text:
Radio Erena: 20 October 2017
ካብ 10 ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝተዋጽአ ሰራዊት፣ ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ኣብ ፖርት ሱዳን ሓባራዊ ልምምድ ከካይድ’ዩ።
እቲ ብድሉው ሓይሊ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ዝፍለጥ ሰራዊት፣ ኣብ ከባቢ ፖርት ሱዳን ሓባራዊ ልምምድ ከካይድ ምዃኑ ዝግለጽ ዘሎ፣ ዳይረክተር ናይቲ ዞባዊ ሓይሊ ዓብዲላሂ ዑመር ቡህ ብ17 ጥቅምቲ ኣብ ሩዋንዳ ብምብጻሕ ምስ ሚኒስተር ምክልኻልን ጠቕላሊ ሓለቓ ስታፍ ሰራዊት እታ ሃገር ድሕሪ ምርኻቡ’ዩ።
ጁቡታዊ ዓብዲላሂ ዑመር ቡህ፣ ቅድሚኡ ንዝነበረ ተወላዲ ኮሞሮስ ኣምባሳደር እስማዒል ቻንፊ ብምትካእ’ዩ፣ ቅድሚ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ዳይረክተር ድሉው ሓይሊ ምብራቓዊ ኣፍሪቃ ኮይኑ።
እቲ ዞባዊ ሓይሊ፣ ሓደ ካብቲ ሓሙሽተ ንኣፍሪቃ ዝወከለ ሓይልታት ኮይኑ፣ ኣባላት ሰራዊት፣ ሓይሊ ፖሊስን ኣብ ምምሕዳራዊ ንጥፈታት ዝተዋፈሩ በርጌስን ዝሓቖፈ’ዩ።
ዕላማ እዚ ዞባዊ ሓይሊ፣ ኣብ ምብራቕ ኣፍሪቃ ከጋጥም ንዝኽእል ከበድቲ ጸጥታዊ ስግኣት ቅልጡፍ ምላሽ ንምሃብ እኳ እንተኾነ፣ ዛጊት ኣብ ዝኾነ ተልእኾ ተዋፊሩ ኣይፈልጥን።
ኤርትራ፣ ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ዝካየድ ሓባራዊ ልምምድ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪቃ ክትሳተፍ ምዃናን ዘይምዃናን ዛጊት ኣይተነጸረን።
====================


c: text/html

text:
Sollefteå
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 14 12 2020
ከተማ ሶለፍትዮ ኣብቲ ብከባብያዊ ተፍጥሮኣዊ ሃብቱ ዝልለ ዞባ ኦንገርማንላንድ ዝርከብ ከተማ እዩ። ጀኦግራፊካዊ ኣቀማምጣ ሶለፍትዮ ኣብቲ ዝተፈላለዩ ወሓዚታት ተራኺቦም ወሽመጣቶም ፍሉይ ተወስኺ ጽባቄ ነቲ ከባቢ ኣብ ዝህቡሉ ቦታ እዩ ዝርከብ። እቲ ከተማ ፈለጋት ኦንገርማንኤልቨን፡ ፋክስኤልቨንን ፍያልሹኤልቨንን ሰንጢቆሞ ዝሓልፉ ከተማ’ዩ። እዚ ምምሕዳር’ዚ ኣስታት 20000 ነባሮ ሃልይዎ እቶም 9000 ካብኣቶም ኣብ ውሽጢ ከተማ ሶለፍትዮ ይነብሩ።
ሓበሬታ ብዛዕባ ምምሕዳር ከተማ
ብዝሒ-ህዝቢ19,140
ስፍሓት መሬት5,761 ኪሜ²
ርሕቐት ካብ ዓበይቲ ከተማታት
- Sundsvall 119 ኪሜ
- Härnösand 84 ኪሜ
- Örnsköldsvik 95 ኪሜ
- Östersund 162 ኪሜ
- Umeå 203 ኪሜ
መንበሪ-ገዛ
ኣብ ሶለፍትዮ ዝተፈላለዩ ወነንቲ መንበሪ ኣባይትን ትካላት ክራይ-ኣባይትን ይርከባ። ንተወሳኺ ሓበሬታ ብዛዕባ'ዚ መርበብ ሓብሬታ ምምሕዳር ናይቲ ከተማ ተወከሱ።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ኣብ ከተማ ኣብ ሶለፍትዮ ዝተፈላለዩ ባህላዊ ድሕረባይታ ዘለዎምን ተዛረብርቲ ዝተፈላለዩ ቋንቋታትን ዝኾኑ ተቐማጦ ይርከቡ። ምምሕዳር ከተማ ኣብ ሶለፍትዮ ሓደስቲ ስደተኛታት ኣብ ምቕባል ሓደ ካብቶም ዝዓበዩ ምምሕዳራት ከተማታት ሽወደን እዩ። ኣብዚ ቦታ ካብ ዝዝዝረቡ ቋንቋታት ንምጥቃስ ዝኣክል፡ ዓረበኛ፡ ታይላንድ፡ ትግርኛ፡ ሶማለኛን ፋርሲ ወይ ኢራነኛንን ካልእን ይርከቡ።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ከተማ ሱለፍትዮ ብርክት ዝበላ ማሕበራት ኣለዋ። ንዝርዝር ዝምልከት ኣብዚ ጠውቑ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ ዳርጋ ኩሉ ዘድሊ ዕለታዊ ነገራት ንምርካብ ዘጸግም ኣይኮነን። ድኳናትን ማእከል ሕብረተሰብኣዊ ኣገልግሎትን ኣብ ከተማታት ራምሰለ፡ ዩንሰለ፡ ነሶከር፡ ሎንግሰለን ሶለፍትዮን ከይትረፈ ይርከብ። ብዜካ'ዚ ኣብ ሶለፍትዮ ድኳናት ዘገልገለ ንብረት ወይ ሓራጅ ካልእን ውን ኣብ ጎደና ዝዝርጋሕ ዕዳጋን ይርከብ። ኣብዚ ዕዳጋታት'ዚ ክዳውንቲ ይኹን ኣቍሑት ብደሓን ዝኾነ ዋጋ ክትገዝኡ ትኽእሉ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ 12 ቤት-ትምርህቲ ህጻናት ወይ መውዓሊ-ህጻናት ይርከባ። ንሳተን ከኣ፡ ኣብ ፕረስትቦርደት፡ ሮድስታ፡ ዩንሰለ፡ ራምሰለ፡ ሎንግሰለ፡ ሸዱም፡ ካልክኔስ፡ ሊልኤንገት፡ ኔስኦከር፡ ረሰለ፡ ሀጉምን ኦህንን ይርከባ።
መባእታ ኣብያተ ትምህርትን ካልኣይ ደረጃ ኣብያተ ትምህርትን
ኣብ ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ 13 ናይ መባእታዊ-ደረጃ ኣብያተ-ትምርህታት ይርከባ። እዘን ኣብያተ-ትምህርታት እዚኣተንም፡ ፕረስትቦርደት፡ ሮድስታ፡ ቫላ፡ ዩንሰለ፡ ራምሰለ፡ ሎንግሰለ፡ ኒፓንስኩላን፡ ካልክኔስ፡ ሊልኤንገት፡ ኔስኦከር፡ ረሰለ፡ ሀጉምን ኦህንን ይበሃላ። እታ ኣብ ሶለፍትዮ እትርከብ ናይ ካልኣይ ደረጃ ቤት-ትምህርቲ ከኣ፡ ጉድላቭ ቢልደርስኩላን ትበሃል።
ዕድላት ትምህርቲ
ማእከል ትምርህቲ ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ ረቨልየን ይበሃል። ኣብዚ ማእከል'ዚ ትምህርቲ ዓበይቲ፡ ላዕለዋይ ደረጃን ሞያዊ ኣንፈት ዝሓዘ ናይ ትምርህቲ ዕድላት ይርከብ።
ኣገልጎት ጥዕና
ሆስፒታል ሶለፍትዮ ህጹጽ ሕክምናዊ ረድኤት ከካይድ ዝኽእል ምሉእ ሕክምና እዩ። እዚ ሆስፒታል ዘመናዊ ምዕቡል ተክኒክ ዝዓጠቐ ብውፉያት ሰራሕተኛታት ዝእለን ስልጡን ሆስፒታል እዩ። ኣብ ናይ ዞባ ቬስተርኖርላንድ መርበብ ሓበሬታ ብዛዕባ ማእከላት ክንክን ጥዕናን ካልኦት ኣብ ቀረባኻ ዘለዉ ወሃብቲ ሕክምናን ተወሳኺ ሓበሬታ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ብቋንቋ ክትርዳእን ከተረድእን ምኽኣል ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ስለዝኾነ ኸኣ፡ ኣብዚ መዳይ'ዚ ንሓደስቲ ስደተኛታትን ዜጋታትን ዝግበር ሓገዛት ኣገዳሲ ዕማም ናይ ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ እዩ። ቋንቋ ሽወደን ናይ ምዝራብን ምርዳእን ዓቕምኹም ትሑት ምስ ዝኸውን ተርጓማይ ክቍጸረልኩም መሰል ኣለኩም። እቲ ዝግበር ናይ ተርጓማይ ሓገዝ ከኣ፡ ብነጻ እዩ። ምስ ተወካሊ መንግስታዊ ትካል ርክብ ምስ ዝህልወኩም፡ ተርጓማይ ዘድልየኩም እንተኾይኑ ተታሒዙልኩም ምእንቲ ክጸንሕ፡ ኣቐዲምኩም ሓብሩ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
እቲ ብሆጋ-ኩስተን ዝፍለጥ መዕርፎ-ነፈርቲ ካብ ከተማ ሶለፍትዮ ኣብ ናይ 20 ደቒቕ ርሕቀት ይርከብ። ዳርጋ ናብ ኩለን ዓዲታት እቲ ዞባ ዝኸዳ ብ ዲንቱር ዝበሃል ትካል መጎዓዝያ ዝምእከላ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ብባቡር ክሳብ ከተማ ክራምፎሽ ክትከዱ ብምኻድ ካብኡ ናብ ሶለፍትዮ ዝኸዳ ኣውቶቡስ ክትወስዱ ትኽእሉ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ኣብ ከተማ ሶለፍትዮ ብዙሓት ወሃብቲ-ስራሕ ኣለዉ። ንኣብነት
- ምምሕዳር ከተማ ሶለፍትዮ
- ዞባ ቬስተርኖርላንድ
- ኢ.ኦን
- ስቨንስክት ሊንየበሲክትኒን
- ሃግሎፍ ሽወደን
- ቲ.ቲ. ተርሞ ቴክ ስካንድናቭያ
- ግየሽቮልድ ትረድጎርድ ኦክ ማርክ
- ዄላንደር ኦከሪ
- ሄድስትሮምስ ኦከሪ
- ስታትክራፍት

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
ላዕለዋይ ልኡኽ ኤርትራ አዲስ አበባ ኣትዩ-ብቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ምውቕ ኣቀባብላ ተገይርሎም።
እዚ ድሕሪ 20 ዓመታት ዝፍጸም ዘሎ ምብጻሕ፡ ቀ/ሚ ሚንስትር አብይ አሕመድ ድሕሪ ዘቕረብዎ ናይ ሰላም መጸዋዕታን ብፕረዚደንት ኢሰያስ ኣፈወርቂ ዝተዋህበ ምላሽን’ዩ።
ቀ/ሚ አብይ አሕመድ ነቲ ብሚንስትር ጉዳያት ወጻኢ ኤርትራ ዑስማን ሳልሕ ዝምራሕን አማኻሪ ፕረዚደንት የማነ ገብረአብን ዝርከብዎ ጉጅለ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ቦሌ ድሙቕ አቀባብላ ጌሮምሎም ኣለው።
እዛ ዕለት ዓባይ ዕለት’ያ ዝበሉ አብቲ ስነ ስርዓት ኣቐባብላ ዝተረኽቡ ኢትዮጵያዊያን ተጀሚሩ ዘሎ ጻዕሪ ሰላም ውጽኢታዊ ከምዝኸውን ተስፍኦም ኣንጸባሪቖም ኣለው።
ባንዴራ ኤርትራ ኣብ ጽርግያ ቦሌ ዓለምለኸ መዓርፎ ነፈርቲ ኣንበልቢላ። ንልዕሊ 20 ዓመታት ዘይተራእዩ አጋይሽ አዲስ አበባ ረጊጾም። ንላዕለዋይ ጉጅለ ልኡኽ ኤርትራ፡ ቀዳማይ ሚንስትር አብይ አሕመድ ኣብ መዓርፎ ነፈርቲ ኣብ ዝተቐበልሉ እዋን ብኽልቲኦም ወገን ፍሽኽታን ምውቕ ሰላምታን ይረአ ኔሩ።
መንግስታዊ መርበብ ሓበሬታ ኤርትራ ሻባይት እውን ነዚ ዜና ጸብጺቡ’ሎ።
እዚ ናይ ሰላም ኩነታት ዝርአ ዘሎ፡ ሓዲሽ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ፡ ኢትዮጵያ ንውዕል ኣልጀርስ ምሉእ ንምሉእ ከምትቕበልን ንኮምሽን ዶብ ከምትትግብርን ድሕሪ ምፍላጡ`ዩ።


text:
ድሕሪቲ ሎሚ ሓሙስ ግንቦት 11 ዝተኻየደ ሻድሻይ መድረኽ ዙር ኢጣልያ፥ ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ዳይመንሽን ዳታ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት ማልያ ኣዙራ ተባሂሉ ኣብ ዝፍለጥ ሓፈሻዊ ናይ ዓቐብ ውድድር ካልኣይ ኮይኑ ድሕሪ ስሎቨንያዊ ፖላንክ ጃን ተሰሪዑ ይመርሕ ኣሎ።
ብዘይካዚ ኣብ መደብ ማልያ ቺክላሚኖ ተባሂሉ ዝግለጽ ናይ ነጥቢ ውድድር ሻድሻይ ደረጃ ሒዙ ይቕጽል ኣሎ።
ካልእ ኣብቲ ውድድር ተሳቲፉ ዘሎ ኤርትራዊ ናትናኤል ብርሃነ ድማ ኣብ መደብ ማልያ ሮዛ ማለት ኣብ ሓፈሻዊ ነጥቢ ኣብ መበል 27 ደረጃ ተሰሪዑ ይርከብ።
ኣብቲ ናይ ሎሚ 127 ኪሎ ሜተር ዝሸፈነ ናይ ሻድሻይ መድረኽ ውድድር ስዊዘርላንዳዊ ዲለር ሲሊቫን ካብ ክለብ ቢኤም ሲ፤ በልጅማዊ ስቱይቨን ጃስፐር ካብ ክለብ ትረክ ከምኡውን ኦስትርያዊ ሉካስ ፖስትበርገር ካብ ክለብ ቦራ ካብ ቀዳማይ ክሳብ ሳልሳይ ተመራሪሖም መስመር ፍጻመ ረጊጾም።
ብውህሉል ነጥቢ ኣብ መሪሕነት ዝርከቡ ድማ ላክሰንበጋዊ ተቐዳዳማይ ክለብ ክዩክ ስተፕቦብ ጃንገልስ ቀዳማይ ብሪጣንያውያን ገራንት ቶማስ ካብ ክለብ ስካይን ኣዳም ያተስ ካብ ክለብ ኦሪካን ካልኣይን ሳልሳይን ኮይኖም ይመርሑ ኣለው።
ኤርትራዊ ተቐዳዳማይ ብሽክለታ ዳንኤል ተኽለሃይማኖት ኣብ ካልኣይ መድረኽ ዙር ኢጣልያ ኣምበሳ ዓቐብ ኮይኑ ተዓዊቱ ምንባሩ ይዝከር።


text:
ኣብ መርበብ ሓበሬታ ዝፅሕፉ ሽዱሽተ ብሎገራትን ሰለስተ ጋዜጠኛታትን መንበሪ ገዛውቶም ድሕሪ ምፍታሹ ኣብ መወዳእታ ዝሓለፈ ሰሙን ብፖሊስ ተኣሲሮም ኣለው።ትማሊ ሰንበት ናብ ቤት ፍርዲ ቀሪቦም ብ social media /ማሕበራዊ መራኸቢ/ ኣቢሎም ህዝባዊ ዓመፅ ንምልዕዓል ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኢሉ ንባዕሉ ምስ ዝፅውዕ ጉጅለ ተሰማሚዕኹም ተባሂሎም ኣለው።
ሊሊ የቆየ ናይ ቀረባ መሓዛ ሓደ ካብቶም ዝተኣሰሩ ጋዜጠኛታት እያ።ናብቲ ዝተኣሰረሉ ምግቢ ሒዛ እንተኸደት እውን ክትሪኦ ከምዘይተፈቐደላ ትገልፅ።
ተስፋኣለም ወልደየስ ናይ ዝተብሃለ ዝተኣሰረ ጋዜጠኛ ጎረባይ ዝኾነት ጋዜጠኛ ፅዮን ግርማ ተሽዓተ ስቪል ዝተኸደኑን ክልተ ፖሊሳትን ንተስፋኣለም ሒዞምዎ ክኸዱ ከለው ኣብኡ ከምዝነበረት ትገልፅ።ንዝሓለፉ ዓሰርተ ዓመታት ሓቢሮም ከምዝሰርሑን ጋዜጠኛ እምበር ፖለቲካዊ ተንቀሳቓሲ ከምዘይኮነን ትዛረብ።
እቶም ብሎገራት ‘’Zone 9’’ ማለት እውን ‘’ዞባ ትሽዓተ’’ ብዝብል ናይ ሓባር ሽም ይፍለጡ።ናይ ማሕበረሰብ ናይ ፖለቲካን ዝኣመሰሉን ጉዳያት ኣልዕሊሎም ኣብ መርበብ ሓበሬታን ማሕበራዊ መራኸብን ዕላምኦም ዘሰጉሙ ትሽዓተ መናእሰይ ዘጣየሽዎ ጉጅለ ምዃኑ ኣብ ወፃኢ ሃገር ብምናብሮም ዘይተኣሰሩ ክልተ ይገልፁ።ሶሊያና ሽመልስን እንዳልካቸ ሃይለሚካኤልን እቲ ዘይስሩዕ ዝበልዎ ጉጅለ ካብ ዝጣየሽ ዝቕፅል ወርሒ ግንቦት ካልኣይ ዓመቱ ምዃኑ ይገልፁ።ንሃገርና የገድስዩ እዩ ካብ ምባል ንሃገር ንምህዋኽ ይኹን ሕጋዊ ኣብዘይኮነ ስራሕ ስለዘይኣተው ኣባላትና ክፍትሑ ንፅውዓ ኣለና እውን ኢሎም ክልቲኦም።
ኣባልት እቲ ጉጅለ ምፍርራሕ ይበፅሐና’ሎ ክብሉ ምንቅስቓሶም ጠጠው ኣቢሎም እንተነበሩ እውን ናይ መርበብ ሓበሬታ ስትሖም ዳግም ከምዝጅምሩ ኣብዝሓለፈ ሰሙን ኣፍሊጦም ነይሮም።
ጉዳዮም ንሸውዓተ ግንቦት 2014 ኣ/ፈ ተቖፂሩ’ሎ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ 40 ዝኾኑ ደገፍቲ ሰማያዊ ፓርቲ ናይዝተብሃለ ተቓዋሚ ውድብ ትማሊ ሰንበት ንዝተኻየደ ሰልፊ ከለዓዕሉ ከለው ኣብ ዝሓለፈ ሓሙስን ዓርብን ተኣሲሮም።
ኣቦ መንበር እቲ ፓርቲ ኣቶ ይልቃል ጌትነት ሓዊሱ 12 ተፈቲሖም ኣለው።28 ኣባላቶም ሕዚ እውን ተኣሲሮም ከምዝርከቡ ኣቶ ይልቃል ይገልፁ።
ከምዚ ብምባል ‘’ሰልፊ ንምክያድ ንምብርባርን ፅሑፋት ንምብታንን ኣብዝፈተናሉ እዋን እዚ ሰልፊ እዚ ሕጋዊ ንምዃኑ ሓበሬታ የብልናን ብዝብል ፖሊስ ክፍለ ከተማ ከልኪሉናን ደሪቱናን።’’
እቲ ሰልፊ ንምክያድ ናይ መንግስቲ ፍቓድ ከምዝተውሃቦ ሰማያዊ ፓርቲ ይገልፅ።
ከም ኣምንሰቲ ኢንተርናሽናል ዝበሉ ትካላት ሰብኣዊ መሰላት ካሊእ ዘተሓሳስብ ምንክልባት ነፃ ድምፅታት ክብሉ ነቲ ማእሰርቲ ነቒፎምዎ ኣለው።
ኣማኻሪ ቀዳማይ ምንስቴር ኢትዮጵያ ዝኾኑ ኣቶ ጌታቸው ረዳ ብዝኾነ ይኹን ምንክልባት ዝብሃል ከምዘይተኻየደን እቶም ዝተኣሰሩ ብገበን ዝጥርጠሩ ምዃኖምን ሓቢሮም።
‘’ሓደ ሰብ ብቲዊተር ወይ ፌስቡክ ተባራዒ ሪኢቶ ብምሃቡ ጋዜጠኛ ኣየብሎን’’ኢሎም።ጋዜጠኛታት ኣብ ዝኾነ ይኹን ምንቅስቓስ ገበን እንተተሳቲፎም ክምርመሩን ክእሰሩን እዮም እውን ኢሎም ብምውሳኽ ኣቶ ጌታቸው ረዳ። ኢትዮጵያ ዝቕፅል ዓመት ግንቦት ሃገራዊ ምርጫ ክተካይድ እያ።ናይ 2010 ኣ/ፈ ምርጫ ቅድሚ ምክያዱ ቅድሚ ሒደት ኣዋርሕ ብሎገር እስክንድር ነጋ ሓዊሱ ኣብ ውሽጢ ሓደ ሰሙን ብዙሓት ተኣሲሮም ነይሮም።


text:
Radio Erena: 13 September 2020
ብረቡዕ 9 መስከረም ዝተኻየደ ዞባዊ ምርጫ ትግራይ፣ ነታ ሃገር ናብ ዝኸፈአ ወጥሪ ከየስግራ ስግኣት ከምዘሎ፣ ፖለቲከኛታት እታ ሃገር ገሊጾም።
ቤት ምኽሪ ወከልቲ ህዝቢ ፈደራላዊ መንግስቲ፣ ነቲ ምርጫ ዘይቅዋማዊ ብምዃኑ ውጽኢቱ ቅቡል ኣይኮነን ክብል እኳ እንተገለጾ፣ 2.7 ሚልዮን ከድምጽ ካብ ዝተመዝገበ ህዝቢ ትግራይ 98 ሚእታዊት ናብ መድመጺ ነቑጣታት ከምዝወሓዘ እዩ ጸብጻብ ቀሪቡ።
ኣብዚ ኣብ 2,672 መድመጺ ነቑጣታት ዝተኻየደ ምርጫ ንህወሓት ወሲኽካ ሓሙሽተ ፖለቲካውያን ሰልፍታት ንውድድር ቀሪበን።
ባይቶ ወከልቲ ህዝቢ ‘ዘይቅዋማዊ’ ኢሉዎ ክነሱ፣ እቲ ምርጫ ምክያዱ፣ ልዕሊ ቅዋም ዝኸይድ ምኽንያት እንተዘይቀሪቡሉ፣ እቲ ዞባዊ መንግስቲ ምስ ፈደራላዊ ሕጊ’ታ ሃገር ይራጸም ስለዘሎ፣ ኣብታ ሃገር ሓድሽ ፖለቲካዊ ወጥሪ ክረአ ጀሚሩ ምህላዉ ከምዘሰከፎም፣ ኣብ ኣካዳሚ ዝነጥፉ ተንተንቲ ንማዕከናት ዜና’ታ ሃገር ቃሎም ይህቡ ኣለዉ።
ዞባዊ መንግስቲ ትግራይን ፈደራላዊ መንግስትን፣ ንሓድሕዶም ምትፍናን ኣቋሪጾም፣ ፍልልያቶም ብዘተ ክፈትሕዎ እንተዘይክኢሎም፣ እዚ 2.7 ሚልዮን ካብ ህዝቢ ትግራይ ዝተሳተፎ ምርጫ፣ መበገሲ ናይ ካልእ ምትፍናን ከይከውን ስግኣት ሓያሎ ወገናት እዩ።
============


text:
ብድጋፍ ኣብ ሮማ ዝርከብ ቤት ሕክምና ሕጻነ ኢየሱስ ብድላይ ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራንቸስኮ ኣብ ረፓብሊካዊት ማእከላይ ኣፍሪቃ ዋና ከተማ ባንጉይ ዝተሓንጸ ኣብታ ሃገር እንኰ ቤት ሕክምና ሕጻናት ናይቲ ኣብ ሮማ ዝርከብ ሕጻነ ኢየሱስ ቤት ሕክምና ሕጻናት ኣደ መንበር ማሪየላ ኤኖክን ናይ ሃገረ ቫቲካን ጳጳሳዊ ሓላዊ ጸጥታ ስዊዘርላንድ ዋና ኣዛዚ ዶመኒኮ ጃኒን ብዘሳተፈ ስነ ስርዓት ተመሪቑ ብወግዒ ነገልግሎት ከምእተኸፍተ ስነ ስርዓት ዝተኽታተሉ ልኡኽ ጋዜጠይና ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኻቪየር ሳርተ ከምዝሓበርዎ፡
ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ከተማ ቫቲካን
ኤኖክ ምስ ቫቲካን ኣገልግሎት ክፍሊ ዜና ኣብ ዘካየደኦ ቃለ መሕትት፡ እቲ ኣብ ሮማ ዝርከብ ቤት ሕክምና ሕጻነ ኢየሱስ ሓደ ናቱ ጨንፈር ካብ ሮማ ወጻኢ ክህሉ ምግባር ዘሕጉስ እዩ፡ ብፍላይ ከኣ እቲ ብሓቂ ሓሴት ዝፈጥረልካ ኣብታ ቤት ሕክምና ሕጻናት ዘይብላ ሃገረ ረፓብሊካዊት ማእከላይ ኣፍሪቃ ርእሰ ከተማ ባንጉይ ዝተሓንጸ ብምዃኑ እዩ፡ ሕልምናን ተስፋናን ከኣ ካብ ርእሰ ከተማ ባንጉይ ወጻኢ ኣብ ዝተፈላለዩ ዞቦታት እታ ሃገር ጨንፈር ክህልዎ ምግባር እዩ ምስ በላ፡ እዚ ናይቲ ናይ ቅዱስ ኣቦና ዓቢይ ድላይን ሓልዮትን ውጽኢት እዩ፡ ገዛእ ርእሰን ንማእከላይ ረፓብሊካዊት ኣፍሪቃ ዘለወን ፍቕሪ ዓቢይ ምዃኑ ይገልጻ።
ጳጳሳዊ ሓላዊ ጸጥታ ስዊዘርላንድ ኣዛዚ ዶመኒኮ ጃኒ እውን ብወገኖም፡ ኣብቲ ቤት ሕክምና ሕጻናት ዝተራኸብዎም ህሙማን ሕጻናትን ወለዳቶምን በቲ ዝረኸበዎ ጸጋ ተስፋ ሰኒቖም ክሕጐሱ ሓጐስ ምራይ ንገዛእ ርእስኻ ኣብ ሕቶ እዩ ዘእትወካ፡ እቲ ኵሉ ዘለወን ሃገራት እቲ ዘለወን ምድናቕን ሃሴትን ዘይፈጥረለን ኰይኑ ክትርእይ ብሓቂ ዘሕዝን እዩ፡ እቲ ተስፋ ወለድን ህሙማን ሕጻናት ረፓብሊካዊት ማእከላይ ኣፍሪቃ ነቲ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ዘሎ ተስፋ ዘበራብር እዩ ምስ በሉ ምልሲ ቢሎም ቅዱስ ናይ ምሕረት ዓመት ቅዱስ ኣቦና ኣብ ባንጉይ ካቴድራል ተረኺቦም ቅዱስ በሪ ከፊቶም ኣብ ዘበገስሉ እዋን ኣብቲ ኵነት ከምእተሳተፉን ኣብቲ እዋን እቶም ሓገዝ ዝሓቱ ዝነበሩ ሕጻናት ምስ ረአዩ ዝፈጠረሎም ስምዒት ንሓለፍትን ንቤት ጽሕፈት ዋና ጸሓፊ ቅድስቲ መንበር እውን ምስ ሓበሩ ኣብ ቅዱስ ኣቦና ርግጸይና እምነት ስለ ዝነበሮም ከኣ እነሆ እቲ ቤት ሕክምና ተጠናቒቑ ነገልግሎት በቒዑ ኢሎም።
ኣባል ማሕበር ልኡካን ደናግል ኮምቦኒ እናቴ ሪታ ኣብቲ ቤት ሕክምና ሕጻናት ዘገልግላ እውን ብወገነን፡ ምስ’ቲ ቤት ሕክምና ተተሓሒዙ ኣብ ረፓብሊካዊት ማእከላይ ኣፍሪቃ ኣብ ክንክን ጥዕና ዘማእከለ ሕንጸት ክሳልጠ ኣለዎ፡ ብፍላይ ንደቀንስትዮ፡ ብዛዕባ ጽንስን ኣብ እዋን ጥንሲ ክፍጽምኦ ዘለዎን ክንክን ጥዕናን ኣብ ቤት ሕክምና ክሓርሳ ምትብባዔን ኣገዳሲ እዩ፡ ንድሕነት ሕይወተንን ነቲ ዝውለድ ሕጻን ኣገዳሲ እዩ፡ እዚ ነገዛእ ርእሱ ባህላዊ ሕንጸት እውን ዝሓትት እዩ፡ ንናይ ቁሸት ባህላውያን ዓበይቲ ዝምልከት እውን እዩ ኢለን።


text:
Radio Erena: 24 November 2016
ፕረዚደንት ሱዳን ዑመር ሓሰን ኣልበሽር ሞይቱ ዝብል ዜና ሓሶት ምዃኑ፣ ዳይሬክተር ቤት ጽሕፈት እቲ ፕረዚደንት ዑስማን ጣሃ ኣፍሊጡ።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ብሰንኪ ሃንደበታዊ ወቕዒ ልቢ ከምዝሞተ ኣብዚ ሳልስቲ’ዚ ብመርበባት ሓበሬታን፣ ማሕበራዊ ሜድያታትን ክግለጽ ቀንዩ’ዩ።
እንተኾነ፣ እቲ ፕረዚደንት ኣብ ሞሮኮ ኣብ ዝተኻየደ ዋዕላ ክሌማ ድሕሪ ምርካቡ፣ ኣብ ዋዕላ ሃገራት ዓረብን ኣፍሪቃን ንምስታፍ ናብ ኢኳቶርያል ጊኒ ከምዘምርሐ ዑስማን ጣሃ ንማዕከናት ዜና ኣብ ዝሃቦ መግለጺ ሓቢሩ።
ፕረዚደንት ኣልበሽር ካብ 14 ሕዳር ኣትሒዙ፣ ኣብ ማዕከናት ዜና ሃገሩ ስለዘይተራእየ፣ ሞይቱ ክኸውን ይኽእል’ዩ ብዝብል ግምታት’ዩ ኣብ መርበባት ሓበሬታ ብዛዕባ ሞቱ ተቓሊሑ።
72 ዓመት ዝዕድሚኡ ፕረዚደንት ኣልበሽር፣ ብሰንኪ ናይ ጥዕና ጸገም ተደጋጋሚ እዋን ኣብ ሆስፒታላት ሃገራት ዓረብ ሕክምና ከምዘካየድ’ዩ ዝንገረሉ።
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናይ ኤርትራ፣ ሮበርት ሙጋበ ናይ ዚምባብዌን፣ ኣልበሽር ናይ ሱዳንን፣ ሞይቶም እናተባህለ ብተደጋጋሚ ካብ ዝውረየሎም መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ኮይኖም፣ እዚ ድማ ህዝቢ ክእለይሉ ንዘለዎ ድሌት ዘንጸባርቕ ምዃኑ’ዮም ተንተንቲ ዘረድኡ።
እዞም፣ ጸጸኒሑ ሞይቶም ዝብል ወረ ዝጋውሓሎም ዘሎ ሰለስተ መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ፣ ንልዕሊ 25 ዓመታት ኣብ ስልጣን ዝጸንሑ ኮይኖም፣ ህዝቦም ብድኽነትን ሕሱም ናብራን ክከላበትን ናብ ስደት ብብዝሒ ክውሕዝን ይርአ።
=====================


text:
መን ከም ሃይለ ድሩዕ! ኣቦ ቃልሲ!
ካብ ምጉሓቱ ብዓል መትከል ናይ ህዝብኻ ሓበን ናይ ብጾካ ዓንዲ ማእከል ታሪካ ስለ ዝጸሓፍካ ብደምካ ኣብ ልብና ይጥጥዕ ኣሎ ታሪካ ኣንታ ሃይለ ድሩዕ! ኣቦ ቃልሲ ዘይውዳእ ስንቂ’ዩ ታሪካ ንስጋ ንነብሲ ኣርኪብካዮም ዶ! ነቶም ብደሞም ታሪኾን ዝጸሓፉ ከማኻ ንበዓል ዑቕበ፡ ሸሪፎ፡ በራኺ፡ ጀርማኖ
ካብ ምጉሓቱ ብዓል መትከል
ናይ ህዝብኻ ሓበን ናይ ብጾካ ዓንዲ ማእከል
ታሪካ ስለ ዝጸሓፍካ ብደምካ
ኣብ ልብና ይጥጥዕ ኣሎ ታሪካ
ኣንታ ሃይለ ድሩዕ! ኣቦ ቃልሲ
ዘይውዳእ ስንቂ’ዩ ታሪካ ንስጋ ንነብሲ
ኣርኪብካዮም ዶ! ነቶም ብደሞም ታሪኾን ዝጸሓፉ ከማኻ
ንበዓል ዑቕበ፡ ሸሪፎ፡ በራኺ፡ ጀርማኖ ናቲ …
ንብዓል ጆስዋ፡ ስዩም ጽሓየ … ንሓቂ ተማጎቲ
ሓቂ ክነግሩ ዝተጨውዩ ጋዜጠኛታት ጽሓፍቲ
ንሓሶት ቀቢሮም ንሓቂ ዝኹልዑ ተንተንቲ
ብድሕሬኹም ንዓና’ዩ ከፊኡና
ሰብ መትከል መራሕትና ንበላዒ ሂብና
ከም ናይ ክሳዳ ዝተቖርጸት ደርሆ መሬት የጠልቂ’ሎ ደምና
ትም ሕትም ኢልና
በላዒና ንዕድም ዘለና
እጃምና ምፍጻም ስኢና
‘ኣለና!’ ከኣ ንብል እናመትና
ምናልባት ብዓል ሃይለ ድሩዕ ዶኾን ይምለሱና
ከም ቀደሞ ክመርሑና
ዝተረፈ ታሪኽ ቃልሲ ህዝቢ ከነግሩና
እናበልና ንጽበ ኔርና
ሕጂ ግን ኦሮማይ ቀቢጽና
ሃይለ’ውን ከም ብጾቱ ሓሊፉ! ስለ ዝበሉና
ኣንታ ጅግና ሃይለ ድሩዕ! ንፈልጥ ኢና ንፈልጠካ
ንሃገር ናጽነት ከም ዝወፈኻ ህይወትካ
ስቓይ ማእሰርቲ’ውን ሓዲሽ ኣይኮነን ንኣኻ
ናይ ቀዳማይ ጸላኢ እንታይከ ዘይገብር ኢልካ
ተቐቢልካ ንመስዋኣቲ ድሉው ኔርካ
ስድራ’ውን ይሻቐሉ’ኳ እንተነብሩ ብኣኻ
ስንቒ የቐብሉ ኔሮም ይስምዑ ድሃይካ
ብትኣምር ክትድሕን ይጽልዩ ኔሮም
ንምዑታት ተጋደልትን ሻምበል ተኽለሃይማኖትን ጸዊዑ ጸሎትም
ካብ ኣፍ ሞት ድሒንካ ተጸምቢርካ ምስኦም
ብሓዲሽ መንፈስ ተላዒልካ ሓድሽ ህይወት ለቢስካ
ንናጽነት ሃገር ቃልስኻ ቀጺልካ
ንህዝቢ ትቃለስ ውፉይ ወዲ ህዝቢ ስለ ዝኾንካ
ምስ ፕረዚደንት ካርተር ኣብ ኣትላንታ ከንያ ሞጒትካ
ምስ ብጾትካ ቅያ ዓወት ናጽነት ተጎናጺፍካ
ዓዲ ኣቲኻ ምስ ህዝብኻ ተሓጒስካ
ማሕላና ስምምዕና ነኽብር!
ስልጣን ንህዝቢ ነረክብ! ቅዋም ይተግበር!
ኢልካ ንህዝብን ብጾትካን ኣፍሊጥካ
ህዝቢ ውራዩ ክከታል ተማሕጺንካ
ብጋዜጣ ምስ ዘርጊሕካ
ፈሊጥና! ብዓይኒ ከዳዕ፡ ጠላም! ኢሳያስ ከም ዝተወጋኣካ
ንስኻ ግን ሎሚ ፈሪሕና ካብ ዕላማና ንሃድመሉ ግዜ ኣይኮነን ኢልካ
ናይቶም ኣብ ሓደጋ ከይትወድቁ! ዝበሉኻ ምኽሪ ነጺግካ
ዝመጸ ይምጻእ ኢልካ
ኣብ መትከልካ ጸኒዕካ ቃልሲ ስለ ዝቐጸልካ
ብዘመስረትካዮ መንግስቲ ተጎቢጥካ
ንካልኣይ ግዜ ሃገር ናጻ ኮይና! ብርሃን ርኢና እናተባህለ ጸላም ውሒጡኳ
ድሃይካ’ኳ ኣብ ዘይስመዓሉ ሓመዱ እምኑ ዝረሰነ ሃሩር ቦታ ተጠቢስካ
ኣይረድ! ዘብል’ዩ ዝወረደ መዓት ናባኻ
ናብ ብጾትካ
ኢሳያስ ከም ቡዳ ተቐዳዲሙ ብፈታዊኡ’ዩ ምብላዕ ዝጅምር
‘ሰውን ማመን ቀብሮ ነው!’ ዝብል’ዩ እምነቱ ካብ ዝፍጠር
ግን እንድዒ እንታይ ከም ዝዓንዘዘኩም
ንዘይእመን ኣሚንኩም ዕጥቅኹም ምፍታሕኩም
ሕጂ’ውን ይበዝሕ’ዩ ዘሎ ተጨውዩ ዝስዕብ ናባኹም
ካብ መዓት ዘውጽኡ ጀጋኑ ስለ ዝሰኣነት ሃገርኩም
ኣንታ ሃይለ! ኣቦ ቃልሲ
ጣልማይዶ በሊዑካ ብዓል ክልተ መልሓስ ከይሲ
ነታ፡ ‘ዝኣመንኩዋ ድሙ ተምጽኣለይ ተመንየ!
ትብል ዛንታ መሲላዶ ተሰሚዓትካ
ኢሳያስኮ! ሓደ ልቢ ጥራይ ኣይኮነን ዘለዎ ከማኹም
ክልተ ኢዩ ዘለዎ
ሓደ ዝሕልዎ
ሓደ መልኣከ ሞት ኮይኑ ዘንጸላሉ ንኣኹም ንህዝብኹም
እንድዒ ህዝብና ንኢሳያስ እንታይ መሲሉ ከም ዝረኣዮ!
ከም ዝህደን ኣራዊት! ከም መጋበሪ ሰራዊት! ከም ዋህዮ!
ግን ከምዛ ንህዝቢ ኣብ ሳንጥኡ ዝጠቕለለ
‘ሓደ ልቢ ሓደ ህዝቢ!’ እናበለ
ክሳብ መዓልቱ ይጻወት’ዩ ዘሎ ታሓምበለ
በሉ እዝጊዮ ንበል በብእምነትና
መቕዘፍቲ ዝቕንጥጡ ጀጋኑ እንተተወልዱና
ሃይለ ድሩዕ! እንቋዕ ኣይትርኢ ኣይትሰምዕ
ዝወርደና ዘሎ መዓት
ብበዓል በሊዕና ንምት
ንጥፋኣት ዝተዓጥቁ ጉዳማት
ዝረስዑ ተዓንቂፍካ ከም ዘሎ ሞት
የርክሱዋ’ለዉ ነዛ ብርኽቲ ዝነበረት መሬት
ዓጽሚ ዘይብሉ መልሓሶም ዓጽሚ ይሰብር
ካብ ህልዋት ሓሊፉ ንስውኣት የባህርር
ግን ሕጂ’ውን መን ኔሩ? መን ኣሎ? ከማኻ ኣንታ ጅግና ሃይለ!
ኣብ ኣልጀርስ ምስ መራሕቲ መንግስታትን ወኪሎምን ዝወዓለ
ምስ ፕረዚደንት ቡተፍሊካ ሚኒስተር ያህያ ዝሞጎተ ዝዘተ
ምስ ኣርካናት ተማጒቱ ረቂቕ ውዕል ኣልጀርስ ዘቕረበ
ንፕረዚደንት ኢሳይስ፡ ኣልጀርስ መጺእካ!
ናይ ኣልጀርስ ናይ ሰላም ውዕል እንተዘይፈሪምካ!
ክሓተካ ኢዩ ህዝቢ ኤርትራ! ዝበለ
ኢሳያስ ዒረ እናጠዓሞ ውዕል ኣልጀርስ ከም ዝፍረም ዝገበረ
ህዝብ ኤርትራ ሞሳ ፕረዚደንት ቡቲፍሊካ ከይርስዕ ሓደራ ዝበለ
ብህይወቱ ኣሎ ኣንቶኒ ሌክ! ናይ ፕረዚደንት ክሊንተን ወኪል ዝነበረ
ምስ ሃይለ ኩናት ደው ክብል ዝደኸመ ዝጸዓረ
‘መን ኔሩ? መን ኣሎ? ከም ሃይለ!’ ዝበለ
ጥቕሚ ህዝቡ ሃገሩ ቅድሚ ኹሉ ዝፈለጠ ዘኽበረ
ሃይለ ጥራይ ኢዩ ድሕነት ህዝቡን ሃገሩን ውሑስ ዝገበረ
ኢሉ ዝመስከረ
ኣንቶኒ ሌክ! ሃይለ ድሩዕ! ብ ‘መንግስተይ ዝብሎ!
ሓቢሩ ዝመስረቶ!
ሃገር ከዲዑ፡ ተጨውዩ! ምስ ሰምዐ
ልቡ ምስ ተሰብረ
ብጓሂ ምስ ሓረረ
መን ኔሩ! መን ኣሎ! ከም ሃይለ
ፍልልይ ብሕጊ ክፍታሕ ዝጸዓረ
ብማለት ዝመስከረ
ግን ክሕደት! ጥልመት! እስራት!
ኮይኑ ናይ ሃይለ ሽልማት
እዞም ጀጋኑ ከኣ! ‘ብእምነት ንሰርሕ ኔርና! ምባሎም
ዘይእመን ኣሚኖም ከም ዝጠፍኡ’ዩ ዘስምዕ ቃሎም
ከመይ ጌርምከ ክፈልጥዎ ንኢሳያስ! ልቡ ጠዋይ
ብቐትሪ ነጸላ ጫማ ወድዩ ዝርአ ክመስል ምስኪናይ
ብለይቲ ዘግፍሕ ንጀጋኑ ዝውሕጥ ቀላይ
እንታይ ኮን ክወልድ’ዩ እዚ ኩሉ መዓት ጥፍኣት!
ይፍጠረልና! ድኣ በሉ መዓት ዝቕንጥጥ ብልሓት!
ምልኪ ይፍረስ፡ ሕጊ ይንገስ፡ ህዝብና ንናብ ገዝኡ ክምለስ
ምስሉ ተኪኤ መጋቢት 01/2018


