text:
Radio Erena: 09 February 2020
ዋዕላ ሕብረት ኣፍሪቃ በብመድረኹ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን፣ ንጉዳይ ኤርትራዊ ሽወደናዊ ዳዊት ይስሃቕን ኣብ ቀይዲ ዝርከቡ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታትን ዝምልከት ቀሪቡ።
ኣብ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ዝቐረበ ጉዳይ’ዞም ብዘይ መስርሕ ፍርዲ ኣብ ቀይዲ ዝርከቡ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት፣ መንግስቲ ኤርትራ ደሃዮም ከፍልጥ ንምጽዋዕ ከምዝኾነ ተሓቢሩ።
በበይኑ ሞያ ካብ ዘለዎም ውልቀሰባት ዝተመስረተ ጉጅለ ንጉዳይ ክሲ ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ 428/12 ብወግዒ ኣብቲ ኮሚሽን ከምዘቕረበ ድሕሪ ምዝኽኻር፣ ናብ ፕረዚደንት ኢሰያስ፣ ዝለኣኾ ጥርዓን፣ ምላሽ ከምዘይረኸበሉ ገሊጹ።
ኣባል ቦርድ እቲ ጉጅለ ብዮርን ቱንባክ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ እቲ ጥርዓን፣ ንኣማኻሪ ፕረዚደንት፣ ገለ ሚኒስተራትን ኤምባሲ ኤርትራ ኣብ ሽወደንን እውን ኣቕሪቡዎ እኳ እንተኾነ፣ ዛጊት ኾነ ምላሽ ከምዘይረኸበሉ ኣፍሊጡ።
እቲ ኣንጻር መንግስቲ ኤርትራ ዝቐረበ ክሲ ኣብ 2017 እዩ ንህዝቢ ክፉት ኮይኑ። ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ጸብጻቡ፣ መንግስቲ ኤርትራ ሽዱሽተ ዓንቀጻት’ቲ ኮሚሽን ጥሒሱ ከምዘሎ ይገልጽ።
መንግስቲ ኤርትራ ንሓያሎ ዓመታት፣ ዜጋታቱ ብዘይ ሕጋዊ መስርሕ ፍርዲ ክቕይድን ክስውርን ምጽንሑ ዝፍለጥ እኳ እንተኾነ፣ ካብ ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ ዓለም ዝግባእ ጸቕጢ ኣይተገብረሉን ክብል’ዮም ኤርትራውያን ተጣበቕቲ መሰላት ዝኸሱ።
==================


c: text/html

text:
Radio Erena: 29 June 2017
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ዶክተር ወርቅነህ ገበየሁ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ሩስያ ወግዓዊ ናይ ስራሕ ምብጻሕ ፈጺሙ።
እቲ ሚኒስተር ብ26 ሰነ ናብ ሞስኮ ድሕሪ ምእታዉ፣ ምስ ሩስያዊ መዘንኡ ሰርጌ ላቭሮቭ ብምርኻብ፣ ብዛዕባ ህልዉ ኩነታት ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ኣበርክቶ ኢትዮጵያ ኣብቲ ዞባን ተመያይጦም።
ኣብ መንጎ ኢትዮጵያን ሩስያን ዝጸንሐ ዝምድና ንምድልዳሉ ብዝልዓለ ክሰርሑ ከምዝተሰማምዑ ከኣ ካብ ሞስኮ ዝተፈነወ ሓበሬታ የመልክት።
ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌ ላቭሮቭ ኣብቲ ኣጋጣሚ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፣ ኢትዮጵያ ብዘለዋ ሚዛናውን ሓላፍነታውን ፖሊሲ፣ ኣብ ሕብረት ኣፍሪቃን ዞባዊ ጉዳያትን ንዘለዋ ኣበርክቶ ንኢዱ።
ናይ 2017/18 ተለዋጢት ኣባል ባይቶ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራት ክትከውን ዝኸኣለት ከኣ ብዘለዋ ናጻ ፖሊሲ ምዃኑ እቲ ሩስያዊ ሚኒስተር ገሊጹ።
ኣብ ወርሒ ጥሪ ናይዚ ዓመት’ዚ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ኣብ ሩስያ ኣብ ዝበጽሓሉ እዋን፣ ሩስያ ነቲ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዘሎ ግርጭታት ንምፍታሕ ክትዋሳእ ቅርብቲ ከምዘላ ሚኒስተር ላቭሮቭ ምግላጹ ኣይርሳዕን።
========================

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ንባባት፡ ኤፈ 1፡17-23፥ (ዕብ 9፡ 2428) 1ጴ 3፡15-ፍ፥ ግ.ሓ. 1፡1-11፥ሉቃስ 24፡46-53። ስብከት፡ ዓርገ እግዚአብሔር በይባቤ፥ ወእግዚእነ በቃለ ቀርን፥ ዘምሩ ለአምላክነ ዘምሩ። እግዚአብሔር ብዕልልታ ዓረገ፥ ጎይታና እውን ብመለኸት ዓረገ፥ ዘምሩ ንኣምላኽና ዘምሩ” መዝ. 47፡5~6።
ብዛዕባ ዕርገት ኢየሱስ ንሰማይ ዝንገር ሓደ ጽውጽዋይ አሎ። ኢየሱስ ንሰማይ ምስ ዓረገ ገብርኤል መልአኽ ረኺብዎ ይብሃል ከምዚ እናበለ ኸአ ሓቲትዎ። ሕጂ ተልእኮኻ/ሥራሕካ ፈጺምካ መጺእካ አሎኻ ግን እንታይ መደባት ገርካ መጺእካ ነቲ አብ ዓለም ዘምጻእካዮ ሓቂ አብ ኩሉ ከም ዝበጽሕ ክትገብር? ኢየሱስ ከምዚ እናበለ መሊሱ፥ ከምቲ አነ ንድላይ አቦይ ዝገበርኩ ነቲ አነ ዝበልክዎ ዝቕጽሉ ካብቶም ብዙሓት ዝስዕቡኒ ዝነበሩ ገፈፍቲ ዓሣን መኽፈልቲ ቀረጽን ሓርየ ጸዊዐ ኢልዎ። ገብርአል ቅጽል አቢሉ ብዛዕብኦም እፈልጥ እየ፥ ግን እንታይ ካልእ መደብ ገርካ? ኢየሱስ ክምልስ እንከሎ፥ ንጴጥሮስ፥ ያዕቆብን ዮሓንስን ብዛዕባ መንግስቲ አምላኽ ምሂረዮም፥ ንቶማስ ብዛዕባ እምነት፥ ኩሎም ንህዝቢ ክምህርን ከሕውን ከሎኹ ምሳይ ነሮም ኢልዎ። ገብርአል ትቕብል አቢሉ፥ እዚ ዘየተአማምን ዕድል/ዕጫ ከምዝኾነ ትፈልጥ ኢኻ ብርግጽ ካልእ መደባት ክህልወካ አለዎ ስራሕካ ብላሽ ኮይኑ ከይተርፍ። ኢየሱስ ትሕት ብዝበል ድምጺ ክምልስ እንከሎ “ካልእ መደብ የብለየን፥ መደበይ አብኦም ሓዲገዮ አሎኹ ኢልዎ ይብሃል።
ቀጸልቲ መደብ ኢየሱስ ኩልና ብጥምቀት ዝአመናን አብኡ እምነት ገርና ምስ ቤተ ክርስትያኑ እንጉዓዝ ዘሎና ኢና። ነፍስወከፍና አብ ግራት አምላኽ እጃምና ክነበርክት ትሑዛት ኢና። ብማዕዶ ካልኦት ክገብሩ ጥራሕ ምድላይ ናይ ሓደ ተልእኮ ክርስትያን ዘይተሰቝሮ ጥራሕ እዩ።
ናይ ሎሚ ሰንበት ፯ይ ሰንበት ዘትንሣኤ ኮይኑ ዘዕረገት ኢልና ንሰምዮ ። ብዓለ ትንሣኤ ካብ እነብዕል 40 መዓልቲ ሓሊፉ ዝሓለፈ ኃሙስ ዕርገት ተባዒሉ፥ አብ ገለ ሰበኻታት ንሓዋርያዊ ጥቕምን ተሳትፎን ክጥዕም አብ ሰንበት የብዕልዎ አብ ስርዓት ሃገርና ድሕሪ ዕርገት ዘላ ሰንበት ዘዕርገት ኢልና ንዝክራ።
አብ ኩሎም ወንጌላውያን ኢየሱስ ከመይ ኢሉ ምድራዊ ሕይወቱ አብ መጨረሻ ከም ዝሓለፈ ዝገልጽን ከመይ ኢሉ ከም ዝተፈልዮም ዝገልጽ ንረክብ። እንተ ኾነ አብ ሉቃስን ግብሪ ሓዋርያትን ብሓደ ወገን ማቴዎስን ማርቆስን በቲ ካልእ ወገን ዝመሳሰልን ዝፈላለይን ነገራት ንረክብ።
አብ ሉቃስን ግ.ሓ.ን ዕርገት አብ ቢታንያ ጥቓ ኢየሩሳሌም ከም ዝኾነ ይነግሩና። ማቴዎስን ማርቆስን ግና አብ ገሊላ ኸም ዝተፈልዮም ይነግሩ። ክልቲኦም ወገን ግን አብ እሞባ ከም ዝተፈጸመ እዮም ዝነግሩ።
አብ ሉቃስን ግ.ሓ.ን ዕርገት ድሕሪ ትንሣኤ ድሕሪ 40 መዓልቲ ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ደጋጊሙ ምስ ተራእዮም ከም ዝኾነ ይነግሩና። አብ ማቴዎስን ማርቆስን ግን አብ መንጎ ትንሣኤን ዕርገትን ዝኾነ ጊዜ ምአስ ከም ዝኾነ ዝሕብር አይንረክብን። ዳርጋ እቲ ፩ያ ዝተራእዮ መጀመርያን መጨረሽታን እዩ።
አብዚ ተመስሪትና ሓደ ንጹር ነግር እንርእዮ ወንጌላውያን አብ ታሪኻዊ ሓቅታት ዕርገት ክነግሩ ዝዓለሙ አይኮኑን፥ ንሳቶም ብዝያዳ ዘተኩሩሉ መልእኽቲ ተስፋ ግርማ ሞገስና ምምሕልላፍን ንተልእኮ ኢየሱስ ብሓላፍነት ለቢሳካ ምቕጻልን እዩ።
አብ ግ.ሓ. 1፡1-11 ዝተነበ ሉቃስ ብዛዕባ ዕርገት ዝሃቦ ኢና ሰሚዕና። ኢየሱስ ነርድእቱ ክሳብ ቢታንያ ወሲድዎም አብ እምባ ምስ በጽሐ ከአ እናረአይዎ ንሰማይ ዓረገ ካብ አዒንቶም ከአ ደመና ሰወረቶ። ሽዑ እናተሓጎሱን ንአምላኽ እናአመስገኑን ንኢየሩሳሌም ተመሊሶም። አብዚ ክልተ ክነስተውዕለሉ ዝግብአና ነገራት አሎ።
፩ያ ንቢታንያ ወሲድዎም ይብል፥ ቢታንያ እታ ኢየሱስ ንኢየሩሳሌም ብሰንበት ሆሣዕና ዝአተዋ እያ። ሕጂ እውን ካብ ቢታንያ እዩ ኢየሱስ ናብ ሰማያዊት ኢየሩሳሌም ማኅደር ሰማያዊ አብኡ ዝአቱ ዘሎ።
፪ይ እቲ ዝጥቀስ ደመና ከም እንርእዮ ደመና አይ ኮነን። አብ ብሉይ ኪዳን ምልክት አምላኽ ምስ ህዝቡ ከምዘሎ ዝገልጽ እዩ አብዚ እንርድኦ ከአ ሕጂ እውን አብ ማእከሎም ከምዘሎ ዝገልጽ እዩ፥ ስለዚ እግዚአብሔር አቦ እዩ አብ ዕርገት ኢየሱስ ዝዋሳእ ዘሎ።
ዕርገት ጎይታ፥ ፍሉይ ፍጻሜ አብ ሕይወት ኢየሱስ ከምኡ ጠቓሚ ብዓል አብ ቤተ ክርስትያን እዩ። እሞ ንሕና ከመይ ንርእዮን ነብዕሎን አሎና? ብሓቂ ክንርእዮ እንተ ኾና እንታ እዩ ትርጉም ዕርገት፥ እንታይ እዩ ሎሚ ብፍላይ አብ ሕይወት ንነፍሰወከፍና ዘልኦ ፍሉይነት?
፩ያ ዕርገት ናይ ኢየሱስ ክርስቶስ ግርማ ሞጎስ ድሕሪ ትንሣኤ ዝተፈጸመ ፍጻሜ እዩ። ብሓቂ ክንርእዮ ከሎና ሕማማት ሞት ኢየሱስ ትንሣኤኡ፥ ዕርገቱን ጵብራቅጦስን ኩሎም ሓደ ነገር የቝሙ፥ ካብ ነነድሕዶም ዘየፈላሊ ዘተአሳስር ሓደ ናብቲ ሓደ ዘመልክት አልኦም።
አብዚ ዘሎናዮ ዘመን ጸወታ ኩዕሶ እግሪ ውሩይ እዩ ሓንቲ ጋንታ ወይ ሓደ ፍሉይ ተጻዋታይ ካብታ ጋንታ ብጽቡቕ ተጻዊቶም እንተ ሰዓሩ ድሕሪ ጸወታ ነቲ ቀንዲ ተጻዋታይ/ወቲ ናይ እታ ዝሰዓረት ጋንታ ደገፍቲ ጸሮም ሓፍ የብልዎ። አብዚ እዋና ንመርዓትን መርዓውን አብ ገለ ጓይላ ዕሰልየ ክብሉ ከለዉ አዕሩኽ ሓፍ የብልዎም እዚ ኸአ ፍልይቲ መዓልቶም ከምዝኾነት ልዕሊ ኹሉ ሓፍ ክብሉ ክሕጎሱ ንማለት እዩ። ንሰብ ወይ ንሓደ ሓፍ ክተብሎ ከሎኻ ናይ ክብሪ፥ ብኹሉ ክርአ ከምኡ ካብቶም ዝርእይዎ ዘለዉ መን ምዃኑን እንታይ ከምዝገበረን ንኽርእዩ እዩ። እዚ ምስ ዕርገት ኢየሱስ ክንርእዮ ከሎና ተመሳሳላይ እዩ። ትንሣኤኡ ዓወት አብ ልዕሊ ኃጢአትን ሞትን፥ እግዚአብሔር ብምሉእ ስለ ዝተሓጎሰሉ ንመንግስተ ሰማይ አብ ሕቍፉ ሓፍ አቢልዎ እዚ ዕርገት ንብሎ። ሕጂ ኢየሱስ ንነፍሲ ወከፍና አብ ሰማይ ይጽበየና አሎ፥ ዕርገቱ ተስፋ መጻኢ ክብርናን ዋሕስ አብ ሰማይ ከም እንረኽቦን እዩ።
ዕርገት ንጰራቅሊጦስ መቀራረቢ ሓደ ደረጃ እዩ። ንሓዲስ ልቢ፥ ንሓዲስ መንፈስን ሓዲስ ኃይሊ እምነትን ዝመጽእ ሰንበት እነብዕሎ ብዓል። ሰማያዊ አቦ ንኢየሱስ ንሰማይ ክወሰዶ እንከሎ ፍሉይ ምቅርራብ ቅድሚ ምኻዱ/ምፍልዩ እዩ ገርሉ፥ መንፈስ ቅዱስ ክልእኽ እዩ። ከምቲ ወንጌል ሉቃስ ዝብሎ ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ዘተስፈዎም ካብ ላዕሊ ኃይሊ ከም ዝለብሱ እዩ።
፪ይ ዕርገት መጨረሽታ ምልክት ድሕነት አብ ምድራዊ ሕይወት ኢየሱስ እዩ። እዚ ማለት ከአ ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ድሕሪ ዕርገቱ ብግዙፍ አካል ዝርአዮም አቋሪጹ። እዚ ግን ተልእኮ ኢየሱስ አብ መጨረሻ በጺሑ ማለት አይኮነን። አብ ግ.ሓ. 1፡8 ተልእክኡ ንሓዋርያቱ ክቕጽልዎ አብኦም ከምዝሓደጎ ክነግር እንከሎ “አብ ኢየሩሳሌምን አብ ኵላ ይሁዳን አብ ሰማርያን ክሳብ ወሰን ምድሪ ኸአ መሰኻኽረይ ክትኮኑ ኢኹም” ኢልዎም። ሓደ ዓይነት ተልእኮ ሕጂ እውን ብግልናን ከም ማሕበር አመንትን ቤተክርስትያን ተዋህቡና አሎ። እቲ ብኢየሱስ ክርስቶስ ዝተጀመረ ናይ ድሕነት ስራሕ ሕጂ እውን ብቤተ ክርስትያን ብአና አባላታ ዝኾና ክቕጽል አለዎ። ኢየሱስ አብ ቤተ ክርስትያኑ ብዝተፈላለየ መገዲ አሎ ማለት ንሱ ዘይርአ መራሕ አብታ እትርአ ቤተ ክርስትያን እዩ። ካብዛ መዓልቲ ዕርገት ቀጺሉ አካላዊ ህላዌ ክርስቶስ ምስጢራዊ እዩ፥ እዚ ኸአ ክርስቶስ ኩሉ ጊዜ ምሳና ህልው ዝኸውን አብቶም እንጥቀመሎም ምልክታት ምስጢራት ኢልና እንጽውዖም ጥምቀት ሜሮን ቅ. ቍርባን፥ ንስሓ፥ ቃል ኪዳን ክህነትን ቅብአተ ሕሙማንን እዩ። አብዞም ምስጢራት ህላዌ ክርስቶስ አብዚ ዓለም እንከሎና ንምከረሉ።
፫ይ ዕርገት ኢየሱስ ካብ ሓዋርያቱ ከም ዝተፈልየሉ ክርአ ይክአል። አብ ግ.ሓ. 1፡1-11 ኢየሱስ ንሓዋርያት ከመኢሉ ከም ዝተሰናበቶም ንርኢ፥ እዚ ኸአ ኩሎም ምስኡ ከለዉን ንኹሉ ኩነታት ከም ስእሊ ገሩ እናአቕረበ ይነግረና። ኢየሱስ ከም ሓደ ፍሕኛ/ባላንቺና ንላዕሊ ገጹ እናደየበ ክሳብ ምርአይ ዝስእንዎ ቀስ ብቕስ ከም ዝተሰወረ ገሩ ይነግረና። እዚ ምናልባት ንሓዋርያት ከቢድ ነገር ነሩ ክኸውን ይኽእል እዩ፥ እንተ ኾነ ቅድሚ ምኻዱ ብዝሃቦም ዘሓጉስ ህያባቱ መሊእዎም እዩ። ህያብ ምርዳእ በዚ ኸአ ንቅዱስ መጽሓፍ ብምሉእ ክርድእዎ፥ ተስፋ ኃይሊ መንፈስ ቅዱስን መጨረሻ ናይ ፍቕሪ ቡራኬ ምስ ተስፋ ከምዘይሓድጎም ክሳብ መወዳእታ ዓለም ምስኦም ከምዝኸውን ገሊጽሎም።
አብ ጊዜ ስንበት ዝተገብረ ፍጻሜ ናይ ክርስቶስ ዳግማይ ምጽአቱ ጫፍ ተርእዮን ርግጽነቱን ሂብዎም። አቱም ሰብ ገሊላ ስለምንታይ ኢኹም አብ ሰማይ አማዕዲኹም እናጠመትኩም ደው ኢልኩም ዘሎኹም እዚ ኻባኻትኩም ናብ ሰማይ ዝዓረገ ኢየሱስ ከምቲ ናብ ሰማይ ኪዓርግ ከሎ ዝረአኽምዎ ከምኡ ገሩ ኸአ ኺመጽእ እዩ” (ግ.ሓ. 1፡11)።
እዚ እምነት ሕይወት ድሕሪ ሞት ከም ዘሎ ዝገልጽ አብ ፩ይቲ ንባብና ኤፈ 1፡17-23 ንርእዮ። አዒንቲ ልብኹም በሪሁ ናይ እቲ ዝጸውዓኩም ተስፋ እንታይ ከም ዝኾነ ምእንቲ ኽትፈልጡ፥ እቲ ንአመንቲ ዘተስፈዎም ናይ እቲ ኽቡር ርስቲ ሃብቲ እንታይ ከምዝኾነ ምእንቲ ክትግንዘቡ፥ አባና አብቶም እንአምን ከአ እቲ ኺግመት ዘይክአል ዕቤት ኃይሉ እንታይ ከምዝኾነ ምእንቲ ክትፈልጡ እጽሊ አሎኹ ይብል። አብዚ እንርእዮ ጽቡቕ ጸሎትን ዘደንቕ አተሓሳስባን እዩ።
ቅ. ጳውሎስ ነዚ ብዝያዳ ክገልጾ እንከሎ እግዚአብሔር አብ ንክርስቶስ ካብ ሙታት ዘተንሥአሉን አብ ሰማያት አብ የማኑ ዘቐመጠሉን ኃይሉ እዩ ይብል (ኤፈ 1፡20)። አብ የማን አምላኽ ተቐመጠ ዝብል ናይ አይሁዳውያን ውስጠዘ እዩ፥ ምስ አምላኽ ስልጣን ምክፋል ማለት እዩ። ብኻልእ አዘራርባ እግዚአብሔር አብ ንወዱ ኢየሱስ ክርስቶስ ጎይታ ሰማይን ምድርን ገርዎ ማለት እዩ። በዚ ምኽንያት ኢና እምብአር ብዓል ዕርገት እነብዕል ዘሎና።
ቅ. ጳውሎስ መግለጺኡ ብዝያዳ ይቕጽል እሞ ክርስቶስ ሕያው አሎ፥ ንሕና ምድራውያን ሰውነቱ ኮና። ሰውነቱ ስለ ዝኾና ንኻልኦት ክርስቶስ ክንኮነሎም አሎና። ንሱ ሓንሳብ ንምድሪ ምስ ሓደጋ ንስርሑ ክንቅጽል ምእንቲ መንፈሱ ሂቡና።
ዘንበብናዮ ወንጌል ካብ ሉቃ 24፡ 4653 እዩ። ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ዝዓበየ ተልእኮ ንሰማይ ቅድሚ ምዕራጉ እዩ ሂብዎም። “ብስሙ ኸአ ንስሓን ኅድገት ኃጢአትን ካብ ኢየሩሳሌም ጀሚሩ አብ ኵሎም አሕዛብ ኪሰብኩ ልኢኽዎም። ናይ እቲ ኩሉ ዝረአይዎም ዝበሎምን መሰኻኽር ንሶም እዮም። ስለዚ ዓላማ ተልእክኦም ንኹሉ ዘጠቓለለ ሓፈሻዊ እዩ። ተልእክኦም አብ ኩሎም አሕዛብ እምበር አብ እስራኤል ጥራሕ አይኮነን። አብ ምእተዊ ኢየሱስ ንሓዋርያቱ ክርአዮም እንከሎ ከም ጎይታ ኩሉ ዓለም እዩ ተራእይዎም። ርእይ ምስ አበልዎ ኩሉ ዘጠራጥር ነገራት ካብኦም ተቐንጢቱ፥ ክዛረቦም እንከሎ ብቃላት ትእዛዝ እዩ ዝነገሮም። ግን እቲ ዝሃቦም ምስኦም ኩሉ ጊዜ ከምዝህሉ ዝገልጽ ክሳብ ክንደይ ምስኦም ጥቡቕ ርክብ ከም ዝህልዎ ይገልጽ። ክሳብ መወዳእታ ዓለም ምሳኹም ክህሉ እየ።
ብዓለ ዕርገት እምብአር እንጎናጸፎ ክብረ ግርማ መጻኢ ተስፋናን ዋሕስና ንጎይታ አብ መንግስተ ሰማይ ከም እንረኽቦ ዘረጋግጽ እዩ። ዕርገት መዘኻከሪ ድሕነትናን እቲ ሓቀኛ ቤትና መንግስተ ሰማይ ከምዝኾነ ዝገልጽ እዩ። ሎሚ እምብአር ኲኖ እዚ እንነብሮ ዓለም ርኢና ክንክእል መወዳእታና አብቲ ምስ ኢየሱስ ክርስቶስ እንሳቶፎ አብ መንግስተ ሰማይ ከምዝኾነ አለሊና ጉዕዞና ክነቕንዒ ይግባእ። እዚ እንነብሮ ዓለም ግዝያውን ሓላፊ ምዃኑ እምበር ዘለዓለማዊ ከምዘይኮነ ክንፈልጥ አሎና። አብ ገለ እዋን እዚ እንነብሮ ዓለም ጥራሕ ቀዳምነት ሂብና ስለ እንነብር ሎሚ ክንበራበር ንሕተት አሎና። ሕይወተይ ከመሎ ንሰማይ ዝኸውን ስንቂ ሒዘዶ እጉዓዝ አሎኹ ክንብል ይግብአና።
ብተወሳኺ ብዓለ ዕርገት ንመጻኢ ዝጽበየና ዘሎ ድሕሪ ሞት ንዘሎ ነገራት ክንሓስብ ጥራሕ አይኮነን ዘዘኻኽረና አብዚ ሕይወት ከሎና ክንከዶ ዘሎና መገዲ እውን የዘኻክረና እዩ። ኢየሱስ ቅድሚ ዕርገቱ ንሓዋርያቱ ልኢኽዎም ንአና እውን ሎሚ ይልእኸና አሎ። መሰኻክሩ ክንከውን ንተልእኮኡ ክሳብ መወዳእታ ዓለም ክሳብ ብዳግም ዝመጽእ ክነብጽሖ ንልአኽ አሎና። ብሓቂ ዓቢ ሓላፍነት/ተልእኮ እዩ። ግን ቅድሚ ንኢየሱስ ንኻልኦት ምስባኽና መጀመርያ ኢየሱስ ጎይታ ልብና ምዃኑ ክነረጋግጽ አሎና። እዚ እንገብሮ ኸአ እናጸለና አብ ቃላቱ ክነስተንትን ከምቲ ንሱ ዝመሃሮ ብምንባርን ንትእዛዛቱ ብምሕላውን እዩ። አብ ኩሉ ሕይወትና ተግባርና ንኢየሱስ ክንመስል ክንጽዕር አሎና። ድሕሪኡ ነቲ ሰናይ ብሥራት ንካልኦት ክንሰብኽ ብቃልናን ተግባርናን ጥራሕ ዘይኮነ ብምሉእ ሕይወትና ሽዑ ኢየሱስ አብ ልባቶም ክነግስ እሞ ሓንቲ ምዓልቲ ኩልና ምስኡ አብ መንግስተ ሰማይ ክንህሉ ኢና።
ብዓልና ባሪኹ ቅዱስ ሕይወት እንመርሕን ነሕዋትና አፍደገ ሰማይ እንኸፍትን ይግበረና።
ብሩኽ ብዓል።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
Radio Erena: 19 March 2020
ኢትዮጵያን ጂቡቲን ኣብ ኣጠቓቕማ ወደባት ዘተኮረ ዘተ ከምዘካየዳ ተሓቢሩ።
እዚ ዝተሓበረ፣ ብሚኒስተር ሕርሻ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ ኢትዮጵያ፣ ኣብ ወደባት ጂቡቲ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ወደባት ጂቡቲ ድሕሪ ዘካየዶ ምብጻሕ’ዩ።
እቲ ልኡኽ ብዝያዳ ዘተኮረሉ፣ ኣብ ወደብ ዶራለ ዝተራገፈ ኣእካልን ዱኽዒን ምድንጓይ ከየጋጠሞ ናብ ኢትዮጵያ ዝሰግረሉ መንገድታት ንምንዳይ’ዩ።
ገማግም ባሕሪ ዘይትውንን ኢትዮጵያ፣ ነዚ ዝሓለፈ ኣስታት 20 ዓመታት 97% ኣገልግሎታ ወደብ ካብ ጂቡቲ’ያ ክትረኽቦ ጸኒሓ።
እንተኾነ ኣብዚ እዋን’ዚ ንወደባት ኤርትራ፣ ሱዳን፣ ኬንያን ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድን ከም ኣማራጺ ተቛምቶ ከምዘላ ይፍለጥ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ በዓል መዚ ኣገልግሎታት መጓዓዝያ ባሕሪ ጂቡቲ፣ ኣስታት 1118 ኮንተይነር እትስከም ናይ ጽዕነት መርከብ ገዚኡ ኣብ ስራሕ ከምዘውዓለ ገሊጹ።
እዚ ኣብ ትሕቲ በዓል መዚ ኣገልግሎታት ወደብ ጂቡቲ ዝመሓደር ንግዳዊ ትካል፣ ካብ ዝቐውም ካልኣይ ዓመቱ ዘቑጸረ ኮይኑ፣ እዛ ካብ ግሪኽ ዝገዝኣ ናይ ጽዕነት መርከብ ድማ ካልኣይቱ’ያ።
እቲ ኣብ መጓዕዝያ ባሕሪ ዝነጥፍ ትካል ንኢትዮጵያን ካልኦት ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃን ንግዳዊ ኣገልግሎታት ንምሃብ ዝዓለመ ምዃኑ’ዩ ዝጠቅስ።


text:
Browsing Category
ቢዝነስ
መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ብዓርባዕተ ዓውዲታት ሽልማት ብሉፅ ስካይትራክስ ተዓዊቱ
ኣዲስ ኣበባ፣ 1 ጥቅምቲ፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ብዓርባዕተ ዓውዲታት ሽልማት ብሉፅ ስካይትራክስ 2021 ከምዝተዓወተ ተገሊፁ። አየር መንገዱ እ.አ.አ የ2021 የአፍሪካ ምርጥ አየር መንገድ ሽልማትን ጨምሮ ለ4 ተከታታይ ዓመታት ነው የተቀዳጀው እቲ መገዲ ኣየር፥ ከም…
ኣብ ክልተ ኣዋርሕ እቲ በጀት ዓመት ካብ ወፃኢ ንግዲ 692 ሚሊየን ዶላር ኣሜሪካ ኣታዊ ተረኺቡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 27 መስከረም፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ወርሒ ሓምለን ነሓሰን ካብ ወፃኢ ንግዲ 692 ሚሊየን ዶላር ኣሜሪካ ኣታዊ ከምዝተረኸበ ሚኒስቴር ንግዲን ኢንዱስትሪን ኣፍሊጡ፥ ኣብ ክልተ ኣዋርሕ እቲ ዝተትሓዘ በጀት ዓመት ዝተረኸበ ኣታዊ ብመንፅ ትልሚ ኣብ ፍርያት ሕርሻ ዝተሃቀነ 424…
ኣብ ክልተ ኣዋርሕ 10 ነጥቢ 4 ቢሊየን ብር ኣታዊ ተኣኪቡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 26 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ቢሮ እቶት ምምሕዳር ከተማ ኣዲስ ኣበባ ካብ ወርሒ ሓምለ ጀሚሩ 10 ነጥቢ 4 ቢሊየን ብር ኣታዊ ብምእካብ 119 ነጥቢ 8 ትልሚ ከዕውት ከምዝኸኣለ ኣፍሊጡ። ቢሮው ገቢውን የሰበሰበው ከደረጃ “ሀ”፣ “ለ” እና “ሐ” ግብር ከፋዮች እንደሆነ ገልጿል…
ኣብ ክልል ኦሮሚያ ንፈለማ እዋን ፍርያት ኣቦካዶ ናብ ዕዳጋ ወፃኢ ክቐርብ ኢዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 26 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ኣብ ክልል ኦሮሚያ ንፈለማ እዋን ፍርያት ኣቦካዶ ናብ ዕዳጋ ወፃኢ ምቕራብ ከምዝጅመር ተገሊፁ። ንሓረስቶት ኣፍረይቲ ኣቦካዶን ኣስተዋፅኦ ንዝገበሩ ኣካላትን መርሃ ግብሪ ምሃብ ኣፍልጦ ተኻይዱ፡፡ ኣብቲ መርሃ ግብሪ ሚኒስትር ሕርሻ ኣይተ ዑመር…
ብሄራዊ ባንኪ ኣብ ገደብ ልቓሕ ምምሕያሽ ገይሩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 25 መስከረም፣ 2014(ኤፍ ቢ ሲ)ብሄራዊ ባንኪ ኢትዮጵያ ኣብ ቀረባ እዋን ምስ ቀረብ ልቓሕ ተተሓሒዡ ተነቢሩ ዝነበረ ገደብ ልቓሕ ምምሕያሽ ምግባሩ ኣፍሊጡ። ኣብቲ መመሓየሺ ባንኪታት ሓሙሽተ ዓይነታት ልቓሕ ክፈቕዱ ከምዝኽእሉ ኣፍሊጡ፡፡ ካብ ሞንጎ እዚኣቶም ድማ ባንኪታት…
በዓል መስቀልን ኢሬቻን ንምኽባር ናብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝመፅ ኣጋይሽ ኣብ ሆቴላት ፅቡቕ ኣቀባብላ እንግዶትን ክፅበዮም ኢዩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 14 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)በዓል መስቀልን ኢሬቻን ንምኽባር ናብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝመፅ ኣጋይሽ ኣብ ሆቴላት ፅቡቕ ኣቀባብላ እንግዶትን ከምዝፅበዮም ማሕበር ወነንቲ ሆቴላት ኣፍሊጡ። ንበዓል ኢሬቻ ዕድመ ዝተገበረሎም ካብ 400 ክሳብ 500 ናይ ውሽጢ ዓዲን ወፃን ኣጋይሽ…
መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ኣብቲ ዓውዲ ንዝገበሮ ሓገዝ ናእዳ ረኺቡ
ኣዲስ ኣበባ፣ 13 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ዓለም ለኸ ማሕበር ትራንስፖርት ኢትዮጵያ ኣብ እዋን ለበዳ ቫይረስ ኮሮና ኣብ ትራንስፖርት ኣየር ንዝገበረቶ ሓገዝ ንኢዱ። እቲ ማሕበር ኣብ ኣፀጋሚ እዋን ለበዳ ኮቪድ-19፥ ኢትዮጵያ እናገበረቶ ዝፀንሐት ሓገዝ ብምንኣድ እቲ ተግባር ኣጠናኺራ…
ፓርክ ኢንዱስትሪ ሃዋሳ 114 ሚሊየን ዶላር ረኺቡ
ኣዲስ ኣበባ ፣ 11 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ፓርክ ኢንዱስትሪ ሃዋሳ ናብ ወፃኢ ዕዳጋ ካብ ዝለኣኾም መሸፈኒ ኣፍን ኣፍንጫን 114 ሚሊየን ዶላር ኣሜሪካ ኣታዊ ከምዝረኸበ ረኺቡ። መካየዲ ስራሕ እቲ ፓርክ ኣይተ ፍጹም ከተማ፥ ብብርኪ ዓለም ኣብ ዝተወለዐ ለበዳ ኮቪድ-19 2013 ዓ.ም…
ኢትዮጵያን ሞሮኮን ሰነድ ስምምዕነት ዘመናዊ ዱኽዒ ከቲመን
ኣዲስ ኣበባ፣ 8 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ኢትዮጵያን ኩባኒያ መንግስቲ ሞሮኮን ኣብ ዓመት 3 ነጥቢ 8 ሚሊየን ቶን ዘመናዊ ዱኽዒ ንምፍራይ ዘኽእል ስምምዕነት ከቲመን። እቲ ስምምዕነት ናይ ፋይናንስ ሚኒስትር ኣይተ ኣህመድ ሺዴ ዝተመርሐ ልኡኽን ኦሲፒ ኩባንያን ኢዮም። እቲ ፕሮጀክት ኣብ…
ንህንፀት ግድብ ህዳሰ ካብ ዲያስፖራ ጥራሕ ልዕሊ 1 ነጥቢ 2 ቢሊየን ብር ኣታዊ ተገይሩ
ኣዲስ ኣበባ፣ 5 መስከረም፣ 2014 (ኤፍ ቢ ሲ)ንህንፀት ገድብ ህዳሰ ካብ ዲያስፖራ ጥራሕ 1 ቢየንን 263 ሚሊየንን ብር ኣታዊ ከምዝተረኸበ ቤት ፅሕፈት ቤት ምኽሪ ምትሕብባር ህዝባዊ ተሳትፎ ግድብ ህዳሰ ኣፍሊጡ። ክሳብ 30 ነሓሰ 2013 ዓ.ም ኣብ ዝሓለፉ 10 ዓመታት ኣብ ውሽጢ ሃገርን…


text:
ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ትማሊን ሎሚ ሶሉስ 266 ስደተኛታት ካብ ገማግም ባሕሪ ትሪፖሊ ምድሓኖም ገሊጾም።
ሓደ ካብቶም ስደተኛታት ሞተረ እታ ተጻዒኖምላ ዝነበረ ጀልባ ምብልሻውን መሓበሪ መዓዝን’ውን ይሰርሕ ከምዘይነበረ ኣብ ከምዚ ህሞት ከለው ሓለዋ ባሕሪ ሊብያ ናብ ዘለውዎ ቦታ ከምዝመጹን ናብ መደበር ሓይሊ ባሕሪ ሊብያ ከተማ ትሪፖሊ ከምዝወሰድዎም ይገልጽ።
እታ እቶም ስደተኛታት ተጻዒኖምላ ዝነበረት ጀልባ ናብ ደቡባዊ ኢጣልያ ተምርሕ ከምዝነበረትን መብዛሕትኦም እቶም ስደተኛታት ኣፍሪቃዊያን ምኳኖም ካብኦም ሸሞንተ ደቂ ኣንስትዮ ምኳነን ተገሊጹ’ሎ።
ኣብ ስርሓት ህይወት ኣድሕን ዝነጥፉ ሶፍያን ኣል ሳዋስ ኩሎም ኣቶም ስደተኛታት ናይ ህክምና ረድኤት ከምዝተገብረሎምን ንሰበ ስልጣን ሊብያ ከምተረኸቡ ይገልጹ።
እዚ ወርሓት ክረምቲ ብዙሓት ስደተኛታት ማእኸላይ ባሕሪ ብምቁራጽ ናብ ደቡባዊ ኣውሮጳ ዝጉዓዘሉ እዋን ምኳኑ ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 23 June, 2014
መንግስቲ እስራኤል፣ ንስደተኛታት ሓድሽ ናይ ትምህርቲ ዕድል ክህብ ምዃኑ ይግለጽ ኣሎ።
ወኪል ሬድዮ ኤረና ካብ ቴልኣኦቭ ኣብ ዝልኣኾ ጸብጻብ፣ ሚኒስተሪ ትምህርቲ እስራኤል ኣብ ከባቢ ባርሸባ -ኒጻና ኣብ ዝርከብ ኣሕዳሪ ቤት ትምህርቲ፣ ንኣፍሪቃውን ስደተኛታት ናይ ሞያ ትምህርቲ ክህብ’ዩ።
እዚ ናይ ትምህርቲ ዕድል ንመጀመርታ ግዜኡ ዝወሃብ ዘሎ ኮይኑ ንኣብ እስራኤል ቅድሚ ሕጂ ናይ ትምህርቲ ዕድል ዝነበሮምን ካልኦት ልዕሊ ዓሰርተ ሸሞንተ ዓመት ዝዕድሚም መንእሰያት ዘፍቅድ ኣብ ርእሲ ምዃኑ ብዲፕሎማ ከም ዘመርቕ ድማ ይገልጽ።
እዚ ናይ ትምህርቲ መደብ ን2 ዓመት ዝወሃብ ኮይኑ ናይዚ ዕድል እዚ ተጠቀምቲ ንዝኾኑ መንእሰያት ድማ፡ ኣብ ሰሙን 3 ግዜ እንዳተመሃሩ እቲ ዝተረፈ ግዜኦም ኣብቲ ከባቢ ናይ ስራሕ ዕድል ክኽፈተሎም ምዃኑ እቲ ሚኒስትሪ ይገልጽ።
እታ ኣብ ኮምፑተር፣ ቋንቋ እንግሊዝ፣ ጂምናዝዮምን ትምህርቲ ምድላውን መግብን ንስደተኛታት ስለጠና ክትህብ ምዃና እትግለጸ ዘላ ኣሕዳሪት ቤት ትምህርቲ መግቢ፡ መደቀስን ናይ ጥዕና ኣገልግሎትን’ቶም ተመሃሮ ብነጻ ከምተማልእ’ውን እቲ ካብ እስራኤል ዝተላእከና ጸብጻብ ይተቕስ።
እዚ ሚኒስትሪ ትምህርቲ እስራኤል ንስደተኛታት ዝህቦ ዕድል፡ ኣብዛ ቤት ትምህርቲ ንዝሰልጠኑ መንእሰያት ብሚኒስትሪ ውሽጣዊ ገዳያት ንዘጋጥሞም ዘሎ ናይ ቪዛ ጸገማት ክፈትሓሎምን ናይ ፖለቲካዊ ዑቕባ መሰሎም ድማ ዳግመ ግምት ክግበረሉን ክሕግዞም ይኽእል’ዩ ዝብል ግምታት ይወሃቦ።
ኤርትራውያን ናይ’ዚ ዕድል እዚ ተጠቐምቲ ክኾኑ’ውን ትጽቢት ኣሎ።
እስራኤል ንኤርትራውያን ስደተኛታት ኣብ ሕርሻ ዘተኮረ ስልጠናታት እንተሂባቶም፣ ኣብ ናይ ሕርሻ ስራሕ ንምውፋሮም ሓንቲ ስማ ዘይተጠቕሰት ኣፍሪቃዊት ሃገር ክትቕበሎም ፍቓደኛ ምዃና ንመንግስቲ ኣስራኤል ምግላጻ ማዕከን ዜና ሃረጸ ኣቐዲሙ ምግላጹ ዝፍለጥ’ዩ።
ባይቶ እስራኤል ክነሰት ኣብታ ሃገር ዝርከቡ ስደተኛታት ናብ ዓዶም ገንዘብ ከየሰጋግርሩ ዝኽልክል ሓድሽ ሕጊ ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ከምዘጽደቐ ኣይርሳዕን።
=========================


