text:
ሓውኻ ኣብ ሳንዱቕ ሬሳ ኢዩ ዘሎ!
ሓውኻ ኣብ ሳንዱቕ ሬሳ ኢዩ ዘሎ!
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/
ከምቲ 4 ጳጳሳት መራሕቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ‘ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? ኢሎም ዝጠቐስዎ እዋናዊ ሓዋርያዊ መልእኽቲ፣ ንሎሚ ኣብ 20 ሰነ ኴንና ስለ ሕድሪ፡ ስለ ኤርትራዊ ስነ-ምግባር፡ ኣንታ ኤርትራዊ ሓውኻ ኣብ ሬሳ ሳንዱቕ ከም ስጋ ሳርዲን ተዓሺጉ እንከሎስ፡ ፈስቲቫል ቦሎኛ ተኣዊጁ። ኢሳይያስ ኣብ ልዕሊ ሬሳታት ኤርትራውያን ኮይኑ እንተሳዕስዐ፣ የምሕረሉ ኢዩ። ንጣብ ኤርትራዊት ደም ስለዘይብሉ ከኣ፡ ዝሞተ እንተሞተ ዕጅብ ኢሉዎ ኣይፈልጥን ኢዩ። እሞ ኣንታ ሰብ! ገ እናበሉኻ ኣይትጋገ! ከመይ ጌርካ ኢኻ ኣብ ልዕሊ ሬሳ ከተኹድድ?
ዓገብ! ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? ዝብል ገዚፍ ትርጉም ዘለዎ ኣምር ናብ ደምና ክተሓዋወስ ይግባእ። ‘ሰብ ብያታ እኽሊ ብገበታ’ ከም ዝበሃል፣ ህዝቢ ኤርትራ’ውን ካብ ጥንቲ ካብ ጥቅምቲ ሓርበኛ ያታ ዝነበሮ፡ ኣብቲ ፈታኒ ወቕቲ፣ ሂወት ከም ዋጋ ናጽነት ሞባእ ዝኽፈለሉ ዝነበረ ግዜ እውን ብዛዕባ ሓዉን ሓፍቱን ኣገማጢሉ ዝሓትትን ዝግደስን ህዝቢ ኢዩ ዝነበረ። ታሪኽ ንምስክር ኤርትራውያን እንተዝሕተት፤ ጅግንነትን መስዋእቲን ከምኡ እውን ጽፉፍ ስነ-ምግባርን ፈሪሃ እግዚኣብሄርን ሕላገትና ምዃኑ ብትኽክል ምመስከረ። ህዝቢ ኤርትራ ኣብዘን ዝሓለፋ 23 ናይ ናጽነት ዓመታት ነቲ ኣብ 30 ዓመታት ብረታዊ ቃልሲን ድሒሩ ዘጋጠመን ረዚን መስዋእቲ ደቁ እናዘከረ ኢዩ ክመጽእ ጸኒሑ።
ዝኽሪ ጀጋኑ ምስ ንብዓቱን ኣብ ጥሙይ ከብዱን! እቲ ቀዳሞት ደቁ ስለ ባህጊ ሙሉእ ህዝቢ ንመስዋእቲ ዘወፈየ ጅግና ህዝቢ ኤርትራ፤ ሞት ካብ ጎረቤቱ ኣይለቅቕን ስለዝበለቶ ኣብቲ ገበነኛ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝወልዖ ዓርሞ ኲናት ባድመ’ውን ዓሰርተታት ኣሽሓት በራውር መንእሰያት ደቁ ንክኸፍል ተገዲዱን ገና’ውን ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ኣብ ባሕሪታትን ይሃልቕ ኣሎ። ላምፐዱሳ ባዕላ ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪባ ትመስክር! ብሰንኪ ስርዓት ህግደፍ መልኣከ-ሞት ምስ ኤርትራውያን ነጸላ መንደቕ ኮይኑሉ ኣብ ዘሎ ህሞት፣ ኣንታ ኤርትራዊ ሰብ! ኣብዘን ዝሓለፋ ሒደት ዓመታት ከመይ ዝኣመሰለ ደም ዲኻ ቀይርካ? እሞ ሓውኻ’ኸ ኣበይ ኣሎ?
ብሰንኪ እታ ኣብ ወርሒ ግንቦት 1998 ዓ.ም. ብመደብ ዝተሸርጠጠት ሓደገኛ ክርቢት ከኣ፡ ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ደገን ናብ ኣዝዩ ዘንቆልቆለ ቁጠባዊ ሰልሚ ተሸሚሙ ይርከብ ኣሎ። በሰላ ኲናት ባድመ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን፡ ከም መለለዪ ብሮት ድኽነትን ጥፍሽናን፡ ከም ሽቑረራ መንነትን ስክፍታ ኣነባብራን ፈጢሩ ኣሎ። ኣንታ ኤርትራዊ፡ ሓውኻ ሓመድ ኣዳም ተነፊጉዎ ኣብ ሳንዱቕ ተቐሚጡ ኣሎ! ሓውኻ እስከ ኣበይ ኣሎ?
ቀዳማይ ዝተደርመመ ኣርእስ ኤርትራውያን ኣዴታትካ ከይተፈትሐ፡ ንሳተን ናብ ዓዲ እዝግሄር ከይደን ኢየን። ካልኣይ ሳልሳይ…ራብዓይ መርድእ ኣብ ቅርዓት ገዛውትና ኮይኑ ደበለ። ናይ ሓዘን ዳሳት ገና መመሊሱ ይትከል ኣሎ። ኣብዘን ዝሓለፋ 16 ዓመታት (1998-2014) ዝጠፍአ መንእሰይን ገና’ውን ዝጠፍእ ዘሎን ጸብጺብካ ዝውዳእ ኣይኮነን። ‘ንምራኽ እኖኣ ሓቲትካ ተዋገያ’ ከም ዝበሃል፤ እቶም ንታሪኽ ህዝቢ ኤርትራ ረሲዖም ንጥፍኣቱ ካሪክለም ክሕንጽጹ ዝሓድሩ ተዃሉ፤ ኢሳይያስን ደቀ-መዛሙርቱን፡ ዝግ ኢሎም ክሓስቡ’ሞ ህዝቢ ኤርትራ ኣብቲ ዝሓለፈ ጽላት ታሪኹ ንዝነበረ ጽሑፍ ንከንብቡ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ነዘኻኽሮም። ስለዚ ህዝቢ ኤርትራ ከንቱ ሓዘን ሓዚኑ ዝተርፍ ዘይኮነስ፤ ርሑቕ ኣብ ዘይኮነ ግዜ፤ እጹብ ድንቂ ብዝኾነ ነጎዳ ደበሳ ኢዮብ ክድበስ ኢዩ። ግን…! ሓውኻ ኣበይ ኣሎ ኢልና ምስ ነፍስና ንተዓረቕ’ሞ ስለ ሕድሪ ሰማእታትና ሎሚ እምቢ ሳዕስዒት ኣብ ልዕሊ ሬሳታተይ በል።
ኣብዚ ናይ ሎሚ ዘመን ዝክረ-ሰማእታት ካብቲ ን23 ዓመታት ኣብ ዓመት-ዓመት ዝቐርብ ዝነበረ ሓፈሻዊ መግለጺ፤ ፍልይ ብዝበለ መልክዕ ብዛዕባ ረዚን ሓላፍነት ሃገርን ጉዕዞ ኣናብስ ደቂ ኤርትራ ኣብ ሜዳን፣ ብድሕሪ ናጽነት፡ ገና’ውን ክሳብ ሎሚ ንዘሎ ህልቂት ዝምልከት ጃምላዊን ታሪኽ ውልቀ-መስዋእቲን እንተዝዝንቶ ምመረጽና። ከመይሲ፡ እዋኑ ንዝኽሪ ዝዕድም ተሃዋሲ ግዜ ስለዝኾነ። ኣበይ ኣሎ ስዉእ? ኣበይ ኣላ ስውእቲ? ኣበይ ኣለዉ እሱራት? ኣበይ ኣላ ኣደ ስዉእ? እታ ብሕሰም ዝማደየት ኤርትራዊት ኣደ’ኸ ተደቢሳ’ዶ? እሞ ኣንታ ኤርትራዊ ሰብ፡ ንመልሓስካ ክሓዶ’ሞ ብናይ ሕልናኻ ቤት ፍርዲ ፍረድ።
ሞት ንቡር’ዩ። ኣብ ዓለም ሂወት ዘለዎ ፍጡር ይውለድን ይመውትን ኢዩ። ብኣንጻር እቲ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ ዝገብሮ ምትኽኻእን ዳግም ምፍላስ ሂወትን ግን ሞት የለን ክንብል ንኽእል። ስለ ህዝቢ፣ ስለ ሃገርን ክብረትን ዝኽፈል ሞት ከኣ መስዋእቲ ኢልናዮ። እምበኣር ንሕና ኤርትራውያን ናጽነትናን ሓርነትናን ንምርካብ ክቡር መስዋእቲ ከፊልና ኢና’ሞ ጅግንነት መለለዪ ሕላገትና ኢዩ እንተበልና ካብ ሓቂ ዝወጸ ኣበሃህላ ኣይኮነን። ግን እቲ ሞት ከመይ ገይሩ ኢዩ ተዓራሪኹና? መን ኢዩ’ኸ ንኤርትራዊ ምስ ሞት ኣላፊኑዎ? ስለዚ ኣሓስ ምስ ሓራዲአን ማይ ይሰትያ ከም ዝበሃል፡ ምስቶም ሓረድትኹም ኮንኩም ደም ኣሕዋትኩም ኣይትስተዩ። ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?
ታሪኽ’ውን ከም ምሩጽ ውላድ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እንተተሰጋጊሩ፣ ኣይሞተን ንብል። ከም ናትና ዝኣመሰለ ኣብ ብራና ምሩጻት ዜጋታትና ብክቡር ደም ዝተጻሕፈ ከቢድ ታሪኽ እንተዘይተሰኒዱን ናብ ወለዶታት እንተዘይተሰጋጊሩን ግን ሓደ ሞት ጥራይ ዘይኮነስ፣ ዓሰርተ ሞት ኢዩ። ስለዚ ታሪኽና ቅርስናን መለለይናን ስለዝኾነ፣ ንዘለኣለም ከይመውት እንታይ ንግበር? ኩላትና ደቂ’ዛ ሓላል መሬት ኣበይ ኣሎ ሓውኻ ንበል!
እዛ ሎሚ እነስተማቕራ ዘለና ናጽነት ዋግኣ ቅርሽን ሽልንን ኣይኮነን። እዚ ከቢድ ዕዳ እዚ ኣብ እንግድዓ ነፍስ-ወከፍና ኣሎ። ኣብ እዋን ጥምጥም ንናጽነት ኤርትራ ዝነበረ ቅያ ተመሊስካ ኣብ እትዝክረሉ እዋን፤ ሓደ ሓደ ግዜስ ንምእማኑ’ውን የጸግም ኢዩ። ገለ ስድራ-ቤታት ምስ ሙሉኣት ደቃ ናብ ቃልሲ ተሰሊፋ ነይራ ኢያ። ‘ካብ ብሱል ጥረ’ ከም ዝበሃል ከኣ፤ ጥረ ዘይረኸበት፡ ድርብ ጥራይ ዘይኮነስ ድርብርብ ሞባእ ከፊላ፤ ፈጺማ ናብ ገዝኣ ዘይተመልሰት ስድራ’ውን ነይራ ኢያ እንተተባህለ ኣይተጋነነን።
ስለዚ ክቡር ህዝቢ ኤርትራ፡ ብፍላይ ከኣ ኣንቱም /ኣንትን/ ምስዚ ኣማስይኡ ሰባት ኣጥፊኡ ዝጠፍእ ስርዓት ኣብ ቦሎኛ ንምኹዳ ትቀራረቡ ዘለኹም ኤርትራውያን፤ ጽባሕ ንግሆ ካልእ ጸሓይ ክትበርቕ ኢያ’ሞ ወይልኹም! እዚ መሰክሕ መቕዘፍቲን ጉዕዞ ንመቓብር ዜጋታትን ንከብቅዕ፣ እታ ረዚን ዋጋ ዝተኸፍላ ናጽነት፤ ሓርነት ክትወልድን ብቅዋማዊ መንግስቲ ክትጽንበልን ሕጂ ሱባኤ ንእቶ።
ነውሪ ሳዕሳዒት ኣብ ልዕሊ ሬሳታት!
ዘለኣለማዊ ዝኽሪ ንስዉኣትና!!


c: text/html

text:
ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ፣ ኣይ.ኤም.ኤፍ. ዋጋ ነዳዲ ብደረጃ ዓለም ብምንቁልቋሉ፣ ቁጠባ ሱዳን ብከቢድ ክጽሎ ምዃኑ ሓቢሩ።
ደቡብ ሱዳን 75 ሚእታዊት ዕቑር ሃብቲ ነዳዲ ሒዛ ናጽነታ ድሕሪ ምእዋጃ፣ ኣብ ሱዳን ከቢድ ቁጠባዊ ቅልውላው ኣጋጢሙ ድሕሪ ምጽናሕ ኣብዚ እዋን’ዚ ቁሩብ ምምሕያሽ’ኳ እንተርኣየ፣ በዚ ምንቁልቋል ዋጋ ነዳዲ ሱዳን ቁጠባኣ ዳግማይ ናብ ቁልቁል ክሽመም’ዩ ክብል ኣህጉራዊ ማዕከን ገንዘብ ኣጠንቂቑ።
ብሰንኪ’ዚ ንሱዳን ኣጋጢሙዋ ዘሎ ቁጠባዊ ቅልውላው፣ ሓያሎ ኣህጉራውያን ትካላትን ከም ሃገራት ወሽመጥ ዓረብን ቻይናን ዝኣመሰላ ሃገራትን፣ ንግዳዊን ፋይናንስያዊን ርክባተን ክገትኣ ተገዲደን ከምዘለዋ ተሓቢሩ።
ብኻልእ ወገን ደቡብ ሱዳን እተፍርዮ ነዳዲ ከተጉድሎ ምዃና ኣጠንቂቓ። ሚኒስተር ፋይናንስ ደቡብ ሱዳን ዳቪድ ደንግ ኣቶርቤ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኣብታ ሃገር ዘለዉ ዕጡቓት ተቓወምቲ ሓይልታት ተኹሲ ደው ኣቢሎም ስምምዕ ሰላም እንተዘይፈሪሞም፣ ምህርቲ ነዳዲ ከምቲ ዘለዎ ክቕጽል ከምዘይክእል ኣፍሊጡ።
ንሱ ብተወሳኺ እታ ሃገር ዘለዋ ዕቑር ሃብቲ፣ ኣብቲ ምስ ተቓወምቲ ሓይልታት ዝካየደ ዘሎ ኲናት ይጠፍእ ስለዘሎ፣ ብእዋኑ ስምምዕ ሰላም ተፈሪሙ ተግባራዊ ክኸውን ጸዊዑ።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
Radio Erena: 05 April 2020
ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ንምቁጽጻር ዓለም ለኻዊ ጻዕሪ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን፣ መንግስቲ ኤርትራ ካብ ቻይናዊ ቢልዮነር ዝተለገሰሉ ሓገዝ ከምዝተሓሰመ ተገሊጹ።
ኣቐድም ኣቢሉ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ብመንገዲ ማሕበራዊ መራኸቢታት ኣብ ዝዘርገሖ ሓበሬታ፣ እቲ ብቻይናዊ ቢልዮነር ጃክ ማ ዝተላእከ ሓገዝ ኤርትራ ናብ እትርከበን ሃገራት ኣፍሪቃ ከምዝተላእከ እዩ ጠቒሱ ኔሩ።
እንተኾነ ነቲ ሓገዝ ኣብ ምስላጥ ዝተንቀሳቐሱ ኣባላት ኣፍሪቃዊ ማእከል ምክልኻልን ምቁጽጻርን ሕማም፣ ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል፣ እቲ ሓገዝ ናብ ኤርትራ ተላኢኹ እኳ እንተኾነ፣ መንግስቲ ኤርትራ ግና ከምዘይተቐበሎ ሓቢሮም።
ሓደ ስሙ ክጥቀስ ዘይደለየ ኣባል’ቲ ማእከል ብወገኑ ኣብ ዝሃቦ ቃል፣ እታ ናይ ሕክምና መሳርሒታት ሒዛ ዝነበረት ነፋሪት ብዕለት 23 መጋቢት ብሱዳን ኣቢላ ኣስመራ ክትዓርፍ መደብ’ኳ እንተነበረ፣ መንግስቲ ኤርትራ ፍቓድ ስለዘይሃባ ብጂቡቲን ኬንያን ኣቢላ ናብ ዝተበገሰትሉ መዓርፎ ነፈርቲ ኣዲስ ኣበባ ከምዝተመልሰት ሓቢሩ።
ልእኽቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ኤርትራ ዳኒኤላ ክራቨዝ ብወገና፣ ብዛዕባ’ዚ ብጃክ ማ ዝተለገሰ ናውቲ ሕክምና ናብ ዝርዝር ካብ ምእታው እኳ እንተተቖጠበት፣ ኤርትራ ንሓገዝ መዓጹኣ ከተርሑ ጻውዒት ኣቕሪባ።
ንሳ ኣብ መግለጺኣ፣ ነዚ ንመላእ ዓለም ኣዋጢሩ ዘሎ ለበዳ ንምምካት ኤርትራ ሓገዝ ስለዘድልያ፣ ከም ኩለን ሃገራት ብምትሕብባርን ምትሕግጋዝን ክትገጥሞ ተላብያ።
መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ውሽጥን ወጻኢን ካብ ዝርከቡ ዜጋታት ናይ ገንዘብ ሓገዝ ይሓትት እኳ እንተሎ፣ ትካላት ሕክምና ዝዓጹ፣ ኣገልግሎታት ማይን ኤለክትሪክን ዝሕርም፣ በቲ ዝወሓደ መዐቀኒ እኳ ብሰንኪ’ዚ ለበዳ እሱራት ክፈትሕ ዘይከኣለ መንግስቲ፣ ንፖለቲካዊ ሃልኪ እምበር ናይ ሓቂ ሓልዮት ህዝቢ ሃልዩዎ ኣይኮነን ክብሉ ሓያሎ ተጣበቕቲ መሰላት ተቓውሞታቶም ይገልጹ።
መንግስቲ ኤርትራ እሱራት ክፈትሕ ጻውዒት ቀሪቡ
ብኻልእ ወገን፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ብዝሒ ቤት ማእሰርታትን፣ ጻዕቂ እሱራትን ንለበዳ ኮሮና ቫይረስ ምቹእ ስለዝኸውን፣ መንግስቲ ኤርትራ፣ እሱራት ክፈትሕ ኣህጉራዊ ትካል ኣምነስቲ ጸዊዑ።
ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ብዓርቢ 03 ሚያዝያ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ሓያሎ ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት፣ መግስቲ ኤርትራ እሱራት ክፈትሕ፣ ከቕርብዎ ዝጸንሑ ጻውዒት ምሉእ ብምሉእ ከምዝድግፎ ኣፍሊጡ።
ኣብ ኤርትራ ዝርከብ ቤት ማእሰርታት፣ ምስቲ ዘለዎ ናይ ንጽህና ሕጽረታትን ብዝሒ እሱራትን፣ ለበዳ ኮሮና ቫይረስ ንከስፋፍሕ ስለዝዕድም፣ ብፍላይ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት፣ ብዘይቅድመ ኩነት ናጻ ክወጹ ብሓያሎ ኤርትራውያንን ወጻእተኛታትን ትካላት ግብረሰናይ ጻውዒት ክቐርብ ጸኒሑ’ዩ።
ኣብ ኤርትራ፣ እዚ ዜና ናብ ስቱድዮ ክሳብ ዝኣተወሉ ሰዓት፣ ቁጽሪ ብኮሮና ቫይረስ ናይ ዝተለኽፉ ሰባት ናብ 29 ደዪቡ ኣሎ። እቶም ተለኺፎም ዘለዉ ሰባት ኣብ ክሊ ዕድመ 21 ክሳብ 69 ዝርከቡ ምዃኖም ይግለጽ።


text:
ኣብ ተለቪዝን ኤርትራ ሰንበት ሰንበት ትርኣ ኣብ ዘላ “ተኸታታሊት ፊልም ማጨሎ”፡ ናይ ራሄል ገጸ-ባህሪ ሒዛ ትዋሳእ ዘላ ተዋሳኢ፡ ሞደሊስትን ዲዛይነርን ዊንታ ገረዝጊሄር ‘ብልጽቲ ተዋሳኢት ሶቱጊ ኣካዳሚ ኣዋርድ 2021’ ተባሂላ ተረቑሓ`ላ።
ኣብ ቡርኪናፋሶ ዝመደበሩ ፡ምዕራብ ኣፍሪቃዊ ናይ ፊልም ፌስቲቫል፡ንሻድሻይ ጊዚኡ ኣብ ዘካይዶ ዘሎ ናይ ፊልም ፌስቲቫል’ዩ ስነጥበበኛ ዊንታ ንፈለማ እዋን ኣብዚ መድረኽ'ዚ ሕጽይቲ ክትከውን ዝኸኣለት።
“ሶቱጊ ኣካዳሚክ ኣዋርድ”፡ ብሽም`ቲ ሶቲጊ ኮየተ ዝብሃል ዜግነት ቡርኪና ፋሶን ማሊን ዘለዎ ፍሉጥ ተዋሳኣይ ዝጽዋዕ ሽልማት ክኸውን ከሎ፡ ምስቲ `ፈስፓኮ` ተባሂሉ ዝፍለጥ፡ ዓቢይ ፓን ኣፍሪቃን ፈስቲቫል ፊልም ብምውህሃድ ዝሰርሕ`ዩ። ዕላምኡ ድማ ኣብ መንጎ ፊልምታትን ተዋሳእትን ኣፍሪቃ መርበብ ብምፍጣር፡ ንኣፍሪቃውያን ሰብ-ሞያ ፊልምታትን ኮመዲታትን ኣፍልጦ ብምሃብ ንሲነማ ኣፍሪቃ ንምትብባዕ ዝሰርሕ`ዩ።
ናብዚ ናይ ሎሚ ዘመን ሽልማት ሶቲጊ ኣካዳሚ፡ ካብ 36 ሃገራት ዝተወከሉ ተወሳእቲ ክሳተፉ ምዃኖም መርበብ ሓበረታ`ቲ ኣካዳሚ ኣፍሊጡ`ሎ።
ናብዚ ዝመጽእ ሕዳር ዝካየድ ስነ-ስርዓት ሽልማት፡ ብልጽቲ ተዋሳኢት ሶቲጊ ኣካዳሚ ኮይና ዝተሓጸየት ኤርትራዊት ሰነጥበበኛ ዊንታ ገረዝግሀር ፡ንድምጺ ኣመሪካ ኣብ ዝሃበቶ ሓጺር ቃለመሕትት ፡”እዚ በጺሐዮ ዘለኹ ደረጃ ፡ውጽኢት ካብ ህጻንነታይ ጀሚረ ዘካየድክዎ ጻዕሪ ‘ዩ” ክትብል ተዛሪባ`ላ።
ምስ ተዋሳኢ፡ሞዴሊስትን ዲዛይነረን ዊንታ ገረዝጊሄር ዝተገብረ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Degerfors
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 17 7 2020
ደየርፉሽ ኮምዩን ኣብ ኣውራጃ ቨርምላንድ ይርከብ፡ ምስ ወረዳ ኦረብሩ ከኣ እዩ። ንሕና ኣብ መንጎ ስቶክሆልምን ዮተቦሪን ኦስሎን ንርከብ፡ ናይ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ግሩም መስመራት ድማ ኣሎና።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ9,666
ስፍሓት መሬት432 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 57 ኪሜ
- Karlstad 68 ኪሜ
- Stockholm 257 ኪሜ
- Göteborg 253 ኪሜ
ኮምዩንና ውቁብ ተፈጥሮን ቀላያትን ኣለዋ። ኣብ ደየርፉሽ ኣስታት 10,000 ሰባት ይነብሩ። ንሕና ኣብ ጥቓ ቤትትምህርትን ስራሕን ተፈጥሮን ኴንና ሕጉስን ቅስኑንን ናብራ ነሕልፍ።
መንበሪ-ገዛ
ኣብቲ ኮምዩን ብዙሕ ዓይነት መንበሪ ኣባይቲ ኣሎ። እቲ ናይቲ ኮምዩን ትካል ክራይ ኣባይቲ 1,000 ዚካረ ገዛውቲ ኣለዎ። ግን ካልኦት ብሕታውያን ኣካረይቲ ድማ ኣለዉ። ኣብቲ ናይ ደየርፉሽ ወብሳይት ናይተን እተፈላለያ ኣካረይቲ ትካላት ዝርዝር ኣሎ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
እቲ ኮምዩን ኣብ ከባቢ ምምሕዳር ፊንላንድ ስለ ዚርከብ ፊንላንድኛ ዓቢ ቦታ ኣለዎ። ካልኦት ቋንቋታት፤ ትግርኛ፡ ሶማሊን ዓረብን እየን።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብቲ ኮምዩን ኣስታት 150 ኣብ ብዙሕ ነገራት ዚነጥፋ ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ደየርፉሽ ናይቲ ኮምዩን ቀንዲ ከተማ እያ። ኣብኡ ቤትንባብን ድኳናትን ግሮሰሪታትን ካፈታትን ኣብያተመግብን፡ ሜዳን ኣድራሽን ኵዕሶ ኣሎ። ዘገልገለ ኣቕሑ ገዛን ክሽነን ክዳውንትን ዚሽየጦ ብዙሕ ናይ ሰከንድሃንድ ድኳናትን ሓራጃትን ኣሎ። ማእከል ጥዕናውን ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን ክልተ ነኣሽቱ ከተማታት ኣለዋ፡ ስቮርቶን ኦትሮፕን ይብሃላ። ኣብአን ቤትትምህርቲ ህጻናትን መደበኛ ቤትትምህርትን ግሮሰሪታትን ኣብያተትምህርትን ኣሎ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን ዓሰርተ ሓደ ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣለዋ። እቶም ካብ 1-5 ዝዕድመኦም ህጻናት፡ ወለዶም ኪመሃሩ ወይ ኪሰርሑ ከለዉ ኣብአን ኪጸንሑ ይኽእሉ። ከምኡውን ንኹሎም ወለድን ንደቂ 0-6 ዝዕድመኦም ህጻናትን ከም መራኸቢ ቦታ ዚኸውን ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብቲ ኮምዩን ብድምር ሽድሽተ መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ። ኣብኡ እቶም ህጻናት ካብ ቤትትምህርቲ ህጻናት ክላስ ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 9 ይምሃሩ። እቲ Möckelngymnasiet እተባህለ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ፡ ተዮሪኣውን ተግባራውን ትምህርቲ ይህብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ጎረቤት ኮምዩን ዝኾነ ካርልስኩጋ ናይ ሞያ ኮለጅ፡ ህዝባዊ ኮለጅ፡ ኮምቩክስን ሽወደን ንወጻእተኛታትን፡ ኤስኤፍኢ፡ ኣሎ። ኣብ ኦረብሩን ካርልስታድን፡ ዩኒቨርሲቲ ኣሎ። ክልቲአን ከተማታት መገዲ ሓደ ሰዓት እየን። እተፈላለየ ስልጠናታት ዚህቡ ብዙሓት ናይ መጽናዕቲ ማሕበራትውን ኣለዉ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ደየርፉሽ ፒልጎርደን ዚብሃል ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብኡ ናይ ህጻናትን ኣደታትን ማእከላት ጥዕና ኣሎ። እቲ ዝቐረበ ሓፈሻዊ ሆስፒታል ኣብ ካርልስኩጋ እዩ ዘሎ። ኣብኡ ናይ ህጹጽ ረድኤትን መሕረስን ኣሎ።
ንሕክምና ስኒ ብዚምልከት፡ ህዝባውን ብሕታውን ምርጫታት ኣሎ።
እቲ ኮምዩን ንኣረጋውያንን ስንኩላንን ንፍሉይ ክንክንን ረድኤትን ዚደልዩ ህጻናትን ስድራቤትን ይኣሊ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ናይ ትርጉም ሓገዝ ምስ ዘድልየካ ነቲ ናይ ኦረብሩ ናይ ትርጁማንን ትርጉምን ኣገልግሎት ክንውከሶ ኢና።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ነቲ ናይቲ ኮምዩን ኣውቶቡስ መስመራት Länstrafiken i Örebro እዩ ዘመሓድሮ። ደየርፉሽ ምስ ካርልስታድን ኦስሎን ስቶክሆልምን ዮተቦሪን ግሩም ናይ ባቡር መራኸቢ ኣለዎ። እቲ ዝቐረበ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ኦረብሩን ካርልስታድን ይርከብ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ደየርፉሽ ኮምዩን ኣስታት 600 ዋኒናት ኣለዋ። ካብቲ ናይቲ ኮምዩን 3,300 ናይ ስራሕ ዕድላት 1,200 ኣብ ኢንዱስትሪ ዘተኮረ እዩ። Outokumpu እታ ዝዓበየት ብሕታዊት ወሃቢት ስራሕ እያ። ንሳ ኣብ ዓለም ዝዓበየት ናይ ዘይምርት ላመራ ኣፍራዪት እያ።
ብዛዕባ ቢዚነሳዊት ህይወት ናይቲ ኮምዩን ክትፈልጥ ምስ እትደሊ፡ ነቲ näringslivsavdelningen ተወከሶ።


text:
ዜና ቫቲካን
ላቲናዊ ሥርዓተ ኣምልኾ እትኽተል ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ድሕሪ ትንሣኤ ዘላ ሶሙን ኦታቫ ብዝብል ስያሜ ሳምንቲ ፋሲካ ኰይና ዕለት ዕለት ንበዓለ ትንሣኤ ብሓዲስ መንፈስ ምቅስቃስ ኰይኑ ቅዱስነቶም በዚ መንፈስ እዚ ብምንቅቃሕ ሎሚ ፍልይ ብዝበለ መንገዲ ስለ ነፍሰጾራት ከምዝጽልዩ ከምዚ ብማለት ገሊጾም።
ናይ ዕለቱ ወንጌል ካብ ዮሓ 21.1 ኰይኑ መድሓኒናን ጐይታትናን ኢየሱስ ክርስቶስ ድሕሪ ትንሣኤኡ ነቶም እናወደቁን እናተንሥኡን ሓንሳእ ብተስፋ ቊርጸት ሓንሳእ ብምጥርጣር ፋሕፋሕ ንዝብሉ ዝነበሩ ሓዋርያት ከካብ ዝኸድዎ ከባቢ እናኣጸናንዐን ርግጽነትን እምነትን ጽንዓትን እናሃበ ናብ ኢየሩሳሌም ተመሊሶም ክተኣኻኸቡ ዘካይዶ ናይ ዝነበረ ክፍሊ ኰይኑ ድሕሪ ፍጻሜ ኤማሁስን ኣብ ገዛ ማዕጾ ብሽጉሩ ሰላም ንኣኹም ኢሉ ኣቊሳሉ ብምግላጽ ንሱ ካብ ሞት ከምዝተንሠኤ ምርግጋጽን እንደገና ዳርጋ ህድማ ንቅድሚት ዝመስል ጴጥሮስን ገለ ሓዋርያትን ኣብቲ ቀደም ቅድሚ ሕርየቶም ዝመሓደሩሉ ዝነበሩ ምግፋፍ ዓሣ ገለ እንተተመሰለሎም ናብ ቀላይ ጥብርያርዶስ ከይዶም ዓሣ ክገፉ ሒዅ እንተበሉ ኩሉ ምስላጥ ኣብይዎም ኣይ ካብ ዓሣ ኣይ ካብ ሰብ መንጎ መንጎ ተሪፎም ኣብ ዝቃዝኑሉ ግዜ ጐይታ ኣብ ማእከሎም ተረኺቡ እንደገና ሎሚ እውን ንመርበሎ ብሸነኽ የማን ናይታ ጃልባ ክድርብዩ ይእዝዞም ቁጽሪ ዘይብሉ ዓሣ ይሕዙ ይበልዑ ይሕጐሱ። ጐይታ ምዃኑ ብምልላዮም ከኣ ወላ ማንም መን ኢኻ ኢሉ ዝሓተተ የለን ዝብል ነበረ።
ቅዱስነቶም ነዚ ፍጻሜ እዚ ምስ ሕይወት ክርስትናና ብምግንዛብ ንሕናውን ከምኦም ንኢየሱስ ከምቲ ናይ ሓዋርያት ብግልስ ይኹን ከም ማሕበረ ክርስትያን ክነለልዮ ኣሎና። ኣብዚ ዘሎና ግዜ ንኢየሱስ ብዘይቤተክርስትያንን ብዘይ ምሥጢራትን ክተለልዮ ምፍታን ሓደገኛ እዩ። በዚ ወሪዱና ዘሎ ለበዳ ኮቪድ 19 ኣብ ገገዛና ተዓጺና ብመስኮት ተለቪዥንን መራኸቢ ብዙሓንን ጥራይ ካብ ሕዝበ እግዚኣአብሔር ተነጺልካ ክተለልዮ ምጽዓር ሓደገኛ እዩ። ከምዚ ሕጂ ኣብዚ ቅዳሴ ዘሎና ማለት እዩ። እንገብሮ ቅዳሴን ጸሎትን ናይ ሃረርታ ቊርባንን ንግዚኡ እኳ እንተኾነ ዳግም ናብቲ ንቡር ንምምላስ ከጸግም እውን ስለዝኽእል ጐይታ ነዚ ወሪዱና ዘሎ ቀንጢጡ ኣብቲ ንቡር ሕይወትና ኣብ ቤተክርስትያን ብሕንሳብ ኰና ከም ቅዱስ ሕዝበ እግዚኣአብሔር ብምሥጢራቱ እንሓብር ይግብረና እንክብሉ ነዚ ስብከት እዚ ኣቅሪቦም።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከብ ኤምባሲ ኣሜሪካ ጥንቃቀ ንምግባር ንጽባሕ ረቡዕ 19 መስከረም ቤት ጽሕፈቱ ዕጽው ምዃኑ ሓቢሩ።
እቲ ኤምባሲ ነዚ ዘፍለጠ አብ አዲስ አበባ ክግበር ትጽቢት ዝግበሮ ሰልፊ ምዃኑ’ውን ገሊጹ’ሎ።
ኤምባሲ ኣሜሪካ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ መግለጺኡ ንጽባሕ ረቡዕ ቆጸራ ተዋሂቡ ዝነበረ ንዜጋታት ኣሜሪካ ዝወሃብ ኣገልግሎትን ኹሉ ኣገልግሎት ቪዛን ከምዝተሰረዘ አፍሊጡ’ሎ።
ዜጋታት ኣሜሪካ ናብ ዓምዲ ኢንተርነት እቲ ኤምባሲ ብምእታው ሓድሽ መመልከቲ ከእትው’ውን ሓቢሩ።
ንናይ ኢምግራት ቪዛ ሓተቲ ድማ ዳግማይ ቆጸራ ክሕዙን ተወሳኺ ሓበሬታ ከምዝወሃቦምን ኢምግራንት ቪዛ ዘይኾነ ሓተቲ ቪዛ ግን ሓድሽ ቆጸራ ክሕዙ ከምዘለዎም ገሊጹ።
ህጹጽ ሓገዝ ንዘድልዮም ኣሜሪካዊያን ንመን ክሓቱ ከምዝኽእሉ ንምፍላጥ ናብ ዓምዲ ኢንተርነት’ቲ ኤምባሲ ክከታተሉ’ውን መኺሩ’ሎ።
ኣብ አዲስ አበባ ዝርከብ ማእከል ኣሜሪካን ማእከል ማእከል ሓበሬታን ምርምርን ስታችሞን ድማ ጽባሕ ዕጽው ምኳኑ መግለጺ’ቲ ኤምባሲ ይሕብር።
ኤምባሲ ኣሜሪካ አብ አዲስ አበባ ብተወሳኺ ኣብቲ ሰልፊ ንዝሳተፉ ወገናት ድልየቶም ብሰላማዊ መንገዲ ክገልጹ መኺሩ ሎ።


