text:
Radio Erena: 15 January 2019
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ካብ ስልጣን ክእለ ዝጽውዕ ብደረጃ ሃገር ህዝባዊ ናዕቢ ኣብ ዝቕጽለሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ከሰላ፣ ግና ብኣንጻሩ ነቲ ፕረዚደንት ዝድግፍ ሰለማዊ ሰልፊ ምክያዱ ተሓቢሩ።
ኣብቲ ዝሓለፈ ሰሙን ዝተኻየደ ሰልፊ፣ ኣሽሓት ነበርቲ ዞባ ከሰላ፣ ን30 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝርከብ ፕረዚደንት በሽር ዘለዎም ደገፍ ገሊጾም ኣለዉ።
ኣብቲ ዞባ፣ ከባቢ ገዳርፍ ኣቐዲሙ ኣብ ዝተኻየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ፣ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ብውሕዱ ሽዱሽተ ሰባት ከምዝቐተሉ ኣይርሳዕን።
ብዘይካ’ዚ መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብቲ ዞባ ልዕሊ 800 ሰባት ቀይዱ ኣሎ።
ምስ ኤርትራ ዘዳውብ ዞባ ከሰላ ካብ መወዳእታ ወርሒ ናይ 2017 ኣትሒዙ ኣብ ናይ ህጹጽ እዋን ኣዋጅ’ዩ ዝርከብ።
እቲ ኣዋጅ፣ ክሳብ ሰነ 2019 ክናዋሕ፣ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ሓድሽ ዓመት ውሳኔ ኣሕሊፉ’ዩ።


c: text/html

text:
ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ቐርኒ ኣፍሪቓ ብዝይካ ኣብ ኤርትራ
ኣቶ መሓመጣሃ ተወከል፡ ንሶማል ሞራላዊ ደገፍ ምሃብ ታሪኻዊ ግዴታ እዩ።
ኣብዚ ዘለናዮ ግዜ ኣብ ቐርኒ ኣፍሪቃ ዓበይቲ ዲሞክራሲያዊ ለውጥታት ተራእዮምን ይራኣዩን ኣለዉ። እንተኾነ ግን ኤርትራ ክሳብ ሕጂ ዲሞክራሲያዊ ለውጥታት ንምትእትታው ጻዕርታት ኣየራአየትን።
ጅቡቲ ፕረስደናታዊ ምርጫ ኣብ ዕለት 8/4/05 ንምግባር ምሉእ ምድልዋት ገይራ ኣላ።ፕረስደንት እታ ሃገር ኣቶ እስማኢል ዑመር ገለ ንኻላኣይ ግዜኡ ይወዳደር ኣሎ ክብል ዝበጽሓና ሓበሬታ ሓቢሩ።ከምዝዝከር ጅቡቲ ዲሞክራሲያዊ ምርጫን ብሰለማዊ ኣገባብ ምስግጋር ስልጣን ዘተኣታተወት ቐዳመይቲ ሃገር ኣብ ቐርኒ ኣፍርቃ እያ።ኣብ ግንቦት 2000 እዚ ሕጂ ዘሎ ፕረስደንት ኣቶ እስማኢል ዑመር ገለ ምስ መራሒ ተቓወሚ ጅቡቲ ኣቶ ሙሳ ኣሕመድ እስማኤል ተወዳዲሩ ከምዝተዓወተ ይፍለጥ።ኣብቲ ግዜ ፕረስደንት ጅቡቲ ዝነበረ ኣቶ ሓሰን ጉለት ድማ ነቲ ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ብህዝቢ ንዝተመረጸ ስልጣኑ ኣረኪቡ ተሰናቢቱ።
ኣብ 2004 ኣብ ኬንያ ታሪኻዊ ለውጢ ዝተራኣየሉ እዩ። ስልጣን ካብ ፕረስደንት እቲ ሃገር ዝነበረ ፕርስደንት ዳኒኤል ኣራፕ ሞይ ናብቲ ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ብህዝቢ ዝተመረጸ ፕረስደንት ሞይ ኪባኪ ተሰጋጊሩ።እዚ ድማ ብሰላማዊ ኣገባብ ስልጣን ምስግጋር ዝተኣታተወሉ ዓብይ ዝላ ኣብ ታሪኽ ኬንያ እዩ።
ከምዝዝከር ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝተኻየድ ፕረስደንታዊ ምርጫ ኣቶ ግርማ ወልደግዮርጊስ ንፕርስደንት ነጋሶ ጊዳዳ ተኪእዎ።ኣብ ግንቦት15,2005 ዓብይ ምርጫ ባይቶ ኣብ ኢትዮጵያ ክካየድ ምዃኑ ምንጭታት ሓቢሮም።ኣብዚ ምርጫ ልዕሊ ዓሰተ ሽዱሽተ ሰልፍታት ክሳተፋ እየን።ነዚ ምርጫ ዕውት ንምግበር ማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ኣብ ትሕቲ ዘይመንግስታዊ ኣሰናዳኢት ኮሚቴ ምርጫ ኣትየን ኣለዋ።መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብዚ ምርጫ ከምተዓዘብቲ ንኽሳተፉ ንብዙሓት ዕድል ከፊቱ ኣሎ ክብል እቲ ዝበጸሐና ሓበሬታ ይሕብር።ብመሰረት እቲ ሓብሬታ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንውድብ ሑብራት ሃገራት፤ ኣውሮጳዊ ሕብረት፤ ዞባዊያንን ኣህጉራዊያንን ማሕበራት ኣብዚ ምርጫ ንኽሳተፋ ኣፍቒዱ ኣሎ ኢሉ።
ኣብ ቐርኒ ኣፍርቃ ካብ ዝተረእዩ ለውጥታት ፡ ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ኣብ ሶማል ዝተገበረ እዩ።ስልጣን ብሰለማዊ ኣገባብ ካብ ፕረስደንት ዓብደልቓስም ሳላድ ሓሰም ናብ ፕረስደንት ዓብደላ ዮሱፍ ከምተሰጋገረ ይዝከር።ኣብዚ እዋን ብዛዕባ ሶማል ዝግደሱ ብሓባር ተጠርንፎም ኣብ ሶማል ዑደት ይገብሩ ምህላዎም ካብቲ ቦታ ዝበጸሓና ሓበሬታ ይሕብር።ዕላማ ናይዚ ልኡኽ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ንምሕያልን ሰላም ንምርግጋጽን ኮይኑ ድሮ እቲ ልኡኽ ኣብ ከተማታት ሞቓድሾ፤ ኣርጌሳን ጆሃርን ከምዝበጸሐ ተፈሊጡ ኣሎ።እቲ ልኡኽ ኣብ ዑደቱ ምስ ዝተፈላለዩ ሶማሌዊያን ከምዝተራኸበን ኣብ ርክባቱ ብዛዕባ ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ኣብ ሶማል ብፍላይ ኣብ ቐርኒ ኣፍርቃ ድማ ብሓፈሽ ተዘራርቡ።
ጋልፍ ኢንፎርመሽን ሰንተር (ጋኢሰ) ነዚ ኣብ ቐርኒ ኣፍሪቃ ዝግበር ዘሎ ለውጥታት ብፍላይ ድማ ኣብ ሶማል ይከታተሎ ኣሎ።ብመገዲ ቤት ጽሕፈትና ኣብ ሶማል ከምእውን ዳይርክተር ጋኢሰ ነዚ ዓበይቲ ለውጥታት ጸባብ ንምግባር ኣብቲ ቦታ ይንቕሳቐሱ ኣለዉ።
ኣቶ መሓመድጣሃ ተወከል ዳይርክተር ጋልፍ ኢንፎርመሽን ሰንተር(ጋኢሰ) ኣብ ርግኣትን ዲሞክራሲያዊ ለውጢ ሶማል ካብቶም ዝግደሱ እዩ።ንሱ ካብቶም ቕዳሞት ጋዜጠኛታት ኣብ ሶማል ኣብ 1997 ዝነበር ፍጻሜታት ካብ ውሽጢ ሶማል ብመገዲ ኣልጅዚራን ማዕከናት ዜና ዓረብን የማሓላል ምንባሩ ይዝከር። ንሱ ካብቲ ኣብቲ ግዜ ዝተገበረ ዓሰርተ ሰለስተ ዋዕላታት እተን ናይ መወዳእታ ከልተ ዋዕላታት ማለት ዋዕላታት ዓርታን ናይሮብን ሪፖርት ምግባሩ ይፍለጥ። ኣቶ መሓመድጣሃ ተወከል ኣብ ዝሓለፈ ክልተ መዓልታት ምስ ተሌቭዥን ሃርጌሳ ኣብ ዝግበር ዝነበረ ግዜጣዊ ዋዕላ፡ ሶማል ኣብዚ ደልዲላ ረጊጻትሉ ዘላ እዋን ፍሉይ መንግስቲ ካብ ሓሙሽቴአን ቀቢላታት ምምስራቱ ፍሉይ ሓይልን ደገፍን ዝህቦ እዩ ክብል ተዛሪቡ።ብምቕጻል ብመሰረት እዚ ድማ ብዲሞክራሲያዊ ኣገባብ ተዓዊታ ኣብ ቐርኒ ኣፍሪቃን ዓለምን ግቡኣ ክትጻወት ክምትኽእል ኣስሚርሉ። ሶማሌያውያን ይብል ንሱ ኣብ ሓደ ሃገራዊ ዕላማ ኣብ ትሕቲ ሓንቲ ጽላል ምስምምዖም ንሶማል ካብ ሕንፍሽፍሽን ኩናት ኣውጺኡ ናብ ሰላምን ርግኣትን ዘምርሓ ዓብይ ስጉምቲ እዩ ኢሉ።
ብምቕጻል ሶማል ገባሪት ጽቡቕ ንሃገራት ቐርኒ ኣፍሪቃ እያ፡ ንኣብነት ንህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ዝግበረቶ ሓገዛት ኣብ ምዕዋት ሰውራ ዓብይ ተራ ነይርዋ፤ ንተቓወምቲ ኢትዮጵያ ማለት ነዚ ኣብ መሪሕነት ዘሎ ኣንጻር መንግስቱ ኣብ ዝግበር ዝነበረ ቃልሲ ንምዕዋቱ ዓብይ ግደ ነይርዋ ከምእውን ናጽነት ጅቡቲ ኣብ ምምጻእ ተረኣ ዝተጻወትት ሃገር እያ ድሕሪ ምባል ሃገራት ቐርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ምርግጋእን ምዕዋት ዕላማታትን ሶማል ሞራላዊ ግዴታ ኣለወን ክብል ኣስሚርሉ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=3029

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ነዚ ንፁር ሸቶ‘ዚ ንምውቃዕ ዝካኣለሉ ካልእ ኣገባብ ኣሎ ኢሉ ትካል ገንዘብ ዓለም ከምዝኣምን ዝገለፁ እቶም ዳይረክተር፣ንኣብነት ገሊኦም ባንክታት ናይ ነዊሕ እዋን ልቃሕ ንገለ ዘፈራት ንክህቡ ምግባር ይካኣል‘ዩ ይብሉ።ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ፣ብዙሕ ወለድ ክሓቱ፣ንመን ከልቅሑ ከምዘለዎም ኣቀዲሞም ክሓስቡሉ ምግዳድ ይካኣል‘ዩ‘ውን ኢሎም።
እቲ ተኣሳሲሩ ክላዓል ዝኽእል ነጥቢ፣ምርካብ ልቃሕን ናይ ወፃኢ ሸርፊን‘ዩ ዝበሉ ዳይረክተር ትካል ገንዘብ ዓለም ጨንፈር ኢትዮዽያ፣ኩሉ ነገር ከምዘሎ ኮይኑ ብጠንቂ‘ቲ ፅኑዕ መንግስታዊ ሞነተሪ ፖሊሲ፣ብሕልፊ መጠን ዝቅባበ ንምውራድ ትሰርሕ እንተሃሊኻ፣ፅኑዕ ሞነተሪ ፖሊሲ ምትግባር ግድን ክኾን እዩ።እዚ‘ውን ኣጓኒፉ ዘሎ ኢሎም።
ምስ ፕሮግራም ምዕባለን ትራንስፎርሜንን ተኣሳሲሩ፣መንግስታዊ ልቃሕን ኣጠቃቅማ ገንዘብን ኣዝዩ ወሲኹ ከምዘሎ‘ውን ሓቢሮም።ንምዕዋት‘ዞም ገዘፍቲ መደባት፣ገንዘብ ካብ ውሽጣዊ ምንጭታት እንድሕር ኮይኑ ዝመፅእ፣ዓቅሚ‘ዞም ባንክታት‘ውን ናብኡ ገፁ የምርሕ ኣሎ ማለት‘ዩ፣እዚ ማለት ድማ ንውልቀ-ዘፈራት ዝዋሃብ መጠን ልቃሕ ትሑት ክኸውን‘ዩ፣ኩነታት ወፃኢ ሸርፊ‘ውን ከምኡ ይኸውን‘ሎ ባሃላይ‘ዮም ንሶም።
ኣብ ወፃኢ ካብ ዝነብሩ ኢትዮዽያውያን ናብ ዓዶም ዝልእኽዎ መጠን ገንዘብ፣ገለ እዋን ንምዕቃኑ ኣፀጋሚ‘ዩ።ግን ማዕረ‘ቲ ዝላዓለ ኣገልግሎት ሰደድ ዝእክብ ዘሎ መንገዲ ኣየር ኢትዮዽያ ይኸውን ስለዘሎ ኣዝዩ ረባሓይ‘ዩ ምባል ይካኣል።ምስ‘ቲ ናይ ዓሚ ኣነፃፂርካ ድማ ዳያስፖራ ዝልእኽዎ መጠን ገንዘብ ብሰላሳ ሚእታዊ ወሲኹ‘ሎ።እዚ ማለት ሸርፊ ወፃኢ ኣብ ምድንፋዕ፣ነበርቲ ወፃኢ ኢትዮዽያውያን ሓያል ምንጪ ይኾኑ ኣለው።ምስ ዘይመንግስታዊ ትካላት ደሚርካ፣እዚ መጠን‘ዚ ልዕሊ ሓደ ሚልዮንን ፈረቃን ዶላር ዝኸውን‘ዩ።
ኣብ ቀጥታዊ ፈነወ ሬድዮ ዳይረክተር ባንኪ ዓለም ጉዋንግ ዢ ቼን ኢልና ዝጠቀስናዮ ጌጋ‘ዩ።ዳይረክተር ትካል ገንዘብ ዓለም ጃን ሚከልሰን ብዝብል ይተኣረመልና።


text:
Söderhamn
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 29 9 2020
ሰደርሃምን ሃብታም ባህላዊ ሂወትን ተቐበልቲ ኣጋይሽ ዝኾኑ ነበርትን ዝቕመጥዋ ብተፈጥሮ ውቅብትን ቦታ እያ። ኣብ ሴንትሩም ብዙሓት ድኳናት፣ ኣብያተ ምግብን ካፌተርያታትን ይርከቡ። እታ ከተማ ንባሕሪ፣ ኣግራብን ገጠራትን ቅርበት ዘለዋ ኮይኑ ብዙሓት መዘናግዒ ሜዳታት ይርከብዋ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ25,706
ስፍሓት መሬት2,285 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Gävle 80 ኪሜ
- Sundsvall 134 ኪሜ
- Stockholm 247 ኪሜ
- Umeå 400 ኪሜ
- Malmö 780 ኪሜ
ሰደርሃምን ሃብታም ትሕዝቶ ትምህርትን ብቑዕ መርበብ መጓዓዝያን ኣለዋ። ናብ ምምሕዳርና ብደሓን ምጹ!
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ምምሕዳር ክራይ ኣባይቲ፣ ዝሽየጡ ናይ ማሕበር ኣባይትን ካልኦት ዓይነት መንበርን ዝርከብዎም ትካላት ኣባይቲ ኣለዉ። ኣብ መርበብ ሓበሬታ ምምሕዳር ብዛዕባ ነጻ ዝኾኑ ኣባይትን ኣካረይቲ ትካላትን ከተንብብ ትኽእል።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ምምሕዳር ብርክት ዝበሉ ዝተፈላለዩ ቋንቋታት ይዝረቡ። ብብዝሒ ዝዝረቡ ቋንቋታት ሶማልኛ፣ ትግርኛ፣ ዓረብኛ፣ ዳሪን ፋርሲን እዮም። ንኣሽቱን መንእሰያትን ካብ ቋንቋ ሽወደን ዝተፈልየ ቋንቋ ኣደ ዘለዎም ኣብ ቤት ትምህርቲ ትምህርቲ ቋንቋ ኣደ ክረኽቡ ይኽእሉ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ምምሕዳር ኣብ ዝተፈላለዩ ዓውድታት ዝነጥፋ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ኣለዋ። ከም ኣብነት ናይ ስፖርት ማሕበራት፣ ናይ ባህሊ ማሕበራት፣ ኣብያተ ክርስትያንን ዝተፈላለዩ ናይ እምነት ማሕበራትን። ኣብ መርበብ ሓበሬታ ምምሕዳር ምስ ዝምባለታትካ ዝሳነያ ማሕበራት ኣብ መዝገብ ማሕበራት ክትረክብ ይከኣል እዩ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ምምሕዳር ካብቶም ትጽቢት ትገብረሎም መብዛሕቲኦም ይርከቡ። ኣብዚ ምምሕዳር ቤት ንባብ፣ ድኳናት መግብን ዝተፈላለዩ ዓይነት ኣገልግሎትን ድኳናትን ኣለዉ። ቤት ጽሕፈት ዕዮ፣ ቤት ጽሕፈት ማሕበራዊ ኣገልግሎት፣ ካስሳ ውሕስነትን ኣታዊ ውሽጢ ሃገርን ብቐሊሉ ይርከቡ።
ብተወሳኺ ኣዳራሻት ስፖርትን ብርክት ዝበለ ትሕዝቶ ዘለዎም ዝተፈላለዩ ናይ ትርፊ ግዜን ባህላዊ ንጥፈታትን ኣለዉ።
ናውቲ ስፖርት ንዘይብሉ ካብ ስፖርቶቴከት ንውሱን ግዜ ሓደስቲ ዘይኮኑ ናውቲ ስፖርት ክልቓሕ ይኽእል እዩ።
ብርክት ዝበሉ ሕሱራት ክዳውንቲ፣ ናይ ክሽነን ናይ ገዛ ኣቑሑትን ክትገዝኣሎም እትኽእል ድኳናት ሓራጅ እውን ኣለዉ።
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ምምሕዳር ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ እንታይ ከምዝርከብን ዝካየዱ ንጥፈታትን ክትረክብ ትኽእል።
ምምሕዳር ሶደርሃመን ኣብ ምክንኻን ሓደሽቲ መጻእቲ ናብ ሶደርሃመን ዓቢ ተመኩሮ ኣለዎ ከምኡዉን እዚ ምምሕዳር ንሓደሽቲ መጻእቲ ናብ ሶደርሃመን ብፍሉይ ዘገልግል ሓድሽ ወብሳይት ኣዳልዩ ኣሎ።
ክትበጽሑና ምስ ትደልዩ ብ www.informationsoderhamn.se/ti
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ምምሕዳር ዕድመኦም ካብ 1-5 ዝኾኑ ትምህርታዊ ንጥፈታት መዋእለ ህጻናትን ኣብ መንበር ኣባይቲ ውልቀ ሰባት ዝወሃብ መዋእለ ህጻናትን ኣለዎ። ኣብ ምምሕዳር ብናይ ብሕቲ ትካላትን ብምምሕዳርን ዝመሓደሩ 20 ዝኾኑ መዋእለ ህጻናት ኣለዉ። ኣብ ዝኾነ ንጥፈታት መዋእለ ህጻናት ዝነጥፉ ቆልዑ ዘይብልኩም ወለዲ፣ ናብ ኣካል ማእከል ስድራ ቤት ዝኾነ ክፉት መዋእለ ህጻናት ክትከዱ ትኽእሉ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ምምሕዳር ክሳብ 9ይ ክፍሊ ንዝኸዱ ተመሃሮ ኣገልግሎት ናይ መባእታ ቤት ትምህርቲ ይህብ። ኣብ መዝገብ ሓበሬታ ምምሕዳር ዝያዳ ሓበሬታ ብዛዕባ መባእታ ቤት ትምህርትን ብዛዕባ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርትን ክትረክብ ትኽእል።
ቤት ትምህርቲ ባህሊ ብወለንታ ዝግበር ንጥፈታት ኮይኑ ኣስተምህሮ ዳንስ፣ ምርኢት፣ ትያትር፣ ህርመትን ሙዚቃን ይህብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ምምሕዳር ብዙሕ ዓይነት ናይ ዓበይቲ ትምህርትን ቋንቋ ሽወደን ንወጻእተኛታት፣ sfi የእንግድ። ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ካብ ናይ መባእታ ትምህርቲ ክሳብ ናይ ላዕለዋይ ትምህርቲ መደባት የጠቓልል።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ውሽጢ ምምሕዳር ኣገልግሎት ናይ ዝተፈላለዩ ዓይነት ሕክምና ኣብ ዕጹው ሕክምና፣ ናብ ሕክምና ብምምልላስን ናይ ገዛ ሕክምናን ከምኡ ውን ማእከላት ጥዕናን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ናይ ሰደርሃምን ማእከል ስድራ ቤት ናይ ነፍሰጾራትን ካብ 0-5 ዓመት ዝዕድመኦም ህጻናት ዘለዎም ስድራ ቤታት መራኸቢ ቦታ እዩ። ኣብዚ ናይ ኣሕረስቲ መቐበሊ ቦታ፣ ክንክን ጥዕና ህጻናት (BVC), ሰራሕተኛታት ስነኣእምራውን ማሕበራዊ ሕቶታትን ክፉት መዋእለ ህጻናትን ይርከብ።
ኣውራጃ ዬቭለቦርይ ኣብ ሰደርሃምን ንሓተቲ ዑቕባ ክንክን ጥዕናን ሕክምናን ከምኡ ውን ዝርርብ ጥዕናን ዘአንግድ ዑቕባን ጥዕና ስደተኛን ዝበሃል ፍልይ ዝበለ ማእከል ጥዕና ኣለዎ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ትካላት መንግስቲ፣ ምምሕዳርን ሕክምናን ኣብ እትገብሮም ኩሎም ርክባት ቋንቋ ሽወደን ዘይትዛረብን ዘይርደኣካን እንተኾይኑ ሓገዝ ቶርጓማይናይ ምርካብ መሰል ኣሎካ። እዚ ከኣ ኣብታ መዓልቲ ትምልከቶ ሕብረተሰባዊ ትካል ኣቐዲምካ ቆጸራ ይተሓዝ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ ምምሕዳር መርበብ ህዝባዊ መጓዓዝያ ኣሎ። ድሌት ምምሕዳር ሰደርሃምን ዝበዝሑ ብህዝባዊ መጓዓዝያ ንኽገሹ እዩ። በዚ ምኽንያት ከኣ ኣብ ምምሕዳር ምዝጉባት ኮይኖም ዕድመኦም ኣብ ሞንጎ 7-19 ዝኾኑ ነበርቲ ነጻ ናይ ኣውቶቡስ ካርድ ንህብ። ቀጻሊ መስመር ኣውቶቡስን ትራፊክ ባቡርን ካብ ኣብ ማእከላይ ቦታ ከተማ ዝርከብ ማእከል መገሻ/መናሃርያ ይብገስ።
ናይ X-ትራፊክ ናይ ቀረባን ርሑቕን ኣገልግሎት ኣውቶቡስ ናብ ኩሉ ከባብታት ምምሕዳር ዝበጽሕ ኣዝዩ ሰፊሕ እዩ። ኣብ ማእከል መገሻ/መናሃርያ Y-ኣውቶቡስ ኣብ ቀዳመ ሰምበትን ናይ ነዊሕ ጉዕዞ ኣውቶቡሳትን ይርከባ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ምምሕዳር ወይ ከኣ ኣብ ብመጓዓዝያ ክኽየድ ዝከኣል ቦታታን ዓበይትን ነኣሽቱን ወሃብቲ ስራሕ ይርከቡ። ኣብዚ ከባቢ ክትረኽቦም እትኽእል ስራሕ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣብ መእተዊ ሌላ ስራሓት ክፉት ናይ ስራሕ ዕድል ኣብ ዝብል ሳንዱቕ ብምእታው ይኸውን። ንሓደስቲ ሰብ ትካል እንህቦ ትምህርቲ ናትካ ትካል ክትገብር ዘኽእለካ እገዳሲ ኣፍልጦ ክትረክብ የኽእለካ እዩ።


text:
ብመኽንያት 20 ሰነ ሰማእታት ኤርትራ ዝተዋህበ መግለጺ ብደሞክራስዊ ግንባር ሓድነት (ደግሓኤ)
ዝኽረ ስውኣት
"....ስድራ ስውኣት ጋር (ጋር ነብሲ) ደቆም ክበልዑ ኣይኮኑን ተፈጢሮም...."
"....እዚ ህዝቢ፡ ሰንበት ሰንበት ኣብ ገዝኡ ኬድና በጊዕ ክንሓርደሉ ድዩ ደልዩ?...."
እዘን ክልተ ብሂል ካብተን ገለ "ወርቓዊ ቃላት” ኢሰያስ አፈወርቂ ኣብ ዝተፋላለዩ አጋጣምታት ዝተዛረበን'የን።
ኤርትራዊት ስድራ ቤት ኣሽንኳይዶ ጋር ደቓ ክበልዕሲ፡ መስዋእቶም ዝምለስ እንተ ዝኸውን፡ እታ ዝደኸየት ስድራ’ውን ዝኽፈለት ከፊላ፡ ውላዳ ንምድሓን ከም እትብጆ ዘጣራጥር ኣይኮነን። ብተወሳኺ ህዝብ
Read more: ብመኽንያት 20 ሰነ ሰማእታት ኤርትራ ዝተዋህበ መግለጺ ብደሞክራስዊ ግንባር ሓድነት (ደግሓኤ)
ህጹጽ ጻዊዒት ንመንግስታት ዓለምና ንሂወት ሰላማዊ ህዝቢ ትግራይ ንምድሓም!!! ሰማእታትና፣ ወርሒ ሰኔ ጥራይ ዘይኮነ ሙሉእ ዓመት ይዘከሩ!!!
ዲሞክራስያዊ ዉድብ ብሄረ ብሌን ኤርትራ
እዚ ወርሒ እዚ ሰማእታትና ንዝክረሉ ወርሒ’ዩ። ኣብ’ዚ ናይ ሎሚ ዘመን ዝኽርና ግን ንህዝቢ ትግራይ ቐዳምነት ክንህቦ ወሲና። ሰማእታትና ኣዕኑድ ታሪኽና፣ ባና ጽባሕ ናጽነትና፣ ክብርናን ኩርዓትናን ኣብ ዓመት ሓንሳብ ዘይኮነ መዓልታዊ ሕድሪ ናቶም እናፈጸምና’ና ክንዝክሮም’ዩ ዝግባኣና። ህዝቢ ኤርትራ ኣዋርቕ ደቑ ‘’ዓወት ንሓፋሽ’’ እናበሉ ዝወደቑሉ ሎሚ ኣብ ሲኦል ክነብር ምርኣይና ዝያዳ የሕርነና ኣሎ።
Read more: ህጹጽ ጻዊዒት ንመንግስታት ዓለምና ንሂወት ሰላማዊ ህዝቢ ትግራይ ንምድሓም!!! ሰማእታትና፣ ወርሒ ሰኔ ጥራይ ዘይኮነ ሙሉእ ዓመት ይዘከሩ!!!
ናይ መጨረስታ መዓርፎ ዒንኪላሎ
ተሓዝ ገንዘብ ናይ መድሃኔ አለም ቤተ-ክርስትያን ዝነበረ ሰብ፣ ብርክት ዝበለ ገንዘብ ምስ ሰረቀ፡ የዕሩኽቱን አዝማዱን ዓገብ: ተግባራትካ ኣይጠዓየን: ገንዘብ መድሃኔ አለም ክትበልዕ ምስ በልዎ፣ ብድፍረት ነውራም ተግባራቱ ከይዓጀቦ፣ "....እንታይ እዩ'ሞዚ ካልኦት እንዶ እነሄዉ ደሙን ስግኡን ይበልዑ ...."ብምባል መለሰ ይብሃል።
ማሕበራዊ ፍጮ ብገንዘብ ይቋመሩ፡ ናይ ፖለቲካ ፍጮ ብህይወት ሰብ ይቋመሩ
ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ግጭት ዘይፍለዮ ዞባ ምዃኑ ብዙሓት ዝሰማምዕሉ’ዩ። ጠንቂ ናይ’ቲ ግርጭት ከኣ፡ ሓቚፍዎ ዘሎ ዕቁር ባህሪያዊ ጸጋታት ዘይኮነ፡ ዘለዎ ጂኦግራፊካዊ ዓለማዊ ኣገዳነት ምዃኑ፡ ብዙሓት ምሁራት ብመርተዖ ኣደጊፎም የረድኡ። ብጂኦግራፊካዊ ኣቀማምጣኡ ዝግደሱ ድማ ካብ’ቶም ዋናታት ናይ’ቲ ዞባ ዝኾኑ ህዝብታትን መንግስታትን ወጻኢ፡ ፍልጠት፣ ገንዘብ፣ ሃይማኖት፣ ፖለቲካ፣ ቴክኖሎጂ ሒዞም ካብ ርሑቕ ዝመጽኡ፡ ብልዕልና ግዝኣተ ሕጊ፡ ስርዓተ ደሞክራስያዊ ምሕደራ፡ ክብረት መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰል ብዙሕ ዝብሉን ዝመጻደቑን ሰብ ፍሉይ ረብሓ’ዮም።
ንኢሳያስ ካብ ሰንዓፈ ጅማ ኢትዮጵያ ትቐርብ፡ ካብ ድሕነትን ምዕባለን ህዝቢ ኤርትራ፡ ድሕነትን ምዕባለን ህዝቢ ኢትዮጵያ ፍሳሃ ዎ ደስታ ይህቦ፡
ኢሳያስ ብሕጋዊ ዓይኒ መራሒ ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኣይኮነን። ባህሪኡ’ውን ምስ ባህሪ ህዝቢ ኤርትራ ኣይቃዶን። ብፖለቲካዊ መዳይ ህዝባዊ ኣረኣእያ የብሉን። ከምኡ ምዃኑ ፋሽሽታዊ ተግባሩ ምስክር’ዩ። ንስሙ ናይ ነጻነትን ሓርነትን ተጋደላይ’ዩ። ናይ ነጻነትን ሓርነትን ተጋዳላይ ህዝቢ ከኽብር፡ ንስለ ህዝቢ ብዙሕ ውልቃዊ ባህግታቱ ብጸጋ ክኸፍል’ዩ ትጽቢት ዝግበር። ኢሳያስ ግን፡ ስለ ድሕነት፡ ክብረትን ምዕባለን ህዝቢ ኤርትራ ዝሓስብ ኣእምሮ፡ ዝስከፍ ሞራል ኣይነበሮን። ሕጂ’ውን የብሉን። ብናይ ታሪኽ ኣጋጣሚ ግን ጎሮሮ ፖለቲካ ኤርትራ ዓትዒቱ፡ ምስትንፋስ ህዝቢ ዓጽዩ ዘጨንቕ ዘሎ ንሱ’ዩ። ጎሮሮ ፖለቲካ ሃገረ ኤርትራ ዓትዒቱ ብምሓዝ ክሻድን ዕድል ካብ ዝሃቦ ኣጋጣሚ ሓደ ድማ፡ ምስ ምውጋድ ስርዓት ደርግ ኣብ ዝበዝሕ ህዝቢ ኤርትራ ተፈጢሩ ዝነበረ ሕጋዊ ውሕስነት ዘይተገብረሉ ንጹህ ፖለቲካዊ እፎይታ ዝፈጥሮ ምዝንጋዕ’ዩ።
Read more: ንኢሳያስ ካብ ሰንዓፈ ጅማ ኢትዮጵያ ትቐርብ፡ ካብ ድሕነትን ምዕባለን ህዝቢ ኤርትራ፡ ድሕነትን ምዕባለን ህዝቢ ኢትዮጵያ ፍሳሃ ዎ ደስታ ይህቦ፡
Read more: ንኢሳያስ ካብ ሰንዓፈ ጅማ ኢትዮጵያ ትቐርብ፡ ካብ ድሕነትን ምዕባለን ህዝቢ ኤርትራ፡ ድሕነትን ምዕባለን ህዝቢ ኢትዮጵያ ፍሳሃ ዎ ደስታ ይህቦ፡
ጉጅለ ህግደፍ ስለምንታይ’ዩ ኣብ ወርሒ ሰነን መስከረምን ዝገፍፍ?
ህግደፍ ብንቕሓት፡ ብእምነት፡ ብምርጫ ዜጋታት ዘይኮነ፡ መብዛሕቲኡ ኣገዲዱ ብግፋ ብራዕዲ ብዝኣከቦ ሓይሊ ሰብ ዝሓበጠ ስማዊ መንግስታዊ ጉጅለ’ዩ። እቶም ኣባላተይ ዝብሎም፡ ንሳቶም ድማ ውድብና መንግስትና ዝብልዎ መብዛሕቲኦም ምርጫ ኣልቦ ግዱዳት’ዮም። ንሱ ብሓቂ ኣባላተይ ዘብል፡ ንሳቶም ’ውን ውድብና መንግስትና ዘብል ናይ መትከል ናይ ፖለቲካዊ መስመር ዝምድና የብሎምን። ህግደፍ ብዘለዎ ዓመጻዊ ሓይሊ’ዩ ብመን ሓታቲ ኣለኒ ኣብ ክንዳኦም ዝዛረብ።
መልእኽቲ ንበሃማት ኣመለኽቲ ኢሳያስ፡-
ፖለቲካ ኤርትራ ኣብ ከመይ ዝበለ ኣሰካፊ ጥርዚ በጺሑ ከም ዘሎ፡ ንለባማትን ሓላፍነታውያንን ኤርትራውያን ብሩህ’ዩ። ንዓኻትኩም ንበሃማት ኣመለኽቲ ኢሳያስን ህግደፍን ግን ገና ኣይተሰቆረኩምን። ከም’ቲ “ብዘመነ ውቤ ዝጸመመ ውቤ ክብል ይነብር” ዝበሃል ምስላ፡
ንዘይትኣምነሉ ፖለቲካዊ ርእይቶ ምቅዋም መሰል’ዩ ኣብ ሓጺር ግዜ ንህግደፍ ስለ ዘይኣለይዎ ኢልካ ምኹናን ግን ፖለቲካዊ ድኽነት’ዩ።
ፖለቲካ ኤርትራ መበገሲኡን መደምደምታኡን ጠፊኡ ኣሎ። ብካልእ ኣዘራርባ መንገዲ ዓወትን ጥፍኣትን ወይ ህዝባውን ጸረ-ህዝብን ኣረኣእያታት ተደዋዊሱ ብዙሓት ንምፍላዩ ኣብ ዝተጸገምሉ ኩነታት ንርከብ ኣለና። ካብ መግለጺ ዝርገተ ፖለቲካ ኤርትራ ሓደ፡ ካብ ሚዛናዊ ተረድኦ ዘይብገስ ማለት፡ ንመን ሃሪሙ ንመን ከም ዘድሕን ኣበይ ከ የዕርፍ ዘይፍለጥ፡ ብይበሃል ኣሎ ይኸዱ ኣለው፡ ተለኪሙ ዝስዕብ ንሪኦን ንሰምዖን ዘለና ናይ ጣሕመሽመሽ ጉዕዞ’ዩ። ሰብኣውን ፖለቲካውን ሓልፍነት ብዝጎደሎ ኣገባብ፡ ብህንጡይነት ብኣጉል ጃህራ ኣብ ኣፍካ ዝመጽኣልካ ንዝሃረመ ይህረም ከም ዘለዎ ምድርጓሕ። ናይ ውልቀ ሰብ፣ ውድብ፣ ብሄር፣ ሃይማኖት፣ ስም ከየጥፍእ፡ ክብሪ ከይዳፋእ፡ ሕጊ ከይጥሕስ ዝብል ሓላፍነታዊ ስኽፍታ ብዘይብሉ ንበል ጥራሕ ንኺድ ጥራሕ። እንታይ ትብል ሓሳብ ከይተጸርበ፡ ናበይ ትኸይድ ናብ ዓወት ዘብጽሕ ኣንፈተ ፖለቲካ ከይተነጸረ፡ ብሓሳብ ከይተዋሰብካ ብኣካል ኣብ ሓደ ኣዳራሽ ምስተኣከብካ ሓደ ኢና። ካብ ኣዳራሽ ምስ ወጻእካ ብምዕቡል ስነ-ሓሳብ ዘይኮነ፡ ብፖለቲካዊ ድሕረት ምጽልላም ከም ቁም-ነገር ተታሒዙ ይስራሓሉ ኣሎ።
Read more: ንዘይትኣምነሉ ፖለቲካዊ ርእይቶ ምቅዋም መሰል’ዩ ኣብ ሓጺር ግዜ ንህግደፍ ስለ ዘይኣለይዎ ኢልካ ምኹናን ግን ፖለቲካዊ ድኽነት’ዩ።
Read more: ንዘይትኣምነሉ ፖለቲካዊ ርእይቶ ምቅዋም መሰል’ዩ ኣብ ሓጺር ግዜ ንህግደፍ ስለ ዘይኣለይዎ ኢልካ ምኹናን ግን ፖለቲካዊ ድኽነት’ዩ።


text:
ሚንስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ: ኣብ ኢትዮጵያ ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ዘዳለዎ ኣብ ሕርሻ ዝተዋፈራ ኣፍሪቃዊያን ደቂ ኣንስትዮ ተመኩረኣን ዝለዋወጣሉ መድረኽ ኣብ ኣዲስ ሎሚ ተኻይዱ።
ዕላማ ናይቲ መድረኽ ኣብ ሕርሻ ዝተዋፈራ ብፍላይ ድማ ኣብቲ ዘፈር መራሕቲ ዝኾናን መርበብ ብምፍጣር ተመኩሮ ንክለዋወጣ እዩ።
ኣብቲ መድረኽ ካብ ዝተሳተፋ ደቂ ኣንስትዮ እቲ መድረኽ ኣገደስቲ ዝኾኑ ጉዳያት ከምዝለዓለ ኣብ ሃዲያ ወናኒት ናይ ሕርሻ ኩባኒያ ወ/ሮ ሃዲያ ጉንጂ ገሊፀን።ኣብ ሕርሻ ዝተዋፈራ ደቂ ኣንስትዮ ዝበለፅ ፈተናታት ከምዘለወን እውን ሓቢረን።
“ኣብቲ መብርሂ ከምዝተገልፀ ልክዕ ከም ብሩኪና ፋሶ ዝኣመሰላት ሃገራት ምዕራብ ኣፍሪቃ ኣብ ኢትዮጵያ እውን ኣብ ዋንነት መሬት ዓብዪ ክፍተት ኣሎ።ኣብ ከባቢታት ገጠር ደቂ ኣንስትዮ እቲ ከቢድ ስራሓት ይሰርሓ፤ድምፂ ግን የብለንን።ወናኒ ናይቲ ፍሪያት ሰብኣይ፤ዝሸይጥ እውን ንሱ እዩ።”
ብደረጃ ፖሊሲ’ውን ንደቂ ኣንስትዮ ዝሕግዝ እንተኾነ እውን ኣብ ታሕቲ ኣብ ኣፈፃፅማን ዓብዪ ፀገም ከምዘሎ ወ/ሮ ሃዲያ ገሊፀን።
ኣብቲ መድረኽ ካብ ኣሜርካ ብዝመፁ ክኢላታት ፅሑፋት ምቕራቡ እውን ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ጸብጻብ ይገልጽ።


