text:
ተመኲሮ 06 ኣብ ምስጢራዊ ስርሒታት ከተማ ኣስመራን ከባቢኣን ተዘትዩሉ
ክፍለ በላይ
ኣዳራሽ ‘ዳዕሮ‘ ከም መቐጸልታ ናይቲ ብሃማመተኤ እናተወደበ ዝካየድ ዘሎ ክልተ ሰሙናዊ መደብ ዘተን ሰሚናርን፡ ብዕለት 13 መስከረም 2017 ኣብ ግዜ ገድሊ ዝካየድ ንዝነበረ ምስጢራዊ ስርሒታት “06” ኣስመራን ከባቢኣን ዝድህስስ መደብ ኣአንጊዳ። ኣብቲ ምሸት ተመኲሮኡ ዘካፈለ፡ ካብ 1974 ኣብ ምስጢራዊ ስርሓት ኣስመራን ከባቢኣን ዝነጥፍ ዝነበረ ኣቶ ዳኒኤል ብርሃነ (ጉርጅም) እዩ። ዳኒኤል፡ ኣቐዲሙ ነዚ ዝስዕብ ሓጺር መብርሂ ሂቡ።
ሰውራ ኤርትራ ከም ኣካል ጎነጻዊ ቃልሲ ኣንጻር መግዛእቲ ኢትዮጵያ፡ ካብ መወዳእታ 1960ታት ጀሚሩ ናይ ከተማ ስርሒታት ኣበጋጊሱ። ናብ ኣስመራ ተጋደልቲ እናኣስሎኸ ጸረ-ሰውራ ንዝነበሩ ኤርትራውያንን ሰበ-ስልጣን መግዛእትን ኣብ ምቕንጻል ዝዘንበለ ስርሒታት፡ ነቲ ቓልሲ ‘ስሩዓት’ ብዝጽውዑ ሃገራውያን ብምውዳብ ኣረሳሲንዎ። ናይ ተሓኤ ናይ ከተማ ስርሒታት ክሳብ 1977 ብንጥፈት እዩ ቀጺሉ። ብድሕሪ’ዚ ግን፡ ከምቲ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ዘጋጠመ ናይ “ፋሉል”ን ተሓኤን ምፍንጫል፡ ተሓባቢሮም ክሰርሑ ኣይከኣሉን። ንጥፈታት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ኣብ ናይ ከተማ ስርሒታት ግን ጸላውን ዕዉቱን ክበሃል ዝኽእል ተመኲሮ እዩ።
ኣብ ተመኲሮ ህዝባዊ ሓይልታት፡ ቅድሚ ምምስራት 06፡ ካብታ ኣብ ከበሳ ዝነበረት ቦጦሎኒ፡ ብደቂ ኣራዊት ዝፍለጥ ጉጅለ ተጋደልቲ – ስዉእ ብ/ጀነራል መብራህቱ ተኽላኣብ (ቫይናክ)፡ ኮሎኔል ዓንደብርሃን በርሀ፡ ስውእ ዳዊት ተስፋጽዮን፡ ዳዊት ፍሳሃየ (ወዲ ፖሊስ)፡ ስዉእ ተስፋይ ቀለታን ካልኦትን – ናብ ኣስመራ እናሰለኹ ኣብ ምምንዛዕ ኣጽዋር፡ ምእካብ ገንዘብ፡ ምቕንጻል ጸረ-ሰውራ ደቂ ሃገርን ሰበ-ስልጣን መግዛእትን ዝጠቓልል ዕዉት ስርሒታት ኣካይዶም። ይዂን እምበር፡ ሰሊዂኳ እናኣተኻ ክልተ ወይ ሰለስተ መዓልቲ ምስጢራዊ ስርሒት ክትፍጽም እኹል ስለ ዘይኰነ፡ ተደጋገፍቲ ሃገራውያን ብምውዳብ ኣብ ኣስመራ ካብ መዓልታት ክሳብ ሳምንታት ክጸንሑሉ ዝኽእሉ ባይታ ፈጢሮም። ከም ውጽኢቱ ድማ ናይ መኪና፡ ሽጉጥ፡ ስቱር ገዛን ካልእን ጠለባት ክቃለል ጀሚሩ። እቶም ተሓባበርቲ ተሳትፎኦም ብዋጋ ህይወቶም እና ዀነ ስለ ዝኸደ፡ ንደቂ ኣራዊት ክትክእዎም ጀሚሮም። ገለ ካብቶም ንደቂ ኣራዊት ዝተክኡ ውፉያት፡ እማሃጽዮን ዘርኣይ፡ ተስፋልደት መንግስቱ (ኣለም መኸበብ)፡ ክብሮም ገብረመድህን ወዲ ቡላን ካልኦትን እቶም ቀዳሞት ወለዶ ውፉያት እዮም ክበሃል ይከኣል።
ከም ኣካል ዕብየት ህዝባዊ ሓይልታት፡ ናይ ከተማ ምስጢራዊ ስርሒታት ሓደ ፍሉይ ኣሃዱ ክቖመሉ ግዜ ዝጠልቦ ረቛሒ ምስ ኰነ ኸኣ 06 ተመስሪቱ። 06፡ ብ1975 ክፍሊ ርክብ ከተማታት ተባሂሉ’ዩ ቆይሙ። ድቂ ክፍሊ ርክብ ከተማታት (06) ካብ ዘዕኮኹ ቀዳሞት ተጋደልቲ ድማ ምኒስተር ወልደሚካኤል ኣብርሃ፡ ኣቶ ሃብትኣብ ተስፋጽዮን፡ ፍስሃየ ሃይለ (ኣፍሮ) ይርከብዎም። ክፍሊ ርክብ ከተማታት (06) ኣብ ከተማታት መሳርሕቲ ዝኾንዎም ውፉያት ኣብ ምንቃሕ፡ ምውዳብ፡ ምዕጣቕ፡ ኣብ ስርሒታት ምውጻእ ገንዘብ፡ ምቕንጻል ጸረ-ሰውራ፡ . . . ኣበርቲዖም ሰሪሖም። ኣብ 1976 ክፍሊ ርክብ ከተማታት (06) ግቡእ ቅርጺ ብምሓዝ ማእከላይ ቦታኡ ኣብ ድርፎ ኰነ። ይዂን እምበር ክፍሊ ርክብ ከተማታት (06) ክበሃል ከሎ ኣብ ኣስመራ ጥራይ ዝተሓጽረ ኣይነበረን። ብወገን ደቡብ ካብ ደቀምሓረ፡ ድግሳ፡ ሰገነይቲ ክሳብ ድባርዋ፡ መንደፈራ፡ ዓዲ-ዃላ፣ ብሰሜን ክሳብ ከረን፣ ብምብራቕ ከም ድርፎ፡ ጊንዳዕ፡ ነፋሲት፡ እምባትካላ፡ ማይሓባር፡ እግሪ ቢዘን፡ . . . የጠቓልል ነይሩ። እቲ ናይ ከባቢ ኣስመራ ክፋሉ፡ ብፍላይ ድሕሪ 1977 ኣብ ሰለስተ፡ ማለት፡ ኣብ ሰሜን፡ ደቡብ፡ ምብራቕ ተባሂሉ ተኸፋፊሉ። ስለዚ፡ 06 ኣስመራን ከባቢኣን ክበሃል ከሎ ወኪድባ፡ ዓዲ ሰጒዶ፡ ዓዲ ሃብተስሉስ፡ በለዛ፡ እምባ ደርሆ፡ ዳዕሮ ቃውሎስ፡ ዓዲ ጓዕዳድ፡ ዓዲጐምበሎ፡ ቁሸት፡ ሰላዕ ዳዕሮ፡ ዓዲ ሓወሻ፡ ጸሎት፡ ኣስመራ፡ ወዘተ ብጻዕቂ ውፉያት ዝፈረይሉ፡ ዘዕረፉሉ፡ ናብ ስርሒት ዝተዋፈሩሉ፡ ሓፋሽ ዘንቀሑሉ፡ ዝወደቡሉ፡ ዘዕጠቑሉ ከባቢታት ኣስመራ’ዩ። ካብ 1975 ክሳብ 1977 ግፍዕታት ጸላኢ ምስ ዓበየ፡ ህዝቢ ኣብ ጎኒ ሰውራኡ ኣበርቲዑ ምቅላስ ዝመረጸሉ እዋን’ዩ። ብፍላይ ኣስመራ ኣብ ምሉእ ከበባ ኣትያትሉ ኣብ ዝነበረት 1977፡ ብስም “ሕሩያ ገሪባ” (ናጻነት ቀረባ) ደቀንስትዮ ዘለዋኦ ብዝሒ ሓደሽቲ ዝተወደቡ ስለ ዝነበሩ፡ በብማሕበራዊ ሓይሎም – ሸቃሎ፡ ሞያውያንን ተመሃሮን – ብምውዳብ፡ ካብ ደረጃ ዋህዮ ክሳብ ደረጃ ጨንፈር ተጠርኒፎም ርክባቶም ዘጽዓቑሉን ስዉር ጎነጻዊ ስርሒታቶም ዘነሃሃሩሉን እዋን’ዩ ነይሩ። ተልእኾ ክፍሊ ርክብ ከተማታት (06) ዕዉት ንኽኸውን ግን ደረጃታት ዝነበሮ ምስጢራዊ ኣወዳድባ ምኽታል ኣገዳሲ እዩ ነይሩ። በዚ መሰረት፡ ዝዀነ ዝውደብ ዜጋ ብመሰረት ኣብ ዝተዋፈረሉ ዕዮታት ተላኢኹ ዘንጸባርቖ ብቕዓት፤ ሀ) ተሓባባራይ ለ) ተኻፋሊ ሐ) ውፉይ ዝበሃል ደረጃታት ነበሮ። ስለዚ ህ.ግ. ኣብ ምስጢራዊ ስርሒታት ንዘዋፍሮ ሰብ ብግብራዊ ስራሕ እናፈተነ ደረጃ ብደረጃ የስግሮ ነይሩ።
ካብ 1978 ክሳብ 1980 ንክፍሊ ርክብ ከተማታት (06) ኣዝዩ ፈታንን በዳህን እዋን’ዩ ነይሩ። ምኽንያቱ፡ ምዝላቕ ዝፈጠሮ ጽልዋ ቀሊል ኣይነበረን። ብፍላይ ሻለቃ ዳዊት ወልደገርግስ ዝበሃል ኣመሓዳሪን ሓላፊ ኢሰፓን ኣብ ኤርትራ ዝነበረ፡ ብሓገዝ ስለያ ምብራቕ ጀርመን መደብ ነብሰ-ምቅላዕ ምስ ኣወጀ፡ ብፍላይ ገለ ካብቶም ብ“ሑሩያ ገሪባ” ዝፍለጡ – ኣብ 1977 – ኣብ ናጽነት መጸ-መጸ ዝተወደቡ ድሕሪ ምዝላቕ ነብሶም ስለ ዘቃልዑን ንወደብቶም ኣእሲሮምን ኣህዲኖምን እዮም። ስለዚ፡ ሰላሳ ዝዀኑ ካብቶም ካብ 1974 ጀሚሮም ተወዲቦም ክሰርሑ ዝጀመሩ ካልኣይ ወለዶ ውፉያት ክህደኑ ምስ ጀመሩ፡ ናብ ድርፎ ብምውራድ ብኣላይነት ዓንደብርሃን በርሀን ደሱ ተስፋጽዮንን ኣብ ሰሜናዊ ባሕሪ፡ መድሓኒት ኣብ ዝበሃል ቦታ፡ ሓጺር ስልጠና ምትኳስ ሽጉጥ፡ ምጽዋድ ነተጒቲ፡ ወዘተ. ዝኣመሰለ ስልጠናታት ወሲዶም። ማዕረ እዚ ሓደጋ ናይ 1979 ግን ህ.ግ.’ውን ዓቢ ሓሳብ ምሕሳብ ኣየቋረጸን። በዚ መሰረት ኣብ ዓራግ ኣባላት ኮማንዶ ክስልጥኑ ጀመሩ። ድሕሪ‘ዚ ዓንደብርሃን በርሀ ንገለ ካብዞም ውፉያት ሒዙ 07 (ኣሃዱ ኮማንዶ) መስሪቱ ካብ ክፍሊ ርክብ ከተማታት (06) ተፈልየ። ብዙሓት ካብዞም ውፉያት ከኣ ኣብ መጽናዕትን በዂሪ ስርሒትን ኮማንዶ ኤርፖርት ኣስመራ (1984) ተሳቲፎም። ኣብ ክፍሊ ርክብ ከተማታት (06) ዝተረፉ ውፉያት፡ ድሕሪ 1980 ኣገባብ ርክብ ቀይሮም‘ዮም። እዚ ማለት ኣብ ክንዲ ናብ በረኻ ወጺኦም ተልእኾታት ሒዞም ዝምለሱ፡ ካብ ከባቢ ሰሜናዊ ባሕሪ እናተበገሱ ናብ ከተማ ሰሊዀም ብምእታው ተልእኾታቶም ከም ዘሰላስሉ ተገይሩ። በዚ ኣገባብ ክሳብ 1987 ብስም ክፍሊ ስለያን ጸጥታን (72) ዝጥርነፉ ልሙድ ንጥፈታቶም ምክያድ ቀጺሉ።
*****
ዳኒኤል ኣብ መወዳእታ 1974፡ ዓስራይ ክፍሊ ኣብ ዝወድኣሉ’ዩ ናብ ህዝባዊ ሓይልታት ተወዲቡ። ኣብ ምስጢራዊ ስርሒታት ዝወደቦ ስውእ ተኽለማርያም ተኸስተ (ተኽሊት) ኣብ 1976 ናብ ሜዳ ኤርትራ ምስ ተሰለፈ፡ ዳኒኤል ምስ ሓደ ካብ ላዕለዎት ሓለፍቲ ክፍሊ ርክብ ከተማታት (06) ዝነበረ ሃብተኣብ ተስፋጽዮን ቀጥታዊ ርክብ ፈጢሩ። ኣብ 1976 ድማ ሽጉጥ ዓጢቑ ክነጥፍ ጀሚሩ። ካብ 1977-1979 ብደረጃ መራሕ ጉጅለ ኣብ ሰሜን ኣስመራን ከባቢኣን ስዉር ስርሒታት ብጻዕቂ ዝሰርሓሉ እዋን’ዩ ነይሩ። ካብ 1980 ክሳብ 1981 ብሰሜናዊ ባሕሪ ዝነበራ መሳርዕ ውፉያት እናተቐበለ ምእንጋድን ዝተጸንዑ ስርሒታት ኣብ ምፍጻምን ሰሪሑ። ኣብ 1981 ግን ብጸላኢ ስለ ዝተፈልጠን ክህደን ስለ ዝጀመረን ናብቶም ኣብ ከባቢ ሰሜናዊ ባሕሪ ዝነበሩ ውፉያት ብምጽንባር ምስኦም እናሰሎኸ ሰሪሑ። ደርግ ከም ኣካል ምድላው ንሻድሻይ ወራር ብኣፍዓበት፡ ጊንዳዕ፡ ኣስመራ ኣኽቢቡ ንኣብ ሰሜናዊ ባሕሪ ዝነበረ ክፍልታት ውድብ ክድምስሶ ሓሳብ ኣውጸአ። እቲ መደብ ኣቐዲሙ ስለ ዝተፈልጠ ግን ኣብ ውሽጢ ሓደ ለይቲ ናብ ዓንሰባ ከዱ። 06 ምስ ካልኦት ኣህዱታት ተሓዊሱ ኸኣ ኣብ 1987 ናብ ክፍሊ ጸጥታን ስለያን (72) ምስ ተቐየረ፡ ከም ቅሉዕ ወዳቢ ናብ ኣስመራን ከባቢኣን እናኣተወ ኣብ 1991 ናጽነት ኣርከበ።
*****
ብድሕሪ’ዚ ዳኒኤል ዘቕረቦ ሓፈሻዊ መግለጺ፡ ተሳተፍቲ ናብ ሕቶ፡ ርእይቶን ተወሳኺ ሓሳብን ሰገሩ።
ሕቶ፤ ምስጢራዊ ስርሒታት ተጋደልቲ ስለምንታይ’ዩ ዘይንገር ወይ ዘይዝንቶ፧ እቲ ምስጢራዊ ኣሰራርሓና ጸገም ከይፈጥር ዲና ወይስ ተመኲሮና ጌና ከም ጸጋ ክንጥቀመሉ ስለ ዘለና ንምስጢራዊ ስርሒታት ዝምልከት ታሪኽና ዘይንገር ዘሎ፧
ውሽጣዊ ስርሒታት ብጋዜጣ፡ ፊልም፡ መጽሓፍ ተፈቲኑ’ዩ። እዚ ዕዮታት’ዚ ናይ ባዕሉ ሕጽረታት እናሃለዎ ኣብ ምስግጋር ታሪኽ ናቱ እጃም ተጻዊቱ’ዩ። ኣዕጋቢ ድዩ እንተኢልካኒ ግን ኣይኰነን። ብመሰረቱ፡ መብዛሕትኡ እቲ ስርሒታት ምስጡር (classified) እዩ። ሓፈሻዊ ክፋል ናይቲ ታሪኽ ግን 80 ሰዓታት ዝወሰደ ብኣውድዮ ቪዥዋል ተሰኒዱ ንህግደፍ ተረኪቡ እዩ። ከምቲ ኩሉ ዓለም ዝገብሮ ነዚ ሰነዳት ንፊልም፡ ንመጽሓፍ፡ ንትንታነ መዓስ ይፍንዎ ግን ንዝምልከቶ ኣካል ኢና ንሓድጎ።
ሕቶ፤ ጸላኢ ድኹም ስለ ዝነበረ ዲና ተዓዊትና? ምስጢር ዓወትና ኣብ ምንታይ ምዃኑ ከተብርሃለይ ምደለኹ። ብተወሳኺ እንድሕር ጸላኢ ሓያል ነይሩ ኣብ መራኸቢ ብዙሓን ወይ ፊልምታትና ግን ድኹም ጸላኢ ኢና ንፈልጥ። ንሕና ግን እቲ ናይ ብሓቂ ዝሰዓርኩሞ ጸላኢ ክንፈልጥ ምደለና፧
ኣብ ጐነጻዊ ቃልሲ ትብዓት ወሳኒ’ዩ። እዚ ኸኣ ውሑዳት ወለቕ-ዘለቕ ዝብሉ ዝነበሩ ገዲፍካ ብምሉኡ ህዝቢ ኤርትራ ተቢዑ ስለ ዝተቓለሰ’ዩ ተዓዊትና። ብዘይካ’ዚ ግን ዝዓበየ ረቛሒ ናይ ዓወትና ኰይኑ ዝስምዓኒ ምስጢራውነትናን ምድግጋፍ ህዝብናን’ዩ። ንኣብነት፡ ገዛ እንዳዓለቦይ ዓዲ ምሉእ ዝፈልጦ መዋፈሪና‘ዩ ነይሩ። እቲ ህዝቢ ነዚ እናፈለጠ ይሰትረና ስለ ዝነበረ ግን ውሕስነት ነይሩና። ህዝቢ ክሳብ ክንዲ ምንታይ ይተሓባበረና ነይሩ ሓንቲ ኣብነት ክህብ። ሓደ መዓልቲ ካብ ከባቢ ዓንሰባ ተንቀሳቒሰ እናተመለስኩ፡ ከባቢ ሰዓት ሸውዓተ ናይ ምሸት ምስ ኰነ፡ ወተሃደራዊ ጫማ ዝገበረ ምዕበየይ ዝኸውን ሓደ ወዲ-ዓዲ፡ ውትፍ ኢሉኒ። ሽጉጠይ ኣውጺአ ቁሊሕ ምስ በልክዎ ኣለልዩኒ።
“ናበይ ኢኻ፧” ኢሉኒ።
“ጀርዲን ከስቲ፡” ኢለዮ። ሰገጥ ኢሉ።
“እንታይ ደኣ እዛ ነጸላኻ ጻዕዳ ኰይና ካብ ማዕዶ ትርአ ኣላ። ኣብ ውሽጢ ኣእትዋ፡” ኢሉኒ መንገዱ ቐጺሉ። ክሳብ ክንድዚ ህዝቢ ይሓቘፈና ምንባሩ ኸኣ’ዩ ምስጢር ዓወትና። ጸላኢ ግን ሓይሊ ኣይነበሮን ማለት ኣይኰነን። ጸላኢ ብዙሕ ናይ ስለያ ንጥፈታት’ዩ ዘካይድ ነይሩ። 06 ብዛዕባ ጸላኢ መዓልታዊ ሓበሬታ ስለ ዝነበሮ ከመይ ገይሩ ኣባላቱ ካብ ሓደጋ ይኣልዮም ቀጻሊ ጻዕሪ የካይድ ነይሩ። ንጸላኢ ንምስላይ ክሳብ ጋንታ ኲዑሶ እግሪ ኣቝምና ምስ ጸላኢ ዝያዳ ንቀራረብ ነይርና። ብዘይካ’ዚ ካብ ሰነዳት ጸላኢ ሓበሬታ ንምርካብ ኣብ መንግስታዊ ስራሕ ዝሰርሑ ዝነበሩ ኤርትራውያን ብመንገዲ ሓዎም፡ ኣወቦኦም፡ ሓብቶም፡. . . ወዲብካ ኣብ ሚስጢራዊ ስርሓት ኣበርክቶ ከም ዝገብሩ ጌርና ኢና። ስለዚ፡ ልዕሊ እቲ ጸላኢ ዝፈልጠና ክንፈልጦ ሓጊዙና።
ሕቶ፤ ብዙሓት ስድራቤታት ብምሉኦም ኣባላተን ኣብ መስመር ሓፋሽ ውዱባት ዝነጥፉ ነይረን’የን። ንኣብነት ዳኒኤል ናይ ስድራኻ ኣዕልለና። ምስዚ ክልዓል ዝጸንሐ ስክፍታት ናይ ታሪኽ ኣተኣሳሲርካኸ መጽሓፍ ንምጽሓፍ መደብ ኣለካዶ?
ኣብቲ ንስድራቤትና ዝምልከት ኣቦይ ውፉይ ነይሩ። ኣብ መስመር ዓንሰባ ኸኣ ይሰርሕ ነይሩ። ኣደይ’ውን ውፍይቲ ነይራ። ቦምባ ይዂን ሽጒጥ ኣብቲ ቈልዓ ዝሓዘለትሉ ማሕዘል ገይራ’ያ መልእኽቲ ተመላልስ ነይራ። በዓልቲ ቤተይ‘ውን፡ ኣብ 1979 ምስ ተመርዓና፡ ጽልዋ ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ ስለ ዝነበራ ኣብ ህ.ግ. ተወዲባ። ስለዚ፡ ብደረጃ ስድራ ኣብ ምስጢራዊ ስርሓት ንሰርሕ ነይርና። እዚ ግን ናይ ስድራና ተመኲሮ ጥራይ ዘይኰነ ናይ ብዙሓት ስድራቤታት ተመኲሮ’ዩ። በዓልቲ ቤተይ ኣብ 1983 ተሃዲና ምስ ወጸት፡ ሓለፍቲ 06 ዝነበሩ ናብ ሱዳን ክንሰዳ ኢሎሙኒ፣ ኣብየዮም። ተጋዲላ ኣብ ዓዲ ክልተ ቈልዑ ነይሮምና ኣብ ገድሊ ክልተ ወሲኽና ብሓባር ንነብር ኣለና።
ኣብቲ ንምጽሓፍ ዝምልከት ታሪኽ ህይወተይ ተጻሒፉ ክንበብ ዝኽእል ይመስለኒ ኣይነበረን። ንደቀይ ኣዕሊለዮም ስለ ዘይፈልጥ ግን ንዕኦም ኢለ ኣብ 2012 ምጽሓፍ ጀሚረ። መፋርቕ 1980ታት በጽሔ ኣለኹ። ናይ ገለ ተጋደልቲ ተበግሶታት ኣብ ምጽሓፍ ታሪኽ ምስ ረኣኹ ግ ውልቃዊ ተመኲሮይ ብመልክዕ መጽሓፍ ዝቐርበሉ ኣገባብ ይሓስብ ኣለኹ።
ተወሳኺ ሓሳብ ካብ ኣማኒኤል ልጃም (ወዲ ልጃም)
ኣብዚ ተላዒሉ ዘሎ ታሪኽና ናይ ምጽሓፍን ሓይሊ ጸላእን ገለ ክምልእ ስለ ዝድለኹ እየ ዝዛረብ ዘለኹ። ኣብ ታሪኽ ዝዓበየ ጸገምና ኣይነዐልለሉን ኢና። ዳኒኤል’ውን ክዛረብ ይደሊ የለን። ኩልና ከምኡ ኢና። ንዓይ ዘይርድኣኒ እንታይ እዩ እቲ ጸገም፧ ንኣብነት፡ ኣብዚ ቐረባ እዋን ብኮለኔል ኣስረስ ኢሳቕ ንውልቃዊ ናይ ቃልሲ ተመኲሮኡ ዝገልጽ ጽቡቕ መጽሓፍ ተጻሒፉ ኣሎ። ኣብ ህ.ግ. ተላዒሉ ዘይፈልጥ ናይ የሚን ምንቅስቓስ ከይተረፈ ኣልዒልዎ ኣሎ። ንኣስረስ ስለምንታይ ጽሒፍካ ዝበሎ ግን የለን። ዳኒኤል ይዂን ካልኦት ንሱ እዩ ስክፍታና። ጸላእትና ንታሪኽና ዓምጺጾም ምጽሓፍ ኣየቋረጹን። ስለዚ ዝምልከቶ ሓደ ትካል ተፈጢሩ ታሪኽና ዝድህሰሰሉ ባይታ ክፍጠር ኣዘኻኽር።
ብተወሳኺ፡ ኣብዛ ጸላኢ ድኹም ስለ ዝነበረ ዲና ስዒርናዮ ትብል ሓሳብ ንእሽተይ ክምልእ። ምስጢራዊ ስርሓት ህ.ግ. ብሞያ፡ ብመሳርሒታት ምስ ናይ ጸላኢ ዝወዳደር ኣይነበረን። ጸላኢ ክሳብ ከም RDF ዝኣመሰሉ ናይ ሬድዮ ጠለፋ መስርሒታት ነይሩዎ። ብዘይካ’ዚ ናይ መሳርሒታት ስልጠና ናይ ኢትዮጵያ ስለያን ጸጥታን ሲኣይኤ፡ ሞሳድ፡ ምብራቕ ጀርመን፡ ከይ.ጂ.ቢ.ን ካልኦት ሰብ ተመኲሮን ዝሃነጽዎ ትካል’ዩ። ናይ ህ.ግ ተመኲሮ ግን ብድልየትን ምምልላእን’ዩ ተሃኒጹ። ኣብ 1977 ከም በዓል ስውእ ብ/ጀነራል ተኸስተ ናብ ሜዳ ምስ ተሰለፉ ስለያ ሞያዊ ባህሪ እና ተላበሰ ማዕቢሉ። ቅድሚኡ ግን ሞያዊ ኣይነበረን። ከም ኣብ ኩሉ ሸነኻት ቃልሲ ኣብ ስለያ’ውን ኣብ ዕላማና ንኣምን ምንባርናን ህዝብና ዝሓቝፈና ምንባሩን እዩ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ጸብለልታ ሂቡና።
ርእይቶ ማእከለ ሃይለ ምስ ዳንኤል ውፉይ ዝነበረ
እዚ ታሪኽና፡ ናይ ተጋዳላይ ይዂን ናይ ህዝቢ፡ ይግለጽ የለን። ህዝቢ ኤርትራ ኩሉ ጅግና እዩ። ንኣብነት፡ ኣዲኡ ንዳኒኤል ብርሃነ፡ ኣደይ ለተቓል ሓፋሽ ውድባት’ያ ነይራ። ናብ ወፍሪ ክንከይድ ከለና ቀቅድሜና ኲቦ ትኣሪ እና መሰለት መንገዲ ተጽንዓልና። ኣብ ስርሒት ኣምሲና ክንምለስ ከለና ክሳብ ፍርቂ ለይቲ ቀንዴል ወሊዓ ክትጽበየና ተምስን ኩሉ ዘድልየና ትቕርበልናን ነይራ። ስለዚ፡ ታሪኽና ኣይተገልጸን እየ ዝብል ኣነ ብወገነይ።
ሕቶ፤ ኣብ ተመኲሮኻ ዘይትርስዖ ትብዓት፡ ክድዓት፡ ፍሽለት ወይ ዓወት ስርሒት ገለ ክትብለና።
ከም ፍሉይ ተዘኲሮ፡ ሓደ እዋን ፈሺላ ኢልና ዝጓሃናላ ድሕሪ ሸሞንተ ወርሒ ዝኸሓሰትና ፈንጂ ነይራ። ኣብ እዋን ካልኣይ ወራር 1978፡ ድፋዓት ዓዲ-ያቆብ ንምፍራስ ታንክታት ካብ ኪዳነ-ምህረት ዓዲ-ጓዕዳድ በቲ ግራውቲ ሰንጢቐን፡ ቁሸት ቆሪጸን ዓዲ-ያቆብ ይኸዳ ነይረን። ድፋዓት ጸላኢ ጸዓዘጋ፡ ሃዘጋ፡ ዓዲ-ቑንጺ እዩ ነይሩ። ተስፋልደት መንግስቱ (ኣለም መኸበብ) ምስ ካልኣዩ ኣነ ምስ ኣብዚ ኣዳራሽ ዘሎ ማእከለ ሃይለ ኴንና ነቲ እተን ታንክታት ዝመላለሳሉ መገዲ ፈንጂ ንቕበረለን ይበሃል። ኣብ 1978 ተመኲሮና ድሩት’ዩ ነይሩ። ከም ውጽኢቱ፡ ነቲ ፈንጂ ኣብ ክንዲ ኣብ ዓንቀር ጽርግያ መጋላበጢ ኣብ ዘይብሉ፡ ኣብ ገፊሕ ቦታ ቀቢርናዮ። ብተወሳኺ፡ ኣዕሚቝና ቀቢርናዮ። ከም ሳዕቤኑ ኣብ ልዕሊ ጸላኢ ጒድኣት ኣየውረደትን። ኣብ መወዳእታ፡ ኣብ ዝመላለሳ ዓረብያ ፈረስ ህዝቢ ጒድኣት ከይተውርድ ኢልና ክነውጽኣ ክንደልያ ጀሚርና። ፈጺምና ስኢንናያ። ኣብ ግንቦት 1979 ሓደ መዓልቲ እናተሓጸንኩ ከለኹ ከቢድ ድምጺ ፈንጂ ሰሚዐ። እታ ቅድሚ ሸሞንተ ወርሒ ዝቐበርናያ ፈንጂ ክምረቑ ዝዳለዉ ዝነበሩ፡ ኣብ ናይ ተዂሲ ልምምድ ዝወዓሉ፡ 40 ሕጹያት መኮንናት ደርግ ከም ዝለከመት ፈሊጥና። መጀመርያ ዘሕረቐትና ጸኒሓ ዝኽሓሰትና ፍጻሜ ድማ ነይራ።
ተወሳኺ ሓሳብ ፋኒኤል ተስፋዝጊ (ባቡር)
ካብ 1975 ክሳብ 1978 እዋን ምዝላቕ፡ ኣስመራ ኣብ ትሕቲ ቍጽጽር 06 ነይራ ክበሃል ይከኣል። ብወገን ጸላኢ ጽዑቕ ምእሳርን ምርሻንን ነይሩ። እንተዀነ፡ ዝዀነ ውፉይ ካብ ምስጢር ኣውጺኡ ህዝብን ውድብን ኣብ ሓደጋ ዘእቱ መስዋእቲ ዝመርጸሉ ዝነበረ እዋን’ዩ። ምስጢር ከየውጽኡ ክብሉ ክሳብ ኣብ ርእሶም ብመስማር ተወጊኦም ነብሶም ዝቐትሉ ነይሮም። ኣብ 1980 ሻለቃ ዳዊት ወልደገርግሽ ሰነዳት ሻዕብያ ረኺብና ኣለና ብምባል ንዉድባትና ብምስጢርን ብጋህድን ከም ዝጋለጹ ገይሩ። ብዙሕ ውፉይ ድማ ናብ ሜዳ ወጽኡ። ከም ሳዕቤኑ ኸኣ 06 ገለ ጸገማት ኣጋጢምዎ ነይሩ።
ኣብቲ ንስድራቤታት ዝምልከት ዝቐረበ ሕቶ፡ ሸውዓተ ደቁ ተሰሊፎም ሸውዓቲኦም ዝተሰውኡዎ ኣቦይ ይሕደጎ ገብረስላሰ ዝበሃል በዓል ዓዲ ንፋስ ነይሩ። ካብዚ ናብ ዓንሰባ እናተመላለሰ ኣብ ዓዲ-ሰጒዶ ምስ በጽሐ መሳርሕትኻ ተታሒዞም ምስ ተባህለ ናብ ሜዳ ተመሊሱ ድሒኑ።
ገብረትንሳኤ (ጃንቦ) ዝበሃል ወዲ ሓዉ ንኣቦይ ይሕደጎ፡ ኣቦን ወድን ብሓባር ይሰርሑ ነይሮም። ክልቲኦም መስመር ጸላኢ በቲኾም ናብ ዓንሰባ ሰነዳትን ካልእ መልእኽትን የብጽሑን ካብ ዓንሰባ የምጽኡን ነይሮም። ኣብ ገለ’ውን ሰለስተ ኣሕዋት ኣብ ሰለስተ ዋህዮ እናሰርሑ ዘይፋለጡ ነይሮም። ወዲ ጃምቦ ኣብዚ ኣዳራሽ መጺኡ ስለ ዘሎ ባዕሉ እንተመልኦ ጽቡቕ’ዩ።
ወዲ ጃምቦ፤ ብዕድመ ንእሽተይ’የ ነይረ። ደብዳበታት ነውጽእ ነይርና። ደቂ 12-13 ዓመት ስለ ዝነበርና ጸላኢ ይፍትሸና ኣይነበረን። ኣቦይ ሰለስተ ግዜ ተኣሲሩ ኣብ መበል ራብዓይ ተረሺኑ። ከም መተካእታ ኣቦይ ደብዳበ ተዋሂቡኒ ንገለ ሰባት ርኸቦም ተባሂለ። ንእሽተይ ስለ ዝነበርኩ እቶም ክረኽቦም ዝኸድኩ ሰባት ንእሽተይ ኢሎም እዚ ከጠርጥረና ይኽእል’ዩ ብምባል ስክፍታኦም ገሊጾም። ደሓር ግን ኣብ ስራሕ እና ተወሃሃድና ክሳብ ናጽነት ቀጺልና።
ህዝቢ ናይ ብሓቂ’ዩ ዝሓቝፈና ነይሩ። ተፍትሽ እንተ ውዒሉ ህዝቢ ተገዲሱ ይሓተልካ። ከምዚ ንሓልፍ ኣምሲልና ብብሽግለታ ናብቲ ንብረት ንቐብረሉ እንዳ ሓሰር ቅርብ ክንብል ከለና ኣብቲ ከባቢ ዝጸንሑ ሰባት እልይ ይብሉልና ነይሮም። እቲ ህዝቢ ኣብ ምስጢራዊ ስራሕ ንነጥፍ ከም ዝነበርና ይፈልጥ ግን ከኣ ኣይነግርን።


c: text/html

text:
ወደብ ባጽዕ፡ ዝተረሰዐት ዑንቊ ቀይሕ ባሕሪ’ያ ክብል ኣገልግሎት ዜና ሮይተርስ ይገልጻ።
ኣብ መጀመርያ ወርሒ ሓምለ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ንዝሓለፈ 20 ዓመታት ዝጸንሓ ኹነተ ኹናት ብኣዋጅ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን ምብቕዑ ስዒቡ፡ ዋላ’ዃ ትሕተ ቅርጺ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ ነቲ ናይ ኹናት በሰላ ዘንጸባርቕ እንተኾነ እዛ ንናይ ዓለምና ዕሙር ናይ መራኽብ መተሓላለፊ አፍደገ ዝኾነት ወደብ ባጽዕ ዳግማይ ንበጻሕቲ ክፍቲ ኾይና’ላ።
ነፈርቲ መንገዲ ኣየር ኢትዮጵያ ድሕሪ 20 ዓመታት ንመጀመርያ ጊዜ ናብ ኣስመራ ኣብ ዝበረርሉ ዝሓለፈ ሰሙን ዝበዝሑ ካብ ተሳፈርተን ናብታ ውሑዳት በጻሕቲ ሃገር ክርእይዋ ዕድል ዝረኸቡ ከተማ ባጽዕ ክበጽሑ ዝደልዩ ኢትዮጵያዊያን ይርኸብዎም።
ኢትዮጵያዊ ቱሪስት ኣሸናፊ ጉታ ብዛዕባ ዝተዓዘቦ “ እዚ ቦታ ገና ኣይተተንከፈን። ብዙሓት ናይ ቱሪስት መዓልቦ ቦታታት ብምድላው ምስ ኢትዮጵያ ከምዝራኸቡ ምግባር ይክኣል’ዩ። ንኣብነት ምስ ኣክሱም፡ጎንደር፡ላሊበላ ዝአመሰሉ ናይ ቱሪዝም መዓልቦ ቦታታት ምስ ባጽዕን ደሴታት ዳህላክን ከምዝተታሓሓዙ ምግባር’ዩ። እዚ ድማ ኣብ ቁጠባ ዓብይ ጽልዋ ዘለዎ እዩ ብፍላይ ድማ ኣብ ዓውዲ ቱሪዝም”
ኣብ ወደባዊት ከተማ ባጽዕ ወናኒ ሆቴል ዝኾኑ ጂዮቫኒ ፐርሎ ብወገኖም ድማ ብዛዕባ እቲ ህልው ኩነታት ቱሪዝም ከምዚ ይብሉ።
“ሕማቕ በሊዕና ወይ ኣቐባብላ ጽቡቕ ኣይነበረን ዝብል ውልቀሰብ ኣይረኸብናን። ብርግጽ ኣይተዳለናን ኣቐዲሙ’ውን ስራሕ ዝሑል ስለዝነበረ እንተኾነ ኣብ ቀጻሊ ተዳሊና ክንጸንሕ ኢና።”
ነበርቲ ብወገኖም እዚ መስርሕ ሰላም ክልቲኣን ሃገራት ንቁጠባን ንግዲን ክብ ዘብል’ዩ ክብሉ ተስፋ ይገብሩ።
ኤርትራዊ ጸሃየ ከበደ “ ሓጎሰይ ወሰን የብሉን። ሕጂ እዚ ቦታ ክዕንብብ’ዩ። ኢትዮጵያዊያን ኣሕዋትና ናብዚ መጺኦም ክበጽሑ ከለው ንግዲ ድማ ክዓብይ’ዩ። ንሕና ድማ ብጽቡቕ ኣቀባብላ ክንቕበሎም ኢና። ብሓፈሻ እዚ ቦታ ዳግማይ ህይወት ክረኽብ’ዩ” ይብል።
ናይ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ናይ ትምህርቲን ስነ ፍልጠን ባህልን ትካል ዩነስኮ ዝሓለፈ ዓመት ንዋና ከተማ ኣስመራ ኣብ ታሪኻዊ መዝገብ ጥንታዊ ስነ ቅርጻ ውርሻታት ዓለም ምስፋሩ ይዝከር።

