text:
It is known to the whole world that hundreds of Eritreans flee their country every day to escape the tortures, repression and suffering perpetrated by the Eritrean regime.
ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ፣ ላዕላዋይ ኣዛዚ ሰራዊት፣ ኣቦ ወንበር ህ.ግ.ደ.ፍ፣ቻንስለር ዩኒበርሲቲ ኣስመራ ነበር፣ ኣቦ ወንበር ሃገራዊ ባይቶ ነበር፣ ሃየ በል ጊዜ ኣኺሉ ነጋሪት ህዝቢ ይሃምም ኣሎ።
ፈጣሪ ንወድሰብ ካብ ዝሃቦ ህያባት እቲ ዝዓበየ ኣእምሮኡ ምዃኑ ንኹሉ ብሩህ ኪኸውን ይግባእ። ሓደ ናይ ኣእምሮ ስንክልና ዘለዎ ሰብ ኣብ ሓደ ነገር ኪኣምን ወይ ተንቲኑ ኣብ መደምደምታ ኪበጽሕ ይኽእልዶ? ኣይክእልን።
ኤርትራ ንኤርትራውያን
ንጎደና ሓርነት ኣስመራ ንምግላጽ ክብል ኣብ 3ይ ክፋል ዘቕረብክዎ ጽሑፍ፡ ነቲ መንእሰይን ጎበዝን ኤርትራዊ ዜጋ ንምንእኣስ ኣይኮነን። ሓይሊ መንእሰያት ከነኣእስ እንተድኣ ኾይነ ብቐሊሉ ክርታዕ ይኽእል።
ክቡራት ተኸታተልቲ ኣሰና: ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ መለስ ዜናዊ፡ ምስ ኣሰናዳኢ ኣሰና ኣማኑኤል ኢያሱ ትማሊ ዓርቢ 25 ለካቲት ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለመጠየቕ ብራድዮን ኦንላይን ቲቪን ብተኻታታሊ ከነቕርበልኩም ምዃና እናሓበርና ምክትታልኩም ንዕድም።
By Diaa Hadid (CP)
JAFFA, Israel — An Israeli rights group said Wednesday that Bedouin smugglers in Egypt’s Sinai Peninsula have raped dozens of African women who they promised to smuggle into Israel over the past year.
ብመሰረት ሓበሬታ ናይቶም ምንጭታት፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ነዚ ኣልማማ ግፋ ዘካይድ ዘሎ፡ ካብ ሰራዊት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ከተማ ዝኣተዉ ይኹኑ ካልኦት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይተጸምበሩ መንእሰያት ኣብ ከተማታት ብብዝሒ እንተጸኒሖም ከምቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝካየድ ዝሎ ናዕቢ ከበግሱ ይኽእሉ እዮም ካብ ዝብል ስግኣት ተበጊሱ ምዃኑ የረድኡ።
ብመሰረት ሓበሬታ ናይቶም ምንጭታት፡ ስርዓት ህግደፍ፡ ነዚ ኣልማማ ግፋ ዘካይድ ዘሎ፡ ካብ ሰራዊት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ከተማ ዝኣተዉ ይኹኑ ካልኦት ብዝተፈላለየ ምኽንያት ናብ ሃገራዊ ኣገልግሎት ዘይተጸምበሩ መንእሰያት ኣብ ከተማታት ብብዝሒ እንተጸኒሖም ከምቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝካየድ ዝሎ ናዕቢ ከበግሱ ይኽእሉ እዮም ካብ ዝብል ስግኣት ተበጊሱ ምዃኑ የረድኡ።
በቲ ኣብ ቱኒዝያ ጀሚሩ፡ ብግብጺ ቀጺሉ፡ ኣብ ሊብያ ተጓሃሂሩ ንምልካውያን ስርዓታት ዝሰሃሎም ዘሎ ህዝባዊ ተቓውሞ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ከቢድ ሻቕሎት ወዲቑ ዘሎ ስርዓት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ ኣብነታዊ ጽልዋ ኣስዒቡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ተመሳሳሊ ተበግሶ ከይወስድ መታን ንኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ብሓድሽ መብጽዓታት ንምሕባል ሓዱሽ ጎስጓስ ከካይድ መደብ ኣውጺኡ ንምትግባሪ ተበጊሱ ከምዘሎ እሙናት ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።
ሰላም ኣብ ዘዘለኹሞ ክቡራት ደቂ ኤርትራ! ብፍላይ ድማ ብምኽንያት 8 መጋቢት ኣህጉራዊ መዓልቲ ደቀንስትዮ፣ ንኹለን ኤርትራውያን ደቀንስትዮና ናይ ቃልሲን ጽንዓትን ሰላምታ ይብጻሕክን።
ክቡር ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ!!
ህዝባዊ ማዕበል ዝዓግት ሓይሊ ከምዘየሎ፡ ኤርትራውያን ፡ ብናይ 30 ዓመታት መሪር ብረታዊ ቓልሲ፡ ብከቢድ ክቡር ዋጋ ብሉጻት ዜጋታትና፡ ዝዓነወ ዝተራሰየ ሃብትና፡ ስደት ማሕበራዊ ምዝንባልና፡ በሰልኡ ገና ዘይሓወየ ስነ-ኣእምሮኣዊ ጉዳትና፡ ድምር ኩሉ ኩቡር ዋጋ ከፊልና ናጽነት ኣረጋጊጽና።
ኣቐዲመ ንኩሉ ደላይ ሰላምን ፍትሕን ዕዙዝ ሰላምታይ የቕርብ። ቐጺለ   ባህርያዊ ትዕድልቲ ደቒ ሰባት ስለዝኾነ ኩሉ ደላይ ፍትሒ ከኽብሮ ዝግባእ`ዩ። መሰረታዊ መትከል ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ሕጊ ዝሰፈረ ክብርን መሰልን ደቒ ሰባት ኢዩ።
On February 19, 2011 the Board Members of EGS conductive an extensive teleconference and endorsed the proposal made by the Executive Committee to call for a massive protest demonstration against the 20 years tyrannical rule of the PFDJ regime in the coming three months.
ክቡራት ተኸታተልቲ ድምጺ ኣሰና፡ ኣብ ዝሓለፈ መደብና ብዜና ከምዝጠቐስናዮ፡ ዝሓለፈ 16 ለካቲት መበል 2ይ ዓመት ምምስራት ድምጺ ኣሰና እዩ ነይሩ።
እዛ ዓለም ከም ቁሸት ጌርና እንተ ደኣ ርኢናያ፡ እቲ ኣብኣ ዚነበር ህዝቢ ዳርጋ ኣብ ካንሸሎ ይነብር ከም ዘሎ ጌርካ ምርኣዩ ዘሸግር ኣይኮነን።
ብዛዕባ’ዚ ኣብ መስር ተረኺቡ ዘሎ ኣደናቂ ዓወት ህዝቢ ንኹሉ ጸሓፋይ ኮነ ተዛራቢ በየን ጀሚርካ በየን ትውድእ ኩፋት ማዕጾ ኮይኑ’ሎ፣ ብዙሓት ሰባትሲ ወረ ኣብ ተሌቪዝን እናዳተዛረቡ ብሓጎስ ንብዓት ሲዒርዎ’ዩ፣ ዓጀብ !
ኣብ ሰማይ ዘሎ ደመና ይሃርሞ ዶኾን ዓድና… (ካብ ዜማታት ነፍሲሄር የማነ ባርያ)
ናይ ኤርትራ ነጻነት፡ ኣብ ሃገር ኣሜሪካ ኮይነ ኣብዒለዮ። ኣብዚ ህሞት`ዚ፡ ብሓንሳብ ፡ ሓያል ናይ ሓጎስ ስምዒተይ ብሓደ ወገን ንሕልናይ ዝወቅስ ድማ በቲ ካልእ ኣብ ሓደ ጊዜ ጦብላሕ በሉኒ። ኤርትራ ነጻነታ ጨቢጣ!! ዕ-ል-ል-ል-ል-ል!! እብል።
We, Eritrean Community members in Sheffield, are issuing this short press Release following our successful demonstration to explain for all concerned people both Eritrean Citizens, and the United Kingdom people and government that we staged a protest a meeting called by the Eritrean Ambassador to the UK with Eritrean refugees residents of Sheffield.
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ህዝቢ ሊብያ ነቲ ን42 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሐ መስፍናዊ ስርዓት ኮለኔል ሙዓመር ኣልቓዛፊ ብምውዳቕ ለውጢ ንምትእትታው ብርቱዕ ናዕቢ የካይድ ኣሎ።
ህዝቢ ኤርትራ ነታ ህይወት ብሉጻት ደቁ ከፊሉ ዝጨበጣ ናጽነቱ ኣብ ወርሒ ግንቦት ኣብዝጠዓሞ ቦታ ኮይኑ ንዘለኣለም ከኸብራ ከም ዝነበር ነጋሪ ዘድልዮ ኣይኮነን።
አብዚ ለንቅነ አብ ከባቢናን ማእከላይ ምብራቕን ተላዒሉ ዘሎ ህዝባዊ ማዕበል አብ መንጎ ምልካዊ ስርዓታትን በቶም ንዘመናት ብፖለቲካዊ ጸቒጢ መበገሲኡ ሰብኣዊ መሰሎም ዝተኽልኡ ነጻ ፖለቲካዊ ምንቅስቓስ አብ ገዛእ ሃገሮም ዝተሓርሙ፡ ብልሽውና፡ ስርዓተ ሕጊ አልቦነት፡ ሽቕለት አልቦነት፡ ማእሰርትን መግረፍትን ዘበገሶ ህዝባዊ ባርዕ ንለውጥን ዲሞክራስን ጥምጥም ይካየድ አሎ። ድሮ ድማ ህዝብታት ቱኒዝያን ምስርን ተዓዊቶምሉ አለው።
- ኩነታት ቤተክርስትያን ተዋህዶ ኣብ “ስዊዝ”
ኣብ ዘመነ ህግደፍ ዘይርኤ ክፉእ ነገር ዳርጋ የለን ክበሃል ይከኣል። ግናይ ጭፍራ እኽብካብ ህግደፍ፡ ሕድሪ ጀጋኑና ብምጥላም፡ ንሃገርናን ህዝብናን ክግለጽ ዘይከኣልን ቅድሚ ሕጂ ተራእዩ ዘይፈልጥን ኣደራዕ ኣውሪዱሉን የውርደሉን አሎ።
Youth centred new political party known as Eritrean Youth Progressive Party (EYPP) is set to be officially launched in its congress in the summer of 2011.
The withdrawal of EPDP from EDA is a prudent political move for the following reasons,
ነቲ ንቀዳም ዕለት 19/02/2011 ሰዓት 1፣30 ድ.ቀ. ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ከካይዶ ሓሲቡ ዘሎ ኣኼባ ምስ ህዝቢ ኣብ ከተማ ሸፊልድ ንምቅዋም:
Eritreans are suffering since libration; the young generation is forced to leave the country due to brutal activities of the regime.
Despite the difficulties and the dangers of protesting for change, the Tunisian and Egyptian people have demonstrated in large numbers and shown that ordinary people can bring about change even after thirty years of dictatorship.
ኩሉኹም ኤርትራውያን ተቐማጦ ሽወደን ኣብዚ ተጸዊዑ ዘሎ ሰለማዊ ሰልፊ ምእንቲ ፍትሕን ዲሞክራሲን ሰብኣዊ መሰልን ኣብ ዓድና/ኤርትራ/ ክነግስን ክኸብርን ሓቢርኩም ምሳና ክትሳተፉ ብክብሪ ትዕደሙ።
ሪፖርታዥ ብሚልክያስ ምሕረትኣብ ዮውሃንስ
ማሕበር ጠበቓታትን ናይ ሕጊ ኪኢላታት ኤርትራውያን(Eritrean law society) ኣብ ኪጋሊ ሩዋንዳ ኣብ ዝተኻየደ ዓቢ ዋዕላ ኣህጉራውያን ጠበቓታት ኣፍሪቃ ተዓዲሙ ተሳቲፉ ምስ ዝተፈላለዩ ሰበስልጣናትን ናይ ሕጊ ኪኢላታትን ካሎኦት ኣገደስቲ ሰባትን ብምርኻብ ዝምድንኡ ኣደልዲሉ።
8 መጋቢት ኣህጉራዊ በዓል ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ከተማ ፍራንክፍርት ንዕለት12.03.2011 ክብዕል ምዃኑ ኣቀዲሙ ብዕለት 27 ጥሪ 2011 ተሓቢሩ ምንባሩ ዝዝከር ኢዩ።
“ኣነ ቲፋኖስ፣ ንሱ ድጉል መንካዕ”
በታ እንምነያን እንቃለሰላን ዘለና ኣዝያ ጥዕምቲ ቃል ክፍልም። ሰላም! ክቡራት ተኸታተልቲ ‘ትልሚ ንዘርኢ ክርዳድ’። ናትና ግብረ-መልሲ ዝጽበ ሰናይ ዘመን ይመጽእ ኣሎ’ሞ ቆጽሊ ሰተሰምሃር ክንንስንስ፣ ክንሕበን ከም ቀደምና ክንተሓዋወስ…ቆፎና ክንመልእ መዓርና ክንብርብርን ለጋዕና ክንሓልብን ቀሪብና ኢና!
ብዙሓት ለባማት ንመሪርን ምቁርን መደምደምታኡ ክእምቱ እንከለዉ ንኹሉ ግዜ ኣለዎ ኢሎምዮም ዝሰግርዎ ። ብጸቢብን ገፊሕን ይኸዉንዶኾን ኢሎም ካብ ምግማትን ብሃሳሰ-ለባም ኣካይዳ ካብ ምኻድን ድማ የድሕኖም።
ስርዓት ህግደፍ ቤትጽሕፈት ሰራሕተኛታት ወኪል ባንክ ዓለም (World Bank) ኣብ ኤርትራ ክሳብ መወዳእታ ናይዚ ሒዝናዮ ዘለና ወርሒ ለካቲት (02/2011) ስርሓቶም ኣጽፊፎም ካብ ኤርትራ ክወጽኡ ከምዝኣዘዘ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ሓቢሮም።


c: text/html

text:
ኣብ ፓርላማ ብሕታዊ ኣባል ተቓዋሚ ድማ ኢህወዴግ ብሓደ ኢዱ እዩ ዘጣቕዕ ዘሎ ክብሉ እቲ ቓልሲ ብናይ ገዛኢ ፓርቲ ፃዕሪ ጥራሕ ከምዘይዕወት ተዛሪቦም።
ሎማዕንቲ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኸፈተ ካልኣይ ስሩዕ ሓፈሻዊ ኣኼባ ሃገርለኸ ጥምረት ፀረ-ግዕዝይና መደረ ዘስምዑ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ደሳለኝ ንቐፃልነት ኢህወዴግ ዝዘርግሖ ልምዓታዊ ዴሞክራሲያዊ ስርዓት ካብ ዝፈታተኑ ሽግራት ሓደ ግዕዝይና እዩ ኢሎም።
ቀንዲ ጠመተ ቓልሲ ፀረ ግዕዝይና ኣብ ምምሕዳር መሬት፣ምምሕዳር መንግስታዊ ኣታዊ፣ኣብ ዝለዓለ ናይ መንግስቲ ዕድጊትን መሸጣን ኣብ ምምሕዳር ፍትሒን ዝርኣዩ ግዕዙይ ኣሰራርሓታትን ዝፍፀሙ ግዕዝይናን ንክኸውን ተወሲኑ ስትራተጂካዊ ትልሚ ወፃኢሉ እናተሰርሐ ምዃኑ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ሕባኢሮም።
‘’ናይ ሕጊ ናይ ምኽባር ስራሕ ስዒቡ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅር ካብ ዝውዓሉ ሰብ ሃብቲ ገሊኦም ምስ ላዕለዎት ሓለፍቲ መንግስቲ ከይተረፈ ዝጠበቐ ርክብ ስለዝነበሮም መንግስቲ ኣይደፍሮም ተባሂሉ ክሳብ ምግማት ተበፂሑ ነይሩ’’ዝበሉ ቀዳማይ ምንስቴር ሃይለማሪያም ናይ ከምዚኦም ዝበሉ ሰበስልጣንን ኣከብቲ ኺራይ ሰብ ሃብትን ምትእስሳር ፀረ ልምዓትና ስለዝኾነነ ብፅኑዕ ክንቃለሶ ኢና።
ዝኾነ ይኹን ናይ ስራሕን ናይ መንበሪ ከባቢን ንግዕዙያት ዘይምቺ ምግባር እቲ ሓደ ናይ መቃለሲ መንገዲ እዩ ዝበሉ ኣቶ ሃይለማሪያም ነዚ ድማ ፀረ ግዕዝይና ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ምፍጣር እዩ ኢሎም።እንተኾነ ናይ ህዝቢ ምንቅስቓስ ተፈጢሩ ክብሃል ስለ ዘይክኣል ኣብ ልዕሊ ዝግበር ዘሎ ምንቅስቓስ ብዝሓሸ ክስራሕ ኣለዎ ክብሉ ገሊፆም።
ብሕታዊ ተቓዋሚ ኣባል ፓርላም ኣቶ ግርማ ሰይፉ እቶም ቀዳማይ ምንስቴር ኣንፃር ግዕዝይና ዘለዎም ድልውነት ምርግጋፆም ሓደ ፅቡቕ ጎኒ ኮይኑ እንተኾነ ሎሚ እውን ኣብ ቓልሲ ፀረ ግዕዝይና ብዓል ዋና ኢህወዴግን ኢህወዴግ ዘጣየሾም መሓውራትን ጥራሕ እዮም ኢሎም ምሕሳቦም ብሓደ ኢድ ምጥቓዕ እዩ ኢሎምዎ ኣለው ኣቶ ግርማ።ናይ ተቓወምቲ ጊደ እውን ክህሊ ኣለዎ ኢሎም።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ኣብ ሓደ ፀሓይ ዝነገሰላ ከተማ ሽኸት (ኣብዓላ) ሪፓርታዥ ጋዜጣ ወይን
ኣብ ከተማ ሽኸት/ ኣብዓላ ኣብ ልዕሊ ተወለድቲ ትግራይ ካብ 10 ክሳብ 12 ታሕሳስ 2014 ዓ/ም ዝተፈፀመ ፋሽሽታዊ ትግራዋይ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ ግዳይ ምፅናትን ዘይዛረየ መከራን ንምግባር ዝዓለመ ከምዝነበረ ግዳያት ገሊፆም። ከውሊ እቶም ግዳያት ዝኾኑ ተወለድቲ ዓፋር ብግዲኦም፣ እዚ ፍፃመ ኣብ መንጎ ህዝብታት ዓፋርን ትግራይን ደምነት ንምትካል ዝተወጠነ ሽርሒ ከምዝኾነ ኣረዲኦም።
ግዳያት ናይቲ ግፍዒ ካብ ዝኾኑ ትግራዎት ሓዲኡ ዝኾነ መምህር ገብረተኽለ ግደይ ከምዝገለፆ፣ ልዕሊ 10 ዝኾኑ ዕጡቓት ልኡዃት ሓይሊ ትምክሕቲ ኣምሓራ ሓደ ግዘ ካብ ገዝኡ ናብታ ዘምህረላ ቤት ትምህርቲ ብምውሳድ ብበትሪ መንበስብስቱ ድሓር ድማ ናብ ገዝኡ መሊሶም ከምዝቐጥቐጥዎ ይገልፅ። መወዳእትኡ ክቐትልዎ ንዝደለዩ ትግራዋይ ናብ ዝቐትልሉ ዝነበሩ ጉድጓድ ብምውሳድ ምስብፅሕቲ ወርሒ በዓልቲ ገዝኡ ሓዊሶም ብጥይት ክደፍእዎም እንትህንደዱ ኣብኡ ካብ ዝፀንሑ ነባሪ ከተማ ሽኸት ዝኾነን ካብ ወዱ ዘምህሩ መምህራን ሓደ ምዃኑ ዘስተብሃለን ነቶም ዕጡቋት “ተውት! ይህ ሰው ኣማራ ነው” ኢሉ ኣድሒንዎ።
ብድሕሪኡ ንኣስታት 36 መዓልቲ ከምቲ ካልእ ትግራዋይ ብፅሕቲ ወርሒ ነብሰፁር በዓልቲ ቤቱን ኣርባዕተ ደቁን ሒዙ ገዛ ንገዛ ዓፋረቶት ከርተት እናበለን እናተሓብአን ከምዘሕለፎ ዝሕብር መምህር ገብረተኽለ ሓደ መዓልቲ በዓልቲ ቤቱ ብኸቢድ ሓሚማ ከሕክማ ኣብ ዝፈተነሉ ግዘ ኣብ ኢድ ዕጡቋት ከምዝኣተወ ተዛሪቡ። ብእሱር ናብ ከተማ ሰመራ እትውሰድ ድማ ብቐረባ ዝፈልጦን ካቤኔ ከተማ ሽኸት ዝነበረ ዓፋረታይን ስለዝረአዮ ከምዘድሐኖ ይገልፅ። ድሕሪ እዚ ጅምላ መቓብራት ትግራዋይ እናተሳገረ ህይወቱን ህይወት ደቁን ናብ ዘድሕነላ ከተማ ኵሓ ከምዝመፀ ዝሕብር መምህር ገብረተኽለ ዋላ ድኣ ካብ ሞት ይትረፍ እምበር ብዝበፅሖ መግረፍቲ ኣብ ርእሱን ሕቚኡን ዝስመዖ ብርቱዕ ቃንዛ ከም ዘሎ፣ ሓደ ሓደ ግዜ ድማ ብርሃን ዓይኑ ዝጋርዶ ከቢድ ጉድኣት ከምዘለዎ ሓቢሩ።
ስሞም ክገልፁ ዘይደለዩ ኣብ መዕቖቢ ተፈናቐልቲ ኣፅሊሎም ዝርከቡ ወዲ 56 ዓመት ወላዲ ብግዲኦም፥ ፈለማ ቅድሚ ጨፍጫፍ ሽኸት ምጅማሩ ዝነበረ ምንቅስቓስ ግፍዐኛታት ከም ነባሪ ይከታተልዎ ከምዝነበሩ ይገልፁ። ካብዚ ሓደ፥ ዕሱባት ሰራዊት ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ንልኡኻት ኣወል ኣርባ ዝኾኑ ነበርቲ ሽኸት ናብ በራሕለ ብምውሳድ ኣሰልጢኖም በቢቀበሊኡ እንትብትንዎም ሰለስተ ግዜ ብረት ከምዘዕጠቕዎም ምስክርነቶም ሂቦም። እቲ ኩነታት ምስተፈጥረ እቶም ወላዲ በዓልቲ ገዝኦም ምስ ኣርባዕተ ርእሰን ሰበይቲ ወዶም ጓል ሸውዓተ ወርሒ ዕሸል ሒዛ ንሰመራ ከምዝተወስደኦም ብምግላፅ ንባዕሎም ግን ብጥይት ክልተ ግዘ ብዕጡቋት ከምዝተስሓቱ ይገልፁ። ከምኡ ድማ “ብረት ኣምፅእ” ተባሂሎም ከምዝተገላትዑን ኣብ መወዳእታ ከምውላዶም ዘዕበይዎ ተወላዲ ዓፋር ናብ እንዳሓው ኣብኡ ወሲዱ ምስ ካልእት 60 ትግራዎት ሓዊሱ ካብ ኢድ ግፍዐኛታት ከምዘድሓኖም ይዛረቡ። ድሕሪ እዚ ገዛ ዓፋረቶት እናፈተሽካ ትግራዋይ ፈሊኻ ምቕታል ስለዝተጀመረ ብለይቲ ብእግሪ ንወጀራት ከምዝሃደሙን ኣብ ዓዲ ጉደም ምስበፅሑ ድማ ሓይልታት ፌዴራሊስት ዓፋር ረኺቦም ናብ ከተማ ኵሓ ናብ ዝርከብ መፅለሊ ተፈናቐልቲ ከምዘምፅእዎም እቶም ወላዲ ኣረዲኦም።
ሰብኣያ ዝተቐትላ ሰሚራ መሓመድ ብወገና ብኣዲኣ ትግራወይቲ፣ ብኣቦኣ ድማ ዓፋረታይ እንትትኾን በዓልቲ ሓዳርን ኣዶ ሰለስተ ቆልዑን ከምዝኾነት ትሕብር። ሰሚራ ብዛዕባ ጨፍጫፍ ሽኸት እንትትገልፅ፣ ኣብ ልዕሊ ትግራዋይ ብዕሊ ጨፍጫፍ ቅድሚ ምጅማሩ ካብ ወርሒ መስከረም 2014 ዓ/ም ኣትሒዙ ንዝኾነ ሰላማዊ ትግራዋይ “ጁንታ” እናበልካ ምሽቑራር ገኒኑ ይርአ ከምዝነበረ ትዛረብ። ካብ 11 ታሕሳስ 2014 ዓ/ም ንደሓር ግን ብጅምላ ትግራዋይ ዝበሃል ፍጡር ብጠያይቲ እንትእረ በቲ ሃንደበታዊ ኩነታት ንባዕላ ካብ ካልኦት ስድርኣ ተፈልያ ኣብ ገዝኣ ተዓፅያ መዓልትታት ከምዝሕለፈት ትገልፅ። ኣብታ ፀልማት እዋን ሰናይ ተግባር ካብ ዝሰርሑ ዝነበሩ ፖላዊስ ሽኸት ንድሕነነታ ሓልዮም ኩሉ ትግራዋይ ካብ ቀተልቲ ክተርፍ ተባሂሉ ይውሰደሉ ናብ ዝነበረ ቤት ህንፀት ከምዝወሰድዋን ናብ ቤት ህንፀት ኣብ ዝነበራ ጉዕዞ ድማ ኣብ ማእኸል ፅርግያ ዝተሰጥሑ ሰለስተ ሬሳ ብዓይና ከምዝረአየት ትሕብር። ሰሚራ ንልዕሊ ወርሒ ኣብ ቤት ህንፀት ድሕሪ ምፅናሕ 16 ጥሪ 2014 ዓ/ም ሰራዊት ትግራይ ናብ ከተማ ሽኸት ስለዝኣተወ ደሃይ ደቃ ክትገብር ዕድል ዋላ እንተረኸበት ሓንሳብ “ኢሪብት ኣለው” ካልእ ግዘ “ኣፍዴራ ርኢናዮም” ዝብል ወረ እንተዘይኮይኑ ኣበይ ከምዘለዉ ጭቡጥ ሓበሬታ ስኢና ኣብ ሻቕሎትን ሰንፈላል ናብራን ከምዘላ ገሊፃ።
እቶም ግዳያት ከምዝሓበርዎ፣ ከተማ ሽኸት/ ኣብዓላ ንትግራዋይ በቲ ሓደ ገፅ ምድራዊ ሲኦል ኮይና ልዕሊ 250 ትግራዋይ ንዘመናት ኣብ ዝተወለደሉን ዝነበረሉን ዓዲ እትቕተል፣ በቲ ካልእ ገፅ ዝተረፈ እንትእሰርን እትፈናቐልን “ሓወይ” ኢሉ ዝተፀገዖ ህዝቢ ዓፋር ንባዕሉ ንሓደጋ ኣቃሊዑ ከውሊ ኮይኑዎን ኣድሒንዎን እዩ። ብምኽንያት እዚ ኣብ መንጎ ህዝቢ ዓፋርን ትግራይን ብሓይልታት ጥፍኣት ተፋሒሱ ዝነበረ ሽርሒ ንመስዋእትን ጥፍኣትን ኣሻሓት ተጋሩ ዓብዪ ምኽንያት ዋላ እንተኾነ ከም ዕላማ ግን መሊኡ ከም ዘይተዓወተ ትግራዋይ ዘፅለሉ ተወለድቲ ዓፋር ገሊፆም። ሓደ ካብዚኦም ሸኽ ኢብራሂም ኣብራር እዮም። ሸኽ ኢብራሂም፣ ሽኸት (ኣብዓላ) ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ ትግራዋይን ዓፋረታይን ከም ደቂ ሓንቲ እኖ ብዘይኣፈላላይ ሃይማኖትን ብሄርን ተፋቒሩን ተሳንዩን ዝነብረላ፥ ምችውቲ ከተማ ከምዝነበረት ገሊፆም።
ይኹን እምበር ብሰንኪ ሽርሒ ፋሽሽቲ ጉጅለ ኣብዪ፣ ውልቀ መላኺ ኢሳያስን ሓይልታት ትምክሕቲ ኣምሓራን ኣብ ልዕሊ ትግራዋይ ዝበፅሐ ኣብ ህይወቶም ሪአምዎን ከጋጥም እዩ ኢሎም ሓሲበምዎን ዘይፈልጡ ግፍዒ ከምዝኾነ ተዛሪቦም። ሽዑ ሬሳ ሽዱሽተ ተጋሩ ምስ ረአዩ “ዓሪፍካ ምቕማጥ ስቓይ ተጋሩ ምንዋሕ” ምዃኑ ኣሚኖም ክንዲ ዝኸኣልዎ ፅላል ተጋሩ ክኾኑ ከምዝወሰኑ ዘረድኡ ሸኽ ኢብራሂም፣ ፈለማ 26 ደቂ ትግራይ ክቕተሉ እንትውሰዱ ንቐተልቲ ተማሕፂኖም ከምዘድሓኑ በዚ ሰናይ ተግባሮም “ጁንታ ኢኻ” ብምባል ሕዱር ሕማም እናሃለዎም ብዘይምግብን መድሓኒትን ንሓደ ለይትን ሓደ መዓልትን ኣሲሮም ከምዘሳቐይዎም ሓቢሮም። ይኹን እምበር በዚ ከይተሰኮኑ ፀላእቲ ዝሓልምዎ ከይገሃድ፥ ዝፀንሐ ታሪኻዊ ዝምድና፣ ፍቕርን ሓድነትን ክልቲኡ ህዝቢ ንምድልዳል ኣብ ውሽጢ እቲ ጊዘ ፀበባ ኮይኖም ከምዝሰርሑ ኣገንዚቦም።
ኣባል ላዕለዋይ ኣመራርሓ ሓይልታት ፌዴራል ዓፋር ዝኾነ ተጋዳላይ ኣሚን ኢብራሂም ብወገኑ፣ ትማሊ ብሓበራዊ ቃልሲ ዝተስዓሩ ሓይልታትን መሻርኽቶምን “ህዝብን መንግስትን ትግራይ እንተኣጥፊእና ንህዝቢ ዓፋርን ካልኦት ብሄር ብሄረሰባትን ደቚስካ ምግዛእ ኣይኸብድን።” ካብ ዝብል ከንቱ ሕልሚ ኣንፃር ትግራይ ከምዝተለዓሉ ይገልፅ። ብመሰረት ፋሽሽታዊ ትልሚ እቶም ግፍዓውያን ኣብ ከተማ ሽኸት ክንዲ ዝኸኣልዎን ምግላፁ ዝኸብድን መቕዘፍቲን በደልን ኣካይዶም። ካብዚ ዘምለጠሎም ትግራዋይ ድማ ኣሲሮም ንሰመራ ብምውሳድ ስዕረቶምን ውርደቶምን ንምሽፋን ኣብ ዓውደ ኵናት ከምዝማረኽዎ ኣምሲሎም የቕርብዎን ሰብኣዊ ናፅነቱ ከሊኦም የሳቕይዎን ምህላዎምን ኣረዲኡ። ናይዚ ተግባር ፈፀምቲ ዝኾኑ ኣካላት ዝፀንሐ ዝምድና ክልቲኡ ህዝቢ ደምነት ብምትካል ክዘርግዎ ስለዝደልዩ መሬት ዓፋር መዕንደሪቶም ክትኾን ከምዘይግባእ ብምሕባር ስቓይ ንፁሃት ደቂ ትግራይ ክናዋሕ ዝፈቅድ ዓፋረታይ ክህሉ ስለዘይግባእ ኩሉ ዓፋረታይ ኣብ ጐድኒ ቃልሲ ህዝቢ ትግራይ ተሰሊፉ ኣንፃር እዞም ፋሽሽት ጉጅለ ክቃለስ ተጋዳላይ ኣሚን ፀዊዑ።
ህዝብታት ዓፋርን ትግራይን ሓበራዊ ቃልሲ ኣንፃር ባዕዳውያንን ደርባውያን ገዛእትን ብምክያድ ዝደልደለ ርክብ ኣለዎም። ከምኡ እውን ሃፀይ ዮሃንስ ኣብ ዘመነ ግዝኣቶም ኣብ ምድሪ ዓፋር ኣብ ዝነበርሉ እዋን ተወላዲት ዓፋር ንዝነበረት ወይዘሪት ዳቶ ሲራዕሊ ተመርዕዮም ክልቲኡ ህዝቢ ብመብስቦ ዝተጣመረ ዝምድና ክህልዎ ዘኽአለ ነቕ ዘይብል ታሪኻዊ ሕውነት ከምዝመስረቱ ይፍለጥ።


text:
September 18, 2021
ትንታነ ድሕረ-ሞት (Postmortem) ንፍልጠትን ልቦናን ኣገዳሲ’ዩ። ኣብ ለካቲት 1975 ተወሊዱ፡ ብሄራዊ መሰል ህዝቢ ትግራይ ኬረጋግጽ ዘንቀደ ህወሓት፡ ኣብ 46 ዓመቱ፡ ዝልከም ለኪሙ ሓመድ ድበ ይለብስ ኣሎ። ዘሕዝን ታሪኽ እዩ። ከመይሲ፡ ህወሓት፡ ህዝቢ ትግራይ “ባህግና ከዐውት ይኽእል’ዩ” ብዝብል እምነት ተወፍዩ ዝሰርሓሉን ህይወት ኣሽሓት ዝገበረሉን ውድብ’ዩ። ብስለትን ብቕዓትን መሪሕነት ወያነ ግን፡ ማዕረ’ቲ ዕላማን ዝተኸፍሎ ክቡር ዋጋን ኮይኑ ኣይተረኽበን።
የግዳስ፡ ሕጂ’ውን፡ ወያነ እንተብቅዐ ህዝቢ ትግራይ ነባሪ እዩ። ባህጉን ዕድላቱን፡ ብውደቀት ወያነ ተቘጽዩ ዝተርፍ ኣይኮነን። ንወያነ ናብ ጉሓፍ-ታሪኽ ዝደርበየ ስትራተጂያዊ ጌጋታት ግን፡ ህዝቢ ትግራይ ጥራይ ዘይኮነ፡ መላእ ህዝቢታት ኢትዮጵያ ብሕልፊ ድማ ፖለቲከኛታት ክመሃርሉ ዝግባእ እዩ።
ልቦና ንምዕባይ፡ ካብቲ ብዙሕ ጠንቂ ሕልፈት-ወያነ ነቶም ዓበይቲን ጉሉሓትን ክንጠቅስ፦
ወያነ፡ ንቃልሲ ክወፍር እንከሎ፡ ኣብ ማኒፊስቶ 1968 (1976) ዘስፈሮ፡ ኣብ መንጎ ምምስራት ናጻ ሪፑብሊክን ብሄራዊ ማዕርነትን ዝላኻዕ ኣጓጉል ዕላማ፡ እቲ


text:
ንንብረት መንግስቲ ኤርትራ ዝኾነት ሚግ 29 ቁጽሪ ክንፊ 102 ZLIN 143 ነፋሪት ዝሓዙ ክልተ ኤርትራዊያን ፓይለታት፣ ትማሊ ንጉሆ ናብ ኢትዮጵያ ከምዝሰለሙ ምንጭታት ጸጥታን ደህንነትን ኢትዮጵያ ሓቢሮም።
ብመሰረት እቶም ምንጭታት ‘እታ ካብ ራዳር ተኸዊላ ናይ ምብራር ተኽእሎ ዘለዋ ነፋሪት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ፣ ትማሊ ንጉሆ ካብ ኣስመራ ተበጊሳ ናብ ምዕራብ ኤርትራ ድሕሪ ምቅናዓ፣ ብሰሜናዊ ምዕራብ ኢትዮጵያ ናብ ሰማይ ሑመራ ከምዝኣተወት’ ተፈሊጡ’ሎ።
ካብኡ እታ ነፋሪት ኤርትራ ብነፈርቲ ውግእ ኢትዮጵያ ተዓጂባ ናብ መቀለ መዕርፎ ነፈርቲ ሓይሊ ኣየር ኢትዮጵያ ክትዓልብ ከምዝተገብረ’ውን እቶም ምንጭታትና ገሊጾም ኣለው።
ሰበ ስልጣን ኤርትራ፣ ብዛዕባ እታ ናብ ኢትዮጵያ ኣትያ ዝተባሃለት ነፋሪት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ዝሃብዎ ሓበሬታ የለን። ሚኒስትር ዜና ኣቶ የማነ ገብረ መስቀል፣ ንቢቢሲ እቲ ሓበሬታ ‘ጓሓፍ’ ኢሎም ከምዝገለጽዎ ተፈሊጡ’ሎ
ኣብ’ዚ እዋን’ዚ፣ ኣብራሪ’ታ ነፋሪት ስለላ ሚእቲ ሓለቃ መብራህቱ ተስፋማርያምን፣ ምስኡ ዝነበረ ፓይለት ሓይሊ ኣየር ኤርትራ ኣፈወርቂ ጸሃዬን ኣብ ዘይንጹር ስፍራ ኣብ ደሓን ኩነታት ከምዝርከቡ’ውን እቲ ዜና ይሕብር።


text:
ኣብ ኣምቦ ወፍሪ ምርጫ ዝነበሮም ሓላፊ ፓርቲ ብልጽግና ኣቶ ፈቃዱ ተሰማ ፓርቶም እንተተዓዊቱ፣ ብፍልጠት፣ ቴክኖሎጂ፣ ብቁጠባን ብኣገባብን ክሰርሕ’ዩ ከምዝበሉ ተገሊጹ።
ብካልእ ወገን፣ ኣብ’ቲ "ናይ ኣምስሉ" ዝበሎ ምርጫ ኦነግ ስለዘይተሳተፈ ከምዘይጣዓስ ብኣቶ ዳውድ ኢብሳ ዝምራሕ ኦነግ ገሊጹ። ወሃቢ ቃል ኦነግ ብወገኖም "ዋላ’ውን ኣብ’ቲ ምርጫ እንተዘይተሳተፍና፣ ኣብ ፖለቲካ’ታ ሃገር ዝጀመርናዮ ተሳትፎ ብሰላማዊ ኣገባብ ክንቅጽለሉ ኢና" ከምዝበሉ እቲ ዜና ገሊጹ።
ሓላፊ ቤት ጽሕፈት ኦፌኮ ኣቶ ጥሩነህ ብወገኖም "ገዛኢ ፓርቲ ብልጽግና ኣብ ክልል ኦሮምያ በይኑ ተወዳዳሪ ኮይኑ ምቅራቡ፣ ንናይ’ታ ሃገር ጸገም ዘጋድድ’ምበር ካልእ ረብሓ ኣለዎ ኢልና ኣይንኣምንን" ከምዝበሉ ተገሊጹ ኣሎ።
ሻድሻይ ምርጫ ኢትዮጵያ ኣብ ዝመጽእ ሶኑይ ከምዝካየድ ዝገለጸ ቦርድ ምርጫ’ታ ሃገር፣ ኣብ ትግራይ፣ ሃረሪ፣ ሶማሌ ሙሉእ ንሙሉእ፣ ኣብ ክልላት ኦሮምያ፣ ኣምሓራ፣ ደቡብን ቤንሻንጉል ጉሙዝን ድማ ገለ ከባቢታት፣ ብሰንኪ ጸጥታን ካልኦት ጸገማትን ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ምርጫ ከምዘይካየድ ኣፍሊጡ እዩ ።