text:
ምምሕዳር ፕረዚደንት ትራምፕ ወጻእተኛታት ኣብ ውሽጢ ኣሜሪካ ኣብ ዝነብርሉ ጊዜ ህዝባዊ ረብሓታት ከም ነጻ ሕክምናን ናይ መግቢን አባይትን ሓገዝ ዝረኽቡ ወይ ዝጥቐሙ እንተኾይኖም ቀዋሚ መንበሪ ወይ ዜግነት ከይረኽቡ ዝክልኽል ሓድሽ ፖሊሲ አውጺኡ።
ተሓለቕቲ ግን ነቲ ትማሊ ዝተገልጸ ሓድሽ ፖሊሲ ንድኻታትን ወጻእተኛታትን ብዘይፍትሓዊ መንገዲ ዒላማ ዝገብር’ዩ ክብሉ ነቲ ፖሊሲ ይነቕፉ ኣለው።
አርትሮ ባልዲኖ ናብ ኣሜሪካ ብዘይሕጋዊ መንገዲ ካብ አ አትው 14 ዓመታት ጌሩ’ሎ። ኣሜሪካዊት በዓልቲ ቤትን ደውን አለውዎ። ካብ ሓደ ኩባንያ ህንጻ ዝተጻሕፈሉ ደብዳብ’ውን ስራሕ ከምዘለዎ የረጋግጽ።
እንተኾነ ኣብ ዝሓለፈ መጋቢት ቀዋሚ መነበሪ ፍቓድ ማለት ግሪን ካርድ ንምርካብ ዘቕረቦ መመልከቲ ከምዝተነጽገ ይሕብር። ምኽንያቱ ድማ ስድራ ቤቱ ሓገዝ መግብን ነጻ ሕክምናን ኣብ ዝህብ ፕሮግራም ሃገዝ ንትሑት አታዊ ስለዝጥቀሙ ምዃኑ ንሱ ወሲኹ የረድእ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ ሚያዝያ 20.2018
ኣቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ………..
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
ዮሓ.6:52 -59
ሽዑ ኣይሁድ “አዝስ ሥጋኡ ኽንበልዕ ከመይ ገይሩ ኺህበና ይከኣሎ?” አናበሉ ንሓድሕዶም ተኻትዑ። ስለዚ ድማ ኢየሱስ ከምዚ በሎም፥- “ሥስጋ ወዲ ሰብ አንተ ዘይበላዕኩም፥ ደሙውን እንተዘይሰቴኹምሲ ሕይወት ከምዘይብልኩም ብሓቂ፥ ብሓቂ እብለኩም አለኹ። ሥጋይ ዚበልዕ ደመይውን ዝሰቲ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ኣላቶ፥ ኣነውን በታ ዳሕረይቲ መዓልቲ ኸተንስኦ አየ። ሥጋይ ብልዒ ሓቂ አዩ እሞ፥ ደመይ ከኣ መስተ ሓቂ እዩ። እቲ ሥጋይ ዚበልዕ ደመይውን ዚሰቲ ኣባይ ይነብር፥ ኣነውን ኣብኡ እነብር። ከምቲ ሕያው ኣቦ ዝለኣኸኒ፥ ኣነ ኸኣ በቦ ሕያው ዝኾንኩ፥ ከምኡ ኸኣ እቲ ሥጋይ ዚበልዕ ብኣይ ሕያው ኮይኑ ኪነብር ኢዩ። እቲ ካብ ሰማይ ዝወረደ እንጌራ እዚ እዩ፥ ከምቲ ኣቦታትኩም ዝበልዕዎ መና እሞ ዝሞቱ ኣይኮነን፤ ነዚ እንጌራ እዚ ዚበልዕሲ ንዘለዓለም ኪነብር ኢዩ።” ኢየሱስ እዚ ኹሉ ዝተዛረቦ ኣብ ቅፍርናሆም ኣብ ቤት ጽሎት ኣይሁድ ኪምህር ከሎ እዩ።
- አስተንትኖ
አቦታትኩም አብ በረኻ መና በልዑ እንተኾነ ሞቱ። እቲ ኻብኡ ዚበልዕ ዘበለ ምእንቲ ኸመውት፥ ካብ ሰማይ ዝወረደ ሕያው እንጌራ አነ ኢየ፤ ካብዚ እንጌራ እዚ ምእንቲ ሕይወት ዓለም ዝህቦ እንጌራ ኸአ ሥጋይ እዩ” ድሕሪ ኢሉ ምሂሩ ሽዑ ኣይሁድ “አዝስ ሥጋኡ ኽንበልዕ ከመይ ገይሩ ኺህበና ይከኣሎ?” አናበሉ ንሓድሕዶም ተኻትዑ። ክርስቶስ ኣብ ክንድ ኩሉ በጃ ብምሕላፍ ንርእሱ ኣብ መሰቀል ኣሕለፈ። ሥጋ ኢየሱስን ደሙን እምበኣር ምእንቲ ድሕነት ዝተሰውዔን ዝተቆርሰን ኢዩ። ክርስቶስ ንኽትዖም ብምስትዋዓል ”ሥጋ ወድ ሰብ እንተዘይበላዕኩም ደሙውን እንተ ዘይሰተኹም ሕይወት ከምዘይብልኩም ብሓቂ ብሓቂ እብለኩም ኣሎኹ። ቅዱስ ቁርባን እቲ ምስ ኢየሱስ ጎይታና ዘለና ሕብረት ዚገልጽ መአዲ ኢዩ። ሎሚ ትርጉም ቅዱስ ቁርባን ምስኡን ምስ አኅዋትን አኃትን ኮይንካ አብ መአዲ ምቕራብ ማለት ኢዩ። ሉቃ. 51. .2 ሥጋኡን ደሙን ንምምጋብ እምበኣር ግድን ስርዓተ ሊጡርጊያ የድሊ፡፤
ጐ.ኢ.ክ ቅ.ቁርባን ክሰርዕ እንከሎ ኣብ መኣዲ ኢዩ ሰሪዕዎ። ማቴዎስ ብዛዕባ’ዚ ክትርኽ እንከሎ፡ “ኪበልዑ ከለዉ እየሱስ እንጌራ ኣልዓለ፥ ኣመስጊኑ ቘሪሱ፡ ነቶም ደቀ መዛሙርቱ “እዚ ሥጋይ ኢዩ፥ እንጌራ ብልዑ እናበለ ሀቦም። ጽዋዕ ኣልዒሉ ድማ ኣመስጊኑ “እዚ እንቲ ብዙሓት ንኅድገት ኃጢኣት ዚፈስስ ዘሎ ናይ ሓዲሽ ኪዳን ደመይዩ እሞ ኻብዚ ኰልኹም ስተዩ” እናበለ ሀቦም (ማቴ 26፡26-28)። ስለዚ ቅዳሴ መአዲን መስዋዕትን ኢዩ። ኢየሱስ አብዚ ቅዳሴ እዚ መግብን ዝሓርር መሥዋዕትን ኮይኑ ይርከብ። ንሕና ከአ አብዚ መስዋዕቲ እዚ ብምስታፍን ብምምጋብን ህይወት ንረክብ። ከምታ ቀዳመይቲ ማኅበር አመንቲ ክርስቲያን ሓደ ልብን፡ ሓደ ነፍስን ዝነበሩ ንሕናውን ከማኣቶም ንኽንከውን፡ ሓደ እንጌራ ክንበልዕን ኻብ ሓደ ጽዋዕ ክንሰትን ከሎና፡ አብ ዘለዓለማዊ መርዓ ኢና ንሳተፍ ዘለና። ናይ ዘለዓለም ሕይወት ወረስቲ ንኸውን።
ሥጋይ ዚበልዕ ደመይውን ዚሰቲ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ኣለዎ፡ በታ ዳሕረወይቲ መዓልቲ’ውን ከተንስኦ ኢየ። ሥጋይ ሓቀኛ ብልዒ ደመይውን ሓቐኛ መስተ ኢዩ። እቲ ሥጋይ ዝበልዕ `ደመይውን ዚሰቲ ኣባይ ይነብር። ኣነ’ውን ኣብኡ እነብር። ዝኸበርኩም አኅዋትን አኃትን ክርስቶስ አብዚ ምሥጢር እዚ ብመልክ ዕን እንጌራን ወይንን፡ ብፍሉይ መገዲ ኢዩ ህልው ኮይኑ ዝርከብ። በዚ ከአ አብ መንጎና ሕያው ኮይኑ ብቅዱስ ቁርባን ገሩ ቃሉን ስጋ ኡን የሳትፈና አሎ፡፤ ቅዱስ ቁርባን ሥጋን ደምን እቲ ብር እሱ ሕይወት ዝኾነ ክርስቶስ ጎይታና ክንዲ ንዝኾነ፡ ዋህስ ዘለዓለማዊ ሕይወት ኢዩ። እቲ ካብ ሰማይ ዝወረደ እንጌራ እዚ እዩ፥ ከምቲ ኣቦታትኩም ዝበልዕዎ መና እሞ ዝሞቱ ኣይኮነን፤ ነዚ እንጌራ እዚ ዚበልዕሲ ንዘለዓለም ኪነብር ኢዩ።” ከምቲ ሕያው ኣብ ዝለኣኸኒ ኣነ ከኣ ብኣብ ሕያው ዝኾንኩ ከምኡ ኻኣ እቲ ሥጋይ ዝበልዕ ብኣይ ሕያው ኮይኑ ክነብር ኢየ፡ ብማለት ሕይወቱ ብሙሉኡ ንድሕነት ሰብ ከም ዝተዓደለ ይናገር። ክርስቶስ ምእንቲ ዓለም ተሰዊዑ እቲ መስዋዕቲ ሱታፌ ዘይብሉ ክተርፍ ባህ ኣይብሎን። ኣመንቲ ክሳተፍዎን ምስኡ ጽኑዕ ሓድነት ክርስቶስ ሱታፌ ንክገብር የዕድም።
ሥጋን ደምን ንኽርስቶስ ኢዩ ዝምልከት ንሱ ኢየ ስለ ዝኽዐ- ሥጋኡን ደሙን ክንበልዕ እንከሎና እምበኣር ምስኡ ኣብ መንጐ ደቂ ሰብ ኅብረትን ሓድነትን ይፍጠር። ንሱ ኣባና ይመጽእ ልብና ኣንጺሕና እንተደኣ ተቀቢልናዮ ንሱ ከምቲ ኣብኡ ዝነበረ (14፡10) ንሱ ከኣ ኣባና ይነብር። ንሕናውን ነንሓድሕድና ክንጠማመት ኣንከሎና ክርስቶስ ኢዩ ኣባይ ዚነብር ዘሎ እምበር፡ ኣነ ኣይኮንኩን ዝነብር ዘሎኹ እዚ ሕጂ ብሥጋ ዝነብሮ ዘሎኩ ድማ በቲ ዘፍቅረኒ፡ ምእንታይ ከኣ ንርእሱ በጃ ዝሃበ ወዲ ኣምላኽ ብምእማን ኢየ ዝነብሮ ዘሎኹ (ጋላት 2፡20)።
“እታ ንሕና እንባርኻ ናይ በረኸት ጽዋዕ ምስ ደም ክርስቶስ ኅብረት ዘለዋዶ ኣይኮነትን፧ ሓንቲ እንጌራ ካብ እትኸውንስ ንሕና ብዙሓት ከሎና ሓደ ሥጋ ኢና። ከመይ ካብ ሓንቲ እንጌራ ኢና ተሳቲፍና (1ቆሮ. 10፡16-17) ኣብ ክርስቶስ ዘሎና ምትእስሳር ከም ኣሕዋት ኮይና ን.ነሓድሕድና ክንፋቐር ክንረዳድእ ክንተሓጋገዝ፣ ክንመሓሓር ይሕግዘና። እዚ ክንገብር ከኣ ክርስቶስ ብደሙን ሥጋኡን ከምኡ ብቃሉ ኣብ ማእከልና ስለ ዝርከብ ኢዩ። ህልውና ኣምላኽ ምሳና ክኸውን ግን ጽምኣት ኣምላኽ ክህልወና የድሊ። “መዝሙርን ቅኔን መንፈሳዊ ዜማን ብምስጋና ንኣምላኽ ብልብኹም እናዘመርኩም፡ ንሓድሓድኩም ክትምህሩን ክትምዕዱን ቃል ክርስቶስ ብኵሉ ጥበብ መሊኡ ይሕደርኩም ፡ (ቈላስይስ 3፡16) ኩሉ እቲ እንነብሮን እንገብሮን ብቃል ኣምላኽ ዝተመርሔ ክኸው ይግባእ። እንምገቦ መንፈሳዊ መግቢ ሃይሊ ክህበና ካልኦት ክርስቶስ ክገብረና ይግባእ፣ ሥጋይ ዝበልዕ ደመይ ዝሰቲ ኣነ ኣብኡ ይነብር ንሱ/ንሳ ኸኣ ኣባይ ኢዩ ዝብለና። ክርስቶስ ኣባና ብምሕዳሩ ነዓና ኣድሒኑ ንኻልኦትውን ምኽንያት ድሕነት ንኽንከውን ኢዩ ዝዕደመና።
ክርስቶስ እምበአር መዓልታዊ ብልዑኒ ስተዩኒ ሕይወት ክትረኽቡ እናበለ ብቤተክርቲያኑ ቁዱስ ቁርባን መ አዲ ቁ.ቁርባን ክሰርዓልና ይርከብ። ነዚ ዕድመ እዚ ተቐቢልና ከም ማርያም ሓውቲ ማርታ፡ ነቲ ቃል ጐይታ ንምስማዕ ቀዳምነት ብምሃባ ዚበለጸ ቦታ ዚሓዘት፤ ንሕና’ውን ንዕድመ ጎይታና አምላኽናን ክርስቶስ ቀዳምነት ሂብና አብ ምስማዕን ምስትንታን ቃላቱ ክንተግህ – አብቲ መአዱውን ተሳተፍቲ ብምኻን ወረስቲ ዘለ ዓለማዊ ህይወት ንኽንከዊን እግዚአብሔር ብጸጋታቱ ይሃግዘና! አሜን።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
Radio Erena: 25 February 2018
መንግስቲ እስራኤል ስደተኛታት ካብ ሃገሩ ብጃምላ ናይ ምጥራዝ ኣውጺኡዎ ንዘሎ መደብ፣ ካናዳ ናይ ተቓውሞ መግለጺ ኣውጺኣ።
ቤት ጽሕፈት ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ካናዳ ብ19 ለካቲት ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ካናዳ ንሓተትቲ ዑቕባ ብጃምላ ናይ ምጥራዝ ስጉምቲ ከምዘይትቕበሎ፣ ከምዚ ዓይነት ምግሃስ መሰል ንምክልኻል ዝተኸተመ ውዕል ጀኔቫ እስራኤል’ውን ፊርማኣ ኣንቢራትሉ ከምዘላ የዘኻኽር።
ካናዳ ካብ እስራኤል ንዝተጣየሱ ብዝሒ ስደተኛታት ዝለዓለ ቁጽሪ ከምእትውንን ዝሓበረ እቲ መግለጺ፣ መንግስቲ ካናዳ ብዛዕባ’ዚ ብጃምላ ምጥራዝ ስደተኛታት መደብ ኣመልኪቱ ምስ መንግስቲ እስራኤል ቀጥታዊ ዝርርብ የካይድ ከምዘሎ የመልክት።
ኣብ 2016/17 ጥራይ ካናዳ፣ ካብ እስራኤል ዝመጹ 1,880 ኤርትራውያን ስደተኛታት ከምዝተቐበለት ጸብጻባት’ታ ሃገር የመልክቱ።
መግለጺ ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ካናዳ ብተወሳኺ፣ መንግስቲ እስራኤል ናይ ነፍሲ ወከፍ ሓታቲ ዑቕባ ግቡእ መስርሕ ምጽራይ ተገይሩሉ፣ ናይ ዑቕባ መሰሉ ከይተረጋገጸ ብጃምላ ምጥራዝ ርኡይ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ስለዝኾነ ብዉሑዱ ዑቕባ ዝግብኦን ዘይግብኦን ክሳብ ዝፍለ ነዚ ጀሚሩዎ ዘሎ መደብ ከየተግበሮ ክጸንሕ ለበዋ ኣቕሪቡ።
ሓያሎ ካናዳውያን ትካላት ተጣበቕቲ መሰላት፣ መንግስቲ እስራኤል ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ስደተኛታት ከውርዶ ዝጸንሐ በደልን፣ ሰበስልጣን እቲ መንግስቲ ኮነ ኢሎም ዓሌታዊ ቅርሕንቲ ኣብ ህዝቢ ክሰርጽ ከካዪዱዎ ዝጸንሑ ጎስጓስ ብምኹናን ጥርዓናቶም ናብ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ከቕርቡ ጸኒሖም’ዮም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ብኣሽሓት ዝቑጸሩ እስራኤላውያን፣ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ነዚ መንግስቲ እስራኤል ዝውጥኖ ዘሎ ብጃምላ ናይ ምጥራዝ መደብ ንምኹናን፣ ሰፊሕ ሰላማዊ ሰልፍታት የካዪዱ ከምዘለዉ ካብታ ሃገር ዝተፈነወ ዜና የመልክት።
===================


text: ዕላማ ዕላማ ዘይብሉኸ እንታይ ማለት ኢዩ? እቲ ኣርእስቲ ሲግንጥር፤ ስዒቡ ዝቐረበ ሕቶ ሲግንጥር፤ መእተዊ የብሉ መዉጽኢ የብሉ፣ ግዜ ንምብኻን ዝተጻሕፈ ጽሑፍ ኢዩ ኢልካ ምተደምደመ። ኣይኮነን። ኣይትጋገዪ። እዚ ጽሑፍ ዕላማ ኣለዎ። ዕላማ ናይዚ ጽሑፍ ኣብዚ ቐረባ እዋን ብዲጂታል ወያኔ ተዳልዩ መንእሰያት ክርሸኑን ሬሳኦም ንገደል ክድርበይ ከሎ ዘሪኢ ቪዲዮ ስለዝዘርግሑ ነየናይ ዕላማ ንምዉቃዕ ዝዓለመ ኢዩ? ዕላማኡኸ ወቒዑዶ? ዝብል ሕቶታት ብምልዓል ንምትንታን ኢዩ። ነዚ ሓተታ ዝሕግዙ ኣብነታት ምጥቃስ ኣገዳሲ ክኸዉን ኢዩ። ሐደ ተኽሊ ኽቦቅል ከሎ ዕላማ ኣለዎ። ወዲ ሰብ ክፍጠር ከሎ ዕላማ ኣለዎ። ኩሉ ፍጡር ዕላማ ኣለዎ ኢልና ነሕጽሮ። ንምንታይ ዕላማ ኢልና ግን ኣይንሕተት። ምኽንያቱ ክንህዉትት ዉዕልና እንተሓደርና መልሲ ኣይንረኽበሉን ኢና። ፈላስፋታት ንመዋእል ተፋልሞምሉ መልሲ ዘይተረኽበሉ ሕቶ ኢዩ። ብስነፍልጠት ይኹን ብእምነት ኩሉ ፍጡር ዕላማ ኣለዎ ምባል ተቐባልነት ኣለዎ። ስለዝኾነ ከኣ ኢዩ ንኹሉ ፍጡር ኣኽብሮት ዘሎና። እምበኣር እንድሕሪ ንኹሉ ፍጡር ዕላማ ስለዘለዎ ተቐቢልናዮ ዕላማ ዘይብሉ ፍጡር ተቐባልነት የብሉን። ኣብነታት ከቕርበልኩም። መኪና ብእድ ወዲ ሰብ ኢያ ትፍጠር። ዕላማ መኪና ንምጉዕዓዝ ኢዩ። ዘየተጎጋዕዝ መኪና ግን ዕላማ ዕላማ ዘይብላ ትብሃል። ዕላማ ዕላማ ዘይብሉ ካልእ ኣብነት ከምዚ ዝስዕብ ኢዩ። ሓደ ግዜ ወሎ ኣብ ዝብሃል ቦታ ኣብ ኢትዮጵያ ብግዜ ደርጊ ጥምየት ኔሩ። ካብ ምዕራብ ሃገራት እኽሊ ሓገዝ ምስ መጸ ኣብቲ ግዜ ኣብቲ ቦታ ዝነበረ ብዓል ስልጣን እቲ ሕዝቢ እኽሊ ናይ ሓገዝ ሱቕ ኢሉ ካብ ዝበልዕ ስራሕ ኣስርሕዎም ኢሉ ሓድሽ መንገዲ ሱቕ ኢሉ የኹዕቶምን የጽርጎምን ኔሩ። ድሕሪ ናይ ሓደ ዓመት ስራሕ ግን ናብ ዝኸዶ ዘይብሉ ናብ ዕጹው ጎቦታት በጺሑ። እቲ ናይ ጥሜት ግዜ ሓሊፉ ጋዜጠኛታት ዕላማ ናይቲ መንገዲ ንምፍላጥ ላዕልን ታሕትን ኣብ ዝብልሉ ዝነበሩ እዋን ነቲ በዓል ስልጣን ኣደላልዮም ምስ ረኸብዎ ንምንታይ ዕላማ እቲ መንገዲ ከምዝተሰርሔ ሓቲተሞ። ነቲ ናይ ረዲኤት እኽሊ ዕላማ ነቲኦም ዝጠመዩ ንምዕንጋል ኢዩ። እቲ መንገዲ ግን ካብ ብኾፎም ዝበልዑ ሰሪሖም ይብልዑ ኢልና ኢና ኢሉ። ካብዚ ኣብነት እቲ ተቐባልነት ዘለዎ ዕላማ ናይቲ እኽሊ ንዘጠመዩ ምዕንጋል ስለዝኾነ ተቐባልነት ኣለዎ። ተቐባልነት ዘይብሉ ዕላማ እቲ መንገዲ ኢዩ። ምኽንያቱ እቲ ዕላማ ዕላማ ስለዘይብሉ። እቲ መንገዲ ንምንም መዓላ ኽትግልገለሉ ዘይትኽእል ከንቱ ኢዩ ኔሩ። ካብዚ ብምቕጻል እዚ ብዲጂታል ወያኔ ዝተዳለወ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ቪዲዮ ዕላማ ዕላማ ዘይብሉ ኢዩ። ጽባሕ ንግሆ ንምንታይ ነቲ ቪዲዮ ኣዳልኽሞ ተባሂሎም ክሕተቱ ከለዉ ኣቃልቦ ዓለም ክንስሕብ ኢልና ኢና ኢሎም ክምልሱ ኢዮም። በዚምኽንያት ከኣ ኢየ ዕላማ ዕላማ ዘይብሉ ዝበልክዎም።


text:
Aesop Fables
እዝከረኒ ቅድሚ ዓሰርተ ዓመት ኣቢሉ ሓንቲ ኤርትራዊት ኣደ፡ “ ኣነ ንእሽቶ ቦኹሪ ወዲ ኣሎኒ። ትግርኛ ክምህሮ ኣዝየ ኢየ ዝደሊ። እንታይ’ሞ ንዕኡ ዝኸውን መጽሓፍ ክረክብ ኣይከኣልኩን። እዞም ትሸጦም ዘሎኻ መጽሓፍቲ ናይ ዓበይቲ ኢዮም” በለትኒ። ብቋንቋ ዕድሜ ዝደፍኡ ኤርትራውያን ማለታ ኢያ። ልዕሊ ኹሉ ግና ብንያም ኣርኣያ ከም ኣቦ ቆልዑን ግዱስ ኤርትራዊን ከም ዝደፋፋኣኒ ወትሩ እዝክር።
ልክዕ ኢዩ… ቆልዑ መጽሓፍቲ ክገዝኡ ስለ ዘይክእሉ፡ ልዑል ኣቃልቦ ኣይተዋህቦምን። ስለዚ ዝዀነ መጽሓፍ ነቶም ክገዝኡ ዓቅሚ ዘለዎም ሰባት ዝዓለመ ይመስል። ኣብ ርእሲ’ዚ ብዝተፈላለዩ ማዕከናት ሃገር ስለ “ዋሕዲ መጽሓፍቲ ቆልዑ” ክንገር ዝጸንሔ ኢዩ። ሓተታኡ ሰፊሕ ኢዩ፡ ምኽንያቱ ዝተማልኤ ናይ ሰብ ዓቅሚ (human power): ስርዓተ-ትምህርቲ ህየሳ (curriculum development) ከምኡ ተሳትፎ ወለዲ (parental involvement) ዘድልዩ ብምዃኖም።
ብመሰረቱ እዚ መጽሓፍ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዘለው ዝዓለመ ኢዩ። ንመጀመርያ እቶም ናብ ብዙሓት ቋንቋታት
ዛንታታት ኤሶጵ ዕድሜ ብዘየገድስ፡ ኩሉ ክንብቦም ይኽእል። ምኽንያቱ ፍረ ነገሮም ምስ ህይወትና ዝተኣሳሰሩ ብምዃኖም።
ብመሰረቱ ግን... ዕላማ ናይ’ዚ መጽሓፍ’ዚ፡ ኣብ ኤርትራ ንምሕታም ኢዩ። እወ ፍልጠት ምትሕልላፍ (transfer of knowledge) ዝብል መትከል ብምግባር። ስለዚ ዝዀነ ዜጋ ኣብዚ ዕማም ክትሓባበረና ንደሊ። ልዕሊ ኹሉ ግና ኣባላት ወይ ሓለፍቲ ማሕበረ-ሰብ ኣብ ስደት (ዲያስፖራ) ዘለው።
“ደቅና ቅድመና” ወይ our children come first ዝብል መርሖ ብምኽታል ንቅድሚት ንገስግስ። ዮሃና ማሕተም ኣብ ዝስዕብ ንቖልዑ ኤርትራውያን ዝዀኑ መጽሓፍቲ ዘቅርብ ምዃኑ ነፍልጥ።
ንሓበሬታ፡ HBokure@aol.com ጽሓፉ።


text:
ልኡኻት ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ጋሽ ባርካ ከባቢ ሩባ ሃይኮታ፡ 16 ሓራምዝ ብጥይት ቀቲሎም፡ ነቲ ብማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብ ዕዳጋ ከይውዕል ዝተኸልከለ ልዑል ናይ ወጻኢ ሸርፊ ዝርከቦ ክቡር ስኒ ሓርማዝ (ኣይቮሪ) ምሕዮም ከምዝወሰዱዎ ምንጭታት ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
መንነቶም ዘይተፈልጠ ሰባት፡ ሰኑይ 12 ሓምለ ሰዓት ሰለስተ ወጋሕታ፡ ኣብ ከባቢ ዓላ፡ ባዚት ኣብ ዝተባህለ ቦታ ኣብ ዝርከብ ቤትማእሰርቲ ብዘካየዱዎ ስርሒት፡ 500 እሱራት ኣምሊጦም ከምዘለዉ ምንጭታት ሓቢሮም።
ውልቀምልካዊ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሳምንቲ ጀሚሩ ንህዝቢ ዓዲ ገብራይ፡ ቆልዓ ሰበይቲ ከይተፍረፈ ብጅምላ፡ ኣብ ከባቢ ጋሕቴላይ ኣብ ኣጻምእ ኣብ ዝተደኮነ ማሕዩር ዳጕኑዎ ከምዘሎ ምንጭታት ኣፍሊጦም።
ተቐማጦ ኣብ ከባቢ ዓዲ ቐይሕ እትርከብ ዓዲ ቆልዓ ሰበይትን ሰብኡትን ንብረቶም ጠርኒፎም ብስቱር ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰገሩ ምንጭታትና ካብ ኤርትራ ሓቢሮም።
ተቐማጦ ናይታ ዓዲ ነዚ ዓቕሊ-ጽበታዊ ስጉምቲ ‘ዚ ዝወሰዱ ብጥምየትን ሕሱም ጸቕጢ ስርዓት ህግደፍን ተገዲዶም ከምዝኾኑ እቶም ምንጭታት የረድኡ።
ብተመሳሳሊ መንገዲ፡ ተቐማጦ ከባቢ መንደፈራን ዓዲ ቐይሕን በቲ ወሪዱዎም ዘሎ ጥምየትን ሕሰም መነባብሮን ዝርእዩዎ ስኢኖም ነቲ ስርዓት ጭንቀቶም ምስ ገለጹሉ፡ ‘ናብ ጋሽ ባርካ ከባቢ ጎልጅን ገርሰትን ኬድኩም ሓሪስኩም ብልዑ’ ስለዝበሎም ዝገዓዙ ብዙሓት ስድራቤታት ከምዘለዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ‘ሎ።


text:
ድሕሪ ዓመትን ፈረቃን ወፍሪ ምርጫ፣ሰለስተ ፕረዚደንታዊ ክትዓትን ኣሻሓት ናይ ቴሌቭዥን ማስታወቅያታትን፣ሃገራዊ ቅድመ-ምርጫ ሪኢቶ ህዝቢ፣ክልቲኦም ተናሓናሕቲ ኣድጊን በቅሊን ከምዝኾኑ ይሕብር።
እቲ ሪኢቶ ህዝቢ ፕረዚደንት ኦባማ፣ኣብ‘ተን ገና ዘይፈለየለን ክፍላተ-ግዝኣታት ብፀቢብ ብልጫ ከምዝመርሑ‘ውን የርኢ።
ኣብ‘ዚ ፕረዚደንታዊ ውድድር፣ሓደ ሕፁይ ናብ ዓወት ንምብፃሕ 270 ካብ 538 ድምር ድምፂ (Electoral Votes) ክረክብ ኣለዎ።
ብዘይካ ፕረዚደንታዊ ውድድር፣ኣሜሪካውያን ን435 ኩሎም ኣባላት ቤት ምኽሪ ወከልቲን ን33 ኣባላት ሴኔትን ክመርፁ‘ዮም።ተንተንቲ ከምዝብልዎ፣ሪፐብሊካዊ ፓርቲ ንቤት ምኽሪ ወከልቲ፣ዴሞክራስያዊያን ድማ ንሴኔት ክቆፃፀሩ‘ዮም ዝብል ገምጋም ይህቡ።
ሚልዮናት ኣሜሪካውያን ዛጊድ መሪፆም‘ለው።ሎሚን ኣብ ቅድመ-ምርጫን። መብዛሕተኦም ዜጋታት ግና ሎሚ ሰሉስ‘ዮም ክመርፁ።
ውፅኢት ምርጫ ካብ ድሕሪ ሰዓታት ጀሚርና ክንገልፀልኩም ኢና።