text:
ክልቲአን ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ይግበአኒ ኣብ ዝብልኦ ኣሰሓሓቢ ዞባ ኣቢየ ዘሎ ፀጥታዊ ኩነታት ተዃሳሒ ከምዝኾነ ሓላፊ ዓቃቢ ሰላም ሕቡራት መንግስታት ኣፍሊጦም።ሀርቭ ላድሰውስ ትማሊ ሓሙስ ንቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብዘቕረብዎ ሪፖርት ሓይልታት ሱዳንን ደቡብ ሱዳንን ነቲ ዝሓለፈ ሰነ ዝፈረምዎ ስምምዕ ብምጥሓስ ሓይልታቶም ካብቲ ከባቢ ኣየውፅኡን ዘለው ኢሎም።
ላድሰውስ 15 ኣባልት ንዝሓቖፈ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ከምዝተዛረብዎ ኣብ ገሊኦም ኣናእሽቱ ከተማታትን ሃገረ-ሰባትን ሕዚ’ውን ወታደራት ኣለው።ኣብ ገሊኦም ከባቢታት ድማ ንቶም ወታደራት ብሓይልታት ፖሊስ ይትክእዎም ኣለው ኢሎም።
ላድሰውስ ከምዝበልዎ ፖሊሳት ደቡብ ሱዳን ሕዚ’ውን ኣብቲ ቦታ ከምዘለውን ክልቲኦም ወገናት ወታደራዊ ሓይሎም ብፖሊስ መኮነናት ከምዝተክእዎምን እዚ ድማ ንመንፈስ እቲ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ሰነ ዝተብፅሐ ስምምሕ ዝፃብእ እዩ ኢሎምዎ ኣለው።
ሱዳንን ምንቅስቓስ ግንባር ሓርነት ሱዳንን ነቲ ዘሰሓሕብ ከባቢ ካብ ወታደርዊ ምንቅስቓስ ነፃ ንምግባርን ወታደራት ኢትዮጵያ ነቲ ከባቢ ንኽቆፃፀርዎን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ወርሒ ሰነ ድሕሪ ምስምምዖም ቤት ምኽሪ ፀጥታ ሕ/መ 4,200 ወታደራት ኢትዮጵያ ናብ ኣብየ ንኽኣትው ፈቒዱ።ብናይ ኢንግሊዝኛ ኣህፅሮተ ቃል UNISFA ብዝብል ሽም ዝፅዋዕ ሓይሊ ዓቃቢ ሰላም ዛጊድ 70 ሚእታዊ ሓይሉ ናብቲ ከባቢ ኣግዒዙ’ሎ።


text:
Radio Erena: 27 September 2019
ንኤርትራ ጥራይ ዘዋሰነ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ንዝርከባ ሃገራት ዝሓቖፈ ወተሃደራዊ ልምምድ ተኻዪዱ።
እቲ ብስዑዲ ዓረብ ዝተዳለወ ናይ ሓይሊ ባሕሪ ወተሃደራዊ ልምምድ፣ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ከምዝተኻየደ ሰበስልጣን እታ ሃገር ገሊጾም።
እቲ ‘ሬድ ዌቭ 2’ (Red Wave 2) ዝተሰምየ ልምምድ ባሕሪያ፣ ስዑዲ ዓረብ፣ ዮርዳኖስ፣ ግብጺ፣ ሱዳን፣ ጂቡቲ፣ የመንን ሶማልን ክሳተፍኦ እንከለዋ፣ ቀንዲ ዕላምኡ ከኣ ውሕስነት ቀይሕ ባሕሪ ንምርግጋጽን ማያዊ ዶባት ንምሕላውን ከምዝኾነ፣ ኮማንደር ባሕሪያ ስዑዲ ዓረብ ምኽትል ኣድሚራል ሳቕር ቢን መሓመድ ኣል-ሓርቢ ገሊጹ።
ንሱ ብተወሳኺ እቲ ወተሃደራዊ ልምምድ፣ ተመኩሮ ኣብ ምልውዋጥን ኣብ መንጎ’ተን ሃገራት ምምዕርራይ ሓይሊ ባሕሪ ንምግባርን ሓጋዚ ሙዃኑ ገሊጹ።
እዚ ወተሃደራዊ ምንቅስቓስ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ፣ ስዑዲ ዓረብ ኣብ ትካላት ነዳዲኣ ንዝተኻየደ ደብዳብ ንኢራን ኣብ እትወቕሰሉ ዘላ እዋንን ሓድሽ ወጥሪ ኣብቲ ዞባ ተፈጢሩ ኣብ ዘለወሉ እዋንን ምዃኑ ይግለጽ።


text:
ሰራዊት ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ንገዛእ ርእሶም“ሓይልታት ምክልኻል ትግራይ” ኢሎም ዝጽውዑ ፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ግን ተዋጋእቲ ኣካል’ቲ ኣሸባሪ ዝተሰምየ ውድብ እዮም ዝብሎም ሓይልታት ሎሚ ሶኑይ ወታሃደራዊ መጥቓዕቲ ምፍናው ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ(ህወሓት) ገሊፁ።
ወሃቢ ቃል ህወሓት ኣቶ ጌታቸው ረዳ ንሮይተርስ ብቴሌፎን ኣብ ዝሃቡዎ ቃል ሰራዊት ኢትዮጵያ ምስ ሓይልታት ክልል ኣምሓራ ብምትሕብባር ሓይልታት ትግራይ ካብ ክልል ኣምሓራ ንምውፃእ መጥቓዕቲ ፈፂሞም ኣለው ኢሎም።
ሮይተርስ ንናይ ኣቶ ጌታቸው ረዳ መግለፂ ብነፃ ወገን ኣይረጋገፆን።
መጥቓዕቲ ተፈፂሙ እንተኾይኑ ዝተሓተታ ወሃቢት ቃል ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚንስትር ኣብይ ኣሕመድ ዝኾና ቢልለኔ ስዩም መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ መላእ'ታ እታ ሃገር ንዝርከቡ ዜጋታቱ ካብ ተግባራት ግብረ ሽበራ ናይ ምክልኻል ሓላፍነት ኣለዎ ክብላ መሊሰን።
ንሰን ተወሳኺ መብርሂ ከይሃባ"መንግስቲ ኢትዮጵያ ህወሓት ኣብ ክልል ኣምሓራን ካልኦት ከባቢታትን ንዝፍፅሞ ዕንወት፣ህውከትን ቅትለትን ምምካቱ ክቅፅል እዩ’’ ኢለን ።
ቤት ፅሕፈት ኣቶ ጌታቸው ኣብ ዘውፅኦ መግለፂ"11 ጥቅምቲ ንጉሆ ሰራዊት ኢትዮጵያ ምስ ፍሉይ ሓይልታት ኣምሓራ ብምትሕብባር ኣብ ኩሎም ግንባራት ዝተዋደደ መጥቓዕቲ ፈፂሙ ኣሎ’’ኢሉ ።እቶም ሓይልታት ኣብ ወገልጤና፣ውርጌሳን ሃሮን ደብዳብ ከቢድ ብረት፣ናይ ውግእ ነፈርቲ፣ ድሮናት፣ ታንክታትን ተወንጨፍቲ ሮኬታትን ምጥቃሞም እቲ መግለፂ ሓቢሩ ኣሎ።


text:
ጕራማይለ ሃገራዊ ዋዕላ
ኣንቶንዮ ተስፋይ
5 ሓምለ 2010
ናይ ዕለት 3 ሓምለ 2010 ኣብ ስቶክሆልም ዝተኻየደ ኣኼባ፡ በቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ብዕለት 24 ሰነ 2010 ተዘርጊሑ ዝነበረ መግለጺ ሽማግለ ዋዕላ ሽወደን ኩሉ ዝተዓዘቦ’ዩ። እቲ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝተዘርግሐ መግለጺ ከም’ዚ ኣብ ታሕቲ ዝስዕብ ይብል፡ (መስመር ናተይ’ዩ)
ኣገዳሲ ሕዝባዊ ሓበረታ
ኤርትራዊ -ሶሽያል ደምክራስያ ማሕበር ብምትሕብባር ምስ ንኡስ ኮሚተ ሃገራዊ ዋዕላ
ንደምክራስያዊ ለውጢ ብዛዕባ ኣገዳሲ ጉዳያት መሰል ምርጫ ኣብ ስዊደንን ከምኡ ድማ ብዛዕባ
ምምራጽ ወከልቲ ዋዕላ ንደምክራስያዊ ለውጢ ኣኼባ ኣዳልዩልኩም ሰለ ዘሎ ኩሉኻትኩም ኣብዚ
ኣገዳሲ ሰሚናር ክትካፈሉ ብኽብሪ ይድዕም።
መደብ ሰሚናር
1. መሰል ምርጫን፣ተሳታፍነቱን
2. ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራስያዊ ለውጢ፣ ምምራጽ ተሳተፍቲ ካብ ስዊደን፣ ለበዋታትን፣
መልእኽትን ካብ ሕዝቢ፣
3. ግሪል ኣብ ሽመልባ ዝቅመጡ ስደተኛታ ኤርትራ
ዝገርም’ዩ እኮ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ናይ ባዕሉ ጸገማት እንዳሃለዎ፡ ነቲ ጉዳይ ንምፍታሕ ጻዕሪ ኣብ ክንዲ ምክያድ፡ ካልእ ስርሓት ደሪዕኻ ደራሪዕኻ፡ መንፈስን ኣቓልቦን ተሳተፍቲ ናብ ካልእ መዳይ ክሰሓብ ኣብ መወድእታ ከኣ ብሕጽረት ግዜ ክዝረበሉ ዝግባእ ከይተዘርበሉ ህዝቢ ምፍናው’ዩ።
ብጉዳይ ሽመልባ ንዝምልከት፡ ኣብ ሽመልባ ዘሎ ጸገማት ናይ ኩሉና ጸገም’ዩ። ናይ ባዕሉ ኣኼባ ዘድልዮ’ዩ። ቅድሚ ሕጂ ተፈቲኑ ካብ ዘይተዓወተ ጉዳይ’ዩ። ኣባላት ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ ብ 31 ሓምለ 2008 ኣብ ዝተኻይደ ምብጻሕ ብጸይቲ ገርግስ ነጋሽን፡ ፍረእዝጊን፡ ንህዝቢ መልእክቶም ኣመሓላሊፎም። ብጸይቲ ገርግስ ንስደተኛታት ሽመልባ ክትሕግዝ ጻዕርታት ኣካይዳ፡ ከምኡ ብጸይቲ ሳባ ቀላቲ ካብ ካናዳ ዳግማይ ምብጻሕ መቀጸልታ ናይ 2008 ኣካይዳ ነበረት። ብጸይቲ ገርግሽ ነጋሽ ብተበግሶኣ ብፍላይ ንደቂ ኣንስትዮ ኣብ ሽመልባ ናይ ድራር ምስዮት ኣዳልያ ከም’ቲ ዝግባእ ዘይኮነስ ኣዝዩ ውሑድ ዝመጸ ሰብ ኣይነበረን ክበሃል ይከኣል፡ እንተዀነ ንሕና ከም ሰልፊ ንሽመልባ ልኡኽ ምስዳድ፡ ኣባላት ክንሰርዕ ከም ዝደአለና ካብ ሕመይታን ወቐሳን ሓሊፉ ሓደ’ኳ ዝመጽእ ሰብ ኣይተረኽበን።
ከምኡ ናይ ኣካለ ስንኩላት ሓገዝ ተባሂሉ ዓብይ ናይ ድራር ምሸት ተኻይዱ፡ ካብ 10 ዘይበዝሑ ኣጋይሽ መጺኦም፡ እቲ ናይ ድራር ምሸት ብኽሳራ ተወዲኡ፡ ሎሚ ደኣ እንታይ ተረኺቡ ድራር ሽመልባ ከም ሓድሽ ተርኽቦ ክዋዓዋዕን፡ ኣብ ውሽጢ ጓይላ ዕግርግር ኣኼባ ሃገራዊ ዋዕላ ክዝከር ተደልዩ። ብዝዀነ ሰብ ካብ’ዚ ዝተባህለ ብዙሕ ክሓሰብ ክባሃልን ስለ ዝኽእል ኩሉ ሰብ ነናቱ ሓሳብ ክህብ ይኽእል። ኩሉ ዝሰማማዓሉ ጉዳይ ግን መንገዱ ዘይሓዘ ዘይፍትሓዊ ምዃኑ ጥራሕ’ዩ ዝግምግም። ዓብይ ጉዳይ ስደተኛታት ብሓባር ኮይንካ ክትምክት’ዩ ዝግባእ፡ ሓገዝ ወትሩ ክፍለዮም ዘይብሉ ወገናትና፡ ኣብ ጸገም ዘለዉ እዮም። ግን ሎሚ ሽመልባ ብኣተሓሳስባ ገሊኦም ቅድሚ ሕጂ ከም ዘይነብሩ ኣምሲሎምን ንካልእ ረብሓታት ክጥቀምሉም ምፍታን መሊሱ ምርኣዩ የሕዝን። ጉዳይ ሽመልባ ንግዜኡ ኣብ’ዚ ኣወንዚፈ ኣብ’ቲ ካልእ ክሓልፍ።
ንጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ኮሚቴ ሽወደን ብዝምልከት ኣቐዲመ ናይ ክልተ ኣኼባታት ጽሒፈ ነይረ።፡ ንሱ ከም መወከሲ ተጠቐምሉ። ክሳብ ሕጂ ኮሚቴ ዋዕላ ሽወደን ረቡዕ ረቡዕ ሰሙናዊ ኣኼባ ብድምር 5 ኣኼባታት ኣካይዶም ኣለዉ። እቲ ኣኼባታትን ግን ቀሊል ኣይነበረን። ካብ’ዚ ቀጺሉ ናይ ክልተ ኣኼባታት ጽማቕ ዝቐርብ ጸብጻብ’ዩ። እዚ ከኣ ናይ ረቡዕ ዕለት 30 ሰነ 2010, ኣኼባ 11 ኣባላት ኮሚቴ ሽወደን፡ ናይ ቀዳም 03/07/2010 ናይ ህዝቢ ኣኼባ ዝነበረ ትሕዝቶ ኢዩ።
ረቡዕ 30/ ሰነ ዝተኻየደ ኣኼባ ዝቐረቡ ኣገዳሲ ተቓውሞ፡ –
– ኣብ ዝሓለፈ ኣኼባ ንሃገራዊ ዋዕላ ዝሳተፉ ናይ 15 ሰባት ኣስማት ዝርዝር ቐሪቡ ተቓውሞ ከም ዘጋጠመ ሓቢረ ነይረ። ሕጂ ድማ መልክዑ ቐይሩ ናይ 4 ሰባት ኣስማት ዝርዝር ሕጹያት ዋዕላ ተባሂሉ ቐሪቡ። ህዝቢ ድምጺ ክህበሎም ዝብል ምኽንያት ተዋሂብዎ። እቶም ኣቐዲሞም ንሕጸ ዝቐረቡ 15 ሰባት የለዉን። ምኽንያቱ ገገለ ካብ’ቶም 15 ብካልእ ምኽንያት ክኸዱ መደብ ስራሕ ኣለዎም ተባሂሉ።ምዃዶም ስለ ዘይተርፎም ከኣ ካብ’ቲ ምርጫ ዘጽእዎም ይመስል። እዚ ሓቒ ዘለዎ ግምታት ከኣ’ዩ። እዚ ዘብል ምኽንያት ከኣ ሃንደበት ካብ 15 ቁጽሪ ሕጹያት ናብ 4 ምውራዱ ዘተሓሳስብ’ዩ።እቲ ይኹን እዚ ዘይሕጋዊ መስርሕ ንዋዕላ እዩ። ዳግማይ’ውን ከም’ቲ ዝርዝር ኣስማት 15 ኣብ ጁባኦም ሒዞሞ ዝመጹ፡ ናይ’ዞም 4 ሕጹያት’ውን ከምኡ ኣብ ጁባኦም ሒዞሞ’ዮም መጺኦም። እዚ ምህዞ ካልእይ ዙርያ ዋዕላ ክበሃል ይከኣል። ሓዲሽ ፖለቲካዊ ጸወታ ተማሂዙ። እቶም ኣርባዕተ ኣብ ሕጸ ዝቀረቡ 1 ምክትል ኣቦ/መ ሽማግለ ዋዕላ ቀንዲ ንኣገባብ ካብ ዝቃወሙ፡ 2 ገብርሂወት፡ 3 መሓመድ ብርሃን ብላታ ራብዓይ’ውን ኣሎ። ምክትል ኣቦ መንበር ንዝቐረበሉ ሕጸ ተቓዊሙ። ኣነ ኣብ’ዚ ዋዕላ ክሳተፍ ኣይደልን ኢየ ኢሉ መርገጺኡ ብንጹር ገሊጹ። ሳልሳይ መሓመድ ብርሃን ብላታ ኣብ ዘይነበረሉ ተመሪጹ፡ ብተለፎን ተሓቲቱ ሓሲበ ክምልሽ ከም ዝበለ ተገሊጹ። ከምኡ ራብዓይ ህጹይ ኣሎ። ገገለ ካብ’ቶም ኣኼበኛታት ህዝቢ ተዓዲሙ፡ ብወግዒ ኣጀንድኡ ቀሪቡ ንህዝቢ ኣካቲዑ፡ ህዝቢ ባዕሉ ወከልቱ ሓጽዩ ብደሞክራሲያዊ ኣገባብ ክመርጽ ይግብኦ ንዝብል ዘቕረብዎ ሓሳብ ተቓውሞ ቀሪቡ ብድምጺ ብልጫ ወዲቑ።
–
– ክንደይ ኣባላት ካብ ሽወደን ክምረጹ ከም ዝግብኦም ተሓቲቱ ቕኑዕ መልሲ ኣይተዋህበን። ኣብ ሽወደን ዝርከባ ማሕበራት፡ ቕድሚ ናይ ኣሰናዳኢት ኮሚቴ ዋዕላ ናይ ህዝቢ ኣኼባ ወከልተን መሪጸን ናብ ኪዳን ዝርዝር ኣስማት ከም ዝሰደዳ ተሓቢሩ፡ ቕድሚ ኣኼባ እምሃ ዶመኒኮ ማለት`ዩ። ስለዚ በቲ ናይ ቀደም መስርሕ ክቅጽል እንተደኣ ኮይኑ ሽማግለ ሽወደን ዘይትፈልጦ ምርጫ እንተተኻይዱ ንምታይ ዕላማ፡ ሽማግለ ቖይማ መብርሂ ኣይቀረበን። ካብ ማሕበራት፡ ካብ ተራ ህዝቢ ካብ ሽወደን ክንደይ ወከልቲ ከም ዝሳተፉ ተነጺሩ ሓበረታ ኣይተዋህበን፡ ደቒ ኣንስትዮ ወከልተን ዘይመረጻን ክነሰን ከም ኢላ ንደቂ ኣንስትዮ ትውክል ተመሪጻ፡ ዝብል ሕቶታት ወዘተ ዘይተመለሱ ኣለዉ። ኣብ’ቲ ኣብ ስቶክሆልም ዝርከብ ናይ ምውህሃድ ማሕበር ደቂ ኣንስትዮ እንተዀነ ብውክልና ዝምልከት ክሳብ ሕጂ ኣብ ውሽጠን ዝዝረበሉ ዘሎ ጉዳይ ስለ ዝዀነ ዝተነጸረ የልቦን። እታ ወኪለን\የ ትብል’ውን ባዕላ ዝመስከረቶን ዝተኣመነትሉን’ዩ።ኣብ’ዚ ህሞት ንኩሉ ሕቶታት ኣዕጋቢ ቕኑዕ መልሲ ስለዘይተዋህቦ፡ ሃገራዊ ዋዕላ ናብ ፖለቲካዊ ጸወታ ተቐይሩ ዝብሉ ናይ ምድፍፋር ቓላት ኣምሪሑ።
–
– እቲ ዘገርም ናይ ህዝቢ ኣኼባ ቐዳም 03/ 07/2007 ክካየድ ስለዝኾነ፡ ናይ ሶሺያል ዲሞክራሲ ምሕዝነት ንምድልዳል፡ ፕሮጀክት ስደተኛታት ሽመልባ ሓገዝ ንምርካብ ናይ ድራር ዕድመ ወፈያ ስለዘሎ፡ ህዝቢ ወከልቱ ክመርጽ ኢዩ ምስ ተባህለ፡ እቶም ንኹሉ ዝተቓወሙ ሰባት፡ ናይዛ ኮሚቴ ትሕዝቶ ኣኼባታት፡ ዘቕረብናዮ ተቓውሞ ንህዝቢ ብንጹር ይገለጽ፡ ምኽንያቱ ጽባሕ ዝመጽእ ናይ ታሪኽ ተሓታትነት ሓላፍነት ስለዘይንስከም ኢሎም። ገገለ ካብ ሽማግለ ዋዕላ ነዚ ኣኼባ ካብ ዝግበኦ ንላዕሊ መደባት ሰሪዖም፡ ናይ ምሕዝነት ኣኼባ፡ ናይ ዋዕላ ምርጫ፡ ናይ ሓገዝ ድራር ምሸት ተባሂሉ ኩሉ ብሓንሳብ ተደብዲቡ ዝብል ርእይቶ ሂቦም።
– እቲ ጸገም ብመስርዑን፡ ኩሉ ዝተረዳዳኣሉን ጉዳይ ኮይኑ እንተዝጸንሕ ነይሩ ጸገም ኣይምስተፈጠረን፡ ይትረፍ’ዚ ሰለስተ ጉዳይ ካልእ’ውን እንተዀነ ክዝረበሉን ክስራሕን ዘይከኣል ኣይምዀነን፡ ግን እቲ ጉዳይ ካብ መጀመሪያ ቐኒኑን ተሓላሊኹ ስለ ዝጸንሐ፡ ነቲ ቀዳማይ ከይፈታሕኻ፡ ኣብ ርእሲኡ ካልእ ወሳሲኽ ብሃቦ ተረከቦ ንህዝቢ ክውስን፡ ክድግፍ ንምግባር ዝዓለመ ይመስል።
ልዕሊ ኩሉ ከኣ ነቲ ዓብይ ስም ፓርቲ ሽወደን ከም ሬክላም ክጥቀምሉ ምፍታኖም ዘሕዝን’ዩ። ንኣብነት ሰክረታሪያ ናይ’ቲ ብምትሕብባር ኤርትራውያን ዝቆመ ማሕበር ሶሺያል ዲሞክራት’ውን እቲ ዝኸይድ ኣኼባ ንምንታይ ምዃኑ ከም ዘይተሓበሮን ዘይበርሃሉን፡ ስለምንታይ እቲ ጉዳይ ተሓዋዊሱ ይዝረበሉ ምህላው ኣብ’ቲ ኣኼባ ባዕሉ ሓቲቱ። ሽማግለ ዋዕላ ኣዳላዊ ኣኼባ ዕለት 3 ሓምለ ኣኼባ ንጉዳይ ሽወደን ምስ ናይ ዋዕላ ምትሕውዋሱ ግጉይ ምዃኑ ተኣሚኑ። ነቲ ዝተኣመነሉ ጌጋ ከኣ ብጽሑፍ ክቀርብ ጠለብ ሓቲቱ። ካልእ ንዓይ ዝምልከት ኣኼባ ኣይኮነን’ሉ ካብ’ቲ ኣኼባ ወጺኡ ኸይዱ።
ብዛዕባ’ዚ ካብ ኣኼባ ዝወጸ ባእታ ካልእ ተወሳኺ ጉድ ነገር ከዘንትወልኩም። እዚ ባእታ ኣባል ወይ ተደጋጋፊ ማሕበር ምትሕግጋዝ ተቃወምቲ ወድባትን ሲቪላዊ ማሕበራትን ኣብ ሽወደን’ዩ። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት 2009 ምስ ገገለ ውልቀ ኤርትራውያን ብምትሕብባር ተበግሶ ንሬድዮ ደምበ ተቃውሞ ንምሕያል ገንዘብ ከዋጽኡ ኣኼባታት ካብ ዝወደቡ ሓደ’ዩ። ቀጺሉ ኣብ’ቲ ኣብ ስቶክሆልም ዝርከብ ናይ ኤርትራውያን ንኡስ ማሕበር ሶሺያል ዲሞክራሲ ኣባልን፡ ዋና ጸሓፊ ናይ’ቲ ንኡስ ምትሕባር ሰልፍን’ዩ።
ህዝቢ ሽወደን ኣብ ዝመጽእ ዘሎ መስከረም ኣብ ባይቶ ምርጫ ክሳተፍ’ዩ። ብኡ መሰረት ነዚ ንኡስ ተሓባባሪ ሰልፊ ሶሺያል ዲሞክራሲ ኣብ’ዚ ምርጫ ክህልዎ ዝኽል ናይ ስራሕ ብጽሒት፡ ብፍላይ ንስደተኛታት ወከልቲ ስለ ዝደለዩ ተሓቲቶም፡ ካብ’ቶም ተመሪጹ ዝኸደ ከኣ ነበረ። እንተዀነ እቲ ማሕበር መሪጽዎ ክነሱ፡ ገገለ ኣባላት ብድሕሪ ደዊሎም፡ ካብ’ቲ ዝተላእኸ ኣስማት ክወጽእ ሓቲቶም። እቲ ዝቐረበ ምኽንያት ከኣ ኣብ ወረዳ ስቶክሆልም ስለ ዘይኮነ ተባሂሉ። ዋና ጸሓፊ ንኡስ ምትሕብባር ማሕበር ሶሺያል ዲሞክራሲ ኤርትራውያን፡ ነቲ ቤት ጽሕፈት ደዊሉ ብዛዕባ ናይ ምስታፍ ሕግታት ሓቲቱ፡ ብዝዀነ ይኹን ማሕበር ዝወከሎ ተቐባልነት ከም ዘለዎ ብሓፈሻን፡ ብፍላይ ከኣ ከም ሕጹይ ቤት ጽሕፈት ተቃውሞ ከም ዘይብሉ፡ ግን ኣባላት ናይ’ቲ ማሕበር ኤርትራውያን ነቲ ስም ክስሕቡ ከም ዝደለዩ ገለጸሉ። ኣብ ክፉት ኣኼባ’ውን፡ ኣብ ማእከል ኣኼባ እቲ ስሙ ክስሓብ ከም ዘለዎ ደዊላ ዝሓበረት ተጋሊጻ።
እዚ ዝኣክል ናይ ስልጣን ሓላፍነትን ምድላይ፡ እሞ ብዘይኣገባቡን መልክዑን ሃነፍነፍ ዝብሉ፡ ዘሕዝን ጉዳይ፡ ገና ተቃለስቲ፡ ፍትሕን ሰላምን ተባሂሎም ዝዝረበሎም’ዮም። በዚ ተርኽቦ’ዚ ትሕጎሱ ዶ ትጉህዩ። ኣብ ነፍስኹም እንተዝወርድ ከ እንታይ ትብሉ ? በሉ ንሱ’ዩ።
ኣብ ጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ብጥርጣረ ኣይሰማማዕን ንዝብልዎ ሰባት ተጠውዮም ክጠልፉ፡ ኣብ ሽወደን ከም’ዚ ዝገበሩ፡ ጽባሕ ንግሆ ኣብ ዓዲ እንታይ ይግበሩ ዝብል ሕቶ ዶ ኣብ ሓሳብኩም ክሰፍር ግድነት’ዩ።
ካልኦት’ውን እንተን ንዲሞክራሲያ ንጣበቕ ዝብላ፡ ኣብ ሽወደን ዘለዎ ንነዊሕ ዝተሓበናለን፡ መራኺቢ ቲቪና፡ ገጸን ጠውየን ሕቆአን ሂበናና ኣለዋ። ሎሚ ነቲ ነቐፈታ ሃገራዊ ዋዕላ ከዝሕላን፡ ነቲ ኣገባቡ ዘይሓዘ ሃገራዊ ዋዕላ ከዳምቓን ክውድሳን፡ ንሃገራዊ ዋዕላ ብሕግን ስርዓትን ዝቃወሙ ዓዲመን ከዛርባ ስይትረፍ፡ መዓልካ’ውን ኣሰኪፍወን ዘሎ ግዜ’ዩ፡ ካብኡ ዝኸፍእ ከይመጽእ የድሕነናን’ዩ ዝበሃል።
መዓስ እዘን ኣብ ሽወደን ዘለዋ ተባዓት፡ ሓያላት፡ ኣንጻር ምልኺ ጠጠው ዝበላን፡ ኣባላተን ካብ ግዜኦም ከይበቐቝ፡ ካብ ገንዘቦም ከይበቐቝ ከካይድዎ ዝጸንሑ ዘይከሓድ ተባዕ ስራሕ ኣብ ሎሚ በጺሖም፡ ነቲ ክጓስይዎ ዝጸንሑ መሰል፡ ነቲ ንህዝቢ ክዝርግሕዎ ዝጸንሑ ኣስተምህሮ፡ ንግዜኡ ድዩስ ንወትሩ ቀቢሮማ ይኸዱ ኣለዉ። ብዙሓት መርበብ ሓበሬታ ጽሑፋትና ዝተፍኣን’ውን ኣተሳእናን። ነዚ’ውን ግዜ የጸብቖ’ዩ ዘብል።
ናይ ቐዳም 03/ 07/2010 ናይ ህዝቢ ኣኼባ፡ – ብዝሒ ተሳተፍቲ ካብ 50-60 ይግመት። ደቒ ኣንስትዮ ሚዲያ ሲቪክ ማሕበራት ክሳተፋ ድልየት ከምዘለወን ዘቕረባ፡ ተገዳስነት ዘርኣያ ብመንገዲ ኪዳን መሰለን ከም ዝኸበረ ከረድኡ ፈቲኖም ኩሎም። ገለ ማሕበራት ካብ ኪዳን መልሲ ረኺቦም ገለ ድማ ከም ስድሪ ካልኦት ኪዳን መልሲ ከም ዘይተዋህቦም ብተሳተፍቲ በሪሁ። ናይ ደቒ-ኣንስትዮ ምርጫ ከምዘይተገብረ ተሓቲታ ኣባለን ባዕላ ኣብሪሃ። ድሕሪ ሰለፋ እንታይ ተረፋ። ነገሩ ንኺድ ጥራ”ዩ።
እወ፡ እዚ መልሲ ዘይምሃብን፡ ዘይተገብረ ተገቢሩ ምባል ክዝውተር ጀሚሩ ኣሎ። ጸብጻባት ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ፡ ጸኒሑ ንድፊ ሓሳብ ሰልፊ ዲሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ተሓቢኡ ከም ዝተረፈን ዝተሐተተ ከም ዘይተመለሰ ሓድሽ ነገር ኣይኮነን።
ኣምሃ ዶመኒኮ ምስ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ዝርከብ ዝመደበሩ ሲቭላዊ ማሕበር ተራኺበ ተዘራሪበ ዝበሎ፡ እቲ ሓበሬታ ንህሉ ኩነታት ሃገራዊ ዋዕላ ዝምልከት ዝርርብ ከም ዘይነበረን ከም ዘይኮነን፡ እቲ ዝርርብ ብናይ ግዜ መዓቐኒ’ውን ነዊሕ ግዜ ዝወሰደ ዝበለየ ዘረባ ምንባሩ፡ ነዚ ሕጂ ዘሎ ጉዳይ ዋዕላ ዝምልከት ዘይምዃኑ ባዕሉን እቶም ዝተዛረቦም ኣጸቢውቆም ይፈልጡ። ህዝቢ ከኣ ይፍለጥ።
ኣብዚ ኣኼባ ም/ኣ/መ ሽማግለ ዋዕላ፡ ሽማግለ ሽወደን፡ ዝነበረ ኣካይዳን ኣገባብን፡ ዝቐረቡ ተቓውሞ ብንጹር ዘርዚሩ ጸብጻብ ኣቕሪቡ። ካብ ኪዳን ወጻኢ ዝኾኑ ናጻ ኣባላት ብከመይ ይስተፉ፡ ካብ ሽወደን ክንደይ ክምረጹ ኢዮም ዝብሉ መሰረታውያን ሕቶታት ኣብ ዝሓለፈ ኣኼባ ሽማግለ ብተደጋገሚ ተሓቲቱ ስለምንታይ እምሃ መልሲ ዘይሃበ ወይ ዘይተሓበረና ተባሂሉ። ፍስሓጽዮን ናይር ሓቢረዮም መልሲ ኣይሃቡን ኢሉ። ካልእ ሓበሬታ ተሓቢሮም ጥራይ ዘይኮኑ ብተለፎን ደጋጊመ ሓቲተ ክምልሹ ኣይደለዩን።እንተኾነ ትማሊ ምሸት እምሃ ረኺበዮ ነይረ ከም ዝጥዕመኩም ገርኩም ጥራይ ወድእዎ ዝዓይነቱ መልሲ ሂቡኒ ሓዚነ ኢሉ።
ካብ ውድባት ወጻኢ ዝበሃሉ ተሓቲቶም 11 ሰባት ከም ዝነበሩ ኢዶም ኣልዒሎም ነብሶም ኣላልዮም። ሓው ሕሩይ ተላ ብወገኑ ካብ ኣኼባ ወጻኢ ዘለዉ ሰባት ክምረጹ ከም ዘይግብኦም፡ ተቓውሞ ሰባት ተመዝጊቡ ናብ ኪዳን ክቐርብ መሰል ምኻኑ ገሊጹ። እንተዀነ ገገለ ሽማግለ ነቲ ርእይቶ ኣይተቐበልዎን ጥራሕ ዘይኮነስ ብቁጠዐ’ውን ክምልስሉ ፈቲኖም።
ኣብ መወዳእታ ምክትል ኣቦ ወንበር ኣኼባ ክጸዋወር ብዘይምኽኣሉ፡ ነቶ ዝርዝር ኣስማት ሰለስተ ሰባት ቐሪቦም ዘለዉ ንድግፍ ኣይንድግፍን ድምጺ ገርና ኣኼባና ንዛዝሞ ግና ጉጉይ ኣገባብ መስርሕ ምኻኑ ኩላትና ንፍለጦ ኢሉ ነቲ ኣኼባ ካብ ፋሕፋሕ ምባል ኣድሒንዎ። ምኽንያቱ ካልኣይ ግዜ ህዝቢ ክእከብ ኣይክእልን ኢዩ ዝብል ስምዒት ነይሩ። ምክትል ኣቦ/መ ንባዕሉ ሽዑ ነቲ ኣኼባ ገዲፍዎ ከይዱ። ዘይሕጋዊ ዘይደሞክራሲያዊ ኣገባብ ምንባሩ ብዙሓት ተዛሪቦሙሉ። ኣኼባ ብዘይ ፍረ ብታዕታዕ ተውዲኡ ይብሉ ተሳተፍቲ።
ኣባል ሽማግለ ኣዳሰናዳኢት ሃገራዊ ዋዕላ ዝዀነ ኣምሃ ደሞኒኮ ብናይ ገዛእ ርእሱ ይኹን ናይ’ቶም ዝበሉኒ’የ ዝገብር ዝብሎም ጠለባት ይኹን ካልእ፡ ኣብ ብርክት ዝበላ ሃገራት ንዋዕላ ተወኪሎም ክኸዱ ዝደለዮም ዝርዝር ኣስማት ነተን ሽማለታት ሊኡኹ ከም ዘሎ ሓበሬታ ጥራሕ ዘይኮነስ’ቲ ዝርዝር ኣስማት’ውን ተረኺቡ ኣሎ። ንግዜኡ ኣብ ኢደይ ስለ ዘይብጽሐ እዚን እትን ክብል ኣይደልን። ግን ብርጉጽ ኣሎ።
ካልእ ካብ ሽወደን ወጻኢ ንዝካየድ ዘሎ ኣኼባታት ሃገራዊ ዋዕላ እንተዀነ፡ ናይ ይምሰል ኣኼባ ዋዕላ፡ ህዝባዊ ኣኼባታት ምዃኑ ካብ’ዚ ኣብ ታሕቲ ዘሎ፡ ኣጀንዳ ኣኼባታት ሃገራዊ ዋዕላ ክረአ ይከኣል። ህዝቢ ንድፊ ከይተካታዓሉን ከይተዛረበሉን፡ ንወከልቲ ዋዕላ መርቕ ተባሂሉ ክጽዋዕ፡ ለበዋ ንዋዕላ ሃበልና እንዳበሉ’ዮም ክሓልፉ ጸኒሖም።
ለንደን
…\|ª„ïq aL´D A²Vgñ g—E }ªïN‹V[ï¥gñ D‘é·ï »}ÊX –l§ mkU¸}¥
mk—Dq 23/05/2010 …mk D}©} (–ªï †}´Dï›):
• }š—lpq A²Vgñ g—E }MM§¥¹} :
• Šmk B›kï HÊ`gñ Dkgpq }MelF:
‹Ëq} [ÌI} …‰òl |§ B›kï q²mkX ]DsE ‰êDê ´ªê] mkªïN‹V[ï¥gñ D‘é·ï
›…M} „íXqVgñ sò³ …mksï …‰òl’sï }‹\oÏ mk‹mkU }—©öM::
ኣሳናዳኢት ሽማግለ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራሲ ለውጢ ጨንፈር ዓባይ ብሪጣኒያ ብዕለት 23/05/2010 ኣብ ለንደን( ዓዲ እንግሊዝ)
ንዛዕባታት ሃገራዊ ዋዕላ ንምምይጥን
ካብ ህዝቢ ሓፈሻዊ ለበዋታት ንምቕባል
ክፉትን ሰፊሕን ኣኼባ ናይ ህዝቢ ትገርብ ስለ ዘላ ንኩሉ ግዱስ ብዲሞክራሲያዊ ለውጢ ዝኣምን ኤርትራዊ ዜጋ ኣብ’ዚ ኣኼባ’ዚ ንኽሳተፍ ብኽብሪ ንዕድም።
ንዕለት 17 ሓምሌ 2010 ተመዲቡ ዘሎ ህዝባዊ ኣኸባ ብጉዳይ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ
ኣገዳሲ ምድላዋት ንኽትሳተፍዎ ብክብሪ ነተሓሳስብ።
ኣኸባና ብዛዕባ ወኪልናዮም ዘሎና ሽማግሌ ምፍናውን ኣብ ሃገራዊ ዋዕላ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ኣብ
ዝግበር ፍትሓዊ ክትዓት ንጡፍን ኣዎንታውን ኣበርክቶ ብኣድማዕነት ምእንቲ ሰላምን ዲሞክርስን
እጃሞም ከወፍዩ ኣገዳሲ ምብርታዕን ሓቦን ፍናንን ከነስንቖም ዕጡቓት ንኹን።
ጨንፈር ሪያድ ኣዋጅ ( እዚ ናይ ምንታይ ኣዋጅ’ዩ ምዃኑ ዘይርድኣካ) ዓንቐጽ ዘይብሉ ኣዋጅ ብመን ዝጸደቐ ኣዋጅ፡ እዚ’ዩ እቲ ሽማግለ ዋዕላ።
ተኻፈልቲ ዜጋታት ነዚ ዝስዕብ ነጥብታት ከማሉኡ ይግባእ፡
1- ኣብ ደሞክራሲያዊ ለውጢ ዝብል መርገጽ ዝኣምን
2- ነቲ ዘሎ ስርዓት ተቓዋሚ ኣካል
3- ጠለባትኩም ብሽም ኣቦ መንበር ሽማግለ ዋዕላ ጨንፈር ርያድ
ናብዚ ዝስዕብ ኣድራሻ ኢመይል ላኣኹልና ።
መደምደምታ
ሓደ ኣብ ብዙሓት ከተማታት ሃገራዊ ዋዕላ ተገይሩ እንዳበልካ፡ ትሕዝትኡ ብዝየገድስ ንህዝቢ ጌጋ ሓበሬታን ስእልን ክህልዎ ንምግባር’ዩ። ካልእ ምስ’ቲ ኣኼባ ደማሚርካ ንዓኡ ዘይምልከት መስርዕን ስርሕን እንዳእተኻ ምትሕውዋስ’ዩ። ከም ውጽኢቱ ከኣ ዝገርም ነገር እንተሃለወ፡ ሓደ ቀጥ ዝበለ መስርሕ ስለ ዘይክተል፡ ሽማግለታት ሃገራዊ ዋዕላ ኣብ ገገለ ሃገራት መርቁልና ይብሉ፡ ኣብ ገገለ ቁጽሪ ብዘይብሉ ኣዋጅን፡ ብመን ዝጸደቐ ኣዋጅ ዘይፍለጥ ዕለት ዘይብሉ ይእውጁ፡ ኣብ ገገለ ሃገራት ኩሉ ሓዋዊሶም፡ ናይ ሃገራዊ፡ ናይ ምትሕግጋዝ ማሕበር ዘቕርብዎን ክሳብ ሕጂ’ውን ዘይበጻሕናዮ ካልእ ክህሉ ዝኽእል፡ ካብ’ቲ ላዕሊ ዘይጠዓየ ኣብ ታሕቲ’ውን ክጥዕን ክዕረን ዘይክእል ምዃኑ ዝሕብር’ዩ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=910


