text:
ገበር | ንመጽሓፍ ቅዱስ ክትርድኦ ትኽእል ኢኻ
ንመጽሓፍ ቅዱስ ንምርዳኡ ብኸመይ ሓገዝ ትረክብ፧
ንፈለማ ግዜ ናብ ዓዲ ጓና ኸም ዝገሽካ ጌርካ እሞ ሕሰብ። ቅድሚኡ ዘይትፈልጦ ህዝብን ባህልን ምግብን ገንዘብን ድማ ኣጋጢሙካ። ብሰንኪ እዚ ኽትበሳጮ ትኽእል ኢኻ።
ንመጽሓፍ ቅዱስ ንመጀመርታ ግዜኻ ምስ ኣንበብካዮ፡ ከምኡ ኺስምዓካ ይኽእል እዩ። ከመይሲ፡ ናብ ከም ዓዲ ጓና ጌርካ እትርእዮ ጥንታዊ ዓለም ኢኻ እትምለስ። ኣብኡ ኸኣ ብዛዕባ ፍልስጥኤማውያን ዚብሃሉ ህዝቢ፡ ብዛዕባ ኸም ‘ምቕዳድ ክዳን’ ዝኣመሰለ ዘይትፈልጦ ባህሊ፡ ብዛዕባ ማና ዚብሃል ምግቢ፡ ወይ ብዛዕባ ድራክማ ዚብሃል ገንዝበ ከተንብብ ኢኻ። (ዘጸኣት 16:31፣ እያሱ 13:2፣ 2 ሳሙኤል 3:31፣ ሉቃስ 15:9) እዚ ዅሉ ንምርዳኡ ኪኸብድካ ይኽእል እዩ። ከምቲ ናብ ዓዲ ጓና ኣብ እትገሸሉ እዋን ከይትጋየሽ ዚሕግዘካ ወዲ ዓዲ ብዙሕ ኪጠቕመካ ዚኽእል፡ ነዚ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ እትረኽቦ ዘይትፈልጦ ነገራት ዚገልጸልካ እንተ ትረክብሲ ኣይምሓገዘካንዶ፧
ኣብ ሕሉፍ ግዜ ዝነበረ ሓገዝ
ካብቲ እቲ ቕዱሳት ጽሑፋት ንፈለማ ግዜ ኣብ መበል 16 ዘመን ቅ.ክ. እተጻሕፈሉ እዋን ኣትሒዙ፡ ሰባት ነቲ ጽሑፍ ምእንቲ ኺርድእዎ ሓገዝ ኪውሃብ ጸኒሑ እዩ። ንኣብነት፡ ብዛዕባ እቲ ቐዳማይ መራሒ ህዝቢ እስራኤል ዝነበረ ሙሴ፡ ነቲ እተጻሕፈ “ኺገልጾ ጀመረ” ዚብል ነንብብ ኢና።—ዘዳግም 1:5።
ድሕሪኡ ኣስታት ዓሰርተ ዘመን ዚኸውን ምስ ሓለፈ እውን፡ ብቑዓት መምህራን ቅዱሳት ጽሑፋት ይምህሩ ነይሮም እዮም። ብ455 ቅ.ክ.፡ ብዙሓት ኣይሁድ፡ እንተላይ ሓያሎ ቘልዑ፡ ኣብ ከተማ የሩሳሌም ኣብ ዚርከብ ኣደባባይ ተኣኪቦም ነይሮም እዮም። ሽዑ፡ መምህራን መጽሓፍ ቅዱስ ኣብቲ ቦታ እቲ ተረኺቦም፡ “ነቲ መጽሓፍ ሕጊ ኣምላኽ ብግልጺ ኣንበቡሎም። እቶም ህዝቢ ነቲ እተነበ ምእንቲ ኼስተውዕልዎ ድማ፡ ገለጹሎም።”—ነህምያ 8:1-8።
ድሕሪኡ ሓሙሽተ ዘመን ምስ ሓለፈ፡ የሱስ ክርስቶስ ኣብ ተመሳሳሊ ዕዮ ትምህርቲ ተጸሚዱ ነይሩ እዩ። የሱስ ብቐዳምነት መምህር ተባሂሉ እዩ ዚፍለጥ ነይሩ። (ዮሃንስ 13:13) ንብዙሓት ህዝብን ንውልቀ ሰባትን ምሂሩ እዩ። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ቅድሚ ብዙሓት ህዝቢ እቲ ኣብ ከረን ዝሃቦ ውሩይ ስብከቱ ምስ ኣቕረበ፡ “እቶም ህዝቢ ብኣመሃህራኡ ተገረሙ።” (ማቴዎስ 5:1, 2፣ 7:28) ኣብ ጽድያ 33 ድ.ክ.፡ የሱስ ምስ ክልተ ደቀ መዛሙርቱ ናብ ሓንቲ ኣብ ጥቓ የሩሳሌም እትርከብ ቍሸት እናኸደ ኺዛራረብ ከሎ፡ ‘ነቲ ቕዱሳት ጽሑፋት ገሊጹሎም እዩ።’—ሉቃስ 24:13-15, 27, 32።
ደቀ መዛሙርቲ የሱስ እውን መምህራን ቃል ኣምላኽ እዮም ነይሮም። ኣብ ሓደ ኣጋጣሚ፡ ሓደ ኢትዮጵያዊ ብዓል ስልጣን ካብ ቅዱሳት ጽሑፋት የንብብ ነበረ። ፊልጶስ ዝስሙ ወደ መዝሙር ከኣ ናብኡ ቐሪቡ፡ “እዚ እተንብቦስ ተስተውዕሎዶ ኣለኻ፧” ኢሉ ሓተቶ። እቲ ኢትዮጵያዊ ድማ፡ “ሓደ እኳ ኸይመሃረኒ፡ ከመይ ኢሉ ይዀነለይ፧” ኢሉ መለሰሉ። ሽዑ፡ ፊልጶስ ነቲ ዜንብቦ ዝነበረ ኽፋል ገለጸሉ።—ግብሪ ሃዋርያት 8:27-35።
ሎሚ ዘሎ ሓገዝ
ከምቲ ኣብ ሕሉፍ ግዜ መምህራን መጽሓፍ ቅዱስ ዝነበሩ፡ ሎሚ እውን ናይ የሆዋ መሰኻኽር ኣብ መላእ ዓለም ኣብ ዚርከባ 239 ሃገራት ኣብ ዕዮ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ተጸሚዶም ኣለዉ። (ማቴዎስ 28:19, 20) ንልዕሊ ትሽዓተ ሚልዮን ውልቀ ሰባት፡ ንመጽሓፍ ቅዱስ ምእንቲ ኺርድእዎ፡ ኣብ ሰሰሙን ይሕግዝዎም ኣለዉ። ሓያሎ ኻብዞም ተምሃሮ፡ ካብ ህዝበ ክርስትያን ኣይኰኑን። እዚ ትምህርቲ እዚ ድማ ብናጻ ዚውሃብ ኰይኑ፡ ኣብ ቤት ወይ ኣብ ካልእ ዚጥዕም ቦታ ኺግበር ይከኣል እዩ። ገሊኦም እሞ ኸኣ ብተሌፎን ወይ ብኮምፕዩተር ብዚመሓላለፍ ድምጺ ወይ ቪድዮ ኣቢሎም ይምሃሩ እዮም።
ካብዚ መሰናድዎ እዚ ኸመይ ጌርካ ኽትጥቀም ከም እትኽእል ንምፍላጥ፡ ምስ ናይ የሆዋ መሰኽኽር ክትራኸብ ነተባብዓካ። መጽሓፍ ቅዱስ ንምርዳኡ ዜጸግም መጽሓፍ ዘይኰነስ፡ ‘ንሰናይ ግብሪ ዘበለ ኣጸቢቕካ እተዳሎኻ፡ ምሉእ ብምሉእ ብቑዕ ምእንቲ ኽትከውን፡ ንትምህርትን ንመግናሕትን ንምቕናዕን ብጽድቂ ንምግሳጽን ዚጠቅም’ ኰይኑ ኽትረኽቦ ኢኻ።—2 ጢሞቴዎስ 3:16, 17።
ብዝያዳ ፍለጥ
መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ዘሎካ ስለምንታይ ኢኻ፧
መጽሓፍ ቅዱስ፡ ኣብ መላእ ዓለም ንዚነብሩ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት፡ ንኣገዳሲ ሕቶታት ህይወት መልሲ ኺረኽቡሉ ይሕግዞም ኣሎ። ንስኻኸ ሓደ ኻባታቶም ክትከውን ትደሊዶ፧
መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብኸመይ እዩ ዚምራሕ፧
ኣብ መላእ ዓለም፡ ናይ የሆዋ መሰኻኽር፡ መደብ መጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብናጻ ብምምራሕ እዮም ዚፍለጡ። እዚ ብኸመይ ከም ዚግበር እስከ ርአ።
ንዅሉ ዚኸውን ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ
ብዛዕባ እቲ እንህቦ ትምህርቲ መጽሓፍ ቅዱስ ብተደጋጋሚ ንዚሕተት ሸሞንተ ሕቶ መልሱ ርኸብ።


c: text/html

text:
1እግዚኣብሔር ካብ ጥንቲ ጀሚሩ ብዙኅ ጊዜን ብዝተፈላለየ መንገድን ነቦታትና ብነቢያት ገይሩ ተዛሪብዎም ነይሩ፤ 2ኣብዘን ዳኅረዎት መዓልትታት ግና ንኣና በቲ ወራስ ኲሉ ብዝገበሮ ብእኡውን ዓለም ዝፈጠረ ወዱ ገይሩ ተዛረበና። 3ንሱውን ክብሪ እግዚኣብሔር መግለጺ ንዂሉ ነገር ብናይ ቃሉ ኃይሊ ዘቕውም ብባህርዩ ፍጹም ኣርኣያ እግዚኣብሔር ዝኾነ እዩ። ኃጢኣትናውን ምሰንጽሀ ኣብ ሰማይ ኣብ የማን ልዑ ል እግዚኣብሔር ተቐመጠ። 4እቲ ዝወረሶ ስም ካብ ስም መላእኽቲ የመና ኸም ዝዓቢ ወልድ ከዓ ካብ መላእኽቲ የመና የዓቢ እዩ። 5ካብ መላእኽቱ ንስኻ ወደይ ኢኻ፤ ኣነ ሎሚ ወለድኩኻ፤ ከምኡ ኸዓ ኣነ ኣቦ ክኾኖ እየ፤ ንሱውን ውሉድ ክኾነኒ እዩ ዝበሎ ንመን እዩ? 6መሊሱ ነቲ በዂሪ ወዱ ናብ ዓለም ክልእኾ እንተሎ ኲላቶም መላእኽቲ እግዚኣብሔር ይስገዱሉ ይብል። 7ብዛዕባ መላእኽቲ ኸዓ ንመላእኽቱ ንፋሳት ነገልገልቱ ነበልባል ሓዊ ይገብሮም ይብል። 8ብዛዕባ ወልድ ግና ኦ ኣምላኸይ! ዙፋንካ ንዘለዓለመ ዓለም ይነብር፤ በትሪ መንግሥትኻውን በትሪ ቕንዕና እያ። 9ጽድቂ ፈተኻ፤ ዓመፅውን ጸላእኻ፤ ስለዙይ እግዚኣብሔር ኣምላኽካ ኅልፊ ብጾትካ ብዘይቲ ሓጐስ ቀብአካ ይብል። 10ከምኡ ድማ፦ ኦ ጐይታይ! ንስኻ ካብ መጀመርታ ንምድሪ መሥረትካያ፤ ሰማያትውን ግብሪ ኣእዳውካ እዮም። 11ንሳቶም ክጠፍኡ እዮም፤ ንስኻ ግና ትነብር፤ ንሳቶም ከም ክዳን ክበልዩ እዮም፤ 12ንስኻ ከም ዓለባ ኽትጥቕልሎም ኢኻ፤ ንሳቶምውን ክልወጡ እዮም። ንስኻ ግና ከም ቀደምካ ኢኻ፤ ንዘመናትካውን መወዳእታ የብሉን ይብል። 13እግዚኣብሔር ካብ መላእኽቲ፦ ንጸላእትኻ መርገጽ እግርኻ ክሳዕ ዝገብሮም ኣብ የማነይ ተቐመጥ ዝበሎ ንሓደኳ የለን። 14ኲላቶም መላእኽቲ ንኣገልግሎት እቶም ክድኅኑ ዘለዎም ዝለኣኹ ናይ ኣገልግሎት መናፍስቲዶ ኣይኮኑን?
Copyright
Learn More

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
-
Other languages
- svenska
- (arabiska) العربية
- ܣܘܪܝܝܐ (assyriska/syriska)
- bosanski, hrvatski, srpski (bosniska, kroatiska, serbiska)
- бълrapckи (bulgariska)
- čeština (tjeckiska)
- (dari) درى
- davvisámegiella (nordsamiska)
- deutsch (tyska)
- eesti (estniska)
- english (engelska)
- español (spanska)
- français (franska)
- हिंदी (hindi)
- 中文 (kinesiska)
- kurmancî (kurmanji)
- latviešu (lettiska)
- lietuvių (litauiska)
- magyar (ungerska)
- meänkieli (tornedalsfinska)
ናይ ስራሕ ኣከባቢ (Arbetsmiljöverket)
ንሕና ካብ መንግስትን ባይቶን ሽወደን ነቲ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ዝምልከት ሕጊ፡ ብኩባንያታትን ትካላትን ይሰዓብ ምህላዉ ንምክትታል ስልጣን እተወህበና ትካል ኢና። ነዚ ድማ በዚ ዝስዕብ ኣገባብ ነተግብሮ፤
- ነቲ ካብ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ሕግታት ዝምንጩ ዝርዝር መምርሒታት ብምስፋሕ
- ኩባንያታትን ትካላትን ነቲ ሕግታትን መምርሒታትን ይስዕባ ምህላወን ንምርግጋጽ ነቲ ኣብ ኩሉ ሃገር ሽወደን ዘሎ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ብምቍጽጻር
- ብዛዕባ ኣብቲ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ንድሕነት ዝምልከቱ ጉዳያት ሓበሬታ ምዝርጋሕ
ነቲ ናይ ስራሕ ኣከባቢኻ እቲ ወሃብ ስራሕ እዩ ሓላፍነት ዝወስደሉ
ኣብቲ ስራሕ ንዚህሉ ሃዋህው እቲ ወሃብ ስራሕ እዩ ቀንዲ ሓላፍነት ዝወስድ። ንሕና እናዞርና ነቲ ናይ ስራሕ ቦታታት ክንበጽሕ ከሎና፡ እቲ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ከመይ ከም ዚመስል ንዕዘብ፡ ኣብቲ ናይ ስራሕ ኣከባቢ ሕግታትን መምርሒታትን ይሰዓብ ምሃልዉ ድማ ንቈጻጸር። ገለ ጉድለታት ምስ እንረክብ ድማ፡ እቲ ወሃብ ስራሕ እዩ ከተኻኽሎ ዘለዎ።
እቲ ኣብ ስራሕ ዚውክለካ
መብዛሕትኦም ኣብ ሽወደን ዚርከቡ ቦታታት ስራሕ፡ ናይ ውሕስነት ወኪል ኣለዎም። ወኪል ውሕስነት ነቶም ሰራሕተኛታት ዚውክልን ነቲ ኣከባቢ ስራሕን ነቲ ወሃብ ስራሕን ኣመልኪቱ ድማ ጠለባት ዘቕርብ ሰብ እዩ። ኣብ ስራሕ ገለ ጸገማት ምስ ዘጓንፈካ፡ ምስቲ ወኪል ውሕስነት ክትዛተ ትኽእል ኢኻ።
ርኸበና
በዚ ቍጽሪ ተለፎን ክትረኽበና ትኽእል፤+46 (0)10-730 90 00 ወይከኣ arbetsmiljoverket@av.se. ሰራሕተኛታትና እተፈላለየ ቋንቋታት ይዛረቡ እዮም፡ ንሕቶታትካ ድማ ካብ ሰኑይ ክሳዕ ዓርቢ፡ ሰዓት 08.00–16.30ኪምልሹልካ ይኽእሉ።
ኣስታት 600 ሰራሕተኛታት ኣሎና፡ ኣብ እተፈላለየ ናይዚ ሃገር ቦታታት ድማ ንርከብ፡ ካብ ሰሜን ክሳዕ ደቡብ።እቲ ቀንዲ ቤትጽሕፈትና ድማ ኣብ ስቶክሆልም እዩ። ብዛዕባ ናይ ስራሕ ኣከባቢ፡ መምርሒታትን ምቛም ሕግን ወይውን ብዛዕባ ኤለክትሮኒካዊ ኣገልግሎትናሕቶ ምስ ዚህልወካ፡ ኩሉ ግዜ ክንቅበለካ ድሉዋት ኢና፡
ትርጉም የብልካን ዲኻ?
በዚ ቋንቋዚ ዘሎ ሓበሬታ ውሱን እዩ። ተወሳኺ ሓበሬታ ኣብቲ ናይ ሽወደንን እንግሊዝን ገጻትና ይርከብ። ምስ ዘድሊ ብዙሕ ጽሑፋት ክንትርጉም ንኽእል ኢና። ትርጉም ምስ እትደሊ በዚ መርበብዚ ርኸበና arbetsmiljoverket@av.se
Last updated 2015-08-28


text:
1ዓካሪ ታኣኒ ዔያቶና ዎላ ሺኢጲጾ ማኣሮኮ ጪሞ ማዔሢ፥ ኪሪስቶሴ ሜቶኮዋ ማርካ ማዔሢ፤ ሃሣ ሃጊ ቤርታ ጴዻንዳ ዎዞ ዔያቶና ዎላ ዴንቃንዳሢ፥ ዒንሢ ባኣካ ዓኣ ሺኢጲጾ ማኣሮ ጪሞ ታ ዞራኔ። 2ዒንሢም ሃዳራና ዒንጊንቴ ፆሲ ማራቶ ሄንቁዋቴ፤ ዒንሢ ሄንቃ ዎዶና ዖኦኒያ ዎልቃዼምቱዋንቴ ፆሲ ናሽካ ጎይጾ ናሹሞና ሄንቃያ ማዖንጎ፤ ሃሣ ሚኢሼ ናሹሞናቱዋንቴ ዒንሢኮ ማዻኒ ዓኣ ዒናፓ ማዔ ማሊሢና ማዖንጎ። 3ዬያጉዲ ሃሣ ዒንሢኮ ዴማ ዓኣ ዓሶ ሜታሲ ዎይሥሢና ቱዋንቴ ማራቶም ኮሺ ኮኦኪንሢ ማዓ ባኣዚ ዻዊሢና ማዖንጎ። 4ያዼ ዒንሢ ማዼቶ ማራቶ ሄንቃ ዓሶኮ ሱኡጋሢ ሙኬ ዎዶና ፑርቲ ባይቁዋ፥ ቶኦካ ዓጎ ቦንቾ ባኮ ዒንሢ ዔካንዳኔ። 5ዬያ ጉዲ ዒንሢ፥ ዼጌዞቴ! ጋርቾ ዓሶም ዓይሢንቱዋቴ፤ ቢያሢ ሼሌዑሞ ዓዳ ማኣዖጉዲ ማይንቲ ፔቴይ ባጋሢም ዓይሢንቲ ማዾንጎ፤ዓይጎሮ ጌዔቶ ጌኤዦ ማፃኣፖይዳ፦ “ፆሲ ዖቶርቃ ዓሶ ዒፃኔ፤ ኮዦ ዓሶም ጋዓንቴ ዒዚ ፔ ኮሹሞና ዒንጋ ዒንጊጾ ዒንጋኔ” ጋዓሢሮኬ። 6ዓካሪ ፆሲ ፔ ማሊ ጌሤ ዎዶና ዒንሢ ዼጊዳንዳጉዲ ፆሲኮ ዼኤፖ ዎልቆ ዴማ ዒንሢ ቶኦኮ ሂርኪሱዋቴ። 7ዒዚ ዒንሢ ዛሎ ማላያታሢሮ ዒንሢ ሜታሳ ማሊፆ ጉቤ ዒዛ ዑጻ ጌሡዋቴ። 8ዒንሢ ቶኦኮ ዔሪ ናንጉዋቴ፥ ሃሣ ጴጩዋቴ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዒንሢኮ ሞርካሢ፥ ፃላሄ ዓዳ ሙዒ ዔኤዻንዳ ባኣዚ ኮዒ ጉዻ ዞቢ ጉዲ ዒንሢ ዓጮ ሺሪ ሺሪ ዒንሢ ካታኔ። 9ዓጮ ቢያይዳ ዓኣ ዬሱሴ ጉሙርቂ ጎናሲ ዔኬ፥ ዒንሢኮ ጌርሲንሢንታ ጌሮንሢንታ ማዔ ዓሳ ዬያጉዴ ሜቶ ዔካያ ማዔሢ ዔሪጋፓ ፆሲ ጉሙርቂፆና ዶዲ ሞርካሢ ማኩዋቴ። 10ኪሪስቶሴ ዛሎና ፔኤኮ ናንጊና ናንጎ ቦንቾ ባንሢ ዒንሢ ዔኤሌ፥ ዒዛይዳፓ ማዔ ኮሹሞ ዒንጊፆኮ ቢያ ፆዛሢ፡ ዻካ ዎዴ ዒንሢ ሜታዼስካፓ ዒ ፔኤሮ ዒንሢ ዶዲሺ ዔቂሳንዳኔ። 11ናንጊና ቦንቾና ዎልቄና ዒዛም ማዖንጎ! ዓኣሜን። 12“ታኣኮ ጉሙርቂንታ ጌርሲኬ” ጌዒ ታ ማላ ሲልዋኖሴ ጎዖሢ ዑጾይዳ ሃኖ ኪኢቶ ዻካና ታ ዒንሢም ፃኣፔኔ፤ ታ ፃኣፔሢያ ዒንሢ ዞራኒና ዬይ ባካ ፆሲ ፔ ኮሹሞና ዒንጌ ጎኔ ዒንጊሢ ማዔሢ ማርካዻኒ ጌዒኬ፤ ዬያሮ ሃያ፥ ፆሲኮ ኮሹሞ ዒንጊፆና ዶዲ ዔቁዋቴ። 13ባብሎኔይዳ ዓኣ ዒንሢኮ ጌሮ ማዒ ዒንሢጉዲ ዶኦሪንቴ ሺኢጲፆ ማኣሬላ ዒንሢ “ኮሺዳ” ጋዓኔ፤ ሃሣ ታኣኮ ናዓሢ ማርቆሴያ ዒንሢ “ኮሺዳ” ጋዓኔ። 14ዬሱሴ ጉሙርቂ ጎናሲ ዔኬ ዓሲ ጎይሢ ናሹሞና ሴካና ሃንጋና ዎሊ ኮሺ ዔኤሊሢ ዔኤሉዋቴ። ኪሪስቶሴሮ ማዔ ዓሶ ዒንሢ ቢያሢም ኮሺ ማዖንጎ።
Copyright
Learn More


text:
ገበር | ራእያት መንፈሳዊ ዓለም
ራእያት እቶም ኣብቲ ዘይርአ ሰማያት ዚነብሩ
መጽሓፍ ቅዱስ ነቲ ዘይርአ ሰማያዊ ዓለም ክንርድኦ ዚሕግዘና ሓያሎ ማራኺ ራእያት ሒዙ ይርከብ። ነዚ ራእያት ተጠንቂቕካ ኽትምርምሮ ንዕድመካ። ኵሉ እቲ ኣብቲ ራእያት ተገሊጹ ዚርከብ ቃል ብቓሉ ኺውሰድ ዘይብሉ እኳ እንተ ዀነ፡ እቲ ራእያት ነቶም ኣብ መንፈሳዊ ዓለም ዚነብሩ ብኣእምሮኻ ኽትስእሎምን ንዓኻ ብኸመይ ከም ዚጸልዉኻ ኽትርዳእን ኪሕግዘካ ይኽእል እዩ።
የሆዋ—እቲ ዝለዓለ
“ዝፋን ኣብ ሰማይ ኣብ ቦታኡ ተነቢሩ፡ ኣብቲ ዝፋን እውን ሓደ ተቐሚጡ ነበረ። እቲ ተቐሚጡ ዝነበረ ኸኣ፡ ትርኢቱ እምኒ ያስጲስን እምኒ ሰርድዮስን ይመስል ነበረ፣ ኣብ ዙርያ እቲ ዝፋን ድማ ስመራግዶስ ዚመስል ቀስተ ደበና ነበረ።”—ራእይ 4:2, 3።
“ኣብ ዙርያኡ ድማ ብርሃን ነበረ፣ ንሱ እውን ከምቲ ብመዓልቲ ዝናም ኣብ ደበና ዚኸውን ቀስተ ደበና ነበረ። ትርኢት እቲ ኣብ ዙርያ ዝነበረ ብሩህ ብርሃን ከምኡ ነበረ። ከም ትርኢት ክብሪ የሆዋ ነበረ።”—ህዝቅኤል 1:27, 28።
እዚ ንሃዋርያ ዮሃንስን ንነብዪ ህዝቅኤልን እተዋህበ ራእያት፡ ንግርማ እቲ ልዑል የሆዋ ኣምላኽ በቲ ብቐሊሉ ብኣእምሮና ኽንስእሎ እንኽእል ነገራት፡ ማለት ብዜብለጭልጭ ክቡር ኣእማንን ቀስተ ደበናን ምዕሩግ ዝፋንን እዩ ዚገልጾ። እዚ ራእያት እዚ፡ ስፍራ የሆዋ ብዜደንቕ ጽባቐን ባህታን ህድኣትን ዝመልአ ምዃኑ ይሕብረና።
እዚ ንኣምላኽ ዚገልጽ መግለጺታት፡ ምስቲ “የሆዋ ዓብይን ልዕሊ ዅሉ ውዳሰ ዚግብኦን እዩ። ካብ ኵሎም ኣማልኽቲ ዜፍርህ እዩ። ኵሎም ኣማልኽቲ ህዝብታት ከንቱ ኣማልኽቲ እዮም፣ የሆዋ ግና እቲ ንሰማያት ዝገበረ እዩ። ክብርን ግርማን ኣብ ቅድሚኡ፡ ብርታዐን ጽባቐን ኣብ መቕደሱ እዩ” ዚብል ቃላት ሓደ ጸሓፍ መዝሙር ዚሰማማዕ እዩ።—መዝሙር 96:4-6።
የሆዋ ልዑል ኣምላኽ እኳ እንተዀነ፡ ብጸሎት ኣቢልና ኽንቀርቦ ይዕድመና፡ ከም ዚሰምዓና እውን የረጋግጸልና እዩ። (መዝሙር 65:2) የሆዋ ኣዝዩ የፍቅረናን ይሓልየልናን እዩ፣ ስለዚ ኸኣ እዩ ሃዋርያ ዮሃንስ፡ “ኣምላኽ ፍቕሪ እዩ” ብምባል ዝጸሓፈ።—1 ዮሃንስ 4:8።
የሱስ—እቲ ኣብ የማን ኣምላኽ ደው ዝበለ
“[እቲ ክርስትያን ወደ መዝሙር ዝነበረ እስጢፋኖስ] ግና ብመንፈስ ቅዱስ ተመሊኡ፡ ናብ ሰማይ ጠመተ፣ ክብሪ ኣምላኽን የሱስ ኣብ የማን ኣምላኽ ደው ኢሉን ድማ ረኣየ፣ ‘እንሆ፡ ሰማያት ተኸፊቱ፡ ወዲ ሰብ ድማ ኣብ የማን ኣምላኽ ደው ኢሉ እርኢ ኣለኹ’ እውን በለ።”—ግብሪ ሃዋርያት 7:55, 56።
እስጢፋኖስ ነዚ ራእይ እዚ ቐቅድሚ ምርኣዩ፡ የሱስ ብምድፍፋእ እቶም እስጢፋኖስ ዚዛረቦም ዝነበረ መራሕቲ ኣይሁድ ተቐቲሉ ነይሩ እዩ። እዚ ራእይ እዚ፡ የሱስ ብህይወት ከም ዝነበረን ከም ዝተንስአን ልዕል ከም ዝበለን ዜረጋግጽ እዩ ነይሩ። ሃዋርያ ጳውሎስ ብዛዕባ እዚ፡ “[የሆዋ] ንክርስቶስ ካብ ምዉታት ኣተንሲኡ፡ ኣብ ሰማያት ኣብ የማኑ ምስ ኣቐመጦ፡ ተራእዩ እዩ፣ ኣብ ርእሲ እዚ፡ ኣብዚ ስርዓት እዚ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ኣብቲ ዚመጽእ እውን፡ ኣብ ልዕሊ ዅሉ መንግስትን ስልጣንን ሓይልን ጕይትነትን ዚስመ ዘበለ ስምን ልዕል ኣቢልዎ እዩ” ብምባል ጸሓፈ።—ኤፌሶን 1:20, 21።
ቅዱሳት ጽሑፋት፡ የሱስ ልዑል ስልጣን ከም ዘለዎ ጥራይ ዘይኰነስ፡ ልክዕ ከም የሆዋ ንደቂ ሰብ ኣዝዩ ኸም ዚሓልየሎም ይገልጽ እዩ። የሱስ ኣብ እዋን ምድራዊ ኣገልግሎቱ፡ ሕሙማትን ስንኩላትን ኣሕውዩ፡ ምዉታት ድማ ኣተንሲኡ እዩ። ብመስዋእታዊ ሞቱ ኣቢሉ ኸኣ ንኣምላኽን ንደቂ ሰብን ዘለዎ ዓሚቝ ፍቕሪ ኣርእዩ እዩ። (ኤፌሶን 2:4, 5) እቲ ኣብ የማን ኣምላኽ ደው ኢሉ እተራእየ የሱስ፡ ድሕሪ ቐረባ እዋን ስልጣኑ ተጠቒሙ፡ ኣብ ኵላ ምድሪ ንዚርከቡ እዙዛት ደቂ ሰብ ማእለያ ዘይብሉ በረኸት ኬምጽኣሎም እዩ።
መላእኽቲ ንኣምላኽ የገልግልዎ
“[ኣነ ነብዪ ዳንኤል] ዝፋናት ክሳዕ ዚንበር እጥምት ነበርኩ፣ እቲ ጥንታዊ ዝመዓልቱ [የሆዋ] ድማ ተቐመጠ። . . . ሽሕ ግዜ ሽሕ የገልግልዎ ነበሩ፣ እልፊ ግዜ እልፊ ድማ ኣብ ቅድሚኡ ቘይሞም ነበሩ።”—ዳንኤል 7:9, 10።
ኣብዚ ራእያት ሰማይ እዚ፡ ዳንኤል ሓደ መልኣኽ ዘይኰነስ ኣእላፋት መላእኽቲ እዩ ርእዩ። እዝስ ከመይ ዝበለ ዜደንቕ ራእይ ኰን እዩ ነይሩ! መላእኽቲ፡ መስተውዓልትን ሓያላትን ግርማ ዝለበሱን መንፈሳውያን ፍጡራት እዮም። መዓርጎም እተፈላለየ ዀይኑ፡ ሱራፌልን ኪሩቤልን ዚብሃሉ ዝሓቘፈ እዩ። መላእኽቲ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ልዕሊ 250 ግዜ ተጠቒሶም ኣለዉ።
መላእኽቲ ኣቐዲሞም ኣብ ምድሪ ዚነብሩ ዝነበሩ ሰባት ኣይኰኑን። ኣምላኽ ንደቂ ሰብ ቅድሚ ምፍጣሩ ንመላእኽቲ እዩ ፈጢሩ። ምድሪ ኽትስረት ከላ፡ መላእኽቲ ይዕዘቡን ብናእዳ ይጭድሩን ነይሮም እዮም።—እዮብ 38:4-7።
እሙናት መላእኽቲ ንኣምላኽ ዜገልግሉሉ ሓደ መገዲ፡ ኣብቲ ሎሚ ዚካየድ ዘሎ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዕዮ፡ ማለት ኣብ ምእዋጅ ብስራት መንግስቲ ኣምላኽ ብምስታፍ እዩ። (ማቴዎስ 24:14) ኣብዚ ዕዮ እዚ ዘለዎም ተሳትፎ፡ ንሃዋርያ ዮሃንስ ኣብ እተዋህበ ራእይ ተገሊጹ ኣሎ፣ ንሱ ኸምዚ ኢሉ ጸሓፈ፦ “ነቶም ኣብ ምድሪ ዚነብሩን ንዅሎም ኣህዛብን ነገዳትን ቋንቋታትን ህዝብታትን ኬበስሮም ድማ፡ ናይ ዘለኣለም ብስራት ዘለዎ ኻልእ መልኣኽ ኣብ ማእከል ሰማይ ኪዝምቢ ኸሎ ረኣኹ።” (ራእይ 14:6) ሎሚ፡ መላእኽቲ ኸምቲ ኣብ ዝሓለፈ እዋን ኣብ ገሊኡ ኣጋጣሚታት ዚገብርዎ ዝነበሩ፡ ንሰባት ዘይዛረብዎም እኳ እንተዀኑ፡ ነቶም ነቲ ብስራት ዚሰብኩ ዘለዉ፡ ናብቶም ቅኑዕ ዝልቦም ይመርሕዎም እዮም።
ሰይጣን ንሚልዮናት የስሕት
“ኣብ ሰማይ ከኣ ውግእ ኰነ፦ ሚካኤልን [የሱስ ክርስቶስን] መላእኽቱን ምስቲ ገበል ተዋግኡ፣ እቲ ገበልን መላእኽቱን ድማ ተዋግእዎም፣ ግናኸ፡ ኣይሰዓሩን፣ ድሕርዚ ኣብ ሰማይ ቦታ ኣይተረኽበሎምን። እቲ ንብዘላ ዓለም ዜስሕታ ዘሎ ድያብሎስን ሰይጣንን ዚብሃል ዓብዪ ገበል፡ እቲ ናይ ጥንቲ ተመን ተደርበየ፣ ናብ ምድሪ ተደርበየ፡ መላእኽቱ እውን ምስኡ ተደርበዩ።”—ራእይ 12:7-9።
ኣብ ሰማይ ሰላም ዘይነበረሉ ግዜ ነይሩ እዩ። ኣብ መጀመርታ ታሪኽ ደቂ ሰብ፡ ሓደ ኻብቶም መላእኽቲ ኺምለኽ ስለ ዝደለየ፡ ካብ የሆዋ ዓለወ፣ ሰይጣን፡ ማለት “ተጻራሪ” ኸኣ ኰነ። ጸኒሖም ካልኦት መላእኽቲ እውን ኣብቲ ዕልወት ሓበሩ፣ ኣጋንንቲ ተባሂሎም ከኣ ተጸውዑ። እዞም ኣዝዮም እኩያት ኣጋንንቲ፡ ንየሆዋ ተጻረርዎ፣ ንብዙሓት ደቂ ሰብ ድማ ምስ ፍቕራዊ መምርሒ የሆዋ ብዚጻረር መገዲ መርሕዎም።
ሰይጣንን ኣጋንንቱን፡ ብልሹዋትን ጨካናትን እዮም። ጸላእቲ ደቂ ሰብን ኣብዛ ምድርና ብዙሕ ስቓይ ዘስዓቡን እዮም። ንኣብነት፡ ሰይጣን ንማልን ንገላውን እቲ እሙን ዝነበረ እዮብ ቀተለ። ቀጺሉ፡ “ብርቱዕ ንፋስ” ኣምጺኡ፡ ነታ ደቂ እዮብ ዝነበርዋ ቤት ከም እትዓኑ ብምግባር፡ ንዓሰርቲኦም ደቂ እዮብ ቀተሎም። ድሕርዚ፡ ሰይጣን ንእዮብ “ካብ ከብዲ እግሩ ኽሳብ መንበስበስታ ርእሱ ብዜሳቒ ምጕልንጭዋ ወቕዖ።”—እዮብ 1:7-19፣ 2:7።
ድሕሪ ቐረባ ግዜ ግና ሰይጣን ኪጠፍእ እዩ። ናብ ከባቢ ምድሪ ኻብ ዚድርበ ኣትሒዙ፡ “ሓጺር እዋን ከም ዘለዎ” ይፈልጥ እዩ። (ራእይ 12:12) ሰይጣን ጽልሙት መጻኢ እዩ ዘለዎ፣ እዚ ኸኣ ብሓቂ ብስራት እዩ!
እቶም ካብ ምድሪ ዝመጹ
“ንስኻ [የሱስ] . . . ካብ ብዘሎ ነገዳትን ቋንቋታትን ህዝብታትን ኣህዛብን ንኣምላኽ ዚዀኑ ሰባት ዓዲግካ ኢኻ፣ ንኣምላኽና ድማ መንግስትን ካህናትን ጌርካዮም ኢኻ፣ ኣብ ልዕሊ ምድሪ ኸኣ ኪነግሱ እዮም።”—ራእይ 5:9, 10።
ልክዕ ከምቲ የሱስ ካብ ምድሪ ናብ ሰማያዊ ህይወት ዝተንስአ፡ ካልኦት እውን ኪትንስኡ እዮም። የሱስ ነቶም እሙናት ደቀ መዛሙርቱ፡ “ቦታ ኸዳልወልኩምሲ እኸይድ ኣለኹ። . . . ኣብቲ ኣነ ዘለኽዎ፡ ንስኻትኩም እውን ምእንቲ ኽትኰኑ፡ ተመሊሰ ኽመጽእን ናባይ ክወስደኩምን እየ” በሎም።—ዮሃንስ 14:2, 3።
እቶም ናብ ሰማይ ዚኸዱ፡ ናብኡ ዚኸዱሉ ዕላማ ኣለዎም። ምስ የሱስ ኰይኖም፡ ኣብ ልዕሊ ዅሎም ተቐማጦ ምድሪ እትገዝእን በረኸት እተምጽእን መንግስቲ ኬቝሙ እዮም። እዛ መንግስቲ እዚኣ፡ እታ የሱስ ኣብታ ኣብነት እትኸውን ጸሎት፡ “ኣብ ሰማያት እትነብር ኣቦና፡ ስምካ ይቀደስ። መንግስትኻ ትምጻእ። ፍቓድካ ኸምቲ ኣብ ሰማይ፡ ከምኡ ድማ ኣብ ምድሪ ይኹን” ብምባል ንሰዓብቱ ኺጽልዩ ዝመሃሮም መንግስቲ እያ።—ማቴዎስ 6:9, 10።
እቶም ኣብ ሰማይ ዚነብሩ እንታይ ኪገብሩ እዮም፧
“[ኣነ ሃዋርያ ዮሃንስ] ካብቲ ዝፋን ከኣ ከምዚ ዚብል ዓው ዝበለ ድምጺ ሰማዕኩ፦ ‘እንሆ፡ ድንኳን ኣምላኽ ምስ ሰብ፡ ንሱ እውን ምሳታቶም ኪነብር እዩ፣ . . . ንብዘሎ ንብዓት ካብ ኣዒንቶም ኪደርዝ እዩ፣ ደጊም ሞት ኣይኪኸውንን፡ ደጊም እውን ሓዘን ወይ ኣውያት ወይ ስቓይ ኣይኪኸውንን እዩ። እቲ ቐዳማይ ሓሊፉ እዩ።’”—ራእይ 21:3, 4።
እዚ ትንቢታዊ ራእይ እዚ፡ እታ ብየሱስን በቶም ካብ ምድሪ ዝተንስኡን ዝቘመት መንግስቲ ኣምላኽ፡ ንግዝኣት ሰይጣን ኣጥፊኣ፡ ንምድሪ ገነት እትገብረሉ እዋን ዜመልክት እዩ። እቲ ንደቂ ሰብ ብዙሕ ስቓይን ሓዘንን ዘስዓበ ነገራት ደጊም ኣይኪህሉን እዩ። ሞት እውን ከይተረፈ ኺሓልፍ እዩ።
እቶም ብቢልዮናት ዚቝጸሩ ሞይቶም ዘለዉ እሞ፡ ናብ ሰማይ ግና ዘይትንስኡ ሰባትከ፧ ኣብ መጻኢ፡ ኣብታ ገነት እትኸውን ምድሪ ንዘለኣለም ናይ ምንባር ተስፋ ሒዞም ካብ ምዉታት ኪትንስኡ እዮም።—ሉቃስ 23:43።
እዚ ራእያት እዚ፡ የሆዋ ኣምላኽን ወዱ የሱስ ክርስቶስን እቶም እሙናት መላእኽትን እቶም ካብ ምድሪ እተዓደጉ ሰባትን፡ ብዛዕባና ኣዝዮም ከም ዚግደሱን ንጽቡቕና ኸም ዚሓስቡን የረጋግጸልና። ኣብ መጻኢ እንታይ ኪገብሩ ኸም ዝዀኑ ዝያዳ ኽትፈልጥ እንተ ደሊኻ፡ ምስ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ክትራኸብ ወይ ኣብቲ www.jw.org/ti ዚብሃል ወብ ሳይትና ብምእታው፡ ነታ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ እንታይ እዩ ዚምህር፧ ዘርእስታ መጽሓፍ ከተራግፋ ንዕድመካ።
[ኣብ ገጽ 7 ዘሎ ስእሊ]


