስራሕቲ እቲ ቤት ፅሕፈት ብምውዳድ ከመይ እናተግበሮም ከምዝመፀ ክንርኢ ደሊና ኣለና። ኣብ በጀት ዓመት 2009 ዓ.ም ዝተሰርሑ ቁልፍን ዓበይትን መደባት ከምኡ እውን ከይዲ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ዝምልከት ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ሲቪል ሰርቪስ እታ ወረዳ ወ/ሮ ኣሰፉ ፍቓዱ ዝሃባና መብርሂ መሰረት ብምግባር፣ ከምዝስዕብ ተዋዲዱ ኣሎ።
ቤት ፅሕፈት ሲቭል ሰርቪስ ወረዳ ኦፍላ ምስ ኮማንድ ፖስት ሰናይ ምምሕዳር እታ ወረዳ ብምውዳድ እቶም ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብ ዝተኻየደ መድረኽ ተሃድሶ ብሕብረተሰብ ዝተልዓሉ ሕቶታትን ፀገማትን ትኹረት ሂቡ መፍትሒ እናሃበ መፂኡ እዩ።ፈለማ ኣብታ ወረዳ ዝረኣዩ ፀገማት ሰናይ ምምሕዳር ንምፍታሕ ዘኽእል ዝርዝር ዝበለ ጠንቂ ሰናይ ምምሕዳር ሕድሕድ ኣብያተ ዕዮ ዘነፀረን መፍትሒ ዘካተተን ትልሚ ኮማንድ ፖስት ክዳሎ ተገይሩ። ብምዃኑ እውን ኣብታ ወረዳ ኣብ ዝርከባ 22 ኣብያተ ዕዮን 21 ጣብያታትን ትልሚ ሰናይ ምምሕዳር ብምድላው ናብ ተግባር ክኣትዋ ክኢለን እየን።
ብመሰረት እዚ ምምሕዳር ወረዳ ኦፍላ እቶም ኣብ እዋን ተሃድሶ ብሕብረተሰብ ዝተልዓሉ ፀገማት ኣወሃህባ ግልጋሎት ንምፍታሕ ምንቅስቓስ ጀሚሩ እዩ። አብታ ወረዳ ዝርከቡ ሓለፍቲ ኣብያተ ፅሕፈት ኣብ ሰሙን ክልተ ግዘ ጥርዓን ሕብረተሰብ ጥራሕ ንክሰምዑን ንከገልግሉን ስለዝተገበረ እቲ ዝነበረ ፀገም እናተፈትሐ ዝመፀሉ ኩነታት ተፈጢሩ እዩ።ብተወሳኺ ድሕሪ ተሃድሶ ዝተጣየሸ “ኮማንድ ፖስት” ሰናይ ምምሕዳር እታ ወረዳ ናብ ጣብያታትን ቁሸታትን እናወረደ ህዝቢ ዘልዕሎም ፀገማት እናፈትሐ ይርከብ። ንኣብነት ኣብ 2009 ዓ/ም ናብ ሓሙሽተ ጣብያታት ብምውራድ ኣብ ዘፃረዮም ምምሕዳራዊ ጥርዓናት ፀቕጢ ኣመራርሓ፣ ኣድልዎ፣ ንህዝቢ ዘይምድማፅን ፀገም ዝነበሮም፣ ውራ መሬት ዘይተከላኸሉ ኣመራርሓ ጣብያታት ሓሸንገ፣ ጓራን ዛታን ካብ ሓላፍነቶም ክለዓሉ ተገይሩ እዩ። ከምኡ እውን ኣብ ምክልኻል ውራ መሬት ኣብ ዝተገበረ ምንቅስቓስ ዓዲ ፈለስቲ ኣብ ዝተብሃለት ቁሸት ብዘይሕጋዊ መንገዲ ተታሒዙ ዝነበረ መሬት ተላዒሉ ስራሕን መሬትን ንዘይነበሮም 75 መናእሰይ ተዓዲሎም ኣለዉ። ብተወሳኺ ካብዚ ቀረባ እዋን እናኸተመት ትመፅእ ኣብዘላ ጣብያ ዛታ ተሃኒፆም ዝነበሩ 241 ዘይሕጋዊ ኣባይቲ ድማ ድሕሪ ተሃድሶ ፈሪሶም ዳግም ብሕጋዊ መንገዲ ህንፀቶም ክመሓደር ተገይሩ ኣሎ።
ኣብታ ወረዳ ኣብ ስራሕቲ ምልመላ ተጠቀምቲ ሴፍትኔት ፀገማት ምንባሮም እውን ሕብረተሰብ ኣብ መድረኽ ተሃድሶ ብተደጋጋሚ ኣልዒሉ ነይሩ እዩ። ነዚ መሰረት ብምግባር ኣብ 16 ጣብያ ኣብ ዝተኻየደ ምፅራይ፣ ተጠቀምቲ ክኾኑ ዘይግበኦም 94 መራሕቲ ስድራ ተመንጢሎም ንዝምልከቶም ተዋሂቡ ኣሎ። ኣብዚ መዳይ ብዝተኻየደ ስጡም ክትትል ኣብ 2008 ዓ/ም ልዕሊ 100 ዝነበሩ ጥርዓናት ሴፍትኔት ኣብ 2009 ዓ/ም ናብ ሓሙሽተ ክንክዩ ክኢሎም እዮም፡፡
ኣተሓሳስባን ተግባርን ኣካብነት ክራይ ንምቅላስ ኣብ ዝተገበረ ርብርብ ድማ ኣብ ወረዳ ኦፍላ ኣብ ትርከብ ጣብያ ጓራ ዝርከቡ ሓለፍቲ ሕብረት ስራሕ ማሕበር ኣመሳሲሎም ብምፍራም ገንዘብ ክወስዱ ስለዝተረኸቡ ጉዳዮም ብሕጊ ተታሒዙ እናተፃረየ ይርከብ። ከምኡ እውን ዝተጭበርበረ መረዳእታ ብምቕራብ ጨረታ ስዒሩ ዝነበረ ሓደ “ኮንትራክተር” ካብ ሕብረተሰብ ብዝተረኸበ ሓበሬታ ብምፅራይ እቲ ከይዲ ክተርፍ ዝኸኣለ እንትኾን እቲ ጉዳይ ግና ብሕጊ ተታሒዙ ኣሎ።ከምኡ እውን ሓደ ክኢላ ማይ ሃፍቲ ብጥቆማ ሕብረተሰብ ዘይተሰርሑ ትሽዓተ “ባዮ- ጋዛት” ከም ዝተሰርሑ ገይሩ ብምጭብርባሩ ጉዳዩ ኣብ ትሕቲ ሕጊ ይርከብ።
ብዘይካ እዚ ሕብረተሰብ ኣብ ልምዓት ዘልዐሎም ፀገማት ንምፍታሕ ኣብ ዝተገበረ ፃዕሪ ኣብታ ወረዳ ካብ ማይ ማዕዶ ናብ ጣብያ ስምረት ዝወስድ ሓሙሽተ ኪ.ሜትር መንገዲ ፀፀር ብኢንተርፕራይዝ ስራሕቲ መንገዲ ትግራይ ተሰሪሑ እዩ። ከምኡ እውን ካብ ጣብያ ዓዲ ነባ ናብ ጣብያ ኪዳነ ዝወስድ 16 ኪሎ ሜትር መንገዲ ብሓደ ነጥቢ ኣርባዕተ ሚልዮን ብር ወፃኢ ብምህናፅ ንትራፊክ ክፍቲ ኮይኑ ኣሎ። እዚ ከምዘሎ ኮይኑ ቃላይ ሓሸንገ ክሪኡ ዝመፁ በፃሕቲ ዓዲ (ቱሪስት) ብዝደለይዎ ኣንፈት እናተዘዋወሩ ንክሪኡ ዘኽእሎም 12 ኪሎ ሜትር መንገዲ ፀፀር ብ760 ሽሕ ብር ወፃኢ ክስራሕ ክኢሉ እዩ።
ብመሰረት ኣብ መድረኽ ተሃድሶ ዝቐረበ ሕቶ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ንምፍታሕ ኣብ ዝተገበረ ምንቅስቓስ ድማ ኣብታ ወረዳ ኣብ ትርከብ ዕሸል ከተማ ዛታ ቢሮ ማይ ሃፍቲ ምስ ወረዳን ገበርቲ ሰናይ ትካላትን ብምትሕብባር ብሰለስተ ሚልዮን ቅርሺ ወፃኢ መሰረተ ልምዓት ማይ ብምህናፅ ኣብ ጥቕሚ ውዒሉ ኣሎ። ከምኡ እውን ቅድም እንትብል ኣብ ጣብያ ፈላ ተሃኒፁ ጥቕሚ ዘይህብ ዝነበረ ጉድጓድ ብሰለስተ ሚልዮን ብር ወፃኢ ዳግም ተሃኒፁ ፀገም ፅሩይ ዝስተ ማይ ሕብረተሰብ ክፍታሕ ክኢሉ ኣሎ።
ኣብቲ ዓመBቕ ተሃድሶ ሕብረተሰብ ሓገዝ ልቓሕ ንክውሰድ ዝጥቀመለን ትካላት ፋይናንስ ናይ ዘይምህላው ፀገም ከምዝነበረ ተላዒሉ ነይሩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ጣብያ ዛታ ንኡስ ጨንፈር ትካል ፍትሓዊ ልቓሕን ዕቋርን ደደቢት ተሃኒፁ ኣሎ። ኣብ ንኡስ ወረዳ ማይ ማዕዶ እውን ብርክት ዝበሉ ዕድመ ዝደፍኡ ስድራ ስውኣትን ተጋደልቲ ነበርን ጡረታ ንውሳድ ናብ ከተማ ኮረም እናተመላለሱ ይንገላትዑ ስለዝነበሩ ትካል ፍትሓዊ ልቓሕን ዕቋርን ደደቢት ጨንፈር ብምኽፋት እቲ ፀገም ክፍታሕ ክኢሉ እዩ። ከምኡ እውን ኣብ ጣብያ ሰሰላ ክሳብ 10ይ ክፍሊ ዘምህር ዝነበረ ካልኣይ ብርኪ ቤት ትምህርቲ ናብ ደረጃ መሰናድኦ ንክዓቢ ብሕብረተሰብ ዝቐረበ ሕቶ ተቐባልነት ረኺቡ ኣድለይቲ ናውቲ ትምህርትን መማህራንን ብምምላእ ከይዲ ምምሃር ምስትምሃር ጀሚሩ ኣሎ።
ቤት ፅሕፈት ሲቭል ሰርቪስ ወረዳ ኦፍላ ኣብ 2009 ዓ.ም ፀሓፊ ኮማንድ ፖስት ሰናይ ምምሕዳር ብምዃን ካብ ዘሳለጦም ስራሕቲ ብተወሳኺ ስሩዕ ስርሑ እውን እናወገነ መፂኡ እዩ። ብመሰረት እዚ ኣብ ተግባራዊ ምዕራፍ 2009 ዓ.ም ፈፀምቲ ኣብያተ ፅሕፈት እታ ወረዳ ብኣተሓሳስባ፣ ክእለትን ፍልጠትን ዝማዕበለን ኣብ ዙርያ መለሽ ስራሕቲ ሪፎርም ተግባራዊ ዘግብርን ዘተባብዑ ስራሕቲ ተሳሊጦም እዮም።ብምዃኑ እውን መስርሓት መመሓየሺ ኣወሃህባ ግልጋሎት ሓበርቲ ፅሑፋት፣ ርእይቶ መውሃቢ ደፍተር፣ ሓሳብ መውሃቢ ሳንዱቕ፣ ባጅ፣ መከታተሊ ቼክሊስትን ካልኦትን ኣብ መብዛሕትአን ኣብያ ፅሕፈት ተዘርጊሑ ሕብረተሰብ ስሉጥ ኣገልግሎት ንኽረክብ ናይ ባዕለን እጃም እናበርከታ ይርከባ። በዚ ድማ ኣብ መእተዊ በሪ ዋና ኣመሓዳሪ እታ ወረዳ ይኹን ኣብያተ ፅሕፈት ክግልገል ዝመፅእ በዓል ጉዳይ ዘጋጠምዎ ፀገማትን ጥንኩራት ጎድንታትን ዝምልከት ሓሳቡ ዝገልፀሉ ሰነድ ርእይቶ መውሃቢ ተዳልዩ ኣሎ። እተን ኣብያተ ፅሕፈት ድማ ካብ ተገልገልቲ ዝወሃቡ ርእይቶታት ብምውዳብ እዋናዊ ግብረ መልሲ ዝቐርበሉ መስርሕ ኣታኣታትየን እየን።ብምዃኑ እውን እቶም እናተኣታተዉ ዝርከቡ ሪፎርምታት(መማሓየሺ ኣሰራርሓታት) መሳለጥቲ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ምዃኖም እቲ መንግስቲ ሰራሕተኛ ኣሚኑ ብምቕባል እናተግበሮም ይርከብ።ይኹን እምበር ኣብዚ ካብ ሕሉፍ ዓመት ዝሓሸ ለውጢ እኳ እንተሃለወ ዝስርሑ ስራሕቲ ብስሩዕ እናገምገምካ ኣብ ምኻድ ምቁርራፃት ስለዝነበሩ እቲ ውፅኢት ምሉእ ከምዘይኮነን ንቕድሚት ትኹረት ክወሃበሎም ከምዝግባእን ወ/ሮ ኣሰፉ ሓቢረናልና እየን።
ብዘይካ እዚ ምምሕዳር ወረዳ ኦፍላ ዝርገሐ መሰረተ ልምዓት መርበብ ሓበሬታ ኣብያተ ዕዮ ክልል፣ ወረዳን ጣብያን ንምዕባይ ኣብ ዝገበሮ ምንቅስቓስ ኣብታ ወረዳ ካብ ዝርከባ 22 ኣብያተ ፅሕፈት ኣብተን 21 ዝርከባ 96 ኮምፒውተራት ብወረዳ ኔት ክራኸባ ብምግባር ዝተፈላለያ ኣብያተ ዕዮ ስሉጥ ስራሕ ንክሰርሓ ኣስተዋፅኦ ገይሩ እዩ። ይኹን እምበር ምቁርራፅ ኬብልን ድኽመት ዓቕሚ ‘’ባንድ ውድዝ’’ን ስለዘሎ ንቕድሚት ትኹረት ተዋሂቡዎ ክስራሕ እዩ። ብዘይካ እዚ ኣብ ምዕባይ ኣጠቓቕማ ብኤሌክትሮኒክስ ዝተደገፈ ስርዓት ኣወሃህባ ግልጋሎት፣ መረዳእታን ሓበሬታን መንግስቲ ኣብ ምዕቃብ ዝተገበረ ምንቅስቓስ እንትርአ፣ መረዳእታ 22 ኣብያተ ፅሕፈት እታ ወረዳ 100 ምኢታዊ ብሶፍት ኮፒ ተወዲቡ ተቐሚጡ እዩ። መረዳእታ ሕድሕድ ሰራሕተኛ መንግስቲ ብዘመናዊ መንገዲ ተወዲቡ ምቕማጡ ድማ እቲ ሰነድ ኣድላይ ኣብዝኾነ እዋን ኣብ ውሽጢ ሓፂር ግዘ ንምርካብን ሰለጤን ስራሕ ንምቅልጣፍን ዝለዓለ ረብሓ ክፍጠር ብዘኽእል ተመዓራርዩ፡፡
በቲ ካልእ ገፅ እተን ኣብ ዝተፈላለያ ኣብያተ ፅሕፈት ዝርከባ ንስራሕ ዝተመደባ ናውቲ ኤሌክትሮኒክስ እንትስበራ ቀልጢፉ ብምፅጋን ናብ ስራሕ ንክኣትዋ እናተገበረ ይርከብ። በዚ እውን ኣብ በጀት ዓመት 2009 ዓ.ም 71 ኮምፒውተርን ላፕቶፕን፣ 57 ፕሪንተር፣ 11 ኮፒ መግበሪ ማሽንን ሓንቲ ፋክስን ብሓፈሻ ን138 ናውቲ ኤሌክትሮኒክስ ፅገና ተኻይዱ። ስለዝኾነ እቲ ኣብ ዝተፈላለያ ኣብያተ ፅሕፈት ዘጋጥም ዝነበረ ፀገም ምስባር ኤሌክትሮኒክስ ብምፍታሕ ኣብ ምቅልጣፍ ስራሕ ናይ ባዕሉ ግደ ተፃዊቱ እዩ። ፅገና ናውቲ ኤሌክትሮኒስ ኣብ ዝካየደለን ኣብያተ ፅሕፈት ዝተዋደደ ምንቅስቓስ ስለዝተገበረ ዕዉት ስራሕ ክስራሕ ተኻኢሉ ኣሎ። ይኹን እምበር እቲ ቤት ፅሕፈት እዚ ስራሕ እንትውግን ዝተሰበራን ዘይተሰበራን ናውቲ ኤሌክትሮኒክስ ኣብ ምንፃርን ብኸመይ ከምተሰበራ ሓበሬታ ኣብ ምሃብን ኣብ ሓደ ሓደ ኣብያተ ዕዮ ፀገማት ነይሮም እዮም።
ቤት ፅሕፈት ሲቪል ሰርቪስ ወረዳ ኦፍላ ኣብ ምትእትታው ሓዱሽ ምዘና ኣወሳስና ብርኪ ስራሕ ( ጀይ ኢ ጂ) ዝምልከት ንዝምልከቶም ኣካላት ስልጠና ሂቡ እዩ።ኣብዚ ስልጠና 20 ንዝኾኑ መካይድቲ ስራሕ ጣብያታት፣ 21 ወኪላት ሕርሻ፣ 21 ፈፀምቲ ጥዕና፣ 21 ፈፀምቲ ዘፈር ትምህርቲ ብድምር ን83 ዝምልከቶም ኣካላት ስልጠና ተዋሂብዎም።በዚ ድማ ኣብቲ ሓዱሽ ምዘና ኣወሳስና ብርኪ ስራሕ ዝነበረ ደንገርገራት ክንፀረሎም ክኢሉ እዩ፡፡
ብሓፈሻ ኣብ ከይዲ ኣፈፃፅማ እቲ ዝወፀ ትልሚ ሰናይ ምምሕዳር ካብ ወረዳ፣ ጣብያ፣ ልምዓት ጉጅለን ውልቀን እናበለ ናብ ታሕቲ እንትወርድ ኣብ ትሕዝትኡን ፅሬቱን ጉድለት ከምዝነበሮ ተገምጊሙ ክስተኻኸል ተገይሩ ኣሎ። እዚ ኮይኑ ምምሕዳር ወረዳ ኦፍላ ኣብ ምርግጋፅ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን እናገበሮ ብዘሎ ፃዕሪ እቶም ብሕብረተሰብ ዝተልዓሉ ፀገማት ኣብ ምፍታሕ ለውጢ ከመዝግብ ክኢሉ እዩ።ስለዝኾነ ኣብ 2008 ዓ.ም ዝነበረ 76 ነጥቢ 51 ምኢታዊ ዕግበት ተገልግልቲ ኣብ 2009 ዓ.ም ናብ 80 ነጥቢ 71 ምኢታዊ ክብ ክብል ክኢሉ እዩ።
ብድምር ምምሕዳር ወረዳ ኦፍላ እቶም ኣብ መድረኽ ብዕምቆት ምህዳስ ብሕብረተሰብ ዝተልዓሉ ሕቶታት ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንምምላስ ሰራሕተኛታት መንግስትን ውድብን እታ ወረዳ ብምውዳድ ዓቕሞም ብዝፈቐዶ እናተንቀሳቐሱ ይርከቡ። በቲ ዝተገበረ ምንቅስቓስ ድማ ዘተባብዕ ውፅኢት እናተመዝገበ ይርከብ። ጎድና ጎድኒ እቲ ዝረጋገፅ ዘሎ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ድማ እቲ ቅድሚ ዳግማይ ተሃድሶ እናላሕለሐ ዝመፀ ባህሊ ምቅልላስን ምውያንን እውን ዳግም እናንሳእረረ ዝመፀሉ ኩነታት ተፈጢሩ ኣሎ። ንኣብነት ጥፍኣት እናረኣየ ‘’እንታይ አእተወኒ” ኢሉ ዝሓልፍ ሕብረተሰብ እናነከየ ይመፅእ ምህላዉ ዘመላኽት ኩነታት ቃልሲ ኣሎ። እዚ ድማ ነቲ ተጀሚሩ ዘሎ ቃልሲ ኣንፃር ኣካብነት ክራይ ብምጥንኻር ስሉጥ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንክረጋገፅ ዓብይ ኣስተዋፅኦ ስለዘለዎ ኣብ ኩሉ ምንቅስቓስ ተጠናኺሩ ክቕፅል ይግባእ፡፡


text:
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣብ ግብጺ ናይ ክልተ መዓልቲ ምብጻሕ ፈጺሙ ተመሊሱ።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣብ ግብጺ ናይ ክልተ መዓልቲ ምብጻሕ ፈጺሙ ካብ ካይሮ ከምዝተፋነወ egypttoday.com ሓቢሩ። ንሱ ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደል ፋትሕ ኣል-ሲሲ ኣብ ዝገበሮ ርክባት ነዚ ተኸሲቱ ዘሎ እዋናዊ ዞባዊ ፖለቲካውን ጸጥታውን ምዕባሌታት ብኸመይ ከምዝገጥሙዎ ከምእተዘራረበ እቲ
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ ኣብ ግብጺ ናይ ክልተ መዓልቲ ምብጻሕ ፈጺሙ ካብ ካይሮ ከምዝተፋነወ egypttoday.com ሓቢሩ።
ንሱ ምስ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደል ፋትሕ ኣል-ሲሲ ኣብ ዝገበሮ ርክባት ነዚ ተኸሲቱ ዘሎ እዋናዊ ዞባዊ ፖለቲካውን ጸጥታውን ምዕባሌታት ብኸመይ ከምዝገጥሙዎ ከምእተዘራረበ እቲ መርበብ ሓበሬታ የገንዝብ።
ክልቲኦም ወገናት `ጸጥታን ምርግጋእን ንምውሓስ` ኣብ ዝተፈላለዩ ጉዳያት ተወሃሂዶም ክሰርሑ ከምእተሰማምዑ `ውን ይጠቅስ።
ውልቀመላኺ ኢሳይያስ፡ ወተሃደራዊ ሓይልታት ግብጺ ኤርትራ ከምዝኣተዉ ድሕሪ ዝተዘርግሐ ዜናዊ ጸብጻባት፡ ብኡ ንብኡ ሰራዊት ኣዋፊራ ምስ ኤርትራ ዘዋስና ዶባት ምስ ዓጸወት እዩ ናብ ግብጺ ከይዱ።
ኣቐዲሙ ናብ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ በጺሑ ከምዝነበረ `ውን ይፍለጥ።
Subscribe ASSENNA YouTube to get Radio Assenna shows on time:


text:
Published: 05 June 2017
ምስ ሳሚያ ክገብሮ ዝጸናሕኩ ምዝርራብ ኣቋሪጸ ምስ-ከድኩ፥ ውሽጠይ ስለ-ዝተሃወኸ ክረጋጋእ ኣይከኣልኩን። በዚ ድማ “-ክርስቶስ ማለት መን’ዩ-?-” ብምባል፥ ክምልሶ ብዘይክእል ሕቶ ነፍሰይ ኣብ ምጭናቕ ኣቶኹ። ከመይሲ ክርስቶስ ዝብል ስም ብዘልዓልኩ ቁጽሪ፥
ቅድሚ ሕጂ ከምኡ ኣጋጢሙኒ ዘይፈልጥ፥ ኣብ ውሽጠይ ሓዲሽ ስምዒት ከላዕለለይ ይስመዓኒ ነበረ። ፍስሓን ሓጎስን ምጽንናዕን ዝህበኒ ዓይነት ስምዒት ምንባሩ ከኣ እዝክር። እቲ ክርስቶስ ዝብል ስም ንዓይ ሓዲሽ’ኳ እንተነበረ፥ እንድዒለይ ግና ሱቕ ኢለ ክፈትዎ ጀሚረ። ስለዚ’ውን ብዛዕባኡ ኣጸቢቐ ንኽፈልጥ፥ ብዙሕ ተገዳስነትን ድሌትን ክገብር ውሸጠይ የገድደኒ ነበረ።
ስለዚ ከኣ’የ ምስ ሳሚያ፥ ብዙሕ ምቅርራብ ክህልወኒ ይደሊ ዝነበርኩ። እቲ ምስኣ ክገብሮ ዝደሊ ዝነበርኩ ምዝርራብ፥ ኣብ ሰዓታት ንግሆ ክኸውን እደልዮ ስለ-ዝነበርኩ’ውን፥ ኣብቲ ቤት-ትምህርቲ ኣንጊሀ ክመጽእ ጀመርኩ። ሳሚያ ከም- እትኣምነንን ኣጸቢቓ’ውን ከም-እትፈትወንን ዝጠራጠረሉ ምኽንያት ኣይነበረን። ኣነ መን ምዃነይ ወይ ኣብ ልዕሊ ክርስቲያን ዝጸንሓኒ፥ ዓቐኑ ዝሓለፈ ጽልኣት ከይሰማዓቶ ተሪፋ ክብል ኣይክእልን እየ። ግዳስ ነዚ ኩሉ’ዚ ሓሊፋ፥ ምሳይ ክትቀራረብ ምኽኣላ፥ ከንእዳ ዝኽእል ዓቢይ ልቦና’ዩ ነይሩ። ስለ’ዚ ድማ’የ ኣነ’ውን ፈታዊታ ንክኸውን፥ እቲ መጠን ዘይነበሮ ልቦናኣ ዘገደደኒ።
ግዳስ እዚ ኩሉ እናኾነ ከሎ’ውን፥ ስለ-ምንታይ ምዃኑ ኣይፈልጥን፥ ሕማቕ ሓሳባት ኣብ ሕሊናይ ምምልላሱ ኣይተረፈን። በዚ ምኽንያት’ዚ እውን ሓደ-መዓልቲ፥ ንሳሚያ ክፍትና ኣሎኒ ኢለ ተለዓልኩ። ስለ’ዚ እውን ካብቲ ናይ ቤት-ትምህርቲ ገንዘብ፥ 1000,= ፓውንዲ እዩ ኢለ ሂበያ። ክህባ ከሎኹ ግን 10,= ፓውንዲ ወሲኸ’የ ሂበያ። ንሳ ግና ኣብቲ ሕሳብ 10,= ፓውንዲ ዚያዳ ኣለዎ ብምባል’ያ መሊሳትለይ። ኣብ ካልእ ኣጋጣሚታት’ውን፥ ክሳብ ክንደይ ክትእመን ከም-እትኽእል፥ ብብዙሕ ፈቲነያ እየ። ይኹን እምበር ንሳ፥ ኣብ ፈተና ክትወድቕ ትኽእል ሰብ ኮይና ኣይረኸብኩዋን።
ግዳስ እቲ ቀንጠባጥቦ ዝኾነ ጠባየይ ምግዳፍ ስለ-ዝኣበየኒ፥ ንዕኣ ንሳሚያ ብብዙሕ መንገዲ ክፍትና ምድላየይ ኣየቋረጽኩን። ብኣዘራርባይ ከበሳጭዋ ካብ ምድላየይ ዝተላዕለ’ውን፥ ብእኣ ንዝቐርብ ሓሳባት፥ ኮነ ኢለ የነኣእሶን የስተናዕቖን ነበርኩ። ኣብ ዝኾነ ኣጋጣሚ’ውን እቃወማ ነበርኩ። ንሳ ግና ነዚ ኩሉ’ዚ፥ ዋላ ሓንቲ ከም-ዘይኮነ ብዓቢይ ልቦናን ትዕግስትን ትሓልፎ ነበረት። ትዕግስትን ትሕትናን መቸም ካብኣ ርሒቖም ክኸዱ ኣይሕሰብን እዩ። እቲ ወለላ ዝኾነ ጠባያ’ውን፥ ስርንቕ ኢሉ ክዕንቀፍ ዝሕሰብ ኣይነበረን። ኣነ ከም-ዝመስለኒ ንሳ ንጠባየይ ጽቡቕ ገይራ ስለ-ዘጽንዓቶ፥ ምስቲ ኩሉ ዝነበረኒ ሕማቕ ባህርያት፥ ጸይራትንን ክኢላትንን ክትጐዓዝ ምኽኣላ፥ ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ትዕግስትን ልቦናን’ያ ኮን ተዓዲላ-? ዘየብል ኣይኮነን።
ብኸምዚ ድማ ሓያሎ መዓልታት ሓለፈ። ይኹን እምበር እቲ ብዛዕባ ከርስቶስ ምሕሳበይ ግና፥ ፈጺሙ ክሓድገኒ ኣይከኣለን። ስለ’ዚ ድማ ንሳሚያ ስለ ክርስቶስን ስለ-ትምህርቱን፥ ብቐጻሊ ምሕታተይ ኣየቋረጽኩን። እቲ ኣዚዩ ዘገርመኒ ዝነበረ ግና፥ ንሳ ብዛዕባኡ ክትገልጸለይ ክትጅምር ከላ፥ እቲ ቤት-ጽሕፈተይ ብዝሃግግ መዓዛ-ዕጣን ይምላእ ምንባሩ እዩ። እንታይ ዝኾነ ምስጢር’ዩ-? ክርስቶስ ክለዓል ከሎ፥ እቲ ዕጣን ካበይ’ዩ ዝመጽእ ዘሎ-? ዝብል ሕቶ፥ መልሱ ንኽፈልጥ ብብዙሕ ተገደስኩ። ኣብቲ መንጎ’ውን ምናልባት ደኾን ሳሚያ፥ ኮነ ኢላ ባዕላ ትገብሮ ዘላ ዕጣን ክኸውን ይኽእል-? ብምባል’ውን ምጥርጣረይ ኣይተረፈን።
ካብዚ ነጥቢ’ዚ ብምብጋስ’ውን፥ እቲ ሳሚያ ትገብሮ ኩሉ ብጥንቃቐ ክከታተሎ ጀመርኩ። ይኹን እምበር ዝኾነ ናብ ጠርጠራ፥ ክወስደኒ ዝኽእል ነገር ክረክብ ኣይከኣልኩን። መሊሰ ድማ ምናልባት ኣብቲ ክፍሊ፥ ገለ ንዓይ ክረኣየኒ ዘይከኣለ ዝተገብረ ነገር ከይህሉ ብምጥርጣር፥ ኣብ ካልእ ክፍሊ ክንቅይር ወሰንኩ። ስለዚ’ውን ሓደ-ሓደ ግዜ ኣብቲ ላዕለዋይ ደርቢ። ሓደ-ሓደ ግዜ ድማ ናብቲ ቦታ ኣታኽልቲ እናቐያየርና፥ ምዝርራብና ቀጻሊ’ዩ ነይሩ። እቲ ኣዚዩ ዘገርም ነገር ግና፥ እቲ መዓዛ-ዕጣን ኣብ ዝኸድና እንተኸድና፥ ተኸቲሉና ይኸይድ ምንባሩ እዩ። ኣብ መወዳእታ ድማ፥ እምበኣር እዝስ እቲ ብሳሚያ ዝወሃበኒ ዝነበረ ትምህርቲ-ክርስቶስ፥ ሓቅን ዝእመንን ምዃኑ፥ ብእግዚኣብሔር ዝግለጸለይ ዘሎ ምስጢር ደኾን ክኸውን ይኽእል-? ኢለ’ውን ሓሰብኩ።
ሰብ ምዃነይ ከይተርፈኒ ግዲ ኾይኑ ግና፥ ኣሚነ ክብል እጸንሕ’ሞ፥ እቲ ናይ ሰብ ምዃን ድኻም ድማ፥ በዚ መጸ ከይበልኩዎ፥ ኩሉ ነገር ሕውስውስ ይብለኒ’ሞ፥ መሊሰ ድማ ዝሕዞን ዝጭብጦን ክሳብ ዝስእን እኸውን። ነገራት ይዋቕዑኒ-! ሕንፍሽፍሽ’ውን ይኣትወኒ። ንድሕሪት ተመሊሰ ከኣ፥ ንምዃኑ እቲ ሓቂ ኣበይ’ዩ ዘሎ-? ድማ እብል። ንኣምላኸይ ክፈልጦ ቀሪበ ኣብ ዝብለሉ ግዜ፥ መሊሰ ድማ ከም ዘራጊቶ ንፋስ፥ በዚ መጸ ከይተባህለ ይፈታተነኒ እሞ፥ ካብ ኣምላኸይ ርሒቐ ከም-ዝኸድኩ ኮይኑ ይስመዓኒ። እዚ ከኣ ብብዙሕ ንስምዒተይ ይጎድኦ ነይሩ’ዩ ክብል እኽእል። እዚ ሓሳብ’ዚ ክሓስብ ከለኹ ድማ፥ ውሽጠይ ይሳቕየኒ’ሞ፥ ልዕሊ’ቲ ኣነ ክጾሮ ዝኽእል ኮይኑ ይኸብደኒ። ምስ ኣምላኸይ ከይራኸብ ድማ፥ ኣበሳ ኃጢኣተይ መንደቕ ኮይኑ ከሕልፈኒ ይኽእል ኣይነበረን። ሕይወተይ ክግምግሞ ከለኹ ከኣ፥ ብጀካ ኃጢኣት ሠናይ ዝበሃል ነገር ምህላዉ ኣይረኣየንን። እዚ ኩሉ መወዳእታ ዘይብሉ ሓሳብ ‘ዚ ድማ፥ ብናይ ሓሳብ ፈረስ ጋሊበ፥ ሃው ኢለ ክህውትት ይገብረኒ ነበረ።
ብዝኾነ 15-ሕዳር 1987 ዓ/ም ሳሚያ ናብ ቤት-ትምህርቲ ኣርፍድ ኣቢላ’ያ መጺኣ። ካብ ካልእ ግዜ ብዝተፈልየ ግና፥ ፍሉይ ሓጎስ ኣብ ገጻ ይንበብ ነይሩ። ኣነ ድማ በቲ ሓዲሽ ተርእዮ ስለ-ዝተገረምኩ፥ “-ንምዃኑ እንታይ ሓዲሽ ነገር ረኺብኪ ኢኺ፥ ከምዚ ኢልኪ ሓጎስ ብሓጎስ ክትኮኒ ዝኸኣልኪ?-” ብምባል ሓቲተያ። ንሳ ድማ ብምሉእ ናይ ሓጎስ መንፈስ ተመሊኣ “-ሎሚኮ ናይ በዓል ልደት መጀመርታ መዓልቲ ጾም’ዩ-” ክትብል መሊሳትለይ። ኣነ ድማ ትቕብል ኣቢለ እናላገጽኩ “-ኣብ ክርስቲያንከ ጾም ዝበሃል ነገርዶ ኣሎ’ዩ-? እቲ እናበላዕኩምን እናሰተኹምን ንጸውም ኣሎና ትብሉዎ ጾም ድዩ-?” ብምባል፥ ኣላጊጸላ። ንሳ ግና “-የለን ከምኡ ኣይኮነን። ንሕና ክርስቲያን ብርግጽ ንጸውም ኢና። ንነዊሕ ሰዓታት’ውን ካብ ዝብላዕን ዝስተን ንቝጠብ ኢና። ልዕሊ ኩሉ ግና ኣብ ግዜ ጾም፥ ዝተቐደሰ ሕይወት ኢና ንነብር-” ክትብል ብርእሰ-ተኣማምነት ገሊጻትለይ።
ኣብዚ እዋን’ዚ ግና እንድዒ ስለ-ምንታይ ምዃኑ፥ ከም ኣመለይ ዘየድሊ ናይ ላግጺ ዘረባ ክዛረብ ኣይደለኹን። እቲ ርግእ ምባላ ኣነ’ውን፥ ጥንቅቕ ኢለ ከስተብህለሉ ምስ-ጸናሕኩ፥ ኣብቲ ጌራቶ ዝነበረት መስቀል ሓደ ዘንጸባርቕ ነገር ስለ-ዝተዓዘብኩ፥ “-እዚኸ እንታይ’ዩ?-” ክብል ተወኪሰያ። “-እዚ ናይ ቅድስት-ማርያም ስእሊ’ዩ-” ክትብል ከኣ መሊሳትለይ። በቲ ኣበሃህላ ስለ-ዝተገረምኩ “-ኣብቲ እዋን’ቲ ደኣ ስእሊ ከልዕሉ ዝኽእሉ ሰባትዶ ነይሮም’ዮም-? ንምዃኑኸ ናታ ስእሊ ምዃኑ ብኸመይ ርግጸኛታት ክኾኑ ይኽእሉ-? መቸም ንዓይ ከም-ዝመስለኒ እዞም ክርስቲያን ዓያሹ እዮም። ሓደ ዝኾነ ሰኣሊ ተላዒሉ፥ እዚ ናይ ማርያም ስእሊ’ዩ ስለ-ዝበሎም ጥራይ፥ ኣሚኖም ተቐቢሎሞ ማለት’ዩ። ብምባል ድማ ብሓሳበይ እቶም ክርስቲያን ተዓሽዮም’ዮም በልኩ።
ከምዚ’ለ ይሓስብ ኣብ ዝነበርኩሉ ሰዓት ድማ፥ እቲ ኣብቲ መስቀል ቅድም ኢለ ዝርእዮ ዝነበርኩ ነጸብራቕ ኣልጊሱ። ኣብ ክንድኡ ከምዚ’ዩ ኢለ ክገልጾ ዘይክእል፥ ድሙቕ-ብርሃን ተተኪኡ ረኣኹ። ካብኡ ድማ ዕጣን ሃገግ እናበለ ክወጽእን፥ ንላዕሊ ኣቢሉ ክዓርግን ረአኹ። እቲ ዝነበርናዮ ቤት-ጽሕፈተይ ድማ፥ ብመዓዛ-ዕጣን ተመልአ። ኣብዚ ዝሃግግ ዝነበረ ዕጣን ድማ፥ ሓንቲ ሰበይቲ ደው ኢላ ረኣኹ። ብጣዕሚ ትገርም ሰበይቲ እያ። ኣብቲ ገጻ ድማ ክገልጾ ዘይክእል ከቢድ ግርማ-ሞገስ ይንበብ ነይሩ። ናባይ ገጻ ብምግባር ኣብ ቅድመይ’ያ ቆይማ ዝነበረት። ዝተኸደነቶ ክዳን ሕብሩ ሰማያዊ ኮይኑ፥ ኣእዳዋ ናባይ ኣቢላ ዘርጊሓቶ ነበረት። ኣብቲ ምግራም’ቲ ከለኹ ድማ፥ “-ማርያም ድንግል ደኾን ትኸውን-? ኢለ ብልበይ እሓስብ ነበርኩ። ኣእምሮይ ዝስሕት ዘሎኹ ስለ-ዝመሰለኒ ድማ፥ እቲ ዝርእዮ ዝነበርኩ ምእማኑ ጸገመኒ። ከጠራጥር ብዘይ ይከኣል ተኣምራታዊ መንገዲ ግና ርእየያ እየ። ብሃንደበት ድማ እታ ክርእያ ዝጸናሕኩ ሰበይቲ ተሰዊራትኒ።
ለካ ኣብቲ ራእይ ተመሲጠ ስለ-ዝጸናሕኩ፥ ኣበይ ከም-ዝነበርኩ’ውን ክፈልጥ እኽእል ኣይነበርኩን። ካብቲ ዝጸናሕኩዎ ናይ ተመስጦ መንፈስ ወጺአ፥ ኩነታተይ ክፈልጥ ምስ-ጀመርኩ ግና፥ ኣነን ሳሚያን ንብዓት ብንብዓት ኮንና፥ ዳርጋ ብንብዓት ተሓጺብና ኢና ኔርና ክበሃል ይከኣል። ስለምንታይ ከምኡ ከም-ዝኾንና ግን ክንፈልጦ ዝኸኣልና ነገር ኣይነበረን። ብድሕሪ’ዚ እቲ ብዛዕባ ድንግል-ማርያም ዝጸንሓኒ ግጉይ ርድኢት፥ እቲ ሓቂ ክፈልጦ ከኣልኩ። በዚ ምኽንያት’ዚ እውን፥ ውሽጠይ ቅልውልው ኢሉ ቅሳነት ሰኣነ። ኣነ ፈጺመ ባዶ ዝኾንኩ፥ እቲ ዙርያይ’ውን ሓሰር ዝመልአ ኮይኑ ተሰመዓኒ።ዝብሎን ዝገብሮን ምስ-ጠፍኣኒ ድማ፥ “-ዎ ኣምላኸይ-! እንታይ ክገብር ከም-ዝግበኣኒ፥ ምእንቲ ክፈልጥ እንዶ በጃኻ ርድኣኒ ድማ-” በልኩ።
ብኸምዚ ዝበለ ኩነታት ተዋጢረ ምስ-ወዓልኩ ድማ፥ እቲ ሰዓታት ሥራሕ ምስ-ተወድአ፥ ትኽ ኢለ ንቤተይ እየ ዘምራሕኩ። ኣብ ገዛ ምስ በጻሕኩ ድማ፥ ናብ ሠለስቲኦም ደቀይ ዓይኒ ዓይኖም እናጠመትኩ፥ “-ሕጂ ኣነ ክርስቲያን እንተ-ዝኸውን፥ እንታይ ይስምዖም ኮን ይኸውን-? ኣቡኦም ናይ ኣልዛሃር-ዩኒቬርስቲ ዋና-ኣማሓዳሪ’ዩ። ርግጽ’ዩ ካብ 1983 ጀሚርና ተፋቲሕና ኢና። ነገር ግን ንደቅና ክንብል፥ ኣብ ሓዳር ከም-ዘለዉ ሰባት ኮንና፥ ኣብ ሓደ ገዛ ኢና ንነብር። ብሓፈሻ ብደረጃ ስድራይ እቲ ጉዳይ ክሓስቦ ከሎኹ፥ ዘይስገር ፈተና መሲሉ’ዩ ተራእዩኒ። እቲ ዝነበሮም ኣመላኽታን ዝነበሮም ሥልጣንን ኣብ ገጸይ ድቅን ኢሉ መጸኒ። ኩላቶም ድማ ንሕፍረትና ምኽንያት ዝኾነት፥ ንሳ’ያ ብምባል ካብ ምውንጃለይ ንድሕሪት ከም-ዘይብሉ ተራእየኒ።
ኣነ እንተ-ኾንኩስ፥ እዚ ብኽንደይ ጻዕርን ድኻምን ተመጣጢረ ዝበጻሕኩዎ ክብርን ሥልጣንን፥ ሱቕ ኢለ ንጎልጎል ክድርብዮ ማለት ድዩ-? ብምባል ተጨነቕኩ። እዚ ሓሳብ’ዚ ድማ፥ ከውርዶን ከደይቦን ኣእምሮይ ኣናውጽ ኣበለኒ። ንምዃኑኸ ቤተ-ሰብና ክርስቲያን ምዃነይ እንተ-ዝፈልጡ፥ ዝደለየት ክትከውን መሰላ’ዩ ኢሎምዶ ምሓደጉኒ-? ፈጺሙ ከምኡ ምገበሩ ኢልካ ዘይሕሰብ’ዩ። የግዳስ ናይ ኣእምሮ ጸገም ኣለዋ ብምባል፥ኣብ እንዳ-ጽሉላት ከም-ዘእትዉኒ ጥርጥር የብሉን። ካልእሲ ይትረፍ ንሃይማኖተይ ቅንኣት ኣሎኒ ዝብል፥ ሐደ ካብ መንጎኦም ተላዒሉ ክቐትለኒ ይኽእል’ዩ። ከመይሲ እዚ ብሕጊ ምስልምና፥ ማለት “ብሕጊ-ሪዳሕ” ከም-ዝተፈጸመ ስለ-ዝቝጸር። እቲ ቅትለት በቲ ሕጊ ቅቡል’ዩ።
እዚ ዝተባህለ “ሪዳሕ” ዝተባህለ ሕጊ፥ ሓደ ሃይማኖቱ ዝኸሓደ ሰብ ንክቕጻዕ ዘፍቅድ ሕጊ’ዩ። ማለት ሓደ ኣስላማይ እንተደኣ ካብ ምስልምና ወጺአ’የ ኢሉ። ኣስላም ንኽቐትሉዎ ዘፍቅድ ሕጊ’ዩ። እቶም ቀተልቲ ድማ ገነት ከም-ዝኣትዉ፥ እቲ ናይ ሪዳሕ-ሕጊ የረጋግጽ። ካብዚ ሓሊፉ’ውን ሓደ ኣስላማይ ካብ ምስልምና ወጺኡ፥ ናብ ካልእ ሃይማኖት ክኣቱ እናረኣዩ ሱቕ ዝብሉ፥ ንሳቶም ንርእሶም’ውን ከም ከሓድቲ ስለ-ዝቝጸሩ፥ ተመሳሳሊ ፍርዲ ከም-ዝጽበዮም’ዩ ዝትንትን። እዚ ዝተባህለ ሕጊ-ሪዳሕ።
ኣብ መንጎ’ዚ ግና፥ ሓደ ሓሳብ ብልጭ ኢሉ ተራእየኒ። ማለት “እግዚኣብሔር ንዓይ ኣስላመይቲ ገይሩ’ዩ ፈጢሩኒ። ኣስላመይቲ ኮይነ ድማ ምንባር ኣሎኒ። ስለ’ዚ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ጉዳይ፥እናሓሰብኩ ዘጥፍኦ ግዜ ክህልወኒ ኣይግባእን። ደሓር ድማ እዚ ብኽንደይ ጻዕሪ ዝበጻሕኩዎ ክብርን ሥልጣንን፥ ከበላሽዎ የብለይን። ስለዚ’ውን ድሕሪ ሕጂ ሳሚያ፥ ናብ ቤት-ጽሕፈተይ ክትመጽእ ክገድፋ የብለይን። እቲ ምስኣ ዝገብሮ ዝነበርኩ ምዝርራብ’ውን፥ ብዛዕባ ሥራሕ እምበር፥ ካልእ ክኸውን የብሉን። ካብ ሕጂ ንደሓር ኣምላኸይ እቲ ሐቂ ንኽገልጸለይ፥ ምጽላይ ጥራይ’ዩ ዘሎኒ ድማ በልኩ። ኣብቲ ነፃ ግዜ ኣሎኒ ዝብለሉ እዋናት ድማ፥ ቁርዓን’የ ከንብብ ዘሎኒ ብምባል ወሰንኩ።
በዚ መሠረት’ዚ ኣብቲ ዝቕጽል መዓልቲ ቁርዓን ክነብብ ከሎኹ፥ ብፍቓድ ኣምላኽ ኣብቲ “-ሡረቱ-መርየም-” ዝብል፥ ማለት ታሪኽ-ማርያም ዝዛረብ መጽሓፍ’የ ክግንጽል ዝኸኣልኩ። እዚ ክፍል’ዚ ድማ ነዚ ዝስዕብ ዘካተተ’ዩ ነይሩ።
16- ማርያም ካብ ቤተ-ሰባ፥ ናብ ምሥራቓዊ-ስፍራ ኣብ ዝተፈለየትሉ ግዜ (ብዛዕባኡ ዝትርኽ’ዩ)
17 - ካብኣቶም ድማ መጋረጃ ገበረት፥ መንፈስና’ውን (ገብርኤል) ናብኣ ሊኢኽና። ንዕኣ ድማ ልክዕ ከም ሰብ ኮይኑ ተራእያ።
18 - ኣነ ንዓኻ ብምሕረት ክሕልወካ’የ። ንኣምልኽካ ከም-እትፈርህ (ኣይትቕረበኒ) በለት።
19 - ኣነ ንጹህ ቈልዓ ንዓኺ ንክህብ፥ ናይ ጎይታ ልኡኽ’የ በላ።
20 - ሰብኣይ ዘይፈልጥ ከሎኹ፥ ከመይ ኣቢለ ቈልዓ ክህልወኒ ይኽእል-? በለት
21 -እቲ ነገር ከምዚ’ዩ ድማ በላ። ጎይታኺ፥ ንሱ ኣብ ልዕለይ ርሕሩሕ’ዩ። ንሰብ ተኣምር ንዓና’ውን ህያብ ክኾነልና (ነዚ ጌርናዮ) እቲ ዝፍራህ’ዩ ከኣ በላ። ኡፍ ድማ በለላ።
22. - ሽዕኡ ድማ ጸነሰት። ንዕኡ ኣብ ማሕጸና ጸይራ ድማ፥ ናብ ሩሑቕ ከይዳ ግልል በለት።
23 - እቲ ሕማም-ሕርሲ ድማ፥ ኣብ ሓደ ጉንዲ ገረብ ኣጸግዓ። ስለምንታይ ሞይተ ዘይምኾንኩ። ተረሲዐ’ውን ዘይተረፍኩ ድማ በለት።
24 - ብወገን ታሕቲ ድማ ከምዚ ክብል ጸውዓ። ኣይትጕሃዪ-! ጎይታ ኣብ ወገን ታሕቲ ውሕጅ ኣዳልዩልኪ ኣሎ እውን በላ።
25 - ነታ ገረብ ነቕነቕ ኣቢልያ’ሞ፥ ዝበሰለ ተምሪ ድማ ከተውርደልኪ እያ።
26 - ብልዒ ስተዪ ተሓጎሲ ከኣ። ዝኾነ ሰብ እንተ-ረኸብኪ ድማ፥ ሱቕ ክብል ንኣምላኸይ መብጽዓ ኣትየ እየ’ሞ፥ ምስ ሰብ ክዛረብ ኣይክእልን’የ በሊ።
27 - እቲ ዝተሰከመቶ ሸኽሚ ሒዛ ድማ፥ ናብ ኣዝማዳ መጸት። ንሳቶ ድማ ኦ-ማርያም-! ዓቢይ ነገር ኢኺ ጌርኪ በሉዋ።
28- ኣቲ ኃውቲ ኣሮን-! ኣቦኺ ክፉእ ሰብ ኣይነበረን። ኣዴኺ’ውን ኣመንዝራ ኣይነበረትን በሉዋ።
29 - ናብኣቶም ኣቢላ ኣመልከተት። እቲ ኣብ ኣገልግል ዘሎ ቈልዓ ከመይ ኣቢልና ኢና ከነዛርቦ ድማ በሉ።
30 - እቲ ሕፃን ድማ ፡- “-ኣነ ኣገልጋሊ ኣምላኽ’የ በለ። መጽሓፍ ሂቡኒ። ነቢይ’ውን ገይሩኒ በለ።
31 - ኣብ ዝሃሎኹ ይሃሉ ብሩኽ ገይሩኒ ኣሎ። ብሕይወት ክሳብ ዘሎኹ’ውን፥ ክሰግድን ክምጽውትን ከም-ዘሎኒ ኣዚዙኒ ኣሎ።
32 - ንወላዲተይ’ውን እዙዝ ክኸውን ገይሩኒ ኣሎ። እምቢ በሃልን ትዕቢተኛን ከኣ ኣይገበረንን።
33 - ሰላም ኣብ ልዕለይ ኣሎ። ክውለድ ከሎኹ ኮነ ክመውት። ከምኡ’ውን ክትንሥእ ከሎኹ።
እምበር ኩሉ ነገር ሕውስውስ ኢሉ ስለ-ዘሸገረኒ፥ ኣብ ምንታይ ረጊጸ ደው ክብል ከም-ዘሎኒ’የ ተጸጊመ። እቲ ሓቂ ኣበይ’ዩ ዘሎ-? ብምባል’ውን፥ ኣብ ናይ ሓሳብ መርከብ ተወጢሐ ዳርጋ ዘይበጻሕኩዎ የልቦን። ከመይሲ ሕልናይ ሰላም ረኺቡ ክዓርፈለይ ኣይከኣለን። ስለዚ’ውን እቲ ንኹሉ ገዲፈ፥ ቁርዓን እናንበኩ ክቕመጥ ኢለዮ ዝነበርኩ ውሳኔ ገዲፈ፥ ከም እንደገና እቲ ናብ ሕይወት ዘብጽሕ ሓቂ ክደሊ፥ ቈሪጸ ተለዓልኩ። ከመይሲ እቲ ኣብ ውሽጠይ ኮይኑ ዝሕምሰኒ ዝነበረ ነገር፥ ባዕሉ ይፈልጥ ኢለ፥ ሕልናይ’ውን ቀቲለ ክሓልፎ ዝኽእል ኣይነበርኩን።
ይቕጽል
4. “ካብ ምስልምና ናብ ክርስትና” (4ይ-ክፋል)
3. “ካብ ምስልምና ናብ ክርስትና” (3ይ-ቅጽል)
2. “ካብ ምስልምና ናብ ክርስትና” (2ይ-ቅጽል)
1. “ካብ ምስልምና ናብ ክርስትና”(1ይ-ቅጽል)