text:
ፓርላማ ኢትዮጵያ ንመዝነት ኣርባዕተ ሚንስትራትን ሓደ ኮሚሽነርን ብብዝሒ ድምፂ ኣፅዲቑ።ገለ ኣባላት ቤት ምኽሪ እቲ ሹመት ንህወሓትን ህዝቢ ክልል ትግራይን ዘግለለ እዩ ክብሉ ተቓዊሞምዎ ኣለው።
ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ሎሚ ኣብዘካየዶ ኣኼባ ብቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ንዝቐረቡ መዝነታት ኣፅዲቑ’ሎ።ሚንስትር እቶት ውሽጢ ሃገር ዝነበራ ወ/ሮ ኣዳነች ኣበቤ ጠቓላሊት ዓቃቢ ሕጊ፤ሚንስትር ድኤታ ጥዕና ዝነበራ ዶ/ር ሊያ ታደሰ ሚንስትር ጥዕና፣ኣቶ ላቀ ኣያሌው ሚንስትር እቶት ውሽጢ ሃገር፣ወ/ሮ ፈልሰን ዓብዱላሂ ሚንስትር ደቂ ኣንስትዮ፣ህፃናትን መናእሰይን ብምዃን ተሸይሞም ኣለው።
ነቲ ሹመት ብትሪ ካብ ዝተቓወሙ ኣባላት ቤት ምኽሪ ሓደ ከምዚ ኢሎም።
“እዚ ብመሰረቱ ንህዝቢ ትግራይን ህወሓትን ዘግለለ ሹመት እዩ።ህወሓትን ህዝብን ዝወከሎ እናሃለወ ብኣቋረጭ ዝግለሉ፣ሕገ መንግስታዊን ህብረብሄራዊን ስርዓት ፌደራል እናፍረሰ ስለዝኾነ እዚ ሹመት ቕኑዕ ኣይኮነን።”
ኢትዮጵያ ካብ እትርከበሉ ድኽነት ዘውጽኣ መራሒ ኢና ንደልይ፣እቲ ሹመት በብሽዱሽተ ወርሒ ሓዱሽ ሰብ እናመፀ ስለዝኾነ እዛ ሃገር ተራጋጊኣ ንኽትጉዓዝ ዝተረጋገአ ኣመራርሓ የድሊየና ክብሉ ካልእ ኣባል ቤት ምኽሪ ርእይቶ ሂቦም።
ካብዚ ዝተፈለየ ሓሳብ ዘቕረቡ ካልእ ኣባል ቤት ምኽሪ ከምዚ ኢሎም።
“ንህወሓት ዘግለለ እዩ ዝብል ኣዚዩ ዝተጋገየ እዩ።ምኽንያቱ ዶ/ር ሊያ ታደሰ ገብረመድህን ተወላዲት ክልል ትግራይ እየን።ብሄረን ትግራይ እዩ።ናብ ምቑፃር ደም ምእታው ከየድለየ ኣብ ሹመት ካብኔ ክልል ትግራይ ህዝቢ ትግራይ ዝህልዎ ኣበርኽቶ ብዘማልእ ኣገባብ ዝቐረበ እዩ።”
ኣብ መወዳእታ መዝነት እቶም ሚንስትራት ኣብ ፓርላማ ካብዝተረኸቡ 298 ኣባላት ቤት ምኽሪ ብ21 ድምፂ ተቓውሞ ብብዝሒ ድምፂ ፀዲቑ’ሎ።ኣቶ ፀጋ ኣራጌ ኮሚሽነር ኮሚሽን ስነ ምግባርን ፀረ ብልሽውናን ፌደራል ክኾኑ ንዝቐረበ ሽመት ብ11 ተቓውሞ ብብዝሒ ድምጺ ሓሊፉ።ንኣባላት ቦርድ ትካል ፕረስ ኢትዮጵያ ብብዝሒ ድምጺ ዘፅደቐ እቲ ቤት ምኽሪ ኣብ ሹመት ኣባል ቦርድ ዳንኤል ክብረት ርሱን ክትዕ ብምክያድ ብ148 ደገፍን ብ126 ተቓውሞን ኣፅዲቑዎ’ሎ።


text:
ፕረዚደንት ባይደን፡ ሩስያ ኣብ ልዕሊ ዩክሬን ወራር ብምፍጻማ፡ ኣመሪካ ኣብ ልዕሊ ባንክታትን ሰብ ሃብቲ ሩስያን ተወሰኽቲ እገዳታት ምንባራ ከምኡ'ውን ተወሰኽቲ ወታሃደራት ናብ ሕብረት ኤውሮጳ ምልኣኻን ኣፍሊጦም።
ንሶም ሎሚ ድሕሪ ቐትሪ ኣብ ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ኣብ ዝሃቡዎ ጋዜጣዊ መግለጺ ሃገሮምን መሻርክታን ሩስያ ኣብ ዓለምለኸ ቁጠባ ዘለዋ ተሳትፎ ንምግታእን ኣብ ወታሃደራዊ ዓቕሚ'ታ ሃገር ንምዕባይ ዝውዕል ገንዘብ ንምጉዳል ዘኽእል'ዩ ዝበልዎ ስጉምቲታት ዘርዚሮም።
እዞም ስጉምቲታት ኣብ ቁጠባ ኣመሪካ ንዝተወሰነ እዋን ምንሃር ዋጋታት ከስዕቡ ምዃኖም ዝገለጹ ፕረዚደንት ባይደን "እዚ ግን ንመርገጺ ሃገርና ሓሊና ንምጽናሕ ዝኽፈል ዋጋ'ዩ" ኢሎም።
ንሶም ወሲኾም "ኣመሪካ ንህውከተኛታት ትገጥሞም: ንናጽነት ድማ ደው ትብል ንሕና እዚ ማለት ኢና።" ኢሎምም።
ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣመሪካ ብመሰረት ትእዛዝ ፕረዚደንት ባይደን ኣስታት ሸውዓተ ሽሕ ወታሃደራት ናብ ኣውሮጳ ከምዝኸዱ'ውን ሓቢሩ'ሎ።


text:
ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ረክስ ቲለርሰን ነዚ ዝበሉ ኣብ ቀዳማይ መዓልቲ ስርሖም ኾይኑ እዚ ድማ ድሕሪ ኣስታት ሓደ ሽሕ ዝኾነ ሰራሕተኛታት እቲ ሚኒስትሪ ነቲ ብፕረዝደንት ዶናልድ ትራምፕ ዝሓለፈ ካብ ሸውዓት ዘበዝሓ ካብ ህዝበን ተኸተልቲ እምነት እስልምና ዝኾነ ሃገራት ናብ ኣሜሪካ ዝኣትው ስደተኛታት ዝኽልኽል ውሳኔ ብምቅዋም ፍርማ ድሕሪ ምትእኽኻቦም እዩ።
ንሶም ብተወሳኺ ንክእለት እቲ ሚኒስትሪ ንዝበለጸ ከም ዝጥቐመሉ ብምግላጽ ከምዚ ኢሎም።
“እዚ ኣቐዲሙ ክስርሓሉ ዝጸንሓ መስርሕ እቲ ሚኒስትሪ ለውጢ ዘምጽእ ይኸውን። ለውጢ ንስለ ለውጢ ግን ኣንጻር ውጺኢታዊነት እዩ እዚ ድማ ናተይ ኣቐራርባ ኣይኾነን።”
እዞም ሓድሽ ዝተመዘዙ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ነቲ ኣብ ኣሜሪካ ዝተፈጥረ ፖለቲካዊ ፍልልይ ኣፍልጦ ብምሃብ ንሰራሕተኛታት እቲ ሚኒስትሪ ኣብ ዕላማ’ቲ ሚኒስትሪ ጥራይ ከተኹሩ ጸዊዖም።
ብምቕጻል ንሶም "ብቕንዕና ንፖሊሲታት ወጻኢ ከነውሕስ ኢና እዚ ድማ መሰረት እቲ ምስ ካልኦት ነኻይዶ ዝምድና ክኸውን እዩ" ኢሎም።
ሰነት ኣሜሪካ ረቡዕ ንምርቋሕ ረክስ ቲለርሰን ንሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት እታ ሃገር ዘጽደቐ ኽኸውን ኸሎ ኣቐዲሞም ኣቦ መንበርን ሓላፊ ፈጻሚ ኣካል ናይ ነዳዲን ጋዝ ኩባንያ ኢክሶን ሞቢል ኮይኖም ዝሰርሑ’ዮም።
እዚ ከምዚ ኢሉ ኸሎ ኩሎም ማለት ሰለስተ ኣባላት ዲሞክራት ፓርቲ ኣብ ሰነት ኣሜሪካ ግን ንምርቋሕ ረክስ ቲለርሰን ከምዝተቓወሙ ተፈሊጡ’ሎ።
ብካልእ ወገን ዋላ’ዃ ኣብ ሰነት ኣሜሪካ ፖለቲካዊ ኣፈላላይ እንተተፈጥረ እቲ ሚኒስትሪ ግን ኣብ ትሕቲ ቲለርሰን ብሓድነት ከምዝቕጽል ተሓጋጋዚ ሚኒስትር ወጻኢ ጉዳያት ኣሜሪካ ነበር ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ማእከላይ ባሕሪ፡ 40 ስደተኛታት ካብ ሞት ድሒኖም2022-08-13 07:39:50 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP News Read 542 times
- font size decrease font size increase font size
ኣርበዓ ዝኾኑ፡ ኤርትራውያንን ሱዳናውያንን ምዃኖም ዝተነግረሎም ስደተኛታት፡ ናብ ኤውሮጳ ክሰግሩ ዝተሳፈርዋ ጃልባ ልዕሊ ዓቕማ ስለ ዝጸዓነትን ብሓያል ንፋስ ስለ ዝተደፍአትን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ከም ዝጠሓለትን ተሳፈርታ ግና ከም ዝደሓኑን ኦፐን ኣርም/open Arms ዝተባህለ ናይ ስፐይን ህይወት ኣድሕን ትካል ብመንገዲ ናይ ትዊተር ገጻ ከምዝሓበረት መርበብ ሓበሬታ ሰቲት ኣፍሊጣ።
እታ ስፐይናዊት ትካል ምድሓን ህይወት፡ እቶም ዝደሓኑ ስደተኛታት ብ11 ነሓሰ 2022 ናብ መርከብ ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ከምዝተረከቡ ተፈሊጡ። ካብቶም ካብ ሞት ዝደሓኑ ስደተኛታት፡ 2 ትሕተ ዕድመ ህጻናት ከምዝነበርዎም ከኣ ተሓቢሩ። እቶም ስደተኛታት፡ ካብ ናብ ኢጥልያ ናብ ኣፍሪቃ ኣብ ዝቐርብ ከባቢ፡ ሓያል ንፋስን ሕማቕ ኩነታት ባሕርን ምስ ኣጋጠሞም፡ ሲሲሊያ ኣብ ዝተባህለ ደሴት ናይ ላምባዱሳ ከም ዝተዓቑቡ ናይታ ህይወት ኣድሕን ትካል ጉጁለ ኣብሪሃ።
ትካል ኦፐን ኣርም/Open Arms ህይወት ኣድሕን ስፐይን፡ ካብ 2015 ጀሚራ ክሳብ ሎሚ ልዕሊ 26,500 ስደተኛታት ከም ዘድሓነት ኣፍሊጣ።
ካብ ዝተፈላላያ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ናብ ኣውሮጳ ንምስጋር፡ ብዙሓት ስደተኛታት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ግዳያት ከምዝኾኑ፡ እቲ ካብ ሰቲት ዝተረኽበ ዜና ጠቒሱ፡ ክሳብ ሕጂ ኤርትራውያን ሓዊሱ ብማእከላይ ባሕሪ ናብ ሃገራት ኣውሮጳ ናይ ዝሰገሩ ስደተኛታት ብዝሒ ናይዚ ዓመት ልዕሊ 71 ሽሕ ክኸውን እንከሎ፡ 945 ዝኾኑ ድማ ከም ዝሞቱን ሃለዋቶም ከም ዝጠፍአን ኣብቲ ዜና ተሓቢሩ። ብመሰረት ሰነዳት ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ክሳብ መወዳእታ ወርሒ ሓምለ፡ ካብቶም ብማእከላይ ባሕሪ ናብ ኣውሮጳ ዝሰገሩ ኣስታት 4 ሺሕ ኤርትራውያን ምዃኖም ጸብጻባት ከም ዝሕብሩ ድማ ተጠቒሱ።