text:
1ብዝተረፈ ኣኅዋትና! ቃል እግዚኣብሔር ከምቲ ኣብ ማእኸልኩም ኮይንዎ ዘሎ ምእንቲ ኽሰፍሕን ክኸብርን 2ኲሉ ኸዓ ኣማኒ ኣይኮነን እሞ ካብ ዓመፀኛታትን ክፉኣት ሰባትን ምእንቲ ኽንድኅን ጸልዩልና። 3ጐይታ ግና እሙን እዩ፤ ከጽንዐኩምን ካብ ሰይጣን ክሕልወኩምን እዩ። 4ነቲ እንእዝዘኩም ትፍጽምዎ ኸም ዘለኹም ገናውን ከም እትፍጽምዎ ኣባኻትኩም ብጐይታ እምነት ኣለና። 5ጐይታ ኸዓ ንልብኹም ናብ ፍቕሪ እግዚኣብሔርን ናብ ትዕግሥቲ ክርስቶስን የቕንዓዮ። 6ሕዚ ኸዓ ኣቱም ኣኅዋትና! በቲ ኻባና ዝተቐበልኩምዎ ሥርዓት ምኻድ ገዲፉ ካብ ዘይሠርሕ ሃካይ ኣማኒ ዂሉ ኽትፍለዩ ብስም ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንእዝዘኩም ኣለና። 7ምሳኻትኩም እንተለና ሃካያት ኣይነበርናን እሞ ከምቲ ንሕና እንገብሮ ኽትገብሩ ኸም ዝግብአኩም ንስኻትኩም ትፈልጡ ኢኹም። 8ካባኻትኩም ንሓደኳ ኸይነኽብደሉ ኽንብል ለይትን መዓልትን እናሠራሕና ንፅዕርን ንደክምን ነበርና እምበር ካብ ሓደኳ ብኸምኡ እንጀራ ኣይበላዕናን። 9እዙይ ከዓ ኣርኣያ ኽንኮነኩምን ንኣና ምእንቲ ኽትመስሉን ኢልና ኢና እምበር ግቡእና ኽንረክብ መሰል ዘይብልና ዄንና ኣይኮነን። 10ምሳኻትኩም እንተለና እቲ ክሠርሕ ዘይደሊ ኣይብላዕ! ዝብል ትእዛዝ ሂብናኩም ነይርና ኢናሞ። 11ኣባኻትኩም ሃካያት ኣብ ዘየእትዎም ዝኣትዉ ሓንቲ ሥራሕ ዘይብሎም ከም ዘለዉ ሰሚዕና ኣለና። 12ነዞም ከምዚኣቶም ዝመሰሉ ብህድኣት እናሠርሑ ንርእሶም ክኽእሉ ብጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንእዝዞምን ነተባብዖምን ኣለና። 13ንስኻትኩም ግና ኣቱም ኣኅዋትና! ሠናይ ንምግባር ኣይትሰልክዩ። 14ነቲ በዛ መልእኽቲ እዚኣ እንብሎ ቓል ዘይእዘዝ እንተልዩ ኣለልይዎ፤ ምእንቲ ኽሓፍር ከዓ ምስኡ ኣይትኅበሩ። 15ግና ኸም ኃው ደኣ መዓድዎ እምበር ከም ጸላኢ ኣይትቝጸርዎ። 16እምበኣር ኣምላኽ ሰላም ባዕሉ ብዂሉ ወገን ኲልሻዕ ሰላም የሃብኩም። ጐይታ ምስ ኲልኻትኩም ይኹን። 17ነዝ ሰላምታ እዙይ ኣነ ጳውሎስ ብኢደይ ዝጸሓፍኩዎ እዩ። እዙይ ከዓ ኣብ ኲለን መልእኽታተይ ምልክት እዩ፤ ከምዙይ ገይረ እየ ዝጽሕፍ። 18ጸጋ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ምስ ኲልኻትኩም ይኹን።
Copyright
Learn More


text:
1ሚናኣ ጫኣቃሢኮ ፆሲ ካኣሽኮ ጎይሢና ዬያኮ ሳዓ ማዢንቴ ጌኤሺ ማኣሪያ ዓኣኔ። 2ዬይ ማዢንቴ ማኣራ ላምዖ ጋርሲ ዓኣ ዓፒላፓ ማዦና ማኣሪኬ፤ ዬኖኮ ቤርታሳ ጋሮይዳ ዼጌ ሎኦዤ ዖይታንታ፥ ፖዒ ጌሦ ሻርናንታ ፆሲም ዒንጊንቴ ካሣንታ ጌሢንታያኬ፤ ዬና ቤዛ “ፆሲም ዱማዼ ጋርሲ” ጌይንታኔ። 3ላምዓሳ፥ ጎኦቦ ዓፒሎኮ ሶንጌኖ ጋራ ሜሌ ጋርሲ ዓኣኔ፤ ዬና ጋሬላ “ዑሣ ዓኣዼ ፆሲም ዱማዼ ጋርሲ” ጌይንታኔ። 4ዬኖ ጋሬሎይዳ ዑንጆ ጩቢሶ ቤዞንታ ዎርቆና ዑጻ ጳርቂንቴ ታኣቦቶንታ ዓኣኔ፤ ዬኖ ታኣቦቴሎ ጋራ “ማና” ጌይንታ ሙዖ ዓርቄያ ዎርቄፓ ኮሺንቴ ሌማቴንታ ዓኣዒ፥ ቶሺ ዓኣ ዓኣሮኔ ኮኦሎንታ ፆሲኮ ጫኣቁማ ፃኣፒንቲ ዓኣ ሹጮ ቆኦቂ ፃኣፖና ዓርሲንቴ ሹጫኣ ዓኣኔ። 5ታኣቦቶ ዑጻ ዓኣ፥ ጎሞ ጌኤሺፆ ዔርዛ ጉኡፖ፡ ጋኣዞና ካንቃ ቦንቺንታ ኪሩቤሌ ጌይንታዞንሢ ዓኣኔ፤ ጋዓንቴ ዬያ ባኮ ኑ ቢያ ፓይዲ ፓይዲ ኬኤዚ ጋፒሳኒ ዳንዳዑዋሴ። 6ቢያ ባካ ያዺዲ ጊኢጌሢኮ ጊንጻ ቄኤሳ ማዻ ማዾ ማዻኒ ዓፒላፓ ማዦና ማኣሮኮ ቤርታሳ ጋሬሎ ቢያ ኬሊ ጌላኔ። 7ሶንጌኖ ጋራ ዓኣ ላምዓሳ ጋሬሎ ጌላሢ ቄኤሶ ቢያኮ ሱኡጋሢ ሌሊኬ፤ ዒዚ ጌላሢ፡- ሌዔይዳ ፔቴና ሌሊኬ፤ ዒዚ ፔ ጎሞና ዴራ ዔሩዋዖ ማዼ ጎሞሮ ፆሲም ዒንጎ ሱጉሢ ዔኩዋኣዖ ዒኢካ ጌሉዋሴ። 8ዓፒሎና ማዦና ቤርታሳ ማኣሬላ ዓኣ ጎይሣ ዓኣንቴ ዑሣ ዓኣዼ ፆሲም ዱማዼ ቤዜሎ ባንሢ ዔኪ ጌልዛ ጎይጻ ሃጊ ፔጋዺ ዔርቲባኣያ ማዒፆ ዓያኖ ጌኤዣ ዻዋኔ። 9ዬይ ሃሣኣ ዎዶኮ ኮኦኪንሢኬ፤ ዬያ ጎይፆና ፆሲም ዒንጊንታ ዒንጊጻ ዒንጋ ዓሢኮ ዒኖ ጌኤሺ፥ ፒዚሳኒ ዳንዳዑዋሴ፤ 10ዬይ ቢያ፡ ዓኮ ማዻ ሙካንዳያ ሄላንዳኣና ማዺንታንዳ ዓጪ ዳምቤኬ፤ ዬንሢ ባካ ሙኡዚና ዑሺና ዛላ ሃሣ ዱማ ዱማ ዑሢ ጌኤሺሢ ዛላ ማዺንታ ዳምቤ ሌሊኬ። 11ጋዓንቴ ኪሪስቶሴ ሃሢ ማዺንታ ኮዦ ባኮኮ ቄኤሶኮ ቢያ ዑሢ ማዒ ሙኬኔ፤ ዒዚ ጌሌ ዓፒላፓ ማዦና ማኣራ ዼኤፒ ሃሣ ፓጬ ባኣዚ ባኣያኬ፤ ዬና ማኣራ ዓሲ ማዢባኣያ ሃሣ ጊንሣ ሓያ ዓጮ ባኣዚና ማዢንቲባኣያኬ። 12ዒዚ ዑሣ ዓኣዼ ፆሲም ዱማዼ ጋሬሎ ላሚ ማዺሱዋ ጎይሢ ፔ ሱጉፆ ዔኪ ጌሊ ኩንሤያፓዓቴም ዋኣሮና ዚዮ ጌማቶ ሱጉፆ ዔኪ ጌሊባኣሴ፤ ዬያይዲ ናንጊና ዻቂንታ ኑም ዒ ጴዺሼኔ። 13ዋኣሮና ጌማቶ ዚዮ ሱጉፆ ሃሣ ቢዲንሢ ማሂ ሚቾ ባኣቶ ማራሢ ቢዲንፆ ዻቢንቲ ዒኢቴ ዓሶ ዑፆይዳ ፑጪፃ ዔያታ ዓሽኮና ማዺ ዻቢንቴ ዒኢቲፆይዳፓ ጌኤሺ ፆሲም ዔያቶ ዱማሳያ ማዔቴ፥ 14ናንጊና ናንጋ ዓያኖ ዛሎና ፔና ዾንኪሳ ባኣዚ ባኣ፥ ፆሲም ዒንጎ ባኣዚ ማሂ ፔና ዒንጌ፥ ኪሪስቶሴኮ ሱጉጻ ባይቁዋ ፆዛሢም ኑ ማዻንዳጉዲ ኑኡኮ ዒኖ ዬያ ሃይቄያ ማዔ ማዾይዳፓ ዑሣ ዓኣዼ ዎዚ ጌኤሻንዳይ! 15ፆሲ ዔኤሌዞንሢ፡ ዒዚ ሃጊ ማዓንዳ ዎዞና ዒንጌ ናንጊና ናንጎ ቤዞ ዴንቃንዳጉዲ ኪሪስቶሴ ፆሲና ዓሲናኮ ባኣካ ዓኮ ጫኣቁሞ ጊኢጊሼሢ ማዔኔ፤ ዬይ ያዺ ማዔሢ፡- ዓሳ ቤርታኣ ጫኣቁሞ ዎጎ ጎይጾ ናንጌ ዎዶና ማዼ ጎሞይዳፓ ዻቂሻኒ ዔያቶ ዛሎ ዒዚ ሃይቄሢሮኬ። 16ዔልቃሚ ዔልቃሚንቴቴ ዔልቃሜ ዓሢ ሃይቄያ ማዒጻ ዔርታኒ ኮይሳኔ፤ 17ዓይጎሮ ጌዔቴ ዔልቃማ ዔልቃሚ ማዓሢ፡ ዔልቃሜ ዓሢ ሃይቄቶኬ፤ ዔልቃሜ ዓሢ ሼምፔና ዓኣቴ ዬና ዔልቃማ ጉሪ ማዓኔ። 18ዬያ ጎይጾ ቤርታኣ ጫኣቁማታዖ ሱጉሢ ባኣያ ጎኔ ጫኣቁሞ ማዑዋያኬ። 19ሙሴ ፆሲ ዒንጌ ዓይሢጾ ቢያ ቤርታ ዴሮም ኬኤዜስካፓ ጌማቶ ዚዮና ዋኣሮ ሱጉፆናይዳ ዋኣሢ ዋሂ፥ ዎጎ ማፃኣፖና ዴሮ ዑፆናይዳ ቢያ ሂሶጴ ሚፆኮ ዒላዦና ዞቄ ማራቶኮ ጋፓኖና ዔኪ ዔኪ ፑጬኔ። 20ዒዚ ፑጬሢያ፦ “ፆሲ ዒንሢ ካፓንዳጉዲ፥ ዒንሢ ዓይሤ ጫኣቁሞ ሱጉጻ ሃያኬ” ጌይኬ። 21ዬኖ ጎይጾ ዓፒላፓ ማዦና ማኣሮና ጋራ ማዾ ሜሆ ቢያሢዳ ሱጉፆ ዒ ፑጬኔ። 22ጎኔ፡ ሙሴ ዎጎና ዻካ ባኣዚዳፓ ዓታዛ ቢያ ባካ ሱጉሢና ጌኤሽካኔ፤ ሱጉሢ ላኣሊንቲባኣንቴ፥ ጎሜ ዓቶም ጌይንቱዋያኬ። 23ጫሪንጫ ማዺንታ ባኮኮ ኮኦኪንሢ ማዔ ባካ ቢያ ዬያ ዎጎና ያዼይዲ ጌኤሽካያ ማዔኔ፤ ጫሪንጮ ባካ ጋዓንቴ ዬያፓ ዑሣ ዓኣዼ፥ ፆሲም ዒንጎ ባኣዚና ጌኤሽካኒ ኮይሳኔ። 24ኪሪስቶሴ ጎኔ ማዔ፥ ፆሲም ዱማዼያ ማዔ ጋሬሎኮ ኮኦኪንሢ ማዔያ ሃሣ ዓሲ ማዤ ጋሬሎ ጌሊባኣሴ፤ ጋዓንቴ ዒዚ ሃሢ ኑ ጋይቴ ፆሲ ቤርቶይዳ ዔቃኒ ጎኔና ዑሣ ዓኣዼ ፆዛሢም ዱማዼያ ማዔ፥ ጫሪንጮ ዓኣዼኔ። 25ዓይሁዶ ዓሶኮ ቄኤሶ ሱኡጋሢ ፔ ሱጉሢ ማዒባኣ ሱጉሢ ዔኪ ሌዓ ሌዓ ዑሣ ዓኣዼ ፆሲም ዱማዼ ቤዞ ጌላያኬ፤ ኪሪስቶሴ ጋዓንቴ ፔና ሚርጌ ዎዴ ዒንጎ ባኣዚ ማሂ ዒንጋኒ ዒኢካ ጌሊባኣሴ። 26ያዺ ማዔያታቴ ዓጫ ማዢንቴማፓ ዓርቃዖ ሜቶ ዔኪ ዔኪ ናንጋንዳያ ዒዛም ኮይሳንዳያታንቴኬ፤ ሃሢ ጋዓንቴ ዎዶኮ ጋፒንፆይዳ ጎሜ ጌኤሻኒ፥ ፔና ፆሲም ዒንጎ ባኣዚ ማሂ ዒንጋኒ ላሚንቱዋ ጎይሢ ፔቴና ሙኪ ጴዼኔ። 27ዓሲ ፔቴና ሓይቂ፥ ዬካፓ ጋፒንሢ ዎጌም ሺኢካንዳጉዲ ጌይንቴያኬ። 28ዬያጉዲ ኪሪስቶሴ ሚርጌ ዓሶኮ ጎሞ ጌኤሻኒ ፔቴና ሓይቄኔ፤ ላሚ ዓሲኮ ጎሞ ፔ ዑጻ ማሃኒቱዋንቴ ጉሙርቂ ዒዛ ካፓዞንሢ ሃይቢፓ ዓውሳኒ ላሚሣ ዒዚ ሙካንዳኔ።
Copyright
Learn More


text:
ግምቢ ዘብዐኛ (ሕታም መጽናዕቲ) ታሕሳስ 2013
እዛ ሕታም እዚኣ፡ እምነትና ንኸይትደክም እንታይ ክንገብር ከም ዘሎና ትገልጽ። ብዘይካዚ፡ ድራር ጐይታ መዓስ ኪብዓል ከም ዘለዎን ንዓና እንታይ ትርጕም ከም ዜመሓላልፈልናን ተብርህ።
የሆዋ ኣብ ጽላሎት ኣኽራን ኣዕቈቦም
ኣብ ጀርመን ኣብ ትሕቲ ግዝኣት ናዚ ዝነበሩ ናይ የሆዋ መሰኻኽር ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ ብኸመይ እዮም ዚረኽቡ ነይሮም፧ እንታይ ሓደገኛ ዅነታትከ እዩ ዜጋጥሞም ነይሩ፧
‘ካብ ሓሳብካ ቐልጢፍካ ኸይትናወጽ’ ተጠንቀቕ
እታ ጳውሎስ ናብ ሰብ ተሰሎንቄ ዝለኣኻ ኻልአይቲ መልእኽቲ፡ እንታይ እዋናዊ መጠንቀቕታ እያ ሒዛ ዘላ፧ ንኸይንታለል እንታይ ኪሕግዘና ይኽእል፧
ምእንቲ መንግስቲ ኣምላኽ፡ መስዋእትታት ክትከፍል ዲኻ፧
ንመንግስቲ ኣምላኽ ብግዜናን ብገንዘብናን ብጕልበትናን ብኽእለትናን ክንድግፋ እንኽእል ብኸመይ ምዃኑ ተምሃር።
ትዝክሮዶ፧
ነቲ ኣብዚ ቐረባ እዋን ዝወጸ ሕታማት ግምቢ ዘብዐኛ ብጥንቃቐ ኣንቢብካዮዶ፧ ነየናይ ክትዝክሮ ኸም እትኽእል እስከ ርእስኻ ፈትን።
‘ንመዘከርታ ትኹነልኩም’
ክርስትያናት ብዛዕባ ፋስጋ እንታይ እዮም ኪፈልጡ ዘለዎም፧ ድራር ጐይታ ንዅልና እንታይ ትርጕም እዩ ዘለዎ፧
“እዚ ንመዘከርታይ ግበርዎ”
ድራር ጐይታ መዓስ ኪብዓል ከም ዘለዎ ብኸመይ ንፈልጥ፧ እቲ ቕጫን ወይንን ንምንታይ የመልክት፧
መጻምድትኻ ምስ ዚመውት
መጻምድትኻ ምስ ዚመውት ዚስምዓካ ሓዘን፡ መሪርን ንነዊሕ እዋን ዚጸንሕን እዩ። እቲ ኣብ ቃል ኣምላኽ ዚርከብ ተስፋ ትንሳኤ፡ ብኸመይ ምንጪ ምጽንናዕ ኪኸውን ከም ዚኽእል ርአ።
መሐበሪ ርእሰ ነገር ግምቢ ዘብዐኛ 2013
ንመሐበሪ እቲ ኣብ ግምቢ ዘብዐኛ 2013 ብርእሰ ነገር እተሰርዐ ዓንቀጻት ተወከስ።


text:
1ዬካፓ ጫሪንጮይዳ ቡሊንቲ ዓኣ ካራ ታ ዴንቄኔ፤ ዬማና ዛዬ ዑኡሲጉዲ ኬኤዛ ቤርታኣ ዑኡዛሢ፦ “ሓኒ፥ ሃንጋ ኬስኬ፤ ሓይፓ ሴካ፥ ቤርታ ማዓንዳ ባኣዚ ታ ኔና ዻዋንዳኔ” ታኣም ጋዓዛ፥ 2ቤዞማና ታኣኒ ዓያና ጌኤሺኮ ዎልቆ ጋሮ ጌሌኔ፤ ዓካሪ ዒማና ጫሪንጮይዳ ካኣታ ዴዓ ዖይታ ጌሢንቲ ዓኣንቴ ታ ዴንቄኔ፤ 3ዬኖ ዖይቶይዳ ዴዒ ዓኣሢኮ ዓውካራ ሚርጌ ሚዛጳ ዒያስጲዴና ሴርዲኖኔ ጌይንታ ሹጮ ዑፆ ማላያኬ፤ ካኣቱሞ ዖይቶኮ ኮይላ ሜሬጊዴ ጌይንታ ሹጮ ዑፆ ማላ ሚዛጲ ዡኡሎ ዓኣኔ። 4ዬያጉዲ ሃሣ ካኣቱሞ ዖይቶ ኮይላ ሜሌ ላማታሚ ዖይዶ ካኣቱሞ ዖይታ ዓኣኔ፤ ዬንሢ ዖይቶንሢዳ ቦኦሬ ማኣዖ ማይንቴያ ሃሣ ቶኦኮይዳኣ ዎርቄፓ ኮሾና ቦንቾም ዓጎ ባኮ ዓጌ ላማታሚ ዖይዶ ጋርቺ ዴዒ ዓኣኔ። 5ካኣቱሞ ዖይታሢዳፓ ዜኤሊንሢና ዑኡሲና ሃሣ ጉጉንሢያ ኬስኬኔ፤ ሃሣ ዬያ ዖይታሢኮ ቤርታ ፖዒ ፖዓ ላንካይ ፆምፔ ዓኣኔ፤ ዬያታ ላንካዎ ፆሲ ዓያኖንሢኬ። 6ሓሣ ዬያ ዖይታሢ ቤርታ ሌማሌኤሼጉዲ፥ ጌኤሽኪ ጴዻ ባኣዚ ዓኣኔ። ካኣቱሞ ዖይቶ ኮይሎይዳ ዖይዶ ዛላ ሚርጌ ዓኣፒ ዓኣ ዖይዶ ዱማ ዱማ ማዢንቲ ዓኣኔ። 7ቤርታኣ ባካሢ ዞቢ ማላያኬ፥ ላምዓሳሢ ጌማይ ማላያኬ፥ ሃይሣሳሢ ጊንሣ ዓሲ ዓኣፒ ካራ ማላ ዓኣፒ ካራና ዓኣያኬ፤ ዖይዳሳ፥ ጋፒንፃሢ ባራና ኮኦኬ ማላያኬ። 8ዬንሢ ዖይዶ ባኮንሢኮ ላሆ ላሆ ጋኣሲ ዓኣያኬ፤ ዬያቶኮ ዙሎና ጋሮናይዳ ዺቢ ዓኣፒ ዓኣያኬ፤ ዔያታ ዋንቶና ሮኦሮና፡- “ፆሲም ዱማዼሢዮ! ዱማዼሢዮ! ዱማዼሢዮ! ቢያ ባኣዚ ዳንዳዓ፥ ጎዳ፥ ፆዛሢዮ! ሓሢ ዓኣሢና ሚናፓኣ ናንጋሢዮ ሓጊያ ሙካንዳሢዮ!” ጋዓኔ፤ ዬያ ዔያታ ሃሹዋዖ ጋዓኔ። 9ዬንሢ ባኮንሢ ካኣቱሞ ዖይቶይዳ ዴዔሢም፥ ናንጊና ናንጋሢም፤ ቦንቾ፥ ሄርሺሢ፥ ጋላታኣ ሺኢሻ ዎዶና ቢያ፥ 10ላማታሞ ዖይዶ ጋርቾንሢ ናንጎና ናንጋሢም፥ ካኣቱሞ ዖይቶይዳ ዴዔሢም ጉምዓቲ ዚጋኔ፤ ዔያቶኮ ቶኦካ ዓጎ፥ ቦንቾ ባኮ ካኣቱሞ ዖይቶ ቤርታ ጌሢ፡- 11“ኑ ጎዳ፥ ኑ ፆዛሢዮ! ቢያ ባኣዚ ኔ ማዤሢሮ ቢያ ባካ ማዢንቴሢና ማዔሢ፥ ኔ ማሊፆና ማዔሢሮ ቦንቾና ሄርሺሢና ዎልቄያ ኔም ኮይሳያኬ” ዔያታ ጋዓኔ።
Copyright
Learn More


text:
መንግስቲ ኤርትራ ዶብ ኣብ ልዕሊ ዝሰግሩ ንጹሃት ዜጋታት ዝወስዶም ብረታዊ ስጒምትታት ይቕጽሉ ከምዘለዉ ምንጭታት ድምጺ መድረኽ ሓቢሮም።
እቶም ምንጭታት ነዚ ዝሓበሩ ናብ 18 ሚያዝያ ኣብ ዘውገሐ ለይቲ ብከባቢ ግርማይካ ናብ ሱዳን ዝሰግሩ ኣብ ልዕሊ ዝነበሩ 13 ትሕቲ ዕድመን መንእሰያትን ካብ ኣባላት ሓለዋ ዶብ ብዝተኸፍተ ቶዂሲ ክልተ ሰባት ሂወቶም ከምዝሰኣኑ ኣብ ዘረጋገጹሉ እዩ።
በቲ ዘይ-ቅድመኲነታዊ ብረታዊ ስጒምቲ ሂወቶም ስኢኖም ዘለዉ ዜጋታት ኣብ ክሊ ዕድመ 14ን 18ን ዝርከቡ ኮይኖም እታ ሓንቲ ጓልኣነስተይቲ ከምዝኾነት ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ። ካብቲ ብረታዊ ስጒምቲ ንስክላ ድሒኖም ናብ መሬት ሱዳን ብሰላም ዝኣተዉን ኣብ መዓስከር ስደተኛታት ተዓቚቦም ዝርከቡን 7 ሰባት ንጨንፈር ላዕለዋይ ወኪል ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናይቲ መዓስከር ኣብ ዝሃብዎ ሓበሬታ፥ እቲ ብ ኣባላት ሓለዋ ዶባት ኤርትራ ኣብ ልዕሊኦም ዝተወስደ ብረታዊ ስጒምቲ ብዘይመጠንቀቕታን ብተመልከተለይን ምንባሩ፥ ተዂሲ ምስ ተኸፍተ ድማ 2 ሰባት ሻቡ ክወድቊ እንከለዉ እቶም ዝተረፉ ፋሕ ከምዝበሉ ብምንጻር፣ ሃልዋት ናይ 5 መጓዕዝቶም ዛጊት ንጹር ከምዘይኮነን ኣብ ትሕቲ ቀይዲ ኣባላት ሓለዋ ዶብ ኤርትራ ወዲቖም ክኾኑ ከምዝኽእሉን ኣተንቢሆም ኣለዉ።
ሚኒስትሪ ምክልኻል ኤርትራ ኣብ ካባቢታት ግርማይካን ኣርብዓ-ትዓሽርን ኣጽኒዑዎ ዘሎ ኩሉዓይነታዊ ምንቅስቓሳት፣ ነቶም ብላዕለዎት ኣዘዝቲ ሓለዋ ዶባት ኣብ ልዕሊ ሰጋሮ ዝዉሰዱ ካብ ዝርፋ ክሳዕ ቅንጸላ ዝኸዱ ስጒምትታት በዚሖም ምህላዎም እዮም ምንጭታትና ዝሕብሩ።
ኣብዚ ሰሙን እዚ በቶም ከባቢታት ናብ መሬት ሱዳን ዝኣተዉ ካልኦት 29 ዜጋታት ንወከልቲ ስደተኛታት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከምዝሓበርዎ እዉን፥ መብዛሕቶኦም ልዑል መጠን ገንዘብ ንላዕለዎትን ማእከሎትን ወተሃደራውያን ሓለፍቲ መንግስቲ ኤርትራ ብምኽፋል ዶብ ከምዝሰገሩ ፤ ገንዘባዊ ዓቕሚ ስለዘይብሎም ባዕሎም ዶብ ክሰግሩ ዝፍትኑ እሞ ኣብ ጉዕዞ ንዝተሓዙ ዜጋታት ግና ቀጻሊ ዝርፋን ጽኑዕ ማእሰርቲን ከምዝጽበዮም፤ ከምልጡ ኣብ ልዕሊ ዝፍትኑ ወገናት ድማ ብረታዊ ስጒምቲ ምውሳድ ልሙድ ከምዝኾነ ኣፍሊጦም ኣለው።
መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ብላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊቱ ዝካየድ ዘይሕጋዊ መርበብ ንግዲ-ደቂ ሰብ ከይተጠቕሙ ብመንገዶም ዶብ ኣብ ልዕሊ ዝሰግሩ ዜጋታት ጥራይ ብረታዊ ስጒምቲ ከምዝወስድ እዩ ክግለጽ ጸኒሑ።


text:
ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ቋንቋ ኣደ ፪፬፬፮
፪፩ የካቲት ዓለም-ለኻዊ መዓልቲ ቋንቋ ኣደ ኢዩ። እዚ መዓልቲ እዚ ብ፩፱፱፱ ብዩነስኮ (UNESCO) ዝተሓንጸጸ ኢዩ። ዕላማኡ፡ ኣብ ዓለም ምሉእ ዘሎ ሰብ ቋንቋኡ ኪጥቀምን ብቋንቋኡ ኪጥቀም ዕድል ኪረክብን ንምትብባዕ ኢዩ።
በዚ ምኽንያት፡ ኣብዛ መዓልቲ እዚኣ፡ ኣብ ዝተፈላለያ ሃገራት፡ ገለ ቋንቋታት ንኸይጠፍኣ ንምክልኻል፡ ብቛንቋ ኣደኻ ክትምሃር ምእንቲ ኪክኣልን ኣብ መንጎ ብዙሓት ባህልታት ምርድዳእ ኪህሉን ብዜመልክት ዝተፈላለየ መደባት ከቢሩ ይውዕል።
እዚ ትካል'ዚ ንሻብዓይ ግዜኡ ኢዩ ዜብዕሎ ዘሎ። ኣብ ዝተፈላለየ ቦታታት ሽወደን፡ ብዝተፈላልየ መገዲ ከቢሩ ውዒሉ። ከም ኣብነት፡ ኣብ ቤት ትምህርቲ ዩልስታ ብዓቢ ድምቀት ከቢሩ ኣምስዩ።
እዚ በዓል'ዚ ብክልት፫ ተማሃሮ ኢዩ ተኸፊቱ። ሓለቓ ቤት ትምህርቲ ዩልስታ፡ ኤልሳቤጥ ከኣ ነቲ ኣብኡ ዝነበረ ተዓዛቢ፡ " እንቋዕ ብደሓን ምጻእኩም። ቤት ትምህርትና፡ ካብ ዝተፈላለየ ወገናት ዓለም ዝመጹን ዝተፈላለየ ቋንቋታት ዚዛረቡን ተመሃሮ ዝሓቘፈ ቤት ትምህርቲ ብምዃኑ ብዙሕ የሐብነናን የሐጕሰናን፡ ስል ዝዀነ ከኣ፡ ነዛ መዓልቲ እዚኣ ከነኽብራ ይግባእ" ድሕሪ ምባላ ነቲ መድረኽ ነቶም ነቲ በዓል ዚመርሓ ዝነበራ ተመሃሮ ኣተሓላሊፋትለን።
ነቲ በዓል ተመሃሮ ጥራይ ዘይኰኑ፡ ወለዶምን ናእሽቱ ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን እውን ተኻፊሎሞ። እዚ ብብዙሓት ስድራ-ቤታት ዝደመቐ በዓል፡ ነታ ቤት ትምህርቲ ብፍላይን፡ ንሽወደን ድማ ብሓፈሻኡን፡ ብዝሐ ባህላውያን ገይሩወን ኣምስዩ። ተመሃሮ፡ ብዝተፈላለየ ቋንቋታት ግጥምታት ነቢቦም።
ነፍሲ ወከፍ ጕጅለ ተመሃሮ ነናይ ሃገሮምን ባህሎምን ሳዕስዒታት ኣብ ዘርአዩሉ እዋን፣ በቶም ጕጅለ ጥራይ ከይተወሰነ፡ ካብ ካልኦት ጕጅለታት'ውን ዘዘሊሎም ናብ ስዕስዒት እናተሓወሱዎም፣ ሓደ ዓቢን ናይ ሓባርን ባህሊ መሲሉ ኣምስዩ።
ቋንቋ ትግርኛ'ውን ሓንቲ ካብዘን ቋንቋታት እዚኣተን ኰይና ኣምስያ። ተመሃሪት ልዋም ተስፋይ ነዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ ግጥሚ ነቢባቶ።ትዕግስቲ ኣብራሃን ልዋም ፍትዊን ከኣ ናብ ቋንቋ ሽወደን ተጒመናኦ። ተመሃሮ ትግርኛ፡ ብቛንቛ ትግርኛ ኪዛረቡን ኪነቡን ከለው፡ ባህላዊ ሳዕሲዒቶም ኪስዕስዑ ከለውን ክትርኢ ኣዝዩ የሐጕስ። ብዝያዳ ንኺምዕብል ግን ሓገዝ ወለዲ የድልዮ።
ወረጃን ሓጎስ ዝመልኦን ምሸት! ኣገናዕ!!!