text:
ቃል ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ) ብምኽንያት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ቃልሲ ባሕቲ መስከረምSaturday, 04 September 2021 23:23 Written by ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን
ኣቐዲመ ብስመይን ብስም መላእ ኣባላት ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ)፡ ንኹለ ህዝብና እንቋዕ ናብ’ዛ ታሪኻዊት መዓልቲ - ባሕቲ መስከረም 2021፡ ኣብጻሓካ ክብል ዓቢ ፍናን ይስምዓኒ። ብምቕጻል ነዚ ናይ’ዚ ዕለት’ዚ መደብ ዘዳሎኹምን/ዘዳለኽንን፡ ኣባላት ኣዋሃሃዲ ሽማግለ ፖሓኤ ልዑል ምስጋና ከቕርብ ከለኹ ደስ እንዳበለኒ እዩ። ኣስዒበ ንኣቦ-መንበራት ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትር ነዚ ሃገራዊ ሓባራዊ ዕማም ንምዕዋት እትገብርዎ ዘሎኹም ዘይሕለል ጻዕሪ ክብርን ሞጎስን ይብጻሕኩም ክብል እፈቱ። ኩላትና ብሓባርን ብቕንዕናን፡ ነዚ ሓያልን፡ኣድላይን ስራሕ ከነዐውቶ ሃገራዊ ግዴታ ኣሎና።
ዝኸበርካ ኣብ ውሽጥን ወጻን እትርከብ ህዝቢ ኤርትራ!
ህዝቢ ኤርትራ መግዛእቲ ጥልያን፣ ቀጺሉ ብግዝያዊ ወተሃደራዊ ምምሕዳር እንግሊዝ፣ ድሒሩ ነውሕን ዝተሓላለኸን ፖለቲካዊ ቃልሲ ኣካይዱ ኣብ ዘይተመጣጠነ ፈደራላዊ ውዑል ምስ ንጉሳዊ ግዝኣት ኢትዮጵያ ከም ዝቋረን ኰይኑ። ንሱ ከይኣክል ንጉሳዊ ስርዓት ነቲ ብውሕስነት ሕቡራት ሃገራት ዝተበጽሐ ውዑል ጥሒሱ በይናዊ ውሳኔ ብምውሳን ንኤርትራ ሃገርና ኣብ ትሕቲ ፍጹም መግዛእቲ ኢትዮጵያ ከም ትኣቱ ገበረ። ህዝብና ነዚ ናይ መግበጥቲ መስርሕ ተዓዚቡ ናይ ሰላማዊ መስርሕ ቃልሲ ኣካየደ። ይኹን እምበር ንጉሳዊ ስርዓት ኣዝዩ ጨካን ዝዀነ ዓመጻት ስለ ዝቐጸለ ነዚ ንምግጣም ዕጥቃዊ ቃልሲ ከም ዘድሊ ንኹሉ ብሩህ ኰነ።
ሓደ መስከረም 1961 እምበኣር፣ ጅግና መራሕ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝኾነ፣ ክቡር ተጋዳላይ ሓምድ እድሪስ ዓዋተን ካልኦት ጀጋኑን ተቓለስታን፣ ቀዳመይቲ ጥይት ኣብ ጎቦ-ኣዳል ዝተኰሱላ ታሪኻዊት ዕለት ኰነት። ቀጺሉ መሪር ቃልስን ከቢድ መስዋእነት ዘሰነዮ ናይ 30 ዓመታት ዝተናውሓ ቃልሲ ሰውራ ኤርታራ፡ ኣርዑት ኢትዮጵያዊ መግዛእቲ ሲዒሩ፣ ሃገርና ኤርትራ ኣካል ሕቡራት ሃገራት ዓለም ኮይና፣ ከም ኣካል ማሕበረ-ሰብ ዓለም መጠን ባንዴራኣ ከተንበልብል በቒዓ ኣላ። ይኹን’ምበር ቅዋም ተተኺሉ እቲ ኣብ ፖለቲካዊ፡ ቌጠባዊ፡ ማሕበራዊ ወዘተ ክኸይድ ትጽቢ ዝግበረሉ ዝነበረ ናይ ምዕባለ መስርሕ ብሰንኪ ህግደፋዊ ፍጹም ምልኪ ተኾልፈን ሃገር ዳግም ኣብ ኣዝዩ ዝጸልመተ ደረጃ ክትበጽሕ ከላ፣ ብዓቢኡ ከኣ ህላዌ ልዑላውነት ሃገርና ኣብ ሓደጋ ኣትዩ ዝርከበሉ ዘሎ መድረኽ ኢና በጺሕና ዘለና።
ዝኸበርካ ህዝብና!
ዝተባህለ ናይ ሃገር ምሕራር ጕዕዞ ብሂወትን ጕልበትን ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ስድራን፣ መላእ ኤርትራዊ ሕበረተ-ሰብናን ከም ዝተረጋገጸ፣ ንስኻ ሓባሪ ዘይትደልየሉን ከም ኣጻብዕ ኢድካ እትፈልጦን ሓቂ’ዩ። የግዳስ እቶም ነዚ ክዉን ዝገበሩ ተጋደልቲ ደቅኻ፣ ብሰንኪ ፖለቲካዊ ኣረኣእያኦም - ኮታ ብመደብ - ብህግደፋዊ ምልኪ ሓደ ድሕሪ ካልእ ኣደዳ ሕሱም ማእሰርትን ስደትን ኮይኖም ኣለዉ። ከም ውጽኢቱ ሎሚ፣ ኢሰያስን ምልካዊ ስርዓቱን ሃገር ከም ውልቀ ንብረት ተቆጺራ፣ ናብ ውግእ ክሸማ ይኹን ንኽራይ ከውርዳ ዓለም ብዓለማ ትዕዘቦ ዘላ ጕዳይ ኮይኑ ኣሎ። 04 ነሓሰ 2020 ስርዓት ኢሳያይስ ኣብ ዘይምልከቶ ውእግ ንሃገር ኣትትዩ፡ ብዙሕ ግፍዒ ኣብ ንዕሊ ንጹሃት ህዝቢ ትግራይ ገበን ፈጺሙ። ህዝቢ ኤርትራ ብሰንኪ ጃንዳ ህግደፍ ኣብ ኣሰካፊ ጽልኢ ምስ ጐረበትና ዝዀነ ህዝቢ ትግራይ ኣእትዩዎ ይርከብ። ህግደፍ እዚ ንድልየት ህዝቢ ኤርትራ ዘየርውን ዘይድልየቱን ወራርን በደልን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ምውራዱ ብዝኸበደ ቃላት ንኹንኖ።
ታሪኽ ከም ዝምስክሮ፡ ህዝቢ ኤርትራ ሕጂ’ውን ታሪኽ ጀጋኑ ደቁን ናይ ባዕሉ ታሪኽን ኣይክጠልምን’ዩ። ሃገሩ ካብ ሓደጋ ከድሕን፣ ሓንቲ ብሕግን ብቕዋምን እትመሓደር ዲሞክራያስያዊትን ፍትሓዊትን ዝኾነት ኤርትራ ክሃንጽ’ዩ። ምእንት’ዚ ኣብ ውሽጢ ሃገርን ኣብ ዲያስፖራን ዘሎ ደላይ ፍትሒ ተቃላሳይ እጃሙ ከበርክት ካብ ዝኾነ እዋን ንላዕሉ መድርኽ ይሓትት ኣሎ። ነቲ ዝጽበየና ዘሎ ከቢድ ዕማም ንምዕዋት፡ ማለት ህዝብና ሃገርን ንምድሓን፥ ኩሉ ተቓላሳይ ኤርትራዊ፣ ዝሃለወ ይሃልዎ ኣፈላላይ ወጊዱ፡ ብሓባር ክቓለስ መድረኻዊ ሕቶ ኰይኑ’ሎ። ነዚ መድረኽ ዘሰከመና ናይ ቃልሲ ሓላፍነት ንዕኡ ብዝምጥን ውጽኢት መታን ክንምህዝ ከኣ፣ ውድብ ሓድነት ኤርትራውያን (ውሓኤ) ብሓደን ሓድነትን ክንቃለስ በዚ ኣጋጣሚ የዘኻኽር። ነዚ ኣጋጣሚ’ዚ ተጠቒመ እምኣር እወ፣ ሽግር ህዝቢ ኤርትራ ክፈታሕ ምኻኑ ዘየጣራጥር’ኳ እንተኾነ፣ ንዘሎና ሃገራዊ ሽግር ኣብ ዝሓጸረ ግዜን ብውሑድ ክሳራን ንምብዳህ፣ ኣብ ውሽጥን ወጻእትን እትርከቡ መንእሰያት ኤርትራ፣ ዝያዳ ልዑል ተራ ብምውሳድ ቀንዲ ተዋሳእቲ ኣብ ፍትሓዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ ክትኮኑ ይግባእ፣
ኣብ መወዳእታ፣ ከነማሕጽኖን ክንብሎን ዝደሊ ጕዳይ፡ ሽግር ህዝባናን ሃገርናን፣ ዋላውን ከም ኣድላይነቱ ካብ ፈተውትና ሓገዝ ምሕታት ናትና መሰል ምኻኑ እናኣመና፥ ግና ባዕልና ክንፈትሖ እኹል ዓቕምን ተመኩሮን ኣሎና። እሞ፣ ሃየ ሓድነትና ጥራሕ ነደልድል!!
ሓደ መስከረም ንዘላኣለም ትንበር!
ክብርና ክምለስ፡ብሓባር ንቓልሰ!
የቀንየለይ!
4 መስከረም 2021
ዓውደ-መጽናዕቲ ኤርትራውያን ምሁራትን ክኢላታትንWednesday, 01 September 2021 10:06 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ኤርትራውያን ምሁራትን ክኢኣታትን፡ ብዛዕባ መጻኢት ኤርትራ ዝግደስ ትካል፡ ፖሊስን ምምርማርን መሰረት ንምንጻፍ ብ14 ነሃሰ 2021 ኣብ ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ ዓወደ መጽናዕቲ ኣካይዶም። እዞም 150 ዝኾኑ ኣብ ዋሽንግተን መእከቢ ኣዳራሽ ካቶሊካዊት ዩኒቨርስቲ ዝተራኸቡ፡ ድሕሪቲ ዓውደ መጽናዕቶም ጋዜጣዊ መግለጺ ኣውጺኦም። ናይዚ ዓወድ መጽናዕቲ ዓላማ ብዛዕባ ህልዊ ኩነታት ኤርትራን ጽልዋኡ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ንምምይያጥ ምንባሩ ኣብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ተጠቒሱ። ብዛዕባ ድሕሪ ውድቀት ጉጅለ ህግደፍ ዝምልከት ኣቐዲምካ መደባት ምትላም ዝምልከት’ውን ቀንዲ ኣካል ናይቲ ኣብቲ ዓውደ መጽናዕቲ ዝተዘርበሉ ዛዕባታት ነይሩ። ኣብዚ ብኤርትራዊ ትካል ምምርማር ንፖሊስን እስትራተጀን ድሕሪ ውድቀት ግዝኣት ኢሳያስ ዝተዳለወ ዓውደ-መጽናዕቲ እቶም 150 ምሁራትን ክኢላታትን ብኣካል ዝተሳተፉ ክኾኑ እንከለዉ፡ 5 ደርዘን ዝኾኑ ከኣ ብመንገዲ ዙም ተሳቲፎም። ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ካለኦት ድማ ብዝተፈላለዩ መሕበራዊ መራኸብታት ካብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ወጻኢ ከይተረፈ ከም ዝተሳተፍዎ እቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ሓቢሩ።
ካብቶም ኣብዚ ዓውደ-መጽናዕቲ መጽናዕታዊ ጽሑፋት ብምቕራብ ኮነ ምይይጥ ብምክያድ ዝተሳተፉ፡ ፕሮፈሰር በረኸት ሃብተስላሴ ካብ ዩኒቨስርሲቲ ሰሜን ካሎሮና፡ ፕሮፈሰር ኪዳነ መንግስተኣብ ካብ ዩኒቨርሲቲ ፐንሲልቫኒያ፡ ፕሮፈሰር ኣርኣያ ደበሳይ ካብ 1970 ጀሚሮም ኣብ ኤርትራዊ ጉዳይ ንጡፍ ተሳቲፊ፡ ዶ/ር ሳባ ኪዳነ ናይ ማሶን ዩኒቨርሲቲ ምርቕትን ኣቶ ኑረዲን ዓብደልቃድር ካብ 1970ታት ጀሚሮም ኣብ ማሕበረ ኮማዊ ንጥፈታት ህዝቦም ኣብ ምልዕዓል ናይ ነዊሕ ግዜ ተመኩሮ ዘለዎምን ከም ዝርከብዎም ካብቲ ጋዜጣዊ መግለጺ ምርዳእ ይከኣል።
እቶም ኣቕረብቲ ጽሑፋት ብዛዕባ ኣብ ኤርትራ ዝርአ ዘሎ፡ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ፡ ግርጭታትን ቁጠባዊ ውድቀትን፡ ገንዘባዊ ዘይህድኣት፡ ድሕንነት፡ ትሑት ትሕተ-ቅርጻ፡ ዝለዓለ ሸቕለተ-ኣልቦነት፡ ዋሕዚ ናብ ስደትን ሰብኣዊ ቅልውላውን፡ ግዱድ ውትህድርና፡ ጨካን ኣገባብ ማእሰርትን ስነ-ኣእሙራዊ ጸገማትን ዝምልከቱ ዝርዝራት ንምይይጥ ኣቕሪቦም። ምስዚ ብዝተተሓሓዘ ከኣ ናብ ደሞክራስያዊ ስርዓት ኣብ ምስግጋር ከጋጥሙ ዝኽእሉ ብደሆታትን ወተሃደራት ዝነበሩን ኣብ ስደት ዝጸንሑን ኤርትራዊ ዜጋታት ምስቲ ሕበረተሰብ ከም ዝውሃሃዱ ምኽኣልን ዝያዳ በዳህቲ ዛዕባታት ከም ዝኾኑ ጠቒሰምዎም።
እቶም ተሳተፍቲ ምሁራት ኣብቲ መድረኽ ከም ዝገለጽዎ፡ ስርዓት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ኤርትራ ቅቡል ዲሞክራስያዊ ስርዓት ከይትከል ዓንቂጹ ከም ዘሎ ጠቒሶም። ካብዚ ነቒሎም ከኣ ኣብ ኤርትራ ሰላማዊ ምስግጋር ናብ ዲሞክራስያዊ ስርዓትን እቲ ዝምስረት ዲሞክራስያዊ ስርዓት ዳግማይ ከይጭወን ምጥንቃቕ ከም ዘድሊ ኣዘኻኺሮም። ተሳተፍቲ ኣብ መጻኢ ንብልጽግና ኤርትራዊ ዜጋ ቀዳምነት ዝህቡ ኣካላት ብመንገዲ ምርጫ ፈሊኻ ምፍላጥ ዘኽእል ኣገባብ ካብ ብሕጂ ክሕንጸጽ ከም ዝግባእ ኣስፊሮም። ምስዚ ኣተሓሒዞም ንተሳትፎ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ መስርሕ ምስግጋር ናብ ዲሞክራሲ ኣጉሊሖም ጠቒሰምዎ።
ካልእ ተሳተፍቲ ምሉእ ብምሉእ ዝተረዳድእሉ፡ ነዚ ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ዞባና ጠንቂ ዘይምርድዳእ ኮይኑ ዘሎ ጉጅለ ህግደፍ ንምብዳህ፡ ሓድነትን ውህደትን ህዝቢ ኤርትራን ፖለቲካውን ሲቪካውን ማሕበራቱን ንምርግጋጽ ናይ ሓባር ኣበርክቶ ኣገዳሲ ምዃኑ እዩ። ነዚ ኣተግቢርካ ናብ ሸቶ ንምብጻሕን ከኣ ሰፊሕ ስሙር ግንባር ወይ ጉባአ ምክያድ ከም ዘድሊ ተሳተፍቲ ኣስፊሮም።
ናይ ኤርትራ ኣገዳሲ ክሳዳዊ ኣቀማምጣን ብዙሓት ኤርትራውያን ምሁራት ኣብ ወጻኢ ምህላዎምን ንመጻኢ ቁጠባዊ ወፍሪ ኣብ ኤርትራ ኣብ ዞባና ሓጋዚ ስለ ዝኸውን፡ ድሕሪ ውድቀት እቲ ጉጅለ ቁጠባዊ ዋዕላ ምክያድ ከም ዘድሊ ኣዘኽኺሮም። እቲ ጉጅለ ምስ ጐረባብቲ ክፈጥሮ ዝጸንሐ ህውከት፡ ሓደ ብደሆ ኮይኑ፡ ነዚ ብዝምልከት ምስሊ ኤርትራ ንምዕራይ፡ ቀጻሊ ህንጸትን ምትእምማን ናይ ምፍጣር ስረሓት ንምትግባር ኤርትራውያን ምሁራት ንሰላም፡ ጸጥታን ምርግጋእን ኣዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝምልከት ኣስተዋጸኦ ከበርክቱ ትጽቢት ከም ዝግበረሎም ጠቒሶም።
ሓደ መስከረም ንዘልኣለም ትኽበርTuesday, 31 August 2021 10:26 Written by ፍስሃየ ሓጎስ
ናጻ ኤርትራ ነይሩ ድሌትና ባህግና
ብውዱብ ምንቅስቓስ ስለዝተቓወምና
ክሃድኑና ብሓይሊ ክቕንጽሉና
ብውዲት ብዓመጽ ጸኒሖም ክገዝኡና
ብሓደ መስከረም ጠበንጃ ኣልዒልና
ናይ ዕጠቕ ነጋሪት ተዅሲ ከፊትና።
ተዘከር ጅግና ሓምድ እድሪስ ዓዋተ
ጋንትኡ ወዲቡ ኣብ ጎቦ ኣዳል ዝኸተተ
ብሓደ መስከረም ተዅሲ ዝኸፈተ
ንቕሎ ሰውራ ብኤርትራዊ መኸተ
ናብ ምሉእ ሃገራዊ ናጽነት ዝኣንፈተ።
ጓሶት ሃገርና ኣሕኦም ጠንጢኖም
ሓረስቶት ማሕረሶም ገዲፎም
ሰራሕተኛታት ናውቶም ደርብዮም
ተመሃሮ ማህደሮም ኣቐሚጦም
ወዶም ጓሎም ንናጽነት ሃገር ተሰሊፎም
ማእለያ ዘይብሉ መስዋእቲ ከፊሎም።
ብዝተናውሐ ውግእ ብተወፋይነት
ተጋዲልና ንሰላሳ ዓመታት
ተኸፊሉ መስዋእቲ ብኣሽሓት
ብህዝባዊ መኸተ መንዚዕና ናጽነት
ጨቢጥና’ወ ሃገራዊ ልዑላውነት።
ንጹር መደብ ዕዮ ሓንጺጽና
ከነረጋግጽ ኵሉ ዓይነት መሰላትና
ክንነብር ብሰላም ፍትሒ ብልጽግና
መግዛእቲ ተደምሲሱ ጨቢጥና ናጽነትና
ዓገብ’ዩ ብኢሳያስ ተጠሊምና
ስርዓት ምልኪ ሳዕሪሩ መሪሩ ጭቆና።
ሕቶና ኣይረኸበን ግቡእ መልሲ
ንሕሙም ስርዓት ኣለዎ ፈውሲ
ብህዝባዊ ማዕበል ካብ ሱሩ በንቋሲ
ክትካእ’ዩ ብፍትሓዊ ደሞክራሲ
ክንበጽሖ ናይ ግድን ብቐጻሊ ቃልሲ።
ጻውዒት ሓደ መስከረም ዝተቐበሉ
ንናጽነት ሃገር ሂወቶም ዝኸፈሉ
ተወጊኦም ኣካሎም ዝሰንከሉ
ንሓርነት ህዝቢ ዝቃለሱ ከይተሓለሉ
ሞያኦም ይዘከር ተሰኒዱ ተጸንቢሉ።
ባሕርና ብሂጎም ንዝምህዝዎ ናይ ፈጠራ ክትዓት
ኤርትራ ከም ኵለን ግዙኣት ሃገራት
ንጹር ዶባታ ስኑድ ኣብ ኣህጉራዊ ትካላት
ናጽነታ ብመስዋእቲ ደቃ ዘረጋገጸት
ህያው’ዩ ቲ’ቀያድን መወዳእታን ኣህጉራዊ ምስክርነት
ዋጋ-ዕዳጋ ዘይኣቱ ስጡም ልዑላውነት።
ሓድነትን ማዕርነትን ህዝብና ብብዙሕነት
ወከልቲ ህዝቢ ብደሞክራስዊ ምርጫታት
ይቑም ህዝባዊ ባይቶታት ኣብ ኩለን ዓድታት
ኣብ ኵሉ ከተማታት ወረዳታት ኣውራጃታት
ሃገራዊ ሓጋግን ፈጻምን ፈራድን ብቕዋማዊ ስርዓት
ዝምረጽ ካቢነ ሚኒስትራት ብሞያዊ ብቕዓት
እዚ’ዩ ነይሩ ናይ ሓደ መስከረም ዕላማታት።
ምስጢር ዓወትና፣ ሓሳብና ይስመር
ሓድነትና ከም ሓጺን ይትረር
ብህጹጽ ብዘይ ውዓል ሕደር
ስርዓት ምልክን መሓውራቱን ንስበር
ብሰላምን ፍትሕን ብልጽግናን ኣብ ሃገርና ክንነብር !!
ክብርን ዝኽርን ንሰማእታትና
ሓደ መስከረም ንዘልኣለም ትኽበር።
ጨንፈር ቁ.2 ሰ.ዲ.ህ.ኤ ሃገር ሽወደን ስሩዕ ኣኼባኡ ኣካይዱTuesday, 24 August 2021 21:58 Written by ሽማገለ ጨንፈር
ብዕለት 21 ነሓሰ 2021 ስሩዕ ኣኼባ ናይ ኣባላት ጨንፈር ቁ.2 ሰ.ዲ.ህ.ኤ ብኤሎትሮኒካዊ መራኸቢ ብዙሓን ዙም ዕዉት ኣኼባኦም ኣሳላሲሎም። ኣቦ መንበር ጨንፈር ድሕሪ ንገለ ኣዋርሕ ምስ ብጾትና ጨንፈር ቁ.1 3ተ ሓባራዊ ርክባት እኳ ንግበር እምበር ናይ በይንና ዘንጊዕና ብጽናሕ ሎሚ ብምሉእ ጥዕና ምርኻብና ደስ ዘብል እዩ ብምባል ኣኼባ ከፈቶ። ተሳታፍነት ኣባላት በዘይካ ገለ ኣባላት ብብቁዕ ምኽንያት ኣይተሳተፉን እምበር ምልኣት ነይሩዎ። ኣኼባ ብኣቀዲሙ ዝተላእኸ ኣጀንዳ
- ድሕሪ ሰላም ሌላ ሓደስቲ ኣባላት
- ሃለዋት ጨንፈር ቁ.2 ምጽራይ ንጡፋት ኣባላት ፡
- ምጣኔ ሃብታዊ ተሳታፍነት ብተሓዝ ገንዘብ፡
- ጸብጻብ ንዞባ ኤውሮፓ ምድላው፡ በየከተማ ዘሎ ንጥፈታት ምሕባር፡
- መጻኢ ኣኼባና ብስሩዕ ንምቅጻል ኣብ 2 ዶ 3 ወርሒ ፡ ንጉባኤ ጊዜ ምዉሳን፡ ዝብሉ ብቀደም ተኸተል ብምክታዕ፡ ፡ ተሓዝ ገንዘብ ጨንፈር ዝርዝር ወርሓዊ ዊጺኢትን ኣታዊ ወፈያን ምስጉን ተሳታፍነት ኣባላት ብምቅራብ ኣዝዩ ሰፊሕ ሃናጺ ርእይቶን ለውባን ብምቅራብ ፡ ህልዊ ኩነታት ህዝብናን ከባኢናን ቅልጡፍ ለውጥታት ይርእዩ ስለ ዘሎዉ ከኣ ቅልጡፍን ቀጻሊ ርክብ ከም ዘድሊ ኣስሚረምሉ። ሽማገለ ጨንፈር ከኣ ከምቲ ልሙድ መደብ ኣኼባታት ሰሪዓ ክትልእክ ተላብዮም። ኣኼባ ንዕዉት 3ይ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰልፍና ጭርሖኡ …ንቅዋማዊ ምሕደራ፡ ንዲሞክራስን ንምዕባለን ንቃለስ !!! ኣድኒቁ ንዉሳኔታቱን ጸዊዒቱን ሓዳሽ መሪሕነቱን መርሓባ ብምባል ኣስሚሩሉ። ብተወሳኺ ብኣባል ባይቶን ጠቅላል ተቋጻጸርን ርጡብ ኣታባባዒ መብርህታት ብምሃብ ንኣኼባ ብምህታም ድሕሪ ናይ ክልተ ሰዓታት ኣኼባ ዓወት ተዛዚሙ።
ካብ ተላባዒ ሕማም ኮቪድ-19 ንምድሓን ክንገብሮ ዘሎና ጥንቃቐTuesday, 24 August 2021 10:24 Written by ማሕበራዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ሰ.ደ.ህ.ኤ
ብዛዕባ ኮቪድ-19 ንኻልኣይ ጊዜ መግለጺ ከነውጽእ ቀንዲ ምኽንያት ዝዀነ፡ ሓደ ሓው ኣብ መርዓ ኤርትራውያን ኣምስዩ ንገዝኡ ምስተመልሰ ብኮቪድ-19 ከምዝተለኽፈ ፈሊጡ ን20 መዓልታት ተውሺቡ ጸኒሑ ምስሓሾ: “ካባይ ተመሃሩ” ዝብል ዘዋሪ መልእኽቲ ጌሩ ዘጋጠሞ ሓቢሩ። ካብቶም ኣብቲ መርዓ ዝተሳተፉ 15 ሰባት ዝተለኽፉ፣ እቶም 3 ካብ ሓደ ስድራቤት እዮም። ክሳብ ሕጂ ሞት ኣየጋጠመን ስለዘሎ፣ ኵሎም ሓውዮም ናብ ንቡር ጥዑይ ሂወቶም ክምለሱ ንምነየሎም።
ኣብ 14 መጋቢት 2020 ኣብ ሕታምና ቁጽሪ 1፡ ካብ ተላባዒ ሕማም ኮሮናቫይሩስ (ኮቪድ-19)፣ ማለት ነዚ ብዘይርአን ዘይስማዕን ደረት-ዶብ ዘይክልክሎ ዝለክፍ ድቀ-ፍጥረት (ቫይሩስ) እንተዘይ ተኸላኺልካዮ ንህዝቢ ዓለም ከጥፍእ ተኽእሎ ከምዘለዎ ዝፍራሕ ስለዝዀነ፡ ኣህጉራዊ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዓለም፣ ተላባዒ ሕማም “ኣህጉራዊ ፓንደሚክ” ሰምዩ፣ ንምክልኻሉ ዘድሊ ሓበሬታን መምርሒታትን ሂቡ ከምዝነበረ ሓቢርና ኔርና። ካብ ዝሃቦ ህጹጽ መምርሒታት፡ ህዝባዊ ኣኼባታት፣ ኣብያተ ትምህርትን ናይ መዘናግዒ ንግዳዊ ከባብታትን ተዓጽዩ መገሻ ብህዝባዊ መጐዓዝያታት (ብነፋሪት፣ መርከብ፣ ኣውቶቡሳትን ወዘተ) ብኣዋጅ ዝኽልከል ነይሩ። እዚ ንማሕበረ-ቁጠባዊ ሂወት ህዝብን ሃገርን ብኸቢድ ዝጐድእ ምዃኑ ርዱእ እኳ እንተዀነ። ቁጠባዊ ዕብየት ድሕሪ ጥዕና ማሕበረ-ሰብ ስለዝስራዕ፣ ድሕነትን ጥዕናን ህዝቢ ምስተረጋገጸ፣ ቁጠባ ናብ ቦትኡ ዝምለስ ምዃኑ’ውን ኣብሪሁ ነይሩ።
መራሕቲ፣ ሓለፍትን ኣካየድትን ትካላት ናይ ብዙሓት ሃገራት፣ ንምምሕዳራዊ ዕማማቶም ኣወንዚፎም፣ ብቐዳምነት ድሕነት ህዝቢ ንምርግጋጽ፡ ኣብ ሓበሬታ፣ ምንቕቓሕን መምርሕታትን ምሃብ ኣትኵሮም ብምንጣፍ፣ ኮቪድ-19 ንምጥፋእ፣ መድሃኒት ክታበት (ቫክሲን) ምምሃዝ ወሳኒ ምዃኑ ብምንጻር፣ ዓቕምን ተኽእሎን ዘለወን ሃገራት ኣብ ውሽጢ ሓደ ዓመት ብዘካየድዎ ንጡፍ ድህሰሳን ምርምርን መድሃኒት ክታበት ቫክሲን ብ11 ታሕሳስ 2021 ተዳልዩ። ዳርጋ ልዕሊ ፍርቂ ህዝቢ መብዝሕትአን ሃገራት ተኸቲቦም ነቲ ብናህሪ ዝለክፍን ዝቐዝፍን ዝነበረ ቫይሩስ ብምቁጽጻር፡ ኣብያተ ዕዮ፣ መገሻታትን ኣብያተ ትምህርትን ስሩዕ ስርሑ ከካይድ ይርከብ። እንተዀነ ግን ዴልታ ቫርያንት ዝተባህለ ካብቲ ናይ ቅድም ዝተፈልየን ዝሓየለን ቫይሩስ ክለክፍን ክቐዝፍን ምስተራእየ፤ ዝያዳ ጥንቃቐ ምግባር ከምዘድልን ንዕኡ ንምክልኻል ድማ ተወሳኺ ክታበት ብቡስተር ዝፍለጥ ከምዘድሊ ተፈሊጡ፡ ብ23 ነሓሰ 2021 ተዳልዩ ብሓለፍቲ ትካላት ጥዕና ኣብ ግብሪ ክውዕል ተፈቒዱ፡ ንካብ 17 ዓመት ንላዕሊ ዝዕድሚኦም ክወሃብ ክጅመር ምዃኑ፡ ካብ 12 ክሳብ 16 ዓመት ዝዕድሚኦም ድማ ድሕሪኦም ክቕጽል ምዃኑ ተሓቢሩ ኣሎ። ነቶም ቅድሚ ሎሚ ዝተኸትቡ ሰባት ተወሳኺ ቡስተር ክታበት ዘድልየሉ ምኽንያት፣ ሓይሊ ዓቕሚ ምክልኻል ናይቲ ኣቐዲሙ ዝተዋህበ መድሃኒት እንዳጐደለ ስለዝኽይድ እዩ።
ምንጪ ሓበሬታ መግለጺና ካብ ሕቡራት ሃገራት ኣመሪካ ዝተረኽበ እዩ። ሓደ ካብ ዘገርም ኣብ ኣመሪካ ክታበት ዝቃወሙ ኣለዉ። ትካል ጥዕና ዘቕረቦ መጽናዕቲ እቶም ብዴልታ ቫርያንት ዝልከፉ ዘለዉ 90% ዘይተኸትቡ እዮም፡ ገለ ካብ ዝተኸትቡ እሞ ዝተለኽፉ 7 ካብ 100,000 እዮም፡ ተጽዕኖ ኮቪድ-19 ኣብ ዝተኸትቡ ከቢድ ከምዘይኰነ’ውን ኣፍሊጦም።
ብማሕበራዊ ጉዳያት ቤት ጽሕፈት ናይ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንድሕነት ኣባላቱን ህዝብን በቲ ዝርድኦ ቋንቋ በብእዋኑ ንዝምዕብል ሓበሬታን መምርሕን ክህብ ተበግሶ ምውሳዱን ምቕጻሉን እንዳሓበርና፣ ኣብዚ ዕማም’ዚ ብፍላይ እቶም ናይ ሕክምና ኣፍልጦን ሞያን ዘለኩም ሰባት ክትሳተፉ ንዕድም።
እዚ ዝስዕብ እዋናዊ ሓበሬታ ነስፍር፡
- ብኮሮናቫይሩስ ዝተለኽፈ ዘርእዮ ምልክታት፡ ምስዓል፣ ረስኒ፣ ሕጽረት ትንፋስ፣ ሕማም ርእስን ኣካላዊ ድኻምን ወዘተ ይኸውን። እቲ ሕማም ኮቪድ-19 እንተዀይኑ ብመርመራ ክፍለጥ ዘለዎን ናይ ምድሓንን ንኻልኦት ንኸይልክም ምክልኻልን ዘድሊ ስጉምታት ብዝምልከቶም ናይ ሕክምና ሰበ ስልጣን ዝውሰድ እዩ፡
- ዝተጠቕሰ ምልክታት ናይ ካልእ ዓይነት ሕማም ክኸውን ስለዝኽእል ብመርመራ ምስተፈልጠ ንዕኡ ዝግባእ ክንክን ይግበረሉ።
- ብኮቪድ-19 ዝተለኽፈ ሰብ ብዝግበረሉ ግቡእ ሕክምናዊ ምእላይ ክድሕን ዕድል ስለዘለዎ፣ ክስንብድ የብሉን
ኮቪድ-19 ብኸመይ ይለክፍ፡
- ኮሮናቫይሩስ ካብ ሰብ ናብ ሰብ እዩ ዝመሓላለፍ። ዝተለኽፈ ሰብ ጥቓ ዘይተለኽፈ እንተቐሪቡ/ቀሪባ
- ኣብ ባህልና ድሕሪ ገለ እዋን ዝተራኸቡ ሰባት ሓቝፍካ ኣብ ምዕጕርቲ ምስዓም ዝውቱር’ዩ፡ ምስ ዝተለኽፈ ሰብ ከምኡ ምቕጻል ክትልከፍ ምዃንካ/ኪ ምርዳእ ስለ ዘድሊ ብናይ ማዕዶ ሰላም ክትካእ ኣለዎ
- ምስዝተለኽፈ ሰብ ናይ ኢድ ምጭብባጥ ሰላምታ ድሕሪ ምግባር፣ እታ ዝተለኽፈት ኢድ ንኣፍ፣ ኣፍንጫ ወይ ዓይኒ እንተ ተንኪፋ፣ ኮሮናቫይሩስ ናብ ስርዓተ ምስትንፋስ ኣትዩ ናብ ደም ብምሕዋስ መጥቃዕቱ ይቕጽል
- ብኮሮናቫይሩስ ዝሓመመ ሰብ፣ ብኢዱ ዝተንከፎ ንቑጽ ገጽ ጣውላ፣ ማዕጾ፣ ኩርሲ ከምኡ’ውን ካብ ኣፉ ይኹን ኣፍንጭኡ ዝወጽእ ፈሳሲ ዝሓደጎ፣ ብገርሂ ዝተንከፈ ሰብ እሞ ከይተሓጽበ ገጹ እንተደሪዙ ይልከፍ።
ከይንልከፍ ክንገብሮ ዘሎና ጥንቃቐን ምክልኻልን፡
- እቲ ቫይሩስ ብቖርበት ኣይኣቱን እዩ። ብኣፍ፣ ዓይኒ ወይ ኣፍንጫ እዩ ናብ ሳንቡእ ዝኣቱ።
- ቅድሚ ገጽና፣ ኣፍንጫና፣ ኣፍናን ዓይንናን ምትንካፍ ኣእዳውና ብሳምና ምሕጻብ፤
- ናይ ኢድ ሳኒታይዘር ንባክተርያ ስለ ዝቐትልን ብኣኦም ንዝተሓላለፍ ሕማም ስለዝከላኸልን ምጥቃም
- ነብስናን ከባቢናን ካብዚ ሕማም’ዚ ናጻ ክኸውን፡ መከላኸሊ ማስክ ዘይምፍላይ፣ 6 ጫማ ካብ ካልእ ሰብ ምርሓቕ
- ብናይ ወጻኢ ቋንቋታት ኣብ ማሕበራዊ ሚድያ ዝውሃብ ሓበሬታ ክርድኡ ዘይክእሉ ቖልዑን ነቶም ብዘይካ ናይ ኣደ-ቋንቋኦም ካልእ ዘይርድኡ ኤርትራውያንን፣ ክርድኡን ምእንቲ ነብሶምን ስድራቤቶምን ክከላኸሉን ናይ ምሕባሮም ሕልናዊ ሓላፍነት ክንወስድ የድሊ
- ብኮሮናቫይሩስ ዝተለኽፈ ኣባል ስድራ ወይ መሳርሕቲ ንኻልኦት ንኸይልክም ኣብ በይኑ ገዛ ንዓሰርተ ኣርባዕተ መዓልታት ወይ ካብኡ ንላዕሊ ከም ኣድላይነቱ ክውሸብ ኣለዎ/ዋ።
- ቡስተር ቫክሲን ክወስዱ ተርትኦም ዝበጽሐ ብዘይምውልዋል ክወስዱዎ ይምረጽ።
ኣሚሪካ ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ እገዳ ወሲናTuesday, 24 August 2021 10:05 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ሓለቓ ስታፍ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ እገዳ ከም ዝወሰነት “ተስፋ ኒውስ” ዝተባህለ ማዕከን ዜና ብትዊተር ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ ኣፍሊጡ። ምኽንያት ናይዚ ኣብዚ ሳልስቲ ዝተወሰነ እገዳ ጀነራል ፍሊጶስ ዝእዝዞ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ኣብ ጐኒ ሓይልታት ፈደራላዊ መንግስቲ ኮይኑ ኣብ ዘካየዶ ኣንጻር ሰራዊት ትግራይ ኣብ ዘካየዶ ውግእ ብዝፈጸሞ ከበድቲ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት እዩ።
መንግስቲ ኤርትራ ነዚ ብዝምልከት ኣብ ዝሃቦ ምላሽ፡ ኣሜሪካ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ከተቕርቦ ንዝጸንሐት ክስታትን ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ ንዝወሰነቶ እገዳን ኣነኣኢስዎ። ኣተሓሒዙ ከኣ ብመንግስቲ ኣሜሪካ ዝቐርብ ክስታት ሓድሽ ኣይኮነን ድሕሪ ምባል ነጺግዎ። ብመሰረት እዚ ናይ እገዳ ውሳነ እቲ ጀነራል ኣብ ኣሜሪካ ዘቐመጦ ገንዘብን ንብረትን ካልእ ጠቕምታቱን ክስእን እዩ። ኣብ ግብሪ ንምውዓሉ ከኣ እዚ እገዳ ናብ ዝምልከቶ ተቖጻጻሪ ኣካል ከምዝመሓላለፍ እቲ ዜና ሓቢሩ።
እዚ ኣብ ልዕሊ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ተወሲኑ ዘሎ እገዳ “ማግነቲስት” ብዝበሃል ናይ ሰብኣዊ መሰል ተሓታትነት” ብይን ኮይኑ፡ ብደረጃ ዓለም ኣብ ዝፍጸሙ ዓበይቲ ጥሕሰት መሰላትን ምጥፍፋእን ዝትግበር እዩ። ናይ ኣሜሪካ ዓቃብ ገንዘብን ንብረትን ኣካል ከም ዝበሎ፡ ኣብ ኢትዮጵያ ትግራይን ኣብ ካልእ ከባብታት ዓለምን ኣብ ልዕሊ ኣብ ከቢድ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዝተሳተፉ ኣካላት ዝውሰድ ስጉምቲ ቀጻሊ ክኸውን እዩ።
ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ብ21 ሕዳር 2020 ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ነዚ ኣብ ትግራይ ዘጋጠመ ውግእ ኣብ ዝምልከት “ሰልፍና ንዝኾነ ይኹን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝግበር ዝምታን ሲቪላዊ ዓመጽን ኣይቅበልን። ስለዝኾነ ከኣ፡ ነዚ ኣብ ትግራይ ዝኸይድ ዘሎ ውግእ ጉልባብ ጌርካ ዝዝመት ንብረት ህዝቢ ምስዝህሉ ብገበን ዘሕትትን ውዒሉ ሓዲሩ እቲ ንብረት ናብ ዋንኡ ክምለስ ስለዝግባእን፤ ኣየናይ ሸነኽ ይገብሮ ብዘየገድስ ዝኾነ ሰብ ካብ ናይ ዝምታን ዓመጽን ተግባራት ክቑጠብ ኣጥቢቕና ነተሓሳስብ።” ኢሉ ከም ዝነበረ ዝዝከር እዩ።
ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ሰባት ናብ ደሴ ኣትዮምFriday, 13 August 2021 14:47 Written by BBC
11 ነሓሰ 2021
ብምኽንያት እቲ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ እናተስፋፈሐ ዝመጽእ ዘሎ ኲናት ኣብ ክልል ኣምሓራ ዞባ ሰሜን ወሎ ዝሃደሙ ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ነበርቲ ኣብ ከተማ ደሴ ኣዕቊቦም ከም ዘለዉ ከንቲባ እታ ከተማ ንቢቢሲ ተዛሪቡ።
ቅድም ክብል ኣስታት 4500 ዝኾኑ ነበርቲ ካብ'ቲ ኲናት ይካየደሉ ዘሎ ከባብታት ሰሜን ወሎ ናብ ደሴ ኣትዮም ከም ዝጸንሑ ዘዘኻኸረ እቲ ከንቲባ፡ ካብ ትማሊ ጀሚሩ ድማ ብዙሓት ተመዛበልቲ ናብታ ከተማ ሃዲሞም ምምጸኦም ከንቲባ ኣበበ ገ/መስቀል ገሊጹ።
"ካብ ከባብታት መርሳ፣ ወልድያን ውርጌሳን ብዙሕ ሰብ እናመጽአ እዩ። ንሱ እናፈለና ናብ መዕረፊ ቦታ ንወስዶ ኣለና። ብዝሒ እቲ ተመዛባሊ ምፍላጥ ኣጸጋሚ'ኳ እንተኾነ፡ ካብ 10 ክሳብ 15 ሽሕ ዝግመት ህዝቢ ናብታ ከተማ ኣትዩ" ኢሉ።
ብሰንኪ ኣብ ክልል ኣምሓራ ብፍላይ ድማ ኣብ ሰሜን ወሎ ዘሎ ወተሃደራዊ ጎንጺ፡ ሰባት ንድሕንነቶም ብምስጋእ ናብ ከተማ ደሴ ይኣትዉ ምህላዎም ነበርቲ ንቢቢሲ ሓቢሮም።
ንድሕንነቱ ክንብል ስሙ ዘይንጸርሖ ሓደ መምህር፡ ምስ ሸውዓተ ኣባላት ስድርኡ ካብ ወልደያ ተመዛቢሎም ኣብ ከተማ ደሴ ተዓቂቦም ከም ዝርከቡ ተዛሪቡ።
እቲ መምህር ከም ዝብሎ፡ ቅድም ክብል ስድርኡ ካብ ወልድያ ናብ ደሴ ዘግዐዘ ኾይኑ፡ንሱ ድማ ካብ ወልድያ ናብ ደሴ ከም ዝኣተወ ይዛረብ።
"ኲናት ፈሪሕና ኢና ሃዲምና መጺእና። ደሴ ካብ ዓቅማ ንላዕሊ ሰብ እያ ሒዛ ዘላ። ህዝቢ ወልድያ ተገልቢጡ ኣብ ደሴ እዩ ዓሪፉ ዘሎ ምባል ይከኣል" ብምባል ኣብታ ከተማ ብዙሕ ካብ ወልድያ ዝመጽአ ሰብ ከም ዘሎ ይዛረብ።
ምስ ውሑዳት ሰባት ካብ ወልድያ ተልዒሎም ክሳዕ ውጫሌ ብእግርን ብባጃጅን ምስ ተጉዓዙ፡ ካብ ውጫሌ ብሚኒባስ ተሳፊሮም ናብ ደሴ ምእታዎም እቲ መምህር ይዛረብ።
ከንቲባ ከተማ ደሴ ኣቶ ኣበበ ገ/መስቀል፡ ብዙሕ ቁጽሪ ዘለዎ ህዝቢ ናብ ደሴ ዝኣቲ ዘሎ ብምዃኑ፡ ብሕቶ እቲ ህዝቢ ሰዓት እቶ እቶ ምእዋጁ ወሲኹ ሓቢሩ።
ካብቲ ምምሕዳር እታ ከተማ ፍቓድ ካብ ዝተዋህቦም ሓይልታት ወጻኢ፡ ካብ ምሸት ክልተ ሰዓት ጀሚሩ ዝኾነ ምንቅስቓስ ተኸልኪሉ ተባሂሉ።
ወሲኹ ድማ፡ ስርዓት ዘይብሎም ሰብ ተሽከርከርቲ [ባጃጅ] ገበናት ከይሰርሑ፡ ናይቶም ተሽከርከርቲ ምንቅስቓስ ክሳብ ሰዓት 12 ናይ ምሸት ተገዲቡ ተባሂሉ።
እቲ ከንቲባ፡ እቲ ህዝቢ ኲናት ፈሪሑ እዩ ናብ ደሴ ዝመዛበል ዘሎ ምስ በለ፡ ንተመዛበልቲ ኣድላይ ድጋፍ ይግበረሎም ከም ዘሎ ገሊጹ።
ወቕቲ ክረምቲ ብምዃኑን ትምህርቲ ዕጽው ስለ ዝኾነን ድማ፡ ተመዛበልቲ ኣብ ሽድሽተ ኣብያተ ትምህርቲ ኣዕሪፎም ከም ዘለዉ ወሲኹ ሓቢሩ።
ድልውነት ምክልኻል ሓደጋ፣ ኣመራርሓ ሰሜን ወሎን ነባሪ እታ ከተማን ንተመዛበልቲ ድጋፍ ይገብር ከም ዘሎ'ውን ሓቢሩ።
ብደረጃ ቀበሌን ክፍለከተማን ኮሚቴ ተጣይሹ ነቶም ተመዛበልቲ ንምድጋፍ ምድላዋት ይግበር ከም ዘሎ'ውን ከንቲባ ኣበበ ወሲኹ ተዛሪቡ።
Source=ኢትዮጵያ፡ ካብ ሰሜን ወሎ ዝተመዛበሉ ብኣሸሓት ዝቑጸሩ ሰባት ናብ ደሴ ኣትዮም - BBC News ትግርኛ
ቅልውላው ትግራይ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ሃገራዊ ጻውዒት ክተት ኣዊጁWednesday, 11 August 2021 11:53 Written by BBC
ቅልውላው ትግራይ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ሃገራዊ ጻውዒት ክተት ኣዊጁ
ምንጪ ስእሊ,REUTERS
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብዩ ኣሕመድ፡ ኩሎም ዜጋታት ናብቲ ኣንጻር ሓይልታት ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ኲናት ክጽምበሩ ጸዊዑ፡፡
ንሱ ሎሚ ብቤት ጽሕፈቱ ኣቢሉ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ‘‘ኩለኹም ኣብቲ ሃገር ናይ ምክልኻል ወፍሪ ንምስታፍ ዕድመኹምን ዓቕምኹምን ዝፈቅድ ኢትዮያውያን፡ ናብ ሰራዊት ምክልኻል፣ ፍሉይ ሓይልን ሚልሻን ብምእታው ሓለውቲ ሃገር ምዃንኩም እተርእዩሉ እዋን እዩ’’ ኢሉ፡፡
ሓይልታት ትግራይ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ንሰፊሕ ከባቢታት ትግራይ ድሕሪ ምቁጽጻሮም እቲ ኲናት ኣብ ካልኦት ክልላት ኣስፋሕፊሑ ይርከብ።
ሰራዊት ፌደራል ካብ ከተማ መቐለ ድሕሪ ምስሓቡ በይናዊ ምቁራጽ ተኹሲ ኣዊጁ እኳ እንተነበረ፡ ኣብ ስምምዕ ዝተመስረተ ምቁራጽ ተኹሲ ክግበር ዝሓቱ ሓይልታት ትግራይ ግና ኣብ ልዕሊ ትግራይ ዝተነበረ ዕጽዋ ክለዓልን ሓይልታ ኣምሓራን ኤርትራን ካብ ትግራይ ክወጹ ዝሓትትን ነጥቢ ዝርከቡዎም ቅድመ ኩነታት ብምቕማጥ ቃልሶም ቀጺሎም ንገለ ከባቢታት ኣምሓራን ዓፋርን ተቖጻጺሮም፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ ቢቢሲ ጻንሒት ገይሩ ዝነበረ ካብ ኣዘዝቲ ሰራዊት ትግራይ ሓደ ዝኾነ ጀነራል ጻድቃን ገብረትንሳኤ፡ ሓይልታቶም ናብ ጎረቤት ክልላት ዝደፍኡ፡ ነቲ መንግስቲ ፌደራል ሓገዝ ናብ ክልሎም ከይኣቱ ዘንበሮ ክልከላ ንምስባር ከምዝኾነ ገሊጹ ነይሩ፡፡
ኮይኑ ግና እቲ ሎሚ መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘውጸኦ መግለጺ፡ ሓይልታት ትግራይ ሓገዝ ከይኣቱን ሓረስቶት ከይሓርሱን ከልኪሎም ብምባል ከሲሱ፡፡
እቲ ተዓዋቲ ሰላም ቀዳማይ ሚኒስተር፡ ንህወሐት ንምስዓር ኩሉ ህዝቢ ክኸትት ጸዊዑ ኣሎ፡፡
‘‘ኩሉ ኢትዮጵያዊ ዓይንን እዝንን ሃገሩ ብምዃን ሰለልትን ተሓባበርትን ህወሓት ንምቅላዕ ምስ ሓይልታት ጸጥታ ብቕርበት ክሰርሕ ኣለዎ’’ ኢሉ፡፡
ውድብ ህወሓት ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ግብረ ሽበራዊ ተባሂሉ ዝተበየነ ኮይኑ፡ እቲ ውድብ ግና ሕጋዊ መንግስቲ እቲ ክልል ከምዝኾነ እዩ ዝገልጽ፡፡
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ሎሚ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ ሽሞም ዘይጠቐሶም ትካላት ሰብኣዊ ሓገዝ ነቲ ‘‘ጁንታ’’ ክብል ዝገለጾ ኣካል ክሕግዙ ተረኺቦም ክብል ከሲሱ፡፡
‘‘መንግስቲ ንዝገብሮ ጻዕሪ ግቡእ ክብሪ ዘይምሃቦም ከይኣክል፡ ብሽም ሰብኣዊ ሓገዝ ነቲ ጁንታ ዝሕግዝ ተግባር ክፍጽሙ ኢድ ብኢድ ዝተትሓዙ ኣለዉ’’ ኢሉ፡፡
ኣብ ቀረባ መዓልቲታት ሰብመዚ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ናይ ትካል ሰብ ኣልቦ ሓካይም ደችን ኖርወይ ረፊውጂ ካውንስልን ዝርከቡዎም ሰለስተ ትካላት ሰብኣዊ ሓገዝ ፍቓድ ምስራዞም ዝዝከር እዩ፡፡
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ዝገበረ ሓላፊ ሰብኣዊ ረድኤት ሕቡራት ሃገራት ማርቲን ግሪፍቲዝ ግና፡ ሰብመዚ ኢትዮጵያ ሰራሕተኛታት ረድኤት ንሓይልታት ትግራይ ይድግፉ እዮም ምበሎም ሓደገኛ ምዃኑን መርተዖ እንተሃልዩዎም መረዳእታ ከቕርቡ ኣዘኻኺሩ።