text:
ይረአ ንዘሎ ምዕባለታት ኣብ ግምት ብዘእተወThursday, 21 January 2021 09:53 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ደንበ ታቓውሞ ኤርትራ ኣብ ዞባና ብዝፍጠር ምዕባለታት ክጽለው ከም ዝጸንሐ ንኹላትና ብሩህ እዩ። ብመንጽርዚ ክሳብ ክንድቲ’ኳ እንተዘይኮነ ኣብ ቱንዚያ፡ ግብጺ፡ የመን፡ ሱዳን ደሓር ከኣ ኣብ ኢትዮጵያ ብዝተጋህዱ ፖለቲካዊ ምዕባለታት ኣይተጸለናን ማለት ኣይኮነን። ብፍላይ ከኣ እቲ ኣብ ናይ “ኣይሰላም ኣይውግእ” ደረጃ ዝጸንሐ ዝምድና ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ናብ ትካላውን ግሉጽን ዘይኮነ ዝምድና መራሕቲ ክልቲአን ሃገራት ጥራይ ኮይኑ ምስ ተረፈ ብቀረባ ተጸሊና ኢና።
ካብዚ ዘይመትከላዊ ዝምድና ዝተፈላለዩ ወገናት ነናቶም ትጽቢት ነይርዎም። ንሕና ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ እውን ከምኡ። ኣብዚ ትጽቢታት “ኩነታት ኤርትራ ድዩ ንኩነታት ኢትዮጵያ ክጸልዎ፡ ወይስ ብኣንጻሩ እዩ ክኸውን?” ዝብል ናይ ብዙሓት ሕቶ ነይሩ። ኣብቲ እዋንቲ ኩነታት ኤርትራ ከምቲ ክሳብ ሕጂ’ውን ዘለዎ፡ ወጽዓን ጭቆናን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሱር ዝሰደደሉ፡ ኩነታት ኢትዮጵያ ከኣ ለውጢ ዘድበንብነሉ መድረኽ ብምንባሩ፡ ኣብ ኤርትራ ጽልዋ ከሕድር እሞ ህዝብና ዝርበሓሉ ለውጢ ትንፋስ ክሰኩዕ ናይ መብዛሕትና ግምት ነይሩ። ንዝተወሰነ ግዜ እውን ምስቲ ዶባት ኤርትራን ኢትዮጵያን ቀጥዒ ብዘይነበሮ ተኸፊቱ፡ ህዝቢ ኤርትራ ካብን ናብን ኢትዮጵያ ክውሕዝ እንከሎ፡ ዝተፈላለዩ ቀረባት ከኣ ካብ ኢትዮጵያ ናብ ኤርትራ ምስ ወሓዘ ወዮ ግምትና ሓቂ ዝኾነ ይመስል ነይሩ።
እንተኾነ እዚ ክጅመር እንከሎ እውን ብፍላይ ብወገን ኤርትራ ካብ ምስ ሓደ ወገን ተፋቒርካ ነቲ ሓደ ምግላልን ሕነ ምፍዳይን ሓሊፉ፡ ግቡእ መልክዕ ዝሓዘን ኣብጽኑዕ ባይታ ዝተሰረተን ኣይነበረን። ነታ ብቐረባ ምስ ኤርትራ ኣብ ብዙሕ መዳያት ኣዝያ እትጸላሎ ክልል ትግራይ ዝጓነየ ዝምድና፡ ንጸቢብ ረብሓኡ ከምዘይውዕል ዝተረደአን ካብቲ ምጽልላው ዝሰገአን ጉጅለ ህግዲፍ ዘይብሩህ ምስምስ ፈጢሩ ተቐላጢፉ ነቲ ተኸፊቱ ዝነበረ ኣፍደገታት ዓጽይዎ። ቀንዲ ዕላማ ናይቲ መሊስካ ምዕጻው ከኣ እቲ ናይቲ ምጽልላው ኣቕጣጫ ቀይርካ፡ ኣብ ኤርትራ ዝነበረን ጌና ዘሎን ጸረ ህዝቢ ምምሕዳር ኣብ ኢትዮጵያ እውን ጸላዊ ዝኾነሉ ኩነታት ንምፍጣር እዩ ነይሩ።
እዚ ምህዞ ጉጅለ ህግዲፍ ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝተራእየ እሞ ብዙሓት እምነት ኣንቢረምሉ ዝነበሩ ለውጢ ከምቲ ዝድለ ምስ ዘይምጉዓዙ ተደሚሩ እቲ ኢሳያስ ዝደረሶ ድራማታት ጉጅለ ህግደፍ ከም ድሌቱ ዝስዕሰዓሉ ጓይላ ኮይኑ። ናይ ኤርትራ ልኡላውነት ኣብ ስግኣት ምውዳቕን ለውጢ ኣብ ኢትዮጵያ ምኹላፍን ከኣ ናይዚ ምልክታት እዮም። ኣብ ኢትዮጵያ ለውጢ ኣቕጣጭኡ ክቕይር እንከሎ ብዓብይኡ ሃስያኡ ንህዝቢ ኢትዮጵያ ዘገድስ ኮይኑ፡ ብመንጽርቲ ንኢሳያስ ኣብ ዝሰፍሐ ሜዳ ንከኹድድ ዕድል ዝህብ ምዃኑ ከኣ ኣብ ኤርትራ’ውን መሊሱ ለውጢ ረጊጡ ዝዓጹ ብምዃኑ ዘስዓቦ ኣሉታ እዚ ንርእዮ ዘለና እዩ።
እዚ ካብ ኮነ እምበኣር፡ ህዝቢ ኤርትራን ናይ ለውጢ ሓይልታቱን ቃልሲ ሎሚ እውን ከም ዝቕጽል ርዱእ እዩ። እቲ ቃልሲ ነዚ ዝተናኸፍናዮ ምዕባለታት ኣብ ግምት ዘእተወ ክኸውን ከኣ ናይ ግድን እዩ። ሎሚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝረአ ዘሎ ኩነታት ናይ ኢሳያኣስ ንከባብና ብመዕቀኒኡ ናይ ምውዳብ ህርፋን ተወሲኽዎ፡ ኣብ ቀጻሊ ውግእ ምእታው ጀሚሩ ኣሎ። ብዙሓት ብኣልማማ ይእሰሩ ኣለዉ። ዓሌታዊ ጐንጽታት መመሊሱ ይገድድ ኣሎ። ንምርጫ ወሲኽካ ብዙሓት ዲሞክራስያውን ሰብኣውን መሰላት ይጠሓሱ ኣለዉ። ሕገመንግስቲ ይጨራረም ኣሎ። ብፍላይ ኣብ ትግራይ ዝረአ ዘሎ ደማዊ ውግእ ዘስዓቦ ሞት፡ ምምዝባል፡ ስደትን ጥሜትን ነዚ ዘርኢ እዩ። እዚ ሎሚ ኣይኮነንዶ ንዓና ከም ናይ ቀረባ ጐረቤትን ሳዕቤኑ ዝጸልወናን ንዓለም እውን ዝተነጸረ ርኡይ ሓቂ እዩ። ነዚ ክዉን ሓቂ ካብ ቅድም እውን ኣይኮነንዶ ንሕና ጉጅለ ህግዲፍ ዕድል እንተረኺቡ ከምዘየናሕሲ እንግምት፡ እቶም ክሳብ ሕጂ ነቲ ጉጅለ “ኣለናልካ” ክብልዎ ዝጸንሑ ወገናትና እውን ከምቲ “ኣደስ ትሓብእ እሞ ሓበላ ዓይኒ ነይትሓብእ” ዝበሃል ዘመኻንይሉ ኣይኮነን።
ናይ ለውጢ ቃልስና ነዚ ኣብ ከባብና ዝርአ ዘሎ ምዕባለታት ኣብ ግምት ብዘእተወ ክንሕዞ ኣለና ክንብል እንከለና፡ ዝያዳ ክንደፍኣሎም እምበር ንድሕሪት ክንመልሶም ካብ ዘይግብኡና ዋኒናት ሓደ ሓቢርካ ናይ ምቅላስ ኣድላይነት እዩ። ስለዚ ንሓድነትና ኣብ ዝምልከት ክሳብ ሕጂ ተደኲኖም ዘለዉ ናይ ምሕያል፡ ተጀሚሮም ዘለዉ መስርሓት ከኣ ናይ ምቅልጣፎም ጉዳይ ግዜ ዝህብ ኣይኮነን። ኣብዚ መስርሕዚ ካብቲ ዝኸይድ ዘሎ ምዕባለታት ንድግፎን ዘይንድግፎን ተርእዮታት ክፍጠር ውሁብ እዩ። ክንድግፍ ኮነ ክንነጽግ እንከለና እምበኣር፡ በቲ ኣብ ኣዝዩ በሊሕ ምንሕናሕ ዝርከብ ዘሎ ወገናት ዝህቦ ዜናታት ከይተሰለብና፡ ንርትዓውነት ከይጓዕጸጽና፡ ንናይ ክሳብ ሕጂ ኣጠማመትና ከይዘንጋዕና ክኸውን ናይ ግድን እዩ።
ኣቦመንበር ሰዲህኤ ብጻይ ተስፋይ ወልደሚካኤል (ደጊጋ)፡ ኣብ መኽፈቲ ኣብዚ ቀረባ መዓልታት ኣብ ዝተኻየደ ጉባአ ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ሰዲህኤ “ ንሕና ከም ሰልፊ፡ በቲ ማእከላይ ባይቶና ዝወሰኖ መሰረት፡ ብንጹር ክንጐዓዝ ጸኒሕና ኣሎና። ኣብ ትሕቲ ዝዀነ ኩነታት ኢደ ጣልቃነት ኤርትራ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኣይንቕበልን ኣይንፈቅድን ። “ ዝበሎ ከኣ፡ ነዚ ኣብ ግምት ብዘእተወ እዩ። እቲ ቀንዲ መዕቀኒ ማእከልና ከኣ ናይ ኤርትራን ህዝባን ረብሓ ምዕቃብን ካብ ኢድ ኣእታውነት ተዓቂብካ ናይ ለውጢ ቃልስና ንቕድሚት ምድፋእን ክኸውን ይግበኦ። ኣብ ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኣሰላልፋና እውን ቦታና ነዚ ኣብ ግምት ብዘእተወ ዝቕየስ ክኸውን ተመራጺ’ዩ። ዝያዳ ኩሉ ከኣ ነዚ ኣብ ዞባና ዝረአ ዘሎ ብደቂቕ ከነጽነዖን ክንመሃረሉን የድሊ።
ነቶም ኣብ ዝለዓለ ጐንጽን ውግእን ኣትዮም ዘለዉ ክንሕግዝ ብኡ ኣቢልና ድማ ናይቲ ክፍጠር ዝኽእል ህድኣት ተረባሕቲ ምእንቲ ክንከውን፡ ናይቲ ጸገም ኣካል ቅድሚ ምዃን፡ ክልቲኦም ሰዓርቲ ዝኾንሉ ኩነታት ምፍጣር ናይ “ከንበርክኸካ እየ” ኣምር ከምዘየዋጽኦም ከነርእዮም ክንጽዕር ይግበና። ውግእን ህልኽን ግና ካልእ ጐንጺ ዘስዕብ እምበር መፍትሒ ከምዘይኮነ ምርኣይ እውን ኣገዳሲ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ ግና ኣብ ከምዚ ዓይነት ኩልኻ ተዓወቲ እትኾነሉ ህሞት ክነብር ባህሪኡ ስለ ዘይፈቕደሉ፡ እንታይ ይገብር ከም ዘሎ ንዕዘቦ ኣለና። ከምቲ ውግእ፡ ውግእዩ ዘስዕብ ዝበልናዮ፡ ኣብ ትግራይ ውግእ ምስ ተጀመረ፡ እቲ ቅድም እውን ዝተለምደ ምልክታ ዝነበሮም ዶብ ኢትዮጵያን ሱዳንን ናበይ ከም ዝዓረገን ንጉጅለ ኢሳያስ ወሲኽካ ናይ ብዙሓት ናይ ጐንጺ ኣምለኽቲ ድሌት ከም ዝሰሓበን ንዕዘቦ ኣለና። ድሕሪኡ እንታይን ብመንን ከም ዝስዕብ ምግማት እውን ዘጸግም ኣይኮነን። ስለዚ ንሕና እውን፡ ካብዚ ማዕበልዚ ከምዘይንርሕቅ’ኳ ርዱእ እንተኾነ፡ ምስ መንን እንታይን ንገብር ግና ብህድኣት እሞ ከኣ ካብ ኣካይዳ ጉጅለ ህግዲፍ ብዝተፈልየ ክንርደኦ ይግበኣና
ህግዲፍሲ ይጽይቕ እምበር፡ ኣይዓርቕንSunday, 10 January 2021 11:04 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ እዋንዚ ብሓፈሻ ዓለምና ብፍላይ ከኣ ዞባና ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ምዕልባጥ ከም ዘለዉ ንኹላትና ብሩህ እዩ። ማዕረማዕረቲ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኮይኑ ዘሎን መዓስ ከም ዘብቅዕ እውን ዘይፍለጥን፡ ተላባዒ ኮቪድ-19፡ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ እውን ነተን ናይ ህድኣት ኣብነት ኮይነን ክግለጻ ዝጸንሓ ዓበይቲ ሃገራት ከይተረፈ ኣብ ዝብድህ ደረጃ ይርከብ። ህልዊ ኩነታት ምስግጋር ስልጣን ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣሜርካ ከኣ ከም ኣብነት ዝጥቀስ እዩ።
ነዚ ኣብ ዞባና ዝረአ ዘሎ ናዕብታት ተኸቲሉ ክመጽእ ዝኽእል ሓድሽ ፖለቲካዊ ኣሰላልፋ ኣብ ግምት ብምእታው፡ መንግስታት ንዲፕሎማስያዊ ኣጀንደኦም ክንድቲ ንውሽጣዊ ጉዳያቶም ዝህብዎ ቆላሕታ ምናልባት እውን ካብኡ ንላዕሊ ከድህብሉ ኣብ ዝግደድሉ ደረጃ ይርከቡ። ወዮ ኣብ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ዛዕባታት፡ መንግስታዊ ሓላፍነት ወሲዱ ተዋሲኡ ሕቶ ህዝቢ መሊሱ ሓድሽ ህሞት ክፈጥር ዘይተዓደለ ጉሒላ ጉጅለ ህግዲፍ እውን ነዚ ዝረአ ዘሎ ዓለማውን ከባብያውን ቅልውላው መዝሚዙ ካብቲ ተነጺሉ ተሓቢእሉ ዝነበረ ጐዳጉዲ ዓዲ ሃሎ ወጺኡ በታ ዘላቶ ናይ ምጽያቕ ዓቕሙ ላዕልን ታሕትን ይብል ኣሎ። እዚ ጉጅለ ነዚ ናይ ምዝራግ ዕድል ካብ ዝረክብ ካብቲ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝተዓራረኸሉ ጸብጺብካ ድሮ 3ይ ዓመቱ ሒዙ ኣሎ።
ካብቶም ናይዚ ንዕዘቦ ዘለና ከባብያዊ ነውጺ ጠንቂ ዝኾኑ ምዕባለታት፡ ኢትዮጵያ ብጉዳይ ኣግእዞ ዲጋ ኣባይ ምስ ሱዳንን ግብጽን ኣትያቶ ዘላ ምስሕሓብን ናብ ውግእ ዓሪጉ ዘሎ ሕገመንግስታውን ፖለቲካውን ምስሕሓብ ዘስዓቦ፡ ኣብ ብሄር ዘተኮረ ሕድሕድ ምቅትታል ከም ኣብነት ዝጥቀሱ እዮም። ኣብ መንጎ ኬንያን ሶማልን፡ ኣብ መንጎ ኤርትራን ጅቡትን ፈኸፍም ዝብል ዘሎ ድጉል ሓዊ እውን ብጽሒት ኣለዎ።
ጉጅለ ህግዲፍ፡ ከምቲ “ዘይሓፍር ድሙስ ገብረማርያም ስሙ” ዝበሃል፡ ጌና ኣብ ውሽጡ ከም ጉጅለ ኮነ፡ ምስ ህዝቢ ኤርትራ ዘይተዓርቀ ይቕረ ዘይበሃሎ፡ ኣዝዩ ዝተረሓሓቐ ፍልልይ እንዳሃለዎ፡ ኣብ ዞባና ዓራቓይን ጐብለል ሓቢርካ ናይ ምንባርን ክኸውን ፈቲኑ። እንተኾነ እቲ ንህዝቢ ኤርትራ ዝጸልኣሉን ዝጭቁነሉን ጠላም ባህሪኡ፡ እንተገሸ እውን ምስኡ ክኸይድ ግድን ስለ ዝነበረ፡ እቲ ብጉልባብ ኣተዓራቕነት ናብ ደገ ኬድካ ምስልኻ ናይ ምጽብባቕ ሕልሙ ኣይሰመረሉን። ምናልባት እውን ደሓን ዝነበሩ ወገናት ንሱ ምስ ገሾም ኣጣቚሱ ዘበኣሶም ከይኮኑ ናይ ብዙሓት ግምት እዩ። ኣብ ውሽጣዊ ግርጭት ኢትዮጵያ ንዝጸንሖ ናይ ምብላሕ ብጽሒት እውን ዘርኢ እዩ። ምስዚ ኩሉ ግና እታ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዝጀመራ ጉልብብቲ ዝምድና ቀጺላ። ምቕጻላ ጥራይ ዘይኮነ ሓቀኛ ባህርን ድሌትን ጉጅለ ህግደፍ ካብቲ ዝምድና እንታይ ከም ዝነበረ ናብ እተርእየሉ ናይ ዝርያ ደረጃ ከም ዝበጸሐት ብግብሪ ተርኢ ኣላ።
ውልቀ-መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብዝሰርሖ ንልኡላውነት ኤርትራ ኣብ ምልክት ሕቶ ዘእትው ሓሳዊ ናይ ሰላም ድራማ፡ ናይ ዝተወሰኑ መንግስታት ከባቢና ቀልቢ ስሒቡ ከም ዝነበረ ናይ ቀረባ ተዘክሮና እዩ። ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዓሊ ኮይኖም፡ ኣብ ሳዑዲ ዓረብያን ሕቡራት ኤመራትን ከይዶም ዝተመረቕዎን ወርቂ ዝተሰለምዎን ናይዚ ኣብነት እዩ። ብኣንጻሩ ነዚ ጉዳይ ብሓያል ምጥርጣር ዝረኣየኦ ሃገራት ኣለዋ። እዚ ናይ ክልተ “መሓዙት” ኢሳያስን ኣብይን ንፕረሲደንት ሶማልያ ኣኸቲልካ ፈቐዶ ከተማታት ኮለል ምባል፡ ኣባል ኢጋድ ዝኾና ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብጽቡቕ ዓይኒ ዘይምርኣየን ከም መርኣያ ዝጥቀስ እዩ። ኢሳይስ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ብማዕዶ ካብ ምጥቛስ ሓሊፉ ኢዱ ኣእትዩ ደም ኤርትራውያን መንእሰያት የፍስስን ስሞም ብራስያን ዓመጽን የጸልምን ኣሎ። ምናልባት እውን ንመጻኢ እንታይ ከም ዝጐተሉ ከይተረደአ፡ በቲ ዘይንታዩ ዝፈሰሰ ደም ኤርትራውያን ናይ ልቡ ከም ዝመለኣሉ ጌሩ ወሲድዎ ይኸውን።
ናይ መራሒ ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢድ ምእታው፡ ህዝቢ ኤርትራ ብብዙሕ ምኽንያታት ዘይድግፎ እዩ። ሕዝቢ ኢትዮጵያ እውን ኣይደገፎን ጥራይ ዘይኮነ “ስለምንታይ ወተሃደራት ኤርትራ ኣብ ጉዳይና ይኣትዉና?” ዝብል ሕቶ የልዕል ኣሎ። ርሑቕ ከይከድና ናይቲ “ሰሜን እዝ” ዝበሃል ኣካል ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣዛዚ ሜጀር ጀነራል በላይ ስዩም፡ ኣብ ከተማ መቐለ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ ኣኼባ ብወግዒ፡ “ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ተሳቲፉ እዩ። እንተኾነ ባዕሉ እዩ ኣትዩ እምበር ኣይዓደምናዮን” ዝበልዎ ዘገርም ዘረባ ምጥቃስ ይከኣል። እዚ ኣበሃህላኦም በቲ ሓደ ወገን ነቲ ገለ ምስ ህግዲፍ ሕግብግብ ዝበሉ ኤርትራውያን፡ እቲ ብስም ናይ ወጻኢ ጉዳያት ሚኒስተር ተላኣኣኺ ኢሳያስ ዝኾነ ዑስማን ሳልሕን ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣብይ ኣሕመድን ክሓባብእዎ ፈቲኖም ዝነበሩ ወተሃደራዊ ጣልቃ ኣእታውነት ህግደፍ ዝቃልዕ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ናይ ኢሳያስ ኣብ ዘጉዳይካ ናይ ምእታው ክቱር ህርፋን ዘመልክት እዩ። ካብዚ ክዉን ሓቂ ነቒሎም፡ ነቲ ኢድ ኣእታውነት ኣፍደገ ዝኸፈተ ናይ ክልቲኦም መራሕቲ “ዘይግሉጽ” ክንብሎ ዝጸናሕና ዝምድና “መርህ-ኣልባ” ኢሎም ዝገልጽዎ ኢትዮጵያውያን መስተውዓልቲ ብዙሓት እዮም።
ነቲ ኢሳያስ “ብዕራይሲ ዝበልዖ ሳዕሪ እምበር፡ ዝጽበዮ ገደል ኣይረኣዮን” ዝብል ምስላ ወለድና ከየስተውዓለ፡ ዝኸዶ መንገዲ ተኸቲሎም፡ ዝውጥርዎ ምዕባለታት ክረኣዩ ጀሚሮም ኣለዉ። ምትፍናን ኢትዮጵያን ሱዳንን ናይ ግብጺ ብድሕሪ’ቲ መጋረጃ ደቂቕ ምጽንጻንን ሓደ እዩ። በቲ ካልእ ወገን ከኣ ናይተን ኢሳያስ ከም ኣንጭዋ ክልተ ዓንዴል፡ ንሓንሳብ ምስቲኣ ንሓንሳብ ከም ምስተን ካለኦት እንዳውደኽደኸ ገንዘብን ንዋትን ዝቕበለለን ዝነበረ ሃገራት ሓድሽ ኣሰላልፋ ይረአ ኣሎ። ሳዑድ ዕረብያ፡ ሕቡራት ኤማራት፡ ባህሬንን ግብጽን ምስታ ኢሳያስ ዝጠለማ ኳታር ተዓሪቐን ኣብ ልዕሊኣ ኣንቢረንኦ ዝነበራ እገዳታት የልዕላላ ኣለዋ። ኣብቲ ዕርቀን ከኣ ረብሓን ልኡላውነትን ሱዳን ምዕቃብ ኣብ ቅድሚት ኣስፊረናኦ ኣለዋ።
ነዚ ተኸቲሉ ናይ “ጠፋእናባ” ብዝመስል ሸበድበድ እታ 2ተ ቀወምቲ ዝኣባላታ ጉጅለ ልኡኽ ኢሳያስ ናብ ካርቱም ከይዳ። ንጽባሒቱ ከኣ ናይ ሱዳን ልኡኽ ናብ ኣስመራ መጺኡ። እዚ ኩሉ ምዕልባጥ ከኣ፡ ያኢ ኢሳያስስ ንኢትዮጵያን ሱዳንን ዓሪቑ ጉዳያት ከህድእ ይሕልን ከም ዘሎ እዩ ዘመላኽት። እንተኾነ ክሳብ ሕጂ ኣይሰለጦን። ኣብዚ እዩ ከኣ በቶም ንሕዱር መናቖቲ ባህርያቱ ዝፈልጡ ወገናት “ህግዲፍሲ ይጽይቕ እምበር፡ ኣይዓርቕን” ዝበሃል ዘሎ። ዓራቓይ ክትከውን ብውሕዱ ዘቤታዊ ጉዳይካ ወጊንካ፡ ኣካል ናይቲ ዕርቂ ዘድልዮ ምስሕሓብ ክትከውን ኣይከኣልን። ጉጅለ ህግዲፍ ግና ከምቲ ንዕዘቦ ዘለና በቲ ሓደ ኢዱ ኣብቲ ጐንጺ እንዳቋማጥዐ እዩ፡ በቲ ሓደ ኢዱ ዓራቒ ክኸውን ዝደሊ ዘሎ።
መሰል ምውሳን ኣብ ጉዳዩ፡ ዝተነፈገ ህዝቢMonday, 04 January 2021 09:51 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ህዝቢ ኤርትራ ከም ዝኾነ ካልእ ህዝቢታት ዓለም ዘይሓልፍን ዘይነጽፍን በዓል ክቡር ባሕሪ ታሪኽ እዩ። ኩሎም ካብዚ ህዝባዊ ባሕሪ ዝወጹ፡ ኣብ ጉዳይ ሃገሮምን ህዝቦምን ተመሳሳሊ ኣተሓሳስባ ብዘለዎም ዜጋታት ዝምስረት ፖለቲካዊ ሰልፊ፡ ውድብ፡ ማሕበርን ካልእ ምልዕዓልን ከኣ ኣካል ናይዚ ህዝቢ ካብ ምዃን ሓሊፉ፡ ምስ ህዝቢ “ናይ ሓደ ቅርሺ ካለኣይ ገጽ እየ” ኢሉ ክንየትን ክመዓራረን ኣይክእልን። ብኣተሓሳስባኡ ናይ ህዝቢ ተቐባልነት ክረክብ ክጽዕርን ህዝቢ ነቲ ይምእመኣኒ እዩ ዝበሎ እምነቱ ከንብረሉን ከኣ ንቡር እዩ።
እቲ ንቀጻልነቱ ከድልዮ እንከሎ፡ ህዝብና ንዘለዎ ፍቕሪ ሃገርን ንሰማእታቱ ዘለዎ ዓሚቕ ክብርን፡ መዝሚዙ ንገዛእ ርእሱ ምስ ህዝቢ ክጠብቕን ከደባለቕን ዝህቅን ጉጅለ ህግደፍ ግና፡ ብዘይካ ሓይልን ዓመጽን ኣካል ህዝቢ ኤርትራ ከብሎ ዝኽእል ኣተሓሳስባን ሕጋዊ ምትእስሳርን’ኳ የብሉን። ሓደ ምእንቲ ህዝቢ ይቃለስ እየ ዝብል ውድብ ወይ ሰልፊ፡ ቅድሚ መላእ ህዝቢ ክውክል ምምጥጣሩ፡ ኣቐዲሙ ምስቶም ውሱናት ኣባላቱ ዘተኣሳስሮ ትካላዊ መስኖ፡ ዝምረሓሉ ቅዋምን ንከዕውቶ ዝትልሞ ሸቶ ክህልዎን ከኽብሮን ንዘውጸኦ ሕግታት ዘለዎ ምእዙዝነት ከውሕስን ክበቅዕ ይግባእ።
ብመንጽርዚ ክንርእዮ እንከለና፡ እቲ ኣብ ማእከል ጐልጐል፡ ብዘይካ ጉልበት ጥልመትን ካልእ እንዶ ዘየብሉ ክነሱ፡ “ካልእ ገጽ ናይ ህዝቢ ኤርትራ እየ” ክብል ዘይሓፍር ጉጅለ ህግደፍ፡ ነቶም ዝርካቦም ንገለን ኣእሚኑ ንገለን ከኣ ኣደናጊሩ ወይ ብግዝያዊ ጠቕሚ ኣስዲዑ ኣብ ጐኑ ዘሰለፎም ኣባላቱ’ኳ ካብ ዝጠልሞም ነዊሕ ግዜ ኮይኑ እዩ። ነቲ ብሕጋውን ዲሞክራስያውን ምርጫ ዘይኮነስ፡ ብኢደወነኑ ከካብቲ ዝደለዮ ኩርነዓት እንዳቆንጠረ ዘቖሞ መሪሕነታዊ ኣካላቱ ካብ ዝጥንጥኖ እውን ሎሚስ ቀደም ኮይኑ እዩ። ናይቲ ዝሽቅጠሉ ጉጅለ ጉባአ ወይ ናይ መሪሕነታዊ ኣካላቱ ኣኼባ ዝበሃል ቋንቋ ካብ መዝገቡ ቀደም ሓኺኽዎ እዩ። ነዚ ዕሙት ኣካይድኡ ንዝነቐፉ ኣካላት ከኣ ብኸቢድ ገበን ይኸሶም። ስለዚ ጉጅለ ህግደፍ ኣንዳተጸልጸለን እንዳደስከለን ቅድም ናብ ጉጅለ ኢሳያስ ወሪዱ። ሎሚ ከኣ እነሆ ኣብ ኢድ ሓደ ውልቀ መላኺ ባእታ በጺሑ። ነዚ ኣቐሚጦም በቲ ሓደ ወገን እቲ ጉጅለ ንህዝቢ ኤርትራ ከም ዝውክል፡ በቲ ካልእ ወገን ከኣ ህዝቢ ኤርትራ ናይቲ ጉጅለ መራሒ ብዘመሓላልፎም ውሳነታት፡ ብዝወስዶም ጽሉላት ስጉምትታትን ከም ሳዕቤናቱ ናይ ዝፍጠር ገበን ከም ዝሕተትን ኣምሲሎም ከቕርብዎ ዝፍትኑ ከጋጥሙ እንከለዉ ካብ ምግራም ሓሊፉ ዘተዓዛዝብ እዩ። “ሕነ ቀራናትስ ንጓዕማማት” እውን የብል።
መብዛሕቶም ኣሚነምሉ ድዮም ተገሪሆም ኣባላት እቲ ጉጅለ ዝነበሩ ኤርትራውያን ካብ ዝርሕርሕዎ ነዊሕ ግዜ ኮይኑ ኣሎ። ምርሕራሕ ጥራይ ዘይኮነ ምእንቲ ራህዋን ቅሳነትን ህዝቦም ኣንጻርቲ ጉጅለ ይቃለሱ ኣለዉ። ከምቲ “ካብ ብሱል ጥረ ኣይሰኣንን” ዝበሃል ግና ኣዝዮም ውሑዳት ጌና በቲ ቀደም ዝጀመርዎ ካብ ጭረሖ “ንኺድ ጥራይ” ዘይተመልሱ እውን ኣለዉ። እንተኾነ ናይ ግዜ ጉዳይ እንተዘይኮይኑ እዞም ውሑዳት እውን ነቲ ጉጅለ ራሕሪሖም ኣካል እቲ ቃልሲ ምእንቲ ለውጢ ከም ዝኾኑ ዘጠራጥር ኣይኮነን።
እቲ ጉጅለ ኣይኮነንዶ ንህዝቢ ኤርትራ ክውክል ከምቲ “ኣደኻስ ብስም ኣይትወጽዕካ” ዝበሃል፡ ነቲ ብዲሞክራስን ፍትሕን ዘቀናጅዎ ጉጅለኡ እውን ከም ዝጠለሞ ካብ ዘመልክቱ ኣብነታት፡ እቲ ኣጀማምራ ዝምድናኡ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ከም ኣብነት ዝውሰድ እዩ። ነቲ ዝምድና ንምጽብባቑኳ፡ “ዝምድና ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን” ኢልካ ንምጥማቑ እንተተፈተነ፡ ናይ ክልተ ህዝብታት ዘይኮነ ናይ ክልተ “መራሕቲ” ጥራይ ምንባሩ ንክቃላዕ ግዜ ኣይወሰደን። መላእ ህዝቢ ኤርትራስ ይትረፍ፡ ኣባላትን ትካላትን ጉጅለ ህግዲፍ እውን ብዘይካ ኣብ ዝኽሪ መዓልቲ ሰማእታት 20 ሰነ ብመደረ ዲክታተር ኢሳያስ ክጥቀስ እንከሎ እዩ ሰሚዑ። ድሕሪኡ እንተኾነ እውን እቲ ዛዕባ ኣዝዩ ኣገዳሲ ክነሱ፡ ኣብ ኣኼባ ማእከላይ ኮሚተ፡ ኣብ ርክብ ፈጻሚ ኣካል ናይቲ ጉጅለ ወይ ካቢነ ሚኒስተራት ተራእዩ ተወሲኑ ክብል ዘኽእሎ ሓበሬታን ሞራልን ከምዘይነበሮን ክሳብ ሕጂ እንተኾነ እውን ከምዘየብሉ ርኡይ እዩ። ስለዚ እቲ ዝምድና ነቲ ጉጅለ ከም ውዳበ ከም ዘይውክል ንጹር ካብ ኮነ፡ ንህዝቢ ኤርትራ እውን ከም ዘይምልክት ውሁብ እዩ። ውጽኢቱ’ውን ከምኡ እዩ።
ጉጅለ ህግዲፍ ሓጥያት ክፍጽም እንከሎ፡ ምእንቲ መሳኽምቲ ገበን ክኾኖ፡ ፈታዊኡ ተመሲሉ ከም ቁርዲድ ናብ ህዝቢ ምልሓግን ምጽጋዕን ኣመሉ እዩ። እቲ ጉጅለ ብኸምዚ ዓይነት መህደሚ ክጣበብ ምስቲ ሸፋጢ ባህሪኡ ርዱእ እዩ። ንኣብነት ኣብዚ እዋንዚ ምእታው ሰራዊት ኤርትራ ናብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ንህዝቢ ኤርትራ ከም ዝምልከቶ ኣምሲልካ ምግላጹ ንሰምዕ ኣለና። ካብዚ ሓሊፉ እቲ ሰራዊት ኣብቲ ውግእ ፈጺምዎ ተባሂሉ ዝኽሰሰሉ ዘሎ ስርቂ፡ ቅትለትን ምዕናው ትካላትን ንህዝቢ ኤርትራ ከም ዘይውክል ፍሉጥ ክነሱ፡ ከምዝውክል ኣምሲልካ ብምቕራብ ክርክርን ክትዕን ይስማዕ ኣሎ።
እቶም ኣብዚ ተሃዋሲ ዛዕባታት ንግደ ህዝቢ ኤርትራ ብዝምልከት ዝከራኸሩ ዘለዉ፡ ቅድሚ ኩሉ ክግንዘብዎ ዝግበኦም መሰረታዊ ጉዳይ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ገዛእ ጉዳዩ እውን ዝኾነ ይኹን ናይ ምውሳን ተሳትፎ ዘይብሉ ምዃኑ እዩ። ግዳይ ናይቲ ኢሳያስ ዝጽይቖ ካብ ምዃን ግና ዓዲ ኣይወዓለን። ህዝቢ ኤርትራ ንጉጅለ ህግዲፍ ዝቆጻጸረሉ ሕገመንግስታዊ ውዕልን ትካላዊ መራኸብን ዘየብሉ ምዃኑ እውን ግንዛበ ክረክብ ይግበኦ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከቢድ ኣርዑት ምልኪ ይነብር ከም ዘሎ፡ ኣይኮነንዶ ኣብ ድርኩዂት ሃገርና ዘለዉ ተጋሩን ካለኦት ኢትዮጵያውያንን ኣብ ኣዝዩ ርሑቕ ኩርነዓት ዓለም ዘለዉ ወገናት እውን ይፈልጥዎ እዮም። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይወዓሎ ክውንጀል ኣይግበኦን። ምናልባት ኮነ ኢሎም ሓጥያት ጉጅለ ህግዲፍ ንምፍዃስ ወይ ንምሕባእ ንህዝብና ኣብ ዘይወዕሎ ገበን ከእትዉዎን ነቲ ክቡር ስሙ ክድዉኑን ዝህቅኑ ወገናት እንተልዮም “ኣይፋልኩምን ናብ ልብኹም ተመለሱ” ኢና እንብሎም።
2020 ኣፋኒና፡ 2021 እንክንርከብWednesday, 30 December 2020 20:41 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ-ሰዲህኤ
መዓልቲ ብመዓልቲ፡ ሰሙን ብሰሙን፡ ወርሒ ብወርሒ ከምኡ እውን ዓመት ብዓመት ክተኻኽኡ፡ ማንም ዘይቅይሮ ንቡር መስርሕ እዩ። እነሆ ከኣ በዚ ዝኾነ ኣካል ጠማዚዙ ከቐልጥፎ ወይ ከደንጉዮ ዘይክእል መስርሕ 2020ን 2021ን ሓላፍነት ኣብ ዝረኻኸባሉ እዋን ኮይንና “እንኳዕ ካብ ኣረጊት ዓመት ናብ ሓድሽ ዓመት ኣብጸሓኩም ኣብጸሓና” ኣብ እንበሃሃለሉ ንርከብ። በዚ ኣጋጣሚ ንመላእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻእን እንኳዕ ናብ ሓድሽ ዓመት 2021 ኣብጸሓካ፡ ሓድሽ ዓመት ናይ ሰላም፡ ቅሳነትን ዕቤትን ዝያዳ ከኣ ካብ ወጽዓ ናብ ራህዋ መሰጋገሪት ዓመት ትኹነልካ” ንብሎ።
ኣይኮነንዶ ካብ ዓመት ናብ ዓመት ነዊሕ ጉዕዞ ክትሰግር እንከለኻ፡ ሓጺር ተጓዒዝካ ናብቲ ዝተጸበኻዮ ክትበጽሕ እንከለኻ ምሕጓስን ምምስጋንን ልሙድ እዩ። በቲ ዝሓለፈ ምሕጓስ ጥራይ ዘይኮነ፡ መጻኢኻ ዝሓሸ ምእንቲ ክኾነልካ ሰሰናዩ ምትምናይ እውን ናይ ግድን ስለ ዝኾነ፡ ናይ ኤርትራን ህዝባን መጻኢ ብሩህ ክኸውን ናይ ኩልና ባህጊ እዩ። እንተኾነ ባህጊ ብግብራዊ ስራሕን ጽንዓትን እምበር ብትምኒትን ትጽቢትን ዝረጋገጽ ስለ ዘይኮነ፡ ኩልና እቶም ጸጽቡቑ በሃግቲ፡ ኣብ ዘዘለናዮ እሞ ከኣ ሓቢርና በበቲ እንኽእሎ፡ ክንሳተፍን ከነበርክትን በዚ ኣጋጣሚ ድልዉነትና ከነሕድስ ይግበኣና።
ቃልሲ ካብቲ ዘለኻዮ ዝሓሸ ኩነታት ንምፍጣር ዝግበር ናይ ሓባር ጻዕሪ እምበር፡ ውሱናት ወገናት ብዘይ ዝጭበጥ ምኽንያት ንጹሃት ሰባት ዝድህኽሉ ኣይኮነን። ብዛዕባ መጻኢ ምሕሳብ ማለት ዝሓሸ ምጽባይን ምምዕዳውን ማለት እዩ። ንሕና ኤርትራውያን እውን ኣብ ምፍናው 2020 ኮይና፡ እንምነዮን እንጽበዮን ዝሓሸት ዓመተ-2021 እዩ። እዛ ንቕበላ ዘለና ዓመት ከምተን ቅድሚኣ ዝነበራ ኮነ ድሕሪኣ ዝመጻ ብማዕረ ዝተዋህበትና ናጻ ህያብ እያ። ዝሓሸት እንገብራ ከኣ ንሕና ኢና። ነዛ ነፋንዋ ዘለና ዓመት “ደሓን ኩኒ” ክንብላ እንከለና፡ ብጥሪኡ ዘይኮነ፡ ከመይ ከም ዝነበረት ሓደሓደ ነጥብታት ምጥቃስ፡ ኣብ ቀጻሊት ዓመት እንታይ ከም ዝጽበየና ንምምልኻት ጠቓሚ እዩ።
2020 ብመንጽር ዓለም ምዝርዛርን ምድህሳስን ንኸይገፍሓና ብሓጺሩ “ኣሻቓሊት ከም ዝነበረት ርዱእ’ዩ” ኢልካያ ምሕላፍ ተመራጺ እዩ። ብደረጃ ሃገርና ኤርትራ ከኣ እቲ ንዓመታት ዝተነድቀ ወጽዓ ህግዲፍ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ መሊሱ ዝበኣሰላ እምበር ጩራ ራህዋን ለውጥን ዝተራእየላ ኣይነበረትን። እኳ ደኣ ህግዲፍ ተላባዒ ሕማም ኮቪድ-19 መዝሚዙ፡ ቀረብን ካልእ ምድላውን ኣብ ዘየብሉ ኩነታት ብዝፈጠሮ ወጥርን ዕጽዋን ህዝብና ዝያዳ ዝሓለፋ ዓመታት ዝተሻቐለላን ሕሰም ዝረኣየላን ዓመት ኮይና እያ ትሓልፍ ዘላ። እቲ ዕርቃን፡ ጥሜት፡ ስደት፡ ማእሰርትን ቅትለትን ብኩራት ኩሉ መሰረታዊ ሰብኣውን ዲሞክራስያውን መሰላትን ዝያዳ ዝሓለፋ ዓመታት ዝተራእየላ ዓመት ኮይና እያ ትገድፈና ዘላ።
እዛ ዝሓለፈት ዓመት ንኤርትራዊ ጉዳይና እውን ዝለከመ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ትግራይ ዘሕዝን ኣዕናዊ ውግእ ዝተጋህደላ እያ። እዚ ውግእ ዞባዊ መልክዕ ሒዙ ብምምጽኡ እዛ እንኣትዋ ዘሎና ዓመት 2021’ውን ናይዚ ግዳይ ተረካቢት ኮይና እናተሓመሰት ከይትሓልፍ ዘሰክፍ እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ ከኣ ጉጅለ ህግደፍ፡ ንኤርትራውያን ዝምልከት ኣብ ሃገርና ዝዓሞ ዋኒን ከም ዝሰኣነ፡ መራሒኡ ዲክታቶር ኢሳያስ ኣፈወርቂ ብዝሃንደሶ፡ ረብሓ ኮነ ፈቓድ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዘየብሉ፡ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ብገዚፍ ዓቕሚ ምስታፉ እዩ። 2021 ካብ 2020 ትርከቦ ካብ ዘላ ብደሆታት ኣብ ርእሲቲ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ዋኒናት እዚ ዝኸበደ እዩ። ጉጅለ ህግዲፍ ነዚ ኣብ ኢትዮጵያ ንክእጐድ ዘበርከተሉ ውግእ መዝሚዙን ንዓለም ለኻዊ ሰብኣዊ ሕግታትን ቻርተራትን ጥሒሱን ኣብ ልዕሊ ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝፈጸሞ በደል እውን ካብ ኣሉታዊ ምዕባለታት ዓመተ-2020 እዩ።
በቲ ካልእ መዳይ ንሕና ሓይልታት ለውጢ ኤርትራውያን፡ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ብዘመዝገብናዮ ኣውንታ ክንሕበን ይግባኣና። ምኽንያቱ ንወሳኒ ዓወትና ሰረት ክኾኑ ዝኽእሉ ስራሓት ኣበጋጊስና ስለ ዘለና። ንእሽቶ ከይሓዝካ ናብ ዓብይ ውሑድ ከይሓዝካ ከኣ ናብ ብዙሕ ምስጋር ኣይከኣልን ኢዩ። ካብዚ ብዘይፍለ ከኣ በቲ ዘምከናዮ ዕድላት ክንሓስብን ክንጠዓስን ናይ ግድን እዩ። ብፍላይ ከኣ ሎሚኸ በቲ ኣብ ኢድና ዘሎ ዓቕሚ፡ በሪኽና ምእንቲ ክንርአ “እንታይ ንግበር?” ንዝብል መሰረታዊ ሕቶ ቅልጡፍ መልሲ ክንረኽበሉ ግድን እዩ።
ኣብ 2020 ካብቲ ኣብ ደንበ ተቓወምቲ ሓይልታት ህጹጽ ተደላይነት ዝነበሮ ሓድነት ሓይልታት ተቓውሞ ኣብ ዝምልከት ከምቲ ንጽበዮኳ እንተዘይኮነ፡ ብኣዝዩ ዘገምታዊ ቅልጣፈ እናተጐዓዝና፡ ዝተወሰነ ርሕቀት ኬድና ኣለና። ኣብ ትሕቲ ኣወሃሃዲ ኣካል ምጥርናፍ ፖለቲካዊ ሓይልታት ኤርትራ (ፖሓኤ) ዝተፈላለያ ሓይልታት ዕማም ኣብ ምምስራት ምብጻሕና ሓደ ተስፋ ዝህብ ስጉምቲ እዩ። እዘን ሓይልታት ዕማም ዝያዳ ኣድማዕቲ ከም ዝኾና ምግባር ከኣ ኣብ 2021 እውን ኣገዳሲ ዕማምና ኮይኑ ዝቕጽል እዩ። እዚ ናይ ውሱናት ዕማም ዘይኮነ፡ ንኹልና ዝምልከት ስለ ዝኾነ፡ ኤርትራዊ ህዝባዊ ምልዕዓላትን ምንቅስቓሳትን እውን ንዓመተ-2021 ብመንጽርዚ ክቕበልዋ ተስፋና ልዑል እዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ዓዲ ይሃሉ ኣብ ወጻኢ፡ እዛ ንኣትዋ ዘለና ዓመት ንጉጅለ ህግዲፍ ኣወጊድካ ዓወት ዝረጋገጸላ ክትከውን ብትስፉው መንፈስን ሕራነን ክቕበላ ይግበኦ። ሒዝናዮ ዘለና ናይ ለውጢ ጉዕዞ፡ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን እምበር፡ ካብ ብርሃን ናብ ጸልማት ኣይኮነን። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዛ ንርከባ ዘለና ዓመት እቲ ብርሑቕ ነማዕድዎ ዘለና ብርሃን መሊኡ ምእንቲ ክበርህ ንኹሉ ክኢሉ ቃልሱ ዘሕይለላ ክትከውን ኣብዚ ኣጋጣሚ ንጽወዖ።
መላእ ኣባላት ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ)፡ ኣብዛ ነፋንዋ ዘለና ዓመት ብመሰረት ናይ ሰልፎም ፖለቲካዊ መደብ ዕዮን ቅዋምን ዝነኣድ ጽንዓትን ተወፋይነት ኣርእዮም እዮም። ኣብ ሰልፋዊ ግቡእን ሓላፍነትን ጥራይ ከይተሓጽሩ ከኣ ኣብ ኩሉ ኤርትራዊ ናይ ለውጢ መድረኻት ብምሉእ ዓቕሞም ከበርክቱ ጸኒሖም። ኣብዛ እንርከባ ዘለና ዓመት 2021 እውን ነዚ ዝጸንሐ ኣበርክተኦም ከም ዘዛይድዎ እምነትና ልዑል እዩ።
ኢሳያስ፡ ሎሚኸ ምስ መንኮን’ዩ ከሻሩ?Tuesday, 22 December 2020 10:21 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ዞባ ቀይሕ ባሕርን ምብራቕ ኣፍሪቃን፡ ኣዝዩ ክሳዳውን ተበሃግን ምዃኑ ርዱእ እዩ። ከምቲ “መልክዐኛ ኣበረኛ” ዝበሃል ከኣ ናይ ብዙሓት ቀልቢ ስለ ዝስሕብ ናይ ስግኣት ከባቢ ካብ ምዃን ዓዲ ኣይወዓለን። ብሰንክዚ ኩሉ ግዜ ካብ ናይ ሓያላት ጠመተ ናጻ ኮይኑ ዘይፈልጥ ከባብያዊ ተሃዋስነት ኤርትራን ህዝባን እውን ግዳይ ክኾኑ ጸኒሖም እዮም። ብፍላይ ከም ጉጅለ ህግዲፍ ኣብ ዝኣመሰለ ጉዳይ ህዝቢ ዘይጉዳዩ ተጣላዒ ኣብ ዝወደቐትሉ እቲ ተጽዕኖ ቀሊል ከምዘይኮነ ንዕዘቦ ዘለና እዩ።
ኣብዚ ዞባ ኣብ ሓደ ኩርናዕ ዘጋጥም ምዕባለ፡ ኣብኡ ተደሪቱ ዝተርፍ ዘይኮነ፡ ቀልጢፉ እዩ ዝልሕም። ከምኡ ብምዃኑ እዩ ከኣ “ጸገምን ሻቕሎትን ዘይፍለዮ ተበሃጊ ከባቢ” ዝበሃል። በብግዜኡ ኣብ የመን፡ ሶማልያ፡ ሱዳን፡ ኢትዮጵያን ደቡብ ሱዳንን ከጋጥሙ ዝጸንሑ ምዕባለታት ክሳብ ክንደይ ኣብ ሕድሕዶም ክለሓሙ ከም ዝጸንሑ ምዝካየር ኣገዳሲ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ከኣ እነሆ ዝተፈላለዩ ሓደስቲ ምዕባለታት ይረኣዩ።
እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝሓለፈ ዝያዳ 2ተ ዓመታት ክሕቆን ዝጸንሐ ፖለቲካውን ሕገ-መንግስታውን ምስሕሓብ ናብ ውግእ እንተ ማዕቢሉ ኣብታ ሃገር ጥራይ ከምዘይድረት ኣብ ግምት ብዙሓት ዝጸንሐ እዩ። ኤርትራኳ ብሰንኪ ሻራውን ዘይሓላፍነታውን ኣተሓሕዛ ኢሳያስ ኣካልቲ ኣብ ኢትዮጵያ ክባራዕ ዝኽእል ውግእ ከም እትኸወን ኣቐዲሙ ዝተፈልጠ ነይሩ። እቲ ክፍራሕ ዝጸንሐ ውግእ ኣብ መንጎ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ተጀሚሩ ጋና 2ተ ኣዋርሕኳ ከይመለኦ፡ ምስኡ ዝምድና ዘለዎም ዝመስሉ ዞባዊ ምዕባለታት ይቀላቐሉ ኣለዉ። ነዚ ውግእ ስዒቡ ዝቀላቐል ዘሎ ኣሰላልፋ፡ ምስቲ ኣቐዲሙ ኣብ ጉዳይ ምህናጽ ናይ ኢትዮጵያ ዓብይ ኣግእዞ ዲጋ ዝጸንሐ ኣሰላልፋ ዝምድና ዘለዎ እዩ ዝመስል።
ነቲ ኣሰላልፋ ቁሩብ ንድሕሪት ምልስ ኢልና እንተረኣናዮ፡ ኣብዚ ቀረባና፡ ናይ ህግዲፍን ናይ ህወሓትን ንሓንሳብ ብምቅርራብን ክቱር ፍቕርን፡ ንሓንሳብ ከኣ ብምርሕሓቕን ክቱር ጽልእን ክጐዓዝ ጸኒሑ፡ ሎሚ ኣብ ዝበለሐ ተጻራሪ ብርኪ ይርከብ። ካብዚ ቀረባ ግዜ ዝጀመረ ናይ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ህግዲፍን ናይ ዶ/ር ኣብ ኣሕመድ ሰልፊ ብልጽግናን ዝምድና ከኣ እነሆ ኣብ ኣዝዩ ጥቡቕ ዝምድና በጺሑ ኣሎ። ናይዞም ጥቡቕ ዝምድና ፈጢሮም ዘለዉ ኣካላት ቀንዲ ተልእኮ ከካብ ናትካ ሒሳብ ነቒልካ ብሓባር ንህወሓት ምውቃዕ ምዃኑ ናይ ብዙሓት ግምት ነይሩ ብግብሪ ከኣ ተራእዩ። ትጽቢቶም ብመንጽርቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ህልዊ ኩነታት ክሳብ ክንደይ ሰሚርሎም ከኣ ኣብ መጻኢ ዝረአ እዩ።
ካብዚ ፍንትት ኢልና፡ ወያ ኣብ ጉዳይ ዲጋ ኣባይ ንሓንሳብ ናብ ኢትዮጵያ ትቐርብ ንሓንሳብ ድማ ካብ ኢትዮጵያ ትርሕቕ ዝነበረት ሱዳን ድሕሪ ውግእ ኣብ ትግራይ ምጅማሩ “ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ሰለስቲአን ሃገራት ኣገዳዲ ስምምዕ ከይተፈረመ፡ ኣብ ቀጻሊ ክረምቲ ኣብቲ ዲጋ ማይ ከተዕቁር ኣይትኽእልን እያ።” ዝብል መግለጺ ኣውጺኣ ናብ ግብጺ ተጸጊዓ። ሳዑድ ዓረብያ ከኣ “ኣብ ጉዳይ ዲጋ ኣባይ ኣብ ጐኒ ረብሓ ሱዳንን ግብጽን እየ ዝስለፍ” ኢላ። ከም ኣካል ናይዚ ኣብ ጉዳይ ዲጋ ኣባይ ዝተራእየ ኣሰላልፋ ብዝመስል፡ ቅድሚ ወርሒ ሱዳንን ግብጽን ኣብ መሬት ሱዳን ናይ ሓባር ወተሃደራዊ ልምምድ ኣካይደን። ኣብዚ ሰሙን እዚ ከኣ ኣብ መንጐ ኢትዮጵያን ሱዳንን ካብቲ ናይ ቅድሚ ሕጂ ናይ ሓረስቶት ጠርበሽበሽ ልዕል ብዝበለ ኣብ ዘራኽበን ዶባት ተጋጭየን ኣብ ሕድሕደን ይካሰሳ ኣለዋ። ኣብ መንጐ ግብጽን ደቡብ ሱዳንን ክብ ለጠቕ ክብል ዝጸንሐ ብናይ ሓባር ወተሃደራዊ መደበር ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝተሰነየ ዝምድና፡ ዝበራበር ዘሎ እዩ ዝመስል። ኣብ መንጎ ሶማልያን ኬንያን ዘሎ ሓዞትሰዶ እውን ምስዚ ዞባዊ ወጥሪ ዝድመር እዩ።
ኢሳያስ ምስ ብልጽግና ኮይኑ ንህወሓት ምስ ወገአ፡ እሞ እዚ ዝረአ ዘሎ ኣሰላልፋ እንተደኣ ተወጢሩ፡ ምስ ሓዲኡ ናይ ምውጋን ግድነት ክህልዎ እዩ። ካብዚ ስግኣት ንምድሓንን ናይኩሉ ፈታዊ ኮይንካ ናይ ምቕጻል ህርፋን ከም ዘለዎ ዘመላኽት ዘሎ ከኣ ይመስል። ኣብዚ ቀረባ እዋን ንሓንሳብ ልኡኻቱ ናብ ሱዳን ክሰድድ፡ ንሓንሳብ ድማ ካብ ሳዑድ ዓረብያ ልኡካት ክቕበል ተዓዚብናዮ። ኣቐድም ኣቢሉ ባዕሉ ናብ ኢትዮጵያ፡ ግብጽን ሱዳንን ገሹ ምንባሩ እውን ካብዚ ፈሊኻ ዝረአ ኣይኮነን። ስለዚ ኢሳያስ ከምዚ ዝገብር ዘሎ ብሓቂ ናይ ምትዕራቕ ጽቡቕ ድሌት ሃልይዎ ዘይኮነ፡ ምስ መን ከም ዘሻሩን ካብ መን ዝያዳ ከም ዝጥቀምን ንምውሳን ክጋጥሞ ካብ ዝኽል ጸገም ንምውጻእ እዩ።
እቲ ኩነታት ኣብ ክንዲ ብምስምማዕ ዝውዳእ፡ ብኣንጻሩ እንተ ከሪሩ እሞ፡ እቲ ኣብ ጉዳይ ኣባይ ኣቐዲሙ ዝተራእየን ሕጂ እውን ኣብዚ ውግእ ዝንጸባረቕ ዘሎን ኣሰላልፋ እንተደኣ ቀጺሉ፡ ኢሳያስ ምስ መን ከም ዝውግን ክውስን ክግደድ እዩ። ኢሳያስ ኣብዚ ጉዳይ ንምውሳን ዝምርኮሰሉ ከም ኣመሉ ጅባኡ ዝመልኣሉን ዝገዘፈ ሃንዛ ኣሕቂፉ ዕድመ ስልጣኑ ዘናወሓሉን ሸነኽ ከም ዝብህግ ፍሉጥ እዩ። ተመኩሮ ተበላጺ ሕዝግድፉ እንተርኣና፡ ካልእ ገዲፍካ ምስ ሱዳን ክንደይ ግዜ ከም ዝተበኣሰን ክንደይ ግዜ ከም ዝተዓርቀን ምዝካር እኹል እዩ።
ኢሳያስ ምስ ኢትዮጵያዊ ሰልፊ ብልጽግና ናይ ምዝማዱ ቀዳማይ ዕማም ረብሓ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ግምት ዘየእተወ፡ ንህወሓት ወቒዕካ ሕነ ምፍዳይ ምንባሩ ብግብሪ ተራእዩ እዩ። ኣብዚ እዋንዚ ዝሰርሓሉ ዘሎ፡ ማእከላይ ነጥቢ ፖሊሲ ዝምድና’ውን ነገራዊ ረብሓ ምርካብ፡ ኣብ ኤርትራ ናይ ዘጋጥሞ ፖለቲካዊ ሕቶታት ኣቕጣጫ ምስሓትን ኣገዳሲ ባእታ ናይዚ ከባቢ ኮይንካ ናይ ምቕራብ ህርፋንን እዩ። ነዚ ሽውሃቱ የማለኣለይ ኢሉ ኣብ ዝሐለፉ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ሒዝዎ ዝጸንሐ መንግዲ ደጋጊሙ ከም ዝነገረና፡ ንኤርትራ ነቲ ብደምን ኣዕጽምትን ሰማእታታ ዝተነድቀ ልኡላውነታ ግሂሱ ናብ ኢትዮጵያ ምርካብ እዩ። ምስዚ ዝረአ ዘሎ ምዕባለታት’ውን ካብዚ ዝኣተዎ መጻወዲያ ኣይክወጽእን እዩ። ምስዚ ኩሉ ህርፋኑ ግና፡ ዋላኳ ቀዳማይ ሚኒስተር ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ኣብ ፓርላማኡ “በዓል ውዕለትና” ኢሉ እንተነኣዶ፡ ኣብ ዘራጊ ባህርያቱ ብዝሓደሮም ስግኣትን ስኽፍታን፡ ንህግዲፍን መራሒኡን ካብ ዝርዝር ጸላእቶም ሃገራትን መራሕትን ዘየውጽእዎም ኢትዮጵያውያን ፖለቲከኛታት ብዙሓት እዮም።
ጉዳይ ስደተኛታት፡ እዋናዊ ቀዳምነትና’ዩMonday, 14 December 2020 09:57 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ቅድሜና ዘለዉ ክንዘራረበሎም ዝግበኣና፡ ግን ከኣ ናይ ለውጢ መስመር ቃልስና ከየስሕቱና ክንጥንቀቐሎም ዝግበኣና እዋናውያን ዛዕባታት ኣዝዮም ብዙሓት እዮም። “ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ተሳቲፉዶ ኣይፋሉን? ኣብዚ ውግእ ዘስዓቦ ኣሰላልፋ መን ምስ መን ኣሎ? ካብቶም ገኒኖም ኣዛረብቲ ኮይኖም ዘለዉ እዮም።
እዞም ኣቐዲሞም ዝተጠቕሱ ናይ ዞባን ዓለምን ኣጀንዳ’ውን ኮይኖም ዘለዉ ዛዕባታት፡ ብዝያዳ ነቶም ኣንጻር ህግደፍ ዝተሰለፍና፡ ኤርትራውያን ኣዛረብቲ ክኾኑ ግድን እዩ። ምኽንያቱ ንመጻኢ ዕድል ኤርትራን ህዝባን ኮነ ነቲ ነካይዶ ዘለና ህዝባዊ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ናይ ምርግጋጽ ቃልስና ኣዝዮም ጸለውቲ ስለ ዝኾኑ። ኣብዚ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብ ውግእ ትግራይ ምስ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተሰሊፉ ኣንጻር ትግራይ ምስታፉን ዘይምስታፉን፡ ብሕብእብእ ዝሕለፍ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ደቂ ውሑዳት መራሕቲ ጉጅለ ህግደፍ ዘይኮኑ፡ ደቂ ህዝቢ ኤርትራ እዮም። እቲ ጉጅለ ንኢድ ኣእታውነቱ ዝምልከት ሓቂ ክነግረና ከይተጸበና፡ ናይቶም ኣብቲ ውግእ ተሳቲፎም ዝተወግኡ፡ ዝሞቱን ሃለዋቶም ዝጠፍኡን ወለድን ስድራቤታትን ሓዘኖምን ሻቕሎቶምን ይገልጹ ስለ ዘለዉ፡ ነቲ በለካ ለኸዓካ ገዲፍና፡ ነቲ ክዉን ከም መርተዖ ምውሳዱ ናይቲ ሕቶ መልሲ እዩ። እቲ “መን ምስ መን ይስለፍ?” ዝብል ኣብ ዝርዝር ከይኣተናን ብስምዒት ከይተደፋእናን፡ ኣየንኡ እዩ ርትዓውን ኤርትራዊ ረብሓ ዘረጋግጽን ዝብል ሕቶ ብዝምልስ መዐቀኒ ክንመዝኖ ይግበኦ። ናይ ክሳብ ሕጂ ኣቕጣጫ ኢሳያስን ናይ ብዙሓት ንኤርትራ ካብ ርእሳ ዘይወረዱላ ኢትዮጵያውያን ተንተንትን ጠመተ፡ ናበይ ገጹ የመዓዱ ከም ዘሎ ምስትብሃል ግና ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ።
“ኤርትራዊ ረብሓ” ዝብል ኣምር ብብዙሕ ኩርንዓት ዝረአ፡ ነብሱ ዝኸኣለ ዝርዝር ዘለዎ ኮይኑ፡ እቲ ኣብዚ እዋንዚ ቅድሚት ክንሰርዖ ዝግበኣና መዓቀኒ “ኤርትራዊ ህልውናን ልኡላውነትን” ክኸውን ከም ዝግበኦ ከነስተውዕል ይግበኣና። ብዝኾነ ይኹን ዝጸንሐን ዘሎን ፍልልያትን ህልኽን ኣወንዚፍና፡ ነዚ መሰረታዊ መዐቀኒ ክንስሕቶ ኣይግበኣናን። ምሕዝነት ኢሳይስ ኣፈወርቅን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ቀጻሊ መደባቶምን ሓደጋኡ ኣብ ልዕሊ ኤርትራን እንታይ ክኸውን ከም ዝኽእል ኣድቂቕካ ምግማት ከገድሰና እዩ። እዚ ንዕዘቦ ዘለና ናይ ጉጅለ ህግድፍ ከለፍለፍን ዘይምኽኑይ ኢድ ኣእታውነቱ ኣብ ውግእ ትግራይን ድሮ ህይወት ብዙሓት መንእሰያትን ንብረት ህዝቢ ኤርትራን ኣኽፊሉና ምህላዉ ውሁብ እዩ። እቲ ክስዕብ ዝኽእል ዘስገኣና ዋጋ ምውጋዱ ኮነ ምንካዩ ከኣ ብቃልስና ዝውሰን እዩ።
እቲ ከሻቕለናን ከተሓሳስበናን ዝግበኦ ካልእ ጉዳይ፡ እቲ ብሰንኪ ኢትዮጵያዊ መግዛእቲ ካብ 1967 ጀሚሩ ካብ ኤርትራውያን ዘይለቐቐ ስደትን መሪር ሳዕቤናቱን እዩ። ስደት ኤርትራውያን ብሰንክቲ ጉጅለ ህግደፍ ፊን ኣብ ዘዝበሎ ዝጽሕትሮ ውግኣት ክሳብ ሎሚ ኣይተገትአን። ስደት ኣብዚ እዋንዚ እዋናዊ ቀዳምነትና ዝኾነሉ ከኣ፡ ሃለዋት ኤርትራውያን ኣብ ኢትዮጵያን፡ ብፍላይ ድማ ኣብቲ ውግእ ዝካየደሉ ዘሎ ክልል ትግራይ ኣብ መደበር ስደተኛታት፡ ሽመልባ፡ ሕንጻጽ፡ ማይ ዓይንን ዓዲ ሓርሽን እዩ። እዚ መደበር ስደተኛታት ካብ ቀደሙ ስግኣትን ናይ ቀረባት ዋሕድን ዘይተፈልዮ ምንባሩ ዝዝከር እዩ ። እዚ ሎሚ ዝያዳ ዓሪጉ ዘሎ ስግኣት ከምቲ “ጠባይ መደበር ስደተኛ እዩ” ኢልና ክንሓልፎ ዝጸናሕና ኣይኮነን። እቲ መደበራት ስደተኛ ዝርከበሉ ከባቢ ቀጻሊ ውግእ ዝካየደሉ ዘሎ ብምዃኑ ኣይኮነንዶ ንዓና ሰብ ጉዳይ፡ ንዓለም እውን ኣሻቒሉ ዘሎ እዩ። ኣብዚ ውግእ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ይሳተፍ ስለ ዘሎን ጉጅለ ህግድፍ ኣብ ልዕሊቶም ራሕሪሐምዎ ዝተሰዱ መንእሰያት ሕነ ካብ ምፍዳይ ድሕር ከምዘይብል ስለ እንፈልጥ ሻቕሎትና ዝያዳ ክኸውን ግድን እዩ። ስግኣትን ሻቕሎትን ጥራይ ዘይኮነ ብግብሪ’ውን ብሰንክዚ ውግእ ኤርትራውያን ስደተኛታት ግዳይ ኮይኖም ከም ዘለዉ ከካብ ኩርናዑ ስግኣታት ይቃልሑ ኣለዉ።
ኣብዚ መደበር ስደተኛታት ብፍላይ ካብ 30 ሕዳር 2020 ንደሓር ሕክምና ኮነ ዝቕመስን ዝለሓስን የለን። ናይቶም ስደተኛታት ንብረት ዝርካቡን ናይቲ መደበራት ኣብያተ-ጽሕፈትን እውን ተዘሚቱ እዩ። እቲ ብሕጊ ዘይምራሕን ሕጊ ዘየኽብርን ጉጅለ ህግዲፍ ካብዚ መደበራት ስደተኛታት መንእሰያት ብሓይሊ ገፊፉ ናብ ኤርትራ ክወስድ እዩ ዝብል ስግኣት ሰማይ ዓሪጉ ዘሎ ስግኣት እዩ። ንመደብር ሽመልባ ጠቒሶም ብግብሪ ወሲዱ ኣብ ባረንቱን ከባቡኡን ኣስፊርዎም ዝብሉ ወገናት እውን ኣለዉ። ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታትን ካልኦት ሰብኣዊ ትካላትን ናይቲ መደበራት ደሃይ ዝፈልጥሉ መንገዲ ስለ ዝተዓጽወ ኣብ ሻቕሎት ኣለዉ። ኣብቲ መደበራት ሰብኣዊ ኣገልግሎት ይህቡ ናይ ዝነበሩ ትካላት ኣባላት ኣብ ሽረ ከም እተቐትሉ እውን ይንገር ኣሎ። ካብ ኤርትራውያን ስደተኛታት እውን ኣብ ከባቢ’ቲ መደበራት ብሰንኪ ዝተኻየደ ውግእ ዝሞቱን ዝትወግኡን ከም ዘለዉ ተፈሊጡ ኣሎ።
ዓቕሎም ዝጸበቦም ኣብቲ መደበራት ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት “ነብሰይ ኣውጽእኒ” ብዝብል ብሓፈሻ ናብ ሱዳን ሓዊስካ፡ ናብ ኩሉ ኩርንዓት፡ ብፍላይ ከኣ ብመንገዲ ማይ ጸብሪ፡ ለማልሞ፡ ዳባትን ጐንደርን ብዝረኸብዎ ኣጋጣሚ ብእግሪ ይኹን ብመጐዓዝያ፡ ናብ ማእከል ኢትዮጵያ ክኸዱ ዝፈተኑ ብዙሓት እዮም። በዚ ፈተነኦም ክሳብ ኣዲስ ኣበባ ዝበጽሑ ኣለዉ። ኣዝዮም ብዙሓት ከኣ ኣማኢት ብር ጨቐቕ ኢሎም ከፊሎም፡ ናብ ኣዲስ ኣበባ ገጾም ብኣውቶቡሳት እንዳተጓዕዙ ካብ ከባብታት ዓደርቃይ፡ ደባርቕ፡ ዳባትን ጐንደርን ብወተሃደራዊ ሓይሊ ተገዲዶም “ድሕሪ ሕጂ ክንሕልወኩም ኢና” ብዝብል ሸፈጥ፡ ናብቲ ውሕስነት ስለ ዝሰኣንሉ ዝገደፍዎ ናይ ትግራይን ኣምሓራን ፍሉያት ሓይልታትን መልሻን ዝዋግእሉ ዘለዉ ዝባደመ መደበራት ዝተመልሱ ኣለዉ።
ስለዚ ጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ኣዝዩ ተሃዋሲ ስለ ዝኾነ፡ እዋናዊ ቀዳምነትና ጌርና ክንወስዶ ይግበኣና። ቅድሚ ኩሉ ናብ ኤርትራ ከይዶም ግዳይ ማእሰርትን ቅትለትን ከይኮኑ ነቲ ዝምልከቶም ኣካላት ዘስምዕዎ ዘለዉ ምሕጽንታ ከነራጉዶ ንጽዓት። ካብዚ ሓሊፍና ዝዕንገልሉ ዕድል ንምፍጣር ከምቲ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ነዚ ጉዳይዚ ብዝምልከት “ኣብ’ዛ ፈታኒት እዋን እዚኣ ነዞም ኣብ ሓደጋ ዝርከቡ ስደተኛታት ዜጋታትና ኣድላዪ ሓገዝን ሓለዋን ክግበረሎም ንኹሎም ብቐረባ ዝምልከቶምን ንኣህጉራዊ ሕብረተሰብ ብሓፈሻን ኣጥቢቕና ንሓትት። ነቶም ካብ ናይ ውግእ ዞባ ወጻኢ፡ ኣብ ካልእ ቦታታት ኢትዮጵያ ዘለዉ ድማ ንድሕነቶም ህጹጽ ኣቓልቦን ደገፍን ክግበረሎም ምሕጽንታና ነቕርብ።” ዝበሎ፡ ካባና ዝሓሸ ዓቕምን ድምጽን ምስ ዘለዎም ሓቢርና “ኣለናልኩም” ዝብል ድምጽና ነስምዕ። ኩለን ኤርትራውያን ፖለቲካዊ ሓይልታትን ህዝባዊ ምንቅስቓሳትን ብተናጸል ኮነ ብእኩብ፡ ድምጸን ከስምዓን ተጽዕኖአን ከዛይዳን እዋኑዩ።
ኣንታ ወትሩ በትሪ ጉጅለ ህግደፍ ኮይንካ ህዝብኻ ከይትብድል እሞ ደሓር ከየጣዕሰካ እነተሓሳስበካ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ፡ ሎሚ እውን ኣስተውዕል። ኣበይን ምእንቲ ምንታይ ትዋጋእ ከም ዘለኻ፡ ዋላ ተደንጐየ ኣይሓለፈን እሞ ሎሚ’ውን ሕሰበሉ። ኣብ ዘይጉዳይካ ኣንጻር ህወሓት ናይ ምውጋእ ጉጉይ መንገዲ ተጐዝጒዝካ፡ ኣብ ልዕሊ ዓለም ለኻዊ ዑቕባ ዘለዎም ኣሕዋትካን ኣሓትካን ኤርትራውያን ስደተኛታት፡ ብህግደፍ ናይ ዝፍጸም በደል ኢደበይዛ ኣይትኹን። ጽባሕ ካብ ምጠዓስ ሎሚ ሕሰብ። እንዳ ረኣኻ እንዳሰማዕካ ትወስዶ ንዘለኻ ስጉምቲ፡ ኩሉ ግዜ ነቲ ጉጅለ ጥራይ ኣላጊብናሉ እንሓልፍ ኣይኮነን። ለኣኻይ ናቱ እጃም ኣለዎ። ተዓሚቱ ዘዝተላእኮ ዘዕኑ ኣካል’ውን ብጽሒት ከም ዘለዎ ኣይትዘንግዕ። ስለዚ ከምቲ ስምካ ዝሕብሮ፡ ናይ ህዝብኻ ተኸላኻሊ እምበር ናይቲ ጉጅለ ተለኣኣኺ ኣይትኹን።
መንግስቲ ኢትዮጵያን፡ ሰብኣዊ ትካላትንTuesday, 08 December 2020 20:57 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኤርትራውያን ን30 ዓመታት መሪር ቃልሲ ኣካይድናን ኩሉቲ ቃልሲ ዝሓቶ ዋጋ ከፊልናን ነጻነትና ኣውሒስና። ሞሳቲ ዝኸፈልናዮ ከቡር ዋጋን መሪር ቃልስን ግና ኣይረኸብናን። እኳ ደኣ ድሕሪ ናጽነትና እውን ደረጃታቱ ደኣ ይፈላለ እምበር ብሰንክቲ ሕድሪ ሰማእታትን መብጸዓ ህዝብን ጠሊሙ ስልጣን ዝበሓተ ጉጅለ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ኤርትራን ህዝባን ኣይቀሰናን።
ከምቲ “ንበዓል ነጐዳስ ሓዊ ደብሶ” ዝበሃል፡ ህዝብና እቲ ተጻዒንዎ ዘሎ በደል ውሒድዎስ፡ እነሆ ሎሚ እውን ኣብ ክንዲ ካብ ተመኩሮኡ ዝመሃር ንግጉይ መሊሱ ዝደገም ጉጅለ ህግዲፍ፣ ኣብቲ ኣብ ትግራይ ዝካየደ ዘሎ ውግእ ስለ ዝኣተወ ሻቕሎትን ስእነትን ህዝብና ዝያዳ ዓሪጉ ኣሎ። እዚ ናይ ጉጅለ ህግዲፍ ኣብቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኣዳዕዲዑ ምስታፉ፡ ወዮ ደኣ “ኮይኑ” ክብሉኻ እንከለዉ ምስንባድ ንቡር ኮይኑ እምበር፡ ብፍላይ ንዓና ነቶም ኣንጻር ጉጅለ ህግዲፍ ንሕያሎ ዓመታት ክንቃለስ ዝጸንሕና ኣካላት ዝተጸበናዮ ደኣ እምበር ሃንደበት ኣይኮነን። እቲ ጉጅለ እውን ንህዝቢ ኤርትራ ንዒቕዎ ዲዩ፡ ወይስ እንታይ ይብል ከምዘሎ ጠፊእዎ፡ ኩሉ ኤርትራዊ ዘቤታዊ ሓላፍነቱ ጠንጢኑ ኣብ ኢትዮጵያዊ ዛዕባ ኣጓድ ሓዊ ምዃኑ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት ነጊሩና እዩ። ብግብሪ ከኣ ዓለም ብግብሩ ትግረም ኣላ። ካብ እቶም ዝሕግዞም ዘሎ ዝመስሎም ዝነበረ ኢትዮጵያውያን እውን ብዙሓት በቲ ተግባሩ የጉረምርሙ ኣለዉ።
ናይ ጉጅለ ኢሳያስ ኣብዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኢድ ምእታው ሳዕቤኑን ማህሰይቱን ብብዙሕ መዳያት ዝግለጽ እዩ። ንዕምቆቱ ብዝምልከት ከኣ ብዓብይኡ ንኤርትራዊ ልኡላውነት ኣብ ሓደጋ ዘእቱን ስዑራት ንዝነበሩ ገዝእቲ ኤርትራ፣ መሊሶም ክበራበሩ ዘተባብዕን እዩ። ካብቲ ሳዕቤናት ሓደን ኣዛራቢ ኮይኑ ዘሎን ከኣ፡ ብሓፈሻ ጉዳይ ኤርትራውያ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ብፍላይ ከኣ ኣብ ትግራይ ዝጸንሑን ዘለዉን ኤርትራውያን እዩ። ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዉ፡ ጉጅለ ህግዲፍ ነቲ ብዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተጐዝጒዙን ኣደናጊሩን ክሃስዮም ዝደሊ ኤርትራውያን ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃታት መነባብሮ ዝርከቡ እዮም። ኣብ ኢትዮጵያ ነዊሕ ዓመታት ዝተቐመጡን ቁጠባውን ማሕበራውን ህይወቶም ዝመርሑ ዘለዉ ምናልባት እውን ኣብኡ ዝተወልዱ እሞ ንምምሕዳር ጉጅለ ህግዲፍ ዘይፈልጥዎ ብዙሓት እዮም። ኣብ ሃገሮም ኣተሓሳስባኦም ከየንጸባርቑ ዝተነፍጎም ናይ ዝተፈላለያ ፖለቲካዊ ውድባትን ሰልፍታትን ኣባላት እውን ኣለዉ። ስደተኛታት ኮይኖም በቲ ቅድም ዝነበረ ፖሊሲ ኢትዮጵያ ኣብ ጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ተፈቒድሎም ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታት ኢትዮጵያ ዝነብሩን ኣብ ዩኒቨርሲቲታት ዝመሃሩን ስደተኛታት እውን ኣካል እዚ እዮም። ብዓብይኡ ከኣ ኣብተን ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዋ 6ተ መደበራት ስድተኛ ኣብ ትሕቲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት ዝተዓቖቡ ኣለዉ።
ካብተን 6ተ ኣብ ኢትዮጵያ ዘለዋ መደበር ስደተኛታት ኤርትራውያን፡ ሽመልባ፡ ሕንጻጽ፡ ማይ ዓይንን ዓዲ ሓርሽን ኣብ ትግራይ እሞ ድማ ኣብቲ ሓያል ውግእ ዝተኻየደሉን ገና ዘይዓረፈን ከባቢ እየን ዝርከባ። ነዘን መደበር ስደተኛታት ዘመሓድሩን መሰረታዊ ጠልባት ዘቕርቡ ዝነበሩ ሰራሕተኛታትን በቲ ውግእ ስለ ዝተጸልዉ ነብሶም ከውጽኡ ነተን መደበራት ገዲፈምወን ከይዶም እዮም። ኣብዚ መደበራት ብሰንኪ እቲ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ኩሉ ዓይነት መራኽብታት ስለ ዝበኾረ፡ ቤተሰብ ስደተኛታት፡ ሓለፍቲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታት፡ ሰብ መዚ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት፡ ዓለም ለኸ ማሕበር ቀይሕ መስቀልን ሓያሎ ተሰማዕነት ዘለወን ሃገራትን ሻቕለቶም ይገልጹ ኣለዉ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ናብቶም ስደተኛታት ዘብጽሕ መንገድታትን ናይ ርክብ መሳለጥታትን ክኸፍት ብብዙሕ ኩርነዓት ምሕጽንታ ቀሪብሉ ክነሱ ተግባራዊ ምላሹ ኣዝዩ ዘገምታዊ ኮይኑ ኣሎ።
ኣብዚ መደበር ስደተኛታትን ከባብታትን ውግእ ስለ ዝተኸፍተ በቲ ውግእ ዝሞቱን ዝተወግኡን ስደተኛታት ከም ዘለዉ ተረጋጊጹ ኣሎ። ናይቶም ስደተኛታት ሞባይላት፡ ስልማት ወርቅን ካልእ ክቡር ናውትን በቶም ኣብቲ ከባቢ ዘለዉ መንነቶም ዘይተፈልጡ ከም ዝተራሰየ እውን መርተዖታት ኣለዉ። ካብቶም ስደተኛታት ብዙሓት ገሊኦም ናብ ሱዳን ገሊኦም ከኣ ናብ ማእከል ኢትዮጵያ ዝሃደሙ ኣለዉ። ኣብ ጉዕዝኦም ግዳያት ዝኾኑ እውን ኣለዉ። ብዕድመ ዝደፍኡን ኣዴታትን ህጻናትን ከኣ ዓቕሚ ስኢኖም ብዓቕሊ ጽበት ተዋሒጦም መፍትሒ ይጽበዩ ኣለዉ።
እቲ ስግኣት ውግእን ኣብተን መደበራት መሰረታዊ ቀረብ ምብኳርን ጥራይ ኣይኮነን። ጉጅለ ህግዲፍ እውን ምስ ወተሃደራት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተሻሪኹ፡ ንስደተኛታት ዝምልከት ፖሊሲ ላዕለዋይ ኮሚሽን ጉዳይ ስደተኛታትን ጥሒሱ፡ ነቶም ብሰንኩ ዝተሰዱ ኤርትራውያን ብሓይሊ ናብ ኤርትራ ክመልሶም ይንቀሳቐስ ኣሎ። ዝተፈላለየ ኣሃዛት እንዳጠቐሱ እቲ ኣገዲድካ ምምላስ ከም ዝተተግበረ ዝእምቱ ወገናት እውን ኣለዉ። ብዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ መንግስቲ ኢትዮጵያ ከኣ፡ ልቃሕ ናይቲ ኢሳያስ ዝዘረየሉ ዘሎ ክመልስ ክብል፡ ርእዩ ከምይዘይረኣየ ኮይኑ ንጉጅለ ህግዲፍ ከምዘይዕንቅፎ ርዱእ እዩ።
ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ወትሩ ጉዳይ ህዝቢ ኤርትራ ጉዳዩ ስለ ዝኾነ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙናት ኣብ ዘካየዶ ህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶኡ፡ “ነዚ ህዝቢ ኤርትራ ወሪዱዎ ዘሎ ሕሰም ተረዲኦም ዓቕሞም ዝፈቕዶ ሓገዝ ካብ ዝገብሩ ገበርቲ ሰናይ ጐረባብቲ መንግስታት ኢትዮጵያን ሱዳንን ዝጥቀሳ እየን። ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያ፡ ብዝሒ ዘለዎም ዜጋታትና ኣብ ዝተፈላለያ ከተማታትን ዞባታትን ተበቲኖም ምህላዎም ዝፍለጥ ኰይኑ፡ እቶም ዝበዝሑ ድማ ኣብ ትግራይ ኣብ ዝርከባ ዝተፈላለያ መዓስከራት ኢዮም ዝነብሩ ዘለዉ። ምስ’ዚ ተፈጢሩ ዘሎ ሓድሽ ናይ ውግእ ኩነታት ሃለዋት ዜጋታትና ኣብ ከቢድ ፈተና ከምዝወደቐ ዘጠራጥር ኣይኰነን።” ኢሉ ኣሎ። ስለዚ ሕጂ እውን ደጊምና እቲ ሓድገኛ ጉጅለ ነዚ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ዕግርግር ተጠቒሙ፡ ኣብ ልዕሊ ኣብ ኢትዮጵያ ዝነብሩ ኤርትራውያን በደልን ጭውያን ከየካይድ ግቡእ ሓለዋ ንክገብር ንፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣትሪርና ንምሕጸን። እዚ ጉዳይ ዝምልከቶም ዞባውን ዓለምለኻውን ሰብኣዊ ትካላት ከምቲ ጀሚረምዎ ዘለዉ፡ ብዘለዎም ዓቕሚ መሰል ኤርትራዊ ዜጋታትን ስደተኛታትን ኣብ ኢትዮጵያ ክሕለው ክጽዕቱ ንጽውዕ። ንሕና ኤርትራውያን ከኣ ብንዋታዊ ሓገዝን ሞራላዊ ምትብባዕን ኣብ ጐኒ እዞም ኣብ ጨንቂ ዘለዉ ኤርትራውያን ክንስለፍ ግቡእና ምዃኑ ደጊምና ነዘኻኽር።
ኢሳያሰ-ኣብይ፡ ሕጂኸ ናበይ?Thursday, 03 December 2020 10:58 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ቅድሚ ክልተ ዓመትን ፈረቓን፡ ኣብ መንጎ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድን ዝምድና ምስተፈጥረ እቲ ተርኽቦ ኣዝዩ ኣዘራራቢ ነይሩ። ኣዘራራቢ ዝኾነሉ ቀንዲ ምኽንያት ከኣ ብትሕዝቶኡ ዘይግሉጽ ብኣካይዳኡ ከኣ ዘይትካላዊ ተበግሶ ስለ ዝነበረ እዩ። ሓደ ካብ ትሕዝቶ ናይቲ ስምምዕ “ሓቢርካ ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ምጥፋእ” ክኸውን ከም ዝኽእል ግና ብሃተፍተፍ ኢሳያስ ካብ መጀመርያኡ ዝተጋህደ እዩ ነይሩ።
እዚ ነቲ በዓል ቤት ክኸውን ዝግበኦ ዝነበረን ብስሙ ብዙሕ ሸፈጥ ዝተዘመረሉን ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘይግሉጽ ስምምዕ፡ ንገለ ናይ ግዳም ሓይልታት ግና ስዉር ኣይነበረን። ብመሰረቱ እውን ቀንዲ መንፈስ ናይቲ ስምምዕ ኣብ ረብሓ ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘየድሃበ፡ ብናይ ግዳም ድፍኢት ዝተደፍአን ብሃብታማት ዞባ ምብራቕ ቀይሕ ባሕሪ ዝተቓነየን እዩ፡ ዝብል ርኢቶ እውን ብብዙሓት ተዓዘብቲ ይንጸባረቕ ነይሩ እዩ። ናይቲ ውሽጡ ዘይፍለጥ ስምምዕ ኣብ ሱዕድዓረብያን ሕቡራት ዓረብ ኤምረትን ኬድካ ደጋጊምካ ምፍራሙን ናይ ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣብይ ኣሕመድን፡ ብመራሕቲ ናይዘን ክልተ ሃገራት ዓረብ ወርቂ መዳልታትን ማዕተብን ምስላምን ከኣ ናይዚ መርኣያ እዩ። ናይ ከም በዓል ፕረሲደት ትራምፕ ዝኣመሰሉ ናይ ርሑቕ ተዓዘብቲ “ኣጆኻትኩም” በሃልነት እውን ብመንጽርዚ ዝረአ እዩ።
ነቲ ሓቀኛ ትሕዝቶኡ ዘይተገልጸን ትካላውን ሕገመንግስታውን መልክዕ ዘይሓዘን ስምምዕ ንምምልኻዕ ብረብሓን ሓድነትን ሃገራት ዞባ ምብራቕ ኣፍሪቃ ንምጉልባቡ እውን ተፈቲኑ እዩ። ወዮ ንሓያሎ ዓመታት ኣብ ዘይፍሉጥ ቦታታት ተዓጽዩን ተነጺሉን ዝጸንሐ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ድሕሪዚ ንዛረበሉ ዘለና ስንኩፍ ስምምዕ ነጢሩ፡ ኣወሃሃዲ መራሕቲ ዞባና ክኸውን፡ ንመራሕቲ ኢትዮጵያን ሶማልያን ኣኸቲሉ፡ ናብ ኢትዮጵያ፡ ሶማልያ፡ ደቡብ ሱዳን፡ ኬንያ፡ ሱዳን፡ ሶማሊላንድን ጅቡትን ኣብ ገሊኡ ብኣካል ኣብ ገሊኡ ከኣ ብልኡኻቱ ክጻፋዕ ፈቲኑ። እንተኾነ በቶም ብዛዕባዚ ተንኮለኛ ምህዞኡ፡ ቅድሚኡ ዝተረድእዎ መራሕቲ ሃገራት “ሓቀኛ እንተኮይካ ኣብ ከም ኢጋድ ዝኣመሰላ ዞባዊ ትካላት ኣበርክትን ንጠፍን፡ ካብዚ ሓሊፉ ኣፍራሲ ኢድካን እግርኻን ኣክበልና” ምስ ተባህለ ጸግዑ ሒዙ፡ ናብታ ካብን ናብን ኣዲስ ኣበባ ኮለሉ ተመሊሱ።
ድሕሪ ክልተ ዓመትን ፈረቓን ወያ ካብ ቅድም ኩልና ዝፈለጥናያን ናይቲ ዘይህዝባዊ ስምምዕ ማእከል ምንባራ ዝተረዳእናያን ከነእውየላ ዝጸናሕና ብግብሪ ኣትዮም። ኢሳያስን ኣብይን ብሓባር ኣንጻር ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ዝመርሖ ክልላዊ መንግስቲ ተዋጊኦም። ኢሳያስ ከምቲ ዝፈከሮ ሕነ ንክፈዲ ኣብቲ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን ዝተኻየደ፡ ካብ ቅድም እውን ኤርትራዊ ጉዳይ ራሕሪሑ፡ ክሰርሓሉ ዝጸንሐ፡ ንህዝቢ ኤርትራ ዘይውክል ውግእ ኣትዩ ጽምኡ ኣርውዩ። ናይ ኢሳያስ ወረቓቕቲ እንዳቐያየርካ ብመስዋእትን መሰልን ህዝቢ ኤርትራ ምጥላዕን ክቡር ዋጋ ክኸፍል ምግዳድን፡ ሎሚ እውን ተደጊሙ ዘይኮነ ተደጋጊሙ። ብሰንክዚ ኢሳያስ ዘምጸኦ መዘዝ፡ ኤርትራውያን ከም ዝሞቱ፡ ንብረቶም ከም ዝዓነወ፡ ኣብ ርእሲቲ ዘለዎ ካልእ ጸገማት ህዝብና ብራዕዲ ከም ዝተዋሕጠ፡ ንርእሱ እንዳጠመየ ሰራዊት ኢትዮጵያ ክቕልብ ከም ዝተገደደ፡ ኮታ ኤርትራ በቶም ጌና ብጐቦ ዓይኖም ዝርእይዋ ዘለዉ ወተሃደራት ኢትዮጵያ ኣዕለቕሊቓ ትርገጽ ከም ዘላ ከምቲ “ኣደስ ትሓብእ እሞ ሓበላ ዓይንስ ኣይትሓብእን” ዝበሃል፡ ግሁድ ጉዳይ ኮይኑ ኣሎ።
እቲ ዳርጋ ንሓደ ወርሒ ኣብ ትግራይ ዝተኻየደ ውግእ፡ ክሳብ ሕጂ ኣዝዩ ከቢድ ንዋታውን ሰብኣውን ክሳራታት ኣውሪዱ፡ ኣብ ኢትዮጵያ “ሕጂ ውግእ ተወዲኡ” ኣብ ትግራይ ድማ “ሕጂባ ቃልሲ ተጀሚሩ” ኣብ ዝበሃለሉ ደረጃ ተበጺሑ ኣሎ። ዝተፈላለዩ ወገናት እውን ኩነኔኦም ነቲ ውግእ የስምዑ ኣለዉ። ሰዲህኤ እውን ነቲ ብሰንኪ ሽርከነት ኢሳያስ ኣፈወርቅን ኣብይ ኣሕመድን፡ ኣብቲ ውግእ ዝተኻየደሉ ትግራይ ዝወረደ ማህሰይቲ ኮኒኑ፡ “ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ውግእ መበገሲኡ ቅዋማውን ፖለቲካውን ፍልልይ ስለዝኾነ፡ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክግበረሉ ንጽውዕ።” ዝበሎ ብመንጽርዚ እዩ። ከምቲ ኣቐዲምና ዝሰጋእናዮ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ብሰንክዚ ውግእ ጉድኣት ከም ዘውረደ፡ ኣብ ርእስቲ ኣቐዲሙ ዝተዘርዘረ፡ ነቲ ኣብ ህዝብን ሰብኣዊ ትካላትን ዓለም ሻቕሎት ፈጢሩ ዘሎ፡ ኩነታት ናይቶም ኣብ ትግራይ ኣብ መደበራት ስደተኛን ካብ መደበራት ወጻእን ዝጸንሑ ብኣማኢት ኣሸሓት ዝግመቱ ኤርትራውያን መንእሰያት ምዝካር ጥራይ እኹል እዩ። ወግእ ከምቲ ዝኾኖ እምበር ከምቲ ሃንደስቱ ዝምነይዎ ስለ ዘይከውን ከኣ፡ ብቐጻሊ ሳዕቤን እውን ህዝቢ ኤርትራ ከም ህዝቢ ኢትዮጵያ ዝጽበዮ ዋጋ ከም ዝህሉ ኣብ ግምት ዝኣቱ እዩ።
እቲ ኣቐዲምና ዝፈለጥናዮን ዝገመትናዮን፡ ንትግራይ ናይ ምንብርካኽ ናይ ኢሳያስን ናይ ኣብይን ኣጀንዳ ኣብዚ ንዕዘቦ ዘለና ኩነታት ካብ በጸሔ፡ ካብቲ ተሓቢኡ ዝጸንሐ ኣጀንዳታት ናይዞም ክልተ መራሕቲ ካልእ መስርዑን ግዜኡን ሓልዩ ክገሃድ ግድን ክኸውን እዩ። ካልእ ናይ ሓባር ኣጀንዳ ዘይነበሮም እንተኾይኑ ከኣ ዋኒኖም ወዲኦም ነናብ ዝነበርዎ ክምለሱ እዮም። እዚ ዘይብሩህ መጻኢ እዩ ከኣ “ኢሳያሰ-ኣብይ፡ ሕጂኸ ናበይ?” ዘብል። ኢሳይስ መንገዲ ዲክታተርነት ዝመረጸን በቲ ዝመርጾ መንገዲ ዝቕጽል ዘሎን እዩ። ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ከኣ ባዕሉ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ መድረኻት “ንጉስ ኢትዮጵያ ክትከውን ኢኻ” ዝብል ትንቢት ከም ዘለዎ ክገልጽ ጸኒሑ እዩ። ናይ ኢሳያስን ኣብይን ህርፋን ልዕልናን ፈቓድን ህዝቢ ዘይቅበል፡ ጸረ ዲሞክራሲ እዩ። ምእንቲ ብሓባር ክቕጽሉ፡ ሓዲኦም ሕድገት ክገብሩ ከኣ ባህርያዊ ኣይኮነን። እዚ ካብ ኮነ ነፍሲ ወከፎም “ደሓን ናይ ሓባር ጸላኢናሞ ነወግድ፡ ናቱስ ደሓር ከርክበሉ እየ” ዝብል ሕቡእ ሕልሚዶ ደኣ ይህልዎ ይኸውን። ስለዚ ናይቲ “ኢሳያሰ-ኣብይ፡ ሕጂኸ ናበይ?” ዝብል ሕቶ መልሲ ኣብ መጻኢ ሃሰስ እንብሎ ክኸውን ናይ ግድን እዩ።
ኤርትራ፡ ዓውዲ ዞባዊ ውግእ ከይትኸውንWednesday, 25 November 2020 22:21 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ኣሻቓልነት ናይቲ ኣብ ክልል ትግራይ ተባሪዑ ናብ ዝኸፈአ ደረጃ ዝዓርግ ዘሎ ውግእ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። እዚ ውግእዚ ኣብዚ ዓለምና ብረብሓን ኣተሓሳስባን ሓደ ካብቲ ካልእ ፈሊኻ ክትርእየሉ ኣብ ዘይትኽእል ዝተጠናነገ እዋን ይካየድ ስለ ዘሎ፡ እቲ ሻቕሎት ኣብቶም ዝዋግኡ ዘለዉ ክልተ ወገናት፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ጥራይ ተደሪቱ ዝተርፍ ኣይኮነን። ከከም ደረጃኦም ኣብ ጐረባብቲ ሃገራት፡ ኣብ ሃገራት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ሕብረተሰብ ዓለምን ሻቕሎት የሕድር ኣሎ። ከም መርኣያ ናይዚ ከኣ፡ ሓያሎ ሃገራትን ዞባውን ዓለምለኻውን ውዳበታትን ናይ “ውግእ ጠጠው ኣቢልኩም ተዛተዩ” ምሕጽንታአን የቕርባ ኣለዋ። እንተኾነ ቅሩብነት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ስለ ዘይተሓወሶ እቲ ኣዕናዊ ውግእ ቀጻሊ ኣሎ። ብኣንጻሩ ግን እቲ ውግእ ከይዓርፍ ዘጐሃህሩ ወገናት ንዕዘብ ኣለና። ኣብ ምጉህሃር ናይዚ ውግእ ግደ ህግዲፍ ላዕለዋይ ቦታ ዝሕዝ እዩ።
ብሰንክቲ ውግእ ክሳብ ሕጂ ክሳብ ሚእቲ ሺሕ ዝበጽሑ ኢትዮጵያውያን ተጋሩ ናብ ሱዳን ተሰዲዶም ኣለዉ። እዚ ኣሃዝ ከም ዝዛይድ ከኣ ናይ ብዙሓት እቲ ጉዳይ ዝምልከቶም ግምት እዩ። መንግስቲ ሱዳን ነዞም ስደተኛታት መጽለልን ካልእ ማሕበራዊ ቀረብን ምድላው ልዕሊ ዓቕሙ ስለ ዝኾኖ ይጣራዕ ኣሎ። እዚ ኣብ ናይ ሱዳን ምርግጋእ፡ ቁጠባውን ካልእ ማሕበራዊ መዳያትን ዘሕድሮ ተጽዕኖ ቀሊል ኣይኮነን። ሳዕቤን ናይቲ ክሳብ ሕጂ ተኻይዱ ዘሎ ውግእ ካብ ስደት ሓሊፉ፡ ናይ ብዙሓት ወገናት ብህልቂት ብዘሕትት ኣገባብ ህይወት ዝቐዘፈን ብዙሕ ትካላት ዘዕነወን ኮይኑ ኣሎ። እዚ “መጀመርታኡ እምበር መወዳእትኡ ኣይፍለጥን” ዝተባህለሉ ውግእ እንተቐጺሉ፡ እቲ ሳዕቤን ሰማይ ናይ ምዕራጉ ዕድሉ ሰፊሕ ክኸውን እዩ። ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ (ሰዲህኤ) ነዚ ኣሻቓሊ ውግእ ብደረጃ ህጹጽ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ መዚኑ ብ21 ሕዳር 2020፡ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ “……ኣብ ክሊ’ዚ ምዕባሌታት ውግእ ተፈጢሩ ንዘሎ ኩነታት ስደትን ምዝንባልን፡ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዕቱብ ኣቓልቦ ክህበሉ፡ ንኹሎም ስደተኛታት ዝምልከት ሓልዮትን ሰብኣዊ ረድኤትን ድማ ከበርክት ማእከላይ ባይቶ ምሕጽንታኡ የቕርብ።” ብዝብል ዓሚቕ ሻቕሎቱ ኣስፊሩ ኣሎ።
ናይዚ ውግእዚ ሳዕቤን ኣብ ልዕሊ ኤርትራን ህዝባን ከም ተራ ናይ ጐረቤት ሃገር ተረኽቦ ዝረኣ ዘይኮነ፡ ኪኖኡ ዝኸይድ እዩ። ምኽንያቱ ኤርትራ ብሰንክቲ ብዘይውግእን ህውከትን ዘይነብር፡ ኣብ ክንዲ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳያቱ ምምዕርራይ፡ ናብ ሻራን ኢድ ኣእታውነትን ዝጐዪ ጉጅለ ኢሳያስ ኣካልቲ ውግእ ኮይና ስለ ዘላ። ናይ ኢሳያስት ጣልቃ ኣእዳውነት ኣብዚ ውግእ፡ ሰራዊትን ኣጽዋርን ብምስላፍ ጥራይ ዘይኮነ፡ ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ትግራይ የካይዶ ንዘሎ ውግእ መዋፈሪ ቦታ ብምሃብ’ውን ዝረአ ዘሎ እዩ። ብቀንዱ ከኣ ቅድሚ ክልተ ዓመትን መንፈቕን ምስ ዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዝምድና ክፈጥር እንከሎ፡ ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት) ንምጥፋእ ብዘለዎ ዓቕሚ ከም ዝዓዪ “ጉዳይ ወያነ ጸወታ ተወዲኡ” ወይ “ጉዳይ ኢትዮጵያ ኣእዳውና ኣጣሚርና ንርእዮ ዘይኮነ ኢድና እንሕውሰሉ’ዩ፡”፡ ድሕሪ ምባሉ ናይቲ ውግእ ቀንዲ ወጣኒ ከም ዝነበረ ምርዳእ ዘጸግም ኣይኮነን። እዚ ናይ ህግዲፍ ኢድ ኣእታውነት ኣብ ውግእ ትግራይ ሳዕቤኑ ኣብ ልዕሊ ሃገርና ናይ ቀረባን ርሑቕን ባህሪ ዘለዎ እዩ።
እቲ ናይ ቀረባ ሳዕቤኑ፡ ኣብዚ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ናይ ኤርትራውያን መንእሰያት መቕዘፍትን ኣብ ልዕሊ ትሕተ ቅርጻ ሃገር ዘኸትሎ ዕንወት ክኸውን እዩ። ብዘይካዚ ናይቶም ኣብ መደበር ስደተኛትት ትግራይ ዝርከቡ ሚእቲ ሺሕ ዝበጽሑ ኤርትራውያን ስደተኛታትን ብደረጃ ስደተኛ ዘይተመዝገቡ ኣብ ክልል ትግራይ ዝርከቡ ኣማኢት ኣሸሓትት ዕድል እንታይ ከም ዝኸውን እውን ኣይፍለጥን እዩ። እቲ ናይ ርሑቕ ሳዕቤኑ ከኣ ከምቲ ገለገለ ኢትዮጵያውያን “ድሕሪ ሑመራ፡ ጉዕዞ ናብ ኣስመራ” ዝብልዎ ዘለዉ፡ ምስቲ ኢሳያስ ኣቐዲሙ ከርእዮ ዝጸንሐ ጥልመት፡ ንህልውና ኤርትራ ከም ልኡላዊት ሃገር እውን ሓደገኛ ሳዕቤን ዝጐትት እዩ። እቲ ውግእ ኣብ ትግራይ ተናዊሑ ንብዙሓት ሰብ ረብሓ እንተደኣዓዲሙ ከኣ ኤርትራ ዓውዲ ዞባዊ ውግእ ከይትኸውን ዘየስግእ ኣይኮነን። ሰዲህኤ ኣብዚ ጉዳይዚ ዝሓደሮ ስግኣት ንምንጽብራቕን ህዝብን ሓይልታት ምክልኻልን ኤርትራን ክቃለስዎ ንምጽዋዕን ኣብዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ፡ መግለጺ ማእከላይ ባይቶኡ፡ “እዚ ሕጂ ተኸሲቱ ዘሎ ውግእ ሓደ ካብ ዕላማታቱ ነቲ ኣሽሓት ህይወት ከፊልና ዘረጋገጽናዮ ልዑላውነት ሃገር ኣሕሊፉ ዝህብ ስለዝዀነን ድሮ እውን ተጋሂሱ ስለ ዘሎን፡ ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ፡ ንምልኪ ስርዓት ኢሳያስ ብዘየዳግም ንምምሓዉ ካብ ካልእ ግዜ ንላዕሊ ሎሚ እዋኑ ስለዝዀነ ክልዓል ንጽውዕ።” ኢሉ።
ኢድ ኣእታውነት ህግዲፍ ኣብቲ ውግእ ንምዕጻፍ ነካይዶ ዘለና ቃልሲ፡ መቐጸልታ ናይቲ ክሳብ ሕጂ ከነካይዶ ዝጸናሕናን ክሳብ ዝዕወት እንቕጽለሉን፡ ምእንቲ ሰላም፡ ዕቤት፡ ልዕልና ሕግን ዲሞክራስን እምበር፡ በይኑ ቆንጭልካ ዝረአ ዕማም ኣይኮነን። ጉጅለ ህግዲፍ ንህዝብናን ሃገርናን ኣብ ዘይምልከቶም ውግእ ኣእትዩ ክወጽዎ ናብ ዘይክእሉ ሓደገኛ ኣቕጣጫ ዝሸሞም ዘሎ’ውን፡ መቐጸልታ ናይቲ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ክፍጽሞ ዝጸንሐ ግፍዕን ክሕደትን እዩ። እዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ ጠንቁ ሕገ-መንግስታውን ፖለቲካውን ፍልልያት ዝወለዶ ስለ ዝኾነ፡ መፍትሒኡ እውን ካብ ዘተን ልዝብን ክወጽእ ኣይነበሮን። ከምቲ ኣብዚ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ መግለጺ ኣኼባ ማእከላይ ባይቶ ሰዲህኤ “ናይ ዶር. ኣቢዪን ኢሳያስን ሽርክነት ውግእ ኣብ ልዕሊ ህዝብን መንግስትን ትግራይ ንዅንን። ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ተኸሲቱ ዘሎ ውግእ መበገሲኡ ቅዋማውን ፖለቲካውን ስለዝዀነ፡ ፖለቲካዊ ፍታሕ ክግበረሉ ንጽውዕ።” ተባህሉ ዘሎ፡ ከምዚ ሒዝዎ ዘሎ መልክዕ ክኽተል ኣይመተገበኦን።
ሰዲህኤ፡ ጸረ-ህዝብን ህውከተኛን ተግባራት ህግዲፍ ከውግዝን ህዝብና ኣንጻርዚ ጉጅለ ክቃለስ ክጽውዕን ናይ መጀመርታኡ ኣይኮነን። እንተኾነ ህግዲፍ ተወጊዱ ራህዋን ቅሳነትን ህዝብና ክሳብ ዝረጋገጽ በዚ መንገዲ ክጐዓዝ ናይ ግድን እዩ። ስለዚ ሎሚ እውን ህዝብና ሓደገኛ ተግባራት ናይቲ ጉጅለ ብቃልሱ ክስዕር ንጽውዕ። እዚ በዚ ውግእ ተሓንጊሩ ኣብ ልዕሊ ህዝብናን ሃገርናን ዘንጠልጥል ዘሎ ናይ ዕንወት ደበና ምቕንጣጥ፡ ናይ ሓደ ውድብ፡ ሰልፊ ወይ ማሕበር ውሱን ሓላፍነት ስለ ዘይኮነ፡ ከምቲ ካልእ ግዜ ብሓባር መኪትና ሃገርና “ዓውዲ ዞባዊ ውግእ” ካብ ምዃን ነድሕን።
ሳዕቤን ውግእ ኣብ ትግራይ፡ ናብ ኤርትራSaturday, 14 November 2020 11:14 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
ውግእ ምስተጀመረ፡ “እቲ ውግእ ኣብ መንጐ መነመን እዩ?፡ ናብ ውግእ ዘብጸሐ ጠንኪኸ እንታይ እዩ?፡ ብድሕሪቶም ተዋጋእቲኸ መን ኣሎ?” ዝብሉ ሕቶታት ካብቶም ቀልጢፎም ዝለዓሉ እዮም። ናይዞም ሕቶታት ርጉጽ መልሲ ምርካብ ቀሊል ኣይከውንን። ምኽንያቱ ርጉጽ ሓበሬታ ውግእ ብባህሪኡ ሕቡእን ምስጡርን ኮይኑ ብኣዝዩ ረቂቕ ሕሳብ ዝወሃብ ስለ ዝኸውን። ከምዚ ሕጂ ኣብ ትግራይ ንዕዘቦ ዘለና መራኸብታት ዓጺኻ፡ ሓበሬታ ኣብ ዘይረከበሉ ኩንነታ’ውን ስለ ዝካየድ።
ኣብዚ እዋንዚ ኣብ ጐረቤትና ትግራይ ሓያልን መጀመርታኡ እምበር፡ መወዳእታኡን ሳዕቤኑን ምግማቱ ዘጸግም ውግእ ይካየድ ኣሎ። እቶም ሕድሕድ ተዋጋእቲ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ክልላዊ መንግስቲ ትግራይን እዮም። ዋላ’ኳ ልሙድ ኮይኑ፡ እቲ ውግእ ኣብ መንጐ’ቶም ዕጡቓት ሓይልታት ጥራይ ዝካየድ ዘሎ ኣምሲልካ ዝግለጽ እንተኾነ፡ እዚ ግን ንኣሰላልፋ ናይቲ ሓይልታት ዘመልክት እምበር፣ ብኽልቲኡ ወገን ንህዝቢ እውን ዝምልከት እዩ። ምኽንያቱ ብዘይ ተሳትፎ ህዝቢ ዝካየድን ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ሳዕቤን ዘየኸትልን ውግእ ስለ ዘየለ።
ናብዚ ውግእ ዘብጸሖም ምኽንያት፡ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደን ኣብ ኣዝዩ ብዙሓት ጉዳያት ብዝተፈጥረ ናይ ኣተሓሳስባ ፍልልያት ዝተሰነየን እዩ። ፍልልይ ኣብ ምምዛን ተመኩሮ ናይ 27 ዓመታት ምምሕዳር ኢህወደግ ገዲፍካ፡ ጉዳይ ሕገመንግስቲ፡ ኣብ ግዜኡ ምክያድን ምንዋሕን ምርጫ፡ ጉዳይ ማሕበረ-ቁጠባዊ ፖሊሲን ሕቶ ስልጣንን……ወዘተ ካብቶም ናብዚ ተፈጢሩ ዘሎ ቅልውላው ዝማዕበለ ፍልልያት ዝተራእየሎም ዛዕባታት እዮም። ብፍላይ ጉዳይ ምክያድን ዘይምክያድን ምርጫ ፡ ኣብ ሕድሕዶም ከም ሕጋዊ ኣካል ኣፍልጦ ምክልላእ ስለ ዘስዓበን፡ እቲ ዝበለሓ ናብዚ ውግእ ዝደፈአ ጠንቂ እዩ ኢልካ ምውሳዱ ይከኣል። ነዚ ፍልልያት ኣብ ምብራህን “ኣነ እየ ቅኑዕ ዘለኹ” ንምባልን ብኽልቲኡ ወገናት ክወሃብ ዝጸንሐን ዝወሃብ ዘሎን መርትዖታት ኣዝዩ ዝተረሓሓቐ እዩ።
ጉዳይ ልኡላውነት ኤርትራን ዝምድና ምስ ውልቀ-መላኺ ኢሳያስን እውን ክንድቲ ኢትዮጵያዊ ዛዕባታት ደኣ ኣይኹን እምበር፡ ሓደ ካብ ዝፈላልዮም ኮይኑ ጸኒሑ እዩ። ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስቲ ልኡላውነትና ከም ገጸበ-በረኸት ኣሕሊፉ ንምሃብ ከዕለብጥ ዝጸንሐ፡ ዲክታተር ኢሳያስ ተዓራሪኹ “እንኳዕከ ከምዚኣ በለትየ ባሕርና መጸት” ክብል ጸኒሑ። ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ግና፡ ዕቃበኡ ኣብቲ ዘይተወገነ ጉዳይ ዶብን ናይ ገለ ተጋሩ ባእታታት ሸታሕታሕን ገዲፍካ፡ “ኤርትራ ልኡላዊት ሃገር እያ” ኣብ ዝብል ጸኒዑ ኣሎ። እዚ እዩ ከኣ ንህልዊ ፖለቲካዊ ምዕባለ ኢትዮጵያ “ጉዳዮም እዩ” ኢልና ጐሲናዮ ዘይንሓልፈሉ ምኽንያት። ቀንዲ ተገዳስነትና ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ማእከሉ ልኡላውነትን ረብሓን ኤርትራ ምዕቃብ እዩ። ኢድ ኣእታውነት ኢሳይስ ግና ልኡላውነት ሃገርና ኣሕሊፍካ ንምሃብ ዝዓለመ እዩ።
እዚ ኣብ ትግራይ ዝካየድ ዘሎ ውግእ፡ ሳዕቤኑ ኣብ ኢትዮጵያ ተደሪቱ ዝተርፍ ዘይኮነ፡ ዞባዊ ዘይምርግጋእ ከም ዘስዕብ ብዙሓት ወገናት ይእምቱን ይሻቐሉን ኣለዉ። ካብቲ ከስዕቦ ዝኽእል ዘይምርግጋእ ንምድሓን ውግእ ጠጠው ኢሉ፣ ብዘተን ልዝብን ክፍታሕ ዝምሕጸኑ ዘለዉ እውን ብዙሓት እዮም። ስምዕታን መጸዋዕታን፡ ኢጋድ፡ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት፡ ኣመሪካ፡ ጳጳስ ካቶሊካዊ ቤተክርስትያ ቫቲካንን ዝተፈላለያ ሃገራት በብውልቀንን ከም ኣብነት ይውሰድ። ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ነቲ ናይ “ጉዳይኩም ብሰላም ፍትሑ” መጸዋዕታ ምቕባል ጥራይ ዘይኮነ፡ ባዕሉ እውን ናይ “ጉዳይና ብዘተ ንምፍታሕ ሓግዙና” መጸዋዕታ ናብ ዝተፈላለዩ ወገናት የቕርብ ኣሎ። ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ግና ቅድም ብውግእ ዘዕውቶ ሸቶታት ኣለኒ ብዝብልን “ኣብ ሓጺር ግዜ ንውደኦ ውሽጣዉ ጉዳይና’ዩ” ዝብል መልክዕ ብምትሓዝን “እምቢታ” መሪጹ ኣሎ። እቲ ዝፍራሕ ዞባዊ ዘይምርግጋእ ሳዕቤኑ ኣብ ኤርትራ ከም ዝገድድ ዘማትእ ኣይኮነን። ምኽንያቱ ጀኦግራፍያዊ ቅርበትና ናብ ቦታ ውግእ ጥራይ ዘይኮነ፡ ጉጅለ ኢሳያስ ኢዱ ዝሕውሰሉ ዘሎ እውን ስለ ዝኾነ።
ብድሕሪ እዞም ዝዋግኡ ዘለዉ ኣካላት መን ምስ መን ተሰሊፉ? ንዝብል ሕቶ ዝወሃብ መልስታት ጌና ግምታዊ እዩ። ጉጅለ ኢሳያስ ምስቲ ብዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ተሰልፉ ከም ዘሎ ግና ርኡይ እዩ። ኣብ ርእሲቲ ኢሳያስ ቅድሚ ውግእ ዝብሎ ዝነበረ፡ ፕረሲደንት ክልላዊ መንግስቲ ትግራይ ብወግዒ ቦታታትን ዕለትን ጠቒሱ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ንፍሉይ ሓይሊ ትግራይ ብድሕሪኡ ይወግኦ ከምዘሎ ሓቢሩ እዩ። ኣብቲ ውግእ ዝተማረኹ ኤርትራውያን ከምዘለዉ’ውን ኣመልኪቱ ኣሎ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ኣብ ዶብ ኤርትራን ትግራይን ዘሎ ሰራዊቱ ዘድሊ ሎጂስቲክን ሓይሊ ሰብን ንምቕራብ ብወገን ኤርትራ ይጥቀም ከም ዘሎ ዘመላኽቱ ምንቅስቓሳት ኣለዉ። ስለዚ ኢሳይስ ድሕሪቲ ንህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ ብዝምልከት “ጸወታ ተወዲኡ እዩ” ምባሉን፡ “ጉዳይ ኢትዮጵያ ኢድና ንሕውሰሉን ነሕይሎን እምበር ስቕ ኢልና ንርእዮ ኣይኮነን” ምድጋሙን ኣብዚ ውግእ ከም ዝሕንብስ ንምርዳእ ዘጸገም ኣይኮነን። ኢሳያስ ኣብዚ ውግእዚ ኢዱ ንከእቱ ዘገድዶ ኢትዮጵያ ንምጥቃም ዘይኮነ፡ ህውከት ዝኣረገሉ መዕንገሊኡን ካብ ቀደሙ ዝሕባኣሉን ስለ ዝኾነ እዩ። ካብዚ ባህሪኡ ነቒሎም ኢሳያስ ኢድ ዘእቱ ዘይኮነ፡ ብመሰረቱ ዞባዊ ህውከት ንምፍጣር ክሰርሓሉ ዝጸንሐ ውግእ’ዩ ዝብሉ’ውን ኣለዉ።
ንሕና በዚ ኣብ ትግራይ ተኣጒዱ ዘሎ ውግእ ተሻቒልና፡ “ጉዳዮም ኣብ ክንዲ ብውግእ፡ ብዘተ ክፈትሕዎ ይግበኦም” እንብል ዘለና፡ ንረብሓ እቶም ህይወቶምን ንብረቶምን፡ ትርጉምን ሰዓርን ተሰዓርን ኣብ ዘይህልዎ ውግእ ዘህልኹ ዘለዉን ንዞናዊ ርግኣትን ስለ እንሓሊ ጥራይ ኣይኮናን። ብዓብይኡ እዚ ውግእዚ “ድሕሪ ትግራይከ ናበይ?” ዝብል ሕቶ እንተኣስዒቡ፡ መልሱ፡ “ናብ ኤርትራ” ከም ዝኸውን እውን ኣብ ግምት ብምእታው ክኸውን ይግበኦ። ነዚ ኣብ ግምት ከነእቱ ካብ ዘገድዱና፡ ብዓብይኡ እቲ ናይ ኢሳያስ ናይ “ሓደ ኢና” ወደኽደኽን ናይ ብልጽግና “እንኳዕ ደሓን መጻእካ” ዳንኬራን ኣሎ። ናብ ኤርትራን ባሕራን እናማዕደዉ “ድሕሪ ሑመራ፡ ናብ ኣስመራ” ዝዝምሩ ኢትዮጵያውያን እውን።
ኣብዚ እዋንዚ ናይቲ ብዶ/ር ኣብይ ኣሕመድ ዝምራሕ ሰልፊ ብልጽግና እሙናት ካብ ዝበሃሉ ሽሞኛታት ሓደ፡ ኣቦመንበር ሰልፊ ዲሞክራሲ ትግራይ፡ ዶ/ር ኣረጋዊ በርሀ ብ12 ሕዳር 2020 ምስ ተለቪዥን ከተማ ኣዲስ ኣበባ (ኣዲስ ሚድያ ኔትዎርክ) ኣብ ዝገበሮ ጋዜጣዊ ዋዕላ፡ ገበናት ህወሓት ክጽብጽብ እንከሎ፡ “ንኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ዘስኣነ ገበነኛ ውድብዩ።” ኢሉ። ብዘይካዚ እቲ ከም ስሙ ናግራም፡ ኢትዮጵያዊ ጋዜጠኛ ታምራት ነገራ፡ ኣብዚ ሳልስቲ “ቅድም ምስ ሻዕብያ ኮይንካ ንትግራይ ምድምሳስ፡ ድሕሪኡ ንኤርትራ በይና ምስ ተረፈት ምልኣማ” ዝበሎ እውን ኣብዚ ዝድረብ እዩ። እዚ ኣበሃህላታት እምበኣር መልእኽቱ ናብቶም ንልኡላውነት ሃገርና እንሕለቕ፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር ኮነ ኣብ ወጻኢ እንርከብ ኤርትራውያን ረዚን እዩ። እቲ “ንኢትዮጵያ ኣፍደገ ባሕሪ ዘስኣነ” እናተባህለ ዝኽሰስ ዘሎ ሓይሊ እንተተሳዒሩ፡ “ድሕሪኡኸ ናበይ?” ኢልና ክንሓትትን ክንምልስን ከኣ ግድን እዩ።