text:
ካብ ምሁር መሃይም፡ ካብ ተጋዳላይ ድሑር ምዃን ይሰውረና፡- ካልኣይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ኣብ ቀዳማይ ክፋል፡ ሕጂ’ውን ኣብ’ዚ ዝበዝሕ ህዝቢ ካብ ነጻ ተመክሮኡ ህግደፍ እንታይ ዓይነት ፖለቲካዊ ባህሪኡ’ዩ ዘለዎ? ደርባዊ ማሕበራዊ መሰረቱ ኣበይ’ዩ? ፈራሕ ጨካን ፋሽሽታዊ ተግባሩ ካበይ ይብገስ? ግቡእ ኣገንዝቦ ኣብ ዝሓዘሉን ምስ ኩሉ ጸረ-ህዝቢ ትካላቱ ንምውጋዱ ውዳቤታቱ ኣብ ዘሐይለሉ ዘሎ ወሳኒ ወቕቲ ደው ኢሎም ሓቂ ክቕበሉ ድልዋት የለውን።
Read more: ካብ ምሁር መሃይም፡ ካብ ተጋዳላይ ድሑር ምዃን ይሰውረና፡- ካልኣይን ናይ መወዳእታን ክፋል
Read more: ካብ ምሁር መሃይም፡ ካብ ተጋዳላይ ድሑር ምዃን ይሰውረና፡- ካልኣይን ናይ መወዳእታን ክፋል
ካብ ምሁር መሃይም፡ ካብ ተጋዳላይ ድሑር ምዃን ይሰውረና፡-
ምሁር ዝብል ኣምር ከም ኣምር ብህዝብታት ኤርትራ ዝወሃቦ ናይ ክብሪ ሚዛን ዝለዓለ’ዩ። ኣብ ክልኦት ህዝብታት’ውን ተመሳሳሊ ቦታ’ዩ ዘለዎ። ህዝብታት ኤርትራ ንትምህርቲ ዘለዎም ኣወንታዊ ባህግን ንምሁር ዝህብዎ ናይ ክብሪ ሚዛንን ከኣ፡ ካብ ሰናይ ድሌት ዝብገስ ኣድናቖትን ክብርን ዘይኮነስ፡ ትምህርትን ምሁርን መፍትሒ ጸገም ዝኸውን ሓሳባት ዘመንጩ፡ ሓደሽቲ ነገራት ንምምሃዝ ዘኽእል መሳርሒ’ዩ ካብ ዝብል ቅኑዕ ርድኢት ዝብገስ’ዩ። ሰብ ክመሃር ከመራመር ኣለዎ፡ ምሁር ድማ ዝግበኦ ምሁራዊ ሞያዊ ክብሪ ክረክብ ኣለዎ ክበሃል እንከሎ፡ እቲ ፊደል ዝቖጸረ (ምሁር) ካብ’ቲ ዘይተማህረ ሰብ ናይ ተፈጥሮ ፍልልይ ስለ ዘለዎ ኣይኮነን።
ኤርትራ ናይ መን ትኹን? ናትና ናይቶም ንጹሃን ደቃ’ዶ፡ ወይስ ናይቶም ሰብ ገበን? 2ይ ክፋል
ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ጽሑፍ’ዚ – ኤርትራ ናትና ናይቶም ብዙሓት ንጹሃን ደቃ እምበር፡ ናይቶም ቀጻልነት ስልጣኖም ክብ ዝተበተነ ህዝብን ድንስቲ ሃገርን ዝጽበዩ ጉጅለ ገበነኛታት ከም ዘይኮነት ኢየ ከብርህ ፈቲነ። ኣብዚ ናይ ሎሚ ጽሑፈይ ከኣ፡ ስደት ሽግር ከም ዘይፈትሕ፡ ምእላይ መራሒ ናይታ ጭፍራ (ኢሰያስ ኣፎርቂ) እውን፡ ቀዳማይ ዘይስገር መድረኽ ንኽፉት ፖለቲካን ፖለቲካዊ ውደባን ምዃኑ ከብርህ ክፍትን ኢየ። ዝተሎግመ ልሳን ኤርትራዊ፡ ምስ ምእላይ ኢሰያስ ጥራይ ስለ ዝኽፈት። ሰናይ ንባብ።
Read more: ኤርትራ ናይ መን ትኹን? ናትና ናይቶም ንጹሃን ደቃ’ዶ፡ ወይስ ናይቶም ሰብ ገበን? 2ይ ክፋል
ኤርትራ ናይ መን ትኹን? ናትና ናይቶም ንጹሃን ደቃ’ዶ፡ ወይስ ናይቶም ሰብ ገበን? 1ይ ክፋል
“ኤርትራ ናይ መን ትኹን”? ዝብል ሕቶ ምሕታት ቀሊል ይመስል ይኸውን። ቀሊል መልሱ’ውን “ናይ ኤርትራውያን” ዝብል ምዃኑ ዘካትዕ ኣይኮነን። ግን ናይ ኣየኖት ኤርትራውያን? ኣብ ኤርትራ ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ዝኾነት ሃገር ዝርከብ ህዝቢ፡ ዝበዝሐ ጥዑይ፡ ባህሉን ስነ-ምግባሩን ዘኽብር፡ ብስጋይ ስጋኻ እናተኸባበረ ኢዩ ዝነብር። ንባህሉ፡ ወግዕታቱን ስነ ምግባሩን ዝዘርጉ ውልቀ-ሰባት፡ ከከም ግብሮም ዝቕይድ ሕጊ፡ ካብ ተግባራቶም ንኽመሃሩ ዝጸንሑሉ ኣብያተ ማእሰርቲ ሰሪሑ፡ ንገበነኛታት ተቆጻጺሩ፡ ዝበዝሐ ህዝቢ ብዝሰማማዓሉ መንገዲ፡ ወግዕታቱ ኣኽቢሩ ኢዩ ዝነብር። ህዝቢ ክንብል ከለና ዝተኻኻእ ወለዶ ማለትና ምዃኑ ዘካትዕ ኣይመስለንን። ዝተኻኻእ ወለዶ ዘይብሉ ዘዝተወልደ ዝሃድሞ ሕ/ሰብ ከኣ፡ ከም ህዝቢ ክቕጽል ኣይክእልን ኢዩ።
Read more: ኤርትራ ናይ መን ትኹን? ናትና ናይቶም ንጹሃን ደቃ’ዶ፡ ወይስ ናይቶም ሰብ ገበን? 1ይ ክፋል
ኣብ ጎረባብትና ዘሎ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ፡ ኣነኸ ንሕናኸ? ኢልና ናብ ውሽጥና ክንርኢ ‘ምበር፡ ብንሕና ንሓይሽ ነብስና ከነታልል ኣይግባእን።
ከም ሰብን ከም ሕብረተ-ሰብን ብኩለንተናኻ ቅሱን ህይወት ክትመርሕ፡ ከም ሃገር ከኣ ተረጋጊእካ ሓሲብካ ኣስተውዒልካ፡ ስትራተጂን ስልትን ቀሪጽካ ተረዳዲእካ ሓቢርካ ናብ ተግባር ክትወፍር፡ ዝድለ ውጽኢት ረኺብካ እፎይ ክትብል ሃገራዊ ሰላም ምህላው ኣዝዩ ወሳኒ’ዩ። ከም ሰብ ነብስኻ ዘይትመርሕ፡ ሕሉፍ ህልውን መጻእን ዘይተገናዝብ፡ ካብ ርድኢትካን ምርጫኻን ወጻኢ ይብሉ ኣለው ወይ ይበሃል ኣሎ እናበልካ ካልኦት ናብ ዝጎተቱኻ ትኸይድ ልኩም እንተኾንኻ፡ ይረዳእካ ኣይረዳእካ ናተይ ትብሎ ፖለቲካዊ ይኹን ማሕበራዊ መንነት ዘይብልካ ካብ ሳዕሪ ብላዕ እንስሳ ዘይትሓይሽ ሰብ ምዃንካ’ዩ ዘመልክት።
Read more: ኣብ ጎረባብትና ዘሎ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ፡ ኣነኸ ንሕናኸ? ኢልና ናብ ውሽጥና ክንርኢ ‘ምበር፡ ብንሕና ንሓይሽ ነብስና ከነታልል ኣይግባእን።
Read more: ኣብ ጎረባብትና ዘሎ ፖለቲካዊ ዘይምርግጋእ፡ ኣነኸ ንሕናኸ? ኢልና ናብ ውሽጥና ክንርኢ ‘ምበር፡ ብንሕና ንሓይሽ ነብስና ከነታልል ኣይግባእን።
ሓሲኻ ህዝቢ ምንድንጋር፡ ከም ፖለቲካዊ ስነ-ሓሳባዊ መትከል፡-
ሓሶት ዓሰርተ ግዜ ተደጋጊሙ ይዘረብ ውጽኢቱ ሓሶት ‘ምበር ሓቂ ክኸውን ኣይክእልን። ሓሶት ንውሱናት ምስ ሓቂ ዝተጋጨው ጠቕሚ ፈሊጣውያን ’ምበር ንህዝቢ ከም ህዝቢ ኣይውክልን። ኣየገልግልን ድማ።
ደርባዊ ማሕበራዊ መሰረት ዝገበረ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ መርኣያ ስልጡን ኣተሓሳስባ’ዩ።
ሃገራዊ ነጻነትን ህዝባዊ ሓርነትን ንምርካብ፡ ነዊሕ ግዜ ዝወሰደ ቃልሲ ተኻይዱ። ብዙሕ ኩለ-መዳያዊ መስዋእቲ ተኸፊሉ። ካብ’ቲ ጠለባት ሓደ ሕቶ ሃገራዊ ነጻነት ብሓይልን ብሕግን ብዘተኣማምን መልሲ ረኺቡ። ሕቶ ህዝባዊ ሓርነታዊ ደሞክራስያዊ መሰል ግን፡ ገና ኣይተመለሰን።
Read more: ደርባዊ ማሕበራዊ መሰረት ዝገበረ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ መርኣያ ስልጡን ኣተሓሳስባ’ዩ።
Read more: ደርባዊ ማሕበራዊ መሰረት ዝገበረ ፖለቲካዊ ፍሕፍሕ መርኣያ ስልጡን ኣተሓሳስባ’ዩ።


text:
Radio Erena: 03 March 2015
ስዑዲ ዓረብን ግብጽን ኣብ ጉዳይ የመንን ጸጥታ ቀይሕ ባሕርን ዘትየን።
ብሰንበት 1 መጋቢት ናብ ስዑዲ ዓረብ ዘምርሐ ፕረዚደንት ግብጺ ዓብደልፈታሕ ኣልሲሲ ምስ ንጉስ ሳልማን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ብምርኻብ፣ ኣብ ጉዳያት የመን፣ ሊብያን ሶርያን ከምዝዘተዩ ንሰበ ስልጣን እታ ሃገር ብምጥቃስ ኣሶሸትድ ፕረስ ኣረጋጊጹ።
ግብጺ፣ ብፍላይ ኣብ ጉዳይ የመን ከቢድ ስክፍታ ከምዘለዋን ክሳብ ወትሃደራዊ ምትእትታው ንምፍጻም ቅርብቲ ምዃናን ክትገልጽ እንከላ፣ ስዑዲ ዓረብ’ውን ብወግዒ ዝሃበቶ መግለጺ እኳ እንየዘየለ፣ ካብ ናይ ግብጺ ዝፍለ መርገጺ ከምዘይህልዋ’ዩ ዝትንተን።
ጋዜጣ ሞኒተር ናይ ግብጺ ኣቀዲሙ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ’ውን መራሕቲ ስዑዲ ዓረብን ግብጽን ኣብ ጉዳይ የመን ተበግሶታት ክወስዱ ዝጽውዕ ደብዳቤ ካብ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከምዝተለኣኸ’ዩ ዘመልክት።
ይኹን’ምበር ብዛዕባ እዚ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ልኢኽዎ ዝተባህለ ደብዳቤ ካብ ክልቲኤን ወገናት ኣይትሰምዐን።
ገስጋስ ተቓወምቲ ሒቲ፣ ነታ ምስ የመን ሰፊሕ ዶብ ዘለዋ ስዑዲ ዓረብ ምስፍሕፋሕ ሃይማኖት ሺዓን ናይ ኢራን ወትሃደራዊ ምትእትታውን ከም ቀዳማይ ስግኣት ክትጥምቶ እንከላ፣ ግብጺ ብወገና፣ እቶም ተቓወምቲ ንባብ ኤል መንደብ ከይዓጽዉ ዝብል ስክፍታ ኣሕዲሩላ ይርከብ።
እዚ ናይ ፕረዚደንት ግብጺ ዑደት ናብ ስዑዲ ዓረብ’ውን ጎኒ ጎኒ’ቲ ብ ንግድን ፋይናንስን ዝምልከት ዘተን ዋዕላን፣ ኣብዚ ብጉዳይ የመን ዘለወን ስኽፍታን ስግኣትን’ውን ተዘራሪበናሉ ኣለዋ።
ኣብ ልዕሊ’ዚ ኣብ ማእከላይ ምብራቕ ዝዓበየ ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ ጉዳያት ሶርያን ሊብያን’ውን ሓደ ካብ ዝተዘራረብሉ ነጥቢ’ዩ።
=============


text:
Radio Erena: 11 July 2021
ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት፣ ንሱዳናዊ በዓል ስልጣን ነበር እኹል መርትዖ ስለዝረኸበሉ፣ መስርሕ ፍርዱ ክጅምር ምዃኑ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣብ ዘ ሄግ ዝመደበሩ ቤት ፍርዲ ገበነኛታት ብዕለት 9 ሓምለ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ መራሒ ምልሻታት ዳርፉር ዝነበረ ዓሊ ቁሻይብ፣ ፈጺሙዎ ንዝበሃል ገበናት እኹል መርትዖታት ከምዝረኸበሉ ኣፍሊጡ።
ዓሊ መሓመድ ዓሊ ዓብደልራሕማን ወይ ዓሊ ቁሻይብ ተባሂሉ ዝፍለጥ በዓል ስልጣን ነበር፣ ብ31 ገበናት እዩ ተኸሲሱ። ኣብ 2003 ዓመተምህረት ኣብ ዞባ ዳርፉር ፈጺሙዎ ዝበሃል ክሳብ ገበናት ኣንጻር ሰብኣውነት ዝኸይድ በደላት ብምፍጻሙ እዩ ብ2007 ዓመተ ምህረት፣ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክሲ ኣቕሪቡሉ።
ዓሊ ዓብዱልራሕማን፣ ኣብ 15 ሰነ ተሰዲዱ ካብ ዝነብረላ ዝነበረ ማእከላይ ኣፍሪቃ፣ ባዕሉ ናብ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ኢዱ ሂቡ።
መስርሕ ፍርዱ ኣብ ዝሓጸረ እዋን ክጅምር ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ እዚ ናይ መጀመሪያ ንፍርዲ ዝቐርብ በዓል ስልጣን ሱዳን ነበር፣ ናይ ይግባይ መሰል ከምዘለዎ ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ ጠበቑኡ ብጌጋ ስም እዩ ተታሒዙ እምበር፣ ነቲ ገበናት ኣይፈጸሞን ክብል ንማዕከናት ዜና ሱዳን ገሊጹ።


text:
Book Reveiw: "Mnbar/Existentialism"
ኣርእስቲ መጽሓፍ ፡ "ምንባር"
ደራሲ፡ ተዓገስ ክፍለዝጊ ድማም
ገምጋም፡ ሃይለ ቦዂረ
"ምንባር"
ማንም ኣንባቢ ብተራ ወይ ልሙድ ኣገላልጻ እዚ “ ምንባር” ዝብል ቃል “ናብራ” ዝእምት ይመስሎ ይኸውን። ብመሰረቱ ብፍልስፍናን ስነ-ፍልጠትን መዳይ ነብሱ ዝኸኣለ ጽንሰ-ሓሳብ ኰይኑ፡ ብእንግሊዝ “Existentialism” ብዝብል
ደራሲ ናይ ህዝብና ወቅታውን ወድዓውን ተሞክሮታት ብዑምቀት ድሕሪ ምምርማርን ምዕዛብን ብስነ-ኣምር ኣተሓሳስባ ዝዀነ ሰብ ካብ ካልእ ዝተፈልየ ብምዃኑ ነብሱ ክፈልጥ (self-awarenss) ከም ዘለዎ የተሓሳስበና። እዚ ክብል ከሎ: መንፈዓቱን ድኽመታቱን ዓቅሙን ፈሊጡ፡ ብሓሳብ ጥራይ ኰይኮነ ከምኡ ብግብሪ ኣብ’ዛ ዘለናያ ዓለም ንምውሳእ ዝዓለመ ኢዩ። ኣብርሃም ማስሎ ነዚ ከምዚ ዝኣመሰለ መኸተ ህይወት (self-actualization/human potential) ብዝብሉ ሃንጽቲ ቃላት ክገልጾ ከሎ፡ ደራሲ ኣብ መጽሓፉ ብሰፊሑ ክጠቅሶ ንርኢ። እቲ ቀንዲ ዓላማ ዘመናውያን መንእሰያት ሃገርና ነብሰ-ተኣማንነት (self-confidence/self-realiaztioin) ብምሕዳር ኣብ ክንዲ ንኻልኦት ስፖርታውያን፡ ደረፍቲ፡ ተለሃይቲ፡ ደረስቲ ዓለም ምምላኽን ትፈዞ ምዃንን ብግብሮምን ብገዛእ ጻዕሮምን ክፋለሰፉ፡ ክምህዙ፡ ክፈጥሩ ኣብ’ቲ ዝብጻሕ ክበጽሑ ዘተኰረ ኢዩ። ምኽንያቱ ከምዚኦም ዝኣመስሉ ባህርያት ኣብ’ዛ ብስነ-ፍልጠትን ተክኖሎጂን እተወናጨፈሉ ዘላ ዓለምና ኣዝዮም ወሰንቲ ብምዃኖም።
ደራሲ ምስ’ዚ ኣተኣሳሲሩ ኣተሓሳስባና (intra-psychic) ንተግባራትናን ንነብስናን (self-image) ዘሎና ኣረኣእያ ክሳብ ክንደይ ጸላዊ ወይ ጐዳኢ ከም ዝዀነ ደጋጊሙ ይጠቅስ። ከምኡ ኣሉታውያን ወይ ዘይሃንጽቲ ጠባያት ከም ዓመጽ፡ ቅንኢ፡ ሕምየት፡ ትህኪት፡ ተጸባይነት፡ ጉርሒ ክሳብ ክንደይ ኣዕነውቲ ባህርያተ-ሰብ ከም ዝዀኑ ድሕሪ ምትንታኑ፡ ኣብ ሕብረተ ሰብና ሱሮም ከይሰዱ ይላበውና። ንኣብነት ትማሊ ምሸት ፕረሲደንት ኢሳያስ ኣፈወርቂ ኣብ ዝሃቦ ቃለ-ምልልስ ከም ዝሰምዕክዎ ክጥቀስ ይከኣል። ነዚኣቶም ንምውጋድን ብኡ’ውን ንምምሕያሽ ደራሲ ኣብ ሜዳ ዝነበረ “ርእሰ-ወቀሳ/self-criticism) ክሳብ ክንደይ ጠቃሚ ምዃኑ የዘኻኽረና።
ኣብ መወዳእታ ደራሲ ትምህርቲ፡ ስራሕ ከምኡ ቊጠባ ኣብ ህይወትና ኣዝዮም ኣገደስቲ ምዃኖም ይትንትን። ምኽንያቱ ስነ-ልቦናና (psychological well being): ኣእምሮና (mental health) ከምኡ ስሚዕትና (emotional state) ተዋሃሂዶም ክሰርሑ ምቹእ ኲነት ክፈጥሩ ብምኽኣሎም። ግን ነዚኦም ኣብ ግብሪ ንምውዓል ብሓደ ወገን ትምህርትን ስራሕን ዝተኣሳሰረ ንምግባር ከድሊ ከሎ፡ ብሓደ ወገን ከኣ ሕብረተ-ሰብ ከም ማዕርነት፡ ውድድር፡ ብቅዓት፡ ሞያውነት ዝዓሰሎ ጥጡሕ ባይታ (favorable condition) ከሰናድእ ከም ዘለዎ ደራሲ የተሓሳስበና። ምኽንያቱ ኣብ ህንጸት ሃገር ኣዝዮም ረቛሕቲ ብምዃኖም።
ልዕል ኢልና ከም ዝጠቀስናዮ፡ ፈጠራን መሃዝነትን ምስ ስርዓተ-ትምህርትን (brain-centered education) ስልጣኔ ሃገርን ዝተኣሳሰረ ብምዃኑ፡ ሓደ ነብሱ ዝኸኣለ ጽሑፍ ምድላው የድሊ።
እዚ መጽሓፍ ብኣዝዩ ዝተማህረን፡ ብዙሕ ዘንበበን ዜጋ ስለ ዝተዳለወ፡ ኣንቢብካ ብግቡእ ክትርድኦ ምልከት ቋንቋ እንግሊዝን ኣፍልጦ ናይ’ዚ ዓውደ ትምህርትን (ሳይኰለጂ) የድሊ። ከምኡ ማዕረ ሰብዓን ሓደን ምንጭታት ወይ ጽሑፋት (references) ብምውካስ ዝተዳለወ ብምዃኑ፡ መሃርን ሃናጺን ይገብሮ። ብፍላይ እዚ መጽሓፍ ንወለዲ፡ ንመምህራን፡ ንመንአሰያት፡ ንመዓድቲ (counselors) ወዘተ ኣዝዩ ጠቃሚ ኢዩ።
ሃይለ ቦዂረ
ገበር መጽሓፍ ንምርኣይ attachment ጠውቁ።
*ናብ consulting@selam-germany.com ብምጽሓፍ ክጥለብ ይከኣል።


text:
ዜና ቫቲካን!
ብ2013 ዓም ቅ.ኣ.ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ በትረ ሥልጣን መንበረ ጴጥሮስ ምስ ተረከቡ ቀዳምነት ካብ ዝሃብዎ ተሓድሶ ምምሕዳር ቫቲካን ቊጠባ ብምንባሩ ንቊጠባ ዝምልከት ቤትጽሕፈት ብምእዋጅ ሓላፊ ንክኸውን ንብፁዕ ካርዲናል ጆርጅ ፐል ካብ ኣውስትራልያ ጸዊዖም ብ2014 ዓም ሸምዎም። ብፁዕነቶም ነዚ ተልእኮ እዚ ተቀቢሎም ብዕቱብነት ክሳብ 2019 ዓም ከምዝሰርሑ እንክምልከት ኣብ ዓዶም ብዝተፈብረኸ ናይ ሓሶት ክሲ ንዓዶም ተመሊሶም ንልዕሊ ዓመት ምስ ተኣስሩ ጉዳዩ ተጻርዩ ጌጋ እዩ ነጻ ኢኹም ተባሂሎም ኣብ ዝሓልፈ ዕለታት ንሮማ ተመልሱ። ወዲ 79 ዓመት ዝኾኑ ብፁዕ ካርዲናል ፐል ነቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝተላዕለ ክሲ ንምጽራይ ካብ ወርሒ ሓምለ 2017 ክሳብ ቀረባ ግዜ ንጽሕናኦም ከርእዩ ተማጒቶም ተኣሲሮም ጉዳዮም ብዙሕ ግዜ ናይ መራኸቢ ብዙሓን ቀለብ ኮይኑ ነበረ። ኩነታት ምስ ተሓላለኸ ቅዱስነቶም ንጉዳዮም ከጻርዩ ዚኣክል ግዜ ሂቦም ከምዘፋነውዎም ናይቲ ግዜ እቲ ዜና ነበረ። እቲ ምዕራፋት ናይ ፍርዲ ኪደት ከኣ ከምዚ ዝስዕብ ነበረ።
ኪደት ፍርዲ ብፁዕነቶም! ቀዳማይ ደረጃ ኩነኔ
ሕጽር ብዝበለ ኩነታት ከይዲ ፍርዲ ብፁዕነቶም እንክንምልከት እቲ ብ2017 ዓም ዝቀረበ ክሲ ንሶም ናይ መልበርን ሊቀ ጳጳስ ኣብ ዝነበሩሉ ብ1996ን ብ1997ን ዓም ንትሕቲ ዕድመ ዓሚጾም ዝብል ነበረ። ብወርሒ ሓምለ ናይቲ ዓመት ማለት 2017ዓም ቀዳማይ ውዕሎ ቤት ፍርዲ ጀሚሩ ብወርሒ ታሕሳስ 2018 ዓም ቤትፍርዲ መልበርን ዓገበኛ ኢሉ ይፈርዶም ንሽድሽተ ዓመት ብጽኑዕ ብሕታዊ ማእሰርቲ ክቅጽዑ ይውስን ብወርሒ ለካቲት 2019 ዓም ከኣ ተነጺሎም መቅጻዕቶም ሀ ኢሎም ይጅምሩ። መልሲ ብፁዕ ካርዲናል ፐል ግን ኣነ ንጹሕ እየ ትብል ነበረ።
መልሲ ብፁዕ ካርዲናል ፐል ‘ኣነ ንጹሕ እየ’
ብፁዕነቶም እዚ ኣብ ርእሶም ዝተባህለ ገበን ካብቲ ፈጺሞም ዝጽየፍዎን ከመይ ፈጺምካ ክትጻወሮ ዘይከኣል ዘስቅቅ ገበን ስለዝኾነ መዋዕለይ ምሉእ ተጻዩ ዝተጋደልኩ ደኣ እምበር ኣብዚ ዝሕመ በዚ ዝኽሰስ ኣይኮንኩን። ኣነ ንጹሕ እየ እንክብሉ ንጽናኦም ገለጹ። ጠበቃታቶም እውን ካብ መበገሥታ እቲ ክሲ ጀሚርካ ክሳብ ውሳኔ ቤትፍርዲ ነንሕድሕዱ ዝፋረስ ነገራት ከምዘለው እቲ ከም ጭብጢ ዘቅርብዎ ነገራት ከኣ ምንም ዝጭበጥ ከምዘይብሉ ስለዝተገንዘቡ ነቲ መግለጺ ንጽሕና ብፁዕነቶም ተቀቢሎም ይድግፍዎም ነበሩ። እዚ ኩሉ ክኸውን እታ ብምሉእ ሕልናኦምን ሓይሎምን ዘገልግልዋ ዝነበሩ ቅዱስ መንበርከ እንታይ በለት ኣብ ዝብል ነጥቢ ኩሉ ክሳብ ዝጻረ ንጸበ ዝብል መርገጽ ነበረ።
ቅድስት መንበር! ፍጹም ርግጽነት ክሳብ ዝርከብ ንጽበ!
ቅድስት መንበር ምስ መንግሥታት ዓለም ብዘለዋ ርክባት ትኽተሎ መምርሒ ስለዘለዋ እዚ ጉዳያት እዚ ኣብ ዝካየደሉ ዝነበረ ግዜ በቲ ልሙድ መንገዲ መግለጺታታ ማለት ብናይ ቅድስት መንበር ሕትመት ኣቢላ ንሥልጣን ቤትፍርዲ ሃገረ ኣውስትርላያ ንዘለዋ ልዑል ኣኽብሮት ብምግላጽ ንውሳኔታ ቤትፍርዲ ዘድሊ ክብሪ ከም እትህቦ እንተኾነ ብፁዕነቶም ንጹሕ እየ ይብሉ ስለዘለው ከም መሰሎም ከኣ እዚ ንክጻረ ክሳብ እቲ ዝለዓለ ቤትፍርዲ ይግባይ ናይ ምባል መሰሎም ክሕሎን ጒዳዮም ክጻረን ዘለዋ ተስፋ ገሊጻ ኩሉ ክሳብ ዝጻረ ከኣ ብትዕግሥቲ ከም እትጽበ ገሊጻ ነበረ። ከምቲ ብፁዕነቶም ነዚ ጉዳይ እዚ ዝተጸየፍዎን ብዝተኻእሎም ዝተቃለስዎን ቅድስት መንበር እውን ኣብዚ ግድል እዚ ቅድመ ግንባር ምዃኑ ኣብሪሃ። ፍትሒ ንከይዕንቀፍ ዘድሊ ኩሉ ክግበር ቅዱስነቶም ንብፁዕነቶም ጉዳያቶም ንከጻርዩ ኣብ ዘፋነውሉ ግዜ ‘እዚ ጉዳያት እዚ ብፍጹም ርግጽነት ኣብ መዕለቢኡ ክሳብ ዝበጽሕ ንጥንቃቀ ዚኣክል ብፁዕነቶም ዝኾነ ሕዝባዊ ኣገልግሎት ተልእኮ ክህነት ከይፍጽሙ ከምቲ ሕጊ ዝእዝዞ ከኣ ምስ ማንም ብሕልፊ ምስ ትሕቲ ዕድመ ዝኾነ ርክብ ከይህልዎም’ እውን ኢሎም ነበሩ።
ኣብ ይግባይ እውን እንትርፎ ሓደ ዳኛ ገበነኛ ተባህሉ!
ብፁዕነቶም ገበነኛ ተባሂሎም ኣብ ማሕዩር እንከለው ብወርሒ ሰነ 2019 ዓም ኣብ ከተማ ቪክቶርያ ናይ ኣውስትራልያ ኣብ ዝርከብ ላዕለዋይ ቤትፍርዲ ካልኣይ ገጽ ናይ ፍርዲ ይቅጽል ተኸላኸልቲ ብፁዕነቶም ዝተዋህበ ፍርዲ ዘይምኽኑይ ውሳኔ ኣብ ርእሲ ምዃኑ እቲ ከይዲ ፍርዲ ነንሕድሕዱ ዝፋለስ እዩ ኢሎም ተኸራኸሩ። ድሕሪ ናይ ኣዋርሕ ክርክር ብወርሒ ነሐሰ 2019 ዓም ክልተ ደያኑ ኣብቲ ዝቀደመ ውሳኔ እንክጸዑ ሓደ ዳኛ ግን ንሓደ ሰብ ገበነኛ ኢልካ ንምፍራድ ኩሉ እቲ ክስታትን ምስክርነታን ከም ጭብጢ ዝቀርቡ ነገራትን ክንዮ ማንም ምጥርጣር ርግጽነት ክህልዎም ኣለዎ እንተዘየሎ ሓደ ንጹሕ ሰብ ገበነኛ ኢልና ግጉይ ፍርዲ ከጋጥም እዩ እንክብል ተቋወመ። ኣብዚ እውን እንተኾነ ቅድስት መንበር ገና ከይዲ ፍርድን ፍጻሜኡን ክንጽበ ኢና በለት።
ላዕለዋይ ቤትፍርዲ ብምሉእ ድምጺ ካርዲናል ፐል ገበነኛ ኣይኮኑን ይብል!
ጉዳይ ብፁዕነቶም ክንዮ ይግባይ ዘይትብለሉ ናይ ኣውስትራልያ ላዕለዋይ ቤትፍርዲ ብወርሒ መጋቢት 2020 ዓም በጽሔ። ደያኑ ነቲ ኣብ ዝሓለፈ ውዕሎ ፍርዲ ኣይፋል ናይ ዝበለ ዳኛ ይቅበሉ። ብድሕር’ዚ ብዕለት 7 ሚያዝያ 2020 እዚ ክንዮኡ ዘየሎ ላዕለዋይ ቤትፍርዲ ሃገረ ኣውስትራልያ ብሸውዓተ ደያኑ ዝቆመ ዋዕላ የካይዱ እሞ ነቲ ኣብ ቀዳማይ ውዕሎ ላዕለዋይ ቤትፍርዲ ዝተዋህበ ፍርዲ ነንሕድሕዶም ብዝፋለሱ ክስታት ዝተመሥረተ በዚ ኣጣራጣሪ ዝኾነ ሥነ መጎት ሒዝካ ዝግበር ፍርዲ ንንጹሕ ሰብ ክትኲንን ይከኣል ንዝብል መርገጺ ተቀቢሎም ንብፁዕነቶም ካብ ገበን ነጻ ክብል ይግባይ ዘይበሃሎ ፍርዱ ሃበ። ብፁዕነቶም ከኣ ንልዕሊ ሓደ ዓመት ትክክል ንምዃን ን400 ዕለታት ካብ ዝተኣሥሩሉ ተነጽሎ ዝተሓወሶ ማእሰርቲ ተፈቲሖም ነጻ ተለቂቆም። ፍትሒ ማለት ሓቂ ንኩሉ ክውፈ እዩ ኢሎም።
ፍትሒ ማለት ሓቂ ንኩሉ ይወፈ ማለት እዩ! ካርዲናል ፐል
ብፁዕነቶም ንዝወረዶም ኢፍትሓውነትን ኣደራዕን በቲ ኣብ መወዳእታ ዝወጸ ፍትሒ ከምዝተኻሕሰ ኣብ ልዕሊ እቲ ዝኸሰሶም ግለሰብ ከኣ ምንም ቂመ በቀል ከምዘይብሎም እንክገልጹ፣ እቲ ጒዕዞ ንካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ብሓፈሻስ ይኹን ንሰበሥልጣን ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ኣውትራልያን ኣብቲ ተጻይ ጾታዊ ዓመጽ ትሕቲ ዕድመ ዘጋይድዎ ቃልሲ ምንም ምውልዋል ከምዘይፈጠረ ኣመልኪቶም። እቲ ሕቶ ዝነበረ ይብሉ ብፁዕነቶም ‘ነዚ ዘስቅቅ በደል እዚ ኣነ ከምዝፈጸምኩ ወይ ከምዘይፈጸምኩ ንምርጋጋጽ ነበረ። እንተ ኣነ ኣይፈጸምኩዎን’ ኢሎም። እዚ ፍታሕ እዚ ካልእ ምንም ዓይነት ተደራቢ ቃንዛ ከይፈጥር ዘለዎም ሠናይ ምንዮት ንምግላጽ ከኣ ‘እታ እንኮ ካብ ከምዚ ዚኣመሰለ ንነዊሕ ግዜ ዝተጓዕዘ ጸገምስ ይኹን እታ እንኮ መሠረት ፍትሒ ሓቂ እያ ምኽንያቱ ፍትሒ ማለት ሓቂ ንኩሉ ስለዝኾነ’ ኢሎም።
ብፁዕነቶም ኣብዚ ፈታኒ ግዜ ንኩሎም ስለኦም ዝጸልዩን ዝሓገዝዎምን ዘጸናንዕዎምን ኣመስጊኖም። ከክንዳኡ ኰይኖም ኣብ ቅድሚ ሕጊ ቈይሞም ፍትሒ ንክነግሥን ነቲ ኣብ ልዕሊኦም ዝተላዕለ ብጸለመ ዝተበገሰ ናይ ሓሶት ጸሊም ደመና ጋሊሆም ንሓቂ ስለዘብርሁ ኣመስጊኖም።
ር.ሊ.ጳ ስለግዳይ ኢፍትሓዊ ፍርዲ ይጽልዩ!
ብፁዕነቶም ንኩሉ ሰጊሮም ነጻ ተባሂሎም ዝብል ዜና ናብ ር.ሊ.ጳ ዝበጽሔ ኣብ ዘመነ ለበዳ ኮቪድ 19 ወግሐ ጸብሐ ካብ ቤትጸሎት ቅድስት ማርታ ንመላእ ዓለም ብመስኮት ተለቪዥንን መራኸቢ ብዙሓንን ስለመላእ ዓለም ምሥዋዕተ ቅዳሴ ብምዕራግ መጻናንዒ ቃላቶም ኣብ ዝህቡሉ ግዜ ነበረ። ሽዑ ኣብ ግዜ ቅዳሴ ነዚ ጉዳይ ኣመልኪቶም ነዘን ዝስዕባ ቃላት ኢሎም ነበረኡ።
ኣብዘን ዕለታት ዘመነ ጾም ኣርባዓ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝተቀበሎ ሥቃይ፣ ሊቃውንቲ ሕጊ ብምሕርቃም ኣስናን ተጻዩ ተላዒሎም ጐይታ ናይዚ ምሕርቃም ኣስናን ግዳይ ኰይኑ ንጹሕ እንከሎ ገበነኛ ተባሂሉ ተፈርደ። ኣነ ሎሚ ስለ እቶም ብምኽንያት ሕሰም ኢፍትሓዊ ፍርዲ ዝተቀበሉ ሰባት እጽሊ ኣሎኹ ኢሎም ነበሩ።
ቅድስት መንበር ነጻ ንዝብል ፍርዲ ብክብሪ ተቀበለቶ!
እታ ብትዕግሥቲ ፍትሒ ክወጽእ እጽበ ኣሎኹ ትብል ዝነበረት ቅድስት መንበር እውን ነቲ ዜና ምስ ሰምዔት ብመንፈስ ዕጋበት ከምትቅበሎ ወትሩ ብሥልጣን ፍርዲ ኣውስትራልያ ትተኣማመን ከምዝነበረት ገሊጻ። ምስዚ ኣተሓሒዛ ከኣ ብፁዕነቶም ወትሩ ንጹሕ ምዃኖም ምስ ገለጹን ሓቂ ንክትወጽእ ምስ ተጸብዩን ነበሩ እንክትብል ብብፁዕነቶም ንሳውን ትተኣማመን ከምዝነበረት ገሊጻ ነበረት።


text:
Radio Erena: 08 February 2017
ግብጺ፣ 1 ቢልዮን ዶላር ተፈጥሮኣዊ ጋዝ ንምሽማት ምስ ሩስያ፣ ፈረንሳን ዖማንን ስምምዕ ከምዝኸተመት ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢረን።
እታ ሃገር ምስ ስዑዲ ዓረብ ዝነበራ ናይ ነዳዲ ንግዳዊ ስምምዕ ድሕሪ ምብታኹ፣ ነዳዲን ተፈጥሮኣዊ ጋዝን እትሽምተለን ኣማራጺ ሃገራት ከተናዲ’ያ ጸኒሓ።
ካብ ዒራቕ ዓመታዊ 12 ሚልዮን በርሚል ዘይተጻረ ነዳዲ ንምሽማት ስምምዕ ንምክያድ ውጥን ከምዘሎ ዝገለጸ ሚኒስተር ነዳዲ እታ ሃገር ጣሪቕ ኤል ሞላ፣ ናብ መልክዕ ማይ ዝተቀየረ ተፍጥሮኣዊ ጋዝ (liquefied natural gas) ድማ ካብ ሰለስተ ሃገራት ንምሽማት ሓድሽ ስምምዕ ከምዝኸተመት ኣረጋጊጹ።
ኣስታት 156 ሽሕ ኩቢክ ሜተር ተፍጥሮኣዊ ጋዝ፣ ካብ ሩስያ፣ ፈረንሳን ዖማንን ብ45 መራኽብ ተጻዒኑ ናብታ ሃገር ክኣቱ ምዃኑ ማዕከን ዜና ኣልኣሕራም ገሊጻ።
ግብጺ፣ ነዚ ካብ ሰለስተ ሃገራት እትሽምቶ ዘላ ናይ ኣስታት 1 ቢልዮን ዶላር ተፈጥሮኣዊ ጋዝ፣ ኣብ ውሽጢ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ክትከፍሎ’ያ።
እታ ሃገር ቅድሚ ህዝባዊ ናዕቢ 2011፣ ንውሽጣዊ ሃልክን ንሰደድን ዝበቕዕ ተፈጥሮኣዊ ጋዝ ተፍሪ እኳ እንተነበረት፣ ዳህሳስን ኩዕታን ተፈጥሮኣዊ ጋዝ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናተደኸመ ብምምጽኡ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ካብ ካልኦት ሃገራት ክትሽምት ተገዲዳ ኣላ።
ስዑዲ ዓረብ ንግብጺ ክትህቦ ዝተመባጽዓቶ ነዳዲ ዝርከቦ ናይ 22 ቢልዮን ዶላር ውዕል ድሕሪ ምስራዛ፣ ግብጺ ናይ ነዳዲ ቅልውላው ንምፍታሕ ናብ ሓያሎ ሃገራት’ያ ከተቋምት ጸኒሓ።
========================


