text:
ስፖርት ኣብ ሕብረተሰብ ኤርትራ ናይ ነዊሕ እዋን ታሪኽ ዘለዎ ንጥፈት እዩ። ንሎሚ ግን ካብኡ ናብኡ፡ ንጥፈታት ስፖርት ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ እንታይ ከምዝመስል ኢና ክንርኢ።
ነዚ ብዝምልከት፡ ሓላፊ መኰነን ጐስጓስን ሓበሬታን ሚኒስትሪ ምክልኻል ብርጋደር ጀነራል ተኽለሚካኤል ሃብቱ (ሲንስ) ንዝሃበና ሓበሬታ ብኸምዚ ዝስዕብ ኣዳሊናዮ ኣለና። ንብርጋዴር ጀነራል ተኽለሚካኤል እናመስገንና እቲ ጽሑፍ ናባኹም ነብሎ፦ *** ንጥፈታት ስፖርት ካብ ግዜ ብረታዊ ቃልሲ ኣትሒዙ ኣብ ሰራዊት ፍቱው ንጥፈት እዩ።
ድሕሪ ናጽነት’ውን፡ ስፖርታዊ ንጥፈታት ብኹሉ ዓይነት ጸወታታት ከምዝቕጽል እዩ ተገይሩ። ኣብዚ ናይ ናጽነት እዋን፡ ፈለማ ንጥፈታት ስፖርት ኣብ ሓይልታት ምክልኻል ብደረጃ ሓይሊ ምድሪ እዩ ዝምእከል ነይሩ።
ድሒሩ ኣብ ዝተገብረ ኣወዳድባ ግን፡ ኣብ 1997 ኣብ ትሕቲ መኰነን ጐስጓስን ሓበሬታን ሚኒስትሪ ምክልኻል ከምዝመሓደር ተገይሩ። እዚ ኣሃዱ’ዚ ዝያዳ ብንጥፈት ክሰርሓሉ ዝጀመረ ግን፡ ካብ 2001 ንደሓር እዩ። ጐስጓስን ሓበሬታን ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ኣብዚ ዝተጠቕሰ ዓመት ስሩዕ መደባት ንጥፈታት ስፖርት ክጅምር ከሎ፡ ኣርባዕተ ዓይነት ጸወታታት – ኩዕሶ እግሪ፡ ኩዕሶ መርበብ፡ ኩዕሶ ሰኪዔትን ኣትለቲክስን ሒዙ’ዩ ፈሊሙ። ምስ ግዜ ነቲ ጸወታታት ጋንታታት ናይ ደቀንስትዮ እናተጸንበራኦ ክሳብ 2004 ቀጺሉ።
ካብቲ ዓመት’ቲ ንደሓር ግን እቲ ንሳተን ዘካይድኦ ዝነበራ ስፖርት ብመምርሒ ተሪፉ። ኣብዚ እዋን’ዚ እቲ ክፍሊ ካብቲ ቅድም ዝነበሮ ደረጃ ኣዝዩ ሰፊሑ ኣሎ።
ንጋንታታት ምብራቕ፡ ማእከል፡ ምዕራብ ናይ ተወርዋሪ ኣሃዱ፡ ኣሃዱ 74፡ ሓይሊ ኣየር፡ ማእከል ስልጠና ሳዋ፡ ሓይሊ ባሕሪን ክፍልታት ሚኒስትሪ ምክልኻልን ጠርኒፉ ድማ ስሩዕ መደባት የካይድ ኣሎ። ድሮ’ውን ዓንዶም ግርማይ (ወዲ-ደረስ) ስፖርትን ሰራዊትን ውጽኢቱ ክረአ ጀሚሩ ኣሎ።
ንምብራቕን ማእከላይን ኣፍሪቃ ዝሓቁፍ “East and Central Africa Liaison Office ዝበሃል ዞባዊ ቤት ጽሕፈት ኣሎ። ብ International Military Sports Counsel (CISM) ዝፍለጥ ኣህጉራዊ ማሕበር እውን ኣሎ።
ኤርትራ ኣብ ክልቲኡ ማሕበራት ኣብ መጀመርታ ናይ 2003 ኣባል ኰይና። ኣብ 2008 ከኣ ኣብቲ ብመንገዲ ስፖርት ኣቢልካ ወተሃደራዊ ዝምድናታት ምምስራት ዝዕላምኡ Military Organization Sport for Africa (ኦዝማ) ዝበሃል ማሕበር ኣባል ኮይና።
በዚ ከኣ፡ መኰነን ጐስጓስን ሓበሬታን ሚኒስትሪ ምክልኻል ዓመታዊ ነተን ማሕበራት ክኸፍሎ ዝሕተቶ ክፍሊት ኣለዎ። ብድምር ከኣ፡ ዓመታዊ ሰለስተ ሽሕ ዩሮ ይኸፍል። ስለ’ዚ ኤርትራ ዝምድናታት ስፖርት ንምድንፋዕ ብደረጃ ኣህጉራትን ዓለምን ኣብ ዝስርዑ ብዙሓት ዋዕላታትን ውድድራትን ክትሳተፍ ካብ እትጅምር ዓመታት ኣቝጺራ ኣላ። ስፖርታዊ ንጥፈታት ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ ኣብዚ ደረጃ’ዚ ንኽበጽሕ ከቢድ ጻዕሪ ከምዝተገብረሉ፡ ከም ውጽኢቱ ድማ ዓቢ ዓወት ክሕፈሶ ጸኒሑ ኣሎ።
ቤት ጽሕፈት ሲዝም (CISM) ዝምውሎ መሰልጠኒ ማእከል ናይ ዓለም፡ መደበሩ ኣብ ኬንያ – ናይሮቢ’ዩ።
እዚ ማሕበር ኪኖ ስፖርት ካልእ ዝዀነ ይኹን ንጥፈታት ኣየሳስን። ኤርትራ ናብዚ ትካል’ዚ ፈለማ ክልተ ሰባት ክስልጥኑ ሰዲዳ ነይራ። ተማሂሮም ድማ ናይ ‘B’ ደረጃ ክሕዙ በቒዖም።
ኣብ ናይ ውሽጢ ሃገር ከኣ፡ ንኣተሓሕዛ ዕጥቅን ቀረባትን ብዝምልከት፡ እቲ ቀዳማይ ዓመት፡ ቁጽሪ ናይተን ኣብ ኩሉ ዓይነታት ስፖርት ዝነጥፋ ጋንታታትን ዓቕሚ ሰበንን ንምልላይን ንውድድራት ዝኸውን ንብረት መዐደግን ከምኡ’ውን ኣገደስቲ ኮርሳት ንምሃብ ይጥቀሙላ።
እታ ካልኣይቲ ዓመት ድማ፡ ኩሉን ኣብቲ ግጥማት ክሳተፋ ዝተመርጻ ጋንታትት፡ ውድድራት ይገብራ’ሞ፡ እቲ ቅንያት፡ “ቅነ ሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ” ይበሃል። ኣብ ኣርባዕተ ዓይነታት ስፖርት ኣተኲሩ ዝጀመረ ስፖርታዊ ንጥፈታት ሓይልታት ምክልኻል፡ ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ሓደስቲ ዓይነታት ስፖርት – ምሕንባስ፡ ባድመንተን፡ ያታዊ ቅልስን ጉስጥን ሓዊሱ ኣብ ሸሞንተ ጸወታት ይነጥፍ ኣሎ። ተሳታፍነት ናይቶም ኣብ ኩሉ ዓይነታት ስፖርት ዝነጥፉ መንእሰያት ደቀንስትዮን ደቀተባዕትዮን ጽቡቕ ኩነታት ኣሎ። ቁጽሪ ኣብ ስፖርት ዝነጥፉ መንእሰያት ካብዚ ሕጂ ዘለዎ ንላዕሊ ክዓቢ እንተላይ ኣሃዱታት ይጽዕራሉ ኣለዋ።
ስፖርት ብዘይካ’ቲ ንጥዕናን ፍቕርን ኣእምሮን ዝህልዎ ጥቕሚ፡ ንዲስፕሊንን ቅሩብነትን ናይ ሓደ ወተሃደር’ውን ኣገዳሲ ስለዝዀነ፡ ኣብ ዝተፈላለያ መደበራት ታዕሊም ከይተረፈ፡ ብዘለዎም ዓቕሚ ምስአን ተዋሃሂዶም ይሰርሑ ኣለዉ።
በዚ ደዉ ከይበሉ’ውን፡ ካብዚ ንላዕሊ ክሰርሑ ጻዕርታት ከካይዱ’ዮም። ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ቅነ ሓይልታት ምክልኻል ኣብ ከተማ ከረን ከምእተሰላሰለ ይፍለጥ።
እዚ ውድድራት’ዚ ን10ይ ዓመቱ ዝተኻየደ ኰይኑ፡ መኮነን ጐስጓስን ሓበሬታን ኣብ ውሽጢ’ዘን ዓሰርተ ዓመታት በብቑሩብ ለውጥታት እናኣመዝገበ ዝበጽሖ ደረጃ እዩ። ሚኒስትሪ ምክልኻል ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ብዘካየዶ ሓያል ጻዕሪ፡ ድሮ 41 ናይ ፈደራል ደያኑ ኣፍርዩ ኣሎ።
ብዘይካ’ዚ ግቡእ ኮርሳት ወሲዶም ክሳብ ደረጃ ናይ “C” ዝኣተዉ ኣሰልጠንቲ ኩዕሶ እግሪ’ውን ኣለውዎ። እዚኣቶም ብደረጃ ሃገር ብቑዓት ምዃኖም ዝተሓበሮም’ዮም። እቶም ደያኑ ብምሉኦም ኣብ ውሽጢ ሓይልታት ምክልኻል ተጻወትቲ ዝነበሩ እዮም። ምስ ዕቤቶም ድማ በብዓውዶም ናብ መስርሕ ዳንነት ክሰጋገሩ ትምህርቲ ከምዝወሃቦም ተገይሩ።
ተጻወትቲ ስለዝነበሩ ነቲ ዝወሃቦም ዝነበረ ትምህርቲ ብዘይ ጸገም’ዮም ዛዚሞሞ። ስለዚ፡ መኮነን ጐስጓስን ሓበሬታን ኣብ ስፖርት ናይ ዳንነት ኰነ ኣሰልጠንቲ ጸገም የብሉን። ብፍላይ ደያኑ በብደረጃኡ እናዓበዩ ኣብ ዝኸድሉ፡ እሞ ድማ ዓለምለኻዊ ደረጃ ክኣትዉ እንተዀይኖም፡ ክእለት ናይ ቋንቋ ክህልዎም ስለዘለዎ፡ ብውሑዱ ደረጃ ትምህርቶም 12 ክፍሊ ክኸውን ተመራጺ’ዩ።
ከም ዝፍለጥ ኣብ’ዚ እዋን’ዚ ጋንታታት ኩዕሶ ሰኪዔትን መርበብን ሚኒስትሪ ምክልኻል፡ ኣብ ውድድራት ዞባ ማእከል ኣብ ቦውሊን ይጻወታ ኣለዋ። እዚ ግን ውድድራት ናይቲ ሚኒስትሪ ምክልኻል ክሳብ ዝጅመር’ዩ። እምበር፡ ሚኒስትሪ ምክልኻል ውድድራት ኣብ ዝሰርዓሉ እዋን ናብ ቦታአን ተመሊሰን ነሓድሕደን እየን ውድድራት ዘካይዳ። ኣብ ኣትለቲክስ’ውን ቀደም ዝነበረን ሕጂ ዘሎን ኣካይዳ ነንበይኑ እዩ።
ሎሚ ጽቡቕ ደረጃ ሒዙ ኣሎ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክፍልታት ዘለዉ ኣትለታት ዝገብርዎ ውድድራት ብክልተ መንገዲ፡ ብደረጃ ሃገርን ብማናጀርን ጻውዒት እናተገብረሎም ኣብ ደገ እናኸዱ ይወዳደሩ። እናሰፍሐን እናገፍሐን ዝኸይድ ዘሎ ብምዃኑ፡ እቲ ክፍሊ ካብ ዝዀርዓሎም ብልጫታቱ ሓደ እዩ።
ኣብ ቅድድም ብሽክለታ ግን፡ መኮነን ጐስጓሳን ሓበሬታን ቅድድም ብሽክለታ ከጠቓልል ተደጋጋሚ ዕድመ ክቐርበሉ’ኳ እንተጸንሐ፡ ብሽግለታ እትሓቶ ጠለባት ብዙሕ ክኸውን ከምዝኽእል ገሚቱ፡ ክደፍኣሉ ኣይጸንሐን። ሚኒስትሪ ምክልኻል ነቶም ቀዳምነት ዝሃቦም ስፖርታዊ መደባት ብዝግባእ ተኸታቲሉ ንትግባረኦም ይጽዕር ኣሎ። ኮሚሽን ስፖርት’ውን ንናይ ሓይልታት ምክልኻል ስፖርታዊ ንጥፈት ሓደ መሰረት’ዩ። ሚኒስትሪ ትምህርቲ’ውን ከምኡ።
እዞም ሰለስተ ኣካላት መንግስቲ ብዝተኻእለ መጠን ተጣሚሮም ብሓባር ክሰርሓን ቀጻሊ ጐስጓስ ክገብራን ድማ ጽቡቕ እዩ። ኮሚሽን ስፖርት ብወገኑ፡ ውድድራት ናይ ሃገር ከመይ ክኸውን ከምዘለዎ ምክትታል እናገበረ ብስፍሓት ክሰርሕ ካብ ቀንዲ ዕማማቱ’ዩ።
ብዓንዶም ግርማይ (ወዲ-ደረስ)


c: text/html

text:
ናይ ቅድስት መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፕየትሮ ፓሮሊን ብዛዕባ ኣብ 2018ዓምፈ ንቅዱስንቶምን ንቅድስት መንበርን ዝጽበዩ ዓበይትን ኣገደስትን ዕማማት ተሓቲቶም እንክምልሱ ‘ኣብ 2018ዓምፈ መንእሰያትን ስድራቤትን ብዝርኢ ነባሪ ኣሰር ክገድፉ ንጽበ!’ እንክብሉ ርእይቶኦም ሂቦም፣
ብፁዕነቶም ዘተኰሩሎም ፍጻሜታትን ሰነዳትን ድሕሪ ሳልስቲ ናብ ቺለን ፐሩን ዝግበር ሓውጾተ ኖልዎ። እቲ ንዝመጽእ ወርሒ ጥቅምቲ ኣብ ቫቲካን ክካየድ ተወጢኑ ዘሎ ኣብ ወርሒ መጋቢት ብዝካየድ ቅድመ ሲኖዶሳዊ ጉባኤ ክህብትም ትጽቢት ዝግበረሉ ብዛዕባ መንእሰያት ዝግበር ሲኖዶስ ካቶሊካውያን ጳጳሳት። ኣብ ዳብሊን ኣየርላድ ክካየድ ትጽቢት ዝግበረሉ ዓለም ለኸ ሳምንቲ ስድራቤታት ክምኡውን ብዛዕባ እታ ብዙሕ ዘዘራረበት ንሲኖዶሳት ስድራቤት ስዒባ ዝወጸት ድሕረ ሲኖዶዳዊ ቃለ ምዕዳን ኣሞሪስ ለቲስያን ብዛዕባ ሕዳሴ ናይቲ ብኩርያ ሮማና ዝፍለጥ ተሓጋገዝቲ ር.ሊ.ጳ ማሕበራትን ተቊማትን ቤትጽሕፈታትን ዝምልከት መብርሂ ሂቦም፣
ቤተክርስትያን ናብ መንእሰያት ዘለዋ ቈላሕታ ተስፋ ዝመልኦ እዩ፣ ነዚ ብከመይ ትርእይዎ ዝብል ሕቶ እንክምልሱ ብፁዕነቶም ‘ብርግጽ እዚ ሒዝናዮ ዘሎና ዓመት ማለት 2018ዓምፈ ምሉእ ኣተኲሮ ቤተክርስትያን ኣብ ዝተፈላለየ ጽፍሕታት ብዛዕባ መንእሰያት እዩ ክኸውን፣ መንእሰያት ምስ ኩሉ ሕልሞምን ሃረርታኦምን ዘጓንፎም ግድላትን ብደሆታትን ከመዓራርይዎ ዘዎም ከምቲ ድኻምን ፍርህን ዘሻቅሎም ማዕረ ማዕረኡ ከኣ ምስኦም ዓቢ ተስፋ ሒዞም እዮም ዝጐዓዙ። ንር.ሊ.ጳ እዚ ዓመትዚ ኣገዳሲ ዓመት ከምዝኾነ ኣብ ዘመነ ልደት ኣብ ዘቅረብዎ ትምህርታት ገሊጾሞ እዮም፣ ከምዝመስለኒ እዚ ሓዲስ ተበግሶ እዚ ንመንእሰያት ካብቲ ቅድሚ ሕጂ ዝነበረ ኣባታውነት ዝዓብለሎ ኣመላኽታ ሰጊርካ ሓዲስ ርክብ ኣብ መንጎ ቤተክርስትያንን መንእሰያትን ሃሰስ ክበሃል ኣለዎ። ቤተክርስትያን ብሓቂ ምስ መንእሰያት ኣብ ዘተ ክትኣቱ እሂን ምሂን ክትብል ንመንእሰያት ክትርድኦም በዚ ገራ ከኣ ክትሕግዞም ክትረድኦም ትደሊ፣ በዚ ከኣ ነቲ ናይ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ፕረሲደንት ኮይኑ ብ1966ዓምፈ ዝተመርጸ ጆን ከነዲ ዘቅረቦ ናይ መጀመርያ መደረ ክዝክር እደሊ፣ ንሱ ሽዑ ‘ሃገረይ እንታይ ገራትለይ ዘይኮነ ንሃገርኩም እንታይ ክትገሩ ትኽእሉ ከም ግቡእከ እንታይ ምገበርኩም በሉ’ ኢሉ ነሩ፣ ቤተክርስትያን እውን ሎሚ ንመንእሰያት ብሓዲስ መንፈስ ትሓቶ ተመሳሳሊ እዩ ክብል እኽእል ከመይ ር.ሊ.ጳ መንእሰያት ንቤተክርስትያን እንታይ ክንገብር ንኽእል ኢሎም ዝሓቱ ይመስሉ ዝበልዎ ንስብከተ ወንጌል ምቅባሉን ንምስፋሑን ሎሚ መንእሰያት ብዙሕ ግደ ኣለዎም፣ ነዚ ጻውዒት እዚ ከኣ መንእሰያት ብለጋስነት ብምሉእ ሰናይ ድሌትን ከምዝምልሹ እኣምን’ እንክብሉ ምስ መለሱ ቀጺላ ዝቀረበት ሕቶ መንእሰያት በይኖም ስለዘይኮኑ መንእሰይ ምስ በልካ ግድን ስድራቤት ዝብል ኣምር ስለዝስዕብ ቤተክርስትያን እውን ንዝመጽእ ወርሒ ነሓሰ ኣብ ዳብሊን ሃገረ ኣየርላንድ ነቲ ኣብ ሰሰለስተ ዓመት እትዝክሮ ዓለም ለኸ ዕለተ ስድራቤት ክተካይዶ ትሸባሸብ ኣላ ብቀንዱ ከኣ እዚ ጉባኤ ድሕሪ ሲኖዶሳዊ ሰነድ ኣሞሪስ ለቲስያ ታሕጓስ ፍቅሪ ካብ ትሕተም ድሕሪ ክልተ ዓመት ይካየድ ብምህላው ክልቲኡ ኣዛሚድኩም ከምኡ እውን ተቀባልነት ናይዚ ሰነድዚ ርእይቶኹምዶ ክትህቡና ትብል ሕቶ ምስ ቀረበቶም ብፁዕነቶም ‘ኣሞሪስ ለቲስያ ወይ ታሕጓስ ፍቅሪ ካብ ሓዲሽ ኣመለኻኽታ እዩ ዝምንጩ’ ክብሉ መሊሶም፣
ብርግጽ ይብሉ ብፁዕነቶም ብርግጽ ቤተክርስትያን ክልተ ሲኖዶሳት ብዛዕባ ስድራቤት ድሕሪ ምክያዳን ሓዋርያዊ ምዕዳን ድሕረ ሲኖዶሳዊ ሰነድ ኣሞሪስ ለቲስያ ምዝርጋሓን ነዚ ጐዳና እዚ ማለት ሓዲስ ኣመላኽታ ሒዛ፣ እታ ድሕሪ እዘን ፍጻመታት ኣብ ዳብሊን ኣየርላንድ ክትካየድ ኣብ ምስንዳእ ዘላ በዓል ዓለምለኸ ዕለተ ስድራቤት ሕደ ስጉምቲ ንቅድሚት ከምዝኸውን ኣይጠራጠርን፣ እዚ ስጉምቲ እዚ ናይ ኣስተንትኖን ነቲ ነገራት ናይ ምዕማቊን ነቲ ኣብቲ ሰነድ ማለት ኣሞሪጽ ለቲስያ ወይ ታሕጓስ ፍቅሪ ቀሪቡ ዘሎ መምርሒ በብሓደ ኣብ ግብሪ ንምውዓልን ዝግበር ስጉምቲ እዩ፣ ከምቲ ኣብ መባእታ ዝበልክዎ ‘ኣሞሪስ ለቲስያ ወይ ታሕጓስ ፍቅሪ ካብ ሓዲሽ ኣመለኻኽታ እዩ ዝምንጩ’ እዚ ከኣ ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮስ ቀስ ኢሎም ብትዕግስትን ምስትውዓልን ጥንቃቄን ዝመርሕዎ ዘለው ኮይኑ ብዙሕ ትዕግሥቲ እውን ከምዘድልዩ ፍሉጥ እዩ፣ ምናልባት ነዚ ብዝምልከት ኣብ ቤተክርስትያን ጸገማት ተቀላቂሎም እዮም ገና እውን ጐሊሖም ይረኣዩ ኣለው። ካብ ኩልና ዝሕተት ዘሎ ነዚ ሓዲሽ ኣመለኻኽታ ናይ ር.ሊ.ጳ ንምርዳእን ንምኽታሉን ብሓዲስ መንፈስ ክንምልከቶ ኣሎ፣ ርግጽ እዩ ሓዲስ ነገር እንክተኣታቱ ጸገማት ይፍጠር! ነዚ ጸገማት እዚ ግን ምግጣሙን ኣወንታዊ ዝኾነ መልሲ እናሃብካ ናብ ዝለዓለ ዕብየትን ዝዓመቈ መጽናዕትን ክመርሓና ኣለዎ፣ ከም ርድኢተይ እዛ ሰነድ እዚኣ ነተን ዝተጸገማ ስድራቤታት ካብ ቤተክርስትያን ኣመና ርሒቀን ዝርከባ ስድራቤታት ንኽትቅበል ኢላ ቤተክርስትያን ኢዳ ትዝርግሕ ኣላ በዚ ከኣ ቅዱስ ወንጌል ናብተን ስድራቤታት ክበጽሕ እሞ እቲ ወንጌል ስድራቤት ዝበልናዮ ኣብኣተን ተሰቢኹ እዘን ስድራቤታት እዚኤን ብግዲኤን ኣብ ዕብየት ቤተክርስትያን ክተሓባበሩን ግዲኦም ንከበርክቱን ይኽእሉ፣’ ምስ በሉ ንብፁዕነቶም ዝቀረበት ሕቶ ኣብ ወርሒ መጋቢት ቅዱስነቶም በትረ ሥልጣን መንበረ ሮሜ ካብ ዝጭብጡ ሓሙሻይ ዓመት እንክኾን ሓደ ካብቲ ሓያል ነጥብታት ምሕዳስ ናይቲ ብኩርያ ሮማና ዝፍለጥ ተሓጋገዝቲ ር.ሊ.ጳ ማሕበራትን ተቊማትን ቤትጽሕፈታትን ዝምልከት እዩ እዚ ጉዳይዚ ኣብ ምንታይ በጽሔ ኣብ ቀረባ መጻኢ ገለ ለውጢ ይመጽእዶ! ትብል ሕቶ ቀረበቶም፣
ብፁዕነቶም እንክምልሱ ለውጢ እኳ እንተዘይበልና ርኡይ ስጉምታት ኣሎ ይግስግስ ኣሎ እውን ክንብል ንኽእል፣ ኣብ ምዝዛም ዝሓለፈ ዓመት ቅዱስነቶም ንኩርያ ኣብ ዝሃብዎ መግለጺ ብዛዕባ እቶም ነዚ ጉዳይዚ ክመኽርዎም ካብ መላእ ዓለም ዝተዋጽኡ ትሽዓተ ካርዲናላት ቤትምኽሪ ዘካየዶ ስራሕን ውጽኢቱን ተዛሪቦም ነሮም፣ ኣብቲ ቃላቶም ከምዝተረዳእኩዎ እቲ ቀንዲ ሕዳሴ ናይ ለውጥን ንስሓን ሕዳሴ እምበር ሓደስቲ ሕግታትን ሲመታትን እናኣወጅካ ዝግበር ኣይመስለንን፣ ነዚ ከኣ እዩ ዕለት ዕለት ዝኲስኲሱ ወንጌል ክርስቶስ ዘይቀለሶ ክርስትናዊ ሕይወትስ ይኹን ስራሕ ኣጸጋሚ ስለዝኾነ እንተደኣ ወንጌል ክንሰብኽ መስከርቲ ወንጌል ክንከውንን ንዓለም ወንጌል ንምስባኽ ናብ ስብከተ ወንጌል ክንወፍር እንተኾና እዚ እዩ ዘድሊ፣ እዚ ክብል ከሎኹ ብዙሕ ለውጥታት ከምዝተገብረን ገና ይገብር ከምዘሎን እዚ ከኣ ቀጻሊ ምዃኑን ከብርህ እፈቱ፣ ምስ በሉ ብዛዕባ እዛ ኣብ ምጅማር ዘላ ሓዳስ ዓመት 2018ዓምፈን ሓውጾተ ኖልዎ ሃገራት ቺለን ፐሩን ብምጅማሩ ናይ ሓዋርያዊ ጉዕዞታት ዓመት ይመስል ኣብ ደቡብ ኣመሪካ እዛ በዂሪ ሓዋርያዊ ጉዕዞ ከመይ ክኾን ይመስለኩም ትብል ሕቶ ቀረበቶም፣
ብፁዕነቶም ንዕላማ ጉዕዞ ር.ሊ.ጳ እንክገልጹ ቅዱስነቶም ወትሩ ነተን ኣብያተ ክርስትያን ንክበጽሑን ንማሕበረ ክርስትያን ክረኽቡን ከም ጓሳ ኩላዊት ቤተክርስትያን ንናይ ኩለን ክልላት ኣብያተ ክርስትያን ክረኽቡ ግድን እዩ፣ ኩለን ኣብያተ ክርስያን ሓደ ኣይኮነን ንኣብነት ቤተክርስትያን ቺለ ብዙሕ ምዕባለን ጽቡቅ ነገራትን እንክህልዋ ቤተ ክርስትያን ፐሩ ብዙሕ ግድላት እንክህሉ ቅዱስነቶም ብዝሕ ዝሓስቡለን ግን ኩነታት ናይቶም ኣብ ኣማዞንያ ዝርከቡ መበቆላውያን ብሔረ ሰባት እንክኾኑ ኣብ 2019ዓምፈ ካቶሊካውያን ጳጳሳት ሲኖዶስ ከካይዱሉ ተወሲኑ ዘሎ ጉዳይ ከምኡ እውን ተመላሊሶም ዝተዛረቡሉ ሱር ኩሉ ድኽነትን ውርደትን ኮይኑ ዘሎ ዛዕባ ናይ ብልሽውና ወይ ኮራፕሽን ኣሎ፣ እንክብሉ ቃሎም ሂቦም፣

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ካልኣይን መዛዘምን ክፋል ሕድሪ ካብ መቐለ
ኣብ ዝሓለፈ ክፋል ፅሑፈይ፣ ሃገርና ኢትዮጵያ ድሕሪ መስዋእቲ ተጋዳላይ መለስ እውን እንተኾነ (ዋላኳ ክንዲቲ ዝድለ ስሉጥ ኣይኹን) ካብተን ቅልጡፍ ዕብየት ኣብ ምምዝጋብ ዝርከባ ሓሙሽተ ናይ ዓለምና ሃገራት ሓንቲ ኮይና ትቕፅል ከምዘላ፤ እዚ ተመስገን ዘብል ኮይኑ ብመዳይ ሰላምን ምርግጋዕን ግን ኣብ ክንዲ ንቕድሚት ንድሕሪት ዘስርዕ ሪከርድ እናመዝገበት ከምዝመፀአት ሓደሓደ ነጥብታት ኣልዒለ ንምርኣይ ሞኪረ ነይረ። ካብቶም ንጭቡጥ ኩነታት ሃገርና መሰረት ገይረ ዘልዐልኩዎም ነጥብታት፣ ህውከትን ዕግርግርን ከመይ ሃገራዊ ኣጀንዳ እናኾነ ይኸይድ ከምዘሎ፣ መልዓሊ ህውከትን ዕግርግርን እንታይ ከምዝኾነ፣ ከመይ እቲ ዕግርግር ይበራኸት ከምዘሎ፣ ወዘተ ዝብሉ ኣርባዕተ ነጥብታት ኣልዒለ ነይረ። መቐፀልትኡ ከምዝስዕብ ቀሪቡ ኣሎ።
V. እቲ ሕዚ ዝርአ ዘሎ ህውከትን ዕግርግርን ሃደንበታዊ ድዩ?
ዝኾነ ምንቅስቓስ ይሕመቕ ይፀብቕ ብዘይካ መራሒ ኣይፍጠርን። ህውከትን ዘይምርግጋእን እንተሃሊዩ ግድን መራሕትን መንቀሳቐስትን ኣለዉዎ። ነቲ ህውከት መተግበሪ ዝኸውን ውዳበ ኣለዎ። ናይቲ ህውከት ሰራዊት ከይተሃነፀ ህውከት ብሃንደበት ክውላዕ ዘለዎ ዕድል ፀቢብ እዩ። ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ምስ ህዝቢ ብሓደ ፀሓይ ቦግ ኢሉ ዝቀፃፀል ህውከት ስለዘየለ፤ ከምዚ ኢሉ ዓይኑ ኣፍጢጡ ዝወፅእ ህውከት፣ ነዊሕ እዋን እናተሰርሐሉ ዝፀንሐ ከምዝኸውን ዘጠራጥር ነገር የብሉን።
ነዙይ ብኣብነት ንምርዳእ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ኣብ ምድሪ ኣምሓራ ብፍላይ ኣብ ጎንደርን ባህርዳርን ዝተልዓለ ንተጋሩ ማእኸል ዝገበረ ህውከት ምርኣይ እኹል እዩ። “ተጋሩ ይውፅኡ!” ብምባል ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ነበርቲ ክልል ኣምሓራ ዝተወለዐ ህውከት መንቀሊኡ እንተርኢናዮ ናብ ኣመፃፅእኡ እዩ ዝወስደና። ኣብቲ እዋን ብዙሓት ተጋሩ ክቡር ሂወቶም ስኢኖም እዮም። ሰብኣዊ መሰሎም ዝተግሃሱ፣ ዝተበሳበሱ፣ ንብረቶም ዝተዘረፉ፣ ሂወቶም ከድሕኑ ዝተፈላለዩ ኣጋጣሚታት ብምጥቃም ጥራሕ ኢዶም ጠልጠል እናበሉ ናብ ትግራይ ዝኣተዉ ዜጋታት ብዙሓ እዮም። ናብ ሱዳንን ካልኦት ከተማታት ኢትዮጵያን ዝኣተዉ እውን ውሑዳት ኣይነበሩን።
ኣብዚ ኩነታት እዚ እቲ ዝተረአየ ስፍሓት ህውከትን ምንግልታዕን እንትረአ፣ እቲ ፀረ ትግራይ ዝተገበረ ምንቅስቃስ ሃንደበታዊ ከምዘይነበረ ዘረጋግፁ ብዙሓት ምልክታት ምርቋሕ ይከኣል እዩ። እኳ ድኣስ ንዓመታት ውሽጣ ውሽጢ ብትልሚ እናተሰርሓሉ ዝመፀን እንተስ ብደርፍታት፣ እንተስ ብድራማታት፣ እንተስ ብማሕበራዊ ሚድያ፣ እንተስ ብካልእ ሜላ ብሰፊሑ እናተፀወየሉ ዝፀንሐ ጉዳይ እዩ። እቲ ዘሕዝን ድማ ነዚ ዘቀናብሩን ሕልሚ ዘለዎምን ኣካላት ጥራሕ እኳ ኸይኾነ፤ ነዚ ስርዓት ናይ ምሕላው ተልእኾ ዘለዎም ከም “ኢ.ቢ.ሲ” ዝኣመሳሰሉ ትካላት ህዝቢ ኮኑ ካልኦት ዝተፈላለዩ ኣብያተ ፅሕፈት እውን ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ኣብዚ ሓሸውየ ተረግሪጎም መጋበርያ ኮይኖም ምፅነሖም ድማ ልዕሊ ኩሉ ዘገርም እዩ፡፡
ንኣብነት ኣብ ጎንደር ነዚ ፀረ ሕገ መንግስቲ ዝኾነ ሕቶ ዘተኣናግድ ቤት ፅሕፈት ብዕሊ ተኸፊቱ ሰፊሕ ስራሕ ክሰረሓሉ ፀኒሑ እዩ። ከካብ ከባቢኡ ዕጥቅታት ኣብ ጎንደር ክሽየጡ እንትውሕዙ ምልክት ዝህቡ ተርእዮታት ነይሮም እዮም።
ኣብ ክልል ኣምሓራ ይኹን ኣብ ምምሕዳር ሰሜን ጎንደር ዝነበረ ምምሕዳር ከምኡ እውን ውድብ ብኣዴን ኣብ ጎንደርን ከባቢኣን ዕጥቂ ከም ሓመድ ክሽየጥን ክልወጥን እንከሎ፣ ኣንቃዳ “ናይ ወልቃይት ኣስመላሽ” ኮሚቴ ብምጥያሽ ግልፂ ዝኾነ ምሕንካር ክገብር ከሎ ኣይፈልጥን ነይሩ ክበሃል ኣይከኣልን። ኣብዚ ከባቢ ኣብቲ ናይ መወዳእታ ስጉምቲ ቅድሚ ምብፅሑ እውን ሓይሊ ትምክሕቲ ልዕልነት ረኺቡ ኣብ ልዕሊ ተጋሩ ነበርቲ ሓደገኛ ትምክሕተኛዊ ስጉምቲ ክወስድ ይርአ ነይሩ እዩ። ስለዚ እቲ ደሓር ዝተወልዐ ህውከትን ዕግርግርን ሃንደበታዊ ከምዘይነበረ ምድምዳም ይከኣል።
ኣብ ሞንጎ ህዝቢ ኦሮሞን ህዝቢ ኢትዮጵያ - ሶማሌን ተላዒሉ ዘሎ ግጭት እውን እንተኾነ ሃንደበታዊ ከምዘይኮነ ካብቶም ቅድሚኡ ዝነበሩ ኣብ ዶባት ክልቲኡ ህዝብታት ዝረአዩ ዝነበሩ ምትንዃያት ተበጊስካ መድምዳም ዝከኣል ሓቂ እዩ። ፀረ ህዝቢ ሓይልታት ነቲ ህፁፅ ኣዋጅ መንግስቲ የልዕሎ እምበር እንገብሮ ባዕልና ንፈልጥ ክብሉ እንከለው እውን ታይ ማለቶም ከምዝኾነ ክፍተሽ ይግባእ ነይሩ። ከምኡ ግን ኣይተገበረን። ክትገብሮ ዘይግባኣካ ምግባር ጥራሕ ዘይኮነስ፤ ክግበር ዘይግበኦ ከይግበር ዘይምግባር እውን ካልእ ወንጀል ምዃኑ እንበኣር ኣብዚ ይመፅእ። ካብቶም ዘይግባእ ገይሮም ሰላም ህዝቢ ዘቕህሙ ዘለው ኣካላት ብዘይነኣኣስ፣ እዚ ከይፍጠር ክሕሉ ኣብ ሓላፍነት ዘሎ ዝምልከቶ ኣካል እዚ ዘይምግባሩ እቲ ዓብዪ ሓጥያትና እዩ እየ ዝብል ኣነ።
ናይ ውሽጣ ሰላምን ምርግጋዕን ኣንጊሳ ካብ ባዕላ ሓሊፉ ብዓርሰ ቁመና ኣብ ሰላምን ምርግጋዕን ቅድሚት ተሰሪዓ እትርከብ ሃገርና እዚ ብተደጋጋሚ ዘጋጥም ዘሎ ህውከትን ዕግርግርን እናተሓመሰት እትኸዶ ዘላ ብዓንቀፍቀፍ ዝተኸበበ ህይወት ብቐሊሉ ዝርአ ኣይኮነን። እዞም ህውከታት ሒዞምዎም ዝመፁ ዘለዉ ሶሽዮ-ፖለቲካል ደውታ እሞ ይትረፍ፤ ንዕብየት ሃገርና ኣብ ልዕሊ ምህሳዩ ኣብ ሞንጎ ህዝብታት ሃገርና ንዘበናት ዝፀንሐ ፍቕርን ሕውነትን ኣብ ምሙሽማሽ ክፃወቶ ዝኽእል ኣሉታዊ ፅልዋ ብዋጋ ዝትመን ኣይኮነን። ስለዚ ናይ ምርሕሓቕን ምፍልላይ ባእታታት እናመዘኑ ንምንታይ ይመፁ ኣለዉ። ዓለማዊ መስሊ ብምህናፅ መዳይ እንተኾነ እውን ብቐሊሉ ዘይሕከም ዋጋ ክንከፍል ዘገድድ እኩይ ፀረ ህዝቢ ምንቅስቃስ ገይርካ ክውሰድ ዘለዎ እዩ። ኣብዚ ጉዳይ እቶም ግዳማዊ ኣጀንዳ ዘለዎም ግዳማውያን ሓይልታት ከምዘለውዎ ኮይኖም ኣብ ውሻጠና ዘሎ ሓይሊ ኸ ክገብሮ ዝግባእ ብዘይምግባሩ ጥራሕ ዘይኮነስ፤ ክገብሮ ዘይሕለም ነገር ብምግባር እውን ቁፅሪ ሓደ መሳርሒ እቲ ህውከትን ጥፍኣትን ይኸውን ከምዘየሎ ምርግጋፅ ኣገዳሲ ይኸውን።
VI. መን ከ እዩ ተሓታቲ?
ዘላቕነት ዘለዎ ሰላምን ምርግጋዕን ናይ ምርግጋፅ ሓላፍነት ናይ መንግስትን ናይ ሓፋሽ ህዝብን እኳ እንተኾነ፤ ብዋናነት ግን ናይ መንግስትን መንግስትን ተሓታትነት እዩ ዝኸውን። ንህውከትን ረብሻን መንሳኤ ዝኾኑ ኣተሓሳስባታትን ተግባራትን ክከላኸልን ከወግድን ዝኽእል እቲ ስልጣን ዝተረከበ ፓርትን ንሱ ዝመርሖ መንግስትን እዮም። ካብ ፌደራል ክልል ጀሚሩ ክሳብ ጣብያ ዝርከብ መንግስታዊ መሓውር ቀዳማይ ተግባሮም ሰላምን ምርግጋዕን እዛ ሃገር ምንጋስ እዩ ክኽውን ዘለዎ።ካሊእ ውራይ ድሕሪ ሰላምን ምርግጋዕን ዝመፀእ እዩ።
ኣብ ፓርቲ ኮነ መንግስታዊ መሓውር ናይ ኣረኣእያን ተግባርን ሓድነትን እንተዘይሃሊዩ፣ ወይ እውን ካብ ደባል ኣተሓሳስባ ዘይፀረየ እንተኾይኑ ካብ ተፃብኦታት ህውከትን ዕግርግርን ዝረሓቐ ኣይኸውንን። እቶም መሓውራት ብፍላጥ ይኹን ብዘይፍላጥ ብኻሊእ ኣተሓሳስባታት ዝተጠመቑ እንተኾይኖም ንሰላምን ምርግጋዕን ክጣበቑ ኣይኽእሉን። ኣብቲ ናይ ሰላምን ምርግጋዕን መሓውር ሰሪፆም መገልገልቲ ፀረ ሰላምን ምርግጋዕን ሓይልታት እዮም ዝኾኑ። ሃገርና ኣጋጢምዋ ዘሎ ዓብዪ ፀገም እምበኣር እዚ እዩ። ኢህወዴግን መሓውሩን ኣጋጢምዎም ዘሎ ፈተና እዚ እዩ።
ፀረ ኢህወዴግ ሓይልታት፣ እዛ ብኢህወዴግ እናተመርሐት ሰላም ዓሲሉዋ ተረጋጊኣ እትስጉም ዘላ ምዕብልቲ ኢትዮጵያ ቀደም ናብ ዝነበረቶ ክብርን ብራኸን ተመሊሳ ክርእዩዋ ድልየት ኣይብሎምን። ብድኽነትን ዝተናውሐ ኲናት ሕድሕድን ክትሳቐ ዝገበርዋ ሃገር ብመንገዲ ወያናይ ዲሞክራሲ ማዕቢላን ተለዊጣን ክሪኡ ፍቃደኛታት ኣይኮኑን። ኣብ ኢህወዴግ ተቓውሞ እንተሃልዩዎም እውን ኣብ ክንዲ ዝሓዙዎ ዕላማ ንህዝቢ ብምእማን ብሰላማውን ዲሞክራስያዊ መንገዲ ድጋፍ ዝእክቡ፤ እቲ ናይ ዲሞክራሲ ቀይሕ መስመር ብምሕላፍ “ድሕረይ ዳንዴር ኣይብቆል” ብዝብል ፈሊጥ ፖለቲካዊ ጠላዕ ኣብ መፅዋት ይርከቡ።እዙይ ዝፍፅምሉ ኣንፈት ድማ፣ ኣብ ማሓውር ኢህወደግ ብምስግሳግ እቲ ቀንዲ ስትራቴጅኦም እንትኸውን፤ ብሶሽያል ሚድያ ኮነ ብኻልእ መራኸቢ ሓፋሽ ብዝፈጥርዎ ናይ ምድንጋር ፕሮፖጋንዳ እውን ቀሊል መንገዲ ኣይኮኑን ዝጓዓዙ ዘለዉ። ብኻሊእ ኣዘራርባ “ኢህወዴግ ንምፍራስ ንኢህወዴግ መሲልካ እዩ” ብዝብል ቅኒት ነቲ ህውከትን ዘይምርግጋእን መራሕቲ ኮይኖም ይርከቡ ኣለዉ። እዚ ከዓ ውድብን መንግስትን ስርሖም ብኣግባቡ ክሰርሑ ብዘይምኽኣሎም ዝፍጠር ዘሎ ፀገም እዩ።
ቁመና ኢህወዴግን ኣሓት ውድባቱን ዓቕሚ ኣባላቱ ብምትሓቱ ገሊኡ እውን ግዳይ ፀረ ዲሞክራስን ክራይ ኣካብነትን ብምዃኑ ነቲ ናይ ፀረ ሰላም ሓይልታት ኣጀንዳ ቀንዲ መሳርሒ ብምዃን ቅድሚት ይስራዕ። ነቲ ህውከትን ዘይምርግጋእን ወይ ኮነ ኢሉ ዝመርሕ እዩ ወይ ድማ “እንታይ ገደሸኒ” ኢሉ ናይ በለፅ ካባ ደሪቡ ነገራት እናተበላሸዉ ንደገ እንዳሰንደወ “ኣነ ከም ጲላጦስ ንፁህ እየ” እናበለ ብስብከት ዝነብር እዩ። ከምዚ ኢሉ ዝቕፅል እንተኾይኑ እቶም ሁከታትን ዘይምርግጋዕን ቀፃልነት ክህልዎም እዩ ማለት እዩ። “ፅባሕኸ በዓል ተራ መን ኮን እዩ?”፣ “መነ - መን ኮን ክጋጨው እዮም?” እናበልና ክነብር ኢና። ዝደጋገም እንተኾይኑ ድማ ሳዕቤኑ ከቢድ እዩ። ስለዚ ብመሰረቱ ፍታሕ ክረክብ ዘለዎ ዓቢዪ ፀገም እዩ።
VII . ከመይ ይፈታሕ?
እቲ ምላሽ፣ ካብ ኩሉ ፈታዊ ዓዲ ዝኾ ዜጋ ክመፅእ ትፅቢት ዝግበረሉ ምላሽ እዩ። ብወገነይ እዚ ዝስዕብ ናይ መፍትሒ ሓሳብ ይረኣየኒ፡፡
1. ቅድሚ ኩሉ ኢህወዴግ ውሽጡ ብቃልሲ ከም ቀደሙ የፅርይ
እቲ ሽግር ኣብ ውሽጡ ዝተሰግሰገ ናይ ክራይ ኣካብነት ሓደጋ ብ“ዕርቂ” ከይኮነስ ብልሒ ብዘለዎ ሓቀኛ ደርባዊ ቃልሲ ይፈትሾ።ካብ ውልቀ ክብርን ምድርራዝን ወፂኡ ብዘይንሕስያ ቆሪፅካ ምድርባይ ወያናይ ልኡኽ ክኸውን ይግባእ።ንህዝባዊነት ክበሃል ክኽፈል ዝግበኦ መስዋእትነት ንምኽፋል ድልው ምዃን ይጠልብ።ናይ ኢህወዴግ መለለዪ ባህሪ ልፍስፍስ ምባል ዘይኮነስ ትረትን ፅንዓትን እዩ።ካብ በዝሒ ኣባላት ኣብ ፅሬት ኣባላት ትኹረት እንተገይሩ ዝበለፀ ይጥቀም።
2. እቲ ቁልፊ ሽግር ምንፃርን ፈሊኻ ምውፃእን
ቁልፊ ሽግር ምንፃርን ፈሊኻ ምውፃእን ናይቲ መፍትሒ ፍርቂ ጉዕዞ ምኻድ ከምዝኾነ ለባማት የዛረቡ።እቲ ሓምሳ ምኢታዊ ኣብ ባዕሉ ኣብቲ መፍትሒ ብምርብራብ ዝውዳእ እዩ።“እቲ ቁልፊ ሽግር ክራይ ኣካብነት እዩ” እንተተባሂሉ እቲ ሕማም ከምዝተነፀረ ዝሕብር እዩ። ክራይ ኣካብነት ዓንቃፋይ ዘይኾነሉ ኩነታት ክፍጠር ግና ካብ ላዕላይ መሓውር ክሳብ እቲ ዝተሓተ መሓውር ኣንፃር ክራይ ኣካብነት ዝበልሐ ቃልሲ ክካይድ ኣለዎ። እቲ ቃልሲ “ፍርቂ ልፃያ” ኮይኑ ክተርፍ ኣይብሉን። ከምቲ ዓሳስ፣ “ግማቱ ከጭንቅላቱ” ዝብልዎ ኣምሓሩ፤ ኣብ ሓደ ስርዓት ሕመቕ እንተሃልዩ እቲ ሕመቕ ናይ ታሕተዋይ መሓውር ጥራሕ ኣይኸውንን። ናይ ሙሉእ መሓውር ሕማም ካብ ታሕቲ ብመቅርዳድ ጥራሕ ፈውሲ ኣይርከቦን። ናይቲ ሕማም ሰራውር ካብ ርእሲ ስለዝጅምር ካብ ስሩ ከይቀርደድካ ወያናይ ልዕልና ኣይነግስን። እዙይ ኣብ እዋን ዕጥቃዊ ቃልስና ብተግባር እናተረጋገፀ ዝመፀ ጉዳይ እዩ። ብብልሒ ዝተመርሐ ፅርየት ዝላ እንተረጋግፅ፤ በለፅ ኣብ ዝዓብለሎ ከይዲ ፅርየት ድማ ዝላ ከይተመዝገበ እቶም ሕመቓት ጨብጪቦም መሊሶም ዕንቅፋታት ክፍጠሩ ክኢሎም እዮም። ናይዚ ሓደ መግለፂ ክኾን ዝኽእል ኣብ 1985 ዓ.ም ኣብ ውሽጢ ውድብ ዝተኻየደ ፍሹል ምንቅስቓስ ተጠቃሲ እዩ። እቲ ኣብ 2009 ዓ.ም ኣብ ኩለን ኣባል ውድባት ኢህወዴግ “ተኻይዱ” ዝበሃል ተሃድሶ እውን ምስቲ ናይ 1985 ዓ.ም ዝተኻየደ ፅሬት ተመሳሳልነት ዘለዎ እዩ ዝመስል በሃሊ አየ። “ንምንታይ?” እንተተባሂሉ እቲ ዓዲ ንምፍራስ ቀሪቡ ዝነበረ ህውከት በዓል ዋንኡ ብግልፂ ፈልዩ ዘየውፅአ ስለዝኾነ። እቲ ናይ ትምክሕተኛታት ዋና ሓይሊ ፈልዩን ኣነፃፂሩን ዝወቐዐ ስለዘይኮነ። ብፍላይ ኣብ ላዕለዋይ መሪሕነት ኢህወዴግ ናይቲ ትምክሕቲ ቀንዲ ተዋሳእቲ ዝነበሩ ብበሊሕ ደርባዊ ቃልሲ ክፈልዮም ኣይክኣለን። እዚ ከዓ ኣብቲ መስርሕ ተሃድሶ ተሸፋፊኖም ብምሽምጋል ስለዝሓለፉ እዩ። ንገዛእ ርእሱ ካብ ትምክሕቲ ዘይወፀ መሪሕነት “ንወያናይ ዲሞክራሲ ዋሕስ ኮይኑ ፅሬት ከረጋግፅ እዩ” ኢልካ ምግማት ዝንተምጎታዊ ኣይኮነን። ካብ ደባል ኣተሓሳስባ ሒዞም ዝጓዓዙ ኣመራርሓ ናይ ኣተሓሳስባን ተግባርን ዝላ ከምፅኡ ምፅባይ የዋህነት እዩ። እቲ ኩነታት ከምቲ ዝነበሮ ኮይኑ ዝቕፅል ዘሎ ኮይኑ ስለዝተረኣየንን እቲ መፍትሒ መእመናይ ኮይኑ እረኽቦ ስለዘየለኹን ድማ እየ ከም ኣባል ቀፃሊ በዓል ተራ ህውከትን ዕግርግርን ኮን መን ይኾን? ከበለኒ ዝኸኣለ።ሰናይ ቅንያት።