text:
ክልተ ዓይነት ኣቆጻጽራ ስራሕ ኣሎ፡-
ስራሕ ምንዳይ
ስራሕ ንምርካብ ብዙሕ ዝተፈላለየ ኣገባብ ክትጥቀም ይክኣል።
ናብ ቤትስልጣን መራኸብቲ-ስራሕ ኬድካ በቲ ዘለዎም ክፉት ናይ ስራሕ ምልክታታት፥ ክተናዲ ትኽእል።
ምስ ኣካረይቲ-ሰራሕተኛታትን መልመልቲ-ሰራሕተኛታትን ርክብ ክትገብር ትኽእል። ሓደ ኣካረዪ-ሰራሕተኛታት፤ ቆጺሩ ናብ ካልእ ኩባንያ ዘካርየካ እዩ። መልማሊ-ሰራሕተኛታት ዚበሃል፤ ንኻልኦት ሰራሕተኛ ዘድልዮም ኩባንያታት፤ ሰራሕተኛታት መልሚሉ ዘቕርብ እዩ።
ኣብ ጋዜጣታትን ኢንተርነትን ዚወጽእ ምልክታታት ክትምልስ ትኽእል ኢኻ።
ምስ ወሃብቲ-ስራሕ ባዕልኻ ርክብ ክትገብር ትኽእል ኢኻ።
ንዝፈልጡኻ ሰባት ክትሓትት ትኽእል ኢኻ።
ቤትስልጣን መራኸብቲ-ስራሕ
ቤትስልጣን መራኸብቲ-ስራሕ ኣብ ምሉእ ሃገር ዚርከብ ሃገራዊ ቤትስልጣን እዩ። ቤትስልጣን መራኸብቲ-ስራሕ ብኸመይ ስራሕ ከም ተናዲ ይሕብር። ብዛዕባ ዝተፈላለዩ ሞያን ትምህርቲታትን ሓበሬታ ካብኡ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ናይ ስራሕ ምልክታ ብኸመይ ከም ትጽሕፍ ውን ክትፈልጥ ኢኻ።
ቤትስልጣን መራኸብቲ-ስራሕ ኣብቲ ናቱ ናይ ኢንተርነት ኣድራሻ፤ ነቲ ዘሎ ክፉት ስርሓት ኣብኡ የውጽኦ እዩ። ኣብቲ Platsbanken ዚብል፤ ናይ ቤትስልጣን መራኸብቲ-ስራሕ ኢንተርነት-ኣድራሻ, www.arbetsformedlingen.se ኣቲኻ፤ ነቲ ክፉት ዘሎ ስርሓት ክትረኽቦ ትኽእል ኢኻ።
መንበሪ-ፍቓድ ምስ ረኸብካ፤ ናብ ቤትስልጣን ኬድካ ከም ደላይ ስራሕ ክትምዝገብ ኣገዳሲ ጉዳይ እዩ።
ከምኡ ብምግባርካ ድማ ኣብ ሓደ ካብቲ ፕሮግራማቶም ክትኣቱ፤ ዕድል ክትረክብ ኢኻ። ባዕልኻ ናብ ቤትጽሕፈት ናይ ቤትስልጣን መራኸብቲ-ስራሕ ኬድካ ክትምዝገብ ይግብኣካ እዩ።
ውዕል ስራሕ
ስራሕ ምስ ረኸብካ፤ ናይ ኣቆጻጽራኻ ውዕል-ስራሕ ክትጽሕፍ ወይ ኮንትራት-ስራሕ ክትፈራረም ኣሎካ። ኣብቲ ውዕል-ስራሕ ወይ ኮንትራት-ስራሕ እዚ ዚስዕብ ክሰፍሮ ይግባእ።
ኣብ ስራሕ ምስ እትሓምም ወይ ከኣ ተጎዲእካ ክትሰርሕ ምስ ዘይትኽእል
ክፍሊት ኣብ ግዜ ሕማም ብምኽንያት ሕማምን መጉዳእትን ክትሰርሕ ምስ ዘይትኽእል ዝወሃበካ ገንዘብ እዩ። እታ ናይ መጀመርያ ናይ ሕማም መዓልቲ፣ መዓልቲ ካሬንስ ትበሃል። እዚ ማለት ኣብዛ መዓልቲ ደሞዝ የብልካን ማለት እዩ። ካብታ ዝሓመምካላ ካልአይቲ መዓልቲ ጀሚርካ ካብ ደሞዝካ 80% ትረክብ። እተን ናይ መጀመርያ 14 ናይ ሕማም መዓልታት፣ ተቖጺርካ ትሰርሕ እንተኾንካ፣ ወሃብ ስራሕ እዩ ዝኸፍለካ።
ኣብ ገዛ ካብ 14 መዓልቲ ንላዕሊ ምስ እትጸንሕ ወሃብ ስራሕካ ንካሳ ውሕስነት ከመልክት ይግበኦ። ካሳ ውሕስነት እንተደኣ ኣብ ግዜ ሕማም ዝወሃብ ገንዘብ ዝግበኣካ ኮይኑ ውሳኔ ይወስድ። ካሳ ውሕስነት ውሳኔ ምእንቲ ክወስድ ግን ካብ ሓኪምካ ስለምንታይ ክትሰርሕ ከምዘይትኽእል ዝገልጽ ናይ ሓኪም ናይ ምስክር ወረቐት ከድልየካ እዩ።
ስራሕ ኣልቦ፣ ወናኒ ትካል ወይ ከኣ ምስ ህጻን ገዛ ምስ እትውዕል ኮንካ ምስ እትሓምም ወይ ከኣ ብመጉዳእቲ ኣታዊ ምስ ዝጎድለካ ካብ ካሳ ውሕስነት ክፍሊት ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ መጀመርያ መዓልቲ ባዕልኻ ንካሳ ውሕስነት ከተመልክት ይግበኣካ።
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ካሳ ውሕስነት ንዓኻ ዝምልከት ወይ ከኣ ምስ ሓመምካ ክንደይ ዝኣክል ገንዘብ ክትረክብ ከም እትኽእል ኣብ ኣገልግሎት ኢንተርኔት ምቁጽጻር ክፍሊት ከተንብብ ትኽእል ኢኻ።
ስራሕን ህጻንን
ውሕስነት ወለዲ
ውሕስነት ወለዲ (ፎሬልድራፎሸክሪን) ነቶም ወለዲ ንደቆም መታን ኪሕግዙ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ከም ዚውሃቡ ይገብር። መተካእታ ደሞዝ ወላዲ (ፎረልድራፐኒንግ)እቲ ወላዲ ኣብታ መጀመርታ መዓልቲ ምስ ደቁ ብምውዓሉ ዚውሃቦ ቁጠባዊ ደገፍ እዩ። መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ን480 መዓልታት ይውሃብ። እቲ ናይ ሓድሽ ህጻን ኣቦ ዝኾነ ሰብ ናይ 10 መዓልታት መሰል ኣለዎ።
ናይ ሓባር ኣላዪነት ምስ ዚህልወኩም ግን ንስኻ ከም ወላዲ ናይ 240 መዓልታት መተካእታ ደሞዝ ኣሎካ። ካብዘን መዓልታት እተን 60 ንነፍስ ወከፍ እተቐመጠ እዩ።
ክንክን ህጻናት
ክንክን ህጻናት ኪብሃል ከሎ እተን ወለዲ ኪምሃሩ ወይ ኪሰርሑ ኸለዉ እቶም ህጻናት ዚውዕሉለን ቦታታት እየን፡ ንኣብነት ኣጸደ ህጻናት፡ ስድራቤታዊ ኣጸደ ህጻናትን ማእከል ትርፊ ግዜን። ወለዲ ኪሰርሑ ወይ ኪምሃሩ ኸለዉ እቶም ህጻናት ናይ ክንክን መሰል ኣለዎም። እቶም ስራሕ ዚደልዩ ወለዲ ወይ ድማ ንኻልእ ውላዶም ንምእላይ ካብ ስራሕ ናጻ ምስ ዚኾኑ፡ ናይ ክንክን ህጻናት መሰል ኣለዎም። ክንክን ህጻናት ብኮሙን እዩ ዚመሓደር፡ ግን ከኣ ብሕታውያን ድማ ኣለዋ። ኣብ መንጎ ሓደን ሓሙሽተን ዕድመ ዘለዉ ህጻናት ናብ ኣጸደ ህጻናት ወይ ስድራቤታዊ ኣጸደ ህጻናት ኪኸ ዱ መሰል ኣለዎም። ደላይ ስራሕ ወይ ድማ ምስ ነኣሽቱ ኣሓት ኣብ ገዛ ምስ እትኸውን እቲ ህጻን ኣብ መዓልቲ ኣስታት 3 ሰዓታት ወይ ኣብ ሰሙን 15 ደቓይቕ መሰል ክንክን ህጻናት ኣለዎ
ኣብቲ እትነብሮ ቦታ ክንክን ህጻናት ከመይ ከም ዝኾነ ንምፍላጥ ምስ ኮሙንካ ርክብ ግበር
ውላድካ ምስ ዚሓምም
ውላድካ ምስ ዚሓምም እውን መሰል መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ኣሎካ። ንሱ ግዜያዊ መተካእታ ደሞዝ ወላዲ ወይ ምእላይ ህጻን VAB ይብሃል። በዚ ድ 80 ካብ ሚእቲ ናይ ደሞዝካ ትረክብ። ኣብ ዓመት እንተ በዝሐ 120 መዓልታት ክትወስድ ትኽእል።


text:
ቁጠባ ኣብ ዕብየታዊ ገስጋስ ሓንቲ ሃገር ቀዳማይ ግደ ከም ዘለዎ ክኢላታት ቁጠባ ይዛረቡ። ብቁጠባዊ መዳይ ዕብየት እታ ሃገር ክረጋገጽ እንተኾይኑ ግና ዓቕሚ ሰባ ኣብ ዘተኣማምን ክርከብ ከም ዘለዎ እቶም ክኢላታት የነጽሩ።
ሰላም ወሰናይ ክቡራትን ክቡራንን ተኸታተልቲ ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜና ኣብ ሬድዮ ወጋሕታ ከመይ ቀኒኹም።
ምልከዊ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ምድንፋዕ ቁጠባ ሃገር ዝለዓለ ግደ ንዘለዎ ወናኒ ውዑይ ሓይሊ መንእሰይ ኣብ ኤርትራ ባይታ ከም ዘይህሉዎ ካብ ምግባሩ ብተወሳኺ ኣብ ልዕሊ እተን ዝርከበን ትካላት ግለ ሰባት ናይ ምዕሻግን ምዕጻውን ስጉምቲ ብምውሳድ ንሓፈሻዊ ምንቅስቓስ ኤርትራ ኣልሚሱዎ’ሎ።
ሰሙናዊ መደብ ትንታኔ ዜና ዕለተ ሓሙስ 21 ታሕሳስ 2017 ድማ ኣብዚ ጉዳይ ጠሚቱ ተዳልዩ’ሎ።
———————————-////////////////———————–
ኤርትራ ከም ሃገር ንህዝባ ኣኺሉ ንካልኦት’ውን ዝተርፍ ተፈጥሮኣዊ ጸጋታት ከም ዘለዋ ብተደጋጋሚ ዝግለጽ’ኳ እንተኾነ፡ እዚ ጸጋ እዚ ግን ኣብ ማሕፉዳ ምልካዊ ጉጅለ ኢሳይያስ ካብ ምኽዛኑን፡ መዐንደሪ ወጻእተኛታት ጸረ ሰላም ሓይልታት ካብ ምዃንን ሓሊፉ ነቲ በዓል ዋና እዚ ጸጋታት ዝኾነ ህዝቢ ጥብ ትብል ረብሓ ከም ዘይብሉ‘ዮም መጽናዕትታት ዝገልጹ።
ኣብ ትሕተን ልዕለን ባሕርን መሬትን ኤርትራ ካብ ዝርከቡ ጸጋታት መዓድናትን ዓሳታትን እቶም ኣብ ቅድሚት ዝስርዑ ኮይኖም ልዕለ ኩሎም ግን ንዕኦም ናብ ረብሕኡ ዝቕይር ህዝባ ብሰንኪ ውልቀ መላኺ ጉጅለ ኢሳይያስ ዝኽተሎ ዘሎ ዘይቅርዑይ ምሕደራ ጥጡሕ ባይታ ስለ ዘይረኸበ ሃገር ናብ ኣስጋኢ ኩነታት ተምርሕ ምህላዋ’ዮም ዜጋታትና ኣብ ምግላጽ ዝርከቡ።
ብመሰረት መግለጺ ክኢላታት ልምዓታዊ ገስጋስ ሓንቲ ሃገር ኣብ ምርግጋጽ ተራ መላእ ዜጋታታ ዝልዓለ’ኳ እንተኾነ ህላወ ነቶም ዜጋታት ኣተሓባቢሩ፡ መሪሑን ወዲቡን ናብ ናይ መወዳእታ ምዕራፍ ዝቕይር መንግስቲ ግን መሰረታዊ’ዩ።
ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግና ንሃገር ዝሕለቕ ንህዝቢ ዝሓሊ መንግስቲ ኣብ ኤርትራ ከም ዘየልቦ ዝጠቕሱ እቶም ክኢላታት፡ ብውልቀ መላኺ ኢሳይያስ ዝምራሕ ጉጅለ ኢሳይያስ ቁጠባ ኤርትራ ከዕኑ ድቃስ ስኢኑ ምህላው የነጽሩ።
ብስም ሃገራዊ ኣገልግሎት ኣብ ዝተመሳመሰ ንመንእሰያት ጉልበቶም ብነጻ ምምዝማዝ ዝለመደ ጉጅለ ህግደፍ ብሒም ዝበለ ይተሓጎም ብዝዓይነቱ ኣካይዳ ፍትሓዊ ሕቶ መሰል ንዘቕረቡ ዜጋታት ዝተፈላለየ ንዕኣቶም ዘይምልከት ጸለመ እናቕረበ ሓመድ ድፋጨኦም ከስትዮም ምጽንሑ ብምግላጽ‘ውን እቶም ዜጋታትና፡ ሕጂ ድማ ጨሪሱ ህላውነት ህዝብና ከኽትም ናብ ዝኽእል ስጉምቲ ተሰጋጊሩ ምህላው ይሕብሩ።
ኣብ ውሽጢ ሒደት መዓልታት ልዕል 300 ውልቃዊ ትካላት ኣብ ከተማ ኣስመራ ሃንደበታዊ ናይ ምዕሻግ ሓደጋ ከም ዝወደቐን ብምሕባር ድማ ፡ ምዕጻው እዘን ትካላት ካብ ወነንተን ሓሊፉ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኣዝዩ ከቢድ ቁጠባዊ ቅልውላው ፈጢሩ ምህላው የብርሁ።
እዘን ናይ ምዕጻው ሓደጋ ኣጋጢሙወን ዘለዋ ትካላት ውሑድ ንዘይበሃል ቁጽሪ ሰራሕተኛታት ሒዘን ዝጸንሓ’የን ዝብሉ እቶም ዜጋታት፡ ኣብዘን ትካላት ተቖጺሮም ዝጸንሑ ሰራሕተኛታት ኣለይቲ ስድራ ምስ ምዃኖም ተኣሳሲሩ እታ እንኮ ናይ ዕለት እነጀርኦም ዝምእርሩላ ዝነበሩ ዕድል ምዕጻዋ ስዒቡ ዓዲ ውዕል ኮይኖም ምህላዎም ይገልጹ።
በዞም ኣብዘን ትካላት ዝሰርሑ ዝነበሩ ዜጋታት ዝጥወሩ ዝነበሩ ኣባላት ስድራ’ውን እንተኾኑ ኣብታ ዘላታ ተወሰኸታ ኮይኑዎም ኩሉ ነገራት ጸልሚቱዎም ኣሎ።
ህግደፍ ንምዕሻግ እዘን ትካላት ዝተጠቐመሉ ምስምስ ካብ ሓቂ ዝረሓቐ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ብኣዋጅ ከይተገልጸ ሃንደበት ዝወረደ ወደቓ ምኳኑ ተሓዊሱዎ ነቲ ሽግር ዝያዳ ኣኽቢዱዎ’ሎ።
ብመሰረት መግለጺ እቶም ክኢላታት፡ እቲ ምልካዊ ጉጅለ ኣብ ልዕሌና ዘብጽሖም በደላት፡ ስቕታና ስለ ዘተባብዖ ኮይኑ፡ ሕጂ’ውን ኣብ ልዕሊኡ ነርእዮም ተቓውሞታት ውልዕ ኢሎም ህልም ዝብሉ እንተኾይኖም ካብ ዚ ዝበኣሰ ክስዕብ ይኽእል’ዩ።
ብሂወትካ ካብ ዝመጸካ ሓይሊ ዝብእስ ጸላኢ የለን ብምባል ድማ እቶም ዜጋታት፡ ኩሉ ብሃገርይን ህዝበይን እግደስ’የ ዝብል ኤርትራዊ ኣንጻር እቲ ንጥፍኣቱ ተዓጢቑ ዘሎ ምልካዊ ጉጅለ ክኸትትን፡ ዘላቒ ፍታሕ ንምምጻእ ክሳብ ንመሰዋእቲ ድሉውነቱ ከረጋግጽን ኣተሓሳሲቦም።


text:
%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኢንተርነት ሎሚ ንመጀመርያ ግዜ እጽሕፍ ኣለኹ። ነቲ ብግዱሳት ዜጋታት ኤርትራ ወትሩ ዝጸሓፍ ዝነበረ ሃገራዊ ትሕዝቶ ዝነበሮን ዘለዎን ጽሑፋት ግን ከየንበብኩዎ ኣይሓለፍኩን። ሎሚ ካብ ምንጋጋ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዘምለጥኩሉ ግዜ ከም ህዝበይ ዝከኣለኒ ኣበርክቶ ንክገብር ድማ እጅገይ ሰብሲበ ኣለኹ። እነሆ ድማ ቀዳማይ ክፋል ጽሑፈይ ምስ ብዙሕ ጉድለታቱን ገፈሉን ኣሃዱ እብል። ሓደ ሰብ ኣንጻር ሓሙሽተ ሚልዮን ከም መንደላይ ተመን ‘ዓራግ ዕጫይ’ ተጠምጢሙና ኣብ ዘለወሉ ግዜ፣ ኩላትና ኣንጻሩ ክንሰምር ታሪኽ ይሓተና ኣሎ።
ኣሕዋተይ! ንሕና ኤርትራውያን ባህርያት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ሎሚ ድሕሪ ደርዘናት ዓመታት ኢዩ ተረዲኡና። እቶም ከም ‘ኣባት-ጦር’ ዋርድያ ደንጉዩ ዝርደኦም ወገናትና ድማ ገና የጣቕዕሉ ኣለዉ። “ደርሆስ በምዑት ደቃ ትጻወት” ከም ዝበሃል፣ ህዝቢ እናሃለቐን ሃገር እናባደመትን እንከላ፣ ብኤርትራን ህዝባን ዝጻወቱ ዘለዉ ተበለጽቲን ልቕብቃባትን ድማ ታሪኽ ይጸባጸቦም ኢለ ጥራይ ክሓልፍ።
ኣንጻር ኢሳይያስ ዝተዛረበ፣ ዝጸሓፈ፣ ዝመስከረ ወ.ዘ.ተ… ከም ጸረ-ሃገር ዝቖጽሩ ዓቀይቶት፣ ይዋእ! ኢለ ክርስዖም።ብሓቂ ንኤርትራ ዝጸልእ ኤርትራዊ የለን፣ ንኢሳይያስ ዝጸልአ ዜጋ ከም ጸላኢ ሃገርን ህዝቢን ጌርካ ምርኣይ ድማ ህግደፍ ኣብኲዑ ዝሰንከቶ መርዛም ሃንዛ ኢዩ። እቲ ምንታይ ንወላዲቱ፣ ካብ ማህጸን ንዘውጸኣቶ ኣዲኡ ዝጸልእ ፍጡር ስለዘየለ። ኣብ ከምዚ ዘለናዮ ዋግ-ዋጎ ብርሃን፣ ብዙሕ ጭውጫውታ ይስማዕ ኣሎ። ኢሳይያስ ኣፈወርቂ 50 ዓመታት ይውሰድሉ፣ ወላ ነቲ ብዕለት 12 ጥቅምቲ 1985 ዓ.ም. ኣብ ማተርኒቲ ዓራርብ ዝተወልደ ናብ ኣብርሃም ወዱ የሰጋግሮ! በዓል ዕላማ ኢዩ።
ድሕሪ ፍጻሜ 2001 ተስፋ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ተቓወምቲ ውድባት ኢዩ ነይሩ። እቲ ምንታይ እቶም ተስፋ መጻኢ ወለዶታትና ንክኾኑ ዝመረጽናዮምን ዝተጸበናዮምን መሪሕነት፤ ኣሰር ‘መንካዕን’ ‘የሚንን’ ስለዝሰዓቡ። ኤርትራ ስለ ናጽነት ህዝባ ረዚን ዋጋ ከፊላ ክነሳ፣ ብሰንኪ ሕቡእ ኣጀንዳ ኢሳይያስ ድማ ካብ ምምስራት ህዝባዊ ሓይልታት ብኣብርሃም ተወልደን ሃብተስላሰ ገብረመድህንን ዝፈለመ ቅንጸላን፣ ከም ጋሻ ውሕጅ እናተሰራሰረ ዝገንፈለ ስሱዕ ስልጣን ኢሳይያስን፤ ምሁርን መስተውዓሊን ዜጋና ጸኒቱ ኢዩ። ጉዳም ኣጀንዳ! ዘዝተወልደ ኣብ ክንዲ ንዩኒቨርሲቲ ናብ ሳዋ፣ ብሒም ዝበለ ጉስጢን መቑሕን፤ ናብ መድፈና ዕራዒሮ ምእታውን ዘዝጸበቦ ድማ ናብ ስደትን ውርደትን!
ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘየላቡ ህሞት ብስልጣን… ኣውራጃ…ሃይማኖት… ወገን ምውጣት ፈጺሙ ሰዓቱ ኣይኮነን። ተቓወምቲ ውድባት ‘ክንብርኩት ከይንብርኩት ናብ ማይ ዘለዎ ንብጻሕ’ ከም ዝበሃል፤ ገና ከይተበገሳ ብዛዕባ ስልጣን’ዶ መሪሕነት! ክዋጠጣን ክፈላለያን ተዓዚብና። እቲ ካብ 60ታት ቀጺሉ’ውን ኣብ መጀመርያ 70ታት ኤርትራውያን ንምጽናት ስዉር ኣጀንዳ ሒዙ ዝተበገሰ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ገና ክርዳድ ናብ ውሽጢ ተቓወምቲ ውድባት ይዘርእ ከም ዘሎ ክሰሓት የብሉን።
እቲ ዘተሓሳስብ ጉዳይ ተቓወምቲ ውድባት ከኣ፣ ጉልሒንጣ ከም ዝኣተዎ ዘራእቲ እናደኸማ’ምበር እናሰወዳ ክኸዳ ኣይተራእያን። ከም ስርኤል ቀትሪ 15 ኮይነን ይረኣሞ፣ ናብ 5 ይቕየራ፤ እንደገና ናብ 7 ጸኒሐን ናብ 3 ይምለሳ። እዚ ዕንኪላሎ’ዚ ከኣ ሓደ ካብቲ ኢሳይያስ ዝዘርኦ ዝነበረን ዘሎን ክርዳድ ኢዩ። ስለዚ እቲ ቀንዲ ሽግር፣ ኣብ መብዛሕትአን ውድባትን ሰልፍታትን ጽላሎት ኢሳይያስ ስለዘሎ ኢዩ። ኢሳይያስ በዓል ዕላማ ኢዩ። ከምቲ ብዙሕ ዓመታት ዝጸሓፍ ዝነበረ ንመበቆል ትውልዱ ገዲፍና ናብቲ ቀንዲ ክፍኣቱን ክበጽሖ ዝሓለነ ጥርዚ ሃረምን ከነማዕዱ ኣዝዩ ኣገዳሲ ጉዳይ ኮይኑ ይስመዓኒ።
ኣብ 1970 ዓ.ም. ብድሕሪ መስዋእቲ ኣብርሃም ተወልደ፣ ስኑ ነኺሱ በትረ-ስልጣን ንምጭባጥ ዘይደቀሰ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፣ ነቲ ሽዑ ዝነበረ በዱ ልብታት ኤርትራውያን ክርዳድ ንክዘርኣሉን ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ቸዝ ክጻወትን ተጓየየ። ኣብቲ ሽዑ ዝካየዱ ዝነበሩ ኣኼባታት እቲ ውሑድ ቁጽሩ ካልኣይ ወገን ህዝባዊ ሓይልታት፣ ምስቲ ብዙሕ ቁጽሪ ዝነበሮ ቀዳማይ ወገን ህዝባዊ ሓይልታት፤ ማዕረ ወይ ዝያዳ ኣባላት ከም ዝሳተፉ ይገብር ነበረ። ኣብ ኩሉ ዓመታት ለባማትን ምሁራትን ኤርትራውያን ‘ኣንጭዋ ትሕለፍ ምእንቲ ሞጎጎ’ ኮይኑዎም ትም ኢሎም ይሓልፍዎ ነይሮም።
ኩሉ ዝሓልፍ ዝነበረ ውሳኔታት ድማ ባዕሉ ሓንጢጡ ዘንብቦ ዝነበረ ኢዩ። በዱ ልብታቶም ተጋደልቲ 1970፣ ናጽነት ኤርትራ ንምጭባጥ ዘይክማህ ድሌት ስለዝነበሮም፣ ነቲ ገደብ-ኣልቦ ስዉር ጉያ-ጉያ ንምልካዊ ስልጣን ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከም ትጉህ ደላይ ናጽነትን ፍትሒን ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ስለዝረኣይዎ፤ ንኹሉ ተበላጺ ውሳኔታት ብዘይ ተቓውሞ የጽድቕዎ ነበሩ።
ቅድሚ 40 ዓመታት ንዝነበሩ ገለ ውሑዳት ውሳኔታት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ እምበኣር፣ በብመነጽርና ንርኣዮም። ሽዑ ናብ ባህጊ ህዝቢ ኤርትራ ዝጠመተ ዓይኒ እንተዝነብሮስ፣ ሎሚ ናብ መንገዲ ክድዓት ኣይመላገሰን። እቲ ምንታይ ትልሚ ከም ተላሚኡ ስለዝኾነ።
ኣብ ሰለስተ ኣገደስቲ ኣኼባታት ዝፈለሞ ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ፤ ሶዶሕ ዔላ፣ እምባህራንተኽሊን ዝነበሩ ውሳኔታት ከምዞም ዝስዕቡ ነበሩ፦
‘ሀ’
ኣብ ሰነ 1970 “ሶዶሕ ዔላ’’ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣኼባ ገይሮም። ህ.ሓ.ሓ.ኤ. መስሪቶም፣ ዲሞክራስያዊ ዝኾነ ውሳኔታት ኣሕሊፎም። ምስቲ ኣብ ደገ ምስኦም ኪዳን ዚኣተወ ሓይሊ ዚነበሮም ስልታዊ ዝምድና ኣብሪሆም። ካብ ትሽዓተ ኣባላት ዚቖመ መሪሕነት መረጹ።
ትሕዝቶ ውሳኔታት ናይቲ ካብ 100 ንላዕሊ ዚኾኑ ተጋደልቲ ዚተሳተፉዎ ካብ 26/6 ክሳብ 02/07/1970 ዓ.ም. ዚተገብረ ኣኼባ እዚ ዚስዕብ ነበረ፦
‘ለ’
ናይቲ ካብ 30/09 ክሳብ 07/10/1971 ኣብ ‘’እምባህራ’’ ዚተገብረ ኣኼባ ውሳኔታት ቀንዲ ፖለቲካዊ ትሕዝቶ እዚ ዚስዕብ ነበረ፦
‘ሐ’
እቲ ካብ 12-15/08/1971 ኣብ ‘’ተኽሊ’’ ዝተገብረ ኣኼባን ውሳኔታቱን ዚሓንጸጾም ቀንዲ ናይ ፖለቲካ ነጥብታትን እዞም ዚስዕቡ ነበሩ፦
እምበኣርከስ ነዘን ቅድሚ 40 ዓመታት ኣብ ላዕሊ ተዘርዚረን ዘለዋ ጥንታውያን ውሳኔታት ኣብ እነንብበሉ ግዜ፣ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ጥሙሕ ምልካዊ ንምዃን ኣብ ከብዱ እናሓቖነ ከም ዝተበገሰ የነጽረልና።
ይቕጽል…