robotstxt: allowed

filter: keep


text:
እቶም ቀንዲ ዘወርቲ ግዝያዊ መንግስቲ ህግደፍ ትፈልጡዎምዶ?
ንንቡር ባህልን መንነትን ስርዓትን፣ ሃይማኖትን ኣጥፊኡ፣ ንሓደ ብሉጽ ህዝቢ ኣጽኒቱን፣ መንነቱን ሕብሪ ቆርበቱን ክሒዱ፣ መላገጺ ጽዮናውያን ዝዝኾነ ኢሰያስ ኣፈወርቂ?
ብዕለት ክልተ የካቲ 1946 ዓ.ም.ፈ. ተወሊዱ። ኣብ እንዳ ሜስ እንዳ መድህን በራድ ዓብዩ። ን50 ዓመታት ሰላዪ ባዕዳውያን ኮይኑ ንህዝቢ ኣጽኒቱ ንሃገር ንባዕዳውያን ከረክብ ገና ዝረባረብ ዘሎ ተንቤናይ ሰላዪ እዩ። እዚ ሰብዚ ሎሚ ዕድሜኡ 72 ዓመት ኮይኑ ኣሎ።
ካብ 70ታት ካብ ፌስቲቫል ቦሎኛን፣ ካብ መሳኪን ሓፋሽ ውድባትን ዝዋጻእ ዝነበረ ገንዘብ ጀሚሩ ክሳብ ሎሚ፣ ካብ ወርቂ ቢሻ ዝተኣከበ ገንዘብ፣ ኣብ ኦፍሾር-ባንክ ኣብ ወጻኢ ዝርከባ ባንክታት (ንመረዳእታ፣ ሥዊዘርላንድ፣ ሉክሰምቡርግ፣ ኣብ ፓኪስታን፣ ኣብ ዱበይ እእብ ለንዶንን ኒውዮርክን )እዩ ዘሎ። ነዚ ካብ ርሃጽን ደምን ህዝቢ ኤርትራ ዝዘመቶ ገንዘብ በቶም ወነቲ ስትራተጂ ከባቢ ቀዪሕ ባሕሪን ኤርትራን ዝኾኑ እንግሊዛውያንን ኣሜሪካውያንን እስራኤላውያንን እዩ ዘሎ። ኢሰያስ ግና ከይበልዓሉ ጽባሕ ብጊሓት ነውሪ ታሪኽ ገዲፉ ክሓልፍ እዩ።
ክሳብ ክንደይ ክጸንሕ እዩ ንዝብል ሕቶ ግንሳ፣ ገና ዝፍለጥ ኣይኮነን። ሓደ ነገር ግና ኣሎ፣ እዚ ሰብዚ ካብ ኣምሆ ዘመን ጀሚሩ፣ ማለት ድሕሪታ ኣባል ሲኣይኤ ሪቻር ኮፐላንድ ሚልስን፣ ኢሰያስን፣ ተስፋሚካኤል ጆርጆን፣ ሃብተስላሴን ኣብ ራድዮ መሪናዮ ኣስመራ ብስዉር ተራኺቦምሉ ዝነበሩ እዋን፣ “ጥራይ ንኸተገልግለና ሐራይ በለና እምበር፣ ንድሕነትካ ባዕልና ኣሎንልካ” ዝበሎ እዋን ጀሚሩ ብስለላ መርበባት ኣሜሪካን፣ እስራኤልን ፣እንግሊዝን፣ ብጽኑዕ እንዳተሓለወን ተጓሰየን ጸኒሑን ገና ድማ ከጽንሑዎ ክፍትኑ እዮም። ክሳብ ብባህርያዊ ሞት ዝዓርብ ንረብሕኦም መታን ክብሉ ነዚ ፈዛዝ መላገጺ ምዕራባውያን ሰብዚ ከም ባምቡላ ክላገጹሉ እዮም። ድሕሪኡ መደብ ዕዮኦም ምስ ፈጸሙ ድማ ክጉሕፉዎ እዮም።
መበል 11 ምዕራፍ
እቶም ብዘይካ ንልኡኽ መላኺ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ምሕላው፣ ንደቂ ሃገር ምእሳርን ምቕንጻልን ካልእ ስራሕ ዘይብሎም ጀነራላት “ሓዳስ ኤርትራ“፣ እዞም ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሮም ዘለው እዮም። እዞም ጀነራላት ኢሰያስ ግንከእ ካብ ብኣእምርኦም ብሕንብርቶም ዝሓስቡ ተዛረብቲ ኣቑሑት፣ ምስቶም ክፍሊ ስለላን ኮለላን፣ ኣብርሃ ካሳን፣ ስምኦን ገብረድንግልን፣ ኮለኔል ጋይም ኮለኔል ወልደዝጊ ባህታን ወዘተ…ተላፊኖም ትእዛዛት ኢሰያስ ጥራይ ዝፍጽሙ ኣራዊት እዮም። እቲ ኩሉ ዝፍጽሙዎ ዘለው እከይ ፍጻሜታት ድማ፣ ንረብሓ ህዝብን ሃገርን አርትራ ዘይኮነስ፣ መጀመርያ ወይ እልፋ፣ ዕድመ ልኡኽን ሰላዪን ባዕዳውያን ኢሰያስ ኣፈወርቂ ንምንዋሕ ክኸውን ከሎ፣ እወ ዕድመ ኢሰያስ እንተነውሐ ከኣ፣ ወለዶ ህዝቢ አርትራ ይጸንት ኣሎ ማለት እዩ። ድሕሪ ህልቀት ህዝቢ አርትራ ድማ እቲ ጅኦ-ስትራተጂካዊ ሕልሚ ባዕዳውያን፣ ብፍላይ እኳድኣ ሕልሚ ዓባይ ብሪጣንያ፣ እስራኤልን እሜሪካን ጥራይ እዩ። እዞም ባምቡላታት ጀነራላት ኢሰያስ ግና፣ እቲ ኣብ ኤርትራ ዝፍጽሙዎ ዘለው ኣረሜናዊ ተግባራት፣ ብመሃንድሳት ስለላ መርበብ እስራኤልን፣ ኣሜሪካን እንግሊዝን ብውዲታዊን ረቂቕ ሜላን፣ ተኣሊሙን ተሓንጺጹን ንኢሰያስ ከምዝቐርበሉ ኣይፈልጡን እዮም።
ስለዚ እዞም ክናናን ምናናን ሰብ ባሊቃ ጽሮራ እዚኦም ድማ፣ ግዳይ ድንቁርንኦም ኮይኖም፣ ንህዝቢ ኤርትራ ምእንቲ ረብሓ ባዕዳውያን በጃ ከምዘሕልፉዎ ዘለው ከይተሰቆሮም፣ ክሳብ ብምስማም ይኹን ብባርያዊ ሞት ዝዓርቡ፣ ትእዛዝ ሰላዪ ኢሰያስ ይስዕቡ ኣለው።
ብዛዕባ ንኣሽቱ ኮራኹር ድያብሎስ ኢሰያስ ኣብዚ ጸቒጥኩም ኣንብቡ
POLETICAL_ANALY11th


text:
ሎሚ መዓልቲ ሓሙስ ንፓርላማ ኣብ ዝሃብዎ መብርሂ ቀ/ሚ ኣብ ልዕሊ ካልእ ኣካል ከምዘየሳብቡ ተዛሪቦም ኣለው።ንዝተለዓሉ ሕቶታት ቐልጢፍና ምላሽ ብዘይምሃብና ምስ ህዝቢ ኣብ ቅርሕንቲ ንኣትው ኣለና ኢሎም።
ኣቦ መንበር ገዛኢ ፓርቲ ኢህወዴግን ቀዳማይ ሚኒስትር ኢትዮጵያን ሃይለማሪያም ደሳለኝ ኣብ ጉዳይ ንጥፈታት ሽዱሽተ ኣዋርሕ መንግስቶም ንፓርላማ ኣብ ዝሃብሉ መብርሂ ብዛዕባ ደም ዘፋሰሰ ናይ ኦሮሚያ ተቓውሞ ብትሕዝቱኡ ዝተፈለየ፣ብኣቀራርብኡ ድማ ዝተለሳስለሰ እዩ።
ንዝቐረበ ሕቶ መልሲ ምሃብ ዝጀመሩ መንግስቶም ፓርቲኦም ኣብቲ ጉዳይ ምሉእ ሓላፍነት ከምዝወስዱ ብምሕባር ነይሩ።
‘ሎሚ ይኹን ደጋጊምና ንብሎ ብዛዕባ እዚ ጉዳይ እዚ ኣብ ልዕሊ ካልእ ኣካል ኢድና ካብ እነወጣውጥ ወይ ካብ እንጥምት እቲ ሽግር ናይ ባዕልና ምዃኑ ሕጂ እውን ክነስምረሉ ይግባእ’ ኢሎም።
ኣብ ኦሮሚያን ኣብ ገለ ከባቢታት እታ ሃገር ቅርሕንቲ ክፍጠር ዝኽኣለ ጸገም መንግስቶም ምዃኑ እቶም ቀዳማይ ሚንስትር ገሊጾም።
‘ኣብ ውሽጥና ብዘሎ ብልሽውና፣ንናይቲ ህዝቢ ሕቶታት ቐልጢፍና ምላሽ ስለዘይሃብና ምስ ህዝቢ ኣብ ቅርሕንቲ እናኣተና መጺኢና ኣለና።ዝተፈጥረ ቅርሕንቲ ኣብ ገሊኡ ከባቢታት ናብ ግጭት ዓብዪ እዩ።’
ምኽንያት ቅርሕንቲ ጸገም ሰናይ ምምሕዳር ምዃኑ ዝሓበሩ ቀዳማይ ሚኒስትር ሃይለማሪያም እቲ ጸገም ኣብ ኩሉ ከባቢ እታ ሃገር ዘጋጠመን ዘጋጥም ዘሎን እዩ ኢሎም።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይክኣል።


text:
ዓርቢ ዝሓለፈ ውሳነ ቤት ምኽሪ ጸጥታ ሕ/ሃ ኣብ ልዕሊ እስራኤል ብ14 ድጋፍን ብሓደ ተኣቅቦን ረኺቡ’ዩ ሓሊፉ። ኣሜሪካ በይና ተኣቅቦ መሪጻ።
ድሕሪ’ቲ ውሳነ ሪኢቶ ዝሃቡ ቀ/ሚ እስራኤል በንያሚን ኔታንያሁ፣ እስራኤል ናብ ኣስማቶም ዘይተጥቀሱ ትካላት ሕ/ሃ ትብጅቶ ንዝነበረ ኣስታት 8 ሚልዮን ዶላር ንክታሓዝ ኣዚዛ ኣለኹ ኢሎም።
ኣብ ሕ/ሃ ኣምባሳደር እስራኤል ዴኒይ ዴነን ብወገኖም፣ እቲ ዓርቢ ዝሓለፈ ውሳነ ኣንጻር እስራኤል ነቲ ዝተኮመረ ጸረ እስራኤል ውሳነታት ዘራጎደ’ዩ ኢሎም ገሊጾምዎ።
ቤንያሚን ኔታንያሁ ብወገኖም እስራኤል ነቲ ውሳነ ከምዘይተቅልበሉዎን ኣንጻሩን’ዮም ሪኢቶ ሂቦም።
‘ኣሜሪካ ኣብ ጎኒ እስራኤል ምኳና ንዘረጋገጸ ነዊሕ ዝዘለቐ መትከል ኣሜሪካ ቀልቢሶም’ ኢሎም ንፕረዚደንት በራክ ኦባማ ወቂሶም ኔታንያሁ።
ፍልስጠማዊ ተላዛቢ ነበር ሳዒብ ኢረካት ብወገኖም እቲ ውሳነ ‘ፖሊሲ ነታንያሁ ኣብ እስራእልን ስግርን እስራኤልን ሰላምን ህድኣትን ከምዘየምጽእ ዝሓበረ ንጹርን ዘየዋቕዕን ውሳነ’ ክብሉ ገሊጾምዎ።
ሚስተር ኔታንያሁ ምስ ተመራጻይ ፕረዚደንት ዶናልድ ትራምፕ ተቀራሪቦም ከምዝስርሑ ዘለዎም እምነት ጠቂሶም ኣለው።


text:
- መእተዊ
- | ቆልዑን መንእሰያትን
- | ነጻ ካርድ ኣዉተቡስ
ነጻ ካርድ ኣዉተቡስ
ናይ ቤት ትምህርቲ መጋዓዝያ ኩሎም ተማሃሮ መንእሰያት ካብ 7 ክሳብ 19 ዝዕድሚኦም ኣብ ዉሽጢ ምምሕዳር ሶደርሃምን ምዝጉባት ዚኮኑ ናይ ኣውተቡስ ካርድ ክወስዱ ይፍከዶም ኣብ ዉሽጢ ምምሕዳር ናብዚደለይዎ ክጋዓዙ ይኽእሉ።
እቲ ካርድ ካብን ናብን ቤት ትምህርቲ ከምኡ ዉን ብምሸት ፣ቀዳመ ሰንበት ን ኩሉ በዓላትን ክትጎዓዝ የገልጊል።
እቲ ኣዉተቡስ ካርድ ተጠፊኡካ ወይ ተተሰሩካ – ሓዲሽ ንምርካብ እቲ ተማሃራይ ናብ ቤትምህርቲ ኦፊስ ብምምጻእ ይሕብር።
ናይ ህዝቢ መጋዓዝያ ክጥቀም ዘይክእል ተማሃራይ ናይ ቤት ትምህርቲ ኣዉተቡስ ወይ ታክሲ ይግበረሉ።
ብ ርሕቀት ናይቲ መንገዲ ንቆጻጸሮ፣ናይ መጋዓዝያ ዋሕዲ ዘለዎም ወይ ተማሃራይ/ት ናይ ኣካለ ጉዳት ዘለዎም።
ኣብ ዉሽጢ ሶደርሃምን በዚ ርሕቀት የገልግል፣
2 ኪሎሜተርን 1-3 ዕድሚኦም
3 ኪሎሜተር ን 4-6 ዕድሚኦም
4ኪሎሜተር ን 7-9 ዕድሚኦም
ተወሳኺ ሌንካር


text:
ሳዋ – ኣቦ-መንበር ሃማመተኤ ሰሚናር ኣካዪዱ
መስርሕ ህንጸት ሃገር፡ ኣብ ዝኾነ መድረኽ ዘየቋርጽ ዕዮ ገዛ መንእሰይ ወለዶ ስለዝኾነ፡ መንእሰያት ንዕብየትን ብልጽግናን ሃገሮም ብዝለዓለ ክሰርሑ
ከምዝግባእ፡ ኣቦ-መንበር ሃገራዊ ማሕበር መንእሰያትን ተመሃሮን ኤርትራ ኣቶ ሳልሕ ኣሕመዲን፡ ብ29ን 30ን መስከረም ንኣባላት መበል 32 ዙርያ ሃገራዊኣገልግሎት ኣብ ዘካየዶ ሰሚናር ገሊጹ። “ተራ መንእሰይ ኣብ ህንጸት ሃገር” ብዝብል ኣርእስቲ ኣብ ዘካየዶ ሰሚናር፡ ኣቶ ሳልሕ፡ ምዕቡል ሃገራዊ መንነትን ቊጠባን ንምህናጽ፡ ፖለቲካውን ኣካላውን ትሕተ-ቅርጺታት ምውናን ወሳኒ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ክልቲኡ ተመላላኢ ስለዝኾነ፡ ሓዲኡ ጥራይ መሪጽካ ክትወስድ ከምዘይከኣል ብዝርዝር ኣብሪሁ። “መስርሕ ህንጸት ኣካላዊ ትሕተ-ቅርጺ፡ ነዊሕን ብቓልሲ ወለዶታት ዝረጋገጽን እምበር፡ ኣብ ሓጺር እዋን ተጀሚሩ ዝውዳእ ኣይኮነን” ዝበለ ኣቶ ሳልሕ፡ ምስ ድሌታትን ባህግታትን ወለዶታት ብዓይነትን ስፍሓትን እናዛየደ ዝኸይድን፡ ቀጻሊ ናብዮት ዘድልዮን ስለዝኾነ፡ ብልዑል ንቕሓት ክስራሓሉ ከምዝግባእ ኣገንዚቡ።
ኣብ መወዳእታ፡ ሃገራውነት፡ ሓድነት፡
ዘይተጸዓድነት፡ ርእሰ-ምርኰሳን ተጻዋርነትን ዝመለለዪኡ – ብረዚን ዋጋ ዝተዀስኰሰ ብሉጽ ክብርታት ህዝቢ ኤርትራ፡ መጻእቲ ወለዶታት ብዝግባእ ክወርስዎን ከውርስዎን ዜግነታዊ ግዴታኦም ምዃኑ ኣስሚሩሉ።
ተሳተፍቲ፡ ሃማመተኤ ኣብ ሳዋ ከፊትዎ ዘሎ ኣብያተ-ንባብ፡ ብቑዕ መሳለጥያታትን እኹል መጻሕፍትን ክዓጥቕ በቲ ኣጋጣሚ ተላብዮም።


text:
ኣብ ዝሓለፈ ሰኑይ ኣብ ዝጀመረ ኣብቲ ወፍሪ ካብ 10 - ሽሕ ንላዕሊ ናይ ወፃኢ ዜጋታት ኣብ ዝተፈላለዩ ኣብያተ ማእሰርቲ ዝተዳጎኑ ክኸውን ከሎ ሓደ ኢትዮጵያዊ ከም ዝተቀትለ ተፈሊጡ'ሎ።
ትካል ዜና ኣሲሴትድ ፕሬስ እቲ ኢትዮጵያዊ መንእሰይ ዝተቀትለ ካብ ፖሊስ ክሃድም ኣብ ዝፈተነሉ እዋን'ዩ ድሕሪ ምባል ክሳብ ሎሚ 16-ሽሕ ሰባት ተታሒዞም ተሲሮም ከም ዘለው ሓቢሩ'ሎ።
ብፍላይ ኢትዮጵያውያን ኣብ ልዕሌና ግፍዒ ይፍፀም'ሎ፣ ኣብ ስዑዲ ናብ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ኩነታትና እንተገለፅናውን ሰማዒ ስኢና ብምባል አውያትና አስምዕልና ክብሉ መረረቶም ገሊፆም።
ኣብ ስዑዲ ኣብ ዝርከብ ኤምባሲ ኢትዮጵያ ዘፈር ዳያስፖራ ዝሰርሑ አሕመድ ዝተባህሉ በዓል ስልጣን ብወገኖም ንማእሰርቲ ኢትዮጵያውያንን ሞት ሓደ ኢትዮጵያዊን አረጋጊፆም ብዛዕባ'ቲ ኩነታት ሓበሬታ ንምርካብ ንሰርሕ'ለና ኢሎም።
ኣስዒቦም ነቶም ፍቃድ ስራሕ ዘይብሎም ናብ ሃገሮም ንምምላስ ምድላው ይግበር ከምዘሎ ንሬድዮ ድምፂ ኣሜሪካ ገሊፆም'ለው።
ሙሉእ ትሕዝተኡ ንምስማዕ ናብ ምልክት ብምኻድ ጠውቁ።


text:
ቅዋማዊ ስርዓት ክትከል ኣለዎ
ናይ ፖለቲካ እሱራት ብዘይ ቅድመ ኩነት ክፍትሑ ኣለዎም
ሎሚ ካብ ካልእ እዋን ብዝተፈልየ ኩነታት ሃገርና ኣብ ኣዝዩ ኣሰካፊ ኩነታት ትርከብ። ኢሳያስ ኣፈወርቅን ንሱ ዝመርሖን ህግደፍን ንሃገርናን ህዝብናን ኣብ ሓደጋ ዘውድቕን ልኣላውነት ሃገርና ኣብ ዋጋ ዕዳጋ ዘእትው ኩነታት ኣብ ምፍጣር ይርከቡ። ኢሳያስ ብኣነነት ተደሪኹ ንህዝብናን መጻኢ ዕድል ሃገርናን ዘሰክፉ ሓያሎ ስጉምትታት ኣብ ምውሳድ ይርከብ። መብዛሕትኡ ህዝብና ንፖለቲካዊ ኩነታት ኢትዮ-ኤርትራ ብቐረባ ኣብ ምክትታል ይርከብ። ሎሚ ተቓዋማይ ኮነ ደጋፋይ ኩነታት ሃገሩ ኣሰኪፍዎ ናበይ ኮን እዩ እዚ ኩነታት ዝመርሓና ዘሎ ብምባል ስክፍትኡ ኣብ ምግላጽ ይርከብ። ብኣንጻሩ ህግደፍ ብኤምባስታቱን ገለ ገለ ሰብ ረብሓን ነዚ ዘሎ ህልዉ ኩነታት ካልእ መልክዕ ሂብካ ንምጥምዛዙን ዕድመ ስልጣን ኢሳያስ ንምንዋሕን ላዕልን ታሕትን ኣብ ምባል ይርከቡ። ወኪል ስርዓት ህግደፍ ኣብ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣቶ ብርሃነ ገብረሂወት ፥ ካብ ዝተፈላለየ ክፍለ ግዝኣት ኣመሪካ ንዝመጹ ኣብ ቨርጂንያ፥ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ዝገበሮ ኣኼባ፡ ነቲ ህዝብና ብማዕከናት ዜና ኢትዮጵያ ዝኸታተሎ ዘሎ ብዛዕባ ጉዳይ ሃገሩ ንምሽፋንን ኢሳያስን ላዕለዎት ሓለፍቱ ንዝሃብዎ ናይ መደናገሪ ፕሮፓጋንዳዊ ዘመተ፥ ነቲ ብናይ ኢትዮጵያ ማዕከናት ዝቐርብ ዘሎ ሓበሬታታት ከቆናጽቦ ተራእዩ። ብኻልእ መዳይ ድማ ብናይ ህግደፍ ማዕከናት ሸፈነ ዘይምርካቡ ሕምቀት ማዕከናት ዜና ህግደፍ ተኣሚኑ።
ኣቶ ብርሃነ ኣብቲ ዝሃቦ መግለጺኡ፡ ነቲ ህዝቢ ኤርትራ ብናይ ኢትዮጵያ ኮነ ካልኦት ማዕከናት ዜና መዓልታዊ ዝከታተሎ ዘሎ ሓበሬታታት፡ ጸረ ህግደፍ ዝኾኑ ሓደ ክልተ ዜጋታት ዘናፍስዎ ሕማቕ ወይ ድማ ዘይቕኑዕ ሓበሬታ ምዃኑ ክሕብር ፈቲኑ። ስርዓት ህግደፍ ንዝሓለፉ 18 ዓመታት ዶብና ከይተሓንጸጸ ዘቤታዊ ዕዮ ከነካይድ ኣይንኽእልን ኢና። ስርዓት ወያነን መንግስቲ ኣመሪካን ዶብና ከይሕንጽጽ ሓንጊዶም ብምባል ፖለቲካዊ ሽጣራታት ክጥቀም ጸኒሑ። ሕጂ ግና እቲ ኩሉ ክግበር ዝጸንሐ ሓሶትንን ሽጣራታት ተኸሺሑን መመሳመሲ ተሳኢኑሉ። ካልእ ሓደስቲ ሓሶታት ንምፍብራኽ ኣብ ምድላው ይርከብ። ድሮ ሓደ ሓይሊ ዕማም ኣዳልዩ ፕሮፓጋንዳዊ ዘመተ ንምክያድ ላዕልን ታሕትን ኣብ ምባል ይርከብ። እቲ ልዕሊ ኩሉ ዝገርም ነገር ግን ስርዓት ህግደፍ ሃገር ብዘይ ቅዋም፡ ባይቶ፥ ሃገራዊ ባጀት እናመርሐ ናብ ድቕድቕ ዝበለ ጸላም የህትፋ ምህላውን ኩነታት ሃገርና ድማ ካብ ዝከፍአ ናብ ዝባኣሰ ኣብ ምስግጋር ትርከብ። ንዝሓለፉ 18 ዓመታት መንእሰይ ኤርትራ ናብ ስደት፡ ኢሳያስ ድማ ከም ደምሒት፥ ግንቦት 7: ኣርበኞች ግንባር፥ ምንቅስቓስ ቤኒሽንጉል ከምኡውን ካልኦት ተቓወምቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ምስልጣን ሃብቲ ሃገር ኣብ ምብኻንን ሃገርን ህዝብን ኣብ ድኽነት ከምዝጥበስ ገይሩን ይገብርን ኣሎን።
እቲ ክሳብዛ ሰዓትዚኣ ክግበር ዝጸንሐ ሽጣራት ከብቕዕ ኣለዎ። ሃገርና ተሓታትንትን ግሉጽነትን ብዘለዎ ዲሞክራሲያዊ ስርዓት ክትምራሕ ኣለዋ።
ሎሚ ፍርቂ ካብ ህዝቢ ኤርትራ ኣብ ስደት እዩ ዝነብር ዘሎ። ጽቡቕ ምሕደራ እንተደኣ ተፈጢሩ ሕዝቢ ኤርትራ ናይ ካልእ ሓይሊ ደገፍውን ኣየድልዮን እዩ። ውሑድን ጻዕራምን ህዝቢ ስለዝኾነ ሃገሩ ብዳግመ ህንጻ ዳግማይ ከምቲ ኣብ ቃልሲ መስተንክር ዘርኣየ ዳግማይ ኣብ ምዕባሌኣ ከምዘርእይ ጥርጥር የልቦን። ስርዓት ህግደፍ ግና ሃገራዊ ዕርቂ ተሓሲሙ ብኣነነት እንተድኣ ቀጺሉ፡ ቄሮ ናይ ኢትዮጵያ ኣብ ኤርትራ ክድገም ምዃኑ ክዝንግዕ የብሉን። ሓደ ኣብነት ሎሚ ቅነ ሓደ ካብ ሓለፍቲ ነበር ሚኒስተር ብርሃነ ኣብርሀ ዝወሰዶ ተባዕ ስጉምቲ ሓደ ህያው ኣብነት እዩ።
ህዝቢ ኤርትራውን ብወገኑ ነቲ ደስኪሉ ዝጸንሐ ሃገራዊ ባይቶ ዝርሑ ክጅምር ኣብ ልዕሊ ኢሳያስን ህግደፍን ጸቕጢ ዝገብረሉ እዋን ሕጂ እዩ። ዝኾነ መዐሸዊ ወይ ድማ ግዜ መዐደጊ ምኽንያታት ቦታ ከምዘይብሎም ክፍለጥ ኣለዎ። ሃገር ናይ ሓባር ስለዝኾነት ብዘይ ናይ ኩልና ተሳትፎ ድማ ሓያል ሃገር ክምስረት ኣይከኣልን እዩ። ስለዝኾነ ድማ ደገፍቲ ተቓወምቲ ዝብል ጉዳያት ንጎኒ ገዲፍና ቅድም ሃገራዊ ጉዳይ ወይ ድማ ህላውነት ሃገርና ከነረጋግጽ ይግባእ። ፖለቲካዊ ቁርቁስ ኮነ ፖለቲካዊ ውድድር ኣብ ናጻ ሃገር ሃገር ክግበር ጥራይ ከምዝኽእል ክንግንዘብ ይግባእ።


text:
ንባባት፡ ፩ቆሮ 2፡1-12፥ ፩ጴጥ 2፡20-ፍ፥ ግ.ሓ. 4፡19-31፥ ሉቃ 9፡18-28 - ዘኁልቅ 21፡4-9፥ ፍሊጲስዩስ 2፡6-11፥ ግ.ሓ. 2፡22-37፥ ዮሓ 3፡13-17።
ምስባክ፡. ወአጽንኦ እግዚኦ ለዝንቱ ተሠራዕከ ለነ፥ ውስተ ጽርሕከ ዘኢየሩሳሌም፥ ለከ ያምጽኡ ነገሥት አምኃ። “ኦ አምላኽ ሓይልኻ ግለጽ፥ ስለቲ አብ ኢየሩሳሌም ዘሎ መቕደስካ ነገስታት ውህበት ከምጽኡልካ እዮም” መዝ. 68፡28-29።
ቅዱስ ጳውሎስ አብቲ ጽንኩር እዋን ስብከቱ ብንጹር ዝአምኖ ኽሕብር ምስ ደለ “ንሕና ነቲ ዝተሰቕለ ክርስቶስ ኢና እንሰብኽ” (1ቆሮ 1፡23) ይብል ነበረ። መስቀል ካብ መጀመርያ አብ እምነት ክርስትና እቲ ዝለዓለ ትርጉም ሒዙ ይርከብ። አብ ስርዓት ሃገርና መስቀል ፍሉይ ክብርን ትርጉምን አልኦ አብ ኩሉ ጸሎታትና ስርዓት ማኅሌታትና መስቀል ንዝክር ንኹሉ ጸሎታትና ብመስቀል ንጅምሮ። አብ ዓመት ክልተ ጊዜ ንዝክሮ፥ ማለት መጋቢት 10 ከምኡ መስከረም 17 ብፍሉይ ጸሎትን ክብርን ዘኪርና ነብዕሎ። መስቀል ንአና ምልክት ተስፋ ንአምላኽ ምሳና ከምዘሎ ክንአምን ዝሕግዘና ፍሉይ ምልክት መንነት እምነትና እዩ።
አብ ታሪኽ ብፍሉይ ነዚ ናይ ሎሚ ብዓል እንተ ረኤና መሰረቱ እዚ ዝስዕብ እዩ።
አብ ዝንገር ታሪኽ ብ312 አቢሉ ቍስጢንጢኖስ ምስ ማክሰንጢዩስ ዝብሃል መቐናቕንቱ ንምሉእ ግዝአት ሮማ ንምግዛእ ተዋጊኡ፥ ቅድሚ ውግእ ምጅማሩ ንሰማይ እንተ ጠመተ መስቀል ምስ ሴፍ ርእዩ ከምዚ ዝብል ቃላት ከአ ርእዩ “በዚ ምልክት እዚ ክትስዕር ኢኻ”። ቍስጢንጢኖስ በዚ ምልክት ተበራቲዑ ሴፉ ወሲዱ በቲ ጫፉ ሒዙ ምልክት መስቀል ገሩ ንወተሃድራቱ ንውግእ መሪሑ ስዒሩ ናይ ምዕራባዊ መንግስቲ ሮማ ንጉሥ ኮይኑ። አዲኡ ንግስቲ እለኒ ጽንዕቲ ክርስትያን እያ ነራ ንወዳ ቍስጢንጢኖስ ካብ ንእስነቱ ትምህርቲ ክርስቶስ ጽቡቕ ገራ አምሂራቶ። ንሱ ንጉሥ ምስ ኮነ ስደት ክርስትና ደው አቢልዎ ዕላዊ እምነት መንግስቱ ገርዎ። አዲኡ ከአ ግማድ መስቀል አብ ኢየሩሳሌም ኩዕታ አካይዳ ረኺባቶ።
ብ335 ዓ.ም. አብ መስከረም 14 ርእሰ አድባራት ቤተ ክርስትያን ብንጉሥ ቍስጢንጢኖስ አብቲ ኢየሱስ ዝተሰቕለሉ ተሰሪሓ ተመሪቓ። እዚ ሎሚ እንብዕሎ ዘሎና ናይ እዛ ቤተ ክርስትያን ምርቓ ዝኽሪ እዩ። ቅድምዚ እቲ ቦታ ሃድርያን ዝተባህለ ሮማዊ ንጉሥ ኩሉ አፍሪሱ አብኡ ንአምላኽ ሮማውያን ቨኑስ ምስቲ ንጁቢተር ዝሰርሖ ምስሊ ገሩ አብ ቀራንዮ ሰሪሕዎ እዚ ኸአ ነቲ አብ ከባቢ ዝነበረ ኩሉ ዝፈርስ አፍሪሱ ዝጸሪ አጽርዩ ከም ብሓዲስ ሰሪሕዎ። አብ ዳሕራይ ዓመተታ ቍስጢንጢኖስ ምስ ነገሰ ንግስቲ እለኒ ንመስቀል ክርስቶስ አብቲ ሃድርያን ቤተ መቕደስ ዝሰራሓሉ ኩዕታ አካይዳ ረኺባቶ። ድሕሪ ሰለስተ ሚእቲ ዓመት ንጉስ ፋርስ ኮስሮይስ ዝተባህለ ንኢየሩሳሌም ወሪሩ ሒዙ ነቲ ሓቀኛ መስቀል ንፔርስያ ወሲድዎ። ድሕሪ 14 ዓመት ባዝንትንያዊ ንጉሥ ሄራክልዩስ ዝተባህለ ንንጉሥ ፋርስ ስዒሩ ንመስቀል ክርስቶስ አብ ኢየሩሳሌም አምጺእዎ። ብዓቢ ዓጀባን ጽቡቕ አልባሳትን ወርቃዊ ሽልማታትን ተሸሊሙ ንመስቀል አብ መንኩቡ ተሰኪሙ አብታ ቍስጢንጢኖስ ዝሰርሓ ቤተ ክርስትያን አብ ቀራንዮ ክመልሶ እንከሎ አብ አፍደገ ቤተ ክርስትያን ምስ በጽሐ ክንቀሳቐስ አይከአለን። ሓደ ዘይርኤ ሓይሊ ምእታው ከሊእዎ ክንቀሳቐስ አይከአለን። በቲ ጊዜ ናይ ኢየሩሳሌም አቡን ዝነበሩ ዘካርያስ ዝተባህሉ ከምዚ ኢሎም ተዛሪቦሞ “ በዚ ለቢስካዮ ዘሎኻ ዘግይጽ አልባስካ ካብ ኢየሱስ እቲ ድኻ ምእንቲ ድሕነትና መስቀል ዝተሰከመ ብዙሕ ተፈሊኻ አሎኻ” ስለዚ ክዳውንትኻ ቀይር ኢሎሞ። ሽዑ ንጉሥ ክዳውንቱ ቀይሩ ምስ ቀረበ ክአቱ ክኢሉ ንመስቀል ከአ አብታ ኢየሱስ ዝተሰቕለላ ቀራንዮ አብኡ መሊስዎ። ነዚ እና ዘኪርና እነብዕል ዘሎና። እዚ እዩ ድሕሪ ባይታ ታሪኽ እዚ ሎሚ እነበዕሎ ዘሎና።
መዝሙር፡ ንትርጉም መስቀል ክገልጽ ከምዚ እናበልና ንዝምር፦“መስቀል ብሓቂ ድንቂ እዩ፥ አብ ብርቱዕ ነገር ሠናይ ንምግባር ብቐሊል መገዲ የጽንዓና፥ መስቀል ኃጢአት ይምሕር፥ ጻድቃን ካብ ደብረ ልዑል ኃጥአን ካብ ምድሪ ካብ ማእከል ኩኔን ጸውዑ፡ ንኖና ጽዮን ብመዓልቲ ሰንበት ንባሕሪ ምስ ገሰጾ ማዕበል ሃድአላ፡ ብመዓልቲ ሰንበት ንባሕሪ ምስ ገሰጻ ደቂ እስራኤል ብእግሪ ተሳገሩ ንሕና ብሓይሊ እዚ መስቀል ረድኤት ከም ዝውሃብ ንአምን፡ መስቀል አብ ማእከል ጸላእቲ ረዲኤትን ኃይልን ጽንዓትን ድኅነትን ምዃኑ ንአምን መስቀል ኃይልናን ጸግዕናን እዩ”።
ዝኽሪ መስቀል፡
ናይ ሎሚ ዝኽሪ መስቀል አብ ሕይወት ነፍስወከፍና ክህሉ ዝግብኦ ርድኢት መስቀል ዘዘኻኽርን አብ መንፈሳዊ ሕይወትና ዕብየትን ጽንዓትን ክነርእየሉ ዝሕግዘና እዩ። ትርጉም መስቀል ክንፈልጥ አሎና። ቅድሚ ክርስቶስ ምስቃሉ ትርጉም መስቀል መቕጻዕቲ ነቶም ሕጊ ዘፍረሱ ታሕተዎት ዓለት፥ ዓመጽቲ እዩ ነሩ በዚ ኸአ ምልክት ሕፍረት ውርደትን ኮይኑ ዕንቅፋት ንአረመን እዩ ነሩ። ድሕሪ ክርስቶስ ግን ዝዓበየ ምልክት ዓወትን ምሕረትን እዩ። አብ ኩሉ ሕይወት ክርስትያን መስቀል ዝዓበየ ቦታ አልኦ። አብ ኩሉ አብያት ክርስትያናትና ምልክት መስቀል አሎ፥ አብ ገዛውትና አብ ዝተፈላለየ አብ ማዕተብና አብ ግንባራትና አብ ክዳውንትና ከምኡ አብ መቓብር አብ ሓደ ቦታ ሓደጋ ዝበዝሖ ምልክት መስቀል ንገብር።
አብ ምጅማር ጸሎትና ብትእምርቲ መስቀል ንጅምሮ፥ ማይ ጸሎት ክንዓትብ ከሎና ምልክት መስቀል ንገብር እዚ ኸአ ንጥምቀትና ከዘኻኽረና ምእንቲ እዩ፥ ሰባትን ካልኦት ነገራትናን ብምልክት መስቀል ንባርኾም፥ ድሕሪ ቅዳሴ ካህን ንህዝቢ ከፋኑ እንከሎ ብጸሎት የፋንዎም። አብ ጊዜ ጾም ፍኖተ መስቀል ንገብር እዚ ኸአ አብ ሕማማትን ስቕለትን ሞትን ክርስቶስ ከዘኻኽረና ምእንቲ እዩ።
ኢየሱስ ንኒቆዲሞስ ዝተባህለ ምሁር ሕጊ መን ምዃኑ ኽገልጸሉ እንከሎ “ብኡኡ ዝአምን ዘበለ ኹሉ ናይ ዘለዓለም ሕይወት ምእንቲ ኺረክብ እምበር ከይጠፍእሲ ከምቲ ሙሴ አብ በረኻ ንተመን ዝሰቐሎ ወዲ ሰብ ድማ ኸምኡ ኪስቀል ይግባእ እዩ” (ዮሓ 3፡14-15) ኢልዎ። እስራኤላውያን ንሕጊ አምላኽ ምስማዕ ምስ አበዩ መቕጻዕቶም ብመርዛማት አትማን ተነኺሶም ክሞቱ ምስ ጀመሩ ተጠዒሶም ምሕረት ምስ ለመኑ እግዚአብሔር ብሙሴ ገሩ አብ ባላ ምልክት ስቕለት ተመን ክገብር እሞ አብኡ ዝጠመተ ከም ዝሓዊ ነገሮ እሞ ኩሎም አብኡ ዝጠመቱ ይሓውዩ ነሮም። ተመን አብ ባላ ዝተጠቕለለ ምልክት ምሕረት ኮይኑ። ኢየሱስ አብ መስቀል ምስ ኮነ አብኡ ከበረን ልዕል በለን። አብዚ ኢና ዕብየት ፍቕሪ አምላኽ ክንርኢ እንኽእል።
ናይ ኢየሱስ ስቕለት ክነስተንትን እንከሎና አብ ርእስና አቲና ንዝገበርናዮ ኃጢአት ካብ ንአይ ጥራሕ ይጥዓመኒ ኢልና ዝገበርናዮ፥ ትዕቢትና፥ ዘይምዕጋስና ወይ ክንምሕር ክንዕረቕ ቅሩባት ዘይምዃና ክንርኢ ንኽእል። አብ መስቀል ክንጥምት ከሎና ብእምነት እንተ ገበርናዮ ከምቲ ናይ እስራኤላውያን ንሕና እውን ካብ ኩሉ ኃጢአትና ክንሓዊ ንኽእል ኢና።
መስቀል ምልክት ዓወት እዩ፥ ቀራንዮ ናይ ዓወት ዘውድና እያ። አብኡ ንኹልና ደቂ ሰብ አድኂኑና። ነቶም ብሰንኪ ድንቍርንኦም አብ ጸልማት ዝነበሩ ብርሃን በሪቕሎም ነቶም ብሰንኪ ኃጢአት ተአሲሮም ዝነበሩ ኸአ ነጻ አውጺእዎም። አብ መስቀል ኢየሱስ አእዳዉ ዘርጊሑ እዚ ኸአ ንምሉእ ዓለም አብ ሕቕፉ ክቕበል ኢሉ እዩ።
ቅዱስ ጳውሎስ አብ ፊሊጲስዩስ ዝጸሓፋ ነዚ ምስጢር እዚ ትገልጸልና። ኢየሱስ ምእንታና ኢሉ ንርእሱ ኢሚንቲ ገበረ ሥጋና ለቢሱ ብዘይካ ኃጢአት ብኹሉ ከማና መሲሉ “መልክዕ ባርያ ብምውሳድ ብገዛእ ፍቓዱ ንርእሱ ድኻ ገበረ፥ ንርእሱ ትሕት ብምባል ክሳብ ሞት አረ እኳ ደአ ክሳብ አብ መስቀል ሙማት ተአዘዘ” (ፊሊጵ 2፡6- 9) ይብል። ኢየሱስ ብመስቀሉ ከመይ ክነብር ከምዘሎና መዓልቲ መዓልቲ መስቀልና ጸርና ክንስዕቦ አርእዩና። ናይ ጳውሎስ ቀንዲ ትምህርቲ አብ “ዝተሰቕለ ክርስቶስ” ዘተኮረ እዩ፥ ብመስቀል ከአ ይምካሕ። ነቲ ዝተሰቕለ ክርስቶስ እንተ ዘይሰበኽኩ ወይለይ ይብል እዚ ንነፍስወከፍ ክርስትያን መዝሙሩ ክኸውን ይግባእ። እሞ አብ ሕይወተይ ንስቑል ኢየሱስ ሰቢኸ እፈልጥዶ ኢልና ንሕልናና ንሕተታ።
ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮስ ብዛዕባ መስቀል አብ ዝሃብዎ ትምህርቲ ከምዚ ይብሉ “ክርስትና ብዘይ መስቀል የለን ከምኡ መስቀል ብዘይ ኢየሱስ ክርስቶስ የለን”። መስቀል ምስጢር እዩ፥ ምስጢር ፍቕሪ አምላኽ ንርእሱ ዘትሕት፥ ንርእሱ ኢሚንቲ ዝገብር እሞ ንኃጢአት ሰብ አብ ርእሱ ወሲዱ ዝዋረድ። ክርስትና ሓደ አካል እዩ፥ አብ መስቀል ዝደየበ፥ ንርእሱ ንሰብ ከድሕን ኢሉ ዘዋረደ ኢና እንርኢ። መስቀል ዘይብሉ ክርስትና ምሉእ ክርስትና አይኮነን ስለዚ ኩሉ ንመስቀሉ ክጸውርን ከፍቅርን ይግብኦ፥ ልዕሊ ኹሉ መስቀልና አለሊና ክንክእል ይግብአና።
በነዲክቶስ XVI ብዛዕባ መስቀል አብ ዝጸሓፍዎ “ካብ መስቀል ሓዲስ ሕይወት ይመጽአና” ይብሉ። ክርስቶስ አብ መስቀል ንርእሱን ካልኦትን ምንጪ ናይ ሓዲስ ሕይወት ኮይኑ። አብ መስቀል ሞት ተሳዒራ። ናይ ኢየሱስ ተአዝዞ ንሰማያዊ ድላይ አብኡ ንኹሉ ሕይወት ኮይኑ።
አብቲ መስቀል ኢየሱስ ዝነበረ ዮውሓንስ ወንጌላዊ ከም ዝሕብረና “ኢየሱስ ናዝራዊ ንጉሥ አይሁድ” ዝብል ነበሮ እዚ ኸአ ንግሥነቱ ክሕብር ዝኾነ እዩ። ኢየሱስ አብ መስቀል ምስ ደየበ መስቀል ዝፋኑ ገሩ ንዓለም አብኡ ስሒብዋ። ካብዚ ምሉእ ብምሉእ ንርእሱ ዝሰውአላ ቦታ፥ ካብዚ ሓቀኛ ሰማያዊ ፍቕሪ ዝተራእየላ ብናቱ መገዲ ሓቀኛ ንጉሥ ኮይኑ ነጊሱ።
አብ መስቀል ክልተ ነገር ተራእዩ ማለት ናይ ኃጢአት ጸልማትን ዘይቅንዑነትን ከምኡ ናይ አምላኽ ቅድስና ነዒንትና ንምርአዩ ክሳብ ዝጽግመና ተራእይ እዚ ኸአ ልዕሊ ርድኢትና እዩ። እዚ ይኹን እምበር እቲ ሓቂ ናይ ሓዲስ ኪዳን መልእኽትን አብ ሕይወት ቅዱስን ከም እንርእዮ እቲ መልእኽቲ እቲ ምስጢር ዘንጸባርቕ ሕይወት ኮይኑ። መስቀል እምብአር ዓቢ ምስጢር አምላኽ ዝተገልጸላ ዓባይ ምስጢር እምነትና እያ።
አብ መስቀል ኢየሱስ ዝረአናዮ ዓቢይ ምልክት ናይ ምሕረት ስራሕ እዩ። ንሱ ንድላይ አብኡ ብምልኡ ክሳብ ሞት ተአዛዚ ኮነ። ናይ ኢየሱስ መስቀል ንነፍሲ ወከፍና ነጻነት አምጺኡልና ነጻነትና ኸአ ንአምላኽ ምፍቃርን ንሓውና/ሓፍትና ነነድሕድና ምፍቃርን እዩ። እዚ ኸአ እዩ እቲ ክብርን ዓወትን መስቀል እንብሎ። አብ ጉዕዞ ሕይወትና ክንደክም ከምኡ ክንፍተን ይክአል እዩ እዚ ግን ብእምነት መታን ክንዓብን ክንጸንዕን ከምኡ ክንሰብኽ ንማለት እዩ። አብ እምነትና እንተ ጸናዕና ንኃጢአት ክነሸንፍ ከምኡ ንዓወት መስቀል አብ ኩሉ ክነብጽሕ ንኽእል።
በዚ ብሩኽ ዕለት እምብአር ነፍስወከፍና መስቀልና ጸርና አብ ቀራንዮ ሕይወትና ምስ ኢየሱስ ንስቀል። ሽዑ ካብ ኃጢአትና ክንሓውን ክነጽሕን ኢና። ኦ አምላኸይ መስቀለይ ጸረ ክስዕበካ ሓግዘኒ ንበሎ። መስቀል ክርስቶስ ሎሚ እውን አብ ሕይወትና ንኃጢአት ንቒምታ ንክፍአት ተዓዊትና እንኽእለሉ ጸጋ የውርድልና።
ርሑስ መስቀል በሪቝ ሰላም ምሕረት ዘምጽእ ዘመን ይግበረልና።
ኣባ ንጉሠ ፍሥሓ