text:
ኣብ ገዛእ ዋኒኑ ዝተነፍገ ህዝቢThursday, 08 April 2021 20:51 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
“ኩነታት ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ወጽዓ ጉጅለ ህግደፍ ከመይ ይግለጽ?”፡ ዝብል ሕቶ ክቐርብ እንከሎ መልሱ ብዝተፈላለዩ መልከዓት ክቐርብ ዝኽእል እዩ። ብዘይ ሕገመንግስቲ ኣብ ዝመሓደረሉ፡ ብዘይመረጾም ባእታታት፡ ዘየጽደቖም ኣውጃትን ዘይሳተፈሎም ትካላትን ኣብ ዝምረሓሉ፡ ናይ ድሕንነቱ ውሕስነት ኣብ ዘየብሉ፡ መሰረታዊ ዲሞክራስያውን ሰብኣውን መሰላቱ ኣብ ዘይክበረሉ፡ ብናይ ሃገሩ ጸጋታት ብናጽነት ኣብ ዘይጥቀመሉ ኩነታት ዝነብር ዘሎ ህዝቢ እዩ ኢልካ ምምላስ ይከኣል። ነዚ ዝያዳ ብጥርኑፍ ዝገልጽ መልሲ እንተድልየ ከኣ፡ “ኣብ ገዛእ ዋኒኑ ዝተነፈገ ህዝቢ’ዩ” ኢልካ ምጥቕላል እውን ይከኣል።
ህዝቢ ኣይኮነንዶ ከምዚ ናይ ኤርትራ ብኣዝዩ መሪር፡ ካብኡ ብዝተሓተ ደረጃ ክውጻዕ እንከሎ እውን ኣንጻር ወጽዓን ወጻዕቱን ከም ዝሓስብ ርዱእ እዩ። እዚ ሓሳቡ ከከም ኩነታቱ ብግብሪ ዝሓሸ ኩሉ ሓቆፍ ራህዋ ብምጥላብ ናብ ቃልስን ተቓውሞን ከበርኾ እውን ንቡር እዩ። እዚ ከምዚ ዓይነት ህዝባዊ ምብርባር ንክቕልጥፍ ወይ ንክድንጒ፡ ንከድምዕ ወይ ንዘይከድምዕ ዝውስኑ ረቛሕቲ ኣለዉ። ናይቲ ተወዲቡ ዝቃለስ ህዝቢ ጽንዓት፡ ተጸዋርነት፡ ተሳተፍነትን ተስፋ ዘይምቑራጽን ወሳኒ ረቛሒ እዩ። ናይቲ ዝተወደበ ቃልሲ ናይ ርሑቕን ቀረባን ቀዳምነታት ክትሰርዕ ምብቃዕ፡ ናይ መንነት ፍልልያት፡ ባህላዊ ይኹኑ ሃይማኖታዊ፡ ቦታዊ ወይ ቋንቋዊ ነቲ መሰረታዊ ህዝባውን ሃገራውን ረብሓታት ብዝሕግዝ ኣገባብ ከም ዝመሓደሩ ምግባር ንኣድማዕነት እቲ ቃልሲ ወሳኒ እዩ።
ካብዚ ሓሊፉ ናይቲ ወጻዒ ኣካል፡ ከም ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ሃገርና ዝኣመሰለ፡ ባህርያትን ክብደት ወጽዓኡን ብግቡእ ምርዳእ’ውን ኣብ መስርሕ እቲ ውዱብ ህዝባዊ ቃልሲ ግደ ኣለዎ። ብመሰረቱ እቲ ኣገባብ ኣወዳድባን ዝኽተሎ ናይ ኣተገባብራ ስልትን እውን ንናይዚ ወጻዒ ኣካል ባህርን ዓቕምን ብዝምልከት ኣብ ጽጹይ መጽናዕቲ ብዝተመስረተ ኣብ ግምት ምእታው የድሊ። እዚ መጽናዕቲዚ ብግቡእ ኣብ ዘይጸጸየሉ ዝካየድ ቃልሲ፡ ከምዚ ኣብ መንጎ ዓይነት ሕማምን ንዓኡ ክፍውስ ዝእዘዝ መድሃኒትን ብዘይምስምማዕ ከጋጥም ዝኽል ቅልውላው፡ ጽልግልግ ከስዕብ ዝኽእል እዩ። ናይ ገሊኦም ወጻዕቲ ጥበብ ኣቀራርባ ኣብ ገለ ጉዳያት ናብ ናይቲ ህዝቢ ድሌት ዝቀራረብ ዝመስል መልክዕ ይሕዝ እዩ። ኣብ ገሊኡ ግና ኣዝዩ ናይ ከብድን ሕቖን ምርሕሓቕ ዘለዎ እዩ። ብመንጽርዚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ምምሕዳር ጉጅለ ህግደፍን ዘሎ ኩነታት፡ እታ “ኤርትራውነት” እትብል እንተዘይኮይኑ፥ ካልእ ንምሕደራ ዝምልከት ዘራኽብ የብሎምን።
እቲ “ኣብ ገዛእ ዋኒኑ ዝተነፍገ ህዝቢ” ዝብል ኣገላልጻ ደረጃታት ኣለዎ። ገሊኦም ወጻዕቲ ህዝቢ የሳትፉ ከም ዘለዉ ንምምሳል፡ ሕገመንግስቲ የተኣታትዉ’ሞ ኣብ ኣተገባብራኡ ነቲ ህዝቢ ይሽፍጥዎ። ምርጫ የካይዱ እሞ ጠማዚዞም ናብ ረብሓኦም የውዕልዎ። ትካላት ፍትሒ ደኲኖም መናውሒ ዕድመኦም ኣብ ስልጣን ይጥቀሙለን። ኣብ ከም ናይ ኤርትራ ዝኣመሰሉ ወጻዕቲ ግና ከም መርኣያ ኣዝዩ ዝኸፈአ ወጽዓኦምን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘለዎም ክቱር ንዕቀትን ነዘን ኣቐዲመን ዝተጠቕሳ፡ “ሕገመንግስቲ፡ ምርጫ፥ ትካላት ፍትሒ”፡ ዝብላን ተመሳሰልቲ ሓረጋትን ካብ መዝገበ ቃላቶም ይሓክወን። ኮታ “ካብ ጸለምካስ ኳኽ ምምሳል” ዝዓይነቱ ቅዲ ይጥቀሙ።
እቲ ካልእ ህዝቢ ናብ ዋኒኑ ንከየድህብ ዝጥቀምሉ መንግዲ ብናቱ ኣጀንዳ ብዛዕባ ወጻዕቱ ተቓሊሱ ዝስዕረሉ ጉዳይ ንከይዛረብ ኣብ ናቶም መዳህለሊ ኣጀንዳ ጅሆ ክሕዝዎ ዘጻውድዎ መጻወድያ እዩ። ቅትለትን ማእሰርትን ይፍጽሙ፡ ህዝቢ ብዛዓብዚ ፍጻመታት ይዛረብን ይሓስብን ንሳቶም ከኣ ነቲ ኣጋጣሚ ተጠቒሞም ተንኮሎም ይፍሕሱ። ናይቲ ህዝቢ ቀልቢ ይስሕብ እዩ ኢሎም ዝገመትዎ ፍጻመ ከም ዘጋጠመ ኣምሲሎም በቲ ንኸምዚ ተግባራት ዝሰርሕዎ ትካላቶም የውርዩ። ንኣብነት ንዲክታተር ኢሳያስ ክንደይ ግዜ ቀቲሎም ከም ዘተንስእዎ ምዝካር ይከኣል። ስለዚ ነቲ ህዝቢ ብናቱ ዘዕውቶን ዝመረጾን መድረኻዊ ዛዕባ ዘይኮነ፡ ኣብቲ ንሳቶም ከምቲ ዝጥዕሞም ገይሮም ዝቐረብሉ መኣዲ ጥራይ ከም ዝነብር ናይ ምግባር ኣደንዛዚ ምህዞኦም እዩ። ህዝቢ ካብዚ ወጻዒኡ ብዝኾዓቶ መትረብ ናይ ምፍሳስ መጻወዲያ ወጺኡ ብናቱ ኣጀንዳ ክሳብ ዘይተዛረበ ንወጻዕቱ ናይ ምስዓር ዕድሉ ጸቢብ እዩ። ስለዚ ካብቲ ዝጸናሕናዮን ዘለናዮን ጸላኢ መመቲሩ ዘቕረበልካ መርዚ ናይ ምኹላስን ንዘዝተሰምዐ ምክልኻልን ወጺእና ናብ ኣጥቃዒ ኣጀንዳ ንሰጋገረሉ ኩነታት ምፍጣር እውናዊ እዩ።
ኣብዚ ሓደ ክዝንጋዕ ዘየብሉ ጉዳይ፡ ከምቲ ኩልና እንኣምነሉ፡ ካብዚ ኣብ ሃገርና ዝካየድ ዘሎ ናይ ተወጻዕን ወጻዕን ምትሕንናቕ ስዒርና ክንወጽእ፡ ብሓባር ተወዲብና ክንቃለስ ክንበቅዕ ዘይስገር እዩ። እዚ ወሳኒ ዝኸውን ብሓጺሩ በበይንና ብእነበርክቶ ክንስዕር ስለ ዘይንኽእል እዩ። ብሓባር ምቅላስ ክሳብ ክንደይ ወሳኒ ምዃኑ ካብ እንርደኦ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ዝሓለፈ ተመኩሮ ቃልስና እውን፡ መጻኢና ኣብ ሓቢርካ ምቅላስ ዝውሰን ምዃኑ እዩ ዘረደኣና። ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣንጻር ወጻዒ ጉጅለ ህግደፍ፡ ምሕዝነት ሃገራዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን፡ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶን ካለኦትን ናይ ሓባር መድረኻት ናይ ምምስራትና ምስጢር ከኣ ንሱ እዩ። ሎሚ እውን እነሆ ብሓባር ዘቃልስ ሰፊሕ መእከቢ መድረኽ ምርካብ ዝያዳ ኣብ ዝጐለሓሉ ወሳኒ እዋን ንርከብ ኣለና።
እዞም ኣቐዲሞም ዝተገልጹ ግና ክሳብ ሎሚ ዘየዕወቱና መጠራነፊ መድረኻት፡ ሎሚ እውን ይለዓሉ እዮም። “ንሳቶም ስለ ዘየዕወቱና ካልእ መድረኽ ንምሃዝ” ምባል እውን ልሙድ ኮይኑ ኣሎ። እንተኾነ ክሳብ ሎሚ ናይ ዘይምዕዋትና ጠንቂ እቲ “ዘየዕወተና” እንብሎ ዘለና መድረኻት፡ ምሕዝነት፡ ኪዳን፡ ሃገራዊ ባይቶን ካለኦት ውዳበታትን ድዩ ወይስ ናይቶም ኣብኡ ንዋሳእ ዝነበርና ኣካላት ሕጽረት እዩ? ኢልና ብግቡእ ምምማይ የድልየና። ሓደ ውዳበ ጸገም እንተለዎ ናይቶም ኣብቲ ውዳበ ዝዋስኡ፡ ቅንዕና፡ ቅርቡነትን ሓልዮትን እንተልዩ፡ ጉድኣት ከየኸተለ ናይ ምትዕርራይን ምምሕያሽን ሰፊሕ ዕድል ኣለዎ። ኣብቶም ነቲ ውዳበ ህይወት ክሰኹዕሉ ዝግበኦም ተዋሳእቲ ናይ ኣተሓሳስባ ጥዕና እንተዘየልዩ ግና፡ ዝኾነ መልክዕ ይሃልዎ እቲ ግኡዝ ውዳበ ኣይዕርይን እዩ። ስለዚ “እቲ ዝሓለፈ ኣወዳድባታት ፈሺሉ እዩ’ሞ ሓድሽ ኣውዳድባ ንምሃዝ” ዘይኮነ፡ “ካብቲ ሽዑ ዝነበረ ሕጽረትና ተማሂርና ሓድሽ፡ ሓላይን ሓላፍነታውን ኣተሓሳስባዶ ኣማዕቢል ወይ ኣይፋልናን” ዝብል ሕቶ ምምላስ ቀዳምነት ምሃብ ከድልየና እዩ። መልስና “ኣይፋልናን” እንተኾይኑ፡ ውዳበታት ምቕያር ፋይዳ የብሉን። መልስና “እወ ሓድሽ ኣተሓሳስባ ኣማዕቢልና” እንተኾይኑ ግና ምዕዋትና ዉሁብ እዩ።
ዓንጸዓንጾ፡ ንማዕጾSaturday, 03 April 2021 00:04 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ እቲ ዝኸበረ ናይ ሓባር ንብረቱ ናጽነቱን ልኡላውነቱን እዩ። እዚ መግለጺ መንነቱ ዝኾነ ክብረቱ ክቡር ዝኾነሉ ምኽንያት ብህያብ ዝመጸ ዘይኮነ፡ ኣዝዩ ክቡር ኩለ-መዳያዊ ዋጋ ዝተኸፍሎ ስለ ዝኾነ እዩ። እቲ ነዚ ክቡር ንብረት ዝተኸፍለ ክቡር ዋጋ ሰፊሕ መግለጺ ዝርዝር ዘለዎ እዩ። 30 መረርቲ ዓመታት ኣብ ትንፋስ ዘይህብ መሪር ቃልሲ ዝተጓዕዘሉን ናብ ሚእቲ ሺሕ ዝገማገም ስዉኣት ዝተኸፍልሉን ምዃኑ ጥራይ መርኣያ ክብሪ ናይቲ ዋጋ እዩ።
ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ እዚ ክቡር ዋጋ ዝኸፈለሉ ናጽነቱን ልኡላውነቱን ኣብ ምውሓስ ጠጠው ዝብል ኣይኮነን። ነቲ ክሳብ ሕጂ ዘይተመለአ፡ ሰላማዊት፡ ዲሞክራስያዊትን ምዕብልትን ኤርትራ ናይ ምውሓስ ናይ ድሕሪ ናጽነት ቀጻሊ ዕማሙ ንምዕዋት ከኣ ጌና ይቃለስ ኣሎ። እዚ ሕጂ ዘለዎ ሃለዋት ከኣ ነዚ ዝገልጽ እዩ። ኣብ መስርሕ እቲ ምእንቲ ናጽነት ዝተኻየደ ቃልሲ፡ ብፍሉይ ዓይኒ ዝረኣዩን ፍሉይ ክብደት ዝወሃቦምን፡ ፍጻመታት፡ ቦታታት፡ ዕለታትን ውልቀሰባትን ኣለዉ። ዕለታት ጀማሪት ሰውራ ኤርትራ ባሕቲ መስከረምን ተረካቢት ናጽነት 24 ጉንበትን ከኣ ብኣብነት ዝጥቀሳ እየን።
24 ጉንበት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ፡ ካብተን ብኤርትራውያን ፍሉይ ግምት ዝወሃበን ታሪኻዊ ዕለታት ብኣብነት እትጥቀስ ዕድለኛ መዓልቲ እያ። ህዝቢ ኤርትራ ንመዓልቲ ናጽነት ዘኽብራ፡ ፍረ ናይ 30 ዓመታት መስዋእቱ ሓፊሱ ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ዝሰገረላ ስለ ዝኾነት እዩ። ንመዓልቲ ናጽነት፡ ካብቲ ንነጻነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ዝወሃብ ክብርን ምስጢርን ዘይፍለ ግምት ክትረክብ ውሁብ እዩ። ነዛ ዕለት እዚኣ ግቡእ ክብሪ ዘይምሃብ፡ ናብ ንናጽነትን ልዑላውነትን ኤርትራ ዋጋ ምንፋግ ዝወስድ ሓደገኛ ኣጠማምታ እዩ። “ኤርትራውያን ንመዓልቲ ናጽነት “ኣይፈትዉዋን ኣየኽብርዋን እዮም” ዝብል ኣበሃህላ ከኣ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ዝኸፈሎ ክቡር መስዋእትን ኣብ ግዜ ረፈረንዱም ዝሃቦ 98.8 ሚእታዊት ናይ “እወ ንናጽነት” ድምጽን ክሒዱ ናብ “ኤርትራውያን ንናጽነቶምን ልዑላውነቶም ኣይድግፍዎን እዮም” ዝወስድ ጠላም ተረድኦ’ውን እዩ። ክሳብ ክንድዚ ሓደገኛ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ፡ ናይ 30 መጋቢት 2021 ዘይሓላፍነታዊ ሰሙናዊ ጋዜጣዊ መግለጺ ኣንበሳደር ዲና ሙፍቲ፡ ወሃቢ ቃል ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራውያን ቁጠዐን ሕርቃንን ኣሕዲሩ ዘሎ።
ኤርትራውያን በዚ ንህዝባዊ ክብሮም ዝግህስ ኣበሃህላ ኣንበሳድር ዲና ሙፍቲ ዝለዓለ ቁጠዐ ከም ዘኸትል ከይተሓልመ ዝተፈትሐ ነይሩ። ከምኡ ከኣ ኮይኑ። ምኽንያቱ “ብዘይምጻእ ኣይትምጸኣና” ዝብል መልእኽቲ ዘመሓላልፍ ስለ ዝኾነ። እንተኾነ ብጥሪኡ ብድድ ኢልካ ምቑጣዕ ዘይኮነ “እዚ ኣንበሳደር መን ኣጆኻ ምስ በሎ እዩ ከምኡ ኢሉ፡ መን ብዝኸፈተሉ ናይ ንዕቀት ኣፍደገ እዩኸ ኣትዩና?” ኢልካ ምሕታት የድሊ። ምሕታት ጥራይ ዘይኮነ ክሳብ ናይዚ ሕቶዚ መልሲ ምርካብ ምኻድ እውን ግድን’ዩ።
ንመዓልቲ ናጽነት ጥራይ ዘይኮነ ብመሰረቱ እውን ንናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ኣብ ሓደጋ ዘውድቖ ዘሎ ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቂ እዩ።፡ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት፡ “ድሕሪ ሕጂ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ እዩ ዝመርሓና፡ ኣነ ከኣ ኣብ ጐኑ ኣለኹ። ኣብ ቃልሲ ምእንቲ ናጽነት ዘሕለፍናዮ ግዜ ዝባኸነን መዋእል እዩ። ህዝቢ ኤርትራን ህዝቢ ኢትዮጵያን ክልተ ህዝብታት እዮም ዝብሉ ነቲ ሓቅን ታሪኽን ዘይፈልጡ እዮም።” ምባሉ ክሳብ ክንደይ ንልኡላውነትና ንሓደጋ ከም ዘቃልዖ ምርዳእ ዘጸገም ኣይኮነን። እዚ ዘይሓላፍነታውን ሃላልን ኣበሃህላ ኢሳያስ ደኾን ንብደዐ ዲና ሙፍቲ ኣተባቢዕዎ ይኸውን? ኢልና ክንሓትት ይግበኣና። መልሱ “እወ” ከም ዝኸውን ከኣ ርዱእ እዩ።
ኢሳይስ ንዝሓለፈ 3 ዓመታት ብጉዳይ ልኡላውነትና ንብዙሓት ብዘስደመመ ከም ድላዩ ክጣላዕ ጸኒሑን ኣሎን። ነቲ ምቁማሩ ዕታር ዕንበባ እንዳሃብካን ናይ ቅብጡሮት ኣስማት እንዳኣውጻእካን “ቀጽል ጥራይ” ክትብሎ ጸኒሕካ፡ ሎሚ ንዲና ሙፍቲ “ዓይንኻ ንሓመድ” ምባል “ሕነ ቀራናት ንጓዕማማት” ዝየብል ኣይኮነን። እዚ ማለት ግና ንዲና ክንቃወሞ ኣይነበረናን ማለት ኣይኮነን። ኣብ ናይ 2019 በዓል ጥምቀት ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ጐንደር ዝተጸንበለሉ፡ ኤርትራ ኣካል ኢትዮጵያ ምዃና ዘርኢ ናይ ቀደም ካርታ ብዓብይ ቅርጺ ንምርኢት ካርኒቫል ቀሪቡ ነይሩ። ኣብቲ መድረኽ ዝነበረ ኣንበሳደር ሰመረ ርእሶም ዝመርሖ ልኡኽ ህግደፍ ብሕም ከምዘይበለ ንዝክሮዶ ንኸውን?
ኣብዚ እዋንዚ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ናይ ኢትዮጵያ ሓይልታት ኣሰላልፋ፡ ምስቶም ካብ መሰረቱ ተገዲዶም እምበር ናይ ኤርትራ ናጽነት ዘይቅበሉን ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ከኣ “ንኤርትራ ኣሕሊፍካ ብምሃብ” ዝኸሱን ወገናት እዩ ወጊኑ ዘሎ። ምውጋን ጥራይ ዘይኮነ፡ ምስኣቶም ኮይኑ እዩ ኣንጻር’ቶም ክሳብ ሕጂ ንልኡላውነት ኤርትራ ዘይጠለሙ ኢትዮጵያውያን ዝዋጋእ ዘሎ። ናይ ኢሳያስ ናይ ኣሰላልፋ ሕሳብ፡ ኣንዊሑ ዘይጥምት ኣብ ጸቢብ ምርዋይ ስምዒቱን ምጽምጻብ ሕዱር ቂምን እምበር ኣርሒቑ ብዛዕባ ናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ኣብ ግምት ዘእተወ ከምዘይኮነ ምርድኡ ዘጸግም ኣይኮነን።
ኣንበሳደር ዲና ሙፍቲ ብማዕበል ኤርትራዊ ቁጠዐ ሰንቢዱ “ኣበሃህላይ ብጌጋ ተወሲዱ ኣሎ” ብዝብል ከብርህ ፈቲኑ እዩ። በቲ ኮነ በቲ ነታ “ኣብዚ እዋንዚ እንተዝሕተቱ ኤርትራውያን፡ ካብ ኢትዮጵያ ንዝተፈልዩላ ዕለት ኣየኽብርዋን ኣይፈትውዋን እዮም።” እትብል ምልእቲ ሓሳቡ ግና እትእረም ትኽእል ኣይኮነትን። እዚ ኣንበሳደር ምናልባት ደኣ ኣብ ኣመራርጻ መድረኽን ኣቀራርባ ሜላን ጌጋ ፈጢሩ ይኸውን እምበር፡ “ካብ መሬት ቦግ ኣቢሉ” ዝበሎ ኣይክኸውንን እዩ፡ ዝብል ናይ ብዙሓት ግምት እዩ።
እቲ ጉዳይ ኢሳያስ ክመጾ ንዝጸንሐ መንገድን በጺሕዎ ዘሎ ናይ ጥልመት ብራኸን ኣብ ግምት ኣእቲኻ፡ ሓድሽን ሃንደበታውን’ኳ እንተዘይኮነ፡ ብኽንድዚ ደረጃ ንኤርትራውያን ምቑጥዑ ዝድገፍ እዩ። ምክትል ቀዳማይ ሚኒስተርን ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያትን ኢትዮጵያ ኣቶ ደመቀ መኮነን፡ ሰራሕተኛታት ኤምባሲ ህግደፍ ኣብ ዝተረኽብሉ ይቕረታ ሓቲቱ ዝብል መደዓዓሲ ዜና’ውን ሰሚዕናዮ። እዚ እሞ ከኣ “ዝኣኽለን ጥሒነንስ በዓለ-ማርያም ይብላ እዩ።” ደሓር ባዕሉ እቲ ቀንዲ ናይቲ ጉዳይ ጠጃኢ ኢሳያስ ይቕረ ዘይበለላ ልኡላዊት ሃገር ብናይ ደመቀ ይቕረታን ብናይ ዲና ሙፍቲ ምትዕርራይ ቃላትን ክትድሕን እያ ኢልካ ምሕሳብ ግርህነት ወይ ኮነ ኢልካ ዝተሃንደሰ መዳህለሊ ተቓለስቲ እዩ። እንተ’ቲ ክንዲ ህግደፍ ዝኣክል ጠላም ጉጅለ ኣቐሚጥካ ንዲና ጥራይ ምርጋም ግን “ዓንጸዓንጾ ንማዕጾ” ስለዝኾነ፡ ቀዳማይ ጠመቴና ሓግሒግካ ምድርባይ ኢሳያስን ስርዓቱን ዳኣ ይኹን።
ኣየናይ ክእመን፡ ኣየናይከ ክከሓድSunday, 28 March 2021 16:15 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ እዋንዚ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ከባቢ ቀይሕ ባሕርን ኣዝዩ ይሕቆን እዩ ዘሎ። ኣብዚ ዝሕቆን ዘሎ ማዕበል ጉዳይ፡ ኢትዮጵያ ኣብ ውሽጣ ካብ ትግራይ ጀሚርካ ክሳብቲ ካልእ ጫፋ ብኣርባዕተ መኣዝና መትሓዚ ስኢኑ ዘሎ ህውከት፡ ምስ ሱዳንን ግብጽን ብጉዳይ ዓብይ ግድብ ኣባይ ኣትያቶ ዘላ ምስሕሓብ፡ ምትፍናን ሶማልያ ምስ ኬንያን ውሽጣዊ ጉዳያን፡ ህውከትን ውግእን ዝማእከሉ ረብሓ ህዝብታት ኣብ ግምት ዘየእተወ ሰለስተ ዓመቱ ክደፍን ሒደት ኣዋርሕ ተሪፍዎ ዘሎ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን ንኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። ኤርትራ ብዘይካቲ ምስ ከባቢኣ እትካፈሎ ዘላ ጸገም፡ ናታ ልዕሊ 30 ዓመታት ዝዕድሚኡ ክሳብ ሎሚ ብግቡእ ዝስመዓሉ መድረኽ ከይረኸበ ዝጸንሐ ጉጅለ ህግደፍ ዝጠንቁ ዘቤታዊ ጸገም ኣለዋ።
እዚ ናይ ከባቢና ጸገም ኣብቶም ብቐጥታ ዝምልከቶም ተዋሳእቱ ጥራይ ዝደረተ ኣይኮነን። ካብዚ ሓሊፉ ናይ ብዙሓት ነናቶም ፖለቲካዊ ሕሳብን ውድድርን ዘለዎም ወገናት ቀልቢ እውን ይስሕብ ኣሎ። ዝስማዕ ዘሎ ድምጺ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካን ካልኦት ሓያላትን ንኣብነት ዝጥቀስ እዩ። እዘን ትካላት ብሓፈሻ ብዛዕባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ከኣ ብዛዕባ ኤርትራን ኢትዮጵያን ይእከባን ይብተናን ይሰማምዓን ይፈላለያን ኣለዋ። ኣብ መወዳእታ ብፍላይ ንኢሳያስ ዋጋኡ ኣብ ዝህብ ቀጻዒ ስምምዕ ከበጽሓ ከኣ ናይ ብዙሓት ኣዝዩ ናብ ሓቂ ዝቐረበ ግምት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ዝተፈላለያ ሰብኣውን ረድአታውን ትካላት ኣሕዲርዎ ዘሎ ሻቕሎት ቀሊል ኣይኮነን። ቅድሚ ሕጂ ተግባሩ ፈሊጡ ኣጽቂጡ ዝነበረ ዲክታተር ኢሳያስን ሓቢእዎ ዝነበረ ኤርትራዊ ኣበሳን እውን ቃልዕ ወጺኦም ካብቲ ኢሳያስ ዝደልዮ መንገዲ ወጺኦም መዛረቢ ዝኾኑ ዘለዉ ይመስሉ።
ኢሳያስ ኣፈወርቂ ቅድም ኣብቲ ሰፊሕ ፖለቲካዊ ዛዕባ ኢትዮጵያ፡ ደሓር ከኣ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ብዓሰርተ ኣጻብዕቱ ምእታዉ፡ ንናይ ከባቢና ፖለቲካዊ ወጥሪ ዝያዳ ካብ ዝወጠርዎ ጠንቅታት ሓደ እዩ። ወዮ “ዓገብ” ክበሃል እንከሎ ምጽቃጥ ዝለመደ ጉሒላ ኢሳያስ፡ ሎሚ “ሰራዊትካ ካብ ውግእ ትግራይ ኣውጽእ” ዝብል፡ ዘይምሕር ዝመስል ቀጢን ትእዛዝ ተዋሂብዎ ኣሎ። እዚ ከምቲ “ከይተጸውዐ ዝመጸ፡ ከይጸገበ ወጸ” ዝበሃል፡ መራሒ ኢትዮጵያ፡ ንምስሊ ኢሳያስ ከጸባብቕ ክብል ህላወ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ክሓባብእ ጸኒሑ፡ መህደሚ ምስተሳኣነ ግና እነሆ “መራሒ ኢትዮጵያ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ምእታዉ ተኣሚኑ” ዝበል ዜና ጌና ቀለሙ ከይደረቐ፡ “ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ ክወጽእ እዩ” ክብል ሰሚዕናዮ። ብወገን ኤርትራ ዝተዋህበ መግለጺ ግና ብዛዕባ ምውጻእን ዘይምውጻእን ሰራዊቱ ካብ ትግራይ ከይጠቐሰ’ዩ ተዘርጊሑ። ስለዚ ካብዚ ብዛዕባ ሓደ ጉዳይ ብበይኑ ትሕዝቶ ዝወጸ መግለጽታት ነቒልካ ከምቲ ወዲ ገብሩ “ኣየናይ ክካሓድ ኣየናይ ክእመን፡ መልክዕ ሰብ ለቢሶም ዕንቅርቢት ተመን” ዝበሎ እዩ ኮይኑ ዘሎ።
ብዛዕባ ምውጻእ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ውግእ ትግራይ ሰዲህኤ፡ ሎሚ እንድግፎ ጥራይ ዘይኮነ፡ ካብ ኣጀማምራኡ እውን ዘይተቐበልናዮ እዩ። ከም መወከሲ፡ ድሕሪ ውግእ ኣብ ትግራይ ምብራዑ፡ ንዕኡ ብዝምልከት ዝተጋብአ ፍሉይ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ነቲ ዘሕዝን ተረኽቦ ብግቡእ መዚኑ፡ “… ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ፡ ብሓደ ወገን ሰራዊት ኤርትራ ባዕሉ ካብቲ ኣትዩዎ ዘሎ ዘይቅኑዕ ውግእ ነብሱ ከውጽእ ክጽዕር፣ ብኻልእ ወገን ድማ፡ ህዝቢ ኤርትራ እዞም ኣብ ዘይምልከቶም ውግእ ተኣጒዶም ዘለዉ ደቁ ብዝቐልጠፈ እዋን ናብ ሃገሮም ክምለሱ ብኹሉ ዝከኣሎ መገድታት ክቃለስ ጻውዒትና ነቕርብ።” ዝበሎ ምዝካር ይከኣል።
እቲ ብዘይትካላዊ ኣገባብን ዘይግሉጽ መስርሕን ዝተጀመረ፡ ደፋእቱ ዘይተፈልጡ ናይ ሆይሆይ ዝምድና ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣብይ ኣሕመድን ከምዚ ዓይነት ወዛል መግለጽታት ከውጽእ ተገማቲ እዩ። እዞም ዘይረግኡ ክልተ ሰባት ናይ ህዝብታት ሓላፍነት ዝስመዖምን ትካላዊ ኣሰራርሓ ዝኽተሉን ነይሮም እንተዝኾኑ፡ ብዛዕባ ክንድዚ ዝኣክል ተሃዋሲ ናይ ዓለም ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ ጉዳይ “ምውጻእ ሰራዊት ኤርትራ ካብ ትግራይ” ናይ ሓባር መግለጺ ክወጽኡ እንከለዉ፡ ዝጸሓፈሉ ቋንቋ ተመሪጹ ዕላዊ ክታማት መራሕትን ኣርማታት ሃገራትን ኣሰንይዎ ክዝርጋሕ መተገብአ። ግና ከምኡ ኣይተገብረን። ምኽንያቱ ኣጀማምራ ናይቲ ስምምዖም እውን ብባህሪኡ ናብዚ ንዕዘቦ ዘለና ህውተታ ዝወስድ እዩ። “ምናልባት ዘይተሰማምዑ ከይኮኑ’ሞ፡ ካብቲ ዘይብሱል ዝምድና ነናቶም መህደሚ ኣቕጣጫ ይመርጹ ከይህልዉ” ንዝብል ሓሳብ እውን ፈጺምካ ቦታ ትነፍጎ ኣይኮነን።
ኤርትራውያን ካብዚ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብርሃ ምስ ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ዝገበሮ ዝምድና ከሲርና እምበር ኣይከሰብናን። እዚ ስግንጢር ሰብኣይ ግና፡ ከምዚ ብምግባሩ ነታ “ኣይከሰርናን” እትብል ቃል መውጽእ ኣፉ ገይርዋ ጸኒሑ። ልኡላውነትና ብሰንክዚ ግዕዙይ ቅዲ ዝምድና ኢሳያስ ኣብ ሓደጋ ኣሎ። ምስ ህዝቢ ትግራይ ምፍዋሱ ነዊሕ ግዜ ኣብ ዝወስድ ቅርሕንቲ ኣእትዩና። ብዓብይኡ ከኣ ኤርትራውያን ጉዳዮም ኣብ ዘይኮነ ሓዊ ጠቢሱ ኣወዲእዎም። ኢትዮጵያ እውን ከምቲ “ጥቓ ዓጋም ዝተጸገዐት ቆልቋል ክትነብዕ ትነብር” ዝበሃል፡ እነሆ ቀዳማይ ሚኒስተራ ንኢሳያስ ጐቲቱ ኣምጺኡ፡ ኣብ ኣዝዩ ዓሚቕ ክሳራን ቅልውላውን ኣውዲቕዋ። ካብ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ጀሚርካ ምስኣ ጥዑይ ርክብን ዲፕሎማሲያዊ ዝምድናን ዝነበሮም ኣካላት ኣርሒቐምዋ። ብዓብይኡ ከኣ ኢትዮጵያ ኣብዚ ሕጂ መውጽኢኡ ጠፊእዋ ዘሎ እዉጅን ዘይእዉጅን ውግኣትን ህውከትን ዝወደቐት ብሰንኪ ምስዚ ነቲ “ይመርሖ ኣሎኹ” ዝብሎ ህዝቢ ኤርትራኳ ዘይኮነ ዲክታተር ምዝማዳ እዩ፡ ኢሎም ዝድምድሙ ኢትዮጵያውን ዓው ኢሎም ኣብ ኣደባባያት ምዝራብ ጀሚሮም ኣለዉ።
“ኣመለኛ ልማደኛ” ከም ዝበሃል፡ ኢሳያስ ምናልባት ሎሚ እውን፡ እታ ተሪፋቶ ዘላ መጻወቲት ካርታ ንሳ ጥራይ ስለ ዝኾነት፡ ከዳህልል ይፍትን ይኸውን። ሓደ ካብቲ ክገብሮ ዝኽእል ፈተነ፡ ነቲ ኣህጉራዊ ጸቕጢታት ከም ዝተቐበሎ መሲሉ “ይወጽእ ኣለኹ” እንዳበለ፡ ወተሃደራዊ ክዳውንትን ካልእ “ከየቃለዓኒ” ዝብሎ ምልክታትን ቀያይሩ፡ ኣብ ትግራይ ክቕጽል ይሕልን ይኸውን። በቲ ካልእ መዳይ ውን መደባት ኢሰያስን ኣቢይን ስለዘይፍለጥ፡ ኢሰያስ “ምርግጋእ ኢትዮጵያ ከም ቀዳማይ ዕላማና ኢና ንወስዶ” ስለ ዝብል፡ ሓይልታቱ ናብ ካልእ ወጥሪ ዝርከቦ ከባብታት ኢትዮጵያ ኣውፊሩ ቦታ ሰራዊት ኢትዮጵያ ይትክእ ይኸውን። እንተኾነ ዓሚ ሎሚዘበን ስለ ዘይኮነ፡ ሎሚ ኣብ ዓይኒ ብዙሓትን ሓያላትን ኣትዩ ስለ ዘሎ መሕብኢ ኣይክረክብን እዩ።
ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ብሰንኪ ውዲታት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ መዋጥር ኣትዩ ከም ዘሎ ርዱእ እዩ። እንተኾነ ካብ ዝተፈላለዩ ኩርነዓት ዝስምዑን ዝግመቱን ጸብጺብካ፡ ኩነታቶም ጋና ኣፍካ መሊእካ “ውዲታቶም ተቓሉዑስ ኣብ ዝፋትሕሉ ደረጃ በጺሖም” ዘብል ኣይኮነን’ሞ ምክትታል የድሊ።
እገዳ ኣብ ልዕሊ ህግዲፍ መመላእታ’ዩThursday, 25 March 2021 14:22 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ኤርትራ ወጻዒ ጥራይ ዘይኮነ ገበነኛ እዩ። እቲ ገበን ነዚ ጉጅለ ብዓይኒ ጽልኢ ዝልጠፎ ዘይኮነ፡ ንተግባሩ ስለ ዝምጥን እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ኤርትራ፡ ብዘይሕገመንግስቲ ይገዝእ። ናይ ኤርትራውያን ናይ ምውዳብ፡ ምዝራብን ምሕሳብን መሰል ይገፍፍ። መሰል ዝኣመንካሉ ሃይማኖት ምስዓብ ኣየኽብርን። ልዕልና ፍትሒ ኣየዘውትርን። ንዜጋታት ይስውርን የጥፍእን። ኮታ ኣብ ኤርትራ መሰረታዊ ዲሞክራስያውን ሰብኣውን መሰላት ኣየኽብርን። እኩብ ድምር ናይዚ ጉጅለ ሕማቕ ተግባራት ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዝደረት ዘይኮነ፡ ናብ ጐረባብትና ሃገራት እውን ዝልሕም ዘሎ እዩ። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ኣብ ገዛእ ሃገሩ ዝፍጸም ጥራይ ዘይኮነ፡ በቲ እዚ ጉጅለ ዶብ እናሰገረ ዝፍጽሞ በደላት እውን ደቂሱ ዝሓድር ኣይኮነን።
እዚ ሎሚ ኣብ ዝለዓለ ጥርዙ በጺሑ፡ ኣብ ኤርትራ መሊኡ ናብ ጐረባብትና ሃገራት ዝፈስስ ዘሎ ገበናት ህግደፍ ሃንደበት ዝመጸ ዘይኮነ፡ ባህሪያቱ ኮይኑ; መስርሑ ሒዙ ዝመጸ ምዕባለ ኢዩ። ህዝቢ ኤርትራ ንመስርሕ ኣመዓባብላ ገበናት ናይቲ ጉጅለ ይከታተሎ ነይሩ እዩ። ኣብቲ መጀመርያ፡ “ወዮ ብሳላ ክቡር መስዋእቲ ደቀይ ኣብ ስልጣን መጺኡስ ሕድሮም ክሒዱ ኣይክጠልመንን እዩ” ዝብል እምነት ስለ ዝነበሮ ምእንቲ ኣሕሊፉ ከይህቦ ንዝርእዮ ዝነበረ ሕጽረታት’ውን ክኽውለሉ ኢዩ ዝፍትን ነይሩ። ጌና ግዜ ረኺቡ፡ ጉዳይ ህዝብን ሃገርን ናተይ ኢሉ ንከዕሪ ህዝብና ልቢ ኣዕብዩ ዕድል ሂብዎ እዩ። እቲ ጉጅለ ግና ንትዕግስቲ ህዝብና ብኣንጻሩ ብሕመቕን ዘይምስትውዓልን ተርጒሙ መደልደሊ ናይ ወጽዓ መሳርሒኡ ተጠቒምሉ። ደሓር ግና ህዝቢ ኤርትራ ንህግደፍ ብቕንዕና ዝሃቦ ዕድል መዝሚዙ ኣንጻሩ ውዲታት ይምህዘሉ ከም ዝነበረ እናተረድአ መጺኡ። እነሆ ከኣ ብውሽጥን ወጻእን ብዝተፈላለዩ ኣወዳድባታት ነዚ ጉጅለ ይቃለሶ ኣሎ።
ኣብቲ መጀመርታ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ተግባራት ህግደፍ ሓደ ዓይነት ኣመዛዝና ኣይነበሮን። ገሊኡ “ጌና ዕድል ንሃቦ” ክብል እንከሎ ገሊኡ ግና ካብ ቀደሙ እውን “በዓል ደሓን” ከም ዘይነበረ ተረዲኡ ንቃለሶ ደኣ ኢሉ። ሎሚ ግና ከምቲ “ሓቅን ወጋሕታን እንዳሓደረ ይበርህ” ዝበሃል፡ ሓቀኛ ባህርያት ናይቲ ጉጅለ ተቐሊዑ እዩ። “መን ይድግፎን ስለምንታይን፡ መን ይቃወሞን ስለምንታይን” ከኣ ተነጺሩ እዩ። ሎሚ እቲ ሓፋሽ ነዚ ጉጅለ ዝቃወሞ ኮነ፡ እቶም ውሑዳት “ምሳኻ ኣለና” ዝብልዎ፡ ብዘይካ ገለ ገርሀተኛታት፡ መን ንፍትሒ ተሰሊፉ፡ መንከ መሳርሒ ወጻዒ ይኸውን ኣሎ ተነጺሮም እዮም።
ህዝቢ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ እቲ ኣብ ወጻኢ ብዝተፈላለዩ ውዳበታት ዝቃለስ ዘሎ፡ ነዚ ጉጅለ ኣብ ቅድሚ ሕብረተሰብ ዓለም ከቃልዖ ዝለዓለ ጻዕሪ ይገብር ኣሎ። ከምቲ ክኾኖ ዝግበኦኳ እንተዘይኮነ ኣብዚ እዋንዚ ብዙሓት ዘይኤርትራዊ ወገናት እውን ንምሕጽንታ ህዝብና ሰሚዖም ንገበናት እቲ ጉጅለ ተረዲአምዎ እዮም። ዝተፈላለዩ ወገናት ከኣ ካብ ምርዳእ ሓሊፎም ዓው ኢሎም “ዓገብ” ካብ ዝብልዎ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ንኣብነት ባይቶ ሰብኣዊ መሰል ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ነቲ ኣብ ኤርትራ ክፍጸም ዝጸንሐ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት እተጽንዕን እትምርምርን መዝነታ ዓመታዊ ዝሕደስ ኣካል ካብ ዘቕውም ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ብዙሓት ሃገራት እውን በብወገነን ጉጅለ ህግደፍ እሱራት ክፈትሕ ወይ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ከቕርብ፡ ነቲ ቅድሚ 25 ዓመታት ብቑጽሪ 82/1995 ዝኣወጆ መወዳእታኡ ግና ዘይፍለጥ ግዱድ ወተሃደራዊ ኣገልግሎት ከቋርጾ ክምሕጸና ጸኒሐን እየን። እቲ ጉጅለ ግና ብትዕቢት ተሸንዲሑ ነቲ ስምዕታ ዋጋ ኣይሃቦን። ጉጅለ ህግደፍ እቲ ቀዳማይ ጻዕሩ ኮይኑ ዝነበረ ሓቀኛ ምስሉ ምሕባእ እዩ። ምእንቲዚ ከኣ፡ ኩሉ መራኸብታት ዓጽዩ ደሓር ከኣ ናይ ብሕቲ ሚድያታት ኣጊዱ ንኤርትራ ካብ ዓለም ነጺሉዋ። እንተኾነ ከምቲ “ሓቅስ ብእግራ እንተ ቀበርካያ ብርእሳ ትወጽእ” ዝበሃል፡ ሃለዋት ኤርትራ ተሓቢኡ ኣይተሓብአን።
ህግደፍ ነቲ ብሰንኪ ተግባሩ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ ብኩራት ዲሞክራሲ ከስፋሕፍሕ እሞ “እቲ ጸገም ኣባና ጥራይ ኣይኮነን” ንምባል ንክጥዕሞ ክጽዕር ጸኒሑ። እነሆኳ ከም መርኣያ ምልኪ ናይ ምርባሕን ምስፍሕፋሕን ተግባሩ ምስ ኩሉ ክፋኡ ናብ ኢትዮጵያን ሶማልያን ሰጊሩ። እንተኾነ እዚ ኣብ ዘይጉዳይካ ኢድ ምእታዉ ከምቲ “ክረኣያ ክብላስ ይእረያ” ዝበሃል መዓት ክጐቲትሉ። ሕብረት ኤውሮጳ ብ22 መጋቢት 2021 ኩለን ኣባል ሃገራቱ ዝተሰማማዓሉ ኣብ ልዕሊ ሃገራዊ ድሕነት ህግደፍ ዝርዝር ኣተገባብራኡ ደሓር ዝረአ እገዳ ወሲኑ። ንናይ ጸጥታ ትካላቱ ድማ ኣብ ናይ ገበነኛታት ዝርዝር ኣስፊርወን ኣሎ። እቲ ጠንቂ ከኣ በዚ ትካላት ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ኤርትርውያን ክፍጸም ዝጸንሐ ገበናትን ምስቓይን እዩ።
እገዳ ኣብ ልዕሊ እዚ ጉጅለ ሓድሽ ስለ ዘይኮነ፡ እዚ ናይ ሕብረት ኤውሮጳ’ውን ዘምጸኦ ለውጢ የለን ይበሃል ይኸውን። እንተኾነ እዚ ናይ ሎሚ እገዳ ምስቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ብፍላይ ኣብቲ ጠንቁ ይፍለ እዩ። እቲ ናይ ቅድም ህግደፍ “ንኣልሸባብ ስለ ዝሓገዘ” ብዝብል ንኤርትራዊ ዘቤታዊ ጉዳይ ኣብ ግምት ዘየእተወ እገዳ እዩ ነይሩ። ናይ ሎሚ ግና ኣብቲ ኣብ ኤርትራ ዝፍጽሞ ዘሎ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ዘትከለ ዘቤታዊ ዝመንቀሊኡ ምዃኑ ዝተፈልየ እዩ። ከምዚ ንዕዘቦ ዘለና ከኣ እቲ እገዳ በዚ ዘብቅዕ ኣይመስልን እዩ።
እገዳ ኣብ ምቕጻዕ እቲ ጉጅለ ነብሱ ዝኸኣለ ብጽሒት ክህልዎ’ዩ። እቲ ጉጅለ ነዚ እገዳ ዝሃቦ ምላሽ እውን ከም ዝቐንጠዎ ዘመልክት’ዩ። ነቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ እገዳ ክለኣኾም ዝደልይዎን ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ዘየገደሶምን ኣካላት እዮም ኣልዒለምሉ። ኣብ ምልዓል እቲ እገዳ ናይቲ ሽዑ ናይ ለውጢ ሓይሊ ዝመስል ዝነበረ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ግደኡ ቀሊል ኣይነበረን። ሕሉፍ ሓሊፉ ነቲ ሽዑ ዝነበሮ ተቐባልነት ተጠቒሙ ናብ ቤት ምኽሪ ጻጥታ ሕቡራት ሃገራት ደብዳበ ጽሒፉ እዩ። ኣብ ርእሲኡ ናይ ኢትዮጵያ ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ዝነበረ ዶ/ር ወርቅነህ ገበየሁ፡ በዚ ኤርትራዊ ጉዳይ ተንቀሳቒስሉ። ሎሚ ግና ዲክታተር ኢስያስን ዶ/ር ኣብይን ክልቲኦም “ስንኩል ንስንኩል ይዋቕዑ ብድንኩል” ኮይኖም ስለ ዘለዉ፡ ኣይኮነንዶ ክሕግዞ ንገዛእ ርእሱ ኣብ ሓደጋ ዘሎ እዩ። እቲ ቀንዲ ጉዳይ እምበኣር፡ እቲ እገዳ ንጉጅለ ህግደፍ ኣብ ምቕጻዕ’ኳ መመላእታ ብጽሒት እንተሃለዎ፡ እቲ ወሳኒ ኣብ ናትና ኤርትራዊ ቃልሲ ዝምርኮስ ምዃኑ ንኻልኢት እውን ክንዝንግዖ ዘይግበኣና እዩ።
ሓይልታት ምክልኻል፡ ዝውስነሉ እዋን’ዩThursday, 18 March 2021 22:30 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ምምሕዳር ህዝባዊ ግንባር ንዲሞክራስን ፍትሕን (ህግዲፍ) ቀንዲ ዝልለየሉ ባህሪ ዘይግሉጽን ዘይትካላውን ምዃኑ እዩ። እዚ ማለት ግና ህዝቢ ዘየማእከሉን ንረብሓ ህዝቢ ዘይሰርሑን መሳርሒ ትካላት የብሉን ማለት ኣይኮነን። ፖሊስን ጸጥታን ዝያዳ ከኣ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ የማናይ ኢድ ናይቲ ግንባር ምዃኖም ግሉጽ ሓቂ እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾኑ ከኣ ምስ ምውዳቕ ህግደፍ ከኸትሙ ወይ’ውን ንህዝቢ ብዘገልግሉ ኣገባብ ዳግማይ ብደቂቕ ክስርዑ ዝግበኦም ትካላት እዮም።
ምእሳር፡ ምጭዋይ፡ ምቕታልን ምውራርን መለለዪ ተግባራት ምምሕዳር ጉጅለ ህግዲፍ እዮም። ከምዚ እንብል ንስለ ምኽሳስ ወይ ዘየለ ፈጢርካ ንምጽላም ኣይኮናን። እቲ ጉጅለ ኣብ ዓለምለኻዊ መድረኽ ከይተረፈ እውን በዚ ተግባራቱ እዩ ዝልለን ዝኽሰስን። እዚ ከኣ በዞም ዝጠቐስናዮም ደገፍቲ ዓራት ናይ ህግዲፍ ዝኾኑ ጨቆንቲ ትካላት ዝትግበር ዘሎ እዩ። ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ከኣ ኣብ ውሽጢ ሃገሩ ከይተደረተ፡ ዶባት ሰጊሩ እውን ህርፋን ጉጅለ ህግደፍ ከርዊ ዝጸንሐ ሎሚ እውን ዝቕጽሎ ዘሎ ትካል እዩ።
ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣካል ናይታ ኢሳያስ በዘን ዝጠቐስናየን ትካላት ኣቢሉ ገበናት ዝፍጽመላ ዓንኬል እዮም። እዚ ኤርትራውያን ኣብ ናይ ሓባር ኣረዳድኣ ካብ ንበጽሓሉ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። እዞም ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት ኤርትራ ምስ ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብናይ “ጥቐመኒ ክጠቕመካ” ሸርሒ ሓቢሮም ዝጠፍኡ ወይ ሓቢሮም ዝለምዑ ምስ ህዝቦም ዝተዳመዩ እዮም። ሓደ ብዘይ ናይቲ ካልእ ህልውና ክነብሩ ዘይክእሉ ኢዮም። እቲ ዘዛምዶም ህልውና ጥራይ ዘይኮነ፡ ቀንዲ ማእከሉ ምኽዕባት ረብሓ እዩ። እዞም ኣዘዝቲ ነቲ ድሕነት ሃገር ኣብ ምሕላው ክመርሕዎ ዝግበኦም ሰራዊት፡ ሃገርን ህዝብን ናይ ምሕላው ክብሩን ሕድሩን ቀንጢጦም፡ ናይ ውልቃዊ ረብሓኦም መኻዕበቲ ባርያ ከም ዝገብርዎ ባዕሉ እቲ ሰራዊቲ ዝፈልጦ እምበር ብኻልእ ዝንገሮ ኣይኮነን። ሰራዊት ኤርትራ ክሳብ ክንድዚ እንዳተዳህከ፡ ምእንቲ ህዝቢ ኢሉስ ይጽነሓልናሞ፡ ምእንቲ ክብሩን ስሙን፡ ኣንጻር’ዞም ብክብሩ ዝጻወቱን ብረሃጹ ዝህብትሙን ህዝቢ “ይውክለኒ እዩ” ዝብሎ ድምጺ ብዘይምስምዑ ክንሓምዮ ጸኒሕና ኢና። ምሕማይ ጥራይ ኣይኮነን፡ ሕድሪ ስዉኣቱ ከይጠልም ’ውን ክንጽወዖ ጸኒሕና ኢና።
እቲ ተራን ማእከላይን ኣካል ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ካብቲ ኣዘዝቱን ኢሳያስን ዝፍሕስዎ ተንኮላት ዝርብሖ ነገር የብሉን። ዘይምርብሑ ጥራይ ውን ዘይኮነ፡ ካብቲ ካልእ ክፋል ሕብረተሰብ ኤርትራ ዝያዳ ተሃሳዪ እዩ። ምኽንያቱ መብዛሕትኡ ናይዚ ሰራዊት ኣባል ኣብ ክሊ ዕድመ ገሊኡ ክሳብ 70 ገሊኡ ድማ ትሕቲ 18 ዓመት እዩ። ገሊኡ ኣብ ክንዲ ጸሎቱ፡ ገሊኡ ከኣ ኣብ ክንዲ ትምህርቱ ተገዲዱ ወተሃደር ኮይኑ ዘሎ እዩ። ክፍለጥ ዘለዎ ግን ተጠቃሚ ስለ ዘይኮነስ ብዝፍጽሞ ገበናት ኣይሕተትን’ዩ ማለት ኣይኮነን። እወ ቀንዲ ተሓተቲ ኢሳያስን ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት እዮም። ፡ይኹን እምበር፡ እቲ ሓፋሽ ሰራዊት’ውን ዘዝተባህሎ እሞ ድማ ብተደጋጋሚ ገበን ምፍጻም ዋጋ ከም ዘኽፍል ተረዲኡ ክዕቀብ ምስተገብኦ።
ህዝቢ ኤርትራ እዚ ሰራዊት ካብ ህዝቢ ስለ ዝወጸን ካብቲ ኣዘዝቱ ዘካይድዎ ናይ ንዋትን ደምን ንግዲ ተጠቃሚ ስለዘይኮነ፡ “ከማይ ውጹዕ’ዩ” ክብሎ እዩ ጸኒሑ። ምስዚ ግና እቲ ኢሳያስ፡ ኣብ ማይ ሓባር ተጋደልቲ ከረሽን እንከሎ፡ ብተደጋጋሚ ናይ መንእሰያት ግፋታት ከካይድ እንከሎን ኣብ ዶባት ኤርትራ ኣንጻር ዝሰግር መንእሰይ ናይ “ተኲስካ ቅተል” ፖሊሲ ከተግብር እንከሎን እቲ ቀንዲ ተዋሳኣይ ናይቲ ትግባረ ኮይኑ ዝጸንሐ እዚ ወተሃደር እዩ። “ልቢ ኣዕቢኻ” ከምዚ ዝገበረ “ተገዲዱ እዩ”፡ ዝብል ምስምስ ክበዝሕ እንከሎ ኣብ መወዳእትኡ “ዕባራ ምኽንያት” እዩ ዝኸውን። ስለዚ ከምቲ “ኣደስ ትሓብእ እሞ ሓበላ ዓይንስ ኣይትሓብእን” ዝበሃል፡ ሰራዊት ኤርትራ፡ “ህዝቢ ንሓዋሩ ሕማቕ ተግባረይ ክሓብኣለይ እዩ” ኢሉ ነብሱ ከዕሹ ኣይግበኦን። ህዝቢ ኤርትራ “ሰራዊተይ ሰራዊተይ” ክብል እንከሎ፡ ንሱ ከኣ ኣብ ክንዲ “ህዝበይ ህዝበይ” ምባል፡ ኢደ-በይዛ ምልክን ወራርን ኮይኑ እንተቀጺሉ፡ እቲ ዝምድና ህዝቢ ኤርትራን ሓይልታት ምክልኻልን ናበይ ገጹ ከም ዝምዕብል ምግማቱ ዘጸግም ኣይከውንን።
ኣብዚ እዋንዚ ኢሳያስ ኢድ ኣእታውነቱ ኣብ ውግእ ትግራይ ዘተግብረሉ ዘሎ ሓይልታት ምክልኻል እዩ። እዚ ሓይልታት ምክልኻል ኣብቲ ውግእ ዝምረሓሉ ዘሎ መርሆ ከኣ፡ ብዘይ ኣፍልጦ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብኢሳያስ ዝተሰነዐ ዓመጸኛን ዘይሓላፍነታውን ፖሊሲ እዩ። ስለዚ ቅድሚ ኹሉ ናይዚ ሰራዊት ኣብቲ ውግእ ምስታፍ ብህዝቢ ኤርትራ ኣፍልጦ ዝወሃቦን ኣይኮነን። በቲ እቲ ሰራዊት ዝፍጽሞ ተግብራት ከኣ ህዝቢ ኣይሕተትን እዩ። ኢሳያስ ናብዚ ውግእ ዝኣተወሉ ምኽንያት ካብ “ንኤርትራ ዝተፈርደላ መሬት ንምምላስ እዩ” ዝብል ጀሚርካ ብዙሕ መጸባበቕታት ይግበረሉ እዩ። እቲ ብዙሓት ነቲ ኩነታት ካብቲ ኢሳያስ “ጸወታ ወያነ ተወዲኡ እዩ” ዝበለሉ ጀሚሮም ነቲ ኩነታት ዝተኸታተልዎ ዝሰማምዕሉ ግና፡ ምኽንያት ኢድ ምትእትታውን ኢሳያስ ሕዱር ቂም ዝደረኾ ሕነ ናይ ምፍዳይ ሕማም ምዃኑ ንጹር እዩ። እዚ እቲ ቀንዲ ኮይኑ ካብዚ ውግእ ርቡሕ ዓስቢ ክረክብ ምዃኑ ዘተንብህ ምልክታት እውን ይቀላቐል ኣሎ።
ሰራዊት ኤርትራ ክሳብ ሕጂ መሳርሒ ኢሳያስ ካብ ምዃን ሓሊፉ ክብሩ ኣይሓለወን። ንብዓት ህዝቡ’ውን ኣይሓበሰን። ኣብ ትግራይ ከይዱ፡ ኣብ ኤርትራ ዘየርኣዮ ህዝባዊ ሓልዮትን ልውህናን ከንጸባርቕ እትጽበዮ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኩሉ ካብ ገዛኻ እዩ ዝጅመር። “ንብረት ህዝቢ ራስዩ፡ ላዕልዎት ትካላት ትምህርትን ጥዕናን ኣዕንዩ፡ ፋብሪካታት ፈቲሑ ወሲዱ፡ ደቂ ኣንስትዮ ዓሚጹ፡ ዕጥቂ ዘይብሎም ሲቪል ቀቲሉ…….ወዘተ” ክትሰምዕ እንከለኻ ግና “ኣብዚ ደረጅዚ ድዩ በጺሑ” ዘየብል ኣይኮነን። ነዚ ተግብራት ውዒልዎ ድዩ ኣይወዓሎን ምስተጻረየ፡ ሽዑ ኣፍና መሊእና እንዛረበሉ ክኸውን እዩ። ኣብኡ ቅድሚ ምብጻሕና፡ እቶም ግዳያት፡ ኣባላት ግዝያዊ መራሕነት ትግራይ፡ ላዕለዎት ወተሃደራዊ ኣዘዝቲ ኢትዮጵያ ከምኡ እውን ናይ ወጻኢ ትካላትን ማዕከናት ዜናን ይህብዎ ንዘለዉ ምስክርነት’ውን ብጥንቃቐ እተስተማቕሮ’በር “እዚኣቶም ስቕ ኢሎም እዮም” ኢልካዮ ጥራይ ዝሕለፍ ኣይኮነን። ካብቶም ኣብ ውግእ ዝወዓሉ ኢትዮጵያውያን፡ ንሰራዊት ኤርትራ “የኩልኮሌ ሌባ/ ሰራቒ ቀንጠመንጢ” ክብልዎ እንከለዉ ኣዝዩ የገርምን የሕንኽን።
ስለዚ ሎሚ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብ ቅድሜኡ ክልተ ምርጫታት ጥራይ እየን ዘለዎኦ። እታ ሓንቲ “ካብ ዓብቕካስ ተቖናደፍ” ኢሉ ከም ቁርዲድ ኣብ ኢሳያስ ተላሒጉ ጸረ-ህዝብነቱ ምእዋጅ እያ። እታ ካለይቲ ከኣ “ሰይጣን ወሰደኒ፡ መልኣኽ መለሰኒ” ኢሉ፡ ቅድም ነብሱ ካብ ተሓታትነት ንምድሓን ቀጺሉ ከኣ ህዝባውነቱ ንምምስካር ብረቱ ኣንጻር ህግደፍ ምቕናዕ ጥራይ እየን።
ቅድሚ 57 ዓመታት ኣብ ተጐርባMonday, 15 March 2021 12:30 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብቲ ናይ 30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፡ ብግቡእ እንተዝስነድ ነፍሲ ወከፍ ዕለት ናይ ገዛእ ርእሳ ሓለገት ኣንቢራ እያ ሓሊፋ። 1961 ምጅማር ብረታዊ ቃልስን 1991 ምርግጋጽ ናጽነት ኤርትራን ከኣ ናይቲ ኣዝዩ ብዙሕ ዝርዝር ዝሓቖፈ ንዊሕ መስርሕ ብረታዊ ቃልስና ናይ መጀመርታን መወዳእታን ዕድለኛታት ጫፋት እየን። 15 መጋቢት 1964ን ተጐርባን ከኣ ኣብቲ መስርሕ ናይ ገዛእ ርእሰን ምልከት ኣንቢረን ካብ ዝሓልፋ ዕለታትን ቦታታትን ብኣብነት ዝጥቀሳን ዝዝከራን እየን። እነሆ ከኣ ንዝሓለፈ 57 ዓመታት ንዝክረን ኣለና።
ሓይልታት መግዛእቲ ኢትዮጵያ፡ ሰውራ ኤርትራ ንምኹላፍ ብምስትነዓቕ ብሓይሊ ፖሊስ ዓባይ ጥራይ ክከላኸልዎ ዝገበርዎ ፈተነታት ውጽኢት ምስ ሰኣንሉ፡ በዚ ዝተጠቕሰ ዕለትን ቦታን ፍሉይ ሓይሊ ጦርሰራዊት ካብ ሃይኮታ ኣውፊሮም ምስቲ ልዕልና ትብዓትን ጽንዓትን እንተዘይኮይኑ፡ ኣዝዩ ውሑድ ቁጽርን ድሑር ኣጽዋርን ዝነበሮ ኣሃዱታት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ገጢሞም። ዕላመኦም ነቲ ናይ ሰውራ ቁልዒ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ንምጥፋእ ነይሩ። እንተኾነ ኩነታት ካብ ትጽቢቶም ወጻኢ ኮይኑ፡ ኣብዚ ናይ መጀመርያ ኣትኪልካ ፊትንፊት ግጥም 80-84 ኣባላት ጦርሰራዊ ተቐቲሎም ብዙሓት ከኣ ተወጊኦም። ሓይልታት መግዛእቲ ኣብ ልዕሊ እቲ መጀመርያ ዘውፈርዎ ኣስታት 200 ዝኸውን፡ ተወሳኺ ረኣዲ ሓይልኳ እንተሰደዱ ካብ ስዕረትን ክሳራን ክድሕኑ ኣይከኣሉን። እቲ ብሓርበኛ መሓመድ ዓሊ ኢድሪስ (ኣቡ ርጃላ) ዝምራሕ ዝነበረ ሰራዊት ሓርነት ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ እዚ ዝተጠቕሰ ጉድኣት ኣውሪዱን ኣሕፊሩን ነቲ ግጥም ናብ ሓድሽ ምዕራፍ ከሰጋግሮ እንከሎ፡ ብጥራዩ ዘይኮነስ ዋጋ ከፊሉ እዩ። በዚ መሰረት ኣብቲ ውግእ 18 ምዑታት ተጋደልቲ ክስዉኡ እንከለዉ 4 ከኣ ተወጊኦም።
ሓይልታት መግዛእቲ ኣደዳ ዘይተጸበይዎ ስዕረትን ክሳራን ኮይኖም ናብቲ ዝመጽዎ ሃይኮታ ምስተመልሱ ኣብቲ ጉዳይ ኢድ ዘይነበሮም 8 ሲቪል ኤርትራውያን ቀቲሎም። ህዝቢ ንምርዓድን ምስ ሰውራኡ ከይተሓባበር ንምፍርራሕን ከኣ ናይቶም ስዉኣት ተጋደልትን ኣብ ከተማ ዝተቐትሉን ሬሳታት ኣብ ከተማታት ሃይኮታ፡ ኣቑርደት፡ ባረንቱን ከረንን ንነዊሕ ሰዓታት ሰጢሐሞ። ውጽኢቱ ግና ከምቲ ዝተጸበይዎ ራዕዲ ዘይኮነ ሕራነ ኮይኑ። (እዚ ኣሃዛት ወልደየሱስ ዓማር ንዝኽሪ ኣቡ ርጃላን ብጾቱን ብ15 ለካቲት 2010 ብእንግሊዘኛ ካብ ዝጸሓፎ ዝተወስደ እዩ)
ውግእ ተጐርባ ከም ኣገዳሲ ተዘክሮ፡ ፍሉይ ጅግንነት ዝተፈጸመሉን ካብቲ ካልእ ውግኣት ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ዝለዓለ ክሳራታት ዘውረደ ጥራይ ኣይኮነን። ካብኡ ሓሊፉ ነቲ ግጥም ናብ ሓድሽ ናይ ፊትንፊት ቀዋሚ ግጥም ምዕራፍ ዘሰጋገረ ስለ ዝኾነን ነቲ ኣብ ኤርትራ ካብ ምብራቕ ናብ ምዕራብ፡ ካብ ሰሜን ናብ ደቡብ ዝተፈጸመ ጅግንነት ኣፍደገ ዝኸፈተን ስለ ዝኾነ እዩ ዝዝከር። እዚ ውግእ እቲ ወሳኒ ስንቅን ኣጽዋርን ኣብ ሕልና ሰባት ዝሰፈረ፡ ጽንዓት፡ ቅሩብነትን ተወፋይነት ምዃኑ ዘርኣአየ እዩ። ቅድሚ 57 ዓመት እዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ መስተንክር ዝሰርሑ ኤርትራውያን ሓርበኛታት ምስ ምንዋሕ ግዜ፡ ሎሚ ብህይወት የለዉን ኢልካ ምድምዳም ዘጸግም ኣይኮነን። እቲ ዘንቀድሉን ዋጋ ዝኸፈልሉን ፍትሒ ናይ ምርግጋጽ ቃልሲ ግና እቲ ሓደ ካብቲ ሓደ እንዳተቐባበልና ኣብዚ ሎሚ ዘለዎ ደረጃ በጺሑ ኣሎ። እቲ ኣብ ግዜኡ ነዚ ረዚን ሓላፍነት ዝርከብ ትውልዲ ከኣ ምስ መድረኹ ዝመጣጠን ካልእ ተጐርባ ናይ ምስራሕ ሓላፍነት ኣለዎ። ነዚ ንምዝኽኻር ኢና ከኣ ንተጐርባ እንዝክራ ዘለና።
ኣብ ተጐርባ ዓወት ዝተመዝገበሉ ግዜን ኩነታትን ብብዙሕ መልክዑ ካብዚ ሕጂ ዘለናዮ ዝተፈልየ እዩ። ናይ ሓይልታት ኣሰላልፋ፡ ናይቲ ቃልሲ እስትራተጅን ስልትን፡ ናይ መራኸቢ ምዕባለ፡ ናይ ጸላኢ ባህሪ፡ ጠቕላላ ዓለማዊ ኩነታት … ወዘተ ዝተፈልዩ እዮም። እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ናይ ተመኩሮ ምውርራርስን ምትእስሳርን የብሎምን ማለት ኣይኮነን። ሽዑ ኮነ ሎሚ ሕቶ ህዝቢ ቅድሚት ምስራዕ ኣብ ቦታኡ እዩ። ሽዑ ኮነ ሎሚ ወሳኒ ተሳትፎ ህዝቢ ኣብ ቦታኡ እዩ። ንትማሊ፡ ሎምን ጽባሕን ናይ ምትእስሳር ግድነት’ውን ህያው እዩ። ከምዚ ናትና ዝኣመሰለ ነዊሕን ኣብ ምዕራፍት ዝተኸፋፈለን ቃልሲ ብሓደ ውሱን ትውልዲ ዝውዳእ ኣይኮነን።እንታይ ደኣ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዝሰጋገር እዩ። ናይዚ ምስግጋር ቀንዲ ሞተር ከኣ መንእሰይ እዩ። ስለዚ እዚ ንርከበሉ ዘለና እዋን ከም ወትሩ ዝያዳ ኩሉ ክፍልታት ሕብረተሰብ ንመንእሰይ ትውልዳዊ ሓላፍነት ዘሰክም ምዃኑ በዚ ኣጋጣሚ ምዝኽኻሩ ኣገዳሲ እዩ። ሓላፍነት መንእሰይ ኩሉ ግዜ ዕዙዝ ኮይኑ፡ እቲ ሓላፍነት ግና ከከምቲ መድረኹ ከቢድን ቀሊልን ክኸውን ይኽእል። ናይ ሎሚ መንእሰይ ሓላፍነት ካብ ናይ ግዜ ተጐርባ መንእሰይ ሓላፍነት ዝተፈልየ ክኸውን ግድነት እዩ። ብመንጽር”ዚ፡ መንእሰይ ብዝመረጾ ዘይኮነ ኣብቲ ግዜኡ ብዘሎ ምዕባለ እዩ ሓላፍነት ዝስከም። በዚ ኣጋጣሚ ከኣ ናይ ሎሚ መንእሰይ ነዚ ከቢቡና ዘሎ ኤርትራዊ ኮነ ከባብያዊ ሓላፍነት ተረኪቡ፡ ምስ ትማልን ጽባሕን ኣገናዚቡ፡ ናይ ምቅላስን ምስግጋርን ንማንም ከሰክሞ ዘይክእል ጽባሕ ካብ ሎሚ ዝሓሸ ከም ዝኸውን ናይ ምኽኣል ከቢድ ሓላፍነት ከም ዘለዎ ኣብ ርእሲ ግንዛበኡ ነዘኻኽሮ።
ህግደፍ፡ ክሳብ መዓስ'ዩ ከጽቅጥFriday, 12 March 2021 20:25 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
መራሒ ጉጅለ ህግደፍ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ዘይተነግረ እምበር ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዘይፈጸሞ በደል የለን። እቲ ዘገርም ከኣ ከምቲ “ጠሪጣስ እንተትሓንከለይከ” ዝበሃል ዝነበረ፡ በደሉ ሓቢኡስ በዓል ደሓንን ገባር ጽቡቕን መሲሉ ክቐርብ ዝፍትን ምዃኑ እዩ። በደላቱ ምብዛሑ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ዝሓለፉ ዓመታት ንኹሉ መዳያት ህይወት ህዝብና ክርምሰ ዝጸንሐ እዩ።
ኤርትራውያን ከምቲ “ኣቐምጥ ዝበልካዮ ኣየጥፍእ፡ ኣጸብቕ ዝበልካዮ ኣየኽፍእ” ዝበሃል፡ ህግደፍ ምስ ጠለሞም፡ በቲ ጥልመቱ ትዕግስቶም ካብ ዝውዳእ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ። ኣብዚ እዋንዚ ካብ ውሽጢ ኮነ ካብ ደገ ብደረጃ ፖለቲካዊ ሰልፍታትን ውድባትን፡ ማሕበራትን ህዝባዊ ምልዕዓላትን፡ ኮታ ብዝተፈላለዩ ኣገባባት ዝቃለስዎ ዘለዉ መግለጺ ቁጠዓኦም ኣንጻር ክሕደቱ ምዃኑ ብሩህ እዩ። እዞም ኤርትራዊ ናይ ለውጢ ውዳበታት ዝተመስረትሉ ነናቶም ኣተሓሳስባን ናይ ኣተገባብራ ሜላታትን’ኳ እንተለዎም፡ ምውጋድ ናይዚ ካብ ምጥፋኦም ድሕር ዘይብል ጉጅለ ግና፡ ናይ ሓባር ኣረዳድኣኦምን ቀዳማይ ተግባሮምን እዩ።
በደል ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ጥራይ ዝድረት ኣይኮነን። ዶብ ሰጊሩ ንዞባናን ኪነኡን ዝብክል ዘሎ'ውን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብውዳበታቱ ኣቢሉ ገበናት ህግደፍ ካብ ዝቃወምን ዘቃልዕን ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ሕብረተሰብ ዓለም እውን ምሕጽንታን መረረን ህዝቢ ኤርትራ ብምስማዕ ጥራይ ዘይኮነ፡ እዚ ሓደገኛ ብዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ዝምራሕ ኣብ ኤርትራ ዝበቖለ ጉጅለ፡ ዞባ ቀይሕ ባሕሪ፡ ምብራቕ ኣፍሪቃን ኪኖኡ ዘሎ ከባብን ከይበከለ ንክመክን ኣብ ሰላምና ረብሓ ንዘለዎም ኣካላት ከሰምዕ ጸኒሑ እዩ። እቲ ጉጅለ ብሕገ-መንግስቲ ንከመሓድር፡ ግዱድ ዕስክርና ከቋርጽ ወይ ንጹር ቀጥዒ ከትሕዝ፡ ኤርትራውያን ዝኣመንዎ ሃይማኖት ናይ ምምላኽ መሰሎም ክሕሎ፡ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ኣብ ፍርዲ ክቐርቡ ወይ ብናጻ ክልቀቑ፡ ክሳብ ሽዑ ከኣ ብቤተሰቦምን ከም ማሕበር ቀይሕ መስቀል ዝኣመሰሉ ሰብኣዊ ትካላት ክብጽሑ፡ ብዙሓት ወገናት ክምሕጸንዎ ከም ዝጸንሑን ከም ዘለዉን ርዱእ እዩ። ብፍላይ ንሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰል ብዝምልከት ከኣ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ፍሉይ መርማሪ ኣካል ኣውጺኡ ክሰርሕ ካብ ዝጅምር ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ።
እዚ ሓንሳብ መንገዲ ጥፍኣት ምስሓዘ ናብ ልቡ ዘይተመልሰ ጉጅለ ኢሳያስ፡ ነዚ ናይ ዝተፈላለዩ ኣካላት፡ እንተላይ ናይ ዓለምለኻዊ ሰብኣውን ፖለቲካውን ትካላት ምሕጽንታ ክህቦ ዝጸንሐ ምላሽ ብሓፈሻኡ ጸማም እዝኒ ምሃብን ምጽቃጥን እዩ። ሳሕቲ ድምጹ እንተተሰምዐ ከኣ ማእከሉ ክሕደትን ሸፈጥን ኮይኑ ጸኒሑ። ክሕደቱ ንከይክሻሕ ከኣ ኩለን ብሕታዊ ትካላት ዜናን ኩሉ ዘመናዊ መራኸቢ መንገድታትን ይዓጽው። ምእንቲ ዝምልከቶም ኣካላት ኩነታት ምኽባር መሰረታዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ፡ ከይምርምሩን ከየጻርዩን ዕንቅፋታት ይፈጥር። ካብዚ ሓሊፉ ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻሩ ድምጹ ከየስምዕ፡ ነቶም ምስክርነቶም ናይ ምሃብ ሕጋዊ መሰል ዘለዎም ኣካላት ሕቡራት ሃገራት ከይተረፈ፡ ናብ ኤርትራ ምእታው ይኸልኦም። ብሰንኪ ከምዚ ዓይነት ንሕጊ ዘይምእዙዝ ተግባራቱ እዚ ጉጅለ፡ ኤርትራ “ናይ ኣፍሪቃ ሰሜን ኮርያ” ካብ እትበሃል ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። እንተኾነ ሳላ ዘመናዊ መራኸቢ መንገድታት ንኤርትራ እውን ፈንጢሱ ዝጸለዋ፡ እቲ ህግደፍ ክሓብኦ ዝደሊ ዝነበረ ገበናቱ ኣይተሓብአን። ምስዚ ነውራም ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ጽፍሕታት ተሰሊፎም ዝዋስኡ ዝነበሩ፡ ደሓር ግና ዝራሕርሕዎን ሕጂ ኣንጻሩ ዝቃለሱ ዘለዉን ባእታታት ከኣ ሓቀኛ ምስሊ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ህግደፍ ኣብ ምቅላዕ ዓብይ ግደ ተጻዊቶም እዮም። ብዓብይኡ ከኣ ብዘይካ እቶም ኣዝዮም ውሱናት ተመሊሶም ዝረዓምዎ፡ እቶም ብሰንኩ ዝተሰዱ ኤርትራውያን መንእሰያት እውን ኣብ ምቅላዑ ኣበርክተኦም ዕዝዙ እዩ። ድሕሪ ሕጂ እውን ካብዞም መንእሰያት እንጽበዮ ብዙሕ እዩ።
ጉጀለ ህግደፍ ግና ከምቲ “ትውሕጦ እንተበልኩዋስ መሊሳ ትጐስሞ” ዝበሃል፡ ነዚ ክፉእ ምስሉ ካብ ኤርትራ ናብ ከባቢና ከላብዖ ፈንጠርጠር ኢሉ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ኢትዮጵያን ሶማልያን ዝረአ ዘሎ ኣሻቓልን ፍንጡሕን ኩነታት ከኣ ናቱ መርዛም ኢድ ኣለዎ። ብፍላይ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ዘርኣዮን ዘርእዮ ዘሎን ብገበን ዘሕትት ጠገለ ዘይብሉ ኢድ ምትእትታው፡ ምናልባት ከምቲ ኣብ ኩነታት ኤርትራ ዝለመዶ ብምጽቃጥ ናብ ዘይሰግሮ ኣንፈት ዝኸይድ ዘሎ ይመስል። ኣብዚ እቲ ኣብ ትዕዝብቲ ዝወድቕ፡ እቲ ንጥለመት፡ ወጽዓን ክሕደትን ናተይ ኢሉ ዝሓዞ ንህዝቢ ኤርትራ ደም ዘንበዖ ዲክታተር ኢሳያስ ጥራይ ኣይኮነን። እቶም ሰማይ ዝሃገሮም፡ ንኤርትራ ከመይ ገይሩ ከም ዝረመሳ እንዳረኣዩን እንዳሰምዑን ዝተመሓዘውዎ መራሕቲ ጐረባብቲ ሃገራት ኢትዮጵያን ሶማልያን እውን፡ ብህዝቦም ኮነ ብሕብረተሰብ ዓለም ኣብ ትዕዝብቲ ወዲቖም እዮም። ኣብዚ እዋንዚ ኢትዮጵያ ኣብዚ ኣትያቶ ዘላ ንክትወድቕ ናይ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዕርክነት ምስ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከም ሓደ ካብ ቀንዲ ጠንቅታቱ ገይሮም ዝወስድዎ ብዙሓት እዮም። ግምቶም ከኣ ቅኑዕ እዩ።
ጉጅለ ህግደፍ ኣብዚ ብጉዳይ ኢትዮጵያ ዝሕመዮን ዝኽሰሶን ዘሎ እውን ሰሚዑ ከምዘይሰምዐ መሲሉ ክኸይድ ዝመረጸ ይመስል። እንተኾነ ኩሉ ግዜ ፋስጋ ስለ ዘየለ፡ “ህግደፍ፡ ክሳብ መዓስ እዩ ብምጽቃጥ ክሃድም” ዝብሉ ወገናት ድምጾም የስምዑ ኣለዉ። “ስቕ ዝበልና ዝዝረብ ስለ ዝሰኣና ዘይኮነ ስቕ ስለ ዝመረጽና ኢና” ዝብል ኣረጊት መህደሚ ፖሊሲኡ ከኣ ሎሚ ኣይክሰርሕን እዩ። ኢሳያስ ንሱ’ኳ እንተዘይተዛረበ ክዝረቦ ግድን እዩ። ኣብ ብዙሕ ኣጋጣምታት ከም ዝተራእየ፡ ኢሳያስ ንናቱ ዘይረዊ ህርፋን እምበር ንናይ ካለኦት ኣተሓሳባ ቦታ ናይ ምግዳፍ ባህሪ የብሉን። በዚ ፍንውን ሃላልን ኣካይዳኡ ከኣ፡ ወዮ ደኣ ካብ ተመኩሮኡ ኣይመሃርን እዩ እምበር፡ ኣብ ብዙሕ ኣጋጣሚታት ቁማር እዩ። ድሕሪ ሕጂ ኣብ ዝጻወቶ ቁማራት ከኣ ተበላዒ እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘሕዝን ከኣ ህዝብና እውን ንሱ ብዝኣጉዶ ሓዊ ካብ ምንዳድ ዘይድሕን ምዃኑ እዩ። በዚ ይኹን በቲ ሕብረተሰብ ዓለም ሎሚ እውን ተጽዕነኡ ኣብ ልዕሊ እዚ ጉጅለ ከዛይድ ንጽውዕ። ምስዚ ግና ዓለምለኻዊ ተጽዕኖ መመላእታ እምበር፡ ንናትና ናይ ኤርትራውያን ግደ ከም ዘይትክእ ኣይንዘንግዕ።
መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ እንክንዝክር!Saturday, 06 March 2021 11:03 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ደቂ ኣንስትዮ ብቁጽሪ ዘይኮነስ ብተሳትፎን ኣበርክቶን ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ብምዃነን ንሳተን ከይተሳተፈኦ ዝዕወት ኩለንተናዊ ናይ ለውጢ መስርሕ የለን። ወሳንነት ግደ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ቃልሲ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ኩሉ ህይወት ወዲ ሰብ ዝንጸባረቕ እዩ። ካብዚ መሰረታዊ ቦታአን ብዝነቐለ 8 መጋቢት ከም ዓለምለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ክትኽበር ተወሲና። 8 መጋቢት ናብዚ ደረጃዚ ዝማዕበለት ድሕሪ ነዊሕ ውረድ ደይብን መሪር ቃልስን እዩ። እቲ ናብዚ ዘብጸሐ ታሪኻዊ መስርሕ ኣዝዩ ሰፊሕ ስለ ዝኾነ፡ ካብ ማይ ባሕሪ ብጭልፋ ንምጥቃስ እንተዘይኮይኑ ዘርዚርካ ዝውዳእ ኣይኮነን።
እዛ ዕለት እዚ ቦታ’ዚ ክትሕዝ ዝኸኣለት ኣብታ መዓልቲ ብ1908 ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ጾታዊ ወጽዓ ብዘንቀሎ ኣስታት 15 ሺሕ ደቂ ኣንስትዮ ዝተሳተፋሉ ምልዕዓል ተራእዩ። ቀንዲ ሕቶ ናይዘን ደቂ ኣንስትዮ፡ ብዛዕባ ማዕረ ክፍሊትን መሰል ምድማጽ ኣብ ግዜ ምርጫን ገደብ ናይ ስራሕ ሰዓታትን ከም ዝነበረ መዛግብቲ ታሪኽ ይሕብሩ። ብሳላዚ ቃልሰን መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ብ28 ለካቲት 1909 ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ ክትክበር ጀሚራ። ድሕሪዚ ብ1910 ኣብ ከተማ ኮፐንሃገን ካብ 17 ሃገራት ዝተወከላ ኣስታት 100 ደቂ ኣንስትዮ ዝተሳተፋሉ ኮንፈረንስ ተኻይዱ። ዕላማ ናይዚ ኮንፈረንስ ብዛዕባ ድርብ ወጽዓ ደቂ ኣንስትዮን መፍትሒኡን ምዝታይ ነይሩ። ብምቕጻል ብ19 መጋቢት 1911 ኣብ ሃገራት ኦስትሪያ፡ ደንማርክ፡ ጀርመንን ስዊዘርላንድን ዝያዳ ሓደ ሚልዮን ደቂ ኣንስትዮን ደቂ ተባዕትዮን ዝተሳተፍሉ ንማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ ዝጠልብ ሰላማዊ ሰልፍታት ተኻየደ። እዚ ምንቅስቓስ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ 1914-1918 ቀዳማይ ውግእ ዓለም ጠጠው ንክብል ግደ ነይርዎ። ብድሕሪኡ ኣብ ዝተፈላለዩ ቦታታትን ዝተፈላለየ ዕለታትን ክትዝከር ድሕሪ ምጽናሕ እታ ብ1913 ዝጀመረት 8 መጋቢት ብደረጃ ዓለም ክሳብ ሎሚ ዓለም ለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ኮይና ትዝከር ኣላ። ብ1975 ከኣ ንመጀመርያ ግዜ 8 መጋቢት ብደረጃ ሕቡራት ሃገራት ዓለም ብወግዒ ክትክበር ክኢላ።
ደቂ ኣንስትዮ ማዕረ ክፋል ሕብረተሰብ ኣብ ልዕሊ ምዃነን፡ ጓለንስተይቲ መሰረት ሕብረተሰብ ስለ ዝኾነት ናታ ዓወት፡ ናይ መላእ ሕብረተሰብ ዓወት እዩ። “ጓለንስተይቲ ምስትምሃር ሕብረተሰብ ምስትምሃር እዩ” ዝበሃል እውን ወሳኒ ግደ ጓለንስተይቲ ኣብ ኩለመዳያዊ ዕቤት ንምንጽብራቕ እዩ። እዚ ተሳትፎን ማዕርነትን ደቂ ኣንስትዮ ብጭረሖን ድሌትን ዘይኮነ፡ ብግብራዊ ቃልሲ ከም ዝረጋገጽ ተመኩሮ ዘርኣየና እዩ። እቲ ምእንቲ ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ ዝግበር ቃልሲ እንተላይ ብተሳትፎ መላእ ሕብረተሰብ እምበር፡ ብናተን ፍሉይ ኣበርክቶን ጻዕርን ጥራይ ክረጋገጽ ከምዘይክእል ከኣ ካልእ ካብ ተመኩሮ ዘረጋገጽናዮ ሓቂ እዩ።
ግደ ኤርትራውያን ደቂ ኣንስትዮ ኣብቲ ናይ 30 ዓመታት ቃልሲ ንናጽነት ወሳኒ ነይሩ። እንተኾነ ካብ ምዕዋት እቲ ቀዳማይ ምዕራፍ ሓሊፉ ኣርሒቑ ዝጥምት ንቕሓትን ውዳበን ኣይነበረንን። ድሕሪ ናጽነት ኤርትራ መላእ ህዝቢ ኤርትራ በቲ ዲክታተር ኢሳያስ ዝመርሖ ዘሎ ጉጅለ ከም ዝተጠልመ ርዱእ እዩ። ናይቲ ጥልመት ስንብራት ኣብ ልዕሊተን ኣንንጻር ድርብ ወጽዓ ክቃለሳ ዝጸንሓ ደቂ ኣንስትዮ ከም ዝኸብድ ከኣ ብግብሪ ዝተራእየን ዝረአ ዘሎን እዩ።
ታሪኻዊ ኣመጻጽኣን ኣገዳስነትን ዓለምለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ 8 መጋቢት ነባሪ እዩ። እቲ ዝዝከረሉ ኩነታት ግና ከከምቲ ህልዊ ምዕባለ ናይቲ ዓመት ክፈላለ ናይ ግድን እዩ። ዓምን ቅድሚ ዓምን ዝነበረ ኩነታት ምስ ናይ ሎሚ ዘበን ይፍለ እዩ። እዚ ፍልልያትዚ ከኣ ንኣዘኻኽራ 8 መጋቢት ይጸልዎ። ቀንዲ ዕላማ ምዝካር 8 መጋቢት፡ ደቂኣንስትዮ ከም ፍርቂ ኣካል ሕብረተሰብ ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወት ብማዕረ ክሳተፋን መሰል ናይ ተጠቃምነት ክረኽባን ኢዩ። ነዚ ክውን ንምግባር “ንመጻኢ እንታይ ይገበር?” ኣብ ዝብል ዝያዳ ዘድህብ ስራሓት ክሰላሰል ይግባእ። ብመጽርዚ ናይ ሎሚ ዓመት 8 መጋቢት 2021 ኣብ ሃገርና ወጽዓ ህግደፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብን ምረት ደቂ ኣንስትዮን ቀጻሊ ኣብ ዝሃለወሉ ኢና ንዝክራ ዘለና። ኮታ ኣብ ርእሲቲ ሱር ሰዲዱ ዝጸንሐ ብዙሕ ገጻት ዘለዎ ጸገም ህዝቢ ተወሳኺ ሕሰም ኣብ ዘለዎ ኢና ንዝክራ ዘለና። ኮረናቫይርስ ዘስዓቦ ቅልውላው ናይቲ ብዙሕ ገጻት ዘለዎ ማሕበረ ቁጠባዊ ጸገም ምድርራብ ዘርኢ እዩ። እዚ ኩሉ ተደሚሩ ኣብ ልዕሊ ኣዴታትን ኣሓትን ዘኸትሎ ኣሉታዊ ሳዕቤን ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ንርእዮን ንሰምዖን ዘለና እዩ። ከምቲ “ኣብ ርእሲ ዘላታስ ተወሰኸታ” ዝበሃል ከኣ ኤርትራውያን ኣደታት መንእሰያት ደቀን ተገዲዶም ተዓስኪሮም ኣብ ዘይምልከቶም ውግእ ትግራይ ብምእታዎም ኣብ ኣዝዩ ዓሚቕ ሻቕሎት ኣብ ዘለዋሉ እያ 8 መጋቢት 2021 ትዝከር ዘላ። ነዚ ሻቕሎተን ናብ ግብራዊ ብደሆ ኣንጻር ጉጅለ ህግዲፍ ክቕይረኦ ከኣ ኣብ ቅነ እዛ ተሪኻዊት ዕለት ቃል ክኣትዋ ይግበአን። እዚ ግን ኣብኡ ዝድረት ዘይኮነስ፡ ንመላእ ሕብረተሰብ ዝምልከት ናይ ቃልሲ መጸዋዕታ ምዃኑ ክዝንጋዕ የብሉን።
8 መጋቢት ደቂ ኣንስትዮ ዝሓለፈ ቃልስን ኣብ መስርሕ ዝተዓወተ ሸቶን ንከይርሳዕ ዝዝክራላ እምበር፡ ዝሓለፈ ወጽዓአን ምዝርዛር ከም ቀንዲ ኣጀንዳአን ዝወስዳላ ዕለት ክትከውን ኣይግበኣን። ብኣንጻሩ ናይ ዝሓለፈ ተመኩሮ እሱራት ከይኮና ናብ ብሩህ ማዕረ ተሳተፍነትን ተጠቃምነትን ዝመርሕ መጻኢ መንገዲ ዝጸርጋላ እያ ክትከውን ዝግበኣ። ብጽሒት ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ቃልሲ ምእንቲ ማዕርነት ደቂ ኣንስትዮ እውን ኣነኣኢስካ ዝረአ ኣይኮነን። እቲ ወሳኒ ግደ ግና ናተን ናይ ደቂ ኣንስትዮ እዩ። ደቂ ኣንስትዮ ተቓሊሰን ካብቲ ድርብ ወጽዓ ምእንቲ ክወጻ ደቂ ተባዕትዮ ኣብ ጐነን ናይ ምስላፍ ሓላፍነተን ዘይስገር እዩ። ናብዚ ክበቕዓ ከኣ ደቂ ተባዕትዮ መተሃላልኽተን ዘይኮኑ ተደጋገፍተን ምዃኖም ተገንዚበን ነዚ ዘብቅዐን ስልጡን ኣቀራርባን ኣተሓሳስባን ክሕዛ ግድን’ዩ። ደቂ ተባዕትዮ’ውን ካብቲ ጸኒሓዊ ኣመለኻኽታ ወጺኦም፣ ተጠቀምቲ ናይቲ ዲሞክራስያውን ማሕበራውን ለውጢ ምዃኖም ተገንዚቦም ብማዕሪኡ ክስጉሙ ይግባእ።
ኣብ ኤርትራ ምልኪ ኣወጊድካ ብዲሞክራስያዊ ምምሕዳር ንምትካእ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ ተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ናቱ ምኽንያታት እዃ እንተለዎ፣ ድሩት ምዃኑ ካብቲ ቀንዲ ሕጽረታት ኣብ ቅድሚት ዝስራዕ እዩ። ካብዚ ንምውጻእ ዝግበር ጻዕሪ ከኣ ዘይስገር ዓብይ ብደሆ እዩ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ንተሳትፎ ደቂ ኣንስትዮ ወትሩ ፍሉይ ግምት ሂቡ’ዩ ዝሰርሓሉ። በዚ መሰረት ኣብ ፖለቲካዊ መደብ ዕዮኡ ”ሰዲህኤ፡ ደቂ ኣንስትዮ ኤርትራ ልክዕ ከም እዋን ብረታዊ ቃልሲ፡ ጉጅለ ህግዲፍ ንምውጋድ ኣብ ዘይጎነጻዊ ቃልሲ’ውን ብትግሃት ክዋስኣ ዘኽእለን ባይታ ንምጥጣሕ ክሰርሕ እዩ።” ዝብል ኣስፊሩ ኣሎ። ብኸምዚ ደረጃ ግቡእ ቆላሕታ ምሃብ ሓደ ኮይኑ፡ ነዚ ኣብ ግብሪ ምውዓል ከኣ እቲ ቀንዲ ብደሆ እዩ።
8 መጋቢት ዓለምለኸ መዓልቲ ደቂ ኣንስትዮ ንዘለኣለም ትንበር!
ዘለኣለማዊ ክብርን መጐስን ንሰማእታት ኤርትራ
እቲ ቀንዲ ጉዳይና ከይሰሓትናThursday, 25 February 2021 10:09 Written by ቤትጽሐት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ንኤርትራውያን ቅድም ኮነ ሎሚ፡ ቀንዲ ጉዳይና ኤርትራዊ ዋኒን እዩ። ክሳብ ሕጂ ዝኸፈልናዮ ዋጋ ከኣ ምእንቲ ኤርትራን ህዝባን እዩ። እዚ ኣብ መጻኢ እውን ዘይቅየር እዩ። ከምቲ ንኣደ ብዘይዝኾነ ይኹን ተወሳኺ ቅጽል ኣደ ስለ ዝኾነት ጥራይ እነፍቅራ፡ ንኤርትራ ከኣ ብኽንድኡ ደረጃ ኢና እነፍቅራን እንብጀወላን።
እዚ ክበሃል እንከሎ ግና ኤርትራዊ ጉዳይና በይኑ ተሓጺሩ ዝተርፍ ኣይኮነን። ኣብ ክንድኡ ብናይ ርሑቕን ቀረባን ምዕባለታት ክጸሉን ክጽለውን ናይ ግድን እዩ። ናይቲ ንጸልዎን ዝጸልወናን ክብደት ከኣ ከከም ደረጃኡን ርሕቀቱን ዝፈላለ እዩ። ካብቲ ዝረሓቐ ብዝያዳ ምስ ጐረባብትና ንጸላሎ። ንሕና እቶም ንጸሉን እቶም ዝጸልዉናን እንቀራረብ ሓደ ነቲ ሓደ ስለ ዝሓልየሉ ጥራይ ዘይኮነ፡ ነናትና ካብቲ ሓቢርካ ምስጓም ነመዝግቦ ናይ ሓባር ረብሓን ጠመተን ስለ ዘለና ኢና። እቲ ምጽልላው ኣብ ኣውንታ ጥራይ ዝድረት ዘይኮነ ኣብቲ ኣሉታዊ ምዕባለ እውን ከምኡ እዩ። ኣብዚ ነቲ “እንተ ክትድቅስ ጐረቤትካ ይደቅስ” ዝብል ምስላ ምዝካር የድልየና።
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ደማዊ ውግእ ናይ ብዙሓት ዓብይ እዋናዊ መዛረቢ ኣጀንዳ ኮይኑ ኣሎ። እቲ ኣብ ኤርትራ ኣሕዲርዎ ዘሎ ተራ ናይ ጎረቤት ጽልዋ ዘይኮነስ፡ ዓብይ ስምብራት ዝገድፍ እዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽኒያት ድማ ዲክታቶር ኢሰያስ ከምቲ “ጉዳይ ኢትዮጵያ ጉዳይና ኢዩ” ኢሉ ዝገለጾ ብምሉእ ዓቕሙ ኣትይዎ ብምህላው ኢዩ። እዚ ድማ ኣብ ኤርትራ ቀጥታዊ ኣሉታዊ ጽልዋ ኣለዎ። መላኺ ጉጅለ ህግደፍ ንጉዳይ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሓዋዊሱ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ፡ ኣብ ኩሉ መድረኻትን ኣጋጣምታትን ክንምክቶ ይህልወና። ከምቲ “ካብ እመትሲ ስድሪ ኣላታ” ዝበሃል ከኣ ጽልዋኡ ኣባና ኣብ ጐረቤት እቲ ውግእ እንርከብ ኤርትራን ህዝባን ዝለዓለ እዩ። ዳርጋ ነቲ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ነዊሕ ሱር ዝሰደደ ኣዝዩ ከቢድ ክንሱ፡ ክንድቲ ምረቱ ድምጹ ክስማዕ ዘይጸንሐ ኤርትራዊ ጉዳይና እውን ዝዓብለሎ ይመስል ኣሎ። እዚ ከኣ እቲ ቅድሚ ምጅማሩ እንተደኣ ጀሚሩ ኣብ ትግራይ ወይ ኢትዮጵያ ተደሪቱ ዝተርፍ ዘይኮነ፡ ዞባዊ ጽልዋን ኣሰላልፋን ክህልዎ እዩ ተባሂሉ ዝተገመቶ እቲ ውግእ ካብ ዞባና ሓሊፉ ኣብ ርሑቕ ከባብታት እውን የዛርብ፡ የሻቕልን ሃገራት መርገጸን ከነጽራ የገድደንን ኣሎ። ንሕና ሓይልታት ተቓውሞ ከኣ ከም ኤርትራውን ዞባውን ባእታ ንጽለው ኣሎና።
ካብቲ ነዚ ውግእ ተጐዝጒዙ ኣብ ኤርትራዊ መድረኻት ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎ፡ ናይ ጉጅለ ህግደፍ ኣብቲ ውግእ ኢድ ኣእታውነት እዩ። “ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ኣትዩባ ኣይኣተወን እባ” ዝብል ብዙሕ ከዋጥጥ ጸኒሑ እዩ። ሕጂ ግና ዋላኳ ገለ “ዋላ ትንፈር እምበር ጤል እያ” ካብ ዝብል ምዕጥጣይ ዘይወጹ እንተለዉ ዳርጋ ኩሉ ኤርትራዊ ንምስታፍ ሰራዊት ኤርትራ ኣብቲ ውግእ ተኣሚንሉ እዩ። ባዕሎም ኢትዮጵያውያን ከይተረፉ፡ ብዘይካ ኣዝዮም ውሱናት ኣብቲ ዝለዓለ ጽፍሒ ስልጣን ዘለዉ ተኣሚነምሉ እዮም። ዲክታተር ኢሳያስ ኣፈወርቂ እውን ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ዝሃቦ ቃለመሓትት ከም መቐጸልታ ናይቲ “ጸወታ ወያነ ተወዲኡ” ዝብሎ ዝነበረ፡ “ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ግቡእና ንገብር ኣለና” ብዝብል ጥበበኛ ዝመስል ግና ከኣ ርዱእ ኣቀራርባ ኢዱ ከም ዘእተወ ተኣሚኑ እዩ። ኣብዚ ዝሓለፈ መዓልታት፡ ንሕብረት ኤውሮጳ ወኪሎም ናብ ኢትዮጵያ ገይሾም ዝተመልሱ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተር ፊንላንድ ሃቪስቶን፡ ናብ ወጻኢ ጉዳይ ሚኒስተራት ናይቲ ሕብረት ኣብ ዘቕረብዎ ጸብጻብ፥ “መሪሕነት መንግስቲ ኢትዮጵያ ብዛዕባቲ ኣብ ትግራይ ዘሎ ኩነታት ንጹር ሓበሬታ ክህብ ኣይበቐዐን …… ኣዲስ ኣበባን ኣስመራን ክልቲኦም፡ ናይ ሲቪላውያን፡ ሰራሕተኛታት ረዲአትን ገለ ናይ መንግስቲ ወተሃደራውን ሲቪላውን ላዕለዎት ሓለፍቲ ናይ ዓይኒ ምስክረነት ተጻሪሮም፡ ንኢድ ኣእታውነት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ክሒዶም” ዝብል ንጹር ሓሳብ ኣቕሪቦም። ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ትግራይ ይፍጽሞ ኣሎ ዝበሃል፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዘይውክል ገበናትን ምኽንያታውነት ኣተኣታትዋኡን ግና ጌና የዛርብ ኣሎ።
ነዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይን ንብረቱን ዝፍጸም ዘሎ ጉድኣት ምኹናንን ኣብ ክንድኡ ውግእ ጠጠው ኢሉ እቲ ጸገም ብሕጋውን ፖለቲካውን ኣገባብ ንክፍታሕ ምጽዋዕን ኩሉ ገዲፍካ ብሰብኣውነት ዝረአ እዩ። ብፍላይ ከኣ ንሕና ኤርትራውያን ሰብና ህይወት ይኸፍልሉ ኣብ ርእሲ ምህላዎም፡ ኣብ መጻኢ ዝምድና ናይቲ ዘይሓልፍ ህዝብታት ኤርትራን ትግራይን ሳዕቤኑ ዘየደቅስ ብምዃኑ ዝያዳ እቶም ካብ ርሑቕ ዓገብ ዝብሉ ዘለዉ፡ ዓገብ ክንብል ናይ ግድን እዩ። ከምኡ ስለ ዝኾነ እዩ ከኣ በብግዜኡ ብዝተፈላለዩ ኤርትራዊ ውድባት፡ ሰልፍታት፡ ማሕበራትን ምንቅስቓሳትን መግለጽታት ከውጽኡን ሰልፍታት ከካይዱን ዝጸንሑ። ሓይሊ ዕማም ናይ ወጻኢ ዝምድናታት፡ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) እውን ንመበል 46 ዓመት ምጅማር ቃልሲ፡ ህዝባዊ ወያኒ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) 18 ለካቲት ኣመልኪቱ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ “ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያት ናይ ካልኦት ሃገራት ኣይንኣትውን ኢና ካብ ዝብል ጽኑዕ መትከልና ብምብጋስ፣ ስርዓት ህግዲፍ ብዘይ ወዓል ሕደር ሓይልታቱ ካብ ትግራይ ክስሕብን፣ እቲ ኣብ ዘይምልከቶ ውግእ ኣትዩ ዝሃልቕ ዘሎ ኤርትራዊ መንእሰይ ከኣ፣ ኣመት መሰል፣ ነጻነትን፣ ልዕላውነትን ሃገሩ ክገብርን፣ ነዚ ኣትይዎ ዘሎ ሓደገኛ ተልእኾ ብትሪ ክቃወምን …….. ተሪር ጻውዒትና ነቕርብ” ኢሉ።
ብዛዕባቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ እሞ ሓያል ማሕበራዊ ቅልውላው ዘኸተለ ውግእ ዓገብ ምባል ንቡር እዩ። ንሕና ዓገብ እንብል ካብቶም ዝዋግኡ ዘለዉ ኣካላት ነቲ ሓደ ካብ ምድጋፍ ወይ ነቲ ካልእ ካብ ምጽራር ጥራይ ዝነቅል ዘይኮነ ረብሓን ቀጻልነትን ኤርትራ እውን በዚ ኩነታት ይጽሎ ስለ ዝኾነ እዩ። ኣብ ኣመዛዝና እዚ ጉዳይ ፍልልይ እንተሃለወ ከኣ እቲ ፍልልይና ኣብ ኤርትራዊ ኣጀንዳና ብዘየረሓሕቐና ክንሕዞ ይግበኣና። በቲ ካልእ መልክዑ ብዛዕባዚ ጉዳይ ምዝራብን ኣቓልቦ ምሃብን ግና ነቲ ቀንዲ ኤርትራዊ ጠመተና ዘስሕተና ከይከውን ምስትብሃል ከድልየና እዩ። ብመሰረቱ እውን እቲ ኣብዚ ጉዳይ ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎ ኢድ ኣእታውነትን ሕማቕ ተግባራትን ጉጅለ ህግደፍ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ኤርትራ መሊኡ ዝፈስስ ዘሎ ወጽዓ ምዃኑ ኣይንዘንግዕ።
ኣብ ልዕሊ ህዝብና ኣሽካዕላል ኢዩThursday, 18 February 2021 23:05 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኢሳያስ ኣፈወርቅ ከምቲ ልማዱ ንነዊሕ ግዜ ካብ መራኸቢ ብዙሃን ርሒቑ ምስ ጸንሐ፡ ብ17 ለካቲት 2021 ምስተን ኣብ ኤርትራ ዘለዋ ናይ ብሕቲ ንብረቱ ዝኾና ሚድያታት ክልተ ሰዓታት ዝወሰደ ቃለ መሓትት ኣካይዱ። ነቲ ኣቐዲሙ ኣዳልዩ ዝሃቦም ሕቶታት ዝሓተትዎ እቶም ልሙዳት ጋዜጠኛታቱ ሱሌማን ዑስማን ዓበን ጳውሎስ ነታባይን እዮም። እዚኣቶም ከምቶም መልእኽቲ ኢሳያስ ናብ ወጻኢ ኣብ ምምልላስ ሓንሳብ ምስተጸምዱ ዘይቅየሩ ዑስማን ሳልሕን የማነ ገብረኣብን ዘይትክኡ ሓተቲ ኢሳያስ ስለ ዝኾኑ፡ ቃለ መሓትት ኣሎ ምስተባህለ ንሳቶም ከም ዝመጹ ዘይገመተ ኣይነበረን።
ኢሳያስ ኣብዚ ቃለመጠይቑ ዋላኳ ዞባዊ መልክዕ ከትሕዞ እንተፈተነ ብኢትዮጵያዊ ዛዕባታት እዩ ጀሚሩ። ኣብ ኣመዓባብላ እዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ካብቲ ኢትዮጵያዊ ገዛኢ ሰልፊ ብልጽግና ዝብሎ ብዝመልከዐ ኣወቂቡ ኣቕሪብዎ። ካብዚ ሓሊፉ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ጸላዊ ኣካል ናይ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ፡ ብሓፈሻ ብዛዕባ ብዙሓት ጉዳያት ዝያዳ ከኣ ብዛዕባ ትሕዝቶ ሕገመንግስቲ ምዒዱስ ሰማዒ ከም ዝሰኣነ ገሊጹ። ነቲ ኢትዮጵያ ንዝያዳ 20 ዓመታት ዝተመርሓትሉ ሕገመንግስቲ ከኣ “ናይ ነታጒ ምቕባር ፖለቲካ መጻወቲ” ኢልዎ። ኣብዚ እውን እቲ ቃና ኣገላልጻኡ ካብቲ ንተመኩሮ ህወሓት ኣትሪሮም ዝነቕፉ ኣካላት ዝብልዎ እንተዘይገዲዱ ዝፍለ ኣይነበረን። እቲ ኣዝዩ ዝገርምን ዘተዓዛዝብን ከኣ ኢሳያስ ብናይ እንዳማቱ ሕገመንስቲ ዝወራዘ ዘሎ ትሕዝቶኡ ብዘየገድስ ንኤርትራ ብዘይ ሕገመንግስቲ ይገዝኣ ኣብ ዝሃለወሉ እዋን ምዃኑ እዩ። ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ክዛረብ እንከሎ ሃዲእካ ብምሕሳብ፡ ቀዳምነታት ሰሪዕካ ብምስራሕ…. ወዘተ ክተሓዙ ዝግበኦም ጉዳያት ከም ዝነበሩ እውን ጠቒሱ። “ክሳብ ክንዲ'ዚ ዝርዳእን ሓላይን ካብ ኮነ ደኣ ኣብ ኢርትራ ከምኡ ዘይገብር?” ዝብል ሓታታይ እንተዝረክብ እንታይ ምመለሰ እንድዒ። ምስዚ ኩሉ ግና፡ በዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ዞባዊ ናይ ምዃን ሰፊሕ ዕድል ዘለዎ ቅልውላው ስግኣት ከም ዘለዎ ኣይሓብአን። ነብሱ ካብቲ ጉዳይ ከርሕቕ ብዘምስል ከኣ ደጋጊሙ ናይዚ ቅልውላው ዋናታት ናይ ምርሓቕ ምልክታት እውን ኣርእዩ።
ካብቲ ቀንዲ ዕላማታትን ትሕዝቶን ናይዚ ቃለ መጠይቑ ሓደ፡ ንሓቂ ሓቢእካ ነቲ ዝተፈላለዩ ኣህጉራዊ ትካላትን ሃገራትን፡ ኤርትራ ካብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብዘይቅድመ-ኩነት ብህጹጽ ሰራዊታ ክትስሕብ ዘቕርብዎ ዘለዉ መጠንቀቕታት ኣቕጣጫኡ ንምስሓት እዩ። ካብዚ ሓሊፉ ከምቲ ልሙድ ብተግባር ብዘይስነ ናይ ቃላት ተስፋ ኣብ ስልጣን ናይ ምቕጻል ኣሽካዕላል ተልእኮ ዘለዎ ምዃኑ ርዱእ እዩ። እቲ ኣብ ክንዲ ብኤርትራዊ ጉዳይ ዝጅምር ንዘይኤርትራዊ ዛዕባ ምቕዳሙ ከኣ ሓድሽ’ኳ እንተዘይኮነ ዘገርም እዩ። ከምዚ ምግባሩ በቲ ሓደ ወገን ካብቲ ብቐጥታ ዝምልከቶ ኤርትራዊ ባይታ ንደገ ብዝጥምት ዘይኮነ፡ ካብ ደገ ናብ ኤርትራ ብዝምዕብል ፍታሕ ናይ ምምጻእ ቀይናን ሃቐነ ከም ዘለዎ የርኢ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ በቲ ክሳብ ሕጂ ብዛዕባ ኤርትራ ዝተዛረቦ ዘይግብራዊ ባዶ ተስፋታት “ሰማዒ ኣይረክብን እየ” ኢሉ ኣገባብ ምቕያር እውን ይመስል። በዚ ይኹን በቲ ቃለመሓትት ኢሳያስ፡ ኣብ ህዝቢ ኤርትራን እዋናዊ ሕቶታቱን ተገዳስነት ከም ዘየብሉ ዘመልክት እዩ።
ኣብቲ ውሑድ ደቓይቕ ሂቡ ዝተዛረበሉ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ዛዕባታት ዘቕረቦ ሓሳባት፡ ቅድሚ ሕጂ ብዙሕ ግዜ ዝበሎን ኣብ ክንዲ ፍታሕ ዝሕብር፡ ነቲ ህዝቢ ዝፈልጦን ፍታሕ ዝጽበየሉን ጸገማት’ዩ ቃላት እንዳቀያየረ ደጋጊምዎ። ንኣብነት ብጉዳይ ኮቪድ-19ን ምክልኻሉን ኣብ ዝምልከት ከብርህ እንከሎ፡ ብትሑት ተገዳስነት፡ ንህዝቢ ኤርትራ ኣዝዩ ብሩህ ክነሱ “ጥዕና ናይ ምሕላው ዓቕምና ዜሮ እዩ፡ ካብዚ ዜሮ ኢና ከኣ ክንጅምር” ኢሉ። ብዛዕባ መጻኢ መፍትሒ ክዛረብ እነከሎ ከኣ “መሳጢ ፖሊሲ ኣለና፡ ግና ከኣ ናይ ምትግባሩ ዓቕሚ የብልናን” ይብሎ። እዚ ንሰማዒኡ “እሞ ኣይትብከ እንድዩ ዘብክየኒ ዘሎ” ዘብል እምበር መፍትሒ ዘምጽእ ኣይኮነን። ነቲ ህዝብና ብጉልባብዚ ተላጋቢ ሕማም ኮረና ስለ ዝተዓጽወ ዝወርዶ ዘሎ ሕሱም ስእነት ኩሉ ዓይነት ቀረባት ስለ ዘይተሰመዖ ከኣ “ብሰንኪ ሕማም ኮረና ዘጋጠመ ቁጠባዊ ለውጢ የለን” ክብሎ ኣይሓፈረን። ከምቲ ልሙድ ምትላሉ ከኣ “ቁጠባና ዝዓብየሉ ኩነታት ንምፍጣር ጽላት ብጽላት ንመዝንን ቀዳምነታትና ንሰርዕ ኣለና” ይብል እሞ “ብሚኒስትሪ ንግዲ ዝምእከል ኣካል ተመዚዙ ኣብዚ መዳይዚ ይሰርሕ ኣሎ” ኢሉ። ዘገርም እዩ፡ ኣብ ኤርትራ ካብቲ ቀደም “ፖሊሲ ጥሙር ሕርሻ” ዝበሃል ዝነበረ እሞ ዝፈሸለ ጀሚርካ ክንደይ ሓይሊ ዕማማት ተመስሪተን ብዘይፍረ ከም ዝፈረሳ ንዝፈልጥ ህዝብስ ሎሚ እውን ብኸምዚ ዓይነት “መወዳእታ ዘየብሉ ናይ ቃላት ተስፋ” ክሽፍጦ ምፍታኑ ናይ ጥዕና እዩ ክትብሎ ዘጸግም እዩ።
ኢሳያስ ነዚ ቃለ መጠይቕዚ ክህብ እዩ ምስ ተባህለ፡ ዝተፈላለዩ ኣካላት ነናቶም ግምት ነይርዎም። መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ካብ ናይ ቅድሚ ሕጂ ተመኩሮኡ ነቒሉ ካብ ኢሳያስ ተስፋ ስለ ዝቖረጸ፡ “ሓድሽ ነገር ኣየምጽእን እዩ” ዝብል ግምት ነይርዎ። ገለ ወገናት ግና ምስዚ ዝረአ ዘሎ ንኤርትራ ኣዝዩ ዝጸሉ ኢትዮጵያውን ዞባውን ምዕባለን ሰራዊት ኤርትራ ዝተሳተፈሉ ውግእ ኣብ ትግራይ ይካየድ ምስ ምህላዉን “ብዛዕባኡ ገለ ይብል ይኸውን” ዝብል ትጽቢት ዝነበሮም እውን ነይሮም። ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ኣትዩ ምህላዉ ብብዙሓት ዓለም ለኻዊ ትካላት፡ ብመራሕቲ ጸለውቲ ሃገራት፡ ብላዕለዎት ወተሃደራውን ሲቪላውን ሰብ መዚ ኢትዮጵያን ሓለፍቲ ግዝያዊ ምምሕዳር ክልል ትግራይን ብዓብይኡ ከኣ ብህዝቢ ኤርትራ መረጋገጺ ዝወሃበሉ ዘሎ እዩ።
ስለዚ ቅድም እውን ብዛዕባቲ ኢድ ኣእታውነት ብወገን ኤርትራ ድምጺ ክስማዕ ትጽቢት ካብ ነበረ፡ ብዓብይኡ ኢሳያስ ኣብ ዘካይዶ ቃለ መጠይቕ ኣይክዝለልን እዩ ኢሎም ዝግምቱ ብዙሓት ነይሮም። ኢሳያስ ሆየ ግና ቀንዲ ደጋፊ ናይቲ ኣብቲ ውግእ ተዓዊተ ዝብል ዘሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምዃኑ’ኳ በቲ “ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ግቡእና ንገብር ኣለና” ዝበሎ’ኳ እንተተኣመነ፡ ብዛዕባ ግደ ሰራዊት ኤርትራ ኣብቲ ውግእ ግና ብንጹር ዋላ ሓንቲ ኣይበለን። ጓስይዎ ምሕላፉ ምናልባት ክሓብኦ ደልዩ እንተኾይኑ ከምቲ “ድሕሪ ማይ ናብ በዓቲ” ወይ “ድሕሪ ጌጋ ምኽሪ ይርከብ ድሕሪ ጥራጥ እግሪ ይእከብ” ዝበሃል እዩ። ብዘይጥርጥር ግና ናይ ኢሳያስ ስቕታ ኣብቲ ውግእ ኣትዩ ይመውት፡ ይቖስልን ከም ወራርን ሰራቕን ይኽሰስን ንዘሎ ሰራዊት ኤርትራ ዘለዎ ንዕቀት ብንጹር ዘርኢ እዩ።
እምበኣር ህዝብና ካብ ኢሳያስን ካብቲ ንሱ ዝመርሖ ዘሎ ጉጅለን ፍታሕ ክረክብ “ዘይነበሮን ዘይጠፈኦን” ስለ ዝኾነ፡ ዝጽበዮ የብሉን። እዚ ናይ ሎሚ ቃለ መጠይቕ ከኣ ከምቲ ልሙድ ናብ ህዝቢ ኤርትራ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ኣለዎ። እቲ መልእኽቲ ከኣ ኢሳያስ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዘለዎ ክቱር ንዕቀት ዘርእን ብመወዳእታ ዘየብሉ ናይ ቃላት ተስፋ ክቕሽሽን እምበር ፍታሕ ከምጽእ ዘይተዓደለ ምዃኑ እዩ።