text:
ንግዜ እርጋን ብኸመይ ክትሕጐሰሉ ትኽእል፧
ብዛዕባ እርጋን ክትሓስብ ከለኻ እንታይ እዩ ዚስምዓካ፧ ብዙሓት ሰባት ብዛዕባ እዚ ኺሓስቡ ኸለዉ፡ ይሻቐሉ፡ ይጭነቑ፡ ሕሉፍ ሓሊፎም እውን ይፈርሁ እዮም። ምኽንያቱ መብዛሕትኡ ግዜ፡ እርጋን ምስ ከም ምጭምዳድ ገጽን ምድካም ኣካላትን ምርሳዕን ሕዱር ሕማምን ዝኣመሰለ ኣሉታዊ ነገራት ስለ ዚተሓሓዝ እዩ።
ኰይኑ ግና፡ ሰባት ዝኣርጉሉ መገዲ ይፈላለ እዩ። ገሊኦም ሰባት፡ ኣብ ግዜ እርጋኖም ብኣካላውን ብኣእምሮኣውን መዳይ ብተዛማዲ ጽቡቕ ጥዕና እዩ ዘለዎም። ኣብ ሕክምና እተገብረ ምዕባለታት፡ ሰባት ንሕዱር ሕማም ኪከናኸንዎን ኪቈጻጸርዎን ኣኽኢልዎም እዩ። ከም ውጽኢቱ ኸኣ ኣብ ገሊኡ ሃገራት፡ ነዊሕ ዕድመን ዝሓሸ ጥዕናን ዘለዎም ሰባት እናበዝሑ ይኸዱ ኣለዉ።
ይኹን እምበር፡ መብዛሕትኦም እርጋን ምስ ዜምጽኦ ጸገማት ይቃለሱ ይሃልዉ ኣይሃልዉ ብዘየገድስ፡ ንግዜ እርጋኖም ተሓጒሶም ኬሕልፍዎ ይደልዩ እዮም። እዚ ብኸመይ ኪግበር ይከኣል፧ ብኸፊሉ፡ ብዛዕባ እዚ ሓድሽ መድረኽ ህይወት ኣብ ዘሎና ኣረኣእያን ንምልማዱ ኣብ ዘሎና ድሌትን ክእለትን እተመርኰሰ እዩ። ኣብዚ መዳይ እዚ ኺሕግዘና ዚኽእል ቀሊልን ግብራውን ስርዓታት መጽሓፍ ቅዱስ እስከ ንርአ።
ትሑት ኩን፦ “ጥበብ ግና ምስቶም ትሑታት እያ።” (ምሳሌ 11:2) ኣብዚ ሓሳብ እዚ፡ እታ “ትሑታት” እትብል ቃል ነቶም ብሰንኪ እርጋን፡ እቲ ኺዓይዎ ዚኽእሉ ነገራት ድሩት ምዃኑ ዚቕበልዎ እምበር፡ ኪነጽግዎ ዘይፍትኑ ብዕድመ ዝደፍኡ ሰባት ከተመልክት ትኽእል እያ። ኣብ ብራዚል ዚነብር ወዲ 93 ዓመት ቻርለስ፡ “ነዊሕ ዕድመ ብህይወት እንተ ጸኒሕካ፡ ክትኣርግ ግድን እዩ። ናብ ግዜ ንእስነትካ ኽትምለሰሉ እትኽእል መገዲ የለን” ብምባል ሓቅነት ዘለዎ ሓሳባት ሃበ።
እንተዀነ ግና፡ ትሑት ምዃን ማለት፡ “ኣሪገ እየ፡ ዝተረፈኒ ነገር የለን” ዚብል ናይ ቀቢጸ ተስፋ ኣመለኻኽታ ኺህልወካ ኣለዎ ማለት ኣይኰነን። ከምዚ ዝኣመሰለ ኣመለኻኽታ፡ ዜሐልል ኪኸውን ይኽእል እዩ። ምሳሌ 24:10፡ “ብመዓልቲ መከራ እንተ ተሐለልካ፡ ሓይልኻ ቕሩብ እዩ” ትብል። ከመይሲ፡ ሓደ ትሑት ሰብ፡ ኣወንታዊ ኣመለኻኽታ ብምሓዝን ዚከኣሎ ዘበለ ብምግባርን ጥበብ የንጸባርቕ እዩ።
ኣብ ኢጣልያ ዚነብር ወዲ 77 ዓመት ኮራዶ፡ ብዕድመ እናደፋእካ ብዝኸድካ መጠን፡ ንዝነውሐ ግዜ ምእንቲ ኽትጸንሕ፡ ንጥፈታትካ ኽትቅንስ ከም ዜድሊ ገለጸ። እወ፡ ሓደ ሰብ ብዕድመ ኺደፍእ ከሎ ገለ ምትዕርራያት ኪገብር የድልዮ እዩ። ኮራዶን ሰበይቱን ምሸት ሓይሎም ምእንቲ ኸይጽንቀቕ ንዕዮ ቤት ብዚምልከት፡ ፍኹስ ዝበለ መደባት ብምስራዕ ሚዛናዊ ኣረኣእያ ኣማዕቢሎም እዮም። ኣብ ብራዚል እትነብር 81 ዓመት ዝዕድሚኣ ማሪያን እውን ብዛዕባ እርጋን ክውንነታዊ ኣረኣእያ እዩ ዘለዋ፣ ከምዚ ኸኣ ትብል፦ “ከም ዓቕመይ ክስጕም ከም ዘሎኒ ተማሂረ እየ፣ ኣድላዪ ኪኸውን ከሎ ሓደ ዕዮ ዓሚመ ኻልእ ቅድሚ ምጅማረይ ሓጺር ዕረፍቲ እየ ዝወስድ። ኮፍ ኢለ ወይ ተገምሲሰ አንብብን ሙዚቃ እሰምዕን እየ። ዓቕመይ ፈሊጠ ኽነብር ከም ዘሎኒ ድማ ተማሂረ እየ።”
ሚዛናዊ ኹን፦ ‘ኣንስቲ ትሕትናን ልብምናን ብዜርኢ ግቡእ ክዳውንቲ ይሰለማ።’ (1 ጢሞቴዎስ 2:9, 10) እቲ “ግቡእ ክዳውንቲ” ዚብል መግለጺ ንጽቡቕን ሚዛኑ ንዝሓለወን ኣከዳድና የመልክት። ኣብ ካናዳ እትነብር 74 ዓመት ዝዕድሚኣ ባርባራ፡ “ጽፍፍትን ጽርይትን ኰይነ እየ ኽርአ ዝደሊ፣ ‘ኣሪገ እየ፡ ብዛዕባ ትርኢተይ ኣየገድሰንን እዩ’ ዝዓይነቱ ኣረኣእያ ዜንጸባርቕ ወዛል ኣከዳድና ኺህልወኒ ኣይደልን እየ” በለት። ኣብ ብራዚል እትነብር 91 ዓመት ዝዕድሚኣ ፈርን እውን፡ “ብዛዕባ ገዛእ ርእሰይ ጽቡቕ ንኺስምዓኒ፡ ስሕት ኢለ ሓድሽ ክዳውንቲ እዕድግ እየ” በለት። ብዛዕባ ብዕድመ ዝደፍኡ ሰብኡትከ እንታይ ኪብሃል ይከኣል፧ ኣብ ብራዚል ዚነብር 73 ዓመት ዝዕድሚኡ ኣንቶንዮ፡ “ጽሩይን ሓድሽን ክዳውንቲ ብምኽዳን ጽፉፍ ኰይነ ንኽርአ ዚከኣለኒ እየ ዝጽዕር” በለ። ንኣካላዊ ጽሬት ብዚምልከት ከኣ፡ “መዓልታዊ እየ ዝሕጸብን ጭሕመይ ዝላጸን” በለ።
ብኻልእ ሸነኽ ድማ ብዛዕባ ትርኢትካ ኣመና ኻብ ምግዳስ እተላዕለ፡ “ልብምና” ኣብ ዘይተርእየሉ ደረጃ ኸይትበጽሕ ምጥንቃቕ ኣገዳሲ እዩ። ኣብ ደቡብ ኮርያ እትነብር 69 ዓመት ዝዕድሚኣ ቦኪም፡ ብኣከዳድና ዝመጸ ሚዛናዊ ኣረኣእያ እዩ ዘለዋ። “ሕጂ፡ ንገሊኡ እቲ መንእሰይ ከለኹ ዝኽደኖ ዝነበርኩ ኽዳውንቲ፡ ክኽደኖ ግቡእ ከም ዘይኰነ ጽቡቕ ገይረ እየ ዝፈልጥ” ከኣ በለት።
ኣወንታዊ ኹን፦ “ኵለን ዕለታት እቲ ሕዙን ክፉኣት እየን፡ ሕጉስ ልቢ ዘለዎ ግና ኵሉ ጊዜ ደስ ዜብል መኣዲ እዩ።” (ምሳሌ 15:15) ብዕድመ ኽትደፍእ ምስ ጀመርካ፡ ነቲ ብግዜ ንእስነትካ ዝነበረካ ሓይልን ቅድሚ ሕጂ እትገብሮ ዝነበርካ ብዙሕ ነገራትን ብምዝካር፡ ኣሉታዊ ስምዒታት ይስምዓካ ይኸውን። ከምኡ ኺስምዓካ ድማ ንቡር እዩ። ይኹን እምበር፡ በዚ ኣሉታዊ ስምዒታት እዚ ኸይትስነፍ ጻዕሪ ግበር። ኣብ ሕሉፍ ህይወትካ ጥራይ ምትኳር፡ ከም እትጕሂ ኺገብረካን ነቲ ኽትገብሮ እትኽእል ነገራት ንኸይትገብሮ ኺዓናቕፈካን ይኽእል እዩ። ኣብ ካናዳ ዚነብር ወዲ 79 ዓመት ጆሴፍ፡ ኣወንታዊ ኣተሓሳስባ እዩ ዘለዎ፣ ከምዚ ኸኣ ይብል፦ “ኣብ ክንዲ በቲ ቕድሚ ሕጂ ዝገብሮ ዝነበርኩ ሕጂ ግና ኽገብሮ ዘይክእል ነገራት ዝጕሂ፡ ነቲ ኽገብሮ ዝኽእል ነገራት ጥራይ ብምግባር ክሕጐስ እየ ዝፍትን።”
ምንባብን ምምሃርን እውን ዝያዳ ኣወንታዊ ኸም እትኸውንን ክፉት ኣእምሮ ኸም ዚህልወካን ኪገብር ይኽእል እዩ። ስለዚ ብእተኻእለ መጠን፡ ሓድሽ ነገራት ንኽትመሃርን ንኸተንብብን ዜኽእለካ ኣጋጣሚታት ኣናዲ። ኣብ ፊሊፒንስ ዚነብር 74 ዓመት ዝዕድሚኡ ኤርኔስቶ፡ ናብ ቤተ መጻሕፍቲ ብምኻድ መሳጢ ዝዀነ መጻሕፍቲ የንብብ እዩ። ከምዚ ድማ በለ፦ “ሕጂ እውን እንተዀነ ብጽሑፋት ኣቢለ፡ ብሓሳበይ ካብ ቀጽሪ እቲ ዘለኽዎ ቤት ብምውጻእ ብዛዕባ መሳጢ ዝዀነ ቕያታት ምንባብ የሐጕሰኒ እዩ።” ኣብ ሽወደን ዚነብር ወዲ 75 ዓመት ሌናርት እውን ዋላ እኳ ኸቢድ እንተ ዀነ፡ ሓድሽ ቋንቋ ተማሂሩ እዩ።
ለጋስ ኩን፦ “ሃቡ፡ ኪህቡኹም እውን እዮም።” (ሉቃስ 6:38) ግዜኻን ክትህቦ እትኽእል ነገራትን ንኻልኦት ናይ ምውፋይ ልምዲ ይሃሉኻ። እዚ ድማ ዕግበትን ሓጐስን ኬምጽኣልካ እዩ። ኣብ ብራዚል እትነብር ጓል 85 ዓመት ሆዛ፡ ኣካላዊ ዓቕማ ድሩት ክነሱ ንኻልኦት ክትሕግዝ ብዙሕ እያ እትጽዕር። ከምዚ ኸኣ በለት፦ “ነቶም ዝሓመሙን ተስፋ ዝቘረጹን ፈተውተይ እድውለሎምን ደብዳበ እጽሕፈሎምን ሓድሓደ ግዜ ኸኣ ንኣሽቱ ህያባት እሰደሎምን እየ። ኣብ ርእሲ እዚ ንዝሓመሙ፡ ምግቢ ክኽሽነሎም ወይ ምቍር ምግቢ ኸዳልወሎም ባህ እዩ ዚብለኒ።”
ንኻልኦት ሰባት ለጋሳት ምስ እንኸውን፡ ንሳቶም እውን ብግዴኦም ንኺልግሱልና ይተባብዑ እዮም። ኣብ ሽወደን እትነብር 66 ዓመት ዝዕድሚኣ ጃን፡ “ንኻልኦት ሰባት ፍቕርኻ ምስ እተርእዮም፡ ንሳቶም እውን ኬፍቅሩኻ እዮም ዚድረኹ” በለት። እወ፡ ሓደ ለጋስ ሰብ፡ ንኻልኦት ሰባት ባህ ዜብሎም ምዉቕን ኣኽብሮት ዚንጸባረቐሉን ሃዋሁ እዩ ዚፈጥር።
ተቐራቢ ኹን፦ “እቲ ንርእሱ ዚፍለ ትምኒቱ ይደሊ፡ ንዅሉ ጥበብውን ይቃወሞ።” (ምሳሌ 18:1) ሽሕ እኳ በይንኻ ክትከውን እትደልየሉ ግዜያት እንተሎ፡ ርእስኻ ኣይትፍለን ኣይተግልልን። ኣብ ናይጀርያ ዚነብር ወዲ 72 ዓመት ኢኖሰንት፡ ምስ ፈተውቱ ግዜ ኼሕልፍ ባህ እዩ ዚብሎ፣ “ምስ እተፈላለየ ዕድመ ዘለዎም ሰባት ተሓጒሰ እሓብር እየ” ኸኣ በለ። ኣብ ሽወደን ዚነብር ወዲ 85 ዓመት ቦርየ እውን፡ “ምስ መንእሰያት ክሓብር እጽዕር እየ። እቲ ዘለዎም ሓይሊ ኸኣ ብልበይ ገና መንእሰይ ዝዀንኩ ዀይኑ ኸም ዚስምዓኒ እዩ ዚገብር” በለ። ሓሓሊፍካ፡ ፈተውትኻ ንምዕዳም ተበግሶ ውሰድ። ኣብ ደቡብ ኮርያ ዚነብር 72 ዓመት ዝዕድሚኡ ሃን-ሲክ፡ “ኣነን ሰበይተይን፡ ኣብ ኵሉ ኽሊ ዕድመ ንዘለዉ ፈተውትና ማለት፡ ብዕድመ ንዝደፍኡን ንኰተቴታትን ምትእኽኻብ ወይ ንድራር ክንዕድሞም ባህ እዩ ዚብለና” በለ።
ተቐረብቲ ሰባት ሓሳብ ንሓሳብ ይለዋወጡ እዮም። ሓሳብ ንሓሳብ ንምልውዋጥ ግና ንስኻ ጥራይ ክትዛረብ ዘይኰነስ፡ ጽን ኢልካ እውን ክትሰምዕ ኣለካ። ንኻልኦት ብሕታዊ ተገዳስነት ኣርኢ። ኣብ ሞዛምቢክ እትነብር ጓል 71 ዓመት ሄለና፡ “ተቐራቢት እየ፡ ንኻልኦት ሰባት ድማ ብኽብሪ እየ ዝሕዝ። እንታይ ከም ዚሓስቡን ከም ዚፈትዉን ንምፍላጥ ከኣ ጽን ኢለ እየ ዝሰምዖም” በለት። ኣብ ብራዚል ዚነብር ሆሴ ዝስሙ ወዲ 73 ዓመት ሰብኣይ እውን “ሰባት፡ ምስቶም ጽን ኢሎም ዚሰምዑን ድንጋጽ ዜርእዩን ብኻልኦት ዚግደሱን ኣብ ግቡእ ግዜ ናእዳ ዚህቡን ተዋዘይትን ሰባት እዮም ግዜ ኼሕልፉ ዚደልዩ” በለ።
ሓሳባትካ ኽትገልጽ ከለኻ፡ ‘ዘረባኻ ብጨው እተቓመመ ይኹን።’ (ቈሎሴ 4:6) ሓልዮት ኣርእን ኣተባብዕን።
መማሰዊ ኹን፦ ‘መማሰውቲ ኹኑ።’ (ቈሎሴ 3:15) ንእተገብረልካ ሓገዝ ሞሳኻ ኣርኢ። ሞሳኻ ምግላጽ፡ ምስ ካልኦት ጽቡቕ ርክብ ንኸተማዕብል ይሕግዝ እዩ። ኣብ ካናዳ እትነብር 74 ዓመት ዝዕድሚኣ ሜሪ-ፖል፡ “ኣብዚ ቐረባ ግዜ ኣነን ሰብኣየይን ካብ ቤትና ናብ ካልእ ቤት ክንግዕዝ ከለና፡ ብዙሓት ፈተውትና ኺሕግዙና መጹ፣ በዚ ኸኣ ኣዚና ኢና እነመስግኖም። ባዕልና ዘዳለናዮ ናይ ምስጋና ካርድታት ልኢኽናሎምን ንገሊኣቶም ድማ ንምሳሕ ወይ ድራር ዓዲምናዮምን ኢና።” ኣብ ደቡብ ኮርያ እትነብር 76 ዓመት ዝዕድሚኣ ጀይ-ዎን፡ ነቲ ናብ ኣዳራሽ መንግስቲ ኣምላኽ ብማኪና ኽትከይድ ዚግበረላ ሓገዝ ተማስወሉ እያ። “ንኹሉ እቲ ዚግበረለይ ሓገዝ ኣዝየ ስለ ዘማስወሉ፡ ንነዳዲ ዚኸውን ሒደት ገንዘብ ክኸፍል እጽዕር እየ። ሓድሓደ ግዜ ኸኣ ናይ ምስጋና ጽሑፍ ዘለዎ ንእሽቶ ህያባት አዳሉ እየ” በለት።
ልዕሊ ዅሉ ድማ፡ ንህይወት ኣማስወላ። እቲ ጥበበኛ ዝነበረ ንጉስ ሰሎሞን፡ “ካብ ምዉት ኣንበሳስ ህያው ከልቢ ይሐይሽ እዩ” ብምባል የዘኻኽረና እዩ። (መክብብ 9:4) እወ፡ ንዅነታትካ ኽትለምዶ ፍቓደኛ ብምዃንን ቅኑዕ ዝዀነ ኣመለኻኽታ ብምሓዝን ንግዜ እርጋን ተሓጒስካ ኸተሕልፎ ትኽእል ኢኻ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ንኽንደይ ዓመት ኢኻ ኽትነብር እትኽእል፧
እንኣርገሉን እንሞተሉን ምኽንያት ምፍላጥና፡ ንኽንደይ ዓመት ክንነብር ከም እንኽእል ንምፍላጥ ዜድሊ ኣገዳሲ ረቛሒ እዩ።
ንዘለኣለም ብህይወት ምንባር ይከኣልዶ፧
ሰባት ንእርጋን ዜወግዱሉ ሓያሎ መገድታት ኬናድዩ ጸኒሖም እዮም፣ ንዘለኣለም ብህይወት ኪነብር ዝኸኣለ ግና የለን። ስለምንታይ፧


text:
መልእክቲ ንኩሉ ኤርትራዊ ን (Calais - France) ዝምልከት
ኣብዚ ዝሓለፈ ወርሓት ኩሉና ሰሚዕናዮ ንኸውን ሰለስተ መንእሰያት ብሓደጋ ህይወቶም ኣጥፊኦም። ነዚ ዝሰምዔ ሰብ ብፍላይ ድማ ኤርትራውያን ዘይሓዘነን ዘይጎሃየን የለን።እቲ ዘገርም ድማ እዞም ሰባት እዚኦም ምድረ በዳ ክሰግሩን ባሕሪ ክስንጥቑን ዘሕለፉዎ ስቓይን መከራን ኣዘንቲኻ ዝውዳእ ኣይኮነን።ናይቶም ኣብ ምድረ በዳ ዝተረፉ ኣብ ባሕሪ ዝጥሓሉን እናዘከርናን እዚ ኩሉ ሓሊፎም ኣብ ኤውሮጳ ምስ ኣተዉ ንዕኦምን ንስድርኦምን መወዳእታ ስቓዮም ክኸውን ነይርዎ።
ይኹን እምበር ካብዚ ቀጺሎም ንሃገረ እንግሊዝ ክሰግሩ ክብሉ ሂዎቶም ዘጥፍኡ መንእሰያት ብዙሓት ኢዮም። እቶም ንምስጋር ተጸበይቲ ድማ ኣብኡ ምስ ብዙሓት ካልኦት ዓሌት ኣህዛብ ስለ ዝነብሩ ዘጋጥሞም ሽግራት ብዙሕ እዩ። ብመጀመሪያ ኣብ በርካ ቴንዳን ባኮን ጌሮም ኣብ ክፉት ቦታ ስለ ዝድቅሱ ኣብ ግዜ ክረምቲ ብዙሕ ሕማማት የጋጥሞም ፣ መብዛሕትኡ እቲ ዘጋጥም ዘሎ ናይ ሞት ሓደጋ ናይ መኪና ኢዩ ፣ ከምእውን ኣብ ሞንጎ እቶም ስደተኛታት ናይ ባኣሲ ሓደጋ መዓልታዊ እዩ።
ብዘይ ፍቃድ መንገዲ መኪና (highway) ብሚእትን ዕስራን ኪሎ ሜተር ኣብ ሰዓት ዝዉንጨፋሉ ክሰግሩ ክብሉ፤ ካልእ ኣብ ብርቱዕ መዝሓሊ ዘለወን ናይ ጽዕነት መኻይን (refrigerated) ኣትዮም ሂወቶም ይስእኑ ኣለዉ።
ስለዚ ነዚ ዘጋጥም ዘሎ ናይ ሞት ይኹን ካልእ ሓደጋታት ከም ኣርእስቲ ወሲዱ ኣብ ፈረንሳ ዘሎ ማሕበረ ኮም ነዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ናብ ኩሎም መንገዲ ሃገረ እንግሊዝ ክንደይ ሓደገኛ ምዃኑ ምሕባሮም ናይ ቤተሰቦምን ኣብ ፈረንሳ ዝነብሩ ኤርትራውያንን ክንሕብር ግደታና እዩ።
- እቶም ኣብ ወጻኢ እትርከቡ ኤርትራውያን፡ ብሕልፊ እቶም ኣብ ፈረንሳ ዝበጽሑ መንእሰያት ናብ ሃገር እንግሊዝ ክቕጽሉ ተታባብዑ ዘለኹም እቲ ዘጋጥሞም ዘሎ ናይ ሞት ሓደጋ ተረዲእኩም መንእሰያት ኣብቲ ፈለማ ዝኣተውዎ ሃገር ኤውሮጳ ዑቕባ ሓቲቶም ናብርኦም ክመርሑ ክትምዕዱ ንላቦ።
- መንግስቲ እንግሊዝ እንተኾነ’ውን እቲ ካብ ምሉእ ዓለም ናብ ሃገራ ዝውሕዝ ዘሎ ስደተኛ ስለ ዝበዝሓ ሕግታታ እና ኣኽረረት ትኸይድ ስለ ዘላን እቲ ንስደታኛታት ዝውሃብ ሓገዛት እናጽበበቶ ትኸይድ ስለ ዘላን፡ ኣብዚ እዋን’ዚ ሂወትካ ኣብ ሓደጋ ኣእቲኻ ናብ ሃገር እንግሊዝ ኽትሰግር ምፍታን ትርጉም የብሉን።
- ነቶም ህሉው ኩነታት ተቕቢሎም ሂወቶም ብሰላም ክመርሑ ዝደልዩ ስደተኛታት ኣብ ፈረንሳ ዘሎ ናይ መነባብሮ ዕድላት ካብቲ ኣብ ሃገር እንግሊዝ ዘሎ ኣዝዩ ዝፍለ ኣይኮነን። ሓንሳእ ናይ ዑቕባ ወረቕትካ ምስ ረኽብካ ናይ ቛንቛ ትምህርቲ ዕድል ስለ ዝውሃበካ ድማ እቲ ንግዜኡ ዘይክኣል ዝመስል ናይ ፈረንሳ ባህልን ቛንቛን ጾር ስለ ዝእለ ናብ ናይ ስራሕ ኮነ ትምህርቲ ዓለም ንኽትዋሳእ ቐሊል ይኸውን። ከምኡ ስለ ዝኾነ እውን ኣብ ፈረንሳ ዑቕባ ሓቲቶም ህዱእ መነባብሮ ዝመርሑ ዘለው ቁጽሪ ኤርትራውያን በብእዋኑ እናበዝሐ ይኸይድ ኣሎ።
- ሓንሳኣ ናይ ዑቕባ ወረቐት ምስተረኽበ ናብ ምሉእ ሃገር ኤውሮጳ ምጋሽ ስለ ዝከኣል ብሕጋዊ መገዲ ናብ ዓዲ እንግሊዝ ኮነ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ ክኽየድ ይክኣል እዩ። ስለዚ እዚ ሕጂ ብኤርትራውያን ኣብ ከተማ ካሌ (Calais) ዝውሰድ ዘሎ ዓይኒ የብለይ ስኒ የብለይ ስጉምቲ ተመሊስካ ህይወትካ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ስለ ዝኾነ መደምደምታ ክግበረሉ ንላቦ።