text:
ንባባት፡ ኤፈ 6፡1-4፥ ማቴ 15፡4-6፥ ዮሓ 19፡25-27፥ ምሳሌ: 31፡10-30፥ 6፡20-21
ሎሚ መዓልቲ አደታት ዘኪርና ነደታትናን አሓትናን አኽብሮትናን ምስጋናን ነቕርብ አሎና። እዚ ብዓል እዚ ዓለማዊ በዓል እኳ ይኹን እምበር እምነታዊ ትርጉም ሂብና ብዛዓብ መንፈሳዊ ጥቕሚ አብ ርክብ ምስ አደታትናን አብ ነነድሕድና ጌርና ክንርእዮ ንኽእል ኢና። አብ ኩሉ ሕብረተ ሰብ ብፍላይ አብ እምነት ክርስትና እንኽተል አኽብሮት አደን አቦን አብ ትምህርቲ ቅዱስ መጽሓፍ እዩ ዝምስረት። አቦናን አደናን ክነኽብር አምላኽ ዝአዘዞ እዩ። ክብሪ አደ አብ ድላይ አምላኽን አብቲ ንሳ አብ ሕይወትና እትህቦን እትገብሮን እዩ ዝምስረት። ነፍሲ ወከፍ አደ አብ ስድርአ እታ ቀንዲ ጀማሪትን አላይትን ስድራ ስለ ዝኾነት ክትከብር ክትምስገን ብዅሉ ሸነኻቱ ግብኡ እዩ፥ በዚ ኸአ እዩ አብዚ ዘሎናዮ ሃገር ብፍሉይ መዓልቲ አደታት ኢሎም አብ አደታቶም ዘለዎም አኽብሮትን ፍቕሪን ብዝተፈላለየ መገዲ ዝገልጹ።
አብ እምነትናንን ባህልናን አደ ፍሉይ ቦታ እዩ ዘለዋ አደ ዘላቶ ኩሉ አልኦ። አደ አካቢት ናባይት አፍቃሪት መምህር ጓሳ ኩሉ እያ። አብ ዓሚቕ ባህልና እንተ ርአና አብ መውስቦ አብ ጠባይ አብ ልቦና ዳርጋ መልክዒት አደ እያ ዳርጋ አቦ ብዙሕ ዝጸሉ ኮይኑ አይርአን እዩ፥ አብ ደርፍታት ሃገርና ከይተረፈ ብዝያዳ ዝድረፍ ብዛዕባ አደ ብዙሕ እዩ፥ አብ ዓዲ አብ በረኻ አብ ከተማ አብ ሃገረስብ ነደን ክብራን ዝገልጽ ብብዙሓት ተደሪፉን ተገጢሙን። አብ ጽቡቕ ጊዜ ይኹን አብ ሕማቕ ጊዜ ዝያዳ እትውፈ አደ እያ። ንኹሉ መንጎኛ ኮይና እትአሊ ሰላም እተምጽእ “ብዘይ ሓበላ ዓይኒ” ንኹሉ ትሰትር አደ እያ። ምናልባት ሓንቲ አደ ዘንጊዓ ክትገብሮ ወይ ክትብሎ ዝግብኣ እንተ ዘይገበረት አንቲ “አደ” ዘይኮንክን ይብሃል እዚ ኸአ አደ መሓሪት ሓዳግ ርሕርሕቲ ደንጋጺት ስለ ዝኾነት እዩ። ንሓደ/ሓንቲ ምስማዕ ዝአበየ/ት በቦኻ በደኻ ኢልና ንልምኖ። ስም አደ ክጽዋዕ እንከሎ ልቡ ዘይትንከፍ ሰብ የለን። ባህልና እምነትና አብ አደታትና ዓቢ ክብሪ አልኦ። ፍቕርን ክብርን አደታትና ክንገልጽ ኢልና “በደይ ዝመጸኒ አይፈቱን እየ ንብል።
ነዚ ቅዱስ ባህሊ ክብሪ ወላዲት ካብ እምነትና ኢና ወሲድናዮ። አብ ቅዱስ መጽሓፍ ይኹን አብ ትውፊት እምነትና አብ ታሪኽ ድሕነትና አደታት ዓቢ እጃም ስለ ዘበርከታ እቲ አብአን ዘሎና አኽብሮት አብኡ ይምስረት። ዝኾነ ቅዱስ ነገር ምስ እምነት ክተሓሓዝ አልኦ። አብ አምላኽ አብ እምነት ዝምስረት ባህልን ስርዓትን ዘይበርስ ኮይኑ ወትሩ ሕያው ኮይኑ ንሰብ አብ ሓጎስን ፍቕርን ከም ዝነብር ይገብሮ። እዚ ናይ አደታት አኽብሮት ከአ በዚ መልክዕ ክንርእዮ ከሎና ጥራሕ እዩ ትርጉም ዝህልዎ። ጓል አንስተይቲ ነቲ አምላኽ ዝሃባ ክብሪ ክንሕሉ ግድን እዩ። አምላኽ ባዕሉ አደ ክትከውን መሪጽዋ እዩ በዚ ኸአ እዩ ኩሉ ክትቅይር ይክአል አደን ሃገርን ግን ክትቅይር አይክአልን እዩ።
አምላኽ ሰበአይን ሰበይትን ፈጢሩ ሓደ ነቲ ሓደ ምእሉእ ክገብሮ፥ ክልቲኦም ብአርአያን አምሳልን አምላኽ ተፈጥሪሮም። አምላኽ ዝገደዶ ዘይብሉ ካብ ፍቕሪ ተላዒሉ እዩ ፈጢርዎም። ቅ. ዮሓንስ “አምላኽ ፍቕሪ እዩ ይብለና” ኩሉ ንሱ ዝገብሮ ካብ ፍቕሪ ተላዒሉ እዩ፥ ስለዚ ተፈጥሮና መሰረቱ ካብ ፍቕሪ ኮይኑ ክነፍቅር ኢና ተፈጢርና። አብ ሰብ ፍቕሪ እንተ ጎደለ ቀንዲ ነገር ስለ ዝጎድል ዘይናቱ መልክዕን ግብርን ሒዙ ይጉዓዝ እሞ ሽዑ አብ ጸላም ይጉዓዝ። አምላኽ ዝፈጠረና ግን ናቱ ክንከውን ንአኡ መሲልና ክነብር እምበር ካልእ ክንመስል አይተፈጠርና።
አብ መንጎ ስላሴ ዘሎ ፍቕሪ መሰረት ናይ ኩሉ ፍቕሪ ሰብአይን ሰበይትን እዩ። አብ ስላሴ ሓድነትን ፍጹም ዝኾነ ርክብን እዩ ዘሎ ሓደ ካብቲ ሓደ አይንእስ አይዓቢ “ሰለስተ ከንሶም ሓደ” እናበልና ብዓቕሚ ሰብ ንገልጾም። ክርስቶስ ነዚ ክገልጸልና ከሎ “አነን አቦይን ሓደ ኢና፥ እቲ አቦይ ዝልእከልኩም መንፈስ ቅዱስ መንፈስ አቦይ ነቲ አነ ዝበልኩኹም ኩሉ ክገልጸልኩም” እዩ እናበለ እንታይነት ስላሴ ብመጠኑ ገሊጹልና። ናይ ሰብአይን ሰብይትን ሕይወት ናይ እዚ አብ ስላሴ ዘሎ ርክብ አምሳል ኮይኑ ክነብር እዩ ድላይ አምላኽ። ተፈጥሮ ሰበይቲ ብጸይቲ ምዃን እዩ እዚ ማለት ከአ ሰብአይ ንበይኑ ከክይከውን ንአምላኽ ምምራጽ ከይጽግሞ ክትሕግዞ ንመገዲ አምላኽ ከይሓድግ ክትነግሮ ብሓጺር ነገራት አምላኽ ከም ዝዝክር እትገብር ሰበይቲ እያ። ፍሉይን ዓቢ ክብሪ ዘልኦ ተጸጥሮ። መገዲ አምላኽ እንተ ጠፍአና ነደታትና ክንሓትት ዝበለጸ እዩ።
አብ መዓልቲ አደታት ክንሓስቦን ክነስተንትኖ ዘድሊ ተራ አደታት አብ ምትሕልላፍ ፍቕሪ አምላኽ እዩ። አደ ወይ ሰበይቲ እታ ዝበለጸት መግለጺ ፍቕሪ አምላኽ እያ። ቅዱስ መጽሓፍ ከም ዝሕብረና ተፈጥሮ አዳም ክሳብ ሔዋን እትፍጠር ምሉእ አይነበረን ሔዋን ምስተፈጥረት እዩ ተፈጺሙ። “ሰብአይ በይኑ ክኸውን ጽቡቕ አይኮነን” ክብል እንከሎ አምላኽ ናይ ሰብአይ ጽቡቕ ብጸይቲ ክትውሃቦ እንከላ እሞ ንሱ ነቲ አምላኽ ዝደልዮ ብምልኡ ክመስል ሰበይቲ ከምህያብ አምላኽ ተዋሂባቶ። ሰብ ክብርን ጽባቔን ህያብ አምላኽ ክቕበል እንከሎ “ እዚ ዓጽሚ ካብ አዕጽምተይ ሥጋ ኸአ ካብ ሥጋይ እያ” እናበለ ተቐቢሉ።
ተፈጥሮ ሰብአይ ምሉእ ዝኸውን ነታ ህያብ አምላኽ ዝኾነት ሰበይቲ ከምቲ አምላኽ ዝደልዮ ገሩ ተቐቢሉ ምስአ ሓደ ክኸውን እንከሎ እዩ። አብዚ ሓደ ክብሃል እንከሎ አብ ኩሉ ሕይወቱ ምስአ ብሓደ ልብን መንፈስን ክወሃሃድ ማለት እዩ እዚ ኸአ አብ ስምዒቱ አብ አተሓሳስብኡ አብ ኩሉ ሕይወቱ ዝገብሮን ዝደልዮን ምአ ሓደ ኮይኑ ክነብር ማለት እዩ። አብዚ እዩ እቲ ጸገም ዝመጽእ። ሓድነት አብ ግዳማውን ስምዒታውን ጥራሕ ክምስረት እንከሎ ዘይናቱ ሒዙ ይጉዓዝ። ትርጉምን ጣዕምን ዝህልዎ ግን ነቲ አምላኽ ካብ መጀመርያ ዝመደቦ አብ ግብሪ ክነውዕል እንከሎና ጥራሕ እዩ።
ፍርቂ ታሪኽ ደቂ ሰብ ታሪኽ አደታት እዩ ካብ መንፈሳዊ ታሪኽ ድሕነትና አትሒዝና ክሳብ ዓበይቲ ፍጻሜታት ታሪኽ ዝተፈላለያ ሃገራት ተራ አደታት ዓብይን ወሳኒ ታሪኽን እዩ። አብ ቅዱስ መጽሓፍ ዝተፈላላያ አደታት ከም ብዓል ማርያም ሓፍቲ ሙሴ፥ ሳራ ሰይቲ አብርሃም፥ ዮዲት አስተር ሃና ኤላሳቤጥ ማርያም ወዘተ ኩለን ንታሪኽ ዝቐየራ ዓበይቲ አደታት እየን። ብዘይ ናታተን ተሳትፎ ታሪኽ ድሕነትና ከምዚ እንርእዮ አይመኾነን። አምላኽ አብቲ ንሱ ዝደልዮ አብ ኩሉ ክልአኻ ድላዩ ኮይኑ ንድላይ አምላኽ ሰቢኸን ነጊረን። አስትር ንአብነት ንንጉሥ ፋርስ ተዛሪባ ንህዝባ ካብ መቕዘፍቲ ሞት አድሒናቶም። ምርያም ሓፍቲ ሙሴ አብ ኩሉ ንህዝበ እስራኤል ምምራሕ ዓቢተራ ትጻወት ነራ። መብዝሕትአን አደታት አብ ቅዱስ መጽሓፍ ዝጥቀሳ ንድምጽን ድለትን አምላኽ አለልየን ዝኸአላ እየን። ቅድስት ካተሪና ንጳጳሳት ከይተረፈ ንድላይ አምላኽ ብድፍረት ትነግር ከም ዝነበረት ንብዙሃት መራሕቲ አብ ኩሉ ትሕግዝ ከም ዝነበረት ታሪኻ ይነግረና። አብዚ እዋን ከም ብዓል ቅ. ማዘር ተረዛ፥ ንዓለም ብሕይወተንን ሰናይ ግርብረንን መንፈሳውነትን ቀይረንኦ። አብ ዓድና ቅድሳናን ሕይወት አደታትናን ንፈልጦ ኢና። እዚ ኹሉ ዝሕብሮ አብ ቅድሚ አምላኽ ዕዉታት አደታት ብዙሓት ምዃነን እዩ።
በዚ ምኽንያት እዩ እምብአር አደ አብ ቅዱስ መጽሓፍ ፍሉይ ቦታ ይውሃባ አምላኽ ክእዝዝ እንከሎ “አቦኻን አደኻን አኽብር” ኢሉ አዚዙ። አደናን አቦናን ድሕሪ አምላኽ ክነኽብሮም ዝግብአና ንሳቶም እዮም። ቅ. ጳውሎስ “አቱም ውሉድ ቅኑዕ እዩ እሞ ንወለድኹም ብጎይታ ተአዘዝዎም፥ ከመይ ምእንቲ ኪቕንዓካ አብ ምድሪ ኸአ ነውኅ ዕድመ ምእንቲ ክህልወካ ዚብል ተስፋ ዝኃዘ ቀዳማይ ትእዛዝ አቦኻን አደኻን አኽብር ዝብል እዩ” (ኤፈ 6፡13) እናበለ መሰረት አኽብሮ ወለዲ ይነግረና።
አደ አምሳል ቤተ ክርስትያን እያ፡
ቤተ ክርስትያን ንኹሉ ኃጥእ ጻድቕን ሒዛ እትነብር ተስፋ ብዘይ ሙቕራጽ ሰባት አብ አምላኽ ክምለሱ እትጽዕር መገዲ አምላኽ ከይሕደግ ግፍዕን ፍልልይን ከይነግስ እሞ ወዲሰብ ከይሳቐ መንጎኛ ኮይና በቲ ዝተዋህባ ስልጣን ተመለሱ ተነስሑ እናበለት ትሰብኽ። አባላት ቤተ ክርስትያን አብ ክልተ ተመቒሎም ክርአዩ ይክአል። ሓደ ጋንታ ፍርሃት አምላኽ ዘልኦም ንድላይ አምላኽን ንትምህርቲ ቤተ ክርስትያን ጽን ኢሎም ዝኽእሉ፥ ካልአይ ጋንታ ኸአ ካብ መገዲ አምላኽ ወጺኦም አብ ኩሉ ክፍአተ ግብሪ ተጸሚዶም ዝነብሩ ነዚ አብ ክልተ ተመቒሉ ዝርከብ እሞ ሓደ ክኸውን ዝግብኦ እትምንጉ ቤተ ክርስትያን እያ።
አደ ከም ባህሪ ቤተ ክርስትያን መንጎኛ ክትከውን እዩ ጸዋዕትአ። አብ ስድራ ዝርአ ሰናይ ነገር መብዝሕትኡ አደ ዝመሃረቶ እዩ። አደ አብ ስድርኣ ንኹሉ ብሓደ ዓይኒ እያ እትርኢ፥ አብአ ብፍሉይ ዝርአ ወይ እውን ብዝያዳ ሓለፋ እትፈትዎ ወይ እትገብረሉ የብላን። እዚ አምላኽ ነደታት ዝሃበን ፍሉይ ጸጋ እዩ። ንኹሉ ብሓደ አገልግሊካ ምኽአል።
ሕይወትና ብምልኡ ሃናጺቱ አደ እያ። አብ ከርሣ ጸራ አብ ሕቕፋ ንዓመታት ሒዛ ዘዕበየት ንመገዲ አምላኽን ሰብን መጀመርያ መምህር ሓባሪት አደ እያ። ንኽፉእን ጽቡቕን ፈሊና ክንክእል ደጋጊማ ከምዚ አይብሃልን ከምዚ አይግበርን እናበለት ዘስተምሃረት አደ እያ። አደ በቲ ምሉእ ተስፋ ዝህብ ዓይና ክጥምተካ እንከላ ንኩሉ እያ እትህብ። በዚ ኢና አምሳል ቤተ ክርስትያን ክንብላ እንኽእል።
አደታት ደቂ ማርያም አሕዋት ማርያም ኢኽን።
አብ ዓለም ዝበለጸ ርክብ ምስ አምላኽ ዝገበረት ማርያም እያ። ልደታ ለማርያም አብ ባሕቲ ግንቦት ብፍሉይ ምስ ማርያም ዘሎና ርክብ ርኢና ክንክእል ዝሕግዝ ንዝክር። ማርያም አምላኽ ሓርዩ አዲኡ ምስ ኮነት ምስአ ፍሉይ ርክብ ነርዎ። አብ ክርስቶስ አምላኻውን ሰብአውን ባህሪ አሎ ሰብአዊ ባህሪ ብምልኡ ካብ ማርያም ወሲድዎ፥ አካላቱ መልክዑ ጠባዩ ኩሉ ካብ ማርያም ወሲድዎ። ነቲ ሓንቲ አደ ንውሉዳ ኩሉ እትህቦ ማርያም ከአ ኩሉ ሂባቶ በዚ ምኽንያት አደ አምላኽ ንብላ። ዝለዓለ ክብሪ ካብ ንደቂ ሰብ ዝውሃብ ክብሪ እያ ተዋሂባ። ማርያም ንአምላኽ ዝደልዮ ክትገብር ጽን ኢላ ትሰምዕ ነራ፥ ሕይወት ማርያም ሕይወት ቅድስና እዩ ነዚ አብቲ ቍሩብ ብወንጌላውያን ዝንገረና ንርእዮ።
ንወዳ ካብ መጀመርያ ክሳብ መወዳእታ ተከቲላቶ፥ አብ ዓዳ ከም አደ ንኹሉ ገራትሉ አብ ጊዜ ስደትን መከራን ምስኡ ጉህያ አብ ስብከቱ ምስአ ጀሚርዎ፥ ሕይወቱ ከአ ምስአ ፈጺምዎ። ተስፋ አበዉ ብማርያም ተፈጺሙ አብ ቀራንዮ ከአ መድኃኒት መስቀል ተሰቒሉ እናበልና አብ ጸሎታትና እንደግሞ ፍሉይ ርክብ ማርያም አብ ጉዳይ ድሕነትና ንርኢ።
ሓንቲ አደ ንማርያም ስዒባ እንተ ኸአለት ጓላ እያ። አብ ባህልና “ነደታትኪ ምሰሊ” ዝብል አሎ እዚ ኸአ ሕያወይቲ ለባም መሓሪት ንዅሉ አብ ልባ እትሕዝ አብ ጽልእን ፍልልይን ዘይትህወክ. . . . ማለት እዩ፥ እዚ ኹሉ አብ ማርያም ንርእዮ ናይ ሎሚ አደታት ነዚ ባህሪ ለቢስክን ክትክእላ እንከልኽን ዓለምና ክቕየር ይክአል።
ሎሚ ሰብ መገዲ አምላኽ ጠፊእዎ የዕገርግር እዩ ዘሎ በዚ ምኽንያት ዝያዳ እትሳቐን እትጉህን ዘላ አደ እያ፥ ብፍላይ አብ ርእስና እሞ ንመለስ አደታትና ከመለዋ ክንብል እንተ ኸኣልና ሓደ ሕልና ዘልኦ ክምልሶ እንተ ኾነ አደታት አብ ዓዲ አብ ስደት አብ ኹሉ ይጉህያ ይነብዓ አለዋ እቲ ምኽንያት ከአ ብዝተፈላለየ ምኽንያት አብ ሓዳረንን አብ ደቀንን ዝወርድ እዩ። ደቀን ከም ደቂ ዛግራ አብ ኩሉ ፋሕ ብትን ኢሎም አደዳ ጥመትን ጽምእን ማእሰርትን ስደትን እቶም ክድሕኑ ኢሎም እና ተጓዕዙ አብ ፈቐዶ በረኻታት ሰሃራን ሲናን ብጨካናት ዝቕዘፉ ዘለዉ፥ እቶም አብ ባሕርን አብ መገድን ብጃምላ ዝሃልቁ ዘለዉ እትርእን እትሰምዓን ወላዲ እንትዒ ከመይ ኢላ ትኽእሎ አላ። አደታት አይጥዓመንን ሓሲምወን ይነብዓ አለዋ።
እዚ ኩሉ ዝብሎን ዘርእዮን ዘሎ ሓቀኛ እንነብሮ ዘሎና ሕይወት እዩ። እስከ ንኹሉ ንሕደጎ ሎሚ አብዚ ብሩኽ መዓልቲ ነደታት አብ እንዝክረሉ እንታይ ክንገብር ንኽእል። መጀመርያ ሎሚ መዓልቲ አደታት ስለ ዝኾነ ምእንቲ ኩለን አደታት ክንጽሊ ክነመስግነን ፍቕርናን አኽብሮትናን ክንገልጸለን። ካልአይ ፍሉይ ርክብ ምስ አደታትና ክንፈጥር። ምሰዲኡ ዝመክር ወዲቑ አይወድቕን እዩ ምኽንያት አደ እትህቦ ምኽሪ አብ ፍቕሪ ሓልዮትን ዝተመስረተ እዩ። ከምቲ ማርያም “ወደይ ዝበለኩም ግበሩ” እትብለና ኩለን አደታት ሎሚ ድላይ አምላኽ ግበሩ ተፋቐሩ ተመሓሓሩ እየን ዝብላና ዘለዋ።
ፍቑራት አደታት ብርግጽ ሎሚ ንኹሉ ሰናይክን እንዝክረሉ ንኹሉ ዝገበርክናልና የቐንየልና እንብለሉ ዕለት እዩ እሞ ብኹሉ ብልቢ ነመስግነክን። ደኺምና ከይበልክን ሎሚ እውን ብሓደ ልብን መንፈስን ኮንክን ጸልያልና። ካባኽን እንደልዮ።
- ኵሊ ጊዜ ነቲ አምላኽ ዝሃበክን ጸጋ ሒዝክን ክትነብራ። አምላኽ ክትመርሓ ክትምህራ ክትሰብካ እዩ ድላዩ። አደ ኩሉ እያ ወላዲት መምህር ሓባሪት አፍቃሪት መሓሪት እያ። አደ ብፍቕራን ለውሃታን ንኹሉ ስለ እትቕይር ነዚ ሎሚ ካባኽን ንደልዮ አሎና።
- መገዲ አምላኽ ሓብራና። ብጸሎትክን ብትዕግስትኽን ብኹሉ ተልእካዊ ሕይወትክን አብ መገዲ አምላኽ ከም እንምለስ ግበራና። ሕይወትክን ክቕይረና ክኽእል አለዎ። አባኽን ብርሃን ርኢና ክንክእል እሞ ንመገዲ አምላኽ ሒዝና ክንጉዓዝ አታትያና።
- አይትትሓለላ። ናታትክን ጽንዓትን ብርታዐን ንአና ስንቂ ኮይኑ አብ ኩሉ ክንዕወት ይሕግዘና፥ ከም ማርያም አደኽን ደኺምና ከይበልክን ንመገዲ ቀራንዮ ዝኾነ ሕይወትክን ብዓወት ዛዝምኦ ንሕና አሰርክን ክንስዕብ ኢና።
- ሕብረትክን ሓድነትክን አርእያና። ብሓደ ክትስሕቃ ክትፋቐራ ክትተሓጋገዛ ክንርኢ ከሎና ንአና ተስፋን ፍሉይ ሓይልን እዩ ዝፈጥረልና። አቦ ዘበላሸዎ አደ እያ እትዕርዮ እሞ ንኹሉ አብ ጽቡቕ ክትመልሳልና ተልእኮኽን እዩ።
ፍቑራት ደቂ ማርያም አደታትናን አሓትናን። ሕይወት ጉዕዞ እዩ፥ አብ ጉዕዞ ከይንደክም ጓል መገዲ ከይንወስድ ነቲ ሓቀኛ መገዲ ዝኾነ ክርስቶስ ሓብራና። አደ ዘይብሉ ሕይወት ዘኽታም እዩ ዝኸውን ዝኽትመና መንፈስ በርቲዑና አብዘለናሉ እዋን ናታትክን ጸሎትን ትብዓትን ሓገዝን ወሳኒ እዩ። እሞ መገዲ አምላኽ ከይጠፍአና ብፍቕርን ብጸሎትክን ብሕይወትክን ሓብራና።
ምልክት ፍቕሪ አምላኽ ዝኾነ ተፈጥሮኽን ንአምላኽ ከዘኻኽረና እና ተመነና ብዳግም ብልቢ ንኹሉ ዝገበርክናልና ነምስግን አብ ኹሉ እሙናት ደቃን አሕዋታን ማርያም ኮንክን እትጉዓዛሉ ሕይወት ክዕድለክን ብልቢ እናጸልና ሰናይ ትምኒትና ንገልጸልክን። አምላኽ ብርሃን ስድራኽንን ዓድኽንን ልዕሊ ኹሉ መብራህቲ ቤተ ክርስትያንን ይግበርክን።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ኢጣልያ ስደተኛታት ኣብ ክንዲ ሊብያን ማእከላይ ባሕሪን ብምቁራጽ ሓደገኛ ጉዕዞ ብምፍጻም ኢጣልያ ምብጻሕ ብሕጋዊ መንገዲ ናብ ሃገራ ዝአትውሉ መንገዲ ብምድላው 139 ስደተኛታት ካብ መዓስከር ስደተኛታት ኢትዮጵያ ሎሚ ረቡዕ ተቐቢላ’ላ።
እቶም ስደተኛታት ኣብ ክልል ትግራይ ካብ ዝርከብ መዓስከር ስደተኛታት ናብ ኢጣልያ ዝኸዱ ኮይኖም 62 ትሕቲ ዕድመ ህጻናት ከምዝርከብዎም’ውን ተፈሊጡ’ሎ።
ነብያት ገብረ እግዚኣብሄር ሓንቲ ካብቶም ስደተኛታት ኮይና “ ንህይወተይ ኣብ ሓደጋ ዘእትው ተደጋጋሚ ፈተናታት አኻይደ’የ። ዳግማይ ብሊብያ አቢለ ኣውሮጳ ናብ ምብጻሕ ፈተነ አየካይድን። ሕጂ ንክሓስቦ ዘጸግመኒ ኣብ አካላተይን ኣእምሮይን በሰላ ዝገድፍ ፍጻሜታት አጋጢሞኒ እዮም።ስለዚ ዳግማይ ብሊብያ አቢለ አውሮጳ ንምብጻሕ ኣይፍትንን” ትብል።
ጠዓመ ሃይለበርሳ ምስ ኣርባዕተ ደቁ ንኢጣልያ ዝመጸ ኮይኑ ኣብቲ መዓስከር ስደተኛታት ን10 ዓመታት ከምዝጸንሓ ይገልጽ።
“ካብ ሃገረይ ወጺኣ ናብ መዓስከር ስደተኛታት ቅድሚ 10 ዓመታት እየ መጺኣ። ካብቲ መዓስከር ክወጽእ ኮነ ካልእ ተስፋ ኣይነበረንን ስለዚ ምስጋነይ ንመንግስቲ ኢጣልያን ናይ ኢጣልያ ካቶሊክ ጉጅለታትን የብጽሕ” ኢሉ።
ካብ የካቲት 2016 ጀሚሩ ኣስታት 1,627 ስደተኛታት በዚ መንገዲ ኣብ ኢጣልያ ምጥያሶም ይፍለጥ።