text:
15 መጋቢት 2021 – “ ግላዊ ጸሎት፡ አድላዪነት ጸሎት፡ አብነት ክርስቶስ
ኢየሱስ አብ ሓንቲ ስፍራ ኺጽሊ ጸኒሑ ምስ ወድአ፥ ሓደ ኻብ ደቂ መዛሙርቱ፥ “ ጎይታይ፥ ከምቲ ዮሓንስ ንደቀ መዛሙርቱ ዝመሃሮም ጸሎር መሃረና” በሎ። ንሱ ኸአ በሎም፦ “ ክትጽልዩ ኸለኹም ኸምዚ በሉ፥ “አብ ሰማያት እትነብር አቦና! ሉቃ.11:1-3
አብ ወንጌል ብዙሕ ናይ ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብቲ ዝስዕቦ ዝነበረ ሕዝቢ ንሓዋሪያቱን ፍልይ ኢሉ ይጽሊ ኸምዝነበረ የዘንቱ፡፡ “ነቶም ሕዝቢ አፋኒዩ ኸአ ብሒቱ ኺጽሊ ናብ እምባ ደየበ።” ማቴ.14:23 መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ ብፍላይ አብቶም አገደስቲ ናይ ሓዋሪያዊ አገልግሎቱ ንአብነት አብ ጥምቀቱ፡ ሉቃ.3:21 ዓሰርተ ክልተ ሓዋርያት አብ ዝመርጸሉ፡ ሉቃ. 6:12 አብቲ መጀመርታ ወዘተ ኣብዚ ግዜ ጾም ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ሉቃ. 22:39 ዘሎ ቃል ከነተኩር ሓጋዚ እዩ። ቅድሚ እቲ ንገዛእ ርእሱ ንሞት አሕሊፉ ዝህብ፡ ከምዚ ዝብል ንረክብ፡
“ኢየሱስ ወፂኡ ኸምቲ ልማዱ ናብ ደብረ ዘይቲ ኸአ፤ እቶም ደቂ መዛሙርቱውን ሰዓብዎ። አብታ ስፍራ ምስ በጽሐ ኸአ፥ “ ናብ ፈተና ኸይትአትዉ ጸልዩ” በሎም። ምኽኒያቱ ክርስቶስ ጎይታና ከምዝተሓዝ ይፈልጥ ነሩ እዩ፡ ሓዋሪያት እምነቶም አብ ፈተና ከምዝአቱ፡ ከምዝፍተን ይፈልጥ ነሩ እዩ፡ ስለዚ እዩ ጸልዮ ዝብሎም። ስለዚ የጠንቅቆም ኩሉ ግዜ ነቒሖም እንተዘይጸለዩ ነቲ ዝመጾም ፈተና ክስዕርዎ ከምዘይክእሉ። ጸሎት አብ ሕይወት ክርስቲና አድላዪ እዩ። አብ ጸሎት እንተዘይተጋህና እቲ ምስ እግዚአብሔር ዘለና ርክብ ይልሕልሕ። “ብጀካይ ሓንቲ ኽትገብሩ አይትኽእሉ ኢኹም” ዮሓ.15:5 ኩሉ ግዜ ክንጽሊን እቲ ምስጢር እምነትና ከነስተንትንን ይግበኣና። ግላዊ ጸሎት ኣብ እምነት መሰረት ዝገበረ ርክብ ምስ እግዚኣብሔር እዩ፡፡
“ ንሱ ኸኣ ኻብኣቶም ዳርባ እምኒ ዚ ኣክል ረሓቐ፥ ተንበርኪኩ ኸአ “ ኦ አቦይ! ፍቓድካ እንተ ኾይኑስ ነዛ ጽዋዕ እዚአ ኻባይ አኅልፋ፥ ግናኸ ፍቃድካ ደአ እምበር ፍቃደይስ አይኹን” እናበለ ጸለየ። ሉቃ.22:41-42 አብቲ መንፈሳዊ ስቓዩ ናብቲ ሰማያዊ አብኡ ቀሪቡ ብእምነት ይጽሊ። አቦ ኢሉ ይጽው ፡ እዚ አብነት እዚ ንሓና ከም አመንቲ ከነዘውትሮ ዘለና አገባብ ጸሎት።
አብ ሕይወት ቤተክርስቲያን ግላዊን ሓበራዊ ጸሎት አለና። እቲ ግላዊ እንብሎ እዚ እነስተንትኖ ዘለና ክኸዊን ከሎ እቲ ሓበራዊ ዝበሃል ኸአ ናይ ሓባር ጸሎት፡ አምላኾ ማለትና እዩ፡ ማለት ንአብነት ከም መስዋዕተ ቅዳሴ። ክርስቶስ ባዕሉ ሓቢርና ክንጽሊውን የተባብዕ እዩ። አብ ማቴ. 18:19-20 “ ክልተ ወይ ሰለስተ ኾይኖም ብስመይ አብ ዝተአከብሉ፥ አነ ኸአ አብኡ አብ ማእከልኩም አሎኹ እሞ፥ ክልተ ኻባኻትኩም አብ ምድሪ ብዚልምንዎ ነገር ኩሉ እንተ ተሰማምዑ፥ ካብቲ አብ ሰማይ ዘሎ አቦይ ኪወሃቦም እዩ፥ ኢለ ከአ ብሓድሽ እብለኩም አሎኹ።”ማቴ. 18:19-20 እንተኾነ ግና “ንስኻ ግና ክትጽሊ ኸሎኻ፥ ናብ ቤትካ እቶ፥ ማዕጾኻ ዓሲኻ ናብቲ ብሥውር ዘሎ አቦኻ ጸሊ። እቲ ብሥውር ዚርኢ አቦኻ ድማ ብግልጺ ኪፈድየካ እዩ።” ማቴ. 6:6 ስርዓት አምልኾ እቲ ዝዓበን መወዳድርቲ ዘይብሉን ሓባራዊ ጸሎት እዩ። እቲ ዝለዓለ ተልእኾ ቤተ ክርስቲያን እዩ። እቲ ዝለዓለ ናይ እግዚአብሔር ሓይሊ ዝግለጸሉን ዝፈሰሉን እዩ። መንፈሳዊ ሕይወት እንተኾነ ግና አብ ተሳትፎ መስዋዕተ ቅዳሴ አምልኾን ትራይ ዝተወሰነ አይኮእነ።
አመንቲ ብሓባር ክጽልዩ ጽዋዓት እዮም፡ እንተኾነ ግና ናብቲ ውሽጢ ክፍሊ ናይ ልባቶም አቲዮም ምስቲ ሰማያዊ አብኦም አቲዮም ብምሥጢር ክጽልዩ ይግብኦም። ብተወሳኺ አብቲ ትምህርቲ ናይ ቅዱስ ጳውሎስ መሠረት ብምግባር ከአ ከየቃረጽና ክንጽሊ ይግበአና። “ከየቃረጽኩም ጸሊዩ።” 1ተሰ.5:15 አብ ጸሎት ምስ እግዚአብሔር ኢና እንዛረብ፡ ምስኡ ከም ሓደ ዓርኪና ንዛረብ፡ ምኽኒያቱ አብቲ ቦታ እቲ እግዚአብሔር ምሳና አሎ ኢልና ስለ እንአምን። ኩሉ ግዜ ነቲ እንብሎ ዘለና አቃልቦ ይገበርሉ ፡ ይሰምዓና፡ ይምልሰልና። አብዚ ልባትና ክንከፍተሉ ይገባና። ክነመስግኖ፡ ሓገዙ ክንሓትት፡ ጸሎት ምስ እግዚአብሔር ምዝራብ እዩ ካብ በልናዮ፡ ብዛዕባ እንታይ ኢና እንዛረብ፡ ብዛዕባ እግዚአብሔር፡ ብዛዕባና፡ ብዛዕባ ሓጎስና፡ ሓዘና፡ ስቅያትና፡ ብዛዕባ ዓወትና፡ ውድቀትና፡ ብዛዕባ መዓልታዊ ድልየትናን ሻቕሎትናን፡ ተግባራት ምስጋና፡ ሕቶታናን፡ ብዛዕባ ፍቕርን፡ ካሕሳ ኃጢ አትናን። ቀጺልና ክንፈልጦን ገዛእ ርእስና ክንፈልጥን፡ ምስ እግዚአብሔር አምላኽና ዘለና ዕርክነት ክንምስርትን።
ስለዚ አብቲ መጨረሽታ ሕይወትና ናይ ነፍሲ ወከፍና ድኅነትን ኩነኔን አብቲ ናይ መዓልታዊ ሕይወትና እንጽልዮ ጸሎት መሠረት ዝገበረ እዩ። አብቲ ግላዊ ንጸዋዕታ አምላኽ እንህቦ መልሲ መሠረት ዝገበረ እዩ። “ካብ ጸሎቱ ተንሢኡ ናብቶም ደቀ መዛሙርቱ ምስ ተመልሰ፥ ካብ ጋሂ ዝተላዕሊ ረዚዞም፥ ደቂሶም ረኸቦም። ንሱ ከአ “ስለምንታይ እትድቅሱ፧ ናብ ፈተና ኸይትአትዉስ ተንሥኡ፥ ጸልዩ” በሎም። ሉቃ. 22:45-46 ሓዋሪያት ነቲ ናይ መምህሮም ትእዛዝ ክስዕብዎ አይከአሉን። ንሱ አብ ጥቕኡ ገበሮም አብነቱ ብምርአይ ምስኡ ንጸሎት ክተግሁ፡ ናብ ፈተና ንኸይ አትዉ፡ እንተኾነ አይከአሉን ብድኻምን ብድቃስ ተሳዕሩ፡ ክነቕሑ አይከአሉን።
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ሓሙሽተ መነኮሳት ደብረ-ቢዘን፡ ኣብ ከተማ ጊንዳዕ ብፖሊስ ተታሒዞም ከምዘለዉ፡ ኣብ ወጻኢ ዝርከቡ ምንጭታት ቤተ-ክርስትያን ኦርቶዶክስ ኤርትራ ሓቢሮም።
ካብ`ቶም ሓሙሽተ መነኮሳት ነቶም ሰለስተ ብቐረባ ከም ዝፈልጥዎምን ነቲ ሓዲሽ ጉዳይ ማእሰርቲ ብቀረባ ይከታተልዎ ከምዘለዉን ዝገለጹ፡ ኣብ ከተማ ቻርለት ኖርዝ ኮረላይና ዝነብሩ ቆሞስ ደብረ ቅዱስ ሚካኤል ቤተ-ክርስትያን ኦርቶዶክስ ኤርትራ፡ ቀሺ ሓለፎም ዓንድማርያም፡ እቶም ሓሙሽተ መንኮሳት፡ ካብ ደብረቢዘን ተጸዊዖም ናብ ጊንዳዕ ከምዝኸዱን፡ ብፖሊስ ተታሒዞም ኣበይ ከምዘለዉ`ኳ ከም ዘይፍለጥን ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሮም።
ምኽንያት መእሰሪኦም፡ ነቲ ብኣቡነ-ሉቃስ ዝምራሕ ሓዲሽ ምምሕዳር ኦርቶዶክስ ኤርትራን፡ ንምትእትታው መንግስቲ ኣብ ጉዳያት ቤተክርስትያንን ብምቅዋሞም ክኸውን ከምዝኽእል`ውን ተዛሪቦም።
ቀሺ ሓለፎም ዓንደማርያም ብምውሳኽ፡ ኣብ ልዕሊ ሳልሳይ ፓትሪያርክ ኤርትራ ኣቡነ ኣንጠንዮስ፡ ብመንግስቲ ተወሲዱ ዘሎ ናይ ማሕዩር ስጉምቲ ብዝኾነ መልክዒ ተቐባልነት ዘይብሉን ከቢድ ሳዕቤን ዝወልድን`ዩ ኢሎም።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ዓለም በዝሒ ብሓይሊ ዝተመዛበሉ ሰባት ክብረወሰን ከምዝተሰበረ ሓደ ሓድሽ ፀብፃብ ኣፍሊጡ።
ምስ ዓለምለኸ ማዕልቲ ስደተኛታት ተገጣጢሙ ዝወፀ ፀብፃብ ዓለምለኸ ኣንፈት UNHCR ኣብ 2015 ኣ/ፈ በዝሒ ስድተኛታት ክውስኽ ዝገበረ ግጭትን ማእሰርትን እዩ ይብል።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 65.3 ሚሊዮን ሰባት ብሓይሊ ካብ መንበሪኦም ተመዛቢሎም ኣለው።ምስቲ ቅድሚኡ ዝነበረ ዓመት እንትነፃፀር ብኣስታት ሓሙሽተ ሚሊዮን ወሲኹ’ሎ።
ኮሚሽነር ላዕለዋይ ኮሚሽን ስድተኛታት ሕቡራት መንግስታት ፊሊፖ ግራንዲ ሰባት ብዂናትን ማእሰርትን እዮም ዝስደዱ ዘለው ኢሎም።
ብኻልእወገን፤ ዓለምለኸ ማሕበረሰብ ኣብ ሶርያ ትኹረት ብምግባሩ ኣብ ከም ኢትዮጵያ ዝኣመሰላን ሃገራት ዝርከቡ ስደተኛታት ጎረባብቲ ሃገራት ቆላሕታ ብምንካዩ ጉዳይ ስደተኛታት ጸቕጢ ፈጢሩ ምህላው ኣብ ኢትዮጵያ ወሃቢ ቃል ኮሚሽን ስደተኛታት ኣቶ እሱት ገብረእግዚኣብሄር ገሊጾም።


text:
ብምኽንያት መበል 59 ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብታት ኤርትራ፡ ብደሞክራያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/ ዝወጸ፡ ውድባዊ መግለጺ
ህዝብታት ኤርትራ ኣብ ካልኣይ ኵናት ዓለም 1941 ጣልያን ተሳዒሩ ካብ ኤርትራ ተጸሪጉ ኣብ ዝወጸሉ ነጻን ልኡላዊትን ደሞክራስያዊት ዝኾነት ሃገረ ኤርትራ ንምምስራት ዝተኻየደ ሰላማውን ሕጋውን ኣገባብ ቃልሲ ብልዕለ-ሓያል ሃገር ኣሜሪካን መሻርኽታን መሳርሒኦም ዝኾነ ስርዓት ሃይለስላሴን መጀመርያ ማዕርነታዊ ተሳትፎ ብዘይብሉ ፌደራላዊ ምትእስሳር፡ ቀጺሉ ንሳ’ውንውን እንተኾነት ብሓይሊ /ብዓመጽ/ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ኢትዮጵያ ክትወድቕ ከም ዝገበሩ ርእሰ ግሉጽ ሓቂ እዩ፡፡
Read more: ብምኽንያት መበል 59 ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብታት ኤርትራ፡ ብደሞክራያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/ ዝወጸ፡ ውድባዊ መግለጺ
Read more: ብምኽንያት መበል 59 ዓመት ዝኽሪ ምጅማር ብረታዊ ተጋድሎ ህዝብታት ኤርትራ፡ ብደሞክራያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ /ደግሓኤ/ ዝወጸ፡ ውድባዊ መግለጺ
ደምበ ተቓወምቲ ኤርትራ ካልኣዊ ፍልልያትና ብግቡእ እናኣመሓደርና፡ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር / ጽላል/ መስሪትና ክንቃለስ ሕጂ’ውን ዕቱባት ክንከውን ይግባእ፡
ኣብዚ ግዜ’ዚ ህዝባዊ ደሞክራስያዊ ሓርነታዊ ቃልስና ንከይዕወት ካብ ዘደናጉዮ ዘሎ መሰረታዊ ምኽንያት፡ ተቓዋማይ ሓይልና ዓቕሙን ፍልጠፍልጠቱን መሊኡ ኣወሃሂዱ ኣንጻር ናይ ሓባር ጸላኢ /ህግደፍ/ ዘቃልስ ሰፊሕ ግንባር /ጽላል/ መስሪቱ፡ ብምትእምማንን ምድግጋፍን ክቃለስ ዝኽእል ጥሙር ሃገራዊ ሓይሊ ብምውናን ክቃለስ ይበቅዕ ብዘይምህላዉ እዩ፡፡
Read more: ደምበ ተቓወምቲ ኤርትራ ካልኣዊ ፍልልያትና ብግቡእ እናኣመሓደርና፡ ሰፊሕ ሃገራዊ ግንባር / ጽላል/ መስሪትና ክንቃለስ ሕጂ’ውን ዕቱባት ክንከውን ይግባእ፡
ስርዓት ህግደፍ ክራማት መጸ ብምግቢ ነብስና ምኽኣል ዝብል ጭርሖ እናልዓለ ዝምድር፡ ሕጂኸ ንመን ከታልል እዩ፡
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ኤርትራ ብሓይሊ ብረት ፖለቲካዊ ስልጣን ካብ ዝሕዝ ግዜ ጀሚሩ ህዝቢ በብደረጅኡ ተጠቃሚ ዝኾነሉን ማሕበራዊ ፍትሒ ዝነግሰሉን ልምዓታዊ ቁጠባዊ ፖሊሲ ዘይብሉ ክነሱ፡ ብሓፈሻ ህዝብና ብፍላይ ካኣ እቲ 85% ዝኸውን ኣብ ሕርሻ ዝምርኮስ ገባራይ ሕብረተ-ሰብና ብመግቢ ነብሱ ክኽእል ኣለዎ ብዝብል ዓመት መጸ እናጨረሐ እነሆ ናብ 30 ዓመታት ተገማጊሙ ህዝብና ብመግቢ ነብሱ ከይከኣለይከኣለ ሓሳረ-መከርኡ ይርኢ ኣሎ፡፡
Read more: ስርዓት ህግደፍ ክራማት መጸ ብምግቢ ነብስና ምኽኣል ዝብል ጭርሖ እናልዓለ ዝምድር፡ ሕጂኸ ንመን ከታልል እዩ፡


text:
ስደትኛ ኮይንካ ወይ ኮንኪ ግብረሰዶማዊ፣ ግብረሰደማዊት፣ ወይውን ለውጢጾታ ዝኾንኩም: በዚ ተጠቒሱ ዘሎ ኣድራሻ ክትረኽቡና ከም ትኽእሉ ብትሕና ንሕብር! መርሓባ ድማ ንብለኩም!
ንሕና መጽናዕቲ እንገብር ዘሎና ኮይና፣ መጽናዕትና ድማ ንዘጋጥመኩም ሽግራትን ዘድልየኩም ዘበለ ንምፍላጥ ዝዓለመ አዩ። እዚ ድማ ኣብ ቸነቭ ርጉጽን ተግባራዊን ዚኾነ ለውጢ ኣብ ናይ መዓልታዊ ሂወትኩም ንምምጻእን ኣብ ግብሪ ንምውዓልን ዝዓለመ እዮ። አዚ ውጥን ወይ ዉን ፕሮጀክት ብእተን ምስ ስደተኛታትን ግብረሰድማዊያን ማሕበረሰብ (LGBT) ኣብ ባይታ ኮይነን ዚሰርሓ ዝተዳለወ ኮይኑ፣ ካብ ኩሉ ሰብ መዚ ድማ ነጻ ምኻኑ ክንሕብር ንፈቱ። ብሚስጥራውነትናን፣ ጥንቓቐታትናን፣ ኣከባብራናን ዲማ ከነረጋጊጸልኩም ኒፈቱ።
ብኸመይ ክትዉከሱና ትኽእሉ ፧
– በዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ቅዲ ብምጥቃም
– ብቴለፎን: አንጥቀመሎም ቓንቓታት (FR, ENG, SP, Arabic) ጥራይ ይኾኑ: 076/663 78 29
– ወይውን ሐሙስ ካብ ሰዓት 14h ክሳብ 18h ኣብ ኦፊስና ኣብ
rue de la Navigation 36, Genève (Pâquis) ብምምጻአ ክትውከሱና ትኽእሉ ኢኹም።
ንሕቶታትኩም ንምምላስን ዝተኻእለና ብሓባር መፍትሒታት ምሳኹም ብምኻን ከነናዲ ምኻና ክንሕብረኩም ንፈቱ።
● ● ●


text:
ዘተ ሰላም ተነሓናሕቲ ደቡብ ሱዳን ደውታ ኣብ ዝፈጠረሉ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ንዘለው ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ዝኸውን ቀረባት እናተፀንቀቐ ምዃኑ ተገሊፁ።ግጭት ደቡብ ሱዳን ኣብዝቐፀለሉ እዋን ተወሰኽቲ ስደተኛታት ናብ ኢትዮጵያ ክኣትው ትፅቢት ይግበር።
ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ታሕሳስ ኣብ ደቡብ ሱዳን ግጭት ካብ ዝጅመር ገለ 245 ሽሕ ደቡብ ሱዳናዊያን ናብ ደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ክልል ጋምቤላ ኣትዮም ኣለው።
ናህያል ይየች ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ መጋቢት ዝኣተወ ስደተኛ እዩ።ተወሰኽቲ ኣገልግሎታት የድልየና’ሎ ይብል።ንሱ ‘’እኹል ማይን መድሓኒትን የለን’’ኢሉ።
ኣብዝተፈላለዩ እዋናት ዝተኸተሙ ቶኽሲ ጠጠው ናይ ምባል ውዕላት ብተደጋጋሚ እናፈሸሉ ውግእ ቀፂሉ ይርከብ።ዛጊድ ልዕሊ 10 ሽሕ ሰባት ሞይቶምን ልዕሊ 1.5 ሚሊዮን ድማ ተመዛቢሎምን ኣለው።
እቲ ህውከት ኣብ ቀረባ ደው ክብል እዩ ዝብል ተስፋ የለን።እዚ ማለት ድማ ንዕቑባ ናብ ኢትዮጵያ ምውሓዞም ክቕፅል እዩ።ኣብ ክልል ጋምቤላ ንዝተዓቖቡ ስደተኛታት ዝሕግዛ 18 ትካላት ረድኤት ኣለዋ።ክሳብ ሕዚ እኹል ፀጋታት ከምዝነበረን ብምግላፅ ኣብቲ ከባቢ ዘይትሓሰበ ውሕጅ ስለ ዝተኸሰተ ግን ኩነታት ይቕየር ኣሎ ይብላ።
ንዓለምለኸ ፌደረሽን ቀይሕ መስቀል ዝሰርሑ ደኒስ ሶልበርግ ጀልድሰን ሓድሽ ማዕበል ተፈናቐልቲ ትፅቢት ከምዝግበር ሓቢሮም።ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝናብ እናነከየ ክኸይድ ከሎ ግጭት እናወሰኸ ክኸይድ እዩ፤ሰባት ምግብን ፀጥታን ብምድላይ ምምዝባሎም እውን ክቕፅል እዩ፤ናብዚ እዮም ክመፁ እውን ኢሎም።
ኢትዮጵያ ካብ ካልኦት ሃገራት ኣፍሪካ ብዝበለፀ ንብዙሓት ደቡብ ሱዳናዊያን ስደተኛታት ኣብ ምዕቛብ ትርከብ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንልዕሊ 65 ሽሕ ስደተኛታት መብዛሕቲኦም ውሕጅ ካብዘዕለቕለቖም ካምፕታት ኣልዒሉ ናብ ካሊእ መዕቖቢ ስደተኛ ከስፍሮም ይደሊ።እቶም ካብ ዓሌት ኑዌር ዝኾኑ ስደተኛታት ናብ ካሊእ መዕቖቢ ስደተኛታት ንምኻድ ፍቓደኛታት ኣይኮኑን።ከዕቑብሉ ኣብ ዝተብሃለ ካምፕ መጥቓዕቲ ዓሌት ዲንካ የስግአና እዩ ብዝብል ምኽንያት እዮም ከምዚ ዝብሉ ዘለው።
ብኻሊእ ወገን ኢትዮጵያ ኣብ ዝርከቡ መዕቖቢ ስደተኛታት ዘለው መናእሰይ ደቡብ ሱዳን ስደተኛታት ብዛዕባ ቅልውላው ደቡብ ሱዳን ዝተፈላለዩ ሪኢቶታት የንፀባርቑ።
ካብ ክፍለ ግዝኣት Upper Nile ሃዲሙ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተወ ወዲ 22 ዓመት ተምሃራይ ጌትወች ሶክ ህዝቢ ደቡብ ሱዳን ሓድነት እንተድኣ ፈጢሩ ሰላም ክረጋገፅ ይኽእል እዩ ይብል።
ስድርኡ ሒዙ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሓምለ ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተወ ሪት በም ዝተብሃለ ወታደር ሓይልታት ተቓዋሚ ዝነበረ እውን ንመሳፈሪ ዝኸውን ገንዘብ ስለዝሓፀሮም እምበር ተመሊሱ ክዋጋእ ከምዝደሊ ይገልፅ።ንግዚኡ ዘሎ መማረፂ ምውጋእ ጥራሕ እዩ ይብል።
ንመሰሎም እዮም ዝዋግኡ ዘለው።እቶም ፕሬዝዳንት ነቲ ኵናት ጠጠው ከብሉዎ ተኽእሎ ኣለዎም እዩ ዝበለ።ኣብ ሰሜናዊ ኽፋል ጋምቤል ኣዒቚቦም ዝርከቡ ካብ Upper Nile ዝመፁ ኣባላት ናይ ሪያክ ማቻር ነገድ ኑዌር እዮም።ካብ ዓሌት ዲንካ ዝኾኑ ፕሬዝዳንት ሳልቫ ኪር ኣብ ስልጣን ክሳብ ዝቐፀሉ ዘላቒ ሰላም ኣይመፅእን ይብሉ።ዲንካ ኣብ ደቡብ ሱዳን እቲ ዝዓበየ ነገድ እዩ።
ካብ ዓሌት ኑወር ዝኾነ ወዲ 27 ዓመት ዋንግ ዲው ቀንዲ መንቀሊ ግጭት ደቡብ ሱዳን ነገዳዊነት እዩ ይብል።
ኣደ ሰለተ ህፃናት ዝኾነት ጓል 30 ዓመት ርብቃ ያኩዌል ናብ ኢትዮጵያ ዝኣተወትሉ ምኽንያት ደሕንነት ደቃ ንምሕላው ከምዝነበረ ብምግላፅ እታ ሃገር ሓድሽ ፕሬዝዳንት እዩ ዘድልያ ክትብል እምነታ ትገልፅ።
ፅቡቕ ፕሬዝዳንት እንተድኣ ሃሊዩ እቲ ኲናት ጠጠው ክብል ይኽእል እዩ እያ ዝበለት።ሳልቫ ኪር ፕሬዝዳንት ኮይኖም ክቕፅሉ ብምግባር እቲ ኵናት ጠጠው ኣይብልን ትብል ብምስዓብ።
ብሸምጋልነት ኢጋድ ኣቢሉ ኣብ መንጎ ክልቲኦም ተነሓናሕቲ ወገናት ቐፂሉ ዘሎ ዘተ ኣብ መቐሎ ስልጣን ዘተኮአረ እዩ።


text:
እቲ ድርቂ ዝኸፍአ ምዃኑ ዝሓበረ እቲ ቤት ጽሕፈት ን10.2 ሚሊዮን ዜጋታት ዘድሊ ህጹጽ ረድኤት መግቢ ዝኸውን ገንዘብ ከምዘይተረኽበ ኣፍሊጡ’ሎ።ብድርቂ ኣብ ዝተጥቕዑ ከባቢታት ኣብ ቀረባ ዑደት ዝገበሩ ሓደ ላዕለዋይ ሓላፊ ዓለምለኸ ትካል ረድኤት ልምዓት ዩናይትድ ስቴትስ ካብ 1977 ዓ.ም ዝኸፍአ ስለዝኾነ ህጹጽ ሓገዝ ከምዘድልይ ኣተሓሳሲቦም።
ናይ በልጊ ዝናብ ምጥፍኡን ክስተት ኤል-ኒኞን እዋን ምህርቲ ኢትዮጵያ ተዛቢዑ ይርከብ።ተጸበይቲ ዝናብ ሓረስቶትን እንስሳት ብምርባሕ ዝናበሩን ክጻወሩዎ ዘይኽእሉ ደርቂ ኣጋጢሙዎም’ሎ። ኣስታት 10.2 ሚሊዮን ሰባት ተጸበይቲ ሓገዝ ኮይኖም ኣለው።
ኣብ ዝሓለፈ ታሕሳስ ወግዓዊ ዝኾነ ሰነድ ረድኤት ሰብኣዊ ሓገዝ ከምዝሓበሮ ናይዞም ዜጋታት ናይ ሓደ ዓመት ድልየት ንምምላእ 1.4 ቢሊዮን ዶላር ወይ 25 ቢሊዮን ብር የድሊ።
ቤት ጽሕፈት ሰብኣዊ ሓገዝ ሕቡራት መንግስታት ሎሚ ከምዝሓበሮ ግን እዚ ገንዘብ እዚ ብዝተማልአ ስለዘይተረኽበ እዩ ነቲ ክፍተት ተፈጢሩ ስለዚ ነዚ ንምምላእ መሻርኽቲ ሰብኣዊ ሓገዝ ን90 መዓልታት ዝጸንሕን ንናይ ኢትዮጵያ ድርቂ ምላሽ ህጹጽ ሓገዝ ንምሃብን ወፍሪ ጀሚሩ’ሎ።
ብመሰረት መብርሂ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ሕቡራት መንግስታት ናይ ሰብኣዊ ሓገዝ ኣተሓሓባባሪ ኣሁና ኡኑቺ ንምንቕስቓስ እቲ ወፍሪ ምስ ክብደትን ስፍሓትን እቲ ደርቂ ዝመጣጠን ሓገዝ ንኽግበር ዝዓለመ እዩ ።
ኣብዚ ሰሙን ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ዝፈጸሙ ኣብ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ዓለምለኸ ረድኤት ልምዓት/USAID/ ዳይረክተር ቤት ጽሕፈት ሓደጋ ወጻኢ ዳይሬክተር ጀረሚ ኮነንዳይክ እቲ ድርቂ ካብ ናይ 1977 ዓ.ም ዝኸፍአ ምዃኑ ተዛሪቦም።
‘እቲ ድርቂ ዝለዓለ እዩ።ኣብቶም ዝሓለፉ 50 ዓመታት ካብ ዘጋጠሙ እቲ ዝበኣሰ እዩ።ትማሊ ኣብ ትግራይ ኣብ ዘበጻሕናሉ እዋን ብህይወቶም ሪኦሞ ዘይፈልጡ፣ብብዙሕ መልክዑ ካብ 1997 ዓ.ም ዝኸፍአ ምዃኑ ምስ ዝነገሩና ብዙሓት ሰባት ተዘራሪብና ኣለና።እዚ ኮይኑ ግን ዘስዕቦ ሓደጋ ከም ናይ 1977 ዓ.ም ክኸውን ከምዘይብሉ ንርዳእ ኢና።ምኽንያቱ ድማ ቀዳማይ እቲ ድርቂ ይመጽእ ከምዘሎ ንፈልጥ ነይርና።ዩናይትድ ስቴትስ፣መንግስቲ፣ለግስቲ መሻርኽትናን ምላሽ ንምሃብ ክዳለው እዮም ጸኒሖም።’
ስለዝኾነ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ መጠን ሓገዝ ብምውሳኽ ናይ ሓደጋ ድጋፍ ምላሽ ዝህብ ጉጅለ ከምዝተልእኸ ገሊጾም።
ሚስተር ጀረሚ ብተወሳኺ ዋላ’ዃ እዚ ድርቂ እዚ ዝኸፍአ ክኸውን ዝኽእል እንተኾነ እውን ነዚ ንምምካት ቅድሚ 30 ዓመታት ካብ ዝነበረ ኣዚዩ ዝለዓለ ብቕዓት ኣለና ኢሎም ።
ህጹጽ ረድኤት መግቢ ካብ ዘድልዮም 10.2 ሚሊዮን ሰባት ብተወሳኺ ዝኸፍአ ጸገም ቀረብ መግቢ ዘለዎምን ብፕሮግራም ሴፍትኔት ዝሕገዙን ኣስታት 8 ሚሊዮን ኢትዮጵያዊያን ከምዘለው ገሊጾም።
እቶም ፕሮግራማት ጎኒ ንጎኒ ምክያዶም ኣብ ናይ ረድኤት ስራሕቲ ተጽዕኖ ኣየሕድርን እውን ኢሎም።
እዚ ሎሚ ሎሚ ዝተጀመረ ወፍሪ ብኣቆፃፅራ ኣውሮፓዊያን 20 ሰነ 2016 ዓ.ም ዝዛዘም ኮይኑ ክንደይ ገንዘብ ከምዝእክብ ግን ኣይተሓበረን።ክሳብ ሎሚ ካብ መንግስትን ካብ መሻርኽትን 758 ሚሊዮን ዶላር ከምዝተረኸበ ግን ተጠቒሱ’ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
Kumla
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 28 8 2020
ኩምላ ብብዙሕ መገዲ እትዓቢ ዘላ ኮምዩን እያ። ተቐማጦና ይበዝሑ ኣለዉ። ንሕና መሃዝቲ ኢና ሓድሽ ብምህናጽ ከኣ ንዓቢ። ኣብዚ ካብ መጀመርታ ክሳዕ ሽምግልና ግሩምን ውጡንን ንጥፈታት ኣሎ። ትምህርቲን ዕረፍትን፡ ባህልን ተፈጥሮን ንኣካልን ንኣእምሮን። ነቲ መዓልታዊ ኣከባቢ ኣስተዋጽኦ ንገብረሉ። ኩሉ ንገብር፡ መታን ከማና ኣብ ኩምላ ደስ ኪብለካ!
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ21,738
ስፍሓት መሬት205 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Örebro 20 ኪሜ
- Stockholm 197 ኪሜ
- Göteborg 282 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኩምላ ኮምዩን ኩሉ ዓመት እዩ ዚዓቢ፡ ስለዚ ኩሉ ገዛ መታን ኪህሉዎ ሓደስቲ ገዛውቲ ይስርሑ። ነኣሽቱን ዓበይትን መንበሪ ኣባይቲ፡ ስድራቤታዊ ኣባይቲ።
ከም ተቐማጣይ ኩምላ በቲ መንበሪ ቤትካ ጥራይ ዘይኮነስ በቲ ኣከባቢኻውን ክትሕጎስ ኢኻ፡ በቲ ኩሉ ኣብ ከባቢኻ ዘሎ። ኣብ ቪላ ወይ ሰርቪስ ወይ ኣፓርትማ ትቀመጥ ብዘየገድስ፡ ኩሉ ግዜ ጥቓ ተፈጥሮ፡ ኣገልግሎት፡ መዘጋግዒ ቦታ፡ ባህልን ናይ ስራሕ ቦታን ኢኻ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ኣብ ወብሳይትና ኣንብብ።
ኣብ ኩምላ ሓያሎ ናይ ገዛ ደላሎ ኣለዉ። ዝርዝር ብዛዕባኦም ኣብ ናትና ወብሳይት ይርከብ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ኩምላ ኮምዩን ካብ ኩሉ ሸነኻት ዓለም ዝመጹ ሰባት ይነብሩ፡ ኣብኡ ኸኣ ልዕሊ 70 ብሔራት ኣለዉ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኩምላ ኮምዩን ንኹሉ ዘሳትፍ ሃብታምን ሰፊሕ ማሕበራዊ ህይወት ኣሎ። ኣብኡ ካብ ስፖርት ጀሚርካ ናይ ዓዲ ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኩምላ ብስፍሒ ንእሽቶ እያ ግን ከኣ ናብ ኩሉ ቀረባ እያ። ኩምላ ናይቲ ኮምዩን ከተማ እያ፡ ኣብኡ ከኣ ቤትንባብ፡ ድኳናት፡ ባንክ፡ ጽባቐ ጸጕሪ፡ ፋርማሲ፡ ማእከል ጥዕና፡ መሐምበሲ፡ ኣደራሽ መንሸራተቲ፡ መጻወቲ መናፈሻን ካልእን ኣሎ።
ኣብያተጽሕፈት ቀረጽ፡ መድህንን ሚግራሹንቨርከትን ኣብ ኦረብሩ ይርከቡ። ቤትጽሕፈት ዕዮ ኣብ ኩምላ ይርከብ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኩምላ ኮምዩን ካብቲ ህጽናትን መንእሰያትን መጻኢ ተስፋና እዮም ዚብል ነጥቢ ተላዒሉ እዩ ዚሰርሕ።
ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ንደቂ 1-5 ዝዕድመኦምን ኣላዪነት ንዚደልዩን እዩ። ተወሳኺ ሓበሬት ብዛዕባ ኣብያተትምህርቲ ህጻናትና ኣብ ወብሳይትና ኣንብብ። ኣብኡ ንደቅኻ ቦታ ክትሓተሎም ትኽእል።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
መባእታ ቤትትምህርቲ ግዴታ እዩ፡ 9 ትምህርታዊ ዓመት ከኣ ኣለዎ። ቤትትምህርቲ ኪጅምር ከሎ 13 መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣለዋ፡ ካብ ናይ ህጻናት ክላስ ክሳዕ ትምህርታዊ ዓመት 9.
እቶም ኣብ ሽወደን ሓደስቲ መጻእቲ ዝኾኑ ተመሃሮ ዓመታዊ ትምህርቶም ብናይ መእተዊ ክላስ ኪጅምሩዎ ይኽእሉ። ኣብኡ መሰረታዊ ፍልጠት ቋንቋ ሽወደን ይቐስሙ፡ ከምኡውን ትምህርታዊ ድሕረባይታኦም ይግለጽ። ድሕሪዚ ናይቲ ዚቕጽል ትምህርታዊ ዓመት ውልቃዊ ውጥን ይግበር። እቲ ናይ መእተዊ ክላስ ኣብ ማልመንስ ቤትትምህርቲ እዩ ዚካየድ። ንናይ 2-5 ትምህርታዊ ዓመት ተምሃሮ፡ ኣብ ኩምላቢ ቤትትምህርቲ፡ ንናይ 6-9 ትምህርታዊ ዓመት ተምሃሮ፡ ከምኡውን ጆን ኖርላንደር ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ንተመሃሮ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ። ኣብ ናትና ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ይርከብ።
ኣብ ኩምላ ካልእይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ኣሎ፡ John Norlandergymnasiet። ንሱ ተዮሪያውን ግብራውን ትምህርቲ ይህብ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብ ናይ ኩምላ ኮምዩን ኮሙናዊ ትምህርቲ ንዓበይቲ መሰረታውን ካልኣይ ደረጃውን ሞያውን ኤስኤፍኢን (sfi)ፍሉይ ትምህርቲ ንዓበይትን ዝሓዘ ኮርሳት ክትወስድ ትኽእል።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ከተማ ኩምላ ክልተ ማእከላት ጥዕና ኣለዋ። መወልዳን፡ ናይ ህጻንት ክሊኒክ፡ ናይ ተመሃሮ ክንክን፡ ክፉት ቤትትምህርቲ ህጻናት ከምኡውን እተፈላለየ ደገፍ ወለዲ ኣብቲ Familjens Hus ይርከብ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኩምላ ኮምዩን ምስ ዘድሊ፡ ነቲ ኦረብሩ ዝመሰረቱ ኣገልግሎት ትርጁማንን ትርጉምን ይውከስ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ወረዳዊ ትራፊክ ኦረብሩ ነቲ ናይ ኩምላ ሓባራዊ መስመራት የካዪዶ። እቲ ናይ መጎዓዝያ ሰንትሩም ኣብ ማእከል ኩምላ ይርከብ። ኣብኡ ባቡር ወይ ኣውቶቡስ ምውሳድ ቀሊል እዩ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ኩምላ እተፈላለየ ዕቤት ዘለዎ ዋኒናት ይርከብ። ነተን ዋኒናት ድማ ኣብ ናይቲ ኮምዩን ናይ ዋኒናት ደብተር ትረኽበን።
ኩምላ ዚሰፍሕ ዘሎ ኮምዩን እዩ። ንሱ ቅልጡፍ ምዕባለ ዘርእዩ ተቐማጦን ተበላሓትትን ከምኡውን ኣብ ኩሉ ዋኒናት ዚረአ ምዕባለን የርኢ። ንሕና ግሩም ዋኒናዊ ንጥፈታት፡ ኣብ ወረዳ ኦረብሩ ድማ ዝበለጸ ናይ ቍጠባ ሃዋህው ኣሎና።


text:
ኣብ ከተማ ስታቫንገር (Stavanger) ነርወይ (Norway) ዝርከቡ ኤርትራዉያን ሰላማዊ ሰልፊ ኣካይዶም።
እቶም ሰልፈኛታት ናዚ ሰልፊ ዝገበርሉ ምኽንያት ክገልፁ ኸለው ፡ብምኽንያት እቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲና ግብጺ ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ተጨዉዮም ተሓይሮምን ብኻራ ዝሕረዱ ዘለዉ ብምዝካር ብምሕዛንን: ነቶም ኣብ ገምገም ሞት ኮይኖም ዝሳቐዩ ዘለዉ ንምድሓን: ንማሕበረ-ሰብ ዓለምን መንግስቲ ኖርወይን: ካልኦትን ክሕግዙና ዝኽእሉን ብሰላማዊ ሰልፊ ድምጽና ከነስምዕ ኢና ሰልፊ ወፂእና ኢሎም ::
ነቲ ሰልፊ ዘዋደዱ መንእሰያት ምኻኖም ዝገለፁ ደጀን ተኸስተን መሓመድ ያሲንን ዕላምኦም ንወከልቲ መንግስቲን ዝተፈላለዩ ፖሎቲካዊ ሰልፍታትን ሚድያን ብዛዕባ'ቲ ሽግር ንምግላፅን ቆላሕታ ረኺቡ ፍታሕ ክወሃቦ ንምግባር ምኻኑ ተዛሪቦም።
አሕዋትና'ዮም ዝሞቱን ዝሳቀዩን ዘለው ስለዚ ኣብ ካልእ ኩርናዓት ዓለም ዘለው ኤርትራውያን ነዚ ቁዱስ ሓሳብ እዚ ሲዒቦም ኣብ ዘዘለዉዎ ሰላማዊ ስለፊ ክገብሩ ንምሕፀን ክብሉ'ውን ፀዊዖም።


text:
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት ከም መቐጸልታ ናይቲ ካብ ለካቲት 2012 ኣትሒዙ ዘካይዶ ዘሎ ናብ ውሽጢ ኤርትራ ዝጠመተ ናይ ተለፎን ጎስጎስ፣ ዝሓለፈ ዓርቢ እውን ብምትሕብባር “ፈሪ ዳዊት ኤሳቕ” ዝተባህለ ኣብ ሽወደን ዝርከብ ንሰብኣዊ መሰላት ዝቃለስ ማሕበር ን10,000 ተቀማጦ ኣስመራን ከባቢኣን ናይ ቴለፎን መልእኽትታት ኣመሓላሊፋ። እዚ ትማሊ ዓርቢ ዝተገብረ ናይ ቴሎፎን መልእኽቲ ፍሉይ ዝገብሮ፡ እቲ መልእኽቲ ብ ኣቶ ኤሰያስ ኢሳቕ ሓው ንኤርትራዊ ሽወደናዊ ጋዘጤኛ ዳዊት ኢሳቕ ዝተነበ መልእኽቲ ምኻኑ ኣካየድቲ’ቲ ፕሮጀክት ናብ ሬድዮ ኤረና ኣብ ዝለኣኹዎ ሓበሬታ ኣፍሊጦም። ኣቶ ኢሳያስ ኢሳቕ ኣብ መልእኽቱ ዳዊት ሓዉ ዝርከቦም 11 ናይ ብሕቲ ጋዜጠኛታት ቕድሚ 11 ዓመት ብኣባላት ጸጥታ ከም እተወስዱ፡ እንተኾነ ግን ኣበይ ከምዝኣተዉን ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ኩነታት ከምዘለዉን ዝፈልጥ ኣባል ስድራቤት ኮነ ቤተሰብ ከምዘየሎ እዩ፡፡ ስለዚ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ እኹል ኣፍልጦ ዘለዎ ሰብ ብቴሌፎን ኮነ ብኻልእ ኣገባብ ሓበሬታ ክልግሰሉ ቁጽሪ ተለፎኑ ብምሃብ ተማሕጺኑ። ኣብ መደምደምታ ኣባላት ዓርቢ ሓርነት ንኹሎም’ቶ ምዕዋት ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት ኩሉ ሞራላውን ገንዘባውን ደግፍን ወፈያን ንዝገብሩ ግዱሰት ኤርትራውያን ብልቢ ድሕሪ ምምስጋን: ክሳብ ሕጂ ኣስታት 43,500 ቴሌፎናት ተደዊሉ ከምዘሎን: ደገፍ ኩሉ ግዱስ ከይፍለዮምን ደጊሞም ኣዘኻኺሮም።
ፕሮጀክት ዓርቢ ሓርነት 10,000 መልእኽቲ ቴሌፎን ኣመሓላሊፋ
Newer Postኣብ ኬንያ ናይ ቦምባ መጥቃዕቲ ተኻዪዱ
Older Postመንገዲ ኣየር ኤርትራ ናይ ፍራንክፈት በረራኡ ኣቋሪጹ
COMMENTS
WORDPRESS: 0