text:
ዝንበብ ምዕራፍ፦ መዝሙር ዳዊት 42
መሪሕ ጥቕሲ
ኣነ ግና ኵሉ ጊዜ ተስፋ ኽገብር፣ ንዅሉ ምስጋናኻውን ክውስኸሉ እየ። መዝ 71፡14
ኣብ ሓደ ቀላይ ንዙረት (ሽርሽር) ዝኸዱ ስድራ ነበሩ። እቲ ወዲ ሓሙሽተ ዓመት ዝዀውን ወዶም፣ ከም ገለ ክብል ሰንከልከል ኢሉ ኣብዛ ቀላዩ ድርግም ኢሉ፣ ካብዛ ዓይኖም ስውር ይብለልኩም። ካብቶም ኣባጽሕ ኣባላት እታ ስድራ፣ ወላ ሓደ ውን ይዅን ሕንባሰት ዝኽእል ኣይነበሮምን። እቲ ቘልዓ ካን ዓቕሉ ጸቢብዎ፣ ላዕልን ታሕትን እናንሳሰየ፣ እቶም ኣባጽሕ ከኣ መሬት ልኵት ኢላቶም፣ ዝገብርዎ ጠፊእዎም፡ ብርዓድ ተዘቢሖም፡ኣብቲ ገምገም ኰይኖም ዕግሽግሽ ይብሉ ነበሩ። ይዋኦም ብልሃቶም ጠፊእዎም፣ ዓወንወን ይብሉ ነበሩ። እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ፣ ብዕድል ነቲ ኵነታት ክዕዘብ ዝጸንሐ ሓደ ሰብኣይ መጺኡ፣ ኣብቲ ቀላይ ስር ኢሉ ኣተወ። ነቲ ልቡ መሊቍዎ ዝነበረ፣ ግና ወላ ሓንቲ ዘይተጐድአ ቈልዓ ሒዝዎ ድማ ኣብቲ ገምገም እቲ ቀላይ ወጸ። ዘይሓሰብካዮ ርኸብ ኣይመርገም ኣይምረቓ ከም ዝበሃል፣ ኣደ እቲ ቈልዓ ብነድሪ፣ “ቆብዕ ጆኒ ኣበይ ኣላ፧” በለቶ። ክንዲ ዘዀለስኩስ ኢደይ ተነኸስኩ ከም ዝበሃል፣ ነዚ ንወዳ ካብ ሞት ክሰርር ዝገበረ ደጊ ሰብኣይ ክንዲ ተመስግኖስ፣ እንዶስመንዶስ ኣምጺኣ ቆቢዕ ወደይ ክትብልሲ፣ ኣይግብርን።
መብዛሕትኡ ግዜ፡ ኣብ ክንዲ ኣብቶም ኣምላኽ ኣብ ህይወትና ዘምጽኦም ግሩማት ነገራት ምትኳር ኣብቶም ንእሽተይ ተስፋ ዘቝርጹ ዕዝምዝምን ዕሪምሪምን ዘብሉና ነተኵር። ኣብ ህይወት ብዛዕባ ንኣሽቱን ክንዲ ሚዛን ቀጠፍን ዝዀኑ ዘይዕጋበታት ምምራር፣ ብግብሪ ክርአ ከሎ፣ ልክዕ ከምታ ሰበይቲ ዝበለቶ፣ “ቆቢዕ ጆን ኣበይ ኣላ፧” ይዀውን ኣሎ ማለት’ዩ።
ጳውሎስ ከምዚ ኢሉ ጽሒፉ ኣሎ፣ እዚ ምእንታኹም ብክርስቶስ የሱስ ፍቓድ ኣምላኽ እዩ እሞ፡ ብዅሉ ኣመስግኑ። (1 ተሰ 5፡18) ስለ ኵሉ ኣብ መገድና ዝመጸና ነገራት፣ ዘይመመስገንቲ ወይ ዘይመማሰውቲ ክንዀውን ንኽእል ንዀውን፣ ኣብ ኵሉ-ነገር ግና፣ ምስጋናና ክንህብ ወይ ከነዕርግ ንኽእል ኢና። ምናልባሽ፡ ካብ ስራሕ ምስ ተባረርናን ብሽቕለት-ኣልቦነት ምስ ተላተምናን፣ ወይ ውን ጥዕናና ምስ ተረመሰን፣ ናብራ ምስ ቀጠነናን ዘይነማስው ክንኰውን ንኽእል ንዀውን። ግዳ፡ ስለቶም ኵላቶም ኣምላኽ ኣብ ህይወትና ዘምጽኦም ሰናያት ነገራትን፣ ስለቶም ብሕጂ ዘምጽኦምን ሞሳ ክንመልሰሉ ይግባእ።
ብ David Roper
Our Daily Bread
ሰሉስ 14 ታሕሳስ, 2010
ትርጕም ጐይትኦም ተስፋይን ሙዚት ግርማይን