text:
እዛ እዋናዊት ጽሕፍቶይ ፣ከም ሓውሲ ሪፖርታጅ ኣብ ክልተ ክፋል መቂለ ክትወጽእ መሪጸ ኣለኹ።
ኣነ ካብ ናይ ሓባር ሽማግለ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባደለ) ብዝተገብረለይ ዕድመ እየ ነቲ ጉባኤ ተሳቲፈዮ። ኣመስጊነ ንኣመስጋኒና ኣሕሊፈዮ ኢየ። ምኽ ያቱ ኣነ ኣብ ኣዋሳ ኣይተሳተፍኩን፣ ግን ሃገራዊ ባይቶ ኣብ ዝተመስረተሉ ምስ ኩሉ ሕልኽልኻቱን ኣወንታዊን ኣሉታውን ሸነኻቱ ብወገነይ ክክካታተሎን፣ ከም ግዱስ ኤርትራዊ ብኣትክሮ መጻኢ ኤርትራዊ ምስግ ጋር ስልጣን ኤርትራ ብምስውዓል ሓደ ናይ ሓባር ውደባ ንባዶነት ስልጣን ክምልስ ክኽእል ኣለዎ ዝብል እምነት ጸኒሑ እዩ።
ትጽቢትና ግን ብናይ ኣስታት ሸሞንተ ዓመት ደውታ ናይ ሓባር ቃልሲ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ መኺኑ ጸኒሑ። ኣብዚ ሓጺር ግዜ ግን ሃገራዊ ባይቶ ካላኣይ ጉባኤኡ ከካይድ ምኳኑ ትስፍው ወረታት ኣብ መደበራት ዜና ክፍነው ጀመረን፣ ምድላዋት ኣብ ፈቀዶ ዞባትት ብኣኼባታት ክስነ ተራእየ።
ሓደ ከምዚ ዝኣመሰለ ሰፍሕ ጉባኤ ኣብ ሽወደን ከተኣንግድ ዝሓቶ ዓቅሚ ሰብን ገንዘብን ብቀሊል ዝግመት ኣይኮነን፣ ከመይሲ እቲ ቅድሚ ሕጂ ዝተኻየደ ጉባኤታት መዋሊ ነይርዎ ይኸውን ኢለ ስልዝግምት፣ ሕጂ ግን ልሉይ ምቅይያራት ብፍላይ ኣብ ኢትዮጵያ ፣ሱዳን፣የመን ነቲ ቃልሲ ፍትሕን ሓርነትን ብኣሉታ ዝጽሉ ኩነታት ተፈጢሩ ምህላው፣ ንኩሉ ተቃላሳይ ንፍትሒ ፍሉጥ እዩ።
በቶም ህርኩታትን ብልዝብ ዝሰርሑ ኣኤንገድቲ ሽማግለ ከም ዝተገለጸልና እዚ ጉባኤ´ዚ ብዘይሓደ ናይ ወጻኢ ሓገዝ፣ ዋላ ሓደ ናይ ወጻኢ ሓይሊ ጽልዋን ተጽዕኖን ብዘይገብረሉ ብኤርትራዊ ዓቅሚ ዝተመወለ ምዃኑ እዩ። ብኣገላልጸኦም ክብገሱ ከለዉ ካላኣይ ጉባኤ ክኻየድ ኣለዎ ዝብል ቆራጽ ዕላማን፣ ድልየትን፣ ሓቦን፣ ሕልናን፣ ተውፋይነትን ኢዩ ኣበጊስና እምበር ጉባኤ ኣብ ወርሒ ሚያዝያ ዕለት16 ዝተጀመረስ ክሳብ መጋቢት 2019 ኣብ ጁባ ባይቶስ ዘሮ ክሮና ኢዩ ነይሩ ደኣ በሉና። ግን ውድባት ዝተወሰነለን ክፍሊትን፣ ኣብ ዝተፋላለየ ዓለም ዝርከባ ዞባትትን ውፉያት ኤርትራውያን ብዝገበርዎ ጎስጓሳት ናይ ገንዘባዊ ሓገዛትን እኹልን ተረፍን ገንዘብ ደኣ ተዋህለለ። ኣዳለውቲ ከኣ ሓደ ሰፍሕ ኣዳራሽ ኣብ ቸርሶጎርደን ኣብ መንጎ ብሮማን ድሮትኒንሆልምን (ስቶክኮልም ፡ ርእሰ ከተማ ሽወደን) መደቀሲ፣ መአከቢ፣ መመገቢ፣ ዝተፈላለየ ክፍልታት ስራሓት ተካየደሉ ተኻረዩ። በዚ ኣጋጣሚ ንኣዳለውቲ ሽማግለ ኣገናዕ ክብሎም እፈቱ። ኣባል ጉባኤ ከኣ ናይ ትራንስፖርቱ ባዕሉ ኺኢሉ ንቦታ ጉባኤ ካብ ፈቀድኡ ቦታታት ዓለም ማለት ካብ ኢትዩጵያ፣ሱዳን፣ጁቡቲ፣ኣመሪካ፣ኤውሮጳ፣ካናዳ፣ኣውስትራልያ፣ማእከላይ ምብራቅም ክመጽእ ጀመረ። ንነውሕ እዋን ተፋላልዩ ዝጸንሐ ሰብ ከኣ ክርኸብን ጉጂም ክብልን ናፍቆቱ ከውጽእን ጀመረ። ገሊኡ ንነዊሕ ደሃይ ተጋባቢሩ ዘይፈሊጥ ኣንታ/ቲ ኣለኻ/ኺ ዲኻ/ኺ ኣብዚ ዓለም ክበሃሃልን ተሓናኒቁ ክስዓዓምን ከሎ ክትርኢ የሐጉሰካ። ኣየባ ኣብቲ መመገቢ ቦታ በቶም ኣዳለውቲ ዝግበር ኣቀባብላን፣ ኣቀራርባ መግብን ውዑይን ዝሑልን ዝስተን ከምዚ ንነዊሕ እዋን ዝተዳለውሉን ተምክሮ ዘዋህለልሉን ደኣ ይመስሉ። እቲ ተሳታፋይ ጉባኤ ከኣ ብዘይ ገለ ነባር ውድባዊ ይኹን ካልእ ፍልልያት ኣብ ማኣዲ ኮይኑ ተመክርኡ ክላዋወጥን፣ ፖለቲካዊ ርእይቶታቱ ክማያየጥን ክትርኢ ከሎኻ ሓዲሽ ፖለቲካዊ ባህሊ እናተጠርየ እኸይድ ምህላዉ ይምስክረልካ።
ኣነ´ኳ ሳላ መራኸቢ ብዙሓን ማለት ፓልቶክ፣ ፈይስ ቡክ፣ መሰንጀር፣ ዎዝ ኣፕ፣ ተለፎንን ስክይፐን ኮንፈርነሳትን ካልእ ናይ ዜና ማዕከናትን፣ ብተወሳኺ ውን ኣብዚ ዝኸይድ ዘሎ ብተቃለስቲ ፍትሒ ዝዳሎ
ሰሚናራትን ክሳተፍ ስለዝጸናሕኩን፣ ኣብዚ ነሂሩ ዝስጉም ዘሎ ናይ በርገሳዊ/ህዝባዊ ምንቅስቃስ ሓባራዊ ስርሓት ሓይሊ ዕማማት ስለዝነጥፍን፣ ብዙሓት ካብ ተሳተፍቲ ጉባኤ ክረኽቦም ጸኒሕ ነይረ እየ። እቲ ዝፈልዮ ንገሊኦም ብኣካል ተራኽብካ ምዕላል እዩ።
ካብቲ ክሳተፎ ዝጸናሕኩ ሰሚናራትን ኮንፈረንሳትን ነዚ ጉባኤ´ዚ ፍሉይ ስምዒት ዝሃበኒ ዳርጋ ኩሉ ሕብሪ ኤርትራዊ ማለት ብ ሄራት፣ ሃይማኖት፣ ኣውራጃታት፣ ጾታታት፣ ውድባት ተሳታፊ ምንባሩ እዩ። ተሳታፍነቱ ብዲሞክራስያዊ መትከላት ተማእዚዙ ንወገኑ ምጥባቅ ዘይኮነስ፣ ነታ ኣብ ሓደጋ ወዲቃ ዘላ ሃገርን፣ ነቲ ኣብ ኣፈርኩቡ ዝርከብ ህዝብን ንምድሓን፣ ከመይ ናይ ሓባር ረብሓ ንምርግጋጽ፣ መሳርሒ ቃልሲ ንኩሉ ከዋስእ ዝኽእል ቻርተር፣ ህንጻ፡ሕጊ፣ ፖለቲካዊ ውሳነ ንሰርሕ ዝብል ኣቅልቦ ምዕሳሉ፣ ካብቲ ካልእ ተስፋ ዝህብ ኣብቲ መኽፈትን መደምደምን ጉባኤ´ውን ኣብ ልዕሊ እተን ኣስታት ዕስራ ዝኾና ውድባት ኣባላት ጉባኤ፣ ሰለስተ ውድባት/ምንቅስቃስ ከም ተዓዘብቲተሳተፈን ነይረን እየን። ኣንታ እዛ ሃገር እባ ተስፋ ኣለዋ እዩ ኣብ ዝብል መደምደምታ ከኣ የብጸሓካ።
ሃገራዊ ባይቶ ኣኼቡኡ ቅድሚ ምጅማር ጉባኤ ኢዩ ኣካይዱ። ዕቱብ ዝኾነ ገምጋም ንድኹም ጎንታቱ ኣካይዱ፣ ነብሱ ብደውቱኡ ነቂፉን፣ ክእረም ከም ዘለዎን፣ ቃልሱ ምስ´ዚ ዝኸይድ ዘሎ ናይ ህዝቢ ተበግሶታት ብሓባር ክሰርሕን ከሕንን ከም ዘለዎ ከምዝወሰነ ተሓቢሩና።
ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባደለ) ጉባኤኡ፣ በቲ ሓደ ሸነኽ ህዝባዊ ምንቅስቃስ ተቃለስቲ ፍትሒ ኣብ ደገን ውሽጥን ሓኒኑ ብናህሪ ነቲ ጸረ ሃገርን ህዝብን ዝኾነ ጉጂለ - ጥፍ ኣት፣ ብርሰት፣ ድኽነት፣ ምፍራስ፣ ምጽናት፣ ጥምየት፣ ምጽልማት፣ ምዕናው ፣ መኪቱ፡ ብይኣክል ኣሰንዩ፡ ነቲ ብናይ ጫካ ሕጊ ዝግዝእ ጉጂለ ህግደፍ ካብ ሱሩ ንምብንቛሱ ኣብ ዝምርሸሉ ዘሎ ኮይኑ፣ ጉባኤ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንዲሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባደለ) ከም በዓል ብርኪ፣ መሻርኽቲ ኮይኑ ክሰርሕ ጥጡሕ ባይታ ምኳኑ ኣስተውዒልሉን፣ ንትግብርነቱ ውሳነታት ኣመሓላሊፉን። ጉባኤ ነዚ ሓዲሽ ናይ ምጥርናፍ መስርሕ ብዕቱብ ስለዝረኣዮ ኣብ ፈጻሚት ሽማግልኡ ናይ ዘተ፣ስኒት፣ምውህሃድ ቤት ጽሕፈትን ከምዝህሉን ሓይሊ ዕማም ከም ዝቀውምን ወሲኑ ኣሎ። እታ ብዕለት 21 ሚያዝያ 2019 ማእከላይ መሪሕነት ዝመርጻ ፈጻሚት ሽማግለ ከኣ ኣብ ሓጺር ግዜ ኣድማዒ ስርሓት ክትጅምር አትስፎ።
ብርሃነ ኪዳነ (ጃለ)
ንርእይቶ፣ ሓበሬታ ወይ ውን ነቀፌታ መልእትኩም ኣብዚ ስደዱለይ:-
Diese E-Mail-Adresse ist vor Spambots geschützt! Zur Anzeige muss JavaScript eingeschaltet sein!
ኣብ ካላኣይ ክፋል ጽሑፈይ ብዛዕባ ነቲ ጉባኤ ኣብ ከመይ ዝኣመሰለ ሃገራውን ኣህጉራውን ኩነታት ከምዝተኻየደን፣ ናይ ጉባኤ ንህልዊ ኩነታት ሃገርን ህዝብን ኤርትራን ሚዛንን፣ ከምኡ ውን ንናይ ሓባር ቃልሲ ተቃለስቲ ፍትሕን ብዝምልከት ዘሕለፎ ውሳነታትን ክጽሕፍ ክፍትን እየ።


text:
Radio Erena: 25 August, 2014
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሰርጌ ላቭሮቭ ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሩስያ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ዑደት ከካይድ ምዃኑ ተገሊጹ።
እቲ ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሩስያ ሰርጌ ላቭሮቭ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ሩስያ ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዘካይዶ ወግዓዊ ዑደት ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣቶ ሃይለመርያም ደሳለኝን ካልኦት ዝተፈላለዩ ሰበ ስልጣን እታ ሃገርን፣ ብምዝርራብ፣ ኣብ ሓያሎ ጉዳያት ስምምዕ ክኽትም ትጽቢት ከምዘሎ ዘ ሪፖርተር ካብ ኣዲስ ኣበባ ሓቢሩ።
ሩስያ፣ ኣቐዲማ ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ዓፈር፣ ኣብ ዳህሳስን ኩዕታን ነዳዲ ዘተኮረ ውዕል ከምዝኸተመት ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብ ርእሲ’ዩ’ውን ኣብ ጸዓትን ዕደናን ዘተኮረ ሓያሎ ውዕላት ንምኽታም ውጥን ኣሎ።
ብመሰረት ጸብጻብ ዘ ሪፖረትር፣ ኣብ ኢትዮጵያ ኣስታት 30 ዝኾና ኩባንያታት ሩስያ ኣብ ዝተፈላለየ ጽላታት ወፍሪ ኣብ ምክያድ ይርከባ።
እዚ ናይ መንግስቲ ሩስያ ተበግሶ፣ ነታ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ብፍላይ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ነዊሕ እዋን ምትእትታው ዝነበራ ሩስያ፣ ነቲ ብቻይናን ሃገራት ምዕራብን ተባሒቱ ዝርከብ ወፍሪ ዕደና፣ ንግዲ፣ ቁጠባን ዲፕሎማስያዊ ጽልዋታትን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዳግም ትምለሶ ምህላዋ ዝእንፍት’ዩ ክብሉ’ውን ተንተንቲ ፖለቲካ ይገልጽዎ።
ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሩስያ ኣብ መፋርቕ ወርሒ መስከረም ናብ ኢትዮጵያ ዑደት ከካይድ ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ’ውን ሓድሽ ኣምባሳደር እታ ሃገር ኣብ ኣዲስ ኣበባ፣ ስርሑ ካብ ዝጅመር ሰሙን ኣብ ዘይመልኣሉ ግዜ’ዩ።
ሩስያ ብዘይካ ምስ ኢትዮጵያ፣ ምስ ኤርትራ’ውን ኣብ ዕደናን ካልእ ወትሃደራዊ ጉዳያትን ዘተኮረ ስምምዓት ከምዘካየደት ዝዝከር’ዩ።
ብሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ኣቶ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕ ልኡኽ መንግስቲ ኤርትራ፣ ኣብ ውሽጢ ኣርባዕተ ኣዋርሕ ክልተ ግዜ ናብ ሩስያ ዑደት ብምክያድ ምስ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ እታ ሃገር ሰርጌ ላቭሮቭን ካልኦት ሰበ ስልጣንን ዝርርብ ምክያዱ ኣይርሳዕን።
ብጉዳይ ዩክሬን፣ ምስ ሃገራት ምዕራብ ኣብ ፖለቲካዊ ቁርቁስ እትርከብ ሩስያ፣ ብዘይካ ኣብ ኤርትራን ኢትዮጵያ፣ ኣብ ጅቡትን ሱዳንን’ውን ተመሳሳሊ ውዕላት ንምክያድ መደብ ከምዘለዋ’ዩ ዝንገር።
መብዛሕቱ ወትሃደራዊ ንዋት እዘን ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ዝርከባ ሃገራት ብፍላይ ድማ ሓይሊ ኣየርን፣ ካብ ሩስያ ዝተሸመተ ምስ ምዃኑ’ውን፣ ወትሃደራዊ ሓይለን ንምድልዳል ኣብ ዝደልያሉ እዋን፣ እቲ ምስሩስያ ዘለወን ርክብ ከሐድሳ’የን ዝርኣያ።
ኢትዮጵያ፣ ብፍላይ ኣብ እዋን ስርዓት ደርግ፣ ካብ ሩስያ ብልቓሕ ዝሸመተቱ ኣጽዋር፣ ቢልዮናት ዶላራት ዕዳ ዝጸንሓ ክኸውን እከሎ፣ ኤርትራ’ውን ኣብቲ ዳግም ስም ኢትዮጵያ ዝተወልዐ ኵናት፣ ሚግ 29ን ሱ ኸይ 27ን ዝዓይነተን ዘመናውይን ነፈርቲ ኵናትን ጸረ ነፈርቲ ሚሳይላትን ካብ ሩስያ ከምዝዓደገትን’ዩ ዝግለጽ።
ሩስያ፣ ኣብዚ እዋን’ዚ ድማ ነተን ገና ካብ ውግእን ወረ ውጋን ዘየዕረፋ ሃገራት፣ ብመልክዕ ወፍሪ ኣብ ዕደናን ጸዓትን ምሕዝነታ ኣብ ምድልዳል ትርከብ።
==================================


text:
Radio Erena: 25 November 2015
መራሕቲ ኢትዮጵያን ሱዳንን ብሰንኪ’ቲ ኣብ ዶባቶም ክካየድ ዝቐነየ ግጭት ይዘራረቡ።
ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዑደት ዘካይድ ዘሎ ብምክትል ፕረዚደንት ሱዳን ሓሳቦ ሞሓመድ ዓብዱልራሕማን ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን፣ ምስ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያን ካልኦት ሰበ ስልጣንን እታ ሃገር ኣብ ጉዳይ ምምልካትን ምንጻርን እቲ ግጭታት ዝካየደሉ ዘሎ ከባቢታት ዶብ ከምዝተመያየጡ ምንጭታት ዜና የረድኡ።
ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኣቶ ሃይለማርያም ደሳለኝ፣ እቲ ኣብ ሕዳር 2014 ዝተኸተመ ስምምዕ ምምልካት ዶባት ኢትዮጵያን ሱዳንን ኣብዚ ዝመጽእ ወርሒ ክትግብር ምዃኑ ከምዝሓበረ’ውን ሱዳን ትሪቡን ካብ ኣዲስ ኣበባ ገሊጹ።
ኣብቲ ንሱዳንን ኢትዮጵያን ዘዳውብ ከባቢታት፣ ብፍላይ ኣብ ዞባ ገዳርፍ፣ ምስሕሃብ ክርአ ከምዝጸንሀ ዝፍለጥ ኮይኑ፣ ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት ከኣ ዕጡቓት ሚሊሻ ኢትዮጵያ ኣብ ልዕሊ ሱዳናውያን ነበርቲ እቲ ከባቢ መጥቃዕቲ ከምዝፈነዉን፣ በቲ መጥቃዕቲ 10ታት ሱዳናውያን ከምዝተቐትሉን ብወገን ሱዳን ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ብዛዕባ’ዚ ኣብ ዶብ ክርአ ዝጸንሐ ግጭታት ብዝምልከት መንግስታት ክልትኤን ጎረባብቲ ሃገራት ዝኾነ ወግዓዊ መግለጽ ከይሃብሉ’ዮም ጸኒሖም።
ብምክትል ፕረዚደንት ሱዳን ዝምራሕ ላዕለዋይ ልኡኽ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ካብ ሰኑይ 23 ሕዳር ዘካየዶ ናይ ኢትዮጵያ ዑደቱ፣ ብዘይካ ኣብ ጉዳይ ዶባ፣ ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ቭብዛዕባ ዘሎ ንግድን ቁጠባ ካልእ ጉዳያትን’ውን ከምዝተዘራረቡ ይግለጽ።
ኣብ ተመሳሳሊ ናይ ኢትዮጵያ ዜና፣ ኬንያ ኣብቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘዳውባ ከባቢታት ተወሳኺ ሰራዊት ምውፋራ፣ ጸጥታ እቲ ከባቢ ንምውሓስ ደኣ’ምበር ምስ ኢትዮጵያ ተጻብኦ ንምፍጣር ከምዘይኮነት ሓደ ካብ ላዕለዎት ኣዘዝቲ ሰራዊት እታ ሃገር ኣረዲኡ።
ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዶብ ኬንያን ኢትዮጵያን ኣብ ዝተወልዐ ግጭት፣ ብውሕዱ ኣርባዕተ ኣባላት ፖሊስ ኬንያ ከምዝተቐትሉ ክግለጽ ጸኒሑ’ዩ።
ድሕሪ’ዚ ፍጻሜ’ዚ ኬንያ ነቲ ምስ ኢትዮጵያ ዘራኽባ ሓሙሽተ ነቑጣታት ንግዜኡ ዓጽያቶ ከምዝጸንሐትን፣ ኣብቲ ከባቢ ከኣ ተወሳኺ ሰራዊት ከምዘዋፈረትን ኣፍሊጣ’ያ።
============================


text:
ብዛዕባ መንሽሮ ሕቶታት ኣለካዶ?
ምስ ናይ ኬንሰር ካንስል ነርስ ብምስጢር ተዘራረብ
እቶም ተቐረብቲ ናይ መንሽሮ ነርስታትና:
- መንሽሮ ዝገልጽ ሓበሬታ ክሰዱልካ'ዮም
- ክትርድኦ ብዝካኣል መገዲ ብዛዕባ ናይ መንሽሮ መርመራታትን ሕክምናታትን ክገልጹልካ'ዮም።
- ብዛዕባ ስምዒታትካ ማለት ፍርሕኻን ሕቶታትካን ክሰምዑኻ'ዮም።
- ሕጋውን ገንዘባውን ሓገዝ ብዛዕባ ትረኽበሉ ኣገልግሎታት ሓበሬታ ክህቡኻ'ዮም።
ምስ ናይ መንሽሮ ሓኪም ምስናይ ተርጓሚኡ ተዛረብ
ብቁጽሪ ቴሌፎን 13 14 50 (ብናይ ውሽጢ ሃገር) ብዘይካ ካብ ሞባይል ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ ካብ ሰዓት 9 ናይ ንግሆ ክሳብ ሰዓት 5 ናይ ምሸት ከምዚ ዝስዕብ ጌርካ ደውል:
- ቋንቋኻ ጥቐስ
- ተርጓማይ ክሳብ ዝመጸካ ተጸበ (ክሳብ ሰለስተ ደቒቕ ክወስድ ይኽእል'ዩ።)
- ናይ ቪክቶሪያ ኣማኽርቲ መንሽሮ መስመር ብቑጽሪ ስልኪ 13 11 20 ንክተዘራርብ ነቲ ተርጓማይ ምሕታት።
- ምስቲ ተርጓማይን ምስቲ ናይ መንሽሮ ነርስን ክትራኸብ ኢኻ።
Fact sheets
To view the following files you need Adobe Acrobat Reader. Download it for FREE.


text:
ብ ግዱሳት ተጸናጸንቲ እከይ ዉዲታት፣
“እዚ ጥፍኣትን ቅዝፈትን 400 ስደተኛታት ኤርትራውያን መንእሰያት፡ ልዕሊ ዝኾነ ይኹን ሰብ ንዓይ የሕመንን ይትንክፈንን፡ ምክንያቱ: እዞም ቆልዑ እዚኦም ጌና ካብ ኤርትራ ቅድሚ ምውጾኦም ጀሚሮም፡ ምሳይ ዘለዎም ርክብ ጥቡቕ ኢዩ ነይሩ። ኣብዚ ሕጂ እዋን ከኣ፡ ዝያዳ ኩነታቶም ንኽፈልጥ፡ ንቐንዲ መሳርሕተይ ዝኾነ ንዓብደልረዛቕ፡ ምሉእ ስም ዝርዝራቶም ሓቲተዮ ኣረኪቡኒ ስለ ዘሎ፡ ንኹነታቶም ኣመልኪቱ ክተሓባበሮም ተወኪሰዮ ኣለኹ።” – ቓል ኣደ መንበር ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኤልሳ ጭሩም፡ ዕለት 08-04-2011 ብድምጺ ካብ ዝተቐርጸ ዝተወስደ::
ካብ ሎንዶን፡ ኪኢላ ፍልሰት ሰባት ነጋዳይ ደቂ ኣዳም ኤርሚያስ ግርማይ ኢልያስ (ዓብደልረዛቕ) ካብ ሊብያ፡ እዚ ናይ ኣደ መንበር ሓልዮት ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ኤልሳ ጭሩም ቓል ብድምጺ ዝተቐድሐ መረጋገጺ ኣብ ኢድና ኣሎ።
ስለምንታይ ኢያ ኣደ መንበር ኤልሳ ጭሩም ነዚ ዘረባ እዚ ተዛሪባቶ? ንባብና ንከታተል፥-


text:
ብዓል መርገም ስንቆም
ገብሪሂይወት ኣቡዓሸራ
ብዓል መርገም ስንቆም ንህዝቢ ንምጽናት ዓጢቖም
ነቶም ኣብ ትሕቲኡ ዘለዉ ኲናት ወሊዑ ከደስቖም
ኣብ ውጻኢ ዘለዉ ድርሃጽሉ ገንዘቦም እንዳ ምሓቖም
ዝተቓሞም ኣብ ጎዳጉድ ኣሲሩ ብዘይ ፍርዲ ከሕቅቖም
ብጓሂ ደም ዝነብዕ ዘሎ ህዝቢ ይመስሎም ኣሎ ዝስሕቖም
ንኤርትራ ሃገርና ኣድፊሮም ብዓለምና ኣንዒቖም
ንብረቶም ከየልዓሉ ጠንጢኖሞ ናይ ዕርዲ መንደቖም
ውርደት ዓልምና ተዓዘበ ኣበይ ከም ዝበጽሑ ዘሊቖም
ንመስርሕ ሰላም ተሓሲሞም ሕራይ ዝብሉ ተደሲቖም
ቅጭጭ ዘይብሎም ዕሸላት መንእሰይ ኣሻሓት የህሊቖም
ሕጂ ድማ ንዳግመ ውግእ ከእትውና ካላእ ትመልዓሶ
ንዑ ክፉት መገዲ ኣሎ ናብ ሃ.ዲ.ኪዳን ኩልና ንቃለሶ
ሓንሳብ ንሓውሩ ጨኳኒ ስርዓቶም ፈጺምና ክንድምስሶ
ህዝብና ይግቦኦ ኢዩ ፍረ መስዋእቲ ደቁ ሓርነቱ ከነልብሶ
ኣብ ሞንጎ ምጽናትን ምድሓንን ቲፈዞ ኣይኮነን ጾዎታ ኩዑሶ
ንሕብረተ ሰብና ባህሉን ልምዱን ቀንጢጦም
ኣዕናዊ ብኣውራጃ ብዓሌት ብቐቢላ ሸቂጦም
ንዕምሪ ስልጣኖም ምንዋሒ ዝገበርዎ ፈሊጦም
ንኽፍኣት መጋብሮም ንንቃሓሉ ኩሉና ንፍለጦም
ምልኪ ስርዓቶም ክሕምሸሽ ኩልና ንቐጥቅጦም
እንታይ ኢዩ ጉዱ ንህዝቢ ከም ዓሳ ወዲኦሞ ገፊፎም
ርሃጽ ኣንዳማቶም ንደላር ብዝታሓተ ዓሚጾም ኣሽሪፎም
በለጽ ንዝጠመየ ስድራቤት ከይ ዕንገል ካብ ኣፉ ኮሊፎም
ነዚ ስርዓት እዚ ገበን ኢዩ ምጥቓዕ እናበልካ ወዲ ኣፎም
ኣገናዕ ንእከይ መጋብሮም ተቓዊሙ ዕጭ ዝሓንፈፎም
ህ.ግ.ደ.ፍ ብተግባሮም እንትርፎ ክርገሙ መን ክምርቖም
ከም ዓሳ ዝተገፈ ሰራዊት ይጥንጥንዎ ኣለዉ መመሊቖም
ንህግደፍ ኣብ ርእሲ ሃገር ዝገበርዎ ገበን ዘበት ኸይንላቐቖም
ሃ.ዲ ኪዳን ተመስሪታ ኣላ እሳያ ን.ህ.ግ.ደ.ፍ ተሕምቖም
ካብዚ ኹሉ ምዓት ሕሰመ መከራ ስደት ንህዝብና ከተላቅቖም
ተቓወምቲ መሲልኩም ኣብ ውሽጢና ሉኡኻት ናይ ህግደፍ
ንህዝቢ ካብ ምህሳይ ምፍንጫል ሰራም ኣመልኩም ነይ ግደፍ
ጥዕም ጥዕም ቀዳድ ክትደልዩ ንቓልሲ ምእንቲ ምቅዋም ክግደፍ
ሞራል ሓርበኛታት ክትሰብሩ ጽግዕ ጽግዕ ናበዩ ዝኹሉ ሃተፍተፍ
ብልሓትኩም ይፈለጥ ጥዕም ጥዕም ንቃልሲ ጸበል ዲዩ መግደፍ
ንምዃኑ ግደ ሓቂ ተላኣኽኩሞ ኢኹም ትገብሩ ዘለኹም ብህግደፍ
ምሃንድስ ናይ ምፍራስ ወሬኹም ኣይጣዓመን
ግብሩኽም ግናይ ሩግም ሕንዚ ዕንቅሪቢት ተመን
እዚ ኹሉ ለክበጥበጥ ኣብ ርእሲ ኣዕጽምቲ ብዓልመን
ምብራቕ ተመሲሕካ ምዕራብ ምድራር ንዓኻትኩም ሸነን
ፈሊጥናክም ኣሎና ሉኡኻት ምሳኽም ቃልሲ ዘዋጽእ ኣይኮነን
እዛ ተመስሪታ ዘላ ዕድል ሃ.ዲ ኪዳን ናይ ኩላህና ጠቕሚ
ክንካላኸለላ ክንበቅዕ ኣሎና ከይ ቅይርዋ ናብ ህግደፋዊ ጠቕሚ
ፋሕፋሕ ዘብል ከየእትውልና ኣብ ውሽጥና ከይ ኩዕውልና ስሚ
ዘይ የካትዕ ንሓቢርካ ተሳኒኻ ምስራሕ ዝዋዳደሮ የለን ዓቕሚ
ሓደራ ብኹሉ ኩርንዓት ንጠንቐቕ ከይርከብ ከዳዕ ጠላሚ
ኣጀኹም ኣጆና መገድና ጸቢቑ ኣሎ ካብቲ ናይ ዓሚ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2162


text:
ብራዚላውያን ተመራመርቲ፡ ፍርያት ቻይና ዝኾነ ክታበት ኮቪድ19 ኣድማዒ`ዩ ይብሉ`ለዉ።
እንተኾነ፥ ንኣሰራርሓ`ቲ ክታበት ብዝምልከት ዘይነጸረ ነገራት ስለዘሎ ካብ ምጥቃም ጠጠው ኢሉ ከም ዘሎ ይገልጹ።
እቲ ሲኖቫክ ወይ ኮሮናቫክ ዝተሰምየ ፍርያት ቻይና ዝኾነ ክታበት፥ ካብ ኣብ መንጎ ዓለምና ኣብ ንሰባት ክውሃብ ቅድድም ዝግበረሉ ዘሎ ክታበታት ሓደ`ዩ።
ላቲን ኣሜሪካ ትማሊ ፈላማይ ክታበት ኣትዩዋ`ሎ- ብፋይዘር ባዮ ኤን ተክ ዝፈረየ ክታበት ኮቪድ ትማሊ ካብ በልጅም ተጻዒኑ ኣብ ከተማ ሜክሲኮ ኣትዩ`ሎ።ሚንስተር ወጻኢ`ታ ሃገር ድማ ንፈላማይ ምእታው ክታበት ኮቪድ ኣብ ላቲን ኣሜሪካ ኣቀባብላ ጌርሉ'ሎ።
ሜክሲኮ 1.4 ሚልየን ዓቐን ክታበት ክትቅበል መደብ ተታሒዙ`ሎ። ካልኦት ሃገራት ላቲን ድማ ይጽበያ`ለዋ : ከም ኣርጀንቲና ዝበላ ድማ ኣብ ውሽጢ ሃገራተን ክታበት የጽድቓ`ለዋ።
ምምሕዳር ትራምፕ ተወሳኺ 100 ሚልየን ዓቐን ክታበት ንምርካብ ምስ ፋይዘር ናይ 2 ቢልየን ዶላር ውዕል ጌሩ`ሎ።
ብኻልእ ዜና ኣብ ብሪጣንያ ሓዲሽ ዓይነት ቫይረስ ኮሮና ተረኺቡ ምስ ተባህለ ካብን ናብን መገሻ ካብ ዘቋረጻ ሃገራት፥ ቻይና ዳሕረወይቲ ሃገር ኮይና`ላ።


text:
ኢትዮዽያ ኣብ ቀፃሊ ምስ ግብፂ ዝህልዋ ልዝብ፣ንመሰረታዊ መርገፂኣ ብዘይትንክፍ ኣገባብ ዝካየድ ምኳኑ ጠቂሶም።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ገለ ግብፃዊያን ምሃንዲሳት ዓብዪ ግድብ ህዳሴ ብዝምልከት ኣብዚ ሎምቅነ ዝሃብዎ ሪኢቶታት ሳይንሳዊ ኣይኮነን ክብሉ ኣብቲ መዳይ ናይ ዝተዋፈሩ ኢትዮጵያዊያን ሰብሙያ ጉጅለ ኣካቢ ኣፍሊጦም።
ኣቦ መንበር እቲ ጉጀል ዶ/ር ስለሺ በቀለ ንቪኦኤ ኣብ ዝሃብዎ ቃል ግብፃዊያን ሰብሙያ ቑመት ግድብ ህዳሴ ንኽቕንስ ዘቕረብዎ ሓሳብ ንሃገሮም ዘይጠቅም ንኢትዮጵያዊያን እውን ዝጎድእ እዩ ኢሎም።’‘ክኢላታት ጉጅለ መፋስስ ናይል ካብ ዩኒቨርስቲ ካይሮ’ ብዝብል 18 ግብፃዊያን ዝፅሓፍዎ ነገር ኣሎ።ቑመት እቲ ግድብ ከምዚ ይኹን ከምዚባ ይነኪ ዝብሉ መፍትሕታት ሓሳብ ኣቕሪቦም ኣለው።እዚ ግን ኣብ ሳይንስ እውን ዝተሞርኮዘ ኣይኮነን።’’
መፍትሒ ሓሳብ ግብፂ ዘስደምም እዩ ዝበሉ ዶ/ር ስለሺ ብኦም ዝምራሕ ኢትዮጵዮዊያን ጉጅለ ሰብሙያ ናይ ፅሑፍ ምላሽ ምውፅኡ ኣፍሊጦም ኣለው።ግድብ ህዳሴ ኣብ ልዕሊ ግብፂ ዝኾነ ይኹን ጉድኣት ከምዘየብፅሕ ዓለምለኸ ክኢላታት ብዝርከብዎ ገለልተኛ ጉጅለ ሰብሙያ ዝተረጋገፀ ምዃኑ ዶ/ር ስለሺ ንቪኦኤ ኣብሪሆም ክብል እስክንድር ፍሬው ፀብፂቡ።


text:
ስዑድ ዓረብ ንቐጠራውያን በጻሕቲ ሓጅ ዶባታ ምኽፋታ ኣፍሊጣ።
ስዑድ ዓረብ ነዚ ዘፍለጠት ብመገዲ ወግዓዊ ኣገልግሎት ዜና’ታ ሃገር ኣብ ዝተመሓላለፈቶ መልእኽቲ ክኸውን እንከሎ፤ ብመሬታ ይኹን ብክልተ መዕረፎ ነፈርቲ ንዝኣትው ቐጠራውያን ሕጃ ከካይዱ ፍቓድ ተዋሂቡ ኣሎ።
ብድሕሪ’ዚ ናብ ቦታ ሓጅ ኣብ ዝገብርዎ ጉዕዞ ድማ መንግስቲ ስዑድ ዓረብ ወጻኢታት መጎዓዝያኦም ተሸፊኑ ምብጻሕ ከምዘካይዱ እቲ መግለጺ ብተወሳኺ ኣረዲኡ።
ንጉስ ስዑድዓረብ: ነፈርቲ ናብ ርእሰ ከተማ ዶሓ ቐጠር ብምብራር በጻሕቲ ሓጅ ናብ ከተማ ጅዳ ስዑድ ዓረብ ከመላልሳን ንኹሉ ወጻኢታቶም ከምዝሽፍን ምእዛዙ’ዩ ተሓቢሩ።
እዚ ዝኸውን ዘሎ ምክትል ወራሲ ዓራት ስዑድ ዓረብ መሓመድ ቢን ሳልማን ምስ ኣባል ንግስነት ቐጠር ሸኽ ዓብዱላህ ቢን ዓሊ ኣል ታኒ ኣብ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ጅዳ ስዑድ ዓረብ ድሕሪ ዘካየድዎ ርክብ’ዩ።
ስዑድ ዓረብ: ኢማራት ዓረብ: ባሕረይንን ግብጽን ናይ ዲፕሎማስያውን መጎዓዝያን ርክባተን ምስ ቐጠር ኣብ ወርሒ ሰነ ምብታኸን ይፍለጥ። እዘን ስዑድ ዓረብ ዝመራሒተን ሃገራት ዓረብ ቐጠር ንጥሩፍነት ትድግፍያ ኢለን ብምኽሳሰን’የን ዲፕሎማስያውን ናይ መጎዓዝያ ርክባተንን ክበትካ ዝወሰና።
ቐጠር ነዚ ክሲ’ዚ: ብድፍኢት ፖለቲካ ዝተቐናበረ ምዃኑ ብምግላጽ ትነጽግ።