text:
“ስደተኛ ጓል-ኣንስተይቲ” ካብ ዝብል ናይ እንግሊዘኛ ቃላት ኣዋሲቡ፡ “ረፉሺ” ዝብል ስያመ ዘለዎ፡ ኣሜሪካዊ ትካል ግብረ-ሰናይ፡ ንስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኬንያ ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝህብ’ዩ። ብሰንኪ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና እተን ኣዝየን ዝተሃስያ ኣካል ሕብረተሰብ ደቂ ኣንስትዮ’የን። ስለዚ እምበኣር’ዩ፡ እዚ ረፉሺ ዝተባህለ ትካል፡ ኣተኵሮኡ ኣብ ኬንያ ንዝነበራ ደቂ ኣንስትዮን ስደተኛታትን ብምግባር ዝሰርሕ ዘሎ።
ካብ ናይሮቢ ውጽእ ኢሉ ኣብ ዝርከብ ስፍራ፡ ኣስታት 20 ዝዀና ደቂ ኣንስትዮ ንትምህርቲ ኮምፕዩተር ክከታተላ ይርኣያ። ኣብ መንጎአን ካብ ሶማል ዝተሰደደት ጓል 20 ዓመት ፋርቱማ ጋራድ ትርከበን። ፋርቱማ ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት’ያ፡ ኣብ ሃገራ ድሕሪ ዝወረደ ወተሃደራዊ መጥቃዕቲ፡ ሃዲማ ናብ ኬንያ መጺኣ።
ሎሚ ብሳላ ግብረ-ሰናይ ትካል ረፉሺ ምስቶም ውጻእ-መዓት ስድራ ክትራኸብን ክትመሃርን ዕድል ረኺባ ኣላ። ፋርቱማ ብቓላታ፤“ኣብ እዋን ውሸባ ቴለፎን ተዋሂቡና ካብ ገዛና ንመሃር ኔርና። ምስ ረባሺ ድምጺ ጎረባብቲን ተደጋጋሚ ምቍራጽ መስመር ቴለፎንን፡ እቲ ትምህርቲ ምክትታሉ ምቹእ ኣይነበረን። ምሉእ ኣተኵሮ ምግባር ኣጸጋሚ ነይሩ። እቲ መምህር እንታይ ይብል ምንባሩ ንምስዓቡ’ውን፡ ብቴለፎን ቀሊል ኣይኰነን።”
ብሰንኪ ዝህልወን ተጽዕኖ፡ ካብ ትምህርቲ ዝያዳ ዝበዅራ ደቂ ኣንስትዮ ብምዃነን፡ ነዚ ሃጓፍ’ዚ ንምምላእ፡ ረፉሺ ንደቂ ኣንስትዮ ኣብ ትምህርቲ ዝሕግዝ’ዩ። ክወርደን ዝኽእል ኣካላዊን ጾታዊን ዓመጻት ድጋፍ ንምሃብ እቲ ትካል’ውን ይሰርሕ’ዩ።
ሓላፊ ትካል ረፉሺ ኣብ ኬንያ ዝዀነ ጆፈሪ ቲግ፡ ብሰንኪ ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ንደቂ ኣንስትዮ ዝወርደን ዝነበረ በደላት ከም ዝበኣሰ ይገልጽ። እቲ ሽግር ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮ ዕጽፊ ምዃኑ ድማ ይውስኽ። ድኽነት ብዘስዕቦ ድፍኢት፡ ናብ ምንዝርና ክኸዳ ዓቢ ተኽእሎ ከም ዘሎ’ዩ ቲግ ይገልጽ።
ትካል ረፉሺ እምበኣር፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ናይ ትምህርቲ መደባቱ፡ ንኣደታት ምስ ደቀን ውሕሰነት ኣብ ምሃብን መዕቆቢ ኣብ ምቕራብን ይነጥፍ።
ኢትዮጵያዊት ደራ ኣንያንኛ ካብ ጓል ክልተ ዓመት ኣትሒዛ’ያ ምስ ስድራቤታ ኣብ ኬንያ ትቕመጥ ዘላ። ብሳላ ትካል ረፉሺ ሕልማ ሰሚሩስ ናይ ኮምፕዩተር ኣርቃቒት (ኮምፕዩተር ፕሮግራመር) ክትከውን ከም ዝኸኣለት ትሕብር። ብሰንኪ ሰንኮፍ ኣረኣእያ፡ ደቂ ኣንስትዮ፡ ሕልመን ከየተግብራ በዂረን ምጽናሐን ድማ ትጠቅስ።
“ከም ደቂ ኣንስትዮ፡ እሞ ከኣ ስደተኛታት ኣብ ገዛ ኴንና፡ ስራሓት ገዛ ክንዓምም፡ ክንምርዖን ክንወልድን ድሕሪኡ ድማ ደቂና ከነዕቢ’ዩ እቲ ዝጸንሐ ትጽቢት። መብዛሕትአን ደቂ ኣንስትዮ ስደተኛታት ድማ ካብዚ ዓንኬል’ዚ ኣይወጻን’የን። ስለዚ ከኣ’ዮም ደቂ-ተባዕትዮ ልዕሌና ናይ ትምህርቲ ዕድላት ዝረኽቡ።”
ብመሰረት ጸብጻብ ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት፡ ልዕሊ 80,000 ሓተትቲ ዑቕባን ስደተኛታትን ኣብ ኬንያ ኣለዉ። ካብዚኣቶም ኣስታት 80% ደቂ ኣንስትዮን ህጻናትን ምዃኖም እቲ ትካል የvልክት።
ብመሰረት ወሃቢት ቃል ላዕለዋይ ኮሚሽን ስደተኛታት ሕቡራት ሃገራት ጨንፈር ኬንያ ዝዀነት ኢጁን ብዩን ድማ፡ ብሰንኪ ባህሊን ካልእ ተጽዕኖታትን፡ ተሰከምቲ ኣደራዕ ደቂ ኣንስትዮ ስደተኛታት’የን። ብእኡ ምኽንያት ድማ ትብል እታ ወሃቢት ቃል፡ ብዙሓት ካብኣተን ኣደዳ ትሕቲ-ዕድመ መርዓን ምቍራጽ ትምህርቲ ይዀና።ረፉሺ እምበኣር ነዚ ሃጓፍ’ዚ ኣብ ምዕባስን ምቅላልን’ዩ ይጽዕር ኣሎ።