text:
Radio Erena: 09 July 2015
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ ንቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ እታ ሃገር ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ መንግስቲ ኤርትራ ተጻብኦታት ይቕጽል ብምህላዉ ኣድላዩ ስጉምቲ ክንወስድ ክንግደድ ኢና ምባሉ፣ ፖለቲካዊ ፕሮፖጋንዳ’ዩ ክብሉ ንኩነታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ዝከታተሉ ዲፕሎማሰኛታት ኣረዲኦም።
እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር፣ ድሕሪ ምርጫ ኢትዮጵያ ብ7 ሓምለ ኣብ ዝተኻየደ ፈላሚ ኣኼባ ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ፣ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኢትዮጵያ ነቲ ካብ ኤርትራ ክመጻ ዝጸንሐ ተጻብኦታት ግቡእ ምላሽ ክትህበሉ ከምዝጸንሐት ብምጥቃስ፣ እቲ ተጻብኦታት ሕጂ’ውን ይቕጽል ብምህላዉ፣ ንህዝቢ ብወግዒ ብምሕባር ኣድላዩ ስጉምቲ ክውሰድ ምዃኑ’ዩ ሓቢሩ።
እንተኾነ ኢትዮጵያ እንታይ ዓይነት ስጉምቲ ከምዝእትወስድ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣይጠቐሰን።
መግለጺ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ምስቲ ብኤርትራ ዝድገፉ ተቓወምቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሰሜናዊ ክፋል እታ ሃገር ወትሃደራዊ መጥቃዕቲ የካይዱ ከምዘለዉ ኣብ ዝግለጸሉ ዘሎ እዋን ምምጽኡ’ውን ኣብ መርበባት ሓበሬታ ብዙሕ ርእይቶታት ይወሃቦ ኣሎ።
ይኹን’ምበር እዚ ናይ ቀዳማይ ሚኒስተር ሃይለማርያም መግለጺ፣ ካብ ፕሮፖጋንዳ ዝሓልፍ ከምዘይኮነ ንህሉ ኩነታት እዘን ክልተ ሃገራት ዝግምግሙ ዘለዉ ዲፕሎማሰኛታትን ጋዜጠኛታትን ትንታነታቶም የውሕዙ።
ዕርቅን ሰላምን ንኽትግበር፣ ኢትዮጵያ ካብቲ ብኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ዝተወሰነ ባድመ ዝርከቦ ከባቢታት ሰራዊታ ክትስሕብ መንግስቲ ኤርትራ ክሓትት እንከሎ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ፣ ሰራዊቱ ቅድሚ ምስሓቡ ምስ መንግስቲ ኤርትራ ቀጥታዊ ዝርርብ ከካይድ ከምዝደሊ ብምግላጽ ቅድመ ኩነት ምቕራቡ ዝፍለጥ’ዩ።
ህይወት ልዕሊ 100 ሽሕ መንእሰይ ዘጥፈአን ቢልዮናት ዶላራት ዝግመት ንብረት ድማ ዘዕነወ ኵናት ኤርትራን ኢትዮጵያን ብስምምዕ ኣልጀርስ ድሕሪ ምዝዛሙ፣ ነባሪ ሰላምን ዕርቅን ክመጽእ ብዘይምኽኣሉ፣ ክልቲኦም መንግስታት ተቓወምቲ ኣብ ምዕጣቕን ናይ ውክልና ኵናት ኣብ ምክያድን’ዮም ተጸሚዶም ዝርከቡ።
===============================


text:
ኣብ The Lovers and the Despot እትብል ደኲመንታሪ ፊልም ዝርከቡ ክልተ ደቡብ ኮርያውያን ኣዘንተውቲ፡ ኣብ 1978 ብኣባላት ጸጥታ ሰሜን ኮርያ ተጨውዮም ናብ ሰሜን ኮርያ ዝተወስዱ ኰይኖም፣ ኣብኡ ንኸባቢ 8 ዓመታት ብኣስገዳድ ፊልምታት ከፍርዩን ክሰርሑን ዝተቐሰቡ እዮም። እዞም ኣብ እዋኖም ኣብ ደቡብ ኮርያ ከዋኽብቲ ኢንዱስትሪ ፊልም ዝነበሩ፡ ሓደ ወዲ ተባዕታይን ሓንቲ ጓል ኣስተይትን፣ ግዳያት መጭወይቲ ዝዀንሉ በደል ስለዝነበሮም ዘይኰነ ኣዝዮም ንፉዓት ስለዝነበሩ፣ መንፍዓቶም ኣብ ሰሜን ኮርያ ክሰርሕሉ ተባሂሉ እዩ።
ነቲ መጭወይቲ ዝኣዘዘ ኣብቲ እዋን እቲ መንእሰይ ዝነበረን ፕረሲደንት ካብ ዝኸውን 6 ዓመታት ጥራይ ኣቚጺሩ ዝነበረ ኣብ ታሪኽ ሰሜን ኮርያ ካልኣይ ፕረሲደንት ዝዀነ Kim Il-Jong እዩ። ንሱ ኣብ ስልጣን መራሒ ሃገር ቅድሚ ምምጻኡ ኣትሒዙ፡ ንህዝቢ ሰሜን ኮርያ ኣብ ትሕቲ ፍጹም ቁጽጽር ኣእትዩ ከምድላይሉ ገይሩ ክገዝኣሉ ዝኽእል ሜላታት እና’ጽንዐን መገዲ እናጣጥሐን ከምዝመጸ ዝፍለጥ ኰይኑ፡ ድሕሪ ፕረሲደንት ምዃኑ ካብ ዝሰርዖም ቀዳሞት መደባት ሓደ፡ ኣብ ሰሜን ኮርያ ብብዝሒ ፊልምታትን ካልእ ስነ-ጥበባዊ ፍርያትን ከምዝዓቢ ምግባር እዩ። ይዂን እምበር፡ ኲሎም እቶም ስነ-ጥበባዊ ፍርያት ብቐጥታን ብዘይቀጥታን ነቲ ናቱ ናይ ምግባትን ንህዝቢ ከምድሌቱ ገይሩ ናይ ምግዛእን መደባት ከምዝሕግዝዎ ክዀኑ ከኣ ልዑል ጥንቃቐ እዩ ዝግበረሎም።
እዞም ኣብቲ እዋን እቲ ካብቲ ዞባ፡ ማለት፣ ክልቲኤን ኮርያታት፡ ጃፓንን ቻይናን ሓሊፎም ብደረጃ ዓለም ዝፍለጡ ዝነበሩ ክልተ ከዋኽብቲ ፊልም እምበኣር ኣብቲ መዓላ እቲ ክውዕሉ እዮም ተጨውዮም። መራሒ ሰሜን ኮርያ ነዞም ሰባት ክጨዊ ዝደለየ ከኣ፡ ኣብ ሰሜን ኮርያ ፊልም ክሰርሑ ዝኽእሉ ንፉዓት ሰባት ስለዝተሳእኑ ዘይኰነ፡ ነዞም ድሮ ህቡባት ዝነበሩ ሰባት፣ ኣብ ህዝቢ ዘለዎም ተቐባልነትን ተፈታውነትን ተጠቒሙ ነቲ ንሱ ዝደልዮ ዕላማታት ከመሓላልፍ ስለዝደለየ እዩ።
እዞም ድሕሪ ከባቢ 8 ዓመታት ኣብ ሰሜን ኮርያ ፊልምታት ምፍራዮም፣ ናይ መገሻ ዕድል ምስ ረኸቡ ካብቲ መጭወይቲ ዘምለጡ ሰራሕቲ ፊልም፡ ኣብታ ደኲመንታሪ ፊልም ብቓላቶም ኣብ ዝሃብዎ ምስክርነት ምስማዕ ከምዝከኣል፣ ኣብ ሰሜን ኮርያ ክሰርሕዎ ዝሕተቱ ዝነበሩ ፊልምታት፡ ካብ ፖለቲካዊ ፕሮፖጋንዳ ነጻ ዝዀነን ኣብ ተራ ማሕበራዊ ህይወት ዘተኰረ ፊልምታት እዩ። ኣብ ፖለቲካዊ መዓላ ክውዕሉ ተጨውዮም ክንሶም ካብ ፖለቲካዊ ፕሮፖጋንዳ ነጻ ዝዀነ ፊልምታት ክሰርሑ ምግባሮም ግር ዘብል እዩ። ይዂን እምበር፡ ኣብቲ ኣብ ተራ ማሕበራዊ ህይወት ተመርኲሶም ዝሰርሕዎ ፊልምታት እንታይ ቴማ ኣልዒሎም፡ ብኸመይ ዝበለ ሜላታት ሰሪሖም ኣብ ህዝቢ እንታይ ዓይነት ስነ-ኣእምሮኣዊ ኣተሓሳስባታት የስርጹ ብልዑል ጥንቃቐ እዩ በቲ ዲክታተርያዊ ስርዓት ዝሕሰበሉ። ኣብ ህዝቢ ሞራል ዝፈጥር፡ ኣተሓሳስባታት ዘስፍሕ፡ ንቕሓት ዝፈጥርን ኣነቓቓሒ መልእኽቲ ዘለዉ ፊልምታት ክሰርሑ ፍጹም ኣይፍቀደሎምን እዩ። ኣብ ክንዳኡስ፡ ተማእዛዝነት ዝምህር፡ ፍርሒ ዝፈጥር፡ ሸለልትነትን ኣይግድሸንን ዘተባብዕ ብሓፈሻ ድዂም ሞራልን ጸቢብ ኣተሓሳስባታትን ዘንጸባርቕ ግን ከኣ ክትዕዘቦ ባህ ዘብል ፊልምታት ክሰርሑ እዮም ዝግደዱ ነይሮም። እዚ ዓይነት ሜላ ሓደ ካብቲ ንህዝቢ ክብርታቱ ኣዕኒኻን ኣርሒቑን ኣስፊሑን ከምዘይሓስብ ገይርካን ኣብ ልዕሊኡ ከምድሌትካ ክትግብትን ከተሽካዕልልን ዘኽእል ዲክታተራት መራሕቲ ዝጥቀምሉ ሜላ እዩ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሜላ፣ ሓደ ካብቲ ብልዑል ኣብ ኤርትራ ዝተሰርሓሉን ገና ድማ ዝቕጽል ዘሎን ሜላ እዩ። ምልስ ብምባል ኣብ ዙርያ ፊልምታት፡ ድርማታትን ኮሜዲታትን ናይ ኤርትራ ምርኣይ ከም ዝከኣል፡ ብዘይካ እቶም ብመደብ ንፕሮፖጋንዳ ናይቲ ስርዓት ከዕብዩን ከድምቑን ዝተሰርሑ ልሉያት ገዲፍና፡ ኣዝዮም ብዙሓት ካብቶም ኣብ ተራ ማሕበራዊ ህይወት ተመርኲሶም ዝተሰርሑ፣ ፊልምታት፡ ድራማታትን ኮሜድታትን እንተተመልከትና እውን ብረቂቕ መገዲ ነቲ ሕብረተ-ሰብ ዘዕንዉን ሞራል ዘይብሉ ሕብረተ-ሰብ ከምዝኸውን ዝገብሩን እዮም። ከም ውጽኢቱ ድማ ሎሚ ኣብ ኤርትራ ጽቡቕ ትሕዝቶ ዘለዎ ዝዀነ ስነ-ጥበባዊ ስራሕ ምስ ዝፈሪ ዘስተማቕሮ ሰብ ኣዝዩ ውሑድ እዩ። ምኽንያቱ ከኣ እቶም ኣቐዲሞም ብብዝሕን ብዘይምቊራጽን ዝፈረዩ ስነ-ጥበባዊ ፍርያት ኣእምሮ ህዝቢ ዓፊኖም ጽቡቕን ሕማቕን ፍርያት ከምዘየለሊ ገይሮሞ ኣለዉ ጥራይ ዘይኰነ፣ ኣብ ስነ-ጥበባዊ እንታይ እዩ ጽቡቕን ሕማቕን ኢልካ ከምዝሕሰብን ከመይ ገይርካ ከምእትፈላልዮን እውን ከምዘይፈሊ እዮም ገይሮሞ።
ነዚ ኣብነት ክትከውን እትኽእል ኣብዚ ቀረባ እዋን ኣብ ዩቱብ ዝተዘርግሐትን ነዚ ጽሑፍ እዚ ክጸሓፍ ምኽንያት ዝዀነት ኮሜድያዊት ድራማ “ወዲ ሹቕ” ምርኣይ ይከኣል እዩ።
እዛ ብዮናስ ምሕረትኣብ (ማይናስ) ተደሪሳን ተኣልያን ባዕሉ እውን ከም ቀንዲ ተዋሳኢ ኰይኑ ዝዓየላ ኮሜድያዊት ድራማ፡ ዝጭበጥ ቴማ (ዛንታን መልእኽትን) ዘይብላ ኰይና፡ ንግዚኡ ኣዕሚቚካ ከይሓሰብካ፣ እንክትሰምዖ ከስሕቕ ብዝኽእል ዝርርባት’ያ ተዓዘብቲ ክትሕዝ እትፍትን። ተደማሚራ 32 ደቓይቕ እትውድእ ትዂን እምበር፡ ኣብ ኣርባዕተ ክፋላት ተመቓቒላ ብምቕራብ እያ ቀዳማይ፣ ንዕቀት ተዓዘብቲ ዝመንቀሊኡ ብድዐ ዝመልኦ ስርቂ ክብሃል ዝከኣል ዘይስነ-ጥበባዊ ተግባር እትፍጽም። ኣብ ኣርባዕተ ክፋላት ተመቓቒላ ምቕራባ፣ ነቲ ካብ ዩቱብ ብብዝሒ ረኣይቲ (Views) ዝርከብ ገንዘባዊ መኽሰብ ንምኽዕባት ተባሂሉ ዝተማህዘ ሜላ እዩ።
ኣብዚ ዘመነ ቢዝነስ ብዓይኒ ቢዝነስ ሓሲብካ መኽሰብ ክትረኸበሉ እትኽእል ሜላታት ምፍታሽን ንዕኡ ምጥቃምን ንቡር እኳ እንተዀነ፡ ቅድሚ ብዛዕባ ብስነ-ጥበባዊ ስርሓት ኣቢልካ መኽሰብ ክትረክብ ምሕሳብን ምጅማርን ግና፡ ንተዓዘብቲ እንታይ ዓይነት ስነ-ጥበባዊ ፍርያት እየ ዘቕርበሎም ዘለኹ፡ ካብዚ ስርሓተይ እንታይ እዮም ክኸስቡ፡ ስለምታይ ከ እየ ዘቕርበሎም ዘለኹ ወዘተ ኢልካ ምሕሳብ እዩ ክቕድም ዘለዎምን ሞያዊ ስነ-ምግባር ተባሂሉ ዝጽዋዕዋን። ግዜ፡ ገንዘብን ኣእምሮን ተዓዘብቲ ከይዓጀበካ ንመኽሰብካ ጥራይ ሓሲብካ ዝፈሪ ስነ-ጥበባዊ ስርሓት ግና፡ ብዘይካ እቲ ኣብ ሕብረተ-ሰብ ተውርዶ ዘለኻ ዓቢ በደል፡ እቲ ስርሓት እውን ውዒሉ ሓዲሩ ሰራሒኡ ለኪሙ ከምዝዓኑ ምዝካር የድሊ።
ቀንዲ ጸገም ናይዛ ኮሜድያዊት ድራማ ግና፡ እዚ ኣዘረጋግሓኣ ኣይኰነን። እዛ ኣብዚ ህዝቢ ኤርትራ ብበደል ዲክታተርያዊ ስርዓት ዒቕ ኢልዎን ሳጽዩ ኣደዳ ስደትን ካልእ ከርተትን ኰይንሉ ዘሎ እዋን፡ ከምዚ ዓይነት ሞራል ዘይብሉ፡ ሸለልትነትን ፈጺምካ ዘይምግዳስን እተንጸባርቕ ኮሜድያዊት ድራማ እንታይ ንምፍዋስ ወይስ እንታይ ንምውሳኽ እያ ተሰሪሓን ተዘርጊሓን፧ ኢልካ ምሕታት፣ ናብዚ ኣብ መእተዊ ናይዚ ጽሑፍ ዝተጠቕሰን ዝተዘርዘረን ዛንታን ‘ቶም ደቂ ኮርያ ተመሊስካ ምርኣይን ምንጽጻርን የድሊ።
ደራሲኣ ዮናስ (ማይናስ) ኣባል ፖሊስ ኤርትራ ኰይኑ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ልዕሊ 10 ዓመታት ንቴለቭዥን ኤርትራን ካልእ ኣብ ዝተፈላለዩ ህዝባዊ በዓላት ዝቐርቡ ድራማታትን ብሒቱ፣ ይኽፋእ ይጸብቕ ኣዝዩ ብዙሕ ፍርያት ብምቕራብ ብህዝቢ ክፍለጥ ዕድል ዝረኸበ ሰብ እዩ። ወይ ብኻልእ ኣዘራርባ፡ ካልኦት ዘይረኸብዎ ወይ ድማ ንኽረኽብዎ ብዙሕ ውረድ ደይብ ዝብልሉ ዕድል ብሳላ ስርሑ ረኺብዎስ ከም ባህታኡ ክዕንድረሉ ዝኸኣለ እዩ። ከምዚ ዝኣምሰለ ሃገር ብዝሃበቶ ዕድል ሞያዊ ንጥፈታቱ ከሰላስል ዝኸኣለ ሰብ ኣብ ልዕሊ ተዓዘብቲ ወይ ምሉእ ህዝቢ ኤርትራ ብሓፈሻ ልዑል ኣኽብሮት ክህልዎ ትጽቢት ዝግበር። መርኣያ ኣኽብሮቱ ከኣ፡ ሞራል ዘስንቑ፡ ኣተሓሳስባ ዘዕብዩን ዘስፍሑን፡ ፖለቲካዊ መረዳእታኡ ከስፍሑ ዝኽእሉ እውን ክሰርሕ እንተዘይደፈረ ሓፈሻዊ ማሕበራዊ ህይወቱ ከዕቢ ዘተባብዑን ዘነቓቕሑን ስርሓት ከፍሪ እዩ ትጽቢት ዝግበረሉ።
ብኣንጻር እዚ ግና ስርሓት ዮናስ፡ ሞራል ቀቲሎም፣ ሕብረተ-ሰብ ፈታሽን ተማራማርን ከይከውን ዘዕንዉን ኣብ ተራን ትርኪ ምርክን ኣድሂቡ ልሙስ ከምዝኸውን ዝገብሩን ስርሓት እዮም። ከምዚ ዓይነት ትሕዝቶ ዘለዎም ስርሓት ስነ-ጥበብባት ከኣ ዋንኦም ብኣፍልጦ ይግበሮም ብገርሁ ብዘየገድስ፣ ኣብ ልዕሊ ሕብረተ-ሰብ ዝግበሩ ካብቲ እቲ ዲክታተርያዊ ስርዓት ዝገብሮ ዘሎ በደላት ፈሊኻ ዘይርኣዩን፣ ህዝቢ ኣብ እዋን ጸገሙ ካብ ዝተፈጸሙ ብደላት ተባሂሎም ብታሪኽ ዝምዝገቡን እዮም።
ኣብ መወዳእታ ዝመጽእ ተራ ተዓዘብቲ ስለዝዀነ ግና፡ ኣብ ስደት ዝነብር ኤርትራዊ፡ ጠንቂ ስደቱ እቲ ስርዓት ኣብ ኤርትራ ዘሎ እዩ ኢሉ ዝሓስብ እንተዀይኑ፣ ነቲ ስርዓት ከይነቕሓሉን ከይቃለሶን ዘታለልዎን ኣእምሮኡ ዝዓፈንዎን ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ስርሓት ስነጥበባት ምዃኖም ክዝርክርን ከገናዝብን ይግባእ። ነዚ እንተዘኪሩን እንተገናዚንቡን ድማ፡ ነዞም ገና ኣብ ከምዚ ዓይነት ሕማቕ ንጥፈታት ዝነጥፉ ዘለዉ ስነ-ጥበበኛታት ንፍርያቶም ብምንጻግ ክእረሙ ከዘኻኽሮም፡ ነቶም ንፉዓት ከኣ ሞራል ብምሃብ ንሕብረተ-ሰብ ዝጠቅም ፍርያቶም ከዕብዩ ከተባብዖም ናቱ ተራ ይኸውን።
ኣብ መወዳእታ ክጠቕሶ ዝደሊ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዝሓለፈ ልዕሊ 25 ዓመታት ከም “ወግዒ ልቢ” ዝኣመሰሉ ድራማታትን ፊልምታትን ይዕዘብ ነይሩ እንተዝኸውን፡ ንህግደፍ ካብ ፈለማኡ ኣለልዩ ክብድሆ ምኸኣለ ነይሩ። ስለዚ ሕጂ እውን ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ድራማታትን ፊምልታት ክፈርዩ ክተባባዕ ናይ ተዓዛቢ ዓቢ ተራ ምዃኑ ምዝካር የድሊ። ንወግዒ ልቢ ኣብዚ ምጥዋቕ ይከኣል


text:
ህብብቲ ኣሜሪካዊት ድምጻዊትን ሙዚቀኛን ኣረታ ፍራንክሊን ኣብ መበል 76 ዕድመኣ ዓሪፋ።
እዛ ብ’ንግስቲ ሶል” ዝተባህለ ቅዲ ሙዚቃ “Queen of Soul,” ትፍለጥ ኣሜሪካዊት ድምጻዊት ኣረታ ፍራንክሊን ንነዊሕ ግዜ ብሕማም መንሽሮ ክትሳቐ ድሕሪ ምጽናሕ: ሎሚ ሓሙስ 16 ነሓሰ ኣብ ዝዓበየትሉ ቦታ ከተማ ዲትሮይት ከምዝዓረፈት እዩ ተሓቢሩ።
ፍሉይን መሳጥን ቅላጸ ድምጺ ዝነበራ ኣረታ ፍራንክሊን ኣብ ክሊ ስነጥበብ ሙዚቃ ዓለም ሓንቲ ካብቶም ዕዙዝ ኣበርክቶ ብምግባር ኣብ ኣሜሪካ ከይተሓጽረት ኣብ መላእ ዓለም ዝና ክተትርፍ ዝኸኣለት ምንባራ ድማ ይፍለጥ።
“Chain of Fools,” “A Natural Woman,” ከምኡውን “Respect,” ዝተባህላ ካብተን ናይ ፈለማ ስርሓታ ኮይነን: ኣብ ጥርዚ ዝናን ህቡብነትን ክትበጽሕ ከምዘኽኣላኣ ድማ ብተወሳኺ ይሕበር።
ኣረታ ፍራንክሊን ወላዲኣ ቀሺ ብምንባሩ ኣብ ቀጽሪ ቤተ ክርስትያን ካብ ግዜ ንእስነታ ኣትሒዛ ፕያኖን እናተጻወተትን መዝሙር እናዘመረትን እያ ዓብያ። ኣረታ ፍራንክሊን ኣብ ወርሒ መጋቢት 25, 1942 ኣብ መንፍስ ተነሲ እያ ተወሊዳ።


text:
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ዝነበረ ምስሕሓብ ኣብቂዑ ርክብ ክልቲአን ሃገራት ምስተሓደሰ ዝኾነ ሓደ ፍፃመ ኢና ክነቕርበልኩም።
ነባሪ ክልል ኣምሓራ፣ዞባ ደቡብ ወሎ፣ከተማ ኮምበልቻ ዝኾኑ ኣቶ ደመቀ በለው ኣብዚ ሰሙን እዚ ታሪካዊ ስራሕ ፈፂሞም።ን20 ዓመታት ተኻርዮምዎ ዝነበረ ንብረት ኤርትራዊ ዝኾነ መንበሪ ገዛ ብእምነት ሓሊዮም ንሕጋዊ ወናኒ ናይቲ ገዛ ኣረኪቦም ኣለው።
ኣብቲ ስነስርዓት ርኽክብ ኣካላት መንግስቲ ፣ነበርቲ እቲ ከባቢን ኣዝማድን ፈተወትን ተረኺቦም ነይሮም።
ወ/ሮ ግደይ ሃይሉ ይበሃላ።ንሰን ቅድሚ 20 ዓመታት ናብ ትውልዲ ሃገረን ኣዝማደን ንምርኣይ ናብ ኤርትራ ይገሻ።ኣብ መንጉኡ ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ኤርትራን ግጭት ይፍጠር።
“ስቕ ኢልና ንሃገርና ሪኢና ንምምላስ ኢና ከይድና።ክንምለስ ከለና መንገዲ ተዓፂዩ”ክብላ ነቲ ኩነታት ይዝክራ።
ወ/ሮ ግደይ ሃይሉን ብዓል ቤተንን ደቆምን ኣብ ከተማ ኮምበልቻ ብረሃፆም ካብ ዝሰርሑዎ መንበሪ ገዛን ንትሽዓት ዓመታት ካብ ዝነበሩላ ከተማን ተፈሊዮን ንምንባር ድማ ተገዲዶም።
ኣቶ ደመቀ በለው ኣብ 1980 ዓ.ም ካብ በዓል ቤት ወ/ሮ ግደይ ካብ ዝኾኑ ኣቶ ኣስገዶም ገብሩ ዝተኻረዩዎ መንበሪ ገዛ ብተኣማንነት ኣፅኒሖም ንሕጋውን ወናኒን እቲ ገዛ ኣረኪቦም።
“መጀመሪያ በዓል ቤተን እዮም ኣብ 1980 ዓ/ም ኣካሪዮምኒ።ክራይ እናኸፈልኩ እናነበርኩ ከለኹ ኣስመራ በፂሐ ክምለስ እየ ኢሎም ምስ ከዱ ኣብ መንጉኡ መንገዲ ተዓፂዩ።ብስሩዕ እውን ኣየረከቡንን።ኣነ ብእምነት ክሕልዎ ፀኒሐ።ሕጂ ድማ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ሰላም ተፈጢሩ።ዝተዋለደ ህዝቢ እዩ።ስለዚ እምነት ፅቡቕ እዩ እየ ዝብል።”
ወ/ሮ ግደይ ሃይሉ ብዛዕባ ሞሳን እምነትን ኣቶ ደመቀ ከምዚ ይብላ።
“ንሶም ንዓና ዝገበሩልና ፅቡቕ ነገር መወዳእታ የብሉን።ክመፅእ እዩ፣ ኣይመፅእን፤ሞይቱ፣ኣይሞተን ኢሎም እናተዛረቡዎም ሃለዋትናን ሞትናን ከይፈለጡ ብእምነት ሒዞም ኣፅኒሖም።ንዕኦም ዘለና ምስጋና መወዳእታ የብሉን።ንክብርን ማዕረግን ኣብቂዖምኒ፤ንዕኦም እውን ከምቲ ናትና ይፍጠረሎም።”
ኣቶ ደመቀ ብዙሕ ፈተና ኣጋጢሙዎም ከምዝነበረ’ውን ይዛረቡ።
“ኮምበልቻ ናይ ኤርትራዊያን ገዛውቲ ብዕፅው እናተሸጠ ንዓይ እውን ሓቲቶምኒ።ክሓቱኒ ከለው ኣነ ተኻራዪ እየ ኢለ ነቶም ኮሚቴ መሊሰሎም።ዕዳኸ ኣለዎምዶ ኢሉ ሓቲቱኒ።ኣነ ኸኣ ተኻሪየ ዝነበር ሰብ እምበር ኦዲተር ኣይኮንኩ ኢለ መሊሰሎም።ፀኒሖም ድማ ናይ ቀበሌ ገዛ እዩ ኢሎምኒ።ክልተ ሕጊዶ ኣሎ እዩ? ፋይል ኣሎ፣ወናኒት ግደይ ሃይሉ እዩ ዝብል ዘሎ፣ ዋና ኣለዎ፤ግብሪ ይኸፈለሉ እየ፤ዕዳ የብሉን ኢለዮም።”
“ካብቲ ግዜ ጀሚረ ሓሊየ ክነብር ከለኹ ነፍሶም ይምሓር እቶም ሰብ ሞይቶም።ኣብቲ ከተማ ብዙሕ ይውረ ነይሩ።ናይ ኤርትራዊያን ገዛ ከመይ ከምልጠኩም ! ዝብሉ ነይሮም።ንሕና ፅባሕ መወቲ ኢና።ንበዓልቲ ዋና ንምርካብ ዋላ ሓደ ፀገም የብለይን።እቲ ሰነድ እውን ከም እትሪኦ ብሽመን ግብሪ እናኸፈልኩ ሓሊየ ኣፅኒሐ ኣለኹ።ብዓል ጥዕና ይግበረለን ኣረኪበየን ኣለኹ።”
ኣቶ ደመቀ ሃብትን ንብረትን የብሎም።ብዝረኽቡዋ ናይ ጡረታ ደመወዝ ብ500 ብር ዝናብሩ እዮም።
“ኣነ ናይ ባዕለይ ገዛ የብለይን።ጡረታይ 500 ብር እዩ።ካብዚ ክራይ ገዛ ድየ ክኸፍል ወይስ ንቀለብ?ናይቲ ከተማ ምምሕዳር ኣይሕግዘንን።ቤት ናይ እግዝኣብሄር እዩ፤እንተኾነ ይኸውን ተዘይኮይኑ ኸኣ እግሄር ይፈልጥ።”
ኣቶ ደመቀ ካብ 1957 ዓ.ም ጀሚሮም ዓሰብ ይነብሩ ነይሮም።ብናይ ጉልበት ሸቕሊ ናይ መኪና መዘወሪ ፍቓድ ኣውፂኦም፣ሓዳር መስሪቶም፣ ገዛ ሰሪሖም ይነበሩ ነይሮም።
ንሶም ኣብ 1983 ደርጊ ክወድቕ ከሎ ይንበርሉ ካብ ዝነበሩ ዓሰብ ንብረቶም ብናይ መንግስቲ ናይ ፅዕነት መኪና ፅዒኖም ከምዝመፁን ኣካላት መንግስቲ ኣብ ኮምበልቻ ይኹን ኣብ ደሴ ነታ መኪና ኣይንርከብን ኢሎም ከምዝኣበዩዎምን ይገልፁ።
ኣቦ መንበር ማሕበር መናእሰይ ኮምበልቻ መሓመድ ዓሊ ብዛዕብኦም ክምስክር ከሎ ኣቑሑቶም ፅዒኖምሉ ዝመፁ መኪና ንብረት ምምሕዳር ከተማ ዓሰብ ብምንባሩ እቲ እዋን ዕግርግር ብምንምባሩ ብዙሕ ንብረት መንግስቲ ኣብዝዝረፈሉ ንሶም ግን እታ መኪና ብእምነት ኣረኪቦምዋ ይብል።
ኣቶ ደመቀ ኣብ ከተማ ዓሰብ ዝሃነፅዎ መንበሪ ገዛ ኣብ ምንታይ ኩነታት ከምዝርከብ ኣይፈልጡን።
ኣቦ መንበር መናእሰይ ከተማ ኮምበልቻ መሓመድ ዓሊ ኣቶ ደመቀ ነዚ ወለዶ ናይ ፅቡቕ ስነ ምግባር መርኣያ እዮም ይብሎም።
“እዚ ዓብዪ ሃብቲ እዩ።ካብዚ ንላዕሊ ንክልቲአን ሃገራት ዘለዎ ፖለቲካዊ ትርጉም እውን ዓብይ እዩ።ንዝቕፅል ወለዶ ካብ ንብረት ንላዕሊ እምነት፣ቃል ከምዝበልፅ ኣዚዩ ዝተረዳእናሉ ስለዝኾነ ኣዚዩ ዘሐጉስ እዩ።”
ወዲ ወዶም ንኣቶ ደመቀ ዝኾነ ድማ ኣቦ ሓጉኡ ብዝፈፀምዎ ተግባር ከምዝኾርዕን ዘሕጉሶን ይገልፅ።ኣቶ ደመቀ ኣብዚ ሕዚ እዋን ኣብቲ ገ ከምዝነብሩ’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ኣብ ከተማ ኮምበልቻ ተወሊዱ ዝዓበየ ውላድ ኣቶ ኣስገደ ገብሩን ወ/ሮ ግደይ ሃይሉን ኣብ እዋን ርኽክብ ናይቲ ገዛ ተረኺቡ ነይሩ።ኣቶ ብርሃነ ኣስገዶም ኣብ ዓሰብ ሰራሕተኛ መንግስቲ ኮይኑ ይሰርሕ።
“እዚ ለውጢ እዚ ካብ ኢድ ከየምልጥ፣ናብቲ ዝሓለፈ ነገር ከይምለስ ክስራሕ ኣለዎ።”
ኣቦ መንበር ማሕበር መናእሰይ መሓመድ ንኣቶ ደመቀ ምምስጋን ጥራሕ ከይኮነስ ክንሕግዞም ኣለና ይብል።
“ካብዚ ገዛ እንድሕር ወፂኦም ጡረቱኦም 500 ብር ስለዝኾነ ገዛ ኽራይ ድዮም ክኸፍሉላ፣ንቀለቦም ድያ ትኾኖም፣ኣብ ምንታይ ከውዕሉዋ እዮም።ስለዚ ምምሕዳር ከተማ ቦታ ይሃቦም።ንሕና ድማ ማሕበር መናእሰይ ምስቲ ማሕበረሰብ ብምዃን ገዛ ንሰርሐሎም ኢና።ምድናቕ ጥራሕ ዘይኮነስ ሰናይ ስራሕ ክንሰርሕ ኣለና። “
ኣብ ከተማ ኮምበልቻ ኣቦ ወንበር ጣቢያ 01 ኣቶ ደሳለኝ እጅጉ ቦታን ገዛን የድልዮም እዩ ነዚ ድማ ምምሕዳር ከተማ ኮምበልቻን ጣብይኦምን ቦታ ከዳለው ኣለዎ ክብሉ ንሰናይ ተግባር ኣቶ ደመቀ ንኢዶም።
“ምኽንያቱ ኣብ ካልኦት ከባቢታት ዝነበሩ ናይ ኤርትራዊያን ገዛውቲ ብውልቀሰባት እውን ሓዊሱ ዋንነት ምሕላፍ ዝከኣለሉ ዕድል ነይሩ።ኩነታቱን እዋኑን ከምኡ ይፈቅድ ነይሩ።ምሻጥን ምልዋጥን ይክኣል ነይሩ።ግን ንቓለይ ክነብር እየ ኢሎም ሓደራ ኣይበልዕን ኢሎም ንብረት ዘፅንሑ ወላዲ እዮም።ንዕኦም ምዕንጋልን ምሕብሓብን ናይቲ ከተማ ምምሕዳርን ናይቲ ጣቢያ ምምሕዳርን ናይ መጀመሪያ ስራሕ እዩ።”
ንዝተገብረሎም ኣቀባብላን ንዝተውሃቦም ፍቕርን ምስጋና ዘቕረበ ኣቶ ብርሃነ እዚ ታሪኽ ኣብ ሃገሩ ክደግም ከምዝደልይ ይዛረብ።
“ጽቡቕ ንዘገበረልካ ግብረሉ ወይ ንገረሉ እዩ።እንተኽኢልና፣ስልጣን እንተሃሊዩና ከምኡ ንምግባር ክንፍትን ኢና።ዘይንኽእል እንተኾይንና ድማ ክንዛረብ ኢና።ኣብኡ እውን ፅቡቕ ኢና ሪኢና።ተተባቢዕና ኢና መፂኢና።እዚ ነገር ኣብኡ እውን ንክኸውን ኣብ ዝኸድናሉ ክንፅዕር ኢና።”
ኣቶ ደመቀ መንፈሳዊ ታሕጓስ ብስጋዊ መንፍስ ኣይልወጥን እምነት ናይ ኩሉ መሰረት እዩ ክብሉ ይምዕዱ። “’እምነት ይንበር፤ኣይንፃላእ፣ንፋቐር፣እቲ ሓደ ነቲ ካልእ ይሓልዎ’’ክብሉ’ውን ይመኽሩ።


text:
Radio Erena: 09 January 2019
ንሕክምና ናብ ሱዳን፣ ከተማ ካርቱም ክኸዱ ዝጸንሑ ሰበ ስልጣን መንግስቲ ኤርትራን ካልኦትን፣ ናብ ኢትዮጵያ ንምስግጋሩ ይስርሓሉ ከምዘሎ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣቐዲሙ፣ እቲ መንግስቲ ኣብ ካርቱም ምስ እትርከብ ናይ ብሕቲ ክሊንክ ብዝኣተዎ ስምምዕ፣ ኣብ ኤርትራ፣ ሆስፒታላታ ሓይሊ ኣየርን፣ ሰምበልን ኦሮታን ሕክምና ክግበረሎም ዘይክኣሉ ማእከሎት ሰበ ስልጣናቱን ካልኦትን ናብ ካርቱም ክልእኮም ከምዝጸንሐ ዝፍለጥ’ዩ።
እንተኾነ ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ሱዳን ተኸሲቱ ብሰንኪ ዘሎ ዘይምርግጋእን ምስ ኢትዮጵያ ድማ ተጀሚሩ ዘሎ ሓድሽ ዝምድናን፣ እቲ ናይ ካርቱም ተሪፉ፣ ንሕክምና ናብ ኣዲስ ኣበባ ክልኣኹ’ዮም።
እንተኾነ እዚ መዓስ ግብራ ከምዝኸውንን፣ ምስ ኣበየነይቲ ክሊኒክ ወይ ሆስፒታል ስምምዕ ተኸቲሙን ዝተፈልጠ ነገረ የለን።
35 ሓደስቲ ዝተመርቑ ኢትዮጵያውያን ሓካይምን ሓሙሽተ ክኢላታትን፣ ንክልተ ኣዋርሕ ዝጸንሐ ወለንታዊ ኣገልግሎት ክህቡ ዝሓለፈ ቅነ ናብ ኤርትራ ከምዝኣተዉ ኣይርሳዕን።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ንላዕለዎት ሰበ ስልጣናቱን እሙናት ኣገልግልቱን፣ ኣብ ዱባይ፣ ኣቡዳቢ፣ ስዑዲ ዓረብን ኢጣልያን ንሕክምና ከምዝልእኮም ይፍለጥ።
ነባሪ ሕማም ንዘለዎም ሓያሎ እሙናቱ ድማ ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ዑቕባ ብምሕታት ናይ ናጻ ሕክምና ከምዝረኽቡ ክገብር ምጽንሑ ዝተፈላለዩ ወገናት የረጋግጹ።