text:
ናይ ሕቡራት ሃገራት ኮሚቴ እገዳ ኤርትራን ሶማልያን፡ ኤርትራ ንኣልሸባብ ከምትድግፍ ንራባዓይ ግዜ መረጋገጺ ስለዘይረኸበ፡ ባይቶ ጸጥታ ነቲ ኣብ ኤርትራን ሶማልን ዘቐመጦ ማዕቀብ ክፈልዮ ጸዊዑ።
ኣብ ክንድኡ ንኩነታት ኤርትራ ዝኸታትል ካልእ ዝተፈለየ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ከቕውም ተላብዩ።
እቲ ተቖጻጻሪ ጉጅለ ንመበል ሓሙሻይ ጊዜ ንኤርትራ ንምብጻሕን ምስ ወኪላት መንግስቲ ንምርኻብን ምርመራ ንምኽያድ ዘቕረቦ ሕቶ ኣወንታዊ መልሲ ከምዘይረኸበ ዝገለጸ ክኸውን ከሎ፡ ህላወን ምስፍሕፋሕን ወታሃደራዊ መደበር ዓረብ ኢማራትስ ኣብ ጥቃ ወደብ ዓሰብ ንምትሕልላፍ ወታሃደራዊ ኣጽዋር ዝሓቆፈ ብምኳኑ ነቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘሎ እገዳ ኣጽዋር ዝጥሕስ’ዩ ይብል።
ኤርትራ ንኣልሸባብ ትድግፍ’ያ ዝብል ካብ ጎረባብቲ ሃገራትን ዞባዊ ኣመሓደርቲ ሶማል ዝተረኽበ ሓበሬታ ብዝምልከት እቲ ኮሚተ ነቲ ክስታት ዝግድፍ መርትዖ ከምዘይረኸበ’ውን ገሊጹ`ሎ።
እቲ ተቖጻጻሪ ኮሚተ ብተወሳኺ ብዛዕባ እቲ ናይ 2009 ዓ.ም ውሳኔ 1907 ዝጥሕስ ካብ ኤርትራ ኮነ ናብ ኤርትራ ዝተካየደ ምጉዕዓዝ ኣጽዋር ዝምልከት መርትዖ ዘይምርኻቡ’ውን የፍልጥ።
እንተኾነ መማይ ኮሚተ ኤርትራን ሶማልን ካብ ወታሃደራዊ ሓይልታት ኤርትራ ናይ ስልጠናን ቴክኒካል ደገፍ ምሃቦም ዘርእይ መርትዖ ረኺቡ’ዩ። ብተወሳኺ ኣብ 2016 ዓ.ም. ኤርትራ ነፋሪት ኩናት ምጥቃማ ዘርእይ መርትዖ ምርኻቡ ብምግላጽ ይኹን እምበር መንግስቲ ኤርትራ ምስታ ነፋሪት ዘሎ ወታሃደራዊ ምትሕሓዝ ብምሽፋኑ፡ እቲ ጉጅለ አባል ሃገራት ነቲ ናይ ኣጽዋር እገዳ ምጥሓሰን ዘመላኽት ዘይምኳኑ’ውን ይገልጽ።
ኤርትራ ንናይ ቤንሻንጉል ናይ ነጻነት ምንቅስቃስ፡ ንግንቦት ሸውዓት ንናይ ህዝቢ ትግራይ ዲሞክራሲያዊ ምንቅስቃስን ንናይ ምሕዳስ ሓድነትን ዲሞክራስን ግንባር ዝአመሰሉ ዕጡቓት ጉጅለታት ኢትዮጵያን ጅቡቲን ትህቦ ደግፍ ቀጺላ’ላ። ዋላ’ኳ እዞም ጉጅለታት ኣብ ልዕሊ ኢትዮጵያን ጅቡቲን ኣስጋኢ ዝኾነ ስግኣት ዘለዎን እንተዘይኮነ ሓገዝ ኤርትራ ነዞም ጉጅለታት ኣብቲ ዞባ ዘይምርግጋእ ዝፈጥርን ኣብ መንጎ ሃገራት ዘሎ ዝምድና ናብ ንቡር ንምምላስ ዝካየድ ጻዕርታት ዘዳኽምን እዩ ክብል ኣፍሊጡ።
ኣብ ቀረባ እዋን ዘጋጠመ ቀውሲ ኣብ ሃገራት ወሽመጥ ንቀርኒ ኣፍሪቃ ንመዝነት እቲ ኮሚተ ዝጸልው ምኳኑ ብፍላይ ኣብ ትግባረ ናይ 2009 ውሳነ 1862 ዘለዎ ጽልዋ ድሕሪ ምግላጽ ኣብ ሰነ 13,2017 ዘጋጠመ ምውጻእ ሰራዊት ቀጠር ኣብ ኣሰሓሓቢ ዞባ ኤርትራን ጅቡቲን ነቲ ኣብ መንጎ እዘን ሃገራት ዝነበረ ውጥረት ዘዕረገ ምኳኑን ናብ መማይ ኮሚተ ብዝቐረበ መርትዖ መሰረት ኤርትራ ኣብ ዶባት ራስ ዱሜራ ወታሃደራዊ ምንቅስቃስ አካይዳ እያ ይብል።
ተራ ቀጠር ኣብቲ ናይ መንጎኛ መስርሕ ኣብ ስምምዕ ሰነ 6,2010 ዓ.ም ብግልጺ ብዘይምጥቃሱ ኣብቲ ዞባ ሓድሽ ዘይርጉጽነት ንትግባረ ናይ 2009 ውሳነ 1862 ፈጢሩ’ዩ። እቲ ኣብ 2016 ዝተኻየደ ሓጺር ናይ ኩናት ምሩኻት ኤርትራን ጅቡቲን አካል እቲ ስምምዕ ምኳኑ ይዝከር።
ድሕሪ ምጽዳቕ ናይ 2011 ውሳነ 2023 መማይ ኮሚተ ኣብ መዳይ ማዕድን ግሉጽነት እንተዘይተረኸበ እኳ ካብ ናይ ወጻኢ ትካላት ብዝተረኽበ ሓበሬታ መሰረት ኤርትራ ካብቲ ናይ ማዕድን ምውጻእ አታዊ ትረኽብ ከምዘላ ክፍለጥ ተኻኢሉ’ሎ እንተኾነ እዚ አታዊ ኣብ እቲ እገዳ ዝጥሕስ መዓላ ምውዓሉ ዘርእይ መርትዖ ምውዓሉ መረጋገጺ ከምዘይተረኽበ ይገልጽ።


text:
ዝተፈላለየ ሕብሪ ድነ ወይ ድማ ፅላሎት ፈጠርቲ መስትያት መሳኹቲ ተሰሪሖም።
መቐለ ጥቅምቲ 25/2010(ድወት) ኣብ ሃገረ ጃፓን ዩንቨርሰቲ ዋሰዳን ዩንቨርስቲ ኣርት ታማን መሃዝተን ብምትሕብባር እየን ነዚ ፈጠራ ከማዕብላ ኪኢለን ዘለዋ።
እዞም ብዝሓረኻዮ ዓይነት ሕብሪ ድነ ዝቀያየሩ መስትያት መሳኹቲ ምስ ምልውዋጥ ብርሃን ፀሓይ ዝቀያየሩ እዮም ተባሂሉ ኣሎ። እዞም መስትያታት ካብቲ ፅላሎት ፈጢሮም ዝህብዎ ረብሓ ብተወሳኺ ንህንፃታት ድምቀት ዝህቡን በቲ መስትያት ኣሽሊኹካ ንምጥማት ዘየፀገሙን ኮይኖም ዝተሰርሑ እዮም።
ክሳብ ሕዚ ከምዚ ዝበለ ፈጠራ ቴክኖሎጂ ኣብ ረብሓ ዝወዓለ ኣይነበረን ዝተብሃለ እንትኾን መሳኹቲ ፀሓይ ኣብ ትመረሉ እዋን ብመጋረጃ ክሽፈንን ወይ ድማ መስትያት መሳኹቲ ብፀሊም ገበር ክሽፈኑን ኢና ንዕዘብ ነይርና እዚ ድማ ኣብ ውሽጢ ኮይኖም ንዝሰርሑ ከምኡ ውን ኣብ ውሽጢ መንበሪ ገዝኦም ንዘለው ሰባት ደጋዊ ፅባቐ ከተመኦም ኮነ ኣብ ቀረብኦም ንዘሎ ምንቅስቓስ ብናፅነት ኣይዕዘቡን ነይሮም ይብሉ። እዚ ሕዚ ዝተምሃዘ ኤሌክትሪክ መስትያት መሳኹቲ ህንፃታት ግን እቲ ድነ ዋላ ብዝደለኻዮ ዓይነት ሕብሪ ይቀያየር ብናፃነት ከባቢኻ ንምዕዛብ ዘኽእል እዩ ኢሎም ኣለው።
እዚ ፈጠራ ዕውት ንክኸውን ኣብ ሃገረ ጃፓን ዝርከባ ዩንቨርሰቲ ዋሰዳን ዩንቨርስቲ ኣርት ታማን ምሁራተን ኣዋዲደን ዝሰርሓ እንትኾና ሙሁር ቴክኖሎጂ ዝኾኑ ማሳዮሺ ሂጉቺ ድማ ነቲ ዓውደ ፈጠራ መሪሐምዎ እዮም።
እዚ ኣብ መሳኹቲ ህንፃታት ክዝርጋሕ እዩ ዝተብሃለሉ ዝተፈላለዩ ሕብሪታት ድነ ወይ ፅላሎት ዝፈጥር ኤሌክትሪካል መስትያት ኣብ ቀረባ ኣብ መኻይንን ኣውሮፕላናትን ንጥቕሚ ንኽውዕል ከም ዘማዕብልዎ ሙሁር ቴክኖሎጂ ማሳዮሺ ሂጉቺ ገሊፆም ኣለው።
ፍልፍል ሓበሬታ www.sciencedaily.com


text:
ምትኽኻእ ዝብል ፖሊሲ ኢህወደግ ብጽቡቕ ይትግበር ኣሎ ዝብሉን፡ ምትኽኻእ ኣፋዊን ናብ ጉጅለኣዊን ኣንፈቱ ዝኸይድ ዘሎን`ዩ ዝብሉን ክልተ ተጋሩ ኣብ ፍሉይ መደብ VOA ተኻቲዖም
ኣቶ ጸጋይ ሃይለ ካብ ኖርወይ ኣብ`ቲ ክትዖም፡ ሕወሓት ከምቲ ብኣፉ ዝብሎ ሓዲሽ ወለዶ ኣይተከአን፡ ሕጂ`ውን ኣብ ፈጻሚ ስራሕ ኣትዮም ዘለዉ ኩሎም፡ ነባራት ተጋደልቲ ሕወሓት`ዮም፡ እኳ ድኣ ጭራሽ እቶም ዝነበሩ ምሁራት ኣባሪሩዎም ይብሉ።
ኣቶ ደስታ መስፍን ካብ ቶሮንቶ ብወገኖም፡ ሕወሓት እናሰራሓሉ ዝጸንሐ ኣገባብ`ዩ ዝቕጽል ዘሎ፡ ስራሕ በዚሕዎም፡ ስንብት ንዝሓተቱ ዶካትር ምስንባት ከኣ ክምጎስ ዝግብኦ እዩ`ምበር ክኹነን ዝግብኦ ኣይኮነን ኢሎም።
ኣቶ ጸጋይ፡ በዓልቲ ቤት ኣቶ መለስ ዜናዊ ናብ ፈጻሚ ስራሕ ሕወሓት ምእታወን ብቕዓት ዘይኮነስ፡ ናይ ተኣማንነት ትርጉም ኸምዘለዎ ክዛረቡ ኸለዉ፡ ኣቶ ደስታ ግን፡ ወ/ሮ ኣዜብ ብኸባቢአን ተወኪለን፡ ብብቕዓተን`የን ናብ`ቲ ሓላፍነት ዝድይባ ዘለዋ ኢሎም።
ንቐዳማይ ኽፋል ክትዕ ንምስማዕ ኣብ ምልክት ድምጺ ጠውቑ፡-