text:
ዜና ቫቲካን
ናይ ዕለቱ ቃል ወንጌል ካብ ማቴ 28,16-29 ኰይኑ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ሓዋርያቱ ንክሰናበት ከምቲ ኣብ ዕለተ ትንሣኤኡ ኢልዎም ዝነበረ ናብ ገሊላ ንክረኽቦም ምስ ተኣከቡ ንኩሉ ዓለም ንክምህሩን ብስም ኣብን ወልድን መፈስቅ ቅዱስን እናኣጠመቁ ደቂመዛሙርቱ ክገብርዎም ነዚ ከኣ በይኖም ከምዘይኮኑ ንሱ ክሳብ መወዳእታ ዓለም ምስኦም ከምዝኾነ የረጋግጸሎም፣ እዛ ኣቀዲሙ ዘመልከቶም ናይ ርክብ ቦታ ጎቦ ብምንባራ ጎቦ ገሊላ ወይውን ኩርባ ገሊላ ትበሃል። ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ከኣ ኩርባ ወይ ጎቦ ክንብል እንከሎና ትርጉም ኣለዎ።
ትርጉም ጎቦ/እምባ/ኩርባ ወይውን ሓፍ ዝበለ ቦታ!
ቅዱስነቶም ናይ እምባ ትርጉም ኣብ ቅዱስ መጽሓፍ ንምግላጽ ዝመርጽዋ ጥቅሲ እቲ ኣብ ወንጌለ ማቴዎስ 5 ዘላ ትምህርቲ ብፅዕናን ካልእ ፍጻሜታትን ብምዝካር `ኢየሱስ ንትምህርቲ ብፅዕና ኣብ እምባ መሃረ ከምኡ ኣውን ክጽሊ ምስ ዝደሊ ለይቲ ምሉእ ኣብ እምባር ይሓደር ነበረ ብድሕር'ዚ ነቲ ዝስዕቦ ዝነበረ ሕዝቢ ዝቅበለሉን ንሕሙማቶም ዘሕውየሉን እውን ኣብ እምባታት ነበረ` ኢሎም።
ምስክርነት ንምሃብ ተስፋ ዘይምቊራጽ!
ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሓዋርያቱ ነታ ንሱ ዝሃቦም ሓደራ ማለት ወንጌል ክሰብኩን ክምህሩን ንኩሎም ከኣ እናኣጠመቁ ተኸተልቱ ክገብርዎም ነዚ ከኣ ከምታ ንሱ ዝገበራ መንገዱ እናሰዓቡ ክጐዓዙ ተልእኮ ሃቦም። እዚ ተልእኮ እዚ ሎሚ ንዓናውን ይምልከቱ።
ሎሚ እውን ኢየሱስ ኩሉ ግዜ ኣብ ማእከልና ኣሎ!
ኢየሱስ ኣብ ማእከልና ምህላው ዘረጋገጸልና ከኣ በቲ ወትሩ ንቤተክርስትያን ዝመርሕ ኣብ ሕድገት ሓጢኣት ዝነጥፍ ነቶም ዝተነሥሑ ዝቅድስ ብምስዳድ ንሓዲስ ምትእምማን ልባትና ይኸፍት። ብምሥጢረ ዕርገት ገሩኸስ ኢየሱስ ብሓዲስ መልክዕ ወትሩ ኣብ ማእከልና ከምዘሎ የረጋግጸልና። እዚ ከኣ ብሕያው ቃለ ወንጌሉ ብምሥጢረታ ቤተክርስትያኑን በቲ ወትሩ ኣብ ውሽጢ ነፍሳትና ኰይኑ ብዝሠርሕ መንፈስ ቅዱስ እዩ።
ቅዱስነቶም ኣብ መወዳእታ እኖና ቅድስት ድንግል ማርያም ነዚ ጒዕዞና ብእናታዊ ሓለዋኣ ክተሰንዮ ካብኣ ኸኣ ነቲ ካብ ሙታን ዝተንሠኤ ጐይታ ብለውሃትን ትብዓትን መሰኻኽሩ ንምዃን ንመሃር ምስ በሉ ጸሎተ ንግሥተ ሰማያት ኣዕሪጎም።