text:
ዓለም ኣንፃር ኮቪድ-19 ትቃለስ ኣብዘላትሉኣብ ዙሪያ ዓለም ሚሊዮናት ኣመንቲ ክርስርና ዓርቢ ስቕለት ኣኽቢሮም ውዒልዖም።ኪቪድ-19 ኣብ ልዕሊ ኣባላቱ ዘውረዶ ማህሰይቲ ንምሕጋዝ ሕብረት ኣውሮፓ ፍርቂ ትሪሊዮን ዩሮ ንምሕጋዝ ተሰማሚዑ።
ኣብ ዙሪያ ዓለም ሚሊዮናት ስዓብቲ ክርስትና እየሱስ ክርስቶስ ተሰቒልሉ ኢሎም ዝኣምንሉ ዓርቢ ስቕለት የኽብሩ ኣለው።
ዓለም ምስ ኮቪድ-19 ኣብ ዝገጠመትሉ እዋን መብዛሕቲኦም ኣመንቲ ናይዚ ዓመት ኣብ ኣብያተ ክርስቲያን ተኣኪቦም ከይኮንስ ኣብ ገዛውቶም ተወሲኖም ብሚዲያ ብምርኣይ እዮም ኣኽቢሮምዎ።
ብመሰረት ጆን ሃፕኪንስ ዩንቨርስቲ ኣብ ዙሪያ ዓለም ልዕሊ 1.6 ሚሊዮን ሰባት በቲ ቫይረስ ተታሒዞም ኣለው።ኣስታት 98,000ድማ ህይወቶም ስኢኖም።
ኣብዚ ሕዚ እዋን ዩናይትድ ስትትትስ ቀንዲ ተጠቃዒት ኮሮናቫይረስ ኮይና ትርከብ።ዝተትሓዙ ልዕሊ 475,000 ዝሞቱ ልዕሊ 17,000 በፂሖም ኣለው።ስፔይን ዝተትሓዙ ልዕሊ 157,000 ዝሞቱ ኣስታት 16,000 ጣሊያን ዝተትሓዙ ልዕሊ 143,000 ዝሞቱ ድማ ልዕሊ 18,000 መዝጊበን ኣለዋ።
ናይ ሕቡራት መንግስታት ዋና ፅሓፊ ኣንቶኒዮ ጉተረዝ ትማሊ ሓሙስ ኣብ ዝተኻየደ ዕፁው ኣኼባ ቤት ምኽሪ ፀጥታ ኣብ ዘስምዕዎ መደረ ነቲ ለበዳ ናይ ምክልኻል ዓቕምና ብዝጎድእ ደረጃ ናብ ማሕበራዊ ዘይምርግጋእን ህውከትን ክወስደና ይኽእል እዩ፤እዚ ክኣ ኣብ ዓለምለኸ ሰላምን ፀጥታን ዓብይ ስግኣት ፈጢሩ ኣሎ ክብሉ ኣጠንቂቖም።
ቀንዲ ትኹረት ምምሕዳር ትራምፕ ብሰንኪ እቲ ቫይረስ ዝተዓፀወ ቁጠባ ዩናይትድ ስቴት ዳግም ኣብ ምኽፋት ኮይኑ ኣሎ።ልዕሊ 16 ሚሊዮን ኣሜሪካዊያን ካብ ስራሕ ዝቦኸሩ ዝሓቱዎ ናይ ገንዘብ ሓገዝ ንምርካብ ኣመልኪቶም ኣለው።
ብኻሊእ ዜና ምንስትራት ፋይናንስ 19 ኣባል ሃገራት ዝሓዘ ሕብረት ኣውሮፓ ብሰንኪ ኮሮናቫይረስ ዝወረደ ቁጠባዊ ማህሰይቲ ንኩባኒያታት፣ሰራሕተኛታትን ንስርዓት ጥዕናንን ዝኸውን ናይ ፍርቂ ትሪሊዮን ዩሮ ፓኬጅ ንምሕጋዝ ትማሊ ሓሙስ ተሰማሚዖም።
ፕሬዝዳንት ምንስትራት ፋይናንስ ዩሮዞን ማሪዮ ሴንተኖ ነቲ ፓኬጅ ቅድሚ ሎሚ ተራእዩ ዘይፍለጥ ክብሉ ፀዊዖምዎ።
‘’መጠን ሎሚ ዝፀደቐ ፓኬጅ ማዕረ ኣርባዕተ ሚታዊ ሓፈሻዊ ምሀርቲ ኣውሮፓ እዩ።ብተወሳኺ ድማ ኣብ ግዜ ቅልውላው ንናይ ኣውሮፓ ቁጠባ ዝከላኸል ሓያል መረጋግኢ እዩ።ተራእዩ ዘይፈልጥ እዩ፤ፈፂማና ከምዚ ናይ ሎሚ ብከምዚ ዝበለ ቅፅበት ስጉምቲ ወሲድና ኣይንፈልጥን’’ ኢሎም።
ብኮሮና ቫይረስ ኣዚየን ንዝተጠቕዓ ጣሊያንን ስፔይንን ክሳብ 240 ቢሊዮን ዩሮ ክረኽባ እየ።እቲ ገንዘብ ግን እተን ሃገራት ንስርዓት ክንክን ጥዕንአን ክሳብ ዝተጠቐማሉ እዩ ክወሃበን።
እቲ ልቓሕ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ምስ ኣብቅዐ ሽዑ ንሽዑ ጠጠው ዝብል እዩ።
እቲ ጉጅለ ብተወሳኺ 200 ቢሊዮን ዩሮ ብባንኪ ኢንቨስተምንት ኣውሮፓ ኣቢሊ ንኩባኒያታት ዝውሃብ ሓገዝ 100 ቢሊዮን ዩሮ ድማ ኣብ ገዛውቶም ተዓፂዮም ዝውዕሉን ናይ ስራሕ ስዓቶም ዝተነከዮምን ሰራሕተኛታት ደመወዞም ንምኽሓስ ዝውዕል እዩ።


text:
Radio Erena: 04 May 2017
መንግስቲ ኤርትራ ን16 ዓመታት ደሃዮም ኣጢፍኡዎ ዘሎ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ክፈትሕ ወይ ሃለዋቶም ክሕብር ጻውዒት ቀሪቡ።
እዚ ጻውዒት ዝቐረብ ዘሎ ብምኽንያት ትማሊ 3 ግንቦት ተዘኪሩ ዝወዓለ ኣህጉራዊ መዓልቲ ናጻ ፕረስ’ዩ።
ጋዜጠኛታት ብዘይ ዶብ ካብ ፓሪስ ኣብ ዝዘርግሖ መግለጺ፣ እቲ መንግስቲ ካብ 2001 መስከረም ኣትሒዙ ዝኣሰሮም ጋዜጠኛታት፣ ወግዓዊ ክሲ ከይተመስረተሎም፣ ኣብ ፍርዲ ከይቀረቡ፣ ብጠበቓ ከይተወከሉ፣ ምስ ስድራቤታቶም ከይተራኸቡ 16 ዓመታት ደሃዮም ጠፊኡ ከምዘሎ ኣተሓሳሲቡ።
ፍልይቲ ልእኽቲ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኤርትራ ሸይላ ኪታሩት ብወገና፣ ኣብ ስዊዘርላንድ ካብ ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት፣ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ዝዘርግሓቶ መግለጺ፣ ተመሳሳሊ መተሓሳሰቢ ብምቕራብ፣ ናይዚ ዓመት እዚ ተዓዋቲ ናጻ ፕረስ ዩኔስኮ ንዝኾነ ኤርትራዊ ሽወደናዊ ዳዊት ኢሳቕ ከም ኣብነት ብምጥቃስ፣ እሱራት ጋዜጠኛታት ክፍትሑ ጸዊዓ።
ሓያሎ ኤርትራውያን ጋዜጠኛታት ኣብ 2001 ብትእዝዛ ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ካብ ዝእሰሩ ንደሓር፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ 16 ዓመታት መሊኡ፣ ዛጊት ሃለዋቶም ክፍለጥ ኣይክኣለን።
እዚ ኣብ ወርሒ መስከረም ናይ 2001 ዝተፈጸመ ጃምላዊ ማእሰርቲ ሰበ ስልጣን ነበርን ናይ ብሕቲ ጋዜጠኛታትን፣ ኣብ ታሪኽ ኤርትራ ሓደ ካብቲ ዘሕዝን ፍጻሜታት ኮይኑ’ዩ ተሰኒዱ ዘሎ።
====================


text:
Il blog di Gabriele Del Grande. Sei anni di viaggi nel Mediterraneo lungo i confini dell'Europa. Alla ricerca delle storie che fanno la storia. La storia che studieranno i nostri figli, quando nei testi di scuola si leggerà che negli anni duemila morirono a migliaia nei mari d'Italia e a migliaia vennero arrestati e deportati dalle nostre città. Mentre tutti fingevano di non vedere.
19 July 2010
ዶባት ሳሃራ፡ መዳጎኒ እሱር-ቤታት ኣብ ናይ ሊብያ ምድረ-በዳ
መንግቱ ጥራይ ኣይኮነን ኣብ ኮንቴነር ተዓጽዩ ተጠሪዙ። ኣብ ሊብያ እዚ ንቡር’ዩ። ኮንተይነራት ከኣ መጎዓዓዚ ናይቶም ናብ ኤውሮጳ ክኸዱ ዝተሓዙ ሰደተኛታት ናብ ዝተፈላላየ እሱር-ቤታት ኮይነን የገልግላ። ሰለስተ ዓይነት ኮንተይነራት ከኣ ኣሎዋ። እቲ ዝነኣሰ ናይ ፒክ-ኣፕ ክኸውን ከሎ፡ እቲ ማእከላይ ከኣ ኣብ ማእከሎት መካይን’ዩ። እቲ ሳልሳይ ግና እቲ ሓቀኛ ኮንቴነር ኮይኑ፡ ሰለስተ ናእሽቱ መሳኩቲ ዘለዎ ሰማያዊ ዝሕብሩ፡ ብኣዝየን ዓበይቲ መካይን ዝሰሕብ እዩ። ሰደተኛታት ኣብ ኮንቴነራት ተዓጽዮም ይጥረዙ ምህላዎም ንመጀመርያ ግዜ ዝሰማዕኩሉ አዋን ኣብ ኣየት 2006’ዩ ኔሩ፡ ምስ ሓደ ኤርትራዊ ሰደተኛ ኣብ ኢጣልያ ኣብ ዝገበርኩዎ ቃለ-መጠየቕ። መጀመርያ እዃ ክእምኖ ኣይከኣልኩን። ኣሳእል ናይቶም ኣብ ሓጺን ሳንዱቕ ተዓጽዮም ናብ እሱር-ቤታት ክዳጎኑ ዝውሰዱ ኣወዳት፡ ኣዋልድን ሕጻናትን፡ እሞ ከኣ ገበን ዝበሃል ዘይብሎም ዝጥረዙ፡ ነቶም ናይ ካልኣይ ኩናት ዓለም ኣጋንንቲ ኣዘኪሩኒ። ሓቂ ምዃኑ ንክትኣምኖ ኣዝዩ ኣጸጋሚ ኮይኑ። ስእልታት እቲ ኮንቴነራት ግና በቶም ድሒሮም ዛንታታቶም ዝሕብሩ ብሊብያ ዝሓለፉ ሰደተኛታት መመሊሱ ሓቅነቱ እናኣረጋገጸ ከይዱ። እዚ ከኣ ክሳብ ብገዛእ የዒንተይ ነቶም ኮንቴነራት ዝርእዮም’ዩ ኔሩ።
ሰብሃ ርእሰ ከተማ ናይቲ ታሪካዊ ዞባ ፈዛን’ያ። ኣብ ኣፋፌት ናይ ሊብያ ዝዓበየ ምድረበዳ ኢና ዘሎና። ክሳብ ዝሓለፈ ክፍለ-ዘመን እዛ ከተማ ከም ቀንዲ መሰጋገሪት ነጥቢ ነቶም ሳሃራ ዝስንጥቁ ሰበኽቲ’ያ ኔራ። ሎሚ ግና እቶም ሰበኽቲ ብሰደተኛታት ተተክኦም ይርከቡ። ኮሎነል ዛሩቅ ኣማሓዳሪ ናይታ ኣብዛ ከተማ ትርከብ አሱር-ቤት’ዩ። ኣብ ዝሓለፈ ነሓሰ 20, 2008’ያ ተመሪቓ። ኣብ’ዚ ካንቸሎ እዚ ሰለሰተ ህንጻታት ክህልዋ ከሎዋ፡ ብጠቅላላ ከኣ ከባቢ 1,000 ሰባት ክሕዝ ይክእል። ኣብቲ ረሳሕ መዐሸጊ መካይን ከኣ ኣብ ተጎታቲት ዓባይ መኪና ዝተጻዕነ ኮንቴነር ሪአ። እቲ ሓላፊ ከኣ ነዛ መኪና ኣርእዩኒ። ኣይቨኮ 420 ዝዓይነታ በዓልቲ ሽዱሽተ ጎማ ኮይና ከባቢ 41,377ኪ.ሜ. ከም ዝተጎዓዘት ከኣ ትሕብር፡ ኣዝያ ሓዳስ’ያ። ካብ’ቲ ከባቢ ኣርባዕተ ሰዓተት መንገዲ ርሒቁ ካብ ዝርከብ ናይ ምድረ-በዳ እሱር-ቤት ቋትሩን ኣብ ዝሓለፈ ለይቲ ከም ዝተመልሰት ይዛረብ… ዛሩቅ። ኣብ ከባቢ ዶብ ኒጀር ዝተኣስሩ ከባቢ 100 ሰብ ከኣ ጽዒና ነይራ። ኣብ’ቲ መደየቢ ኣስካላ ኮይንና ከኣ ናብታ ኮንተይነር ተቀልቂልና። እቲ ኩነታት ኣየር ኣዝዩ ዘስካሕክሕ’ዩ፡ ወላ ሓደ ሰብ ዘይብሉ ከሎ’ውን እንተኮነ። 100 ወይ 200 ሰባት ኣብዚ ሓጺናዊ ሳጹን ተዓጽዮም ከመይ ክኸውን ከም ዝኽእን ንምግማቱ የሸግረካ። እቶም ነቲ ዶሮና ሰንጢቆም ዝሕለፉ ጨረርታ ጸሓይ ኣብቶም ኣብ መሬት ኣብ ትሕቲ ናይ ሓጺን ጣዋሉ ዝነበሩ ዝተደርበዩ ፕላስቲክ ጀሪካናል የንጸባርቕ። ኣብ ልዕሊ ሓደ ካባታቶም ከኣ ጋምብያ ዝብል ጽሑፍ ይርከቦም።
ማይ እቲ መሰረታዊ ባእታ ነቶም ንሳሃራ ዝስንጥቁ ስደተኛታት’ዩ። ቅድሚ ምብጋሶም ከኣ ነፍሲ-ወከፎም በቢ ሓደ ወይ ክልተ ጀሪካናት ማይ ክማልኡ ኣለዎም። ብገመዳት ሸፊኖም ከኣ ካብ ሙቀት ጸሓይ ብርሃን የከላኸልሉ። እቲ ዝያዳ ዘገድስ ከኣ ሽምካ መለለዪ ክትጽሕፈሉ ኣሎካ። ሳሃራ ምስንጣቅ ኣዝዩ ሓደገኛ’ዩ። እታ መኪና ጸገም ናይ ሞቶረ ከጋጥማ ይኽእል፡ መራሒ መኪና ኣንፈቱ ክስሕት ይኽእል ወድ ድማ ገንዘቡ ምስ ሓዘ ነቶም ሰደተኛታት ጠንጢንዎም ክምለስ ይኽእል። እዚ ጥራይ ዘይኮነ ግና ሓያሎ ዕጡቃት ሸፋቱ ንስደተኛታ ዘጥቅዑን ገንዘቦም ዝዘርፉን ኣብ ከባቢ ኣልጀርያን ኒጀርን ተፈራሕቲ’ዮም። ንኣማኢት ማይላት ብጀካ ሑጻ ካሊእ ምንም ነገር የለን። ወላ እኳ ዜና እንተዘይበጽሓና ኣዝዮም ብዙሓት ሰባት ኣብዚ ተቐዚፎም’ዮም። ኣብ ወግዓውያን ጽሑፋት ከም ንረኽቦ ጥራይ ከባቢ 1,677 ዝኣኽሉ ሰባት ሳሃራ ክሰግሩ ሞይቶም። ካብቲ ሞት ዘምለጡ መሰኻኽር ከም ዝብልዎ ግና፡ ነፍሲ ወከፍ ጉዕዞ ሂወት’ዩ ዝኽፈሎ።
ኣብቶም ከባቢ ሚእቲ ሰደተኛታት ብኮንቴነር ናብ ሰብሃ ዝመጹ፡ ስድራ-ቤት ሲካሶ ካብ ማሊ ይርከብዎም። ኣቦ፡ ኣደን ውላዶምን። ኣብ ከባቢ ጋት፡ ኣብ ዶብ ኣልጀርያ ቅድሚ ሰለስተ መዓልቲ ተታሒዞም። ኣብ ቤት-ጽሕፈት ናይቲ ሓላፊ’የ ረኺበዮም። እቲ ውላዶም ወዲ ሸሞንተ ዓመት ኮይኑ፡ ቅድሚ ምብጋሶም ሳልሳይ ክፍሊ ይመሃር ኔይሩ። ኣቡኡ ከኣ ኣብተን ተረርቲ ቀላጽሙ ሓቁፍዎ ኣሎ። ብዓረብ ከኣ ናብ ኤውሮጳ መደብ ከም ዘይብሎምን፡ ኣብ 2002 ምስ ናይ ጀርመን ኩባንያ ሰሪሑ ምንባሩን፡ መንገዶም ናብ ሰብሃ ምዃኑን ይዛረብ። ፓስፖርትታቶም ምስኦም ኣሎ፡ ግና ናብ ሊብያ መእተዊ ፍቃድ ቪዛ የብሉን። ኣብዚ እሱር-ቤት ከኣ ኣብ ዝተፈላላየ ክፍልታት ተኣሲሮም ኣሎዉ፡ እቲ ቆልዓ ምስ ኣዲኡ ኣብ ሓደ ክፍሊ። ኣሽማቶም ከኣ ኣብታ ክትብገስ ዝኮነት ነፋሪት የለን። ኣብ ዝሓለፈ 11 ኣዋርሕ ናይ 2008፡ ልዕሊ 9,000 ዝኮኑ ስደተኛታት ናብ ናይጀርያ፡ ማሊ፡ ኒጀር፡ ጋና፡ ሰነጋልን በርኪናፋሶን ካብ ሰብሃ ተጠሪዞም። ኣብ ሕዳር ጥራይ ከኣ ከባቢ 1,120 ሰባት ካብዚ ቦታ ተጠሪዞም። ዛሩቅ፡ መዝገብ ናይ ዝተገብሩ በራራታት ኣርእዩኒ። 467 ናይጀርያውያን ኣብ መስከረም 2 ፡ 420 ማላውያን ኣብ መፋርቕ ሕዳር ተጠሪዞም። ኢምባሲታት ከኣ ልኡኻቶም ብምስዳድ እሱራት ኣብ ምልላይ ይተሓጋገዙ። ካቢዩምን ኣጆዋስን ከኣ ንኢምባሲ ናይጀርያ ካብ ዝረከቡዎ’ዮም። ካቢዩም ጥራይ እግሩ’ዩ ዘሎ፡ ምኽንያቱ ኣብ ከባቢ ጋት ክተሓዝ ከሎ ኣብ ሳሃራ ጫማኡ ጠፊኡ’ዩ። ኣጆዋንስ ግና ኣብ ትሪፖሊ ከባቢ ሽዱሽተ ዓመታት ተቀሚጡ ኔሩ’ዩ፡ ካብዚኦም ወላ ሓደ’ውን ይኹን ቤት-ፍርዲ ወይ ጠበቓ ዝረኣየ የለን። እዚ እሱርቤታት ኩሉ ብቤት-ፍርዲ ዝጸደቀ ኣይኮነን፡ ስለዚ ጥርዓን ከተቅርብ ይኹን ፖለቲካዊ ዑቅባ ክትሓትት ኣይከኣል’ዩ።
ጉዳይ ፓትሪክ’ውን ከምዚ’ዩ። ኣብ ኪቩ ዲሞክራስያዊን ሪፖብሊክ ኮንጎ ኩናት ዳግማይ ምስ ተባረዐ’ዩ ሃዲሙ መጽዩ። ቅድሚ ከባቢ ወርሒ ከኣ ኣብ ከባቢ ሱቅ-ታላታ ትሪፖሊ መዓልታዊ ስራሕ ከናዲ ክብል ተታሒዙ። ብፈረንሳ ከኣ ነጻ ኮይንና ክንዛረብ ክኢልና፡ ምኽንያቱ እቲ ተርጓማይ ክዛረብ ስለዝይክእል። ካብ ጁባኡ ኣውጺኡ ከኣ ወረቀት ናይ ዑቅባ ብላዕለዋይ ተጸዋዒ ሰደተኛታት(UNHCR) ኣብ ትሪፖሊ ብ9 ጥቅምቲ 2007 ዝተዋህቦ ኣርእዩኒ። ግና፡ ፓትሪክ ዝሓተቶ ዑቅባ ብዘየገድስ ንክጥረዝ ይጸበ ኣሎ። ከም ካልኦት እሱራት ናብ ደገ ይኹን ናብ UNHCR ክድውል ኣይፍቀደሉን። ነቶም ፖሊስ ዝከውን ገንዘብ ክረክብ እንተዘይክኢሉ ከኣ ይርሓቅ ይቅረብ ክጥረዝ’ዩ። ከምኡ ከኣ መተኣስርቱ። ኣብ 8 ብ 8 ዝኮና 12 ክፍልታት’ዮም ዘለዉ። እሱራት ኣብ ምንጻፍ ዘይብሉ ምድሪ ይድቅሱ። እቲ ብርሃን በታ ኣብቲ ላዕለዋይ ክፋል ናይ’ቲ ነዊሕ መንደቅ ዘላ መስኮት’ዩ ዝመጽእ። ነፍሲ ወከፍ ክፍሊ ከኣ ከባቢ 60-70 ሰባት መሊኦማ ኣሎዉ። ብጀካ ኣብ ግዜ ምግብና ከኣ ፈጺሞም ክወጹ ኣይፍቀደሎምን፡ ኩሉ ግዜ ምስ ተዕጽዉ ከኣ’ዮም።
እቶም ናይ ጥርዝያ በረራታት ብኩባንያታት ሊብያ Ifriqiya and Buraq Air ኢዮም ዝጥረዙ። ኩሎም በረራታት ብመንግስቲ ሊብያ ኢዮም ዝኽፈሉ ይብል ኣማሓዳሪ’ቲ አሱር-ቤት ዛሩቅ። ንክትኣምኖ ኣዝዩ ዘሸግር። ኣብ ታሕሳስ 2004፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት፡ ከባቢ 47 ጥርዝያ በረራታት ብኢጣልያ ከምዝተመወለ ሓቢሮም ነይሮም። ዛሩቅ ግና ክሒድዎ። ከም ናቱ ኣበሃህላ፡ ኢጣልያ ክልተ ጂፕ መካይን መሐለዊ ዶብ ናይ ሳሃራ ጥራይ’ያ ሰዲዳ። ወላ እዚ ሓዲሽ እሱር-ቤት’ውን እንተኾነ ብኢጣልያ ዝተመወለ ኣይኮነን፡ ወላ’ኳ ኣብ ፈለማ ከምኡ ተሓሲቡ እንተነበረ ይብል።ግን ከኣ ገና እቶም ኣሪጎም ሰለዉ መሳለጥያታት ኣብ ቦታኦም ኣለዉ። ናብ ኒጀር ዝተጠረዙ ስደተኛታን ከም ዝብልዎ ከኣ ብግዱድ ዕዮ’ዩ ተሰሪሑ። ብዙሓት ሰባት ከኣ ኣብ ምደረበዳ ኣብ’ቲ ከባቢ ዶብ ኣብ ግዜ ምጥራዝ ተደርብዮም። እቲ እዋን ኣብ 2004 ኣብ ዝካየድ ዝነበረ “ወለንታዊ ምምላስ” ኮይኑ፡ ልዕሊ 18,000 ስደተኛታት ኣብ መካይን ተጻዒኖም ኣብ መድረ-በዳ ዝተገድፍሉን፡ ሓያሎ ካብኣቶም ከኣ ዝተቀዝፍሉን’ዩ። ዛሩቕ ብዛዕባ’ዚ ክዛረብ ፍቃደና ኣይነበረን። ሎሚ ጥርዝያ ብነፈርቲ’ዩ ዝካየድ ብምባል ጥራይ’ዩ መሊሱ።
ለተናንት ገሬራ’ውን እንተኾነ ብዛዕባ’ዚ ብዙሕ ክዝክር ኣይደለየን። ኩሉ ንሳሃራ ምሕላው ዝምልከት ኣብ ትሕቲ ሓላፍነቱ’ዩ። ኢጣልያን ኤውሮጳዊ ሕብረትን ከኣ፡ ብትካል ኢጣልያ ፊንመቻኒካ ዝፈሪ ኢለክትሮኒካዊ መሐለዊ ኣገባብ ክሕግዛ ተመባጺዔን ነይረን፡ በዚ ከኣ ደቡባዊ ዶባት ሊብያ ክሕሎ። ንሱ ፍሽኽ ይብል። ኣብ ዝሓለፈ 35 ዓመታት ኣብ ምድረ-በዳ ዝሰርሐን ንስርሑ ጽቡቕ ገይሩ ዝፍልጥን ሰብ’ዩ። ገለ ሓሳብ መታን ክህበና ከኣ ከባቢ 20ኪ.ሜ. ካብ ሰብሃ ርሒቁ ዝርከብ ዘላፍ ወሲዱና። ወላ’ዃ ብዘይካ ሑጻ ካሊእ ሓደ ነገር ክንርኢ እንተዘይከኣልና፡ ጌና ኣብቲ ዝዓበየ ምድረ-በዳ ሳሃራ ኣይበጻሕናን። እተን ክልተ ጂፕ መካይን ብሚእቲ ኪሎሜትር ኣብ ሰዓት ክኸዳ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ሞተረ ኣጥፊኤን ጠጠው በላ። ገሬራን ካላዩን’ዮም ክዝውሩ ጸኒሖም፡ ዓሊ ከኣ ኣብ’ቲ ሑጻ ኢዱ ተሓጺቡ ተንበርከኸ፡ ናብ ምብራቕ ገጾም። ድሕሪ ስግዳን ከኣ ተመሊሶምና። ሓለዋ ሳሃራ ፈጺሙ ዘይከኣል ነገር’ዩ ይብል ገሬራ። ሊብያ ከባቢ 5,000ኪ.ሜ. ዝኸውን ናይ መሬት ሳሃራ ኣለዋ። ኣዝዩ ዓቢን ሕማቕን ቅርጺ መሬት። ዳርጋ ኩላቶም ሊብያውያን ዝኾኑ 89 ኣሰጋገርቲ ኣብ 2008 ተታሒዞም፡ ግና ምስቶም ብኣሸሓት ዝቁጸሩ ሳሃራ ዝስንጥቑ ስደተኛታት ክረአ ከሎ ኣዝዩ ውሑድ’ዩ። እቶም ሓለውቲ ዶብ በቢ ዓሰርተ መካይን ተመዲቦም ንሓሙሽተ መዓልታት ይሕልዉ። መሊሱ ፍሽኽ ይብል። ኣብቲ ሑጻ ከኣ ናይ ጂን ጥርሙዝ ረኺቡ። ኣልኮል ኣብ ሊብያ ክልኩል’ዩ። እንተኾነ ግና እታ ጥርሙዝ’ውን ኣብ ኒጀር ከም ዝፈረየ’ያ ትሕብር። ገሬራ ወላ ሓንቲ ኣይበለን፡ ብዙሕ ከየርሓቀ ከኣ ናብቲ ሑጻ ደርበያ። እዞም ኣሰጋገርቲ እዚኦም ስደተኛታት ጥራይ ኣይኮኑን ዘሰጋግሩ፡ ኣልኮል፡ ሽጋራ፡ ሓሺሽን ኣጽዋርን። ቅድሚ ሞተረ መኪና ምትንሳኡ ደጊሙ ብምጽቃጥ፡ “ወላ ነዚ ዘሎ ሓለዋ ብዕጽፊ ተወሰኸ’ውን እዚ ምድረበዳ ኩሉ ግዜ ክፉት ማዕጾ’ዩ” ይብል።
እዚ ናይ ሰብሃ መዳጎኒ እሱር-ቤት ጥራይ ኣይኮነን ኣብዚ ደቡባዊ ሸነኽ ዝርከብ። ከባቢ ሓሙሽተ ካልኦት መዓስከራት ኣለዋ።ሻቲ፡ ቛትሩን፡ጋት ዝበሃላ ኮይነን፡ ኣብ ደቡባዊ ምዕራብ ናይታ ሃገር ይርከባ፡ ቀንዲ ስርሐን ከኣ፡ ካብ ዶባት ኒጀርን ኣልጀርያን ዝተታሕዙ ስደተኛታት ክሳብ ናብ ሰብሃ ዝስደዱ ይሕዛ። እቲ ካሊእ ከኣ ከባቢ 800ኪ.ሜ. ካብ ሰብሃ ርሒቃ ኣብ ከተማ ኩፍራ ትርከብ’ያ። ካብ ሱዳን ዝኣተዉ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ከኣ ኣብዚ ይእሰሩ። ኣተሕሕዛ እሱራት ኣብዚ ከኣ ንስደተኛታት ጥራይ ዘይኮነ፡ ወላ ንሊብያውያን’ውን እቲ ዝከፍአ’ዩ።
መሓመድ ታርኒሽ ፕረዚደንት ናይታ ብቦኽሪ ወዱ ንመራሒ ሊብያ ዝተመስረተት ኣብ ሰብኣዊ መሰላት ትነጥፍ ዘይመስግታዊት ትካል ሰይፍ-ኣል-ኢስላም’ዩ። ኣብ ትሪፖሊ፡ ኣብ ከባቢ’ቲ ሓምላይ ከባቢ ዝርከብ ሳራያህ ቤት ቡና ረኺብናዮ። ካብ ነዊሕ ዓመታት፡ እዛ ማሕበር እዚኣ ኣብ ምምሕያሽ አሱር-ቤታት ሊብያ ክቃለስ ጸኒሑ፡ በዚ ከኣ መንግስቲ ከባቢ 1,000 ዝኾኑ ፖለቲካውያን አሱራት ክፈትሕ ክኢሉ። ካብ 2006፡ እዛ ዘይመንግስታዊት ማሕበር ናብ ኣብ ሊብያ ዝረከባ ስደተኛታት ዝዳጎንለል እሱር-ቤታት ብዙሕ ግዜ በጺሓ። ታርኒሽ ነጻ ኮይኑ ምሳና ክዘራረብ ኣይከኣለን፡ ምኽንያቱ ካብ ናይ ወጻኢ ርክብ ሚኒስተር ወግዓዊ ፍቃድ ስለዘይተረኽበ። ብዝኾነ ግና ሓደ ነገር ከረድኣና ክኢሉ። ኣብ ኩፍራ ዝርከብ መዳጎኒ እቲ ዝከፍአ ምዃኑ፡ ኣዝዩ ኣረጊት መሳለጥያታት፡ ልዕሊ መጠን ጻዕቂ እሞ ከኣ ብዘይ እኩል መግብን ብዘይ ዝኾነ ናይ ጥዕና ክንክንን ምዃኑ አቲ ዝኸፍአ ይገብሮ።
ብዛዕባ ታርኒሽ ዝበሎ ብትኽክል ንምርዳእ፡ ኣብ 2007 ምስ ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያንን ዝተገብረ ቃለ-መጠየቅ ዳግማይ ከንብብ ኔሩኒ። “ኣብ ሓንቲ 6 ብ 8 መትሮ ገዛ ከባቢ 78 ሰባት ኔርና። ኣብ መሬት ንድቅስ፡ ርእስና ድማ ጥቃ ናብ ብጻይና እግሪ። ኣዚና ከኣ ንጠሚ፡ ምኽንያቱ ሓንቲ ብያቲ ሩዝ ኣብ ሸሞንተ ሰባት ስለዝኾነት። ኣብ ግዜ ለይቲ፡ ፖሊስ ናብ ካንቸሎ ኣውጺኦም ፑሽ-ኣፕ ክሰርሕ ኣዚዞምኒ፡ ኣነ ግን ኣይከኣልኩን። እናቀጥቀጡ ከኣ ንዓይን ንክርስትና ሃይማኖተይን ብዙሕ ጸሪፎምኒ። ኣብ መንጎ 60 ሰብ ሓንቲ መሕጸቢ ነብሲ ኔራትና፡ ስለዚ ኣብቲ ክፍሊ ብቀጻሊ ሕማቕ ጨና ኣሎ፡ ነብስና ምሕጻብ ፈጺምና ኣይንኽእልን ኔርና። ቁማልን ቁንጪን ኣብ ኩላትና ኔሮም፡ ኣብ መንጸፍ፡ ኣብ ክዳንን ጸጉርናን። ሓንሳብ ሓንሳብ፡ ፖሊስ ናብቲ ዘለናዮ ክፍሊ ኣትዮም፡ ጓል ወሲዶም ኣብ ቅድሜና ይጋሰሱዋ”። ዳርጋ ካልኣይ ገሃንም’ዩ። ግን ከኣ ጽቡቕ ናይ ንግዲ ቦታ። እወ፡ ምኽንያቱ ካብ ነዊሕ ዓመታት ጀሚሩ፡ እቶም ፖሊስ እሱራት ናብ ኣሰጋገርቲ ክሸጥዎም ጸኒሖም’ዮም፡ ንሳቶም ከኣ ናብ መዲትራንያን ይወስድዎም። ዋጋ ነፍሲ ወከፍ ሰብ 30 ዲናር ሊብያ ይበጽሕ፡ እዚ ከኣ ከባቢ 18 ዩሮ ኣቢሉ ይኸውን።
ናብ ኣብ ማእከል ኩፍራ ዘሎ ማእከል ክበጽሕ ኣይተፈቕደለይን፡ ስለዚ ድማ ብዓይነይ ነቲ ዘሎ ኩነታት ክዕዘቦ ኣይከኣልኩን። እንተኾነ ግና፡ እቲ ሓቂ ኣብዚ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ዘዘራረብኩዎም ስደተኛታት ንኹሉ ዘሎ ግፍዒ፡ ምግሃስ መሰልን፡ ስቓይን ክንደይ ዝኣክል ሓቅነት ከም ዘለዎ ክርዳእ ኣኽኢሉኒ’ዩ። ኣብ 2004፡ ኤውሮጳዊ ሕብረት ኣብ ጸብጻቡ፡ ኢጣልያ ነቲ ኣብ ኩፍራ ዝስራሕ ዝነበረ መዳጎኒ ከም ዝመወለት ኣስፊሩ’ዩ። ኣብ 2007 ከኣ መንግስቲ ፕሮዲ ነዚ ክሒድዎ፡ ኢጣልያ ንትካል ጥዕና ጥራይ ከም ዝመወለት ከኣ ይዛረብ። ብትኽክል’ውን ፍልልይ የብሉን። እቲ ነጥቢ ካሊእ’ዩ። ካብ 2003 ጀሚሩ ኢጣልያን ኤውሮጳዊ ሕብረትን ምስ ሊብያ ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ስደተኛታት ክተሓጋገዙ ጸኒሖም’ዮም። ሕጂ፡ እቲ ሕቶ፡ ስለምታይ ብዛዕባ ኣፍሪቃውያን ስደተኛታት ኣብዚ ዝሳቀዩዎ ዘለዉ ከም ዘይፈልቱ ክመስሉ ዝፍትኑ’ዩ።
ኣብ ዓመተ 2005፡ ሓላፊ ስለያ ኢጣልያ(SISDe) ነበር ማርዮ ሞሪ፡ ንናይ ኢጣልያ ፓርላመንት፡ “ዘይሕጋውያን ስደተኛታት ኣብ ሊብያ ከም ኣኽላባት’ዮም ዝተሓዙ፡ ኣብ ማእከላት ከኣ ብጻዕቂ ይዳጎኑ፡ እቶም ፖሊስ ከኣ ኣብ ኣፍንጫኖም መሸፈኒ ገይሮም ይኣትዉ” ክብል ገሊጽዎ ኔሩ። ሚኒስትሪ ውሽጣዊ ጉዳያት ግና ነዚ ኣቀዲሙ ይፈልጦ ነይሩ’ዩ። ብሓቂ’ውን ኢጣልያውያን ፖሊስ ካብ 2004 ኣትሒዞም ንሊብያውያን መዛኑኦም ኣብ ቃልሲ ኣንጻር ስደተኛታት ከሰልጥንዎም ጸኒሖም። ብዙሓት ላዕለዎት ሰበስልጣን ውሽጣዊ ጉዳያት ከኣ ብቀጻሊ ኣብ ሊብያ ዝርከቡ መዳጎኒ እሱር-ቤታት እንተላይ ናብ ኩፍራ በጺሖም። ግና ስቅታ ልዕሊ’ቲ ኣብ ባይታ ዘሎ ሓቂ ነጊሱ። ናይ ኤውሮጳዊ ሕብረት ሸለል ምባል’ውን ተመሳሳሊ ኔሩ። ኣብ 2004 ኣብ ዘውጸኦ ጸብጻብ፡ እቲ ኮሚሽን ኣብ ሊብያ ዝርከቡ መዳጎኒ እሱር-ቤታት “ከበድቲ” ክብል እኳ ተገለጾም፡ ኣብ መወዳእታ ግና “ሓፈሻዊ ምስቲ ኩነታት ኣተሓሒዝካ ቅቡል’ዩ” ኢሉ። ድሕሪ ሰለስተ ዓመታት ኣብ ግንቦት 2007፡ ወኪል ናይዚ ኮሚሽን ኣብ ደቡባዊ ሊብያ እንተላይ ናይ ኩፍራ እሱር-ቤት በጺሑ፡ ዕላማኡ ከኣ ናይ ቀጻሊ ምትሕብባራት ንምንጻፍ’ዩ። እንታይ ኢሎም ከም ዝጸሕፉ ገምቱ። “ዕብየትን ስፍሓትን ናይቲ ምድረበዳ ኣዚና ኣድኒቅናዮ”። ወላ ሓንቲ ትኩን ቃል’ውን ብዛዕባ ኩነታት አሱራት ኣይነበረን። ልዕሊ መጠን ስለዝተዓዘቡ’ዶ ይኸውን?