text:
ታሕሳስ 20፡ 2005
ቅሉዕ መደብ ሕቶን መልስን
ምስ ፕረዚደንት ህግደፍ ነበር
ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ
ካልኣይ ክፋል (ፈጠራ)
ብክኢላታት ሕግን፡ ካብ ኩሉ ከባቢታት ኤርትራ ህዝቢ ብዝመረጾም ወራዙትን ዓበይቲ ዓድን ዝቖመ ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብተሊቪዝዮን ኣብ ዝተመሓላለፈ ቅሉዕ መደብ፡ ንፕረዚድነ ትህግደፍ ነበር ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ምስኡ ብዝተሓሓዝ ጉዳያት ድማ፡ ንሊቅ ዶክተር ዶክተር ወልደኣብ ይሳቕ ዝቀረበሎም ሕቶን መልስን እንሆ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣቶ ኢሳያስ ኣፈወርቂ፡ ትማሊ ኣብ ዝተኻየደ ሕቶን መልስን፡ ብዛዕባ ኣብ ዘበንካ ዝተራእየ ምዕባሌን ዕንወትን ሃገር ብዝምልከት፡ ሓደ ክልተ ኣማቲ ጉዳያት ተሓቲትካ ምንባርካ ዝዝከር ኢዩ። ሎሚ ድማ፡ ነቲ ትማሊ ዘቋረጽናዮ፡ ሕቶታት ድሕሪ ምንጻር፡ ናብ፡
(1) ጉዳይ ምህጋር መሬትን፡
(2) ጉዳይ ተመሃሮ ኤርትራን
ሰጊርና፡ ሕቶታት ከርቕርብ ኢና። እቲ ጉዳያት ሰፊሕ ይኹን'ምበር፡ እኹል ግዜ ስለዘለና፡ ነገራት ፈርሶም ክወጹ ከይደለና፡ ህዝቢ ሓፈሻዊ ስእሊ ክረክብ፡ እዚ ሽማግለ ድማ፡ መሰል እሱር ከይተጋህሰ ኣብ ዝቀልጠፈ እዋን ናብ ፍርዲ ከቕርበሉ ዝኽእል ጭብጥታት ክእክብ ዘኽእሎ ሕቶታት ስዒቡ ይቐርብ።
ኣቶ ኢሳያስ፡ ናብ ናይ ትማሊ ኣርእስትና ንመለስ። ብዛዕባ ኣባኺንካዮ ዝብሃል በላይን ሰልዲ ክትምልስ ዘኽእለካ ሰነዳት ቀሪብካ ክትከውን ተስፋ ንገብር። እንታይ ኢዩ መልስካ?
ኢሳያስ፡ ብዛዕባ ትማሊ ዝተሓተትኩ ዎ ሕቶ፡ ሓፈሻዊ መልሲ ክህብ ድሉው ኢየ። ብጉዳይ ፋብሪካ መድሃኒት ከረን ክጅምር። ፋበሪካ መድሃኒት ከረን፡ ብጽቡቕ ሕልና ዝተበገሰ ወፍሪ ኢዩ ኔሩ። ምስ ሓደ ናይ ጥልያን ኣፍራዪ መድሃኒት ብዝተበጽሐ ምርድዳእ፡ መቐጸልታ ናይቲ፡ ኣብ ሳሕል፡ ብገለ መጠን ነብስና ኣኽኢሉና ዝነበረ ንእሽቶ፡ ግን ከኣ፡ ኣመና ውጽኢታዊ ፋብሪካ መድሃኒት፡ ኣብ ሓራ ኤርትራ ክንተክል ወሲንና። ብመሰረት እዚ ውሳኔ ድማ፡ እዚ ዝተባህለ መላይን ፈሲሱ ዎ ኣብ ከረን ተሰሪሑ። ጸኒሑ ግን፡ እቲ ኩባንያ ጥልያን መደቡ ከም ዘቋረጸ ሓቢሩና። ብሰንኩ ድማ፡ እቲ ኣብ 1994 ዝተሰርሐ ፋብሪካ ፍረ ክህብ ኣይከለን። እቲ ዕላማ ግን፡ ብሓቂ ቅዱስ ምንባሩ ክዝከር ዝግብኦ ይመስለኒ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እቲ ናይ ጥልያን ኩባንያ ዝሃቦም ምኽንያታት ኣለዉ ዶ? ቅድሚ ምስራሕ እቲ ፋብሪካ ዝተበጽሐ ወግዓዊ ስምምዕ ኣይነበረን ድዩ?
ኢሳያስ፡ እቲ ወፍሪ ብቅዱስ ድሌት ክልቲኡ ወገናት፡ ብዘይ ፍሩም ስምምዕ ኢዩ ተበጊሱ። እቲ ናይ ጥልያን ኩባንያ ዘቋረጸሉ ምኽንያታት ግን፡ ብዘይካ ምቁራጹ ዝሃቦ ምኽንያት ክዝክሮ ኣይከኣልኩን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ኢድና ዘሎ ሰነዳት ከም ዝሕብሮ ግን፡ ከምዚ ትብሎ ኣይኮነን። ናባኻ ካብ ዝተጻሕፈ ደብዳቤታት ትፈልጦ ነገር ከይህሉ ደጊመ ክሓተካ ኣቶ ኢሳያስ።
ኢሳያስ፡ ዝፍለጦ የብለይን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ጸሓፊ፡ ነዚ ሰነድ ንኣቶ ኢሳያስ ኣቐብሎ። ኣቶ ኢሳያስ፡ ነዚ፡ ኩሉ ምእንቲ ክርድኦ ናብ ትግርኛ ዝተተርጎመ ሰነድ እሞ ኣንብበልና፡ ብድሕሪኡ፡ ኣብ ትርጉሙ ጌጋ ከይህል ዎ ኣስተውዒልካ ትብሎ ክንሰምዕ።
ኢሳያስ፡-
ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ሃገር ኤርትራ፡
ናብ ሚኒስትሪ ጥዕና - ኣስመራ
ኣብ ከረን ፋብሪካ መድሃኒት ተሰሪሑ ኣብ ምዝዛም ከም ዘሎን፡ ኣብ ዝቕጽል ዓመት ስራሕ ክጅምር ድሉው ምዃኑን ዝሕብር ደብዳቤ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት በጺሑና። ይኹን'ምበር፡ በዞም ዝስዕቡ ምኽንያታት ካብቲ ዝተሓስበ ሽርክነት ክንስሕብ ከም ዝተገደድና ንሕብር። ኣብ ዓለም፡ ዝኾነ ኣፍራዪ መድሃኒት ከም ዝፈልጦ፡ ፋብሪካ መድሃኒት ቅድሚ ምትካሉ፡
- ንመፍረ መድሃኒት ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝኾነ፡ ብዝተኽእለ መጠን ጽሩይ ማይ ዘለ ዎ ቦታ
- ኣቀማምጣ እቲ ሃገር ኣብ ግምት ብምእታው፡ ብዝተኻእለ መጠን ዝመችአ ክሊማ ዘለ ዎ ዝሑል ከባቢታትን
- ብዝተኻእለ መጠን፡ ናብ ወደባት እቲ ሃገር ዝቐረበ ቦታታትን ኣጸቢቑ ክጽናዕ ዘለ ዎ ጉዳይ ኢዩ።
እንተኾነ፡ ክኢላታትና ከም ዘረጋገጹዎ ፡ እዚ ተሰሪሑ ዘሎ ፋብሪካ፡ ቀድማይ፡ ኣብቲ ጽሩይ ማይን ምቹእ ዝሑል ክሊማን ዘለዎ ከበሳ ኤርትራ ኣይኮነን። ካልኣይ፡ እዚ ፋብሪካ፡ ኣብቲ ሓፊስ ማይን ውዑይ ክሊማን ስለዘ ዎ ፡ ንምጽራይ ማይን ንመዘሓሓልን ኣዝዩ ብዙሕ ወጻኢ ዝሓትት ከረን ኢዩ ተተኺሉ። ሳልሳይ፡ እዚ ፋብሪካ ኣብቲ ናብ ወደብ ቅርበት ዘይብሉ ከረን፡ ማለት ኣብ ዘይግባእ ከባቢ ስለዝሰራሕኩሞ፡ ፋይዳ ኣብ ዘይርከቦ ትካል ገንዘብ ከነዋፍርን ዝወጠናዮ መደብ ከነተግብርን ከም ዘይንኽእል እናጎሃና ንሕብር። ንሓበሬታኹም፡ ኣገዳስነት እዞም ዝበልናዮም ምኽንያታት ዘነጽሩ፡ ኩሉ ኣፍራዪ መድሃኒት ክፈልጦም ዝግባእ ቅቡላት መዕቀኒታት መፍረ መድሃኒት ምስዚ ደብዳቤ ኣተሓሒዝና ንሰድድ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሂ ኣቶ ኢሳያስ? እንታይ ትብልö? እቲ ምክንያታት ዘኪርካዮ ዶ?
ኢሳያስ፡ እወ ዘኪረዮ። እንተኾነ፡ ኣብ ሳሕል ዝነበረና ፋብሪካ መድሃኒት፡ ኣብ ውዑይ ከባቢ ኢዩ ኔሩ። ስለዚ፡ ብወገነይ፡ እዚ ምኽንያት መህደሚ ዝትጻሕፈ ከም ዝኾነ ኢየ ዝርድኦ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ሳሕል፡ ካብ ዓራርብ ዝዝሕል ውሑስ ቦታ ኣይነበረናን። ብዛዕባ መህደሚ ምኽንያታት ዝበልካዮ ግን፡ መላይን ዶላር ብላሽ ከይፈሰሰ፡ ኣቐዲምካ፡ ኣብ ቅድሚ ሕጊ ተቐባልነት ዘለዎ ስምምዕ ክፍረም ምተገብ አ። ይኹን'ምበር፡ ኣብዚ ክንጠቕሶ ዘይንደሊ፡ እዚ ትካል፡ ብውልቃዊ ድሌትካ፡ ተጽዕኖ ሓዊስካ፡ ኣብ ከረን ከም ዝተሰርሐ ዘረጋግጹ ብዙሓት ጭብጢታት'ውን ኣለዉና። እቲ ዘሕዝን ጉዳይ፡ ኤርትራ፡ ብፍልጠት ደቃ ዘይኮነ፡ ብወለንታኻ ትምሓደር ብምንባራ ዝወረደ ዕንወት ኢዩ።
ናብ ዝቕጽል ክንሰግር። ብዛዕባ'ቲ ካልእ ወፍሪታት ክትነግረና እትደሊ ጉዳይ እንተሎ፡ ቀጽል ኣቶ ኢሳያስ።
ኢሳያስ፡ ብዛዕባ መምከኽ ሓጻውን ኣስመራ'ውን፡ ነቲ ኣብ ምልእቲ ኤርትራ ፋሕ ኢሉ ዝነበረ፡ ኣብ ግዜ ሓርነታዊ ኲናት ካብ ዝዓነወ ንብረት ጸላኢ ክርከብ ዝኽእል ዝነበረ ኣማኢት ኣሽሓት ቶናት ሮታመ ብምምካኽ፡ ናብ ኣገልግሎት ህንጻ ውሽጢ ሃገርን ን ኤክስፖርትን ዝውዕል ሓጺን ንምርካብ ዝዓለመ ኢዩ ኔሩ። ስለዚ፡ ጉድለት እዚ ወፍሪ ኣይርኣየንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ጉድለት ዘይነበረ እንተኾይኑ፡ ስለምንታያ እዚ መላይን ዶላር ዝፈሰሶ ትካል ሓጻውን ኣምኪኹ ዝተወጠነ ሽቶ ዘይወቕዐ?
ኢሳያስ፡ እዚ ሓለፍቲ ሚኒስትሪ ኢንዱስትሪ ዝሕተቱሉ ጉዳይ ኢዩ። ኣነ ከም ፕረዚደንት መጠን፡ ነቲ ወፍሪ ኣፍቂደ። ብድሕር'ዚ ግን፡ ምስ ምብዛሕ ስራሕ ኣይተኸተታልከ ዎ ን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ኢድና ዘሎ ናይ 1996 ሪፖርት ግን፡ እዚ ሓድሽ ፋብሪካ'ዚ፡ ንስኻ ብእትፈልጦም ዝተፈላለዩ ንጹራት ምኽንያታት ክሰርሕ ከም ዘይከኣለ ኢዩ ዝጠቅስ። ከንበብልካ፣
(1)እዚ ፋብሪካ እዚ ሓጺን ምምካኽ ክጅምር እንተኾይኑ፡ ምልእቲ ኣስመራ ኣጸልሚትካ፡ ሓይሊ መብራህቲበለዛ ዘፍርዮ ጸዓት ብምሉኡ፡ ሓጺን ንምምካኽ ከም ዝውዕል ክግበር ኣለ ዎ ። እዚ ግን፡ ግብራዊ ኣይኮነን። ስለዚ ድማ፡ ስራሕ ክጅምር ኣይክእልን ኢዩ።
(2) ከምዚ ዓይነት መጠነ - ግዙፍ መምከኽ ሓጻውን፡ ዘይተሓስበ ኣዕናዊ ሓደጋታት ንምውጋድ፡ ብዝተካእለ መጠን፡ ጻዕቂ ህዝቢ ኣብ ዘይብሉ ከባቢታት ክኸውን ኢዩ ዝምረጽ። እዚ ፋብሪካ'ዚ ግን፡ ኣብ ማእከል ኣስመራ ምዃኑ ስግኣት ዝፈጥር ኢዩ። ሃንደበታዊ ባርዕን ምትኳስን ምስ ዘጋጥም ድማ፡ ኣብ ቀረባ ጸኒሐን ዝጎያ መጥፋእቲ ሓዊ ክህልዋ የድሊ።
ኣቶ ኢሳያስ፡ ብዛዕባ'ዚ ሪፖርት ትህቦ መልሲ እንታይ ኢዩ?
ኢሳያስ፡ እዚ ዝብሃል ዘሎ፡ ብገለ መጠን ሓቅነት ኣለ ዎ ። ሓይሊ መብራህቲ ዘፍርዮ ጸዓት ክሳብ ክንድኡ ውሑድ ምዃኑ ድሒርና ኢና ፈሊጥናዮ። እቲ ኣብ ማእከል ህዝቢ ኮይኑ ዝብሃል ዘሎ ግን፡ ኣብ ክንደይ ዓለማት ኣብ ውሽጢ ዓበይቲ ከተማታት መምከኽ ሓጻውን ኣሎ። ስለዚ፡ እዚ ካልኣይ ምኽንያት፡ ከም ኣብ ብዙሕ ነገራት ዘሎ፡ ክጋነን ዘይብሉ ስግኣት ኢዩ። እቲ ቀዳማይ ግን፡ ሎሚ ንድሕሪት ተመሊስካ ክርአ እንከሎ፡ ኣቐዲሙ ክጽናዕ ዝግብኦ መዳይ ከም ዝነበሮ ኢዩ ዘነጽር። ተበግሶና ቅዱስ ምንባሩን፡ ንረብሓ ሃገር ዝገበርናዮ ምዃኑን ግን ዘጠራጥር ኣይመስለንን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መልስኻ መዝጊብናዮ ኣለና። ናብ ዝቕጽል ጉዳይ ንስገር።
ኢሳያስ፡ ብዛዕባ ኣሪጉ ተባሂሉ ዝተዓጽወ ፋብሪካ ጠራሙዝ መሬንጊ ክዛረብ። እቲ ፋብሪካ፡ ካብ ክቱር እርጋን ዝተላዕለ ካብ ክሳርኡ ስለዝዓቢ ኢዩ ከም ዝዕጾ ተጌሩ። ንሱ ምስ ተዓጽወ፡ ኣብ ጊንዳዕ ፋብሪካ ክትከል መምርሒ ኣመሓላሊፈ ኔረ። እንተኾነ ኣይተተግበረን። እዚ ድማ፡ ሚኒስትሪ ኢንዱስትሪ ይተሓተቱሉ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሰነዳትና ግን፡ ምስ ፋብሪካ ጥርሙዝ ዝነበረካ ፍሉይ ምትእሳስርን እቲ ጉዳይ ብዘይካኻ ተሓታቲ ከም ዘይብሉ ኢዩ። ቅድም ቀዳድም፡ ሓድሽ ፋብሪካ ከይተሰርሐ፡ ዘዕጹ ምኽንያት ከም ዘይነበረ፡ ብስታቲስቲክስ ዝተሰነየ ሰንጠረጅ ጭብጢ ቀሪቡ ኣሎ።
ከም ካልኣይ፡ እቲ ጥረ ነገር ዝመጽእ፡ ኣብ ጽርግያ ደቀምሓረ - ጾሮና፡ ከባቢ ማይ ዓይኒ ክንሱ፡ ንስኻ፡ ፍርቁ ዝጎሓፍ ሓመድ ተሰኪምካ ብምምጻእ፡ ኣብ ጊንዳዕ ክትከል ኣዚዝካ። እዚ ንባዕሉ ዘደንጹ ኢዩ። ንሓመድ ከተጎዓዕዝ ጥራይ ዝኸፈል ገንዘብ፡ ኣብ ዝተናውሐ፡ ዋጋ እቲ ፋብሪካ ከም ዝኾነ ዝተዘከረ ኣይመስልን። ከም ሳልሳይ፡ እቲ ፋብሪካ፡ ኣብቲብትእዛዝካ ክባድም ዝተገድፈ ሕርሻ ጅራዲን ጊንዳዕ፡ ኣብ ማእከል ህዝቢ ክትከል ስለዝወሰንካ፡ ምስ ምምሕዳር ሰምሃር ዘይምቅዳው ተፈጢሩ። ኣብ ከባቢ ደቀምሓረ ክስራሕ ብዙሕ ርእይቶታት ቀሪቡልካ ኔሩ። እንተኾነ፡ ኣይደለኻዮን። ብሰንኩ ድማ፡ እቲ ትካል ከይተሰርሐ ዓመታት ሓሊፉ። ስለዚ፡ እዚ ዝሃብካዮ መልሲ፡ ካብቲ ሓቂ ኣዝዩ ዝረሓቀ ምንባሩ በሪሁልካ ክኸውን ተስፋ እገብር።
ካብዚ ከይወጻና፡ ብዛዕባ ፋብሪካ ማርሞ ጊንዳዕ ግለጸልና።
ኢሳያስ፡ ፋብሪካ እምነ በረድ ጊንዳዕ፡ ንህሉው ሃብቲ እምነ በረድ ኤርትራ ብምዝማዝ፡ ንዓናን ንኤክስፖርትን ዝኸውን ከነፍሪ ስለዝተደልየ፡ ንብዙሕ ነገራት ኣብ ግምት ብምእታው፡ ኣብ ጊንዳዕ ክትከል ተወሲኑ። ይውሓድ ይብዛሕ፡ የፍሪ'ውን ኣሎ። እንተኾነ፡ እቲመፍረ ከምቲ ትጽቢት ዝገበርናሉ ክኸውን ኣይከኣለን። እቲ ቀንዲ ምኽንያት ድማ፡ ነቲ ምዕቡል መሳርሒ ብብቕዓት ክጥቀሙሉ ዝኸኣሉ ሰብ ሞያ ስለዘይብልና ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መልሓስ ጥዑም ዝብሎ ብዙሕ ኢዩ ኣቶ ኢሳያስ። ጭብጥታትና ከም ዝሕብሮ ግን፡ እቲ መፍረ ካብ መጸበቒ ገጽ መቓብር ሃብታማት ዘይሰግር ፈጺሙ ትሑት ብምዃኑ፡ ህግደፍ ባዕሉ፡ ንዝሰርሖ ህንጻታት ዘድለዮ እምነ በረድ፡ ካብ ግብጺ ይዕድጎ ከም ዝነበረ ኢዩ። ብቀንዱ ግን፡ ኤክስፖርት ንምግባር ዝተጸንዐ ዕዳጋትት እውን ፈጺሙ ኣይነበረን ኢዩ ዝብሃል። ምስ'ዚ ተኣሳስሩ ድማ፡ ወላ ነቲ ጥረ እምኒ'ውን ሸይጥካ እቶት ከይርከብ፡ ብመምርሒ ከልኪልካዮ። እምነ በረድ ኣፍሪኻ ምሻጥ ካብ ዘይተኻእለ፡ እምኒ ምሻጥ ስለምንታይ ይኽልከል?
ኢሳያስ፡ እምኒ ክሽየጥ እንተፍቂድና፡ ሃብቲ ሃገር፡ ኣብ ዝቕጽል ወለዶ ከይበጽሐ ከይጉሕጓሕ ስለዝሰጋእና፡ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ስለዚ፡ ሃብቲ ሃገር ከይጉሕጓሕ፡ እዚ ዘሎ ወለዶ ይጥመ ዲኻ ትብል ዘለኻ? ጥሙይ ሃገር፡ እኩብ - ድምር ጥሙይ ሰብ ከም ምዃኑ መጠን፡ “ካብ ንዓመታ ደርሆስ፡ ሎም ዘበን እንቋቕሖ” ዝብለሉ ግዜ ከም ዘሎ ዘኪርካ ዶ ትፈልጥ?
ብዛዕባ ናይ ሎሚ ወለዶ ዘይሓሰብካ፡ ብዛዕባ ናይ ጽባሕ ወለዶ ክትሓስብ? ወለዶ ሎሚ ፡ ብስርናይ ልማኖ ፍርቁ ከብዱ እናኸደ፡ ናይ ጽባሕ ሓልዮት ኢዩ ክትብል፡ ዘይመስል ኢዩ። ንስኻ፡ ህዝቢ ኢኻ ተመሓድር ኔርካ። ከም ዝገበርካዮ ዝኸውን" ከም ዝጓዕጸጽካዮ ዝጥወ" ብዲሲፕሊን ቀይድካ ተኺዶ መስኪን ተጋዳላይ ኣይኮንካን ተመሓድር ኔርካ።
ንስካ ከብድኻ ስለዝመልአ፡ መላይን ፈሲሱ ፋይዳ ዘይተረኽቦ ክንሱ፡ ጉድለትኩም ተ ኣሚንኩም ምምሕያሽ ኣይገበርኩምን። ብኣንጻሩ፡ ዝገደደ ካልእ" ዝዝኸፍአ" ዘዝበኣሰ ኢኹም ክትሰርሑ ጸኒሕኩም። ስለዚ፡ ኩሉ ብዛዕባዚ ሕሉፍ ኣርእስታት ዝተዋህበ መልስኻ፡ ከም ኣብነት ኣኻሊ ኮይኑ፡ ብዛዕባ እንዳ ፈሬዶ ኣስመራ ዘለና ጭብጥታት ብሓጺሩ ክንገልጸልካ።
ፋብሪካ ፈሬዶ ኣስመራ፡ ኣብ ሰብዓታት ካብ ስራሕ ደው ዝበለ ተክኖሎጂ ስለዝኾነን" ቀታሊ ሕማም ዘኸትል ጥረ ነገራት ስለዝጥቀምን፡ ፈጺሙ ከይተጸንዐ ዝተዓደገ ምዃኑ ዘማትእ ኣይመስለናን። ዝተረኽቦ ፋይዳ'ውን ፈጺሙ የለን። እኳ ድኣ፡ ንዕዳጋ ኢትዮጵያ ተ ኣማሚንካ ዝተዓደገ ስለዝነበረ፡ ዝዓበየ ስሕታን ንሱ ኢዩ። ስለዝኾነ፡ ብምስምስ ክሕለፍ ዝከኣል ኣይኮነን።
ከም ርእይቶይ፡ ግዜና ከይወዳእና፡ ናብ ካልእ ሓድሽ ኣርእስቲክንቅጽል ስለዝሓይሽ፡ ኣቶ ኢሳያስ ክትብሎ ትደሊ እንተሎ ሰሚዕና ክንሰግር።
ኢሳያስ፡ ዝብሃል የብለይን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። ዝቕጽል ኣርእስትና፡ ጉዳይ ምህጋር መሬት ኢዩ። ንስኻ እትመርሖ ዝነበርካ መንግስቲ፡ ደርጊ ዝሃገሮ ኣባይቲ ናብ ዋና መሊሱ ከብቅዕ፡ ደርጊ ዘይገበሮ ስራሕ፡ ኣብ ምሉእ ኤርትራ ዘሎ መሬት፡ ብሓይሉ መንዚዑ ንብረት መንግስቲ ገይሩዎ ። እዚ ሓቂ ድዩ?
ኢሳያስ፡ እወ ብርግጽ ደርጊ ዝሃገሮ ኣባይቲ ናብ ዋንኡ ተመሊሱ ኢዩ። ኩሉ መሬት ድማ፡ ንብረት መንግስቲ ከም ዝኸውን ኢዩ ተጌሩ። እዚ ግን፡ ብሓይሊ ዝተገብረ ኣይኮነን። ብሕጋዊ ኣዋጅ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሓይሊ መንግስቲ እኮ በትሪ ኣይኮነን። “ሓይሊ ማይ ብውሕጁ፡ ሓይሊ መንግስቲ ብ ኣዋጁ!” ዝብሃል ምስላ ኣሎ። ብካልእ ኣበሃህላ፡ “ካብ ሎሚ ንድሓር፡ መሬት ኤርትራ ናይ መንግስቲ ኢዩ!” ኢልካ እንድሕሪ ኣዊጅካ" ዋና መሬት ህዝቢ ድማ፡ ካልእ ይትረፍ፡ ሰላማዊ ሰልፊ ከይገብር'ውን እንድሕር ከልኪልካ፡ ብድሌት ህዝቢ ዘይኮነ፡ ብሓይልካ መንዚዕካ ወሲድካዮ ማለት እኮ ኢዩ።
ብዝኾነ፡ መሬት ሃጊርካ ብነጻ ንዜጋ ሃገር እንተዝዕደል፡ ኣይምኸፍአን። እቲ ዘደንጹ ነገር፡ መዋእል ተጋዲሎም ፍርቂ ኣካላቶም ዝወፈዩ ስንኩላን ገዲፍካ" ዓጽመ ደሞም ዝለገሱ ጥዑያት ተጋደልቲ ገዲፍካ" ኣብ ከተማታት ኤርትራ ዘሎ ስኡን ህዝቢ ገዲፍካ፡ መሬት እንዳማትካ ሃጊርካ፡ ኣብ ወጻኢ ሃገር ኣብ ምቾት ንዝነብሩ ሰብ ዶላር ምሻጥ ኢዩ።
ካብ ፈለማኡ፡ እቲ ዕላማ፡ መሬት ሃጊርካ ንምሻጥ እንተኔሩ፡ ዋና መሬት ባዕሉ መሬቱ ሸይጡ ክነባበር ድዩ ፍትሒ፡ ወይስ በትረ ስልጣን ዓቲርካ፡ ዘይንብረትካ ራሲኻ፡ እቶት ምርካብ?
ስለዚ፡ ኣቶ ኢሳያስ ብዛዕባ'ዚ ዘለካ መልሲ ክትህብ ትሕተት ኣለኻ።
ኢሳያስ፡ ብሰንኪ ኩነታት ወያኔ ዝፈጠሮ ቁጠባዊ ጸገማት፡ መሬት ክንሸይጥ ተገዲድና። ንምክልኻል ሃገር ዝገበርናዮ ኢዩ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብሰንኪ ፖሊሲኻ፡ ሃገር፡ ብሰብ ርእሰማላውያን ተፈንፊና ምንጪ እቶት ምስ ጨነቓ፣ ብሰንኪ ፖሊሲኻ፡ ናይ ወጻኢ ሓገዝ ዝተሓረማ ሃገር ንምክልኻል፡ ተረካቢ ይዓድዩ፡ ሕንሕነ ናብ ህዝቢ ከተውርዶ?
ኣብ ክንዲ ምብልሓትስ፡ ኣብ ቀረባ ዝጸንሓካ ንብረት ጭቁናት ኣብ ዕዳጋ ከተወርዶ? እሞ ከኣ ብክሳራ ደሞም ዘፍሰሱ ተጋደልቲ? ብክሳራ ኣብ ዓዲ ዘሎ ስኡን?
እቲ ኣብ ቻይና ዝተመሃርካዮ ፍልስፍልና ማኦ ኣይበለየልካን ድዩ ኣቶ ኢሳያስ? ኮሚዩኒዝም፡ ሃይማኖት ተበልጽቲ ምዃኑ ኣይበርሃልካን ድዩ ክሳብ ሕጂ?
ዝገደደ፡ መሬት ከተማታት ሸይጥካ፡ መሬት ባድመ ክትመልስ? ንሰብ ባድመ፡ መሬቶም ክትመልሰሎም፡ ንሰብ ከባቢ ኣስመራ ድማ፡ መሬቶም ኣሕዲግካ ክትሸጠሎም? ግዜ ነዊሑ፡ ኩነታት ወያኔ ዓሰርተ ዓመት እንተዝጸንሕስ፡ መሬት ከተማ ወዲእካ ናብ መሸጣ ሰብ ምተሰግረ ማለት እኮ ኢዩ። ብወገነይ፡ እዚ ሽፍትነት ኢዩ" ከንቱነት ኢዩ" ምስሉይነት ኢዩ፡ በሃላይ ኢየ።
ኣቶ ኢሳያስ፡ ብዛዕባ'ዚ እንታይ ትብል?
ኢሳያስ፡ ከም መንግስቲ፡ ንሕና ነቲ ሽግር ንምቅላል ቅኑዕ ዝመሰልና ስጉምቲ ኢና ወሲድና። ሕጂ እቲ ኩነታት ምስ ተሰግረ ግን፡ እቲ ካብ መሸጣ ዝተረኽበ ገንዘብ'ውን ዝጠቅም ስለዘይነበረ፡ ብኻ ተሪፉና ዘየብል ኣይኮነን። ግን፡ ዝኾነ ስለዘይምለስ፡ ኪኖ ጣዕሳ ዝግበር የለን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ናብ መሬት ሕርሻ፡ ብፍላይ ከባቢ ጋሽን ተሰነይን፡ ንመለስ። ናይ ባራቶሎ ዝነበረ መሬት፡ ጥልያን ካብ ዝወስዶ፡ ካብ ዋንነት ህዝቢ ወጻ ኢ ስለዝነበረ፡ ዝብሃል የልቦን። እቲ ኣብኡ ክግበር ዝተፈተነ ምጥያስ ተጋደልቲ'ውን፡ ብሰንኪ ድኽመታት መንግስቲ ውጽኢት ኣይተረኽቦን'ምበር፡ ቅኑዕ ስጉምቲ ከም ዝነበረ ንኣምን።
እቲ መሬት ደቂ መሬት መመንዚዕካ፡ ንዘርከበ በዓል ሰላዲ ክወሃብ ግን፡ ፍትሒ ኣይኮነን ዝብል እምነት ኣለና። ደቂ መሬት'ውን መርገጾም ንሱ ኢዩ። “መሬት ናይ መንግስቲ ኢዩ፡” ዝብል ኣዋጅ ተጠቒምካስ፡ ወዲ መሬት ብኮፉ፡ ኣብ ኣፍ ደገ ገዝኡ፡ ጎላጉል ሰሰሊዕካ ምዕዳል እንታይ ይብሃል? ጉልበት ወይ ገንዘብ ሃልዩካ መሬት ካልእ ምሕራስ እኮ፡ ካብ ኣቦታትና'ውን ዝጸንሐ ኢዩ። ኣብ ኣቦታትና ግን፡ ወይ ብክራይ ሰልዲ፡ ወይ ብስምምዕ ክሕረስ ንፈልጥ።
ካበይ ዝመጸ ፍልስፍና ኢዩ ንወዲ መሬት ጎኒጽካ መሬት ምዕዳል?
ኢሳያስ፡ ንሕና፡ መሬት ሃገር ብዝበለጸ ተጠቒምካ ዝለዕለ ፍርያት ንምርካብ ካብ ዝብል እምነት ዝገበርናዮ ኢዩ። ሕጂ ክትሓስበሉ ከለካ ግን፡ እቲብገንዘቡ ወይ ብጉልበቱሓሪሱ ከፍሪ ዝደሊ ሰብ፡ ካብ መኽሰቡ ንመንግስቲ ኣብ ክንዲ ዝኸፍል፡ ነቲ ዋና መሬት፡ ክራይ ክከፍል ዝያዳ ግብራዊ ይመስል ይኸውን። ኣብቲ ግዜ ግን ኣይተራእየናን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ብመሰረቱ'ምበር ብከመይ ተቐልቂሉኩም እቲ፡ ፍሹል ኮሚዩኒዝም ዝጥቀመሉ ዝነበረ፡ ዘይመሬትካ ከም ድሌትካ ከተመሓድር ምፍታን?
መንግስቲ እንታይ ከም ዝሰርሕ ድዩ ጠፊኡካ ኣቶ ኢሳያስ? እንታይ ኢዩ ጸገምካ?
ካብ ውሉድ ወለዶ ዝነበረሉ መሬት፡ ባዕሉ ህዝቢ ብከመይ ይሓርሶን የሕርሶን ዝያዳ ዝኾነ ኣፍልጦ እናሃለ ዎ ስ፡ እንታይ ገደሰካ ኣብ ዘይጉዳይካ ኢድካ የእቲካ ነገራት ተበላሹ? እሞ ድማ ዒሚም ንዝበለ ዋና መሬት ት ኣስር?
ብሰንኪ እዚ ጉዳይን ምትእሳሳራቱን፡ ክንደይ ሰብ ከም ዝተኣስሩን፡ ዝተሃርሙን፡ ዝተኸላበቱን ዶ ትፈልጥ? ኣሽሓት! ኣሽሓት! ኣብ ምንትምንታይ? ኢሉ ንዝሓስብ ሰብ ድማ፡ መልሲ ዝርከቦ ግድል ስለዘይኮነ፡ ክትገልጸልና ትሕተት ኣለካ። ፖለቲካዊ መኽሰብ ኔሩዎ ድዩ?
ኢሳያስ፡ ንሕና ንጽቡቕ ሃገር ዝገበርናዮ ኢዩ። ግን። ፖለቲካዊ መኽሰብ ዝብሃል ግን ኣይነበሮን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ መልስካ ተመዝጊቡ ኣሎ። ናብ ዝቕጽል ኣርእስቲ ክንሰግር።
ጉዳይ ተመሃሮኸ? እስከ ተመሃሮን ህይወቶምን ኣብ ዘበንካ ዘበን ህግደፍ ግለጸልና።
ኢሳያስ፡ ንሕና ንተመሃሮ በቲ ዝበለጸ ኣገባብ ምሂርና፡ ኣብ ዳመ ህንጻ ኤርትራ ኣዎንታዊ ተራ ክጻወቱ ከም ዝነበሮም ስለእንኣምን፡ መደባትና ነዚ ኣብ ግምት ዘእተዉ ኢዮም ኔሮም። ክንዲ ዝኾነ፡ ኣብ ገጠራትን ርሑቕ ኩርናዓት ሃገርን ኣብያተ ትምህርቲ ብምስራሕ፡ ብዝሒ መምህራን ንምዝያድ ዘይተሓለለ ጻዕሪ ኣካይድና። ካብ ወጻ ኢ ሃገር ከይተረፈ ዶላር ከፊልና ዘምጻኣናዮም ብዙሓት መምህራን ከም ዘለዉ ዝከሓድ ኣይመስለንን። ብሓጺሩ፡ እዚ ኢየ ክብል ዝኽእል ኣነ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ከይረሳዕና፡ ስለምንታይ ኢካ ዘይኮነ ኣሃዛት ምጥቃስ ስርሐይ ኢልካ ሒዝካዮ ዝነበርካ? ነቲ ሓውላል ደርጊ ዝያዳ የሕዊሊልካ ንስካ ክትጽብቕ ንምንታይ ትደሊ? ሓቂ ተዛሪብካ ክትሙገስ እናከኣልካ፡ ንምንታይ ዘይኮነ ሓበሬታ ትነግር?
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ 1991፡ ኤርትራ 40 ሽሕ ተመሃሮ ጥራይ ኔርማ ኢልካ። ኤርትራ ግን፡ ከባቢ ክልተ ሚእቲ ሽሕ ተመሃሮ ኔርማ ሽዑ። ኤርትርት፡ ዓዲ ጅሃድ ኢያ፡ ኢልካ። ተቃወምቲ ውድባት ኤርትራ፡ ብቢን ላደን ኢየን ዝምወላ ኢልካ። ኤርትራ ግን፡ እሩም ኣስልማይ ምስ እሩም ክስታናይ ብስኒት ዝነብረላ ዓዲ ኢያ። እዚ ዘረባ ከርብሓካ ሓሲብካ ዝበልካዮ ምንባሩ፡ ግሁድ ኢይዩ። እንተኽዕነ፡ ሳዕቤኑ ንዓቐብ ምሻን ኢዩ ኮይኑ።
ሃገራት ኤውሮጳን ኣመሪካን፡ ካብ ዘረባኻ ተበጊሰን፡ ኣብ ወጻ ኢ ንዝብነብር ህዝቢ ብዓይኒ ጥራጣረ ክርእይኦ ጅሚረን። ምዕቡላት መንግስታት፡ ዜጋታተን፡ ቢን ላደን ኣብ ዝንቀሳቐሰሉ ከባቢታት ከዋፍሩ ስለዘይደልያ፡ ነቲግዕዙይ ኮሚኒስታዊ ፖሊሲኻ ኣህዲሙ ዎ ዝነበረ ቖላሕታ ኣውፈርቲ፡ ንሓንሳብን ንሓዋሩን ህልም ዘብል ሕማቅ ሪፖርት ጽሒፈናላ።
ብዛዕባዚ እንታይ ትብል?
ኢሳያስ፡ እቲ ቁጽሪ ተመሃሮ፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ኢዮም ኣጋግዮምኒ። ብዝዕባ ጅሃድን ቢን ላደንን ግን፡ ኣብ ስለያዊ ስርሓት ተዋፊሮም ካብ ዝነበሩ ኣባላት ዝተረኽበ ዝተጋነነ ሓበሬት ምኳኑ ድሒሩ በሪሁለይ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ የቐንየልና። ጉዳይ ተመሃሮ ብሓጺሩ ንምብራህ፡ ጉዳይ ተመሃሮ ዩኒቨርሲቲ ጥራይ ኣልዒልና ክንሓተካ።
ዝገበሩ ይግበሩ፡ ዘይደቅኻ፡ ኣኪብካ ናብ ዝደለኻዮ ቦታ ክትወስዶም መን ኣፍቂዱልካ? መን መሰል ሂቡካ?
ኢሳያስ፡ ተጋግየ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እቲ ዝገበሩ ዎ ፡ ኩሉ ተመሃራይ ዝገብሮ፡ ንጹሕ ምዕዝምዛምን ምሕሳምን ኢዩ። ግን፡ ሕራይ ድሓን፡ ወላ ዓቢ ሽርሒ ምሂዞም ክቕጽዑ ይደለ። ንዊዓ ክትሰዶም፡ ሕልና የብልካን ድዩ?እዞም ቖልዑት ኣቦን ኣደን ዘለዉ ዎ ም ደቂ ሰብ'ምበር፡ ደቂ ከልቢ ከም ዘይኮኑ ትፈልጥ ዶ?
ሰብ ዲኹም ክትቀትሉ ደሊኹም ወላ እንታይ? ኣብ ዝለመዱ ዎ ክሊማ ዘለ ዎ ቦታ ዘይትወስዱ ዎ ም? ነዴታቶም ከ ብበትሪ ትሃርሙወን? ክብሪ ሰብ ክሳብ ክንደይ ዲኹም ረሲዕኩሞ ኔርኩም?
ሕጂ ነዞም ኣብ ደገ ጉዳይካ ክከታተሉ መጽዮም ዘለዉ ደቅካን ስድራካን፡ ሓንቲ ብርጌድ ጸዊዕና፡ ድግድግ ድግድግ ኣቢልና፡ ሕስክብ እንተሰደድናዮም ፍትሒ ዶ?
ኢሳያስ፡ ኣይፍትሕን። ብሓቂ ኣይፍትሕን። በዚ ጉዳይ ተመሃሮ፡ ድቃስ ለይቲ ረኺበ ኣይፈልጥን። ብርግጽ፡ ብኣፈይ ኣውጺአ ተዛሪበሉ ኣይፈልጥን ኢየ። እንተኾነ፡ እቲ ተመሃሮ ዝሓተቱ ዎ ሕቶ ቅኑዕ ከሎ፡ ”ሕማቅ ኣብነት ከይኮኑ - ኣብ ካልኣይ ደረጃ ዘለዉ ተመሃሮ ከኣ ኣብያ ከይጅምሩ” ዝብሉ ስግኣታት ኣዕዊሮምኒ፡ ግጉይ ስጉምቲ ወሲደ። ብሓቂ ግጉይ ስጉምቲ!
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ኣብ ኤርትራ፡ ኣብ ግዜካ ብዙሕ ሰብ ተሞቍሑ፡ ተሃሪሙ" ሞይቱ ተቐቲሉ ኢዩ። ብግዜ ኡ ክለዓል ኢዩ። ንሎሚ ግን፡ ናይቶም ብሰንኪ ስጉምትካ ዝሞቱ ተመሃሮ ነገር፡ መን ከም ዝሕተተሉ ክንጸር ድሌትና ኢዩ።
ኢሳያስ፡ እቶም ኣብኡ ዝነበሩ ሓለፍቲ ሰራዊትን፡ ነቶም ተመሃሮ ክከታተሉ ዝተመደቡ ሓካይምን፡ ሓለፍቲ ዩኒቨርሲቲን ዝሕተቱሉ ይመስለኒ። ኣነ ግን፡ ንዊዓ ውሰዱ ዎ ም'ምበር፡ ማይን መግብን ክልኡ ዎ ም ኣይበልኩን። ዊዓ ድማ፡ ማይ ኣለ ዎ ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ዶ? ስለዚ በቲ ዝሓለፈ ትንፋስ ሰብ ኣይሕተትን ኢካ ትብል ዘለካ?
ኢሳያስ፡ እወ።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ ሕራይ። መልስካ ተመዝጊቡ ኣሎ። ዶክተር ወልደኣብ ይሳቕ፡ ቅድሚ ሕጂ ብዛዕባዚ ጉዳይ ክንሓተካ ከለና ዝሃብካዮ መልሲ ብምዝካር፡ ብሞት ናይቶም ተመሃሮ ዝሕተት መን ኢዩ ትብል?
ወልደኣብ ይሳቕ፡- ክቡራት ሽማግለን፡ ዓበይቲ ዓድን!
ክቡራት ሊቃውንቲ!
ክቡርት ወከልቲ መሰጋገሪ መንግስቲ ኤርትራ!
ክቡራት ኣሕዋት!
ኣነ ብወገነይ፡ ካብቲ ነቲ ስራሕ ዓለማኢ ባንክ ዝሰልዖ መላይን ዶላርት፡ ነቶም ተመሃሮ ክኽፈል ዝግብኦ ገንዘብ ክንደይ ከም ዝኾነ መምርሒ ካብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት ምስ መጸኒ፡ ንተመሃሮ ነጊረዮም። ተመሃሮ፡ ነጺጎሞ። ኣነ ነቲ ጉዳይ ናብ ቤት ጽሕፈት ፕረዚደንት፡ ብናብ ኢሳያስ መሊሰዮ። ኢሳይስ ድማ፡ “ጽጋብ ኢዩ እዚ። ወላ ብጥርሑ ስርሑ እንተተባሂሎም ክሰርሑ ከም ዘለ ዎ ም ይፈልጡ ድዮም? ንገሮም። በዚኦም ተኸኽ ክንብል ኣይኮናን። ኩሉ ሰብ ግበር ይብሃል፡ ይገብር። ኣይገበረን ከ? ይቕፈድ፡ ይቕጥቀጥ። ልዕሊዚ ዝግበር ነገር የለን። ድሕሪ ሕጂ፡ ነዚ ጉዳይ ብዝምልከት ርክብካ ምስ ወዲ ካሳ ኢዩ” ኢሉኒ። ተመሃሮ ምስ ኣበዩ ድማ፡ ወዲ ካሳ፡ ከም ዝተባህሎ ተመሃሮ ንዊዓ ክኸዱ ከም ዝግተወሰነ ነጊሩኒ። ልዕሊ'ዚ ንዓይ ዝምልከተኒ ጉዳይ የለን።
ሽማግለ ምጽራይ ገበናት ህግደፍ፡ እሂ ኢሳያስ፡ ሓሙሽተ ክረምታዊ ማእቶትን፡ ክልተ ዓመት ሃገራዊ ኣገልግሎትን ምስ ፈጸመ፡ ዝመሰሎ ስለዝተዛረበ፡ “ጸጋብ ኢዩ” ኢልካዮ?
ርእይቶኡ፡ ከም ተመሃሮ ኩለን ሓርነት ዘለወን ሃገራት፡ ሳላ ሰማእታቱ ዝረኸቦ መሰሉ ኮይኑ፡ እምቢ ዝበለስ፡ ኣብ ምንታይ ውዒሉካ ክእሰርን ክቕጥቀጥን ትፈርዶ?
መን ከ መሰል ሂቡካ ኣብ ልዕሊ ደቅና?
ኣብ ልዕሊ ኣቦን ኣደን ጨፈፍ ኢሎም ዘዕበዩ ዎ ም ቖልዑት ዳኛ ዝገበረካ መን ኢዩ? መልሽካ ድማ፡ ኣነ ኣይሕተትን ትብል?
ብዝኾነ መልስካ ተመዝጊቡ ኣሎ።
ንሎሚ ድማ፡ በዚ ወዲእና ኣለና። ኣብ ዝቕጽል መዓልቲ፡ (1) ማዕከናት ሓሶት ህግደፍን ስምብራተንን፡ (2) ዕላማ ምስረታ ህግደፍን ስምብራቱን ዝብሉ ኣርእስታት ብምልዓል ሕቶታት ከነቕርበልካ ኢና። የቐንየልና።


text:
ኣብ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ 1ሽሕ ኩንታል መዓር ተረኺቡ…
መቐለ ጥሪ 22/2009(ድወት)
ኣብ ዞባ ሰሜናዊ ምዕራብ ትግራይ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ሎም ዘበን ካብ ልምዓት ንህቢ ኣስታት 1ሽሕ ኩንታል መዓር ተረኺቡ።
ኣብ ወረዳ ኣስገደ ፅምብላ ኣብዚ ሕዚ እዋን ልዕሊ 10ሽሕ ባህላውን ዘመናውን ቖፎታት ንህቢ ስርዓት ምርባሕ ይሳለጥ ዘሎ ኾይኑ ካብዚኦም እቶም 2008 ዘመናዊ ዝተረፉ 7ሽሕ 700 ድማ ባህላዊ ቖፎታት ንህቢ’ዮም።
ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ልምዓት ሕርሻን ገጠርን እታ ወረዳ ኣይተ መሓሪ ገብረእግዝኣብሄር ከምዝገለፅዎ ካብቶም ቖፎታት ንህቢ ሎምዘበን እቶም 1ሽሕን 600 ዘመናውን 4ሽሕን 500ን ባህላዊ ቆፎታት ንህቢ ተበርቢሮም ኣለው።
ካብዚኦም ድማ ኣስታት 1ሽሕ ኩንታል መዓር ተረኺቡ ኣሎ።
ኣብቶም ዝሓለፉ 6ተ ኣዋርሕ ዝተረኸበ መዓር ምስ ናይ ዝሓለፈ ዓመት ተመሳሳሊ እዋን እንትነፃፀር ብልዕሊ 200 ኩንታል ሓለፋ ዘለዎ ኾይኑ በቲ ዝተረኸበ መዓር ልዕሊ 1ሽሕን 200 ገባራት ተረባሐቲ ከምዝኾኑ እቶም ሓላፊ ተዛሪቦም።
ኣብቶም ዝቕፅሉ 6ተ ኣዋርሕ ተወሳኺ 3ሽሕን 700 ኩንታል መዓር ንምርካብ መደብ ተታሒዙ ሰፊሕ ምንቅስቓስ ይግበር ከምዘሎ እቶም ሓላፊ ገሊፆም።


text:
ግምቢ ዘብዐኛ—ሕታም መጽናዕቲ ታሕሳስ 2017
እዛ ሕታም እዚኣ፡ ካብ 29 ጥሪ ኽሳዕ 25 ለካቲት 2018 ዚጽናዕ ዓንቀጻት መጽናዕቲ ዝሓዘት እያ።
“ከም ዚትንስእሲ፡ እፈልጥ እየ”
ኣብ መጻኢ ትንሳኤ ኸም ዚኸውን ርግጸኛታት ክንከውን እንኽእል ብኸመይ ኢና፧
“ኣብ ኣምላኽ ተስፋ ኣሎኒ”
ትንሳኤ ሓደ ኻብቲ ቐንዲ ክርስትያናዊ እምነታትና ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
ትዝክሮዶ፧
ነቲ ኣብዚ ቐረባ እዋን ዝወጸ ሕታማት ግምቢ ዘብዐኛ ብጥንቃቐ ኣንቢብካዮዶ፧ እስከ ነዚ ዚስዕብ ሕቶታት ክትምልሶ ትኽእል እንተ ዄንካ ርአ።
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
ኣብ ጥንታዊት እስራኤል፡ እቲ ናብ መሲሕ ዚመርሕ መስመር ወለዶ ምስ መሰል ብዅርና ምትእስሳር ነይርዎ ድዩ፧
ሕቶታት ካብ ኣንበብቲ
ክርስትያናት ነቲ ሉፕ ዚብሃል ኣብ ውሽጢ ማሕጸን ዚቕመጥ መከላኸሊ ጥንሲ (IUD) ምስ ቅዱሳት ጽሑፋት ዘይጋጮ መከላኸሊ ጥንሲ ኸም ዝዀነ ገይሮም ኪርእይዎ ይኽእሉ ድዮም፧
ኣቱም ወለዲ፡ ንውሉዳትኩም ‘ንድሕነት ኪልብሙ’ ሓግዝዎም
ብዙሓት ወለዲ፡ ውሉዳቶም ህይወቶም ኪውፍዩን ኪጥመቑን ምስ ዚደልዩ፡ ይሻቐሉ እዮም። ውሉዶም ውጽኢታዊ ብዝዀነ መገዲ ንድሕነት ኪዓቢ ኺሕግዝዎ ዚኽእሉ ብኸመይ እዮም፧
ኣቱም መንእሰያት፡ “ድሕነትኩም ፈጽሙ”
ጥምቀት ኣርዚንካ ዚርአ ስጕምቲ እዩ፣ ይኹን እምበር፡ መንእሰያት ኪፈርሁ ወይ ድሕር ምሕር ኪብሉ የብሎምን።
ታሪኽ ህይወት
ንዅሉ ሓዲገ ንክርስቶስ ስዒበ
ፌሊክስ ፋሃርዶ፡ ወደ መዝሙር ክርስቶስ ኪኸውን ውሳነ ኺገብር ከሎ ወዲ 16 ዓመት እዩ ነይሩ። ድሕሪ 70 ዓመት እውን እንተ ዀነ፡ ንመሪሕነት ጐይታ ብምስዓቡ ጣዕሳ ኣይስምዖን እዩ።
መሐበሪ ርእሰ ነገር ግምቢ ዘብዐኛ 2017
እዚ ዝርዝር እዚ፡ ኣብ ናይ 2017 ግምቢ ዘብዐኛ ዝወጸ እተፈላለየ ዓንቀጻት ክትረክብ ኪሕግዘካ እዩ።


text:
ህዝቢ ኤርትራ ካብ 23 ክሳብ 25 ሚያዝያ 1993 ረፈረንዱም ኣካይዱስ ብ98.805% ኣኽሪሩ ንናጽነት ምድማጹ ዝዝከር ኢዩ። እታ እወ እትብል ሰማያዊት ካርድ ናጽነት፡ ሓርነት፡ መሰል፡ ህይወት ብዘይሹቕሮራ ዝብል ትርጉም ኢዩ ሂብዋ። ኣይፋል እትብል ቀያሕ ካርድ ናብ እንዳ ጎሓፍ ዝኸተታ ድማ እቲ እታ ካርድ እትውክሎ ባርነትን ሕሰምን ተሓግሒጉ ክእለ ካብ ዝነበሮ ክቱር ድሌት ገሊጹ።
እወ ንናጽነት ዘድመጸ ግን ከምዚ ሕጂ ኮይንዎ ዘሎ ባዕዳዊ ግዝኣት ብዘቤታዊ ግዝኣት ንምትካእ ኣይነበረን። ኣይፋል ንባርነት ዝበለ መንግስቱ ሃይለማርያም ዝበሃል ካብ ሸዋ ዝመጸ ፋሺሽታዊ ዓማጺ ጸሊም ሰብ ብምእላይ፤ ኢሳያስ ኣፍወርቂ ዝበሃል ካብ ከርሱ ዝመጸ ዓማጺ ፋሺሽታዊ ቀይሕ ሰብኣይ ንምቕማጥ ኣይነበረን። ህዝቢ ኤርትራ እወ ንናጽነት ዝበለ ኢሰፓ ዝበሃል ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ዝተስገደደ ሰልፊ ኣልዩ፤ ህግደፍ ዝበሃል ናይ ውሑዳት ሰባት ሰልፊ ኣብ ልዕሊ ርእሱ ንምጽዓን እውን ኣይነበረን።
ህዝቢ ኤርትራ ኣይፋል ኢሉ ዘድመጸ፡ ነቲ ኣብ ማርያም ግንቢ፤ ኣለም በቃኝ፡ ካርቸሊን ሓዝሓዝን ዘጋጠሞ ማእሰርትን ምቕጥቃጥን ዳግም ንኸይርኢ ስለዝበሃገ እምበር፡ ማርያም ግንቢ ዝነበረ ብዓዲ ኣቤቶ፤ ኣለም በቃን ዝነበረ ብኣደርሰር ተተኪኡ እቲ ስቅያት ብኣሕዋቱን ደቁን ናብ ኣሕዋቱን ደቁን ንኽቕጽል ኣይነበረን።
ህዝቢ ኤርትራ ኣይፋል ንባርነት ኢሉ ዘድመጸ፤ ጀነራል ረጋሳ ጂማ ዝተባህለ ደቁ ዝሓርደሉን ዝቐትለሉን ዝነበረ ጨካን ወተሃደር ኣሊዩ፡ ጀነራል ፍሊጶስ ወልደዮሃንስ ብዝተባህለ ደቁ ዝሓርደሉን ዝቐትለሉን ኣረሜን ወተሃደር ንምትካእ ኣይነበረን። ህዝቢ ኤርትራ ኣይፋል ዘድመጸ፤ ሻምበል ዘለቀ ማሞ ዝተባህለ ብስልኪን ሓጺንን ዝቕጥቕጥ መርማሪ ኣሊዩ፡ ካፕተይን ወዲ ከበደ ዝበሃል ካብኡ ዝጨከነ ብሓጺንን ናይ ኤሌክትሪክ ስልኪን ዝቕጥቕጥ ግፍዐኛ ንምምጻእ ኣይነበረን።
ህዝቢ ኤርትራ እቲ ብሄራዊ ውትህድርና እንዳበለ ደቁ ዝወስደሉ ዝነበረ ስርዓት ደርግ ኣይፋል ኢሉ እንዳጎሓፍ ዘእተዎ፤ ሃገራዊ ኣገልግሎት ብዝብል ስም መወዳእታ ዘይብሉ ባርነት ንኽህሉ ኢሉ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ እወ ንናጽነት ዝበለ ማይ ብሪጋ ክሰቲ፤ ኣብ ጸልማት ብዘይመብራህቲ ክነብር፥ ጽዒሩ ዝኣከቦ ገንዘቡ ክህገር፥ ብብልሽዋትን ዘይብቑዓትን ሰባት ክመሓደር ኢሉ ኣይኮነን። ህዝቢ ኤርትራ እወ ንናጽነት ዘድመጸ፡ ብናጽነት ክገይሽን ክንቀሳቐስን እምበር፤ ናይ ደርግ ኬላታት ብናይ ህግደፍ ኬላታት ተተኪኦም ናይ ምንቅስቓስን ምጋሽን ሓርነቱ ንኺኸልእዎ ኢሉ ኣይኮነን።
ህዝቢ ኤርትራ ሰማእታቱ ከፊሉ መሬቱ ሓራ ዝገበረ፤ መሬቱን ጸጋታቱን መጻእቲ ወለዶታት ብራህዋን ሃብትን ክነብሩሉ እምበር፤ ስድራቤት ፕረዚደንት ኢሳያስን ከም ኣቶ ሓጎስ ገብርህይወት ዝኣመሰሉ ብብልሽውና ዝተቖማጥዑ ሰባትን መሬቱን ባሕሩን ብሚልዮናት ዶላር ንሕቡራት ኢማራት ዓረብ ሸይጦም ኣብ ቻይናን ቀጠርን ዱበይን ኣብ ዝርከብ ሕሳባቶም ገንዘቦም ንኸቐመጡ ኣይኮነን።
ደቀንስትዮ ኤርትራ ኣብ ቃልሲ ወሳኒ ግደ ተጻዊተን ተዋጊአንን ወዲቐንን ናጽነት ዘምጸኣ፤ ካብ ድርብ ወጽዓ ኣግእዞአን ከረጋግጻ፤ ኣብ ሓራ ኤርትራ ድማ ዝግባአን መሰል ክረኽባ ኢለን እምበር፤ ደቀን ግዳይ ምግሳስ ኪኾና፤ ትሕቲ ዕድመ ውሉደን ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ክማስና፤ ዝተረፋ ድማ መጻወቲ ዳዕሽ ኪኾና ኣይኮነን። ደቀንስትዮ ልዕሊ ኩሉ መስዋእቲ ዝኸፈላ ኤርትራ ናይ ኩለን ደቅንስትዮ ንኺትከውን እምበር፡ ኤርትራን ሃብታን ዋንነት በዓልቲ ቤቱ ንፕረዚደንት ኢሳያስ ክትከውን ኣይኮነን።
ኣዴታት ኤርትራ ሃገረይ ስልማተይ ኢለን እተን ዝርካበን ክልተ ሓባ ኩትሻ ወርቀን ካብ የእዛነን ቀንጢጠን ንሃገር ዘበርከታ ፤ከም ሓጎስ ኪሻ ወይ ወይዘሮ ጽገሬዳ ዝኣመሰላ ምስ ጀነራል ፍሊጶስ ብልሹው ንግዳዊ ምትእስሳር ዘለወን ሰባት ወርቂ ኤርትራ ንዱበይ እንዳመላለሳ ደምን ዓጽምን ሃገር ንኽመጽያ ክፍቀደለን ኢለን ኣይኮናን።
ህዝቢ ኤርትራ እወ ንናጽነት ኢሉ ንረፈረንድም ብዓብላሊ ቁጽሪ ዘድመጸሉ ምኽንያት፡ ቅዋማዊት ሃገር ተኺሉ፤ ራህዋን ሰላምን ዘስተማቕረላ፤ መጻኢኡ ዝመሓየሸላ ናይ ኩሉ ዜጋ ሃገር ንኽትህልዎ ኢዩ። ሎሚ ግን ብኣንጻር እቲ ህዝቢ ዝተተምነዮ፡ ኤርትራ ሕሰማ ብኢሱ እምበር ኣይተመሓየሸን። ኣእላፍ ሰባት ብዘይፍርዲ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ብስቓይ ይሕቁ ኣለዉ። ህጻናትን ኣረግቶትን ከይተረፉ ንሳዲስታዊ ባህርያት ፕረዚደንት ኢሳያስ ንምዕጋብ ተባሂሉ ኣብ ኣብያተ ማእሰርቲ ተሳቕዮም ይሞቱ ወይ ውን ሓንጎሎም ይስሕቱ ኣለዉ።
ኤርትራዊ እፎይ ኢሉ ዝነብረላ ዓዲ ስለዝሰኣነ፡ ኣብ ምሉእ ዓለም ንኽስደድ ብኣሽሓት ይወጽእ ኣሎ። ኤርትራ ናይቲ ዝወደቐላ ዘይኮነትሲ ናይቲ ዘውደኽደኸላ ኮይና ኣላ።ባንዴራ ኤርትራ እቲ ተነጺፍዋ ዝተሰወአ ዘይኮነስ፡ እቲ ተወንዚፍዋ ዝሳዕሰዐ ዝያዳ ዝኽበረላ ኮይና ኣላ። ወዲ ግዳም ንወዲ ገዛ የሳድዶ ኣሎ። ስንኩላን ብዚንጎን ክሻን ኣብ ዝተረቀዐ ሾጓሹግ እንዳነበሩ፤ መጣቓዕቲ ድማ ኣብ ዜገጸ ህንጻታት ይነብሩ ኣለዉ። ሃብቲ ሃገር ብስርቂን ምጥፍፍኣን ኣብ ውልቃዊ ሕሳባት ብልሹዋት መራሕቲ ይሰጋገር ኣሎ። ብኣንጻሩ እቶም ኣብ ድፈዓት ዘለዉ ጀጋኑ ዋርሳይ ብ600 ናቕፋ ብዘይ እኹል መግቢ ኣብ ሕሰም ይነብሩ ኣለዉ። ናብራ ዝጸበቦም ስድራቤቶም ድማ ጸልማት ተጎልቢቦም ይልምኑ ኣለዉ።
ናይ ፕረዚደንት መንግስቱ ሃይለማርያም ዓመጽን ግዝኣትን ሓራም፤ ናይ ፕረዚደንት ኢሳያስ ዓመጽን ግዝኣትን ሓላል ዝበለ ህዝቢ የሎን። ሁለተኛ ኣብዮታዊ ሰራዊት ዝበሃል ኣገልጋሊ ግዝኣት ዝፈጸሞ ቅትለትን ማእሰርትን፤ ተወርዋሪ እዚ ብዝበሃል ኣገልጋሊ ናይዚ ዘሎ ስርዓት ክደግሞ ክፍቀዶ ኣይግባእን።
ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ቅድሚኡ ሓደ ፍታሕ ጥራይ ኢዩ ዘለዎ። ከምቲ ንግዝኣት ባዕዳዊ ባርነት ኣይፋል ኢሉ ዝጎሓፎ፤ ነዚ ናይ ውሽጢ ግዝኣት ባርነት ኣይፋል ኢሉ ክሕግሕጎ ኣለዎ። ናይ ሕልና ረፈረንዱም ብምክያድ፡ እወ ንሓቀና ናጽነት፡ ኣይፋል ነቲ መልክዑ ቀይሩ ዝመጸ ባርነት ኢሉ ከድምጽ ኣለዎ። እዚ ምርጫ እዚ ባዕሉ ህዝቢ ኤርትራ ጥራይ ኢዩ ዝመርጾ፤ ብደገ ዝመጽእ ለውጢ፤ ብግዳም ዝመጽእ ጥዕና የሎን።