text:
ኤርትራ ካብ ሰሜን ኮርያ ኣጽዋር ክትሽምት ምጽንሓ ንሓደ ላዕለዋይ በዓል ስልጣን ወጻኢ ጉዳይት ኣመሪካ ብምጥቃስ ኣሶሸትድ ፕረስ ሓቢሩ።
ሰሜን ኮርያ፣ ሓንቲ ካብተን ብዝሒ ኣጽዋር ዘፍርያ ሃገራት ኮይና፣ ዕዳጋታታ ናብተን ብእገዳ ዝሳቐያ ዘለዋን ምስ ሃገራት ምዕራብ ምቅዳው ዘየብለንን ሃገራት ከምእተቛምት’ዩ ዝግለጽ።
ይኹን’ምበር ሰሜን ኮርያ እትፍርዮ ኣጽዋር፣ መብዛሕቱ ኣብ ዘመነ ሕብረት ሶቬት ዝፍረኢ ዝነበረ ዓይነት ብምዃኑ ምስዚ ዓለምና በጺሃቶ ዘላ ወትሃደራዊ ቴክኖሊጂ ንኽቓዶ ዓቕሚ ከምዘይብሉ ወትሃደራውያን ተንተንቲ ይጠቕሱ።
ሰሜን ኮርያ ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመታት ኤርትራ ናብ እትርከበን ሃገራት ካብ ዝሸጠቶ ኣጽዋር ተተኮስቲ፣ ቦምባታት ሚሳይላትን ዘጠቓለለ ምዃኑ’ውን ጸብጻብ ኣሶሸትድ ፕረስ የመልክት።
መንግስቲ ኤርትራ ዝበዝሐ ዘህልኾ ባጀት ንወትሃደራዊ መዓላ ምዃኑ ሓያሎ ወገናት ዝሰማምዕሉ ነጥቢ ኮይኑ፣ ካብ ታሕሳስ 2009 ንደሓር ብባይቶ ጸጥታ ድሕሪ ዝተነብረሉ እገዳ ግና ከም ሓይሊ ኣየርን ሓይሊ ባሕርን ዝኣመሰለ ክፍልታት ሚኒስትሪ ምክልኻል ሰኣን እኩል መቀያየር ኣቝሑ ብኸቢድ ተሃስዩ ምህላዉ ይንገር።


text:
ኣብ ኢትዮዽያ ሓደጋ ጥምየት የለን፣ውሕስና መግቢ ንምርግጋፅ ዝካየድ ዘሎ ፃዕሪ ድማ ተስፋ ኣለዎ ክብሉ ሓለፍቲ ትካል ተራድኦ ዩ-ስ (USAID) ገሊፆም።ህፁፅ ረድኤት ዘድልዮም ሰባት‘ውን ይረኽቡ‘ለው ኢሎም።
እዞም ኣብ ምብራቅ ኣፍሪቃ፣ምብፃሕ ዝፈፀሙ ሰበ-ስልጣን USAID ናብ ኢትዮዽያ ዝኣተው ደርቂ ዘስዓቦ ፀገም ንምግምጋም ጥራሕ ኣይኮነን ይብሉ።ኣብ ክንድኡ ብመንፅር ኣብ ዝተናወሐ ስራሕቲ ካብ‘ቲ ደርቂ ብከመይ ምሕዋይ ከምዝካኣልን፣መደባት ትካል ተራድኦ ዩ-ስ ምስ መደባት መንግስቲ ኢትዮዽያ ኣጣዓዒምካ ንምቅፃል ምኻኑ ተሓቢሩ‘ሎ።
ምክትል ዳይረክተር USAID ግሪጎርይ ጎትሌብ፣ኣብ ኢትዮዽያ ውሕስና መግቢ ንምርግጋፅ ዘሎ ፃዕሪ ኣዎንታዊ ኣንፈት ሒዙ‘ሎ ኢሎም።
ኣብ ኢትዮዽያ ኣብ ዝሓለፉ ዕስራ ዓመታት ሓደጋ ጥምየት ከምዝተኸሰተን ሎሚ’ውን እቲ ሓደጋ ከምዘሎ ይኣምኑ፣ግን ኩነታት ተማሓይሾም‘ዮም ኢሎም ይማጎቱ።ኣብ‘ዚ እዋን’ዚ ኣብ ኢትዮዽያ ጥምየት የለን ኢሎም ግሪጎርይ ጎትሌብ።
”ኣብ ኢትዮዽያ ጥምየት የለን።ኣብ‘ዚ እዋን ኣብ ኢትዮዽያ ዘሎ ኩነታት፣ ምስ‘ቲ ናይ ሶማልያ ኣይመሳሰልን።ኣብ ሶማልያ ዝተኸሰተ ጥምየት‘ዩ።ካብ ጉድለት ዝተማለአ መግቢ ንላዕሊ ዝኾነ ፀገም።ኣብ ኢትዮዽያ ግና ከምኡ ዓይነት ፀገም የለን።ብምንፅፃር፣ኩነታት ኢትዮዽያ ይሓይሽ” ኢሎም ንሶም።
ኣብ ምብራቅን ምዕራብን ሃረርን ኣብ ኦሮምያን ዝተዓዘብዎም ክሊኒካት፣ ብጉድለት ኣመጋግባ ዝሳቀዩ ህፃናት ክንክን ይረኽቡ ከምዝነበሩ፣በዝሒ‘ቶም ህፃናት እናወሰኸ ሪኢና ኢና ኢሎም ሚስተር ግሪጎርይ ጎትሌብ።
እቶም ማእከላት ብዓለም-ለኸ ትካላት ዝማሓደሩ‘ዮም።ግን መንግስቲ‘ውን ብቀረባ ይከታተሎም‘ሎ።በዝሒ ህፃናት ይውስኽ ኣሎ‘ዮም ዝብሉ ሚስተር ጎትሌብ።
ንሶም ወሲኾም ”ብጉድለት ኣመጋግባ ዝሳቀዩ ህፃናት፣ናብ ክሊኒክ ከይዶም ክንክን ይረኽቡ‘ዮም።ህፃናት ሶማልያ ግና እዚ ዕድል‘ዚ የብሎምን።እቲ ኩነታት ሎሚ ክንግምግም ከለና ግና፣እቲ ኣንፈት ሎሚ ይውስኽ‘ሎ ንምባል ንኽእል ኢና።ኩነታት ምርግጋእ ዝጀመረ‘ኳ እንተመሰለ፣እቶም ክሊኒካት ሎሚ‘ውን ንብዙሓት ህፃናት ከተኣናግዱ ይግደዱ‘ለው” በሉ።
ትካል ረድኤት ዩ-ስ USAID ሎም-ዘበን ኣብ ኢትዮዽያ ኣብ ዝተኸሰተ ሓደጋ ደርቂ ንሓገስ ዝውዕል 231,192,658 ዶላር ለጊሱ‘ሎ።
ሓለፍቲ ትካል ተራድኦ ኣሜሪካ USAID ኣብ ኢትዮጵያ ጥምየት የለን ኢሎም
- መለስካቸው ኣምሃ
ህፃናት ብጉድለት ኣመጋግባ ከምዝሳቐዩ ግና ጠቂሶም
ኣብ ኢትዮዽያ ሓደጋ ጥምየት የለን፣ውሕስና መግቢ ንምርግጋፅ ዝካየድ ዘሎ ፃዕሪ ድማ ተስፋ ኣለዎ ክብሉ ሓለፍቲ ትካል ተራድኦ ዩ-ስ (USAID) ገሊፆም።ህፁፅ ረድኤት ዘድልዮም ሰባት‘ውን ይረኽቡ‘ለው ኢሎም።


text:
ኣብ መንጎ ዴሞክራሲያዊት ሂላሪ ክሊንተንን ሪፓብሊካዊ ዶናልድ ትራምፕን ዝተኻየደ ነዊሕን ርሱንን ወፍሪ መዕለቢ ዝረኽበሉ ዕለት እዩ።
ሚኒስትር ጉዳያት ወፃኢ ዝነበራ ሂላሪ ክሊንተን እንተተዓዊተን ፈላመይቲ ጓል ኣንስተይቲ ፕረዝዳንት ንምዃን ብብዓል ቤተን ቢል ክሊንተን ተዓጂበን ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ንባዕለን ድምፂ ሂበን ኣለዋ።ኣብቲ ህሞት ከምዚ ኢለን።
"ኣዚዩ ዝለዓለ ስምዒት ይፈጥረልካ።ምስኡ ዝመፅእ ሓላፍነት ክንደይ ምዃኑ ስለዝርዳእ እዩ።ንሃገርና ዘለዎ ረብሓ ዝለዓለ ስለዝኾነ ብዙሓት ሰባት ንውፅኢት ምርጫ ብሃንቀውታ ይፅበዩዎ።ዕድለኛ ኮይነ ሎሚ መዓልቲ እንተድኣ ተዓዊተ ብዝበለፀ ክሰርሕ እየ።"
ደፋር ተዛራባይ ዲታ ዶናልድ ትራምፕ ምስ ብዓልቲ ቤቶም መሊና ትራምፕ ብምዃን ኣብ ከተማ ኒውዮርክ ድምፆም ክህቡ ከለው ኣብ ውፅኢት ስግኣት እንተለዎም ተሓቲቶም።
"ኣይድንግፅን እየ።ሕጉስ እዩ።ዓብዪ ዕድል እዩ።ካብ ኩሉ ወገን ዓብዪ ምልዕዓል ኣሎ።እቲ ታሕጓስ ኣብ መላእ እታ ሃገር ኣብ መላእ ዓለም ኢኻ ትሪኦ"ኢሎም።
ተዓዋታይ ንፕሬዝዳንት ባራክ ኦባማ ተኪኣ ወይ ተኪኡ መበል 45 ፕረዝዳንት ኣሜሪካ ክኸውን እዩ።


text:
ኣብ ቨነዝወላ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው ናብ ዝኸፍኤን ዝበኣሰን ህልቂት ከየበለ እንከሎ መዕለቢ ንኽረክበሉ ዘተ ሕጹጽ ኣዳስነት ዘለዎ ምዃኑ ካብ ብዙሓት ወገናት ክግለጽ እንከሎ፡ ኣብዚ ጻውዕቲ ብቐዳምነት ዝሓበረት ቅድስቲ መንበር እውን ብወገና፡ ክልቲኦም ተጻባእቲ ሓይልታት ተራኺቦም ክዝትዩ ኣገዳሲ ምዃኑ ገሊጻ፡ ኣብዚ ናይ ቨነዝወላ ጉዳይ ገለልተይና ከምዝዀነትን፡ እቲ ኣብታ ሃገር ተኸሲቱ ዘሎ ውጥረት ብስላማዊ መገዲ ንኽፍትሕ ሽምግልና ቅድስቲ መንበር ካብ ክልቲኣቶም ተጻባእቲ ወገን ዝቐርብ ሕቶ ክኸውን ከምዘለዎ ይሕበር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ናይ ቨነዝወላ ግዚያዊ ርእሰ ብሔር ቢሎም ገዛእ ርእሶም ዝሸሙ ብዙሕ ተቐባነት ዝረኽቡ ዘለዉ ጉኣይዶ፡ እቲ ቅልውላው ሃገሮም ንምፍታሕን ርእሰ ብሔር ማዱሮ ካብ ስልጣኖም ንምእላይ ወትሃደራዊ ስርሒት ከየድለየ ኣይክተርፍን እዩ ክብሉ እንከለዉ፡ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን፡ ከምቲ ቅዱስ ኣቦና ዝበልዎ፡ እቲ ዘገድስ ኣብታ ሃገር ተኸሱቱ ዘሎ ሰብኣውን ፖለቲካውን ቅልውላው ንምፍትሕ ኩሉ ብሓባር ሓይሉን ዓቕሙ እዋዲዱ ኣበርቲዑ ክዓይዪ ኣለዎ ይብሉ።
ውሳኔታት ዓለም ሓቆፍ ማሕበረሰብ ኣብ ጉዳይ ቨነዝወላ
ማሕበረሰብ ዓለም ሓቆፍ ንርእሰ ብሔር ማዱሮን ነቶም ገዛእ ርእሶም ናይ ቨነዝወላ ግዚያዊ ርእሰ ብሔር ቢሎም ዝሰመዩ ጉኣይዶን ንማዶሮን ደጋፊ ብምዃኑ ምግምማዕ የርእይ ከምዘሎ ክንገር እንከሎ፡ ሩሲያ ናይ ቨነዝወላ ጉዳይ መዕለቢ ዝህብ ቢላ ዝሓንጸጸቶ መርሓ ግብሪ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ዓለም ናይ ጸጥታ ደህንነትን ላዕለዋይ ቤት ምኽሪ ከተቕርቦ ምዃና ክንገር እንከሎ፡ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ቨነዝወላ ሕዝባዊ ምርጫ ክካየድ ኣለዎ ትብል። ብዙሓት ናይ ቅድስቲ መንበር ሽምግልና ኣገዳሲ እዩ ዝብሉ ከምዘለዉ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ሻቅሎት ለበዳ ኮሮና ቫይረስን፡ ጫንቓ ማይ ተቐማጦ ኣስመራን !
ሻቅሎት ለበዳ ኮሮና ቫይረስን፡ ጫንቓ ማይ ተቐማጦ ኣስመራን !
ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ኣብ ንህዝብታት ዓለም ኩሉ መዳያዊ ኩነታቱ ክበሃል ዝካኣል ሻቅሎት ኣብጺሕዎ ከም ዘሎ ብመስኮት ቲቪ ዝዕዞቦን ዝርእዮን ዝሓልፎን ዘሎ ሂወት ምዃኑ ሓበሬታ ዘይድልዮ ኣይኮነን። ኣብ’ዚ ጽንኩር ኩነታት ከኣ ሰባት ብደቆም፡ ወለዶም ፈተውቶም ከም ዝሻቀሉ ፍሉጥን ርዱእን’ዩ። ብፍላይ’ኳ ነቲ ርሑቅን ኣብ ዝተደራረበ ጸገማት ማሕበራዊ ናብራ ዘሕልፍ ዘሎ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ዝተሓረሞ ምምሕዳር ዝነብር ከም ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ሻቅሎት ተወሳኺ ሰማይ ከም ዘዕርጎ ርዱእ ነገር’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዝሓለፈ ክልተ ዕሽሪት ዓመታት፡ ብኣዝዩ ጸቢብን ጽንኵርን ሂወት ማሕበራዊ ናብራ ከም ዝሓለፈ፡ ኣብ’ዚ መወዳእታ ባዕሉ መራሒ ጃንዳ ህግዲፍ ዝመሰከረሉ’ዩ። ክሳብ’ቲ ባዕሉ ዝመስከረሉ ግዜ ዘይትጽበየሉ መናባብሮ፡ ሂወት፡ ህዝብና ግን ኣብ መዓልታዊ ጉዕዞ ሂወቱ ዝንበብ ስለ ዝነበረ ምስክርነት ዘድልዮ’ኳ ኣይነበረን። ግን ከኣ ነቶም ሃገርና ጽቡቅ ኣላ ዝብሉ ደገፍቲ ስርዓት ሕርሕራይ ገይሩ ዝመለሰን፡ ዓብይ መጽፋዕቲ ምንባሩ ምዝካር ጽቡቕ’ዩ።
ሎሚ ሻቅሎት ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ብናህሪ ኣብ ህዝብታት ዓለም ኣብ ዝመሓላለፈሉ ዘሎ፡ እተን ኣብ ዘመናዊት ዓለም ብቁጠባን፡ ቴክኖሎጂን፡ ሕክምናን፡ ዝማዕበላ ብሉጻት ዝበሃላ ሃገራት ንምክልኻሉን ንምዕጋቱን ካብ’ቲ ከምጽኦ ዝኽእል ሓደጋታት ንምህዳእ፡ ምስ ሞያውያንን ክኢላታትን ዘድሊ ምኽሪ ብምውሳድ ተደላይነት ኣለዎ ንዝበሃል ግዜያዊ መምርሒታት፡ መከላኸልን ንህዝቦም ክገብሩ እንከለዉ፡ ብውግእን ወረ ውግእን፡ ብድኽነትን ምልካዊ ምሕደራ ክትሕመስ ዝጸንሐት ኤርትራን ህዝባን ከ ዕጫኣ እንታይ’ዩ፡ ኩነታት ብኽመይ ክፍትሑ ይኽእሉ፡ ድኻ ህዝብና ብኸመይ ክሓልፎ ወዘተ ዝብል ሕቶታት፡ ካብ’ቲ ሕማም ኮሮን ቫይረስ ንላዕሊ ንፍታሕ ዝቀርብ ሓሳብ ከም ዘጸግም ዘካትዕ ኣይኮነን። ሎሚ መላእ ኤርትራ ብፍላይ ከኣ ከተማ ኣስመራ ብጫንቓ ማይ ክትሕመስን ክትሽገርን እንከላ ነዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ፡ ካብ’ቲ ሕማም ኮሮና ቫይረስ ንላዕሊ እንሆ እቲ ተፈጥሮ ዝዓደሎ ብሰማይ ዝወረደ ኣድላይን መባእታዊ ዕቛር ማይ’ኳ ህግዲፍ ወኒንዎስ፡ ልዕሊ’ቲ ኣብ ፋርማሲታት ክሽየጥ መከላኸሊ መድሃኒታት ዝያዳ ንህዝብና ከሸግር ይርከብ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ሎሚ በቲ መግዛእቲ ጣልያን ዝሃነጾም ዲጋታትን ሓጽብን፡ ዝርገሐ መስመር ሻምቡቆታት ማይ ከተማታት ክካየድ ከም ዝጸንሐን፡ ድሕሪ ጣልያን ዝመጹ ምሕደራታት’ኳ ከይተረፈ ፍሉይ ቤት ጽሕፈታት ተሓልዩን ተኣልዩ ክኸይድ ዝጸንሐ’ዩ። መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ግን ነቲ ብሰማይ ወሪዱ ኣብ ጎዳጕድ ዝዓቆረ ማይ ንህዝቢ ብዝግባእ ከይባጻሕ እቲ ዝተሓተን ዝወሓደ ንጽህና ዜጋታት ክሕሉ ዝኽእል መከላኸሊ ኮሮና ቫይረስ ከልኪልዎ ፡ ሓሪምዎ ይርከብ። እሞ ኣብ ሩባን ሓጽብን ሃገርና ዘሎ ማይ ክዕድል ዘይከኣለን ዘይበቕዐን ስርዓት፡ ከመይ ገቢሩ’ዩ ካብ’ቲ ኣብ ኣሚሪካን ኤውሮጳን ዘሎ ሩባን ሓጽብን ቀዲሑ ንህዝቢ ኤርትራ ከስትን ከክላኸል ፈተነታት ዘካይድ።
እንተኾነ ምዑት ህዝቢ ኤርትራ ነዚ ወሪዱና ዘሎ ሕሱም ግዜ ካብ ልባዊ ሓልዮትን መጀምሪያ ነፍሱ ክኢሉ፡ ተኸላኺሉን፡ ንዝረኸቦ ምኽሪ ከኣ ንመቅርቡን ፈተውቱን ህዝቡን እንተለጊሱ፡ ካልእ ክግብሮ ዝግባኦን ዓቕሙ ዘፍቅዶ፡ ቅንዕና ዘለዎ ንድሕነት እዚ ግፍዕ ህዝቢ ከልዕል እዋናዊ ሕቶ’ዩ። ሎሚ ሓደ ንሓደ ሂወት ሰብ ንምድሓን ኣብ ዝካየድ ዘሎ ቅድድም ከይዱ ከይዱ ንድሕነት መላእ ህዝቢ ኤርትራ ክኸውን ብዘለዎ ኣገባብ ክንሓስብ፡ ብፍላይ ከኣ ነቶም መንግስቲ ኣልቦ ሓላይ ዘይብሎም ኣብ ቦታ ስደተኛታት ዝርከቡ ህዝብና ልዑል ኣቃልቦ ክግበረሎምን፡ መፍትሒ ክረኽቡ ክኽእሉ ቀሊል ዘይኮነ ጻዕሪ ከም ዘድልዮ ብእዋኑ ፈሊጥኻ ወዓል ሕደር ዘይብሉ መደባት ሰሪዕኻ፡ግብራዊ ስርሓት ንምክያድ ዓብይ ትጽቢት ዝግበረሉ ቀዳማይ ረዲኤት ፍታሕ’ዩ።
ዜናን ሓበሬታን ውሓደለ
1 ሚያዝያ 2020


text:
ቃል ሓዘን ሓርበኛ ገዲም ተጋዳላይ ኣምሳድር ኣድሓኖም ገብረማርያም
ቃል ሓዘን
ሓርበኛ ገዲም ተጋዳላይ ኣምሳድር ኣድሓኖም ገብረማርያም
ብመስዋእቲ ሓርበኛ ነባር ተጋዳላይ ኣድሓኖም ገብረማርያም መላእ ኣባላት ውድሓለ ዝተሰመዓና ሓዘን ንገልጽ። ኣምባሳድር ኣድሓኖም ገብረማርያም ከም ኩሎም መሓዙቱ ብዝነበሮ ሙሉእ እምነት ሃገራዊ ነጻነት ኤርትራ፡ ኣብ’ቲ እዋን በጺሕዎ ዝነበረ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ (ተመሃራይ ሕጊ ዩኒቨርሲቲ) ገዲፉ ኣብ ጎኒ ኣሕዋቱ፡ ኣብ ብረታዊ ተጋድሎ ንነጻነት ኣብ ህ.ሓ.ሓ.ኤ ተሰሊፍ። እዚ ከኣ እቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ንምእንቲ ሃገሩ ዝኸፍሎ ዝነበረ ቀዳማይ መስዋእቲ ንሃገር ነበረ።
ኣምባሳድር ኣድሓኖም ገብረማርያም ኣብ 1972 ኣብ ህሓሓኤ ተሰሊፉ ከም ተጋዳላይ ንባዕሉ፡ ንህዝቡን ንሃገሩን ኣብ ዘካየዶ ቃልሲ ብጅግንነት ብኵርዓት ሓሊፍዎ፡ ብእኩብ ድምር ቃልስታት ህዝብናን ውድባት ኤርትራ ከኣ ነጻነት ኤርትራ ክረጋገጽ ክሳብ መወዳእታ ዝተጋደለ፡ ዝመርሐ ጅግና ውፉይ ተጋዳላይ ዝነበረ ይንገረሉ።
ፈደረሽን ኣፍሪሱ ብሓይሉ ኣብ ኤርትራ ዝገዝአ መንግስቲ ሃይለስላሴን፡ ከም መቀጸልትኡ መላኺ ወታሃደራዊ ስርዓት ደርግ ካብ ኤርትራ ተጸራሪጉ ምስ ወጸ እንተኾነ ኣምበሳድር ኣድሓኖም ንሓርነታዊ ቃልሲ ኣብ ውሽጢ ህግዲፍ ቀጺሉ። ኣብ ኤርትራ ህዝባውን ደሞክራሲያውን ምሕደራ ንምትትእትታው ተበግሶ ዝወሰዱ ነባራት ተጋደልትን ላዕለዎት ሓለፍቲ ጉጅለ 15፡ካብ’ቶም ክታሞም ዘንበሩ ኣስታት 45 ኣባላት ሓደ ኣምባሳድር ኣድሖኖም ነበረ። ስርዓት ህግዲፍ ብ18 መስከረም 2001 ዝወሰዶ ኣሉታዊ ታሪኻዊ ስጉምቲ ነቲ ምንቅስቓስ ገትኦ። ኣምባሳድር ኣድሃኖም በቲ ዝተወሰደ እከይ ተግባራት መላኺ ስርዓት ህግዲፍ ከይተደሃለ ክብርን መሰልን ህዝቢ ኣብ ቦትኡ ንምምላስ፡ምስ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ፡ ምስ ደላይ ፍትሒ ህዝብና ብምርኻብ፡ ምስ’ቲ ኣብ ስደት ዘጋጥም ኩሉ ዕንቅፋት ሰጊሩ እፎይ ከይበለ ኩሉ ዝከኣሎ ዘበለ ክሳብ ዕለተ ዕረፍቱ ዕቱብ ቃልሲ ኣካይዱ’ዩ ዳግማይ መስዋእቲ ከፊሉ። ኣብ’ዚ ንፍትሕን ደሞክራስን ዘካይዶ ዝነበረ ቃልስታት ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣሚታት ዘይርሳዕን ንውሉድ ወለዶ ዝመሓላለፍ ጥቅስታቱ ኣብ ዝኽሪ ኩሉና ሕድሪ ገዲፉ ሓሊፉ ኣሎ።
ውድብ ሓድነት ንደሞክራሲ ለውጢ፡ ንሓርበኛ ገዲም ተጋዳላይ ኣምባሳድር ኣድሕኖም ገብረማርያም መንግስተ ሰማይ የዋርስ፡ ንሙሉእ ስድራ ቤቱን፡ ህዝቢ ኤርትራ መቃልስቱን መሓዙቱን ከኣ ጽንዓት ይሃብ ይብል።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንስውኣትና
ዜናን ሓበሬታን ውሓደለ
22 ለካቲት 2021


text:
ኣብ ኒካራጉዋ እቲ ዝተቛረጸ ኣብ መንጐ መንግስትን ተቓወምትን ዝካየድ ዝነበረ ዘተ ዳግም ምብጋስ ነቲ ኣብታ ሃገር ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው እንኰ መንፍትሒ ምዃኑ ልኡከ ቅድስቲ መንበር ኣብ ኒካራጉዋ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዋልደማር ስታኒላው ሶመርታግ እንክሕብሩ፡ እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣብ መንጐ ሃገረ ኒካራጉዋን ማሕበር ሃገራት ኣመሪካን ውጥረት ከምእተፈጥረ ይንገር።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኣብ ኒካራጉዋ ልኡከ ቅድስቲ መንበር ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ኣቡነ ዋልደማር ሶመርታግ ወትሩ ዕርቂ ምንዳይ ኣገዳሲ እዩ ብዝብል ሓሳብ ነቲ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ዕግርግር እንኰ መፍትሒ ዘተ እዩ ከምዝበሉ ቸንቶ ፐርቸንቶ እተሰምየ መርበብ ሓበሬታ እንክሕብር፡ ኣስዒቡ ብፁዕነቶም ኣብ ሰበኻ ለዮን ብምኽንያት በዓል ግልጸተ ማርያም ዘምሕረት ዝዓረገ መስዋዕተ ቅዳሴ ሰሪዖም ኣብ ዝለገስዎ ስብከት ፍጻሜ ምዃኑ ኣመልኪቱ፡ ምሕረትን ዘተን እንኰ መገዲ ሰላምን ዕርቅን እዩ ከምዝበሉ ሓቢሩ።
መንግስቲ ኦርተጋ ንውሳኔ ማሓበር ሃገራት ኣመሪካ ኣይቅበልን ይብል
እቲ ኣብ ኒካራጉዋ ተኸሲቱ ዘሎ ቅልውላው መፍትሒ ክረክብ ቤተ ክርስቲያን ጻውዒት ዘተ እንከተቕርብ፡ ማሕበር መላእ ሃገራት ላቲን ኣመሪካ ኣውን ብወገኑ፡ እቲ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኣርጀንቲናን ቺለን መክሲኮን ብራዚልን ኮሎምቢያን ፐሩን ካናዳን ዘቕረበኦ ብዛዕባ ኩነታት ኑካራጉዋ ብቐረባ ዘጻርይ ፍሉይ ድርገ ንኽለኣኽ ዝብል ዘመሓላለፍዎ ውሳኔ ብዳንኤል ኦርተጋ ዝምራሕ መንግስቲ ኒካራጉዋ ኣይቅበሎን ከምዝበለ ይንገር።


text:
መንግስቲ እስራኤል 16ን ልዕሊኡን ንዝዕድሜኦም ስደተኛታት ቪዛ ክህብ ምዃኑ ማዕከን ሓበሬታ ሃረዝ ሓቢሩ።
ሚኒስተር ውሽጣዊ ጉዳያት እስራኤል ኣርየ ደሪ ኣብ ዝሓለፈ ቅንያት ኣብ ዘካየዶ ናይ ፖሊሲ ምቅይያር፣ እቲ ካብ 18 ዓመት ዝጅምር ዝነበረ ናይ ቪዛ ፍቓድ ካብ 16 ዓመት ክቕየር ምዃዩ’ ዩ ኣፍሊጡ።
እዚ ውሳኔ’ዚ፣ ነቲ ጠበቓታት ኮሌጅ ሕግን ንግድን ዘቕረቡዎ ጻውዒት ስዒቡ ዝመጸ እዩ። እንተኾነ ሓደ ካብቶም ጠበቓታት ኦስናት ኮሀን ንማዕከን ዜና ሃረዝ ኣብ ዝሃቦ ቃለመጠይቕ፣ እቲ ሓድሽ ፖሊሲ ዝነኣድ’ኳ እንተኾነ፣ ኣብ ምትግባሩ ከምቲ ዝሓለፈ ሕግታት፣ ብዓቃባውያን ፖለቲከኛታት ዓቢ ተቓውሞ ክገጥሞ ምዃኑ ይእምት።
ሓያሎ ኤርትራውያን ትሕቲ ዕድመ፣ ሕጋዊ ወረቐት ስለዘይብሎም፣ ዓቢ ናይ መነባብሮ ዕንቅፋት ፈጢሩሎም ምህላዉ ከይኣክል፣ ብኣባላት ጸጥታ ኣብ ዝሕተቱሉ እዋን’ውን ግዳያት ማእሰርቲ ኮይኖም እዮም ጸኒሖም።
ብኻልእ ወገን ቀዳማይ ሚኒስተር በንያሚን ናታንያሁ ስደተኛታት ዝመሃሩሉ ቦታ ክዕጾ ከምዘይደሊን፣ እቲ ቤት ትምህርቲ ከምዘለዎ ክቕጽል ድሌቱ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጹ፣ ካብ ሓያሎ እስራኤላውያን ተቓውሞታት ይስማዕ ኣሎ።
ነዚ ብዝምልከት እስራኤላውያን ኣብ ለቨንስኪ ፓርክ ኣብ ዘካየዱዎ ሰላማዊ ሰልፊ፣ ‘ከባቢና ምለሱልና’፣ ‘ስደተኛታት ካብ ሃገርና ይውጽኡ’ ዝብሉን ካልእ ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ዘለዎም ጽልኣት ዝገልጽ ጭርሖታት ኣልዒሎም።
‘ናታንያሁ ዘይጭበጡ ተስፋታት ካብ ምሃብ ሓሊፉ፣ ድሌታትና ንምኽባር ብግብሪ ዝወሰዶ ስጉምቲ የለን’ ዝበሉ ተቐማጦ ደቡብ ተል ኣቪቭ፣ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ብፍላይ ንኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ስደተኛታት ነናብ ሃገሮም ክጥርዞም ኣለዎ ክብሉ ጨሪሖም።
ኣባል’ቲ ቤት ትምህርቲ ዝኾነት ሮዛና ኣሽከናዚ ብኣንጻሩ ኣብ ዝሃበቶ ቃል፣ ናታንያሁ እቲ ቤት ትምህርቲ ክቕጽል ምውሳኑ ብሓጎስ ከምእትቕበሎ፣ ን850 ህጻናት ናይ ትምህርቲ ዕድል ምፍጣር ከኣ ዘሐብን ሰናይ ተግባር ምዃኑ ገሊጻ።
ኣብ እስራኤል ዝርከቡ ዜጋታት ኤርትራን ሱዳንን ብዝግበረሎም ኢሰብኣዊ ኣተሓሕዛ፣ ኣህጉራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ኣብ ልዕሊ መንግስቲ እስራኤል ተደጋጋሚ ነቐፌታ ከውርዱ ጸኒሖም’ዮም።