text:
Radio Erena: 20 July 2015
“ክሓተካ እንዶ ባሕሪ?”
“ስለምንታይ’ዩ ከርስኻ ዘይጸግብ?”
“ክሳብ ሕጂ ዝወሓጥካዮ ስጋን ዝሰተኻዮ ደም ኣይኣኽለካን ድዩ?”
ቁጠዐይ ምቁጽጻር እንዳሰኣንክሉ’የ። ባሕሪ ንነድረይ ዓጸፌታ ከይምልሰለይ እናፈራሕኩ ከኣ።
‘ወሓይዝ ኩሉ ናብ ባሕሪ’ዩ ዝፈስስ፣ ባሕሪ ግና ከቶ ኣይመልእን፣” ጠቢብ ሰለሙን’ውን ዘኪረ። ሰለሙን ንሰብን ባሕርን ብስስዐ’ዩ ኣዛሚድዎ። እንተ ኣነ ብምብታይ ከምዘዛምዶ ጨኒቑኒ ኣሎ።
ትንፋሰይ ውሒጠ፣ ብስቕታ ክዕዘቦ መሪጸ። ንሱ’ውን ብዘይካ’ቲ ሓንሓኒ ማዕበሉ፣ ክርድኦ ዝኽእል ድምጺ ኣየድሃየን። ምጥምማት ኣየዕረፍናን። ፊት ንፊት ክጠማመቶ እናስግኣነ ስለዝመጸ፣ 20 ስጉምቲ ዝኣክል ካብ እግሩ ርሒቐ ረፋዕ ክብል ወሰንኩ።
ገና ዝባነይ ከይመለስኩ፣
“ባሕሪ ዝበልካ ንስኻ ዲኻ?” ጎርዳዕ ድምጺ ሰማዕኩ።
“እንታ’ዚ ባሕሪ ግዲ ናይ ሓቂ ክዛረብ’ዩ፣” ፍርሒ እናወሓጠኒ ግምጥል ኢለ ተዓዘብክዎ።
“እወ ንዓኻ’የ፣ ንዓይ ንባሕሪ ከማኻ ፈራሓት ኣይዝንጥሉንን’ዮም፣” ሃዳዲ ድምጺ ተደግመ።
ጸሓይ ምረታ ዝዕቐን ኣይኮነን። ምስዚኹሉ ግና ብዝባነይ ዛሕሊ ዝሓቖፈ ቀጢን ረሃጽ ተሰምዓኒ።
ኣብ ገምገም እዚ ባሕሪ በይነይ ምህላወይ ኣፍርሃኒ። ክረምቲ ክነሱ ዝዛነ ሰብ ኣይነበረን። ሰብ እንተዝህሉ ተመነኹ። ዘፍርህን ዘትብዕን ሰብ’ዩ መስለኒ።
“እዝነይ’ዩ፣ ካብ ሓንጎለይ ዝወሓዘ ሓሳባት፣ እዝነይ ከድምጾ ክኢሉ፣” ንነብሰይ ከእምና ደለኹ።
“ማይ፣ ንፋስ፣ ሓዊ እቶም ዝሓየሉ ኣካላት ተፈጥሮ ምዃኖም ኣይስሕቶን’የ። መን ኮይነ’ ሞ አነ ንባሕሪ ክዝንጥል። ግና ባሕሪ ኣይዛረብን’ዩ፣ እዝነይ’ዩ፣” ደጊመ ሓሰብኩ።
ዋላ’ኳ ፍርሒ እንተወሓጠኒ፣ ክዛረብ እንተዝሰምዖ ግና ተመነኹ።
“ትሰምዖ ዶ የለኻን? ይዛረብ እንድዩ ዘሎ እንታይ ኮይንካ ትፈርሕ፣” ሕልናይ ወቐሰ።
ተፍጥሮ ምዝንጣለይ ወዲ 12 ዓመት ቆልዓ ኮይነ፣ ምስ ወላዲተይ ካብ ዓዲ ዃላ፣ መራጉዝ ዓዲ ጉንፋይ ናብ ዝተባህለት ንእሽቶ ቁሸት ብመንገዲ ፍክያ ጨቖምጠ ዝተጓዓዝናላ መዓልቲ ዘከርኩ። ሓደ ሩባ እናኽንሰግር፣ ኣብ ከባቢና በግራብ ዝተሸፈነ ሓቒቕ ማይ ዝፍልፍል ከውሒ ረኸብና። ወላዲተይ ማይ ቅድሚ ምቕዳሓ፣ ‘መዓላትክን’ ክትብል ኣድሃየት።
ሰበ ዘየለ ክነሱ፣ መዓላትክን ምባላ እናገረመኒ፣ “ኣደይ ምስ መን ደኣ ትዛረቢ?” ሓተትኩ።
“የሕዋትና’የን፣ ዋላ’ኳ ንሕና ክንርእየን እንተዘይክኣልና ዝወደይ ንሰን ይርእያና ኣለዋ፣” መሰለተ ኣብ ደንደስ ሓደ ከውሒ ዝጸንሐ መቕድሒ ማይ ምዃኑ ዘፍልጥ ታኒካ እናልዓለት። ‘መርቲ’ ዝብል ጽሑፍ ዘለዎ ብጫ ናይ ማርማላታ ታኒካ’ዩ። ብዙሕ ዘገልገለ ምዃኑ ዘመላኽት፣ ዝተጨፋለቐን ዝመረተ ከፈፉ ንትርኢት ከኣ ነበሮ።
ድሕሪ’ዚ እዋን’ዚ ዛንታ ደቂ’ሕድርትና ካብ ኣእምሮይ ከይተፈልየ ንሓያሎ ዓመታት ምሳይ ጸኒሑ’ዩ። ሎሚ ግና ብፍልጠትን ዕድመን ዝዓበኹም ኮይኑ ግዲ ተሰሚዑኒ፣ ንዘይርእዮን ዘይሰምዖን መዓልካ-ሓደርካ ምባል ኣየገደሰንን።
ኣብ ፊተይ ፈጢጡ ዝጠማመተኒ ባሕሪ ግና ዝእንኡ ሰሚዐ ኣለኹ። ወላዲተይ ሓደ ሰብ’ውን ክትውሕጥ ንዘይትኽእል በግራብ ዝተሸፈነት ንእሽቶ ፈልፋሊት ቦታ ‘መዓላትክን’ ካበለት፣ ነዚ ኣእላፍ ዝወሓጠ ባሕሪ ደኣ’ሞ መን ኮይነ ክዝንጥሎ።
“መዓልካ ባሕሪ፣ ኣንታ ባሕሪ፣ ዝናኻ ሰሚዒ ኣለኹ። ባሕረኛታት የምልኹኻ፣ ገሊኦም’ውን ይሰግዱልካ፣ ሓይልኻ ንሓያላት ምርዓድ ምዃኑ’የ ዝፈልጥ፣” ፍርሕ ትብዕ እናበልኩ፣ ብዝተቆራረጸ ልሳን ዘድሃኽዎ ነበረ።
ዓለም ብኣንስታይ ጾታ እናተጸውዐት፣ ባሕሪ ግና ስለምንታይ ተባዕታይ ጾታ ከምዝተዋህቦ እናሕሰበኒ’ዩ።
“ገሊኦም ሲ ‘ባ ይንዕቑኒ’ዮም፣ ቀላይ ማይ ኣንበሳ እንድየ ዝመስሎም፣” ሓውሲ ምስትምሳል’ዩ።
“ከም ውቅያኖስ ሱናሚ ከልዕል እኳ እንተዘይክኣልኩ፣ ካብቲ እትሃድምሉ ዘለኹም ጸገምን መከራን ዝሕይል ምዃነይ ክትርድኣለይ ምደለኹ፣ ፈርዖን ምስ ሰራዊቱ ዝውሕጥ ምዃነይ ኣይንበብካን ዲኻ፣” ባሕሪ ላዕልን ታሕትን እናተሰራሰረን። ብዙሕ ዓፈረ። ዘይወሓጠኒ ኣንጸርጸረ። ምስ ኣኻውሕ ተላግዐ።
ባሕሪ፣ ንቀላይ ማይ ኣንበሳ ከነኣእሶ እኳ እንተደለየ፣ ቀላይ ማይ ኣንበሳ’ውን ካብ መን ንኢሰ ግዲ ኮይኑ፣ ሓይሎ ቆልዑ ኣኽርያ ውሒጡ’ዩ።
ካልድ፣ ከም ዓቢን ንእሱን ኣሕዋት መታዓቢተይ’ዩ። ንወላዲኡ ዓብዱሰመንድ ዘይፈልጥ ኣኽርያዊ እንተሎ ሒደት’ዩ። ኻልድ ካብ ብስሙ ንላዕሊ ወዲ ዓብሴ ማለት ወዲ ዓብዱሰመድ’ዩ ዝጽዋዕን ዝፍለጥን።
ምስ መዛንኡ ደቂ ኣኽርያ ኣብ ቀይላይ ማይ ኣንበሳ ምሕንባስ ዝተላመደሉ ግዜ እዝክሮ’የ። ከምዝሐንበሰ ከይፍለጥ’ሞ፣ ወላዲቱ ራሕማ ተቖጢዓ ከይትገንሖ፣ ዝፋሕሸወ ገጹ ብሽንቲ’ዩ ዝሓጽቦ። ብምሕንባስ ንዝፋሕሸወ ገጾ ብሽንቲ ምውልዋሉ ደቂ ኣኽርያ ዘዘውትርዎ መጌጺ ነበሪ።
ቀላይ ማይ’ንበሳ ሓያሎ እዋን ዝተመላለስክዎ እኳ እንተኾነ፣ ካብ ፍርሒ ወላዲተይ ዝነቐለ፣ ምሕንባስ ክለማመድ ኣይከኣልኩን። ንዝሕንብሱ መተዓቢቲ ክዳውንቲ ምሓዝ ቀዳማይ ነበርኩ።
ማይ’ንበሳ ክኢላታት ሓንበስቲ ምፍራዩ ዓወት፣ ዮናስ፣ ወዲ ቀሺ፣ ሰሌ፣ ሓሜ፣ ወዲ ስቲፍን ካልኦትን ደቂ ኣኽርያ ምስክር’ዮም።
ማይ’ንበሳ እናሰራሰረ ኣቀባጢሩ ዘዕበዮም መናእሰይ ኣኽርያ ውሑዳት ኣይኮነን።
“ማይ’ንበሳ መሲለዮም ደፊሮሙኒ” ምሕንሓኑ ኣየዕረፈን ባሕሪ።
ረፋድ ሰዓት 9፣06’ዩ ዘሎ። ጸሓይ ምስ ምሉእ ሓይላ ከቲታ ኣላ። ኣብ ዞባ ሲቺልያ ናይ ኢጣልያ ሳልስቲ ኣቑጺረ ኣለኹ።
ተማሃራይ ጂኦግራፊ ሻድሻይ ክፍሊ ኣብ ዝነበርክሉ፣ ኢጣልያ ኣብ ካርታ ዓለም ብቀሊሉ ከለልያ ዘኽኣለኒ ‘ጫማ ኣባ-ጦር’ ዝመስል ቅርጻ’ዩ። ዝበዝሐ ሰብ እኳ ምስ ፑት ጫማ’ዩ ዘመሳስላ። ዞባ ሲቺልያ ድማ ኣብ ቅድሚ’ቲ ፑት ዝተነብረ መዐንቐፊ እምኒ’ያ ትመስል።
ብቁጠባ ካብ ዝተሃስየ ዞባታት ኢጣልያ- ሲቺልያ ቀዳመይቲ’ያ። ሲቺልያ ብናይ ማፍያ ፊልምታት ኣብ ኣምእሮ ሓያሎ ሰባት’ውን ተቀሪጻ’ያ።
ጊዶ ንዝተባህለ ኢጣልያዊ ኣራይ ሓጺነ መጺን ዘርከብክሙሉ ዕባያት ኣኽርያ፣ ንሲቺልያ ብጊዶ ትዝክርዋ ትኾኑ። ጊዶ ነኽላቡ ዝኸውን ኣዕጽምትን ሓጺነ መጺንን ጸይሩ ብማዕዶ እናኽመጽእ፣ ቆልዑ ኣኽርያ ‘ቺቺልያኖ’ እናበሉ ክሳብ ድርኩኺት ቤቱ ከሰንይዎ ሕጂ ኮይኑ ይርኣየኒ ኣሎ። ካልድ’ውን ንጊዶ ቆልዓ ኮይኑ ኣርኪብሉ’ዩ።
ጊዶ በለስ እናኽበልዕ ፍሉይ ትርኢት ኣካፍታ ኣፍ ነበሮ። ሸቓጦ በለስ ኣብ ዝነበርናሉ፣ በለስ ካብ ክገዝኣልና ንላዕሊ፣ በለስ ክኹልስ ክንርእዮ ዝያዳ ባህታ ይፈጥረልና ነበረ። ጊዶ ድሕሪ ሞቱ ሬስኡ ናብ ሲቺልያ ከምዝኸደ’ዩ ዝውረየሉ። ሬስኡ ኣበይ ዓሪፉ ዝፈልጥ የለን። ምናልባት ኣብ ካታንያ’ዩ ዝኸውን። ካታንያ ኣብ ዞባ ሲቺልያ እታ ዝዓበየት ከተማ’ያ።
ንጉሰ ሃይለስላሴ ንኤርትራ ምስ ጸንበራ፣ ዝበዝሑ ካብቶም ካብ ኤርትራ ዝተሰጉ ኢጣልያውያን ኣብ ካታንያ’ዮም ተጣይሶም።
ካብ እምባ ኤትና ዝተተፍአ ዛራ ማይ ንካታንያ ሰንጢቑ’ዩ ዝሓልፍ። ዝዓመረ ኣውራ ጎደናኣ፣ ጎደና ኤትና እንተተባህለ እምበር ሓቑ’ዩ። ጎደናታት ጂዮቫኒ ዲ ፕሪማ ናብ ቸንትራለ ማዕርፎ ኣውቶቡስን ባቡርን ዝወስድ ወሽመጥ ጎደናታት እዚ ኣውራ ጎደና’ዩ። ኣብ ዚ ጎደና’ዚ ብፍሉይ እትዕዞ ጸበብቲ ንኣሽቱ ጎደናታት ይርከብ። መብዝሕቱ ዝኣረገን ዝፈራረሰን ህንጻታት’ዩ። ሰብ ዝነብሮ’ውን ኣይመስልን። ‘ሳን በሪሎ’ ወይ ከኣ ከባቢ ቀይሕ መብራህቲ ተባሂሉ’ዩ ዝፍለጥ። መናብር ዘውጽኣ ናይ መዓልትን ለይትን ፋይቶት እንተዘይኑ ካልእ ተወር ዝብል ሰብ ኣይርአን። እንተተንቀሳቀሰ’ውን ንዕዳጋ’ዩ ዝኸውን ግዲ’ለን፣ ዋጋ ከይነገራ ኣየሕልፋኻን።
ኣብ ከባቢ ሳን በሪሎ ዝርከብ ጎደና ፒስቶነ፣ ብክልተ ኢትዮጵያውያን መንእሰያት ተመሪሐ’የ ከይደዮ። ብዘይካ ሓደ ሰብ ካልእ ከሕልፍ ዝኽእል ኣይኮነን። ጉዕዞና ተመራሪሕና’ዩ ኔሩ። ኣብ መንጎ’ዚ ትርኢቱ ዘፍርህ ህንጻታት ኤርትራውያን ክንበሩ ይኽእሉ’ዮም ዝብል ግምት ኣየሕደርኩን። ኣብ ሓደ ካብዚ ህንጻታት ብዝኣተኹ ግምተይ ዘፍርስ ትዕዝቢ ጸንሓኒ። ናብ ሮማ፣ ሚላኖን ካልኦት ሃገራት ንኽሰግሩ ገንዘብ ክሕወለሎም ዝጽበዩ ኣርባዕተ ኣወዳትን ሓንቲ ጓልን ነበሩ። ዋና ገዛ መን ምዃኑ ንምግማቱ ኣየጸግምን። ሺሻ እናትኸኸ ተዛንዩ’ዩ ዘውግዕ። ናብ ካታንያ ዝመጻእክሉ ዕላማ ብዝፈለጠ ክኸደሉ ተመንዩ ይኽውን’ዩ። ኣብታ ብትክን ሻቕሎትን ተዓብዒባ ዝነበረት ቤት ዘጽንሕ’ውን ስለዘይነበረኒ፣ ዘድልየኒ ተዓዚበ ወጻእኩ።
ፊት ቸንትራለ ኣብ ዘላ ቤት ሻሂ ቦታ ሒዘ ኣለኹ። ጸሓይ 37 ዲግሪ’ያ ውዒላ። ብረሃጽ ንዝወሓዘ ፈሳሲ ንምትካእ ‘ሰልሳ ሊሞነ’ ኣዚዘ። ‘ሰልሳ ሊሞነ’ ብጽሟቕ ለሚንን ቅሩብ ጨውን ዝተበለዘት ዝሕልቲ ማይጋዝ’ያ። ኣብ ካትንያ እንተዘይኮይኑ ኣብ ሮማን ሚላኖን ዝዝውተር ዓይነት መስተ ኣይኮነን። ብሰንኪ ሙቐት ካብ ዝስዕብ ነቕጺ ኣካላት ‘ኮልፖ ዲ ሶለ’ ንምክልኻል ሓጋዚ’ዩ።
ካታንያ ሕውስዋስ ባጽዕን ኣስመራን ኮይና ተሰሚዓትኒ። መብራህቲ ትራፊክ ዝወሓዳ ከተማ’ያ። ጽርግያ ንምስጋር ብጥንቓቐ’ዩ።
ፊት ንፊተይ ኣብ ትሕቲ ገረብ ኣብ መናጽፎም ዝተረዓቱ ቆልዓ ሰበይቲ ብዙሓት’ዮም። መብዛሕቶም ኤርትራውያን። ዜጋታት ኢትዮጵያን ሶማልን’ውን በብጉጅልኦም ይርኣዩ። ሲቺልያ ካብ ዝኣቱ ሓድሽ ትርኢት ኣይኮነን።
ኣብ ጎነኦም ዝርከብ መንጫዕጫዕታ፣ ጠሊ ፈጢርሎም’ዩ። ንዘይፈልጥዎ መጻኢ ይጽበዩ ምህላዎም ካብ ፊቶም ይንበብ። ቅድሚ 10 ዓመታት ኣቢሉ ይኸውን ጎፍ ዝበለትኒ ፍልስፍናዊ ልቢ ወለድ ኣየርላንዳዊ ሳሙኤል በከት ‘ንጎዶት ምጽባይ’ ኣዘኻኺሩኒ። ንዘይትፈልጦ ምጽባይ ከቢድ’ዩ።
ቴሌፎነይ ካብ ዝጠሓልክሉ ዓሙቕ ትጽቢት ከተውጽኣኒ ምኽኣላ ሩፍታ ፈጠረለይ። ኣንቋዓ ኣስተንፊሰ። ብውሕዱ ሎሚ ምሸት ዝጽበዮ ፈሊጠ ኣለኹ።
ኣብርሃ ተወልደ ካብ ዝዓበየሉ ከባቢ ዕዳጋ ዓርቢ ካብ ዝርሕቕ ክልተ ሲሶ ካብ ዕድሚኡ ኣቑጺርሉ ኣሎ። ኣብ ሲቺልያ 40 ዓመታት’ዩ ተቀሚጡ። ብፍላይ’ኳ ኣብ ካታንያ። መተዓቢቱ ካብ ኣብርሃ ንላዕሊ ብድሪቶ’ዮም ዝፈልጥዎ። ኣብርሃ ኣብ ጎደናታት ካታንያ ንዝከላብቱ ኤርትራውያን ይሕግዝ ኣሎ ዝብል ወረ ሰሚዐ’የ ቆጸራ ሒዘሉ። ካብ ዝተቛጸርናሉ ሓደ ሰዓትን ርብዒን ደንጕዩ’ዩ በጺሑኒ። ካብ ስራሕ ምስ ምምጽኡ ኣይሓዝክሉን።
ዕባይ ከባቢ ዕዳጋ ዓርቢ ምዃኑ ዘንጸባርቑ ዋዛን ዕላላትን መሊኦሞ’ዮም። ካብ ዝፍልዮ ርብዒ ዘመን ንዘቑጸረ ገዛውቱ ሓደ ብሓደ’ዩ ዝዝክር። ዕላላት ኣኽርያን ዕዳጋ ዓርብን ተላዒሉ፣ ካብ ኣውራ ጉዳይና ከይንወጻእ’ሞ ግዜና ከይባኽን ሻቕሎት ሓደሪኒ። ኣብርሃ’ውን ውራዩ ዝርስዕ ኣይነበረን። ስደተኛታት ይሓድርሉ’ዮም ናብ ዝበሎ ከባቢታት እናተዘዋወረ ሃለዋቶም ምጥያቕ ቀጸለ። ጸሓይ ኣብ ምዕራባ’ያ።
“ትማሊ ዝኣተወት መርከብ ኣላ’ሞ ሓደሽቲ ቆልዑ መጺኦም ይህልዉ’ዮም፣” ሽጋራ እናወለዐ’ዩ።
ምስ ጥሙይ ከብዶም ከይሓድሩ፣ ኣውራ ድማ ግዳያት ደላሎን ኣሰጋገርቲን ከይኮኑ ከንቕሖም ዝገብሮ ጻዕርታት ይርኣየካ።
ሓያሎ ቆልዑ፣ ኣዴታት፣ መናሰያት ናብ ካታንያ ወሓዙ። ሓደስቲ ውጻእ ባሕሪ ምዃኖም ወጅሆም ይምስክረሎም’ዩ። መግቢ፣ ግዝያዊ ሕክምና መሕጸብ ሰብነት ዝረኽብሉ ቦታ ንኸርእዮም ላዕልን ታሕትን ምባሉ ቀጸለ። ካሜራይን መቕረጺት ድምጸይን ኣዋዲደ ኣብ ጉዳየይ ኣተኹ።
ነገር’ያ ኣጋጣሚ ሓደ ካብ ዝተወከስክዎም ሰለስተ ቆልዑ ስም ኣብኡ ካልድ ነበረ። ምስ ዛንታ ካልድ መታን ክኸደለይ’ውን ካልድ ክብሎ’የ መሪጸ። ንሱ’ውን ኣይተቓወመን። ካብ ጊንዳዕን ዓዲዃላን ዝነቐሉ’ዮም። ኣብ ሊብያ ኣብ መዝርዓ ተላልዮም ድማ ካብ ሓንቲ ማህጸን ከምዝወጹ መናቱ ክፈላለዩ ኣይደለዩን። ቆልዑ’ዮም።
ካብ መዓስከር ‘ካራ ሚኒዮ’ ናብ ናይ ቆልዑ ማእከል ከይውሰዱ፣ ዕድሚኦም ኣዕብዮም’ዮም ተመዝጊቦም። ገጾም ርእዩ ንዝመዝን ቅኑዕ ፈራዲ ግና ካብ 14 ዝሓልፉ ኣይኮኑን።
“ካብ ካታንያ ናብ ኢኹም ክትከዱ?” ንኹሎም ዘቕረብኩዋ ዛዛሚት ሕቶ’ያ።
“ናብ ዝኾነ፣” ዝሃቡኒ መልሲ ነበረ።
ብውሕዱ ናብ ሓንቲ ሰሜን ኤውሮጳዊት ሃገር ማለቶም’ዮም። ናብ ዝኾነ ኣንቂዱ ዝተበገሰ ኻልድ ፣ ደም ብዝሰረባ ኣዒንቱ፣ እናሰረቀ እንተዘይኮይኑ፣ ኣትኪሉ ኣይጥምትን’ዩ።
ኣብርሃ ንገሊኦም ኣብ ሓኪም ይትርጉመሎም፣ ንገሊጾም ክዳውንትን ጫማን ይዕቕኖም ነበረ። ስርሑ እናመንጎወ ከኣ ናባና ይሕወስ።
“እዞም እትሪርእዮም ዘለኻ ቆልዑ፣ ሰሪሕና ስድራና ክንሕግዝ እናበሉ ዕድሚኦም ኣዕብዮም እናመዝገቡ በቃ ምስማዕ ኣብዮሙና” ንሓንቲ ቆልዓ ምስ ዶክተር ዝነበራ ርክብ ተርጕሙ ድሕሪ ምውጽኡ ዝበለኒ’ዩ።
“እወ እንታይ ደኣ ጾር ስድራ እንድዮም ተሰኪሞም፣ ጸገም’ዩ፣” በልክዎ።
ናበይ ክኸዱ ከምዝደልዩ’ውን ብንጹር ዘይፈልጡ ምዃኖም እናተገረምኩ’የ ኣዕሊለዮ ንኣብርሃ።
“ቅድሚ ዝኣገረ ግና ናብ ሮማ ወይ ሚላኖ ክበጽሑ ኣለዎም፣ ድሕሪኡ ከኣ ከም ሰቦም፣” ጥራይ’ዩ መሊሱለይ።
ኣብርሃ ንልዕሊ 13 ዓመታት ብወለንትኡ ዝነጠፈሉ ሰናይ ተግባር’ዩ። ብዙሕ ተሞክሮ ስደትን ስደተኛታትን ኣብ ሓንጎሉ ሰኒዱ ኣሎ።
ከባቢ ፍርቂ ለይቲ ክይኑ ኣሎ። ኣንጊሀ ናብ ኣግሪጀንቶ ጉዕዞ ኣለኒ። ኣብርሃ’ውን ኣንጊሁ ስራሕ’ዩ። ኣብ ፊት ቸንትራለ ናብ ዝሓደጋ መኪናኡ ኣምራሕና። ግደ ሓቂ ሮታመ’ያ ምባላ ይቐልል። ንሱ’ውን ብዙሕ ግምት ዝህባ ኣይኮነን።
“ካብ ብእግሪኻ ሲ ናብቲ ናብቲ መበሊት ትኸውን’ያ።” እናበለ’ዩ ኣነኣኢስዎ።
ፊያት ኡኖ ዝዓይነታ ኣረጊት መኪና፣ ብውሽጠይ ዋንኣ ድማ ኣፉ መሊኡ ክንሓምያ ከምዝጸናሕና ግዲ ነብሳ ነጊሩዋ፣ ምትንሳእ ኣበየት። ኣብርሃ ከነኣእሳ እኳ እንተጸንሐ፣ ኣብ ቅድሚ ጋሻ ከተዋርዶ ግና ኣይተጸበያን። መኪና ትሪፍ ትሪፍ እናበለት ኣቕበጸት። ሕንከት እናተሰምዖ፣ ከንጸርጽረላ ጀመረ።
“ባትሪ’ያ ወዲኣ፣ ገለ ወሊዐ ከይደ ኣለኹ ማላት’ዩ፣” ሓሰብ።
ብዛዕባ መኪና ዘሎኒ ኣፍሊጦ እቲ ዝወሓደ’ዩ። ንምናልባት ግና ደፊእና ከነተንስኣ ንኽእል እንተኾና ሓቲተ’ዮ። ካብ ተሞክሮ ደፊእካ ዝትንስኣ መካይን ናጻ ቀረጽ ዝተመሃርክዎ’ዩ ዝኸውን። ኣብርሃ’ውን ምስ ሓሳበይ ተሰማምዐ። ዝሕግዙና ሰባት ናብ ምድላይ ኣቋመተ።
ዝነበርናዮ ከባቢ ቀዋሚ መጽለሊ ዘይብሎም ስደተኛታት ብብዝሒ ዝሓድርሉ ስለዝኾነ፣ መኪና ዘዳፍኦ ሰብ ከምዘይስእን ርግጽ ኮነ። ካብ ማዕዶ’ውን ብእኩብ ዝመጹ ቆልዑ ርኣና። ኣቐዲምና ዝረኸብናዮም ካልድ ዝርከቦም ቆልዑ’ዮም።
“ዘንደቀይ ኣይደቀስክንን ዲኺን? ንዕነ በላ ኣዳፍኣኒ፣” ነቶም ቆልዑ ብኣንስታይ ጾታ እናጸወዕ።
እቶም ቆልዑ’ውን “ኣቦይ ኣብርሃ መኪናኻ ድያ?” እናበሉ ንምድፋእ ኢደይ ኢድካ ክብሉ ተዳለዉ። ኣብርሃ ሓደ ነገር ዘኪሩ፣- “ጽንሓስ ከ በለ፣”
ድሕሪ ጋቢና መኪና ከፊቱ ክፈታተሽ ጀመረ። ገለ ናይ ቴክኒክ ኣቑሑ ዝደሊ’ዩ ዝመስል። ገዚፊ ሳንጣ ኣውጺኡ ድማ፣
“ኣብዚ’ሎ ዝኣኻኸብክዎ ሓደስቲ ክዳውንቲ’ሞ ዘዝኣኽለኪን ውሰዳ፣” ኢሉ ነቲ ሳንጣ ናብቶም ቆልዑ ኣሕለፎ።
ቆልዑ ዓዓቐኖም ክሳብ ዝፈላልዩ፣ ኣብራሃ ንገዛ እትበጽሖ ሽጋራ ወለዐ። ዝጥቕለል ሽጋራ’ዩ ዘትክኽ።
መኪና ተደፊኣ ተሰራሰረት። ምሰ’ብርሃ ናይ መወዳእታ ሰላምታ ተለዋዊጥና ተፋነና። መኪና’ውን ሓንጊዳ ከምዘይምሰየት ተሓንበበት። ካብ ትርኢታ ተግባራ ዝዓቢ መኪና ኣብርሃ ድሪቶ።
+++++++++++++++++++
ረፋድ ሰዓት 10 ካብ ከተማ ካታንያ ናብ ኣግሪጀንቶ እተምርሕ ኣቶቡስ ተሳፊረ፣ ኣብ ድሕሪት ካብ ዘለዋ መናብር ናብ ገምገም ባሕሪ እተጠምት ጸጋመይቲ መንበር መሪጸ። ብዙሕ ተሳፋሪ የብላን።
20 ዝኮኑ ሲቺልያኖ በብጽምዲ ፋሕ ኢሎም መናብሮም ሓዙ። ኣዝማድ ጊዶ ክኮኑ ይኽእሉ’ዮም ሓሰብኩ። ንስቺልያ ምስ ጊዶ ምትሕሓዘ ብውሽጠይ እናስሓቀኒ’ዩ። እናተገምጠሉ እንተጠመቱኒ ከም ንቡር ክቕበሎ ኣቐዲመ ወሲነ’የ። ድሕሪ ናይ 2ሰዓታት ጉዕዞ ኣግሪጀንቶ ናብ እትብሃል ንእሽቶ ከተማ በጻሕና። ስም እታ ከተማ ዝሕብር ምልክት ስለዘይርኣኹ፣ ቅድሚ ምውራደይ ከረጋግጽ፣ “ኣግሪጀንቶ ኣብዚ ድዩ? ሓቲተ ብቋንቋ እንግሊዝ።
እንግሊዝኛ ከምዘይዛረቡ ከረድኡኒ ተጋደሉ። መለመኒ ማይ ንእትበቅዕ ናይ ቋንቋ ፈረንሳ ፍልጠይ ናብ ዕዳጋ ከውርዳ ተገዲደ። ክልተ ካብቶም ሲቺልያኖ፣ ቋንቋ ፈረንሳ ብመጠኑ ከምዝኽእሉ ሓበሩኒ። መቓብር ናይቶም ኣብ ባሕሪ ዝጠሓሉ ዝርከበሉ ቦታ ኣበይ ከምዝርከብ’ውን ደርጎስጎስ እናልኩ ሐቲተ።
ገጾም ብድንጋጸ ከምዝተመልአ ይንበብ። “ቤተ ሰብ ኣለካ’ድዩ ኣብኡ፣’ ሓንቲ ዕድመ ዝደፍኣ ኣደ’የን። ዝጎረፈ ኣስናነን ንመንከሰንን ግርጻነን ዝጸደፈ’ዩ ኣምሲልዎ። ዝዓጠረ ቆርበት ገጸን ድማ ብስነጠበባዊ ዝተቐብኣ ስእሊ’ዩ ኣምሲሉወን።
“እወ ኩሎም ቤተ ሰበይ’ዮም፣” በልኩወን ጓሂ እናተሰምዐኒ።
መንገዶም ብማዕዶ ናብ እትርአ ናይ ጥንቲ ቤት ክርስትያን ነበረ’ሞ፣ እናመርሑኒ ተጓዓዙ። በእዳዎም ናብቲ ናይ ኣግሪጀንቶ መካነ መቓብር ዝወስድ መንገዲ ኣመላኺቶም ተፋነወኑ።
ምትሕብባሮም ኣምስጊነ ናብ ጸጋም ዘውስድ መንገዲ ሒዘ ቁሩብ ከይሰጎምኩ፣ ካምቻኡ ክሳብ እጅገ ኢዱ ዝሰብሰበ ድልድሉ ሰብኣይ ብማዕዶ ተዓዘብኩ።
“ጀርዲነሪ’ዩ ዝኸውን” ብልበይ’የ። ሰላም ጥራይ ኢለዮ ከኣ መንገደይ ክቕጽል ወሰንኩ። ተጠራጢረ ድማ ክሓቶ ተመልስኩ።
መቓብር ባሕሪ ኣበይ ከምዝርከብ ብግድል ሓተትኩ። ክርድኣኒ ኣይከኣለን። ኣቐዲሙ ብዝተሓበረኒ፣ ናብ ፖርቶ ኢምፐዶክለ ዝወስድ መንገዲ ንየማን ሓዲገ ናብ መካነ መቓብር ‘ፒያኖ ጋታ’ ክቕጽል ወሰንኩ።
ፊት ንፊተይ ጋህስታትን መቓብራትን ይርአ። ኣስማትን የብሉን። ኣብ ገሊኡ ምልክት መስቐል ይርአ። ገሊ ዝኾነ ምልክት’ውን የብሉን። ‘ኢሚግራቶ’ ዝብል ጽሑፍ ምስ ዓመተ ምሕረት ብብዝሒ ይንበብ። ስደተኛ ማለት’ዩ ብቋንቋ ጣልያን። ስም ናይዞም በብእዋኑ ኣብ ባሕሪ ዝጠሓሉ ደቂ ሰብ፣ ኣብ ሓንቲ ቃል’ያ ተጠሚራ- ኢሚግራቶ።
ኣብ ሓንቲ ዝመረጽኩዋ ናይ ጋህሲ መንደቕ ተጸጊዐ ከዕርፍ ወሰንኩ።። ጸሓይ’ውን ስለዝነበረ ከውሊ ካብ ጸሓይ እንተረኸብኩ።
ዝብሎ የብለይን። ነቲ መናድቕ ደጋጊመ ኮለልክዎ። እንታይ ትርጉምዩ ክህበኒ ኣይፈለጥኩን። መቓብር ባሕሪ’ዩ። ባሕሪ’ውን መቓብር’ዩ። ጥልቀቱ መዓሙቕ። ባሕርን መቓብርን ፍልልዮም ክሳብ ክርድኣኒ ዘይክእል ደንቆርኩ። ከርሲ ላምፔዱሳ-ኣግሪጅጀንቶ ዝበዝሐ ሬሳ ኤርትራውያን ዝዓዓረፈሉ ወጻኢ ሃገር’ዩ ዝኸውን።
“ካልድ ትሰምዓኒ ዶ ኣለኻ?” ያ! ወዲ ዓብሴ ነብሲ፣ ካብ ማይ’ንበሳ ሲ ኣብ ላምፔዱሳ ከተዕርፍ መሪጽካ! ዶስ ህይወት’ያ መሪጻትልካ….ራሕማ’ኮ ናፊቓትካያ ዘላ…..ጸኒዓ እኳ ዘየፋነወትካ…”
ሊብያ ቅድሚ ምብጋሱ፣ ነዛ ዓይኑ ንምርኣይ ክሳብ ካርቱም ከምዝሃለኸት፣ ኣብ ናይ መወዳእታ ዕላልና ብፌስቡክ ከውግዓኒ ኣይርስዖን። ናይ ህይወት መርከብ ናብ ርሑቕ መገሻ ሒዛቶ ከምዝነቐለተ ነብሳ’ዩ ነጊሩዋ ዝኸውን።
‘ቦንጆርኖ’ ዝብል ድምጺ ብዝባነይ እንተዘይሰምዐ ምናልባት ናብ ጥልቐት መቓብርን ባሕርን ተነቑተ ገለስ ምረኸብኩ። እንታዋይ’ዩ ኣይፈለጥኩን። ምስጢር ባሕርን መቓብርን ብዕምቖት ዝፈልጥ ኮይኑ ተሰምዓኒ። ክሓቶ ተደናዲነ። ግን ከኣ ነዛ ደቒቕ እዚኣ ሲ ካብ ምስ ህሉዋት ምስ ምውታት ምውጋዕ ትበልጸኒ።
ህሉዋት መን’ዮም? ምውታትከ? ኣነ ኣለኹ ድየ ሞይተ? መልሲ የብለይን።
ባሕሪ ምዕፋሩ እናገደደ ይመጽእ ምህላዉ ካብ ማዕዶ ይስማዕ። ምልክት ምልኣቱ’ዩ። ክህድደኒ ዝደለየ ኮይኑ ተሰምዓኒ፣ ንዝዓረፉ ኣይትረብሽ ክብለኒ ዝደለየ።
“ኣንታ ባሕሪ…”
“ኦይ! ይቕሬታ፣ ሓደርካ ባሕሪ?”
ወጋሕታ ተንሲአ ኣብ ደንደሱ ዓሪፈ’የ። ሓደርካ ግና ኣይበልክዎን’ሞ ከይቕየመለይ ፈራሕኩ። ስልጣኑ ፈሪሐ ደኣ ሓደርካ በልክዎ እምበር፣ ውሽጠይ ሲ ኣመና’የ ጸሊእዎ።
ራሕማ ማዕረ ክንደይ ክትጸልኦ ከም እትኽእል ኣሰላሰልኩ። ምጽላእን ምፍታውን ዓቐን እንተለዎ፣ ናይ መወዳእታ መዐቐኒ ጸሊኣቶ ኣላ ንባሕሪ።
ካብ ኣኽርያ ናብ ኣግሪጀንቶ እንተትበጽሕ ምስ ባሕሪን መቓብርን ምመጎተት።
“ካብ ሌባ ተቐባል ልባ እኳ ዝብሃል፣ ክልቲኦም ሓደ’ዮም፣” ከተንጸርጽር ርኣኹዋ።
ዕላል ምስ ካልድ ከምዘይለቀኒ ይርድኣኒ ኣሎ። ኣማስያይ ናብ ሮማ ክምለስ ስለዘለኒ ግና፣ ግንብንብ እናበለኒ ኣእጋረይ ናብ ቸንትራለ ኣግሪጀንቶ ሰጎማ።
ኣግሪጀንቶ ኣውቶቡስ ክጽበ ዘባኸንክዎ ግዜ ኣብ መካነ መቓብር ፒያኖ ጋታ ምስ ካልድ እንተዘውግዓሉ ሓሰብኩ። ተጸባያይ ርቡጽ ኮይነ’የምበር ኣውቶቡስ ኣብ ሰዓታ’ያ መጺኣ። ገና ከይተበግሰት’የ ኣብ መንበረይ ተገምሲሰ። ካታንያ ምብጻሕና ደርጓዕጓዕ ናይ ተሳፈርቲ’ዩ ኣበራቢሩኒ። ኣብ ድቓሰይ እንታይ ሓሲበ። ወልሓንቲ ኣይሓሰብኩን። ድኻም ናብ ለጥ ዝበለ መዓሙቕ ድቃስ’ዩ ወሲዱኒ።
“ሞትን ድቃስን እንታይ’ዩ ፍልልዮም። መልኣኽቲ ስለምንታይ ዘይሞቱ? ይድቅሱ ዶ ኸ? ብሰንኪ ናይ ሓደ ኣዳም ጌጋ ሞት መጺኡ። ቅድሚ ኣዳም ሊቀ መላእኽቲ ዶ ኣይኮነን ጌጋ ዝፈጸመ። ምዃን መላእኽቲ ኣካል የብሎምን። ኣካል ዘይብሉ ከኣ ኣይመውትን’ዩ። ሞት ማለት ምፍልላይ ነፍስን ኣካልን’ዩ። ነፍሲ ካብ ኣካል ድሕሪ ምፍላያ’ውን ምንባራ ትቕጽል’ያ። እንታይ ዓይነት ምንባር? እንድዒ? ብዝኾነ ነፍሲ ካልድ ትነብር ኣላ። ካልድ ምንባር ይቕጽል ኣሎ። እሞ ሞት ደኣ ኣበይ ኣሎ ሓይልኻ፣” ሄሌናውን ሰሜቲካውን ፍልስፍናታት ተሓናፊጹ ኣብ ርእሰይ ዑደት ፈጠረ። ንሞት ከነኣእሶ ደለኹ። ሓይሉ ንምርኣይ ህልኽ ከይሕዞ ከኣ ፈራሕኩ። ህልኽ ንዘለካ ኩሉ ክሳብ ዝጠፍእ’ውን ዝሓግድ ኣይኮነን።
+++++++++++++
ጉዕዞ ናብ ሮማ ይጽበየኒ ኣሎ።
ድሕሪ’ቲ ካብ ኣስመራ ብኬሩ ናብ ሳዋ ብናይ ጽዕነት መኪና ዝተጓዓዝክዎ ናይ 1996 ጉዕዞ’ይ እቲ ዝነውሐ’ዩ። ሳዋ ከብጽሓና ዝተላእከ መራሕ ኤነትረ፣ መኣዝኑ ኣጥፊኡ። ሳዋ ኣብ ካልኣይ መዓልቲ በጺሕና። መራሕቲ መካይን መንገዲ ይጠፍኦም ምዃኑ ንመጀመርያ እዋነይ ሽዑ’የ ፈሊጠ። ካብ ካታንያ ናብ ሮማ ከብጽሓና ዝተበገሱ መራሕቲ ኣውቶቡስ መንገዲ ከይጠፍኦም’ሞ ናብ ጥራብሎስ ከይመልሱና ኣይተሻቀልኩን። ካልድ’ውን ኣይተሻቐለን። ባሕሪ ኣሎ ቅድሜና። ለካ ባሕሪ ይጠቕም’ዩ።
ኣማስያኣ ካብ ካታንያ ዝተበገሳ ኣውቶቡሳት ክልተ ነበራ። ኣብ ቅድሚኤን ሲቺልያ ሮማ ተጻሒፉወን ይንበብ። ዝበዝሐ ቁጽሪ ተሳፋርየን ብባሕሪ ዝሳገመ ስደተኛ ነበረ። መራሕቲ ኣውቶቡስ መጀመርያ ንደቀባት ድሕሪኡ ከኣ ንስደተኛ ትኬቱ እናረኣዩ በቦትኦም ኣትሓዙ።
ካልድን ክልተ ብጾቱን ኣብታ ኣብ ጎንና ዝነበርት ኣውቶቡስ ክሳፈሩ ርኣኹ። ተደፋፊአ ብምውራድ ንመራሒ እታ ኣውቶቡስ ኣብዛ ካልኣይቲ ኣውቶቡስ ከምዝመርጽ ሓበርክዎ። ዝበዝሑ ስደተኛታት ዝጸዓነት ነበረ’ሞ ብዘይእምቢታ ኣሕለፈኒ።
ጎኒ ካልድ ዝነበረት መንበር ካልእ ሰብ ተቐሚጡዋ ነበረ። ኣባል ሰራዊት ኣግኣዚ ዝነበረ ኢትዮጵያዊ መንእሰይ’ዩ። መንበር ክቕይረኒ ሓቲተ ኣብ ጎኒ ካልድ ኮፍ በልኩ።
12 ሰዓታት ጉዕዞ ብኣውቶቡስ፣ ዘሕዝን ዘስሕቕን ዕላላት ካልድን ብጾቱን ተቛስይዎ ብዙሕ ኣየድከመንን።
ካብ ሲሲልያ ናብ ካላብርያ ዘስግር 3 ኪሎሜተር ዝርሕቀቱ ባሕሪ፣ ብመርከብ ኢና ሰጊርና’ዩ። ጽርግያ ኣስመራ ባጽዕ ብምህንዳስ ዝድነቀላ ኢጣልያ 3 ኪሎመተር ጥራይ ዝርሕቐቱ ንዞባታት ሲቺያን ካላብርያን ዝፈላለየ ባሕሪ ብድልድል ከተራኽብ ዘይምኽኣላ፣ ብዙሕ ዝተረፋ ከምዘሎ’የ ገምጊመ።
ሓቲተ ዝረኸብክዎ ምላሽ ግና ካልእ ኮይኑ ጸንሓኒ። እቲ ከባቢ ብምንቕጥቓጥ ምድሪ ስለዝፍራሕ፣ ባሕሪ ዝስንጥቕ ድልድል ምህናጹ፣ ኣዋጺኢ ኣይኮነን ዝብል ነበረ። ዓለምና በጺሓቶ ምስ ዘላ ምዕባለ ኣዛሚደ፣ ዝተዋህበኒ መልሲ ኣየዕገበንን። ግን ከኣ ክቕበሎ ወሲነ።
ተሳፊርናላ ዘሎና ኣውቶቡስ ብባሕሪ ክትሰግር ናብ መርከብ ብዝደየበት፣ ናይ 20 ደቓይቕ ዕረፍቲ ተዋህበ። ተሳፋራይ ካብ ኣውቶቡስ ወሪዱ ኣብ ውሽጢ’ታ ተመላላሲት መርከብ ሸናዕ በለ። ኣውቶቡስ ካብ መርከብ ወሪዳ ጉዕዞኣ ቀጸለት። ብድሕሪት ዝጸንሐ ተሓጋጋዚ ኣውቲስታ ብሃንደበት “ማንካ ኡኖ” ክብል ጨርሐ።
ሓደ ተሳፋሪ ኣብ ከተማ መሲና ኣብ መርከብ ጠፊኡ ኣሎ ተባህለ። ኣውቶቡስ ደው ክትብል ተገደደት። ድሕሬና ትስዕብ ዝነበረት ኣውቶቡስ ኣብ መሰጋገሪት መርከብ ጠፊኡ ንዝተባህለ ኤርትራዊ ሒዛ ኣርከበት። መራሕ መኪናን ተሓጋጋዚኡን ብቋንቋ ጣልያን ብሁልን ዘይብሁልን ተዛረቡ። ኤርትራውያንን ኢትዮጵያውያን’ውን በብቛንቋኦም ብዙሕ ዋዕ ዋዕ በሉ። ኣውቶቡስ ዕዳጋ መሰለት። ዋዕዋዕ ንምስናድ መቕረጺት ድምጸይ ድልውቲ ገብርኩ።
ብቋንቋ ጣልያን ዝዝረብ ዝነበረ ንምትርጓሙ ኣብ ማዕዶ ናብ ዝነበረ ሲቺልያኖ መንእሰይ ኣምሪሐ። መራሕቲ መካይን ዜጋታት ሮማንያ ኮይኖም ብዝተሰባበረ ጣልያንኛ ንስደተኛታት ይጻረፉ ምንባሮም ብዝተሰባበረ እንግሊዝኛ ከረድኣኒ ፈተነ።
ስለምንታይ ነቲ ድምጺ ይቐርጾ ምህላወይ ሓተተ ኢጣልያዊ መንእሰይ። ዕላማ ዑደት ብዝነገርክዎ ከኣ ሮማ ክሳብ ንበጽሕ፣ ኣብ ብዙሕ ኣርእስታት ከነውግዕ ከኣልና። ዞባ ሲሲልያን ካላብርያን ብድልድል ዘይተራኽበሉ ምኽንያት ብሰንኪ ስግኣት ምንቕጥቓጥ ምድሪ ምዃኑ ዘረድኣኒ’ውን እዚ ሲቺልያኖ ነበረ። ስሙ ጃኮመ ነበረ። ኣብ ኣስመራ ጡብ ዝፈርየሉ ዝነበረ እንዳ ጃኮመ እትዝክሩ፣ ምናልባት ወዲ ወዱ ክኸውን ይኽእል’ዩ።
+++++++++++++
መንበረ ቄሳር ናብ ዝኾነት ሮማ ኣንጊህና ተራገፍና።
ጉዕዞኦም ካብ ካታንያ ክከታተሎ ዝመረጽኩ ካልድን ሰለስተ ብጾቱን ናብ ዝኸድዎ ስኢኖም ዕንይንይን በሉ። ኣብ መዓርፎ ኣውቶቡስ ‘ትቡርቲና’ ምህላዎም’ውን ኣይፈለጡን። ስደተኛታት ኣብ መዓርፎ ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ዝተኣኻኸቡ ምዃኖም ግና ኣይዘንግዑን። ስደተኛ’ዩ ዝመስል ንዝበልዎ ካብ ምሕታት ኣየቛረጹን። ብዝግያውነት መግብን መጽለልን ዝረኽብሉ ቴንዳታትን ኣዳራሻትን ካብ ዘለውዎ ከባቢ ርሑቕ ከምዘይኮነ ተነግሮም። ክስዕቦም ወሲነ። ጸጸኒሐ ስእሊን ድምጽን ምቕራጸይ ኣይሓደሶምን።
ኣብ ሕምብርቲ ሮማ፣ ብልምዲ ‘እንዳዳኒኤል’ ተባሂሉ ኣብ ዝጽዋዕ ትካል ግብረ ሰናይ ቁርሲ ኣርኪቦም ኣለዉ። መግቢ ተሰሪዕካ’ዩ ዝውሰድ። ኣይተጋየሹን። በዒንቶም ካታንያን ሮማ መንበረ ቄሳርን ፍልልይ የብለንን። ኩለን ኢጣልያ’የን። ባር ሓበሻ’ውን ኣብ ጎኒ’ዚ ትካል ግብረ ሰናይ’ያ ትርከብ። ገንዘብ ብቕልጡፍ ክሕወለሎም ዝኸኣሉ ስደተኛታት፣ ቅድሚ ቀጻሊ ጉዕዞ ኣብዛ ባር እዚኣ’ዮም ዝዘናግዑ።
ዓምር ኣድም ኣብ 2003 ካብ ኤርትራ ዝወጸ ኣባል ሚኒስተሪ ዜና ነበር’ዩ። ብወለንትኡ ኣብ ሮማ ኣብ ግብረ ሰናይ’ዩ ዝነጥፍ። ሮማ ዘላቶ ኩነታት ክሕብረኒ ኣቐዲመ’የ ቆጸራ ሒዘ።
ክረምቲ ምስ ምዃኑ፣ በጻሕቲ ሃገር፣ ንጉስ ቄሳር ዝዓረፈሉ ግንቢ፣ ባዚሊካን ኮለስየምን ክዕዘቡ ላዕልን ታሕትን ክብሉ ልብኻ’ዮም ዝህውጹ። 20ደቃይቕ ብእግሪ ናብ ማእከል እታ ከተማ ዘምርሐ በጻሕ ሃገር ካልእ ምስሊ ሮማ’ዩ ዝዕዘብ። ብቴንዳታት ዝቖመ መዓስከር ስደተኛታት ማይ ዓይኒ ኣምሲሉዋ ይርአ ንሮማ። በጻሒ ሃገር ኣይኮንኩን ግና ኣቃልቦይ ስሒቡ። ሞያዊ ሰኣላይ’ውን ኣይኮንኩን። ንሰነድ ዝኸውን ኣሳእል ኣልዓልኩ።
ቀየስቲ ጉዕዘይ ካልድን ክልተ ብጾቱን’ዮም። ካብ ሮማ ብቀጥታ ብመንገዲ ፓሪስ ናብ ካልእ ዝስገረሉ መንገዲ ኣብ ምጽናዕ’ዮ ሓዲገዮም። ወሰንቲ ክኢላታት ካርታ ሰምሰርቲ’ዮም። ካልድ ምስ ብጾቱን ፣ዝጽወር ሳንጣን ለቆታን የብሎምን። ካልድ ካብታ ዝገደፍክዎ ቦታ ርሒቑ ከምዘይከይድ ኣጽኒዐ ኣለኹ።
++++++++++++++++
ዓምር ኣብ መንበሪ ገዝኡ ኣኳርየም ናይ ዓሳን ኣብ ጋብያ ዝተታሕዛ ጨራሩን ምህላዉ ኣድነቕዎ። ዝኾነ ዓይነት እንስሳ ዘቤት ክውንን ዓቕሊ የብለይን። ዓምር ለውሃቱ ንሰብ ጥራይ ከምዘይኮነ ኣብ ዓሳን ጨራሩን’ውን ተዓዚበዮ ኣለኹ። ጭውነት ሰብ ኣብ ተፈጥሮ ንዘለዎ ኣመለኻኽታ’ዩ ዝምዘን።
ዝተረፈ ምሸት ኣብ ሕሜት ኢና ኣሕሊፍናዮ። ኣባላት እንዳ ዜና ነበር ምስ ምዃና ዘይሓመናዮ ኣባል እንዳዜና ዳርጋ ኣይነበረን። ብፍላይ እኳ ነቶም ኣረገውቲ።
ምስ ዘሎኒ ድኻም መንገዲ እንተሓጸረለይ፣ ሮማ – ሚላኖ ብባቡር ክኸዶ’የ መሪጸ። ካልድ ምስ ክልተ ብጾቱ ገንዘብ ክሕወለሎም ስለዘይክኣለ ንዝተወሰነ እዋን ኣብ ሮማ ክጸንሑ’ዮም። ክሳብ መዓስ ኣይፈለጡን። ንጎዶት ምጽባይ’ዩ።
ሚላኖ ምስ ናፖልዮንን ካልኦት ሰብ ዝናን ዝተተሓሓዘ ታሪኽ ከምዘለዋ ክውረየላ ሰሚዐ ኣለኹ።
ፌስቲቫል ክከታተል ዝተላእከ ጋዜጠኛ ሚኒስትሪ ዜና’የ ዘኪረ። ኣብ ሚላኖ ኣብ ጎደናታት ብዛዕባ ዝረኸቦም ኤርትራውያን መናእሰይ፣ ዓዘራ’ዩ ዝዛረብ። ፓስፖርትን ቪዛ ተዋሂብዎ ናብ ኤውሮጳ ምምጽኡ ኣምሳያ ናይቲ ንመንግስቲ ምእዙዝ ምዃኑ ኣይዝንግዖን’ዩ። ፓስፖርት ምውናንን ብዘይገደብ ምንቕስቓስን መሰሉ ምዃኑ በዚ ናይ ሓለፋ ፓስፖርት ተዛንዩ ግዲ ኮይኑ ጨሪሹ ኣየልዓሎን።
“መናእሰይ ኣብ ሚላኖ ተደርብዮም’ዮም ዘለዉ፣ ብኽብረቶም ኣብ ዓዶም ምሐሾም፣” ምባሉ ኣይተረፈን። ስለምንታይ ዝብል ግዙፍ ሕቶ’ውን ጎስዩዎ’ዮ። እንተልዓሎ’ውን ገግለቱ ደኣ’ምበር ጽራዩ ሲ ፈሪሕዎ። ደሓር ከኣ ስኽራን መዓስ ጥዑም ኮይኑ። ጽራይ ምጭላጥ ስኽራን’ዩ ዘስዕብ። ሰኽራም ከኣ ናይ ልቡ’ዩ ዝዛረብ።
ሚላኖ ካብ ትዕዝብቲ’ዚ መንእሰይ ብዝተፈልየ ጦብላሕታ’የ መዝጊበላ።
“ጓሳ ከም ዘይብሎም ኣባጊዕ ፋሕ ኢሎም ርኣየዮም’ሞ ደንገጸሎም፣” ዘዕበየነ ፍልስፍና’ዩ። ካብ ሃይማኖት ምባሉ ፍልስፍና እንተቐለለኒ ኣይትሓዙለይ።
ጥንታዊ ቦታ ፖርታ ቬነዝያ ብዙሩያኡ ብምጽወታ ዝዕንገሉ ኤርትራውያን ብፍላይ ትሕቲ ዕድመ መሊኦም’ዮም። ኣብያተ መግብን ባራትን ሓበሻ ዝበዝሖ ከባቢ ሚላኖ ካብዚ ቦታ’ዚ ርሑቕ ኣይኮነን። ብዝሒ ዘለዎም ካልኦት’ውን ኣብ ሚላን ቸንትራለ መዓርፎ ባቡር፣ ኣብ ኩርንዓት ተጎንብዮም ትዕዘብ። ዕድል ነንዝረኸብኩ ከዘራርቦም’የ ዝፍትን። ካሜራን መቕረጺ ድምጽን ፍቑድ ኣይኮነን። ብውሕዱ ሎሚ ምሽት ናብ ፓሪስ ዝብገስ እንተሎ ንምፍላጥ’የ። ግርህ ኢሉ ዝምልስ የለን። ሓቆም ከኣ፣ መን ጉሒላ መን ቶኽላ ከመይ ይፍለጥ።
ኣውቶቡሳትን ባቡራትን ዝብገሳሉ ሰዓታት ኣጽኒዕካ ሓዲኡ ምውሳን ዝሓሸ ኣማሪጺ’ዩ። ብለይቲ ናብ ፓሪስ እትጓዓዝ ባቡር ናይ መወዳእታ ምርጫይ ኮነት።
ባጎኒ 17፣ መደቀሲ ዓራት 65’ያ በጺሓትኒ። ሽዱሽተ ሰባት ኣብ እትሕዝ ክፍሊ ናብ ኢድ የማን ኣብ ላዕሊ እትርከብ ዓራት’ያ። ሽዱሽተ ሰባት ክትሕዝ ዝነበራ ክፍሊ ኣርባዕተ ጥራይ’ዮም ተረኺቦም።
ኣዝመራ ካብ ኣዲስ ኣበባ ብቢዝነስ ዝመጸት ኢትዮጵያዊት’ያ። ናይ መወዳእታ መዓልቦኣ ኣምስተርዳም ኮይኑ ብፓሪስ ክትሓልፍ’ዩ ትኬት ተቖሪጹላ። ኣብ ሆላንድ “ኤርትራዊት’የ” ኢላ ዑቕባ ክትሓትት’ያ። መሰነይታ ሰነድ ዝኾና ናታን ናይ ወላዲታን ናይ ኤርትራ ግዝያዊ መንነት ወርቀትን ካልእ ሰነዳትን ሒዛ’ያ። ክንድኡ ዝሓደሰ ናይ ኤርትራ ግዝያዊ መንነት ወረቀት ክርኢ ቦኽሪ ዓይነ’ዩ። ዝተሰነዐ ምዃኑ የፍልጥ’ዩ።
ቢንያም ኣብ ኢጣልያ ነዊሕ ዝገበረ’ዩ። ናብራ ኢጣልያ ኣሰልክይዎ ፈረንሳ እንተሓሸ ኣንጄ ኣብ ዝተባህለ ቦታ ዝርከቡ መቕርቦ’ዮም ዓዲሞሞ። ሃገራት ቆራሪጹ ቆጵሮስ ዝበጽሐ ኔፓላዊ ድማ፣ ብናይ ቆጵሮስ መንበሪ ፍቓድ ናብ ፓሪስ ንምእታው ዝፍትን ዘሎ’ዩ።
ኣርባዕተ ባጎኒታት ናይታ ባቡር ብስደተኛታት ዝተጎብአ’ዩ። ብየማነ ጸጋምና ዝርከባ ክፍልታት ዜጋታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ምህላዎም ዕላላቶም ኣፍሊጡና ኣሎ።
ሰዓት 11፣ 05 ናይ ምሸት ዝተበገሰ ባቡር ብማእከላይ ፍጥነት ሰዓት 2 ለይቲ ኣብ ዶብ ፈረንሳ በጺሑ። ሞተር ኣጥፊኡ ጸጥ በለ።
ባጎንታት፣ ፓስፖርት ብዝሓቱ ፈረንሳውያን ሓለዋ ዶባት ተናወጸ። ለይቲ መዓጹ እናደሰቕካ መንቀሳቐስ ክሕተት ሓድሽ ተሞክሮ ኣይነበረን። ተሳፋርቲ ባጎንታት 15፣ 16፣ 17ን 18ሸበድበድ በሉ። ካሜራይን መቕረጺት ድምጽን ኣዋዲደ ኣለኹ። ንሓለዋይ ዶባት ፈረንሳ ባህ ኣየበሎምን። ዝተሓናፈጸ ቋንቋታት ፈረንሳ፣ እንግሊዝ፣ ትግርኛ፣ ኣምሓርኛን ካልኦትን ግንቢ ባበል ኣምሰልዎ።።
ካሜራን መቕረጺ ድምጸይን በሪሀን ዝተዓዘበ ኣባል ፖሊስ ፈረንሳ ተመጣጢሩ መንዝዐን። ዘርጣጥ ጨምጫም የዒንቲ’ዩ። ፈረንሳዊ ኣይመስልን። ንብረተይ ክመልሰለይ ዘቕረብክዎ ምጉት ፋይዳ ኣይነበሮን።
ኣርባዕተ ባጎኒታት ዳርጋ ጥርሐን ተረፋ። ኣዝመራ፣ ብሻቕሎትን ነዊሕ ጉዕዞን ንኣስታት 24 ሰዓታት ኣይደቐሰትን። ካብ ኣዲስ ኣበባ ብቢዝነስ ዝተዋህባ ሸንገን ቪዛ ከተኣማምና ኣይከኣለን። ቢንያም’ውን እንተተገደደ ናብ ኢጣልያ ይምለስ ግዲ’ሉ ብዙሕ ግምት ኣይሃቦን። ክልቲኦም ጉዕዞም ናብ ፓሪስ ክቕጽሉ ከምዝኽእሉ ተሓበሮም። ሩፍታ ተሰምዖም። ኣዝመራ ከም ቆልዓ ጸጥ ኢላ ደቒሳ። ቢንያም ምልክት ቅሳነት፣ ርዝን ዝበለ ምሕርናኽ ኣስመዐ።
ድምጺ ባቡር እንደገና ክሕንሕን ተሰምዐ።
ብጓለነስተይቲ ዝተመርሑ ኣባላት ፖሊስ ናብ ክፍልና መጹ። ስለምንታይ ብካሜራን መቕረጽ ድምጽን ይስንድ ምህላወይ ሓተቱ። ዕላማ ምቕራጸይ ሓቢረ። ብዘይፍቓድ ምስኣል ኮነ ድምጺ ምቕራጽ ብሕጊ ከምዘቕጽዕ ኣፈራርሑ። ዝሰኣልክዎ ነገር ከይህሉ’ውን ከረጋግጹ ደለዩ። ሒደት ኣሳእል ደምሰሱ። ጸላማት ስለዝነበረ ግና ዝጠቕም ስእሊ ኣይነበረን።
ፖሊስ ፈረንሳ ዘርኣይዎ ታህዲድ ዘየቖጥዓኒ ኣይኮነን። ዝመስለኒ ክምልስን ክሓትትን ዕድል ምሃቦም ከኣ ኣደዓዓሰኒ። መሰልካን ግቡእካን’ውን ይኹን ምስ ፖሊስ ምምልላስ ማዕረ ምስ ፈጣሪ ምድፋር፣ ሓጢኣት ምዃኑ ካብ ዝንገረላ፣ ኤርትራ ዝተባህለት ዓዲ ከምዝመጻእኩ ክነግሮም ምደለኹ- ንፖሊስ ፈረንሳ። ምዃን ከኣ ካልኦም ይኣኽሎም። ኤርትራ ብስደት ድቃስ ከሊኣቶም ኣላ። ንሶም’ውን ንስደተኛ ድቃስ ከሊኦሞ ኣለዉ። ሰደተኛ ኣይደቀሰ፣ ንሶም…።
ተሓንባቢ ባቡር ናይ መወዳእታ ጉዕዞኡ ንምፍጻም ይሕንሕን ኣሎ።
ፓሪስ ክበጽሕ ተሃንጠኹ። ንውሕ ካብ ዝበለ መገሻ ናብ ኣስመራ ክምለስ ዝስምዓኒ ዓይነት’ዩ። ናይ ስደት ቤተይ ለሚደያ ኣለኹ ማለት’ዩ። ለካ ኩሉ ይልመድ’ዩ። ህይወት ከምኡ’ያ።
C’est la vie!
ዕባይ ኣኽርያ ካብ ፓሪስ
20 ሓምለ 2015
=================================