text:
Radio Erena: 21 May 2020
ኣብ ሰሜናዊ ምብራቕ ደቡብ ሱዳን፣ ኣብ ዝርከብ ዞባ ጆንገሊ፣ ፒየሪ ኣብ ዝተባህለ ከባቢ ብዝተጎሃሃረ ግጭት 10ታት ሰባት ከምዝተቐትሉን ልዕሊ 50 ድማ ከምዝቖሰሉን ሓካይም ብዘይዶብ ካብቲ ቦታ ሓቢሩ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ድሒሩ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ እቲ ኣብ ቀዳመ-ሰንበት ዝተጎሃሃረ ግጭት፣ ኣብ ጥቃ’ቲ ኣብ ትሕቲኡ ዝመሓደር ማእከል ሕክምና ብምክያዱ፣ ሓደ ኣባሉ ከምዝሞተን ክልተ ድማ ከምዝቖሰሉን ኣረጋጊጹ።
እቲ ትካል፣ በቲ ግጭት ዝቖሰሉ ልዕሊ 50 ሰባት፣ ኣብ ካልእ ዞባ ናብ ዝርከብ ማእከል ሕክምና ከምዘግዓዘ እኳ እንተሓበረ፣ ጠንቂ’ቲ ግጭት ግና ኣይጠቐሰን።
ካልኦት ምንጭታት ብዝህብዎ ዘለዎ ሓበሬታ መሰረት፣ ወትሃደራዊ ክዳን ዝለበሱ ዕጡቓት ኣብቲ ከባቢ ናብ ዝርከባ ብውሕዱ ኣርባዕተ ቁሸታት ብምእታው ድሕሪ ዝኸፈትዎ ቶኽሲ ኣስታት 200 ሰባት ሞይቶም።
ፕረዚደንት ሳልቫኪር ሚያርዲት፣ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን፣ ንጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ፣ ጀነራል ጋብሪኤል ጆክ ሪያክ ዝርከቦም ሓያሎ ላዕለዎት ወትሃደራዊ ሰበ ስልጣን ካብ መዝነቶም ምስጓጉ፣ ናዕቢ ከጎሃሃር ከምዝኽእል ተኣንፊቱ ኔሩ’ዩ።
ደቡብ ሱዳን፣ ካብ መወዳእታ ወርሒ ለካቲት፣ ሓሙሽተ ምክትላት ፕረዚደንት ዘለዎ ሓደሽ ናይ ልፍንቲ መንግስቲን ምምሕዳር ዞባታትን ኣቝማ ከምዘላ ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 02 May 2021
ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ኢትዮጵያ፣ ንህወሓትን ሸኔን ከም ግብረ ሽበራውያን ጉጅለታት ክምዝገቡ ዝብል እማመ ኣቕሪቡ።
እቲ ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ብ1 ግንቦት ኣብ ዘካየዶ ኣኼባ፣ ከም ውሳነ ሓሳብ ኢሉ ዘቕረቦ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ኢትዮጵያ ንዝተኻየዱ መጥቃዕታት በዞም ክልተ ውድባት ዝተፈጸሙ ወይ ዝተሃንደሱ እዮም ክብል ከሲሱ።
ብሰንኪ’ቲ ዝተኻየደ መጥቃዕታት ህይወት ኣሽሓት ዜጋታት ምሕላፉ፣ ንብረት ምዕናዉን፣ ስድራቤታት ካብ ቤት ንብረተን ምምዝባሉን ኩሉ፣ ንፖለቲካዊ ረብሓን፣ ነቲ ቅድሚ ሰለስተ ዓመት ዝመጸ ለውጢ ንፍሻልን ዝዓለመ ምንባሩ እቲ ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ኣብ ዘውጸኦ እማመ ከሲሱ።
መራሕቲ’ዘን ውድባት ብውልቀሰብ ደረጃ ምኽሳሶም ዝከኣል እኳ እንተኾነ፣ ብመሰረት ኣብ 2020 ዝወጸ ኣዋጅ፣ ነተን ውድባት ብእኩብ ኣብ መዝገብ ግብረ ሽበራ ምስፋረን፣ ዝሓሸ ምቁጽጻር ሽበራ ንኽካየድ ዝሕግዝ ምዃኑ’ዩ እቲ ቤት ምኽሪ ዝገልጽ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብታ ሃገር ብሰፊሑ ተባሪዑ ዘሎ ፖለቲካዊን ዓሌት ዝመንቀሊኡን ግጭታት ብናይ ደገ ሓይልታት ዝተመወለ’ዩ ክብል ብተደጋጋሚ ክገልጽ ዝጸንሐ ኮይኑ፣ ኣብዚ ናይ ዕለት 1 ግንቦት ኣኼባ፣ እቶም ናይ ደገ ሓይልታት ነዘን ውድባት ከም መሳርሒ ክጥቀሙለን ጸኒሖም ብምባል ቤት ምኽሪ ሚኒስተራት ወቒሱ።
ብመሰረት ዓንቀጽ 23 ናይቲ ኣብ 2020 ዝወጸ ኣዋጅ፣ ኣባላት ህወሓትን ሸኔን ጥራይ ዘይኮኑ፣ ተሓባበርቲን፣ ምስተን ውድባት ዝኾነ ምትእስሳር ዘለዎም ውልቀሰባት እውን ተሓተቲ ምዃኖም እቲ ቤት ምኽሪ ይገልጽ።
=============


text:
ካብ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ፍሉይ መልእኽቲ ዝተቀበሉ ፕረዚደንት ምዋዪ ኪባኪ፣ኤርትራ ንፅንፈኛታት ብሕልፊ ንኣል-ሸባብ ትልግሶ ሓገዝ እንተቋሪፃ ደገፍ ኬንያ ከምትኸስብ ኣረጋጊፆምሎም ይብል እቲ ዜና።
ካብ ፕረዚደንታዊ ቤት ፅሕፈት ኬንያ ብመሰረት ዝወፀ ሓበሬታ፣ነቲ ናይ ኤርትራ መልእኽቲ ናብ መራሒ ኬንያ ዘቅረቡ፣ኣብ ኬንያ ኣምባሳደር ኤርትራ ኣቶ ሰመረ ርእሶም‘ዮም።
ኬንያ ዕርዲ ሰላም‘ቲ ዞባ‘ያ ኢላ ኤርትራ ከምትቅበል ዝገልፅ መልእኽቲ ፕረዚደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ፣ኤርትራ ናብ ኢጋድ ንክትምለስ ንዝጀመረቶ ፃዕሪ ኬንያ ንክትድግፋ ኤርትራ ሓቲታ‘ላ።
ፕረዚደንት ኪባኪ ብወገኖም፣ናይሮቢ ንኤርትራ ክትቅበላ ቅርብቲ‘ያ። ግን እዚ ኣዎንታዊ መልሲ ዝረክብ፣ኤርትራ ንዞባዊ ፃዕሪታት ሰላም ንምድጋፍ ፈቃደኛ እንተኾይና ጥራሕ‘ያ ኢሎም።
ኬንያ ሓይልታታ ቅድሚ ዓመት ናብ ሶማልያ ድሕሪ ምእታዎም፣ኤርትራ ኣፅዋራት ናብ ኣል-ሸባብ ኣቀቢላ‘ያ ከምዝበለት ዝዝከር‘ዩ።
ኤርትራ ካብ ኣባልነት ኢጋድ ንነብሳ ዘግለለት፣ሰራዊት ኢትዮዽያ ናብ ሶማልያ ንክኣቱ ደገፍ ኢጋድ ተዋሂብዎ ኢላ ከምዝነበረ ይፍለጥ።ድሕሪ መጥቃዕቲ ኢትዮዽያ ኣብ ሶማልያ፣ገለ ራእስታት ሶማልያ፣ንኤርትራ ሃዲሞም።እዚ ድማ፣ኤርትራ ፖለቲካዊ ሓገዝ ትገብረሎም‘ያ ዝብል ትርጉም ተዋሂብዎ‘ዩ።
ሕ/ሃ ዘውፀኦ ሪፖርት‘ውን እንተኾነ፣ኤርትራ ዲፕሎስያዊ ሽፋን እናገበረት ንሶማልያውያን ሙስሊማት ገንዘባዊ ሓገዝ ትገብረሎም‘ያ ከምዝበለ ይዝከር።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ጥንቃቀ ንምግባር ንጽባሕ ረቡዕ 19 መስከረም ቤት ጽሕፈቱ ዕጽው ምዃኑ ሓቢሩ።
እቲ ኤምባሲ ነዚ ዘፍለጠ አብ አዲስ አበባ ክግበር ትጽቢት ዝግበሮ ሰልፊ ምዃኑ’ውን ገሊጹ’ሎ።
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ መግለጺኡ ንጽባሕ ረቡዕ ቆጸራ ተዋሂቡ ዝነበረ ንዜጋታት ኣሜሪካ ዝወሃብ ኣገልግሎትን ኹሉ ኣገልግሎት ቪዛን ከምዝተሰረዘ አፍሊጡ’ሎ።
ዜጋታት ኣሜሪካ ናብ ዓምዲ ኢንተርነት እቲ ኤምባሲ ብምእታው ሓድሽ መመልከቲ ከእትው’ውን ሓቢሩ።
ንናይ ኢምግራት ቪዛ ሓተቲ ድማ ዳግማይ ቆጸራ ክሕዙን ተወሳኺ ሓበሬታ ከምዝወሃቦምን ኢምግራንት ቪዛ ዘይኾነ ሓተቲ ቪዛ ግን ሓድሽ ቆጸራ ክሕዙ ከምዘለዎም ገሊጹ።
ህጹጽ ሓገዝ ንዘድልዮም ኣሜሪካዊያን ንመን ክሓቱ ከምዝኽእሉ ንምፍላጥ ናብ ዓምዲ ኢንተርነት’ቲ ኤምባሲ ክከታተሉ’ውን መኺሩ’ሎ።
ኣብ አዲስ አበባ ዝርከብ ማእከል ኣሜሪካን ማእከል ማእከል ሓበሬታን ምርምርን ስታችሞን ድማ ጽባሕ ዕጽው ምኳኑ መግለጺ’ቲ ኤምባሲ ይሕብር።
ኤምባሲ ኣሜሪካ አብ አዲስ አበባ ብተወሳኺ ኣብቲ ሰልፊ ንዝሳተፉ ወገናት ድልየቶም ብሰላማዊ መንገዲ ክገልጹ መኺሩ ሎ።


text:
ብፁእ ኣቡነ ማቲያስ ነዚ ናይ ሎማዕንቲ ረቡዕ ፃውዒት ዘቕረቡ ዝቕፅል ሰንበት ዝኸበር በዓል ፋሲካ ምኽንያት ብምግባር ኣብ ዝሃብዎ ቡራኬን ዘሕለፉዎ መልእኽትን እዩ።
ኣብ መልእኽቶም ካልኦት ጉዳያት እውን ዳህሲሶም ኣለው።መራሕቲ ሃይማኖት ኣብ ብዓላት ኣብዘሕልፉዎም መልእኽትታት ብዛዕባ ግብረሰዶም ክዛረቡ ዝተለመደ ኣይኮነን።
እቲ ጉዳይ ምልዓሎም ንፓትሪያርክን ንዝመርሑዋ ቤተ ክርስቲያንን ክንደይ ከምዘተሓሰሰብ ዝሕብር እዩ።ፃዊዒቶም እውን ንኹሎም ኢትዮጵያዊያን እዩ ነይሩ።
ኣብዚ እዋን እዚ ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ክፍፀምስ ይትረፍ ክውረ ዘይግብኦ ንሰዶምን ገሞራን ብሓዊ ዘንደደ ናይ ሓጢያት ተግባር ኣብ መሬት ኢትዮጵያ ምስምዑ እግዚኣብሄር ንኢትዮጵያዊያን ዝሃቦ ናይ ቅድስና ክብሪ ዘስእን እዩ ምስበሉ ኣስዒቦም ‘’ብተወሳኺ ንሃገርና መቕሰፍትን ውድቀትን ከየስዕበልና ኩሉ ኢትዮጵያዊ ነዚ ግብረሃጥያት ብፅንዓት ክምክቶ ይግባእ’’ኢሎም።
ብቅዱስ ባህልን ስነምግባርን ኣዝዩ ዝበልፀገን ዝለምዐን ትውልዲ ምፋርይ ናይ ልምዓትና ኣካል ክንገብሮ ኣለና ዝበሉ ብፁእ ወቅዱስ ኣቡነ ማትያስ ኦርቶዶክሳዊት ቤተ ክርስቲያን ኢትዮጵያ ንግብረሰዶም ክሳብ ምወዳእታ ኣምሪራ ከም እትዋግኦ ኣረጋጊፆም።
ግብረሰዶም ንዝኾነ ይኹን ዘይጠቅም፣ካብ ተፈጥሮኣውን ናይ እግዝኣብሄርን ሕጊ ዝወፀ ስለዝኾነ ኩሉ ክቃወሞ ዝግባእ እዩ ኢሎም።


text:
Radio Erena: 07 July 2017
ሓይሊ ባሕሪ ስፐይን ናይ ሞት ሓደጋ ኣንጸላልዩዎም ንዝነበረ 183 ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ከምዘድሓነ ገሊጹ።
ሓለዋ ባሕሪ ስፐይን ብዕለት 6 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ እቶም ኤርትራውያን ዝርከብዎም 183 ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት፣ ብዝሒ ዘለዎም ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ዝርከብዎም ኮይኖም፣ ኣብ ውሽጢ 24 ሰዓታት ዝደሓኑ እዮም።
ኣብ መጀመርያ ናይዚ ሰሙን’ዚ ከባቢ 50 ዝኾኑ ስደተኛታት ጽዒና ዝነበረት ጃልባ ብምጥሓላ 3 ጥራይ ብህይወት ክወጹ እንከለዉ፣ ካልኦት ግና ጥሒሎም ከምዝሞቱ፣ እቲ ብህይወት ዝተረፉ እንተለዉ ዝግበር ናይ ምድላይ መስርሕ’ውን ከምዝተቛረጸ ካብ ማድሪድ ዝተመሓላለፈ ዜና ኣመልኪቱ።
ሃገራት ኤውሮጳ ዋሕዚ ስደተኛታት ክንቆጻጸሮ ኣይከኣልናን ብዝብል ምኽንያት ንሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ስልጠናታትን መሳርሒታትን ብምምዋል ዘካይዶኦ ዘለዋ ናይ ምዕጋት መስርሕ፣ ንቁጽሪ ብሓደጋ ምጥሓል ዝያዳ የዕብዩዎ ከምዘሎ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ይገልጽ።
እቲ ኣህጉራዊ ትካል ትማሊ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ቀዋሚ መንግስቲ ካብ ዘይብላ ኣፍሪቃዊት ሃገር ሓገዝ ምጽባይ፣ ንስደተኛታት ወይ ሓደጋ ሞት ኣብ ባሕሪ ወይ ከኣ ኣብ ሊብያ መግረፍትን ስቅያትን ከምዝመርጹ ገይሩዎም ይርከብ ክብል ይኸስስ።
እዚ ሒዝናዮ ዘለና ዓመት ካብ ዝጅምር ጥራይ፣ ኤርትራውያን ዝርከብዎም ልዕሊ 2 ሽሕ ስደተኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ክሞቱ እንከለዉ፣ ልዕሊ 73 ሽሕ ከኣ ብህይወት ናብ ኢጣልያ ከምዝኣተዉ ጸብጻባት የመልክቱ።
=================


text:
Radio Erena: 15 May 2015
ኣብ ዘይሕጋዊ ምስጋር ስደተኛታት ተሓባቢርካ ተባሂሉ ኣብ ኢጣልያ ኣብ ዝርከብ ቤት ማእሰርቲ ተቀይዱ ዝጸንሐ ኤርትራዊ ብ12 ግንቦት ርእሰ ቅትለት ፈጺሙ ክብላ ማዕከናት ዜና ኢጣልያ ሓቢረን።
እቲ መንነቱ ዘይተገልጸ ኤርትራዊ ምዃኑ ጥራይ ዝተሓበረ እሱር፣ ኣብቲ ኣብ ሶሊስያኖ ዝተባህለ ቤት ማእሰርቲ ኣብ ዝጸንሓሉ፣ ብሰንኪ ጭንቀት ናይ ስነ-ኣእምሮ ሕክምና ይካየደሉ ምንባሩ’ውን ፖሊስ እታ ሃገር ገሊጹ።
ኢጣልያን ጀርመንን ዝርከብአን ሃገራት ኤውሮጳን ካብ ዝሓለፈ ዓመት ኣትሒዘን ኣብ ዘይሕጋዊ ምስግጋር ስደተኛታት ንዝነጥፉ 10ታት ደላሎን ተሓባበርቶምን ኣብ ቀይዲ ምእታወን ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ካብ ሊብያ ናይ ዝብገሱ ዘለዉ ብዝሒ ስደተኛታትን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዘጋጥም ዘሎ ሞትን እናተዓጻጸፈ ኣብ ዝመጸሉ ድማ፣ 28 ኣባላት ሃገራት ሕብረት ኤውሮጳ ነቶም ኣብ ሱዳን፣ ሊብያን ካልኦት ሃገራትን ዝርከቡ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂሰብን ደላሎን ተሓባበርቶምን ብዝልዓለ ክህደኑ ይጽዕራሉ ኣለዋ።
ብኻልእ ወገን ዋሕዚ ዘይሕጋዊ ስደት ንምግታእ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ኣብዚ ዝመጽእ ክልተ ዓመት ን20 ሽሕ ስደተኛታት ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ክህባ ምዃነን’ውን ይግለጽ ኣሎ።
እንግሊዝ፣ ኣየርላንድን ደንማርክን ኣብቲ ሕብረት ብዘለወን ፍሉይ መሰል፣ ነቲ ንስደተኛታት ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ናይ ምሃብ መስርሕ ክነጽግኦ እንከለዋ፣ እተን ካልኦት ግና ከከም ዕብየተንን ቁጠባዊ ዓቕመንን ንዝተሰልዓለን ብዝሒ ስደተኛታት ብሕጋዊ መንገዲ ከጣይሳ’የን።
በዚ መሰረት ድማ ፈረንሳ፣ ጀርመንን ኢጣልያን ንዝበዝሑ ስደተኛታት ሕጋዊ መንበሪ ፍቃድ ክህባ’የን።
ኣብ ኤውሮጳ ፋሕ ኢሎም ካብ ዘለዉ ልዕሊ 100 ሽሕ ስደተኛታት እቶም ኣስታት 50 ስሕ ሕጋዊ መንበሪ ፍቓድ ዘይብሎም’ዮም።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ ኣባላት ፓርላማ ሕብረት ኤውሮጳ ብዛዕባ ተመሳሳሊ ዛዕባ ዋሕዚ ስደተኛታት ብማእከላይ ባሕሪ ንምዝታይ ኣብ ፖርቱጋል ከተማ ሊስበን ኣኼባ ኣካይዶኦም።
====================================