text:
In the most daring and sweeping message ever to come out of Eritrea, the Bishops of the Catholic Church in Eritrea have written a Letter from Asmara touching all the problems that ails our nation. The gamut of their concern runs from spiritual to economic, political, judicial, educational and, above all, existential problem the nation faces now. Some of the issues that they raised are:
(a) spiritual poverty
(b) mass deaths in the high seas
(c) human trafficking
(d) destitution in the land
(e) rampant corruption
(f) environmental degradation
(g) educational depravity
(h) denial of justice
(i) disintegration of the family
(j) mass exodus
Their laser focus on the existential predicament of the nation is covered in sections 12 to 18, where they mince no words when they talk about an extinction of our people in the making, with generations of people leaving the nation:
ስለ’ዚ ሃገር ናይ ሰባት ድኻ ትኸውን ከምዘላ ብግልጺ ዚረአ ዘሎ ኵሉ፣ ኣብ ዝኾነማኅበራዊ ጕዳይ ከም እንዕዘቦ፣ እቲ መንእሰይ ወለዶ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ እቲ ማእከላይ ወለዶ ዚበሃል’ውን ዳርጋ የሎን፣ ንኡስ ወለዶን ሓይልን ዘይብላ ሃገር እንታይ እዩ እቲ ዕድላ? ሃገር ብሕዝባ ብሰባ እያ እትደምቕን እትጽብቕን እምበር፣ ብዘይሰብ ዓዲ ዓዲ ኣይከውንን፡ ሃገር ከኣ ሃገር ኣይትኸውንን።
እዚ ዘብለና ዘሎ ድማ፣ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይፍጸም ዘሎ፣ ናይ ሰባት ቀጻሊ ዋሕድን ዋሕዝን ብሕቱ ዘይኮነስ ንጽባሕ ከጋጥም ዘለዎ ጻንታ እዩ እቲ ዚረኣየናን ዘፍረሓናን ዘሎ። ሓደ ስደተይና ኣብ ዝኸደ ኸይዱ፡ናይ ሃገሩ ናፍቖትን ዝኽርን ብርግጽ የሰንዮ ይኸውን፣ ኣብ ታሪኽ ከም ንርእዮ ግን፡ ንዓዶም ተመሊሶም ዝተባህሉ ስደተይናታት ብኣጻብዕ ዚቝጸሩ እዮም። እዚ ናይ ሕጂ ንኡስን ማእከላይን ዝበልናዮ ወለዶ ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠፍእ ዘሎ፡ እቲ ኪትከኦ ዝነበሮ፡ ማለት እቶም ብሕፃናቶም ዝኸዱን፡ ኣብ ዓዲ ስደት ዚውለዱን ደቆም ኵሎም፣ ሃገር ዝኸሰረቶ ወለዶ ከይከውን ዘየፍርሕ ኣይኮነን።
For those of you that are not amenable to the spiritual part of the message, we advise you to at least read from sections 12 to 25.
PDF FORMAT CAN BE FOUND HERE
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
፳፻ (2014)
ኣሥመራ - ዘመነ ትንሣኤ - ፳፻ (2014)
1
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?
(ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ
ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
ዘመነ ትንሣኤ ፳፻(2014)
Where is
yourBrother?
(Gen.4:9)
Pastoral letter
Of the Catholic Eparchs of Eritrea
Easter (2014)
Asmara Eritrea
2
ሓውኻ ኣበይ ኣሎ? (ዘፍጥ.4፡9)
ሓዋርያዊ መልእኽቲ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ኤርትራ።
ሰላምታ
1.“ብእምነት ናይ ሓቂ ደቅና’’ ናብ ዝኾኑ ምእመናንን፣ ናብ ኵሎም ሰብ ጽቡቕ ድላይን፣ ካብ እግዚኣብሔር ኣቦናን፣ ካብ ክርስቶስ ኢየሱስ ጐይታናን፣ ጸጋን ምሕረትን ሰላምን ምሳኻትኩም ይኹን።1 ብትንሣኤ ክርስቶስ ኣብ ልዕሊ ኃጢኣትን ሞትን ዓወት ዝተረኽበሉ፡ በዚ ዘመነ ትንሣኤ ብጐይታ ኣብ ብርሃን ምእንቲ ክትህልዉ፡ፍረ ብርሃን ዝኾነ ጽድቅን ሓቅን ክትለብሱ (ኤፌ.5፡8-9 ረአ) ሠናይ ትምኒትና ንገልጽ።
ፍቁራን ብኽርስቶስ ኣኅዋትን ኣኃትን! “እምነት ነቲ ብተስፋ እንጽበዮ ነገር ከም እንረኽቦ ዜረጋግጽ፣ ነቲ ዘይረአ ነገር ከምዘሎ ዜረድእ….”ጥራሕ ዘይኮነ፣ “ዅሉ ዓለማት ብቓል ኣምላኽ ከምዝተፈጥረ…” ዚገልጽ፣ ነቲ ዅሉ ኣብ’ዚ ዓለም’ዚ ዚፍጸምን ዚኸውንን ዘበለ ከኣ ኡነተይና ትርጕሙን መልእኽቱን ብብርሃን “እምነት ስለ እነስተውዕሎ”2፣ ካብ’ዛ እምነት’ዚኣ ተበጊስናን፣ በኣኣ ተንቀሳቒስናን ነዛ ሓዋርያዊት መልእኽትና ነቕርበልኩም።
ምስጋና
2. መብዝሕትኦም ሰባት ብጊጉይ ርድኢት ምዕባሌ ተታሊሎም፣ ካብ እምነት ዘንቢሎም ኣብ ዚርከቡሉ እዋን፣ “ነቲ ብእምነት ዝተፈጸመ ዕዮኹም፣ ኣብ ፍቕሪ ዝተመሥረተ ጻዕርኹም፣ ኣብ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ብዘላ ተስፋ ንዝተመሥረተ ጽንዓትኩም”3 እናሓሰብና፣ኣብ ጸሎትና’ውን እናዘከርናኩም፣ምእንቲ ኵልኹም ንኣምላኽና ነመስግኖ ኣሎና።4
“ብርሃን እምነት ነቲ ሰብኣዊ ሃለዋትናን ኵነትናን፣ ብውሽጡ ከብረሃሉን ንደቅ ግዜና (ደቂ ተባዕትዮንን ደቀንስትዮን) ኣብ ኵሉ ጕዕዞኦም ዘሰንዮም ምእንቲ ኪኸውንን…ንሕይወት ሰባት ብዅሉ መዳያታ፣ እምነት ብኸመይ ዝበለ ኣገባብ ከም
1 1ጢሞ.1᎓2
2 ዕብ.11᎓1-3
3 1ተሰ.1᎓3
4 1ተሰ.1᎓2 ረአ
3
ተደልድላን…”5ከነስተንትን፣ነዚ ኸኣ ብቓል-ኣምላኽ ተሰኒና ክንፍጽሞ፣እዚ ዝዛዘምናዮ መደብ ዓመት-እምነት ዘተሓሳስበና እዩ።
ነዚ ዓመት እምነት ብዕዉትን ብናይ ምሕዳስ መንፈሳዊ መደባትን ጀሚርና፣ ዝሓለፈን ዘሎን ኵነት-እምነትናን እምነታዊ ጕዕዞናን ዓመት ምሉእ ክንምርምር፡ ንኣምላኽ ክንዝምር፡ ክንጽሊ፡ክንንሳሕ፡ ብምኽኣልና፣ ኣቐዲሙ’ውን ኣብ ታሪኽ ቤተክርስትያንና ዓቢይ ስጕሚ ብዝኾነ፣ ብናይ ሓዳስ ሰበኻ ሠገነይቲ ምቛም ስለዝባረኸና፡ በቲ ንቐዳሞትና ዝዓደሎ ነቕ ዘይብል እምነት፡ንእግዚአብሔር ኣምላኽ ልዑል ምስጋና ይብጸሓዮ!
ዕላማ
3. ርእሰ ሊቃነጳጳሳት በነዲክቶስ መበል 16፡ ኣብ’ታ “ኣፍደገ እምነት” እትብል መልእ-ኽቶም፣ ንቤተክርስትያን ኮነ ነኣና ንጓሶት ምእመናን ዝሃቡና ምሕጽንታ፣ ንኵነታት ግዜና ዚርኢ ዘቕረብዎ ምልክታ ነይሩ። “ቤተክርስትያን ብምልእታ ኮነ ኵሎም ጓሶት ልክዕ ከም ክርስቶስ ኮይኖም ነቲ ሕዝቢ ካብ ምድረበዳ መሪሖም ከውጽእዎ፣ ናብ’ቲ ሰፈር ሕይወት ኪመርሕዎ፣ ...ናብ’ቲ ምልኣት ሕይወት ዚህብ፡ ናብኡ ከብጽሕዎ ኪብገሱ ኣለዎም” ድሕሪ ምባል፣ ቀጺሎም፡ “ክርስትያን በቲ ንማኅበራዊ ናብራ ንሕንጸተሰባዊ ኮነ ፖለቲካዊ መዳይ ዚርኢ...ሕልፊ ዚግደሱ ኮይኖም ይረኣዩ፣ ብእምነት ብዝመጽአ ግን፣ ንሕይወት ኅብረተሰብ ኣገዳሲ ምዃኑ ከም ትሑዝን ንቡርን ዚግምትዎ ይመስሉ፣ ከም ሓቁ ግን ደጊም እዚ ግምት’ዚ ከም ንቡር ወይ ትሑዝ ኪውሰድ ኣይከኣልን ጥራሕ ዘይኮነስ፣ ብዚበዝሕ “ጕዳይ እምነት” ግልጺ ብግልጺ ዚንጸግ ዘሎ እዩ፣ “ኣብ ዝሓለፈ እዋናት ንትሕዝቶ እምነትን፣ ካብኡ ንዚፍልፍል ሓሳባትን መደብ ሕይወትን” ዓቢይ ግምት ዚወሃበሉ ግዜ ነይሩ “ሎሚ ግን....ንብዙኃት ሰባት ብዝተንከፎም ዓሚቝን ረቂቕን ፈተና እምነት” መላእ ኅብረተ-ሰብ ኪናወጽ ዚርከበሉ እዋን እዩ።(ኣፍ. እም. ረአ)
4. ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ነውጺ ኣብ ግምት ብምእታው፣ብእምነትና ክንድልድል እዮም እምበኣር ኣቦና ርእሰ ሊቃነጳጳሳት በነዲክቶስ መበል 16 ነዚ መደብ ዓመት-እምነት ዝሠርዑልና። ቅዱስ ጳውሎስ ኣብ ሓዋርያነት ተመሃሪኡን ተኸታሊኡን ንዝነበረ ጢሞቴዎስ፣ “ኣሰር ጽድቅን እምነትን” ኪስዕብ፣ ነዚ ኸኣ በቲ ካብ ሕፃንነቱ ኣትሒዙ ዝነበሮ ጽንዓትን ትብዓትን6 ኪቕጽሎ…..”ከምዝመዓዶ፣ ንሕና ኣብ ኤርትራ ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተክርስትያን ጳጳሳት ድማ ካብ’ቶም ኣኃትን ኣኃውን ምእመናን “ብእምነቱ ዚህከ ንኸይህሉ”7 ከነነቓቕሕ ግቡእና እዩ።
5 ብር. እም. 6
6 2ጢሞ.2᎓22
7 ኣፍ. እም.᎓ 15
4
ፍቁራት ኣኃትናን ኣኅዋትናን! እዛ ክንድ’ዚ ዚኣክል ኣገዳስነት ዘለዋ “እምነት ከይትጠፍእ ምእንታኻትኹም ከምዝጸለና”8 እንከነረጋግጸልኩም፡ ኢየሱስ ንጴጥሮስ ኣብ ዝሃቦ ሕድሪ፣ ንኣኅዋቱን ኣኃቱን ኣብ’ታ እምነት’ቲኣ ንኸጽንዖም ዝነገሮ ቃል ነኣና’ውን ከምዝተባህለ ንርዳእ፣ከምኡ’ውን እቲ ንኣዳም “ኣበይ ኣሎኻ?’ (ዘፍጥ.3፡9) እናበለ ንደቅሰብ ዚደሊ ኣምላኽ፣ ኣብ’ዛ መወዳእታ መልእኽቶም ኣቦና ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ከምዝበሉና፣ ነኣና’ውን ”ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”[(ዘፍጥ.4፡9)(ታሕ. ወን.211)] እናበለ ከምዚሓትት ንፈልጥ። ምእንት’ዚ ብዅሉ መዳያት ሕይወቱ ኣመት ኃውና ንምግባርን፣ “ካብ ምእማን ንዚመጽእ ዓቢይ ታሕጓስ ንምስትምቓርን እምነት ንዚኸፍተልና ሰፊሕ ኣድማስን፣... ነታ እምነት’ቲኣ ድማ ብፍጹም ሓድነታን ምልኣታን ክንገልጻ፣ በቲ ህላዌኡን ብስራሕ መንፈስ ቅዱስን በርቲዕና፣ ኣብ ዝኽሪ ጐይታ እሙናት ኮይንና ንኽንርከብ…”9 ብዚብል ዕላማ ነዚ ንጽሕፈልኩም ኣሎና።
፩ይ ክፍሊ፡ ምዝዛም ዓመት እምነት
እምነት እንታይ እዩ?
5. በዚ ዘኽበርናዮ ዓመት እምነት ተለዓዒልና ናብ ዝተሓደሰ መድረኽ ሕይወት ደዪብና ክንስጕም ስለዝተደልየ እዚ መደብ’ዚ ተኻይዱ። ምእንት’ዚ ዓመት-እምነትተዛዚሙ ማለት፣ ኣብኡ ብዝረኸብናዮ ሓዲስ ኃይሊ ተሓጊዝና ክንጐዓዝ ከምዝተበገስና ዜመልክት ስለዝኾነ፣ እቲ ናይ ሓቂ ዓመት እምነት ወይ ጕዕዞ እምነት ተዛዚሙ ዘይኮነስ፣ ሕጂ’ዩ ተጀሚሩ፡ ዚቕጽል’ውን እዩ።
ስለ’ዚ እምበኣር እምነት ንሓደ ሰብ ከመይ ዝበለ ታሕጓስ ከምትህቦ፣ ዚኣምን ሰብ፡ ዚኣምን ሕዝቢ፡ ካብ’ቲ ዘየኣምን ብኸመይ ከም ዚፍለ፣ ኣብ ኣምላኽ ምእማን ኣየናይ ሓለፋ ከምዘለዎ፣ ዘይምእማን ከኣ ከመይ ዝበለ ወጽዓ ምዃኑ ከነስተውዕል ይግባእ።
ነቲ ኣብ ኣምላኽ ዘየኣምን ሰብ፣ ዓለም መበቈሉን ምምዕባሉን ኵሉ ኣንፈትን ዕላማን ብዘይብሉ ኣገባብ ዚካየድ እዩ። ናይ ዕድልን ኣጋጣምን እንኪኸውን፣ ኣብ ኣምላኽ ንዚኣምን ግን ዓለም ፍጥረት ኣምላኽ እዩ፣ ናይ ክእለቱን ኣፍቅሮቱን ሕያውነቱን ውጽኢት፣ ነኣና ንደቅሰብ ከኣ ብሓላፍነት ክንነብረሉ ዝተዋህበና ዓቢይ ህያብ እዩ።
6. ብዘይካ እምነት፣ እቲ ግፍዕን ሥቓይን ውርደትን ብኸምኡ የሓልፍ፣ሥቓይ ዝወረዶ ሰብ ምስኪን ይበሃል፣ ምስ እምነት ግን ኣምላኽ ናይቶም ግፉዓትን ተሣቐይትን ንብዓት ኪደርዘሎም10 እዩ ቍስሎም ኪዝንነሎም እዩ፣ “ኵሉ ሥጋ ዝለበሰ ከኣ ድኅነት ኣምላኽ ኪርኢ እዩ”(ሉቃ.3፡6)።
8 ሉቃ. 22፡32
9 ብር. እም. 5
10 ራእ.21፡4
5
ብዘይካ እምነት እንተኾይኑ፣ እቲ ዝበለጸ ናይ ሕይወት ሰብ ተመክሮታት ከም ሕያውነት፡ ፍቕሪ፡ ስኒት፡ ምሕዝነት፡ ምሕረት፡ ረድኤት፡ ሠናይነት...ዘበለ ኵሉ፣ ትርጉም ዘይብሉ ሓላፊ ነገራት እዩ፣ ምስ ኣምላኽ ግን ኣብ መፈለምታ ይኹን ኣብ መፈጸምታ ወትሩ እቲ ሠናይን እቲ ፍቕርን ኣሎ። ኵሉ እንፍጽሞ ተግባራት ከኣ፣ እቲ ናይ “እምነትና ፈላምን ፈጻምን”11 ዝኾነ ኢየሱስ ክርስቶስ ባዕሉ የጽንዓልናን የበርትዓልናን።
ብዘይካ እምነት እንተደኣ ኮይኑ፣ ሞት ናይ ኵሉ መወዳእታ፣ ንዅሉ ሰብኣዊ ርክባት ዚብጥስ ኮይኑ ኪረአ እዩ። ምስ እምነት ግን ሞት ካብ’ዚ ግዜያዊ ዓለም’ዚ ፈነዋ፣ ናብ’ቲ ምስ ኣምላኽ ዚንበር ሕይወት ድማ መእተዊ፣ ምስ ዝቐደሙና ዘራኽበና፣ መወዳእታ ናብ ዘይብሉ ዘለዓለማዊ ሱታፌ ዘእትወና እዩ።
7. ብዘይካ እምነት ኪሕሰብ ከሎ፣ ናብ’ዚ ዓለም’ዚ በጋጣም ብዕድል ከም ዝመጻእና ገቢርካ ኪግመት፣ መወዳእታና ከኣ ከንቱን ኢምንትን፣ ኣብ ኢድ ኃይልታት ጥፍኣትን ኪኸውን ማለት እዩ። ኣብ ኣምላኽ ብዘሎና እምነት ግን ካብ’ቲ ፈጣሪ ሰማያት ምድርን ዝመጻእና ምዃንና ንርዳእ፣ ብኃውና ንግደስ፣ መወዳእታ ከኣ ናብኡ ናብ ቤት ኣቦና ንምለስ፣ እዚ ሕይወት‘ዚ ንግዜኡ’ኳ ብጸገማትን ግድላትን ዝተናወጸ እንተኾነ፣ መወዳእታኡ ግን ናይ ጸጋ ኣምላኽ ውሕስነት ከምዘሎና ንፈልጥ። እቲ “ብኽርስቶስ ዘይመቀረ ዅሉ መሪርን መጺጽን ብምዃኑ” (ቅ. በርናርዶስ) ብእምነት፣ ብፍላይ ድማ “ኣነ መንገድን ሓቅን ሕይወትን እየ”12፣ ኣብ ዝበለ ኽርስቶስ ዚህልወና እምነት፣ ንሕይወት ዜብርህን ዚመርሕን እዩ። እንተዘይኮነ ናብ ጸልማት ምውዳቕ ግዲ እዩ። “እምነትኩም እንተዘይጸንዐ፡ በሓቂ ኣይክትጸንዑን ኢኹም”13።
8. እዛ ኣብ ኢየሱስ ክርስቶስ እትግለጽ እምነት፣ ንዓለም እትስዕር እምነት’ያ14 ክንብል ከሎና፣ ንዓለም ትንዕቆን ተርሕቖን ማለት ዘይኮነስ፣ ልቡ ከምዚኽፈትን፣ ነቲ ደረታቱ ሰጊሩ ምስ ኣምላኽ ናብ ዚግበር ሱታፌ ብምእታው፣ ምልኣት ሕይወትን ሓጐስን ንኺጭብጥ፡ ንትዕቢትን ተንኰልን ጽልእን ኃጢኣትን ንኸሸንፍ እተኽእሎ ስለ ዝኾነት እዩ። ብእምነት እንተደኣ ኾይኑ፡ ሰብ ኣምሳል ኣምላኽ፣ ውሉድ ኣምላኽ
11 ዕብ.12፡2
12 ዮሓ.14፡6
13 ኢሳ.7፡9
14 1ዮሓ.5᎓4
6
ምዃኑ ዚርደኣሉ፣ ሰባት ኣብ ትሕቲ ሓደ ኣቦ ኮይኖም፣ ብፍቕሪ ሓድሕድ ኪነብሩ፣ ናይ ኃዎምን ኃውቶምን ሃለዋት ደሃይ ኪገብሩ ከም ዚግበኦም ዘመልክት እዩ። ምኽንያቱ እቲ …“ንሰብ ዘይመውት ገይሩ እዩ ዝፈጠሮ፣ እወ ብመልክዑ ዘለዓለማዊ ገይሩ ዝፈጠሮ” 15 እግዚኣብሔር፣ ወትሩ “ኣበይ ኣሎ ኃውኻ?” እናበለ ምሕታት ኣየቋርጽን እዩ።
“...ወድሰብ ብቐጻሊ ኣብ ትሕቲ መንፈስ ኣምላኽ ብምዃኑ፡ ንሕቶ እምነት ፈጺሙ ሸለል ኪብሎ ኣይክእልን፣ ናይ ዝሓለፈ ኣዝማናት ተመክሮን ትዕዝብትን ኮነ፡ ናይዚ ዘሎናዮ እዋን ዝተፈላለየ ምልክታት ነዚ እዩ ዜረጋግጸልና። ወትሩ ከኣ ወድሰብ፡ናይ ሕይወቱን ስራሓቱን ሞቱን፡ትርጕምን ምሥጢርን ንምፍላጥ፣ብዘይንጹር ኣገባብ’ውን ይኹን ኪርዳእ ምስተመነየ እዩ...”16። ንኽርስቶስ ምፍላጥን ዘይምፍላጥን ከመይ ዝበለ ፍልልይ ከምዘለዎ፣ ምስኡ ክትጐዓዝ ምኽኣልን፣ ብዕዉር ኣገባብ ምክያድን በበይኑእዩ፣ንቓሉ ምስማዕ...ምስኢየሱስ እንተኾይኑ፣ ሕይወትብመንፈስ ዝሃብተመት ትኸውን፣ ኣብ ኵሉ ኸኣ ትርጕም ምርካብ ይከኣል...”17።
9. ቤተክርስትያን ንምድራውን ግዜያውን ሃለዋት ደቂሰብ ብወንጌል ከተብርሆ ግቡኣ ስለዝኾነ፣18 “ሎሚ ናይ ዘለዉ ኵሎም ሰባት ሓጎሶምን ተስፋኦምን፡ ሓዘኖምን ጓሂኦምን፡ እዚ ኵሉ ናይ ቤተክርስትያን ሓጎስን ተስፋን ሓዘንን ጓህን’ውን...” ብምዃኑ “ብርሃን እምነት ከኣ ንሥቓያት’ዚ ዓለም’ዚ ከምንርስዕ ዚገብር” ዘይኮነስ፣ እምነት “ኣብ እንገብሮ ስጕምትና ዚመርሓና፣ ንጕዕዞና ዚበቅዕ መብራህቲ” እዩ። እቲ “ናይ እምነትና ጀማርን ፈጻምን ባዕሉ”19 ብምዃኑ፣ ብብርሃኑ ምእንቲ ክንርኢ ክርስቶስ ኣብ’ቲ ጠመተኡ ከሳትፈና’ ኢሉ20፣“ኣዳም ኣበይ ኣሎኻ?”(ዘፍጥ.3፡9) እናበለ ደለየና። ስለ’ዚ በዚ “ንዕለታዊ ሕይወትና ሓዲሽ ኃይልን ብርታዐን ዚህብ21 እምነት ተመሪሕና ንኵነታትናን ኵነት ሓውናን ክንግምግም ግቡእ እዩ።
ነዚ ንምግባር “ዚደፍኣና ዘሎ ምድራዊ ወይ ሓላፊ ነገር ንምዕታር ወይ ክብርን ዝናን ተመኒና ወይ ድማ ንኻልእ ናብ ወገንና ንምስሓብ ዘይኮነስ ናይ ኣገልግሎት ባህጊ ጥራሕ’ዩ።22 ምእንት’ዚ ኣብ’ዚ እንገብሮ ገምጋም ህልው ኵነታትና፣ እምነትና ዓቢይ ሓገዝ የበርክተልና። ምኽንያቱ “ ቅኑዕን ብቑዕን እምነት ዚበሃል፣ናይ ውልቂ
15 ጥበ. ሰሎ.2᎓23
16 ፍሥ. ተስ. 41 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
17 ታሕ. ወን. 266
18 ሓዋ. ተል. ምእ. 5 ረአ (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
19 ዕብ 12፡2
20 ብር. እም. 57 ረአ
21 ብር. እም. 57 ረአ
22 ሰላምን ምዕብልናን ... 1991
7
ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንዓለም ንምልዋጥ ዓሚቝ ባህጊ ዘለዎ፣ ሓቅን ቁምነገራዊ ክብርታትን ንምትሕልላፍ ዚብገስ፣ ካብ’ዚ ዓለም’ዚ ክንሓልፍ ከሎና ድማ፣ ነዛ ዓለም ክንረኽባ ከሎና ካብ ዝነበረቶ ዝሓሸትን፡ ዝበለጸትን ገቢርና ንኽንሓድጋ...
ዚሕግዘና እዩ።”(ታሕ. ወን. 183)
10. ብብርሃን እምነት ምርኣይ፣ ነቲ “ብኢየሱስ ኣቢሉ ዝመጽአ ዓቢይ ህያብ”23 ምቕባል ማለት እዩ። “...እዚ ናይ ኣምላኽ ህያብ-እምነት ኣባና ዝወረደ መልዕልተ-ባሕርያዊ መንፈሳዊ ኃይሊ ስለዝኾነ፣ ኣብኡን በኣኡን ዓቢይ ፍቕሪ ከምዝተወፈየልና ዘበሥር ጥዑም ቃል ከም ዝተነግረና፣ነቲ ቓል’ቲ ነቲ ሥጋ ዝለበሰ (ሰብ ዝኾነ)ቃል-ኣምላኽ ኢየሱስ ክርስቶስ ክንቅበል ከሎና፣ መንፈስ ቅዱስ ብኡብኡ ይልውጠና የሓድሰና፣ ንመጻኢ ገጽና ኣብ እንኸዶ መንገዲና የብረሃልና፤ ብናይ ተስፋ ክንፊ ተሓጊዝና፣ በቲ መንገድ’ቲ ኣቢልና፣ ብታሕጓስ ከነንሳፍፍ የኽእለና። ምእንት’ዚ ከኣ እዘን ብዘደንቕ ኣገባብ ሓድሕድ ዝተጠናነጋ እምነትን ተስፋን ፍቕርን ሠሚረን፣....ንሕይወትና ደራኺ ኃይሊ ይኾንኦ...”24፣ እነሆ’ምበኣር ሕጂ “....እዚ እምነት ዜርሕወልናን፣ ኣብ ቅድሜና ዚሰጥሓልናን መንገዲ ከመይ ዝበለ መንገዲ...”25 ከምዝኾነ ክንግምግም ግዲ ይኾነና።
11. “... ሎሚ’ውን ከም ቀደም፣ ንልቢ ወድሰብ ብዕምቈት ዘናውጾ፣ ናይ ሃለዋት ሰብ ዓሚቝን ረቂቕን ምሥጢር ምላሽ ንምርካብ፣ ሰባት ናብ ዝተፈላለየ መደብ ሃይማ ኖት ይዝንብሉ...፦ ሰብ እንታይ እዩ? ናይ ሕይወቱ ዕላማን ትርጕምን፣ ጽቡቕ ወይ ሠናይ ዚበሃልከ ከመይ ዝበለ እዩ? ኃጢኣት እንታይ እዩ? ሓዘንን ጓህንከ ካበይ እዩ ምንጩ? ዕላማኡኸ? ናብ’ቲ ሓቀይና ታሕጓስ ዚወስድ መንገዲ ኣበይ እዩ ዘሎ? ብዛዕባ ሞት/ፍርዲ፣ክንየው ሞት ብዛዕባ ዘሎ ዓስቢ ተግባራትካ ብዚርኢኸ እቲ ሓቁ ኣየናይ እዩ? ንህላዌና ከቢብዎ ዚርከብ እቲ ዝዓበየን፡ ብቓል ዘይግለጽን ምሥጢር እንታይ እዩ? እዚ ጕዕዞናኸ ካበይ ተበጊሱ፣ ናበይ ገጹ እዩኸ ዚመርሓና?...”።26 “...በዚ እዋናት’ዚ ይረአ ብዘሎ ኵነታት ከምዚረጋገጽ፣ ወድሰብ ብዘይካ ናይ ኣምላኽ ሓገዝን፣ ብዘይካ ተስፋ ዘለዓለማዊ ሕይወትን ኪተርፍ ከሎ ኣዝዩ ይጕዳእ፣ እቲ ንሰብ ኣብ ቅብጸት ተስፋ ከውድቖ ዚኽእል ናይ ሕይወትን ሞትን፡ ናይ ክፍኣትን ሥቓይን ግድላት ብድብድቡ ብዘይ ምላሽ ይተርፍ”27። እዚ ከኣ ዝዓበየ ወጽዓ እዩ።
23 ብር. እም. 1
24 ብር. እም. 7
25 ብር. እም. 7
26 ዘሎናዮ እዋን፡ 1
27 ፍሥ.ተስ. 21 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
8
፪ይ ክፍሊ፡ ህልው ኵነትና
በረኸት ኣምላኽ
12. ካብ ናይ ዝሓለፈ ተበጊስና ክንርእዮ ከሎና፣ ከነመስግነሉ ዚግበኣና ብዙሕ በረኸት ኣምላኽ ከም ዝተቐበልና ክንዝክር ግቡእ እዩ። ንሃገርና ክንርኢ ከሎና፣ መሊኡ ዚፈስስ ባሕርያዊ ሃብቲ’ኳ እንተዘይብላ፣ ኣብ ካልእ ዓለም ንዘጋጥም ገሊኡ ባሕርያዊ ሓደጋታት ርኢኻስ፣ ብህዱእን ሰላማውን ኵነታት ኣየርን ንብረትን ስለዝባረኸና፣ ፈሪሓ-እግዚኣብሔር ዝሓደሮ፣ ምስ ዝኸምኡ ሰብ ብሰላም ዚሓድር ሰላማዊ ሕዝቢ ስለዝሃበና፣ ብዓሌትን ወገን ሃይማኖትን ከይተጠማመተ ዚነባበር፣ ነቲ ብዝሓትን ዓይነትን ከም በረኸት ጠሚቱ ዚከባበር፣ ነቲ ብሩህ መጻኢኡ ብህድኣትን ርግኣትን ዘማዕዱ፣ ኣብ ሰላም ዚኣምንን ሕዝቢ ስለ ዝገበረና፣ ንኣምላኽና ከነመስግኖ ይግባእ።
ምኽንያቱ ከኣ ናይ’ዚ ኵሉ መሠረት ወይ ምንጩ፣ እቲ ናይ ሕዝብና ነዊሕ ሠረት ዘለዎ እምነት እዩ። እዚ እምነት’ዚ እዩ ምስ ዝኸምኡ ሰብን፣ ምስ ኣምላኽን ምስ ርእሱን ብስኒት ንኺነብር ዘኽኣሎን፡ ሎሚ’ውን ዘኽእሎ ዘሎን። “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”(ዘፍጥ.4፡9) ዚብል ሕቶ ዝኸበዶ ኅሊና ሕዝብና፣ ካብ ጥንቲ ኣትሒዙ፣ ኣብ ናይ ብጻዩን ሓዉን ሓዘንን ሓጎስን፣ ሕሱምን ጥዑምን ብምስታፍ፡ኪምልሸሉ ደኣ ተረኽበ እምበር “ኣይፈልጥን! ኣነዶሓላው ሓወይ እየ?” (ዘፍጥ.4፡9) ኪብል ኣይመለሸን። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ዓቢይ ናይ እምነት ቍምነገር ከይጠፍእ፣ እምነት ሕዝብና ክትዓቢ፣ ኦጐይታ! እምነት ወስኸና! እናበልና ክንጽሊ ግቡእ እዩ።
ንቕድሚት ንምስጓም ዚሕግዝ በብዓይነቱ ናይ ሕንጸት መደባትን ገለ ጻዕርታትን’ኳ እንተተፈተነ፣ ሕይወት ወትሩ ንቕድሚት ክትስጕም ክትመጣጠር ባሕርያዊ ስለዝኾነ፣ጋና ነቲ ዘይበጻሕናዮ ከነማዕዱ፣ ከምኡ’ውን ዘይሓወየ ቍስልታት ከምዘሎ ኪሕበኣና ስለ ዘይከኣል፣ በቲ ኣወንታዊ ጥራሕ ተዓሻሺና፣ ነቲ ኣሉታዊ ሸለል ክንብሎ ኣይንኽእልን። እዚ ኸኣ ንዝተፈላለየ ወገናት ሕይወትና ዚርኢ፣ ንስነ-ልቦናውን ውሽጣውን ስምዒትና ዚትንክፍ፣ ንማኅበራዊ ሲቪላዊ ናብራና፣ ንግዙፍ መነባብሮን፡ መንፈሳውን ሞራላውን ወገናት ሕይወትና ዚሓቍፍ እዩ። “ምእመናን ማኅበረ ክርስትናኦም ንትርከቡሉ ሃለዋትን ናይ ሃገሮም ኵነታትን፣ ብቅንዕና ምትንታንን ምፍታሽን ግቡኦም እዩ”።(ታሕ. ወን. 184)
9
ኅልቀት ባሕሪ
13. “ኣብ ራማ ድምጽን ብዙሕ ዋይዋይታን ብኽያትን ተሰምዐ፣ ራሔል ምእንቲ ደቃ በኸየት፣ ሞይቶም እዮም’ሞ ምጽንናዕ ኣበየት”28። ኣብ ዝሓለፈ ወርሓት መስከረም/ ጥቅምቲ፣ ኣብ’ቲ ፍረ ኽራማት ዚሕፈሰሉን፣ ሕይወት ዚሕደሰሉን፣ ናይ ግእዛዊ ሓዲስ ዓመትና ተስፋ ዚንቀሳቐሰሉ ወርሓት፣ ካብ ሃገርና ሓሊፉ ንኅሊና መላእ ዓለም ዝቐስቀስ፣ ኣብ ባሕሪ መዲተራንያን ብዝተፈጸመ ናይ መእንሰያትና ሕልፈት ወይ ኅልቀት፣ ንሕዝብና ኣብ ስንባደን ራዕድን ዘጥሓሎ እዩ። እዚ ፍጻሜ’ዚ ከኣ ናይ’ቲ ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት፡ ኣብ ፈቖዶ ሩባን ኵርባን፡ ኣብ ፈቖዶ ባሕርን ምድረበዳን፡ ብኢድ ገፋዕትን ጨወይትን ኪፍጸም ናይ ዝጸንሐ ተመሳሳሊ ኅልቀት መቐጸልታኡ እዩ። ስለ’ዚ ንቐዳሞትን ንዳሕረዎትን ክንሓስቦም ግዲ እዩ።
ኣብ ገገዝኡ ብሕቱ ዘይኮነስ መላእ ሕዝቢ ኪበኽየሎም ተረኺቡ።”...ምሉእ ለይቲ ክትበኪ ተሓድር ኣላ፣ንብዓታ ብምዕጕርታ ጀረው! ይብል ኣሎ ...ኣዋልዳ ይጕህያ ኣለዋ፡ ካህናታ ድማ ይትክዙ ኣለዉ”29። ምኽንያቱ እቶም ጥዑም ኪረኽቡ ዝሓሰቡ፡ ኣብ ቕሥፈትን ጥፍኣትን እዮም ዝወደቑ፣ እዚ ዝተጠቕሰ ቃል መጽሓፍ፣ ብዘመን ኤርሚያስ ነቢይ ንዝተፈጸመ ኣመልኪቱ ብሉይ ኪዳን ዘመሓላለፎ፣ ኣብ ሓዲስ ኪዳን’ውን ማቴዎስ ወንጌላዊ ዳግማይ የቕርበልና።
እቲ ናይ ብሉይ ነቲ ብ587 ቅ.ክ. ኣብ ኢየሩሳሌምን ከባቢኣን ንዝተፈጸመ የዘኻኽረና፣ ባቢሎናውያን ወረርቲ ነቲ ሕዝቢ ካብ ኢየሩሳሌም ውጽእ ዝበለ፣ራማ ናብ ዚበሃል ጐልጐል (ሎሚ ራማላህ) ኣውጺኦም፣ ንኸተማ ኢየሩሳሌም ብሓዊ ኣቃጸልዋ። ድሕሪኡ ንደቂ ኢየሩሳሌም ንባቢሎን ማሪኾም ወሰድዎም፣ ስለ’ዚ ካብ ሕጂ ንደሓር “የለዉን”። በዚ ግዜ’ዚ እታ ንሕዝብን ንኣዴታትን እስራኤል እትውክል፣ ኣደ ሕዝቢ እስራኤል ዝኾነት ራሔል ከም ዝበኸየት ገይሩ የቕርቦ። ንሃገር ምሉእ ንሕዝቢ ምሉእ ኣብ ሓዘን ዝሸመመ ምንባሩ እንከዘኻኽር ግን እቲ ነቢይ ነቲ ናይ ተስፋን ምምላስን ሓሳብ ፈጺሙ ረሲዑዎ ኣይኮነን።
14. ወንጌላዊ ማቴዎስ ድማ፡ ነቲ ኣብ ቤተልሔም ዝነበረ መቓብር ራሔል ብምዝካር፣ ኣብ ቤተልሔምን ከባቢኣን ምስ’ቲ ብሄሮድስ ዝተፈጸመ ቅትለት ሕፃናት የተሓሕዞ። “ሞይቶም እዮም’ሞ” ብምባል እቲ ናይ ራሔል (ብስም ኵለን ኣዴታት) ዘይምእባድ ምኽንያቱ ይገልጽ፣ እቲ ብኽያት ኣውያት ናብ እግዚኣብሔር ዚዓርግ፣ ንሱ ጥራሕ’ዩ ዜጸናንዕ ዚድብስ፣ እዚ’ውን ብቓላት ብሕቱ ዘይኮነስ ብተስፋ ትንሣኤን፡ ንሙታን ብምትንሣእን ዚድበስ እዩ። እቲ “ሞይቶም እዮም እሞ የለዉን” ዝተባህለ ቃሉ ተለዊጡ፣ እቲ ብኽያትን እህህታን ከኣ ደው ዚብል፣ እቲ ዝወረደ በደል ብትንሣኤ ኪእረም እንከሎ እዩ።
28 ማቴ. 2፡ 17-18 (ኤር.31፡15)
29 ድጕ. ኤር. 1፡24
10
እዚ ከም’ዚ ዝበለ ፍጻሜ ማለት፣ ናይ ባሕሪ ኅልቀትን፡ ናይ ምድረበዳ ሕልፈትን፡ ናይ ጨወይቲ ግፍዕታትን፣ ኣብ’ዚ ሥልጡን እዋን ፣ እሞ ኣብ ኣፍደገ’ቲ ሥልጡን ዚበሃል ዓለም ዝተፈጸመ ምዃኑ በሓቂ “ዜሕንኽ ተቐባልነት ዘይብሉ፣ ምስ’ቲ ወድሰብ በጺሕዎ ዘሎ ናይ ምዕባሌን ሥልጣኔን ደረጃ ዘይኸይድ” ኪብሉ ርእሰ ሊቃነጳጳሳት ኣቡነ ፍራንቸስኮስ ብተሪር ቃላት ገሊጾምዎ።
ምስ ራሔል ኣደ ኵሎም፣ ምስ ኵለን ኣዴታት ሓቢርና ናብ ኣምላኽ ንብዓትናን ጸሎትናን ነዕርግ። እታ ኣብ’ዚ ምድር’ዚ ዘይረኸብዋ ርግኣት፣ ነኣኣ ኪረኽቡ ኪብሉ ከኣ ብሓደጋ ዝተረኽቡ ደቅና፣ ነታ ሃሰስ ዝበልዋ ቅሳነት ኣብ ሕፅኒ ኣምላኽ ኪረኽብዋ፣ ማንም ብዘይወስደሎም ኣገባብ ከኣ ምስኡ ኮይኖም ከም ዘስተማቕርዋ ብምእማን እንክንጽሊ፣ ንዅሎም’ቶም ምስ ናፍቖቶም ከለዉ፡ ኪረኽብዎምን ብኣካል ደው ኢሎም ኪቐብርዎምን ኪቐብጽዎምን ዘይከኣሉ ወለዶምን ሰቦምን ንእዮብ ዝደበሰ ይደብስኩም! ጽንዓት የሃብኩም ንብል ።
ዋሕዚ ስደት
15. ነኣኣቶም ኣብ ሕፅኒ ኣምላኽ ከነማዕቍቦም ከሎና፣ ኣምላኽ ከኣ ናባና ምልስ ኢሉ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?30 ሓውትኻ ኣበይ ኣላ? ውላድካ ውሉደኩም ኣበይ ኣለዉ?ኣብ ከመይ ዝበለ ኵነታት ይርከቡ ኣለዉ?…” እናበለ፡ ካብ ሓያሎ ዓመታት እናናሳዕ ይረአ ንዘሎ ኅልቀትን ሕልፈትን ደቅና፣ ነገር ዕላልን ወረን ጥራሕ ንዝገበርናዮ ነኣና፣ ዘየቕስንን ዘየደቅስን ሕቶ የሓተና ኣሎ።(ታሕ.ወን. 211) መን’ዩ ዚሕተተሉ? ኪበሃል ከሎ፣ ኣብ ጭብጢ ምስ መጻእካ፣ ሓቂ ክትዛረብ ምስጀመርካ፣ ብርግጽ ኣብ ዝተፈላለየ ደረጃ ዚበሃል ኣይሰኣንን ይኸውን። ብዓቢኡን ብሓፈሻኡን ግን ሰረቱ ነዊሕን ሰፊሕን ንዅሉ ዚትንክፍን እዩ። እዚ ሕቶ’ዚ ተመጢጡ፣ ሃገርናኸ ብዓባያ ኣበይ ኣላ? ኣብ ከመይ ዝበለ ሃለዋት ትርከብ?....ናብ ዚብል ከብጽሕ ግዲ እዩ። “ሓላው ሓወይ ድየ?” ብምባል፡ ከነምልጠሉ ዘይከኣል ሕቶ እዩ።
-
ኣብ ወጻኢ ሃገራት ካብ ዚነብሩ ስዱዳን ብዝተረኽበ ረብሓን ጠቕምን ዝሰድዑን ዝሰስዑን ወለዲ፣ነኣብነት’ኳ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ ብዘይተጸንዐን ብዝተሰንዐን መርዓ ንደቆም ካብ ወጻኢ ንዝመጽኡ ምሃብ፣
-
ዝዓበዩ ዝነኣሱ፣ ወጻኢ እንተኸድኩ ጥራሕ’ዩ ዚሓልፈለይ ዚብል ዕዉር ኣረኣእያ ብምምዕባል፣ ወይ ከኣ ኣብ ወጻኢ ብኾፍካ ዚሕግዙ የኣዪ ኣለዉ....ምባል፣
-
ናይ መነባብሮ ለውጥን ምምሕያሽን፣ ኣብ’ዚ ኣብ ዓድና ኪመጽእ ክንዲ ንጽዕር፣ ኣብ ካልእ ከይድና ክንረኽቦ ዚብል ሓሳብ ዳርጋ ልሙድ ኮይኑ፣
11
-
ጥጡሕ መነባብሮን ሕይወትን ንምድላይ ዚግበር ጕዕዞ፣ ክሳብ መኣስ ኪቕጽል እዩ? እቲ ዘገርም ነዚ ብዘይሕጋዊ ኣገባብን፡ እሞ ብኽንደይ ገንዘብን ዚፍጸም ጕዕዞ፡ ንምዕጋት ዚግበር መቕጻዕትን ማዕዳታትን፣ ነቶም ዘንቀዱ ሓሳባቶም ከለውጥ ዘይምኽኣሉስ ስለምንታይ እዩ? እቲ ዝተፈተነ ካብ ዘይሰርሐኸ ካልእ ኣገባብ ኪመሃዝ ኣይምተኻእለን ድዩ?
-
“ጸጊበን ካብ ዚዕንድራ ኣብታይስ፣ ካልኦት ዓንዲረን ኢለን ዚዕንድራ ይበዝሓ” ከም ዚበሃል፣እዋኑ ዘማዕበሎ፡ “ይኽየድ” ኢልካ ዚግበር’ኳ እንተሎ፣ ብፍላይ ንመንእሰይን ኵነታቱን ክንጥምት ከሎና ግን፣ መጻኢኡ ዘማዕድወሉ፡ መደባት ሕይወቱ ዚገብረሉ፡”... ካብ’ዚ ተበጊሰ፡ኣብ’ቲ ክበጽሕ’የ...” ዚብል ሃንቀውታ ዘይርእየሉ ኵነታት፣ ”... እዚ ዘለኹዎ ኵነት ጽንሕ ኢሉ ከብቅዕ እዩ’ሞ፡ ክንየዉ ዝጥምቶን ዝጭብጦን ኣሎኒ፣... “ ኪብል ዘይምኽኣሉ ዓቢይ ጸገም ፈጢሩ ኣሎ።
-
“ኣይሰላም ኣይኲናት” ዝኾነ ኵነትና ዲዩ ነዚ ኵሉ ፈጢሩ? ዚብል ሕቶ’ኳ
ዘልዕል እንተኾነ፣ ነዚ ኵነትዚ ንምልዋጥከ ድልየት ወይ ዓቕሚ የልቦን ማለት ድዩ? ንሕዝብን ንሃገርን ንዚጐድእ ኵነት ንምልዋጥከ እንታይስ እንታይ ኪግበር ዘይምተኻእለ? ፈውስኻ ካብ ርእስኻ ስለዝኾነ፣ ኅብረተሰብ ዓለም’ኳ ግቡኡ እንተዘይፈጸመ፣ እቲ ግዳይ ዝኾነ ወገን ግን ተባላሒቱ ግድሉ ንምፍታሕኪጽዕር፣ ረብሓኡ ዚጠልቦእዩ።እንትርፊንዓመጽትን ንጨወይትን፣ ንሕዝብን ንሃገርን ካብ ዘየርብሕ፣ ካብ ከም’ዚ ዝበለ፡ ኣይሰላም ኣይኵናት ዝኾነ ሃለዋት ከምዚውጻእ ኪግበር ኣለዎ።
እዚ ስለዘይተለወጠ ከኣ፡ ህልው መነባብሮ ዘይጽወር ኮይንዎ፣ በቲ ኣብ ስግር-ማዕዶ ዘሎ ንብረትን፣ ዘይረኣዮ ሕይወትን ተሳሒቡ፡ እቲ ደላይ ለውጢ መንእሰይ ዚገብሮ ዘሎ ጕዕዞ፣ ኪጅምር ከሎ ብሕጋዊ መንገድን ኣገባብን ዝነበረ፡ ሕጂ ግን ኣንፈቱ ለዊጡ፣ ግዳይ ባሕርታትን በረኻታትን ኣራዊትን ግዳይ ኣረመናዊ መሸጣን...
ክሳብ ምዃን፣ ኣዝዩ ኣብ ዘተሓሳስብ ደረጃ ተበጺሑ ኣሎ።
16. ኣብ ጸምጸም በረኻ ኣራዊት ንሰብ ኪጻባእስ ንቡር እዩ። እቲ ኣዝዩ ዘስካሕክሕ ግን፣ ካብ ከም’ዚ ዝበለ ሃለዋት ስደት ዝማዕበለ፣ ንሰባት ጨዊኻ ብዘይተኣደነ ገንዘብ እትህብትመሉ፣ ዝገደደ ከኣ ሰብ ንሰብ ኣራዊት ዝኾነሉ፣ ነቲ በምሳል ኣምላኽ ዝተፈጥረ ሰብ፣ ክብሩን መሰሉን ንዘለዎ ከናቲፍከ ጠቢሕካ ጐዛዚኻ ናብ “ዕዳጋ ሓራዥ” ምውራድ... ይፍጸም ኣሎ። ኣብ ታሪኽ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ፣ ዘመነ ባርነትን ሕጊ-ኣራዊትን ኣብ’ዚ ስልጡን ዓለም ተመሊሱ ዝኣተወሉ ኵነታት ክትርኢ ከሎኻ፣ ናይ’ቶም ፈጸምቱ ሕሊናን ኣተናን’ኳ እንተደንዘዘ፣ እቲ ነዚ እናረኣየ ዚርከብ ዓለምከ ከመይስ ከመይ ኢሉ ተጻዊርዎ ኣሎ?? ንምቅዋሙ ንምውጋዱ’ውን ዘይምጕያዩ፣ ኣውራ ከኣ እዚ ነውራምን ኣራዊታውን ተግባር ናይ ዚፍጸመሉ ቦታን፣ ናይ ዚፍጽሙ ሰባትን፣ ናይቶም ኣብ ልዕሊኦም ዚፍጸም ግዳያትን...መንግሥታትን መራሕትን፣
12
ምድሪ ዘቢጦም ነዚ ግፍዕ’ዚ ንኸወግዱ እንታይ ዘይምገበሩ!! እዚ ዘስካሕክሕ ተግባር’ዚ ዘይተዓግተስ ድልየት ድዩ ማህሚኑ? ዓቕሚ ድዩ ደኺሙ? ወይ ከኣ ዝተገብረ ጻዕሪ እንተሎ፣ ጻማ ድዩ ተሳኢኑ? ወይስ መን’ዩ ረቢሑሉ? እንታይ ኢና ክንብል? ብዓቢኡ’ኳ ካብ ፍርዲ ኣምላኽ ዘየምልጥ እንተኾነ፣ ታሪኽን ግዜን ግን ከግህዶን ኪፈርዶን ዘለዎ እዩ።
ነዚ ከም’ዚ ዝበለ ሃለዋት ንምቕያር፡ ሓያልን ዝተዋሃሃደን ጻዕሪ፣ ማለት ናይ ኣተሓሳስባ ለውጥን፣ ግብራዊ ናይ ስራሕን ማኅበራዊ ኵነታትን መሠረታዊ ሕዳሴ ከም ዘድሊ ምልክታን መጠንቀቕታን ካብ ዚህብ ኣይወሓደን። ብመዳይ ሕጋውን ፖሊቲካውን ኣገባብ’ውን ነዚ ጕዳይዚ ኣብ ግምት ዘእተወ መሠረታዊ ሕቶን ጠለብን ክትጥምት ዚግድደካ እዩ፣ ነዚ ሸለል ምባል ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን ሰብን ዜሕትት ምዃኑ ምዝካር ኣድላዪ እዩ። “ከመይ ነፍስወከፍና ነቲ ብሥጋዊ ሕይወቱ ከሎ ዝገበሮ ሠናይ ኮነ እከይ ምእንቲ ኪቕበል፣ ኵላትና ኣብ ቅድሚ መንበር ፍርዲ ክርስቶስ ብግዲ ክንቀርብ ኢና” (2ቆሮ.5፡10)።
“...መሥርዕ ሓቅን ቍምነገራትን ተዘናቢሉ፡ ሕማቕን ጽቡቕን፡ ክፉእን ድሙዕን ምስ ተደባለቐ፡ ጕጅለታትን ውልቀሰባትን ረብሓኦም ጥራሕ ደኣ’ምበር፣ ናይ ካልኦት ሰባት ግዴታ ዘይብሎም ይኾኑ፣ በዚ ከኣ ወዮ ዓለምና ናይ’ቲ ሓቀይና ሕውነትን ስኒትን ቦታን ባይታን ምዃኑ የቋርጽ። በዚ ዘሎናዮ ዘመን’ምበኣር እቲ ዝተጋነነን ዘይመልክዑ ዝሓዘን ሓይሊ ወድሰብ ንዓሌትሰብ ብቐንዱ ንምጥፋእ ጠንቂ ዝኾነሉ ኵነታት ንርኢ ኣሎና...”31።
ግዙፍ መዳይ ሕይወትና
17. ሕዝብና ብዙሕ ቍስልታት ጸዊሩ ይካየድ ከምዘሎ ብቐሊሉ እነስተውዕሎ ዘሎና እዩ። ድኽነትን፣ ከም ኤችኣይቪ ኤይድስን ዝበለ ሕማማት ብዘምጸኦ ጸገማት፣ ስደትን ምስኡ ዝተተሓሓዘ ነገራትን ኵሉ ንገሊኡ ወገን ናብ ሞት፣ ንህልዋት ናብ ሥቓይ ዝሸመመ እዩ፤ ንዝሞቱ መንግሥተ-ሰማያት የዋርሶም ክንብል ከሎና፣ ብመንፈስ ሓድነትን ኅብረትን፡ ነቶም ግዳያት፡ነቶም ዝሓለፉን ዝተረፉን እናሓሰብና፣ ብርታዐን ምጽንናዕን ኪረኽቡ ንምህለል።
መሬትና ቀጺሉ ናብ ምድረበዳነት እናተለወጠ፣ ፈርያምነቱን ሃብቱን እናተባ ሕጐጐ ንነበርቱ ዘይዕንግል ይኸውን ኣሎ። ነዚ ንምሕዋይ ወይ’ውን ንምዕቃብ ዚግበር ንጥፈታት ኪድልድል፣ ብደረጃ ሕዝቢ’ውን ነዚ ብዚርኢ ሰፊሕ ጐስጓስ ኪግበርን፣ ዚግባእ ንቕሓት ኪጭበጥን የድሊ። ምኽንያቱ ድማ ኣምላኽ “ሓለውቲ፣
31 ፍሥ. ተስ. 37 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
13
ተፈጥሮን፡ ሓለውቲ ሓውናን ክንከውን እዩ ጸዊዑና”፣(ኣቡነ ፍራንቸስኮስ) ዝሓሎናዮ ሓውናን ተፈጥሮን፣ ተመሊሱ ኪሕልወና እዩ።
ብበርቂ ንዝሞተ ብሓዊ ደብሶ ከምዝተባህለ ከኣ፣ ሃገርና መሬት ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠልማ ዘሎ፡ እቲ ዝዓበየ ጸገም ናይ ሰባት ዋሕዚ ንወጻኢ እዩ።
• መንእሰይ ተማሂሮም ወይስ ንኪመሃሩ ናብ ካልእ ሃገራት ይጐዓዙ፡ስለ’ዚ ናይ ምሁርን ንኡስን ወለዶ ምንጪ ናብ ካልእ ይጽንቀቕ፣ይደርቕ’ዩ ዘሎ።
• ሕፃናት ንዝሓለፉ ወለዶም ከርክቡ፡ከምኡ ዝሓሸ ዕድል ኣለዎ ናብ ዝተባህለ ወገን ገጾም (ምስ ኣዴታቶም) ይውሕዙ፣
• ዓበይቲ ወለዲ’ውን ኣብ ስደት ንዚነብሩ ደቆምን ደቂደቆምን ንምርኣይ ኣብ ዚገብርዎ መገሻ፣ ናይቲ ዝገሹሉ ዓዲ ወረቐት ይሕዙ፣ ኣይምለሱን። ስለ’ዚ ሃገር ናይ ሰባት ድኻ ትኸውን ከምዘላ ብግልጺ ዚረአ ዘሎ ኵሉ፣ ኣብ ዝኾነማኅበራዊ ጕዳይ ከም እንዕዘቦ፣ እቲ መንእሰይ ወለዶ ጥራሕ ዘይኮነስ፣ እቲ ማእከላይ ወለዶ ዚበሃል’ውን ዳርጋ የሎን፣ ንኡስ ወለዶን ሓይልን ዘይብላ ሃገር እንታይ እዩ እቲ ዕድላ? ሃገር ብሕዝባ ብሰባ እያ እትደምቕን እትጽብቕን እምበር፣ ብዘይሰብ ዓዲ ዓዲ ኣይከውንን፡ ሃገር ከኣ ሃገር ኣይትኸውንን።
18. እዚ ዘብለና ዘሎ ድማ፣ ኣብ ቅድሚ ዓይንና ይፍጸም ዘሎ፣ ናይ ሰባት ቀጻሊ ዋሕድን ዋሕዝን ብሕቱ ዘይኮነስ ንጽባሕ ከጋጥም ዘለዎ ጻንታ እዩ እቲ ዚረኣየናን ዘፍረሓናን ዘሎ። ሓደ ስደተይና ኣብ ዝኸደ ኸይዱ፡ናይ ሃገሩ ናፍቖትን ዝኽርን ብርግጽ የሰንዮ ይኸውን፣ ኣብ ታሪኽ ከም ንርእዮ ግን፡ ንዓዶም ተመሊሶም ዝተባህሉ ስደተይናታት ብኣጻብዕ ዚቝጸሩ እዮም። እዚ ናይ ሕጂ ንኡስን ማእከላይን ዝበልናዮ ወለዶ ጥራሕ ኣይኮነን ዚጠፍእ ዘሎ፡ እቲ ኪትከኦ ዝነበሮ፡ ማለት እቶም ብሕፃናቶም ዝኸዱን፡ ኣብ ዓዲ ስደት ዚውለዱን ደቆም ኵሎም፣ ሃገር ዝኸሰረቶ ወለዶ ከይከውን ዘየፍርሕ ኣይኮነን።
“ካብ ምላድ ምልማድ” ስለዝኾነ፣ እዞም ዝጠቐስናዮም ደቆምን ደቂደቆምን፣ ናይ’ቲ ዝዓበዩሉን ዝረብሑሉን ሃገርን ባህልን ብርቱዕ ጽልዋ ስለዘለዎም፣ ናይ ሃገሮምን ሕዝቦምን ስምዒትን ስሕበትን ንኺሓድሮም ብዕቱብ እንተ ዘይተጻዒሩ ጸገም ምምጻኡ ዘይተርፍ እዩ። ንሃገር ድማ እቲ ኣብ ውሽጣ ኮይኑ ዚሓንጻ’ዩ ሕልፊ ዜድምዓላ። ስለ’ዚ እዛ ሃገር ትባድም ከምዘላ ዘመልክት ኣውያት’ያ እተስምዕ ዘላ። ኣውያታ ከኣ ናብ ኵሉ እዩ፣ ናብ ውልቀሰባት ስድራታት ናብ ዓበይቲ-ዓዲ ናብ መራሕቲ መንፈስን መራሕቲ ፖለቲካን... ዚቐርብ ዘሎ ጥርዓን እዩ። ምእንት’ዚ ዘለዉ ከምዘይከዱ፡ ዝኸዱ ከኣ ከምዚምለሱ ንምግባር ብልሓትን ትብዓትን ዜርኢ ተበግሶታት ከድሊ እዩ።
19. “ዓድኻን ዓይንኻን ኣይምኖን” ዚብል ምስላ ኣበው ተረሲዑ ዲና ክንብል? ሎሚ ዘሎ ኣተሓሳስባን ዝንባሌን “ዓድኻስ ጣዕማኻ ደኣ” ዚብል ይመስል፣ ማለት እቲ ጣዕምን ምቾትን እትረኽበሉ፡ ንሱ’ዩ ዓድኻ ዚብል ስለዝኾነ፣ ነዛ ሃገር’ዚኣ ንሕዝባ ምቾት
14
ጣዕሚ ስራሕ ሰላም ርግኣት...እትህብ ወይ ክትህብ እትጽዕር ንምግባራ ኣሎ ዚበሃል ብልሓትን ክእለትን ኪፍተሽ መድለየ። ሕጂ’ውን ብ2001 ቤተክርስትያን ንዝበለቶ ክንደግሞ ኵነቱን ሃለዋቱን ይግድደና ኣሎ፣ “ስለምንታይ መንእሰያትና ዓድጓና ዘማዕድዉ ምባል ትርጕም ኣይህልዎን። ዓዲ ሰላም፡ ዓዲ ፍትሒ፡ ዓዲ ስራሕ፣ ዓው ኢልካ ዝመሰለካ እትዛረበላ፡ ሰሪሕካ እተሓድረላ ዓዲ ምስ ሓዝካ፣ መዓር ገዲፉ መዓር ዜናዲ ስለዘየልቦ፣ ንስደት ክንዲ ዘማዕድዉን ዝኸዱን፣ካብ ስደት ዚምለሱን ዚውሕዙን መንእሰያት ኪህልዉና ናይ ግድን እዩ”።32 ከመይሲ ሃገር ደኣ እያ ምእንቲ ሰባ ምእንቲ ሕዝባ ዝቖመት’ምበር፡ ሰብ ምእንቲ ሃገር ከምዘይኮነ ብግብሪ ብጭብጢ ከረአ ኣለዎ።
ስነልቦናዊ ሃለዋት
20. በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሰን ብኻልእ ንሕይወትን ሰብኣዊ ክብረትን ተቐባባሊ ብዘይኮነ ሃለዋትን ዚኣክል፣ ብመጻኢኻ ምጥርጣርን ምስጋእን፣ እንታይ ውሕስነት ኣሎኒ? ንዚብል ሕቶ ምላሽ ዘይምርካብን፣ ክብሪ ሰብኣዊት ሕይወት ሸለል ምባል ልሙድ ኮይኑ። ብዝኾነ ይኹን ኣገባብ ኣብ በለጽ ኣብ ረብሓ ምዝንባል፣ በዚ’ውን ግድልካ ኪፍታሕ ከምዚከኣል ምሕሳብ፣ ዝተተስፎኻዮን ዘማዕዶኻዮን ብምስኣን፣ ዝተጸበኻዮን ዝሓለንካዮን ኪፍጸም ዘይምርኣይ፣ ዘይብጻሕ ምዃኑ ተገንዚብካ ምጭናቕ ዓቕሊ ምጽባብ ንቡር ተርእዮ ይመስል።
ዝኾነ ኣድማዒ መደብን ኣገባብን ኣብ ስግር ማዕዶ ጥራሕ’ዩ ዘሎ፣ ኣብ’ዚ ኣብ ሃገረይ ዚጠቕመኒ ዘርበሓኒ ነገር የልቦን…ወዘተ...ዚብል ኣተሓሳስባ ገኒኑ። እዚ ከም’ዚ ዝበለ ኵነትን ሃለዋትን ነቲ ሰማይና ኣደቢንዎ ኣሎ። ነቲ ሠናይን ጽቡቕን፣ ኣብ’ዚ ብጻዕርኻ ከተጥርዮ ክንዲ ምፍታን፣ ናብ ካልእ ጥራሕ ምጥማት በዚሑ።
ምስ’ዚ’ውን ብዝተፈላለየ ምኽንያት፡ ኣብ ውሽጢ ሃገር (ኣብ ኣገልግሎት ኣብ ሰራዊት ኣብ ኣብያተ-ተሃድሶን ማእሰርትን...)ብዚርከቡ ኣባላታ ዝተነጻጸለት ስድራቤት፡ ዝሸምገሉን ናባዪ ዝሰኣኑን ወለዲ፡ መንፈሶም ብዓሚቝ ተሃስዩ ከም ይርከብ። እቲ ኣፍራዪ ዝኾነ ክፋል ኅብረተሰብ ካብ ስድራቤቱ ተፈልዩ ምርካቡ ዘምጸኦ ጸገማት ርኡይ እዩ። እዚ ከኣ በቲ ኤኮኖምያዊ መዳዩ ጥራሕ ዚረአ ዘይኮነስ፣ ነቶም ኣብ ቤት ዚተርፉ ኮነ፣ ነቶም ኣብ ጽምዋ ዘለዉ፣ በቲ ስነልቦናውን ሞራላውን ወገኑ፣ ብኸመይ ከም ዚሃስዮም ንምርዳእ ኣየጸግምን። ከም ሕማም ሽኮርን ጸቕጢ-ደምን ልብን...ዝበለ ሕማማት ምስፍሕፋሑ፣ናይ ሥነ-ኣእምሮ ሕማማት...ወዘተ ምብዛሑ ብዘይምኽንያት ኣይኮነን።
32 ነዛ ሃገር እግዚአብሔር የፍቅራ እዩ፣ 29
15
ማኅበራዊ/ሲቪላዊ ሃለዋት
21. ልሙድ ናይ ማኅበራዊ ሥርዓት ኣካያይዳና፣ በብቝሩብ ናብ “ነበረ” እናተለወጠ ብምኻድ መሣርዓት ኅብረተሰብን ዚጾሮ ዓንደ-ገመሉን እናተማሕወ ፈውሲ ናብ ዘይብሉ ዕንወት ገጽና ንኸይድ ኣሎና ኪበሃል ይከኣል። (ኤርም. 4፡11-21 ረአ)
ሃለዋት ስድራቤት
ናይ ወለድን ዓበይቲ-ዓድን መዝነት፣ ኣብ ልዕሊ ደቆምን ንኡስ ወለዶን ዘለዎም ጽልዋን ሓላፍነትን ብዝተፈላለየ ኣገባብ፡ እንተ ብመራኸብ-ብዙኃን እንተ ግዜኡ ብዘምጸኦ ናይ ኣገልግሎትን ናይ መንእሰይ ኵነታትን...ተሸራሪፉ ጥራሕ ዘይኮነስ ፈጺሙ’ውን ዝተረፈ ይመስል። ንሕና እንብሎም ግን ወላ’ኳ እቲ ንቡርን ባህርያውን መዝነትኩም ዝተመንዛዕኩም ኮይኑ እንተተሰመዓኩም፣ ኢድኩም ክትህቡ ግን ኣይግባእን። ሕጂ’ውን ናይ መሪሕነትን ኣብነትን፡ ናይ ዕርቅን መንጎይንነትን...
ኣገባብ ክትሕዙ፣ብግዜያዊ ጣዕምን ምቾትን ከይትምለኹን፡ ንዚመጽእ ኣማዕዲኹም ክትጥምቱ፣ ንስድራቤት ኣድሕኑ ንብለኩም። ድሕነት ስድራቤት፡ ድሕነት ሃገር እዩ። እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?”ዚብል ሕቶ፣ ብፍላይ ንስድራቤት ኣብ ስድራቤት ንዚፍጸም ኵሉ ዚርኢ እዩ፣ ከመይሲ ኅውነት ዚፍጠረሉን ዚዓብየሉን ዚዕንብበሉን ባይታ ስድራቤት እዩ። ቤተክርስትያን’ውን መሠረታ ኣብ ስድራቤት እዩ።
“... ስድራቤት መሠረት ኅብረተሰብ እያ። ኣብ’ዛ ስድራቤትዚ’ኣ ወለዶታት (ዓበይትን ናእሽቱን) ይራኸቡ፣ምስ ናይ ማኅበራዊ ናብራ ግድነታቶምን ግቡኣቶምን ኣወሃሂዶም፣ ውልቃዊ መሰላቶምን ግቡኣቶምን እናማዕበሉ፡ እናበሰሉ ንኪኸዱ እተኽእል፣ ብሓባር ዚነብሩላ ተቅዋም እያ”33 ስለ’ዚ ንስድራቤትን ንናይ ቃልኪዳን ሃለዋትን ንምድሓን፡በቲ ቅኑዕ መንገዱ ከምትስጕም ምግባር የድሊ፣34
ሞራላዊ ሕንጸት
22. ኣብ ሕዝባውን ማኅበራውን ኣሠራርዓ እንተመጻእካ፣ ሥልጣን ንኣገልግሎት፡ ከምኡ’ውን ካብ ሕዝቢ ንሕዝቢ ምዃኑ ተረሲዑ፣ ፈታዊኻ እትደምዓሉ፣ ብግቡእን ዘይግቡእን ንርእስኻ እተጣጥሓሉ ኮይኑ ስለዚርከብ፣ ናብ ግቡእ ቦታኡ ንምምላሱ ሓዲስ ብልኃትን ተሓታትነትን፣ ብቕኑዕ መስመር ዚግበር ተወፋይነትን ዚሓትት ኵነታት እዩ። እቲ ብልሽውና ዚብል ቃል’ውን ኣብ ማኅበራዊ ናብራና ናቱ በሰላን ማህሰይትን ከምዘለዎ ዚከሓድ ኣይኮነን።
ብልሽውና ኪበሃል ከሎ፡ ብገንዘብ ገቢርካ ግቡእን ዘይግቡእን ንምርካብ ንዚግበር ፈተነ ጥራሕ ዚርኢ ኣይኮነን፣ ናይ ኅብረተሰብ ኅሊናን ኣተናን ኪቕበሎ ካብ ዚኽእል ሥሩዕ መንገድን፣ ካብ ልምድን ኣገባብ ሕግን ወጺእካ ምስራሕ’ውን
33 ፍሥ.ተስ. 52
34 ፍሥ.ተስ. 52 ረአ
16
ንርእሱ ብልሽውና እዩ። እቲ ቐንዲ መበቈሉ ኣገባብ-ቍጽጽር ምድኻሙ፣ናይ ግልጽነትን ተሓታትነትን ኣገባብ ዘይምትእትታዉ ኮይኑ ይረአ፣ ነቲ ዚፍጸም ዘሎ ብልሽውና ሰባት ክንዲ ዘቃልዑን ዘቃልሑን፣ጕዳይካ ከምዚሰልጠካ ጥራሕ ብምግባር፣ ብዙሓት ዝጠሓሉሉ ቀላይ ኮይኑ ኣሎ። ንመደብ ሓቅነት ጥሒስካ፡ ብሓሶት ክትካየድ ምፍቃድ ንርእሱ ውጹእ ብልሽውና እዩ። ፈሪሃ እግዚኣብሔርን ሓለዋ ሕጉን ዘይብሉ ሰብ ከኣ፣ከም ዓመጽን ግፍዕን ኣብ ዝበለ ኵነታት ምውዳቑ ዘይተርፎ እዩ። “ኵሎም ሓቢሮም ሥልጣን እግዚአብሔር ዝጠሓሱን ነኣኡ ዘይተኣዘዙን ነበሩ”፣(ኤርም.5፡1-11 ረአ)።
ካብ’ዚ ዓዘቕት’ዚ ብኸመይ እዩ ኪውጻእ ዚከኣል? ሕማም ብልሽውና ሡር እናሰደደ ዝመጽአ በኣጋ ዘይወጽእ እዩ። ብወገን መንፈሳዊ መሪሕነት ንሕሊና ሰባት ብምዅስኳስ ብመዕበያ ዚጥረ ነዊሕ ጕዕዞ እዩ፣ብጾምን ብጸሎትን፣ማለት ብሰፊሕ መንፈሳውን ሞራላውን ምሕዳስን ምጕስጓስን ኪፍጸም፣ ብወገን ፖሊቲካውን ሲቪላውን ሥርዓት ድማ ንጹርን ጽፉፍን ፖሊሲ ቍጽጽርን፡ ሕጋዊ ኣሰራርሓን ኪትከልን ኪድልድልን ይጽናሕ ዘይበሃል ጕዳይ እዩ።
ግዝኣት ሕጊ
23.ንሕዝብና ካብቲ ቀንዲ መለለዪኡ፣ ናይ ሕጊ ዕብየትን ግዝኣትን ዚፈልጥ ምዃኑ እዩ። “ዝባን ሕጊ” ቢሉ፡ዘንጊ-ሕጊ ቀጥ ዘበለ ሰብ፣ካብ’ቲ ዘንጊ ብረትን ኵናትን ዘልዓለ ንላዕሊ ዚፍራሕን ዚኽበርን እዩ። እዚ ጽቡቅ ልማድ’ዚ ምስጠፈአ ድዩ ብኣደዳ ብልሽውና ተወሪስና ዘሎና? ወይስ እቲ ብልሽውና እዩ ነዚ ዜጥፈኦ ዘሎ? እዚ’ውን ንሕንጸት ሃገርን ሕዝብን ዚርኢጕዳይ ምዃኑ ኪዝከር ኣለዎ ንብል።ብሕጊ ዚሕተትን ዚእሰርን ኵሉ፡ ቅድሚ ኵሉ ብሰብኣውነትን ብናይ ድንጋጸ ኣገባባትን ዚተሓዘሉ፣ ቀጺሉ ድማ በቲ ጥሒስዎ ዝተባህለ ሕጊ መሠረት ብዝቐልጠፈ ኪፍረድን ጕዳዩ ኣብ መዕለቢኡ ኪበጽሕን፣ብዓቢኡ ከኣ ብቅዋማዊ ሕጊ ክትምራሕ ምድላይ፣ ዝኾነ ይኹን ንርትዕን ፍትሕን፣ ንኡነተይና ሓርነትን ዝቖመ ኣካል ዚጽበዮ ነገር ስለዝኾነ፡ ዕቱብ ኣቓልቦ ኪረክብ ኣለዎ።
ምስ’ዚ እውን ብዝዓበየ ናይ ሃገርካ ግድላትን ጸገማትን፣ ብጽሑፍ ኮነ ብዘረባ ብግልጺ ዘይምክታዕ፡ ኣብ ዘተ ዘይምእታው፡ ብዋሕዲ ሓበሬታን ግልጽነትን ዚኣክል፡ ንጕዳይ ሃገር ዚርኢ ዘይምፍላጥን፣ንጹር መረዳእታን ዘይምርካብን፣ ናይ ሕሹዅ-ሹዅን ሕሜታን ሓሶትን ግዳይ ምዃን፣ ምስ’ዚ ኣብ ዝተተሓሓዘ ነገራት ምውዳቕ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ “እንታይ ገደሰኒ” ዝዓይነቱ ስምዒት የማዕብልን ይዕብልልን።
ጽን ኢልና ድምጺ ኃውና ክንሰምዕን ክንሰማማዕን፣ ኣበይ ኣሎ/ኣሎኻ? ኢልና’ውን ንሃለዋት ኃውና ኣቓልቦ ስለዘይንገብረሉ፣ እቲ ካልእ ዚብሎን ዚኾኖን ንምርዳእ ስለዘይተበገስና፣ ግድላትናን ፍልልያትናን መዓልቲ መጽአ እናዓበየ ይኸይድ ከምዘሎ ይረአ።
17
ትምህርቲ
24. ትምህርቲ መሠረት ስራሕን ምዕባሌን፣መሠረት ማኅበራዊ ለውጥን ኪኸውን፣ ነዛ ሃገር ከኣ ናብ ሓዲስ መድረኽ ዘሰጋግር ወለዶ ኪሕነጽ እንተተደልዩ፣ መሣርዓት ትምህርትን ኣገባባቱን ፈጺሙ ብሓዲሽ ብልኃትን ሥርዓትን ኪመሓየሽ ይግባእ። ንኡስ ወለዶ ናጻን ንጹሕን ብዝኾነ ኣእምሮ ኪመሃርን፣ ኣማዕዲኻ ዚረአ ናይ ስራሕ ዕድልን ውድድርን....ከምዚህልዎ ምግባር፣ ትምህርቲ ንስልጡናት ሃገራት ዘጨበጠን በረኸት ክንጭብጥ እንተደኣ ደሊና፣ እቲ ናይ ስልጡናት ሃገራት ብልሃት ትምህርትን፡ ንትምህርቲ ዘንቀሳቕስ ፍቱን መደባትን መጋበርታትን ምውናን ከምዘድሊ ብሩህ እዩ።
ቤተክርስትያን’ውን ኣብ ወገን ትምህርቲ ዘለዋ ኣበርክቶ፣ ነቲ ምልኣት ሰብኣ-ውነት ብምሕሳብ፣ ኵሉ ንዝተቐበሎን ዘማዕበሎን፣ ከም ሓቅነት፡ኅውነት፡ናጽነት፡ ማዕርነት፡ዴሞክራሲያውነት፣ ፍትሕን ርትዕን፡መሰልን ሕጋውነትን፡ ተሓታትነትን...-ዝበለ ሰብኣዊ ክብርታትን፣ መሠረታዊ መትከላትን ንምምዕባል እዩ። ነዚ ንምጭባጥ ድማ እቲ ንኻልኦት ዘርበሐ፣ ብታሪኽ ዝሓለፈን ዝተጻፈፈን ኣገባባት ምኽታል ብግዲ የድልየና፣ ካብ ተመክሮ ካልኦት ምምሃር ጽቡቕ እዩ።
“... ማኅበራዊ ሥርዓትን ንብረትን ቀጻሊ ለውጥን ምምሕያሻትን ዚሓትት እዩ። ኣብ ሓቂ ዝተመሥረተ፣ ብመደብ ፍትሕን ርትዕን ዝተሓንጸ፡ ብፍቕሪ ዝተዀስኰሰ ኪኸውን፡ ብናጽነት እናዓበየ ከኣ በብዕለቱ ብዚገብሮ ጕዕዞ ናብ ዝበለጸ ሰብኣውን ሚዛናውን ብስለት ኪበጽሕ ኣለዎ”35።
ናይ መነባብሮን ቍጠባን ኵነታት
25.ናይ ነፍስወከፍ ቤት ወይ ስድራቤት ኣከያይዳ በመንጽር ኤኮኖሚ ኪረአ ከሎ፣ እቲ ኣብ ወጻኢ ዚነብር ዝቐረበን ዝረሓቐን ወገን ስድራቤት እንተዘይህሉስ እንታይ ምተገበረ? ወይ ብኸመይ ምተሓልፈ? ዚብል ሕቶ እንኪመጽኣና፣ “ኣምላኽ ሽግር ይፈጥርሞ መደያይቦ ከኣ የምጽእ” ንዚብል ምስላ ኣቦታትና ዘኪርና ንጸናናዕ። እዚ ግና ናይ ወትሩ ፍታሕ ከም ዘይኮነ ፍሉጥ እዩ። ስራሕ እንተ ዘይተፈጢሩን፣ እቲ ውዑይ ኃይሊ መንእሰይ ሰሪሑ ኣታዊ ኣብ ዚረኽበሉ መዳይ እንተዘይተዋፊሩ፣ ስራሓት ንግድን ሕንጸትን ዳግም እንተ ዘይተበራቢሩ፣ እቲ ናይ ድኽነት ዝለገመ ቝስልን ሕማምን ደግሲ ከም ዘምጽእ ማንም ዚስሕቶ ኣይኮነን። ካብ ናይ ወጻኢ ሓገዝ ናጻ ምዃን፣ እዚ ነገር’ዚ ንሃገር ብዓቢኡ ኣድማዒ እንተደኣ ኮይኑ፣ንውልቀ-ሰባትን ውልቀ-ስድራታትን (ድኹማትን ምግዱራትን ብዝሓደግካ) እውን ኣገዳሲ እዩ። እዚ ግን በቲ ኪምዕብል ዘለዎ ናይ ስራሕ ኵነታት ዚጥረ እዩ፣ ብውቁብ ቃላት ናይ ዝደመቐ ኣይኮነን።
18
ኣብ ርእስ’ቲ ዘሎ ናህሪ ዋጋታትን፣ እኹል ዘይኮነ ደሞዝን፣ እናሓደረ ዚውንጨፍ ናይ ኣባይቲ ክራያትን፣ ዝመረጽካዮ ስራሕ ምስራሕ ዘይምኽኣል፣ ነኣብነት ንብዙሕ ወገናት ኅብረተሰብ ከንቀሳቕስ ዝነበሮ፡ ሓደ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ስራሕ ሕንጻ ደው ምባሉ ኣዝዩ ሃሳዪ ኮይኑ ተረኺቡ። ክትንቀሳቐስን ክትሰርሕን፣ ብረሃጽካን ፍረ ስራሕካን ምንባር እንተ ዘይተኻኢሉ፡ በዚ ዓይነት’ዚ እቲ ናጽነት ውልቀ-ሰብን ሕዝብን እንተ ዘይደልዲሉ፣ ነቲ ናጽነት ሃገር ብኸመይ ኢና ክንርድኦ? ኣበይ ኢናኸ ክንረኽቦ? ብሓጺሩ ሰብኣዊ ስራሕን ምዕብልናን ኣብ ናጻ ድልየትን መሃዝነትን ዝተመርኰሰ እንኪኸውን፡ ፍረ ዘለዎን ንሰብ’ውን ዘኽብሮን ዘማዕብሎን ይኸውን።36
ናይ ምቾትን ናይ ጣዕምን ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንምህላውን ዘይምህላውን ዚርኢ እዩ፣ ከም ዕለታዊ እንጌራን ማይን መብራህትን...ዝበለ መሠረታዊ ሃላኺ ነገራት፡ ናይ መነባብሮ መሠረት ክንድዝኾነ፣ ብዚምልከቶ ወገን ዚግባእ ኣቓልቦ ኪግበረሉ፣ ብሓጺሩ ሥርዓት ኤኮኖሚ’ውን ንሰብ ብዘድምዕ ኣገባብ ኪኽለስ የድልዮ።
ሥነምግባራውን መንፈሳውን ሕይወት፣
26. ኣብ ሞራላውን መንፈሳውን መዳይ ክንመጽእ ከሎና፣ እቲ ኣባና ዘሎ ቝስሊ ኣዝዩ ረቂቕን ዓሚቝን ኮይኑ ይርከብ፣ እምበርዶ ኪሓዊ እዩ? እውን የብለካ። ነቲ ሞራላውን ሥነ-ምግባራውን ተኵርና እንክንርኢ፣ “ንሕና ዲና? ወይስ ተለዊጥና፡ ካልእ ኢና ኮይንና?” ዘብል ሃለዋት ንረክብ። እቲ ሞራላዊ መምርሕታትናን ናይ ሥነምግባር ኣገባባትናን ተቐያዪሩ፣ ዝነበረ ፈጺሙ ተሠዊሩ፣ ዘይነበረ ኣገባብ ሣዕሪሩ፣ ሥነምግባር ናይ መንነትን እንታይነትን መግለጺ ብምዃኑ፣ኵነትና ባዕሉ ዚምስክረልና እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ዝበሎ ዚፍጸም ዘሎ ይመስል፣“...ሰባት ፈተውቲ ርእሶም፣ ፈተውቲ ገንዘብ፣ተጀሃርቲ ዕቡያት፣ተጻረፍቲ ንወለዶም ዘይእዘዙ፡ዘየማስዉ፡ ሃይማኖት ዘይብሎም፡ ንስድራኦም ዘየፍቅሩ፡ ተቐየምቲ...ገዛእ ርእሶምገቲኦም ዘይክ-እሉ፣...ኪኾኑ እዮም”37። ንሰይጣን ምምላኽ’ውን ብኸምዚ ዚመጽእን፡ ብስም ሥልጣኔ ዚቀላቐልን ምዃኑ ምዝኽኻር የድሊ። ንሰይጣን ዘምልኹ ኣብ መንጎና ኣለዉ ዚበሃል ዘሎ’ውን ዘየሰክፍ ኣይኮነን ።
“...ካብ ቀደም ብዝተፈልየ፡ንመደብ ኣምላኽን እምነትን ምንጻግ፡ ወይ ፈጺምካ ምሕዳግ ውልቃዊ ወይ ናይ ፍላይ ተርእዮ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ ብዙሓት ዚረአ ዘሎ እዩ። ከም’ዚ ዝበለ ኣተናን ዝንባሌን፣ሎሚ ስነፍልጠታዊ ምዕባሌ ወይ ናይ ሓዲስ ሰብኣውነት ምልክት ገቢርካ ምርኣዩ ተለሚዱ....”38።
36 Caritas in Veritate 17
37 ዘፍጥ.4፡9
38 ፍሥ.ተስ. 7 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
19
ኣብ ርእስ’ቲ ዘሎ ናህሪ ዋጋታትን፣ እኹል ዘይኮነ ደሞዝን፣ እናሓደረ ዚውንጨፍ ናይ ኣባይቲ ክራያትን፣ ዝመረጽካዮ ስራሕ ምስራሕ ዘይምኽኣል፣ ነኣብነት ንብዙሕ ወገናት ኅብረተሰብ ከንቀሳቕስ ዝነበሮ፡ ሓደ ካብ’ቲ ብዙሕ፡ስራሕ ሕንጻ ደው ምባሉ ኣዝዩ ሃሳዪ ኮይኑ ተረኺቡ። ክትንቀሳቐስን ክትሰርሕን፣ ብረሃጽካን ፍረ ስራሕካን ምንባር እንተ ዘይተኻኢሉ፡ በዚ ዓይነት’ዚ እቲ ናጽነት ውልቀ-ሰብን ሕዝብን እንተ ዘይደልዲሉ፣ ነቲ ናጽነት ሃገር ብኸመይ ኢና ክንርድኦ? ኣበይ ኢናኸ ክንረኽቦ? ብሓጺሩ ሰብኣዊ ስራሕን ምዕብልናን ኣብ ናጻ ድልየትን መሃዝነትን ዝተመርኰሰ እንኪኸውን፡ ፍረ ዘለዎን ንሰብ’ውን ዘኽብሮን ዘማዕብሎን ይኸውን።36
ናይ ምቾትን ናይ ጣዕምን ጕዳይ ዘይኮነስ፣ ንምህላውን ዘይምህላውን ዚርኢ እዩ፣ ከም ዕለታዊ እንጌራን ማይን መብራህትን...ዝበለ መሠረታዊ ሃላኺ ነገራት፡ ናይ መነባብሮ መሠረት ክንድዝኾነ፣ ብዚምልከቶ ወገን ዚግባእ ኣቓልቦ ኪግበረሉ፣ ብሓጺሩ ሥርዓት ኤኮኖሚ’ውን ንሰብ ብዘድምዕ ኣገባብ ኪኽለስ የድልዮ።
ሥነምግባራውን መንፈሳውን ሕይወት፣
26. ኣብ ሞራላውን መንፈሳውን መዳይ ክንመጽእ ከሎና፣ እቲ ኣባና ዘሎ ቝስሊ ኣዝዩ ረቂቕን ዓሚቝን ኮይኑ ይርከብ፣ እምበርዶ ኪሓዊ እዩ? እውን የብለካ። ነቲ ሞራላውን ሥነ-ምግባራውን ተኵርና እንክንርኢ፣ “ንሕና ዲና? ወይስ ተለዊጥና፡ ካልእ ኢና ኮይንና?” ዘብል ሃለዋት ንረክብ። እቲ ሞራላዊ መምርሕታትናን ናይ ሥነምግባር ኣገባባትናን ተቐያዪሩ፣ ዝነበረ ፈጺሙ ተሠዊሩ፣ ዘይነበረ ኣገባብ ሣዕሪሩ፣ ሥነምግባር ናይ መንነትን እንታይነትን መግለጺ ብምዃኑ፣ኵነትና ባዕሉ ዚምስክረልና እዩ። ቅዱስ ጳውሎስ ዝበሎ ዚፍጸም ዘሎ ይመስል፣“...ሰባት ፈተውቲ ርእሶም፣ ፈተውቲ ገንዘብ፣ተጀሃርቲ ዕቡያት፣ተጻረፍቲ ንወለዶም ዘይእዘዙ፡ዘየማስዉ፡ ሃይማኖት ዘይብሎም፡ ንስድራኦም ዘየፍቅሩ፡ ተቐየምቲ...ገዛእ ርእሶምገቲኦም ዘይክ-እሉ፣...ኪኾኑ እዮም”37። ንሰይጣን ምምላኽ’ውን ብኸምዚ ዚመጽእን፡ ብስም ሥልጣኔ ዚቀላቐልን ምዃኑ ምዝኽኻር የድሊ። ንሰይጣን ዘምልኹ ኣብ መንጎና ኣለዉ ዚበሃል ዘሎ’ውን ዘየሰክፍ ኣይኮነን ።
“...ካብ ቀደም ብዝተፈልየ፡ንመደብ ኣምላኽን እምነትን ምንጻግ፡ ወይ ፈጺምካ ምሕዳግ ውልቃዊ ወይ ናይ ፍላይ ተርእዮ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ኣብ ብዙሓት ዚረአ ዘሎ እዩ። ከም’ዚ ዝበለ ኣተናን ዝንባሌን፣ሎሚ ስነፍልጠታዊ ምዕባሌ ወይ ናይ ሓዲስ ሰብኣውነት ምልክት ገቢርካ ምርኣዩ ተለሚዱ....”38።
20
የብልናን” 39። ኢየሱስ’ውን “ንኽልተ ጐይቶት ኪግዛእ ዚኽእል ሓደ’ኳ የልቦን፣
...ንገንዘብን ንኣምላኽን ክትግዝኡ ኣይትኽእሉን ኢኹም” 40 ይብል።
መሠረት ቍስልናን ጸገምናን
29. እዚ ዘይሓዊ ዚመስል ቍስልና፣ እቲ ዝዓመቘን ዝረቐቐን መበቈሉ፣ እናናሳዕ እውን ከም ዚመላለስ ዚገብሮ፣ እቲ ኣብ ወድሰብ ዘሎ ኃጢኣት ዚበሃል ቍስሊ እዩ። እዚ ብምንታይ ይግለጽ እንተተባህለ፣ ኣብ’ቲ ብደረጃ ውልቀሰብ ኮነ ብሓባር እነርእዮ፣ ፍቕርን ኃልዮትን ርኅራኄን ዝጐደሎ ሕይወት፣ በቲ ብዝተፈላለየ መልክዑ ዚቀላቐል ስስዕትን ነኣይ ጥራሕ ይጥዓመኒ ዚብል ስምዒትን እዩ። እዚ ኣብ ኵሉ መዳያት ሕይወትና ተዘርጊሑ ወይ ሰፊሑ ዘሎ ኣመል ስስዕትን ህርፋንን፣ ኣመል ብልሽውናን ዘይተሓታትነትን፣ ንሓደ ሕዝቢ ወይ ሃገር ዘይሓዊ ቍስሊ ኮይኑ፣ መወዳእታኡ ከኣ ሓድነትን ሕውየትን ናብ ዘይርከበሉ፣ ናብ’ቲ ሓደገይና ኵነታት የብጽሖ። ነዚ ኵሉ መን’ዩ ተሓታቲ ኪበሃል ከሎ፣ ብርግጽ ደረጃታቱ’ኳ ዚፈላለ እንተኾነ፣ ካብ’ዚ ነጻ እየ ዚብል ግን ፈጺሙ የልቦን፣ ከመይ “ኃጢኣት የብልናን እንተበልና፣ ንገዛእ ርእስና ንጥብር ኣሎና፣ እታ ሓቂ’ውን ኣባና የላን”41 እዚ ጸገም’ዚ ፈቲሕና ናብ ንቡር ክንምለስ እንተኾይንና፣ ናብ’ቲ ሡርን ሠራውርን ጠሊቕና ክንኣቱ ከድልየና እዩ። እቲ ሕውየት’ውን ካብቲ ሡሩ ኪጅምር ኣለዎ።
ፋሕ ዝበለ ካርታ-ዓለም ከተዓራሪ ዝተሓተተ ቈልዓ ኪበላሓት ከሎ፣ ነታ ካርታ በቲ ዝባና፣ ስእሊ ሓደ ሰብ ከምዘለዋ ኣስተውዓለ። ኣፍንጫን እዝንን...
እናኣለለየ ከኣ፣ ኣብ ሓጺር ግዜ ነቲ ምስሊ ሰብ ንምሥራዕ ዘይተጸገመ ቈልዓ፣ ማዕረ ማዕረኡ፣ በቲ ካልእ ገጽ ንዝነበረት ካርታ ክትኮና ከምዚግበኣ ብምግባር ብድርብ ተዓወተ፣ መልእኽቱኸ፣ ዓለም ንምትዕርራይ ቅድም ንሰብ ምዕራይ ዚብል እዩ።
ሃገራዊ ይኹን ውልቃዊ ናይ ወድሰብ ጕዕዞ ኪሠምር፡ ሚዛናውን ምዕሩግን ክብሩ ዝሓለወን ኪኸውን እንተተደልዩ፡ ብሓጺሩ ምልኣት ዝዓዘዞ ንኪኸውን፡ ብላዕሊ ኣምላኽ፡ ብታሕቲ ድማ ሰብ ዝማእከሉ ሥልጣኔ ንምሕናጽ ድልዱል መሠረት ምንባር የድሊ። “ኣምላኽ እንተዘይሓነጸ፡ ሓነጽቲ ንኸንቱ ይጽዕሩ” (መዝ. 127፡1)። ሃገር ዚበሃል ከኣ ሓደ ክፋል መሬት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ናይ ሓባር ተመክሮን መነባብሮን ታሪኽን ጕዕዞ ሕይወትን ዘለዎ፣ ጥዑምን ሕሱምን፡ ውዑይን ዝሑልን፡ ሠናይን ግናይን...ብሓባር ዝተቐበለን፣ ብሓደ
39 1ጢሞ.6፡6-7
40 ማቴ. 6፡24
41 1ዮሓ.1᎓18
21
ጕዕዞ ሰላም
30. ኣቐድም ኣቢሉ (ኣብ ቍ.12) “ብሰላም ዚሓድር ሰላማዊ ሕዝቢ” ከምዘሎና ዘኪርና፣ ከም በርከትን ሠናይን ምርኣይና ቅኑዕ እዩ፣ እንተኾነ “... ሰላም ኪበሃል እንከሎ፡ ውግእ ዘይብሉ ጥራሕ ማለት ኣይኮነን፣ ኣብ መንጎ ተጻረርቲ ወገናት ሚዛን-ሓይሊ ብምሕላው ንዚርከብ ሰላም ዚርኢ’ውን ኣይኮነን፣ ብመላኽን ዓብላልን ሥርዓት ዚመጽእ’ውን ኣይኮነን፣ ሰላም ኪበሃል ከሎ፡ብግቡእን ቅኑዕን ኣገባብ ንዚካየድ “መደብ ፍትሕን ርትዕን”42 ዚርኢ እዩ። ምእንት’ዚ ኣብ ውሽጣዊ ርግኣትን ህድኣትን ዝተመርኰሰ እዩ። ሰላም ማለት ኵሉ ወገን መሰሉ ዚጭብጠሉን፡ ብሕጋዊ መገዲ ግቡኡ ዚረኽበሉን እንኪኸውን፣ እዚ ሰላም’ዚ ኪመጽእ ዚኽእል፣ እቲ ንኅብረተሰብ ዝሠረዐ ኣምላኽ ኣብ ዚህቦ ውሽጣዊ ስኒት እንኪምሥረትን፡ በቶም ንፍትሒ ጸሚኦም ዚንቀሳቐሱ ሰባት ኣብ ግብሪ እንኪውዕልን እዩ”43።
ንሰላም ኣብ ሓደጋ ዘውድቕ ግፍዕን ዘይፍትሓውን ኵነታት ኪሥዕርር፣ ቅንእን ትዕቢትን ዘይምትእምማንን ኪነግሥ እንከሎ እዩ።44 ዝኾነ ይኹን ሰብ መሰሉን ክብሩን ኪትንከፍ፣ግቡኡ ኪስእን ከሎ፡ መሠረታት ሰላም የሃምም። ከምኡ ፍትሒ ዚጽበዩን፣ ብመንገዲ ሕጊ ዚድለዩን፡ዝተታሕዙን፡ ብዝቐልጠፈ ፍትሒ ከምዚረኽቡ ምግባር፡ንሰላም ድልዱል መሠረት ምንጻፍ እንኪኸውን፣ “ዝተደናጐየ ፍትሒ፡ ዝተነፍገ ፍትሒ” ዝተባህለ’ እውን ንኸንቱ ኣይኮነን። መደብ ፍትሕን ሰላምን ብሓን-ሳብ ተቓንዩ ዚኸይድ’ምበር ኪነጻጸል ኣይክእልን። እቲ “ሓውኻ ኣበይ ኣሎ?” ዚብል ዘናውጽ ሕቶ፣ ዝለዓለ መቓልሑን፡ ኣውያቱን ንብዓቱን “ካብ ምድሪ ናብ ኣምላኽ ዚጠርዓሉ”(ዘፍጥ.4፡10) ኵነትን ብግልጺ ዚረኣየሉን ዚስመዓሉን ኮይኑ ኣሎ።
መዛዘሚ
ትንሣኤ ክርስቶስ ብእንዝክረሉን እነኽብረሉን ፡ በዚ ዘመነ ትንሣኤ፣መበል 23 ዓመት ናጽነታ ንእተኽብር ሃገርና ኣምላኽ ኪባርኸልና፣ ሃገር ትንሣኤን፡ ሃገር ተስፋን ፍቕርን፣ ሃገር ፍትሕን ርትዕን ኪገብረልና ክንጽልን፣ ክንጽዕርን ናይ ኵሎም ወገናት መራሕትን ናይ ሕዝብን ናይ ነስወከፍን ግቡእ እዩ። ኣብ’ዛ ሃገርዚኣ ዘለዉ ምእመናንን ሰብ ጽቡቕ ድላይን፡ ንሰላምን ንዘተን ንምርድዳእን ከምዚጽልዩ ነኣምን። “... ብስመይ ዝለመንክምዎ ...ኽገብረልኩም እየ... ፣(ዮሓ.14፡13)ብዝበለና መሠረት፣ ጸሎትና ንኸንቱ ከምዘይኮነ ንፈልጥ። ስለ’ዚ ሃገርና ነቲ ካብ ኣምላኽ ዚመጽእ ሰላም ጸሚኣ ከምዘላ ርኡይ እዩ። “ሰላመይ እኃድገልኩም ኣሎኹ፣ ሰላመይ እህበኩም ኣሎኹ። እቲ ኣነ ዝህበኩም ዘሎኹስ ከምቲ ዓለም ዚህቦ ኣይኮነን፣ ኣይትሸበሩ፣ ኣይትፍርሑ”።(ዮሓ.14፡27-28)
42 ኢሳ. 32፡
43 ፍሥ.ተስ. 78
44 መዝ.ሃይ. 2317
22
፫ይ ክፍሊ፡ ምስክርነት
“መሰኻኽረይ ክትኮኑ ኢኹም”(ግ.ሓ. 1፡8)
31. “ሃልሃልታ እምነት ሓደ ግዜ እንተደኣ ጠፊኣ፣ እቲ ካልእ ብርሃናት’ውን ኪድብዝዝ ስለ ዚርከብ፣ ብርሃን እምነትና ዳግማይ ኪበርህ”45 ኣለዎ። ሃልሃልታ እምነት ወትሩ ከም ዘንበልብል፡ ብርሃን እምነት ወትሩ ከምዚበርህ ምግባር ማለት፡ ካልእ ዘይኮነስ፣ “ኣብ ኢየሩሳሌምን ኵላ ይሁዳን፡ኣብ ሰማርያን ክሳብ ወሰን ምድሪ ኸኣ መሰኻኽረይ ክትኮኑ ኢኹም”46 ንዝተባህለ ቃሉ ምፍጻም፣ ምስክርነትካ ምዕዛዝ ማለት እዩ።
እዚ ናይ ኢየሱስ ብርቱዕ ኃይለቃል ሎሚ’ውን ነኣና ዚበሃል ዘሎ እዩ። ንፈለማ ነቶም ተኸተልቱ ኪበሃል እንከሎ፣ እታ ማኅበረ ምእመናን ክትዓቢ ጀመረት። ክሳብ ሎሚ ቤተክርስትያን ክትዓቢ ትርከብ ኣላ።ንሕና’ውን ኣብዚ መስርሕ ዕቤት’ዚ ናትና እጃም ከም ዘሎና፡ ናቱ ኣካልን ክፍልን ምዃንና ንፈልጥ። እዚ ዝተጠቕሰ ቃል’ዚ ዝኸበዶም ከም እኒ ኣቡነ ሰላማ ቅዱስ ፍሬምናጦስ ዝበሉ ቀዳሞትን ድሕሪኦም ዝሰዓቡ ፱ቱ ቅዱሳንን፣ ንኽርስትና ኣብ ሃገርና ተኺሎም ኣዕበዩ፣ ዳሕራይ ድማ ከም እኒ ቅዱስ ኣቡነ ያዕቆብ ዩስጢኖስ ሰቢኾም ንክርስትናና ድልዱል መሠረትን ዳግማይ ንቕሓትን ኪህብዎ እንከለዉ፣ እዚኣቶምን ተኸተልቶምን ዝሰርሑዎን ዝረሃጽዎን ኵሉ ንሕና ሎሚ ነስተማቕሮን ንነብሮን ከምዘሎና ፍሉጥ እዩ። በብግዜኡ’ውን እዋኑ ዚጠልቦን ዚሓቶን መደባትን ምልክታት ግዜን እናስተውዓለን፣ መምርሒ ቤተክር-ስትያን እናተኸተለን፡እነሆ ሕጂ ኣብ’ዛ ሃገርና ዚርከብ ካቶሊካዊ ወገን ሕዝቢ እግዚኣብሔር፣ ኣብ ኣርባዕተ መጓሰ ወይስ ሰበኻዊ ኤጳርቅና ተመዲቡ ኪጐዓዝ ይርከብ ኣሎ።
32.ንዅሎም’ቶም ኣብ’ዚ ግራት-እምነት ዝሰርሑን ዝመርሑን፣ብእምነት ዝተመላለሱን እምነት ዘውረሱን ጳጳሳት ካህናት መነኮሳን ደናግል ምእመናን ኣቦታት/ኣዴታት ብምስጋና ንዝክሮም። ኣሰሮም ብምስዓብ ከኣ ምስክርነትና ከነጕልህ ቃል እነኣትወሉ እዩ። ካቶሊካዊ እምነትና ሡር ሰዲዱ፣ ክርስቶስ ብቓሉ ብተግባሩን ንዝፈጸሞ እትቕጽል ቤተክርስትያን፣ በቲ ሰፊሕ ናይ ምምሃርን ምስትምሃርን፡ ንሕሙማን ሥጋ ብእትገብሮ ሓገዝን፣ ናይ ቤትዘኻትምን፣ ንደቀንስትዮን ንዝተፈላለየ ናይ ሰብኣዊ ምዕባሌን መደባት ብምዝርጋሕ ስብከተ-ወንጌል እትፍጽም ቤተክርስትያን እያ። ሎሚ’ውን ቤተክርስትያን ነዚ ምስክርነታ ብዚግባእ ንኸተዕዝዞ፡ ነቲ ስብከተ ወንጌል
23
በቲ ናይ ምሕረት ስራሕ ዝኾነ ግብረሠናይ እናሰነየት ንምስክርነታ እትቅጽሎ ዘላ፣ “ኣበይ ኣሎ ሓውኻ?” ንዚብል ሕቶ ክብደት ስለዝሃበቶ እዩ። ርግጽ’ዩ ሎሚ እቲ እምነት ኪወርስ ዚግበኦ ኣካል ኣመንቲ፣ ብፍላይ ከኣ ወገን ንኡስ ወለዶ ፈቖዶ ሃገራት ፋሕ ምባሉ፡ ንእምነቱ ኣብ ዚጻባእ ሃለዋት ምንባሩ፣ ኣዝዩ ዘተሓሳስብ እዩ።
ጽቡቕ ኣሎና ብዚብል መንፈስ ከይዳህለልና፣ ከም መጠን ድኹማት ፍጡራን ናትና ደረታትን ሰብኣዊ ጕድለትን ኃጢኣትን ዝጸወርና ምዃንና ክንፈልጥን ክንእመንን፡ ተስፋ ከይቀበጽና ከኣ ኣብ ጸጋ ኣምላኽ ክንምዕቈብ ይግበኣና። ኣብ ከም’ዚ ጕዕዞ’ዚ፡ እቲ ቀዳማይ ስጕሚ፣ መንፈስ ንስሓ ምልባስ እዩ። ደረታትናን ጕድለታትናን ምእማን፣ ካልኦት ኣብ ልዕሌና ንዚፍጽምዎ በደል ይቕረ ንምባል ዘይምስልካይ፣ ንኻልኦት በቲ ዝገበሩኻ ሕማቕ ዘይምፍዳይ እዩ።
33.ጕዕዞ ክርስትና ብሓፈሻኡ ኮነ፣ እዚ ጕዕዞ ዓመት-እምነት ዚሓቶ ምምሕያሽ፣ ብብዙሕ መዳያት ክንጽመደሉ ዘሎና እዩ፣ ቅድሚ ኵሉ ምስ እግዚኣብሔር ኣቦ፣ ምስ ወዱ ኢየሱስ ክርስቶስ መድኃኒና፣ ምስ መንፈስ ቅዱስ ወሃቢ-ሕይወት ዚህልወና፣ ናይ ነፍስወከፍ ቀጥታዊ ርክብ ከመይ ኣሎ? ናይ ምእመናን እምነታዊ ሕይወት ከመይ ኣሎ? ጕዳይ እምነትናን ኅብረተሰባዊ ሃለዋትናን፣ ብመንጽር’ቲ ብፍቕሪ ክንግደሰሉ ዘሎና ሓውናን፣ እንነብረሉ ኅብረተሰብናን ከመይ ከምዘሎ ኣዕሚቝና እንፍትሸሉ እዋን እዩ። “... ኣብ ስራሕ ስብከተወንጌል ኪዕንቅጽ ዚኽእል ናይ ቤተክርስትያን ኣሰራርዓን ኣገባብን ዘጋጥመሉ ኣሎ፣ ነዚ ዅሉ ቀጺሉ ዚግምግምን ዘንቀሳቕስን መደብ ምስዚህሉ ግን እዚ ጽቡቅ መጋበሪ ኪኸውን ይኽእል፣ ብዘይካ ቅኑዕን ብቑዕን መንፈስ ወንጌልን፣ብዘይ ናይ ቤተክርስትያን ተኣማንነትን (ንጸዋዕታኣ) ዝኾነ ዓይነት ሓዲሽ መሣርዕ ገለ’ኳ ዘየፍሪ ይኸውን”47።
34. ኢየሱስ ኣብ ወንጌል ዚህበና ምስላታትን ሕይወቱን፣ ሕይወት ደቀ-መዛሙርቱን ብቐንዱ እንተረኣና፣ እታ ናይ መንግሥቲ ኣምላኽ ደቃቕ ዘርኢ በቝላ ዓብያ ንኽትፈሪ፡ ክትመውት ኣለዋ፣ ናይ ክርስትያናዊ ዕብየትን ስጕምትን ሕጊ እዚ እዩ፣ ምእንት’ዚ ከኣ ንማኅበረ ክርስትናና ኮነ፣ ንነፍስወከፍና እናናሳዕ ዜጋጥመና ጸገማት ተስፋ ከቝርጸና ዘይኮነስ ከትበዓና እዩ ዘለዎ።ምስ ቅዱስ ጳውሎስ ኮይንና’ውን “ምስ ዝደክም ሽዑ እየ ዝብርትዕ”48 ክንብል ኣሎና። “ኣታ ንኡስ መጓሰ፡ ኣቦኹም መንግሥቲ ኪህበኩም ፍቓዱ እዩ’ሞ፡ ኣይትፍርሑ!”49።
ነቲ መጻኢ ጕዕዞን መድረኽን ክንጥምት ከሎና፣ ብመንጽር ጉባኤ ቫቲካንን መላእ ቤተክርስትያንን፡ ቅድስናኦም ዚኣወጅ ዘሎ ብፁዕ ዮሓንስ መበል 23፡ ኣብ ምኽፋት ዓቢይ ጉባኤ ዝሃብዎ መሪሕ ቃል ንዝክር፣“...ናትና ተግባር ድማ ብተባዕን ቁምነገረይናን ድልየት፡ ብዘይፍርሓት፡እዋኑ የሓተና ንዘሎ ስራሕ ርእስና ከነወፊ፡
47 ታሕ. ወን. 26
48 2ቆሮ.12፡10
49 ሉቃ.12፡32
24
ምእንት’ዚ ከኣ ቤተክርስትያን ንዝሓለፈ 20 ምእተዓመት ንዝተኸተለቶ መንገዲ ሒዝካ ምጕዓዝ እዩ...”50 ከምዝበሉ፣ ከም መጠን ቤተክርስትያን ዘሎና ቀንዲ ዕማምና፣ ብእሙን ቀጻልነትን፡ ብውዕዉዕ ተባላሓትነትን ነቲ ስራሕ ስብከተ-ወንጌል ምዕማቝን ምስፍሕፋሕን እዩ። እቲ ብሓዋርያት ዚሰርሕን፣ ንሰማዕቶም ዜነቃቕሕን ዝነበረ መንፈስ ቅዱስ ከኣ፣ ነዚ ተግባር’ዚ ንምፍጻም ክእለትን ድልየትን ባህግን ትብዓትን ከምዘልብሰና ነኣምን።51
ብኸመይ ኢና ግን ምስክርነትና ከነዕዝዝ እንኽእል? ዓረቕትን መሓርትን፣ መንገዲ ሰላም ተኸተልትን ብምዃን፣ ነዛ ዓለም’ዚኣ ከይመሰልካ(ሮማ.12፡2) ብመንፈስ ክርስቶስ ክትነብር ምኽኣል፣ ብመንጽር ብጻይካ ንዘሎካ ሓላፍነት ፈሊጥካ ግቡእካ ምፍጻም የድሊ። “... ንሃገርካን ንሕዝብኻን እሙን ብምዃን፡ ነቲ ኵሉ ናይ ዜግነት ግዴታን ኃላፍነትን ብተኣማንነት ብምፍጻም፣ ካቶሊካውያን ምእመናን፡ ንናይ ሓባር ጠቕምን ረብሓን ከማዕብሉን፡ ከገልግሉን ኣለዎም። ምእንት’ዚ ከኣ ርእይቶኦ-ምን ቅኑዕ ሓሳባቶምን ብምዕዛዝ፣ መንግሥታዊ ሰበሥልጣን ብመደብ ፍትሕን ርትዕን ከም ዚካየዱ፡ ሕግታትን ዚወጽእ ድንጋገታትን ምስ ሞራላዊ ሕግን፡ ሓባራዊ ጠቕምን ከምዘሳኒ ኪገብሩ ትሑዛት እዮም...።” 52
ቤተክርስትያን’ውን ንርእሳ፣ ማለት ናይ መራሕታን ኣባላታን ኣብ መደብ ንስሓ ምእታው ከምዘድሊ፣ ቃል ኤርምያስ ነቢይ የመልክት፣ “እንተ ተነሣሕካ ክቕበለካ እየ፣ ከምበሓዲሽ’ውን ኣገልጋልየይ ክትከውን ኢኻ፣...ናተይ ነቢይ ክገብረካ እየ፣ እቶም ሕዝቢ ናባኻ ተመሊሶም...” (ኤር.15፡19) ኪመጽኡ እዮም።
ስብከተ-ወንጌል
35.ነዚ መጻኢ ጕዕዞና ክንጥምት ከሎና፡ ናይ ተልእኮ ቤተክርስትያንና ቀዳምነታት በኣጋኡ ይረኣየና። ነዚ ዚኸውን ትምህርትን ትዕዝብትን ካብቲ ዝሓለፈ ዝተቐበልናዮ ብሥራት ወንጌል፣ ብመደብ ትምህርተ-ክርስትናን (Catechesis) ሊጡርግያዊ ሕይወትናን ዘስተማቐርናዮ እዩ። እዚ ኵሉ ምስ’ቲ ዕለታዊ ሕይወት ተዋሃሂዱ እዩ። እዚ ኪግበር ዘለዎ፣ኣብ’ዚ ዚስዕብ ሰነዳት ተገሊጹ ኣሎ፣ 1) “ናብ ኣሕዛብ” ዚብል ሰነድ ጉባኤ 2) ጳውሎስ 6ይ ብ1975 ዓ.ም.ፈ. “ስብከተ ወንጌል ሎሚ”፡3) ቅድስናኦም ዚእወጅ ዘሎ ብፁዕ ዮሓንስ-ጳውሎስ 2ይ፣ ”ተልእኮ ክርስቶስ” 4) 7-28 ጥቅ. 2012 ዝተኻየደ ንሓዲስ ስብከተወንጌል ዚርኢ ሲኖዶስ ኣቡናት፣ 5) “ታሕጓስ ወንጌል”፣ ናይ ኣቡነ ፍራንቸስኮስ መልእኽቲ።
ኣብ ሃገርና ናይ ክርስቶስ እሙናት መሰኻኽር ንምዃን፣ ንዅሎም ምእመናንና እነተሓሳስቦ ጕዳይ እንኪኸውን፣ ናይ ሓባር ጕዕዞ እዩ። ስብከተ-ወንጌል ኪበሃል
50 ቤ.ክ. ቅ.ጴጥሮስ 11 ጥቅ. 1962፣ ዮሓንስ መበል 23 ( ኣብ ምኽፋት ጉባኤ ቫቲካን 2ይ)
51 ግ.ሓ.2፡29፣ 4፡13.29.31፣ 9፡27-28 ረአ
52 ሓዋ.ተል.ምእ.14
25
ከሎ፡ ከም መጠን ናይ ዓለም መድሓኒ ንክርስቶስ ምስባኽ እዩ።53 ነዚ ዘጸናንዕ መልእኽቲ ድሕነትን መድሓንን፣ንሕና ክርስትያን ብቐጻሊ”ብግዜኡን ብዘይግዜኡን”54 እንሰብኮ ኮይኑ፡ ኣብ’ዛ ሃገርና እነበርክቶ ዝዓበየ ህያብ እዩ። ምኽንያቱ መልእኽቲ ተስፋን ፍቕርን እንኪኸውን፣ ብቕዱስ መጽሓፍ ብዚወሃብ ቃል-ኣምላኽ ዚንገር፣ ኣብ ሕይወት ምሥጢራት ውጽኢቱ ዚንበር፣ኣብ ግብረ-ኣምልኾ (ሊጡርግያ) ዚዝከርን ዚኸብርን፣ ብሕይወት ዚምስከርን እዩ። እዚ ዝዓይነቱ ዕማም ስብከተ-ወንጌል ናይ መላእ ሕዝበ-እግዚኣብሔር መንፈሳዊ ወፈራ ዚሓትት እዩ።
“ብስም ጥራሕ ክርስትያን”
36. ጉባኤ ቫቲካን 2ይ ብዓቢይ ሻቕሎት ካብ ዝተዛረበሉ ሓደ፣ ናይ’ቲ “ስማዊ ክርስትና” ኪብል ዝሰመዮ ወገን ጕዳይ እዩ። ኣብ’ቲ “ፍሥሓን ተስፋን” ዝኣርእስቱ ሰነዱ (ቍ.43)”...ብዙሓት ሰባት ንእምነቶም ምስ’ቲ ኣብ ዕለታዊ ጕዕዞ ዚነብርዎ ሕይወቶም ከወሃህድዋ ብዘይምኽኣሎም፣ ነዚ ክልቲኡ ብምንጽጻሎም፣ ናይ’ዚ እዋን’ዚ ዝዓበየ ስሕተት ወይ ግድል ኪበሃል ይከኣል...”55። እዞም ብስም ጥራሕ ክርስትያን ከመይ ዝበሉ እዮም? ብጕዳይ እምነቶም ዘይግደሱ፣ ንእምነቶም ከም መሪሕ ሕይወቶም ዘይርእዩ፣ ምስ ማኅበረ ክርስትና ኮይኖም ንኣምላኾም ንመድኃ-ኒኦም ዘየምልኹ፣ ንገሊኡ ወገናት እምነት ዚቕበሉ ንገሊኡ ግን ዚነጽጉ፣ ብሓፈሻኡ ንሓደ ስማዊ ክርስትያን መለለዪኡ፣ ዝተጠምቀ ግና ኣብታ ማኅበረ ክርስትናኡ ርኡይ ንጡፍ ተሳትፎ ዘይብሉ፣ ብሓጺሩ ዛሕሊ ዝሃረሞ፡ ናይ ሕይወት ሙቐት ዘይብሉ ክርስትያን እዩ። ” ...ተጠሚቖም ክንሶም፣ መደብ ሕይወቶም ግን ነቲ ናይ ጥምቀት ግድነቶም ዘየንጸባርቕ”56 ሕይወት ዚነብሩ እዮም።(ታሕ.ወን. 15 ረአ) “ኣቱም ደቀየ! ብግብርን ብሓቅን እምበር ብቓልን ብልሳንን ኣይንፋቐር”57።
37. ነዞም ከምዚኦም ዝበሉን፣ ብሓፈሻኡ’ውን ንዅሉ ዚኸውንን “ሓዲሽ ስብከተ-ወንጌል” ከድልየና እዩ። ብ1973፡ ጳውሎስ 6ይ ኣብ ሃይቲ (ላቲን ኣመሪካ) ብዝገለጽዎ መሠረት “ሓዲስ ስብከተ-ወንጌል” ኪበሃል ከሎ፣ “ብሓዲስ ቅንኣት-መንፈስ፣ ብሓዲስ ብልኃት፣ ብሓዲስ መግለጺ” ዚፍጸም ስብከተ-ወንጌል ንምባል እዩ። ነቲ ኣብ ኅብረተሰብ ዘሎ ለውጢ ኣብ ግምት ብምእታው፣ሓዲሽ ቋንቋ፡ሓዲሽ ቅዲ ኣመሃህራ፡ ሓዲሽ ኣገባብ ሕይወትን ስብከትን፡ ሓዲሽ ዓይነት ምስክርነትን ኣብ ቤተክርስትያን ከድሊ እዩ።
53 ስብ.-ወን. (ጳውሎስ 6ይ)
54 2ጢሞ. 4፡2
55 ፍሥሓን ተስፋን 43 [በነዲክቶስ 16፡ስብከት ኣብ ላቲን ኣመሪካ፣ ታሕ.ወን.15]
56 ታሕ.ወን. 15
57 1ዮሓ.3፡18-19
26
ከምኡ’ውን ናብቶም “ዝረሓቑ”፣ ናብቶም ዘይመጽኡ ገጽና ክንምልስ ከነም-ጽኦም ክንጽዕር ኣሎና። ብእምነት ዝመጽአ “ድኻታት” ናብ ዝኾኑ ገጽና፣ናብ’ቶም ናይ ኣምላኽ ጽምእን ጥሜትን ዘለዎም፣ ክርስትያን ክንሶም ከም ዘይክርስትያን ኮይኖም ዚካየዱ’ሞ ምምጻእ ዝኣበዩ፣ ናብኦም ክንከይድ ኣሎና። ነፍስወከፍ ሰብ ብውሽጠ-ውሻጠኡ ብኅሊናኡ ስምዒት ኣምላኽ ዘለዎ ስለዝኾነ፡ ማለት ናይ ነፍስወከፍ ሰብ፡ እቲ “ናይ ልቡ ልቢ” ኣምላኽ ብቐንዱ ስለዝኾነ፡ ነዚ ምስረኸበ ጥራሕ’ዩ ኪቐስን ዚኽእል።(ቅዱስ ኣጐስጢኖስ)
38. ኣብ’ዚ ከም’ዚ ዝበለ ስብከተ-ወንጌል ኵሎም ደቂ ቤተክርስትያን ተለኣኽትን ተወፈይትን ዚኾንሉ58 ጸዋዕታ ኣለዎም፣ ዚሳተፉሉ ኣገባባትን መደባትን፣ ዜገልግልሉ ቦታን ምጥጣሕ የድሊ፣ ብሓጺሩ ዓለማውያን ምእመናን’ውን ኣብ ናይ ቤተክርስትያን ሱታፌን ኅብረትን ዘለዎም ቦታ ኪፈልጡ፡ በኣኡ መጠን ከኣ ንጥፈታቶም ከዕዝዙ ስለ ዘድሊ፣ ንሕና ኵልና ክንስበኽን ክንሰብኽን ከድልየና እዩ። ቤተክርስትያን ነዚ እምነት እተመሓላልፈሉን ትሕዝቶ-እምነት እትምህረሉን ቀንዲ ኣገባብ ድማ፣ ኣብ መንጎ ዕለታዊ ሕይወትን ወንጌላዊ ትምህርትን ርክብ ብምፍጣር እዩ። ንወንጌል ሕልፊ ዜስፍሖ ከኣ ኣእምሮኣዊ ምርምር ዘይኮነስ ግብራውን ሕይወታውን ምስክርነት እዩ። “...ምእመናን ንጕዕዞ-ሕይወቶም ብመደብ ፍቕሪ፣ ሕይወት ኪህብዎ የድሊ። ብዚከኣል መጠን ድማ ነዚ መደብ ግብረ-ሠናይ ኣብ ተግባራቶም ኪገልጽዎ ይግባእ።
ነፍስወከፍ ምእመን በቲ ኣብ ግብረ ኣምልኾን ጸሎትን ዚሳተፎ፣ በቲ ብድላዩ ዚሓቝፎ መደብ ንስሓን ናይ ዕለታዊ ናብራ ጻዕርን ድኻማትን ኣቢሉ፡ ንድኅነት መላእ ዓለም ከምዘበርክትን፡ ኣብ ኵሎም ሰባት ጽልዋኡ ከምዚህልዎን ኪዝክር ይግበኦ...”59። ምእመናን ከኣ ኣብ’ቲ ዜካይድዎ መደብ ሓዋርያውነት በቶም ፊት ዚስርዑ መራሕቶም ጳጳሳትን ካህናትን ሰብ ውፉይ ሕይወትን ተሰንዮም ይፍጽምዎ።
ንእምነትና ዘዳኽሞ ኣየናይ እዩ?
ሀ) መንፈስ ዓለምን ዓለማውነትን፡
39. “ካብቲ ብጸጋ ክርስቶስ ገይሩ ዝጸወዓኩም ኣምላኽ፣ እንታይ እዋኑ ናብ ካልእ “ወንጌል” ከም ዝሓለፍኩም ገሪሙኒ ኣሎ”60 ኪብል ቅዱስ ጳውሎስ ነቶም ካብ መንፈስ ክርስትና፣ ተጻዩ ናብ ዝኾነ መደብ ዝዘንበሉ ኣበርቲዑ ይወቕሶም። ሎሚውን ከም ጥንቈላ ዝሙት፡ ሓሶት፡ስርቂ፡ ብላዕ (ጉቦ)፡ኪዳናዊ ጥልመት... ዝበለ መንፈስ ዓለም’ምበር መንፈስ ክርስቶስ ዘየንጸባርቕ ባህልን ኣከያይዳን ኣብ ማእከልና ምእታዉ ጥራሕ ዘይኮነስ፡ ከም ንቡር ዘየሰክፍ ዘየሕንኽ ኮይኑ ምዝውታሩ፣ እቲ ቃል ጳውሎስ
58 ሓዋ.ተል.ምእ. 3 ረአ
59 ሓዋ.ተል.ምእ. 16
60 ገላ.1፡8
27
ነኣና’ውን ከምዝተባህለ የረድእ። እቲ ኣቐዲሙ ዝተጠቕሰ ቀጥዒ ዘይብሉ ናይ ሃብትን ዓብላልነትን ህርፋን፣ ብግዙፍን ግዜያውን ሥጋውን ታሕጓስ ጥራሕ ክትዓግብ ምምናይ፡ ንገንዘብን ሃብትን ክትብል መደብ ሕሊናን መሥርዕ ክርስትናን ሓዲግካ ምውጻእ...።ናይ’ዚ ዅሉ መበቈል ኪበሃል ዚከኣል“...ፍልጠት ሃይማኖት ዘይምህላው፣ ወይ ዘይምግዳስ፡ ኣብ ግዜያዊ ናይ ዓለም ሃብትን ጥሪትን ምዝንባል፣ ናይ ኣመንቲ ሕማቕ ኣብነትን ዕንቅፋትን፣ ተጻይ እምነት ዝኾነ ዘመናዊ ኣተሓሳስባ...“ እዩ።61
ብሓጺሩ እቲ ኣብ ግዜያዊ ጣዕምን ሃብትን ምቾትን ዚኣምን፣ “ማተሪያሊዝም” ማለት ንመጻኢት ሕይወት ዘየሓስብ መንፈስ-ኣልቦ ኣተሓሳስባን ዝንባሌን ይደፍእ ከምዘሎ ግልጺ እዩ።ንኣምላኽ ግምት ዘይህብ፣ ጆርጅ ኤልዮት ዝተባህለ ደራሲ ከም ዚብሎ ድማ፡ጥልቕ ኢሉ ዘየስተውዕል ኣብ ርእሱ ዚጥሕል”ኣንነት”፣ ማለት ባዕለይ ብባዕለይ ክኽእል...ዚብል ሓሳብን ግብራዊ ኣገባብን እዩ፣ ንርእስኻ ኣብ ቦታ ኣምላኽ ምግባር፣ መሠረት ህላዌኻ ንሱ ክንዲ ዚኸውን “ባዕለይ” ዚብል ሓሳብ ገኒኑ፣ገንዘብ እንተሒዘ ኵሉ ሒዘ... ዚብል ዚንባሌ ኣሎ፣ንብዙሓት ከኣ ካብ ኣምላኽ ኣርሒቑ። ኣብ ውሽጢ ቤተክርስትያን’ውን እንተኾነ እዚ መንፈስ’ዚ ከየኣቱ ዘየፍርሕ ኣይኮነን። ዝኣመንካዮ “ኣንነትካን ገንዘብካን” ዓለምካን ምስ ጠለመ፣ እቲ ፈሊጡ ልቡ ንመደብ ኣምላኽ ዝዓጸወ ሽዑ ሓዲግ ይተርፍ፣ በንጻሩ ባዶነቱ ተኣሚኑ፡ጥራሕ ኢዱ ኮይኑ ንኺመልኣሉ ናብ ኣምላኽ ዝቐረበ ግን ልቡ ይመልኣሉ። ከመይ ኣምላኽ ወሰን ዘይብሉ መሓሪ እዩ።
“...ኃጥኣን ንመንግሥቲ ኣምላኽ ከም ዘይወርስዋዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም? ኣይትጋገዩ!! ኣመንዝራታት፡ ወይ መምለኽቲ ጣዖት፡ ዘመውቲ፡ ወይ ግብሪ-ሰዶም ዚገብሩ፡ ሰረቕቲ ስሱዓት፡ወይ ሰኽራማት፡ወይ ተጻረፍቲ ወይ ከተርቲ ንመንግሥቲ ኣምላኽ ኣይኪወርስዋን እዮም...”62።
ለ) እኹል ክርስትያናዊ ኵስኰሳ ዘይጸገብካ ምዃን፣
40. “ነታ ኣባኻትኩም ዘላ ተስፋ ምንጫ ንዚሓተኩም ንምምላሽ ስንድዋት ኩኑ”63። ብቓል ይኹን ብተግባር ንምምላሽ ግን ቅድም ንርእስኻ ርዱእ ብሱል ሰብ ክትከውን ግዲ እዩ፣ እዚ ከኣ ብናይ ትምህርቲ-እምነትካ ፍልጠትን፣ ኣብ ሕይወት ምሥጢራት ብዘሎካ ተሳታፍነትን፡ ብዓቢኡ ድማ በቲ ክርስትያናዊ ተወፋይነትን ዚወሃብ ምስክርነት ዚዓዝዝ እዩ። ብዓቢኡ ክትርእዮ ከሎኻ፣ ንእምነት ዚርኢ ገለ ዓይነት ድንቍርና፣ ንምጥፋኡ ክንቃለስ ከም ዘሎና ርዱእ እዩ። ብሕፃንነትካ ሓደ እዋን ብዝተመሃርካዮ ጥራሕ ምንባር ዝተኻእለሉ ገርህን ጥዑምን ግዜ ሓሊፉ እዩ። “ሰብ ኣብ’ዚ ዚርከበሉ ታሪኻዊ ኵነቱ ወይ ሃለዋቱ ኮይኑ፣ ንእግዚአብሔር ብብርሃን
61 መዝ.ሃይ. 29
62 1ቆሮ. 6፡9
63 1ጴጥ.3፡15
28
ኣእምሮኡ ጥራሕ ንኺፈልጦ ብዙኅ ጸገማት ኪጓነፎ ይረአ...”64፣ ስለ’ዚ ነዚ ሎሚ ዘሎ ጽንኩር ኵነት ንምብዳህ ድልዱል ዝኾነ መንፈስን ምሕዳስን የድልዮ።
ንእምነትና ዘደልድል ኣየናይ እዩ?
ሀ) ኣብ ሓልዮት ኣምላኽ ነቕ ዘይብል እምነት
41. “ብናይ ጐይታናን መድኃኒናን ኢየሱስ ክርስቶስ ጸጋን፡ ነኣኡ ብምፍላጥን ግና ዕበዩ” (2ጴጥ. 3፡18) ከም ዚብል ብጸጋኡን ፍልጠቱን ክንስጕም እዩ ዚድለ ዘሎ። ስለ’ዚ ነቕ ዘይብል እምነት ኪበሃል ከሎ፡ ኣብ ኣምላኽ ንዘሎና ጸግዕን ደገፍን ዘረጋግጽ፣ ምእንት’ዚ ከኣ ኣብ ዝኾነ ይኹን ግዜ ናብ’ቲ ሓደ ኣምላኽና ደኣ’ምበር፣ “ከኣልቲ ወይ ፈለጥቲ” ናብ ዝበልናዮም ጠንቈልቲ ክንከይድ ኣይግባእን፡እምነትና ኣየፍቅደልናን እዩ። ከምኡ’ውን ጕዳይናን ባህግናን ናብ ኣምላኽ ምሰ’ቕረብና፡ ኣብ’ቲ እምነትናን ሓልዮት-ኣምላኽን ተማዕቍብና ንካየድ’ምበር፣ “ብግዲ ድላየይ እንተ ዘይተፈጸመለይ
...” ዝዓይነቱ ኣተና ቅቡል ኣይኮነን። ብዙሕ ግዜ ከምዚረአ እቲ ኣብ ሓልዮት ኣምላኽ ዘሎና እምነት ዚፍተነሉ ግዜ
የጋጥመና። ዝደለኻዮ ሓገዝ ምስ ደንጐየካ፣ ወይ ዘይተሰማዕካ ኮይኑ ምስ መሰለካ እውን እንተኾነ፣ እምነት ንጽንዓትን ትጽቢትን እዩ ዚሓትት’ምበር ናብ ካልእማልእ ምባል ኣይኮነን። “ዝኾነ ዓይነት ጥንቈላዊ ትንቢት፣.... ብምትሃት ሙታን ምጽዋዕ፣....
ከዋኽብቲ ምቝጻርን፡ራሕ ኢድ ምንባብን ዛዕጐል ዘርዚርካ መጻኢ ምትርጓምን ምንጋርን፣.... መናፍስትን ካልእን ምጽዋዕ....ብመንጽር ኣምላኽ ኪህልወና ንዚግበኦ ግምትን ክብርን፣ፍቕሪ ዝመልኦ ፍርሓቱን ኵሉ ዚጻረር እዩ”።(መዝ.ሃይ.2116)
ለ) ንቤተክርስትያን ክርስቶስ እሙን ምዃን የድሊ።
42. ሓደ ሓቀይና ናይ ክርስቶስ ተኸታሊ ዚበሃል ሰብ ነቲ “ምሉእ ክርስቶስ” እዩ ዚቕበል፣ ማለት ነቲ ርእስን ነቲ ኣካልን ብምሉኡ ይቕበል፣ ምእንት’ዚ እቲ ን”ኽርስ ቶስ ሕራይ!!” ”ንቤተክርስትያን ግን ኣይፋል!!” ዚብል ዘረባ ጊጉይ እዩ። ኣብ ኵሉ መዳያት ሕይወትና፣ ንውልቃዊ ይኹን ሓባራዊ ሕይወትና ብዚርኢ ኵሉ፣ ነዛ ቤተክርስትያን’ዚኣ ክንክተልን፣ ንዅሉ ትምህርታን እምነታን ክንቅበልን ኣሎና። ስለ’ዚ ድማ ንትምህርቲ ቤተክርስትያንን ንትእዛዛታን ብዚግባእ ክንሰምዕን ክንስዕብን ከሎና፣ ነቲ ሥሩዕን ሚዛናውን እምነታዊ ሕይወትና ውሕስነት ገቢርናሉ ማለት እዩ።
29
ሐ) መስቀል ክርስቶስ ምጽዋር፣
43. “... መስቀል ክርስቶስ፡ ኣምላኽ ንዓለም ናይ ዘለዎ ፍቕሩ መግለጺ፣ ናይ’ቲ ኵሉ ጸጋታት ምንጪ ምዃኑ መረጋገጺ ስለዝኾነ፣ ቤተክርስትያን መስቀል ክርስቶስ ክትሰብኽ ግቡኣን ግዴታኣን እዩ...“65።ንኽርስቶስ ምኽታልማለት መስቀሉ ንምሽካም ድልዊ ምዃን ዚሓትት እዩ። “ኪኽተለኒ ዚደሊ እንተሎ ንሱ ርእሱ ይኽሓድ፣ መስቀሉ ጸዊሩ ከኣ ይከተለኒ”።66 ኣብ ቤተክርስትያን ክርስቶስ ዘሎና ተወፋይነትን እምነትን ዚዓዝዝ፣ በቲ ንመስቀል ክርስቶስ ዘሎና ተጸምዶን ተወፋይነትን ምዃኑ ክንፈልጥ ይግባእ። ንመስቀል ክርስቶስ ምቕባል ማለት ኣብቲ ዅሉ መደባት ሕይወትና ተስፋ ከይቈረጽና ንመደብ ኣምላኽ ንምቕባልን፡ ብዓቕሊ ምጽባይን ዘኽእለና እዩ። ኣምላኽ ዘይሰመዓና ኢልካ ምጭናቕን፣ እዚ ዅሉስ ነኣይን ኣባይን ስለምንታይ? ብዚብል ሕቶ ክንናወጽ ከሎና፣ ኣብ መስቀል ክርስቶስ ዘሎና እምነት ጥራሕ’ዩ ኪምልሸልና ዚርከብ። ምእንት’ዚ ብኪዳናዊ ሕይወት ይኹን፡ ብክህነታዊ ብውፉይ ሕይወት ኵሉ ብዚግበር እምነታዊ ጕዕዞ፣ ንመስቀል ክርስቶስ ንምጽዋርን ንምስባኽን ድልዋት ክንከውን ኣሎና። ክርስትና ኣብ መስቀል ዝዓንበበን ዝፈረየን ስለዝኾነ፣ ኣብ እግሪ መስቀል ምዃን ንሓደ ክርስትያን ኣብ’ቲ መበቈሉ ምህላዉ ዚምስክረሉ፣ ኃይሊ እምነቱ ዘውሕሰሉ እዩ።
መ) ንባብ ቃል-ኣምላኽ (ቅዱስ መጽሓፍ) ምዝውታር፣
44. “ሰብ ብዅሉ ቃል ኣምላኽ’ምበር ብእንጌራ ጥራሕ ኣይነብርን እዩ”67 “እነሆ ኣነ ናብታ ሃገር ጥሜት ዝሰደለን መዓልታት ኪመጽኣ እየን፣ እዚ ጥሜትዚ ግና ንምስማዕ ቃል እግዚአብሔር እምበር ጥሜት እንጌራን ጽምኢ ማይን ኣይኮነን”።68 ካብ’ቲ ናይ ዓመት እምነት ቀንዲ ባህግታትን ትምኒትን፣ እዚ ናይ ኣሞጽ ነቢይ ቃል ንኪፍጸም እዩ፣ ሕዝቢ እግዚኣብሔር ናይ ቃል ኣምላኽ ባህግን ሃረርታን ኪሓድሮ፣ በቲ ብሃንቀውታ ዚቐርቦን ዜንብቦን ቃል ኣምላኽ ሕይወቱ ንኪሕደስ እዩ።
ጉባኤ ቫቲካን 2ይ ኣብ’ቲ ቃል-ኣምላኽ ዚብል ሰነዱ፡“ኣብ ምሥጢረ ቅዱስ ቍርባን ብዚግበር ተሳትፎ ሕይወት ቤተክርስትያን ከምዚዓብን ከም ዚሕነጽን፣ ነቲ ‘ንወትሩ ዚነብር’ ቃል-ኣምላኽ ብዚህልወና ፍሉይ መንፈሳውነትን ኣኽብሮትን፣ ሓዲስ ናይ ሕይወትን መንፈሳዊ ምንቕቓሕን...”69 ኪበጋገስ ተስፋና እዩ። በኣኡ ኣቢሉ ቃል-ኣምላኽ ንዝመጽኣና“ቅዱስ መጽሓፍ ዘይምፍላጥማለት ንኽርስቶስ ዘይምፍላጥ”
65 ዘሎናዮ ዘመን 4
66 ማቴ. 26፡24
67 ሉቃ.4፡4
68 ኣሞ.8፡11
69 ቃል-ኣም. 26
30
(ቅ. ሄሬኒሞስ) ስለዝኾነ፣ ሥሩዕ ንባብን ኣፍልጦን ቅዱስ መጽሓፍ ንኺቅጽል፡ ናይ ሕዝቢ እግዚኣብሔር ቆሞሳትን ኰስኰስትን ኵሎም ኪጽዕሩ ይግባእ።
ንንባብ ቅዱስ መጽሓፍ ዚወሃቦ ኣቓልቦ፣ ኣብ ምእመናንና ተበራቢሩ ምርኣይ ዘጸናንዕ እዩ። ግና ወትሩ መሥመሩ ዝሓለወ ኣናብባን ርድኢትን፣ ኣብ’ቲ ናይ ቤተ-ክርስትያን መሥመር ዝጸንዐን ኪኸውን ሓደራ ንብል።ነዚ ዚሕግዝ ናይ ቅዱሳት መጻሕፍቲ በብቛንቋኡ ተተርጕሙ ዝቐረበልና ኅታማት ምህላዉ’ውን ዓቢይ በረኸት እዩ። እዚ ንባብ ቃል-ኣምላኽ ፍረ ዘለዎን ዜሓድስን ኮይኑ ምእንቲ ኪርከብ፣ ብግቡእን ብቑዕን ምስንዳውን ኣገባብን ኪግበር የድሊ።
ሠ) ኣብ ናይ ምሥጢራት ሕይወት ምስታፍ፣
45. “ከምቲ ንናይ ክርስቶስ ሥጋኡን [ደሙን] እተኽብሮ፣ ቤተክርስትያን ንቅዱሳት መጻሕፍቲ’ እውን ወትሩ ዚግባእ ክብሪ ትህቦ።...ካብ’ቲ ሓደ መኣዲ ቃል-ኣምላኽን ሥጋ ክርስቶስን ቀጺላ መግቢ ሕይወት እናተቐበለት ድማ፣ ከየቋረጸት ንምእመናና ከተቕርበሎም ትርከብ” (ቃል ኣም.21 ጉባ.ቫቲ.2ይ)። “ኣቱም ዝደኸምኩምን ዝጸዓርኩምን ኵልኹም ናባይ ንዑ፣ ኣነ ድማ ከዕርፈኩም እየ”70። “መሠረቱን ዓንድ-ማእከሉን መሥዋዕተ ቅዳሴ እንተ ዘይኮይኑ፣ ሓደ ማኅበረ ክርስትና ኪሕነጽ ኣይክእልን”።71 ኣብ ልማድና ዝጸንሐ ንመንፈሳዊ ኽብርን ዝኽርን ዚወሃብ ግምት ልዑል እዩ። እዚ ብፍላይ ኣብ’ቲ ናይ ምሥጢራት-ክርስትና ሕይወት ኪረአ ዘለዎ እዩ፣ ነቲ ዝደኸመን ኪሕደስ ዘለዎን ሕይወት-ክርስትናና ቀንዲ ሓይሉን ትብዓቱን፣ ኣብ’ዚ ናይ ምሥጢራት ሕይወት ከም ዚረክብ ብምፍላጥ ሕይወትና ኣብኡ ዝተተኽለን በኣኡ ዝተመገበን ኪኸውን፣ እዚ ናይ ዓመት እምነት ዕላማ ዚሓቶ እዩ።
ኣብ ምእመናን ዚረአ ዘሎ መሥዋዕተ ቅዳሴ ናይ ምውፋይ ባህጊ ዓቢይ ስጕሚ እንኪኸውን፣ ግና ብዚግባእ ብብቑዕን ኣገባብ ክንሳተፎ፣ ሕይወትና ከኣ በቲ ናይ መሥዋዕቲ ክርስቶስ ጸጋታት ተሓዲሱ ዚረኣየሉ ሃለዋት ክንርኢ ንምነ። እዚ ኸኣ ፍርያቱን ውጽኢቱን ዚገሃድ ኣብ ዕለታዊ ሕይወትና እንነብሮን እነስተማቕሮን፡ ኣብ መደብ ዕርቅን ምሕረትን ብእነዘውትሮ ኣገባባት እንኪኸውን፣ ብፍላይ ብንስሓ ብዝነጽሐን፣ ብቅዱስ ቍርባን ዝተመገበን ሕይወት ኪህልወና እዩ ዚድለ። መሠረት ስድራቤትን ናይ ሓድነትን መርኣያ ዝኾነ መሥጢረ ቃልኪዳን ብተኣማንነትን ብመሥዋዕትነትን ከይተረፈ ክንሕልዎን ክንነብሮን ዝተጸዋዕናሉ እዩ። ኣብ ግዜ ሕማምን ናይ ኣምላኽና መጸዋዕታን ከኣ በቲ ግቡእ ኣገባብ ሥርዓተ ቀንዴል ክንስነ ከሎና፡ ግቡእን ብቑዕን ክርስትያናዊ ሕይወትና ለቢስና ንርከብ።
70 ማቴ.11፡ 28
71 ማዕ.ክህ. 6 (ጉባ. ቫቲ. 2ይ)
31
ረ) ምስ ማርያም ኣብ እግሪ መስቀል፡ደቂ ተስፋን ትንሣኤን
46. ኣቱም ብልቢ እነፍቅረኩም ኣባላት ሕዝቢ እግዚአብሔር! ናይ’ታ “ኮኸብ ተስፋ”72 ዝተሰምየት ድንግል ማርያም ኣሰር ብምኽታል ኣብ እምነትን ተስፋን ፍቕርን ጸኒዕኩም ክትቅጽሉ ነተባብዓኩም። “...ነዚ ዘሎ እዋን ብእምነትን ተስፋን ጸኒዖም ዚሓልፍዎ፡73 ነቲ ዚመጽእ ክብሪ’ውን ብትዕግሥቲ ዚጽበይዎ ምእመናን ክርስቶስ”74 እንክትኮኑ፣ ደቂ ተስፋ ምዃንኩም ኣመስኪርኩም ማለት እዩ።
ስለ’ዚ ነዛ ተስፋ’ዚኣ ኣብ መዓምቝ ልብኹም ክትሓብእዋ ዘይኮነስ፣ ኣብ ናይ’ዚ ዓለም’ዚ ዕለታዊ ናብራኹም ብቐጻሊ ክትገልጽዋ ብዘኽእል እምነትን ጽንዓትን ክትነብሩ ሓደራ። ነዚ እትገብሩ ድማ ብቐጻሊ ንስሓ ናብ ኣምላኽ ምስ እትምለሱን፣ “ምስ’ቶም ንዘመን ጸልማት ዘመሓድሩ ገዛእቲ ዓለምን፡ ምስ’ቶም ናይ ኃይሊ ክፍኣት መናፍስትን”75 ብጽንዓት ምስትቃለሱን እዩ...”76።
መዛዘሚ
ከም መጠን ክርስትያን ምእመናን’ እምበኣር፡በቲ ካብ እምነትን ናይ ወንጌል ብሥራትን ዚርከብ ታሕጓስ ተጸናኒንዕኩም፣ ንዘመዳ ኤልሳቤጥ ክትበጽሕ ተቐላጢፋ ንኸበሳ ይሁዳ ንዝደየበት ማርያም፣ ነታ ...ኣምሳል ቤተክርስትያን ዝኾነት ኣደ ኢየሱስ ተኸቲልኩም፣ ነዚ ዓለም’ዚ ከተቕርብሉ ዘሎኩም ተስፋ፡ ኣብ ውሽጥኹም ብምጽዋር ኣብ ጐደናታት ታሪኽ ክትጐዓዙ ዝተጸዋዕኩም ምዃንኩም ክትፈልጡ ይግባእ።77 እምነት ቀጥ ክትብል፣ተስፋ ክትድልድል፣ ፍቕሪ ከይትዝሕል ከይተሓለልኩም ብክርስትያናዊ ሓቦ ንበሩ፡ መስክሩ፡ ጸጋ ኣምላኽ ኣስተማቕሩ። “ ኣብ ኵሉ ጸሎትና ምእንቲ ኵልኻትኩም ብሓጐስ ንጽሊ ኣሎና”።78
ምስ ክርስቶስ ምትንሣእ ማለት ውሽጣዊ ናይ ለውጢ ጕዕዞን ንስሓን ኮይኑ፣ ካብ ጸልማት ናብ ብርሃን ዚግበር ምስግጋር እዩ፣ ደቂ ብርሃን ክንከውን እንተ ዘይከኣልና፣ ነታ ሓቂ ክንርእያ ኣይንኽእልን ኢና፣ ሓቅነት እንተዘይብልና፣ ሓራ ኣይኮንናን ማለት እዩ። (ዮሓ. 8፡32 ረአ) ብብርሃን ትንሣኤ በሪህኩም፣ብተስፋ ትንሣኤ ክትምልኡን፣ ነዚ ምስክርነትዚ ክትበቕዑን፣ እቲ ብትንሣኤ ወዱ ክርስቶስ ዘሓጐሰና ኣምላኽ-ሰላም፡ ሰላሙን ርግኣቱን የሃብኩም።
72 ብተስፋ ድሒንና፡49
73 ኤፌ.5፡16፣ ቆላ.4፡5 ረአ
74 ሮማ. 8፡25
75 ኤፌ.6፡12
76 ብር.ኣሕ.35
77 ብተስፋ ድሒንና 50 ረአ
78 ፊልጵ. 1፡4
32
(ጸሎት)
ኦ! ማርያም ኣደና! “...ከም መጠን ኣደኦም፡ ኣደ ተስፋ ኮይንኪ፣ ኣብ መንጎ ተመሃርቱ ትቕጽሊ ከም ዘሎኺ፣....ልክዕ ከማኺ ምሳኺ ክንኣምን፣ ክንትስፎ፣ ከነፍቅር መሃርና። ናብ መንግሥቱ ዜብጽሕ መንገዲ ኣርእይና፣ ኦ ኮኸብ ባሕሪ ኣብልዕሌናኣብርሂ!ኣንጸባርቒ፣ኣብመንገድና’ውንምርሕና”...። (ብተስ. ድሒ. 50)
“ ኦ ኮኸብ ሓዲሽ ስብከተ ወንጌል፣ እቲ ካብ ወንጌል ዚርከብ ታሕጓስ ክሳብ ወሰናስን ምድሪ ብምብጻሕ፣ ነቲ ናይ ዓለም መወዳእታ ጫፍ’ውን ምእንቲ ከብረሃሉ፣ ናይ ሱታፌ-ኅብረትን ኣገልግሎትን፡ ናይ’ቲ ምዉቕ እምነትና፡ ናይ ፍትሕን፡ ናይ ፍቕሪ ድኻታትን ኣንጸባራቒ ምስክርነትና ንምሃብ ሓግዝና፣ ኦ! ኣደ ሕያው ወንጌል! ነቶም ናይ ኣምላኽ ንኡሳን ምንጪ ታሕጓሶም ዝኾንኪ ኣዴና ለምንልና፣ኣሜን ሃሌሉያ። [ታሕ. ወን. 288]
ኣሥመራ ዘመነ ትንሣኤ
፮ይ ሰንበት ትንሣኤ
/25 ግንቦት
2014
33
መግለጺ መወከሲ
34