text:
ደቂ ኣንስትዮ ምብቃዕ እቲ ማሕበረሰብ ካብ ጸገም ምንጋፍ'ዩ፡ ወይዘሮ ዱሬቲ ታደሰ
ኣብ ኣሜሪካ እትነብር እዛ ወይዘሮ ኣብ ገጠር ዝነብራ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምብቃዕ ትኹረት ገይሩ ዝሰርሕ ትካል ብምጥያሽ እተን ደቂ ኣንስትዮ ዘለወን ህይወት ንምምሕያሽ ትሰርሕ ኣላ።
ካብ ሃገራ ካብ ትወፅእ 20 ዓመታት ሓሊፉዋ። ጓል ኣንስተይቲ ብምዃና ብርክት ዝበሉ ፀገማት ከምዝሰገረት ትዛረብ ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዘሎ ፅዕንቶ ንምትራፍ እጃማ ክተበርክት ትፅዕር ከምዘላ ድማ ትገልፅ።
ኣብ ገጠር ዝነብራ ደቂ ኣንስትዮ ዝሓልፈኦ ህይወት ይግንዘቦ እየ ነዚ'ዉን'ዩ ብሽም እነ ሓጎይ ማሕበር መተሓጋገዚ ብምጥያሽ ዝሰርሕ ዘለኹ ክትብል ትዛረብ።
"እነ ሓጎይ ዝነበረት ጨዋቄ ጉተታ ናተይ ጅግና ዝብላ ሰበይቲ ነይራ። ጨዋቄ ልክዕ ከምተን ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ገጠር ብዘይ ድሌታ ኣብ ህፃንነታ ሓዳር ዝመስረተት ኮይና ካብዚ ሓሊፉ በዓል ገዝኣ ካልእ ሓዳር መስሪቱ ቆልዑ ወሊዱ ሓዲጉላ ከይዱ ትብል" ዱሬቲ።
እንተኾነ ግና እነ ሓጎኣ ደቀንን ደቂ ደቀንን ሓዊሱ ብዘይ ዝኾነ ሓገዝ ኣምሂረን ናብ ጽቡቕ ብርኪ ዘብጸሓ ሰብ ነይረን።
"ተግባራን ዘለዋ ጽንዓትን ካባይ ሓሊፉ ንኻልኦት መርኣያ ስለዝነበረ ብሽማ ኣብ ህንጸት ዓቕሚ ትኹረት ገይሩ ዝሰርሕ ትካል ኣጣይሸ ኣለኹ" ትብል።
ካብ ሽሕ ቃላት ተግባር ሓለፋ ኣለዎ ትብል ወይዘሮ ዱርቲ፡ እቲ ትካል ሙሉእ ትኹረት ዝገብር ኣብ ገጠር ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮ ኾይኑ፡ ማሕበራዉን ቑጠባዉን ዓቕመን ከዐብዩ የኽእሉ'ዮም ኣብ ዝበሃሉ ተግባራት ይሰርሕ።
ኣብ ናይ ኦሮሞ ባህሊ፡ "ደበር" ዝበሃል ስርዓት ምትሕግጋዝ ኣሎ። እዚ ስርዓት መሰረት ብምግባር ክሳብ ሕዚ፡ 144 ከፍቲ ንድኻ ደቂ ኣንስትዮ ዓዲጋ ሂባ ኣላ።
ሓንቲ ሰበይቲ ካብታ ትሕለብ ላሕሚ፡ ጸብኣ ትጥቀም፡ ቢተይ እታ ላሕሚ እንትዓቢ ድማ፡ በቲ ስነ ስርዓት ንኻልእ ድኻ ሰበይቲ ይወሃብ ትብል።
ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ምርባሕ ከፍትን ቑጠባን ስልጠናታት ብምሃብ ኣቐወሚ እተን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምጥንኻር ንሰርሕ ኣለና በሃሊት'ያ ወይዘሮ ዱሬቲ።
እቲ ትካል ብሓይሊ ጸሓይ ዝሰርሓ ኣምፑላት ን500 መራሕቲ ስድራ ከምዘከፋፈለ'ዉን ትዛረብ።
ነዚ ኣብ ኣሜሪካ ዝረኸበቶ ተሞክሮ ከምዝሓገዛ ድማ ትገልጽ። ''ፈለማ ካብ ኣሜሪካ ናብ ኢትዮጵያ እንትመጽእ፡ ኣብ ዉሽጠይ ዝነበረ ጽጉማት ህጻናት ምሕጋዝ'ዩ። ዉሑዳት ህጻናት ረኺበ ምሕጋዝ'ኳ እንተጀመርኹ ክንድቲ ዝተጸበኹዎ ዉጽኢት ዘምጸኣለይ ግና ኣይነበረን።
ስለዚ መገደይ ቀይረ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምሕጋዝ ትኹረት ገይረ"።
ንቕድሚት ደቂ ኣንስትዮ ካብ ድኽነትን ድሕረትን ንምንጋፍ ክሰርሕ'የ ትብል ወይዘሮ ዱሬቲ።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ንህይወት ኤርትራውያን ዘንጸባርቕ ኤግዚቪሽን ኣብ ፓሪስ ተኸፊቱ
ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ንዘሕለፍዎ ስቓይ ዘንጸባርቕ ስእላዊ ኤግዚቪሽን ኣብ ፈረንሳ ከተማ ፓሪስ ተኸፊቱ።
እቲ ብሰራሕተኛታት ትካል ግብረ ሰናይ ኣብ ሊብያ ብዝነበሩ ፈረንሳውያን ዝተዳለወ ኣሳእል፣ ኣብ ቤንቓዚ ከምኡ ድማ ኣብቲ ንሱዳን ግብጽን ሊብያን ዘዳውብ በረኻ ናይ ዝተደኮነ መዳጎኒ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ስደተኛታት ንዘሕልፍዎ ዝነበሩ ሕማቕ ህይወት ዘንጸባርቕ’ዩ።
ኤርትራ ካብ ሰሜን ኮርያ ኣጽዋር ትሽምት
ኤርትራ ካብ ሰሜን ኮርያ ኣጽዋር ክትሽምት ምጽንሓ ንሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ወጻኢ ጉዳይት ኣመሪካ ብምጥቃስ ኣሶሸትድ ፕረስ ሓቢሩ።
ሰሜን ኮርያ፣ ሓንቲ ካብተን ብዝሒ ኣጽዋር ዘፍርያ ሃገራት ኮይና፣ ዕዳጋታታ ናብተን ብእገዳ ዝሳቐያ ዘለዋን ምስ ሃገራት ምዕራብ ምቅዳው ዘየብለንን ሃገራት ከምእተቛምት’ዩ ዝግለጽ።
17 ኤርትራውያን ገፈፍቲ ዓሳ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ጠፊኦም።
እቶም ኤርትራውያን ገፈፍቲ ዓሳ፣ ብ13 ታሕሳስ ካብ ወደባዊት ከተማ ሖዴዳ ተበጊሶም ናብ ኤርትራ ኣብ ዘምርሕሉ ዝነበሩ እዋን’ዩ ደሃዮም ጠፊኡ።
ኣብ ኤርትራ ምቁራጽ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ ይቕጽል
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ገኒኑ ዘሎ ናይ ነዊሕ ሰዓታት ምቁራጽ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ፣ ህዝቢ ኣእካል ንምጥሓን ኣብ ኣብያተ መጥሓን ይሓድር ምህላዉ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ኣቃሊሖም።
ህዝቢ እኽሊ ንምጥሓን ኣብ መሳርዕ ኣብ ኣብያተ መጥሓን ክሳብ ክልተ መዓልታት ሓዲሩ ዝውዕለሉ እዋናት’ውን የጋጥም ከምዘሎ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ እዚ ሕጂ ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ዘሎ ኩነታት ነቲ ናይ 1991 ዓመት ምህረት ናይ መወዳእታ ሰዓታት ስርዓት ደርግ ከምዘኻኸሮም ሓቢሮም።
ኣብ ኣስመራ ንዋንነት ኩፖን ምጽራይ ክግበረሉ’ዩ
ኣብ ምምሕዳራት ከተማ ኣስመራ ንመዕደሊ ወርሓዊ መቝነን ኣብ ዱኳን ሕድሪ ዘገልግል ኩፖን ዳግም ምጽራይ ክግበረሉ’ዩ።
ህዝቢ ወርሓዊ መቝነን ካብ መንግስታዊ ኣብያተ ሸቐጥ ማለት ዱኳን ሕድሪ ብርትዓዊ ዋጋ ንምሽማት ከኽእሎ ተባሂሉ ቅድሚ ሽዱሽተ ዓመታት ዝተኣታተወ ኩፖን፣ ኣውራ ዕላምኡ ስድራ ቤታት ንምቁጽጻር ዝኣመሰለ ፖለቲካዊ ዕላማ ከምዘለዉ ብሰፊሕ ይንገረሉ።


text:
ትግርኛ፡ ሓደ ካብ ኣፍሪቃ-እስያዊ ጨንፈር ዝኾነ ሴማዊ ቋንቋ እዩ። ካብ ግእዝ (ግዕዝ) መጺኡ ዚብሃል ኮይኑ ምስ ግእዝ ሓባራዊ ዝኾኑ ፊደላት፡ ቃላትን ኣጠቓቕማን ይሃልዎ እምበር ኣብ ኣደማምጻ ፊደላትን ሰዋስውኣዊ ኣሰራርዓ ግሲታትን ፍልልይ እውን ኣሎዎ። ትግርኛ፡ ኣብ መበል 13 ዘመን ኪጸሓፈሉ ከም ዝጀምረ ዚንገረሉ (ሚኒስትሪ ዜና) ኣብ ከበሳ ኤርትራን ሰሜን ኢትዮጵያን ብዝተፈላለይ ላህጃታት ይዝረብ። ኣብ ኣሰዃዅዓ ቃላት ኮነ ኣብ ኣሰራርዓ ፊደላት፡ ከምኡ’ውን ኣብ ረባሕታ፡ እተፈላለየን ፍኑው ዝኾነ መንገዲ ብምኽታል ክሳዕ እዚ እዋን’ዚ ንጸሓፍቱ የጸግምን፡ ንኣንበብቱ ወይ ንሰማዕቱ ድማ የደናግርን ኣሎ (ሚኒስትሪ ዜና)። ትግርኛ፡ ልሳኑ ዘመናት ዘቝጸረ ይኹን’ምበር መዋእል ስነ-ጽሑፉስ ገና ዕሸል ጥራይ ዘይኮነስ ካብ እቲ ዝጀመረሉ እዋን’ውን ብቐጻሊን ብተኸታታሊን ኣይማዕበለን። ምስ’ቲ ዕድመ’ቲ ቋንቋ ኣወዳዲርካ ኣዘውቲረን ዝጥቀሳ ጽሑፋት ስሑዋት እየን (ኣርኣያ ካሳ)።
ቀንዲ ኣትኵሮ እዚ “ብሎግ” ኣብ እሩም ኣጸሓሕፋ ሰዋስው ትግርኛ እዩ። ኣብ’ዚ ዚድህሰሱ፤ እሩም ኣጸሓሕፋ ትግርኛ፡ መጐት ዝኸተሉን መጐት ዘይክተሉን ከምኡ’ውን መጐት ኪኸተሉ እና ከኣሉ ብልማድ ምቕያድ ዝኣብዩ ምልላይ፣ ሰዋስውእዊ ክፍልታትን ትንተናን ምቕራብ፡ ልሙዳት ጌጋታትን ኪእረሙ ምሕጽንታ ዝቐረበሎምን ምቅላሕ፣ ነቲ ድሩት ዝርግሐ ትምህርቲ ትግርኛ ሓደ ባብ ምኽፋት፡ ከምኡ’ውን እዋኑ ዘልዕሎም ዝተፈላለዩ ኣርእስታት ንምዝታይ እዮም።
ኣብ ዝቕጽል እታው፡ ንሓባራዊ ርድኢት ትርጕምን መግለጺ ገለ ቃላት ከም እኒ ግእዝ፡ ሆሀየ፡ ሆህት ኪለዓሉ እዩም።
ውከሳ-ጽሑፍ
ሚኒስትሪ ዜና ኤርትራ (ጥሪ 2006)። ምዕሩይ ትግርኛ መራኸቢ ብዙሃን፡ መወከስን መምርሕን። ኣስመራ፡ ሳቡር ኣገልግሎት ማሕተም።
ኣርኣያ ካሳ። (2012፡ ታሕሳስ 12)። ምእኩል ጻዕሪ … ምውካል ጽሑፍ፡ ሓዳስ ኤርትራ፡ ገጽ 8።
ኣርኣያ ካሳ


text:
ብ ሕድሩ ዑቕባትንሳኤ:
እታ ኩሉ ጠማቲኣ ዝኾነት ውቅብቲ ኣፍሪቃዊት ኤርትራ ፡ ድሮ ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ ብዙሕ ማሕለኻታት እዩ ተጻዊዱላ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ዘሕለፎ ናይ ሰላሳ ዓመታት መሪር መስዋእቲ ፡ ሳላ እቶም ኣብ ከርሳ ሰፊሮም ዘለዎ ጀጋኑ ሰማእታት ፡ ካብ መግዛእታዊ ኣርዑት ተገላጊሉ ምስታ ግሎባዊት ዓለምና ክጽንበር ኪኢሉ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ንኹሉ ጸገማት መግዛእቲ በዲሁ ነታ ተወሊዱ ዝዓበየላን ፡ ተማሂሩ ዝማዕበለላን ፡ ሓሪሱ ዘፍረየላን እንኮ ፍትውቲ ሃገሩ ልኡላውነታ ኣረጋጊጹ፡፡ እፎይታ ረኺቡ ሃገሩ ከማዕብል ድማ ኣብ ዳግመ ህንጻ ተጸሚዱ፡፡
እንተኾነ ግን ጸላእትና ማንታ ኣተሓሳስባ ተኾልኪሎም መጺኦም ድሮ ቅድሚ ናጽነት ጀሚሮም ህዝቢ ኤርትራ እታ ዝፈትዋ ክብርቲ ሃገሩ ንከይውንን ወጢኖሞ ዝነበሩ እከይ ተግባራት ክፍጽሙ እዮም ተዓጢቖም፡፡ ድሕሪ ናጽነት እዚ ዘይብሃል እከይ መጻወድያታት ኣዳልዮም ንሓድነት ህዝቢ ኤርትራን ክፈናጭሉን ፡ ታሪኽ ሓርበኛታት ከናሽዉን ፡ ነቲ ክቡርን ዘይድፈርን ብብእዋኑ ከም ብሩር እናተወለዐ ዝምዕብል ዘሎ ባህሊ ህዝቢ ኤርትራ ከቋናጽቡን እዮም ተራእዮም፡፡
እረ ገለ ሰባትሲ ኣብ ሰውራ ኤርትራ ኔርና ኢና እናበሉ ሓሳብ ልቦም ስለ ዘይሰመረሎም ንቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ከቋናጽቡን ዘይመልከዑ ክህቡን ፡ ኣነዋሪ ናይ ጣዕሳ መልእኽትታት ከመሓላልፉ ትሰምዖም፡፡ ኣድግስ ድሕረይ ሳዕሪ ኣይትብቆላ በለት ከምዝብሃል ፡ ሎሚ ኣብ ወጻእ ስለ ዝሰፈርካ ነቲ ከቢድ መስዋቲ ዝተኸፍለሉ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራን ዕላምኡን ንስለ ሃልክን ጸይቅን ክትብል እንጌራ ልማኖ ከይተርፈካ ከተቋናጽብ ምፍታን ኣይግድን፡፡
ህዝቢ ኤርትራ ልኡላውነቱ ኣሕሊፉ ዘይህብ ፡ ዘይናቱ ድማ ዘይምነን ቅዱስን እርኑብን ህዝቢ እዩ፡፡ እቶም ብስስዐ ዝዓወሩ ንጥፍኣትና ዝምነዩን ጸላእትና ግን ፡ ዘይንብረቶም ንብረትና ፡ ዘይመሬቶም መሬትና ፡ ዘይባሕሮም ባሕርና ክብሉ ኣይሓፈሩን፡፡ መሬትና ተወሪርና ብምባል ዝወልዕዎ ኲናት ድማ ብሓለንጊ ህዝቢ ኤርትራን ዋርሳይ ይከኣሎን (ሓረግጽ ሻዕብያ) መላስ ኣውያት ዘይብሎም ተሪፎም፡፡ እቶም ኣብ ስልጣን መምስደየቡ ከም ኣድገፈረስ ዝናድሑ መራሕቲ እትዮጵያ እምበኣር ክሳብ ሕጂ ካብ ታሪኽ ኣይተማህሩን፡፡ ታሪኽ ኣቦታቶምን ኣባሓጎታቶምን ከም ስርዓት ሃይለስላሰን ደርግን ዝኣመሰሉ ታሪኽ ኣብ ኤርትራ እንታይ ከምዝወረዶም ክንደይ ወታሃደራት ኢትዮጵያ ሃሊቖም ክንደይ ስድራቤታት ከ ዘኽቲመን መዛግብቲ ታሪኽኩም ተወከሱ ንብሎም፡፡
ስርዓት ወያነ ብዶብ ኣሳቢቡ ዝወልዖ ኲናት በቶም ኣናብስ ሓርበኛትት ኤርትራ ዝኾኑ ዋርሳይ ይከኣሎ ኣብ ሓሙኽሽቲ ተቐይሮም ፡፡ ንምስክርነቱ ድማ ድሮ ኣብ መዛግብቲ ታሪኽ ኤርትራ ተሰኒዱ ኣሎ፡፡ እዚ ጥራሕ መዓስ ኮይኑ ሕጂ እውን እንተኾነ ናይ ኲናት ጥሩምባ ካብ ምንፋሕ ዓዲ ኣይወዓሉን፡፡ እንተኾነ ግን ዘይሓሰብዎ ዱቦላ ወዲቕዎም ፡ በቲ ሓደ ሸነኽ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ሶማል ይልብለብ ፡ በቲ ካልኣይ ድማ ብናዕቢ ህዝቢ ኦሮሞ ሃልሃልታ ይቃጸል ፡ በቲ ሳልሳይ ወገን ድማ በቶም ምእንቲ ሓርነት ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝቃለሱ ሓርበኛታት ተጋደልቲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ይቕርሰሙ ልቦምን ቀልቦምን ጠፊኡዎም ከም ብቐላይ ዝተኸበ እንስሳ ዝገብርዎ ጠፊኡዎም፡፡
ስርዓት ወያነ እቲ ብጀጋኑ ሰራዊት ኤርትራ ዝተሰርሐ ቅያ ክኣምንሉ ኣይደለዩን፡፡ ኣብ ባይታ ግን ርሑቕ ከይከድና ስርሒት ግንባር ባድመን ፡ ግንባር ቡሬን ከምኡእውን እቲ ክሳብ ሕጂ ዝቑዝሙሉ ዘለዉ ውግእ እግሪ መኸል እኹል መምሃሪ እዩ፡፡ እሞ ስርዓት ወያነ እትረፍዶ ንህዝቢ ኤርትራ ንህዝቡ እውን እንተኾነ በታቲኑ ንሰደት ዘማዕዱ ዘሎ ስርዓት፡ ኦሮማይ ደሓንኩኒ ጭፍራ ወያነ ንብላ፡፡ እንተ ህዝቢ ኤርትራ ግን ብልኡላውነቱ ዘይግራህ ብፈኸራ ስርዓት ወያነ ይኹኑ ኣሳሰይቶም ዘይህመል ንኽብሪ ሃገሩን ልኡላውነቱን ብቐዳምነት ዝሰርዕን ሓየትን መስተውዓሊ ህዝብን ምዃኑ ንሕብሮም፡፡
እስከ ብዛዕባ እቶም ኮለል ዝብሉ ዘለዉ ሊቃውንቲ ደቂ ሃገር ቁሩብ ወስ ክንብል፡፡ ኣብ ባሕሪ ቃልሲ ሓንቢሶም ዝዓበዩን ኣብ ሰውራ ኤርትራ ዝተመከሩን ዓቢ ሓላፍነት ዝነበሮም ሓርበኛታትን ፡ ሎሚ ቃንኦም ቀይሮም ነቲ ባዕሎም ዝሓንጸጽዎን ብግብሪ ክሰርሕሉ ዝጸንሑን ሃገራዊ ፖለቲካዊ መስርሓት ኤርትራ ፡ ሎሚ ከም ሰፍኢ ግምጥል ኢልካ ምስ ስርዓት ወያነ ከይተረፈ ክንሰርሕ ኢና ይብሉና ኣለዉ፡፡ ኣብ ዘዝጥዕሞም ምስ ስርዓት ወያን ምሕዝነት ኣብ ምግባር ብዙሓት ጉጅለታት ተጓዮም፡፡ ኣብ ዝብጻሕ ግን ኣይበጽሑን፡፡ ኩሉግዜ ሽርክነት ባዕድ ዕድመ የብሉን፡፡ ሃገር ብሓደ ወይ ብኽልተ ሰልፍታት ይመሓደር እምበር ብኣርባዓ ወይ ሓምሳ ዝኾና ጉጅለታት ኣይመሓደርን እዩ፡፡ ጥዕናን ሃገራዊ ዕላማን ዘለዎ ፖለቲካዊ ቁርቁስ ኣይምተጸልአን እንተኾነ ግን ሃገርካ ብጸላኢ ተጎቢጡ እንከሎ ምስቶም ጎበጥትን ወረርትን ውዕላትን ስምምዓትን ክትገብርን ፡ መንዲልካ ዘርጊሕካ ካብ ስርዓት ወያነ ቁጠባውን ወተሃደራውን ሓገዝ ክትልምን ፡ ኣዲስኣበባ እንዳተማላለስካ ስምምዓት ጌርና እናበልካ ንህዝቢ ከተታልልን ፡ ኣብ ፍቕዶ ከተማታት ከም ኣዲስኣበባ ፡ ናይሮቢ ፡ ጀርመን ፡ ዋሺንግቶን ወዘተ… ዕንክሊል ምባልን እንታይ እዩ ፋይድኡ?
ብዛዕባ ዶብና ውዕላትን ስምምዕን ዝገብር መንግስቲ ኤርትራ እምበር እኽብካብ ጉጅለታት ኣብ ነንሕድሕዶም ክዋናጀሉን ዝውዕሉ ኣብ ሓደ መኣዲ ክበልዑ ዘይክእሉ ኣይኮነን፡፡ ጅብኣምን ጂባ ሓለፍቲ ወያነን ከህጥሩ እንተዘይኮይኖም ንህዝቢ ኤርትራ እንታይ ትኣምር ከምጽእሉ እዮም፡፡
እቲ ዘገርም ድማ ሰነዳት ኣኻኺብካ መንግስቲ ከምዚ ይገብር ኣሎ እንዳበልካ ክሳታት ናብ ሕቡራት ሃገራትን ፡ መርማሪ ኮሚቴ ሰብኣዊ መሰላትን ንዕንወት ህዝቢ ኤርትራ ዝዕድሙ ሰይጣናዊ ጸብጻብ ከቕርቡን ፡ ተጣበቕቲ መሰላት ኮይኖም ክቐርቡን ፡ ኣንጻር ህዝቢ ኤርትራ መርዛምን ሓደገኛን ጽሑፋት ከቅባብሉ ካብ ዝጅምሩ ሓጺር ግዜ ኣይገበሩን፡፡ ሕጂ ግን ዘይሓላፍነታዊ ጸብጻብኩም ደጊም ይኣክል ንብሎም፡፡ ዝሓንጸጽኩሞን ዝሓሰኹሞን ኣይሰለጠን ፡፡ ብእንጻሩ ፖለቲካ ዓለምና ተቐይሩ፡፡ ድሮ ወከልቲ ላዕለዎት ሰበስልጣን ሕቡራት ሃገራት ንኤርትራ በጺሖም ብዓይኖም ዝረኣይዎ ልምዓት ምስክርነቶም ሂቦም፡፡ ምስ ጉጅለ ልምዓት ሕቡራት ሃገራትን ምዕረባውያን ሃገራትን ኣብ ናይ ሓባር ጥቕሚ ዝተመስረተ ሽርክነታዊ ውዕላት ተፈሪሙ፡፡ ልኡላውነት ሃገር ክትሕሉን ቁጠባ ሃገርካ ከተባራብርን ፖለቲካዊ ንድፊ ክትሕንጽጽን ንህዝብኻ እኹል ቀረብ ማሕበራዊ ፍትሒ ከተዳሉን እቲ ቀዳምነት ዝወቦ መስርሕ ምዃኑ ኣይንስሕቶን፡፡ እንተኾነ ግን ሽግርካ ምስ ወዲ ሃገርካ እምበር ወረቓቕቲ ደርዲርካ ምስቲ ደም ህዝቢ ኤርትራ ዘይጸገበን ፡ መቓብር ሓርበኛታት ዘፍረሰን ፡ ምስቲ ዓይኖም ደስ ኣይበለናን ኢሉ ንብረቶም ዘሪፉ ኣረጋውያንን ስንኩላንን ነፍሰጾራትን ዝሰጎገን ምስቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ተወሲኑ ዘሎ ማዕቀብ ንኸይልዓል ዘእዊ ዘሎን ምስቲ ብውሽጣዊ ቅልውላው ናብ ዕንወት ዘምርሕ ዘሎ ስርዓት ወያነን እሳሰይቱን ባዕዳዊ ምሕዝነት ኣጥሪኻ ንህዝቢ ኤርትራ ከተድሚ ምፍታን ዓገብ ጥራይ ዘይኮነ ዘተሓታትት እዩ፡፡
ኣብዚ ዝሓለፈ ዕስራን ሓሙሽተ ዓመታት ዝተራእዩ ተዋስኦታት ኣዝዮም ብዙሓት እዮም፡፡ እንተ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት 2015 ዝተራእየን ዝረአ ዘሎን ውዲታት እንጻር ህዝቢ ኤርትራ ግን ዘስደምም እዩ፡፡ ኣብዛ እንነብረላ ዘሎና ግሎባዊት ዓለምና ኩሉ ብዓይኒ ሰብኣዊ መሰል ኣንተዝርኣ መጀመርያ መሰሉ ብኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዝተገፈን ዝተበደለን ህዝቢ ኤርትራ ቀዳምነት ምተሰርዐ፡፡ ኣብ ግዜ መግዛእትን ኣብ ግዜ ወራር ወያነን ኣብ ኤርትራ ዝተኻየደ ግፍዕታት ጸብጺብካ ኣይውዳእን እዩ፡፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ጎደናታት ክሕነቕን ፡ ብታንክታት ክጭፍለቕን ፡ ብጃምላ ክርሸንን ፡ ዓድታቱ ክቃጸልን እንከሎ ፡ እዞም ሕጂ ሰብኣዊ መሰል ዝብሉ ዘለዉ ድኣ ኣበይ ነይሮም፡፡ ዶ ዋላስ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ህዝቢ ዓለም ፍሉይ ስለዝኾነ እዩ፡፡
ብዛዕባ መሰል ህዝቢ ኤርትራ ተጋሂሱ ዝብሉ ሊቃውንቲ ደቂ ሃገርን እቶም መንነቶም ዘይተፈልጠ ኣቀባበልቲ ሕማቕ ታሪኽን ደማሚርካ እንተሪኢኻዮ መንቀሊኡን መደበሩን ምንጪ ሓይሉን ካበይ ከምዝኾነ ንምርድኡ ኣየጸግምን እዩ፡፡ክትበልዓ ዝደሌኻ ኣባጉንባሕሲ ዛግራ ትብላ ከምዝብሃል እቶም እከይ ውዲታት ዝምህዙን ከይደቀሱ ዝሓድሩን ስርዓት ወያነን ኮራኹሮምን ኣበይ ንምብጻሕ ምዃኑ ህዝቢ ኤርትራ ብኣግኡ ከምዝነቕሓሉ ዘጠራጥር ኣይኮነን፡፡ኤርትራ እምበኣር ንቕሓቱ ዝበረኸን ዘመናዊ ኣጽዋር ዝዓጠቐን ብዲሲፕሊን ዝተረረን ህዝብን ሰራዊትን እትውንን ብዘረብሑን ዘይረብሑን ዘይትድፈር እንኮ ኣፍሪቃዊት ሃገር ከምዝኾነት ንጸላእትና ከስተብህሉ ንገድፎም፡፡
እምበኣርከስ ሎሚ ኤርትራ ዲፕሎማስያዊ ዝምድንኣ ኣሕይላ ፡ ህዝባ ጠርኒፋ ምስ ጎረባብታን ምዕራባውያን ሃገራትን ሓያል ሽርክነት ፈጢራን ፡ ንዝሓለፈ ሃዋሁ ከሊሳ ናብ ጎደና ልምዓት እትምርሽ ዘላን ፡ጸጋታታ ብግቡእ እትቋመትን እተማቓርሕን ነጻ ፖለቲካዊ ሕርይኣ እትውንን ኣፍሪቃዊት ሃገር እያ፡፡ እሞ ኩሉ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዘሎ ኢድን ጓንትን ኮይኑ ንጽባሕ ዘየጣዕስ ጽቡቕ ታሪኽ ክሰርሕን ንጸላእቱ ብግቡእ ከለልን ይግባእ፡፡
ሎሚ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዝውሕዝ ዘሎ ጸለመን ዘይንቡር ነፍሕታትን ንረብሓ መሃዝቱን ኣሳሰይቶምን እምበር ንሓልዮት ህዝቢ ኤርትራ ከምዝይኮነ ልብኻ ኣርጊእካ ብምስትውዓልን ብዕምቈት ምርኣዩ ከድሊ እዩ፡፡ ኩሉ ብፍላይ ኣብ ምዕራባዊ ዓለምና ኣብ ልዕሊ ታሪኽን ባህልን ልምድን ህዝቢ ኤርትራ ዝዘንብ ዘሎ ሓሶትን ሰራም ዝተራጸመ ጸለመን ንዕቀትን ጽባሕ ነበረይ ነበረ ኮይኑ ከምዝተርፍ ዘጠራጥር ኣይኮነን፡፡ ሓያል እጃምን ንጡፍ ተሳትፎን ናይ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ እየ ዝብል ዜጋ ድማ ይሓትት፡፡
እምበኣርከስ ለብዘበን 2016 ህዝቢ ኤርትራ እቲ ረዚን ዋጋ ዝተኸፍለሉ መበል 25 ዓመት ጽንብል ብሩራዊ እዮበልዮ ብዓል ናጽነት ኤርትራ ከኽብር እዩ፡፡ ዮሃና ሰናይ ብዓል ብሩራዊ መዓልቲ ናጽነት ንኹሉ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዝርከብ ህዝቢ ኤርትራን ሓይልታት ምክልኻሉን፡፡
ሰላም መኽሰብ እምበር ክሳራ የብላን
ክብርን ሞጎስን ንሰማእታት ኤርትራ!
ዓወት ንሓፋሽ!!!


text:
ንዝሓሸ ውሕስነት ናብ ኣውሮጳ ዝስደዱ ዘለው ደቂ-ኣንስትዮን ቆልዑን ኣብ ጉዕዝኦም ንዝለዓለ ሓደጋ ጎነጽን ጾታዊ ዓመጽን ይቓልዑ ኣለዉ ክብል ሕ/ሃ ኣጠንቂቑ። ብናይ ሕ/ሃ ጉጅለ ልኡኻት ትካል ስደተኛታትን ትካል ኮሚሽን ስነ ህዝቢን ዝተገብረ ሓባራዊ መጽናዕቲ ኣዋልድን ደቂ-ኣንስትዮ ስደተኛታት ካብ ዓመጽ ንምክልኻል ዝውሰድ ስጉምትታት እኩል ኣይኮነን ክብል ገምጋሙ ሂቡ’ሎ።
እዚ ናይ ሓባር ልዑኻን ጉጅለ ምርመርኡ አብ ወርሒ ሕዳር ኣብ ግሪኽን መቆዶንያን ዘካየደ ክከውን ከሎን ንበይነን ወይ ምስ ቆልዑ ዝጉዓዛ ደቂ-ኣንስትዮ፡ ነብሰ-ጾራትን ዘጥብዋ፡መንእሰያትን በይኖም ዝጉዓዙ ትሕቲ ዕድመ ቆልዑ ንዝለዓለ ሓደጋ ጎነጽን ጾታዊ ዓመጽን ዝተቓልዑ’ዮም ኢሉ’ሎ።
ወሃቢ ቃል ትካል ስደተኛታት ሕ/ሃ ዊልያም ስፒንድለር ንቪኦኤ ኣብ ዝሃቦ ቃል እዚ ተርእዮ ማዕረ ክንደይ ዝውቱር ምዃኑ ንምፍላጥ ኣጸጋሚ ምኳኑ ብምግላጽ ደቂ-ኣንስትዮ አብዚ ጉዕዞ ስደተን ዘጋጠመን ተመክሮ ንምዝራብ ከምዘይደፍራ ገሊጹ ግን እዚ ዓመጽ ኣብ ልዕሊ ደቂ-ኣንስትዮ ክሳብ ሕጂ ትኩረት ዘይምርኻቡ ግን ኣይከወለን።
ንሱ ብተወሳኺ ብዙሓት ደቂ-ኣንስትዮ ግዳይ እቶም ብዙሕ ገንዘብ ዝሓቱ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ከምዝኾናን ነቲ ጉዕዞ ንምፍጻም ድማ ዘይደልይኦ ጾታዊ ርኽብ ንምፍጻም ከምዝግደዳ ከምዝገልጻ ሓቢሩ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ አብዚ ምስማዕ ይኸአል።


text:
Erena on Facebook
Welcome to Radio Erena!
ኤርትራ ኣብ ግጥማ ሴካፋ 2013 ምስታፋ ኣጠራጣሪ’ዩ ተባሂሉ
ኬንያ ግጥም ኩዕሶ እግሪ ሃገራት ማእከላይን ምብራቕን ኣፍሪቃ- ሴካፋ 2013 ንምእንጋድ ተመሪጻ።
ኣብቲ ካብ 24 ሕዳር ክሳብ 4 ታሕሳስ ኣብ ኬንያ ዝካየድ ግጥማት ሴካፋ 2013፣ ኤርትራ ምስታፋ ኣጠራጣሪ'ዩ ይብሃል ኣሎ።
እስራኤል፣ ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ዝሓተቱ ኢትዮጵያውያን’ዮም ዝበለቶም ስደተኛታት ናብ ኢትዮጵያ ክትመልሶም ትሕልን
እስራኤል፣ ብስም ኤርትራውያን ዑቕባ ንዝሓተቱ ስደተኛታት ኢትዮጵያውያን’ዮም እናበለት ናብ ኢትዮጵያ ክትሰጎም ትሕልን ምህላዋ ማዕክን ዜና ሃረጽ ሓቢሩ።
ኤርትራን ኢትዮጵያን ናብ መኣዲ ዘተ ክቐርባ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ደቡብ ሱዳን ጸዊዑ
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢን ኣህጉራዊ ዝምድናታትን ደቡብ ሱዳን በንጃሚም በርናባ ማርያል ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ መንጉአን ዘሎ ገና መዓልቦ ዘይረኸብ ምስህሓብ ንምፍታሕ ናብ ናይ ዘተ ክቐርባ ክቐርባ ጸዊዑ።
‘መንግስቲ ኤርትራ ካብ ተነጽሎ ተገላጊሉ ናብ ቁጠባዊ ምዕባለ ከቛምት’ዩ ዝደሊ’ ኣቶ የማነ ገብረመስቀል
መንግስቲ ኤርትራ ካብዚ ገጢምዎ ዘሎ ተነጽሎ ተገላጊሉ ናብ ቁጠባዊ ዕብየትን ምዕባለን ከቛምት ከምዝደሊ ኣፈኛ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ኣቶ የማን ገብረመስቀል ምግላጹ AFP ሓቢሩ።
ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 500 ስደተኛታት ኣብ ገማጋም ባሕሪ ኢጣልያ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ድሒኖም
ዝበዝሑ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 568 ስደተኛታት፣ ብ20 ነሓሰ ኣብ ገማግም ባሕሪ ኢጣልያ ካብ ናይ ምጥሓል ሓደጋ ድሒኖም።
More Articles...
- Article:- ሓድሽ ፕሮጀክት ምህናጽ ኣባይቲ ኣብ ኣስመራ፣ ጸገም መንበሪ ኣባይቲ ንምፍታሕ ዶ ወይስ ካዝና ህግደፍ ንምድንፋዕ?
- ኣብ ደምበ ተቓውሞ ኤርትራ በብእዋኑ ዝርአ ዘሎ ምግምማዕ ንገስጋስ ዴሞክራስያዊ ለውጢ የናውሖ ምህላዉ ተገሊጹ
- “ኣብ ፍጻሜ 21 ጥሪ ስርሒት ፎርቶ ቕዋም ክትግበርን ናይ ፖለቲካ እሱራት ክፍትሑን ከንብብ ኣይተገደድኩን” ሓላፊ ኤሪ ቲቪ ጋዜጠኛ ኣስመላሽ ኣብርሃ
- ሓድሽ ፕሮጀክት ምህናጽ መንበሪ ኣባይቲ ኣስመራ ጸገም መንበሪ ኣባይቲ ንምፍታሕ ዘይኮነ ካዝና መንግስቲ ንምድንፋዕ ዝዓለመ’ዩ ተባሂሉ