text:
ግብሪ፡ ብመሰረት ዝወጸን ብጋዜጣ ሓዳስ ኤርትራ ዝተዘርግሐን ናይ ግዜ ሰሌዳ ኣብ እዋኑ ክኽፈል ከምዝግብኦ፡ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ኣዘኻኺሩ።
ብመሰረት ኣሰራርሓ ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፡ ግብሪ እቶት ንግዳዊ ንጥፈታትን ንግዳዊ ሕርሻን ኣብ ሰለስተ ተመዲቡ ዝኽፈል ኮይኑ፡ ኣብ ደረጃ ‘ሀ’ ዝተመደቡ ከፈልቲ ግብሪ ካብ ወርሒ ጥሪ ክሳብ ሚያዝያ፡ ኣብ ደረጃ ‘ለ’ ዝተመደቡ ካብ ጥሪ ክሳብ መጋቢት፡ ኣብ ደረጃ ‘ሐ’ ዘለዉ ድማ ኣብ ወርሓት ጥሪን ለካቲትን ኣታዊኦም ኣፍሊጦም ግብሪ ክኸፍሉ ይግባእ።
ኣብ ሚኒስትሪ ፋይናንስ ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ኣታዊ ውሽጢ ሃገር፡ ኣቶ ዮውሃንስ ኢሳቕ ንኤሪና ኣብ ዝሃቦ ሓበሬታ፡ ኣብ ደረጃ ‘ሀ’ን ‘ለ’ን ዝምደቡ ከፈልቲ ግብሪ፡ ብሕጊ መዛግብቲ ሕሳብ ክሕዙ ከምዝግብኦም ብምንጻር፡ ምጣነ ግብሪ ድማ ካብ ጽሩይ ንግዳዊ ኣታዊ፡ ብመሰረት ሰሌዳ ግብሪ ንግዳዊ ንጥፈት – ካብ 2 ክሳብ 30 ሚእታዊት፡ ንማሕበራት 30 ሚእታዊት፡ ንግዳዊ ሕርሻ ድማ ካብ 2 ክሳብ 20 ሚእታዊት ከምዝኽፈል ኣረዲኡ።
ግብሪ ኣብ እዋኑ ዘይምኽፋል ካብ 25 ክሳብ 90 ሚእታዊት መቕጻዕቲ ከምዘስዕብ፡ ቅብሊት ዘይሃበ ከፋል ግብሪ ድማ ናይ’ቲ ብዘይቅብሊት ዝተቐበሎ ገንዘብ 125 ሚእታዊት ከምዝቕጻዕ፡ ካብ ግብሪ ክሃድም ኮነ ኢሉ ዝሃቀነ ሰብ ይኹን ማሕበር ድማ ብገበን ከምዝሕተት ኣገንዚቡ።
ብተመሳሳሊ፡ ኣብ እዋኑ ግብሪ እቶት ክራይ ዘይከፈለ፡ ካብ 25 ክሳብ 70 ሚእታዊት ዝበጽሕ መቕጻዕቲ ይብየነሉ።
ግብሪ ምኽፋል፡ ንኹሉ ኣታዊ ዘለዎ ዜጋ ወይ ማሕበር ዝምልከት ኮይኑ፡ እቶት ክራይ፡ እቶት ሕርሻ ገጠርን እንስሳ ዘቤትን፡ ደሞዝተኛ፡ ቀረጽ መሸጣን ኤክሳይዝን፡ ከምኡ’ውን ቀረጽ ቴምብር የጠቓልል።
ገለ ካብቶም ኣታዊታት እናሃለዎም ዛጊት ግብሪ ዘይከፍሉ ዘለዉ ንጥፈታት ተለልዮም ከምዘለዉ ዝሓበረ ኣቶ ዮውሃንስ – ብዘይ ወግዓዊ ፍቓድ ኣብ ንግዲ፡ ሕርሻን ምግፋፍ ዓሳን ዝነጥፉ፡ ተዀናተርቲ ህንጻ፡ ገዛ ብዘይ ዉዕል ዘካርዩ ወይ መጠን ኣትሒቶም ዘመዝግቡ፡ ኣብ ዝተፈላለዩ ሞያዊ ስራሕ ዝነጥፉ፡ ምስ ውራያት ብዝተኣሳሰር ኣታዊታት ዝረኽቡ ምዃኖምን፡ ካብ ኣታዊታቶም ግቡእ ግብሪ ከምዝኸፍሉ ንምግባር ውሁድ ጻዕሪ ከምዘድሊን ኣብሪሁ።
ኣቶ ዮውሃንስ፡ ኣታዊ እንተልዩካ – ምኽፋል ግብሪ ግዴታ ከምዝኾነ፡ ማሕበራዊ፡ ቊጠባውን ፖለቲካውን ትሕዝቶ ዘለዎን ምስ ግቡኣትን መሰላትን ዜጋታት ብቐጥታ ዝተኣሳሰርን ምዃኑ ኣረዲኡ። እቲ በዚ መገዲ’ዚ ዝእከብ ኣታዊ፡ ኣብ ምምላእ መሰረታዊ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት ከምዝውዕል ድማ ኣነጺሩ።


text:
ገይሹ ኢና ንብሎም
ኣብ ኤርትራ፡ብፍላይ ስርዓት ህግደፍ ፍቱዋትና ኪምንጥለና፡ ደቅና ኪምንዛዓና፡ ኣዋልድና ኪዕመጻ፡ ቃል ኪዳና ጨውዩ ኪፈታተነና፡ እንሆ ሰለስተ (3) ዓሰርተ ኣቚጺሩ። ብኸምዚ ከኣ ንህዝቢ አርትራ ብማእሰርቲ ኣማህሚኑ፡ ብስደት በቲኑ፡ ስድራ ኣዘኽቲሙ፡ ቍሸት ኣብሪሱ፡ ሕርሻ ኣቓዲሩ፡ ደምበ ማልና ነበረያ ነበረ ኰይኑ ኣሎ። እቶም ህሉዋት ኢና እንብል ከኣ፡ ከም ሰባት ርእስና ብኣልማማ ከም ዝተሃረምና፡ መኣዝንና ኣጥፊእና፡ ነዚ ዘይንቡርን ዘይሰብኣውን ኣነባብራ ከም ንቡር ህይወት ወሲድና ንጐዓዝ ኣለና። እኳ ደኣ፡ብሓደ ወገን፡ ገለ ገለ ነዚ ከመኽንዩሉን ኪጣበቑሉን ከጣቕዑሉን ክትርኢ እንከለኻ፣ በቲ ካልእ ከኣ፡ ተቓወምቲ በሃልቲ ኣብ ዘየለ ኪህውትቱ ክትርኢ እንከለኻስ ንርእስኻ’ውን ሕውዝዉዝ’ዩ ዝብለካ።
ከምዚ ክብል እንከለኹ ነቲ ኣብ 2002 ዓ.ም ዚተፈጸመ፡ 18 ዓመታት ኣቚጺሩ ዘሎ ጃምላዊ ማእሰርቲ ናይ ዓበይቲ ሓለፍቲን ምኩራት ገዳይምን ተስፋ ሃገር ዚዀኑ ሓደስቲ ወለዶ መናእሰይን ጋዜጠኛታትን እንዝክረሉን መብጽዓና እነሓድሰሉን እዋን ኢዩ። ብፍላይ ነቶም ቀንዲ ግዳያት ዚዀኑ ስድራ ቤቶም ደገፍና እንህበሉ ኣብ ክንድኦም ከነድምጽን ሕልናና ከነባራብርን ዝድርኸና ኢዩ።
እቲ ጃምላዊ ማእሰርቲ ስርዓት ህግደፍ፡ ብዘይካ እቶም ብክድዓት ኣሳቢቡ ከካብ መደቀሲኦምን ገለ ኣንጊሆም ንስፖርት ዚወጹ ዝወሰዶም፡ ብዙሓት ቅድሚኡን ድሕሪኡን በብዝወፈርዎ ዚጠፍኡ ሓያሎ ኢዮም። ገለ ካብ መንገዲ፡ገለ ካብ ስራሕ፡ ገለ ካብ መገሻ፡ ፟ንደልየካ ኣለና ፟ እናበሉ፡ ብዘይ ሕጊ ዚጠፍኡ ዜጋታት ዘይተመለሱ፡ ገገዝኦም ትቚጸሮ። በዚ ከኣ ክንደይ ስድራቤታት በይነን ብፍላይ ኣዴታት ህጻናት ደቀን ሒዘን ኣፈን ዓቢሰን ደቀን ጠቢረን ነዚ ከቢድ ጾር ተሰኪመን ዝኸዳ ኢየን። ንሎሚ ተመክሮይ ንሓደ ኣብ ከባቢ 2001 ግዳያት ዚዀኑ ስድራ ፈርኦን ወልዱ፡ በዓል ቤታ ንስነ ጥበባዊት ኣብረሀት ጓል ኣንከረ’ ኢዩ። ስነ ጥበባዊት ጓል ኣንከረ በቲ ጥዑም ድምጻ ሓያሎ ደርፍታት ንሃገርዊ ናጽነት ዘዜመት ሓያል ታቓላሲት ኢያ። ይዂን እምበር፡ ኣብ ስርዓት ህግደፍ ሰብ ጠፊኡካ ኣይትዛረብን ኢኻ። ኣብ ሕብረተሰብና ደርሆ እንተጠፍኣትካ “ደርሆና ዶ ርኢኹም”፧ ክትብል ተምሲ። ኣብ ስርዓት ህግደፍ ግን፡ ኣቦ ጠፊኡ፡ ወድኻ ጠፊኡ፡ ጓልካ ጠፊኣ፡ምሕታት የለን፡ ስድራ በይና ትሕመስ። ገለ ከኣ ንትኣምኖ ወይ ብሰብ ጌራ ትሓትት። ምድረ ሰማይ በይንኻ ይጽልምተካ። ዝገርም’ዩ! ዝገርም’ዩ! እናበልና እነሆ 3ይ ወለዶ ግዳይ ዚዀኑሉ እዋን በጺሕና።
ማእሰርቲ ፈርኦን ምስ ሰማዕኩ ነይረ ነይረ ንጓል ኣንከረ እሓታ’የ። ብወገና “ንጽበ” ዚብል መልሲ ኢያ ትህበኒ። ካብኡ ንላዕሊ ትብሎ የለን። “እዞም ቈልዑ’ኸ” ኢለያ። “ገይሹ ኢልናዮም”፤ ከም ዚገሸ ኢዮም ዚፈልጡ” ኢላትኒ። ግዜ እናኸደ ከይዱ። ገያሻይ ደንጉዩ። ብወገነይ በይነይ ብዙሕ’የ ዘድንቓ። ብኣኣ እሓስብ፡ ንነብሰይ ኣብ ቦታኣ ኣእትየ እሪኣ። “ኣነ እንተ ዝኸውን ከ?” እብል። ንባዕለይ በይነይ እፈርህ። ብፍላይ ገለ ምድላዋት ክህሉ እንከሎ ልምምድ (rehearsal) ክትገብር እንከላ ድምጺ እሰምዕ’ሞ፡ ምስ ነብሰይ እዛረብ።
“ኣየ ትብዓት” እብል። መሊሰ ከኣ፡ “እንታይ ዝበለ ግፍዒ ኢዩ ኣሚንካ፡ ኣቦ እትፈትዎም ደቅኻ ወሲዶም፥ ክሲ የብሉ በደልካ እዚ’ዩ የብሉ፡ ፍርዲ የብሉ፡ መጻኢ ተሸፊኑካ፡ ነዚ በዲህካ ክትከይድ ክሳብ ክንደይ ከቢድ ምዃኑ ዚሰሓት ኣይኰነን። እስከ ኲልና ነብስና ኣብ ቦታኣ ኰይና፡ ከምኡ ከኣ፡ ስለ ኲለን ኣዴታት፡ ንሕሰብ። ስርዓት ህግደፍ ምርጫ ዘይብልካ ኢዩ ዝገብረካ!!
ቤቲን ጆንን ደቂ ፈርኦን ምስ ንእሽቶ ወዲ 6 ዓመት ወድና ብነጸላ መንደቕ በቲ ሬተ ኲሉ ግዜ የዕልሉ’ዮም። እንታይ ይብሉ ዝግደሰሎም ሰብ የለን። ሓደ ምሸት ምስ ደቀይ ኮፍ ኢልና እንከለና፡ ወድና ሃንደበት ፍርሒ ብዝተሓወሶ ድምጺ “ኣነ’ኳ ኣቦይ ከም ኣቦ ጆን ኪኸውን ኣይደልን’የ፡ ምስ ገሽ ኣቦይ ቀልጢፉ ኪምለስ’የ ዝደሊ” በለ። ዚዀነ ካባና ዚመለሰ ኣይነበረን፣ ስቕ ኢልና ጠሚትናዮ። ኣቡኡ ኣበይ ከይዱ፧ እንታይ ኰይኑ፧ ኣይበልናዮን። ስንባደና ኣብ ከብድና። ንርእሰይ ተቢዐ ከረድኦ ወይ ክሕግዞ ወይ ዘድልዮ ኣይመለስኩን። ንሕና’ውን ኣብ ውሽጢ ገዛና ፈሪህና፤ ኣነ ሰንቢደ ጥራይ ዘይኰነስ ውሽጠይ ብሓዘን መሊኡ። ለካስ እቶም መታን ከይሓስቡ፡ ከይጃጅዉ እትከላኸለሎም፡ ኲሉ በይና ዚገበረቶ ጓል ኣንከረስ ደቃ ደሃይ ዚፈትዉዎ ኣቦኦም ደንጒዩዎምስ ናፍቖቶም ንመዛንኦም ኣካፊሎሞም ኢዮም። ወድና ከኣ፡ በቲ ናቱ ደረጃ ኣቦኻ ክጠፍኣካ ክንደይ መሪር ምዃኑ ኣካፊሉና።
ስለቲ ነዚ ግፍዕታት’ዚ በዲሁ ዝከይድ ዘሎ ናይ ህዝብና ጽንዓት ናይ ጓል ኣንከረ ዋዜማ ኢላ ዝደረፈታ “ንክብሪ በዓል ናጽነት” ጆባእ እብለኩም።
(ብናተይ ትርጉም)
ዋዜማ ንሃገርና ንኡሱራትና
ዋዜማ ንቅዋም ሃገርና
ዋዜማ ፍትሒ ክነግሰልና
ዝወለድናዮም ክረክቡ ሰላም ናይ ሕልና።
ዋዜማ ንክብሪ ናጽነትና
ዋዜማ ክምለስ ክብርታትና
ዋዜማ ንሞሳ ሰማእታትና።
- ኣልጋነሽ ተወልደ


text:
Lönebidrag
ብምኽንያት ሓደ ስንክልና ዝነከየ ዓቕሚ ስራሕ እንተ ኣሎካ ኾይኑ፡ ምስቲ ናትካ ኵነታት ከም ዝሰማማዕ ዝተገብረ ሓደ ስራሕ ክወሃበካ ይኽእል እዩ። ማዕረ ማዕርኡ እቲ ወሃብ ስራሕካ ንደሞዝካ ዝኸውን ቍጠባዊ ሓገዝ ክወሃቦ ይኽእል እዩ።
እንታይ
Lönebidrag ፡ እቲ ወሃብ ስራሕካ ንስራሕካን ንናይ ስራሕ ቦታኻን ምስቲ ናትካ ኵነታት ከም ዝሰማማዕ ስለ ዝገበሮ ንወሃብ ስራሕካ ከም ሓደ ካሕሳ ዝኽፈሎ ሓደ ቍጠባዊ ሓገዝ እዩ። ክልተ ዓይነት ቍጠባዊ ሓገዝ ደሞዝ ኣሎ፡
- Lönebidrag för utveckling i anställning – ምእንቲ ኣብ መጻኢ ግዜ ብቐሊሉ ስራሕ ክትረክብ ወይ ክትምሃር ክትጅምር ነቲ ናትካ ክእለትን ናይ ስራሕ ብቕዓት ንምምዕባል።
- Lönebidrag för trygghet i anställning – ነቲ ናትካ ብቕዓትን ክእለትን ዝሰማማዕ ሓደ ስራሕ ንምርካብን ንምዕቃብን ዘለኦካ ዕድል ንምዕባይ።
- Lönebidrag för trygghet i anställning – ንዓኻ ሓደ ስራሕ ንምርካብን ንምዕቃብን ነዊሕ ዝጸንሕ ደገፍ ዘድልየካ።
ምስ ናይ ግልን መንግስታውን ወሃብቲ ስራሕ ክልቲኡ ክትሰርሕ ትኽእል ኢኻ። ብቀዋሚ ስራሕ ዝተቖጸርካ ወይ ናይ ግዜ ገደብ ዘለዎ ስራሕ ዘሎካ ክትከውን፡ ከምኡ’ውን ብምሉእ ግዜ ወይ ክፋል ግዜ ክትሰርሕ ትኽእል ኢካ።
እቲ ናይ መጀመርታ ውሳኔ ናይ ቍጠባዊ ሓገዝ ንሓደ ዓመት የጠቓልል። ንዝነውሐ ግዜ ምስምማዕ ዘድልየካ እንተ ኾይኑ ነቲ ውሳኔ ከነናውሖ ንኽእል ኢና። እቲ ዕላማ ኣብ መወዳእታ ነቲ ናትካ ናይ ስራሕ ምቝጻር ናብ ምቝጻር ስራሕ ብዘይቍጠባዊ ሓገዝ ንወሃብ ስራሕ ንምስግጋር እዩ።
ንመን
ዝነከየ ዓቕሚ ስራሕ ዘስዕብ ስንክልና ዘሎዎ ደላይ ስራሕ እንተ ዄንካ፡ ቍጠባዊ ሓገዝ ደሞዝ ዝወሃቦ ስራሕ ክትቍጸር ትኽእል ኢኻ። ኣባና ከም ደላይ ስራሕ ዝተመዝገብካ ክትከውን የድልየክ።
ብኸምዚ ይሰርሕ።
- ለነ-ቢድራግ(ኣስራሒ ዝሓቶ ሓገዝ ናይ ደሞዝ) ዝምልከት ውሳነ ቅድሚ ምሕላፍና፡ኣብ ህሉው ኲነታትካን ተኽእሎታትካን ብምምርኳስ ገምጋም ነካይድ።
- እቲ ናይ ስራሕ ቦታ ብቑዕ እንተ ኾይኑን እቲ ስራሕ ዝሰማምዓኻ እንተ ኾይኑን ምሳኻን እቲ ወሃብ ስራሕን ብሓባር ኴንና ንግምግም።
- ምሳኻን ምስቲ ወሃብ ስራሕን ሓደ ውዕል ንጽሕፍን ምስ ማሕበር ሰራሕተኛታት ንማኸርን ኢና። ኣብቲ ውዕል ኣየኖት ስራሓት ከም ዝወሃቡኻ ክሰፍር ኣሎዎ። ናይ ብቕዓት ምዕባለ፡ መምርሒን ናይ ስራሕ ምስምማዕን፡ ኣብነት ናይ ከምቶም ኣብቲ ስምምዕ ዝኣትዉ ነገራት እዮም።
- እቲ ናይ ስራሕ ዓቕምኻ ከመይ ጌርካ ከም ተማዕብሎን ብኸመይ እቲ ወሃብ ስራሕ ኣብ መጻኢ ነቲ ናትካ ናይ ስራሕ ምቝጻር ቍጠባዊ ሓገዝ ንኸየድልዮን ሓደ ውጥን ንገብር።
ነቲ ቍጠባዊ ሓገዝ ደሞዝ ዝወሃቦ ምቝጻር ስራሕ ብስራዕ ንከታተሎን ከምኡ’ውን ንዓኻን ነቲ ወሃብ ስራሕን ደገፍ ኢና።
ደሞዝ
ብመሰረት ኣብቲ ናይ ሓባራዊ ስምምዕ ዕዮ ሰፊሩ ዘሎ፡ ደሞዝን ካልኦት ናይ ስራሕ ረብሓታትን ናይ ምርካብ መሰል ኣሎካ።
ሓለዋ መቝጸርቲ-ስራሕ
እቲ ወሃብ ስራሕ ብመሰረት ናይ ሓባር ውዕል ናይ ስራሕ ሙቝጻር ሓለፋታት ክህብ ሓላፍነት ይወስድ።
ከምዚ ጌርካ ቀጻሊ ስጕምቲ ትወስድ
ምሳና ርክብ ግበር
እቲ ደገፍ ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድልካ ስለምንታይ ከዕብዮ ከም ዝኽእል ምክንያት ንምሃብ ተቐራረብ።
እቲ ውሳነ
ብሓባር ኴንና ብዅነታትካ ንምርምሮ። ሓደ መራኸቢ ስራሕ እቲ ደገፍ ስራሕ ንምርካብ ዘሎካ ዕድል ንኽዓቢ ጽቡቕ ኣገባብ እንተ ኾይኑ ይግምግሞ።
ውሳነ
ኣየናይ ደገፍ ከም ነወፍየልካ እቲ ናትካ ኵነታት ከመይ ከም ዝመስል እዩ ዝውስኖ። ሓደ ደገፍ ንምርካብ መን መሰል ከም ዘለዎ ኣብ መጠረሽታ ብመንግስቲ እዩ ዝውሰን።


text:
ክትደርፍን ክትስዕስዕን ደስ ዪብለካዶ፡ ብሕብራዊ ጸወታ ሕበረና።
ሕብራዊ ጸወታ ዝጀመረሉ ኣብ በርገን(Bergen) ኣብ 2004 እዩ ።እዚ መደብ ድማ ቅድሚ 15 ዓመታት ተመስሪቱ።፡ እቲ ዕድላት ድማ ንናኣሽቱን ቆልዑትን ኣብ ክሊ ዕድመ 7 ክሳብ 22 ዘለዉ ይዋሃብ ካብ ኩሉ ኩርናዓት ዓለም ድማ የሳትፍ። ከምዚ ኢሉ እንኮሎ ሙዚቃን ሳዕሲዕትን ካብ ናይ ሃገሮም ብምውሳድ ፡ብዘደንቅ ኣቀራርባ ድማ ኣብቲ ናይ ምንቅስቃሳት መደባት ይጥቀምሉ፡
እዚ ናይ ሕብራዊ ጸወታ ዓቢ ዓወት ብምምዝጋብ ኣብ Bergen ጥራይ ከይተሓጸረ ኣብ ቡዙሕ ቦታታት ናይ ሃገርና ይዓቢ ኣሎ። ዕዉት ንሙኻን ካብ ዝገበርዎ ረቃሒታት ተሳተፍትን ተዓዘብቲን ካብ ዚተፋላለዩ ኩርናዓት ዓለም እዮም፡ ገለዉን ኣብ ኖርወይ( Norge) ዝተወልዱ እዮም። እዚ ዲማ ነንሕድሕድና ክንተሓጋገዝ ንኽእል ኢና። እዚ መደብ ወይ እዚ ምንቅስቃስ ኣብ ተሳተፍቲ ኣወንታዊ ጽልዋ ኣብ ሓበራዊ ሂወት ኣምጺኡ ኣሎ።ምህላው ናይ ካብ ካልእ ሃገራት ዝመጹ ፡ ነቶም ኣብ ኖርዋይ ነዊሕ ዝተቀመጥና ፡ ሓዲሽ ነገር ንኽንሳተፍን ንኽንርዳእን ጌሩና።
እንታይ ኢና ንሰራሕ ስለምንታይ'ከ
እዚ መደብ ብንኣሽቱን ቅልዑን ዝፍጸም ዩ
ተሳተፍቲ ካብ ባህሎምን ሃገሮምን ሙዚቃን ሳዕስዒትን ብምብርካት፡ ብተመሳሳሊ ዉን ባህላዊ ሙዚቃ ናይ ኖርወይ ዪማሃሩ።
እዚ ድማ ነቶም ተሳተፍቲ ማዕርነቲን ርእሰ ተኣማንነት ንኸጥርዩ ይሕግዞም።እዚ ዓቅሚ እዚ ከም ናይ ሰብኣዊ ዓቅሚ ክንወስዶ ንኽእል ኢና።
ድሌትና ወለዲ ኣብዚ ንምሕባር ዩ፡ መግቢ ብምስራሕን ኣብቲ መደብ ከምዝሳትፉ ንምግባርዩ ።
እዚ ድማ ኩሉ ግዜ ሰሉስ ልምምድ ይግበር፡ ዝጅመረሉ ድማ 15 መስከረም ዩ።
ኣብቲ ኣገዳሲ ዝኾነሉ ድማ ተመሃሮ ካብ ትምህርቲ ወሲድና ኪንመልሶም ኢና።
እዚ መደብ ብነጻ ኮይኑ ፡ ኣብቲ መደብ ንምስታፍ ዉን ዝኽፈል ክፍሊት የለን።
13 30-14 30 ልምምድ ካብ 1-10 ደረጃ
14 30-15 00 ናይ መግቢ ግዜ( ንኹሉ ብሓባር)
15 00-16 00 ልምምድ 16-22 ዕድመ
ናይ ልምምድ ቦታ ድማ ኣብ ስቶርመን ኣዳራሽ( Stormen konserthus)
እዚ ድማ ብ ስነጥበባውያብ ብዓል ሞያ ዚቐርብ ዩ፡ ንሳቶም ድማ ምስተሳተፍቲ ብምኻን መደባት የዳልዉ፡ ብሓባር ልምምዳት ብምግባርን መደባት ይሕንጽጹ።
ሓለፍቲ ናይዚ መደብ ድማ Arnfinn Bergrabb, Thale Krogtoft Jeensen og Cecilie Haugseth.
ኣብ ሰነ 2021 ናይ ሕብራዊ ጸወታ ናይ ሓባር መደብ ክህልወናዩ ።
ኣብቲ መደብ ድማ ሙዝቀኛ ካብ Arktisk Filharmoni እንኮላይ ናይ ቡዶ Bodo ሕብረት ክሳተፉ እዮም።
ናይዚ መደብ ሓላፊት Alice Siversen.
በዚ ዝስዕብ ድማ ክትረኽብዋ ትኽእሉ ኢኹም፡ ኢሜል alice.sivertsen@stormen.no ወይ ተሌፎን 97572696
ብሩኽ መዓልቲ!