text:
ንእተፋትሑ ክርስትያን ብጾትካ ሓግዞም—ብኸመይ፧
እተፋትሐ ሰብ፡ ምናልባት እውን ሓያሎ እተፋትሑ ሰባት ትፈልጥ ትኸውን ኢኻ። ምኽንያቱ ፍትሕ፡ ኣዝዩ ልሙድ ኰይኑ ኣሎ። ንኣብነት፡ ኣብ ፖላንድ እተገብረ መጽናዕቲ ኸም ዚሕብሮ፡ ካብ ሰለስተ ኽሳዕ ሽዱሽተ ዓመት ኣብ ሓዳር ዝጸንሑ 30 ዓመት ዝዕድሚኦም መጻምድቲ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ይፋትሑ እዮም። ፍትሕ ድማ ኣብዚ ኽሊ ዕደመ ኣብ ዚርከቡ ሰባት ጥራይ እተሓጽረ ኣይኰነን።
ኣብ ስጳኛ ዚርከብ ትካል ፖሊሲ ስድራ ቤት፡ “ኣሃዛዊ ጸብጻብ ከም ዚሕብሮ፡ [ኣብ ኤውሮጳ] ካብቶም ዚምርዓዉ፡ ፍርቆም ይፋትሑ እዮም” በለ። ኣብ ዝማዕበላ ኻልኦት ሃገራት እውን፡ ተመሳሳሊ ዅነታት እዩ ዘሎ።
ብሃንደበት ዚመጽእ ኣሉታዊ ስምዒታት
ነዚ ልሙድ ዝዀነ ዅነታት ዜምጽኦ እንታይ እዩ፧ ሓንቲ ኣብ ምብራቕ ኤውሮጳ እትነብር ምክርቲ ኣማኻሪት ሓዳር፡ “ፍትሕ ኣቐዲሙ ንእተፈጸመ ነገር፡ ማለት ነቲ ብስምዒታዊ መዳይ ኣዝዩ ዚሃሲ እተበትከ ርክብን ስዒቡ ዝመጸ ምፍልላይን እዩ ወግዓዊ ዚገብሮ” በለት። ቀጺላ እውን፡ መብዛሕትኡ ግዜ፡ “ከም ቍጥዓ፡ ጣዕሳ፡ ምቝራጽ ተስፋ፡ ቅብጸት፡ ከምኡ እውን ሕፍረት ዝኣመሰለ ሓያልን ክቱርን ስምዒታት” ከም ዚስዕብ ገለጸት። ሓድሓደ ግዜ፡ እዚ ስምዒታት እዚ፡ ነቲ ሰብ፡ ርእሰ ቕትለት ንኺፍጽም ከም ዚሓስብ ኪገብሮ ይኽእል እዩ። እታ ኣማኻሪት ኣስዒባ ኸም ዝገለጸቶ፡ “ኣብ መወዳእታ፡ እቲ ፍትሕ ብቤት ፍርዲ ምስ ተወሰነ፡ እቲ ቐጺሉ ዚመጽእ ደረጃ ይጅምር። እቲ እተፋትሐ ሰብ፡ ናይ ባዶነትን ተነጽሎን ስምዒታት ስለ ዚዕብልሎ፡ ‘ሕጂ፡ ተፋቲሐ እየ ዘለኹ፡ ስለዚ ኣነ መን እየ፧ ዕላማ ህይወተይከ እንታይ እዩ፧’ እናበለ ይሓስብ።”
ኤቫ ብዛዕባ እቲ ገለ ዓመታት ይገብር እተሰምዓ ስምዒት ከምዚ ብምባል ትገልጽ፦ “እቲ ፍትሕ ምስ ተወሰነ፡ ጐረባብተይን መሳርሕተይትን ‘ፍትሕቲ’ ኸም ዚብሉኒ ምስ ተረድኣኒ፡ እተዋረድኩ ዀይኑ ተሰሚዑኒ። ቍጥዓ ድማ መልኣኒ። ክልተ ቘልዑ ስለ ዝነበሩኒ፡ ከም ኣደን ከም ኣቦን ምዃነይ ዘይተርፍ እዩ ነይሩ።” * ን12 ዓመት ዚኣክል ሕፉር ሽማግለ ዀይኑ ዘገልገለ ኣዳም ዝስሙ ሓው፡ “ርእሰ ተኣማንነተይ ስለ ዘጥፋእኩ፡ ሓድሓደ ግዜ ብቝጥዓ እምላእ፡ ካብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ክርሕቕ ድማ እደሊ ነበርኩ” በለ።
ሚዛንካ ንምሕላው ዚግበር ቃልሲ
ገሊኦም ብዛዕባ ዚመጽእ ስለ ዚጭነቑ፡ ድሕሪ እቲ ፍትሕ ዓመታት ጸኒሖም እውን ከይተረፈ፡ ሚዛኖም ሓልዮም ንኺነብሩ ተቓሊሶም እዮም። ምናልባት እውን ካልኦት ብዛዕባኦም ዘይግደሱ ዀይኑ ይስምዖም ይኸውን። ሓንቲ ጋዜጠኛ ኸም ዝበለቶ፡ እዞም ሰባት እዚኦም፡ “ልምድታቶም ኪቕይሩ ኣለዎም፡ ንጸገማቶም ባዕላቶም ንኺዋጽእሉ ኸኣ ኪለማመዱ ኣለዎም።”
ስታኒስዋፍ ከምዚ በለ፦ “ምስ ተፋታሕና፡ እታ ብዓልቲ ቤተይ ዝነበረት ኣደ እተን ክልተ ንኣሽቱ ደቀይ፡ ክበጽሐን ከም ዘይክእል ገበረትኒ። ብሰንኪ እዚ ኸኣ፡ ማንም ሰብ ከም ዘይግደሰለይ፡ ሕሉፍ ሓሊፉ እኳ፡ የሆዋ እውን ከም ዝጠንጠነኒ ዀይኑ ተሰምዓኒ። ብህይወት ምንባር ከኣ ተጸልኣኒ። ድሕሪ ግዜ ግና፡ ኣተሓሳስባይ ግጉይ ከም ዝነበረ ተገንዘብኩ።” ብዛዕባ መጻኢኣ እምብዛ እትሻቐል ዝነበረት ዋንዳ ዝስማ እተፋትሐት ሰበይቲ እውን ከምዚ በለት፦ “ድሕሪ ግዜ፡ ሰባት፡ እንተላይ ኣመንቲ ዝዀኑ ብጾተይ፡ ብኣይን ብደቀይን ፈጺሞም ከም ዘይግደሱ ዀይኑ ተሰምዓኒ። ይኹን እምበር፡ ኣሕዋት ኣብ ጐድንና ኸም ዝዀኑን ደቀይ ኣምለኽቲ የሆዋ ኸም ዚዀኑ ገይረ ንኼዕብዮም ኣብ ዚገብሮ ጻዕሪ ኸም ዚድግፉንን ክርኢ ኽኢለ እየ።”
ካብዚ ሓሳባት እዚ ኽትርድኦ ኸም እትኽእል፡ ንገሊኦም ሰባት ድሕሪ ፍትሕ፡ ኣሉታዊ ስምዒታት የሸግሮም እዩ። እዞም ሰባት እዚኦም፡ ብዛዕባ ርእሶም ኣሉታዊ ኣተሓሳስባ ስለ ዜማዕብሉ፡ ዘይጠቕሙን ቈላሕታ ኺግበረሎም ዘይበቕዑን ኰይኑ እዩ ዚስምዖም። ብዛዕባ እቶም ኣብ ከባቢኦም ዘለዉ ሰባት እውን ነቐፍቲ እዮም ዚዀኑ። ብሰንኪ እዚ ኸኣ፡ እታ ጉባኤ፡ ከም ዘይትግደሰሎምን ከም ዘይትሓልየሎምን ገይሮም ኪሓስቡ ይጅምሩ። ከም ናይ ስታኒስዋፍን ዋንዳን ዝኣመሰለ ተመክሮታት ከም ዚሕብሮ ግና፡ እተፋትሑ ሰባት ድሕሪ ግዜ፡ ኣሕዋቶምን ኣሓቶምን ብሓቂ ኸም ዚግደሱሎም ኪግንዘቡ ይኽእሉ እዮም። ሽሕ እኳ፡ ንዚግበረሎም ደገፍ ኣብ መጀመርታ እንተ ዘየስተብሃሉሉ፡ ክርስትያን ብጾቶም ግና ፍሉይ ደገፍ ይገብሩሎም እዮም።
ጽምዋን ከም እተጠንጠንካ ዀይኑን ኪስምዓካ ኸሎ
ነቶም እተፋትሑ ክርስትያን ብጾትና ንኽንሕግዞም ብዙሕ ጻዕሪ እኳ እንተ ገበርና፡ ሓሓሊፉ ጽምዋ ኺስምዖም ከም ዚኽእል ክንርስዕ የብልናን። ብፍላይ እተፋትሓ ኣሓት፡ መብዛሕትኦም ዘይግደሱለን ኰይኑ ይስምዐን ይኸውን። ኤሊሽያ ኸምዚ በለት፦ “ካብ ዝፋታሕ ሸሞንተ ዓመት ሓሊፉ ኣሎ። ኰይኑ ግና፡ ሓድሓደ ግዜ፡ ንርእሰይ ኣትሒተ እየ ዝርእያ። ኣብታ ህሞት እቲኣ፡ ርእሰይ አግልል እሞ ኽበክን ከስቈርቍርን እጅምር።”
እዚ ኣብዚ ተገሊጹ ዘሎ ስምዒታት፡ ንሓደ እተፋትሐ ሰብ ዜጋጥሞ ልሙድ ነገር እኳ እንተ ዀነ፡ መጽሓፍ ቅዱስ፡ ሓደ ሰብ ርእሱ ኺፈሊ ኸም ዘይብሉ ይመክር እዩ። ነዚ ምኽሪ እዚ ዘይምቕባል፡ ‘ንዅሉ ጥበብ ናብ ምቅዋም’ ኪመርሓካ ይኽእል እዩ። (ምሳ. 18:1) ይኹን እምበር፡ ብተደጋጋሚ ኻብ ኣንጻር ጾታ ምኽሪ ወይ ምጽንናዕ ክትደሊ ኢልካ ምፍታን፡ ዘይግቡእ ስምዒታዊ ምቅርራብ ከም እተማዕብል ኪገብር ስለ ዚኽእል፡ ሓደ ጽምዋ ዚስምዖ ሰብ፡ ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ተግባር ምርሓቕ ጥበባዊ ምዃኑ ኺርድኦ ኣለዎ።
እተፋትሑ ክርስትያን ብጾትና፡ ብዛዕባ መጻኢ ይጭነቑ፡ ይጽምዎም፡ እተጠንጠኑ ዀይኑ ይስምዖም፡ ወይ ካልእ ከምኡ ዝኣመሰለ ኣሉታዊ ስምዒታት የሸግሮም ይኸውን። ከምዚ ዝኣመሰለ ስምዒታት ልሙድን ንኽትቈጻጸሮ ዜሸግርን ምዃኑ ብምግንዛብ፡ ንኣሕዋትናን ኣሓትናን ብተኣማንነት ንደግፎም። ከምዚ ምስ እንገብር ንየሆዋ ንመስሎ ኣሎና ማለት እዩ። (መዝ. 55:22፣ 1 ጴጥ. 5:6, 7) እተፋትሑ ሰባት ነቲ እንገብረሎም ዝዀነ ይኹን ደገፍ፡ ኣዝዮም ከም ዜማስዉሉ ርግጸኛታት ክንከውን ንኽእል ኢና። ኣብ ውሽጢ ጉባኤ፡ ደገፍ ዚህቡ ናይ ሓቂ ፈተውቲ ኸኣ ንዀኖም።—ምሳ. 17:17፣ 18:24።
^ ሕ.ጽ. 6 ገሊኡ ስማት ተቐዪሩ እዩ።