text:
84 ካብ ማእከላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ስደተኛታት ናብ ወደባዊት ከተማ ካታንያ ኢጣልያ ምእታዎም ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ገሊጹ። እቶም ስደተኛታት ቀዳም ካብ ክትሕል ዝነበረት ንእሽተይ ጀልባ ዝደሓኑ ምዃኖም ኣብቲ ናይ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ሸሞንተ ሬሳታት ከምዝተረኽበ ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ወሲኹ የረድእ።
ኣብቲ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዘይተሳተፈ ትካል ረድኤት ተወሳኺ ብዝሒ ዘለዎም ሃለዋቶም ዘይተፈልጠ ስደተኛታት ክሕልው ከምዝኽእሉ ሓቢሩ’ሎ።
ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ እቶም ስደተኛታት ኣብ ዓለምለኸ ማያት ሊብያ ህይወት ኣድሕን ስርሒት ብዘኻየድ ትካል ነፋሪት ዝተረኸቡ ምኳኖም ገሊጹ።
ወሃቢ ቃል ሓለዋ ባሕሪ ኢጣልያ ንመራኸቢ ብዙሃን ጣልያን ኣብ ዝሃብዎ ቃል እቶም ህይወቶም ዝሰአኑ ሽሞንተ ስደተኛታት ኩለን ደቂ ኣንስትዮም ምኳነን ገሊጹ።
እዚ ከምዚ ኢሉ ከሎ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ 140 ስደተኛታት ሎሚ ሶኑይ ካብ ገማግም ባሕሪ ጋርቡሊ ከምዝደሓኑ ሓቢሩ።
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ካብቶም ስደተኛታት ብዝበጽሖም ጻዊዒት ንረድኤት ናብቲ ቦታ ከምዝበጽሑን እቶም ስደተኛታት ናብ መደበር ሓይሊ ባሕሪ ከተማ ትሪፖሊ ከምዝተወስዱ ገሊጹ።
ዕጡቓት ሓይልታት እታ ሃገር ንገማግም ባሕሪ ትሪፖሊ ድሕሪ ምቑጽጻሮም ብዙሓት ስደተኛታት ካብ ገማግም ጋርቡሪ ክብገሱ ከምዝጀመሩ’ውን ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ወሲኹ የረድእ።
ብተወሳኺ ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ትማሊ ሰንበት ሬሳ ክልተ ደቂ ኣንስትዮ ስደተኛታት ዝርከብዎም 250 ስደተኛታት ካብ ማእከላይ ባሕሪ ምድሓኖም ገሊጾም።


text:
ጨንፈራዊ ጉባኤ ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ብዓወት ተሰላሲሉ
ኣባላት ጨንፈር ለንደንን ቤርሚንግሃምን ትማሊ ሰንበት ዕለት 05/12/2010 ካብ ስዓት 12፡00 ድሕሪ- ቀትሪ ጀሚሩ ስጋብ ሳዓት 7፡00 ምሽት ዘካየድዎ ጨንፈራዊ ጉባኤኦም ብዓወት ተሰላሲሉ።
ጉባኤ ድሕሪ ምኽፋቱ ካብ ተጋባእቲ ዝተመዝዘት ስክረታርያ ሽማግለ ብዝምስገን
ሜላን ኣገባብን እንዳኣለየት ንጉባኤ ክትመርሕ ኽኢላ።
ካብቲ ብዕለት 27/08/2006 ኣብ መሽራቲ ጉባኤ ስልፊ ዝጸደቐን ንኽትግበር ዝተሓንጸጸን ናይ ዕላማ ነጥብታት ተደሪኻ እታ ዝሓለፈት መሪሕነት ናይ 4 ዓመታት ጸብጻብ ድሕሪ ምቕራቡ ተጋባእቲ ክማያየጥሉ ክኢሎም።
እቲ ኣብ ውሽጢ 4 ዓመታት ኽትግበር ዝግበኦ ዘይተፈጸመ ናይ ዕላማ ነጥብታት ኣሉታዊ ሽነኻቱ ብምስትውዓል ዕንቅፋት ንዝኾኑ ምኽንያት ተመያይጠሙሉ ጥራይ ዘይኮነስ እዚ ጨንፈር እዚ ሓደ ካብተን ዝበለጻ ጨንፈራት ሰልፊ ንክኸውን ካብ ዝብል ኣምንቶ ተበጊሶም ፍሉይ መደብ ዕዮ ኣምቢረሙሉ።
ክምኡ”ውን ክምቲ ካብ ላዕለዋይ መሪሕነት ስልፊ ዝተዋህበ መምርሒ ንናይ ኣካያዲት ሃገራዊ ኮሚሽን ኣብዚ ህሉው ምግእዝ ስራሕታ ንምዕዋት ኣውንታዊ ተኻፋልነቶም ንተሳታፍነቶምን ቀዳምነት ምስራሕ ኢዩ።
ኣብ መደምደምታ ጉባኤ ሓዳስ መሪሕነት ጨንፈር ሓላፍነት እትስከም ኣርባዕተ ዝኣባላታ ከምኡ”ውን ሓላፊ ማሕብር መንእሰያት ተመሪጾም:: ተጋባእቲ ብሙሉእ ልቦናን ተወፋይንትን ብምስራሕ መደባት ሰልፊ ንኽተግብሩን ነታ ዝተመርጻት መሪሕነት ጨንፈር”ውን ንኽሕግዝዋን ክተሓባበሩዋን ቃል ኣትዮም።
ቤት/ጽሕፈት ዜና
ሰልፊ ናህዳ ኤርትራ
6/12/2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=1927


text:
ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብመንጽር ወንጌል ኣብ እተቕርቦ ኣስተምህሮታታ፥ ናይ ሞት ፍርዲ ተቐባልነት ዘይብሉ እዩ፡ ስለምንታይ ነቲ ክገሃስ ዘይብሉ ናይ ሰብኣዊ ሕይወት ክብሪ መጥቃዕቲ ብምዃኑ፡ ስለዚህ ኣብ መላእ ዓለም ናይ ሞት ፍርዲ ከይህሉ ኣበርቲዓ ብቖራጽነት ክትዓዪ ምዃና ተረጋግጽ ዝብል ሓሳብ ቅዱስ ኣቦና ኣብ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ክሳዃዕ ገይሮም።
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕጡብ ጽሑፍ 2267 ፍርዲ ሞት ቅቡል ዘብሉ ሕሉፍ - ተራትዖ ብዝብል ኣመለኻኽታ ኣብ ገለ ገለ እዋን ካልእ ምንም ዓይነት ኣማራጺ መፍትሒ ዘይምህላዉ ርቱዕ ክኸውን እንከሎ ተዛማዲ መፍትሒ ክኸውን ከምዝኽእል ትምህርቲ ቤተክርስቲያን እውን ዚቕበሎ እዩ ንዝብል ሓሳብ፥ “ብዙሕ እዋን ብሕጋዊ ስልጣን ናይ ሞት ፍርዲ ድሕሪ ነዊሕ ሕጋውን መደበይናን ከይዲ ቤት ፍርዲ ኰይኑ ንዝጸንሔ፡ ናይቲ ዝተፈጸመ ገበን ክብድቱን ዝህልዎ ሚዛን ሓደጋን ግምት ብምሃብን ናይ ሞት ፍርዲ ቅቡል መጋበሪያ ኰይኑ ይቐርብ፡ ንናይ ሓባር ጥቕሚ ምክንኻን ብዝብል፡ ይዅን ደኣ እምበር ሎሚ ሰብኣዊ ክብሪ ድሕሪ ዝዀነ ይኹን ዝፍጸም ገበን እውን ዘይሕከኽ ምዃኑ ርግጸይናነቱ ህያው ምስትውዓል ወይ ግንዛበ ስለ ዘሎ፡ ብኻልእ መዳይ ብወገን መንግስቲ እውን ሓድሽ ትርጉም ዛዕባ ናይ ሞት ፍርዲ ርድኢት እናሰፍሔ ብምህላዉ እውን፡ ኣብ መወዳእታ ብቑዕን ውጽኢታውን ዝዀኑ ናይ ዜጋታት ጸጥታን ድሕነትን ውሑስ ንምግባር ዘብቅዕ ግቡእ ናይ ማሕቡስ ስርዓት ንምኽዋን ስለ ዝተበቕዔ፡ እዚ ኸኣ እቲ ገበነይና ክእረም ከምዝኽእል ናይ ምድሓን ተኽእሎ ብዘይምንጻግ እዩ። በዚ ምኽንያት’ዚ ቤተ ክርስቲያን ኣውን ብመንጽር ወንጌል “ናይ ሞት ፍርዲ ዘይቅቡል ምዃኑ ተስተምህር፡ ስለምታይ ነቲ ፈጺሙ ዘይግሃስን ሰብኣዊ ክብሪ ጥንቁቕ ግዳሰ ስለ ዘለዋ፡ ከምዚ ብምዃኑ ኣብ ምላእ ዓለም ናይ ሞት ፍርዲ ክሕከኽ ብጽንዓት ትዓዪ”። ብዝብል ሓሳብ ክሕደስ ከምዝገበሩ ተገሊጹ።
እዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰ ሓሳብ ዝተወስደ ካብቲ ዕለት 11 ጥቅምቲ 2017 ዓ.ም. ናይ ሓድሽ ኣስፍሆተ ወንጌል ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ኣብ ዘሰናደዎ ዓውደ ጉባኤ ተረኺቦም ካብ ዝለገስዎ ቃለ ምዕዳን ክኸውን እንከሎ፡ ስዒቡ ዕለት 11 ግንቦት 2018 ዓ.ም. ቅዱስነቶም ናይ ዓንቀጸ እምነት ዝከታተል ቅዱስ ማሕበር ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ልዊስ ፈረር ላዳሪያ ተቐቢሎም ኣብ ዘዛራረብሉ እዋን ዝጸደቐ ኰይኑ፡ ስዒቡ ናይ ዓንቀጸ እምነት ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ዕለት 1 ነሓሰ 2018 ዓ.ም. ብዓመታዊ ዝክረ በዓል ቅዱስ ኣልፎንሶ ማሪያ ዘ ሊጉዎሪ ክታሞም ዘንበረሉ ውሳኔ ኰይኑ ናብ መላእ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስትያን ተመሓላለፈ።
ቀዳማይ ሰነድ
እቲ ኣብ 1992 ዓ.ም. ብውሳኔ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ዝተሓትመ መዝበገ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብዛዕባ ናይ ሞት ፍርዲ ዘንብሮ ሓሳብ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ኣብ 1995 ዓ.ም. ወንጌላዊ ሕይወት ብዝብል ኣርእስቲ ድሕሪ ዝደረስዎን ንንባብ ዝበቕዔን ዓዋዲ መልእኽቲ፥ ናይ ሞት ፍርዲ ፍጹም ኣገዳስነት ዘብሎ ምኽንያት ብግብሪ ክህሉ ኣይክእል ብዝብል ስልጣናዊ ትምህርቲ ክርአይ ከምዝግብኦ ገይሮም እዮምይ።
ናይ ቤተ ክርስቲያን ባህላዊ ትምህርቲ ናይ ሞት ፍርዲ ዘይንጽል ከምዝነበረን እዚ ከኣ እቲ ገበነይናን ዝፈጸሞ ገበን ተጻርዩ ተሓታትነቱ ተጻርዩ ብጀካ ፍርዲ ሞት ካልኣ ኣማራጺ ምስ ዘይህሉ ናይ ሕዝቢ ሕይወት ንምድሓን ፍርዲ ሞት ይብየን። …. ሎሚ መንግስቲ ነቲ ንሞት ፍርዲ ዝብይኖ ገበነይና ሕይወቱ ከየሕለፍካ ክድሕን ዝኽእል ምዃኑ ዘረጋግጽ ተኽእሎታት ብምህላው እቲ ገበነይና ቀጻሊ ገበን ከይፍጽም ዘኽእሎ ናይ ማእሰርቲ ሜላ ኣረጋጊጹ እዩ።
ምምሕያሽ ዓንቀጸ እምነት ምስቲ ዝነበረ ትምህርቲ ዓንቀጸ እምነት ዝጻረር ኣይኰነን
ብፁዕ ካርዲናል ላዳሪያ ናይ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕጡበ ጽሑፍ 2267 ቅዱስ ኣቦና ብዝሃብዎ ስልጣናዊ ትምህርቲ ክሕደስ ከምዘለዎ ዘመላኽት ናይ ውሳኔ መልእኽቲ ክምእተመሓላለፈ ሓቢሮም፡ እቲ ሓድሽ ናይ ቅዱስ ኣቦና ስልጣናዊ ትምህርቲ ምስ ዝሓለፉ ስልጣናዊ ትምህርታት ዝገራጨው ኣይኰነን፡ ሎሚ እቲ ከቢድ እሞ ናይ ሞት ፍርዲ ንዝብል ውሳኔ ተመሓላሊፉ ዝወሃብ ገበነይና ሎሚ ካብ ቀደም ገበን ከይፍጽም ገርካ ኣብ ጽኑዕ ቤት ማሕቡስ ምሓዙ ዝከኣል ምዃኑ ዘነጽር ሓጺር ተግባራዊ መረዳእታ እውን ከምዝሃቡ ይሕበር።
ጻውዒት ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ንስራዘ ፍርዲ ሞት
ብፁዕ ካርዲናል ላዳሪያ ከምዝሕብርዎ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 25 ዓመት ቅዋመ ሓዋርያዊ ቅዋም Costituzione Apostolica Fidei depositum- መንበረ እምነት ምኽንያት ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብውስኔኦም ክሕተምን ክዝርጋሕን ከምዝገበሩ ዘኪሮም፥ ኣብ ዝሓለፉ ናይ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ጠመቓዊ ትምህርቲ ምዕባለታቱ ብመንጽር ናይታ ወትሩ ኣብ ምኽባር ሰብኣዊ ሕይወት ግልጺ ብዝዀነ ሕሊና ቤተ ክርስቲያን እቶት ምግባር ከምዘድሊ ዝበልዎ ሓሳብ ጠቒሶም፡ በዚ መርኣያ መሰረት ናይ ቅዱስ ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግማዊ ወንጌላዊ ሕይወት ዘርእስቱ ዓዋዲ መልእኽቲ ዘለዎ ዓቢይ ኣገዳስነት ኣብ መልእኽቶም ብኣጽዖንት ሓቢሮም፡ ኣብቲ ናይ ሞት ፍርዲ ዝብል ርእየት ኣብ ዝሰፍሓሉ ማሕበራዊ ሕይወት ሓድሽ ናይ ሕይወት ስልጣነ እተነጽር እያ ቢሎም፡ ኣብ 1998 ዓ.ም. ዮሓንስ ጳውሎስ ዳግምዊ ብምኽንያት በዓለ ልደት ኣብ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ፡ ካብ ምድረ ገጽ ዓለም ናይ ሞት ፍርዲ ክውገድ ዘኽእል ብቑዕን ሕጹጽን ማዕቅን ክረጋገጽ ሓደራ እንክብሉ ከምዘተሓሳሰቡን ኣብቲ እዋን ኣብ ወርሒ ለካቲት፡ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፡ “… ናይ ስብኣዊ ሕይወት ክብሪ ይትረፍዶ ንሰላማውያን ነቲ ገበን ዝፈጸመ እውን ምኽባር የድሊ፡ እዋናዊ ሕብረተሰብ እቲ ገበነይና ካልእ ገበን ከይፍጽም ዝሰትሮ ገዛእ ርእሱ ካብ ሕደገይና ገበናት ምፍጻን ዝዕቀበሉ ብቑዕ መጋበርያ ቤት ማሕቡስ ኣለዎ፡ እቲ ኣብ በዓለ ልደት ናይ ሞት ፍርዲ ክውገድ ዘቕረብክዎ ጻውዒት ደጊሞ ናይ ሞት ፍርዲ ግብረ ጭካነን ዘይጠቅም ምዃኑ ብምርግጽ ክውገድ ጻውዒት እቕርብ ከምዝበሉ የዘኻኽሩ።
ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16፡ ናይ ሞት ፍርዲ ይወገድ
እቲ ናይ ሞት ፍርዲ ክውገድ ዝድርኸ ምኽንያት፡ ሕጂ እውን ናይ ሞት ፍርዲ ክሕከኽ ይድርኸና ኣሎ፡ ስለዚህ ናይ መንግስትን ሕብረተሰብን ሰበ ስልጣናት ናይ ሞት ፍርዲ ጠሪሹ ክሕከኽ ዝከኣሎም ኵሉ ክገብሩ ሓደራ ዝብል ቃል ቅዱስነቶም ልሂቅ ር.ሊ.ጳ. በነዲክቶስ መበል 16 ዝዝከር እዩ፡
ናይ ሰበ ስልጣን ሓላፍነት ናይ ዜጋታት ሕይወት ምክልኻል እዩ
እቲ ብቕዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝጸደቐ ሕጡበ ጽሑፍ 2267 መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ይብሉ ብፁዕ ካርዲናል ላዳሪያ ምስ ዝሓለፉ ስልጣናዊ ትምህርቲ ቤተ ክስርቲያን ቀድውን ቀጻልን ብተኣማንነት ጠመቓዊ ትምህርቲ መሰረት ዘማዕብልን ምዃኑ ነቲ ወትሩ ቤተ ክርስቲያን ኣተመላኽቶ ናይ ሰበ ስልጣን ሓላፍነት ናይ ዜጋታት ሕይወት ምክልኻል ዝብል ኣብ መዝገበ ሃይማኖት ትምህርቲ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ሕጡብ ጽሑፍ 2265 – 2266 እውን ዝግለጽ ኣብ ግምት ብምእታው፡ እቲ ዝተሓደሰ ሕጡብ ጽሑፍ 2267 ንጽኑዕን ወሳኒ ጻዕሪ ዝድርኽ እዩ፡ ምስ ናይ ፖለቲካ ስልጣናት ኣብተን ኣብ ናይ ገበነይና መቕጽዒ ሕጊታትን ዓንቀጽ ናይ ሞት ፍርዲ ተግባራዊ ኣብ ዝዀነለን ሃገራት ናይ ሞት ፍርዲ ክውገድ ናይ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ሕይወትን ክብሪ ንምኽባር ዘተባብዕ ሕልና ዘነቓቕሕ እዩ እንክብሉ ዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ ኣጠቓሊሎም።


text:
Radio Erena: 03 August 2020
ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ኣብ ሰለማዊ ናይ ጸዓት መዓላ ዘገልግል፣ መደበር ኒኩሌር ምኽፋታ ኣፍሊጣ።
ቀዳማይ ሚኒስተር እታ ሃገር፣ መሓመድ ቢን ራሺድ ኣል መኽቱም ብ1 ነሓሰ ብትዊተር ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ እቲ ኣብ ምድረ ዓረብ ናይ መጀመርያ ዝኾነ መደበር ኑክሌር፣ ኣብ ዘካየደቶ መባእታዊ ፈተና ዕዉት ምንባሩ ገሊጹ።
ዕላማ እቲ መደበር፣ ኣብ መጻእ ንሓደ ርብዒ ኣገልግሎት ኤሌክትሪሲቲ ብኒኩሌራዊ ጸዓት ንምትካእ ምዃኑ እቲ ቀዳማይ ሚኒስተር ጠቒሱ።
ወራስ ዓራት ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ሸኽ መሓመድ ቢን ዛይድ ኣልናህያን ብወገኑ ኣብ ዘመሓላለፎ መልእኽቲ፣ እቲ “ባራካ” ዝተሰምየ መደበር ኒኩሌር፣ ኣህጉራዊ ናይ ድሕነት መለክዒታት ዘማልአ ምዃኑ ሓቢሩ።
እቲ ብደቡብ ኮርያ ከምዝተዳለወ ዝተሓበረ ንድፊ ምህናጽ መደበር ኑክሌር ሕቡራት ኢማራት ዓረብ፣ ናብ ሰለማዊ መዓላ ዝዓለመ ምዃኑ እኳ እንተተገልጸ፣ ኣብ ዞባ ማእከላይ ምብራቕ ጥርጣረታት ፈጢሩ ይርከብ።
ኣብቲ ዞባ ኣቐዲማ፣ ቴክኖሎጂ ኒኩሌር ዝወነነት እንኮ ሃገር እስራኤል ጥራይ ክትከውን እንከላ፣ ኢራን’ውን ዝጀመረቶ መደባት ምሉእ ብምሉእ ንምዝዛም ከምዝተቓረበት’ያ ትገልጽ።
=================


text:
ደቡብ ሱዳናውያን ፅባሕ 9 ሓምለ 2011 ዓ.ም ነፃነቶም ብወግዒ ክእውጁ'ዮም። ነዛ ዕለት'ዚአ ንምቅባል ብዙሕ ምድላዋት ተገይሩ'ዩ።
ዓርቢ 8 ሓምለ 2011 ዓ.ም ርእሰ ኸተማኦም ጁባ ኣጊፃን ነበርታ ድማ ብውዕውዕ ስሚዒት ካብ ድሮ'ቲ በዓል ጀሚሮም የብዕሉ'ለው ክብሉ ኣብታ ኸተማ ዝርከቡ ናይ ዓይኒ መሰኻኽር ገሊፆምልና።
ኣብኡ ኣብ ጁባ አብ ዝተፈላለየ መአዲ ስራሕ ተዋፊሮም ዝርከቡ ኢትዮጵያውያንን ኤርትራውያንን ነቲ ናይቲ ህዝቢ ስሚዒት ገሊፆምልና'ለው።
ክልተ ደቡብ ሱዳናውያን'ውን ካብ ጁባ ብስልኪ ስሚዒቶም ኣካፊሎምና'ለው።
28- ዓመት ዝዕድሚኡን ገና ብቆልዕኡ ኸሎ እቲ ኩናት ከም ዝተጀመርን ኣብ ምብራቅ አፍሪቃ ኣብ መዕቆቢ ስደተኛታት ከም ዝዓበየ ዝገለፀ ድቪድ ዳጉ እቲ ኣብ ጁባ ዘሎ ሃዋሁ ብቃላት ንምግላፁ ከምዝፅግም ገሊፁ።
"እዛ ዕለት'ዚአ ብህይወት እንሃለኹ ትመፅእ'ያ ዝብል እምነት ፈፂሙ አይነበረንን" ይብል ደቪድ ዳጉ ።
ኣብ ዕስራታት ክሊ ዕድመ ከም ዘላ ዝገለፀት ካልእ ደቡብ ሱዳናዊት ኣገባ ዶክ ነባ ብወገና "ብዙሓት ሞይቶም'ዮም፣ ነዛ ዕለት ንምርአይ አይበቅዑን" ክትብል ተዛሪባ።
ክልቲኦም'ዞም ዘዘራረብናዮም ደቡብ ሱዳናውያን ኣብ ስደት ዓብዮም ኣብ ቀረባ ናብ ሃገሮም ተመሊሶም ዝተጣየሹ ምኻኖም'ውን ገሊፆም'ለው።
ብተወሳኺ ናብዛ ዕለት'ዚአ ዝመርሐ ቀንዲ ቀንዲ ፍፃመታትን ናይ ግዜ ሰለዳን ኣብዚ መደብ'ዚ ተኻቲቱ'ሎ።
ነዚ መደብ ንምስማዕ ጠውቁ


text:
ዝኾነ ፍጡር ብሰላም ክድቅስ ዘይደልን ዘይምነን የልቦን። ዘየደቅስ ኩነታት እናሃለወ ከሎ ግና፥ ክድቅስ ዝኽእልየልቦን። ናይታ ቅድስቲ ቤተ-ክርስቲያንና ኩነታት’ውን፥ ኣብዚ እዋን’ዚ ከደቅሰና ዝኽእል ኮይኑ ኣይርከብን ዘሎ።ንሳ እዛ ቅድስቲ ዝኾነት ቤት፥ ሰላምን ቅሳነትን ከይረኸበት ከኣ፥ ንሕና እቶም ብጸጋ-ጥምቀት ካብ ማህጸናዝወጻእና ደቃ፥ ሰላም ረኺብና ድቃስ ክወስደና ዝሕሰብ ኣይኮነን። ስለዚ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ንዓና ነቶምኦርቶዶክሳውያን፥ ቅድሚ ዝኾነ ይኹን ካልእ ነገር፥ ቅድሚት ንሰርዖ ዓቢይን ወሳንን ጉዳይ ኮይኑ ዝርከብ ዘሎስለዚ’ዩ።
ርግጽ’ዩ ንሕና ብጸጋ ጥምቀት ዝተወለድና ደቂ ቤተ-ክርስቲያን ኢና። ግዳስ እዛ ቅድስቲ ቤት እዚኣ፥ ኣብዚ ዝሓለፈ 26 ዓመታት ጥዑምለይቲ ሓዲራ ትበሃል ኣይኮነትን። ኣብ ልዕሊኣ ዘይተፈጸመ ናይ ሕጊ ግህሰት ከኣ ኣሎ ክበሃል ኣይከኣልን። ዘይተቐበለቶ ፈተና’ውን ኣሎክብል ዝኽእል የልቦን። ንሕና እቶም ብጸጋ ጥምቀት ዝወለደትና ደቃ ግና፥ ደሃያ ክንገብር ኣይተረኸብናን። ንኣውያታን ቃንዛኣንምረታን’ውን፥ ክንሰምዖ ጸኒሕና ኢና ዝበሃል ታሪኽ የልቦን። እቲ ኣብ ልዕሊኣ ዝፍጸም ዘሎ ግህሰተ-ሕጊ፥ ካብ ግዜ ንግዜ እናኸፍአመጺኡ፥ ንህልውናኣ ኣብ ዝፍታተን ደረጃ ስለ-ዝበጽሐ፥ ሕጂ ኣብዚ እዋን’ዚ እውን፥ ናይ ርድኡኒ ኣውያት ከተእዊ’ያ ትስማዕ ዘላ።
እሞ ንሕና ከም ኦርቶዶክሳውያን መጠን ደኣ፥ ነዚ ዝስማዕ ዘሎ መሪር ኣውያት፥ እንህቦ መልሲ እንታይ’ዩ-? ርግጽ’ዩ ነዚ ኣውያት’ዚ፥ግዲ ዘይብልና መሲልና ክንርአ ዝጸሕና ዉሑዳት ኣይኮናን። ሕጂ ብኸምኡ ክንቅጽል ግና፥ ዘጸብቐልና ኣይኮነን። ሎሚ ከም ሎሚ እታቅድስቲ ቤት’ውን፥ ኣብ ከቢድ ፈተና ትርከብ ኣላ ኣብ ዝበሃለሉ ዘሎ ሰዓት። እዝንና ክንዓጹን ዓይንና ክንዕምትን ኣይንኽእልን ኢና።ርግጽ’ዩ ንሕና ከም ንሕና መጠን፥ ሱር ዝሰደደ ሕመቕ ከም-ዝጸንሓና ክንክሕዶ ንኽእል ኣይኮናን። ንኹሉ ግን ወሰንን ደረትን ኣለዎ።ግዲ ዘይብልና ድቁሳት ኮንና ዝሓለፍናዮ ሕይወት፥ ድሕሪ ደጊምሲ መወዳእታ ክንገብረሉ’ዩ ዝግበኣና።
ብዝኾነ ኣብዚ ሕጂ ዘሎናዮ እዋን’ውን፥ ጉዳይ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ መበገሲ ብምግባር፥ እቲ ንልዕሊ 11-ዓመት ተዓጽዩ ዝጸንሐመዝገብ፥ ብሃንደበት ኣምጺኦም ህጹጽ መዛረቢ ኣጀንዳ ክገብሩዎ ንርኢ ኣሎና። ዝደለየ ይኹን ከኣ እቲ ተበግሶ፥ ናብ ሰላም ዘብጽሕእንተ-ዝኸውን፥ ዝጸልኦ ወይ’ውን ዝቃወሞ ሰብ ኣይምተረኽበን። እዚ ብወገን ኣሥመራ ዝርአን ዝስማዕን ዘሎ ድራማ ግና፥ እቶም ነታቤተ-ክርስቲያን ካብ 1983 ዓ/ም (1991)ተቘጻጺሮማ ዝርከቡ ዘለዉ ሰብ ፖለቲካ፥ ጌግኦም ኣሪሞም ኢዶም ከውጽኡ ዝደልዩ፥ ኮይኖምኣይንርእዮምን ዘሎና።
ከመይሲ ነቲ ቅድሚ ሕጂ’ውን፥ ብምድግጋም ክፍትኑዎ ጸኒሖምስ፥ ክዕወቱሉ ዘይከኣሉ’ዮም ሕጂ’ውን፥ ንድሕሪት ተመሊሶምክደግሙዎ ዝርኣዩ ዘለዉ። ሎሚ ግን ትማሊ ኣይኮነን። ከመይሲ እቲ ደምበ-ተዋሕዶና ትማሊ ዋና ስለ-ዘይጸንሖ፥ እቲ መድረኽ ቤተ-ክርስቲያን ካብቲ ክኾኖ ዝግብኦ ወጻኢ፥ መጋበርያ ፖለቲካ ክኸውን ተገዲዱ ምጽንሑን ምህላዉን ዝፍለጥ’ዩ። እቲ ጸወታ ብኸምኡክቕጽል ከም-ዘይንደልዮ ግና፥ ንሕና እቶም ኦርቶዶክሳውያን፥ ግልጺ ጌርና ክንዛረብ ካብ እንጅምር ነዊሕ ኮይኑ’ዩ። እቶም ሰብ-ፖለቲካግና፥ ንድምፂ ሕዝቢ ናይ ምስማዕ ባህሊ ስለ-ዘይጸንሖም ግዲ ኮይኑ። እቲ ቅድሚ 11-ዓመት ዝሞተ ኣጀንዳ ሒዞም’ዮም፥ ሕጂ’ውንተዓጠቕ ተሸብሸብ ክብሉ ዝርከቡ ዘለዉ።
ከም-ዝፍለጥ ኣብ 1998 ዓ/ም (2006) ነቲ ሲኖዶስ ከም-መጋበርያ ብምጥቃም፥ ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ፥ ካብ ሥልጣኖምኣውሪድናዮም ክብሉ ከለዉ። እቲ መንገዲ ብኸምኡ ክኽየድ ከም-ዘይከኣል ስለ-ዝተረድኦም፥ ቅድሚ ወግዓዊ መግለጺ ምሃቦም፥ንካይሮ’ዮም በሪሮም ክኸዱ ዝተገደዱ። ከመይሲ እቲ ክወሰዱዎ ዝደልዩ ዝነበሩ ስጉምቲ፥ ብዘይ ኣፍልጦን ምስምማዕን መራሕቲቤተ-ክርስቲያን ግብጺ፥ ተቐባልነት ክረክብ ከም-ዘይክእል ይርድኦም ስለ-ዝነበረ እዩ። እቶም ንእምነት ብዝምልከት ተረርትን ጽኑዓትንዝኾኑ፥ ናይ መንበረ-ማርቆስ ኣቦታት ግና፥ ዮፍታሔ ከም-ዝሓሰቦ ብቐሊል ክታለሉ ዝኽእሉ ኮይኖም ኣይተረኽቡን።
እቲ ንቤተ-ክርስትያንን ምሥጢራት ቤተ-ክርስቲያንን፥ ባዕዲ ዝነበረ ዮፍታሔ ዲሜጥሮስ። ንኣባ ዲዮስቆሮስን ኣባ-ማርቆስንኣኸቲሉ’ዩ ኣብቲ እዋን’ቲ ካይሮ ዝበጽሐ። ኣብ ቅድሚ’ቶም ታሪኽ ብኽብሪ እናዘከሮም ዝነብር፥ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ ሺኖዳ ቀሪቦም፥ዘምጽኣኩም ጉዳይ ተዛረቡ ምስ-ተባህሉ ግና። እቶም ክልተ ጳጳሳት እቲ ጉዳይ ከም-ዘይምልከቶም፥ ወሰኖም ሒዞም ክጽግዑ ከለዉ፥ብኣንጻሩ ከኣ ዋናን በዓል-ጉዳይን ኮይኑ፥ ዮፍታሔ ክምድር ኢሉ ክጅምር ከሎ፥ ፓትርያርክ-ሺኖዳ ነዚ ዓሻ ድፍረት’ዚ ክዕገሱዎ ስለ-ዘይከኣሉ“… እቲ ጉዳይ፥ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ክሳብ ዝኾነ፥ ጳጳሳት ኣብዚ ደው ኢሎም ይርከቡ እናሃለዉ፥ ንስኻ ንዓታቶም ሓሊፍካክትዛረብ መሰል የብልካን…”ብምባል፥ ኣደብ ክገብር ገኒሖም ኣፉ ከም-ዘትሓዙዎ፥ ታሪኽ መዝጊቡዎ ኣሎ።
እቶም ንዕኡ ክዕጅቡ እምበር፥ ንኽዛረቡ ተባሂሎም ዘይከዱ፥ ክልተ ጳጳሳት ተዛረቡ ምስ-ተባህሉ፥ ንኽንድ’ቲ ዝኣክል ጉዳይ ክገልጹ፥ብመሠረቱ’ውን እቲ ዓቕሚ ስለ-ዘይነበረ፥ እቲ ዝፈጠረሎም ምስንባድ ኣብ ገጾም ይንበብ ከም-ዝነበረ፥ እቶም ብኣካል ኣብኡ ዝወዓሉክገልጹዎ ይስምዑ እዮም። ኣብ ዓዲ ምስ-ተመልሱ ምዝራብ ኣብዮም ተባሂሎም ጸገም ከየኸትለሎም ስለ-ዝሰግኡ ግና፥ ዝኾነ ነገርክብሉ ኩነታቶም ከም-ዘገደዶም’ዩ ዝንገር።
በዚ መሠረት’ዚ እውን፥ እቶም ብእወንታ ዝግለጽ ታሪኽ ዘይነበሮም ኣባ-ማርቆስ “…ምስ ሲኖዶስ ተሰማሚዖም ምስራሕ ኣይከኣሉን…” ብምባል ንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ክኸሱዎም ከለዉ። እቶም ኣብ ኩሉ ነይሮም ዘይበሃሉ ኣባ-ዲዮስቆሮስ ድማ ኣይኪኢላቶ ኣይሲኢናቶከም-ዝበሃል “…መናፍቕ ኮይኖም ተረኺቦም። ተመለሱ እንተ-በልናዮም ድማ፥ ኣብዮሙና። በዚ ድማ ካብ ሥልጣኖምኣውሪድናዮም…” ዝብል ትሕዝቶ ዝነበሮ ውንጀላ’ዮም ኣስሚዖም። እዚ ድማ ተዛሪቦም ክበሃሉ እንተ-ዘይኮይኖም፥ ነቲ ሽዕኡ ዝነበረመድረኽ ዝምጥን፥ ትሕዝቶን ኣቀራርባን ነይሩዎም ዝበሃሉ ከም-ዘይነበሩ፥ እቶም ኣብኡ ብኣካል ዝወዓሉ ክገልጹዎ ይስምዑ እዮም።
ብዝኾነ እቶም ፓትርያርክ፥ ማለት ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ-ሺኖዳ። ነቲ እቶም ክልተ-ጳጳሳት ዝበሉዎ ምስ-ሰምዑ፥ ኣብቲ ዝተባህለንፓትርያርክ-እንጦንዮስ ዝምልከት ጉዳይ፥ ክዝለል ዘይግብኦ ርኡይ ጌጋ ተገይሩ ምህላዉ’ዮም፥ ጸቒጦም ክዛረቡ ዝተሰምዑ። እቲ ንሶምዝበሉዎ ከኣ፡-
“…ቅድሚ ዝኾነ ኩሉ፥ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ኣብ ክፉት ዝኾነ ጉባኤ ቀሪቦም፥ ቃሎም ክስምዑ ዘለዎም መሰል ክሕለወሎም ኣለዎ።እዚ ከኣ ኣብ ቀኖና ቤተ-ክርስቲያን ሰፊሩ ዝርከብ ዘሎ ሕጊ’ዩ። ስለዚ እቲ ጉባኤ ናይ ግብጺ ኮፕቲክ ቤተ-ክርስቲያን’ውን ክትሕወሶ ስለ-ዘለዋ፥ ብድሕሪኡ’ዩ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ እንታይ ከም-ዝብሉ ሰሚዕካ ዝውሰን እምበር፥ እዚ ወሲድናዮ ትብሉ ዘለኹም ስጉምቲ፥ብመንጽር ቀኖና ቤተ-ክርስቲያን ክርአ ከሎ፥ ተቐባልነት ዘለዎ ኣይኮነን። ስለዚ ንሕና ከም ናይ ግብጺ ኮፕቲክ ቤተ-ክርስቲያን መጠን፥ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ትማሊ ኮነ ሎሚ፥ ንዓና ሕጋዊ ፓትርያርክ እዮም…” ብምባል፥ ሓደን ዘየጋግን መልሲ ከም-ዝሃቡዎም’ዩዝፍለጥ።
እዚ ከኣ ብዝኾነ ተኣምር፥ ሰጊርካዮ ክሕለፍ ዘይግብኦ፥ ክብደት ዝነበሮ ረዚን ቃል’ዩ ነይሩ። ነዚ ርዝነት’ዚ ክመዝን ዝኽእል ልቦናዘለዎ ሰብ ግና፥ ኣብቲ ኣብ ኣሥመራ ዝርከብ መንበረ-ፓትርያርክ ኣይነበረን። ከምኡ ስለ-ዝኾነ ድማ፥ ነቲ ቀይሕ-መስመር ሰጢጦምብምሕላፍ፥ ፓትርያርክ መሪጽና ክብሉ ተሰሚዖም። እቲ ጌርናዮ ዝበሉዎ ፓትርያርክነት ግና፥ ካብ ኣሥመራ ወጻኢ ዝኾነ ይኹን ኣፍልጦዝህቦ ኣይረኸበን። ንዓመታት ኮለል ኢሎም’ውን ከዐርይዎ ዝኸኣሉ ነገር ኣይነበረን።
ርግጽ’ዩ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፥ ናብ ብዙሓት ዓበይቲ ጉባኤታት ክካፈሉ፥ ዝገበሩዎ ፈተነታት ምንባሩ ዝፍለጥ’ዩ። እንቋዕ ብደሓንመጻእኩም ኢሉ ገጹ ኣብሪሁ ዝቕበሎም ግና ኣይረኸቡን። ኣብ ብዙሕ ጉባኤታት ክሳተፉ’ውን፥ ዮፍታሔን ኣባ-ሉቃስን ዘይገበሩዎፈተነ ኣይነበረን። ሕራይ’ሉ ክኽፈት ዝኽእል ማዕጾ ግና ክረኽቡ ኣይከኣሉን። ካብ ክንደይ ጉባኤታት ከኣ፥ ተነጺጎም ክምለሱ ከም-ዝጸንሑ’ዩ ዝፍለጥ። ኣብዚ ዝሓለፈ ዓመት’ኳ ኣብ ኮርያን ስዊስን፥ ከቢድ መንጸግትን ተነጽሎን ኣጋጢሙዎም እዩ። ካብ ጌግኦምክመሃሩ ዝደልዩ ኮይኖም ግና ኣይተረኽቡን።
ሕጂ ድማ እንሆ ንኽትዛረበሉን ንኽትገልጾን ብዘሕፍር ኩነታት: ምስ ሓደ ኣብ ከቢድ ናይ ሽምግልና ዕድመ ዝርከቡ ፓትርያርክ፥ክቃለሱ ይውዕሉን ይሓድሩን ኣለዉ። ብግዲ ተጋግየ’የ ኢልኩም ፈርሙ ብምባል ድማ’ዮም፥ ከጨንቑዎም ዝውዕሉን ዝሓድሩንዘለዉ። ከምኡ ክብሉ ዝኽእሉ እንተዝኾኑ ነይሮም እሞ፥ ንልዕሊ 11-ዓመት ኣብ መቑሕ ኣትዮም፥ ክጸንሑ ዘግብር ምኽንያትኣይምነበሮምን። ስለዚ ሕዝቢ-ተዋሕዶ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ፥ ኣብቲ ንግሆ ዝቘሙሉ ዕላማ ደው ኢሎም ከም-ዘለዉ’ዩ ዝኣምን።ካብዚ ወጻኢ ተዓሪቖምዶ ፈሪሞምዶ ዝብል ምድንጋር፥ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶን ሕዝቢ ተዋሕዶን ይቕበሉዎ’ዮም ዝበሃልኣይኮነን።
እቲ ክኸውን ዝግብኦ ቅኑዕ መስመር፥ ብፁዕ ወቅዱስ ኣቡነ-ሺኖዳ፥ ኣብ 1998 ዓ/ም (2006) ተዛሪቦሞ’ዮም። እቲ ጉዳይ ኣብ ግሉጽመጋባእያ፥ እታ ታሪኻዊትን ዓባይን ግብጻዊት ቤተ-ክርስቲያን’ውን ኣብ ዘላቶ’ዩ፥ ቀሪቡ ክውሰን ዝኽእል ዝነበረ። ኣብዛ መድረኽ’ዚኣክቐርቡ ስለ-ዘሕፍሮም ግና፥ ካብ 11-ዓመት ንላዕሊ ኣብ ቤት-ማእሰርቲ ኣእትዮም፥ ከሳቕዩዎም ይርከቡ ንዘለዉ ፓትርያርክ“…ተጋግየ’የኢልኩም ፈርሙ…” ብምባል፥ ዕረፍቲ መዓልትን ድቃስ ለይትን ከሊኦሞም ይርከቡ ኣለዉ።
ንሳቶም እቶም ሰብ-ፖለቲካ ክርድኡዎ ዘለዎም ግና። ጉዳይ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ተወዲኡ ማለት፥ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶተወዲኡ ማለት ከም-ዘይኮነ፥ ክርድኡዎ ዝደልዩ ኣይመስሉን ዘለዉ። ከመይሲ ጉዳይ ፓትርያርክ-እንጦንዮስ ኣብ 1998 ዓ/ም (2006) ዝጀመረ ክኸውን ከሎ: እታ ዓባይ ቅድስቲ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ፥ ኣብ ትሕቲ ምቁጽጻር ፖለቲካ ዝኣተወት ግና ኣብ 1983ዓ/ም (1991) እያ። ስለዚ ዋናን ቀዳማይን ሕዝቢ ተዋሕዶ ዝሓቶ “…እቲ ኣብ ዝባን ቤተ-ክርስቲያን ጽዒንኩሞ ዘሎኹም ናይ ፖለቲካ ኣርዑትኣውርዱዎ። ወይ ድማ ኢድኩም ካብ ቤተ-ክርስቲያን ኣውጽኡ…” ምባል ከም-ዝኾነ፥ ኣነጺርና ክንነግሮም እዋኑ ሕጂ’ዩ።
ብዝተረፈ በቲ “…እቶም ፓትርያርክ ፈሪሞም ወይ ተዓሪቖም…” እናተባህለ፥ ዝንገር ዘሎ ናይ ምድንጋር ቃላት፥ ሕጂ ከም ሕጂ ክዕሾዝኽእል ኣሎ ኣይንብልን። ከመይሲ ንቕሓት ሕዝቢ-ተዋሕዶ፥ ኣብቲ ቅድሚ 26-ዓመት ዝነበሮ ኣይኮነን ዝርከብ ዘሎ። ሎሚእግዚኣብሔር ይኽበር-! ይመስገን-! ብዙሓት ሰብ ዲግሪ ዉልደ-ክህነት ኣብ ዘፍረናሉ ህሞት ኢና ንርከብ ዘሎና። ስለዚ ከኣ ኢና ትማሊክንብሎ ንኽእል ዘይነበርና፥ ሎሚ ኣብ ኣደባባይ ወጺእና ዓው ኢልና “-ይኣክል-!!-” ክንብል ትብዓት ረኺብና ዘሎና። እዚ ግና እቶም ሰብ-ፖለቲካ፥ ክሰምዑዎ ወይ ክርድኡዎ ዝደልዩ መሲሎም ኣይረኣዩን ዘለዉ።
ብዝኾነ እቶም ሰብ-ፖለቲካ፥ ካብቲ ቀርቂሩ ሒዙዎም ዘሎ ባዕላቶም ዝፈጠሩዎ ጸገም ክወጹ ዝደልዩ እንተደኣ ኮይኖም: እቲ ክኸዱዎዝግብኦም መንገዲ ግልጺ’ዩ። ንሱ ድማ ኢዶም ተሓጺቦም ካብ ጉዳይ ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ ክወጹ ጥራይ’ዩ። እቲ ኩሉ ብመንገዲበዓል ናይዝጊ ክፍሉን, ደራጎን ኃይለ-መለኮትን, ዮፍታሔ ዲሜጥሮስን, ኣባ-ሉቃስ ኣቢልካ ክግበር ዝጸንሐ ምትእትታው፥ ከፍርዮዝኸኣለ ነገር የልቦን። የግዳስ ውግዘትን, ኩነኔን, ተነጽሎን ከስዕብ ጥራይ’ዩ ዝተራእየ። ሕጂ ድማ በዚ መንገዲ’ዚ ቀጺልካ ክኸይድ’የምባል፥ ለባማት ዝመርጹዎ ምርጫ ከም-ዘይኮነ ጥራይ ኢና ክንነግሮም ንኽእል።
ብዝተረፈ ከምቲ እቶም ዉሉደ-ክህነትና “-ንነግር ወኢንዘብጥ-” ዝብሉዎ። ቤተ-ክርስቲያን ተዋሕዶ’ውን “…ትጋገዩ ስለ-ዘሎኹምጌጋኹም ኣርሙ’ያ…” ክትብሎም ትኽእል እምበር፥ ብረት ዓጢቓ ኣብ ቅድሚኦም ደው ኢላ ክትጸንሖም ትኽእል ኣይኮነትን።ክትምርቕን ክትረግምን ግና ትኽእል’ያ። ንሳ ግና ክትምርቕ እምበር ክትረግም እትደሊ ኣይኮነትን። እምበኣር ከምቲ “-ኣቅረብኩ ለከማየ ወእሳተ፥ ደይ እዴከ ሃበ ዘፈቀድከ-” ተባሂሉ ዘሎ። እቲ ምርጫ ንዓታቶም ነቶም ሰብ ፖለቲካ ዝምልከት’ዩ። መንገዲ ዕርቅንሰላምን ክመርጹ ድማ፥ ጸሎት ቤተ-ክርስቲያን-ተዋሕዶ እዩ።
ስብሓት ለእግዚኣብሔር ልዑል፥ ወለወላዲቱ ድንግል፥ ወለ-መስቀሉ ክቡር-!!!
ካህን ተክለ-ማርያም ምርካ-ጽዮን
ሃገረ-ስብከት ኤውሮጳ ጀርመን