text:
ኣብዚ እዋን እዚ፤ ኣብ መንጎ ኤርትራውያን ብሰንኪ ዘሎ ናይ ምብህሃል ሽግር፤ ውሑዳት ዘይኮኑ ሰባት፤ ‘ኤርትራውያን ናይ ምብህሃል ሽግር ኣሎና’፤ ናብ ዝብል ተስፋ ሙቕራጽ ዝመስል መደምደምታ ክጥምቱ ይረኣዩ ኣለዉ። ብርግጽ ድማ ኣብ እዋን ክትዕን ምብህሃልን ጸርፊ፤ ቆይቂ፤ ምጥቕቓዕ፤ ጸቢብነት፤ ትሕዝቶ ዝጎደሎ ዘተ፥ዘይምክብባር፤ ወዘተ ብሰፊሑ ይረአ ኣሎ።
ስልጡን ምብህሃል ዘይብልና ምኽንያት ግን ኤርትራውያን ስለዝኾና ኣይኮነን፤ እንታይ ደኣስ፤ ኣብ ነዊሕ ሃገር ናይ ምዃን ታሪኽና፤ ከም ህዝቢ ናይ ሓሳባት ሓርነት፥ ስልጡን ምብህሃል፥ ብዙሕነት መስመራት ዘአንግድ ፓርላማ፥ ዘይምእኩል ምሕደራ፤ ፖለቲካውያን ሰልፍታት፥ ክትዓት ቅድመ ምርጫ፥ ትካላዊ ግሉጽነት፥ ፍልስፍናዊ ስነሓሳባውን ትምህርታት፥ ሲቪካዊ ስልጠና፥ ተሓታቲ መንግስቲ፥ ንህዝቢ ሓበሬታ ዝህብ ሜካኒዝም፥ ወዘተ ስለዘይረኣና ኢዩ።
ስልጡን ምብህሃል፤ ናይ ህዝቢ ኤርትራ ፖለቲካዊ ባህሊ ክንገብሮ ንኽእል ዶ። መልሱ ብርግጽ እወ ንኽእል ዝብል ኢዩ። እቶም ንስልጡን ፖለቲካዊ ምብህሃል ዝሕግዙ ደፋእቲ ረቛሒታት ክንጭብጦም፥ ክንተኽሎም፥ ፖለቲካዊ ባህሊ ወለዶታት ጌርና ኣብ ሕብረተሰብ ከነስርጾም ስለእንኽእል ድማ፤ ተስፋ ዘቑርጽን ‘ኣኺሉና’ ናብ ዘብል ናይ ዕርበት መደምደምታ ዝወስድ ኣተሓሳስባ ክህልወና ኣይግባእን።
እዞም ዝስዕቡ ነኣሽቱ ሓሳባት፤ ብርእይቶን ምኽርን ናይ ኩሉ ኤርትራዊ ዜጋ ዝያዳ ክበስሉን ክህብትሙን ዝኽእሉ ኮይኖም ምናልባት ነቲ እንብህጎ ምህናጽ ስልጡን ናይ ምብህሃል ልምዲ ምመበገሲ ኪኾኑ ይኽእሉ ይኾኑ ኢልና ንኣምን።
1ይ) ቤትና ስልጡን ናይ ምብህሃል ባህሊ ዘለዋ ክንገብራ ምጽዓር፡
ካብ እታ እንነብረላ ቤት ጀሚርካ፤ ክሳብ እቲ እንዋሰኣሉ ማሕበረ ኮም ኮነ ሃገራዊ መድረኻትን ኣህጉራዊ መጋበኣያታትን፤ እቲ ሃዋህዉ ብስልጡን ናይ ምብህሃል ሕግታት (ጽሑፍ ይኹን ዘይጽሑፍ) ከምዝምራሕ ምግባሩ፤ መሰረት ናይ ስልጡን ምብህሃል ምህላዉ ኢዩ፤ ምኽንያቱ ጥዑይ ሃዋሁው ነቲ ኣብ ምብህሃል ዝጽመድ ሰብ ይኹን፤ ፖለቲካዊ ጉጅለ፤ ማሕበር፥ ወይ ውን ሃይማኖታዊ ምትእኽኻብ፤ ‘እዚ ዘለኻዮ ሃዋህው ብሕጊ ናይ ስልጡን ምብህሃል ዝኸይድ ኢዩ፤ ሓድሕዳዊ ምክብባር መርሓ ናይቲ መስመር ኢዩ’ ዝብል መርሓ ስለዘንጽፈሉ።
ሓደ ናይ ምብህሃል መድረኽ፤ ማለት መርበብ ሓበሬታ፥ ፈነወ ሬድዮ፤ ተለቭዥን ወይ ውን ኣኼባ ማሕበረ ኮም፥ ንስልጡን ምብህሃል ዝደፍእ ወርቃውያን ሕግታት እንተኣስፊሩ፤ ኣብ ምትብባዕ ስልጡን ምብህሃል ዝህልዎ ኣበርክቶኡ ቀሊል ኣይከውንን። ብኣንጻሩ መድረኻት ይኹን መርበብ ሓበሬታታት፤ ናይ ገዛእ ቤትና ሕግታት ስልጡን ባህሊ ዘይብልና ምስእንኸውን፥ ንገዛእ ርእስና ኣብ እንውንኖ መድረኽ ይኹን መርበብ፤ ንባዕልና ዘይስልጡን፤ ዘይከባበር፤ ተናኻሲ ቋንቋን ቃናን ንጥቀም እንተኾይና፤ መሪሕ ኮይና ኣብ ምህናጽ ስልጡን ናይ ምዝታይ ፖለቲካዊ ባህሊ ክንገብሮ እንኽእል ኣበርክቶ ውሑድ ኢዩ ዝኸውን።
ብዙሓት መድረኻት ዘተ ኣቐዲሞም ነቲ መቓን ብንጹር ስለዘስፍርዎ፤ ሰባት ብሓባራዊ ርድኢት ንኽብገሱ ይሕግዙ።ንኣብነት Chatham House በቲ ብ1927 ዘውጸኦ፤ ደሓር ኣብ 1992ን 2002 ዘወርጸጾ Chatham House Rule ዝብል ሕጉ፤ ተዛተይቲ ናጽነት ናይ ሓሳባት መታን ክህልዎም ፤ዘቕርብዎ ሓሳባት ንነብሶም ጥራይ ከምዝውክል፤ ብውድቦም ይኹን ሃገሮም ተሓተቲ ከምዘይኮኑ የነጽር። ብሓጺር ኣበሃህላ፤ ጥዑይ ሃዋህዉ ምጥጣሕ፤ ጥዑይ ዘተ ይፈጥር፤ ምኽንያቱ ‘ሰናይ ኩን ኣብ ሰናይ ቦታ ስለዘሎኻ’ ዝብል ቴማ ንሰባት ሰናይ ኪኾኑ ስለዘተባብዕ።
2ይ) ኣብ ዘተ ኣበርክቶ ይሃልወና፡
ስልጡን ናይ ምብህሃል ልምዲ ንሙኹስኳስ ኣብ ዝግበሩ ዘተ፤ ኣወንታዊ ኣበርክቶ ምግባር ኣብ ምህናጽ ናይ ምብህሃል ባህሊ ዓቢ ደገፍ ኢዩ ዝህልዎ። ነዚ ንምግባር ነብስወከፍና ኣብ ዘተ ዘሎ ሓሳብ፥ ኣብ ሕቶ ዘለዉ መስመራት፥ ዝዝተየሎም ዘሎ ዛዕባታትን ኣርእስታትን ብግቡእ ምርዳእ፥ ነቲ ዘተ ንቕድሚት ዝደፍእ ፤ዋጋ ናይቲ ዘተ ዘበርኽ ኣስተዋጽኦ ንምግባር ድማ ምፍታን የድልየና። ኣብ ሓደ ተላዒሉ ዘሎ ዘተ ዝበሃል እንተዘይብልና፥ ወይ ውን ተሳትፎና ነቲ ጉዳይ ዘይሕግዝን ዋጋ ዘይውስኸሉን ሙኻኑ እንተተፈሊጥና፤ ስቕ ምባል ዓቢ ሓገዝ ኣብ ምህናጽ ስልጡን ምብህሃል ኢዩ። ምኽንያቱ ኣብ ዘይትፈልጦ ኣርእስቲ ስለምባል ኣቲኻ ምዝታይ ካብ ጥቕሙ ጉድኣቱ ክበዝሕ ስለዝኽእል። ‘ልቦና ዘለዎም ሰባት፤ ዝባሃል ሓሳባት ስለዘለዎም ይዛረቡ፥ ዘይብሱላት ሰባት ክብሉ ስለዘለዎም ይዛረቡ’ ዝብል ጥቕሲ ነዚ ዝገልጽ ኢዩ።
3ይ) ወላ ነቲ ዘይንሰማምዓሉ ነጥቢ ይኹን፤ ዘይተሰማማዓና ሓሳብ ዝሓዘ ሰብ ልዑል ኣኽብሮት ምሃብ።
Evelyn Beatrice Hall ንሓደ ምስ ሓሳባ ዘይተሰማመዐ ሰብ፤ ‘ምስ እዚ ትብሎ ዘሎኻ ሓሳብ ብፍጹም ኣይሰማማዕን እየ፤ የግዳስ ነዚ ዘይሰማማዓሉ ሓሳባትካ ንምግላጽ ንዘሎካ መሰል ንምክልኻል ክሳብ መስዋእቲ ውን ኪኸፍል ድልውቲ ኢየ’ ከምዝበለቶ ይሕበር። ብሓሳብ ዘይምስምማዕ ነውሪ ኣይኮነን፥ እኳ ደኣስ ክኢልታት ስነሕብረተሰብ ከምዝብልዎ፤ እቶም ዝበለጹ ሓሳባት፤ ተገራጨውቲ ሓሳባት ምስተሓቑኑ ካብ ዝጽዕዩ ሓሳባት ዝመንጨዉ ኢዮም ይብሉ።
እቲ ነውሪ ካብ ሓሳባትካ ፍልይ ዝበለ ኣመለኻኽታ ንዘለዎ ምኹናን ኢዩ። ከምዚ ዓይነት ልምዲ ዝመጽእ ድማ፤ ኣብ ትሕዝቶ ናይ እቲ ሓሳብ ዘይኮነስ ኣብ ሰባት ምቱካር (ad hominem) ምስዝህሉ ኢዩ። ሕማቕ ናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ኮይኑ፥ ካብ ሓሳባትካ ፍልይ ዝበለ ኣመለኻኽታ ንዘለዎ ምኹናን፤ ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ ኤርትራዊ ፖለቲካዊ ባህሊ ገኒኑ ዘሎ ተርእዮ ኢዩ። ብዛዕባ ሓሳባትን መስመራትን ኣብ ክንዲ ምዝራብ፤ ካብ ሓሳባት ሚልዮናት ማይል ርሕቅካ፤ ብዛዕባ ሰባት፤ ታሪኽ፤ ጠባይ፤ ቁመና፤ መበቆል፤ እረ ሓደ ሓደ እዋንሲ ብዛዕባ መልክዕ ናይቲ ሰብ ከይተረፈ ምዝራብ ይረአ ኢዩ። ብዛዕባ ሓሳባት ምዝታይ ክሳብ ዘይጀመርና፥ እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ብሓይሊ ሓሳባቱን መጎቱን ከእምኖ፥ ርትዓውነቱ ክገልጸሉ ወይ ውን ፍልልያትና ጸይርና ኣብቲ ናይ ሓባር ዘሰማመዓና ነጥብታት ተረዳዲእና ብምክብባር ክንከይድ ክሳብ ዘይከኣልና፤ ንነብስና፥ ንሃገርና እንገብሮ ኣበርክቶ የለን።
4ይ) ብኹሉ መዳያት ጽሩይ ሙኻን
ኣብ እዋን ዘተ፤ ብኩሉ መዳያት ጽሩይ ሙኻን ስልጡን ናይ ምብህሃል ልምዲ ንምህላዉ ሓጋዚ ኢዩ። ጽሩይ ማለት ኣብ እዋን ዘተ ብእንጥቀመሎም ቃና፥ ቋንቋ፥ ትሕዝቶ፥ ኣበሃህላ፥ ኣቀራርባ፥ መእተዊ፥ መውጽኢ ዘረባ፥ ምልክታት፥ ወዘተ ማለት’ዩ። ካብ ኣወንታዊ ኣመለኻኽታ ዝብገስ ጽምዶ፤ መብዛሕትኡ እዋን ውጽኢታዊ ኢዩ። ጸርፊ ከም ጌጋ – እረ ከም ብርቱዕ ነውሪ – ክውሰድ ኣለዎ። ንሓደ ሓሳብካ ዝቃወም ዘሎ ደጋፊ መንግስቲ ወይ ሓደ ሓሳብካ ዝቃወም ዘሎ ተቓዋሚ መንግስቲ ሓሳቡ ዝደፍእ ዘሎ፤ ንኤርትራ ሃገሩ ስለዝፈቱን ኤርትራ ክትህልወሉ ስለዝደልን ኢዩ ካብ ዝብል ኣወንታዊ ኣመለኻኽታ ተበጊስና እንተርኢናዮ፥ ክልቴና ኣብ እቲ ናይ ሓባር እንብሎ ፍቕሪ ሃገር ተሰማሚዕና፤ ኣብቲ ብኸመይ ንዑ ነረጋግጾ ዝብል ፈላሊዩና ዘሎ ሓሳባት ክንዝቲ ውጽኢት ተኮር ሓሳባትን እማመታትን ከነቕርብ ክንህቅን ይግባእ።
ከይተበገስና ብኣሉታዊ ኣመለኻኽታ ናይ ሓድሕድ ተጸላሊና፤ እዚ ምስ ባዕዲ ኮይኑ ሃገር ክሸይጥ ዝተበገሰ ኢዩ፥ እዚ ምስ መንግስቲ ክፕይኑ ህዝቢ ከህልቕ ዝተበገሰ ኢዩ፤ ኣብ ዝብል መሰረት እንተቖምና ግን፤ ብሓሳባት ከይተጸመድና ድሮ ግዳያት ናይ zero sum game ኮንና ኣሎና ማለትዩ። ከምኡ ማለት ድማ፤ እቲ ክፍታሕ እንደልዮ ዘሎና ሽግር፤ መሊኡ ክብእስ ግዜ ክመጥጥ ምፍቃድ ማለትዩ።
5ይ) ም’ድማጽ እምነ ኩርናዕ ናይ ምብህሃል ኢዩ
ኩሉ ምብህሃል ብቋንቋ ይፍጸም፥ ቋንቋ ድማ ብም’ድማጽ ይህነጽ ዝብል ኣብሃህላ ኣብ እዋን ምብህሃል ሓይሊ ናይ ምድ’ማጽ ልዕሊ ምዝራብ ሙኻኑ ዘረጋግጽ ሓቂ ኢዩ። ም’ድማጽ ማለት ምስማዕ ማለት ኣይኮነን፥ ኣብ መንጎ ምስማዕን ምድ’ማጽን ዘሎ ፍልልይ እቲ ቀዳማይ ብእዝኒ ዝፍጸም ኪኸውን ከሎ፤ እቲ ዳሕረዋይ ብልቢ ዝፍጸም ሙኻኑ ኢዩ። ኣብ ም’ድማጽ ምርዳእ፥ ምብህሃል፤ ምክብባር፥ ፍታሕ ይርከብ። እቲ ሓያል ኣ’ዳማጺ ዝበሃል እቶም ዝበሃሉ ዘለዉ ጥራይ ዘይኮነስ እቶም ዘይተባህሉ ክዳምጽ ዝኽእል ኢዩ።
ኣብ እዋን ምብህሃል ብዙሓት ሰባት እቲ ሓደ ወገን እንዳተዛረበ ብዛዕባ ዝምልሱሉ ተጻራሪ ሓሳብ ስለዝሓስቡ፤ እቶም ሰባት ንነዊሕ እዋን እውን ተዘራሪቦም ከብቕዑ፤ ምብህሃሎም ብዘይ ፍረ ይዛዝሙ፤ ሓደ ሓደ እዋንሲ እንታይ ከምዝተዘራረቡ ውን ክፈልጡ የጸግሞም ምኽንያቱ ክልቲኦም ወገን ክዛረቡ እምበር ከዳምጹ ስለዘይመጹ። ብልክዕ ድማ ኣድማጺ ምዃን ከምቲ ዝመስሎ ቀሊል ዕማም ኣይኮነን።
ሓደ ካብቶም ልሙዳት ምስላታት ኪዩባ ‘ምስማዕ ከምቲ ዝመስለና ቀሊል ኣይኮነን ምኽንያቱ ነብሲ ወከፍና ክንዲ ዓለም እንሓስባ ርእሲ ኣላትና’ ዝብል ኢዩ። ምድማጽ ከም ክእለት ከነማዕብል እንኽእል፥ ኣብ እዋን ምብህሃል ንምስማዕ፥ ንምስትምሃር፥ ናይቲ ሓደ ወገን መስመር ንምርዳእ ምስ እንጽዕር ኢዩ። ም’ድማጽ ኣካል ናይ ምብህሃል መሳርሒታትና ጌርና እንተዓቒብናዮ ድማ ነቲ እንሕልኖ ዘሎና ምህናጽ ስልጡን ባህሊ ምብህሃል ሓጋዚ ረቛሒ ኪኸውን ኢዩ።
6ይ) 7 ነኣሽቱ ሓሳባት ንህላወ ስልጡን ምብህሃልን ሓድሕዳዊ ምክብባርን
- ኣብ ቅዱሳን መጻሕፍቲ ዘሎ፤ እቲ ዝኾነ ነዓኹም ይጎድእ ኢዩ እትብልዎ ንኻልኦት እውን ከምዝጎድኦም ተገንዚብኹም ኣብ ልዕሊ ካልኦት ኣይትፈጽሙ (Do unto othersas you would have them do unto) ዝብል ሓሳብ ምኽባርን ምትግባርን።
- ልዙብ፥ ትሑት፥ ኣብ ሓሳባት እምበር ኣብ እንታይነትን ሰብነትን ሰባት ዘየተኩር፤ ሽግራት ዘይኮነ ፍታሕ ዘናዲ ናይ ምብህሃል ልምዲ ይሃሉና።
- ክንጋገ ከምእንኽእል ምእማን፥ ኣብ እንገጋገየሉ እዋን ይቕረታ ምሕታት፥ ዘሕርቕ ሓሳባት ወይ ርእይቶ ኣብ እንሰምዓሉ እዋን ነቲ እተጋገየ ናብ መስመር ዝመልስ እምበር፤ ነቲ እተጋገየ ብዝበኣሰ ጌጋ ዝገጥም ናይ ዘተ መንገዲ ዘይምኽታል።
- እቲ ካልእ ወገን ቅኑዕ ክህሉ ይኽእል ኢዩ ኢልካ ምእማን፥ ብዛዕባ ካልኦትን ኣብ ክንዲ ካልኦትን መደምደምታ ዘይምሃብ፤ ልዕሊ ኩሉ ድማ ከምዚ ልሙድ ተርእዮ ጌርናዮ ዘሎና፥ ንነብስና ባዕልና ናይ ፈራዲ ሓይሊ ሂብና ፍርዲ ንምሃብን ኣብ መደምደምታ ንምእዋጅን ዘይምህዋኽ፥
- ኣብ ሓሳባትን መስመራትን ኣብ እንዘራረበሉ እዋን፥ ሃይማኖት፥ ዓሌት፥ ብሄር፥ ኣውራጃ፥ ውልቀ ባህርያት፥ ወዘተ ዝኣመሰሉ ኣብ ሓሳባት ዘየቶኩሩ መዳያት፤ ዝጎድኡ እምበር ዘየሕውዩ ስለዝኾኑ፤ ጸቢብነት ዝመበገሲኦም ዘይሃነጽቲ ምጥምማት ምውጋድ
- እንመያየጠሎም ሓሳባትን ኣርእስታትን ኣጽኒዕና ምሓዝ፤ ካብ ቀንዲ ኣርእስትና ኣውጺኦም ናብ ዘይመሰረታውያንን፤ መንገዲ ኣርበዓን ክወስዱና ካብ ዝኽእሉ ገፋዕቲ ኣርእስታት ብዝተኻእለ መጠን ምርሓቅ።
- ሓደ ሓደ እዋን ኩሉ መንገዲ ፈቲንና ብሃናጺን ስልጡንን መንገዲ ክንጸምዶም ዘይንኽእል ሰባት እንተጋጢሞምና፤ ካብ ውጽኢት ዘይብሉ ኣሉታዊ ምቱኹታኽ ንምእላይ ምውሳን።
መደምደምታ
ከምቲ ኣብ መእተዊ ጽሑፍ እተገለጸ፤ ኤርትራውያን ስልጡን ምብህሃል ክንሃንጸሉ ዘይንኽእል ምኽንያት የልቦን። ኣብዚ እዋን ብሰንኪ ኣብ ሃገርና ዘሎ ኩነታት ተንጠልጢሎም ዘለዉ፤ ብልቦና እንተተባሃሂልና ፍታሕ ክርከበሎም ዝኽእል ብዙሓት ሉዓላዊ ጉዳያት ኣለዉ። ገሊኦም ግዜ ዘይህቡ፤ ገሊኦም ሕጂ ግቡእ ፍታሕ እንተዘይረኺቦም ንወለዶታት ከሳቕዩና ዝኽእሉ፥ ገሊኦም ድማ ሎሚ እንተዘይተፈቲሖም ዕድል ናይ ምሉእ ህዝቢን ሓድነቱን ኣብ ሓደጋ ዘእትዉ ኢዮም።
ኤርትራ ሃገርና ይትረፍ ንነብሳ ጥራይ፤ ኣብ መድረኻት ዓለም ውን ወጺኦም ሓሳባት ዘመንጭዉ፥ ፍታሕ ዘናድዩ፥ ግጭታት ዝፈትሑ፥ ዝምህሩ፥ ዝመርሑ፥ ዘቀራርቡ፥ ዝፈጥሩ፥ ፖለቲካዊ፤ ቁጠባዊ፥ ጥዕናዊ፥ ማሕበራዊ፥ ወተሃደራዊ፥ ፍትሓዊ፥ ሓሳባት ዘለዎም፤ ገለን ኣብ ውሽጢ ሃገር ዘለዉ፥ ገለን ድማ ብሰንኪ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዓዶም ዝተሳደዱ ሓይሊ ሰብ ኣለዋ። እዞ ብቑዓት ዜጋታት ብሓባር እንተተበጊሶም፤ ጉዳይና ብዘተኣማምን መንገዲ ክፍታሕ ከምዝኽእል፤ ምሕቡር ዓቕሚ እዞም ዜጋታት፤ ኣብ ሓጺር እዋን ከረጋግጾ ኢዩ።


text:
ምዕራፍ 18
የሱስ ወሰኸ፡ ዮሃንስ ከኣ ነከየ
ማቴዎስ 4:12 ማርቆስ 6:17-20 ሉቃስ 3:19, 20 ዮሃንስ 3:22–4:3
ደቀ መዛሙርቲ የሱስ ኣጥመቑ
ዮሃንስ መጥምቕ ተኣስረ
ድሕሪ እቲ 30 ድ.ክ. ዝወዓለ በዓል ፋስጋ፡ የሱስን እቶም ደቀ መዛሙርቱን ካብ የሩሳሌም ወጹ። ይኹን እምበር፡ ብቐጥታ ናብ ዓዶም ናብ ገሊላ ኣይኰኑን ከይዶም። የግዳስ፡ ናብ ይሁዳ እዮም ከይዶም፡ ኣብኡ ኸኣ ንብዙሓት ኣጥመቑ። ዮሃንስ መጥምቕ እውን ዳርጋ ንሓደ ዓመት ዚኸውን፡ ምናልባት ኣብ ስንጭሮ ፈለግ ዮርዳኖስ ብተመሳሳሊ የጥምቕ ነይሩ እዩ፣ ገና ኸኣ ምስኡ ዚሓብሩ ደቀ መዛሙርቲ ነይሮምዎ እዮም።
የሱስ ባዕሉ ንዋላ ሓደ ኣየጥመቐን ነበረ፣ ደቀ መዛሙርቱ ግና ብትእዛዙ የጠምቑ ነበሩ። ኣብቲ የሱስ ኣገልግሎቱ ጀሚሩሉ ዝነበረ እዋን እቲ፡ የሱስን ዮሃንስን ነቶም ኪዳን ሕጊ ኣምላኽ ብምጥሓሶም እተነስሑ ኣይሁድ እዮም ዚምህርዎም ነይሮም።—ግብሪ ሃዋርያት 19:4።
ደቀ መዛሙርቲ ዮሃንስ ግና ቀንኡ እሞ ብዛዕባ የሱስ ንዮሃንስ፡ “መምህር፡ እቲ ኣብ ስግር ዮርዳኖስ ምሳኻ ዝነበረ [የሱስ]፡ . . . ንሱ የጥምቕ፡ ኵሉ ኸኣ ናብኡ ይኸይድ ኣሎ” በልዎ። (ዮሃንስ 3:26) ዮሃንስ ግና ኣይቀንአን። የግዳስ፡ በቲ የሱስ ዝረኸቦ ኣሳልጦ ተሓጐሰ፡ ንደቀ መዛሙርቱ እውን ኪሕጐሱ ደለዮም። ስለዚ፡ “‘ኣነ ቐቅድሚኡ እተለኣኽኩ እምበር፡ ክርስቶስ ኣይኰንኩን’ ከም ዝበልኩ፡ ንስኻትኩም ባዕላትኩም ምስክረይ ኢኹም” ኢሉ ኣዘኻኸሮም። ነዚ ነጥቢ እዚ ድማ ኵሉ ኺርድኦ ብዚኽእል ምሳሌ ኣሰንዩ ኸምዚ በሎም፦ “እቲ መርዓት ዘላቶ፡ መርዓዊ እዩ። ዓርኪ መርዓዊ ግና ደው ኢሉ ንዕኡ ምስ ዚሰምዖ፡ ብድምጺ እቲ መርዓዊ ኣዝዩ ይሕጐስ እዩ። ስለዚ፡ ሓጐሰይ ምሉእ ኰይኑ ኣሎ።”—ዮሃንስ 3:28, 29።
ዮሃንስ ከም ዓርኪ መርዓዊ ብምዃኑ፡ ኣዋርሕ ይገብር ንደቀ መዛሙርቱ ምስ የሱስ ኬላልዮም ከሎ ተሓጒሱ እዩ። ገለ ኻባታቶም ንየሱስ ስዒቦምዎ፡ ጸኒሖም እውን ብመንፈስ ቅዱስ ተቐቢኦም እዮም። ዮሃንስ ነቶም ሽዑ ምስኡ ዝነበሩ ደቀ መዛሙርቱ እውን፡ ንየሱስ ኪስዕብዎ እዩ ዚደልዮም ነይሩ። እወ፡ ዕላማ ዮሃንስ፡ ንኣገልግሎት የሱስ መገዲ ምድላው እዩ ነይሩ። ስለዚ፡ “ንሱ ኺውስኽ፡ ኣነ ግና ክንኪ ኣሎኒ” ኢሉ ገለጸ።—ዮሃንስ 3:30።
ኣቐዲሙ ንየሱስ ኪስዕቦ ዝጀመረ ኻልእ ዮሃንስ፡ ብዛዕባ መበቈል የሱስን ኣብ ድሕነት ደቂ ሰብ ዘለዎ ግደን ጸኒሑ ኸምዚ ኢሉ ጽሒፉ እዩ፦ “እቲ ኻብ ላዕሊ ዚመጽእ፡ ልዕሊ ዅሉ እዩ። . . . ኣቦ ንወዲ የፍቅሮ እዩ፡ ኵሉ ድማ ኣብ ኢዱ ሃቦ። እቲ ብወዲ ዚኣምን፡ ናይ ዘለኣለም ህይወት ኣላቶ፣ እቲ ንወዲ ዘይእዘዞ ግና፡ ቍጥዓ ኣምላኽ ደኣ ኣብኡ ይነብር እምበር፡ ንህይወት ኣይኪርእያን እዩ።” (ዮሃንስ 3:31, 35, 36) እዚ ሓሳብ እዚ፡ ሰባት ኪፈልጥዎ ዚግባእ ሓቂ እዩ።
ዮሃንስ መጥምቕ ግዲኡን ዕዮኡን ኪንኪ ኸም ዚግባእ ድሕሪ ምግላጹ ነዊሕ ከይጸንሐ፡ ብንጉስ ሄሮድስ ተኣስረ። ሄሮድስ ንሄሮድያዳ ሰበይቲ ፊልጶስ ሓዉ ወሲዱ ተመርዕይዋ ነበረ። ዮሃንስ ከኣ ንዝሙቱ ምስ ኣቃልዖ፡ ሄሮድስ ኣእሰሮ። የሱስ ብዛዕባ ማእሰርቲ ዮሃንስ ምስ ሰምዐ፡ ንይሁዳ ገዲፉ ምስ ደቀ መዛሙርቱ “ናብ ገሊላ ኸደ።”—ማቴዎስ 4:12፣ ማርቆስ 1:14።


text:
ግብጻውያን ብጽባቐኦም’ዮም ዝፍለጡ። ብፍላይ ድማ ደቀንስትዮ ካብ ዘመነ ጥንቲ ኣትሒዘን፣ ይጥንቀቓን ነብሰን ብዝግባእ ይከናኸናን ብምንባረን፣ ጽባቐአን ካብ ዶባት ሃገረን ሓሊፉ ኣድናቖት ናይ ካልኦት ህዝብታት ይረኽባ ከም ዝነበራ መዛግብቲ ታሪኽ ይሕብሩ።
ከም ብዓል ክሊዮፓትራን ንግስቲ ነፈርቲን ዘኣመሰላ ኣዝየን ምልኩዓት ደቀንስትዮ፣ ኣቓልቦ ናይ ዘመነን ነጋውስን ገዛእቲ ስሒበን ከም ዝነበራን ኣጓብዝ ንዕአን ዝኣመሰላ ጽቡቓት ኣብ ኢዶም ክእትዉ ክንደይ መስገደላት ይሓልፉ ከም ዝነበሩ’ወን ተጻሒፉ ‘ሎ።
ንምዃኑ ምስጢር ጽባቐ ግብጻውያን እንታይ’ዩ ነይሩ? ከምተን ናይ ዘመንና ደቀንስትዮ ብዛዕባ መልክዐን ብዙሕ ይጭነቓ ነይረን’ዶ ? ብዛዕባ ግዝፈንን ጽሬት ቆርበተንን’ከ እንታይ ይሓስባ ነይረን? ኣብ ጥንታዊት ግብጺ ዝነበረት ሓንቲ ጓል ኣነስተይቲ ኣዒንታ ዕዝዕዝ እንተ’ሉ እንታይ ትገብር? ሚዛን ክብደታ’ከ ክትሕሉ እንታይ ዓይነት ኣገባባት ትጥቀም ነይራ? ነዝን ካልእ ሕቶታት ብምልኡ ምምላስ ቀሊል’ኳ እንተዘይኾነ፣ ብመሰረት መጽናዕትታት ግን ንገሊኡ ሕቶታት መልሲ ክርከበሉ ተኽእሎ ኣሎ።
ዝተፈላለዩ ኣርኪኦሎጂካዊ መጽናዕቲ ከም ዝሕብርዎ ፣ ኣብ ጥንታዊት ግብጺ ዝነበራ ደቀንስትዮ፣ እቲ ዝነበራሉ ግዜ ካብ ናይ ሎሚ ብገለ ኣሽሓት ዓመታት ዝቐደመ ይኹን’ምበር ንጽባቐአንን መልክዐንን ብዝምልከት ግን ከምተን ኣብዚ ዘለናሉ እዋን ንርእየን ደቀንስትዮ ዝመሳሰል ግምትን ኣቓልቦን ከም ዝነበረን ክለጥ ተኻኢሉ’ሎ። ምናልባት ጽባቐ መልክዕን ክሕልዋ ዝጥቀማሉ ነገራትን ኣገባባትን ክፈላለ እንተዘይኾይኑ ማለት’ዩ።
ካብ ብርእስኽእ ምትእምማን ቀጺሉ፣ ጽባቐ ንግብጻውያን ደቀንስትዮ ኣዝዩ ኣገዳሲ ነገር’ዩ ሓንቲ ጓል ኣነስተይቲ ናይ ግዚኣ” ቅጭን” ክትብሃል ኣንተኾይና፣ ንእስ ዝበለ ሽምጢ፣ ከበብቲ ኣጥባትን ጥልቕው ከብድን ክህልዋ ይግባእ። እዚ ናይ ተፈጥሮ ውህብቶ ዝውስኖ ነገር’ኳ እንተኾነ፣ ብዘይካ’ዚ ደቀንስይቶ ኣብ ጽሬተን ኣዝየን ጥቁቓትን ግዱሳትን’የን ነይረን። ካብ ጥንቲ ኣትሒዘን ክሳብ’ዚ እዋን ግብጻውያን ዘዘውትዎን ንጽሬት ምስ መንፈሳዊ ንጽህና ዘመሳስል ብሂል መሰረቱ፣ እቲ ደቀንስትዮ ንጽሬት ነብሰን ዝህብኦ ዓቢ ግምት ኽዕይኑ፣ ንናይ ጥንቲ ግብጻውያን ደቀንስትዮ ነብሰን ምስ ዝጸሪ ጥራይ’ዩ ኣቲ ኻልእ ናይ ምምልካዕን ምጽባቕ ስነ ስርዓት ከካየድ ዝከኣል።
ዘይምኡዝ ጨና እተመንጩ ሰበነት ፍንፍንቲ’ያ ። ደቀንስትዮ ሃብታም ይኹን ድኻታት ብዘየገድስ ብዝከኣለንን ብዘለወንንንጽሬት ነብሰን ይጓየያ። ሓንቲ ገንዘብ ከተውጽእ እትኽእል ጓል ኣነስተይቲ ሰድዮም ባይካርቦኔትን ማይን ሓዋዊስካ ብዝርከብ ‘ ናተርን” ዝተባህለ ሳሙና መሳሊ ቀመም ነብሳ ትሕጸብ። ብድሕሪኡ “ ሚር ‘ ዝተባህለ ጥዑም ጨና ብዝተሓወሶ ዘይቲ ቆርበታ ትደርዝ። እታ ዝደኸየት’ወን እንተኾነ ከም “ መሃያ ዘይቲ ‘ ስለእትውሃብ፣ ነብሳ ድሕሪ ምሕጻባ “ ሚር ተዘይተሓወሶ’ኳ ፣ ብዘይቲ ጥራይ ነብሳ ትለኪ።
ኣብዚ እዋን’ዚ እንጥቀመሉ ሳሙና፣ ኣብ 2800 ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ጥንታውያን ባቢሎናውያን ይጥቀምሉ ነይሮም። እንተኾነ ቅድሚኡ ግብጻውያን ካብ እንስሳታትን ኣሕምልትን ዘይቲን ጨውን ብዝተሰርሐ ሳሙና ብ1500 ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ይጥቀሙ ነይሮም።
ግብጻውያን ደቀንስትዮ፣ ካብ ጨናታት ነቲ ብርቱዕ ጨና ዘለዎ’የን ዝመርጻ ነይረን። ነቲ ጨና ኸኣ ( ብዘይካ ሚር) ካብ ዕንባባታትን ፍሩታታትን ብዝተፈላለየ ኣገባባት ይሰርሖኦ።
እቲ ሓደ፣ ን ኣቁጽልቲ’ተን ፍረታትን ዕንባባታትን ምስ ስብሒ ብምሕዋስ ዝስራሕ ክኸውን ከሎ፣ መብዛሕትኡ እዋናት እቲ ክሬም ካብ ሰፊሕ ክቢ እናደየበ፣ ክሳብ ክንዲ ነጥቢ ዝጸብብ ቅርጺ (ኮን) ክመ ዚሕዝ ብምግባር ኣብ መንበስበስትአን ከም ልኻይ ኮፍ የብላኦ’ሞ፣ ምስ ሙቐትን ዋዕን እናመኸኸ ናብ ገጸንን ክሳደንን ለመም እናበለ ይፈስስ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ምሸት ከኣ ነቲ ዝተወድአ ክሬም ይትክእኦ።
እቲ ካልእ ኣገባብ፣ ዕንባባታትን ፍሩታታትን ምስ ሱር ብሓንሳብ ምስ ዘይቲ ወይ ስብሒ ተሓዊሱ ብብርቱዕ ሓዊ ከም ዝፈልሕ ይግበር። ብድሕሪኡ ነቲ ሱርን ቆጽልን ፈልየን ነቲ ዝተረፈ ብምዝሓል፣ ናይ ኮን ወይ ኩዕሶ ቅርጺ ከምዝሕዝ ይገብራኦ።
ኣብ ዘምነ ጥንቲ ንግብጻውያን ፍሉያት ዝገብረን ዝነበረ ፣ ኣብ ኣዒንተን ዝልከይኦ ዝነበራ፣መጸባቒ እዩ። መብዛሕት ኡ እዋን ኣብ ኣዒንተን ዝልከይኦ ዝነበራ ‘ኩሕሊ ሕብሩ ቀጠልያ ክኸውን ከሎ፣ ካብ ኮፐር ኣክሳይድ ይስራሕ።
ኣብ ገለ ክፍላት ናይ ግዜ መብዛሕትአም ደቀንስትዮ ካብ ሸፋሽፍቲ ኣዒንተን ተበጊሱ ክሳብ ታሕተዋይ ክፋል ኣፍንጭአን ዝበጽሕ ይልከያ ነይረን። ኣብ ገለ እዋን ከኣ ክሳብ ኣፍንጫአን ዝበጽሕ ምልካይ ገድፈን ፣ እቲ ሕብሪ ኣብ ሸፋሽፍቲን ጸግዕታት ኣዒንተንን ጥራይ ከም ዝውሰን ይገብራ። እቲ ኩሕሊ ቀጠያ ሕብሪ ክህልዎ ምምራጸን ብዘይ ምኽንያት ኣይነበረን። ቀጠልያ ሕብሪ ኣብ ኣዒንታ ዝተለኸየት ጓል ኣነስተይቲ ኣብ ልዕሊ ጽባቐኣን ግርማኣን ቆልዓ ክትወልድ ከም እትኽእል ተፍልጥ ኣላ ማለት’ዩ። እንተኾነ እቲ ቀጠልያ ዝነበረ ናይ ኣዒንቲ ሕብሪ ናብ ጸሊም ዝሕብሩን ንሕና ሕጂ ብልክዕ ኩሕሊ ኢልና እንጽውዖን መመልክዒ ክጥቀማ ጀሚረን ። እቲ ኩሕሊ ንጽባቀአን ካብ ዝህበን ጠቕሚ ንላዕሊ ካብ ዓይኒ ሰብን ካብ ተናኸት ሃመማታት ይኸላኸል’ዩ ዝብል እምነት ነይርወን።
ደቀንስትዮ ጥንታዊት ግብጺ…” ሽሮዋይ ሕብሪ ብዘለዎ ዓይነት ሓመድ ገጸን የመልክዓ ነይረን። ብፍላይ ንከናፍረን ቀይሕ ሓምድ ምስ ስብሒ ሓዋዊሰን ከም ናይ ሎሚ ‘ ሊፒስቲክ” ይጥቀማ ነይረን። ኣብ ኣፍልበን፣ ኣእዳወን መነኩበንን ዝግበር ውቓጦ’ወን መብዛሕትአን ሙዚቐኛታትን ሳዕሳዕትን ደቀንስትዮ የዘውታራኦ ። ብፍላይ ኣብ ዳሕረዋይ ዘመን ሳዕሳዕቲ ኣብ ኣስላፈን ከይተረፈ ይውቀጣ ከም ዝነበራ ውጽኢት ተፍትሽ ‘ኣርኪኦሎጅስትስ’ የረድኡ። ካብዚ ብተወሳኺ’ወን ደቀንስትዮ ኣብ ነብሰን ንዝበቁል ጸጉሪ ሓደ’ኳ ከየትረፋ ይሰዳኦ ነይረን። ንጸጉሪ ርእሰን’ወን ኣሕጺር ኣቢለን ይቆርጻኦ ወይ ‘ወን ብምልኡ ይላጽይኦ።
እቲ ንነብሰን ካብ ዝገብርኦ ጥንቓቐ ብተወሳኺ ኣብ ኣለባብሰአን’ወን ብዓቢ ይግደሳ ነይረን። መብዛሕትኡ እዋን ካብ ምሩጽ ዓለባ ዝተሰርሐን ካብ ኣጥባተን ተበጊሱ ክሳብ ኣጻብዕቲ እግረን ዝበጽሕ ን ኣካላተን ኣጥቢቁ ዝሕዘን ክዳን ይኽደና ። ከም’ኡወን ብፍየሪታትን ኣቁጽልትን ዝተሰርሐ ኣኽሊል ኣብ ርእሰን የንብራ። ኣብ መቃብር ግብጻውያን መትሓዚ ጸጉሪ፣ መመሸጥን መጠቕለሊ ጸጉሪ’ወን ተረኺቡ ነይሩ። ክዳውንተን ካብ ፈትልታት እንጣጠዕን ጡጥን ዝተሰርሐ ኾይኑ ኣብ ነብሰን ከም ዝፎክስን ብዙሕ ሙቀት ከምዘይስሕብን ገይረን’የን ዝሰርሐኦ ነይረን። ድሕሪ ግዜ እቲ ናይ ክዳውንቲ ፋሽን እናተለወጠ ኣብ ዝመጸኣሉ ግዜያት ኣብ ልዕሊ’ቲ ምስ ሰብነተን ዝላገብ ቀምሽ ዝዓጠረ ዓለባ ዝጽፈቱ ዝፍርፈር ዘለዎ ገመድ ዝማዓንጠአን ዘይሩ ብድሕሪ ብምንኩበን ከም ዝሓልፍን ኣብ ኣፍልበንን ከም ዝዓልብን ይገብራ ነይረን።
ናይ ቀደም ግብጻውያን ‘ ትርንዕ ዝበለ ጸጉሪ ይመርጻ ነይረን። መብዛሕትኡ እዋናት ከኣ ኣብ ልዕሊ’ቲ ተፈጥሮኣዊ ጸጉረን “ ዊግ” ይጥቀማ ነይረን። ነቲ ዊግ” ኣጉናዱ ኣሕምልቲ ዘናጠቀን ቀጠንቲ ገመዳት ብምድላ ምስ ናይ ሰብ ጽጉሪ ብሓንሳብ ብምሕዋስ ይሰርሖ ነይረን።
እት ዝሕዝን ግን ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ መጸባበቂን ኣገባባቱን ተኸቲላ እትምልክዕን እትጽብቕን ዝነበረት ግባዊት ጓል ኣነተይቲ ምስቲ ጽባቀኣን ውቓበኣን ነዊሕ ግዚያት ትነበር ዘይምዃና’ዩ። መብዛሕት አን ኣዋልድ ኣብ ከባቢ 13 ዓመት ዕድሚ አን ይምርዓዋ፣ ድሕሪ መርዓ ጓል ኣነስተይቲ ብዙሕ ቆልዓ ክትወልድ’ያ ትደሊ ብሰንኪ’ዚ ከኣ ኣዴታት ኣብ ግዜ ወሊድን ድሕሪኡን ንሞት ስለዝቃልዓ እተን ዝበዝሃ ኣዴታት እንተነውሐ ክሳብ 21 ዓመት እንተበዝሐ ከኣ ክሳብ 35 ዓመት ጥራይ’የን ብህይወት ዝጸንሓ ነይረን።
ምንጪ ኢንሳይኪሎፔድያ