text:
ክርስትያናዊ ህይወት
ኣብ ክልኻ ንዘለዉ ዅሎም ሰባት ናብ በዓል ዝኽሪ ዓድሞም!
ኣብቲ ኻብ 27 ለካቲት ዚጅምር ወፈራ፡ ኣብ ከባቢና ንዚርከብ ሰባት፡ በዓል ዝኽሪ ሞት ክርስቶስ ምሳና ኼብዕሉ ብእተኻእለ መጠን ክንዕድሞም ኢና። ዝዀነ ይኹን ሰብ ንዘርኣዮ ተገዳስነት ንምዅስኳስ ድማ ሓያል ጻዕሪ ኽንገብር ይግባእ።
ኪሕሰበሉ ዘለዎ ነጥብታት
መእተዊኻ ኣቕርብ
“ነዛ ኣብ ሓደ ኣገዳሲ ፍጻመ ኽትእከብ እትዕድም ወረቐት ዕድመ ንዕድል ኣለና። ኣብ መላእ ዓለም ዚርከቡ ብሚልዮናት ዚቝጸሩ ሰባት፡ ኣብ 23 መጋቢት ንሞት የሱስ ክርስቶስ ንምዝካርን ሞቱ ብኸመይ ከም ዚጠቕመና ዚገልጽ መደረ መጽሓፍ ቅዱስ ብዘይ ክፍሊት ንምስማዕን ኪእከቡ እዮም። እዛ ወረቐት ዕድመ እዚኣ፡ እቲ ኣኼባ ኣብ ከባቢና ዚግበረሉ ሰዓትን ቦታን ትሕብር እያ። ትኽእል እንተ ደኣ ዄንካ፡ በጃኻ ምጻእ ኢኻ።”
እቲ ሰብ ተገዳስነት እንተ ደኣ ኣርእዩ . . .
ግምቢ ዘብዐኛ ኣበርክተሉ
ንተመላሊስካ ዚኸውን መሰረት ኣንብር።
ነታ ቪድዮ በዓል ዝኽሪ ኣርኢ
ንተመላሊስካ ዚኸውን መሰረት ኣንብር።
ካልእ ግዜ ምስ ተመለስካ፡ ከምዚ ኽትብል ትኽእል ኢኻ . . .
ነታ መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ዘሎካ ስለምንታይ ኢኻ፧ ዘርእስታ ቪድዮ ኣርኢ
ድሕሪኡ፡ ንመጽናዕቲ መጽሓፍ ቅዱስ ዚሕግዝ ጽሑፍ ኣበርክት።
ነታ መጽሓፍ ቅዱስ ብሓቂ እንታይ እዩ ዚምህር፧ ዘርእስታ መጽሓፍ ኣበርክት
ነቲ ኣብ ገጽ 206-208 ዘሎ ሓሳብ ተጠቒምካ ብዛዕባ በዓል ዝኽሪ ዝያዳ ኺፈልጥ ሓግዞ። ድሕሪኡ፡ ነታ መጽሓፍ ኣበርክተሉ።
ነታ ንኣምላኽ ስምዓዮ ዘርእስታ ብሮሹር ኣበርክት
ነቲ ኣብ ገጽ 18-19 ዘሎ ሓሳብ ተጠቒምካ ብዛዕባ እቲ ሞት ክርስቶስ ሒዝዎ ዘሎ ትርጉም ተመያየጥሉ። ድሕሪኡ፡ ነታ ብሮሹር ኣበርክተሉ።