text:
(እዚ ጽሑፍ ካብ ናይ ዓዋተ ናይ ክትዕ ገጽ ዝተቀድሐ እዩ)
ትብጻሕ እዛ ደብዳበ ናብ ኩቡር ሓው ማሕሙድ ሳለሕ፡ ምስ ሙሉእ ሰላምታ።
ማሕሙድ፡ ኣብ መድረኽ ዓወተ ስለዘይረኸብኩኻ፡ እስኪ ኣበይ ሓኪሉ ኢለ መስከረም ግንጽል እንተበልኩስ፡ ኣሰርካ ኣብኣ ረኺበዮ። ንስኻ ካብ መድረኽ ዓወተ እንተጠፋእካ፡ ኣብ መስከረም ትርከብ፣ ኣቦይ ሃይለ (ኣነ ኣይኮንኩን፡ ናይ ብሓቂ ታሪኽ ስለ ዝኾነ ሽሞም ብስመይ ሓቢኤዮ) ገዝኦም እንተዘይተረኽቡ እንዳ-ኣንጥባሉ ኣይስኣኑን ነበሩ። ኣቦይ ሃይለ ባዕሎም እዮም እዛ እንዳ-ኣንጥባሉ ትብል ሽም ንቐላቢቶም ዘውጽኡላ። ነዳቓይ እዮም ነይሮም። ቤተሰቦም ኣብ ዓዲ ኣቐሚጦም ኣብ ካንሾሎና፡ ሓንቲ ንእሽተይ ክፍሊ ተኻርዮም ይነብሩን ይሰርሑ ነበሩ። መግቢ ትምግቦም፡ ቀላቢት ኣብ-ገዝኣ፡ ሰሙን ሰሙን ዝኸፍሉዋ ነይራቶም። ቀላቢቶም፡ ቁሩብ ዝያዳ ገንዘብ ንክትረኽበሉ ኢላ፡ እቲ ጸብሓ ቀጢን፡ ብዓል ሰለስተ ፍረ-ስጋ፡ እቲ ጭልፍኣ ንእሽተይ ማንካ ዳርጋ፡ ነበረ’ሞ፡ ኣቦይ ሃይለ ኣብ መኣዲ፡ እቲ ብታህዋኽ ዝሰንከተቶ ኣጸቢቑ ዘይበኹዐ እንጀራ ጥራይ እንዳተረፈ፣ ኣንቲ ቁሩብ እንዶ ጸብሒ ኣንጥብሉ ይብልዋ ነበሩ። ንሳ ከ’ኣ፡ ‘ወይለ’ከ ኣይትሓፍሩን፡ ካልኦት’ከ እንታይ ክበልዑ’ እንዳበለት፡ ፍርቂ እታ ንእሽተይ ጭልፋኣ ፈይ ተብለሎም እሞ፣ ኣንቲ ክንደይ ትረግሚ፡ ቁሩብ ጥብ ኣብልሉ እንተበልኩስ እዚ ጥራይ፣ ካይተርከሰ ከመይ ጌሩ ናብ ከርሰይ ክወርድ እንዳበሉ ነይሮም ዝቕለቡ። በዚ ምኽንያት እዚ እንዳ-ኣንጥባሉ ኢሎም ቤት መግቦም ዝሰመይዎ። ቀላቢቶም ስዋ ተዳሉ ስለዝነበረት’ውን፡ መውዓሊቶም፡ መሓከሊቶም ንሳ እያ ነይረ።
ማሕሙድ፡ እንዳ-ኣንጥባሉ ቀይርካ። ምቕያርካ እኳ ደሓን ነይሩ። ቅድሚ ሕጂ ኣነ’ውን ብወገነይ ኣብ ካልኦት ቅልቅል እንተበልካ ጽቡቕ እዩ ኢለካ ነይረ። ግና ኣየብዛሕካዮን’ዶ? ምለሊኽ ሰዋ ነጻ ኢዩ ይመስሊ ኣብኡ። እዛ ብርዒ ናትካ ዘይፈልፈለቶ ሓተታ የብላን! ኣንታ ማሕሙዳይ ንተቓወምቲ ዘይገበርዎ ንኽትጽብጽብ’ሲ፡ ተግባር YPFDJ ተግባር ጽድቂ ጌርካዮ። ከምቲ ገሌና ብእንጽጽሮት ምኽንያት ንYPFDJ በትርና ነትርር፡ ንስኻውን ኣብ ተቓወምቲ ዝዘርጋሕካዮ መህረምቲ ዘትረርካ ይመስለኒ። ኣነ ብዝመስለኒ፡ YPFDJ ንሃገሮም ስለዝተሰለፉ ኣይኮነን’ቲ ሽግር፣ ንሃገሮም ናይ ብሓቂ ከገልግሉ ዝቃወሞም ሰብ ዘሎ ኣይመስለንን። ሰብ ዝቃወሞም ዘሎ፡ ናይቲ እዝኑ ዝሓተመ፡ ዓይኒ የብለይ እዝኒ የብለይ፡ ዝበለ ስርዓት መሳርሒ ስለ ዝኾኑ እዮም። ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሩ ንዘለዉ መናእሰያት ነጻነትን፡ ግፍሒ-ኣተሓሳስባን፡ ዕብየትን ንኽህልዎም ዘይጸዓረ ስርዓት፡ ን ኣብ ወጻኢ ከምዚ ኢሎም ካልኣይ ሃገሮም ዝዕበዮም መናእሰያይ ኮነ ዓበይቲ ብስም YPFDJ፡ ብዝገብሮ ዘሎ (እቲ ስርዓት) ኣጉል ምክንኻን እዩ’ቲ ተቓውሞ። እዚ ስርዓት እዚ ከምዚ ዝበለ ክንክንን ኣቃልቦን ኣብ ልዕሊ YPFDJ ብምግባር፡ ነቲ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኣብ ትሕቲኡ ዘሎ መንእሰይ ዝዝርግሖን ዘስምዖን ዘሎ መልእኽቲ፡ “ኪዱ ተሰደዱ ከምኡ ጌርኩም ተማሂርኩም YPFDJ ኰንኩም ምጹና ደቅኹም ልኣኹልና” ዝብል እዩ። መናእሰያት ኤርትራ ናይ ብሓቂ ንሃገሮም ክጠቕሙን ክዕንብቡን እንተዝሓስብ ነቶም ኣብቲ ትሕቲ ቁጽጽሩ ዘለዉ፡ ሙሉእ ዲሞክራስያዊ ነጻነት ሂቡ እንተዘምህሮም ኣይምሓሸን’ዶ? ብዘይ ፍርዲ እናኣሰረ፡ ትርጉም ፍትሒ ኣብ ወረቐት ጥራይ ምዃኑ ብተግባር እንዳምሃረ፡ ን’ኣብ ወጻኢ ፍትሒ ኣብ ዘለወን ሃገራት ብምሉእ ነጻነት ንዝዓበዩ መንእሰያት ከም ናይ ሃገራዊነት ኣርኣያ ጌይሩ ምቕራቡ፡ ነቶም ዓዲ ዘለዉ ንዑ ኪዱ ተሰደዱ ማለት ጥራይ እዩ። እዚ ክብል ከለኹ፡ ንስኻ ትስሕቶ ኢኻ ማለተይ ዘይኮንኩስ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ YPFDJ ዘሎ ተቓውሞ መለዓዓሊኡ ንምግላጽ ጥራይ ኢየ። ማህረምቲ ኣይተትርር። እንተ’ጋቢዞምኻ ክ’ኣ ምድርጓሕ ኣይትሕመቕ። ባህላዊ ምስላና፡ “ንለባም ደርጓሓሉ እንተቋመቶ፡ ንዓሽን ኣምተሉ ዘይ ኩሉ ጊዜ ዝስሕቶ” ክኸውን ነይርዎ።
ጽሑፍካ ብዙሕ ኣርእስቲ ዝሓዘለ ስለ ዝኾነ ንኹሉ ክትንክፎ ኣይከኣልኩን። ሓንቲ ኣብ መጨረሽታ ሓተታኻ ንጽሑፋት ኣማኑኤል ሳህለ ኣመልኪትካ ዘስፈርካዮን፡ መብዛሕቲኡ ዝሰማምዓሉን ግና ከይጠቐስኩ ክሓልፍ ኣይደልን። ኣብ ቀረባ ጊዜ ኣማኑኤል ሳህለ ዘውጽኦ ጽሑፋቱ ብሕልፊ’ኳ ኣብታ “ሕማም ሕዱር ፍሽኩልና” እትብል ጽሑፉ፡ ከምቲ ንስኻ ዝበልካዮ ንኤርትራውያን ዝደቁስ እምበር ዝሃንጽ ኮይኑ ስለዘይረኸብኩዎ ብወገነይ መልሲ ንምሃብ ጽሑፍ ጀሚረ ብጊዜ ምስኣን ምኽንያት ክጠራንፎን ክውድኦን ኣይከኣልኩን። ካብቲ ዝጀመርኩዎ ጽሑፍ ሓሳባተይ እምበኣር እንሆ። ከምቲ ኣምሓራ ዝብልዎ “የወደቀ ዛፍ ምሳር ይበዛበታል”፡ ዝወደቕና መሲልዎ ምሳር ዘብዝሐ ይመስል። ኣማኑኤል ኣብ ቀረባ ጊዜ ዝጽሕፎ ዘሎ፡ ሓሳቡ ኣበይ ክበጽሖ ከምዝደለ ዘደንጹን ዘደናግርን እዩ። ሕጂ’ውን ካልአይቲ ኣምሓርኛ ምሳለ ክጠቕሰልካ። ጽሑፍ ኣማኑኤል “በPFDJ እንቅርት ላይ ‘ናይ ብሓቂ’ ጆሮ ደግፍ tetanizing” ኮይኑ ተሰሚዑኒ። “ኣንታ ኣነ ሕማቕ፡ ኣንታ ኣነ ጀልጋፍ፡ ኣንታ ኣነ ፈሽኳል፡ ኣንታ ኣነ ጥልቁይ፡ ኣንታ ኣነ ተገዛኢ እምበር ማዕረ-ሰብ ክኸውን ዘይክእል ሰብ ኢየ” እንዳበልና ነፍሲወከፍና ንባዕልና ምውቃስ ሰብኣዊ መሰልና ይመስለኒ። ከምኡ እንዳበልና መንፈስናን ስጋናን ከም ዛር ሰሪሩኒ-ዝበለ-ሰብ ብኩርማጅ ክንቀጽዕ መሰልና እዩ። ካብኡ ሓሊፉ ግን፡ ንምሉእ ህዝቢ ኤርትራ፡ ነዚ ከም ቅናት ኣደይ ማርያም (rainbow) ሕብራዊ፡ ብብሔር፡ በተሓሳስባ፡ ብባህሊ፡ ብታሪኽ ደሚቕን ብዙሕን፡ ሃብታምን ቅኑዑን ህዝቢ ኣብ ሓደ ዝመረጽካዮ ዘንቢል ኣእቲኻ ዓጺኻ ምቕራብ ካብቲ PFDJ ዝብልዎን ዘይንሰማማዓሉን ሓደ-ሕዝቢ-ሓደ-ልቢ ዝብል ኣጉል ጭርሖ ፈሊኻ ዘይርአ ኮይኑ ተሰሚዑኒ። ካብኡ ሓሊፉ’ውን ምስቲ ጊጉይ ንሕናን ዕላማናን ዝብል ናይ ቀደም ሓቛፊ ዘይኮነ ሓሳባት ተፈልኡ ክርአ ዝኽእል’ውን ኣይመስለንን።
ህዝቢ ኤርትራ ተገዛኢ ኣይኮነን፣ ግና በብግዜኡ ሓይልን መሳርያን ድጋፍን ረኺቦም፡ ኣብ ጊዜ ጽጋቡ ኮነ ኣብ ጥምየቱ፡ ቀረጽን ፈሰስን ክእክቡ ጠመንጂኦም እናዋጣወጡ ዘበሳብስዎ ብዝነበሩ፡ ሓንሳእ ኣሕዋትካ ሓንሳእ ገዛእትኻ ብሃልቲ፡ ግዳይ ኮይኑ ንነዊሕ እዋን ዝተሳቐየ ህዝቢ እዩ። ነዚ ከይጠቐስካ ዘሊልካ ሓሊፍካ፡ ኤርትራውያን ናይ ቱርኪ’ዶ ናይ ጥልያን ለመንቲ-ተገዛእቲ ናይ ፈጠራ ትንታነ ምቕራብ፡ ሓቅነት ዝጎደሎ ጥራይ ዘይኮነስ ጎዳኢ’ውን ይመስለኒ። እዚ ሓበሻ ንሓበሻ ምግዛእ፡ እቲ ህዝቢ ነንሕድሕዱ ዝዋግኦ ዝነበሮ ሓቢሩ ዘሕለፎ ቃልስን ቃንዛን እዩ ኢልካውን ሸፊንካ ክሕለፍ ዝኽእል ታሪኽ ክኸውን ይኽእል። ከምኡ እንተኾይኑ እሞ፡ ነጺልካ ነቲ ደሓር ኤርትራዊ ዝኾነ፡ ተምበርኻኺ፡ ተገዛኢ፡ ፈሽኳል ጌርካ ንምንታይ ምቕራብ ተደልኡ? ኤርትራዊ ሕማም ተገዛእነት (colonized mind) የብሉን፣ ናይ ገዛእነት ሕማም (colonizing mind) ናይ ዝነበሮም እሕዋት ተጠቃዒ ወይ ግዳይ ግና ነይሩ። ኣብዚ ሕጂ ዘለናዮ ጊዜ እውን እንተኾነ፡ እቲ ሃገርና ዘመሓድር ዘሎ ጉጅለ ኣመሓዳድራ ዜጋታቱ ገዛእነት ሕማም (colonizing mind) ተኸቲሉ ዝኸይድ እንተተባህለ ጌጋ ኣይኮነን። እዚ ግና ልክዕ ከምቶም ትማሊ ኣብ ቀረባ፡ ሎሚ ብማዕዶ ኮይኖም ናይ ገዛእነት ሕማሞም (colonizing mind) ከጥፍእዎ ዘይከኣሉ ወይ በብግዚኡ ዝግንፍሎም ተፈልዩ ክርአ ኣይግብኦን።
ኣማኑኤል ሳህለ “ሕማም ሕዱር ፍሽኩልና” ኣብ ዝብል ጽሑፉ፡ ኤርትራዊ ቀጻሊ ተገዛኢ ኣምሲሉ ንኸቕርብ ዘይሃቀኖ የለን። ናይ ቱርኪ ንባጽዕ ናይ ነዊሕ ጊዜ ም’ሓዝን ንሕልፍ ሕልፍ ኢልካ ገምገም ባሕሪ ምቁጽጻርን ንከበሳ ምድያብን ነዛ ትማኒ ኣብ ሓደ ተጠርኒፋ ብጣልያን ኤርትራ ዝተሰየመት ሃገርና ብምሉኡ ቀጻኒ ተገዛኢት ጌይሩ ዘቕረቦ ታሪኽ መሰረቱ ዝሰሓተ ኮይነ፡ ኮነ ኢሉ ንሓሳባቱ ንምድጋፍ ዘቕረቦ እዩ። ካብኡ ሓሊፉ’ውን ከም ኣቦታት ኣበሓጎታት እንዳበለ ዝጠቐሶ ስዉር ዝኾነን ኣብ ትሕቲ ባዕዲ ምሕዳር ትውልዳዊ ኣምሲልካ ምቕራብ ፍጹም ጌጋ እዩ። ኣማኑኤል ናቱ DNA ኣብ ምሳለ ኣቕሪቡ ዝሃቦ መግለጺን ፈጠራን ካብ ከምኡ ዝኣመሰለ ምሁር (intellectual) ክወጽእ ዘይነበሮ ሓሳባት ኮይኑ ይርኣየኒ። ናይ ኤርትራውያን DNA ፍሉይ DNA እዩ ዝበለ ብወገነይ ኣይርኣኹ ኣይሰማዕኩ። ኣብዚ ኣማኑኤል ዘልዓሎ ሓሶት ህቦብላ፡ ‘ናተይ DNA ፍሉይ’ዩ’ ዝበለት ሓንቲ ጸጸር የላን። “ሕማም ሕዱር ፍሽኩልና” ጽሑፍ ናይ ኣማኑኤል ናብ ጽሑፍ ጸለመ ዘድሃበ እዩ። ሽም ዝረኸበ ክጋገ ከሎ ኣየርእኻ! ጌይረ ጥራይ ክወስዶ። እዚ ክብል ከለኹ ግና ምስ ኣማኑኤል ምግጣም ከም ምስ ሓወልቲ ምብኣስ ኮይኑ እናተሰምዓኒ’ዩ። ኣማኑኤል ሙሉእ ሓውልቲ እምበር ነቓዕ ሓወልቲ ኮይኑ ከይተርፍ ዘሎኒ ትምኒት እንዳገለጽኩ፡ ማሕሙዳይ፡ ካብ እንዳ-ኣንጥባሉና* ከይትጠፍእ ከዘኻኽረካ እፈቱ።
Haile S.
*ዓወተ.ኮም እቲ ዝበለጸ ጽራይ ስዋን ጽራይ ፍልጠትን ዝርከበሉ ነበርሲቲ ከም ምዃኑ እኣምን።


text:
ናይ ዩናይትድ ስቴይትስ ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ንዓአረባውን እስላማውን ዓለም ሎሚ ብቀጥታ መደረ አስሚዖም።
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ኣብዚ ብቀጥታ ዘስምዕዎ መደረኦም ዜጋታት ማእኸላይ ምብራቅን ሰሜን ኣፍሪቃን ንነፃነቶምን ዲሞክራስን ንዝገብርዎ ዘለው ምንቅስቃስ ንኢዶም፡ እዞም ህዝባዊ ድምፅታት ክስምዑ ይግባእ ኢሎም።
ፕረዚደንት ኦባማ ኣብዚ ካብ ቤት-ዕዮ ጉዳያት ወፃኢ ኣሜሪካ ንእስላማዊ ዓለም ብቀጥታ ኣብ ዝገበርዎ መደረ ፡ኣሜሪካ ነቲ ኣብ ማእኸላይ ምብራቅን ሰሜን ኣፍሪቃን ዝርአ ዘሎ ዲሞክራስያዊ ምንቅስቃስ ብሓጎስ ከምትቅበሎ ከምትድግፎን ተዛሪቦም።
እንተኾነ ብዙሓት ሃገራት ነቲ ዝካየድ ዘሎ መፀዋዕታ ንለውጢ ብህውከት ይምልሻሉ'ለዋ ኢሎም።
ነዚ ኣዝያ ምሳሌ ትኸውን ሊብያ'ያ ዝበሉ ፕረዚደንት ኦባማ መራሒ ሊብያ መዓመር ጋዳፊ ኣንፃር ህዝቦም ኹናት ኸፊቶም'ለዉ ኢሎም።
ፕረዚደንት ኦባማ ኣሜሪካን መሻርኽታን ስጉምቲ እንተዘይወስዳ ኣሽሓት ሰባት ምሞቱ ኔሮም ኢሎም።
እስራኤልን ፍልስጤማውያንን ብዝምልከት ኸአ ካብ ዝኾነ ይኹን እዋን ንላዕሊ ኣዝዩ ዘሕፅፅ ጉዳይ'ዩ ዝበሉ ፕረዚደንት ኦባማ ምስ ናይ እስራኤል ቀዳማይ ሚኒስተር ቤንጃሚን ኔታንያሁ ዓርቢ ከምዝራኸቡ ተዛሪቦም።
ፕረዚደንት ኦባማ መደረኦም ዝዛዘሙ ኣብ ዓረባዊ ዓለም ውልቀ-መላኽቲ ክጠፍኡ'ዮም ዜጋታት ባዕሎም ርእሶም ዘመሓድርሉ መንግስቲ ክምስርቱ'ዮም ኣሜሪካ ኸአ ነዚ ብገፊሑ ትድግፍ'ያ ብዝብል ሐረግ'ዩ።


text:
ስርዓት ህግደፍ ኣብዚ ቕንያት’ዚ ማእከሎት ሓለፍቲ ዝርከቡዎም፡ ኣብ መንግስቱ ከገልግሉ ዝጸንሑ 30 ተጋደልቲ ነበር ከምዝኣሰረ ምንጭታት ሓቢሮም።
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ ሓሙስን ዓርብን ዕለት 8ን 9ን ሚያዝያ 2010 ኣብ ሃደምደም ፋንኮን ዝተባህለ ኣብ ጋሽ ባርካ ዝርከብ ቦታታት፡ ኣብ ናይ ወርቂ ምፍሓር ስርሓት ተዋፊሮም ዘለዉ ኤርትራውያን በስገዳድ ንምዕስካሮም ብወተሃደራት ስርዓት ኢሳያስ፡ ብዝተፈጸመ ማሀረምትን ምድፋእን ኣምባጓሮ ተፈጢሩ ካብ ወተሃደራት ስርዓት ኤርትራ ሓደ ወተሃደር ሞይቱ።
ካብ ቻይና ናብ ሆንግኮንግ ዝተመሓላለፈ ቼክ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ኣሰናን ካልኦት መርበባትን ድሕሪ ምዝርግሑ ዝሰንበደ ፕረዚደንት ኢስያስ፡ እቲ ዜና ምስ ተቓልሐ ድሕሪ ሒደት መዓልታት፡ ኣብ ልዕሊ ሰራሕተኛታት ቤት ጽሕፈት ፕረሲደንትን ህግደፍን ጥቡቕ ምቁጽጻር ንኽካየድ ትእዛዝ ከምዘመሓላለፈ ምንጭታትና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
እቲ ብጭንቀት ተዋሒጡ፡ ፈታዊኡን ጸላኢኡን ምልላይ ስኢኑ፡ ንዝረኸቦ ብጃምላ ምእሳር ተተሓሒዙዎ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝኣሰሮም ሰራሕተኛታት መንግስቲ ቁጽሮም ካብቲ ኣብ ዜና ዝጠቐስናዮ ቁጽሪ ከምዝበዝሕ ምንጭታት ሓቢሮም።
እቲ ብጭንቀት ተዋሒጡ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣባላት ራድዮ ባና ማለት ፈነወ ትምህርቲ ንዓበይቲ ዝርከቡዎም ልዕሊ 30 ሰራሕተኛታት መንግስቲ ከምዝኣሰረ ምንጭታት ኣሰና ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ኣብ መንጎ ኣሃዱታት ሰራዊት ኤርትራ ዘይምቅዳው ይኽሰት። መንግስቲ ኤርትራ ዜናዊ ንብረትን ሰነዳትን ንሳሕል የግዕዝ። ምስ ምትእትታው ኢራን ኣስታት 90 ሰራሕተኛታት ረፋይነሪ ዓሰብ ካብ ስራሕ ይባረሩ።
እቲ ብስም ስማዊ ሰብ ብርኪ ዝውነን ዝበሃል ዝነበረ ደሓረይ ግና እቲ ሓቀኛ ዋንነቱ ናይ ንግዳዊ ባንክ ኤርትራ { ህግደፍ} ዋንነቱ ዝተረጋገጸ ትካል ስርሑ ደው ኣቢሉ ካብ ዝዕጾ ክልተ ሰሙን ገሩ ኣሎ። ሰራሕተኛታት እቲ ሆተል ድማ ኩላቶም ብ መሰረት ኮንትራክት ተቖጺሮም ብምንባሮም ብሙሉኦም ካብ ስራሕ ከም ዝተፋነዉ እሙናት ምንጭታት ሓቢሮም::
ብመንግስቲ ኤርትራ ተኣሲሮም ንልዕሊ ክልተ ዓመት ብዘይፍርዲ ክሳቐዩ ዝጸንሑ ሰለስተ ሓለፍቲ ማሕበር ሰራሕተኛታት ኤርትራ፡ ኣቶ ተወልደ ገብረመድህን፡ ምናሰ ዓንደጼን ከምኡ ‘ውን ሃብቶም ወልደሚካኤል ከምዝተፈትሑ ካብ መርበብ ሓበሬታ IUF ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣፍሊጡ።
መንግስቲ ኤርትራ ካብ ዝኣሰሮም ክልተ ሰራሕተኛታት ብሪቲሽ ካውንስል ሓደ ተፈቲሑ፡ እቲ ሓደ ግን ዛጊት ነጻ ከምዘይተለቀ ሮይተርስ ንወሃቢ ቓል ብሪቲሽ ካውንስል ብምጥቃስ ሓቢሩ።


text:
በዓል መስቀል ንህዝቢ ኤርትራ በዓል ሰላምን ፍቅርን ሕድገታትን ክኸውን ከኣ ኤርትራዊ ሃገራዊ ኮሚሽን ንደሞክራስያዊ ለውጢ ይምነ።
ካብ ዝሓለፈ ዓሰርተ ዓመታት ኣትሒዙ ፤ ኣብ ወጻኢ ዝቕመጡ ኤርትራውያን ንኹሉ ዝጥርንፍ ሃገራዊ ዋዕላ ንኽግበር ክጽውዑን ክጠልቡን ጸኒሖም እዮም።
ፍረደሪክ ማልም ዝተባህለ ኣባል ባይቶ ሽወደን፡ "እቶም ንዲፕሎማስያዊ ስራሕ ፍቓድ ዝተዋህቦም ኣባላት ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሽወደን ንዝቕመጡ ኤርትራዊ መበቆል ዘለዎም ሽወደናውያን ግብሪ የኽፍሉ እንተሃልዮም፡ ዲፕሎማስያዊ መዝነቶም ክቕንጠጡ እዮም። ኣብ ሽወደን፡ ግብሪ ናይ ምእካብ ስራሕ ናይ ሃገረ-ሽወደን ዕማም ጥራይ እዩ" ክብል ከምዘጠንቀቐ፡ Stockholm News ዝተባህለ መርበብ ኢንተርነት ኣፍሊጡ።
– ሓላፊ ጸጥታ ኤርትራ፡ ኣብርሃ ካሳ፡ ነቶም ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ኤርትራውያን “ገንዘቦም አምበር ንዓኣቶም ኣይደለናን” ይብል
– ስዉር ኣብያተ ማእሰርቲ ህግደፍ ኣብ ማእከል መንበሪ ኣባይቲ ህዝቢ የስፋሕፍሕ
ሓበን ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ዝኾነ ጅግና ኣትለት ዘርእሰናይ ታደሰ ኣብ ኡዳይን (ጥልያን) ኣብ ዝተኻየደ ናይ ፍርቂ ማራቶን ቅድድም ተወዳዲሩ ወርቂ ማዳልያ ብምዕታር ናይ ዝሓለፈ ዓመት ዓወቱ ዓቂቡ።


text:
Radio Erena: May 7, 2014
ሱዳንን ኤርትራን ጸጥታ ዶባተን ንምውሓስ ሓባራዊ ወትሃደራዊ ስምምዓት ኣብ ምክያድ ከምዝረከባ ተሓቢሩ።
ሱዳንን ኤርትራን ጸጥታ ዶባተን ንምውሓስ ዘካይድኦ ዘለዋ ስምምዓት፣ ዘይሕጋዊ ምስግጋርን መሸጣን ደቂ ሰባት ንምግታእ ዝዓለም’ዩ ምዃኑ ይግለጽ እኳ እንተሎ፣ ኣውራ ዘገድሰን ጉዳይ ግና ዶባተ ንዝሰገሩ ተቓወምትን ዘገድስወን ሰባትን ንምርኽኻብ ምዃኑ’ዩ ዝንገር።
ሚኒስተር ምክልኻል ሱዳን፣ ዓብደልራሒም ሑሰን ንፓርላማ ሃገሩ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ሱዳን ምስ ኤርትራ፣ ኢትዮጵያን ቻድን ድሕሪ ዘካየደቶ ስምምዓት፣ ምንቕስቓስ ተቓወምቲ ተገቲኡ ከምዘሎ’ውን ኣረዲኡ።
እቲ ሚኒስተር ናብ ፓርላማ ኣብ ዘቕረቦ ጸብጻብ ብተወሳኺ፣ እቲ ድሮ ተኻይዱ ዘሎ ጸጥታ ዶባት ናይ ምውሓስ ሓባራዊ ስምምዓት፣ ንምንቕስቓስ ተቓወምቲ ጥራይ ዘይኮነ፣ ንዘይሕጋዊ ምስግጋር ደቂ ሰብን ኣጽዋርን’ውን ዝዓለም ምዃኑ’ዩ ጠቒሱ።
ብመሰረት እቲ ንሱ ዘቕረቦ ጸብጻብ፣ ኣብ ዶብ ሱዳንን ሊብያን ዓስኪሩ ዘሎ ሰራዊት ሱዳን፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ናብ ሊብያ ንምስጋር ዝፈተኑ ኣስታት 600 ስደተኛታት ተታሒዞም ኣለዉ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ኣቐዲሙ ንዝሓዞም 45 ኤርትራውያን ናብ መንግስቲ ኤርትራ ከምዘረከቦምን እቶም ተሪፎም ዘለዉ ልዕሊ 200 ድማ ብተመሳሳሊ ኣገባብ ከየረክቦም ተሰጊኡ ይርከብ።
መንግስቲ ሱዳን፣ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት እታ ሃገር ኤርትራውያን እናገፈፈ ይእስር ከምዘሎ’ውን ካብታ ሃገር ዝመጸና ሓበሬታ የመልክት።
መንግስታት ኤርትራን ሱዳንን ኣብቲ ካብ ከባቢታት ኦምሓጀር ክሳብ ከባቢታት ቕሮራ ንዘሎ ሰፊሕ ዝርግሐ ዶብ ክቖጻጸርዎ ዓቕሚ ከምዘይብሎም ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ እቲ ኣውራ ደቂ ሰባት ይሰጋገርሉ’ዮም ተባሂሉ ዝጥርጠር፣ መስመር ተሰነይ-ከሰላ ግና ጽኑዕ ቁጽጽር ክግበረሉ ኣብ ዝብል’ዮም ዝረዳድኡ።
ኣብዚ ኣርእስታት’ዝን ካልእ ምስኡ ዝተተሓዘ ጉዳያት ጸጥታ ዶባን ብዝምልከት ተወሳኺ ዝዝርብ ንምክያድ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊትን ጸጥታን ክልትኤን ሃገራት ርክብ ከካይዱ ምዃኖም’ውን ምንጭታት ዜና ይእንፍቱ።
ብህድማ ዜጋታቱ ኣብ ከቢድ ቅልውላው ዝርከብ መንግስቲ ኤርትራ፣ ካብቲ ኣብ ልዕሊ ዜጋታቱ ዝበጽሕ ዘሎ ከቢድ ኣደራዕ ንላዕሊ፣ ንምስሉን ፖለቲካዊ ዕላምኡን ጥራይ ብምሕሳብ ዜጋታቱ ዶባት ከይሰግሩ ብጽኑዕ ከምዝሕልዎ ዝፍለጥ’ዩ።
እንተኾነ፣ እቲ ዜጋታቱ ናጻ ናይ ምንቕስቓስ መሰል ዝዓገተ ምልካዊ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣዘዝቲ ሰራዊት ምስ ደላሎን ዘይሕጋውያን ኣሰጋገሪ ሰባትን ብምትሕብባር፣ ኣሽሓት ዶላር ገንዘብ እናኽፈሉ፣ ንመንእሰያት ዶባት ኣብ ምስግጋር ከም ቀንዲ ምንጪ እቶት ክርእይዎ ከምዝጸንሑ’ዩ ዝንገር።
ዋሕዚ ኤርትራውያን ናብ ስደት ንምግታእ እቲ እንኮ መፍትሒ ዶባት ምዕጻው ዘይኮነ፣ ኣብ ኤርትራ መንእሰያት ራኢ ዘለዎ ህይወት ክመርሑ፣ ፍትሕን ክብርን ዜጋታት ዝሕሉ ቅዋማዊ መንግስቲ ምትካል ጥራይ ምዃኑ’ውን ዝበዝሑ ኤርትራውያን ይሰማምዕሉ።
===========================================


text:
Radio Erena: 20 April 2020
ኣብ ኤርትራ፣ ኣብ ጽዑቕ ሕክምናዊ ክንክን ንዝኣትዉ ሰባት ዘገልግላ 11 መተንፈሲ ማሺናት (Ventilators) ከምዘለዋ፣ ኣብ ሆስፒታል ኦሮታ፣ ክፍሊ መጥባሕቲ ነርስ ዝነበረ መንእሰይ ንሬድዮ ኤረና ሓቢሩ።
እቲ ስሙ ክጥቐስ ዘይደለየ መንእሰይ፣ ኣቐዲመን ኣርባዕተ ጥራይ እኳ እንተነበረ፣ ሃገራዊ መወከሲ ሆስፒታል ኦሮታ ብሓገዝ መንግስቲ ቻይና ዳግም ድሕሪ ምሕዳሱን ተወሳኺ ህንጻታት ድሕሪ ምህናጹን፣ ሽዱሽተ ናይ መተንፈሲ ማሺናት ወይ Ventilators ከምዝተወሰኾ ኣዘኻኺሩ። ሓንቲ ድማ ዝተበላሸወትን ኣብ ጽገና ዝነበረትን’ያ።
ሓንቲ ማሺን ልዕሊ 10 ሽሕ ዶላር’ዩ ዋግኣ ዝበለ እቲ ነርስ፣ ብዝሒ ሃለዋቶም ዘጥፍኡ ወይ ድማ ኣብ ጽዑቕ ክንክን ዝኣትዉ ሰባት ኣብ ዘይህልወሉ እዋን፣ ኣድላይነት ዘይብለን እኳ እንተኾነ፣ ኣብ ከምዚ ናይ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ግና ኣዝዩ ኣገዳሲ ናዊቲ ሕኽምና ምዃኑ ኣስሚርሉ።
እዚ መሳርሒ’ዚ፣ ኣብ ሓያሎ ሃገራት ኣፍሪቃ ብቐሊሉ ዝርከብ ከምዘይኮነ’ዩ ምስዚ ናይ ለበዳ ኮረና ቫይረስ ተተሓሒዙ ዝግለጽ ዘሎ።
ሓሙሽተ ምክትላት ፕረዚደንት ኣብ ዘለዋ ደቡብ ሱዳን ንኣብነት፣ ኣርባዕተ መተንፈሲ ማሺናት ወይ Ventilators ጥራይ ከምዘለዋ’ዩ ዝግለጽ።
ሓንቲ ካብተን ዝወሓደ Ventilators ዘለወን ሃገራት ዓለም’ያ እናተባህለት እትግለጽ ዘላ ሃገር ድማ ማእከላይ ሪፖብሊክ ኣፍሪቃ ኮይና 3 ጥራይ ትውንን።
ሃገራት ዓለም፣ ነዚ ኣብ ሃለዋቶም ንዘጥፍኡን ኣብ ጽዑቕ ክንክን ንዝኣትዉን ሰባት ኣገዳሲ ዝኾነ ናይ መስተንፈሲ መሳርሒ ካብ ቻይና ንምሽማት ኣብ ምሽማው’የን ዝርከባ።
እተን በዚ ለበዳ ብኸቢድ ዝተሃስያ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ዝጸንሐን ኣሽሓት Ventilators ናብ ልዕሊ 10 ሽሕ ከደይብኦ’የን ዝርኣያ ዘለዋ።
ስእሊ፣- ሰነዳት ኢንተርነት
===================


text:
ስደተኛታት ህፃናት ብፍሉይ ካብ ወለዶም ዝተፈለዩ ንዓመጽ፣ምዝመዛን ንግዲ ደቂ ሰባትን ዝተቓልዑ ምዃኖም ሓድሽ ፀብፃብ ሕቡራት ሃገራት ገሊፁ።
ኣብ ልዕሊ ማእኸላይ ባሕሪ ዘቋረጹ ስደተኛታት ዝፍፀም አድልዎ ሰፊሕ’ኳ እንተኽዕነ ህጻናትን መንእሰያትን ግን ነዚ አድልዎ ዝተቓልዑ እዮም። ነዚ ብናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ሕጻናት አድሕንን ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት ዝተኻየደ መፅናዕቲ ካብ ትሕቲ ሰሃራ ኣፍሮቃ ዝተሰደዱ ህጻናት ልዕሊ ካል ኦት ጉጅለታት ዝተቓልዑ እዮም ይብል።
ብኣማኢት ዝቑጸሩ ህፃናት ዒራቕ፡ሶርያ፡ኣፍጋሲታንንን ካል ኦት ብኹናት ይሕመሰ ዘለዋ ሃገራት እቲ ዞባ ናብ ምዕራብ ኣውሮጳ ንምእታው ኣብ ዝፍትንሉ እዋን ኣብ ሃገራት በልካን ተቐርቂሮም ይርከቡ። ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካል ስደተኛታትን ህጻናት ኣድሕንን ስደተኛታት ህጻናት ብዛዕባ መጻኢ ዕድሎም ውሳነ ንምርካብ ኣብ ዝጽበይሉ ዝነበረ ኣብ ወዳማይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርቲ ሰርብያ ክከታተሉ ምስ መንግስቲ ሰርብያ ሰሪሖም እዮም።
ናይ ሶሪያ ሚንስትር ስራሕ ዞራን ዦርደቪች ኩሉም ህፃናት ትምህርቲ ናይ ምርካብ መሰል ኣለዎም ይብሉ።
“ሰርቢያ ከም መሰጋገሪት ዝጥቀሙ ህፃናት ኣብዚ ኣብ ዝፀንሕሉ እዋን ጽርየት ዘለዎ ትምህርቲ ክነቕርበሎም ኢና ንደልይ።"
ዳይረክተር ናይ ሓደ ቤት ትምህርቲ ዝኾነ ሚለታ ዦርቪች እቶም ህፃናት ጽቡቕ ባህርያት ከምዘለዎምን ምስ ካልኦት ተማሃሮ ተሳኒዮም ከምዝመሃሩ ይገልጽ። ገለ ሰሪቢያዊያን ወለዲ ግንእቶም ስደተኛታት ህፃናት ይኹን እቲ ከባቢ ድልዋት ኣይኮኑን ክብሉ ስኽፍትኦም ይገልፁ።
መብዛሕቲኦም ህጻናት ካብቲ ትምህርቲ ክምለሱ ከለው እንተወሓደ ወለዲ ወይ ቤተ ዘመድ ይረኽቡ። ጸብጻብ ሕቡራት ሃገራት ግን ኣስታት 300,000 ካብ ስድርኦም ዝተፈላለዩ ህጻናት ንበደል ዝተቓልዑ እዮም ይብል። እዛ ናይጀርያዊት ጓል ኣብ ጣሊያን ምስ በጽሓት ኣብ ኢድ ነገድቲ ደቂ ሰባት ከምዝኣተወት ትዛረብ።
ኣብ ናይ ስነ ጽባቐ መደበር ክሰርሕ ክትሕግዘኒ ምኳና ገሊጻትለይ። ናብዚ ምስ መጻእኹ ግን ናብ ጎደና ክወጽእ ነጊራትኒ። ዕርቃነይ ዘርእይ ክዳውንቲ ገይረ ኣብ ጎደና ዘወርወር ክብልናብ ጎደና ሒዛትኒ ወዲኣ።”
ንስደተኛታት ህፃናት ዝገበር ሓለዋ ክሕይልን ኣብ ልዕሊ ህፃናት ንግዲ ደቂ ሰባትን ምዝመዛን፣ ዓሌታዊነት ጽልኢ፡ዘራዊ ኣድልዎ ምቅላስ ከምዘድልይ እቲ ጸብጻብ ይጽውዕ።