text:
ኣብ ኢትዮጵያ ከተማ ቢሸፍቱ በብዓመቱ ኣብ ዝኽበር ብዓል ኢሬቻ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ናይ ፖለቲካን ናይ ውልቂ ድልየቶምን እናፅዓኑ እዮም ክብል ናይ ኦሮሞ ፌደራሊስት ኮንገረስ/ኦፌኮ/ ንገዛኢ ፓርቲን ናይቲ ክልል መንግስትን ኸሲሱ።
ዝቕፅል ሰንበት ኣብ ቢሸፍቱ ሆራ ኣርሰዴ ዝኽበር ብዓል ኢሬቻ ኣብ ተቓውሞ ንዝተቐትሉ ኣማእቲ ዝቑፀሩ ሰባት ኣብ ግምት ክኣቲ እቲ ፓርቲ ፀዊዑ’ሎ።ኦፌኮ ይካየድ ብዘሎ ምድላው ሕጉስ ከምዘይኮነ ብምግላፅ ዘውፅኦ መግለፂ ይሕብር።ኢሬቻ ናይ ህዝቢ ኦሮሞ ናይ ባህልን ናይ እምነትን ብዓል ምዃኑ ብምዝኽኻር ናይቲ ብዓል ኣከባብራ ካብቲ ዝተለመደ ወፃኢ ንምኽባር ምንቅስቓስ ይግበር ከም ዘሎ ይገልፅ።
ኣባል ፈፃሚ ስራሕ ኦፌኮ ኣቶ ጥሩነህ ገምታ ናይ ተቓውሞ ምንቅስቓስ ስዒቡ ኣብ ክልላት ኦሮሚያ፣ኣብ ኣምሕራን ደቡብን ብኣማእቲ ዝቑፀሩ ሰባት ከምዝተቐትሉ ኣዘኻኺሮም።’’ኢትዮጵያዊያን ጥራሕ ከይኮኑስ ማሕበረሰብ ዓለም ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ህዝባዊ ምልዕዓል ከምዘሎ፤መንግስቲ ድማ ካብ ዓቐን ንላዕሊ ስጉምቲ ምውሳዱ ስለ ዝተረድኡዎ ሕብረተሰብና እውን ነዚ ብስቕታ፣ብፀሎትን ብምይይጥን ክዝክሮ ኢና ንመርፅ’’ኢሎም።
ህዝቢ ኢትዮጵያ ብፍላይ ድማ ህዝቢ ኦሮሞ ደቁ ስለዝተቐትሉዎን ኣባላት ተቓወምቲ ስለዝተኣሰሩዎን ውሽጡ ቆሲሉ እዩ ኢሎም ኣቶ ጥሩነ።ሰበስልጣን እቲ ክልል ፅባሕ መልሲ ንምሃድ ቃል ከምዝኣተው እስክንድር ፍሬው ሓቢሩ’ሎ።


text:
ፕረዚደንት ባራክ ኦባማ ሎሚ ኣብ ሰዓታት ናይ ንግሆ ንኩነታት ምስሪ ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ -ግዝያዊ መንግስቲ ምስርን ኣባላት ጸጥታኡን ተቓወምቲ ንምብታን ንዝወሰድዎ ስጉምቲ ነቒፉ። ነቲ ኣብዚ ግዜ’ዚ ብሰበ-ስልጣን ምስሪ ኣብታ ሃገር ተስገዲዱ ዘሎ ሕጊ ማርሻል ድማ ወጊዝዎ።
ብዘይካዚ ፕረዚንት ኦባማ - “ Bright Star” ተባሂሉ ንዝጽዋዕ ኣብ ሞንጎ ምስርን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ኣብ ዓመት ክልተ ግዜ ዝካየድ ሓባራዊ ወተሃደራዊ ታዕሊም ክቃረጽ ኣዚዙሎ። በቲ ኣቐዲሙ ዝወጸ መደብ እዚ ሓባራዊ ወተሃደራዊ ታዕሊም ኣብ ዝመጽእ ወርሒ ክካየድ’ዩ ነይርዎ። ፕረዚደንት ኦባማ ንምቁራጽ እቲ ሓባራዊ ወተሃደራዊ ታዕሊም ኣመልኪቱ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ
”እቲ ዝጸንሐ ዝምድናና ሰላማውያን ሰባት ኣብ ጎደናታት እናተቐትሉን መሰላት እናተጣሕሱን ከምቀደሙ ዝቕጽል ኣይኮነን። ምስራውያን ካብቲ ኣብ ዝሓለፈ መዓልታት ዝረኣናዮ እቲ ኩአንታት ዝተፈልየ ኣተሕዛ ክህልዎ ይመርጹ። ንሶም እውን እንተኾነ - እቲ ዘካይድዎ ናዕቢ ቀጻሊ ህውከት ከቃርጽዎ ይግባእ” ኢሎም።
ፕረዚደንት ኦባማ ሓደ ጉጅለ ሃገራዊ ድሕነት ንኩነታት ምስሪ ብቐረባ ክከታተል መምርሒ ከምዘመሓላለፈ ገሊጹ’ሎ። ብዘይካ’ዚ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ ኣብ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት ምስሪ ጸግዒ ከምዘይትሕዝ ብተወሳኺ ኣፍሊጡ።
እዚ ከምዚ’ሉ እንከሎ - ዝተፈላለዩ ኣህጉራውያን ውድባት ንኩነታት ምስሪ ኣመልኪቶም ስክፍትኦም የስምዑ ኣለው። ኣፈኛ ዋና ጸሓፈ ውድብ ሕቡራት ሃገራት ባንኪ ሙን ነቲ ኩነታት ኣመልኪቱ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ- ባንኪሙን ሰበ-ስልጣን ምስሪ ኣብ ልዕሊ ተቓወምቲ ሓይሊ ምጥቓሞም ንባንኪሙን ከምዘሕዘኖ ኣፍሊጡ። ምዝውታር ሓይሊ - ፍታሕ ናይቲ ዝተፈጥረ ኩነታት ከምዘይኮነ ባንኪ ሙን ምግላጹ ድማ ኣፈኛኡ ብተወሳኺ ሓቢሩ።
ካብ ኤውሮጳዊ ሕብረት’ውን ተመሳሳሊ መልእኽቲ ናብ ካይሮ ተመሓላሊፉ’ሎ። ኣፈኛ ኤውሮጳዊ ሕብረት ፔተር ሳታኖ ካብ ብራሰልስ - መርገጺ ኤውሮጳዊ ሕብረት ናዕቢ ፍታሕ ኣይኮነን ዝብል ከምዝኾነን - ኩሎም ወገናት ሓይሊ ካብ ምዝውታር ክቑጠቡ ጸዊዑሎ።
መንግስታዊት ተለቪዥን ምስርን ካልኦት መሰኻኽርን ጊዛ ንዝተባህለት ቅርስታት ፒራሚድ ፈርኦናት ዝርከቡላ መስሕብ በጻሕቲ ኣብ ዝኾነት ከተማ ብኣማኢት ዝቑጸሩ ኣባላት ሰልፊ እስላማዊ ሕውነት ንመንግስታዊ ህንጻታት ከምዘጥቅዑ ይገልጹ።
በዚ ኣብ ምስሪ ተፈጢሩ ዘሎ ሓድሽ ኩነታት ኣብ ካይሮ ንሓያሎ ምስራውያን ናብ ናይ ተቓውሞ ቦታታት ስሒቡሎ። ኣብ ከተማታት ኣለክሳንድርያን ስወዝን ድማ ጎንጺ ፈጢሩሎ። ሚኒስትሪ ጥዕና ምስሪ ኣብ ናይ ትማሊ ጸብጻቡ 525 ከምዝሞቱን ካልኦት 3700 ድማ ከምዝቖሰሉን ሓቢሩ። ሰልፊ እስላማዊ ሕውነት ግን ቁጽሪ ዝተቐትሉ ልዕሊ 4500 ከምዝኾነ ይገልጽ።


text:
መንበሪ-ገዛ
እቲ ናይ ሞስተሮስ ትካል ክራይ ኣባይቲ እቲ ዝዓበየ ናይ ገዛውቲ ኣከፋፋሊ እዩ።ንሱ 1350 ገዛውቲ የካሪ። እቲ ገዛውቲ ኣብ ፍሊስየርድ፡ ኦለ፡ ሞንስተሮስ፡ ቲመርናበን ብሉምሰተርሞላ ይርከብ። ንዝበለጸ ሓበሬታ ኣብ ናይ ሞስተሮስ ትካል ኣባይቲ መርበብ ተወከስ።
መታን ንኤስኤፍኢን ክንክን ህጻናትን ቤትጽሕፈት ዕዮን ኪቐርቦም፡ ንስደተኛታት ኣብ ማእከል ከተማ ኢና ገዛ እንደልየሎም።
ካልእ ቋንቋታት ዝዛረቡ ተቐማጦ መን ኣለዉ ኣብቲ ቦታ
ዓረብ፡ ካረን (በርማ)፡ ዳሪ፡ ሶራኒ፡ ኣልባንያ፡ ሶማሊ
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ኣብ ሞንስተሮስ ሓያሎ ናይ ክርስትያን ማሕበራት ከምኡውን ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ኣሎ። ናይ እስላም ማሕበርው ኣሎ።
ኣብ ሞስተሮስ ብዙሓት እተፈላለያ ማሕበራት ኣለዋ።
ኣብቲ ናይ ሞስተሮስ መርበብ ብዛዕባ ናይተን እተመዝገባ ማሕበራት ሓበሬታኣሎ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብኡ እተፈላለየ ናይ መግቢ ድኳናት፡ ኔቶ፡ ኩፕ/ኮንሱምን ኢካን ኣሎ። ከምኡውን ኣብቲ ኮምዩን ናይ ዘገልገለ ኣቕሑ ድኳን ኣሎ። ኣብኡ ናይ ስደተኛታት መቐበሊ ዝኾነ ናይ ሕብረተሰብ ቤትጽሕፈት፡ ቤትጽሕፈት ዕዮን ክልተ ባንክን ኣሎ። ኣብ ኩለን እተን ሓሙሽተ ከተማታት ቤትንባብ ኣሎ። እቲ ናይ ሞስተሮስ ግን ሓዲስ እዩ። ኣብ ሞስተሮስ ብዙሕ ናይ ክዳውንቲ ድኳናት ኣሎ። ኣብ ካልማር ኢከያ ኣሎ። ካልማር ካብ ሞስተሮስ ኣስታት 45 ኪሎመተር ንደቡብ እዩ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብተን ሓሙሽተ ከተማታት ናይቲ ኮምዩን ክንክን ህጻናት ኣሎ። እቶም ህጻናት ቅድሚ ትምህርቲ ኮነ ድሕሪኡ ወለዶም ኪሰርሑ ከለዉ ዚዘናግዑሉ ቦታ ኣለዎም። ናብ ክንክን ህጻናትን ናብ ቤትትምህርቲ ህጻናትን ንምእታው ብዙሕ ምጽባይ የለን።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ናይ ሞንስትሮስ ኮምዩን ነቶም ህጻናት ብውሕስነት ዘለዎ መገድን ብሩህ ተስፋን ከምኡውን ኣብ ደሞክራስያዊ ሃውህው ብድሆታ ንኺምክቱን ይጽዕር።
ራኢና ከምዚ ዚስዕብ እዩ፣
• እቶም ህጻናትንተመሃሮን ብድሌቶምን ዝሓለፈ ተመክሮኦምን ምኻድ
• ኩሉ ህጻንንተመሃራይን ዕላማኡ ኪወቅዕ፡ ንትምህቱ ኪጸልዎን ሓላፍነት ኪወስደሉን
• እቶም ህጻናትንተመሃሮን በቲ ድሌታቶም ኪምዕብሉ ብማለት ብቑዓት መምህራን ብቑዕ ናይ ትምህርቲ ሃውህውን ምፍጣር
መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣብ ኦለም፡ ቲመርናበን፡ ፍሊሰሪድ፡ ብሉምስተርሞላን ሞስተሮስን ይርከብ። ላዕለዋይ ደረጃ ኣብ ብሉምስተርሞላን ሞንስተሮስን ይርከብ፡ ዪምናስዩም ድማ ኣብ ሞስተሮስ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩንመርበብ
ተወሳኺ ሓበሬታ ኣሎ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኣብቲ ኮምዩን ውልቃዊ ናይ ትምህርቲ መደባት እተውጽኣሉ ኮምቩክስ ኣሎ። ኣብኡ ኤስኤፍኢ ከምኡውን ኣብቲ ናይ ሞስተሮስ ላዕለዋይ ቤትትምህርቲ ናይ ርሑቕ ትምህርቲ ኣሎ። ኣብቲ ኮምዩን፡ ሰርቩክስ እውን ኣሎ።
ኣብ ካልማር ካብ ሞስትሮስ በጺሕካ እትምለሰሉ ሊነ ዩኒቨርሲቲ ኣሎ።
ኣገልጎት ጥዕና
ኣብ ሞስተሮስን ብሉምስተርሞላን ማእከል ጥዕና ኣሎ። ኣብ ሞስተሮስ ድማ ናይ ኣደታት ክሊኒክ፡ ናይ ናይ ህጻናት ክሊኒክ ከምኡውን ህዝባዊ ናይ ስኒ ሕክምና ኣሎ። ኣብ ኦስካርሃምንን ካልማርን ሆስፒታል ኣሎ። .
ናይ ቋንቋ ድግፍ-ተርጓሚ ምርካብ
ምስ ሰበስልጣናትን ክንክን ህጻናትን ኣብያተትምህርትን ኣብ እትራኸበሉ ግዜ ተርጓማይ ናይ ምርካብ ተኽእሎ ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ኣብ መንጎ ካልማርን ብሉምስተርሞላን መደበኛ ናይ ባቡር ኣገልግሎት ኣሎ። ካብ ካልማርን ኦስካርሃምንን ናብተን ሓሙሽተ ከተማታት ዝኸዳ ኣውቶቡሳት ኣለዋ። ካብ ሞንስተሮስ ናብ ስቶክሆልም ቀጥታ ናይ ኣውቶቡስ ኣገልግሎት ኣሎ። ካብ ናይ ካልማር ሰንትራል ስተሽን ናብ ማልመ፡ የተቦርይን ካልእ ዓበይቲ ከተማታትን ናይ ባቡር ኣገልግሎት ኣሎ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ብመሰረት ናይ ሽወደን ቁጠባዊ ጸብጻብ ሞስትሮስ ኮምዩን ብሉጽ ናይ ዋኒናት ሃዋህው ኣለዋ።
ነዚ ድማ እቲ ኣብ መንጎ ኮምዩንን ቁጠባዊ ህይወትን፡ ከምኡውን ኣብ መንጎ እተን ዋኒናት ዘሎ ምትሕብባር እዩ። ናይ ዋኒን ዓወት ናይ ምዕባለን ብልጽግናን ቅድመኩነት እዩ።
ናይ ዋኒን ሃዋህው ኪብሃል ከሎ እቲ በዓል ዋኒንን እቲ ተበሓላታይን ኣብቲ ሕብረተሰ ዚጓነፎ ናይ ኣመለኻኽታን መምርሕን ትካልን ፍልጠትን ድምር እዩ።
ኣብቲ ኮምዩን ቁጠባዊ ህይወት ንምድንፋዕ ንጽዕር።
ራኢና፡ ሞስተሮስ ብትካላትን ዋኒናትን መሊኣ ናይቲ ኣውራጃ ኣዝያ ሰሓቢት ኮምዩን ክትከውን። ናይቲ ከባቢ ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ፡ ኣብ ካልማርን ኦስካርሃምን ሆስፒታልን ማእከል ጥዕናን ዘለዎ ናይ ካልማር ወረዳ እዩ። ከምኡውን ናይ ኦስካርሃምን ስካኒያ ፋብሪካ ማኪናን ናይ ዱርን ውጽኢት ዕንጸይትን ፋብሪካ ሶድራ ሰል። ሞስተሮስ ኮምዩን ግን ምስ ክንክን ጥዕናን ናይ ህጻናት ክንክንን ቤትትምህርትን እቲ ዝዓበየ ወሃብ ስራሕ እዩ።
ናትካዋኒን ኪህልወካሓሲብካ ትፈልጥዶ?
ናይ ሞስተሮስ ኮምዩን ኣብቲ እትገብሮ ጻዕሪ ኪሕግዘካ እዩ። ብዛዕባ ቁጠባ፡ ዕዳጋ፡ ኣውዲትን ቀረጽን ኣድላዪ ሓበሬታ ኪህበካ እዩ። እቲ ኮምዩን ምስ ኣልሚ ፎረታግ ፓርትነር ALMI Företagspartner AB ኮይኑ እዩ ዝተሓባበረካ።
ናይ ሞስተሮስ ኡትቨክሊን፡ ሙኣብ፡ Mönsterås Utvecklings AB, Muab ጽኑዕን ሓያልንዋኒን ንምፍጣር ዝተሓባበሩ ናይቲ ኮምዩን ትካላት እዮም።


text:
ሚኒስተር ትምህርቲ ኣቶ ሰመረ ርእሶም፡ ኣብ ርሑቕ ከባቢታት ዞባ ጋሽ- ባርካ ዝካየድ ዘሎ ንጥፈታት ትምህርትን ገስጋሱን ንምዕዛብ፡ ኣብ’ቲ ከባቢ ካብ 21 ክሳብ 22 ሕዳር ዑደት ኣካዪዱ።
ኣብ ምምሕዳራት ከባቢ ለኮዬብ፡ ኣታይ፡ ኣካይደብ፡ ሃሬረብን ኣግማይትን – ንኡስ ዞባ ከርከበት ኣብ ዝገበሮ ዑደት፡ ብሰንኪ ራሕቅን ሰበኽ-ሳግማዊ ህይወትን ካብ መኣዲ ትምህርቲ ተገሊለን ኣብ ዝጸንሓ ከባቢታት፡ ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ብምውህሃድ ሚኒስትሪ ትምህርትን ኣካላት ምክትታል ዶባትን ስሩዕ ትምህርታዊ ንጥፈታት ተበጋጊሱ ምህላዉ ተዓዚቡ።
እዚ ተጀሚሩ ዘሎ መደብ፡ ብዝለዓለ ደረጃን ምዕሩይነት ጾታ ብዘረጋግጽ ተሳትፎን ንኽቕጽል፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ልዑል ኣቓልቦ ሂቡ ክሰርሓሉ ምዃኑ፡ ሚኒስተር ሰመረ ምስ’ቶም ነቲ ስራሕ ዘበጋገሱ ኣካላት ኣብ ዝተመያየጠሉ ኣጋጣሚ ኣረጋጊጹ።
ሚኒስተር ሰመረ፡ ኣብ ኣግማይት ምስ ኣመሓደርቲ ከባቢ፡ ዓበይቲ ዓድን መማህራንን ኣብ ዘካየዶ ርክብ፡ ማሕበራዊ ፍትሒ ንምርግጋጽን ኣብ መንጎ ከተማን ገጠርን ዘሎ ጋግ ንምጽባብን መንግስቲ ንዘካይዶ ዘሎ ጻዕርታት ድሕሪ ምዝርዛር፡ እዚ ኣብ’ተን ከባቢታት ብትስፉው ኣገባብ ተበጋጊሱ ዘሎ ትምህርታዊ ንጥፈታት – ብናህሪ ንኽግስግስ፡ ሚኒስትሪ ትምህርቲ ዝግባእ ኣድህቦ ከምዝገብረሉ እውን ኣገንዚቡ።
ኣቦ-መንበር ባይቶ ዞባ ጋሽ-ባርካ ኣቶ ዑስማን መሓመድ-ዓሊን ዋና ዳይረክተር ክፍሊ ማሕበራዊ ኣገልግሎት ኣቶ ገብረስላሰ ነጋሽን ብወገኖም፡ ተበጋጊሱ ዘሎ መደባት ልምዓት ብሓፈሻ ኣገልግሎት ትምህርቲ ድማ ብፍላይ ንምድንፋዕ፡ ኩለን ዝምልከተን ኣካላት ክነጥፋ ኣዘኻኺሮም። ኣብ ህዝቢ ጐስጓሳት ከካይዱ ንዘጸንሑ ኣካላት ድማ ሞጒሶምዎም።
ኣቐዲመን ምስ ዞባ ዓንሰባ ዝጸንሓ ንኡሳን ዞባታት ከርከበትን ሰልዓን፡ ኣብ’ዚ ዓመት’ዚ ብዝተገብረ ምምሕዳራዊ ለውጢ፡ ምስ ምምሕዳር ዞባ ጋሽ-ባርካ ብምጥርናፈን፡ ብዝሒ ንኡሳን ዞባታት ሚኒስትሪ ጥዕና፡ ብቕዓት ዝህቦ ጋሽ-ባርካ ናብ 16 ክብ ኢሉ ኣሎ።


text:
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራደግሓኤ ካብ 6-9 ሰነ 2016 ኣብ ዘሎ ግዝያት መበል 11 ስሩዕ ኣኼብኡ ኣሳላሲሉ። ኣብዚ ኣኼብኡ’ዚ ህልዊ ዓለማዊ፡ ከባብያውን ሃገራውን ወድባውን ኩነታት ብዕምቆት ገምጊሙን፡ ኣገደስቲ ውሳኔታት ኣመሓላሊፉን።
ውጹዓት ተቓለስቲ ህዝብታት ኤርትራ!
ንህልዊ ሃገራዊ ኩነታትና ኣመልኪቱ ኣብ ዝዘተየሉ፡ ስርዓት ህ.ግ.ደ.ፍ. “25 ዓመት ናይ ልምዓትን መኸተን ዓመት” ብዝብል ጓንጓ ዘብለጭልጭ ጭርሖታትን ዳንኬራታትን ብስም ብሩራዊ ኢዮበልዩ በዓል ናይ ናጽነት ከም ዘሕለፈ ዝፍለጥ እዩ።
ይኹንዳኣምበር ስርዓት ህግደፍ ድሕሪ ምርግጋጽ ናጽነት ኤርትራ እስትራተጂካዊ ጸላኢ ህዝብታት ኤርትራ ኮይኑ ክኽተሎ ዝጸንሐን ዘሎን መዕነዊ ፖሊስታቱ፡ 25 ዓመት ናይ ልምዓትን መኸተን ዓመት ዘይኮነስ፡ 25 ዓመት ናይ ጥፍኣትን ሓሳረ-መከራን ብርሰትን ምብትታንን ኮይኑ፡ እቲ ተራ ናይ ሃገራዊ ናጽነት ናይ ልዑላውነት መግለጺታት’ውን ንናይ ወጻኢ ሓይልታትረብሓታት ኣብ ዋጋ-ዕዳጋ አእትዩ፡ ኣሕሊፉ ኣብ ዝሃበሉ ህሞት’ዩ፡ ከምቲ “ወኻርያስ ጻድቕ ከትመስል ዝዋውዕ ትኣስር” ዝባሃል ምስላ ኣቦታትና፡እቲ ስርዓት ገጹ ከመላኽዕን ዕድመ ስልጣኑ ከናውሕን፡ ነዚ ፌስቲቫላት’ዚ ክውድብ ንከባቢ ፍርቂ ዓመት ዝኸውን፡ ተሰለፍ ተኣንጎት እናበለ ዳንኬራታት ክሃርም እዩ ዝሓገየ። ብእምነትና እዚ ኩሉ ብሚልዮናት ዶላራት ዝትመን ዝወደኤ ካርኒቫላትን ደንኬራታትን፡ እዚ ካብቲ ኣብ ዘበነ ደርጊ ዝነበረ ኩነታት ህዝብታት ኢትዮጵያ ኣብ ጥሙይ ከብዶም ፋሽስታዊ ስርዓት ደርጊ ብትምክሕትን ትዕቢትን ልቡ ሓቢጡ፡ ጻማ-ርሃጽ ናይ ጭቁናት ህዝብታት መዝሚዙ ከብዶም ረጊጹ ብሚልዮናት ዶላራት ዝሃለኸ ካርኒቫላትን ፌስቲቫላትን ዝገብር ዝነበረ፡ እዚ ብመልክዑ ይኹን ብትሕዝትኡ ካብኡ ከም ዘይፍለ ፈጻሚ-ኣካል ገምጊሙ።
ሕጂ ካኣ እዚ ኩሉ ብጻማ-ርሃጽ ዉጹዓት ኤርትራውያን ጭቆናኡ ከናውሕ ወድኽደኻት’ዚ ተሪፉ እቲ ባዓል ብምጥን ዝበለ ወጻኢታት ተገይሩ፡ እቲ ዘይተኣደነ ነዚ ዳንኬራታት’ዚ ዝወጽእ ገንዘብ ኣብ ጥቅው መዓላ እንተዝወዕል ክንደይ ሆስፒታላትን፡ ኣብያተ-ትምህርትን መስርሐ ነይሩ እዩ፡፡
ፈጻሚ ኣካል ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ደግሓኤ ንህልዊ ከባብያዊ ኩነታት ኣመልኪቱ ኣብ ዝዘትየሉ፡ ስርዓት ህግደፍ ነቲ ኣብ የመን ዝተኸስተ ጎንጺ ተበሊጹ ውልቃውን ጉጅላውን ረብሓታቱ ከኻዕብት ኣብዚ ጎንጺ’ዚ ምስ ዝተኻተቱ ናይዚ ዞባ’ዚ ልዕለ-ሓያላን ሃገራት ምስኦምኣብ ዘዝዓመረ ክጋላበጥ ክሳብ ልዑላዊ መሬትን ባሕርን ሰማይን ኤርትራ ኣሕሊፉ ብምሃብ ሕጂውን ብዝዓሞቀ ይጥቀመሉ ምህላዉ ተገንዘበ፡፡ ከምዚ ኢሉ ብወግዒ ምስ እዚ ናይ ወሽመጥ ዓረብ ልፍንቲ ኣለኹ ይበል ዳኣምበር እቲ ናይ ፖለቲካ- ምንዝርና ባህሪኡ ኣብ ሓደ ቖይሙ ክኸይድ ስለዘይፍቅደሉ ምስቲ ዝቀደመ ናይ’ዚ ዞባ እዚ ርእሰ-ሓያላን ዝኾና ምስ ሑጢ ዝደጋገፍ ሸነኽ እውን እተን ዝለመደን ጥቅምታቱ ከይተርፈኦ ብውሽጠ-ውሽጢ ምስ እዚ ሓይሊ እዚ ዕስብነቱ ከምዘየቛረጸ ኣራጋጊጹ፡፡
ጀጋኑ ተቓለስቲ ህዝብታት ኤርትራ!
ፈጻሚ ኣካል ኣብዚ ኣኼብኡ‘ዚ ንህልዊ ኩነታት ደምበ-ተቃውሞ ብሓፈሻ ብፍላይ፡ ካኣ ኤርትራዊ ድሞክራስያዊ ኪዳንን ኤርትራዊ ሃገራዊ ባይቶ ንደሞክራስያዊ ለውጥን ብዕምቆት ገምጊሙ፡፡ ባይቶ ዘጋጥምዎ ሽግራትን ንምፍትሖም ዝተኻየዱ ጻዕርታትን ብፍላይ ካኣ ድሕሪ ሰሚናር ናይ ፖለቲካዊ ሓይልታት ካብቲ ቀንዲ ጠንቂ ኣዛራብን መፈላለይን ዝነበረ ጉዳይ ሰነዳት መዕለቢ ክገብረሉ ዘኽእል ዕድል ዓቢ ብምንባሩ ቀጺሎም ዝተግበሩ ተበጉሶታትን፡ ብውልቀ-ውድባት ዝተኻየዱ ዘተታት ውጻኢታቶም ብዕምቆት ድሕሪ ምግምጋሙ፡ እቲ ኣብ ራባዓይ ስሩዕ ኣኼባ ማእከላይ መሪሕነት ዝተብጽሑ መደምደምተታት ብደምዳሚ መግለጺኡ እውን ዘነጸሮም ሓቅታት ኣብ ባይታ ሕጂውን ዝተደግሙ ንሶም ምዃኖም እቲ ዝተኻየደ መሰርሕ ቃልሲ ኣራጋጊጹ፡፡
ሕቶ ቁኑዕ ምሕዝነትን ሓድነትን ቅድሚ ናይ ተግባር ሓድነት ፡ ብቀዳምነት ናይ ኣራኣእያ ሓድነት’ዩ፡፡ በብይኑ ኣታሓሳስባታትን ኣብ ዘለውሉ ናይ ትምክሕትን ጽበትን ጸገማት ኣብ ዝተጠናነገሉ ህሞት ሕቶ ቁኑዕ ምሕዝነትን ሕድነትን ብቁኑዕ መንገዲ ንምርግጋጽ ልዑል ጻዕርታትን ቃልስታትን ዝሓትት ምዃኑ ፈጻሚ ኣካል ኣብዚ ኣኼብኡ’ዚ ኣስሚርሉ ሓሊፉ፡፡ ሕጂውን ክሳብ ምግባእ ካልኣይ ሃገራዊ ጉባኤ ዘሎ ግዜ ኣቲ ክህሉ ዝኽእል ዕድላት ብምጥቃም እቲ ጻዕርታት ክቋረጽ ዘይብሉ’ኳ እንተኾነ ፡ንግዜ መሸመትን ባይቶ ተዳኺሙ ተባታቲኑ ክተርፍ ዝገብር ጸቢብ ሕሳባትን እንተዳኣ ኮይኑ ግን ነዚ ዕድል ብዘይህብ እቲ ጉዕዞ ካብ ምቅጻሉ ካልእ ኣማራጺ ኣይህሉን፡፡
እቲ ንፖለቲካዊ ሓይልታት ኣብ ሓደ ጽላል ንምጥርናፍ ዝሕግዝ ብሓልዮት ኣሕዋት ኤርትራውያን መድረኽ ኣብ ናይሮቢ ዝተጸወዐ ዋዕላ ብቀዳምነት፡ ኣብ ሕቶ ሓድነትን፡ሕቶ ከመይነት ምውዳቅ ስርዓት ህግደፍን ድሕሪ ምውዳቅ ስርዓት ዝህሉ ናይ መሰጋገሪ እዋንን ብዝምልከት ኣብዘን ነጥብታት እዚኣተን ሓደ ኣራኣእያ ንክህሉ ንኹሉ ሓይልታት ክጥርንፍን ኣብ ስምምዕ ዝተበጽሐ እናሻዕ ክገጥምዎ ዝጸንሑ ጸገማት ብልዝብ ክሰግሮም ዝጸንሐን ሕጂውን መስመሩ ከይሳሓተን ምስቲ ናይ ሃገራዊ ባይቶ ጉዕዞ ከይተደዋወሰን ኣብ ፍጻሜ ክበጽሕ ዕቱብ ቃልስታት ዝሓትት ምዃኑ ብዕምቆት ገምጊሙ፡፡
ተባዓት ተቃለስቲ ህዝብታት ኤርትራ!
ፈጻሚ ኣካል ንህልዊ ውድባዊ ኩነታትና ኣመልኪቱ ኩሉ-መዳያዊ ዕመማቱ ኣብ ዝራኣየሉ ሓያልን ድኹምን ጎኑ ብዕምቆት ገምጊሙ፡፡ ኣብ ኣፈጻጽማ ንዝራኣዩ ሕጽረታት ብምንቃፍን ብምዕራይን ፡ንሓያል ጎኖም ካኣ ብምምጓስ መጻኢ መደባት ሰሪዑን ኣገደስቲ ውሳኔታት ኣማሓላሊፉን፡፡
ፈጻሚ ኣካል ኣብዚ ኣኼባኡ’ዚ ናይ ሰብኣዊ መሰላት-ግህሰት እተጻሪ ናይ ሕቡራት መንግስታት መርማሪት ኮሚሽን ብ 8 ሰነ 2016 ኣብ ጀኔቫዝበጽሓቶ መደምደምታ ሕጂውን ኣብ ኤርትራ ብሰበ-ስልጣናት ህግደፍ ኣብ ሰኣብዊመሰል-ግህሰት ገበን ከም ዝፈጸሙ ደጊማ ምርግጋጻ ምጎሱ ገሊጹ፡፡ኣብ ዝቅጽል መጋባኣያ ሕ/መ/ ተኻታታሊ ናይ ሰባዊ መሰል-ባይቶ ኣካል ቀሪቡ፡ እዚ መደምደምታ’ዚ ኣብ ፍጻሜ በጺሑ ኣብ ናይ ጉዳይ ገብነኛታት ዝርኢ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ክቐርብን ስጉምትታት ክውሰደሎምን ተስፋ ንገብርን ኣጥቢቅና ነማሕጽንን፡፡
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ ሕጂውን እቲ ዋሕ’ዚ ስደትኛታት ኤርትራውያን ምስቲ ኩሉ ብስርዓት ህግደፍ ኮብሊሎም እንዳበለ፡ ክሳዕ ዶብ እናተኻታተለ ብጥይት ዝምልዕሶም፡ ዘጋጥሞም-ሽግራት ናብ ፈቐዶ ምድረ-በዳን ባሕርን ነጋዶ ሰብን፡ ግብረ-ሽበራውያን ሓይልታት ብሓደጋታት ክሓልፉ ጸኒሖምን ኣሎዉን’ዮም፡፡ ኣብዚ ቀረባ ግዜ ከባቢ 800 ዝኾኑ ዝተሰከመት መርከብ ብዙሓት ኤርትራውያን ስደትኛታት ዝርከብዎም ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ምጥሓሎም ፈጻሚ-ኣካል፡ሓዘኑ ብምረት ገሊጹ፡፡
ህዝብን መንግስትን ሱዳን ምስቲ ኩሉ ንነዊሕ ዓመታት ስደተኛታት ኤርትራውያን ኣብ ምቕባልን ምትእንጋድን ዘርእይዎ ሰብኣውን ሕውነታውን ምድግጋፍ ፡ እናኣሞጎሰ፡ ኣብዚ ቀባ ግዝያት ከባቢ 400 ዝኾኑ ኤርትራውያን ስደተኛታት ናብ በላዕ-ሰብ ስርዓት ህግደፍ ኣገዲድካ ክምለሱ ምግባር ብጣዕሚ ዝሕዝንን ኢሰብኣዊ ተግባር ምዃኑ ሓዘኑ ብምግላጽ ኣብ ቀጻሊ ከይድገም ምሕጽንትኡ ኣቕሪቡ፡፡
መላእ ኣባል ውድብና፡ ውድብና ፡ ብኹሉ መዳያቱ ነብሱ ንክኽእል ኣብ ማሕበራዊ ህይወት ስደተኛታት፡ በብግዚኡ ንዝረአ ዘሎ ጸገማቱ ኣብ ምቅላልን ብዓቕሞም ዝገብርዎ ዘለዉ ኣስተዋጾኦታት ናእዳኡ ገሊጹ፡፡
ጀጋኑ ናይ ፕሮፖጋንዳን ውደባን ኣሃዱታትና ንናይ ጸላኢ ምትንዃላት እናሻዕ እናመከቱ ፡ ሕጂውን ነቲ ብ25 ሚያዝያ 2016 ተሃንዲዱ ንዝመጸ ናይ ጸላኢ ስለያ ናይ ሰብን ንዋትን ክሳራታት ከውርድሉን ዛሕዛሕ ኢሉ ክባታተን ዝገብሮ ናይ ነብሰ-ምክልኻል በርቃዊ መጥቃዕቲ ናእዳኡ ገሊጹ፡፡
ፈጻሚ-ኣካል ኣብ መደምደምታ ኣኼባኡ ህዝብን መንግስትን ኢትዮጵያ ንሰደተኛ ህዝብና እናተቐበለ ክገብሮ ዝጸንሐን ዘሎን ምድግጋፍ ምስጋናኡ ኣቅሪቡ፡፡
ዓወት ንሓርነታዊ ቃልስና!
ውድቀት ንጸረ-ህዝቢ ስርዓት ህግደፍ!
ዝኽርን ክብርን ንጀጋኑ ስዋኣትና!
ፈጻሚ-ኣካል
ደሞክራስያዊ ግንባር ሓድነት ኤርትራ/ደግሓኤ/
09 ሰነ 2016


text:
ቀዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣብይ ኣሕመድኣባላት ቤት ምኽሪ ዲያስፓራትረስት ፈንድ ሰይሞም
መቐለ ነሓሰ 03/2010(ድወት)ቐዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ቐረባ እዋን ዕላዊ ንዝኾነ ኢትዮጵያውያን ዲያስፓራ ትረስት ፈንድ ኣማኸርቲ ኣባላት ቤት ምኽሪ ሰይሞም።
ቐዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ኣብ ዝተፈላለዩ ሃገራት ዓለም ዝነብሩ ኢትዮጵያውያን ትውልደ ኢትዮጵያውያንን ዝሓሸት ኢትዮጵያ ንምህናፅ ኣብ ዝግበር ፃዕሪ ዜግነታዊ ግቡኦም ንክፍፅሙ ኣብ ቤት ምኽሪ ተወከልቲ ህዝቢ ቐሪቦም ብመሰረት ዝተዛረብዎ ቃል መሰረት ኣብ ቐረባ እዋን ሕፅረት ሸርፊ ወፃኢ ሃገርና ንምቅላል ዝዓለመ ዲፓስፓራ ትረስት ፈንድ ዕላዊ ከምዝገብሩ ይፍለጥ።
ኣብ ወፃኢ ዝነብሩ ኢትዮጵያውያንን ትውልደ ኢትዮጵያውያንን ኣብ መዓልቲ ብውሕድ 1 ዶላር ኣሜሪካ ብምሕጋዝ ንዝተፈላለዩ ስራሕቲ ልምዓት ሓገዝ ንኽገብሩ ድማ ሕቶ ምቕራቦም ይዝከር።
ቐዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ነዚ ዘማኽር ቤት ምኽሪ ዘጣየሹ ኮይኖም 15 ኣባላት እቲ ቤት ምኽሪ ድማ ዕላዊ ጌሮም።
ብመሰረት እዚ ዶክተር ኣለማዩህ ገብረማርያም ኣቦወንበር ብምግባር ዶክተር ብስራት ኣክሊሉ፣ኣይተ ገብርኤል ንጋቱ፣ኣይተ ካሳሁን ከበደ፣ዶክተር ለማ ሰንበት፣ወ/ሮ ሉሊት እጅጉ፣ዶክተር መና ደምሴ፣ወ/ሮ ሚሚ ኣለማዩህ፣ኣይተ ሞኒሊክ ኣለሙ፣ኣይተ ኦባንግ ሜቶ፣ኣይተ ሮብሰን ኢታና፣ኣይተ ታማኝ በየነ፣ኣይተ ተሽታ ቱፋ፣ኣይተ ይሄኒው ዋለልኝን ኤልያስ ወንድሙን ኮይኖም ተመሪፆም ኣለው።