text:
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ አብ ኤስያ ክፍለ ዓለም አብ አርመን ሐዋርያዊ ምብጻሕ ከካይዱ ትማሊ ንግሆ ካብ መንበረ ሐዋርያ ቅዱስ ጰጥሮስ ከም ዝነቀሉን ካብ ዓለም ለኸ መዕረፍ ነፈርቲ ለኦናርዶ ዳ ቪንቺ ድሕሪ አርባዕተ ሰዓታት በረራ ብናይ አርመን ሰዓት አቁጻጽራ ሰዓት ሰለስተ ሀገራት ሐቆፍ መዕረፍ ነፈርቲ ዝቫርትኖትስ አትዮም።
እዚ ሎሚ አብ አርመን ዘካይድዎ ዘለዉ ሐዋርያዊ ምብጻሕ መበል 14 ሀገራት ሐቆፍ ሐዋርያዊ ዑደት ከም ዝኾነ ክፍለጥ እንከሎ እዚ ንሳልስቲ አብ አርመን ዘካይድዎ ሐዋርያዊ ምብጻሕ አገልጋሊ ቅዱስ ወንጌልን መልእኽተይና ሰላምን ዝብል ተሰይሙ ከምዝኾነ ይፍለጥ።
ትማሊ አብ አርመን ርእሰ ከተማ የረቫን ሀገራት ሐቆፍ መዕረፍ ነፈርቲ ምስ በጽሑ ሐዋርያዊ ካቶሊኮስ ብጹዕ ወቅዱስ ካረኪን ካልአይን ናይ አርመን ብመራሕ መንግስቲ ፕረሲዳንት ሰርዚ ሳርጊስያንን ዝተመርሑ ናይ ሃይማኖትን መንግስትን ላዕሎዎት ሰበ ስልጣናት ሕውነታዊ ሐጎስን ዝመልኦ ብዉዕዉዕ አገባብ ተቀቢሎምዎም። ናይ ቅድስቲ መንበርን ናይ አርመንን ሀገራውያን መዛሙር ተሰሚዖም ካብ መዕረፍ ነፈርቲ ርእሰ ከተማ አርመን ናብቲ አብ ከተማ ኤችሚያዝዲን ዝረከብ ካተድራል ተጓዒዞም ሥርዓተ ጸሎት ፈጺሞም። ድሕሪ ሥርዓተ ጸሎት ክአ ነቶም አብቲ ካተድራል ዝተረኽቡ መራሕቲ ሃይማኖትን መነኮሳንን ንዝተግብረሎም ሕውነታዊ ኣአቀባብላ አመስጊኖም።
ናይ አርመን ሐዋርያዊ ካቶሊኮስ ኦርቶዶስክስ ቤተ ክርስትያን ላዕላዋይ ሐላፊ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ አብ አርመን ሐዋርያዊ ምብጻሕ ክተካይዱ አብ ሀገርና ብምርካብኩም ጥልቂ ሐጎስ ይስምዓና እግዚአብሔር ይሀበልና ብልቢ ነመግነኩም ክብሉ ቃሎም አስሚዖም።
ብድሕሪ”ዚ ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ንመራሕ መንግስቲ አርመን ናይ ክብሪ ምብጻሕ ከካይዱ ንቤተ መንግስቲ ተጓዒዞም ኣአብ ቤተ መንግስቲ አርመን ምስ በጽሑ ክአ ፕረሲዳንት አርመንን ናይ መንግስቲ ላዕሎዎት ሰበስልጣናትን ናይ ዲፕሎማስየኛታትን ድሙቅ አቀባብላ ጌሮምሎም።
መራሕ መንግስቲ አርመን ፕረሲዳንት ሳርጊስያን ናይ እንቋዕ ድሐን መጻእኩም ቃል አስሚዖም ፓፓ ፍራንቸስኮስ ንዝተገብረሎም አቀባብላ አመሲጊኖም ምስ መራሕ መንግስቲ አርመን ብብሕቲ ሐሳብ ንሐሳብ ተለዋዊጦም።
ብድሕሪኡ ናብቲ ዘዕርፍሉ ሐዋርያዊ አዳራሽ ተመሊሶም በዚ ክአ ናይ ትማሊ ውዕሎ ሐዋርያዊ ምብጻሕ አርመን ተዛዚሙ።
ሎሚ ወርሒ ሰነ ዕለት 25 ንግሆ ብአርመን ሰዓት አቁጻጽራ ሰዓት ሾሞንተን ፈረቃን ካብ ቲ ዘዕርፍሉ ዘሎዉ መካን 21 ኪሎ ሜትር ርሒቁ ዝርከብ ትዚትዘርናካበርድ ቤተ መዘክር ብመኪና ከም ዝተጓዕዙን አብመራሕ መንግስት አረመንን ናይ አርመን ካቶሊኮስ ብጹዕ ወቅዱስ ካረኪን ካልአይን ብርክት ዝበለ ህዝብን ተቀቢሎሞም አብቲ ቤተ መዘክር ሕቁፍቲ ዕንባባ አቀሚጦም። ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳትን ብጹዕ ወቅዱስ ካረኪን ካልአይን ክአ አብቲ ቤተ መዘክር ናይ ሕልና ጸሎት ደጊሞም። እዚ ቤተ መዝክር”ዚ ንዝኽሪ“ቶም ብ1915 ብንግስነት ዖስማን ቱርኪ ዝተቀትሉ ሐደ ሚልዮንን 500 ሺሕን አርመናውያን ዝተሰርሔ ታሪካዊ ቤተ መዘክር ከም ዝኾነ ይፍለጥ።
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ነቲ ብ1915 አብ ልዕሊ አርመናውያን ዝተፈጸመ ሂልቂተ ህዝብ ኰኒኖም ዝስምዖም ሐዘን ገሊጾም ዓለም ከምዚ ዝአመሰለ እኩይ ተግባር እንደገና ከይፍጸም ንከሃሌ ኩሉ እግዚአብሔር ተማሕጺኖም።
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት አብቲ ቤተ መዘክር አብ ዝበጽሕሉ ግዜ ካብቶም ብ1915 ዝሀለቁ አርመናውያን ትውልዲ ሐረግ ዘለዎም ሰባት ተረኺቦም ከም ዝነበሩ ተፈሊጡ አሎ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ብ1915 አርመናውያን ብንግስነት ቱርኪ ዖስማን ይህደንሉ አብ ዝነበርሉ ግዜ አብ ሮማ ቤተ ርእሰ ሊቃነ ጵጵስና ካስተል ጋንዶልፎ ብርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፒዮስ መበል 11 ብርክት ዝበሉ አርመናውያን ተዓቂቦም ከም ዝነበሩ ይፍለጥ።
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ሎሚ ረፍዲ ብናይ አርመን ሰዓት አቁፃፃር ሰዓት 9. 45 ካብ ርእሰ ከተማ ያረቫን 81 ኪሎሜትር ርሒቃ ትረከብ ከተማ ጉምሪ ብነፋሪት ተጓዒዞም ሀገራት ሐቆፍ ሺራክ መዕረፍ ነፈርቲ ጉምሪ ምስ በጽሑ ናይታ ከተማ ሊቀ ጳጳሳትን ከንቲባን ተቀቢሎሞም።
ብቀጥታ ናብቲ አብ ከተማ ጉምሪ ዝርከብ ዓቢ ቅርዓት ቫርታናንስ ከይዶም ክአ በሽሕት ዝቁጸር ህዝቢ አብ ዝተረኽበሉ ሥርዓተ ቅዳሴ አዕሪጎም ። ፓፓ ፍራንቸስኮ አብ ዘዕረግዎ ሥርዓተ ቅዳሴ አብ ዘስሞዎ ስብከት ‘“ነቲ ናይ ቀደም ዑናታት ኪሀንጹ፡ ነቲ ቐደም ዝባደመ ኬቚሙ፡ ነተን ካብ ውሉድ ወለዶ ዝዐነዋ ፍሩሳት ከተማታት ኪሕድሱ እዮም።”(ኢሳ 61.4) ኣብዚ ኣከባቢዚ ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን እዘን ዝሰማዕናየን ቃላት ነቢይ ኢሳያስ ተፈጺመን ክንብል ንኽእል፣ ድሕሪ እቲ መሪር ዕንወት ርዕደ መሬት ስለእቲ ዳግም ዝተሃንጸ ንእግዚኣብሔር ክነመስግን ሎሚ ኣብዚ ተረኺብና ኣሎና፣
ምስዚ ኣተሓሒዝና ከኣ ‘እግዚኣብሔር ሎሚ ኣብ ሕይወትና እንታይ ክንሓንጽ ይጽወዓና ኣሎ። ልዕሊ ኩሉ ከኣ ሕይወትና ኣብ ልዕሊ ምንታይ ክንሃንጽ ይዕድመና ኣሎ። ነዛ ሕቶ እዚኣ ንምምላስ ሕይወት ክርስትናና ክንሃንጸለንን ዳግም ክንሃንጸለንን እንኽእል ሰለስተ ነቅ ዘይብላ መሰረታት ከቅርበልኩ፣
ቀዳማይ ናይዘን ሰለስተ መሰረታት ዝኽሪ እዩ፣ ክንልምኖ ካብ ዘሎና ጸጋታት ሓደ ዝኽርና ምሕዳስ እዩ፣ ዝኽሪ ናይቲ እግዚኣብሔር ኣባናን ንዓናን ዝገበሮ ነገራት፣ ከምቲ ናይ ሎሚ ወንጌል ‘ምስ ኣቦታትና ምሕረት ኪገብር፡ ነቲ ቅዱስ ኪዳኑ ኺዝክሮ’(ሉቃ 1.72) ዝበሎ ንሱ ኣይረሰዓናን፣ ሓሩዩና ኣፍቂሩና ጸዊዑናን ምሒሩናን። ምሳኡ ናይ ዘሎና ፍቅሪ ታሪኽ ኣብ ግላዊ ሕይወትና ብዙሕ ተፈጺሙ፣ እዚ ከኣ ኣብ ኣእምሮናን ልብና ተወቒጡ ይነብር፣ ኮይኑ ግን ክዝከርን ክዕቀብን ዘለዎ ካልእ ዝኽሪ እውን ኣሎ፣ ዝኽሪ ሕዝቢ፣ ከም ግለሰባት ሕዝቢውን ብሓበራ ዝዝኽሮ ዝኽን ታሪኽን ኣለዎ፣ ናይ ሕዝቡኹም ዝኽሪ ጥንታውን ክቡርን እዩ፣ ኣብ ድምጹኹም ናይቶም ዝሓለፉ ቅዱሳን ሊቃውንቲ ይጋዋሕ፣ ኣብ ቃላትኩም እተን ንቃላት እግዚኣብሔር ከበስራ ዝተፈጥራ ፍደላኩም የድምጽ፣ ኣብ ዜማኹም ቊዘማን ሓጐስን ናይ ታሪኽኩም ይምስረት፣ ነዙ ኩሉ እናስተንተንኩም እግዚኣብሔር ኣብ ማእከልኩም ከምዘሎ ክትርድኡ ትኽእሉ፣ ንሱ በይንኹም ኣይሓደገኩምን፣ ከምቲ ቃል ወንጌል ዝብሎ ‘ንህዝቡ ስለ ዝበጽሖምን እተበጀዎምን፡ እግዚኣብሄር ኣምላኽ እስራኤል ይባረኽ።’ (ሉቃ 1.68)ኣብ ወንጌሉ ዘሎኩም ምትእምማንን ቀዳምነት እምነትኩምን ዘኪሩ፣ ምስክርነት ናይቶም ‘ፍቅሪ እግዚኣብሔር ካብ ሕይወት ይበልጽ’ (መዝ 63.4)ብማለት ብደሞም ከይተረፈ ዝመስከሩ ዘኪርዎም፣ እምነት ክርስትና ትንፋስ ሕዝብኹምን ሕመረት ዝኽርኹምን ስለዝኾነ ነዚ ነገራት እዚ ብምስጋና ክትዝክርዎ ንዓኹም ሰናይ እዩ፣
እምነት ከማኡ እውን ንመጻኢኹም ተስፋ ብምግባር ኣብ ጉዕዞ ሕይወትኩም ብርሃን ዝኾነኩም እዚ እቲ ካልኣይ መሰረት እዩ፣ ወትሩ ነዚ ብርሃን እምነት ከደብን ዝኽእል ሓደጋን ከም ሓደ ዝኣረገ ጥንታዊ ነገር ገቢርካ ናይ ምርኣይ ፈተናን ኣሎ፣ እዚ ከኣ እምነት የገድስ እዩ ኮይኑ ግዜኡ ሓሊፉ እዩ ብማለት ከም ሓደ ኣብ ቤተመዘክር እተቀምጦ መጽሓፍ ናይ ምግባር ፈተና ኣሎ፣ ኮይኑ ግን ንእምነት ኣብ ቤተመዘክር ታሪኽ እንተንቢርናዮ ነቲ ለዋጢ ዝኾነ ሓይሉን ሕያው ዝኾነ ጽባቄኡን ኣዎንታዊ ዝኾነ ንኩሉ ክፍተቱን የጥፍእ፣ እንተኾነ እምነት ምስ ኢየሱስ ብእንገብሮ ህያው ርክብ ይውለድ፣ ካብ ተመኩሮ ናይቲ ንኩሉ መነባብሮ ሕይወት ዘብርህ ምሕረቱ ከኣ ዳግም ይውለድ፣ ኣብዚ ንቃል እግዚኣብሔር ምንባብን ብጸጥታ ናይ ፍቅሩ ጸሎት ምግባርን ክሕግዘና ይኽእል፣ ከማኡ’ውን ምስ ርሕራሔ ጐይታ እንገብሮ ርክብ ኣብ ልብና ነቲ ኣብ ቅድሚ ዝኾነ ስቃይ ክምህ ዘይብልን ንኩሉ ኣብ ሰላም ዝልውጥን ሓጐስ ክዂልዕ ነፍቅደሉ፣ እዚ ኩሉ ንሕይወትና የሐድስ ንተግባር እግዚኣብሔር ተኣዛዚትን ነጻን ገቢሩ ንእግዚኣብሔርን ንብጾትናን ክነገልግል ስንድዋት ይገብረና፣ ጐይታ ኢየሱስ ክጽወዓናን ሕይወትና ንኣኡን ነሕዋትናን ክሳብ ምሃብ ክንክተሎ ክዕድመና ይኽእል ምናዳኸኣ ንመንእሰያት፣ ኣይትፍርሑ፣ `እሺ ሓራይ’ በልዎ፣ ንሱ ይፈልጠና ብሓቂ ከኣ የፍቅረና ንልባትና ከኣ ካብ ኣርዑት ፍርህን ትዕቢትን ነጻ የውጽኣልና፣ ኣብ ልብና እንተተቀቢልናዮ ፍቅሩ ከነንጸባርቅ ኢና፣ በዚ ከምዚኸስ ነቲ ሎሚ ኣብዚ ናይ ነውጺ ግዜ ጥራይ ዘይኮነ ናይ ምሕረት ግዜዚ ንቤተክርስትያንን ንዓለምን ዘድልየን ዘሎ ዓቢይ ታሪኽ ስብከተወንጌልኩም ክትክተልዎ ትኽእሉ፣
ድሕሪ ዝኽርን እምነት እቲ ሳልሳይ መሰረት ከኣ መሓሪ ፍቅሪ እዩ፣ ኣብዛ ከውሒ እዚኣ ማለት ናይቲ ካብ እግዚኣብሔር ዝተቀበልናዮን ንብጻይና እንልግሶ ከውሒ ፍቅሪ እዩ ናይ ሓቀኛ ተኸታሊ ክርስቶስ ሕይወት ዝስረት፣ ምግባረ ሰናይ ብምግባር ከኣ ገጽ ቤተክርስትያን ይዂላዕን ሰዓቢ ይኸውንን፣ መሕለፊ ወረቀት ናይ ሓደ ክርስትያን ብተግባር ዝግለጽ ፍቅሪ እዩ፣ ካብዚ ወጻኢ ዝግበር ኩሉ ዘደናግርን ዘጋግን ኮይኑ ቁምነገር ኣልቦ ክሳብ ምዃን ይበጽሕ፣ ምኽንያቱ ከኣ ብሓቂ ነንሕድሕድና ንፋቀር እንተዀና (ዮሓ 13.35) ከለልዩና እዮም። ስለዝኾነ ከኣ መወሃሃዲ መንገድታት ክንሃንጽን ንዝኾነ ፈላላዪ መናድቅ ዝሓልፍ መራኸቢ ቢንቶታትን ክንሰርሕን ዝተጸዋዕና ኢና፣
ነቢይ ኢሳያስ ኣብ ምዕራፍ 61 ካብ 1-2 መንፈስ ኣምላኽ ኩሉ ግዜ ነቶም ዝሕዘኑ ዘሐጐስ ብስራት ከምዘምጸኣሎምን ከምዘተሓዛዝኖምን ነቶም ዝቈሰሉ ኣልባብ ከምዝጽግኖምን ይነግረና፣ እግዚኣብሔር ኣብ ልቢ ዘፍቅር ሰብ ይነብር፣ ፍቅሪ ኣብ ዘለዎ ብሕልፊ ከኣ በትብዓትን ርሕራሔን ነንሕድሕድካ ምድንጋጽን ምትሕግጋዝን ናይ ድኹማትን ድኻታትን ዘለዎ እግዚኣብሔር ኣባኡ ኣሎ፣
ኮይኑ ግን ኣብዚ ዘይተኣደነ ጉድለታትን ዘሕዝን ነገራትን ኣብ ውሽጥናን ከባቢናን እንዕዘበሉ ከመይ ገቢርካ መሓርቲ ክኽወን ይከኣል ቢልና ክንሓትት ንኽእል፣ ሓዳ ጭቡጥ ኣብነት ናይቲ ዓቢይ ምሕረት ኣምላኽ ልኡኽ ዝኾነ ክህበኩም፣ ካብ ሊቃውንቲ ቤተክርስትያን ቅዱስ ጎርጎርዮስ ዘናረከ ናይ ኣርመናውያን ድምጺ ከቅርበልኩም፣ ዝመስሎን ዝወዳደሮን ክትረክብ ኣጸጋሚ እዩ፣ ንሱ ወትሩ ሕሰም ደቂ ሰባትን ምሕረት ኣምላኽን የዋስእ ነሩ፣ ነዚ እንክገብር ግን ኣብ ጐይታ ብምትእምማን እናነብዔ ይጽሊ ነበረ፣ የጸናንዕን ይሕግዝን ነበረ ንኣኡ ብምምሳል እንክብሉ ስብከቶም ዛዘሙ፣’
ድሕሪ ፍጻሜ ሥርዓተ ቅዳሴ ንምእመናን ሐዋርያዊ ቡራኼ ሂቦም ካብኡ ናብቲ ሐሙሽተ ኪሎ ሜትር ርሕቀት ዘለዎ ማሕበር ቅድስቲ ድንግል ማርያም ዘአርመን ተጓዒዞም ናይቲ ማሕበር ደናግል ክአ ብታሕጓስን ብጠቅዒትን ተቀቢሎንኦም ካብእ ክአ ምስተን ደናግል ንምሳሕ ንምአዲ ቀሪም።
እቲ ማሕበር ዘጣማት ዝናበትሉን ዝዓብዩሉን ማሕበር ከም ዝኾነ ይፍለጥ ፓፓ ፍራንቸስኮ ደናግል ቅድስት ማርያም ዘአርመን ዘበርክትኦ ግብረ ሰናይ ንኢዶምን አመስጊኖምን።
ድሕሪ ምሳሕ ናብቲ አብ ከተማ ጉምሪ ዝርከብ አምሪሖም አብቲ ካተድራል ምስ በጽሑ ብጹዕ ወቅዱ ካረኪን ካልአይን ቆፒስ ቆጳስትን ተቀቢሎሞሞ ክልቲኦም መራሕቲ ሃይማኖታት አብቲ ካተድራል ሥርዓተ ጸሎት ፈጺሞም ።
ብድሕሪ”ዚ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ አብ ከተማ ጉምሪ ዘካየድዎ ምብጻሕ ዛዚሞም ንርአ ከተማ የረቫን ተአመሊሶም።
ከተማ የረቫን ምስ በጽሑ ናብቲ አብ ከተማ የረቫን ዝርከብ ቅርዓት ረፓብሊክ ተጓዒዞም ኤኩመኒካዊ ርክብን ምእንቲ ሰላምን ሥርዓተ ጸሎት አካይዶም ።
ቅዱስ አቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ አብቲ ርክብ ኤኩመኒካዊ ርክብን ሥርዓተ ጸሎትን ቃሎም ሂቦም፡
ብድሕሪኡ ናይ ሎሚ ውዕሎ ሐዋርያዊ ምብጻሕ አርመን ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍጻሜ ኮይኑ። ሐዋርያዊ ምብጻሕ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት አብ አርመን ጽባሕ ሰንበት ዕለት 26 ድሕሪ ቀትሪ ከም ዝዛዘምን አማስይኦም ሰዓት ሾሞንተን አርብዓን ንመንበረ ሐዋርያ ቅዱስ ጰጥሮስ ከም ዝምለሱን መርሀ ግብር ሐዋርያዊ ምብጻሕ አርመን የረድእ።


text:
ዋና መምረፂ
ሓገዝቲ ሰነዳት
ሕትመታት
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ሙያዊ ዓቅሚ ክኢላታት ንምዕባይ
ዝሕግዝ ስልጠና ከም ዝሃበ ኣፍሊጡ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ንመሓውር ሰራሕተኛታትን ወረዳታትን ከተማታትን ኣውራ ከይዲ ስራሕ ምኽባር ሕጊ እቶትን ኢንተለጀንስን ኬዝቲም ማዕኸን መረዳእታን ኩለመደያዊ ዓቕምን ክእለትን ዝወነነ ልምዓታዊ ሰራዊት እቶት ንምፍጣር ዝሕግዝ ግንዛበ መዕበዪ ትምህርትን ስልጠናን ከም ዝተውሃበ ምኽትል ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ወ/ገብርኤል ኣፅብሃ ኣገንዚቦም።
ካብ መሓውር ወረዳታትን ከተማታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ዝተውፃእፅኡ ክኢላታት ኬዝቲም ማዕኸን መረዳእታ ኣብ ኣወሃህባ ብኣሰር ኣፃብዕቲ ዝተደገፈ መለለዪ ቁፅሪ ከፈልቲ ነጋዶ፣ ሕብረት ሽርክና ማሕበር፣ ሰራሕተኛታት መንግስትን ውልቀን፣ ዘርፊ ንግዲ፣ ቫት ሰርቲፍኬትን ዝተበላሸወ መለለዪ ቁፅሪ ከፈልቲ ግብሪ ቲን ብኸመይ ከም ዝወሃብን ዝቕነስን ከምኡ’ውን ብኸመይ ከም ዝስተኻኸልን ዝፀደቀ መምርሒ መዓልታዊ መፅናዕትን መሰረት ዝገበረ ስልጠና ተዋሂቦም እዮም።ዕላማ እቲ ስልጠና ድማ ኣብ እኹል ፍልጠት ዝተደረኸ ብኣሰር ኣፃብዕቲ ዝተደገፈ መለለዪ ቑፅሪ ከፈልቲ ግብሪ TIN ቫትን ብምሃብ ዘመናዊ ምሕደራ ግብርን ታክስን ኣብ 33 ግልጋሎት መውሃቢ ማእኸላት ሲግታስ ኣብ ከተማታት፣ ክፍለ ከተማታትን ወረዳታትን ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት እናተውሃበ ከም ዝርከብ ኣብቲ ስልጠና ተሓቢሩ እዩ።
ብተዛማዲ ንመሓውር ሰራሕተኛታት ኣውራ ከይዲ ስራሕ ምኽባር ሕጊ እቶትን ኢንተለጀንስን ሙያዊ ክፍተትን ዓቕምን ዝመልእ ብዛዕባ ፖሊሲ ገበን ፍትሒ ሃገርና፣ህንፀት ሪፎርምታት ግብርን ታክስን፣ሓፈሻዊ ፅንሰ ሓሳብ ምጭብርባርን ምስዋርን ግብርን መምርሒ ኦዲት ስትራተጅን ዝብሉ ሓሳባት ዘካተተ ዓቕሚ መዕበዪ ትምህርትን ስልጠናን ብምሃብ ኣብ መንጎ እቶም ሰልጠንቲ ዘሎ ብሉፅ ተሞክሮታትን ክፍተታትን ንምፅባብ ብጉጅለ ክመያየጡ ተገይሩ እዩ።
ተሳተፍቲ እቲ መያዊ ስልጠና ኣብ እነካይዶ መዓልታዊ ፅንዓት መላእ ሕ/ሰብ ብምስታፍ ምሕደራ ግብሪ ግልፅን ፍትሓውን ክንገብሮ ኢና፣ኣብ ገዛ መካረይትን ገዛ መሸጣን ዘሎ ናይ ግብሪ ምሕባእ ኣተሓሳስባ ካብ ላዕሊ ክሳብ ታሕቲ ውድባውን መንግስታውን መሓውር ብምጥቃም ክንሰርሐሉ ኢና ዝብሉ በዓል ሽዱሽተ ነጥቢ መግለፂ ቅዋም ብምውፃእ እቲ ስልጠና ብዓወት ተዛዚሙ።
መምርሒ ኦዲት ስትራተጂ መህነፂ ስርዓት ግብርን ታክስን ምዃኑ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣፍሊጡ
ብምትሕብባር በዓል መዚ ልምዓት እቶትን ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን ክልል ትግራይ ኣብ ዙርያ ኣተኣኻኽባ እቶት መንግስትን መምርሒ ኣፈፃፅማ ኦዲት ስራተጅን ካብ ዓበይትን ዕሸላት ከተማታትን ምስ ዝተውፃእፅኡ ልዕሊ 150 ኣመራርሓ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን ሓበራዊ ዘተ ተኻይዱ፡፡
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ምስ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን ትግራይ ኣብ ግንዛበ መዕበይ ትምህርትን ስልጠናን ካልኦት ሓበራዊ ጉዳያትን ሓቢርካ ንምስራሕ ዘኽእል ሰነድ ሓበራዊ ስምምዕነት ፈሪሙ ብዛዕባ እቶትን ግብርን ካልኦት ዋኒናትን መበገሲ ብምግባር ልምዓታውን ዲሞክራሲያውን መንግስትን ማሕበረሰብ ንግድን ኣብ ዘራኽቡ ኣሰራርሓታት እናሰርሐ ከም ዝመፀ ኣብ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወናኒ ኣውራ ከይዲ ስራሕ ትምህርትን ስልጠናን ግልጋሎት ዓማዊልን ኣይተ በላይ ገ/ወልድ ኣገንዚቦም፡፡
ኣብዚ ሓበራዊ መድረኽ እውን መምርሒ ኣፈፃፅማ ኦዲት ስትራተጂ መህነፂ ስርዓት ግብርን ታክስን ካብ ምዃን ሓሊፉ ብብርኪ ክልልና ዝሓሹ ሞዴላት ከፈልቲ ግብሪ ንምፍላይ ንምጥንኻርን ኣብ ኣወሳስናን ኣተኣኻኽባን ግብሪ፣ ኣተሓሕዛ ሒሳብ መዝገብን ካልኦት ተዛመድቲ ስራሕትን ንምፍፃም ዘኽእል መምርሒ ሜላ ስርዓት ኦዲት ግብሪ ኣብ ኣርባዕተ መዐቀኒታት ተኸፋፊሉ ቀሊል ኦዲት፣ውሱን ኦዲት፣ሙሉእን ፍሉይን ኦዲት ብምባል ብተግባር ይስርሐሉ ከም ዘሎ እቶም ወናኒ ከይዲ ስራሕ ኣፍሊጦም፡፡
ካብ ዝቐረቡ ሒሳብ መዛግብቲ ብቀሊል ኦዲት 50 ሚኢታዊ፣ ውሱን ኦዲት 35 ሚኢታዊ፣ሙሉእ ኦዲት 14 ሚኢታዊ እንትኸውን ሓደ ሚኢታዊ ድማ ካብቶም ኣብ ሙሉእ ኦዲት ካብ ዝግበር ምርመራ ብተወሳኺ ኣድላይ ምስክርነት ሰብን ቴክኒካዊ ምርመራን ዝግበረሉ እዩ፡፡
ከይዲ ምፍላይ ኦዲት ስትራተጂ ካብቶም መዐቀኒ ነጥቢታት ብዋናነት ሪፎርምታት ግብርን ታክስን ሒሳብ መዝገብ ምሓዝ፣ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ምትእትታውን ቫት ንምምዝጋብን ዘርኣዮ ቅሩብነት፣ ምስ ኣጠቓቕማ ቅብሊት ተተሓሒዙ ብደረሰኝ ዝገዝእን ዝሸይጥን ምህላዉ፣ በቢ ወርሑ ቫት፣ተርን ኦቨር ታክስን ስራሕ ግብርን በቢ እዋኑን ብፅሬትን ዘቕርብን ካልኦት ተዛመድቲ መዐቀኒታትን ካብ 100 ተዓቂኑ ካብ ኣርባዕቲኦም መዐቀኒታት ኦዲት ስትራተጂ ብምቕማጥ ብቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳታትን ከተማታትን፣ ኣመራርሓ ውድብን መንግስትን ተወከልቲ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን ርኢቶ ክህብሉን ከፅድቕን ብምግባር ኣብ ህዝቢ ዝሪኦም ቦታታት እናተለጠፈ ከም ዝርከብ ኣይተ በላይ ገ/ወልድ ብተወሳኺ ኣገንዚቦም፡፡
ኣብቲ ሓበራዊ መድረኽ ኦዲት ሒሳብ መዝገብ ይዘናጋዕ ኣሎ፣ ንኸፈልቲ ግብሪ ዝቐርባ መሳርሒ መመዝገቢ መሸጣ ፅሬት የብለንን ብቀሊሉ እየን ዝበላሸዋ፣ ኣብ ከተማታት ዘይሕጋውያን ነጋዶ ይበራኸቱ ኣለዉ፣ ስግግር ካፒታል ነጋዳይ እንተዝመሓየሽ፣ኔትዎርክ ሲስተምኩም ድኹም እዩ፣ ኣብ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበ ብቀፃልነት ክትሰርሕሉ ኣለኩም ዝበሉ ዝተፈላለዩ ሕቶታትን ርኢቶታትን ተላዒሎም ብዝምልከቶም ኣካላት እኹል መብርሂ ተዋሂብዎም ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ፡፡
እቶም ኣመራርሓ ቤት ምኽሪን ዘፈር ማሕበራትን ንቐፃሊ እውን ምምሕዳር ግብርን ታክስን ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንክኸውን ምስ በዓል መዚ ልምዓት እቶት ብምዃን ኣበርቲዖም ከም ዝሰርሑ ቃል ኣትዮም፡፡
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
ልምዓታውያን ከፈልቲ ግብሪ ንምፍጣር ኣበርቲዑ ይሰርሕ ከም ዘሎ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ታሕታይ ኣድያቦ ኣፍሊጡ፡፡
ስርዓት ኦዲት ስትራተጂ ኣካብነት ክራይ ብምድኻም ብልምዓታዊ መንገዲ ብዓርሰ ተበግሶ ግብሪ ንዝኸፍሉ ነጋዶ ዘበረታትዕ ዋዕላ መምርሒ ሜላ ስርዓት ኦዲት ከም ዘሳለጠ ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ታሕታይ ኣድያቦ ኣፍሊጡ፡፡
እዚ ዋዕላ ኦዲት ስትራተጂ ኣብ ስርዓት ምምሕዳር ግብርን ታክስን፣ኣወሳስናን ኣተኣኽኽባን ግብሪ፣ኣተሓሕዛ ሒሳብ መዝገብን ካልኦትን ተዛመድቲ ስራሕትን ግንዛበ መዕበዪ ትምህርትን ስልጠናን ረኺቦም ኣታዊኦም ብትኽክል ብምፍላጥን ብምኽፋልን ዝሓሹ ከፈልቲ ግብሪ ብብርኪ ወረዳና ንምፍጣር ዝዓለመ እዩ ክብላ ሓላፊት ቤት ፅሕፈት ልምዓት እቶት ወረዳ ታ/ኣድያቦ ወ/ሮ ምዕራፍ ተ/ሃይማኖት ገሊፀን፡፡
ከፈልቲ ግብሪ ንዘቕረብዎ ሒሳብ መዛግብቲ ንምፍላይን ኦዲት ንምግባርን ዝሕግዙ ኣርባዕተ መዐቀኒታት ኦዲት ስትራተጂ ዘለዉ ኮይኖም እቲ ኸፋሊ ግብሪ ካብኡ ዝድለ ግብርን ታክስን ብመሰረት ኣታዊኡ ብትኽክል ኣብ ምፍላጥን ምኽፋልን ብዝተነፀሩ መዐቀኒታት መሰረት ብንፅፅር ተመዚኑ ዝሓሸ እምነት ዝተገበረሉ ኮይኑ ደጋፊ ሰነድን ካሊእ ተወሳኺ መረዳእታን ምፍታሽ እንተየድለየ ኣብቲ ዝቐረበ ሒሳብ መዝገብ ውሱን መረጋገፂ ኦዲት ብምክያድ ኣፈላላይ እንትህሉ መስተኻኸሊ ግብሪ ዝውሰነሉ ሜላ ቀሊል ኦዲት ኮይኑ ውሱን ኦዲት ድማ በቶም ዝተነፀሩ መዐቀኒታት ፀገም ኣለዎ ተባሂሉ ኣብ ዝተገመተ ሓደ ወይ ክልተ ክፋል ኣብ መሸጣ፣ ዕድጊት፣ ምምሕዳራዊ ወፃኢ ወይ ድማ ኣብ ኢንቨንተሪ ካልኦትን ዝተረኸበ መረዳእታ ኦዲት ብምግባር ዝተረኸበ ኣፈላላይ እንትህልው ብምስትኽኻል ግብሪ ዝውሰነሉ ሜላ ኦዲት እዩ፡፡
ሙሉእ ኦዲት ድማ ኣብ ዝቐረበ ሒሳብ መዝገብ ክብድ ዝበለ ፀገም እንትህልዎ ደገፍቲ ሰነዳትን ካልኦት ኣድለይቲ ዝኾኑ መረዳእታታትን ሓበሬታታትን ብምትእኽኻብ ኩለመዳያውን ጥልቀትን ዘለዎ ሙሉእ ምርመራ ብምክያድ ትኽክለኛ ተኸፋሊ ግብሪ ንምውሳን እንጥቀመሉ ኣሰራርሓ ኮይኑ ፍሉይ ኦዲት‘ውን ኣብ ምኽባር ሕግታት ግብርን ታክስን ክፍእ ዝበለ ጥሕሰት ዝተፈፀመ ምዃኑ እንትጥርጠር ኣብ ሜላ ሙሉእ ኦዲት ካብ ዝግበር ምርመራ ብተወሳኺ ናይ ሰብ ምስክርነትን ኣድላይ ቴክኒክ ምርመራን ብምክያድ ግቡእ ግብርን ታክስን ንምእካብ እንጥቀመሉ ሜላ ኦዲት እዩ ክብላ ወ/ሮ ምዕራፍ ተ/ሃይማኖት ብተወሳኺ ኣገንዚበን፡፡
ኣብቲ መድረኽ ዝተረኸቡ ምክትል ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣይተ ወ/ገብርኤል ኣፅብሃ ብወገኖም ምሕደራ ግብርን ታክስን ፍልፍል ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ንኽኸውን ኣብ ስራሕቲ ምዕባይ ግንዛበን ምጥንኻር ዘመናዊ ህንፀት ስርዓት መረዳእታን ብዕቱብ ክንሰርሕ ይግባእ ክብሉ ኣተሓሳሲቦም፡፡
ኣብ መዛዘሚ እቲ ዋዕላ ድማ ንሞዴላት ከፈልቲ ግብሪ፣ ንቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን፣ ንሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን መተባብዒ ሽልማት ተበርኪቱሎም እዩ።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
ብምትሕብባር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ትግራይን ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ኣብ ፖሊስን ስትራተጅን ግብሪ ዘድሃበ ሓበራዊ ዘተ ተኻይዱ
ኣብ ዘፈር እቶት ኩለመደያዊ ለውጥን ምዕባለን ንኽመፅእ ምስ ማሕበረሰብ ንግድን መላእ ሕ/ሰብን ተዋዲድካ ምስራሕ ኣገዳሲ ብምዃኑ ብምትሕብባር በዓል መዚ ልምዓት እቶትን ቢሮ ርክብ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ኣብ ፖሊስን ስትራተጅን ግብሪ ዘድሃበ ሓበራዊ ዘተ እንተካይድበዓል መዚ ልምዓት እቶት ትግራይ ካብ ዝተውሃቦ ሓላፍነት እቲ ቐንዲ ፍትሓውን ግልፅን ብዝኾነ መንገዲ ግብሪ ክውስንን ክእክብን ከምኡ’ውን ንልምዓታውያን ሰብ ሃፍቲ ምችው ኩነታት ብምፍጣር ኣተሓሳስባን ተግባራትን ክራይ ኣካብነት ብምድኻም ምስ ኩሉ ተጠቃሚ ሕ/ሰብ፣ ማሕበረሰብ ንግድን ብቐረባ ግልጋሎት ብምሃብን ብምድጋፍን ይስርሓሉ ከም ዘሎ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚቦም።
ኣብ ምሕደራ ግብርን ታክስን እወንታዊ ለውጥን ምዕባለን ክመፅእ ዝኽእል ውዳበታት ህዝቢ ኣሳቲፍካ ብምስራሕ እንትኸውን ኣብቲ ሓበራዊ ዘተ ኣፈ ጉባኤታት ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ከተማታት፣ ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማታት፣ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮን መናእሰይን ፣ተወከልቲ ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን ርክባት ህዝብን ሚድያታትን ክሳተፉ ብምግባር ኣብቲ መድረኽ ምስ ምሕደራ ግብሪ ተዛመድቲ ዝኾኑ ዝተፈላለዩ ጠቐምቲ ሓሳባትን ርኢቶታትን ዝተለዓሉ ኮይኖም ብዝምልከቶም ኣካላት መብርሂ ብምቕራብ ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ተበፂሑ እዩ።
ብተዛማዲ ስርዓት ምምሕዳር ግብርን ታክስን ዋኒን ኩሉ ሕ/ሰብ ንኽኸውን ምስ ርክባት ህዝብን ሚድያታትን፣ ውዳበታትን ሓፋሽ ማሕበራትን ከፈልቲ ግብርን ብቐረባ ግልጋሎት ብምሃብን ብምድጋፍን ከም ዝስርሐሉ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት ክልል ትግራይ ወ/ሮ ምሕረት በየነ ብተወሳኺ ግልፂ ገይረን።
ብደጋፊ ከይዲ ስራሕ ርክብ ህዝቢ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ክልል ትግራይ ኣብ ኣፈፃፅማ መደባት 2007 ዕዙዝ ግደ
ንዝነበሮም መተባብዒ ሽልማት ሂቡ
በዓል መዚ ልምዓት እቶት ትግራይ በቢ ዓመቱ ካብ ወረዳታት፣ ከተማታትን ክፍለ ከተማታትን ስርዓት ምምሕያሽ ግብርን ታክስን ብምትግባር፤ ኣብ ምርግጋፅ ዘላቂ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ተመዝጊቦምን እናተመዝገቡን ዘለው ዓወታትን ጭቡጣት ለውጥታትን መሰረት ብምግባር ነዚ ኣብ ምትግባር ዕዙዝ ግደ ንዝነበሮም ሓገዝትን መዳርግቲ ኣካላትን ኣመራርሓን፣ ኣብያተ ፅሕፈትን ውልቀ ፈፀምትን በቢዓመቱ መድረኽ ሽልማት ብምድላው ንቡሉፃት ሃርበኛታት ልምዓት እናተባብዐን ኣፍልጦ እናሃበን ከም ዝመፀ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገንዚበን።
እዚ ትካል ኣተሓሳስባን ተግባራትን ክራይ ኣካብነት ብብልሒ ዝግለፀሉ ብምዃኑ ኣብ ልዕሊ ክራይ ኣካብነት ብዝተገበረ ቃልሲ ዝተመዝገበ ዓወት እዩ። እዚ ልምዓታውነት ብምስፋሕን ብምጉልባትን ቁጠባዊ ምንቅስቓስ ክልልና ዘፈልፍሎ ኣታዊ ብምእካብ ዘላቒ ልምዓት ክልልና ንምቅልጣፍ በቢ ዓመቱ ዝገበርናዮ ወያናይ ቃልሲ ሓበንን ኩርዓትን እዩ።ብምዃኑ ድማ ዝሓዝናዮ ዕውት ጉዕዞ ብዝበለፀ ክጕልብትን ክጠናኸርን ህዳሰ ሃገርናን ክልልናን ኣብ ሽትኡ ክበፅሕን ጉዕዞ 2ይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን’ውን ኣጠናኺርና ክንቅፅለሉ ኢና ክብላ እተን ዋና ዳይሬክተር ገሊፀን።
ዕላማ እዚ ሐዚ ዝሳለጥ ዘሎ መድረኽ ሽልማት ሃርበኛታት ልምዓት ኣፍልጦ ምሃብን ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ሃገርናን ክልልናን መሰረት ብምግባር ኣመዝጊብናዮም ዘለና ዓወታትን ምዕባለታትን ኣብ ልምዓትን ሰናይ ምምሕዳርን ርኡይ ምንቅስቓስን ፀብለልታን ንዝነበሮም ሰራሕተኛታት ምንቅስቓሶም ኣጠናኺሮም ንክቕፅሉ ዝሕግዝ እዩ። ካልኦት ድማ ካብዚ መድረኽ ሽልማት ተማሂሮም ዝጎድልዎም ኣሰራርሓታት፣ ክእለትን ዓቕምን ሪኦም ንቐፃሊ ኣብ መንጎ እዞም ኣካላት ወያናይ ንሕንሕን ሓቦን ብምፍጣር ብውፅኢት ስርሖም ተሸለምቲ ክኾኑ ዓሊሙ ዝተሳለጠ መድረኽ’ውን እዩ። ኣብ ከተማታትና ዝርኣዩ ኣተሓሳስባን ተግባራትን ክራይ ኣካብነት ፖለቲካል ኢኮኖሚ ብልምዓታዊ ፖለቲካል ኢኮኖሚ ብምትካእ ሰናይ ምምሕዳርን ኣብ ምርግጋፅን ብቑዕ ምትሕብባር ዝገበሩ ኣብያተ ዕዮ፣ ብቑዕ ኣመራርሓ ዝሃቡ ዞባን መሓውራት ወረዳን ከተማን ብምሽላም መንግስቲ ንዝሓንፀፆም መደባት ልምዓት ኣብ ምዕዋት ርኡይ ፀብለልታ ንዝነበሮም ዕውታት ሓርበኛታት ልምዓት ውልቀ ፈፀምቲ ዓቕምታት ስቪል ሰርቫንት ኣፍልጦ ንምሃብ ዓሊሙ ዝካየድ ዘሎ መድረኽ እዩ።
መመዘኒ ረቛሕታት ተወዳደርቲ ኣካላት ልእኽትኦም መሰረት ዝገበረ ኮይኑ ብፍላይ ንኣብያተ ፅሕፈትን ውልቀ ፈፀምቲ ዓቕምታት ኣብ ቁልፊ መደብ ብቑዕ ማሕንቖታት ዘነፀረ፣ ትልሚ ብምድላው ፈፀምቲ ኣካላት ብብቕዓት ብምድላው ናብ ተግባር ክኣትው ዝገበረን ከም ውፅኢቱ ብድምር ኣብ ዓበይቲ ዝተትሓዙ መደባት ሽቶታት ልዕሊ 95 ሚኢታዊ ዝፈፀመን እዩ። ንዞባታት ድማ ብቐንዱ ካብ ምድላው ምዕራፍ ጀሚሩ ንሕድሕድ ወረዳን ከተማን ብቑዕ ደገፍን ክትትልን ስራሕቲ ብምፍፃም ናብ ዝተመጣጠነ ብርኪ ኣፈፃፅማ መደባት ክመፃ ብምግባር ብዝተኣሳሰረ መንገዲ ኣብ ክረምታዊ መደባት ግብርን ታክስን ብቑዕ ምርድዳእ ብምፍጣር ውፅኢታዊ ስራሕ ክምዝገብ ዝገበሩ እዮም። ንመዳርግቲ ኣካላት፣ ደገፍትን መተሓባበርትን ኣካላት ንልኡኾም ማእኸል ዝገበረ መመዘኒ ረቛሕታት ብምድላውን ብምምዛንን 36.5 ሚኢታዊ ውልቀ ተሸለምቲ ደቂ ኣንስትዮ ዝርከባሉ ክሕረዩ ብምግባር ሽልማት ተበርኪቱሎም እዩ።
እቲ ሽልማት ንኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ብዝወፀ ረቛሒ መሰረት ብሰለስተ መንገዲ ዞባታት ብዝሃብዎ ነጥቢ፣ ብብርኪ በዓል መዚ ክልተ ግዜ ዝተኻየደ ሱፖርቪዥን ስርርዕን በብከይዲ ስርሑን ኬዝቲማትን ዓመት ምሉእ ዝተገበረ ድገፍን ክትትልን ንናይ ባዕሉ ዋጋ ብምሃብ ዝተፈፀመ እንትኸውን ኣብዚ ዓመት ዝተገበረ ኩለመደያዊ ምንቅስቓስ ምስ ናይ ክረምቲ መደባት ውፅኢት ብምትእስሳርን ኣብ ግምት ብምእታውን ዝተገበረ ስርርዕ እዩ። ውፅኢት ስርርዕ ኣብያተ ፅሕፈት ከምዘመልኽቶ ካብ ከተማታት ልምዓት እቶት ከተማ ዓዲ ግራት ግዜ፣ ካብ ክ/ከተማታት ክ/ከተማ ሰሜን፣ ካብ ገጠር ወረዳታት ልምዓት እቶት ድማ ወረዳ ታ/ኣድያቦን ኦፍላን ብተኸታታሊ ን3ይ ግዜ ዝተውሃበን ልእኽቶ ብልምዓታዊ ሰራዊት ብምፍፃም ተወዳደዲረን ሰዓርቲ ኮይነን ዝቐረባ ብምዃነን ኣብ 1ይ ትልሚ ዕብየትን ስግግርን ኮኾባት ተባሂለን ብፍሉይ ተወሳኺ ሚኒ ላፕቶፕ ሽልማት ከበርክተለን ከም ዝኸኣለ ዋና ዳይሬክተር ብተወሳኺ ግልፂ ገይረን።
ብብርኪ ክልል 6 ኣብያተ ዕዮን ኣካላት ሚድያን ዋንጫን ሰርቲፊኬትን፣ 4 ዞባታት ዋንጫን ሰርቲፊኬትን ምስ ሚኒ ላፕቶፕ፣ 8 ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ከተማታትን ክፍለ ከተማታትን ደረጃ ኣፈፃፅምኦም ማእኸል ዝገበረ ክልተ መጠን ዘለዎ ዋንጫን ሰርቲፊኬትን፣ 12 ገፀር ወረዳታት ኣብያተ ፅሕፈት ልምዓት እቶት ደረጃ ኣፈፃፅምኦም ማእኸል ዝገበረ ክልተ መጠን ዘለዎ ዋንጫን ሰርቲፊኬትን፣ 25 ክለባት ግብሪ ንልምዓት ንመወከሲ ክኾኑ ዝኽእሉ መፃሕፍቲ፣ 20 ልምዓት ጉጅለ ደኣንትን ደቂ ኣንስትዮን ዋንጫን ተርቲፊኬትን፣ 10 ብሉፅ ኣፈፃፅማ ዝነበሮም ቤት ምኽሪ ንግድን ዘፈር ማሕበራትን ዋንጫን ሰርቲፊኬትን ዝተሽለሙ ኮይኖም 20 ሓለፍቲ ቤት ፅሕፈት ዝርከብዎም 200 ውልቀ ፈፀምቲ ዓቕምታት ድማ ኣብ ሰለስተ ደረጃ ማለት 50 ሰራሕተኛታት ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ንዝተቐመጡ 5‚000 ብር ምስ ወረቂ መዳልያን ሰርቲፊኬት፣ ን75 ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዝተቐመጡ 4‚000 ብር ምስ መዳልያ ብሩርን ሰርቲፊኬትን ከምኡ’ውን ን75 ብሳልሳይ ደረጃ ዝተቐመጡ ድማ 3‚000 ብር ምስ መዳልያ ነሓስን ሰርቲፊኬትን ክሽለሙ ተገይሩ እዩ ክብላ ዋና ዳይሬክተር በዓል መዚ ልምዓት እቶት ወ/ሮ ምሕረት በየነ ኣገሊፀን።
ብተዛማዲ ኣብቲ ገምጋም ኣፈፃፅማ መደባት 2007 በጀት ዓመት ብንፁር ዝገምገሙ እንትኾኑ ቀፃሊ መደባት 2008 በጀት ዓመት ብዝርዝር ብምዝታይን ርኢቶታት ብምሃብን ኣብ ሓበራዊ ምርድዳእ ዝተበፅሐ እንትኸውን እቲ መድረኽ ፀረ ክራይ ኣካብነት ቃልሲ ብምሕያል ልምዓታዊ ሰራዊት ግብሪ ክንሃንፅ ኢና ዝብሉን ካልኦትን ዝሓዘ በዓል 10 ነጥቢ መግለፂ ቅዋም ብምውፃእ ብዓወት ተዛዚሙ።
More Articles...
Subcategories
- ንደረጃ ‘ለ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ ግብሪ መኽፈሊ እዋን ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጳጉሜን 05/2008 ምዃኑ፣
- ንደረጃ ‘ሀ’ ኸፈልቲ ግብሪ ናይ መኽፈሊ እዋን ድማ ካብ ሓምለ 01/2008 ክሳብ ጥቅምቲ 30/2009 ምዃኑ እንዳዘኻኸርና ግብሪ ብእዋኑ ብምኽፋል ሃገራዊ ግቡእና ንዋፃእ፡፡
በዝሒ ጎብነይቲ
We have 95 guests and no members online