text:
መሪሕነትን አመራርሓን- Leadership, theory and practice
ክለሳ-ሓሳባውን ግብራውን ሓተታ
ብፍስሃ ናይር
መሪሕነት አብዚ ግዜዚ እቲ አገዳስን አድላይን አብ ኩሉ መዳያት ውዳቤ ናይ ሕይወትና ፣ ናይ ክሉ ሕይወትና ግላዊ ይኹን ማሕበራዊ፣ አብ ቁጠባውን፣ ፖሊቲካውን፣ ማሕበራውን፣ባህላውን ንስራሓትና ንምዕዋት አፍልጦን ትግባረን መሪሕነት አገዳሲ ኢዩ።
አብዚ ዝሓለፈ 15 ዓመታት ሕዝቢ ብዛዕባ ጽንሰ- ሓሳብ መርሕነት እንታይ ምዃኑን፣ ከመይ ገርካ ድማ ጥዑያት መራሕቲ ትምህዝ፣ከም ውልቀሰብ ድማ ጽፉፋት መራሕቲ ንክኾኑ፣ሓበረታን አፍልጦን ንክረኽቡ ይሓቱን ይጽዕሩን፣ ካብዚ ብምብጋስ ድማ ሎሚ እዚ ኣርአስቲ እዚ ነፍሱ ዝኸኣለ አካደምያዊ ዲሲፕሊን ኮይኑ ብትምህርትን፣ ከምኡ ድማ አብ ኩለን ቤት ንባብ ብዛዕባ ምምራሕን መርሕነትን መሃርን መኻርን መጻሕፍቲ ከተነብብን አፍልጦ ክትቀሰምን ትኽእል።
ብዙሓት ሰባት መሪሕነት ማለት ወልቃውን፣ ማሕበራውን ሙያውን ሒይወትካ ንምምሕያሽ እትወስዶ መንገዲ ኢዩ ኢሎም ይአምኑ። ኩባንያታት ኢንዱስትሪ ወይ ድማ ንግዶም መታን ክዕወት ብቁዓት መራሕቲ ይደልዩ፣ ነዚ ንምዕዋት ድማ ናይ ምምራሕ ስልጠና ንሰራሕተኛታቶም ይህቡ፣ በዚ ምኽንያት ሎሚ መርሕነት ብምሁራት ተመራመርቲ ዓቢይ ቆላሕታ ረኺቡ ብዙሕ መጽናዕትታት ይካየድን ተኻዪዱን አሎ።
ሎሚ አብተን አብ ምስልጣን ዝረከባ ሃገራት አፍሪቃ ብፍላይ አብ ፖሊቲካዊ ሒይወት ስኣን ብቁዓት መርሕነታት ሕዝብታት አፍሪቃ አብ ድኽነትን ድንቁርናን፣ አብ ናይ ሓድሕድ ኩናትን ብርሰትን ይሳቀ አሎ።
አብ ናይ ሎሚ ሓተታይ ብዛዕባ ኣገልጋሊ ኣመራርሓ/ Servant Leadership/ እንታይነቱን ሞደሉን ከመይ ይሰርሕን ክገልጽ ክፍትን ኢየ።
ኣቀዲመ እቲ ክሳብ ሕጂ ዝፍለጥ አርባዕተ ክፋላት አመራርሓ ክጠቅስ ቀጺለ ድማ አብቲ አገልጋሊ ኣመራርሓ አብ ዝብል ኣርእስቲ ከተኩር ኢየ።
1. Tranformational Leadership ናይ ለውጢ አመራርሓ
2. Authentic Leadership ናይ ትኽክል ኣመራርሓ
3. Servant Leadership ኣገልጋሊ ኣመራርሓ
4. Team Leadership ናይ ጋንታ ኣመራርሓ
ብዙሓት ተመራመርቲ ዕዉት ኣመራርሓ እንታይ ክኸውንን ከማልእን አለዎ ብዝብል ብዙሕ መጽናዕትታት ኣካዪዶምን የካይዱን አለዉ፣ አገልጋሊ ኣመራርሓ ካብቲ ዝመርሕ ባህርያትን ጠባያትን ዝተመርኰሰ ኢዩ፣ ኣገልገልቲ መራሕቲ ብጉዳያትን ጠለባትን ሰዓብቶም ዝግደሱን ዝሓልዩን ንዕብየቶም ዝግደሱን ምስ ዝኾኑ ኢዮም፣ ኣገልጋሊ መራሒ ስነ-ምግባር/ leadership Ethics/ ዝመልኦ ቀዳምነት ናይቲ ዘገልግሎ ማሕበርን፣ ህዝብን ዝህብ ምስ ዝኸውን ኢዩ ኣገልጋሊ መራሒ ዝበሃል።
ሕመረት ትርጉም ናይ ኣገልጋሊ ኣመራርሓ፣ከምቲ ብዙሓት ተመራመርቲ ዝኣምንዎ፣ካብቲ ናይ ውልቆም ጥቅሚ፣ ጥቅሚ ሰዓብቶምን፣ ምምሕያሾምን ዝግደሱ አብ ዝብል አምር ይምርኰሱ፣ሓያል ሞራላዊ ጠባይ ንሰዓብቶምን፣ ማሕብሮምን፣ተኻፈልቶምን የርእዩ፣አግልጋሊ ኣመራርሓ ብልምምድ ድኣ እምበር ብተውህቦ አይኮነን፣ ከምኡ ድማ ካብቲ ጠባይ ናይ ውልቀሰብ ዝምንጩ ኢዩ።
ታሪኻዊ መሰረታት አገልጋሊ ኣመራርሓ
Robert K.Greenleaf ዝበሃል አብ ጉዕዞ መጽናዕቱ ኢዩ ነዚ ኣገልጋሊ አመራርሓ ነዚ ስም እዚ ዝሃቦ፣አብዚ መጽናዕቲ ዚ ድማ ኢዩ ንክለሳ ሓሳባውን ተግባሩን ከመይ ከምዝኾነ አስፊሑ ይገልጽ። ሮበርት አብ ናይ አመሪካ ተለፎንን ተለግራፍን 40 ዓመት ሰሪሑ ፣ ጥሮታ ምስ ወጽኤ ድማ ናይ ዝተፈላለያ ትካላት ዝያዳ ንጡፋትን አገልገልትን ሕዝበን ክኾና ብከመይ ከመሓዳደራ አለወን ብዝብል፣ ብዛዕባ መዝነትን ሓላፍነትን ሰባት ከመይ ገሮም ክሰርሑን ክተሓባበሩን ይግባእ ብዝብል አምር ኢዩ ዝትንትን፣ ዕላማኡ ድማ ንምልካዊ አመራርሓ ንምውጋድ ኢዩ።
ነዚ ድማ መገሻ ምስራቅ ብዝብል ኣፍአዊ ታሪኽ ገሩ ይገልጾ፣ ሓደ ግዜ ሓንቲ ጋንታ መገሻ ብሓንሳብ ጀሚሮም አብቲ ዝደልይዎ ንክበጽሑ ድማ ሓደ መራሒ መረጹ፣ እዚ መራሒ ዚ ድማ ከም አገልጋሊ መራሒ፣ እቶም ገያሾ ብዘይ እዚ መራሒ አብቲ ክበጽሕዎ ዝደልዩ ቦታ ከበጽሑ አይከ ኣሉን፣ እዚ መራሒ እዚ ካብ ግላዊ ጥቅሙ ጥቅሚ እቶም ገያሾ ሰለዝግደስ ኢዩ ዝያዳ ተኣማንነት ዝረኸበ።
ባህርያት አገልጋሊ መራሒ
1. Listening Capacity-ናይ ምስማዕ ተኸሎ፣ አገልጋሊ መራሒ ንናይ ሰዓብቱ ርእይቶታትን ፣ሓሳባትን ዝሰምዕን ዝቅበልን ዘኽብርን ክኸውን አለዎ።
2. Empathy-ናይ ርሕራሄ ሕልና ፣ አገልጋሊ መራሒ ኩሉ ግዜ ናይ ሰዓብቱ አተሓሳስባን ስምዒታቶምን ክርዳእ ይጽዕር ነዚ ድማ ኩሉ ግዜ ብምርድዳእ ይፍጽሞ።
3. Healing – መሕወይ ተኽእሎ፣ አገልጋሊ መራሒ ብናይ ሰዓብቱ ድህነት ዝግደስን ንጸገማቶም አብ ምፍታሕ ዝጽዕርን ፣ እዚ ድማ እንተድኣ ሰዓብቱ ብኩሉ ኩነታቶም ዕጉባት ኮይኖም እቲ መራሒ እውን ሕጉስ ይኸውን።
4. Awareness– ናይ ግንዛቤ ተኽእሎ፣ አገልጋሊ መራሒ ንናይ ሰዓብቱ አካላውን፣ ማሕበራውን፣ ፖሊቲካውን አካባቢኦም ዝግንዘብ፣ እዚ ማለት ነፍሱን፣እቲ ሓደ አብ ካልኦት ተጽዕኖ ከሕድር ከምዝኽእል ክፈልጥ አለዎ። አገልጋሊን መራሒ ነፍሱ አብ ጐድኒ ገዲፏ ነት ኩነታት ብሰዓብቱ አራ ኣእያ ክርእዮ ክኽእል አለዎ ማለት ኢዩ።
5. Persuasion– ምዕጋብ፣ አገልጋሊ መራሒ ንጽርን ቀጻልን ምርድዳእ እናገበረ ንካልኦት ሓሳባቶም ንኽልውጡ ዝገበር ተኽእሎ ዘለዎ ኢዩ፣ እዚ ማለት ብዘይ ምግዳድ ብምርድዳእ ጥራሕ ክኸውን አለዎ።
6. Conceptualization- ጽንሰ-ሓሳባዊነት ማለት አገልጋሊ አመራርሓ በዓል ራእይን፣ ንጹር ዕላማታትን ፣ መአዝናትን ሃልይዎ ክንዲ ጸቢብ ሰእሊ አብቲ ዓቢይ ሰእሊ ህዝብን ሃገርን ዘድህብ ናይ ሕዝቡ ጸገማት አብ ምፍታሕ ዝጽዕር ምዃን ዝገልጽ አተሓሳስባ ኢዩ።
7. Foresight/ አርሒቁ ዝሓስብ፣ አገልጋሊ አመራርሓ ናይ መጻኢ ከመይ ወይ እንታይ ክመስል ከምዝኽእል ዓቅሚ አፍልጦኡ ዘጠቃለለ ኢዩ፣ እዚ ማለት አብ ዝሓለፈን ፣አብ ህልዊ ኩነታት ተመርኲሱ ናይ መጻኢ ኩነታት ክትንብህ ይኽእል። ገለ ተመራመርቲ አርሒቅካ ናይ ምሕሳብ ኣኽእሎ ስነ/ምግባራዊ መኣዝን ኢዩ ዘለዎ ይብሉ፣ ማለት መራሕቲ አብ ግዜኦም ብዝተርኽቡ ጉድለታት ተሓተቲ ይኾኑ።
8. Stewardship/ መጋቢ አመራርሓ፣ እዚ ማለት ብሕዝቢ ወይ አባላት ማሕበርካ ዝተዋህበካ እምነት ተቀቢልካ ምምራሕ ማለት ኢዩ፣ አገልጋሊ አመራርሓ በቲ ዝተዋህቦ ሓላፍነት ንሕዝባዊ ጉዳያት ብጥንቃቀ የመሓድር፣ብተወሳኺ ድማ ንናይ ሕዝቡ ጥቅምታት ብምቅዳም እምነት ሕዝቡ የህድር።
9. Commitment to the growth of people/ ንናይ ሕዝቡ ዕብየት ዝነጥፍ፣ አገልጋሊ አመራርሓ ንነፍስወክፍ አባል/ዚጋ በቲ ንሱ ወይ ንሳ ብዝበርከትዎ ዘይኮነስ ከም ውልቀ ተውህቦኦምን ተፈጥሮኦምን ማእከል ገርካ ኩሉ ዕድላት ናይ ናብራኦም ከመሓይሹሉን ከማዕብሉን ምኽፋት ዝ አመተ አፍልጦ ኢዩ.።
10. Building Community/ አብ ምሕናጽ ማህበረሰብ ዝነጥፍ፣ አገልጋሊ አመራርሓ ድሕነት ዕብየትን ህዝቡ ዝሓሊ፣ ናይ ሕዝቡ ሓባራዊ ጥቅምታትን ድልየታትን ዘማልእ፣ ናይ ምቅርራብን ሓድነትን ዝሕሉ፣ ኮይኑ ንናይ ነፍሰወከፍ መሰል ዝሕሉ ባህርይ ዝውንን ኢዩ።
እዚ ዓሰርተ መግለጽታት ናይ አገልጋሊ አመራርሓ ኮይኑ አብ ቀጻሊ
Tranformational Leadership ናይ ለውጢ አመራርሓ
Authentic Leadership፣ ናይ ትኽክል ኣመራርሓ
Team Leadership ናይ ጋንታ ኣመራርሓ
ከቅርብ ክፍትን ኢየ፣ ምስትውዓል ዝመልኦ ንባብ።
Short URL: https://english.farajat.net/?p=11412


text:
መቕድም
መቕድም
ብኢሳይያስ ኣፍወርቂ
ፕረዚደንት ኤርትራ
ንብዙሓት ግዱሳት ሃገራውያንን ሓርበኛታትን፣ እናጸንሐ ዚመጽእን ዚኸይድን፤ ብቐጻሊ ዘሰክፍን ዘየቕስንን ጒዳይ ኣሎ፣፣ ‘’እቲ ታሪኽ’ቲ…..እቲ ዂሉ ተወፋይነት…..እቲ ዂሉ ቕያን ጅግንነትን፣…..እቲ ዂሉ ብልሕን መሃዝነትን፣….. እቲ ዂሉ ጽሬት ልብን ኣተሓሳስባን፣…..እቲ ዂሉ ድኻምን ዓቕልን ተጻዋርነትንሲ…..ብላሽ ኪሓልፍ፣….. ከም ዘይነበረን ከም ዘይተገብረን ሃሲሱ ኺተርፍ፣…..እቶም ነቲ ዂሉ ቕያቲ ሰሪሖም ዝተሰውኡኸ ከም ማንም ኪርስዑ፣…..’’ ዚብል ቅሳነት ዚህውኽ ሕልናውን ሓላፍነታውን ስክፍታ፣፣ እዋን እናሓለፈ፤ ዝሓለፈ እናተረሰዐን እናሃሰሰን፣ ግዜ እናጸበበ ብዝኸደ መጠን ከኣ፤ መጠን ናይ’ቲ ስክፍታ ይዛይድ፣፣ PDF
ኤርትራ ኣብ ጒዕዞ ምርግጋጽ ማሕበራዊ ፍትሒ...
ኤርትራ ኣብ ጒዕዞ ምርግጋጽ ማሕበራዊ
ፍትሒ ኣመዝጊባቶ ዘላ ገስጋስ፡ ንዘይተጸዓድነት
ህዝባን መንግስታን ዘነጽር ምዃኑ ተገሊጹ
ኤርትራ ኣብ ጒዕዞ ምርግጋጽ ማሕበራዊ ፍትሒ ኣመዝጊባቶ ዘላ ገስጋስ፡ ንሓያል መኸተን ዘይተጸዓድነትን ህዝባን መንግስታን ዘነጽር ምዃኑ፡ ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል ገራህቱ ብ4 ጥቅምቲ ኣብ ከተማ ጊሰን – ጀርመን ኣብ ዘካየዶ – ብመንእሰያት ህግደፍ ዝተወደበ ሰሚናር ገሊጹ።
ብሳላ ውሁድ ጻዕርናን መኸተናን፡ ከም ሃገር ኣብ ድልዱል መንጠሪ ባይታ ረጊጽና ምህላውና ዝጠቐሰ ኣምባሳደር ተስፋሚካኤል፡ ንዝበለጸን ውሑስን መጻኢ፡ ዜጋታት ብሓያል ሃገራዊ ሓድነት፡ መኸተን መንነትን መደባት ህንጸት ሃገር ንምዕዋት ተሳታፍነቶም ከዕዝዙ ኣዘኻኺሩ። Read more
ሕቡራት ሃገራት ዳግም ክስራሕ፡ ክህነጽን...
ሕቡራት ሃገራት ዳግም ክስራሕ፡ ክህነጽን ክብወዝን ኣለዎ ኢሎም ሚንስተር ወጻኢ ኤርትራ
ዖስማን ሳሊሕ ሎሚ ሰሉስ ኣብ ሓፈሻዊ ጉባኤ ሕቡራት ሃገራት ተረኺቦም ኣብ ዘስምዕዎ መደረ፡ ሕቡራት ሃገራት እቲ ዳርጋ ካብ ቅድሚ 70 ዓመት ሒዝዎ ዝጸንሐ ኣቃውማ፡ ነዚ ሎሚ ዘሎ ፖሊቲካውን ባህላውን ክውንነት ዘንጸባርቕ ኣይኮነን ኢሎም።


text:
Radio Erena: 05 April 2017
ኣብ ሆላንድ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቶም ክነሶም ናብ ዓዶም ንዝመላለሱ ኤርትራውያን ናይ ዑቕባ መሰሎም ከሕድግ ምዃኑ መንግስቲ እታ ሃገር ኣጠንቒቑ።
መደበር ቴሌቪዥን እታ ሃገር WNL ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ኣብ ዘቕረበቶ ጸብጻብ፣ ዑቕባ ዝሓተቱ ኤርትራውያን ዝተፈላለየ ሜላታት እናተጠቕሙ ንኽዛወሩ ናብ ዓዶም ከምዝምለሱ ጠቒሳ።
ሚኒስተር ፍትሕን ድሕነትን እታ ሃገር ክላስ ሀንሪከስ ደመኒከስ ድየኮፍ ብዛዕ’ዚ ኣመልኪቱ ኣብ ሃቦ መብርሂ፣ ዑቕባ ዝተዋህቦም ኤርትራውያን ናብ ዓዶም ይመላለሱ ምህላዎም ይሕበር እኳ እንተኾነ፣ ብመርትዖ ክረጋገጽ እንተኽኢሉ ግና ናይ ዑቕባ መሰሎምን መንበሪ ፍቓዶም ክሕደጉ ምዃኖም ኣረጋጊጹ።
ፖለቲካዊ ዑቕባ ተዋሂብዎም ከብቕዑ ብምኽንያት መርዓ፣ ፌስቲቫልን ካልእን ናብ ኤርትራ ክመላለሱ ንዝጸንሑ ኤርትራውያን ተሪር ስጉምቲ ክትወስድ ዝጀመረት ሃገር ስዊዘርላንድ’ያ።
ስዊዘርላንድ ናብ ኤርትራ ክመላለሱ ከምዝጸንሑ ብመርትዖ ንዝሓዘቶም ብውሕዱ ሸውዓተ ኤርትራውያን ናይ ዑቕባ መሰሎም ከምዘሕደገቶም ጸብጻባት እታ ሃገር የመልክቱ።
እታ ሃገር ንመጽኢ’ውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክውሰደሎም ንዝኽእል ኤርትራውያን መጽናዕቲ ብ ምክያድ’ያ ትርከብ።
ከም ነርወይን ዝኣመሰላ ካልኦት ሃገራት ኤውሮጳ’ውን፣ ፖለቲካዊ ዑቕባ ሓቲቶም ክነሶም ናብ ዓዶም ንዝመላለሱ ኤርትራውን ተመሳሳሊ ስጉምቲ ክወስዳ ምዃነን’የን ዘጠንቕቓ።
ኣብ ሃገራት ኤውሮጳ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝሓተቱ ሓያሎ ኤርትራውያን፣ ኣብ ኤምባሲታት ኤርትራ ናይ ጣዕሳ ፎርም ብምምላእን ክልተ ካብ ሚእቲ ካብ ኣታዊታቶም ብምኽፋልን ብመንገዲ ሱዳንን ካልኦት ሃገራትን እናገበሩ ናብ ኤርትራ ክመላለሱ ይርኣዩ’ዮም።
ብመሰረት ውሳኔ ውዕል ጀኔቫ፣ ካብ መበቆል ሃገሩ ሃዲሙ ፖለቲካዊ ዑቕባ ዝሓተተት ሰብ፣ ናብ መበቆል ዓዱ ክምለስ እንተኽኢሉ ወይ ከኣ ምስ ኤምባሲ ናይ መበቆል ዓዱ ርክብ እንተመስሪቱ ናይ ዑቕባ መሰሉ ከምዝሕደግ’ዩ ዘዘኻኽር።
==========================


text:
ኣብ ኤርትራ ብሰንኪ ገኒኑ ዘሎ ናይ ነዊሕ ሰዓታት ምቁራጽ ኣገልግሎት ኤሌክትሪክ፣ ህዝቢ ኣእካል ንምጥሓን ኣብ ኣብያተ መጥሓን ይሓድር ምህላዉ ምንጭታት ካብ ኣስመራ ኣቃሊሖም።
ህዝቢ እኽሊ ንምጥሓን ኣብ መሳርዕ ኣብ ኣብያተ መጥሓን ክሳብ ክልተ መዓልታት ሓዲሩ ዝውዕለሉ እዋናት’ውን የጋጥም ከምዘሎ ዝሓበሩ እቶም ምንጭታት፣ እዚ ሕጂ ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን ዘሎ ኩነታት ነቲ ናይ 1991 ዓመት ምህረት ናይ መወዳእታ ሰዓታት ስርዓት ደርግ ከምዘኻኸሮም ሓቢሮም።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ን17ን 18ን ታሕሳስ ዋዕላ ወፍሪ ብምክያድ ዘቤታውን ኣህጉራውን ወፍሪ ንምዕዳም ተዳልዩ ከምዘሎ ይገልጽ እኳ እንተሎ፣ እቲ መሰረት ኩሉ ምዕባለን ወፍርን ዝኾነ ኤሌክትሪክ ናብ ዘይምህላው ገጹ እንተቓረበ ግና ወፍሪን ልምዓት ኢልካ ምዝራብ ሃልኪ ጥራይ’ዩ ክብሉ’ውን ኣረዲኦም።
ኣብዚ እዋን’ዚ ኣብ ኣስመራን ከባቢአን መዓልታዊ ንልዕሊ 10 ሰዓታት ዝጸንሕ ምቁራጽ ኤሌክትሪክ የጋጥም ምህላዉ ዝፍለጥ’ዩ።
መነባብሮ ህዝቢ ኤርትራ ካብ ግዜ ናብ ግዜ እናሓሰመ ኣብ ዝመጸሉ ዘሎ እዋን፣ ኣብ ርእሲ’ቲ ከም ጸባን ስጋን ዝኣመሰለ መሰረታዊ መግብታት ዘይርከብ ምዃኑ፣ ነቲ ብመቑነን ዝዕደል ዘሎ መሸላ’ውን ንምጥሓኑ ጋዶ ኮይኑ ምህላዉ ህዝቢ የማርር ኣሎ።


text:
ቍስቋም 2013
M.C. SIMON LEADS ኣብ ወንጌል ማቴዎስ (2፥ 13 – 18) ከም እንረኽቦ፣ ንጉሥ ሄሮድስ ናይ ጐ. ኢየሱስ ክርስቶስ ምውላድ ኣሰንቢድዎ ኣብ ቤተልሔምን ከባቢኣን ንዝነበሩ ሕጻናት ክቕተሉ ምስ ኣዘዘ፣ እግዚእትነ ማርያምን ቅዱስ ዮሴፍን ንሕጻን ኢየሱስ ሒዞሞ ብመልኣኽ ከምዝተሓበሮም ናብ ምድሪ ግብጺ ተሰደዱ። ብሂል ቤተክርስትያን ከምዝዝክሮ ድማ ቍስቋም ኣብ ዚበሃል መዕረፊ ኣዕረፉ። ክርስትና ኣብ ግብጺ ምስ ኣተወ ቀዳሞት ክርስትያን ኣብዚ ቦታ ቤተክርስትያንን ገዳምን ሃኒጾም ብዕለት 6 ኅዳር ምጽንባሉ ይዝክሩ።
በዚ መሰረት ድማ ሰንበት November 24, 2013 ኣብ ቤተክርስትያና ኪዳነ ምሕረት ቶሮንቶ “መዓልቲ ስደተኛታት ኤርትራ” ተዘኪሩ ውዒሉ። ኣብቲ ብመሥዋዕቲ ቅዳሴ ዝጀመረ መዓልቲ ጸሎትን ኣስተንትኖን፥ ብርክት ዝበለ ሕዝቢ ተኻፊሉ። ናይቲ ዕለት መራሒ ጠቕሲ “ራሄል ብደቃ በኸየት፥ ስለዘየለዉ ድማ ምእባድ ኣበየት” (ማቴ 2፥18፤ ኤ 31፥ 15) ኰይኑ ወዓለ፥ ብእቶ ተስፋልደት ኣድኃኖም ዚቐረበ ፖስተር ድማ ስእላዊ መልእኽቱ ተመሓላሊፉ።
ድሕሪ ቅድሴ ኣብ ዝተገብረ ሰሚናር፣ ዝተፈላለየ ወረቓቕቲ ቀሪቡ። ኃውና ስምዖን ገብረሥላሴ “ኮሚቴ ጥርዓን ስደተይናታት ኤርትራ” ኣብ ዝሓለፈ ዓመት ዝገበሮ ፍጻሜታትን፦ ዝተኻፈሎ ኣኼባታትን፦ ምሰካፈለ፥ መንግስቲ ካናዳ ኣብ ዓመት ክንደይ ስደተኛታት ከምትቕበልን እንታይ መምዘኒንታት ከምዜድልዩን፥ ብፍላይ ድማ ኣብ ውሽጢ ካናዳ ኰይኖም ዑቕባ ንዚሓቱ ሰባት ኬጋጥሞም ዚኽእል በድሆታት ብመንጽር ኣብ ቀረባ ጊዜ ዝተኣታተወ ለውጥታትን ብናይ ኢሚግሬሽን ክኢላ ሚስተር ስቲቭ ፎስተር ዝርዝር መብርሂ ተዋሂቡ።
ብዘይካ’ዚ ድማ ብመንእሰይ ሳሊና ሓደ ልብኻ ዝትንክፍ ናይ ሓደ ኤርትራዊ ስደተኛ ኣብ መሳገርቲ ዘሕለፎ ሕይወትን ስቅያትን ዝሕብር ጽሑፍ ትነቢቡ። ኣስዒቡ መንእሰይ ዳዊት ድማ ብዛዕባ ናይ ብሕቲ ታሪኹን ኤርትራውያን ስደተኛታት ዘሕልፍዎ ዘለዉ ሽግርን ናብራን ኣብሪሁ።
ካብዚ ቀጺሉ ድማ ብዶ/ር ሜሪ ጆ ለዲ፥ መስራቲትን ኣካያዲትን መዕቆብ ሰደተኛታት ሮመሮ ሃውስ ተመኵሮኣ ምስ ስደተ
ይናታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ሶማልን ገሊጻ። ኣብ ገዛውቲ እዘን ንሳ ዘመሓዳደረተን ካነዳውያን ዝኾና ስደተይናታት ክትኣቱ እንከላ፥ እሞ ንሳተን ሻህን ቍርስን ብገርህነትን ለጋስነትን ኬካፍላኣ እንከለዋ ትዕዛቦ ዝነበረት ሰላም ቅሳነትን እናመልከተት ሰብ መሰረታዊ ድልየታቱ ምስ ኣዕገበ ከመይ ዝመሰለ ሰላምን ከምዝረክብ ተረደአት። ሓንቲ ካብኣተን ውላዳ ብሓደጋ ምስ ሞታ፥ ክትበክን ዓቕላ ክተጽብብ ምስ ተመልከተት፥ ነፍስወከፍ ጓለንስተይቲ እዛ ወንጌልን ነቢይ ኤርምያስን ዝዛረቡላ “ራሄል” ኢያ፥ ኢላ ናይ ር.ሊ. ጳጳሳት ኣብ ላምፐዱዛ ዜስምዕዎ ቃላት እናጠቐሰት፥ ኣብ ሠልጢኑ ዚበሃል ክፋል ዓለም ድንጋጼን ንብዓትን ሎሚ ይተርፍ ከምዘሎ እናመከተት፥ በዞም ኣብ ባሕርን ኣብ ካልእ ዜስካሕክሕ ሓደጋ ወዲቖም ዚጠፍኡኹም ዘለዉ ደቅኹም ክትበኽዩ እንከሎኹም፥ ሓደራ ተዓጺኹም ንበይንኹም ኣይትብከዩ። ሰብ ካናዳ ደንጋጺ ኢዩ፥ ከባኽዩኹም ኢዮም፥ ንጸገምኩም ድማ መፍትሒ ኬናድዩሉ ይኽእሉ ኢዮም።” ኢላ መጸናንዒ ቃላት ኣስመዐት። ከምኡ’ውን ሚስተር ሲዛር ፓላስዮ ኣማኻሪ ኣመሓድራ ከተማ ቶሮንቶ (ናይ ከባቢ ቤተክርስትያንና ዋርድ 17) ልቢ ዚትንክፍ ምስክርነት ገዛእ ሕይወቱ ኣስመዓና። ኣቦኡ ንካናዳ መጺኡ ከቢድ ሕማም ምስ ሓመመ ኪኣልዮ ኢሉ ካብ ዓዱ ኤኳዶር ወዲ 16 ዓመት እንከሎ መጸ። ካብኡ ኣላይ ኣኅዋቱ ኰይኑ ኵሉ ዓይነት ሥራሕ ጉልበት ኪሠርሕ ጀሚቱ እሞ፤ ሰራሕተይና ብሓፈሻ፥ ብፍላይ ድማ ካብ ወጻኢ ዝመጽእ ሰራሕተኛ ዜጋጥሞ ጸገማት ምስ ተመልከተ ከም ተርጓማይን ከም ተከላኻላይን ኰይኑ ኣብዚ ናይ ሎሚ ዘለዎ ቦታ ከምዚበጽሐ መስከአልና። ካናዳ፥ ብፍላይ ድማ “the capital city of minorities” ኢሉ ዚጽዋዓ ቶሮንቶ ብዙሕ ዕድል ንጻዕራም ሰራሕተይና ምዃና ኣመልኪቱ፥ ዜተባብዕ ቃላት ተዛሪቡ።
ኣብ መወዳእታ ድማ ነዚ ናይ ኤርትራውያን ስደተኛታት መደባት ናይ ገንዘብ ሓገዝ ካብ ዶክተር ኣብዱላሂ በሪህ ናይ $2,500.00ን ካብ ሚ/ር ደቪድ ካራንዛ $2,000.00ን ዝተወፈየ ቼክ ንኣባ ቪቶርዮ ቦርያ ተዋሂቡ። ንዅሎም እቶም ብምኽሪ፥ ብገንዘብ፥ ብትምህርቲ፥ ብጕልበት፥ ብንብረት፥ ወይ ብዝተፈላለየ ካልእ መንገዲ ነዚ መደብ ከምዚዕወት ዚገበሩ፥ ኣባላት ኮሚቴ “ጥርዓን ሥደተይናታት ኤርትራ” ልባዊ ምስጋና የቕርቡ።


text:
ኤርትራ ንልዕሊ ኹሉ ቀዳምነት ሰሪዓ ትዛረበሉ ጉዳይ- ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን'ዩ ክብሉ ፕረዚደንት ኢሰያስ አፈወርቂ ገሊፆም።
ጉዳይ ናይቶም ኣብ ገማግም ባሕሪ ኤርትራ ተታሒዞም ዝተባህሉ እንግሊዛውያን'ውን ሓደ ካብቲ ነቲ ቀንዲ ጉዳይ ዶብ ክንርስዕ ዝግበር ህቃነታት'ዩ፡ ይኹን'ምበር ኤርትራ ንዕኦም ብዝምልከት ካብ ሕጊ ወፃኢ ስጉምቲ አይተወስድን'ያ ኢሎም።
ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ምስ መሓውራት ዜና ኤርትራ ቃለ-መጠይቅ ዝገበሩ ፕረዚደንት ኢስያስ አፈወርቂ ብዛዕባ'ቲ ኣብ ሰሜን ኣፍሪቃን ማእኸላይ ምብራቅን ተኸሲቱ ዘሎ ኩነታት ብዝምልከት እቲ ጉዳይ ናይ ደገ ምትእትታው ዝፈጠሮ ዕልቅልቅ'ዩ ክብሉ ገሊፆም።
ብዛዕባ ፈለግ ናይል ብዝምልከት ሃብቲ ማይ ኣብ ረብሓ ኹሉ ህዝብታት ክውዕል ምእንቲ ኣብ ሓደ መአዲ ኮፍ ኢልካ ምርድዳእ ከምዘድሊ ገሊፆም፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ክጥቀመሉን ዓይነት ህይወቱ ከመሓይሸሉን መሰሉ'ዩ ኢሎም።


text:
Bidrag för personligt biträde
ብሰንኪ ሓደ ስንክልና ዝነከየ ዓቕሚ ምስራሕ እንተ ኣሎካ ኾይኑ ኣብቲ ናይ ስራሕ ቦታኻ ካብ ሓደ ሰብ ደገፍን ሓገዝን ክትረክብ ትኽእል ኢኻ። ኣብ ከምዚ ኵነት እቲ ወሃብ ስራሕካ ነዚ ዝኸውን ሰራሕተኛ ንኽምድብ ሓደ ቍጠባዊ ሓገዝ ይወሃቦ እዩ።
እንታይ
ዕላማ ናይ bidrag för personligt biträde፡ ስራሕ ንኽትረክብን ነቲ ስራሕ ንክትዕቅቦን ንኸቃልለልካ እዩ። ከምኡ’ውን እቲ ቍጠባዊ ሓገዝ ኣብ ሓደ መደብ ወይ ኣብ ናይ ቤት ትምህርቲ ተግባራዊ ናይ ስራሕ ሂወት ልልይ ንኽትካፈል ዝቐለለ ክገብሮ ይኽእል እዩ። ንስኻ ወናኒ ትካል ዝኾንካን ሓደ ስንክልና ዘሎካን እውን ንውልቃዊ ተሓጋጋዚ ቍጠባዊ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
እቲ ውልቃዊ ተሓጋጋዚ፡ ኣብ ተደጋጋሚ ስራሕ ወይ ባዕልኻ ክትገብሮ ንዘይትኽእል ናይ ስራሕ ኵነታት ዝተተሓሓዘ ንዓኻ ከም ሓገዝ ኾይኑ ይሰርሕ።
ንሕና ኢና ነቲ ቍጠባዊ ሓገዝ ንወሃብ ስራሕካ ንኸፍሎ። እቲ ቍጠባዊ ሓገዝ እንተ በዝሐ 60 000 ክሮኑር ንዓመት እዩ። ናይ ባዕልኻ ትካል ትውንን ርክብ ናይ ምግባር ጸገማት ዘስዕብ ሓደ ስንክልና ዘሎካ ዄንካን፡ ክሳብ 120 000 ክሮኑር ንዓመት ዝበጽሕ ቍጠባዊ ሓገዝ ክትረክብ ትኽእል ኢኻ።
ናትካ ወሃብ ስራሕ ወይ ንስኻ ከም ብዓል ትካል፡ ክሳብ ስራሕካ ባዕልኻ ንኽትገብሮ ሓገዝ ዘድለየካ፡ ቍጠባዊ ሓገዝ ንውልቃዊ ተሓጋጋዚ ክወሃበካ ይኽእል እዩ።
ንመን
ብሰንኪ ሓደ ስንክልና ዝነከየ ዓቕሚ ምስራሕ እንተ ኣሎካ ኾይኑ፡ እቲ ወሃብ ስራሕካ እዚ ዝስዕብ እንተ ተማሊኡ ቍጠባዊ ሓገዝ ክረክብ ይኽእል እዩ፡
- ስራሕካ ክትገብር ንኽትክእል ውልቃዊ ሓገዝ ትደልየሉ ስራሕ ዘሎካ ወይ ክትኣቱ ዄንካ።
- ኣብ ካልኣይ ደረጃ ቤት ትምህርቲ ትምሃርን ኣብ ተግባራዊ ናይ ስራሕ ሂወት ልልይ ክትሳተፍ ንኽትክእል ውልቃዊ ሓገዝ ዘድልየካ ኾይኑን።
- ኣብ ሓደ መደብ ወይ ኣብ ናይ ስራሕ ሂወት ዘተኮረ ተሃድሶ ክትሳተፍ ንኽትክእል ሓገዝ ዘድልየካ ኾይኑ።
ብኸምዚ ይሰርሕ።
- ጌና ኣብ ”ቤትስልጣን መራኸብቲ-ስራሕ” (Arbetsförmedlingen) ዘይተመዝገብካ እንተ ዄንካ፥ መታን ሓገዝ-ገንዘብ ክትቅበል ክትክእል፥ ኣብዚ ኣቲኻ ክትምዝገብ ከድልየካ እዩ።
- ናይ ርእስኻ ተሓጋጋዚት ሰብ ተድልየካ ምዃና ዘረጋግጽ፥ ካብቲ ወሃብ-ስራሕካ ዝተላእከ ሓበሬታ ክንረክብ ከድልየና እዩ።
- መጽናዕቲ ንገብርን መጠን ብዝሒ ናይቲ ቍጠባዊ ሓገዝ ክንደይ ክኸውን ከም ዝኾነ ንውስንን።
ከምዚ ጌርካ ቀጻሊ ስጕምቲ ትወስድ
ምሳና ርክብ ግበር
እቲ ደገፍ ስራሕ ናይ ምርካብ ዕድልካ ስለምንታይ ከዕብዮ ከም ዝኽእል ምክንያት ንምሃብ ተቐራረብ።
እቲ ውሳነ
ብሓባር ኴንና ብዅነታትካ ንምርምሮ። ሓደ መራኸቢ ስራሕ እቲ ደገፍ ስራሕ ንምርካብ ዘሎካ ዕድል ንኽዓቢ ጽቡቕ ኣገባብ እንተ ኾይኑ ይግምግሞ።
ውሳነ
ኣየናይ ደገፍ ከም ነወፍየልካ እቲ ናትካ ኵነታት ከመይ ከም ዝመስል እዩ ዝውስኖ። ሓደ ደገፍ ንምርካብ መን መሰል ከም ዘለዎ ኣብ መጠረሽታ ብመንግስቲ እዩ ዝውሰን።


text:
ንዓቅመ ትምህርት ኣኺሎም ኣብ 12 ዓመት ዕድመኦም ካብ ፊደል ክሳብ ንባብን ቃል ትምህርትን ቁም ጽሕፈትን ካብ የኔታ ዕቁበ እንድርያስ ዓስቡ ዘእምባደርሆ ኣብ እምኒ ጸሊም ተማህሩ።
ትምህርቲ ንምውሳኽ ናብ ሃገረ ኢትዮጵያ ትግራይ ኣውራጃ እንድርታ ፍሉይ ስሙ ደብረ ኃይል ዝበሃል ገዳም ብምኻድ ካብ መምህር ገብረሕይወት (ጎሞሎ) ቅኔ ምስ ኣገባቡ ብዝግባእ ተማሂሮም ብመምህርነት ተመረቑ። ኣብዚ ደብሪ ካብ መምህር ፈለቀ ዜማ ‘ኣቋቋም’ እኳ እንተ ተማህሩ መንገዶም ናብ ጐንደር ደብረ ታቦር ኣቕኒዖም ዜማ ኣቋቋም ምስ ይትበሃሉ ኣጽፊፎም ተማህሩ።
መዝገበ ፍልጠት ኣእምሮኦም ገና ንክመልኡ፡ ብ1924 ዓ.ም. ናብ ሽዋ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ብምኻድ ካብቶም ብቑዕ ናይ ኣርባዕተ ጉባኤ መምህር ትርጓሜ መጻሕፍት ዝኾኑ ዶክተር የኔታ ኣየለ ዓለሙ ንትርጓሜ ሓዲሳት መጻሕፍት ክመሃሩ ከለዉ፡ ካብ መምህር ኅሩይ ድማ መጻሕፍተ ሊቃውንትን ኣቡሻሕርን (ባሕረ ሓሳብ) ብዕምቈትን ስፍሓትን ተማህሩ።
ሊቀ መዘምራን ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ፡ ኣብ ሠላሳታት ሸውሃት ትምህርቶም ብዝተፈላለየ ሽግር ምስ ተዓጽዎም ናብ ሃገረ ኤርትራ ብምምጻእ መንበር ዘርጊሖም ጉባኤ ኣስፊሖም ክምህሩ ጀመሩ። ቅድም ኣብ ገዳም ደብረ ድማኅ ኣቡነ መርቆሬዎስ ብድኅሪኡ ድማ ኣብ ከተማ ከረን ልደታ ማርያም ቤተ ክርስቲያን ብትምህርተ ቅኔ፡ ቅዳሴን መጻሕፍተ ሓዲሳትን ብዙኃት ደቀ መዛሙርት ኣፍርዮም እዮም።
ሊቀ መዘምራን ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ፦ ብዝነበሮም ዕምቈት ፍልጠት መጽሓፍ ቅዱስ መሠረት ዝገበሩ፡ ሥርዓተ ፊደልን ሕገ ሰዋስውን ዝሓለዉ፡ ናይ ሃይማኖት፡ ታሪክ፡ ቋንቋ፡ ባህሊ፡ ፍልስፍናን ምርምርን መጻሕፍቲ ብብዝኂ ጽሒፎም እዮም። ካብ ሕፃን ክሳብ ዓቢይ፡ ካብ ፊደል ክሳብ ጽሕፈት ዝሓቈፉ ጽሑፋቶም ፍቕሪ እግዚኣብሔርን ፍቕሪ ሓድሕድን ኣብ ልቢ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ዘኅድሩ ብምንባሮም ብሕዝበ ክርስቲያን ጥራሕ ዘይኮነስ ብካልእ ሕብረተ ሰብ’ውን ጽቡቕ ተቐባልነት ነይርዎም እዩ። ፍሉጣታ ካብ ዝኾኑ መጻሕፍቶም ክሳብ ትሽዓተ መጻሕፍት ምጥቃስ ይከኣል እዩ።
1. መክሥተ ልሳን ዘሕፃናት
2. ኣንጋረ ፈላስፋ ብኣምሓርኛ
3. ሰዓታት ምስለ ባሕረ ሓሳብ
4. ሥነ ፍጥረትን አምስቱ ኣዕማደ ምሥጢር
5. መድበል ኣምኀ ሰላም
6. ጥንታዊ ምሳሌ ብትግርኛ ቀዳማይን ካልኣይን ኅታም
7. ጥንታዊ ምሳሌ ብኣምሓርኛ
8. መዝገበ ቃላት ኣምሓረኛ ብኣምሓርኛ
9. መርሐ ጽድቅ (ባህለ ሃይማኖት) ብኣምሓርኛ
10. መዝገበ ቃላት ግእዝን ኣምሓርኛን
11. . . .
ብተወሳኺ በቲ ጊዜ’ቲ ኣብ ሚኒስትሪ ዜና (ክፍሊ ማስታወቂያ) ኣዳላዊ ጋዜጣ ዕለት ሰንበት ኮይኖም ኣብ ዝሠርሕሉ እዋን ናይ ሥነ ጽሑፍ ብስለቶም ንምሁራን ዓለም ዘደንቕ ምንባሩ ይፍለጥ። ንምሳሌ ኣብቲ ኣብ መጽሓፎም ኣብ ኣብ እግሪ ናቶም ሥእሊ ዝጸሓፍዎ ጥቕሲ ብዝግባእ ናይ ዓለም ከንቱነትን ወዲ ሰብ ኅልፈትን ዘስተምህር ዓሚቝ ምሥጢር ዘለዎ ፍልስፍናዊ ጽሑፍ እዩ። እቲ ጥቕሲ ከምዚ ይብል፦
“እዚ ሞገስ እዩ ትብሉኒ፡ ኣነ ግና ምሳሌኡ ደኣ እምበር ሞገስ ኣይኮንኩን ሞገስ ሓደ እዩ፡ ኣነ ግና ሓደን ብዙኅን እየ። ሞገስ ኣብ ሓደ ቦታን ኣብ ሓደ ገዛን እዩ ዝርከብ። ሞገስ ሎሚ ኣሎ፡ ጽባሕ እንድዒ ድኅሪ ጽባሕ ግና ብርግጽ የሎን። ኣነ ግና ዓለም ክሳብ ዘሎ ምሳኻትኩም ምስ ህልዋን ኣሎኹ። ይኹን ደኣ እምበር ንሱ ክሓምም ዘይትሓም፡ ንሱ እንተ ሞተ ዘይትመውት ሓንቲ ነገር ብሕድሪ ሂቡኒ ኣሎ። ንሳ ድማ ብሠለስተ ቀለማት ዝቖመት ስሙ እያ። ክሳብ ዘሎኹ ካባይ ኣይክፈልያን እየ።”
ሊቀ መዘምራን ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ፡ ናይ ‘ማኅበረ ሓዋርያት ፍሬ ሃይማኖት” ብምክትል ሊቀ መንበርነትን ብዋና ጸሓፍነትን ዝለዓለ ኣርኣያ ዝኸውን መምርሕን ሥራሕን ኣበርኪቶም እዮም። ኣብ’ቲ በዚ ማኅበር ዝውነን ‘ቤት ማኅተም ኮከበ ጽባሕ’ ዝኅተሙ መጻሕፍተ ብሉያትን ሓዲሳትን፡ መጻሕፍተ ሃይማኖትን ጸሎትን፣ ጋዜጣታት ዜና ሓዋርያትን ፍኖተ ብርሃንን ኣብ ምድላው ኮነ ምርታዕ ብልዑል ብቕዓት ተጊሆም ዘገልገሉ ሊቅ እዮም።
ኣብ ዓውደ ምሕረት ኣብያተ ክርስቲያንን ጉባኤያትን ቆይሞም ብተመስጦ ዘለዎ ትምህርቶምን ልዙብ ኣንደበቶምን ዝሰበኽዎም ስብከታቶም ኣብ ልቢ ሰብ ተቐሪጾም ዘለዉ፣ ካብ ወለዶ ናብ ወለዶ እናተመኃላለፉ ዝነብሩ ዘለዉ እዮም።
ሊቀ መዘምራን ሞገስ ዕቁበ ጊዮርጊስ፡ ሓዋርያዊ ኣገልግሎቶም ፈጺሞም ንዝመጽእ ወለዶ ኣብነትን ታሪኽን ገዲፎም ኣብ ኣሥመራ ብ1978 ዓ.ም. ንቁሩብ መዓልታት ሓሚሞም ብሰላም ዓሪፎም።
ብመንገዲ ሥእሎም ኣቢሎም ንዝመጽእ ወለዶ ዘመኃላለፍዎ ሰላምታን ኃደራን ከምዚ ዝብል ኣብ መጽሓፎም ተጻሒፉ ይርከብ፦
ዘይሞተ ሰብ ዝንቀሳቀስ ሬሳ እዩ
ሥእሊ ግና ዘይንቀሳቐስ ሕያው እዩ
ካብ ናይ ሰብ ኃይሊ ናይ ሥእሊ ኃይሊ ይብርትዕ
ሰብ ክድቅስ (ክመውት) ከሎ ንሱ ኾፍ ኢሉ ስለ ዝጽጋዕ
ኦ ሥእለይ ካብ ዕድመይ፡ ዕድሜኻ ይነውኅ
ሰላምታይ ኣቕርበለይ ንመጻኢ ትውልዲ
ንስኻ ስለ ዘይትኸዶ ነቲ ኣነ ዝኸዶ መንገዲ
በረከቶም ይኅደረና!
ወስብሐት ለእግዚአብሔር!