text:
“ካልእ ምስላ ድማ ከምዚ ኢሉ መለሰሎም፡ መንግስተ ሰማያት ኣብ ግራቱ ጽቡቕ ዘርኢ ዝዘርኤ ሰብ እያ እትመስል።” (ማቴ 13፡24)
ኣብዚ ናይ ሎሚ ሰንበት ነሓሰ 6, 2017 ዝተነበልና ምንባባት፡ ምስቲ ዝሓለፈ ሰንበት ዝጀመርናዮ ናይ ክራማት ስብከት ዝተኣሳሰር ዀይኑ ንዘርእን ዘራእትን ተጠቒሙ መጽሓፍ ቅዱስ ዘመሓላልፈልና መንፈሳዊ ሓቅታት እንምልኸተሉ እዩ ክኽውን።
ኣብዚ ሰንበት ሓምለ 30, 2017 ዝተነበልና ቃል ቅዱስ ወንጌል ነቲ ጐይታና ዝነገሮ ምስላ ዘራኢ ተባሂሉ ዝፍለጥ ኣዝዩ መሃሪ ዝዀነ ምስላ ማእከል ዝገበረ እዩ። እዚ ምስላ እዚ ብዘይ ጥርጥር ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ሰፊሩ ካብ ዘሎ ትምህርትታት ብህብቡነቱ (ተፈላጥነቱ) ኣብ ቀዳማይ ደረጃ ካብ ዝስርዑ ትምህርትታት ሓደ እዩ።
ኣብዚ ሰንበት እዚ (ሓምለ 16 2017)፡ ዝተነበበልና ክፍሊ ወንጌል “ምስላ መርዓ ወዱ ዝገበረ ንጉስ” ዝብል እዩ። እቲ ኣብ ሉቃ 14፡ 15-24 ተጠቒሱ ዘሎ ተመሳሳሊ ዛንታ፡ እቲ ዕድመ ናይ ድራር ዕድመ ምዃኑ እዩ ዝነግረና።
ኣብዚ ሰንበት እዚ (ሓምለ 9, 2017): ተዋሂቦምና ካብ ዘለዉ ኣርባዕተ ንባባት: ቅዱስ ሓዋርያ ጴጥሮስ ካብዞም ኣብ መሪሕ ጥቕስና ተዘርዚሮም ዘለዉ ንህይወትና ዘዕንዉ ኣበሳታት ክንርሕቕ ድሕሪ ምምዓዱ: ካብቲ ካብ ነፍሲ ዝዋጋእ ስጋዊ ትምኒትን እኩይ ግብርን ነጺህና:
እዚ ሰንበት እዚ (2 ሓምለ 2017)፡ ሓሙሻይ ሰንበት ናይ በዓለ መንፈስ ቅዱስ እዩ፣ መዝሙር ናይዚ ዕለት እዚ ድማ “ወረደ እግዚእ ውስተ ሲኦል” (ጐይታ ናብ ሲኦል ወረደ) ዝብል እዩ። እቲ ብቕዱስ ሓዋርያ ጴጥሮስ ዝተጻሕፈ መሪሕ ጥቕስናውን፡ ጐይታ ናብቶም ኣብ ሲኦል ብዲያብሎስ ተኣሲሮም ዝነበሩ ቅዱሳት ወሪዱ ወንጌል ከም ዝሰበኸሎም ኣረጋጊጹልና ኣሎ። ስለዚ ድማ፡ እቲ ዲያቆናት ዜዝምዎ ምስባክ ዘቕዳሴ እቲ ኣቦና ዳዊት ብመንፈ ቕዱስ ተደሪኹ ብዛዕባ እቶም ኣብ ሲኦል ዝነበሩ እሱራት ዝተነበዮ ክኸውን ቤተ ክርስትያን ሰርዓቶ።
እዚ ሰንበት እዚ (ሰነ 25, 2017)፡ ራብዓይ ሰንበት ኣብዚ ዘሎናዮ ዘመነ ጰራቅሊጦስ እዩ። ሎሚውን ምስቲ በጺሕናዮ ዘሎና ምስ ውህበትን መንፈስ ቅዱስ ብዝተኣሳሰር፡ ጐይታ ዝኣዘዘና፡ ሓዋርያ ቅዱስ ጳውሎስውን ዝዓበየ መገዲ ኢሉ ዝመሃረና መሰረታዊ ናይ ፍቕሪ መገዲ ክንርኢ ኢና።
እዚ ሰንበት እዚ (ሰነ 18, 2017): ሳልሳይ ሰንበት በዓለ ጰራቅሊጦስ እዩ። ሎሚውን ነቲ እንከታተሎ ዘሎና ንመንነትን ስራሕን እቲ መጸናንዕን ወሃቢ ህይወትን ዝዀነ መንፈስ ቅዱስ ዝድህስስ ትምህርቲ ክንቅጽል ኢና።
እዚ ካልኣይ ሰንበት በዓለ ጰራቅሊጦስ እዩ። ሎሚውን ነቲ ዝጀመርናዮ ተራን ስራሕን መጸናንዒ መንፈስ ቅዱስ ኣብ ድሕነትና ዝድህስስ ትምህርቲ ክንቅጽል ኢና።


text:
ምዕራፍ ዓሰርተው ሽዱሽተ
ንኣምላኽ ብቕኑዕ መገዲ ኸተምልኾ ወስን
1, 2. ንርእስኻ እንታይ ኢልካ ኢኻ ኽትሓትታ ዘሎካ፧ እዚኸ ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
መጽሓፍ ቅዱስ ከተጽንዕ ከለኻ፡ ንኣምላኽ ከም ዜምልኹ ዚዛረቡ ብዙሓት ሰባት፡ ኣምላኽ ዚጸልኦ ነገራት ከም ዚምህሩን ከም ዚገብሩን ተማሂርካ ኢኻ። (2 ቈረንቶስ 6:17) በዚ ምኽንያት እዚ ድማ እዩ የሆዋ ኻብ “ዓባይ ባቢሎን፡” ማለት ካብ ናይ ሓሶት ሃይማኖት ክንወጽእ ዝኣዘዘና። (ራእይ 18:2, 4) ንስኻኸ እንታይ ክትገብር ኢኻ፧ ኵላትና ናይ ገዛእ ርእስና ውሳነ ኽንገብር ኣሎና፣ ንርእስና ድማ፡ ‘ንኣምላኽ በቲ ንሱ ዚደልዮ መገዲ ድየ ዘምልኾ ወይስ በቲ ዝለመድክዎ መገዲ እየ ኸምልኾ ዝደሊ፧’ ኢልና ኽንሓትታ ኣሎና።
2 ድሮ ኻብ ናይ ሓሶት ሃይማኖት ወጺእካ ወይ ተሰናቢትካ እንተ ዄንካ፡ ጽቡቕ ኢኻ ጌርካ። ይኹን እምበር፡ ገሊኡ ተግባራትን ልምድታትን ናይ ሓሶት ሃይማኖት ብውሽጥኻ ትፈትዎ ትኸውን። እምበኣር፡ ገለ ኻብዚ ተግባራትን ልምድታትን እዚ ንርአ እሞ፡ ብዛዕባኡ ኣረኣእያ የሆዋ ኺህልወካ ስለምንታይ ኣገዳሲ ኸም ዝዀነ ንመርምር።
ምስልታትን ንምውታት ኢልካ ዚግበር ልማዳትን
3. (ሀ) ገሊኦም ሰባት ብዘይ ምስሊ ንኣምላኽ ምምላኽ ዚኸብዶም ስለምንታይ እዩ፧ (ለ) መጽሓፍ ቅዱስ ብምስሊ ንኣምላኽ ብዛዕባ ምምላኽ እንታይ ይብል፧
3 ገሊኦም ሰባት ንብዙሕ ዓመታት ኣብ ቤቶም ምስልታት ወይ ቅዱስ ገይሮም ዚርእይዎ ነገራት ይሕዙ እዮም። ንስኻ እውን እዚ ነገራት እዚ እንተ ኣልዩካ፡ ብዘይ ምስሊ ንኣምላኽ ምምላኽ ዘይንቡር ወይ ጌጋ ዀይኑ ይስምዓካ ይኸውን። ኰይኑ ግና፡ የሆዋ ብኸመይ ከነምልኾ ኸም ዚግብኣና ምሂሩና እዩ። መጽሓፍ ቅዱስ ከኣ፡ ኣምላኽ ብምስልታት ኣቢልና ኸነምልኾ ኸም ዘይደሊ ኣነጺሩ ይነግረና እዩ።—ዘጸኣት 20:4, 5 ኣንብብ፣ መዝሙር 115:4-8፣ ኢሳይያስ 42:8፣ 1 ዮሃንስ 5:21።
4. (ሀ) ንምዉታት ኢልካ ዚግበር ልማዳት ከነወግድ ዚግብኣና ስለምንታይ እዩ፧ (ለ) የሆዋ ንህዝቡ ምስ ምዉታት ንምዝራብ ከይፍትኑ ዝኸልከሎም ስለምንታይ እዩ፧
4 ገሊኦም ሰባት ምእንቲ ምዉታት ይጽልዩ፡ ብዙሕ ግዜን ጕልበትን ገንዘብን ሰዊኦም ከኣ ከም ተዝካር ዝኣመሰለ ልማዳት ይፍጽሙ እዮም። ንምዉታት ኬሐጕሱን ሓገዞም ኪረኽቡን እውን ይጽዕሩ እዮም። ይኹን እምበር፡ እቶም ዚሞቱ ሰባት ኪጠቕሙና ዀነ ኺጐድኡና ኸም ዘይክእሉ ተማሂርና ኢና። ብህይወት የለዉን። ብዘይካዚ፡ ምሳታቶም ክንራኸብ ምጽዓር ሓደገኛ እዩ፣ ምኽንያቱ፡ እቲ ኻብ ምዉታት ዝመጸ ዚመስል ዝዀነ ይኹን መልእኽቲ፡ ብሓቂ ኻብ ኣጋንንቲ እዩ ዚመጽእ። ስለዚ ኸኣ እዩ የሆዋ ንእስራኤላውያን ምስ ምዉታት ንምዝራብ ከይፍትኑ ወይ ከኣ ኣብ ዝዀነ ይኹን ኣጋንንታዊ ተግባራት ከይሳተፉ ዝኸልከሎም።—ዘዳግም 18:10-12፣ ተወሳኺ ሓበሬታ 26ን 31ን ርአ።
5. ንኣምላኽ ብምስሊ ምምላኽ ወይ ከኣ ንምዉታት ኢልካ ዚግበር ልማዳት ክትሓድጎ እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧
5 ንኣምላኽ ብምስሊ ምምላኽ ወይ ከኣ ንምዉታት ኢልካ ዚግበር ልማዳት ክትሓድጎ እትኽእል ብኸመይ ኢኻ፧ መጽሓፍ ቅዱስ ከተንብብን የሆዋ ብዛዕባ እዚ ነገራት እዚ ኸመይ ከም ዚስምዖ ብጥንቃቐ ኽትሓስብን ኣሎካ። ኣምላኽ ነዚ ነገራት እዚ ‘ይፍንፍኖ’ ወይ ይጸልኦ እዩ። (ዘዳግም 27:15) ኣረኣእያ የሆዋ ኺህልወካን በቲ ንሱ ዚደልዮ መገዲ ንዕኡ ኸተምልኾን ምእንቲ ኺሕግዘካ፡ መዓልቲ መዓልቲ ናብ የሆዋ ጸሊ። (ኢሳይያስ 55:9) የሆዋ ምስ ናይ ሓሶት ሃይማኖት ዚተሓሓዝ ዝዀነ ይኹን ነገራት ከተወግድ ዜኽእለካ ብርታዐ ኸም ዚህበካ ተኣማመን።
በዓል ልደት ከነብዕል ግቡእ ድዩ፧
6. ዕለተ ልደት የሱስ፡ 25 ታሕሳስ ክትከውን እተመርጸት ስለምንታይ እያ፧
6 በዓል ልደት ኣብ መላእ ዓለም ዚፍቶ በዓል እዩ፣ ብዙሓት ሰባት ከኣ ልደት የሱስ ዚብዓለሉ ዕለት ከም ዝዀነ እዮም ዚሓስቡ። ይኹን እምበር፡ በዓል ልደት ምስ ናይ ሓሶት ኣምልኾ እተተሓሓዘ እዩ። ሓደ ኢንሳይክሎፔድያ ኸም ዝገለጾ፡ እቶም ኣረማውያን ዝነበሩ ሮማውያን ኣብ 25 ታሕሳስ በዓል ልደት ጸሓይ የብዕሉ ነበሩ። መራሕቲ ኣብያተ ክርስትያን ድማ ንብዙሓት ኣረማውያን፡ ክርስትያናት ኪገብርዎም ስለ ዝደለዩ፡ የሱስ ኣብ 25 ታሕሳስ እኳ እንተ ዘይተወልደ፡ ኣብታ መዓልቲ እቲኣ በዓል ልደት የሱስ ኪብዓል ወሰኑ። * (ሉቃስ 2:8-12) ደቀ መዛሙርቲ የሱስ ግና በዓል ልደት ኣየብዕሉን እዮም ነይሮም። ሓደ መወከሲ ጽሑፍ፡ ካብቲ የሱስ እተወልደሉ ኣትሒዙ ን200 ዓመት ዚኸውን፡ የሱስ “ብልክዕ መዓስ ከም እተወልደ ዋላ ሓደ ሰብ ኣይፈልጥን እዩ ነይሩ፣ ብዛዕባ እዚ ዚግደሱ እውን ብዙሓት ኣይነበሩን” ይብል። (ሴክሬድ ኦሪጅንስ ኦቭ ፕሮፋውንድ ቲንግስ) በዓል ልደት ኪብዓል ዝጀመረ፡ ካብቲ የሱስ ኣብ ምድሪ ዝነበረሉ እዋን ብዙሕ ኣማእታት ዓመታት ጸኒሑ እዩ።
7. ናይ ሓቂ ክርስትያናት በዓል ልደት ዘየብዕሉ ስለምንታይ እዮም፧
7 ብዙሓት ሰባት፡ በዓል ልደትን ምስኡ ዚተሓሓዝ ከም ድግስን ህያብ ምውህሃብን ዝኣመሰለ ልምድታትን ኣረማዊ መበቈል ከም ዘለዎ ይፈልጡ እዮም። ንኣብነት፡ ኣብ ዓዲ እንግሊዝን ኣብ ገሊኡ ኽፋላት ኣመሪካን፡ በዓል ልደት ኣረማዊ መበቈል ስለ ዘለዎ ኸይብዓል እተወሰነሉ እዋን ነይሩ እዩ። ነቲ በዓል እቲ ዜብዕል ዘበለ ይቕጻዕ ነበረ። ድሕሪ ግዜ ግና፡ ሰባት ከም ብሓድሽ በዓል ልደት ኬብዕሉ ጀመሩ። ናይ ሓቂ ክርስትያናት በዓል ልደት ዘየብዕሉ ግና ስለምንታይ እዮም፧ ብዅሉ ተግባራቶም ንኣምላኽ ኬሐጕስዎ ስለ ዚደልዩ እዮም።
ዕለተ ልደትና ኸነብዕል ግቡእ ድዩ፧
8, 9. ቀዳሞት ክርስትያናት ዕለተ ልደቶም ዘየብዕሉ ዝነበሩ ስለምንታይ እዮም፧
8 ብዙሓት ሰባት ዜብዕልዎ ኻልእ ልሙድ በዓል ከኣ ዕለተ ልደት እዩ። እሞኸ ክርስትያናት ንዕለተ ልደቶም ኬብዕልዎ ግቡእ ድዩ፧ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ተጠቒሶም ዚርከቡ ዕለተ ልደቶም ዘብዓሉ ሰባት ንየሆዋ ዘየምልኹ እዮም ነይሮም። (ዘፍጥረት 40:20፣ ማርቆስ 6:21) በዓላት ዕለተ ልደት ንናይ ሓሶት ኣማልኽቲ ንምኽባር እዩ ዚብዓል ነይሩ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ ቀዳሞት ክርስትያናት፡ “ልደት ናይ ዝዀነ ይኹን ሰብ ምብዓል ከም ልምዲ ኣረማውያን ገይሮም ይርእይዎ” ነበሩ።—ዘ ዎርልድ ቡክ ኢንሳይክሎፔድያ።
9 ጥንታውያን ሮማውያንን ግሪኻውያንን፡ ሰብ ኣብ ዚውለደሉ ዕለት ሓደ መንፈስ ኣብ ልደቱ ኸም ዚርከብ፡ እቲ መንፈስ እቲ ኸኣ ነቲ ሰብ ኣብ ምሉእ ህይወቱ ኸም ዜዕቍቦ ይኣምኑ ነበሩ። ዘ ሎር ኦቭ በርዝደይስ ዘርእስታ መጽሓፍ፡ “እዚ መንፈስ እዚ ምስቲ እቲ ውልቀ ሰብ እተወልደላ ዕለት ዝልደቱ ኣምላኽ ምስጢራዊ ርክብ ኣለዎ” ትብል።
10. ሎሚ ዘለዉ ክርስትያናት ዕለተ ልደቶም ዘየብዕሉ ስለምንታይ እዮም፧
10 እሞ ደኣ የሆዋ ነቲ ምስ ናይ ሓሶት ሃይማኖት ዚተሓሓዝ በዓላት ዚፈትዎዶ ይመስለካ፧ (ኢሳይያስ 65:11, 12) ኣይፈትዎን እዩ። ስለዚ፡ ንዕለተ ልደትና ዀነ ምስ ናይ ሓሶት ሃይማኖት ንዚተሓሓዝ ዝዀነ ይኹን በዓል ኣይነብዕልን ኢና።
መበቈል በዓላት ብሓቂ ኼገድስና ኣለዎ ድዩ፧
11. ገሊኦም ሰባት በዓላት ዜብዕሉ ስለምንታይ እዮም፧ ንዓኻኸ ብዝያዳ ኼገድሰካ ዘለዎ እንታይ እዩ፧
11 ገሊኦም ሰባት መበቈል በዓል ልደትን ካልእ በዓላትን ይፈልጡ እኳ እንተ ዀኑ፡ ነዚ በዓላት እዚ የብዕሉ እዮም። በዓላት ምስ ስድራ ቤቶም ግዜ ዜሕልፉሉ ጽቡቕ ኣጋጣሚ ኸም ዝዀነ ገይሮም እዮም ዚርእይዎ። ንስኻኸ ኸምኡ ድዩ ዚስምዓካ፧ ምስ ስድራ ቤትካ ግዜ ኸተሕልፍ ምድላይካ ጌጋ ኣይኰነን። እቲ መስራቲ ስድራ ቤት ዝዀነ የሆዋ ምስ ስድራ ቤትና ጽቡቕ ርክብ ኪህልወና እዩ ዚደሊ። (ኤፌሶን 3:14, 15) ይኹን እምበር፡ ንቤተ ሰብና ኸነሐጕሶም ኢልና ናይ ሓሶት ሃይማኖታዊ በዓላት ከነብዕል ኣይንደልን ኢና፣ የግዳስ፡ ብዝያዳ ምስ የሆዋ ጽቡቕ ርክብ ኪህልወና ኢና እንደሊ። በዚ ምኽንያት እዚ ድማ እዩ ሃዋርያ ጳውሎስ፡ “ብጐይታ ተቐባልነት ዘለዎ እንታይ ምዃኑ ብቐጻሊ መርምሩ” ዝበለ።—ኤፌሶን 5:10።
12. የሆዋ ንገሊኡ በዓላት ዘይቅበሎ ስለምንታይ እዩ፧
12 ብዙሓት ሰባት መበቈል በዓላት ካበይ ምዃኑ ብሓቂ ኼገድሰና ኸም ዘይብሉ ዚስምዖም እኳ እንተ ዀነ፡ የሆዋ ግና ከምኡ ኣይስምዖን እዩ። ምስ ናይ ሓሶት ሃይማኖት ምትሕሓዝ ዘለዎ ዀነ ንሰባትን ንሃገራዊ ኣርማታትን ዚውድስ በዓላት ኣይቅበሎን እዩ። ንኣብነት፡ ግብጻውያን ንሓያሎ ናይ ሓሶት ኣማልኽቶም ዜብዕሉሉ በዓላት ነበሮም። እስራኤላውያን ካብ ግብጺ ምስ ወጹ፡ ንሓደ ኻብቲ በዓላት ቀዲሖም፡ “ንየሆዋ በዓል እዩ” ኢሎም ኬብዕሉ ጀመሩ። የሆዋ ግና ከምኡ ስለ ዝገበሩ ቐጽዖም። (ዘጸኣት 32:2-10) ስለዚ፡ ከምቲ ነብዪ ኢሳይያስ ዝበሎ፡ ‘ርኹስ ኣይንተንኪ።’—ኢሳይያስ 52:11 ኣንብብ።
ንኻልኦት ሕያውነት ኣርእዮም
13. በዓላት ምብዓል ምስ ሓደግካዮ፡ ኣብ ኣእምሮኻ እንታይ ሕቶታት እዩ ኺመጸካ ዚኽእል፧
13 በዓላት ምብዓል ምስ ሓደግካዮ፡ ኣብ ኣእምሮኻ ብዙሕ ሕቶታት ይመጸካ ይኸውን። ንኣብነት፡ ከምዚ ኢልካ ትሓትት ትኸውን፦ መሳርሕተይ ስለምንታይ በዓል ልደት ከም ዘየብዕል እንተ ሓቲቶምኒ እንታይ እየ ኽገብር፧ ሓደ ሰብ ህያብ በዓል ልደት እንተ ሂቡኒ እንታይ እየ ኽገብር፧ መጻምድተይ ኣብ በዓላት ክሳተፍ እንተ ሓቲቱኒ፡ እንታይ እየ ኽገብር፧ ደቀይ ልደቶም ወይ ካልእ በዓላት ብዘይምብዓሎም ሕማቕ ምእንቲ ኸይስምዖምከ እንታይ ክገብር እኽእል፧
14, 15. ሓደ ሰብ፡ ሰናይ በዓል ኪዀነልካ እንተ ተመንዩልካ ወይ ከኣ ህያብ እንተ ሂቡካ እንታይ ኢኻ ኽትገብር ዘሎካ፧
14 ኣብ ኵሉ እቲ ዜጋጥመካ ዅነታት እንታይ ከም እትብል ወይ እንታይ ከም እትገብር ንምፍላጥ ከተመዛዝን ኣሎካ። ንኣብነት፡ ሓደ ሰብ፡ ሰናይ በዓል ኪዀነልካ እንተ ተመንዩልካ፡ “አመስግነካ” ጥራይ ክትብሎ ትኽእል ኢኻ። ብዛዕባኻ ዝያዳ ኺፈልጥ ዚደሊ ሰብ እንተ ዀይኑ ግና፡ ስለምንታይ በዓላት ከም ዘይተብዕል ክትገልጸሉ ትኽእል ኢኻ። ይኹን እምበር፡ ኵሉ ሳዕ ብሕያውነትን ብሜላን ብኣኽብሮትን ተዛረብ። መጽሓፍ ቅዱስ፡ “ንነፍሲ ወከፍ ከመይ ጌርኩም ክትምልሱ ኸም ዚግብኣኩም ምእንቲ ኽትፈልጡ፡ ዘረባኹም ብጨው እተቓመመ፡ ኵሉ ሳዕ ጥዑም ይኹን” ይብለና። (ቈሎሴ 4:6) ምስ ካልኦት ግዜ ምሕላፍን ህያብ ምውህሃብን ደስ ዚብለካ እኳ እንተ ዀነ፡ ነዚ ግና ኣብ ግዜ በዓላት ክትገብሮ ኸም ዘይትመርጽ ክትገልጽ ትኽእል ኢኻ።
15 ሓደ ሰብ ህያብ እንተ ሂቡካኸ እንታይ ኢኻ ኽትገብር ዘሎካ፧ መጽሓፍ ቅዱስ ዝርዝር ሕግታት ዘይህበና እኳ እንተ ዀነ፡ ሰናይ ሕልና ኺህልወና ኸም ዘለዎ ግና ይገልጽ እዩ። (1 ጢሞቴዎስ 1:18, 19) ምናልባት እቲ ህያብ ዚህበካ ሰብ፡ በዓላት ከም ዘይተብዕል ዘይፈልጥ ኪኸውን ይኽእል እዩ። ወይ ከኣ፡ “በዓላት ከም ዘይተብዕል እፈልጥ እየ፡ ነዛ ህያብ ግና ክህበካ ደልየ” ይብለካ ይኸውን። ኣብዚ እተጠቕሰ ኽልቲኡ ዅነታት፡ ነቲ ህያብ ክትቅበሎ እንተ ዄንካ ወይ እንተ ዘይኴንካ ባዕልኻ ኽትውስን ትኽእል ኢኻ። ዝዀነ ዀይኑ፡ ሰናይ ሕልና ኺህልወካ ኽትጽዕር ኣሎካ። ነቲ ምስ የሆዋ ዘሎና ርክብ ኬበላሹ ዚኽእል ነገራት ክንገብር ኣይንደልን ኢና።
ንስኻን ስድራ ቤትካን
16. ስድራ ቤትካ ኣብ እዋን በዓላት ምሳታቶም ግዜ ኸተሕልፍ እንተ ደልዮምኻ እንታይ ኢኻ ኽትገብር ዘሎካ፧
16 ስድራ ቤትካ ሓደ በዓል ኬብዕሉ እንተ ደልዮም እንታይ ኢኻ ኽትገብር ዘሎካ፧ ምሳታቶም ክትብኣስ የብልካን። ዝደለይዎ ኺገብሩ መሰል ከም ዘለዎም ኣይትረስዕ። ከምቲ ንምርጫኻ ኬኽብሩልካ እትደሊ፡ ንስኻ እውን ብሕያውነት ንምርጫኦም ኣኽብረሎም። (ማቴዎስ 7:12 ኣንብብ።) ስድራ ቤትካ ኣብ እዋን በዓላት ምሳታቶም ግዜ ኸተሕልፍ እንተ ደልዮምኻኸ እንታይ ኢኻ ኽትገብር ዘሎካ፧ እንታይ ክትገብር ከም ዘሎካ ቕድሚ ምውሳንካ፡ ቅኑዕ ውሳነ ኽትገብር ምእንቲ ኺሕግዘካ ናብ የሆዋ ጸሊ። ብዛዕባኡ ሕሰብ፡ ምርምር እውን ግበር። ወትሩ ንየሆዋ ኸተሐጕስ ከም እትደሊ እውን ኣይትረስዕ።
17. ደቅኻ ኻልኦት በዓላት ኬብዕሉ ኸለዉ ምእንቲ ኸይስምዖም እንታይ ክትገብር ትኽእል፧
17 ደቅኻ ኻልኦት በዓላት ኬብዕሉ ኸለዉ ምእንቲ ኸይስምዖም እንታይ ክትገብር ትኽእል፧ በብግዜኡ ፍሉይ ነገራት ክትገብረሎም ትኽእል ኢኻ። ህያባት እውን ሃቦም። ገለ ኻብቲ ንደቅኻ ኽትህቦም እትኽእል ብሉጽ ህያባት ከኣ ግዜኻን ፍቕርኻን እዩ።
ብናይ ሓቂ ኣምልኾ ተመላለስ
18. ኣብ ክርስትያናዊ ኣኼባታት ክንእከብ ዘሎና ስለምንታይ ኢና፧
18 ንየሆዋ ኸነሐጕሶ እንተ ደሊና፡ ካብ ናይ ሓሶት ሃይማኖት ኰነ ኻብቲ ምስኡ ዚተሓሓዝ ልምድታትን በዓላትን ክንርሕቕ ኣሎና። ብዘይካዚ፡ ብናይ ሓቂ ኣምልኾ ኽንመላለስ ኣሎና። ብኸመይ፧ ከምኡ ኽንገብር እንኽእለሉ ሓደ መገዲ፡ ኣብ ክርስትያናዊ ኣኼባታት ኣዘውቲርና ብምእካብ እዩ። (እብራውያን 10:24, 25 ኣንብብ።) እዚ ኣኼባታት እዚ፡ ኣገዳሲ ኽፋል ናይ ሓቂ ኣምልኾ እዩ። (መዝሙር 22:22፣ 122:1) ብሓባር ክንእከብ ከለና፡ ንሓድሕድና ኽንተባባዕ ኣጋጣሚ ይኸፍተልና እዩ።—ሮሜ 1:12።
19. ነቲ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመሃርካዮ ንኻልኦት ምክፋል ኣገዳሲ ዝዀነ ስለምንታይ እዩ፧
19 ብናይ ሓቂ ኣምልኾ ኸም እትመላለስ እተርእየሉ ኻልእ መገዲ ድማ፡ ነቲ ኻብ መጽሓፍ ቅዱስ እተመሃርካዮ ንኻልኦት ብምክፋል እዩ። ብዙሓት ሰባት በቲ ኣብ ዓለም ዚርአ ዘሎ እከይ ይጭነቑ እዮም። ከምዚኦም ዝኣመሰሉ ሰባት ትፈልጥ ትኸውን። ብዛዕባ እታ እተደንቕ ተስፋኻ ንገሮም። ኣብ ክርስትያናዊ ኣኼባታት ክትእከብን ብዛዕባ ናይ መጽሓፍ ቅዱስ ሓቂ ንኻልኦት ክትነግርን ከለኻ፡ ምስ ናይ ሓሶት ሃይማኖት ክትሓብርን ኣብ ልምድታታ ኽትካፈልን ዝነበረካ ድሌት ኪጠፍእ እዩ። ንኣምላኽ ብቕኑዕ መገዲ ኸተምልኾ ብዝጸዓርካ መጠን፡ ሕጉስ ክትከውን ኢኻ፡ የሆዋ ድማ ንጻዕርኻ ኺባርኾ እዩ።—ሚልክያስ 3:10።
[እግረ-ጽሑፍ]
^ ሕ.ጽ. 6 ኣብ ገሊአን ሃገራት፡ በዓል ልደት ኣብ 7 ጥሪ (ብኣቈጻጽራ ግእዝ 29 ታሕሳስ) እዩ ዚብዓል።


text:
ንሕና ኣብ ከተማ ስያትልን ከባቢኣን ንርከብ ኣሰናዳእቲ ግዝያዊት ሽማግለ ናይ ደለይቲ ፍትሕን፡ ደሞክራሲን ፡ ኤርትራውያን ብዛዕባ’ቲ ኣብ ከተማ ኒዩ ዮርክ ካብ 3000 ንላዕሊ ዝቑጽሮም ካብ ኣመሪካን፡ ካናዳን፡ ኤውሮፓን ዝመጹ ደለይቲ ፈትሕን፡
ደሞክራሲን ዝተሳተፉዎ ዕዉት ዝኾነ ብዕለት 29 ጥቅምቲ 2015 ዝተኻየደ ሰላማዊ ሰልፊን፡ ከምኡ ኸኣ ብድሕሪ’ቲ ሰልፊ፡ ኣብ ዝተኻየደ ኣኼባ፡ ንሓርነታዊ ቃልሲ ኤርትራ ዘሓይል ዘሕለፎ ውሳኔታትን፡ ለበዋታትን፡ ተቐማጦ ሲያትልን ፡ ከባቢኣን ኤርትራውያን ንምቕራብ፡ ንዕለት 8 ሕዳር፡ 2015 ልክዕ ሰዓት 5 ድሕሪ ቀትሪ ፡ ህዝባዊ ኣኼባ ኣብ ከተማ ሲያትልን ከባቢኣን ንምክያድ ተወሲኑ ኣሎ።
እዚ ክሳዕ ሕጂ ኣብ ደንበ ተቓወምቲ ኤርትራ፡ ሰሜን ኣመሪካ ተራእዩ ዘይፈልጥ ዝተፈላለየ ስነ-ህዝባዊነት ዝሓዘለ ብዝሒ ተሳታፍነት ዘንጸባረቐ ፡ ድርብ ዓወት’ዚ ንቃልሲ ተቓውሞ ሂቡዎ ዘሎ ናህሪን፡ ሓዲሽ ህይወትን፡ ብጥርናፈ፡ ክንመያየጠሉን፡ ክንትንትኖን ዓቢ ኣድላይነት ስለ ዘለዎ፡ ንኹሎም ኣብ ከተማ ሲያትልን ፡ ከባቢኣን ዝቕመጡ ኤርትራውያን ብዘይ ሓደ ፍልልይ፡ ኣብ’ዚ ኣድላዪ ኣኼባ’ዚ ንኽትርከቡ፡ ብኽብሪ ፡ ንዕድሞኩም ኣሎና።
ኣኼባ ዝግበረሉ ኣድራሻ ድማ ከም’ዚ ዝስዕብ እዩ፡
Eritrean Community Center
2402 East Spruce Street
Seattle Washington 98122
ብደሓን ምጹ!
ግዝያዊት ሽማግለ ናይ ከተማ ሲያትልን ከባቢኣን።


text:
ኣዲስ ኣበባ ኣብ ታሪኻ ንፈለማ ግዜ ተጠቃሚት መንገዲ ባቡር ኮይና’ላ።ኣብታ ከተማ ብኽልተ ኣንፈት ካብ ዝተኣንፀ ናይ 34 ኪሎ ሜትር ንውሓት መንገዲ ትማሊ ዝጀመረ እቲ ናይ 17 ኪሎ ሜትር መስመር እዩ።ንዘመናዊነት እታ ከተማን ፀገም ትራንስፖር ንምቕራፍን ዝሕግዝ እዩ ኢሎም ኣለው ሪኢቶ ዝሃቡ ነበርቲ።ናይታ ሃገር ቤት ምኽሪ ምንስትራት ደሕንነት ኣገልግሎት ባቡር ዝምልከት ሕጊ ኣውፂኡ’ሎ።
ትማሊ ሰንበት ኣገልግሎት ዝጀመረ ካብ ቃልቲ ተላዒሉ፣ብኣደባባይ መስቀል ገይሩ፣ብመርካቶ ሓሊፉ ኣብ ኣደባባይ ዳግማይ ምንሊክ ዝበፅሕ እዩ።ኣብቲ ስነስርዓት ዝተረኽቡ ኣጋይሽን ነበርቲ ከተማን ኣዲስ ኣበባ ኣስታዲዮም ካብ ዝርከብ ጣቢያ ተሳፊሮም ተመላሊሶም ኣለው።
እቲ ኣግልግሎት ምጅማሩ ዝለዓለ ታሕጓስ ከምዝፈጠረሎም ተጠቀምቲ ገሊፆም ኣለው።ነታ ከተማን ነበርታን ዘለዎ ረብሓ እውን ዝዓብየ እዩ ይብሉ።ሰራሕተኛ መንግስቲ ዝኾኑ ኣቶ ለማ ዳኜ ንናይ ኣዲስ ኣበባ ዘመናዊነት ዘምፅአላ ይመስለኒ ኢሎም።ከመይ እንተኢልካኒ ቅድሚ ሎሚ ከምዚ ዝበለ ዓይነት መጎዓዚያ ተጠቒምና ስለዘይንፈልጥ። ምጅማሩ ዓብዪ ተስፋ ዝህብ እዩ።ከተማ ኣዲስ ኣበባ ዓብዪ ፀገም መጎዓዚያ ዘለዋ ከተማ ከም ምዃና እቲ ፀገም ብዝተወሰነ እውን እንተኾነ ክቕረፍ ይእኽል እዩ ዝብል ግምት ኣለኒ ኢሉ።
ኣብ ስራሕቲ ህንፀት ዝተዋፈሩ ኣቶ እሸቱ ኣሰሜ ብወገኖም ምጅማር ኣገልግሎት ባቡር ንናይታ ከተማ ዓብዪ ፀገም መጎዓዚያ እዋናዊ ምላሽ ዝሃበ እዩ ኢሎም።
ካብ ህንፀት ጀሚሩ ዓለምልኸ መዐቀኒ ዘማልእ ምዃኑ ዝገለፁ ዋና ፈፃሚ ስራሕ ኮርፖረሽን መንገዲ ባቡር ኢትዮጵያ ዶ/ር ጌታቸው በትሩ እቲ ህንፀት 31 ጥሪ 2014 ኣ/ፈ ከምዝተዛዘመ ብምሕባር ‘’ካብኡ ጀሚር ክሳብ ሎሚ ክንሰርሖ ዝፀናሕና ጉዳይ ድሕነት እቲ መንገዲ ባቡር ምርግጋፅ እዩ።ብዓለምለኸ ደረጃ ብሉፅ ዝብሃል ኣሰራርሓ ኢና ክንሰርሕ ፀኒሕና’’ኢሎም።
ዋጋ ኣገልግሎት ከከም ርሕቐቱ ካብ ክልተ ብር ክሳብ ሽዱሽተ ብር ዝበፅሕ እንትኸውን ካብ ፈላሞት ተጠቀምቲ ፍትሓዊ እዩ ኢሎምዎ ኣለው።ዝርዝሩ ይስምዑ።
ምሉእ ትሕዝትኡ ኣብ`ዚ ምስማዕ ይክኣል