text:
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ። ኣሜን!
ቅዱስ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ብብዝሒ ምሕረቱ ካብ ዕለት ናብ ዕለት እንዳሓለወ ካብ ካሊእታትት ናብ ደቓይቕ፡ ካብ ደቓይቕ ናብ ሰዓታት፡ ካብ ሰዓታት ናብ መዓልታት፡ ካብ መዓልታት ናብ ሰሙናት፡ ካብ ሰሙናት ናብ ኣዋርሕ፡ ካብ ኣዋርሕ ድማ ናብ ዓመታት እንዳ ሓለወ ናብዚ ዘለናዮ ዕለት ብሰላም ስለ ዘብጽሓና ዝኸበረን ዝተመስገነን ይኹን።
ብፍቓድ እግዚኣብሔር ኣምላኽ እምበኣር ኣብ ሃገረ እስራኤል እትርከብ ናይ ኤርትራ ኦርቶዶስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን መድሃኔኣለም ብ27 መጋቢት 2006 ዓ. ም.ግ ወይ ድማ 4 ሚያዝያ 2014 ዓ.ም .ፈ ቀዳም ዓመታዊ ክብረ ብዓል መድሃኔ ኣለም(ንግደት) ኣብዒላ። እዚ ዕለት እዚ ጥንተ ስቕለት ናይ ጎይታናን መድሓኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ እዩ። ነዚ ክቡር ዕለት እዚ ንምብዓል እምብኣር ቤተክርስቲያን መድሃኔ ኣለም ንሕዝባ ከምቲ ዝግባእ ገይራ ንምትእንጋድ ካብ ነዊሕ እዋን ጀሚራ ክትዳለወሉ እያ ቀንያ።
እቲ በዓል ብድሮ ማለት ዓርቢ ሰዓት 3 ጀሙሩ ክሳብ ቀዳም ምሸት እዩ ቀጺሉ ውዒሉ። ድሮ እቲ በዓል ካብ ኩለን ከተማታት እስራኤል ዝመጽኡ ሊቃውንቲ ቤተክርስቲያን ዋዜማ፡መዝሙራትን ቅኔታትን ድሕሪ ምግባር፡ ኣብቲ መዓልቱ ድማ ማለት ቀዳም ናይ ንግሆ ናይ መዓልቱ ቅዳሴ ምስ ተወድአ ኩሉ ሰብ ናብቲ ቤተ ክርስቲያን ዘዳለወቶ ናይ ጸበል ኣደራሽ ኣትዩ ምስ ተመገበ ኩሉ ህዝቢ ነቲ እግዚኣብሔር ዝገበረሉ ውዕለታ ብመዝሙር ምስጋና ንኣምላኩ ኣመስጊኑ።
ብድሕሪ እዚ ካብ ኩለን ኣብ እስራኤል ዝርከባ ኣብያተ ትምህርቲ ሰንበታት ነዚ ብዓል ንምኽባር ዝመጽኡ መዘምራን ናይ ሓባር መዝሙር ኣቕሪቦም። ድሕሪ ናይ ሓባር መዝሙር ብዛዕባ እቲ ቅዱስ ዕለት ዝገልጽ መንፈሳዊ ትምህርቲ ተዋሂቡ። ኣብ መወዳእታ ብኣማሕደርቲ ኣቦታት ካህናት ቃል ምስጋናን ማዕዳን ለበዋኣን ምስ ቀረበ፡ እቲ ክብረ ብዓል ብጸሎት ተዛዚሙ።
ነዚ ዝገበረ እግዚኣብሔር ኣምላኽና ይኽበር የመስገን! ኣሜን!!
ስብሃት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለመስቀሉ ክቡር ኣሜን!


text:
ሓሰኻ በለስ ወይ ቑልቛል ባሕሪ/ኩችኔል ኣብ ክልል ትግራይ ዞባታት ደቡብን ደቡብ ምብራቕን ብፍላይ ኣብ ወረዳታት ራያ ዓዘቦን ሕንጣሎ ወጀራትን ዓብዪ ብርሰት ኣውሪዱ’ሎ።
ኣብዚ ሕዚ እዋን እቲ ሓሰኻ ናብ ምብራቓዊ ዞባ ትግራይ እናተጋፍሐ ይኸይዱ ከምዘሎ ዝገልፅ ነቲ ኩነታት ብቐረባ ዝከታተል ኣቶ ደጋፊ ጎድፋይ እቲ ፀገም ካብ ዓቕሚ ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ይኸውን ስለዘሎ ክልላዊ መንግስቲ ነዚ ተቐቢሉ ምስ ፌደራል መንግስቲ ክሰርሕ ኣለዎ ይብል።’’ነቲ ጥፍኣት ሃፍቲ ተፈጥሮ ተሓታቲ መንግስትን ነቲ መፅናዕቲ ዘካየደ ዩኒቨርስቲ መቐለን እዮም፤ኣብ መፍትሒ እውን ክልላዊ መንግስቲ ሓገዝ ፌደራል ሓቲቱ ክሰርሕ ኣለዎ’’ ኢሉ ኣቶ ደጋፊ።
ኣብ ቢሮ ሕርሻ ክልል ትግራይ ኣተሓባባሪ ክፍሊ ምክልኻልን ምቁፅፃርን ሓሰኻ ኮቺኔል ኣቶ ብርሃነ ለማ ግን እቲ ዝወረደ ጥፍኣት ብምእማን ኣብዚ ሕዚ እዋን ሓሰኻ ኩችኔል ናብ ካልኦት ከባቢታት ከይጋፋሕ ኣብ ቁፅፅር ውዒሉ’ሎ ይብሉ።ጥፍኣት ዝወረዶም ከባቢታት እውን በለስ ከም ብሓድሽ ንምትኻል ናይ 15 ዓመታት ስትራተጂያዊ ፕላን ይስራሕ ኣሎ ኢሎም።
‘’ስርዓት ብዘለዎ ዝተፈላለዩ ትሕጃ ዘለዎም ኣካላት ዝተሳተፍሉ ግን ክኣ ዝግባእ መፅናዕቲ ዘይተገበረሉን ብምዃኑ ክሕተቱ እንተኾይኖም እውን እዞም ኣካላት እምበር ናብ ውልቀ ኣመራርሓ ዝጣበቕ ኣይኮነን’’ክብሉ መሊሶም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ታሽዓይ ክፋል
ካብ ጠጠው ዝበልኩሉ ክንቀሳቐስ ኣይከኣልኩን። ሰንፈላል ኮንኩ። ኩሉ ምንቅስቓሳት ፀጋይ ሳግላ ከም ፊልም ተረኣየኒ። እቲ ለዋህ፣ ተባዕ ተቓላሳይ ፀጋይ ሳግላ ዝፈትዋ ሲማኖፎ ብረቱ ተሓንጊጡ ብነዋሕቲ መሓውሩ ስድር ስድር እናበለ እምባ ኣኽራናት እንትደይብ ሩባታትን ሽንጥሮታትን እንትሰግር ተረኣየኒ።
“ክላ ዋእ! መስዋእቲ እንተዘይህሉስ እዚ ብፃይነት ክንደይ ምጠዓመ” በለትኒ ፅጋብ ፋፃይት ኣይመለስኩላን። ዝዛረቦ ቃል እውን ኣይነበረንን። ዓይነይ ቀባሕባሕ እናበልኩ ምስ ፀጋይ ሳግላ ንነዊሕ ግዜ ዝነበሩ መሓዙት መትከለይ ምርኣይ ጀመርኩ። ካብ ገፅ ፅጋብ ፋፃይት፣ ሓረጎት ፍልሖ፣ ጀማል ደፍተራ፣ ምኡዝ ሸራሮ ዝንበብ ነገር ኣሎ። እቲ ስምዒቶም ከምቲ ናተይ እዩ። ብዘይካ ጀማል ደፍተራ ኩሎም ክሳዶም ቅልስ ኣቢሎም ነታ ንፀጋይ ዝቐበርናላ ቦታ ይሪኡ። ጀማል ደፍተራ ግን ገፁ ናብ ከባቢ እንዳባ ብሩኽ መሊሱ ናብተን ኣብ ልዕሊ ፅርግያ ተፈናቲተን ዝረኣያ ገዛውቲ የመዓዱ ነበረ። ፀጋይ ሳግላ ብቆልዕኡ ዝተፈሓኾሉ፣ ትረር ብርኪ ሓፂን እናተብሃለ እግሪ ዝተኽለሉ ኣዳራሽ፣ እግሪ ምስ ተኸለ ምስ መሓዙቱን ምስ ኣሕዋቱን ዝዓንደረሉ መረባን ድሕሪ ቤትን ዝርኢ ዘሎ መሲሉ ተሰምዓኒ።
ንውሽጢ ዝንባዕ ንብዓት ሰዓረኒ። ኣብ መትከል ህወሓት ናይ ዝወደቑ ህዝባውያነ ጀጋኑ ዕላማ ኣብ ሽትኡ ንምብፀሕ ሓረንኩ። ኣብ ዙርያ መለሽ እምባታን ጎልጐልን ትግራይ ደም ኣዕፅምቶም ዝዘርኡ ብዙሓት ኣማኢት ህዝባውያን ጀጋኑ በብኩርንዑ ተረኣዩኒ። ንኹሎም ጀጋኑ መሬት ውሒጣቶም። እዛ ከም ሉል ባሕሪ እንብህጋ ትግራይ መሬታ ብደም ጀጋኑ ደቃ ከቢሩ እዩ። ደም ኣዕፅምቲ መሓዙት መትከለይ ኣብ ኩሉ ኣሎ። ንሳቶም እውን ኣለዉ ኣብ መትከሎም ረጊፅና ክሳብ ዝሃለና ንሳቶም እውን ኣለዉ።
ኣብ መትከሎም መሓዙት መትከለይ ኣትኪለ ምስ በፆተይ ጉዕዞ ቀፀልኩ። ስዒበ ኣብ ዝነበረ ኣዋርሕ ምስቲ ንሻድሻይ ወራር ተባሂሉ ብፍሉይ ስልጠና ተዳልዩ ዝመፀ “ተራራ ዝተብሃለ ሰራዊት ፀላኢ ፅዑቕን ተኸታታልን ውግኣት ዝገበርናሉ እዋን ነይሩ። ሻድሻይ ወራ ንፈለማ ግዜ ኣብ ኲናት ብዝወዓላ ናይ ውግእ ሄሊኮፕተራት ተሰንዩ ንዓና ንምድምሳስን ህዝብና ንምብስባስን ዝተኻየደ ወራር ነይሩ። ንኹሉ ተፃዊርና ብደም ኣዕፅምትና ነቲ ገዚፍ ወራር ኣፍሺልና። መስዋእቲ ግን ከፊልና። ኣብ ኩሉ ከባብታት ትግራይ ደምና ቀቢርና ኣዕፅምትና ሸጉጥና ኢና።
ንምፍሻል ወራር ቀይሕ ኮኸብ ናብ ሳሕል-ኤርትራ ካብ ዝተወፈራ ሓይልታት እታ ናትና ሓይሊ ሓንቲ እያ ነይራ። ኣነ አወን ምስቶም ምስጢራውያን መዛግብቲ ዝበሎም መሓዙት መትከለይ ኣብ ሳሕል ነይረ። ሳሕል ጎቦታት ደንደን ሽንጥሮታት ናቕፋ ተጋዳላይ ህወሓት ታሪኽ ንዘንቲ ዕለት ዘይርስዖ ጀግንነት ዝፈፀሙሉ ዓውዲ ውግኣት ነይሩ። ብፍላይ ደማ ጎቦታት ደንደን።
ጎቦታት ደንደን እንትዝክር ዘንቲ ዕለት ዘይርስዖ ዋላ እውን ንሓንቲ ካልኢቲ ካበ ዓይኒ ኣእምሮይ ዘይፍለ ትዝታ ኣለኒ። እቲ ትዝታ ኣብ ማህደር ልቦናይ ብደም ቀለም ዝተፃሕፈ ትዝታ እዩ። ትዝታ ጥራሕ እውን ኣይኮነን። ድሕሪ እዩ። ተጋዳላይ ህወሓት ሳእኑ ቀፂዑ። ዕጥቁ ኣስጢሙ ሳሕል ዝኣተወሉ እዋን ኣብ መፋርቕ 1974 ዓ/ም ነይሩ። መሰል ርእሰ ውሳነ ህዝብታት ክኽበር ምግባር ናይ ውድብና መትከል እዩ። ኣብ ርእሲ እዚ ድማ ምእንተ ምርግጋፅ ዓወት ክልቲኡ ህዝብታት ኣብ ናይ ሓባር ፀላኢ ዝዓርፍ ውቅዒት ክምርዝዝን ናይ ቃልሲ ሓድነት ክፍጠረን ግድን ነይሩ። ስለዝኾነ ድማ መትከል ህወሓት ዝተሓንገጡ መሓዙት መትከለይ ናብ ሳሕል ወፊሮም። ኣነ እውን ንምፍሻል ሻድሻይ ወራር (ዘመቻ ቀይሕ ኮኸብ) ሳሕል ምስ ዝኣተዋ ሓይልታት ህወሓት ኣለኹ። በዓል ፅጋብ ፋፃይት፣ ጀማል ደፍተራ ሓረጎት ፍልሖ፣ ምኡዝ ሸራሮ ዝርከብዎም ምስጢራውያ መዛግብቲ ምሳይ ኣለዉ። መተሓባበሪ ወፍርና ኣምበስ እዩ።
ስም ኣምበስ እንትፅዋዕ ፈታዊ ዝሕበነሉ፣ ፀላኢ ዝብህርረሉ ስሙይ ብፃይ እዩ። ድልድል ዝበለ ቁመና፣ ከደራይ ሕብሪ ብጭሕሚ ዝተሸፈነ ምልኩዕ ገፅ ጎፍጓፍ ጨጉሪ፣ ፍሩይ ዓይኒ ተሪር ኣፍንጫ፣ ፅብብ ዝበለ መኻፍቲ ኣፍ፣ ኣብ ቅድሚት ደቃቕ ፌፆ ዘላቶ ብፃይ እዩ። ቁመንኡን ቅርፂ ኣካላቱን ኣብ ውግእ ውዒሉ ኣብ ኲናት ዝሓድር ኣይመስልን። ሳርያን ስሪኡ ኩሉ መዓልቲ ፅርይቲ እያ። ብኣተሓሕዛ ዕጥቅን ወተሃደራዊ ቅርፅን “መን ከም ኣምበስ” እዩ ዝበሃል። ካብ ኢዱ መፅሓፍ ኣይፈልን። ለይቲ ይኹን ቀትሪ እዩ ዘንብብ። ዋላ ኣብ ሞንጐ ውግእ እንተይተረፈ እዩ ዘንብብ። ምሩፅ ተዋጋኣይን መዋጋኣይን እዩ። ብፍለይ ኣብ ውግእ ፀረ-መጥቃዕቲ።
ብዳህሪ ዝተጎልበበ ጣቓ ዘይፈልዮም ስንጥሮታን ጎቦታትን ሳሕል እንትርፊ ሳሕቲ ዝረኣዩ ኣእዋም በረኻን ሓልሓሊፎም ዝርከቡ ቆንደፋት ቆጥቋጥን ሳዕሪ ኣልቦ ማይ ኣልቦ እዩ። ኣብቲ ከባቢ ዘይትሪኦ ዓይነት ጎቦ የለን። ንምብራቕ ይኹን ንምዕራብ፣ ንሰሜን ይኹን ንደቡብ እንትትጥምት ጎቦ ሓሊፍካ ጎቦ፣ እምባ ሓሊፍካ እምባ ኢኻ አተርኢ። ብፍላይ እቶም ኣብ ሰገር ማዕዶ ዝረኣዩ እምባ ኣኽራናት ድማ ምስ ሓድጊ ሰማይ ዝተላገቡ ፅንፊ መሬት እዮም ዝመስሉ።
ፈለማ ሳልሕ ኣብ ዝኣተናሉ ግዜ ካበ ኣፍዓበት ንሰሜን ኣብ ዝርከብ ግምባር ዓራግ ኢና ዓሪድና። እቲ ዝዓረድናሉ ግምባር ሰፊሕ እዩ። ንምፍሻል ሻድሻይ ወራር ዓብዪ ኣገዳስነት ዘለዎ ገዛኢ መሬት እዩ። ብመጠን ኣገዳስነቱ ኣግፊሕኻን ኣደልዲልካን ክተሓዝ ስለዝነበሮ ገፊሕ መዐረዲ ቦታ ክንኩዕት ውዒልና ንሓድር ነበርና። ዳርጋ ንሰሙናት ድቃስ ምግዳፍ ግድን ነይሩ።
ዳፉዕና ኣደልዲልና ኣብ ዝወዳእናሉ ሓደ ረፍዲ ኲናት ተጀመረ። ኣብ ኩሉ ግምባራት እዩ ተጀሚሩ። እቲ ኣብ እምባ ኣኽራናት ሰፊኑ ዝፀንሐ ሓያል ፀውታ ብድምፂ ጣያይቲ ተተከአ። ብሰማይ ናይ ፀሓይ ነዳድ ብመሬት ናይ ሑፃ ሙቐት እናቀፀልካ ኣብ ትሕቲ ደብዳብ ነፈርቲ ውግእን ከበድቲ ብረትን ናይ ምክልኻል ውግእ ምክያድ ፍሉይ ተፃውሮ ዝሓትት ነይሩ። ንኣዋርሕ ዝዘለቐ ተፃውሮ። እቲ “ርኣዩለይ ስምዑለይ” አሉ ተሃንዲዱ ዝመፀ ሰራዊት ፀላኢ ህንዱድነቱ ክሳብ ዝቕህም ተኽላኺልና ኣብ መወዳእታ ብፀረ-መጥቃዕቲ ኣሰኒፍና ደፋእናዮ።
እተን ብደብዳብ ከበድቲ ብረትን ነፈርትን እናተጎልበበ ዝሓዘን ናይ ቅድመ ግንባር ዕርድታት መንጠልናዮ። ኣብቲ ውግእ ተጋደልቲ ህወሓትን ተጋደልቲ ህግሓኤን ንመስዋእቲ ስጋይ ስጋኻ እናተባሃሃሉ ዝተመናጠልሉን ውፍይነቶምን ትብዓቶምን ዘረጋግፅሉ ዓውደ ውግእ ነይሩ።
ቀዳማይ ፈተነ መጥቃዕቲ ፀላኢ ኣፍሺልና ንቐፀልቲ ውግኣት ምድላውነናወዲእና ኣብ ዝነበርናሉ ሓደ ኣጋግዘ እዩ። መሓዙት መትከለይ ገሊኦም ኣብ ድፋዖም ኮይኖም፣ ገሊኦም ካብ ድፋዖም ወፂኦም የውግዑ፣ የንብቡ፣ ሬድዮ ይሰምዑ ነበሩ። ጀማል ደፍተራ ምስ ምኡዝ ሸራሮ ኣብ ወሰን እቲ እንትርፊ ደረቕ ሑፃ ማይ ዘይብሉ ሩባ ኮፍ ኢሎም “መፅሄት ተጋደል” እናንበቡ ይመያየጡ። ኣንበስ ኣብ ጥቃኦም ኮይኑ መፅሓፍ የንብብ። ሓረቶት ፍልሖ ካብቲ መዐረዲና ንኢድ ፀጋም ኣብ ዘሎ ልሙፅ ከውሒ ስእሊ ይስእል። ሳሕል ካብ ንኣቱ ጀሚሩ ኣብ መብዛሕትአን ውዒልና ዝሓደርናለን ታባታት ስእሊ ስኢሉለን እዩ። ስእልታት ሓረጎት ስነ ጥበባዊ ፅባቀን ናይ ሓቂ ገላፅነትን ኣጣሚሩ ዝሓዘ እዩ። ኣብ መብዛሕትኡ ታባታት እታ “ኣዴና” ኢሉ ዝሰየማ ትግራይ ምስ ደቃ እተርኢ ስእሊ እዩ ስኢሉ። ኣብ ገሊኡ ድማ “ዓወት”፣ “ሕድሪ”፣ “ስሙር መኸተ” ኢሉ ዝሰየመን ስእልታት እዩ ስኢሉ። ኩሉ ስእልታት ሓረጎት ኣብ ናይ ቃልሲ ፅንኩር ኩነታትን መፃኢ ብሩህ ተስፋን ዝተሞርኮሰ እዩ። “እዚ ጉደኛ ወዲ ሕዚኸ እንታይኮን ይስእል ይህሉ” ኢለ ናብኡ ከድኩ።
ኣብ ተመስጦ ስለዝነበረ ኣይረኣየንን። ኣነ እውን ብዘይ ምንም ድምፂ ነታ ስሙር መኸተ ኢሉ ዝሰየማ፣ ደማዊ ውህደት ተጋደልቲ ትግራይን ኤርትራን እንትርኢ ስእሊ እዩ ይስእል ነይሩ።… ኣብ ዝደልደለ መሬት ዝተጠምራ ቀላፅም… ኣንቃዕሪሩ ፍሪአን ዘመዓዱ ብዙሕ ሰብ… ኣብ ገሊኡ ኩርናዕ ድማ መስዋእቲ ትርኢ። ብዝተፈላለየ ሕብሪ ቀለም እዩ ስኢልዎ። እቲ መስዋእቲ ዘመልክት ስእልታቱ ብዕረ ላዕጢጡ ብዝሰርሖ ቀይሕ ቀለም እዩ ቀቢእዎ። ነዚታት ሪአ ተገረምኩ፣ ዝዛረቦ ቃል ስለዘይነበረኒ “ጉደኛ ዝኾነ ሰብ” ኢለ ናብ ፀጋብ ከድኩ።
ቅልል ዝበለ ንፋስ እዩ ነይሩ። ጓህሪ ዝመስል ዓብዪ ዓንኬል ኣብ ዙርይኡ ዘስርሐት ፀሓይ ብዝተፈላለየ ሕብረ ቀለም ዝመልካ ቀስተ ደመና ይረአ። “ፀሓይ እወን ዓራርቦ እንትርኢ ፋፃን ደርፍን እዩ ደስ ዝብለኒ” እትብል ፅጋብ ፋፃይት ናብታ ዙሪአ ብቀስተ ደመና ዝተኽበበት ፀሓይ ዓራርቦ እናጠመተት፤ “ደምኩም እዩ ቃልኪዳንና” እትብል ዜማ ገድልና አናዜመት እያ ነይራ።
“ፅጋብ ፋፃይት” በልክዋ ናብቲ ዘላቶ ቀሪበ።
“ኣለኹ!” በለት ዜማኣ ኣቋሪፃ።
“ከመይ ኣለኺ?”
“ሓቂ ዘረባ ይሓይሽ… ኣነስ ኣይጠዓመንን ዘሎ!”
እንታይ ኮይንኪ?
“ትግራይ ናፊቐ!” በለትኒ።
“እዚ ሃሩርን ዳህርን በርቲዑኪ ድዩ?”
“ኣይፋሉን”
“እንታይ ድኣ ኮይንኪ?”
“ስኽ ኢለ ድኣ ንትግራይ ናፊቐ” በለትኒ ቅዝዝ ኢላ። ምሉእ ቅንያቱ እውን ቅዝዝ ኢላ እያ ቀንያ። ለይቲ ይኹን ቀትሪ ትግራይ ናፊቐ እናበለትያ ቀንያ።
ቀዳማይ ገፅ ሻድሻይ ወራር ኣብ ምሉእ ግምባራት ናቕፋ እንትጉሃሃር ኣብቲ ዝነበርናዮ ግምባር ዘይሓሰቦ ዘጋጠሞ ፀላኢ ንካልኣይ ግዜ ኣይተመለሰን።
ብዘይተሓሰበ መንገዲ ብሩባ ሕዳይ ገይሩ ናብታ ቀንዲ ትኹረቱ ዝገበረላ ናቕፋ እንተምርሕ ኣብ ሕዳይ ዝነበረት ሓያል ህዝባዊ ግንባር ብርቱዕ ተቃውሞ ገበረትሉ። እታ ብቁፅሪ ውሑድ ሓይሊ ሰብ ዝነብረላ ኣሃዱ ብናይ ፀላኢ ዓብላላይ በዝሕን ደብዳብ ከቢድ ብረትን ከይተደናገፀት ምስቲ ነዃል ዘረኺበ ኢሉ ዝተሃንደደ ሰራዊት ፀላኢ ብትብዓት ክትዋጋእ እኳ እንተፈተነት ፀላኢ ኩሉ ዓቕምታቱ ኣረባሪቡ ከስኵና በለ። ብመጠን ኣገዳስነት ናይቲ ግምባር ናትና ሓገዝ ኣድላዪ ስለዝነበረ ኣብቲ ሒዝናዮ ዝፀናሕና ግምባር ውሱን ሓይሊ ገዲፍና ናብ ኣንፈት ሓዳይ ኣንቆልቆልና። ኣብ መንገዲ ዝረአ ሰብ፣ ዝረአ ኦም የለን። ንዓመታት ድምፂ ተኹሲ ዘይተፈለዮ ፀው ዝበለ እምባ ኣኽራናት ቅድም ኢለን ድፋዕ ዝነበራ እየን ዝመስላ። ኣብ መብዛሕትአን ውሽጢ ንውሽጢ ዝነበራ እየን ዝመስላ። ኣብ መብዛሕትአን ውሽጢ ንውሽጢ ዝተሰርሐ መዐረዲ ካናል ኣለወን። ኣብ ደንደስ እቲ ካናል ዝተኾመረ ቀልሃታት ማዕረ እቲ ሑፃ እዩ። ዝተሰበረ ብረት ዘሓረረ ዓፅሚ ሰብን ብበዝሒ ይረአ። ድሕሪ ናይ ሓደ መዓልትን ለይትን ጉዕዞ ናብቲ ውግእ ዝፃዕፀዐሉ ግምባር ተቓረብና። ዝተራሰነ ውግእ እዩ። ፀላኢ ካብቲ መጀመርያ ዝነበረሉ ፍርቂ ናይታ ታባ ወፂኡ ገለ ክፍልታቱ ናብ ጫፍ እታ ታባ ኣደይቡ እዩ ፀኒሑና።
ሬድዮ ርክብ ከፊቱ ትሕዝቶ ፀላእን ወገንን ክርዳእ ዝፀንሐ ኣምበስ “ደኺምኩም ዲኹም ብፆት” በለ ናብ ኩሉ ተጋዳላይ እናጠመተ። “ኣይደኸመናን” በለ ኩሉ ተጋዳላይ። ሓቂ ንምዝራብ ግን ዘይደኸመ ኣይነበረን። ምሉእ መዓልቲ ብሃሩርን ነዳድን እናተቓፀለ ንፋስ ኣብ ዘይብሉ ሽንጥሮታት ክጉዓዝ ዝወዓለ፣ ብፀላም ለይቲ ህበይ ዘይድይቦ ጎቦ እናተፋሓኸ ክድይብ ዝሓደረ ተጋዳላይ ከመይ ዘይደክም? ግን ብሓቦ ጥምየቱን ፃምኡን ድኻሙን ክኢሉ ድልውነቱ ኣረጋገፀ።
ኩሉ ተጋዳላይ ኣብ ሓደ ቦታ እክብ ምስ በለ ኣምበስ ዘረባ ጀመረ፣ ፀላኢ መእተዊ በርታት ክዓፁን ድፋዕ ክምንጥልን ይጓየ እዩ ዘሎ። እዛ ታባ መሊኡ እንተሒዝዋ ቀሊል ዘይበሃል ሓደጋ ከስዕብ ይኽእል እዩ። ስለዚ ቀልጢፍና ክነርክብ ኣለና” ኢሉ መሪሑ ተሓምበበ። ኩላትና ዘብ ዘብ እናበልና ሰዓብና። ኣርከብና እውን።