text:
ትካል ፈረንሳይ ፋብሪካ ቡቕሊ ኣብ ኢትዮጵያ ክሃንፅ እዩ…
መቐለ ሰነ 07/2010(ድወት) ማልተርዬስ ሶፍሌት ዝተብሃለ ትካል ፈረንሳይ ብ50ሚልዮን ዶላር ፋብሪካ መፍረይ ቡቕሊ ኣብ ኢትዮጵያ ከምዝሃንፅ ኣፍሊጡ።
ኣብ ምህርታት ሕርሻ ዋጋ ብምውሳኽ ናብ ዕዳጋ ብምቕራብ ዝፍለጥ እዚ ትካል ኣብ ፓርክ ኢንዳስትሪ ቦሌ ለሚ ቡቕሊ ንምፍራይ ዘድልዬ መሬት ብሊዝ ብምውሳድ ስምምዕነት ፈሪሙ ኣሎ።
ዋና ፈፃሚ ስራሕ ትካል ማልተርዬስ ሶፍሌት ክርስቶፍ ፓሌላንዴ እዚ ኣብ ኢትዮጵያ ዝህነፅ ፋብሪካ ስራሕ እንትጅምር ኣብ ዓመት 60ሽሕ ቶን ቡቕሊ ከፍሪ ዓቕሚ ክህልዎ እዩ ኢሎም።
ብተወሳኺ እውን ኢትዮጵያ ሐዚ ካብ ወፃኢ ንትዕድጐ ሰገም ተውፅኦ ወፃኢ ብፍርቂ ዝንክን፣ ን20ሽሕ ኣፍረይቲ ስገም ምትእስሳር ዕዳጋ ዝፈጥርን ከምዝኾነ ገሊፆም።
እዚ ፋብሪካ ኣብ ውሽጢ ኽልተ ዓመት ምፍራይ ዝጅምር ኮይኑ ን50 ሰባት ዕድል ስራሐ ክፈጥር እዩ።
ፈፃሚት ሰራሕ ኮርፐሬሽን ልምዓት ፓርክታት ኢንዳስትሪ ወይዘሮ ሌሊሴ ነሜ ብወገነን ኢትዮጵያ ኣብዘ ሃገር ንዝርከቡ ፋብሪካታት ቢራ ካብዘድሊ ምህርቲ ቡቕሊ እቲ 70ሚኢታዊ ካብ ወፃኢ ከምትዕድግ ገሊፀን።
ስለዚ እዚ ፋብሪካ ኣብ ኢትዮጵያ ምኽፋቱ ሸርፊ ወፃኢ ካብ ምንካይ ብዝሓለፈ ኣፍረይቲ ስገም ንዝኾኑ ሓረስቶት ጠንካራ ምትእስሳር ዕዳጋ ዝፈጥር ከምዝኾነ ሓቢረን።


text:
ዕለት 27 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ቅዱስ ኣቦና ር.ሊ.ጳ. ፍራቸስኮ ዝሳፈሩላ ነፋሪት ኣብታ ክሳብ 1948 ዓ.ም. ትሕቲ መግዛእቲ ብሪጣንያ ኣብ ዝነበረት ናይ ቀደም ቢርማንያ ናይ ሎሚ ሃገረ ምያንማር ርእሰ ከተማ ያንጎን ኣብ ዝርከብ ዓለም ለኻዊ መዕርፎ ነፈርቲ በጺሓን እቲ ቀዳማይ ኣብ ምያንማር ሳልሳይ ኣብ ክፍለ ዓለም እስያን ዝገብርዎ ዓለም ለኻዊ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ከካይዱ እዮም። ቅዱስነቶም ምስታ ካብ ጠቕላላ 51 ሚልዮን ብዝሒ ሕዝቢ 700 ሺሕ ካቶሊካዊ ምእመን ዜጋታት ዝርከብዋ ሃገር በጺሖም ዘካይድዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ተስፋን ዕርቅን ምሕረትን ሰላምን ዘነቓቕሕ ከምዝኸውን ባዕሎም ቅዱስ ኣቦና ዝገለጽዎ ሓሳብ እዩ።
ዕለት 29 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ኣብ ክያኢካሳን መናፈሻ መስዋዕተ ቅዳሴ ከዕርጉን ቀጺሎም ምስ መንእሰያትን ኣብ ካቴድራል ቅድስተ ማርያም ምስቶም ኣብ ምያንማር ናይ እትርከብ ካቶሊካዊት ቤተ ክርስቲያን ብፁዓን ጳጳሳት ክራኸቡን እዮም። እቲ ምስ ናይ ሃገረ ምያንማር ረፓብሊካዊት ርእሰ ብሔር ሕቲን ክያውን ቀጺሎም ናይ 1991 ዓ.ም. ናይ ሰላም ኖበል ተሰላሚት መራሔ መንግስትን ናይ ወጻኢ ጉዳይ ሚንስትርን ኣውንግ ሳን ሱ ኪይ ዘካይድዎ ርክብ ናይ መላእ ዓለም ዓይኒ ዝስሕብ ከምዝኸውን ብዓንተው ንምርዳእ ዝከኣል እዩ።
ብዛዕባ እዚ መደብ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ምያንማር ኣመልኪቶም፡ ኣብ ሃገረ ቫቲካን ሓዋርያዊ ምብጻሕ ዘካይዱ ዘለዉ ዕለት 18 ሕዳር 2017 ዓ.ም. ምስ ቅዱስ ኣቦና ዝተራኸቡ ናይ ምያንማር ርእሰ ከተማ ያንጎን ሊቀ ጳጳሳት ብፁዕ ካርዲናል ቻርለስ ማኡንግ ቦ ምስ ራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዘካየድዎ ቃለ መሕትት፥ ድሕሪ እቲ ቅድሚ ክልተ ዓመት ነቲ ዝነበረ ወትሃደራዊ ስርዓት ዝዓገተ ኣብታ ሃገር ዝተኻየደ ፋልማይ ናጻ ሕዝባዊ ምርጫ ስጒሚ ስርዓት ዴሞክራሲ እንታይ ይመስል ዝብል ሕቶ ብፁዕነቶም እንክምልሱ፥ ብርግጽ ይብሉ እቲ ዝነበረ ወተሃደራዊ ስርዓት ተቐይሩ እዮ፡ ይኹን ደኣ እምበር ሕጂ እውን እንተዀነ ወተሃደራዊ ሓይሊ ብዙሕ ናይ ምያንማር ፖለቲካውን ምሕድራዋን መዳያት ዝቖጻጸር በዓል ሓይሊ እዩ። ብርግጽ ፖለቲካዊ ኤኮኖሚያዊ ማሕበራዊ ለውጢ ክረአይ ጀሚሩ ኣሎ” ይኹን ደኣ እምበር ኣብ ምያንማር ዝተረጋገጸ ስርዓት ደሞክራሲ ኣብ ኣፈና ዘሎን ገና ተነቃፊ እውን እዩ ኢሎም።
ኣብ ምያንማር ዝርከባ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ኣብቲ ናይታ ሃገር ግብረ ገባዊ ሕንጸት ዓቢይ ኣስተዋጽኦ ኣለወን። ሕድ ሕዳዊ ምስሕሓብ የሎን ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ምክብባር ኣሎ። ጸንፈይናታት መነኰስ ቡድሃውያን ቅዱስ ኣቦና ኣብ ምያንማር ሓዋርያዊ ምብጻሕ ከካይዱ እዮም ዝብል ዜና ምስ ተሰምዔ ኣሉታዊ ርእዮት ክህቡ ተራእዮም እዮም። ደሓር ግን ነቲ ኣሉታዊ ርእዮቶኦም ብምሕዳግ ተቐቢሎምዎ ኣለዉ።
ብርግጽ ቅዱስ ኣቦና ኣብ ምያንማር ኣብ ዘካይድዎ ሓዋርያዊ ምብጻሕ ምስ ናይ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት መራሕቲ ክራኸቡ እዮም ዝብል ወግዓዊ መርሓ ግብሪ ዘየሎ እውን እንተዀነ፡ ኣብ መንጐ ዝተፈላለያ ሃይማኖታት ርክብ ክህሉ ዝግበርዎ ጻዕሪ ኣብ ምያንማር ኣብ መንጐ ሃይማኖት ቡድሃን ምስልምናን ሂንዱን ክርስትያንን ርክብ ክህሉ ዝድግፍ ከምዝኸውን ተስፋ ኣሎ። እዚ ኽኣ ናብ ሰላም ዘብጽሕ ቀዳማይ ደረጃ ከምዝኸውን ግምት ኣሎኒ ኢሎም።
ኣብ ምያንማር ሕጂ እውን ኣብ መንጐ ሓይሊ ምክልኻል ብዙሕ ምስሕሓብን ዓመጽን ኣሎ። መንግስቲ ምሉእ ብምሉእ ዘሎ ህልው ኩነት ንምቅጽጻር ዘይኽእል ዘምስሉ ብዙሕ ኩነት ይረአይ። ዓሌታውን ሃይማኖታውን ምስሕሓባት ኣሎ፡ እቶም ዓሌት ሮሂንግያ ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ብዝነበረ ወትሃደራዊ ስርዓት ቢርማናዊ ዜግነቶም ካብ ዝተመንጠልሉ ካብ 1982 ዓ.ም. ንነጀው ንስደትን ምዝብልናን ዝተዳርጉ ቢርማናውያን እያቶም፡ ካብ ወርሒ ነሓሴ 2017 ዓ.ም. ክሳብ እዛ ሰዓት እዚኣ ልዕሊ 600 ሺሕ ዝግመቱ ቢርማናውያን ሰዓብቲ ሃይማኖት ምስልምና ዓሌት ሮሂንግያ ካብ ወትሃደራዊ ጸቕጥን ዓመጽን ብምምላጥ ናብ ባንግላደሽ ተሰዲዶም እዮም። ካቶሊካዊ ምንቅስቃስ ቅዱስ ኤጂዲዮ ነዞም ዝተመዛበሉን ዝተሰዱን ቢርማናውያን ዝተፈላለየ ሰብኣዊ ደገፍ እውን የቕርብ ምህላዉ ገሊጾም ናይ ቅዱስ ኣቦና ሓዋርያዊ ምብጻሕ ሰላም ዝዘርእ ከምዝኸውን ናይ ኵሉ ተስፋ እዩ እንክብሉ ዘካይድዎ ቃለ መሕትት ኣጠናቒቖም።


text:
ኣምኒስቲ ብተወሳኺ እዚ ኣብ ነበርቲ ዝረአይ ጸገም ጥዕና ሰበስልጣን ሱዳን ዝተጠቐሙዎም ኬሚካላዊ ኣፅዋራት ዝተፈጥሩ ምልክታት እዮም ኢሉ’ሎ።ህጻናት ሓዊሱ ኣስታት 250 ሰባት ብኬሚካላዊ መጥቓዕትታት ተቐቲሎም ክኾኑ ከምዝኽእሉን ካልኦት ብኣማኢት ዝቑጸሩ ድማ ዝቖሰሉ ከምዘለዉ እቲ ትካል ይገልፅ።
ሚኒስትር ፍትሒ ኣዋድ ሓሳን እለኖር ትማሊ ሓሙስ ብደብዳቤ ኣብ ዝሃብዎ መልሲ ሰበስልጣን መንግስቲ በቶም ክስታት ከምዝተገረሙ ሓቢሮም።
ሓደ ዘፃሪ ጉጅለ መንግስቲ ሱዳን ኣብ ዝሓለፈ ለካቲት ከፃሪ ናብ ጀበል ማራ ተላኢኹ ብሰንኪ ወታደራዊ ስርሒት ምስ ዝተፈናቐሉ ሰባት ከምዝተራኸቡ ብምሕባር ካብ ከባቢኦም ዝተመዛበሉ ካብ ግጭት ንምህዳም ከምዝኾኑን ከምቲ ኣምነስቲ ኢንተርናሽናል ዝገለፆ ምልክት ከምዘይረኸቡን ሓቢሮም።
ትማሊ ሓሙስ መግለፂ ዝሃቡ ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ ዩናይትድ ስቴትስ ጆን ኪርቢ ናይ ኣምነስቲ ፀብፃብ ኣብ ቐረባ ከምዝበፅሖም ብምግላፅ ኣብቲ ሪፖርት ዝተጠቕሱ ዘይሕጋዊ ቅትለት ሰላማዊያን ሰባት፣መጭወይትን ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀሙ ፆታዊ ዓመፅን፣ ብሓይሊ ምምዝባል፣ስርቂ፣ምጥቃም ኬሚካላዊ ኣፅዋር ኩሎም ብዓሚቕ ዘሻቑሉ እዮም ኢሎም።
ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ምጥቃም ኬሚካላዊ ኣፅዋር ብትሪ ከምዘውግዝዎ ገሊፆም።
ሱዳን ምጥቃም ኬሚካላዊ ኣፅዋር ንዝኽልክል ስምምዕ ዝፈረመት ሃገር ከም ምዃና ኬሚካል ከም ኣፅዋር ምጥቃማ ንዝፈረመቶ ስምምዕ ትግህስ እያ ዘላ ኢሎም።


text:
ኣብ ቀረባ ሰሙናት ኣብ ናይ ምዕራብ ኣፍሪካ ለበዳ ኢቦላ ዘተኮሩ ዓበይቲ ዓለምለኸ ኣኼባትታ ክካየዱ ቐኒዮም ኣለው።ናይ ሚሊዮናት ዶላር ሓገዝ ቃል እውን ተኣቲዩ’ሎ።ዩናይትድ ስቴትስ፣ብሪታኒያን ወታደራተን ንሓገዝ ናብ ዝተጠቕዓ ሃገራት እንትልእኻ ከም ኩባ ዝበላ ሃገራት እውን ሓኻይም ልኢኸን ኣለዋ።እቲ ምስፍሕፋሕ ግን ንፃዕርታት ዓብሊሉዎ ይርከብ።
ካብ ዝሓለፈ 6 መስከረም ጀሚሩ በዝሒ ብኢቦላ ናይ ዝሞቱ ሰባት ዳርጋ ብዕፅፊ ከምዝወሰኸ ፀብፃብ ትካል ጥዕና ዓለም ይሕብር።ልዕሊ ኣርባዕተ ሽሕ በፂሑ’ሎ።
ፍርቂ ናይቶም ዝሞቱ ላይበሪያዊያን እዮም።ምላሽ ምሃብ ይውስኽ እንተሃለወ እውን ዓብዪ ለውጢ ንምምፃእ ሰሙናት ወይ ኣዋርሕ ክወስድ እዩ።
‘’ምስ ብፃዕቒ ዝቐፀለ ኵናት ክተወዳድሮ ትኽእል’’ ዝበሉ ኣብ ዓለምለኸ ፌደረሽን ቀይሕ መስቀል ዞባዊ ኣዋሃዲ ኢቦላ ዝኾኑ ቢርተ ሃልድ እቲ ለበዳ ብዓብዪ ደረጃ እናወሰኸ እዩ ይብሉ።
ቀይሕ መስቀል ኣብ ዝሓለፈ 1 መስከረም 2014 ኣ/ፈ ኣብ ላይበሪያ ንስሞቱ ሰባት ዝቐብሩ ሽዱሽተ ጉጅለታት ነይረምዎ።ሕዚ ግን ልዕሊ 20 ጉጅለታት ኣለው።ኣብ ዝቕፅል ታሕሳስ እቲ ቁፅሪ ናብ 35 ክዓቢ እዩ ብመሰረት ሃልድ።
ዶብ ኣልቦ ሓኻይም ዝተብሃለ ገባሪ ሰናይ ኣብዚ ወርሒ እዚ ካብ መንግስቲ ኣውስትራሊያ ዝተውሃቦ ናይ 2.2 ሚሊዮን ዶላር ሓገዝ መሊሱዎ’ሎ።ኣብ ክንድኡ ሰራሕተኛታት ጥዕና ንክልእኽ ብምሕታት።
ሕዚ ሰለስተ ሚእቲ ወታደራት ዩናይትድ ስቴትስ ኣብ ላይበሪያ ይርከቡ።ካብ ዝህነፁ 17 መሐከሚ ማእኸላት ንሰለተ ቀዳሞት ኣብ ምስራሕ ይርከቡ።
ላይበሪያዊ ሓጋዚ ሓኺም ኣልፈርድ ታመይ ትዕግስቱ እናተፀንቀቐ ምዃኑ ይገልፅ። ኣብ ሕድ ሕድ ደቒቓ ሰብ ብኢቦላ እናሞተ ስለዝርከብ ኣዚዩ ዘሻቕል እዩ ይብል።
ብዩናይትድ ስቴትስ ሓዊሱ ዝተውሃቡ ተንቀሳቐስቲ ላብራቶሪታት ናብተን ዝተጎድኣ ሃገራት ምግዓዝ ከምዘድሊ ብዙሓት ሰራሕተኛታት ይፅውዑ ኣለው።ሎሚ ኣብ ሰለስተ ሃገራት 11 መመርመሪ ጣቢያታት ብምሉእ ዓቕመን ይሰርሓ ኣለዋ።
ላይበሪያ ኣብ ሓደ ማዕልቲ ን500 ምልክታት ትምርምር ኣላ።ቅድሚ ሓደ ወርሒ ምስ ዝነበረ እንተንፃፀር ብኣርባዕተ ዕፅፊ ወሲኹ’ሎ።


text:
ብቘዕ መሪሕነት ክህሉ ምጽዓር
ካልኣይ ክፋል ሕሰብ ተባራበር ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር
ኩቡራት ተኸታተልቲ/ኣንበብቲ ጹሑፋት፣ አብ መወዳእታ 2017 እቲ ቀዳማይ ጹሑፍ ቀሪቡ ካልኣይ ጽሑፍ ከቕርብ ምዃነይ ተማባጺዔ ከም ዝነበርኩ እናዘከርኩ፣ እንሆ ኣብ ምጅማር 2018 ከምታ መብጽዓይ እዛ ሓጻርን ከትማያይጠና ትኽእል ዝበልክዋ ጽሕፍቲ የቕርብን፣ ሰላምን ርግኣትን ፍትሕን ዝመልኦ ዓመት ክኾነልና እና ተመነኹ፣ ብፍላይ ግን ምሕዳስን ሓድነትን ሓቢርካ ምቅላስ ዝሰፎኖ ኣሳርርሓ ከተኣታቶ ካብ ልበይ ዝነቀለ ምሕጽንታይን/ትምኒተይን የቕርብ፡፡
ከም ትዝክርዎ፣ኣብ ቀዳማይ ጹሑፈይ፣ዲሞክራስያውን ኤቲካውን ኣጋባታትን፣ ክኽተሎን ክኾኖን ዘለዎ መስርሕ ድሕሪ ምግላጸይ ነዚ ንምትግባሩ ቡቑዕ መሪሕነት ክህሉ ይግባእ ክብል እየ ዛዚመዮ ነይረ፡ ስለዚ ሕቶ ቡቑዕ መሪሕነት ስለምንታይ ኣይምለስን ?ንዝብል ወኸሳ፣ ከም-ትዕዝብተይ ሕሉፍ/ውጡር ፖለቲካዊ ምንዕዓቕ፣ንገዛእ ርእሱ ብገዛእ ርእሱ ዘዳኽምን ዘራሓሕቕን ኣብ ርእሲ ምዃኑ፣ ሓቢርካ ከይትሰርሕ ዋና ዓንቃፊ እውን እዩ ክባሃል ይካኣል፡፡ኣብ ሕብረተሰብ ንቡር ዝኾነ ፍልልይ ክህሉ ዘገርም ኣይኮነን፤ ኣብ ቅቡልን ርሕቀተ ራኢ፣ ከመይ ነማሓድሮም ዝብል ኣምር ግን፣ ገና ዘይበቓዕናዮ ዓውደ-ስራሕን/ዕማምን እዩ ክንብል ንግደድ፡፡ ኣብዚ ጎሊሖም ካብ ዝርኣዩ « ዘይተዓረቐ ወለዶ ኢልካ ክግለጽ ይክኣል » ኣብ ሞንጎ ናይ ሰውራ ወለዶን ፣ ፖለቲካዊ ድሕረባይታ ዘይብሉ፣ ኣብ መስርሕ ከዋህልል/ክዋሳእ ንረኽቦ-ሓድሽን ነባራትን ትውልዲ፣ ምስ መስርሕ ተሰንዮም ወይ ትሓዋዊሶ ዝርከቡ እዮም፡፡ ኣብ ውሽጢ ሃገርን፣ ኣብ ዲያስፖራ ንርከብ ክፋል ህዝቢ፣ ንፍትሒ ንኽመጽእ ንቃለስ እንብል ብመሰረቱ፣ ንወለደታት ከነዋሃህዶ ዘይምኽኣልና ሓደ ኻብቲ ዓቢ ጸገማትና ምዃኑ ዘይምግንዛብን/ዘይምብቃዕን ክብሃል ይካኣል፡፡
ስርዓተ ውልቀ መላኺ በቲ ፈላሊኻ ግዛእ ባህርያቱ ዋርሳይ ይካኣሎ እናበለ ናይ ትውልዲ ምግምማዕ ክጥቀም ከሎ፣ ኣብ ደምበ ፍትሒ ክኣ እዚ ሓዲሽ- ትውልዲ ኣብ መድረኹ ዝፈሸለን ንሕና ክንሰርሕ ክሳድ ሓሊፉ ዝዓግት፣ ጸቢብን ዘይጠቅም ሓይሊ ክብሎን ከናኣእሶን ይስማዕ፡፡እቲ ናይ ሰውራ ወለዶ እውን፣ካብ ሚሕር ጽልኣት ኢሳያስ ዝነቐለ ክኸዉን ይኽእል፣
ኣብ ክንዲ ዲክታተርነትን ስርዓቱ ምንጻር ሓሊፉ ህዝባዊ-ግንባር ዘዕበዮምን ዘይረብሕን ከምኡ እዉን ዘይእመን ወለዶ እናበልካ ኣብ ክንዲ ብፍትሕን ዲሞክራስን ትሃንጾም ኻባኻ ኸምዝርሕቁን ኣብ ነንሕድሕዶም ምንኻስን ንሓንዛም ወረታት ጸላኢ ኣብ ምስርሳር- ምስላል ግዜ ምዕራብን ኻባኻ ተፈልዮም ከም ዝነብሩ ምግባር ሓደ ኻብቲ ዘይብቕዓት መሪሕነት ምስክር እዩ፡ ፡
ከም ተውሳኺ ኣብ ምንም ኣፍልጦን ፖለቲካዊ ትሕዝቶ ዘይብሉ ስሚዕታት ብምጥሓል፣ ደገፍትን/ሰዓብትን ምልክን መለኽትን ንምድምሳስ ዝቃለሱ ተቛወምቲ ድሕሪ ውድቀት ስርዓተ ኢሳያስ ብሓባር ከንብሮም ዘየኽእል ባህሊ ይሃንጹ ምህላዎም እዩ፡፡ እቲ መሰረታዊ ጸገም ንደገፍቲ/ሰዓብቲ ስርዓት/ውልቀ መላኺ፣ ክንስሕቦምን/ከነስድዖምን ዕላማና ዕላምኦም ከም ዝኾነ ንኽርድኡ ዝግበር ጻዕርታት ውሑድ ስለ ዝኾነ እዩ፡፡ ኣብ ርእሲኡ ኣብ ጽልኢ ዝተሰረተ ቃልሲ ክሳብ ክንደይ ተዳጋገመ ብድሆታት ይፈጥር ምህላዉ እንርእዮ ዘለና ኣብ ደምበ ፍትሒ፣ብፍላይ ክኣ እተን ኣብ ክልቲኡ ምንቅስቓሳት-ገድልታትና ዝነበሩ ኣብ ሓደ ኽመጹን ክራሓሓቑን ክርአ ከሎ ኣጓሃይ መድረኻት፣ ምስክር ዘይብቑዕ መሪሕነትን ጉቡእ አጋባብ ቅልስን ዘምክያድ ዘስዕቦ ህሞት እዩ ክብሃል ይካኣል፡፡
ጅንዳ ህግደፍ ኣታሓሳስቡኡን ሓንሳብን ንሓዋሩ ክጠፍእ ክብሃል ከሎ እንታይ ማለትና ከም ዝኾነ ንነብስና ክንሓታን – ካብ ቅርሕንቲን ጽልእን ወጺእና፣ እቲ ዋና መልሲ ክንረክብ ይግባእ፡፡ ስጋብ እዚ እዋን እዚ ብፍታው ውልቀ….ባእታት ወይ ንውድባዊ ጎብለልነት ዝግበሩ ሓድነታት እንተ ዘይኮይኑ፣ ንይ-ብሓቂ ድልየትን ሓድነትን ህዝቢ ዝትምነዮ ከምዘይኮነ በቲ በቢእዋኑ ዝግበር መስርሕ ሓድነትን ምፍንጣሕን እንጓዓዝን ንትርጉምን ዘለና መሳልል ምስክርነት እዩ፡፡ እቲ ኣበራት/ባህርያት ክኣ፣ ብዝኾነ መልክዕ ኣነ ዝመርሖ ወድብ ጥራይ ክኸውን ኣለዎ ብምባል፣ ን-ኣብ ሞንግኦም ዘሎ ፍልልይ ናይ ምጽባብን፣ ዘይምብቃዕን ኣብ ውሽጠን ዝፍጠር ግርጭታት ኣብሊሐን ናብ ግጭት ምልዋጥ እንተዘይኮይኑ፣ ፈተነ ሓድነት ተጣሒሱ ብ-ዘይምኹኑይ ምፍንጫል ከርእያ ኣይምተገበኤን፡፡ እቲ ዝገደደ ኣካላዊ ሓድነት ገይርካ ከተብቅዕ፣ ናይ ኣራኣእያ ሓድነትን ሓቢርካ ምስራሕ ኣብ ቡዙሕነትን፣ ዘድሊ ትምህርትን ጎስጉስን ስለ ዘይካየድ ድጉል- ሓዊ ምርሕሓቕ ይጸንሕ እሞ፣ንእሽቶይ ዘይምርድዳእ ምስ ዝርከብ፣ ጽልእን/ቅርሕንትን ይጉህርን ኣብ ዘየድሊ ምፍንጫላት ትበጽሕ፣ምስክር ዘይብቑዑነት ክኣ ይብሃል፡፡እዚ ክኣ ኣብ ዕለታዊ ነጥፍታትና ንዘጋጥሙና ጉድለታት፣ ካብ ኣራሚ ምዃን፣ነቓፍን ወቓሲ ምዃን ስለዝቐለልና፣ ናይ መጻመድና/ ናይ ቃልሲ-ሓውና/መሳንይትና፣ ኣወንታ/ሓቅነት ከም ናትና ክንርእዮ ኣይንኽእልን፤ ንመሻረኽትና እናሓገዝና እምበር እናውደቕና ምሕላፍ ለባማት ኣይገበርናን ብምባል ይትንተን፡፡እዚ ክኣ ብቑዓት መሪሕነት ስለ ዘየጥረና/ዘየፍረና ክብሃል ይክኣል፡፡
ለባማት ካብ ዝብልዎ « ቡቑዕ/ሓያል መሪሕነት ክህልዎኩም እንተ ደሊኹም ባዕልኹም ንነብስኹም ድኽመት ኣይተተኣታትዉ»፡፡ ነቲ ናትኩም ራኢን ሕልምን ከተተግብሩ ይግባእ፤ ምእንትኡ ድማ ብጹኑዑን ብትግሃትን ተቃለሱ»ክብሉ ይሕበሩ፡ሕቶ ቡቑዕ መሪሕነታት ኣብ ዕድመ ቃልሲ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብዘይ-መልሲ ዝተረፈን፣ ክቕጽል ይኽእል ድዩ ኣይክእልን ንመድረኽ ዝግደፍ እዩ፡፡
መሪሕነት ክብሃል ከሎ ኣብ ሰባት ማእከል ዝገበረ ዘይምዃኑ ክርዳእ ዘለዎ እዩ፤ ንረብሓን ድሕነትን ህዝቢ ልዕሊ ኩሉ ብምስራዕ፣ ዲሞክራስያዊ ሃገራዊ ሓይሊ ዘይምፍጣሩ/ዘይምፍረዩ እዩ፤ እቶት ኣይካብ ባይታን ካብ ባይቶ ከም ዝብሃል፣ ህዝቢ ካብ ባህርያዊ ጥራይ ክነብር ኣይካኣልን፤ ዋና ቁዋምን ብሕግን ስርዓትን ዝመርሑ ፍትሓዊ ምምሕዳር የድሊ፡፡ ኣብ ጥንታዊ መናባብሮ ህዝቢ ኤርትራ፣ ብሕጊ-እንዳባ ርእሱ የማሓድር ምንባሩ ኣብነት ኮይኑ ግርጭታቶም ኣብ ባይቶ ይፈትሕዎ ምንባሮም ፈሊጥና ኣሰሮም ኣይተኸተልናን፡፡ ነዚ ባህርያት ዘጥፈኤ ስርዓተ ውልቀ መላኺ፣ ኩላትና እንዝምሮ ዋዜማ ኮይኑ፡ ኣብ ደምበ ፍትሒ መራሕቲ ንምዃን ይትረፍ ንኽምርሑ ብዘይበቕዑ፣ ቃልስታትና ክምራሕ ምጽናሑን ዘሎን፣ እዚ እንርእዮ ብዝሒ ውድባትን ምንቅስቓስን፣ ሰኣን ግርጭታተን ፈቲሐን አብ ውሽጠን ምውህሃድ፣ ምስካልኦት ናይ ሓባር ስርሓት ብምክያድ ተኣማምነት ምፍጣርን፣ኑኹላተን ዝኸዉን ጽላል ምጥጣሕን፣ ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ዝጫጭሓን ዝፋናጨላን ክትርኢ ከለኻ አብ ርእሲ ጓሂ ዘይብቕዕነት ትግንዘብ፡፡ መራሒ ምዃን ሕዛእቲ ዝተወሰኑ ምሁራት/ሰበ-ተምክሮ ፖለቲከኛታት፣ ማለት ክኸዉን ኣይግባእን፣ መሪሕነት ከም ሳይንስን ከምጥበብን ብክዉንነት ክትንተን ስለ-ዝግባእ እምበር፣ትጽቢት ተመራሕቲ ካብ መራሒ እንታይ ምዃኑ፣ መራሒ ከጽንዓ ዝግባእ ፈላሚት ሕቶ እያ፡፡ ቃልስታትና ቡቘዕ መሪሕነት ብዘይምርካቡ፣ ብዙሓት ፍሽለታት ከም ዘኣንገደ ክንክሕዶ ኣይንኽእልን፤ እቲ ዘገርም ህዝቢ ኣንጻር ረብሓኡ ክውስን ስለ ዝኽእል፣ እቲ ቅኑዕ ክንመርጸሉ ሓልፍነትና እዩ፡ዝብሉ መራሕቲ ንውሳኔን ባህግን ህዝቢ ዝጻረር፣ ን-ናይ መሰረታቱ ውሳኔን/ዊንታትን ነገልግል ኣለና፣ እናበሉ ንሰዓብቶም ኣብ ጎኖም ብምጽማድ ነቲ ሓፈሻዊ ህዝባዊ ድለይት አብ ግምት ብዘይምእታው ጉጂላዊን መን ከማይ ብምባል ክዕንድሩ ዝርኣዩ ውሑዳት ኣይኮኑን፣ እዚኦም ክኣ አብ ክንዲ ንሽግር ምፍታሕ ንገዛእ ርእሶም ሽግር/ጸገም እዮም፡፡በዓንድ-ርእሱ ምህናጽ ብቑዕ መሪሕነት መተካእታ ሃገርዊ ሓይሊ ምውናን ክሳብ ክግለጽ ይኽእል እዩ፡፡ ብቑዕ መሪሕነት ስለምንታይ ኢና ንደልዮ ? ቃልስታት ህዝብታት ናይ ገለ ክፍሽል ናይ ካልእ ክዕወት እንርኢ፣ ምስጢሩ ኣብ ኣማራርሓን ክእለትን ተወፋይነትን፣ንዝኾነ ማሕበራዊ እንበታ/ኣይፋል ብደምቢ ምእላይ ዝምስከር ዓወት ወይ ፍሽለት እዩ፡፡ብዘይካ ብቑዕ መሪሕነት ዝዕወት ዕላማ የለን፡፡ መራሕቲ ናይ ርእይቶ/ዕላማ ምድንጋር ዘጋጥሞም ክኸውን የብሉን፤ ንጹር ዝኾነ ስልጣንን ተግባርን ዘርኢ ኣሳራርሓን ኣዋዳድባን ከማልኡ ይግባእ፡፡
ዕላማ እቲ ቃልሲ ብምሉእነት ዘረድእን ከየጉደለ/ከይሸራረፈ ናብ ኣባላቱን ህዝቢን ዘሕልፍን፣ ባህርያት ጮቋኒ ስርዓት እናቃልዐ ህዝቢ ዘላዝብን፣ናብ ቃልሲ ዘውፍርን/ዘሳትፍን፣ ብስራሕ ዝተሃንጸ ኣእምሮ ዝውነነን መሪሕነት ወሳኒ እዩ፡፡ ክርሳዕ ዘይብሉ፣ ኣብ ታሪኽና ይኹን በዚ ገባቲ ጉጅለ ህግደፍ ቡሉጻት ዜጋታትና ዝጸነቱ/ዝጠፍኡ ከም ዘለዉ ካብ- የእሙሮና ክርሕቕ- ክኽወል ዘይብሉ ኾይኑ፣ ኣብዚ ደምበ ፍትሒ ዘለዋ ውድባት፣ ፖለቲካዉን ሞራላውን ቅንጸላታት ዝርኤ ዘሎ ባህርያት/ኣመል፣ ውርሻ ናይቶም ዝገዝኡና እምበር፣ ኣቦታትናስ ብሽምግልና እዮም ዝፈትሕዎ ነይሮም ፤ ስለዚ ሕቶ ቡቑዕ መሪሕነት ይጽንሓለይ ዘይባሃሎ መድርኻዊ ዕማም እዩ ዝጽበየና ዘሎ፡፡ ሕብረተሰብ መራሒ ከጥሪ ዝካኣል መትርካእታ ዘይብሉ ምንጪ ስለ ዝኾነ ስርዓተ-ኣናባብራ፣ ባህላዊ ሕግታት ሃይማኖታዊ ውርሻታት ብጉቡእ ክማራመሩን ከስተንቱትሉሉን ይግባእ፡፡ ዘተና ገና ቀጻሊ ስለ ዝኾነ፣ነንበብቲ ከይነውሓኩም ብምባል አብ ስልሳይ ክፋል የራኽበና እናበልኩ ምኽርኹም ይጽበ
ሕሰብ ኣስተውዕል ተማራመር ተባራበር


text:
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ንኣማሓዳሪ ዞባ...
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ንኣማሓዳሪ
ዞባ ቀይሕ-ባሕሪ – ሱዳን ተቐቢሉ ኣዘራሪቡ
ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ26 ግንቦት ኣብ ሰዓታት ቅድሚ- ቐትሪ፡ ንኣማሓዳሪ ዞባ ቀይሕ-ባሕሪ ሱዳን ዶክተር መሓመድ-ጣህር ኤላ ኣብ ኣዳራሽ ሃገር ተቐቢሉ ኣዘራሪቡ።
ኣብ’ቲ ርክብ፡ ክልተኦም ወገናት፡ ኣብ ምድንፋዕ ክልተኣዊ ታሪኻዊ ዝምድናታትን ትግባረ ኣቐዲሞም ዝተበጽሑ ስምምዓትን ብዝምልከት Read more
ወሳኒ ስጉምቲ ንምብርባር ምሉእን ዕቑርን ዓቕሚ...
ወሳኒ ስጉምቲ ንምብርባር
ምሉእን ዕቑርን ዓቕሚ ኣህጉር ኣፍሪቃ
ብምኽንያት ዝኽሪ መበል 50 ዓመት ምምስራት ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ/ሕብረት-ኣፍሪቃ፣ ኩሎም መራሕቲ ሃገራት ኣፍሪቃ ርእይቶኦምን መልእኽቶምን ብጽሑፍ ከቕርቡ ብዝቐረበ ሕቶ መሰረት፣ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ናብ ኣደ-መንበር ኮሚሽን ሕብረት ኣፍሪቃ ናይ ዝሰደዶ ጽሑፍ ምሉእ ትሕዝቶ እንሆ፣- Read more
መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ጀርመን፣ ኣብ ምዕዋት...
መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ጀርመን፣
ኣብ ምዕዋት ሃገራዊ ልምዓታዊ መደባት
እጃሞም ንምብራካት ድልዋት
ምህላዎም ኣረጋጊጾም።
መንእሰያት ህግደፍ ኣብ ጀርመን፣ ጥርናፈኦምን ውዳቤኦምን ብምሕያል ኣብ ምዕዋት ሃገራዊ ልምዓታዊ መደባት እጃሞም ንምብርካት ድልዋት ምህላዎም፣ ኣብ ዘካየድዎ ገምጋማዊ ኣኼባ ደጊሞም ኣረጋጊጾም።
ኣብቲ ን9ይ ዋዕላ መንእሰያት ህግደፍ ንምግምጋምን ውጥን ስርሕ ንምውጻእን ዝተኻየደ ኣኼባ፣ ብደረጃ ጀርመን ንዝካየድ ናይ መኸተ ንጥፈታትን ሃገራዊ ምትእኽኻባትን ብኣድማዕነት ንምምራሕ ዓቕሚታቶም ብምውህሃድ ንዝጀመርዎ ስርሓት ብዝለዓለ ክቕጽልዎ ምዃኖም ኣብሪሆም። Read more
ኤርትራውያን ተቐማጦ ሎስ-ኣንጀለስ፣ ጽንብል...
ኤርትራውያን ተቐማጦ ሎስ-ኣንጀለስ፣
ጽንብል መበል 22 ዓመት ናጽነት ብድምቀት ኣብዒሎም።
ኤርትራውያን ተቐማጦ ሎስ-ኣንጀለስ – ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ፣ “መኸተ ድርዕና፣ ስራሕ ክብርና” ኣብ ትሕቲ ዝብል ቴማ – መበል 22 ዓመት ናጽነት ብድምቀት ከምዝጸንበሉ፣ ካብቲ ቦታ ዝበጽሓና ሓበሬታ ኣረዲኡ። Read more
ኣብ ውድድራት ዋንጫ ኣፍሪቃ 1968 ከምኡ’ውን 1970 14
ኣብ ውድድራት ዋንጫ ኣፍሪቃ 1968
ከምኡ’ውን 1970 14
by Dirar Fessahaye | ኣብ ውድድራት ዋንጫ ኣፍሪቃ 1968 ከምኡ’ውን 1970 14 ሸቶታት ብምምዝጋብ ብሉጽ ኣመዝጋቢ ሸቶ ዝነበረን ኣብቲ ናይ 1968 ውድድር ኣብ ስታድዩም ኣስመራ ብዘርኣዮ ብሉጽ ብቕዓት ብኣፍቀርቲ ስፖርት ሃገርና ‘The man of Asmara ወዲ ኣስመራ’ ዝብል ስም ዝተዋህቦ ህቡብ ኣይቮርያዊ ተጻዋታይ ኩዕሶ እግሪ ሎረን ፖኩ ኣብ መበል 22 ዓመት ጽንብል ናጽነት ኤርትራ ንምስታፍ ትማሊ ሰንበት 19 ግንቦት 2013 ኣስመራ ኣትዩ። Read more