text:
ሳጹን ድምጺ
ድምጺ ኣብ ሰባት መልአኽቲ ንምሕላፍ ሓደ ህጹጽ መሳርያ እዩ። ጥዕናዊ ጸገም ክሳብ ዘይሃለወ ውን ኩሉ ሰብ ከድምጽ፣ክዛረብ፣ክደርፍ ይኽእል‘ዩ፡ ይኹን እምበር ኩሉ ሰብ ምስ ናይ ካልኦት ዘይደናገር ውልቃዊ ድምጺ‘ዩ ዘለዎ፣ ጠንቅታቱ ድማ ቅርጺን ዕብየትን ናይ ሳጹን-ድምጺ፣ ኣፍ፣ ጎሮሮ ወ.ዘ.ተ ክኸውን ይኽእል።
ስለምንታይ ግን መብዛሕቲ‘ኡ ግዜ ደቂ ተባዕትዮ ገጅፍ ድምጺ ኣለዎም ካብ ደቂ ኣንስትዮ፧
ስለምንታይ ከ ገለ ሰባት ጽቡቅ ይደርፉ፣ወይ ይዝምሩ ካብ ካላኦት፧
እቲ መልሲ ኣብ ሳጹን-ድምጺ ወይ ድማ [Eng. voice box] ዝተሰምየት ኦርጋን‘ዩ ዝርከብ፡ ሳጹን ድምጺ ኣብ ትሕቲ ደባኢቶ ኣብ ጉርጉማ ትርከብ ክፋል ኣካል እያ።ደጋዊ ቅርጻ ንኣፍ-ሰብ‘ዩ ዘዘኻኽር ዝኽፈትን ዝዕጾን ረቂቅ ከናፍር-መሰል ክፋል ውን ኣለዎ። ንዝሓሸ መረዳእታ ዝስዕብ ምስሊ ተዓዘብ//
ድምጺ ከነድምጽ ምስ ንደሊ እቲ ካብ ሳንቡእና ብጉርጉማ ዝወጽእ ኣየር ነቲ ከናፍር ሳጹን ድምጺ የንቀሳቅሶ ተዘዝታ ውን ይገብር። እቲ ከናፍር ናይታ ሳጹን ድምጺ ኣብ ሓይልን ፍጥነትን ናይቲ ኣየር ተሞርዂሱ ይኽፈትን ይዕጾን ።
ነቲ ኣብ ሳጹን-ድምጺ ብኣየር ዝተፈጥረ ተዘዝታ ድማ ብሓገዝ ናይ ከናፍርና፣ መልሓሳና ከምኡን ናይ ገጽና ጭዋዳታት ናብ ቃላት ንቅይሮ።
ከናፍር ሳጹን-ድምጺ ናይ ደቂ-ተባዕትዩ ብባህሪ ካብ ናይ ደቂ ኣንስትዩ ይገዝፍ ዩ።በዚ ምኽንያት ድማ ደቂ ተባዕትዮ ገዚፍ ድምጺ ኣለዎም ካብ ደቂ ኣንስት‘ዩ። ተወሳኺ ቴስተስትሮውን (Eng. Testosterone ) ዝተባህለ ጾታዊ ሆርሞን ደቂ ተባዕትዩ ድምጾም ክቕይሩ ይገብር ።ተወሳኺ ስለምንታይ ደቂ ተባዕትዩ ረጒድ ድምጺ ኣለውም ካብ ደቂ ኣንስትዩ ንዝብል ሕቶ፡ ስርሓት ጊታር ንዝተመልከተ ሰብ ንምርድኡ ቀሊል‘ዩ ።
ሓንቲ ጊታር ካብ ገዚፍ እና ቀጠኑ ዝኸዱ ገዘፍትን ቀጠንትን ስልክታት ወይ ገመድ ኣለውዋ።
እቶም ገዘፍቲ ስልክታት ምስ ትሃርም ገዚፍ ድምጺ'ዩ ዝፍጠር እቶም ቀጠንቲ ግን በንጻሩ ቀጢን ድምጺ'ዩ ዘለዎም። እቲ ምኽንያት ድማ ተዘዝታ ናይ ምግባር ኽእለቶም ስለ ዝፈላለ እዩ። እቶም ቀጠንቲ ቁልጡፍ ተዘዝታ ናይ ምግባር ኽእለት ክህልዎም ከሎ፣ ናይቶም ገጀፍቲ ዝሑል`ዩ። ናይ ደቂ ተባዕትዮን ደቂ ኣንስትዮን ሳጹን ድምጺ ድማ ተመሳሳሊ‘ዩ።
ኣብ ግዜ ደርፊ ይኹን መዝሙር ስለምንታይ ገለ ሰባት ጽቡቅ ድምጺ ለዎም ካብ ካልኦት ንዝብል ሕቶ ድማ ብዙሓት ረቇሒታት እዮም ተራ ዝጻወቱ፣ ን‘ኣብነት ቅርጽን ዕብየትን ናይ ሳጹን-ድምጺ ፣ኣፍ፣ ጎሮሮ ከም ኡውን ተልመዲን። ባህሪ ንገለ ሰባት ከምቲ ኣብ ኩሉ ሸነኻት ሂወት ዘጋጥም ዝበለጸ ቅርጽን ዕብየትን ናይ ሳጹን-ድምጺ ፣ኣፍ፣ ጎሮሮ ወ.ዘ.ተ ስለ ተስንቖም`ያ ጽቡቅ ናይ ምዝማር ወይ ምድራፍ ክእለት ዘለዎም፡ ይኹን እንምበር ምስ እኩል ተልመዲን ብዙሓት ሰባት ዝበለጸ ናይ ምዝማር ወይ ምድራፍ ክእለት ክጎናጸፉ ይኽእሉ እዮም።


text:
From ‘ዛዛሚ ምዕራፍ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጽያ’,
ሰበ-ስልጣንን ኣዘዝትን ሰራዊት ደርግ ነበር፡ ኣብ ኤርትራ ንዝወረዶም ሰፍ ዘይብል ሰባውን ንዋታውን ክሳራታት፡ ብዓቢኡ ኸኣ ታሪኻዊ ስዕረት ዝምልከት ዕረ እናጠዓሞም ክእመንሉን ብመልክዕ መጽሓፍ ከስፍርዎን ይርኣዩ ኢዮም። “ገማግም ባሕርን ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጽያን” ዘርእስታ መጽሓፍ፡ ብናይ ቀደም ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጽያ ነበር ዝተጻሕፈት ኢያ። ኣብ 2006 ኣቢላ ዝተጻሕፈትን 762 ገጻት ዘለዋን ከኣ እያ። ኣብ መቕድምን መእተውን ከም እትሕብሮ፡ ሓፈሻዊ ዕላምኣ “ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጽያ ነበር” ካብ ኣመሰራርትኡ፡ ምዕባለኡ፡ ክሳብ’ቲ ብሰራዊት ህዝባዊ ግንባር ፍጹም ዝተደምሰሰሉ ንዝነበሮ ተራን ኣስተዋጽኦን ንምዝንታው ኢዩ።
ኣብታ ወደባዊት ከተማ፡ ነቲ ብኣጋርን ሜካናይዝድ ኣሃዱታትን ዝተኻየደ መሪር ውግኣትን ህዝባዊ ሰራዊት ንዝፈጸሞ ቅያን’ውን ከይጸወየትሉ ኣይሓለፈትን። ኣብ ገለ ሸነኹ’ውን፡ ነቲ መሪር ስዕረት ብስነ-ጽሑፋዊ ሓይሊ፡ ብቓላትን ሓረጋትን ክጠዓዓም፡ ናብ ረብሓኻ ክጥምዘዝ’ውን ዘይተፈተነ ኣይኮነን። ገሊኡ “ቀምሽ ኣደይ ሓንኲሉኒ” ዝዓይነቱ መመኽነይታ’ውን ከየስሓቐካ ዘይሓልፍን ከም ዋዛ ዝውሰድን ኢዩ። ብዝኾነ እታ መጽሓፍ ኣብ ሓሙሽተ ዓበይቲ ምዕራፋት ዝተኸፋፈለት ኮይና፡ ብፍላይ ኣብ መወዳእታ ገጻታ፡ ንስርሒት ፈንቅል ዝምልከት ዘቕረበቶ ባዕላዊ መግለጺታት ኣለዋ። እዚ ዝስዕብ፡ ጽማቚ ትርጒም ናይቲ “ዛዛሚ ምዕራፍ ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጽያ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ንኡስ ኣርእስቲ ዝሰፈረ ጽሑፍ’ዩ፦
– – – – – – – – – – – – – – – – – –
እቲ እዋን ን10 ዓመታት ዝኣክል ተራእዩን ተሰሚዑን ዘይፈልጥ ሓደ-ሓደ ኩነታት ዝተኸሰተሉ ኢዩ ነይሩ። ኣብ ምጽዋዕ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ጥርን ለካቲትን ናይ ክልተ ዓበይቲ ቁም-ነገራት ውዕሎ ኢዩ ዝህሉ። ጥሪ 1990 ካብ ኣስመራን ዝተፈላለየ ከባቢታትን ንማርያም ኣስተርእዮ ዘብዕሉ ምእመናን ዝመጽሉ፡ ብዓቢኡ ፈለማ ለካቲት ሓይሊ ባሕሪ ኢትዮጽያ ንኣርባዕተ ዓመትን ፈረቓን ብናቫል ሳይንስ ዘምሃሮም ሕጹያት መኮንናት ብዲግሪን ሰ/ሌፍትናንት ማዕርግ ዘመርቐሉ ኢዩ። ክንዲ ዝኾነ ከተማ ባጽዕ ብኣጋይሽ መሊኣ፡ ብፍላይ ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ነቲ መመረቕታ ፍሉይ ትኹረት ሂቦም ዝንቀሳቐስሉ ግዜ’ዩ ነይሩ።
ከምዚ እናሃለወ ኣብ መዓልቲ ማርያም ኣስተርእዮ፡ ንምሸቱ ሓደ ትጽቢት ዘይተገብረሉ ነገር ተኸስተ። ሓይሊ መብራህቲ ሴዳው ንነዊሕ ሰዓታት ጠፍአ። እዚ ጉዳይ’ዚ ልሙድ ኣይነበረን። ከምኡ’ውን ንጽባሒቱ፡ ስግር ቤት ትምህርቲ ‘ልዑል መኮነን’ ጠጠው ኢላ ዝነበረት፡ ናይ ኣባላት ሓይሊ ምድሪ ኢትዮጵያ ማይ ዝመልአት ቦጥ፡ ኣብ ትሕቲኣ ቦምባ ኢድ ተፈንጂሩ። ብተወሳኺ ንምሸቱ ቅድሚኡ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ ተዂሲ ነይሩ። ኣብቲ ከባቢ ሓደ ዓይነት ጸገም ክፍጠር ከም ዝኽእል፡ እዚ ዘይልሙድ ተርእዮታት ኣማቲ’ዩ ነይሩ።
ኣብዚ ላዕለዋይ ሕጥበ-ጽሑፍ ኣንባቢ ዘልዕሎ ሕቶ ኣይሰኣንን ኢዩ። እዚ ትርኪ- ምርኪ ተርእዮታት ምስቲ ደርማስ ስርሒት ፈንቅል ብኸመይ ክተኣሳስር ይኽእል? ህዝባዊ ግንባር ነቲ ስርሒት ክሳብ’ቲ ናይ ዜሮ ሰዓት ብዓቢ ምስጢር ክሕዞ ከምዝኽእል ዘተሓታትት ኣይኮነን። እንኮ ቡምባ ኢድ ፈንጂርካ ቦጥ ማይ ምፍሳስ ኣብቲ ስርሒት እንታይ ኣበርክቶ ክህልዎ ይኽእል? ዶስ እቲ ትርኪ- ምርኪ ጉዳያት ከም ሕማቕ ፋል ናይ ዝወረዶም ስዕረት ክቖጽርዎ ስለዝድለዩ ኢዩ! እቲ “ዛዛሚ ምዕራፍ ሓይሊ- ባሕሪ ኢትዮጽያ” ዝብል ምዕራፍ በዚ ‘ቀምሽ ኣደይ ሓንኲሉኒ’ ዝዓይነቱ መመኽነይታ’ዩ ዝፍልም – እስከ ንቐጽል፦
ውግእ ቅድሚ ምጅማሩ፡ ካብ ቅድሚ ሓደ ሰሙን ኣትሒዙ ናይ ሻዕብያ ሓደ ሜካናይዝድ ክፍለ- ሰራዊት ኣበይ ከምዘሎ ክፍለጠሉ ዘይከኣል ኩነታት’ዩ ተፈጢሩ ነይሩ። ኣብ ኣጋር ሰራዊትና፡ ናይ ጸላኢ ኣሃዱታት ኣበይ ከም ዘለዋ ዝሕብር ናይ መቆጻጸሪ ብልሓት ኣሎ። እዚ ኸኣ ነቲ ናይ ሬድዮ ርክባቶም ኣንፈቱን ርሕቀቱን ብዝሕብር መሳርያ (ሬድዮ ዳይረክሽን ፋይንደር) እናተኸታተልካ ኢኻ ትቈጻጸሮ። ስለዚ ሓይሊ ጸላኢ ክሳብ ክንደይ ነቲ ውግእ ከም እተዳለወሉ፡ ሬድዮ ርክባትን ካልእን ዓጽዩን ብምስጢር ሒዙን፡ ናብ ምጽዋዕ ዝኣትወሉ ኩነታት ክሳብ ክንደይ ኣዋዲዱ ምንባሩ ብትኽክል ዘርኢ ኢዩ። ናይቲ ከባቢ ኩነታት ኣየር ድማ፡ ሰማይ ብግመ ተጎልቢቡ’ዩ ነይሩ። ነፈርቲ ኮለላ ክገብራን ነቲ ‘ሜካ’ ከናድያን ኣይከኣላን። ሻዕብያ ነዚ ኩነታት ኣየር ኣብ ረብሓኡ ብዝውዕለሉ መገዲ’ዩ ተጠቒምሉ።
መቸም ከም ግመ፡ ዝናብ፡ ማዕበል ባሕሪ ዝኣመሰሉ ተፈጥሮኣዊ ሓይልታት ኣብታ መጽሓፍ ዝወረዶም ኩነኔ ውሑድ ኣይኮነን። ብጋህዲ “ባህርይ ኣንጻር ሰራዊትና ኣዲሙ” እዮም ዝብልዎም። ኮነ ኢሎም ኣብ ጎኒ ሻዕብያ ከም ዝወገኑ ንኽገልጽዎም ቁሩብ’ዩ ዝተርፎም። ብዝኾነ ንቐጽል ደኣ፦ 8 ለካቲት 1990፡ ረቡዕ ለይቲ ሰዓት 12.00 ጸላኢ (ህዝባዊ ግንባር) ኣብ ሽዕብ-ዓዲ ሹማ ውግእ ከፊቱ።
እቲ ቦታ ሰራዊትና ብልሙድ “72” እናበለ’ዩ ዝጽውዖ። ሰዓት ሓደ ናይ ለይቲ እቲ ውግእ ኣዝዩ መረረ። ታንኪ ምስ ታንኪ፣ ቢ- ኤም ምስ ቢ- ኤም፣ መድፍዕ ምስ መድፍዕ’ዩ ነይሩ። ሻዕብያ እቲ ኣብ 1977 ባጽዕ ንምሓዝ ዘጋጠሞ ፍሽለት ንኸይድገም’ዩ ዝመስል፡ ዘሎን ዘየሎን ሓይሉ’ዩ ኣብቲ ግንባር ኣሰሊፍዎ። በዚ መገዲ ኣብ ዓዲ ሹማ (72) ዝነበረ ሰራዊትና ክበታተንን ግዳይ ሞትን መቑሰልትን ክኸውን ተገዲዱ። ንጽባሒቱ ሓሙስ ሰዓት 4.00፡ ሻዕብያ ንመስመር ኣስመራ- ባጽዕ ቈሪጹዎ።
ናይቲ መስመር ምዕጻው ሓበሬታ ንቤት ጽሕፈት ሓይሊ ባሕሪ ሽዑ ንሽዑ’ዩ በጺሕዎ። ድሕሪ’ዚ ሓበሬታ ዝተራእየ ኣዝዩ ዘይልሙድ ነገር’ውን ክጥቀስ ይከኣል። ኣቐዲሞም ብውትህድርና ዘገልገሉ፡ ናይ ሓይሊ ባሕሪ መግቢ ዘመላልሱ ኣቶ ተኽሉ ገ/መድህን ዝተባህሉ መራሕ መኪና ካብ መገዲ ኣስመራ ክምለሱ ተገደዱ። መኪናኦም ኣብ ቤት ጽሕፈት ሓላፊ ስታፍ መኮነን ጠጠው ኣቢሎም ከኣ ኣተዉ። ኣቶ ተኽሉ ዘይተኣደነ ተዂሲ እናተኻየደ ከሎ ብድፍረት፡ ብማእከል ውግእ ሰንጢቖም ዝሓልፉ ዝነበሩ ሓያል ሰብኣይ’ዮም ነይሮም። እንተኾነ፡ ነቲ ኣብ ሞንጎ ምጽዋዕን ኣስመራን ዝተኸፍተን ንሰራዊት ኢትዮጵያ ሃንደበት ዝኾኖን ውግእሲ ክሓልፍዎ ኣይከኣሉን። ንሶም ንኮማንደር ተስፋየ ታደሰ፡ ኣብ እዚ ሓይሊ ባሕሪ ምጽዋዕ ሓላፊ ስታፍ መኮነን ነዚ ዝስዕብ ጸብጻብ ኣቕሪቦም፦ “ብኡነት! ኣብ ህይወተይ ምሉእ ከምዚ ዓይነት ውግእ ርእየ ኣይፈልጥን። ሻዕብያ ብልዑል ደረጃ ዝተዳለወሉ ከቢድ ውግእ’ዩ ዝካየድ ዘሎ። ይትረፍዶ ክትሓልፎ ክትሓስቦ’ኳ ኢዩ ዘጸግመካ። ዝኸፍአ ህልቂት ዘስዕብ ዘሎ ውግእ’ዩ። ብመንጽር’ዚ፡ እቲ ኣብ 1977 ሻዕብያ ዘካየዶ ውግእ ጸወታ’ዩ ነይሩ ክበሃል ይከኣል። እቲ ግኑን ስም ዘለዎ ‘ዘርኣይ ደረስ’ ዝተባህለ ክ/ ሰራዊት’ኳ ኣበይ ከም ዝኣተወ ኣይፍለጥን ኢዩ።” እቲ ውግእ ኣዝዩ እናጸንከረ ይኸይድ ምንባሩ ብትኽክል ዝእምት ጸብጻብ’ዩ ካብ ቃል ናይቶም መራሒ መኪና ተሰሚዑ።
እቲ ዘሰንብድን ዘሕዝንን፡ ካብ ደቒቕ ናብ ደቒቕ ዝተፈላለዩ ጸብጻባት ክውሕዙ ምጅማሮም’ዩ። ዓርቢ መዓልቲ ሻዕብያ ዶጋሊ ድሕሪ ምቁጽጻሩ፡ ብኸቢድ ብረት ንሰራዊትና እናወቕዐ ንድሕሪት ከንሳሕብ ኣገደዶ። ናይ ወገን ሰራዊት ከኣ ኣብ ፎርቶን ከባቢ ባጽዕን ዕርድታት ክሰርሕ ይጓየ ነበረ። ኣብቲ ናይ ሕጹያት መኮንናት መመረቕታ ንኽርከቡ ካብ ኣዲስ ኣበባ ዝመጹ መኮንናት ጠቕላሊ ወተሃደራዊ ስታፍ ከይተረፈ ኣብ ዝኾነ ምንቅስቓስ ክሳተፉ ግድን’ዩ ነይሩ። ሓሙስ ነቲ ናይ መመረቕታ በዓል ናይ መወዳእታ ልምምድ ዝግበረሉ መዓልቲ’ኳ እንተነበረ፡ ዝዘከሮ ኣይነበረን። ኩሉ ሰብ ብዛዕባ’ቲ ውግእ’ዩ ዘዕልል ዝነበረ። ዝናብ ከም ሕሱም ይሃርም ስለዝነበረ፡ ሰማይ ብኸቢድ ደመናን ግመን ተጎልበበ። ሓይሊ ኣየርና ኣብ ውግእ ዶጋሊ ተረኺቡ ድጋፍ ክገብር ኣይከኣለን። እዚ ኸኣ ንሰራዊት ሻዕብያ ምቹእ ኩነታት ፈጠረሉ። ‘ሻዕብያ ብናይ ወጻኢ ሓይሊ ናይ ሓበሬታ ድጋፍ ተመርኲሱ’ዩ ነዚ ውግእ’ዚ ኣብዚ ወቕቲ ’ዚ ዝኸፈቶ’ ዝብል ገምጋም ኢዩ ዘሎ።
“ ሃገራት ኣዕራብ ንሻዕብያ ዝገብራኦ ድጋፍ. . .” ዝብል ምስምስ፡ እቲ ደርጋውያን ንሰራዊቶምን ህዝቦምን ንዓመታት ዘታለልዎ ናይ ፕሮፓጋንዳ ዘመተ ኢዩ። ገና ሕጂ’ውን ድሕሪ 20 ዓመታት ናይ ስዕረቶም፡ ነቲ ናይ ሓሶት ፕሮፓጋንዳ ክደግምዎ ምፍታኖም ከኣ፡ ንኣንጸባራቒ ዓወታት ስርሒት ፈንቅል ምእማኑ ስለዝተጸገሙ ካብ ምዃኖም ዝሓልፍ ኣይኮነን።
እዚ ዶጋሊ ዝበሃል ቦታ መቸም ደም ጸሚእዎ ኣይፈልጥን ኢዩ። ብሓሙስ ዝተኻየደ ደማዊ ውግእ፡ ብፍላይ ብለይቲ ብናይ ጠያይት ብርሃን ተሓጊዝካ ብግልጺ ’ዩ ዝርአ ዝነበረ። እቲ ውግእ ናብ ከተማ ምጽዋዕ እናቐረበ መጸ። ካብ ሻዕብያ ዝትኮስ ናይ 130 ሚ.ሜ. መዳፍዕ ኣብ ከባቢ ጉርግሱም ክወድቕ ጀመረ። ናይ ወገን ሰራዊት ኣብ ኮረቢት ናይ ፎርቶ ዓሪዱ ንጸላኢ (ሻዕብያ) ይጽበዮ ነበረ። ብሓቂ ኸኣ እቲ ውግእ መመሊሱ ቀረበ – ፍጹም ዝዕገት ኣይመስልን ኢዩ። እቲ ድምጺ ብረት ዝተፈላለየ ኢዩ። ጠያይት ከም ጣፍ ይዝራእ። መዳፍዕ ይንቁ። ኣብ ሞንጎ’ዚ ተዂሲ ሰብ ይውጋእ – ይመውት።
ቡምባታት ከቢድ ብረት ኣብ ግራር’ውን ክወድቕ ጀመረ። ሰራዊትና ይድፋእ ከም ዘሎ ድማ ብርሑቕ’ዩ ዝፍለጥ። “ኣባላት ሓይሊ ባሕሪ ኣብ ዐዕርድኹም ኣትክሉ!” ካብ ዝበሃል መቸም ካልኣይ መዓልቱ ኣቑጺሩ’ዩ። እዚ ዓርቢ መዓልቲ 1990 ምዃኑ እዩ። ናይ መዳፍዕ ጠያይት ኣብ ልዕሌና (ናቫል ቤይዝ)’ውን ክወድቕ ጀመረ። ኣብ ናቫል ቤይዝ ዝርከብ መስመር ተሌፎን ስለዝተበላሸወ፡ መልእኽቲ ብተለኣኣኻይ’ዩ ዝሳለጥ ዝነበረ። መቸም “ሓለፍትና ነዚ ሃንደበታዊ መጥቃዕቲ’ዚ ዘፍሽል ሓደ ፍሉይ ብልሓት (ስርሒት) ይህልዎም’ዩ” ኢሉ ተስፋ ካብ ምግባር ሓሊፉ፡ እቲ ሰራዊት ዝኾነ ነገር ክገብረሉ ኣብ ዘይክእል ደረጃ’ዩ በጺሑ። ምጽዋዕ ምስ ግራር ዘራኽብ ከምኡ’ውን ንግራር ምስ መዓስከር ሓይሊ ባሕሪ ዝጽንብር ድልድላት ንኽስበር ኣማራጺ ሓሳብ ተዳለወ። እንተኾነ ፍቓድ ናይቲ ከባቢ ላዕለዋይ ኣዛዚ ኣይተረኽበን። “ብርግጽ ኣብዚ ዓውደ-ውግእ ገለ ቅያ ተፈጺሙ፡ ባጽዕ ትድሕንዶ ትኸውን!!?” እናበለ ሰራዊት ንገዛእ ርእሱ ሕቶ ኣቕረበ። ጸሓይ ከተንቈልቁል ጀመረት። ዓርቢ፡ ምድረ-ሰማይ ናብ ምምሳይ ገጹ ከደ። ቦምባታት መዳፍዕ ኣብ ጥቓ ሓለዋ ሓይሊ ባሕሪ ክወድቕ ጀመረ። ካብቲ መዓስከር’ውን ይሓልፍ ነበረ። መሬት ኣንቀጥቀጠት። ተዂሲ ንኻልኢት’ውን ይኹን ፍጹም ኣየዕረፈን። እንተላይ ንሰብ ንምርዓድ ተባሂሉ ዝትኮስ’ዩ ዝመስል ነይሩ።
ውግእ ዘይዘርጎ ሰላም መቸም የለን። ኣኻልብ ካብ ከባቢ መዓስከር ሓይሊ ባሕሪ ብልዑል ፍጥነት ናብ ዕዳጋ ክጎዩ ይረኣዩ። ገሊኦም ከኣ ብኣንጻሩ ካብ ዕዳጋ ናብ ሸነኽ ሓይሊ ባሕሪ ይሃድሙ። ኣብ ሰማያት ጥቕጥቕ ዝበላ ረጋቢት ይነፍራ። ንብዙሕ ዘመናት ኣብ ምጽዋዕ ዝተቐመጠ ዝመስል፡ ጻዕዳ ዝኽሳዱ ኳኽ፡ በቲ ተዂሲ ተሰናቢዱ ንየው- ነጀው እናተጻፍዐ የእዊ . . .!
The remaining four parts can be read from the following PDF file
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – –


text:
Radio Erena: 17 June 2016
ሓይልታት ስለያን ጸጥታን ሱዳን ብመንገዲ ፖርት ሱዳን ክካየድ ዝተወጠነ ዘይሕጋውያን ምስግጋር ደቂ ሰብ ከምዘፍሸሉ ምስ መንግስቲ ቅርበት ዘለዎም ማዕከናት ዜና እታ ሃገር ሓቢሮም።
እቲ ብመርበብ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ደቂሰብ ዝተወሃሃደ ምስግጋር ስደተኛታት፣ ብምክትታል ኣባካት ጸጥታን ስለያን እታ ሃገር ዝሓለፈ ሰሙን ከምዝተኸሽፈ’ዩ ዘመልክት እቲ ናይ ማእከል ሓበሬታ ሱዳን።
ኣብቲ ስርሒት 22 ስደተኛታትን ክልተ ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርትን ከምዝተቐየዱ’ውን እቲ ሓበሬታ ይጠቕስ።
እቲ ናይ ምስግጋር መስርሕ ካብ ከባቢ ከሰላ ከምዝጀመረን ኣብቲ ምስግጋሮም ከኣ ሓያሎ ሰባት ከምዝተሳተፉን እቶም ስደተኛታት ከምዝተኣመኑ’ዩ ዝገልጽ እቲ ናይ መንግስቲ ሱዳን ሓበሬታ።
መንግስቲ ሱዳን ዜግነት ናይቶም ኣብ ስርሒት ከምዝሓዞም ዝገልጽ ዘሎ 22 ሰባት ኣየነጸረን።
ይኹን’ምበር ኣቐዲሙ ኣሰጋገርቲ ደቂ ሰብ ናብ ፖሊስ ሱዳን ዘረከብዎም ቆልዑን ደቂንስትዮን ዘርከብዎም ልዕሊ 20 ኤርትራውያን ኣብ ፖርት ሱዳን ተኣሲሮም ከምዘለዉ ክጥቐስ ምስ ምጽንሑ፣ እቶም ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ብስርሒት ሒዘዎም ዝብሎም ዘሎ ኤርትራውያ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ይግመት።
ነቶም ኤርትራውያን ናብ ፖሊስ ሱዳን ዘረከቡ ከም ኣሰጋገርቲ ዝተዋፈሩ ራሻይዳን ካልኦትን ምስ ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ዝሰርሑ ክኾኑ ከምዝኽእሉ’ውን ይጥርጠር።
ሓይልታት ጸጥታ ሱዳን ኣብ ዘካይድዎ ዘለው ኣልማማ ምግፋፍ ስደተኛታት ኤርትራን ኢትዮጵያን፣ ንተራ ስደተኛታት ከም ኣሰጋገርቲ ይቕይዱ ምህላዎም’ዩ ዝግለጽ።
ኣብዚ ዝሓለፈ ቅንያት’ውን ነቲ ብምስግጋር ስደተኛታት ብዝልዓለ ዝህደን መድሃኔ መርእድ ይሕደጎ’ዩ ብምባል፣ ብጌጋ መድሃኔ ተስፋማርያም ዝተባህለ ተራ ስደተኛታ ቀይዶም ንመንግስቲ ኢጣልያ ከምዘረከብዎ ይፍለጥ።
ብዘይካ’ዚን ካልኦት 25 ዝኾኑ ኤርትራውያን ብተመሳሳሊ ክሲ ኣብ ሱዳን ተቐይዶም ምህላዎም ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ይሕብሩ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ፣ መንግስቲ ኢጣልያ፣ “ብዘይሕጋዊ ምስግጋር ብዝልዓለ ዝህደን’ዩ” ኢሉ ብጌጋ ካብ ሱዳን ዘምጽኦ መድሃኔ ተስፋማርያም፣ ኣብዚ ሰሙን ኣብ ፓሌርሞ ኣብ ዝርከብ ቤት ፍርዲ ቀሪቡ።
ጠብቓ መድሃኔ፣ “ክሱስ ተራ ስደተኛ’ዩ” ብምባል ካብ ቤት ማእሰርቲ ተለቑቑ ጉዳዩ ክጻረ ዘቕረቦ ሕቶ ተነጺጉ ኣሎ።
ኣኽባር ሕጊ ኢጣልያ፣ ክሳብ እዚ እዋን’ዚ እቲ ብዝልዓለ ዝህደን መንድሃኔ’ዩ ዝብል እምነት ከምዘለዎ ዝሓበሩ ምንጭታት፣ ቤት ፍርዲ ፓሌርሞ’ውን እቲ ጉዳይ ኣጸቢቑ ክሳብ ዝጻረ፣ መድሃኔ ተስፋማርያም ክሳብ 4 ሓምለ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ክጸንሕ ምውሳኑ ገሊጾም።
========================


text:
ትካል መፍረ ነፋሪት ቦይንግ: ኣበር “ሰንሰ”ር ዝተባህለ ኣካል ነፋሪት፡ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዘጋጠመ ምሕምሻሽ መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ተራ ከምዝነበሮ ኣፍሊጡ።
መርመርቲ እቲ ሓደጋ ኢትዮጵያ ብወገኖም “ኣንታይ ስታል ሲስተም” ዝተባህለ ኣካል; ልክዕ ድሕሪ ምብራር ኣብ ግዜ ሓደጋ ኣብረርቲ ክቆጻጸርዋ ኣብ ዝቃለሱሉ ዝነበሩሉ ግዜ ብኣፋ ቁልቁል ክትንቆት ከምዝገበራ ኣብቲ ትማሊ ዘውጽእዎ መባእታዊ ውጽኢት መርመራ ኣፍሊጦም።
ሚኒስተር መጎዓዝያ ኢትዮጵያ ወይዘሮ ዳግማዊት ሞጎስ; 157 ሰባት ናይ ዝቐተለት ኣብረርቲ ዝተሓምሸሸት ቦይንግ 737 MAX 8 ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢትዮጵያ; ብኣፍራይ ኩባንያ ንዝተዋህበ ኣገባብ እኳ እንተተኸተሉ; ነታ ነፋሪት ግና ክቆጻጸርዋ ኣይከኣሉን ክትብል ብተወሳኺ ኣፍሊጣ።
እቲ መባእታዊ ውጽኢት ምስታ ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ኣብ ጃቫ ኢንዶነዥያ ኣብ ባሕሪ ዝተሓምሸሸት ቦይንግ ዝዓይነታ ነፋሪት መገዲ ኣየር ኢንዶነዥያ ናይ ዘጋጠመ ሓደጋ ተመሳሳሊ ምንባሩ ድማ ብተወሳኺ ተሓቢሩ።


text:
Radio Erena: 24 June 2019
ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት ኢትዮጵያ ካብ ሓላዊኡ ብዝተተኮሰሉ ጥይት ህይወቱ ከምዝሓለፈት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣፍሊጡ።
ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ትማሊ 23 ሰነ ኣብ ዘውጸኦ መግለጺ፣ ጀነራል ሰዓረ መኮነን ምስ ጥሮታ ዝወጸ መጀር ጀነራል ገዛኢ ኣበራ ኣብ መንበሪ ገዝኡ እንከሎ ካብ ሓላዊኡ ብዝተተኮሰሉ ጥይት ከምዝተቐትለ ሓቢሩ።
ናይቲ ኣብ ክልል ኣምሓራ ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋን፣ ቅትለት ናይዚ ሓለቓ ስታፍ ሓላፍነት ዝወስድ ሓላፊ ጸጥታ ናይቲ ዞባ ዝነበረ ብርጌደር ጀነራል ኣሳምነው ጽገ ከምዝኾነ’ዩ ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ዝገልጽ።
ኣብቲ ኣብ ባህርዳር ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋ፣ ኣመሓደርቲ’ቲ ዞባ ኣብ ኣኼባ ኣብ ዝነበሩሉ እዋን ኣብ ልዕሊኦም ተኹሲ ተኸፊቱዎም፣ እቲ ኣማሓዳሪ ዝርከቦም ብርክት ዝበሉ ሰባት ከምዝሞቱን ካልኦት እውን ከምዝቖሰሉን መንግስታውያን ማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ኣቃሊሐን።
እዚ ኣብ ባህርዳር ዝተኻየደ ፈተነ ዕልዋን፣ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዝተኻየደ ቅትለት ክልተ ጀነራላትን ቀጥታዊ ምትእስሳር ክህልዎ ከምዝኽእል’ዮም ዲፕሎማሰኛታት ዝገልጹ ዘለዉ።
ድሕሪ’ዚ ፍጻሜታት ከተማታት ኣዲስ ኣበባን ባህርዳርን ኣብ ጽኑዕ ወተሃደራዊ ሓለዋ ኣትየን ኣለዋ። ኣብ መደብ ዝጸንሐ ህዝባዊ ኣኼባታት እውን ንግዚኡ ደው ኢሉ ከምዘሎ ይግለጽ።
ፈደራላዊ መንግስቲ፣ ኣብዚ ክልተ ፍጻሜታት ዝተሳተፉ ሰባት ኣብ ትሕቲ ቁጽጽር ከምዝኣተዉ እኳ ይግለጽ እንተሎ፣ መስርሕ ምቕራም ግና፣ ገና ይቕጽል ኣሎ።
እዚ ብሓላፍነት ዝሕተት ዘሎ ብርጌደር ጀነራል ኣሳምነው ጽገ፣ ኣብቲ ዝሓለፈ ስርዓት ‘ፈተነ ዕልዋ ከተካይድ መዲብካ’ ተባሂሉ ኣብ ቤት ማእሰርቲ ተቐዪዱ ድሕሪ ምጽናሕ፣ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ስልጣን ኣብ ዝተረከበሉ ብምሕረት ወጺኡ፣ ሓላፊ ጸጥታ ክልል ኣምሓራ ኮይኑ’ዩ ከገልግል ጸኒሑ።
=======================


text:
ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ንመበል 52 ዓለም ሓቆፍ ጒባኤ ቅዱስ ቁርባን መዛዘሚ ዕለት 12 መስከረም 2021 ዓ.ም. ኣብ ኣደባባይ ጀጋኑ ድሕሪ ዘዕረግዎ መስዋዕተ ቅዳሴን ፍርቂ መዓልቲ ድሕሪ ዘዕረግዎ ጸሎተ መልኣከ እግዚኣብሔር ሰዓት ክልተ ፈረቓን ቡዳፐስት ካብ ዝርከብ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ በጺሖም ድሕሪ ዝተገብረሎም ስንብታ
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ ቫቲካን
ሰዓት ክልተን ኣርብዓን ድቓይቕ ናብ ስሎቫኪያ ነቒሎም ሰዓት ሰለስተን ርብዕን ብራቲስላቭ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ በጺሖም ኣብኡ ብናይ ረፓብሊክ ስሎቫኪያ ርእሰ ብሔር ሱዛን ካፑቶቫ ኣቀባብላ ተገይሩሎም ንኽብሮም ክቡር ዘበዐይና ድሕሪ ዘቕረቦ ክቡር ስነ ስርዓት ሰላምታ ኣብቲ ዓለም ሓቆፍ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ዝርከብ ናይ ግሊ መቐበሊ ዓበይቲ ኣጋይሽ ምስ ርእሰ ብሔር ስሎቫኪያ ሓጺር ርክብ ከምዘካየዱን ሰዓት ሰለስተን 50 ደቓይቕ ብራቲስላቭ ናብ ዝርከብ ናብ ናይ ቅድስቲ መንበር ሓዋርያዊ ልኡኽ ህንጻ ከምዝኸዱን ሰዓት 16.10 በጺሖምን ድሕሪ 20 ደቓይቕ ምስ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታትን ኣቢያ ክርስቲያን ልኡካን ከምእተራኸቡን ድሕሪ እዚ ርክብ እዚ እውን ቅዱስነቶም ኣብ ሶሎቫኪያ ምስ ዘገልግሉ ኣባላት ማሕበር ኢየሱሳውያን ከምእተራኸቡ ዜና ቫቲካን ኣፍሊጡ።


text:
Radio Erena: 13 June 2016
ስድራቤታት ናይቶም ኣብ ኣብ ወርሒ ግንቦት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ዝጠሓሉ ኣማኢት ኤርትራውያን ይርድኡ ኣለዉ።
እዚ ኣብ ኣስመራን ካልእ ከተማታትን ኣብ ፈቐዶ መናድቕ ተጠቒቑ ዘሎ ናይ መልቀስን መርድእን ወረቓቕቲ ንህዝቢ ከቢድ ቁጠዐ ፈጢርሉ ምህላዉ ምንጭታት ሬድዮ ኤረና ሓቢሮም።
ኣብ ኣስመራ ኣብ ኣኽርያ፣ ማይተመናይን ካልእ ከባቢታትን ዳሳት ሓዘን ግዳያት ሓደጋ ባሕሪ ሊብያ ብብዝሒ ተተኺሉ ምህላዉ’ውን እቶም ምንጭታት በሳእል ኣሰንዮም ኣብ ዝሰደድዎ ሓበሬታ ኣረጋጊጾም።
ኣብ ካልኦት ከተማታትን ገጠራትን ኤርትራው’ውን ብተመሳሳሊ ብብዝሒ መርድእ ግዳያት ባሕሪ ሊብያ ይስማዕ ምህላዉ እቶም ምንጭታት ይጠቕሱ።
ብሩራዊ ኢዮቤል ናጽነት ብሳዕስዒትን፣ ጓይላን ሆይሆይታን ክጽንበለሉ ኣብ ዝቐንየ እዋናት፣ ህጻውንቲ ዝሓቖፋ ኣዴታት ዝርከብኦም ኣሻሓት ኤርትራውያን፣ ካብ ሊብያን ናብ ኢጣልያ ንምስጋር ኣብ ጀላቡ ተጨቓጪቖም ኣብ ዝውሕዝሉ ዝነበሩ እዋን፣ ብውሕዱ ሰለስተ ካብተን ጀላቡ ብምጥሓለን’ዩ ህይወት ልዕሊ 800 ሰባት ጠፊኡ።
ካብ ገማግማ ባሕሪ ሊብያ ተበጊሶም ናብ ኢጣልያ ቅድሚ ምእታዎም ካብ ዝጠሓሉ ኣስታት 800 ሰባት እቶም ልዕሊ ፍርቂ ኤርትራውያን ምዃኖም ዝፍለጥ’ዩ።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ማእከላይ ባሕሪ፣ ሰሃራን ካልእን ከባቢታን ጉዕዞ ስደተ ኣብ ጸጽባሕ እናሃለቐ፣ መንግስቲ ነዞም ግዳያት ስደት ዝኾኑ ዘለዉ ኤርትራውያን ብመዓልቲ ሓዘን ኣብ ክንዲ ዝዝከሮም፣ ንመበል 25 ዓመት መዓልቲ ናጽነት ኤርትራ ንፕሮፖጋንዳዊ ሃልኪ ተጠቒሙ ብሳዕስዒት፣ ጓይላን ሆይሆይታን ከሕልፋ’ዩ ተርእዩ።
እንተኾነ ረስኒ ሳዕስዒትን ጓይላን ፕሮፖጋንዳ ናይቲ መንግስቲ ሰሙን ከይመልአ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ከቢድ ሓዘን ተሸሚሙ ይርከብ።
ኣማኢት ዜጋታቱ ንዝሃልቕሉ ዘለዉ ዘሕዝን ሓደጋታት ባሕሪ መዓልቲ ሓዘን ዘይኣወጀ መንግስቲ ኤርትራ፣ ቅድሚ 217 ዓመታት ዝተወልደ ሩስያዊ ደራሲ ኣሌክሳንደር ፑሽኪን፣ መበቖሉ ኤርትራ’ዩ ብምባል፣ ምስ ኤምባሲ ሩስያ ኣብ ኤርትራ ብምትሕብባር ዕለተ ልደቱ ኣብ ኣስመራ ጸንቢሉ።
ኣውራ ጠንቒ ስደት ኤርትራውያን፣ ኣብ ኤርትራ ዘሎ ምልካዊ መንግስቲ ብዝፍጽሞ ዘሎ ከቢድ ምግሃስ ሰብኣዊ መሰላትን ምስ ባርነት ዝጽብጸብ ናይ ግዜ ገደብ ዘይብሉ ወትሃደራዊ ዕስክርናን ምዃኑ ኮሚሽን ሰብኣዊ መሰላት ሕቡራት ሃገራት ኣብ 8 ሰነ ደጊሙ ምርግጋጹ ይፍለጥ።
Photos: Radio Erena Sources from Asmara
=======================