text:
ቅድመ ገጽ
ሃይማኖት
ሚድያ
ዜና
ቅዱሳት መጻሕፍቲ
ቅዱሳን
ትምህርተ ሰንበት
ሕቶን መልስን
በዓላት ወኣጽዋማት
ቤተክርስቲያን
Eritrean Church
Eritrean Orthodox Tewahdo Church Saviour of the world and Mahbere Mariam Israel
English (Geez)
Geez
ቁጽሪ ስልኪ: 00 972543 253673
tsionadena21@gmail.com
Previous
Next
Category Archives: ትምህርተ ሰንበት
“ኩሉ ዝኾነ ንሰናይ ኢዩ !!” ሮሜ 8፡28/ KULU ZKONE NSENAY EYU (ROMIE 8;28)
November 26, 2014
በስመኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላክ ኣሜን!
ሓጺር ዛንታ
“ኩሉ ዝኾነ ንሰናይ ኢዩ !!” ሮሜ 8፡28
ቀደም ዘመን ኣብ ሓደ ዓዲ ዝነብሩ ዝነበሩ ህዝቢ ነበሩ። ኣብ’ቲ ኣብ ከባቢኦም ዝነበረት ዓዲ ድማ ሓደ ዓብይን ጨካንን ንጉስ ነጊሱ ነበረ። ኣብቲ ዓዲ’ውን ክልተ ኣዕሩኽ መንእሰያት ፍርሓት እግዚኣብሔር ዝነበሮም ነበሩ። እቲ ሓደ ተኽለማርያም እቲ ሓደ’ውን ሃይለሚካኤል ይበሃሉ። እቲ ንጉስ ነዞም ክልተ መንእሰያት ኣዕሩኽ በቲ ዝነበሮም ትሕትናን ለውሃትን ኣብ ደቂ ንሰባት ዝነበሮም ፍቕርን ኣኽብሮትን ኣብቲ ዓዲ ዝነበሮም ተፈላጥነትን እናዓበየ ክኸይድ ምስረኣየ ኣይተሓጎሰን፡ ኣብ ሊዕሊኦም’ውን ቅንኢ ኣሕደረ። ብዝተፈላለየ ነገራት ከሳቅዮም ድማ ጀመረ። እቶም ኣዕሩኽ ግን ኣብቶም ደቂ ዓዲን ኣብ ልዕሊኦም ዝወድቕ ዝነበረ ስቓይ ከይዓጀቦም ኣብ እግዚኣብሔር ዝነበሮም እምነት ብዘይ ምጉዳል ንኹሎም ተቐማጦ እታ ዓዲ “ኣጆኹም ኩሉ ዝኾነ ንሰናይና እዩ” እናበሉ የጻናንዕዎም ነበሩ። እቶም ህዝቢ እውን ነቲ ትምህርቶም ይቕበልዎን ብእኦም ይጸናንዑን ነበሩ። ድሕሪ ብዙሕ ግዜ እቲ ንጉስ ምስ ኣገልገልቱ ተማኺሩ ነቶም ክልተ መንእሰያት ክቐትሎም መደበ። እቶም ኣዕሩኽ ነዚ ምስ ሰምዑ ኣብ ቅድሚ ዓድን ህዝብን ካብ ንቕተል እግርና ናብ ዝመርሓና ንኺድ ብምባል ኣርሒቆም ክጠፍኡ ወሰኑ። ነቶም ህዝቢ ኩሉ ዝኾነ ንሰናዮም ምዃኑ ኣብ ወርቐት ጽሒፎም፡ ንመልኣኽ እግዚኣብሔር ቀቅድሚኦም ክመርሖም ተማሕጺኖም ጉዕዝኦም ጀመሩ። ድሕሪ ብዙሕ ጉዕዞ ማይ ጸምኡ መግቢ’ውን ደለዩ። እንተኾነ ግን “ኩሉ ንሰናይ ኢዩ” ኢሎም ይሓስቡ ስለ ዝነበሩ ተስፋ ኣይቆረጹን። መልኣኽ እግዚኣብሔር ኣብ ቅድሚኦም ከም ዘሎ ይኣምኑ ነበሩ። እግዚኣብሔር ንባርይኡ ከም ዘይጭክን ሕያዋይ ጓሳ ምኻኑ ኣጸቢቆም እዮም ዝፈልጡ ነይሮም። ኣብ ክርስትና ብዙሕ ሽግር መከራ ጸበባን ከም ዘሎ ካብቶም ዝሓለፉ ኣቦታቶም ተማሂሮም ኢዮም። ኣብ ጉዕዞ ስደት ነቢያት ሓዋርያት ስደት ቅዱሳን ኣቦታቶም እናዘከሩ ይጓዓዙ ነበሩ። ድሕሪ ናይ ኣዋርሕ ጉዕዞ ኣብ ሓደ ኣዝዩ ዘፍርሕ ጫካ በጽሑ። ብማዕዶ ከኣ ሓንቲ ዓዲ ትረኣዮም ነበረት ናብቲ ዱር ምስ ኣተዉ ጉድጓድ ጸንሖም እቲ ጉድጓድ መውጽእን መውረድን ኣይነበሮን ብጣዕሚ ውሽጢ ስለዝነበረ ክኣትዉ ኣይከኣሉን። ኣብ ውሽጢ’ውን ሳንዱቕ ዝኣረገ ዝመስል ይረኣዮም ነበረ። ኣውጺኦም ክርእይዋ ደለዩ ግን ኣይከኣሉን። ከውጽዋ እንተ ኮይኖም መእተዊ ክረኽቡ ኣለዎም። ተጣቢቦም ግን በቲ ኣብቲ ጫካ ዝነበረ ዝተተሓሐዘ ኣግራብ ልሕጺ ልሒጾም ለቓቂቦም ገመድ ኣምሰልዋ። ተኽለማርያም ኣነ ክኣቱው ኢየ በለ። ሃይለሚካኤል ግን ኣይፋልካን ኣነ እየ ዝኣቱ ኢሉ ኣበዮ፣ ሃይለሚካኤል ክኣቱ ከኣ ተሰማምዑ። በቲ ዝሰርሕዎ ገመድ ሃይለሚካኤል ንውሽጢ ኣተወ። ነታ ሳንዱቕ እንታይ ምዃና ኣይረኣያን ግን ከባድ ነበረት። ሃይለሚካኤል ኣብ ውሽጢ ነታ ሳንዱቕ ሒዝዋ ሃይለማርያም ኣብ ላዕሊ ክስሕብ ክብል እታ ገመድ ተበትከት እሞ ኣዝዮም ሰንበዱ ግን ከኣ ተስፋ ኣይቆረጹን። ተኽለማርያም እንደገና ገመድ ክሰርሕ ሓሰበ ካብቲ ተጠናኒጉ ዝነበረ ነኣሽቱ ኣግራብ ክቆርጽ ንእሽቶ በሊሕ እምኒ ኣምጺኡ ክቆርጽ ጀመረ። ኣብ ሞንጎ ግን ዓቢ እምኒ ስለ ዝረኣየ ከምጽእ ምስ ከደ ከልዕላ ክብል ኢዱ ተቐርጢሙ ዓባ ዓባይቶኡ ተቆርጸት ብዙሕ ደም ፈሰሰ ካብ ክዳኑ ጨርቂ ቀዲዱ ኣሰረ ኢዱ ከተስርሖ ኣይከኣለትን ሃይለሚካኤል ኣብ ታሕቲ እዚ ዝኾነ ንሰናይ ኢዩ እግዚኣብሔር ጸድፊ ይፈጥር መደያይቦ ከኣ ይገበረሉ፡ ሕጂ ከኣ ኪድ ናብታ ትረኣየካ ዘላ ዓዲ ኬድካ ገመድ ኣምጽእ በሎ። ተኽለማርያም ሕራይ ኢሉ ቃንዝኡ ተጻዊሩ ጉዕዝኡ ጀመረ። ኣብ’ቲ ዓዲ ምስ በጽሐ ግን ፍሉይ ነገር እዩ ኣግጢምዎ፡ ከም ዝሓሰቦ ኣይጸንሖን። እቶም ዓዲ ኣክዳድንኦም ኮነ ኩሉ ስርሓቶም ሪኢይዎ ዘይፈልጥ ኢዩ ነይሩ። ናብ ጣኦት ክሰግዱ ጸንሕዎ ኣዝዩ ሰንቢዱ ሰብ ዘይኮኑ ኣራዊት ኮይኖም ተሰምዖ። እቶም ዓዲ’ውን ምስ ረኣይዎ ተገረሙን ተደንቁን ባህ’ውን በሎም፡ እዚ ከኣ ኣብቲ ዓዲ ጋሻ ሰብ እንተ መጺኡ ናብ ጣኦቶም መስዋእቲ የቅርብዎ ስለዝነበሩ እዩ። ንተኽለማርያም ምስ ረኣይዎ ተሓጎሱ። እቲ ንጉስ እንታይነቱ ከይፈለጠ ከይሓተተ ነቶም ኣገልገልቱ ናብቲ ጣኦት መስዋእቲ ክገብርዎ ኣዘዞም ዝገብሮ ኣይነበረን ተሰኪሞም ወሰድዎ ኣብ ቅድሚ ጣኦት ኣቆምዎ ሽዑ ንጉስ ነቶም ኣገልገልቱ ጣኦተይ ጎዶሎ ኣካል ዝኾነ ሰብ ስለ ዘይቅበል ቅድም ፈትሽዎ በሎም። ፈትሾም ከኣ ኣብ ኩሉ ኣካሉ ጎደሎ ኣይረኸብሉን። ነታ ኣብ ኢድ ዝነበረት እሳር ምስ ፈትሕዋ ግን ዓባይ ዓባይቶኡ ኣይነበረትን። እቲ ንጉስ ሓሪቑ ጨደረ ጉሃየ እንታይ ከም ዝደለየ ሓቲትኩም በታ ዝመጻ ኣፋንውዎ በሎም። ተኽለማርያም ብጀካ ዱልዱል ነዊሕ ገመድ ካልእ ኣይሓተተን ከምቲ ዝደለዮ ሃብዎ። ንሱ ከኣ ገመዱ ሒዙ ናብ ዓርኩ ገስገሰ፣ “ኩሉ ዝኾነ ነገር ንሰናይ ኢዩ” ከኣ በለ። “ኣነ ኢደይ ዝተቆረጽኩ ዓርከይ ናብ ጉድጋድ ዝጠሓለ ንሰናይ ኢዩ”። “ዓርከይ ምሳይ እንተ ዝህሉ ምሞተ ነይሩ፡ ኣነ’ውን ኣጻብዐይ እንተ ዘይቁረጽ ምሞትኩ” እናበለ ብስራሕ እግዚኣብሔር እናተገረመ ናብ ዓርኩ በጽሐ። ንዓርኩ በታ ገመድ ስሒቡ ካብቲ ጉድጋድ ኣውጽኦ። ኩሉ ዘጋጠሞ ምስ ነገሮ ኣዝዩ ተገረመ። ንኣምላኽ እናኣመስገኑ ድማ ነታ ሳንዱቕ ፈትሕዋ ኣብ ውሽጣ ኣዝዩ ዘገርም ነገር ጸንሖም። ብዙሕ ወርቂ ረከቡላ እሞ ብስንባደ ነንሕድሕዶም ተጠማሚቶም ስቕ በሉ። ሾኡ ሃይለሚካኤል ካበይ መጺኡ እዚ ኩሉ ወርቂ በለ። ስራሕ እግዚኣብሔር ስለዘይንፈልጥ ንኪድ እዚ ሒዝና ዓዲ ንእቶ ተበሃሃሉ። ንኹሉ ማይ ጽምእን ጥምየትን ጸሓይን ንፋስን ሓሊፎም ዓዲ ኣተዉ። እቲ ንጉስ ነቶም ዓዲ ኣኪቡ “ነቶም ክልተ መንእሰያት ተምጽእዎም ወይ ከኣ ብዙሕ ወርቂ ተምጽኡ እንተዘይኮይኑ ንምልእቲ ዓዲ ከጥፋኩም ኢየ” እናበለ ከፈራርሖም ጀመረ። እቶም መንእሰያት ኣብ ቀልቀል ናይቲ ዓዲ ተሓቢኦም ኩሉ ይከታተልዎ ነበሩ። ኣብ መንጎ ጸጥታ ምስ ሰፈነ ክልቲኦም ብድፍረት ካብቲ ተሓቢኦምሉ ዝነበሩ ወጺኦም ሳንዱቖም ሒዞም ናብቲ ንጉስ ዝነበሮ መድረኽ ደየቡ ኩሉ ህዝቢ በቲ ኣጋጣሚ ሰንበዱን ተገረሙን። ተኽለማርያም ብድፍረት ድምጹ ዓው ኣቢሉ “ስምዑ ኣቱም ህዝቢ ኣይትፍርሁ ነቲ ንስጋን ንነፍስን ዝቐትል እምበር ነቲ ንስጋ ጥራይ ክቐትል ዝኽእል ኣይትፍርሕዎ” በሎም። ነቲ ንጉስ’ውን “ስማዕ ንጉስ ነዚ ህዝቢ ኣሳቒኻ እትረክቦ ነገር እንታይ ኢዩ፧ጽባሕ ንግሆ ከምቶም ዝሓለፉ ክትሓልፍ ምዃንካ ኣይትረስዕ፡ ቅድሚ ምማትካ ግን ግብሪ ጽድቂ ግበር ንእግዚኣብሔር ፍራህ፡ ምስ ህዝብኻ’ውን ተሰማማዕ” ኢሉ ብትብዓት ዓው ኢሉ ተዛረበ። ሕጂ’ውን ዝዛረብ ሰብ ኣይነበረን። ሃይለሚካኤል ነቲ ጸጥታ ሰዓሮ። ነቲ ንጉስ’ውን “ኣነን ዓርከይን ፍቕድካ እንተ ኮይኑ በጃ እዚ ህዝቢ ክንሓልፍ ኢና” በሎ። እቲ ዘጋጠሞም ነገራት’ውን ኩሉ ገለጸሎም እቲ ዝሓለፈ ኩሉን እዚ ዝግበር ዘሎ’ውን ንስናይና ኢዩ በሎም። ምስ ዓርኩ ተሓጋጊዞም ነታ ሳንዱቕ ናብ ንጉስ ኣቕረብዎ እቲ ንጉስ ኣዝዩ ሰንበደ ብጣዕሚ ውን ሓዘነ ከይተረደኦ ብክልተ የዕንቱ ንብዓቱ ኮረር ኮረር. . . .ኮ. . .ረ. . . .ር. . . . እናበለ ናብ ምዕጉርቱ ወረደ። “እዞም ነኣሽቱ መንእሰያት ንእምነቶምን ንህዝቦምን ክሳብ ክንድዚ ህወቶምን ማእለያ ዘይብሉ ወርቆምን የሕሊፎም ዝሃቡስ ኣነ’ኸ ንህዝበይ ዘይድንግጸሉ መንገዲ እንታይ ኣሎ፧” ብምባል ኣብ ልዕሊ እቲ ህዝቢ ኢዱ ነስአ ይቅሬታ’ውን ሓተተ። ነቶም መንእሰያት ድማ ሓቒፉ ሰዓሞም። ነቲ ወርቂ’ውን ኣታዊ ንህዝቢ ከም ዝህቦም ቃል ኣተወሎም። ብኣምላኾም’ውን ኣመነ። እቶም ህዝቢ “ብሓቂ ኩሉ ንሰናይና ኢዩ” ኢሎም ብሓደ ድምጺ ኣድመጹ። ብስራሕ እግዚኣብሔር ኣምላኽ እናተገረሙን እናኣመስገኑን ድማ ነናብ ቤቶም ብሰላም ከዱ።
ስለዚ ኩላትና ህዝበ ክርስቲያን ዝመጸ እንተ መጸ ኩሉ ንሰናይና ምኳኑ ፈሊጥና ኣብታ ጽንዕትን ዘይትናወጽን ኦርቶዶክሳዊት ሃይማኖይና ጸኒዕና ክንነብር ይግበኣና። እዚ ክንገብር እግዚኣብሔር ብጸግኡ ይደግፈና ኣሜን!!!
ካብ መጽሄት ነገረ ቅዱሳን ቁ.1 ቤ/ት/ሰ/ቅ/ሚካኤል ኣሽዱድ ዝተወስደ ስነጽሑፍ!
ስብሓት ለእግዚኣብሔር
ወለወላዲቱ ድንግል
ወለምስቀሉ ክቡር
ኣሜን!
ትምህርተ ሰንበት
ፈራህ ኣይጸድቕ፡ዕዉር ኣይነድቕ
March 10, 2014
በስመ ኣብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ ኣሃዱ ኣምላኽ ኣሜን። ቀዳሞት ኣቦታትና መጽሓፍዊ ዝኾነ ምስላ ክምስሉ ከለዉ “ፈራሕ ኣይጸድቕ፡ዕዉር ኣይነድቕ ” ይብሉ ነበሩ።ግና ነዚ ዕዉር ዝብል ቃል ከመይ ዝበለ ዑረት እዩ ናብ ዝብል ሕቶ ክንኣቱ ከሎና ዕዉር ዝበሃል ምንምኳ ዓይኑ ጠፊኡ ምርኣይ ስኢኑ ዝነብር ሰብ ጥራይ ዝመስሎም ይህልዉ ይኾኑ፡ግና ዕዉር ዝባሃል ውሽጣዊ ዓይነ ልቦንኡ ዝጠፍኤ፡ዝሓለፈን ዝመጽእን ዘይሓስብ… Continue Reading
ሃይማኖት, ሕቶን መልስን, ሚድያ, ቅዱሳት መጻሕፍቲ, ቅዱሳን, ቅድመ ገጽ, በዓላት ወኣጽዋማት, ቤተክርስቲያን, ትምህርተ ሰንበት, ዜና
፰/8 ጥሪ ዕረፍቱ ለሚልክያስ ነቢይ/ 8th January the death of prophet Malachi
፯/7 ጥሪ በዓለ ቅድስት ስላሴ/ QDST SLASIE
6/፮ ጥሪ በዓለ ግዝረት/BEOALE GZRET
Home
ሃይማኖት
ሕቶን መልስን
ሚድያ
ቅዱሳት መጻሕፍቲ
ቅዱሳን
ቅድመ ገጽ
በዓላት ወኣጽዋማት
ቤተክርስቲያን
ትምህርተ ሰንበት
ዜና
January 2015
December 2014
November 2014
October 2014
September 2014
August 2014
July 2014
June 2014
May 2014
April 2014
March 2014
January 2015
M T W T F S S
« Dec
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31
ቁጽሪ ስልኪ: 00972543253673
አማል: tsionadena21@gmail.com
Copyright ©2014 All rights Reserved:


text:
“እቲ ኣብ ዙፋን ዝተቐመጠ፡ “እነኹ አነ ንኵሉ ነገራት አሐድሶ ኣሎኹ” ፡ ወሲኹ ከኣ፡ “እዚ ቃል እዚ እሙንን ሓቅን እዩ’ሞ ጸሓፎ” በለኒ። እንሆ ድሮ ተፈጺሙ እዩ፡ ኣነ ኣልፋን ኦመጋን። ቀዳማይን ዳኅረዋይን እየ” በለኒ። “ኣነ ንዝጸምኤ ነቲ ኵሉ ናይ ሕይወት ዓይኒ ማይ ብጥራሑ ክህቦ እየ። እቲ ዚዕወት ነዚ ሃብታት እዚ ኪወርስ እዩ፡ ኣነ ኣምላኹ፡ ንሱ ድማ ወደይ ኪኸውን እዩ። (ራእ 21.5)
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣኃትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ክንበብ ኣብ ዝሰማዕናዮ ቃል ኣምላኽ ኣብ ራእዩ ለዮሓንስ ““እነኹ አነ ንኵሉ ነገራት አሐድሶ ኣሎኹ” (ራእ 21.5) ዝብል ተነቢቡልና፣ ተስፋ ክርስትያን ኣብቲ ወትሩ ኣብ ሕይወት ደቂ ሰባት ሓዲስ ነገራት ዝፈጥር ኣብ ታሪኽ እውን ሕዳሴ ዝገብር እግዚአብሔር ኣብ ዘልና እምነት ይምስረት፣ ኣምላኽና ብሃንደበት ድንቂ ነገራት ዝገብር ኣምላኽ ስለዝኾነ ኣምላኽ ሕዳሴ ዘደንቁ ሓደስቲ ነገራት ዝፈጥር እዩ፣ ከምቲ ሓሳሙ ዝገብርዎ ጉዕዞ ዓይኑ ንላዕልን የማነጸጋምን ቊልሕ ከይበለ ተስፋ ቈሪጹ ምድሪ ምድሪ እናጠመተ ዝኸይድ ክርስትያን ኣይኮነን፣ ጒዕዞ ሕይወትና ኣብ ስጉምትታት ናይ ሒደት ሜትሮታት ከምዝዛዘም ወይውን ሕይወትና ምንም ዕላማን ትርጉምን ከምዘይብሉ ወይውን ኰለል ክንብል ንድኻም ሱቚ ቢልና ንህውተታ ከምዝተፈተጠርና ኮና ምድሪ ምድሪ እናጠመትና ንኸይድ እንተኾና ክርስትያን ኣይኮናን፣ ናይ ቅዱስ መጽሓፍና ናይ መጨረጻ ገጻት ናይ ሓደ ኣማኒ ጉዕዞ ኣበይ ምዃኑ ኣብ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ቢሉ የረጋግጸልና፣ እዛ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ከም ዓቢይ ድንኳን ተመሲላ “እቲ ምስ ሰብ እግዚአብሔር ዝኃድረሉ ዱንኳን እንሆ ንሱ ኣብ ማእከሎም ክኃድር እዩ፣ ንሳቶም ሕዝቡ ኪኾኑ እዮም፣ ንሱ ከኣ ኣምላኾም ኪኸውን እዩ፡ ምሳታቶም’ውን ኪቕመጥ እዩ” (ራእ 21.3) ይብል፣ ተስፋ ክርስትያንከስ እዚ እዩ፣ ኵልና ምሳኡ ኣብ ሰማይ ምስ ተኣከብናኸ እግዚአብሔር እንታይ ኮን ክገብር እዩ ቢልኩም እንተሓተትኩም፣ ከምቲ ንነዊሕ ግዜ ንዝጸዓሩን ንዝተሳቀዩን ደቁ ዝቅበል ኣቦ ኣቦ መወዳእታ ብዘይብሉ ሕያውነቱ ፍቅሩን ይቅበለና ይጓስየናን ይሓልየልናን፣ ዮሓንስ ኣብ ራእዩ ከምዚ እናበለ ይንበ ‘እግዚአብሔር ምሳታቶም ኪቕመጥ እዩ ንኩሉ ንብዓቶም ኪደርዘሎም እዩ፡ ድኅሪ ደጊም ሞት ኣይክረኽቦምን እዩ። ደጊም ኃዘን ኮነ ብኽያት ወይ ጭንቂ ኣይክህልዎምን እዩ። ከመይ እዚ ቀደም ሓሊፉ እዩ፣ እቲ ኣብ ዙፋን ዝተቐመጠ ፡”እነኹ ኣነ ንኵሉ ነገር ኣሐድሶ ኣሎኹ’’ (21.3-5) ይብል፣ እስኪ ነዚ ክተስተንትኑ ፈትኑ ምናልባት ዘይጭበጥ ከይመስለኩም ከምቲ ወትሩ ዘሕዝን ነገር ዘይሰኣኖም ዕለታዊ ጋዜጣ ወይ ዜና ተለቪዥን ምስ ኣንበብኩምን ምስ ረኣኹምን ዝስመዓኩም ርግጽነት ይሰማዕኩም፣ ሰላም ክብለኩም ብማእከልኩም ኣብ ዝሓለፍኩሉ ግዜ ካብ ባርሰሎና ዝመጹ ሰባት ከምኡ ካብ ኮንጎ ዝመጹ ሰባት ሰላም ኢለ ንምጥቃስ ዚኣክል ክንደይ ዘሕዝን ዜናታት ካብዘን ዓድታት እዚኤን ንሰምዕ ኣሎና፣ እስኪ ብዛዕባ እቶም ኣብዘን ዓድታትን ኣብ ካልእ ውግእን ጸገምን ራዕድን ዘለዎ ዓድታት ዝነበሩ ሕጻናት ኣስተንትኑ ዝሓድሮም ፍርሕን ራዕድን ሕሰብዎ ኣደታቶም ዝሻቀላኦን ዘልቅሶኦን ዝጭነቃኦን ሕሰብዎ፣ ክንደይ መንእሰያት ኣይስራሕ ኣይበዓል ኮይኖም ካብ ሕልሞምን ትልሞምን ተዓንቂፎም ኣብ ዘይደልይዎ ስደትን መከራን ብዙሓት ክምዝምዝዎም ክንደይ የሕዝን፣ ሕይወትና ከምዚ ምዃኑ ብጣዕሚ የሕዝነኒ፣
እዚ ኩሉ ክኸውን ግን ሓደ ኣቦ ኣሎና! እዚ ኣቦ እዚ ምሳና ይበኪ ኣሎ፣ መወዳእታ ዘይብሉ ናይ ርሕራሔ ንብዓት ምእንቲ ደቁ ዝበኪ ኣቦ ኣሎና፣ ክበኪ ዝኽእልን ምሳና ዝበክን ኣቦ ኣሎና፣ ንስቃያትና ስለዝፈልጥ ንከጸናንዓና ዝጽበየና ኣቦ ኣሎና፣ ካብዚ ዝተፈልየ ዘለዓለማዊ ታሕጓስን ዕረፍትን ዘለዎ ቦታ ኣሰናድዩልና ኣሎ፣ እዚኣ እያ እታ ዓባይ ራእይ ናይ ተስፋ ክርስትያን፣ ናብ ኩሉ መዋእል ሕይወትና ተዘርጊሓ መስተርሖት ክርህቦና ትደሊ፣
እግዚኣብሔር ንገዛእ ርእሱን ንዓናን ከቢድ ስቃይ ዘለዎ ድቃስ ዘይብሉ ለይቲ ንክነሕልፍ ኢሉ ንሕይወታትና ብጌጋ ኣይፈጠረንን። እኳ ደኣ ሕጉሳት ክንከውን ስለዝደለየና እዩ ፈጢሩና፣ ንሱ ኣቦና እዩ፣ ንሕና ኣብዚ ሕጂ በቲ ንሱ ዝመደበልና መንገዲ ንነብር እንተሃሊና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣቦይ ይሰርሕ ኣሎ ኣነውን እሰርሕ ኣሎኹ እናበለ ንድሕነትና ወትሩ ክሳብ መወዳእታ ዓለም ከምዝሰርሑ የረጋግጸልና፣
ኣብ ምሳሌ ህልውና ደቂ ሰባት ናይ መጨረሻ ቃላት ሞትን ጽልእን ከምዘይኮና ንኣምን! ንፈልጥ ከኣ! ክርስትያን ምዃና ሓዲሽ ጠመተ ይፈጥር፣ እዚ ጠመተ እዚ ብተስፋ ምሉእ እዩ፣ ምናልባት ገሊና ናይ ታሕጉስ ሕይወት ኣብ ጉብዝናን ሕሉፍን ገሩ ዝግምት እሞ ድሕሪዚ ኩሉ እናኣንቆልቆለ ከምዝኸይድ ገሩ ዝግምት ይህሉ ይኸውን፣ ገሊኦም ከኣ ታሕጓስ ግዝያውን ሓላፍን እዩ ጽሕፍቶ ሕይወት ድቂ ሰባት ባዶሽ እዩ ዝብሉ እውን ኣይሰኣኑን፣ እዚኦም ሰባት እዚኦም ዝኾኖ ሓደጋን ጥፍኣትን ከጓንፍ እንከሎ ኩሉ ከንቱ እዩ እናበሉ ሰብ ዘጽምሙ ኣዮም፣ ንሕና ክርስትያን ግን ነዚ ኣይንኣምንን፣ ኣብ ጉዕዞ ሕይወት ደቂ ሰባት ወትሩ ዘንጸባርቅ ጸሓይ ከምዘሎ ንኣምን፣ እተን ዝሓሻ መዓልታት ናይ ሕይወትና ገና ክመጻ ምዃነን ንኣምን፣ ናይ ቀውዒ ሰባት ኣይኮናን ናይ ጸደይ ብሩህ መጻኢ ሰባት ኢና፣ ሓንቲ ሕቶ ክሓተኩም ደስ ምበለኒ ኮይኑ ግን ነፍሲወከፍ ንሕልናኹም መልሹ ብጸጥታ ዘረባ ኣይደልን። ‘ኣነስ ናይ ቀውዒ ሰብዶ ወይስ ናይ ጸደይ ብሩህ መጻብ ሰብ እየ ኢልኩም ንነፍስኹም ሕተትዋ። ነፍሰይሲ ኣብ ቀውዕዶ ትርከብ ወይስ ኣብ ጸደይ ብሩህ መጻኢ! ክንዲ ነቲ ክረግፍ ዝቀራረብ ዘሎ ቊጽ ቆጽሊ ቀውዒ ንርስዕ ነቲ ዘገርም ነቲ ዝዕምብብን ዝልምልምን ኣቊጽልቲ ጸደይ ንርስዕ፣ ኣብ ጣዕሳን ናፍቆትን ምስቊርቋርን መታን ከይንወድቅ እግዚኣብሔር ነታ ኪዳን ዝኣተወልና ህገር ክንወርስ ከምዝደልየና ፈሊጥና ናይታ ተስፋ ዘይደኽሙ ኣፍረይቲ ንኹን፣ ነታ ኣብ ላዕሊ ዝሓተትኩኹም ሕቶ ኣይትረስዕዋ፣ ናይ ጸደይዶ ናይ ቀውዒ! ጸደይ ዕምባብን ፍረን ዝጽበ ነቲ ጽሓይ ዝኾነ ኢየሱስ ዝጽበ እቲ ሓደ ግን ምስ ጽምልው ገጹ ምድሪ ምድሪ እናጠመተ ወትሩ ምስ ኣንጸርጸረ እዩ፣
ክርስትያን መንግስቲ እግዚአብሔርን ፍቅራዊ ልዑላውነቱን ወላውን ኣብ ማእከሉ ክርዳድ እንተሎ ከም ሓደ ሰፊሕ ግራት ይዓቢ ከምዘሎ ይፈልጥ ኣዩ፣ ወትሩ ጸገማትን ሕሜታን ውግእን ወረ ውግእን ሕማምን ከምዘሎ ፍሉጥ እዩ፣ ኮይኑ እቲ እኽሊ ይዓቢ ኣብ መወዳእታ ከኣ ኣቲ ሕማቅ ክእለ ምዃኑ ምሳሌ ጽቡቅ ዘርእን ክርዳድን ምዝካር ይኣክል፣ ብዛዕባ መጻኢ ክንጭነቅ የብልናን ናትና ኣይኮነን ኮይኑ ግን ኢየሱስ ክርስቶስ እቲ ዝዓበየ ጸጋ ናይ ሕይወት ምዃኑ ንፈልጥ፣ ገና ኣብዚ ምድራዊ ጉዕዞና ዘሰንየናን ዘጸናንዓናን ዘሎ እግዚኣብሔር ኣብ መወዳእታ ኣብ ሕቊፉ ክቅበለና ይጽበየና ኣሎ፣ ንሱ ምስ ብዙሓት ካልኦት ኣሕዋትን ኣኃትን ኣብቲ ዓቢ ድንኳን እግዚኣብሔርን ደቂ ሰባትን ከብጸሓና እዩ፣ ሽዑ ኣብዚ ምድርዚ ናይ ዘሕለፍናየን ዕለታት ዝኽሪ ክነቅርበሉ ኢና፣ ኣብቲ ግዜቲ ካብቲ ዝሰሓቅናዮ ዝበኸናዮን ሓንቲ እኳ ከምዘይጠፍኤት ምፍላጥ ክንደይ ኮን ክጥዕም እዩ፣ ኣብ ምድሪ ዝነበርና ዝነውሐ ይንዋሕ ኣብቲ ሽዑ ከም ሰምታ ዓይኒ ኰይኑ ክስመዓና ኣዩ፣ ፍጥረት ከምቲ ኣብ ዘፍጥረት ተመልኪቱ ዘሎ ኣብ ሻድሻይ መዓልቲ ደው ከምዘይበለን እግዚኣብሔር ብኣና ስለዝግደስን ስለዝሓልየልናን ወትሩ ከይደኸመን ከይሰልቸዎን ከምዝሠርሕ ክንዕዘብ ኢና፣ ኣብታ እታ ጐይታ “እነሆ ንኩሉ ነገራት ኣሐድሶ ኣሎኹ” ዝብለላ ሰዓትን ኩሉ ንብዓት ደው ዝብለላን ጊሓትን ኩሉ ኪፍጸም እዩ፣ ኣብቲ ዕለትቲ ንሕና ኩልና ብሓቂ ክንሕጐስ ኣይክነብዕን ኢና ምናልባት ናይ ታሕጓስ ንብዓት ንነብዕ ንኸውን፣