text:
ንቖልዓ እታ ኪኸደላ ዝግበኦ መገዲ ኣላምዶ እሞ ምስ ኣረገ ኻብኣ ኣይኬግልስን እዩ። (ምሳ 22፡6)
እግዚኣብሄር ንኣዳምን ሄዋንን ምስ ፈጠሮም: ባረኾም: ፍረዩን ተባዝሑን ንምድሪ ከኣ ምልእዋን ምለኽዋን ድማ በሎም (ዘፍ1: 27‐28)። ስለዚ ውሉድ ውህበት እግዚኣብሄር እዮም: ፍረ ከርሲ ከኣ ዓስቢ እዩ (መዝ 127:3)፡፡ እግዚኣብሄር ንምድሪ ክንገዝኣ ውሉድ ሃበና: ክህበና ከሎ ግን ብነገራት ኵሉ ማለት ኣካላዊ፡ ማሕበራውን፡ ኣእምሮኣዊን መንፈሳውን ድሌታቶም ብምምላእ ነቲ ዝተፈጥርሉ ዕላማ ብቑዓት ጌርና ምድላው ናይ ወለዲ ተራ እዩ። ኣቦን ኣደን ኣብ ደቆም ዘለዎም ሓላፍነት ብግቡእ ፈሊጦም፡ ንደቆም በቲ ክኸድዎ ዘለዎሞ መገዲ ምስ ዘለማምድዎም በረኸቶም ካብ ውሉድ ወለዶ ከም ወሓዚ ማይ ኣየቋርጽን። ክሳዕ ሽሕ ወለዶ ጸጋ ዝሕሉ (ዘጽ 34:7) እግዚኣብሄር፡ ንበረኸትና ባዕልና እንተ ዘይወሲድናዮን እንተ ዘይሓሊናዮን ግን ግዲ ኣይብለናን እዩ።
እግዚኣብሄር ንዳዊት ዝኣተወሉ ቃል እንተሪኢናዮ: እቶም ደቅኻ ብእምነትን ብምሉእ ልቦምን ብዂሉ ነፍሶምን ኣብ ቅድመይ ክመላለሱ መገዶም እንተ ሓለዉ: ሽዑ ካብ ዝፋን እስራኤል ሰብ ኣይቋርጽን እዩ (1 ነገ 2:4)። ኣገዳስነትን ውጽኢትን ትእዛዛቱ ምሕላው ንሰለሞን'ውን ደጊሙ ተመሳሳሊ መልእኽቲ ነጊርዎ። ብኣንጻሩ ውሉዱ ወይስ ዘርኡ ኣምላኽ ገዲፎም ንካልእ ኣማልኽቲ እንተ ሰገዱን ከም ፍቓድ ርእሶም እንተኸዱን: እግዚኣብሄር ሳዕቤኑ ንሰለሞን ክነግሮ ከሎ: ካብዛ ዝሃብክዎም ምድሪ ከጽንቶም እየ: ካብ ቅድሚ ገጸይ'ውን ክድርብዮም እየ በሎ (1 ነገ 9:7)። እዞም ምንም ዘይፈልጡ ንጹሃት ፈሊጦም እንተ ዝመርጹ: ምርጨኦም መገዲ ዕረፍትን በረኸትን ከም ዝኸውን ኣየጠራጥርን። ግን ነዛ መገዲ ሚኢቲ ካዕበትን ዘለኣለማዊ ህይወትን ደኣ ገና ኣብቲ ምዱብ ዕድመ መን የርእዮም: ይምሃሮም ወይ'ውን ብትዕግስቲ የላምዶም። ብንኡሶም ዘይለመድዎ ክንዲ ሰብ ምስ ኣኸሉ ክጥርይዎ ወይ ክቕይርዎ ቀሊል ኣይኮነን። ነዚ ዝተረድኡ ኣቦታት ክምስሉ ከለዉ ቆልዓ ብንኡሱ ቆርበት ብርሕሱ ዝበሉ።
ሰባት ንሂወቶም ዝመርሕሉ ፍልስፍና ኣለዎም። እዚ ፍልስፍና ዝብል ቃል ካልእ ኣይኮነን፡ እንታይ ድኣ ንሓደ ነገር፡ (1) ብከመይ ትርደኦን ብከመይ ትገልጾን፡ ወይ ንዓኻ እንታይ ትርጉም ኣለዎ (what)፡ (2) እቲ ነገር ስለምንታይ ከምኡ ኮይኑ (why)፡ (3) ንክትገጥሞን ንኸተተግብሮን'ከ እንታይ ስትራተጅን ሜላታትን ትጥቀም (how) ዝብሉ ካብቶም ቀንዲ መግለጺታት ክንወስድ ንኽእል። ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ፍልስፍና ድማ ኣብታ ንእሽቶ ቤቱን ውሉዱን ቀጺሉ'ውን ኣብ ከባቢኡን ስርሑን ይዕበ ይንኣስ ጽልዋ ኣለዎ። ኣብዛ ሒዝናያ ዘሎና ኣርእስቲ ንኣብነት ውሉድ ኣብ ሰባት ዝተፈላለየ ትርጉም ኣለዎ፡ ንምንታይ ዕላማ ተፈጢሩ ዝብል ዝተፈላለየ ኣረዳድኣ ክህሉ ዘገርም ኣይኮነን፡ ወለዲ እንታይን ከመይን ክኾነሎም ይደልይዎ ብከመይ'ከ የዕብይዎ ነናቶም ርድኢትን ፍልስፍናን ይውንኑ። ፍርኡ ድማ ካብ ዝተዘርኣሉን ንክቦቑል ዝወሰዶም ንጥረ ነገራትን ፍሉይ ክኸውን ኣይክእልን።
ንሕና ከም ክርስትያናት ውሉድ እንታይ እዩ፡ ንምንታይ ዕላማ ተፈጢሩ፡ ብኸመይ መገድን ኣገባባትን ከነዕብዮም ይግበኣና፡ ምንጪ ፍልስፍናና ቃል ኣምላኽ እዩ ክኸውን ዘለዎ። እዚ ክብል ከለኹ ናይ ዘመና ፍልጠትን ጥበብን ኣይጠቕሙን እዮም ማለት ዘይኮነ፡ ግናኸ ካብቲ ሕመረትን ምንጪ ኵሉ ጥበብን ክንዘዚ ኣይግባእን። እግዚኣብሄር ጥበብ ይህብ እዩ እሞ፡ ፍልጠትን ምስትውዓልን ካብ ኣፉ እየን ዝወጻ (ምሳ 2:6)፡፡ ነቲ ቃል ኣምላኻዊ መምርሒታት ብግቡእ ተረዲእና ንምትግባሮም ድማ ምስ እንጽዕት፡ ንሕና እንሕጎሶሎም እግዚኣብሄር ድማ ዝኸብረሎም ውላድ ከም ዝኾኑ ኣየጠራጥርን። እቲ ምንታይ እቲ ህያው ቃል እግዚኣብሄር ዘይልወጥን እሙንን እዩ። እዚ ምስ ዘይከውን ግን ሳዕቤኑ ሕማቕን ዘጉህን፡ ወለዲ ድማ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ተሓተትቲ እዮም። ሓደ ነገር ክንርዳእ ኣገዳሲ ይመስለኒ፡ እግዚኣብሄር ዘይንኽእሎ ሓላፍነት ኣየሰክመናን እዩ። ስለዚ ናይ ውጽኢትን ሳዕቤንን ተሓተትቲ ወለዲ ድኣ እምበር እግዚኣብሄር ክኸውን ኣይክእልን እዩ።
እንታይ ኢና ከነለማምዶም ዘሎና ብኸመይ ኣገባብ'ከ ከነላምዶምን ክንምህሮምን ኣሎና ንዝብሎ ኣገደስቲ ዛዕባታት ኣስዒብና ንርኣዮም።
እንታይ ከነለማምዶም
ንሕና ቤት መቅደስ ህያው ኣምላኽ ከም ምዃንና (2 ቆሮ 6:16): ስጋና: ነፍስና መንፈስናን መግብን ክንክንን የድልዮ እዩ። መብዛሕቲኡ እዋን ናትና ኣትኩሮ ወይ ቀንዲ ንግደሰሉ ኣብቲ ስጋውን ስነ ኣእምሮኣውን ዛዕባታት እዩ። ንኣብነት ጽቡቕ ክዳን ምልባስ፡ ንፉዕ ተማሃራይ ክኾነልና ምጽዕርን ዝኣመሰሉን፡. እዚ ሰናይ እዩ ብግቡእ እንተ ተግብርናዮ። ዝተመጣጠነ ኵሉ መዳያዊ ዕብየት ክህልዎም ምግባር ግን ቀሊል ኣይኮነን። ብዙሕ ነገራትን ዋጋን ይሓተና፡ ንኣብነት ግዜ፡ ገንዘብ፡ ዓቕሊ ወዘተ ክጥቀሱ ይኽእሉ። ብዝሓተተና ጠለብ መንጽር ከኣ ውጽኢቱ ግዙፍን ኣዕጋብን ይኸውን። ሓደ ቀሊል ኣብነት ንውሰድ፡ ንሓደ ዕዮ ግዜ ብዝሃብናዮ መጠን ውጽኢቱ ጽቡቕን ኣድማዕን ክኸውን ግድን እዩ። ሰንበት ንቤተ ክርስትያን ምውሳድ፡ ክትምገብ ከሎኻ ምጽላይ ዝኣመሰሉ ኣብ ክርስትያናት ስድራቤት ልሙዳት እዮም። እዚኦም ገለ ካብቲ ከነላምዶም ዘሎና እኳ እንተኾኑ፡ እኹላት ግን ኣይኮኑን። እንታይ ድኣ ንምሃሮም፧
ኣብ ዘፍ 18:19 ከምዚ ዝስዕብ ነንብብ: "እግዚኣብሄር ከኣ እቲ ብዛዕባ ኣብርሃም እተዛረቦ ከምጽኣሉ: ንሱ ድማ ብድሕሪኡውን ንቤቱን ንደቁን መገዲ እግዚኣብሄር ክሕልዉን: ጽድቅን ፍርድን ከኣ ክገብሩን: ምእንቲ ክእዝዞም: ፈለጥኩ በለ።" እቲ መንፈሳውን ሞራላውን ምልምማድ ዕዙዝ ምስ ዝኸውን፡ ነቲ ካልእ ማለት ስነ ኣእምሮኣውን ማሕበራውን ዕቤትታት ብኣወንታ ክጸልዎ ጥራሕ ዘይኮነ ናይ መሪሕነት ቦታ ንኽሕዙ ወሳኒ እዩ። ቃል ኣምላኽ ኣጸቢቖም ክሰምዑን ንሕጋታቱን ትእዛዛቱን ከተግብሩን እንተ ኣለማመድናዮም: እቲ ኣብ ዘዳ 28 ተዘርዚሩ ዘሎ በረኸት ኣይጎድሎምን። ገለ ንምጥቃስ፡ ኵሉ ተግባር ኢድካ ድማ ክባርኽ፡ እግዚኣብሄር እቲ ጽቡቕ መዝገቡ፡ ሰማይ፡ ክኸፍተልካ እዩ፡ እግዚኣብሄር ርእሲ እምበር፡ ጭራ ኣይክገብረካን እዩ፡ ብላዕሊ ጥራይ ትኸውን እምበር፡ ብታሕቲ ኣይትኸውንን። እዚ ዝኸውን ከኣ ንትእዛዛቱ እንተ ሓለኻን ገበርካን እዩ።
ስለዚ ንደቅና ከምቲ ኵሉ ኣካላዊ፡ ማሕበራውን ስነ ኣእምሮኣውን ድሌታቶም ንኸነማላኣሎም እንጽዕት፡ ንኣብነት ምብለዖም: ምስታዮም፡ ምኽዻኖም: ዕዮ ገዘኦም ክሰርሑ እንከታተሎም፡ ምስ መሓዝቶም ክጻወቱ እነተባብዖም፡ ኣብቲ መንፈሳዊ ልምምድ'ከ እኹል ግዜ ንህቦም'ዶ ኣሎና፧ ምስ ደቅና ስሩዕ ዝኾነ ናይ ጸሎት ግዜ፡ መጽሓፍ ቅዱስ እነጽነዓሉ ምዱብ ግዜ ኣሎና'ዶ፧
ሓደ ምኽንያት ንምንታይ ኣብቲ ስጋዊ ነገራት ነተኩር፡ ምናልባት ናይቲ መንፈሳዊ ልምምድ ውጽኢት ኣብ ሓጺር እዋንን ብቐሊሉን ክንሪኦን ክንዕቅኖን ስለ ዘይንኽእል እዩ። እታ ፎርሙላ (ቀመር) ግን ንጽርቲ እያ። ነቲ ህያው ቃል ካብ ግዜ ንኡስ ዕድመአም ምምሃሮም፡ ምልማዶም፡ ሽዑኡ መንገዶም የቕንዑሞ ምስ ዓበዩ'ውን ኣየግልሱን፡ ምስላጥን ዓወትን ድማ ይስዕባኦም።
ሓደ ኣብነት ዝኾነና ክርስትያን ስድራ ንርአ። ኣብ 18 ክፍለ ዘመን ዝነብሩ ዝነበሩ ዮናታን ኤድዋርድን ሳራን ኤሜሪካውያን ሰብ ሓዳር እዮም። እዞም ዓበይቲ ናይ ኣምላኽ ሰባት ሂወቶምን ደቆምን ካብ ገዘኦም ሓሊፉ ጽልዋኦም ንመላእ እታ ምድሪ ዓቢ በረኸት ከም ዝኾኑ ይንገረሎም። ተራ ሳራ ከም ኣደ ኣብ ምዕባይን ምጉስጓስን እቶም 11 ውሉዶም ኣዝዩ ዕዙዝ ነበረ። ብዙሓት ኣገልገልቲ ኣብ ቤት ዮናታንን ሳራን ክሓድሩ ይፈትዉ ኔሮም። ካብ ትምህርትን ስብከትን ዮናታን ንላዕሊ ብዙሕ እዋን ስርዓትን ኣካይዳን ናይቲ ቤት ይምስጦምን: ብኣወንታ ይጸልዎምን ኔሩ።
ሳራ ንወሉዶም እተመሓድረሉ ብሉጽ ክእለት ኔርዋ። ንደቃ ከመይ ጌራ ምእዙዛትን እዱባትን ከም ትገብሮም ትፈልጥ ኔራ: እዚ ከኣ ብፍቕርን ብፍሕሹው ገጽን'ምበር ብሕርቃን ወይ ቁጠዓ ኣይኮነን። መአረምታ ንዘድልዮም ነገራት ድማ ኣብ እዋኑ ካብ ምግሳጽ ትቑጠብ ኣይነበረትን። ንእትነግሮም ነገራት ስለምንታይ ዝብል ሕቶ ብሰነ መጎት እናገለጸት: ካብ ስምዒታን ቃሕታኣን ፈልያ ተረደኦም ኔራ። ስርዓትን ሕግታትን ድማ ገና ካብ ግዜ ንኡስ ዕድመኦም መሃረቶም። ኣራሚ ስጉምትታታ ብጉቡእ ኣገባብን ኣብ ግቡእ ግዜን ብምትግባር: ንወለዶም ዘይተኣዘዙ ንኣምላኽ ክእዘዙ ከም ዘይክእሉ ብጥበበን ብሜላን ተርእዮምን ተረደኦምን ነበረት።
ኣብ 1400 ሰባት ካብ ዘርኢ እዞም ስድራ ዝተገብረ መጽናዕቲ ከም ዝሕብሮ: 13 ሓለፍቲ ዪንቨርሲቲ (college presidents): 65 ሊቃውንቲ (professors): 100 ናይ ሕጊ ምሁራት (lawyers): 30 ደያኑ (judges): 66 ሓካይም: 80 ኣመሓደርቲ ኣብ ህዝባውያን ትካላት ካብዚኣቶም 3 ኣባላት ባይቶ (senators): 3 ኣመሓደርቲ ክፍለ ሃገራት (governors): ሓደ ከኣ ምኽትል ፕረሲደንት ሕቡራት መንግስታት ኤሜሪካ ኔሮም። ጽልዋ ሳራ ብሂወታ ከላ ጥራይ ዘይኮነ: ብዘርኣ ንብዙሓት ንበረኸት ምዃና እዩ።
ይቕጽል
source Shalom Magzine
ንቖልዓ እታ ኪኸደላ ዝግበኦ መገዲ ኣላምዶ
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል'ታ ሃገር ንዘሎ ጸገም ንምፍታሕ ኣብ መስርሕ ሰላም ዝዝትይ ጉጅለ ምምዛዙ ሓቢሩ።
ብልጽግና ፓርቲ ኣብ ሰሜናዊ ክፍል'ታ ሃገር ንዘሎ ጸገም ንምፍታሕ ኣብ ዝኽተሎ ናይ ሰላም ኣማራጺ ሃገራዊ ጥቕሚ ዘኽብርን ብሕብረት ኣፍሪቃ ዝዳለውን ክኸውን ምውሳኑ ኣፍሊጡ።
ናይ ብልጽግና ፓርቲ ማእከላይ ኮሚቴ አባል ዝኾኑ ዶ/ር ጊድዮን ጢሞትዮስ ሎሚ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ከም ብልጽግና ፓርቲ ነቲ ጸገም ንምፍታሕ ዝኽተሎም ናይ ሰላም ኣማራጺታት ሕገ መንግስቲ ዘኽበረ ንሃገራዊ ጥቕሚ ብዘኽብር መንገዲ ሕብረት ኣፍሪቃ ብዘዳለዎ መንገዲ ክካየድ ናይቲ ፓርቲ ማእከላዊ ኮሚተን አካያዲ ስራሕን ሓቢሩ'ሎ ኢሎም።
በዚ መሰረት ብወገን ፈደራል መንግስቲ ኣብቲ መስርሕ ሰላም ዝዛተይ ጉጅለ ምምዛዙ መሓውራት ዜና ውሽጢ ሃገር ዝበጽሖም ሓበሬታ ይገልጽ።
አባላት'ቲ ጉጅለ ኣቶ ደመቀ መኮንን: ዶ/ር ጊድዮን ጢሞቲዮስ: ኣቶ ተመስገን ጥሩነህ: ኣምባሳደር ሀሰን ዓብዱልቃድር: ኣምባሳደር ሬድዋን ሀሰን: ሌ/ጀነራል ብርሃኑ በቀለ ዶ/ር ጌታቸው ጀምበር'ዮም።


text:
ኣብዚ ሰሙን ኬንያ ንኣል-ሸባብ ንምግጣም ናብ ዶብ ሱማሊያ ወታደራታ ንምልኣኽ ዝወሰድቶ ስጉምቲ ዓብይ ናይ ወፃኢ ፖሊሲ ለውጢ ዘርአየት ኣምሲሉዋ’ሎ።እቲ ናይ ኬንያ ዓብይ ወታደራዊ ስርሒት ንፁር ኣይኮነን።እንተኾነ ግን ኣብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ዝህሊ ርክብ ምሉእ ብምሉእ ክልውጦ ይኽእል እዩ።
ኬንያ ምስታ ስርዓት ኣልቦ ዝኾነት ጎረቤት ሃገር ሱማሊያ ንዓመታት ብምክእኣል ክትነብር ፀኒሓ እያ።
ንዓሰርተታት ዓመታት ዝተኻየደ ዅናት ሱማሊያ ንኣማእቲ ኣሽሓት ስደተኛታት ኣብ ውሽጢ ሱማሊያ ናብ ዝርከቡ መዕቖቢ ስደተኛታት ንኽሃድሙ ኣገዲዱዎም።ከምሳዕቤን ድማ ኣብ ጥቓ እቲ ናይ ሓባር ዶብ ኣብ ፀጋታትን ከባቢያዊ ሓለዋን ሕፅረት ኣኸቲሉ፡ንትዕግስቲ ኬንያ’ውን ተፈታቲኑ እዩ።
ኬንያ ዝበዝሕ ግዜ ካብቲ ግጭት ንዓርሳ ኣርሒቓ ፀኒሓ እያ።ፌደራላዊ መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ንኽምስረት ግን ዓብዪ ጊደ ነይሩዋ።ኣብ ፈለማ 2005 ኣ/ፈ እውን ትካላት መሰጋገሪ መንግስቲ ሱማሊያ ኣብ ሃገራ ንኽሰርሑ ሓጊዛ እያ።
ኣብ ቀረባ ኣዋርሕ ግን ሱማሊያዊያን ኣኽረርቲ ፈፂሞምዎ ዝተብሃለ ኣብ ኬንያ ዝተኻየደ ናይ ሰባት ምጭዋይ ወጥሪ ንኽንህር ገይሩ’ሎ።ኣዝዩ ኣገዳሲ ንዝኾነ ንናይ ኬንያ ናይ ቱሪዝም ኢንዱስቱሪ እውን ኣብ ሓደጋ ኣውዲቑዎ’ሎ።
ኣብ ኬንያ ኣብዝርከብ መዕቖቢ ስደተኛታት ዳዳብ ዝተፈፀመ ናይ ኽልተ ዶክተራት መጭወይቲ ሰራዊት ኬንያ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ስጉምቲ ንኽወስድ ኣገዲዱዎ እዩ።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኬንያ ዝነበሩ ኢጋራ ካባጂ በቲ ውሳነ ኣተደነቑን።ንሶም ‘’ሸፋቱ ናብ ግዝኣትኻ ኣትዮም ቁጠባኻ ከዕንውዎ እንተለው ምእንታ ፅቡቕ ጉርብትና ክትብል ኮፍ ኢልካ ኣይክትሪኢን ኢኻ።ከምኡ ኣይሰርሕን እዩ።’’ይብሉ።
እዚ ናይ ሕዚ ወታደራዊ ስርሒት ግን ንፁር ኣይኮነን።ምኽንያቱ ካብ ናይሮብን ሞቓድሾን ይርአዩ ብዘለው ዝተሓዋወሱ ምልክታት።
ምንስቴር ጉዳያት ወፃኢ ኬንያ ንናይ ውሽጥን ዓለምለኻውን መራኸቢ ብዙሃን ኣብዝሃብዎ መግለፂ ሰራዊት ኬንያ ናብ ሱማሊያ ምእታው ኣሚኖም ኣለው።ካልኦት ሰበስልጣን ሱማሊያ ግን ወታደራት ኬንያ ዶብ ሰጊሮም ከምዘይኣተው ይዛረቡ ኣለው።
ኣብቲ ምጭዋይ እቶም ዶክተራት ኢዱ ከምዘየእተወ ዝገለፀ ኣል-ሸባብ ናይ ኬንያ ወታደራዊ ምንውስቓስ ከም ናይ ብሓቂ ስግኣት ሪኡዎ ኣሎ።ሒነ ክወስድ እየ’ውን ኢሉ ኣሎ።
ኣብ ናይሮቢ ዝርከቡ ፖለቲካዊ ተንታኒ ሱማሊያ ዓብዲ ሳማድ ከምቲ ኣብ ኡጋንዳ ብኣልሸባብ ዝተፈፀመ መጥቓዕቲ ኣብ ኬንያ’ውን ክንሪኢ ንኽእል ኢና ይብሉ።
ቅድሚ ሕዚ ኣብ ሱምሊያ ዝተኻየዱ ወታደራዊ ምትእትታዋት ንፃዕሪ ኬንያ ዘተባብዑ ኣይኮኑን።
ኣብ 2009 ኣ/ፈ ኣል-ሸባብ ነታ ሃገር ንኽልተ ዓመትን ፍርቅን ንዝወረሩ ወታደራት ኢትዮጵያ ካብ ሱማሊያ ንኽወፁ ገይሩ እዩ።
ኣብ 1992 ኣ/ፈ እውን ሓይልታት ዩናይትድ ስቴትስ ፈለማ ብልኡኽ ሰብኣውነት ናብ ሱማሊያ ኣትዮም ምንባሮም ይዝከር።ሱማሊይዊያን ሚሊሽያታት ኣብ ሞቓድሾ ኣብዝተኻየደ ውግእ ን18 ወታደራት ኣሜሪካ ንዝቐተለ ንናይ ዩንያትድ ስቴትስ ሄልኮፕተራት ቶኪሶም ኣውዲቖም እዮም።
መንግስቲ ኬንያ ከምዝበሎ ዕላምኡ ኣል-ሸባብ ድሕሪ ሕዚ ኣብ ውሽጢ ኬንያ ወይ’ውን ኣብ ጥቓ ዶብ ኬንያ ወታደራዊ ስርሒት ንኸየካይድ እዩ ይብል።እቲ ወታደራዊት ስርሒት ኬንያ ክሳብ መዓዝ ከምዝፅንሕ ግን ንፁር ኣይኮነን።


text:
Radio Erena: 14 August 2017
ካብ 4 ክሳብ 13 ነሓሰ ኣብ ለንደን ኣብ ዝተኻየደ ሻምፕዮን ኣትለቲክስ ዓለም 2017 ኤርትራ ብዘይማዳልያ ተፋንያ።
ኣብ ቅድድም ጉያ እግሪ ማራቶን፣ 10 ሽሕ፣ 5 ሽሕ፣ ከምኡ ድማ 3 ሽሕ ሜትሮ ብሓፈሻ ሸሞንተ ኣትለታት ዘሳተፈተ ኤርትራ፣ እቲ ዝሓሸ ውጽኢት ዘመዝገበ ኣብ ውድድር ማራቶን ደቂ ተባዕትዮ፡ ዮውሃንስ ሃብተገርግሽ ኮይኑ ሻውዓይ ኮይኑ’ውን ንቅድድሙ ዛዚሙ።
ኣብዚ ናይ ማራቶን ቅድድም ካልእ ኤርትራዊ ኣትለት ክብሮም ገብረዝጋብሄር መበል 41 ተርታ ክስርዑ እንከሎ ኣማኑኤል መሰል ውድድሩ ኣይዛዘመን።
ኣብ ውድድር 10 ሽሕ ሜትር ደቂ ተባዕትዮ ድማ፡ ኣሮን ክፍለ፡ መበል 11፡ ህዝቕኤል ተወልደ መበል 17 ደረጃ ሒዞም። ኣብዚ ቅድድም ንኤርትራ ወኪሉ ዝወረደ ሳልሳዮም ንጉሰ ኣምለሶም (ወዲ ሓኪም) ብምኽንያት መጉዳእቲ ኣብ ፋልመይቲ ዙርያ ቅድድሙ ኣቛሪጹ።
ኣብ ቅድድም ጉያ እግሪ መሰናኽል 3 ሽሕ ሜትር ደቂ ተባዕትዮ፡ የማነ ሃይለስላሴ፡ 9ይ ተርታ ኮይኑ ቅድድሙ ድሕሪ ምውድኡ፡ ካብ መጻረዪ ናብ ፍጻመ ከይሓለፈ ተገሊፉ።
ብቀዳም 12 ነሓሰ ኣብ ዝተገብረ ቅድድም ጉያ እግሪ 5 ሽሕ ሜትር ደቒ ተባዕትዮ፡ ን5 ዓመታት ኣብ ውድድራት ኦሊምፒክስን ሻምፕዮን ኣትለቲክስ ዓለምን ከይተደፍረ ዝጸንሐ፡ እንግሊዛዊ ሞ ፋራሕ፡ ብኢትዮጵያዊ ሙኽታር እድሪስ ኣብ ዝተሰዓረሉ፡ ኤርትራዊ ትስፉው መንእሰይ ኣሮን ክፍለ 7ይ ደረጃ ሒዙ።
ብሓፈሻ ኣብ’ዚ ናይ ለንደን ውድድር ኣብ ውሽጢ 9 መዓልታት ኣብ 3 ውድድራት ብምክፋል፡ 20 ሽሕ ሜትር ዝሸፈነ፡ ወዲ 19 ዓመት ኣሮን ክፍለ፡ ኣብዚ ብናህሪ ጀሚሩ ብናህሪ ዝተፈጸመ ቅድድም፡ ምስ ብሉጻት ኣትሌታት ዓለም ሓያል ቓልሲ ኣካይዱ፡ ሻብውዓይ ተርታ ምሓዙ ዝንኣድ ምዃኑ ተንተንቲ ስፖርት ይገልጹ።
ኣብዚ ውድድር ምስ ኣሮን ክፍለ ኮይኑ ንኤርትራ ዝወከለ ዓወት ሃብተ፡ መበል 14 ደረጃ ኮይኑ ውድድሩ ፈጺሙ።
ሰንበት 13 ነሓሰ ኣብ ዝተዛዘመ መበል 16 ሻምፕዮን ኣትለቲክስ ዓለም፣ ሕቡራት መንግስታት ኣሜሪካ፡ ብ10 ወርቂ፡ 11 ብሩር፡ 9 ነሓስ፡ ብሓፈሻ ብ30 ሜዳልያታት ቀዳመይቲ ክትስራዕ ከላ፡ ኬንያ ብ11፡ ደቡብ ኣፍሪቃ ብ6 ውህሉል ሜዳልያታት ካልአይትን ሳልሰይትን ተሰሪዐን።
ኣብዚ ናይ ለንደን ኣትለቲክስ፣ ኣብ ማራቶን ዝበለጸ ውጽኢት ከምዝግብ ትጽቢት ዝተነብረሉ፣ ኤርትራዊ ኣትለት ግርማይ ገብረስላሴ ብሰንኪ መጉዳእቲ እግሪ ከምዘይተሰለፈ’ዩ ተሓቢሩ።
======================


text:
ብረት ዝሓዙ ሰባት፡ ኣብ ኬንያ ንሓደ ዘመናዊ ሆቴልን ህንጻ ኣብያተ-ጽሕፈትን ኣጥቂዖም- ኣብ ህይወት ሰብ ጉድኣት ወሪዱ`ሎ።
ሎሚ ሰሉስ ሰዓት 3፡30 ድሕሪ ቀትሪ፡ ዕጡቓት ኣብ ዱሲት ዲ2 ዝተባህለ ሆቴል ናይሮቢ ተኹሲ ከፊቶም።ናይ ዓይኒ መሰኻኽር እንተወሓደ ሓደ ፍንጀራ`ውን ሰሚዕና ኢሎም ።
ትካላት ዜና ኬንያ፡ ብዙሓት ሰባት በቲ መጥቃዕቲ ተቐቲሎም ይብላ`ለዋ። ካብ ሰበ-ስልጣን መንግስቲ ግን ምርግጋጽ ኣይተኻእለን።
ናይ ሶማል ጥሩፋዊ ዕጡቕ ጉጅለ ኣልሸባብ፡ ነቲ መጥቃዕቲ ሓላፍነት ወሲዱ’ሎ። ጽንሕ ኢሉ ኣብ ዝለኣኾ መልእኽቲ ድማ፡ ኣብ`ቲ ቦታ መሪር ግጥም ቀጺሉ ከምዘሎ ይገልጽ።
ንሪፖርተር ድምጺ ኣሜሪካ ክፍሊ ሶማል ሓሩን ማዕሩፍ ዝተዛረበ ፕረዚደንት ኮሚቴ ኦሎምፒክ ሶማል ዝነበረ ዱራን ፋራሕ፡ ንሱ ምስ ብጾቱ ናብቲ ሆቴል ክኣትዉ ክብሉ፡ ተኹስን ፍንጀራን ከምዝተቐበሎምን ብሓደ ሸነኽ ከም ዝሃደሙን ገሊጹ`ሎ።
ፋራሕ ብተወሳኺ፡ ብዙሓት ዝቖሰሉ ከምዝርኣየን፡ እቶም ዕጡቓት ገና ኣብ`ቲ ህንጻ ኣለዉ ኢሉ ከምዝኣምንን ተዛሪቡ።
ወሃቢ-ቓል መንግስቲ ኬንያ ኤሪክ ኪራተ፡ ሓይልታት ጸጥታ ነቲ ህናጻ ይፍትሽዎ ከምዘለዉ ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ።
ንሱ ምስ ቪኦኤ ብተሌፎን ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ “ግብረሽበራዊ መጥቃዕቲ ይኹን ካልእ፡ ትካላት ጸጥታ መርሚሮም ዝርዝር ሓበረታ ክህቡሉ`ዮም” ኢሉ ።
ብኣሶሾይትድ ፕረስ ዝተፈነወ ቀጥታ ቪድዮ፡ ኣብ ኣፍደገ `ቲ ሆቴል መካይን ክነዳን ሰባት ካብ`ቲ ሆቴል ክሃድሙን፡ ወተሃደራት ድማ ናብ`ቲ ህንጻ ክኣትዉን የርኢ ኔሩ።
እዚ ናይ ናይሮቢ መጥቃዕቲ ዝስማዕ ዘሎ፡ ሓደ ቤት-ፍርዲ ኬንያ ንሰለስተ ተጠርጠርቲ በቲ ቅድሚ ሓሙሽተ ዓመት ኣብ ናይ ናይሮቢ ወስትገይት ሞል ዝተባህለ ዘመናዊ ዕዳጋ ዝተፈጸመ ሽበራዊ መጥቃዕቲ ድሕሪ ምኽሳሱ ድሕሪ ሓደ መዓልቲ`ዩ።
በቲ ሽዕኡ ማለት ኣብ 2013 ብኣልሸባብ ዝተፈጸመ መጥቃዕቲ ብውሕዱ 67 ሰባት ምሟቶም ይዝከር።


text:
ካብ 1973 ክሳብ 1983 ንከባቢ 10 ዓማውቲ ድምፃውን ሳዕሳዕን ብምኻን ኣብ ዝተፈላለዩ ክልላት ኢትዮጵያ ሰሪሑ፡፡ ንኣስታት 26 ዓማውቲ ድማ ኣሰልጣኒ ዝተፈላለዩ ባህላዊ ሳዕስዒት ብምዃን ኣብ ምግልጋል ይርከብ፡፡ መምህር ሰለሙን ካብ 1988 ዓ.ም.ኢ ብስሩዕ ብዙር ክሳብ ሕዚ ኣዝዮም ብርክት ዝበሉ ሳዕሳዕቲ ኣሰልጢኑ እዩ፡፡
መምህር ሰለሞን ዝሃቦም ስልጠና ሓሊፎም ድምጻውያን ዝኾኑ ቡዘሓት ኣለዉ፡፡ ገለ ኣብነት ዝገልፆም ማህሌት ገብረገርግስ፣ ዮሴፍ ረዳ፣ኣወጣሽ ፍትዊ፣ ዓይነኣለም ሓዱሽ፣ፀጋልኡል፣ሃረግ፣ ጌታቸውን ካልኦት ክፈርዩ ዘኽኣለ ምዃኑ ይገልጽ፡፡
መምህር ሰለሙን ብፍላይ ኣብ ክልል ትግራይ ዝስርሓ ብምስሊ ዝተዓጀባ ደርፍታት/ ክሊፓት/ ዘለዉ ሳዕሳዕቲ ዳርጋ ኩሎም ፍርያቱ ምኻኖም ይዛረብ፡፡ ኣብ ሓደ ደርፊ ዘለዉ ሳዕሳዕቲ እንተኾነ ኩሎም ተዘይኮይኑ ገሊኦም ተምሃሮይ ዘይብላ ዳርጋ የላን በሃሊ እዩ፡፡ ሰሪሑ ዘይደክም ሞያዊ ፍቅሩ ብገንዘብ ዘይዕቅን ፃዕራም ኣሰልጣኒ ምዃኑ ይፍለጥ፡፡
መምህር ሰለሙን ብፍላይ ኣሸንዳ ተፈጥሮኣዊ መዓዝኡ ሓሊኡ ክጎዓዝ ዕዙዝ ተራ ይፃወት ። ብደረጃ ሃገር ኣብ ዝግበሩ ባህላዊ ውድድራት ጉጅለ መሪሑ ብምኻድ ዕውት ስራሕ እናሰርሐ እዩ መፂኡ፡፡
መምህር ሰለሙን ሕዚ ኣብ ኮሌጅ ኪነ ጥበባት ትግራይ ግዝያዊ መምህር ሳዕስዒት/ትልሂት/ ኮይኑ ኣብ ምስራሕ ይርከብ፡፡ መምህር ሰለሙን ብስእሊ ምልዓል ዝመሓደር እኳ እንተነበረ ናብ ሙዚቃ ኣዛዝዩ ዳረጋ ምልዓል ፎቶግራፍ ደው ኣቢሉ ይርከብ ፡፡
መምህር ሰለሙን ምንም ከይተኸፈለን ብክፍሊት ከይተደራደረን ንስራሕ ዘቀድም በዓል ሞያ እዩ፡፡ ሕዚ እውን ኣብ ቀረባ ግዘ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ሚሊንየም ኣዳራሽ ንዝግበር ውድድር ምስ ሓሙሽተ ክልላት ተሓፅዩ ኣሎ፡፡ ጉጅልኡ ሒዙ ኣብ ቀረባ ግዘ ከምዝኸይድን እንተኾነ ብዓወት ዛዚመ ዋንጫ ሒዘ ይመፅእ ፤ተዘይኮይኑ ባህልታት ትግራይ ኣላሊየ ተመኢፀ እውን ርእሱ ዝኸኣለ ዓወት እዩ ይብል፡፡ ምስኡ ዝተገብረ ዕላል ይቕጽል፡፡