text:
ዝኸበርኩም ኣሕዋትን ኣሓትን ዳሓንዶ ሓዲርክን!
ሎሚ በዓለ ቅዱስ እስጢፋኖስ ቀዳሜ ሰማዕት ነብዕል ኣሎና። መጽሓፍ ግብረ ሓዋርያት ብዛዕባ ቅዱስ እስጢፋኖስ ካብ ምዕራፍ 6.7 የዘንትወልና፡ ከምኡ እውን ግጽው ሥርዓተ ኣምልኾና ንሎሚ መወዳእታ ሕይወቱ ከመይ ከምዝነበረ እንከዘንቱ በእዛኑ ወጢጦም ካብ ከተማ ንደገ ኣውጺኦም ብዳርባ እምኒ ቀቲሎሞ ይብለና (ግሐ 6,12,7.54-60)። ኣብዚ ሓጐስ ዝመልኦ ዘመነ ልደት በዓለ ቀዳማይ ሰማዕት ክርስትና ስለ እምነቱ ተወጊሩ ዝሞተ እንክንዝክር ካብ መስመር ዝወጻእና ክመስል ይኽእል። እንተኾነ እዚ ሎሚ እነብዕሎ ዘሎና ብዓይኒ እምነት እንክንምልከቶ ሓቀኛ ትርጉም ልደት ይገልጸልና። ኣብ ሰማዕትነት ቅዱስ እስጢፋኖስ ዓመጽ ብፍቅሪ ሞት እውን ብሕይወት ክትሽነፍ ንዕዘብ። ኣብቲ ግዜ ልዑል ምስክርነቱ ‘እነሆ ሰማያት ተኸፊቱ ወሰብ ከኣ ኣብ የማን እግዚአብሔር ቆይሙ እርኢ ኣሎኹ` ይብል እሞ ‘ኦጐይታ ኢየሱስ መንፈሰይ ተቀበል ኢሉ’ ተንበርኪኹ ‘ኦ ጐይታይ ነዚ ሓጢኣት እዚ ኣይተሓዘሎም` (ግሐ 7.56-60) እንክብል ነቶም ቀተልቱ ምሕረት ይልምን።
እዚ ኣገልጋሊ ወንጌል ዝኾነ ብመንፈስ ቅዱስ ዝመልአ መንእሰይከስ ኢየሱስ መን ምዃኑ ብቃሉ መስከረ ልዕሊ ኩሉ ከኣ ብሕይወቱ መስከረ። ነዚ ፍጻሜ እዚ እንክንምልከት ነቲ ኢየሱስ ነርድእቱ ‘እንተኾነ ግዳ ኣኅሊፎም ኪህቡኹም እንከለው እንታይ ከም እትብሉ በታ ሰዓት እቲኣ ኪወሃበኩም እዩ እሞ ከመይ ወይስ እንታይ ከምእትብሉ ኣይትጨነቁ። ከመይሲ እቲ መንፈስ ኣቦኹም እዩ ብኣኻትኩም ገይቱ ዚዛረብ እምበር ንስኻትኩም ኣይኮንኩምን እትዛረቡ’ (ማቴ 10.19-20)ክብል ዝሃቦም ተስፋ ክፍጸም ንርኢ። ኣብ ትምህርቲ ጐይታ ቅዱስ እስጢፋኖስ ንመምህሩ ይመስል፡ ነዚ ከኣ ብሕይወቱስ ይኹን ብሞቱ ብፍጹም ይመስሎ። ንሕና እውን ነዚ ትምህርቲ እዚ ብምኽታል ጠመተና ኣብ ክርስቶስ ብምግባር እሙናት መሰኻኽር እግዚአብሔር ኣብ ንኹን። እቲ ዘለዓለማዊ ዝኾነ ሰማያዊ ክብሪ ብሃብትን ክብርን ናይዚ ዓለምዚ ከምዘይኮነ እንታይ ደአ ብፍቅርን ገዛእ ርእስኻ ብምውፋይን ምዃኑ ንመሃር።
ጠመተና ኣብቲ ‘ናይ እምነትና ዋና ፈጻምን’ (ዕብ 12.2) ዝኾነ ክርስቶስ ብምትኳር ኣብቲ ዕለት ዕለት ዘጓንፉና ብደሆታትን ፈተናታትን ነታ ዝተዋህበትና ተስፋ(1ጴጥ 3.15) ነጽንዕ። ንዓና ንክርስትያን ደጊም ሰማይ ካብ ምድሪ ዝተፍልየ ርሑቅ ኣይኮኑን ከመይ ብኢየሱስ ክርስቶ ሰማይ ኣብ ምድሪ ወሪዱ እዩ። ምስጋና ይኹኖ ብሓይሊ መንፈስ ቅዱስ ኩሉ ኣብዚ ምድሪ ዘሎ ሰብኣዊ ነገር ንሰማይ ገጹ ዘቅነዔ ምዃኑ ክንርዳእ ንኽእል። ከምዚ ብምግባርና ከኣ ነታ ቀዳመይቲ ምስክርነትና ብኢየሱስ ክርስቶስ እትምራሕ ትሕትን ትብዓት ዝመልኣን ዓመጽ ዘይብላ ክብርቲ ሰብኣውነት ብምንባር ክንምስክር ንኽእል።
ቅዱስ እስጢፋኖስ ሓደ ካብቶም ሸውዓተ ዲያቆናት ቤተክርስትያን ነበረ (ግሐ 6.1-6)። ንሱኸስ ብሕውነትን ወንጌላዊ ምግባረ ሠናይን ንክርስቶስ ክንሰብኽ ይምህረና። እቲ ብሰማዕትነት ዝተፈጸመ ምስክርነቱ ንማሕበረክርስትያናትና ናይ ተሓድሶ ምንጪ እዩ። ማሕበራትና ወትሩ ልኡኻት ስብከተወንጌል ክኾና ዝተጸውዓን ንኩሉ ንስብከተወንጌል ዘገልግል ነገራት እናተጠቅማ ናብቶም ኣብ ብርቱዕ ጽምኢ ተስፋን ድሕነትን ዘለወን ወሰናስን ዘለው ደቂተባዕትዮን ደቂእንስትዮን ክበጽሓ ቈሪጸን ከለዓላ ኣለወን። እዘን ማሕበራት እዚአን ዓለማዊ ኣተሓሳስባ ዘይኮነ ከምኡን ረኣዩለይ ስምዑለይ ዘይብሉ ንክብሪ እግዚኣአብሔርን ሠናይ ነገር ናይ ሰባትን ብፍላይ ናይቶም ናኣሽቱን ድኻታትን ጥራይ ከቀድማ ኣለወን።
በዓለ ቀዳሜ ሰማዕት ቅዱስ እስጢፋኖስከስ ንሰማዕታት ትማልን ሎምን እንከዘክረና ምናዳ ሎሚ ሰማዕተንት ዝቅበሉ ብዙሓት ኣሕዋትን ኣሓትን ምሳኣቶም ሕብረት ከምዘልና ኣሚናን ዘኪርናን ኣብ ልብናን ኣብ ከናፍርናን ስም ኢየሱስ ሒዝና ንክነብርን ንክንመውትን ጸጋ ከውህቡና ከኣ ንክንልምኖም ኣዩ። ድንግል ማርያም ኣደ መድሓኒ ኣብዚ ምሩጽ ዘመነ ልደት ጠመተና ናብ ኢየሱስ ብምትኳር ብዝበለጸ ንኢየሱስ መሲልና ክንነብር ትሓግዘና።


text:
ኣብቲ “ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝቐረበ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ፡ መንግስቲ ኤርትራ ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ምዃኑን ዘይምዃኑን ብምትንታን ዳህሲስናዮ። ብመሰረት’ቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ዝቐረበ ትንተና ኸኣ፡ መንግስቲ ኤርትራ ብኹሉ መለክዕታት ሕጋውነት፡ ሕጋዊ መንግስቲ ከም ዘይኰነ ኣረጋጊጽና። ኣብዚ ካልኣይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ፡ ንደሞክራሲያውነት መንግስቲ ኤርትራ ብኸፊሉ ክንድስሶ ኢና፡፡ ኣብቲ ዝስዕብ ሳልሳይ ክፋል ድማ ንዝተረፈ መቐጸልታ ናይዚ ካልኣይ ክፋል፡ ብዓቢኡ ኣብ ታሪኻዊ ኣመጻጽኣን ማርክሳዊ ስነ-ሓሳብን ምጕጅጃል መረሕነትን ህ.ግ.ሓ.ኤ ብምድሃብ ክንድህስሶ ኢና። ንካልኣይ ክፋል ኣብ ክልተ ንኡስ ክፋላት ምኽፋል ዘድለየ፡ ንኣብባቢ ብምንውሑ ኣረብሪቡ ንምክታትታሉ ብምስንኻል፡ ብሰንኩ እቲ ክመሓለልፍ ዝተኣመተ መልእኽቲ ብግብእ ከይተመሓላለፈ መታን ከይተርፍ ኢዩ።
ልክዕ ከምቲ ናይ ቀዳማይ ክፋል፡ ኣብዚ ካልኣይ ክፋል እውን ዝውቱር ዘይኰነ ናይ ትግርኛ ቃል ኣብ ዝተኸሰተሉ ንእዝኒ ኣንባቢ ጋሻ ኰይኑ ከይዕንቅፍ፡ ኣብ ሓጹር ብመማዝንቱ ናይ እንግሊዝኛ ቃል ተሰንዩ ቀሪቡ ኣሎ።
ደሞክራሲያውነት መንግስቲ ኤርትራ
“ዝዀነ መንግስታዊ ስልጣን ዝሓዘ ብደሞክራሲያውነቱ ዝተኣማመንን ቅንዕና ዘለዎን ፖለቲካዊ ሰልፊ፡ ንደሞክራሲ ከም ኣበሳ ዘይኰነ ከም ጸጋ ጌሩ ስለ ዝሪኦ ከየማትአ ኣብ ግብሪ ከውዕሎ ፍቓደኛ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ምስኡ ዝወዳደራ ተቐናቐንቲ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ምህላወን ስለ ዘየስግኦ፡ መግስታዊ ስልጣን ንበይኑ ንምብሓት ክእግደን ኰነ ክዂንነን ኣይህቅንን ኢዩ። ከምኡ’ውን ንመግስታዊ ስልጣን ከም ንዕኡ ጥራይ ዝብጽሖ ብሕታዊ ንብረት ጌሩ ስለ ዘይወስዶ፡ ንዘልኣለም ንሱ ጥራይ ገዛኢ ኰይኑ ክነብር ህርፋን የብሉን። ካብዚ ዝተላዕለ፡ ኣብ ናጻን ፍትሓውን ምርጫ ምስ ተቐናቐንቲ ሰልፍታት ተወዳዲሩ ከይሰዓር ፈሪሑ ካብ ውድድር ከምልጥ ድሕር-ምሕር ኣይብልን’ዩ ጥራይ ዘይኰነ፡ ብህዝቢ ከይተመርጸ ምስ ዝተርፍ እውን ነቲ ብህዝቢ ዝተመርጸ ዕዉት ሰልፊ፡ ብሰላማዊ ኣገባብ መንግስታዊ ስልጣን ንምር`ካብ ሰጋእ-መጋእ ኣይብልን ኢዩ።”
እዚ ብፊተ-ግንባር ኣብ ጥቕሲ ኣቱዩ ከም መምዘኒ ደሞክራሲያውነት ከገልግል ቀሪቡ ዘሎ ክትሃድመሉ ዘይትኽእል ሓቅታት ዝሓዘለ በዳሂ ቃል፡ ንዝዀነ መንግስታዊ ስልጣን ዝሓዘ ደሞክራሲያ’የ ዝብል ሰልፊ ዝምልከት ኢዩ። ብመንጽር’ዚ በዳሂ ቃል’ዚ፡ እቲ ድሕሪ ናጽነት ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ተባሒቱ ዝቖመ መንግስቲ ኤርትራ፡ ደሞክራሲያውነቱ ከመይ’ዩ ዝምዘን?
ብቐዳምነት፡ መንግስቲ ኤርትራ ንደምክራሲ ከም ጸጋ ድዩ ከም ኣበሳ ዝሪኦ ዝብል ሕቶ ብምልዓል ንደሞክራሲያውነቱ ምስ እንመዝኖ፡ ሰልፉ ማለት ህ.ግ.ደ.ፍ ንደሞክራሲ ኣብ ክንዲ ከም ጸጋ ከም ኣበሳ ስለ ዝሪኦ ፈጺሙ ኣብ ግብሪ ከውዕሎ ፍቓደኛ ኣይኰነን። ብሳዕቤኑ፡ ዝዀነ ንደሞክራሲ ዘርጋግጽ ይኹን ዘውሕስ ቅዋምን ሕግን ከምኡ’ውን ደንብን ቅጥዕን ይትረፍ ብዕሊ ኣጽዲቑ ብእኡ ተቐይዱ ክምራሕ፡ ሳሕቲ ተጠቒሱ ክዝከር እውን ኣይፈቱን ኢዩ፡። ምኽነያቱ፡ ብቐጥታ ንስልጣኑ ዝብድህ ሰለ ዝዀነ ከም ዘይምልከቶ ጕዳይ ቆጺሩ ክሓልፎ’ዩ ዝመርጽ። ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዋላ’ኳ ኣብ መጸውዒ ስም ሰልፉ “ደሞክራሲ” ትብል ቃል ለቂቡ ብደሞክራሲ ዝኣምን እንተመሰለ፡ ብመትከል ብደሞክራሲ ዝኣምን ኣይኰነን። ንኣብነት፡ እቲ ቅድሚ ሕጂ መራሕ ሃገር ኢሳያስ ኣፍወርቂ ምስ ጋዜጠኛ ኣልጀዚራ ብዕለት 23 ግንቦት 2008 (ኣብ ናይ እንግሊዝኛ መደብ ሪዝ ካሃን) ኣብ ዝገበሮ ቃለ-መጠይቕ ዝሃቦ ምስ ደሞክራሲ ዝተኣሳሰረ መልሲ፡ ነዚ ሓቂ’ዚ ዋሕ ኣቢሉ ዘብርህ’ዩ ኔሩ። ኢሳያስ ነቲ፥ “ደሞክራሲያዊ ኣገባብ ኣመሓዳድራ ክትክተሉ (ንኣብነት፡ ሃገራዊ ምርጫ ከተካይዱ) መደብ ኣሎኩምዶ? ንዝብል በቲ ጋዜጠኛ ኣልጀዚራ ዝቐረበሉ በዳሂ ሕቶ ክምልስ እንከሎ፡ ከም ኣመሉ ብቕጭውንናን ድርቅናን ንናይ ደሞክራሲ ሕቶ ብምቊንጻብ፡ ነቲ ሕቶ ብቐጥታ ክንዲ ዝምልሶ ካብቲ ሕቶ ብምህዳም “ደሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ብሕጂ ንሰላስ ዓመታትን ኪኖኡን’ውን እንተዀነ፡ ኣብ ግብሪ ዝውዕል ኣይመስለንን” ብምባል፡ ንኣልጀዚራ ንደሞክራሲ ዝምልከት በዳሂ ሕቶታት ብምሕታታ ብሃሱስነት ሃጸያዊት ኣመሪካ እናኸሰሰ፡ ብብድዐ ኣዳዕዲዑ ንደሞክራሲ ኣብ ግብሪ ንምውዓል ስርዓቱ ኣብ ዝዀነ እዋን መደብ ከም ዘይብሉ’ዩ ኣረጋጊጽሉ። እዚ ናይ ብድዐ መልሲ’ዚ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዘቕርቦ ዝተፈላለየ መጠበሪ ምስምሳት ብዘየገድስ፡ ብመትከል ብደሞክራሲ ከም ዘይኣምን ዘረድእ መርትዖ ኢዩ። ኢሳያስ ደሞክራሲ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ኤርትራ ብኡንብኡ ዘይተተግበረሉ ምኽንያት ክገልጽ እንከሎ ንዘቕርቦ ትንተና ምስ እንግንዘቦ፡ ትንተናኡ፥ “ደሞክራሲ ሕልፊ ካልኦት ብጾትካ ገስጋሲ መሲልካ ምእንቲ ክትቀርብ ንትግባረነቱ (its applicability) እንተዘይኣጋኒንካዮ፡ ብመሰረቱ ነተን ምዕቡላት ምዕራባውያን ሃገራት (ኣብአን’ውን እንተዀነ ብኣድማዕነትን ብጽፈትን ስለ ዘይትግበር፡ ከምቲ ዝጋነኖ ንረብሓ ሓፋሽ ህዝቢ ዘይኰነ፡ ንረብሓ ኣመና ውሕዳት ፍሉይ ሓለፋ ዘሎዎም ጕጅለታት’ዩ ዘገልግል) ዝምልከት ኣብ ክብ ዝበለ ምዕባለ ሕበረተሰብ ምስ በጻሕካ ጥራይ ክትግበር ዘሎዎ ምዕራባዊ ፖለቲካዊ ያታ ኢዩ” ኣብ ዝብል ሓድሽ ባዕሉ ዝመሃዞ ፈሊጥ (notion) ዝተመርኰሰ ምዃኑ ኢና እነስተውዕል። ኢሳያስ ካብዚ ፈሊጥ’ዚ ዝመንጨወ፡ “ባዕላውን ወድዓውን ቅድመ-ኲነታት ደሞክራሲ ከይተማለአ፡ ማለት ደሞክራሲያዊ ትካላት ከይተመስረታን ደሞክራሲያዊ ንቕሓት ከይተዀስኰሰን፡ ሕቶ ደሞክራሲ ምልዓል ሕንፍሽፍሽ ምዕዳም’ዩ፣ ምኽንያቱ፡ ሓፋሽ ህዝቢ ኣቐዲሙ ሃገርዊ ሓድነቱ ከየደልደለ፡ ማለት ካብ ‘ድሑር ሃይማኖታውን ብሄራውን ኣውራጃውን ዝንባለታት’ ሓራ ከይኰነ፡ ደሞክራሲ ምጥላብ በዚ ድሑር ዝንባለታት’ዚ ተጐጃጂሉ ኣደዳ (መፍቶ) ተበልጸቲ ኰይኑ ንኽተርፍ ዲል ምሃል ኢዩ፤ ስለዚ ኸኣ፡ ክሳብ እዚ እተጠቕሰ ቅድመ-ኲነታት ደሞክራሲ ዝማላእ ተወንዘፉ ክጸንሕ ኣሎዎ” ዝብል እምንቶ’ዩ (viewpoint) ዘሎዎ። ኢሳያስ ንኣግዳስነት ናይዚ ኣረኣእያኡ (እምንቶኡ)፡ “ንወገናዊ ምፍላላይ ህዝቢ (vertical polarization of people) ዝውግድ መድሕን’ዩ” ብምባል’ዩ ዝገልጾ። እቲ ናይ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ወግዓዊ መርገጺ ደሞክራሲ፡ ብቐንዱ ካብዚ እምንቶ’ዚ ዝነቐለን ንዕኡ ዘቃልሕን ኢዩ።
ብመሰርት’ዚ እተጠቕሰ እምንቶ፡ ኲሉ ምስ ደሞክራሲ ተዛሚዱ ዝኸይድ ከም ቅዋምን ደንብን፣ ሕግን ስርዓትን፣ ናጻ ናይ ዜና ኣገልግሎት፣ ሃገራዊ ምርጫ፣ ከምኡ’ውን ተወዳደርቲ ሰልፍታት ዝኣመስለ ደሞክራሲያዊ ተርእዮታት: እዋናዊ ኣድላይነት ኰነ ግብራውነት ስለ ዘይብሉ፡ ክሳብ ኣብ ሃገርና ባዕላውን ወድዓውን ቅድመ-ኩነታት ደሞክራሲ በሲሉ ዝናስብ [(ዝምችእ) = (conduicive)] ደሞክራሲያዊ ሃዋህው ዝፍጠር ወይ ዝምዕብል ተወንዚፉ ክጸንሕ ኣሎዎ። ኢሳያስ ንነብሱ ባዕሉ ብህዝቢ ከይተመርጸ መራሕ ሃገር ዝቐብአ (ዝሸመ) ውልቀ- መላኺ ክነሱ፡ ንሱ ግን ንነብሱ ከም ሕጋዊ መራሒ ጥራይ ዘይኰነ ንሃገሩ ክመርሕ ከም መዳርግቲ ዘይርከቦ ፍሉይ ተፈጥሮኣዊ ተውህቦ ዝተዓደለ ብርቂ [(ዘይርከብ ) = (rare)] ፍጡር ጌሩ ስለ ዝቖጽራ፡ ንዝበሎ ቃል ከም ፍጹም ሓቂ ወሲድካ ብዘይ ገለ ምምታእ (ምውልዋል) ኣብ ግብሪ ከተውዕሎ’ዩ ዝጽበ። ካብዚ ሓሊፉ’ውን ከምዛ ናጻ ኰይኑ ዝሓስብ ናጻ ህላወ ዘሎዎ ኣእምሮ ዘይተዓደልካ፡ ከምቲ ንሱ ዝሓስቦ ጥራይ ክትሓስብ’ዩ ዝደሊ። ምኽንያቱ፡ ኤርትራ ብኢሳያሳዊ ኣረኣእያ ፍጥር ካብ እትብል እትሒዛ ንዕኡ ዝዳረግ ሊቅ ኣፍሪያ ስለ ዘትፈልጥን ብሕጂ’ውን ከተፍሪ ስለ ዘይትኽእልን፡ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ብናቱ ኣተሓሳስባ ተመሪሑን ንዕኡ ተኸቲሉን ጥራይ ክኽይድ እንከሎ’ዩ ኣብ ኲሉ መዳያት ህይወቱ ዝዕወት። እቶም “ንሱ-ንሕና፡ ንሕና-ንሱ !” እናበሉ ዝጭርሑ ጽኑዓት ደገፍቲ ኢሳያስ፡ ከምቲ “ዘበን ውቤ ዝጸመመስ ውቤ ክብል ይነብር” ዝበሃል ምስላ ሓንሳእ ኢሳያስ ምስ በሉ ኢሳይስ ክብሉ ዝነብሩ ዘለዉ፡ በዚ ክግለጽ ዝጸንሐ ኣምልኾ ውልቀ-ሰብ (personality cult) ዘተባብዕ ዝንቡዕ ኣተሓሳስባ፡ ናይ ምስትውዓል ክእለቶም ስለ ዝተደፍነን ናይ ምግንዛብ ሕልናኦም ስለ ዝዓረበን ኢዩ። ይኽደኖም ይዋኣት ኣሕዋትና፡ ናይ ምሕሳብን ምግንዛብን ክእለቶም ብምስላቦም ከሕዝኑኻ !!!
ምስዚ ናይ ኢሳያስ ኣቐዲሙ እተገልጸ ሓዲሽ ናይ ደሞክራሲ ፈሊጥ ብምትእስሳር፡ ነቲ ብኣጋጣሚ መወዳእታ ዓመት 2011 ብናይ ዜና ማዕከኑ (ቲቪ-ኤረ) ምስኡ (ብጋዜጠኛ ሱሌማን ዑስማን ዓበ) ዝተኻየ ኣብ ኣርባተ ተኸፈሉ ካብ ነሓሰ 28 ክሳብ 31 (2011) ዝቐረበ ተኸታታሊ ቃለ-መጠይቕ፡ ማለት ኣብቲ ብፍላይ ምስ ርሱን ናይ ዞባና ኣብ ሃገራት ዓረብ ዝተኸሰተ ኣቓልቦ ዓለምና ዝሰሓበ ናይ ለውጢ ህዝባዊ ማዕበል ኣዛሚዱ ቃሉ ዝሃበሉ ክፋል፡ ነቲ ብዛዕባ ደሞክራሲ ዘፍሰሶ ርእይቶ ቀሪብና ምስ እነስተውዕለሉ፡ እቲ ህዝባዊ ናይ ለውጢ ማዕበል ኣብ ምዕቡላት ዘይኰነ ኣብ ማዕበልቲ ሃገራት ይካየድ ስለ ዘሎ፡ ኢሳያስ ነቲ ናይ ለውጢ ህዝባዊ ማዕበል ከም ንደሞክራሲ ዝጠልብ ዘሎ ምንቅሳቓስ ዘይኰነ፡ እንታይ ድኣ ከም ንፍትሒ ዝጠልብ ዘሎ ምንቅስቓስ ኣምሲሉ’ዩ ገሊጽዎ፡፡ ነቲ ህዝባዊ ናይ ለውጢ ማዕበል ኣመልከቱ ክትንትን እንከሎ፡ ደሞክራሲ ትብል ቃል ብቐጥታ ሓንሳእ እውን ይኹን ከይጠቐሰ፡ ንጠንቂ ናይቲ ህዝባዊ ናዕቢ ምስ ጉድለት ፍትሒ ብምቊራን፡ “እዚ ኣብ ከባቢና ዝተኸሰተ ዓጋቲ ዘይብሉ ህዝባዊ ናዕቢ (ኣቐዲሙ ዝተወደበ ሰውራ ዘይኰነ ዝተማህዘ ሕንፍሽፍሽ’ዩ (creative chaos) እናበለ ከምዛ ዘየነኣኣሶ) ካብ ጉድለት ፍትሒ ዝተላዕለ’ዩ ብምባል ብድብድቡ ሸፈፍ ኢሉ’ዩ ሓሊፍዎ። ኣብዚ ቃለ-መጠይቕ’ዚ፡ ኢሳያስ ጠለብ ናይቲ ህዝባዊ ናይ ለውጢ ናዕቢ፡ ዓለም ብዓለሙ ዝፈልጦ ናይ ደሞክራሲ ጠለብ ‘ኳ እንተዀነ፡ “ካብ ጉድለት ፍትሒ ዝተላዕለ’ዩ” ብምባል ክንዲ ”ደምክራሲ” ትብል ቃል ዝጥቀም “ፍትሒ” ትብል ቃል ክጥቀም ዝመረጸ፡ ብገርሂ ዘይኰነ ብፍላጥ ኢዩ። ምኽንያቱ፡ ኣብቲ ዝሃቦ ዘሰልቹ ነዊሕ መልሲ ደሞክራሲ እትብል ቃል ንምጥቃሳ’ውን ዝፈርሐ ህዝብና ንዘሎዎ ህሉው ኩነታት (ሓሳረ-መከራ) ምስ ናይ ከባቢና ኩነታት ብምንጽጻር፡ ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ብምልዓል ናብኡን ናብ ስርዓቱን ዝቐንዐ ህዝባዊ ናዕቢ ከየተንስእ ስለ ዝሰግኣ እምበር ካልእ ቊንቊኛ ስለ ዘሎዎ ኣይኰነን። እቲ ኣብዚ ቃለ-መጠይቕ’ዚ፡ በቲ ጋዜጠኛ (ሱሌማን ዑስማን ዓበ) ዝቐርበሉ ዝነበረ ኣቐዲሙ ተመኺርሉ ዝተዳለወ ሕቶታት፡ ዳርጋ ዂሉ ሓፈሻውን ዕምሉግን (ዘይንጹርን ዝተሓላለኸን) ይንበር ድኣ’ምበር፡ ፈውሲ ሞት ብፍላጥ ዝተዋደደት ሓንቲ እትብላዕ ምስ ደሞክራሲ ዝተኣሳሰረት ሕቶ ኔራቶ። ንሳ ድማ፥ “ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ዝዀነ ዝካየድ ሃገራዊ ምርጫ ተሳቲፉ ዓሰርተ ሳዕ ተዓዊቱ ከም ዝወጽእ ዘጠራጥር ነገር’ኳ እንተዘይህለወ፡ ንሃገራዊ ምርጫ ተወዚፉ ክጸንሕ’ዩ ወሲኑ፣ ንውሳነኡ ዘይተረድእዎ ወገናት ክህልዉ ስለ ዝኽእሉ፡ ክቡር ፕረዚደንት ምኽነያቱ ከተብርህልናዶ ምኸኣልካ? ” እትብል ሕቶ ኢያ። ኢስያስ ነዛ ፍልይቲ ሕቶ’ዚኣ ዝሃቦ መልሲ፡ እቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ብዝርዝር ዝተዘተየሉ ምስ ናይ ዶብ ግጭት ዝተቛረነ፡ “ኣብዚ ሃገርና ዘላቶ ዘይርጉእ ናይ ኲናት ሃዋህው፡ ሃገራዊ ምርጫ ምክያድ (ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ምልዓል) እዋኑ ኣይኰነን” ዝብል መልሲ (ምስምስ) ኢዩ። ኣብዚ ፍሉይ ሕቶን መልስን’ዚ ተነጺሩ ዝተቐልዐ ተገራጫዊ ስነት (logic) ኣሎ። ንሱ ድማ፥ እንተድኣ ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ሃገራዊ ምርጫ ዓሰርተ ሳዕ ብተኸታተሊ ተወዳዲሩ ከም ዝዕወት ዝተኣማመንን ዘረጋግጽን ኰይኑ፡ ሕራይ እስከ እቲ ሃገራዊ ምርጫ ናይ ዶቦ ግጭት ሓደ መዕሊቢ ክሳብ ዝርከቦ ተወንዚፉ ከም ዝጸንሕ ተጌሩ ኣሎ ተባሂሉ ብዝቐረበሉ ምኽንያት መሰረት፡ ዕላምኡ ብዘየገድስ፡ ከም ሓቂ ወሲድና ንቀበሎ፤ እቲ ቅዋምን ደንብን ሕግን ስርዓትን ሃገር ግን እንታይ ክዋሪ’ዩ ተወንዚፉ ኣብ ከብሕታት መንግስቲ ድሮና ዝስትን ብርስሓት ዝጥቅርን ዘሎ? እተን ተቓወምቲ ውድባትከ እንታይ ስለ ዝኣበሳ እየን ኣብ ውሽጥ ሃገር ንኸይኣተዋ ምኽልካል ከይኣኽለን፡ ህላወኣን ተኻሒዱ ዝተወገዛን ዝተዀነናን ዝተኣገዳን? ንምዃኑ፡ ምውንዛፍ ቅዋምን ደንብን ሕግን ስርዓትን መንግስቲ ኰነ ምውጋዝን ምኽኲናንን ምእጋድን ናይዘን ተቓወምቲ ውድባት፡ ንባዕሉ ብጕሉሕ ኣፍንን ግብርን ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብሓደ ተጣሚሩ ከም ዘይከይዶ ኣይኰነን ዋሕ ኣቢሉ ዘረድእ? ከምኡ’ውን እዚ ዘይደሞክራሲያዊ ተግባራት’ዚ፡ ንገዛእ ርእሱ ከም ጭብጢ ተወሰዱ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብደሞክራሲያውነቱ ዘይተኣማመንን ቅንዕና ዘይብሉን መንግስቲ ምዃኑዶ ኣይኰነን ኲልዕ ኣቢሉ ዘርኢ?
ዝዀነ- ዀይኑ፡ ደሞክራሲ ከም ዘለላ ተኽሊ ወይኒ ክሳብ ዝበስል ግዜ ንሃቦ ተባሂሉ ክበስል እተጽበዮ ነገር ኣይኰነን። ደሞክራሲ ነቲ ዘይገሃስ ህዝባውን ውልቃውን መሰላትን ክብርታትን ናጽነታትን ዝምልከት ስለ ዝዀነ፡ ብህዝቡ ከይተመርጸ ይኹን ብህዝቡ ተመርጹ መንግስታዊ ስልጣን ዝሓዘ ሰልፊ፡ ቃሕ ኣብ ዝበሎ ኣጋጣሚ ወይ ከኣ ዊን ኣብ ዝበሎ ግዜ ከም ሻሙ ንህዝቡ ዝምጽውቶ ምጽዋት ኣይኰነን። ምሳኻ ዝውለድ፡ ንምርድኡ ፈላስፋ ዘየድልዮ፣ ንኽበስል ግዜ ዘይወስድ፣ ንምትግባሩ ወረጃ ዘይህሓትት፣ ንነፍስወከፍ ዜጋ ብዘይኣድልዎ ዝተዓደለ ተፈጥሮኣዊ ጸጋ ኢዩ። ነቲ ህዝቢ ዝተውህበ ማንም ክምንዝዖ ዘይብሉ ሰማያዊ ህያብ እምበር መንግስቲ ዝውንኖ ንብረት ወይ ከኣ መራሕ ሃገር ዝዕድሎ ብልጫ ኣይኰነን። ስለዚ፡ መንግስቲ ይኹን ኣፈኝኡ (መራሕ ሃገር)፡ ንደሞክራሲ “ክሳብ ደረጃ ናብራኹም ዝመሓየሽን ንቕሓትኩም ክብ ዝብልን ተዓጊስኩም ጽንሑ” ብምባል ግዜኡ ክሳብ ዝመጽእ ብኢደወነኑ ዝውንዝፎ ጕዳይ ኣይኰነን። ይጽናሓለይ ከይበልካ ጽባሕ ዘይኰነ ሕጂ ብዘይሸብዳዕዳን ሕልክስክስን ክትበር ዘሎዎ ኢዩ። ምኽነያቱ፡ ናጽነት ክብረት እንተዀይኑ፡ ደሞክራሲ ፍትሒ’ዩ፣ ናጽነት ዋንነት እንተዀይኑ፡ ደሞክራሲ መሰል’ዩ፣ ናጽነት ግርማ እንተዀይኑ፡ ደሞክራሲ ከራማ (dignity)’ዩ፣ ከምኡ’ውን ናጽነት ጻማ እንተዀይኑ፡ ደሞክራሲ ጸጋ’ዩ። ደሞክራሲ ጸጋ ካብ ኰነ፡ እስከ ነቲ ንደሞክራሲ ዝምልከት ኣቐዲሙ እተጠቕሰ ሓዲሽ ኢሳያሳዊ ፈለጥ ምልስ ኢልና ፈሊጥነቱ (ትርጕሙ) እንታይ ምዃኑ ንመልከቶ !
ትሕዝቶ ናይቲ ንደሞራሲ ዝምልከት ሓዲሽ ኢሳያሳዊ ፈልጥ መሚኻ ምስ እንትንትኖ፡ እቲ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ፥ “ደሞክራሲ ደረጃ ብደርጃ ዘገም ኢልካ ዝሰላሰል ነዊሕ መስርሕ ስለ ዝዀነ፡ ብትዕግስቲ ክሳብ ደረጃ ናብራ ህዝቢ ዝመሓየሽን ፖለተካዊ ንቕሓቱ ክብ ዝብልን ደሞክራሲያዊ ትካላት (ህዝባዊ ማሕበራትን ውድባትን) ከቕውም ብቕዓት ዝድልብን፡ ምጽባይ ዘድልዮ ዕትብ ጕዳይ ድኣ’ምበር፡ ብግዳማዊ ተጽዕኖ ተንበርኪኽካ ናይ ምዕራባዊ ዓለም ተቐባልነት ንምርካብን “ደሞክራሲያዊ መንግስቲ” ዝብል ትርጕም ኣልቦ ሕላገት ንምእሳርን፡ ተሃዊኽካን ተሃንዲድካን እትትግብሮ ቀሊል ጕዳይ ኣይኰነን” ዝዓይነቱ መልእኽቲ ምዃኑ ኢና እንግንዘብ። ከም ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝኣመሰለ ውልቀ-ምልካዊ ስርዓት፡ ብመትከል ብደሞክራሲ ዘይኣምን’ኳ እንቲዀነ፡ ንመንግታዊ ስልጣኑ ሕጋውነት ከልብስ ግድን ስለ ዝዀነ፡ ንናይ ደሞክራሲ ኣምር ንዕኡ ብዝጥዕም ኣገባብ ገሊጹ ከቕርቦ ክትሪ ዘገርም ኣይኰነን፡፡ ኲሎም ውልቀ-ምልካውያን ንደሞክራሲ ከከም ዝምእምኦም (ከከም ዝጥዕሞም) ስለ ዝገልጽዎ፡ ብዙሕ ሕብርታት’ዩ ዘሎዎ። ስለዚ፡ ትርጕሙ ብዙሕ ሕብርታት ምሓዙ ኣየገርምን ኢዩ። እቲ ዘገርም እቲ ብዙሕ ኣቓልቦ ዘይዋሃቦ ግን ኣድማዒ (effective) ኣጠቓቕማ ቋንቋ ውልቀ-መልለኽቲ ኢዩ። ቋንቋ ብግቡእን ብውሕልነትን እንተተጠቒምካሉ፡ ነቲ ከተመሓላፎ እትደልዮ መልእኽቲ ብኣድማዕነት ንምትሕላፍ ዘገልግል ሓያል መሳርሒ ጥራይ ዘይኰነ፡ ሃገራዊ ስምዒታት ብምቕስቃስ ብርክት ዝበሉ ሰዓብትን ተደናገጽትን ንምጥራይ እውን ዝሕግዝ ሓያል ናይ ፕሮፖጋንዳ ማዕከን ኢዩ። ኲሎም ከም ኢሳያስ ዝኣመሰሉ ውልቀ-መልኽቲ ነዚ ናይ ቋንቋ ተራ ብግቡእ ስለ ዝግንዘብዎ፡ ብጻዕቂ ኣዘውቲሮም’ዮም ዝጥቀምሉ። እዘን ዝስዕባ ክልተ ኣብነታት ናይዚ ሓቂ’ዚ ጕሉሕ መርኣያታት ኢየን።
እቲ ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ብካድረታት ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብቐጻሊ ነባራት ሰዓብቲ ንምዕቃብን ሓደሽቲ ሰዓብቲ ንምምልማልን ዝሰላሰል ዘሎ ዘይተኣወጀ (ብሰላሕታ) ንደሞክራሲ ዝምልከት ጐስጓስ፡ ንሃገራዊ ስምዒት ኣረሳሲኑ ምድንጋጾምን ምትሕብባሮምን ምእንቲ ከደንፍዕ ብዝምስጥ ሓያል ቋንቋ’ዩ ተዋዲዱ ዝቐርብ። መልእኽቲ ናይቲ ንደሞክራሲ ዝምልከት ሓዲሽ ኢሳያሳዊ ፈልጥ ንኣብነት፡ ብኸምዚ ዝስዕብ መልክዕ ማዕሪጉ’ዩ ዝቐርብ ፦
“ደሞክራሲ ብስምዒት ሓኒንካ ንኽትትግብሮ ዘጓዪ ናይ ሓጺር ኣዋርሕ ፍጻመ ዘይኰነ፡ ልቢ ምዕባይን ኣርሒቕካ ምጥማትን ዘድልዮ ናይ ነዊሕ ዓመታት መስርሕ ኢዩ። ስለዚ፡ ንደምክራሲ ኣብ ናይ ቀረባ መጻኢ ማለት እቲ ናይ ዶብ ግጭት ሓደ መዕለቢ ምስ ተረኽቦን፡ እቲ ንደሞክራሲ ብኣድማዕነትን ጽፈትን ንምትግባር ዘኽእል ባዕላውን ወድዓውን ኩነታት ምስ በሰለን፡ ኣብ ግበሪ ምውዓልና ስለ ዘይተርፍ፡ ንናይ ውሽጥን ናይ ግዳምን ተጻኦታትን ወቐሳታትን ጸማም እዚኒ ሂብና ንኺድ ጥራይ — ንቕስሚት ንገስግስ ንፈጠራ ዓለምና — ኣብ መወዳእታ ድልድል ጕዕዞና ድሙቕ ብርሃን ኣሎ፡ ድሙቕ ብርሃን ጽሓይ ራህዋ ዝዓሰሎ !!!”
ብተመሳሳሊ፡ ነቲ ብተቓወምቲ ውድባት ዝቐርብ ናይ ደምክራሲ ጠለብ ንምቊንጻብ ዘካይድዎ ጐስጓስ እውን ምስ እነስተብህለሉ፡ ሓይሊ መልእኽቱ ብዝያዳ ኣብ ትሕዝቶኡ ዘይኰነ ኣብ ቋንቋኡ ዛዚዩ ኢና እንረኽቦ። እዚ ዝስዕብ ተወሳኺ መረዳእታ ነዚ ተርእዮ’ዚ ኣነጽር ኣቢሉ ዘረድእ ኢዩ፦
“ሃገር ዝለምዕ፡ ሓድነት ዝጽንዕ፣ ብልጽግና ዝርከብ፡ ህዝቢ ዝዓግብ፣ ንቕድሚት ዝግስገስ፡ ራህዋ ዝነግስ፣ ሰላም ዝሰፍን፡ ፍልጠት ዝስስን፣ ብክትዕን ብምጕትን፡ ብምፍልላይን ምግምማዕን ዘይኰነ፡ ብሓደ ሰልፊ ተመሪሕካን ኣብ ሓደ ተጠርኒፍካን ብዝዕመም ጻዕርን ዕዮን ከምኡ’ውን ተወፋይነትን መስዋእትን ኢዩ። ንሳቶም (ተቓወምቲ ) ግደፍዎም ይለፍልፉ፡ ይንቀፉ፣ ይራግሑ፡ ይንብሑ፣ የዕዘምዝሙ፡ ይጓዝሙ፣ ይባዝሑ፡ ይራብሑ፣ ይተኣዘዩ፡ ይጐዛዘዩ ፤ ንሕና ግን ከይተሓለልና ሃገርና ክንሃንጽን ቊጠባና ከነደንፍዕን ንዕየ፣ንጽዓር፣ንልፋዕ ውዒልና ሓዲርና ግድን’ዩ ራህዋን ብልጽግናን ከነንግስ ፣ ተድላን ጽጋብን ክንርስርስ !!! ”
ቀጺሎም ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ውድባት ዘሎዎም ክቱር ንዕቀት ብምንጽብራቕ ከምዚ ይብሉ፦
” … ንዓኣቶም (ነቶም ተቓወምቲ) ግዲ ኣይትግበርሎም ! — ሕልሞም ኣብ ስልጣን ምውጣሕ ጥራይ ስለ ዝዀነ፡ ገና ኣብ ስልጣን ከይመጽኡ ዝዓበየ ስልጣን ክረኽቡ ነንሓድሕዶም ክዋጠጡ መሬት’ዩ ዝዓርቦም፡፡ ምኽንያቱ፡ ንረብሓኦም እምበር ንረብሓ ህዝቦም ዘቐድሙ ኣይኰኑን። ንዘይገብርዎ ስለ ዝነግርዎ እዝኒ ኣይትሃዎም ! — ለብለብ እትብል ዘይትዓርፍ መልሓስ እምበር፡ ሸፈድፈድ ዝብላ ኣእዳው የብሎምን። ናይ ህዝብና ሓቀኛ ወከልቲ ንሳቶም እቶም ኣብ ማዕዶ ዘሎዉ ዘይኰኑ፡ ንሕና እቶም ምስኡ ዘሎና ኢና። ወትሩ ንህዝብና ብሓደ ልሳንን ልብን እንመስክረሉ ቃል እንተሎ፡ ሕጅ’ውን ከም ትማሊ — ‘ንሕና ኢና ወከልትኻን ኣድሓንትኻን፣ ንሕና ኢና ተስፋኻን ሓቦኻን፣ ንሕና ኢና ባህግኻን ራኢኻን– ኣብ ረመጽ ሓዊ ዝተፈተና፣ መሪሕነታዊ ብቕዓት ዘመስከርና፣ ኣብ ጽንኩር ኲነት ዘልሓጥሓጥ ዘይንብል፡ ወትሩ ካብ ምቅላስ ዘይንሕለል፣ ብውልቃዊ ረብሓ ዘይንሰድዕ፡ ኣብ መትከልና ነኸስና ንጸንዕ”
መንግስቲ ኤርትራ ንዘይሕጋዊ መግስታዊ ስልጣኑ ከናውሕ፡ ኣቐዲሙ ክጥቀስ ከም ዝጸነሐ፡ ንደሞክራሲ ብዝምልከት “ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኤርትራ ተተግባርነት ዘይብሉን ኣድማዕነቱ ኣብ ምዕብል ዝበለ ደርጃ ምዕባለ ምስ ተበጽሐ ጥራይ ዝረጋገጽን ምዕራባዊ ፖሊተካዊ ያታ(western political tradition) ስለ ዝዀነ፡ ንጭቡጥን ፍሉይን ኩነታት ሃገርካ ከይመመኻን ከይተርዳእካን ሃንደፍ ኢልካ ማለት ንዓኻ ዘዋጻጽእካን ዘየወጻጽኣካን ምዃኑ ከየመዛዘንካ፡ ተሃንዲድካ ብሃታሃታ እትትግብሮ ጕዳይ ኣይኰነን” ዝብል ሓዲሽ ኢሳያሳዊ ኣረዳድኣ ደሞክራሲ ኢዩ ዘሎዎ። ብመሰርት’ዚ ሓዲሽ ኢሳያሳዊ ኣረዳድኣ ደሞክራሲ፡ መንግስቲ ኤርትራ ንናይ ደሞክራሲ ኣምር ኣብ ክንዲ ብኣድማሳዊ (universal) ትርጕሙ ዝገልጾ፡ ንዕኡ ብዝምእምእ (ብዝጥዕም) ኣገባብ ብዘብለጭልጭ ባዶ ቃላት ቀባቢኡ ብፍልይ ዝበለ ናይ በይኑ ኣገላልጻ’ዩ ዝግልጾ። ዕላማኡ፡ ኣብ መንጎ ህዝብና “ደሞክራሲ ካብ ሃገር ናብ ሃገር መልክዑን ኣተጋብርኡን ዝፈላለ ብሓደ ዓይነት መልክዒ ዘይልካዕ ተዓጻጻፊ (flexible) መንግስታዊ ኣገባብ ኣመሓዳድራ’ዩ ” ዝብል ኣረዳድኣ ብምስራጽ፡ ንዘይሕጋዊ መንግስታዊ ስልጣኑ ሕጋውነት ንምልባስን ናይ ህዝቢ ደገፍን ተቐባልነትን ንምርካብን ኢዩ። እዚ ኣገላልጻ’ዚ ግን ንማንም ዘየርዲ (ዘየእምን) ናይ ሸሓጥቲ ሽሕጣን እምበር ልቦና ኰነ ሓቅነት ዝሓዘለ ኣገላልጻ ኣይኰነን። ብርግጽ፡ ደሞክራሲ ሓደ ዓይነት መንግስታዊ ኣገባብ ኣመሓዳድራ ኢዩ። እንተዀነ፡ ህዝባዊ መንግስቲ ድኣ’ምበር ውልቀ-ምልካዊ መንግስቲ ኣይኰነን። ህዝባዊ መንግስቲ ብህዝቢ ዝተመርጸ መንግስቲ ክኸውን እንከሎ፡ ውልቀ-ምልካዊ መንግስቲ ግን ብጭውያ ውልቀ-መላኺ ብኢደወነኑ ዘቚሞ መንግስቲ ኢዩ። በዚ ዝኣክል፡ እቲ “ደሞክራሲ ዘዕግብ ውጽኢት ክርከቦ እንተተደልዩ፡ ኣብ ኣተጋባብርኡ ተዓጻጻፍነት (flexibility) ክህሉ ኣሎዎ” ንምባል ዝቐርብ ዘሎ ናይ ቀጠፍቲ ሽሕጣን (ንበይኑ ዓይነት ኣገላልጻ ደሞክራሲ)፡ ደሞክራሲ ኣብ ሃገርና ከይተተግበረ ንነዊሕ ዓመታት ክጸንሕ’ሞ፡ ብእኡ ጌሩ ተረሲዑ ክተርፍ ምእንቲ ዝቐርብ ዘሎ መመሳተዊ ብመዓር ዝተሸፈነ ምስምስ እምበር ካልእ ቁምነገር ይኹን መዓላ የብሉን ። ነዚ ምስምስ’ዚ፡ ሓደ ብደሞክራሲውነቱ ዝተኣማመንን ቅንዕና ዘሎዎን ፖለተካዊ ሰልፊ ኣየቕርቦን ኢዩ። እቲ ነዚ ምስምስ’ዚ ዘቕርብ ፖለተካዊ ሰልፊ፡ ብዘይገለ ውልውል እቲ ከም ህ.ግ.ደ.ፍ ዝኣመሰለ ርእሰ-ምትእምማን ዘይብሉ ብጥዑም ልሳን እናሸፈጠ ንዘንተ-እለት ክግዝእ ሕልሚ ዘሎዎ ዓማጺ ሰልፊ ጥራይ ኢዩ። ብሓቂ ርእሰ-ምትእምማን ዘሎዎን ብመትከል ብደሞክራሲ ዝኣምንን ፖሊተካዊ ሰልፊ፡ ንደሞክራሲ ኣብ ግብሪ መታን ከየውዕል፡ ወግሐ-ጸብሐ ዘይከውን “ዝወደቕኩ ቀምሽ ኣደይ ስለ ዝሓንኰሊኒ’ዩ !” ዝዓይነቱ ዓይንኻ ዘንቁር ምስምስ (ሓሶት) እናቕረበ፡ ዕጥይጥይ ወይ ሕልክስክስ ኣይብልን ኢዩ። ምኽንያቱ፡ ዘይከም ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ኣብ ናጻን ፍትሓውን ሃገራዊ ምርጫ ብህዝቢ ዝተመርጸ መንግስቲ ኣብ ርእሲ ምዃኑ፡ ብርኡይ ብኣባላት ናይ ሓደ ብሄርን ሓደ ሃይማኖትን ሓደ ኣውራጃን ዝተዓብለለ ስለ ዘይኰነ፡ ንዂለን ኣብታ ሃገር ዝርከባ ብሄራትን ሃይማኖታትን ኣውራጃታትን ከየጓነየን ከየዳለወን ከይገለለን ብመጠን ብዝሐን ብድልድል ዝውክልን ዘሳትፍን ናይ ብሓቂ ሃገራውን ደሞክራሲያውን መንግስቲ ብምዃኑ፡ ኣብቲ ናጻን ፍትሓውን ሃገራዊ ምርጫ ተወዳዲሩ ከይሰዓር ፈሪሑ መንግስታዊ ስልጣኑ ዘናውሕ ምስምሳት ክረክብ ዳምዳም ምባል ኣየድልዮን ኢዩ።
ክንድ ዝዀነ፡ ከም ስርዓት ህ.ግ.ደፍ ናይ ነብሱ ርእሰ-ምትእምማን ኣጥፊኡ፡ ራዕዲ ብምሕዳር ወትሩ ንድሕሪኡ ግልጽ እናበለ፡ ንዝተዳህለሉ ዝሓቊፍ፡ ንዘይተዳህለሉ ዝነጽግ፣ንዝወደሶ ዝድግፍ፡ ንዝተቓወሞ ዝጻባእ፣ ንዘጣቓዓሉ ዝሸይም፡ ንዝነቐፎ ዝዂንን፣ ፍጹም ኣስሓኮ (ሓያ) ዘይብሉ፡ ነፍስወከፍ ኤርትራዊ ዜጋ ብሕም ከይበለ ክምእዘዞ ጥራይ ዝጽበን ዝደልን፡ ስርዓት ኣይኰነን። ሓደ ኣብዚ ዘሎናዮ እዋን ገስጋሲ’የ እናበለ፡ ንዘይደሞክራስዊ ስርዓቱ ስለ ዝተቓወምካ፡ ከይሓፈረ ንሃገርካ ካብ ስደት ከይትምለስ ዝኽልክልን ሃገራዊ ዜግነትካ ዝነፍግን ብግዲ ንስደተኛ ቀረጽ ዘኽፍልን ስርዓት ኣብ ዓለም እንተሎ፡ ናይ ህ.ግ.ደ.ፍ ስርዓት ጥራይ ኢዩ። ዘይከም ናይ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ሓቀኛ ደሞክራሲያዊ ሰልፊ፡ ኣብ መትከል ደሞራሲ ንኸምስል ዘይኰነ ብልቢ ስለ ዝኣምን፡ ምስ ካልኦት ተወዳደርቲ መማዝንቱ ፖለቲካዊ ሰልፍታት ተወዳዲሩ ዝበዝሐ ናይ ህዝቢ ድምጺ ብምርካብ ብሕጋዊ ኣገባብ ኣብ ስልጣን ዝመጽአ ስለ ዝዀነ፡ ልባዊ ህዝባዊ ተቐባልነትን ኣፉመሊኡ ዝጣበቐሉ ሕጋውነትን ኣሎዎ። ብተውሳኺ፡ ብኣንጻር ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብደሞክራሲያውነቱ ስለ ዝተኣማመን፡ ኣብ ሃገራዊ ምርጫ ብተቐናቕንቲ ተውዳደርቲ ሰልፍታት ከይሰዓር ስግኣት ሓዲርዎ፡ ዝተፈላለዩ ምስ ድሕነት ሃገርን ጸጥታን ዝተኣሳሰሩ ዘይረብሑ ምስምሳት እናቕረበ፡ ነቲ ክትግበር ዝተመዲበ ሃገራዊ ምርጫ ንሕልፈት ተወንዚፉ ከም ክተርፍ ኣይገብሮን ኢዩ። ካብዚ ሓሊፉ እውን፡ ነቲ ኣብ ጉባኤታቱ ብወግዒ ኣጽዲቑ ኣብ ቅዋሙን ፕሮግራሙን ብንጹር ዘስፈሮ፡ ንምቛም ህዝባዊ መንግስቲ ዝምልከት ውድባዊ ዕላማ ጥሒሱ፡ ንሕድሪ ስዉኣት ብጋህድን ብንዕቀትን ብምጥላም፡ ከምቲ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ዝወዓሎ ብታሪኽ ዘሕትት ናይ ጥልመት ተግባር፡ ማለት ነቲ ደሞክራሲ ኣብ ሃገሩ ሱር ሰዲዱ ከይሰርጽን ከይጥጥዕን ዝዕንቅፍ ተግባር፡ ብምንም ምኽንያት ኣይውዕሎን ኢዩ። ከምኡ’ውን፡ ከም ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ ብብድዐ፡ ነቲ ብዝተፈላለየ መልክዕ በቶም ኣብ ውሽጥን ኣብ ወጻእን ዝርከቡ ዜጋታቱ መዓልቲ-መጸ ከይተላዕለ ዘይሓልፍ መቓልሕ ዝመልስ ናይ ደሞክራሲ ጠለብ፡ ከምዛ ብሓደ ዜጋ’ውን ይኹን ናይ ተቓዎሞ ድምጺ ፈጺሙ ተሰሚዑ ዘይፈልጥ፡ ድንብርጽ ከይበሎ ብቐጻሊ ኣይክሕዶን ኢዩ። እዚ ኹሉ ክዝርዘር ዝጽነሐ ባህርያት ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ፡ ብዘይጥርጥር እዚ ሰልፊ’ዚ ብደሞክራሲያውነቱ ዘይተኣማመንን ቅንዕና ዘይብሉን ዓማጺ ሰልፊ ምዃኑ’ዩ ዘረጋግጽ።
ኢሳያሱን ስልፉን ንደሞክራሲ ዝምልከት ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ዝሰሓተዎ ሓደ ዘይከሓድ ታሪኻዊ ሓቂ ኣሎ። ንሱ ድማ፥ ፍትውቲ ሃገርና ኤርትራ ምስ ደሞክራሲ ቅድሚ ሕጂ ሌላ ከም ዝነበራ ኢዩ። ደሞክራሲ ኣብ ኤርትራ ካብ 1941-1961 ኣብ ዝነበረ ፍሉይ ታሪኻዊ ወቕቲ ተኣታቲዩ ስለ ዝነበረ፡ ንህዝብና ሓዲሽ ተርእዮ ኣይኰነን። ብምንጽጻር፡ እቲ ኣብቲ ፍሉይ ታሪኻዊ ወቕቲ’ቲ ኣብ ሃገርና ሰፊኑ ዝነበረ ዕሙር ደሞክራሲያዊ ሃዋህው ካብቲ ድሕሪ ናጽነት ኣብ ሃገርና ዝሰፈነ ምዉት ደሞክራሲያዊ ሃዋህው ዝሓሸን ዝበለጸን’ዩ ኔሩ እንተተባህለ ሓቂ እምበር ምግናን ኣይኰነን። ምኽንያቱ፡ ኣብቲ ወቕቲ’ቲ ናጻ ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን (ንኣብነት፡ ጋዜጣ ዘመን) ናጻ ናይ ፖለቲካ ሰልፍታትን (ንኣብነት፡ ሰልፊ ኤርትራ ንኤርትራውያን) ናጻ ህዝባዊ ማሕበራትን (ንኣብነት፡ ሃገራዊ ናይ ሰራሕተኛታት ማሕበር) ኣብ ርእሲ ምንባሩ፡ እቲ ኣብ ግዜ ፈደርሽን ዝቖመ ባይቶ መንግስቲ ኤርትራ ዝተማልአ’ኳ እንተዘይኰነ፡ ንኣቀዋውማ ብሄራትን ሃይማኖታትን ኣውራጃታትን ሃገርና ኣብ ግምት ብምእታው ብህዝቢ ዝተመርጸ’ዩ ኔሩ። በዚ መሰረት’ዚ፡ ናይ ሽዑ ባይቶ ኤርትራ ምስ ናይ ሕጂ ባይቶ ኤርትራ ብምውድዳር ክርአ እንከሎ፡ ብዘይጥርጥር ዝለዓለ ደርጃ ደሞክራሲያውነት ኔርዎ። እዚ ክውንነት’ዚ፡ ንዘስተውዕል ኣእምሮን ንዝወቅስ ሕልናን ዘሎዎ ኤርትራዊ ዜጋ ኣዝዩ ዘሕዝን ኢዩ። ምኽነያቱ፡ ድሕሪ ሰላሳ ዓመታት ዝወሰደ ኣዝዩ መሪርን ጽንኩርን ሰፍ ዘይብል ናይ ሰብን ንዋትን ክሳራ ዝተኸፍሎ ደማዊ ብረታዊ ሓርነታዊ ገድሊ፡ ናጽነት ድሕሪ ምጕንጻፍና ከም ጻማ ገድልና ክቚጸር ዝከኣል ብውሕዱ ንናይ እዋን ፈደረሽን ዝዳረግ ደሞክርሲ እውን ኣይረኸብናን። እዚ ኸኣ ምስ ክልተ ሞት እምበር፡ ካብኡ ሓሊፉ ምስ ምንታይ ይቚጸር ! ብዝዀነ፡ እዚ ዝተረቚሐ ፍሉይ ወቕቲ’ዚ፡ ምስ እዋናዊ ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ተዛሚዱ ብኢሳያስን ሰዓብቱን ከም ኣገዳሲ ተሞክሮ’ኳ እንተዘይተጠቕሰ፡ ነቲ “ንቕሓት ዘይብልኩም ድሑራት ስለ ዝዀንኩም ክሳብ ስልጥን ኢልኩም ንቕሓት ትድልቡ ተጸመሙ፡ ጽንሑ፡ ተዓገሱ” ዝብል ካብ ንዕቀት ህዝቢ ዝተበገሰ “ኢሳያሳዊ ፈሊጥ ደሞክራሲ” ፋሽል (ከንቱ) ፈሊጥ ብሃማት (ዓያሹ) ምዃኑ ዘረጋግጽ ህያው መርትዖ ስለ ዝዀነ፡ ኣብ ታሪኽ ተሞክሮ ደሞክራሲ ህዝብና ከይተጠቕሰን ከይተዘከረን ክሕለፍ ዘብሉ ኣገዳሲ ታሪኻዊ ወቕቲ ኢዩ።
ዝዀነ-ዀይኑ፡ እቲ ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ንህላወ ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ንምኽሓድ ዘቕርቦ ምጕት፡ ምስ ናይ ዶብ ግጭትን ምስ ሓዲሽ ኢሳያሳዊ ፈሊጥን (ኣቐድም ኣቢሉ ክግለጽ ዝጸንሐ ሓዲሽ ኣገላልጻ ናይ ደሞክራሲ ኣምር) ዝተኣሳሰረ ጥራይ ኣይኰነን፡፡ ካልኦት ዘቕርቦም ተወሰኽቲ መጐተታት እውን ኣሎዉ። ካብዚኣቶም እቶም ኣገደስቲ እዞም ዝስዕቡ ኢዮም፦
1) ክሳብ ሕጂ ህዝቢ ኤርትራ ብመንግስቱ ዕጉብን ቅሱንን ስለ ዝዀነ፡ ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ኣብ ውሽጢ ኤርትራ ፈጺሙ ተላዒሉ ኣይፈልጥን ኢዩ፣ ምኽንያቱ፡ ህዝቢ ኤርትራ ኣብዚ ዘለናዮ መድረኽ ነቲ ፍጹም ዝዓነወን ንድሕሪት ንዝተረፈን ቊጠባ ሃገርና ኣብ ምህናጽ እምበር፡ ይበሃል ኢልካ ንምዕቡላት ምዕራባውያን ሃገራት ንምምሳል ንኤርትራ ዘይምልከት ምዕራባዊ ያታ (ንደሞክራሲ) ኣብ ምቕዳሕ የለን፤
2) ናይ ደሞክራሲ ሕቶ ሓፋሽ ህዝቢ ዘልዕሎ ዘሎ ህያው ሕቶ ዘይኰነ፡ እቶም ካብ ጭቡጥ ወድዓዊ ኩነታት ርሒቖማ ኣብ ምዕራባውያን ሃገራት ዝነብሩ ኣብ እቶን ቃልሲ ዘይተፈተኑ ” መጽሓፋውያን ምሁራት”ን፡ እተን ከም ኣሜባ ወግሐ-ጸብሐ እናተበዝሓ ዝኸዳን ብኣቃራጭ ከይተጋደላ ኣብ ኮረሻ ስልጣን ኲድጭ ክብላ ዝምህለላን፡ “ተቓወምቲ ውድባት” ዝጽውዓ ድርቅምቃም ሰልፍታትን ዘሳውርዎ ዘሎዉ፡ ዝተማህዘ (ጭቡጥነት ዘይብሉ) ሕቶ’ዩ፤ ከምኡ’ውን
3) ድሕነት ሃገርን ሓድነት ህዝብን ዝረጋገጽ፡ ብህ.ግ.ድ.ፍ ብዝቖመ ሓደ ሰልፋዊ ስርዓት ጥራይ’ዩ፣ ምኽንያቱ፡ ብቑዕ መሪሕነትን ቅኑዕ መስመርን (ስነ-ሓሳብን) ዘሎዎ ፍቱን ውድብ ህ.ግ.ሓ.ኤ (ናይ ሎሚ ህ.ግ.ድ.ፍ) ጥራይ ስለ ዝዀነ፡ ንኤርትራ ብዘይ ዕዳን-ዕንዲዳን ናጻ ፖለቲካዊ መስመር ሒዙ ካብ ድሕረትን ድንቊርናን ከገካግላ ዓቕምን ብቕዓትን ጥራይ ዘይኰነ፡ እንተላይ ተወፋይነትን ተሞክሮን ዘሎዎ ቅድሚ ሕጂ (ኣብ ብረታዊ ሓርነታዊ ቃልሲ) ኣብ ረመጽ ተፈቲኑ ተዓዊቱ ዝወጸ፡ ሕጂ ኸኣ (ድሕሪ ናጽነት) ኣብ ርእስኻ ምኽኣል ዝብል ፍስፍንኡ ጸኒዑ ሃገር ካብ ባዶ ተበጊሱ ብግብሪ ዝሃንጽ ዘሎ ፖለቲካዊ ሰልፊ ህ.ግ.ሓ.ኤ ማለት ህ.ግ.ደ.ፍ ጥራይ ኢዩ ዝብሉ ይርከብዎም።
ነዞም ዝተጠቕሱ ሰለስተ ነጥብታት ሓደብሓደ ብምትንታን ቅድሚ ምምላስና፡ እቲ ዝዋሃብ መልሲ ዘዕግብን ዘርድን ጥራይ ዘይኰነ፡ ወድዓውን ኩለንትናውን መታን ክኸውን፡ ንድሕሪት ምልስ ኢልካ ንታሪኻዊ ኣመጻጽኣን ፖሊቲካዊ ስነ-ሓሳብን ስርዓት ህ.ግ.ድ.ፍ ብምምልካት ቅድመ-ባይታ ምንጻፍ ኣድላዪን ጠቓምን ኢዩ። ኣብ ኣፈና ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ከም እተጠቕሰ፡ ህ.ግ.ደ.ፍ ንማለቱ ሰልፊ ኣሎ ንኽበሃል ማለት ንመንነት ናይቲ ዘቖሞ ውድብ (ህ.ግ.ሓ.ኤ) ንምኽዋል ዝተመስረተ ስማዊ ሰልፊ እምበር ሓቀኛ ናይ ገዛእ ርእሱ ናጻ ህላወ ዘለዎ ሰልፊ ስለ ዘይኰነ፡ ንህ.ግ.ደ.ፍ ጐሲና ጠመተና ኣብ ህ.ግ.ሓ.ኤ ብምድሃብ፡ እስከ ቀጺልና 1) እዚ ውድብ’ዚ ከመይ ኢሉ ከም ዝተመስረተ፣ 2) እንታይ ዓይነት ስነ-ሓሳብ ይኽተል ከም ዝነበረን ዘሎን፣ 3) እቲ ናብ ዓወት ዘብጽሖ ረቛሒታት እንታይ ከም ምዃኑን፣ 4) ድሕሪ ናጽነት መሪሕነቱ ንምንታይ ኣብ ክልተ ከም ዝተጐጀለን፣ ከምኡ’ውን፡ 5) ኢሳያስ ውልቀ-ምልካዊ ስርዓት ንምቛም እንታይ ዓይነት ኣሉታዊ ውድባዊ ኣገባብ ኣሰራርሓን ግሉጽነትን ተሓታትነትን ቀይድን ዝጐደሎ ቅጥዕን ሃዋህውን ከም ዝሓገዞን ምስቲ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ ንምዕንቃፍ ብሸነኽ ጕጅለ ኢሳያስ (ድሕሪ ምግጅጃል ላዕለዋይ ኢድ ዝሓዘ ጕጅለ መረሕነት) ዘጋጠመ ተጻብኣታት ብምዝማድ ንዳህስሶ።
ነዞም ክዝርዘሩ ዝጸንሑ ሓሙሽተ ነጥብታት ምስቶም ኣቐዲሞም ዝተገልጹ ሰለስተ ንደሞክራሲ ንምጽራር ብስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍን ሰዓብቱን ዝቐርቡ ዘሎዉ ተወሰኽቲ መጐተታት ብምውህሃድ፡ ሓደብሓደ ኣብ ዝስዕብ ሳልሳይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ተንቲና ክንምልከቶም ኢና። ሰናይ ምክትታል።