text:
ኣቶ ገርህላሰ ኣስፍሃ ካብ ኣቦኡ ነፍስሄር ኣስፍሃ ክፍለን ካብ ኣዲኡ ነፍስሄር ኣስካሉ ተወልደን ብ01.01.1953 ኣብ ዓዱ ደቀምሓረ ድንበዛን ተወሊዱን ዓብዩን። ትምህርቲ ግና ጀሚሩ ከብቅዕ ኵነታት ናብራ ንምምሕያሽ ብማለት ትምህርቱ ኣቋሪጹ ኣብ ስራሕ ዓለም ተዋፊሩ፤ እንዳተጓዕዘ ከሎ ከምቲ ኩሉ ኤርትራዊ እተበጀዎ ብ1973 ዓ.ም. ኣብ ሰውራ ኤርትራ ተሰሊፉ እጃሙ ከበርክት ድሕሪ ምጽናሕ ብ1980 ዓ.ም. ንሃገር ሱዳን ኣተወ።
ብ1983 ዓ.ም. ድማ ምስ ወይዘሮ ሓጎሳ መርእድ ብቃል ኪዳን ተጣመረ፤ ካብ ኣብራኾም ዝወጹ ሰለስተ ውላድ ኣለውዎም። 1. ፈቨን ገርህላሰ 2. ኤደን ገርህላሰ 3. ምስግና ገርህላሰን ድማ ይበሃሉ። ኣቶ ገርህላሰ ካብ 1991 ዓ.ም. ጀሚሩ ሂወቱን ሂወት ደቁን ክኣሊ ድሕሪ ምጽናሕ ብ19.12.2016 ገባሪኡ ብዘይተፈልጠ ሓደጋ አብ ትሕተምድሪ ቤት ኣቶገርህላሰ ዚነብረሉ ህንጻ አብ ናይ ሓባር ናይ ሐጸብቲ ክፍሊ መይቱ ተረኺቡ።
ንሕና የሕዋቱን መተዓብይቱን ዝኾና ኣብዚ ሓጺር መረዳእታ(መግለጺ) ብዛዕባ ባህርያት ሓውና ገርህላሰ ኣብ ምሕባር ግዴና ንምግባር ድኣ’ምበር ንገርህላሰ ዝበቅዕ ታሪኽ ነቕርብ ኣሎና ንምባል ኣይኮነን። ማለት ታሪኽ ወዲ ሰብ ብጸብለልትነት ክበጽሖ ካብ ዝኽእል ናይ ስራሕ ዕቤትን ደረጃታቱን ዘይኮነስ እቲ ክርኤ ዝግብኦ ባህርያቱን ስነ ምግባሩን ምዃኑ ካብ ኵላትና ዝተኮወለ ኣይኮነን። ስለ ዝኾነ፣ እቲ ኮርባህሪ ሓውና ገርህላሰ ከም ሓቁ ዝያዳ የሕዋቱን መተዓብይቱን ካልእ ክገልጾ
ኣይክእልን’ዩ። ባህርያት ገርህላሰ ኣስፍሃ ውጹእ ፍሉይነት ነይሩዎ። ገርህላሰ ከም ሰብ መጠን ኣይሓቅን’ዩ ንዝብሎ ነገር ብትብዓትን ብሓቀይና ዕግበቱን ስለ ዝምክት ውጹእ ፍሉይነት ነይሩዎ። እዚ ባህርያት’ዚ ድማ ንገርህላሰ ኣብ መድረኽ ገድሊ ይኹን አብ ውልቀ መነባብሮ ብዙሕ ኣሳግድን ጸገማትን ይገብረሉ ምንባሩ ብቀረባ ስለ ንግንዘብ ምስክርነትና ነቐምጥ ኣሎና። ጽኑዕ እምነት ኣብ ሓቅን ርትዕን ዘስዕቦ መዘዝ አብ ዓለምና ቀሊል ኣይኮነን።
ናይ ጽንዓት ትበተኽን ጠባይ አብ ማይቤት እቲ ስድራ ፍሉጥ መለለዪን ሕላገትን ኢዩ። ገለ ከም ኣብነት ንምጥቃስ’ኳ ናይ ስዉእ ሓድጉ ኣርኣይ ባህርያትን ጅግንነትን አብዚ ክገጥም ይኽእል። ስዉእ ሓድጉን ገርህላሰን ደቂ ሓወቦታት ነይሮም። ሓድጉ ካብ ውሽጢ ተሰነይ ወተሃደር ከሎ ጀሚሩ ክሳብ ናብ ኣስመራ ከም ምሉእግዜ ተጋዳላይ ኴይኑ ዚምደብ አብ ስራሕ ፈዳይን አብ ተ.ሓ.ኤ ብልጫ ነይሩዎ። አብ’ዚ ስራሕ ናይ ፈዳይን እንከሎ ከአ ነታ ካብ ምንጋጋ ኮማንድስ ብተኸስተ ካብቺኖ ትምራሕ ዝነበረት ናይ ጀነራል ጎይትኦም ማርሰደስ አብ ከባቢ ሕምብርቲ ናብ ገለ ሓለፍቲ ተሓኤ (ንኣብነት ዓብደልቃድር ሮሞዳን ሓደ ካብኣቶም ነይሩ) ተረኪባ ናብ ዓዲ ገብራይን ባንብቆን እናምርሑ አብ ጓል ሕምብርቲ ክበጽሑ ሰራዊት ኢትዮጵያ ስለ ዚተኸተሎም፣ ሓድጉ ንብጾቱን መራሕቱን ዚነበሩ ምስቲ ዚነበሮም ዋሕዲ ብኢድ ከይትሓዝዎ መታን ንሳቶም ከዝልቑ ንበይኑ አብ ምትዃስ አተወ፤ አድሒንዎም ከእ። ሰራዊት ኢትዮጵያ ንመጻናንዕን መምለስ እግርን ነታ መርሰደስ ወሲዶም ተመልሱ፣ ካብ መራሕ መኪና ጀሚርካ ኵላቶም ተጋደልቲ ግና ድሓኑ። ጅግና ሓድጉ ኣርኣያ ግና ብ23 ጥሪ 1975 አብ ጓል ሕምብርቲ ዚተባህለት ቦታ ተሰዊኡ ተሪፉ። ይኹን እምበር ጸላኢ ሬሳ ሓድጉ ከይረኸቦ ተመሊሱ፣ ስለዚ ከአ ንሬሳኡ ብጾቱ ተመሊሶም አልዓልዎን አብቲ ቦታ መስዋእቱ ተቐብረን።


text:
ቃል ኣምላኽ
ዝተፈቶኹም ኣሕዋትን ኣሓትን! ደሓንዶ ሓዲርኩም!
ናይ ሎሚ ትምህርቲ ክርስቶስ ብዛዕባ ሓሙሻይ ትእዛዝ ማለት ኣይትቅተል ንዝብል ክንምልከት ኢና። ሓሙሻይ ትእዛዝ እግዚአብሔር ኣይትቅተል ይብል። በዚኸስ ኣብ ካልኣይ ክፋል ናይ ዓሠርቱ ቃላት ንኣቱ ኣሎና። እዚ ክፍሊ እዚ ምስ ብጾትና ክህልወና ንዘሎ ርክብ ይምልከት። እዚ ትእዛዝ እዚ በቲ ሓጺርን ንጹርን ኣቁዋሙ ነቲ መሠረታዊ ሰብኣዊ ርክብ ዓቢ መንደቅ ሓኒጹ ይከላኸለሉ። ናይ ርክብ ደቂሰባት መሠረታዊ ክብሪ ኣየናይ እዩ እንተበልና! ክብሪ ሕይወት እዩ ስለዚ ከኣ ኣይትቀትል ይብል።
ሕጽር ብዝበለ ኣዘራርባ ኣብ ዓለምና ዝወርድ ዘሎ ኩሉ እኩይ ነገር በዛ ትእዛዝ እዚኣ ይግለጽ ክንብል ንኽእል። እዚ ማለት ከኣ ንሕይወት ዋጋ ናይ ዘይምሃብ ግብረ እከይ ማለትና እዩ። ሕይወት ብውግእ ትዕመጽ በቶም ንወዲሰብ ክብለጹሉን ክምዝምዝዎን ዝዕጠቁ ተቍዋማት ትሕመስ ኣላ። ነዚ እከይ እዚ ኣብ ዝተፈላለየ ዕለታዊ ጋዜጣታትን ዜና ተለቪዥንን ንዕዘቦ ኣሎና፣ እቲ ብዛዕባ ፍጡርን ናይ ምጒሓፍ ባህልን ዘሰላስሉን ንኩነታት ህላዌ ደቂሰባት ዋጋ ከይሃቡ መኽሰቦምን በለጾምን ጥራይ ዝሓስቡ ነቲ ዝበዝሑ ሰባት ዝነብሩሉ ዘለው ትሑት ናብራ ይዝንግዑ። እዚ ናብራዚ ግን ንሕይወት የስተናዕቅ ብካልእ ኣዘራርባ ነቲ ኣይትቅተል ዝብል ትዕዛዝ ጥሒሱ ይቀትል ኣሎ ማለት እዩ።
ካልእ ነዚ ዝመሳሰል ንሕይወት ደቂሰባት ዝጸቅጥ ስግንጢራዊ ኣመላኽታ ከኣ ኣብ ማሕጸን ኣደ ንዘሎ ናጽላ ሕጻን ምቑጻይ እዩ። እስኪ ክሓተኩም ከመይ ኣቢሉ እዩ ንሕይወት ንጹሓት እናቈጸየ ዝገደደ ከኣ ኣብ ምዕንባብ ዝርከብ ዝከላኸለሉ ንዘይብሉ ምቑጻይስ ምስ ኣየናይ ጥዕናን ምዕብለን ማሕበረሰባዊ ኣተሓሳስባን ይጽንበር! ንሓደ ጸገም ንክትፈትሕ ሕይወት ወዲሰብ ምቑጻይ ግብእዶ እዩ! እስኪ መልሱለይ! እንታይ ትሓስቡ! ቅኑዕ ድዩ! ሓደ ሽግር ንምፍታሕ ንኽቀትሉ ንዝተዓጥቑ ምቚጻር ግቡእ ድዩ! ኣብ ቅርዓት ቅዱስ ጴጥሮስ ዝነበሩ ኩሎም ብሓባር ኣይፋል እንክብሉ መሊሶም። ቅዱስነቶም ብምቅጻል ኣይፋል እወ! ሕይወት ሰብ ምጥፋእ ብምንም ተኣምር ዘይፍቀድ እዩ! ይዕበ ይንኣስ ሕይወት ደቂሰባት ንስለ ጸገማትካ ምፋታሕ ክተሕልፍ ፈጺምካ ኣይፍቀድን። እዚ ከኣ ሓደ ጸገም ንምፍታሕ ቀታል ነፍሲ ከም ምስዕሳብ እዩ እሞ ፈጺምካ ክኸውን የብሉን።
እዚ ኩሉ ካበይ እዩ ዝመጽእ! ዓመጽን ምውሳንን ካብይ እዩ ዝመጽእ! ኩሉ ካብ ፍርሓት እዩ ዝመጽእ። ንካልእ ምቅባልከስ ንገዛእ ርእሰይ ይጥዓመኒ ንዝብል መንፈስ ይጻረር። ንኣብነት ሓደ ክውለድ ዘለዎ ሕጻን ስንኩል ዓቢ ስንክልና ኣለዎ እንተኢሎምና ንዝስምዓና ንሕሰብ። ኣብ ከምዚ ዝበለ ኣጸጋሚ ኩነታት ነዚ ኩነታት ንምሽናፍን ነቲ ዝስዕብ ፍርሒ ንምስጋርን እቶም ወለዲ ሓቀኛ ቅርበት የድልዮም ሓቀኛ ደገም የድልዮም። ኮይኑ ግን በንጻሩ ካብዚ ዓለም ዝቀርቦም ቅልጡፍ ምኽሪ ነቲ ጽንሲ ከቋርጹ እዩ። እዚ ንጽንጺ ምቊራጽ ዝብል ኣምር ግን ብቀጥታ ሕይወት ሓደ ሰብ ነጥፍእ እዩ መልእኽቱ።
ሓደ ዝሓመመ ሕጻን ከም ኩሎም ሓገዝ ዘድልዮም ነበርቲ እዛ ዓለም እዚኣ ከምኡ እውን ሓገዝ ዘድልዮ ሽማግለ ከም ኩሎም ኣብዚ ዓለምና ሓገዝ ዝልምኑ ድኻታት እቶም ከም ጸገም ዝቀርቡ ከም ሓቁ ካብዚ ንዓይ ይጥዓመኒ ዝብል መንፈስ ወጺኦም ኣብ ፍቅሪ ንምጉልባት እዩ እቲ ጻውዒት። ጽጉም ሕይወት ካብ ናይ መነባብሮ ጸገማት ንክንላቀቅን ታሕጓስ ፍቅሪ ንክነስተማቅርን መንገዲ ይሕብረና። ኣብዚ ነጥቢ እዚ ነቶም ኣብ ፈቀዶ ቦታ ብምኻድ ብወለንታኦም ኣብ ትሕቲ ዝተፈላለየ ጸገማት ዘለው ንምሕጋዝ ለይትን መዓልትን ዝሰርሑ ኣባላት ዝተፈላለያ ወለንታውያን ማሕበራት ከመስግን እደሊ። ከም ኣብ ዓዲ ጣልያን ብዙሓት ወለንታውያን ኣይረኣኹን። እግዚብሔር ይሃበለይ እንክብል አመስግነኩም።
ንምዃኑ ንወዲሰብ ንሕይወት ኣይፋል ንክብል ዝደፋፍኦ እንታይ ኮን ይኸውን! ቢልና ምስ እንሓትት እንትርፎ ናይዚ ዓለምና ኣማልኽት እንብሎም ከም በዓለ ገንዘብ ሃብቲ ሥልጣን ዕውት ምዃን እንተዘይኮይኑ ካልእ የለን። እዚ ኩሉ ግን ንዋጋ ሕይወት ንምግምጋም እንጥቀሞም ግጉያት መምዘኒታት እዮም። እሞኸ ደኣ ናይ ሕይወት ዋጋ ንምግምጋም እንጥቀመላ ሓቀኛ መምዘኒት ኣየንቲ ኮን ትኸውን? እታ እንኮ መልሲ ፍቅሪ እንክትኾን እዛ ፍቅሪ እዚኣ ከኣ ጐይታ ዘፍቀረና ፍቅሪ እዩ። ጐይታ ንሕይወት ዘፍቅረላ ፍቅሪከስ እንኮ መምዘኒት ሕይወት እያ። ንነፍሲ ወከፍ ሕይወት ወዲ ሰብ እግዚብሔር ዘፍቅሮ ፍቅሪ እዩ እቲ መምዘኒ።
ነዛ ኣይትቅተል ትብል ትእዛዝ ኣዎንታዊ ጐድና ኣየናይ ኮን ይኸውን እንትቢልና ከምቲ እግዚብሔር ንሕይወት ዘፍቀረ ንሕና እውን ከምቲ ኣብ መእተዊ ዝሰማዕናዮ ቃል ኣምላኽ ኣፍቀርቲ ሕይወት ንክንከውን እዩ። ምሥጢር ሕይወትከስ ካብቲ ወልደ እግዚአብሔር ካብ ዘርኣዮ ምሥጢረ ሥጋዌ ንላዕሊ ዝገልጾ የሎን። ንሱ ክሳብ ኣብ መስቀል ንዝቀረቡ ክህደትን ሕመቅን ድኽነትን ሥቃይን ብምቅባል ሰብ ኮነ (ዮሓ 13.1)። ኣብ ነፍሲወከፍ ሕሙም ሕጻን ኣብ ነፍሲወከፍ ዝተዳኸመ ሽማግለ ኣብ ነፍሲወከፍ ተስፋ ዝቆረጸ ስደተኛ ኣብ ነፍሲወከፍ ድኽምትን ኣብ ሓደጋ እትርከብን ሕይወት ክርስቶስ እዩ ንዓና ሃሰስ ዝብል (ማቴ 25.34-46)፣ ንታሕጓስ ፍቅሪ ክፉት ንክኸውን ንልብታትና ሃሰስ ይብል ኣሎ፣
ነፍሲወከፍ ሰብ ነቲ ዝተኸፍሎ ደም ክርስቶስ ስለዝውክል ንነፍሲ ወከፍ ሕይወት ምቅባል ዓስቢ ኣለዎ (1ጴጥ 1.18-19)። እግዚአብሔር ንዘፍቀሮ ክነጓኒ ኣይግባእን።
ንደቂተባዕትዮን ደቂኣንስትዮን ዓለምና ንሕይወት ኣይተስተናዕቁ ንበሎም። ንሕይወት ካልኦትስ ይኹን ንሕይወትና ክነስተናዕቅ የብላን ከመይ ትእዛዝ እግዚብሔ ነዚ እውን ይምልከት እዩ። ንብዙሓት መንእሰያት ንሕይወት ኣይተስተናዕቁ ንበሎም። ንሥራሕ እግዚአብሔር ዘይምስትንዓቅ። ነፍሲወከፍና ሥራሕ እግዚአብሔር ኢና። እንክብሉ ትምህርቶም ዛዘሙ።


text:
ብምኽንያት ሓድሽ ዓመት፡ ብሃማደኤ ዞባ ማእከል ዝተወደብ ንፈጠራዊ ተበላሓትነት ደቂ-ኣንስትዮ ዘጒልሕ ምርኢት ኢደ-ስራሓት፡ ብ24 ታሕሳስ ኣብ ኣስመራ ተኸፊቱ።
ኣብ’ዚ ኣብ ጐደና ሓርነት – ኣፍደገ ቤት- ጽሕፈት ሚኒስትሪ ትምህርቲ ንህዝቢ ክፉት ኮይኑ ዘሎን ክሳብ 31 ታሕሳስ ዝቕጽልን ምርኢት፡ ብ27 ደቂ-ኣንስትዮ ዝተዳለወ፡ ስራሓት ላኻ፡ ካይላ፡ ፈትሊ፡ ቅብኣ፡ ባህላዊ ቊኖን ስልማት ዕንቊን ዘጠቓልል ስነ-ጥበባዊ ስርሓት ቀሪቡ ኣሎ።
ስነ-ጥበባዊት ምሕረት ገባር፡ እቲ ካብ 2013 በብዓመቱ እናተመሓየሸ ንህዝቢ ክቐርብ ዝጸንሐ ትሕዝቶ፡ ኣብ ርእሲ’ቲ ህዝቢ ብቐረባ ክላለዮ ዘለዎ ተራ፡ እተን ስነ-ጥበባውያን – ምምሕዳር ዞባ ማእከልን ሃማደኤን ንዝኸፈቱለን ዕድል ተጠቒመን ተመኲሮአን ንኸካፍላን ንኽለዋወጣን ባይታ ከምዝፈጥረለን ኣረዲኣ።
እቲ ምርኢት ንሃብታም ባህላውን ዘበናውን ኢደ-ስርሓት ዘንጸባርቕ ኮይኑ ከምዝረኸብዎ ብምሕባር፡ ከም’ዚ ዓይነት ውዳበ ክቕጽልን ክተባባዕን ከምዝግባእ ዘዘራረብናዮም ተዓዘብቲ ኣዘኻኺሮም።


text:
ብዙሓት ሰባት ካብ ኲናትን ግጭትን ዘለዎ ከባቢታት ተበጊሶም ናብ ኤውሮጳ ይሃድሙ ኣለዉ።ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ኣብቲ ናይ መህደሚ መገዲ ኢያ ዘላ። ንሕና ነቶም ኣብ ቅልውላው ኩነታት ዘለዉ ሰባት ንምርዳእ፡ ግሩም ምሕዝነትን ትርጉም ዘለዎ ንጥፈታትን ድማ ንምፍጣር፡ ብቕዓት ኣሎና። ከምኡውን ኣብ ናይ ህጻናትን ኣንስትን መሰላት ፍሉይ ትዅረት ንገብር ኢና።
ሽወደናዊት ቤትክርስትያን ነቶም ኣብ ሽወደን ዝኣትዉ ሓደስቲ መጻእቲ ንመዓልታዊ ጸገማቶም ንምፍታሕ፡ ቤትክስርትያናዊ ምኽሪ፡ ስነኣምሮኣዊ ደገፍን ትርጉም ዘለዎ ኩነታት ተቕርብ። እታ ቤትክርስትያን ደጋዊ ንጥፈታትውን ተካይድ እያ፡ ንኣብነት ኣብ መንበሪ ስደተኛታት ኣብ ናይ ሚግረሽን ናይ ምጽናሕ (ሓደራ) ኩነታትን።
ሽወደናዊት ቤትክርስትያን በቲ ምስ ኣምነስቲ፡ ካሪስታስ፡ ረዳ ቦርነን ከምኡውን ናይ ሽወደን ናጻ ቤትክርስትያናዊ ምይይጥ ናብ ስደተኛታትን ሓተትቲ ዕቝባን ዝቐንዐ ወሃብ ምኽሪ ቤትጽሕፈት ገይራ፡ ሕጋዊ ምኽርታት ትህብ።


text:
ኮምሽን ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ናይ መጀመሪያ መሰረታዊ ንጥፈታት ስርሑ ኣሰላሲሉ፡፡
Sunday, 15 August 2010 21:19
- ፈጻሚት ሽማግለ መሪጹ ናይ ስራሕ ኮሚተታትን መዚዙ፡
- ማከላይ ቤት ጽሕፈቱ ኣብ ኢትዮጵያ ኣዲስ ኣበባ ጌሩ ጨናፍራቱ ኣብ ሓሙሽተ ክፍላተ ዓለማት ክኸፍት እዩ፡
ብመሰረት እቲ ብዓወት ዝተዛዘመ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ዘሕለፎ ዉሳነ እቲ ድሮ ተመስሪቱ ዘሎ ሃገራዊ ጉባኤ ወይ ከኣ (National Congress) ንምድላዉን ደሞክራሲያዊ ቃልስና ናብ ዝላዓለ ጥርዚ ንምድያቡ ዘኽእሉን ብፍላይ ከኣ፡ ኣብቲ ካብ ዕለት 31 ሓምለ ክሳብ 9 ነሓሰ 2010 ዝተኻየደ ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ዝተመዝገበ ዓወታት ብምዕቃብ ነቲ ብፖለቲካዊ ዉድባት ኤርትራ ጥራይ ተባሒቱ ንዝጸንሓ ፖለቲካዉን ደሞክራሲያዉን ቃልሲ ኤርትራ፡ ብዝያዳ ህዝቢ ብዝሳተፎን ዝሰፍሕ መንገዲ ኤርትራዊ በርጌሳዉን ህዝባዉን ዉሳነታት ኣብ ጉዳይ ሃገሩ ንምዕዛዝን፡ ምስ ሓይልታት ፖለቲካ ኤርትራ ብሽርክነት ተሓባቢሩ ዝሰርሕ ነጻ ኮምሽን ጽባሕ ምዝዛም ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ስራሓዉቱ ከካይድ ጸኒሑ፡፡
እዚ ካብ ኩሉ ሕብርታትን ኣቃዉማ ሕብረተሰብ ኤርትራ ብምዉካል ብደሞክራሲያዊ መንገዲ ኣብ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ዝተመርጸ 53 ዝኣባላቱ ኮምሽን ክሳብ ሎሚ ንኣገባብን ኣሰራርሕኡ ብዝምልከት መማሓደሪን ዉሽጣዊን ሕግታት ብምሕንጻጽ ብምጽዳቕን ብዓቕምን ፍልጠትን ዝመምዘንታቱ ኣገባብ፡ ሓንቲ ንስራሕ ኮምሽን እትመርሕ ኣካያዲ ኣካል መሪጹ ኣሎ፡፡
በዚ መሰረት ኮምሽን ክሳብ ሕጂ ኣሰላሲልዎም ካብ ዘሎ ዛዕባታት፡-
- ኮምሽን ነጻን ዘይሻራዉን ኮይኑ ተጸዋዕነቱ ብቐጥታ ነቲ ዝመረጾ ዋዕላ ምኻኑ ተሰማሚዑ፡ ኮምሽን ምስ ፖለቲካዉያን ሓይልታትን ዉድባትን ኤርትራ ብሽርክነት ክሰርሕ ወሲኑ፡፡
- እዚ ኣብ ኣቃዉምኡ እዉን ካብ ህዝብን ሰቪካዊ ማሕበራትን 60 % ቦታ ዝወነነ ኮምሽን ህዝቢ ኣብ መጻኢ ኩነታት ሃገሩ ዕቱብ ተሳትፎ ዘርእየሉ ኩነታት ከመቻችእ ምኻኑ ተሰማሚዑ፡፡
- ከም መርኣያ ናይዚ ልዕል ኢሉ ዝተጠቕሰ ሓቅታት ከኣ እንሆ ኣብዚ ነዚ ኮምሽን ክመርሕ ዝተመዘዘ ፈጻሚ ሽማግለ ወሳኒ ቦታታት ካብ ብርጌሳዊን ህዝባዉን ምንቅስቓሳት ተወኪሎም ናይ ዝመጹን ካብ ፖለቲካዊ ዉዳቤ ነጻ ዝኾኑ ባእታታት ምምራጹ እኹል ምስክርነትን መጻኢ ዉሕስነት ንተሳትፎ ህዝብን እዩ፡፡
- ኩሎም ኣብ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ዝተሳተፉ ኣብ ኪዳን ዝተጠርነፉ ይኹኑ ካብ ኪዳን ወጻኢ ዘሎዉ ፖለቲካዊ ዉድባትን ሰልፍታትን ኤርትራዉያን ምርጫን ዉሳነን ስቪካዉያንን ህዝብን ብምኽባር ኣብ መስርሕ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ዘርኣይዎ ዉርዙይ ተማእዛዝነትን ፖለቲካዊ ትሕትናን ኣብ ታሪኽ ከዘክሮም ክነብር እዩ፡፡
ኣብ መወዳኣታ ኮምሽን ኣብ ናይ ትማሊ ናይ ስራሕ ዉዕልኡ ልዒሎም ንዝተጠቕሱ ሓቅታት ድሕሪ ምርግጋጽ፡ ነዞም ዝስዕቡ ኣባላት ኣብ ፈጻሚ ሽማግለ እቲ ኮምሽን ኮይኖም ክሰርሑ መሪጽዎም ከምዘሎ ካብ ኣዲስ ኣበባ ተረኺቡ ዘሎ ዜና ሓቢሩ፡፡
- ኣቶ ኣምሃጽዮን ዶሚኒኮ ኣቦ ወንበር
- ኣቶ ዓብደራሕማን ጣሃኑር ም. ኣቦ ወንበር
- ዓብደልቃድር ሓምድ ጸሓፊ
ኽኮኑ እንከሎዉ ኣብ ትሕቲ እዚ ሽማግለ ድማ እዘን ዝስዕባ ኣርባዕተ ናይ ስራሕ ኮሚተታት ተመዚዘን ቆይመን ኣሎዋ፡፡
- ዓሊ ማሓመድ ሰይድ ኮሚተ ጉዳያት ፖለቲካ
- ዳንኤል ተወልደ ኮሚተ ዜናን ሓበሬታን
- መሓመድ ሳልሕ ኣቡበከር ኮሚተ ህዝባዊ ጉዳያት
- ያሲን መሓመድ ዓብደላ ኮሚተ ፋይናንስ
ብዘይካ እዚ ሓዉ ክብሮም ብርሃነ ደብሩ ተቖጻጻሪ ኮይኑ ክሰርሕ ምኻኑ ክፍለጥ ተኻኢሉ ኣሎ፡፡
እዚ ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ ከምዘመልከቶ ዝተረፉ ኣባላት ኣቲ ኮምሽን ኣብዘን ቆይመን ዘሎዋ ናይ ስራሕ ኮሚቴታት ብብኽእለቶም ተመዲቦም ከምዘሎዉ ተሕቢሩ ኣሎ፡፡ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ንኩለን ኣቑምወን ዘሎ ናይ ስራሕ ሽማግለታትን ኮሚተታትን ዕማምን ናይ ስራሕ ሓላፍነትን ዘነጽር ሰነድ ኣብ ርእሲ ምንጻሩ፡ ኮምሽን ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ መሰረታዊ ዕላምኡ ተግባራዉነት ዉሳነታት ሃገራዊ ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ንምርግጋጽ ምስራሕን ብኡ መጠን ከኣ መጻኢ ዉክልና ሕዝብን ሃገርን ዝዉስንን መጻኢ ስልጣን ህዝቢ ዘረጋግጽ ሃገራዊ ጉባኤ ምድላዉን ምኻኑ ኣፍሊጡ ኣሎ።
ብመሰረት እቲ ተረኺቡ ዘሎ ሓበሬታ ኮምሽን ዋዕላ ንደሞክራሲያዊ ለዉጢ ስራሓዉቱ ኣብ ሓሙሽተ ክፍላተ ዓለማት ማለት፡-
ኣፍሪቃ፡ ማእከላይ ምብራቕ፡ ኤዉሮጳ፡ ሰሜን ኣመሪካን ካናዳን፡ ኣዉስትራሊያን ኒውዝላንድን፡ ከፋፊሉ ጨናፍራቱ ብምዝርጋሕ ክሰርሕ ብምዉሳን፡ ማእከላይ ቤትጽሕፈት እቲ ኮምሽን ከኣ ኣብ ከተማ ኣዲስ ኣበባ ምዃኑ፡ እቲ ዝተረኽበ ሓበሬታ ኣረጋጊጹ፡፡
መሓሪ ኣብራሃም
ሜዲያ መርበብ ሲቪካዊ ማሕበራት ኤዉሮጳ
ካብ ኦስሎ ነርወይ
15 ነሓሰ 2010


text:
መንበሪ-ገዛ
ኤንሾፒን ኮምዩን ነዘን ዚስዕባ ከተማታት ትሓቍፍ፤ ኤንሾፒን፡ ኦርሱንድስብሩ፡ ሁመልስታ፡ ግሪልቢ፡ ፍየርድሁንድራ፡ ብረድሳንድ፡ ሊልሺርካን ሃጋን። እቲ ኮምዩን 40,492 ተቐማጦ ኣለዎ፡ ኣብቲ ደቡብ ምዕራብ ክፍሊ ናይ ወረዳ ኡፕስላ ከኣ እዩ ዚርከብ። ናይ
ኤንሾፒን ናይ ኪራይ ቤትጽሕፈት ኣብቲ ኮምዩን 2500 ኣባይቲ የመሓድር።
ማሕበራትን ምትእኻባትን
ናይ ኤንሾፒን ኮምዩን ባህላውን ስፖርታውን ማሕበራት ኣለዎ። ኣብቲ ናይቲ ኮምዩን ወብሳይት ተወሳኺ ሓበሬታ ኪርከብ ይከኣል። ኣብኡውን ናይ ርክባት ሓበሬታ ይርከብ እዩ።
ኣብቲ ከባቢ ብቐረባ እንታይ ይርከብ
ኣብ ኤንሾፒን ኮምዩን ድኳናትን ኣገልግሎት ዚህቡ ትካላትን ኣለዉ። ቤትንባብ ብዘይካ ኣብ ኤንሾፒን፡ ኣብ ኦርሱንድስብሩ፡ ግሪልቢን ፍየርድሁንድራን እውን ይርከብ እዩ።
ኣገልጎት ክንክን ወይ ሕብሐባ ቆልዑ
ኣብቲ ኮምዩን 41 ኮሙናውን ናጻን ኣብያተትምህርቲ ህጻናት ኣሎ።
ናይ መባእታን ካልኣይን ደረጃን ኣብያተ-ትምህርቲ
ኣብቲ ኮምዩን 19 ኮሙናውን ናጻን መባእታ ኣብያተትምህርቲ ኣሎ፡ ከምኡውን ናይ ቨስተርሉንድስካ ካልኣይ ደረጃ ቤትትምህርቲ።
ዕድላት ትምህርቲ
ኤንሾፒን ኮምዩን ናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ በዘን ዚስዕባ ቋንቋታት የቕርብ፤ ሰርብያ፡ ቦስንያ፡ ክሮአሽያ፡ ቱርኪ፡ ሩስያ፡ ቱርከመን፡ ዓረብ፡ ሶማሊ፡ ትግርኛ፡ ፋርስ፡ ፓሽቶ፡ ፖላንድ፡ ኪሩንዲ፡ ስፓኛ፡ ታይላንድ፡ እንግሊዝ፡ ፊንላንድ፡ ግሪኽ፡ ሲርያን ጀርመንን።
ሓደ ቋንቋ ዚዛረቡ ካብ ሓሙሽተ ንላዕሊ ተመሃሮ ምስ ዚምዝገቡ፡ እቲ ናይ ኣደ ቋንቋ ትምህርቲ ኪወሃብ ይኽእል። ኣብ ኮምቩክስ እተፈላለየ ናይ ዓበይቲ ትምህርቲ ኣሎ።
ኣገልግሎት መጎዓዝያ
ካብ ኤንሾፒን ናብ ኡፕሳላን ቨስተሮስን ዚኸይድ ኣውቶቡስ ኣብ ሰሰዓት እዩ ዚብገስ።
ስራሕን ትካላት ናይ ምምስራት ተኽእሎታትን
ምስቲ 2,700 ምዝጉባት ዋኒናት፡ ኤንሾፒን እተፈላለየ ናይ ዕዮ ዕዳጋ ኣለዋ። ከም ባህሊ እቲ ዋኒናት ኣብ ፋብሪካታት እተመሰረተ ንእሽቶን ማእከላይን ትካላት እዩ፡ ግን ሕርሻን ምግብን ከኣ ዓቢ ኣገዳስነት ኣለዎ። ኣብዚ እዋንዚ ኣስታት 800 ዋኒናት ኣብ ሕርሻ እተመስረቱ እዮም።
ካብቶም ዓበይቲ ወሃብቲ ስራሕ ንምጥቃስ፤ አንሾፒን ኮምዩን፡ ሚኒስትሪ ምክልኻልን ናይ ኡፕሳላ ወረዳ ቤትምኽርን። ናብ ስቶክሆልምን ቨስተሮስን ቅርበት ማለት እቲ ኣብቲ ኮምዩን ዚቕመጥ ሰብ ናብቲ ዕዳጋ ስራሕ፡ ናይ በጺሕካ ምምላስ ርሕቀት ጥራይ እዩ ዘለዎ ማለት እዩ።


text:
ኣቐዲመ ብስም’ቲ ኩሉ ዝከኣሎ ሉዑል ኣምላኽ፡ ንኣኻን ንስድራ ቤትካን፡ ንመሳርሕትኻን፡ ብጠቕላላ ንህዝቢ ኢትዮጵያን ልዑል ሰላምታይ ይብጻሕኩም።
ክቡር ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ካብታ ኣብ ስልጣን ዝመጻእካላ ዕለት ኣትሒዘ ንጉዕዞኻ ብደቂቅ ክከታተሎ ምጽንሔይ ብቐዳምነት ክሕብረካ ይፈቱ።ብምቕጻል በቲ ቅዱስ ቃላትካ፡ ንመላእ ኢትዮጵያ ሰላምን ምርግጋእን ንምምጻእ ከይተሓለልካ ምስቲ ንስኻ ትመርሖ ዘለኻ መንግስትን፡ ሰልፊ ኢሂወደግን፡ ሃገራዊ ባይቶን ንእተካይዶ ዘለኻ ጻዕሪ ልባዊ ናእዳይ ወሰን የብሉን።
ክቡር ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ቀዳማይ ጠቕላላ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ብ1994 ዓ.ም. 26 ካድራት ተጋደሎ ሓርነት ኤርትራ-ሰውራዊ ባይቶ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ምስ ተኣስሩ፡ ንኽፍትሑ ናብ ቀዳማይ ሚኒስተር ዝነበሩ ነፍሲ-ሄር ኣቶ መለስ ዜናዊ ናይ ጥርዓን ዳብዳቤ ካብ ዘቕረቡ ኣባላት ተጋድሎ ሓርነት ኤርትራ-ሰውራዊ ባይቶ ሓደ ምንባረይ በዚ ኣጋጣሚ’ዚ ብትሕትና ክሕብረካ ደስ እብለኒ። ክቡር ቀዳማይ ሚኒስተር ነፍሲ-ሄር መለስ ዜናዊ ድማ ንዳብዳቤና ብኣኽብሮት ተቐቢሉ ነቶም እሱራት ከምዝፍትሑ ገበረ። ስለዚ ስለ’ቲ ሰብኣውን ሰናይን ታሪኻውን ቅዱስ ተግባራቱ፡ ከምቲ ኣቦታት ዝምስልዎ፡ ንበዓል “ጸቡቕ ግብሪ “ግበረሉ ወይ ንገረሉ” ከምዝበልዎ ስለዝኾነ ሎሚ እውን ኣነ ነቲ ሰናይ ሰብኣዊ ተግባራቱ ምስ ናይ ምስጋና ንታሪኽ ክዝክሮ ደስ እብለኒ። እወ! ልመና ውጹዓትን ድኻታትን ዝሰምዕ ሰብ፡ ጻማን ጽድቅን ካብ ኣምላኽ ከምዘለዎ ኣጸቢቕካ ከም ትፈልጥ ድማ ካብ ቃላትካ ተገንዚበ ኣሎኹ እሞ ይመልኣልካ፡ ኣምላኽ ድማ ይባርኽካን ይሓሉኻን ኢየ ዝብለካ።
ህዝቢ ኤርትራ ንነጻነቱን ንሰብኣዊ ሓርነቱን ን30 ዓመት ዝኣክል መሪርን ከቢድ መስዋእትን ከፊሉ ሃገራዊ ነጻነቱ ኣረጋጊጹ ኢዩ። እንተኾነ ግን ካብ 1998-2000 ዓ.ም. ብዘይ ምኽኑይን ዘይርትዓውን ዶባዊ ግጭት ተኻይዱ፡ ብኣሽሓት ዝኣኽሉ ደቂ ክልተ ህዝቢ ጠፊኦም ኢዮም። ካብዚ ዝነቐለ ድማ ነቲ ብ13/04/2002 ዝሓለፈ ናይ መጨረሽታን ቀያድን ብይን ኮሚሽን ዶብ፡ ኢትዮጵያ ብወገና ብዘይቅድመ ኵነት ተቐቢላ ንኸተትግብሮ
ድልውቲ ምህላዋ ብ05/05/2018 ምስ ኣፍለጥኩም ተማሳሳሊ ኣወንታዊ መልሲ ካብ ስርዓት ኣስመራ ንምስማዕ ኣብ ትጽቢት ምንባርኩም እዝከረኒ። ድሕሪ ናይ ሰለስተ ሳምንታት ምጽናሕ ድማ ኣይተ ኢሰያስ ኣፈወርቂ ኣብቲ በዓል ስዉኣት ዕለት 20/06/2018 ዝተኻየደሉ፡ ብሃንደበት ልኡኻት ንኣዲስ ኣበባ ክሰድድ ምዃኑ መደረ ኣስመዐ፡ ብድሕሪኡ እውን ንስኻ ክቡር ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ህዝቢ ኤርትራ መን ጋሻ ትመጾ ምህላውካ ከይተሓበረ፡ ብሃንደበት ኣስመራ ደበኽ ኢልካ ምስ መጻእካዮ ከምቲ ለዋህ ኣመሉ መርሓባ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ ኢሉ ብሓጎስን ብእልልታን ተቐቢሉካ። እንተኾነ ግን ክቡር ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ካብቲ ንስኻ ዝረኤኻዮ ህዝቢ፡ ብሚእቲ ግዜ ቝጽሩ ዝዓብን/ዝበዝሕን ህዝብና ኣብ 362 ቤት ማእሰርቲታት ንዓመታት ተቐፊዱ ምህላዉ ኣይትስሕቶን ትኸውን። ኣይተ ኢሰያስ መንግስታዊ ትካልን፡ቅዋምን፡ ነጻ ቤት ፍርድን፡ ባይቶን የብሉን፡ ነታ ሃገር ከም ፊን ዝበሎ ዝገዝእ ዘሎ ውልቀ መላኺ ኢዩ። ኣይተ ኢሰያስ ብህዝቢ ስለ ዘይተመርጸ ንህዝብን ሃገርን ኣይውክልን ኢዩ!!!፡ስለዚ ምስ ኢሰያስ ዝግበር ዝኾነ ይኹን ውዕላትን ካልእን ሕጋውነት ዘይብሉ ምዃኑ ክሕብረካ ይፍቱ። ህዝብና ኣብ ጸልማት ጎዳጕዲ ተኣሲሩን ተቐፊዱን ኣሎ፡ እቲ ኣብ ልዕሊ መሬት ዘሎ ድማ ኣፉ ተለጕሙ ኣሎ፡ መንእሰያትና ድማ ካብ ሃገሮም ተባሪሮም ውሻጣዊ ኣካላቶም ከምዝውስድ ዝገበረ ገበነኛ ባእታ ኢዩ። ኣብታ ሃገር ክኣ ከምድላዩ ዝዕንድር ዘሎ ውልቀ መላኺ ምዃኑ ድማ ትፈልጥ ኢኻ። እዚ ሕጂ ኢሰያስ ምሳኹም ብሽፋን ሰላም ዘካይዶ ዘሎ ስምምዓት ንህዝቢ ኤርትራ ዘይተሓበረን ዘይተነጸረን ስለዝኾነ ብምንም ተኣምር ቅቡል ክኸውን ኣይክእልን ኢዩ። እዚ ኽኣ ጥልመትን ዝምታን ንህዝቢ ኤርትራ መሬታን ምዃኑ ከዘኻኽረካ ይፈቱ። እወ! ሓቀኛ ሰላም ምግባርን ተኣሳሲርካ ንረብሓታት ህዝቢታት ምስራሕን ድማ ጽቡቕን ዝድገፍን ኢዩ፡ እንተ ንልኡላውነት ሃገር ምጥሓስ ግን ብምድሪ ይኹን ብሰማይ ገበንን ሃየንታን ኢዩ።
ኣይተ ኢሰያስ ንህዝቢ ከይሓበረ፡ ብ13/07/2018 ኣብ ሳዋ ብሃንደበት ንዝምረቑ ሰራዊት ንኣዲስ ኣበባ ክኸይድ ምዃኑ ሓበረ፡ብ14/07/2018 ዓ.ም. ድማ ምስ ጉጅለኡ ማለት ኣብ ሰሙኑ ድሕሪ ንስኻ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ካብ ኤርትራ ምምላስካ፡ ኢሰያስ ክኣ ዘብዘብ ክብል ኣርኪቡካ፡ ብጣዕሚ እውን ገሪሙና። ኣብ ኣዲስ ኣበባ ክኣ ቅድሚ ዶብ ምሕንጻጹን
ንህዝቢ ምሕባርን ብድፉኑ ዓሰብ ምስ ኢሰያስ ክትካፈሉ ምዃንኩም ነቲ ኣብቲ ጽንብልኩም ዕዱም ዝነበረ ህዝቢ ሓቢርኩም። ይቕረታ ግበረለይ ዶ/ር ኣቢይ ኣሕመድ ዋናታት መሬት ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ቤት ማእሰርታት ተዓሺጎም ከለው፡ ምስ ብህዝቢ ዘይተወከለ ውልቀ መላኺ ንረብሓ ኢትዮጵያ ኢልካ ስምምዓት ምግባርካ፡ ጽባሕ ኣብ ቅድሚ ኣምላኽን፡ ህዝብን ዘሕትትካ ምዃኑ ሎሚ ኣቐዲመ ክሕብረካ ይፈቱ። እወ! ምስ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብዙሕ ዘራኽበና ታሪኽ ኣሎና፡ ብቕንዕና መስርሕ ሰላም ምግባር ጽባሕ ኣየሕፍርን ኢዩ፡ንህዝብታት ድማ ዘልኣለማዊ ቅሳነትን ሰላምን ርግኣትን ዘመጽእ ኢዩ። ስለዚ ከምቲ ናይ 1950 ዓ.ም. ዝተገብረ ዓመጽ ከይድገም ኤማሕጽነካ። ኢሰያስ ዝውክሎ ህዝቢ ከምዘየለ ከኣ ደጊመን ኣጥቢቐን ይሕበርካን፡ ብስም እቲ ኩሉ ዝከኣሎ ኣምላኽ ድማ ዓገብ ይብለካን ኣሎኹ። ኣምላኽ ንሃገረ ኤርትራን ኢትዮጵያን ድማ ይባርኽ። የቐንየለይ!!!
ምስ ናይ ኣኽብሮት ሰላምታ
ዶ/ር ኣብርሃም ጳውሎስ
ጀርመን/ካስል ዕለት 21/07/2018
E-mail: This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.