text:
መንበሪ ፍቓድ ንምርካብ ዘሎ ተኽእሎታት ዝጸሉ እንታይ እዩ?
ናይ መጠረሽታ ዝተሓደሰሉ፡ 13 8 2018
ስደተኛ ወይ ከም ኣማራጺ ዕቝባ ዘድልዮ ሰብ (alternativt skyddsbehövande) እንተ ኾንካ፡ መንበሪ ፍቓድ ክወሃበካ ይኽእል እዩ።
ነፍስ ወከፍ ምልክታ ዕቝባ ብውልቂ ክምርመር ኣሎዎ። እዚ፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ነቲ ናትካ ኣብ ሽወደን ዕቝባ መሕተቲኻ ምኽንያት ይምርምሮ ማለት እዩ። ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ንኣብነት ግብረ-ሰዶማዊ፡ ድርብ ጾታዊ ወይ ስግረ ጾታዊ እንተ ኾንካ ኣብ ግምት ከእትውዎ ኣሎዎም።
ንብዓል መዚ ኢሚግረሽን ንስኻ መን ምኳንካን ስለ ምንታይ ካብ ሃገርካ ከም ዝወጻእካን ናብ ሃገርካ ክትምለስ እንተ ተገዲድካ እንታይ ከጋጥመኒ ይኽእል ኢልካ ከም ትኣምን ናይ ግድን ክትነግር ኣሎካ። ዋላ'ውን ከቢድ ይኹን ብዝተኻእለ መጠን ኣስፊሕካ ብዛዕባኻን ብዛዕባ ኵነታትካን ንገር።ሓቂ ክትዛረብን ነቲ ዝነገርካዮ ከይትልውጥን ኣገዳሲ እዩ። እዚ መንበሪ ፍቓድ ክወሃበካ ድዩ ከይወሃበካ ክጸሉ ይኽእል እዩ።
-
ስደተኛ
ኣብ ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ስደተኛታት ስምምዕ፡ ሓደ ሰብ ከም ስደተኛ ንኽቝጸር እንታይ ከም ዘድሊ ሰፊሩ ኣሎ። ሓደ ስደተኛ መብዛሕትኡ ግዜ ናይ ሰለስተ ዓመት መንበሪ ፍቓድ ይወሃቦ።
ንስኻ ከም ስደተኛ ትቝጸር፡ ብዓል መዚ ኢሚግረሽን ብምኽንያት እዞም ዝስዕቡ ነጥብታት ከይትሳደድ ክትፈርሕ ብቑዕ ምኽንያት ኣለካ ኢሉ ምስ ዝግምግም እዩ፡
- ዓሌት
- ዜግነት
- ሃይማኖታዊ ወይ ፖለቲካዊ ርእይቶ
- ጾታ
- ጾታዊ ዝንባሌ
- ኣባል ናይ ሓደ ፍሉይ ማሕበራዊ ጕጅለ
-
ከም ኣማራጺ ዕቝባ ዘድልዮ ሰብ
ኤውሮጳዊ ሕብረት ሓደ ሰብ ከም ኣማራጺ ዕቝባ ዘድልዮ ሰብ ንኽቝጸር እንታይ ከም ዘድሊ ሓባራዊ ሕግታት ኣሎዎ። ሓደ ከም ኣማራጺ ዕቝባ ዘድልዮ ዝቝጸር ሰብ መብዛሕትኡ ግዜ ናይ 13 ኣዋርሕ መንበሪ ፍቓድ ይወሃቦ።
ከም ኣማራጺ ዕቝባ ዘድልዮ ሰብ ንኽትቝጸር ብዓል መዚ ኢሚግረሽን፡ ንስኻ ነዚ ዝስዕብ ሓደጋ ክትቃላዕ ተኽእሎ ኣሎ ኢሉ ምስ ዝግምግም እዩ፡
- ብሞት ክትቅጻዕ።
- ንኣካላዊ መቕጻዕቲ፡ ስቅያት፡ ካልእ ዘይሰብኣዊ ወይ ዜዋርድ ኣተሓሕዛ ወይ መቕጻዕቲ ክትቃላዕ።
- ዋላ'ውን ወትሃደር ከይኮንካ ብምኽንያት ብረታዊ ግጭት ክትጕዳእ።
-
መንበሪ ፍቓድ ኣብ ካልእ ኵነት
ሓተትቲ ዕቝባ ዋላ'ውን ከም ስደተኛታት ወይ ኣማራጺ ዕቝባ ዘድልዮም ሰባት ኣይቈጸሩ ኣብ ፍሉይ ኵነት ናይ መንበሪ ፍቓድ ክወሃቦም ይኽእል እዩ።
እዚ ንኣብነት ከቢድ ሕማም እንተ'ለካ ኾይኑ፡ ኣብ ምስግጋር ሰብ እንተ ተቓሊዕካ ወይ ኣብ ሓደ ገበናዊ ምርመራ ክትሳተፍ እንተ ኾንካ ግብራዊ ክኸውን ይኽእል።
-
መሰል ዕቝባ ዘይምልከቶ ምኳን
ነዚ ዝስዕብ ተማልእ እንተ ኾንካ ኣብ ሽወደን ዕቝባ ክወሃብካ ኣይክእልን እዩ፡
- ገበን ውግእ እንተ ፈጺምካ።
- ኣብ ልዕሊ ሰብኣውነት ገበን ዝፈጸምካ እንተ ኾንካ።
- ካልእ ከቢድ ገበን ዝፈጸምካ እንተ ኾንካ።
- ንጸጥታ ሽወደን ኣብ ሓደጋ ተእቱ እንተ ኾንካ።
ዋላ'ኳ ገለ ካብዞም ዝተዘርዘሩ ተግባራት ፈጺምካ እንተ ኾንካ፡ ኣብ ሃገርካ ንኽትቅተል ወይ ክትሳደድ ዘስግእ እንተ ኾይኑ፡ ገደብ ግዜ ዘሎዎ መንበሪ ፍቓድ ክወሃበካ ይኽእል እዩ።
ቤት ትምህርቲ ራድዮ (UR) ብዛዕባ ኣብ መንጎ ኣምር ስደተኛን ኣማራጺ ዑቝባ ዘድልዮ ሰብን ዘሎ ፍልልይ ዝገልጽ ፊልም ገይሮም ኣሎዉ። እቲ ፊልም ብሽወደንኛ እዩ። እቲ ፊልም ብሽወደኛ፡ ዓረብኛ፡ ኩርደኛ፡ ፋርሰኛ፡ ሶማልኛን ትግርኛን ተሕተ-ኣርእስቲ ኣሎዎ።


text:
ኢትዮጵያ፡ ብሓቂ 4 ቢልዮን ፈልሲ ተኺላ ድያ?
ዓብዪ ሃገራዊ ናይ ዳግመ ግረባ ትልሚ ሒዛ ዝተበገሰት ኢትዮጵያ፡ ኣብዚ ዓመት ኣብ ዉሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ፡ 4 ቢልዮን ተኽሊ ንምትካል ተንቀሳቒሳ።
ኣብ ወርሒ ሓምለ ድማ፡ ኣብ ውሽጢ ሓደ መዓልቲ 350 ሚልዮን ፍልሲታት ከምዝተኸለት ዝተገለጸ ኮይኑ፡ ኣብ መወዳእታ ወርሒ ነሓሰ ድማ ነቲ ዝሓዘቶ ትልሚ ከምዘዐወተት መንግስቲ እታ ሃገር ገሊጹ ነይሩ።
ኣብ ሓጺር ግዘ ግን ክንድዚ ዝኣክል ተኽሊ ምትካል ይከኣል ዶ? ከምዝተተኸለኽ እንታይ መረዳእታታት ኣለዉ?
We have reached both targets that we have set for ourselves....We have also learned a lot from this project in terms of agro-forestry for the country.
እቲ ብቐዳማይ ሚኒስተር ኣብዪ ኣሕመድ ዝተመርሐ ወፍሪ ሓምለዋይ ውርሻ፡ ፖለቲከኛታት ዝተፈላለያ ሃገራት ሃፍቲ ተፈጥሮ ሃገሮም ንምሕዋይን ለውጢ ከባቢ ኣየር ንምክልኻልን ከም ብሉጽ ተሞክሮ ክጠቕስዎ ይረኣይ።
ኣብ ቀረባ እዋን እኳ፡ ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ ኣብ ዝተኻየደ መረጻ፡ ዓበይቲ ፖለቲካዊ ውድባት እታ ሃገር ተሞክሮ ኢትዮጵያ ብምጥቃስ፡ እንተተመሪጾም ብሚልዮናት ዝቑጸሩ ኣግራባት ከምዝተኽሉ ቃል እንትኣትዉ ተራእዮም እዮም።
ሰልፊ ዕዮ ኣብ 2040 ኣቆጻጽራ ኣውሮጳ ክልተ ቢልዮን ኣትክልቲ ንምትካል ቃል ዝኣተወ ኮይኑ፡ ዓቃባዊ ሰልፊ ድማ ዓመታዊ 30 ሚልዮን ኣግራብ ከምዝተክል ገሊጹ። ሓምላይ ፓርቲ ድማ ክሳብ 2030 ኣቆጻጽራ ኣውሮጳ 700 ሚልዮን ከምዝተክል ሓቢሩ።
ካናዳ ብወገና ኣብ ውሽጢ 10 ዓመታት፡ ክልተ ቢልዮን ፈልሲ ከምትተክል ገሊጻ እያ።
ክብረ ወሰን ንምስባር ዝተገበረ ፈተነ
ኣብ ዝሓለፈ 29 ሓምለ፡ ኣብ ሓደ መዓልቲ 200 ሚልዮን ፈልሲታት ንምትካል ተሊማ ዝነበረት ኢትዮጵያ፡ ኣብ ውሽጢ 12 ሰዓታት ልዕሊ ትልሚ 350 ሚልዮን ፈልሲታት ከምዝተኸለት ገሊጻ። መንግስቲ፡ ቁጽሪ እቶም ዝተተኽሉ ፈልሲታት 353,633,660 እዩ ክብል'ውን ንጹር ቁጽሪ ኣቐሚጡ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ሪከርድ ብምስባር ኣብ መዝገብ 'ጊንየስ ወርልደ ሪከርድ' ንምስፋር ከምዝሓሰበ ዝገለጸ ኮይኑ፡ እቲ መዝጋቢ ትካል ግን ዝኾነ ዓይነት መረዳእታ ከምዘይቀረበሉ ንቢቢሲ ገሊጹ እዩ።
ወሃቢት ቃል እቲ ትካል ጄሲካ ስፒለን፡ እቶም ንቲ ወፍሪ ምትካል ፈልስታት ዘዋደዱ ሰባት መረዳእታታቶም ናብቲ ዝምዝግብ ክፍሊ ከቕርቡ ከምእተበረታትዕ ትገልጽ።
ቤት ጽሕፈት ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ግን፡ እታ ሃገር ንመብዛሕተኦም ሕቶታት መልሲ ሂባ እያ ብዝብል፡ ኣብ መረዳእታታት እቲ ተኸላ መልሲ ንምሃብ ፍቓደኛ ኣይኮነን።
ኣርባዕተ ቢልዮን ፈልሲታት ምትካል ይከኣልዶ?
ብመሰረት እቲ ትልሚ፡ ኣብ ውሽጢ ሰለስተ ኣዋርሕ ኣርባዕተ ቢልዮን ፈልሲታት ንምትካል፡ በቢመዓልቱ እንተወሓደ 45 ሚልዮን ፈልሲታት ምትካል የድሊ።
መንግስቲ፡ እቶም ፈልሲታት ኣብ ልዕሊ 6.5 ሚልዮን ሄክታር መሬት ክተኽሎም እዩ ተሊሙ ነይሩ።
ብገምጋም ኣብ ሓደ ሄክታር 1500 ፈልሲታት ምትካል ይከኣል ኢልና እንተወሲድና፡ ኢትዮጵያ ኣርባዕተ ቢልዮን ፈልሲታት ንምትካል እኩል መሬት ኣለዋ።
እንተኾነ፡ እዚ ክንደይ ዝኣክል ፈልሲ ተተኺሉ ንዝብል መረጋገጺ ክኸውን ኣይክእልን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ዘቕረቦ ቁጽሪ ጥራይ እዩ ዘሎ። እቲ መንግስቲ ካብ ሰነ ክሳብ ነሓሰ፡ 3.5 ቢልዮን ፈልሲታት ከምዝተኸለ ይገልጽ።
ተወሰኽቲ 1.3 ቢልዮን ፈልሲታት ባጺሖም፡ ግን ኣይተተኸሉን።
ከመይ ምቑጻር ይከኣል?
ቢቢሲ ሪያሊቲ ቸክ ሓዱሽ ዝተተኸሉ ፈልሲታት ክዕዘብ ሪፖርተር ናብ ትግራይ ልኢኹ ነይሩ።
ብተወሳኺ፡ እቶም ፈልሲታት ንምርኣይ ብሳትላይት ፎቶ ዘልዕል ትካል ረኺቡ ምስሊታት ንምርኣይ ፈቲኑ ነይሩ። እንተኾነ እቶም ፎቶ ግራፋት ብንጹር ነቶም ፈልሲታት ከርእዩ ኣይከኣሉን።
ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ በዓል ሞያ ኣግራብ ዝኾነ ቲም ክሪስቶፈርሰን፡ ኢትዮጵያ ኣብ ዳግመ ግረባ ዘርኣየቶ ተበግሶ ብምንኣድ፡ ኣብቲ ተኸላ ግን ሓሳብ ምሃብ ከምዘጸግመሉ ይገልጽ። እታ ሃገር ሓገዝ ማሕበረሰብ ዓለም ከምዝጠለበትን፡ ክሳብ 2030 ኣቆጻጽራ ኣውሮጳ 15 ሚልዮን ሄክታር መሬት ንምሕዋይ ከምዝተለመትን ወሲኹ ይሕብር።
ዋላኳ ኢትዮጵያ ዘርኣየቶ ተበግሶ ብስብ ሞያ ስነ ከባቢ ናእዳ ዘትረፈላ እንተኾነ ክንደይ ዝኣክል ፈልሲ ከምዝተተኸለ ንምግምጋም ግን ምንም ዝተሰርሐ ስራሕ የለን።
እቶም ፈልሲታት ዝተቖጸሩሉ መገዲ ሓደ ኣካል እቲ ጸገም ክኸውን ይኽእል እዩ። በቢ ከባቢኡ በጀት ተሰሊዑሎም ውሱን መጠን ክተኽሉ ዝተገበሩ ኣካላት ካብቲ ዝተኸልዎ ንላዕሊ ቁጽሪ ሂቦም ክኾኑ ከምዝኽእሉ'ውን ምግማት ይከኣል።
ኢትዮጵያን ሕብረት ኣውሮጳን ኣብ ወርሒ ሓምለ ንሓምለዋይ ልምዓት ዝውዕል ሓገዝ 36 ሚልዮን ዩሮ ተፈራሪሞም እዮም።
ቅድሚ ሓምሳ ዓመት ሽፋን ደኒ ኣግራብ ኢትዮጵያ 40 ምኢታዊት ዝነበረ ኮይኑ ኣብዚ እዋን ግን 15 ምኢታዊት እዩ ተሪፉ ዘሎ።


text:
ራብዓይ ክፋል ኩራ ኩራ ኣብ መንጐ ናይ ሓዳር መጻምድቲ ኣትዩ ንዘሎ ናይ ምዝርራብ ወይ ኰምኒኬሽን መስመር ካብ ዘበላሽዉ እቲ ቀንድን ዋና ምኽንያት እዩ። ኩራ ብሓጺሩ ክንገልጾ ከሎና እቲ ዝሓሰብናዮ ዓላማ ኣብ ግብሪ ስለ ዘይዋዓለ ኣብ ውሽጥና ዝስምዓና ናይ ሕነ ምፍዳይ ስሚዒት ኢልና ክንገልጾ ይከኣል እዩ። ነቲ ኣብ ውሽጢ ሰብ ኣትዩ ኩራ ዝፈጠረ ነገር ንምጥፋእ ወይ ድማ ሕነ ንምፍዳይ ዘኽእል ሓያል ዝዀነ ስሚዒት ኣብ ውሽጢ ሰብ ይፈጥር ወይ ይቕስቅስ እዩ።
ብዙሕ ጊዜ ካብ ውሽጢ ሰብ ገንፊሉ ዝወጽእ ናይ ቁጥዓ መንፈስ መበገሲኡ ካብ ምፍታው ገዛኣ ርእስካን ካብ ንዓይ ይጥዓመኒ ካብ ዝብል መንፈስ ዝምንጩ እዩ። ናይ ኩራ መንፈስ ነቲ ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ንዘሎ ናይ ርክብ መንፈስ ከበላሽዉ ዝኽእል ኩፉእ ዝዀኑ ቃላት ዝውርወረሉ ንገዛእ ርእስኻ ድማ ካብ ምቁጽጻርካ ወጻኢ ዝገብር መዕነዊ መንፈስ እዩ። ናይ እግዚእብሄር ቃል ግና ነዚ ነገር እዚ ይቃወሞ እዩ። ቆለ 3፣8, ምሳሌ 18፣32 ዘቖጡዑኻ ወይ ዘሕሩቑኻ ነገር ከጋጥሙኻ ከለዉ ክትወስዶም ዝግብኡኻ እስከ ገለ ቁሩብ ስጉምታት ክንሪኢ ክንፍትን ኢና።
1 ናይ ኩራ ስሚዒት ምዕፋን።
ብሰንኪ ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ንዝፍጠር ዘይምርድዳእ ገለ ሰብ ሓዳር ነቲ ዝተፈጥረ ኩራ ብዘረባ ስለ ዘይወጸሎም፣ ከም ኩራ ዘይሓዙ ጡዕያት ኰይኖም ብምቕራብ ነቲ ዘለዎም ቁጥዓ ኣብ ውሽጦም ዓፊኖም ክሕዝዎ ይፍትኑ። ነቲ ኣብ ውሽጦም ዝተፈጥረ ሕማቕ ስሚዒት ዓፊንካ ምሓዝ ንጊዚኡ እኳ ሰናይ ተመሰለ ዳሕራይ ግና ብዛዕባ እቲ ጉዳይ ኣልዒልካ እንተ ዘይተዛቲኻን እንተ ዘይተረዳዲእኳን፣ እቲ ናይ ጊዚኡ መፍቲሒ ዝመስል ስቕታ ልኽዕ ከምቲ ንሓዊ ብዕንጨይቲ ጌርካ እትሓጽሮ ሓጹር እዩ ዝመስል። ከመይ እንተ ተባህለ እቲ ነብልባል ሓዊ ነቲ ሓጺርካሉ ዘለኻ ዕንጨይቲ ምህማኹ ስለ ዘይተርፎ።
እዚ ናይ መከላኸሊ ሜላ እዚ ውሕስነቱ ብፍጹም ኣየተኣማምን እዩ። ናይ ነፍስ ወከፍ ሰብ ሓዳር ዝዛረቦ ዘረባ ምስማዕ ዝኸብድ እኳ እንተ ዀነ ግና ንመጻምድትኻ ብትዕግስቲ ሰሚዕኻ ሓሳቡ ክሳብ ዝውድእ ተጸሚምካ፣ እቲ ግቡእ ዝዀነ መልሲ ምሃብ ነቲ ዝድለ ዓላማ ክትሃርም የኽእለካን ኣርኣያ ድማ ይገብረካን እዩ።
ዝዀነ ናይ ኩራ ስሚዒት ክሕይል ከሎ፣ እቲ ዝተቖጠዐ ወገን ኩሩኡ ክሳብ ዝዝሕለሉ ምዝራብ ፋይዳ የብሉን። ምስ እትኹርዩ ኣይትዛረቡ። እቲ ኩራ ምስ ዝሓለ ንምርድዳእ ድማ ምቹእ ሃዋህው ምስ ተፈጥረ ብዛዕባ እቲ ክትኩሪ ዝገበረካ ኣርእስቲ ኣልዒልካ ምዝርራብን ኣብ ሓደ መዕለቢ ድማ ክትበጽሕ ምፍታን ንሰብኣይን ሰበይትን ጉሩምን ጥዑይን ዝዀነ ርክብ ከማዕብሉን ክምስሩቱን የኽእሎም እዩ። እንተ ዘይኰነ ኩራ ኣብ ልዕሊ ኩራ ክደራረብ እንከሎ ሓደ መዓልቲ ከይተሓሰበ ኣብ ዘይመዓልቱን ሰዓቱን ተፈንጂሩ ዓቢ ናይ ሓዳር ምዝንባዕን ቀውስን ከምጽእ ይኽእል እዩ።
2 ናይ ኩራ ስሚዒት ምግላጽ
እዚ ዓይነት ናይ ኩራ ስሚዒት መግለጺ ድማ ምስቲ ምዕፋን ወይ ምሕባእ ዝብል ሙሉኡ ብሙሉእ እዩ ዝጻረር። ቁጥዓ ሓደ ሓደገኛ ዝዀነ ናይ ስሚዒት ናህሪ ስለ ዝዀነ ኣብ ኣገላልጽኡ ጥበብን ምስትውዓልን ይሓትት እዩ። ሓደ ሓደ ጊዜ ሰብኣይ ኣብ ልዕሊ ሰበይቱ ሰበይቲ ድማ ኣብ ልዕሊ ሰብኣያ ክቑጡዑ ከለዉ ገዛኣ ርእሶም ምቁጽጻር ሲኢኖም ስሚዒቶም ስለ ዝግንፍል፣ ሓደ ነቲ ሓደ ኣድለይቲ ዘይኮኑ ቃላት ክዛረቡ ይደፋፍኡ እዮም። ብዙሑ ጊዜ ናብ ምጽራፍ የምርሑ ብፍላይ እቲ ሃዋህው እንተ ረሲኑ ኣወዳት ናብ ምትህርራም ገጾም የምርሑ እዮም። እዚ ነገር እዚ ንጊዚኡ ዕግበት ዝህብ እኳ እንተዀነ ደሕራይ ግና ነቲ ተዛራቢ ኰነ ነቲ ካልእ ወገን ብሓፈሻ ነቲ ቤተሰብ ዘምጻሉ ፍረ ሓዘንን ጣዕሳን ጥራይ እዩ። ንኹራኻ ምግላጽ ኣድላይ እኳ እንተዀነ፣ መንፈስካ ብምርግጋእ ቦታን ጊዜን ብምምራጽ እንተ ተገሊጹ ግና ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ዘሎ ፍቕሪ ካብ ሓደጋ ክሕልዎን ከድሕኖን ይኽእል እዩ።
3 ናይ ኩራ ስሚዒት ምዕፋን ወይ ምኽሓድ
ገለ ዘቖጥዕ ነገር ክርከብ እንከሎ ነቲ ዘጋጥመካ ሸለል ብምባል ከም ዘይኰረኻ ንኹሉ ነገር ዊሕጥካ ምምልላስ ናይ ብዙሓት ሰባት ልምምድ እዩ። ነቲ ውሽጣዊ ናይ ኩራ ስሚዕታቶም ምኻሓድ ጥዕና ዀይኑ ዝስምዖም ሰባት፣ ኣብ ህይወቶም ሓደገኛ ሳዕቤን ከምጻሎም ከምዝኽእል ክፈልጡ ይግባእ፣፣ ብፍላይ ድማ ሰብኣይን ሰበይትን ብኽውንን ብዘይክውንን ምኹራይ ኣግባብ ኣይኰነን ኢሎም ብምሕሳብ፣ ኩራ ድማ ናይ ሓደ ጥዕና ዘለዎ ሰብ ባህሪ ምዃኑ ዘንጊዕም ስሚዒታቶም ክኽሕዱ ይፍትኑ። ናይ ኩራ ስሚዒት ምኽሓድ ወይ ምዕፋን ንጊዜኡ እኳ ሰናይ መሲሉ እንተ ተራእየ ናይ ወዳእታ ውጺቱ ግና ነቲ ሓዳር ኣብ ሓደጋ ምሽማም ጥራይ እዩ። ናይ ኩራ ስሚዕትካ ምኽሓድ ማለት ልኽዕ ከምቲ ናይ ጉሓፍ ወረቓቕቲ ምስ ተኣከብ ዝቃጸል ከምኡ እዩ ዝቁጸር።
ኩሉጊዜ ከምቲ " ካብ ነገርሲ ጾምካ ሕደር" ዝበሃል ኣጉል ዝዀነ ኒሕ ሒዝዎም፣ ሕማቕ ስሚዒት ሒዞም ሓቢሮም ዝነብሩ ሰብኣይን ሰበይትን ጥዕና ዘለዎ ህይወት የብሎምን። ብዙሕ ጊዜ ድማ ንሕማም ጨጐራ፣ ንጭንቀት፣ ንሕማም ርእሲ፣ ዝኣመሰሉ ሕማማትን ካልኦት ከም ዚኣቶም ዝበሉ ነገራትን ዝተቓልዑ እዮም። ኣብ ጉዕዞ ክርስትና ህይወቶም ዘይሕጉሳትን ኣብ ኣገልግለቶም ድማ ፍረ ዘይብሎም ሰባትን ከኣ ይዀኑ።
ሰብ ሓዳር ኣብ ባህርያቶም እምብዛ ጐዳእቲ ዘይመሰልዎም ነገራት ኣብ ጉዕዞ ህይወቶም ግና ንርክቦምን ንሓድነቶምን ከበላሽው ከም ዝኽእሉ ተረዲኦም፣ ኣቐዲሞም ብምዝርራብ ከርሕቕዎም ይግብኦም፣፣ ከምቲ ካብ ሓሚምካ ሕክምና ተጠንቂቕካ ጥዕና ዝበሃል፣ ነቲ ኣምላኽ ዝመስረቶ ሓድነቶም እናትጠንቀቑ ካብ ውድቀት ከድሕኖዎ ክኽእሉ ኣሎም።
"ኣታኽልቲ ወይንና ዓንቢቡ እዩ እሞ ነታኽልቲ ወይንና ዜባላሽዋ ወኻሩ ነተን ኰራኹር ወኻሩ ኣጻዊድኩም ሓዙልና" ማሃ 2፣15። "... ቑሩብ ማይ ብሑቕ ንብዘሎ እቲ ብሑቕ ከም ዘብኰዖ ዶ ኣይትፈልጡን ኢኹም.... ሓድሽ ማይ ብሑቕ ምእንቲ ክትኰኑ ነቲ ኣረጊት ማይ ብሑቕ ኣጽሪኹም ኣውጽእዎ" 1ቆሮ 5፣6-7።
4 ናይ ኩራ ስሚዒትካ ኣሊኻ ምዝራብ
ገለ ገለ ሰባት ከም ዝዀረዩ ምስ ተረድኦም ስምዒቶም ካብ ቁጽጽር ገዛእ ርእሶም ወጻኢ ኰይኑ ዘየድሊ ዘረባ ከይተዛረቡ ንመጻምድቶም ቀስ ኢሎም ክገልጽሎም እዮም ዝፍትኑ። እዚ ዓይነት ልምምድ እዚ ንትርኽን ባእስን ንምክልኻል ጽቡቕ ሜላ እዃ እንተዀነ ኩራናን ቅሬታናን ክንገልጽ እንከሎና ግና ንናይ መጻምድትና ኣእምሮ ብዝሕሉን ብዝሰማማዕን መንገዲ ኰይኑ ናብ ቁኑዕ ኣንፈት ዝመርሖ ክኸውን ይግባእ። "እዚ ሕጂ ትዛረብዮ ዘለኺ ፈሊጥክዮ ዶለኺ? ዘረባኺ ቁኑዕ ስለ ዘይኰነ ደው ተበልኪ ይሓይሽ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ድማ ኣይተልዕልለይ ኢለኪ ምሽ? ክንደይ ጊዜዴ ክነግረኪ? ዝብሉ ኣዘራርባ ናይቲ ሰማዒ ማዕዝን ይልውጥዎ እሞ ናብ ኩራን ዘይተደልየ ባእስን ጭቕጭቕን ይመርሕዎ። ሰብኣይን ሰበይትን ንገዛእ ርእሶምን ንናይ ሓዳር መጻምድቶምን ከይጐድኡን ከየሕዝኑን ንስሚዒታቶም ክቆጻጸሩ ሓላፍነት ከም ዘለዎም ክዝንጉዑ የብሎምን። ከምዚ እንተ ጌሮም ጥራይ እዮም ንገዛእ ርእሶምን ካልኦትን ከድሕኑ ዝኽእሉ።
ናይ ሓዳር መጻምድትና ዘረባ ወይ ኣበሃህላ ወይ ዘቕርብዎ ሓሳባት ከም ዘይተሰማማዕናሉ ብዛዕባ እቲ ዝተባህለ ነገር ጸገም ከም ዘሎ ንምግላጽ እንተ ደሊና ኩሉ ብትሕትና ክኸውን ኣለዎ። ይቕሬታ እዚ ኣበሃህላ እዚስ ኣይተርዳኣንን? እሞ ነዚ ጉዳይ ድኣ ብኸመይ ንፍታሓዮ? ብማለት ነቲ ምዝርራብና ዕንቅፋት ዝዀነ ጉዳይ ብምእላይ ናብ ምርድዳእ ክንበጽሕ ይግባእ።
ኩራ ኣሉታዊ ሳዕቤን ጥራይ ዘይኰነስ ኣወንታዊ መዳይ እውን ኣለዎ እዩ። እቲ መጀመርያ ክንርድኦ ዘሎና ነገር ኩራ ኣድላይን ዋጋ ዘለዎ ናይ ተፈጥሮ ስሚዒት ምዃኑ ምፍላጥ እዩ። ኩራ ክጠቕመናን ክጐድኣናን ይኽእል እዩ። እቲ ጥቕሙን ጉድኣቱን ዝምዘን ብመሰረት ናትና ኣጠቓቕማ እዩ። ኩራ ብፍቕሪ ብጥበብን ጥንቃቐን እንተ ዘይተታሒዙ ብቕጽበት ናብ ቅርሕንቲ፣ ጽልኢ፣ ተንኰልን፣ ምትህርራምን ክኸይድ ይኽእል እዩ።
ኣይንቆጣዕ እንተ ተቖጢዕና ድማ ንሓውናን ንሓፍትናን ንምጥቃምን ካብ ኩፉእ ድማ ንምድሓንን ልክዕ ከምቲ ኣምላኽ ዝተጠቕመሉ ኩራ ክኸውን ይግባእ። " ኰርዩ ኣብ ኹራኹም ግና ጸሓይ ኣይዕረብኩም" ኤፍ 4፣26-27። ዝብል ቃል ነቲ ናትና ሓጥያትን በደልን ከም መሸፈኒ ጌርና ክንወስዶ ዘይኰነስ ንሓውናን ንወገናን ንምጥቃምን ንምድሓንን ከምኡ ድማ ክንከስቦምን ብፍቕርን ርህራሔን እንጥቀመሉ መሳሪሒና ክከውን ይግባእ።
ገዛእ ርእስኹም ንምርኣይ ወይ ንምፍታሽ
- 1.1.ክትሓርቁ ከልኹም እንታይ ክትገብሩ ይቐለኩም?
ሀ ስሚዒታትኩም ምሕባእን ምዕፋንን
ለ ስሚዒትኩም ብምግላጽ ምጽራፍን ክፉእ ቃል ምዝራብን
ሐ ሓሪቕኩም ከለኹም ከም ዘይሓረቕኩም ኰይንኩም ምቕራብ
መ ዝሓረቕኩሙሉ ጉዳይ ብትሕትና ገሊጽኩም ዘረባኹም ምቕጻል(መ እንተ ድኣ መሪጽኩም ነቲ ፈተና ሓሊፍኩምዎ ኣለኹም)
- 1.2.ስሚዒታትኩም ሓቢእኩም ክትሕዝዎም ከለኹም
ሀ ናይ ጥዕና ጸገም የጋጥመኩም
ለ ብውሽጥኹም ሓዚንኩም ተረምርሙ
ሐ ምስ ናይ ሓዳር ብጻይኩም ካብ ልቢ ከተዕልሉ ትጽገሙ
መ ካብ ሀ ክሳብ ሐ ዘሎ ኩሉ ይስማዓኩም
ሰ ካብ ኩሉ ነጻ ኢኩም
- 1.3.ሓዴኹም ኣብቲ ሓደ ዝተጐዳእኩሙሉ ነገር ብትሕትና ምስ እትገልጹሉኸ?
ሀ ትጸዋወሩ ዶ? ትተሓራረቑ ዶ?
ለ በደልኩም ኣሚንኩም ይቕሬታ ትሓቱ
ሐ ነቲ ይቕሬታ ዝሓተተኩም ከም ዓሻ ትርእይዎ ዶ? ወይ ትንዕቕዎ ዶ?
መ ምንም እኳ እይትዘራረቡን?
እወ ወይ ኣይፋል ኢልኩም መልሱ
•1. ብዙሑ ጊዜ ናይ ኩራ ስሚዒት የሸግረኩም ዶ?
•2. ዘባሳጭወኩም ነገር ምስ ገጠመኩም ስሚዒትኩም ትቆጻጸሩ ዶ?
•3. ክትሓርቁ ከሎኹም ይፍለጠኩም ዶ?
•4. ቀልጢፍኩም ዶ ትኹርዩ?
•5. በደል ወይ ቂምታ ትሕዙ ዶ?
•6. ካብ ሓርቖትኩም ዝተላዕለ ናይ ጥዕና ጸገም የጋጥመኩም ዶ?
•7. እታ ዝሓመምኩሙላ ናይ መጨረሻ መዓልቲ ትዝክርዋ ዶ?
•8. ተሃራሪምኩም ትፈልጡ ዶ?
•9. ምስ ተሃራረምኩም ከ እንታይ ተሰሚዕኩም?
•10.ክትሓርቁ ከለኹም ካልኦት ይፈርሕኹም ዶ? ቤተሰብኩም ይርበሽ ዶ?
•11.ንኻልኦት ምውቃስን ምቕስቃስን ከ ባህ ዶ ይብለኩም?
•12. ንኻልኦት ክትወቕሱ ወይ ድማ ብሰብ ክትኩሩዩ ዝገበረኩም ምኽንያት ፈሊኹም ትፈልጥዎ ዶ? እንተ ፈሊጥኩምዎ ኰይንኩም ብዝርዝር ጸሓፍዎ።
•13.ክሳብ ክንደይ ጊዜ ኢኹም ትቑጡዑ?
•14.ኣብ ውሽጢ ሓዳርኩም ደስ ዘይብለኩም ነገር እንተሃልዩ ጸሓፍዎ።
•15.ነቶም ንምኽንያት ቁጥዓ ዝዀንኹም ዝጽሓፍክምዎም ነገራት ኣምላኽ ንዕኦም ንምስዓር እንታይ ይብለኩም? ነዚኦም ዝሕጉዝኹም ጥቕስታት ካብ መጽሓፍ ቅዱስ ኣናድዩ።
•16. ኣሎና ትብልዎም ጸገማት ብተኣኣማንነት ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ጸልዩሎም።
•17.ኣምላኽ ኣብዞም ጉዳያት ከም ዝረድኣኩም ትኣምኑ ዶ?
•18. ንኣምላኽ ዝሰኣኖ ነገር የለን ግና ንስኻትኩም ከ ክትልወጡ ፍቕደኛታት ዲኹም?
"ማርያም ድማ ነቲ መልኣኽ እዚ ከመይ ኢሉ ክኸውን እዩ በለቶ። እቲ መልኣኽ ድማ መሊሱ ንኣምላኽ ዶ ዝሰኣኖ ኣሎ እዩ" በላ ማርያም ድማ እንሆ ባርያካ ከም ቃልካ ይኹነለይ በለቶ።ንስኻትኩም ከ እንታይ ትብሉ? ከም ፍቓድ እግዚኣብሄር ክዀነልኩምሲ ድሌትኩም ድዩ? ባህግኹም እንተ ድኣ ዀይኑ ዘለኩም ሕማቕ ጠባያት ዘርዚርኩም ንኣምላኽ ብተኣማንነት ንገርዎ።
ናይ ኩራ ስሚዒት ከይተቖጻጸርና ንሕና ኣቐዲምና ንቆጻጸሮ
ከምቲ ኩራ ተፈጥራዊ ባህሪ ዝዀነ ኣብ ጉዕዞ ሓዳር ከጋጥም ድማ ባህሪያዊ እዩ። ከምቲ ዝዀነ ካልእ ኣብ ኣካላት ወዲ ሰብ ዘለዉ ስሚዒታት ናይ ኩራ ስሚዒት ከኣ ንደቂ ሰባት ዝተዋህበ ተፈጥራዊ ስሚዒት እዩ፣፣
ክስብ ክንደይ ኢኹም ወቐስቲ? ካብቲ ኩራ ዘለዓዕል ሓደ ወቐሳዊ ሓሳብ ወይ ዘረባ እዩ። እቲ ምውቃስ ዝፈቱ ሰብ ቁጡዕን ኣመለኛን ሰብ እዩ። ከምዚ ዓይነት ሰብ ኩሉ ጊዜ ቃል ወቐሳ ጌሩ ክዋጋእ ደስ እዩ ዝብሎ። ክንዲ ነቲ ብርቱዕ ጐኒን ጸጋን ናይ ሓዳር መጻምድቱ ርእዩ ንኣምላኽ ዘመስግን፣ ነቲ ናኣሽቱ ድኻም ብጻዩ እናርኣየ ኣብ ወቐሳን ምኹናንን እዩ ዝኣቱ፣፣ ነዚ ኸምዚ ዓይነት ሰብ ከኣ ሓጐስን ሰላምን ብፍጹም የብሉን። እቲ ወቓሲ ዝዀነ ሰብ ንሰባት ዝመዝነሉ ናቱ ዝዀነ ሚዛን ወይ መስፈርቲ ኣለዎ። ናይ ሰብ እምበር ናቱ ጥፋኣት ብፍጹም ኣይፈልጥን እዩ።
ንኻልእ ምፍራድን ምውቃስን ሓጐሱ እዩ። በጃኻ ኣብ ዓይንኻ ዘሎ ጉንዲ ከውጻልካ ምባል ይቐሎ። "ኣታ ግብዝ ቅድም ካብ ዓይንኻ ጉንዲ ኣውጽእ ሽዑ ካብ ዓይኒ ሓውኻ በሰር ተውጽእ" ማቴ 7፣1-5። ዝብል ናይ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ቃል ብፍጹም ኣይዝክሮን እዩ። ክንደየኖት ኢኹም ኰን ኰነ ኢልኩም ንናይ ሓዳር መጻምድትኹም እትወቕሱ? ንንናይ ሓዳር ብጻይኩም እትመዝንሉ መምዘኒ ከምቲ ንስኻትኩም ትደልይዎ ስለ ዘይኰነ ጥራይ ኣብ ሓዳርኩም ሕጉሳት ዘይኰንኩም ሰባትከ ክንደየኖት ኢኹም?
እቲ ምፍራድን ምውቃስን ዝፈቱ ሰብ እዚ ከምዚ ዓይነት ጠባይ እዚ ሙሉኣ ብምሉእ ገዚእዎ ኣሎ ወይ ድማ ኣብ ውሽጡ ብገለ ሓጥያት ይሽገር ስለ ዘሎ፣ ነቲ ዘሸግሮ ሓጢኣት ኣብ መጻምድቱ ከንጸባርቖ ይፍትንን ይደልን ኣሎ። ንኣብነት ዝሙት ፈተና ዝዀኖ ሰብኣይ ንሰበይቱ ይጥርጥራ ንኣከዳድንኣ ይቆጻጸር ኣበይ ዊዒልኪ? ምስ በዓል መን ኔርኪ? ዝብሉ ሕቶታት እዩ ዘብዝሕ። ብፍጹም ንናይ ሓዳር ብጸይቱ ክኣምን ኣይክእልን እዩ።ንመጻምድትኹም ኰነ ንኻልኦት ሰባት ካብ ብርቱዕ ጐኖም ንላዕሊ እቲ ዘለዎም ድኹም ጐኖም እናረኣኹም ምፍራድን ምውቃስን ጉቡእ ኣይኰነን፣፣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ተዀነ እውን ተቐባልነት የብሉን። እቲ ንናይ ሓዳር መጻምድቱ ዝሓሚዘሎ ሰብ ንገዛኣ ርእሱ እዩ ዝሓሚ ዘሎ፣፣ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽ ሓጥያት እዩ፣፣ ንሰብ ዘዕኑን ዘብርስን ናይ ሰይጣን መሳሪሒ እውን ኡዩ፣፣
ኣብ ሓዳር መጻምድትና እነንጸባርቖ ስሚዒትን እንህቦ ርእይቶን ተመሊሱ ንገዛእ ርእስና ዘርእየና መስትያት ምዃኑ እንተ ፈሊጥና ካብ ምፍራድን ምውቃስን ክንሕለው ኢና፣፣ እምበኣር ነዚ ብምስትውዓል ንገዛእ ርእስና ክንቆጻጸር ንጋደል፣፣
"ንቑጠዐ ብቑጥዐ ምምላስ ልክዕ ከምቲ ኣብ ልዕሊ ሓዊ ላምባ ምኽዓው እዩ" ይብሉ እቶም ናይ ቀደም ኣቦታት። ምኹራይ ሓደ ተፈጥራዊ ብህሪ ምዃኑን እዚ ኸኣ ካብ ኣምላኽ ንሰባት ዝተዋህበ ምዃኑ ኣቐዲምና ሪኢና ኢና። ኩራ ባዕሉ ሓጥያት እኳ እንተ ዘይኰነ እቲ ውጺት ኩራና ወይ ቕጥዓና ግና ነቲ ውጺት ይውስኖ እዩ። ኣብ ውሽጢ ሓዳር ንሐድሕድካ ምኩርራይን ምምዕዓድን ኣድላይነቱ እምብዛ ዕዙዝ እኳ እንተዀነ፣ ካብ ዓቐን ዝሓለፈን ኣብ ዓላማ ዘይተመርኰሰ ኩራ ግና ንሓድነትን ርክብን የባላሽዎን እዩ። ዝዀነ ሰብ ንኹራ ብኣውንታውን ኣሉታውን መንገዲ ክጥቀመሉ ናቱ ሓላፍነትን ምርጫ እዩ። እቶም ንኹራ ብኣሉታዊ መዳይ ዝጥቀምሉ ስባት ኩሉ ጊዜ ባራዩን ጉዙኣትን ናይ ሕማቕ ባህርያት ኰይኖም ካብ ሓጐስን ሰላም ሪሒቖም እዮም ዝነብሩ።
በዚ ከምዚ ዓይነት ህይወት ዝመላለሱ ሰብ ሓዳር ካብዚ ዘለዎም ባህሪ ነጻ ክወጹ ነዞም ሲዒቦም ዘለዉ ምኽርታት ምጥቃም ክሕጉዞም ይኽእል እዩ።
•1. ናይ ቁጥዐ ወይ ሓርቖት ስሚዒት ክመጸኩም እንከሎ ንምቕባሉ ፍቓደኛታት ኣይትኹኑ። ካብ ክልቴኹም ወገን ሓዴኹም ጌጋ ተሰረሐ ንጥፍኣቱ ብቑጠዐ ወይ ብኹራ ንምስትኽኻል ወይ ንምእራም ኣይትፈትኑ። ኩራ ጽድቂ ኣምላኽ ኣይገብርን እዩ።
•2. ኣብ ዝዀነ ጊዜ ንኹራ ወይ ንቑጥዓ ከይተተኣናግዱ ንኣምላኽን ንናይ ሓዳር መጻምድቱኹም ቃል እተውሎም። ቃላኩም ንምሕላው ድማ ተጋደሉ። ከም ዘይሓረቕኩም ብታኣማንነት ግለጽሎም።
•3. ሓደ ሓደ ጊዜ ካብ ቁጹጹርኩም ወጻኢ ዝገብርኹም ኩነታት ኣለዉ ግና ብዝተኻእለ እኳ ንስሚዒታትኩም ክትውሕጥዎ ፈትኑ። እቲ ነገር ዊዒሉ ሓዲሩ ኣብ ጥዕናኹም ጸገም ከየምጻኣልኩም ተጠንቀቑ። ንኩሉ ነገር ብጥበብ ሓዝዎ። ከም ዝተብሳጨኹም ንናይ ሓዳር መጻምድትኹም ፈጺምኩም ኣይተርእይዎም።
•4. ኣብ ናይ ዝርርብ እዋናት ናይ ሓዳ ኣበሃህላ እንተ ድኣ ኣባሳጪኩም ኣትኩሮኹም ኣብቲ ክትዕ ክኸውን ዘይኰነስ ንልቢ መጻምድትኹም ንምቕናዕን ነቲ ዝርርብ ድማ ናብ ጽቡቕ ሸቶ ንምብጻሕ ክኸውን ይግባእ።
•5. ንኸይትቑጡዑን ንናይ ሓዳር መጻምድቱኹም ንኸይትጐድእዎም ኢልኩም እተካይድዎ ጻዕሪ፣ እቲ ናይ ሓዳር ብጻይኩም ክርዳኣልኩም እንተ ዘይኪኢሉ ብሰንኪ እዚ ድማ ገዛእ ርእስኩም ክትቆጻጸሩ እንተ ዘይኪእልኩም ናይዚ ጉዳይ ሓላፍነት ዝወስድ ናይ ሓዳር መጻምድትኹም እምበር እግዚኣብሄር ኣይኰነን፣፣ ስለዚ ነቲ ነቲ ዝበደለ ብጻይኩም ቀስ ኢልኩም ሓደ ብሓደ ጥፍኣቱ ከተርድእዎ ፈትኑ። ነዚ ነገር እዚ ክኣምነሉ ወይ ክሰምዕ ፍቓደኛ እንተ ዘይኰይኑ ንኣዚኹም እትኣምንዎ ሚስጥረኛ ዝዀነ ሰብ ጸዊዕኩም ኣብ ቅድሚኡ ግንሕዎ እንተ ደኣ ተጣዒሱ ድማ ምሕረት ግበርሉ።" ንስኻትኩም ኣካል ሓድሕድ ኢኹም ንስኻትኩም ናይ ክርስቶስ ኣካላት ኢኹም" 1ቆረ12፣27።
•6. ብዙሕ ጊዜ ንኹራ ዝቕስቅሶን ንዝተጀመረ ዝርርብ ድማ ከይቅጽል ዝዕንቅጾ ጉዳይ ሓደ ኣብቲ ሓደ ዝብሎ ስለ ዘይኣምን ጥራይ እዩ።ኣብ መንጐ ክልተ ክርስትያናት ዘሎ ናይ ምጥርጣርን ዘይምትእምማንን ጸገም ነቲ ኣብ መንጐኦም ዘሎ ፍልልይ ኣንዳ ኣግፍሖ ክኸይድ ከሎ እዩ ዝርኣ። ነቲ ቕድሚ ምምርዓዎምን ቕድሚ ንጐይታና የሱስ ክርስቶስ ምቕባሎምን ንዝነበሮምን ንዝርኣይዎን ገለ ኣሉታዊ ባህሪ ረሲዖም ሎሚ ኣብ ጐይታ ዀይኖም ብምሕረትን ፍቐሪ ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ንሓድሕዶም ንኽቀባበሉ ይጽገሙን ይሽገሩን። ንሓድሕዶም ዝፋለጡ በቲ ሎሚ ዝረኸብዎ ናይ ሕጂ ሓድሽ ህይወት ዘይኰነስ በቲ ዝሓለፈ ናይ ትማሊ ናይ ጸልማት ኣረጊት ህይወት እዮም ንሓድሕዶም ዝፋለጡ። እዞም ሰባት እዚኣቶም ጐይታ ይቕረ ከም ዝበለሎም ፈሊጦም ንሓድሕድሞ ይቕረ ክበሃሃሉ ይግባእ።
ንምዃኑ ምትእምማንን ምቅብባልን ብከመይ ክዓብን ክምዕብልን ይኽእል? ልዕሊ ኹሉ ኣቐዲምና ክነስተውዕሎ ዘሎና ነገር " ሰብኣይ በይኑ ክከውን ጹቡቕ ኣይኰነን ንዕኡ እትበቅዕ ደጋፊት ንግበረሉ" ብዝብል ናይ ጐይታና መሪሕ ቃል መሰረት ጌርና ካብ ሓዳር ወጻኢ ንሰብ ዝሰማምዖን ሙሉእ ዝገብሮ ነገር ብፍጹም ከም ዘየል ምፍላጥ እዩ። ሓደ ነቲ ሓደ ዝሰማማዕ ናይ ሓዳር ብጻይ ናይ ልቢ ደጋፊ ድማ ክኸውን ዝኽእል ነፍሲ ወከፍ ናይ ሓዳር መጻምድቲ ሓደ ናይቲ ሓደ ስሚዒት ናቱ ስሚዒት ብምግባርን ናይቲ ሓደ ሓጐስ ድማ ሓጐሱ ብምግባርን ጥራይ እዩ። ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ሓቀኛ ዝዀነ ሓጐስ ክህሉ ኣንተ ዀይኑ ነፍሲ ወከፍ ተጻመድቲ ሓዳር ናይ እግዚኣብሄር ኩቡር ህያብ ምዃኑ ተረዲኦም ንኣምላኽ ከኽብርዎን ከፍቅርዎን ፍቓደኛታታ ምስ ዝዀኑ ጥራይ እዩ።
ናይዚ ጹሑፍ ቀንዲ ዓላማ ኣብዛ ምድሪ ብሓዳር ዝተቖርኑ ማኣለያ ዘይብሎም ሰባት ነቲ ኣምላኽ ክሕጐስሉ ኢሉ ኣብዛ ምድሪ ዝሃቦም ሓዳር ምሓዙ ጨኒቕዎም ሰብኣይን ሰበይትን ኰይኖም ኣብ ሓደ ገዛ ኣናተቐመጡ ክነሶም ብሰንኪ ዝፍጠሩ ናኣሽቱ ጸገማት ልቢ ንልቢ ሓሳብ ንሓሳብ ምውህሃድ ጸጊምዎም ሕቖ ንሕቖ ተዋሃሂቦም ንዝነብሩ ዘለዉ ሰብ ሓዳር ካብ ዘለዎም ጸገምን ኣደራዕን ንምውጻኣ እዩ። እቲ ኣምላኽ ኣብ ውሽጢ ሓዳር ዘለዎ ዓላማ ክውን ክኸውን እንተ ዀይኑ ሰብኣይን ሰበይትን ንቃል ኣምላኽ ክግዝኡ ፍቓደኛታት ክኾኑ ኣለዎም። "ሳሜኤል ከኣ ንእግዚኣብሄርሲ ዚሓርር መስዋእትን መስዋእቲ ሕሩዱን ከም ምስማዕ ደሃይ እግዚኣብሄር ገይሩዶ የሐጉሶ እዩ? እንሆ ምስማዕ ካብ መስዋእቲ ጽን ምባል ድማ ካብ ስብሒ ደዓውል ይበልጽ። ዕልወትሲ ሓጥያት ጥንቁልና እዩ ህልኽ ከኣ ምምላኽ ጣኦትን ትራፊምን እዩ" 1ሳሜ 15፣22-23።
ጽን ምባል ምስማዕ ምእዛዝን ዝብሉ ቃላት ኣብ ምዝርራብ ወይ ኰምኒኬሽን ኣዚዮም ኣገደስትን ወሰንትን ሓረጋት እዮም። ንጉስ ሳኦል ኣምላኽ ክዛረብ እንከሎ ጽን ኢሉ ስለ ዘይሰምዖን ስሚዑ ድማ ሰለ ዘይተኣዘዞን ካብ ንግስነቱ ተሳዒሩ። እዚ ጥራይ ዘይኰነስ ናይ ኣምላኽ መንፈስ ካብኡ ተኣልዩ። ዝተረፈ ዘመኑ ኩሉ ብጭንቀትን መከራን ዛዘሞ። ስለምንታይ? ንቃል ኣምላኽ ክብሪ ስለ ዘይሃበን ብናቱ መንገዲ ስለ ዝተጓዕዘን እዩ። ስበኣይን ሰበይትን በዚ ሎሚ ኣብ ሓዳርኩም ኣጋጢምኩም ዘሎ ጸገም ንኣምላኽ እትምልሱሉ መልሲ እንታይ እዩ? ከምቲ ኣዳምን ሄዋንን ዝገበርዎ ንሳ እያ ንሱ እዩ ብምባልኩምሲ ኣምላኽ ዝቕበለኩም ዶ ይመስለኩም?
ቑጠዓ ምረት ሓርቖትን ክፍኣትን ንምስዓር ነዞም ዝስዕቡ መፍቲሒታት ፈትኑ።
•1. ቅድሚ ኣብ ካልእ ምፍራድኩም ነፍሲ ወከፍኩም ባህርያትኩም ስሚዒትኩም ፈሊኹም ክትፈልጡ ፈትኑ። ንኣብነት ናይ ኣእምሮ ጭንቀት ፍርሓት ትዕቢት ወይ ድማ ናይ ልዕልና መንፈስ እንተሃልዩ ንምንታይ ኢልኩም ሕተቱ።
•2. ድሕሪ ዘለኩም ባህሪን ስሚዒትን ፈሊኹም ምፍላጥኩም ካብ ፍርድን ወቐሳን ነጻ ብዝዀነ መንገዲ ምስ ናይ ሓዳር ብጻይኩም መፍቲሒ ንምንዳይ ተዘራረቡ።
•3. ንርክብኩም ዝዓናቕፉ ኣሉታዊ ዝዀነ ስሚዒታት ከይተተኣናግዱ ወስኑ። "ሓደ ሓደ ሰባት እዚ ባህርያተይ ስለ ዝዀነ ምንም ክገብር ኣይክእልን እየ" ይብሉ። ቃል ኣምላኽ ግና እቲ ኹፉኡ ኩሉ ካባኻትኩም ይርሓቕ እዩ ዝብል። ስለዚ ኩፍኡ ዝዀነ ባህሪ ኣይተተኣናግዱ።
•4. ቤተሰባዊ ዝዀነ ዘተ ኣብ መንጐ ሰብኣይን ሰበይትን ክምዕብል ኣለዎ። ብፍላይ ምቹኡ ዝዀነ ጊዜ መሪጽካ ብናይ ፍቕሪ መንፈስ ኰይናካ ብዛዕባ እቶም ንርክብኩም ዓንቀጽቲ ዝዀኑ ኣርእስቲ ኣልዕልኩም ብምዝርራብ ንሓድሕድኩም ተሃናነጹ። ንናይ ሓዳር ብጻይኩም መንነት ክትፈልጥ እንተደሊኹም ንብጻይኩም ሕተትዎ ክነግረኩም ድማ እዩ። "እቲ ዓሻ መንገዱ ኣብ ቅድሚኡ ቅንዕቲ እያ ጥበብኛ ግና ምኽሪ ይሰምዕ" ምሳ 12፣15።
•5. ዘይትደልይዎ ባህርን ስሚዒትን ምንጩ ካበይ ምዃኑ ፍለጥዎ። ነቲ ምንጪ ምስ ፈለጥኩምዎ ድማ ክትዓብስዎ ጸዓሩ።
•6. ንናይ ሓዳር ብጻይኩም ስሚዒት ዝጐድእን ዘይምስምማዕ ከኣ ንዝዕድም ነገርን ክትልውጥዎ ወይ ከተመሓይሽዎ ኣዚኹም ተጋደሉ። ናይ ዝሓለፈ ሕማቕ ጠባይ ከይድገም ድማ ትግሁ።
•7. ንዝተፈጥሩ ናይ ዘይምስምማዕ ባህሪ ኩራ መፍቲሒ ድዩ? ኢልኩም ሕተቱ። እስከ ብሰንኪ ኣብ ናይ ሓዳር መጻምድትኹም ብምቑጣዕኩም ዝረኸብክምዎ ክሳራ በብሓደ ዘርዝርዎም። እቲ ግብረ መልስኹም ብፍቕሪ ብትሕትና ብለውሃትን እንተ ዝኸውን ኔሩስ እቲ ፍረ እንታይ ኰን ምመሰለ ኔሩ? ኢልኩም ሕሰቡ።
•8. ዘቖጥዓኩም ነገር ምስ ዝገጥመኩም ስሚዒትኩም ቀልጢፉዶ ይግንፍል? ኣብዚ እዋን እዚ እስከ ትንፋስኩም ውሕጥ ኣቢልኩም፣ ብዛዕባ እቲ ናይ ሓዳር ብጻይኩም ዘለዎ ደስ ዘብል ባህሪ ክትሓስቡ ፈትኑ። ሓቢርኩም ዝሓለፍክምዎም ሰናይ ነገር ድማ ኣሰላስሉ። "ነቲ ኣብ ቅድሚ ኩሉ ሰብ ጽቡቕ ዝኸውን ደኣ ሕሰቡ እምበር ንሓደ እኳ ክፉእ ኣብ ክንዲ ክፍኡ ኣይትፍረድዎ ዝክኣል እንተ ዀይኑስ ብኣኹም ዝመጸ ምስ ኩሉ ሰብ ብሰላም ንበሩ" ሮሜ 12፣17። "ነቲ እከይ ድኣ ብሰናይ ጌርካ ስዐሮ እምበር ነቲ እከይ ኣይትስዓሮ" ሮሜ 12፣21።
•9. ንሰብ ምውቃስን ነቲ ሰብ ድማ ዘሕርቖ ነገር ምልዕላን ትፈትዉ ዶ? እዚ ዓይነት ባህሪ ንምንታይ ከም ዝጠቕመኩም እሞ ሕሰቡ። ንናይ ሓዳር ብጻይኩም ብዝዀነን ዘይኰነን ኣይትጠርጥሩ። ካብቲ ዘቕርበልኩም ሓሳብ ገለ ፍረ ከም ዘለዎ ኣይትስሓቱ።
•10. እቲ ተቕርብዎ ሓሳብት ጠቓሚ ክኸውን ይኽእል እዩ። ይኹን ኣምበር ኣበየናይ እዋንን ጊዜን ክትዛረብዎን ምስ ናይ ሓዳር ብጻይኩም ድማ ክትዛተይሉ ከም ዝግባኣኩም ምፍላጥ ኣገዳሲ እዩ። ኩሉ ጊዜ እቲ ተቕርብዎ ወቐሳ ንናይ ሓዳር ብጻይኩም ዝሃንጽን ዝረብሕን ዝእርምን ክከውን ይግባእ እምበር ንሞራሉ ዝሰብርን ዘቋሽሽን ክኸውን ኣይግባኣን።
•11. ካብ ሓዳር ብጻይኩም ወጻኢ ተዋሓደ ሓደ ዝመኽረኩምን ዝሕግዘኩምን ዓርኪ ወይ መሓዛ ይሃልኹም። ነቲ ዝህበኩም ምኽሪ ኣብ ግብሪ ንኸተውዕልዎ ኣዚኹም ጸዓሩ።
•12. ስለ እቲ ዘለኩም ባህሪ ኣምላኽ ክድግፈኩም ወትሩ ብጸሎት ናብ ዙፋን ጸግኡ ቅረቡ። " ሓደ ካባኻትኩም እኳ ጥበብ እንተ ጐደሎ ነቲ ከይሰተሓፈረ ብልግሲ ዝህብ ኣምላኽ ብእምነት ይለምኖ እሞ ክወሃቦ እዩ" ያቆ 1፣5።
ናይ ዝሓለፈ ክፋላት ንምክትታል ነዞም ዝስዕቡ ሊንኪታት ተጠቀሙ።
ውሕስነት ሓዳር ራብዓይ ክፋል
Typography
- Font Size
- Default
- Reading Mode