text:
ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ህፃናት ዝርከቡዎም ኣስታት 200 ግዳያት ኣብ ልዕሊ ዜጋታት ወጻኢ ሃገር ዝተኻየደ መጥቓዕቲ ኣብ ምብራቕ ጆሃንስብርግ ኣብ ዝርከብ ናይ ማሕበረሰብ ኣዳራሽ ተዓቒቦም ምህላዎም ተገሊጹ።
ማንዴላ ተባሂሉ ኣብ ዝፅዋዕ ዘይስሩዕ መዕቖቢ ይነብሩ ዝነበሩ ብዝተቖጥዑ ሰባት ዝተባረሩ ሰባት ኣብ ዝተዓቕቡሉ ኣዳራሽ ህፃናት ይፃወቱ፣ደቂ ኣንስትዮ ብዛዕባ ዘጋጠመን ዘሕዝን ፋፃመ የዋግዓ፣ደቂ ተባዕቲዮ ፀጥ ኢሎም ወይ ደቂሶም ይርኣዩ።
38 ዓመት ዝዕድሚኡ ኣቦ ሰለስተ ቆልዑ ዚምባቢያዊ ፊብዮን ማይምብድዛ እቲ ዘጋጠመ ክኣምን ኣይከኣለን።ህይወቱ ኣብ ሰናይ ድልየት ካልኦት ሰባት ዝተመስረተ ተስፋ ዝስኣነ ሰብ ምዃኑ ይዛረብ።
“መፂኦም ፈጥረቲ ሽግር ወፃእተኛታት ትድለዩ ኣለኹም ኢሎምና።እንታይ በዲልና እንተበልናዮም ኣንስትናን ስራሕናን ካብ ምምንጣል ካልእ የብልኩምን ይብሉና።”
ጓል 50 ዓመት ዚምባቢያዊ ፖሊተ ሞዮ ንሳን ካልኦት ወፃእተኛታትን ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ሰዓታት እንተ ዘይወፂኦም ህይወቶም ከምዝስእኑ ነበርቲ እቲ ከባቢ መጠንቀቕታ ከምዝሃቡዎምን ኩሉ ንብረተን ገዲፈን ከምዝሃደማ ይዛረባ።
በዓል ሓዳርን ኣቦ ወዲ ሽዱሽተ ወርሒ ህፃንን ማላዊ ከኒያስ ባንዳ እውን ፍርቂ ለይቲ ወዱ ተሸኪሙ ሃዲሙ ህይወቱን ህይወት ህጻን ወዱን ከምዘትረፈ ይዛረብ።
ካልኦት ግን ናይ ምምላጥ ዕድል’ውን ኣይረኸቡን።ኣይዛክ ሲቶል ዝተባህለ ዚምባቤያዊ ክሃድም ፈቲኑ ከቢቦም ምስ ሓዙዎ ቀጥቂጦም ብሓዊ ኣቃፂሎም ቀቲሎምዎ።በቲ ህውከት ካብ ዝተቐትሉ 12 ግዳያት ሓደ እዩ።
ኒኮላስ ተባሂሉ ክፅዋዕ ዝሓተተ ናይጀሪያዊ ካብ ደቡብ ኣፍሪቃ መጀመሪያ ካብ ዝወፁ ሓደ እዩ።ህይወተይ ኣብ ደቡብ ኣፍሪቃ ካብ ዝስእና ኣብ ዓደይ ከይደ ምሟት እመርፅ ይብል።መኪናታቱ፣ሽቑን ካልኦት ንብረቱን ብምሉኡ ከምዝስኣነ ገሊፁ።
መንግስቲ ነቲ መጥቓዕቲ ብምኹናን ደው ከብሎ እየ ኢሉ’ሎ።ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኣብቲ መጥቓዕቲ ዝተሳተፉ’ውን ተኣሲሮም ኣለው።መብዛሕቲኦም ዜጋታት ወጻኢ ሃገራት ግን ኣዚዩ ዝንኣሰን ዝደንጎየን ስጉምቲ እዩ ይብሉዎ።


text:
ብሞት ኣቶ ዓሊ ሰዒድ ኣብደላ ስርዓት ኢሳያስ ኣብ መስቀላዊ ሕቶ
ካላኣይ ክፋል
ኣብ ኤርትራ ሃገራዊ ሕግን ናጻ ቤት ፍርድን ተጽዕኖ ዘይቡሉ ቤት ጽሕፈት ፖሊስ እንተ ትህሉ ሞት ናይ ወጻኢ ሚንስተር ኣቶ ዓሊ ስዒድ ዓብደላ ተጻርዩ መሞቲኡ ብርግጽ ከምቲ ኩሉ ኤርትራዊ ዝጥርጥሮ ዘሎ ኣቶ ዓሊ ስዒድ ዓብደላ ግደ ባዓል ኢሳያስን ኮራኾሮን ከም ዝኾነ ፖሊስ ነዚ ዝስዕብ ሓበሬታ ተኸቲላ ነቲ ሓቂ ማዓንጡኡ መውጻሃቶ ነይራ።
መጀር ጀነራል ፍሊጶስ ካብ በረንቱ መን ጸዊዕዎ ነስመራ ኣትዩ?
መጀር ጀነራል ፍሊጶስ ንፍርቂ ስዓት ዝኾውን ቅድሚ ናይ ወጻኢ ሚንስተር ኣቶ ዓሊ ስዒድ ዓብደላ ምማቱ ተራኺቡዎ ከም ዝነበረ ኣብታ ባዕሎም ዝቋጻጸሩዋ እንኮ ተለቪዥን ኤርትራ ክሕተት ኮሎ ሰንቢደ ተራኺበዮ ነይረ ንፍርቂ ስዓት ድኻም ስለ ዝነበረኒ ከዕርፍ ከይደ ካብኡ ሞቱ ምስ ሰማዕኩ ብሓንሳእዶ ኣይ ነበርናን ኢለ ሰንቢደ ይብል መጀር ጀነራል ፍሊጶስ።
መጀር ጀነራል ፍሊጶስ ስለምንታይ እታ መገዲ ካብ በረንቱ ነስመራ ምስታ ፈጽሚ ሞት ናይ ወጻኢ ምኒስተር ሓደ ኮይና??? ምስተር ፕረሲደንት ኢሳያስ ከ ንመጀር ጀነራል ፍሊጶስ ካብ በረንቱ ክጽውዖ ከሎ ስለምንታይ ኣቐድም ኣቢሉ ሓደ ክልተ ሰለስተ ምዓልቲ ቅድሚ ምማቱ ዘይ ጸዎዖ??? ስለምንታይ በታ ምዓልቲ ፈጽሚ ሞት ክጽውዖ ዝተገደደ እንታይ ህጹጽ ነይርዎ ኢዩ???
መዋቲ ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚንስተር ኣቶ ዓሊ ስዒድ ዓብደላ ሕራይ ብሕማም ልቢ ብሃርተታክ መይቱ ኢሎምና ብደክቶር መመቲኡኸ ተመርሚሩዶ??? እንተ ተመርሚሩ እቲ ደክቶር ዝምድኑኡ ምስዞም ብዓይኒ ጠርጠራ ዝራኣዩ ከመዩ ብደቂቕ ምክትታል ተገይርዎ ዶ???
ብድሕሪ ናይ ኣቶ ዓሊ ስዒድ ዓብደላ ቐብሪ እታ እንኮ መሳርሒት ተለቪዥን ህግደፍ ሓርያ ነቶም ዓይኒ ናይ ኢሳያስ እትብሎም ብሞት ኣቶ ዓሊ ስዒድ ዓብደላ ብኸመይ ትፈልጥዎ ን ኣቶ ዓሊ ስዒድ ዓብደላ ተባሂሎም ምስ ተሓተቱ ካብ ብዛዕባ መዋቲ ዝመለሽዎ መልሲ ናብ ምሕደራ ህግደፍ ሰጊሮም ክንእዱን ክምጉሱን ክውድሱን ኣብ ዘይ ተሓተቱዎ ናእዳ ህግደፋዊ ምምሕዳር ትራሕ ዝበዝሖ መልሲ እንታይ ንምሽፋን ኢዩ???።
ኩቡራት ኤርትራውያን ዘጋታተይ
ንእንስሳ ድኣ መንደፍ ቅቲሉዎ ሓሊቑ (ፈጢስ) ኢልካ ትግሕፎ እምበር ንሰብ ዝኣክል ብጥዕኑኡ ብድሮ ሞቱ ኣጋይሽ ዝቕበል ዝነበረ ባዓል ሙሉእ ጥዕና መይቱ ሓዲሩ ኢልካ ጅግና ኸሲርና እናበልካ ደክቶር ከየመርመርካ መመቲኡ ኣብ መቓብር ሓርብኛታት ንኸተምስል ብኽብሪ የዕጅብካ ምቕባሩ ሃገረ ኤርትራ መታሓሳሰብን መቛጻጸርን ሕጊ ዘይብላ ነቲ ኣረሚናዊ ተግባራቶም መሸፈኒ ኩኾኖም ካብዚ ተበጊሶም ብሓቂ ኤርትራ ሃገርና ብሕጊ ክትምራሕ ኣይደልዩን እዮም።ከም ፍረ ውጺት ናይዚ ዓማጽን ደቛስን ስርዓቶም ከምቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ጹሕፈይ ዝገለጽኩዎ ኤርትራውያን ብጃምላዊ ህልቅት ይኹን በብሓደ ምቕንጻልን ብናህሪ ዝበዝሖ ስደትን ቡኡስራት መርየት ምዕልቕላቅን ዶ ኣይኮነትን ዘላ ሃገርና ኤርትራ።
ንህግደፋዊ ምሕደራ ክንእዱ ዝተራእዩ ሰባት ከም ሰነድ ቀዲሕናዮም ኣሎና ብናቶም መጋበርያ ተደጊፉ ብኢሳያስ ህዝብና ይሃልቕን ይጠፍእን ይእሰርን ይቕንጸልን ይስደድን ሩስቱ ይዝረፍን ከምዘሎ ደይ ፈልጥዎ ኮይኖም ዘይ ኮኑስ ጸጋ ሃገረ ኢርትራ ንበይኖም ኮይኖም ክልሕሱ ንህዝቢ ኤርትራ ግደ ሕሰም ስቃይ መከራ ኣግልቢቦም ብሕታዉን ግላውን ጠቕሞም ስለ ዘቕደሙ ብህዝብና ምጽዋት ጥራሕዩ
እዚ ኽኣ ኣነ 100/100 ህግደፍ ወዲቑስ ምትሕስሳብ ክመጽእ ምኻኑ ኣይጣራጠርን ኢየ ።
ግደ ጃምላዊ ህልቀትን በብሓደ ቀንጸላን ግደ ሕሰመ መከራን ስቓይን ግደ ምዕልቕላቅ እስርቤት ምስ ስቓይ ዝተሓውሶ ግደ ሃላኽ ስደት ዝኾነን ኣብ ወጻኢ ኮይኑ ንዝፈትዋ ዓዱ ሕድሪ ስዉኣት ይተግበር ስለ ዝበለ ግደ ናፍቖት ዓዱን ምስ ስድራቤቶም ከይ ተራኣኣዩ ብናፍቆቶም ብሞት ዝተፈለይዎም ኡኹብ ድምር ናይዚ ኤርትራና ሓራ ኾይና ሃገራዊ ሕጋ ኣቚማ ናብ ሕጊ በብእዝኖም ወወጢጥካ ምስ ታሪኾምን ስእሎምን ፋይሎም ናብ ሕጊ ዝቐርቡላ ማዓልቲ ኣላ እሞ ማዓልትኹም ቅጸሩ ጥራሕ ንብሎም።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2168


text:
ማርያም ዳዓሪት ኣብ ከተማ ሮተርዳም ብድምቀት ተኽቢራ ዊዒላ።
ነግዲ ማርያም ዳዓራት ኣብ ከተማ ሮትርዳም ብቀዳም ዕለት 20-05-2006 ብዓቢ ድምቀት ተኽቢራ ዊዒላ። ማርያም ደዓሪት ከረን ከምቲ ልሙድ ኩሎም ኤርትራውያን ክርስትያንን ኣስላምን ሐቢሮም ተሐቓቕፎም ዘውዕልዎ ሃይማኖታው`ን ባህላው`ን ዕምቖት ዘለዋ ክብርቲ ዕለት እያ።
ካብ ሰዓት ሐደ ድሕሪ ቀትሪ ብኣቆጻጽራ ማእከላይ ኣውሮጳ ኣትሒዙ ተሳተፍቲ በዓል ዓበይትን ንኣሽቱን ካብ ርሑቅን ቀረባን በብቅሩብ ኣብቲ ንግደት ማርያም ደዓሪት ዝካየደሉ ቀጽሪ ቤተክርስትያን ክተኣኻኸቡ ጀሚሮም። ክሳብ ንእሽተይ ህጻን ክትጥመቅን ንመጀመርያ ግዜ ክትሳተፍን ብወለዳ ምስተነግራ ድማ ንኩሉ ግዜ ኣብ ኣተሐሳስባኣ ተሰሪጹ ዝነብር ነግዲ ማርያም ዳዓሪት ተሳታፊት ክትከውን ከም ኩሉ ዕዱም ሰብ ቦትኣ ሐዘት።
ክቡር ኣባ ክብርኣብ ካብ ሃገረ ጀርመን ብምምጻእም ነዛ ክብርቲ ማዓልቲ እዚኣ ምሳና ሐቢሮም ብምውዖሎምን መንፈሳዊ ኣመራርሐ ብምህቦምን መዓርግን ግርማን ዝመልኣ ማርያም ደዓሪት ኮይና ብድምቀት ተኸቢራ ዊዒላ።
ኣብ መጨረሻ ድማ ኩሎም ዕዱማት ተቀሪቡ ዝነበረ ልስሉስ መስተን መግብን ድሕሪ ምምጋብ። ባህላውን ሃገራውን ድርፍታት ብምስናይ ብወኒ ዝመልኦ ሳዕስዒት ሐጎሶም ብምግላጽ ንዓመታ ብሰላም የራኽበና ብምባል ነናብ ዝመጽዎ ተጋዒዞም።
ካብ ደቂ ከረን ተቀማጦ ሆላንድ
Short URL: https://english.farajat.net/?p=2465


text:
ደቡባዊ ካሊፎርኒያ ዝርከቡ ኤርትራውያን ንዋላ ዝከዱ ሰባት መሪጾም
ኣብ ደቡባዊ ካሊፎርንያ ማለት ኣብ ሎስኣንጀለስ፤ ሳንበርናርዲኖ፤ ሳንድያጎ ዝርከቡ ኤርትራውያን ኣብ ከተማ ሳንድያጎ ብምእካብ ንዋዕላ ዝኽዱ ሰባት መሪጾም። እቶም ዝተመርጹ ሰባት ካብ ሰለስቲኡ ዓበይቲ ከተማታት ዝመጹ እዮም። ብዝተኻእለ መጠንውን ንዝተፈላለየ ኣተሓሳስባታትን ከባብን ዝውክሉ ኮይኖም ካብ ኩሉ ጸቢብ ስምዒታት ሓራ ዝኾኑ ምዃኖም እቲ ገዛ ርእዩ።
እቶም ንዋዕላ ዝኽዱ ሰባት ዘድሊ ምኽርን ለበዋን እውን ሰኒቖም። ነቲ ዝለኣኮም ህዝቢ ብምውካል ከኣ ንሃገርን ህዝብን ኤርትራን ካብ’ቲ ዘለዎ
ግብ ዝበለ ጸላም ኣውጺኡ ናብ ብርሃን ከእትዎ ዘኽእል ዕዉት ሃገራዊ ዋዕላ
ንዲሞክራስያዊ ለውጢ ክሰርሑን ካብ ኩሉ ጸቢብ ስምዒታት ነጻ ኮይኖም ድማ
ተራ ክጻወቱን ነቲ ዝለኣኮም ህዝቢ መብጽዓ ኣትዮም።ቕድሚ ምብጋሶም ከኣ ቓለ መሓላ ጌሮም ክብገሱ ተወሲኑ።
ኣምራጺት ሽማግለ ዋዕላ ደቡባዊ ካሊፎርኒያ
ሰነ 19፤ 2010
Short URL: https://english.farajat.net/?p=832