text:
ፕሬዝዳንት መንግስቲ ትግራይ ተጋዳላይ ዶ/ር ደብረፅዮን ገ/ሚካኤል ብምኽንያት ሓዱሽ ዓመት 2014 ዓ/ም ኣብ ህሉው ኩነታት ኣድሂቦም ካብ ዝሃብዎ መግለፂ
ዝተኸበርኻ ኣብ ውሽጥን ወፃእን እትርከብ ህዝቢ ትግራይ፣ ነባራት አመራርሓ ፣ መዘና ኣልቦ ጅግና ሰራዊት ትግራይ ፣ ህዝባዊ ቓልስና ዝደገፍኩም መራሕቲ ሃገራት፣ ዓለም ለኸ ትካላትን ኩሉኹም መዳረግቲ ኣካላትን ፤ ልዕሉ ኹሉ ክትዝክሮ፣ክትገልፆን ክትፅሕፎን ቃላት ዝሓፅረካ ኣዝዩ መሪርን መስተንክራዊ ዓወታት ካብ ዘመዝገብናሉ 2013 ዓ/ም ናብ 2014 ዓ/ም እንኳዕ ብሰላም ኣብፀሐኩም። 2014 ዓ/ም ናይ ሰላም፣ ቅሳነት፣ ራህዋ፣ ጥዕናን ፣ሰናይ ስራሕን ብሩህ ተስፋን ኩለመዳያውን ዓመት ክኾነልና መዓንጣና ሸጥ ኣቢልና ብምቅላስ ደመኛ ፀላእትና ዳግማይ ስግኣት ትግራይ ናብ ዘይኮንሉ ኣግባብ ከምንሕምሽሾም ብምትእምምን እዩ። ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ 2013 ዓ/ም ዝተደራረበ ፉሉይ ፍፃመ ዝተፈፀመላ ዓመት ኮይና ክትምዝገብ እያ። ፀላእቲ ህዝቢ ትግራይ ኩሉ ዓቕሞም ኣዋዲዶም ህዝብና ነብራያ ነበረ ክዝንቶ ንምግባር ሰፋሓቲ ዓሞቕትን ተኸታተልቲ ወራራትን ዝተኻየዱሉ፤ ወረርቲ ህዝቢ ትግራይ ብጥይት ፣ ብጥሜት፣ ብጥቕዓት፣ ብፆታዊ ዓመፅ፣ሃፍቲ ምዝማትን ምዕናውን ፈፂሞም ኣብ መበል 21 ክፍለ ዘበን ክፍፀምዩ ተባሂሉ ዘይግመት ዘይናይሰብ ኣረሜኔያዊን ባርባራውን ግፍዕታት ፈፂሞምልና እዮም ።
ይኹን እምበር ህዝቢ ትግራይ መኸትኡ ብምሕያል ኣብ ቓልሲ ፍሉይ ቦታ ዘለዎ ድሙቕ ዓወት ኣብዛ ታሪኻዊት 2013 ዓ/ም ፈፂሙ እዩ። ፀላእቱ ደምሲሱ መብዛሕትኡ መሬት ትግራይ ኣብ ትሕቲ ቁፅፅሩ ኣውዒሉ፣ ዝመረፆ መንግስቲ ናብ ቦትኡ ኣእትዩ ስራሕ ጀሚሩ እዩ። ህዝቢ ትግራይ ብፀላእቲ ተመንጢሉ ዝነበረ መሰል ዓርሰ ውሳንኡን ዓርሰ ምሕደርኡን ብቓልሱ ናብ ቦትኡ ዝመልሰ ምዃኑ ታሪኽ መዝጊብዎ እዩ። ስለዚ 2013 ዓ/ም ብዓብይኡ እዋን ፀላም ትኹን እምበር ናይ ህዝባዊ መኸተ፣ቓልስን ድሙቕ ዓወት ዝተመዝገበላ ዓመት ኮይና ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ ብፉሉይ ትዝከር ዓመት እያ። ሕሉፋት ስውኣት ቓልሲ 17 ዓመትን ናይ እዋን መኸተን ስውኣትናን ዘተኣሳሰረት ዓመት እውን እያ 2013 ዓመተ ምህረት። ስውኣት መኸተ ሕድሪ ቐዳሞት ኣያታቶም ከየዕበሩ ዓብይ ታሪኽ ፅሒፎም ይፅሕፉ እውን ኣለው። ብሓፀሩ 2013 ዓ/ም ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ ዝተዳራረበ ቁም ነገር ዝሓዘት፣ናይ ፀላምን ብርሃንን፣ናይ ክሳራን ዓወትን፣ ቀፃሊ ሓዱሽ ዓወት ጥጅእ ጥንሲ ዝሓዘት ፍልይቲ ዓመት እያ፡፡
ኣብ ቀፃሊ 2013 ዓ/ም ዝተፈፀመ ሕውስውስ ዝበለ ታሪኽ ብዝርዝር ተፈቲሹ ምስ ሕሉፍን መፃእን እዋን ዘለዎ ምትእስሳር ብምርዳእን ህዝቢ ትግራይ ደጊሙ ናብ ከምዚ ዝበለ ፈተና ከይኣቱ ቀፃሊ ጉዕዝኡ ውሑስ፣ ናብ ምዕባለን ስግግርን ከይዲ ዘእቱ ክኸውን ኩሉ ዘድሊ ፅንዓት፣ ገምጋምን ምትዕርራይን ክግበር ኣለዎ። እዚ ጉዳይ ከምቲ ኣብ መኸተና ዘርኣናዮ ብሓባር ክንዓሞ ዘለና ውራይ እዩ።
ይኹን እምበር ቐዳማይ ውራይና ህልውናን ድሕንነትን ህዝቢ ትግራይ ምርግጋፅ እዩ። ካልኦት ውራያት ነዚ ቀንዲ ውራይና ከይተዳፍኡ ብልክዖም ዝኸዱ ይኾኑ። ኣብ ጉዳይ ህዝቢ ትግራይ ድማ ፍፁም ሓድነት ክህሉ ግድን እዩ። ኣፈላላይ ሓሳብ ማለት ምዝራግ ሓድነት ማለት ኣይኮነን ። ፀላእን ባንዳን እንተዘይኮይኑ ኣብ ጉዳያት ህዝቢ ትግራይ ኣብ ህላወን ድሕንነትን ህዝቢ ትግራይ ፍፁም ሓድነት ክህሉ ግና ግድን እዩ። ህዝቢ ትግራይ በዚ መኸተ ዝሓዞ ፖለቲካዊ መርገፂ ተመሳሳሊ ጥራይ እንተይኮነስ ሓደ ምዃኑ ውሽጣዊ ሓድነቱ ክሳብ ክንደየናይ ስጡም ምዃኑ ከም ሓደ ሰብ ዝተጠመረ ሓደ ህዝቢ ምዃኑ ንኹሉ ኣርእዩ እዩ። ምንጪ ኩሎም ዓወታትና ድማ ሓድነት ዕላማናን ውሽጣዊ ጥንካረናን ምዃኑ ተረጋጊፁ እዩ። እዚ ተጠናኺሩ ክኸይድ ዝግበኦ እዩ። ኣብ ካልኦት ጉዳያት ግና ሽሕ ሐሳብ እንተሃለወ ሃፍቲ እምበር ፀገም ኣይኸውንን። ምእንተ ምንታይ ዝተፈላለየ ሓሳብ ምህላው ኣብ ዝሓፀረ እዋን ለውጢ ዘምፅእ ምሩፅ ፁሩይ ሓሳብ ንምምራፅን ንምውህሃድን ስለዝጠቅም እዩ። ኣብዚ እቲ ቁም ነገር ብዝሰልጠነ ኣፋላላይ ምትእንጋድን ውሳነ ዘድልዮ ድማ ብኣግባቡን ብመንገዱን ውሳነ ክረክብ ምግባር እዩ። ዝለዓለ ውሳነ ኣብ ዝድለየሉ ዝለዓለ ስልጣን ዘለዎ ህዝቢ ትግራይ ስለዝኾነ ብውሳነ ህዝቢ ትግራይ መዕለቢ ዝግበረሉ ይኸውን።
ካብ ኤርትራ ንህዝቢ ትግራይ ዝወረሩን ብገበን ምፅናት ህዝቢ ትግራይ ዝሕተቱ ብውልቀ መላኺ ኢሳያይስ ዝምራሕ መንግስትን ሰራዊት ኤርትራን ከም ትካል ኩሎም እዮም። ብድምር እዞም ደም ንፁሃት ብምፍሳስ ዝሃጠሩ ኩሎም ወረርቲ ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢትግራይ ዝፈፀምዎ ምፅናት ዘርኢ ጨፍጫፍ ኣብ ልዕሊ ህዝብና ብቐሊሉ ዛይሃስስን ዘይሓውን ስነኣእምሯኣዊ በሰላን ሰብኣዊ ህልቂት ቅልውላውን ኣብፂሖም እዮም። ብወረርቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ዝበፅሐ ጅምላዊ ጨፍጫፍን ምፅናት ዘርእን ካብቶም ኣብ ዓለም ከም እኒ ሩዋንዳ ቱትስ ፣ ኣርመናውያን፣ ሞንጎሊያ፣ እስራኤልን ካልኦትን እንትነፃፀር ብዓይነቱ ፍሉይ እዩ።
ብሓፈሻ ኣብ ውሽጥን ወፃእን እትነብር ህዝብና ብፍላይ ተመራመርቲ ልሂቃን ስነ ልቦናን ካልኦትን ዝኾንኩም ተጋሩ ብፍላይ ኣብቶም ካብ መረበቶም ተመነዛቢሎም ደኽቲሞም ኣብ ከቢድ ስነ አእምሯኣዊ ፀቕጢ ዘለው ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቑፀሩ ህፃናት ካብቲ ዘለዎም ፀገማት ተናጊፎም ብጥዑይ ኣእምሮ ትምህትርቶም ዝከታተልሉ ኩነታት ንምፍጣር ኣብ ዝግበር ርብርብ እጃምኩም ክትዋፅኡ ይፅውዕ። ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይ ዓመተ 2013 ዓ/ም ህልቂትን ዓወትን ጥራይ ዘይኮነስ ካብ ህዝባዊ ዕላማናን መትከላዊ እምነታትናን ክብርታትናን ዝብገሱ መሰረታዊ ዓበይቲ ፖለቲካዊ ፣ ወታደራውን ዴፕሎማሲያውን ዓወታት ዝተመዝገብሉ ዓመት ብምኟኑ እዛ ተኣምራዊ መስተንክራዊ ቅያ ተመዝጊቡላ ንሰናበታ ዘለና ዓመት ብቐፃሊ ወለዶታት ትግራይ ብፍላይ እናተዘከረት ክትነብር እያ። ስለዚ “ብዘይ መስዋእቲ ዓወት የለን” ዝብል ህዝቢ ትግራይ ሕድሪ ሎምን ትማልን ስውኣት ኣፅኒዑ ሒዙ ደመኛ ፀላእትና ደዃዕዃዕ የብሎም ስለዘሎ ህዝብና ብመስዋእቲ ኣያታቱ፣ ኣሓቱን ኣሕዋቱን ተሓቢኑ ንቕድሚት ክስጉም ገበሮ እምበር ርእሱ ኣድኒኑ ክስኮን ኣይገበሮን፤ ንቕድሚት እውን ብዝበለፀ ሓሪኑ ተኣምር ከምዝሰርሕ ኣየጠራጥርን!
ንህዝቢ ከገልግል፣ ሉኣላዊ ስልጣን ህዝቢ ንኽኽበር ፣ ሰላምን ፀጥታን ክረጋገፅ ፣ ማሕበረ ኢኮኖሚያዊ ልምዓት ክሳለጥን ህዝቢ ዝሃቦ ሓደራ ኣብ እንግድዑ ዝተሸከመ መንግስቲ ትግራይ ሕጋዊ፣ ፍትሓውን ተቐባልነት ዘለዎ ህዝባዊ ኲናትና እናመርሐ ኣብዚ በዚፀሕናዮ ዘለና ደረጃ ክበፅሕ ብምኽኣሉ ኣብ ታሪኽ ህዝቢ ትግራይና ናይ ባዕሉ ቦታ ሒዙ ኣሎ። ኩሎም ወረርቲ ሓይልታት ህዝብን መንግስትን ትግራይ እናሃለው ማለት ሕልሚ ንግስና ፋሽሽቲ ኣብይ ኣሕመድ ከምዘይረጋገፅ ፤ ከምኡ እውን ሃርጓፍ ድሌትን ጎብለል ቀርኒ ኣፍሪቃ ናይ ምዃን ባህጊ ውልቀ መላኺ ኢሳይያስ ኣፈወርቂን ከምዘይሳኻዕ ስለዝፈልጡ እዮም ኣብ ልዕሊ ትግራይ ኣረሜኔያው ወራር ዘካየዱን ዘካይዱን ዘለው።
ዓለም ዘስደመመን ደመኛ ፀላእትና ልክዖም ክፈልጡ ዝገበረን ዓወታትና ሳላ ናይ መስዋእቲ ወለዶ እናተበሃለ ዝፅዋዕ ትውልድን ሓዱሽ ወለዶን ጠስምን ድልኽን ኮይኖም ቤዛ ህዝቦም ስለዝተዋደቑ ብቐንዱ ድማ ኣብ ደገን ውሽጥን ዘሎ ህዝቢ ትግራይ ማይን ፀባን ኮይኑ ቀንዲ ተዋሳኢ ህዝባዊ ኲናት ባዕሉ ምዃኑ ስለዘመስከረ እዩ። ኣብ 2013 ዓ/ም ብዙሓት ዓወታት ዘመዝገብናሉ ዓመት ምዃኑ ኣብዚ መዳይ ክስመረሉ ዝግባእ ጉዳይ ኣሎ። ኣብዚ ውረድ ደይብ ዝንበሮ ጉዕዞ 2013 ዓ/ም ህዝባዊ ቃልስና ዝዓመሙ ሰለስተ ዓበይቲ ዕላማታት ሕዚ እውን ኣይተዓወቱን ። ብርግፅ ጉጅል ፋሽሽቲ ኣብይ ኣሕመድ ብሰራዊት ትግራይ ተዳሂኹ ጭርኡ ደጒሉ 21 ሰነ 2013ዓ/ም ካብ ሰሜናዊት ኮኾብ ትግራይና ዝኾነ ከተማ መቐለ ብምህዳሙ መንግስቲ ትግራይ ዋላ ናብ ቦትኡ እንተተመለሰ ምዕራብ፣ ሰሜን ምዕራብን ምብራቕን ትግራይ መሊኡ ሓራ ስለዘይወፀ ዓወትና ምሉእ ‘ዩ ዝበሃል ኣይኮነን። ስለዝኾነ እውን ምድፍፋእ ዝህልዎ ቀፃሊ ከቢድ ጉዕዞ ይፅበየና ከምዘሎ ህዝቢ ትግራይ ብዕሊ ተረዲኡ ኣብ ተዋፈርናሉ ዓውደ ስራሕ ክንነጥፍ ን ብዕቱብ ክንረባረብን ይግባእ። ኣብዚ እዋን ካብ ወረርቲ ሓይልታት ዘይተናገፈ ህዝብና ሓራ ንምውፃእ ድማ ኣድላይ ዘበለ ምድላዋት ክግበር ኣለዎ። ስለዚ መፃኢ ወፍርታትና ንምዕዋት ህዝብና ትገብሮ ዘለኻ ገንዘባውን ማተሪያላውን ሓገዝን ርብርብን ፀላእትና ዳጊሞም ስግኣት ህዝቢ ትግራይ ከምዘይኾኑ ክሳብ እነረጋግፅ ወፈያኻ ኣሕይልካ ከም እትቕፅለሉ ሰራዊትን መንግስትን ትግራይ ኣይጠራጠርን።
ብሓፂሩ ኣብ ውሽጥን ደገን ዘሎ ህዝቢ ትግራይ መትከላት፣ ልምዓታውን ዴሞክራሲያውን ዝኾነ ህዝባዊ ውግንና ፣ ልዕልና ህዝቢ፣ ኣብ ምትእምማን ዝተመስረተ ስጡም ጥርናፈን ልዕልና ሕግን ክብርታት ዓርሰ እምነት ፣ዓርሰ ምርኮሳ ፣ ፅንዓት ፣ ጅግንነት፣ ዘይምንብርካኽ ፣ ቅንዕና፣ ሓልዮት፣ ብፃይነት ተሓጋጊዝካ ፀልማት ምስጋር ዝመሳሰሉ ህዝብና ጨቢጡ ንህይወቱን ንብረቱን ከይሰሰዐ ድርርብርብ ዓወታት ኣመዝጊቡ እዩ። ስለዚ ንቓልሲ ወትሩ ድልው ዝኾነ መስዋእቲ ንምኽፋል ንድሕሪት ዘይብል ህዝብና ሒዝና ዘይንሰግሮ ፀገም ዘይንስዕሮ ወራርን ፈፂሙ ከምዘይህሉ ዘጠራጥር ኣይኮነን ። ሰራዊትና ናብ ዓፋርን ኣምሓራን እንትኣቱ ዝተገበረሉ ኣቀባብላ ሕዚ እውን ህዝቢ ንህዝቢ ሽግር ከምዘይብሉ ዘረጋግፅ እዩ። ፋሽሽታዊ ስርዓት ንምውዳቕን ንቐፃሊ ብሓባር ንምስራሕን ምሳኹም ተሓባቢርና ክንሰርሕ ምዃንና በዚ ኣጋጣሚ ክንገልፀልኩም ንፈቱ። ፋሽሽስታዊ መንግስቲ ኣብዪ ወታደራዊ ዓቕሙ ተዳኺሙ ስለዘሎ ካፍትን ካፍትን ዝተፈላለዩ ኣፅዋርን ድሮነን ኣምፅኤ ተጠቒመ ፣ በዝሒ ሰራዊትን ኣሃዱታትን ኣሰሊፈ ኩነታት ክቕይሮ ኢሉ ይረባረብ ኣሎ። ኣፅዋር ንምዕዳግ ዝግበር ዘሎ ጉያ እውን ዝገርም እዩ። “ከምቀደም ይመስለክን ውሕጅ ይወስደክን” ከምዝበሃል ህዝብን ሰራዊትን ትግራይ ዘለሉ ኩነታት ፉሉይን ማዕበላይን ምዃኑ ክርድኡ ዘይኽእሉ ፀላእቲ ኣብ ናይ ቀደም ሓሳቦም ተሸኺሎም ዝረባረቡ ዘለው እዮም። ከም ደርጊ ሓይሊ ሰብን ኣሃዱታትን ብምውሳኽ መሰረታዊ ወታደራውን ፖለቲካውን ኩነታት ዝቕይር ዝመስሎ ፋሽሽታዊ መንግስቲ መጨረሽትኡ ውድቀቱ ምስላጥ እዩ። ስሩዕ ሰራዊቶም ኣወዲኦም ፉሉይ ሓይሊ ክልላት ምሊሻታትን ውልቀ ዕጡቓትን ኣውፊሮም ፈሺልዎም እዩ። ብኽተት መናእሰይ፣ ተረፍ መረፍ ሰራዊት ደርጊ ዝነበሩ ብምኽታት ሕዚ እውን ስቪላት የሰልፍ ኣሎ። ከምደርጊ ብድርሕሪት ንዝሃድም ወተሃደር ዝቐትል ሓይሊ መዲቦም ብፍላይ ተወለድቲ ኦሮሞን ደቡብን ግዳይ ይኾኑ ኣለው። እዚ ኩሉ ዘሕፍርን ሕሱርን ሞት እዩ። ሕዚ እውን ወተሃደራት ፋሽሽቲ ኣብይ ንባዕልኹምን ንኽብርኹምን ኢልኩም ኣብ ልዕሊ ፋሽሽቲ ኣብይ ተለዓሉ። ህዝብታት ኢትዮጵያ እውን ንደቅኹምን ንባዕልኹምን ኢልኩም ካብዚ ሕሱር ታሪኽ ሞት ንባዕልኹም ኣድሕኑ ። ነዚ ኹሉ ሕምስምስ ምኽንያት ዝኾነ ስርዓት ፋሽሽቲ ኣብይ ክሕተትን ክወድቕን ተለዓሉ።
ዝኸበርካ ህዝቢ ትግራይ፤
ልኡኽ ሰራዊትና ዜና እንተይኮነስ ታሪኽ ምስራሕ እንትኸውን ፀላእትና ዝደልይዎ ዘለው ንዜና ዝኸውን ንበዓል መድመቒ ዝኸውን ዓወት መሳሊ ንምርካብ እዩ። ልኡኽ ሰራዊትና ግና ሓይሊ ፀላእትና ንምድምሳስ እዩ። ነዚ ልኡኽ ንምዕዋት ድማ ዘድሊ ኩሉ ምትዕፅፅፍ ዝገብር ወታደራዊ ሳይንስን ጥበብን ዝምራሕ ኣወፋፍራ ዘለዎ ሰራዊትና ወፍርታቱ ብምዕራብ ይኹን ብምብራቕ ብደቡብ ይኹን ብኻሊእ ኣንፈት ተደሚሩ ምድምሳስ ፀላኢ ዘረጋግፁ ወታደራዊ ስርሒት ክኾኑ እዩ ዝረባረብ ዘሎ። እዚ ፍሉይ ታሪኽ ዝሰርሐን ዝሰርሕ ዘሎን ተኣምረኛ ሰራዊት ብማዓልታት ካብ ደባይ ናብ መደበኛ ብሰሙናት ናብ መካናይዝድ ሓይሊ ዝዓቢ ፍሉይ ሰራዊት ወዲ ህዝቢ ትግራይ እዩ።
እዞም ፀላእቲ እንተይጠፍኡ ድቃስ ክህልወና የብሉን! ግዜን ዕድልን ምስረኸቡ እንታይ ይሓስቡልና ከምዘለው ንፈልጦ ጉዳይ እዩ። ፀኒዕና ብምቅላስ እቲ ዘይተርፍ ዓወት ነመዝግብ ። ንሕና ብተደጋጋሚ መማረፂ ኣቐሚጥና ኢና። ብዘተ ተኹሲ ጠጠው ናይ ምባልን ጉዳያት ብኣግባቡ ክፍትሑ ምፅዓር እንተዘየለ ብውግእ ፀላኢ ምድምሳስ እዩ። እዚ ፋሽሽታዊ መንግስቲ ንሰላም ክሳብ ዘይተቐበለ ብወታደራዊ ሓይሊ ክድምሰስ ምግባር እዩ። ገሊኡ ህዝቢ ትግራይ ኣብ ትሕቲ ወረርቲ ኮይኑ ኩሉ ህዝቢ ትግራይ ድማ ተኸቢቡ ኣገልግሎት ስልኪ፣ ባንክን ትራንስፖርትን ዓፅዩ ብጥሜትን ሕማምን ክንረግፍን ክንውዳእን ህዝቢ ናይ ምፅናት ፕሮጀክት ሒዙ ይቕፅል ስለዘሎ ቃልስና እውን ኣሐይልና ክንቅፅል ይግባእ።
ኣብዚ እዋን ትግራይ መሊኣ ሓራ ስለዝይወፀት ህዝቢ ትግራይ ዝተፈላለዩ ማሕበራውን ኢኮነሚያውን ፀገማት ተቓሊስካ ሕሱም ናብራ ክትደፍእ ተገዲድካ ኣለኻ ። ስግኣት ፀላእትኻ ከይኣኽለካ ካልኦት ማሕበራዊን ኢኮነሚያውን ፀገማት ይደራረቡኻ ኣለው። ከም መንግስቲ ኣብ ኤሌክትሪክ፣ ቴሌ፣ መሰረታዊ ሸቐጣትን ካልኦትን ዝረኣዩ ግዜያውን ቀፀልትን መፍትሒታት ተግባራዊ ብምግባር ፀገማት ህዝብና ክነቃልል ክንረባረብ ኢና።
ኣብ መወዳእታ ህዝቢ ትግራይ ተሸኪሙዎ ዘሎ ፃውራ ዓዕርዩ ከቢድን ደረጃ ብደረጃ ንምፍታሕ እውን ናይ ባዕሉ ግዜ ዝጠልብ ምዃኑ ክንፈልጥ ይግባእ። ይኹን እምበር ህዝቢ ትግራይ ተደራሪብዎ ዘሎ ሽግራት ተፃዊሩ ፀላእቱ ደራዒሙ ኣብ ሓዱሽ ዓመት 2014 ዓ/ም ብተወሰነ ደረጃ ካብ ፀገሙ ከምዝላቐቕ ኣያጠራጥን፡ ፡
ደጊመ ሰናይ ሓዱሽ ዓመተ 2014 ዓ/ም ክኾነልና ይምነ!
ሕድሪ ትማልን ሎምን ስውኣትና ኣይነዕብርን!
ሃለዋትናን ድሕንነትናን ብቕልፅምና!
ትግራይ ስዒራ! መሊኣ እውን ክትስዕር እያ!


text:
ሎሚ ሓሙስ ጥቅምቲ 26,2017 ዓ.ም. ኣብ ዝተኻየደ ዳግማይ ምርጫ ኬንያ ጎነጽ ኣብ መንጎ ፖሊስን ነቲ ምርጫ ዝቃወሙ ምልዓሉ፡ብዝሒ ተቓወምቲ ኣብ ዝርከቡለን ከባቢ ዝርከቡ መድመጺ ኑቕጣታት ከይተኸፈቱ ምውዓሎም ተሓቢሩ’ሎ።
ሓላፊ ኮሚሽን ምርጫ እታ ሃገር ዋፉላ ቸቡካቲ ብዝሒ ተቓወምቲ ኣብ ዝርኸቡለን ኣርባዕተ ክፍለ ግዝኣታት ሆማ ሄይ፡ኪስምዩ፡ሚጎሪን ሲያን ብሰንኪ ኩነታት ጸጥታ እቲ ዳግማይ ምርጫ ንቀዳም 28 ጥቅምቲ ምትሕልላፉ ገሊጾም።
ኣብቲ ሎሚ ኣብ መንጎ ተቓወምቲን ፖሊስ ኣብ ኪስምዩ ዝተላዕለ ግጭት ሓደ ሰብ ምሟቱ ስዒቡ ጎነጽ ምልዓሉ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብታ ክፍለ ግዝኣት ዝርከቡ መድመጺ ኑቕጣታት ተዓጽዮም ምውዓሎምን ሰበ ስልጣን ምርጫ’ውን ከምዘይተረኽቡ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ።
ብተመሳሳሊ ኣብ ኪብረ ዝተካየደ ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ፖሊስ ሰልፈኛታት ንምብታን ዘንብዕ ጋዝ ምጥቓሙ፡ ትሑት አታዊ ዘለዎም ዝነብርሉ ከባቢ ናይ ዋና ከተማ ናይሮቢ’ውን ፖሊስ ኣብ መድመጺ ኑቕጣታት መኸላኸሊ ምቕማጦም ተገሊጹ’ሎ።
መራሒ ተቓዋሚ ፓርቲ ራይላ ኦዲንጋ ኣብ ድሮ እቲ ምርጫ ፓርቲኡ ነቲ ምርጫ ብምቕዋም ናብ ናይ ተቓውሞ ምንቅንስቃስ ከምዝተቐየረ ኣፍሊጡ’ሎ።


text:
ንቡር ናበይ ደሊኻ ናብ ክቡር – ዶር ተስፋሚካኤል ገብረሕይወት
ንቡር የናብር ከም ዝበሃል ንሕና ከም ህዝቢ ብንቡር ንናበርን ወግዒን ባህሊን እንውንን፥ ብሰብኣዊነትን ብሓድሕዳዊ ስነ-ምግባርን ምትሕልላይን ብረቂቕ ተዘርዚሩ ዘይውዳእ ፈትሊ ዝተኣሳሰርና ምዃንና ታሪኽና ዝምስክሮ ሓቂ’ዩ። ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እንዳተመሓላለፈ ዝመጽአ ንቡርን ባህሊን ሕጊን ሓደ ካብ’ቲ ቀንዲ ዋሕስ ምንባር ሕብረተሰብና ስለ ዝዀነ ንኹልና ዘሐብን ውርሻ’ዩ። ክቡር ባህሊ ዝውንን ብናቱ ሕጊን ባይቶ ዓዲን ዝመሓደር፡ ብምጽውዋርን ምክብባርን ዝነብር፡ ጸገማቱ ብዕርቂን ፍትሒን ይቕረ ምባልን ዝፈትሕ ምዕቡል ሕብረተሰብ ኢና እንተበልና ጃህራ ኣይኰነን።
ብሕጊ እንዳባ ዝፍለጥ ብዓበይቲ ዓዲን ለባማትን ዝተዳለወ፡ ኣብ ባህልን ልምድን ቋንቋን ሕብረተሰብና ዝተመስረተን ዝማዕበለን፡ ንኣማኢት ዓመታት ዝተሰርሓሉ፡ ህዝብና ተሳንዩ ብሕጊ ንክነብር ዘገልገል ንኩሉ መዳይ መነባብሮ፥ ንኣብነት ምሕደራ ዓዲ፡ ኣጋባብ መርዓ፡ ኣቀባብላ ጋሻ፡ ስነ-ምግባር፡ ኣተሓሕዛ ጥሪት፡ ክንክን ጥዕና ወዘተ ዝሰርዕ ንቡር ኣጋባብ ሕጊን ድጊን ኣሎና። በዚ ድማ ወለድና ነውሪ ዓገብ ኢሎም ዝኣልዩን ዝሰርዑን፡ ክሳብ ክንደይ ኣርሒቖም ዝጥምቱ ለባማት ምንባሮም፡ ባህልን ንቡርን ነዚ ሓድሽ ወለዶ ብጽሑፍ ዘውረሱ ክብ ዝበለ ክብሪ ይብጸሓዮም። ኩልና ከም እንርድኦ እቲ ዝተረከብናዮ ሕጊን ስርዓትን ክቡር ባህልን ንቡርን ሕብረተሰብና እንዳተጋህሰ፥ ቅዋም-ኣልቦ ምሕደራ ምስ ነገሰ፡ ህዝቢና ብዓመጽን ግህሰትን ተሳቕዩ ብሰላም ምንባር ጸጊምዎ ግዳይ ምብትታንን ስደትን ምዃኑ፡ ገለ ካብ’ቲ ኣብ ልዕለና ወሪዱ ዘሎ ጸገማት’ዩ።
ኣብ ሃገርና ስልጣን ብሒቱ ዘሎ ተሓታትነት ዘይብሉ፡ ሰብኣዊ መሰላትና ዝግህስን ንቡር ዝኸልእን ዓፋኒ ስርዓት ኰይኑ’ሎ። ገለ ካብ’ቶም መርኣያ ዘይንቡር ሂወትን ግህሰት ሰብኣዊ መሰላትናን ድማ፡ ምእጋድ መሰል ምዝራብን ሓሳባትካ ምግላጽን፡ ምግሃስ እምነትን ሃይማኖትን፡ ብዘይ ፍርዲ ማእሰርቲ፡ ብዘይ ሕጊምጭዋይን ምጥፋእን፡ገደብ-ኣልቦ ግዱድ ዕስክርናን፡ ምጥቃስ ይከኣል። እቲ ህዝብና ንዘመናት ዝመሓደረሉ ዝነበረ ምዕቡልን ክቡርን ባህልን ንቡርን ሕጊ እንዳባ ብተኸታታሊ ገዛእቲ ስርዓታት እኳ እንተተሃሰየ፡ ብዝያዳ ግና ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን በቲ ንቡር ከምልስ፥ ሕረስ ሓረስታይ ንገድ ነጋዳይ ከውሕስ ዝተጸበናዮ፡ ናትና ዝበልናዮ ስርዓት ተጠቒዑ ኣብ ሓደ ወለዶ ክበርስ፡ ለባም ዝተኸሎ ዓሻ ይነቕሎ ኰይኑ’ሎ።
እቲ ናይ ጊዜ ፈደራሽን ሕገ-መንግስቲ ኤርትራ ብስርዓት ሃይለስላሴ ምስ ፈረሰ፡ ክብሩ ክመልስ ናጽነት ከምጽእ ንዓመታት ዝተቓለሰ ህዝቢ፡ ሎሚ ንቡር ዝተኸልአ ካብ መነባብሮኡ ዝተፋናቐለ ህዝቢ ምዃኑ ግርምቢጥ’ዩ። እዚ ሓላል ብሕጊ ዝምእዘዝን ሕጊ ዘኽብርን ህዝቢ፡ ንቡር ተሓዲጉ ባህላዊን ማሕበራዊን በደልን መጥቃዕቲን ክወርዶ እንታይ’ዩ ኣቢሱ? ካብ ጥንቲ መሰሉን ክብሩን ብሕጊ እንዳባ ኣውሒሱ ብባይቶ ዝመሓደርን ዘመሓድርን ዝነበረ ህዝቢ ኣብ’ዚ መበል 21 ክፍለ ዘመን ንቡር ክስእን መሰሉ ክሕደግከ ምኽንያቱ እንታይ’ዩ? እቲ መልሱ ድማ ንሕና ብሕመቕን ስቕታን ተሳዒርና ኣብ’ቲ ምግሃስ ንቡር ሂወትናን ባህልናን ስለ ዝተሳተፍና ኢና።
ኣብ’ዚ ሕጂ እዋን እቲ ንቡር ዝበሃል መነባብሮናን ባህልናን ብኩለንትንኡ ሰለ ዝተጠቕዐ ንደቅና እንታይ ከነውርሶም ኢና? ኢልና ክንሓትትን ከነስተንትንን ይግባኣና። ዓሳ ክጨኑ ከሎ ብርእሱ ይጅምር ከም ዝበሃል፡ እቲ ቀንዲ ጠንቂ ምጥፋእ ንቡርን ባህልን፡ እቲ ብሕጊን ቅዋምን ቈጽሊ ዘየንበርናሉ ዘይመርጽናዮ ስርዓት’ዩ። ሕጊ ቅዋም ባይቶ ምርጫ ዘይፈልጥ ስርዓት ንቡር ክፈቅድ ምስ ባህሪያቱ ስለ ዘይከይድ ካብኡ ባህሊን ንቡርን ክንረክብ ዘበት’ዩ። ከመይሲ ንርእሱ ብዘይንቡር ኣጋባብ ስልጣን ህዝቢ ዝገበተ ንቡር ዘይብሉ ስርዓት፡ ኣንጻር ረብሓኡ ዝዀነ ባህልን ንቡርን ከፍቅድ ከቶ ድሌት ኣይህልዎን’ዩ። ምኽንያቱ ሓደ ካብ’ቲ ውልቀ-መለኽቲን ባዕዳውያን ገዛእቲን ዝጥቀሙሉ ሜላ፡ ባህልን ንቡርን ኣጥፊእካ ህዝቢ መኣዝኑ ከም ዝስሕትን ዓወንወን ከም ዝብልን ምግባር’ዩ። መኣዝኑን ባህሉን ዘጥፈአ ህዝቢ ከኣ ሞራሉ ወዲቑ ናይ ለውጢ መንፈሱ ተዳኺሙ ኣብ ሃገሩ ምንባር ጸጊምዎ ንስደት ከም ፍታሕ ተጠቒሙ እግሩ ናብ ዝመርሖ ሃጽ ኢሉ ከም ዝጠፍእ ኣብ ሃገርና ንርእዮ ዘሎና’ዩ።
እምበኣር እቲ ንቡር ዘይብሉ ስርዓት ንቡር ንከጥፍእ በቲ ሰፊሕ ናይ ስለያን ወተሃደራዊን መሓውራቱ ኣቢሉ ይትግብሮ። ሓደ ኣብነት ምግሃስ ንቡር ሂወትና፡ ዘይንቡር ቀጻሊ ሃዋህው ኲናት ፈጢሩ ብምክልኻል ሃገር ኣመኽኒዩ፡ መንእስያት ካብ መኣዲ ትምህርቲን ፍልጠትን ስድራቤትን ፈልዩ፡ ብባህሎምን ብስነምግባር ሕብረተሰቦምን ከይተዀስኰሱ ብወተሃደራዊ ስነሓሳብ ከም ዝዓብዩ ምግባር’ዩ። ብናፍቖት ስድራን ዘይንቡር ናብራ በረኻን ዝተበደለ መንእሰይ ኣፍሪኻ ከኣ ንስደት ምድፍፋእ ደኣ’ምበር ንቡር ዘለዎ ሕብረተሰብ ክትሃንጽ፡ ከቶ ዝከኣል ኣይኰነን። ከም ውጽኢት ናይ’ዚ ነውራም ምሕደራ ድማ መንእሰያት ከም’ቲ ንቡር ኣብ ክንዲ መሳልል ትምህርቲን ስራሕን መርዓን ደርዓን ሓዳርን ውላድን፡ ግዳያት ገደብ-ኣልቦ ዕስክርናን መስዋእቲን ስደትን ይዀኑ ኣለዉ። ብፍላይ ደቀንስትዮ ደቅና ድማ ንቡር ናይ መርዓን ውላድን ወርቃዊ ዕድመአን ኣብ በረኻ እንዳባኸነ ግዳያት ጾታዊ ዓመጽን ዘይተደልየ ጥንሲን ሕርሲን ክዀና ይፍረዳ ኣለዋ።
ብወገን ወለዲ እንተተመልኪትና ከኣ ቀጻሊ ዋሕዚ ስደት መንእሰያት ጽንተትን ምብትታንን ስድራቤታት ዘኸተሎ ዘይንቡር ምብትታኽ ወለዶታት፥ ከም ሳዕቤኑ ድማ ህዝቢ ጸኒቱ ዓድታት ባዲሙ ማሕበራዊ ደገፍ ይኹን ጠዋሪን ቀባሪን ዘይብሎም ናይ ወላድ-መኻን ኰይኖም ኣብ ዕጹው ገዛ ብናፍቖትን ጽምዋን እንዳተሳቐዩ ዘይንቡር ሂወት ከሕልፉ፡ ናይ ሞት ይጽናሕ ናይ ሕልፈት ይበኸ ዘብል’ዩ። እቶም ኣብ ፈቐዶ ሲናይን ሰሃራን ባሕሪን ዝጠፍኡ መንእሰያት ንስዉኣት ተኪኦም ኣብ ሃገሮም ንቡር ሂወት ክመርሑን ቀጻልነት ወለዶ ከውሕሱን ዝነበሮም ስለ ዝዀኑ፡ መንእሰይ ዘይብላ ሃገር ነቶም “ብሰላም ዕረፍ” ንብለሎም ሰማእታትና ዕረፍቲ ዘይትህብ ኰይና ኣላ። ስለ’ዚ እታ እምኒ ኩርናዕ ሕብረተሰብን ዓንዲ ሕቘ ሃገርን ዝዀነት ስድራቤት፡ ብስደትን ምብትታንን ተፋናቒላ፥ ወለዲ ንበይኖም ኣብ ጽምዋ፡ ደቆም ድማ ፋሕ ኢሎም ኣብ ፈቐዶ ሃገራት ስለ ዝነብሩ፡ ከም ሳዕቤኑ ድማ ንቡር ባህልን ወግዒን ናብ’ቲ ክቡር ተካኢ ወለዶ ከየውረስዎ ይሓልፉ። እቲ ዋርሳይ ዝበሃል ውርሻ’ውን ናይ ውትህድርናን ኩናትን ባህሪያት ደኣ’ምበር፡ ንቡርን ባህልን ሕጊን ስለ ዘየጠቓልል፡ንኩሉ ብባህሉን ስርዓቱን ዝግደስ ዘሰክፍ ይኸውን ኣሎ።
ከም ውህሉል ድምር ናይ’ዚ ኩሉ ኣብ ስድራቤት ዝወርድ ዘይንቡር መጥቃዕቲ ከኣ ኣብ ከተማታትን ገጠራትን ዝነብር ህዝብና ዓያዪ ጉልበት ሰብ ስኢኑ ሓሚሙ ናብ ሕክምና ዝወስዶ፥ ወይ ሞይቱ’ውን ሬሳ ዝስከመሉ ዘይብሉ፡ ዓቕሚ መንእሰይ ተጸንቂቑ ዘይንቡር ተርእዮ ሽማግለ ጥራይ ዝነብራ ሃገር ትኸውን ኣላ። ኣብ’ዚ ጊዜ’ዚ ኣብ ሃገርና ቈጸራ-ህዝቢ እንተዝግበር ክንደይ ቈልዑ፡ ክንደይ መንእሰያትከ ይህልዉ ይዀኑ? ኢልና ክንሓትት ኣገዳሲ’ዩ። ናይ’ዚ ሕቶ መልሲ ንምርካብ ዓመታዊ ምጣነ-ዕብየት ህዝብና እንተርኢና ኣብ 2000 ዓ.ም. ኣብ ዓመት ብ2.4 ሚእታዊት ዝውስኽ ዝነበረ፥ ኣብ 2020 ዓ.ም. ግና ናብ 1.4 ሚእታዊት ወሪዱ ንረኽቦ። እቲ ምጣነ ዕብየት ህዝቢ በቲ ናይ 2000 ዓ.ም. እንተዝቕጽል ህዝብና ብዕጽፊ ንክውስኽ 29 ዓመት ምወሰደሉ፡ በዚ ናይ 2020 ዘሎ ምጣነ-ዕብየት እንተቀጺሉ ግና 50 ዓመት ስለ ዝወስድ፥ ውሑድ ህዝቢ ዘለዋ ሃገር ትኸውን ስለ ዘላ ኣብ ምዕባለ ይዂን ኣብ ምክልኻል ሃገር ዘኸትሎ ሳዕቤን ዘሰክፍ’ዩ። ገለ ካብ’ቲ ጠንቅታት ዋሕዲ ህዝብና ድማ ዘይንቡር ኲናትን ሞትን ፥ ስደት መንእሰያትን ፥ ካብ መርዓን ደርዓን ዘፋናቕል ገደብ-ኣልቦ ዕስክርናን ዘኸተሎ ምንካይ ምጣነ-ወሊድ ኢዩ።
ኣብ መወዳእታ ነዞም ጠንቂ ብርሰት ህዝብናን ባህልናን ንቡር ሂወትናን ኰይኖምና ዘለዉ ጸገማት ብውሕሉል ኣጋባብ ህጹጽ ፍታሕ ከነምጽእ፡ ህዝቢና ድማ ፋሕ ኢሉ ብዝወጽኦ ከይጠፍእ ክንሓስበሉ ይግባእ። ንኣብነት ካብኦም የድሕነና፥ እዞም ሎሚ ተናዒቖምን ንቡር ስኢኖም ኣብ ፈቐዶ ጐደናታት ኤውሮጳ ዝልምኑ ጂፕሲ ወይ ሮማ ዝበሃሉ ህዝቢ’ኮ፡ ቀደም ካብ ዓዲ ህንዲ ተሰዲዶም ንዓዶም ከይተመልሱ ዝጠፍኡ ኢዮም። ስለ’ዚ ንሕና ንሃገርና ክንምለስ፡ ንፋቐር እንዶ ንተሓዋውስየ ንቡር ክምለስየ፡ ዝብል ናይ ጥንቲ ደርፊ ዘኪርና፡ ንቡር ከኣ ናብ ዋናኡ ናብ’ቲ ክቡር ህዝብና ክምለስ ለበዋ ዘድልዮ ኣይኰነን። ንቡርናን ባህልናን ከኣ ከም’ቲ ህዝብና ብቀጻሊ ይበርስ ስለ ዘሎ ስቕታን ምፍልላይን ገዲፍና ልቦናን ምጥርናፍን ጥራይ’ዩ መዋጽኦና። ከም’ቲ ማርቲን ሉተር ኪንግ ዝበሎ “ፍጻሜ ሂወትና ዝጅምር ኣብ ኣገስቲ ጉዳያት ስቕተኛታት ምስ ንኸውን’ዩ”፡ ስለ’ዚ ኣብ ጉዳይና ስቕታ የብርሰና ስለ ዘሎ ይኣኽለና።
ህዝብና ብግህሰትን ሕሰምን ንቡር ስለ ዝሰኣነ፡ ሂወትና ናብ ንቡር ክምለስ ከም’ቲ ቀደምና ብሰላምን ውህደትን ሓድነትን ዝነብር ሕብረተሰብ ክንከውን፥ ጽን ኢልና ምስማዕን ምስምማዕን የድልየና’ሎ። ንጸልማት ብብርሃን ኢና ንስዕሮ፡ንበደል ድማ ብማሕበራዊ ሕውየት ንድብሶ፥ ምስኡ ጐድኒ-ንጐድኒ ድማ ባህልን ንቡርን፡ ሕጊን ሕድገትን ዕርቂን ከነምጽእ ኩሉ ዕቑር ዓቕምና ነበራብሮ። ንቡር ኣጥፊእና ኣብ ዘይንቡር ጸርፊን ዘለፋን ምንቚቛርን ወዲቕና ከይንጠፍእ፡ ንቡርና ናብ ክቡር ህዝብና ክምለስ ባህላዊ ትንሳኤ ንገብረሉ እዋኑ ከኣ ሕጂ’ዩ።
እግዚኣብሔር ንኤርትራን ህዝባን ይሓሉ!
ሰማእታትና ንዘለዓለም ይዘከሩን ይኽበሩን!
ዶር ተስፋሚካኤል ገብረሕይወት፡ ካልጋሪ፡ ካናዳ።