text:
መንበሪ-ገዛ
ናይ ኣርየፕሎግሁስ
ሓባራዊ ማዕከን ኣብ ከተማታት ደስ ዘብሉ መንበሪ ኣባይቲ ኣለዎ። ኣብኡ ናብ ስራሕን ዕዳጋን ቀረባ ዝኾኑ ጽቡቕ ትርኢት ዚህቡን ጥቓ ተፈጥሮ ዝኾኑን ኣባይቲ ይርከቡ።
ንጠየቕቲ ዑቕባ ብዚምልከት እቲ ናይ ዑቕበኛታት ኣራኻቢ ኣብቲ ናይ ኣርየፕሎጉስ ማዕከን መንበሪ ቤት የመዝግብ። እቲ ስደተኛ ካብቲ መቐበሊ ቤትጽሕፈት ንመንበሪ ቤቱ ዚኸውን መሰረታዊ ነገራት ይረክብ። እቲ መቐበል ስደተኛታት ንሓደ በጽሒ ሰብ ክሳዕ 500 ክሩነር ዝዋግኡ ምስ ገለ መሰረታዊ ነገራት ይዕድገሉ። ናይ ስደተኛታት ኣራኻቢን ናይ መንበሪ ቤት ሓላፍን ነቲ ስደተኛ ንኣርየፕሎግሁስን ከባቢኣን የርእዩዎ። ናይ ስደተኛታት ኣራኻቢ ምስ ቤትጽሕፈት ዕዮ: ምስ ቢትትምህርቲ: ክሊኒክክ ወይውን ምስ ዘድሊ ናይ ስኒ ሕክምና ቆጸራ ይገብር። እቲ ሓላፊ መንበሪቤት ነቶም ስደተኛታት ኣብ ኣድለይቲ መዓልታዊ ዋኒናት ይሕግዞም ምስ ካልኦት ኮምዩናትን ሰበስልጣንን ድማ የራኽቦም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ብብዝሒ ዚዝረብ ቋንቋ ዳሪ: ፋርስ: ሶማሊ: ትግርኛ: ኣምሓርኛ: እንግሊዝ: ሩስያ ወይ ጀርመን እዩ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ኣርየፕሎግሁስ ብዙሓት ኣብያተክርስትያን ኣሎ: ከም ሽወደናዊ ቤትክርስትያን: ፐንተኮስት ቤትክርስትያን: ኢኤፍአስ ማሕበር ሚስዮንን ጅሆቫ መሰኻኽርን።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ዱካናት: ኣብያተመጻፍቲ: ቤትጽሕፈት ዕዮ: ፋርማሲ: ስፖርትን መሐምበሲ ቦታን: ማሕበራዊ ቤትጽሕፈት: መሸጣ ዝተዘውተረ ኣቕሑ: ቀዪሕ መስቀል: ሓራጅ: ኣብያተመግቢ: ባራት።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ኣርየፕሎግ ብሕታውን ማሕበራውን ቤትትምህርቲ ህጻናት ኣሎ። ትምህርቲ ንምጅማር ምጽባይ የሎን: ደቂ ስደተኛታት ከኣ ኣብ ዝኾነ እዋን ኪጅምሩ ይኽእሉ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብዚ: መባእታውን ላዕለዋይ ደረጃን ኣብያተትምህርቲ ኣሎ። ኣብቲ ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ካብ ምሉእ ሽወደን እዮም ኪመሃሩ ዚመጹ ከመይሲ እቲ ቤትትምህቲ ናይ ተክኒክ ብፍላይ ድማ ናይ ማኪና ተክኒክ ፍሉይ ትምህርቲ ስለ ዚህብ። ኣብ ልዕልዚ ተመሃሮ ተፈጥሮኣዊ: ማሕበራዊ: ቍጠባዊ: ንህንጻን ቅየሳን ዚምልከት ሳየንስ ኪመሃሩ ይኽእሉ።
ኤስኤፍኢ ትምህርቲ ሆርናቫን ቤትትምህርቲ ይርከብ። እቲ ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ንናይ ነኣሽቱን ዓበይትን መደባት ኤስኤፍኢ ሓላፍነት ኣለዎ። ኣብ ሺርክሆልምስ ቤትትምህርቲ ነቶም ኣብ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዕድመ ዘለዉ መንእሰያት መዳለዊ ትምህርቲ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ንስደተኛታት ምስ ሕብረተሰብ ንምልላይ ዚወሃብ ትምህርቲ ብቪድዮኮንፈረንስ ወይ ድማ ኣብ ሆርናቫን ቤትትምህርቲ ይወሃብ። ንስደተኛታት ምስ ሕብረተሰብ ንምልላይ ዚወሃብ ትምህርቲ። እቲ ብግዜ ሓጋይ ነቶም ኣብ ትሕቲ ሕጊ ምውግጋን ዘለዉ ሰባት ዚወሃብ ናይ ኤስኤፍኢ ትምርህቲ በቲ ኮምዩን እዩ ዚመሓደር።
ኤስኤፍኢ ትምህርቲ ሆርናቫን ቤትትምህርቲ ይርከብ። እቲ ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ንናይ ነኣሽቱን ዓበይትን መደባት ኤስኤፍኢ ሓላፍነት ኣለዎ። ኣብ ሺርክሆልምስ ቤትትምህርቲ ነቶም ኣብ ናይ ላዕለዋይ ደረጃ ቤትትምህርቲ ዕድመ ዘለዉ መንእሰያት መዳለዊ ትምህርቲ ኣሎ።
ኣብ ኣርየፕሎግ ናይ ዓበይቲ ቤትትምህርቲ ኣሎ: ከምኡው ናይ ላዕለዋይ ደረጃን ዩኒቨርሲትን ናይ ርሑቕ ትምህርቲ ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
እቲ ክንክን ጥዕና ከምዚ ዚስዕብ ክእለታት ኣለዎ፤
ናይ ህጽናት: ሓፈሻውዊ: ናይ ሕርሲ: ናይ ወረዳ ክፍሊ: ናይ እግሪ: ከምኡውን ናይ ህጹጽ ሕክምና
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ኣብ ኩሉ ትካላት ናይ ትርጉም ኣገልግሎት ኣሎ። ተርጓማይ ብቴለፎን እዩ ዚትርጉም።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ናይ ኖርቦተን ወረዳዊ ትራፊክ መዓልታዊ ካብ ኣርየፕሎግ ካብ ናብ ዚኸዳ ኣውቶቡሳ ኣለዋ። ናብ ዮርን መደበር ባቡር (160 ኪሎመትር ካብ ኣርየፕሎግ) ዚወስዳ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ኣውቶቡሳት ዝኸዳሉ ኣብ ኣርቪድስሻውር (85 ኪሎመትር ካብ ኣርየፕሎግ) ድማ መዓርፎ ነፈርቲ ኣሎ። ሲልቨርኤክፕረሰን ኸለፍተቡስ ናብ ቡደ ኖርወይ ይኸዳ (መዓልታዊ ኣገልግሎት)።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
እቲ ኮምዩን ኣብ ኣርየፕሎግ እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ: 300 ሰራሕተኛታት ኣለዉዎ። ኣብቲ ምምሕዳርና: ብዓቢኡ ድማ ኣብ ቤትትምህርትን እንዳ ኣረጋውያንን ንነዊሕን ሓጺርን እዋን ዝዓለመ ናይ ተካእነት ስራሕ ኣሎ። ካልእ ስራሕ ወሃቢ ድማ ክፍሊ ጕዕዞ እዩ። ኣብ ግዜ ክረምቲ ብዙሓት ወጻእተኛታት ሰራሕተኛታት ተሽከርከርቲ ከፈትኑ ስለ ዚመጹ ግዜኣዊ ስራሕ ይርከብ እዩ። ናይ ትራክተርን ካብ መገዲ በረድ ዝግሕጣ መኻይንን ዘወርቲ ከምኡውን ናይ ሆቴል ናይ ቤትምግቢ ሰራሕተኛታት ወይ ኣጋይሽ ዚመርሑ ሰራሕተኛታት ይድለዩ። ፍልጠት ቋንቋ ኣድላዪ እዩ ከመይሲ እቶም ነተን ተሽከርከርቲ ዚፍትኑ ሰባት ምስ ብዙሓት ወጻእተኛታት እዮም ዚራኸቡ።
ኣብ ኣርየፕሎግ ብዙሓት በብዓይነቱ ኣገልግሎት ዚህባ ሓደ ወይ ክልተ ዘስርሓ ነኣሽቱ ትካላት ኣለዋ። ምናልባት ንኽእለትካ ዚደልያ ኣይሰኣናን ይኾና።
ንናይ
ኣርየፕሎግ ቤትጽሕፈት ዕዮ ተወከስ


text:
ወጋሕታ ሓርነትን ኣግእዞን ካብ ማህጸን መስዋእትን ስቕያት ህዝብን’ዩ ዝውለድ!!
- Details
- Created: Monday, 06 November 2017 04:36
- Last Updated: Monday, 06 November 2017 04:36
ግንባር ሃገራዊ ድሕነት ኤርትራ፡ ነቲ ናይ ኣቦና ሓጂ ሙሳ መሓመድ ኑር ኣቦ መንበር ምምሕዳር ቤት ትምህርቲ ኣድያእ ማእሰርቲ ሰዒቡ ዝተበገሰ ነቕሎ ሰፊሕ ሓፋሽ፡ ብግዱስ ኣትኩሮን ኣድናቖትን ብዕቱብነት ክከታተሎ ቐኒዩ’ዩ። ሓጂ ሙሳ ልሉይ ሃገራዊ መራሒ ንዘርኣይዎ ጅግንነትን ዝወሰዱዎ ተባዕ መርገጽን፡ እንኮላይ ነቶም ዲክታቶርያዊ ስርዓት ህግደፍ፣ ኣብ ልዕሊ ብሕታዊ ኣብያተ ትምህርቲ ዝወሰዶ ዓፋኒ ፖሊስን፡ ምቕፋድ ኣቦና ሓጂ ሙሳን ብምቅዋም ብዕለት 31 ጥቅምቲ 2017 ኣብ ከተማ ኣስመራ ንሰላማዊ ሰልፊ ዝወጹ ኩሎም ሰላማውያን ዜጋታት፡ ህጻናት፣ ተማሃሮ፣ ኣንስቲን ሰብኡትን ኣዚዩ ይሙጉስ። ከምኡ’ውን ንፍትሓዊ ሕቶኦም ብትሪ ከም ዝድግፎ እናኣረጋገጸ፡ ኣብ ጎኒ’ቲ ዲክታቶርያዊ ስርዓት ብምእላይ ዲሞክራስያዊ ለውጢ ንምርግጋጽ ዝቃለስ ዘሎ ሰፊሕ ሓፋሽ ህዝብና ደው ከም ዝብል ደጊሙ የረጋግጽ።


text:
ሃገራትን ህዝብታትን
ናብ ኒከራግዋ እተገብረ ምብጻሕ
ሰባት፡ መብዛሕትኡ ግዜ ንኒከራግዋ ‘ምድረ ቐላያትን እሳተ ጎመራን’ ኢሎም እዮም ዚጽውዕዋ። እቲ ኣብዛ ሃገር ዚርከብ ቀላይ ኒከራግዋ፡ ኣብ ማእከላይ ኣመሪካ እቲ ዝዓበየ ቐላይ እዩ። እቶም ደቀባት ዝዀኑ ዓሌታት ድማ ኮቺቦልካ ኢሎም ይጽውዕዋ፣ ትርጉሙ ኸኣ “ምቍር ባሕሪ” እዩ። ቀላይ ኒከራግዋ ብኣማእታት ዚቝጸር ደሴታት ዚርከቦ ዀይኑ፡ ንኸም ከልቢ ዓሳን ስዎርድፊሽን ታርፖንን ዝኣመሰሉ ኣብ ውቅያኖስ ዚነብሩ ዓይነት ዓሳ ዝሓዘ ጨዋም ዘይኰነ እንኮ ቐላይ እዩ።
ኣብ ኒከራግዋ፡ ገማግም ሞስኪቶ ተባሂሉ ዚፍለጥ ሓደ ኻብቲ ኣብ ማእከላይ ኣመሪካ ግሉል ዝዀነ ቦታታት እውን ይርከብ እዩ። እዚ ገማግም እዚ፡ 65 ኪሎ ሜተር ስፍሓት ዘለዎ ዀይኑ፡ ንመብዛሕትኡ ኽፋል ምብራቓዊ ገማግም እታ ሃገር ዚሽፍንን ክሳብ ጐረቤት ሃገር ሆንዱራስ ዚዝርጋሕን እዩ። ሚስኪቶ (ወይ ሞስኪቶ) ሓደ ኻብቶም ብርክት ዝበሉ ጕጅለ ደቀባት ኒከራግዋ ዀይኖም፡ ኤውሮጳውያን ኣብ መበል 16 ዘመን ናብቲ ኸባቢ ቕድሚ ምምጻኦም ኣትሒዙ ዝጸንሐ ታሪኽ ዘለዎም እዩ።
ሚስኪቶ ድልዱል ማሕበራዊ ርክባትን ፍሉይ ልምድታትን ኣለዎም። ንኣብነት፡ ቋንቋ ሚስኪቶ ኸም “ኣቶ” ወይ “ወይዘሮ” ዝኣመሰለ ወግዓዊ መጸውዒ ዝዀነ ቓላት የብሉን። ኣብ ገጠር ዚቕመጡ ማሕበረ ሰብ፡ እቶም ንኣሽቱ ንዓበይቲ ሰባት፡ ኣዝማዶም ይኹኑ ኣይኹኑ ብዘየገድስ “ሓወቦይ” ወይ “ኣሞይ” ኢሎም እዮም ዚጽውዕዎም። ደቂ ኣንስትዮ ሚስኪቶ ምስ ናይ ቀረባ ፈተውተንን ኣዝማደንን ሰላምታ ኺለዋወጣ ኸለዋ ምዕጕርቲ ንምዕጕርቲ እየን ዚሰዓዓማ፣ እዚ ድማ ካብ ቀደም ኣትሒዙ ዝጸንሐ ባህሊ እዩ። ድሕሪዚ፡ እታ ሰላምታ ዘበገሰት ሰበይቲ ገና ኣብ ምዕጕርቲ እናሰዓመት ከላ ብኣፍንጫኣ ኣየር ትስሕብ።
ብናይ የሆዋ መሰኻኽር እተሓትመ ጽሑፋት መጽሓፍ ቅዱስ፡ ብቛንቋ ማያንጋን ሚስኪቶን


text:
ሕገ መንግስቲ ሕገ መንግስቲ
ኣብ ግንቦት 1991 ናይ ደርጊ ፋሽሽት ሰራዊት ዝተገልበጠሉ እዩ፡፡ ድሕሪ ናይ ዓሰርተ ሸውዓተ ዓመት ናይ ውግእ ግዘ ህዝቢ ኢትዩጵያ ሓድሽ ዘመን ናይ ብርሃን ሪኦም እዩም፡፡ኢትዩጵያውያን ንመፈለምታ ግዘ ኣብ ታሪኽ እቲ ማሕበረሰብ ሓደ ዓይነት ዕድል ንክረክብ ገይሩ እዩ፡፡
እቲ ዲሞክራስያዊ ቡድን ኣብ ኢትዩጵያ ናይ ጉባኤ ኮንፍረንስ ካብ 1-5 ሓምለ 1991 ዝፀንሕ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተገይሩ፡፡እቶም ተሳተፍቲ ከም ዝተመያየጡዎን ዘፅደቕዎን ናይ ሽግግር ግዘ ሕገ መንግስቲ ብቐዳምነት ዝሓዞ ናይ ሽግግር ግዘ መሰረት እዩ፡፡
እቲ ዲሞክራስያዊ ናይ ምግባር ከይዲ ቐሊል ኣይነበረን ምኽንያቱም ባህሊ ወይድማ ናይ ዲሞክራሲ ልማድ ኣብታ ሃገር ስለዘይነበረ፡፡ኣብ ናይ ሽግግር ግዘ ክልተ ዝተተሓሓዙን መሰረታዊ ዝኾኑ ናይ ብሄር ብሄረሰባት መል ዋሕሲ ንምርግጋፅ ደረጃታት ብምውሳድ ኣብ ናይ ባዕሎም ጉዳይ ይውስኑ፡
- ናይቲ ሕገ መንግስቲ ረቒቕ ምፅዳቕ
- ስልጣን ንቲ ክልላዊ መንግስቲ ወሪዱ እዩ፡፡
ኣብ ትሕቲ እቲ ሕገ መንግስቲ ፣እቲ ፌደራል ስምምዕነት ናይቲ ፌደራል መንግስቲ መሰል ዋሕሲ ብምኻን ናይ ባዕሎም ስራሕቲ ኣብ ጉዳያቶም ክውስኑ ይኽእሉ፡፡


text:
ቬራ (VERA) ዝተባህለ ንኡስ ኣካል ክፍሊ መዝገብ ማሕበራዊ ጉዳያት ኢትዮጵያ፡ ንዕለተ ልደት፣ መርዓ፡ ፍትሕ፡ ሞትን ካልእን ዝኣመሰሉ ማሕበራዊ ጉዳያት ናይ ምስናድን ወረቐት ምስክርነት እቶም ጉዳያት ናይ ምቕራብን ኣገልግሎታት ንስደተኛታት ከምኡ’ውን ወጻእተኛታት ክፉት ክገብሮ ምዃኑ ሓቢሩ።
እቲ ኣገልግሎት ኣብ ካልኣይ ሰሙን ናይ ወርሒ ነሓስ ክጅምር ከምዝኾነ ዝገለጸ እቲ ኣካል ፡ ነቲ መደብ ክውን ንምግባር 114 ሚልዮን ብር ወጻኢ ኮይኑ ምህላው ኣረዲኡ።
እቲ ንኡስ ኣካል ኣብ ትሕቲ ክፍሊ መዝገብ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኢትዮጵያ ተሰሪዑ ክሰርሕ ፓርላማ እታ ሃገር ኣብ 2012 እኳ እንተኣወጀ ፡ እቲ ኣካል ክህቦ ዝጸንሐ ኣገልግሎት ክሰፍሕን፡ ኣገልግሎታት እቲ ኣካል ንወጻእተኛታትን ስደተኛታትን ክፉት ክኸዉንን ዘኽእል ኣዋጅ ግና ኣብ ምጅማር ወርሒ ሓምለ ናይዚ ዓመት ከምዝተሓደሰ እዮም ናይ ቀረባ ተዓዘብቲ ዝሕበሩ።
ጠቕላሊት ዳይረክተር ናይቲ ኣካል ዝኾነት ወ/ሮ ኤልሳ ተስፋይ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃበቶ መግለጺ ፥ ዕላማ ናይቲ ተሓዲሱ ዘሎ ኣዋጅ፡ ማሕበራዊ ኣጋጣሚታቶም ካብ ምምዝጋብን ወግዓዊ ወረቐት ምስክርነት እቶም ኣጋጣሚታት ካብ ምውናንን ተሓሪሙዎም ዝጸንሑ ስደተኛታትን ወጻእተኛታትን ተረባሕቲ ንምግባር ከምዝኾነ ኣገንዚባ።
ብመሰረት ሓበሬታ ኣቶ ገዘበኝ መኮነን፡ ዳይረክተር ምርምርን ስርዓተ ምምዕባልን እቲ ኣካል፡ እቲ ተሓዲሱ ዘሎ ኣዋጅ ነቲ ወጻእተኛታትን ስደተኛታትን ማሕበራዊ ጉዳያቶም ከመዝግቡ ዝኾነ ሕጋዊ ባይታ ተኸሊእዎም ብምጽንሑ ዝሓልፍዎ ዘለዉ ጸገማት ብቐጥታ ክምልስ ዝነቐለ ምዃኑ ኣስሚሩሉ ኣሎ።
ኣብ ኢትዮጵያ ዝርከቡ ስደተኛታትን ንዝሰርዕዎም ማሕበራዊ ጉዳያት ከምኡ’ውን ኣጋጣሚታት ከሰንዱን ወረቐት ምስክርነት ክሕዙሎምን ዘኽእሉ ዘይወግዓዉያን ሜላታት ንዓመታት ክኽተሉ ምጽንሖም ዘመልክቱ ጸብጻባት ፡ እቶም ሜላታት ሕጋዊ ልባስ ዝጎድሎምን ምስቲ ኣብ ኢትዮጵያ ዘይተርነዐ ዘሎ ምሕደራ-መዝገብ ዘይላፈኑን ብምዃኖም ፡ ሓያሎ ስደተኛታት ኣብ ሰንፈላል ምጽናሖም የተሓሳስቡ።
ኣገደስቲ ንዝኾኑ ማሕበራዊ ኣጋጣሚታት ክምዝግብ ዘኽእል ስርዓተ-ሰነድ ዓጢቑ ክሰርሕ ተበጊሱ ዘሎ እቲ ንኡስ ኣካል ፡ ስደተኛታትን ወጻእተኛታትን ተሓሪሙዎም ዝጸንሐ መሰረታዊ ሰብኣዊ መሰላት ንኸውሕሱ ባይታ ዘንጽፍ ክኸውን ተስፋ ተነቢሩሉ ኣሎ። ቅድሚ ሕጂ ዘይደቂ-ዜጋታት እታ ሃገር ደቆም ከምዝግቡ፡ ሕጋውነት መርዓኦም ከሰንዱ፡ ሞት ኣባላት ስድራቤቶም ዘመስክር ወረቐት ክውንኑ ኣጸጋሚ ኮይኑ እዩ ጸኒሑ።
ሓያሎ ስደተኛታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝፍጽምዎ ናይ መርዓ ስነ-ስረዓት እንትርፎ ብኣብያተ-ክርስትያናትን መሳጊድን ዝወሃብ ናይ ቃል-ኪዳን ሰነድ ብክፍሊ መዝገብ እታ ሃገር ዝፍቀድ ሕጋዊ ምስክርነት ኣይጸንሐን። ዝተወልደ ህጻን እንትርፎ ኣብቲ ዝተወልደሉ ሕክምና ዝወሃቦ ናይ ትውልዲ ወረቐት ኣብ ክፍሊ መዝገብ እታ ሃገር ዝወሓሰሉ ሰነድ ኣይጸንሐን ።
ብከምዚ ምኽንያት ሓያሎ ስደተኛታት ብፍላይ ድማ ኤርትራውያን ካብ ኢትዮጵያ ብሱዳንን ደቡብ ሱዳንን እንዳኳለሙን ሂወቶም ኣብ ሓደጋ እንዳእተዉን፡ ናብ ከም ኡጋንዳ ዝኣመሰላ ስደተኛታት ጉዳያቶም ክስንዱ ተዛማዲ ነጻነት ዝረኽቡለን ሃገራት ክውሕዙ እዮም ጸኒሖም።
ሰብ መዚ ‘ቬራ’ ይገልጽዎ ከምዘለው፡ እቲ ሓድሽ ኣዋጅ ኣብ ልዕሊ ሓያሎ ስደተኛታት ሩፍታ ፈጢሩ ከምዘሎ እዩ። ስደተኛታት ኣብ ዝነብሩለን ምምሕዳር ከባቢታትን መዓስከራትን ብምምዝጋብ ዝምድብዎም ማሕበራዊ ኣጋጣሚታት ክስንዱ ክበቕዑ ምዃኖም እዮም እቶም ሰብ መዚ ዘብርሁ።
ኢንድሪያስ መሓሪ ዝተባህለ ክልተ ደቁ ኣብ መዓስከር ማይ-ዓይኒ ዝተወልዱዎ ኤርትራዊ ስደተኛ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ደቁ ንኸምዝግብን ምስክር ወረቐት ልደቶም ንኽሕዝን ዝሓለፎ ጸገም ኣዚዩ ነዊሕን መሪርን ምንባሩ የዘንትው።
ንኡስ ኣካል ‘ቬራ’ መሰነዲ ቅጥዕታት ንምድላዉ ዛጊት 3 ሚልዮን ብር ኣውጺኡ ከምዘሎ፡ ብዘይካዚ ስደተኛታት ተኸፊቶሎም ንዘሎ ዕድል ዘላሊን ዘንቅሕን ናይ ምኽሪ መድረኽ ንምኩዋን ልዕሊ 160,000 ብር ወጺኡ ምህላዉ ይሕበር።
ብዘይካዚ፡ ስደተኛታት ንዝሰርዕዎም ማሕበራዊ ኣጋጣሚታት ንምምዝጋብን ወረቐት ምስክርነት ንምዉናንን ካብ 20 ክሳዕ 50 ብር ክሕተቱ ምዃኖም እውን ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ።


text:
ብዕለት 30 መስከረም 2017 ዓመታዊ ጉባኤ ማሕበር ኣካለጽጉማን ኤርትራ ጨንፈር ሽወደን፡ ብተሳታፍነት ላዕለዎት ኣባላትን፡ ኣቦ ወንበራት ጨናፈር ሰዲህኤን፡ ሓያሎ ገዳይም ተጋደልቲ ተሓኤነበርን፡ ብዙሓት ደልይቲ ለውጢ ህርኩታት መንእሰያትን ዝተሳተፍዎ ኣብ ከተማ ስቶኮልም ብዓወት ተዛዝሙ። ጉባኤ ብኣደ ወንበር ማሕበር ወ/ሮ ኣልጋነሽ ኢሳቅ ተኸፊቱ፡ ልክዕ ህልዊ ኩነታት ጽጉማን ኣሕዋት ኣብ መደበር ከሰላ ገሊጻ ።
ተወሳኺ ኣባላት ቦርድ ናይቲ ማሕበርዝኾኑ፡ ሓው ጸሃየ ቀለታን ሓውቲ ገርጊስ ነጋሽን ጨንፈር ሽወደን ንማሕበር ኣካለ ጽጉማን ብፍላይዘበርከቶ ኣገዳሲ ሓልዮትን ተወፋይነትን ብዝርዝር ሓቢሮም። ቀጺሉ ተሓዝ ገንዘብ ሓው ዑቅባሚካኤል ተስፋጽዮን ብጠቅላላ ተቋጻጻሪ ዝተረጋገጸ ጸብጻብ ኣቅረበ። ስዒቡ ኣብ ምምራሕ ዝጸንሐት ሽማገለከተካይዶ ብዝጸንሐት ዕዉት ስራሕ፡ ንዓመተ 2017 2018 እውን ዝነበረት ምምሕዳር ሽማግለ ንክትቅጽል ብግባኤኛታት ንዝቐረበላ ሕቶ፡ ብተወፋይነት ስለዝተቐበለቶ ብሙሉእ ጉባእተኛ ድማ ምስጋና ቀሪቡላ።
ብድሕሪኡ በተን ዘይሕለላ ዉፉያት ክልተ ዋዕሮታት ኣልጋነሽን ገርጊስን ዝተዳለወ ሙቁር መግብን ቅጫን እናተኣንገደ፡ ብሓቂ ብዘደንቅ ሙዉቅ ሃብታም ምሽት ናይ ልዝብ ኣስተምህሮን ክትዕን ኣብ ብህልዊኩነታት ሃገርናን ህዝብና ክሳብ ሰዓት 22.00 ከም ዘምሰየ ወኪል ድምጺ ሓርነት ካብ ስቶኮልም ሓቢሩ።


text:
2ይ ክፋል
ክቡር ዶር ገብረ ገብረማርያም «ልቦና ዝሕርሙን ውዕል ሓድነት ዝጠለመን መሪሕነት ሰደህኤ» ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ኣስፊርካ ኣብ መርበብ ሓበረታ meskerem.net ዝሰቀልካዮ ጽሑፍካ ነዚ ውጺእት 2ይ ጉባኤ ዝኾነ መሪሕነት ሰልፊ ከም ልቦና ዝተሓረሞ፣ ውዕል ሓድነት ዝጠለመን ዘፍረሰን፣ ንሓድንነት ሰልፊ ዝብሕጉግ ውሳኔታት ከሕልፍ ዝጸንሐ ኢልካ ድሕሪ ምግላጽ፣ እዚ መሪሕነትዚ ኣብዚ እዋንዚ ገለ ውሑዳት ኣባላት ሰልፊ ህዝቢ ኤርትራ «ሰህኤ EPP» ዝነበሩ ሒዙ ናይ ምፍንጫል ኣዋጅ ኣዊጁኣሎ ብምባል ንህዝቢ ሓቢርካ ኣሎኻ።
ህዝብና « ዘይተማህረ ኣየድሕን….» ክብል ከሎ፣ ምሁር ኣካል ፈሊጣዊ ዓቕሙ ተጠቂሙ፣ ከከም ሞያኡ ንሕበረተሰቡ መንገዲ ፍልጠት፣ መንገዲ ድሕነት፣ ጥዕና፣ ሓቂ፣ ቅንዕና፣ ዕብየት፣ ምዕባለ፣ ፍትሒ፣ ሰላም፣ ዕርቂ፣ ናይ ምሕባርን ምምሃርን ክእለትን ብቅዓትን ከምዘለዎ ዝሕብር ለባም መግለጺ ኣዩ። እዚ ማለት ድማ፣ ምሁር ኣብ ኩሉ ዕለታዊ ኣካይድኡን መነባብሮኡን ኣብ ኩሉ መዳይ ኣብነታውን መሃርን ኮይኑ ንኽርከብ ትጽቢት ሕብረተሰብ ጥራይ ዘይኮነስ ሞያውን ሞራላውን ሓላፍነት እውን ኣለዎ። በዚ መሰረት፣ ምሁር ኣካል ዋላ ኣብ ገለ ኣከራኻርን ኣማጓትን ኩነታት እውን እንተኾነ ነቲ ካብኡ ትምህርትን ልቦናን ዝጽበ ክፍሊ ሕብረተሰቡ ሕጋውነትን፣ ሓቅነትን፣ ፍትሓውነትን ናይቲ ዘማጉት ዘሎ ኮነታት ብብሩህን ብንጹርን ኣገባብ እንዳገለጸ እዩ ከረድእ ዘለዎ። ብጃምላ መሪሕነት ሰልፊ ህዝቢ ደሞራሲ ኤርትራ ልቦና ዝተሓረሞ እዩ፣ ውዕል ሓድነት ሰልፊ ዝጠሓሰን ዘፍረሰን እዩ፣ ንሓድነት ሰልፊ ዝብሕጉግ ውሳኔታት ክወስድ ጸኒሑ ኢልካ ጥራይ ምግልጹ ግን፣ ናይ ቁጠዐን ስሚዒትን ቋንቋ ኣብ ልዕሊ ምዃኑ፣ ካብ ምሁር ኣካል እትጽበዮ ምሃሪ ትሕዝቶውን የብሉን።
ከም ኣብነት፣ ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ንቕርጻ ኣቃውማኡ፣ ንኣመጻጽኣን ኣሰራርሓን ትካላዊ ምምሕዳራቱ፣ ንመሰላትን ግቡኣትን ናይ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ከይተረፈውን ዘመሓድር ዝርዝራዊ ዓናቕጽ ዝሓዘ ሰልፋዊ ቁዋም ኣለዎ። እዚ ቁዋም እዚ ድማ ብቐጥታዊ ተሳትፎ ናይ ነፍሲ ወከፍ ኣባል ተዳልዩ፣ በቶም ሕጋውያን ወከልቲ ናይ ነፍሲ ወከፍ ጨንፈር ዝኾኑ ተሳተፍቲ 1ይን 2ይን ጉባኤታት ሰልፊ፣ ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ዝጸደቀን ዝተመሓየሸን ሕጋዊ ሰነድ ሰልፊ እዩ።
ዝኾነ ኣባል ሰልፊ ይኹን ዘይኣባል ሰልፊ ድማ ብመሪሕነት ሰልፊ ጌጋታት ተፈጺሙ ኢሉ ክምጉት እንተኾይኑ፣ ካብዚ ስነድ እዚ ኣየናይ ኣዓንቀጽ፣ በየናይ ኣገባብ እዩ ብመሪሕነት ሰልፊ ተጣሒሱ ድሕሪ ምሕባር፣ ከም ውጺኢቱ ሃስያታቱ ኣብ ህይወት ሰልፍን ሕብረተሰብን ከረድእ ዘለዎ። ማለት እቲ ሰማዓይን ፈራዳን ዝኾነ ሳልሳይ ኣካልሲ እቲ ቁዋም ድዩ ዘይሕጋዊ ሰነድ፣ ዋላ እቲ መሪሕነት እዩ ዘይሕጋዊ ትካል፣ ወላስ እቲ ዝተወስደ ውሳኔታትዩ እዩ ብመሰረት ናይቲ ቁዋም ዘይተወስደ፣ ወይስ ደሞክራስያዊ ኣገባብ ዘይተኸተለ፣ ብንጹርከ ኣየናይ ዓንቀጽ ተጣሒሱ ክፈልጥ ክኽእል ኣለዎ። ብድፉኑ መሪሕነት ሰልፊ ንሓድነት ሰልፊ ዘፍርስ ውሳኔታት ክወስድ ጸኒሑ ምባል ግን ብሓፈሽኡ ማንም ሰብ ብፍላይ ግን ከማኻ ልዑል ደረጃ ትምህርትን ዓቅምን ዘለዎ ሰብ ክጥቀመሉ ዘይብሉ ኣገባብ እዩ። ውዕል ሓድነት ሰልፊ እውን በዚ መሪሕነትዚ ተጠሊሙን ፈሪሱን ዝብል ምጉትውን ካብ ኣልዓልካ፣ ዝተጠለምን ዝተጣሕሰን ውዕል ሓድነት ሰልፊ ብመሰረቱ እንታይ ይብል ነይሩ፣ መዓስን ብኸመይን ኣገባብከ ተጣሒሱ እውን ናይ ብመርትዖ ናይ ምርግጋጹ ሓላፍነት ናይቲ ተጣሒሱ ዝብል ኣካል ስለዝኾነ፣ ክተብርሆ ዘሎካ ጉዳይ እዩ።
ሰልፊ ደሞክራሲ ህዝቢ ኤርትራ ግን ብምውናን ኣስራሒ (functional) ዝኾነ ቁዋሙን፣ ብምእዙዝነት ብሕጋዊ ኣገባብ ናይ ዘጽደቀ ቁዋሙን፣ ምስኡ ዝሳነ ክላእ ሕግታትን ዝለለ ሰልፊ ምኳኑ ይትረፍስ ንኣባላቱ ንዘይኣባላት ሰልፊውን ብሩህ ሓቂ እዩ። እዚ ግን ብዓይኒ ቅንዕና ንዝሪእን ንዝምስክርን ሰብ ጥራይ እዩ ብሩህነቱ።
ሕቶ ሕጋውነት ቁዋም ሰደህኤ (legitmacy issue of the party constitution)
ክቡር ዶር ገብረ ገብረማሪያም ኣብ ጽሑፍካ ከምኡ ስለዘየምበብኩ፣ ኣብ ሕጋውነት ቁዋም ሰልፊ ጸገም ዘሎካ ኣይመስለንን። ንምሉእነቱ (perfection) ብዝምልከት ግን ዝኾነ ቁዋም ፍጹምነት ስለዘይብሉን፣ ንሓደሽቲ ምዕባሌታት ኣብ ግምት ዘየእተወ ክኸውን ስለዝኽእልን ኣብ ነፍሲ ወከፍ ውሱን ግዜ ብሕጋዊ ኣገባብ ናይ ምምሕያሹን ምሕዳሱ ባህይርያት ሒዙ ይርከብ። ቅዋም ሰልፊናውን እንተኾነ ድማ ነዚ መስሪሕዚ ዝኽተልን ዝተኸተለን ሰነድ እዩ።
ስለዚ ከም ኣባላት ናይ ሓደ ሰልፊ ሓደ ፖለቲካዊ ስድራ ኢና እሞ፣ ጉድለታት እንተሎ ጉድለታትና እንዳአረምና፣ ሃጓፋት ናይ ቅዋምናን ሕግታትናንውን ብኣገባብ እንዳ ኣመሓየሽና ንቅድሚት ምቅጻላ እዩ ዘድሊ። ንኽትፍንጨል መሪሕነት ሰደህኤ ናይ ምፍንጫል ኣዋጅ ኣውጺኡ ኢልካ ምእዋጅ ግን ንናይ መን መኽሰብ፣ ብምፍንጫል ተስፋንዝቆረጸ ህዝብን መንእሰይን ኣብ ክንዲ ምትእኽኻብ ብለባምካ ድግማይ ምፍንጫል ክተበስሮ ግን ብስነ ምግባርውን ዓገብ እዩ።
ሕቶ ሕጋውነት መሪሕነት ሰደህኤ (legitmacy issue of the Party leadership)
መሪሕነታት ሰልፊ ኣብ ዝኾነ ጽፍሒ ማለት ካብ ናይ ጨንፈር መሪሕነት ኣትሒዝካ ክሳብ ማእከላይ ባይቶ ሰልፊ ኣብ ሕጋዊ ጉባኤታት እዮም ብደሞክራስያዊ ኣገባብ ዝምረጹ። ማለት መሪሕነት ጨንፈር ኣብ ጉባኤ ጨንፈር፣ መሪሕነት ንኡስ ዞባ ኣብ ጉባኤ ንሑስ ዞባ፣ መሪሕነት ዞባ ኣብ ጉባኤ ዞባ፣ ማእከላይ መሪሕነት ሰልፊ ድማ ኣብ ጉባኤ ሰልፊ ከም ዝምረጹ ዘይፈልጥ ኣባል ሰልፊ የብልናን። እዚ ብዶር ገብረ ገብረማሪያም ዝውንጀል ዘሎ ማእከላይ ባይቶ ሰደህኤ እምበኣር በዚ ኣገባብ እዚ እዩ ኣብ ካልኣይ ጉባኤ ሰልፊ ብ2015፣ ብሕጋውን ደሞክራስያውን ኣገባብ ብኣባላት ሰልፊ ተመሪጹ። ስለዝኾነ ድማ እዚ መሪሕነት እዚውንዚ እንተኾነ ኣብ ሕቶ ሕጋዊውነቱ፣ ሕጋዊ መሪሕነት ሰልፊ ምዃኑ ዘማትእ ኣይኮነን። ኣነውን ዝያዳ ንምብራህ ኢለ እንተዘይኮይኑ፣ ዶር ገብረ ነዚ መሪሕነትዚ ብጥልመት ውዕል ሓድነታዊ ስምምዓትን፣ ብዘይሕጋዊ ውሳኔታቱን፣ ብንእሰተ ልቦናን እንተዘይኮይኑ፣ ሕቶ ሕጋውነቱ ከምዘየልዓለስ እፈልጥ እየ።
ሕቶ ሕጋውነት ውሳኔታት መሪሕነት ሰልፊ፣ (legitmacy of decisions taken by either CC or EC)
ውሳኔታት ናይ ዝኾነ ማሕበር(organiation) ኣብቲ ንሱ ዝምረሓሉ ውሽጣዊ ወይ ሃገራዊ ሕግታት ተመርኲሱ፣ ገለ መዕቀኒታት ብምውሳድ ሕጋውነት ወይ ዘይሕጋውነት ክለብስ ይኽእል። ሓደ ብንጹር ክፍለጥ ዘለዎ ጉዳይ ግን ሕጋውነት ናይ ሓደ ውሳኔ ምስ ውጺእት ወይ ሳዕቤን ናይቲ ውሳኔ ምትእስሳር የብሉን። ንኣብነት ኣብ ሰደህኤ ብመሰረት ቁዋም ሰልፊ ውሳኔታት ኣብ ዝኾነ ጽፍሒ ብብዝሒ ድምጺ ይውሰዱ። ብማእከላይ ባይቶ ሰልፍን ብፈጻሚ ኣካል ሰልፊን ንዝውሰዱ ውሳኔታት ሕጋውነቶም ንምምዛን ንምርግጋጽን ማንም ሰብ ክወስዶም ዝኽእል መዐቀኒታት እምበኣር እዞም ዝስዕቡ ነጥብታት እዮም፣
- ነቲ ውሳኔ ዘድልዮ ኣማጓቲ ሕቶ ዋላ ተተርጒሙውን ይኹን ዘመሓድሮ ዓንቀጽ ኣብ ቁዋም ሰልፊ ኣሎዶ የሎን?
- እቲ ውሳኔ ብሓደ ሕጋዊ መሪሕነት ድዩ ተወሲዱ?
- እቲ ውሳኔ ኣብ ዝተወስደሉ ኣኼባ ምልኣተ ኣኼባ (quorum) ተማሊኡ ዶ?
- ኣብ ውሳኔ ቅድሚ ምእታው ንኩነታት ናይቲ ኣከራኻሪ ሕቶ ብንቡእ ናይ ምብራህን፣ ሪቶታትካ ናይ ምግላጽን መስሪሕ ታኻዪዱዶ?
- ውሳኔ ንምሕላፍ ድምጽኻ ብናጻ ናይ ምሃብ ደሞክራሲያዊ መስሪሕ ተኻዪዱዶ፣ ማለት ናይ ደገፍ ድምጺ፣ ናይ ተቃውሞ ድምጺ፣ ድምጺ ካብ ምሃብ ናይ ምቁጣብ (abstention) መሰላትን መስርሓትን ተኻይዱዶ?
- ደጋፍን፣ ተቃዋምን፣ ድምጹ ካብ ምሃብ ዝተቆጠበን ብግቡእ ተቆጺሩ ተመዝግቡዶ፣ እቲ ዘድመጸኸ ተመሊሱ ነቲ ውሳኔ ሰሚዑ ኣጽዲቁዎዶ ኢልካ ክምርመር ይከኣል?
እዚ ኹሉ ተማሊኡ እንተኾይኑ ግን፣ ውጺእት ውሳኔ ኣሉታ ድዩ ኣወንታ ብዘየገድስ፣ መሪሕነት ሰልፊ ብመሰረት እቲ ኣባል ኣብ ጉባኤታቱ ኣጽዲቁ በዚ ቁዋምዚ ምርሓና ኢሉ ዝሃቦ ቁዋም መሰረት ይሰርሕን ይመሪሕን ስለዘሎ, እቲ መሪሕነት ብሕጽረት ብቅዓት ኮነ ብኽፍኣት ክኽሰስን ክውንጀልን የብሉን። ክቡር ዶር ገብረ ገብረማሪያም፣ ኣብ ጽሑፍካ ፍሉይ ውሳኔ ስለዘይጠቀስካ, ኣነውን ንነፍሲ ወከፍ ውሳኔ ማእከላይ ባይቶ ኮነ ፈጻሚ ሽምገለ ሰደህኤ በዚ ኣብ ላዕሊ ዝጠቅሰ መዐቀኒ ክዕቅን ምኽንያት የብለይን። ኣነ ክሳብ ዝፈልጦ ግን ካልእስ ይትረፍ ኣብ ማእከላይ ባይቶ ኮነ ፈጻሚ ሽማገለ ሰልፊ ምልኣተ ኣኼባ ከይተማለአውን ኣኼባታት ከምዘይካየዱ፣ ኩሉ ውሳኔታት ድማ ድሕሪ እኩል ምይይጥ ብብዝሒ ድምጺ ከምዝውሰዱ እዩ። ውሳኔታት ሕጋውነት ሃልይዎም ኣብ ህይወት ሰልፊ ኣሉታዊ ጽልዋ እንተሃልይዎም ግን እቲ ቁዋም ሰልፊ እዩ ክመሓየሽ ዘለዎ። ዶር ገብረውን ኣብ ቁዋም ሕጽረታት እንተሃልዩ ንኸምዚ ዓይነት ቁዋማዊ ሕጽረታት ንምምሕያሽ ምስ ትምህርቱን ሞያኡን ዝሳነ ጻዕሪ ከካይድ እይ ትጽቢት ዝግበረሉ። ብቁዋም ሰልፊ ተቀዪዱ ንዝመሪሕን ንዝሰሪሕን፣ ንዓወት ናይ ሰልፊ ብልዑል ተዋፋይነት ንዝሰርሕን መሪሕነት ብኸምዚ ዓይነት መሰረት ዘይብሉ ኣገባብ ክትውንጅሎን ክትከሶን ግን ኣየምሕረልካ ጥራሕ ዘይኮነስ, ምስ ሞያኻን ትምህርትኻን ዝኸይድ እውን ኣይኮነን። ምስ ሞራልን ስነምግባርን ኤርትራዊ ባህልውን ዝሳነ ኣይኮነን።
ሰልዚ ዶር ገብረ እቲ ምብሕጓጉ ሓድነት ሰልፊ ዝስዓበ ውሳኔታት መሪሕነት ሰልፊ፣ ኮነ ጥሕሰት ሓድነታዊ ስምምዕ ኣበይ ኣሎ? ከበይከ ኣምጺእካዮ? እንተሎኸ ሰብ ካብ ጌጋውን ስለዝመሃር እቲ ዝሰምዕ 3ይ ኣካል ኮነ እቲ ዝውንጀል ዘሎ ንኽመሃርሲ በዚ ኣብ ላዕሊ ዝተጠቅሰ መዐቀኒታት ገርካ ክትገልጾዶ ኣይምሓሸን? እንተዘይኮይኑ ግን ብድምዱቡ መሪሕነት ሰደህኤ ከምዝን ከምዝን ጉድለታትን በደላትን ኣለዎ እሊካ ምግላጽ፣ መሃሪ ቋዋንቋ ኮነ መሃሪ ኣሀጋብ ኣይኮነን፣ ኣብ ክንድኡ ናይ ስምዕትን ናይ ቁጠዓን ቃላት ኣብሊዕሊ ምዃኑ ዘለፋን ጸለመን ዝሓዘ ቃላትን ቋንቋን እዩ።
ኣብ መወዳእታ ግን ከም ኣባላት ሓደ ፖለቲካዊ ሰልፊ መጠን ፖለቲካዊ ስድራ ምዃና ዘኪርና፣ ንሕጽረታት ቁዋምናን ሕግታትና መሪሕነትናን ብመሰረት ቁዋምና ሓቢርና ብምስራሕ እንዳ ኣመሓየሽናን፣ ንዝጎደለ መላእናን እንተኸድና እዩ እቲ ጣቋ። ብሓደ ወገን ብሕሱም ምልካዊ ምሕደራ ስርዓት ህግደፍ ንዝሳቀ ዘሎ፣ ብኻልእ ወገን ድማ ብምፍልላይ ናይ ፖሎቲካዊ ማሕበራቱ ኣብ ተስፋ ምቁራጽ ንዝበጽሐ ህዝብና ግን፣ ዳግማይ ንይ ምፍንጫል ብስራት ክተበስሮ ዓገብ እዩ። ባዕልኻ ንኽትፍንጨል መዲካን ወሲንካን እንተዘይኰንካ ድማ ብመሪሕነት ሰደህኤ ዝተኣወጀ ናይ ምፍንጫል ኣዋጅ የሎን።
እምበኣር ዶር ገብረ ገብረማሪያም ሕጅውን እንተኾነ፣ ስለ ሕውነት ኣብ ልብኻ ተመሊስካ፣ ንድሕነት ህዝብን ሃገርን ቀዳምነት ሂብካ ክትቃለስ፣ ሳዕቤን እትጥቀመሉ ዘይእሩም ቃላትካን፣ እትወስዶ ዘሎኻ ንማንም ዘየርብሕ ስጉምትታትን እውን ክትፈልጥ እላበወካ!
ክሳብ ብሳልሳይ ክፋል ትንተና ሓቅነት መጎተ ዶር ገብረ ዝመጽኩም ደሓን ቀንዩ ክቡራትን ክቡራንን ኣንበብቲ!