text:
ደም ስኒ!
ደም ስኒ!
ረድኢ መሓሪ /ኣለና/
ሰንበት 22 ለካቲት 2015
እቲ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዝነበረን ዘሎን ናይ ጽልግልግ ጉዕዞ፡ ውጽኢቱ ሓድሕዳዊ ምምንጫት ኢዩ ኣስዒቡ። ብዙሕ ንድሕሪት ምምላስ ከየድለየ፡ ቅድም ኣብ መንጎ ኪዳንን ባይቶን፡ እንደገና’ውን ኣብ ውሽጢ ባይቶ ብዝተፈጥረ ምውጣጥ፡ ዕንወት ባይቶ ኣኸቲሉ ኢዩ። ባይቶ፡ መሰጋገሪ ድልድል ንክኸውን ትጽቢት ተገይሩሉ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ህዝቢ’ውን በብዓቕሙ ድልድል ባይቶ ንምህናጽ፡ ዝከኣሎ ተንዲኖን ስሚንቶን ኣቐቢሉ ኢዩ። ወላ’ኳ እቲ ትጽቢት ጥርዚ ደይቡ እንተነበረ፡ ኣይኮነን’ዶ ጽኑዕ ድልድል ኮይኑ ከሰጋግርሲ፣ ክንዲ ታንኳ ቶኾምብያ’ውን ክበቅዕ ኣይከኣለን።
‘ደም ስኒ፡ ካብ ቱፍ ትብሎስ ትውሕጦ ይበዝሕ!’ እዚ ብሂል’ዚ ኣብ ኣሕዋት፡ ወይ ኣብ ናይ ዕላማ ሰባት ንዝረአ ዘይምቅዳው ንምውሕሓጥን ምጽውዋርን ዘመልክት ልቦና ዘድልዮ ኣበሃህላ ኢዩ። ኣብ ውሽጢ ዓበይትን ንኣሽቱን ውድባትን ሰልፊታትን ዝነበረን ዘሎን ምምንጫት ጸብጺብካ’ውን ዝውዳእ ኣይኮነን።
ኣብቲ ብዕብየቱን ስፍሓቱን ደሓን ዝነበረ ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ዝኣተወ ምግምማዕን ምስ ኢ. ኤም. ዲ. ጀይ /E.M.D.J/ ዝተፈጥረ ኣዝዩ ኣሰሓሓቢ ምትፍናን ከኣ ብጋህዲ ደምበ ተቓውሞ ስርዓት ህግደፍ ንምውዳቕ ሒዝዎ ካብ ዝነበረ መንገዲ ከም ዝተኣልየ ኢዩ ነጊሩና ዘሎ።
ኣብ ወብ ሳይታት ብደምበ ተቓውሞ ንዝጸሓፍ ምክሳስን ኣዋጃትን ገማጢለ ብድሕሪ ምንባብ፡ ንህዝቢ ኤርትራ መሰረታዊ ለውጢ ብዘይካ ብውሽጢ ሃገር፡ ብካልእ መንገዲ ክመጽእ ዘይሕሰብ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ዘይሕለም እውን ኢዩ ናብ ዝብል መደምደምታ በጺሐ። ህዝቢ ኤርትራ: ገለ ዝኸፍሎ ዕዳ ግዲ ነይሩዎ ኮይኑ፡ ዕድሉ ኣይጸበቐን! ጸበብኡ ይኣክል እንተዝብሎስ፡ ተበግሶ ጅግና ወዲ ዓሊ ኣብ ስርሒት ፎርቶ ክዕወት ነይሩዎ። ‘ኣቦይን ኣደይን ነንበይኑ ጸሎቶም!’ ለውጢ ብውሽጢ ክበሃል እንከሎ፡ ገብኢ ዝገብረሎም ጉጅለታት ከኣ ኣለዉ።
ዘገርም’ዩ! ለውጢ በቲ ህዝብና እትብሎ፡ በቲ ስለኡ እቃለስ ኣለኹ እትብሎ፡ ለውጢ በቲ ኣዝዩ ግዳይ ዲክታተር ዝኾነን ድከቱ ዝሰሓነን ወገን ክትቅበሎ ዘይምድላይሲ ምስ ምንታይ’ኮነ ኢዩ ዝቑጸር? ‘እንዳባ ሱር ይተኽሉ፡ ሱር ይነቕሉ፡’ ከም ዝበሃል፣ ውዒልና ሓዲርናስ፡ በቶም ትማሊ ታሪኽ ዝሰነዱ ህዝቢ፡ በቶም ውዒሎም ሓዲሮም ሱር ዝተኽሉን ዝነቕሉን ብእንዳ ኣቦና ኢና ክንድበስ።
ስለዚ ነፍስ-ወከፍ ደላዪ ፍትሒ፡ ብውልቂ ይኹን ብጉጅለ፣ ኣብ ውሽጢ ምስ ዘሎ ህዝቢን ዝርካቡ ሰራዊትን ሰንሰለት ክፈጥር ኣለዎ። ስርዓት ህግደፍ ገና ምስ ኮራርምቱ እንከሎ፡ ልዕሊ 30 ውድባትን ሰልፊታትን ኣለዋ ክበሃል እንከሎ፡ ንመስደምም ኢዩ። ‘ክልተ ስኒ ይህልዋኣ’ሞ፡ ብወዲ ሞጉእ ትምውጸን’ ከም ዝበሃል፡ ቀጣን መዓልትስ መተዓዛዛቢት! ገለ ውድባት ካብ ኣጻብዕቲ ሓንቲ ኢድ ዘይሓልፍ ቁጽሪ ከም ዘለወን ተረዲእና።
ኣብዘን ዝሓለፋ 3-4 ዓመታት፡ ኣብ ውሽጢ ደምበ ተቓውሞ፣ (ደሓር’ውን ከም ኢቦላ፡ ናብ መንእሰያት ብስም /EYSNS EYSC/ ዝለሓመ ሕማም ተላገብ) ብዘይካ መመሊሱ ዝግተር ግርጭት፡ ዝፍታሕ ባእሲን ምስሕሓብን ኣይተራእየን። ስለዚ ደምበ ተቓውሞ፡ ማዕጾ ዘይብሉ ዝኾነ ዝኣትዎን ዝመላለሰሉን ዳስ እንዳ ሓዘን ኢዩ ኮይኑ ዘሎ።
ኣብዘን ዝሓለፋ ቀረባ መዓልታት እቲ ምኩር ጋዜጠኛ ኣቶ ኣማኑኤል ማህደረ ምስ ክልተ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዘለዉን ኣብ ንጡፍ ቃልሲ ኣንጻር ህግደፍ፡ ሃገራዊ እጃሞም ዝገብሩ ዘለዉን ሰባት (ቀርነልዮስ ዑስማን፡ ጥዑምዝጊ ሃይሉ /ወዲ ባሻይ/) ዝገበሮ ሰፊሕ ቃለ-መሕትት ኣንቢበ። ኣቐዲመ ድማ ነቲ ብዓቢ ተገዳስነት ቃለ መጠይቕ ዝገበረሎም ኣማኑኤል ማህደረ ኣድናቖተይን ምስጋናይን አቕርብ። ኣቶ ኣማኑኤል ማህደረ ኣብ ናይ ክልቲኦም ቃለ መሕትቱ፡ ንቃል-ዓለም እውን ትኹን እንኮ ነጥቢ ኣየትረፈን። ብዘይ ሕብእብእ፡ ብዘይ ቁጡብነትን ብክፉት መንፈስ ኣብ ዝገብሮ ቃለ መሕትት፡ ኣዝዮም ብዙሓት ሓቂታት በሪሆም ኣለዉ። ‘ሰብ ይሕመ ዕባራ ይግመ’ ከም ዝበሃል፡ ወላ እቶም ቃለ ምልልስ ዝገበሩ መራሕቲ ውዳብት’ውን ከም ሰባት መጠን ኣብ ዝሓለፈ ተመኩሮታቶም ጉድለት ክህልዎም ባህርያዊ ኢዩ። እቲ ኣብ መንጎ ውድባትን ባይቶን ዝነበረ ዘቕረብዎ ዝርዝር ጉዳያት ግን፡ ብልክዕ ንገጻት ደምበ ተቓውሞ ዝገልጽ ትንታኔ ኢዩ ነይሩ።
ብሰንኪ ኣብ ፖለቲካ ኤርትራ ዝጠፈሹን መንገዲ ሓርነት ዝተደናገሩን ሰባት ዝፈጠርዎ ሓርጎጽጎጽ፡ ሓደ ሓደ ግዜ ንሰራም ጸላኢና ዝኾነ ስርዓት ህግደፍ ንግዚኡ ኣወንዚፍና፡ ብዛዕባ ሓፈሻዊ ኣብ ደምበ ተቓውሞ ዝረአ ሓላፍ-ዘላፍ ንክንዛረብ ንግደድ ኣለና። ደም ስኒ ዝበሃል ልቦና ዓበይቲ ኣይተዘከረን። እዚ ከኣ ክኸውን ዘይነበሮ ጉዳይ ኢዩ። ኣኽላባት ንሓድሕዶም ብሓንቲ ዓጽሚ ይበኣሱ’ሞ፡ ድምጺ ዝብኢ እንተሰሚዖም ግን ንኩሉ ጉዳያቶም ገዲፎም ኢዮም ንጸላኢኦም ዘባርሩ። እሞ እንታይ ደኣ ኢዩ ማጨሎት ደምበ ተቓውሞ? ኩሉ ተቓላሳይ ኤርትራዊ ስለ ህዝቢ ክብል፡ ንሓድነት ሱባኤ ክኣትወሉ ዝግበኦ ግዜ ሎሚ ኢዩ።
ብፍላይ ከኣ ንስምረት ኤርትራውያን ደለይቲ ፍትሒ ብዝምልከት፡ ድቃስ ዘይህብ ዕዮ ገዛ ኣሎና። ካብኡ ናብኡ ከኣ ንስሙር ቃልሲ መንእሰያት። እዚ ድማ ብሰንኪ ዘይምዕሩይ ኣከያይዳ ደምበ ተቓውሞን ውልቀ-ሰባትን ዝመጸ ተርእዮ ኢዩ። ውልቀ ሰብ፡ እወንታን ኣሉታን ጥርዚታት ከብጽሕ ይኽእል ኢዩ።
ጠንቂ ከምዚ ዝኣመሰለ ዘይምምዕርራይን ሓድሕዳዊ ምኑቛትን ከኣ፡ ዝተፈላለየ መበገሲን ጥሙሕን ክህልዎ ከም ዝኽእል እኣምን። እቲ ቀንዲ ድኹም ጎድኒ ደምበ ተቓውሞ፡ ቅድድም ንኮረሻ ስልጣን ኢዩ። እታ ሰድያ’ኮ ሓንቲ ኢያ። ንሓደ ሰብ ጥራይ ኢያ ድማ ትሕዝ። ኣብ ሰድያ ዝተኾየጠ ውልቀ-መላኺ ኣብ ውሽጢ ሃገር፡ ንሓንቲ ሰድያ ዝሻመዉ ሓለምቲ ድማ ኣብ ደገ። ከይሰራሕካ ንሓላፍነት ምቅድዳም፡ ፍትሓዊ ንክትከውን ዘይኮነስ፡ ዳግማዊ ውልቀ-ምልካዊ ንክትከውን ምሕላም ጥራይ ኢዩ። ኣብ ደምበ ተቓውሞ ሓደ ወትሩ ዝደጋገም መዝሙር ኣሎ፡ “ስልጣን ንህዝቢ” ኢዩ ዝብል እቲ ቅኒት። እሞ ስልጣን ንህዝቢ ኢዩ ኢሉ ዝመሓለ ሰባ ክወዳደርን ክተሃላለኽን’ዶ ይግበኦ ኢዩ። ‘እዛ ብርኩታ፡ እምኒ ኣላታ’ ቃላት ንበይኑ፡ ተግባር ከኣ ንበይኑ።
ናትና ኣከያይዳ ዘገርም ነገር’ዩ፡ ገና ጸላኢና መመሊሱ ህዝቢ እናቐርደደ እንከሎ፡ ሕጻናት ከይተረፉ ቅጫ ኣዲኦም ከይጸገቡ እናሃደሙ፡ ቅድድም! ዘገርም ኢዩ። ማዕረ-ማዕረ ደምበ ተቓውሞ ከም ንፋስ ምድረ-በዳ ዝሕምበብ ተጻብኦ ኢሳይያስ እውን ኣሎ። ኣብ ደምበ ተቓውሞ፡ ነዚ ስለያዊ ሽርሒ እዚ ክጥምት ዝኽእል መነጽር የለን። ንድሕሪት ንመለስ’ሞ ካብ ተመኩሮና ንመሃር ኣብ እንብለሉ ግዜ፡ ተመኩሮን ውዕሎን ህዝቢ ኤርትራን ሰውርኡን፡ መዓልቱ ከም ዘሕለፈ መድሃኒት /EXPIRE/ ከም ዝኾነ ዝዛረቡ ሰባት ኣይወሓዱን። ሃየ በሉ እስከ እቲ ዓቐበት ኣብ ቅድሜኹም ኣሎ’ሞ፡ ኣወጻጽእኡ ኣርእዩና እንተበልካዮም ከኣ፡ ንድሕሪት እናጠመቱ፡ ዝሕጥ-ምሕጥ!!
እዚ ጽሑፍን ሓበሬታን እዚ ብቀንዱ ነቶም ብዛዕባ ዕምቆት ሰውራ ኤርትራን ውዕሎ ደቂ ህዝቢን ብዙሕ ኣፍልጦ ዘይብሎም መንእሰያት ወለዶታት ኤርትራ ብዝያዳ ይምልከት። ‘ተመሃሩ ደቀይ ተመሃሩ’የ’ ተባሂሉ ኢዩ ቀደም። ስለዚ ሕጂ’ውን ናብቲ ክንበጽሖ እንደሊ ጥርዚ ሓርነት ንምብጻሕ፡ ፋረ ቀዳሞት ኣቦ-ሓጎታት፡ ኣቦታትን ኣያታትን ምውራስ ከድሊ ኢዩ። ንገድሊ ኤርትራ ከም ሓጥያት፡ ንኩሉ ተጋዳላይ ድማ፡ ከም ቅርሱስ ዘይዕድለኛ ጌርካ ምርኣይ እናሳዕረረ ክመጽእ ጸኒሑ ኢዩ። ሰውራ ኤርትራን ተዋሳእቱን ግን (ስዉኣትን ህሉዋትን) ከምኡ ኣይነበሩን። ሕጂ’ውን’ኮ ወላ ህዝቢ በብእነቱ ይጸሊ፣ ኣንጻር ስርዓት ህግደፍ፡ ውዳሴ ማርያም ወይ ዱዓ ዘይኮነስ፡ ብቀንዱ ሰውራ ኢዩ ዝካየድ ዘሎ። ስለዚ ናይ ሎሚ ሰውራ ንክዕወት፡ ንኣሉታዊ ሸነኻት ሰውራ ያዕ ኢልካ፡ ካብቲ ትማሊ ዝነበረ ጽቡቕ ነገራት ዘመነ ገድሊ ክውሰድ ምተገብአ።
ንስለ ምጽሓፍ’ምበር ከምቲ፣ ‘በዓል ኣመል ኣመሉ ኢእሓድግ፡ ዎ ደብር ዲብ ኣካኑ’ ዝበሃል ምስላ ብሄረ ትግረ፤ እቶም ብቅድሚ 30 ዓመታት ብዝነበረ ኣረጊት ቢኒኮሎ ዝርእዩ ውልቀ ሰባትን ውድባቶምን ርእይቶኦም ንምቕያር ፍጹም ዝከኣል ኣይኮነን። ከም ዝመስለኒ፡ ንሓደ መሰረታዊ ለውጢ ኣብ እትቃለሰሉ ግዜ፣ ቅድም ፈተውቲን ጸላእቲን ኣለሊኻ ምፍላጥ ኣድላዪ ኢዩ። ምልላይ ፈተውቲን ጸላእቲን ከኣ ሓባሪ ስትራተጂ ኢዩ። ኣብ ቃልሲ ንመሰረታዊ ለውጢ፡ እቲ ቀንዲ ፈታዊ ህዝብኻ ጥራይ ኢዩ። ኩላቶም ካልኦት ፈተውቲ ብድሕሪ ህዝቢኻ ኢዮም ዝስርዑ። እዚ መትከል’ዚ ከይሓዝካ፡ ናብ መዲናታት ኢትዮጵያ ዞኽ-ዞኽ ምባል ፋይዳ ኣልቦ ምዃኑ፡ እነሆ ውጽኢት ሸንኮለል ደምበ ተቓውሞ ብንጹር ስእሊ ኣርእዩና ኣሎ።
‘ኣዲኣ ገዲፋስ ሓትኖኣ ትናፍቕ’ ከም ዝበሃል፡ ናይ ደምበ ተቓውሞ ጽላለ ንበይኑ ዓይነት ኢዩ። ነቲ ዝወለዶም፡ ንገዛእ ህዝቦም ዝንዕቁ፡ ንውዕሎ ጅግንነት ሓርበኛታቶም ዘቆናጽቡ፡ ንደም ሰማእታቶም ረሲዖም ስለ ሰማእታት እንዳማቶም ዘስቆርቁሩ፣ ንመንነቶም ለጠቕ ኣቢሎም ንጎረባብቲ ዝንእዱ፡ ንባርካን ሳሕልን ዝረግሙ፡ ንደደቢት ክምርቑ ዝውዕሉ፡ ንውዕሎ ግንባር ናደውን ስርሒት ፈንቅልን ዘቆናጽቡ ውሑዳት ኣይኮኑን።
‘ደም ስኒ ካብ ጡፍ ትብሎስ ትውሕጦ ይበዝሕ፡’ ንዑ ደኣ ምክሳስን ኣሕሊፍካ ምውህሃብን ይጽንሓልኩም’ሞ፡ ሞት ስርዓት ህግደፍ ንምቅልጣፍ፣ ንመሰረታዊ ህዝባዊ ቃልሲ ብእግሪ ኣያ ዑቕባይ ተተሓሓዙዎ።
ሞት ክናና ንኢሳይያስ!


text:
ናይ ናይጀሪያ ፕሬዝዳንት ጉድላክ ጆናታን ዝሓለፈ ቀዳም ብቴሌቪዥን እታ ሃገር ኣቢሎም ንህዝቢ ናይጀሪያ ኣብዘመሓላለፍዎ መልእኽቲ እታ ሃገር ንዘጋጠምዋ ቅልውላዋት ኣብ ምምካት ምትሕብባር ክገብሩ ሓቲቶም።ተኸታታሊ መጥቓዕቲ እስልማዊያን ዘጋጥሞም ዘለው ኣብ ሰሜን ዝቕመጡ ክርስቲያን ካብ መንበሪኦም ምህዳም ጀሚሮም ኣለው።
ኣብ ሓደ እዋን ክልተ ተቐፃፀልቲ ቅልውላዋት ዘጋጠሞም ፕሬዝዳንት ጉድላክ ጆናታን መብዛሕቲኦም ኣብስግኣት ንዝኣተውን ንዝተቖጥዑን ሰባት ናይ ምርግጋእ ፃዕሪ ዝሓለፈ ቀዳም ንህዝቢ ናይጀሪያ ብቴለቪዥን መልእኽቶም ኣመሓላሊፎም ነይሮም።
ብዙሓት ክርስቲያን ግን ብናይቶም ፕሬዝዳንት ግብረ መልሲ ይኹን ብዝተወሃበ ሓዱሽ ናይ ኣጆኹም መረጋገፂ ኣይዓገቡን።ኣኽራሪ እስላማዊ ጉጅለ ባኮ ሓራም ኣብዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ማዕልታት ካብቲ ከባቢ ለቒቕኩም ዉፁ እንተዘይኮይኑ ግን ዝኽተለኩም ሞት እዩ ኢሉ መጠንቀቕታ ምስ ኣወጀ ድሮ ኣማእቲ ሰባት ካብ ሰሜን ሃዲሞም ኣለው።
እቲ መጠንቀቕታ ማዕልቱ ምስሓለፎ ኣኽራሪ ጉጅለ ባኮ ሓራም ክፍፅሞ እየ ኢሉ ዝተሓነዮ መጥቓዕቲ ዝፍፅም ዘሎ ይመስል።ፕሬዝዳንት ማሕበር ክርስቲያን ናይጀሪያ ኣዮ ኦሪሳዳፎ እቲ ናይ ዓሌትን ሃይማኖትን ምፅናፍ ኣብ 1967 ኣ/ፈ ዝተወልዐን ንሕልፈ ህይወት ሓደ ሚሊዮን ሰባት ምኽንያት ዝኾነን ናይ ናይጀሪያ ሕድ ሕድ ዅናት ከምዘዘኻኸሮም ይገልፁ።ከምዚ ብምባል’’ንድሕሪት ምልስ ኢልና እንተሪኢና ከምዚ ኢሉ ከምዝጀመረ የዘኻኽረና።ኣብ ዝተፈላለዩ ከባቢታት ከምዚ ዓይነት መቕተልቲ ተፈፂሙ ነይሩ።ደቡባዊያን ካብ ሰሜን ንኸወፁ’ውን መጥንቀቕታ ተዋሂቡ ነይሩ።እቲ ቅልውላው ቀስ ኢሉ ምስተባርዐ ናብ ዅናት ሕድ ሕድ ማዕቢሉ።ኣብዚ ሕዚ እዋን ከምኡ ዝበለ ነገር ኢና ንርኢ ዘለና።’’ይብሉ።
መንግስቲ ኣብዝሓለፈ ሰሙን ንናይታ ሃገር ነዳዲ ይህቦ ዝነበረ ሓገዝ ጠጠው ካብዘብል ጀሚሩ ዋጋ ነዳዲ ብዕፅፊ ኣብ ገሊኡ ድማ ብሰለስተ ዕፅፊ ወሲኹ እዩ።መንግስቲ ነቲ ስጉምቲ ዝወሰደሉ እዋን ግን ንኽልተ ቅልውላዋት ናይ ምምካት ውሱን ተኽእሎ ንዘለዎ መንግስቲ ኣዐሪዩ ዝድርት እዩ።ፕሬዝዳንት ጆናታን ነቲ ኣብ ነዳዲ ዝወሃብ ዝነበረ ድጎማ ኣየሐድስን ምስበሉ የግዳስ ምሕፅንታ እዮም ኣቕሪቦም።
ኩሉኹም ናይጀሪያዊያን መሪር ፅልእን ቑጥዐን ኣወጊድኹም ብፍቕርን ሰላምን ንኽትነብሩ እፅውዕ ብምባል ‘’ንናይ ህዝቢ ሰላም ዘስግእ ዝኾነ ይኹነ ነገር ኣብዘጋጥም ናይ ፀጥታ ሓይልታትና ብዘይ ፍርሕን ኣድልዎን ሕጊ ከኽብሩ እዮም።’’ኢሎም።ብዘይካ ናይ ህዝቢ ምትሕብባር መንግስቲ ነቲ ቁጠባዊ ደውታን ዅናት ሕድ ሕድን ኣብ ምውጋድ ክሽገር ይኸውን።


text:
አባ መኰንን አማኑኤል - ከተማ ቫቲካን
ናይ መላእ ኤውሮጳ ሃገራውያን ናይ ጸዋዕታ ማእከላት ኰስኰስቲ ብዛዕባ ጸዋዕታ ክህነትን ዘሎ ግድላትን ንምዝታይ ተጋቢኦም ድሕሪ ምቅናይ ምስ ር.ሊ.ጳ ተራኺቦም። ህልው ኩነታት ሕይወት ደቂ ሰባት ኣብ መላእ ዓለም ምናዳ ኸኣ ኣብተን ማዕቢልና ዝብላ ሃገራት ሕይወት ፋሕ ብትን ኣትዪዋ ኣብ ገሊኡ ከኣ ብብርቱዕ ቈሲላ ትርክብ ምህላዋ ዝገለጹ ቅዱስነቶም ናይዚ ኩሉ ጸገም ካብቲ ቀንዲ ፈጣሪኣን መራሒኣን ዝኾነ ክርስቶስ ብምርሓቃ እዩ ኢሎም። ኣብ ክርስቶስ ምጥባቅ ጥራይ እዩ እቲ እንኮ ኣማራጺ ከምዚ ብምግባር ከኣ ክርስቶስ መምህር ኮይኑ ነታ ባዕሉ ዝፈጠራን ዝፈልጠላን ሕይወት ክመርሓን ጉዳዩ ክፍጽምን ምፍቃዱ የድሊ እንተዘየሎ ኩሉ ብዝገደደ መልክዑ ፋሕ ብትን ክብል ስለዝኽእል እታ እንኮ መንገዲ ሕይወት ኣብ ክርስቶስ ምምስራት ምዃኑ ገሊጾም።
ንመንእሰያት ንኣገልግሎት ክህነት ክትኲስኲስ ምስናይከስ ነቲ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንድኽታት ወንጌል ከበስር ንዝቈስለ ልብታት ክፍውስን ክጽግንን ንባሮት ሓርነት ክእውጅን ዝገበሮ ተልእኮ ንክኽተሉ ምስናዮም ስለዝኾነ ኩለንትናኻ ወፊኻ ብቀዳምነት ኣብ ክርስቶስ ክትጠብቅ ደሓር ንሱ ክመርሓካን ከሰንየካን ምፍቃዱ የድሊ ኢሎም። ነዚ ንምግባር ዝሕግዛ ሠለስተ መሠረታውያን ነገራት ከምዘድልያ ንሰን ከኣ ቅድስና ሕይወት ንግዜኡ ዘይኮነ ንመላእ መዋዕል ሕይወትካ ዘሰኒ ከምኡ እውን ውህደትን ወይውን ሓድነት ከም ዓንዲ ማእከል ጸዋዕታ ኣብ ቤተክርስትያን ኣብ መወዳእታ ከኣ እታ ጸዋዕታ ንባዕላ ህያብ ጐይታ ምዃና ተገንዚብካ ሃንጐፋይ ኢልካ ምቅባላን ብክብሪ ምሓዛን ከምዝደሊ ኣብሪሆም።
ጸዋዕታ ንምሉእ መዋዕል ሕይወትካ ክትክተሎ ዘሎካ ጉዳይ እዩ!
ቅዱስነቶም ናብ ሕይወት ደቂሰባት ይኣትው እሞ ንእስነት እታ ዝበለጸት ዘመን ሕይወት ኰይና ኩልና ክንሕብሕባ ዘሎና ዓባይ ህያብ ስለዝኾነት ክትኩስኰስን ክትስነን ዘለዋ እያ። ዝጽውዕ እግዚአብሔር ስለዝኾነ ነዚ ዕድመ እዚ ግቡእ መልሲ ንምሃብ ቅድሚ ዝኣገረ ጸዋዕታኻ ኣለሊኻ ንምኽኣል ነዊሕ ጒዕዞን ጸሎትን ምኽርን የድሊ።
ብዙሕ ግዜ ንጸዋዕታ ጉዳይ ግላዊ ኣጋጣሚ ገርና ንጥምቶ እሞ ነቲ ግለሰብ ጥራይ ዝምልከት ገርና ንሕና ዝብል ቦታ ኣይንህቦን። ከም ሓቁ ግን በይኑ ዝድሕን የብልናን ቅዱሳን ዝኽወን ብሓባር እዩ። ሕይወት ነፍሲወከፍና ምስ ሕይወት ኣሕዋትና ዝተታሓሐዘ እዩ በዚ ከኣ ንሓባራዊ ቅድስና ሕዝቢ እግዚአብሔር ክንሰርሕ ንተዓጠቅ። በዚ ከኣ ብሓባር ክንግስግስ ንኽእል።
ብሓባር ምግስጋስ!
ጒስነት ነፋሳት መንፈስ ሲኖዶስ ወይውን ብሓባር ናይ ምስጓምን ምግስጋስን መንፈስን እምበር ካልእ መንገዲ ክኽተል ኣይኽእል። እዚ ሲኖዶሳዊ መንፈስ ከኣ ካብ ውህደትን ሓድነትን ይውለድ። ዝመጸ ይምጻእ በዚ መንፈስ ውህደት ቤተክርስትያን ሓደስቲ ጸዋዕታታት ከምዝውለዱ ክንኣምን ኣሎና።
ኣብ ናይ ዘመንና ባህሊ ኤውሮጳ ዘሎ ገለ ኩነታትን ብዙሕ ጥዑም ዘይኮነ ፖሎቲካዊ ታሪኻን ከም መጠንቀቅታን ደፋኢ ሓይልን ክኸውን ይኽእል እዩ። እታ እንኮ ፍታሕ ግን ሓቀኛ ማሕበረ ክርስትያን ምዃና ክንቅበሎን ብክፉት ልቢ ክንቀባበልን ብሓባር ክነብርን እንተኽኢልና መጻኢና ብሩህ ክኸውን ይኽእል። ናይ ሎሚ መንእሰያትና ከኣ ናይዚ መንፈስ እዚ ጽምኢ ኣለዎም።
ሓጐስ ነጻነትን ማሕበርን!
ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ጥቅምቲ ዝተኻየደ ሲኖዶስ ኣበው ጳጳሳት ኣሻቃልን ቀንዲ መዛረብን ዝነበረ ብዛዕባ ጸዋዕታ ምዃኑ ዝጠቀሱ ቅዱስነቶም ጉዳይ ጸዋዕታ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ከምዚ ክብሉ ገሊጾም።
ኣነ ዝፈልጦም ገሊኦም ማሕበረሰባት ምስ መንእሰያቶም ኣብ ዝዋስኡሉ ጊዜ ጸዋዕታ ትብል ቃል ከይትመልቖም ብዙሕ ይቃለሱ ከመይ መንእሰያት ነዛ ቃል እዚኣ ስለዝፈርሕዋ ንከይከስርዎም ክብሉ ትም ሕትም ይመርጹ። እዚ ግን እናረኣኻን እናሰማዕካን ንውድቀት ምዕዳም እዩ። ከመይ ጸዋዕታ ትብል ቃል ካብ መዝገበ ቃላት እምነት ምውጻኣ ቀዲምካ ወይ ድሒርካ ንዕንወትካ ኢኻ ትሰርሕ ዘሎኻ ማለት እዩ።
ናይ እግዚአብሔር ሰባት ኰንካ ከም ዓለማውያንስ ይኹን ከም ሰብ ውፉይ ሕይወት ምንባር ምስ እግዚኣአብሔር ዘራኽብ መሠረታዊ ነገር እዩ። እንተዘየሎ ናይ ዕሚም ወይውን ምጉርምራም ኣምላኽ እናኣገልገልካ ንግዜኡ ባሕ ንዝብል ነገራት ጥራይ ሃሰስ ክትብል ጸሓይ ክትዓርበካ እያ።
እታ ሓቀኛን መሠረት ዘለዋን ታሕጓስ ግን ግዝያዊት ኣይኮነትን። ከመይ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቀስናዮም ዘተስፍውዋ ታሕጓስ ንእሽቶይ ጸገም እንከጓልንፍ ስቃይ እንክገጥም ብኡ ንብኡ ኣብ ተስፋ ቊርጸት ይወድቑ። ሓቀኛ ታሕጓስ ግን ነባሪት እያ ከመይ እቲ ፍቅሩ ዘይልወጥ ኢየሱስ እዩ ምንጫ።
ቅዱስነቶም ከም መወዳእታ ነጥቢ ዘቅረብዋ እታ ብሓባር ምግስጋስ ትብል ነጥቢ ኰይና ጸዋዕታ ወትሩ ንካልኦትን ምስ ካልኦትን እዩ ከመይ ኣብ ቤተክርስትያን በይንኻ ዝግበር የለን ሓቀኛ ናጽነት ከኣ እዚ እዩ ይብሉ።
ሓቂ እዩ ጸዋዕታ ትብል ቃል ንመንእሰያት ተፍርሆም እያ ከመይ ብኣተሓሳስባኦም ናጽነትካ እተጥፍእ ይመስሎም። ኮይኑ ግን እግዚአብሔር ንናጽነትና እኳ ደኣ ናጽነት ነፍስወከፍና ኣጸቢቁ ይሕልዎ እዩ። ነዚኣ ወትሩ ዘክርዋ። ንመንእሰያት ብግሎምስ ይኹን ብሓባር እንከተሰንይዎም ሓራ ከምዝኾኑን ናይ ማንም ጽግዕተኛ ከምዘይኮኑን ኣረድእዎም። እንተዘየሎ ነቲ ናይ ምዕባይን ምብሳልን ጒዕዞኦም ይዕፍኖ። ወትሩ ሕጻናት ኰይኖም ከምዝተርፉ እውን ስለዝገብሮም ምጥንቃቅ የድሊ ኢሎም።
ብዘይ ድምጺ ዚዓቢ ዱር!
ቅዱስነቶም ንኩሎም እንከተባብዑ ‘ኣጆኹም ብስም ጐይታ መርበባትኩም ዘርግሑ፡ ከመይ መንፈስ ቅዱስ ገና ንጸዋዕታ ክህነትን ውፉይ ሕይወትን እናኣስተንፈሰ እዩ። ምንም ድምጺ ከይገበሩ ኣብ ምግባረ ሠናይን ተልእኮ ስብከተወንጌልን ተዋፊሮም ዝሰርሑ ብዙሓት ሰብ ውፍይ ሕይወት እሞ ሕዝቡ። ካልእስ ይትረፍ እታ ሡር እምነትን ባህልን ናይ ኤውሮጳ ዝኾነት ገዳማዊ ሕይወትውን ገና ብዙሕ ጸዋዕታ ትስሕብ ኣላ እሞ ኣጆኹም።
ናብ ክህነትን ውፉይ ሕይወትን ንምእዋጅ ዘጋጥም ግድል ኣይትፍርህዎ። ቤተክርስትያን የድልይዋ እዮም። መንእሰያትን እሙናት ሰብ ዉፉይ ሕይወት ክረኽቡ እንከሎ ፍጹማት ብምዃኖም ዘይኮነስ ምስ ኣምላኽ ብዝለዎም ርክብን ምስክርነትን ብዛዕባ ናይ ገዛእ ርእሶም ጸዋዕታ ክሓቱን ከስተንትኑን ከምዝኽእሉ ከረጋግጸልኩም እፈቱ እንክብሉ ምኽሮም ሂቦም።


text:
Radio Erena: 24 January 2020
ንሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ብስሉጥ መርበብ ኢንተርነት ዘራኽብ፣ ብትሕቲ ባሕሪ ዝዝርጋሕ ዘሎ ናይ ጭሕጊ ገመድ ዝመጽእ ወርሒ መጋቢት ክዛዘም ምዃኑ ተሓቢሩ።
እዚ ጅቡቲ ዞባ ኣፍሪቃ ኤክስፕረስ 1 ወይ ድማ (DARE1) ዝተሰምየ መርበብ፣ 5400 ኪሎሜተር ዝዝርጋሕ ኮይኑ፣ ንኬንያ፣ ሶማል፣ ርእሰ ምምሕዳር ፑንትላንድን ጅቡቲን ዘራኽብ’ዩ።
ካብ ዝሓለፈ ዓመታት ብትሕቲ ባሕሪ እናተዘርግሐ ክመጽእ ድሕሪ ምጽንሑ፣ ኣብዚ ሰሙን’ዚ ናብ ገምጋም ባሕሪ ላ ስየስታ ናይ ጅቡቲ በጺሑ ኣሎ።
ኣብ ገማግም ባሕሪ ኣብ ዝርከባ ከተማታት ‘ዘን ሃገራት፣- ኣብ ሞምባሳ፣ ሞቓዲሹ፣ ቦሳሶን ጅቡቲን ካብ ዝቐውም ማእከላት፣ ውሑስን ስሉጥን ምስግጋር ሓበሬታ ንምክያድ ከኽእል ትጽቢት ይግበረሉ።
እዚ ብኩባንያታት ቴሌኮም ናይዘን ሃገራትን ኣህጉራውያን ትካላትን እብዚ ዝመጽእ ዘሎ ክልተ ኣዋርሕ ድሕሪ ምዝዛሙ፣ 30 ቴራባይት ኣብ ሰኮንድ ናይ ምትሕልላፍ ዓቕሚ ክህልዎ ምዃኑ ክኢላታት እቲ ዓውዲ ሓቢሮም።
ታንዛንያን ካልኦት ኣብ ገማግም ባሕሪ ዝርከባ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ’ውን ናብዚ መስርሕ ክጽንበራ ዕድላት ከምዘሎ’ዩ ዝግለጽ።
ኣብ ዓለም፣ እቲ ዝኸበረን ስሉጥ ዘይኮነን ኣገልግሎታት ካብ ዝውንና ሃገራት ሓንቲ ዝኾነት ኤርትራ፣ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ትረኸብ ደአ ‘ምበር፣ ኣባል እዚ ነቲ ዞባ ምስ ካልእ ዓለም ብዝሰለጠን ዝጸፈፈን መንገዲ ዝራኽብ፣ ብትሕቲ ባሕሪ ዝዝርጋሕ ዘሎ ናይ ጭሕጊ መርበብ ኢንተርነት ኣይኮነትን።
=================


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ገዛኢ ፓርቲ ብልጽግና ኣብ ጎደናታት ከተማ ሃዋሳ ጎስጓስ ምርጫ ጀሚሩ።
ኣብቲ ጎስጓስ መደረ ዘስምዐ ምኽትል ከንቲባ ሃዋሳ "ፓርቲ ብልጽግና ንኹሉ ዘማእከለ ሓሳብ ብምስጓም ንኢትዮጵያ ናብቲ ዝቕጽል ብልጽግና ንምስጋር ዝሰርሕ ፓርቲ`ዩ" ኢሉ።
ብዛዕባ`ቲ ጎስጓስ ብዝምልከት ድምጺ ኣሜሪካ ዘዘራረቦም ነበርቲ ሃዋሳ፡ ንሻዱሻይ ሃገራዊ ምርጫ ዝግበሩ ዘለዉ ጎስጓሳት፡ ፓርትታት ፕሮግራሞምን ፖሊሲታቶምን ንህዝቢ ዘረድኡ ዘይኮኑስ ኣብ ወቐሳን ነቔፈታን ዝተመርኮሱ`ዮም ኢሎም።
ምኽትል ከንቲባ ጸጋዬ ቱኬ ኣብቲ እዋን ጎስጓስ፡ ሃገር እትልወጥ ዜጋታት ሓላፍነቶም ክፍጽሙ ከለዉ`ዩ ብምባል፡ ህዝቢ ሓድነቱ ክሕሉን ኣብቲ ምርጫ ክሳተፍን ጸዊዑ።
ብመሰረት ሃገራዊ ቦርድ ምርጫ ኢትዮጵያ ዘውጽኦ ናይ ግዜ ሰሌዳ፡ ፓርትታት ናይ ምረጹና ጎስጓስ ክገብሩ ዝኽእል ብኣ. ግእዝ፡ ክሳብ 24 ግንቦት 2013 ጥራሕ`ዮም።
ብኻልእ ዜና ምርጫ፡ ኣብ ምምሕዳር ድሬዳዋ ሓባራዊ ቤት ምኽሪ ፓርትታት ፖለቲካ ቆይሙ። እቲ ቤት ምኽሪ፡ ካብ ጎስጓስ ምርጫ ክሳብ ድሕሪ ምርጫ እቲ መስርሕ ሰላማዊ ኮይኑ መታን ክዛዘም ተወዳደርቲ ብሓባር ኮይኖም ዝመኽርሉ`ዩ።
ቅድሚ ምቛም`ቲ ቤት ምኽሪ`ውን ቦርድ ምርጫ ጨንፈር ድሬዳዋ ምስ`ቶም ፓርቲታት ብምትሕብባር ክሰርሕ ከምዝጸንሐ ሓላፊ`ቲ ጨንፈር ኣቶ ዚያድ ያሲን ንድምጺ ኣሜሪካ ሓቢሩ`ሎ።