text:
ናይ ሊባኖስ ፕረዝዳንት ኣብ ልዕሊ ስዑዲ ዓረብ ነቐፌትኦም ከምዘሐየሉ ዝበፅሐና ዜና ሓቢሩ።ናይ ሊባኖስ ቀዳማይ ሚንስትር ሳዓድ ሓሪሪ ኣብ መጀመሪያ እዚ ወርሒ እዚ ብሃንደበት ካብ ስልጣኖም ድሕሪ ምውራዶም ኣብ መንጎ ክልትኤን ሃገራት ናይ ቃላት ኲናት ተጎሃሂሩ ቀፂሉ’ሎ።
እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ኣቐዲሙ ብዝተቐድሐ ናይ ቴሌቪዥን እወጃ ካብ ስልጣኖም ምውራዶም ብሃንደበት ዝገለፁኣብ ስዑዲ ዓረብ ዑደት ይፍጽሙ ኣብዝነበርሉ እዋን እዮም።
ፕረዝደንት ሚቸል’ውን ኣብ ናይ ቲዊተር መልእኽቶም ሓሪሪ ብዘይድልየቶም ኣብ ስዑዲ ዓረብ ተኣሲሮም ከምዝርከቡ ርግፀኛ እየ፤ኣብ ልዕሊ ሊባኖስ ዝተፈፀመ ወራር እዩ ኢሎም ኣለው።
ኣብ ፈለማ እዚ ሰሙን እዚ ንምዕራባዊያን ሚንስትራት ወፃኢ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ሓሪሪ ብስዑዲ ተጨውዮም ኢሎም ኣለው።
‘’ቀዳማይ ሚንስትር ሳዒድ ሓሪሪ ንዝሓለፉ 12 መዓልታት ናብ ሃገሮም ዘይምምላሶም ንናይ ቪየና ስምምዕ ብዝፃረር ተኣሲሮም ኣለው’’ኢሎም።
ድሕሪ ናይ ኣውን ርእይቶ ሓሪሪ ብቲዊተር ኣብዝፅሓፉዎ መልእኽቲ "ፅቡቕ ኣለኹ፤ኣምላኽ እንተድኣ ፈቒዱ ከምቲ ቃል ዝኣተውኹዎ ናብታ ዘፍቅራ ሊባኖስ ክምለስ እየ፤ክትሪኡ ኢኹም"ኢሎም ኣለው።


text:
ገዲም ሓርበኛ ዑስማን መሓመድ ኣደም (በዓል ገጽ)፡ ብዝሓደሮ ሕማም ኣብ ሆስፒታል ተሰነይ ሕክምናዊ ክንክን ክገብረሉ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ኣብ መበል 78 ዓመት ዕድሚኡ ብ7 ግንቦት ተሰዊኡ። ሓርበኛ ዑስማን መሓመድ ኣደም፡ ኣብ 1965 ናብ መሳርዕ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ተሰሊፉ፡ ኣብ 1970 ድማ ኣብ ህዝባዊ ሓይልታት ሓርነት ኤርትራ ተጸንቢሩ፡ ኣብ ተዋጋኢ ሰራዊትን ክፍልታትን – ድሕሪ ናጽነት መላእ ኤርትራ ድማ፡ ኣብ ንኡስ ዞባ ተሰነይ ኣመሓዳሪ...
Latest videos
ኣብ ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ- ክፍሊ ሕግን ስርዓትን ምምሕዳር ከተማ፡ ኣብ 400 ትካላት ብዝተገብረ ቁጽጽር 30 ሽሕ ናቕፋ ዝትመን መዓልቱ ዘሕለፈ መግብን ናውቲ ጽሬትን ብምእካብ ኣቃጺሉ። ሓላፊ ሕግን ስርዓትን ንኡስ ዞባ ደቀምሓረ ኣቶ ክፍለ ሃይለ፡ ወነንቲ ትካላት ንህዝቢ ዘቕርብዎ መግብን ካልእ ነገራትን ግዜኡ ምስ ዘሕልፍ፡ ኣብ ጥዕና ዝፈጥሮ ጸገም ተረዲኦም ክኣልይዎ ብምትሕስሳብ፡ ነዚ ዘይትግበሩ ወነንቲ ትካላት ዝኸበደ መቕጻዕቲ ክብየነሎም ምዃኑ...
ሚኒስትሪ ሕርሻ፡ ንጥፈታት ምርባሕ ደርሁ ኣብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ፡ ዘተባብዕ ውጽኢት ይርከቦ ከምዘሎ ሓቢሩ። ሓላፊ ጨንፈር ሃብቲ እንስሳ ኣብ ዞባ ደቡባዊ ቀይሕ ባሕሪ ኣቶ ሃብተማርያም ኣብርሃም፡ ኣብ’ቲ ዞባ ካብ መወዳእታ ወርሒ 2020 ጀሚሩ ንሰለስተ ዙርያ ብዝተኻየደ ጨቓዊት ናይ ምዕዳል መደብ – ኣስታት 25,000 ሓደ ወርሒ ዝዕድሚኤን ጨቓዊት፡ ንልዕሊ 1100 ተጠቀምቲ ከምእተዓደላ ገሊጹ። እተን ኣብ ቀዳማይ ዙርያ ኣብ ሰለስተ ንኡሳን...
ሚኒስትሪ ጥዕና፡ ኣብ ትግባረ ኮም ዝሰረቱ ከባብያዊ ጽሬትን ምውጋድ ጐዳእቲ ልምድታትን – ሚኒስተራት፡ ኣመሓደርቲ ዞባታት፡ ሓለፍቲ ሃገራውያን ማሕበራትን ወከልቲ ሚኒስትሪ ጥዕና ዞባታትን ዝተሳተፍዎ ዓውደ-ዘተ ኣካይዱ። ኣብቲ ብ6ን 7ን ግንቦት ኣብ ኣዳራሽ ሃ.ኮ.ሰ.ኤ ዝተኻየድ ዓውደ-ዘተ፡ ሚኒስተር ጥዕና ኣሚና ኑርሑሴን ኣብ ዘስምዓቶ ናይ መኽፈቲ ቃል፡ ጽሬት ከባቢ ንምውሓስ – ‘ኣብ ግዳም ቀልቀል ካብ ምውጻእ ናጻ ዝኾነ ከባቢ...
ዓንበርበብ ሼር ካምፓኒ፡ ምስተን ዝውክለን ኩባንያታት ርክቡ ብምድልዳል ዕማማቱ ብዝለዓለ ንምፍጻም ብዕቱብ ይሰርሕ ከምዘሎ፡ ኣካያዲ ስራሕ ናይ’ቲ ትካል ኣቶ ግርማይ ኣብርሀ ሓቢሩ። ኣብ እዋን ብረታዊ ቃልሲ ኣብ 1984 ዝተመስረተ ዓንበርበር ሼር ካምፓኒ፡ ድሕሪ ናጽነት ኣብ 1992 ብሓድሽ ውዳበ ከም ዝጀመረ፡ ካብ 1996 ኣትሒዙ ድማ ከም ወኪል ኩባንያታት ጃፓን – ቶዮታ፡ ያማሃን፡ ኮማትሱን ኮይኑ የገልግል ከምዘሎ ገሊጹ። ቀንዲ ዕማም ዓንበርበር...


text:
63 years ago, on December 2nd, 1950, the UN adopted Resolution 390(V)A based on lies denying Eritrea its right to independence. It claimed it was passed taking the wishes of Eritreans into consideration. But why all the injustices upon these peace-loving people comes only through the UN?
By ተወልደ ብእምነት,
ዕለት 2, ታሕሳስ 1950፡ ልክዕ ቅድሚ 63 ዓመታት፡ ህዝቢ ኤርትራ ድሕሪ ናይ ሱሳ ዓምታት መግዛእታዊ ሕሰምን ኣደርዕን ተናጊፉ፡ ብራህዋን ሰላምን ህይወቱ ክመርሕ፡ ከም ኩሎም ኣህዛብን ሃገራትን፡ ኣብ ትሕቲ ኤውሮጳዊ መግዛእቲ ዝነበሩ፡ ኣየር ናጽነት ከስተንፍስ፡ ብተስፋ ሃንቀው ክብል፡ ካብ 1941 ክሳብ’ዛ ጸልማት ዕለት’ዚአ ከይተሓለለ ዘካየዶ ሓያል መኸተ ብሽርሕን ተንኮላትን መንግስቲ እንግሊዝን ኣመሪካን ዕድሉ ተጓዕጺጹ። ብስም ፈደራላዊ ብይን ከኣ፡ ካብ ሓደ መግዛእታዊ ኣደራዕ ናብ ካልእ ዝደሓረ መግዛእታዊ ስርዓት ክቁረን፡ ንጸላእቱ ባይታን መንጸፍን ዘጠዓዕም ውሳነ ዝተኸተመላ መዓልትን ወርሕን ምንባራ ኣጸቢቅና ንዝክር።
ከም ውጺኢት ናይዚ ውዲታውን ዓማጽን ብይን፡ ነቲ ድሒሩ ዝሰዓበ መሪር ናይ ሰላሳ ዓመታት ብረታዊ ተጋድሎ፡ ልዕሊ 70 ሽሕ ትንፋስ ዝኸፈልናሉ፡ ዓሰርተታት ኣሽሓት ዝሰንከልሉ፡ ኣማኢት ኣሻሓት ዝተበታተንሉ፡ ቁጠባዊ ትሕዝቶ ሃገር ናብ ደረጃ መዋእለ እምኒ ዝተመልሰሉ፡ መዋእል ቃንዛን ምረትን ዘሕለፍናሉ፡ ገና ብዘይ ዕረፍቲ ክሳብ’ዚ ሒዝናዮ ዘሎና እዋን፡ ኣብ ቀጻሊ ገድልን መኸተን ክንጽመድ እተገደድናሉ ውሳነ ኢዩ።
ምልስ ኢልና ንሕሉፍ ኣመጻጽኣ ናይ’ዚ ታሪኻዊ ዓመጻት ምስ እንድህስስ፡ ፋሽስታዊ መግዛእቲ ኢጣልያ ኣብቂዕ፡ ብመጻንሂ ጊዚያዊ መንግስቲ እንግሊዝ ምስ ተተክአ ምስ ወኪል ኢትዮጵያ እናተማሻጠሩ፡ ነቶም ምእንቲ ፍትሕን ናጽነትን ዝጠልቡ ሃገራውያን፡ ብራዕድን ሽበራን ፖለቲካዊ ቅንጸላታት ከምበርክኹ፡ ነቶም ንኣንድነት ዝደፍኡ ድማ ብሽሕጣንን ሓለፋታትን ህዝቢ ኣደናጊርካን ፈላሊኻን ዝተበጽሐ ናይ ጥልመት ፍጻሜ ኢዩ።
እንግሊዝ ኣብተን ዝጸንሓለን ዓሰርተ ዓመታት፡ ንመራሕቲ ማሕበር ፍቅሪ ሃገር ምድሃልን ምርዓድን፡ ከይንቀሳቀሱ ምእጋድ፡ ምዕናው ንምዕቡል ቁጠባዊ ሰረታት፡ ትካላት ፋብሪካታን መራከቢ መስመራትን፡ ካልኦት ዓቢ ኣገልግሎት ዝህቡ ዝነበሩ ንብረት። ናብ’ተን ሽዑ (እንግሊዝ) ዝገዝአን ዝነበራ ሃገራት፡ ሰሪቁ ብምግዓዝ፡ ዝተረፈ ክፋሉ ተረሚሱ ከም ዝዳኸም ጌሩ። ዕላምኡ ኸኣ፡ ነቲ ኣብ መጋባእያ ዲሒሩ ዝቀርብ ዝነበረ መመኽነይታ፡ “ህዝቢ ኤርትራ ብቁጠባ ነብሱ ከማሓድር ኣይክእልን ኢዩ” ዝብል ተንኮል፡ ከም ቀንዲ ረቛሕታዊ ነጥቢ ኣብ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዝቀርብ ዝነበረ ጭብጢ ምዃኑ ዲሒሩ ተጋሂዱ።
ስርዓት ኢትዮጵያ ቅድሚ ፈደረሽን ወኪሉ ኣብ ኣስመራ ከም ዝሰፍር ተፈቂድሉ፡ ኮሎነል ነጋ ወልደስላሴ ነዚ ተልእኾ ከነጣጥፍ፡ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያን ንኽትጽንበር ክጎሳጉስ ሰፊሕ ዕድል ኔርዎ። ኣብ ልዕሊ ህዝብን መራሕቲ ሰልፍታት ቀጽሪ ናጽነትን፡ ዕሱባት ዕጡቓት ሸፋቱ ብምውፋር ሓያል ናይ ራዕድን ቅንጸላን ስጉምቲ ፡ መንነቶምን ገበናቶምን እናተፈለጠ፡ ምምሕዳር እንግሊዝ ዝተበላሓቶ ሜላን ኢዱ ዘእተወሉ ስርሒት ስለ ዝነበረ፡ ግቡእ ሕጋዊ ስጉምቲ ዘይምውሳድ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ኣብ መንጎ ክልቲኤን ዓበይቲ ሃይማኖታት፡ ሕንፍሽፍሽን ናዕብን ከጓሃህሩ ኣበርቲዖም ሰሪሖም። ህዝብን ዓበይቲ ዓዲን ናይ ፖለቲካ መራሕትን ግን፡ ነዚ ድሑር ተንኮላዊ ተጻባእነት ብንቅሓት፡ ሓድነቶም ዓቂቦም፡ ብትርን ትብዓትን ቃልሶም ቀጺሎም።
ህዝቢ ኤርትራ መግዝእቲ ኢጣልያ ካብ ኤርትራ ክወጽእ፡ ብዓቅሙ ኩሉ ካብኡ ዝሕተት ዘበለ ከምዘበርከተ፡ ድሕሪኡ እውን ምስ ኩሉ ዝገጥሞ ዝነበረ ሽርሕን ተጻብኦታት መንግስቲ እንግሊዝን ኢትዮጵያን፡ ከም ዝመከተ ኣጸቢቅና ንፈልጥ ኢና። ቅድሚ እዚ ውሳነ’ዚ ምሕላፉ እውን ብወከልቲ ቀጽሪ ናጽነት ኤርትራ ናብ ባይቶ ውድብ ሕቡራት ሃገራት፡ ብታህዲድን ምጉብዕባዕን ተጻባእቲ ከይተዳህሉ፡ ሞት ጢሒሶም ኩሉ ታሪኻዊ ሓቅታት ህዝብን ሃገር፡ ስኑድ መርትዖታትን ምጉትን ከም ዘቕረቡ፡ ኣብ መዝግብ ታሪኽና ብወርቃዊ ቀለም ተሰኒዱ ኣሎ።
“ህዝቢ ኤርትራ ዘቅርቦ ዘሎ ጠለባት ቅኑዕን ፍትሓውን መሰል ንናጽነት ኢዩ፡ ነቲ ሓቀኛ ሕቶ እዚ ክጉዕጽጽ፡ ናብ’ቲ ዝነበሮ ፉንፉን መግዝእታዊ ስርዓት ክምለስ ዝሕልን፡ ምስ ካልኦት ክቛረን ሃቀነታት ዝሓልም፡ ወይ ናብ ክልተታት ክትመቓቕል ውዲታት ዝኣልም፡ ካብ ዝኾነ ይኹን ወገንን ኣካልን ኮነ መንጽር ይምጻእ ፈተነታት፡ ዓይነቱ ኮነ መልክዑ ብዘየገድስ፡ ካብ ምሉእ ናጽነት ንታሕቲ ከምዝይቅበል ነረጋግጽ። እዚ ሕድገት ዘየፍቅድ መሰል ናጽነት ምስ ዝገሃስ ድማ፡ ምስ ስርዓት ኢትዮጵያ ክኸስት ዝኽእል ዘይዓርፍ ኩናት፡ ንምሉእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ፡ ኣብ ባርዕ ህውከትን ዕግርግርን ከም ዝሸሞ ብዘይጥርጥር ነረጋግጽ” ክብሉ ኣቦና ሓርበኛ ኢብራሂም ሱልጣን ኣብ መጋባእያ ውድብ ሕቡራት ዘስምዕዎ ትንቢታዊ ቃል ኢዩ።
ኣብ’ቲ ግዜ’ቲ፡ ነቲ ረዚን ቅውም-ነገራዊ መጠንቀቕታ ግዲ ከይሃበ፡ በቲ ዝነብሮ ክቱር ህርፋን ተገዚኡ፡ ኣብ’ቲ ዘገድሶ ዝነበረ ጥቅሚ ጅኦ- እስተራተጂካዊ ኣቀማምጣ ኤርትራ፡ (መራኸቢ መስመራት ማያት ቀይሕ ባሕርን ወደባቱን) ጥራይ ሃነፍነፍ ዝብል ዝነበረ ብዓል ስልጣን ጸሓፊ ወጻኢ ጉዳያት ኣመሪካ፡ ጆን ዳላስ ፎስተር ድማ፡ “ብዓይኒ ፍትሒ ክርአ እንከሎ፡ ህዝቢ ኤርትራ ንዘቕርቦ ዘሎ ናይ ናጽነት ሕቶ ቅኑዕን ቅቡልን ኢዩ። እንተኾነ፡ ብመንጽር ስተራተጂካዊ ረብሐ ኣመሪካ ኣብ ቀይሕ ባሕሪን ምእንቲ ምርግጋጽ ኣህጉራዊ ሰላምን፡ ምስ ኢትዮጵያ መሓዛና ክትቁረን ኢዩ እቲ ድሌትና” ካብ ዝብል ኣስፋሕፋሒ ፖሊሲ፡ ነቲ ዓማጺ ውሳነ ክሓልፍ ዓቢ ጽልዋን ተራን ኔርዎ።
ኮይኑ ህዝቢ ኤርትራ ብዘይ ድሌቱ ኣብ እግሪ’ቲ ድሑር ስርዓት ሃይለ ስላሰ ክደነን ተጌሩ። እቲ ንስሙ ዝተበየነ ፈደራላዊ ውዕልን ስምምዓትን ፈደራላዊ ዓንቀጻት፡ ንስርዓት ኣዲስ ኣበባ ዝለዓለ ግንዖ ዝህብ፡ ነቲ ቀንድን ወሳኒን ስልጣናት ምምዛዝ ሚኒስትሪታት ኣብ ኢዱ ዘእቱ፡ ነተን ብድርካቡ ንውሽጣዊ ርእሰ-ምምሕዳር ዝውስና ዓንቀጻት እውን፡ ካብ ጊዜ ናብ ጊዜ ዝወጹ ዝነበሩ ዓመጽቲ ኣዋጃት እቲ ስርዓት ከም ዝስረዝን ተጌሩ። ቛንቛ ትግርኛን ዓረብን ከም ወግዓውያን ቋንቋታት ከየገልግላ ተሰሪዘን፡ ናይ ፕረስ ሕጊ ማሕበር ሰራሕተኛታት፡ ሰልፍታት ኩለን ከም ዝፈርሳን ዝስረዝን ተጌሩ።
ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ዘንጸላልዎ ዝነበረ ከቢድ ሓደጋ ናበይ ገጹ ይዛዙ ከም ዝነበረ፡ ብልዑል ንቅሓትን ትኩርነትን ክከታተሎ፡ ከም ግብረ መልሲ ድማ፡ ተቃውሞታት ከሐይል ግድን ኔሩ።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ነቲ ካብ ህዝቢ ዝግንፍል ዝነበረ ማዕብላዊ ተቃውሞታት፡ በቲ ካብ መንግስቲ ኣመሪካ ዝተተዅበላ ምኽርን ወታሃደራዊ ሓገዛትን፡ ክትዓጥቅ ክትገዝፍ፡ ወታሃደራዊ ቅልጽማ ከተርኢ፡ ኣብ ከተማ ኣስመራን ካልኦት ከተማታትን ኤርትራ፡ ዓበይቲ ወታሃደራዊ መዓስከራት መስሪታ። ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ፖሊስ ዝነበራ እምነት ክበንን ብምጅማሩ፡ ካብ ካልእ ስፍራታት ኢትዮጵያ ብዓሰርታታት ኣሽሓት ወተሃደራት ክትጓርት ቅልጡፍ ዕለታዊ ንጥፈታታ ኮይኑ።
ንኣብነት፡ ኣብ ከተማ ኣስመራ ኣብ ክልተ መዓስከራት፡ ኣብ ሰታንታ ኦቶ ጥቃ እንዳ ፋብሪካ መሎቲ “ሳላሳ ኣምስተኛ ጦር ሰፈር” ዝበሃል፡ ኣብ ቪላጆ ጀንዮ፡ ጥቃ ቤት ትምህርቲ ቪላጆ፡ ሓደ ዓቢ ወታህደራዊ መዓስከር፡ ጦር-ሰራዊት መምስ ስድራ ቤቶም ከተስፍር መደባት ጎበጣኣ ኣኽሪራቶ።
ነቲ ሽዑ ዝረኣ ዝነበረ ፍሕሕታ፡ ሰላማዊ ሰልፊ ሰራሕተኛታትን ተማሃሮን ህዝብን፡ ንምድሃል ዝዓለመ ወታሃደራዊ መናወራ፡ ኣብ ኣብ ጎቦታት ላዕላይ ኣኽሪያ ከባቢ ማይ ኣምበሳ ዝርከብ ሕሉም (Valley) ጽዑቅ ወታሃደራዊ ተኹሲ ልምምድ ክገብሩ፡ ንግሆ-ንግሆ ካብ ሰኑይ ክሳብ ዓርቢ፡ ኣማኢት ወታሃደራት በቢእብሪ ተሰሪዖም፡ ካብ’ቲ ዝቕመጥሉ ካምቦታት፡ ብማእከል ከተማ ተሰሪዖም ክሓልፉ፡ ህዝቢ ንምርዓድ “እምቢ ያለ ሰው ጥይት ኣጉርሰው” ዝብል ፈኸራን ታህዲድን ተሓሊፉ።
እዚ ኹሉ ክኸውን፡ ነቲ ብመሰረት ውሳነ 390 A (V) እተበየነ ውሳነ፡ ኣብ ኣተጋባብራን ኣተራጓጉማን ፈደራላዊ ውዕላት፡ ኢትዮጵያ ከይትዕምጽ ተባሂሉ፡ ሓንቲ ነዚ መስርሕ ክትከታተል ዝቖመት ኣካል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኔራ ኢያ። ተመስሪታ ከተብቅዕ ግን፡ ነቲ ዘጋጥም ዝነበረ ሕልክልኻት፡ ብወገን ኤርትራውያን ዝቐርብ ዝነበረ ቀጻሊ ተቃውሞታት፡ ኣትሰምዕ ግን ኣይነበረትን። ምኽንያቱ እቶም ነቲ ሜላላታት ዝሓንጸጹ ኣካላት፡ ናይ ምልሓቅ መገዲ ዘንጸፉ ሓይልታት ከኣ ራኢኦም ክውን ኮይኑ። ህዝቢ ኤርትራ ድማ ናብ’ቲ ናይ ሰላሳ ዓመት ናጽነታዊ ነዊሕ ጉዕዞ ክምርሽ ኣንቂዱ።
እዛ ሒዝናያ ዘሎና ወርሒ ታሕሳስ፡ ውሳነ ዕለት 2 ታሕሳስ 1950 ከኣ ብፍላይ፡ ብውድብ ሕቡራት ሃገራት ብርክት ዝበለ ዓማጺ ውሳነታት ኣብ ልዕሌና ብተደጋጋሚ ዝውሰነሉ ወርሒ ኮይና ጸኒሓ ኣላ። እታ ብ 390 እትፍለጥ ከኣ፡ በዅሪ ኩለን ዓመጻት ምዃና’ያ ተዘኻኽር።
ስለምንታይ ክንዝክራ ንቕሰብ፡ ታሪኽ ኣልዒልካ እንታይ ኣምጻእካ እንድዩ እቲ ሕቶ? ነዚ ኣብ’ዚ እንሓልፎ ዘለና ህልው ኩነታት፡ ዘጋጥመና ዘሎ ሕልኽላኻት ምስ ሕሉፍ ዓንዳሪ ታሪኻዊ ፍጻመታት ኣዛሚድካ ምርአይን ምፍታሽን፡ ንባህርያቱ መርሚርካን ተንቲንካን ክትርድኦ ምኽኣል፡ ጽቡቅ ሚዛናዊ ኣንፈትን ኣራኣእያን ከተስርጽን ከተማዕብልን ስለ ዝሕግዝ፡ ሕሉፍን ህሉውን ሽርሕታት ኣብ ትሕዝትኡን ባህርያቱን ዘለዎም ተመሳሳልነትን ፍልልያትን ኣነጺርካ ምስትውዓል፡ ኣብ’ቲ እትገብሮ መኸታዊ ስርሓት ሓጋዚ ትምህርቲ እትቀስመሉ ጽቡቅ ኣተሓዝዛን ኣጋጣሚን ኢዩ።
እምበኣርከስ እቶም ናይ ትማሊ ሓርበኛታት ኣቦታት፡ ኣብ’ቲ ዝሓለፈ መዋእል ቃልስን ጥምጥምን፡ ነዚ ብሓያላት እተዓብለለ ውድብ፡ ዘቕርብዎ ዝነበሩ ታሪኻዊ ሓቅታትን ጭብጥታን ጸማም እዝኒ ስለ ዝሃብዎ፡ እናተነግሮም ስለ ዝደፈንዎ፡ እዚ ኣብ ከባቢና ብዘይ ዕረፍቲ እተፈጸመን ዝፍጸም ዘሎ ከቢድ ሰብኣውን ንዋታውን ክሳራታት ዘስዓበ፡ ቅሳነት ሰላምን ጸጥታን ዝሓረሞ ከባቢ ክኸውን ዝኸኣለ፡ ነቲ ትንቢታዊ መጠንቀቅታ ስለ ዘስተናዓቅዎ ኢዩ።
ሕጂ እውን እተኾነ ነዞም ናይ ሎሚ ሓርበኛታት ዝብልዎ፡ ጽን ኢልካ ካብ ክንዲ ምስማዕ፡ ኣብ’ቶም ሕሉፋት ጉጉያት ፖሊሲታ ነቂጽካ ክትቋማጣዕን፡ ካልእ ዘይተደልየ ክሳራታት ከተስዕብ ምጥራዕ፡ ትማሊ-ትማሊ ድሌት ህዝቢ ኤርትራ እንተዘይጸዲቑ፡ ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ቅሳነት ከምዘይርከብ እናተነግሩ ኣስቂጦም፡ ኣብ’ታ መሓዝኦም ዝኾነት ኢትዮጵያ ሰላምን ምርግጋእን ክመጽእ ማለት ዘበት እዩ እንዳተባሂሎም ጸማም እዝኒ ሂቦም፡ እቲ ናይ ሽዑ ዝተባህለ ትንቢታዊ ሓቂ ቅኑዕ እንተኔሩ፡ ሕጂ እውን ከምኡ ከምቲ ናይ ትማሊ ኣይክኣልን ኢዩ ዝበሃል ዘሎ። ኣብ ዝበርዓነ ፖሊሲ እተመርኮሰ ብሉይ ስልትን ሜላን ምኽታል፡ ተመሳሳሊ ውጺኢት ከም ዝህብ ዘየካራኽር ስነ-ፍልጠታዊ ሓቂ’ዩ። ሎሚ እውን ከም ናይ ትማሊ፡ ሓደሽ መሰል መናውራን ናይ ሓሶት ክስታትን ሰኒድካ፡ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ረጊኦም ህንጻ ሃገራዊ ውራዮም ከየሳላስሉ ስራሕ ከተባኹር፡ ኣብ ኣህጉራዊ መጋባእያታት፡ ኣኼባ ኣብ ልዕሊ ኣኼባ ሰሪዕካ፡ ኮለል ከተብሎም ጊዜምፍታን፡ ጊዜ ምጥፋእ፡ ካብ ምዃን ሓሊፉ ፋይዳ የብሉን ነብሎም።
ሓድነት ህዝቢ ኤርትራ ንምድኻም፡ ሃሱሳት ኣዕጢቆምን ኣዋፊሮምን፡ ማዕብላዊ ገስጋስ ህዝቢ ክገትኡ ከምዘይክእሉ፡ ንዝኸሰረ ሜላታት እንደገና ክደግሙ እሞ፡ ከሕምቑና ንዝመጣጠሩ እንተሃልዮም፡ ትማሊ እንተተሳዒሮም፡ ሎሚ እውን ነቲ ዝፈሸለ ግጉይ መስምር ብምድጋም ከምዘይስዕሩ፡ ታሪኽ ተወኪስና እንተ ኣረጋጊጽና፡ ብዝረኸብናዮ ፍልጠትን ተመክሮን ምርኩስ ብምግባር፡ ነቲ ትማሊ ኣብ ዓወት ዘብጽሐ ቅኑዕን ፍቱን መስመርን ቀዳሞት ኣቦታትና ተኸቲልና፡ ኣብ ዝተናውሐ ናይ ምርብራብ መስርሕ፡ ነዚ ተሪፉ ዘሎ ጉዕዞ ንምዝዛም፡ ኣብ ዘተኣማምን ባይታ ረጊጽና ምህላውና ንፈልጥ።
ስለ’ዚ በዚ ኣጋጣሚ፡ ዝኽሪ ትማሊ ሕሉፍ ሃብታም ተምክሮ ወለዶታት፡ ሓርበኛዊ ትብዓት ከም ደፋኢ ሓይሊ ወሲድና፡ ምስ’ዚ ኣብ’ዚ እዋን ዝገጥመና ዘሎ ብድሆን ተመክሮታትን ብምዝማድ፡ ነቶም ኣብ’ዛ ወርሒ ታሕሳስ እተፈጸሙ ስለስት ዓበይቲ ውሳነታት፡ 2 ታሕሳስ 1950፡ ፈደራላዊ ውሳነ ኤርትራ ምስ ኢትዮጵያ፡ ብ5 ታሓስስ 2009፡ ነቲ ብዓንቀጽ 1907 ዝፍለጥ ውሳነ እገዳ፡ 23 ታሕሳስ 2011፡ ምትራር ናይ’ቲ ኣቀዲሙ ዝጸደቀ ብይን እገዳን፡ ብ12 ታሓሳስ 2000 ድማ ውዕል ኣልጀሪስ ዝተኸተምሉን፡ ፍጻሜታት ኮይኖም፡ ንዝክሪ ጥራይ ጠቂስናዮ ክንሓልፍ ዘይኮነስ፡ ወርሒ ታሕሳስ፡ መኸተና ከነባራትዕ፡ ቅናት ኒሕን ወኒን ኣትሪርና፡ እምቢታና ክሓንን፡ ሓድነትና ኮሊዕና ንቅሓትና ኣበሪኽና፡ ናብ’ቲ ዘይተርፍ ዛዛሚ ዓወት ክንምርሽ እትዕድም ወርሒ ኢያ።
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ!
– – – – – – – – – – – – – – – – – – – –
The Un Just Resolution 390 A(V)
—————