text:
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሐዱ አምላክ!
እቶም ሠለስተ መንእሰያት (ሠለስቱ ደቂቅ)
ሠለስቱ ደቂቅ ‘ኣናንያ ኣዛርያ ሚሳኤል’ ደቂ ንጉሥ ኤልያቄም ንጉሥ ይሁዳ እዮም። ነቢይ ዳንኤል ድማ ወዲ ኃፍቶም እዩ። ንጉሥ ናቡከደነጾር ንንጉሥ ይሁዳ ኢኮንያን ስዒሩ ንደቂ እስራኤል ብምርኮ ናብ ባቢሎም ምስ ወሰዶም፡ ካብ ደቂ እስራኤል እናመሃረን እናመገበን ኣገልገልቱ ክገብሮም መንእሰያት ኃረየ። ካብቶም ዝኃረዮም ዳንኤልን እዞም ሠለስተ መንእሰያትን (ሠለስቱ ደቂቅ) ይርከብዎም። እዞም ቅዱሳን ግና በቲ ብልዒ ንጉሥን ነቢትን ንኸይረኽሱ፡ ነቲ ሓለቓ ሹማምንቲ ኣሕምልትን ማይን ክህቦም ለመንዎ። እቲ ሓለቓ ድማ ‘ንስኻትኩም ካብቶም ካልኦት እንተ ዓቢርኩም ንጉሥ ንኣይ ስለዝቐጽዓኒ ኣይከውንን እዩ’ በሎም። ንሳቶም ከኣ ‘ንዓሠርተ መዓልቲ ተዓዘበና ደኃር ንኣናን ነቶም ብልዒ ንጉሥ ዚበልዑንን ርኣየና ሽዑ ኸምቲ ዚመሰለካ ግበረና’ በልዎ።
ድኅሪ ጊዜ፡ ናቶም ትርኢት ካብቶም ብልዒ ንጉሥ ዝበልዑ በሪሁን ጸቢቑንን ተረኽበ። ኣብ ቕድሚ ንጉሥ ናቡከደነጾር’ውን ሞገስ ስለዝረኸቡ፡ መኳንንቲ ጌሩ ኣብ ባቢሎን ሸሞም።
ንጉሥ ናብከደነፆር ነዊኅን ዓቢይን ምስሊ ኣቒሙ ንዅሎም ሕዝብታት ኪሰግዱ ኣዘዘ። ነዚ ምስሊ’ዚ ዘይሰግድ ግና ብኡ ንብኡ ኣብ ጕሁር እቶን ሓዊ ከም ዝድርበይ ኣወጀ። ስለዚ ኵሎም ኣሕዛብን ወገናትን ነቲ ናቡከደነጾር ዘቖሞ ምስሊ ፍግም ኢሎም ክሰግዱ ከለዉ ሠለስቱ ደቂቅ ግና ‘ኣይንሰግድን’ በሉ።
በዚ ተኸሲሶም ድማ ኣብ መጋባእያ ንጉሥ ቀረቡ። ንጉሥ ተቖጢዑ ንሠለስቱ ደቂቅ “ነቲ ኣነ ዘቖምኩዎ ምስሊ ስገዱ እንተ ዘይሰገድኩም ግና ብኡ ንብኡ ናብቲ ጕሁር እቶን ሓዊ ኽትድርበዩ ኢኹም። እቲ ኻብ ኢደይ ዜናግፈኩም ኣምላኽከ መን እዩ፧” እናበለ ፈከረሎም።
ንሳቶም ግና “ኦ ንጉሥ እቲ እነምልኾ ኣምላኽ ካብቲ ጕሁር እቶን ሓዊ ኼናግፈና ይኽእል እዩ፡ ካብ ኢድካ’ውን ኬናግፈና እዩ። ንሱ ኬናግፈና እንተ ዘይፈተወ ንሕናስ ንኣማልኽትኻ ኸም ዘይነምልኾም፡ ነቲ ዘቖምካዮ ምስሊ ወርቂ’ውን ከም ዘይንሰግደሉ ፍለጥ” በልዎ።
ሽዑ ንጉሥ ናቡከደነፆር ኣዝዩ ተቘጢዑ፡ ነቲ እቶን ካብቲ ዝነበሮ ሾብዓተ ኢድ ኣበርቲዖም ኬንድድዎ ኣዘዘ። ሽዑ ምስ ክዳውንቶም ኣሲሮም ናብቲ ጕሁር እቶን ሓዊ ደርበይዎም። እቲ ሃልሃልታ፡ ነቶም ዝደርበይዎም ሰባት ቀተሎም። ሠለስቱ ደቂቅ ግና ብእሱራቶም ናብቲ ጕሁር ሓዊ እኳ እንተ ኣተዉ፡ ዋላ ሓንቲ ኣይተንከፎምን። እቲ ንጉሥ እንተ ርኣየ ምስ ራብዓይ ርእሶም ዋላ ሓንቲ ኸይኮኑ ርኣየ። በዚ ተደኒቑ “እቶም ዝደርቤናዮም ሠለስተ ሰባት’ዶ ኣይኮኑን፡ እንሆ ኣነ ኣርባዕተ ፍቱሓት ሰባት ገለ እኳ ኸይተጐድኡ ኣብ ማእከል ሓዊ ኺመላለሱ እርኢ ኣለኹ፡ ትርኢት እቲ ራብዓይ ድማ መልኣክ ይመስል” በለ።
በዚ ኸኣ ንጉሥ “እቲ ነዞም ባሮቱ፡ መልኣኹ ሰዲዱ ዘናገፎም ኣምላኽ ይባረኽ። ንሳቶም ብእኡ ተወኪሎም ትእዛዘይ ኣበዩ፡ ብዘይ ንኣምላኾም ንኻልኦት ኣማልኽቲ ኸየምልኹን ከይሰግዱንሲ ሕይወቶም ወፈዩ” በለ።
ብድኅር እዚ ንጉሥ ንኣናንያን ኣዛርያን ሚሳኤልን ኣብ ዞባታት ባቢሎን ሸሞም።
እምበኣርከስ ካብዚ ታሪኽ ኣናንያን ኣዛርያን ሚሳኤልን ብዙኅ ኢና ንመሃር። ንኣብነት፦
1. ‘እቲ ብዘይካይ ካልእ ኣምላኽ ኣይተምልኽ’ ዝብል ትእዛዝ ክሳዕ ሞት ምሕላው ከም ዝግባእ፣
2. ብእግዚአብሔር ዝተወከለ ካብ ኵሉ መከራ ከም ዝናገፍ፣
3. ትእዛዝ እግዚአብሔር እንተ ሓሊና ኣብ ቅድሚ ሰባት ሞገስ ከም እንረክብ፣
4. ብጽቡቕ ብልዕን መስተን ጥራይ ኃይልን ጽባቐን ከምዘይርከብ፣ እቲ ዝበለጸ ብጾም ዝርከብ ኃይልን ጽባቀን ምዃኑ፣
5. . . . ወዘይመስሎ
በረኸት ኣናንያን ኣዛርያን ሚሳኤልን ምስ ኵላትና ይኹን!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር፡ ወለወላዲቱ ድንግል፡ ወለመስቀሉ ክቡር።


text:
እቲ ትሽዓተ ብፁዓን ካርዲናላት ብኣባልነት ዝሓቁፍ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣካያዳ ቅዋማዊ ሕዳሴ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ቢሎም ዘቖምዎ ቤት ምኽሪ ዕለት 13 ለካቲት 2017 ዓ.ም. መበል ዓሰርተ ሾሞንተ ናይ ዕዮ ኣኼባኡ ብናይቲ ብፁዓን ጳጳሳት ሓልዮ ሕዳሴ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባባርቲ ኣባይቲ ምኽርን ቅዱሳት ማሕበራትን ብሓፈሻኡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዝሓንጸጽዎ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ሕዳሴ ኣወሃሃዲ ብፁዕ ካርዲናል ኦስካር ኣንድረስ ሮድሪጒዝ ማራዲያጋ፥ ኣብ ዘስሞዎ ዘረባ ኣብቲ ኣኼባ ንዝተረኽቡ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ብስም ኩሎም ትሽዓተ ብፁዓን ካርዲናላት ዕለት 22 ታሕሳስ 2016 ዓ.ም. ብምኽንያት በዓለ ልደት ነቶም ናይ ሮማዊት ኵላዊት ቤተ ክርስቲያን ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ኣባይቲ ምኽርን ቅዱሳት ማሕበራትን ዋና ሓለፍቲ ብፁዓን ጳጳሳት ካርዲናላትን ኣባላትን ዘስምዕዎ ዘረባ ናይቲ ናይ ቤተ ክርስቲያን ሕዳሴ ፈጻሚ ቤት ምኽሪ ትስዓቱ ብፁዓን ካርዲናላት ዘካይዶ ዕዮ ዘለዎ ኣገዳስነት ዘረድእ ዝሃብዎ ምዕዳን ብምዝካር ምስጋናኦም ኣቕሪቦም፡ እቲ ቤት ምኽሪ ብፁዓን ካርዲናላት ኣብ ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ተግባር ሕቡር ምዃኑን ገሊጾም ኣተሓሒዞም ድማ ምሉእ ስዕበትን ድጋፍን ተኣዝዞን ንተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ስልጣንን ንስልጣናዊ ትምህርቶምን ከምዘረጋገጹ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ ዝሃቦ ሓበሬታ ቅድም ክብል ኣዘካኺርና ከምዝነበርና ዝፍለጥ ኰይኑ፥ እቲ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ ፍራንቸስኮ ካብ ወርሒ መስከረም 2013 ዓ.ም. ዘቖምዎ ናይ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያንን ምሕደራውን ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ኣባይቲ ምኽሪ ብፁዓን ጳጳሳትን ቅዱሳት ማሕበራትን ቅዋሜ ሓዳሲ ቤት ምኽሪ ትስዓቱ ብፁዓን ካርዲናላት ቅዱስ ኣቦና ኣብ ዝተሳተፍሉ ኣብ ዘካየዶ መበል 18 ኣኼባኡ ኣመልኪቶም ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ምኽትል ዋና ኣመሓዳሪ ፓሎማ ጋርሲያ ኦቨኸሮ ዕለት 15 ለካቲት 2017 ዓ.ም. ኣብ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን ሕንጻ ኣብ ዝርከብ ናይ ጉባኤ ኣዳራሽ ንዝተርኽቡ ኣብ ቅድስቲ መንበር ንናይ ዝተፈላለያ ሃገራት ዕለታውያን ጋዜጣታትን ናይ ድምጸ ራእይ ማዕከናትን ልኡኻት ጋዜጠይናታት ኣብ ዝሃበኦ ጋዜጣዊ መግለጺ፥ ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ መደብ ሕዳሴ ኣሳላጢ ቤት ምኽሪ ትስዓቱ ብፁዓ ካርዲናላት ናይ ቤተ ክርስቲያን ቅዋም ንምሕዳስ ዘካይድዎ ዘለዎ ዕዮ ይቕጽል ከምዘሎን ኣብቲ መበል 18 ኣኼባ ናይ ኣስፍሆተ ወንጌል ነሕዛብ ሓልዮ ቅዱስ ማሕበርን ናይ ምስራቕ ኣቢያተ ክርስቲያን ሓልዮ ቅዱስ ማሕበርን ምስ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ናይ ሓባር ዘተ ዘነቓቕሕ ጳጳሳዊ ቤት ምኽሪ ሕዳሴ ዝምልከት ዝክረ ነገር ከምዝዘተየን። ቀጺሉ እውን ብዛዕባ ኣካይዳ ሕርየት ብፁዓን ጳጳሳት ዝምልከቱ መምርሒታት ዛዕባ ዘድልዮም ዝተኣመተን ሕዳሴ ኣማእኪሉ ከምዝመኸረን ኣብ መወዳእታ እውን ብዛዕባ ሓዋርያዊ ቤተ ኑዛዜን ናይ ቅድስቲ መንበር ላዕለዋይ ቤት ፍርዲ ሓዋርያዊ ከታማይን ናይ ሮማዊት ቤተ ክርስቲያን ቤት ፍርድን ኣብ ዝምልከቱ ቅዋመኣዊ ሕዳሴ ምይይጥ ከምእተኻየደ ፓሎማ ጋርሲያ ኦቨኼሮ ከምዝገለጻ ነቲ ዝተውሃበ ጋዜጣዊ መግለጺ ዝተኸታተላ ልኡኽቲ ጋዜጥይና ራዲዮ ቫቲካን ሮበርታ ጂሶቲ ሓቢረን።
ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ጆርጅ ፐል ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ ኤኮኖሚ ጉዳይ ቤት ጽሕፈት ዝምልከትን ናይ ሰብኣዊ ሃብትን መደብ ሕንጸትን ኣብ ዝምልከቱ ነጥብታት ንቤት ምኽሪ ትስዓቱ ብፁዓን ካርዲናላት መብርሂ ከምዝሃቡን ቀጺሎም እውን ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሃን ቤት ጽሕፈት ህየንተ የኔታ ዳሪዮ ቪጋኖ ብዛዕባ እቲ ኣብ ትግባረ ዘሎ ናይ ቅድስቲ መንበር ናይ መራኸቢ ብዙሃንን ቤት ማሕተምን ቤተ መጻሕፍት ቫቲካን መዋቕራዊ ሕዳሴ ከይዲ ኣሞርኵይዞም መግለጺ ከምዝሃቡ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ሮበርታ ጂሶቲ መግለጺ ፓሎማ ጋርሲያ ኦቨኼሮ ጠቒሰን የመልክታ።
ናይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ መደብ ሕዳሴ፥ ቤተ ምሕደራ ኵላዊት ቤተ ክርስቲያንን ናይ ተኸታሊ ቅዱስ ጴጥሮስ ናይ ቀረባ ተሓባበርቲ ኣባይቲ ምኽሪ ብፁዓ ጳጳሳትን ቅዱሳት ማሕበራትን መዋቕራዊ ሕዳሴ ኣብ ምሕረትን ብሉጽ ብኽርስቶስ ተኣማንነት ኣብ ዝብል ራእይ ዝቖመ ምዃኑ የኔታ ቪጋኖ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ይሕብሩ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እንከሎ ኣባላት ቤት ምኽሪ ሕዳሴ ትስዓቱ ብፁዓን ካርዲናላት፥ ናይ ቅድስቲ መንበር ዋና ጸሓፊ ብፁዕ ካርዲናል ፒየትሮ ፓሮሊን፡ ናይ ተጉቺጋልፓ ሊቀ ጳጳስ ናይቲ ቤት ምኽሪ ትስዓቱ ብፁዓ ካርዲናላት ኣወሃሃዲ ብፁዕ ካርዲናል ኣንድረስ ሮድርገዝ ማራዲያጋን፡ ናይ ሃገረ ቫቲካን ቤት ምሕደራ ኣቦ መንበር ብፁዕ ካርዲናል ጁዘፐ በርተሎን ናይ ሳንቲያጎ ዘቺለ ልሂቅ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ፍራንቺስኮ ኻቪየር ኤራዙሪዝ ኦሳን፡ ናይ ቦምባይ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ኦስዋልድ ግራሲያስን ኣብ ጀርመን ናይ ሞናኮን ፍሪሲንጋን ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ራይንሃርድ ማርክስን ናይ ኪኒሻሳ ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ላውረንት ሞንሰንግዎ ፓሲንያን ናይ ቦስቶን ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ ካርዲናል ሲን ፓትሪክ ኦመለይን ናይ ቅድስቲ መንበር ጉዳይ ኤኮኖሚ ቤት ጽሕፈት ህየንተ ብፁዕ ካርዲናል ጆርጅ ፐል ከምዝዀኑ ልእኽቲ ጋዜጠይና ራዲዮ ቫቲካን ልእኽቲ ጂሶቲ የዘኻኽራ።


text:
ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ዕለት 11 ሓምለ 2017 ዓ.ም. ብዘለዎም ቅዱስ ጴጥሮሳዊ ሓዋርያዊ ስልጣን መሰረት Maiorem hac dilectionem - ብሉጽ ፍቕሪ (እቲ ዝዓበየ ፍቕሪ) ብዝብል ኣርእስቲ ዮሓንስ ወንጌል ምዕ. 15 ፍቕዲ 13 “ሰብ ንሕይወቱ ኣብ ክንዲ ኣዕሩኹ በጃ ኼሕልፍ፡ ካብዚ ዚዓቢ ፍቕሪ የልቦን” (ገዛእ ርእስኻ ስለ ብጻይካ ኣሕሊፍካ በጃ ካብ ምሃብ ዚዓቢ ፍቕሪ የልቦን” ኣብ ዝብል ወንጌላዊ ቃል ዝተማእከለ ኣገልጋሊ እግዚኣብሔር ናብ ኣዋጅ ቅድስናን ብፅዕናን ዘቕርብ ሓሳብ ሓቆፍ ናይ ውሳኔ ሰነድ ከምዘጽደቑ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መልገጺ ኣፍሊጡ።
ናይቲ ዘጽደቕዎ ውሳኔ ጽማሬ፥ እዚ ናብ ብፅዕናን ቅድስናን ዘሰንይ ሕይወት ከም መስዋዕቲ ጌርካ ናይ ምቕራብ ማለት ናይ ወፈያ ሕይወት ኣገባብ ሓደ ሓድሽ ፍሉይ ምኽንያት ልክዕ ከም ሰማዕትነትን ገድላዊ ባህርያትን ክኸውን እንከሎ ቅዱስ ኣቦና ኣብቲ ብሉጽ ፍቕሪ ብዝብል ኣርእስቲ ዘጽደቕዎ ውሳኔ እዞም ነዚ ሕይወት እዚ ዝነብሩ ብቕርበት ኣሰርን ትምህርትን ናይ ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዝስዕቡ ብወለንተይናነትን ብነጻነትን ሕይወቶም ዘወፍዩን ስለ ኻልኦት ሕይወቶም ኣሕሊፎም ዝህቡን ነዚ ትምህርቲ’ዚ ክሳብ ሞት ገዛእ ርእሶም ዘወፍዩ ዝምልከትን ምዃኑ ብዝርዝር ተንቲኖም፡ እዚ ናብ ብፅዕናን ደሓር እውን ናብ ቅድስናን ኣዋጅ ዘቕርብ ሓድሽ ኣገባብ’ዚ ብርግጽ እቲ ሕይወት ምውፋይ ብፍቕሪ ተሰንዩ ዝትግበር እውነተይናን ምሉእን ኣብነታውን ብዝዀነ ቃልን ሕይወትን ክርስቶስ ምምሳል ዝብል እዩ። ስለዚህ ድማ እዚ ብነጻነትን ናይ ደም ሰማዕትነን ወይ ከኣ ቅዱሳት ገድልታት ክርስትና ዕለት ብዕለት ዝነብር ዝብል ዝገለጽዎ ቅዱስ ተግባር ብምእመናን ክርስቲያን ብማሕበርን ብውልቅን ክድነቕን ክስዓብን ዘለዎ ኣብነት ምዃኑ ዘተሓሳስብ እዩ እንክብል ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የነጽር።
ቅዱስነቶም በቲ ብዘለዎም ናይ ቅዱስ ጴጥሮስ ተኸታሊ ስልጣኖም ተነቓቒሖም ዘጽደቕዎ ውሳኔ ነቲ ናይ ቅድስና ጉዳይ ሓልዮ ቅዱስ ማሕበር ቅድም ክብል እዚ ዓይነት ውሳኔ ክቕርቡ ምዃኖም ሕጽር ብዝበለ መልክዕ ኣቕሪቦምዎ ዝነበሩ ሓሳብ እቲ ቅዱስ ማሕበር ዕለት 27 መስከረም 2017 ዓ.ም. ተቐቢሉን ዝድግፍ ሓሳብ ኣሳዂዒ ኣብ ኩለን ሃገራት ንዝርከባ ሰበኻታ ብፅዓን ጳጳሳት፥ ብምትሕልላፍ በዚ መሰረት’ዚ ብፁዓን ጳጳሳት ነዚ ኣገልጋሊ እግዚኣብሔር ናብ ብፅዕናን ቅድስናን ኣዋጅ ዘሰንይ ክርስቲያናዊ ገድለ ጅግንነት ዝነበሩን ሕይወቶም ዘወፈዩን ሰማዕትነት ዝተቐበሉን ቅዱስ ናይ ዝብል ድኑቕ ተፈላጥነት ዘለዎን ብኣማላድነቶም እግዚኣብሔር ዝፈጸሞ ተኣምራትን እውን ኣሎ ተባሂሉ ዝንገረሎም ኣገልገልቲ እግዚኣብሔር ብፅዕና ክእወጀሎም ዝብል ሕቶ ከቕርቡ ዝፈቅድ እዩ እንክብል ኣተሓሳሲቡ ምንባሩ ናይ ቅድስቲ መንበር ዜናን ክፍሊ ማሕተምን መግለጺ የዘኻኽር።


text:
'ወታሃደራት ኢትዮጵያ ዝሓለፈ ዓርቢ ንናይ ኬንያ ዶብ ጥሒሶም ብምእታው ንሰለስተ ፖሊስ ኬንያ ቐቲሎም' ክብላ ጋዜጣታት ኬንያ ጸብጺበን።
ፖሊስ ኬንያ ግን እቶም ፖሊስ ዝቐተሉ ዕጡቓት ብደባይ ተዋጋእቲ ኢትዮጵያ እምበር ብወታሃደራት መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣይኮኑን ኢሎም።
'ሓይልታት ኢትዮጵያ ምዃኖም እጠራጠር እየ።ምኽንያቱ ሓይልታት ኢትዮጵያ ክንብል ከለና መንግስቲ ኢትዮጵያ ማለት እዩ።ይኹን እምበር እዚኦም ካብ ወገን መንግስቲ ዘይኮኑስ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዝንቀሳቐሱ ናይ ኦሮሞ ደባይ ተዋጋእቲ እዮም' ይብሉ ወሃቢ ቃል ፖሊስ ኬንያ ቻርለስ ኣዊኖን።
ሓይልታት ጸጥታ እትዮጵያን ኬንያን ኣብቲ ከባቢ ብሓባር ይሰርሑ እዮም ዝበሉ ሚኒስትር ጉዳያት ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ኣቶ ጌታቸው ረዳ አብ መንጎ ክልቲአን ሃገራት ናይ ሓባር ጸጥታ ንምርግጋጽ ኣሕሊፍካ ናይ ምሃብ ስምምዕ ምህላውን ገሊጾም።
ምሉእ ትሕዝቶ ንምስማዕ አብዚ ይኸአል።


text:
ንኣስታት ሽዱሽተ ዓመታት ብጽኑዕ ፖለቲካዊ እምነትን፣ መንፈስን፣ ዉዕዉዕ ሃገራዊ ስምዒትን፣ ብዙሕ ጻዕሪ ዘካየድናሉ ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጢ (ኤሃባደለ)፣ ካብ በብግዜኡ ከጋጥሞ ዝጸንሐ ቅልውላዋት ንምውጻእ ኣባላት ባይቶ ሰሜን ኣሜሪካ ብወገና ዝተፈላለየ ተበግሶታትን፣ ጻዕርታትን ብምክያድ ከነሐይሎን ከነደልድሎን ዘካየድናዮ ጻዕርታት፣ ኣቦመንበር ባይቶ፣ መትከላውን፣ ሕጋውን ኣሰራርሓ ብዝጠሓሰ ኣገባብ፣ ኣባላት መሪሕነት ባይቶ ዘይተጸምበርዎ ኢደወነናዊ ስጉምቲ ብምውሳድ፣ ምስ ንባይቶ ኣብዚ ቅልውላው እዚ ዝሸመሞ ኣቦመንበር ኣሰናዳዊት ሽማግለ ብምትሕባብርን፣ ምስ ኣብዝሓ ፖለቲካዊ ውድባት ኤርትራዊ ደሞክራስያዊ ኪዳን (ኤደኪ/ኪዳን) ብምምኽኻርን፣ ንግንቦት 26, 2016፣ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ክግበር ምዃኑ ንህዝቢ ኣወጁ’ሎ።
ኣቐድም ኣቢሉ ኣብ ዝሓለፈ ዓመት መስከረም 10, 2015 ካብ 18 ኣባላት ኣባላት ባይቶ ሰሜን ኣሜሪካ፣ 13 ኣባላት ዝተሰማምዕሉ ውሳኔ፣ ንሃገራዊ ባይቶ መዋጽኦ ዝበልናዮ ርእይቶ-ሕጂ ህጹጽ ኣኼባ ባይቶ እምበር፣ ሃገራዊ ጉባኤ መፍትሒ ከምዘይኮነ ዝገልጽ ጽሑፍ (*ጥብቆ ተመልከት) ልኣኽና። ንመልእኽትና፣ ዝኾነ ይኹን መልሲ ከይተዋህቦ ድማ፣ ኣብዝሓ ቁጽሪ ኣኪብና ኣለና፣ ክንውስን ከኣ ንኽእል ኢና ብማለት፣ ዝርዝር ኣብዝሓ ዝበሃል ኣስማት ከይተላእከ፣ ኣብ መንጎ ውራይ ናይሮቢ ዝያዳ ዓዚዝዎም ዝጸንሐ፣ ኣቦመንበር ባይቶን፣ ኣቦ መንበር ኣሰናዳኢት ሽማግለን ዝሃንደስዎ ጉባኤ ንምግባር ይሸባሸቡ ኣለው።
እዚ ኣብ ቦትኡ እናሃለወ ከሎ ከኣ፣ ኣብ ዞባና ምስጢራዊት ዘይንፈልጣ ጉጅለ ብግዱሳት ኤርትራውያን እናተሰምየት ንልዕሊ ሰልስተ ዓመት ዘይሕጋዊ ኣነባብራ ዝጸንሓ ሽማግለ፣ ዕላዊት ተሓጋጋዚት ኣሰናዳዊት ሽማግለ ኮይና ተመዚዛ ብመጋቢት 25, 2016 ጋዜጣዊ መግለጺ ብምውጻእ “ብኤርትራውያን ዝተመወለ” ዝብል ጭርሖ ኣልዒላ ካብ ህዝቢ (ኤርትራውያን ሰሜን ኣሜሪካ) ገንዘብ ከተዋጽእ ወፍሪ ጀሚራ ከምዘላ ርኢና። እዚ ዘንበቡ ብዙሓት ኤርትራውያን እናደወሉ ኩነታት ክሓቱና፣ ንሕና ከኣ ኩነታት ከነብርህን ካብ እንረባረብ፣ ሓደ መግለጺ ኣውጺእና ነቲ ነገር ንምዕጻው መሪጽና’ሎና።
ህዝቢ ኤርትራ ካብ ባይቶታት ኣብ ውሽጢ ኤርትራን፡ ኣብ ደገን ዝቖሙ ትካላት ኣብ መስርሕ ኣይተማህረን ክንብል ኣይንኽእልን። ካብ’ዞም ዘቖምናዮም ባይቶታት ይርባሕ ኣሎ’ዶ? ሕጋዊ ሱታፌኦም/ተርኦምከ ይድለ’ዶ እንተበልና ግን ታሪኽ ንኸይድገም መምሃሪ ክኾኑና ዝኽእሉ ኣብነታት ኣይሰኣኑን ይኾኑ እምበር ራህዋ ዘምጽእሉ ትካላት ኮይኖም ኣይተረኽቡን። ካብ’ዚ ተማሂርና እውን ብዊንታን፣ ድፍኢትን ኪዳናዊ ሓይልታት ዘይኮነስ ብዝተሓተ መደብዕዮ ዝምራሕ ሓጺር ናይ ስምምዕ ሃገራዊ ቻርተር ዝውንን፣ ዝሰፍሐ ሓይልታት ናይ ህዝብና ዝጥርንፍ፣ ምዕቡል ትካል ክቐውም ንርኢ። ብወገና ኣብዚ ህዝብና ዘለዎ ጽንኩር ኩነታት፡ ንሕናባ ንሳቶም፣ እናበልና ነዐርዮ ዘይብልና ክንዋጠጥ፣ ሞራል ህዝብና ዘዳኽም ጌርና ስለ ዝረኣናዮ ብሕጽር ዝበለ መግለጺ፡ እዚ ንፈጻሚት ሽማግልኡን፣ ኣብዝሓ ተሳተፍቲ ጉባኤን፣ ሲቪክ ማሕበራትን፣ ወከልቲ ህዝብን፣ 7 ፖለቲካዊ ውድባትን ዘዋሰነ ሰሚናር መጋቢት 5 , 2016ን፣ ከምኡውን ክግበር ዝበሃል ዘሎ፣ ምናልባት’ውን ኪዳን ፊን ከምዘበሎም፣ ዝቕይርዎን፣ ናይ ግንቦት 26, 2016 ሃገራዊ ጉባኤን፣ ንዓና ዘዋሰነን፣ በሓትን፣ ዘይመትከላውን፣ ዘይሕጋውን ጉባኤ ስለ ዝኾነ ክንሳተፎ ከምዘይኮንና ንህዝቢ ብዕሊ ነፍልጥ።
ዓወት ንደሞክራሲያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ዝኽርን ክብርን ንስዉኣት
ኣባላት ኤሃባደለ ሰሜን ኣመሪካ
መጋቢት 29, 2016
ክታም ኣባላት ባይቶ-ኤሃባደለ-ሰሜን ኣሜሪካ
- ካሕሳይ ጉፍላ
- ተኽላይ ኣብርሃ
- ሃይለማርያም ተስፋይ
- ክፍለዝጊ ገብረመድህን
- መንግስትኣብ ተስፋ
- ኢሳቕ የሕደጎ
- ልዑል ዘውደ
- መሓመድኑር ደጎል
- ገብረህይወት ተወልደብርሃን
*ጥብቆ መወከሲ ሰነድ
መስከረም 10, 2015 ካብ ሰሜን ኣመሪካ ንኣቦ መንበርን ኣባላት ባይቶን ዝተላእከ ሰነድ ኣብ ታሕቲ ኣንብብ
ኤሃባደለ-ሰኣ-መርገጽና ኣብ ህልዊ ኩነታት ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ
ኣብ መጨረሽታ 2011 ዝተመስረተ ኩሉ ደላይ ለውጢ ዝበሃጎን ንምዕዋቱ ኩሉ ዝተገብረሉን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ብሰንክቲ ኣብ ውሽጡ ክካየድ ዝጸንሐ ናይ መን ዓብለለ ህንጡይ ኣካይዳ ኣብዚ ሕጂ በጺሕዎ ዘሎ ደውታ ኣትዩ ከምዘሎ ዕግበትና እዩ። ሕጂውን እንተኾነ እቲ ግርጭት ኣብ መንጎ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን፣ ኣሰናዳኢት ሽማግለን፣ ተባሂሉ እኳ ይገለጽ እምበር እቲ ቀንዲ ግርጭት እቲ ባይቶ ካብ መጀምርትኡ ክሳብ ሕጂ ኣብ ዕንክሊል ከእትዎ ዝጸንሐ ኩነታት ዘይተቐየረ ምዃኑ ኢና ንግንዘብ። ብዛዕባዚ ኣብ ዝርዝር ምእታው እውን ንሕጂ ጠቓሚ ኮይኑ ኣይስምዓናን። ይኹን እምበር እቲ ግርጭት ኣብ መንጎ ኣሰናዳኢት ሽማግለን፣ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ተባሂሉ ጥራሕ ከይሕጸር ስለ ዝመረጽና ኢና። ስለዝኾነ ድማ ሕጂውን ሓንሳብን ንመጨረሽታን ግዜ ይሓይሽ ዝበልናዮ ኩሉ ጌርና ነቲ ኩልና ዝበሃግናዮ ባይቶ ንክድሕን ካብ ዘለና ድሌት እነሆ እዚ ዝስዕብ ሓሳባት ነቕርብ።
- ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ኤሃባደለ ኣብ 2013 መጨረሽታ ክተኣናገድ ዝግበኦ እነሆ ድሕሪ ኣርባዕተ ዓመት እውን ክጋባእ ኣይከኣለን። ስለዚ ንኹላትና ኣባላት ባይቶ ከነዐውቶ እንደሊ ፖለቲካዊ ዕላማታት ገና ህያው ስለ ዝኾነ ደኣ እምበር ብሕጋዊ ሸነኻቱ ካብቲ ሕገ-ህንጻና ዘፍቅዶ ስለ ዝወጻእና ሕጋውነት መሰረት ጌርጋ ኣብ ክመጽእ ዝኽእል ፍታሕ ኣይንርእን።
- ነቲ ኩላትና ዘጽደቕናዮን ብኡ ንኽንምእዘዝ ዝተሰማማዕናሉን ሕጊ፣ እቲ ንኹላትና ዝጠምረና ፖለቲካዊ እምነትና ስለ ዝኾነ ሕጂውን ባይቶ ይኹን ከም ባይቶ ዝኣመሰለ ምጥራናፋት ኩሉ ግዜ ክቕጽሉ፡ ክሕደሱ ወይ ተፈንጢሖም ከም ብሓድሽ ክስርሑ ዝኽእሉ ምዃኖም እውን እምነትና እዩ።
- ባይቶ ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ምውጣጥ ኣትዩ ኣብ መንጎ ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን፣ ኣብ መንጎ ኣሰናዳእቲ ሽመግለን ጥራሕ ኣተኲርና ግዚያዊ ፍታሕ እንተረኸብና እውን እቲ ብድሕሪኡ ዘሎ ቀንዲ ሽግር ስለ ዘይፍታሕ ቁሩብ ጽንሕ ኢልና ኣብ ካልእ ሕብሩ ቀይሩ ዝመጽእ ግርጭት ክንኣቱ ምዃንና ዘጠራጥር ኣይኮነን። ስለዚ ኣብቲ ብሓንሳብ ክንከይድ ንኽእልዶ ወይስ ኣይንኽእልን ዝብል መሰረታዊ ፍታሕ ኣድሂብና ክንሰርሕ ኣለና ንብል።
- ነዚ ዝተባህለ መሰረታዊ ጸገምና መሰረታዊ ፍታሕ ክንረኽበሉ እንተኾይኑ ተብተብ እናበልካ ጉባኤ ምግባር ኣይኮነን ዘዋጽእ ንብል። ጉባኤ ኣቐዲምካ ዝዘራእካዮ እትሓፍሰሉ ዓውዲ ጥራሕ እዩ። ክሳብ ሕጂ ግን ኣግላሊ ዝኾነ ተርእዮታት ኢዩ ነጊሱ ጸኒሑ። ከምዚ ኢልና ኣብ ጉባኤ እንተኣቲና ድማ ኣብ እዉጅ ምፍንጫል እምበር ድሕሪ ሕጂ እቲ ሓደ ሸነኽ በቲ ናይቲ ካልእ ሸነኽ ጸቕጢ ርዒሙ ክኸደሉ ዝኽእል ኩነታት የለን።
- ስለ ዝኾነ ድማ ባይቶ ህይወት ዘሪኡ ኣብ ጎደና ደሞክራስያዊ ለውጢ ኣስተዋጽኦ መታን ክገብር ፈጻሚ ቤት ጽሕፈትን ኣሰናዳኢት ሽማግለን መሪሕነት ባይቶን ኣብ ዝተሰማምዑሉ ጊዜ ባይቶ ተኣኪቡ፣ ብሓደ ክንቅጽል ንኽእል ምዃንና ድሕሪ ምትእምማን፣ ናይ ኩሎም ተሻረኽቲ መሰላት ብዘይግህስ መንገድን፣ ኣብ ባይቶ ንዘይተጠርነፉ ፖለቲካውን ህዝባውን ሓይልታት ዘተኣናግድ ምዃኑ ዘረጋግጽን፣ ምእንቲ ሓባራዊ ዕላማ ተሳኒና ንኸደሉ ኩነታት ክፍጠር ቅድመ ተደላይነት ምዃኑ ንርኢ።
ካብዚ ወጻኢ፣ እዚ ዝኸይድ ዘሎ ናይ መንሰዓረ ህልኽን ናይ ኤለክትሮኒክ ኲናት ሓድሕድን፣ ብተዘዋዋሪ ናይ ህግደፍ ዕምሪ ዘናውሕ፣ ንዓና ከኣ ኣብታ ውዒላ ሓዲራ እትትከል ደሞክራሲያዊት ኤርትራ ሽግርና ብቐሊሉ ንኸይፍታሕ ዝገብር ኣካይዳ ጥራሕ እዩ ኢልና ንኣምን። ጸገም ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ሕጂውን እንተኾነ ካብ ዘዝለመድናዮ ጸቢብ ዓንኬላት ወጺእና ክንሓስብ እንተጀሚርና ጥራይ እዩ ክፍታሕ ዝኽእል ኢልና ንኣምን።
ዓወት ንደሞክራሲያዊ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ
ዝኽርን ክብርን ንስዉኣትና
ኣባላት ኤሃባደለ ሰሜን ኣመሪካ
መስከረም 10, 2015