text:
ኣብ ከረን ኣብ ናይ ገዛ ጸሎት ዝነበሩ 17 ኣመንቲ ክርስትና ብኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ተታሒዞም ኣብ ኣደርሰር ኣብ ዝርከብ ወትሃደራዊ መዓስከር ከምዝተኣስሩ ኦፐን ዶርስ ዝተባህለ ትካል ኣብ ኤርትራ ንዝርከቡ ምንጭታቱ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
እቶም ግዳያት ሸውዓተ ደቂንስትዮን 10 ደቂተባዕትዮን፣ ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎት ኮይኖም፣ ብ5 ነሓሰ’ዮም ኣብ ከረን ንጸሎት ተኣኪቦም ኣብ ዝነበርሉ ኣብ ቀይዲ ዝኣተዉ።
ናይ ዝተፈላለየ እምነታት ኣብያተ ክርስትያናት ካብ 2002 ንደሓር ድሕሪ ምዕጻወን፣ ኣመንተን ኣብ ውልቂ ገዛውቲ ንጸሎት ከምዝእከቡ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ መንግስቲ ኣባላት ጸጥታን ስለያን ብምውፋር እናሃደነ ከምዝኣስሮም ጸብጻባት የመልክቱ።
መንግስቲ ኤርትራ በብዝተፈላለየ ክሲ በብእዋኑ ኣብ ቀይዲ ዘእተዎም ኣማኢት ኣመንቲ ክርስትናን ምስልምናን እኳ እንተለዉ፣ ጉዳዮም ዝኾነ ሕጋዊ መስርሕ ከይተኸተለ ብዓይኒ ጸጥታን ውትህድርናን እናተራእየ ንነዊሕ ዓመታት ኣብ ጽንኩር ኣብያተ ማእሰርቲ ከምዝሳቐዮም 10ታት’ውን ብሰንኩ ከምዝሞቱን ይጥቀስ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ መሰል ውልቃዊ እምነት ዜጋታት ዘየኽበር ተባሂሉ ኣብ ቅድሚት ካብ ዝጥቐሱ ስርዓታት ዓለም ሓደ’ዩ።
17 ኣመንቲ ክርስትና ብኣባላት ጸጥታ ተታሒዞም
ኣብ ከረን ኣብ ናይ ገዛ ጸሎት ዝነበሩ 17 ኣመንቲ ክርስትና ብኣባላት ጸጥታ መንግስቲ ተታሒዞም ኣብ ኣደርሰር ኣብ ዝርከብ ወትሃደራዊ መዓስከር ከምዝተኣስሩ ኦፐን ዶርስ ዝተባህለ ትካል ኣብ ኤርትራ ንዝርከቡ ምንጭታቱ ብምጥቃስ ሓቢሩ።


text:
ብሕጊ መሰላትኩም ዝከላኸለልካ ኣካል ምርካብ፣
ምስ ኣብ ሰደ ኣድ ዕስራን ሓደን (CDAD 21) ዝተባህለ ማሕበር፣
እንታይ ኢዩ?
ንጉዳይኩም ብግቡእ ምስ ተረድአን፣ ኣብቲ ጉዳይ እቲ ዘለኩም መሰላትኩም ዘፍልጥን፣ ኣገዳሲ ምስ ዝኸውን ድማ፣ወይ ንሳቶም ባዕሎም እንተዘይኮነ ድማ ክሕግዝኹም ናብ ዝኽእሉ ኣካላት ክትረክቡሉ እትኽእሉ ቅኑዕ መንገዲ ብምሕባር ክተሓባበሩኹምን ከሰንዩኹምን ምዃኖምን፣
ብተወሳኺ እዞም መሰል ሰብ ከይገሃስ ዝጣበቑ ሕሩያት ወኪላት ናይ እዚ ማሕበር ክተሓባበሩኹምን ክሕግዙኹምን ካብ ዝኽእሉሉ ጉዳያ ንኣብነት ንምጥቃስ፣
ምስ ምሕደራዊ ኣካላት ንዘለኩም ዘይምስምማዕ ብሰላማዊን ብስምምዕን ዝፍትሓሉ መንገድን ናይ ስምምዕን ፍታሕን መንገዲ የናድዩ እዮም፣
ካብኡ ሓሊፉ ድማ ብኸምዚ ሰላማዊ መንገዲ ኽፍታሕ ንዘይተካእለ ጉዳይ ብሕጊ መሰረት ኣብ ቅድሚ ሕጊ ቀሪቦም ንኽፈትሕዎ ስጉምቲ ይወስዱ እዮም።
እዞም መሰል ሰብ ከይገሃስ ዝጣበቑ ሕሩያት ወኪላት ናይ እዚ ማሕበር እዘን ዝስዕባ ሽግራት ኣብ ዘጋጥማኹም እዋን ክተሓባበሩኹም ይኹእሉ እዮም፣
- ምስ ናይ ምምሕዳር ኣካላት ኣብ እትገብርዎ ዝርርብ ዘይምርድዳእ ኣብ ዘጋጥም እዋን፣
- መሰል ሓደ ህጻን ኣብ ዘይክበረሉ እዋን፣
- ዝኾነ ይኹን ዓይነት ናይ ተነጽሎ ወይ ምግላል(discriminé) ተግባራት ኣብ ልዕሌኹም ክፍጸም ከሎ ክትርእዩ እንከለኹም፣ ፣
ንመን ኢዩ ፧
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ዞባ\ ዴባርትሞ
21 - Côte-d'Or
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
እትነብሩሉ ቦታን ዓድን ብዘየገድስ እዚ ኣገልግሎት እዚ ንኹሉ ሰብ ብማዕረ ኣገልግሎት ንኽህብ ማዕጾታቱ ርሑው እዩ።
ብዘይ ኣፈላላይ ናይ ፣ ማሕበራዊ ጽፍሒ፣ ንገዛ ዘለዎን ዘይብሉ፣ ኣብ ዝተፈላለየ ዕድመ ዘሎ፣
ብነጻ እዩ
እዘን መሰላትኩም ንኽትፈልጡን ካብ ኣቶም ንዝርከብ ጥቕምታት ንኽትረኽቡ ድማ ዘፍልጣኹም ማእላትና ንኹሉ ሰብ ክፉታትን ብዘይ ክፍሊትን ናይ ነጻ ኣገልግሎታት ዝህባን እየን።
ምስጢራዊ እዩ
ኣብቲ ናይ ዝርርብን ጉዳያትኩም እተፍስ ሱሉ እዋን ዝዝረብ ምስጢራትኩም ኩሉ ከምዘሎ ተዓቂቡ ብምስጢር ይተርፍ እምበር፣ ናብ ካልእ ሰብ ዝመሓላለፈሉን ዝነገረሉን ኣብነትን ምኽንያትን ፈጺሙ ከምዘየለ ከነረጋግጸልኩም ንፈቱ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ንዝያዳ ሓበሬታ ፣ ኣብዚ ካርታ ብምጥዋቕ ርኸቡና


text:
ኣብ ልምዓት መስኖ ብምንጣፍ ኣጋጢሙና ካብ ዘሎ ዓፀባ ዓርስና ንኸላኸል-መንእሰይ ኣታኽልቲ ገ/ታትዮስ ።መንእሰይ ኣታኽልቲ ገ/ታትዮስ ነባሪ ከተማ መቐለ በዓል ሓዳርን ኣቦ ክልተ ቆልዑት እዩ። መንእሰይ ኣታኽልቲ ገ/ታትዮስ ብባጃጅ ኣብ ግልጋሎት መጎዓዓዝያ ተዋፊሩ መዓልታዊ ብር 500 ይረክብ ከም ዝነበረን ፋሽስታውያንን ወረርትን ሓይልታት ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ትግራይ ብዘካየዶ ኲናት ጀኖሳይድ ስርሑ ጠጠው ከምዘበለን ብሰንኺ ዕፅዋን ክባን ፋሽስታውያን ሓይልታት ነዳዲ ክረክብ ብዘይምክኣሉ ስራሕ ከቋርፆ ተገዲዱ እዩ።
መንእሰይ ኣታኽልቲ ገ/ታትዮስ ኣብዚ ሐዚ እዋን ስራሕ ፈቲሑ ኮፍ ክብል ኣይመረፀን፡፡ ተሓራሲ መሬት ተኻርዩ ኣሕምልቲ ገደና ብምትካል ንዓርሱ ካብ ምርባሕ ሓሊፉ ፍልፍል ኣታዊ ክፈጥር ከምዝኸኣለ ተዛሪቡ።ሕብረተሰብ ኣጋጢምዎ ካብ ዘሎ ዓፀባ ንምክልኻል ድማ ገደናታቱ ብኣሕምልቲ ገደና ኣብ ምልማዕ ዝገብሮ ዘሎ ተሳትፎ ኣጠናኺሩ ክቕፅለሉ ከም ዝግባእ መንእሰይ ኣታኽልቲ ገ/ታትዮስ ሓቢሩ።መንእሰይ ኣታክልቲ ጎና ጎኒ ተሳትፎ ልምዓት ሕርሻ ከተማ ኣብ ደጀንን ግንባርን ይነጥፍ ከም ዘሎን እዚ ኣጠናኺሩ ከም ዝቕፅለሉን ድማ ኣረጋጊፁ።


text:
Radio Erena: 10 March 2015
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ዓዲ ቀይሕ ዝጀመሮ ምፍራስ ኣባይቲ ጽባሕ’ውን ክቕጽሎ ምዃኑ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ካብታ ከተማ ኣረጋጊጾም።
እቲ ብሓሙስ 5 መጋቢት 2015 ዝጀመሮ ምፍራስ ኣባይቲ ዓዲ ቀይሕ ብሰንኪ ዘጋጠመ ተቓውሞ ህዝቢ 20 ኣባይቲ ድሕሪ ምፍራሱ ደው እኳ እንተበለ፣ ጽባሕ ሮቡዕ 11 መጋቢት ግና ክቕጽል ምዃኑ ተፈሊጡ ኣሎ።
ከተማ ዓዲ ቀይሕ ካብ ሩሑቕ ቦታታት ብመኪና ተጻዒኖም ብዝመጹ ኣማኢት ሰራዊት ከቢቦማ ከም ዘለውን ብሰንኪ እዚ ድማ ህዝቢ እታ ከተማ ኣብ ከቢድ መዋጥር ምህላው’ውን እቶም ነዚ ሓበሬታ’ዚ ዝልኣኹ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ሓደ ሓደ ስድራቤታት’ውን ብሓይሊ ምፍራሱ ንዘይተርፎ ኣባይቲ፣ ዚንጎ ዕንጸይትን ካብ ዕንወት እንተድሓኑ ብምባል ባዕላቶም ክቕንጥጥዎ ጀሚሮም ምህላዎም እቶም ምንጭታት ኣመልኪቶም።
ምምሕዳር ከተማ ዓዲ ቀይሕ’ውን ብዝወርድ ዕንወት ተሓታቲ ከምዘይኮነን ነበርቲ መንበሪ ኣባይቶምን ቅድሚ ምፍራሱ ባዕላቶም ዚንጎ፣ ሞራለን ካልእ ንብረትን ክእክቡ ዝሕበር ምልክታ ምልጣፉ ተረጋጊጹ ኣሎ።
ዝበዝሑ ስድራቤታት ግና ናብ ዝኸድዎ’ውን ስለዘይብሎም፣ ዝመጸ ክመጽእ ብዝብል ስጉምቲ ክሳብ’ዚ ሰዓት እዚ ኣብ መንበሪ ቤቶም’ዮም ዘለዉ።
ብቀዳም 7 መጋቢት ሰበስልጣን መንግስቲ ምስ ነበርቲ ዓዲ ቀይሕ ኣብ ዝገበርዎ ኣኼባ ተፈኻኺሮም ከምዝተፈላለዩ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ ህዝቢ ዓዲ ቀይሕ ጽባሕ ትወልዶ ንምርኣይ ኣብ ከቢድ ወጥሪ ይርከብ።
በዚ ተጀሚሩ ዘሎ ናይ ኣባይቲ ናይ ምፍራስ መስርሕ ኣስታት 100 ኣባይቲ ክዓኑ ምልክት ተጌሩ ኣሎ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ ብሓሙስ 5 መጋቢት ኣብ ዓዲ ቀይሕ ንምፍራስ ኣባይቲ ኣብ ዝተላዕለ ተቓውሞ ካብ ዝቖሰሉ ቆልዓ ሰበይቲ፣ ብከቢድ ተሃሳዩ ሞይቱ’ዩ ዝኸውን ዝተባህለ ቆልዓ፣ ብይህወት ከምዘሎ ሬድዮ ኤረና ኣረጋጊጻ።
ንከብዲ እቲ ቆልዓ በሲዓ ዝኣተወት ጥይት ኣብ ሆስፒታል ድሕሪ ምብጽሑ ብመጥባሕቲ ከምዘውጽእሉን ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ደሓን ኩነታት ከምዝርከብን’ዩ ዘመልክት ዝበጽሓና ሓበሬታ።
===============================


text:
መግለጺ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ብኣጋጣሚ ጽንብል 24 ዓመት ነጻነት ኤርትራ
ሎሚ 24 ግንቦት 2015 ንመበል 24 ዓመት ናጽነት ኤርትራ ከነብዕል ከሎና፡ ህዝብና ካብ ባዕዳዊ መግዛእቲ ሓራ ንምውጻእ ኣብ መስርሕ ሃገራዊ ሓርነታዊ ቃልስታት፡ ዝኸፈሎ ከቢድ ጅግንነታዊ መስዋእትነት ንዝክረላ፡ ምልካውነትን ህልዊ ብድሆታቱን ንገጥመላ፡ ሓርነት ንምርግጋጽ እንደገና ሕድሪ ሰማእታትን ንዝካየድ ዘሎ ደሞክራስያዊ ቃልሲ መብጽዓና ነሓድሰላ፡ ክብርቲ መዓልቲ እያ።
ህዝብና ንሓይልታት ባዕዳውያን ገዛእቲ ከይተንበርከኸ ምእንቲ ሓርነቱ ነዊሕን መሪርን ቃልስታት ብምክያድ፡ ዝኸፈሎ ከቢድ ጅግንነታዊ መስዋእቲ እንደገና ከም ብሓድሽ ኣብ ትሕቲ ግብረ-ሽበራዊ ስርሓት ዝዋፈር፡ ውሽጣውን ግዳማውን ፖሊሲታቱ ኣብ ክንዲ ሰላም ኲናት ዝጽሕትር፡ ብምልካዊ ስርዓት ክጭፍጨፍን ክውጻዕን ኣይጽበን ኔይሩ። ውጽኢቱ ድማ፡ ሰላምን ፍትሕን ደሞክራስን ምዕባሌን ሸቶታቱ ተኾሊፉ፡ ሓራ ዝኾነ ሕብረተ-ሰብ ክኽውን ኣይኸኣለን። ብኣንጻሩ ካብ ባዕዳውያን ገዛእቲ ነጻን ልዕላዊትን ዝኾነት ሃገር ዳግማይ ኣብ ትሕቲ ውሑዳት ገዛእቲ ደቂ ሃገር ክትቁረንን ክትወድቕን ብምዃና፡ ህዝብና ንዝተፈላለየ ከቢድ ሓደጋታት ተሳጢሑ ይርከብ።
ትጽቢት ህዝብና ካብ መስርሕ ሓርነታዊ ብረታዊ ተጋድሎኡ ኣብ ናጻ ኤርትራ ብሰላምን ደሞክራስን ዝነብረላ፡ ሃብቲ ሃገርን ሰልጣንን ብምዕሩይ መንገዲ ዝመቓረሓላ፡ ፍትሕን ልዕልና ሕግን ዝነገሰላ፡ ክትኸውን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ምስ ኩሎም ጎረባብቲ ሃገራትን ህዝብታት ዓለምን ኣብ ማዕርነት፡ ሓባራዊ ረብሓን ምክብባርን ኣብ ውሸጣዊ ጉዳያት ኢድ ዘይምትእትታው፡ ንሓባራዊ ሰላማዊ ናብራ ተሓጋጊዝካ ንምጉዓዝ‘ዩ ነይሩ፡፡ ኣብ ውሸጢ’ዚ 24 ዓመታት’ዚ ህዝብና ዝተበገሰሉ ቅዱስ ዕላማታትን ልዑል ትጽቢታትን መኺኑ’ዩ ተሪፉ፡፡ ጻሕታሪ ኲናት ስርዓት ህግደፍ ብግስ ከይበለ ኣብ ቀጻሊ ምስ ኩሎም ጎረባብቲ ሃገራት በብእብረ ኲናት እናባረዐ ንግብረ-ሽበራዊ ስርሓት እናዕጠቐን እናዋፈረን ንህዝብና ይኹን ንዘቦና ንሓደጋ ኣሳጢሕዎ ይርከብ፡፡ ሎሚ ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ ብሰንኪ ዝተኸሎ ኣዕናዊ ፖሊሲታቱ ካብ ህዝቢ ኤርትራን ማሕበረ-ሰብ ዓለምን ተነጺሉ ኣብ ወተሃደራውን ስለያውን ትካላት ጥራይ ተንጠልጢሉ፡ ብውሽጢ ብጉቦን ብልሽውናን ጠስጢሱ በብግዜኡ ንነሕድሕዱ እናተበላልዐ ንውደቀት ተሳጠሑ ይርከብ።
ምልካዊ ስርዓት ህግደፍ መሓውራት ጭፍጨፋ ብምቋም ንሰብኣውን ደሞክራስያውን መሰላት ዜጋታት ብምግሃሱ ህዝብና ኣደዳ ዝተፈላለዩ ፖለቲካዊ ወጽዓን ቁጠባዊ ምዝመዛን ኣድልዎን ባርነታዊ ወፍርታትን ገደብ ዘይብሉ ኣስገዳዲ ወተሃደራዊ ኣገልግሎትን ተሳጢሑ ኣሎ። ውጽኢቱ ከኣ፡ ንህዝብን ሃገርን ኤርትራ ናብ ሓደጋ ዘቓልዕ፡ መንእሰያት ብብዝሒ ንስደት ከውሕዙ ዘገድድ ውድዕነት ተጋሂዱ ምህላዉ የረጋግጽ። ብተወሳኺ ገባቲ ስርዓት ህግደፍ ኣብ መንጎ ዝተፈላለየ ኣኳዋውና ህዝቢ ኤርትራ ብርክት ዝበሉ ግርጭታት ብምብላሕ፡ ኣብ ኤርትራ ዘላቒ ጸጥታን ሰላምን ከይሰፍን ንምግባር ብቀጻሊ ዝጽዕር ዘሎ ስርዓት’ዩ።
እዚ ጽንብል’ዚ ንህግደፍ ንምግጣም ብውሑዳት ኣብ ሃገራዊ ቃልሲ ዝነበሩ ውድባት ዝተበገሰ ተቓውሞ፡ ቀጻልነት ናይዚ ገባቲ ስርዓት’ዚ ንምብቓዕ፡ ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ኣካላት፡ ማሕበራውን ባህላውን ክፍልታት፡ ናጻ ሃገራውያን ባእታትት፡ ዝጥርንፍ ናብ ጠቕላላ ሃገራዊ መስርዕ ኣብ ተሰጋገረሉ እዋን’ዩ ዝጽንበል ዘሎ። ከምኡ’ውን ካብ ዕለት ንዕለት ትጽቢት ዝግበረሉ ለውጢ ንምርግጋጽ፡ ሓፋሽ ህዝብና ኣብ ውሽጢ ብሓፈሻ፡ እቶም ብኣዕናዊ ፖሊስታትን መርሆታትን ስርዓት ህግደፍ ዝግፍዑ ዘለዉ፡ ወጽዓት ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ከኣ ብፍላይ፡ ኣካል ህዝብን ወጽዓታትን ከም ምዃኑ መጠን፡ ንህልዊ መሪር ኩነታት ንምብቓዕ፡ ምሉእ ብምሉእ ኣብ ጎኒ ዝካየደ ዘሎ ደሞክራስያዊ ተጋድሎ ክስለፍ ይግባእ።
እዚ ብመስርሕ ዝምዕብል ዘሎ ነቲ ኣብ ሃገርና ሳዕሪሩ ዝርከብ መሪር ውድዕነት ዝነጽግ፡ ንመላእ ሓይልታት ደሞክራስያዊ ለውጢ ነዚ ህሞት’ዚ ክጋደድ ዝደረኸ ሕሉፍ ሕጽረታቱ ግቡእ ሚዛን ድሕሪ ምውሳዱ፡ መስርዑ ኣመዓራርዩ ኣብ ሰረት ስሩጽ ቻርተር ተመርኲሱ፡ ንዝሓለፈን ህልውን መጻእን ትጽቢታት ህዝቢ ኤርትራ ንምምላእ ኣገዳሲ ተራ ዝጻወት ምዃኑ ይእምት። እዚ ሎሚ ኣገዳሲ ሃገራዊ ዕማም ጥራይ ዘይኮነስ፡ ንህልዊ ገባቲ ስርዓት’ዚ ንምግጣምን መተካእትኡ ኣብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ስርዓት ንምህናጽን ግዜ ዘይህብ ወይ’ውን ዘገምታዊ ጉዕዞ ዘይቕበል ኩነታት ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ንትጽቢታትን ተስፋታትን ህዝብና ዝምልስ፡ ህዝቢ ብነጻ ድሌቱ ከምቲ ንሱ ዝብህጋ ሃገር ክሳብ ዝሃንጽ፡ ኣብ ፍልጠት ዝተመርኮሰ መርሆታትን ኣገባብ ቃልስን ምኽታል መድረኻዊ ሕቶ’ዩ።
24 ግንቦት መዓልቲ ነጻነት ከነብዕል ከለና ህዝብና ምእንቲ ሓርነታዊ ዕላማታቱ ኣብ ፈቐዶ ጎቦታትን ስንጭሮታትን ብጅግንነት ማእለያ ዘይብሉ መስዋእቲ ከፊሉ ክንሱ፡ ዝተማለአ ዓወት ከውሕስ ብዘይምኽኣሉ ኣብ ሓሳረ መከራ ወዲቑ ዘብዕላ ዘሎ ይኹን ደኣ እምበር፡ ጀጋኑ ተቓለስቲ ደቁ ሕጂ’ውን ሕድሪ ስውኣት ተሓንጊጦም ፍትሓዊ ሕቶኡ ንምምላስ ከየተሓለሉ ዘካይድዎ ዘለው ደሞክራሲያዊ ቃልሲ ዘተባብዕ ውድዕነት’ዩ። ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን በዚ ኣጋጣሚ’ዚ መላእ መንእሰያትን ኣባላት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራን ኣብ ጎኒ ፍትሓዊ ሕቶ ውጹዕ ህዝቦም ጠጠው ብምባል፡ ኣብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ፡ ኣገዳሲ ተርኦም ክጻወቱ ጸዊዒቱ የመሓላልፍ፡፡ ኣብ ውሸጢ ኤርትራ ሓሳረ መከራ ዝርኢ ዘሎ ውጹዕ ህዝብና ይኹን ብሰንኪ ኣዕናዊ ስርዓት ህግደፍ በብመዓልቱ ብኣማኢት ኣሽሓት ዜጋታትና ንስደት ተሳጢሖም ኣብ ፈቐዶ ምድረ-በዳታት፡ ባሕርታት፡ ስንጭሮታት ዝጠፍኡን ብነጋዶ-ስብን ኣረመናዊ ጉጅለ ዳዕሽን ንሓደጋ ሞትን ዝቃልዑ ዘለው ስደተኛታት ዜጋታትና፡ ከም’ውን ኣብ ዝተፈላለየ ሃገራትን መደበራትን ዝገጥሞም ዘሎ ፖለቲካዊ፡ ቁጠባውን ማሕበራውን ጸገማት ማሕበረ-ሰብ ዓለም ልዑል ቆላሕታ ክገብረሎምን ክተሓጋገዞምን ይጽውዕ፡፡ እቶም ክሳብ ሕጂ ንዝተፈላለየ ግዚያዊ ውልቃዊ ረብሓታቶም ክብሉ ኣብ መጻወዲያ ስርዓት ህግደፍ ወዲቖም ዘለው ዜጋታት እዚ ጨፍጫፊ ምልካዊ ስርዓት’ዚ ነባሪ ከም ዘይኮነ ብኢ-ሰብኣዊ ግፍዕታቱን ወንጀላቱን ጽባሕ ኣብ ደሞክራስያዊት ኤርትራ ኣብ ቅድሚ ታሪኽ ተሓታቲ ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ንፍትሓዊ ሕቶ ህዝቦም ክድግፉን ክቃለሰሉ ይጽውዕ።
ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን ንንጥፈታት ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ ንምድጋፍን፡ መድረኻዊ ዕማማቱ ንምፍጻምን ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ንምዕዋትን ኩሉ ጻዕርታቱን ዓቕምታቱ ከም ዘይበቅቕ ከስረሕ ምዃኑ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ የረጋግጽ።።
ኣብ መደምደምታ፡ ኤርትራዊ ዲሞክራስያዊ ኪዳን ንኩሎም’ቶም ኣብ ኤርትራ ደሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ዘይሕለል ደገፎም ዝህቡ ዘለዉ ብሓፈሻ፡ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ድማ ብፍላይ ንደሞክራሲያዊ ተጋድሎ ህዝቢ ኤርትራ ዝገብርዎ ምድግጋፍ፡ ንስደተኛታት ኤርትራውያን ተቐቢሎም ምትእንጋዶም፡ ንመንእሰያት ኣብ ዝተፈላለየ ዩኒቨርስትታት ኣትዮም ክምሃሩ ዝኸፈትሉ ዕድልን ልዑል ምስጋንኡ የቕርብ፡፡
ዓወት ንደሞክራሲያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ!!
ውድቀትን ስዕረትን ንምልካዊ ስርዓት ህግደፍ!!
ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ስውኣትና!!
ኤርትራዊ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን
24 ግንቦት 2015
Short URL: https://english.farajat.net/?p=9645


text:
ኣብ ዞባ ቦረና ወረዳ ዱብልቅ ነበርትን ተማሃሮን ንተቓውሞ ሰልፊ ምውጽኦም ሓድ ሽሙ ክግለጸሉ ዘይደለየ ምስክር ብዛዕባ እቲ ሰልፊ ከምዚ ክብል ይገልጽ።
‘ተማሃሮ ሰዓት ክልተ ወጺኦም ኣብ ኣስፋልቲ ምስ በጽሑ እቲ ህዝቢ ተሓዊሱዎም።እቲ ሰላማዊ ሰልፊ ቀጺሉ።ነዚ መንግስቲ እዚ ኣይንደልዮን፡ዝተኣስሩ ሰባት ይፈትሑ፡ዝተሸጠ ንብረትን መሬትን ይመለሰልና፡ንተማሃሮና ዝቐተሉ ናብ ሕጊ ይቐረቡ ዝብል ጭርሖ የስምዑ ነይሮም።’
ብተወሳኺ ንሱ እቲ ሰልፊ ብሰላማዊ ኣገባብ ይካየድ እንተነበረ’ኳ ሓይልታት ጸጥታ ኣብ ልዕሊ ተሳተፍቲ ማህረምቲ ከምዝኻየዱ ይገልጽ።
ካብ ሰበስልጣን እቲ ዞባ ርእይቶ ንምርካብ ዝተገብረ ፈተነ ኣይሰለጠን።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ዞባ ጉጂ ዝተፈላለዩ ወረዳታት ተቓውሞ ክካየድ ከምዝወዓለን ምስዚ ተኣሳሲሩ ሰበስልጣን መንግስቲ ኣኼባ ከምዝጸውዑን ተሓቢሩ።ዕግርግር ተላዒሉ ኣብ ወረዳ መጋዶ ሰብ ከምዝሞተ’ውን ናይ ዓይኒ ምስክር እየ ዝበለ ካብቲ ከባቢ ገሊጹ።
ኣማሓዳሪ ከተማ ሻኪሶ ኣቶ ወዴሳ የቆ ግን ኣብቲ ከተማ ከምዚ ዝበለ ነገር ኣይነበረን ኢሎም።
ብኻልእ ወገን ድማ ኣብ ዩኒቨርስቲ ጅማ፣ኣብ መንገዲ ኣዳማ-ኣሰላ ትማሊን ሎሚን ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ከምዝነበረ፣ ሰባት ከምዝተወቕዑን ከምዝተኣሰሩን ነበርቲ ገሊጾም ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ትማሊ ኣብ ታሪኻዊ ስታድየም ማራካና ንፅዋዕ መን ዓተረ ዝተራኸባ ጋንታታት ጀርመንን ኣርጀንቲናን ነይረን።እንኮ ኮኸብ ተፃዋታይ ልዮኔል ሜስይን ከምማሽን ዝንቀሳቀሱ ኣባላት ዝሓዘት ጋንታ ጀርመንን‘ዩ ነይሩ እቲ ግጥም።
ጋንታ ኣርጀንቲና ፈፂሙ ክእመን ንዘይካኣል ክልተ ውዱኣት ኩዓሳሱ ኣይተጠቀመትለንን‘ምበር፣ፅዋዕ ናብ ኢዳ ተእትወሉ ዕድል ነይሩዋ።ኣዝዩ ዘግርም‘ዩ።ኣብ‘ዚ ብርኪ ዝበቅዑ ተፃወቲ ንከምኡ ዝዓይነቱ ዕድላት ከበላሽው።ከምሳዕቤኑ‘ውን ኮይኑ ስዕረት ተጎልቢባ‘ላ ኣርጀንቲና።
ትማሊ ግና ጋንታ ጀርመን ከምኩሉሻዕ ኣዝያ ተወዲባን ተጠናኺራን እያ ተራእያ።ምስ ጋንታ ኣርጀንቲና ሙሉእ ቴስዓ ደቃይቅ ዜሮ ንዜሮ ተፈላልያ።ሰላሳ ደቃይቅ ተወሲኹ፣ኣብ መበል 103 ደቃይቅ፣ንሚርስላብ ክሎስ ተኪኡ ዝኣተወን 22 ዓመት ዝዕድሚኡን ማርዮ ጎትዝ ካብ ፀጋማይ ክንፊ ንዝሓለፈት ኩዕሶ ብኣዝዩ ዝናኣድ ክእለትን ብቅዓትን ኣብ ኣፍልቡ ተቀቢሉ ኣብ ኣየር ከላ ንሓላዊ ማዕፆ ኣርጀንቲና ሰርጅዮ ሮሜሮ ኣሽኪዑ ምስ መርበብ ኣራኺቡዋ።ኣዝያ ትናኣድን ወርቃዊትን ሸቶ።ጀርመን ሓደ ንዜሮ ነቲ ፀወታ ዛዚማቶ።


text:
ቋንቋ ፈረንሳ ምጽናዕን ስራሕ ምርካብን
ምስ ኣብ PADEM
እንታይ ኢዩ?
ኣብ PADEM ናይ ፈረንሳ ቋንቋ መጽናዕቲ መደብ ን 6 ኣዋርሕ ዝጸንሕ ናይ እናተሓገዝካ ዝወሃብ ትምህርቲ ኣብ ሞሰል Moselle. ዝባሃል ቦታ እዩ
እዚ ዝስዕብ ንጥፈታት ድማ ክትገብሩ ንዕድመኩም
- 150 ሰዓታት ናይ ቋንቋ ፈረንሳ
- 25 ሰዓታት ናይ ኢንተርነት
- ናይ ባህላዊን ምዝንጋዕን ስፖርታውን መድደባት ምስታፍ
- ኣብ ምድላይ ስራሕ ዝሕግዝእኩም ናይ ስራሕ ንጥፈታት ምግባር
- ሓደ ናይ ምትሕግጋዝ መደብ ምስታፍ
- ኣብ ክልል Messin ዝርከባ ናይ ስራሕ ትካላት ቡን ሻሂ ምስታይ
i ኣገዳሲ ሓበሬታ
እዚ መደብ እዚ ኣብ ግዝኣት Messin ዝርከቡ ስደተኛታት ዝምልከት እዩ።
ንመን ኢዩ ፧
ን 6 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
57 - Moselle
ን 6 ኣዋርሕ
ዞባ\ ዴባርትሞ
57 - Moselle
ስለምንታይ እዩ እዚ ጉዳይ ኣገዳሲ ኾይኑ፧
ዓለመ ስራሕ ምርዳእ
ኣብ ህይወት ናይ ስራሕ ትካላት ስራሕን ዘሎ ንጥፈታት ምስታፍ
ናይ ገዛእ ርእስኻ/ኺ ሞያ መደብ ምውጻእን ምህናጹን
ኣብ እውን እቲ ስራሕ፣ ኣቶም ተመሃሮ ፣ ናይ ገዛእ ርእሶም ፕሮጀጽት ኣብ ምግባር ምሕጋዝ ምኽንር ኣገባባብን ምርኣይ።
ብ ኸመይ ኣብርክቶይ ይሳተፍ
ርኸቡና
ብ ኢመይን : info@padem.org
ናይ ደረጃናይ ፈረንሳ ብቕዓትኩም ንምግምጋም ኩነታትኩም ምፍላጥ ተገዲስና ብምግምጋም ነሰልጥነኩም እዩ
እሞ እንተደኣ ምስ መደባትና ክትወሃሃደኡ ደሊኹም ፣ከከም ኩነታትኩም ኣብ መጸበዩ መስመር ስምኩም ከነስፍሮ ኢና።.
i ኣገዳሲ ሓበሬታ፣
ዝቕጽል ምዝገባመስከረም 22 2022 እዩ