text:
“ኣየ ስእሊ!”
ሓድሽ ሕታም እዛ መጽሔት እዚኣ ኺወጽእ ከሎ፡ ከምዚ ኣብ ላዕሊ ዘሎ ኢልካ ንርእስኻ ወይ ንኻልእ ሰብ እተዛረብካሉ እዋናት ክንደይ እዩ፧ እቲ ብብዙሕ ጻዕሪ ዚዳሎ ስእልታት፡ ዕላማ ኣለዎ። ንሓሳብናን ንስምዒትናን ዚትንክፍ መምሃሪ እዩ። ብፍላይ ንመጽናዕቲ ግምቢ ዘብዐኛ ኽንዳሎ ኸለናን ኣብ ጉባኤ ኽንምልስ ከለናን ኪሕግዘና ይኽእል እዩ።
ንኣብነት፡ እቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ዓንቀጽ፡ ኣብ ልዕሊ ቐንዲ ጥቕሲ እታ ዓንቀጽ ዚወጽእ ስእልታት ስለምንታይ ከም እተመርጸ ሕሰብ። ኣብቲ ስእሊ እንታይ እዩ ዚርአ ዘሎ፧ ምስቲ ኣርእስቲ ወይ ምስታ ቐንዲ ጥቕሲ ብኸመይ እዩ ዚተሓሓዝ፧ ነቲ ምስ ነፍሲ ወከፍ ዓንቀጽ ተተሓሒዙ ዚወጽእ ስእልታት ክትርእዮ ኸለኻ፡ ምስቲ ሓፈሻዊ ትምህርትን ምስ ህይወትካን ብኸመይ ከም ዚተሓሓዝ ሕሰብ።
እቲ መጽናዕቲ ግምቢ ዘብዐኛ ዚመርሕ ሓው፡ ሰማዕቲ ንነፍሲ ወከፍ ስእሊ ሓሳብ ምእንቲ ኺህቡሉ፡ ማለት ምስቲ ትምህርቲ ብኸመይ ከም ዚተሓሓዝ ወይ ከኣ እንታይ ስምዒት ከም ዘሕደረሎም ምእንቲ ኺገልጹ፡ ኣጋጣሚ ኺህቦም ኣለዎ። ሓድሓደ እዋን፡ እቲ ስእሊ ምስ ኣየናይ ሕጡብ ጽሑፍ ከም ዚተሓሓዝ ዚገልጽ ሓበሬታ ይውሃብ እዩ። ኣብ ካልእ እዋናት ግና፡ እቲ ዚመርሕ ሓው፡ ኣየናይ ሕጡብ ጽሑፍ ምስ ኣየናይ ስእሊ ምይይጥ ኪግበረሉ ኸም ዘለዎ ኺውስን ይኽእል እዩ። በዚ ኸምዚ፡ ኵሎም ሰማዕቲ፡ ካብቲ ንትምህርቲ ቓል ኣምላኽ ብኣእምሮኦም ንኺስእልዎ ተባሂሉ እተዳለወ ስእልታት ኪጥቀሙ ይኽእሉ እዮም።
ሓደ ሓው፡ “እቲ ምስታ ብዜደንቕ መገዲ እተጻሕፈት ዓንቀጽ ዚርአ ስእሊ፡ ልክዕ ከምቲ ኣብ ልዕሊ ምቁር ሕብስቲ ዚንስነስ ሽኮር እዩ” በለ።
ብዝያዳ ፍለጥ
ኣንበብትና ንሓደ ፍጻመ ብኣእምሮኦም ኪስእልዎ ዚሕግዝ ስእልታት
መብዛሕትኡ ጽሑፋት ናይ የሆዋ መሰኻኽር ንትሕዝቶኡ ዚገልጽ ሕብራዊ ስእልታት ዝሓዘ እዩ። ቀደም ግና ከምኡ ኣይነበረን።
ንጽሑፍ ዜጸብቕ ስእልታት ዚሰኣለሉ መገዲ
ሰኣልትና ንሕታማትና ዜጸብቕን ነቲ ጽሑፍ ማራኺ ዚገብርን ስእልታት ዚስእሉ ብኸመይ እዮም፧


text:
ሰሙን ኣቢሉ ይገብር ሓደ ኣብ ለንደን ዝቕመጥ ሓወይ፡ ብስቓይ ናይቶም ዑቕባ ንኪሓቱ ናብ እስራኤል ዝስደዱ ዘለው’ሞ ኣብ ኢድ በደዊንን ራሻይዳን ዝሃልቁ ዝለዉ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ተቖጢዑን ሓዚኑን፣ ‘መዓስ ኮን ኢዩ ዝውዳእ’ ብዝብል ኣርእስቲ ኣሰንዩ ብራሚታ ናቫልን ፓውል ኪተልን ዝተዳለወ ናይ ቪድዮ ሪፖርት ይሰደለይ።
እቲ ኣርእስቲ ንዓይ ሓድሽ ብዘይምንባሩ፡ ቅድሚ ሕጂ ‘ብኣጀነሲያ ሓበሺያ” (ኣባ ሙሴ ዘርኣይን መሳርሕቶምን) ብዛዕባ እዚ ጉዳይ’ዚ ኪፍንውዎ ዝጸንሑ ጽሑፋት ዘርኢ መወክስ (link) እሰደሉ። ኣስዒበ’ውን፡ በቲ ጉዳይ ካብ ምስትምሳልን ምሕዛንን ሓሊፍና ስጉምቲ ክንወስድ ከም ዝግባእ ዘመልክት ሓጺር ለበዋ እሰደሉ። ድሒረ ከም ዝገምገምኩዎ ግን፡ ለበዋ ምሃብን ጽሑፍ ምቕራብን ቀሊልን ኩሉ ኪገብሮ ዝኽእልን ኮይኑ እየ ረኺበዮ። እቲ ዘይከኣልን ንኹላትና ሸጊሩና ዘሎን ግን ተወዲብካ ምስራሕ (ብፕሮጀክት ምስርሕ) ኢዩ - እመስለኒ።
ተወዲብና ክንሰርሕ ኣይከኣልናን ማለተይ፣ ካብ መንግስትን ማሕበረ-ኮማትን ወጻኢ፡ ብዙሕ ዘይንፋለጥን ብሓባር ዘይንነብርን ውልቀ-ሰባት ብዛዕባ ሓደ ኣርእስቲ ኣዕሚቑና ክንዝትን ነቲ እንዝትየሉ ኣርእስቲ ድማ ንኹላትና ብዘዕግብ መንገዲ ናብ ምደምደምታ ከነብጽሕን ኣይከ ኣልናን ማለተይ ኢዩ እምበር፤ ካብዚ እንንየተሉን እንዝምረሉን ህዝቢ ኤርትራ ንላዕሊ ናይ ውዳበ ተመኩሮ ዘለዎ ህዝቢ ኣሎ ማለተይ ኣይኮነን። እኳ ድኣ ናይ ህዝብና ውዳበስ ዓረርን መድፍዕን ብምብዳህ።
እቲ ሽግር ብቐዳምነት ናይ ፈተነ፡ ቀጺሉ ድማ ኣብ ቅድመ ግንባር ተሰሪዑ ዝውድብ ውለቀ-ሰብ ወይ ጉጅለ ሰለዘየሎ (እንተሎ’ውን፡ እቲ ኣብ ውሽጥና ዘሎ ዕግርግ ምስራሕ ስለዝኸልኦ) ጥራይ ኮይኑ ኢዩ ዝስምዓኒ። ስለዚ፣ እዚ ንሓደ ዕላማ ናብ ኣዕጋቢ መደምደምታ ንምብጻሕ ብቐረባ ዘይፋለጡ ሰባት ተወዲቦም ኪሰርሑ ይኽእሉ ኢዮም ዝብል ሓሳብ ምእንቲ ብንጹር ኪግምገም ናይ ሓደ ወይ ናይ ክልተ ጊዜ ፈተነ የድሊ። ሎሚ፡ እዚ ቀሊል ዕማም ኢዩ ኮይኑ ዘሎ። ሰባት በትዊተርን ፌስ-ቦክን (Twitter and Face-book) እንዳተወደቡ ቅድሚ ሕጂ ዘይከ ኣል ዝነበረ ስራሕ እዮም ዝፍጽሙ ዘለዉ። ንሕና ድማ፡ ታሪኻዊ ሪምና ንዝኾነ ይኹን ዕንቅፋት ክንሰግር ዘኽእለና ዕቑር ሓይሊ ብምዃኑ፣ ነዚ ሽግር’ዚ ሰጊርና፡ ናይ ሓባር ጥራይ ዘይኮነስ ናይ ውልቀ-ሰባት ሽግራት’ውን ብናይ ሓባር ኢድን መኸተን ክንብድህን ክንኣልን ከም እንኽእል እየ ዝኣምን። ንሱ እዩ እቲ ታሪኽና፤ ታሪኽ ሓቦ፡ ታሪኽ ጽንዓት፡ ታሪኽ መኽተ። ነዚ ኢና ከኣ መሰረት ጌርና ክንብገስ ዘለና።
ንኹላትና ከገድስን ከዋስእን ዝኽእል ኣርእስቲ ካብቶም ብኣዝማሪኖን ብዶ/ር የዕብዮን ዝቐረቡ ሓሳባት ዝተፈለየ ኪኸውን ኣይክእልን ኢዩ፣ ንሳቶም ንኹላትና ብዛዕባ ዘሕዝንን ዘቖጥዕን ነገር እዮም ጽሒፎም ዘለው። እዚ ወገን፡ ሃይማኖት፡ ወይ ከኣ ፖለቲካዊ ጸግዒ ከይፈለየ ንኹላትና ዝትንክፈና ዘሎ ሽግር ነባሪ ፍታሕ ኪርከበሉ ናይ መብዛሕትኡ ኤርትራዊ ትጽቢት ኢዩ።ምእንት’ዚ ዘይንመያየጠሉን ሓይልታትና ወዲብና ዘይንሰርሓሉን ምኽንያት ኣሎ ኣይብልን፣ እንተልዩ ድማ ኣብ መስርሕ ዝፍታሕ ስለዝኾን ትዕግስቲ ጥራይ ኢዩ ዝሓትት። ብዛዕባ ናይ ቅድመ-ግንባር ጉጅለ ድማ ካብ ኣዝማሪኖ ንላዕሊ ዝበቅዕ፡ ውዳበን ዓቕምን ዘለዎ ኣካል ክንረክብ ዝከኣል ኣይኮነን። ኣዝማሪኖ ኮም ነዚ ቅዱስ ጉዳይ’ዚ ባዕሉ፡ ብዘይ ምድፍፋእ ተበጊሱሉ ስለዘሎ ድማ፣ ንሓሳቡ ምድጋፍን ብግብሪ ንኪስራሓሉ ዘኽእል መንገዲ ምቕያስን ጥራይ ኢዩ ዝተርፈና። ኣብ መወዳእታ፣ ካብ’ዚ ፈተነ’ዚ ዝቕሰም ተመኩሮ ናብ ዝለዓሉ ደረጃታት ከሰጋግረናን፡ ዓበይትን ንኣሽቱን መደባት ዕዮ (ፐሮጀክታት) ቀይስና ንምስራሕ ከኽእለናን ግድን ኢዩ። ምኽንያቱ፡ እቲ ዝደገገም ምስርሕ ልምዲ ስለዝፈጥር።
ቅድሚ ዝኣገር ግን ኪዝረበሎም ዘለዎም ነገራት ኣለዉ፣ ኣስዒበ ድማ በብሓደ ከልዕሎም ኢየ፦
- ኣብ ደገ እንርከብ ኤርትራውያን፡ ኣብ ንሓድነትና ዕንቅፋት ዝኾኑ ዘለው ጉጅለታት ማለት፣ ናይ ሃይማኖት፡ ናይ ብሄር ልዕሊ ኹሉ ድማ ናይ ፖለቲካዊ ጸግዒ ጉጅለታት ተኸፋፈልና ኢና እንርከብ። እዚኣቶም፡ እቶም ንናይ ሓባራዊ ዕላልን ዘተን ዕንቅፋት ኮይኖምና ዘለዉ ድኽመታት ኢዮም፤ ግዳ ከምቲ ቅንፍዝ “ንደቅኺ ከመይ ጌርኪ ኢኺ እትሓቚፍዮም” ንዝብል ሕቶ ክትምልስ እንከላ “ከከም ገጾም” ኢላ ዝመለሰት፣ ንሕና’ውን ነዞም መለለዪና ዝኾኑ ድኽመታት ከም ቅቡላት ወሲድና ኢና ውዳበን ጥርናፈን ናብ ዝሓትት ስራሕ ክንዋፈር እንኽእል። ብቐዳምነት ነዞም ዝጠቐስኩዎም ድኽመታት ከነወግድ ኣለና ዝብል ሓሳብ ምስ ዝለዓል ድማ ብላዕሊ ላዕሊ ቅኑዕ ዝመስል፡ ግን ከኣ ናይ ምክፍፋልን ጎነጽን መዘዝ ዝሓቖፈ ሰበብ ዝዕላማኡ ኣርእስቲ ምዃኑ ኣዐሪና ክንፈልጥን ኣብ ስራሕና ዕንቅፋት ንከይፈጥር ክንቋመትን ይግባእ። ብሓጺሩ፣ ብድኽመታትና ኣይኮንናን እንጥርነፍ፡ ብብልጫታትና እምበር። እቶም ዝዓበዩ ብልጫታትና ድማ ናይ ሓባር ታሪኽ ስለ ዘለናን፣ ንሃገርናን ህዝብናን ዘለና ትምኒት ድማ ሓደ ስለ ዝኾነ ኢዩ። ካብዚኣቶም ዝበልጽ ብልጫ፡ ካብዚኣቶም ንላዕሊ ዝጥርንፍ ረቛሒ ስለዘየልቦ፣ ኩሉ ምክፍፋላትን ድኽመታትን ድማ ኣብ ውሽጦም ስለዝሓቅቁ፣ በዞም ብልጫታት እዚኣቶም ምስራሕ ይከኣል ኢዩ። በዞም ዝጠቐስኩዎም ብልጫታት ምስራሕ ማለት እምበዓርከስ፣ ናይ ጀብሃን ናይ ሻዕብያን፡ ናይ ህግደፍን ተቓውሞን፡ ኣስላማይን ክስታናይን፡ ከበሳን ቆላን ወ.ዘ.ተ. ዝብሉ ፍልልያት ኣብ ሞንጎ ኣትዮም ከይህዉጽና ክንጸናጸንን በብዝመጽዎ ልዙብን ተሪርን መልሲ ክንህበሎምን የደሊ። መልስና ግን ንሰብ ዝሓቁፍ እምበር ንሰብ ዘባህርርን ዘንፍጽን ኪኸውን የብሉን። እዚ ከኣ ኢዩ ዝለዓለ ጥንቃቐን ዲሲፕሊንን ዘድልዮ። ብፍላዪ እቶም ነቲ ፕሮጀክት ዝመርሑ ሰባት ብትዕግስቶም፡ ትሕትንኦም፡ ልዙብነቶም ዝልለዩ ለባማት ኪኾኑ ኣለዎም። ናይ ብሓቂ ድማ፡ ሽሕኳ እቲ ምእላይ ኣብ ዝባን ውሑዳት ለባማት እንተወንዘፍናዮ፣ ምስቶም ዝኣለዩ ሰባት ምትሕግጋዝን ኣብ ጎድኖም ከም ዘለና ወትሩ ምርግጋጽን ወሳኒን፡ ተወፋይነት ናይቶም ነቲ ዕላማ ንከነዐውት እንብገስ ሰባት ዝሓትትን ምዃኑ ገና ከይተበገስና ክንኣትዎ ዝግብኣና ምብጽዓ ኢዩ።
- ምሁራትን ስነ-ጥበባውያንን ምኽባር፦ ብእንግሊዝኛ ኮይኑ እምበር፡ ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባ’ዚ ኣርእስቲ’ዚ ናብ ዓዋተ ዘቕረብኩዎ ጽሑፍ ነይሩ እዩ። ትዝ ይብለኒ ድማ፡ ሓደ ግርማይ ፊሊፖ ዝብልዎ ሰብ ኣብ ልዕሊ ዶ/ር በረኸት ሃብተስላሴ “ኣምሓረይቲ ተመርዒኻ’ባ፡ ክትፎ ትበልዕ ኔርካ’ባ” ብምባል ኤርትራውነቱ ኪገፍፍ ዝፍትን ጽሑፍ ኣብ መርበብ ‘ወደ’ባት’ ብምንባበይ ተቖጢዐ ዝጸሓፍኩዎ ኢዩ ንይሩ። እንታይ ኣእተዎ’ስኪ ዋላ ጋውና ይመርዓው?
እግረ-መንገድና ሓደ ጊዜ፡ ኣሞይ ወረቅሃ ዝብሃላ ሓማተይ ዝብጽሓኒ ፈላሲት ኣብ ዓዲ- ባዕኬል ይነብራ’ሞ፣ ወደን ንሓደ ኣኩኡ ዝብጽሕዎ ሃለቃ ኣልዒሉ፡ “ንሱ’ኳ ስቕ ኢሉ ኢዩ፡ ዘይ ዓደየ ዓደይ ኢዩ ዝብል ነይሩ” ኢሉ ክዋራዘየሎም ምስ ሰምዓ፡ ትቕብል ኣቢለን “ኣንታ፣ ወደይ ክንደይ ትደፍር! ነቲ ታቦት!” ኢለን ተቖጥዕዖ ይብሃል።
ህዝብና ንሓደ ዝተማህረ ሰብ ከም ታቦት ኢዩ ዝርእዮ፣ ብርሃኑ ስለዝኾነ። ንኹሉ ነታ ቀነዴል ንከጥፍእ ዝመጽእ ንፋስ መንጠሌን (ሕማቕ ንፋስ) ተኸላኺሉ ድማ እታ ቀንዴል ብርሃና ናብ ኩሉ ከም እተብጽሕ ይገብር። እዚ እዩ ናይ ህዝብና ዛንታ። ሪሙ ንዓበይቲ፡ ንቀሳውስቲ፡ ንመሻይኽ፡ ንመማህራን፡ ንሓኻይም ምኽባር ኢዩ። ዝኾነት ስድራ-ቤት ንዝምሃሩ ደቃ እተርእዮ ዝነበረት ከበሬታን ሓልዮትን ኣብ ልቢ ነፍስ-ወከፍ ብእኡ ዝሓለፈ ሰብ ተሰሩቱ ስለዘሎ ውዳሴ ዘድልዮ ኣይኮነን። ኣብ ጊዜ ምምሕዳር መንግስቲ ኤርትራ፡ ሓደ ካብቶም ዝለዓለ ኣኽብሮት ዝውሃቦም ዝነበሩ ሰባት ኣቦይ ይሳቕ ተወልደ-መድህን ኢዮም። ኣብቲ ጊዜ’ቲ፡ ኣቦይ ይሳቕ ‘ኢንስፐክተር ኣብያት-ትምህርቲ መባእታ’ ኢዮም ዝነበሩ፣ ልዕሊኦም ድማ ኣቶ ምስግና ኣልመዶም ሓላፊ ክፍሊ ትምህርቲ (በዚ ናይ ሕጂ እዋን ሚኒስተር ማለት ኢዩ) ኮይኑ ይሰርሕ ነበረ። ግዳ፡ ኣቶ ምስግና ክውከሶም እንከሎ “ኣቦይ ይሳቕ” እንዳበለ እንተዘይኮይኑ “ኣንታ” ኢሉ ዘነጢልዎም ኣይፈልጥን፤ ኤረ ክደልዮም እንከሎስ ናብ ቤ/ት ጽሕፈቶም ድኣ ይኸይድ እምበር ናብ ቤ/ጽሕፈቱስ ከቶ ጸዊዕዎም’ውን ኣይፈልጥን።
ሎሚ፡ ዘበንያ ግርምቢጥ ኮይኑ፣ ሓደ መዋዕልቲ ኾማሮ ተንሲኡ ንሓደ ካብ ሃገራዊ ቅርስታትና ከም ጉዚ ክመናጥሎ ምርኣይና ክብርና ከም ዝተዋረደ፡ ቅርስና ከም ዝሓሰረ ዘርኢ አስደማሚ ሕንከት ኢዩ። ንሕማቕ ነገር፡ ካብ በሃሊኡ’ስ ደገሚኡ ከም ዝብሃል፣ እቲ ንዕኡ ዘስተናገደ መርበብ (ወደ’ባት) ከይተረፈ እቕረታ ኪሓትት ኢዩ ዝግባእ። ከምዚ ዝኣመሰለ ኣጸያፊ ነገር ንኸይርኤ ግን ብቐዳምነት ንኽብሪ ምሁራን ዝመልስን ግቡእ ናይ ክብሪ ቦታኦም ዘትሕዝን ሓያል ጻዕሪ ከነበግስ ኣለና። ከም ሹም ንህቢ፡ ኩላትና እንተዘይዓሲልናዮም ድማ ካብ ፍሬኦም ክንምገብ ኣይንኽእልን ኢና። ሕሉብናን ንጹፍና ንሳቶም፡ እቶም ዘለዉ ምሁራትና ኢዮም። ወዮ ድኣ ኣይትኽበሩ ኢሉና ኢዩ’ምበር፡ ዓዲ ሃገር እኳ ኣኽቢሩን ሓብሒቡን ይሕዞም ኣሎ። (ኣብዚ፡ ንዶከተር ተስፋይ ስባህቱ፡ ስለ እቲ ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ዘለዎ ጽኑዕ መርገጽን ሰፊሕ ትንታኔን ከየምስገንኩ ክሓልፍ ኣይደልን)።
ናብቲ ዘበገስኩዎ ነጥቢ ክምለስ ግን፣ ታርኽ ናይ ሓደ ሃገር ብዘይ ተራ ምሁራንን ስነ- ጥበባውያንን ኪገለጽ ኣይከኣልን ኢዩ፤ እዚ ሓቂ’ዚ ድማ ምሁራንን ስነ-ጥበባውያንን ኣብ ጥርናፈ ሓደ ሃገርን፡ ስልጣኔ ሓደ ህዝብን ዓቢ ግደ ከም ዝጻወቱ’ዩ ዘረጋግጽ። እስቲ ንልቢ ክኾነና ድማ፡ ነቲ ኣብ ሊብያ ዝካየድ ዘሎ ኵናት ምስቲ ኣብ ግብጺ ዝተዓወተ ህዝባዊ ቃልሲ ኣዛሚድና ንርኤ።
ናይ ክልቲኡ ውጽኢት ህዝባዊ ስልጣን ምርግጋጽ ኢዩ፣ ፍልልያት ግን ኣለዎም። ፍልልዮም ድማ፣ እቲ ሓደ ኣብ ህልኽን ኵናትን፡ እቲ ካልኣይ ድማ ኣብ ልዝብን ስኒትን ዝተመስረቱ ምዃኖም ኢዩ። ኣየናይ ኢዩ ዝምረጽ? እቲ ህይወት ዘህልቕን፡ ኣባይቲ ዘዕኑን ዘሎ፡ ንኣሽሓት ዓመታት ንዝተደኮነ ባህላዊ ስልጣኔ ነበር ዝገብር ዘሎን ኵናትን ህልኽን’ዶ ወይስ እቲ ብረት ዝዓጠቐ ሰራዊት ኣብ ሞንጎ ደው ብምባሉ ሕግን ስርዓትን ዝተኸብረሉን ዕንወትን ሞትን ዝተወገደሉን ግብጻዊ ምንቅስቓስ? ስለምናታይ’ከ ክንድዚ ዝኣክል ፍልልይ ኣብ ሞንጎ ብባህሊ፡ ብታሪኽ፡ ብሃይማኖት፡ ብቛንቋ፡ ብልምዲ ዝተኣሳሰሩን ኣሕዋት ዝኾኑን ጎረባብቲ ህዝብታት፣ እሞ ኸኣ ኣብ ኣፈታትሓ ሓደ ዝዓይነቱ ሽግር? እቲ ፍልልይ እምበዓርከስ ኣብ እኩብ ጻዕሪ ናይቶም ንኣሽሓት ዓመታት ብጽሞና፡ ተፈላጥነት ከይተጸበዩ፡ ሞገስን ክብርን ከይሓተቱ ናይ ኣተሓሳስባ ለውጢ ንኽምጽኡ ዝጸዓሩ ግብጻውያን ምሁራንን ስነ-ጥበባውያን ዝተሞርኮሰ ኢዩ። ንሱ ኢዩ እቲ ናይ ምሁራን ህያብ፣ ቀስ ኢሉ ስምዒታትና ዝቆጻጸርን፡ ዝሓሹ ሰባት ንክንከውን ዝጓስየናን ህያብ። እንታይከ ዝሓትት ይመስለኩም? ነቲ ብድርሰት፡ ብግጥሚ፡ ብስእሊ፡ ብዜማ ተቐሪጹን ተቓኒዩን ዝቐርበልና ውጽኢት ስራሖም ምስትምቓር ጥራይ።
ምሁራንን ስነ-ጥበባውያንን ከነኽብር ኣለና ማለት ግን ክንነቀፍ የብልናን ማለት ከምዘይኮነ መቸም መብርሂ ዘድልዮ ኣይመስለንን። ምሁራንን ስነ-ጥበባወያንን ውጽኢት ስራሓቶም ንህዝቢ ከቕርቡ እንከለው ስራሖም ደገፍን ነቐፌታን ከም ዘበግስ ይፈልጡ ኢዮም። ነቐፌታ ግን ስም ብምጥፋእ፡ ብምዝንጣል፡ ኣእማን ብምድርባይን ኣይኮነን ዝሰምር። ከምኡ ዝበለ ነቐፌታ ኣብ ሞንጎ ኮይኑ ንዝፈርድ ኣንባቢ/ተዓዛቢ እውን ኣይጠቅምን ኢዩ። ከሎ ገና ብሉዝብ ቃላትን ትሕትና ብዝመልኦ መንገድን ሓሳብካ ክትገልጽ ምፍታንን፡ ካብ ኣርእስቲ ዘይምውጻእን ጭውነት ጥራይ ዘይኮነ ውሕስነት እውን ኢዩ። ብኻልኦት ንከይትጽረፍን ንኸይትዝንጠልን ውሕስነት። ካብ ኣርእስቲ ምውጻእ እውን ዘይነበረ ምስሕሓብ ኢዩ ዝፈጥር። ልክዕ እምኒ ንዝድርብየልካ ዱላ ጌረካ ኢኻ እትዘብጦ፡ ግን ቦታን ጊዜን ምሕላው የደሊ። ብማይ ቀጠነ ዝራቐቑ ምሁራን እንተልዮም ድማ ተዓዚበካ ንተዓዛቢ ኢኻ እትሓድጎም እምበር ምስኣታቶም ኮለል ኣይትብልን። ከይተተንከፍካ ሰባት ምትንካፍ ግን ሕምቀት እምበር ክእለት ኣይኮነን፤ ልዕሊ ኹሉ ድማ ካብቲ ዝቐረበ ጽሑፍ ወይ ስነ-ጥበባዊ ስራሕ ክትምሃር፡ ክትምኮር፡ ክትከስብ ናይ ዘይምኽኣል ሕምቀት ።
- ንመንእሰያትን ደቂ-ኣንስትዮን ተራ ምሃብ፦ ብፕሮጀክት ምስራሕ ተራ ምሁራን ብፍላይ ከኣ ተራ መንእሰያት ምሁራን ዝሓትት ስራሕ ኢዩ፣ ነዚ ኣዐሪና ምፍላጥን፡ ካብኡ ተበጊስና ድማ ተራና ምውሳንን የድልየና። ሎሚ እቲ ጊዜ ከም ዝተቐየረ፡ ኩሉ ውደባ ዘድልዮ ስራሕ (ሰብ፡ ንዋትን ገንዘብን ኣወሃሂድካ ሓደ መደብ ስራሕ ምጅማርን ምፍጻምን) ናይቶም ምስ ዘመናዊ ተክኖሎጂ ዝተላለዩን ንዕኡ ዝመልኩን ሰባት ግደ ምዃኑ ኪርድኣና ይግባእ። መብዛሕትኤን ፖለቲካዊ ውድባት ክሳብ ሕጂ ሓደ ነገር ከየፍረያ ዝህውትታ ዘለዋ ድማ እዚ ሓቂ’ዚ ስለዘይተኸስተለንን፡ ምስ ኣረጊት ምምሕዳር ኮለል ይብላን ስለዘለዋን ኢዩ። ሎሚ፡ ዘበነ ትዊተርን ፌስ-ቡክን (Twitter and Face-book) ኢዩ፡ በዞም ምሳርሒታት እዚኣቶም ክንዓዪ ከኣ ግድን ክኸውን ኣለዎ። ንሱ ስለዝኾነ ዘዐውተና። ነዞም መሳርሒታት እዚኣቶም ብግቡእ ክጥቀሙሎም ዝኽእሉ ግን መንእሰያት ስለዝኾኑ፡ ነዚ ዝእመት ዘሎ ፕሮጀክታዊ ስራሕ ዝምርሑ’ውን ንሳቶም ኪኾኑ ኣለዎም። ብዘይካ’ዚ መንእሰያት ንጹሃት ኢዮም፡ ቂም የብሎምን። ካብቶም ንዓና ንዓበይቲ ዝጸልዉ ፍልልያት ናጻ ስለዝኾኑ ከኣ ሓቢሮም ናይ ምስራሕ ጸገም የብሎምን። እዚ ጠባይ’ዚ ድማ ፕሮጀከታዊ ስራሕ ንምምራሕ ብቑዓት ይገብሮም።
ካብዚ ብዘይፍለ፡ ፕሮጀከታዊ ስራሕና ምእንቲ ኪዕወት ተራ ደቂ-ኣንስትዮ ምርግጋጽን ግቡእ ቦታኤን ከም ዝሕዛ ምግባርን ሓላፍነታዊ ግቡእና ምዃኑ ኪፍለጥ ኣለዎ። ብቐዳምነት፡ እቲ እነበግሶ ፕሮጀክት ናይ ሓባር ምዃኑ ዝረጋገጽ፡ ናይ ጾታ ፍልልይ ብዘይብሉ መንገዲ ምስ ዝውደብን ምስ ዝዕየየሉን ጥራይ ኢዩ። ቀጺሉ፡ ደቂ-ኣንስትዮ ቀልጢፈን ናይ ምውዳብን ናይ ምስምማዕን ባህሪ ስለዘለወን፣ ምስሕሓብን ግርጭትን ኣይፈጥራን ኢየን። ብዘይካዚ፡ ኣብ ምጥፍፋእን ገበንን እትኣቱ ጓል-ኣንሰተየቲ ዳረጋ የላን። እዚ ሓቂ’ዚ ንብዙሓት ደቂ- ተባዕትዮ የሰንብድ ይኸውን፣ ግን ከኣ ሓቂ እዩ። ክንጥቀመሉ ከኣ ይግባእ። ስለዚ፡ እቲ ንፕሮጀክትና ኪመርሕ ዝምዘዝ ኣካል ብመንእሰያት ደቂ-ተባዕትዮን መንእሰያት ደቂ- ኣንስትዮን ዝቖመ ምስ ዝኸውን ዝያዳ ውጽኢታዊ ከም ዝኸውን እኣምን።
ኣርእስቲ ፕሮጀክት
ኣብ ላዕሊ ከም ዝገለጽኩዎ፡ እቲ እንመርጾ ኣርእስቲ ንኹላትና ዘገድስን ዘሳትፍን ምስ ዝኸውን ተቐባልነት ከም ዝህልዎ ዘጠራጥር ኣይኮነን። ብወገነይ፡ ካብ ጉዳይ ናይቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ኣብ ባሕሪ መዲተራነያን ዝጸንቱ ዘለዉ ኣሕዋትናን ኣሓትናን ንላዕሊ ዘነድረናን ዘለዓዕለናን ኣርእስቲ ዘሎ ኣይመስለንን። ብዛዕባ እዚ ኣርእርቲ’ዚ ብዙሓት ጻዕርታት ተገይሮም ኣለዉ፣ ካብቶም ዝተገብሩ ጻዕርታት ድማ እዞም ዝስዕቡ ክንጠቅስ ንኽእል፦
- “ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ሚያዝያ 29፣ 2009 ብኣዝማሪኖ ዝተዳለወ ናይ ቪድዮ፡ ስእልን ጽሑፍን ሪፖረት፣
ብመሰረት እዞም ኣብ ላዕሊ ተዘርዚሮም ዘለዉ ጸብጻባት፡ ሕጂ ኣቓልቦ ኩሉ ሰብ ስሒቡ ዘሎ ሽግር እምበዓርከስ፣ ጉዳይ ናይቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ባሕሪ መዲተራነያንን ዝሃለቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ኢዩ፤ እዚ ኽኣ ናይ ፕሮጀክትና ኣርእስቲ ኪኸውን ግድን ኢዩ። እዚ ኩላትና እንሰማማዓሉን፡ ንኹላትና ብማዕረ ዝትንክፍን ኣርእስቲ ብምዃኑ፣ ብሓባር ንክንሰርሕ ዘኽእለና ኣርእስቲ ኢዩ። ምናልባት ኣብ መጀመርታ፡ ብዝተፈላለዩ ውሁባት ምኽንያታት ዘርጠብጠብ ዝብል ቁጽሪ ተሳተፍቲ ምስ ዚህሉ ከም ባህርያዊ ኪውሰድ ዘለዎ ነገር ይኸውን፣ ምኽንያቱ ከምዚ ዝኣመሰለ ስራሕ ናይ መጀመርታና ኣብ ልዕሊ ምዃኑ ተስፋን ትዕግስትን ዝሓትት ስለዝኾነ። ብቐንዱ ናይ ምቅላሕ ጉዳይ ኣሎ፣ ኩሉ ኤርትራዊ ንኣዝማሪኖ ይከታተል ኢዩ ኢልካ ኪሕሰብ ዝከኣል ኣይኮነን። ብዝኾን ግን፡ እቲ ጉዳይ በብእዋኑ እንዳሳዕረረ ከም ዝኸይድን ቁጽሪ ተሳተፍቲ ከም ዝዛይድን ዘጠራጥር ይልቦን። እቲ ዝዓበየ ነገር ድማ ምጅማሩ ጥራይ ኢዩ።
- “Unreported World” ብዝብል ኣርእስቲ፡ ኣብ ልዕሊ እቶም ናብ እስራኤል ንኪኣትዉ ዝፍትኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣሕዋትናን ኣሓትናን ብበደዊንን ራሻይዳን ዝፍጸም ዘሎ ግፍዒ ዝገልጽ ብ Ramita Naval and Paul kittel ዝተዳለወ ናይ ቪድዮ ሪፖርት፣
እቲ ናይ ፕሮጀክትና ኣርእስቲ፡ “ጉዳይ ናይቶም ኣብ ምድረ-በዳ ሲናይን ባሕሪ መዲተራነያንን ዝሃለቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ስደተኛታት” ኢልና እኳ እንተሰመናዮ፣ ዝያዳ ኪንጸርን ዘየደናግር መደብ ዕዮ ኮይኑ ኪቕመጥን ከም ዘለዎ ዘማትእ ኣይኮነን። ማንም ሰብ ከስተውዕሎ ከም ዝኽእል ድማ፡ እቲ ኣርእስቲ ኣዝዩ ሰፊሕ ኢዩ። እቲ ኣርእስቲ እንታይ ዕማም ክንዓምም ከም እንደሊ ከነጽር፣ እቲ ዕማም ኪጭበጥ ወይ ኪብጻሕ (feasibility) ዝካኣል ምዃኑን ዘይምዃኑን ኪረጋገጽን፣ ኣብ መወዳእታ ድማ ብጊዜን ብዓቕምን ዝተለክዐ መደብ ስራሕ ኪህልዎን የድሊ። ማለት፣ ኣርእትስና ኣብ ሓደ ዝተወሰነ እዋን ሓደ ዝተወሰነ ውጽኢት ኪህበና ኣለዎ። ውዳበናን ኣስተዋጽኦናን ድማ ብጠለብ ናይቲ ዝተወሰነ ውጽኢት ንኪህበና እነሰላስሎ ዕማም ይምእዘዝ። ስለዚ፣ ብርግጽ እንታይ ኢና ከነሰላስል ንደሊ ዘለና ንዝብል ሕቶ ናይ ሓባር መልሲ ክንረኽበሉ ኣለና። ተመሊስና ነቶም ኣብ ላዕሉ ተጠቒሶም ዘለው ጻዕርታት ምስ እንውከስ ድማ፣ ኣብታ ቀዳመይትን (“ሰማዒ ዝሰኣነ ኣውያት” ብኣዝማሪኖ) እታ ራብዓይትን (“ጅማሬ ኤርትራዊ ስደትን ኣፈታትሓኡን” ብዶ/ር የዕብዮ) ዝቐረቡ ሓሰባት/ርእይቶታት ስለዘለዉ ንዓታቶም ከም መበገሲ ንውሰድ።
ብኣዝማሪኖ ኮም ካብ ዝቐረቡ ሓሳባት
- ቤ/ጽ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ንሽግር ኤርትራውያን ስደተኛታት ኪርእን ኪፈትሕን ምእንቲ ናብቲ ኣብ ኒዩ-ዮርክ ዝርከብ ቤ/ት ጽሕፍት ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ፣
- ንተሳትፎ ህዝቢ ዘሳልጣ ሽማግለታት በብዞባኡ ምምራጽን፡ ካብዚኣተን ዝተዋጽኤት ሃገራዊት ሽማገለ ምቛምን፣
- ወጻኢታት ናይታ ሽማገለ ንምሽፋን፡ ካብ ኩሉ ግዱስ ኤርትራዊ ሓሓደ ወይ ከክልተ ቅርሺ ምእካብ።
ብዶ/ር የዕብዮ ካብ ዝቐረቡ ሓሳባት
- ንዋይ ምእካብ፣
- ዲፕሎማሲያዊ ዘመተ ምክያድ፣
- መሰል ስደተኛታት ንኪኽበር ምቅላስ፣
- ስደተኛታት ኣብ ሃገራት ኣውሮጳን ኣሜሪካን ዝሰፍርሉ መንገዲ ሃሰውሰው ምባል፣
- ገበነኛታት ኣብ ቤ/ፍርዲ ዝቐርብሉ ሜላታት ምንዳይ፣
- ምስ ኩነታት ስደተኛታት ንምምሕያሸ ተወዲበን ዝሰርሓ ዘለዋ ማሕበራት ምድግጋፍ።
ካብ ርእይቶታት ዶ/ር የዕብዮ፡ እተን ብዛዕባ ‘ኣብ ኣውሮጳን ኣምሪካን ስደተኛታት ምስፋርን’ ‘ገበነኛታት ናብ ቤ/ፍርዲ ምቕራብን’ ዝብላ ክልተ ሓሳባት ብዞባ ደረጃ ዝተወደበን ዝተሞከረን ሓይሊ ስለ ዝሓታን፣ ከምዚ ዝበለ ውዳበ ድማ ክሳብ ሕጂ ስለዘይተበጽሐን ንጊዜኡ ንጎደኒ ገዲፍና፣ ነተን ዝተረፋ ርእይቶታት ምስተን ብኣዝማሪኖ ዝቐረባ ከነጠቓልል ንፈትን፤ ኣብዘን ዝስዕባ ሓሳባት ከኣ ንወድቕ፦
እንሆ እምበዓር፡ እተን ርእይቶታት ኣብ ሰለስተ ዓበይቲ ሓሳባት ተጠቓሊለን ኣለዋ፡ ማለት፦ ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ፡ ኣወሃሃዲት ሽማገለ ምምራጽ፡ ምስተን ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝከታተላ ህሉዋት ማሕበራት ምትሕግጋዝን። እቶም ኣብ ውሽጠን ተታሒዞም ዘለው ንኣሽቱ ክፋላት (ንኣብነት፡ ‘መሰል ስደተኛታት ምኽባርን’ ‘ዲፕሎማሲያዊ ዘመተ ምክያድን’ ኣብ ውሽጢ እታ ቀዳማይ ኣርእስቲ) ከም ናይተን ዓበይቲ ኣርእስትታት ዝርዝር ስራሓት ኪውሰዱ ይከኣል። ናይ ፕሮጀክት ኣርእስትና እምበዓር ዝያዳ እንዳበርሀ ይኸይድ ኣሎ። ብመሰረት እዞም ኣብ ላዕሊ ጠርኒፍናዮም ዘለና ርእይቶታት ቀንዲ ኣርእስትና ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ ኮይኑ፡ ነቲ ዕማም እተሳልጥ ሽማገለ ምምራጽን ኣድላዪ ንዋት ምቕራብን ዝብሉ ዝርዝራት ይሓቁፍ። ብዕቑር ክእለትን ተመኩሮን ህሉዋት ምሕበራት
- ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ
-
- መሰል ስደተኛታት ምኽባር
- ዲፕሎማሲያዊ ዘመተ ምክያድ
- ኣሳላጢት ሽማገለ ምምራጽ (ምምዛዝ)
- ምስ ህሉዋት ማሕበራት ምድግጋፍ
ንምጥቃም ድማ ምስተን ንጉዳይ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝከታተላ ዘለዋ ሃገራውያን ማሕበራት ጋድማዊ ዝምድና ምምስራት። ኣርእስትና ግን ገና ናብ መደብ ዕዮ ኣይተሰጋገረን፣ ምኽንያቱ ኪንጸር ስለዘለዎ። ንኣብነት፦
- ‘ናብ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ’ ዝብል ሓሳብ ዝስዕቡ ሕቶታት/ስክፍታታት የበግስ፦
- ነቲ ሽግር ምንጻር፣ ብዙሓት ሽግራት ዝሓቁፍ ምስ ዝኸውን ድማ፡ ነቲ ሕ/ሃገራት ከተኵረሉ ዝተደልየ ቀነዲ ሽግር ምንጻር።
- ነቲ ሽግር ንምውጋድ ብሕ/ሃገራት ኪውሰዱ ዝድለዩ ዘለዉ ስጉምታት ምንጻር።
- ብሕ/ሃገራት ኪውሰዱ ዝድለዩ ዘለዉ ስጉምትታት ምስ ተግባራት (mandate) ሕቡራት ሃገራት ዝሰማምዑ ምዃኖም ምርግጋጽ።
- እቲ ሽግር ናብ መን ኪቐርብ ከም ዝግብኦ ምፍላጥ። እቲ ጥርዓን ናብ መን ምስ ዝቐርብ ኢዩ መልሲ ዝረክብን ዝዕየየሉን? ናብ’ቲ ኣብ ኒዩ-ዮርክ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕ/ሃገራት’ዶ ወይስ ናብ’ቲ ኣብ ጀነቫ ዝመደበሩ ላዕለዋይ ኮሚሽነር ስደተኛታት (UNHCR)?
- ኣብ መወዳእታ እቲ ጥርዓን ፖለቲካዊ መልክዕ ንከይሕዝ ምጥንቃቕ፤ ቅድሚ ሕጂ ተምሳሳሊ ጉዳይ ምስ ዘቕረቡ ኣካላት ምምይያጥን ተመኩሮ ምቕሳምን
- ‘ንህልዋት ማሕበራት ምድጋፍ’። እዚ ኣዝዩ ኣገዳሲ ነጥቢ ኢዩ። ነቲ ጉዳይ ብወለነታ ዝስርሓሉ ዘለዋ ማሕበራት ኣለዋ፡ ንዓታተን ምሕያል ድማ እቲ ዝቐለለ ኣማራጺ ኪኽውን ይኽእል። ነቲ ሽግር ብዝተወደበን ቀጻሊን መንገዲ ዝሰርሓሉ ማሕበራት ምህላወን ኣዝዩ ዓቢ ዕድል ኢዩ፡ ንሳተን እንዳሃለዋ ድማ ካልእ ተደራቢ ዝመስል መደብ-ስራሕ ምብጋስ ሓይልታትና ምክፍፋል ስዝኸውን ኣይምረጽን። ውጽኢት’ውን የብሉን። ስለዚ፡ እቲ ዝምረጽ ምንገዲ ንዓታተን ምሕያል ኢዩ፣ ኵኖ ምሕያለን ድማ፡ ነዚ ናብ ሕ/ሃገራት ጥርዓን ምቕራብ ዝብል ጉዳይ ናይ ሓባር ገምጋም ንኪግበረሉ ምድፍፋእ።
- ሽማግለ ምምራጽን ገንዘብ ምውጻእን። እዚ ተክኒካዊ ሕቶ እዩ፣ እቶም ኣብ ላዕሊ ዘለው ክልተ ሕቶታት ብግቡእ እንተተገምጊሞምን አንተተወሃሂዶምን ከኣ ሽማገለ ምቛምን ገንዘብ ምውጻእን ሽግር ዘለዎ ኣይመስለንን፤ ምኽንያቱ ብዙሓት ወለንታን ፍቕሪ ሃገር ዘለዎምን ሰባት ስለዘለዉ።
መደምደምታ፣
ጽሑፈይ ነቲ ንጉዳይ ናይቶም በብዋኑ ኣብ በረኻታት ሲናይን ባሕሪ መዲተራነያንን ዝሃለቁ ዘለዉ ኤርትራውያን ኣመልኪትና ‘ናብ ቤ/ጽ ሕቡራት ሃገራት ጥርዓን ነቕርብ’ ዝብል ሓሳብ ብምድጋፍ ዝቐረበ ኢዩ፣ ካብ ደረጃ ሓሳብ ናብ መደብ ዕዮ (ፕሮጀክት) ንምስግጋሩ ድማ ፈተነ ተገይሩ ኣሎ። እቲ መስርሕ ግን ኣይተፈጸመን፣ ምኽንያቱ፡ እቲ ሓሳብ ገና ዘይተመለሱ ሕቶታት ሓቑፉ ስለዘሎ። ነቶም ሕቶታት/ስክፍታታት ንምምላሽ ሓደ መጽናዕቶ ምክያድ’ውን ይድለ ይኽውን፣ ብዓቢኡ ከኣ ነዚ ሓሳብ’ዚ ካብ’ዚ በጺሕዎ ዘሎ ደረጃ ናብ መደብ ስራሕ ዘሰጋግር ኣሰተዋጽኦ የድሊ። ነዚ ኣብ ላዕሊ ኣቕሪበዮ ዘለኹ ርእይቶ ንምድምዳም ዝኣክል፣ ነዚ ከም ኣርእስቲ ተወሲዱ ዘሎ ብኣዝማሪኖ ዝቐረበ ሓሳብ ናብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ኣብ ግምት ኪኣትዉ ዘለዎም ነገራት ኣስዒበ እንዳዘርዘርኩ፡ ናይ ካልኦት ርእይቶ ንኪውሰኾ ብልቢ አማሕጽን።
- እዚ ሓሳብ’ዚ ብኣዝማሪኖ ዝተበገሰ፡ ዶ/ር የዕብዮ ድማ ዝወሰኸሉ ይኹን’ምበር፣ ብዓቢኡ እተን ኣብ ናይ ዶ/ር የዕብዮ ጽሑፍ ተጠቒሰን ዘለዋ ሃገራውያን ማሕበራት ኪዓያሉ ዝጸንሓን ሕጂ’ዊን ዝዓያሉ ዘለዋን ጉዳይ ኢዩ። ብዘይካ’ዚ፡ ከም ሓሳብ ንዝተፈላለያ ሃገራውያን ውድባት፡ ሲቪካዊ ማሕበራት፡ ናይ ኢንተርነት መርበብ ጋዜጣታት፡ ምሁራን ወዘተ ዝትንክፍ ስለዝኾነ፣ ኩሎም እዞም ዝተጠቕሱን ካልኦትን ከም ዝፈልጥዎን ሓሳብ ከም ዝህብሉን ምግባር።
- እዚ ሓሳብ’ዚ ክሳብ ክንደይ ዝኣክል ተቐባልነት ከም ዘለዎ ንምፍላጥ ሓደ ናይ ኢንተርነት ዳህሳስ (survey) ምክያድ።
- ኣብ መወዳእታ፣ እዚ ሓሳብ’ዚ ቅሂሙ ከይተርፍ ምእንቲ ሓደ ንዕኡ ዝከታተል፡ ዝመርሕ፡ ምስ ግዱሳት ኣካላት ርክብ ዘካይድን፡ እማመታት ዘቕርብን ኣካል ምምዳብ። እዚ ድማ ንኣዝማሪኖ ዝግደፍ ኮይኑ ይስምዓኒ።
ርእይቶ፣
“መርዓዊ ከይሓዛስ፡ ዓርኪ ሓዛ” ከይከውን ምእንቲ፣ እቶም ግዳያት ኮይኖም ዘለዉ ኣሕዋትን ኣሓትን ብቐድመ-ግንባር ተሰሪዖም ሽግሮም ከም ዘቃልሑ ምግባር እቲ ዝበለጸን ዝቐለለን መበገሲ ኢዩ። ስለዚ፡ ብቐዳምነት ንዓታቶም ምውዳብ፡ እንተተኻኢሉ ድማ ኣቤቱታኦም ናብቲ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኪጋባእ ተሓሲቡ ዘሎ ሃገራዊ ዋዕላ ከም ዘቕርቡ ምግባር ብቐሊሉ ኪጒሰ ዘይብሉ ሓሳብ ኢዩ። ወከልቲ ናይቶም ስደተኛታት ኣብቲ ዋዕላ ከም ዝሳተፉ ንምግባር ዝድለ መደብ ስራሕን ወጻኢታቱን ንምውዳብ ድማ ዝቐለለ ይመስለኒ። ነዚ ብዝምልከት ርእይቶታት እንተልዩ ድማ መርሓባ።
በረኽት-ኣብ ሃብተማርያም
Berembie@yahoo.com
16/06/2011