text:
ጽላል ሲቪካውያን ማሕበራት ዓለም-ለኻዊ ምትእስሳር ኤርትራውያን (EGS) ናብ’ዚ ሕጂ በጺሕናዮ ዘሎና መዋእል ሃገራዊ ባይቶ ንምብጻሕ ኣብ ዝተኻየደ ነዊሕን ዝተሓላለኸን ጉዕዞ ታሪኻዊ ጉቡኡ ዘበርከተ ማሕበር እዩ። EGS ንመስርሕ ሃገራዊ ዋዕላ ብዕግበት ተቐቢሉ ኣብ ምድላው ይኹን ኣብ ግዜ ዋዕላ ዓቢ ግደ ከም ዝተጻወተ መዝገብ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ። ኣብ መጨረሻ ድማ ኣብ ምድላው ጉባኤ ይኹን ኣብ ምዕዋት ጉባኤ ልዑል ተራ ከም ዝነበሮ ምስክርነት ዘየድልዮ ጉዳይ እዩ። ማሕበርና ምስ’ተን ነዚ መስርሕ እዚ ንምዕዋት ዝተሰማምዓ ትካላት በዓል-ብርኪ ንኽኸውን ካብ ዘተባብዕዎ ነገራት ሓደ፡ “ውሁድ ቃልሲ” ንዓወትካ ከም ዘቀላጥፍ ስለ ዝኣምን እዩ። ምንም እኳ ኣብ መንጎናን ኣብ መንጎ ሃገራዊ ባይቶን ዘይምርዳዳእ ይፈጠር እምበር ኣብ ተሳኒኻ ምቅላስ ዘሎና ርእይቶ ግን ኣብ ቦትኡ ኣሎ።
ኣብ’ዚ ዝሓለፈ መዓልታት ኣቦ መንበር ሃገራዊ ባይቶ ንመንበር EGS ከም ዘደስከሎ ዝገልጽ ውሳኔ ኣሕሊፉ። መደስከሊኡ ምኽንያት ከኣ ኣብ ደብዳቤኡ ገሊጹዎ ኣሎ። ብወገንና ድማ ህዝቢ ሓቁ ክፈልጥ ኣሎዎ ኢልና ስለ እንኣምን ነታ ዝነበረት ኩነታት ከምዘላታ ነቕርበልኩም። ንሕጂ ነቲ መደስከሊ መንበርና ዘበገሶ ኩነታት ጥራይ ክንገልጽ ኢና። ኣስዒብና ኣብ ዝመጽእ ጽሑፍና ድማ ሲቪካዊ ማሕበርና ኣብ ጉባኤ ዝተጻወቶ መሪሕ ግደን ዘጓነፎ ተጻብኦታትን ከነስዕበልኩም ኢና።
ኣብ መደምደምታ ጉባኤ ንቑጽሪ ኣባላት ባይቶ እትውዝዕ ኣምራጺት ሽማግለ ብዘይካ ካብ ሲቪላውያን ማሕበራት ካብ ኩለን ነቲ ጉባኤ ዘቖማ ኣካላት ተመርጸት። እዛ ኣካል እዚኣ ነናብ ዝወከለቶ ዞባ ተመሊሳ ነቲ ንዞባታት ዝተሰልዐ ቁጽሪ ንኽትሕብርን ምርጫ ናይ ህዝቢ ንኸተካይድን ተገብረ። በዚ መሰረት ናይ ሰሜን ኣመሪካ ኣምራጺት ሽማግለ ነቲ ዝተሰላዓላ ቁጽሪ ብኸምዚ ዝስዕብ ንተሳተፍቲ ጉባኤ ሰሜን ኣመሪካ ሓበረት። ንሱ ከኣ 20% ንደቀ-ኣንስትዮ፣ 20% ንመንእሰያት፣ 10% ንሲቪላውያን ማሕበራት፡ ዝተረፈ ድማ ህዝቢ ከም ዝመራረጸሉ እዩ ነይሩ። እቲ ንሲቪላውያን ማሕበራት ሰሜን ኣመሪካ ዝተዓደለ 10 ሚእታዊት ናብ ኣሃዝ ክልወጥ እንከሎ ሓደን ፈረቓን መጽዩ። ንሕና ድማ፡ በቲ ነዚ መስርሕ’ዚ ንምዕዋት ዝገበርናዮ ኣስተዋጽኦ እንተዝምዘን ብርግጽ ኣዝዩ ካብ ሓደን ፈረቓን ንላዕሊ ምበጽሓና፤ ኮይኑ ግን ከም’ዚ ዝበሃል ዘሎ ሓደን ፈረቓን ዝበሃል ሰብ ስለ ዘየልቦ ክልተ ክዋሃበና ሓቲትና። ዝተዋህበና መልሲ ግን ሓደ ጥራይ ከም ዝፍቀደልና ኢዩ ነይሩ። ደጊምና’ውን ንኣምራጺት ሽማግለ ሰሜን ኣመሪካ እቲ ዝተዋህበና ሓደን ፈረቓን ናታቶም ፍርቂ እንተፈቒዶሙልና ክልተ ክኾነልና ከምዝኽእል፤ ብኣንጻሩ ድማ ንሕና ናትና ፍርቂ ክንህቦም እንተወሲንና ድማ ንዓኣቶም ሓደ ሙሉእ ክኾነሎም ከም ዝከኣል ድሕሪ ምሕባርና፤ ክልተ ክወሃበና ሓቲትናኩም ካብ ኣበኹም እታ ናትና ፍርቂ ክትጥቀሙላ ድማ ኣይንፈቅድን ኢና እሞ ከም ዘላታ ክትጸንሕ ኣሎዋ በልናዮም።
ኣብ ውሽጢ እቲ ኣኼባ ኴንካ ክትመኻኸር ኣጸጋሚ ስለ ዝነበረ ድማ ኣባላትና ንክንመኻኸር ንደገ ወጻእና። ካብ’ቶም ኣኼበኛታት ደድሕሬና ስዒቦም ብምውጻእ ነቲ ጉዳይ ብሰላማዊ መንገዲ ንምፍታሕ ጻዕርታት ኣካየዱ። ሓደ ካብ’ቶም ዝሰዓቡና ዶክተር ማሓመድ በሽር ኢዩ ነይሩ። ዶክተር መሓመድ ጉዳዩ እንታይ እዩ ምስ በለና ድማ፡ ንሕና “ነታ በጺሓትኩም ዝብሉና ዘሎው ናይ ሓደን ፈረቓን ብጽሒት ክልተ ግበሩልና ኢና ንብል ዘሎና” ምስ በልናዮ፡ ዶክተር መሓመድ በሽር ድማ “ካብ’ዚ ዝቐልል የልቦን፡ የግዳስ ሽግርኩም ንሱ ጥራይ ይኹን እምበር ክልተ ድኣ ንህበኩም” ብማለት ናብ ውሽጢ ኣኼባ መለሰና።
ኣብ ውሽጢ ምስ ኣቶና እቲ ኣርእስቲ ተቐይሩ “ካብ ሓደ ንላዕሊ ቁጽሪ ምእንቲ ክትረኽቡ ብሽም ማሕበር ዝተዓደልትኩም ሓንቲ መንበር ገዲፍኩም ምስ ህዝቢ ተመራረጹ” ይብሉና። ንሕና ድማ ማሕበርና ፈንጢሕና ምስ ህዝቢ ኣይንምረጽን ንብል እሞ፡ ንርእይቶና ዋጋ ከይሃቡ ንምርጫ ንሕጸ ይብሉ። ንሕና ድማ ንዶክተር መሓመድ ክልተ ክንህበኩም ኢልካ ኣእቲኻናስ ንምንታይ ሕጂ ንሕጸ ትብሉ ኣሎኹም? ምስ በልናዮ፡ ዶክተር መሓመድ ድማ “ኣነስ ምእንቲ ክትኣትዉ ኢለ እየ ከምኡ ዝበልኩኹም” ይብለና። ጉዳዩ ከም’ዚ እንዳቐጸለ እንከሎ ክሓጽዩ ይጀምሩ እሞ ካብ’ቶም ሕጹያት ኣባላት EGS ድማ ተኽላይ ኣብራሃን ዶክተር ዮናስ መሓርን ነበሩ። ሕጹያት ፈቓደኛታት ምዃኖም ከይተሓተቱ ድማ ብተብተብ ናብ ምርጫ ኣምርሑ። ንሕና ድማ እቲ ኣገባብ ሕጹያት ፈቓደኛታት ምዃኖም ክሕተቱ ኣሎዎም ስለ ዝበልና ክንሕተቱ ተገብረ። ኣጋጣሚ ተኽላይ ኣብራሃ ሕጹይ ቁጽሪ ሓደ ስለ ዝነበረ ክምረጽ ፍቓደኛ እንተኾይኑ ተሓተተ እሞ መልሱ ድማ ከም’ዚ ዝስዕብ ነበረ። “ነቶም ዝሓጸኹምንን ንሕጸይ ዝደገፍኩምን ዝለዓለ ምስጋናይ የቕርብ።እትኽተልዎ ዘሎኹም ኣገባብ ግን መስመሩ ዝሰሓተ እዩ። ነዚ ኣገባብ እዚ እንተድኣ ተሰማሚዕናሉ ንውጽኢቱ ክንቃወሞ ኣይንኽእልን ኢና። ስለ’ዚ ማሕበረይ ፈንጢሐ ምስ ህዝቢ ክምረጽ ፍቓደኛ ኣይኮንኩን” ይብል። ዶክተር ዮናስ መሓሪ’ውን ተሓቲቱ ተመሳሳሊ ሓሳቡ ብድሕሪ ምግላጽ ክልቲኦም ሕጹያት ኣባላትና ካብ’ቲ ቦታ ናይ ዞባዊ ምርጫ ወጹ።
ብድሕሪ እዚ ዘይተጸበናዮን ንሓድነትና ዝፈታትንን ኣሉታዊ ተረኽቦ ዘይዕግበትና ንሰክረታርያ ከነፍልጥ (Protest) ዝሓሸ ኣማራጺ ኮይኑ ስለ ዝረኸብናዮ ጥርዓንና ናብ ኣቦ መንበር ሰክረታርያ ብቓልን ብጽሑፍን ኣቕረብና። ኣብ’ዚ ክንጸር እንደልዮ ከም’ቲ ሓደ-ሓደ ‘ጉባኤ ረጊጾም ወጺኦም” ዝብልዎ፡ ካብ ጉባኤ ኣይወጻእናን። ዝወጻእናዮ ካብ ናይ ሰሜን ኣመሪካ ናይ ምርጫ መኣዲ እዩ። እዚ ድማ ጉባኤና ዝሃበና ጸጋ ተጠቒምና ውሒዱናን በዚሑናን ክንብል መሰልና ምዃኑ ስለ ዝኣመንና እዩ። ክዝንጋዕ ዘየብሉ ከም’ዚ ዓይነት ተመሳሳሊ ውጥረት ኣብ መንጎ ኣባላት ኪዳንን፡ ወጻኢ ካብ ኪዳን ዝኾና ፖለቲካውያን ውድባትን እውን ነይሩ እዩ። ኩልና ተሳተፍቲ ጉባኤ ሓደ መሰል ስለ ዝነበረና ድማ ናይ ሓዴና ቅኑዕ ኮይኑ፤ ናይ’ቲ ካልእ ጌጋ ክኸውን ኣይክእልን እዩ።
..............ጥብቆ ደብዳቤና ተመልከት...........
ናብ ኣቶ ሳልሕ ዑመር ኣቦ መንበር ሰክረታርያ ሃገራዊ ጉባኤ ንደሞክራሲያዊ ለውጢ፤
ክቡር ኣቦ-መንበር፡-
ሰላምታና ብምቕዳም ትማሊ ምሸት ኣብ ኣገባብ ኣተዓዳድላን ምርጫን ዞባ ሰሜን ኣመሪካ ዘይምርድዳእ ከም ዝተኸሰተ ክንሕብረካ ንፈቱ። ብመሰረት ብጽሒት ሰሜን ኣመሪካ ኣምራጺት ሽማግለ ንሲቪካውያን ማሕበራት 10% ካብ ሚእቲ ከወሃብ ምስ ሓበረት፡ እዚ ናብ ኣሃዝ ተቐይሩ ሓደን ፈረቓን ምዃኑ ኣረጋገጽና። ኣብ’ዚ ግዜ’ዚ ንኣምራጺት ሽማግለ ሓደን ፈረቓን ዝበሃል ሰብ ስለ ዘየለ ክልተ መናብር ክወሃበና ሓተትና። ኣምራጺት ሽማግለ ግን ንሕቶና ብምንጻግ ሓደ እዩ ዝግባኣኩም ብማለት መለሰትልና። ሓደን ፈረቓን ብርግጽ፡ ሓደ ወይ ክልተ ክኸውን ይኽእል እዩ። እዚ ግን ሓደን ክህብ፡ ሓደን ድማ ክወስድ ሕድገታት ምስ ዝህሉ ጥራይ እዩ። ጉዳዩ ኣከራኻሪ ኮይኑ ንሓጺር ግዜ ምስ ቀጸለ እንደጌና ካልእ ሓሳብ ከም ኣማራጺ ሂቦሙና። ንሱ ከኣ “እቲ ሲቪካዊ ማሕበር ዝበሃል ገዲፍኩም ምስ ህዝብኹም ተመራረጹ እሞ ካብ ሓደ ንላዕሊ ክትረኽቡ ትኽእሉ ኢኹም” ዝብል እዩ። በዚ መሰረት እውን ከይተሰማማዕናሉ እንከሎና ምስ ህዝቢ ክንመራረጽ ንኽልተ ኣባላት EGS ሓጸዩ። ሕጹያት ንኽንምረጹ ፈቓደኛታት እንተኮይኖም ኣብ ዝተሓተትሉ እዋን ድማ፡ “እዚ እትኽተልዎ ዘሎኹም ኣገባብ ሕጋዊ ኣይኮነን። ነዚ ጉጉይ ኣገባብ ሕጂ እንተዳኣ ተቐቢልናዮ ድማ ንውጽኢቱ ክንቃወሞ ኣይንኽእን ኢና። ብማሕበር ደረጃ ተሳቲፍና ምስ ህዝቢ ወሪድና ዘመራርጽ የብልናን ካብ ዝብል ጽኑዕ እምንቶና ተበጊስና ካኣ “ማሕበርና ፈንጢሕና ምስ ህዝቢ ክንመራረጽ ፈቓደኛታት ኣይኮንናን” ብማለት ነቲ ናይ ምርጫ መስርሕ ኣይተኻፈልናዮን።
ዝከበርካ ኣቦ መንበር፡ EGS ቅድሚ ሕጂ ኣብ ዋዕላ፡ ሕጂ’ውን ኣብ መስርሕ ሃገራዊ ጉባኤ ዘበርከቶ ኣስተዋጽኦ ኣብ ግምት ኣእቲና ካብ ክልተ መናብር ንላዕሊ ምተገባኣና ንብል። ግን ከኣ ቃልሲ ስለ ዝኾነ ነቲ ኣብ መስርሕ ጉባኤ ይኹን ሕጂ ኣብ ርእሲ ስቪካዊ ማሕበርና ክግበር ዝጸንሐን ዘሎን ጸቕትታት በቲ ሕጋዊ እዩ ኢልና እንኣምነሉ ኣገባብ ንኻልኣይ ግዜ ተቓውሞና ብጽሑፍ ነቕርበልካ ኣሎና። ተሸኪምካዮ ዘሎኻ ሓላፍነት ከቢድ ምዃኑ ይርዳኣና እዩ፤ እንተኾነ ነቲ ብጉባኤ ዝተወሰነልና ሓደን ፈረቓን መንበር ክልተ ኮይኑ ክወሃበና ንኽትታሓባበረና ብትሕትና ንሓትት።
ተኽላይ ኣብራሃ
ዓለም-ለኻዊ ሓድነት ኤርትራውያን (EGS)
December 1, 2011
.ኣቦ መንበር ሰክረታርያ ድማ ምስ ኣባላት ሰክረታርያን ኣምራጺት ሽማግለን ክዘራረበሉ እየ ኢሉ ኣፋነወና። ኣብ ካልኣይ መዓልቲ እቲ ዝነበረ ናይ ምዕዳል መናብር ዘይምርድዳእ ምስ ሃድአ ድማ፡ ሓደ ሽማግለ ምዕዳል መናብር ብተሌፎን እታ ዝሓተትናያ ካልኣይቲ መንበር ከም ዝረኸቡልና ሓበረና። ንሕና’ውን ኣመስገንናዮ። ብድሕሪ ሓደ ሰዓት ኣቢሉ ይኸውን ጸኒሑ ድማ እታ መጀመርያ ዝተዓደለትና መንበር ሰሜን ኣመሪካ ከም ዝተመራረጹላ ንፈልጥ እንተኔርና ሓሓተና። ንሕና ግን ንፈልጥ ስለ ዘይነበርና ኣይንፈለጥን በልናዮ። ደጊምና’ውን እንተድኣ ከም’ዚ ትብለና ዝሎኻ ተገይሩ ገበን እዩ በልናዮ። ጉባኤ ዝሃበና ማንም ክወስዶ መሰል የብሉን፡ ስለ ዝኾነ ድማ ንምምላሳ ሕጋዊ ስጉምቲ ክውሰድ ኣሎዎ በልናዮ። ኣባላት ሰክረታርያ ብመንገዲ ሃይለማርያም ተስፋይ ኣቢሎም ነታ ሰሜን ኣመሪካ ብዘይ ሕጊ ዝወሰድዋ መንበር EGS ንኽመልስዋ ጻዕሪ የካይዱ እምበር ውጽኢት ኣይተረኸቦን።
እቲ ኣባል ኣምራጺት ሽማግለ ተመሊሱ ነታ ሰሜን ኣመሪካ ዝወሰድዋ መንበርና ንምምላስ ጻዕሪ ከም-ዝገበሩ ግን ከኣ ክመልሱዋ ከም ዘይከኣሉን ይሕብረና። ቀጺሉ ድማ “ኣብ ኢድና ዘላ እታ ካብ ፖለቲካውያን ሓይልታት ዝረኸብናልኩም ሓንቲ ጥራይ እያ’ሞ ቃልሲ ስለ ዝኾነ ውሰድዋ ወኪልኩም ድማ ሃቡና ይብለና። ንሕና ድማ ናብ ኣመሪካ ብድሕሪ ክልተ መዓልቲ ክንምለስ ኢና እሞ መሪሕነት EGS ወሲኑ ወኪሉ ክሕብረኩም እዩ ንብሎ። በሉ ከይደንጎኹም ሓብሩና ይብለና እሞ፡ ቅድሚ-ሕጂ ኣብ ዋዕላ’ውን ተመሳሳሊ ኣገባብ ከም ዝተጠቐምና ብድሕሪ ምሕባርና በዚ ስምምዕ እዚ ተፈላሊና። ናብ ሰሜን ኣመሪካ ምስ ተመለስና ኣብ ውሽጢ ውሑድ መዓልታት ኣኼባ ብምክያድ ወካሊና መን ምዃኑ ንኣቦ መንበር ፈጻሚት ቤት-ጽሕፈት ዶክተር ዮሱፍ ብርሃኑ ብኣቦ-መንበር EGS ሓው ስዩም ተስፋይ ብኢመይል ይሕበር። ዶክተር ዮሱፍ እውን EGS ዝወሰደቶ ሃናጺ መርገጽ ከም ዘመጎሶ ናይ ኢመይል መልእኽቲ ሰዲዱልና።
>
From: yusuf ahmedin
Date: Sat, Dec 10, 2011 at 3:30 PM
Subject: Re: EGS accepts it one seat at the new assembly
To: seyoum tesfaye
Dear Seyoum Tesfaye
I appreciate the EGS's constructive stand. I wish you all the best, Thankyou.
Greetings
Yusuf Berhanu
From: seyoum tesfaye
To: Tderes@live.co.oe This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it ; yubeah71@yahoo.com This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it ; EGS-Officials@googlegroups.com This e-mail address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it
Sent: Saturday, December 10, 2011 10:43 PM
Subject: EGS accepts it one seat at the new assembly
To Mr.Tsega Yohnnes
To Dr. Yosuf Berhanu
Please allow us to extend our congratulation for being elected to the pivotal leadership position of the newly constituted ENCDC.
We wish you complete success in the successful implementation of the overwhelmingly approved program for change.
We take this opportunity to convey to you that EGS will accept the one seat assigned to it in the newly formed assembly.
Our official representative will be Mr. Teklai Abreha.
We here by kindly request that all members of the newly elected leadership be duly notified of our official response.
Thank you helping process our request.
Seyoum Tesfaye
Chairman of Eritrean Global Solidarity
XXX-XXX-4285 cell
08/01/12
Dear Mr Teklai Abraha
Ref: Membership of the Eritrean National Council for Democratic Change (ENC for Democratic Change).
Happy Eritrean Festive days, and Greetings to all members of your family. May 2012 bring peace, stability and prosperity to our people.
Following the exchange of information concerning your membership of the ENC for Democratic Change, and after establishing the relevant evidence from two members of the Council including Mr Yohannes Asmelash, the Deputy Chair of the Executive Committee, and Mr. Kahsai Gufla, member of Executive committee, now, I am pleased to inform you that your case has been successful, and your name included in the list of the members of the ENC for Democratic Change in North America and Canada.
Dr Yusuf Birhanu, who is the Chair of the Executive Committee, has also supported your case.
Members of the Leadership of the council including Mr.Maar and Freweyni Habtemariam both Deputy Chairpersons of the National Council, have also effectively coordinated their efforts to complete the process.
Thank you for your patience
Tzeggai Yohannes,
Chairman
ENC for Democratic Change
ጉዳዩ ከም’ዚ ኢሉ እንከሎ ገለ ሰሙናት ብድሕሪ ጉባኤ “ሕጋውነት መንበር EGS ከምይ ኢዩ”? ዝብል ሕቶ ኣብ ህዝብን? ኣባላት ባይቶን ይለዓል። ንሕና’ውን ህዝቢ ግቡእ መልሲ ክረክብ ኣሎዎ ካብ ዝብል እምነት ንኣቦ-መንበር ባይቶ ብተደጋጋሚ ንኣቦ-መንበር ፈጻሚት ኣካል ድማ ሓደ ግዜ ሓቲትና። ክወሃበና ዝጸንሐ መልስታት ግን “ባዕልና መልሲ ክንህበሉ ኢና፤ ክሳብ ሽዑ ግን ካብ ዝኾነ ይኹን መልሲ ምሃብ ክንቁጠብን ብዓቕሊ ክንጽበን” እዩ ነይሩ። ንሕና በቲ ዝተዋህበና መምርሒ መሰረት ነቲ ብቓል ኣብ ኣኼባታት ይኹን ብጽሑፍ ኣብ መርበብ ናይ ሓበሬታት ዝዝርጋሕ ዝነበረ መሰረተ-ኣልቦ ጸለመታት ከይመለስናሉ ጸኒሕና። ኮይኑ ግን “ሓጺራትኒ እንተበልኩስ ተደቢራ ትስዕስዕ” ከም ዝብልዎ፡ ሓንቲ ውሒዳትና እሞ ክልተ ሃቡና እንተበልናስ ነታ ሓንቲ’ውን ዘደስክል ውሳነ በጺሑና።
ኣብ’ቲ ዝተላእከልና ቅዳሕ ናይ ውሳነ ደብዳበ፡ ኣቦ መንበር ባይቶ ናብ ውሳነ ክበጽሕ ዘኽኣሎኦ ክልተ ነገራት ምዃነን ይሕብር። ንሳተን ድማ፡-
1. ቀዳማይ ምስግጋር ወይ ምቅብባል ናይ ወንበር ካብ ፖለቲካዊ ውድብ ናብ በርጌሳዊ ማሕበር ሕጋዊ ሰለ ዘይኮነ ፡ ኮምኡ ውን እቲ ወንበር ጉባኤ ምስ ተወድአ ዝተዓደለ ስለ ዝኾነ እዩ፡፡
2. ጉዳይ ICP ኤርትራዊ እስላማዊ ሰልፊ ዝምልከት ግን፡ ኣብ ውሽጢ እቲ ጉባኤ፡ ብስምምዕን ኣብ ቅድሚ ህዝብን ዝተፈጸመ ኔሩ።
መደስከሊ መንበርና እዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ እዩ ካብ ተባህለ፡ እዚ ኣብ ቁጽሪ ሓደ ተጠቒሱ ዘሎ ሕጊ ኣበየናይ ዓንቀጽ ሰፊሩ ዘሎ ሕጊ ጉባኤና እዩ? ብዛዕባ ሕጋውነት ክንዛረብ እንተኴንና ግን ነታ EGS ብሕጊ ዝተዓደለቶ መንበርን ፈረቓን ልዕሊ ጉባኤ ስልጣን ተጠቒሙ መን ወሲዱዎ ተባሂሉ እዩ ክሕተት ነይሩዎ። እዚ ከኣ ብእዋኑ ሓቲትናስ መልሲ ንጽበየሉ ዝነበርና ጉዳይ ኢዩ። “ናይ ICP ኤርትራዊ ኣስላማዊ ሰልፊ ግን ኣብ ውሽጢ እቲ ጉባኤ ብስምምዕ ኣብ ቅድሚ ህዝቢ ዝተፈጸመ እዩ ንዝብል” ግን፡ መንበር ICP መዓስን በየናይ ኣገባብን ተዓዲሉ? ሕጂኸ ኣበየናይ ኩነታት ኣሎ? ንዝብል ጓል-ነገር ንድሕሪት ገዲፍና መንበር EGS ቅድሚ ICP ከም ዝተዓደለ ገሊጽና ምሕላፍ ዝሓሸ እዩ ንብል።
መጎገና፡ ኣንጻር ማሕበርና ዝተመስረተ ክሲ መሰረት የብሉን ጥራይ ኣይኮነን። ናባና ዘቕንዐ ክሲ ክምስረት እንከሎ፡ ክስናን ከሳሲናን ክንፈልጥ ምተገበአ። ልዕሊ ኩሉ ግን ቅድሚ ኣብ ውሳነ ምብጽሖም ናይ ነብስና ምክልኻል መሰልና ተሓልዩ ንጉዳይና መግለጺ ክንህበሉ ክንሕተት ነይሩና። ብኣጠቓላሊ መሪሕነይ ባይቶ ነዚ ኩሉ ኣብ ግምት ከየእተወ ዘሕለፎ ውሳነ ቅኑዕ ስለ ዘይኮነ ህጹጽ ዳግመ-ርእይቶ ክገብረሉ ንጽውዕ።………………….ይቕጽል።
ዓለም-ለኻዊ ሓድነት ኤርትራውያን (EGS)
ፈጻሚት ኣካል
March 5, 2012


text:
ንኻሊእ በልዮ ጣብያ When they go low, we go high by ተስፋኪሮስ ሳህለ
1: ድሑር ፖለቲካዊ ሓይሊ ንሕንሑ:ትክኑ ንውሽጢ ኢዩ። ምዕቡል/ሱልጡን ፖለቲካዊ ሓይሊ ድማ ንሕንሑ :ትክኑ ንደገ።
2: ለውጢ እንተስርብ በቲ ዘሎ ኩነታት ተረባሒ ዝኾነ ፖለቲካዊ ሓይሊ: ጉጅለ: ደርቢ/class ብትኽኣለ መጠን ካብ ዕቅብ ቃልሲ (vertical struggle) ኣውፂኡ ኣብ ሞንጎ ለውጢ ደላይ ወለዶ ጎናዊ ጎንፂ (horizontal conflict ) ፈጢሩ ናብ ሕትኹቱኹ ከእቲ እሞ ንሱ ነፃ ኮይኑ ዕድመ ስልጣኑ ወይ ተረባሓይነቱ ከናውሕ ይፍትን። እዙይ ኣብ ዝኾነ ናይ ለውጢ ደበና ዘስረበሉ ኩነታት ኣብ ሞንጎ ገስገሳይን (progressive) መድሐርሐራይ (reactionary) ሓይልን ዘጋጥም ኢዩ።
3: እቲ መድሐርሐራይ ሓይሊ ነቲ ገስጋሳይ ሓይሊ ሓንኪሉ ናብ ሕትኹቱኽ ከእቲ ኣብ ማሕበረሰብ ዘለው ሕመቓት (biases, prejudices, fear etc) ኣብሊሑ ናብ ጎንፂ ክልውጦም ይፅዕር ኢዩ። መድሐርሐራይ ሓይሊ ኣንፃር ደላይ ለውጢ/ገስጋሳይ ሓሳብ (progressive ideas) ዝጥቀመሎም መሳርሕታት ቀዲሙ ኣሚቱ ፍታሕ ዘንፀፈ ነቲ ዝተዘርግሐሉ ማሕለኻ/መፃወዲያ ብብስለት ይሰግር ወይ በታቲኹ ይድርብዮም።
4: ተጋሩ ቀደሙ እውን ሓባራዊ ቅልፅምና ኣምኪኾም ባህጊ ለውጢ ህዝብና ከሰናኽሉ ዝኽእሉ ሕመቓት ኣለሊና ኣሚትናየን ኢና። ነዚ ኢዩ ድማ ናብ ጎናዊ ጎንፅን ሕትኹትኹን ክንኣቲ ዝትሃቀኑልና ውዲታት እቲ ዱልዱል ሓፁር ሓድነትና መኪቱ ዘምክኖም ዘሎ። ዝተልኣኸ ኸሻፍን ጦፈኛን ምስቲ ሓፁር ሓድነት ተላቲሙ ይምለስ። ድፋዕ ለቒቑ ዓቕሙ ፀንቂቑ ክላተም ተመፂኡ እውን ደጀኑ ይፈርስ እምበር ነቲ ግስጋሰ ኣይዓግቶን።
5: እቲ ሓደ ፅቡቕ ኣጋጣሚ (advantage) ኣብ ትግራይና ከባቢያዊነት/ኣውራጃውነት መሰረት ዝገበረ ናይ ፖለቲካዊ ኣወዳድባ ወይ ድማ ናይ ጎንፂ ታሪኽ ስለዘይብልና ነዛ ካርዲ እዚኣ ተጠቒሞም ጎናዊ ሕትኹቱኽ (horizontal conflict) ከተኣታትው ዝደልዩ ሓይልታት ባይታ ኣይህልዎምን። እታ መሊኣ ዘይበለየት ቤተሰብ (ዓልየት) መሰረት ዝገበረት ፊውዳላዊ ናይ ስልጣንን ረብሓን ንሕንሕ ኢያ። ንሳ እውን ኣብቲ ሓዱሽ ወለዶ ባይታ ስለዘይብላ ትምንምን ኣላ ኢያ።
6: ካሽዑ ግና ካብ ቀንድን እዋናውን ዛዕባና ዘውፅእ ተቐባቢሉ ዝትውሃበና ኣጀንዳ ኣይንተኩስ/ ኣይነባርዕ: ኣይነጋውሕ። ንኻሊእ በልዮ ጣቢያ ኢልና ናብ ውራይና_ ዳይ ናብ ኣሸንዳና።