text:
ንሶም ኣብ መአከቢ ኣዳራሽ ኣፍሪቃ ኣብ ዘስምዕዎ ቃል፣ኣብ ቶክዮ ምስ መራሕቲ ኣፍሪቃ ኣብ ዝተራኸቡሉ እዋን፣ንኣህጉረ ኣፍሪቃ ክሪኣ‘የ ኢሎም ብመሰረት ዝኣተውዎ ቃል ከምዝመፁን ቃሎም ከምዘየዕበሩን ጠቂሶም።
ጃፓን ንኣፍሪቃ ትልግሶ ደገፍ ኣጠናኺራ ከምትቅፅል‘ውን ገሊፆም ቀ/ሚ ሺንዞ ኣቤ።ኣብ‘ዘን ዝመፃ ሓሙሽተ ዓመታት ሃገሮም ንኣፍሪቃ ክልተ ቢልዮን ዶላር ከምትህብ‘ውን ሓቢሮም።
ኣፍሪቃውያን ኣብ ጃፓን ዝማሃርሉ ፕሮግራም ከምዘሎ ዘዘኻኸሩ እቶም ቀ/ሚ፣ኣብ‘ዚ እዋን‘ዚ ኣብ ፅቡቅ ደረጃ‘ዩ ዝርከብ ኢሎም ሺንዞ ኣቤ።
ድሕሪ ካልኣይ ውግእ ዓለም ንጃፓን ካብ ድሕረት ዘናገፋ ፕሮግራም ካይዘን ኣብ ኣፍሪቃ‘ውን ይረብሕ ከምዘሎን፣ኣብ ትግባረ’ቲ ፕሮግራም ኩባንያታት ጃፓን ወሳኒ ተራ ኣለወን ኢሎም ብቱርጁማን ኣብ ዘቅረብዎ መደረ።
”ናብ ኣፍሪቃ ዝኣትዋ ኩባንያታት ጃፓን ንፕሮግራም ካይዘን ከይሰነቃ ከምዘይመፃ ኩላትኩም ክትርዱኡልና ንደሊ ኢና” ኢሎም።
ኣንፈት ጉዕዞ ምዕባለ ጃፓን ንቀልቢ ኣሙሁራት ኣፍሪቃ ይስሕብ ከምዝፀንሐ ዝገለፁ ቀ/ሚ ኢትዮዽያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ‘ዮም።ደራሲ ከበደ ሚካኤል ንዘዳለውዋን ”ጃፓን ብከመይ ማዕበለት?“ ንትብል መፅሓፉን‘ውን ጠቂሶም።
“ኣብ ሞንጎ ትምህርቲን ህንፀት ኢንዱስትሪን ጃፓን ዘሎ ፅኑዕ ምትእስሳር፣ ንቀልቢ ሙሁራት ኣፍሪቃ ማሪኹ‘ዩ።ካብ ሞንጎና በዚ ስነ-ሓሳብ‘ዚ ዝተማረኸ ሙሁር ዶ/ር ከበደ ሚካኤል‘ዮም” ኢሎም ንሶም።
ቀ/ሚ ኢንሶ ኣቤ፣ጃፓን ነቲ ኣብ ደቡብ ሱዳን ዝተፈጥረ ህውከት ንምድቃስ ክንዲ ዝካኣላ ከምትፅዕርን ንጊዚኡ ንሰብኣዊ ሓገዝ ዝውዕል 25 ሚልዮን ዶላር ከምዝሃበትን ኣብ መደረኦም ጠቂሶም።
ምስ ቀ/ሚ ሃይለማርያም ደሳለኝ ኣብ ዘካየድዎ ልዝብ ድማ፣ኣዲስ ኣበባን ቶክዮን ብቀጥታዊ በረራ ንምርኻብ ተሰማሚዕና‘ለና ኢሎም።
ኢንሶ ኣቤ ትማሊ ምስ ቤተ-ሰብ ኣትሌት ኣበበ ቢቂላ ተራኺቦም።ኣበበ በቂላ ኣብ ቶክዮ ኣብ ዝተዓወተሉ እዋን ንዝተላዕለ ፎቶግራፍ‘ውን ህያብ ተቀቢሎም።ሽዑ ወዲ ዓሰርተ ዓመት ከምዝነበሩ ዝጠቀሱ ኢንዞ ኣቤ፣ነቲ ኣበበ ዝተዓወተሉ ውድድር ከምዝተኸታተሉን ሎሚ ብኣድናቆት ከምዝዝክርዎን ጠቂሶም።
ንኣበበ በቂላ ምሒር ኣድናቆት ስለዝሓደረኒ፣ናይ ሽዑ ኣዕርኽተይ ኣበበ እናበሉ የላግፁለይ ነይሮም‘ውን ኢሎም መራሒ ጃፓን ኢንሶ ኣቤ።ቀ/ሚ ሺንሶ ኣቤ መገሻ ኢትዮዽያ ፈፂሞም ሎሚ ተበጊሶም‘ለው።


text:
ካብ ዝሓዙዎም ጭርሖታት ዝተኣሰሩ መራሕትና ይፈትሑ፣መንግስቲ ኣብ ጉዳይ ሃይማኖት ጣልቃ ኣይእተው፣ሕገመንግስቲ ይከበር ዝብሉ ይርከብዎም።
ኣብዚ ኣብ ዋሽንተን ዲሲ ሎሚ ዓርቢ ብኣማእቲ ዝቑፀሩ ሰልፈኛታት ኣብ ፊት ንፊት ቤተ መንግስቲ ዋይት ሃውስ ተቓውምኦም ክገልፁ ኣርፊዶም።ነቲ ሰልፊ ዘዋደዶ ናይ ዋሽንግተን ዲሲ ናይ ሙስሊም ’’ድምፅና ይሰማዕ’’ ምዃኑ ናይቲ ምንቅስቓስ ሓላፊ ኮሚንኬሽንን ሚዲያን ኣቶ ሰይድ ኣውድራሕማን ሓቢሮም።
ካብ ዋሽንግተን ዲሲ እየ ዝበሉ ኣብቲ ሰልፊ ዝተረኸቡ መሓመድ ዑመር ዝተብሃሉ ሰልፈኛ ዕልማን ትፅቢትን እቲ ሰልፊ ‘’መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዚ ኹነታት ብሰላማዊ መንገዲ መፍትሒ ፈጢሩ ንዞም ተኣሰሮም ዘለው መራሕትና ፈቲሑ ናብ ዝነበርዎ ንኽመልሶም መራሕትና ዘይኮኑ ሰባት ድማ ካብ ቦቱኦም ከውርዶም ኢና ትምኒትናን ድልየትናን’’።
ንሕና ኣሸበርቲ ኣይኮናን ኢሎም ኣቶ መሓመድ ዑመር።
‘’ድምፅና ይሰማዕ’’ ኣብ ትሕቲ ዝብል ናይ ሓባር ጭርሖ ዝንቀሳቐሱ ኢትዮጵያዊያን ሙስሊማት ኣብ ዋሽንግተን ዲሲ፣ኣብ ናይ ደቡብ ኣፍሪካ ከተማ ጆሃንስበርግ፣ኣብዚ ኣብ ከተማ ሲያትል፣ኣብ ካናዳ ቶሮንቶ ተኻይዶም ወይ ኣብ ምክያድ ከምዝርከቡን ፅባሕ ድማ ኣብ ኣውስትራሊያ ከምዝካየድን ኣዳለውቲ ገሊፆምልና።


text:
ኢትዮጵያ ዝተቀበለቶ ቀጥታዊ ኢንቨስትመንት ወፃኢ ኣብ’ዘን ዝሓለፋ 5 ዓመታት ብዕፅፊ ምውሳኹ ሓደ መንግስታዊ በዓል ስልጣን ገሊፆም።
ኣማኻሪ ቁጠባ ቀ/ሚ ኮይኖም ዝሰርሑ ዶ/ር ኣርከበ ዕቁባይ ኣብ’ዘን ዝሓለፈ 12 ዓመታት ኢኮኖሚ ኢትዮጵያ ብድርብ ኣሃዝ ከምዝዓበየ'ውን ጠቂሶም።
‘መደብ ምዕባለን ትራንስፎርመሽንን ክጅመር ከሎ መጠን ቀጥታዊ ኢንቨስትመንት ወፃኢ ናብ ኢትዮጵያ ኣስታት 600 ሚልዮን ዶላር ነይሩ።ሎሚ 1.5 ቢልዮን ዶላር በፂሑ’ሎ።መልኽዕ’ቲ ኢንቨስትመንት ዓይነታዊ ለውጢ ገይሩ ኣብ ማኑፋክቸሪንግ ኣድሂቡ ይርከብ’ ኢሎም ዶ/ር ኣርከበ።
እዚ ከምዚ’ሉ ከሎ ኣብ ዝማዕበላን ከምቱርክን ዝኣምሰላ ሃገራት ንሰራሕተኛታት ዝዋሃብ ደሞዝን ካልኦት ክፍሊታትን እናከበረ ስለዝመፀ ከምኢትዮጵያ ዝበላ ሃገራት ኣፍሪቃ ተረባሕቲ ከምዝኾና፣ ኢትዮጵያ ኣብ ሃዋሳ ሓድሽ ፓርክ ኢንዱስትሪ ኣብ ምህናፅ ከምትርከብን ገሊፆም። ብዘይካ’ዚ ብቀ/ሚ ዝምራሕ ኮምሽን ኢንቨስትመንት ከምዝቆመ ሓቢሮም።
ሚስተር ካቶ ሂሮሺማ፣ሓላፊ ትካል ሓገዝ ስግር ባሕሪ ጃፓን ብወገኖም፣ ሃገሮም ነቲ ኣቛሪፃቶ ዝነበረት ልቃሕ ንምቕፃል፣ኣብ ኢትዮጵያ ለባምን ህዱእን ፖሊሲ ማክሮ-ኢኮኖሚ ስለዘሎ፣ክልቲኤን ሃገራት ክዘራረባሉ ዝግባእ ይመስለኒ ኢሎም።
ኣብ ዋዕላ ጃፓንን ኣፍሪቃን፣ከም’ቲ ቅድሚ 20ን 30ን ዓመታት፣ ሓየልቲ ወይ ሃብታማት ሃገራት ንድኻ ሃገራት ኣንፈት ምዕባለ እዚ’ዩ ኢሎም ክውስናሎምን ክእዝዙወንን ኣይግባእን ዝብል ምርድዳእ ከምዝሓዙ’ውን ተገሊፁ።


text:
ጸረ ሰላም ዝኾነ ዓሻ ህዝቢ የለን!!
ጸረ ሰላም ዝኾነ ዓሻ ህዝቢ የለን!!
ህዝቢ ናይ ብዙሕ መዳያዊ ፍሉይነታት ዝርዝር ዘጠቃልል እኩብ ወይ ሕብረት ናይ ወልቀ-ሰባት ኢዩ። እቲ ናይ ህዝቢ ዝጭበጥን ዝረአን ኩሉ መዳያዊ ማሕበራዊ ኣቃውማ ንባዕሉ ህዝቢ ሰላማዊ ምዃኑ ዘብርህ ድሙቅ ምስክርነት ኢዩ። ስለዚ ህዝቢ ብኹሉ መምዘኒታቱ ናይ ሰላም ምልክት ደኣምበር ጸረ ሰላም ኣይኮነን። ኣብ መንጎ ህዝቢ ግን ኣዚዮም ውሑዳት ጸረ-ሰላም ዝኾኑ ዓያሹ ባእታታት ኣለዉ ኢዮም። እዞም ጸረ- ሰላም ባእታታት ኣብ ህዝቢ ዝበዘሐ ዓቀን እንተዝውንኑ እቲ መግለጺ ሰላም ዝኾነ ከም ህዝቢ ዝግለጽ ሰብኣዊ መንነት ኣይምነበረን። ምናልባት ክረአ ይከኣልዩ እንተተባህለውን ልክዕ ከም ናይ ኣራዊት ሂወት ምኾነ። ከም ውጽኢቱ ኸኣ ኣብዛ ፕላይነትና ምድሪ ኩሉ ፍጡር ወዲ-ሰብ ዝሰማማዓሉ ናይ ሰብኣውነት ዝበሃል ክብሪ ሎሚ ኣይመሃለወን። ሰብኣዊ ናይ መንነት ክብርታት ወዲ ሰብ በቶም ንሕና ኢና ደረኽቲ ምዕባሌ ኢሎም ብዝጀሃሩ ናይ ሓሶት ፍላስፋታት ኣረመን መለኽቲ ዝረጋገጹ ዘይኮኑስ ብውጽኢት ሓያል ጸዓት ህዝቢ ዝምዝገቡ ኣስተዋጽኦታት ኢዮም። ምስርሕ ስለዝኾኑ ኸኣ ንውሱን ግዜ ይጉተቱን ይዕቀፉን እምበር ኣይጠኡን ኢዮም። እቶም ዕንቅፋታት ዘጋጥሙሉ መድረኽ ከኣ ንዓመጽ ዝውክሉ ባእታታት ብዝተፈላለየ ናይ ዘቤታውን ግዳማውን ውዲታት ንኣዕንቲ ደቂ ሰባት ብዝደፍን ፕሮፓጋንዳዊ ጸሊም ምደያይቦ ኣብ ናይ ህዝቢ ስልጣን ሓዂሮም ወሰንቲ ዝኾኑሉ እዋን ኢዩ።
ቅድሚ ዓመትን መንፈቅን ኣብ ኢትዮጽያ ንዝያዳ ለውጥን ምዕባሌን ዝጠልብ ናይ ህዝቢ ናዕቢ ተላዒሉ። ከም ውጽኢቱ ኣብይ ኣሕመድ ቀ/ም/ ኢትዮጽያ ኮይኑ ተሸሙ። እቲ ኣብይ ኣሕመድ ዝተሸለመሉ ህዝባዊ ናዕቢ ናይ ውግእን ህልቂትን ጠለብ ኣይነበረን። ብኡ መጠን ኣብይ ኣሕመድ ምስ ድሌታት ህዝቢ ክመሳሰል ገለ ካብቲ ኣብ ናይ ፈለማ ምግለጺኡ ንኤትራውያን ኣብዝምከት ጉዳይ ዝበሎ “ነዚ ህልውን መጻእን ወለዶታት ውግእን ህልቂትን ኣይከውርስን ኢየ ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጽያን ሰላም ከርጋጽ ኢየ” ኢሉ ገሊጹ። ይኹን እምበር ሓቀኛ ባህርያትን መንፈስን ወድ-ሰብ ተሓቢኡ ኣይነብርን ኢዩ። ስለዝኾነ ኸኣ ሓቀኛ ባህርያቱን መደባቱን ገንፊሉ ክወጽእ ግድነት ኮነ። ከም ውጽኢቱ ምስ ሃገራት ኣዕራብ ብቀጥታ ብባቡኤል መንደብን ዝዊዝ ካናልን ከኣ ምስ ካልኦት ናይ ዓለምና ሃገራት ዘራኽብ ናይ ፈጣሪ ትዕድልቲ ባሕሪ ኣሎና ክብል ኣብቲ መደመር ዝብል መጽሓፉ ኣስፈረ። ዘገርም ኢዩ!!! ከምቶም ዝሓለፉ ናይ ሃይለስላሴን መንግስቱን ገዛእቲ ስርዓታት ” መግዛእቲ ዩ ፈላሊዩና እምበር ሓደ ህዝቢ ኢና ቅድሚ 3000 ዓመት ኤርትራ ትበሃል ሃገር ኣይነበረትን ንመሬት ኤርትራ ዘጠቃለለት ኢትዮጽያ ጥራሕ ኢያ ነራ ህዝቢ ኤርትራ ኢትዮጽያዊ ኢየ ኢሉ ባዕሉ መሪጹ…….ወዘተ ዝዓይነቱ ምኽንያታት ኳ ኣየቅረበን ኣብኣ ኸላ ብጥሪኣ ዩ ዱብ ኣቢሉዋ። ከምዚ ዓይነት ናይ ዓያሹ ዓሻ መራሒ ብተዛማዲ እሞኸኣ ኣብዚ ዘመን ዚ ዋላ ዋላ በፍጹም ኣብ ታሪኽ ገዛእቲ ኢትዮጽያውን ኣይተራእየን። ከም በዓል ተኣምራት ነገራ ዝኣመሰሉ ዘይስቆሮም ጋዜጠኛታት ኢና በሃልቲ ሰዓብቲ ዓሻ ዓያሹውን ኣይተሳእኑን ልዕሊ ኩሉ ዓሻ ኸኣ እምበኣር ኣብቲ ንሶም ግኣጉድዎ ህርድግ ዝብሉ ዘለዉ ሓዊ ክስሕን ዝኽእል ኢዩ።
ዓሻ መራሒ ዘይበትከለን ሃገራት ኣለዋ የን። ብሕልፊ ኸኣ ሃገራት ኣፍሪቃ ንህዝቢ ኢትዮጽያን ነቲ ኣብይ ኣሕመድ ተወጢሕሉ ዝርከብ ናይ ህዝቢ ናይ ስልጣ ቦታን ዘለኒ ኣኽብሮትን ግን ይገልጽ። ህዝቢ ኢትዮጽያ ናይ ውግእ ምርጫ ይቃወሞ ከምዘሎውን ይስማዕ ኣሎ። ክልቲኡ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጽያን ሓደ ናይቲ ካልእ ሉኡላውነት ኣኽቢሩ ንጸጋታቶም ኣብ ናይ ሓባር ዕቤትን ህንጸትን ክግልገለሉን ኣብ ሓቀኛ ሰላምን ፍቅርን ክነብሩን ክሰርሑ ኣለዎም።
ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ረጊጻ እትህነጽ ኢትዮጽያ በፍጹም የላን።
ኣቡ ያረድ


text:
መንእሰይ ኤርትራ ንባዕልኻ ከም መንነት ክውን ግበር!!
መንእሰይ ኤርትራ ንባዕልኻ ከም መንነት ክውን ግበር!!
መንእሰይ እቲ ኣገዳሲ ናይ ለውጢ ዳይናሚካዊ ሓይሊ ክፋል ሕብረተ-ሰብ ኢዩ። ኣብ ሂወቱ ኩሉ መዳያዊ ለውጢ ክርኢ ዝህንጠ ንጭቆናን ዓመጽን ዝነጽግ ናይ ሓሳብን ጉልበትን ዓቅሚ ይውንን። ኣተሓሳስባ መንእሰይ ኣብ ቅድሚኡ ንዝርእዮ በደል ግፍዒ መግዛእቲ ጥልመት ትምክሕቲ ብቀጥታ ዘይቅበል ብንጹህ ሓዲሽ ባህርን መንፈስን ዝልለ ኢዩ። እዚ ዝኾነሉ ምኽንያት ንተፈጥራዊ ክውንነት ኩሉ ሳዕ ብኣወንታ ትጽቢት ስለዘንብረሉን ሕማቅ ክርኢ ክሰምዕ ከሎ ድማ ካብ ንቅድሚት ዘማዕድዎ ሓያል ሃረርትኡ ወጻኢ ስለዝኾነ ኢዩ። ከም ውጽኢቱ ኸኣ ዩ መንእሰይ ወትሩ ደላይ ለውጥን ናይ ኣወንታዊ ምዕባለ ቀንዲ ረቛሕን ተባሂሉ ዝግለጽ። ቛንቛ መንእሰይ ካብ ምዝራብ ንላዕሊ ብግብሪ ምስራሕ ኢዩ። ስለዚ ኸኣ ዩ ካብ ማንም ንላዕሊ ነብሰ-ምትእምማንን ተወፋይነትን ዝውንን። ኣብ ሕሉፍ ህያውነት ብዘይምንባሩን ቅድሚኡ ጸሓይ ርኢዩ ንዝጸኖሖ ወለዶ ናይ ምኽባር መንፈስ ስለዘሕድርን ግን ከከም ቲ ዘውረሶ ጸኒሕ ትውልዲ እንተስ ብኣሉታ ወይ ብኣወንታ ክጽሎ ተኽእሎታት ኣሎ። ብሰንኪ ዛ ናይ ሓንቲ ባህርያዊት ክፍቲ ሕጽረት ኸኣ ዩ ተመኩሮ ይጎድሎ ዝበሃልን ንዝተፈላልዩ ብከላታት ዝሳጣሕን እምበር ካልእ ኣበር ዝበሃል በፍጹም የብሉን። መለኽቲ ገዛእቲ ስርዓታት ልዕሊ ኩሉ ከም ሕሱም ዘስግኦምን ዝፍሮሖምን ክፋል ሕብረተ- ሰብ መንእሰይ ኢዩ። መብዛሕትኡ ኣስተዋጽኦታት ሂወት ወዲ ወዲ ሰብውን ኣብ ዕድመ ንእስነት ዩ ዝረጋገጽ።
ታሪኽ ምዕባለ ደቂ-ሰባት ከም ዝሕብሮ ዝኾነ ሕብረተ-ሰብ ንባዕሉ ዝልለየሉ ኩሉ መዳያዊ ክብርታት ኣለዎ። ገለ ውሑድ ኣብነታት ንምጥቃስ ድማ ኣብ መንነቱን ሃገራውነቱን ከም ህዝብን ሃገርን ኣብ ዘፍልጦ ጂኦግራፊካዊ ክልን ስነ-ኣእሙራዊ ኣተሓሳስባን ሓባራዊ ተሪር ዕግበት ይውንን። ነዚ ሓባራዊ ዕግበት ዝውንነሉ ብሃገር ንዝፍለጥ ዝዓዘዘ ክውንነት ብከመይ ኣብ ሂወቱ ከም ዝግልገለሉ ወትሩ ብዝሕደስ ናይ ሓሳብን ስራሕን ማሕበራዊ ፖሊቲካዊ ምስ ካልኦት ኣብ ዝህልዎ ዝምድናታት (ዲፕሎማሲ) ኤኮኖምያዊ ባህላዊ……ወዘተ ኮታ ኩሉ መዳያዊ ክብርታት የጥሪ። በዚ መዳያት ዚ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝንበር ሚዛን ምስቲ ኩሉ ብሰንሰለታውያን ገዛእቲ ክሓልፎ ዝጸነሐ ሂወት ፈለማ ኣብ ባዕሉ ቀጺሉ ምስ ከባቢኡ ዝሰማማዕን ዝመሳሰልን ኣወንታዊ ክብርታት ጸኒሕዎ እንተተባህለ ኩሉ ዝፈልጦ ሓቂ ኢዩ። ገለ ካብ ኣገደስቲ ዝርዝር ክብርታት ህዝቢ ኤርትራ ከኣ ኣብ ባዕሉን ምስ ከባቢኡን ብፍቅርን ስኒትን ናይ ምንባር ክብርታት ዝጸኖሖ ሰላማዊ ህዝቢ ከም ምዃኑ ሕሉፍ ናይ ቅድሚ ዘመነ ህግደፍ ታሪኹ ዝምስክረሉ ሓቂ ኢዩ። ሎሚ እዚ ብሂል ዚ ዘይወሓጠሎም እንተስ ካብ ዘይፍላጥ ወይ ዘይመደይ ኢሎም ዝብገሱ ንኤርትራውነት ዘሰይጥኑ ቦታውያን ዞናውያን ኣህጉራዉያን ጎሊሆም ዝረኣዩ ጥርጡራት ክልታት ኣለዉ። ቀደም ኤትራዊ ወለዶ ኣብ ኣብ ብኩራት ናይ ባዕሉ መንግስቲ ኣብ ትሕቲ ዝተፈላለዩ ተኸታተልቲ ጨፍጨፍቲ ናይ ምሕረትን ሰላምን ስልጣኔ ዘየስፍኑ ዘይምህሩ ስርዓታት እናተገዝአ ከሎ ኳ ኣብ ዘይቃደውሉ ሁመት “ዝባን ሕጊ እንዳባ ዝባን ኣሕዋት ካብ ድሕረይ ከይትተርፍ እወሓስ ኣግብእ ገዚተካ ኣሎኹ” ተባሃሂሎም ፍልልያቶም ብሰላም ይፈትሑን የመሓድሩን ነሮም። ከምቲ ኣበየ ኩርንዓት ዓለም ዝረአ ሃይማኖታዊ ዓለታዊ ወይ ናይ ካልእ ምኽንያታት ምቅትታል ኣብ መንጎ ህዝቢ ኤርትራ ይኹን ምስ ጎረባብቲ ኣህዛብ ኣይነበረን። ገለ ውሑድ ዝተራእየውን ወረርቲ ንቀጻልነት ግዝኣቶም መቃቂልካ ግዛእ ካብ ዝብል ዘሳውርዎ ኢዩ ነሩ እምበር ካብ ዘይሰላማዊ ባህርን መለለይን ኤርትራውነት ዝነቅል ኣይነበረን።
ህዝቢ ኤርትራ ኣንጻር ኢትዮጽያዊ መግዛእቲ ብረታዊ ገድሉ ድሕሪ ምእዋጁ ኣብ መንጎ ፖሊቲካውያን ውድባቱ ዝተራእየ ምጽላማትን ምቅንጻላትን ናይ ኲናት ሕድሕድ ተረኽቦውን እንተኾነ ዋላ ኳ ገለ ኤርትራዊ መምዘኒታትን መለለዪታትን ፈጺሙ ኣይነበሮን እንተዘይተባህለ ሎሚ ኣጸቢቁ ተነጺሩ ከምዘርከብ ከምቲ ናይ ድሕሪ ካልኣይ ኲናት ዓለም ጠፋጢፎም ጠፋጢፎም ባሕሪ ዘለዋ እስትራተጂካዊት መሓዛ ልዕሊ ሓያላን ሃገራት ዓለምና ዝኾነት ዓባይ ኢትዮጽያ ንምምስራት ዝተፈተነ ህዝቢ ኤርትራ ግን ኣይፋሉን ሃገርን መንነትን ኢየ ኢሉ ስለዝመከተ ዳግም ዝቀጸለ ንኤርትራውነት ንምጥፋእ ዝሰዓበ ኣዚዩ ሓደገኛ ውዲት ውን ነርዎ ኢዩ። ስለዝኾነ ከኣ ዩ ኤርትራዊ ኣብ ናይ ነንሕድሕዱ ናይ ምቅትታል ኲናት ውዒሉ ገሪምዎ እንታይ ኢና ዀና ደቂ ሓንቲ ኤርትራዊት ማህጸን ንቀታተል ዘሎና እምበርዶ ንሕና ኢና እናበለ ዝጭነቅን ዝድንጾን ዝነበረ። ብርግጽ ከኣ ሓያል ብኹሉ መዳያት ዝተጠናነገ ንኤርትራዊ ክብርታት ዕላማ ዝገበረ ካብቲ እዋን ቲ ኣብ ዝተናወሐ ንናይ ሎሚ መድረኽ ንሰንሰለት ወለዶ ኤርትራ ንምብታኽ ዝተሰርሐ ዘሕዝንን ዘጨንቅን ተመኩሮ ኢዩ ነሩ።
ድሕሪ ነጻነት መሬትን ልኡላውነትን ሃገረ ኤርትራን ኤርትራዊ ከም ኩሉ ማሕበረ-ሰብ ዓለም ኣብታ መጻኢት ኤርትራ እናበለ ዝስወኣላ ዝነበረ ሃገሩ ኣብ ባዕሉን ምስ ከባቢኡን ኣብ ሰላምን ምዕባለን ኣብ ናይ ሕድሕድ ምክብባርን ክነብር ዩ ይምነ ነሩ። ይኹን እምበር ንሕና ዝበልናዮም ረጊጾም ከም ድላዮም ክኸዱ ኣይፋሉን ዝበሉ ቅርሕንቶም ካብ ዝሓለፈ ክፍለ-ዘመን ንእስታት 70 ዓመታት ዝደኰኑ ሰብ ርኹስ መንፈስን ኣምሰሉታት ልኡኻቶን ንሳልይ መዋእል ሸርሕታቶም ቀጺሎም።
ናይ ሃገራዊ ሓርነታዊ ብረታዊ ቃልሲ ቁስሊ ህዝቢ ኤርትራ ከይሓወየ ኸኣ ኣቃልቡኡ ብመስኰት ንምህውታት ብ1993 ዓ-ም ኣብ ጋሽ ባርካ ኣብ ዔሽንኪት ዝተባህለ ቦታ ሱዳን ደቂ ሞሮኮ ዝርከብዎ ግብረሽበራዊ ኣሃዱ ብምልኣኽ ኣብ ልዕሊ ሰራዊት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ መጥቃዕቲ ኣካይዶም ዝብል ዘሰንብድ መግለጺ ተኣዊጁ። ከም ውጽኢቱ ዕጡቅት ሰራዊት ደቡብ ሱዳን (SPLA) ተዓዲሙ ምስቲ ከፊኡና ከሎ ጽላል ዝኮነና ሓው ህዝቢ ሱዳን ኣብ ቶጋን ኣቡገንል ሓፊር ዓጊግ ቶከር…..ወዘተ ናይ ምድማይ ውግኣት ተኻዪዱ።
ካብቲ ግዜቲ ጀሚሩ መንእሰይ ኤርትራ ንለውጥን ምዕባለን ከየማዕደወ ኣብ ዘይውዳእ ሻቅሎት ዝነብረሉ መደበር ታዕሊም ሳዋ ተመስሪቱ ምስ ኩለን ጎረባብቲ ሃገራት የመን ጅቡቲ ኢትዮጽያ ኲናት ተሳዊሩ ሃገር ኣብ ሓደጋ ከላ ፍትሓዊ ስርዓት ኣይከኣልን ተባሂሉ እቲ ዝተራእየ ተራኢዩ ዝተረኽበ ኸኣ ተፈጺሙ።
ክቡራት ኤርትራውያን መንእሰያት ደቅና
ድሕሪ ነጻነት ኤርትራ ብቀጥታ ኣብ ትምህርቲ ዕዮ ህንጸት ሃገር ክትዋፈሩ እሞ ዝለዓለ ደረጃ ትምህርቲ ብምርግጋጽ ክትነግዱ ክትውንኑ ክትወልዱ ክትዝምዱ ክትድሰቱ ኮታ ኩሉ ናይ ምቾት ሂወት ከተስተማቅሩ ዩ ዝግበኣካ ነሩ።
ከዳዕ ኢሰያስን ጉጅሊኡን መንእሰይ ሰላም እንተረኺብካ ብዛዕባ መሰላካ ክትሓቶ ከም እትክእል እሞ ዝዓግተካ ሓይሊ ከምዘይብሎም ስለዝፈልጥ ዩ ነቲ ኩሉ ናይ ምጥፋእካ ሸርሕታት ዝኣጉዱልካ። ብሰሪ ዚ ገለ ገለ ኣካልካ ዝኾኑ መንእሰያት ኣያታትና ተቃሊሶም እንታይ ረኺቦም ክብሉ ይስምዑ ዮም። እዚ ግን ግጉይ ተረዶኦ ዩ። ኤርትራውያን ስለዝተቃለስና ኣይኮናን ኣብዚ ናይ ሎሚ ሽግር ወዲቅና። የግዳስ ሓድነት ስለዘየረጋገጽና ካብ ነዊሕ እዋን ጸላኢ ህዝቢ ኤርትራ ንዝኾነ ኢሰያስ ኣንጊህና ስለዘይተቆጻጸርናን ዘይፈለጥናን ኢና ናብዚ ናይ ሎሚ ሓደጋ ወዲቅና።
ሕጅውን ንከዳዕ ኢሰያስ ጀግና እናበሉ ዝቅጽሉ ብምህላዎም ዮም ገና ንህዝብናን ሃገርናን ዝኸውን ብቁዕ ፍታሕ ከየረጋገጽና ኣብ ጸገም ንቅጽል ዘለና። ጅግንነት ብጭካነ ተታዂስካ ብብረት ሰብ ምቅታል ብድፍረት ንኣሸሓት ዜጋታት ምእሳር ከይሰጋእካ ርኹስ ውሳኔታት ምውሳን ማለት ኣይኮነንን። ሽፍታውን ንትሕዝቶ ካልኦት ንምዝማት ሂወት ንምጽናት ብጭካኔ ይዋጋእ ብድፍረት ይውስን ይቀትል ኢዩ። ጅግና ግን ኣይኮነን።
ጅግንነት ምእንቲ ፍትሕን ሓቀኛን ዕላማ ህዝብኻ ኣብ ኲናት ሂወትካ ኣወፊኻ ምውጋእ ክኸውን ከሎ ብካልእ ሸነኽውን ኣብ ኲናት ዘይህልወሉ ሰላም ምእንቲ ፍትሓውን ሓቀኛን ጉዳይ ህዝብኻ ዓው ኢልካ ምጥባቕ ማለት ኢዩ።
ኣሕዋቱ ዝቀትል ዝኣስር ደቁ ንስደት ዘሳጥሕ ንሉኡላውነት ህዝቡን ሃገሩን ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእቱ ጀግና ኣብይ ተራኢዩን ተሰሚዑን ይፈልጥ?ጀጋኑ ሓሊፎም ኢዮም። ከዳዕ ኢሰያስ ዓይኒ ዘንቑር ካብ ጽላሎቱ ከይተረፈ ሰጊኡ ቀደመኒ ብማለት ዝቀትል ሕማቅ ጸላኢ እንበር ጀግና ኣይኮነን።
ከዳዕ ኢሰያስ ንዓኻ ንመንእሰይ ከም ናይ ለውጢ ሓይሊ መጠን ከም እስሓይታ ፈሪሑኳ ዩ ከይደቀሰ ዝተፈላለዩ ውዲታት ፍሒሱ በታቲኑኳ።ጎረባብትኻ መንእሰያት ሱዳን ኢትዮጽያ ብከመይ ንሃገሮም ብኣወንታ ይቅሩ ኣለዉ ረአዮም።
ሎሚ ከዳዕ ኢሰያስ ከቢድ ዋጋ ክትከፍል ዝሓተካ ኣይኮነን። ሓድነትካ ኣረጋጊጽካ ዒሒህ ምስ እትብሎ ዝብርግግ ብዋጋ ጀጋኑ ኣባሓጎታትካ ኣቦታትካ ኣያታትካ ዝተጠፍጠፈ ናይ ሓሶት መካኒካዊ ስረሓት ዝኾነ ጸላኢ ኢዩ። ብሃይማኖት ኣውራጃ ቛንቛ ጾታ ዓሌት ሕሉፍ ታሪኽ ውድባት ኣብ ፍልልይ ምንባር መግለጺኻን መለለዪኻን ኣይኮነን። ናትካ ሓዲሽ ታሪኽ ብምስራሕ ንባዕልኻ ክውን ግበር!!
ኣቡ ያረድ