text:
1ዎጎሮ ቡኪንቴ ዓሳ ቢያ ዔቂ ዬሱሴ ጲላፆሴ ቤርቶ ዔኪ ዓኣዼኔ፤ 2ሂዚ ጌዒያ ዒዛ ዔያታ ዎጎና ዓይሢሳኒ ኬኤዚሢ ዓርቄኔ፦ “ሃይ ዓሢ፥ ኑኡኮ ዴሮ ዻቢሻንቴ ኑ ዴንቄኔ፤ ሮሜ ካኣቲም ጊኢራ ጊኢሪንቱዋጉዴያ ላኣጋኔ፤ ሃሣ ‘ታኣኒ ካኣቲ ማዔ፥ ሜሲሔኬ’ ጌዒ ጌዒ ኬኤዛኔ።” 3ጲላፆሴያ፦ “ኔኤኒ ዓይሁዴ ካኣቲዳ?” ጌይ ዬሱሴ ዖኦጫዛ፥ ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ሂዮ፥ ኔ ታና ጌዔሢጉዴያኬ” ዒዛም ጌዔኔ። 4ዬማና ጲላፆሴ ቄኤሶኮ ሱኡጎና ዴሮናም፦ “ሃያ ዓሢ ዑጻ ዓይጎ ዻቢንቲያ ታ ዴንቂባኣሴ!” ጌዔኔ። 5ዓሳ ጋዓንቴ፦ “ሃይ ዓሢ ጌሊላይዳፓ ዓርቃዖ ሃይካ ሄላንዳኣና ዪሁዳ ዓጫ ቢያ ዔርዚ ዔርዚ ዴሮ ፑርቱሞም ዔቂሳኔ” ጌዒ ጌዒ ኮሺ ዶዲሺ ኬኤዜኔ። 6ጲላፆሴ ጌሊላ ጌይንቴ ዑኡዞ ዋይዛዖ፦ “ሃይ ጌሊላ ዓጪ ዓሲዳ?” ጌዒ ዖኦጬኔ። 7ዬሱሴ ሙኬሢ ሄሮዲሴ ዎይሣ ዓጫፓ ማዔሢ ጲላፆሴ ዔሪ ማሂ ጊንሣ ሄሮዲሴ ባንሢ ዳኬኔ፤ ሄሮዲሴ ዬማና ዬሩሳላሜይዳኬ። 8ሄሮዲሴ ዬሱሴ ዛጋዖ ሚርጌ ዎዛዼኔ፤ ዓይጎሮ ጌዔቶ ዬሱሴ ዛሎ ቤርታ ዒ ዋይዜሢሮ ዛጋኒ ሚርጌ ዎዴ ዒዛ ኮዓኔ፤ ዬያጉዲ ሃሣ ዬሱሴ ፆሲ ዎልቄና ዓኪ ባኣዚ ማዼም ዛጋኒ ማሊሢያ ጌሣኔ። 9ዬያሮ ሄሮዲሴ ዬሱሴ ሚርጌ ዖኦጪሢ ዖኦጬኔ፤ ዬሱሴ ጋዓንቴ ዓይጎዋ ዒዛም ማሂባኣሴ። 10ቄኤሶኮ ሱኡጎና ሙሴኮ ዓሶ ዎይሦ ዎጎ ዔርዛ ዓሳ ዒኢካ ዔቂ ሚርጌና ዒ ፑርቲሴያ ማሊሲ ኬኤዛኔ። 11ሄሮዲሴ ፖኦሊሶና ዎላ ማዒ ዒዛ ቦሂ ዓማላዖ፥ ሚዛጲ ዓፒላ ማይሲ ጊንሣ ጲላፆሴ ባንሢ ማሂ ዳኬኔ። 12ዬኖ ኬሎና ሄሮዲሴና ጲላፆሴና ዎላ ዒጊንቴኔ፤ ዬያኮ ቤርታ ጋዓንቴ ዔያታ ዎላ ዱጲሢኬ። 13ዬካፓ ጲላፆሴ ቄኤሶኮ ሱኡጎና ሃሣ ዴሮይዳፓ ዔርቴ ዓሶና ዴሮና ቢያ ዔኤላዖ፦ 14“ ‘ዴሮ ዒ ፑርቱሞም ዔቂሳኔ!’ ጌዒ ዒንሢ ሃያ ዓሢ ታ ኮይላ ዔኪ ሙኬኔ፤ ታኣኒ ጋዓንቴ ዒንሢኮ ቤርታ ዒዛ ዖኦጪ፥ ዒንሢ ጌዒ ኬኤዛ ባኮይዳፓ ቢያ ሃያ ዓሢ ዑጻ ዓይጎዋ ዻቢንቲ ታ ዴንቂባኣሴ። 15ዬያጉዲ ሃሣ ሄሮዲሴያ ዒዛይዳ ዓይጎ ዻቢንቲ ዴንቂባኣሢሮ ሃንጋ ኑ ባንሢ ማሂ ዳኬኔ፤ ዓካሪ ሃይ ዓሢ ዒዛ ሃይቢም ሄሊሳ ባኣዚ ዓይጎዋ ማዺባኣሴ። 16ዬያሮ ታ ጳዺና ኩንሢ ሃሻንዳኔ” ጌዔኔ። [ 17ሌዓ ሌዓ ዑሣ ዓኣዺጾ ቦንቾ ኬሎና ጲላፆሴ ፔቴ ቱሲ ዓሲ ዴሮም ቡላያኬ።] 18ዬያሮ ዴራ ቢያ፦ “ሃያ ዓሢ ባይዜ! ባርባኔ ጋዓንቴ ኑም ቡሌ!” ጌዒ ጌዒ ዒላቴኔ። 19ባርባኔ ጎዖሢ ካታሞይዳ ዑራ ዔቂሲ ዓሲ ዎዼ ዛላና ቱቲ ዓኣ ዓሲኬ። 20ጲላፆሴ ዬሱሴ ቡሊ ሃሻኒ ኮዓዖ ላሚ ዴሮም ኬኤዜኔ። 21ዴራ ጋዓንቴ፦ “ሱፄ፥ ሱሱፄ!” ጌዒ ጌዒ ዒላቴኔ። 22ጲላፆሴ ሃይሣሲ፦ “ሃይ ዓሢ ዻቤ ዻቢንታ ዓይጌንዴዳይ? ታኣኒ ዒዛ ሃይቢም ሄሊሳንዳ ዓይጎ ባኣዚያ ዴንቂባኣሢሮ ጳዺና ታ ኩንሢ ሃሻንዳኔ” ዔያቶም ጌዔኔ። 23ዔያታ ጋዓንቴ ዑኡዞ ፔኤኮ ዼጊዲ፦ “ሱሱፄ!” ጌዒ ጌዒ ዒላቴኔ፤ ዒላታኣ ዔያቶኮ ኮሺ ዺቤኔ። 24ዬያ ዛሎሮ ዔያታ ዖኦጬሢ ዔያቶም ማዺንታንዳጉዲ ጲላፆሴ ዎጌኔ። 25ዑሮ ዔቂሲ፥ ዓሶ ዎዺ ቱቲ ዓኣ ባርባኔ ዔያታ ዖኦጬ ጎይጾና ቡላዖ፥ ዬሱሴ ጋዓንቴ ዔያታ ኮዔሢጉዲ ዓኣሢ ዔያቶም ዒንጌኔ። 26ዬያሮ ዬሱሴ ዔያታ ዔኪ ዴንዲፆይዳ ዓኣዖ፥ ፔቴ ቄሬና ጌይንታ ዓጪ ዓሲ ማዔ ሲሞኔ ጎዖሢ ካታሞኮ ዙላፓ ካታሞ ጌላንቴ ዒዛ ዔኪ ዬሱሴ ሱፆንዶ ፑርቲሴ ዓሶ ሱፆ ሚፆ ኬዲሲ ዬሱሴ ጊንጾ ዓኣዻንዳጉዲ ማሄኔ። 27ሚርጌ ዓሲ ዬሱሴ ጊንጾ ዓኣዻኔ፤ ዔያቶ ባኣኮይዳፓ ሚርጌና ዒዛ ጋይቴ ዖዪ ዬኤካ ላኣሊ ዓኣኔ፤ 28ዬሱሴ ጋዓንቴ ዔያቶ ባንሢ ሺሪጋፓ፦ “ዒንሢ ዬሩሳላሜ ላኣላ! ዒንሢ ቶኦኮና ዒንሢ ናኣቶናም ዬኤኩዋቴ! ታ ጋይቴ ዬኤኪፖቴ! 29ዓይጎሮ ጌዔቶ ‘ዞኦካሢ ማዔ ላኣሎና ሾይባኣ ጎጶና ዻንሥሢባኣ ላኣሎና ዎዚ ባሊቲና ዓኣያዳይ?’ ጌይንታንዳ ኬሊ ሙካንዳኔ። 30ዬኖና ዓሳ ዹኮ ‘ኑ ዑጻ ዶዔ!’ ሃሣ ጌሜሮ ‘ኑና ዓኣቹዋቴ!’ ጌይሢ ዓርቃንዳኔ። 31ዓካሪ ዬይ ቢያ ባካ ዓኣዔ ሚሢዳ ሃኣዺ ማዓያ ማዔቶ ሜሎ ሚፆይዳ ዎይታንዳያ ናንዳይ?” ጌዔኔ። 32ዬያጉዲ ሃሣ ዬሱሴና ዎላ ዎዻኒ ላምዖ ፑርታ ማዼ ዓሲስኬንሢያ ዔኪ ዔያታ ዴንዴኔ። 33ዬካፓ ዔያታ ቶኦኪ ሜጌሢ ጌይንታ ቤዞ ሄላዖ ዒኢካ ዬሱሴ ሱፄኔ፤ ሃሣ ላምዖ ፑርቶ ማዼዞንሢያ ዬሱሴኮ ሻውሎና ሚዛቆ ዛሎናይዳ ሱፄኔ። 34ዬካፓ ዬሱሴ፦ “ዓዳሢዮ! ዔያታ ማዻ ባኮ ዔሩዋኣሢሮ ዓቶንጎ ዔያቶም ጌዔ!” ጌዔኔ። ፖኦሊሳ ዱማሲ ዔራኒ ዓጎ ባኣዚ ዓጊ ዬሱሴኮ ዓፒሎ ጊሽቴኔ። 35ዴራ ዔቂ ዛጋንቴ ዓይሁዶኮ ሱኡጋ፦ “ሜሌ ዓሶ ዒ ዻቂሼኔ፤ ዓካሪ ዒዛ ፆሲ ዶኦሬያ፥ ሜሲሔ ማዔቶ ሂንዳ ፔና ዻቂሾንጎ!” ጌዒ ጌዒ ዒዛ ቦሄኔ። 36ፖኦሊሳ ሃሣ ዬያጉዲ ዒዛ ቦሄኔ፤ ፑርቲ ሶልኬ ዑሺያ ዒዛም ዒንጋዖ፥ 37“ኔኤኒ ዓይሁዴ ካኣቲታቶ ሂንዳ ኔና ዻቂሼ” ጌዔኔ። 38“ሃይ ዓይሁዴ ካኣቲኬ!” ጌዒ ፃኣፖናያ ዬሱሴኮ ቶኦኮ ኬዴ ሚፆ ዑጻ ጌሤኔ። 39ዬሱሴና ዎላ ሱፆና ፑርቶ ማዼዞንሢዳፓ ፔቴሢ ዬሱሴ ኮራ፦ “ኔኤኒ ሜሲሔ ቱዋዓዳ? ሂንዳ ኔና ዻቂሺ ኑናኣ ዻቂሼ!” ጌዒ ጌዒ ጫሽኬኔ። 40ባጋሢ ጋዓንቴ፦ “ኔኤኒ ሃሢ ሃይቢም ዎጊንቲ ዓኣዖ ፆሲ ዒጊጩዋዓዳ? 41ኑኡኒ ኑ ማዼ ዻቢንቶ ዛሎና ኑም ዒንጎና ዎጋ ኮይሳያኬ፤ ሃይ ዓሢ ጋዓንቴ ፔቴታዖ ፑርታ ባኣዚ ማዺባኣሴ” ጌዒ ዒዛ ጎሬኔ። 42ዬካፓ ዬሱሴ ኮራ፦ “ጎዳሢዮ! ኔ ካኣቱሞይዳ ኔ ጌላ ዎዶና ታና ጶቂሳዎ!” ጌዔኔ። 43ዬሱሴ ማሃዖ፦ “ጎኔ ታ ኔም ጋዓኔ፤ ሃኖ ኔ ታኣና ዎላ ጌኔቴይዳ ማዓንዳኔ!” ዒዛም ጌዔኔ። 44ዓካሪ ዬይ ያዺ ማዔሢ ዓባ ሳዛ ማዓኣናኬ፤ ዬካፓ ዓርቃዖ ዴንዲ ማሢ ዶምቦልሳ ዎዴ ሄላንዳኣና ዓቦኮ ፖዓ ዓርቂንቲ ሳዓ ጉቤ ዹሜኔ። 45ዬማና ጌኤዦ ማኣሮይዳ ዱማሲጾሮ ጎኦቦና ዓፒላ ሳዛፓ ሄኮ ዳርዒ ላምዖ ፓቂንቴኔ። 46ዬሱሴ ዑኡዞ ዼጊዲ፦ “ዓዳሢዮ! ሃይሾ ታኣኮ ሼምፓሢ ኔም ታ ዒንጋኔ!” ጌዔኔ። ዬያ ጌዔስካፓ ሼምፓሢ ዒዛኮ ዱጴኔ። 47ዒኢካ ዓኣ፥ ፄኤቶ ፖኦሊሶኮ ሱኡጋሢ ዬያ ማዔ ባኮ ዛጋዖ፦ “ጎኔና ሃይ ዓሢ ፂሎታዖኬ!” ጌዒ ፆሲ ቦንቼኔ። 48ዬያ ባኮ ዛጋኒ ዒኢካ ቡኪንቲ ዓኣ ዓሳ ቢያ ማዔ ባኮ ዛጊ ዖዪሢና ዳዶ ፔኤኮ ኩቻ ባዒ ባዒ ፔ ማኣሪ ማዒ ዴንዴኔ። 49ዬሱሴ ኮሺ ዔራ ዓሶ ቢያሢና ጌሊላይዳፓ ዓርቃዖ ዒዛኮ ጊንፆ ሃንታ ላኣሎና ሃኬ ዔቂ ዬያ ባኮ ዛጋኔ። 50ዓይሁዴ ዓጪ ካታማ ማዔ፥ ዓርማቲያሴ ጌይንታዞይዳ ናንጋ ዮሴፔ ጌይንታ ፔቴ ዓሲ ዓኣኔ፤ ዒዚ ፂሎ ሃሣ ኮሺ ዓሲኬ፤ ሃሣ ጊንሣ ዒ ዓይሁዶ ዓሶኮ ዎጎሮ ቡካ ዓሶይዳፓ ፔቴሢኬ። 51ማዔቶዋ ዓይሁዶ ዓሳ ዬሱሴ ባይዛኒ ዞርታ ዞርቲጾና ጌኤዞናይዳ ዒ ጌሊባኣያኬ፤ ፆሲ ካኣቱሞዋ ሓጊ ማዓንዳ ዎዛ ጌሢ ካፓ ዓሲኬ። 52ዬይ ዓሢ ጲላፆሴ ኮይላ ዴንዲ ዬሱሴኮ ሌዞ ዒዛም ዒንጋንዳጉዲ ዖኦጬኔ። 53ሌዞዋ ዒዛኮ ሚፃፓ ኬይሲ ሻኣዣ፥ ቦኦሬ ሚዛጲ ዓፒላና ሱኡዲ ዖኦኒያ ዱኡቲባኣ ላሌ ዓርሲ ኮሾና ዱኡፒ ዔቴይዳ ዱኡኬኔ። 54ዬያ ዒ ማዼሢ ሳዓ ዹሜም ዓይሁዶኮ ሃውሾ ኬሎ ቦንቻ ዓርቃኒ ዑካንቴኬ፤ ዬና ኬሌላ ሓውሾ ኬሎም ጊኢጊንቲ ጊኢጊንቶ ኬሊኬ። 55ጌሊላ ዓጮይዳፓ ዬሱሴ ጊንጾ ሙኬ ላኣላ ዮሴፔና ዎላ ዓኣዺ ዬሱሴኮ ዱኡፖ ዛጌኔ፤ ሃሣ ዎዲ ዒዛ ዱኡኮናቴያ ዛጌኔ። 56ዬካፓ ዔያታ ፔኤኮ ማኣሪ ማዒ ዴንዳዖ ሌዞም ማዓ ዼኤሻና ሳውቃ ቲሺና ጊኢጊሼስካፓ ሙሴ ዎጎ ጎይጾና ሃውሾ ኬሎ ዔያታ ሃውሺ ፔኤቄኔ።
Copyright
Learn More


text:
ግምቢ ዘብዐኛ (ሕታም መጽናዕቲ) ታሕሳስ 2014
እዛ ሕታም እዚኣ፡ ካብ 2 ለካቲት ክሳዕ 1 መጋቢት 2015 ዚጽናዕ ዓንቀጻት መጽናዕቲ ዝሓዘት እያ።
‘ነቲ መገዲ ፈሊጥዎ’
እቲ ኣባል ኣመሓዳሪ ኣካል ናይ የሆዋ መሰኻኽር ዝነበረ ጋይ ሆሊስ ፒርስ፡ ብሰሉስ 18 መጋቢት 2014 ዓሪፉ።
የሆዋ ነቶም ብፍታው ዚህቡ ይባርኾም
ካብቲ ኣምላኽ ንእስራኤላውያን ዝሃቦም ንወፈያ ዚምልከት ትእዛዝ፡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ትምህርቲ ኽንመሃር ንኽእል ኢና።
‘ስማዕን ኣስተውዕልን’
የሱስ ብዛዕባ ምሳሌ ፍረ ኣድርን ማይ ብሑቝን ነጋዳይን መዝገብን ገለጸ። ትርጕሙ እንታይ እዩ፧
‘ተስተውዕሎዶ’ ኣለኻ፧
እቲ የሱስ ዝገለጾ ምሳሌ እቲ ዚድቅስ ዘራእን ምሳሌ እታ መርበብን ምሳሌ እቲ ዘራዊ ወድን፡ ትርጕሙ እንታይ እዩ፧
ትዝክሮዶ፧
እዘን 12 ሕቶታት፡ ነቲ ኻብ ሰነ ኽሳዕ ታሕሳስ 2014 ዝወጸ ሕታማት ግምቢ ዘብዐኛ ትዝክሮ እንተ ዄንካ ንገዛእ ርእስኻ ንኽትፍትን ኪሕግዛኻ እየን።
ሓሳብካ ኽትቅይር ግቡእ ድዩ፧
ንገሊኡ ውሳነታትካ ኽትቅይሮ የብልካን፡ ንገሊኡ ግና ክትቅይሮ ኼድልየካ እዩ። ነቲ ኽትቅይሮ ዘሎካን ክትቅይሮ ዘይብልካን ውሳነታት ብኸመይ ክትፈልጦ ትኽእል፧
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
ኤርምያስ፡ ራሄል ንደቃ ኸም ዝበኸየት ኪገልጽ ከሎ እንታይ ማለቱ እዩ ነይሩ፧
ንመወዳእታ እዛ ኣረጊት ዓለም እዚኣ ብሓባር ንጋጠሞ!
ሓድነት ብዛዕባ ዘለዎ ጥቕሚ ዜርኢ ኣርባዕተ ኣብነት መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሱ ኣሎ፣ ኣብ መጻኢ ንሓድነትና ኽንዕቅብ ኣገዳሲ ዚኸውን ስለምንታይ ምዃኑ እውን ተገሊጹ ኣሎ።
ነቲ እተቐበልካዮ ተማስወሉ ዲኻ፧
ንመንፈሳዊ ርስትና ኣኽቢርና ኸም እንርእዮ ብኸመይ ከነርኢ ንኽእል፧
መሐበሪ ርእሰ ነገር ግምቢ ዘብዐኛ 2014
ዝርዝር እቲ ኣብ 2014 ኣብ ሕታማት ህዝብን መጽናዕትን ዝወጸ ዓንቀጻት።