text:
ፍቁራን ሕዝበ እግዚኣብሔር
ጸጋ እቲ ምእንታና በጃ ኮይኑ ዝተሰቕለ፡ ዝተቐብረ፡ ዝተንሥአ፡ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ወትሩ ምሳኻትኩም ይኹን (1ተሰሎ 5፡28 ርአ)፣
ኣብዚ ሒዝናዮ ዘሎና ኢዮቤል ዓመት ምሕረት ዝውዕል በዓለ ትንሣኤ ፍሉይ ትርጉም ኣለዎ፣ ነቲ ኣብ ዓርቢ ስቕለትን ቀዳም ስዑርን ሰንበት ትንሣኤን እነብዕሎን እንዝክሮን ናይ ምሥጢረ ድኅነትና ፍጻሜታት፥ ክርስቶስ፡ ተሰቕለ- ተቐብረ- ተንሥኣ፥ እናበልና ናይ እምነት ስራሕ ክንገብር ንርከብ፣ ብሓጺሩ እዞም ሠለስተ ዓበይቲ ቃላት እዚኦም ንምሥጢር ስቕለትን ሞትን ትንሣኤን መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ዘመልክቱ እዮም፣ ሠለስቲኦም ከኣ ዓበይቲ መግለጽታት ፍቕሪ ናይቲ ብምሕረት ሀብታም ዝኾነ እግዚኣብሔር ኣምላኽና እዮም፣
“ተሰቕለ” – መጀመርያ “ተሰቕለ” ክንብል ከሎና ብዛዕባ’ቲ ምእንቲ ክብጀወና ኢሉ ዝተሰውዓልና ገንሸል ኣምላኽ ኢና ንዛረብ ዘሎና፣ ቅዱስ ዮሓንስ መጥምቕ ነቶም ተኸተልቱ ምስ ኢየሱስ ከላልዮም ከሎ “እንሆ እቲ ኃጢኣት ዓለም ዚድምስስ ገንሸል ኣምላኽ” (ዮሓ 1፡29) እዩ ዝበለ፣ ባዕሉ ኢየሱስ ከኣ፥ ገና ኣብ ጊዜ ስብከቱ፡“ንወዲ ሰብ ኣብ ኢድ ሊቃነ ካህናትን መምህራን ሕግን ኬትኅዝዎ እዮም ንሳቶም ድማ ንሞት ኪፈርድዎ ነሕዛብውን ኣሕሊፎም ኪህብዎ እዮም፣ ኣሕዛብ ከኣ ኬላግጹሉን ጡፍ ኪብሉሉ፡ ኪገርፉዎ ኪቐትልዎ ኣዮም” (ማር 10፡33-34) እናበለ ደጋጊሙ ሓቢሩ ነቢሩ እዩ፣
ኣብ ብሉይ ኪዳን ከኣ ኢሳይያስ ነቢይ ብዛዕባ ስቕለትን ውርደትን መድኃኔ ዓለም ተነብዩ ከምዝነበረ በዚ ዚስዕብ ቃላቱ ንርድኦ፥“መልክዕን ውቃበን ኣይነበሮን፥ ምስ ረኣናዮ ዜብህገና ትርኢት ኣይነበሮን፥ ንዑቕን ብሰብ ድርቡይን ነበረ፥ ብዓል ስቓይ፡ብሕማም ልዱይ፥ ከምቲ ኣብ ቅድሚ ገጾም ዚጒልበብሉ ሰብ ዝተዋረደ ነበረ፥ ንሕናውን ገለ እኳ ኣይቆጸርናዮን፣ ብሓቂ ንሱ ንሕማምና ጾሮ፡ ንስቓይና ከኣ ኣብ ነፍሱ ጸዓኖ፡ ንሕና ግና ብእግዚኣብሔር ከምዝተወቕዐን ከም ዝተቐዝፈን ከም ዝተዋረደን ጌርና ቆጸርናዮ፣ ንሱ ግና ብሰሪ ገበንና ቆሰለ፥ ብሰሪ ኣበሳና ድማ ተኸትከተ፡ ንሕና ሰላም ምእንቲ ክንረክብ መቕጻዕቲ ናብኡ ወረደ፥ ንሕናውን ብስምብራቱ ሓዌና፣ ኲላትና ከም ዝተባረራ ኣባጊዕ ነበርና፥ ነፍስወከፍ ነናብ መንገዱ ዘምበለ፥ እግዚኣብሔር ከኣ ኣበሳ ኲላትና ኣብኡ ኣውደቖ” (ኢሳ 53፡2-6)፣
ነዚ ኲሉ ግን ዝተረድእዎ ኣዝዮም ውሑዳት እዮም፣“ካብ ገዛእቲ እዛ ዓለም እዚኣ ሓደ እኳ ነዚ ጥበብ’ዚ ዝፈልጦ የልቦን፥ እንተዚፈልጥዎስ ነቲ ጐይታ ክብሪ ኣይምሰቐልዎን ነይሮም” (1ቆሮ 2፡8)፣ ብዓይኒ እምነት ንዝጠመቶ ጥራይ እዩ መስቀል ኢየሱስ “ዕፀ ሕይወት” ዝኾነሉ፣“ብእኡ ዚኣምን ዘበለ ኲሉ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኪረክብ እምበር ከይጠፍእሲ፥ ከምቲ ሙሴ ኣብ በረኻ ንተመን ዝሰቐሎ ወዲ ሰብ ድማ ከምኡ ኪስቀል ይግባእ እዩ” (ዮሓ 3፡15)፣ ቅዱስ ዮሓንስ ወንጌላዊ “እቶም ዝወግእዎ ኪርእይዎ እዮም” (ዮሓ 19፡37) ክብል ከሎ ነዚ እዩ ዘስምዕ፣“ኣብ ዕንጸይቲ ዝተሰቕለ ርጉም ይኹን” ዚብል ጽሑፍ ከም ዘሎ “ክርስቶስ ኣብ ክንዳና መርገም ብምዃን ካብ ሕጊ መርገም ኣድኃነና” (ገላ 3፡13)፣ ብሓቂ ከኣ “ንሕና ብክርስቶስ ተኻፈልቲ ጽድቂ ኣምላኽ ምእንቲ ክንከውን ኣምላኽ ነቲ ኃጢኣት ዘይፈለጠ ኣብ ክንዳና ኃጢኣተይና ገበሮ” (2ቆሮ 5፡21)፣
መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ንኣና ክብል “ንርእሱ ትሕት ብምባል ክሳብ ሞት፥ አረ እኳ ደኣ ክሳብ ኣብ መስቀል ሙማት ተኣዘዘ” (ፊል 2፡8)፣) “ስለዚ ኢየሱስ ‘ንወዲ ሰብ ልዕል ምስ ኣበልኩምዎ፥ ኣነ ንሱ ከም ዝኾንኩን፥ ከምቲ ኣቦይ ዝመሃረኒ ከም ዝገብር እምበር፡ ካብ ርእሰይ ሓንቲ ከም ዘይገብርን፡ ሽዑ ክትፈልጡ ኢኹም” (ዮሓ 8፡28)። መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ካብ ዝፉን መስቀሉ እዩ ንደቅ ሰብ ዘድኃነ፥ ኣብ ዙፋን መስቀሉ ኮይኑ ከኣ ንዓለም ፈረዳ፣ “እዛ ዓለም እዚኣ እትፍረደሉ ሕጂ እዩ፥ መስፍን እዛ ዓለም እዚኣ ዝድርበየሉ ሕጂ እዩ” (ዮሓ 12፡31)፣ መድኃኒና ኢየሱስ ክርስቶስ እምበኣር መቕጻዕትናን ውርደትናን መገምናን ስቃይናን ተሰኪሙን በጃና ተሰዊዑን ድኅነትን ምሕረትን ሕይወትና ኣምጺኡልና እዩ፣
“ተቐብረ” — ክንብል ከሎናኸ ከመይ ንርድኦ? ከም እምነት ኣይሁድ “ናብ ሲኦል ወረደ” ማለት ናብቲ ሙታን ነቲ ብክርስቶስ ዝመጽእ ድኅነት እናተጸበዩ ተኣኪቦሙሉ ዝነበሩ ቦታ ወረደ ማለት እዩ ዘስምዕ፣ ኣብቲ ናይ ቀዳም ሥዑር ሥርዓተ ኣምልኾና፡ “ወትቤ ሲኦል ኣይ ውእቱ ዝንቱ ዝእም ሥልጣንየ፥ ሥጋ ለቢሶ ዘሞዐኒ፥ መኑ ውእቱ ዝንቱ ዘምድረ ለብሰ፥ ውእቱኬ ሰማያዊ ውእቱ” (ምልጣን ዘቀዳም ሥዑር)፣ ሲኦል ከኣ ‘መን እዩ እዚ ሥጋ ለቢሱ ካብ ሥልጣነይ ዝሰዓረኒ፥ መን እዩ ሰማያዊ ክነሱ ናይ ምድሪ ዝለበሰ’? ዝብል ሕቶ ንሰምዕ፣ እዚ ተቐብረ ዝብል ናይ እምነት ስራሕ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ፍጹም ኣምላኽ ጥራሕ ዘይኮነ ፍጹም ሰብ ከምዝኾነ፥ ከም ኩሉ መዋቲ ከምዝተቐብረ ዘረጋግጽ እዩ፣ ከም ወልደ ኣምላክ ግን ሥጋኡ ኣብ መቓብር ክብስብስ ኣይተረፈን፣ “እመስቀሉ ክርስቶስ ውስተ ሲኦል ወረደ፥ ለጸላኢ ቀተሎ፥ ርእሶ መተሮ” ክርስቶስ ካብ መስቀሉ ንሲኦል ወረደ፥ ንጸላኢ ቀተሎ፡ ርእሱ መተሮ(ቀዳም ሥዑር፥ ኣብ ክንዲ ጸልዩ በእንቲኣነ)፣ ኣብ መንጎ ዓርቢ ስቕለትን ሰንበት ዘትንሣኤን እትውዕል መዓልቲ ንብዙኃት ከባድ መዓልቲ እያ፣ ቀዳም ስዑር ጊዜ ሱቕታ፡ ጊዜ ትጽቢት፡ ጊዜ ፍርህን ምጥርጣርን` ጊዜ ፈተናን ምብትታንን እዩ ነቢሩ፣
እግዝእትነ ማርያም ጥራይ እያ ብእምነትን ተስፋን ንዓወት ወዳ ትጽበ ዝነበረት፣ ነቶም ብፍርሃት ርዒዶምን ተዳሂሎምን ዝነበሩ ተኸተልቱ ተስፋ ዝኾነቶም ኣደ ምሕረት እያ፣ ንሳ እምነታ ኣደልዲላ ዝተጸበየት ድንግል እያ፣ ሞት ንወዳ ከተሸንፎ ከምዘይትኽእል ፈሊጣ ብተስፋ ተጸበየት፣ “ከምቲ ምዱብ ምኽሪ ኣምላኽን ዘለዓለማዊ ፍልጠቱን ዝተወፈየ ኢየሱስ ብኢድ እቶም ሕጊ ዘይብሎም ሰቐልክምዎን ቀተልክምዎን፣ ሞት ኂዙ ከጽንዖ ስለዘይከኣለ ከኣ ኣምላኽ ካብ ማእሰር ሞት ፈቲሑ ኣተንሥኦ” (ግሓ 2፡23-24) ይብለና፣ “ዓረገ ማለት ናብ መዓሙቚ ምድሪ ወሪዱ ከም ዝነበረ ማለት እንተዘይኮይኑ እንታይ ከስምዕ ይኽእል? እቲ ናብ መዓሙቚ ዝወረደ ከኣ ንኲሉ ብህላዌ ምእንቲ ኪመልእ ልዕሊ ኲሉ ሰማያት ዝዓረገ ንሱ እዩ” (ኤፈ 4:9-10)፣ ”እቶም ውሉድ ሥጋን ደምን ዝለበሱ ሰብ ስለዝኾኑ፥ ኢየሱስውን ከምኦም ሰብ ኮነ፥ እዚ ከኣ ብሞቱ ነቲ ኣብ ልዕሊ ሞት ሥልጣን ዘለዎ ዲያብሎስ ምእንቲ ኪስዕር፥ ነቶም ብናይ ሞት ፍርሃት ምሉእ ዕድሜኦም ባራዩ ኮይኖም ዝነበሩ ከኣ ሓራ ምእንቲ ኬውጽእ ኢሉ እዩ” (ዕብ 2፡14-15)፣
“ተንሥአ” – ኣብ ጸሎተ ሃይማኖት “ተሰቕለ ሞተ ተቐብረ” ምስ በልና “ ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ካብ ሙታን ተንሥአ”ንውስኸሉ፣ እቲ መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ኣብ መስቀል ዘቕረቦ መስዋዕቲ ብእግዚኣብሔር ኣቦ ምሉእ ተቐባልነት ሪኺቡ ሞት ተሸኒፉ ማለት እዩ፣ በዚ ምኽንያት ኢና ለይቲ ፋሲካ ‘ክርስቶስ ተንሥኣ እሙታን በዐብይ ኃይል ወሥልጣን፥ ኣሰሮ ለሰይጣን ኣግኣዞ ለኣዳም፥ ሰላም እምይእዜሰ ኮነ ፍስሓ ወሰላም” እናበልና እምነትና ንገልጽ፣ “ነቲ ኣነ ዝተቐበልክዎ ቅድሚ ኲሉን ልዕሊ ኲሉን ገይረ ኣመኃላሊፈልኩም እየ፣ ከምቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዝብልዎ ‘ክርስቶስ ምእንቲ ኃጢኣትና ሞተ፡ተቐብረ፥ ከምቲ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ዚብልዎ ከኣ ‘ብሣልሳይ መዓልቲ ተንሥአ፥ ንኬፋ ተራእዮ፥ ደኃርውን ነቶም ዓሠርተውን ክልተ ተራእዮም (1ቆሮ 15፡3-5)፣ ስቕለት ኮነ መቓብር ንክርስቶስ ክዓግቶ ኣይከኣለን፣ “እምበኣርሲ ኣምላኽ ነዚ ንስኻትኩም ዝሰቐልክምዎ ኢየሱስ ንኣኡ ጐይታን መሲሕን ከምዝገበሮ ብዘላ ቤት እስራኤል ብርግጽ ትፍለጥ” (ግሓ 2፡36)፣
ሎሚውን ነዚ ብሥራት’ዚ ኢና ንርእስናን ንካልኦትን ነበሥር ዘሎና፣ ክርስቶስ ምእንታና ክብል ካብ ተሰቕለ፡ ተቐብረ፡ ኣብ ሣልሳይ መዓልቲ ከኣ ካብ ተንሥአ ንሕናኸ ከመይ ዝበለ ግብረ መልሲ ክንህብ ይግብኣና? ቅድሚ ኩሉ “ይትፌሳሕ ሰማይ ወትትሓሰይ ምድር—-ወዮምሰ ዐባይ ፍስሓ በሰማያት፥ ወምድርኒ ትገብር ፋሲካ ተሓጺባ በደመ ክርስቶስ” ሰማይ ይተሓጐስ፡ምድሪ ከኣ ደስ ይብላ፥ ሎሚ ኣብ ሰማያት ዓብይ ሓጐስ ኮይኑ፡ ምድሪ ከኣ ብደም ክርስቶስ ተሓጺባ ፋሲካ ተብዕል ኣላ እናበልና ናይ ኣምልኾ ስግደትን ናይ ምስጋና መዝሙርን ከነዕርግ ይግባኣና፣ ከምቲ ቅዱስ ጳውሎስ ዝብሎ ንሕና ከኣ፥ “ምስኡ ኃቢርና እንተ ደኣ ሞይትና ምስኡ ኃቢርና ከም እንትንሥእ ርግጽ እዩ፣ ደጊም ንኃጢኣት ከይንግዛእ፥ እቲ ኃጥእ ሰብነትና ምእንቲ ኪጠፍእ፥ እቲ ኣረጊት ሰብነትና ምስኡ ከም ዝተሰቕለ ንፈልጥ ኢና” (ሮማ 6፡5-6)፣ በዚ ምኽንያት እዩ ቅዱስ ዮሓንስ ወንጌላዊ እውን “በቲ ሓደ ወዱ ዝኣመነ ዘበለ ኲሉ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኪረክብ እምበር ከይጠፍእሲ፥ ኣምላኽ ንወዱ በጃ ክሳዕ ዚህብ ክንድዚ ንዓለም ኣፍቀራ” (ዮሓ 3፡16) ዝብለና፣
ብሓቂ ከኣ እቲ መሓርን ርኅሩኅን ኣቦና ወትሩ ኣእዳው ዘርጊሑ ከምዝጽበየና ክንኣምን የድሊ፣ ኣብዚ ዘሎናዮ ዓመተ ምሕረት ፍቕሪ ኣምላኽ ክንደይ ከምዝዓቢ ከነስተማቕር መድኃኒና ጐይታና ኢየሱስ ክርስቶስ ከኣ ገጽ ምሕረት ኣምላኽ ምዃኑ ክንርኢ ዕድል ተዋሂቡና ስለዘሎ ክንጥቀመሉ ተዓዲምና ኣሎና፣ ነዚ ተዋሂቡና ዘሎ ዕድልን ጸጋን ተጠቒምና ፥ ኣብዚ ሕማማቱን ትንሣኤኡን እነኽብረሉ ቅዱስ እዋን፥ ምስ ክርስቶስ ኣብ ስቅያቱ ተኻፊልና፥ ነቲ ምኽንያት ስቕለቱን ሞቱን ዝኾነ ብቃልን ብግብርን ብሓሳብን እንፈጽሞ ኃጢኣት ብምሉእ ልብና ነጺግና፥ ንሕማቕ ልማዳትና ሞይትና ምሳኡ ንሓዲስ ሕይወት ክንትንሥእ የኽእለና፣ ሽዑ መሓርቲ ከም እግዚኣብሔር ኣቦ ክንከውን ኢና፣ ንኲልና ቡሩኽ በዓለ ትንሣኤ ይኹነልና፣ ኣሜን፣
ኣቡነ መንግሥተኣብ ተስፋማርያም
ሊቀ ጳጳሳት ዘበኣሥመራ


text:
ኣብ ካርቱም ሱዳን ዝርከብ ቤት ጽሕፈት ቆንስል ጉጅለ ህግደፍ፡ ኣባል ናይ’ቲ ማሕበረ ኮም ተባሂሉ ዝጽዋዕ መጋበርያኡ ዝኾነ ማሕበር ንዘይኮነ ኤርትራዊ ዝኾነ ኣገልግሎት ከም ዘይህብ ገሊጹ።
ጉጅለ ህግደፍ፡ ካብ ነጻ ተመክሮኡ መንነቱ ዝፈለጠ ሰብ እናራሕረሖ ኣብ ዝኸደሉ፡ ዝለመዶ ጸጥታዊ ሓበሬታ ዘስንቖ፡ ዘጣቐዓሉን ገንዘብ ዘዋጸኣሉን እናሰሓወ ኣብ ዝኸደሉ ዘሎ ወቕቲ፡ ኣብ ካርቱም ሱዳን ዝርከብ ቆስላዊ ቤት ጽሕፈቱ ኣባል ናይ’ቲ መጋበርያኡ ዝኾነ ማሕበረ ኮም ንዘይኮነን፡ ካብኡ መሰነይታ ወረቐት ሒዙ ንዘይመጽአን ኤርትራዊ፡ ዝኾነ ናይ ጉዕዞ ሰነዳት ከምዘይህቦ ብወግዒ መምርሒ ከም ዘውረደ እሙናት ምንጭታት ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ ሓቢሮም።
ቅድም ክብል ንነዊሕ ዓመታት በብግዜኡ ዝቀያየር ደስ ከም ዝበሎ ብዝሰለዖ ገንዘብ እናኽፈለ፡ ናይ ዜግነት ፎርምን ታሴራን፣ ፓስፖርት፣ ቪዛን መሰነይታ ደብዳቤን ካልኦትን ክህብ ምጽንሑ ዝሓበሩ ምንጭታትና፡ ሎሚ ከምዚ ዝበለ መምርሒ ከውርድ ዝተገደደሉ ቀንዲ ምኽንያት፡ እሙናት ኣገልገልቱ ዝነበሩ ከይተረፈ ሕቖኦም ይብዎን ማይ ቤቱ ይሃምም ስለዘሎን፡ ጸቕቲ ገይሩ ከም መወደቢ መታን ከገልግሎ ዝመሃዞ ፍሹል ውጥን ኮይኑ፡ ኣብ’ታ ዘላታ ተወሰኸታ ከም ዝበሃል ኣባል ማሕበረ ኮም ዘይኮነ ኤርትራዊ ኣይኮነን ማለት’ዩ ዝብል ኣብ ህዝቢ ርሱን መዛረቢ ዛዕባ ኮይኑ ምህላዎን ብ7 ጥቕምቲ 2017 ብኢሜይል ኣድራሻና ኣብ ዝሰደድዎ መልእኽቲ ኣረጋጊጾም።
ኣብ ኤርትራ ዝበጽሐ ላዕለዋይ ልኡኽ ኣብያተ ክርስትያናት ዓለም
ምስ ኣብ ማሕዩር ዘለው ኣቡነ እንጠንዮስ ከይራኸብ ተኸልኪሉ።
ፓርትርያርክ ተዋህዶ ቤተ-ክርስትያን ኤርትራ ኣቡነ እንጠንዮስ ንልዕሊ 11 ዓመት ኣብ ማሕዩር ከም ዘለው፡ ኣብ ኤርትራ ምብጻሕ ዝፈጸመ ላዕለዋይ ልኡኽ ማሕበር ኣብያተ-ክርስትያናት ዓለም ድማ፡ ሃለዋቶም ንምፍላጥን ኣብታ ቤተ ክርስትያን ተፈጢሩ ንዘሎ ምምቕቓል ኣመልኪቱ ምስ ገለ ኣቡናት ከም ዝተዘራረበ፡ ይኹን ግን ነቶም ኣብ ማሕዩር ዝርከቡ ሕጋዊ ፓትሪያርክ ብኣካል ረኺቡ ከዘራርቦም ዘቕረቦ ጠለብ ተቐባልነት ከም ዝሰኣነን ረድዮ ኤረና ብ5 ጥቕምቲ 2017 ሓቢራ።
እቲ ልኡኽ ዓለማዊ ኣብያተ ክርስትያናት፡ ብሓላፊ ክፍሊ ዞባ ኣፍሪቃ ዶክተር ንጉሱ ለገሰን ኣወሃሃዲ ጉዳያት'ቲ ማሕበር ዶክተር ዳኒኤል ቡዳን ተመሪሑ፡ ካብ 22 ክሳብ 28 መስከረም 2017 ኣብ ኤርትራ ከም ዝጸንሐ፡ ምስ ዋና ጸሓፊ ሲኖዶስ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስትያን ኤርትራ ኣባ ሉቃስን ኣማሓዳሪ ኣቡነ ባሲልዮስን ተራኺቡ፡ ምስ ኣቡነ እንጠንዮስ ንምርኻብ ዝነበሮ መደብ ከየዐወተ ከም ዝተመልሰን ኣረጋጊጻ።
ዶክተር ንጉሱ ለገሰ ኣቐዲሞም ኤርትራ ቅድሚ ምእታዎም ካብዚ ናይ ኤርትራ ዑደትና ሃናጺ ዘተ ኢና ንጽበ ኢሎም ከም ዝነበሩ፡ እንተኾነ ድሕሪ ዑደት ክሳብ ሕጂ ዝተዋህበ ወግዓዊ መግለጺ ከምዘየለን ወሲኻ ኣፍሊጣ።
Loading...
You are here: Home > Tigrigna > Current Article
መንግስቲ ህግደፍ ብወግዓዊ ኣገባብ ኣብ ምስግጋር ሰባት ከም ዝዋፈር ተፈሊጡ።
Print Email
ብ17 መስከረም 2017 ዋንነተን ናይ ሰራዊት ህግደፍ ዝኾና መካይን ካብ ኤርትራ ንስደት ዝኸዱ 21 ሰባት ሒዘን ኣብ ከባቢታት ሃይኮታ ከም ዝተታሓዛ፡ ብዘይካ’ቶም 21 ካልኦት ብርክት ዝበሉ ሰባት’ውን ኣብ’ቲ ዝተታሕዝሉ ቦታ ተኣኪቦም ከም ዝነበሩ፡ ነቶም ዘይሕጋውያን ኣሰጋገርቲ ዝሓዙ ወተሃደራት፡ ኣብዘይምልከተኩም ኢድኩም ኣይተእትው ቀልጢፍኩም ትፈትሕዎም ዝብል ትእዛዝ ካብ ላዕሊ ከም ዝመጽኦምን ረድዮ መድረኽ ሓቢራ።
እቶም ብመካይን መንግስቲ ካብ ሃገር ንምውጻእ ዝጎዓዙ ዝነበሩ 21 ሰባት ነብስ ወከፎም 8 ሽሕ ዶላር ከም ዝኸፈሉ፡ ንሓጺር ግዜ ድማ ኣብ ከባቢ ዓዲ ቀሺ ከም ዝነበሩ፡ እሙናት ምንጭታት ኣረጋጊጾም ክትብል ረዲዮ መድረኽ ኣረዲኣ።
ብሓልዮት ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ዝፍኖ ድምጺ ሰላምን ደሞክራስን ኤርትራ 09-10-2017


c: application/atom+xml

text:
እንታዩ ጉዳ እዛ ዋዕላ
ቆፍኣ ብምልኡ ነቐዝ ክበልዓላ
እንተቐረብካያ ጋግ ዘይትድፈር ሓይላ
ወይ መርዓት ቁኖ ስላማት ዝዓሰላ
ኣይ ደርፊ ኣይ ግጥሚ ዕብስቲ በሰላ
ቦኽራ ከይርኣየት መበለት ተቐቢላ።
እንታዩ ጉዳ እዛ ጋብላ
ዒላ ብምልኡ ስኢና ማይ በሰላ
ጐባያት ቀራናት ስኢነን ሓርየት ሓተላ
ዘጋፍ ሓለንጋይ ረሲዕወን ክዘልል ኣብ ባላ
እዋን ሓሊፉ ደሃዩ ኰብሊላ
ጐባያት ምስ መርዓት ሰፊረን ኣብ ገበላ
ባላ ክፈተለን ከምርሓ ንጋብላ
መልክዔኛ መርዓት ዘይትድፈር ሓይላ
ቦኽራ ከይርኣየት መበለት ተቐቢ።
ባተሪ ካብ ዝምሃዝ ዶሮ ልዕሊ ሚእቲ ዓመት ኰይኑ ኣሎ። ኣብ መዓልታዊ ናብራ ወድሰብ ድማ ዓቢ ግደ ከምዝጻወት ዘይስሓት ሓቂ እዩ። እዚ ክሙር ወይ ዕቑር ጽዓት ካብ መስመር ሓይሊ ኤሌክትሪክ ነጻ ብምኻን ካብ ሓደ ቦታ ናብ ሓደ ቦታ እንዳተንቀሳቐስና ክንጥቀመሉ ይሕግዙና። እንተዀነ ኣቲ ኣወንታዊን ጠቓምን ጐድኑ ጥራሕ ምዕዛብ ኣይግባእን። ባተሪ ጐሓፍ ኣብ ባህርያትን ፍጥረትን ዘምጽኦ ሳዕቤናት ብጥንቃቐ ክንርድኦ ይግባእ። ንባተሪ ንምስራሕ ወድሰብ ዝጥቀመሎም ተፈለለዩ ኣካላት ወይ ነገራት ገሊኦም መርዛማትን ጐዳእቲ ንጥዕና ሰብን ኣንስሳን ምኻኖም ማንም ተጠቓሚ ባተሪ ክፈልጥን ክርዳእን ኣለዎ። ስለዚ ዝተጠቐምናሎም ወይ ዝኣረጉ ባተሪስ ኣበይ ይጐሓፍን ብኸመይ ንዕቅቦምን ዝብሉ ሕቶታት ብጣዕሚ ኣገደስቲ ኰይኖም ንረኽቦም።
ብሰንኪ ምዕባለ ኣምጽኦም ኤሌክሮኒካዊ ኣቑሑት (ከም ሞባይል፣ ኤመፐ3፣ ራድዮ፣ ናይ ኢድ መብራህቲ ዝኣምሰሉ) ተራ ባተሪ ኣብ ዕልሊ ናብራ ወድሰብ ኣብዚ መዋእል ዘለናዮ ንዓበየ ይኸይድ ኣሎ። ኣብ ዓመት ድማ ብምልዮናት ዝቕጽሩ ተፈላለዩ ዓይነት ባተሪስ ኣብ ዕደጋ ከምዝወርዱ ብተፈላለዩ ኣካላትን ናይ ጉምሩክ ኣባላትን ይሕበር። ኣንተዀነ እቶም ዝኣረጉኸ ኣብይ ይዓልቡን ይድርበዩን ይግሓፉን? ብዛዕብኡዶ ሓሲብና ንፈልጥ? ኣይመስለንን? ብዘይካ ኣብ ገለ ፍሉያት ክፍሊ ዓለማት ከም ኣብ ኤሮጳ ብዛዕባ ምዕቃብ ዝኣረጉ ባቴሪ ብዙሕ ዝግደስ ኣካል የለን ክብሃል ይክኣል። ከም ጸገምን በካልን ድማ ኣይርኤን።
መብርሂ፥
ባተሪ ዕቁብ ወይ ዕቑር ጽዓት ኤሌክትሪክ እዩ። ከምኡ ስለዝዀነ ድማ ክልተ ርእሲ ክህልዎ ከሎ ንሳቶም ድማ ነጋቲቭን (kathode) ፖዘቲቭን (aniode) ተባሂሎም ይጽውዑ። ክልተ ዓይነት ባተሪውን ኣሎዉ። ንሳቶም፣
- ንቑጻት ባተሪ ማለት ሓደ ጊዜ ተመሊኦም ዝመቱ ወይ ዝጐሓፉ
- ጽዓቶም ምስዝጽንቀቕ ደጋጊምካ ትመልኦም „ተመላእቲ ባተሪ“ ማለት ሓያሎ ግዜ ብሓይሊ ኤሌክትሪክ ዝምልኡ (ክሳብ ልዕሊ1000 ጊዜ ዝምልኡ ባተሪ ኣብዚ እዋን ኣሎዉ) ግን ምስ ብዝሒ ደጊምካ ምምልኦም ዓቕሚ ዝዕቅብዎ ጽዓት ኣናነከየ ዝዀይድ።
ታሪኽ ባተሪ፥
ታሪኽ ባተሪ ኣብ 18 ክፍለ-ዘመን (1789) እዩ ዝጅምር። ሓደ እጣልያዊ ናይ ኣካላት ተመራማሪ ፕሮፈሰር Luigi Galvani ውዑይ ዝተጠብሔ ናይ እንቅርዖብ ሰለፍ ብኣስራዚ ብምትሓዝ ኣብ ሓደ ሓጽር ኣንጠልጠሎ እሞ ካብ ግዜ ናብ ግዜ ድማ ኣቲ ሰለፍ እንቅርዖብ ከንፈርፍር ተዓዘበ። ብትዕዝብቱ ድማ ኣቲ ናይ እንቅርዖብ ሰለፍ ጽዓት ኤሌክትሪክ ዓቂቡ ኣሎ ኢሉ ገመተን ኣመነን። ኰይኑ ግን እዚ ትዕዝብትን እምነትን ቅኑዕ ከምዘይኰነ ሓደ Alessandro Volta ዝተባህለ Phsysist ድሕሪ ቅሩብ ዓመታት ኣረጋገጸ። እቲ ቅኑዕ ኣገላልጻ ድማ ኣቶም ክልተ ኣስላፍ እንቅርዖብ ብሐደ ግዜ ክልተ ዝተፈላለዩ ሜታላት ምስዝተንከፉ ኣቲ ጽዓት ኤሌክትሪክ ከምዝተፈጥረን ብሓጺሩ ካብቶም ሜታላት (metals) ክዝምፈልፈለን ወይ ከምዝተወልደን እዩ።
ኣብዚ እዋን ኣዚ ድማ ዝተፈላለዩ ሜታላት ወይ ኣካላት ነገር ብምውሳብ ዝበርከተ ጽዓት ክርከብ ተኻኢሉ ከምዘሎ ይፍለጥ። ብሰንኪ ናይ ባህርያት ብCO2ን ጣቓ ጋዝን (fine dust) ብከላ ድማ ዝተፈላለያ ተመራመርቲ ኣካላትን ኢንዱስትሪታት ብባተሪ ዝሰርሓ ማካይን ኣብ ምስርሕን ምፍታንን ይርከባ። ዓቕምን ሓይልን ባተሪ ድማ ክብ ኣናበለ ይኸይድ ኣሎ። ስለዚ ጽዓት ባተሪ ንኤሌክትሮኒክ ኣቕሑት ንምንቅስቓስን ህይወት ንምሃብን ጥርሕ ዘይኰነስ ንመካይንን ተሽከርከርትን ከንቀሳቕስ ይጅምር ኣሎ። ብፍላይ ድማ ነተን ኣብ ውሽጢ ከተማታት ዝንቀሳቐሳ ማካይን (ብዝያዳ ከም ኣውቶብስ) ብባተሪ ምንቅስቓስ ዓቢ ናይ ጥዕና ኣወንታዊ ሓገዝ ይህብ። ብፍላይ ትኪ ናይ ዲዝልን በንዚንን ማካይን (fine dust) ናይ ሳንቡእ ሕማማት ከምዘስዕብን ካብኡ ሓሊፉውን ናይ መንቀሊ ሕማም መንሽሮ ክኸውን ከምዝኽእል ብተመራመርቲ ይሕበር።
ኣብዚ ክጥቀስ ዝግብኦ ኣብ ስሳታታ መጀመርያ ስብዓታትን ብባተሪ ዝንቀሳቐሳ ናይ ከተማ ጽርየት መካይን ኣብ ከተማታት ኤርትራ ከምዝነበራ ይዝከር እዩ። ኣብቲ እዋን እቲ ዝነበሩ ባተሪ ከበድቲ፤ ውሑድ ዓቐን ጽዓት ዝዕቅቡን ንባህርያት ድማ በከልቲ ነይሮም እዩ ክብሃል ዝከኣል፤ ምንምእኳ ብጭቡጥ ካብ ምንታይ ከምተሰርሑ ሓበሬታ የለን። ኣበይከ ይህሉ ኣቲ መቓብሮም? ማያትዶ በኪሎም ይዀኑስ ዋላስ ብግቡእ ተጓሒፎም ይዀኑ ዝብሉ ሕቶታት ብጣዕሚ ኣገደስቲ እዮም? እንተዀነ እቲ ሕቶ ንተመራመርቲ ባህርያት ንመጻኢ ወዚፍና ንግድፎ።
ሎሚ ሓያላትን ዘመናውያንን ባተሪ ንምስራሕ ገለ ኣብ ግምት ክኣትዉ ዘለዎም ነጥብታት፣
- ክብ ዝበለ ጽዓት ዝዕቅቡ ክዀኑ ኣሎም (high capacity batteries)
- ኣብ ሓጺር እዋን ብደጊም ክምልኡ ክኽእሉ ኣለዎም (fast chargable)
- ክብደቶምን ግዝፎምን ክንእስን ምጡን ክኸውን ኣሎም (light weight and small size)
- ብቐሊል ዝባርዑን ናይ ሓዊ ሓደጋ ዘስዕቡ ክዀኑ የብሎምን (ንኣብነት ንማኪና ዘንቀሳቕሱ ባተሪ ኣብ እዋን ሓደጋ ማኪና ክትኰሱ ወይ ባርዕ ክስዕቡ የብሎምን) (non explosive and not easly flammable)
- ንባህርያት ዝብክሉን ዝምርዙን ክዀኑ የብሎምን (heavy metal pollution – emission)፣ ኣብ ግዜ ምግሓፎም ድማ ብቐሊሉ ትሕዝትኦም ክፈላለን ንቐጻሊ ደጊምካ ንኻልኦት ነገራት ከተፍርየሎም ዘኽእሉ ክዀኑ ይግባእ (recycling)።
ዓይነት ባተረስ።
መብዛሕቶም ኣቶም ኣብ መዓልታዊ ናብራና ኣንጥቀመሎም ንኡሳት ባተሪስ ዝተፈላለየ ዕብየትን ክብደትን ይሃልዎም እምበር ኣሰራርሕኦም ሓደ ዓይነት ኰይኑ ምጡን ቁመት ዘለዎም እዮም።
ከምእውን ንኣሽቱ ናይ መልጎም-መሰል ዓቐን ዘለዎም ባተሪን ኣሎዉ። መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ኣብ ናይ ኢድ ስዓት፤ ኣብ ንእሽቱ መጻወቲ ኤለክትሮኒክ ኣቑሑት፣ ኣብ ዝውልዑ ጫማታትን ዝኣምሰሉ ኣቕሑት ተሰኲዖም ንራኽቦም።
ካብኡ ሓሊፉ ድማ ኣብ ኢዱስትሪ ወገን ኣንተጠሚትና ዓበይትን ዓቢ ዓቐን ጽዓት ዘለዎም ተመላእቲ ባተሪ ንረክብ። እዚኣቶም ኣብ ሌፕ-ቶብስ፣ ሮቦትን ማካይንን ዝኣምሰሉ ተንቀሳቐስቲ ነገራት ንረኽቦም።
ደረቕ ባተሪስ (እንደገና ዘይምልኡ፣ non-chargeable batteries) ኣብ ዕዳጋ ንረኽቦም።
Alkaline battery
Zinc–air battery
Lithium cells- Button cell
Alkali-Mangan Button Cells
ብተደጋጋሚ ዝምልኡ ባተሪን (rechargeable batteries)
Nickel-Metallhydrid-(NiMH-)
nickel-cadmium battery
Lithium Ionen/polymere (ዘመናዊ ተመላእቲ ባተሪ)
- ብተኻእለ መጠን ብተደጋገሚ ግዜ ክምላእ ዝኽእል ባተሪ ክንገዝእን ክንጥቀምን የድሊ (rechageable)
- እቲ ንገዝኦ ባተሪ እንታይ ዓይነት ምኻኑን ጠንቂ ንባህርያትን ሰብን ከምይዘይኰነ ቅድሚ ምግዛእና ምፍላጥ የድሊ።መብዛሕቱ ግዜ እቶም ሕሱራት ባተሪ መርዛማት ቀመማት (avoide lead, mercury, cadmium ወዘተ) ዝሓዘሉ ምኻኖም ክበርህ ይከኣል። ጥዕና ድማ ካብ ክሉ ከምዝኸብርን ዝዓብን ክፍለጥ ይግባእ።
- ድሕሪ ምጥቃምና ድማ እቲ ዝኣረገ ባተሪ ምስ ጉሓፍ ክሽነ ክንድርብዮም ከምይዘይብልና ክንፈልጥ ይግባእ። ኣብ ፍሉይ መንግስታዊ መዓቀቢ ቦታ ወይ ፍሉይ ቦታ ምጉሓፍ ኣረጊት ባተሪ ክነርክቦ ይግባእ። ተመሊሱ ዝሃስየናን ባህርያት ዝብክልን ምኻኑ ምርዳእ። ኣብ ፈቐድኡ ባተሪስ ምድርባይን ምጉሓፍን ቀሊልን ዋጋ ዘድልዮ እዩ እንተዀነ ድሕሩ ዝመጽእ ኣሉታዊ ሳዕቤናቱ ንጥዕናን ንባህርያትን ዓቢ እዩ።
- ኣብ ማያትን ከባቢ ማያትን ካብ ምግሓፎም ክንቁጠብ ይግባእ። እቶም ቀንዲ ከም ናይ መንሽሮ ዝኣምሰሉ ንህይወት ጐዳእቲ ሕማማት ካብ ጉሓፍ ባተሪስ ክምዝመጹ ምፍላጥ ይግባእ።
- ንባህርያት በከልትን ንጥዕና ደቂ-ሰባት ሃሰይቲ ባተሪስ ብሕጊ ቕጽጽር ክግበረሎም ምጽዓር። ካብ ደገ ከይኣትዉ ድማ እገዳ ክግበረሎም ንዝምልከቶ ኣካል ምምሕጻን።
መርዓት ጐረቤት፤
ኣትን ሳንዳይ! ንምንታይ ንምንታይ
ሓርጭ ጠስሚ፤ ካባይ ካበይ።
መርዓት ገዛ፤
ወይ ሳንዳይ፤ እዚ ኽሉ ሃብቲ ደምበይ
እዚ ጠስሚ ናይ ሓሞይ
እዚ ሓርጭ ናይ ሓማተይ
እዚ ሕሉብ ናይ ከብተይ
እዚ ቁራዕ ናይ ገዝመይ
ክግዕትየ፤ ክግዕተልክን ኣብ ውሻጠይ።
መርዓት ጐረቤት፤
ሳንዳይ! ግዓትክን ግዓተይ
ኣይረፈደን፤ ኣይቀሰነን ልበይ
ክሕሉየ ገበላ፤ ገዓታ ገዓታለይ።
እቶን፤
ሓርጭ ተሰፍረ ብምሰ
ብሓኸለ ዝንባኑ ተሓመሰ
ብሞቕሎ ኣምዑቱ ተፈሰሰ
ኣብ ቁራዕ ምስ ሐንበሰ
መዀስ ተደቢሩ ምስ ኣዀሰ
ቐራዕራዕ በለ ስብቆ እናተንፈሰ።
መርዓት ጐረቤት፤
ሳንዳይ! ሳንዳይ! ሰብ ጌርና ሰብ ጌርና
ዕበሶኦ ቁራዕ መዛረቢ ከይገብረና፤
ዘረባ ኣብ ከብዲ፤ ግዓት ኣብ ቁራዕ እንተዓበስና
አይወጽእንዩ ናይ ገዓት ምስጢርና
ተተንፈሰ ግዓት፤ ፍታሕ ነይኰነና
ሓዊ ነክያሉ፤ መንፊት ክደንኦ፤ ሰላም ክህበና።
መርዓት ገዛ፤
ኣትን ሳንዳይ! እንታይዩ ጉዱ፤ እንታይዩ ጉዱ
ኣብዛ ጸልማት ክረምቲ ሰብ ክፈልጠለይ
ሰብ ብዕሩቑ ክበልዕ፤ ግዓትክን ግዓተይ
ልጐም ዘይሕዞ፤ እዚ ቁራዕ ነቃዋይ
አፉ እንተሒዝካዮ ከብዱ አጉረምራማይ
ውሻጠ ዶ፤ ኣብ ጉብጥሽ ከእትዎ፤ ኣብ ናይ ጸልማት ቀላይ።
እቶን፤
ወይ ጉድ! ወይ ጉድ! መንከ ሓበረ
ረስኒ ቁራዕ ዝነደረ
ሙቐት ስብቆ ዝመረረ
ክልቲኡ እንተተራኸበ ዝነደረ
ሓቢእካ ጸቒጥካ ዘይብሉ ፍረ።
ውሻጠ፤
ሓርጭ ኣብ መቕሎ ቀጭቀጭ፥ ውልዕልዕ
ቁራዕ ኣብ ሓዊ ቐራዕራዕ
ስብቆ ከዕለብጥ ኣብ ቁራዕ
ገዓት ኣብ ጻሕሊ ክብላዕ
ወይ መርዑ! ወይ መርዑ! ጉድክን ይቀላዕ
መሰል ከሊእካዶ፣ ገዓት ይብላዕ
ክዛረብየ! ክዛረብየ! ኣይዕበስንየ ከም ቁራዕ።
ጋሻ፤
ኣቱም ገዛ፤ አቱም ዓዲ
ወፊርኩምዶ፤ ኣላ መርዓት ኣብ ንእዲ
ማይ ንጋሻ ምስጢር ንፈራዲ
እዛ ገዛ ኣላታ ሓዊ ምስ ነዳዲ
ተቐበልቲ ጋሻዶ ኣይነበርኩምን ኣቱም ዓዲ
ይገለጽ ምስጢር ውሻጠ-ከብዲ
ንመርዓትዶ ንቑራዕ ክሓሚ፤ ኣታ ገመል ዓንዲ
ሰብ ገዛ ጽሎትኩም ይስመረልኩም፤ ከይደ ለጋሳት ከናዲ።
መርዓት ገዛ፤
ኣንትን ሳንዳይ! እንታይ ደኣሎም ዝመስሉ ሓላያይ
ቀሺዲዮም ሸኽ ዝመስሉ ለማናይ
መሬት ከይረፈደ፤ በየን መጹ ገያሻይ
ግዓትና እኳ ዘይረኣይዎ፤ ሳላዚ ውሻጠይ
ንዕነ ድኣ ጠስሚ ከልሳለይ
ስብቆ ካብ ቁራዓ ፈላልያለይ
ወፋሮ ከይኣተዉ፤ ክብላዕ ገዓተይ
ንሓዋሩ ክሓብኦ እየ ምስጢረይ።
መርዓት ጐረቤት፤
ኣይፋልክን፣ ኣይፋልክን ሳንዳይ
ይትረፈና፤ ግዓትክን ግዓተይ
እዛ ገዛ ከይትተርፍ ዘይብላ ቀላባይ
ወሊድና፣ ከይዘመድና፤ ከይፈትሑና ሓሞይ
ቁራዕ ክፈትኦ፣ ኩና ሓላያይ
ስብቆ ቀጭቅጭኦ፣ ምሳሕ ንወፋራይ።
ሓርጭ፤
ወይ ኣነ ግዓት! መርዑት ክቕልብ
በብሓደ ወሎደይ፤ መቦቆሎይ ክጽብጽብ
ኣብ ጽግኢ ዝፍጠር ምስ ቅርኒብ
ተጻህየ ተሓዚኤ ዝሕብሐብ
ካብ ጭራሮን ቅሚጦን ኣብ ዓውዲ ዝቐርብ
ብተስታይ ቀላሳይ ምህርተይ ዝኽየድ፤ ዝኽበብ
ብንፋስ ብመስኤ ኣምዑታይ ክሕብሔብ
ጉርዲ ንበቕለ-ኣድጊ ምህርተይ ንሰብ
ቡቕቡቕ ንላም-ብዕራይ ፍረይ ዝቕለብ
ኣቦ ተወንዚፉ ይጽሊ፤ ጻማ ዓውዲ ክሓፍስ፤ ክእክብ
ኣብ ቆፎ ኣብ ሽርፋ ኣቲየ ክዕቀብ
ውይ ጉድ! ውይ ጉድ! ሽዑኡ እየ ብመርዓት ዝኽበብ
ሓረስታይ ክዓርቕ፤ መርዓት ትጸግብ
ወይ ዘመን፤ ወይ ግዜ ኢሉኒ ግንብንብ
ዘመን ይቀየር፤ ምህርተይ ንኽሉ ከዕግብ።