text:
ኣብዚ ዘለናዮ እዋን ዓለምን ኣጋጢምዋ ዘሎ ቅልውላው ቤት ኣምላኽ ገጢምዋ ዘሎ ብድሆ ሓደ ናይ መርሒነት ወይ ከኣ ቡቑዕ ዝዀነ መራሒ ምስኣን እዩ። ከምቲ ጓሳ ዘይብለን ኣባጊዕ ኣንፈተን ዘይፈልጣ እዚ እዋን እዚ ኸኣ ብሰንኪ ብቑዑ ዝኸነ መሪሒነት ዘይምርካብ ኣንፈቶም ጠፍእዎም ይርከብ። ብዙሕ ግዜ ንመሪሒነት ዘይብህግ ሰብ የሎን። ነዚ ንምርካብ ከኣ ክሳብ እቲ ዝለዓለ ህይወትን ንዋትን ይኽፈሎ ኣሎ። ሰባት መሪሒነት ክንሕዝ ኢና እንብህግ እምበር እቲ እዚ ነገር እዚ ዘኽፍሎ መስዋእቲ ንምኽፋልሲ ፍቓደኛታት ኣይኮናን።
እዋና ንመሪሒነት ምስ ስልጣምንንን ዝናን ክብረትን ኣታሓሒዝዎ ስለ ዘሎ ኣብ ብዙሕ ምድንጋር ኢና ንርከብ ዘሎና። ኣብ መሪሕነት ዝተቐመጡ ሰባት ክንዮ ገዛእ ርእሶም ምርኣይ ተሳኢንዎምሲ ንብዙሓት ንምረት ንውድቀትን ንሃገርን ቤትኣምላኽን ከኣ ንዕንወት ይኾነ ኣለዉ። ብፍላይ መንእሰያት ጽባሕ ንግሆ ዝጽበየና ዘሎ ናይ መሪሕነት ዕማም ኣዚዩ ዓቢ እዩ ስለዚ ከኣ እዚ ሎሚ ንርእዮ ዘሎና ከይድገም መታን ዋጋ ንምኽፋልን ቁሩብነትና ንምርኣይን ክንጋደል ኣሎና። ሎሚ ቤት ኣምላኽን ሃገርን ንዓና ይጸበያ ኣለዋ። ነዚ ክሳብ ክንደይ ንገዛ ርእስና ኣዳሊና ኣሎና? ኣምላኽ ምስትውዓልን ጥበብን ኮታ እንተ ዝህበና።
ንዓና እቲ ኣዚዩ ዝዓበየ ኣርኣያናን መምህርናን ጎይታና የሱሱ ክርስቶስ እዩ። ኣብዛ ምድሪ ኸኣ ከም መድሓኒና የሱሱ ክርስቶስ ጌሩ መሪሒነት እንታይ ምኻኑ ብግብሪ ዘርኣይ ኣካል የሎን። ሎሚ ኸኣ እምብኣር ብዛዕባ መሪሒነት ቅድሚ ምሕሳብና መሪሕነት ማለት እንታይ ማለት ምኻኑ ካብ ህይወት መድሓኒና ጎይታና የሱሱ ክርስቶስ ክንሪኢ ኢና። ንእግረመገደይ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣብ ዝተቐመጦ ቦታን ብዝተዋህቦ ዕማምን ናይ መሪሕነት መሰል ኣለዎ እዩ። መራሒ ክንብል እንከሎና ብኣዚዩ ዓቢ ነገር ጥራይ እንተ ዘይጠመትናዮ ሰናይ እዩ። መሪሒንነት ምስ ሓላፍነት ዝተተሓሓዘ ጉዳይ እዩ። ንሕና መንእሰያት ኣመንቲ ኸኣ ብጎይታና ብየሱሱ ክርስቶስ ዝተህበና ሓልፍነት ኣሎና እንተ ብንእሽተይ ወይ ብዓቢ ኸኣ ኣብ ገለ ጽፍዒ ክንህሉ ናይ ግድን እዩ በዚ መንፈስ ክንርእዮ ኸኣ ሰናይ እዩ።
1 መሪሒነት ካብ ድሊት ገዛእ ርእስኻ ወጺኻ ድሌት ካልኦት ምምላእ እዩ።
መቸም እቲ ዘመና ኩሉ ግርምቢጥ እንድዩ። ኣብዚ እዋና እዚ እዛ ዝበልናያ ኣርእስቲ እኳ ተቐይራ ኣላ። ሩሑቕ ከይከድና ኣብ ቀረባ ዀይና ንዕዘቦ ኣሎና። ሰባት ናብ ስልጣን ክመጹ ዝደልዩ ንድሌትን ባህግን ገዛእ ርእሶም ኣቐዲሞም እምበር ንኻልኦት ኣብ ግምት ብምእታው ኣይኮነን። እዚ ግና ኣብቲ ኣምላኻዊ ኣካይዳ ብፉጹም ኣይሰርሕን እዩ።
ንሕና ኣመንቲ ሰዓብቲ ክርስቶስ ብዛዕባ መሪሒነት ዝምልከት ንጹር ዝኸነ መመርሒ ተነጊሩና ኣሎ። ካብ ገዛእ ርእስና ወጺና ንድሌት ካልኦት ክንመልእ ኢና ተጸዊዒና። ናብ የሱስ ክርስቶስ ንመለስ። የሱሱ እቲ ዝዓበየ መራሒና እዩ። የሱሱ ኣምላኽ በዓል ስልጣን ድላዩ ክገብር መሰል ዘለዎ ንምግዛእ ሓይሊ ዝውንን እዩ። ነዚ ኹሉ ሓዲጉ ግና ናይ ካልኦት ድሌት ክመልእ ናብና መጺኡ። ናይ ፊሊጲ ጸሓፋይ ጳውሎስ ከኣ “ኣምላኽ ክነሱ ነቲ መዓረ ኣምላኽ ከም ምምንዛዕ ኣይረኣዮን ይብለና።
የሱስ ክርስቶስ ኣብዛ ምድሪ ከም መራሒ ኰይኑ ኣብ ዝተመላለስሉ እዋን ንኻልኦት እምበር ንገዛእ ርእሱ ኣይቐደመን ንድሌት ካልኦት እምበር ንድሌቱ ኣይነጻባርቐን። እዚ ድማ ኣብቲ ዝገብሮ ዝነበረ ናይ ምድሪ ኣገልግለቱ ኣርጋጊጽዎ እዩ። እምበኣር ኩቡራት መንእሰያት ኣብ መሪሒነት ምምጻእ ማለት ንድሌት ገዛእ ርእስኻ ምድርባይ ምኻኑን ሽመትካ ወይ ኣብ ስልጣን ምምጻእኻ ብዛዕባ ናትካ ነገር ምንጽብራቕ ከም ዘይኰነ ኣርጊጽና ክንፈልጥ ይግብኣና። ከምቲ ሃውርያ ጳውሎስ እቲ ክምካሓሉ ዝኽእል ናቱ ዝብሎ ኩሉ ከም ጓሓፍ ዝቖጸሮ ሎሚ እውን ንገዛእ ርእስና ኣብቲ እንደልዮ ኣምላኽ ከእ ከቐምጠና ዝደሊ ናይ መሪሒነት ቦታ ቅድሚ ምድያብና። ነቲ ናትና ንብሎ ከም ጋሓፍ ክንቆጽሮ ይግባእ።
ኣብ ሓቐኛ መሪሒነት መንፈስ ዘለዎ ሰብ ዋላ ድሌት ናቱ ኣይምላእ ናይ ካልኦት ድሌት ክመልእ እዩ ዝጓየየ። የሱሱ ክርስቶስ ካብ ሰማይ ክብሩ ሓዲጉ ምውራዱ ገለ ነገር ስለ ዝጎደሎ ዘይከነ መታን ነቲ ዝጠፍእ ዘሎ ሰብ ንምምላስን ናይ ምድሓን ዕማም ንምዕማምን እዩ። ነዚ ኸኣ እዩ እቲ ዘለዎን ዝግብኦን ኩሉ ዝሓደገ። ሎሚ ኣብ ንእሽቶይ ነገር ናትና ነገር ንምሕዳግ ቁሩባት እንተ ዘይከና ኣብ ስልጣን መጺና ንናይ ካልኦት ከነሕድግ እንተ ዘይከይኑ ብቑዕ ዝዀነ ስራሕ ክንሰርሕ ኣይንኽእልን ኢና።
ናትና ድሌት ክንመልእ ኢልና ንኻልኦት ምግልጋልና ፋይዳ ከም ዘይብሉ ንፈልጥ ዶ? ጎይታ የሱሱ ክርስቶስ ኣብዛ ምድሪ ከግልግል እምበር ክግልግለ ኣይመጸን። ሎሚ ንርእዮ ዘሎና እሞ ኣንጻሩ እዩ። ብዙሕ ግዜ በቲ ዘሎና ንእሽቶይ ይኹን ዓቢ መዝነት ሰባት ከገልግሉናን ክስዕቡናን እምበር ከነግልግል ፍቓደኛታት ኣብ ዘይኮናሉ እዋን ኢና በጺሕና ዘሎና። መድሓኒና ኸኣ ነዚ ኣዚዩ እዩ ዝጻረሮ። ምኽንያቱ ካብቲ ሓደ ንደቂ መዛሙርቱ ዝመሃሮም ነገር እዚ እዩ ከገልግሉ እምበር ክግልገሉ ከም ዝይግባእ ከመይሲ ወዲ ሰብ ከግልግል እምብር ክግልገል ከም ዘይመጸ ስለ ዝፈልጥ ኣዩ።
ኣሰራርሓ ኣምላኽ ምስ ኣሰራርሓ እዚ ዓለም ኣይከይድን እዩ ወረግ ኣንጻር እዩ። ኣብ ዓለም ኣብ መርሒነት ዘሎ ሰብ ግበረለይ እዩ ዝብል ኣምላኻዊ ልቢ ዘለዎ መራሒ ግና ከገልግለካ ክገብረልካ እዩ ዝብል። ዓለማውነት ዘጥቅዖ መራሒ ድሌትይ መልእይ ክብል ከሎ እቲ ልቢ መድሓኒ ዘለዎ መራሒ ግና ክገብረልካ ድሌትካ ክምልእ እዩ ዝብል። ኣብዚ እዩ ዘሎ እቲ ፍልልይ። ሎሚ ኣብ ብዙሕ ሕንፍሽፍሽን ምፍልላይን ወዲቕና ዘሎና እዚ ዓይነት መንፈስ መድሓኒ የሱስ ክርስቶስ ንድሕሪት ስለ ዝደርበና እዩ። ክሳብ እቲ ታሕተዋይ ደረጃ ዝበሃል ኣገልግሎት ንሰባት ከነገልግል ፍቓደኛታት ክሳብ ዘይኮንና እዋን ኣብ መሪሒነት ክንቅመጥ ኣይንኽእልን ኢና ዋላ ተተቐመጥና ኸኣ ነፍርዮ ፍረ መሪርን መጺጽን እዩ ዝኸውን። ስለዚ እስከ ንገዛእ ርእስና ንሕተት ካብ ድሊትን ባህግን ገዛእ ርእሰይ ወጽየ ዶ። ንኻልኦት ንምግልጋል ቁርብነተይ ክንድምንታይ ዓቢ እዩ?
መርሒነት እምበር ካብ ገዛእ ርእስኻ ወጺኻ ድሌት ካልኦት ኣቐዲምካ ንገዛእ ርእስኻ ድሕሪት ሰሪዕካ ንኻልኦት ኣቕዲምካ ዝግበር ኣገልግሎት እዩ። የስሱ ክርስቶስ ኣምላኽነት ከም ዝሓደገ ኣብ መሪሒነት ምቕማጥ ከኣ ክብረትካ ምሕዳግ ከምዘሎ ኣይንረስዕ። ኣብ ዓለም ኣብ መሪሕነት ዝቕመጡ ሰባት ክብረት ክውስኹ ኢሎም እዮም ዝድይቡ። ኣብቲ ኣገልግሎት ኣምላኽ ግና ብኣንጻሩ እዩ። ሎሚ ኣብ መንጎና ዘሎ ባእሲ ምንጩ እንታይ ምኻኑ ንፈልጦ ዶ? ኣብ መንጎአና መን ይዓቢ ብዝብል እዩ። ጎይታና የሱሱ ክርስቶስ ከኣ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ንደቂ መዛሙርቲ ክዛረቦም ከሎ እቲ ጎይታ ክኸውን ዝደሊ ባርያ ደኣ ይኹን ይብሎም። እሞ ጎይታ ምኻን ዝመጽእ ባርያ ብምዃን ምኻኑ ኣይንረስዕ።
2 መሪሒነት ንኻልኦት ሓላፍነት ምሃብ እምብር ንኹሉ ነገር ባዕልኻ ምቑጽጻር ኣይከነን።
ሓደ ጻሓፋይ ክዛረብ እንከሎ “መሪሒነት ማለት ንኻልኦት ከም ዝሰርሑ ምግባር ማለት እዩ ይብል። ሓቑ እቲ መሪሒነት ስልጣንን ክብርን ዝመስሎ ሰብ ኩሉ ነገር ባዕሉ እዩ ክዓሞ ዝደሊ። ንኻልኦት ዕድል ክህብ ፈጺሙ ኣይደልን ኣይብህግን ከኣ ኣዩ። ንካልኦት ኩሉ ግዜ ብዓይኒ ጥርጠራ እዩ ዝርእዮ። ካልኦት ክሰርሑ ዘይደልየሉ ምኽንያት ከኣ ስልጣኑ ዝውሰዶ ስለ ዝመስሎ እዩ። ዘሕዝን ነገር ከኣ እዚ እዩ። ውጺት ናይዚ ኸኣ እንታይ ምኻኑ ንርእዮ ኣሎና። ካብቲ ፍረ ሓደ ኣብ ውሽጥና ዓይይቲ ክንዲ ዝበዝሑ እናወሓዱ ይኸዱ። ካብዚ መንፈስ እዚ ክሳብ ዘይወጻናን ንኻልኦት ዕድል ክንህብ ፍቓደኛታት ክሳብ ዘይኮና ግዜ ኣብ መሪሕነት ክንቕመጥ ኣይንኽእልን ኢና። ኣብ መሪሒነት ዘሎና ግና ከምዚ ዓይነት መንፈስ ዘሎና ሰባት እንተ ሃሎና ኸኣ መርሕቲ ዘይኮና ገዛእትን ጨፍለቕትን ምዃና ክንፈልጥ ይግብኣና እዩ።
ጎይታና የሱስ ክርስቶስ ካብቲ ሓደ ደስ ዘብል ዝሓደገልና ኣርኣያ እዚ እዩ። መድሓኒና የሱሱ ክርስቶስ ኩሉ ክገብር ስልጣን ኣለዎ። ባዕሉ ኩሉ ክዓምም ከኣ ምንም ኣይጽግሞን። እዚ ኮይኑ ከብቅዕ ግና ጎይታ የሱሱ ነቶም ሰዓብቱ ሙሉእ ዝኰነ ሓላፍነት የሸክሞምን የዕይዮምን ነበረ። ስልጣን ሂቡ ኸኣ ኣሚኑ ሊኢኺዎም። ሎሚ ንኽልኦት ዕድል ንምሃብ ዘይተዳለኻ እንተ ኸንካ ጽባሕ ኣብ መርሒነት ምስ መጻኻ እንትርፎ ከተበላሹ ካልእ ቁምነገር ክትገብር ከም ዘይትኽእል ካብ ሕጂ ጀሚርካ ክትፈልጥ ይግባኣ።
መሪሒነት ንኽልኦት ዕድል ምሃብን ምውሳእን እዩ። ባዐለይ ጥራይ ይፈልጥ ምባል መልለዪ ናይ ደቂ ኣምላኽ ኣይኮነን። ካልኦት ከባላሽዎ ስለ ዝኽእሉ ኣነ ባዕለይ ደኣ ክገብሮ ምባል ካብ ጥቕሙ ጉድኣቱ እዩ ዝበዝሕ። ሙሴ እቲ ናይ ኣምላኽ ሰብ ሓደ ግዜ ኩሉ ነገር ባዕሉ ዝገብሮ መሲልዎ ዕማም ኩሉ ኣብ እንግድዑኡ ጌሩ ይመርሕ ነበረ። ካብ ንግሆ ክሳብ ምሸት ከኣ ብዘይዕርፈቲ ይዓዪ ነበረ። ንኹሉ ድሌት ህዝቢ ግና ክመልእ ኣይከኣለን። ነዚ ዝተዓዘበ ሓሙ ሙሴ ኸኣ ንሙሴ ሓደ ዓቢ ዝዀነ ምኽሪ ዝመኸሮ ንሱ ኸኣ ባዕሉ ኩሉ ክገብር ከም ዘይክእል እንተፈተነ እውን ካብ ምዕራይ ንላዕሊ ከባለሾ ከም ዝኽእል ስለዚ ሰባት ከሳትፍን ሓላፍንመት ክህብን ከም ዘሎዎ መኸሮ። ሙሴ ከምዚ ኣብ ዘመና ናይ መሪሒነት ጽምኢ ዘሎና ሰባት ስለ ዘይኮነ ኣሜን ኢሉ ተቐቢሉ ነቲ መመርሒ ተግባራዊ ክገብሮ ጀመረ ብዙሕ ከኣ ኣስለጠ።
ሎሚ ኣብ መብዛሕትኡ ኣግልግሎትናን ንጥፈታታ ቡዙሕ ምጉታትን ዘይምስላጥን ዝረኣ ንኻልኦት ዕድል ምሃብ ስለ ንሽገር ኢና። ሎሚ ይብል ሓደ ዛክ ፑናን ዝተባህለ ኣገልጋሊ ኣብ ቤት ኣምላኽ 95% ተዓዘብቲ ክዀኑ ከለዉ እቶም ዝተረፉ 5% ከኣ ኣገልገቲ እዮም። እቲ ሕቶ እቶም 95 ሚኢታዊት ጸጋ ዘይብሎም ስለ ዝኸነ ዘይኮነስ በቶም 5ሚእታዋኢት መራሕቲ ዕድል ስለ ዝይተዋህቦም እዩ ይብል። ሎሚ ካብ ንእሽቶይ ጀሚርና ንኻልኦት ዕድል ምሃብ ክንመሃር ኣሎና። ድሕሪኡ ከመይ ዕወት ናይ መሪሕነት ሃዋህ ከም ዝህልወና ክንሪኢ ኢና።
የሱስ ኣምላኽና ንኻልኦት ከም ዘለዉዎ ዕድል ዝህብ ኣምላኽ እዩ። ከም ዘባላሽዉ ከምዝጽይቑ ይፈልጥ እዩ ነገር ግና ይኣምኖም ኔሩ። መተዓይይቲ የሱሱ ክርስቶስ እኒ ጴጥሮስ እዮም ኔሮም ግና ሰብኣት ጌሩ ደው ኣቢሉ ንዕዩኡ ኣኳ ተጠቂምሎም። እቲ ዝገርም የሱስ እኳ ንዓና ኣሚኑ ዕድል ካብ ሃበና ንሕና ደኣ ስለምንታይ ንኻልኦት ዘይንኣምኖም?
እምበኣር ኩቡራት መንእሰያት ካብ ሎሚ ጀመሪና ኣብቲ ዝለዓለ ጽፍሒ ከይበጻሕና ንኻልኦት ዕድል ምሃብ ንመሃር። እቶም ኣብ ቕድሚ የዒንትና ዘይጠቕሙ ዝመስሉና ታሪኽ ክሰርሑ ከም ዝኽእሉ ኣይንጠራጠር። መጽሓፍ ቁዱስና ከም እኒ ዮሴፍ ዳዊት ጊዴውን ዝኣመስሉ ዘይጠቕሙ ዝመስሉ ሰባት ኣምላኽ ኣሚኑ ዕድል ስለ ዝሃቦም ታሪክ ሰሪሖምን ንኽብሪ ኣምላኽ ደው ኢሎም ሓሊፎም እዩ። ሃዋርያ ጳውሎስ ንጢሜቶውስ ንቲቶስን ካልኦትን ዕድል ስለ ዝሃበ እዩ ሓደራ ወንገል ከስፍሕ ዝኸኣለ። ስለዚ ኣብ ዘለናዮ ንእሽቶይ ኮነ ዓቢ ቦታ ካልኦት ክሰርሑ ክንጽዕርን ክንጋደልን ኣሎና። እምብኣር መርሒነት ቦታ ምሓዝ ማለት ዘይኰነ ንኻልኦት ቦታ ምሕዳግ እዩ። ሓደ ግዜ ኣብቲ ሙሴ ንደቂ እስራኤል ዝመርሓሉ ዝነበረ እዋን። እያሱ እቲ ኣሰር ኣሰር ሙሴ ዝስዕብ ገለ ሰባት ክንበዩ ርኣየ እሞ ኢዝዩ ተቖጠዐ ንሙሴ ኸኣ ገለ ሰባት ይንበዩ ከምዘለዉ እሞ ደው ከብሎም ከምዝደለየ ሓበሮ ሙሴ ዝተዛረቦ ነገር እንተ ኔሩ ግና መን ምሃበ ኩሉ እንተ ዝንበ ክብል መለሰሉ። እወ መን ምሃበ ኩሉ ሓለፋና ኰይኑ እንተ ዝሰርሕ እንተ ዝመርሕ። እዚ መንፈስ ሙሴ እዚ ኣብና እንተ ዝሰርጽ። ቡዙሕ ግዜ እንጋገዮ ዋላ ነቲ ዘይንኽእሎ ንኽእሎ ስለ ዝመስለና ኣብ ኩሉ ንኣቱ እሞ ነቲ ሓደ ከይወዳእና ነቲ ካልእ ንጅምር ኩሉ ኸኣ ከይተወደኣ ሓዲግ መዲግ ኮይኑ ይተርፍ። እቲ ዕንወት ከኣ ብኡ መጠን ይውስኽ ስለዚ ኸኣ ክሳራ ኾይና ንተርፍ። ነቶም ጸጋ ዘለዎም ሰባት ዕድል ክንህብ ከኣ ኣምላኽ ይርዳኣና
3 መሪሒነት ክንዮ ስግር ኣማዕዲኻ ምርኣይ እዩ። ኣብ መሪሒነት ዝተቐመጠ ሰብ ክንዮ ኩሉ ሰብ ብቑመት ኣዚዩ ነዊሕ እዩ።
ኣዒንቱ ኸኣ ካብ ናይ ኩሉ ኣንጺረን እየን ዝራኣያ። ከም ኩሉ ሰብ ኣይኮነን ዝርኢ። ቀሺ ማርቲን ሉተር ኪንግ ጸሊም ኣሜርካዊ ኣብቲ ብዛዕባ ጸለምቲ ኣብ ዘካይዶ ዝነበረ ቃልሲ ብሓንቲ ኣዚያ ህብብቲ ቃል ይፍለጥ ነበር ንሳ ኸኣ ሕልሚ ኣሎኒ ብእትብል ቃል እያ። እወ ማርቲን ሉተር ሕልሚ ኣሎኒ ሓንቲ መዓልቲ ጸለምትን ጸሓዱን ኢድ ንኢድ ተተሓሒዞም ንኣምላኽ ዘምልኽሉ ሓቢሮም ዝሰርሑሉ ኮፍ ኢሎም ዝመሃርሉ ግዜ ኣሎ ኢሉ ተዛሪቡ እዚ ራኣይ ኢዚ ኣብ ዘመኑ እኳ ብዝግባእ እንተ ዘይተፈጸመ እንሆ ሕልሙ ጋህዲ ኮይኑ ንርእዮ ኣሎና። ሕሉፍ ሓሊፉ እንሆ እኳ ኣብዚ ግዜ እዚ ሓደ ኦባማ ዝብሃል ጸሊም ኣሜርካዊ ንፕሪዝደንትነት ይወዳደር ኣሎ።
ኩቡራት መንእስያት ካብ ሕጂ ጀሚርና ኣብ መሪሕነት ቅድሚ ምቕማጥና ራኢና እንታይ እዩ? እቲ ዓቢ መመህርናን ኣርኣያንን ዝዀነ ጎይታና የሱስ ክንዮ ምምጽኡ ናብ ዛምድሪ ዝጥምቶ ዓቢ ነገር ስለ ዝነበረ እዩ ክንዮ ስቓዩ ክብሪ ክንዮ ሞቱ ኸኣ ትንሳኤ ዝረኣየ። ኣብተን ዝነበርኣ ናይ 33 ዓመት ናይ ምድሪ ጉዕዝኡ ኸኣ ንዘልኣለማውነት ዝኸውን ነገር ኣዳልዩ። ስለዚ ኸኣ እዩ ወትሩ የዒንትና ክፉታት ክዀና ዝደሊ። ሕቱኡ ንዓና እንታይ ትርእዩ ኣለኹም ዝብል እዩ.።
ንሕና ዉሉድ ኣምላኽ ንዓቢ ዕማም ዝተጸዋዕና ካብ ኮና ክንዮ እንዓዮ ዕዮ ክንሰርሕን ክንርእን ሓላፍነት ኣሎና። መራሒና የሱሱ ክርስቶስ ንደቂ መዛምርቱ ክጥምቶም ከሎ ኣብቲ ሹዑ ዝነበርዎ ኩነታት ዘይኮነ ኣማዕድዩ እቲ ብኦኦም ኣቢሉ ዝገብሮ ተግባራት እዩ ዝርኢ ዝነበረ። መሪሕነትን ራእይን ብምንም ተኣምር ክነጻጸል ዘይክእል ነገር እዩ። እቲ ዝበዝሕ ጸገምና ኣተክሮና ኣብ ሕጂ ስለ ዝኸውንን ንሕጂ ኸኣ ስለ ንሰርሕን እዩ። በዚ ኸምዚ ኸኣ እቲ ዕዮና ኣድማዕነቱ ኣዚዩ ዝተሓጽረ ይኸውን ክንዮ ሓጹር ከኣ ተወንጪፉ ክከይድ ኣይክእልን።
ሓይልና ብመጠን ራኢና እዩ። ሎሚ ኣብ ብዙሓት ቦታታት ኣብ መሪሒነት ዘለዉ ሰባት ክንዮ ገዛእ ርእሶም ክርእዩ ብዘይምኻኣሎም እዮም እንሆ እቲ ሓቐኛ ዕዮ ኣምላኽ ከም ዝግባእ ከውንጨፍ ኣይክኣለን። እቲ ክንዮ ናቱ ነገር ራኢ ዘለዎ ሰብ ኣብ ሓሸውየን ምንቛትን ኣይኣቱን እዩ። ኣብ ገዛእ ርእሱ ዝተሞርከሰ ስራሓትን ኣገልግሎትን ከኣ ኣይዓምምን እዩ። ኣብ ሎሚ ኰይኑ ናይ ጽባሕ እዩ ዝርኢ ከምዚ ዓይነት መንፈስ ዘለዎ ሰብ ኣብ መሪሒነት እንተ ተቐሚጡ በቲ ኣብ ቅድሚኡ ዝኸውን ብድሆታት ኣይስንብድን ከመይሲ ኣርሒቑ ዘቋምቶ ነገር ኣሎ።
እቲ ራእይ ዘለዎ መራሒ ዝዀነ ዓይነት መስዋእትነት ክስውእ ፍቓደኛ እዩ። ኩቡራት መንእሰያት ሎሚ ንእሽቶይ መስዋእትነት ክንከፍል ዝኸብደና እንተ ዀይኑ ጽባሕ ናብ መሪሕነት ምስ መጻና ደኣ እሞ ስጉምትና እንታይ ክኸውን እዩ? እምብኣር ሎሚ ከም ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሓታት ዘሎና መንእስያት ኣገልግልቲ ኣምላኽ ራኢና ንፈትሽ እሞ ንቕድሚት ገጽና ክንግስግስ ንወሰን ኣምላኽ ከኣ ክድግፈና እዩ።
Posted by:
Hanibal Daniel
Jan 22, 2012
2 Comments
965 Views


text:
ኣብ 2016 ዝጀመረ ናይ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ለበዳ ዛጊት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዘይወዓለ ተሓቢሩ። መንግስቲ ኤርትራ ናብ ኩለን ዞባታት ብዛዕባ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ዝምልከት ዝኾነ መግለጺ ከይገብሩን ብጽሑፍ ጸብፋባት ከይልእኩን መምርሒ እኳ እንተመሓላለፈ እቲ ሓበሬታ ክሕባእ ከምዘይተኻእለ ዝሓበሩ ምንጭታትና ብሕጽረት ጽሪትን መግብን ኣብ ቤት ማእሰርቲ ፕሪማ ካንትሪ፣ሓድሽ ማዓስከር ፣ሚዒጥር ፣ዓዲ ኣቢቶ ብብዝሒ ናይ ኮሎርያ ሕማምን ንዑ ዝመስሉ ተማሓላለፍት ሕማማት ተራእዩም ምንባሮም ሓቢሮም።
እቲ ሕማም ኣብ እምናሓጀርን ፋንኮ፣ተሰነይ፣ጉሊጅ፣ሓጋዝ፣ማይህመት፣መንሱራ፣ኣብ ሻንብቆ ፣ኣንቶረ ፣ጎኚ፣ኣስማጥ ካብ ዝተራእየሉ ቦታታት ኮይኖም ኣብ ገለ ምምሕዳር ከባቢታት ኣስመራን ኣብ ግርማይካን ቃሩራን ወን ብውሑድ ተራእዮ ነይሩ።
እቲ ነቲ ሕማም ኣብ ክንዲ ምፍዋስ ምሕባእ ዝተከተአ ፖሊሲ መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ሕማም ከም ዝባዛሕን ካብ ቦታ ናብ ቦታ ከም ዝዝርጋሕ ከምዝገበሮ ዝሓበሩ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ብፍላይ ኣብ ሳዋን ፣ማእሰርቲ ቦታታትን ሓሚመ ንዝበለ እውን ዝይምእማንን የታልል ኣሎ ዝብል መልሲ ምሃብን ነቲ ሕማም ክባዛሕ ካብዝገበርዎ ረቋሒ ሙኻኑ ሕቢሮም። በዚ መሰረት ኣብ ሚኒስትሪ ምክልኻል ብሰንኪ እዚ ተላጋቢ ሕማም ክሳብ 17 ሰባት ህይወቶም ከምዝሰኣኑ ዝፍለጥ ኮይኑ ኣብ ሲቪል ህዝቢ እውን ክሳብ 45 ዝኾኑ ሰባት ከምዝሞቱ እቲ ሓበሬታ ኣረዲኡ።
ብዘይካ እዚ ናይ ኮሌራ ተርእዩ ብሓፈሻ ኣብ ምጉስጋስ ተመሓላለፍቲ ሕማማት ዝነበረ ንጥፈት ስለዝቐነሰ በቲ ሃደ ወገን በቲ ካልእ ወገን ድማ ብሰንኪ ኣጋጢሙ ዘሎ ሕሰምን ድኽነትን ብርክት ዝበላ ደቀንስትዮ ኣብ ዘይደልየኦ ናይ ኣመንዝራነት ተግባራት ስለዝተዋፈራ ተአሓላለፍቲ ሕማማት እንዳበርከቱ ክመጹ ምጽነሖም ምንጭታት ምድረኽ ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ካብ ዝሓለፉ 10 ዓመታት ብዝለዓለ ደረጃ ዓመተ 2016 ዝበዝሕ ሕማም HIV አይድስን ዎይቦን ዝተራእየላ ዓመት ምንባራ ዝሐበሩ እቶም ንፈብፋባት ሚኒስትሪ ጥዕና ዝተወከሱ ምንጭታት ኣብ ተማሓላለፍቲ ሕማማት ተመዝጊቡ ዘሎ ብዝሒ ሕሙማት 1876 ዝኾኑ HIV ኣብ ዶሞም ዝተረከቡ ኮይኖም 78% ካብዚ ቁጽሪ ደቂ ኣንስትዮ እየን። ብዙሓት ንኣሽቱ ደቀንስትዮ ብሰንኪ ዘሎ ሕሰምን ድኽነትን ተስፋ ሙቕራጽን ናብ ዘይደልየኦ ስረሓት ይዋፈራ ብምህላወን ግዳያት አይድስ ይኹና ምህላወን እቶም ምንጭታት ብምሕባር፤ ዘይሓላፍነታዊ ተግባራት መንግስቲ ኤርትራ ተገንዚቦም ስድራቤታት ባዕሎም ንደቆም ካብዚ ሓደገኛ ተርእዮ ኪከላኸሉሎምን ኪቆጻጻርዎምን ኣተሓሳሲቦም።
ብኻልእ ወገን ዝበዝሕ ሚኢታዊ ሒዙ ዘሎ ሕማም ሽኮርን ደም ብዝሕን ኮይኑ እዚ ተርእዮ እዚ ምስቲ ኣብ ኤርትራ ገኒኑ ዘሎ ጭንቀትን ሕሰምን ዝተተሓሓዘ ሙኻኑ እቶም ምንጭታት ሓቢሮም። ኣብ 2016 ብሕማም ሽኮር ዝተታሕዙ ዜጋታት 16 ሽሕ ኮይኑ፤ ካብ ኩለን ዘባታት ብዝተረኸበ ጸብጻብ መሰረት ምውሓድ መድሃኒትን መመርመሪ መሳርሒታትን ምሕደራን ቀንዲ ሽግራት ናይዚ ምብርካት ሕማማት ሙኻኖም ተሓቢሩ። ብፍላይ ብሰንኪ እኹል ዓቕሚን ናይ መመርመሪ መሳሪሒታትን ዓበይቲ ከም ሕማማት ካንሰርን ልብን ናብ ሱዳን ምልኣክኽ ልሙድ ኮይኑ ምህላዉ ዝገለጹ እቶም ምንጭታት ነዚ ናይ ቦርድ ዕድል ንምርካብ ገዚፍ ብልሽውና ተኣታትዩ ምህላዉ ሓቢሮም።
እቶም ናይ ቦርድ ሕክምና ዕድል ብጉቦ ዝረኸቡ እውን እንተኽኑ ናይ መውጽኢ ቪዛ ንምርካብ ካብ 60 ክሳብ 80 ሽሕ ናቕፋ ጉቦ ከምዝኸፍሉ ምንጭታት ሬድዮ መድረኽ ገሊጾም
ኣብ ቤት ማእሰርቲ ምዕጥር ሕማም ኮሎርያ ክልተ ግዜ ከም ተራእየ ዝዝከር ኮይኑ ብዙሓት እሱራት በቲ ሕማም ይሳቐዩምህላዎምን ብሰንኪ እዚ ኣብ ታሕሳስ 2016 ዝተራእየ ሕማምን ኣብ ውሽጢ 5 መዓልታት ህይወት ናይ ልዕሊ 6 እሱራት ከምዝቐዘፈ ተሓቢሩ ነይሩ።
ሕማም ኮሌራ ብተደጋጋሚ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታት እኳ እንተተራእያ ነዚ ተላባዒ ሕማም ሚኒስትሪ ጥዕና ኣድህቦ ብምሃብንምቁጹጻሩ ክም ዘይሰርሐ ብኣንጻሩ ብዛዕባ እቲ ሕማም ዝወሃቡ ጸብጻብ ብምስጢር ክተሓዙን መራኸቡ ብዙሃንከይሰምዕዎን ክግበር ዝብል መምርሒ ከምዝተመሓላለፈ ዝፍለጥ ኮይኑ፤ ብፍላይ ሞኮነን ጥዕና ሚኒስትሪ ምክልካል ነቲሕማም ዝምልከት ጎስጋስ ኮነ ንዝሓመሙ ኣብ ምእላይ ዝኾነ ንጥፈት ከምዘይገበረ ተረጋጊጹ ኣሎ።
እቶም ኣብያተ ማእሰርታት ሚዕጥርን፤ ብእንዳ ኪዝ ዝፍለጥ ናይ ዓዲ ኣቤቱ ብሎክን ዝነበሩ ልዕሊ 87 ዝኾኑ እሱራትብሕማም ቲቢ ዓባይ ሰዓል ተጠቒዖም ክሳቐዩ ድሕሪ ምጽናሕ ብዘይዝኾነ ደገፍ ኣብ ስድራቢትኩም ኬድኩም ተሓከሙምሕረት ተጊሩልኩም ኣሎ ብምባል ብዕለት 26 ታሕሳስ ከም ተለቁ ተፈሊጡ።


text:
ኣብ 29 ጥቅምቲ 2007 ዓ.ም.ፍ ብዝተፈላለዩ ኣባላት ተቃዉሞ ኤርትራ ብሓፈሻ፡ ብፍላይ ድማ ብትንሳኤ መንእሰያት ንለዉጥ ዝስሙ ሲቪካዊ ማሕበር ዝተወደበ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፊ ከምዝተኻየድ ኣብ ኣዝማሪኖ.ኮምን ድምጺ ፈነወ ኣመሪካ ብቋንቃ ትግርኛ ተኻታቲለ። ስእሊ ተዛራባይ ስለዝኾነ ድማ ነቲ ስእሊ ብጽሞና ናይ ተስፋን ራህዋን፡ ናይ መኸተን ጽንዓትን ስሚዒታት ኣብ ገጻት ተሳተፍትን ዘልዓልዎም ጭርሖታትን ነቢበ።
ተሳተፍቲ ባዕሎም ከምዝግምግምዎ ኣስታት 500 ብዝሒ ዝቁጸር ተሳተፍቲ ከምዝነበርዎን፡ ተሳተፍት ሰልፈኛታት ድማ ካብ ዝተፈላለያ ስቴታት ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን ከምዝመጹ ይሕብሩ።
http://maitemenay.com/coppermine/displayimage.php?album=31&pos=11
ነቲ ስእልታት ናይ ሰላማዊ ሰልፊ ክትዕዘብ እንኮሎኻ ድማ ክልቲኡ ጸወታታት ማለት ደቂንስትዮን ደቂተባዕትዮን፡ ብዕድማ ድማ ትሕቲ ዕድመ፡ መንእሰያት፡ ማእከላይ ዕድመ፡ ኣረጋዉያን ከምተሳተፍዎ ተንብብ እሞ፡ ሒጂ ሊላይ!!!!!!!!! ህዝብና ወዱ ጓሉ ዓቢኡ ንእሽታኡ ከም መርፍእን ፈትልን ይላፈን ኣሎ ዝብል ስምዒታት የጓሃህረልካ። እዚ ሎሚ ተኻይዱ ዘሎ ሰላማዊ ሰልፊ ብዕብየት ተሳተፍቱ ከም መቀጸልታ ናይቲ ቕድሚ ሕጂ ኣብ ሃገረ ጀርመ ብ22 መስከረም2007 ዓ.ም.ፍ ኣብ ፍራንክፈርት ተኻይዱ ዝነበረ ገይረ ስለዝግምግሞ “”ህዝባዊ ባይታ ዝኸፍት ማዕበል ህዝቢ ኢለ ሰይመዮ“” ኣለኹ።
ከም ኩሉ ንጥፈታትን ማሕበራዊ ህይወትን ፍጽም ዘይኮነ፡ እዚ ዝተካየደ ሰላማዊ ሰልፊ እዉን ፍጹም ክኸዉን ከምዘይኽእል ርዱእ እዩ። ቀጺለ ጋዜጠኛ ድምጺ ኣመሪካ ምስቶም ሰልፈኛታት ማለት ምስ ኣቶ ወልዱ ገብራይ፡ ኣቶ የማነ ነጋሽ፡ ወይዘሮ/ወይዘሪት ኣዜብ ሃብተማርያምን ካብቶም ነቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝወደቡን ዝመርሑን ዝነበሩ ኣባል ትንሳኤ መንእሰያት ንለዉጥን ኣብ ኣመሪካን፡ ኣባል ምንቅስቃስ ኤርትራዉያን ናይ ዶቡብ ኣፍሪቃ ዝኾነ ኣቶ ፍስሃየ ገብረእግዛኣብሄር ሰሚዔዮም ነይረ።
http://cs.asmarino.com/?itemid=524 ጋዜጠኛ ዳርጋ ነዞም 4 ዜጋታት ሓንቲ ተራር ሕቶ እዩ ዝሓቶም ዝነበረ።
እታ ሕቶ ድማ “”ኣብ ጭርሖታትኩምን ድምጽኹምን መግለጺ ጃንዳይ ፍሬዘር ንድግፍ ዝብል እዩ። ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ሃገር መወልት ግብረሽበራ መዝገብ እንተኣትያ ንኣኹም ከም ኤርትራዉያን–ኣመሪካዉያን ክጸልወኩም ዶ ኣይክእልን እዩ?”” ትብል እያ።
ብወገን ኣቶ ወልዱ ገብራይን ወይዘሮ/ወይዘሪት ኣዜብ ዳርጋ ኣይክእልን እዩ! ሓደጋታት ካይወሰድካ እዉን ለዉጥ ዝርከብ ኣይኮነን ዘስምዕ መልስ ክህብዎ እንኮሎዉ፡ ብወገን ሓደ ካብቶም ወደብትን መራሕትን እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ዝኾነ ኣቶ ፍስሃየ ገብረግዝኣብሔር ድማ፡ እዚ ፍጹም ኣብ መደብናን ዕላማናን ዘይነበረ ጠለብ እዩ፡ ከም ዉልቀይ ይኹን እቲ ንኣይ ዝወከለኒ ማሕበር እዉን ከምኡ ዝኣምን ኣይኮነን። ብወገነይ ዉልቃዊ ርእይቶ ናይቶም ብሃልቱ እንበር ንዓና ዝዉክል ኣይኮነን ብምባል ይገልጾ። ዛጊት እዉን ህዝቢ ኤርትራ ንሽግሩ ባዕሉ ክፈትሕ ከምዝኽእል እየ ዝኣምን ይብል።
ጌጋ ድኣ ይኽላኣለይ ድኣ እንበር፡ ካብቲ ኣባህላታት ሓንቲ ተራር ግንዛቤ እየ ኣጥርየ። ተሳተፍቲ እቲ ዝተኻየደ ሰልፊ ዕላምኦም ኣብ ኤርትራ መሰረታዊ ለዉጥ ንክመጽእ ዝጠልቡ ምኻኖምን፡ ኣብ ብልሓት ኣማጻጽኣ እቲ መሰረታዊ ለዉጢ ዝድለ ዘሎ ድማ ገሊኦም ብዉሽጣዊ ማሕበራዊ ጸጋታትና ክመጽእ ኣለዎ ቃልስና ድማ ፍትሓዊ ቃልሲ ስለዝኾነ መንግስት ኣመሪካ ሓገዛትኩም ኣይፈለየና ዝብል ክኸዉን እንከሎ፡ ብኣንጻሩ ድማ መንግስት ኣመሪካ እቲ ብጃንዳይ ፍሬዘር ተሓሲቡ ዘሎ ንኤርትራ ኣብ ሃገር መወልቲ ግብረሽቤራ ምስፋር ጥራይ ዘይኮነስ ልዕሊኡ ክትኸዱ እዉን እንትርፎ ደጌፌታ ተቃዉሞ የብልናን ዝብል እዩ። እቲ ልዕሊኡ ማለት ድማ መንግስት ኣመሪካ ነቲ ስርዓት እለዩልና ዘስምዕ እዩ።
ዝኾነ ሰብ ድላዩ ክኣምንን፡ ንዝኣመነሉ ክቃለስ ዝኾነ ይኹን ሰብ ክምንዝዖ ዘይኽእል ባህርያዉን ብጹእ ሰብኣዊ መሰሉን እዩ። ዝኾነ ሰብ ግን ንዉልቑ ዝዉክእል እንበር ንህዝቢ ዝዉክል ከምዘይኮነ እዉን ክፈልጥ ግቡእ እዩ። መሰል ካብ ግቡእ ፈሊኻ ዝዝዉተር ኣይኮነን።
–ነቲ ብምልካዊ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ካይዛረብ ብኣፉ ተዓቢሱ ዘሎ፡ ካይጽሕፍ ብኢዱ ተሞቂሑ ዘሎ ህዝብና ድምጹን ኣፉን ኬና ድሌታት ህዝብና ንሕና ክንጠልበሉ ኢና ተባሂሉ “”ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ሃገር መዋሊት ግብረሽበራ መዝገብ ትስፈር፡ ልዕሊኡ እዉን መንግስት ኣመሪካ ድላይኩም ግበሩ“” ጠለብ ህዝቢ ኤርትራ ድዩ?
–ነዚ ጠለብ እዚ ጠለብ ህዝቢ ኤርትራ ምኻኑ ብኸመይ መርትዖታት ይምኽነ? መንከ ወከልቲ እቲ ኣብ ዉሽጥ ኤርትራ ዘሎ ህዝቢ ጌይርኩም?
–እዚ ጠለብ እዚ ብቀጥታ ብዘይካ ነቲ ምልካዊ መንግስቲ፡ ነቲ ኣብ ዉሽጥን ወጻኢን ዘሎ ህዝቢ ብኣሉታ ዶ ክጸልዎ ኣይክእልን እዩ? ዘይክእል እንተኾይኑ ብኸመይ ይምኽነ?
–መንግስት ኣመሪካ ንኤርትራ ኣብ ሃገር መዋሊት ግብረሽበራ መዝገብ ኣመሪካዉያን ክስፍርዋ ኸ ናትኩም ምኽሪ ወይ ቡራኼ ዘድልዮም መንግስት ድዮም?
–ኤርትራ ኣብ ሃገረ መወልት ግብረሽበራ መዝገብ እንተኣትያ፡ ብመሰረት እቲ ኣብዚ ኣዋንዚ ኣመሪካዉያን ዝሰርሕሉን ዝናጣጠፍሉን ዘለዉ ዕላማታት ግብረሽበራ፡ ነቲ 50% ክፋልን ኣካልን ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝኾነ ኣማኒ እስልምና ከመይ ክጸልዎ እዩ? ብዘይካ እቲ ስርዓት መጀመርታ እቲ ኣማኒ እስልምና ዝኾነ ህዝብና ግዳይ ተጠቃዒ ናይቲ ዉሳኔ ዶ ኣይከዉንን?……….ወ.ዘ.ተ ቡዛሓት ሕቶታት ከላዓል ዝኽእል ጠለብ እዩ።
ብዝኾነ ዝባሃል ተባሂሉ ስለዘሎ፡ ዳግም ዝምለስ ነገር ኣይኮነን። ነቲ ተሞክሮ ኣቃልቦ ሂብካ ብዛዕብኡ ምዝራብ ንመጻኢ መስመር ምትኽኻል ክኸዉን ስለዝኽእል ጥራይ እዩ ዝዝረበሉ ዘሎ።
ኣብ መደምደምታ ሓተታይ እቲ ዝተካየደ ሰላማዊ ሰልፊ፡ ኣዝዩ ህዝባዊ ባይታ ዝኸፈተ ማዕበል ህዝብን፡ ንጠለባት ህዝቢ ኤርትራ ዘንጸባርቕ እዩ። ክቅጽልን ክታባባዕን ክንኣድን ዝግብኦ እዉን እዩ። ፍጹም ዝባሃል ነገር ስለዘየሎ ኣብ ማሕበራዊ ሂወት፡ ዝነበሮ ኣሉታዊ ዙርቃታትን ጽልዋታትን ድማ ንድሕሪ ሕጂ መቃጻጸሪ መካኒዝም ክግበረሎም ኣገዳሲ ምኻኑ ብምልባዉ ርእይቶይ ክዓጹ ይመርጽ።