text:
ሰለስተ ሃገራት ኣፍሪቃ ማለት ደቡብ ኣፍሪቃ፡ብሩንዲ፡ ጋምቢያ ካብቲ ቤት ፍርዲ ከምዝወጻ ኣመላኺተን ኣለዋ። እዘን ሃገራት እቲ ቤት ፍርዲ፡ ብዘይግቡእ ንሃገራት ኣፍሪቃ ዒላማ ዝገበረ`ዩ ዝብል`ዩ ንኽወጻ ከምዝወሰና ሓቢረን። ኣብ ዩኒቨርሲቲ ሎንደን ኣብ ክፍሊ መጽናዕቲ ኣፍሪቃ ዝሰርሕ ፊል ክላርክ፡ ብዛዕባ ኣይሲሲ፡ ኣብ ዙርያ ኣፍሪቃ ዘሎ ስምዒት ይገልጽ።
" ኣህጉራውያን ተዋሳእቲ ብዛዕባ ንኣፍሪቃ ኣብ ዘገድስ ጉዳያት ዝገብርዎ ምትእትታው፡ ኣብ ሃገራት ኣፍሪቃ፡ ዓቢይ ስኽፍታታት ይፈጥር ኣሎ።”
ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ`ውን መራሒ ሩስያ ላድሚር ፑትን፡ ሃገሩ ካብ ውዕል ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ገበናት ኣብ`ዚ ሰሙን`ዚ ኣውጺእዋ`ሎ።
ናይ ፍሊጵንስ መዘንኡ ብወገኑ ዝሓለፈ ሓሙስ ክዛረብ ከሎ፡ ፡ “እቶም ነእሽቱ ጥራሕ ኢና ንጥቃዕ ዘለና” ብምባል ኣሰር ሞስኮ ከምዝኽተል ኣሚቱ`ሎ።
ዋና ዓቃቢ-ሕጊ እቲ ቤት ፍርዲ ፋቱዋ በንሱዋዳ ግን፡ ብዛዕባ ዝፍጸም ገበናት ኢና ዝያዳ ክንሻቐል ዝግባእ ክትብል፡ ኣብ`ዚ ሰሙን`ዚ ንስራሕ ኣይሲሲ ተጣቢቓ`ላ።
" ከም ኣህጉራዊ ማሕበረሰብ መጠን፡ ንዝፍጸሙ ከበድቲ ግፍዕታትን ገበናትን ብዝምልከት፡ ብዛዕባ ምርግጋጽ ተሓታታትነትን ፍትሕን ዝያዳ ክንግደስ ይግባእ።”
ተንታኒ መጽናዕቲ ኣፍሪቃ ፊል ክላርክ ብወገኑ፡ ገለ ሃገራት ኣፍሪቃ ካብ ኣባልነት`ቲ ቤት ፍርዲ ኣብዝወጻሉ እዋን፡ ገለ ካልኦት ድማ ምስ`ቲ ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ቀጥታዊ ጽምዶ የካይዳ ኣለዋ ይብል።
ኣይሲሲ ማለት ኣህጉራዊ ቤት ፍርዲ ፡ ካብ ኣፍሪቃ ወጻኢ ፈላማይ ዓቢይ ዝብሃል መርመራ ጀሚሩ`ሎ፡ ኣብ እዋን ግጭት ሩስያን ጆርጅያን፡ ገበናት ኩናት ተፈጺሙ እንተኾይኑ ከምኡ`ውን ኣብ ኣፍጋኒስታን፡ ብወተሃደራት ኣመሪካን ብሪጣንያን፡ መስቀይቲ ተፈጺሙ እንተኾይኑ ክምርምር ይደሊ`ሎ።
እንተኾነ፡ ኣመሪካ ፈራሚት ኣባል ናይ`ቲ ኣህጉራዊ ቤትፍርዲ ገበናት ስለዘይኮነት፡ እቲ ኣብ ልዕሊ ዜጋታታ ዝለዓል ክስታት ዝዕወት ኣይመስልን።ብዝኾነ ግን ተንተንቲ ብርክት ዝበላ ሃገራት ብተኸታታሊ ካብ ኣይሲሲ ምውጽአን፡ እቲ ኣህጉራዊ መጋባእያ ገበናት ከም ዓለማዊ ትካል-ፍትሒ ዝርኣየሉ ዕድል ኣብቂዑ`ዩ ዝብል ርእይቶ ኣልዒሉ`ሎ ይብሉ።
ምሉእ ትሕዝቶ ኣብዚ ምስማዕ ይከአል።


text:
Date: 19/12/2011
(ባህላዊ ብዙሑነት)
ለባም ተወከስ፣ ባላ ተመርኮስ
ሓደ እዋን፣ ኣብ ሓደ ዓዲ ሓደ ኩሉ ሰብ ዝጸልኦ ኣመሓዳሪ ነበረ። እዚ ኣማሓዳሪ’ዚ ንዝሸምገሉ ዝጸልእ ክፉእ ጥራይ ዝሓስብ ነበረ።
ሕያዋይ ንኽመስል፣ ነቶም ኣብታ ዓዲ ዝነበሩ መንእሰያት ከም ዓርኮም እናቐረበ፣ ንኹሎም መንእሰያት ከም ዝፈትዉዎ እናገበረ ስሙ ብጽቡቕ ከም ዝልዓል ይገብር ነበረ። በቲ ዝገብሮ ዝነበረ ኸኣ ኩሎም መንእሰያት ናይታ ዓዲ ፈተውዎ።
ሓደ መዓልቲ፣ እዚ እከይ ኣማሓዳሪ ንኹሎም መንእሰያት ናይታ ዓዲ ኣኼባ ጸዊዑ ፣ “ኦ. ! መንእሰያት ኣዕሩኽተይ፣ ትርእይዎ’ዶ ኣለኹም?” ኢሉ ሓተቶም። እቶም መንእሰያት ኸኣ “እንታይ “ኢሎም ሓተትዎ።” ንኹሎም ኣረግቶት ክትቀትልዎም ኣለኹም። ነፍሲ ወከፍ ሰብ ኣረጊት ኣቡኡ ክቐትል ኣለዎ።” ዘገርም እዩ ኣቦታቶም ክቐትሉ መምርሒ ተዋህቦም። ትእዛዝ ናይቲ እከይ ዓርኮም ክፍጽሙ ንኣረገውቲ ኣቦታቶም ክቐትሉ።
ሓደ ካብዞም ሓዊ ሓዊ ዝሽትቱ መንእሰያት፣ ከይዱ ኣቡኡ ኣምጺኡ ቀተለ። ብዘይካ ሓደ ኸኣ ኩሎም እቶም መንእሰያት በብተራ ኣቦታቶም ቀተሉ። እቲ ሓደ ግን ኣቦይ ኣይቀትልን ኢሉ። “ስለምንታይ ‘ዩ እዚ ኣማሓዳሪ ኣረገውቲ ዝቐትል ዘሎ “ስለምንታይ ‘ኸ ኣነ ነቦይ ክቕተል ዝሰዶ ?” ኢሉ ንገዛእ ርእሱ ሓተተ።
ድሕሪ’ዚ ፣ ናብ ሓደ ከውሊ ቦታ ከይዱ ፣ ሓደ ገፊሕ ጉድጓድ ኹዒቱ፣ ጽቡቕ ገይሩ ብዕንጨይትን ሳዕርን ሃደሞ። ኣየር ንኽኣትዎ ኸኣ ናእሽቱ ቀዳዳት ገደፈሉ። ነቡኡ ድማ ኣብታ ጉድጓድ ሓብኦ።
እዚ መንእሰይ’ዚ ነቡኡ ክሓብኦ እንከሎ እቶም ካልኦት ግን ነቶም ኣረገውቲ ኣቦታቶም ቀቲሎም ወዲኦም ነበሩ።
እቲ ኣማሓዳሪ ንኹሎም ቀቲሉ ምስ ወደአ፣ ከም ብሓድሽ ነቶም መንእሰያት ጸወዖም። ኣብ ቅድሚኦም ደው ኢሉ እናሰሓቐ ኸኣ “ ስምዑ ኣዕሩኽተይ፣ ሕጂ ኣረገውቲ ቀቲልና ወዲእና ኢና። ካብዞም ኣረገውቲ ብምግልጋና ኸኣ ሕጉስ እየ። “ በሎም። ቀጺሉ “ ሕጂ ኸኣ እምበኣር እዛ ላም ሂበኩም ኣለኹ፣ ካብዚ ኬድኩም ቅተልዋ” ኢሉ ኣዘዞም። እቲ ኣማሓዳሪ ጌና ትእዛዙ ኣይወደአን። ቀጺሉ ኸኣ “ ነዛ ላም ምስ ሓረድኩማ እቲ ዝመቀረን ዝመረረን ክፋል ስጋ ቆሪጽኩም ኣምጹኡለይ። ነዝ እንተዘይ ኣምጺእኩም፣ ንህይወትኩም ሕሰቡላ!” ኢሉ ሓያል ትእዛዝ ኣዘዙ ሰደዶም።
እቶም መንእሰያት፣ ካብቲ ተኣኪቦሙሉ ዝነበሩ እናጎየዩ ወጺኦም ነታ ላም ሓረድዋ። ትእዛዝ ናይቲ ኣማሓዳሪ ከኽብሩ ግን ኣቲ ዝመቐረ ስጋ ናይታ ላም ኣየናይ ክፋል ምዃኑ፣ ክፈልጥዎ ኣይከኣሉን ። በዚ ኸኣ ኣዝዮም ተሻቐሉ።
ዝኾነ ኾይኑ፣ መጀመርታ ጸላም ከብዲ ቆሪጾም ወሰድሉ። ርእይ ምስ ኣበሎ ከኣ” ኣዚ ድዩ እቲ ዝበለጸ ስጋ “ ኢሉ ሓተቶም። ንሳቶም ኸኣ” እወ” ኢሎም መለሽሉ። ኣይተቐበሎምን፣ ቀጺሎም ገለ ክፋል ሓሞት ወሲኾም ኣምጹኡሉ። እቲ ሓለቓ “ እቲ ዝበለጸ ስጋ እዚ ኣይኮነን፣ ሕጂ ብቕልጡፍ ኬድኩም ርኸብዎ !” ኢሉ ኣጨነቖም።
እቲ ነቡኡ ዝሓብኦ መንእሰይ፣ ምሸት ምሸት ነቡኡ መግቢ ሒዙሉ ይኸይድ ነበር። ሓደ ምሸት መግቢ ሒዙሉ ምስ ከደ፣ እቲ ሰብኣይ ብዛዕባ ኣብታ ከተማ ዘሎ ኩነታት ወረን ሓተቶ።
እቲ ወዱ ፣ ነዛ ዕድል እዚኣ ምስ ረኸበ። “ ኣቦ ንሕና ኣብዛ ግዜ እዚኣ ኣዚና ተጸጊምና ኢና ዘለና። ንኹሎም ኣረገውቲ ቀቲሉ ምስ ወደአ፣ እቲ ሓለቓ ሓንቲ ላም ሂቡ ቅተልዋ ኢሉና ። ምስ ቀተልናያ ኸኣ ቲ ዝመቀረ ክፋል ስጋ ናይታ ላም ኣምጹኡለይ ፣ ነዚ እንተዘይጌርኩም ከኣ ነዛ ህይወትኩም ፍርሑላ “ ኢሉ ኣፈራሪሑና እዚ ኸኣ ንኹልና ኣሸጊሩና ኣሎ። ኢሉ ገለጸሉ።
እቲ ሰብኣይ እዚ ነገር ‘ዚ ብዝሰምዐ ፣ ፍሽኽ ድሕሪ ምባል፣ ንወዱ “ እቲ ዝመቀረ ክፋል ስጋ ዝፈልጦ እንተኾይኑ ተመሊሱ ሓተቶ ፣ ውዱ ድማ” ከም ዘይፈልጦ ፣ ነቡኡ ገለጸሉ”
ኣቲ ኣረጊት ኣቡኡ ህድእ ኢሉ፣ “ በል ስማዕ ዝውደይ ፣ እቲ ዝመቅረን ዝመረረን ክፋል ስጋ ፣ ስጋ መልሃስ እዩ። ስለዚ ምስ ተመለሳ ነታ መልሓስ ናይታ ላም ቆሪጽካ ሃቦ እቲ ዝመቀረ እዚ እዩ ፣ እቲ ዝመረረ ከኣ ንሱ እዩ በሎ” ኢሉ መኸሮ።
ኣብዛ ግዜ እዚኣ ፣ ገለ ነገር እንተዘረይሮም፣ ነቲ ስጋ ደርብዮሞ ክሃድሙ ነይርዎም። እቲ መንእሰይ ግን ኣቡኡ ዝመኸሮ ምኽሪ ሰሚዑ፣ እናጎየየ ከይዱ ነታ ስጋ መልሓስ ሒዙ፣ “ ኣማሓዳሪ እነሆልካ እቲ ዝመቀረ እዚ እዩ። እቲ ዝመረረ ኸኣ ንሱ እዩ።” እናበለ ሃቦ።
እቲ ኣማሓዳሪ እናተገረመ፣ ስቕ ኢሉ ኮፍ በለ። ሕስብ ኣቢሉ ኸኣ “ ንስኻ ነቲ ኣረጊት ኣቦኻ ኣይቀተልካዮን። ሓቂ ተዛረብ ኣይቀተልካዮን” ኢሉ ብዓውታ ጨደረ። እቲ መንእሰይ ከይተዳህለ ፣ ብትብዓት፣ “ እቲ ሓቒ ንሱ እዩ። ኩሎም መንእሰያት ኣቦታቶም ክቐትሉ ከለዉ ኣነ ግና ነቦይ ሓቢ አዮ “ ኢሉ መለሰሉ።
ኣቲ ኣማሓዳሪ ፣ ትቕብል ኣቢሉ ፣” ንስኻ ወዲ ሓደ ለባም ኣረጊት ሰብኣይ ኢኻ። ብሓቂ ኸኣ እቲ ዝመቀረን ዝመረረን ክፋል ስጋ ፣ ስጋ መልሓስ እዩ”
እዞም ኩሎም መንስያት ግና ኣዚዮም ዓያሹ እዮም። ስለምንታይ ሓደ ሰብ ኣቡኡ ይቐትል። ዝመቀረ ክፋል ስጋ እንተደሊካ ኸኣ መልሃስ ርኸብ። ብጽቡቕ መልሓስካ ፈተውቲ ተጥሪ፣ ብሕማቅ መልሓስካ ከኣ ኣዕሩኽ ዘይብልካ ክትኽወን ትኽእል ኢኻ ወይ ኸኣ ጸላእቲ ተብዝሕ።


text:
ካብ 6 ወለዲ እቲ ሓደ ወላዲ ንትሕቲ 14 ዓመት ውልዱ ኣልኮል ንኽሰቲ ከም ዝፈቅድ መፅናዕቲ ገሊፁ ኣሎ።
መቐለ ታሕሳስ 11/2010(ድወት) ምሁራን ዩንቨርስቲ ኮሌጅ ለንደንን ዩንቨርስቲ ፐንሰልቬንያን ነዚ መፅናዕቲ ዘካየዱ እንትኾኑ ኣብ መፅናዕቶም ዝረኸብዎ ውፅኢት ወለዲ ንሓደጋ ኣልኮል ዕሽሽ ብምባል ዝኸድዎ ዘለው ክያዶ ከም ዘሕዘኖምን ከም ዘስግኦምን ገሊፆም ኣለው።
ሰገናትን ኣባፅሕን ዕድመኦም ዘይፈቐዶ ኣልኮል ክሰትዩ ካብ ዝደፋፍኡ እቲ ሓደ ዓመት በዓል ኮይኑ ኣብ ዓመት በዓል ስድራ ተኣኪቦም ዝተፈላለዩ ኣልኮላዊ መስተታት ስለዘዳለው እቶም ትሕቲ 14 ዓመት ዝዕድመኦም ሰገናት ብኣጋጣሚ ኣልኮል ምስታይ ይጅምሩ። ወለዲ ድማ ንሎማዕንቲ ጥራይ ብምባል ዓመት በዓል መፀ ኣልኮል ንኽጠዓዕሙ ይፈቕድሎም እሞ ተሓቢኦም ምስታይ ይጅምሩ ክብሉ ገሊፆም ኣለው እዞም ተመራመርቲ።
ኣብ መፅናዕቶም ከም ዘረጋገፅዎ እዚ ብሸለልተኝነት ወለዲ ዝተፈጠረ ስሕተት ሱር እናሰደደ ብምምፅኡ ኣብ ትምህርቶም ውድቀት ዘጋጥሞም ተምሃሮ እናተበራኸቱ ይመፁ ከም ዘለው ንምርዳእ ተኻኢሉ ኣሎ። እዚ መፅናዕቲ ካብ መላእ ኢንግሊዝ ዝተውፃእፅኡ ኣብ 10 ሽሕ ሰገናት ዝተገብረ መፅናዕቲ ኮይኑ መብዛሕተኦም 14 ዓመት ዝዕድምኦም ሰገናት ኣልኮል ዝሰትዩ እቶም ወለዶም ሙሁራትን መናእሰይን ከም ዝኾኑ ንምፍላጥ ተኻኢሉ ኣሎ።
ኣብ ኣልኮልን ጥዕናን ዘድሃበ መፅናዕቲ ዝገብር ትካል ኢንግሊዝ ላዕለወይቲ መራሒት ዝኾና ካትረን ብራውን ትሕቲ ዕድመ ሰገናት ኣልኮል ዘይሰትይሉ ቀንዲ ምኽንያት ኣካላቶምን ኣእምረኦምን ስለዘይጠንከንረ ንብርክት ዝበሉ ሕማማት ስለዝቃልዑን እዩ። ወለዲ ግን ናፃነት ደቅና ነኽብር ኣለና እናበሉ ይቐትልዎም እዮም ዘለው። እዚ ማለት ጥዕነኦም ዝተጎሳቖለ ፣ ኣተሓሳስበኦም ዝደኸመ ፣ ኢሉ ውን መፃኢ ሂወቶም ዘይተነፀረ ኮይኖም ዝዓብዩ ዘለው ኣባፅሕ ቀንዲ ምኽንያቱ ኣልኮል ኣብ ዘይዕድመኻን ልዕሊ ዓቐንን ምውሳዶም ዘንቀሎ እዩ ኢለን ኣለዋ።
ፍልፍል ሓበሬታ theguardian.com


text:
ብመጀመርያ ክንብሎ ንደሊ:
ስምዒትኪ ሸለል ዝበሃል ኣይኮነን!
ዝኾነ ሰብ ክቐርበኪ የብሉን እንተ ደኣ ንስኺ ዘይትደልዪ ኮይንኪ።
ሓደ ሓደ እዋን ግና „ኣይደልይን ኢየ“ ምባል ይኸብደካ እዩ።
ምናልባሽ ነቲ መሓዛኺ ከም ሰብ ስለ ትፈትውዮ።
ምናልባሽ ኩሎም እቶም ካልኦት ጀምዓኹም ስለ ዝፈትውዎ።
ምናልባሽ ደስ ከም ዘይብለኪ ኣይርደኦን ይኸውን።
ክትዛረብዮ ግን ትኽእሊ ኢኺ:
ብጣዕሚ ትቐርበኒ ኣለኻ።
ክትገድፎ ትኽእል ዶ፧
ኣነ ኣፍተወኒን እዩ ከምኡ።
ነዚ ጠለብኪ ድማ ከኽብሮ ኣለዎ።
ሓገዝ እውን ክትደልዪ ትኽእሊ ኢኺ።
ምናልባሽ ሓንቲ መሓዛኺ ወይ ሓደ መሓዛኺ ምስኡ ኣብ ትዘራረብሉ እዋን ምሳኹም ከም ክህሉው ግበሪ።
እንተ ደኣ እቲ „ኣይደልን እየ“ ዝበልክዮ ዘይኣኽቢርዎ:
ትኣምንዮም ዓበይቲ ከይድኪ ተወከስዮም።
ወይ ከኣ ናብ ኣማኸርቲ ትካል ኪዲ።
ኣማኸርቲ ትካላቲ ኣብዚ ትረኽቢ: https://www.hilfeportal-missbrauch.de/nc/adressen/hilfe-in-ihrer-naehe/kartensuche.html?tx_nxshelpdesk_helpdesk%5binstitutionType%5d=21
ሓቅኺ ኣለኺ ክንብል ኣይንኽእልን ኢና።
ሓደ ሓደ እዋን እቲ ስምዒት ትኽክል ክኸውን ይኽእል እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ከኣ መሲሉኪ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ይኹን ደኣምበር እቲ ስምዒትኪ ሸለል ክትብልዮ ኣይግባእን።
ጸገም ንኸየጋጥመኪ እንታይ ክትገብሪ ከም ትኽእሊ ጽቡቕ ጌርኪ ሕሰብሉ።
ምናልባት ክትሓትዮ ትኽእሊ ኢኺ:
ስለምንታይ ኢኻ ትከታተለኒ፧ ኢልኪ
ወይ ድማ:
እንታይ ኢዩ ጸገምካ፧
እዚ ትከታተለኒ ዘለኻ ፍጹም ባህ ኣይብለንን እዩ ዘሎ። ከተቋርጾ ይላበወካ!
ምናልባሽ ስለምንታይ ከም ዝከታተለኪ ይነግረኪ ይኸውን ወይ ድማ የቋርጾ ይኸውን።
ምናልባሽ ንወለድኺ ወይ ድማ ኣለይትኺ ከምዚ ኢልኪ ክትነግርዮም ትኽእሊ ኢኺ:
እዚ ወዲ የፍርሃኒ ኣሎ።
ይከታተለኒ እዩ።
እንታይ ተገበርኩ ይሓይሽ?
ኣየናይ እዩ ነዓኺ ዘዋጻእኪ የዕሙቕኪ ሕሰብሉ..
ምናልጻሽ እቲ ወዲ እንተደኣ ኣፈራሪሁኪ፡
ንክሕግዙኺ ዝኽእሉ ሰባት ብቕልጡፍ ንገርሉ።
እታ ኣላዪትኪ ስራሕ ኣለዋ።
እዚ ስርሓ ድማ ኣዋልድን ኣወዳትን ኣብ መንበሪኹም ምእላይ እዩ።
ንኹሎም ተቐማጦ ብሓደ ክትኣልዮም ይግባእ።
ምሕዝነት ምሳኺ ክበሃል እንከሎ:
ንዓኺ ብፉሉይ ትርእየኪ ከምስል ይኽእል።
ካብቶም ካልኦት ኣብሊጸ ይፈትዋ ክኸውን ይኽእል።
እዚ ድማ ኣብቲ መንበሪ ህውከት ክፈጥር ይኽእል እዩ።
ምናልባሽ ካልእ ሰብ:
እታ ኣላይት ፈላልያ ትርኢ ኢሉ ክሓስብ ይኽእል እዩ።
ምሕዝነት ብሓድ ሚዛን ክኸውን ኣለዎ።
ኣላይትኪ ግን ንዓኺ ዝኸውን ውሳኔ ክትውስን ኣለዋ።
እዚ ማለት ብማዕርነት ዝረአ ኣይኮነን።
ኣብ ጀርመን ከምዚ ዓይነት ምሕዝነት „ዘይሞያዊ“ ተባሂሉ ይግለጽ።
እዚ ማለት:
ስለዚ እዛ ኣላዪትኪ ሞያን ውልቃዊ ሂወትን ፈላልያ ክትርእዮ ይግባእ።
„Bitch“ ማለት ሓላፊት ከልቢ ማለት እዩ።
ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ እዚ ቃል እዚ ንደቀንስትዮ እዩ ዝበሃል።
ሰቢ ከምዚ ኢሉ ንሓንቲ ጓል ክጻረፍ እንከሎ ምስ ብዙሓት የዕሩኽ ከም ትወጽእ ክዛረብ ስለ ዝደለየ እዩ።
ወይ ከኣ እታ ጓል ቅድሚ ሕጂ ስጋዊ ርክብ ከም ዝገበረት ክነግር።
ንሓንቲ ጓል ግን እዚ ጸርፊ ኣዝዩ ዘዋርድ ጸርፊ እዩ።
ሞግዚትካ ሓቁ ኣሎ። እዞም ቃላት እዚኦም ኣጸየፍቲ እዮም።
ካልኦት ኣዋልድ ዘናሽዉ ቃላት እውን መሊኦም ኣለዉ።
ኣወዳት እውን ብጸርፊ ይዋረዱ እዮም ሓደ ሓደ እዋን።
ንኣብነት „Schlappschwanz“ (ልኽሱስ መሸኒት) ተባሂሎም ይጽረፉ።
ሰብ ኣየናይ ቃላት ይጥቀም ኣገዳሲ ኣይኮነን።
እቲ ዝበልዎ የሕምመኪ እንተ ኮይኑ ግን ግቡእ ኣይኮነን።
ምስ ሰባት ብዛዕባ እዚ ምዝርራብ ጽቡቕ እዩ።
በዚኦም ቃላት ጌርካ ክብረት ሰብ ምቕንጣጥ ግን ቅኑዕ ኣይኮነን።
ስለዚ ይቕረ ክትብሊ ይግባእ።
ተግባራት ሓፍትኺ ትኽክል ኣይኮነን ትብሊ እንተ ኮይንኪ ምስኣ ተዘራረቢ።
ነሓድሕድክን ክትከባበራ ኣገዳሲ እዩ።
ነዚ ምትግባር ድማ ምዝርራብ የድሊ። ክሳብ ክንደይ ከም ተኽብርያ መግለጺ እውን እዩ።
ተመሳሰልቲ ብሂላት ብዙሓት ኣለዉ።
ንኣብነት: „ኣወዳት ኩሉ ግዜ ቀዳማይ ስጉምቲ ክወስዱ ኣለዎም“።
ወይ ድማ: „ኣዋልድ እንታይ ከም ዝደልያ ኣጸቢቐን ኣይፈልጣን እየን“።
መብዝሕትኡ ግዜ እዚ ብሂላት ሓቅነት የብሉን።
ሓደ ሓደ ግዜ ኣዋላድ ተቐላጢፈ ሕራይ ክብል የብለይን ኢለን ይሓስባ እየን።
ምኽንያቱ እቲ ወዲ ብዛዕባይ ሕማቕ ከይሓስብ ኢለን ስለ ዝፈርሃ።
ይኹን ደኣምበር ጓል ኣይፋል እንተ ኢላ ኣይፋል እዩ።
ምሳኻ ገና ርግጸኛ ኣይኮነትን ዘላ ማለት እዩ።
ዋላ እውን ኣብ እዋን ምልላይ ኩነታት ዘይንጹር ወይ ዘይብሩህ ክኸውን ይኽእል እዩ።
ዝኾነ ሰብ „ሕራይ“ ድዩስ „ኣይፋል“ ማለቱ እዩ ንምፍላጥ ኩሉ ግዜ ቀሊል ኣይኮነን።
እዚ ምስ ምልላይ (ምቅጣብ) ዝተሓሓዝ ኩነታት ስለ ዝኾነ መሳጢ ክኸውን ይኽእል እዩ።
መስተውዓሊ ክትከውን ግን ኣለካ።
እንተዘይኮኑ ግን ነታ ሰብ እውን ከይተረዳኣካ ክትብድላ ትኽእል ኢኻ።
ስለዚ ኣይፋል እንተበለት እውን ግቡእ ክብራ ክትህባ ኣለካ።
ስጋዊ ርክብ ንምፍጻም ንሰብ ከተድዕሶ ወይ ከተርግጾ ኣይግበኣን እዩ።
ኣዋልድ ኮና ኣወዳት ብስነስርዓት ክተሓዙ ይደልዩ እዮም።
ርግጸኛ እንተዘይኮይንካ ሕተት።
ብዙሓት ኣዋልድ ከምዚ ምስ ትገብር ጽቡቕ ይረኽብኦ!
ተወሰኽቲ ሓበሬታታት ንኣብነት ኣብዚ ክትረክብ ትኽእል: http://www.echt-krass.info/trial_error.html
የዕሩኽትኻ ዝበሉዃ ገሊኡ ጥራይ እዩ ሓቅነት ዘለዎ።
ሰብ ምፍቃር ተኸልኪሉ ኣይፈልጥን እዩ።
ኣካላዊ ምትንኻፍ ግን ገደብ ኣለዎ።
ኣላዪትካ ምሳኻ ስጋዊ ርክብ ክትፍጽም ወይ ክትስዕመካ ኣይፍቀዳን እዩ።
ምኽንያቱ ንስኻ „ክንክን ዘድልየካን“ ኣብኣ ስለ ትምርኮስን።
ንዓኻ ዝከናኸን ሰብ ምሳኻ ስጋዊ ርክብ ክፍጽም ፍቑድ ኣይኮነን።
ዋላ እውን ንስኻ እንተደለኻ።
ብሕጊ ኩልኩል እዩ።
እንተደኣ ኣላይትካ ዘይኮና ግን ካልእ ኣርእስቲ እዩ።
እዚ ብሕጊ ኩልኩል ኣይኮነን።
ክትፈልጦ ዘለካ ግን:
እቲ ዝምድና ብናይ ክልቴኹም ድሌት ጥራይ ክኸውን ኣለዎ።
ኣካላዊ ምትንኻፍ እውን ብናይ ክልቴኹም ውሳኔ ክኸውን ኣለዎ።
ስለዚ ክልቴኹም ዝደለኹሞ ነገር እንተኮይኑ ቅቡል እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ግን እቲ ትደልዮ ነገር ኣጸቢቕካ ንምፍላጥ ኣሸጋሪ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ንሰብ ከተሐጉስ ኢልካ ውን ነገራት ትኣትዎ።
ከምዚ ምስ ዝኸውን ከይደለኻ ትፍጽም ኣለካ ማለት እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን እዚ ነገራት ፈላሊኻ ክትርእዮ ኣሸጋሪ እዩ።
ምናልባሽ እውን ምስ ሰብ ብዛዕባ እዚ እንተተዛራረብካ ወይ ምኽሪ እንተ ረኸብካ ጠቓሚ እዩ።
ምናልባት ንሱ ይሓዝን ይኸውን
እስኺ ውን ትድንግጽሉ እኾኒ።
ዋላ ውን መሓዙት ክትኮኑ ትኽእሉ ኢኹም።
ይኹን ደኣምበር ቕንዕና ክህልወኪ ኣለዎ።
ብጋህሪ ክትዛረቢ ኣለኪ
„ኣየፍቅረካን ኢየ“ በሊ
ሓደ ሓደ እዋን ውን ስምዒትኪ ክቕየር ይኽእል እዩ።
ምናልባት ኣብ መጀመርያ ኣፍቂርኪ ኔርኪ ትኾኒ
ሕጂ ግን ፍቕርኺ ወጺልኪ ይኸውን።
እዚ ውን ንቡር እዩ።
ክትገብርዮ ዘይትደሊ ነገር ምግባር ኣየድልየኪን ኢዩ።
እቲ ዓርክኺ ውን ይሓርቕ ወይ ይሓዝን ይኸውን
ይኹን ደኣምበር ውሳኔኺ ከኽብር ናይ ግድን እዩ።
ስምዒትኪ ከም ዝተቐየረ ክቕበሎ ኣለዎ።
ስምዒት ወድ ሰብ ከተገድዶ ኣይከኣልን እዩ።
እታ ተለፎን ምስ ሃበኪ ተሓጒስኪ ትኮኒ።
ስለቲ ህያብ ውን ኣመስጊንኪዮ ትኾኒ።
ህያብ ግን ንኻልእ ተግባር ዘገድደኪ ነገር ኣይኮነን።
ህያብ ማለት ንሓደ ከሐግሶ ትህቦ ማለት እዩ።
ሓጎስኪ ከተርእይዮ ተትኽእሊ ንባሊጋኺ ጽቡቕ እዩ።
ሓደ ሓደ እዋን ብህያብ ኣይትሕጎስን ኢኺ።
ምናልባት ኣይተድልየክን ትኸውን ወይ ከምታ ትደልያ ኣይትኸውንን ወይ ደስ ኣይትብለክን ትኸውን።
ይኹን ደኣምበር ምምስጋኑ ጽቡው እዩ።
እቲ ዝህበኪ ሰብ ንጽቡቕኪ ኢሉ እዩ።
እቲ ምሕቋፍን ምስዓምን ምስቲ ህያብ ወላሓንቲ ዘተሓሕዝ የብሉን።
ኣይፈቱን እየ ምባል ውን ትኽክል እዩ።
ከምዚ በሊ፡ ይፈትወካ ኢየ ከም ሰብ
ምሕቋፍን ምስዓምን ግን ኣይፈቱን እየ።
በጃኻ ተረዳኣኒ። እዚ ኣገዳሲ እዩ ነዓይ።
ባሊጋኺ ውን እዚ ክርደኦን ከኽብሮን እዩ ዘለዎ።
ከምኡ እንተ ዘይገይሩ ግን ካብ ካልኦት ዓበይቲ ሰባት ሓገዝ ድለዪ።


text:
ኣብቲ “ሕጋውነት መንግስቲ ኤርትራ” ኣብ ትሕቲ ዝብል ኣርእስቲ ዝቐረበ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ፡ መንግስቲ ኤርትራ ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ምዃኑን ዘይምዃኑን ብምትንታን ዳህሲስናዮ። ብመሰረት’ቲ ኣብ ቀዳማይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ ዝቐረበ ትንተና ኸኣ፡ መንግስቲ ኤርትራ ብኹሉ መለክዕታት ሕጋውነት፡ ሕጋዊ መንግስቲ ከም ዘይኰነ ኣረጋጊጽና። ኣብዚ ካልኣይ ክፋል ናይዚ ኣንቀጽ’ዚ፡ ንደሞክራሲያውነት መንግስቲ ኤርትራ ብኸፊሉ ክንድስሶ …Read More »
ንምንታይ ድሕሪ ናጽነት ደሞክራሲያዊ መንግስቲ ዘይቆመ? (ቀዳማይ ክፋል)
ነዚ በዳህን ዕዙዝን ሕቶ’ዚ፡ ብዕግበትን ብብቕዓትን ንምምላስ ንድሕሪት ምልስ ኢልካ ብውሕዱ ንክልተ ዓበይቲ ነንሓድሕዶም ዝተወሳሰቡ ኣገደስቲ ረቛሒታት ኣድቂቕካ ምምርማር የድሊ። ንሳቶም ከኣ፥ ንኣቀዋውማ መንግስቲ ኤርትራን፣ ንባህሪ ናይቲ መንግስታዊ ስልጣን ንበይኑ ብሒቱ ዝሓዘ ሓይልን (ህዝባዊ ግንባር ሓርነት ኤርትራ (ህ.ግ.ሓ.ኤ)) ዝምልከቱ ኢዮም። ንኣቀዋውማ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ እትምርምረሉ፡ እቲ ብቐዳምነት ክትግንዘቦ ዝግባእ ኣገዳሲ …Read More »


text:
ኣብ ሚኒስቴር ወጻኢ ኣሜሪካ ብዛዕባ ማእሰርቲ ዶ/ር መረራ ጉዲና ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ሎሚ ሓሙስ ኣብ ዝዋዓለ ክፍለ ጊዜ ሕቶን መልሲን ሪኢቶ ንክዋሃብ ተሓቲቱ ነይሩ። ወሃቢ ቃል እቲ ቤት ዕዮ ሚስተር ማርክ ቶነር ዝሃብዎ ሪኢቶ ስዒቡ ቀሪቡ’ሎ፣
“መራሒ ኦሮሞ ፈደራላዊ ኮንግረስ ዶ/ር መረራ ጉዲና ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ከምዝተኣሰሩ ፈሊጥና ኣለና። በቲ ሪፖርት ተሻቒልና ኢና። ስለዚ መንግስቲ ኣብ ልዕሊ ዶ/ር መረራ ንዝቀርቡ ክሲታት ብግልጺ ንከቅርብ ነተባብዕ።
እዚ ናይ ምእሳሮም ነገር ሓቂ እንተኾይኑ ፣ እቲ ተግባር ኣብ ኢትዮጵያ ነጻ ድምጺ ንምዕፋን ዝውሰዱ ስጉምትታት እናወሰኹም ምምጽኦም ተወሳኺ መርኣያ`ዩ ። ብግልጺ ንምዝራብ ኢትዮጵያ ዘውጽኣቶ ኣዋጅ ህጹጽ ጊዜ ንድምጺ ተቃውሞ ንምዕፋንን ንሕገ መንግስታዊ መሰላት ዜጋታት ንምድራትን’ዩ ኣብ ጥቅሚ ይውዕል ከምዘሎ ዘለና ርድኢት ዝያዳ ዘራጉድ`ዩ።
እዚ ድማ ኣብ ኢትዮጵያ ኣዋጅ ህጹጽ ጊዜ ኣብ ዝተተግበረሉ እዋን ብመንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ዝተባሃሉ መጽባዓታት ፖለቲካዊ ተሃድሶ ዝራጸም’ዩ። ስለዚ ብቅርበት ንከታተሎ ኣለና” ኢሎም።
ማርክ ቶነር ሎሚ ሓሙስ ዝሃብዎ ሪኢቶ ኣብ'ዚ ተታሓሒዙ ቀሪብልኩም ኣሎ፣