text:
ቃልስናን ኩነታት ከባቢናን2021-02-07 10:50:58 Written by ቤት ጽሕፈት ዜና ሰዲህኤ Published in EPDP Editorial Read 738 times
- font size decrease font size increase font size
ርእሰ-ዓንቀጽ ሰዲህኤ
መሰረትን መንቀልን ቃልስና እቲ ኣብ ሃገርና ዘሎ በብግዜኡ መልክዑ እንዳቀያየረ ዝኽሰት ማሕበረ-ቁጠባውን ፖለቲካውን ክውንነት እዩ። ኣብ ሃገርና ብሰንኪ መላኺ ኣመራርሓ ጉጅለ ህግደፍ ኣብ ዝሓለፈ 30 ዓመታት ዝተራእየ ወጽዓ ቀጻሊ ስለ ዘሎ ቃልሲና ነቲ ወጻዒ ስዒርካ ብራህዋ ንምትካእ እዩ። ነቲ ንቃለሰሉ ዘለና ዓላማ ኣብ ሸቶኡ ንምብጻሕ ከኣ እቲ ወሳኒ እቲ ኣብ ኢድና ዘሎ ኤርትራዊ ዓቕምን ሓላፍነትን እዩ። እዚ ከበሃል እንከሎ ግና ኩነታት ሃገርና ብከባብያዊ ምዕባለ ኣይጽሎን ናይ ከባቢና ዓቕምን ጽልዋን ከኣ ኣብ ርእስቲ ናትና ግደ የብሉን ማለት ኣይኮነን።
ኣብዚ እዋን’ዚ ህዝቢ ኤርትራ፡ ኣብ ርእሲቲ ከቢድ መገላበጢ ዘየብሉ ወጽዓ ህግዲፍ፡ ብሰንኪ እቲ ጉጅለ ኣብ ኮረና ቫይረስ ዘለዎ ግጉይ ኣተሓሕዛ’ውን ንከቢድ ሽግር ተቓሊዑ ኢዩ። ኮረናቫይረስ ዘስዓቦ እሞ እቲ ጉጅለ ብዘይሓላፍነታዊ ኣተሓሕዛ ዘጋደዶ ዕጽዋን ሳዕቤናቱን፡ ምስቲ ህግዲፍ ዝዋሰኣሉ ዘሎ ዘይምርግጋእ ተወሲኽዎ ኣብ ከባቢና ዘሎ ኩለ-መዳያዊ ወጥሪ ንጉዳይ ህዝብና ክሳብ ክንደይ ኣብ ኣዝዩ ዝሓመቐ ደረጃ በጺሑ ከም ዘሎ ንዕዘቦ ዘለና እዩ። ነዚ ንህዝብና ዘንጸላልዎ ዘሎ ዓቕሊ ዘጽብብ ቅልውላው ንምብዳህ እምበኣር ቃልስና ካብቲ ዝጸንሖ ክዛይድ ከም ዝግበኦ ክንዝንግዕ ኣይግበኣናን። ነዚ ክንበቅዕ ከኣ ዝተበተነ ዓቕምናን ዘይተጠርነፈ ኣተሓሳስባናን ከነከኣእል ክንበቅዕ ምርጫ ዘይኮነስ ግደታ ምዃኑ ክንቅበል ናይ ግድን እዩ።
እቲ ካብ ቅድሙ እውን ዘየቅስን ብድኽነት፡ ብሕማምን ካልእ ማሕበራዊ ጸገማት ዝተሃስየ ሃገርና እትርከበሉ ከባቢ ቀይሕ ባሕርን ምብራቕ ኣፍሪቃን እነሆ ሎሚ ከኣ ብበብዓይነቱ ፖለቲካዊ ምስሕሓብን ጐንጽታትን ይሕቆን ኣሎ። ኣብ መንጎ፡ ኬንያን ሶማልያን፡ ኢትዮጵያን ኬንያን፡ ኢትዮጵያ ሱዳን ግብጺ፡ ኢትዮጵያን ሱዳንን ዘሎ ኩነታት ወጥሪ ዘመልክት እዩ። ብዘይካዚ ዳርጋ ኩለን ክበሃል ብዝከኣል ሃገራት ከባቢና ኣብ ወውሽጠን ብዓሌት፡ ብሃይማኖትን ካልእ ድሑር ዝንባለታትን ብዝተላዕሉ ወጥርታት ዝሕቆና ዘለዋ እየን። ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መተከል፡ ደቡብ ጉራፈርዳ፡ ኣብ ዓፋርን ዒሳን መመሊሱ ዝግንፍል ዘሎ ጐንጽታት ናይዚ ኣብነት እዩ። ብዓብይኡ ከኣ እቲ ብሓደ ወገን ኢትዮጵያ፡ ኤርትራን ሶማልን ብኣንጻሩ ከኣ ትግራይ ዝተሰለፍሉ ደማዊ ውግእ ካብ ዝጅምር ሰለስተ ኣዋርሕ ኣሕሊፉ ይቕጽል ከኣ ኣሎ። ክሳብ ሕጂ ሰፍ ዘይብል ጉድኣት ኣስዒቡ ክነሱ፡ ሕጂ እውን ኣንፈቱ ኣየነጸረን። ኣብዚ ውግእዚ ናይ ዝሞቱ ወተሃደራት ኤርትራን ዝዓነወ ንብረት፡ ኣብ ልዕሊ ኣብ ትግራይ ዝነበሩ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝሰዓበ በደልን ክንጽብጽብ እንከለና እቲ ኩነታት ታራ ናይ ጐረቤት ጉዳይ እዩ ኢልና እንሓልፎ ኣይኮነን። እቲ ብዝተፈላለዩ ወገናት ኣብ ማእከል ኣቲኻ እቲ ጉዳይ ካብ ዓውዲ ውግእ ናብ ክቢ ጠረጴዛ ክመጽእ ዝግበር ዘሎ ጻዕሪ እንተዘይተዓዊቱ ከኣ እቲ ኣብ ልዕሊ ኤርትራውያን ስደተኛታት ዝወርድ ጥፍኣት መሊሱ ከም ዝኸፍእ ምግማቱ ዘጸግም ኣይኮነን።
እዚ ውግእዚ ንዓና ኣብ ጥቓኡ ዘለና ጥራይ ዘይኮነ፡ ኣብ ከም ኢጋድ፡ ሕብረት ኣፍሪቃ፡ ሕብረት ኤውሮጳ፡ ዓረብ ሊግ፡ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕቡራት ሃገራትን ኣብ ዓበይቲ ጸለውቲ ሃገራት እውን እዋናዊ ኣጀንዳ ኮይኑ ዘሎ እዩ። ብዙሓት ዓለምለኻዊ ሰብኣዊ ትካላትን ለገስትን እውን ብሰንክቲ ውግእ ኣብ ትግራይ ዝወርድ ዘሎ፡ ስእነት መግቢ፡ መድሃኒት፡ ማይን መራኸብታትን ወሲኽካ ዘጋጥም ዘሎ ማሕበራዊ ቅልውላውን ቅትለትን ኣሻቒልወን መፍትሒ ክረኽባ ላዕልን ታሕትን ይብላ ኣለዋ። ካብዚ ሓሊፉ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ናይዘን ኣብዚ ውግእ ዝሳተፋ ዘለዋ ሃገራት እውን ፖለቲካዊ ቅልውላው ይንህር ኣሎ። ኣብ መንጐ ኢትዮጵያውን ምሁራት ብሰንኪ ናይ ኤርትራ ኢድ ኣእታውነት ኣብ ውግእ ትግራይ ዝፍጠር ዘሎ ምስሕሓብን ኣብ ሶማል ሞቃድሾ ብሰንኪ ደቆም ብሕቡእ ኣብ ውግእ ትግራይ ምስታፎም ተላዒሉ ዘሎ ናዕብን ከም ኣብነት ዝጥቀስ እዩ። ህዝብን ሰራዊት ኤርትራ እውን ”ስለምንታይ ኣብ ጉዳይ ኢትዮጵያ ንኣቱ ኣለና?” ክብሉ ትጽቢት ናይ ብዙሓት ነይሩ። እንተኾነ ነዚ ዝምጥን ዝስማዕ ድምጺ ክሳብ ሕጂ የለን። እዚ ዝተፈላለየ ምኽያታት ዝወሃቦ ዘሎ ስቕታ ዘመሓላልፎ መልእኽቲ ከኣ ረዚን እዩ። በቲ ይኹን በዚ ግና ህዝብና ደምጹ ዘየስመዐ ንተግባር ጉጅለ ህግደፍ ስለ ዝደገፎ ከምዘይኮነ ርዱእ እዩ።
እዚ ውግእ ኣይኮነንዶ ኣብዚ ርግኣት ዘይተዓደለ ከባቢና ኣብ ርሑቕ እውን ክሳብ ሕጂ ዘይጸንሐ ናይ ሓይልታት ኣሰላልፋ ከስዕብ ይኽእል’ዩ ዝብል ናይ ብዙሓት ግምት ኣሎ። ንኣብነት ናይ ብዙሓት ሃገራት ወሽመጥ ምስቲ ኢትዮጵያ እትሃንጾ ዘላ ዓብይ ናይ ኣግእዞ ዲጋ እንዳተጐዛጐዛ በብግዜኡ ዝቀያየር መርገጻተን ናበይ ከም ዝወስደን ፍሉጥ ኣይኮነን። ስለዚ ኤርትራውያን እውን መጻኢና ብመንጽርዚ ናይ ከባብያዊ ምዕባለ እንታይ ከም ዝኸውን ብዓንተቦ ክንሓስበሉ ዘለና ዘይስገር ጉዳይ እዩ። ጉጅለ ህግደፍ እንተ ንጥፍኣቱ እንተ ንልምዓቱ ኣሰላልፍኡ ኣነጺሩ እዩ። እቲ ምርጫኡ ከምቲ ዝተጸበዮ ስለ ዘይኮነሉ የውጠጢ ከም ዘሎ ከኣ ንዕዘቦ ኣለና። እቲ ወሲድዎ ዘሎ ምርጫ ናቱ ጸቢብ ህርፋን ዘርዊ እምበር ኣብ ኤርትራዊ ሓልዮት ዝተሰረተን ኣርሒቑ ዝርእን ከም ዘይኮነ ብሩህ እዩ። ስለዚ ሓይልታት ለውጢ ኤርትራ ከምቲ “ምርጫ ህግደፍ ምርጫ ህዝብና ኣይኮነን” ኢልና ዝሓሸ ከነምጽእ ንቃለሶ ዘለና፡ ኣብዚ ክፍጠር ዝኽእል ኣሰላልፋ እውን ሃገርና ንምድሓንን ረብሓ ህዝባ ንምዕቃብን እንታይ ክንገብር ከም ዝግበኣና ክንሓስብ ንጽባሕ ዝበሃል ኣይኮነን። ኣብዚ ዘለናሉ ናይ ወጥርን ሻቕሎትን መድረኽ ካብቲ ናይ ክሳብ ሕጂ ዝያዳ ክንሓስብ፡ ክንጭነቕን ክንቀራረብን ናይ ግድን እዩ። እንተ ዘይሓቢርና ግና ኣይኮነንዶ ነቲ ክመጽእ ዝኽእል ዝኸበደ መድረኽ ነቲ ክሳብ ሕጂ ዘሎ ኩነታት እውን ኣይክንበቕዖን ኢና።


text:
እዚ ሃንደበታዊ ውሳኔ ጣልያን ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ መዓልታት መብዛሕትኦም ካብ ኣፍሪቃ ዝኾኑ 11,000 ሓተቲ ዑቕባን ናይ ቁጠባ ስደተኛታትን ካብ ሊብያ ናብ ወደባት ጣልያን ድሕሪ ምብጽሖም ምኳኑ ተፈሊጡ’ሎ።
ኣምባሳደር ጣልያን ንሕብረት ኣውሮጳ ሙሪዝዮ ማሳሪ ነቲ ሕብረት ኣብ ዝጸሓፍዎ ደብዳበ እቲ ኩነታት ጣልያን ክትጻወሮ ከምዘይኸአለት ሓቢሮም ኣለው።
ኣብቲ ትማሊ ረቡዕ ኣብ ብራስለስ ዝተኻየደ ጉባኤ ሕብረት ኣውሮጳ ጣልያን ባንዴራኣ ንዘይሓዛ ወይ አካል ናይቲ ብሕብረት ኣውሮጳ ዝኻየድ ስርሒት ህይወት ኣድሕን ዘይኾና መርከባት ናብ ወደባታት ክኣትዋ ከምዘይተፍቕድ ገሊጾም።
ቀዳማይ ሚኒስትር ጣልያን ፓውሎ ጀነተሊ ሃገራት ሕብረት ኣውሮጳ ኣብዚ ጣልያን ብዋሕዚ ስደተኛታትን ዘዕለቕለቐትሉ ጊዜ እቲ ዝግባእ ሓገዝ ከምዘይሃባ ወቂሶም።
ሊብያ ካብ ሃገራት ትሕተ ሰሃራ ኣፍሪቃን ካብ ዓረብ ፔንሱላ፡ግብጺ፡ሶርያን ባንግላዴሽን ተበጊሶም ኣውሮጳ ንምብጻሕ ማእኸላይ ባሕሪ ንዘቋርጹ ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ቀንዲ መተሓላለፊት ምኳና ይፍለጥ።
መብዛሕትኦም ካብ ኩናትን ስቅያትን ዝሓድሙ እንተኾኑ ብዙሓት ድማ ናይ ቁጠባ ስደተኛታት ከምዘለውን፡ ጣልያን ድማ ንኩሎም ካብ ማእኸላይ ባሕሪ ዝደሓኑ ስደተኛታትን መዕቆቢት ኮይና ከምዘላ ሰበ ስልጣን እታ ሃገር ይሕብሩ።
ኣቐዲሙ ኣብታ ሃገር ኣብ ስርሒት ህይወት አድሕን ዝተዋፈሩ ዘይመንግስታዊ ትካላት ምስ ዘይሕጋዊያን ኣስገርቲ ሰባት ምትእስሳር ኣለዎም ዝብል ክትዕ ተላዒሉ ምንባሩ ይዝከር።
ኣብ ዝሓለፈ ኣርባዕተ መዓልታት 8,863 ፍልሰተኛታትን ስደተኛታትን ጣልያን ምብጽሖም እዚ ድማ ሶኑይ ጥራይ 5,000 ዝሓወሰ ምዃኑ ዓለምለኸ ቤት ጽሕፈት ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ይገልጽ።
ኣብ ቀዳሞት ሓሙሽተ ኣዋርሕ ዓመተ 2017፡ 60,228 ስደተኛታትን ፍልሰተኛታትን ጣልያም ምእታዎም ዝገለጸ ዓለምለኸ ትካል ስደተኛታት 1,562 ድማ ኣብ ጉዕዞ ምሟቶም ይገልጽ።


text:
ኣብ ንኡስ ዞባ ማይ-ምነ፡ ኣብ 2017 ዝተዓሙ መደባት፡ ኣብዚ ዓመት’ዚ እውን ብዝሓየለ ኮማዊ ውዳቤ ክቕጽሉ ምዃኖም፡ ህዝብን ምምሕዳርን ኣብ ዘካየድዎ ርክብ ተገሊጹ።
እቶም ዝሓለፈ ዓመት ብኣድማዕነት ዝተተግበሩ መደባት፡ ምስፋሕን ምዕባይን ኣገልግሎት ኤለክትሪክ ሓውሲ ከተማ ማይ-ምነ፡ መስርሕ መለሳ መሬት ሕርሻ፡ ምህናጽን ምጽጋንን ትሕተ-ቅርጺ ትምህርቲ፡ ምዕቃብ ማይን ሓመድን ከምኡ’ውን ምግራብ ከምዘጠቓልሉ፡ ኣካያዲ ስራሕ’ቲ ንኡስ ዞባ ኣቶ ኪዳነ ፉሩይ ገሊጹ።
ወከልቲ ህዝቢ 17 ምምሕዳራት ከባቢ ኣብ ዝተረኽቡሉ ኣኼባ፡ ኣቶ ኪዳነ፡ መሰረታዊ ጠለባት ህዝቢ ንምምላእን ትግባረ ልምዓታዊ መደባት ንምርግጋጽን፡ ኣብ 2018 በብደረጃኡ ዝሰላሰሉ መደባት ተወጢኖም ከምዘለዉ ሓቢሩ።
ኣብ’ቲ ኣጋጣሚ፡ ኣብ ኣገልግሎታት ጥዕና፡ ትምህርቲ፡ ሕርሻን ማሕበራዊ ድሕነትን ናይ ዝተዓሙ መደባት ጸብጻብ ቀሪቡን ተዘትዩሉን።
ሓንቲ ካብ ንኡሳን ዞባታት ዞባ ደቡብ ዝኾነት ንኡስ ዞባ ማይ-ምነ፡ ልዕሊ 60 ሽሕ ህዝቢ ከምዘለዋ ተፈሊጡ።


text:
ዋና ፀሓፊ ተቓዋሚ ውድብ ግንቦት ሸውዓተ ኣቶ እንዳርጋቸው ፅጌ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ክኾኑ ከምዝኽእሉ ሪፖርት ከምዝበፅሖ መንግስቲ ኢንግሊዝ ኣፍሊጡ።Human Rights WATCH ዝተብሃለ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ብወገኑ ኣቶ እንዳርጋቸው ናብ ኢትዮጵያ ምውሳዶም ርግፀኛ እየ ኢሉ’ሎ።
ወሃቢ ቃል ምንስቴር ወፃኢ ኢንግሊዝ ብኢሜይል ኣብዝደደልና መልእኽቲ ናይ ኢንግሊዝ ዜጋ ዝኾኑ ኣቶ እንዳርጋቸው ካብ 17 ሰነ 2006 ዓ/ም ጀሚሩ ምጥፍኦምን ኣብ ለንደን ንዝርከቡ ኣምባሳደር የመን ምዝርራብ ሓዊሱ ሰበስልጣን የመን ኣቶ እንዳርጋቸው ፅጌ ዝርከብሉ ክገልፁልና ፅዕንቶ ከነሕድርን ፀኒሕና ይብል።ሕዚ ግን ይብል እቲ መልእኽቲ ዝርከብሉ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ምዃኖም ዝሕብሩ ፀብፃባት ዝበፅሐና ብምዃኑ ዝምልከቶም ሰበስልጣን ብቕልጡፍ ከረጋግፁልናን ስግኣትና እውን እናገለፅና ክንሓትትን ኢና ይብል እቲ ዝተልኣኸልና መግለፂ።
እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ ጉዳይ ኣቶ እንዳርጋቸው ፅጌ ከምዝተሓሳሰቦ ንሰብኣዊ መሰላት ዝሕለቕ ትካል ሂውማን ራይትስ ዎች ገሊፁ’ሎ።
እቲ ትካል ሎማዕንቲ ኣብዘውፅኦ መግለፂ ኢትዮጵያ ንኣቶ እንዳርጋቸው ዓለምለኸ ግቡኣ ብዘኽብር ኣገባብ ንኽትሕዞም ኣብቲ ትካል ዳይረክተር ኣፍሪካ ሌስሊ ሌፍኮ ሓቲተን ኣለዋ።
ኣብ የመን ሰንዓ ዝርከባ መርማሪት ህውማን ራይትስ ዎች በልኪስ ቬላ ኣብ የመን ምስ ኣተው ሽዑ ንሽዑ ናብ ኢትዮጵያ ምውሳዶም ኢና ዝተረዳእና ይብላ።ናብ ኢትዮጵያ ካብ ዝተጉዓዙላ በረራ ምርግጋፀን እውን ወሲኾነ ሓቢረን።
ኣስዒበን ‘’ብናተይ ኣረዳድኣ ኣቶ እንዳርጋቸው ንልዕሊ ሓደ ማዕልቲ ኣብ የመን ኣይፀንሑን።ብኣንፃሩ ምስተትሓዙ ኣብ ውሽጢ ደቓይቕ ከምዝተባረሩ ምንጭታትና ገሊፆምልና ኣለው’’ኢለን።
መንግስቲ ኢትዮጵያ ግን ኣቶ እንዳርጋቸው ፅጌ ኣብ ኢደይ ኣይኣተውን ግን ክንሓትት ንኽእል ኢና ክብል ገሊፁ’ሎ።
ኣቦ መንበር ኮሚቴ ርክብ ጉዳያት ወፃኢ ግንቦት ሸውዓተ ኣቶ ሙሉነህ እዩኤል ውድቦም ንኣቶ ኣንዳርጋቸው ኣሕሊፉ ኣብ ልዕሊ ዝሃበ መንግስቲ የመን፡ናይ ገዛእ ባዕሉ ዜጋ ንምፍታሕ ፃዕሪ ኣብ ልዕሊ ዘይገበረ መንግስቲ ኢንግሊዝን ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያን ዝተፈላለዩ ስጉምትታት ንምውሳድ ኣብ ምሉእ ዓለም ሰፊሕ ምቅስቓስ ከምዝጀመረ ሓቢሮም ኣለው።


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ክልል ኦሮሚያ ዞባ ምዕራብ ኣርሲ ወረዳታት ሻሸመኔንን ሻላን ሽዱሽተ ሰባት ብሕማም ኮሌራከምዝተጠቕዑን ክልቲኦም ሕሹዎም ናብ ገዛውቶም ከምዝተልኣኹን ሓላፊ ቤት ፅሕፈት ጥዕና ወረዳ ሻሸመኔ ገሊፆም።
እቲ ሕማም ናብ ካልኦት ከባቢታት ከይላባዕን መድሓኒትን ኬሚካላትን ብምክፍፋል ናይ ምክልኻል ስራሕ ይካየድ ከምዘሎ ተፈሊጡ’ሎ። ለበዳ ሕማም ኮሌራ ኣብ ዝሓለፈ ወርሒ ኣብ ዝተፈላለዩ ክፋላት ኢትዮጵያ ተላዒሉ ጉድኣት ኣውሪዱ ነይሩ ምንባሩ ይዝከር።
ብኻልእ ዜና ኣብ ከተማ ድሬዳዋ ሕማም ቺኩንጉኒያ ንምክልኻል ምምሕዳር እታ ከተማ ዝገበሮ ነገር የለን ክብልበቲ ሕማም ተታሒዙ ዝነበረ ክገልፅ ከሎ ወናኒ ሓደ ክሊኒክ ኸአ እቲ ለበዳ ገና ጽልውኡ ይውስኽ ኣሎ ኢሎም።
ወናኒ ናይቲ ውልቂ ክሊኒክ ዶ/ር ኣቤል መልካሙ ቅድሚ 10 ማዕልታት እቲ ሕማም ኣብ ዝተወሰነ ከባቢ እዩኔዩ፤ ሎሚ ግን ሓደስቲ ሕሙማት ምፍላጥ ተኻኢሉ’ሎ ክብሉ ንቪኦኤ ገሊፆም።
ሎሚ መግለፂ ዝሃቡ ሓላፊ ቢሮ ጥዕና ዶ/ር ፉኣድ ከዲር እውን ኣብ ዝሓለፈ ሰሙን ዝነበረ ቁፅሪ ሕሙማት ሎሚ ናብ 7,258 ክብ ኢሉ’ሎ ኢሎም። ፅባሕ ኣብ ምልእቲ እታ ከተማ ወፍሪ ፅርየት ከምዝካየድ ተገሊፁ’ሎ።


text:
Radio Erena: 15 July 2019
ህዩማን ራይትስ ዎች ዝርከቦም ሓያሎ ተጣበቕቲ መሰል ደቂ ሰብ፣ ነቲ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት፣ ምጽራይ ጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ንሓደ ዓመት ክናዋሕ ዝወሰዶ ውሳኔ ብሓጎስ ተቐቢሎሞ።
ንጉዳይ ሰብኣዊ መሰላት ኣብ ኤርትራ ከተጻርይ ዝቖመት ጉጅለ፣ ኣብዚ ንሓደ ዓመት ዝተናወሐ ዕማማታ፣ ኣብታ ሃገር ንዘሎ ኩሉ ዓይነት ምግሃስ መሰላት ኣጻርያ ከተቕርብን ክትከታተልን እያ።
መበል 41 ፍሉይ ዋዕላ ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ዝተኻየደሉ፣ እተን ፈለማ ነቲ እማመ ዘቕረባ ሃገራት፣ ማለት ሶማልን ጂቡቲን፣ ‘ምስ ኤርትራ ፖለቲካዊ ዝምድናና ተመሓዪሹ እዩ’ ብምባል ኣብቲ ዋዕላ ከይዝተየሉ እየን ወሲነን። እንተኾነ፣ ኣውስትራልያ፣ ኦስትርያ፣ በልጅዩም፣ ፈረንሳ፣ ጀርመንን ነዘርላንድስን፣ እቲ ጉዳይ፣ ንምኽባር ሰብኣዊ መሰላት ደኣምበር ንፖለቲካ ዝምልከት ኣይኮነን ብምባል ክዝተየሉ ወሲነን።
መንግስቲ ኤርትራ ኣባል ባይቶ ሰብኣዊ መሰላት ክኸውን ስለዝተፈቕደሉ፣ ዝኾነ ምግሃስ መሰላት ከምዘየካየደ ብምምሳል ሓያል ጎስጓስ ከካዪድ ከምዝጸንሐ ህዩማን ራይትስ ዎች የመልክት።
እቲ ትካል ብተወሳኺ፣ ኤርትራ ግቡእ ተቐባልነት ክትረክብ እንተደልያ፣ ሰብኣዊ መሰል ዜጋታታ ከተኽብር ጥራይ እዩ ዘለዋ ድሕሪ ምባል፣ ኣብዚ ዝቕጽል ዓመት፣ ምስ ፍልይቲ ልእኽቲ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ክትተሓባበር ጸዊዑ።
ኣብቲ ዋዕላ፣ ሓያሎ ሃገራት በቲ መንግስቲ ኤርትራ ምስ ጎረባብቲ ሃገራት ዘካዪዶ ዘሎ ናይ ይምሰል ፖለቲካዊ ምውስዋሳትን፣ ዲፕሎማስያዊ ጸወታን ተደናጊረን ኣንጻር’ቲ መንግስቲ ዝነበረን መርገጺ ክቕይራ እየን ተራእየን።
እንተኾነ ሓያሎ ኤርትራውያንን ወጻእተኛታትን ተጣበቕቲ ድሕሪ ዘካየዱዎ ጻዕሪ፣ ከምኡ’ውን ገለ ሃገራት ኤውሮጳ፣ ፖለቲካዊ ዝምድና ምስ ጎረባብቲ ሃገራትን ምኽባር መሰል ዜጋታትን በበይኖም ምዃኖም ብምንጻር ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኤርትራ ጽዑቕ ምክትታል ክግበር ተወሲኑ።
መንግስቲ ኤርትራ፣ ናይ ፖለቲካን ሕልናን እሱራት ናጻ ከውጽእ፣ ሃገራዊ ኣገልግሎት ገደብ ግዜ ክገብረሉ፣ ከምኡ’ውን ስርዓተ ሕጊ ከንግስን፣ ነቲ ዝፈረመሉ ውዕላት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ከኽብርን እዩ ጻውዒት ዝግበረሉ ዘሎ።


text:
ብስርዓት ህግደፍ ወለንታዊ ኣገልግሎቶም ኣቋሪጾም ካብ ኤርትራ ክወጹ ተኣዚዞም ዘለዉ፡ ኣባላት ‘ሓካይም ንሰላም’ Physicians For Peace ጥራይ ዘይኮኑ፡ ካብ ጆርጅ ዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ (George Washington University) ተላኢኾም ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ክህቡ ዝጸንሑ ኣባላት ቤትምህርቲ ድሕረ ምረቓ (Post Graduate School for Paediatrics and Surgery) ‘ውን ከምዘለዉዎም ካብ ኣስመራ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ብስርዓት ህግደፍ ወለንታዊ ኣገልግሎቶም ኣቋሪጾም ካብ ኤርትራ ክወጹ ተኣዚዞም ዘለዉ፡ ኣባላት ‘ሓካይም ንሰላም’ Physicians For Peace ጥራይ ዘይኮኑ፡ ካብ ጆርጅ ዋሺንግተን ዩኒቨርሲቲ (George Washington University) ተላኢኾም ተመሳሳሊ ኣገልግሎት ክህቡ ዝጸንሑ ኣባላት ቤትምህርቲ ድሕረ ምረቓ (Post Graduate School for Paediatrics and Surgery) ‘ውን ከምዘለዉዎም ካብ ኣስመራ ዝረኸብናዮ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ።
ስርዓት ህግደፍ ኣብ ወጻኢ ሰብ ዘለዎን ዘይብሉን እናበለ ህዝቢ ብምፍልላይ፡ ነቶም ኣብ ወጻኢ ሰብ ኣለዎም ዝበሎም ብኩቦን ሃለኽቲ ናይ ምግዛእ መሰሎም መንዚዑ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ኣብ ውሽጢ ዓዲ ዝነበር ህዝብን ኣብ ወጻኢ ዝነብሩ ቤተሰቦምን ተወሳኺ ጸቕጢ ብምፍጣር ገንዘብ ንምኽዕባት፡ ተንኮላዊ ውጥን ኣዋዲዱከምዘሎ ምንጭታት ሓቢሮም።
ንስርዓት ህግደፍ ኣብ ቀረባ እዋናት ዝራሕረሐ፡ ኣብ ቤትጽሕፈት ፕረዚደንት ብዝተፈላለየ ጽፍሕታት ዘገልግል ዝነበረ ተጋዳላይ ግርማጼን ዘርአ ባይራይ፡ ህቡብ ድምጻዊ ኣብርሃም ኣፈወርቂ ብውሳኔ “ፕረዚደንት” ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ከምዝተቐትለ ምስ ድምጺ ወጋሕታ ኣብ ዝገበሮ ቃለመጠየቕ ኣረጋጊጹ።