text:
ኣሜሪካ ሓገዝ ምቁራፃ ኣብ ኣፍሪቃ ምስፍሕፋሕ ቫይረስኮሮና ንምክልኻል ንዝካየድ ፃዕሪታት ዝጎድእ እዩ ክብል ውድብ ጥዕና ዓለም ስግኣቱ ገሊፁ።
ሓደ ላዕለዋይ ብዓል ስልጣን ውድብ ጥዕና ዓለምፕረዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ንውድብ ጥዕና ዓለም ዝውሃበ ገንዘብ ደው ንምባል ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝወሰዱዎ ስጉምቲ ኣፍሪቃ ንቫይረስ ኮሮና ንምምካት ትገብሮ ዘላ ፃዕሪ ጥራሕ ዘይኮነስ ከም ኣብ ዓሶን ኤችኣይቪ(ኤዲስን ) ዝኣመሰሉ ሕማማት ናይ ምክልኻል ተኽሎኣ ዘስእን እዩ ኢሎም ።
ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣሜሪካ ካብ ናይቲ ውድብ ናይ 2020-2021 ሓፈሻዊ 4.8 ቢሊዮን ዶላር 400 ሚእቲ ሚሊዮን ዶላር ክትልግስ ቃል ኣትያ ነይራ።
እዚ ናይ ሎሚ ዓመት መፅብዓ መብዛሕቲኡ ዝተወሃበ እንተኾነ እውን ምቁራፅ ሓገዝ ገንዘብ ኣሜሪካ ማህሰይቱ ዝጅመር ዝቕፅል ኣብ ዓመት 2021 እዩ።
ኣብ ኣፍሪቃ ሓላፊ ፕርግራም ህፁፅ ስራሓት ማይክል ያኦ ንድምጺ ኣሜሪካ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ንቴክኒካዊ ሓገዛትን ካልኦት ሕማማትን ዝግበሩ ምንቅስቓስ ካብ ውድብ ጥዕና ዓለም ብዝርከብ በጀት ስለዝስራሕ ምቁራፅ በጀት ነዞም ምንቅስቓሳትከምዝጎድኦ ገሊፆም።
ኣብ ስራሕቲ ኮቪድ 19 ንዝዋፈሩ ሰራሕተኛታት ዝውሃብ ኮንትራት ብምቁራፅ ሰራሕተኛታት ከምዝንከዩን አቲ ኣጠቓላሊ ምንቅስቓስ ከምዝህሰን ወሲኾም ገሊፆም።
ንሶም ወሲኾም ውድብ ጥዕና ዓለም ነቲ ለበዳ ግብረመልሲ ኣብ ምሃብ ዘንጊዑ'ዩ ንዝብል ነፂጎምዎ ኣለው።እቲ ለበዳ ኣብ ዝጀመረሉ ሓደ ጥሪ ዓለምለኸ ክኢላታት ናብ ዊሃን ከምዝተልኣኹ ይሕብሩ።
ውድብ ጥዕና ዓለም ምስ ናይ ሕቡራት ሃገራት ትካላት ብምትሕብባር መሰረታዊ ዝኾኑ ቀረባት ናውትን መከላኸሊን ብኣዲስ ኣበባ ኣቢሎም ንኣፍሪቃ ምቕራብ ጀሚቃ።
ንሰበስልጣን ጥዕና ካልእ ስግኣት ኮይኑ ዘሎ ቅልውላው ኮቪድ-19 ኣብ ልዕሊ ካልኦት ሕማማት ዝህልዎ ተፅዕኖ እዩ። ብመሰረት ውድብ ጥዕና ዓለም ጊኒ፣ኢትዮጵያ፣ደቡብ ሱዳንን ቻድን ካብ መጋቢት ክሳብ ሰነ ብወፍሪ ዝካየድ ተታሒዙ ዝነበረ ክታበት ሕማም ኣልሚስት ድሮ ጠጠው ኣቢለንኦ ኣለዋ።


text:
Radio Erena: 13 May 2018
ዕጡቓት ሓይልታት ሑቲ ናይ የመን፣ ኣብ ልዕሊ ሰለስተ የመናውያን ናይ ሞት ፍርዲ ከምዝበየኑ ኣጃንስ ፍራን ፕረስ ንማዕከን ዜና ሳባ ብምጥቃስ ሓቢሩ።
ክልተ ካብቶም ንሞት ዝተፈርዱ የመናውያን፣ ናይ ስዑዲ ዓረብ ስለያ ኔሮም ዝብል ክሲ ከምዝቐረበሎም እንከሎ እቲ ሳልሳዮም ኣባል ኣልቃዒዳ ኔሩ ዝብል ክሲ ከምዝቐረበሉ እቲ ሓበሬታ ብተወሳኺ የመልክት።
እዞም ንሞት ዝተፈርዱ ሰለስተ የመናውያን፣ ጠበቓ ከምዝቖመሎም ይኹን ግቡእ ናይ ፍርዲ መስርሕ ተገይሩሎም ዝተዋህበ ዝኾነ ሓበሬታ የለን።
ብካልእ ወገን ናይቲ ኣብ ስደት ዝርከብ መንግስቲ የመን ወተሃደራት ንዞባ ዋዚያት ምሉእ ብምሉእ ከምዝተቖጻጸሩዋ ጋልፍ ኒውስ ካብታ ሃገር ሓቢሩ።
ኣብቲ ንሓያሎ መዓልታት ዝቐጸለ ኲናት ኣብ መንጎ ሑቲን ሰራዊት መንግስትን፣ እቲ ብኢራን ከምዝድገፍ ዝንገረሉ ሑቲ፣ ንሓያሎ ድፋዓቱ ገዲፉ ከምዝወጸ እቲ ሓበሬታ የመልክት።
ኲናት ሓድሕድ የመን ልዕሊ 10 ሽሕ የመንዋውያን ክቐዝፍ እንከሎ፣ ልዕሊ 54 ሽሕ ከኣ ኣቑሲሉ ከምዘሎ ጸብጻባት እታ ሃገር የመልክቱ።
=======================


text:
ክልቲኦም መራሕቲ ምስ ናይ ሕቡራት መንግስታት ናይ ሶሪያ ልኡኽ ላክዳር ብራሂሚ ሎማዕንቲ ዓርቢ ኣብ ጄኔቭ ተራኺቦም ኣለው።ናይ ሶሪያ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ኣብ ትሕቲ ዓለምለኸ ቁፅፅር ብምውዓለ ናይ ዩናይትድ ስቴትስ ወታደራዊ መጥቓዕቲ ዝውገደሉ ኣገባብ ብሩሲያ ብዛዕባ ዝቐረበ ትልሚ ተዘራሪቦም።ኬሪ ምስ ዋና ፀሓፊ ሕቡራት መንስግስታት ባን ኪ-ሙን ተራኺቦም ኣለው።
ኬሪ ኣብዝሃብዎ መግለፂ ንሶምን ላቭሮቭን ኣብ ሶሪያ መሰጋገሪ መንግስቲ ንምምስራት ኩሎም ይዋግኡ ዘለው ሓይልታት ናብ ኮንፈረንስ ንምምፃእ ‘’ቤት ዕዮ’’ ዝበልዎ ንምስራሕ ተሰማሚዕና ኢሎም።‘’ክልቴና ቤት ዕዮና ብምስራሕ ሓፈሻዊ ጉብኤ ሕቡራት መንግስታት ኣብ ዝካየደሉ እዋን ከባቢ 28 መስከረም ኣብ ኒው ዮርክ ንምርኻብ ተሰማሚዕና ኣለና።’’ኢሎም።
ላቭሮቭ ብወገኖም ኣብ ናይ ሶሪያ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ኣወንታዊ ምዕባለ ምህላው ንፖለቲካዊ ስግግር መንገዲ ዝኸፍት እዩ ኢሎም።
ሶሪያ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ንዝእግድ ዓለምለኸ ስምምዕ ተቐቢለ ኣለኹ ምስበለት እንተኾነ ግን ብዛዕባ ኬሚካላዊ ኣፅዋር ዝርዝር ሓበሬታ ንምሃብ ሓደ ወርሒ የድልየኒ እዩ ኢላ’ላ።


text:
ብምኽንያት መበል 20 ዓመት ናጽነት ኤርትራ፡ ንሕቶታት ደሞክራሲ ዝምልከት ምስ ቪኦኤ ቃለ-መጠይቕ ዝገበረ ምንስተር ዜና ኤርትራ ኣቶ ዓሊ ዓብዱ፡ ህዝቢ ብዘይ ዓሌትን ቀቢላን ተሳንዩ ዝነብረሉ ባይታ-ምክብባር ምፍጣር፡ ብእኡ ኣቢልካ ድማ ፖለቲካዊ ርግኣት ምኹስኳስ፡ ኣምር ደሞክራሲ ኤርትራ`ዩ ኢሉ።
ህዝቢ ኤርትራ ሎሚ ድሕሪ 20 ዓመት ናጽነት፡ ኣብ መድመጺ ሳጹን ቀሪቡ ፖሊቲካዊ መራሕቱ ዝመርጸሉ መድረኽ ኣይረኸበን ተባሂሉ ይንቀፍ ንዝብል ሕቶ ክምልስ ከሎ፡ “መድመጺ ሳጹን ኮይኑ ጸኒሑ ቅንይ ኢሉ ናይ ሬሳ ሳጹን ዝቕየር፡ ምስ ኽውንነትና ዘየሳኒ፡ ካብ ካልእ ተኾብዩ ዝግበር ተዋስኦታት፡ ኣብ ብዙሓት ሃገራት ንርእዮ ስለዘለና፡ ብዝኾነ ኣደናጋሪ ስብከት ተታሊልና፡ ነቲ ኣብ ካልኦት ሃገራት ዘየለ ልዑል ሃገራዊ ስኒትን ሓድነትን ክንገድፍ ፍቓደኛታት ኣይኮናን” ኢሉ።
ስለምንታይ`ዩ ኣብ ኤርትራ ዝኾነ ዓይነት ናይ ውልቂ ጋዜጣታት ዘየለዋ? ንዝብል ሕቶ ክምልስ ከሎ ድማ፡ ኣብ ዝኾነ ዓለም ዘለዋ ሚድያታት`ውን ብመን ከምዝምወላን ንየናይ ዛዕባ ኸምዘገልግላን ሓደ ብሓደ እንተፈቲሽናየን ናጻ ኸምዘይኮና ንምርዳእ ዘጸግም ኣይኮነን ኢሉ። እኳ ድኣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ሚድያ ብልጭኡ መንግስቲ ወይ ውልቂ ዝውንኖ ዘይኮነ ህዝቢ ዝዋንኡ ንምዕባለ ህዝቢ ዝሰርሕ ልምዓታዊ ሚድያ ኣለና ኢሉ።


text:
ሸይላ ኪቱሪት ነቲ ሪፖርት ዘቅረባ፣ኣብ ጎረባብቲ ኤርትራ ምስ ዝነብሩ ስደተኛታት ድሕሪ ምዝርራበን ካብ ጎረባባቲ ሃገራት ሓበሬታ ድሕሪ ምእካበንን‘ዩ።
ኣብ‘ቲ ሪፖርት ዝተጠቅሱ ከበድቲ ግህሰት መሰላት፣ቅትለት፣ኣስገዳድ መስወርቲ፣ኣሲርካ ምስ ካልእ ሰብ ንከይራኸቡ ምግባር፣ብዘይ ትእዛዝ ቤት ፍርዲ ምእሳር፣ምስቃይ፣ካብ ሰብኣዊነት ወፃኢ ዝኾነ ኣተሓሕዛ እሱራትን ካልኦትን ዝሓቆፈ‘ዩ።
ሸይላ ኪቱሪት፣ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ዝማሓየሸሉ ኣገባብ‘ውን ንኤርትራን ንማሕበረ-ሰብ ዓለምን ሓቢረን‘ለዋ።
እተን መርማሪት ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ሕ/ሃ፣ናብ ኤርትራ ኣትየን ብዓይነን ክሪኣ ንዘቅረበኦ ሕቶ ብኤርትራ ከምዝተነፀገ ገሊፀን‘የን።ቅድሚ ሎሚ ምስ ቪኦኤ ቃለ-ምልልስ ዘካየዱ ሰበ-ስልጣን ኤርትራ ግና፣እተን መርማሪት፣ንዝተዳለወ ሪፖርት ስለዘቅርባ፣ናብ ኤርትራ ምእታወን ትርጉም የብሉን ከምዝበሉ ዝዝከር‘ዩ።


text:
"መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ውግእ ናይ ትግራይ ተሳቲፉ ጥራሕ ዘይኮነ ከበድቲ መግሃስታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ እቶም ኣብ ትግራይ ዕቁባ ዝሓተቱ ኤርትራዊያን’ውን ፈጺሙ" ክብል ናብ ኮምሽን ቤት ምኽሪ ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ዝቀረበ ሪፖርት ከሲሱ።
ፍሉይ ራፖርተር ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ መሓመድ ዓብደልሳለም ባቢከር፣ ዋላ’ውን ቅድሚ ኣርባዕተ ዓመታት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ እገዳ ኣብ ዘንበረት ጉጅለ ኣባል እንተነበሩ፣ ነቲ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ይነጥፍሉ ዘለው ስራሕ ሓድሽ እዮም።
ነዚ ሓላፍነት’ዚ ካብ ዝርከቡ ካብ ወርሒ ሕዳር ጀሚሩ ኣብ ዘሎ ጊዜ ኣብ ዘቅረብዎ ፈላማይ ሪፖርቶም ግና "ውቅዒት" ኣየዕረፉን። ብዛዕባ’ቲ ኣብ ውሽጢ ግዛኣቱን ኣብ ስግር ዶብን ከበድቲ መግሃስቲ ሰብኣዊ መሰላት ብዛዕባ ዝፍጽም ዘሎ መንግስቲ ግና ሕማቅ ሪፖርት ኣቅሪቦም እዮም። መሓመድ ባቢከር ከምዚ ኢሎም "ኩነታት ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ምምሕያሾም ዝሕብሩ ወይ ንምምሕያሽ ዝተወሰዱ ስዳሮታት ንምህላዎም ዝሕብሩ ምልክታት የለውን። ብተወሳኺ፣ ኤርትራ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላት ስግር ዶብ ወሲዳቶ ኣላ። ኣብ ትግራይ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ግህሰት ሰብኣዊ መሰላት ፈጺማ ኣላ።"
ባቢከር ኣብ ዘቅረብዎ ሪፖርት ወትሃደራት ኤርትራ ኣብ ትግራይ አብ ልዕሊ ሰላማዊያን ሰባት ብፍላጥ መጥቃዕቲ ከምዝፈጸሙ፣ ብጅምላ ከምዝቀተሉ፣ ብጾታ ከምዘነወሩን ከምዘጥቅዑን ዝሕብሩ ክስታት ከምዝበጽሖም ጠቂሶም። ሚስተር ባቢከር ወሲኾም "ወትሃደራት ኤርትራ፣ ንኤርትራዊያን ስደተኛታትን ሓተቲ ዕቁባን ከምዝጨወዩን ከምዝሰወርዎምን" ሓቢሮም።
ወትሃደራት ኤርትራ፣ ነቶም ኣብ ትግራይ ተደኹነን ዝነበራን ንልዕሊ 25 ሽሕ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ኣዕቁበን ዝነበራ መዓስከራት ስደተኛታት ሕጻጽን ሽመልባን ኣዕንዮምወን ዝብል ሪፖርት ኣዝዩ ከምዘሻቀሎም ባቢከር ጠቂሶም፣ "ሰበ ስልጣን ኤርትራ ሰራዊቶም ካብ ትግራይ ንከውጽኡ፣ ሃለዋት እቶም ዝተሰወሩ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ሓበሬታ ንክህብን ዝተታሓዙ ኤርትራዊያን ስደተኛታት ንክፈትሕ ይጽውዕ ኣለኹ።"
ንውሽጣዊ ኩነታት ኤርትራ ኣመልኪቶም ሚስተር ባቢከር ኣብ ዘቅረብዎ ሪፖርት ክጠቅስዎ ዝኽእሉ እንኮ ኣዎንታዊ ምዕባለ፣ ብዘይ ፍርዲ ገሊኦም ንልዕሊ 20 ዓመታት ተኣሲሮም ዝነበሩ ልዕሊ ሓደ ሚእቲ ኣመንቲ ምስልምና፣ ኦርቶዶክስን መሰኻኽር የሆዋን ምፍተሖም እዩ ኢሎም።
መንግስቲ ኤርትራ ንኩሎም እቶም ኣብ ትሕቲ ሰብኣዊነት ዘይብሉን ሃለዋቶም ኣብ ዘይተፈለጠን ኩነታት ፖለቲካዊን ሕልናዊን እሱራት ንክፈትሖም ተማሕጺኖም።
ንሪፖርት ፍሉይ ራፖርተር ባቢከር ግብረ መልሲ ዝሃቡ ኣምባሳደር ተስፋማርያም ገራህቱ፣ ንህላወ ወትሃደራት ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ኣመልኪቶም ዝጠቀስዎ ነገር የለን። አምባሳደር ተስፋማርያም ነቲ ሪፖርት ብምንጻግ፣ ፖለቲካ ኮይኑ ኢሎምዎ። ንስልጣን እቶም ፍሉይ ራፖርተር ኣብ ትሕቲ ሕቶ ኣእትዮሞ፣ እቲ ቤት ምኽሪ ንስራሕ’ቶም ፍሉይ ራፖርተር ከቋርጾ’ውን ሓቲቶም ።


text:
ካብ መንጎ`ቶም ዝሞቱ ብዙሓት ቆልዑትን ደቀ ኣንስትዮን`ዮም። ሰበ-ስልጣን ብዛዕባ ጠንቂ `ቲ ሓደጋ ዝቐርብ ሕቶ ንጎኒ ይገድፍዎ`ለዉ።
ከንቲባ ዲሪባ ኩማ፡ ምምሕዳሮም ተወሳኺ ህይወት ንኸይጠፍእ ንሰባት ኣብ ምሕጋዝ ኣተኩሩ ከምዘሎ ይገልጹ።
ኣብ ከባቢ`ቲ እንዳ ጎሓፍ፡ መንበሪ ሰሪሓ ትነብር ወርቅነሽ ትብሃል ዜጋ፡ ንመንግስቲ ኣብ መስርሕ ምድሓን ዝሑል ምላሽ ብምሃቡ ትነቅፍ። ናተይ ከባቢ መንግስቲ`ውን ኣይፈሓረለይን-ባዕለይ ገንዘብ ከፊለ`የ ኣፍሒረዮ ትብል።
ሚንስትር ኮምኒኬሽን ኢትዮጵያ ነገሪ ለንጮ፡ በቲ ገና ብሕጂ ዝጻረ ሓደጋ ዝተጎድኡ ሰባት ንምድሓን መንግስቲ ዝከኣሎ ጻዕሪ የካይድ ኣሎ ክብሉ ንድምጺ ኣሜሪካ ቋንቋ ኣምሓርኛ ገሊጾም።
ብርክት ዝበሉ ካብ`ቲ ሓደጋ ዝደሓኑ ሰባት፡ ነቲ እንዳ ጎሓፍ ዘነቓነቖ መንግስቲ`ዩ ብዝብል ንመንግስቲ ተሓታቲ ይገብሩ። ካልኦት ድማ ኣብ`ትሕቲ`ቲ ኸባቢ እንዳ ጎሓፍ ዝስራሕ ዘሎ ህንጸት`ዩ ነቲ ጉሓፍ ክሃምም ጌርዎ ይብሉ።
መበገሲ`ቲ ሓደጋ ብናይ ውሽጥን ወጻእን ሰብ-ሞያ ከምዝጻረ ከንቲባ`ታ ከተማ ኣፍሊጡ`ሎ።
ብኻልእ ወገን፡ መንግስቲ 323 ዝኾኑ ሰባት ካብ ከባቢ እንዳ ጎሓፍ ናብ ውሑስ ቦታ ከምዘልገሶም ኣፍሊጡ`ሎ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ኣብ ኣዋሳ ኣብ ዝተኻየደ ህዝባዊ መድረኽ፡ ምኽትል ኣቦ-መንበር ዓረና ኣቶ ጎይትኦም ጸጋይ “ኣብ`ዚ ቐረባ ኣብ ትግራይ ዝልዓሉ ዘለዉ ኩናትን ምግንጻልን ዝብሉ ነገራት ንህዝቢ ክልል ትግራይ ዝጠቕሙ ኣይኮኑን፡ ትግራይ ካብ ኢትዮጵያ ተፈልያ ዝነበረትሉ ዘመን ርኢናን ሰሚዕናን ኣይንፈልጥን” ኢሎም። “ኢትዮጵያውያን ከም ዝተፈናቐሉን ከምዝተጎድኡን እናተፈልጠ፡ ክልል ትግራይ ጥራይ ከምዝተጠቕዐት ጌርካ ምቕራብ፡ ኣቐዲሞም ካብ ኩናት ክርብሑ ዝጸንሑን ሕጂ`ውን ካብኡ ከትርፉ ዝደልዩን ጉጅለታት ሕጂ`ውን ኩናትን ምግንጻልን ይእውጁ ኣለዉ”።
ኣብቲ ናይ ኣዋሳ ህዝባዊ መድረኽ ምስ ዓረና ብሓባር ዝቐረቡ ኣቦ መንበር ፈደራላዊ ኮንግረስ ኦሮሞ ፕሮፈሰር መረራ ጉዲና ብወገኖም፡ እታ ሃገር ኣትያቶ ካብ ዘላ ፖለቲካዊ መንቀራቕሮ ንምውጻእ፡ ቅድሚ ምርጫ፡ ቀዳማይ ሚንስትር ሃገራዊ ምርድዳእን ስምምዕን ከምዝፍጠር ክገብር ኣለዎ ኢሎም።


text:
ዕቝባ ምሕታት
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 13 8 2018
ናይ ዕቕባ ሕቶካ ናብ ሓደ ካብቶም ናይ ኣሃዱታት ምልክታ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ከተእትዎ ኣሎካ። ኣሃዱታት ምልክታ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣብ ዮተቦርይ፡ ማልሞን ስቶኮልምን ኣለዉ።
ብዘይ ወለዶም ናብ ሽወደን ዝመጹ ቈልዑ፡ ኣብ ቡደን፡ ኖርሾፒንግ፡ ሱንድስቫል፡ ኡመኦ፡ ኡፕሳላን ኦረብሩን ዕቝባ ክሓቱ እውን ይኽእሉ እዮም።
ነፍስ ወከፍ ሓታቲ ዕቝባ ብውልቂ ክምርመር ኣለዎ። እዚ፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ኣብ ሽወደን ነቲ ናትካ ዕቝባ መሕተቲካ ምኽንያት ብፍላይ ይምርምር ማለት እዩ።
ዕቝባ ክትሓትት ከለኻ ነዚ ዝስዕብ ክትገብር ኣሎካ፡
- ንኣብነት ብዛዕባ ስምካ፡ ዜግነትን ስድራኻን ሕቶ ዘሎዎም ቅጥዒታት ምምላእ።
- መን ምኳንካ ንኸተርኢ ፓስፖርት ወይ ካልኦት ናይ መንነት ሰነዳት ምእታው።
- ክትሰኣል።
- ኣሰር ኢድካ ምግዳፍ። እቲ ኣሰር ኢድ፡ ኣብ ካልእ ሃገር ኣብ ኤውሮጳ ዕቝባ ሓቲትካ እንተ ኾንካ፡ ወይ ፍቃድ ወይ ኣብ ካልእ ሃገር ኣብ ኤውሮጳ ንኽትነብር ክልከላ እንተ ኣለካ ኾይኑ ንምርኣይ ይጠቅም።
- መን ምኳንካ ንብዓል መዚ ኢሚግራሽን ንገሮም። ንኣብነት ስለ ምንታይ ንሃገርካ ከም ዝገደፍካን ከመይ ጌርካ ናብ ሽወደን ከም ዝተጓዓዝካን ንምንጋር ካብ ሓደ ኣስተርጓሚ ሓገዝ ክትረክብ ኢኻ።
- ናይ ባዕልኻ ገንዘብ እንተ ዘይብልካ ኾንካ ቍጠባዊ ሓገዝ ምምልካት። ሓደ ካርድ ባንክን ብዛዕባ ኣየኖት ቍጠባዊ ሓገዝ ክትሓትት ከም ትኽእልን ሓበሬታ ትረክብ።
- ብዛዕባ መስርሕ ዕቝባ ሓበሬታ ርኸብ። እቲ ቀጻሊ ስጕምቲ እንታይ ምኳኑን እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካን።
- ብዛዕባ ተግባራውያን ኣርእስትታት ሓበሬታ ርኸብ። ንኣብነት ናይ መንበሪን ሕክምናን ከምኡ'ውን ቤት ትምህርቲ ንቈልዑን ዘሎካ መሰል።
-
ምልክታኻ ምስ ኣእተኻ
ድሕሪ ናይ ዕቝባ ምልክታኻ ምእታውካ ሓደ ቅብሊት ክወሃበካ እዩ። እዚ ዕቝባ ሓቲትካ ከም ዘሎኻ መረጋገጺ እዩ።
ሓደ ተሓዝ ጕዳይ ኣብ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነቲ ናይ ዕቝባ ሕቶካ ክርእዮ እዩ። እቲ ተሓዝ ጕዳይ ነቲ ዝነገርካዮን ምድላይ ኣሰር ኢድካ እንታይ ከም ዘርኣየን ይርእዮ። ድሕሪኡ እቲ ተሓዝ ጕዳይ እቲ ናትካ ምልክታ ክሳብ ክንደይ ክምርመር ከም ዘሎዎ ይውስን።
እቲ ተሓዝ ጕዳይ የድልየካ እዩ ኢሉ እንተ ገምጊሙ ሓደ ሕጋዊ ተሓጋጋዚ ክወሃበካ ይኽእል እዩ። ሓደ ሕጋዊ ተሓጋጋዚ፡ ኣብ ምልክታ ዕቝባኻ ክሕግዘካ ዝኽእል ክኢላ ሕጊ ወይ ጠበቓ እዩ።
ኣብ እቲ ምልክታኻ ገለ ነገር እንተ ጐዲሉ እቲ ተሓዝ ጕዳይ ምሳኻ ርክብ ክገብር እዩ። እዚ ንኣብነት እቲ ናይ ዕቝባ ምልክታኻ ከተእትዎ ከለኻ ሓደ ሓደ ሰነዳት መንነት እንተ ዘይገዲፍካ ኾንካ ክኸውን ይኽእል እዩ።
-
ነዊሕ ግዜ ትጽቢት
ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነዊሕ ተርታ ክህልዎ ይኽእል እዩ። ንስኻ ድማ ናብቲ ብዛዕባ ዕቕባኻ ዚግበረልካ ምርመራ ክሳዕ ትመጽእ ነዊሕ ግዜ ክወስድ ይኽእል እዩ። እቲ ናይ ትጽቢት ግዜ ካብ ሰብ ናብ ሰብ ዝተፈላለየ ንውሓት ክህልዎ ይኽእል እዩ። ኵሎም ናይ ዕቝባ ምርመራታት ዝተፈላለዩ እዮም። ስለዚ ንኽትምርምሮም ድማ ዝተፈላለየ ግዜ ይወስዱ።
ምርመራ ዕቝባ ንምግባር ትመጻሉ ተርታ ምስ ኣኸለ፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ሓደ ደብዳበ ናባኻ ይልእኩ። ኣብቲ ደብዳቤ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ተሓዝ ጕዳይ መዓስን ኣበይን ከም ትረኽቦም ሰፊሩ ኣሎ።
ደብዳበ ክሰዱልካ ኸሎዉ ምእንቲ ኣድራሻኻ ክህልዎም፡ እንተ ግዒዝካ ንብዓል መዚ ኢሚግረሽን ክትሕብሮም ኣገዳሲ እዩ።
-
ምርመራ ዕቝባ
ሓደ ምርመራ ዕቝባ፡ ንስኻ መን ምኳንካን ስለ ምንታይ ካብ ሃገርካ ከም ዝወጻእካን ትነግረሉ ዝርርብ እዩ። ከምኡ'ውን ናብ ሃገርካ ክትምለስ እንተ ተገዲድካ እንታይ ከጋጥመኒ ይኽእል ኢልካ ከም ትኣምን ክትነግር ኢኻ።
እቲ ናይ ዕቝባ ምርመራ ኣብ ዝግበረሉ እዋን ናይ ግድን ሓቂ ክትዛረብ ኣሎካ። ኵሉ ዕቝባ መሕተቲኻ ምኽንያት ንኽትነግር ሓላፍነት ዘሎካ ንስኻ ኢኻ። ንናይ ዕቝባ መሕተቲካ ምኽንያት ኣገዳስነት ዘሎዎ ነገር ክትገድፍ ኣይፍቀደካን እዩ። ሓቂ እንተ ዘይተዛሪብካ ወይ ነቲ ዝነገርካዮ እንተ ለዊጥካ፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነቲ ናይ ዕቝባ ሕቶኻ ዝገብሮ ውሳነ ክጸልዎ ይኽእል እዩ። ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ክርእዮ ትደሊ ተወሳኺ ጭብጢ እንተ ኣለካ ኾይኑ ናብቲ ምርመራ ሒዝካዮ ክትመጽእ ኣሎካ።
ድሕሪ እቲ ናይ ዕቝባ ምርመራ ምግባሩን ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ናቱ ውሳነ ምውሳኑን፡ እቲ ናይ ዕቝባ ሕቶኻ ክቕበል ወይ ክንጸግ ምዃኑ ሓደ ውሳነ ይወሃበካ።
-
ምርመራ ምስ ቈልዑት
ናይ ሓደ ቈልዓ ምኽንያት ዕቝባ ብውልቂ ደረጃ ክርአ ኣሎዎ። ሓደ ቈልዓ ካብቲ ወለዱ ዘሎዎም ፍልይ ዝበለ ምኽንያት ዕቝባ ክህልዎ ይኽእል እዩ።
ምስ ወለዱ ብሓባር ዕቝባ ዝሓትት ቈልዓ፡ ወለዱ እንተ ኣፍቂዶም ነቲ ናይ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ተሓዝ ጕዳይ ክረኽቦ መሰል ኣሎዎ። ናይቲ ቈልዓ ምኽንያት ዕቝባ ኣብ ዝምርመረሉ እውን እቲ ተሓዝ ጕዳይ ነቲ ምርመራ ምስቲ ናይ ቈልዓ ዕድመ፡ ብስለትን ጥዕናን ከሰማምዖ ኣሎዎ።
ኣብ እዋን ምርመራ እቲ ቈልዓ ሓደ ዓቢ ሰብ ምስኡ ክህሉ መሰል ኣሎዎ። እዚ ወላዲ፡ ካልእ መጕዚ ወይ ሓደ ሕጋዊ ተሓጋጋዚ ክኸውን ይኽእል እዩ። ብዘይ ወላዲ ዝመጸ ቈልዓ ኣብ እዋን ምርመራ ኵሉ ግዜ ምስ ናቱ ሕጋዊ ኣላዪ ክህሉ መሰል ኣሎዎ።


text:
ባንክን ናይ ባንክ ሕሳብን
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 11 4 2019
ባንክ
ባንክ ምስዞም ዝስዕቡ ሰለስተ ነገራት ዝሰርሕ ትካል እዩ፣ ክፍሊት፣ ውህለላን፣ ልቃሕ ገንዘብን። ትሕቲ 18 ዓመት እንተኾንካ ገንዘብ ክትልቓሕ ኣይትኽልን ኢኻ ግና ዋሕስካ እንተኣፍቒዱ ከተዋህልልን ክትከፍልን ትኽእል ኢኻ። ዝበዝሕ ግዜ ዋሕስ ሓደ ትሕቲ ዕድመ ስድርኡ እዮም ። ንክተዋህልልን ክትከፍልን ባንክታት ዝተፈላለየ ኣገልግሎት ይእንግዳ ንኣብነት ባንክ ሕሳብ፣ ናይ ኢንተርነት ባንክን ቴለፎን ባንክን።
ሕሳብ ባንክ
ንውልቓዊ ቑጠባኻ ንምእላይ ናይ ባንክ ሕሳብ ክህልወካ ኣለዎ። እቲ ንስኻ ትደልዮ ሕሳብ ዝተፈላለየ ስም ክህልዎ ይኽእል እዩ፣ ንኣብነት ናይ ልቓሕ ሕሳብ፣ ናይ ምትሕልላፍ ሕሳብ፣ ውልቓዊ ሕሳብ፣ ወይ ክፍሊታዊ ሕሳብ። ሕሳብ እንታይ ስሙ ኣሎዎ ኣየገድስን እዩ። እቲ ዘገድስ ነዞም ዝስዕቡ ኣገልግሎታት ክትረክብ እዩ፣
- ከም ደሞዝን ቍጠባዊ ሓገዝን ኣብ ሕሳብ ምእታው
- ክፍሊታት ብምትሕልላፍ ባንክ፣ ባንክጂሮ(brevgiro)፣ ኣውቶጂሮ(autogiro)
- ምውጻእ ጥረ ገንዘብ
ንስኻ ከም ሓታቲ ዑቕባ ባንክ ሕሳብ ከመይ ጌርካ ተውጽእ
ንስኻ ሕድገት ፍቓድ ስራሕ(AT-UND) ዘሎካ ሓታቲ ዑቕባ፡ ናይ ባንክ ሕሳብን ባንክ ካርድን ከተውጽእ ትኽእል ኢኻ። ሕድገት ፍቓድ ስራሕ ኣብ ሽወደን ንክትሰርሕ ናይ ስራሕ ፍቓድ ከምዘየድልየካ ዘረጋግጽ ጭብጢ እዩ።
ኣብ ባንክ ዓሚል ቕድሚ ምኻንካን ከም ብዓል ባንክ ሕሳብን ባንክ ካርድን ዝኣመሰሉ ናይ ባንክ ኣገልግሎታት ቕድሚ ምጅማርካን እቲ ባንክ መንነትካ ክፈልጥ የድልዮ። ባንክ ገንዘብካ ካበይ ይመጽእ ከም ዘሎን ብኸመይ ኣገልግሎታት ባንክ ክትጥቐም ምኻንካን ክፈልጥ እውን የድልዮ እዩ። ስለዚ ኢኻ ቕድሚ ኣገልግሎታት ባንክ ምጅማርካ ገለ ገለ ሕቶታት እትሕተት። ንስኻ ከም ሓታቲ ዑቕባ ባንክ ንገለ ኣገልግሎታት ባንክ ጥራይ ክሓጽረካ ይኽእል እዩ።
ንሓታቲ ዕቕባ ብቐሊሉ ንምልላዮም፡ ብዓል መዚ ሚግራሽንን (Migrationsverket) ናይ ባንክ ማሕበርን (Bankföreningen) ፍሉይ ኣገባብ ኣቑሞም ኣሎዉ።
እዚ ኣገባብ እዚ ንስኻ ከም ሓታቲ ዑቕባ ባንክ ሕሳብ ንምኽፋት ኣልኤምአይ ካርድ (LMA-kort) ከተርኢ ኣለካ ማለት እዩ። ሕጋዊ ቕዳሕ ናይቲ ንብዓል መዚ ኢምግሬሽን ዝገደፍካሎም መረጋገጺ መንነት እውን ከተርኢ ከድልየካ እዩ። ሕጋዊ ቕዳሕ ማለት ምስ መበቖል (ተቐዳሒ) ሓደ ምኻኑ ዘርኢ ማሕተም ዘለዎ ማለት እዩ። ቐጺሉ ባንክ ነዚ ቕዳሕ ምስ መረጋገጺ መንነት ይሰማማዕ እንተኾይኑ ንምፍላጥ ንክፍሊ ሚግራሽን ይውከስ።


text:
ዝወደቐት ቦይንግ 737 MAX 8 ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ብሰንኪ ዘጋጠማ ናይ ቴክኒክ ፀገም ምዃኑ ዎል ስትሪት ጆርናል ዝተባህለ ፍሉጥ ጋዜጣ ኣሜሪካ ሎሚ ዓርቢ ፀብፂቡ።
እቲ ጋዜጣ ነዚ ዝበለ ካብ መብርሂ መባእታዊ ውጽኢት ናይቲ ምርመራ ዝተዋህበ ሓበሬታ ምዃኑ ንምንጭታት ብምጥቓስ ሓቢሩ’ሎ።
1 መጋቢት 2011 ዓ/ም ብዘጋጠመ ሓደጋ ምሕምሻሽ ነፋሪት መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብታ ነፋሪት ዝነበሩ ኩሎም 157 ሰባት ምሟቶም ይዝከር።
እቲ ሓደጋ ምሕምሻሽ ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ ኣብ ኢንዶኖዢያ 189 ሰባት ምስ ዝሞቱሉ ምውዳቕ ጀት 737 MAX 8 ተመሳሳሊ እዩ።
ምስዚ ብዝተኣሳሰረ ትማሊ ሓሙስ ስድራ በቲ ሓደጋ ህይወቱ ዝስኣነ ሩዋንዳዊ ኣብዚ ኣብ ኣሜሪካ ቤት ፍርዲ ፌደራል ኣብ ልዕሊ ኩባኒያ ቦይንግ ክሲ ጀሚሮም ኣለው። እቲ ክሲ ቦይንግ ን737 MAX 8 ክሰርሕ ከሎ ሸለልትነት ኔሩ ብዝብል’ዩ።