text:
ቀቢላዊ ድራኸ (Tribal Urge)
ብ ኣማኑኤል ሳህለ
ኣብ ከባቢ 1962፡ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተምሃራይ ኣብ ዝነበርኩሉ እዋን፡ ኣብታ ከተማ ዚቕመጡ ኤርትራውያን ብዙሓት ኣይነበሩን። እቶም ዝነበሩ ግን፡ ካብ ሰቦም፡ ዓዶምን ባህሎምን ርሒቖም ብምንባሮም፡ ዚእክቦምን መንነቶም ዚሕልወሎምን፡ ስምዒት ውሕስነት ዚህቦምን መፍትሒ ንኺረኽቡ ነዊሕ ግዜ ኣይወሰደሎምን። ኣብቲ እዋንቲ እዩ ማሕበር ምትሕግጋዝ ሰም ዓሰም (ሰራየ) ዚብል ምትእኽኻብ ይካየድ ከም ዝነበረ ብኣዝማደይ ዝሰማዕኩ። ኣብቲ ማሕበር እውን ከም ቤተሰብ ተዓዲመ ከይደ ነይረ። ሕጂ ክዝክሮ ከለኹ ድማ ይገርመኒ።
ወዲ-ሰብ ማሕበረ-ሰብኣዊ እንስሳ (social animal) ብምዃኑ፡ ብዅለንትናኡ ምስቲ ንዓኡ ዚመስል እዩ ኪጫኖ ዚደሊ። ምስቲ ምስ ሕብሪ ቆርበቱን ምስ ቋንቋኡን ባህሉን ሃይማኖቱን ዚቃዶን፡ ተመሳሳሊ ተመክሮ ዘለዎን ሰብ ድማ ሕብረት ኪፈጥር ይደሊ። ነዚ ድማ ብፍላይ ኣብ ዘይፈልጦ ከባቢ ኪቕመጥ ከሎሞ፡ ስግኣት ኪሓድሮ ኸሎ ብዝያዳ የግህዶ። ከምዚ ኪገብር ከሎ፡ ድሕነትን ውሕስነትን ስለ ዝደለየን፡ ብኡ ኣቢሉ ድማ መንነቱ ኪዕቅብ ስለ ዚፍትንን እዩ። በዚ ድማ ንቐጻልነት ህይወቱ ውሕስነት ይረኽበሉ። ኣብዚ ኩነታትዚ ኢዩ ድማ እቲ ቀቢላ (tribe) ዚብል ስነ-ልቦናውን ማተርያላውን ድራኸ ዚፍጠር።
ቀቢላ (tribe)፡ እቲ ንማሕበራዊ ድሕነት ኢሉ ወድሰብ ካብ ጥንቲ ዝፈጠሮ ዝነኣሰ ሰብኣዊ ጉጅለ እዩ። ካብቲ ኣድላዪ መጠኑ ኣዚዩ ምስ ዚንእስ ንድሕነት ኣስጋኢ ይኸውን፡ ካብቲ ኣድላዪነቱ ኣዚዩ ምስ ዚዓቢ ድማ፡ ንማሕበራዊ ምትእስሳር ኣጸጋሚ ይኸውን። ቀቢላነት ኣብ ኩሉ ንጥንፈታት ወዲ-ሰብ፡ ብስም ማሕበራትን፡ ትካላትን፡ ከምኡውን ብስም ባህላውን ሃይማኖታውን ውድባት፡ ይገሃድን ይንጸባረቕን። እቲ ዚድለ ተመሳሳልነት ብመሰረቱ ተፈጥሮኣዊ ወይ ባህላዊ ኪኸውን ከሎ፡ ኣብ ገሊኡ ኣጋጣምታት ግን ሰብ-ሰርሖ ተመሳሳልነት እውን ኪህሉ ይኽእል እዩ፡ ማለት ብሞያን ዝንባሌን ብስነ-ጥበብን ዚፍጠር ተመሳሳልነት።
እዚ ኣገዳስን መሰረታውን ድራኸ’ዚ ኣብ/ቲ ውሻጠ ኣነነት ሰብ ስለ ዘሎ፡ ወዲ-ሰብ ኣብ ዝሃለወ ይሃሉ፡ ኣብ ኩሉ እዋን፡ ካብ ጽልዋኡን ሓይሉን ኪላቐቕ ኣይደልን ጥራይ ዘይኮነስ ኣይክእልንውን እዩ። እዚ ቀቢላዊ ባህርይ’ዚ፡ በቲ ጥንታውን መሰረታውን ኣገባቡ ኣይኹን ደኣምበር፡ ኣብ ማሕበረ-ሰብን ህዝብን ሃገርን ግዝኣትን ይረአ እዩ። ቀቢላነት ከም ናይ ምጭንናው ባህርይ ጌርና እንተ ወሲድናዮ፡ ኣብ’ቲ ኣብ ኣመሪካ ዘሎ ቻይና ታውን ዚብሃል ሓምሻይ ወይ ሻድሻይ ወለዶ ስደተኛታት ቻይና ዚቕመጡሉ ክፍለ-ከተማ ኒውዮርክ፡ ወይ ኣብቲ ካልኣይ ወይ ሳልሳይ ወለዶ ስደተኛታት ኢጣልያውያን ዚቕመጥሉ ሊትል ኢታሊ ዚብሃል ናይ ኒውዮርክ ክፍለ-ከተማ ወይ ድማ ኣብቲ ኣብ ሃገር ሽወደን ኣብ ስቶክሆልም ዚርከብ መብዛሕትኦም ደቂ-ሶማልያ ዚቕመጥሉ ሊትል መቓድሾ ዚብሃል ቦታ ኣንጸባሪቑ ክንርእዮ ንኽእል።
ኣብ ገሊኡ ከተማታት ኣመሪካ፡ ሓደስቲ ስደተኛታት ስለ ዚበዝሑዎ፡ ቛንቋ እንግሊዝ ጥራይ ዘይኮነስ፡ እቲ ብልምዲ ኣመሪካዊ ዘብለካ ገለ ባህርያትን ባህልታትን ልማዳትን እውን ከይተረፈ ፈጺሙ ተረሲዑን ብናይቶም ስደተኛታት ልምድን ባህልን ድማ ተተኪኡን ይረአ እዩ። እዚ ኩነትዚ ነቲ ሰብኣዊ ናይ ተመሳሳልነት ምቅርራብን ምትሕልላይን፡ ካብኡ ሓሊፉ ድማ ንስምዒት ውሕስነትን (sense of security) ርግኣትን ንምድልዳልን ንምዕቃብን ኢሉ ስለ ዚፍጠር፡ ብተዛማዲ መገዲ ቀቢላነት እዩ ክንብሎ ንኽእል ኢና።
ይኹንምበር፡ ንቐቢላነት ዘበግሱዎ ብዙሓት ረቛሒታት ኪህልዉ ይኽእሉ እዮም። እቶም ኣብ ናይ ኒውዮርክ ገቶ ዚቕመጡ ዝነበሩ ጸለምቲ ኣመሪካውያን፡ ኣብቲ ቦታቲ ኪቕመጡ ዝገበሮም ምኽንያት እንተሎ ዓሌታውነት እምበር ካልእ ኣይኮነን። ዝኾነ ኾይኑ፡ ዜርካ ዜርካስ ንሳቶምውን ብሓደ ወገንሲ ንድሕነቶም ኢሎም እዮም ኣብቲ ቦታቲ እተኣኻኸቡ። መንግስቲ ኣመሪካ፡ ሓቀኛን ኣብቲ ኣመሪካዊ ባህሊ ዝሰረጸን ደሞክራሲ እንተዚህሉዎ ነይሩ፡ እዞም ጭቁናት ሰባት እዚኣቶም ኣብቲ ዘሕዝን ቦታቲ ኪቕመጡ ኣይምተገደዱን። መበገሲ ቀቢላነት፡ ድልየት ውሕስነትን ምዕቃብ ጉጅላዊ ሓድነትን ስለ ዝኾነ፡ ዚድልድለሉን ዚደኽመሉን ኩነታት ኪህሉ ባህርያዊ እዩ። ቀቢላነት፡ ብጕድለት ውሕስነትን ብምሒር ስግኣትን ኪድልድል ከሎ፡ ብናይቲ ግዳይ ርእሰ-ተኣማንነትን ብናይ ከባቢ ሰላምን ርግኣትን፡ ብኹለንትናዊ ምዕባለን ፍትሕን ድማ ኪልሕልሕ ይኽእል እዩ። ቅድሚ ናብቲ ዝርዝር ምእታውና ግን፡ ገለ ካብ’ቶም ናይ ወዲ-ሰብ ኣገደስትን መሰረታውያንን ድሌታት፡ ምግብን መጽለልን ውሕስነትን ከም ዚርከቡዎም ክንርስዕ ኣይግባእን።
መብዛሕትአን ኣፍሪቃውያን ሃገራት፡ እቲ ናጽነተን ብባዕዳውያን ገዛእቲ ተጠፍጢፉ ስለ እተዋህበን፡ ኣማኢት ብሄራት ሒዘን እየን ሃገራዊ ህይወተን ኪቕጽላ እተፈርደን። እቲ እተረኽበ ወይ እተዋህበ ናጽነት ግን ብሱሩ ነታ ሃገር ብዓባያ ደኣምበር ነቶም ውሁዳን ወይ ህዳጣን (minorities) እተዋህበ ከም ዘይኮነ፡ እቶም ሰብ-ጉዳይ ወይ እቶም ግዳያት ነዊሕ ከይከዱ ይስቆሮም እዩ። ማእከላዊ መንግስቲ፡ ነቲ ናይ ውሁዳን ጉዳይ ኣነኣኢሱን ኣቃሊሉን ብምርኣይ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ነቲ ርትዓዊ ሕቶኦም ጓስዩዎ እዩ ዚሓልፍ። መንግስቲ ብባህርያቱ ጨቋኒ ብምዃኑ ድማ፡ ነቲ ጉዳይ ካብ ምዕራዩ፡ ምድቋሱ እዩ ዚቐሎን ዚመርጾን። ከምዚ ምስ ኮነ፡ እቲ ናይ ቀቢላነት መንፈስ ኣብቶም ውሁዳን ኪጕህር ይጅምር። ሰባት፡ ድሕንነትን ውሕስነትን ምስ ዚጎድሎም፡ እታ ነዚ ጉድለትዚ ክትመልኣሎም እትኽእል ሓንቲ መገዲ፡ ቀቢላዊ ስምዒት ምፍጣር እያ። ካልእ ኣማራጺ ኪህሉዎም ኣይክእልን።
በዚ ምኽንያትዚ፡ ናይ መብዛሕትአን ኣፍሪቃውያን ሃገራት ሃገራዊ ጉዕዞ፡ ሓጎጽጎጽ ዝመልኦን ንምዕባለ ዝጎትትን ኮይኑ፡ ናብቲ ዝደለያኦ ቁጠባውን ማሕበራውን ደረጃ ንኺበጽሓ ጸገም ኮይኑወን ይነብር ኣሎ። ቀጻሊ ኪፈትሕኦ ዚግባአን ጸገም፡ ቀጻሊ ሻላ ስለ ዝብላኦ፡ ቀጻሊ ድማ የሳቕየን ኣሎ። ሓደ ካብ’ቶም ነዚ ጽሑፍዚ ከቕርብ ዝደረኹኒ ምኽንያታት፡ እቲ ኣብ ሃገርና ይኹን ኣብ ካልኦት ሃገራት፡ ንውሁዳን ወይ ህዳጣን ብሄራት ዚምልከት ሕቶ ክለዓል ከሎ ዚፍጠር ዘይምርድዳእን ቆየቓን ባእስን እዩ። ገለ ሰባት፡ ኣብቲ ነዚ ኣርእስትዚ ዚምልከት ክትዕ ኪሳተፉ ኸለዉ፡ ዓቕሎም የጽብቡ፡ ጸርጸር ይብሉ፡ ናብ መረዳእታ ኪበጽሑ ድማ ኣይደልዩን። ይኹን ’ምበር፡ ሽሕ’ኳ ብዓቢኡ ሕቶ ሃገር ቀዳምነት ኪወሃቦ ዚግባእ ጉዳይ እንተ ኾነ፡ እቲ ቆየቓን ባእስን ግን ኣብ’ቶም ግዳያት ጥርጠራ ስለ ዘልዕል፡ ነቲ ቀቢላዊ ስምዒቶም የደልድሎ እምበር ኣየድክሞን። ዝያዳ ክትቃወም ከሎኻ፡ እቲ ቀቢላዊ ድራኸ ድማ ኣብቲ ተኸራኻሪኻ ብኡ መጠን ከም ዚሕይል ክትፈልጥ ይግበኣካ።
ኣብ ሓንቲ ሃገር ዚርከብ ብመሰላቱ ዘይተሓጎሰ ወይ ዘይዓገበ ብሄር፡ ብዛዕባ መጻኢ ዕድሉ ውድዓዊ ሕቶ ከልዕል መሰል ኣለዎ። ሕቶ ዘልዕል ዘሎ ድማ ብመጻኢ ዕድላቱ ስለ ዚሰግእ እዩ። ነቲ ግዜኡ ኣይኮነን ዚብል ናይቲ መብዛሕትኡ ሰብ ርእይቶ ዘይቅበለሉ ምኽንያት ድማ፡ ነቲ መልሲ ከም ብድሆ ገይሩ ስለ ዚርእዮ እዩ። ነቲ ኣብ ገለ ኣኼባታት ዚርእዮ ደሞክራሲ ዝጎደሎ ኣካይዳ ኣብ ግምት ስለ ዘእትዎ፡ ስግኣታቱ እናዓበየ ይኸይድ። እዚ ድማ ባህርያዊ እዩ። ቀቢላዊ ድራኸ ኣብ ደሞክራስያዊ ሃዋህው፡ ኣብቲ ሰብኣዊ መሰላትን ፍትሓውነትን ምዕሩይ ምክፍፋል ሃገራዊ ሃብትን ዝጥቀም መንግስትን ህዝብን ኪልሕልሕ ይኽእል እዩ። ብሃገራዊ ወይ ጽምበራዊ ድራኸ ድማ ይትካእ። ከምዚ እናኾነ ኸሎ፡ እቲ ኣባል ብሄር ዝጠራጠር እንተ ኾይኑ፡ ንተመክሮ ከም ምስክር ገይሩ ስለ ዝወስዶ እዩ።
ብዙሓት ሃገራት፡ ኣብቲ ቅዋመን፡ ንሓደ ብሄር ክሳዕ ምንጻል መሰል ኣለዎ ዚብል ዓንቀጻት የቐምጣ እየን። እዚ ግን ናይ ምትላል ሜላ እዩ። ካብ ከምኡ ኢልካ ምጽሓፍ፡ ነቲ ግቡኡ ኣይረኸበን እትብሎ ብሄር፡ ብኣጋኡ ስግኣቱ ዘልግሰሉ መደባትን ፖሊሲታትን ክትሕንጽጽ ይግባኣካ፡ ነዚ ድማ ብቕልጡፍ ኣብ ተግባር ከተርእዮ ይግበኣካ። ኣብ ቅዋም ኣስፊርካ፡ ብድሕሪኡ ቃሕ ዝበለካ ምግባር ግን ንነዊሕ ከኺደካ ኣይክእልን። ብሓጺሩ፡ ቀቢላነት፡ ቅቡል ምኽንያት ኣለዎ። መሰረቱ ድማ ስግኣትን ጥርጠራን እዩ። እዚ ስግኣትዚ ክሳዕ ዘሎ፡ እቲ ግዳይ መሰሉ ምሕታት ጥራይ ዘይኮነስ፡ ውሕስነት ዝህቦ ኣብ ቅኑዕ መንፈስ እተሞርከሰ ተግባራትን ስጉምትታትን ብኣጋኡ ኪርኢ ይደሊ እዩ። ንመንግስቲ ዘይምእማኑ ዘገርም ኣይኮነን፡ ተመክሮ ስለ ዘለዎ። ክፈርህን ክሰግእን ምኽንያታዊ እዩ። ከምቲ እታ ሃገር ብዓባያ ካብተን ኣብ ከባቢኣ ዘለዋ ሃገራት እትሰግእን እትጥንቀቕን፡ ንሱውን ካብቲ ዘይሓቘፎን ዘጠራጥሮን ከባቢኡ ይሰግእ እዩ።
እቶም ኣብ ላዕሊ ዝጠቕስኩዎም ኣባላት ማሕበር ምትሕግጋዝ፡ ምናልባት እቲ ኩነታት ኣብቲ ከባቢኦም ቀጻሊ ንኺነብሩ፡ ዝኾነ ዓይነት ስግኣት ስለ ዘይፈጠረሎም ይኸውን ንመዓልታውን መጻእን ህይወቶም ካብቲ ማሕበሮም ንላዕሊ ኣብሊጾም ኪርእይዎ ዝጀመሩ። ከምዚ ብምግባር ድማ ምስቲ ናይ ከባቢኦም ማሕበረሰብ ተጸምቢሮም፡ ንእተወሰነ ግዜ ማለት ክሳዕ እቲ ምጽምባር ከም ብሓድሽ ኣብ ምልክት ሕቶ ዚኣቱ፡ ብሰላም ኪነብሩ ክኢሎም።
ሕጂውን ገለ ሰባት፡ ናይ ቀቢላነት ወይ ብሄርነት ሕቶ ብፍጹም ኪለዓል ከም ዘይብሉን፡ ብቐዳምነት ናይ ሃገር ሕቶ ኪፍታሕ ከም ዘለዎን ዚብል ርእይቶ ከልዕሉ ይኽእሉ እዮም። ቀዳምነት ነየን ይወሃቦ ንዚብል ሕቶ ንምምላሽ እንተ ኾይኑ፡ ሓቃቶም እዮም። ይኹን ‘ምበር፡ ነቲ ጉዳይ ቀዳምነት ብዘይምሃቡ፡ ኣገዳስነቱ ብኣኡ መጠን ኪጎድል ኣይግባእን። ቀቢላነት፡ ኣብ ናይ ወዲ-ሰብ ማሕበራውን ስነ-ልቦናውን ስግኣትን ምጥርጣርን እተመርኮሰ ብምዃኑ፡ ኣብ ሃገራዊ ክትዓት ቀዳምነት እኳ እንተ ዘይተዋህቦ፡ ዓቢ ትዅረትን ኣገዳስነትን ከምኡውን ምርምርን ዘድልዮ ጉዳይ ምዃኑ ግን ከጠራጥረና ኣይግባእን።
ኣማኒኤል ሳህለ


text:
ሃገራዊ ሓድነት ቐዳምነት ዝወሃቦ ዛዕባ እዩ-ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ…
መቐለ ሚያዝያ 08/2010(ድወት) መንግስቲ ሃገራዊ ሓድነት ንምጉልባት ብዕቱብ ክሰርሕ እዩ ኢሎም ቐዳማይ ሚኒስትር ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ።
ዶክተር ኣብይ ኣሕመድ ትማሊ ኣጋምሸት ካብ መላእ ሃገር ንዝተወከሉ ልዕሊ 25ሽሕ ሰባት ኣብ ኣዳራሽ ሚለንየም ኣዲስ ኣበባ ኣብዝገበርዎ ዘረባ መንግስቲ ሃገራዊ ሓድነት ንምጥንኻር፣ ተሳትፎም ተረባሕነትን መናእሰይ ንምርግጋፅ ብዕቱብ ከምዝሰርሕ ኣረጋጊፆም።
ዓቕሚ ምፍፃም መንግስቲ ንምዕባይ ትርጉም ዘይብሉን ዝተናወሐን ኣኼባታት ንምትራፍ ተሓታትነት ንምርግጋፅን እውን ክስራሕ እዩ ኢሎም።
ኣብዛ ሃገር ተፈጢሩ ብዝነበረ ዘይምርግጋዕ ተሃስዩ ዝፀንሐ ቑጠባ ንከንሳእርርን ሕፅረት ሸርፊ ወፃኢ ብምህርቲ ውሽጢ ዓዲ ንምትካእን ከምዝስራሕ እውን ሓቢሮም።
ብቐፃሊ ኣብዛ ሃገር ዝካየድ መረፃ ተናሓናሕቲ ፖለቲካዊ ውድባት ዘሳትፍን ኣበር ዘይብሉን ኮይኑ ክፍፀምን መሰረት ህንፀት ሰርዓት ዴሞክራሲ ዝኾኑ ትካላት ፀጥታን ድሕንነትን፣ ማዕኸናት ዜናን ኣካላት ፍትሕን ድማ ኣብ ህንፀት ሃገር ንቑሕ ተሳትፎ ክህልዎምን ዓቢ ገዛ ዕዮ ከምዝስራሕ ገሊፆም።
ፅሬት ትምህርቲ ንምምሕያሽን ኹለ መዳይ ተረባሕነት ጉድኣት ኣካል ክመሓይሽን ብትኹረት ክስራሐሉ እዩ ኢሎም።
ምስ ዲፕሎማሲ ብዝተትሓሓዘ ድማ ምስ ኹለን ሃገራት መትከል መሰረት ዝገበረ ርክብ ከምዝህሉ ብፍላይ ምስ ሃገራት ምብራቕ ኣፍሪካ ሰላምን ድሕንነትን ንምርግጋፅ ሓበራዊ ስራሕ ከምዝስራሕ ኣረጋጊፆም።


text:
This free script provided by
JavaScript Kit
11/10/2018 02:42 AM
ህጹጽ ጻውዒት ተጋደልቲ ህዝባዊ ግምባር፡ ነበርቲ ዓባይ ብሪጣንያ፡ ንምእላይ ውልቀ-መላኺ ኢሰያስ - ካብ ስልጣን - 10/10/2018
ህዝቢ ኤርትራ ነቲ ብሰላማዊ መንገዲ ሃገራዊ ልኡላውነቱ ንምርግጋጽ ዘካየዶ ቃልሲ ስለ ዘይተዓወተን ካልእ መንገዲ ስለ ዘይነበሮን ኢዩ ናብ ጎነጻዊ ቃልሲ ዝሰገረ። እቲ ኣብ 1961 ዓ.ም ዝጀመሮ ብረታዊ ቃልሲ’ውን ብዙሕ ሓጎጽጎጽ ኢዩ ሓሊፉ። እቲ ቃልሲ ናይ ብምሉኡ’ቲ ህዝብን፡ ድምር ዓወታት ኩሎም ተጋደልትን እኳ እንተነበረ፡ ኣብ 1991 ዓ.ም ነቲ ብረታዊ ቃልሲ መሪሑ መንግስታዊ ስርዓት ዝተኸለ ግን ህዝባዊ ግምባር ሓርነት ኤርትራ ኢዩ። ናይ ሎሚ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኣፈወርቂ ከኣ ነቲ ድሕሪ ናጽነት ዝተተኽለ ሓድሽ መንግስቲ ክመርሕ ዝበቕዐ፡ መራሒ ናይቲ ሽዑ ብዓወት ዝኣተወ ህዝባዊ ግምባር፡ ስለ ዝነበረ ጥራይ ኢዩ።
ተጋደልቲ ህዝባዊ ግምባርን ኩሉቲ ዓንዲሕቖ ኮይኑ ነቲ ኲናት ዘዐወተ ህዝብን ከኣ፡ ናይ ሎሚ ውልቀ መላኺ ኢሳያስ ኮነ፡ ምስኡ ዝነበሩ ሓለፍቲ፡ ፍረ ጻማ ናይቲ ን30 ዓመታት ዝጠፍአ ህይወትን ዝሃለኸ ጉልበትን ንብረትን ከዕትሩና ትጽቢት ነይሩና ኢዩ። ኣብቲ ዝሰዓበ ዓመታት ግን ተስፋን ትጽቢትን ናይ ህዝብን ተጋደልትን እናተባሕጎጐ ክኸይድ ጸኒሑ። ሎሚ ድሕሪ 27 ዓመታት፡ ተስፋ ህዝቢ ኤርትራ ተጸንቂቑ ጥራይ ዘይኮነ፡ እቲ ብመስዋእቲ ዓሰርተታት ኣሽሓት ዝተረጋገጸ ልኡላውነት ሃገር’ውን ኣብ ሓደጋ ኣትዩ ኣሎ። እነሆ ከኣ ሎሚ ብዘይ ኣፈላላይ ‘ይኣክል’ እንብለሉ እዋን ኣኺሉ ኣሎ። ኣብ ውሽጢ’ዚ ዝሓለፈ 27 ናይ ናጽነት ዓመታት ዝተፈጸሙ ዓበይቲ ገበናት ብዙሓት ኢዮም። ገለ ኣብነታት ንምጥቃስ ፡-
1. ኣብ ዝሓለፈ 27 ዓመታት ናይ ናጽነት፡ ኤርትራዊ ክብሩን ኩርዓቱን ተሓዲጉ ኣብ ሕስረትን ሕፍረትን ጸኒሑ። ፍትሒ ጠፊኡ፡ ህዝብና - ኣብ ፍጹም ምሕረት ውልቀ-ሰባት ኣትዩ። ህግደፍ ሕጊ እንዳ’ባ ኣጥፊኡ፡ ነቲ ኣብ ዘመነ መግዛእቲ ዝተኣታተወ ሕግታት ኣልዩ፡ መተካእትኡ ዝኸውን ሕግታት ኣየምጽአን። ከም ሳዕቤኑ እነሆ ኤርትራና፡ ዜጋታታ ንኽብሮምን መሰሎምን ዝከላኸልሉ መባእታዊ ሕጊ ዘይብላ ሃገር ኮይና ተሪፋ።
2. ህዝቢ ብዛዕባ መሰልን ፍትሕን ንኸይሓስብ፡ ብመደብ ጥሜትን ድኽነትን ኣተኣታትዩ። እዚ ከኣ ቅድም ኣብ ገዛእ ተጋደልቱ ፈቲኑዎ። ቀስ ኢሉ ከኣ ኣብ ምሉእ’ቲ ህዝቢ፡ ዕዮን ዓያዪ ጉልበትን ከም ዝጠፍእ ብምግባር፡ ኣብ ኤርትራ ብዝተጸንዐ መንገዲ ነዚ ናይ ጥሜትን ድኽነትን መደቡ ኣተግቢሩዎ።
3. ናይ ህዝቢ - ብፍላይ ከኣ ናይ ተጋደልቲ ተቓውሞ ንምዕጋትን “ኣብ ኲናት ኣለና” ንምባልን፡ ምስ የመንን ሱዳንን ባይቶ ዘይፈልጦ፡ ዘይእዉጅን ዘይወግዓውን ግጭት ፈጢሩ። ነቲ ዝጸንሐ ወታደራዊ ኣሰራርዓ ንምብታንን፡ እሙናት ኣገልገልቱ ናብ እዝታት ንምምጻእን ከኣ ተጠቒሙሉ።
4. ኣብ መንጎ ሃይማኖታት ግጭት ብምስዋር፡ መባእታዊ መሰል ናይ እምነት ኣጊዱ፡ ዓበይቲ መራሕቲ ሃይማኖትን፡ ‘ክትጽልዩ ተረኺብኩም’ ንዝበሎም ኣሽሓት ምእመናንን ኣሲሩ።
5. ህዝቢ ኤርትራ ንሰለስተ ዓመታት ተኻቲዑ ዘዳለዎ ቅዋም (constitution) ከይትግበር ሓንጊዱ። ብሰንኩ ኣብ ሃገርና ግቡእ ኣሰራርሓ መንግስቲ ጠፊኡ፡ ውልቀ-ሰብ ፊን ብዝበሎ መንገዲ፡ ንጉሆ ንጉሆ ብዝቀያየር መምርሒታት ኣትመሓደር ሃገር ኮይና ኣላ። ኢሳያስ ባዕሉ ቅዋም ክሰርሓልና ምዃኑ’ውን ብንዕቀት ነጊሩና።
6. እቲ ዝነበረ ስማዊ ባይቶ ኮነ፡ ላዕለዎት ሓለፍቲ ምክልኻል ዘይፈልጡዎን ዘይዘተይሉን፡ ንኹሉ ዓቕምታት ኤርትራ ዝጸንቀቐ መጠነ ሰፊሕ ዶባዊ ኲናት ምስ ኢትዮጵያ ከፊቱ። ኲናት ምስ ጀመረ’ውን ንምኽርን ማዕዳን ላዕለዎት ሓለፍቲ ምክልኻልን፡ ላዕለዎት ኣባላት ሃገራዊ ባይቶን ነጺጉ። ከም ሳዕቤኑ ኣስታት 20 ሽሕ ህይወት መንእሰያትና ኣብ ኲናት ጠፊኡ፡ ሓደ ሲሶ (1/3) ናይ ህዝብና ተዘናቢሉ፡ እዚ ዘይበሃል ሃብቲ ሃገር ከኣ በሪሱ።
7. ኣብ 1994 ዓ.ም ዝተኻየደ 3ይ ውድባዊ ጉባኤ ህዝባዊ ግምባር፡ ዕድመ ስልጣን ናይቶም ሽዑ ዝተመርጹ ሓለፍቲ ንሰለስተ ዓመት ኮይኑ፡ ኣብ 1997 ዓ.ም ካልእ ጉባኤ ተኻይዱ፡ ቅዋማዊ መንግስቲ ክትከል ኢዩ ወሲኑ። ኢሳያስ ስለ ዘይደለዮ ግን ኣይተተግበረን። እዚ ኢሰያስ ዝመርሖ ስርዓት እምበኣር፡ ካብቲ ናይ ግዜ ገደብ ወጻኢ ዝተቐመጠ፡ ሕጋውነት (legitimacy) ዘይብሉ ኢዩ።
8. ኣብቲ ንሃገራዊ ናጽነት ዝተኻየደ ቃልሲ ዝጠፍአ ህይወት ብዙሕ’ኳ ኣንተኾነ፡ ሽዑ ግን ውልቀ ሰባት ኢዮም ይሞቱ ነይሮም። ኣብዚ ዝሓለፈ 27 ናይ ናጽነት ዓመታት ግን እታ መሰረታዊት ባእታ ናይ ሕ/ሰብ ዝኾነት ስድራ ቤት ኢያ ሞይታ። ብሰንኩ ምሉእ ሕ/ሰብ እንተላይ ባህላዊ፡ ቁጠባዊ ኮነ ፖለቲካዊ ውርሻኡ ኣብ ብርሰት በጺሑ ኣሎ።
9. ቀይዲ በተኻዊ ኣካይዳ “ፕረዚደንት” ገደብ ክግበረሉ ድምጾም ንዘስምዑ ላዕለዎት ሰበስልጣን መንግስትን ፍሩያት ዝበሃሉ ኣባላት ሃገርዊ ባይቶን፡ ኣብ እግሪ ተኽለን ንዝነበራ ልዑል ናይ ህዝቢ ተቐባልነት ዝነበረን ናይ ብሕቲ ጋዜጣታትን ኣባላተንን ቀይዱ፡ ኤርትራ ናብ ፍጹም ስርዓተ-ራዕዲ ቀይሩዋ።
10. ምሉእ ሃብቲ ሃገር ናቱ፡ ንኹሉ’ቲ ህዝብን ሰራዊትን ከኣ፡ ኣብ ውሽጡ ሰፊሕን ዝተራቐቐን ሰላያዊ መርበብ ብምትእትታው፡ ልኡም ኣገልጋሊኡ ከም ዝኸውን ገይሩዎ። ካብቲ ብዘይ እዉጅ መንገዲ ካብ ዝተጻዕኖ ባርነት ክሃድም ዝፈተነ ዓቢ ይኹን ንእሽቶ (ኣንስትን ቆልዑን ከይተረፉ) ብናይ “ተኲስካ ቅተል” ትእዛዝ ከም ዝሃልቁ ገይሩ።
11. ነቲ ንልኡላውነት ሃገር ዝከላኸል ሓይልታት ምክልኻል (ሓይሊ ባሕሪ፡ ኣየርን ምድርን) ከም ትካል ኣምኪኑ፡ መንእሰያት ናብ ዝሳቐይሉ ዓቢ ቤት ማእሰርቲ ቀይሩዎ። ብሰንኩ፡ ሃገር ዝከላኸለላ ዘይብላ፡ ብዘይ ዋሕስ ተሪፉ።
12. ኣብ ቀንዲ ብሎኮታት ናይ ተፍትሽ ንቑጣታት ብምቛም፡ ምንቅስቓስ መግብን ሃለኽቲ ነገራትን ዓጊቱ። ልሙዕ መሬት ካብ ዋናታቱ ኣሕዲጉ ፍርያምነቱ ከም ዘጥፍእ ብምግባር፡ ሰብ ሰርሖ ጥሜት ኣተኣታትዩ። ንኤርትራዊ ሰብ፡ ካብ ድኻ ናብ በተኽ ቀይሩዎ። ትጽቢት ህዝብና፡ ካብ ኣብ ደገ ዝነብሩ ቤተ ሰቡን መቕርቡን ኮይኑ። ብኣንጻሩ ሃብትን ማዕድናትን ሃገርና ተተጻዒሩ ንወጻኢ ይኸይድ ኣሎ።
13. ክልቲኡ ቀንዲ ወደባትናን ሃብቲ ባሕርና፡ ንዝሓለፉ 20 ዓመታት ካብ ኣገልግሎት ቦዂሩ፡ መኺኑ ተሪፉ።
14. ኩሉ’ዚ ክብ ኢሉ ዝተገልጸ ምእካል ስኢኑ፡ ብስምናን ብስም ሃገርናን - ኤርትራውያን ዘይንፈልጦም ሕጊ ዘይተኸተሉ በይናዊ ውዕላት ይፈራረም ኣሎ።
15. ምስ ኢትዮጵያ ዝተገብረ ናይ ሰላም ስምምዕ፡ ሃንደበትን ቅድመ- ምድላዋት ስለ ዘይተገብረሉን፡ ህዝቢ መረበቱ ገዲፉ ብእኩብ ይጠፍእ ኣሎ። ደቅና ካብ ገዛኦምን ካብ ገዛእ ሃገሮምን ይጠፍኡ ኣለዉ።
16. ብኣጠቓላሊ ኢሰያስ ካብ ዝኸሓነ ጽልኢ ህዝብና ዝነቅል፡ ንኹሎም ሰበ-ስልጣንን ኣዘዝቲ ሰራዊትን ዝውግን፡ ዕንወት ሃገርን ብርሰት ህዝብናን ዘረጋግጽ፡ ብኣንጻሩ ንስሱዕ ባህርያቱ ዘርዊ ኣካይዳ ሒዙ ኣሎ።
. . . እቲ ዝርዝራት ኣዝዩ ብዙሕ ኢዩ
ካብዚ ተበጊስስና ከኣ ኢና፡ እዞም ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ እንነብር 50 ተጋደልቲ ህዝባዊ ግምባር ነበር፡ ከምቲ ምኒስተር ብርሃነ ኣብርሀ ዝበሎ፡ ህዝቢ ኣብ ዓዱ ክነብር፡ ኢሰያስ ብህጹጽ ካብ ስልጣን ከእለ ንጽውዕ ዘሎና።
ኣብ መእተዊ ከም ዝተገልጸ፡ ኢሰያስ ኮነ መሳርሕቱ፡ ኣብ እንግድዓ ውድብ ህዝባዊ ግምባር ተወጢሖም ዝኣተዉ ኢዮም። ተጋደልትን ኣባላትን ህዝባዊ ግምባር ከኣ ንጥፍኣትን ብርሰትን ሃገር ኣይተቓለስናን። ልክዕ ከምቲ ኣብ ቃልሲ ብሓደ ቃል ብሓባር ንሃገርን ህዝብን ዝሞትና፡ ሕጂ’ውን እዞም ኣብ ዓዲ እንግሊዝ እንነብር ተጋደልቲ ህዝባዊ ግምባር፡ ኢሰያስን ኣመራርሕኡን ንሃገር ስለ ዘየርብሐ፡ ብዘይ ወዓል-ሕደር ብህጹጽ ስልጣኑ ከረክብ፡ ኣብ ቦትኡ ንብዙሕነትና ዘንጸባርቕ፡ ህዝብን ሃገርን ዘረጋግእ መሰጋገሪ መንግስቲ ክቐውም ደጊምና ንጽውዕ።
ኢሰያስን ንሱ ዝመርሖ ስርዓት ህግደፍን፡ ሃገርን ህዝብን ኣብሪሱ እምበር ኣይጠቐመን። ሎሚ ኢሰያስ ከቢድ ጾር (liability) ናይ ህዝቢ ኤርትራ እምበር ጸጋ (asset) ኣይኮነን። ብዘይ ዝኾነ ይኹን ምስምስ ክእለ ጥራይ ከኣ ኢዩ ዘለዎ።
ብኣጋጣሚ ናይዚ ድማ፡
• ኣብ ምሉእ ዓለም ዘለኹም ኣባላት ህዝባዊ ግምባር ነበር፡ ዝተቓለስናሉ ዕላማ ንኸንቱ ከይጠፍአ፡ እቶም ዝረሓቕና ብድምጺ - ብሞራልን ንዋትን፡ እቶም ኣብ ውሽጢ ዘለኹም ከኣ ዝከኣል ክትገብሩ ንጽውዕ።
• ኣባላት ሰራዊትን ንዓና ዝተካእኩም ኣባላት ሃገራዊ ኣገልግሎትን፡ ንስለ ህዝብኹም፡ ኣብ ምእላይ ኢሰያስን ስርዓቱን ሓላፍነትኩም ክትስከሙ ንጽውዕ።
• መላእ ህዝቢ ኤርትራ - ብሓባር “ይኣክል” ክብልን ኣብ ምእላይ ኢሰያስ ክዓስልን ንሓትት።
• ጎረባብቲ ሃገራት፡ ኣብ ድሕነት ህዝቢ ኤርትራ ብሞራልን ንዋትን ክተሓጋገዛ ንምሕጸን።
ዘለኣለማዊ ክብርን ዝኽርን ንሰማእታትና !!!
Signatories ዝርዝር ኣስማት ፈረምቲ
ብ PDF ንምንባብ ኣብዚ ጠውቑ። Read in PDF.
Share with friends:
ብድምጺ ንምስማዕ ኣብ መበል 13 ደቒቕ ይጅምር። Audio version of above message, Starts at 13:15 Minutes
Eritrea Qolahta: ክልተ መስዋእቲ ዝኸፈለትን ትኸፍል ዘላን ጅግና፥
Share with friends:


text:
Date: Monday, 25 September 2017
ንልዕሊ ፍርቂ ዘመን ዝፈሰሰ ደምና
ዝተሰብረ ኣዕጽምትና
ብሰንኪ መን እዩ ?
ብተስፋማርያም ሓጎስ
ኣብ መጀመርታ መበል 18 ክፍለ ዘመን ኣፍሪቃ ኣብ ትሕቲ ወረርቲ ኤውሮጳውያን ወዲቓ። ኤውሮጳውያን ኣብ መሬት ኣፍርቃ እግሮም ካብ ዘንበሩላ ዕለት ጀሚሮም ንህዝቢ ኣፍሪቃ ጉልበቱ ኣብ ምምዝማዝን ምጽናቱን እዮም ተጓይዮም። ኣፍሪቃውያን ብኣልማማ ተረሺኖም ፣ ኣእዳዎምን ኣእጋሮምን ተቖሪጹ ንምስንባዶምን ንምድሃሎምን ተባሂሉ ከም ኣዕጻው ይእከብ ኔሩ። ኤውሮጳውያን ኲናት ኣብ ዝገብርሉ ንደቀባት ኤርትራውያን ኣብ ቅድም ብምስራዕ ድራር ጥይት ይገብርዎም ኔሮም። ኤውሮጳውያን ገዛእቲ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኣፍሪቃ ዘውረድዎ ህልቂትን ግፍዕን ኩሉ ንክትዝርዝሮ ሰማይ ወረቐት ውቅያኖስ ቀለም እንተ ዝኸውን ውን ኣይምኣኸሎን። ሎሚ ውን እንተ ኾነ ኤውሮጳውያን ደመኛ ጸላእቲ ህዝቢ ኣፍሪቃምበር ፈተውቲ ኣፍሪቃ ኣይኮኑን። ንህዝቢ ኣፍሪቃ ኣጽኒቶም ንኣፍሪቃ ክብሕትዋ እዮም ዝደልዩ።
ነዚ ንምትግባር ዝተፈላለየ ሜላታት እዮም ዝጥቀሙ። ገለ ካብኡ ኣብተን ሃገራት ዕሱባት መጋበርያ መራሕቲ ብምቛም ንባህርያዊ ሃብቲ ናይተን ሃገራት ጓሕጒሖም ንዓዶም የግዕዝዎ ህዝቢ ናይተን ሃገራት ሃብቱ ተመንዚዑ ግዳይ ጥምየትን ሕማምን ስደትን ይኸውን ። ኣብ ኣፍሪቃ ነዚ ዝቃወም መንግስቲ ምስ ዝኽሰት ፣ እሞ ኣብ ርእስኻ ምኽኣል ተሞርኲሱ ሃብቲ ሃገሩ ኣብ ህዝቡ ዘውዕል ንኤውሮጳውያን ድማ መንገዲ ምዝመዛ ምስ ዝዓጽዎም ንዕኦም እሾኽ ኣብ ዓይኒ እዩ፣ ተቐላጢፎም ድማ ይኣልይዎ። ካብ ምዝዛም ካላኣይ ኲናት ዓለም ብዙሓት ጀጋኑ ኣፍሪቃውያን መራሕቲ ተቐልቂሎም እዮም፣ ኩሎም ድማ ብስለያ ናይ ምዕራባውያን ሃገራትን ዕሱባት ደቂ ሃገርን ተቐንጺሎም እዮም። ከም ኣብነት እንተ ወሲድና፣ ፓትሪስ ሉቡምባ፣ ኩዋሚ ንክሩማ ፣ ኣሚልካር ካብራል፣ ሳሞራ ማሸል፣ ጆን ጋራንግ፣ ጀማል ዓብደል ናስር ፣ ሞዓመር ቓዛፊ ወዘተ ክንጠቅስ ንኽእል። ንስልጣነን ምዕባለን ኣፍሪቃ ፍሕት ከም ዘይብል ዝገብሩ ዘለዉ ናይ ምዕራብ ሃገራት እዮም፣። እዚ ነፍሲ ወከፍና ክንፈልጦን ክንነቕሓሉን ዘለና እዩ። እዚ ክንብል እንከለና መጋበርያ ዝኾና ሃገራት ከም ዘለዋ ውን ክንዝንግዕ የብልናን። ሓንቲ ካብዚኤን ኢትዮጵያ እያ። ኢትዮጵያውያን ኣብ ሕቝፊ ኣሜሪካን ናይ ምዕራብ መንግስታትን ኮይኖም ብናይ ሓሶት ጃህራ ኣብ ትሕቲ መግዛእቲ ዘይወደቕና ጎብለል ኢና እናበሉ ኣእዛን ሰብ ከጽምሙ ይርከቡ። እስኪ መበገሲ ክኾነና ኢትዮጵያውያን ብርግጽ ሓያላት ኮይኖም ድዮም ኣብ መግዛእቲ ዘይ ወደቑ ? ኣይፋል ! ኤውሮጳውያን ኣብቲ ንኣፍሪቃ ዝወርሉ ዝነበሩ ግዜ እተን ቀንዲ ሓያላትን ተጻረርትን ዝነበራ እንግሊዝን ፈረንሳን እየን። ክልቲኤን ንኢትዮጵያ ንምሓዝ ድሌት ኔርወን ግንከ መን ይሓዛ ብምባል ኣብ ጠጠው ክብል ዘይክእል ኣዕናዊ ውግእ ክሽመማ ምዃነንን፣ ነተን ሒዘንአን ዘለዋ ሃገራት ካብ ኢደን ክመልቋ ምዃነን ስለ ዝተረድኣ ንኢትዮጵያ ንዘይ ምሓዝ ተሰማምዓ። እወ ጥልያን ፈቲና ግን ተሳዒራ፣ እቲ ምንታይ ጥልያን ኣብቲ ግዜ ዝጠቕም ሓይሊ ኣይነበራን። ንኢትዮጵያውያን ግን መጀሃሪ ኮይንዎም። እንተ ደኣ ሓያላት ኔሮም ደኣ ንምንታይ ብ 1935 ኣብ ሓሙሽተ ዓመት ዘይመልእ ግዜ ጥልያን ንብምልእታ ኢትዮጵያ ክትሕዛ ክኢላ ?
እስቲ ኣብ ሃገርና ምልስ ክንብል፣ ኢትዮጵያ ብባርኾት ኣሜሪካ ንኤርትራ ጎቢጣ ኣብ ልዕሊ ህዝቢ ኤርትራ ዝፈጸመቶ ህልቂትን ግፍዕን ንዘንት እለት ዘይርሳዕን ይቕረ ዘይበሃሎን እዩ። እንተ ኾነ ህዝቢ ኤርትራ ብተፈጥሮኡ ሕነ ንምፍዳይ ዘይጎይን ንነገራት ህድእ ኢሉ ብልቦና ስለ ዝርእዮም ይቕረ ካብ ምባል ድሕር ኢሉ ኣይፈልጥን።
ኣብ ኢትዮጵያውያን እንተ መጺእና ንዝተገብረሎም ጽቡቕ ረሳዕቲ ፣ ንዝተገብረሎም ይቕረ ከም ፍርሒ ዝቖጽሩ ፣ ኣብ ጉርብትናዊ ሕውነትን ምሕዝነትን ዘይኣምኑ ፣ ክጽግሞም ከሎ ዝመሻኸኑ ቅሩብ ሓይሊ ምስ ዝረኽቡ ንዝተገብረሎም ኩሉ ጽቡቕ ንጎድኒ ደርብዮም ኣባትሮም ብምልዓል ንምድምሳስ ዝጓየዩ ኣህዛብ ምዃኖም ኣብ ዝሓለፈ ሓምሳ ዓመታት ዝረኣናዮን ገና ንርእዮ ዘለና እከይ ተግባራቶም ህያው ምስክር እዩ።
ኣብቲ ናይ ሰላሳ ዓመታት መሪር ተጋድሎና ብኢትዮጵያውያን ዝፈሰሰ ደምና ዝተሰብረ ኣዕጽምትና ዝዓነወ ንብረትና ክትዝክሮ ከሎኻ ባሕሪ ከብድኻ ከም ማዕበል ውቅያኖስ ይገላበጥ እሞ ኣዒንትኻ ከም ማይ ቡንባ ንብዓት ጃሕጃሕ ይብል። ኢትዮጵያውያን ወተሃደራት ንዝማረኽዎም ተጋደልቲ ኣሳቕዮም ክቐትልዎም ከለዉ ህዝባዊ ግንባር ግን ንዝማረኸቶም ወተሃደራት ኢትዮጵያ ንዝቖሰሉ ሓኪማ ካብ ደገ ለሚና እናቐለበት ብክንክን ትሕዞም ኔራ። 1991 መላእ ኤርትራ ሓራ ምስ ኮነት ልዕሊ ሚእቲ ሽሕ ሰራዊት ኢትዮጵያ ተማሪኾም ኔሮም፣ ህዝባዊ ግንባር ከም ኣብ ኩሉ ዓለም ዝግበር ንዓመታት ኣብ ዳግመ ህንጻ ሃገር ማሲኖም ክሳብ ዝሞቱ ከስርሖም ይኽእል ኔሩ፣ ግን ኣይገበሮን ብሰላም ንዓዶም ኣፋንይዎም። ኢትዮጵያ ድሕሪ ሸውዓተ ዓመታት ንኤርትራ ዳግም ንምጕባጥ ኲናት ምስ ከፈተት እቶም ህዝባዊ ግንባር ብነጻ ዝሰደዶም ወተሃደራት ብረት ዓጢቖም መጺኦም። ስለዚ እዞም ህዝቢ እዚኦም ብምንም ተኣምር ኣብ ነጻነት ኤርትራ ዘይኣምኑ ንህዝቢ ኤርትራ ኣጽኒቶም ንኤርትራ ክጎብጡ ዝደልዩ ምዃኖም መዓስ እዩ ክርደኣና። ነፍሲ ወከፍ ኤርትራዊ ኣብ ዝኾነ ይኹን ኩነት ኢትዮጵያውያን ፈተውቲ ህዝቢ ኤርትራ ክኾኑ ከም ዘይክእሉ ፈሊጡ፣ እሞ ክህሉን ህላውነቱ ቀጻልነቱን ክረጋገጽ እንተ ኾይኑ ፈተውቱን ጸላእቱን መምዩ ክፈልጥ ኣለዎ። ፈተውቱን ጸላእቱን ፈልዩ ዘይፈልጥ ህዝቢ ህላውነቱን ቀጻልነቱ ከውሕስ ኣይክእልን እዩ። ወግሐ ጸብሐ ንሓደ ጌጋ ክደግምን ግዳይ ክኸውንን ይነብር ብኡ ኣቢሉ ድማ ካብ ምድረ ገጽ ይጠፍእ። ኣብ ደሴት ዝነብር ህዝቢ ብማይ ተኸቢቡ ስለ ዝነብር እቲ ናይ ቀረባ መዳውብቱ ማይ እዩ፣ ምስቲ ማይ ከኣ ዝኣክል ሌላን ኣፍልጦን ስለ ዝህልዎ ተሰማሚዑ ይነብር። ኣብ ሰፊሕ መሬት ከም ኣብነት ክፍለ ዓለም ትነብር እንተ ደኣ ሃሊኻ ግን ብሰሜን ብደቡብ ብምዕራብ ብምቕራብ መዳውብቲ ሃገራት ክህልዋኻ ናይ ግድን እዩ። ምስ እዚኤን ጎረባብቲ ሃገራት ተሰማሚዕካ ክትነብር ትኽእልን ኣይትኽእልን ምፍላጥ ከድልየካ እዩ። ምስቲ ንዓኻ ከም ደለኻዮ ተቐቢሉ ምሳኻ ብስኒት ክነብር ዝደሊ ብሰላምን ስኒትን ሓድሕዳዊ ምትሕግጋዝን ክህልወካ ናይ ግድን እዩ። ንሕና ኤርትራውያን ድማ ካብ ዘመነ ባሕረ ነገስታት ኤርትራ ኣትሒዞም ኢትዮጵያውያን ንምጥፋእና እምበር ንህላዌና ዋላ ንሓንቲ ደቒቕ ውን ሓሲቦም ኣይፈልጡን እዮም። መግዛእቲ ጥልያንን እቲ ስዒቡ ዝመጸ መግዛእቲ እንግሊዝ ንህዝቢ ኤርትራ ንምግዛእን ምርጋጽን መታን ክጥዕሞም ብዝያዳ ነቲ ኣብ ከበሳ ዝነብር ህዝቢ ሓማሴን ሰራየ ኣከለጉዛይ እናበሉ ብጽልእን ቅርሕንትን ኣብ ክንዲ ኣንጻሮም ንሓድሕዱ መታን ክናቖት ዝከኣሎም ዘበለ ይገብሩ ኔሮም። እቲ ንዕኦም ተኪኡ ዝመጸ ንጉሳዊ ስርዓት ኢትዮጵያ ውን ነዛ መግዛእቲ ተኺልዋ ዝኸደ ዕንጨይትን ላምባን ብምውሳኽ ክፈላልየናን ከተሃናኹተናን ይጽዕር ኔሩ። ምስ ምምስራት ህዝባዊ ሓይልታት ግን እቲ ጸላኢ ዘሳወሮ ክነድድ ኣይከኣለን። ንህዝባዊ ግንባር ውን እንተ ኾነ ቀሊል ኣይነበረን። እቲ ውድብ ቅኑዕ መትከል ዝሰረተን ቀንዲ ሰረቱ ሓፋሽ ብምዃኑን ኣብ ዝተናውሐ ከም ዝጠፍእ ጌርዎ። ህዝባዊ ግንባር ንትሽዓቲኤን ብሄራት ኣብ ሓደ ጥሒኑ ሓደ ዘይንቕነቕን ብዝኾነ ይኹን ሓይሊ ዘይሰዓር ሓድሽ ህዝቢ ኤርትራ ፈጢሩ። እቲ ዝፈጠሮ ስሙን ሃገሩን ጥራይ እዩ መጸዊዕኡ። ኤርትራዊ ዝብል መንነት እዩ ፈጢሩ።ነዚ መንነት እዚ ብዓጽሙን ደሙን እዩ ነዲቕዎ። ዓዲ፣ ወረዳ፣ ኣውራጃ ናይ ምምሕዳር ስም እምበር መንነት ከም ዘይኮነ ብቓላት ዘይኮነስ ብደሙ እዩ ኣረጋጊጽዎ ።
ናይ ሎሚ መንእሰይ ብኢትዮጵያውያን ዝፈሰሰ ደም ኣያታቱን ኣዴታቱን ገና ከይነቐጸ፣ ዝቖሰለ ኣካል ገና ከይጸገነ ትማል ትማል ድማ ብኢትዮጵያውያን ዝፈሰሰ ደምን ዝተሓማሸሸ ኣዕጽምትን ዝዓነወ ንብረትን ብዓይኑ እናረኣየ እሞ ከኣ ባዕሉ ብኣካል ዝተሳተፎን ዝረኣዮን ከመይ ጌሩ ይርስዖ ? ኣሕዋቱ ኣሓቱን መዛንኡን እኮ እዮም ኣብ ቅድሚ ዓይኑ ብታንክታት ኢትዮጵያ ተጣሒኖም ብናፓል ቦምብን ክላስተር ቦምብን ተቓጺሎም ፣ ዝዓነወ ዓድታትን ዝዓነወ ንብረትን ገና እኮ ኣይተሃንጸን ! እቲ ስምብራት ብውዑዩ እዩ ዘሎ። ብሰንኪ መን እዩ እዚ ኹሉ መከራ ንረኽቦ ዘለና ብሰንኪ ኢትዮጵያን ስርዓታቶምን ደይኮነን ! ብኸመይ ደኣ መንእሰይ ኣብቲ ብወያነ ካብ ምድረ ገጽ ንምጥፋእና ዘዋደደቶ መጻወድያ ትኣቱ ? ዋዛ ከይመስለካ ነጻነትና ብደም ሚእቲ ሽሕ መንእሰያት ኣሕዋትናን ኣሓትናን እዩ መጺኡ ! ሎሚ ውን እንተ ኾነ ብደምና ከም እንዕቅቦ ፍለጥ ! ቀንዴል ናጽነትና ብላምባ ትበርህ ከይመስለካ በቲ ካብ ልቢ ነፍሲ ወከፍና ዝውሕጅ ደም እያ እትበርህ። ስም ህዝባዊ ግንባር ብኸንቱ ምልዓልን ምጽላምን ወንጀል /ገበን እዩ። ኣብ ኤውሮጳ እየ ዘለኹ ኣበይ ከይተርክበለይ ከይትብል! ሓለንጊ ሰውራና ተመጣጢት እያ፣ ንሳ ዘይትበጽሖ ኵርናዕ ናይዛ ዘለናያ ዓለም የሎን። ልዕሊ ኩሉ ብደም ኣሕዋትናን ኣሓትናን ዝተነድቀ ግንባር ስለ ዝኾነ ፣ ደም ሰማእታት ከይፋረደካ !
ኢትዮጵያን እቲ ኣብ ስልጣን ዘሎ ጉጅለ ጸበብቲ ርእሲ ወያነ ንህዝቢ ኤርትራ ንምስቓይን ንምዕናውን ዘይተኮስዎ ብረት ዘይፈሓርዎ ጉድጓድ የሎን፣ ግን ነቲ ዘይጸዓድን ዘይሰዓርን ጅግና ህዝቢ ኤርትራን ህዝባዊ ግንባርን ኣይኮነንዶ በዛ ርኳን ወያነ ትምራሕ ኢትዮጵያን ካልእ እንተ መጸ ውን ጸፊዕና ትሕቲ መሬት ከም እነሕድሮ ዘይፈልጥ የሎን። እዛ ርኳን ጭፍራን ኣዘዝታ ናይ ምዕራብ ሃገራትን ንህዝቢ ኤርትራ ንምስዓር ንመንእሰይ ኤርትራ መእተዊ ኣፍደገ ከፊትና ዘቚቝና እንተ ኣውጺእናዮ መንግስቲ ኤርትራ ደሙ ጸንቂቑ ጥይት ኳሕ ከየበልና ክንስዕሮ ንኽእል ኢና ዝብል ሓድሽ ቅዲ ኲናት ወያነን እዩ። ኦ መንእሰይ ኤርትራ ሓንትስ ካብ ኤርትራ ወይ ንኢትዮያ ደኣ ውጻእ እምበር ካብኡስ ናብ ዝደሌኻዮ ኣሜሪካን ኤውሮጳን ክንሰደካ ኢና እንተ በሉካ ኣሚንካዮም ኣብ መጻወድያኦም ኣቲካ። ነዚ ሜላ እዚ ተጠቒሞም ኣፍደገ እንተ ከፈቱልካ ከመይ ጌርካ ናብቲ ደምካ ዘፍሰሰን ህዝብኻ ዝሓረደን ዓድታትካ ዘዕነወን ጸላኢ ኣብ መፈንጠራኡ እናጎየኻ ትኣቱ ! ኣእምሮኻ ኣስፍሕ ኣቢልካ እንተ ትሓስብ፣ ኢትዮጵያ ንወለዶታት ኣብ ኢትዮጵያ ዝነበሩን ንኢትዮጵያ ዝሃነጹን ዝመሃሩን ሰብ ጸጋ ሰማንያ ሽሕ ኤርትራውያን ንብረቶም ሃጊራ ብዝተኸድንዋ ቢጃማ ንኤርትራ ከተባርሮም ብዓይንካ እናረኣካ ንኢትዮጵያ ገጽካ ኣይምተሰደትካን ። ወያነ ንዓ ጥራይ ናብቲ ወርቂ ብባዴላ እትግሕጠሉ ኤውሮጳን ኣሜሪካን ክንሰደካ ኢና እንተበሉኻ ኣሚንካ ኬድካዮም፣ ግን ወርቂ ዘይኮንካ ብባዴላ ክትግሕጥ ህይወትካ ኣብ ምድረ በዳ ሰሃራ ስነ ስርዓት ቀብሪ ዘይብሉ ብከንቱ መታን ክትዓርብ እዩ እቲ ዕላማ ጭፍራ ወያነ። ዓሰርተታት ኣሽሓት ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ቀለብ ዓሳ ኮይኖም ኣሽሓት ኣብ ምድረ በዳ ሲናይ ከም ገንሸል ኣፋስጋ ተሓሪዳ ። እቶም ኣብ መሬት ኤውሮጳ ዝኣተዉ ውን እንተኾኑ ግደ ብስጭትን ጓሂን ሕርቃን ተስፋ ምቝራጽን ኮይኖም እዮም ዘለዉ። ባዕልኻ እናረኣኻን እናሰማዕካን ዝኣተኻዮ ዓዘቕቲ ሞትን ስቓይን ከመይ ጌርካ ናብ መንግስቲ ኤርትራ ተላግቦ ! ተሓታቲ ባዕልኻ ኢኻ።
እቲ ካብ ኩሉ ዘሕዝን እዞም ሎሚ ብገድሊ መቐለ ዝፍለጡ ቀደም ማዕበል ሰውራና ጉሒፉ ንደገ ዝሰንደዎም ሓተላ ፣ ትማል ወያነ ዳግማይ ምስ ወረረትና ተጠቕሊሎም ኣብ ጎድኒ ወያነ ዝተሰለፉ ናይ ታሪኽ ሓተላ ዘይተቐብሩ ሬሳ ፣ መሳፍርቲ ዕሲ መታን ክኾንዎም ነዞም ሓደስቲ ዝኣተዉ ኣብቲ ኣውራጃዊ ሕማም ኣእትዮም መሳርሂ ክጥቀሙሎም ምራኣይ እዩ። ሎሚ ቀደም ሳላ መሪሕ ውድብ ህዝባዊ ግንባር ጉሒፍና ዝቐበርናዮ ኣውራጃዊ ሕማም ኣጕላዕሊዑ ንርእዮ ኣለና። ዘይወግሕ መሲልዋ ኣብ ቡዅራ ትሓርእ ከም ዝበሃል እዞም ንኣውራጃዊ ፍልልይ ተስፋሕፍሑ ዘለኹም ወገናት ወይለኹም ! በብኣውራጃ ተመቓቂልና ተቓሊስና ሃገር ኣየምጻእናን ! ኤርትራዊ ዝብል መንነት ተሓንጊጥና ኢና ፣ ነታ ኤርትራዊ ትብል መንነት ካብ ምንጋጋ ጸላኢ ኣውጺእና ብዅርዓትን ሓበንን መታን ክንጽውዓላን ክንነብረላን ዓሰርተታት ኣሽሓት ብሉጻት ከፊልና ዘምጻእናያ። ንምዕቃባ ከኣ ዳግማይ ዓሰርተታት ኣሽሓት ብሉጻት ዝኸፈልና ! እዚ ንህዝቢ ብኣውራጃ ምፍልላይ እከይ ውጥን እዚ ጽባሕ ይቕረ ዝበሃለሉ ነገር ኣይኮነን። ወይለኹም ከዳዓት ንህዝቢ ብኣውራጃ ትገማምዑ ዘለኹም ! ሓለንጊ ሰውራና ዝደርበናያ ከይመስለኩም ! ኣላ እኳ ደኣ ብስብሕታ! ሴፍናን ጉራዴናን ውን ብበላሕተን ኣብ ሰፈረን እየን ዘለዋ! እንተ ወጺኤን ክሳድ ጸላኢ ከይቆረጻን ብደም ከይጠልቀያን ኣይምለሳን እየን ። ሎሚ ኣብ ምዕራብ ሃገራት ዝርከብ ኤርትራዊ እንታይ እዩ ወሪድዎ ? ገለ ወገናት ነቲ ኣውራጃዊ ሕማም ብዘለዓለ ክሰርሕሉ ይረኣዩ ፣ኣብ ኣብያተ ክርስትያናት ሰሊኾም ብምእታው ነቲ ቅዱስ ስፍራ መሳርሒ ኣውራጃዊ ሕማም ክገብርዎ ይረኣዩ። እዘን ኣውራጃዊ ሕማም ዝሰረተን ወገናት ንህዝባዊ ግንባርን መንግስቲ ኤርትራን ከም ሰይጣን ጌሮም ክገልጽዎምን ኣንጻሮም ዘመተታት ክገብሩ ይረኣዩ። እዚኦም ብጭፍራ ወያነ ዝእለዩን ዝምወሉን ባእታታት እዚኣቶም ድሌቶም ካብ ብህዝባዊ ግንባር ትምራሕ ነጻ ኤርትራ ኣብ ትሕቲ ኢትዮጵያ ትምራሕ ኤርትራ መሪጾም ደኾን ይኾኑ ? ህዝባዊ ግንባር ብተፈጥሮኡ ዓቃል ተሃዊኹ ዝኾነ ስጉምቲ ዘይወስድ ኣዝዩ ብሱልን ንቑሕን ግንባር ምዃኑ ሕሉፍ ታሪኹ ምስክር እዩ፣ ይኹን እምበር ኣድላዪ ኮይኑ ኣብ ዝረኸበሉ እዋን ግን ዘይምሕር ስጉምቲ ዝወስድ ምዃኑ ክፈልጡ ይግባእ።
መንእሰይ ኤርትራ ሃገር ህነጽ፣ ሃገር ኣልምዕ፣ ሕድሪ ሰማእታት ኣሕዋትካን ኣሓትካን ኣያታትካን ኣዴታትካን ኣኽብር ሃገር ከይትድፈር ሓሉ ስለ ዝተበሃልካ ፣ ነዚ ከም ግፍዕን ባርነትን ቆጺርካ ዲኻ ንደገ ትሃድም ዘለኻ ፣ እንታይ እዩ ወሪዱካ ! ሃገር እንተ ሃነጽካ ንዓኻን ንህዝብኻን ሰረት ንመጻኢ ወለዶታት ደይኮነን ! ሃገር እንተ ኣልማዕካ መን ድዩ ክረብሓሉ ኣሕዋትካን ኣሓትካን ደይኮኑን ክረብሑሉ ! ሃገርካ ካብ ወረርቲ ምክልኻል ኣባኻ በጺሑ ከመይሉ ገበን ይኸውን ? እሞ ነዚ መታን ከይትገብር ኣብ በረኻታት ሰሃራን ማእከላይ ባሕርን ህይወትካ ብከንቱ ከተጥፍእ ! ኣብ ዝኣተኻዮ ጉዕዞ ስደት ካብ ብሱል ጥረ ኮይንካ ኤውሮጳ እንተ ኣተኻ ውን እቲ ዝሓለምካዮ ረኺብካዮዶ ? እቶም ቃል ዝኣተዉልካ ኣብ ቃሎም ጸኒዕምዶ ? መጻኢኻ መወዳእታ ዘይብሉ ናይ ስቓይ ታኼላ ምዃኑ ካብ ሕጂ ኣትሒዝካ ፍለጦ ኢኻ። ብሕጂ ምቁር ህይወት ክህልወኒ ኢልካ ኣይትጸበ፣ ንውርደትን ሕስረትን ተቓሊዕካ ኢኻ። ክብረት ኣብ ሃገርካ ምስ ህዝብኻ እዩ።ኤውሮጳውያን እዚ ሎሚ በጺሐሞ ዘለዉ ምዕባለ ካብ ሰማይ ዝወረደ ከይመስለካ ንዓመታት ዘይኮነ ንዘመናት ደሞምን ረሃጾምን ኣፍሲሶም እዮም በጺሐሞ።
ክትፈልጦ ዘሎካ ! ሻዕብያ ማለት ፍትሒ ሰላም ማዕርነት ሓርነት ነጻነት ምዃኑ ፍለጥ ! ሻዕብያ ማለት ርእሰ ተኣማንነት፣ ዘይተምበርካኽነት ማለት እዩ። ሻዕብያ ክበሃል ከሎ ሓፋሽ ህዝቢ ዝሰረቱ ብዝኾነ ይኹን ሓይሊ ዘይድፈር ግንባር እዩ። ከምቲ እቲ ናይ መጀመርያ ፕሮፈሶር ኣብ ኢትዮጵያ ዝኾነ ፕሮፈሶር መስፍን ወልደማርያም ዝበሎ፣ ብዙሕ ሰብ ዘይተረድኦን ኣዝዩ ዝነኣድን፣ ናይ ኣሜሪካ ባጤራን ናይ ኣሜሪካ ጸቕጥን ንኤርትራ ከምበርክኻ ዘይምኽኣሉ እዩ። ካብ ከዳሚ እንከሎኻ ጎይታ ምምሳል፣ ድኻ ኮይንካ ክትክበር ይሓይሽ ኢሉ። ብርግጽ እዚ እዩ ሻዕብያ ማለት። ንሻዕብያ መን ምዃኑ ከደምቲ መንግስታት ኣይኮናን ዝፈልጥኦ፣ እተን ሓያላትን ርእሰ ሓያላን መንግስታት እየን ጽቡቕ ጌረን ዝፈልጥኦን። ሻዕብያ ሓያላትን ርእሰ ሓያላትን እምበር ምስ እፍሊ ገፈል መፈል መንግስታት ኣንቺ ምንቺ ዝበሃል መንግስቲ ኣይኮነን፣ መዛርብትናን መዛትይትና ሓያላን መንግስታትን ርእሰ ሓያላን መንግስታት ምዃኖም ኩሉ ክፈልጦ ኣለዎ።
ክብርን ሞገስን ንሓይልታት ምክልኻል ኤርትራ !!!
ዘለኣለማዊ ዝኽርን ክብርን ንሰማእታትና !!!
ወትሩ ዓወት ንሓፋሽ !!!


text:
ምዕራፍ ዓሰርተ ሓሙሽተ
ሓይሊ ስሙር ጸሎት
“ክልተ ወይ ሰለስተ ኰይኖም ብስመይ ኣብ እተኣከቡሉ ኣነ ከኣ ኣብኡ ኣብ ማእከሎም እየ እሞ፡ ክልተ ካባኻትኩም ኣብ ምድሪ ብዚልምንዎ ነገር ኵሉ እንተ ተሳማምዑ፡ ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦይ ኪውሃቦም ኢዩ፡ ኢለ ከምብሓድሽ እብለኩም ኣሎኹ።” (ማቴ 19፡20-21)
ካብቶም ጐይታና ንጸሎት ኣመልኪቱ ዝመሃሮም ትምህርትታት ሓደ፡ ብሕቡእ ክንጽሊ ከምዘሎና ኢዩ። ኣብ ውሻጠ ገዛኹም እተዉ። ምስ ኣቦ በይንኹም ተራኸቡ። ኣብዚ፡ ትርጉም ጸሎት፡ ብውልቂ ምስ እግዚኣብሄር እንገብሮ ርክብ ምዃኑ ይምህረና ኣሎ። ሕጂ ድማ ካልኣይ ትምህርቲ ክህብ መጺኡ። ንሱ ድማ፡ ብውልቂ ተፈሊኹም ክትጽልዩ ጥራይ ዘይኰነ፡ ብጋህዲ ብስምረት ክትጽልዩ ከምዝግባእ እውን ኢዩ። ክልተ፡ ወይ ሰለስተ ኰይንና ብምስምማዕ ኣብ እንልምነሉ ድማ፡ ሳላ ስምረት ጸሎትና፡ ፍሉይ ተስፋ ሂቡና።
ከምቲ ሓደ ገረብ ሱሩ ኣብ ትሕቲ መሬት ዝሕባእን እቲ ጉንዱ ድማ ናብ ጸሓይ ገጹ ዝዓቢን፡ ከምኡ ድማ ጸሎት ብግቡእ ክዓቢ፡ ነፍሲ ብሕቡእ ምስ እግዚኣብሄር ክትራኸብን ስም ጐይታና የሱስ ክርስቶስ ማእከሎም ምዚገበሩ ብጋህዲ ክትሓብርን ይግባእ።
እቲ ምኽንያት ንጹር ኢዩ። ሓደ ሰብ ምስ ካልኦት ሰባት ዝጠምሮ ሓይሊ፡ ዳርጋ ከምቲ ምስ እግዚኣብሄር ዝጠምሮ ሓይሊ ኢዩ። ምስ ክልቴኦም ጥሙር ኢዩ። ጸጋ ምስ እግዚኣብሄር ዘሎና ርክብ ጥራይ ኣይኰነትን ትሕድስ። እኳ ደኣ ምስ ሰብ ዘሎና ርክብ እውን ትሕድስ ኢያ። “ኣቦይ” ከምኡውን “ኣቦና” ምባል ኢና ተማሂርና። ኣባላት ሓደ ስድራ-ቤት፡ ነቦኦም፡ ብፍቕሪ ሓቢሮም ዘይኰነ፡ እኳ ደኣ ኵል ግዜ ብውልቖም ጥራይ ተፈሊዮም ክረኽቡዎ ባህሪያዊ ተርእዮ ኣይኰነን።
ኣመንቲ፡ ኣባላት ሓደ ስድራ-ቤት ጥራይ ዘይኰኑ፡ እኳ ደኣ ኣባላት ሓደ ሰብነትውን ኢዮም። ከምቲ ነፍሲ ወከፍ ኣካል’ቲ ሰብነት ነቲ ካልእ ዝደሊ፡ ከምኡውን ኣብቲ ሰብነት ዝነብር መንፈስ ብምልኣት ክዓዪይ ሕብረት ኵሎም ኣካላት ዝጠልብ፡ ክርስቲያናት ነንሓድሕዶም እንተ ዘይሓቢሮም፡ እግዚኣብሄር ብመንፈሱ ዝቐረበሎም በረኸት፡ ብምልኣት ክረኽቡዎ ኣይኽእሉን ኢዮም። እቲ መንፈስ፡ ብስምረትን ብሕብረትን ኣመንቲ ኢዩ፡ ብምሉእ ስልጣን ክዓዪይ ዝኽእል። እቲ መንፈስ፡ ሚእቲን ዕስራን ሰባት ኣብ ሓደ ቦታ ተኣኪቦም ብሕብረት ኣብ ዝጽልዩሉ እዋን ኢዩ፡ ካብ ዝፋን እቲ ዝኸበረ ጐይታ ናብኦም ዝመጸ።
ምልክት ሓቀይና ስሙር ጸሎት፡ ኣብዞም ቃላት ጐይታና ተዋሂቡና ኢዩ። እቲ ቀዳማይ፡ ኣብቲ እንልምኖ ነገር ምስምማዕ ኢዩ። ብሓፈሻ ኣብቲ እቲ ካልእ ዝልምኖ ነገር ምስምማዕ ጥራይ ዘይኰነ፡ ኵላትና እንሰማምዓሉ ነገር እውን ክኸውን ይግባእ። እቲ ስምምዕ ከምኵሎም ጸሎትታት ብሓቅን ብመንፈስን ክኸውን ኣለዎ። ከምዚ ዚበለ ስምምዕ፡ እቲ እንልምኖ ነገር ብንጹር ክንፈልጦ የኽእለና። ብመሰረት ፍቓድ ኣምላኽ ንልምን ከምዘሎናን ነቲ ዝለመናዮ ከምእንወሃብን ክንእመን ከኣ ኢና።
እቲ ካልኣይ ምልክት፡ ብስም የሱስ ንእከብ ከምዘሎና ኢዩ። ስም የሱስ ዘለዎ ሓይሊ ድሒርና ክንመሃሮ ኢና። ኣብዚ፡ ጐይታና፡ እቲ ስም ማእከል ሕብረት ኣመንቲ ክኸውን ከምዘለዎ ይምህረና ኣሎ። ከምቲ ስድራ-ቤት ኵሉ ዝሓዘን ንዅሎም ዝጠመሮምን፡ እዚ ስምውን ንኣመንቲ ጠሚሩ ሓደ ጌሩዎም ኢዩ። “ስም እግዚኣብሄር ጽኑዕ ግምቢ ኢዩ፡ ጻድቕ ናብኡ ጐይዩ የዕቍብ።” ነቶም ነቲ ስም ብሓቂ ዘስተውዕልዎን ዝኣምኑዎን፡ ኣብኡ ምእካብ፡ ንሱ ባዕሉ ብኣካል ከምዝህልው ብርግጽ ይፈልጡ ኢዮም። ፍቕሪን ሕብረትን ደቀ መዛሙርቱ፡ ንየሱስ ፍጹም ይማርኾ ኢዩ። ስለዚ ከኣ፡ “ክልተ ወይ ሰለስተ ኰይኖም ብስመይ ኣብ እተኣከቡሉ ኣነ ከኣ ኣብኡ ኣብ ማእከሎም እየ።” በለ። ደቀ መዛሙርቲ ሓቢሮም ብፍቕሪ ኣብ ዝጽልዩሉ፡ እቲ ህያው ህላወ የሱስ ኢዩ፡ ንስሙር ጸሎት ሓይሊ ዝህቦ።
እቲ ሳልሳይ ምልክት፡ ርግጸኛነት መልሲ ኢዩ። “ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦይ ኪውሃቦም ኢዩ።” እምነትና ክንዕቅብ፡ ወይ ገዛእ ርእስና ክንቕደስ ክንብል፡ ኣብ ማሕበር እንሓብሮ፡ ናይ ገዛእ ርእሱ ጥቕሚ ይህልዎ ይኸውን። ኣብዚ፡ መልእኽቲ እቲ መድሕን ግና ንሱ ኣይኰነን። ንሱ፡ ጸሎት ብፍሉይ መልሲ ከምዝረክብ ክሕብር ኢዩ፡ ገሊጹዎ። መልሲ ዘየድልዮ ጸሎት ክትገብር ኢልካ፡ ንጸሎት ምእካብ ዘይስሩዕ ተርእዮ ኢዩ።
ነፍሲ ወከፍና ገለ ነገር ኣብ እንደለየሉ፡ ግና እምነትና ምዚደክም፡ ካልኦት ክሕግዙና ንሓትት ኢና። ብእምነት፡ ብፍቕሪን ብመንፈስን ኣብ እንሓብረሉ፡ ሓይሊ እቲ ስምን ህላወ የሱስን ብሓርነት ይዓዪይ፡ እቲ መልሲውን ብርግጽ ከምዝመጽእ ንፈልጥ። ብሕብረት ናይ እንገብሮ ጸሎት ምልክት ከኣ፡ እቲ ውጽኢቱ ኢዩ። መልሲ ክንረክብ ኢና። ዝለመናዮ ክወሃበና ኢዩ። “ካብቲ ኣብ ሰማያት ዘሎ ኣቦይ ኪውሃቦም ኢዩ፡ እብለኩም ኣሎኹ።”
ስሙር ጸሎት ብልጭኡን ሓይሉን ክንደይ ዓቢይ ኢዩ። እቲ ኣማኒ ሰብኣይን እታ ኣማኒት ሰበይቱን፡ ምእንቲ ብስሙር ጸሎት፡ ህላውኡን ሓይሉን ከስተማቕሩ፡ ብስም የሱስ ከምዝተጠምሩ እንተ ዝፈልጡ (1 ጴጥ)። ኣዕሩኽ፡ ክልተ፡ ወይ ሰለስተ ኰይኖም ብስምረት ኣብ ዝጽልዩሉ፡ ነፍሲ ወከፎም ብምትሕግጋዝ ዝረኽቡዎ ነገር እንተ ዝእመኑ። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ናይ ጸሎት ኣኼባ፡ እቲ ዕላማ፡ በቲ ስም ምእካብ፡ ኣብኡ ምህላዉ ከኣ ምእማን፡ ከምኡውን መልሲ ምጽባይ እንተ ዝኸውን። ኣብ ነፍሲ ወከፍ ማሕበር ብሕብረት ዝፍጸም ውጽኢታዊ ጸሎት፡ ቀንዲ ምኽንያት ጥምረቶምን ሓይሎምን ምዃኑ እንተ ዝሕሰብ። ኣብ ዓለም ለኻዊት ማሕበር ክርስቶስ፡ እቲ ብሕብረት ብዘይ ምቑራጽ ናብ ኣምላኽ እንጽልዮ፡ ምምጻእ መንግስቲ ኣምላኽ፡ ምምጻእ እቲ ንጉስ ባዕሉ፡ ማለት ፈለማ ብዋሕዚ ሓይሊ መንፈስ ቅዱስ፡ ብምቕጻል ድማ ብኽቡር ሰብነቱ እንተ ዝኸውን። ዎ፡ ነቶም እግዚኣብሄር ኣምላኽ ተስፍኡ ክምልእ ዝጽበዩ፡ ንዕኦምን ብዕኦምን ክንድ ምንታይ ብዙሕ በረኸት ምመጸ ነይሩ።
ሃዋርያ ጳውሎስ፡ ብስምረት ዝግበር ጸሎት ዘለዎ ስልጣን ይኣምን ከምዝነበረ ብንጹር ንርኢ። ናብ ሰብ ሮሜ ከምዚ ስዒቡ ዘሎ ብምባል ጸሓፈ (15፡30)፡ “ኣሕዋተየ፡ ብፍቕሪ መንፈስን ብጸሎትኩም ምእንቲ ምሳይ ናብ ኣምላኽ ክትጋደሉ፡ እምዕደኩም ኣሎኹ።” ካብ ጸላእቱ ክድሕንን ኣብ ኣገልግሎቱ ክነጥፍን ጸሎቶም ደለየ።
ናብ ሰብ ቈረንቶስ (2 ቈረ 1፡11)፡ “ንስኻትኩም ከኣ ብጸሎትኩም ትድግፉና ኣሎኹም።” ጸሎቶም ምእንቲ ኣብ ድሕነቱ ተሳተፍቲ ክዀኑ ነበረ። ናብ ሰብ ኤፌሶን ከምዚ ስዒቡ ዘሎ ብምባል ጸሓፈ፡ “ብዅሉ ጸሎትን ልማኖን ኵል ሳዕ ብመንፈስ እናጸሌኹም እሞ፡ ምስናይ እዚውን ብዅሉ እናተጸመምኩም፡ ስለ ኵሎም ቅዱሳን ብጸሎት ንቕሑ። ምእንታይውን፡ ኣፈይ ምስ ከፈትኩስ፡ ነቲ ምስጢር ወንጌል ብትብዓት ክነግር ቃል ኪወሃበኒ።” ሓይሊን ዓወትን ኣገልግሎቱ፡ ኣብ ጸሎቶም ከምዝምርኰስ ገለጸ።
ናብ ሰብ ፊሊጲ (1፡19)፡ ጸበባኡ ምኽኒት ድሕነቱን ምድንፋዕ ወንጌልን ከምዝኸውን ገመተ፡ “እዚ ድማ ብጸሎትኩምን ብደገፍ መንፈስ የሱስ ክርስቶስን።” ናብ ሰብ ቈሎሴ (4፡3)፡ ጸሎት ከዘውትሩ ወሲኹ ገለጸ፡ “ኣምላኽ ነቲ ቓሉ ደገ ኪኸፍተልና ምእንታና ድማ ጸልዩ።” ከምኡውን ናብ ሰብ ተሰሎንቄ (2 ተሰ 3፡1)፡ ከምዚ ስዒቡ ዘሎ ብምባል ጸሓፈ፡ “ብዝተረፈስ፡ ኣቱም ኣሕዋትና እቲ ቃል እግዚኣብሄር ከምቲ ኣባኻትኩም ዚዀኖ ዘሎ ምእንቲ ኪጐይን ኪኸብርንሲ፡ ካብቶም ዓመጽትን እኩያትን ሰባት ክንድሕን ጸልዩልና።” ጳውሎስ፡ ኣብ ኵሉ ኣባል’ቲ ሰብነት ምዃኑ ይገልጽ ነይሩ ኢዩ። ኣብ ደገፎም ድማ ይውከል ነበረ። ሳላ እዘን ማሕበራት፡ ዓወት ከምዝረኸበ ድማ ይገልጽ ነበረ። ንዕኡ ጸሎት ማሕበር፡ ከምመጠን ሓይሊ እግዚኣብሄር፡ ነገልግሎት መንግስቲ ኣምላኽ ኣገዳሲ ረቓሒ ነበረ።
እታ ማሕበር፡ ምእንቲ ምምጻእ መንግስቲ ኣምላኽን ሓይሊ ኣምላኽ ኣብ ልዕሊ ኣገልገልቱን ቃሉን ክህልውን፤ ከምኡውን ምእንቲ ክብሪ ኣምላኽ ነፍሳት ክድሕኑ ክትብል ለይቲን መዓልቲን እንተ ትጽሊ፡ ክንድ ምንታይ ልዑል ሓይሊ ከምእትረክብ መን ክግምት ይኽእል? መብዛሕተን ማሕበራት፡ ኣባላተን ነንሓድሕደን ክተሓጋገዛን ክተሃናነጻን ጥራይ ከምዝእከቡ ይሓስባ። እግዚኣብሄር፡ ብመገዲ ጸሎት ቅዱሳኑ ንምድሪ የመሓድራ ከምዘሎ ኣይፈልጣን ኢየን። በቲ ጸሎት ሰይጣን ይሰዓር። ሳላ ጸሎት እታ ማሕበር፡ እታ ሰማያዊት ዓለም ሓይሊ ትረክብ። የሱስ፡ ብቓል ተስፍኡ፦ ነፍሲ ወከፍ ማሕበር፡ ኣፍ ደገ መንግስተ ሰማያት ከምዝዀነ፡ ህላውኡ ዝጋሃደሉን ኣቦ ድሌቶም ከማልእ ሓይሉ ዝፍጸመሉን ስፍራ ምዃኑ ከምዝሓበረ ኣይዝክራን ኢየን።
ኣምላኽ፡ ኣብ ግዜና፡ ኣብ ዓመት ሓንሳዕ፡ ኣብ ምድረ ክርስቲያን ብሓባር እንጽልየሉ ብሩኽ ሰሙን ስለ ዝሃበና፡ ብዙሕ ነመስግኖ ኢና። ስሙር ጸሎት ዘለዎ ሓይሊ፡ ብሕብረትን ብእምነትን እነረጋግጸሉ ኢዩ። ምእንቲ ኵሉ ድሌት ዓለም ለኻዊት ማሕበር ክንምልእ፡ ልብና ክገፍሕ እንለማመደሉ ስፍራ ኢዩ። ልዑል ዋጋ ዘለዎ፡ መሐየሊ ጽኑዕ ጸሎት ኢዩ። ግና ብፍላይ ናእሽቱ ናይ ጸሎት ጉጅለታት ዘተባብዕ ብምዃኑ በረኸቱ ዓቢይ ኢዩ። ህዝበ እግዚኣብሄር፡ ብስም የሱስ ምእካብን ህላውኡ ኣብ ማእከል እቶም ብመንፈስ ቅዱስ ዝሓበሩ ኣባላት ሰብነት ምህላውን ከምኡውን ተሰማሚዖም ዝለመኑዎ ኣቦ ይፍጽሞ ኢዩ፡ ዚብል ተስፋ ብትብዓት ምሓዝ ማለት እንታይ ምዃኑ እንተ ዝርድኡ፡ በረኸቱ ኣዚዩ ምዓዘዘ ነይሩ።
“ጐይታ፡ ምጽላይ ምሃረና”
ብሩኽ ጐይታ! ኣብ ሊቀ ካህናዊ ጸሎትካ ምእንቲ ሕብረት ህዝብኻ ብዕቱብ ትልምን፡ ንስሙር ጸሎት ብሉጽ ተስፋኻ ብምሃብ፡ ናብዚ ክቡር ሕብረት ክንመጽእ ብኸመይ ከምዝዓደምካናን ሓደራ ከምዝበልካንን ክንፈልጥ ምሃረና። ብፍቕሪን ብድሌትን ሓደ ምስ እንኸውን ኢዩ፡ እምነትና ህላወኻ ትርኢን ኣቦ መልሲ ዝህብን።
ዎ ኣቦ! ምእንቲ ኵሎም ህዝብኻ፡ ከምኡውን እቶም ብናእሽቱ ጉጅለታት ዝእከቡ ኣመንቲ ሓደ ክዀኑ ንጽሊ። ነቶም ንሓድነት ዝዕንቅፉ፡ ገዛእ ርእስኻ ምፍታውን ስሰዐን፡ ጸቢብ ኣተሓሳስባን ፍልልይን፡ ክተልግሶም ንጽሊ። ሓይሊ ተስፋኻ ዘድክሙ፡ መንፈስ ዓለምን ስጋን ገኒህካ ኣውጽኣዮም። ዎ ህላወኻን ናይ ኣቦነት መጐስካን ነንሓድሕድና ክንቐራረብ ይግበሩና።
ብሩኽ ጐይታ፡ ብፍላይ ማሕበርካ፡ ብስልጣን ስሙር ጸሎት፦ ኣብ ሰማይ ዘሎ ክትኣስርን ክትፈትሕን ከምእትኽእል፡ ሰይጣን ከምእተውጽእ፡ ነፍሳት ከምእተድሕን፡ ኣኽራናት ከምእተልግስ፡ መንግስቲ ኣምላኽ ከምእትቐላጥፍ፡ ክትእመን ግበራ። ሰናይ ጐይታ! ጸሎት እታ ማሕበር፡ ኣብ ማእከል እቲ ዝጽልየሉ ጉጅለ፡ ስምካን ቃልካን ዝኸብረሉ ሓይሊ ይኹን። ኣሜን።