text:
አስተንትኖ ቃል አምላኽ የካቲት – 12.2018
አቦና አብ ሰማያት ትነብር . ……….
ሰላም ንዓኪ ኦ ማሪያም ……………
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
8.11-13
ፈሪሳውይን ናብ ኢየሱስ መጺ ኦም፥ ኪፍትንዎ ኢሎም፥ “ካብ ሰማይ ትእምርቲ አርእየና “ እናበሉ ኺከራኸርዎ ጀመሩ። ኢየሱስ ድማ ብመንፈሱ እናኅዘንዘነ፥ “ እዚ ወለዶ እዚ ንምንታይ እዩ ትእምርቲ ዚደሊ ዘሎ፧ ነዚ ወለዶ እዚ ትእምርቲ ከም ዘይወሃቦ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ” በለ። ኃዲግዎም ድማ ከም ብሓድሽ ናብ ጃልባ ደየበ፥ ናብ ማዕዶውን ተሳገረ።
- አስተንትኖ
አብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ፈሪሳውይና ንጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ሰማይ ምልክት ክሪእዩ ክሓትዎ ንርኢ። ከምቲ አብ ብሉይ ኪዳን እንረኽቦ እግዚአብሔር ንእስራኤላውያን አብ ምድረ በዳ ከምዝመገቦም ነንብብ። አብ ማርቆስ 8፡1-10 ዘሎውን ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንሾብተ እንጌራን ቁሩብ ዓሳን ባሪኹ ነርባዕተ ሽሕ ዝአኽሉ አሕዛብ ከምዝመገበ የዘንትወልና። ንሱ ንባዕሉ ናይ ሓድሽ ኪዳን ሙሴ ኮይኑ ከም ሓደ ምልክት ይቐርብ። ፈሪሳውይና ግና ነዚ ኩሉ ምልክትን ተአምራታትን ክርድእዎ አይክእሉን። ስለዚ ኢዮም ንክርስቶስ ካብ ሰማይ ምልክት ሃበና እናበሉ ክሓትዎ ክፍትንዎን ዝተረኽቡ። ንሕናውን አብ ክርስቲያናዊ ህይወትና ብዙሕ ግዜ ዝርአ ዝጭበጥ ምልክታት ንደሊ። ነቲ ብዙሕ ግዜ አምላኽና አብ ሕይወትና ዝገበሮ ተአምራታት ንርስዖ። አብ እምነትና ጎዶሎታት ኮይና ንርከብ፡ ልባትና ንዓጹ፡ በዚ ከአ ነቲ አብ ሕይወትና ዝመላለስ አምላክ ክንርእዮ የጸግመና። ክርስቶስ ፈሪሳውይያ ምርዳእ ምስ አበዩዎ ይሓዝን፡ ምኽኒያቱ ነቲ ኩሉ አብ ቅድሚ ዓይኖም ዝገበሮ ምልክታት ክርድእዎ ስለዘይከአሉ። ጎይታና ኢየሱስ ክርስቶስ እምበአር በዚ እናሓዘነ” “ነዚ ወለዶ እዚ ትእምርቲ ከም ዘይወሃቦ፥ ብሓቂ እብለኩም አሎኹ” እናበለ ነቲ ሕቶኦም ይምልሰሎም። ኃዲግዎም ድማ ከም ብሓድሽ ናብ ጃልባ ደየበ፥ ናብ ማዕዶውን ተሳገረ።
ዝኸበርኩም አኃዋትን አኃትን እምነት ከምቲ ጳውሎስ ናብ ዕብራውያን አብ መዕራፍ ፩፩፡፩ እንክጽሕፍ ዝምህረና “ ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከም እንረኽቦ ዚረጋግጽ፥ ነቲ ዘይርአ ነገር ከአ ከምዘሎ ዜረደእ እዩ። እምነት ነቲ እግዚአብሄር ዘተሰፈወካ ኩሉ ከምዝወነንካዮ ጌርካ ክትጎዓዝ ከለኻ ኢዩ። እምነትና እምበአር አብ ቃል አምላኽ ዝተመስረተ ኢዩ። ,ማለት አብቲ እግዚኣብሔር ብንብያት ከጺሉ ብሓዋርያት ዝተናገሮ ሓቅታት ተቐቢልካ ምኻል ማለት እዩ፣ እግዚኣብሔር ብሕያውነቱን ብድልየቱን ጥበቡን ተገልጸ: ኣብ መጠረሻ በቲ ሓደ ዘፍቅሮ ወዱ ተገልጸ – ነዚ ሓቂ ዘስተምሁሩና ተምህረና ቤተክርስቲያን ምቕባል ማለት እዩ። ንዕኡ ብኹሉ ልብካን ሓይልካን ኣእምሮኻን ምፍቃርን ምምላኽን ማለት እዩ።
እምበአር ካብዚ ናይ ሎሚ ቃል አምላኽ ተበጊስና ቀንዲ መልእኽቲ እምነት አብ ህልውና እግዚአብሄር አምላኽና ምንባርን ነቲ ምሥጢራዊ ህልውናኡ አብ ህይወትካ አሚንካ ብሕግታቱ ተመሪሕካ ምጉዓዝ ኢዩ፡ነቲ እግዚአብሄር ብኽርስቶስ ወዱ ዝገለጸልና ቃል ህይወት አሜን ኢልካ ምቅባል ኢዩ። እግዚአብሄር እምበአር ሎሚውን እንተኮነ አብ ህይወትና ብዙሕ ተአምራታት ይፍጽም አሎ። ምናልባት ነዚ ንኸይንርኢ ልባትን ንዓጹ ከይንህሉ። ምናልባት ነቲ ክርስቶስ ሎሚውን አብ መንጎና ተረኺቡ ብምስጢራቱ ዝፍጽሞም ዘሎ ተአምራታት ከም ፈሪሳውያን ዘይንርድኦም ከይንህሉ። ምልናልባት ካልእ ምልክታት ንጽበ ከይንህሉ። ዝለዚ በዚ ግዜ ጾም እዚ ብፍሉይ መገዲ ንእግዚአብሒር አምላኽና ብጾምን ጸሎትን ፍሉይ ጸጋ ንለምኖ፡፤ ዝርኢ ዝሰምዕ እምነት ሃበና ንበሎ።
ስብሓት ንአብን ንወልድን …………::
አባ ሓጎስ ተስፋጋቢር


text:
ጥበብ ኣብ ምፍጣር ጸገማት
ብሰንኪ ምትእትታው መንግስቲ ኤርትራ ዘተ ሰላም ኣቡጃ ኣብ መንጎ መንግስቲ ሱዳንን ተቓወምቱን ንኣስታት ሽዱሽተ ኣዋርሕ ጠጠው ኢሉ ድሕሪ ምጽንሑ ዝሓለፈ ዓርቡ ኣብ ኣቡጃ ተጀመሩ።ናይ መወዳእታ ክኸውን ትጽቢት ዝግበረሉ ዝነበር ዘተ ሰላም ኣቡጃ ኣብ ምጅማሩ ብሰንኪ ምትእትታው መንግስቲ ኤርትራ ንኽልተ መዓልቲ ተዘናቢሉ ድሕሪ ምጽናሕ ዳግማይ ጀሚሩ።ዘተ ሰላም ዝመርሕ ዘሎ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ሳልም ኣሕመድ ሳለም ኣቦ መንበር ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ ኣብ ዝነበረሉ ግዜ ነቲ ውድብን ንፕረስደንታት ኣፍሪቃ ኣብ 1993 ኣብ ካይሮ ተሪር ነቐፌታ ብፕረስድንት እቲ ስርዓት ከምዝቐረበሎም ይፍለጥ። ሳልም ኣሕመድ ሳልም ኣብ መንጎ ኤርትራን ሱዳንን፤ ኤርትራን ጅቡትን ከም መንጎኛ ኮይኑ ሰሪሑ።ከምእውን ምስ ፕረስደንታት ሩዋንዳ፤ ዚምባቤ፤ ቡርኩናፋሶን ጅቡትን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን መንጎኛ ኮይኑ ዝተሳተፍ ኮይኑ እንተኾነ ግን ኣብ 1998 ጻርታቶም ኣይተዓወተን።ኣብ 2000 ኣብ ዝተበጸሐ ስምምዕ ሰላም ብመንጎኝነት ፕረስደንት ኣልጀሪያ ዓብልዓዚዝ ቡተፈሊቓ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተገበር ጻዕሪ ሳልም ከም ኣማኻሪ ናይቲ መንጎኝነት ኮይኑ ክምዝሰረሐ ይፍለጥ።ንሱ ንኣስታት ዓሰርተ ሓሙሽተ ዓመት ኣቦ መንበር ውድብ ሓድነት ኣፍርቃ ኮይኑ ዝሰርሐ ኮይኑ ኤርትራ ግን ጸግዒ ኢትዮጵያ ሒዙ ብምባል ትከስስ።ኤርትራ ኣብ ዘተ ስላብ ኣቡጃ ብትገብሮ ዛላ ምትእትታው ጸገም ሳልም ምስ ስርዓት ኣስመራ ዝትውደአ ኣይመስልን እዩ።እንትኾነ ግን ሳልም መፍትሒ ንምርካብ እቲ ዘተ ኣብ መንጎ መንግስቲ ሱዳንን ተቓወምቱን ንምቕጻል ኤርትራ ከም ኣማኻሪት እምበር ከም ሞንጎኛ ከምዘይትሳተፍ ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ።እዚ ዝኾነሉ ስርዓት ኣስመራ ደጋፊ ተቓወምቲ ከምዝኾነ ብመንግስት ሱዳን መርትዖ ድሕሪ ምቕራቡ እዩ።ስለዚ ኤርትራ ከም መንጎኛ ዘይኮነት ከም ኣማኻሪ ተቓወምቲ ኮይና ክትቕጽል ኣብ ስምምዕ ተበጺሑ።
ስርዓት ኣስመራ ዘተ ሰላም ሱዳን ንምፍሻል ዝተበግሰ ስርዓት ምዃኑ እዚ ሓደ መርኣያ እዩ።ድሕሪ ዘተ ሰላም ኣብ መንጎ መንግስቲ ሱዳንን ተቓወምቲ ዲሞክራሲያዊ ኪዳን ሱዳን ምፍሻሉ ርክብ ስርዓት ኣስመራ ምስ ክይሮን ትሩቡልን ከምዘሓአፈፈ ይፍለጥ።
ሚኒስተር ወጻኢ ጉዳያት ሱዳን ኣሰይድ ሙስጠፋ ዑስማን ዝሓለፈ ሰንበት ምስ ተሌቪዥን ኣልጀዝራ ኣብ ዝገብሮ ርክብ እቲ ብሰንኪ ስርዓት ኣስመራ ተዓናቒፉ ዝጸንሐ ዘተ ሰላም ኣቡጃ ቐጺሉ ከምዘሎ ኣረጋጊጹ።ንሱ ኤርትራ ብዘይዕድመ ሕብረት ኣፍሪቃ ከምዝመጸት ብምሕባር ንኤርትራ ነቒፉን ሓላፍነት ኣሰኪሙን።ንሱ ምምጻእ ኤርትራ ናብቲ ዘተ ሃንደበታዊ ምዃኑ ድሕሪ ምግላጽ መንግስቲ ሱዳን ንኤርትራ ከም ኣማኻሪት ናይ ተቓወምቲ እምበር ከም መንጎኛ ከምዘይፈልጣ ኣፍልጡ።ኣሰይድ ሙስጠፋ ኣስዒቡ ኤርትራ ከም መንጎኝነት ቅብልት ዘይምዃና ምኽንያት ክዝርዝር ከሎ ኤርትራ ምስ ዞባ ዳርፉር ዘራኽባ ጉዳይ ክምዘይለ ብዘይካ ጫድ፤ ሊቢያን ግብጸን ብዶብ ዝራኸባ ከምእውን ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃ ከም ባዓል ናይ ናይጀሪያን ድቡብ ኣፍሪቃን ንጥፍቲ ኣባል ከምዘይኮነት ኣብሪሁ።ስለዚ ኤርትራ ወሽጣዊ ጸገማት ከምዘለዋ ብምጥቃስ ጸገማ ክትፈትሕ ይግባእ ክብል ኣስሚርሉ።ንሱ መንግስቲ ሱዳን ንመንግስቲ ኤርትራ ከም ቐንዲ መሻርክቲ ናይ ዘይምርግጋእን ናይ ዘይምስፋን ሰላም ከምዝወዶ ኣፍሊጡ።እቶም ሞንጎኛ ዝባሃሉ ኣብ 2004 ኣብ ኢትዮጵያ ዝተካየደ ኣኼባ ሕብረት ኣፍርቃ እሞ ኤርትራ ዘይትሳተፈቶ ከምዝተወነ ሓቢሩ።ሰለዚ ኤርትራ ናይ ሞንጎኝነት ሕጋውነት የብላን ኢሉ።
ብኻልእ ወገን መንግስቲ ኤርትራ ንመንግስቲ ሱዳን ዘተ ሰላም ኣቡጃ ንምትዕንቃፍ ጻዕሪ ይገብር ክብል ከሲሱ። ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ናይጀርያ ኣቶ ዳናኤል ዮውሃንስ መንግስቲ ሱዳን ዝሓለፈ ዓርቢ ምስ ተቓወምቱ ኣብ ኣቡጃ ዝጀመሮ ዘተ ስላም ንምትዕንቃፍ ጻዕርታት ይገብር ክብል ከሲሱ።ኣብ ዜናዊ መግልጺ እቲ ኣምባሳደር እዚ ሓድሽ ነገር ከምዘይኮነ ብምግላጽ ሱዳን ዓብይ ጸገም ኣብ መስርሕ ሰላም ኮይና ኣላ ክብል ኣፍሊጡ።መንግስቲ ሱዳን ንሕና ኣብኡ እንድሕሪ ኣለና ካብ መስርሕ ሰላም ክስሕብ ምዃኑ ኣጠንቂቁ ኢሉ።ተቐማጦ ዳርፉር ንሕና ኣብኡ ክንህልው ድሌቶም ምዃኑ ኣብ ዝገልጽሉ ዘለዉ እዋን መንግስቲ ሱዳን ንዓና ከተርሕቕ ትጽዕር ኣላ ኢሉ።ናትና ተሳተፍነት ድማ ኣብ ትሩቡሊ ሊቢያ ፕረስደንት ናይጀሪያን ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍርቃን ፤ ፕረሰደንት ሊቢያ፤ ፕረስደንት ሱዳንን ካልኦትን ኣብ ዝተረኸብሉ ዝተወሰነ ምዃኑ ኣብሪሁ።መንግስቲ ሱዳን ንዓና ከም ደገፍቲ ተቓወምቲ እዩ ዝከሰና ድሕሪ ምባል እዚ ዝለመድናዮ ዘልረባ እዩ ኢሉ።ኣብ መውዳእታ ኤርትራ ንህዝቢ ሱዳን ደገፍ ከምዘልዋን መንግስቲ ሱዳን ይቐብሎ ኣይቐበሎ ኤርትራ ቐንዲ መሽርክቲ ንመስርሕ ሰላም ብምዃና ንምስፋን ሰላም ኣብ ዳርፉር ጻዕርታታ ክትቕጽሎ ምዃና ኣስሚርሉ።
ኣብ 1992 ፕረስደንት ኤርትራ ናብ እስራኤል ዑደት ኣብ ዝገበረሉ ኣምባሳደር ዳንኤር ቆንሲል ኤርትራ ኣብ ፓሪስ ብምንባሩ ብጉጀለ ጋዜጠኛታት ዓረብ ብዛዕባ እቲ ዑደት መብርሂ ክህብ ኣብ ዝተሓተተሉ ግዜ እተን ንዑደት ፕረስደንት ኢስያስ ዝኮነና ሃገራት ዓረብ ሰፊሕ መጥቃዕቲ ብምፍናው ኣብ ግዜ ቃልሲ ኤርትራ ዝኾነ ሓገዝ ካብ ሃገራት ዓረብ ከምዘይረኸበት ብምዝራቡ ዓብይ ጸገም ኣብ ዝምድናታት ኤርትራን ሃገራት ዓረብን ክምዝፈጠረ ይፍለጥ።ስለዚ ኣቶ ዳንኤል ካብቶም ብዲፕሎማሲያዊ ኣገባብ ዘይቕየዱ ዲፕሎማሰኛ ብምዃኑ ሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ነበር ኣቶ መሓሙድ ሽሪፎን ካልኦት ሓለፍትን ነቲ ብዳናኤል ዝተዋሃበ መግለጺ ከምዝነጸግዎ ይዝከር።በዚ ምኽንያት ብሚኒስትሪ ወጻኢ ጉዳያት ብዛዕባ ርክባት ምስ ሃገራት ዓረብ ዝኾነ መግለጺ ከይውጽእ መጠንቐቕታ ከምዝተውሃቦ ይፍለጥ።ንሱ ይቕሬታ ብምሕታት ነቲ ዝትርጉም ዝነብረ ሰብ ናይቲ ዝተገበረ ጌጋ ሓላፍነት ኣሰኪሙ።በዚ ምኽንያትን ድሕሪ ዝምድና ኤርትራን ፓሪስን ምሕርፋፉ ካብ ፓሪስ ተሳሒቡ ናብ ጅቡቲ ተመዲቡ።ኣብ ግዚኡ ዝምድና ኤርትራን ጅቡትን ኣብ ዝተሓተ ደረጃ ከምዝበጸሐ ይፍለጥ።ድሕሪ ናብ ኣስመራ ምስሓቡ ናብ ናይጀሪያ ከም ምክትል ኣምባሳድር ክይኑ ተመዚዙ። እንተኾነ ግን ኣምባሳደር ናይጀሪያ ነበር ኣቶ ኣድሓኖም ገብረማሪያም ናብ ተቓወምቲ ውድባት ድሕሪ ምጽንባሩ ከም ኣምባሳደር ኮይኑ ይሰርሕ ኣሎ።ሚኒስተር ውጻኢ ጉዳያት ናይጀሪያ ፕረስደንት ኤርትራ ንፕረስደንት ናይጀሪያ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክሽምግል ሓቲቱ ኢሉ ድሕሪ ምግላጹ፡ ኣቶ ዳኒኤል ነቲ ብወጻኢ ጉዳይት ናይጀሪያ ዝተዋሃብ መግለጺ ካብ ሓቂ ዝርሓቐ እዩ ድሕሪ ምባል ፕረስደንት ኤርትራ ንናይጀሪያ ንሽምግልና ከምዘይሓተተ መልሲ ብምሃቡ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ዘሎ ዝምድና ከምዝሓርፈፈ ይፍለጥ። እቲ ኣብ መወዳእታ ዝፈጠሮ ምትዕንቓፍ ኣብ ልዕሊ ዘተ ሰላም ኣቡጃ ኣብ መንጎ መንግስቲ ሱዳንን ተቓወምቱን እዩ።እቲ ተሪሪ ነቐፌታ ንመንግስቲ ሱዳን ዘቕረቦ እዩ።እዚ ድማ ኣብነት ዲፕሎማሲያዊ ስርሓት ስርዓት ኣስመራ ዘርእይ እዩ።ከም ዝዝከር ኣቶ ዳንኤል ኣብ ሰውራ ኤርትራ ሓደ ካብቶም ደገፍቲ ህዝባዊ ግንባር ኮይኑ ኣብ ህዝባዊ ርክባት ይነጥፍ ከምዝነበረ እምበር ተጋዳላይ ከምዘይነበረ ይዝከር።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2799


text:
ኣጸቢቑ ይቀላዕ ኣይትበልና ሳግላ ብላዕ ኣይ ትቕላዕ
ብ ገብሪሂይወት ኣቡዓሸራ
ሓው ነጸረ ትወለመድህን ምስ ሓው ኣስመሮም በርሄ
ንነብስኹም ኢልኩም ፍረዱ ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ኣድቨርታይዝ ህ.ግ.ደ.ፍ ብቕርንጫፍ መሓውሮም መስከረም ዳት ነጥ ኣቢሉ ተለጠፈ ብሓቂ ዲኹም ንጸጊዕነት ህግደፍ ምዃኑ ኣጣራጢሩኩም ኣነ ከም ዲቕ ዝበልኩም ኣካል ተቃወምቲ እየ ዝፈልጠኩም ብመስከረም ዳት ነጥ ኣለም ጎይቶም ሸታሕ ኢልኩም ናጻ ፕረስ ብዝብል ግርህና ዓቢ ቐዳድ ቡኮ እዩ ነይሩ ንመስከረም ዳት ነጥ።
ሕጂውን ድንክል በለ እምበር ኣይተኻዕወን
መንዩ መቓልስትኹም መንዩ ኸ ጸላኢኹም ኣለልዩ
እምበር መስከረም ዳት ነጥሲ ውራይ ህግደፍ ከጸብቕን ከዳምቕን ነቲ ባይታ ዘቢጡ ዘሎ ቑጠባ ህ.ግ.ደ.ፍ ትንፋስ ንምምላስ ካብቲ ኣጽዒቑ ኣድብርታይዝ ኲሒሉን ወሪቑን ዝዝርጋሓሎም ዘሎ ንማንም ደላይ ለውጢ ስውር ኣይኮነን።
ንጭብጢ መርትዖ ዝኣክል ብመስከረም ዳት ነጥ ብኣለም ጎይቶኦም ዝተዘርጌሔ ኣድቨርታይዝ ህግደፍ ካብዚ ንታሕቲ ብስእሊን ጽሕፋት ህግደፍ ትዓዚብክም ሚዛንኩምን ሓሳብኩምን ሃቡ ዓገብ ምባልሲ ነውሪ ድዩ???
በዓል ናጽነት በይ አርያ ፡ ቀዳም 05/20/2006 Oakland Event Organizing Commi
ሪኢቶ
እዚ መበል 15 ጽምብል ናጽነት እናበሉ ሰብ ብብዝሒ ክሳተፎም እሞ ኣታዊ ነቲ ንመገዲ ዕርበቱ ረድረድ ዝብል ዘሎ መሓውር ህግደፍ ተመሊሶም ብቖጠባ ሂወት ክሰኹዑሉ እሞ ሕሰም ህዝብና ክናዋሕ ዝግበር መጸዋዕታ ዕድመ ብመስከረም ዳት ነጥ ኣቢሎም ዓቢ ጎስጓስ ዝገብሩ ዘለዉ እከይ ውዲት እዩ
ናይ ናጽነት ብዓል ክትጽንብል ከለኻ ህዝቢ ናዝነቱ ምስ ዝራጋገዘሉ ጥራሕ እዩ
ንህዝቢ ከም ኣብዑር ሜኼዳ ወጽዑኡን፥ ተቓውሙኡን፥ ከየስምዕ እናበልካ ተተዛረበን ፥ተቓወመን፥ ናጻ ሪኢትኡ ምጽሃፍ ከልኪልካን ንትቓዉሙኡ ብቓልዕ ዘስመዔ ብማእለያ ዘይቡሉ ዓቐን ብደይ ፍርዲ ናብ ጎዳጉድ ብኣረሚናዊ ዘስካሕክሕ ጨካን ኣታሓሕዛ ናጽነት ተባሂሉለይ ብረታዊ ቃልሲ ክጅመር ከሎ እኮ እዚ ግፍዕታት እዚ ስለ ዝነበረ እዩ እኮድኣ ሎሚ ብዝገደደን ብዝመረረን ብዝሓስመን ናይ ህ.ግ.ደ.ፍ. ይገድድ እንተበልኩ ብሓቂ ኣይ ተጋገኹን።
ኣቱም ንመስከረም ዳጥ ነጥ ከም ተቓዋማይ እትቖጽሩ ትጉሽተትኩም
መስከረም ዳት ነጥ ናብ ህግደፍ ሰሊሙኢዩ ከየጋግየኩም ሓደራ
ዎዶ ገባ እብሉ ነበሩ ደርጊ
ሕጂ ኽኣ መስከረም ዳጥ ነጥ ፈትዩ ረድዩ ኣለም ጎይቶም ናብ ህግደፍ ኣትዩ እዩ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2382


text:
ቃለ መጠይቕ ምስ ስነ ጥበባዊ ግርማይ ዓንዶም (ቀዳማይ ክፋል)
ኣብ ኤርትራ ተወሊዱ ኣብ ሰማንያታት ምስ ስድራ ቤቱ ንሱዳን ተሰዲዱ፡ ኣብኡ ዓብዩ። ድሒሩ ኣብ 1995 ዓ.ም ናብ ኤርትራ ተመሊሱ። ስነጥበባዊ ግርማይ ዓንዶም “ፍቕሪ ሙዚቃ ምሳይ’ዩ ተወሊዱ” ይብል ፡ ናብ ስነ ጥበብ ብንእስነቱ እንተተጸንበረ ኣብ መጀመርያ ግን ኣብ ስእሊ ወይ ፋይን ኣርት ይነጥፍ ከምዝነበረ ይግለጽ። ድሒሩ ምሉእ ብምሉእ ናብ ሙዚቃ ዓለም ምእታው፡ ኣብ ደርፍታቱ ዝጥቀመሎም ዝተፈላልዩ ቅዲ ሙዚቃ ብፍላይ ድማ ኣፍሮ ካረብያንንን ቅዲ ሙዚቃ ንደርፍታቱ ፍሉይ ይገብሮ።
መውሃቢ ርእይቶ ኣብ ፈይስቡክ
ኢፒሶዳት
-
ጥቅምቲ 15, 2021
“ዳርጋ ኩሉ ንጥፈታተይ ኣብ ምስራሕ እግረይ ‘የ ዝጥቀም” ጽገረዳ ደብሮም
-
ጥቅምቲ 15, 2021
ንፈነወ ድምጺ ኣመሪካ ኣገልግሎት ኣምሓርኛን ትግርኛን ዝምልከት ናይ ተቓውሞ ሰልፊ ተኻዪዱ
-
-
-
ጥቅምቲ 12, 2021
ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ኣመሪካዊ ሓረስታይ ጣፍ
-
ጥቅምቲ 11, 2021
ንህልው ኩነታት ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ዝምልከት ቃለ መጠይቕ ምስ ኤርትራዊ ስደተኛ


text:
Radio Erena: 08 June 2016
ግብጺ ሓዳስ መናሃርያ ስደተኛታት ኤርትራ ናብ ኤውሮጳ ትኸውን ምህላዋ መርበብ ሓበሬታ ሕቡራት ሃገራት ኣፍሊጡ።
ካብዚ ሓጺር እዋን ኣትሒዙ ጥራይ ኣብ ከተማ ካይሮ፣ ዓርደለዋ ዝተባህለ ከባቢ፣ ደቆንስትዮን ቆልዑን ዝርከብዎም ብዝሒ ዘለዎም ሓድስቲ ኤርትራውያን ይቕመጡ ምህላዎም እቲ ማዕከን ዜና ብ6 ሰነ ኣብ ዝዘርግሖ ሓበሬታ ገሊጹ።
ኣብ ሊብያ ብሰንኪ ዘሎ ኩነታት፣ ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ሓድሽ መንገዲ እናመረጹ ንኣማኢት ኤርትራውያን ካብ ሱዳንን ሊብያን ናብ ግብጺ የስግርዎም ምህላዎም’ዩ እቲ ሓበሬታ ዘመልክት።
መንግስቲ ግብጺ በዚ ዝርአ ዘሎ ሓድሽ ዋሕዚ ስደተኛታት ሻቕሎት ሓዲርዎ ብምህላዉ ምስ ዝተፈላለያ ሃገራት ብምርድዳእ ነቲ ጉዳይ ንምፍታሕ ጻዕርታት ኣብ ምክይዳ ይርከብ።
ዋሕዚ ስደተኛታት ናብ ግብጺ እናገነነ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን፣ ዜጋታት ኤርትራ፣ ሱዳንን ሶማልን ዝርከብዎም 188 ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ እታ ሃገር ናብ ኢጣልያ እናተበግሱ ብ4 ሰነ ከምዝተታሕዙ ይዝከር።
ዝሓለፈ ሰሙን’ውን ኤርትራ ናይ እትርከበን ሸሞንተ ሃገራት ሚኒስተራት ኣብ ግብጺ ከተማ ሸርም ሸኽ ብምርኻብ፣ ብደረጃ ኾሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ክግበር ብዛዕባ ዝኽእል ተኽእሎታት ከምዝተዘተዩ ተገሊጹ’ዩ።
ግብጺ’ውን ኣሰር ሱዳን ብምኽታል ዝቐየደቶም ስደተኛታት ነናብ ሃገሮም ከይትጥርዝ ስግኣት ኣሎ።
==================


text:
ቢሮ ርክብ መንግስትን ህዝብን ትግራይ ንድምጺ ኣሜሪካ ብመሰረት ዝሃቦ መግለጺ እቲ ባዓል ኣብ መንጎ ህዝብታት ሓበራዊ ምርድዳእ ንምፍጣር ዝዓለመ እዩ ይብል::
ምክትል ሓላፊ እቲ ቢሮ ኣይተ ገብረሚካኤል መለስ እቲ ባዓል ኣጋይሽ ካብ ኣላማጣ ኣትሒዙ ብዝተገበረ ኣቀባብላ ይጅምር ኢሎም:: ብድሕሪኡ ናብ ሃገረ ሰላም ኣብ ዝተገበረ ዑደት ኣጋይሽ ቅድሚ ምድምሳስ ደርግ መዋፈሪ ኢህወደግ ዝነበረ ባዓቲ ክሪኡ ተገይሩ::
ኣብ ከተማ መቐለ ዝተፈላለዩ ስፖርታዊ ምርኢት ክካየድ ቀንዩ:: ብሊቃውንቲ ዝቐረበ ዓውደ መፅናዕቲ ተሳሊጡ:: ባህላዊ ምርኢት ብሄርን ብሄረሰባትን ኣብ ጎደናታት መቐለ ቀሪቡ:: ኣብ ኢትዮጲያ ዝረአ ዘሎ ከለማዳያዊ ለውጢ ዝነግር ዓውደ ርእይ እውን ተኸፊቱ’ሎ::
እቲ ባዓል ቀዳማይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊን ካልኦት ሰበ ስልጣናትን ከምኡ እውን ብዓሰርተታት ኣሻሓት ህዝቢ ኣብ ዝተረኸበሉ ኣብ ስታድዮም ትግራይ ተባዒሉ::
ብፍላይ ኣብ ቤት ትምህርቲ መርሃ ጥበብ መቐለ ብኣልባሳት ዝተፈላለዩ ብሄርን
ብሄረሰባትን ኢትዮጲያ ዝማዕረጉ ህፃውንቲ ተምሃሮ ብዝላዓለ ክብርን ድምቀትን እንተብዕሉዎ ብኣካል ተረኺበ ተኸታቲለዮ እየ::
ህፃውንቲ ተምሃሮ መርሃ ጥበብ ነቲ ባዓል ኣመልኪቶም ዘሰናድእዋ መዝሙር ድማ ልዑል ህዝባዊ ተቐባልነት ረኺባ’ላ::
ንሙሉእ ትሕዝትኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ድምፂ ብምኻድ ጠውቁ


text:
ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ቀዳማይ ጉባኤኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ።
ዞባ ሰሜን ኣሜሪካ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ቀዳማይ ጉባኤኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ።
ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብዕለት 28–መጋቢት 2020 ዓ.ም,ፈ ቀዳማይ ጉባኤኡ ብዓወት ኣሰላሲሉ። ጉባኤ ኣቦ መንበር ፈጻሚት ሽማግለ ኣቶ ተስፋሚካኤልን ዮሃንስን ኣባላት ፈጻሚት ሽማግለን ኣባላት ማእከላይ ባይቶ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጥን ከም ዕዱማት ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣብቲ ቀዲሙ ዝተጠቅሰ ዕለት ልክዕ ሰዓት 9:00 ጀሚሩ።
ኣቶ ተስፋጋብር ተኽለ ንኣሰናዳኢት ሽማግለ ሽማግለ ወኪሉ ቃል ኣቅሪቡ። ንሱ ኣብ ዘቅረቦ መግለጺ ጉባኤ ኩሎም ኣባላት ዞባ ነዚ ጉባኤ ኣብ ምድላው ብዝለዓለ ተወፋይነት ከምዝሰርሑ ድሕሪ ምብራህ ጉባኤ ብኣካል ተራኺብና ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ኢንድያና (state) ከተማ ኢንድያና ፖሊስ ክካየድ ተሓሲቡ እኳ እንተነበረ ብሰንኪ ኣብ ዓለምና ኣጋጢሙ ዝርከብ ኮሮና ቫይርስ . 19 መራኸቢታት ዙሓን ናይ ተክኖለጂ ክግበር ወሲና ኢሉ ገሊጹ። ብመሰረት ዝተዋህበና ጉባኤ ናይ ምድላው ሕድሪ ኩሉ ዘድሊ ዝበልናዮ ከምዚ ዝስዕብ ኢዩ ኢሉ ዝርዝር ስረሓት ኣሰናዳኢት ኣቅሪቡ ኩሉ ኣባል ብተወፋይነት ከም ዝሰረሐ ኣብሪሁ ጉባኤ ብዓወት ክፍጸም ንዘለዎ ትምኒት ድሕሪ ምግላጽ ንኣቦ መንበር ፈጻሚት ሽማግለ ኣቶ ተስፋሚካኤል ዮሃንስ ቃል ውድብ ንከቅርብ ኣብ መደረኽ ዓዲሙ።
ኣቦ መንበር ፈጻሚት ሽማግለ ኣቶ ተስፋሚካኤል ዮሃንስ ንህልው ኩነታት ሃገርናን ውድብ ሓድነት ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጥን ደምበ ደለይቲ ፍትሕን ንሂወት ወዲ-ሰብ ኣብ ቅድሚ ከቢድ ብዶሆታት ኣዋጢሩ ንዝርከብ ሕማም ኮሮና ቫይርስን ብዝምልከት ሰፊሕ መግለጺ ኣቅሪቡ። ኣቶ ተስፋሚካኤል ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ካብ ባዕሉ ጀሚሩ ኣብዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሱ ብዶሆታት ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ኤርትራ ኩሉ ዝከኣሎ ክሰርሕ ምዃኑ ገሊጹ። ኣቶ ተስፋሚካኤል ዮሃንስ ድሕነት ህዝብን ሃገርን ብሓድነት ተመላሊእካ ዝብጻሕ ዕላማ ብምዃኑ ምእንቲ ሓድነት ደምበፍትሒ ብተወፋይነት ክንሰርሕ ንዘሎ ተደላይነት ኣረጋጊጹ። ኣብ መደምደምታ ቃሉ ጉባኤኹም ብኣድማዒ በደባት ብዓወት ክሰላሰል ንዘለዎ ትምኒት ገሊጹ።
ስዒቡ ኣቦ መንበር ግዝያዊት ሽማግለ ኣቶ ባሪህ መልኣከ ግዝያዊት ሽማግለ ዞባና ናብዚ ጉባኤዚ ናይ ምብጻሕ ዕማማታ ፈጺማ ብማለት ብዘይካ ናይ ገንዘባዊ ጉዳያት ኩሉ መዳያዊ ጸብጻብ ኣቅሪቡ። ትሕዝቶ ጸብጻብ ኣቶ ባሪህ ሰፊሕ ኳ እንተነበረ ገለ ካብኡ ኩለን ኣብ states ናይ ሕ.መ.ኣ ዝርከባ ጨንፈራት ነብሰን ወዲበን ንኩሉ መዳያዊ ኣድማዕነት ይሰርሓ ምህላወን ኣብሪሁ ጉባኤና ብዓወት ክዛዘም ንዘለዎ ትምኒት ገሊጹ።
ስዒቡ ሓላፊ ገንዘባዊ ጉዳያት ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ኣቶ ሙሴ ተስፋማርያም ጸብጻብ ኣቅሪቡ፡ ኣቶ ሙሴ ጸብጻብ ቤት ጽሕፈፍ ገንዘባዊ ጉዳያት ብሓፈሻውን ብዝርዝርን መልከዓት ኣነጺሩ ኣቅሪቡ። ንሱ ኣብዚ መዳይዚ ንመጻኢ ኣብ ኣሰራርሓን ዕላማ ክዕመም ንዘለዎ ስረሓት ንጉባኤ ገሊጹ።
ብድሕሪ ዚ ጉባኤ ሰለስተ ዝኣባላታ ሰክረታርያ መሪጹ ኣብ መደብ ዕዮ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ ዝሰፈረ መደባት ምርኩስ ብምግባር ብዙሕ ዝርዝራት ዝጠቃለሉ ዓበይቲ ኣጀንዳታት ዓሚቑን ዓዚዩ ውዕዉዕን ምይይጥ ኣካዩዱ።
ንሳቶም ድማ
1– ህልው ኩነታት ሃገርን ህዝብን ኤርትራን ደምበ ደለይቲ ፍሕን ንድሕነት ሃገርን ህዝብን ኤርትራ ንሓድነት ደምበ ፍትሕን ክሰላሰሉ ዝግቦኦም ዕማማት ብራኢ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጥን ደላይ ፍትሒ ከበርክቶ ዘድሊ እጃምን
2– ነዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሱ ዕላማታት ንምርግጋጽ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ከም መሳርሒ አመጠን ምስዚ ኣብ ኩሉ ዓለም ኣጋጢሙ ዝርከብ ጥዕናዊ ሓደጋ ብምዝማድ ኣብ ኩሉ መዳያት ክኽተሎን ከሰላስሎን ዘለዎም ዕማማትን።
ጉባኤ ነዞም ሰፊሕ ዝርዝራት ዘለዎም ኣጀንዳታት መሰረት ገሩ ዓሚቑን ግሉጽን ዘተ ኣካዪዱ። ብደረጃ ዞባ ግዲኡ ኣልዕሉ ክሰርሕ። ብደረጃ ውድብ ንዝዕመም ድማ ናብ መሪሕነት ለበዋታቱ ኣቅሪቡ።
ብድሕሪ ዚ ሰክረተርያ ጉባኤ ስርሓ ፈጺማ ጉባኤ ኣምራጺት ሽማገለ ኣቑሙ ንክልተ ዓመት ንዞባ እትመርሕ ሾውዓት ቀወምቲ ክልተ ድማ ተጠባበቅቲ መሪሕነትን ሓደ ተቆጻጻሪ ኦዲቶር ዞባ መሪጹ። ኣስማት ናይቶም ዝተመርጹ ኣባላት መሪሕነት ዞባ
1–ሰለሙን ከፈላ
2-ኣለም ኣብረሃ
3-ባሪህ መልኣከ
4–ሙሴ ተስፋማርያም
5-ኣብረሃም ግርማይ
6-ወልደሱስ መብራህቱ
7-ጀማል ዑስማን
ኦዲተር ዞባ
ጎይቶኦም ኣድሓኖም
ኣብ መደምደታ ጉባኤ ደምዳሚ ኣዋጅ ኣውጺኡ ስርሓቱ ብዓወት ፈጺሙ። ጉባኤ ብኽንያት ሓደጋ ኮሮና ቫይረስ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ከጎንፎ ዝኽእል ሓደጋታት ንማሕበረሰብ ዓለም ብሓፈሻ ንውድብ ጥዕና ዓለም (WOH) ድማ ብፍላይ ሰብኣዊ ሓላፍነቶም ክስከሙ መግለጺ ኣማሕጺኑ እቲ ምሕጽንታ ኣብ ቀጻሊ ኣብ ማድ ሚድያ ክስዕብ ኢዩ።
በዚ ዝተገልጸ ሓፈሻዊ ስእሊ ብዝህብ መልክዕ ጉባኤ ሰሜን ኣመሪካ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ብዕለት 28-መጋቢት ልክዕ ሰዓት 9:00 ቅ.ቀ ጀሚሩ ሰዓት 8:00 ድ:ቀ 11 ሰዓት ኣብ ዝወሰደ ግዜ ብዓወት ተሰላሲሉ።
ሰክረተርያ ጉባኤ ዞባ ሰሜን ኣሜርካ ውድብ ሓድነት ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
29-መጋቢት 2020 ዓ.ም.ፈ


text:
Radio Erena: 20 July 2018
ኣብ ገማግም ባሕሪ የመን ዝተዘርወ ነተጕቲ፣ ኣብ ልዕሊ የመናውያን ገፍፍቲ ዓሳ ናይ ሞትን መቑሰልትን ጉድኣት የብጽሕ ከምዘሎ ንሰበ ስልጣን ጸጥታ እታ ሃገር ብምጥቃስ ሺንሁዋ ሓቢሩ።
ብመሰረት ‘ቲ ሓበሬታ፣ ኣብ ገማግም ባሕሪ ናይታ ኵናት ዝካየደላ ዘሎ ወደብ ሖዴይዳ ዝተዘርው ነታጕ፣ ዝሓለፈ ሰሙን ሓሙሽተ ገፈፍቲ ዓሳ ከምዝቐተለ ክጠቕስ እንከሎ፣ ሸሞንተ ከኣ ቀሊል ጉድኣት በጺሖም ብህይወት ድሒኖም ኣለዉ።
እቲ ነታጕ ብሚሊሻ ሑቲ ከምዝተዘርወ መንግስቲ የመን ክወቕስ እንከሎ፣ ሑቲ ብወገኑ ሕቡራት ኢማራትን ስዑዲ ዓረብን ዝተኸልኦ ምዃነን’ዩ ዝኸስስ።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ የመን ካልድ ያማኒ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ድማ እቲ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናበዝሐ ዝመጽእ ዘሎ ናይ ባሕር ነታጕ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ንዝመላለሳ ናይ ንግዲ መራኽብ ሓደጋ ከብጽሓለን ከምዝኽእል የጠንቕቕ።
ኣብ የመን ብሓፈሻ ኣስታት ሓደ ሚልዮን ናይ ምድርን ባሕርን ነተጕቲ ከምዝተቐብሩ ዝሓበረ ጸብጻብ ሺንሁዋ፣ ንምጽራዩ ኣስታት ሸሞንተ ዓመታት ክወስድ ከምዝኽእል የመልክት።
ኣብታ ሃገር፣ ነታጕ፣ ኣብዚ ኣርባዕተ ዓመት፣ ኣስታት 5 ሽሕ ሰባት ግዳያት ሞትን መቑሰልትን ጌሩ ኣሎ።
==================